Florozisli keçilerde tiroit hormonlarıyla flor düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between thyroid hormones and fluoride levels in goats with fluorosis
Yazar: SEZAİ ARSLAN
Danışman: PROF. DR. İHSAN KELEŞ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmada Tendürek Dağı (Ayrancı, Alıntepe ve Yılanlı köyü) ile Ağrı Dağı'nın (Gölyüzü ve Çiftlik köyü) eteklerinde yaşayan ve endemik florozisin görüldüğü yerlerdeki keçilerin flor ile tiroit hormonları (TT3, TT4, FT3 ve FT4) arasındaki ilişki araştırıldı. Araştırmanın materyalini 104 adet florozisli ve 30 adet sağlıklı keçi oluşturdu. Keçilerin flor düzeyleri spesifik flor elektrotu ile tiroit hormonları ise DPC İmmulite 2000 cihazıyla yapıldı. Diş florozisi belirtilerini gösteren keçiler florozis grubunu oluşturdu. Bu keçilerin % 1.92'sinde palpe edilebilir kemik ekzostozları, %19.23'ünde çiğneme güçlüğü ve zayıflık, %2.88'inde tırnak deformiteleri ve %7.69'unda topallık belirtileri tespit edildi. Ayrıca boyun bölgesinin inpeksiyon ve palpasyonunda guatr belirtilerine rastlanmadı. Yapılan laboratuar çalışmaları sonucunda florozis grubu keçilerde plazma flor düzeyi kontrol grubuna göre istatistiki olarak önemli (p<0.001) bir artış gösterdiği belirlendi. Ayrıca plazma flor düzeyinin yaşın ilerlemesiyle arttığı ve cinsiyetle ilişkisinin olmadığı ortaya konuldu. Florozisli keçilerde TT3, TT4 ve FT4'ün normale göre azaldığı, FT3'ün ise arttığı tespit edildi. Ancak bunlardan sadece TT4'deki farklılık istatistiki olarak önemli (p<0.01) bulundu. Ayrıca florozisli dişi keçilerin TT3 ve TT4 düzeylerinin erkek keçilere göre daha yüksek olduğu ve istatistiki açıdan önemli (p<0.05) olduğu tespit edildi. Köylere göre inceleme yapıldığında florozisin görüldüğü köylerdeki keçilerde flor düzeyinin normale göre yüksek olduğu ve istatistiki açıdan önem arz ettiği tespit edildi. Sonuç olarak; keçilerde flor düzeyinin yaş ilerledikçe arttığı ancak istatistiksel olarak önemli olmadığı, florozisin tiroit hormonlarından özellikle TT4'ün önemli derecede azalmasına neden olduğu ve florozisli keçilerde yaş arttıkça tiroit hormonlarının azaldığı bu çalışma ile Türkiye'de ilk kez ortaya konuldu.

Abstract:
In the present study, goats living in the foot of the mountains Ağrı (Gölyüzü, Çiftlik) and Tendürek (Ayrancı, Alıntepe, Yılanlı) and having endemic fluorosis were investigated to determine the relationship between fluoride and thyroid hormones (TT3, TT4, FT3, FT4). In this study 104 goats with fluorosis and 30 healthy goats were used as animal material. Fluoride concentrations were determined by Orion specific fluoride electrode and thyroid hormones were determined by DPC Immulite 2000 equipment. For this study goats showing tooth fluorosis (104) consisted of fluorosis group of these goats; 1.92% had exostosis in their palpable bones, 19.23% had mastication difficulties and weakness, 2.88% had nail deformities and 7.69% had lameness. However, guatr signs in their neck were not observed on inspection and palpation. After laboratory examination; plasma floride concentration in the florozis group were significantly higher (p<0.001) compared to control group. Furthermore, plasma fluoride concentrations were higher in the older animals compared to younger animals. On the other hand, fluoride concentration had no relation with sex. In the fluorosis group; TT3, TT4 and FT4 concentrations decreased but FT3 concentration increased. But in these findings only T4 values were important statistically (p<0.01). Furthermore T3 and T4 (p<0.05) values were higher in the female goats comparad to male goats. When the villages examined, fluoride concentrations in the animals obtained from the villages which fluorosis caseses obtained were higher than control animals. As a result; flor concentrations increased as age get older but was not important statistically, fluorosis caused statistically important reduction in TT4 values, as age increased, thyroid hormones decreased in fluorotic goats and this study was the first report in Turkey on these subjects in goats.