Eskişehir el sanatı ustalarının yaşayan insan hazinesi bağlamında değerlendirilmesi
Eskişehir hand craftsman's evaluation in the context of living human treasure
Yazar: ESRA ARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ACEHAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aktarım = Transfer ; El sanatları = Handicrafts ; Kuşaklararası aktarım = Intergenerational transmission ; Kültürel aktarım = Cultural transfer ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Ustalık = Mastery ; Zanaatkarlık = Craftsmanship ; Zanaatlar = Crafts

Özet:
UNESCO tarafından 2003 yılında imzalanan "Somut Olmayan Kültürel Miras" sözleşmesiyle kültürel mirasın kuşaktan kuşağa aktarılması amaçlanmıştır. Kültürel mirasın kuşaktan kuşağa aktarımını sağlayan ustaların bilgi, beceri ve donanımlarının koruma altına alınması için Yaşayan İnsan Hazinesi ulusal sistemi ortaya çıkmış ve geliştirilmiştir. UNESCO'nun ortaya koyduğu ve geliştirdiği Somut Olmayan Kültürel Mirasın taşıyıcılarının yer aldığı bu çalışmada Eskişehir ilinde bulunan Yaşayan İnsan Hazineleri kriterlerine uygun olan geleneksel el sanatı ustaları alan araştırmasıyla tespit edilmiş, ses kaydı ve fotoğraf çekimleriyle kayıt altına alınmıştır. Çalışmada yer alan el sanatı ustalarının icra ettikleri sanat ve zanaatların tarihsel serüvenlerine, icra ediliş aşamaları ve tekniklerine, ustaların kullandıkları malzemelere yer verilmiştir. Eskişehir'in geleneksel el sanatlarının dünü, bugünü ve gelecekteki durumları bu süreci etkileyen nedenlerle birlikte tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda; Eskişehir'de yaşayan geleneksel el sanatlarının günden güne azaldığı ve kültürel mirasın aktarılmasında önemli rol oynayan usta-çırak ilişkisinin birçok sanat ve zanaat dalında bitme noktasına geldiği gözlemlenmiştir. Bu nedenle, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, İl Kültür Turizm Müdürlükleri'nin, Belediyelerin, Üniversitelerin, Halk Eğitim Merkezleri'nin yok olmaya yüz tutmuş geleneksel el sanatları ve bu sanatları icra eden ustalara maddi ve manevi her türlü desteğin verilmesi gerektiği düşüncesine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Aktarım, Eğitim, Eskişehir El Sanatı Ustaları, Geleneksel El Sanatları, Somut Olmayan Kültürel Miras, Sürdürülebilirlik, Yaşayan İnsan Hazineleri

Abstract:
With the 'Intangible Cultural Heritage' contract signed by UNESCO in 2003, it is aimed to transfer cultural heritage from generation to generation. The Living Human Treasure national system has emerged and developed in order to protect the knowledge, skills and equipment of the masters who transfer cultural heritage from generation to generation. In this study, which includes the bearers of the Intangible Cultural Heritage, presented and developed by UNESCO, the traditional handicraft masters in Eskişehir province, who comply with the Living Human Treasures criteria, were identified through field research and recorded with sound recording and photo shoots. The historical adventures of the arts and crafts performed by the handicraft masters in the study, the stages and techniques of their performance, and the materials used by the masters are included. The past, present and future situations of Eskişehir's traditional handicrafts were discussed together with the reasons affecting this process. As a result of the study; It has been observed that the traditional handicrafts living in Eskişehir are decreasing day by day and the master-apprentice relationship, which plays an important role in the transfer of cultural heritage, has come to an end in many arts and crafts. Therefore, T.C. It has been reached the opinion that the Ministry of Culture and Tourism, Provincial Culture and Tourism Directorates, Municipalities, Universities, Public Education Centers, which are about to disappear, should be given all kinds of financial and moral support to the traditional crafts and masters who perform these arts.

Keywords: Education, Eskişehir Handicraft Masters, Intangible Cultural Heritage, Living Human Treasures, Sustainability, Traditional Handicrafts, Transfer