Prolaktinoma tanılı hastalarda beyin ak madde traktlarındaki değişikliklerin difüzyon tensör görüntüleme (DTI) ile gösterilmesi ve dtı parametrelerinin nörobilişsel değişiklikler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Displaying changes in brain white matter tracts in patients diagnosis with prolactinoma by diffusion tensor imaging (DTI) and evaluating the relationship of dti parameters with neurocognitive changes
Yazar: MUSTAFA DURU
Danışman: PROF. DR. PINAR KADIOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı medikal tedavi ile izlenen prolaktinomalı hastaların
nörobilişsel fonksiyonlarının sağlıklı kişilerle karşılaştırılması ve difüzyon tensör
görüntülemedeki değişikliklerle ilişkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya medikal tedavi ile izlenen 37 prolaktinoma tanılı hasta
dahil edilmiştir. Beyindeki yapısal farklılıkların saptanması için objektif bir tüm beyin
görüntülemesi ve difüzyon tensör inceleme(DTI) tabanlı bir morfometri yaklaşımı
kullanıldı. Bilişsel fonksiyon testleri ve DTI prolaktinomalı hastaları ile yaş, cinsiyet
ve eğitim durumu uyumlu 37 sağlıklı kontrol grubuna uygulandı. Her iki gruba
uygulanan DTI görüntülemenin ve bilişsel fonksiyon testlerinin sonuçları arasındaki
ilişki incelendi.
Bulgular: Prolaktinoma tanılı hastalarda sağlıklı popülasyona göre anlık ve uzamış
bellek, öğrenme, dikkat ve dil işlevi gibi bilişsel fonksiyonlarda bozulmalar saptandı.
Her iki grubun DTI karşılaştırmasında Sağ arcuat fasciculus, Sol superior longitudinal
fasciculus 1 ve Sağ unsinat fasciculus traktları anlamlı olarak farklı izlendi. DTI'da
anlamlı farklılık saptanan bu 3 traktın başlangıç prolaktin düzeyi, adenom boyutu,
tedavi sonrası prolaktin düzeyi, kümülatif kabergolin dozu, aktif ilaç kullanımı, yaş,
cinsiyet ve eğitim durumu ile korelasyonu yoktu. DTI'da farklılık izlenen traktlar ve
nörobilişsel testler ile yapılan korelasyon sonucunda sağ unsinate fasikül traktının
uzamış hafıza ve toplam hatırlama, dikkat, işleyen bellek, semantik bellek, dil alanı
fonksiyonları ve anksiyete duygudurumu ile korelasyonu olduğu saptandı.
Sonuç: DTI ile karşılaştırdığımız 42 tane trakttan Sağ arcuat fasciculus ve Sol superior
longitudinal fasciculus traktları ile Sağ unsinat fasciculus traktının anlamlı değişikliği
bu hasta grubunda ilk defa ortaya kondu. Bu değişikliğin bilişsel fonksiyonlardaki
değişiklik ile yapılan korelasyonda Sağ unsinate fasikül ile olan anlamlı korelasyonu
prolaktinoma hastalarındaki kognitif bozulmayı aydınlatmada ilerideki çalışmalara yol
gösterici olabilir.

Abstract:
Purpose: The aim of the study is to compare the neurocognitive functions of
prolactinoma patients undergoing medical treatment with healthy individuals and to
examine their relationship with changes in diffusion tensor imaging.
Materials and Methods: 37 patients diagnosed with prolactinoma and who were
undergoing medical treatment participated in the study. Objective whole brain imaging
and a diffusion tensor examination (DTI)-based morphometry approach were used to
detect structural differences in the brain. Cognitive function tests and DTI were applied
to both prolactinoma patients and a healthy control group of 37 participants similar in
terms of their age, gender and education level. The relationship between the results of
DTI imaging and cognitive function tests applied to both groups was examined.
Results: When compared to the healthy population, impairments in cognitive
functions such as immediate and prolonged memory, learning, attention and language
function were detected in patients diagnosed with prolactinoma. In the DTI
comparison of both groups, the Right arcuate fasciculus, Left superior longitudinal
fasciculus 1 and Right uncinate fasciculus tracts were found to be significantly
different. These 3 tracts, for which significant differences were detected in DTI, had
no correlation with initial prolactin level, adenoma size, post-treatment prolactin level,
cumulative cabergoline dose, active drug use, age, gender and educational status. As a
result of the correlation with the tracts with differences in DTI and neurocognitive
tests, it was revealed that the right uncinate fasciculus tract was correlated with
prolonged memory and total recall, attention, working memory, semantic memory,
language functions and anxiety mood.
Conclusion: Among the 42 tracts we compared with DTI, significant changes in the
Right arcuate fasciculus and Left superior longitudinal fasciculus tracts and the Right
uncinate fasciculus tract were revealed for the first time in this patient group. The
significant correlation of this change with the change in cognitive functions and its

ix

relationship with the right uncinate fasciculus may be a guide for future studies to shed
light on the cognitive impairment in prolactinoma patients.