Deniz kazalarının İnsan Faktörleri Analiz ve Sınıflandırma Sistemi (HFACS) ile incelenmesi
Investigation of maritime accidents with Human Factors Analysis and Classification System (HFACS)
Yazar: UMUT YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ERSAN BAŞAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Deniz kazalarında can ve mal kayıplarının yanı sıra büyük çevresel felaketler de meydana gelmektedir. Bu kayıpların ve felaketlerin en aza indirilebilmesi için kazaların tüm ayrıntılarının bilinmesi önemlidir. Ancak birçok araştırmanın sonucu dikkate alındığında, tüm nedenlere veya etken faktörlere ulaşıldığında etkin tedbirler elde edilecektir. Bu nedenle tüm kazaların detaylı raporlanması ve incelenmesi önemlidir. Bu çalışma genel olarak çatışma ve karaya oturma kazalarının İnsan Faktörleri Analiz ve Sınıflandırma Sisteminde (HFACS) incelenmesidir. Çalışmada ilk olarak çatışma ve karaya oturma kazalarının yıllık, aylık, vardiya saati, kaza bölgesi, gemi tipi, gros tonaj (GT), köprüüstü ekibi ve sadece çatışma kazaları için Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü Kuralları (COLREG) başlıklarına göre değerlendirilmesi yapılmıştır. Genel değerlendirme sonrası gemi-gemi çatışma, gemi-balıkçı çatışma ve karaya oturma kazalarının HFACS kategorilerine ait frekansları ve dağılımları incelenmiş, istatiksel testler uygulanmıştır. İstatiksel yöntemler olarak Ki-Kare Bağımsızlık Testi, Basit Uygunluk ve Çoklu Uygunluk Analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda gemi-gemi ve gemi-balıkçı çatışma kazaları ile çatışma ve karaya oturma kazaları arasındaki insan faktörü farklılıkları ortaya çıkarılmıştır. En önemli HFACS kategorilerinin emniyetsiz eylemler ve emniyetsiz eylemi hazırlayan alt nedenler, en önemli alt kategorilerinde karar hataları, kaynak yönetimi eksiklikleri ve ihlaller olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Environmental disasters as well as loss of life and property can take place in maritime accidents. It is important to understand all the details of these accidents to minimize losses and disasters. However effective measures will be taken results of lots of studies are taken into consideration and when all causes and active factors are obtained. Therefore it is important to report and examine all accidents in detail. This study, in general, is an examination of collision and grounding accidents in the Human Factors Analysis and Classification System (HFACS). Firstly, general evaluation performed according to year, month, watch time, vessel type, gross tonnage, bridge team in the collision and grounding accidents and evaluation about International Regulations for Preventing Collisions at Sea (COLREG) for collision accident. After general evaluation, frequency and distribution of ship-ship collision, ship-fishing vessel collision accidents and grounding accidents by HFACS category are examined and statistical tests are applied. Chi-Square Independence Test, Simple Correspondence Analysis and Multiple Correspondence Analysis are used as statistical methods. In conclusion this study reveals the human factors based differences between ship-ship and ship-fishing vessel collision accidents and between collision and grounding accidents. The most important HFACS categories are unsafe acts and preconditions for unsafe acts, moreover the most important subcategories are decision errors, resource management deficiencies and violations that are determined.