Rekabet ortamındaki firmaların tedarik süreçleri için 
şebeke engelleme yaklaşımına dayalı model önerileri
Model proposals based on network interdiction approach for 
procurement process of firms in competitive environment
Yazar: GÖKHAN ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. CEVRİYE GENCER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Firmalar rekabet ortamında ayakta kalabilmek adına üretim, lojistik, pazarlama, müşteri
ilişkileri yönetimi gibi temel süreçlerinde rekabetçi stratejiler geliştirmek zorundadır.
Çalışmada, lider ve takipçi olarak adlandırılan iki rakip firmanın rekabetçi mal satın alma
süreçleri Şebeke Engelleme Problemi yaklaşımı şeklinde ele alınmıştır. Aynı bölge ve
faaliyet alanında üretim yapan iki rakip firmanın aynı mallara ihtiyaç duymasından dolayı
firmalar aynı tedarikçi kümesi üzerinden mal tedariğini gerçekleştireceklerdir. Firmalar
yakın ya da uygun maliyetli tedarikçilerdeki mal miktarını düşüreceğinden, birbirlerinin
üretimini riske sokabileceklerdir. Bu risk, firmaları çeşitli politika arayışına sürükleyecektir.
Bu kapsamda çalışmada, lider firmanın çeşitli anlaşma ya da sözleşmelerle tedarikçileri
takipçi firma için engelleyebildiği dikkate alınarak, tedarikçi kapasitesinin kesikli ve sürekli
engellendiği durumlar incelenmiştir. Kesikli engellemede, tek ve iki aşamalı tedarik zinciri
üzerinde lider firmanın tedarikçileri engelleme durumu engelleme bütçesi dâhilinde
incelenmiştir. Ayrıca engelleme bütçesi belirlemeye yönelik analizler yapılmıştır. Bu
analizlerde, liderin stratejilerine yönelik çeşitli yaklaşımlar önerilerek bütçe için üst sınır
değer tespiti; kesikli engellemede ortaya çıkan bütçenin etkin kullanılamama durumu için
ise tek aşamalı-çok ürünlü tedarik zinciri üzerinde bir hedef programlama modeli
önerilmiştir. Sürekli engellemede, tek aşamalı tedarik zinciri üzerinde liderin bütçe kadar
engellemesi ve liderin kendi talebi kadar engellemesi (korumacı yaklaşım) durumları
incelenmiştir. Liderin bütçe kadar engellemesi durumunda tedarikçileri engelleme başarı
oranını dikkate alan çevredeki aksaklılara duyarlı bir model önerilmiştir.

Abstract:
In order to survive in the competitive environment firms must develop competitive strategies
in essential processes such as manufacturing, logistics, marketing, and customer relations
management. In this study, the competitive purchasing process of two rival firms which are
named as the leader and follower is handled with network interdiction problem approach.
As the two rival firms which operate in the same activity area and the same region need the
same goods, they perform procurement of goods on the same set of suppliers. Since the firms
can reduce the amount of goods in nearby or budget-friendly suppliers, they may put the
production levels of each other in danger. This risk compels the firms to seek various
policies. In this context, the situations of discrete or continuous interdiction of supplier's
capacity on defined supply chains where the leader firm can interdict the suppliers with
various agreements or contracts are investigated. In discrete interdiction, the problem in
which the leader firm interdicts the supplier on single and two echelon supply chains is
studied within the interdiction budget. Moreover, the analyses that are oriented to determine
the interdiction budget are done. In these analyses, the upper bound determination is
analyzed by proposing various approaches devoted to the leader's strategies. A goal
programming model that is defined on single echelon-multi products supply chain is
proposed for the situations of inability to use the budget efficiently that arise out of discrete
interdiction. In continuous interdiction, on single echelon supply chain the states of the
interdiction of the leader as much as the budget and the interdiction of the leader as much as
the leader's own demand (conservator approach) are examined. In the interdiction of the
leader as much as the budget, a model considering the success rate of interdicting the supplier
is proposed. Therefore, it shows that the model is sensitive to disruptions in the environment.