Rehberlik ve araştırma merkezlerinde yürütülen hizmetlerin incelenmesi: İzmir ili önreği
Investigation of the services provided by guidance and research centers: Case of İzmi̇r province
Yazar: HATİCE ÖZGE EKİM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MİNE ALADAĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Rehberlik ve Araştırma Merkezi = Centres of Educational Guidance and Research ; İzmir = Izmir ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu araştırmada İzmir ilinde hizmet veren rehberlik ve araştırma merkezlerinin (RAM), rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri (PDR) bölümlerinde yürütülen hizmetler RAM'larda ve okullarda çalışan psikolojik danışmanların görüşlerine dayalı olarak incelenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını İzmir ilindeki 11 Rehberlik ve Araştırma Merkezinin PDR bölümünde çalışan toplam 16 psikolojik danışman ve bu RAM'ların hizmet bölgesindeki okullarda çalışan 210 okul psikolojik danışmanı oluşturmaktadır. 
Bu çalışmada karma araştırma yöntemlerinden ardışık açıklayıcı araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen bireysel görüşme formu ve odak grup görüşme formu ile nicel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu ile toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi, nicel verilerin analizinde ise tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır.  Araştırma sonucunda elde edilen nitel ve nicel bulgular bütünleştirilerek sunulmuştur. 
Elde edilen nitel ve nicel bulgular "hizmetler", "hizmetleri etkileyen faktörler" ve "öneriler" olmak üzere üç temel kategoride toplanmıştır. Hizmetler kategorisi incelendiğinde RAM'ların PDR bölümlerinde en sık ve etkili sunulan hizmetlerin "çerçeve planları ve yıl sonu çalışma raporları" ile "travma ve krize müdahale" hizmetleri olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte bu kategoride ele alınan "grupla psikolojik danışma", "grup rehberliği", "psikolojik ölçme araçlarının geliştirilmesi ve hazırlanması", "araştırma ve yayın" hizmetleri ise hemen hemen hiç sunulmayan dolayısıyla etkisiz bulunan hizmetler olarak belirtilmiştir. Hizmetleri etkileyen faktörler kategorisinde ise "RAM'ların hizmet bölgesinde çalışan okul psikolojik danışmanı sayısının", "RAM'larda çalışan psikolojik danışmanların mesleki ve kişilik özelliklerinin", "okul psikolojik danışmanlarının kişilik özelliklerinin" ve "RAM yöneticileri ile ilgili faktörlerin" bölümde sunulan hizmetleri olumlu yönde etkileyen faktörler olduğu görülmüştür. Bu kategoride ele alınan "RAM'ın bütçesi", "RAM'ın fiziki yapısı", "RAM'ın personel sayısı", "RAM'ın organizasyon ve işleyişi" ve "Üst eğitim kurumu yöneticileri ile ilgili faktörler" olarak belirlenen faktörler ise RAM'ların PDR bölümlerinde sunulan hizmetleri olumsuz yönde etkileyen faktörler olarak belirtilmiştir. Öneriler kategorisi incelendiğinde ise RAM'ların PDR bölümlerinde sunulan "hizmetlere" ve "hizmetleri etkileyen faktörler" ile ilgili öneriler getirildiği bunun da ancak hazırlanacak yeni bir yönetmelikle sağlanabileceği ön görülmüştür.
 
Anahtar Kelimeler: 
Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM), Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Bölümü (PDR), Hizmetlerin Etkililiği

Abstract:
The purpose of this research is to investigate the services provided by the guidance and counseling departments (GCD) of guidance and research centers (GRC) in İzmir according to the opinions of counselors working in GRCs and also in schools. The participants of this study included 16 counselors who worked in 11 GRCs and also 210 counselors who worked in schools in İzmir.  
In this study, a sequential exploratory design was used. The qualitative data were collected by individual interview form and focus group interview form developed by the researcher and the quantative data were collected by questionnaire developed by the researcher. The qualitative data were analyzed by using content analysis and the quantitative data were analyzed by descriptive statistics. The quantitative and qualitative findings of the research were presented together.
The qualitative and quantitative findings indicated three main categories including "services", "factors that influence services" and "recommendations". Regarding services category, the most frequent and the most effective services provided by GRC were "framework for school counseling programs and year-end report" and " "trauma and crisis intervention".  However,  "group counseling", "group guidance", the development and preparation of psychological measurement instruments", and "research and publication" were the services almost never provided and thereby found ineffective. 
Regarding factors that influence services category, "the number of counselors in schools", "professional and personal traits of counselors working in GRC", "personal traits of school counselors", and also "factors related with GRC and school administrators" were the factors that influence services positively. However, " GRC budget", "GRC physical structure", "the number of counselors working in GRC", "organization and processes of GRC", and also "factors related with senior educational administrators" were the factors that influence services negatively.
Regarding recomentations category, recommentations were provided related with both "services" and also "factors that influence services". Moreover, it was proposed that recommendations can only be accomplished through arranging new regulations for GRCs.

Key Words: 
Guidance and Research Centers (GRC), Guidance and Counseling Services Division (GCD) , Services Effectiveness