Ekonomik krizlerin BİST endeksleri üzerinde kısa ve uzun dönemli etkilerinin analizi
Analysis of the short and long term effects of economic crises on BIST indices
Yazar: ASLI ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİ YÜKSELEN YAĞANOĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal etkinlik = Financial efficiency ; Hisse senetleri = Stocks ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de yaşanan belirli kriz dönemlerinin, BİST endeksi üzerindeki 
etkisi incelenmiştir. Öncelikle borsa endeksi değişimlerinin modellenmesi için GARCH 
modelden yararlanılmış ve serideki oynaklık modellenmiştir. Diğer yandan uzun dönem 
ilişkilerin belirlenmesine yönelik olarak Johansen Eşbütünleşme Analizi ve kısa dönem 
ilişkilerin belirlenmesi için ise Hata Düzeltme Modeli kullanılmıştır. Çalışmada borsa 
endeksi bağımlı değişken iken 1994, 2000, 2001 ve 2008 krizleri ise bağımsız değişken 
olarak ele alınmıştır. Analiz sonuçlarına göre genel olarak her bir kriz dönemi BİST endeks 
değişimi üzerinde olumsuz etkiye sahiptir. Uzun dönem ilişkisi için yapılan analiz 
sonucunda 2008 krizi, BİST endeksi değişimi üzerinde en yüksek etkiye sahip olup, 
değişikliğe negatif bir etki ettiği görülmektedir. BİST endeksi değişimini etkilemesi 
açısından analiz sonucuna göre 2001, sonrasında 2000 en son 1994 krizi endeksi olumsuz 
yönde etkilemiştir. Kısa dönem ilişkisi için yapılan analiz sonucuna göre ise BİST endeksi 
değişimi üzerinde negatif ve en yüksek etkiye sahip kriz 2008 krizi olup aynı uzun 
dönemdeki gibi etki sırası 2001, 2000 ve 1994 krizleridir. Ancak kısa dönem analiz sonucuna 
göre etki katsayısı yükseldiği görülmektedir. Bu da kriz dönemlerinde kısa dönemde borsa 
endekslerinin yaşanan krizlerden daha fazla etkilediğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this study, the effect of certain crisis periods in Turkey on the BIST index was 
examined. First of all, the GARCH model was used to model the changes in the stock market 
index and the volatility in the series was modeled. On the other hand, Johansen Cointegration 
Analysis was used to determine long-term relationships and Error Correction Model was 
used to determine short-term relationships. While the stock market index was the dependent 
variable in the study, the 1994, 2000, 2001 and 2008 crises were considered as the 
independent variable. According to the results of the analysis, in general, each crisis period 
has a negative effect on the BIST index change. As a result of the analysis made for the longterm relationship, it is seen that the 2008 crisis has the highest effect on the BIST index 
change and has a negative effect on the change. According to the results of the analysis, in 
terms of affecting the change in the BIST index, 2001, then 2000, the last 1994 crisis affected 
the index negatively. According to the results of the analysis for the short-term relationship, 
the crisis with the highest negative impact on the BIST index change is the 2008 crisis, and 
the same order of impact is the 2001, 2000 and 1994 crises as in the long-term. However, 
according to the results of the short-term analysis, it is seen that the effect coefficient has 
increased. This reveals that stock market indices are affected more than the crises 
experienced in the short term during crisis periods.