İmmanuel Wallerstein perspektifinden Venezuela'da yaşanan siyasi gelişmeleri anlamak
Understanding the recent political procosses in venezuela from the approach of Immanuel Wallerstein
Yazar: ABDURRAHİM ACAR
Danışman: DOÇ. DR. MUTLU YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Latin Amerika Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Hegemonya = Hegemony ; Siyasal değişme = Political change ; Siyasi durum = Political situation ; Siyasi gelişmeler = Political improvements ; Venezuella = Venezuela ; Wallerstein, Immanuel = Wallerstein, Immanuel

Özet:
Immanuel Wallerstein tarafından geliştirilen "Dünya Sistemleri Analizi"
yaklaşımı, dünya-sistemi içerisinde bulunan ekonomik, siyasi ve kültürel alanların
çözümlemesini yapmaktadır. Bu teorik yaklaşıma göre, kapitalist dünya-ekonomisi
içerisindeki ülkelerin hangi konumda bulundukları, eksenel iş bölümü tarafından
belirlenen çevre, yarı-çevre ve merkezde olma durumları belirlemektedir. Merkez ve
çevre ülkeler arasında gerçekleşen iş bölümü neticesinde çevre ülkelerden merkez
ülkelere sürekli bir kaynak aktarımı gerçekleşir. Bu iş bölümünün sonucu olarak, bazı
ülkeler dünya-sistemi içerisinde hegemonya konumuna yükselir. İçinde yaşamakta
olduğumuz dünya-sisteminin hegemonik gücü ABD'dir. Fakat ABD hegemonyası gün
geçtikçe zayıflamaktadır. Diğer taraftan, dünya-ekonomisi 1967-1973 yıllarında başlayan
ve günümüzde hala devam etmekte olan bir krizin içerisindedir. Yaşanmakta olan kriz,
çevre ülkelerin ekonomik ve siyasi yapıları üzerinde olumsuz bir takım etkiler
yaratmaktadır. Bu krizin yarattığı olumsuz sonuçlar üzerinden şekillenen mücadele,
Wallerstein tarafından "Davos Ruhu" ile "Porto Alegre Ruhu" arasındaki mücadele
olarak tanımlanmaktadır. Bu mücadele aynı zamanda neo-liberalizm taraftarları ile neoliberalizm karşıtları arasında süren bir mücadeledir.
Bu çalışma kapsamında, Venezuela'da yaşanmakta olan gelişmeler Wallerstein'ın
"Dünya Sistemleri Analizi" çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu çerçevede
Wallerstein'ın teorik yaklaşımının açıklayıcılık düzeyi test edilmiştir. Venezuela'da 1999
yılından beri yaşanmakta olan özgün gelişmeler ve ekonomik-siyasi kriz ortamı vaka
çalışmasına dayanarak analiz edilmiştir. Bu amaçla, Venezuela'nın siyasi ve ekonomik
yapısı incelenerek yaşanmakta olan kriz ortamının arkasında yatan nedenler analiz
edilmiştir. Böylece, bir taraftan Venezuela'da yaşanmakta olan gelişmeler teorik olarak 
163
açıklanmaya çalışılmış, diğer taraftan ise Wallerstein'ın teorik yaklaşımının geçerlilik
düzeyi test edilmiştir.
Venezuela, modern dünya ekonomisi içerisinde yer alan bir çevre ülkedir.
Venezuela aynı zamanda, 1999 yılından itibaren merkez ülkeler ile olan bağımlılık
ilişkisini sonlandırmaya dönük politikalar geliştirmiş, bu amaçla Rusya ve Çin ile yakın
ilişkiler geliştirmiştir. ABD'nin Chavez tarafından uygulanan politikalardan rahatsızlık
duyması sonucu, merkez ülkeler tarafından Venezuela'ya siyasi ve ekonomik yaptırımlar
uygulanmıştır. Bu süreç, Venezuela'yı güçlü devletler arası mücadelenin merkezlerinden
birisi haline getirmiştir. Venezuela'da yaşanan siyasi krizin arkasında güçlü devletler
arasında gerçekleşen hegemonya mücadelesi dışsal neden olarak ortaya çıkmaktadır.
Chavez'in ölümü ile birlikte Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi içerisinde yaşanan
ayrışmalar ve partinin tabanı ile ilişkisinin zayıflaması ise içsel neden olarak ortaya
çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Venezuela, Kriz, Wallerstein, Merkez, Çevre, Yarı-çevre ,Hegemonya

Abstract:
The "World-Systems Analysis" approach developed by Immanuel Wallerstein aims to
analyze the economic, political and cultural spheres within the world-system. According
to this theoretical approach, each country's relative position within the capitalist worldeconomy is determined by the status of being in core, semi-peripheral and peripheral
zones, which in turn are characterized by the axial division of labor. The division of labor
between the core and peripheral countries brings about a perpetual resource transfer from
peripheral countries to the core countries. As a result of this division of labor, certain
countries attain a hegemonic status within the world-system. The hegemonic power of
the world system in which we live is the United States. However the US hegemony is
declining day by day. Besides, the world-economy is in a crisis which has begun in the
years 1967-1973 and which is still continuing today. The ongoing crisis results in certain
negative effects on the economic and political structures of the peripheral countries. The
struggle taking on its shape from the negative effects of that crisis is labelled by
Wallerstein as the struggle between "the Spirit of Davos" and "the Spirit of Porto Alegre".
At the same time, this is a struggle which holds between the supporters and the opponents
of neo-liberalism.
In this study, recent developments in Venezuela are evaluated within the scope of
Wallerstein's "World-Systems Analysis". In this context, the explanatory strength of
Wallerstein's theoretical approach is examined. The unique developments and the
economic-political crisis setting in Venezuela since 1999 is analyzed on the basis of case
studies. To that end, the underlying reasons of the crisis setting is analyzed by
investigating the political and economic structure of Venezuela. In this way, on the one
part the recent developments in Venezuela are attempted to explain theoretically and the
degree of validity of Wallerstein's theoretical approach is examined on the other.
Venezuela is a peripheral country within the modern world-economy. At the same time,
it has developed policies toward the termination of the dependency relation with the core
countries, and to that end it has developed close relationships with Russia and China. Due
to the dissatisfaction of the United States from the policies implemented by Chavez, 
165
political and economic sanctions have placed on Venezuela by the core countries. This
process has turned Venezuela one of the centers of the contestation between the powerful
states. The struggle for hegemony between powerful states emerges to be the external
reason behind the recent political crisis in Venezuela. The dissolutions occurred within
the United Socialist Party of Venezuela and the weakening of its relationship with its base
after the death of Chavez are emerging as the internal reason of it.
Keywords: Venezuela, Crisis, Wallerstein, Core, Periphery, Semi-Periphery,
Hegemony