TR 83 bölgesinde sığır yetiştiriciliğine yer veren işletmelerin ekonomik analizi ve teknik etkinlik
Economic analysis and tecnical efficiency of cattle breeding farms in the TR 83 region
Yazar: BİLGE GÖZENER
Danışman: DOÇ. DR. MURAT SAYILI
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, TR 83 Bölgesinde sığır besiciliği yapan işletmelerin ekonomik ve etkinlik analizi yapılarak, bu işletmelerde, üretim maliyetleri, karlılık durumları, canlı ağırlık artışı üzerine etki eden faktörler belirlenmiştir. Veri Zarflama (VZA) ve Stokastik Sınır Analizi (SSA) yöntemleri kullanılarak işletmelerin teknik etkinlikleri hesaplanmıştır. Araştırmada, bölgede sığır besiciliğine yer veren 325 adet işletmeden anket yoluyla elde edilen veriler kullanılmıştır. Örnek hacminin tespitinde Basit Tesadüfi Örnekleme Yöntemi kullanılmıştır. İncelenen işletmeler hayvan sayısı, net hasıla ve işletmeci profili kriterleri dikkate alınarak yapılan kümeleme analizi sonucunda 229 ve 96 adet işletmeden oluşan iki gruba ayrılmıştır. Tüm analizler bu gruplar itibariyle yapılmıştır. Elde edilen verilere dayanılarak yapılan etkinlik analizlerinde değişken olarak et üretim miktarı, kaba yem, karma yem, sermaye ve işgücü kullanım düzeyleri kullanılmıştır. Etkinsizlik modelinde sosyo-ekonomik değişkenler olarak eğitim, deneyim, besi süresi, yemleme sayısı, işletmedeki yem bitkisi ekili alanın toplam işletme arazisine oranı ve kredi kullanım durumları yer almıştır. Yapılan analizler sonucunda 1. grup işletmelerde Veri Zarflama Analizine (VZA-ÖDG) göre ortalama etkinlik %83, 2. grup işletmelerde etkinlik %89 olarak belirlenmiştir. Yapılan Stokastik Sınır Analizi (SSA) sonucunda ise 1. grup işletmelerin etkinliği %87, 2. grup işletmelerin ise %93 olarak belirlenmiş ve analiz sonuçlarının benzeştiği gözlenmiştir. SSA sonuçlarına göre 1. grup işletmelerde sosyo-ekonomik faktörlerden eğitim, yemleme sayısı, yem bitkisi yetiştirilen alanın toplam işletme arazisine oranı ve kredi kullanım durumu 2. grup işletmelerde ise besi süresi, yemleme sayısı, yem bitkisi yetiştirilen alanın toplam işletme arazisine oranı ve kredi kullanım durumu işletmelerin etkinlikleri üzerinde istatistiksel olarak önemli bir etkisi olduğu ortaya konulmuştur. Tobit analizi sonuçlarına göre ise; 1. grup işletmelerde besi süresi, yemleme sayısı ve kredi kullanım durumu anlamlı iken, 2. grup işletmelerde deneyim, besi süresi ve kredi kullanım durumunun önemli olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ekonomik analiz, teknik etkinlik, Veri Zarflama Analizi, Stokastik Sınır Analizi, sığır besiciliği, TR 83 bölgesi

Abstract:
In this study, production costs, profitability and factors affecting live weight gain of cattle breeding farms in TR 83 provinces have been determined. The technical efficiency of farms have been calculated with the methods of data envelopment analysis and stochastic frontier. Data used in the study were collected by survey from 325 cattle fattening farms located in the region. The sample size was determined by Simple Random Sampling Method. Based on the number of animals, net income and farmer profile, the cluster analysis revealed that farms were divided into 229 and 96 farms size groups. All analyses were conducted for the specified groups. The amount of meat production, forage, compound feed, capital and labor utilization levels were used as variables based on the data obtained for the efficiency analysis. The education, experience, breeding period, number of feeding, the ratio of forage crops cultivated land area to the total land and the use of credit situations has been utilized as socio-economic variables in the inefficiency model. The analyses revealed that average efficiency of the first group farms was 89% based on VRS - DEA, while it was 83% for the second group farms. Based on Stochastic Frontier Analyses (SSA), the average efficiency of the first group farms was 87% while it was 93% for the second group farms and the results of VRS - DEA and SSA were similar to each other. According to the results of SSA, education, number of feeding, the ratio of forage crops cultivated land area to the total land and the use of credit situations are statistically important for the first group farms. The feeding duration, number of feeding, the ratio of forage crops cultivated land area to the total land and the use of credit situations are important for the second group farms. The results of Tobit analyses showed that feeding period, number of feeding and the use of credit situations are meaningful for the first group of farms, while experience, feeding period and the use of credit situations are important for the second group of farms

Key Words: Economic analysis, Technical efficiency; Data envelopment analysis, Stochastic frontier analysis, Breedıng farms, TR83 regıon