Savaş nesri yazarlarından Yuri Bondarev'in eserlerine sosyo-psikolojik bir yaklaşım
A socio-psychological approach to the works of Yuri Bondarev of the war prose writers
Yazar: BADEGÜL CAN
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ ÜÇGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Bondarev, Yuri = Bondarev, Yuri ; Psikoloji = Psychology ; Psikososyal nedenler = Psychosocial causes ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Savaş edebiyatı = War literature ; Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Şair ve yazarlar, eserlerinde kendileri de başta olmak üzere yaşadıkları dönemin toplum ve kişilerinin psikolojik yapıları hakkında bilgiler verirler. Bu, yazarların düşünce evreninin yaşadıkları toplumla şekillenmesinin kaçınılmaz bir sonucudur. Büyük Vatan Savaşını konu alan Sovyet dönemi Rus edebiyatına bakıldığında da dönemin yazarlarının hayatlarını şekillendiren savaşı her yönüyle çalışmalarının merkezine yerleştirdiği görülür. Büyük Vatan Savaşı'nın esinlendirdiği bu yazarlardan biri de savaş nesri yazarı Yu. Bondarev'dir. Yazarın 20.yüzyıl Rusya'sının düşünsel hücreleriyle yapılandırılmış ve kahramanlarında ruhsal yıpranmışlığa tanıklık ettiğimiz eserleri Freudçu nakışlarla işlenmiştir.         
            
Edebiyat ve psikoloji biliminin savaş nesrindeki yansımalarının eksen alındığı bu çalışmada, sırasıyla Büyük Vatan Savaşı süreci ve edebiyatı, bu dönemin yetiştirdiği savaş nesri yazarı Yu. Bondarev'in yaşamı, edebi kişiliği ve eserleri sosyo-psikolojik bir yaklaşımla incelendi. Edebiyat ve psikolojiyi aynı metinde buluşturan bir bakış açısıyla psikoloji biliminin bulguları seçilen edebi metinlere uygulandı. Kişilerin, toplumun ve yazarın psikolojisine dair çıkarımlara ulaşıldı. Böylesi bir incelemeyle terminolojik düzeyde kalan "edebiyat psikolojisi" alanının edebiyat biliminin bir alt dalı olarak bilimsel varlığının sağlam bir zemine oturtulması gereği tespit edildi.  

Son olarak tarihsel olayların nedenlerinin kavranabilmesi, insan davranışlarının altında yatan psikolojik nedenlerin bilinmesi için, insanın yaşadığı sosyal çevre içinde değerlendirilmesi gereği görüldü. Ayrıca bu çalışma edebiyatın psikoloji kaynaklarının görülmesi anlamında da önemlidir.  
     
Anahtar Sözcükler: Savaş Nesri, Yu. Bondarev, Edebiyat, Psikoloji, Edebiyat Psikolojisi

Abstract:
Poets and writers in their works give information about the psychological structure of the society and the people of their times including themselves in the first place. This is the inevitable result of the shaping of authors' mental world by the communities they live in. And when considering the Soviet-era Russian literature which deals with the Great Patriotic War it becomes obvious that the authors of that period put war – which formed their lives – to the center of their works, with all its aspects. One of the authors inspired by the Great Patriotic War is the war prose writer Yu. Bondarev. His works permeated with the "mental texture" of the 20th century Russia and displaying a spiritual staleness in the characters are designed according to the Freudian patterns.   
In this study based on the reflection of the literary studies and the psychology on the war prose the following was consistently analysed with the sociopsychological approach: the process and literature of the Great Patriotic War, the life of the war prose writer Yu. Bondarev who developed in that period, his literary personality and works. The findings of psychology were applied to selected literary texts from the perspective combining literature and psychology in the same text. As a result some conclusions were drawn about the psychology of the people, the society and the writer. Such an analysis confirmed the necessity of establishing a sound basis for the "literary psychology" – which remains to be a matter ot terminology – to be considered a sub-branch of the literary studies.
Finally it was seen that in order to recognize the causes of historical events and to know the underlying psychological causes of human behavior people should be evaluated within their social environment. Besides, this research is also important for discerning the psychological sources of the literature. 
Keywords: War Prose, Yu. Bondarev, Literature, Psychology, Literary Psychology