Yozgat ekolojisinde yetiştirilen misk adaçayı (salvia sclarea L.)'nda morfogenetik ve diurnal varyabilitenin incelenmesi
Investigation of morphogenetic and diurnal variability in clary sage (Salvia sclarea L.) cultivated in Yozgat ecology
Yazar: FATİH KÖSE
Danışman: PROF. DR. BELGİN COŞGE ŞENKAL
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, misk adaçayı (Salvia sclarea L.)'nda morfogenetik ve diurnal varyabilitenin incelenmesi amacıyla 2017-2018 yıllarında Yozgat koşullarında yürütülmüştür. Araştırmada bitkisel materyal olarak Yozgat Bozok Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Topçu (Merkez/Yozgat) mevkiindeki araştırma ve uygulama alanında tohumdan çoğaltılan S. sclarea bitkileri kullanılmıştır. Morfogenetik ve diurnal varyabiliteyi belirlemek için tam çiçeklenme döneminde üç faklı saatte (saat 09:00, 12:00 ve 15:00) çiçek, yaprak ve sap örnekleri toplanmıştır. Gölgede kurutulan örneklerde uçucu yağ oranı ve bileşenleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; en yüksek uçucu yağ oranı (%0.463) saat 09:00'da toplanan çiçek salkımlarından elde edilmiştir. Çiçeklerde linalyl acetate, germacrene-D ve linalool yapraklarda germacrene-D, bicyclogermacrene, caryophyllene, spathulenol, carophyllene oxide ve sclareoloxide; saplarda ise linalool, linalyl acetate, tetradecane, germacrene-D, hexadecane, docosane, eicosane, octadecane ve sclareoloxide ana bileşenler olarak tespit edilmiştir. Çiçek salkımlarında saat 09:00'da yapılan toplamada lianlyl acetate en yüksek oranda belirlenmiş ve diğer iki toplama zamanında giderek azalmıştır. Benzer durum linalool içinde tespit edilmiştir. Germacrene-D'nin de en düşük değeri saat 15:00'deki toplamadan elde edilen uçucu yağda kaydedilmiştir.

Abstract:
This research was carried out in Yozgat conditions in 2017-2018 to examine the morphogenetic and diurnal variability of clary sage (Salvia sclarea L.). In the research, S.sclarea plants propagated from seed in the research and application area of Yozgat Bozok University Faculty of Agriculture, Topçu (Center/Yozgat) were used as plant material. In order to determine the morphogenetic and diurnal variability, flower, leaf and stem samples were collected at three different hours (09:00 am, 12:00 pm and 15:00 pm) during the full flowering period. The essential oil content and its components were investigated in the shade-dried samples. According to the research results; the highest essential oil ratio (0.463%) was obtained from the inflorescences collected at 09:00. Linalyl acetate, germacrene-D, and linalool in the flowers; germacrene-D, bicyclogermacrene, caryophyllene, spathulenol, carophyllene oxide and sclareoloxide in the leaves; linalool, linalyl acetate, tetradecane, germacrene-D, hexadecane, docosane, eicosane, octadecane and sclareoloxide in the stems, were determined as the main components. Linalyl acetate was highest in the 09:00 picking of the inflorescences and progressively decreased during the other two picking times. A similar situation has been found in linalool. The lowest value of germacrene-D was also recorded in the essential oil obtained from the collection at 15:00.