Diyabet tanısı almış bireylerin hasta aktiflikleri ile tedaviye uyumları arasındaki ilişki
The relationship between patient activities and treatment compliance of individuals diagnosed with diabetes
Yazar: NURAY PALA
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEN ALTAY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Bu çalışma, diyabet tanısı almış bireylerin hasta aktiflikleri ile tedaviye uyumları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Araştırma 2021 yılının temmuz ve eylül ayları arasında OMÜ Tıp Fakültesi diyabet eğitimi polikliniğine başvuran dâhil olma kriterlerini karşılayan bireylere uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini OMÜ Tıp Fakültesi diyabet eğitimi polikliniğine başvuran 155 erkek ve 135 kadın toplamda 290 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket formu, Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı (PAM), ve Morisky Tedavi Uyum Ölçeği (MTUÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS programı kullanılmıştır. Ölçeklerin normal dağılıp gösterip göstermediği Kolmogoov-Smirnov (KS) testi ile belirlenmiştir. PAM ölçeği normal dağılım gösterdiği için ikili karşılaştırmalar t testi, çoklu karşılaştırmalar anova testi ile yapılmıştır. MTUÖ ölçeği normal dağılmadığından ikili karşılaştırmalar Mann-Whitney U-testi, çoklu karşılaştırmalar ise Kruskall-Wallis Ki-Kare testi ile hesaplanmıştır. Ölçekler arasında korelasyon verileri normal dağılış göstermediğinden aralarındaki ilişki Spearman sıra korelasyonu ile araştırılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalamaları 40-49 arasındadır. Hastaların %53,4'ü erkektir. Katılımcıların %81,4'ü evli olduğunu, %64,9'u çalışmadığını, %53,4'ü diyabet dışında kronik bir hastalıklarının olmadığını, %81,4'ü diyabet hastalığı hakkında bilgi sahibi olduğunu bildirmiştir. Hastaların hasta aktiflik düzeyi ölçeğinden alınan puanlarının ortalaması 42,7± 9,34 olarak (1. Düzeyde aktif olduğu: hasta aktifliğinin önemine inanma) bulunmuştur. Hastaların tedaviye uyum sağlama puanlarının ortalaması ise 6,28 ± 1,43 olarak (Orta düzeyde tedaviye uyum) bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre diyabet tedavisinde hasta aktiflik düzeyi ile tedaviye uyum sağlama arasında Spearman'ın sıra korelasyonu hesaplanmış ve sonuç, ρ=0,502;( p=0,000) olup ölçek puanları arasında aynı yönde %50,2 'lik bir ilişki olduğu bulunmuştur.  Araştırma sonuçlarına göre hastaların eğitim düzeyi arttıkça, gelir durumu arttıkça hasta aktifliği ve tedaviye uyum sağlama durumları artmaktadır. Hasta aktiflik düzeyini olumlu yönde en çok etkileyen faktör ise eğitim düzeyi olmuştur. 
Sonuç: Hastaların tedaviye aktif katılımı arttıkça tedaviye uyum sağlama skoru, eğitim seviyesi arttıkça sağlıklarını iyi olarak algılama skorları da artmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Diyabet, Hasta Aktifliği, Tedavi, Uyum.

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the relationship between patient activity and adherence to treatment in individuals diagnosed with diabetes.
Material and Method: The study was applied to individuals who met the inclusion criteria, who applied to the OMU Faculty of Medicine diabetes education polyclinic between July and September 2021. The population of the study consists of 290 people, 155 men and 135 women, who applied to the OMU Faculty of Medicine diabetes education polyclinic. Questionnaire form, Patient Activity Level Measurement Tool (PAM), and Morisky Treatment Adherence Scale (MTAS) were used as data collection tools. SPSS program was used to evaluate the data. Whether the scales were normally distributed or not was determined by the Kolmogoov-Smirnov (KS) test. Since the PAM scale showed normal distribution, pairwise comparisons were made with the t-test and multiple comparisons with the anova test. Since the MTBS scale was not normally distributed, pairwise comparisons were calculated with the Mann-Whitney U-test, and multiple comparisons were calculated with the Kruskall-Wallis Chi-Square test. Since the correlation data between the scales did not show normal distribution, the relationship between them was investigated with Spearman rank correlation.
Results: The average age of the individuals participating in the study is between 40-49. 53.4% of the patients are male. 81.4% of the participants reported that they were married, 64.9% were not working, 53.4% had no chronic diseases other than diabetes, and 81.4% had knowledge about diabetes. The mean score of the patients from the patient activity level scale was found to be 42.7± 9.34 (active at Level 1: believing in the importance of patient activity). The mean score of patients' adherence to treatment was found to be 6.28 ± 1.43 (moderate level of adherence to treatment). According to the results of the research, Spearman's rank correlation was calculated between the patient's activity level and compliance with the treatment in diabetes treatment, and the result was ρ=0.502;( p=0.000) and it was found that there was a 50.2% correlation between the scale scores in the same direction. According to the results of the research, as the education level of the patients increases and the income status increases, patient activity and compliance with treatment increase. The factor that most positively affected the patient's activity level was the education level.
Conclusion: As the active participation of the patients in the treatment increases, the scores of compliance with the treatment increase, and the scores of perceiving their health as good increase as the education level increases.

Keywords: Diabetes, Patient Activity, Treatment, Adaptation