Aliağa kurtarma kazısından ele geçen pişmiş toprak figürinleri
Terracotta figurines found during the rescue excavations in Aliağa
Yazar: MURAT FIRAT
Danışman: PROF. DR. NURAN ŞAHİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Figürün = Figurine ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; İzmir-Aliağa = İzmir-Aliağa

Özet:
Tezin kapsamını oluşturan terrakotta figürinler, iki farklı tipte karşımıza çıkmaktadır. Arkeoloji literatüründe kourotrophos ve temple boy olarak tanınan bu eserlerden, çalışma içerisinde toplam 27 adeti incelenmiştir. Her ne kadar farklı tipte de olsalar, bu figürinlerin yakın amaçlara hitaben üretildikleri gözlenmiştir. Özel bir grup terrakotta buluntu üzerine gerçekleştirilen bu çalışmada, öncelikle eserlerin dağılım bölgeleri ve ne için üretilmiş olabilecekleri soruları araştırılmıştır. Ardından, literatürdeki benzer örnekler tespit edilmiş ve kronolojik problemler çözülmeye çalışılmıştır. Bu gruplardan ilki kourotrophos adıyla tanınmaktadır. Araştırmalar sonucunda bu tarz figürinlerin Neolitik sürece ait Thesselia Sesklo kültüründen beri bilindiği gözlenmiştir. Kourotrophos, Hellen dünyasında, çocuk koruyuculuğu ve bakımı ile sorumlu tanrıçalarla ilişkilendirilmektedir. Bu görüşe paralel olarak, bu tarz heykelcikler yoğunlukla Aphrodite, Artemis, Athena, Demeter, Eileithyia, Gaia, Kybele. isimli tanrıçaların tapınaklarına bırakılmışlardır. Diğer bir kullanım şekli ise mezarlık alanlarıdır. Bu eserler çocuk mezarlarına veya anne mezarlarına bırakılmıştır. ikinci grup eserler ise literatürde temple boy (tapınak oğlanı)olarak tanınan pişmiş toprak heykelciklerdir. Bu tarz figürinlerin prototipleri 2. bin yıldan itibaren Mısır-Fenike-Kıbrıs ve Rhodos güzergahıyla Anadolu'ya ulaşmış ve Hellen dünyasında yayılmaya başlamıştır. Tapınak oğlanlar 'ı kourotrophoslar gibi mezarlık alanlarından ve bazı kutsal alanlardan ele geçmiştir. Araştırmalara göre, bu figürinler de çocukların korunması ve bakımı için tanrıçalara adanmışlardı. Ayrıca, tapmağa adanmış bir çocuğu da ifade ediyor olabilirlerdi.Yukarıda belirtilen amaçlar için üretilmiş olan eserlerin bizdeki örnekleri, Aliağa İlçe' sinde gerçekleştirilmiş bir müze kurtarma kazısından ele geçmişlerdir. Yapılan çalışmalar sonucunda ise, bu eserlerin M.Ö. 5. yüzyılın ortalarına tarihlendikleri gözlenmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Hie terracotta figurines, studied in this thesis, have two different types. These types are called the temple boy and the kourotrophos. 27 examples are included in this study. These figurens were probably produced to serve for the same purpose.. The figurines, studied in this thesis were found in a rescue excavation in Aliağa, carried out by the Izmir Archeological Museum. The figurens are studied in 3 sections. The first section includes the distribution of these figurines in the ancient Greek World. The second part deals with the reasons of their production. The last part studies their cronological problems. The first type, kourotrophos is known since the Neolothic Age in the Thesselian Culture. Kourotrophos, is connected with goddesses who took care of child and had their nursing; therefore these figurines were generally dedicated to the temples of Aphrodite, Artemis, Athena, Demeter, Eileithyia, Gaia andKybele. They were also put in the infant and mother graves. The examples studied in this thesis are dated to the 5. th. centuary B.C. The prototype of the other group of terracotta statuettes, known as temple boy had arrived to Anatolia in the second millennium B.C. by the route of Egypt- Phoenicia-Cyprus and Rhodos and were spread out to the ancient Greek world. Kourotrophos and temple boys were found in the cemeteries and sanctuaries. The figurines of temple boy symbolizes the protection and nursing by the goddesses. In addition to this, these figurines depict infant boys who served for the temples.