Modern metin çözümleme teknikleri bakımından şerh geleneği ve İsmail Hakkı Bursevi
İsmail Hakki Bursevi and the commentary tradation with a perspective of contemporary text analyzing techniques
Yazar: RAFİYE DURU
Danışman: DOÇ.DR. ÖMÜR CEYLAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu tezin amacı Eski Türk Edebiyatı'nın en önemli şarihlerinden biri olarak kabuledilen İsmail Hakkı Bursevî (1652-1725)'nin şerh metodunu modern teoriler açısındanincelemektedir.Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ?Çağdaş Eleştiri? ve?Türk Eleştiri Tarihi?nin genel bir betimlemesi yapılmıştır. İkinci bölümde ?Divan Şiirive Dünden Bugüne Metin Çözümleme Geleneği? başlığı altında Divan şiiri üzerine,geleneksel metin çözümleme yaklaşımları ve modern yöntemlerle Divan şiiriincelemeleri tartışmacı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Bursevî'ninhayatı ve şerhleri ana hatlarıyla değerlendirilerek incelemede kullanılan metinlerüzerine açıklamalar yer almaktadır. Dördüncü bölümde İsmail Hakkı Bursevî'nin şerhyöntemi modern teoriler ışığında değerlendirilmiştir. Buna göre onun şarih kimliğininhususiyetleri, okuyucu ile kurduğu iletişim, eser merkezli metin çözümleme yöntemi bubölümün ana başlıklarıdır. ?Sonuç? bölümünde elde edilen veriler değerlendirilmiştir.İnceleme sırasında kullanılan metinlerden biri olan ve ilk kez bu çalışma ile Latinharflerine aktarılan ?Şerh-i Manzume-i Şeyh Sahfî?, ?Ek? başlığı altında yer almaktadır.Çalışmanın sonunda ise yararlanılan eserlerin ?Kaynakça?sı verilmiştir.Yapılan çalışmada İsmail Hakkı Bursevî'nin şerh ettiği metinlere modern birmetinbilimci gibi yaklaşarak çağının teorik bilimlerinin ışığında metinleri şerh ettiğigörülmüştür. Açıklama ve yorumlama etkinliklerinin iç içe geçtiği bu eserler, Batı'dahermeneutik ve semantik adı altında gelişen yöntemler ve günümüzde ?metne bağlıyorumlama? başlığı altında değerlendirilen eleştiri yöntemleriyle benzerlik içindedir.

Abstract:
The subject of this Ph.D. thesis is ?İsmail Hakkı Bursevî and the Commentary Traditionwith a Perspective of Contemporary Text Analyzing Techniques?. Our aim is to analyzethe commentary method of İsmail Hakkı Bursevî (1652-1725) who is one of the mostwell known annotators with regard to the contemporary theories.Our thesis consists of four sections. The first chapter gives a general description of ?TheContemporary Criticism? and ?The History of Turkish Criticism?. The second chapteris titled ?Divan Poetry and Tradition of Text Analyzing in the Past and Today?. Thispart specifically introduces the traditional text analyzing approaches and modern studieson Divan poetry by displaying a comparative approach. The third part includesBursevî?s life as well as his commentaries which have been evaluated in general. In thefourth chapter, İsmail Hakkı Bursevî?s commentary method is discussed by taking intoaccount the modern theories. The subtitles of this chapter are: the aspects of his identityas an annotators; his communication with the readers; and work-centered text analyzingmethod. The ?Conclusion? presents the information that has been collected for thisstudy. The ?Appendix? includes the work ?Şerh-i Manzume Şeyh Sahfi? which hasbeen studied throughout this study. Finally, the Bibliography? lists the names of theentire books and works that have been referred to in this study.This study has revealed that the approach İsmail Hakkı Bursevî used to analyze texts aresimilar to those used by some of the contemporary textologists. These studies includeseveral methods such as explaining and interpreting, which have generated hermeneuticand semantic methods as well as contemporary criticism methods that are groupedunder ?textual interpretation? in modern studies.