Orta Asya ülkelerinde su ürünleri yetiştiriciliği potansiyelinin durumu
General projection of aquaculture in central Asia countries
Yazar: HUDAYBERGAN AKMURATOV
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ALTAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) dağılmış ve günümüzde Orta Asya ülkeleri ya da Türkiye'de sıkça dile getirildiği gibi Türk Cumhuriyetleri olarak adlandırılan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan'ın ekonomik yapısını önemli ölçüde sarsmıştır. Bağımsızlık öncesinde olduğu gibi bağımsızlık sonrasında da, diğer pek çok sanayi dalında olduğu gibi su ürünleri sektöründe de teknik uzmanlık gerektiren konular günümüzün Rusya Cumhuriyetinin tekelinde kalmıştır. Bu sebepden dolayı ülkelerin ekonomilerinde büyük sorunlar ortaya çıkmıştır. 
	Dünyanın su ürünleri sektöründe gelişmiş pek çok ülkesi, akuakültür ve avcılık faaliyetlerinin insanların beslenme gereksinimlerini sağlamada, istihdamı arttırmada, işsizlik rakamlarını düşürmede, yaşam kalitesini arttırarak yoksulluğu ortadan kaldırma konusunda önemli bir yeri olduğunu düşünmektedir. Orta Asya ülkelerindeki genel durum incelendiğinde ise su ürünlerine verilen önemin her zaman karasal tarımın ve elektrik santralleri yatırımlarının gerisinde kaldığı görülmüştür. 
	Son yıllarda Orta Asya coğrafyasında çeşitli uluslararası yardım örgütlerinin de çabası ile bazı gelişmeler görülmeye başlanmıştır. Buna bağlı olarak söz konusu destek programlarının gelişmeye devam etmesi ve ilgili ülkelerin de su ürünleri sektörü gelişimini bir politika olarak benimsemesi ile birlikte başta üretim verileri ve tüketim miktarları olmak üzere pek çok olumlu geri dönüşün alınacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In 1991, the Union of Soviet Socialist Republics (USSR) was collapsed and it significantly shook the economic structure of Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Tajikistan and Turkmenistan, which are now called the Central Asian countries or the Turkic Republics as it is frequently mentioned in Turkey. As before the independence, after the independence, as in many other industries, the subjects requiring technical expertise in the aquaculture sector remained under the monopoly of today's Russian Republic. For this reason, major problems have arisen in the economies of the countries. 
Many developed countries in the world's aquaculture sector think that fisheries activities have an important role in meeting people's nutritional requirements, increasing employment, reducing unemployment figures, and eliminating poverty by increasing the quality of life. When the general situation in Central Asian countries is examined, it is seen that the importance given to fisheries activities always lags behind terrestrial agriculture and power plant investments. 
In recent years, some developments have started to be seen in the geography of Central Asia with the efforts of various international aid organizations. Accordingly, it is thought that many positive feed backs, especially production data and consumption amounts, will be received as the mentioned support programs continue to develop and the relevant countries adopt the development of the aquaculture sector as a policy.