Bir fantazi evreni olarak arabesk üzerine lacancı bir analiz
A lacanian analysis on arabesque as a fantasy stage
Yazar: TÜRKER ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. NUR BETÜL ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Müzik = Music ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Arabesk = Arabesque ; Arabesk kültür = Arabesque culture ; Arabesk müzik = Arabesque music ; Fantezi = Fantasy ; Lacan, Jacques = Lacan, Jacques ; Popüler kültür = Popular culture ; Popüler müzik = Populer music ; Psikanaliz = Psychoanalysis

Özet:
Türk müziğinin en önemli isimlerinden biri olan Barış Manço, ölümünden bir süre önce Modern Türkiye tarihinde hemen hemen her 10 yılda bir büyük ve keskin değişimler gerçekleştiğini ve her değişimde devletin bir müzik türünü popülerştirmek için hareket ettiğine dikkat çekmişti. Buna karşın arabesk, 1980'lere kadar devlet tarafından desteklenmemesine, hatta TRT'de yasaklanmasına rağmen popülerliğini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Bugün yerini eski kayıtların dijital ortamda saklanması ile birlikte sosyal medyada, popüler eserlerin genç müzisyenler tarafından yeniden yorumlanmasıyla da TV ve radyolardaki yer garantilerken arabesk-rock, arabesk-rap gibi farklı müzik türlerine de eklemlenerek varlığını sürdürmektedir. Bu noktada halen cevaplanmamış bir soru karşımıza çıkıyor: İnsanlar arabeske neden bu kadar güçlü bir şekilde sarılır?
Cevap verebilmek için bugüne kadar kimi zaman ideoloji, kimi zaman arabesk şarkıların sözlerinin içeriği, kimi zaman onu dinleyenlerden oluşan gruplar incelendi; ancak hiçbirinin dokunmadığı bir alan mevcut: Öznenin bilinçdışı. Bu alan ile ilgili saptamalarda ne anketler ne de odak grup çalışmaları bize yeterli imkânı sunar; zira özneden alınan bu veriler bilinç düzeyinden gelir ve öznenin bilinçdışı ile onu oluşturan sosyo-simgesel alan adeta bir örtünün ardına atılır. Psikanalizin mahareti burada devreye girer: Araştırma nesnesi olarak bilinçdışını ele alır ve böylece öznenin veremeyeceği cevaplar yüzeye çıkar. Freud bize bilinçdışının izlerini rüyalar, dil sürçmeleri ve espriler/şakalarda sürebileceğimizi söylemiş ve bu üç yere sanatı da eklemişti. Arabesk, bir sanat eseri olarak onu popülerleştiren öznelerin bilinçdışını takip edebileceğimiz ipuçlarını sunar bizlere, daha doğrusu arabesk öznenin.

Abstract:
Baris Manco, who is one of the most important composers and singers in history of Turkish music, pointed out that modern Turkey has faced big and sharp changes almost every 10 years, and music genres which was supported by governments changed after each event. Arabesque, on the other hand was always popular even it never got any acceptance from governments besides their will to ban it untill 1980s. It still keeps its popularity and guarantees its existence among Turkey due to technology that led old records to be transferred into digital media, and new music genres such as arabesque-rock, arabesque-rap that articulated themselves to arabesque. At that point, we still have a question that wasn't answered: Why do people hold arabesque strongly?
Sometimes ideology, sometimes lyrics of the songs, sometimes fan groups was analyzed to find the answer or the question, but there is still a field that they never touched, and it must be reached to analyze: The unconscious of the subject. Neither surveys, nor focus group studies give enough help for that research, because all the answers of subjects comes from the layer of conscious; therefore the social-symbolic field that constitutes subject and unconscious is by-passed. We need to accept major skill of psychoanalysis in that point: It takes subject's unconscious as a research object, and instead of seeking an answer on a level of conscious, let the answers show themselves during analysis from unconscious. Freud taught us that we can read affects of unconscious through dreams, slips, and jokes, but then added arts to this list. As an art form, arabesque gives us the clues that we can follow to reach uncounscious of subject, namely unconscious of arabesque subject.