Çipura balığı (Sparus aurata L. 1758) spermasının başlıca spermatolojik özelliklerinin saptanması, dondurulması ve dölverimi
Determination of principal spermatological parameters, cryopreservation and fertility of gilthead sea bream (Sparus aurata L. 1758) semen
Yazar: ERKUT DERVİŞ ÖZGÖRAY
Danışman: DOÇ. DR. ERGUN AKÇAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2009
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu araştırmada, büyük ekonomik öneme sahip ve yetiştirciliği yapılan çipura balığının bazı spermatolojik özelliklerinin saptanması, spermasının dondurulması ve dondurulmuş spermanın suni tohumlamadaki başarısının belirlenmesi ve elde edilecek sonuçlar çerçevesinde çipura balığı yetiştiriciliğinde daha ekonomik ve verimli üretimin sağlanması için temel oluşturması amaçlanmıştır.Araştırmada damızlık nitelikli balıklar arasından rastgele seçilen 10 erkek, 4 dişi çipura kullanılmıştır. Erkeklerden abdominal masaj yöntemi ile sağılan spermada; renk, miktar, motilite, yoğunluk ve pH belirlenmiştir. Çipura balığı sperması süt beyaz- açık krem renginde, sperma miktarı 6,77 ± 1,25 ml, spermatozoa motilitesi % 90,5 ± 1,20, spermatozoa yoğunluğu 21,55 ± 2,29 × 109 spz/ml ve pH değeri 7,3 ± 0,05 olarak belirlenmiştir.Dondurulmak üzere alınan spermalar uygun sulandırıcıya, uygun kriyoprotektan eklenmesinin ardından 0,25 ml'lik payetlere çekilmiştir.Alışım safhası uygulanmadan payetler sıvı azot buharında sıvı azot seviyesinin 4- 6 cm üzerinde 10 dk'da dondurulmuş ve sıvı azot içerisinde saklanmıştır. Spermanın dondurulmasında öncelikle 4 farklı sulandırıcı (+% 10 DMSO) kullanılmıştır (Deney 1). Mounib mediyumu, tuzlu Mounib mediyumu, Ringer solusyonu, %1'lik deniz suyu'dan oluşan sulandırıcıların çözüm sonrası motiliteleri sırasıyla % 66,75±1,18, % 10,75±0,75, % 68,25±1,97, % 50,75±0,75 olarak bulunmuştur. Bu deneyde çipura sperması için en iyi sulandırıcılar olarak tespit edilen Ringer ve Mounib sulandırıcıları arasında istatistiki fark (p>0,05) bulunmamıştır. Ringer solusyonu rakamsal olarak daha iyi sonuç verdiği için çalışmanın ana sulandırıcısı olarak secilmiştir.Daha sonra en uygun kriyoprotrektanı belirlemek amacıyla Ringer sulandırıcısına %10 DMSO, %10 EG, %10 DMA katılmıştır (Deney 2). Kriyoprotaktanların etkiliğinin araştırıldığı bu deneyde elde edilen çözüm sonu motilite değerleri sırasıyla % 61,66 , % 42,66, %23,33 olarak tespit edilmiştir. Kriyoprotektanlar arasındaki fark istatistiki (p<0,05) olarak önemli bulunmuştur.Spermanın dondurulmasının ardından payetlerin çözdürülmesi için 35 °C'de 15 sn'de ve 26 °C'de 20 sn'de olarak iki şekilde uygulanmıştır (Deney 3). Çözdürme sıcaklıklarından sırasıyla % 69 ±0,57 ve % 67 ±1,22 motilite alınmıştır. Çözdürme sıcaklıkları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (p>0,05).Çalışmanın sonunda taze sperma, sulandırılmış taze sperma ve dondurulmuş sperma ile 5g (yaklaşık 5000-6000 adet) yumurtadan elde edilen dölverimi sonuçları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, dondurulmuş sperma ve kontrol grupları olan sulandırılmış taze sperma, sulandırılmamış taze sperma ve doğal döllenmiş yumurtaların kuluçkadan çıkma oranları arasında anlamlı farklılık oluşmamıştır. Dondurulmuş sperma ile % 43,48, kontrol gruplarından ise sırasıyla % 44,57, % 45,42, % 43,49 kuluçka başarı elde edilmiştir. Dondurulmuş sperma, 1 ? 1,5 × 104 spz/yumurta oranında kullanıldığı zaman taze sperma ile aynı dölverimi oranınına sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The objective of this study is the determination of principal spermatological paramaters, sperm cropreservation and determining the fertilization potential of gilthead sea bream's frozen semen which has a great economical potential in aquaculture and afterall using these results on feasible mass production of this subspecies..In this study, 10 male and 4 female randomly selected broodstock gilthead sea breasm were used.Semen was collected by hand stripping method. Some spermatological properties such as color, semen volume, motility, concentration and pH were determined.The color of semen was light cream-white,semen volume, spermatozoa motility, spermatozoa concentration and pH have been determined as 6,77 ± 1,25 ml, % 90,5 ± 1,20, 21,55 ± 2,29 × 109 spz/ml, and 7,3 ± 0,05 respectively.Before the cryopreservation the semen was diluted with suitable extender and cryoprotectant and then packaged in 0,25ml straws. The straws were frozen above 4- 6 cm from liquid nitrogen level for 10 min and stored in liquid nitrogen. On first experiment 4 different types of extender (+ %10 DMSO) are used for freezing the sperm. The extenders were Mounib medium, Mounib medium with NaCl, Ringer solution, %1 NaCl gave % 66,75±1,18, % 10,75±0,75, % 68,25±1,97, % 50,75±0,75 motility respectively.In this experiment, Ringer and Mounib were found as best extenders for the gilthead sea bream sperm and differency of these extenders were not significant (p>0,05). Due to getting better numeral results with Ringer Solution , it was selected as main extender of the study.After that, for determination of the suitable cryoprotectant % 10 DMSO, % 10 EG, %10 DMA was added to Ringer solution and gave % 61,66 , % 42,66, %23,33 postthaw motility respectively (experiment 2). Differency between these cryoprotectant was significant (p<0,05).Frozen sperm was thawed in water in two ways (35 °C 15 s and 26 °C 20 s) and they gave % 69 ±0,57, % 67 ±1,22 motility (experiment 3). Differency between these thawing procedures was not significant (p>0,05).Artificial insemination with fresh sperm, diluted fresh sperm and frozen sperm were tested on separately 5g (apx.5000-6000) egg. Hatching rate was % 43,48 with frozen sperm and control group which were fresh sperm, diluted fresh sperm and naturally inseminated eggs gave % 44,57, % 45,42, % 43,49 hatching rates respectively. Differency between these groups was not significant (p>0,05). At the 1 ? 1,5 × 104 spz/egg concentration frozen sperm gave the same hatching rate with fresh semen.