In vitro koşullarda jasmonik asit ve salisilik asit uygulamalarının biberiye bitkisinde (Rosmarinus officinalis L.)rosmarinik asit üretimi üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of jasmonic acid and salicylic acid applications on rosmatrinic acid production in rosemary (Rosmarinus officinalis L.) in vitro conditions
Yazar: HATİCE ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. CEMİL İŞLEK
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany

Özet:
Bitkiler, ilaç endüstrisinde kullanılan doğal bileşikler için ana kaynaktır. Rosmarinik asit (RA) antiviral, antibakteriyel, anti-inflamatuar, anti-alerjik ve anti-kanser aktiviteleri olan doğal bir antioksidan fenolik bileşiktir. Bu tez çalışmasında, tıbbi açıdan büyük önem arz eden Rosmarinus officinalis L. (biberiye) bitkisinin, bitkilerde önemli iki sinyal molekülü olan salisilik asit ve jasmonik asit uygulamaları ile RA üretimi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda ilk aşamada farklı sterilizasyon yöntemleri uygulanarak uygun sterilizasyon yöntemi belirlenmiştir. Daha sonra biberiye bitkilerinin yaprak eksplantlarından kallus elde edilmiştir. Elde edilen kalluslar alt kültürde farklı dozlarda salisilik asit ve jasmonik asit ortamında geliştirilmiştir. Kalluslardaki kallus indüksiyon frekansı ölçülmüştür ve RA birikimi incelenmiştir. Tüm uyarıcı konsantrasyonları karşılaştırıldığında en iyi kallus indüksiyon frekansı % 84 ile 50 mM salisilik asit uygulamasında ölçülmüştür. Aynı zamanda en fazla RA miktarı yine 50 mM salisilik asit uygulamasında 0,753 mg/g  t.a. olarak belirlenmiştir. Elde edilen veriler, salisilik asit ve jasmonik asit gibi uyarıcı ilavesi ile biberiye yaprak eksplantları kullanılarak oluşturulan in vitro kültürlerin RA üretimi için alternatif bir yöntem olarak başarıyla kullanılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Plants are the main sources of natural compounds used in the pharmaceutical industry. Rosmarinic acid (RA) is a natural antioxidant phenolic compound with antiviral, antibacterial, anti-inflammatory, antiallergic, and anticancer activities. In this thesis study, it was aimed to investigate the effects of salicylic acid and jasmonic acid, two important signaling molecules in plants, on the production of rosmarinic acid in Rosmarinus officinalis L. (rosemary), which is of great medical importance. In the first stage, different sterilization methods were applied and the appropriate sterilization method was determined. Then, callus was obtained from leaf explants of rosemary plants. The callus obtained were grown in subculture in different doses of salicylic acid and jasmonic acid medium. The callus induction frequency was measured and rosmarinic acid accumulation was analysed. When all elicitor concentrations were compared, the best callus induction frequency was 84% with 50 mM salicylic acid treatment. At the same time, the highest amount of RA was determined as 0.753 mg/g t.a. in 50 mM salicylic acid treatment. The data obtained showed that in vitro cultures using rosemary leaf explants with the addition of elicitors such as salicylic acid and jasmonic acid can be successfully used as an alternative method for RA production.