Bilgisayar destekli matris temelli montaj planlama sistem tasarım yazılımı
Computer-aided matrix-based assembly planning system design software
Yazar: ÖZKAN ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. CEM SİNANOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Bilgisayar destekli montaj = Computer aided assembly ; M-matrisler = M-matrices ; Montaj = Assembly

Özet:
Montaj, bir yapı oluşturmak için parçaları bir araya getirme işlemine veya bu işlemin sonucundaki ürüne verilen isimdir. Bu terim her iki amaç için de kullanılır. Montaj sistemlerinde parça sayısının artmasıyla birlikte montaj işleminin karmaşıklığı da artmaktadır. Bu karmaşıklığın üstesinden gelmek için montaj planlama alanında birçok araştırma yapılmış ve çeşitli montaj planlama yaklaşımları geliştirilmiştir.Bu tez kapsamında, montaj sistemlerinde uygun montaj sıralarını belirlemek için geliştirilen matris temelli montaj sırası planlama yaklaşımı kullanılmış ve uygun montaj sıraları içerisinden hacim optimizasyon kriterine göre optimum sıranın bulunması hedeflenmiştir. Geliştirilen montaj sırası planlama yazılımı AutoCAD 2012 Cad programı ile entegre şekilde çalışmaktadır. Bu yazılım AutoCAD 2012 Cad programıaltında makro yazma imkanı sağlayan VBA editörü ortamında geliştirilmiştir. Cad ortamı olarak AutoCAD' in seçilmesinin temel nedeni endüstride yaygın olarak kullanılması ve AutoCAD temel fonksiyonlarını kullanarak VBA editörü ile makroyazma imkanı sunmasıdır. Günümüzde kullanılan Cad programlarında otomatik montaj sıra planlayıcısı mevcut değildir. Bir montaj sistemine ait uygun montaj sıraları kullanıcı etkileşimi ile sağlanmaktadır. Bu alanda yapılan pek çok çalışma ve yazılım olmasına karşın henüz ticari hale getirilmemiştir. Tez çalışması kapsamında geliştirilen yazılımın temel hedefi bu eksiği gidermeye yönelik çalışmalar yapmaktır. Geliştirilen yazılım, AutoCAD çizim uzayında montaj sisteminin parçalarını belirleyebilmekte ve parçalar arasındaki ilişkileri matris formatında otomatik olaraktemsil etmektedir. Sonrasında matris temelli montaj sırası planlama metoduna göre parçalara çeşitli mantık (Boolean) operatörlerini uygulayarak uygun montaj sıralarınıüretmektedir. Parça sayısına göre değişiklik gösterebilen uygun montaj sıralarının sayısı montaj sistemine göre bazen yüzlerce veya binlerce olabilmektedir. Tasarımcının bu sıralarıayrı ayrı değerlendirmesi zor olduğundan dolayı hacim optimizasyon kriterine göre uygun montaj sıralarından optimumu seçilmektedir.Geliştirilen yazılım, 8 parçalı Palanga Yük Aparatı, 9 parçalı Bağlantı Kızağı ve Mafsal montaj sistemlerinde test edilmiştir. Uygun montaj sayıları sırasıyla 2516, 3090 ve 122 olarak belirlenmiştir. Mevcut uygun montaj sıralarına hacim optimizasyon kriteri uygulanarak her bir montaj sistemine ait sadece 1 adet montaj sırası elde edilmiştir.

Abstract:
Assembly is called to parts of the process of putting together to create a structure or as a result of this process, is the name given to the product. This term is used for both purposes. As the increasing number of pieces in assembly systems also increases the complexity of the assembly process. In order to overcome this complexity, a lot of research in the field of assembly planning has been done and a variety of assembly planning approaches have been developed. In this thesis, in order to determine the feasible assembly sequence systems, developed matrix-based assembly sequence planning approach is used and aimed to find the optimal sequence within the feasible assembly sequences according to the volume optimization criteria. The developed assembly sequence planning software is working with AutoCAD 2012 integratedly. This software was developed in the VBA editor which allows to write a macro in AutoCAD 2012. The main reason for the selection of AutoCAD as a CAD program is common use in industry and VBA editor which uses the basic functions of AutoCAD allows to write macro codes. For the cad programs that are used today, automatic assembly sequence planner is notavailable. Feasible assembly sequences of an assembly system are performed by user interaction. Although there have been many studies and software?s in this area, they have not been released commercially, yet. The main aim of developed software in the thesis is to conduct studies to solve this shortcoming.The developed software can determine assembly systems components in AutoCAD drawing space and provide relationship within components in the form of matrix. Then,by the method of matrix-based assembly sequence planning, components, which areapplied various Boolean operators, produces the feasible assembly sequence.According to the assembly system, feasible assembly sequence numbers which can be vary with part number sometimes may be hundreds or thousands. Due to the evaluationof these sequences is difficult for designer, according to the volume optimization criterion optimum sequence is selected in feasible assembly sequences. The developed software is tested in assembly systems which are 8-parts pulley load bracket, 9-parts connection cradle and joint. Feasible assembly sequence numbers are 2516, 3090 and 122 respectively. By applying the volume optimization criterion to these feasible assembly sequences, we obtained only 1 feasible assembly sequence.