Kadın kooperatiflerinin kadının ekonomik hayata katılımına etkisi üzerine bir inceleme
A case on the effect of women's co-operatives on women's participation in economic life
Yazar: ÖZLEM TOKER SARAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY LEYLA KUZU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bireylerin kendi istekleri doğrultusunda bir arada iş yapma motivasyonları oldukça eski tarihlere dayanmaktadır. Karşılıklı, birlikte iş yapma anlamına gelen kooperatif tanımından hareketle bu tez çalışmasında kadın kooperatiflerinin, kadının ekonomik hayata katılımına etkisi incelenmiştir. Kadın kooperatifleri, kadınların ekonomik hayata katılımında önemli bir sosyal dayanışma ekonomisi modelidir. Kadınlar gönüllü olarak sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere kooperatif çatısı altında bir araya gelmektedir. Çalışma kapsamında kadın kooperatifleri, toplumsal cinsiyet ve kalkınma ilişkisi çerçevesinde ele alınmış; kadın emeği kavramı ise Türkiye'de kadın emeğinin tarihselliği ve kadın girişimciliği konularında irdelenmiştir. Alternatif bir sosyal dayanışma ekonomisi modeli sunan kadın kooperatiflerinin kavramsal olarak ele alındığı bu çalışmada; Dünyada ve Türkiye'de kooperatifleşme, Türkiye'de kadın kooperatiflerinin doğuşu ve bu kooperatiflere sosyal uyum çerçevesinde dâhil olan Suriyeli kadınların yerel kadınlarla kurmuş oldukları ilişki, kadınların kooperatif yoluyla ekonomik hayata katılımı bağlamında değerlendirilmiştir. Türkiye'nin üç farklı bölgesinde faaliyet yürüten 6 kadın kooperatifi ile yapılan görüşmelerde, kadının güçlenmesinin aslında yerelden örgütlenerek başladığı sonucuna ulaşılmış; en temelde hayatlarında ilk defa evinden çıkan, eşi, çocukları ve akrabaları dışında sosyal ortamlarını kuran kadınların "yeni benliklerini" oluşturabilmeleri kooperatif sayesinde mümkün kılınmıştır. Kadın kooperatifleri ortaklarının "ataerkil pazarlık" kavramından hareketle ücretsiz bakım emeği ile kooperatif faaliyetlerini dengede tutmayı öğrendiği; farklı sınıf, ırk, etnisiteye mensup olan kadınlar olarak aynı çatı altında dayanışma pratikleri kazandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The motivation of individuals to do business together in line with their own wishes dates back to ancient times. Based on the definition of co-operative, which means doing business together, this thesis examines the impact of women's co-operatives on women's participation in economic life. Women's co-operatives are an important social solidarity economy model for women's participation in economic life. Women voluntarily come together under the roof of a co-operative to meet their social, cultural and economic needs. Within the scope of the study, women's co-operatives are examined within the framework of the relationship between gender and development, and the concept of women's labour is examined in terms of the history of women's labour and women's entrepreneurship in Turkey. In this study, women's co-operatives, which offer an alternative model of social solidarity economy, are conceptually examined in the context of women's participation in economic life through co-operatives, co-operative development in the  ort  and in Turkey, the emergence of women's co-operatives in Turkey, and the relationship between Syrian women who are involved in these co-operatives within the framework of social cohesion and local women. Interviews with 6 women's co-operatives operating in three different regions of Turkey revealed that women's empowerment actually starts with local organisation; the co-operatives have made it possible for women who leave their homes  ort he first time in their lives and establish their social environment outside their husbands, children and relatives to create their "new selves". Based on the concept of "patriarchal bargaining", members of women's co-operatives have learned to balance unpaid care work and co-operative activities, and have gained solidarity practices under the same roof as women of different classes, races and ethnicities.