Animasyon destekli haritalarla tarih öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarına ve mekân algılarına etkisi
Influence of the history teaching to the academic success and space perception of the students by using animation supported maps
Yazar: TUBA ŞENGÜL BİRCAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAFRAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Başarı = Success ; Canlandırma = Animation ; Mekansal algı = Spatial perception ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Öğretim haritası = Instruction map ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Üç boyutlu haritalar = Three dimensional maps

Özet:
Bu araştırma, 9. sınıf tarih dersinde "İlk Türk-İslam Devletleri" ünitesi "Karahanlılar", "Gazneliler" ve "Büyük Selçuklu Devleti" konularına ilişkin animasyon destekli haritalarla tarih öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarına ve mekân algılarına etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, tarih öğretiminde ders planlama eksikliğine vurgu yaparak, bir model doğrultusunda tarih öğretiminin şekillendirilmesinin önemli olduğunu fark ettirmek; öğretimde teknolojik gelişmeleri göz önüne alarak bilgisayar destekli ders materyallerinin tarih dersi için ilgiyi arttırıcı ve öğrenmeyi çok yönlü sağlayıcı özelliklerine dikkat çekmek; mekân algısının tarih dersi açısından önemini açıklayarak ve tarih öğretiminde harita kullanımının önemli ancak yetersiz olduğunu belirterek animasyon destekli haritalarla tarih öğretiminin sağlayabileceği katkıları ortaya koyma yönüyle öneme sahiptir.Araştırma tarih öğretiminde hem animasyon uygulamasının bilimsel bir çalışmada kullanılması hem de harita kullanımına ilişkin etkinlikleri içermesi açısından önemli akademik ve öğretimsel boşluğu doldurmakta ve alanda bir ilki gerçekleştirmektedir. Araştırma bünyesinde bir materyal tasarımı bulundurmakta ve bu öğretim materyalinin iki farklı deneysel süreçle sınanmasına ilişkin bulgular yer almaktadır.Araştırmanın konusunun, sınıf düzeyinin, uygulama içeriğinin belirlenmesinde ve materyal tasarımında 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Ankara ve Çanakkale merkez ilçeye bağlı 15 lisede görev yapan 51 tarih öğretmeniyle yapılan mülakat çalışmasından yararlanılmıştır. Bu çalışma, tezin temel dayanaklarını oluşturmuş, araştırma bu temel üzerinden vücut bulmuştur. Çalışmada kullanılan animasyonlar, iki yıllık disiplinli ve yorucu bir çalışmanın ürünüdür.Dört alt amacın sorgulandığı çalışmanın birinci deneysel sürecinde, animasyon destekli yöntem ile klasik yöntem karşılaştırılırken; ikinci deneysel süreçte animasyon destekli yöntem ile eğitim yazılımlı yöntem karşılaştırması yapılmıştır. Hem nicel hem de nitel özellikler taşıyan araştırmanın nicel kısmını oluşturan deneysel uygulamaları 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Çankaya ilçesine bağlı iki lisede yapılmıştır. Birinci deneyde deney grubunda 59, kontrol grubunda 60; ikinci deneyde deney grubunda 18, kontrol grubunda 20 olmak üzere toplam 157 katılımcıyla çalışılmıştır. Araştırmanın bu bölümünde ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel sürecinin tamamlanıp, ölçümlerin yapılmasının ardından sürece yönelik katılımcı değerlendirmelerini içeren kısa kompozisyon yazımı gerçekleştirilmiş ve nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi ile 74 katılımcının yazdığı kompozisyonlar incelenerek, kategorilere ayrılmış ve bulgular yorumlanmıştır. Çalışmada "akademik başarı" ve "mekân algısı"na ilişkin bilgi ve becerileri ölçen ve araştırmacı tarafından geliştirilen başarı testinden faydalanılmıştır. Uygulama süreci iki gözlemci tarafından araştırmacının hazırladığı gözlem formu doğrultusunda izlenmiş ve çalışmanın uygulama güvenirliği saptanmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 18.0 paket programı ile analiz edilmiştir.Birinci deneyde animasyon destekli yöntem ile klasik yöntem karşılaştırmasında; animasyonlu tarih öğretiminin uygulandığı deney grubu öğrencileriyle klasik yöntem uygulanan kontrol grubu öğrencileri arasında ve tekrarlı ölçümlerle elde edilen bulgulara göre akademik başarı puanları, mekânı algılama puanları ve bilgi puanları yönünden deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur.İkinci deneyde animasyon destekli yöntem ile eğitim yazılımlı yöntem karşılaştırmasında; animasyon destekli tarih öğretiminin uygulandığı deney grubu öğrencileriyle eğitim yazılımlı yöntemin uygulandığı kontrol grubu öğrencileri arasında ve tekrarlı ölçümlerle elde edilen bulgulara göre akademik başarı puanları, mekân algısı puanları ve bilgi puanları yönünden deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur.Animasyon destekli öğretim yoluyla tarih öğrenen öğrenciler; uygulanan öğretim sürecini zevkli, ilgi çekici, kalıcı, hızlı öğretici, haritalarla çalışmayı teşvik edici ve mekân algısını geliştirici olarak değerlendirmişlerdir. Öğrenciler, öğretim materyalini ise kalıcılığı arttırıcı, dikkat çekici, eğlenceli, hayal etmeyi kolaylaştıran, somut ve öğretici bir ürün olarak değerlendirmişlerdir.Araştırmayla Gagne'nin öğretim modeline uygun olarak tasarlanan animasyon destekli haritalar yoluyla tarih öğretiminin öğrencilerde bilginin kalıcılığını sağladığı, akademik başarıyı yükselttiği, mekân algısını arttırdığı ve haritalarla tarih öğrenmeyi zevkli hale getirdiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Tarih eğitimi, tarih öğretimi, animasyon, haritalar, akademik başarı, mekân algısı.

Abstract:
This research has been realized to determine the influence of the history teaching to the academic success and space perception of the students by using animation supported maps related with the subjects "Karahan State", "Gazne State" and "Great Selçuk Empire" that are included in the "First Turkish Islamic States" unit of the history course of the 9th grades. The study is important to note that history education formatting is important in accordance with a model by emphasizing the lack of course planning; to draw attention of the specification of the computer supported course materials that attracts the attention of the students to the history courses and that has many sided educational influence by considering the technological developments in education; to indicate that animation supported maps would make a considerable contribution to history teaching by indicating that using maps in history courses is important but insufficient and by explaining the importance of space perception in relation with history courses.This research fills a significant academic and educational gap in terms of using the animation application in a scientific study and also that it includes the effects of map using and it breaks a new ground in this field. Within the scope of the research there is a material design and there are findings related with testing this educational material in two different testing processes. While determining the scope of the research, the class level and application content and material design an interview study has been realized by 51 history teachers who teach in 15 high schools located in Ankara and Çanakkale provinces central districts during 2009-2010 academic years. This study has constitute the basic foundation of the thesis and research has come into existence over this foundation. The animations that are used in the study have been created by a disciplined and laborious working for two years.In the first empirical process of the study by which four sub objectives are questioned the animation supported method is compared with classical method while in the second empirical process animation supported method is compared with the method by educational software. The research has both quantitative and qualitative aspects and the empirical applications that constitute the quantitative side of the research has been realized in two high schools located in Ankara Province Çankaya District in 2011-2012 academic years. In the first experiment there were 59 participants in the experiment group and 60 participants in the control group while in the second experiment there were 18 participants in the experiment group and 20 participants in the control group. In total the experiment has been realized by the participation of 157 people. In this section of the research an experimental design with pre test- final test control group has been used. After the experimental section of the research has been completed and measurements were done, participants have written short compositions related with the evaluation of the process and the compositions of the 74 participants were examined by using content analysis of the qualitative research method and they were categorized and findings are interpreted. In the study, a success test has been used that had been developed by the researcher and that measures the knowledge and ability related with "academic success" and "space perception". The application process has been observed by two observers in accordance with the observation form that has been prepared by the researcher and the application reliability of the study has been determined. The quantitative data of the research has been analyzed by SPSS 18.0 packaged software.In the first experiment during the comparison of animation supported method and the classical method; a significant difference has been found in favor of the experiment group related with academic success points, space perception points and knowledge points according to the findings that were obtained from repeated measurements and between the control group students who were subject to classical method and the experiment group students who were subject to history teaching with animation. In the second experiment during the comparison of animation supported method and method with education software; a significant difference has been found in favor of the experiment group related with academic success points, space perception points and knowledge points according to the findings that were obtained from repeated measurements and between the control group students who were subject to method with educational software and the experiment group students who were subject to animation supported method.Students who learn history by animation supported education method have evaluated the applied education process as enjoyable, challenging, lasting, and fast teaching and working with maps as encouraging and developing the space perception. Students have evaluated the education material as increasing the persistency, enjoyable, helpful for dreaming and a solid and pragmatic product. By this research, it is concluded that history teaching by animation supported maps that are designed suitable to Gagne teaching model provides knowledge persistency for the students, increases academic success and space perception and makes history learning an enjoyable process.Keywords: History education, teaching history, animations, maps, academic achievement, space perception.