Hisse senedi fiyatlarını etkileyen makroekonomik faktörler: BIST'de yer alan elektrik ve iletişim sektörleri üzerine bir uygulama
Macroeconomic factors affecting stock prices: An application related to  electricity and telecommunications sectors on the BIST
Yazar: DENİZ CANDAN
Danışman: DR. İSMET DEMİRKOL
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; VAR model =

Özet:
Borsa endeksleri reel piyasalarda yaşanan değişimlerin de öncü göstergesi konumundadır. Bu nedenle borsa endeksini etkileyen makroekonomik faktörler ve bunların etkilerinin nasıl olduğunun analizini yapmak tüm sermaye piyasası aktörleri için kritik öneme sahiptir.

İlk bölümde hisse senedi fiyatlarını etkileyen bazı makroekonomik faktörler ve işletme ile ilgili unsurlar hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Daha sonra konuyla ilgili gerek yurtiçinde gerek yurtdışında yapılmış çalışmalar hakkında özet bilgiler sunulmuştur.

Daha sonraki bölümlerde zaman serileri kullanılarak borsadaki elektrik ve iletişim sektörü endeksleri ile bazı makroekonomik faktörler arasında ilişkilerin tespiti için ampirik bir analiz yapılmıştır. İlk olarak 2007-2014 arasındaki zaman dönemi için modeller oluşturulmuştur. Daha sonra büyümeye dayalı olarak kriz dönemi belirlenmiş ve 2007-2014 arasındaki zaman dönemini kapsayan çalışma 2007-2010 dönemi kriz dönemi olarak ve 2010-2014 dönemi kriz olmayan dönem olarak ikiye ayrılmıştır. Analizler kapsamında modeller oluşturulmuş ve bu modeller çeşitli alt yöntemler (etki-tepki analizi, varyans ayrıştırma analizi ve granger nedensellik testi) ile test edilmiştir.

2007-2014 arasında kriz dönemi tanımlanmadan yapılan çalışmada; elektrik sektörü endeksinin açıklanmasında kendisi en önemli katkıyı sağlarken, nedensellik anlamında Doların endeks üzerindeki etkisinin önemli olduğu; iletişim sektörü endeksinin açıklanmasında başlangıçta kendisi, altın ve Dolar en önemli katkıyı sağlarken son dönemde para arzı ve TÜFE'nin de  açıklama miktarlarının önemli olduğu, nedensellik anlamında Dolar ve altının endeks üzerindeki etkisinin önemli olduğu tespit edilmiştir.

Kriz dönemi tanımlayarak yapılan çalışmada; 2007-2010 dönemi elektrik sektörü endeksinin açıklanmasında altın ve Dolar önemli katkı sağlarken, nedensellik anlamında elektrik sektörü endeksinin para arzı üzerindeki etkisinin önemli olduğu; 2010-2014 dönemi için endeksin açıklanmasında altın ve Dolar önemli katkı sağlarken, nedensellik anlamında Doların endeks üzerindeki etkisinin önemli olduğu tespit edilmiştir. 2007-2010 dönemi iletişim sektörü endeksinin açıklanmasında varyans ayrıştırma analizi ve nedensellik analizi için hiçbir faktörün katkı sağlamadığı; 2010-2014 dönemi için endeksin açıklanmasında altın, Dolar ve para arzı önemli katkı sağlarken, nedensellik analizi için hiçbir faktörün önemli bir katkı sağlamadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Stock market indexes are  the leading indicators of changes for real markets. That's why, making analysis related to macroeconomic factors and their effects on stock market indexes is more critical issue for all of financial market actors.

Information is given about some macroeconomic factors  and other issues affecting stock prices at first chapter of the thesis. Following that, summary about past studies done in Turkey and World is presented.

An empirical analysis by using time series was made to determine relations between stock market indexes for electricity and telecommunications sectors and some macroeconomic factors in the following chapters. Firstly models were created for time period between 2007 and 2014. After that crisis period determined based on economic growth and time period between 2007 and 2014 was diveded into two periods (crisis period between 2007 and 2010, normal period between 2010 and 2014). In scope of this analysis, some models was created and tested by using additional analysis methods (impulse response function, variance decomposition function and granger causality test).

In study covering between 2007 and 2014 without defining crisis period; the most important contribution to explanation of stock market index for electricity sector belonged to its own index values, in the meaining of causality Dollars had a big effect on index;  the most importantant contribution to explanation of stock market index for telecommunications sector belonged to its own index values, gold and Dollars in the initial periods but money supply and inflation rate were more effective in the recent periods, in terms of causality Dollars and gold had important effect on index.

In study including description of crisis period; for time period between 2007 and 2010, gold prices and dollars significantly affected  stock market index for electricity sector, regarding to causality analysis, change in money supply was found as an important indicator of future stock market behavior. For period between 2010 and 2014, the same relationship was  found between gold prices, dollars and stock market index for electricity sector, according to causality analysis, Dollars had important effect on index. For period between 2007 and 2010, no factor was  demonstrated to make an explanation of stock market index for telecommunications sector  in  variance and causality tests.  For time period between 2010 and 2014, gold prices, dollars and money supply significantly contributed to make an explanation of stock market index for telecommunications sector but there was  no factor effecting  causality analysis.