Kentsel aktivite mekânlarına erişimin sosyal medya ağı ve kentsel topolojik veriler ile değerlendirilmesi
Evaluation of access to urban activity places with social media network and urban topological data
Yazar: HÜMA KARTAL
Danışman: PROF. DR. FATİH TERZİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Erişilebilirlik = Accessibility ; Mekan dizimi analiz yöntemi = Space syntax analysis method ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Sosyal medya ve sanal bağlantılarda yaşanan gelişmeler kentsel yaşamda yeni bir etkileşimli katman yaratmıştır. İnsanların birbirleri ve kentsel mekânla olan etkileşimi değiştikçe araştırmacılar için yeni metodojik yaklaşımların geliştirilmesi daha da önem kazanmıştır. Bu bağlamda konum bazlı sosyal medya ağlarından elde edilen veriler, kentsel mekâna dair okumalar, ölçüm ve değerlendirmelerde kullanıcının mekânla kurduğu ilişkiyi inceleme; kullanıcının algı ve tercihlerini yorumlamada değerli bir kaynak olarak kabul edilmektedir. Bu verilerin güncel, çok boyutlu, uygun maaliyetli, hızlı elde edilebilir oluşu ve geniş örneklem içermesi kentsel mekâna dair çalışmalarda kullanımını yaygınlaştırmaktadır. Fakat sahip olduğu tüm bu avantajlara rağmen kentsel mekâna dair çalışmaları salt algısal olan bu verilere dayandırmak mekânın çok boyutlu yapısını incelemede eksik kalacaktır. O nedenle algısal verilerin, objektif verilere dayalı ölçümlerle doğrulanması kentsel mekâna yönelik yapılacak çıkarımlarda doğruluk düzeyi yüsek temellendirmeler yapılmasına olanak sağlayacaktır. 
Bu tez çalışmasında kentsel aktivite mekânlarının konum bazlı sosyal medya ağ verileri ve mekân dizim (space syntax) analizleri ile iki katmanlı olarak analiz edilmesi amaçlanmıştır. Kentsel aktivite mekânlarına ait veriler (konum, tür, sayı, popülarite) Foursquare-Swarm uygulamasından temin edilmiştir. Bu sayede kullanıcının mekânla ilgili tercihlerinin gözlemlenmesine imkân tanınmıştır. Bu veriler, mekân dizim analizleri ile bütüncül bir şekilde yorumlanarak mekânsal konfigürasyonun kullanıcının algısı ve tercihleri üzerindeki yönlendirici etkisi sorgulanmıştır. 
Tez kapsamında, mekân dizim erişilebilirlik ölçütlerinden entegrasyon ve tercih değerinin arttıkça aktivite mekânlarının kümelenme eğiliminin ve çeşitliliğinin artacağı hipotezleri İstanbul, Kadıköy, Yeldeğirmeni çalışma alanında test edilmiştir. Aktif arazi kullanımlarının hareket örüntüsünü daha başarılı bir şekilde tahmin ettiği çalışmalara binaen Foursquare–Swarm API (arayüz) üzerinden indirilecek veriler aktif arazi kullanımı gerektiren yeme-içme, alışveriş-servis, dış mekân-rekreasyon, sanat-eğlence ve gece hayatı mekânlarına dair verileri içerecek şekilde sınıflandırılmıştır. Swarm-Foursquare verilerinin analizi, verilerin arayüz üzerinden indirilmesi, doğrulanması, görselleştirilmesi ve değerlendirilmesi süreçlerini içermektedir. Çalışma alanına dair erişilebilirlik analizleri Depthmap X Programı'nda segment haritası üzerinden üretilen açısal entegrasyon ve tercih analizleri ile gerçekleştirilmiştir. 
Bu analizlerden elde edilen sonuçlarla, mekân dizim teorisine göre, mekânsal konfigürasyonun yarattığı 'Doğal Hareketlilik' etkisi değerlendirilmiştir. Aktivite mekânlarının çalışma alanındaki dağılımını gösteren konum bazlı sosyal ağ verilerinin kümelenme eğilimi Moran's I ölçümü ile araştırılmış, mekân dizim erişilebilirlik analizleri ile aktivite mekânlarına dair sosyal medya verileri (aktivite mekânlarının sayısı, türü, çeşitliliği, popülaritesi) arasındaki ilişki korelasyon analizi ile incelenmiştir. 
Elde edilen sonuçlar, mekânsal konfigürasyonun kentsel hareketliliği ve arazi kullanımını yönlendirmede önemli bir itici güç olduğunu göstermektedir. Doğal hareket teorisinin de iddia ettiği üzere, daha yüksek entegrasyon ve tercih değerine sahip sokaklarda yaya hareketliliğini arttıran bir diğer etmenin de aktif arazi kullanımı gerektiren işlevler olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
The technological advancements in ICTs (Information and Communication Technologies) and Web 2.0 applications have brought a new interactive layer in urban environment. With the transformation of the way of people perceive and interact with each other and urban spaces it requires a holistic approach for urban studies. As ubiquitous crowd-sourced data, location based social media data provides insights on urban land use especially about activity related choices and spatio-temporal preferences. Since massive, fine-scaled, high frequency and mostly cost-free data sets harvested from location based social networks, they have widely used in urban studies. Although the opportunities for urban research, using location based social media data has limitations, comprising theoretical and context related uncertainties. Therefore, engage social media data with more robust theory and methods can enhance the validity of studies and enrich the knowledge on urban spaces.
In this paper, urban activity places are investigated with location based social network data and space syntax analysis. Information about activity places (POI-point of interest) including location, type (venue), number and popularity data is obtained from Foursquare-Swarm application representing urban activity distribution and activity related preferences. Through the interaction of Foursquare-Swarm data with space syntax accessibility analysis, the paper examines the role of spatial configuration in land uses and activity related choices and preferences. 
The main hypotheses of the study are that there is a correlation between space syntax accessibility measures integration and choice values of streets with clustering and varying of urban activity spaces in the case area Yeldeğirmeni neighbourhood located in Kadıköy, İstanbul. Based on the prior studies using active land uses for better understand about movement patterns, the urban activities (venues) are classified as retail and service, outdoor and recreation, art and entertainment and night life. Data about active urban spaces are collected from Foursquare-Swarm application and analysed in ETL process including data extract from Foursquare API, data transformation, validation, visualization and evaluation steps. Space syntax accessibility analysis of the case are normalised angular integration (NAIN) and choice (NACH) values measuring to-movement potential (economic centres) and main routes, respectively are produced through angular segment map created in Deptmap X Software. The space syntax accessibility measurements are further assessed in the context of the natural movement theory. Moran's I analysis is performed to test for spatial autocorrelation of the activity spaces and relationship between space syntax accessibility measures (NAIN and NACH values for different radiuses) and social media activity space data variables (number, type, variety and popularity) is measured with correlation analysis. 
The results indicate that spatial configuration of street network affects the movement pattern and the location of activity spaces in the built environment. In line with the natural movement theory, active land uses are another attractor in the streets that have high integration and choice values.