Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların ön incelemesi ve kabul edilebilirliği
Preliminary examination and admissibility of individual applications submitted to Turkish Constitutional Court
Yazar: METİN BAYKAN
Danışman: PROF. DR. ADİL ŞAHİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Bireysel başvuru = Individual application ; Kabul edilebilirlik = Admissibility ; Ön inceleme = Preliminary examination

Özet:
Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların incelemesi üç aşamada gerçekleşmektedir: Ön inceleme (idari denetim), kabul edilebilirlik incelemesi ve esas incelemesi. Bu çalışmada söz konusu aşamalardan ilk ikisi olan "ön inceleme" ve "kabul edilebilirlik incelemesi" ele alınmıştır. Ön inceleme aşaması, bireysel başvurunun şekli ve bazı usuli gereklerine yönelik Bireysel Başvuru Bürosunca yapılan incelemedir. Bu aşamada, başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı ile başvuru formunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 59. ve 60. maddelerdeki gerekleri karşılayıp karşılamadığı hususu incelenmektedir. Kabul edilebilirlik aşamasında ise başvurunun incelenebilir seviyede olup olmadığına yönelik Anayasa ve Kanun'da öngörülen başvurunun konusu, süjesi, kanun yollarının tüketilip tüketilmediği, başvurunun önem taşıması, başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olup olmaması gibi kriterler/şartlar ele alınır. Kabul edilebilirlik incelemesini yapma yetkisi ise artık Mahkeme'nin üyelerinden oluşan bir birimi olan Komisyonlardadır. Ön inceleme ve kabul edilebilirlik incelemesine yönelik mevzuattaki düzenlemelerin bir kısmı ve Anayasa Mahkemesi'nin bazı içtihatları bireysel başvuru uygulamasının işlevi ve amacıyla çelişmektedir. Bu çalışmada, mukayeseli hukuk da dikkate alınmak suretiyle Türk hukukundaki bu çelişki ve problemlerin tespiti ve çözüm önerileri işlenmeye çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Anayasa Mahkemesi, anayasa şikâyeti, ön inceleme, kabul edilebilirlik incelemesi, hak ve özgürlükler

Abstract:
Evaluations of individual applications submitted to Turkish Constitutional Court to be carried out in three phases: Preliminary examination (administrative review), admissibility examination and substantial examination. In this study, the first two phases of the whole process in question namely "preliminary examination" and "admissibility examination" were assessed. The stage of preliminary examination means an investigation regarding types of application and some procedural necessities and it is conducted by Individual Application Bureau. In this stage, it is questioned as to whether the applications are made within the prescribed time and application forms meet the criteria established in article 59 and 60 of the Constitutional Court's Rules of Procedure. In admissibility examination, it is tested as to whether the application reaches required threshold for the examination pursuant to the Constitution and the Law by taking into account a set of criteria such as topic, subjects and significance of the application, exhaustion of legal procedures and not being manifestly ill-founded. The authorisation over the examination of admissibility belongs no longer to the Commissions comprising of members of the Court. Some regulations regarding preliminary and admissibility examination in relevant legislation and case law of the Court partially are in contradiction with function and purpose of the individual application. In this study, determination of these contradiction and problems in Turkish legislation and proposals for the solution tried to be handled by following comparative jurisprudence.

Keywords: Constitutional court, constitutional complaint, preliminary examination, admissibility examination, rights and freedoms.