Erken Cumhuriyet Dönemi ulusal bayram kutlamalarında malul gaziler (1923-1946)
Disabled veterans at the national holiday celebrations of the Early Republican Period (1923-1946)
Yazar: YAREN KESİM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BEŞİKÇİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Birinci Dünya Savaşı gibi milyonlarca insanı etkileyerek yeni toplumsal sorunlara yol açan bir savaşın ardından Kurtuluş Savaşı ile kurulan Türkiye Cumhuriyeti, erken dönemde birçok toplumsal sorunla karşı karşıya kalmıştır. Pek çok askerin kullanılan silahlardan dolayı çeşitli biçimlerde kalıcı olarak yaralandığı bu savaşlardan sonra malûl gaziler özellikle erken dönemin önemli meselelerinden biri olmuştur. Bu tezde malûl gaziler, ilgili dönemin göze çarpan etkinlikleri olarak yeni ulus-devlet ile yurttaşlarının arasında bir bağ oluşturabilmek adına ulusun tüm kesimlerinin bir araya geldiği önemli ritüeller olan ulusal bayram kutlamalarında yer alma biçimleriyle incelenmiştir. Araştırma esnasında, çeşitli kanunlar, kutlama programları ve arşiv belgeleri ulusal ve yerel gazetelerle birlikte ele alınmıştır.
Ele aldığımız törenlerde, malûl gaziler 23 Nisan bayramlarında kendilerine dolaylı bir temsil şansı bulurken Cumhuriyet bayramlarında düzenli bir yere sahip olmaları ancak 10. yıl kutlamalarıyla birlikte mümkün olmuştur. Malûller, 10. yıl kutlamalarında resmigeçitlerde yer almanın yanı sıra kutlamaların farklı kısımlarında çeşitli biçimlerde görünürlük elde etmişlerdir. Zafer bayramlarında ise İkinci Dünya Savaşı ile birlikte hem Zafer bayramları daha büyük bir coşkuyla ve geniş kitlelere hitap edecek şekilde kutlanmış hem de malûl gaziler bu bayram çerçevesinde kendilerine 26 Ağustos'u "Ordu Malûlleri Günü" şeklinde belirleyerek özel bir görünürlük elde etmişlerdir. İncelenen dönemde malûl gazilerin ulusal bayram törenlerinde yer almak için bireysel ve toplu olarak çeşitli girişimlerde bulunduğu görülmüştür. Bu bakımdan 26 Ağustos Ordu Malûlleri Günü malûl gazilerin kazandıkları önemli bir temsiliyet alanı olarak karşımıza çıkmıştır.

Abstract:
The Republic of Turkey, which was founded with the War of Independence after a war such as the First World War, which affected millions of people and caused new social problems, faced many social problems in the early period. After these wars, where many soldiers were permanently injured in various ways due to the weapons used, disabled veterans became one of the important issues, especially in the early period. In this thesis, disabled veterans are examined through the way they take part in national holiday celebrations, which are important rituals that bring together all segments of the nation in order to create a bond between the new nation- state and its citizens, as the outstanding events of the relevant period. During the research, various laws, celebration programs and archive documents were discussed together with national and local newspapers.
In the ceremonies we have examined, disabled veterans found an indirect chance of representation on April 23 holidays, while they only had a regular place on Republic Days with the 10th anniversary celebrations. In addition to taking part in official parades during the 10th anniversary celebrations, disabled people gained visibility in various ways in different parts of the celebrations. In the Victory Days, with the Second World War, both Victory Days were celebrated with greater enthusiasm and in a way that would appeal to a wider audience, and disabled veterans gained special visibility by designating August 26 as "Disabled of Army Day" within the framework of this holiday. It was observed that disabled veterans made various attempts, individually and collectively, to take part in national holiday ceremonies during the period examined. In this respect, August 26 Disabled of Army Day emerged as an important area of representation gained by disabled veterans.