Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin İslâm hukuku açısından incelenmesi
Examination of gender inequality in terms of Islamic law
Yazar: KÜBRA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HİLÂL ÖZAY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Kadın ve erkek cinsiyeti hem biyolojik hem de toplumsal olarak birbirinden farklıdır. Toplumsal farklılık rollerin paylaşımından kaynaklanır. Sosyo-kültürel ve ekonomik olarak yaşanan değişimler toplumsal cinsiyet kavramının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Biyolojik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet birbirinden ayrıştırılmıştır. Cinsler arasında farklılığın ve eşitsizliğin ortadan kaldırılması dillendirilmiştir. Toplumda bir arada yaşayan kadın ve erkek arasındaki eşitsizliklere vurgu yapılmıştır. Bu eşitsizliklerin nedenleri arasında dinin olduğu iddia edilmiştir. İslâm dinine göre kadın ve erkek ayrı cinsiyette farklı yapıda yaratılmıştır. Hükümler verilirken insanın yaratıldığı cinsiyeti, yapısı, toplumun durumu ve hayatın gerekleri gözden uzak tutulmamış, kişilerin özel durumları dikkate alınmıştır. Bu nedenle bazı hükümlerde cinsiyet belirleyici olmuştur. Cinsiyet kaynaklı bu farklılık, ayrımcılık ve eşitsizlik olarak algılanmamıştır. Her iki cinsiyete de sorumluluklar verilmiş ve sonucunda da mükafaatlar vaad edilmiştir.
Cinsiyetine bakılmaksızın iman eden her Müslüman, namaz, oruç, zekât, hac gibi farz ibadetleri yerine getirmede mükelleftir. Yani mükellef olma konusunda kadın ve erkek arasında herhangi bir cinsiyet farklılığı bulunmamaktadır. İbadetlerin ifâ edilmesinde de her iki cinsiyet arasında ibadetlerin özü itibariyle herhangi bir ayrım söz konusu değildir. İbadeti yerine getirirken yapılan hareketler, giyilen kıyafetler, ibadet mekânı her iki cinsiyettekilerin yapısı gereği değişiklik gösterebilmektedir. Bu durum kadınlar için herhangi bir ayrımcılık durumunu oluşturmamaktadır.
İslâm aile hukukunda evlenme ve boşanma konusunda fıtrata uygun hükümler verilmiştir. Kadın ve erkek güçleri nispetinde hak ve sorumluluklara sahip olmuşlardır. İslâm miras hukukunda da nimet- külfet dengesi gözetilmiştir. Erkeklerin nafaka temini gibi maddi sorumluluklarından dolayı mirastan fazla pay almaları sağlanmıştır. Ceza hukukunda her iki cinsiyetin de canı, malı, namusu kutsal kabul edilmiştir. Bunlara yönelik işlenen suçların cinsiyet fark etmeksizin cezası verilmiştir. İslâm yargılama hukukunda kadınlar hakimlik ve şahitlik konusunda sorumlukları sınırlı tutulmuştur. İslâm hukukunda farklı olan bu hükümler cinsiyet odaklı değil nimet- külfet dengesi çerçevesinde verilmiş, hükümler eşitlik değil adâlet üzerine bina edilmiştir.

Abstract:
Men and women are different from each other both biologically and socially. Social difference stems from the sharing of roles. Socio-cultural and economic changes have led to the emergence of the concept of gender. Men and women are different from each other both biologically and socially. The elimination of difference and inequality between the sexes has been voiced. Emphasis was placed on inequalities between men and women living together in society. It has been claimed that religion is among the causes of these inequalities. According to the religion of Islam, men and women were created in different genders. While giving the verdicts, the gender, structure of the human being, the situation of the society and the necessities of life were not ignored, and the special situations of the people were taken into consideration. For this reason, gender has been the determining factor in some provisions. This gender-based difference was not perceived as discrimination and inequality. Both genders are given responsibilities and rewards are promised as a result.
Regardless of their gender, every believing Muslim is obliged to perform obligatory acts of worship such as prayer, fasting, zakat and hajj. In other words, there is no gender difference between men and women in terms of being liable. There is no distinction between the two sexes in terms of the essence of worship. The movements made while performing the worship, the clothes worn, the place of worship may vary due to the structure of both genders. This situation does not constitute any discrimination for women.
In Islamic family law, provisions in accordance with the nature of marriage and divorce are given. Men and women had rights and responsibilities in proportion to their strength. In Islamic inheritance law, the balance of blessings and burdens has been observed. Due to their financial responsibilities such as the provision of alimony, men have been provided with a larger share of the inheritance. In criminal law, the life, property and honor of both sexes are considered sacred. The crimes committed against them were punished regardless of gender. In Islamic judicial law, women's responsibilities for judgeship and witnessing are limited. These provisions, which are different in Islamic law, were given within the framework of the balance of blessings and burdens, not gender-oriented, and the provisions were built on justice, not equality.