İzmir il merkezindeki 13-60 ay arası çocukların kitle iletişim araçlarını kullanma prevalansının belirlenmesi
Determination of the prevalence of using mass media among children  between 13-60 months in İzmir province center
Yazar: ÖZLEM IŞIN
Danışman: PROF. MEHTAP KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Cep telefonu = Mobile phone ; Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Televizyon = Television ; Çocuklar = Children ; İzmir = Izmir

Özet:
Okul öncesi dönem çocuğun gelişiminin hızlı ve öğrenme kapasitesinin en yüksek olduğu, dıştan gelebilecek etkilere karşı da en savunmasız olduğu dönemdir. Bu özellikler dikkate alındığında, çocuğun kapasitesinin en üst seviyeye çıkarılması ve yaşamında başarılı olabilmesi, bu dönemin sağlıklı aynı zamanda bilinçli bir şekilde geçirmesine bağlıdır.  Televizyon, tablet ve akıllı telefon uygunsuz kullanımlarında olumsuz sonuçlara neden olabilmekte, çocuk ve ergenlerin beden ve ruh sağlığını etkilemektedir. En önemli sorunların başında şiddet ve agresif davranışlar, okul başarısında düşme, öğrenme güçlüğü, cinsel davranış sorunları, gece korkuları, anksiyete, depresyon, uyku düzensizlikleri, yeme bozuklukları ve obezite gelmektedir.  Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) 2 yaş altı çocukların hiçbir şekilde ekranla tanışmaması gerektiğini belirtirken, 2 yaşın üzerinde günde 2 saat üstünde maruziyeti önermemektedir.  Çalışmamızın amacı İzmir il merkezinde 13-60 ay arası çocukların kitle iletişim araçlarını (TV, tablet, akıllı telefon) kullanma prevalansı ve ilişkili risk faktörlerinin saptanmasıdır. Bu araştırma kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma; İzmir il merkez ilçelerinin her birinden rastgele örneklem yöntemiyle belirlenen 12 Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'nde, 2-31 Ocak 2018 ve 1-31 Mart 2018 tarihleri arasında, çeşitli nedenlerle ASM'de bulunan 13-60 ay arası çocukları olan 1112 ebeveyn ile yüz yüze görüşülerek tamamlanmıştır.  Araştırmacı tarafından mevcut literatürlerden yararlanılarak hazırlanan anket, çocuklar ve ailelerinin sosyodemografik özellikleri, televizyon, tablet ve akıllı telefon kullanım durumları ilgili toplam 62 sorudan oluşmaktaydı.  Çocukların 2 saat üzerinde hafta içi ekran kullanma prevalansları televizyon %45,4, tablet %14,4, akıllı telefon %10,6 olarak saptandı. Hafta sonu bu oranlar daha fazlaydı. Çocuğun ekran süresini arttıran faktörler olarak çocuğun yaşı, ebeveyn televizyon kullanım süresi, kendi ekranına sahip olması belirlenirken; ebeveyn eğitim düzeyi, aile tarafından ekran kullanımının denetlenip kısıtlaması, doktor tarafından bilgilendirilmesi ise azaltan faktörler olarak saptandı (p<0,05). Çocuğun cinsiyeti, kardeş sayısı, ekonomik durum, ebeveyn yaşı, aile tipi, gündüz bakım veren kişi ile ekran süresi arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmadı. Çalışmamızın sonuçları 13-60 ay çocukların yaşlarına göre önerilen sürelerin üzerinde ekran kullandığını göstermiştir. Çocuklar ile ebeveynlerinin ekran süreleri arasındaki güçlü pozitif ilişki nedeniyle ebeveynler bu konuda rol model olmalarının önemi konusunda bilgilendirilmelidir. Hekimler konu hakkındaki danışmanlıklarının önemini akıllarında tutmalıdırlar.

Abstract:
Pre-school period is the period which the physical development of a child is the fastest and the learning capacity is the highest; and also, the most vulnerable to the external effects. Taking these features into consideration, the maximization the capacity of the child and his or her lifetime success strongly depends on the healthy and conscious progression of this period. Inappropriate usage of television, tablet PC and smartphone may cause negative results and affect the physical and mental health of children and adolescents. The most important problems are violence and aggressive behaviors, decrease in school success, learning disabilities, sexual behavior problems, night fears, anxiety, depression, sleep disorders, eating disorders and obesity. The American Academy of Pediatrics (AAP) states that children under 2 years of age should not be exposed to the screen in any case; but also, do not recommend screen exposure above 2 hours in a day for children above 2 years of age. The main goal of the study is to determine the prevalence of using the mass media (TV, tablet PC, smartphone) and related risk factors among children aged 13 to 60 months in the city center of Izmir. This is a cross-sectional descriptive study. The study is completed; in 12 Family Health Centers (FHC) , which were determined by random sampling from each of the provincial districts of Izmir, between January 2-31 2018 and March 1-31 2018, among 1112 parents with children aged between 13 to 60 months who were in the FHC for various reasons. The questionnaire, which was prepared by the researcher using the curreent literature, consisted of a total of 62 questions about the sociodemographic characteristics of the children and their families, about television, tablet PC and smartphone usage.  The prevalence of using screen more than 2 hours in weekdays was found to be 45.4% for television, 14.4%; for tablet PC and 10.6% for smartphone. These rates were higher at the weekend. The age of the child, the duration of the parent television usage, having its own screen were determined as the factors that increase the screen duration of the child; restriction of the screen use by the family, and physicians' consultation were determined as decreasing factors (p<0.05). No significant association was found between screen duration and the child's gender, the number of siblings, economic status, parental age, family type, day caregiver. The results of the study showed that children aged 13 to 60 months use the screen more than recommended. Because of the strong positive relationship between children and their 
parents' screen duration, parents should be informed about the importance of being role models. Physicians should keep in mind the importance of their counseling on the subject.