Flebiti önlemede çörek otu yağı ve susam yağının etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of nigella sativa oil and sesame oil in preventing phlebitis
Yazar: BURCU NAL
Danışman: PROF. DR. DİLEK SARI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Flebit = Phlebitis ; Susam yağı = Sesame oil ; İnfüzyonlar-intravenöz = Infusions-intravenous

Özet:
Amaç: Bu çalışma periferik intravenöz amiodaron infüzyonu kaynaklı flebiti önlemede çörek otu ve susam yağının etkisini incelemek amacı ile yapılmış randomize kontrollü deneysel bir araştırmadır. 
Yöntem: Araştırmanın örneklemini Temmuz 2023 – Mayıs 2024 tarihleri arasında Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, dahil edilme kriterini karşılayan Koroner Yoğun Bakım Ünitesinde amiodaron infüzyonu tedavisi alan 108 hasta oluşturmuştur. Örneklemde yer alan hastalar yaş ve cinsiyete göre randomize edilerek susam yağı müdahale grubu (n=36), çörek otu yağı müdahale grubu (n=36) ve kontrol grubuna (n=36) atanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara rutin klinik kateter bakım prosedürü uygulanırken, susam yağı ve çörek otu yağı grubundaki hastalara amiodaron infüzyonu almaya başlamadan 5 dk öncesinde ve 6 saat arayla periferik intravenöz kateter bölgesine 5 damla yağ uygulaması yapılmıştır. Hastaların IV katater bölgesi amiodaron infüzyonu süresince ve sonrasında toplam 74 saat boyunca gözlenmiştir. Hastalara ait özellikler "Hasta Tanıtım Formu" ile elde edilmiş, flebit değerlendirmesinde "Görsel İnfüzyon Flebit Tanılama Skalası" kullanılarak "Flebit İzlem Formu"na kaydedilmiştir. 
Bulgular: Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre,  susam yağı grubunda flebit gelişme oranı %25, çörek otu yağı grubunda flebit gelişme oranı %33.3,  kontrol grubunda flebit gelişme oranı %80.6 olarak bulunmuştur. Susam yağı grubunda hastaların, %25'inde 2. derece flebit gelişmiştir. Çörek otu yağı grubunda hastaların %25'inde 2. derece, %5.6'sında 3. derece, %2.8'inde 4. derece flebit gelişmiştir. Kontrol grubunda hastaların %19.4'ünde 2. derece, %33.3'ünde 3. derece, %22.2'sinde 4. derece, %5.6'sında 5. derece flebit geliştiği görülmüştür. Susam yağı grubundaki hastalarda infüzyon başladıktan sonra ortalama 29.44±14.01 saat, çörek otu yağı grubundaki hastalarda ortalama 23.42±13.34 saat ve kontrol grubundaki hastalarda ortalama 9.19±10.52 saat sonra flebit gelişmiştir. Susam yağı, çörek otu yağı ve kontrol grubundaki hastaların, flebit gelişme oranları, flebit dereceleri ve flebit gelişme saatleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.001).
Sonuç: Periferik intravenöz amiodaron infüzyon tedavisi alan hastaların kateter uygulama bölgesine susam yağı ve çörek otu yağının topikal uygulamasının flebit oluşumunu önlemede, flebit derecesini azaltmada ve flebit oluşum süresini geciktirmede etkili olduğu söylenebilir. Amiodaron kaynaklı flebiti önlemede klinkte aktif olarak susam yağı ve çörek otu yağının kullanımını önerilebilir. 
Anahtar Kelimeler; Flebit, Çörek Otu Yağı, Susam Yağı,  Periferik İntravenöz Kateter

Abstract:
Aim: This is a randomized controlled experimental study conducted to investigate the effect of black cumin oil and sesame oil on the prevention of phlebitis caused by peripheral intravenous amiodarone infusion.
Method: The sample of the study consisted of 108 patients who were receiving amiodarone infusion treatment in Kütahya Health Sciences University Evliya Çelebi Training and Research Hospital, Coronary Intensive Care Unit between July 2023 and May 2024. The patients in the sample were randomized by age and gender and assigned to the sesame oil intervention group (n=36), the black cumin oil intervention group (n=36), and the control group (n=36).While routine clinical catheter care was applied to patients in the control group, 5 drops of oil were applied to the peripheral intravenous catheter area five minutes before starting amiodarone infusion and at six hour intervals in patients in the sesame oil and black cumin oil groups.
 Patients were observed for a total of 74 hours during and after amiodarone infusion. A "Patient Information Form" was used to collect data about patient characteristics. The data collected using the "Visual Infusion Phlebitis Diagnosis Scale" was recorded on a "Phlebitis Follow-up Form."
Results: According to the results obtained from the study, the rate of phlebitis development was 25%in the sesame oil group, 33.3%in the black cumin  oil group, and 80.6%in the control group. Grade 2 phlebitis developed in 25% of the patients in the sesame oil group. The grades and rates of phlebitis development in the black cumin  oil group were found as 25% grade 2, 5.6% grade 3, and 2.8% grade 4 phlebitis. In the control group, 19.4% of the patients developed grade 2, 33.3% grade 3, 22.2% grade 4, and 5.6% grade 5 phlebitis. Phlebitis developed an average of 29.44±14.01 hours after the infusion started in the sesame oil group, an average of 23.42±13.34 hours in the black cumin  oil group, and an average of 9.19±10.52 hours in the control group. The difference between the rates of phlebitis development, phlebitis grades, and phlebitis development times of the patients in the sesame oil, black cumin  oil, and control groups was found to be statistically significant (p<0.001). 
Conclusion: It can be said that topical application of sesame oil and black cumin  oil to the catheter attachment site of patients receiving peripheral intravenous amiodarone infusion therapy is effective in preventing phlebitis development, reducing its grade, and delaying its development time. The active use of sesame oil and black cumin oil may be recommended in the clinic to prevent amiodarone-induced phlebitis.
Keywords; Phlebitis, Black cumin  Oil, Sesame Oil, Peripheral Intravenous Catheter