Metropollerde prestij göstergesi olarak yüksek yapılar
?High buildings? as prestige indicator in metropoles
Yazar: ASLI DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NESRİN DENGİZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
?Metropollerde Prestij Göstergesi Olarak Yüksek Yapılar? konulu bu tezin girişbölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi üzerine bilgi verilmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde tarihte yükseklik kavramının insan ile yapı ölçeğindenasıl buluştuğu anlatılmış ve işlevlerin dinsel, simgesel, toplumsal amaçlarla nasılkullanıldığı üzerinde durulmuştur.Zamanla manevi simgeler yerlerini tümüyle kapitalist dünyanın geçerli simgelerinebırakmışlardır. Gelişen malzemeler (çelik, betonarme), araçlar (asansör), yapım vekaldırma tekniklerinin ilerlemesi, daha yüksek binaların inşasına olanak vermiştir.Yüksek yapıların 19.yüzyıl sonu 20.yüzyıl başı bir bina tipolojisi olarakAmerika'daki doğuşu ve Avrupa'daki gelişimi sonrasında ise Asya'nın yüksek yapıyarışına katılışı anlatılmış, bu süreç çeşitli örneklerle incelenmiştir.Çalışmanın üçüncü bölümünde küreselleşme süresince metropollerde yaşanan?mekân, kültür, iktidar? ilişkisine değinilmiştir. Bu ilişki çerçevesinde metropollerinoluşmasını körükleyen küreselleşme ile, büyük firmaların bu kentleri bir Pazarolarak kullandıkları, bu güçlerin, iktidar ile kurdukları ilişkiler neticesinde mekânışekillendirdikleri görülmüştür.Bu ilişkiler doğrultusunda metropollerde güçlü firmaların prestij yarışı kendini?yüksek yapılar? olarak gösterirken, mevcut yerel iktidarın, halkın ve sivil toplumörgütlerinin yüksek yapı konusundaki yaklaşımı çok önemlidir. Bu bağlamdaaraştırmanın bu bölümünde yüksek yapı konusunda farklı tarihi ve ekonomikgeçmişleri olan metropollerin yüksek yapı konusundaki yaklaşımları incelenmiş,izlenen yüksek yapı politikalarına dikkat çekmek istenmiştir.Yüksek yapı yaklaşımlarının yanı sıra bu yaklaşımların uygulandığı metropollerdehızla devam eden prestij yarışı Dünya örnekleriyle irdelenmiştir. İkon binaların şehirgörünümü üzerindeki etkileri üzerinde durulmuş ve örneklerle irdelenmiştir.Dördüncü bölümde ise, Türkiye'de, yüksek yapılar, yüksek yapı yaklaşımları veörnekler üzerinde incelemeler yapılmıştır. İstanbul'da inşa edilen yüksek yapılarınDünya'da özellikle son on yılda inşa edilenlere göre bizde bilinen malzeme veteknolojiyle inşa edildikleri, yüksek yapı kavramına yeni bir vizyon ve ileri birdüşünce getirmedikleri görülmüştür. Ancak, mimari nitelikleri başarılı, özgünsayılabilecek az sayıda da olsa yüksek yapıların olduğu görülmektedir. Bu açıdanİstanbul özelinde Maslak Aksı'ndaki gelişmeler üzerinde durulmuştur. Bu bölgeyapı kompleksi etrafı trafikle çevrilmiş, bağımsız yapı adalarının içinde kentsel birbütünlük sağlanamadığı, birbirlerine bağlanacak akıcı yaya alanları olmadan tekbaşlarına konumlandıklarına dikkat çekmek istenmiştir. İstanbul'u özellikli kılansorun ise yüksek yapıların sadece yakın çevrelerini değil, İstanbul'u Dünya'daeşsiz yapan değerlerden Boğaziçi Mekânı'nı da ilgilendirdiği vurgulanmakistenmiştir.?2010 Avrupa Kültür Başkenti? olmaya hazırlanan ve geçmişten günümüze birçokfarklı kültüre ev sahipliği yapmış olan İstanbul'un finans merkezlerinin geçirdiğikentsel dönüşümün nedenlerine değinilmiş ve İstanbul'a özel bir ? Yüksek YapıPolitikası ve Stratejileri? nin henüz düzenlenmediği görülmüştür.Beşinci bölüm olan değerlendirme ve sonuç bölümünde ise Dünyametropollerinden seçilmiş dört örnek kronolojik bir yükseklik tablosu oluşturularakyüksek yapıların; kavram, oluşum, gelişim ve değişim içinde geçen serüvenisonucunda okunur bir görsel netice olarak değerlendirilmiştir. New York, Londra,Paris ve İstanbul metropolleri bu tablo üzerinde işlenmiş, kıyaslamalardan oluşanbir sonuç ve değerlendirme sunmak hedeflenmiştir. İstanbul için Yüksek YapıOluşum ve Gelişim Politikaları'nın oluşması gerekliliği, bu politikaların ?doğal sit? ve?kültürel miras? konularının dikkate alınarak yapılması gerekliliği vurgulanmıştır.Anahtar Kelimeler : Yüksek Yapılar, Prestij, İkon, Küreselleşme, Metropol

Abstract:
In the introduction part of this thesis with a subject of high buildings as prestigeindicator in metropoles, there had been given brief information on the purpose ofstudy, its content and methodology.The second part of this research paper concentrates on how the altitude conceptwas met by human beings and how the building functions are integrated into thereligious, symbolic and social objectives of the communities.In the course of the time, moral symbols have been totally replaced by currentsymbols of capitalist world. Developing materials (steel, concrete), tools (elevator),techniques of building and elevation have enabled the construction of higherbuildings.The start and rise of high buildings as building typology at the end of the 19thcentury and beginning of the 20th century in America and joining of Asia to highrisebuilding competition after the developments in Europe is also explained andanalyzed by giving different examples.In the third part of this research paper, the relationships between space, cultureand the use of power throughout the globalization in metropoles is studied .Globalization has urged and quickened the formation of metropoles , and within theframework of this relationship , those metropoles have become a good market areaand showcase for big companies. These capacities are shaping the locations as aresult of connections with current governments.The approach of the current government, public and civil society organizations tohigh buildings are really important while the high buildings are being constructed inthe metropoles as a result of prestige and power competition of the big companies.In this context, the approach of metropoles, which had different historic andeconomic background about high buildings, to high building concepts is analyzedand the attention is drawn to high building policies that are being followed.Together with different approaches to high building concept, the prestigecompetition is analyzed by given examples from the world. Effects of the iconbuildings on city?s appearance have also been analysed with the examples.The fourth part of the paper focuses on high building concept, approach to highbuilding concepts and examples in Turkey. High buildings in Istanbul have beenconstructed by the use of existing local tools and technology , compared to worldhigh buildings construction in last ten years, therefore; the approach in Turkey hasnot brought around a different vision or another concept to this area. Howeverthere are a few high buildings with original and successful architectural design thatare in existence.In this respect, the paper is focused on developments in ?Maslak Axis?. The mainkey points being brought about this area are as follows: The building complexesare surrounded by traffic, urban integrity could not be established within theindependent building blocks, and they are located in such an independent way thatthere are no efficient pedestrian roads to travel between them. The problem inIstanbul is not only concerning the near surroundings of those building but is alsoconcerning the Bosporus, which makes the city inimitable.The reasons of the urban transformation of financial centers of Istanbul, which isgetting prepared to be ?2010 European Culture Capital? and has cradled and is thehome of several different cultures throughout the history, are analyzed and theabsence of ?High Building Policies and Strategies? for Istanbul has beenestablished.In the fifth part of the paper- Conclusion and Evaluation- it has been concluded thatthe speeding construction of high buildings in Istanbul are inevitable and it is evena must have issue in some of the areas. The absence of policies and strategies forhigh buildings and not applying the planning in time have resulted the increaseconstruction of slum areas.The social and economic structure of the current city is undergoing a change as aresult of activity and human being density around the high buildings. Especially thefunctional, environmental and structural problems that are brought in to the societyby joining of the high buildings to city needs to be assessed carefully.Construction and development of high building policies have to be formed and theissue of cultural heritage needs to be seriously considered while forming thosepolicies.Key Words : High Rise Building, Prestige, Icon, Globalization, Metropole