Strateji geliştirmede bilişsel haritalama yönteminin kullanılması: Bir uygulama
Using cognitive mapping method in strategy development: A case study
Yazar: ADEM YAVAŞ
Danışman: PROF. DR. NİHAT ERDOĞMUŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişsel haritalar = Cognitive maps ; Strateji geliştirme = Strategy development

Özet:
Stratejistler strateji geliştirmede gerekli olan bilginin hem sağlayıcısı hem de de kullanıcısıdır. Ancak stratejistler bilişsel sınırlara sahiptir. Bu sınırlar zaman ve deneyimle kazanılmış olan zihinsel modellerin kullanımına neden olur. Dolayısıyla problem alanının tamamı yerine bir kısmını görebilirler. Bunu aşmak için, gerekli olan çoklu bakış açısının oluşturulması amacıyla stratejistler grup olarak çalışılır. Ancak strateji geliştirme sürecinde grup olarak çalışma iyi yönetilmediği taktirde çatışmalara neden olabilir. Ayrıca sürecinbaşlangıcında hızlı bir görüş birliğine varılması alternatiflerin yeteri kadar araştırılmaması ve kötü kararlar alınmasıyla sonuçlanabilir. Diğer taraftan stratejinin etkin bir şekilde uygulamaya konulması stratejistlerin görüş birliğini gerektirir. Dolayısıyla stratejistlerin önündeki ikilem bir yandan görüş farklılıklarından yararlanırken diğer yandan eyleme geçilecek bir görüş birliğinin oluşturulmasıdır. Bu ikilemin çözümünde ve daha iyi stratejiler geliştirilmesinde ihtiyaç duyulan çoklu bakış açısının oluşturulmasında bilişsel haritalama yönteminin sağlayacağı katkının araştırılması tezin amacını oluşturmaktadır.Belirlenmiş amaca ulaşmada uygulanan bilişsel haritalama yöntemi bazı yenilikler taşımaktadır. İlk olarak katılımcılar haritalama öncesi görüş birliğine zorlanmamışlardır. Bu suretle eşit katılımın sağlandığı ve bilişsel farklılıkları içeren bir grup modeli oluşturulmuştur. Analizler bu model üzerinden yürütülmüştür. İkinci olarak analizlerin sonuçları hakkında katılımcılardan geri besleme alınmıştır. Geri besleme alınması haritaların oluşturulmasında katkı sağlayan kişilerin aynı zamanda üretilen sonuçları kullanacak kişiler de olması itibarıyla önemlidir.Çalışmanın yürütüldüğü grupta yüksek bilişsel farklılık düzeyi olmasına rağmen oluşturulan haritaların analizi katılımcılar tarafından da kabul gören sonuçlar üretmiştir. Dolayısıyla ilk olarak görüş birliğine varılması ve stratejik öneme sahip eylemlerin sonra tespit edilmesi yerine görüş farklılıklarının korunması ve yaratılan bağlamlara göre stratejik eylemlerin tespit edilebileceği görüşü destek bulmuştur.

Abstract:
Strategists are both the providers and the users of the information necessary for strategy development. However, strategists have cognitive boundaries. These boundaries are the reasons to use cognitive models gained through time and experience. Therefore, they can spot a part of the problematic area instead of the whole. In order to overcome this, strategists work as teams to gain a multiple perspective. Nevertheless, when working as a team is not managed properly, conflicts may arise. Moreover, reaching a quick consensus in the beginning of the process may result in not analyzing the alternatives properly and making bad decisions. On the other hand, implementing a strategy effectively, requires a consensus. The dilemma before the strategists, therefore, is to benefit from different perspectives while composing a consensus necessary for action. The purpose of this dissertation is to investigate the contribution of cognitive mapping method to solving this dilemma and to foster multiple perspectives to develop better strategies.The cognitive mapping method used to reach this purpose, bares some innovations. First of all, the participants were not made to reach a consensus prior to the mapping process. In this manner, a group model was formed having equal participation and including cognitive differences. Analyses were carried out using this model. Secondly, feedbacks were provided from the participants regarding the analyses outcomes, which is very important as the participants are the ones who are going to use the outcomes.Though the group embodied a high level of cognitive difference, the analyses of the maps yielded approved results by the participants, which supported our view that instead of firstly reaching a consensus and then determining strategically important actions, they can be identified by sustaining the differences in the created contexts.