Behçet hastalığında kemik mineral yoğunluğu ve hastalık aktivitesi ile ilişkisi
Bone mineral density in behcet's disease and its correlation with disease activity
Yazar: ALİ KEMAL OĞUZ
Danışman: PROF. DR. YEŞİM GÖKÇE KUTSAL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Behçet sendromu = Behcet syndrome ; Hastalık = Disease ; Kemik dansitesi = Bone density ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Bu çalışma, Behçet hastalığında kemik mineral yoğunluğunu (KMY) değerlendirmek ve hastalık aktivitesi ile KMY arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapıldı. Uluslar arası Behçet Hastalığı Çalışma Grubu kriterlerine göre Behçet hastalığı tanısı alan 45 hasta çalışmaya alındı. Hastalarla yaş ve cinsiyet uyumlu 35 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Osteoporoz risk faktörleri ve sekonder osteoporoz açısından hasta ve sağlıklı kontrollerden ayrıntılı öykü alındı ve sistemik fizik muayeneleri yapıldı. Hasta ve sağlıklı kontrollerden tam kan, biyokimya, tiroid stimüle edici hormon, T3, T4, paratiroid hormon ve 25(OH) D3 vitamini ve tam idrar tetkiki istendi. Kemik döngüsü biyokimyasal belirteçlerinden kemiğe spesifik alkalen fosfataz, osteokalsin ve Tip 1 kollajen propeptid kanda bakıldı. Hasta ve kontrollerden ön arka pelvis ve iki yönlü lumbar X-ray istendi. KMY ölçümleri lumbar omurga (L1-L4) ve sol femur proksimalinden, Hologic 4500 A DEXA (dual energy X-ray absorptiometry) dansitometre ölçüm aleti kullanılarak yapıldı. Behçet hastalarında hastalık aktivitesi Total Klinik Aktivite İndeksi (TKAİ) kullanılarak değerlendirildi. Behçet hastalarının lumbar omurga (p<0.001) ve proksimal femur (p<0.01) KMY değerleri (intertrokanterik ve total femur hariç) kontrol grubundan belirgin olarak düşük saptandı. Lumbar omurga ve proksimal femur KMY değerleri ile boy ve vücut ağırlığı arasında pozitif, TKAİ ile arasında negatif ilişki belirlendi. KMY'de azalmaya neden olan ilaç sayısı ile KMY değerleri arasında ilişki belirlenmedi. KMY düşüklüğündeki belirleyici faktör olarak TKAİ saptandı. Behçet hastaları ayrıca TKAİ'ye göre mukokütanoz (TKAİ?3) ve sistemik (TKAİ>3) tutulumlu Behçet olarak iki gruba ayrıldı. Lumbar omurga (p<0.001) ve proksimal femur (p<0.01) KMY'leri (intertrokanterik ve total femur hariç), sistemik Behçet hastalarında, mukokütanöz Behçet hastaları ve sağlıklı bireylere göre daha düşük olarak belirlendi. İstatistiksel olarak anlamlı olmasa da mukokütanöz hastaların tüm KMY değerleri sistemik Behçet hastalarından yüksek, kontrol grubundan düşüktü. Behçet hastaları ayrıca, KMY'de azlmaya neden olan ilaç kullananlar ve kullanmayanlar diye iki gruba ayrıldı. KMY, hem KMY'de azalmaya neden olan ilaç kullanan, hem de kullanmayan Behçet hastalarında düşük olarak bulundu. İstatistiksel olarak anlamlı olmasa da, KMY'de azalmaya neden olan ilaç kullanmayan hastalarda, ilaç kullananlara göre lumbar omurga (p<0.01) ve proksimal femur (p<0.05) KMY değerleri daha düşüktü. Sonuç olarak, Behçet hastalarında lumbar omurga ve proksimal femur KMY'leri, tedavide kullanılan ve KMY azalmasına sebep olduğu bilinen ilaç kullanımından bağımsız olarak düşmektedir. Behçet hastalarında KMY'deki düşüklük hastalık aktivitesi ile ilişkilidir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate bone mineral density (BMD) in Behçet disease, and to find out whether there is any association between BMD and disease activity. Forty-five patients diagnosed to have Behçet disease according to ?International study group for Behçet?s Disease? criteria and 35 healthy age- and sex-matched subjects were enrolled. Substantial medical history concerning osteoporosis risk factors and secondary osteoporosis was taken and general physical examination was carried out. The following laboratory tests were performed; complete blood count, liver/renal/thyroid function tests, parathyroid hormone, 25(OH) D3 vitamin, bone specific alkalene phosphatase, osteocalcin, type-1 collagen propeptide and urinalysis. Antero-posterior and lateral radiographs for pelvis and lumbar vertebrae were acquired. BMD was measured from lumbar vertebrae omurga (L1-L4) and left femur neck by using Hologic 4500 A DEXA (dual energy X-ray absorptiometry). Disease activity was assessed with total clinical activity index (TCAI). BMD values were found to be lower in subjects with Behçet disease when compared to those of the control group; lumbar vertebrae (p<0.001) and femur neck (p<0.01) (not in intertrochanteric and femur total values). BMD values (lumbar and femur) were positively correlated with height, body weight and negatively correlated with TCAI. There was no association between BMD and the number of drugs (that would cause osteoporosis) and TCAI was found to be the determinating factor. When Behçet patients were grouped into two, according to TCAI, as mucocutaneous (TCAI?3) and systemic (TCAI>3) involvement; patients with systemic involvement had lower BMD when compared to those with mucocutaneous involvement or healthy controls (lumbar vertebrae (p<0.001) and femur neck (p<0.01), not in intertrochanteric and femur total values). Although statistically insignificant, BMD values in patients with mucocutaneous involvement were higher than subjects with systemic involvement but lower than those of healthy subjects. Behçet patients were also classifed according to the presence of drug use (that would cause osteoporosis) and BMD was found to be decreased in both groups. Although statistically insignificant, BMD values (lumbar vertebrae (p<0.01) and femur neck (p<0.05)) were lower in patients without drug use when compared to patients with drug use. In conclusion, BMD seems to be decreased in Behçet disease and this decrease seems to be related with disease activity being independent from drug use.