Kış mevsiminde yarı açık ve kapalı barınaklarda yetiştirilen Anadolu mandalarında barınak içi sıcaklık ve nem değerlerinin süt verimi ve kompozisyonuna etkileri
The effects of indoor temperature and humidity values on milk yield and composition in Anatolian buffaloes raised in semi-open and closed barns in winter season
Yazar: FATİH ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ERDEM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anadolu mandası = Anatolian buffalo ; Barınaklar = Housing ; Nem = Moisture ; Süt kalitesi = Milk quality ; Süt verimi = Milk yield ; Sıcaklık = Temperature

Özet:
Bu çalışmada, yarı açık ve kapalı barınakların kış mevsiminde sağlamış olduğu
sıcaklık ve nem değerlerinin Anadolu mandalarında süt verim ve bileşenleri ile sütte
somatik hücre sayısı (SHS) düzeyini nasıl etkilediğinin ortaya konulması ve bu
amaçla her iki barınak tipinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada Samsun ili
Bafra ilçesinde bulunan ve besleme koşulları birbirine benzer olan iki tip barınakta
Aralık 2020-Mart 2021 ayları arasında sıcaklık ve nem değerleri belirlenmiş, bu
barınaklarda yetiştirilen mandalardan alınan süt örnekleri analiz edilmiştir. Kapalı ve
yarı açık barınakların ortalama sıcaklık değerleri sırasıyla 16,50±0,136 o C ve
10,05±0,110 o C, nem değerleri ise % 77,19±0,367 ve % 69,48±0,342 olarak
ölçülmüştür. Sıcaklık-nem indeksi (SNİ) değerleri ise kapalı ve yarı açık barınak tipi
için sırasıyla 61,09±0,211 ve 51,08±0,173 olarak belirlenmiştir. Barınak tipinin ve
dolayısıyla barınak ortamında sağlanan sıcaklık ve nem değerlerinin süt verim
miktarını etkilemediği çalışmada süt yağ oranı kapalı ve yarı açık barınak için
sırasıyla % 8,89±0,227 ve % 8,16±0,176 (P<0.05) olarak belirlenmiştir. Süt
bileşenleri barınak koşullarından etkilenmezken, logSHS düzeyi kapalı barınakta
(4,54±0,071) yarı açık barınağa göre (4,73±0,044) daha düşük (P<0.05) çıkmıştır.
Her iki barınak ortamındaki dönem boyunca görülen sıcaklık ve nem değerlerinin
değişiminin süt bileşiminde doğrusal olmayan değişimlere neden olduğu
görülmüştür. Kapalı barınakta barınak içi koşullar yağsız kuru madde (YKM),
protein ve laktoz üzerine etkili olurken (P<0.01), yarı açık barınakta en yüksek etki
yağ oranı ve SHS üzerinde olmuştur (P<0.001). Sonuç olarak çalışmanın yapıldığı
bölgede Anadolu mandalarının kapalı ve yarı açık barınak koşullarında sütteki yağ
oranı ile logSHS düzeyi bakımından bir fark görülmesine karşın, süt verimi ile diğer
süt bileşenleri bakımından önemli bir fark belirlenmediğinden, her iki tip barınağın
da manda yetiştiriciliğinde kullanılabileceği söylenebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to reveal the effect of temperature and humidity
values provided by the semi-open and closed barns in the winter season on milk yield
and components and the somatic cell count (SCC) level in milk in Anatolian
buffaloes, and to compare both barn types. In the study, temperature and humidity
values were determined between December 2020 and March 2021 in two types of
barns with similar feeding conditions in Bafra district, Samsun, and milk samples
taken from buffaloes raised in these barns were analyzed. The mean temperature
values of the closed and semi-open barns were measured to be 16.50±0.136 o C and
10.05±0.110 o C, and the humidity values were 77.19±0.367% and 69.48±0.342%,
respectively. Temperature-humidity index (THI) values were determined as
61.09±0.211 and 51.08±0.173 for the closed and semi-open barn type, respectively.
In the study, in which the type of barn and therefore the temperature and humidity
values provided in the barn environment did not affect the milk yield, the milk fat
ratio was determined as 8.89±0.227% and 8.16±0.176% (P<0.05) for closed and
semi-open barns, respectively. While milk components were not affected by the barn
conditions, the logSCC of milk was lower (4.54±0.071) in the closed barns when
compared to the semi-open barns (4.73±0.044) (P<0.05). It was observed that the
changes in temperature and humidity values in both barn environments during the
period caused nonlinear changes in milk composition. While indoor conditions were
effective on solids-non-fat (SNF), protein and lactose in the closed barn (P<0.01), the
highest effect was on the fat ratio and logSCC in the semi-open barns (P<0.001). As
a result, it can be said that both types of barns can be used in buffalo raising due to
the fact that there are no differences in terms of milk yield and milk components
except for fat ratio and logSCC levels.