Çerezlik kabakta (Cucurbita pepo L.) ZYMV'ye dayanıklı hatların belirlenmesi ve geliştirilmesi
Determination and development of ZYMV resistant lines in pumpkin (Cucurbita pepo L.)
Yazar: HANDE SEDA ÖZDAL
Danışman: PROF. DR. OSMAN GÜLŞEN ; DOÇ. DR. HAKAN FİDAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kabak Sarı Mozayik Virüsü (Zucchini yellow mosaic virüs-ZYMV) kabaklarda büyük kayıplara neden olan önemli bir virüs hastalığıdır. Bu çalışmada Kayseri'nin farklı ilçelerinden toplanan S1-S5 kademesine kadar kendileme yapılarak saflaştırılmış 86 adet çerezlik kabak genotipi ZYMV izolatı mekanik bulaştırma yöntemi kullanılarak inoküle edilerek simptomolojik, serolojik ve moleküler yöntemlerle saptanması, tanımlanması gerçekleştirilmiştir. Hastalığa karşı kabak bitkisinin oluşturduğu simptomolojik tepkileri 0 ve 5 skalasına göre değerlendirilmesi sonucunda bazı genotiplerin 5 skalasına sahip olarak daha hassas, bazı genotipler ise 2 skalasına sahip olarak daha tolerant olduğu gözlenmiştir. Simptom gösteren genotiplerden 38 adeti seçilip Ters Transkripsiyon-Polimeraz Zincir Reaksiyonu (RT-PCR) ve double-antibody sandwich–enzyme-linked immunosorbent assay (DAS-ELISA) yöntemi ile testlenmiştir. Hiç dayanıklı genotipe rastlanılmamış ve 14 adet toleranslı genotip tespit edilmiştir. Simptomolojik gözlemler, serolojik ve moleküler analizler sonucunda örneklerin büyük çoğunluğu duyarlı olarak bulunmuştur. Simptomolojik 5 skalasına (ZYMV'ye duyarlı) sahip 2 adet genotip, ZYMV'ye dayanıklı olduğu bilinen bir genotiple melezlenerek elde edilen bireyler testlenmiş ve hastalığa dayanıklı/tolerant bulunmuştur.  Bu çalışma, önceki çalışmalarla uyumlu olarak çerezlik kabak genotipleri arasında dayanıklı/tolerant genotiplerin çok az sayıda ve düşük tolerans düzeylerine sahip olduğunu ve genetik olarak daha yüksek tolerans düzeyine sahip genotiplere sahip olabilmek için yüksek düzeyde dayanıklı/tolerant genotiplerle yapılacak melezleme çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir. 

Anahtar Kelimeler: Cucurbita pepo, Çerezlik Kabak, RT-PCR, DAS-ELISA

Abstract:
Zucchini Yellow Mosaic Virus (Zucchini yellow mosaic virus-ZYMV) is an important viral disease that causes great losses in pumpkins. In this study, 86 genotypes pumpkin were collected from different districts of Kayseri, and they were self-pollinated up to the S1-S5 generations, then purified. The Zucchini Yellow Mosaic Virus (ZYMV) isolates were mechanically transmitted using an inoculation method. Subsequently, the symptomology, serology, and molecular characteristics were determined and identified through various methods. As a result of evaluating the symptomatic responses of the pumpkin plants to the disease on a scale of 0 to 5, it was observed that certain genotypes exhibited a higher sensitivity with a score of 5, while some genotypes showed more tolerance with a score of 2. A total of 38 symptomatic genotypes were selected and tested using Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction (RT-PCR) and doubleantibody sandwich-enzymelinked immunosorbent assay (DAS-ELISA) methods. No resistant genotype was encountered, and a total of 14 tolerant genotypes were identified. Symptomatic observations, serological, and molecular analyses revealed that the majority of samples were found to be susceptible. Two genotypes with a symptomatic 5-scale response (susceptible to ZYMV) were crossed with a genotype known to be resistant to ZYMV. The resulting individuals were tested and found to be resistant/tolerant to the disease. This study, consistent with previous research, demonstrated that among snack pumpkin genotypes, there are only a few and low-tolerance genotypes with resistance/tolerance. It indicated the necessity for breeding efforts involving highly resistant/tolerant genotypes to achieve genotypes with higher levels of genetic tolerance.

Keywords: Cucurbita pepo, pumpkin, RT-PCR, DAS-ELISA