Lise öğrencilerinin biyoteknolojiye yönelik tutumlarının değerlendirilmesi: Ağrı ili örneği
Evaluation of high school students' attitudes towardsbiotechnology: The case of Ağrı province
Yazar: YASEMİN MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAAN HÜRKAN ; DOÇ. DR. YAKUP ERDAL ERTÜRK
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu araştırmayla, Ağrı ili Doğubayazıt ilçesinde bulunan lise öğrencilerinin
biyoteknolojiye yönelik tutumları, tutumlarını etkileyen faktörler, eğitim programlarına
biyoteknolojinin yeri, biyoteknolojinin insanlığa katkıları ve toplumun biyoteknolojiye
bakış açısı değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında Ağrı İli Doğubayazıt ilçesinde
faaliyet gösteren toplam dokuz lisenin 9. 10. 11. ve 12. sınıflarında okuyan 417 öğrenci
ile 2021 yılı sonbahar döneminde yüz yüze anket çalışması gerçekleştirilmiştir.
Verilerin analizi aşamasında, SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Çalışmada
kullanılan kategorik değişkenlere ait seviyeler için frekans ve yüzde değerleri program
tarafından hesaplanmıştır. Sonuçların yorumlanabilmesi için çapraz tablolar
oluşturulmuştur. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak önemli
olup olmadığını belirlemek için iki yönlü ki kare testi kullanılmıştır. Araştırma
bulgularına göre katılımcı öğrencilerin %48,2'si biyoteknoloji kavramını doğru
tanımlamıştır. Katılımcı öğrencilerin %46,5'i "Biyoteknoloji kullanılarak üretilen
besinlerin tüketiminin nelere sebep olacağı" hakkında fikri olmadığını beyan ederken,
%14,1'i alerjik reaksiyonlara sebep olabileceği ve %11,8'i ise çeşitli hastalıklara sebep
olacağı görüşündedir. Katılımcı öğrencilerin %49,6'sı okullarda biyoteknoloji dersinin
verilmesine taraftarken, %44,4'ü biyoteknoloji çalışmalarını kısmen veya tamamen
desteklediğini belirtmiştir. Bu bulgular, lise öğrencilerinin biyoteknolojinin potansiyel
faydalarını tanırken aynı zamanda potansiyel risklerini de fark ettiklerini ve
biyoteknolojinin kullanımı hakkında bilinçli kararlar alabilmek için daha fazla eğitim ve
bilgiye ihtiyaç duyabileceklerini göstermektedir. Literatür incelendiğinde biyoteknoloji
ile ilgili tutum ve davranışların neler olduğunu ortaya koyan yeterli sayıda çalışma
yapılmadığı görülmüştür. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasının toplumun biyoteknoloji
uygulamaları karşısında doğru yaklaşım sergileyebilmesi ve teknolojik gelişmelerin
uygulanabilirliğine yön verilmesine öncü olabilecek katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
With this research, the attitudes of high school students in Doğubayazıt district
of Ağrı province towards biotechnology, the factors affecting their attitudes, the place of
biotechnology in educational programs, the contributions of biotechnology to humanity
and the society's perspective on biotechnology were evaluated. Within the scope of the
study, a face-to-face survey was conducted with 417 students studying in the 9th, 10th,
11th and 12th grades of a total of nine high schools operating in the Doğubayazıt district
of Ağrı Province in the fall of 2021. During the data analysis phase, SPSS 22 package
program was used. Frequency and percentage values ​​for the levels of the categorical
variables used in the study were calculated by the program. Cross tables were created to
interpret the results. A two-way chi-square test was used to determine whether the
relationship between categorical variables was statistically significant. According to the
research findings, 48.2% of the participating students correctly defined the concept of
biotechnology. While 46.5% of the participating students stated that they had no idea
what "consumption of foods produced using biotechnology will cause", 14.1% were of
the opinion that it could cause allergic reactions and 11.8% were of the opinion that it
would cause various diseases. While 49.6% of the participating students were in favor
of giving biotechnology courses in schools, 44.4% stated that they partially or
completely supported biotechnology studies. These findings suggest that while high
school students recognize the potential benefits of biotechnology, they also recognize its
potential risks and may need more education and information to make informed
decisions about the use of biotechnology. When the literature was examined, it was seen
that there were not enough studies revealing the attitudes and behaviors related to
biotechnology. We believe that this thesis study will contribute to the society's ability to
take the right approach to biotechnology applications and to guide the applicability of
technological developments.