Natürmortta yüzey şekil ilişkisi
Surface-shape relationship in still life
Yazar: BİLAL YİLMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ABİDİN MÜSLÜM BAYSAL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Natürmort, yani ölü doğa resim sanatı, tarih boyunca çeşitli kültürlerde farklı amaçlar ve anlamlarla
resmedilmiştir. Eski Mısır, Antik Yunan, Roma ve Rönesans dönemlerinde özellikle mezarlar,
freskler ve mozaikler aracılığıyla bu sanat türüne büyük önem verilmiştir. Ölüye sunulan
yiyecekler ve kullanım araçları, hayatın devamı ve ölümden sonraki yaşamla ilgili inançları
yansıtmıştır.
Meyveler, çiçekler, vazolar vb. cansız varlıkların resmedildiği natürmort; resim sanatına 17.
yüzyılın sonlarına doğru girmiş olup modern sanatta ise çok ses getirerek resim sanatında önemli
bir yer tutmuştur. Yaygınlık kazanan ve kurgusal bir resim anlayışı olan, natürmort Osmanlı'ya
Avrupa seferleri sonucunda geçmiştir. Natürmort resimlerde önem arz eden yöntem çizilen
resimlerle uyumlu bir yüzey şekil ilişkisi belirlemektir. Ayrıca yapılan bu resim çalışmalarında
natürmort resmin ne olduğu, hangi sanatçıların bu türe katkı sağladığı ve sanatçıların bu nesneleri
çizerken yüzey şekil ilişkileri içerisinde bulundukları ve duygularını kullanarak nasıl aktardıkları
anlatılmaktadır. Özellikle yapılmış olan bu natürmort çalışmalarda duygu ve düşüncelerin
yansıtılmaya çalışmasının yanında yüzey ve şekil ilişkisi ile izleyicinin resme farklı bir bakış
açısıyla bakmasını sağlayarak resmi sıradanlaştırmanın önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bu resim
çalışmalarında, renk, kompozisyon ve perspektif gibi temel öğeler, sanatçının eserine derinlik ve
estetik bir değer kazandırmak adına önemli bir rol oynamıştır.
Mekân olgusu, resimlerdeki nesneler arasında yaratılan derinlikle izleyiciye resmin içinde gezinme
imkânı tanımıştır. Durağanlık gösteren nesnelerin perspektifsel düzenlemesi, resme canlılık
kazandırarak izleyiciye farklı bakış açıları sunmuştur. İzleyici, resmin içindeki alanlarda dolaşırken
her bir detayın önemini keşfetme şansını elde etmiştir. Meyve ve diğer cansız nesnelerin
resimlerdeki yerleşimi özenle planlanmış, hacim, boyut ve ön-arka plandaki konumları titizlikle
hesaplanmıştır. Bu düzenleme, her bir nesnenin birbirine uyum sağlayacak şekilde resmin içinde
harmonik bir bütünlük oluşturmasına olanak tanımıştır. Yüzey şekil ilişkisi, sanatçının detaylara
verdiği önemi ve nesneler arasındaki ilişkiyi vurgulayarak eserin estetik kalitesini artırmıştır.
Sanatçının görsel anlatım becerisi ve teknik yetenekleri, bir araya gelerek izleyicide eşsiz bir estetik
deneyim oluşturmuştur. Bu deneyim, her aşamada harcanan çabaların resmin bütünlüğüne ne denli
katkı sağladığını gözler önüne sermektedir. Sanat eserleri, izleyicilere derinlikli, uyumlu ve estetik
bir görsel sunmanın ötesinde, sanatçının özgün ifadesini de yansıtmaktadır.
Her detayın özenle işlenmiş olması, sanatçının gözlem yeteneğinin bir yansımasıdır. Nesnelerin
doğru biçimde yerleştirilmesi, renk paletinin titizlikle seçilmesi ve kompozisyonun dengeli bir
şekilde oluşturulması, sanatçının estetik anlayışının ürünüdür.
Renk anlayışının önemi, eserlerin atmosferini oluşturarak izleyiciyi etkilemektedir. Sanatçının renk
paletindeki ustalığı, resimlerin izleyici üzerinde bıraktığı izlenimi güçlendirmiştir. Renklerin
birbirleriyle olan etkileşimi, sanat eserlerinin dinamizmini ve çekiciliğini artırmıştır. Kompozisyon
becerileri, resimlerin dengeli ve estetik bir görünüme sahip olmasını sağlamıştır. Nesnelerin
yerleşimi ve ilişkileri, izleyiciye resmin içinde bir hikâye anlatmanın keyfini yaşatmaktadır. Her
unsurun birbirine olan uyumu, resmin bütünlüğünü koruyarak izleyicide kalıcı bir etki bırakmıştır.
Anahtar Kelimeler: Natürmort, yüzey, şekil, ilişki

Abstract:
Still life, that is, the art of painting dead nature, has been depicted with different purposes and
meanings in various cultures throughout history. In Ancient Egypt, Ancient Greece, Rome and
Renaissance periods, great importance was attached to this type of art, especially through tombs,
frescoes and mosaics. The food and utensils offered to the dead reflected the beliefs about the
continuation of life and life after death.
Still life, in which inanimate beings such as fruits, flowers, vases, etc. are depicted, entered the art
of painting towards the end of the 17th century and has an important place in the art of painting by
making a lot of noise in modern art. Still life, which has become widespread and is a fictional
understanding of painting, passed to the Ottoman Empire as a result of European expeditions. The
important method in still life paintings is to determine a harmonious surface-shape relationship
with the drawn pictures. In addition, in these painting studies, it is explained what still life painting
is, which artists contributed to this genre, and how the artists were in surface-shape relationships
while drawing these objects and how they conveyed their emotions by using their emotions. In
addition to trying to reflect emotions and thoughts in these still life works, it is aimed to prevent the
painting from being ordinary by enabling the viewer to look at the painting from a different
perspective with the surface and shape relationship. In these paintings, basic elements such as
colour, composition and perspective played an important role in giving depth and aesthetic value to
the artist's work.
The phenomenon of space, with the depth created between the objects in the paintings, allowed the
viewer to navigate through the painting. The perspectival arrangement of the static objects gives
the painting vitality and offers different perspectives to the viewer. The viewer has the chance to
discover the importance of each detail as he/she wanders around the areas within the painting. The
placement of fruit and other inanimate objects in the paintings has been carefully planned, and their
volume, size and position in the foreground and background have been meticulously calculated.
This arrangement allowed each object to create a harmonic integrity within the painting in harmony
with each other. The surface-shape relationship has increased the aesthetic quality of the work by
emphasising the importance the artist attaches to details and the relationship between objects. The
artist's visual expression skills and technical abilities have come together to create a unique
aesthetic experience for the viewer. This experience reveals how much the efforts spent at every
stage contribute to the integrity of the painting. The artworks not only provide the viewers with a
deep, harmonious and aesthetic visual experience, but also reflect the artist's original expression.
The fact that every detail is carefully processed is a reflection of the artist's observation skills. The
correct placement of objects, the meticulous selection of the colour palette and the balanced
composition are the products of the artist's aesthetic understanding.
The importance of the understanding of colour affects the viewer by creating the atmosphere of the
works. The artist's mastery of the colour palette has strengthened the impression left by the
paintings on the viewer. The interaction of colours with each other has increased the dynamism and
attractiveness of the works of art. His compositional skills have ensured that the paintings have a
balanced and aesthetic appearance. The placement and relationships of objects give the viewer the
pleasure of telling a story in the painting. The harmony of each element has left a lasting
impression on the viewer by preserving the integrity of the painting.

Keywords: Naturemort, surface, shape, relationship