Hemiplejik omuz ağrısında ESWT ve supraskapular sinir blokajı etkinliğinin karşılaştırılması
The effectiveness of ESWT and suprascapular nerve block in hemiplegic shoulder pain
Yazar: ÖZGE ÖZPOLAT BULUT
Danışman: DOÇ. DR. FATİH BAĞCIER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ekstrakorporeal şok dalga tedavisi =

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemiplejik omuz ağrısında tedavi yöntemi olarak uygulanan ekstrakorporeal şok dalga tedavisi ve supraskapular sinir blokajının konvansiyonel tedaviye üstünlüğünü araştırmak ve etkinliklerini karşılaştırmaktır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümünde 30.12.2022-30.09.2023 tarihleri arasında yatarak tedavi gören, araştırma kriterlerini karşılayan 45-70 yaş arası 67 hasta dahil edildi. Bu çalışma prospektif, randomize, kontrollü, tek kör, tek merkezli olarak planlanlandı. Hastalar 3 tedavi grubuna randomize edilerek dağıtıldı. İlk gruptaki 24 hastaya 4 hafta boyunca transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu ve sıcak paket, 12 hafta boyunca üst ekstremite eklem hareket açıklığı egzersizi, germe ve progresif dirençli egzersizlerden oluşan haftada 5 gün konvansiyonel tedavi, ikinci gruba konvansiyonel tedavi ve tedavi öncesi ultrason eşliğinde bir seans supraskapular sinir blokajı, üçüncü gruba konvansiyonel tedavi ve 2 hafta boyunca haftada 4 gün 12 Hz frekansta, 2-3 bar basınç ile ESWT uygulandı. Tüm hastalar tedavi öncesi, tedavi başlangıcından sonra 1. ay ve 3. ay olmak üzere klinik ve ultrasonografik olarak değerlendirildi. Klinik olarak eklem hareket açıklığı ölçümleri gonyometreyle, ağrı şiddet değerlendirilmesi Vizüel Analog Skalası (VAS) ile, üst ekstremite motor fonksiyonel iyileşme değerlendirilmesi Fugl Meyer Motor Değerlendirme Ölçeği (FMMDÖ) ile yapıldı. Ultrasonografik değerlendirmede supraspinatus kas yırtık boyutu ölçülerek kaydedildi. 

Bulgular: Çalışmamıza katılan 67 hastanın %56,7'si erkek (n=38), %43,3'ü (n=29) kadındı. Hastaların yaş ortalaması 61,06 yıl, inmeden sonra geçirilen süre ortalama 11,64 ay, omuz ağrısı süresi ortalama 6,3 aydı. Her üç tedavi grubunda da 1. ve 3. ay VAS skoru tedavi öncesine göre anlamlı olarak daha düşük bulundu. Konvansiyonel tedavi grubu ve SSSB tedavi grubunda VAS skorunda 1. ve 3. ay arasında anlamlı bir farklılık yok iken ESWT grubunda VAS skoru 3. ayda 1. aya göre anlamlı olarak daha düşük saptandı. Tedavi başlangıcından sonra 3. ay değerlendirmesinde ESWT ve SSSB tedavi grubunda tedavi başlangıcına göre 3. ayda VAS skorundaki azalma konvansiyonel tedavi grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olarak daha yüksek bulundu. SSSB ve konvansiyonel tedavi grubunda supraspinatus kas yırtık boyutu açısından tedavi öncesi, 1. ay ve 3. ayda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmazken, ESWT grubunda 3. aydaki supraspinatus kas yırtık boyutu tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu. Ağrılı omuz açısı değerlendirmesine göre, konvansiyonel tedavi grubunda 1. ayda başlangıca göre ağrılı fleksiyon, abduksiyon, dış rotasyon ve iç rotasyon açıları arasında anlamlı bir fark bulunamadı. ESWT ve konvansiyonel tedavi grubunda 3. ayda ağrılı fleksiyon, abduksiyon, dış rotasyon ve iç rotasyon açıları başlangıca göre anlamlı olarak daha yüksek saptandı. SSSB tedavi grubunda ağrılı fleksiyon, abduksiyon, iç rotasyon açıları 3. ayda başlangıca göre anlamlı olarak daha yüksek iken ağrılı dış rotasyon açısı 3. ayda başlangıca göre artmış olsa da istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.

Sonuç: Hemiplejik omuz ağrısında konvansiyonel tedavi ile uygulanan ESWT ve SSSB tedavilerinin ağrı ile üst ekstremite fonksiyonel iyileşme üzerine etkili olduğu saptanmıştır. Tedavi sonrası kontrolde ağrı skoru ve üst ekstremite fonksiyonel durum açısından ESWT ve SSSB tedavilerinde anlamlı farklılık bulunmamaktadır. ESWT tedavi grubunda supraspinatus kas yırtık boyutu konvansiyonel ve SSSB tedavi grubuna göre anlamlı olarak azalmıştır. Tendon patolojilerinin ağrıya neden olduğu durumlarda ESWT daha iyi bir seçenek olabilir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the superiority of extracorporeal shock wave therapy and suprascapular nerve block over conventional treatment as a method for treating hemiplegic shoulder pain and to compare their effectiveness.

Materials and Methods: Our study included 67 patients aged between 45 and 70 years who received inpatient or outpatient treatment in the Department of Physical Therapy and Rehabilitation at Başakşehir Çam and Sakura City Hospital between 30.12.2022-30.09.2023 and met the research criteria. The study was designed as a prospective, randomized, controlled, single blind, single-center. Patients were randomly divided into 3 treatment groups. Conventional treatment including transcutaneous electrical nerve stimulation and hot pack therapy for 4 weeks, joint range of motion exercises, stretching, and progressive resistive exercises for 12 weeks, 5 days a week for 12 weeks in 24 patients in the first group, conventional treatment and before conventional treatment one session of ultrasound-guided suprascapular nerve block were applied to 22 patiens in the second group, conventional treatment and for 2 weeks, ESWT at a frequency of 12 Hz, 4 days a week, with a pressure of 2-3 bars were applied to 21 patients in the third group.  All groups were evaluated clinically and ultrasonographically before treatment, 1 month and 3 months after the start of treatment. Clinically, range of motion was measured with a goniometer, pain intensity was assessed with a visual analog scale, and upper extremity motor functionality was assessed with the Fugl Meyer Motor Rating Scale. Supraspinatus muscle tear size was measured and recorded in ultrasonographic evaluation.

Results: Of the 67 patients who participated in our study, 56.7% (n=38) were male and 43.3% (n=29) were female. The mean age of the patients was 61.06 years, the mean duration after stroke was 11.64 months, and the mean duration of shoulder pain was 6.3 months. In all three treatment groups, VAS scores at first and third month were significantly lower than before treatment. There was no significant difference in VAS score between the first and third month in the conventional treatment group and the SSSB treatment group, while the VAS score in the ESWT group was significantly lower in the 3rd month compared to the 1st month. At the third month evaluation after the start of treatment, the decrease in VAS score at third month was statistically significantly higher in the ESWT and SSSB treatment group than in the conventional treatment group. There was no statistically significant difference in the supraspinatus muscle tear size in the SSSB and conventional treatment group before treatment, at first and third month. The supraspinatus muscle tear size at third month in the ESWT group was statistically significantly lower than before treatment. According to the painful shoulder angle evaluation, no significant difference was found between the painful flexion, abduction, external rotation and internal rotation angles in the conventional treatment group at first month compared to baseline. Painful flexion, abduction, external rotation and internal rotation angles were significantly higher in the ESWT and conventional treatment group at third month compared to baseline. In the SSSB treatment group, painful flexion, abduction and internal rotation angles were significantly higher at third month compared to baseline, while painful external rotation angle increased at third month compared to baseline, but it was not statistically significant.

Conclusion: It was found that ESWT and SSSB treatments applied with conventional treatment were effective on pain and upper extremity functional improvement in hemiplegic shoulder pain. There was no significant difference between ESWT and SSSB treatments in terms of pain score and upper extremity functional status at post-treatment control. The muscle tear size in the supraspinatus was significantly reduced in the ESWT treatment group compared to the conventional and SSSB treatment groups. ESWT may be a better option when tendon pathologies cause pain.