Rum Ortodoks kilise müziği makam ve icra özelliklerinin Meryem Ana'nın tapınağa sunulma ayini üzerinden değerlendirilmesi: Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi örneği
Evaluation of Greek Ortodox church music maqam and performence characteristics through the presentation of the Virgin Mary to the temple: The example of Aya Yorgi Patriarchate Church
Yazar: AHMET TOLGA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. NAZİFE OYA LEVENDOĞLU ; PROF. DR. CENK GÜRAY
Erciyes Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışmada Aya Yorgi Rum Patrikhanesinde icra edilen ve bir Ortodoks ritüeli olan Meryem Ana'nın Tapınağa Adanması Ayini ve ayin repertuvarı üzerinden makamsal ve Ortodoks icra incelikleri üzerine detaylı bir inceleme yapılacaktır. İcra edilen ayinlerin uygulanışına yönelik veriler, gözlem, görüşme ve kamera kayıtları ile elde edilmiştir. Ayin repertuvarı içerisinde kullanılan makamsal yapılar Abdülbaki Nasır Dede, Panayiotes Chalatzoglou, Kyrillos Marmarinos ve Panayiotes Kiltzanidis nazari yaklaşımları üzerinden çözümlenmiştir. Ayinlerin icra özelliklerinin ortaya çıkarılması ise icra esnasında kullanılan süslemelerin tespit edilmesi ile gerçekleşmiştir.
Sonuç olarak ise Abdülbaki Nâsır Dedenin ortaya koyduğu kuramın ve aktardığı makam özlerinin, ayin içerisinde kullanılan makamlarla oldukça uyum gösterdiği görülmüştür. Repertuvar Kryillos Marmarinos'un makam anlatıları ve seyir örnekleri üzerinden incelendiğinde ise uyumlu, kısmen uyumlu ve uyumsuz olarak üç farklı sonuca ulaşılmıştır. Söz konusu repertuvar Panayiotes Kiltzanidis'in makam anlatıları ve seyir örnekleri üzerinden incelendiğinde ise; kuramcının aktardığı seyir örnekleri ile büyük oranda uyumsuz olduğu görülmüştür. Repertuvar içerisinde okunan ilahiler, serbest (improvize) icralar, Rum-Ortodoks tavrı içerisinde ele alınmış, glissando, bağıl sesler, kısa/kesik sesler ve çarpma tekniklerinin kendine has özellikler sergilediği görülmüştür.  

Anahtar sözcükler: Makam, eko, nimia, ayin, ritüel

Abstract:
In this study, a detailed examination will be made on the intricacies of maqam and Orthodox performance through the Rite of the Presentation of the Virgin Mary to the Temple, which is an Orthodox ritual performed in the Fener Greek Patriarchate, and the rite repertoire. The data on the implementation of the performed rituals were obtained by observation, interview, and camera recordings. The maqam structures used in the ritual repertoire have been analyzed through the theoretical approaches of Abdülbaki Nasır Dede, Panayiotes Chalatzoglou, Kyrillos Marmarinos, and Panayiotes Kiltzanidis. The revealing of the performance characteristics of the rites was realized by determining the ornaments used during the performance. 
As a result, it has been seen that the theory put forward by Abdülbaki Nâsır Dede and the maqam essences he conveyed are quite compatible with the maqams used in the ritual. When the repertoire is examined through Kryillos Marmarinos's maqam narratives and navigating examples, three different results have been reached as harmonious, partially harmonious and discordant. When the aforementioned repertoire is examined through Panayiotes Kiltzanidis's maqam narratives and navigational examples; It has been seen that it is largely inconsistent with the navigational examples conveyed by the theorist. The hymns sung in the repertoire, free (improvised) performances, were handled in a Greek-Orthodox manner, and it was seen that glissando, relative sounds, short/cut sounds and grace note techniques exhibited their own characteristics.

Keywords: Maqam, eco, nimia, ayin, ritual