Uluslararası politikada enerji faktörü: Rusya örneği
Energy factor in international politics: Russian case
Yazar: GÜRDAL GEDİK
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ÇAĞIRAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Rusya = Russia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
20. yüzyılın petrol çağı olarak nitelendirilmesinin birçok sebebi bulunmaktaydı. Öncelikle bu dönemin başlangıcı otomobilden, gelişmiş savaş endüstrisine uzanan birçok tarihi yeniliği beraberinde getirmiş ve petrol özelinde enerji bu yeniliklerin temel unsuru olmuştur. Petrolün sağladığı yeni enerji insanoğlunun yaşam biçimini de değiştirmiş ve hidrokarbon insan dönemini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca yine bu dönemde yaygın bir şekilde kullanılan enerji kaynağı olan kömürden petrole geçiş gerçekleşmiş ve bu değişimin çok ciddi ekonomik, sosyal ve siyasi yansımaları olmuştur.1913'te İngiliz Kraliyet Donanması'nın Churchill'in girişimi ile kömür yerine petrol kullanmaya başlaması ile petrol, yani enerji sıradan bir ticari ürün konumundan jeostratejik bir ürüne dönüşmüştür. Zira bu değişim neticesinde İngiltere, topraklarında fazlasıyla sahip olduğu bir kaynağı bırakarak kendisinin sahip olmadığı ve dünyada da sayılı birkaç ülkenin elinde bulunan bir enerji kaynağına bağımlı hale gelmişti. Bu durumun en önemli sonucu, İngiltere'nin bundan sonra dış politikasının temeline bu kaynağa güvenli ve istikrarlı bir şekilde erişimi koyması olmuştur. Diğer taraftan zaman içinde enerji rekabetinde İngiltere'nin geride kalması ve ABD ile Rusya öncülüğünde Sovyetler Birliği'nin bu anlamda liderliği ele almasına ve uluslararası politikanın yapısının da değişmesine neden olmuştu.Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından siyasi ve ekonomik krize giren Rusya, bu sıkıntılı dönemi yine enerji kaynaklarından elde ettiği olağanüstü gelirlerle, önce ekonomik anlamda atlatmış; sonrasında ise, enerji kaynaklarını dış politikasının merkezine koyarak uluslararası politikada tekrar etkin bir ülke konumuna ulaşmıştır. Şimdi ise Rusya, sahip olduğu muazzam enerji kaynakları sayesinde Avrasya hâkimiyeti mücadelesinde ABD'nin karşısına çıkacak kadar etkin ve özgüveni yüksek bir seviyeye gelmiştir.Anahtar Kelimeler:1. Enerji2. Enerji Politikaları3. ABD4. Rusya5. Uluslararası Politika

Abstract:
There have been many reasons to characterize 20th century as oil age. Firstly, the beginning of this centruy brought about many new tehcnologies and inventions lying along from automobile to advanced war industry and oil was the main element of these inovations. On the other hand, widely used energy resource coal was substituted for oil in this period which caused serios repercussions in social, economic and political life. Oil energy has changed the way of life and age of hydrocarbon man emerged in this context.Oil has gradually transformed into a geostrategic commodity, from being only commercial product, after the conversion of British Royal Navy from coal to oil in 1913. This transition resulted in the dependence of England to the foreign oil, which had previously using her own large coal reserves. The most important consequence of this development is that England has placed energy into the very centre of her foreign policy in terms of securing sustainable access to this resource. On the other hand, England?s gradual decline in the energy competition leaded not only to the rise of US and Russia in this sense, but also to the change of international politics.Russia has overcome the economic and political crisis occurred after the collapse of the Soviet Union through the enormous revenues of the energy resources. Having put energy to the first place in her foreign policy, Russia has regained her dominant position in the international politics. And now, thanks to her vast energy resources, Russia has launched the grand struggle to exert dominance in Eurasia against US with high self-confidence.Key Words:1. Energy2. Energy Politics3. US4. Russia5. International Politics