Çalışan performansını etkileyen faktörlerin bulanık bilişsel haritalama ile analizi: Gaz dağıtım şirketinde bir uygulama
Analysis of factors affecting employee performance with fuzzy cognitive maps: An application in a gas distribution company
Yazar: SEVDE AKAY
Danışman: DOÇ. DR. GÜLESİN SENA DAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Hizmet işletmelerinde çalışan performansı, çalışanın belirli bir zaman diliminde ürettiği hizmet çıktısı olarak tanımlanabilir. Bu basit tanıma karşın çalışanın performansı işe katkı hakkında öznel değerlendirmeleri içerdiğinden performans ölçümü zor bir iştir. Bu çalışmanın amacı, çalışan performansını ölçmek için elde yeterli veri bulunmayan bir gaz dağıtım şirketinde performansı etkileyen faktörleri değerlendirmektir. İşletmede performansına odaklanılan grup, şehrin farklı yerleşim bölgelerinde bulunan müşterilerin evsel gaz tüketimlerini, kullandıkları el cihazları aracılığıyla ölçerek faturalandırmaktadır. İşletmede bir bölgedeki sayaç sayısı ve toplam aktif zaman gibi bazı sayısal göstergeler mevcut olmasına rağmen, çalışanlarla yapılan görüşmeler ve sahada yapılan gözlemler bu göstergelerin tek başına çalışan performansını ölçmek için yeterli olmadığını göstermiştir. Süreç analiz edildiğinde performansa etkileyen sübjektif faktörlerin dikkate alınmadığı ortaya çıkmıştır. Uzman görüşleri neticesinde 21 faktör belirlenmiştir. Bu faktörler bireysel, örgütsel ve çevresel olarak gruplandırılmıştır. Bu faktörlerin çalışan performansına etkisi, bir dizi değişkenin birbiri ile ilişkili olduğu nedensel sistemleri analiz etmek için kullanılan Bulanık Bilişsel Haritalama (BHH) yöntemi ile belirlenmiştir. Geliştirilen model, belirlenen faktörlerin çoğunun çalışan performansını etkilediğini göstermiştir. Bu faktörler arasında en merkezi faktör birim zamanda okunan sayaç sayısı olmuştur. Çalışanın psikolojik ve beden sağlığı gibi bireysel faktörlerin de birim zamanda okunan sayaç sayısı kadar önemli olduğu bulunmuştur. Son olarak, faktörlerin birbirleri üzerindeki etkilerin daha net görülebilmesi ve çalışan performansının nasıl iyileştirilebileceğinin anlaşılması için farklı senaryolar tasarlanmıştır. Geliştirilen model bu senaryolar bazında simüle edilmiştir. Bu senaryo analizleri sayesinde işletmenin çalışan performansı arttırmak için uyguladığı politikalar ve yapabilecekleri tartışılmıştır.

Abstract:
Employee performance in a service firm can be defined the service output produced by the employee in a certain period of time. In spite of this basic definition, measuring employee performance is a difficult task since it involves subjective evaluations about the contribution to work. The aim of this study is to evaluate the factors affecting the performance of employees in a gas distribution company where there is not enough data for measuring the performance. The focused group measures the domestic gas consumption by using hand devices to bill the customers located in different residential areas of the city. Although some numerical indicators such as the number of meters and total active time spent in a region are available, interviews with employees and observation in the field show that these indicators alone are not enough to measure employee performance. When the process is analyzed, it is found out that subjective factors affecting the performance are not taken into account.  As a result of expert opinions, 21 factors are determined and these factors grouped as individual, organizational and environmental. The effect of these factors on the employee performance is determined by using Fuzzy Cognitive Mapping (FCM) method. FCMs are used to analyze causal systems in which a number of variables are interrelated. The developed model proves that most of the determined factors affect employee performance. Among these, the most central factor is the number of meters read per unit time. It is found out that individual factors such as employee's psychological and physical health are as important as the number of meters read per unit time. Finally, different scenarios are designed to analyze the effects of factors on each other and how employee performance can be improved. The developed model is simulated on the basis of these scenarios. With the help of these scenario analyses, some of the policies implemented by the company and what it can do to increase employee performance are discussed.