Doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarında enerji verimliliği
Doğal gaz basinç düşürme ve ölçüm i̇stasyonlarinda enerji verimliliği
Yazar: ESRA ÖZBUDAKLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ CEYLAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Doğal gaz kullanımının ülke çapında her geçen gün artış göstermesi şüphesiz doğal gazın hem konut hem de sanayi kuruluşlarına ulaştırılması için gerekli altyapı çalışmalarının yapılması zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Şehir içi doğal gaz dağıtım hatlarının yapılması ve yüksek basınçlı iletim hatlarından gelen gazın basıncının düşürülerek konut ve sanayi kuruluşlarının kullanımına sunabilmek için basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebeple ana iletim hatları yapıldığı esnada şehir içi dağıtım hatlarının da planlamasının yapılması gerekmektedir. 
Doğal gazın dağıtımı için kurulan sistemlerde en önemli bölümü basınç düşürme ve ölçüm istasyonları oluşturur. Doğal gaz kullanıcılarının talep edeceği basınç ve sıcaklık değerlerindeki gazı sağlayabilmek, istasyondan geçen gazın miktarını tayin etmek ve ölçümünü sağlamak bu istasyonların temel amacıdır. Aynı zamanda bu istasyonlarda doğal gazın filtrasyon işlemi de yapılarak gazın içerisindeki katı partikül ve sıvılardan arındırılması da amaçlanır.  
Ülkemizin enerji kaynakları bakımından dışa bağımlı olması nedeniyle; enerji arz güvenliğinin sağlanabilinmesi için enerjinin üretiminden tüketimine bütün basamaklarında enerji verimliliği oldukça önem taşımaktadır. Bu çalışmada, doğal gaz dağıtım sistemlerinin temelini oluşturan basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarında enerji verimliliğini sağlayabilmek için uygulanabilecek yöntemlerin araştırılması yapılmıştır. Basınç düşürme işlemi için kısılma vanası yerine genleşme türbini kullanılarak elde edilebilecek elektrik üretim potansiyeli irdelenmiştir. Bu amaçla Anadolu'da bulunan bir şehrimize ait 2 ayrı A tipi basınç düşürme ve ölçüm istasyonunun bir yıllık verileri baz alınarak elektrik üretim potansiyeli incelenmiş ve ekonomik analizi yapılmıştır.

Abstract:
The fact that the use of natural gas is increasing day by day throughout the country undoubtedly brings with it the necessity of carrying out the necessary infrastructure works in order to deliver natural gas to both residential and industrial establishments. Pressure reducing stations are needed in order to build natural gas distribution lines in the city and to reduce the pressure of the gas coming from the high pressure transmission lines and to offer them to the use of residential and industrial establishments. For this reason, it is necessary to plan the urban distribution lines during the construction of the main transmission lines.
Pressure reducing and metering stations constitute the most important part of the systems established for the distribution of natural gas. The main purpose of these stations is to supply the gas at the pressure and temperature values demanded by natural gas users, to determine the amount of gas passing through the station and to measure it. At the same time, it is aimed to purify the gas from solid particles and liquids by filtration of natural gas at these stations.
Since our country is dependent on foreign sources in terms of energy resources; In order to ensure energy supply security, energy efficiency is very important in all stages of energy from production to consumption. In this study, the methods that can be applied to provide energy efficiency in pressure reduction and measurement stations, which form the basis of natural gas distribution systems, were investigated. The electricity generation potential that can be obtained by using an expansion turbine instead of a throttling valve for the pressure reduction process has been examined. For this purpose, electricity generation potential was examined and economic analysis was made based on one year data of 2 different A-type pressure reduction and measurement stations belonging to a city in Anatolia.