Şükrü Tunar'ın saz eseri formundaki eserlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of Şükrü Tunar's works in the form of instruments in terms of various variables
Yazar: KEMAL DUMLU
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ KAHYAOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Şükrü Tunar'ın müzikal kimliği ve günümüze kadar ulaşmış olan saz eserlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda TRT repertuarında kayıtlı olan sekiz (8) saz eseri incelenmeye alınmıştır. Bu eserler arasında zeybek, oyun havası, çiftetelli, saz semaîsi formlarının ve kullandığı makamların incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yapılan incelemelerde sanatçının bestekârlığı ve üslubu incelenmiştir. Bu vesile ile Türk Mûsikîsi'ndeki farklı makamlardaki ezgilerin ölçü çerçevesinde işlenmesi ve bu manâda Şükrü Tunar'ın bestecilik yönü saz eseri formunda bestelediği eserlerin makam, usul, motif, cümle ve tartım açısından kullandığı geçki ve çeşnilerin bestelenen eserlere yansımasının neler olduğu amaçlanmaktadır.
Yöntem: Bu araştırma Şükrü Tunar'ın bestelediği saz eserlerinin çeşitli değişkenler açısından analizine yönelik betimsel araştırmadır. Bu araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Bestecinin zeybek, oyun havası, çiftetelli ve saz semaîsi formundaki eserlerine ulaşılmıştır. Ulaşılan notaların okuma zorluğu sebebiyle 'Musescore' programında tekrar yazılmıştır.
Bulgular: Öncelikle tespit edilen eserlerin haneleri, teslim ve kaç ölçüden oluştuğu belirlenmiş daha sonra her hane anlamlı müzik cümleleri ve motiflerine göre makamsal durum analiz edilip, tablo içerisinde eserlerin tartımsal durumları gösterilmiştir.
Sonuç: Çalışmadaki bulgulardan ulaşılan sonuçlar; eserlerin Çiftetelli, Saz Semâisi, Oyun Havası, Zeybek formlarına uygun şekilde bestelendikleri, usul ve tartım yönünden küçük usullerin ağırlıkta kullanıldığı, tartımların geneli ise kısa vuruşlu tartım kalıpları ile oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to examine Şükrü Tunar's musical identity and his instrumental works that have survived to the present day in terms of various variables. For this purpose, eight (8) instrumental pieces registered in the TRT repertoire were examined. Among these works, it is aimed to examine the forms of zeybek, play air, Çiftetelli, saz semaîsi and the makams they use. In the studies carried out for this purpose, the composition and style of the artist were examined. By this means, it is aimed to process the melodies in different modes in Turkish Music within the framework of measure, and in this sense, what are the reflections of the tunes and flavors that Şükrü Tunar used in terms of mode, tempo, motif, sentence and weighing of the works that he composed in the form of instrumental pieces.
Method: This research is descriptive research for the analysis of the instrumental works composed by Şükrü Tunar in terms of various variables. Scanning model was used in this study. The works of the composer in the form of zeybek, play air, double string and saz semaî have been reached. Due to the difficulty of reading the achieved notes, they were rewritten in the 'Musescore' program.
Findings: First of all, the digits, delivery and how many measures of the identified works were determined, then the modal status of each digit was analyzed according to the meaningful musical phrases and motifs, and the weighing status of the works were shown in the table.
Results: The results obtained from the findings in the study; It was concluded that the works were composed in accordance with the forms of Çiftetelli, Saz Semâisi, Oyun Havası, Zeybek, small tempos were used in terms of tempo and weighing, and the weighings were generally formed with short-beat weighing patterns.