Türkiye'de döviz kurlarının yurt içi fiyatlara geçiş etkisi
Pass-through of exchange rates to domestic prices in Turkey
Yazar: MURAT ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM AKDEMİR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Enflasyon = Inflation ; Fiyat artışı = Price inerease ; Fiyat düzeyi = Price level ; Fiyat hareketi = Price movement ; Geçiş etkisi = Pass through ; Yapısal vektör otoregrasyon modeli = Structural vector autoregression models

Özet:
Küreselleşme ile birlikte, döviz kurlarının, en önemli makroekonomik faktörlerden olan enflasyon üzerindeki etkisi önem kazanmıştır. Döviz kurlarının yurt içi fiyatlar üzerinde yarattığı enflasyonist etkiler literatürde döviz kuru geçiş etkisi olarak adlandırılmaktadır.
Döviz kuru geçiş etkisi, ithal fiyatların ulusal para cinsinden değerini yükseltmesi ve üretimde kullanılan ithal ara mallarının fiyatlarını yükselterek yerli malların fiyatlarının yükselmesine neden olmaktadır. Bir ülkede döviz kurlarında gerçekleşen artış yerli malların fiyatlarına aynı oranda yansıyorsa tam geçiş etkisi, aynı oranda yansımıyorsa kısmi geçiş etkisi var demektir.
Türkiye'de döviz kurlarından yurt içi fiyatlara geçişi inceleyen bu çalışmada, Ocak 2003 ve Haziran 2017 dönemini kapsayan 174 aylık veri kullanılarak SVAR modeli tahmin edilmiştir. Değişken olarak, döviz kuru, ithalat birim değer endeksi, imalat sanayi fiyat endeksi ve TÜFE kullanılarak etki tepki analizi ve varyans ayrıştırması ile geçiş etkisinin süresi ve derecesi incelenmiştir. Etki tepki analizi sonucunda, Türkiye'de döviz kurlarında ortaya çıkan bir artışın, genel olarak 3 dönem sürdüğü görülmüştür. Çalışmada yapılan varyans ayrıştırması analizi sonucunda ise, döviz kurlarındaki bir artışın imalat sanayi fiyatlarına %49 oranında, TÜFE'ye ise %10 oranında yansıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With globalization the impact of exchange rates on inflation, the most important macroeconomic factor gained importance. The inflationary effects of exchange rates on domestic prices are called exchange rate pass-through effect in the literature.
The exchange rate pass-through effect increases the value of imported goods in terms of national currency and raises the prices of imported intermediate goods used in production, raising the prices of domestic goods. If increase in the exchange rates in a country is reflected in the prices of the domestic goods in the same way, then it means the full transition effect. On the other hand, if the increase in the exchange rate does not reflect the same rates that means there is a partial trasition.
In this study, which examines the transition from foreign exchange rates to domestic prices in Turkey, the SVAR model was estimated by using data from 174 month covering the period from January 2003 to June 2017. As variables, the duration and grade of the transition effect was examined by using exchange rate, import unit value index,manufacturing industry price index and TUFE, impulse response analysis and variance decomposition. As a result of the impulse response analysis, the transition effect of the exchange rates was seen to have ceased after the third period. As a result of the variance decomposition analysis carried out in the study, an increase in the exchange rates has been reached as 49% in manufacturing industry prices and 10% in TÜFE.