Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye ve Çin örnekleminde bir araştırma (1980-2021)
The relationship between financial development and economic growth: A study in the cases of Turkey and China
Yazar: ESRA DURSUN
Danışman: PROF. DR. VEDAT KAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
transferini sağlarken, diğer taraftan yatırımları finanse ederek genel ekonomik istikrarın, üretimin ve istihdamın gelişimine katkıda bulunmaktadır. Bir ülkede ekonomik büyümenin sağlanabilmesi için ekonomik birimler tarafından yeterli derecede tasarruf yapılmasının yanı sıra, bu tasarrufların yatırım amacıyla ekonomiye aktarılması da en az biriktirmek kadar önem taşımaktadır. Finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik bağlantısına ilişkin araştırmalar, birbirinden farklı 4 hipotez üzerine inşa edilmekte ancak ilişkinin arz yönlü mü, talep yönlü mü, nötral mi ya da iki yönlü mü olduğu konusunda fikir birliğine ulaşılamamaktadır. Bunun önemli nedenlerinden biri de ilgili araştırmalarda farklı değişken ve ölçüm yöntemlerinin kullanılmış olmasıdır. 
Bu noktadan yola çıkarak finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelenmiş, ilişkinin yönüyle ilgili olarak, Türkiye ve Çin özelinde, amprik mukayeseli bir değerlendirme yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, finansal gelişmenin ekonomik büyümeye olan etkisi, Türkiye ve Çin'de 1980-2021 dönemi için zaman serisi analizi kapsamında A-ARDL yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada finansal gelişmişliği temsilen IMF tarafından geliştirilen finansal gelişme endeksi, büyümeyi etkileyen diğer büyüme değişkenleriyle bir arada kullanılarak iki ayrı model oluşturulmuştur. Bu modeller A-ARDL sınır testiyle test edilmiş, değişkenlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini gösteren katsayılar kısa ve uzun dönem için tahmin edilmiştir. Kısa ve uzun dönem tahminleri yapıldıktan sonra Toda Yamamato ve Bootstrap Toda Yamamato nedensellik testleri kullanılarak finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin nedensellik bağlantısı ortaya konulmuştur. 
Çalışma sonucunda kısa dönemde, kurulan her iki model için finansal gelişmenin Türkiye'de ekonomik büyüme üzerinde bir etkisi bulunmazken, aynı sonuç kısa dönemde Çin için de geçerli olmuştur. Uzun dönemde kurulan iki modelde de yine finansal gelişmişliğin, Türkiye'nin ekonomik büyümesinde olumlu ya da olumsuz bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çin'de uzun dönemde finansal gelişme endeksi değişkeninde yüzde 1 artış varsayımı altında, Model 1'de RGSYH değişkenini yüzde 0.181 oranında yükseltmektedir. Model 2'de ise finansal gelişmişlik endeksi (FD) değişkeni, RGSYH değişkenini, yüzde 1 oranında bir artış varsayımı sonucunda, yüzde 0.118 oranında artırmaktadır.
A-ARDL analizinden sonra gerçekleştirilen Toda Yamamato ve Bootstrap Toda Yamamato nedensellik testlerinde de A-ARDL analizini destekleyecek sonuçlar ortaya çıkmıştır. Türkiye için finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasında tek ya da çift yönlü herhangi bir nedensellik bağlantısı bulunamazken, Çin'de ise finansal gelişmeyle ekonomik büyüme arasında finansal gelişmeden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü bir nedensellik bağlantısı bulunmuştur. Tüm bu analizlerden yola çıkarak, özetle; Türkiye için kısa ve uzun dönemde finansal gelişmenin ekonomik büyümeye bir etkisinin olmadığını savunan nötral hipotezi destekleyecek sonuçlara ulaşılmıştır. Çin için ise kısa dönemde nötral hipotezi, uzun dönemde ise finansal gelişmenin ekonomik büyümeyi olumlu olarak etkileyeceğini savunan arz itişli hipotezi destekleyecek sonuçlar ortaya çıkmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Finansal Gelişmişlik, Ekonomik Büyüme, A-ARDL Modeli

Abstract:
The presence of a strong financial structure in countries, on one hand, provides the necessary fund transfer for economies, while on the other hand, it contributes to the development of overall economic stability, production, and employment by financing investments. To foster economic growth within a nation, it is equally crucial to ensure that economic units generate adequate savings as it is to channel these savings into the economy for investment purposes. Research examining the causal relationship between financial development and economic growth is founded on four distinct hypotheses. Nonetheless, a consensus has yet to emerge regarding whether this relationship is supply-driven, demand-driven, neutral, or bidirectional. One of the main reasons for this is the use of different variables and measurement methods in the related studies.
Based on this point, the correlation between financial development and economic growth has been analyzed, with a comprehensive empirical assessment conducted to evaluate the directional dynamics of this relationship, particularly in the contexts of Turkey and China. For this purpose, the impact of financial development on economic growth has been examined using the A-ARDL method within the scope of time series analysis for the period 1980-2021 in Turkey and China. In the study, two separate models were created by using the financial development index developed by the IMF to represent financial development, along with other growth variables affecting economic growth. These models were tested using the A-ARDL bounds test, and the coefficients showing the impact of the variables on economic growth were estimated for both the short and long term. After the short and long-term predictions were made, the causal relationship between financial development and economic growth was revealed using the Toda Yamamoto and Bootstrap Toda Yamamoto causality tests.
As a result of the study, in the short term, financial development was found to have no effect on economic growth in Turkey for both models, and the same result was valid for China in the short term as well. In the long term, it was concluded that financial development has neither a positive nor a negative effect on Turkey's economic growth in both models. In China, under the assumption of a 1% increase in the financial development index variable in the long term, in Model 1, the RGSYH variable increases by 0.181%. In Model 2, the financial development index (FD) variable increases the RGSYH variable by 0.118% under the assumption of a 1% increase.
The results obtained from the Toda Yamamoto and Bootstrap Toda Yamamoto causality tests, conducted after the A-ARDL analysis, also support the findings of the A-ARDL analysis. No unidirectional or bidirectional causal relationship was found between financial development and economic growth for Turkey, while in China, a unidirectional causal relationship from financial development to economic growth was identified. Based on all these analyses, in summary, the results support the neutral hypothesis, which suggests that financial development does not have an effect on economic growth in Turkey in both the short and long term. For China, the results support the neutral hypothesis in the short term, while in the long term, they support the supply-driven hypothesis, which suggests that financial development positively affects economic growth.
Keywords: Financial Development, Economic Growth, A-ARDL Model