Petrol fiyatlarındaki değişmelere karşı risk yönetiminde bir uygulama: Azerbaycan örneği
An application in risk management against changes in oilprices: An example of Azerbaijan
Yazar: TOFİG İSMAYİLOV
Danışman: PROF. DR. SİBEL YILMAZ TÜRKMEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansal Piyasalar ve Yatırım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Fiyat = Price ; Fiyat hareketi = Price movement ; Fon gelirleri = Fund incomes ; Petrol = Petroleum ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Yatırım fonları = Mutual funds

Özet:
Son yıllarda dünya petrol fiyatlarındaki değişimler petrol üreticilerini
sarsmaktadır. Petrole bağımlı ekonomileri olan ülkelerin petrol dışı sektörlere kayması
ve petrolün yerine geçecek ürünleri üretmesi riskten tamamen arınmanın en iyi
yöntemidir. Bu çalışmada bu süreç içerisinde çıkabilecek petrol risklerinin etkisini en
aza indirmek için alternatif bir uygulama, fon kurulmuştur. Kurulan fonun Azerbaycan
ekonomisi için nasıl sonuç verdiği hesaplanmıştır. Fon için dünya ekonomilerindeki
endeksler, tahviller, bazı hisse senetleri ele alınarak Brent petrolle(Brent Crude Oil)
korelasyonu hesaplanmıştır. Fona alınacak enstrümanların petrolle anlamlı negatif
korelasyonda olmalarına dikkat edilmiştir. Hesaplamalar sonucu fonda dünyanın en
önde gelen 10 endeksi enstrüman olarak seçilmiştir. Daha sonra bunlardan oluşan
fonun varyansı ve standart sapması hesaplanmıştır. Çeşitlendirme ve ağırlıklandırma
yapılarak en yüksek getiri ve en az risk faktörüne dikkat edilmiştir. En sonda basit
doğrusal regresyon yapılarak, matamatiksel göstergelerin geleceğe yönelik yatırım
yapılıp yapılamayacağı araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, 2010-2017 yılı
içerisinde petrolle dünyanın en büyük endekslerinden olan 10 endeks negatif anlamlı
korelasyondadır. Aynı zamanda bu 10 endeksten oluşturulan fonun seçilen ağırlıkları
itibari ile değişim katsayısı yani %1`lik getiri karşısında %0.5575 gibi bir değerde risk
içerdiği sonucuna varılmıştır. Petrol fiyatlarının yükselişe geçtiği 2009 sonrası
Azerbaycan`ın elde ettiği petrol gelirleri ile bahsi geçen fona yatırım yaptığında, petrol
riksine karşı korunma sağlayabileceği ve bu durumda 2015 yılında yaşadığı krizin
önüne geçilebileceği, 11.3 milyar dolarlık dış ödemeler bilançosu açığını tamamen
kapatabileceği bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
In recent years, changes in world oil prices have shaken oil producers. It is the
best way to eliminate the risk that countries with oil-dependent economies are shifting
to non-oil sectors and producing oil substitutes. In this study, an alternative application,
the fund was established to minimize the effects of the oil risks that would have taken
place during this process. It is calculated how the result of the established fund is for
the Azerbaijani economy. For the Fund, correlations with Brent Crude oil price have
been calculated by taking the indices, debts, and some stocks in world economies.
Attention has been paid to the fact that the instruments to be fought are negatively
correlated with oil. The calculations have been selected as the world's leading 10
indexing instruments as the final result. Then, the variance and standard deviation of
the resulting funds are calculated. Diversification and weighting have been used to
ensure maximum return and minimal risk. By conducting simple linear regression at the
very end, it was researched whether or not mathematical indices are in the direction of
future investment. According to the results obtained, 10 index which is the biggest index
of the world with oil in 2010 between 2017 is a negative correlation. At the same time, it
was concluded that the fund created from these 10 instruments had a risk of less than
0.5% against the yield of 1% by selected weights. It is estimated that if Azerbaijan
invests this oil against petroleum incentives in the period when the oil prices started to
rise after 2009, it will totally cover the 11.3 billion Dollars foreign payments balance
situation which will not survive the crisis experienced in 2015.