Mizah duygusu ölçeği'nin Türkçe uyarlaması: Dilsel eşdeğerlik, güvenirlik ve geçerlik çalışması
Turkish adaptation of sense of humor questionnaire:Transliteral equivalence, reliability and validity study
Yazar: ARINÇ ÇİPER KAYNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASİL ÖZDOĞRU
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dilsel eşdeğerlilik = Linguistic equivalence ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizah = Humour ; Mizah duygusu = Sense of humor ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Mizah duygusu, bireyin bir şeylerin komik yönünü görebilme, algılayabilme ve komik şeyler üretebilme yeteneğini veren, bilişsel, sosyal ve duygusal bileşenleri olan karmaşık bir kişilik özelliğidir. Bu araştırma mizah duygusu için bireysel farklılıkları ölçen Mizah Duygusu Ölçeği'ni (Sense of Humor Questionnaire-6-R) Türkçe'ye uyarlamak amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda ölçeğin Türkçe uyarlama, dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik araştırmaları yapılmıştır.
Çalışmanın çeviri aşamasında her iki dile hakim kişiler ile geri çeviri yöntemi kullanılmıştır. Dilsel Eşdeğerlik korelasyon analizleri her iki dilde de anketi dört hafta ara ile yanıtlayan, orta üzeri seviyede ingilizce bilgisi olduğunu beyan eden 46 katılımcının; yapı geçerliği, benzer ölçekler geçerliği ve güvenirlik katsayısı çalışmaları 211 katılımcının; test-tekrar test güvenirlik analizleri dört hafta ara ile her iki formu da eksiksiz tamamlayan 154 katılımcının yanıtları ile gerçekleştirilmiştir. Örneklemi oluşturan 211 katılımcının yaş ortalaması 30,64'dür (min=19; mak=61; SS=11,12).
Dilsel eşdeğerlik çalışmasında korelasyon analizleri ile her iki dildeki ölçek formu maddeleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik araştırma çalışmalarından elde edilen bulgular doğrultusunda diğer mizah duygusu ölçekleri ile (Çok Boyutlu Mizah Duygusu Ölçeği, Durumluk Mizah Tepkisi Ölçeği ve Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği) pozitif yönlü ve anlamlı ilişkili olduğu saptanmıştır. Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0,64 olarak saptanmıştır. Ölçeğin madde-toplam korelasyonları ise 0,16 ila 0,55 arasında bulunmuştur.
Bu çalışma ile Türkçe'ye uyarlanan Mizah Duygusu Ölçeği'nin yetişkinlerin mizah duygusu özelliklerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğu söylenebilir.

Anahtar Sözcükler: Mizah duygusu, Mizah Duygusu Ölçeği, ölçek uyarlama

Abstract:
Sense of humor is a complex personality trait with cognitive, social and affective components that gives the individual the ability to see, perceive and produce humoros things. The purpose of this study was to adapt a scale(Sense of Humor Questionnaire-6-R) that measures individual differences for sense of humor into Turkish. Within the scope of this study, Turkish translation, linguistic equivalence, validity and reliability analyses were conducted. 
Back translation method, with people who were fluent in both laguages, was used for the translation phase of the study. Linguistic Equivalence corelation analyses were conducted with a sample of 46 participants who answered the questionnaire with 4-week intervals in both languages (with upper-intermediate or above English level). Construct validity, concurrent validity and reliability coefficent analyses were conducted for a sample of 211; test re-test reliability analyses were examined using the responses of 154 participants who completed both forms at 4 weeks intervals. The mean age of the 211 participants was 30,64 (min=19, max=61, SD=11,12).
In the linguistic equivalence study, positive and significant correlations were found between the scale items in both languages. Results obtained from this study revealed that the scale scores were positively and significantly correlated with similar scales (Multi Dimensional Sense of Humor Scale, Situational Humor Response Scale and Coping Humor Scale). Cronbach's alpha reliability coefficient of the scale was found 0,64. Item-total correlations coefficiencies were between 0,16 and 0,55.
As a result of this adaptation study of Sense of Humor Questionnaire into Turkish, the scale can be considered as a reliable and valid measurement tool to assess adults' traits of sense of humor.

Keywords: Sense of humor, Sense of Humor Questionnaire, adaptation of scale