Yeni N,S-sübstitüe nitro dienlerin sentezi
The synthesis of the new N,S-substituted nitro dienes
Yazar: NAHİDE GÜLŞAH DENİZ
Danışman: PROF.DR. CEMİL İBİŞ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada ilk olarak başlangıç maddesi olarak kullanılan, yüksek reaktiviteye sahipbazı polihalojenli organik bileşikler sentezlenmiştir. Bu bileşikler, 2-Nitropentaklor-1,3-butadienden (1) çıkılarak sentezlenen bilinen mono(tiyo)sübstitüe nitrodienbileşikleri 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(etiltiyo)-1,3-butadien (2) , 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(butiltiyo)-1,3-butadien (3), 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(oktiltiyo)-1,3-butadien (4), 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(desiltiyo)-1,3-butadien(5), 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(dodesiltiyo)-1,3-butadien (6), 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(heksadesiltiyo)-1,3-butadien (7) dir. Daha sonra bu elde edilenmono(tiyo)sübstitüe nitrodien bileşiklerinin bazı N-nükleofilleri ile reaksiyonlarıincelenmiştir. Oluşan bu yeni ürünler kristallendirme ve kolon kromotografisiyöntemleriyle saflaştırılmıştır. Yapıları mikroanaliz, spektroskopik yöntemler (IR,1H-NMR, UV) ve 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(etiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (9) bileşiğinin tek kristal yapısı X-ışını kırınımı yöntemi ileaydınlatılmıştır.Mono(tiyo)sübstitüe nitrodien bileşiklerinin, bazı N-nükleofilleri ile reaksiyonlarındanyeni N,S-sübstitüe nitrodien bileşikleri sentezlenmiştir. 2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(etiltiyo)-1,3-butadien (2) bileşiğinin sırasıyla tiyomorfolin ve 1-(difenilmetil)-piperazin ile reaksiyonları sonucu 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(etiltiyo)-1-mono(tiyomorfolin)-1,3-butadien (8), 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(etiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (9) bileşikleri elde edilmiştir.2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(butiltiyo)-1,3-butadien (3) bileşiğinin sırasıylatiyomorfolin ve 1-(difenilmetil)-piperazin ile reaksiyonları sonucu 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(butiltiyo)-1-mono(tiyomorfolin)-1,3-butadien (10), 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(butiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (11) bileşikleri eldeedilmiştir.2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(oktiltiyo)-1,3-butadien (4) bileşiğinin sırasıylatiyomorfolin ve 1-(difenilmetil)-piperazin ile reaksiyonları sonucu 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(oktiltiyo)-1-mono(tiyomorfolin)-1,3-butadien (12), 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(oktiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (13) bileşikleri eldeedilmiştir.2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(desiltiyo)-1,3-butadien (5) bileşiğinin sırasıylatiyomorfolin ve 1-(difenilmetil)-piperazin ile reaksiyonları sonucu 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(desiltiyo)-1-mono(tiyomorfolin)-1,3-butadien (14), 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(desiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (15) bileşikleri eldeedilmiştir.2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(dodesiltiyo)-1,3-butadien (6) bileşiğinin sırasıylatiyomorfolin ve 1-(difenilmetil)-piperazin ile reaksiyonları sonucu 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(dodesiltiyo)-1-mono(tiyomorfolin)-1,3-butadien (16), 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(dodesiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (17) bileşikleri eldeedilmiştir.2-Nitro-1,3,4,4-tetraklor-1-mono(heksadesiltiyo)-1,3-butadien (7) bileşiğinin sırasıylatiyomorfolin ve 1-(difenilmetil)-piperazin ile reaksiyonları sonucu 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(heksadesiltiyo)-1-mono(tiyomorfolin)-1,3-butadien (18), 2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(heksadesiltiyo)-1-mono[1-(difenilmetil)-piperazin]-1,3-butadien (19) bileşiklerielde edilmiştir.

Abstract:
In this work, firstly some polyhalogenated organic compounds of high reactivity weresynthesized and used as starting materials. These compounds are 2-Nitropentachloro-1,3-butadiene (1) and some mono(thio)substituted nitrodienes. Mono(thio)substitutednitrodiene compounds obtained from 2-nitrodiene are 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(ethylthio)-1,3-butadiene (2), 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(butylthio)-1,3-butadiene (3), 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono (octylthio)-1,3-butadiene (4), 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(decylthio)-1,3-butadiene (5), 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(dodecylthio)-1,3-butadiene (6) and 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(hexadecylthio)-1,3-butadiene (7). In the second step, The reactions of thesestarting compounds with some N-nucleofiles were investigated. The new products wereeither crystallized or purified by column chromatography. Structure of these newproducts were characterized by microanalysis, spectroscopic methods (namely, IR, 1H-NMR, UV) and single crystal structure of compound 9 is determined by X-RayDiffraction Method.New N,S-substituted nitrodiene compounds were synthesized from the reactions ofmono(thio)substituted nitrodienes with N-nucleofiles.2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(ethylthio)-1-mono(thiomorpholine)-1,3-butadiene (8),2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(ethylthio)-1-mono[1-(diphenylmethyl)-piperazine]-1,3-butadiene (9) were synthesized by reaction of 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(ethylthio)-1,3-butadiene (2) with thiomorpholine and 1-(Diphenylmethyl)-piperazine.2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(butylthio)-1-mono(thiomorpholine)-1,3-butadiene (10),2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(butylthio)-1-mono[1-(diphenylmethyl)-piperazine]-1,3-butadiene (11) were synthesized by reaction of 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(butylthio)-1,3-butadiene (3) with thiomorpholine and 1-(Diphenylmethyl)-piperazine.2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(octylthio)-1-mono(tiyomorpholine)-1,3-butadiene (12),2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(octylthio)-1-mono[1-(diphenylmethyl)-piperazine]-1,3-butadiene (13) were synthesized by reaction of 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(octylthio)-1,3-butadiene (4) with thiomorpholine and 1-(Diphenylmethyl)-piperazine.2-Nitro-3,4,4-triklor-1-mono(decylthio)-1-mono(tiyomorpholine)-1,3-butadien (14), 2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(decylthio)-1-mono[1-(diphenylmethyl)-piperazine]-1,3-butadiene (15) were synthesized by reaction of 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(decylthio)-1,3-butadiene (5) with thiomorpholine and 1-(Diphenylmethyl)-piperazine.2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(dodecylthio)-1-mono(tiyomorpholine)-1,3-butadiene(16), 2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(dodecylthio)-1-mono[1-(diphenylmethyl)-piperazine]-1,3-butadiene (17) were synthesized by reaction of 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(dodecylthio)-1,3-butadiene (6) with thiomorpholine and 1-(Diphenylmethyl)-piperazine.2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(hexadecylthio)-1-mono(thiomorpholine)-1,3-butadiene(18), 2-Nitro-3,4,4-trichloro-1-mono(hexadecylthio)-1-mono[1-(diphenylmethyl)-piperazine]-1,3-butadiene (19) were synthesized by reaction of 2-Nitro-1,3,4,4-tetrachloro-1-mono(hexadecylthio)-1,3-butadiene (7) with thiomorpholine and 1-(Diphenylmethyl)-piperazine.