Malatya ilindeki Urtica dioica (ısırgan) türüne ait farklı populasyonların polen morfolojisi
Pollen morphology of different populations of Urtica dioica(nettle) species in Malatya
Yazar: SUNAY ŞAHİN KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. BİROL MUTLU
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Isırgan otu = Stinging nettles ; Malatya = Malatya ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Polenler = Pollen

Özet:
Bu çalışma kapsamında Urtica dioica L. türüne ait üç alttüre ait [subsp. dioica (43 örnek), subsp. pubescens (Ledeb.) Domin (1 örnek), subsp. kurdistanica Chrtek. (1 örnek) ve subsp. dioica "U. haussknechtii Boiss." (1 örnek)] 46 örneğin polen morfolojisi ışık mikroskobunda (LM) ve elektron mikroskobu (SEM) ile çalışılmıştır. Urtica dioica taksonlarına ait bitki örnekleri Malatya (41), Erzincan (1), Kahramanmaraş (1) ve Trabzon (1) ilinden arazi çalışması yapılarak toplanmıştır. İki örnek ise İnönü Üniversitesi Herbaryumundan (INU) alınmıştır. 
Bu örneklerin çiçeklerden alınan polenler Wodehouse metodu kullanılarak polen preperatı haline getirilmiştir. Polenlerin ışık mikroskobunda ve elektron mikroskobu ile de resimleri çekilmiştir. Çalışma sırasında polar eksen, ekvatoral eksen, polar eksen ile ekvatoral eksen oranı, por çapı, por açıklığı annulus kalınlığı, annulus yüksekliği, sekzin kalınlığı, nekzin kalınlığı, sekzin kalınlığının ile nekzin kalınlığı oranı, intin kalınlığı ve sipinül boyu ölçülmüştür.
Sonuç olarak Urtica dioica türüne ait polenlerin genellikle isopolar, triporate ve tetraporate, nadiren pentaporate, polen şeklinin genel olarak suboblate (% 75.6), oblatae-spheroidal (% 18.6), oblatae (% 5.6) ve prolatae-spheroidal (% 0.15) polar görüntüde ki polenlerin ise dairesel olduğu belirlenmiştir.
Urtica dioica türüne ait taksonlar üzerinde yapılan taksonomik değerlendirme sonucunda, taksonlar içinden sadece subsp. pubescens'in diğer taksonlardan farklı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ekolojik ve eşeysel farklılıkların polen morfolojisine etki etmediği saptanmıştır.

Abstract:
In this study, four subspecies of the species of Urtica dioica L., which are subsp. dioica (43 sample), subsp. pubescens (Ledeb.) Domin (1 sample), subsp. kurdistanica Chrtek. (1 sample) and subsp. dioica "U. haussknechtii Boiss." (1 sample), the pollen morphology of 46 samples were investigated under light microscope (LM) and electron microscope (SEM). Plant samples belonging to the taxa of Urtica dioica were collected from the province of Malatya (41), Erzincan (1), Kahramanmaraş (1) and Trabzon (1) by conducting field studies. Two samples were taken from İnönü University Herbarium (INU).
The pollen grains taken from the flowers of these samples have been prepared according to the Wodehouse method. Photographs of the pollen grain were taken by light and electron microscope. During the study, polar axis, equatorial axis, ratio of polar axis to equatorial axis, pore diameter, annulus opening, annulus thickness, annulus height, sexine thickness, nexine thickness, ratio of sexine thickness to nexine thickness, intine thickness and spinule length were measured.
As a result, pollen properties of the species of Urtica dioica have been determined that pollen of the species of have generally isopolar, triporate and tetraporate, rarely pentaporate, as pollen shape is generally suboblate (75.6 %), oblatae-spheroidal (18.6 %), oblatae (5.6 %) and prolatae-spheroidal (0.15 %), shape of the polar view is circular.
As a result of the taxonomic evaluation on the taxa belonging to the Urtica dioica species, only subsp. pubescens was determined to be different from other taxa. In addition, it was determined that ecological and sexual differences did not affect the pollen morphology.