Karadeniz bölgesinde koyun ve keçilerde Theileria ve Babesia türlerinin moleküler yöntemlerle belirlenmesi
Detection of Theileria and Babesia species in sheep and goats with molecular methods in the Black Sea Region
Yazar: MEHMET FATİH AYDIN
Danışman: PROF. DR. NAZİR DUMANLI
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Babesia = Babesia ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Keneler = Ticks ; Keçiler = Goats ; Koyunlar = Sheep ; Mikroskopi = Microscopy ; Theileria = Theileria

Özet:
Bu çalışma Türkiye'nin Karadeniz bölgesinde koyun ve keçilerde Theileria ve Babesia türlerinin varlığı ve yayılışının mikroskobik bakı ve revers line blotting (RLB) yöntemleri ile araştırılması ve bölgede koyun ve keçilerde bulunan kene türlerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla 2010 ve 2011 yıllarında bölgedeki çeşitli illere bağlı değişik odaklardaki koyun ve keçilerden 1128 kan örneği toplanmış (869 koyun ve 259 keçi) kan örneği toplanan koyun ve keçiler de dahil 2608 hayvan (2161 koyun ve 447 keçi) kene enfestasyonu yönünden muayene edilmiştir.Alınan kan örneklerinden sürme frotiler hazırlanmış, tekniğine uygun olarak boyanmış ve mikroskopta Theileria ve Babesia piroplasmları yönünden incelenmiştir. EDTA'lı kan örneklerinden uygun yöntemlerle genomik DNA'lar ekstrakte edilmiş, bu DNA'lar kullanılarak Theileria ve Babesia türlerinin 18S ssu rRNA geninin değişken V4 bölgesindeki, uzunluğu 360-430 bç olan bir bölge çoğaltılmış, elde edilen PZR ürünleri, tür spesifik probların bağlandığı bir membranda hibridize edilmiştir. Toplanan keneler stereo mikroskop altında incelenmiş ve tür identifikasyonları yapılmıştır.Kan frotilerinin mikroskobik muayenesinde 34 koyun (%3,91) ve 4 (%1,54) keçi olmak üzere toplam 38 (%3,37) hayvan Theileria spp. piroplasm formları yönünden pozitif bulunmuş, hiçbir hayvanda Babesia spp. piroplasmları tespit edilememiştir.RLB ile bölgede T. ovis'in koyunlarda %34,64, keçilerde %10,04 ve toplamda %28,99; B. ovis'in koyunlarda %0,58 ve toplamda %0,44; Theileria sp. OT3'ün koyunlarda %2,65, ve toplamda %2,04; Theileria sp. MK'nın koyunlarda %0,58, keçilerde %0,77 ve toplamda %0,62 oranlarında yayılış gösterdiği, B. ovis ve Theileria sp. OT3'ün sadece koyunlarda bulunduğu saptanmıştır.Koyunların 665'i (%30,77) ve keçilerin 147'si (%32,89) olmak üzere 812 hayvanda (%31,13) kene enfestasyonu belirlenmiş, 2263'ü koyunlardan, 534'ü de keçilerden olmak üzere 2797 kene toplanmıştır. Bu keneler Rhipicephalus turanicus (%28,64), Haemaphysalis parva (%22,60), R. bursa (%18,27), Dermacentor marginatus (%16,55), R. sanguineus (%3,32), Ixodes ricinus (%2,47), H. punctata (%2,36), Hyalomma marginatum (%2,22), H. sulcata (%1,39), H. excavatum (%1,18), H. concinna (%0,54) ve H. detritum (%0,46) olarak teşhis edilmiştir. Kenelerin mevsimsel dağılımına bakıldığında ise Rhipicephalus ve Hyalomma'ların ilkbahar ve yaz; Haemaphysalis'lerin kış, ilkbahar ve sonbahar; Dermacentor ve Ixodes'lerin ise bütün mevsimlerde görüldüğü ortaya konmuştur.

Abstract:
This study was carried out to investigate presence and distribution of Theileria and Babesia species with microscopic examination and reverse line blotting (RLB) techniques in sheep and goats in the Black Sea region of Türkiye and to determine the tick species of these animals in the region. For this purpose 1128 blood samples (869 sheep and 259 goat) were collected from sheep and goats by using the vacutained tubes containing EDTA in different provinces of various cities in the region in 2010 and 2011 years. A total of 2608 animals (2161 sheep and 447 goats) including blood samples collected sheep and goats were examined for tick infestation.Smears were prepared from the blood samples and stained with Giemsa and examined under the light microscope for Theileria and Babesia piroplasms. The genomic DNAs were extracted from blood samples. The length of 360-430 bp fragment in the variable V4 region of 18S SSU rRNA gene of Theileria and Babesia species was amplified using the gDNAs. The PCR products were hybridized to the membrane connected species spesific probes. Ticks were examined for identification under the stereo microscope.A total of 38 animals (3.37%) including 34 sheep (3.91%) and 4 goats (1.54%) were found to be positive for Theileria spp. piroplasms in microscopic examination of smears while Babesia spp. piroplasm could not detected.Infection rates were 34.64% in sheep, 10.04% in goats and totally 28.99% for T. ovis while 0.58% in sheep and totally 0.44% for B. ovis. However, Theileria sp. OT3 was detected in 2.65% of sheep and 2.04% of all animals, besides Theileria sp. MK had a 0.58% prevalance in sheep, 0.77% in goats and totally 0.62% with RLB. Although T. ovis and Theileria sp MK were determined in both sheep and goats, B. ovis and Theileria sp. OT3 were observed only in the sheep.A total of 812 animals (31.13%) that included 665 sheep (30.77%) and 147 goats (32.89%) were found to be infested with ticks. Totally 2797 ticks (2263 from sheep and 534 from goats) were collected. Ticks were identified as R. turanicus (%28,64), H. parva (%22,60), R. bursa (%18,27), D. marginatus (%16,55), R. sanguineus (%3,32), I. ricinus (%2,47), H. punctata (%2,36), H. marginatum (%2,22), H. sulcata (%1,39), H. excavatum (%1,18), H. concinna (%0,54) and H. detritum (%0,46). Seasonal distribution of identified ticks were detected that Rhipicephalus and Hyalomma present in spring and summer, Haemaphysalis in winter, spring and autumn, Dermacentor and Ixodes in all seasons.