Erdostein etkin maddesinin HPLC ile farmasötik preparatlarda miktar tayini ve atık sulardan kitosan/pva ile giderilmesi
Quantity determination of erdostein active ingredient in pharmaceutical preparations with HPLC and removal from wastewater with chitosan/pva
Yazar: MUHAMMET SEFA YARALI
Danışman: PROF. DR. ALPTUĞ ATİLA ; ÖĞR. GÖR. MEHMET SEMİH BİNGÖL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Erdostein = Erdosteine ; HPLC =

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, erdostein standart çalışma çözeltilerinde ve kapsüllerde miktar tayini için HPLC yöntemlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca atık sulardaki erdostein'in giderimi için kitosan/pva adsorbentleri kullanılarak zamana bağlı olarak adsorplanma miktarları, geliştirilen HPLC yöntemi ile belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metot: Bu çalışmada geliştirilen HPLC yönteminde C18 (Zorbax;150 x 4.6 mm, 5 μm) kolonu, metanol-su (0.01 M Asetik asit)(65:35, V:V)'dan oluşan hareketli faz, 0.4 mL /dk akış hızı, 235 nm dalga boyu ve 5 μL enjeksiyon hacminden oluşan çalışma parametreleri kullanıldı. Bu parametreler belirlenirken öncelikle literatürdeki veriler incelendi ve böylelikle en uygun parametreler tayin edildi. Yönteminin 0.1-25 μg/mL derişim aralığında doğrusal olduğu belirlendi. Stok çözeltiden 0.1, 0.5, 1, 5, 10 ve 25 μg/mL derişimlerinde bir seri standart erdostein çözeltisi hazırlandı ve HPLC'de kromatogramları alındı. Atık sulardan erdostein giderimi için adsorbent olarak kitosan/pva kullanıldı. Buna göre adsorpsiyon işlemi zaman bağlı olarak 5, 10, 20, 40 ve 80 dk gerçekleştirildi. Sonrasında elde edilen çözeltilerde ki erdostein miktarı HPLC ile belirlendi.
Bulgular: Her bir çözeltinin derişimine karşı erdostein pik alanını grafiğe geçirilerek kalibrasyon eğrisi elde edildi. Kalibrasyon eğrisinin regrasyon analizinden, regrasyon doğrusunun denklemi y = 14.33x + 0.6505; erdostein etkin maddesi için korelasyon katsayısı (r) 0,9997 olarak belirlendi. Yöntemin LOD değeri 0.03 ve LOQ değeri 0.01 olarak belirlenmiştir. Gün içi doğruluk ve kesinlik çalışmalarında %BH ve %BSS sırasıyla % 6.5 ve %0.387 olduğu belirlendi. Geçerlilik testleri yapılan yöntemin erdostein içeren Erdostin kapsül uygulaması ile geri kazanım değerleri %99.8 olduğu bulunmuştur. Adsorpsiyon işleminde ise 5-80 dk'larında sırasıyla 5.67, 11.47, 32.22, 76.25 ve 76.8 yüzde erdostein giderimi sağlanmıştır. Buna göre 80 dk sonunda 76.8 ile en yüksek adsorplanma yüzdesine ulaşılmıştır.
Sonuç: HPLC ile gerçekleştirilen çalışmalarda erdostein etkin maddesinin farmasötik preparatlarda miktar tayini başarılı bir şekilde yapıldı ve bu yöntemler geliştirilip geçerlilik testleri yapıldı. Hassas, duyarlı, seçici, doğru ve kesin olduğu validasyon çalışmalarıyla gösterildiğinden dolayı yöntemlerin farmasötik preparatlarda kalite kontrol amaçlı çalışmalarda başarıyla uygulanabilir olduğu sonucuna varıldı. Ayrıca bu yöntemin adsorpsiyon sonrası miktar tayinin de kullanılabildiği belirlenmiştir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to develop HPLC methods for the determination of erdosteine in standard working solutions and tablets. In addition, it was aimed to determine adsorption rates depending on time by using chitosan/pva adsorbents for the removal of erdosteine in wastewater by the developed HPLC method.
Materials and Methods: In the HPLC method developed in this study, the C18 (Zorbax; 150 x 4.6 mm, 5 μm) column uses a mobile phase consisting of methanol-water (0.01 M Acetic acid)(65:35, V:V). Operating parameters consisting of a flow rate of 0.4 mL/min, a wavelength of 235 nm and an injection volume of 5 μL were used. While determining these parameters, firstly the data in the literature were examined and thus the most appropriate parameters were determined. It was determined that the method was linear in the concentration range of 0.1-25 μg/mL. A series of standard erdosteine solutions were prepared from the stock solution at concentrations of 0.1, 0.5, 1, 5, 10 and 25 μg/mL and their chromatograms were taken on HPLC. Chitosan/pva were used as adsorbents for Erdosteine removal from wastewater. Accordingly, the adsorption process was carried out for 5, 10, 20, 40 and 80 min depending on the time. Afterwards, the amount of erdosteine in the obtained solutions was determined by HPLC.
Results: A calibration curve was obtained by plotting the erdosteine peak area against the concentration of each solution. From the regression analysis of the calibration curve, the equation of the regression line is y = 14.33x + 0.6505; The correlation coefficient (r) for the active substance erdosteine was determined as 0.9995. The LOD value of the method is determined as 0,03 and the LOQ value is 0.01. Intraday accuracy and precision studies, %BH and %BSS were determined to be 6.5% and 0.387%, respectively. The recovery values of the method, for which validity tests were performed, were found to be 99.8% with the application of Erdostin capsules containing erdosteine. In the adsorption process, 5.67, 11.47, 32.22, 76.25 and 76.8 percent erdosteine removal was achieved in 5-80 minutes, respectively. Accordingly, the highest adsorption percentage was reached at 76.8 at the end of 80 minutes.
Conclusion: In studies carried out with HPLC, the quantification of the active substance erdosteine in commercial preparations was successfully carried out, and these methods were developed and validity tested. It was concluded that the methods can be successfully applied in studies for quality control purposes in pharmaceutical preparations, since validation studies have shown that the methods are sensitive, sensitive, selective, accurate and precise. It has also been determined that this method can be used for post-adsorption quantification.