Diyarbakır ili Hevsel bahçeleri sebze alanlarında kök ur nematodu tespiti ve yayılımının belirlenmesi
Detection and distribution of root knot nematodes in Hevsel gardens vegetable fields in Diyarbakir province
Yazar: BİLAL YAKUT
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ÇETİNTAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Diyarbakır = Diyarbakır ; Elektroforez = Electrophoresis ; Hevsel Bahçeleri = Hevsel Gardens ; Kök ur nematodları = Root knoot nematods

Özet:
Bu çalışmada, Diyarbakır ili hevsel bahçelerinde yetiştiriciliği yapılan sebze alanlarında bulunan kök-ur nematodları tespit edilerek yayılımları belirlenmiştir. 2019-2020 yıllarında Diyarbakır ili hevsel bahçelerinde yetiştiriciliği yapılan sebze alanlarında her bir tarladan 5 ila 10 bitki kök örneğinin alındığı 50 ayrı sebze tarlasında örnekleme
yapılmıştır. Örnekleme yapılan tarlalardan elde edilen kökler kök-ur skalasına göre değerlendirilmiştir. Urlu köklerden elde edilen nematodların, perineal patterns (anal kesit) ve PAGE (Poliakrilamid Jel Elektroforez) kullanılarak morfolojik ve biyokimyasal yöntemler ile teşhisi yapılarak yayılımı belirlenmiştir. Kök-ur nematodu türlerinde türe spesifik olan anal kesitler dişi bireylerden alındıktan sonra preparatları hazırlanmıştır. Hazırlanan bu preparatların ışık mikroskobu altında fotoğrafları çekilmiştir. Elde edilen fotoğraflar daha önce literatür‟de var olan perineal anahtarı ile karşılaştırılarak morfolojik olarak tür teşhisleri yapılmıştır. Perineal patterns (anal kesit) yöntemine tamamlayıcı olarak PAGE (Poliakrilamid Jel Elektroforez) yöntemi uygulanmıştır. PAGE yönteminde %8‟lik poliakrilamid jeller üzerinde oluşan her bir nematod‟un dişisine ait protein yapısında mevcut esteraz enziminin oluşturduğu protein bantlarının
UV ve beyaz ışıkta fotoğrafları çekilmiştir. Çekilen bu fotoğraflar esteraz fenotip anahtarı ile karşılaştırılarak tür teşhisine gidilmiştir. Tespit sonucunda teşhisi yapılan bu nematodların Meloidogyne incognita, Meloidogyne javanica ve Meloidogyne arenaria adı verilen türlere ait olduğu kullanılan her iki teşhis yöntemi ile ortaya çıkarılmıştır.
Diyarbakır ili hevsel bahceleri sebze alanlarında yapılan sörvey sonucunda taranan alanın yaklaşık %44‟ünün kök-ur nematodları ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kök-ur nematodu, Tür teşhisi, Anal kesit, Elektroforez

Abstract:
In this study, root-knot nematodes found in vegetables grown in Hevsel gardens in Diyarbakır province were identified and the nematode distribution was determined. Overall, 5 to 10 plant root samples for each of 50 different Hevsel gardens vegetable fields were sampled in 2019-2020. The root galling index scale was performed and nematodes obtained from roots were subjected to morphological and biochemical methods including perineal patterns (anal section) and PAGE Polyacrylamide Gel Electrophoresis) for the identification. Anal sections taken from individuals females were photographed under the light microscope identified morphologically. PAGE (Polyacrylamide Gel Electrophoresis) method was applied as a supplement to the perineal patterns (anal section) method. In the PAGE method, the protein bands formed by the esterase enzyme of each nematode in 8% polyacrylamide gels were photographed in white light. Species identification was made by comparing the esterase phenotype band for each gel. Both diagnostic methods in this study revealed that nematodes found in Hevsel gardens vegetable fields were consisted of Meloidogyne incognita, Meloidogyne javanica and Meloidogyne arenaria species. The study concluded that approximately 44% of the surveyed area was infested with root-knot nematodes.

Keywords: Root-knot nematode, Species identification, Anal section, Electrophoresis