Kars çoban köpeklerinin döl verimi, büyüme, bazı beden ölçüleri ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of fertility, growth, some body measurements and morphological characteristics of Kars shepherd dogs
Yazar: FİKRET BEKTAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. TURGUT KIRMIZIBAYRAK
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'nin Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde yetiştiriciliği
yapılan, yerli köpek gen kaynaklarından olan Kars Çoban Köpeklerinin döl verimi ve
büyüme özellikleri gibi fizyolojik özellikleri ile tanımlanmasına katkı sağlayacak
önemli morfolojik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Döl verimi
özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 11 yetişkin ve 10 genç olmak üzere toplam 21
dişi, büyüme, bazı beden ölçüleri ve önemli morfolojik özelliklerin belirlenmesi
amacıyla 47 erkek ve 10 dişi olmak üzere toplam 57 Kars Çoban Köpeği yavrusunun
verileri kullanılmıştır.
Çalışmada kızgınlıklar tüm yıla yayılmış olup, sonbahar ve ilkbahar mevsimleri
kış ve yaz mevsimlerine göre daha aktif geçmiştir. İlk kızgınlığa ulaşma yaşı 427,0 gün,
seksüel siklus uzunluğu 234,7 gün, çiftleşme süresi 18,9 dk, gebelik süresi 62,7 gün,
kızgınlık gösterme oranı %100, doğum oranı %100, ölü doğan yavru oranı %27,9 ve bir
batındaki ortalama yavru sayısı 5,03 olarak saptanmıştır. Doğum ağırlığı genel
ortalaması 510,0 g, canlı ağırlık ortalamaları 1 aylık, 3 aylık, 6 aylık ve 12 aylık yaşlarda
sırasıyla 2,78 kg, 12,10 kg, 21,89 kg ve 40,63 kg olarak belirlenmiştir.
Bu çalışmada 12 aylık yaştaki Kars Çoban Köpeği yavrularında ortalama baş
çevresi 51,92 cm, ağız çevresi 30,62 cm, göğüs çevresi 79,77 cm, göğüs derinliği 26,23
cm, cidago yüksekliği 69,34 cm, sağrı yüksekliği 68,58 cm, beden uzunluğu 72,04 cm,
ön bilek çevresi 13,70 cm olarak tespit edilmiştir. Yeni doğan yavrularda gözlerin ilk
açıldığı yaş ortalaması 14,02 gün, dış kulak yolunun ilk açıldığı yaş 16,95 gün, süt
dişlerinin ilk çıkmaya başladığı yaş 25,21 gün ve kalıcı dişlerin ilk çıkmaya başladığı
yaş 12,51 hafta olarak saptanmıştır.
Sonuç olarak, Türkiye yerli köpek gen kaynaklarından olan ve hakkında yeterli
bilgi bulunmayan Kars Çoban Köpeklerinin başta döl verimi ve büyüme özellikleri
gibi fizyolojik özellikleri ile tanımlanmasına katkı sağlayacak önemli morfolojik
özellikler bu çalışma ile ilk kez belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Beden ölçüleri, büyüme, döl verimi, Kars Çoban Köpeği

Abstract:
This study was carried out to determine the physiological characteristics such as
fertility and growth characteristics of Kars Shepherd Dogs, which are one of the
indigenous dog genetic resources of the Northeastern Anatolia Region of Türkiye, and
important morphological characteristics that will contribute to their identification. A
total of 21 females, 11 adult and 10 young, were used to determine the fertility
characteristics, the data of 57 Kars Shepherd Dog puppies, 47 males and 10 females,
were used to determine growth, some body measurements and important morphological
characteristics.
In this study, estrus was spread over the whole year and autumn and spring
seasons were more active than winter and summer seasons. Age at first estrus was 427.0
days, sexual cycle length was 234.7 days, mating time was 18.9 min, gestation period
was 62.7 days, estrus rate was 100%, birth rate was 100%, stillbirth rate was 27.9% and
average number of litters in a litter was 5.03. Birth weight, live weight and birth weight
averages were determined as 510.0 g, 2.78 kg, 12.10 kg, 21.89 kg and 40.63 kg at 1
month, 3 months, 6 months and 12 months of age, respectively.
In this study, average head circumference 51.92 cm, muzzle circumference
30.62 cm, chest circumference 79.77 cm, chest depth 26.23 cm, body height 69.34 cm,
rump height 68.58 cm, body length 72.04 cm, forelimb circumference 13.70 cm were
determined in Kars Shepherd Dog puppies at the age of 12 months. The average age
at which the first eyes opened was 14.02 days, the first external auditory canal opened
was 16.95 days, the first milk teeth erupted was 25.21 days and the first permanent
teeth erupted was 12.51 weeks.
In conclusion, important morphological traits that will contribute to the
identification of Kars Shepherd Dogs, which is one of the domestic dog genetic
resources of Türkiye and about which there is not enough information, with
physiological traits such as fertility and growth characteristics were determined for the
first time in this study.
Keywords: Body measurements, growth, fertility, Kars Shepherd Dogs