Psikiyatri kliniğine başvuran 65 yaş üstü bireylerde; yaşlı ihmali-istismarı ve psikolojik destek ihtiyacının değerlendirilmesi
In i̇ndividuals over the age of 65 who applied to the psychiatry clinic; evaluation of elderly neglect-abuse and the need for psychological support
Yazar: AHMET KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. FİLİZ CİVİL ARSLAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Psikolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Geriatrik psikiyatri = Geriatric psychiatric ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Tıbbi psikoloji = Psychology-medical

Özet:
İnsan gelişiminin son aşaması olan yaşlanma, beraberinde birçok değişimi ve sağlık sorununu da getirmektedir. Yaşlıların sağlığını etkileyebilecek olan yaş ayrımcılığı ve yaşlı ihmali-istismarı güncel yaşlı ruh sağlığı sorunlarındandır. Bu araştırma da tanımlayıcı, analitik klinik araştırmalar kapsamında, 65 yaş üstü bireylerin maruz kaldıkları yaş ayrımcılığı, ihmali-istismarın düzeyi ve ihtiyaç duydukları psikolojik destek ihtiyacı değerlendirilmiştir. Araştırma örneklemi, KTÜ Farabi Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran 65 yaş üstü 135 yaşlı bireyden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Sosyodemografik veri formu, "Yaşlı Bireyler İçin Çok Boyutlu Gözlem Ölçeği", "Geriatrik Depresyon Ölçeği" "Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi" ve "Yaş Ayrımcılığı Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen araştırma veriler SPSS 22.0 programı aracılığıyla tanımlayıcı istatistiksel metotlar ve verilerin gruplar arası değerlendirmelerinde, Mann-Whitney U testi ile istismara maruz kalma, depresyon ve yaş ayrımcılığına dair veriler ise Kruskal Wallis testi ile analiz edilmiştir. Katılımcıların psikolojik destek ihtiyacının belirlenmesi için bir standart regresyon analizi kurulmuştur. Ayrıca psikolojik destek ihtiyacı ile depresyon, ihmal-istismar ve yaş ayrımcılığı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla Spearman's rho korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlarda; sosyal aktivitelere katılım göstermeyen yaşlı bireylerin depresyon, ihmal-istismar ve yaş ayrımcılığı düzeylerinin diğerlerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Sosyal medya kullanan ve ayrımcılık yaşamayan yaşlı bireylerin sosyal destek düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Hastaneye yatış yapan yaşlı bireylerin yapmayanlara göre; sosyal destek düzeyinin daha düşük ve depresyon düzeylerinin ise daha yüksek olduğu görülmüştür. Yaşlı bireylerin psikolojik destek ihtiyaçlarının %77'sinin depresyona, ihmal-istimara ve yaş ayrımcılığına bağlı olarak açıklanabildiği ve depresyonun psikolojik destek ihtiyacını pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir (F(3-134)=152,04, p<0.05). Araştırmada yaş ayrımcılığı ve yaşlı ihmal-istismarına yönelik psikolojik desteğin önemli bir ihtiyaç olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Geriatrik depresyon, psikolojik destek, yaşlılık, yaş ayrımcılığı, yaşlı ihmali ve istismarı

Abstract:
Aging, which is the last stage of human development, brings with it many changes and health problems. Ageism and neglect-abuse of the elderly, which may affect the health of the elderly, are among the current mental health problems of the elderly. In this study, within the scope of descriptive and analytical clinical studies, ageism, neglect-abuse level and the psychological support they need were evaluated. The research sample consists of 135 elderly individuals over the age of 65 who applied to the Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hospital Psychiatry Clinic. Sociodemographic data form, "Multidimensional Observation Scale for Elderly People", "Geriatric Depression Scale", "Hwalek-Sengstock Elderly Abuse Screening Test" and "Ageism Scale" were used as data collection tools. The research data obtained were analyzed with the descriptive statistical methods and intergroup evaluations of the data through the SPSS 22.0 program, the Mann-Whitney U test and the data on exposure to abuse, depression and ageism were analyzed with the Kruskal Wallis test. A standard regression analysis was established to determine the psychological support needs of the participants. In addition, Spearman's rho correlation analysis was performed to determine the relationship between the need for psychological support and the levels of depression, neglect-abuse and ageism. In the results obtained from the research; It has been observed that the depression, neglect-abuse and ageism levels of elderly individuals who do not participate in social activities are higher than the others. Social support levels of elderly individuals who use social media and do not experience discrimination were found to be higher. According to the elderly people who are hospitalized, compared to those who do not; It was observed that the level of social support was lower and the level of depression was higher. It was determined that 77% of the psychological support needs of elderly individuals could be explained by depression, neglect-abuse and ageism, and depression positively affected the need for psychological support (F(3-134)=152.04, p<0.05). In the study, it was found that psychological support for ageism and elderly neglect-abuse is an important need.

Keywords: Aging, ageism, elder neglect and abuse, geriatric depression, psychological support