Çocuk gelişimi ve okul öncesi öğretmenliği öğrencilerinin çocukların katılım hakkına ilişkin görüşleri
Child development and the views of preschool education students on the right to participation
Yazar: BERRAK DENİZ POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ERSOY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TORAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk hakları = Children's rights ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğrenci katılımı = Student participation

Özet:
Araştırmanın amacı, çocuk gelişimi ve okul öncesi öğretmenliği bölümü öğrencilerinin çocukların katılım hakkına ilişkin görüşlerini saptamaktır. Araştırma örneklemini, 2017 yılı İstanbul ilinde bulunan vakıf üniversitelerinden rasgele örnekleme yöntemi ile belirlenmiş çocuk gelişimi (187) ve okul öncesi öğretmenliği (179) bölümünden toplam 366 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ve Polat, Ersoy ve Toran (2017), tarafından geliştirilen Çocuk Katılımı Farkındalık Ölçeği (ÇKFÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın amaç ve alt amaçlarını çözümlemek üzere t-testi; tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve post-hoc test analizlerinden Tukey testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular Katılımda Dekorasyon Alt Ölçeği (KDAÖ), Katılımda Görüşe Saygı Alt Ölçeği (KGSAÖ), Katılımda Zorlama Alt Ölçeği (KZAÖ), Katılımda Fizyolojik İhtiyaçlar Alt Ölçeği (KFİAÖ), Katılımda Ayrım Gözetmeme Alt Ölçeği (KAGAÖ) ve Çocuk Katılımı Farkındalık Ölçeği (ÇKFÖ) için incelenmiştir. 
Araştırma sonucunda, okul öncesi öğretmenliği bölümü öğrencilerinin çocuk katılımı farkındalık düzeylerinin KDAÖ, KZAÖ puan ortalamaları ve ÇKFÖ toplam puan ortalamaları bakımından çocuk gelişimi öğrencilerinden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). KGSAÖ ve KFİAÖ puan ortalamaları ise istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir. (p>0.05). KAGAÖ puan ortalamalarının tüm örneklem için aynı skora sahip olduğu görülmüş ve söz konusu alt ölçek tüm analizlerde göz ardı edilmiştir. 
Çocuk gelişimi bölümü öğrencilerinden; çocuk gelişimi orta öğrenim türünden mezun olan öğrencilerin çocuk katılımı farkındalık düzeylerinin KZAÖ puan ortalamaları bakımından diğer orta öğrenim türünden mezun olan öğrencilerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Mezun olunan ortaöğretim türüne göre KDAÖ, KGSAÖ, KFİAÖ puan ortalamaları ve ÇKFÖ toplam puan ortalamaları ise istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir (p>0.05). Öğrencilerin üniversitede devam ettikleri sınıflarına göre 2. 3. ve 4.sınıf öğrencilerinin KDAÖ puan ortalamaları 1.sınıf öğrencilerinden, 4.sınıf öğrencilerinin KZAÖ puan ortalamaları 1.sınıf öğrencilerinden,  3. ve 4.sınıf öğrencilerinin ÇKFÖ toplam puan ortalamaları 1.sınıf öğrencilerinden yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bunun yanında KGSAÖ ve KFİAÖ puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Öğrencilerin çocuk katılımı farkındalık düzeyleri, yaş, çocuk hakları ile ilgili ders alıp almama durumu, ebeveynlerin öğrenim durumu ve ailenin algılanan gelir düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir  (p>0.05).
Okul öncesi öğretmenliği bölümü öğrencilerinden; 26 yaş ve üzeri öğrencilerin çocuk katılımı farkındalık düzeylerinin KZAÖ puan ortalamaları bakımından 18-25 yaş arası öğrencilerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Yaşa göre KDAÖ, KGSAÖ, KFİAÖ puan ortalamaları ve ÇKFÖ toplam puan ortalamaları ise istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir (p>0.05). Öğrencilerin üniversitede devam ettikleri sınıfa göre çocuk katılımı farkındalık düzeyleri incelendiğinde, 4.sınıf öğrencilerinin KZAÖ puan ortalamalarının 3.sınıf öğrencilerinden yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). KDAÖ, KGSAÖ, KFİAÖ puan ortalamaları ve ÇKFÖ toplam puan ortalamalarında ise istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Öğrencilerin çocuk katılımı farkındalık düzeyleri, mezun olunan orta öğrenim türü, çocuk hakları ile ilgili ders alıp almama durumu, ebeveynlerin öğrenim durumu ve ailenin algılanan gelir düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir (p>0.05).

Abstract:
The aim of this study is to identify the opinions of the students of child development and pre-school teaching department on children's right of participation. The sample of the study consists of a total of 336 students, 187 of whom are from child development department and 179 from pre-school teaching who have been determined by random sampling method from the foundation universities in İstanbul in 2017. A personal information form developed by the author and the Child Participation Awareness Scale (CPAS) developed by Polat, Ersoy and Toran (2017) were used to collect data in the study. T-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and the Tukey test which is among the post-hoc tests were administered to analyze the   purpose and sub-purposes of the study. The findings were analyzed for the Decoration in the Participation Sub-scale (DPSS), the Respect for Ideas in Participation Sub-scale (RIPSS), the Forcing in Participation Sub-scale (FPSS), the Physiological Needs in Participation Sub-scale (PNPSS), the Not to Discriminate in Participation Sub-scale (NDPSS), and the Child Participation Awareness Scale (CPAS).
The study results showed that  level of awareness of the pre-school teaching students are higher in terms of the mean scores of DPSS and FPSS  and the total mean score of CPAS than the child development students (p<0.05). No statistically significant difference was found in the mean scores of RIPSS and PNPSS (p> 0.05). It was seen that the mean scores of NDPSS were the same for the entire sample and this sub-scale was not included in the analyses.
It was found that the students of child development who are graduated from the child development elementary education schools have higher child participation awareness levels in terms of FPSS mean scores than those who are graduated from other elementary education schools (p<0.05). DPSS, RIPSS, PNPSS mean scores and the CPAS total mean score did not reveal any statistically significant difference according to the elementary education school of graduation (p>0.05). According to the school years of the students at the university, the DPSS mean scores of the 2, 3. and 4.graders are found to be higher than the 1.graders, FPSS mean scores of the 4 graders were found to be higher than the 1st graders and the CPAS total mean scored of the 3. and 4.graders were found to be higher than the 1.graders (p<0,05). However, no statistically significant difference was found in the RIPSS and PNPSS mean scores (p>0.05). The students' child participation awareness level did not reveal any statistically significant difference in terms of age, whether getting any courses on child rights, parents' level of education, and the family's perceived level of income (p>0.05).
Child participation awareness level of the pre-school teaching students who are 26 or older are higher than those who are between the ages of 18 and 25 in terms of FPSS mean scores (p<0.05). DPSS, RIPSS, PNPSS mean scores and CPAS total mean scores did not reveal any statistically significant difference in terms of age (p>0,05). When the students' child participation awareness levels are examined according to their school years, it was found the FPSS mean scores of the 4. graders are higher than those of the 3.graders (p<0,05). No statistically significant difference was found in DPSS, RIPSS, PNPSS mean scores and CPAS total mean scores (p>0.05). The students' child participation awareness level did not reveal any statistically significant difference in terms of the elementary school type of graduation, whether getting any courses on child rights, parents' level of education, and the family's perceived level of income (p>0.05).