Çok atamalı-kapasitesiz ana dağıtım üssü probleminin yapay arı kolonisi algoritmasıyla çözümü
The solution of uncapacitated-multiple allocation hub location problem with artificial bee colony algorithm
Yazar: BETÜL YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE GÖRKEMLİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Ana dağıtım üssü = Hub location station

Özet:
Ana dağıtım üsleri (ADÜ) ölçek ekonomisinden faydalanarak, hareket ettirilecek varlıkların, kaynak noktalarından hedef noktalarına aktarımını sağlayan merkezlerdir. Ana dağıtım üsleri kaynak noktalarının direkt olarak hedef noktalarına bağlanmalarının yerine, daha az bağlantı ve düşük maliyetlerle aktarım yapma imkânı sunmaktadır. Günümüzün rekabetçi koşullarında hava yolu taşımacılığı, telekomünikasyon sistemleri, lojistik sistemleri gibi birçok alan ile ilişkili olan ana dağıtım üssü problemlerini etkin bir şekilde çözmek önem kazanmıştır. Ana dağıtım üssü problemleri literatürde her bir kaynak noktasının bağlandığı ana dağıtım üssü sayısına göre çok atamalı veya tek atamalı ana dağıtım üssü problemleri olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu çalışmada çok atamalı-kapasite kısıtı olmayan p-ADÜ medyan problemi ele alınmıştır. Problem, NP-zor yapıdadır.
Literatürde konuyla ilgili birçok çalışma mevcut olup, karınca kolonisi algoritması, genetik algoritma, tabu arama algoritması gibi çeşitli algoritmalar ile bu problem türü için farklı kısıt ve amaçlar dikkate alınarak çözümler elde edilmiş ve algoritmaların performansları test edilmiştir. Bu çalışmada, özellikle son yıllarda birçok problemde başarılı sonuçlar veren yapay arı kolonisi algoritması ile çok atamalı-kapasitesiz p-ADÜ medyan probleminin çözümü yapılmıştır. Çözümün etkinliğini arttırmak için algoritmanın çeşitli fazlarında (başlangıç çözümü elde etme, komşuluk arama) probleme uygun yaklaşımlar geliştirilmiştir. Geliştirilen algoritma bilimsel yazında sıkça kullanılan CAB veri seti üzerinde test edilmiş ve etkinliği ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Hubs are the centers that provide the transfer of the assets to be moved from the source points to the target points by using from the economies of scale. Instead of connecting the source points directly to their target points, the hubs offer the possibility of transmitting with less connection and lower costs. In today's competitive conditions, it has become important to effectively solve the hub location problems associated with many areas such as air transport, telecommunication, logistics systems. In the literature, the problems of hub location are divided into two as the hub location problems with multiple assignments and single assignments according to the number of main distribution bases to which each source point is connected. In this study, uncapacitated-multiple allocation p-hub median problem is discussed. The problem is NP-hard. 

There are many studies on the subject in the literature and various algorithms such as ant colony, genetic algorithm, tabu search algorithm have been developed by considering different constraints and purposes for this problem and the performance of the algorithms have been tested. In this study, the solution of the uncapacitated- multiple allocation p-hub median problem has been made with the artificial bee colony algorithm which yields successful results in many problems especially in recent years. In order to increase the efficiency of the solution, several approaches to the problem have been developed in various phases of the algorithm (initial solution, neighborhood search). The developed algorithm has been tested on the CAB data set, which is frequently used in scientific literature, and its effectiveness has been demonstrated.