Romatoid artritli ve spondiloartropatili hastalarda tercih edilen tamamlayıcı alternatif tıp uygulamalarının karşılaştırılması
Comparison of Preferred Complementary and Alternative Medicine Practices in Patients with Rheumatoid Arthritis and Spondyloarthropathies
Yazar: KÜBRA DEMİR
Danışman: PROF. ŞÜKRAN ERTEN ; DOÇ. ENES SEYDA ŞAHİNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Alternatif tıp = Alternative medicine ; Romatoid artrit =   ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Giriş ve Amaç: Romatizmal hastalıklar, remisyon ve akut ataklarla seyreden,
klinik özellikleri ve tedavi yaklaşımları farklılık gösteren kronik multisistemik
hastalıklardır. Bu grup içinde, ankilozan spondilit (AS) ve romatoid artrit (RA), yüksek
prevalanslarıyla dikkat çeker. Bu çalışma, AS ve RA tanılı hastaların tamamlayıcı ve
alternatif tıp (TAT) yöntemlerine yönelimlerini, kullanım sıklığını, tercih nedenlerini
ve bu yöntemlerin sosyodemografik özelliklerle ilişkisini incelemektedir. Ayrıca, TAT
uygulamalarının faydalı veya zararlı olarak algılanma düzeyleri ve geleneksel tedavi
yöntemlerinin günümüz koşullarında ne ölçüde tercih edildiği değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Romatoloji Polikliniğine
başvuran daha önce RA ve AS tanısı almış 956 hasta taranmış TAT uygulamalarına
başvuran 100 RA ve 100 AS hastası bulununca çalışma durdurulmuştur. Katılımcıların
sosyodemografik özellikleri, TAT hakkındaki bilgi ve tutumları, kullanım durumları

ve sağladıkları faydalar değerlendirilmiştir. Hastalık aktivitesi RA hastalarında DAS-
28, AS hastalarında ASDAS-CRP ile, her iki grup için de Global Sağlık Skoru (GSS)

ile ölçülmüştür. Veriler, literatüre uygun hazırlanan anketler aracılığıyla yüz yüze
görüşmelerle toplanmıştır.

Bulgular: Çalışmada, AS ve RA tanılı hastaların demografik ve klinik
özellikleri ile TAT uygulamalarına yönelik tutumları incelenmiştir. AS hastalarının
ortalama yaşı 47,2 yıl olup çoğunluğu erkek (%53) ve evlidir (%82). Hastaların %82'si
şehir merkezinde yaşamakta ve yarısı çalışmaktadır. RA hastalarının ise ortalama yaşı
54,5 yıl olup çoğunluğu kadın (%78) ve evlidir (%86). RA hastalarının %84'ü şehir
merkezinde yaşarken, %74'ü çalışmamaktadır.
AS hastalarının %95'ine, RA hastalarının %99'una tanı sonrası medikal tedavi
başlanmıştır. AS hastalarında en sık kullanılan tedaviler klasik DMARD (%79),

ix

NSAİİ (%54) ve biyolojik DMARD (%53) olurken, RA hastalarında klasik DMARD
(%97) ve steroid (%69) öne çıkmıştır. Yan etkiler AS hastalarının %25'inde, RA
hastalarının %32'sinde gözlenmiştir.
AS hastalarının en sık TAT'a başlama nedenleri iyileşeceğine dair inanç
(%77), çevresindeki insanların önerileri (%68) ve araştırma sonuçları (%61) olurken,
RA hastalarında bu nedenler iyileşeceğine dair inanç (%84) ve öneri (%80) olmuştur.
AS hastalarında en sık tercih edilen yöntemler kuru kupa tedavisi (%38), fitoterapi
(%20) ve masaj (%19) olurken, RA hastalarında bitkisel tıp (%31), kupa (%30) ve
sülük tedavisi (%24) öne çıkmıştır. AS hastalarının %77'si, RA hastalarının ise %48'i
TAT'ı önermiştir.

Tedavi sonrası AS hastalarının ASDAS skorunda (3.6'dan 2.8'e) ve her iki
grubun GSS değerlerinde (AS: 8'den 6'ya, RA: 8'den 5'e) anlamlı bir iyileşme
gözlenmiştir (p<0.001).
Sonuç: Çalışmamızda, TAT yöntemlerinin AS tanılı hastalarda ASDAS
skorları ve genel sağlık skorları üzerinde olumlu etkileri istatistiksel olarak anlamlı
bulunmuş aynı şekilde RA tanılı hastalarda genel sağlık skoru (GSS) tedavi öncesi ve
sonrası anlamlı bulunmuştur ancak RA hastalarında DAS28 skorlarının
değerlendirilememesi bir kısıtlılık oluşturmuştur. TAT yöntemlerinin etkinliğini ve
güvenilirliğini daha net ortaya koyabilmek için, daha geniş hasta gruplarında,
prospektif ve kontrollü çalışmaların yapılması gereklidir.

Abstract:
Introduction: Rheumatic diseases are chronic multisystemic disorders
characterized by remission and acute flares, with varying clinical features and
treatment approaches. Among these, ankylosing spondylitis (AS) and rheumatoid
arthritis (RA) stand out due to their high prevalence. This study aims to examine the
inclination of patients diagnosed with AS and RA towards complementary and
alternative medicine (CAM) methods, the frequency of their usage, reasons for
preference, and their association with sociodemographic characteristics. Additionally,
the perception of CAM practices as beneficial or harmful and the extent to which
traditional treatments are preferred in contemporary settings were evaluated.
Materials and Methods: A total of 956 patients previously diagnosed with
RA and AS who presented to the Rheumatology Outpatient Clinic of Ankara Bilkent
City Hospital were screened. The study was concluded once 100 RA and 100 AS
patients using CAM methods were identified. Sociodemographic characteristics,
knowledge, attitudes, usage status of CAM, and perceived benefits were assessed.
Disease activity was measured using DAS-28 for RA patients, ASDAS-CRP for AS
patients, and the Global Health Score (GHS) for both groups. Data were collected
through face-to-face interviews using questionnaires prepared in accordance with the
literature.

Results: The demographic and clinical characteristics of AS and RA patients
and their attitudes toward CAM practices were examined. The mean age of AS patients
was 47.2 years, with the majority being male (53%) and married (82%). Among them,
82% lived in urban areas, and half were employed. RA patients had a mean age of 54.5
years, with the majority being female (78%) and married (86%). Of these patients,
84% lived in urban areas, and 74% were unemployed.

xi

Medical treatment was initiated after diagnosis in 95% of AS patients and 99%
of RA patients. The most commonly used treatments for AS patients included classical
DMARDs (79%), NSAIDs (54%), and biological DMARDs (53%), while RA patients
primarily used classical DMARDs (97%) and steroids (69%). Side effects were
observed in 25% of AS patients and 32% of RA patients.

The most common reasons for initiating CAM in AS patients were belief in
healing (77%), recommendations (68%), and research findings (61%), while in RA
patients, belief in healing (84%) and recommendations (80%) were predominant. The
most preferred methods for AS patients were cupping therapy (38%), herbal medicine
(20%), and massage (19%), while RA patients favored herbal medicine (31%),
cupping therapy (30%), and leech therapy (24%). CAM was recommended by 77% of
AS patients and 48% of RA patients.

Post-treatment, a significant improvement was observed in ASDAS scores for
AS patients (from 3.6 to 2.8) and in GHS values for both groups (AS: from 8 to 6; RA:
from 8 to 5) (p<0.001).

Conclusion: In our study, CAM methods showed statistically significant
positive effects on ASDAS scores and general health scores in AS patients, as well as
on general health scores in RA patients before and after treatment. However, the
inability to evaluate DAS-28 scores in RA patients was a limitation. To better
determine the efficacy and safety of CAM methods, further prospective and controlled
studies with larger patient groups are necessary.