Oxford bilişsel tarama testi'nin Türkçe'ye uyarlanması: İnmeli bireylerde geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of oxford cognitive screen into Turkish: validity and reliability study in stroke patients
Yazar: ÖZLEM OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT TOĞRAM
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Afazi = Aphasia ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Dil = Language ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; İnme = Stroke

Özet:
Bilişsel sorunların hem inmeli hem de afazili bireylerde değerlendirilmesi tedavi ve rehabilitasyon sürecinin etkililiği açısından oldukça önemlidir. Ülkemizde kullanılan bilişsel değerlendirme testlerinin kapsamları ve kullanıcı sınırlılığı açısından bazı dezavantajları bulunmaktadır. Bu nedenle bu araştırmada bir bilişsel değerlendirme testi olan 'Oxford Bilişsel Tarama Testi'nin (Oxford Cognitive Screen [OCS]) Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. İnmeli ve afazili katılımcılarda bilişsel beceriler ve diğer ilişkili faktörler arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada 114 inmeli, 92 sağlıklı katılımcı yer almıştır. Veri toplama süreci 'Katılımcı Bilgi Formu, Oxford Bilişsel Tarama Testi (TR), Afazi Dil Değerlendirme Testi, Montreal Bilişsel Değerlendirme Testi, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi' ve 'Hamilton-Beck Depresyon Testleri' kullanılarak tamamlanmıştır. Geçerlik analizi için içerik-yapı-ölçüt geçerliği, güvenirlik analizleri kapsamında ise iç tutarlılık-nesnellik-istikrarlılık-eşdeğerlilik analizleri yapılmıştır. Yaş, cinsiyet, eğitim, hasarlanan hemisfer, ADD ve HAM-D puanları, inme üzerinden geçen zaman, afazi tipi, sigara-alkol kullanımı, fiziksel-sosyal aktivite ve okuma alışkanlığı ile ilgili katılımcı grubunun OCS-TR puanları arasındaki ilişki incelenmiştir. Eğitim, yaş, hasarlanan hemisfer, afazi ve ADD-HAM-D puanları ile OCS-TR çoğu alt test puanları arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulgulanmıştır. Cinsiyet, inme üzerinden geçen zaman, afazi tipi, sigara-alkol kullanımı, fiziksel-sosyal aktivite ve okuma alışkanlığı faktörleri ile OCS-TR alt test test puanları arasında ilişki bulunamamış ya da çok az sayıdaki alt testin puanları ile ilişki bulunmuştur. OCS-TR ölçeğinin inmeli ve afazili bireylerde bilişsel becerileri değerlendirmek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The efficiency of the treatment and rehabilitation process is highly dependent on the assessment of cognitive impairments in both stroke and aphasia. The tests used in our country have several disadvantages in terms of scope and user limitations for this purpose. Therefore, the adaptation of the 'Oxford Cognitive Screen [OCS[', a cognitive assessment test, into Turkish, as well as validity and reliability studies, were carried out in this study. The correlation between cognitive skills and other related factors, in individuals with aphasia, was also studied. The study included 114 stroke survivors and 92 healthy people. Data collection process was completed using the 'Participant Information Form, Oxford Cognitive Screening Test (TR), Aphasia Language Assessment Test, Montreal Cognitive Assessment Test, Barthel Activities of Daily Living Index' and 'Hamilton-Beck Depression Tests'. Within the scope of validity analyses, content-structure-criterion validity; within the scope of reliability internal consistency-objectivity-stability-equivalence analyses were performed. The link between the OCS-TR scores of the relevant participant group and age, gender, education, damaged hemisphere, ADD-HAM-D scores, onset time, aphasia type, smoking-alcohol usage, physical-social activity, and reading habits. While education, age, damaged hemisphere, aphasia, ADD and HAM-D scores were found to have a significant relationship with most OCS-TR subtest scores, gender, onset time, aphasia type, cigarette-alcohol use, physical-social activity, and reading habit factors seemed to have no or rare relationship with few OCS-TR subtest scores. The OCS-TR scale is considered to be a valid and reliable instrument for assessing cognitive abilities in individuals who have had a stroke.