Erişkin anafilaksi vakalarının epidemiyolojik özellikleri ve klinik bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of the epidemiological features and clinical findings of adult anaphylaxis cases
Yazar: İBRAHİM ERCAN EKEN
Danışman: PROF. DR. CELAL KATI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Anafilaksi = Anaphylaxis ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Giriş ve Amaç: Anafilaksi hayatı tehdit eden, hızlı gelişen multisistemik bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Ülkemizde anafilaksi hastalarının ilk başvuru yerleri acil servisler olmakta ve hasta yönetiminin merkezi acil klinikleri olmaktadır. Bu nedenle hastaların epidemiyolojik özellikleri ve klinik belirtilerinin farklılıklarının tanınması hasta yönetimi için önem teşkil etmektedir. Bizim bu çalışmadaki amacımız, acil tıp pratiği için önemli bir sorun olan anafilaksi vakalarının epidemiyolojik özelliklerinin ve klinik bulgularının değerlendirilmesi, tanı ve tedavi yöntemlerinin incelenmesi, hayatı tehdit eden bu klinik duruma bağlı reaksiyonların kontrolünün ve alınabilecek önlemlerin tartışılmasıdır.
Metod: Bu çalışma, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis'inde gerçekleştirilmiştir. Retrospektif, kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bir çalışmadır. Araştırma Aralık 2021 – Haziran 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmaya 15.12.2013 – 15.12.2021 tarihleri arasında anafilaksi tanısı konan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis'ine başvuran >18 yaşındaki tüm hastalar dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, literatür doğrultusunda geliştirilen araştırmacı tarafından hazırlanan hasta takip formu kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 49'u kadın (%48,5) 52'si erkek (%51,5) olmak üzere toplamda 101 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 43,9±17,1 olarak bulundu. Hastaların %33,7'sinde geçirilmiş anafilaksi öyküsünün, %70,3'ünde anafilaksiye eşlik eden bir hastalığın, %51,5'inde ise başvuru öncesi ilaç kullanımının var olduğu görüldü. Anafilaksi öncesi kolaylaştırıcı faktörler değerlendirildiğinde hastaların %26,2'sinde stres faktörünün, %10,7'sinde akut enfeksiyon durumunun, %63,4'ünde diğer faktörlerin anafilaksi öncesi kolaylaştırıcı faktör olduğu görüldü. Anafilaksiye en sık ilaç alımının (%34,7), ikinci en sık arı sokmasının (%21,8), üçüncü en sık yenilen gıdanın (%10,9) neden olduğu tespit edildi. Anafilaksi bulgularının en sık deri mukoza sisteminde (%97), ikinci en sık solunum sisteminde (%94), üçüncü en sık kardiyovasküler sistemde (%37,6) olduğu saptandı. Hastaların %6,9'unda bifazik reaksiyon tespit edilmiş olup bunların %85,7'sinin hastanede, %14,3'ünün evde geliştiği tespit edildi.
Tartışma ve Sonuç: Kliniğimizdeki anafilaksi olgularının epidemiyolojik özelliklerini, klinik bulgularını ve tanı-tedavi yaklaşımlarını değerlendirdik. Olguların epidemiyolojik özellikleri, anafilaksi etkenleri, kolaylaştırıcı faktörler, klinik bulgularda organ tutulumları ve klinik gidişi belirleyen faktörler literatür bilgileri ile benzer nitelikteydi. Kliniklerdeki farklı uygulamalar ve sonuçlarının paylaşılması ile anafilaksi gibi hızlı gelişen, multisistemik bir klinik durumda daha etkin ve güvenilir tedavi protokollerinin hazırlanabileceği ve çalışmamızın bu sürece katkıda bulunduğunu düşünmekteyiz. Daha geniş hasta gruplarıyla planlanan çalışmalarla özellikle bizim çalışmamızda da net sonuçlar elde edemediğimiz klinik şiddetin belirlenmesi konusunda daha net görüşlerin ortaya konması erken ve hızlı müdahale için önemli olacaktır.

Abstract:
Introduction and purpose: Anaphylaxis is a life-threatening, rapidly developing multisystemic hypersensitivity reaction. In our country, the first application of anaphylaxis patients is frequently to the emergency services and the center of patient management is the emergency service clinics. Therefore, recognizing the epidemiological characteristics of patients and the differences in clinical symptoms is important for patient management. Our aim in this study is to evaluate the epidemiological features and clinical findings of anaphylaxis, which is an important problem for adults, to determine early diagnosis and appropriate treatment methods, to control life-threatening anaphylaxis-related reactions and to discuss the precautions that can be taken.
Method: This study was carried out in Samsun Ondokuz Mayıs University Medical Faculty Hospital Emergency Department. It is a cross-sectional and descriptive study. The research was carried out between December 2021 and June 2022. All patients aged >18 years who applied to the Emergency Department of Ondokuz Mayıs University Medical Faculty Hospital with the diagnosis of anaphylaxis between 15.12.2013 and 15.12.2021 were included in this study. As a data collection tool, a case report form prepared by the researcher, developed in line with the literature, was used.
Results: A total of 101 patients, 49 women (48.5%) and 52 men (51.5%), were included in the study. The mean age of the patients was 43.9±17.1 years. It was observed that 33.7% of the patients had a history of anaphylaxis, 70.3% had a disease accompanying anaphylaxis, and 51.5% had drug use before admission. When the facilitating factors before anaphylaxis were evaluated, it was seen that the stress factor was the facilitator factor in 26.2% of the patients, the acute infection state in 10.7%, and other factors in 63.4% of the patients. Anaphylaxis was caused by the most drug (34.7%), the second most common bee sting (21.8%), and the third most common food (10.9%). It was found that anaphylaxis was most common in the skin and mucosa system (97%), the second most common in the respiratory system (94%), and the third most common in the cardiovascular system (37.6%). Biphasic reaction was observed in 6.9% of the patients. It was determined that 85.7% of the biphasic reaction developed in the hospital and 14.3% at home.
Discussion and Conclusion: We evaluated the epidemiological features, clinical findings and diagnosis-treatment approach of anaphylaxis cases in our clinic. The epidemiological features of the cases, anaphylaxis factors, facilitating factors, organ involvement in clinical findings and factors determining the clinical course were similar to the literature. We think that more effective and reliable treatment protocols can be prepared in a rapidly developing, multisystemic clinical situation such as anaphylaxis by sharing different practices in clinics and their results, and our study contributes to this process. With studies planned with larger patient groups, it will be important for early and rapid intervention to reveal clearer views on the determination of clinical severity, which we could not obtain clear results, especially in our study.