LED temelli yapı yüzü aydınlatmalarının incelenmesi
Examination of LED based facade lighting
Yazar: SÜMEYRA ÇAM GÜN
Danışman: PROF. DR. LEYLA  DOKUZER ÖZTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kent aydınlatma, insanların gelip geçtikleri ya da belli bir süre içinde yaşadıkları dış mekanlarda bulunan ya da bunların çevrelerinde yer alan kentsel ve sanatsal değerlerin aydınlatılmasını kapsar. Kent aydınlatmanın konusunu oluşturan kentsel, sanatsal ve mimari değerlere örnek olarak tarihi yapılar ve kalıntılar, surlar, dikilitaşlar, meydanlar, anıtlar, yontular, sosyal ve kültürel yapılar, parklar ve bahçeler, havuzlar, yapma göller, yaya alanları verilebilir.  
Kent aydınlatma konularından biri olan yapı yüzü aydınlatması, bir yapıyı gece de görünür kılmanın yanı sıra bu yapıyı tanıtma amacına yönelik olarak da yapılmaktadır. Özellikle ticari ve idari kuruluşlar için, başarılı bir şekilde aydınlatılmış bir yapı, o kuruluş için iyi bir tanıtım aracı ve aynı zamanda güvenlik önlemi niteliği taşımaktadır.  
Geleneksel ışık kaynaklarından farklı olarak tek renkli ışık kullanma seçeneğini sunan ve statik aydınlatmanın yanı sıra dinamik aydınlatma olanağı sağlayan ışık yayan diyotlar (LED) yapı yüzü aydınlatmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yapı yüzü aydınlatmasında uygulanabilecek farklı aydınlatma tekniklerini belirlemek, İstanbul'daki LED ile aydınlatılmış kimi yapıları ele alarak aydınlatma düzenlerini incelemek, ele alınan yapılar için bilgisayar ortamında beyaz ve renkli ışık ile alternatif aydınlatma tasarımları oluşturmak ve bu aydınlatma tasarımlarını öznel olarak değerlendirmektir.  Söz konusu amaca yönelik çalışma üç aşamadan oluşmaktadır.
Çalışmanın ilk aşamasında, yapıların dış mimarisi sınıflandırılmaya çalışılmış ve yapıların mimari özelliklerine göre çeşitli aydınlatma önerileri sunulmuştur. Ardından, yapı yüzü aydınlatmasında uygulanabilecek farklı aydınlatma teknikleri araştırılarak belirlenmiştir. Bu teknikler, statik ve dinamik aydınlatma özelliklerine göre örneklerle desteklenerek açıklanmıştır. 
Çalışmanın ikinci aşamasında, İstanbul'da yer alan ve LED ile statik ya da dinamik olarak aydınlatılmış ikisi tarihi, beşi çağdaş yedi yapı ele alınmıştır. İşlevleri otel, spor kompleksi, alışveriş merkezi, hastane, askeri yapı ve müze olan yapıların mevcut aydınlatma düzenleri yerinde incelenmiş, gündüz ve gece görünümleri çekilen fotoğraflarla belgelenmiştir. Elde edilen verilerden yararlanarak söz konusu yapıların mevcut aydınlatma düzenleri bilgisayar ortamında görselleştirilmiştir. Yapıların mimari özellikleri dikkate alınarak, mevcut durumdan farklı uygulanabilecek aydınlatma teknikleri araştırılmış ve ele alınan her yapı için alternatif yapı yüzü aydınlatma önerileri geliştirilmiştir. 
Çalışmanın son aşamasında, ele alınan yedi yapı için statik beyaz ışık, statik renkli ışık ve dinamik renkli ışık kullanılarak oluşturulan aydınlatma tasarımlarını öznel olarak değerlendirebilmek amacıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması ile katılımcıların aydınlatma tekniği, ışık rengi, statik-dinamik aydınlatma tercihlerini belirlemek, dolayısıyla kent aydınlatmada önemli bir yer tutan yapı yüzü aydınlatmasında yol gösterici veriler ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Urban lighting covers lighting of urban and art values located outdoor places or surrounding areas where people commute from or live in. Historic buildings and ruins, fortifications, stelas, squares, monuments, sculptures, social and cultural places, parks, pools, artificial lakes and pedestrian areas can be used to exemplify the artistic and architectural values which make up the subject of urban lighting.
Facade lighting is one of the topics in urban lighting applied to make a building visible at night-time as well as promoting the publicity of building. Successfully applied lighting practises, especially in commercial and administrative ones can serve as a security measures besides helping promotion of this building.
Different from conventional light sources, light emitting diodes (LEDs) which provide with solid-coloured option and enable not only static but also dynamic lighting are used commonly in facade lighting. This study aims to specify different techniques used in facade lighting, analyse lighting design of some selected buildings lightened with LED in Istanbul. This study also aims to compose lighting designs with white and coloured lights which prepared via computer aided environment and assess these designs objectively. Aforementioned study is formed in three steps.
In the first step of this study, exterior architecture of selected buildings is classified and according to architectural characteristics of buildings, various lighting suggestions are proposed. Subsequently, different techniques which can be applied in facade lighting are specified as a result of research carried out. These techniques are explained with support from examples based on their static and dynamic lighting specifications.
The second phase of this study is focused on seven buildings which were lightened with LED as static or dynamic at İstanbul. Five of these buildings are contemporary and the remaining two are historical. These buildings functions as hotel, sport complex, shopping mall, hospital, military complex and museum, their existing lighting plan is observed on site, daytime and nigh time view are photographed and documented. Existing lighting plan of these buildings are visualized in computer aided environment using the data and documents obtained during this study. Considering buildings' architectural specifications, alternative lighting techniques are researched and for each selected building, alternative facade lighting suggestions are developed.
The last step of this study consists of a survey conduct in order to make an objective assessment of lighting designs formed by using static white light, static coloured light and dynamic coloured light of the selected seven buildings. The survey aims to make an observation on participants' opinion about lighting techniques, lighting colours and static-dynamic lighting options. As a result of the input from the survey, guidance on facade lighting, which is a significant part of urban lighting, is proposed.