18–26 yaş arası üniversite öğrencilerinde kafein tüketim miktarları ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin, uykusuzluk ve anksiyete düzeylerinin ilişkisinin araştırılması
Research of relationship between caffeine consumption amounts and attention deficit and hyperactivity diorder symptoms, anxiety and insomnia in 18 – 26 years old university students
Yazar: AYTAN JAVADZADE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK AYIK
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Kafein = Caffeine ; Tüketim = Consumption ; Tüketim = Consumption ; Tüketim alışkanlıkları = Consumption habits ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Kafein, tüm dünyada en sık tüketilen psikoaktif maddelerden biridir. Son yıllarda Türkiye'de ve Dünyada özellikle üniversite öğrencileri olmak üzere gençler arasında kafeinli içecek ve yiyeceklerin tüketimi giderek artmaktadır. Bu çalışmada kafein tüketiminin, üniversite öğrencilerinde dikkat eksikliği belirtileri, uyku ve anksiyete düzeyleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Kafeinin yüksek miktarda kullanımı bireyde hem mental hem de fiziki durum üzerine etkilerine göre ciddi ve yaygın bir durumdur. Bu kapsamda, bu durumda bulunan genç erişkinlerde tarama yapılması ve uygun davranış yöntemleri ile fazla kafein kullanımının azaltılması ideal sonuçtur. Toplumumuzda ve Dünyada sıkça görülmeye başlayan, psikolojik ve fizyolojik olarak büyük önem taşıyan bu problemin araştırılmasında çalışmamızın referans olması ve literatüre katkısı olması amaçlanmıştır.

Araştırmanın örneklemi 50 kadın ve 50 erkek olmak üzere, rastgele seçilmiş 100 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılar, ulaşılması kolay olması açısından Üsküdar Üniversitesinde okuyan öğrenciler arasından seçilmiştir. Aynı zamanda katılımcılara "sosyodemografik veri formu yansıra Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi ve Beck Anksiyete Ölçeği" uygulanmıştır.

Çalışmamızda 18 – 26 yaş üniversite öğrencilerinde günlük kafein tüketim miktarları ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri, uykusuzluk ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmış, değişkenleri arasında Pearson korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre katılımcı öğrencilerin kafein tüketim miktarları ile uykusuzluk şiddeti indeksi ve anksiyete ölçeği puanları arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır. Bununla birlikte katılımcı öğrencilerin kafein tüketim miktarları ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
Caffeine is one of the most consumed psychoactive substances. During previous years caffeine consumption in drink and food has raised among young people, especially students in Turkey and other countries. In this study, the effect of caffeine consumption on distraction symptoms found in university students, sleep and anxiety levels has been investigated. High consumption of caffeine is a serious and common case according to effect on either mental or physical condition. In this context, having tests and decreasing high caffeine consumption by proper behavior methods is an ideal result with young generation who are in this condition. The main purpose of this study is to make a contribution to the literature and to be a reference in research of this problem which is happening frequently globally and socially, and which is psychologically and physiologically highly matters.

Samples for this study are formed of 100 university students chosen randomly (50 women and 50 men). Participants have been selected among Uskudar University students because of easy access. At the same time, alongside "sociodemographic questionnaire, Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Self-Report Scale, Insomnia Severity Index and Beck Anxiety Inventory" have been applied.

In our study, the relationship between daily caffeine consumption amount and distraction, hyperactivity symptoms, insomnia and anxiety level among 18-26 years old university students has been investigated and Pearson correlation and regression analysis has been applied between variables. According to obtained findings, relationship between caffeine consumption amount of students and Insomnia Severity Index and Anxiety Inventory points have not found meaningful statistically. However, there is found a meaningful relationship between caffeine consumption amount of students and distraction and hyperactivity symptoms.