Enerji güvenliği bağlamında Kazakistan'ın Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti ile ilişkileri üzerine bir araştırma
A research on Kazakhstan's relations with Russian Federation and people's Republic of China in the context of energy security
Yazar: AHMET YAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GİRAY SAYNUR BOZKURT
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Boru hatları = Pipelines ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Güvenlik = Security ; Kazakistan = Kazakhstan ; Rusya = Russia ; Çin = China

Özet:
Bu çalışmada enerji kaynaklarının ulusal ve uluslararası güvenlikle ilişkisi Kazakistan örneği üzerinden incelenmektedir. Enerji kaynakları ülkelerin askeri ve ekonomik gücünü pekiştiren temel unsuru oluşturmaktadırlar. Devletler, geçmişten günümüze kadar uluslararası alanda güç elde etmek ve güçlerini muhafaza etmek için enerji kaynaklarına sahip olmayı hedeflemişlerdir. Bu sebeple enerji kaynaklarına sahip bölgeler güç mücadelesi içinde olan ülkelerin hedefi haline gelmiştir. 20'nci yüzyılda bu bölgeler üzerindeki egemenlik mücadelesi iki dünya savaşı ile sonuçlanmıştır. Soğuk Savaş sonrasında güç unsurları sıralamasında askeri gücün, ekonomik gücün gerisinde kalmasıyla enerji kaynaklarını elde etmede kullanılan araçlar da değişime uğramıştır. 21'inci yüzyıla gelindiğinde dünyada artan karşılıklı bağımlılık neticesinde enerji güvenliği kavramı, hem ulusal güvenlik hem de uluslararası güvenlik açısından ele alınmaya başlanmıştır.Enerji güvenliği açısından değerlendirildiğine Orta Asya, dünyadaki kaynak bölgelerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Kazakistan, sahip olduğu zengin enerji kaynakları ve stratejik konumu ile Orta Asya'da en fazla ön plana çıkan ülkedir. Kazakistan'ın sahip olduğu enerji kaynakları ve coğrafi konumu kendisine ulusal güvenliği açısında avantajlar yaratmaktadır. Ancak Kazakistan'ın sahip olduğu enerji kaynaklarından ekonomik fayda yaratması için bölgede etkin olan ülkelerle ilişkilerini geliştirmesi gerekmektedir. Rusya Federasyonu (Rusya) ve Çin Halk Cumhuriyeti (Çin) bölgede etkin olan iki önemli ülkedir. Rusya, eski Sovyet alanı olan Orta Asya'da egemenliğini devam ettirme ve bölgenin enerji kaynakları üzerindeki kontrolünü sürdürme amacındadır. Çin, son dönemde artan enerji ihtiyacı sebebiyle bölgenin enerji kaynaklarına ilgi duymaktadır. Bu açıdan bakıldığında bir kara ülkesi olan Kazakistan, iki büyük güç ve sınır komşusu olan Çin ve Rusya arasında sıkışmış durumdadır. Kazakistan, bu ortamda bağımsızlığını güvence altına almak ve kendisinden güçlü bu komşuları ile eşit seviyede ve karşılıklı faydaya dayanan ilişki kurmak istemektedir. Kazakistan'ın bu hedefi gerçekleştirebilmesi için elinde bulundurduğu en önemli araç sahip olduğu enerji kaynaklarıdır. Bu sebeple Kazakistan, enerji kaynaklarını en etkin şekilde kullanarak ekonomik gücünü arttırmak ve ulusal güvenliğini sağlamak maksadıyla, bölgede etkili olan bu ülkeler arasında dengeli ve çok yönlü bir dış politika takip etmektedir. Kazakistan'ın uyguladığı bu politika kendi ulusal güvenliğinin yanı sıra bölgenin güvenliği ve istikrarı açısından da önem arz etmektedir.

Abstract:
In this thesis, the relationship between energy resources and national and international security is analyzed via Kazakhstan sample. Energy resources are the basic fact that consolidate the military and the economic power of the states. The states have always aimed to have the energy resources in order to get and keep the power. Therefore the regions, having the energy resources have been the target of the states which are in power struggle. The struggle on these regions is concluded with two world wars in 20th century. After the Cold War period, with the change in ranking of power elements, economic power has left behind the military power and the instruments used for having energy resources have varied. In 21st century, as a result of interdependence, the concept of energy security has begun to dealed with national and as well as international security.Evaluated in context of energy security, Central Asia is a source region. Kazakhstan comes forward in Central Asia with its rich energy resources and strategic location. Its energy resources and geographical location advantages Kazakhstan for assuring its national security. But Kazakhstan needs to develop relations with great powers in the region in order to create economic benefits from its energy resouces. Russia and China are two ascendant powers in the region. Russia aims to maintain its dominance in former Soviet area and to keep its control over Central Asian energy resources. China is interested in Central Asian energy resources due to its recently growing energy demand. In this regard the landlocked Kazakhstan is pinched between Russia and China, which are its two great neighbours. Kazakhstan wants to ensure its independence and maintain relations with its powerful neighbours in equality and mutual benefit. In order to reach this goal, the strongest factor in its hand is Kazakhstan?s energy resources. Therefore Kazakhstan implements a balanced multi-vector policy between these great powers for the purpose of developing its economic power by using its energy resources. The multi-vector policy of Kazakhstan is also important for regional security and stability in addition to Kazakhstan?s national security.