Çalışan ve çalışmayan göçmen kadınların iyi oluşunda sosyal ve psikolojik kaynakların rolü
The role of social and psychological resources in the well-being of employing and nonemploying refugee women
Yazar: ESEN YANGIN KİREMİT
Danışman: DOÇ. DR. SERAP AKFIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kadınlar = Women ; Psikolojik faktörler = Psychological factors ; Sosyal faktörler = Social factors ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Suriyeliler = Syrians ; Uluslararası göç = International migration ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; İstihdam = Employment

Özet:
Bu çalışmada istihdamın göçmen kadınların öznel iyi oluşunu nasıl etkilediği sorusuna Suriye iç savaşından sonra Türkiye'ye yerleşen Suriyeli kadınlar örnekleminde cevap aranmaktadır. Çalışmanın amacı ücretli bir işte çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınların öznel iyi oluşuyla ilişkili sosyal ve psikolojik faktörleri ele almak, istihdama katılımın göçmen kadınların öznel iyi oluşu üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda iki aşamalı bir araştırma yürütülmüştür. 
Nitel yöntemden faydalanılan ilk basamakta, ücretli bir işte çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınlarla derinlemesine görüşmeler yürütülmüş, veriler tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Ücretli çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınların iyi oluşuna etki eden sosyal psikolojik değişkenleri ve özellikleri keşfetmeyi amaçlayan bu evrede elde edilen çıktılar göç ve kültürleşme süreçlerinin, kadın ve göçmen kimliğine dönük algılanan ayrımcılığın, iç grupla özdeşleşmenin, kadın istihdamına ilişkin görüşlerin, sosyal destek olanaklarının, çalışma koşulları ve/ya eve ilişkin sorumlulukların önemine işaret etmektedir. Çalışmanın ikinci basamağında, ücretli bir işte çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınların iyi oluşunu etkilediği tespit edilen bu bağımsız değişkenleri dâhil eden bir anket çalışması yürütülmüştür. Bu değişkenlerinSuriyeli kadınların iyi oluşunu bir psikolojik mekanizma aracılığıyla etkileyeceği beklenmektedir. Bu çalışmada öznel iyi oluş ve bağımsız değişkenlerin ilişkisine aracılık etmesi beklenen psikolojik yapı dayanıklılıktır. Bağımsız değişkenlerin koruyucu faktör ya da risk faktörü olarak dayanıklılığı desteklemesi ya da zayıflatması ve bu yolla öznel iyi oluşu artırması ya da azaltması beklenmektedir.Dayanıklılığın öznel iyi oluş üzerindeki aracılık etkisi her bir bağımsız değişken için farklı bir düzenleyicili- aracılı (moderated mediation) modeli çerçevesinde incelenmiştir.
Önerilen modellerde değişkenler arasındaki ilişkilerin ücretli çalışan ve çalışmayan kadınlar arasındakibenzerlik ve farklılıkları araştırılmıştır. Sonuçlara göre etnik özdeşleşmenin, algılanan ayrımcılığın ve eve ilişkin sorumlulukların dayanıklılık aracılığıyla yaşam doyumu üzerindeki etkisi ücretli çalışma durumuna bağlı olarak değişmektedir. Bir diğer taraftan ulusal özdeşleşme, sosyal destek, sosyal karşılaştırma ve zamansal karşılaştırmanın iyi oluş üzerindeki etkisine dayanıklılığın aracılık ettiği ancak bu ilişkilerin ücretli çalışmaya bağlı olarak farklılaşmadığı anlaşılmaktadır. Elde edilen sonuçlar ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Öznel iyi oluş, Suriyeli kadınlar, istihdam

Abstract:
In this study, an answer to the question of how employment affects the subjective well-being of migrant women is sought in the sample of Syrian women who settled in Turkey after the Syrian civil war. The aim of the study is to address the social and psychological factors associated with the subjective well-being of both employing in a paid job and non-employing Syrian  women, and to examine the effects of employment participation on the subjective well-being of migrant women. For this purpose, a two-stage research was conducted. 
In the first step, using the qualitative method, in-depth interviews were conducted with employing and non-employing Syrian women, and the datas were analyzed with the thematic analysis method. The finding of this phase, which aims to discover the social psychological variables and characteristics that are effective in the subjective well-being of employing and non-employing Syrian women, point to the importance of dynamics such as acculturation and migration experiences, perceived discrimination against gender and ethnic identities, identification with the in-group, attitudes toward women's employment, social support resources, working conditions and/or domestic responsibilities. In the second step of the study, a survey was conducted, which included these factors that were found to affect the well-being of Syrian women who are employed and non-employed in a paid job. It is expected that these variables will affect the well-being of Syrian women through a psychological mechanism.In our study, the psychological structure expected to mediate the relationship between subjective well-being and independent variables is resilience.Independent variables are expected to support or weaken resilience as a protective or risk factor and thus increase or decrease subjective well-being. The impact of resilience on subjective well-being was examined with a different moderated mediation model for each independent variable.In the proposed conceptual models, it was examined whether the relations between the variables differ depending on the paid work. According to the results, the impact of ethnic identification, perceived discrimination, and domestic responsibilities on subjective well-being are mediated by resilience, and these relationships differ depending on employment status.On the other hand, resilience mediates the impact of national identification, social support, social comparison, and temporal comparison on well-being, but these relations do not differ depending on employment status. The results are discussed in the framework of the relevant literature.

Keywords: Subjective wellbeing, Syrian women, employment.