Uluslararası iklim değişikliği hukukunun devlet egemenliği ilkesi üzerinde etkisi
The impact of international climate change law in the principle of state sovereignty
Yazar: DAMLA TİMUR
Danışman: PROF. DR. YUSUF AKSAR
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Devlet egemenliği = State sovereignty ; Uluslararası hukuk = International law ; Çevre hukuku = Environmental law

Özet:
İklim değişikliği, bilim insanları tarafından ortaya konduğu üzere, geçtiğimiz yüzyılda insan kaynaklı faaliyetler sonucu salınan sera gazlarının sebep olduğu, doğal olmayan bir küresel sorundur. Soruna müdahale edilmemesi halinde gezegendeki ısı artışıyla ciddi olumsuz sonuçlar doğacağı, bilimsel olarak kesinlik kazanmıştır.
İklim değişikliğinin olumsuz sonuçlarıyla mücadele için uluslararası iklim değişiklikliği hukuku rejimi devletlerce ve neredeyse evrensel bir katılımla oluşturulmuştur. Aynı zamanda iklim değişikliğinin insanlığın ortak sorunu olarak nitelendirilmesi, devletlerin bu sorunu kabulü ve uygulamaları bakımından önem arz etmektedir. Ancak devletlerin rejimden kaynaklanan sorumluluklarının temelde egemenlik alanlarındaki faaliyetlerine ilişkin olması, rejimin uluslararası mekanizmalarla taraf devletlerin ülkelerindeki faaliyetleri açısından zorlayıcı ve yönlendirici bir rol üstlenip üstlenemeyeceği sorusunu akla getirmektedir. Bu sebeple, uluslararası iklim değişikliği hukuku rejiminin kaynaklarının ve denetim mekanizmalarının hukuki niteliklerinin ele alınması gerekmektedir.
Devletin egemenliği ilkesinin iklim değişikliği gibi bir konuda etkin önlemler alınmasında dezavantaj oluşturup oluşturmadığı, uluslararası denetim ve yaptırım mekanizmalarının oluşturulmasına getirebileceği sınırlamalar, devletin ülkesinde gerçekleştirdiği faaliyetlerin sınır aşan olumsuz sonuçlarının ileri sürülme yolları ve yerel faaliyetlerin ne kadar denetim altına alınabileceği, iklim değişikliği rejiminin uygulanabilmesi bakımından önem arz etmektedir. 
Küreselleşen dünyada uluslararası hukukun rolü ele alınarak, rejimin oluşturduğu uluslararası hukuk belgelerinin devletlere yüklediği sorumlulukların ve egemenlik ilkesinin sorumluluk kapsamına tezahürünün incelenmesi ile uluslararası egemenlik kavramının tekrardan yorumlanması gerekmektedir. 
Tüm bunlara ek olarak, ulusal ve uluslararası yargı kuruluşlarının devletin iklim değişikliğinden kaynaklanan yükümlülüklerine ilişkin verdiği kararlar, uluslararası iklim değişikliği hukukunun devletlerin ülkelerinde hangi mekanizmalarla ve ne kadar uygulanabildiğini tespit etmek bakımından önem arz etmektedir.

Abstract:
Climate change has been demonstrated by scientists as an unnatural global problem, which emerged with the greenhouse gas emissions from human activities in the last century. It is scientifically proven that in the case of not interfering with this problem, the temperature rises on the planet will demonstrate serious negative results. 
The international climate change regime is established by states, who are the main actors of international law, with nearly universal participation. The definition of climate change as a common concern of humankind is important in the meaning of state practice as well. However, since the main responsibilities to the regime concern state activities in their sovereign territory, the question of whether the regime will have a compelling and prompting role with international mechaisms arises. Therefore, the legal character of the international climate change regime and its mechanisms shall be examined. 
Whether the principle of state sovereignty creates a disadvantage regarding matters like climate change, its possible limitations on the establishment of international auditing and enforcing mechanisms, the methods to claim transboundary effects of state actions in its country and the degree of auditing local practice have key importance on the application of the climate change regime. 
It is necessary to review the concept of sovereignty in the light of the role of international law in a globalized world, the scope of responsibilities that are imposed on states and the reflection of the principle of state sovereignty in international law documents that are composed by the regime. 
In addition, judgments delivered by national and international judicial organs regarding responsibilities of states on climate change are quite important for detecting the methods and mechanisms to enforce international climate change law in states' countries.