Dalaman Ovasında ikinci ürün mısırın verim ve verim öğeleri üzerine farklı ekim zamanlarının etkisi
The effect of different sowing times on yield and yield components of second crop maize in Dalaman Plain
Yazar: HASAN POLAT
Danışman: PROF. DR. ERCAN CEYHAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'nin Ege Bölgesi'nde yer alan Muğla'nın Dalaman ilçesindeki Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne (TİGEM) bağlı Dalaman Tarım İşletmesi'nde yürütülmüştür. Denemenin amacı, ekim zamanı ve mısır çeşidinin çeşitli verim bileşenleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Deneme, buğday hasadını takiben 20 Haziran 2023 tarihinde başlamış ve ekim üç tekrarlı Tesadüf Bloklarında bölünmüş parseller deneme Deseni kullanılarak üç mısır çeşidi ile 4, 14 ve 24 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma hem ekim zamanının hem de mısır çeşidinin bitki boyunu önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymuştur. En yüksek bitki boyu üçüncü ekim zamanında (259.44 cm) kaydedilirken, P.1551 çeşidi en uzun bitki boyuna (240.39 cm) sahip olmuştur. Ekim zamanı koçan yüksekliğini önemli ölçüde etkilemese de mısır çeşidi etkilemiş ve 72 May 80 çeşidi en yüksek koçan yüksekliğini (104.09 cm) göstermiştir. Ayrıca, tepe püskülü çıkışına kadar geçen süre çeşitten ve ekim zamanı ile çeşit arasındaki etkileşimden önemli ölçüde etkilenmiş ve 72 May 80 çeşidi en uzun süreyi (50.31 gün) almıştır. Ekim zamanının koçanda tane sayısını önemli ölçüde etkilediği ve ilk ekim tarihinin en yüksek ortalamayı (553.81 adet) verdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, koçanda tane ağırlığı mısır çeşidinden daha fazla etkilenmiş ve P.1551 çeşidi en yüksek ortalama tane ağırlığını (186.86 g/ koçan) göstermiştir. Koçak uzunluğu hem ekim zamanından hem de çeşitten önemli ölçüde etkilenmiş, ikinci ekim zamanı en uzun koçanlara (19.90 cm) sahiptir. Bitki başına yaprak sayısı öncelikle çeşitten etkilenmiş, 72 May 80 çeşidinde ortalama 14.43 adet yaprak görülmüştür. Ayrıca, tane/koçan oranı ve tane verimi mısır çeşidinden önemli ölçüde etkilenmiş, ancak ekim zamanından etkilenmemiştir. Genel olarak sonuçlar, mısır verim bileşenlerini optimize etmek için uygun ekim zamanının ve mısır çeşidinin seçilmesinin çok önemli olduğunu göstermektedir. P.1551 çeşidi, çeşitli parametrelerde tutarlı bir şekilde iyi performans göstererek, bu koşullar altında yüksek verimli ikinci ürün mısır üretimi için uygundur.

Abstract:
This study was conducted in Dalaman Agricultural Enterprise of the General Directorate of Agricultural Enterprises (TİGEM) in Dalaman district of Muğla, located in the Aegean Region of Turkey. The objective of the experiment was to determine the effects of planting time and maize variety on various yield components. The experiment started on June 20, 2023, following the wheat harvest and sowing was carried out on July 4, 14 and 24 using a Randomized Block Design with three replications. The study revealed that both planting time and maize variety significantly affected plant height. The highest plant height was recorded at the third planting time (259.44 cm), while variety P.1551 had the longest plant height (240.39 cm). Although planting time did not significantly affect cob height, maize variety did, with variety 72 May 80 showing the highest cob height (104.09 cm). Also, the time to tassel emergence was significantly affected by variety and the interaction between planting time and variety, with 72 May 80 variety having the longest time (50.31 days). It was found that sowing time significantly affected the number of grains on the cob and the first sowing date gave the highest average (553.81 pieces). However, grain weight on cob was more affected by maize variety and variety P.1551 showed the highest average grain weight (186.86 g/cob). Cob length was significantly affected by both planting time and variety, with the second planting time having the longest cobs (19.90 cm). The number of leaves per plant was primarily affected by cultivar, with 72 May 80 cultivar showing an average of 14.43 leaves. Also, grain to cob ratio and grain yield were significantly affected by maize variety, but not by planting time. Overall, the results indicate that selecting the appropriate planting time and maize variety is very important to optimize maize yield components. Variety P.1551 is suitable for high yielding maize production under these conditions, performing consistently well in several parameters.