COVİD-19 pandemisinin kadınlardaki tütün kullanım örüntüsüne etkisinindeğerlendirilmesi: niteliksel bir araştırma
Evaluation of the impact of the COVİD-19 pandemic on the tobacco use pattern in women : a qualitative study
Yazar: PINAR BOSTAN
Danışman: PROF. DR. NADİYE PINAR AY
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Bu niteliksel araştırmanın amacı, pandemi sürecinde kadın sigara içicilerde tütün kullanım örüntüsünde oluşan değişiklikleri incelemek; bu değişikliklerin nasıl ve neden oluştuğuna yönelik kuramsal bir model ortaya koymaktır. 
Gereç ve Yöntem: Niteliksel olarak tasarlanan bu araştırmada, 18 yaş üstü aktif sigara içicisi kadınlara kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşıldı. Araştırmada, Bronfenbrenner tarafından geliştirilen, farklı kuramları birleştirerek sağlık davranışını açıklamaya yönelik ekolojik bir çerçeve sunan SEM kullanıldı.Veriler, yarı yapılandırılmış bir soru formu kullanılarak, derinlemesine görüşmeler yoluyla çevrimiçi olarak toplandı. Pandemi döneminde kadın içicilerdeki değişim, davranışı etkileyen kişisel, kişilerarası, toplumsal ve politik faktörler açısından irdelendi. Görüşmeler çözümlenerek, içerik analizi ile Atlas.ti programı kullanılarak incelendi.
Bulgular: Araştırmada, 19-70 yaş arası toplam 24 katılımcı ile görüşüldü ; yaş ortancası 37 (23-56.25) idi. Katılımcılarımızın biri okuryazar olmayan, ikisi ilkokul mezunu, biri ortaokul mezunu, 3'ü lise mezunu idi ; 6'sı üniversite öğrencisi, geri kalanlar da üniversite mezunu (n=11) kadınlardı ; 10'u bekar, 14'ü evli idi. FNBT ortalaması 3.7±2.4 (0-8) idi. Pandemi döneminde kadınlardaki tütün örüntüsü değişikliklerinin, "artma, azaltma ve değişiklik olmaması" şeklinde birbirinden farklılaştığı ve tütünün COVID-19 üzerine olumsuz etkisi nedeniyle içicilerde sigarayı bırakmak yönünde yaygın bir etki yaratılamadığı; oluşan niyet ve adımlarının sigara bırakma süreci ile sonuçlanamadığı anlaşıldı.
Sonuç: Pandemi döneminde, tütün kontrolü çalışmaları, kadınlarda azaltma/bırakma motivasyonu geliştirilmesi ve sigara bırakma yardımı için sağlık hizmetlerine ulaşım açısından yetersiz kalmıştır. Pandemi sırasında rutinleri korumak ve geliştirmek, egzersiz ve hobi olanaklarını artırmak, kaygıyla baş etme yöntemlerini yaygınlaştırmak da kadınlarda tütün kontrolü müdahaleleri açısından önemlidir.

Abstract:
Objective: The purpose of the study is to examine the changes in the tobacco use pattern of female smokers during the pandemic and to present a theoretical model explaining why and how these changes occured.
Materials and Methods: In this qualitative study, snowball sampling was used to recruit active smokers older than 18 years old. Bronfenbrenner's socio-ecological model (SEM) provides an ecological framework for explaining health behavior by combining various theories. Online individual interviews using a semi-structured questionnaire were used to collect data. Examining the personal, interpersonal, societal/cultural, and political factors that influenced the behavior of female smokers during the pandemic. The interviews were analyzed using the content analysis software, Atlas.ti.
Results: 24 participants between the ages of 19 and 70 were interviewed for the study; the median age was 37 (range: 24-56.25). One of our participants was illiterate, two completed primary school, one completed secondary school, and three completed high school; six were university students and the remainder were graduated from university (n=11); ten were single and fourteen were married. The average FNBT was 3.72±2.40 (0-8). Due to the negative effect of tobacco on COVID-19, there was no widespread effect for smokers to quit; it was also understood that the intentions and steps taken could not result in the smoking cessation process.
Conclusion: During the pandemic, tobacco control efforts were insufficient in terms of developing women's motivation to reduce or quit smoking and access to health services for smoking cessation help. In terms of tobacco control interventions for women, it is also essential to maintain and improve routines, increase opportunities for physical activity and hobbies, and disseminate anxiety management techniques.