Üniversite kampüslerinde sosyal sürdürülebilirliğin ölçülmesi: Göstergelere dayalı bir yaklaşım önerisi
Measuring social sustainability on university campuses: A proposal for an indicator-based approach
Yazar: AYŞE MÜGE ÖZ DÖŞER
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH GÖKALTUN ; PROF. DR. SEMA ERGÖNÜL
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Yapılı çevreler = Built environments

Özet:
Sürdürülebilir kalkınmanın 3 boyutundan biri olan sosyal sürdürülebilirlik, diğer boyutlar olan çevresel ve ekonomik sürdürülebilirliğe kıyasla daha soyut, anlaşılması ve ölçülmesi zor bileşenler içerir. Bu durum sosyal sürdürülebilirliğin daha az bilinir olmasının ve literatürdeki kısıtlı sayıda çalışmanın en önemli nedenidir. Ancak sürdürülebilir kalkınmaya ulaşmak için tüm boyutların birlikte kapsamlı olarak düşünülmesi gerekmektedir. Bu çalışma sosyal sürdürülebilirliği nesnel ve ölçülebilir bir çerçevede ele alma amacı gütmektedir.
Yapılı çevrede sürdürülebilirliğin ölçülebilmesi için halihazırda kullanılan değerlendirme araçlarında yer alan kriterler, birtakım sosyal bileşenler içerse de oldukça sınırlıdır. Bu nedenle, sosyal sürdürülebilirliği bütüncül bir perspektifte ele almak amacıyla göstergelere dayalı bir sosyal sürdürülebilirlik değerlendirme aracı önerisi geliştirilmijavascript:eklecikar('Yap%C4%B1land%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F %C3%A7evre = Structured environment','78848','45')ştir. Bu değerlendirme aracının uygulanması için kentlerle pek çok açıdan benzeşen 'kampüs' ölçeği uygun bulunmuştur.
Sosyal sürdürülebilirliğe dair bileşenlerin topluma ve zamana özgü olması nedeniyle, değerlendirme aracında yer alan sosyal sürdürülebilirlik göstergelerin yerel olması önemlidir. Bu amaçla, Türkiye'ye özgü geliştirilen kampüs sosyal sürdürülebilirlik değerlendirme aracındaki göstergeler Türkiye'deki farklı üniversitelerden öğrenci, akademisyen ve idari personelin katılımıyla belirlenmiştir. Belirlenen göstergeler kampüs sürdürülebilirliği alanında uzman akademisyenlerce Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemiyle karşılıklı değerlendirilmiş ve önem derecelerine göre ağırlıkları belirlenmiştir. Ağırlıkları belirlenen göstergelerle, Türkiye'deki tüm kampüslerin kolaylıkla sosyal sürdürülebilirlik düzeylerini belirleyebileceği bir değerlendirme aracı önerisi geliştirilmiştir.

Abstract:
One of the three dimensions of sustainable development, social sustainability, is more abstract and challenging to understand and measure compared to the other dimensions, namely environmental and economic sustainability. This situation is the main reason for the lesser-known status of social sustainability and the limited number of studies in the literature. However, achieving sustainable development requires comprehensive consideration of all dimensions together. This study aims to address social sustainability within an objective and measurable framework.
Existing assessment tools used to measure sustainability in the built environment include some social components, but they are limited in scope. Therefore, a proposed indicator-based assessment tool for social sustainability has been developed to address social sustainability from a holistic perspective. The 'campus' scale, which shares many similarities with cities, has been deemed suitable for implementing this assessment tool.
 Due to the context-specific nature of social sustainability components, it is important for the social sustainability indicators in the assessment tool to be locally relevant. To this end, the indicators in the developed campus social sustainability assessment tool, specific to Turkey, were determined through the participation of students, academics, and administrative staff from different universities in Turkey. The identified indicators were mutually evaluated and their weights were determined by experts in the field of campus sustainability using the Analytic Hierarchy Process (AHP) method. With the weighted indicators, a proposed assessment tool has been developed that can easily determine the social sustainability levels of all campuses in Turkey.