60-72 aylık çocukların öz düzenleme ve zihin kuramı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between self regulation and theory of mind skills among 60-72 months aged children
Yazar: ERKAN ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. BİRSEN GÜZEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Bu araştırmada 60-72 aylık çocukların öz düzenleme ile zihin kuramı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Öz düzenleme becerileri; düzenleme ve kontrol becerileri alt boyutlarına göre incelenirken zihin kuramı; birincil yanlış inanış, ikinci yanlış inanış ve faux-pas boyutlarında incelenmiştir. Ayrıca öz düzenleme ve zihin kuramı becerileri demografik değişkenlere göre incelenmiştir. 
İlişkisel tarama modeline uygun olarak tasarlanan araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Beşiktaş, Bahçelievler ve Zeytinburnu ilçelerindeki kolay ulaşılabilirlik ilkesi doğrultusunda belirlenen toplam 6 okul öncesi eğitim kurumuna devam eden toplam 92 çocuktan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Bayındır ve Ural (2016) tarafından geliştirilen "Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği", Kontaş (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Zihin Kuramı Testi" ve araştırmacı tarafından oluşturulan "Demografik Bilgi Formu" kullanılmıştır. 
Araştırma verilerini analiz etmek için SPSS 25.0 paket programı dahilinde, öz düzenleme ve zihin kuramı becerileri arasındaki ilişkiyi tespit etmek için Nokta Çift Serili Korelasyon Analizi yapılmıştır. Öz düzenleme becerileri ve zihin kuramının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amacıyla, Ki-Kare Bağımsızlık Testi, Bağımsız Grup t Testi, Kruskal Wallis Testi analizleri yapılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, öz düzenleme becerileri ile zihin kuramı arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öz düzenleme becerileri alt boyutları düzenleme ve kontrol becerileri ile zihin birincil yanlış inanış alt testi arasında yapılan analizler sonucu anlamlı bir ilişki, ikincil yanlış inanış alt testi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı ve faux-pas alt testi arasında sadece kontrol becerileri alt boyutunda anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Çocukların zihin kuramı beceri düzeylerinin cinsiyet, kardeş sayısı, sosyo-ekonomik durum, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkelerine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Öz düzenlemenin alt boyutları düzenleme ve kontrol becerilerinin cinsiyet değişkenine göre kız çocukları lehine anlamlı bir fark oluşturduğu bulunurken kardeş sayısı ve sosyo-ekonomik duruma göre anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu açısından ise, kontrol becerileri ile anlamlı fark bulunurken düzenleme becerileri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.
 
Anahtar Kelimeler: Öz Düzenleme, Zihin Kuramı, Bilişsel Gelişim, Sosyal-Duygusal Gelişim

Abstract:
This research is aimed to investigate the relationship between the theory of mind and the self-regulation skills among 60-72 months aged children. The self-regulation skills included the regulation and control ability subscale and the theory of mind skills consisted of the first order false belief, second order false belief and the faux-pas dimensions. In addition, the self-regulation and theory of mind skills of children were compared and contrasted in terms of demographic variables of the participants. 
Research was designed in accordance with the relational screening model. The study group of the research was consisted of 92 children attending 6 preschool education institutions in Besiktas, Bahcelievler and Zeytinburnu districts of Istanbul city, which were determined in line with easy accessibility principle. In order to determine the self-regulation ans theory of mind skills of the children the "Self-Regulation Skill Scale" (Bayındır & Ural, 2016), the "Theory of Mind Test" (Kontaş, 2015) were implemented. In addition a "Demographic Information Form" was utilized to collect the demographic information of the participants. 
The data was analyzed with SPSS.25 programme. The results revealed that the self-regulation and theory of mind skills of children are correlated significantly. The analyses also showed that self-regulation total scores and control ability sub dimension scores correlated with the first order false- belief scores of children. However, the second order false-belief scores and the faux-pas scores were significantly correlated with the control ability subscale of self-regulation skills. 
The results indicated no statistical meaningful differences regarding the theory of mind skills of participants according to gender, number of siblings, socio-economic status and parental level of education. The regulation and control sub skills of self-regulation of children were statistically different according to the gender but not different according to the number of siblings and socio-economic status. The results also revealed statistically meaningful differences in terms of the control sub-skill levels of children according to their parents' educational level.

Keywords: Self-Regulation, Theory of Mind, Cognitive Development, Social-Emotional Development