Lev Nikolayeviç Gumilev'in eserlerinde geleneksel Türk dini ile ilgili görüşleri
The views of Lev Nikolayeviç Gumilev about the traditional Turkish religion in his works
Yazar: ZEHRA ŞAHİN
Danışman: PROF.DR. HARUN GÜNGÖR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
Türklerin uzun yıllar konar-göçer hayat sürmeleri, yaşam tarzları ve dinleri hakkında ilkbilgilerin karanlıkta kalmasına sebep olmuştur. Bu bilgileri açıklığa kavuşturmak iseTürklerle temasa geçmiş komşu medeniyetlerin aktardıkları bilgiler sayesinde mümkünolabilmektedir. Bu hususta Rus araştırmacıların verdikleri bilgiler önem arz etmektedir.Özellikle XVII. yüzyıldan sonra Orta Asya'ya egemen olmalarıyla birlikte o coğrafyadayaşayan Türk topluluklarıyla bir arada bulunmaları Rusları, Türk örf-âdet ve inançlarıile ilgili bilgilere ulaşabilme konusunda diğer araştırmacılardan daha avantajlı konumagetirmiştir. Buna rağmen Rusların Türkler ve Onların dinlerine bakış açıları şimdiyekadar değerlendirilmemiştir. Bu çalışmayla, L. N. Gumilev'in Türk dini ile ilgilibulguları ve geliştirdiği yöntemlerden hareketle bir Rus tarihçisinin konuya bakış açısıdeğerlendirilmek suretiyle Türk dini incelemelerine katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.Türklerin dinû hayatlarının incelenmesi söz konusu olduğunda, çok eski bir tarihûgeçmişe sahip olmaları ve geniş bir coğrafi alana yayılmaları sebebiyle konununsınırlarını belirlemek oldukça güçleşmektedir. Bu güçlüğü aşmak amacıyla çalışmamızıL. N. Gumilev'in eserlerinde adı geçen Türk toplulukları ve Geleneksel Türk Dini ilesınırlandırmış bulunmaktayız.Bununla birlikte akademik bir çalışma için yeterli seviyede Rusça bilmediğimizdençalışmamızda L. N. Gumilev'in Türkçe'ye çevrilmiş eserlerinden yararlanmışbulunmaktayız.Çalışma iki bölümden oluşmuş olup birinci bölüm yazarın hayatı ve eserlerineayrılmıştır. Bu bölümde,yazarın eserlerinde adı geçen Türk topluluklarının yaşadıklarıdönem ve coğrafû bölgeler ele alınırken tarihi yöntem; kültürel ve dinû gelişmelerhakkında bilgi verilirken de tasvirci bir yöntem kullanılmıştır. kinci bölümde iseyazarın eserlerinde yer verdiği Geleneksel Türk Dininin unsurlarını ele alış tarzıdeğerlendirilirken anlayıcı ve yorumlayıcı bir yöntem kullanılmıştır. Sonuç bölümündeise Geleneksel Türk Dini ile ilgili öne sürülen görüşlerle Gumilev'in görüşlerininkarşılaştırılması yoluna gidilmiştir.Anahtar Kelimeler: Lev Nikolayeviç Gumilev, Geleneksek Türk Dini,Tarih, Din

Abstract:
The Turks had a semi-sedentary life for many years, which caused us to gatherinsufficient information about their lifestyle and religion. In order to enlighten therelated aspects, the information collected from the neighborhood civilizations was takeninto consideration. In this context, the information given by the Russian researchers isimportant . As Russian was dominant in Central-Asia especially in the XVII?th centuryit has made them more advantageous than the others. In order to gather informationabout the Turkish customs, traditions and beliefs. In spite of this, Russia?s opinionabout Turks and their religion has never been evaluated in Turkey. With this study, wewill try to contribute about the religious history of the Turks with regard the works of L.N. Gumilev. For this, we will use and follow his findings and methodology.When it comes to the study of religion, it is difficult to determine the boarders of thestudy as Turks have a very old historical background and a wide geographic spread. Inorder to over come this obstacle, we have limited our study with the Turkish societiesand traditional Turkish religion named in the works of L. N. Gumilev.However, as we do not have a sufficient knowledge of the Russian language, we havemade a use of L. N. Gumilev?s work translated into Turkish in recent years.The study consist of two chapter; the first chapter is about the life and works of thewriter. In this chapter, while the Turkish societies and geographic areas are described,on the other hand a descriptive method is used for the historical, cultural and religiousimprovements.In the second chapter, the traditional Turkish religion is evaluated and an understandingand criticizing method have been used. In the conclusion section, the views of Gumilevabout the traditional Turkish religion are compared in general.Key Words: Lev Nikolayeviç Gumilev, Traditional Turkish Religion, History, Religion