Sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan bilim insanlarının bilim tarihi açısından değerlendirilmesi
The evaluation of scientists in social studies textbooks in terms of science history
Yazar: ÖZGE KARA
Danışman: DOÇ. DR. ERAY ALACA
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim insanı = Scientist ; Bilim tarihi = History of science ; Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bilim tarihi çalışmaları, birçok bilim insanının yaptığı çalışmalarla üzerine yenilerini ekleyerek geçmişten günümüze kadar gelmiştir. Bilimin sürekli gelişerek günümüze kadar ulaşmasında merak duygusu ve sorgulama etkili olmuştur. Öğrencilerde de merak duygusu üzerine gidilerek yapılan icatların arkasındaki etkenleri görmeleri için ders kitaplarında bilim insanlarına ve yaptığı çalışmalara yer verilebilir. Ders kitapları öğrenci için en önemli bilgi kaynağıdır. Sosyal Bilgiler ders kitapları içinde birçok farklı alana yer vermesi bakımından bilim insanı ve bilim tarihi ile ilgili bilgileri öğrencilere aktarmak bakımından önemlidir. Ayrıca Sosyal Bilgiler öğretim programı zaman ve kronoloji becerisi, bilimsellik değerleri ve bilim, teknoloji ve toplum öğrenme alanı gibi bilimle ilgili konuları da içinde barındırması bilim tarihi açısından Sosyal Bilgiler dersini önemli kılmaktadır.
Bu çalışmada Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan bilim insanlarına bilim tarihi bakımından nasıl yer verildiğini incelemek amaçlanmıştır. Bu nedenle 2018 yılı itibarı ile beş yıl süreyle geçerli olan 4, 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki bilim insanları incelenmiştir. Bulgular oluşturulup yorumlanmıştır. Araştırmanın evrenini bütün Sosyal Bilgiler öğretim programları ve ders kitapları oluşturmuştur. 
Bu çalışmanın sonucunda "İnsanlar, yerler ve çevreler" ve "üretim, dağıtım, tüketim" öğrenme alanında bilim insanlarına yer verilmemiştir. Bazı kitaplarda Türk ve İslam bilim insanlarının çoğunlukta olduğu tespit edilirken bazı kitaplarda ise diğer milletlere mensup bilim insanlarının çoğunlukta olduğu görülmüştür. Tüm Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kadın bilim insanlarına çok az yer verildiği tespit edilmiştir. Ders kitaplarında kadın bilim insanlarına daha fazla yer verilmesi gerektiği görülmüştür.

Abstract:
Studies in the history of science have come from the past to the present by adding new ones to the studies of many scientists. The sense of curiosity and questioning has been effective in the continuous development of science. Scientists and their studies can be included in the textbooks so that students can see the factors behind the inventions made by going on the sense of curiosity. Textbooks are the most important source of information for students. It is important in terms of conveying information about scientists and the history of science to students, as they include many different fields in Social Studies textbooks. In addition, the Social Studies curriculum includes science-related subjects such as time and chronology skills, scientific values and the learning area of science, technology and society, making the Social Studies course important in terms of the history of science.
In this study, it is aimed to examine how the scientists in the Social Studies textbooks are included in terms of the history of science. For this reason, scientists in the 4, 5, 6 and 7th grade Social Studies textbooks, which are valid for five years as of 2018, were examined. Findings were created and interpreted. The universe of the research consisted of all Social Studies curricula and textbooks.
As a result of this study, scientists were not included in the learning field of "People, places and environments" and "production, distribution, consumption". While it has been determined that Turkish and Islamic scientists are in the majority in some books, it has been seen that scientists from other nationalities are in the majority in some books. It has been determined that women scientists are given very little space in all Social Studies textbooks. It has been seen that more women scientists should be included in the textbooks.