Kadın obez hastaların beslenme ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutrition and quality of life of obese female patients
Yazar: FAZİLET FATMANUR AKTEPE
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN DAĞ ; DR. ANIL EVRİM GÜNGÖR
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diyet = Diet ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma Ankara ili merkezinde yer alan Obezite Cerrahi Ankara Kliniği'ne müracaat eden 18-65 yaş arası 200 kadın bireyin beslenme kalitesi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Beslenme kalitesini belirlemek için 24 saatlik geriye dönük hatırlatma yöntemi ile kaydedilen Besin Tüketim Kaydı Formu, yaşam kalitesini belirlemek için Kısa Form-36 (Short Form- 36 (SF-36)) yaşam kalite ölçeği formu kullanılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyleri ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kısa formu ile belirlenmiştir. Bireylerin Sağlıklı Yeme İndeksi (Healthy Eating Index-2015 / SYİ-2015) hesaplanmış ve puanlar iyi (80 üzeri puan), orta (51-80 puan arası) ve kötü (50 ve altı puan) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Bireylerin SF-36 yaşam kalite ölçeği puanları 8 alt bileşen ve bu alt bileşenlerin özet puanları olan mental bileşenler puanı ve fiziksel bileşenler puanı olmak üzere 10 grupta incelenmiştir. Obezite derecesi farklı olan kadınlar arasında yaşam kalitesi (SF-36) alt bileşenlerinden fiziksel fonksiyon, fiziksel sağlık bileşenleri, mental sağlık bileşenleri puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel fonksiyon ortalama puanı (45,43) I. derece obez olanlarda en yüksektir. Katılımcılar arasında SYİ-2015'e göre iyi diyet kalitesine sahip birey yoktur. Üçüncü derece obez bireylerin %58'i, II. Derece obez bireylerin %54.8'i, I. derece obez bireylerin %59.6'sı kötü diyet kalitesine sahiptir. Obezite derecesi farklı olan kadınlar arasında SYİ puanı bakımından istatistiksel anlamlı fark bulunmamaktadır (p>0,05). Üçüncü derece obez olan kadınların toplam meyve ve toplam protein SYİ puanı diğer BKİ gruplarına göre daha düşüktür. Enerji/canlılık/vitalite puanı ile toplam sebze, rafine tahıllar (r>0) puanı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ruhsal sağlık puanı ile tüm meyve (r<0) puanı arasında negatif yönlü, rafine tahıllar puanı (r>0) arasında pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Genel sağlık puanı ile tahıllar, tam tahıllar (r>0) puanı arasında pozitif yönlü, doymuş yağ puanı (r<0) arasında negatif yönlü, istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Mental sağlık bileşenleri puanı ile rafine tahıllar (r>0) puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışma her üç obezite derecesinde kötü diyet kalitesine sahip olmanın çoğunlukta olduğunu, yaşam kalitesi alt bileşenleri ile diyet kalitesi alt bileşenleri arasında ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda obez bireylerin diyet kalitesi ve yaşam kalitesini değerlendirmek için geniş kapsamlı çalışmalar yapılmalıdır. Obez bireylerde yaşam kalitesi ve diyet kalitesinin iyileştirilmesi için sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite teşvik edilmelidir.

Abstract:
The research was conducted to determine the relationship between dietary quality and the life quality. Two hundred female individuals between the ages of eighteen and sixty-five who applied to the Obesity Surgery Ankara Clinic located in the city of Ankara participated in the research. In this study The Food Consumption Record Form, which was recorded with a 24-hour recall method and Short Form-36 (SF-36) was used to determine dietary quality and life quality respectively. The levels of physical activity were determined by using the short form of the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ). Participants' Healthy Eating Index (HEI- 2015) was calculated and the date classified into three groups as good (over 80 points), moderate (51-80 points), and poor (50 and below points). The points of SF-36 life quality scale were examined in 10 classes, including 8 sub-components and the mental components score and physical components score which are summary scores of these sub-components. Statistical analysis of the data revealed that, among women with different degrees of obesity, there is a statistically significant difference in the scores of physical function, physical health components, and mental health components (which are among the sub-components of the life quality (SF-36) (p<0,05). The mean physical function score is the highest (45,43) in those with class I obesity. Among the participants, there is no individual with good dietary quality according to HEI-2015. 58% of the class I obese individuals, 54.8% of the class II obese individuals and 59.6% of the class I obese individuals have poor diet quality. There was no statistically significant difference in terms of HEI scores among women with different degrees of obesity (p>0.05). Total fruit and total protein HEI scores of the third-degree obese group was lower than the other BMI groups. On the other hand, there was a statistically significant positive correlation between energy/vitality score and the total vegetable and refined grains (r>0) score (p<0,05). The data revealed that while the mental health score and the whole fruit (r<0) score are negatively correlated, mental health score and refined grains score (r>0) are positively correlated (p<0,05). Additionally, general health score is positively correlated with grains, whole grains (r>0) score but negatively correlated with saturated fat score (r<0) (p<0.05). Mental health components score is also positively correlated with the refined grains (r>0) score (p<0.05). In conclusion, this study revealed that poor dietary quality predominates in all three obesity classes, and that there is a relationship between the sub-components of both life quality and dietary quality. In this context, it is important to conduct extensive studies to evaluate the dietary and life quality of obese individuals. Apart from that, healthy eating and physical activity needs to be encouraged to improve both life quality and dietary quality.