Kadı Ahmed Gaffârî'nin Târîh-i Cihân-ârâ isimli eserinde Türk hanedanları  (Osmanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Safevîler)
Târîkh-i̇ Jahân-ârâ by Kadi Ahmed gaffârî on the Turki̇sh dynasti̇es (Ottomans, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safavi̇ds)
Yazar: BUKET GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. NAMIG MUSALI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Ahmed Gaffari = Ahmed Gaffari ; Akkoyunlular = Akkoyunlular ; Karakoyunlular = Karakoyunlus ; Osmanlı Hanedanı = Ottoman Dynasty ; Safeviler = Safavids ; Tarihçilik = Historiography ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkler = Turks

Özet:
Türk tarihi içinde önemli yere sahip olan Osmanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve
Safevî devletlerine dair pek çok kaynaklar bulunmaktadır. Bu kitaplarların her biri
tarihimizin aydınlatılması açısından ehemmiyyeti haizdir. XVI. yüzyıl Safevî
tarihçilerinden Kadı Ahmed Gaffârî'nin Târîh-i Cihân-ârâ adlı eseri şimdiye kadar
günümüz Türkçesine tercüme edilmemiştir. Çalışmamızda bu kaynaktan yola
çıkılarak, yukarıda isimlerini andığımız dört büyük Türk devletlerinin tarihine ilişkin
bilgiler verilmiştir. Amacımız Târîh-i Cihân-ârâ eserinin ilgili kısımlarını Farsçadan
Türkçeye çevirip değerlendirmek ve Türk tarihine yeni bir ana kaynak
kazandırmaktır.
Gaffârî, Târîh-i Cihân-ârâ isimli eserini Şah Tahmasb'a ithaf etmiştir. Türk tarihi
açısından değerli bir eser olarak kabul edilmektedir. Çalışmamız iki bölümden
oluşmaktadır. Birinci bölüm, Şah Tahmasb dönemi (1524-1576) Safevî tarihçiliğini
ve Kadı Ahmed Gaffârî'nin Târîh-i Cihân-ârâ isimli eserinin incelenmesini ele
almaktadır. Bu bölümde Şah Tahmasb devrindeki Safevî tarihçlilerinin çoğunun
devlet görevinde bulundukları için gerçekleşen olaylara bizzat kendileri şahit
oldukları tespit edilmiş ve bu bakımdan onların eserlerinin söz konusu dönemin ana
kaynakları olarak önemine değinilmiştir. İkinci bölümde Kadı Ahmed Gaffârî'nin
Târîh-i Cihân-Ârâ isimli eserinin Farsçadan günümüz Türkçesine tercüme ettik.
Sonuç kısmında eseri değerlendirerek, daha önceki tarihî kitaplarda yer almayan
bilgileri ele alıp çalışmamıza ekledik.
Anahtar Sözcükler: Kadı Ahmed Gaffârî, Târîh-i Cihân-ârâ, Osmanlı,
Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevî devletler

Abstract:
There are many sources on Ottoman, Karakoyunlu, Akkoyunlu and Safavid states
which have an important place in Turkish history. Each of these books is of great
importance for the illumination of our history. One of the Safavid historians in XVI
century is Kadi Ahmed Gaffarî. His Târîkh-i Jahân-ârâ, has not been translated into
modern Turkish until now. In this study, starting from this source, information is
given about the history of the four major Turkish states mentioned above. Our aim is
to translate and evaluate the relevant parts of Târîkh-i Jahân-ârâ from Persian into
Turkish and to gain a new main source for Turkish history.
Gaffârî dedicated his work, Târîkh-i Jahân-ârâ to Shah Tahmasb. It is accepted as a
valuable work in terms of Turkish history. Our study consists of two parts. The first
part deals with the Safavid historiography of the Shah Tahmasb period (1524-1576)
and the analysis of Kadı Ahmed Gaffârî's Târîkh-i Jahân-ârâ. In this section, it was
determined that most of the Safavid historians in the period of Shah Tahmasb
personally witnessed the events that took place because they were in the state duty
and the importance of their works as the main sources of the period in question. In
the second part, we translated Kadı Ahmed Gaffârî's Târîkh-i Jahân-ârâ from Persian
into modern Turkish. In the conclusion part, we evaluated the work and found the
information not included in the previous historical books and added it to our study.
Key Words: Kadı Ahmed Gaffârî, Târîkh-i Jahân-ârâ, Ottoman, Karakoyunlu,
Akkoyunlu and Safavid states.