Tıbbi ve aromatik bitkilerin ekonomik önemi ve Safranbolu safranının SWOT analizi
Economic importance of medicinal and aromatic plants: SWOT analysis of Safranbolu safran
Yazar: ERSİN CEBECİ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU TAY BAYRAMOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkiler başta ilaç ve gıda sanayi olmak üzere kimya, 
kozmetik ve boya sektöründe kullanılan, doğadan toplanan ya da yetiştiriciliği 
yapılan bitkilerdir. Kullanım alanı ve ticareti giderek artmaktadır. Tıbbi ve aromatik
bitkiler grubunda yer alan Safran bitkisi dünyanın en pahalı baharat bitkisi olarak 
bilinmektedir. Ülkemizde yüzyıllardır dikimi gerçekleştirilen bu bitki ticari ve 
kültürel olarak büyük bir değere sahiptir.
Bu çalışmanın amacı önemi giderek artan tıbbi ve aromatik bitki sektörünün 
genelde Türkiye ekonomisindeki durumunu ortaya koymak ve özelde ise coğrafi 
işaretli tek baharat ürünümüz olan Safranbolu safranının üretim, satış, pazarlama 
koşullarını tespit ederek sektörün SWOT analizini yapmaktır. Bu kapsamda 
çalışmada nitel araştırma tekniklerinden karma yaklaşım uyarınca Safranbolu'daki 
safran üreticileri ile anket yapılmış ve ayrıca resmi kurum yetkilileri ile 
derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Yapılan anket ve görüşmeler ışığında 
sektörün SWOT analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre sektörün zayıf 
yönünün üretim artışını sınırlayan unsur olan yüksek fiyatlı safran soğanı, soğan 
teminindeki güçlükler ve yanı sıra yüksek işçilik maliyetleri gösterilmektedir. 
Sektörün en güçlü yanının ise yüzyıllardır bu topraklarda safranın yetişmesi ve 
kalitesi olduğu ortaya çıkmıştır. Sektörde tehdit oluşturabilecek unsurlar olarak
küresel ısınmanın etkileriyle ürün hasatındaki öngörülemezlik, piyasada başta İran 
safranının yol açtığı haksız rekabet, tarımsal üretime yönelik ilginin azlığı, teşvik 
vb. uygulamaların yetersizliği ve tağşiş öne çıkmaktadır. Safrana olan talebin 
dünyada giderek artmaya devam etmesi ve teknolojik gelişmeler sayesinde 
pazarlama sorunlarının ortadan kalkması ise sektördeki önemli fırsatlar olarak 
değerlendirilmektedir.

Abstract:
Medicinal and aromatic plants are plants collected from nature and used in the 
pharmaceutical and food industry, chemistry, cosmetics and dye industry. Their 
area of use and trade is gradually increasing. Saffron plant, which is in the group of 
medicinal and aromatic plants, is known as the most expensive spice plant in the 
world. This plant, which has been planted in our country for centuries, has a great 
commercial and cultural value.
The aim of this study is to reveal the situation of the increasingly important 
medicinal and aromatic plant sector in Turkey's economy in general and to make a 
SWOT analysis of the sector by determining the production, sales and marketing 
conditions of Safranbolu saffron, which is our only spice product with geographical 
indication. In this context, in accordance with the mixed approach from qualitative 
research techniques, a survey was conducted with saffron producers in Safranbolu 
and in-depth interviews were conducted with the authorities of official institutions. 
In the light of the survey and interviews, a SWOT analysis of the sector was 
conducted. According to the results of the analysis, the weakness of the sector is 
the high price of saffron bulbs, which limits the increase in production, the 
difficulties in obtaining bulbs, as well as high labor costs. The sector's greatest 
strength is the fact that saffron has been growing in these lands for centuries and its 
quality. Factors that may pose a threat to the sector include unpredictability in 
harvesting due to the effects of global warming, unfair competition in the market, 
especially from Iranian saffron, lack of interest in agricultural production, 
inadequate practices such as incentives, and adulteration. The fact that the demand 
for saffron continues to increase in the world and marketing problems are 
eliminated thanks to technological developments are considered as important 
opportunities in the sector.