Bellek mekânlarının değer algısı ve değişimi üzerine bir inceleme: Ankara Tren Garı
A study on the value perception of memory spaces and its change: Ankara Train Station
Yazar: MELİKE SELCAN CİHANGİROĞLU
Danışman: PROF. BİLGE SAYIL ONARAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Bellek mekânları, ortak bilgiye, geçmişe ve duygulara ışık tutan; yaşanmışlıkları ile hikâyelere sahip yerlerdir. Bireylerin mekân algılarında görsel, işitsel, fiziksel faktörlerin yanında hisler, manevi bağlılıklar ve psikolojik faktörler de etkilidir. Bu faktörler ve deneyimler; bireylerin mekânlar ile farklı şekillerde bağ kurmalarını sağlar. Bu duygusal bağ,  mekânın sunduğu atmosferle yakın ilişki içerisindedir. Bu ilişki bireyin mekâna karşı bir yer duygusuna ve bağlılığa sahip olmasını sağlar; o yerin ruhunu yansıtır. Mekânı bu yönlerini de katarak bütüncül bir şekilde algılayan, tanıyan, deneyimleyen bireyler, mekânı anlamlandırarak; o mekâna bir değer atfederler ve belleklerine kaydederler. Bellek mekânları, bireylerin geliştirmiş olduğu bu kolektif algı ve bilinçle birlikte; tarihi kültürel aktarımların ve geçmişin vasıtası ile kent belleğinde ve kolektif bellekte önemli yer tutarlar. Ancak, zaman içerisinde meydana gelen çeşitli değişimler; sosyal hayat ve çevrenin değişimi; yapısal, kent dokusundaki, ideolojideki, işlevdeki değişiklikler ve toplumsal olaylar, bireylerin mekân algısını değiştirebilir. Böylelikle mekâna atfedilen anlam ve değer de değişime uğrayabilir. Araştırma; yukarıdaki aktarımları var olan çalışmalarla desteklemekte; analizler, gözlemler, arşiv çalışmalarıyla ele almakta; bir Cumhuriyet yapısı olan Ankara Garı'nı, belirtilen kapsamda bir bellek mekânı olarak analiz etmektedir. Kısa tarihinde gerçekleşen patlama olayının, çevredeki tarihi dokunun değişmesinin, arkasına yeni bir gar yapısı yapılmış olmasının ve son dönemde Cumhuriyet Dönemi yapılarının kolektif bellekten silinmesi endişesinin gündeme gelmesi, yapının çalışılmasında etkili olmuştur. Araştırma içerisinde bireylerle derinlemesine görüşmeler yapılmış; değişen süreçle birlikte bireylerin bellek mekânını algısı, mekâna atfettikleri değer ve anlamdaki değişimler ortaya konulmuştur.

Abstract:
Places of memory are spaces with stories, through the experiences of individuals, which carry shared knowledge, history and emotions. Besides the audiovisual and physical elements; feelings, spiritual attachtments and psychologic factors are also effective on the spatial perception of the individuals. These factors and experiences causes the bond between individuals and spaces to be in different ways. This emotional bond is closely related to the atmosphere of the space, which give individuals a sense of place and place attachment, and reflects the genius loci of the place. The individuals  who  perceive, live, know and experience the space through the mentioned features, give meanings and attribute values to these spaces and record them to their memories. Places of memory, together with the collective perception and consciousness of people, has an important spot in urban and collective memory. However, some changes that occur in time, such as changes in social life and environment; or changes in the urban fabric, ideology, function; or new social happenings, may alter the spatial perception of the individuals. Consequently, the meaning and value attributed to the space by the individuals may change. This thesis supports these statements through works in literature, observations and archive documents within a qualitative framework, and analyzes Ankara Train Station, which is a place of memory and an example building of the republican period, as a case study. Changes in the recent history such as the explosion; the new structure built behind it; diminishing republican structures from the collective memory, have been effective in the determination of the building. In conclusion, in- depth interviews was conducted to examine the changes on the spatial perception of the individuals and on changing values and meanings attributed to space.