İdiyopatik parkinson hastalarında kognitif bozulmanın erken tanısına kantitatif eeg'nin katkısı
Contribution of quantitative eeg (qEEG) to early diagnosis of cognitive deficits in idiopathic parkinson's disease.
Yazar: DERYA GÜNER
Danışman: UZMAN YAŞAR ZORLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Demans = Dementia ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
İdiyopatik Parkinson hastalarında kognitif bozulmanın erken tanısına kantitatif EEG (qEEG) katkısı. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, İzmir Kamu Hastaneleri Birliği Kuzey Genel Sekreterliği, İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği, Uzmanlık Tezi, İzmir, 2014.

Giriş: İdiyopatik Parkinson hastalığında (İPH) erken evrede bile kognitif disfonksiyon saptanabilir. Yürütücü işlevler, dikkat, bellek, görsel ve uzamsal algıda  görülebilen kognitif bozukluğun ciddiyeti ancak ayrıntılı nöropsikolojik testlerle saptanabilen hafif bozukluktan belirgin demansa kadar değişebilir. Kognitif fonksiyonların bozulması Parkinson hastalarının ve bakım verenlerin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir süreçtir. Klinikte, tanı aşamasını ve hastalığın takibini kolaylaştıracak hızlı, pratik, hasta açısından rahatsızlık vermeyecek, kolay uygulanabilir tetkiklere ihtiyaç vardır. Böylece hastalığın kognitif fonksiyon üzerine olumsuz etkileri erken dönemde saptanabilir, tedavi seçenekleri buna yönelik olarak belirlenebilir.
Amaç: Demans tanısı almamış ve kognitif kayıp yakınması da olmayan İPH olguları ile sağlıklı kontrol bireylerinin ayrıntılı nöropsikolojik testler ve kantitatif EEG (qEEG) analizleri ile karşılaştırılması ve EEG gibi kolay uygulanabilir bir yöntemin kognitif etkilenmeyi erken dönemde tespit edip, edemeyeceğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Kliniğimiz Hareket Bozuklukları Polikliniğinde takip edilen, DSM IV kriterlerine göre demans tanısı olmayan, tedavi edilebilir demans nedenleri dışlanmış, Beck Depresyon Ölçeğine göre depresyon tanısı almamış, klinikte Hoehn-Yahr evresi ≤2 olan, en az ilköğretimi tamamlamış, Mini Mental Durum Değerlendirmesi (MMSE) testinde ≥26 puan alan 45 Parkinson hastası ile yaş, cinsiyet ve eğitim durumu açısından uyumlu 39 sağlıklı kontrol bireyi çalışmaya dahil edilmiştir. Her iki gruptaki bireyler demografik özellikler, nöropsikolojik test puanları ve qEEG analizleri açısından karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: Hasta ve sağlıklı bireyler arasında yaş, cinsiyet ve ortalama eğitim süreleri açısından fark saptanmamıştır (p>0.05). Gruplar arasında MMSE test puanları açısından da fark bulunmamıştır. Parkinson hastalarında nöropsikolojik test performansları düşük saptanmıştır. Hastaların frontal yürütücü işlevler, sözel bellek süreçleri, dikkat etme ve dikkati sürdürme becerisi ile görsel uzamsal fonksiyonları değerlendiren test puanları kontrol bireylerine kıyasla anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0.01). EEG analizinde, Parkinson hastalarında biyoelektrik aktivitede beynin tüm bölgelerinde belirgin yavaşlama olduğu (p<0.001), EEG'de yaygın olarak theta frekans bantlarının gücünde artış olduğu ve alfa frekans bant gücünde ise azalma olduğu izlenmiştir. Bu yavaşlama MMSE puanları ile orta derecede güçlü korelasyon (r=0.416-0.507; p<0.01) göstermektedir. Ancak, qEEG verileri ile kognitif yetileri bileşenlerine göre değerlendiren nöropsikometrik testler arasında ise yer yer zayıf  bir korelasyon saptanmıştır (r=0.322-0.377; p<0.05). 
Tartışma: Parkinson hastalığının erken evresinde, kognitif kayıp yakınması olmayan hastalarda bile nöropsikolojik testler ve qEEG ile etkilenmenin varlığı ortaya konabilmiştir. Nöropsikolojik testler kognitif fonksiyonların bileşenlerini değerlendirme imkanı sunarken, MMSE kognitif yetileri daha genel olarak değerlendirmeyi sağlamaktadır. Kantitatif EEG verileri ile detaylı nöropsikometrik testler arasında güçlü bir korelasyon saptanmamış olması ise, hastalığın erken evresinde beyinde yaygın bir yavaşlamanın bariz olabileceği, kognitif fonksiyonların belirli lokalizasyonlardan çok global olarak etkilendiği görüşü ile açıklanabilir. Kantitatif EEG analizi maliyeti düşük, kolay ve hızlı uygulanabilir, girişimsel yönü olmayan ve en önemlisi de istirahatte uzanan hastanın motor fonksiyonlarından bağımsız bir tetkiktir. Parkinson hastalarının kognitif fonksiyonlarının takibinde nöropsikolojik testlerle birlikte kullanıldığında yarar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Contribution of Quantitative EEG (qEEG) to Early Diagnosis of Cognitive Deficits in Idiopathic Parkinson's Disease. Republic of Turkey, Ministry of Health, Turkish Community Hospitals Cooperation, Izmir Community Hospitals Union, Northern Secretary, Izmir Tepecik Education and Research Hospital, Neurology Clinic, Thesis in Neurology, Izmir, 2014.

Introduction. Deficits in frontal executive, attention span, memory and visiospatial functions could be seen even in early stages during the clinical course of Parkinson's disease. These may vary between definite dementia and mild impairment, that could be detected only by detailed neuropsychological tests. Cognitive dysfunction could be a disabiling course for both patients and caregivers, seriously affecting the quality of life. There is need for rapid, feasible and practical tests in clinical practice, to early diagnose and monitor the patients, without causing any discomfort. Hence, it would be possible to evaluate the effects of disease on cognition from the early stages and administer the appropriate treatments. 
Purpose: The aim of this study is to compare patients with Parkinson's disease, whom not diagnosed with dementia, or do not have cognitivite complaints, with healthy control subjects using neurophyschological tests and qEEG analysis and also, to evaluate whether or not the EEG analysis is a feasible test in demonstrating the early cognitive dysfunction in Parkinson's disease. 
Methods: A total of 45 patients with Parkinson's disease, registered in Movement Disorders Outpatient Clinic at our Institute, whom not diagnosed with dementia according to DSM-IV criteria and not diagnosed with depression according to Beck Depression Scale, whose clinical Hoehn-Yahr scale is ≤2 and MMSE score is ≥26, has completed at least primary education, and age, gender and duration of education matched 39 healthy control subjects, were enrolled in the study. Demographical features, neuropsychological test scores and qEEG data were compared in both groups.
Results: There was no significant difference between the patients and healthy controls according to age, gender and duration of education (p>0.05). Also groups were not different according to MMSE test results. Scores of tests for frontal executive functions, verbal memory processes, attention span and visiospatial functions were significantly lower compared with healthy controls (p<0.01). Quantitative analysis of EEG revealed generalized slowing in bioelectrical activity in patient group (p<0.001). An increase in theta band power and a decrease in alpha band power were noted. These were moderately correlated with MMSE test scores (r=0.416-0.507; p<0.01). However, qEEG data and detailed neuropyschological test scores were only in weak correlation (r=0.322-0.377; p<0.05), partially.
Discussion: This study demonstrated the early cognitive dysfunction in Parkinson's disease, using neuropshycological tests and quantitative analysis of EEG, even in patients without any cognitive complaints. Neuropsychological tests enable the detailed evaluation of various components of cognitive functions, whereas, MMSE test supplies information more globally. The weak correlation between the neuropsychological tests and qEEG analysis could partially be explained by the generalized slowing of the bioelectrical activity in the early disease course leading to a more generalized cognitive impairment apart from localized deficits. In accordance, MMSE scores were found to be moderately correlated with qEEG analysis. In conclusion, qEEG analysis is a cheap, fast and feasible technique, without discomfort and intervention to the patient, and most importantly, independent of motor abilities of patients. QEEG could be beneficial in the early diagnosis and monitoring of cognitive dysfunction in patients with Parkinson's disease together with detailed neuropsychological tests.