Şiddet mağduriyeti ve sağlık sonuçları arasındaki ilişkide kullanılan başa çıkma yöntemlerinin biçimlendirici rolü
The moderator role of coping strategies in the relationship between violence victimization and health outcomes
Yazar: NERMİN TAŞKALE
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Sağlık sorunları = Health problems ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Önleyici müdahale = Preventive intervention ; Şiddet = Violence

Özet:
Fail, mağdur ve ikincil mağdurları olumsuz etkileyen şiddetin mağdur üzerindeki etkilerinin daha olumsuz olduğu bulunmuştur. Bununla beraber, müdahale programlarının faillere kıyasla mağdurlar üzerinde daha olumlu bir etkiye sahip olduğu savunulmaktadır. Mağdurlara yönelik müdahale programlarının iyileştirilmesi şiddet olayını daha incelikli anlamakla mümkün olabilecektir. Bu çalışmada şiddet olayının sıcak anına odaklanılarak şiddet olaylarının yakın öncülleri, şiddet mağduriyeti, başa çıkma ve psikolojik belirti düzeyi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. 
Araştırma örneklemini 205 evli şiddet mağduru kadın oluşturmaktadır. Veriler Gözden Geçirilmiş Çatışmaların Çözümüne Yaklaşımlar Ölçeği, Şiddet Olaylarının Yakın Öncülleri Mağdur Formu, Eş Şiddetine Karşı Yöntemler Endeksi, Kısa Semptom Envanteri, Kişilik İnanç Ölçeği Kısa Form, İki Boyutlu Sosyal İstenirlik Ölçeği ve demografik form kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular, araştırma değişkenlerinin patolojik kişilik inançlarından etkilendiğini, sosyal istenirlik düzeyinden ise etkilenmediğini göstermiştir. Tüm modellerde patolojik kişilik inançları kontrol değişkeni olarak kullanılmıştır. Şiddet olaylarının sadakat öncülleri, modeldeki diğer değişkenlerle ilişkisiz bulunmuştur. Şiddetin olaylarının etkileşim öncülleri ise resmi bağlantılar, yasal yöntemler, güvenlik planlaması ve gayriresmi bağlantılar ile ortak etkiye sahip olarak şiddet mağduriyetini pozitif yönde yordamıştır. Şiddetin etkileşim öncülleri psikolojik belirti düzeyini de yordamıştır. Şiddet mağduriyeti ise psikolojik belirti düzeyini yalnızca şiddetin sadakat öncüllerinin de bulunduğu modellerde yordamıştır. Oluşturan modellerde aracılık ya da biçimlendirilmiş aracılık ilişkisi gözlenmemiştir. Ayrıca; şiddet mağduru kadınların olmayanlara göre daha fazla sayıda başa çıkma yöntemi kullandığı bulunmuştur.  
Elde edilen bulguların ulusal ve uluslararası alan yazına yeni bir bakış açısı sunarak şiddet mağduriyetini davranışçı bir paradigmayla ele almaya katkı sağlaması umulmaktadır. Mevcut çalışma, olay temelli bakış açısıyla gerçekleştirilecek müdahale programları tasarlamak yolunda bir ilk adım olarak düşünülmektedir.

Abstract:
The effects of intimate partner violence (IPV) on victim are more negative compared to perpetrators. Yet, intervention programs have a more positive effect on victims. The improvement of intervention programs would be possible with a more delicate understanding of IPV. In this study, the relationships between proximal antecedents, violence victimization, coping and psychological symptom level were examined focusing on the hot moment of IPV.
The study sample consisted of 205 married IPV victim women. The data were collected using the Revised Conflict Tactics Scale, the Proximal Antecedents to Violent Episodes Victim Form, the Intimate Partner Violence Strategies Index, the Brief Symptom Inventory, the Personality Beliefs Scale-Short Form, the Two Dimension Social Desirability Scale and demographic form.
Findings revealed that research variables were affected by pathological personality beliefs (control variable) but not social desirability. Infidelity antecedents of violence were not related to other variables in the model. Interaction antecedents of violence predicted violence positively via interactions with formal networks, legal strategies, security planning, and informal networks, and also psychological symptom levels. Violence victimization predicted psychological symptom levels only in the models with infidelity antecedents. There was neither a mediation nor a moderated mediation relationship. Also; IPV victim women used more coping strategies than non-victims.
It is hoped that the findings will present a new perspective to national and international literature and contribute to addressing violence victimization from a behavioral perspective. The present study is considered as a first step towards designing intervention programs that will be implemented from an event-based perspective.