Belgesellerin sinematografik yapısı ve TRT belgeselciliğinin dönüşümü
Cinematographic structure of documentary and transformation of TRT documentation
Yazar: SELÇUK KARAÇAM
Danışman: PROF. DR. GÜLCAN SEÇKİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Belgesel film = Documentary film ; Belgeseller = Documentaires ; Görsel anlatım = Visual expression ; Sinematografi = Cinematography ; TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; TRT Belgesel = TRT Documentary

Özet:
Bu çalışmada, belgesel filmin ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı, belgesel türlerinin neler olduğu, belgeselin görsel tasarımının, montajının nasıl yapıldığı ve öyküsünün nasıl işlendiği örnek belgeseller üzerinden anlatılırken, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT)'nin kamu yayıncılığı politikalarına göre üretilen belgesellerinin, serbest piyasa tarafından televizyona yönelik üretilen belgesellerden anlatım dili ve amacı bakımından ne gibi farklılıkları olduğu incelenmiş, özel kanalların kârlılık, piyasa koşulları ve yüksek izlenme oranlarına ulaşma, reklam alma gibi kaygılarla uzak durduğu belgesel yapımı için TRT'nin büyük bütçeler ayırarak, ayrı bir personel kadrosu oluşturarak ve tematik kanal kurarak kamu yayıncılığı anlayışına dayanarak ürettiği belgesellerin, giderek değişen piyasa kurallarını, pazarlama stratejilerini dikkate alan yayın politikaları çerçevesinde  belgesel anlayışının, dili ve teknik özelliklerinin ne tür anlatı biçimine evirildiği, Keçenin Teri(1989) ve Su Savaşları(2019) adlı yapımlar üzerinden incelenmiştir. TRT'nin kuruluşundan bu yana oluşturduğu belgesel dili son yıllarda oluşturduğu tematik kanalları üzerinden metin yazarı, yaratıcı editör, anlatıcı ve görüntü yönetmeni gibi kadrolar işe alınarak, belgesellerin konusu olan objelerin görsel zenginlik ve metinlerle desteklenmesi yoluna gidilmiştir. Bu yolla anlatı dili ve olay örgüleri karmaşıklaştırılarak sinemasal zaman ve sinemasal mekân kavramları belgesellerin içine dahil edilmiştir. Bundan dolayı TRT, izleyicisinin bu zamana kadar üretilen belgesellerle edindiği tecrübeler göz ardı edilmiş ve Batı belgesel tarzı bir türle eski izleyicilerine yabancılaşarak, yeni izleyiciler kazanmak amaç edinmiştir. Bu çalışma ile de yapılmaya çalışılan türün önemli bir örneği olan Su Savaşları (2019) ve TRT geleneğinden gelen Keçenin Teri (1989) üzerinden montaj, renk, kamera kullanımı ve öykü anlatımı gibi öğeler bakımından karşılaştırma yapılarak incelenmiştir.

Abstract:
This study explains what a documentary film is, how it came about, what types of documentaries are, and how its visual design, edited and story is processed through sample documentaries. The first examples of Turkish documentary is mentioned and the differences between the documentaries produced by the free market and public broadcasting in terms of the language and  purpose of the documentary were examined. The fictional  structure of a movie is far from the nature of the documentary. In this study, what kind of a common point a documentary has in common with the rules applied in the cinema in terms of visual design has been tried to be put forward technically. Private channels avoid to produced documentary because of concerns such as profitability, market conditions and ratings but TRT allocated large budgets, recruited staff and opened thematic channels and produced documentaries in terms of public broadcasting. In this thesis, the language and technical features of these productions were explained on the basis of examples on Su Savaşları (2019) and Keçenin Teri (1989).