Eski Uygur sivil belgelerinde iktisat terimleri
The economy terms in the old Uigur civil documents
Yazar: HASAN GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT GÜL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Turfan Uygurları, kendi dönemlerinden önce kurulan Türk devletlerine oranla farklı bir yaşam tarzı benimsemişlerdir. Yerleşik hayat düzeninin tüm özelliklerini yansıtan Uygurlar komşularıyla ticari ilişkilere önem vermişlerdir. Uygur döneminden kalma -çoğu çeviri olan- dini metinlerin dışında, kişisel ve sosyal hayatla ilgili din dışı metinler de önemli yer tutar. Dini metinlere göre daha az olan bu metinler, Uygur halkının sosyal ve ekonomik durumunu yansıtması bakımından çok önemlidir. Bu çalışmada eski dönem Türk kültüründe önemli yer tutan iktisat hayatının, Eski Uygur Sivil Belgeleri?nde geçen iktisat terimleri yoluyla ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Araştırmada kullanılan belgelerin üretildiği alt yapının anlaşılması için öncelikle Eski Uygurların tarihi ve edebiyatı, Eski Türklerin iktisat hayatı ve Uygurların, Türklerin iktisadî hayatına kattığı yenilikler üzerinde durulmuştur. Eski Uygur Sivil Belgelerinde tespit edilen genel iktisat terimleri, ticarette rol alan kişilere verilen adlar, ticareti yapılan ürünlere verilen adlar, ticarette kullanılan ödeme araçlarına verilen adlar, ticarette kullanılan ölçü adları, vergi adları ve ticaret hukuku ile ilgili terimler incelenmiştir.
Tezde, Uygur Sivil Belgeleri?nde geçen iktisat ile ilgili tüm terimler semantik açıdan belirlenmeye çalışılmış, terimlerin kökeni ilgili bilgiler verilmiştir. Terimlerin, Eski Uygur Sivil Belgeleri dışındaki Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemi eserlerinde geçen anlamlarına da bakılmıştır. Terimlerin, Çağdaş Türk dili ile ilişkilendirilmesi ve bugünkü durumun ortaya konulmasına da çalışılmıştır.



Anahtar Sözcükler: Eski Türkçe, Eski Uygur Türkçesi, Eski Uygur Sivil Belgeleri, Türk Dili Tarihi, İktisat Terimleri, İktisadî Hayat, Türk İktisat Tarihi

Abstract:
Turfan Uigurs adopted a different life style from old Turkish states. Uigurs, who show all the characteristics of sedentary life system, gave importance to commercial relationships with their neighbours. Except the religious texts ? lots of them are translation ? remain from Uigur period, personal and non-religious texts about social life, keep an important place. Compared to the texts about religion, these texts are less than others. But they show the social life and economic situation of the Uigur?s. In this study it is aimed to discover the economic life of early Turkish culture via the economy terms in the old Uigur civil documents.
To understand the details of the documents used in the study, first of all it is discoursed the old Uigur?s history and literature, old Turk?s economic life and the Uigur?s influence on Turk?s economic life. Confirmed general terms in old Uigur civil documents,nomenclature of person who playing role in economics, nomenclature of goodsnames in economics, terms of taxes and terms about commerical law has been studied.
In this thesis it is tried to determined the whole terms about economy in Uigur civil documents, by the semantic way, and sometimes it is attempted to research the morphology. It is studied the meanings of the terms at Old Turkish and Middle Turkish. It is tried to associate the terms with the Modern Turkish Language.



Key Words: Old Turkic, Old Uigur Turkic, Old Uigur civil documents, The History of the Turkish Language, economic terms, economic life,, Turkish economy history