Modern heykelde hareket
Movement in modern sculpture
Yazar: NACİ EDİ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ MURAT AKTEMUR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hareket = Motion ; Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Modern sanat = Modern art

Özet:
Hareket kavramı ilkçağdan günümüze kadar gelen süreç içerisinde dönem dönem anlatılmaya çalışılmıştır. Heykel sanatının gerçek anlamda hareket kavramına ulaşması XX. yüzyılda olmuştur. XIX. yüzyıldan itibaren gelişen pozitif bilimlerin verileri ışığında oluşan mobil hareket kavramı, zamanla heykel sanatını da etkilemiştir.İlk çağlardaki hareket kavramına göz attığımızda, pek sağlıklı ipuçları elde edemiyoruz. Zira bu dönemde estetik ve sanat kaygısı taşımayan, ihtiyaca yönelik ürünler söz konusudur. Dolayısıyla bunları, heykel sanatının teknik ve estetik anlayışı içerisinde değerlendirmek, sanatta hareket olgusuna varabilmek pek mümkün değildir. Daha sonraki dönemde insanların tüketici toplumdan üretici topluma geçişle birlikte yapılan heykel çalışmalarında, estetiksel ve sanatsal kaygılar görülmektedir. Özellikle Yunan, Mısır, Mezopotamya gibi uygarlıklarda görülen heykel sanatlarında estetik ve sanatsal kaygılar ön plana çıkmaktadır. Bu dönemlerde her toplumun heykel sanatındaki hareket kavramları karşımıza farklı çıkmaktadır. Bunda, toplumların sosyal, kültürel, dinsel, ekonomik ve coğrafi şartların etkisini görmekteyiz.Tüm bu uygarlıkların ve toplumların, bütün sanatlarda olduğu gibi heykel sanatında müthiş bir değişim ve gelişim evresinin yaşandığı bir Rönesans dönemi karşımıza çıkmaktadır. O güne kadar ki tüm kavramları yerinden sarsmaya başlamıştır. Gerçek anlamda skolâstik düşüncenin yıkılışı ve perspektifin bilimsel anlamda kullanılması diğer sanat kollarını etkilediği gibi heykel sanatını da etkilemiştir. Aslında Rönesansı tetikleyen en önemli etmenlerin başında heykel sanatı gelmiştir. Heykel sanatındaki hareket çok durağan bir yapıdan statik bir duruş olsa da yinede sanata bir anlatım hareketi kazandırmıştır. Ardından gelen Barok ve Rokoko sanat dönemlerinde heykel sanatı kütlesel hareketin zirvesine çıkmıştır. Bu dönemden itibaren bir duraklama sürecine giren heykel sanatı, sanatta devrimin yaşandığı Empresyonizm akımı ve Rodin'in çalışmalarıyla adeta yeniden küllerinden doğmuştur.XIX. Yüzyılda müthiş bir sanayileşme, pozitif bilimin gelişimi, sosyolojik yapıda insan sınıflarının doğuşu, gelenekçiliğin yıkılması gibi nedenlerin getirmiş olduğu veriler sanatı büyük bir ölçüde etkilemiş ve sanatta bir devrim yaşanmasına neden olmuştur. İşte bu etkilenme içerisinde neredeyse bitme noktasına gelmiş olan heykel sanatı artık kendinden sonra gelecek dönemleri de etkileyecek bir biçimde kendine yer bulmaktadır. Heykel sanatı hareket anlamında o güne kadar görülmemiş bir akıcılık ve ifade ruhuna kavuşmuştur. Hareket ayrıntıda değil ifadede verilmeye başlanmıştır.XX. yüzyıla geldiğimizde, gerçek anlamda mobil bir hareketlenme Alexander Calder'la başlamaktadır. Fiziksel bir hareket, maddelerin yer değiştirmesi anlamında hareketliliği getiren sanatçı artık heykel sanatında yeni bir çığır açmıştır. Hiçbir şeye son nokta koyamadığımız gibi heykel sanatında bir sonraki hareket kavramına kadar Calder'in mobil hareketi devam etmektedir.

Abstract:
The concept of movement has been tried to be depicted from the beginning of first ages to present. It was in the 20th century that the art of sculpture reached to the concept of movement. Mobile movement concept, came into being under the light of data provided by positive sciences developed after 19th century, has affected sculpture in course of time.When we have a look at the concept of movement we can not get well clues. Becausein that term there have been such works not considering aesthetical and artistic concerns but only dealing with the needs of the people. Consequently it is not possible to evaluate those works in the framework of technical and aesthetical manner of sculpture and as a result it is impossible to reach the phenomenon of movement in art. Aesthetical and artistic concerns can be seen in sculptures created in later periods, with the transition of human being from a consumer community to a reproductive one. Especially artistic concerns become remarkable in those sculpture works created by Greek, Egyptian and Mesopotamian civilizations. In those periods the concept of movement of sculpture of each society seems different from the others. It is just because of cultural, social, religious, economical and geographical effects of each society.As in all other arts, all those civilizations and societies have experienced a Renaissance period in which a great change and development existed in terms of the art of sculpture. It has started to shake all the concepts of the day. The collapse of the scholasticism and the use of the perspective in scientific meaning have affected the art of sculpture like all other arts. In fact, it is the art of sculpture as a prominent factor triggered the Renaissance. The movement in sculpture, though being a rather static stance in a stable structure, has added a narrattion movement. In following art periods like Baroque and Rococo, sculpture has reached the paramount of massive movement. Then experiencing a standstill period, sculpture has experienced a rebirth with Rodin and the era of impressionism when a revolution took place in arts.The data borught into the scene by such factors as the great industrial revolution in 19th century, the advance of natural sciences, the birth of human social classes and the collapse of traditional intelligence have affected the art deeply and even have caused a revolution in arts. In this affection the art of sculpture has found its way in such a manner that affecting the periods following it. Sculpture has gained an incredible fluency and a spirit of expression by means of movement. The movement itself has been started to be expressed in the context instead of the detail.When we deal with 20th century a real mobile movement begins with Alexander Calder. The artist exposing a physical action by means of the movement of the objects pioneered a new intelligence in sculpture. Calder's mobile movement concept proceeds until to the next movement concept, as we cannot point an end to anything.?