Türkiye'de ortaöğretim öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılık düzeyleri ve kullanım alışkanlıkları: Kahramanmaraş örneği
Smartphone addiction and usage habit of secondary education students in Turkey: Kahramanmaraş sample
Yazar: KADİR ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. BEYHAN ZABUN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Mobil = Mobile ; Nomofobi = Nomophobia ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Sosyal medya = Social media ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; İnstagram = Instagram ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Akıllı telefonlar günümüzde en çok kullanılan elektronik araçlardan biridir. Günlük hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelen akıllı telefonların kullanıcılar açısından hem olumlu hem de olumsuz etkilerde bulunduğu söylenebilir. Akıllı telefonların ilk ortaya çıktığı tarihlerden günümüze kadar kullanım oranlarının sürekli arttığı görülmektedir ayrıca yakın gelecekte de bu oranların artması beklenmektedir. Kontrolsüz ve aşırı akıllı telefon kullanımı toplumdaki her bireyi etkilediği gibi ortaöğretim öğrencilerinin eğitim yaşantılarını da etkileyen bir rol oynamaktadır. Bu araştırma ortaöğretim öğrencilerinin  akıllı telefon bağımlılık düzeylerini ve kullanım alışkanlıklarını betimlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma  Kahramanmaraş ilinin merkez Dulkadiroğlu ve Onikişubat ilçelerinde  bulunan farklı okul türlerinde  (Fen lisesi, Anadolu  lisesi, İmam hatip lisesi, Çok programlı lise vb..) yapılmıştır. Küme  örnekleme yöntemiyle farklı niteliklere sahip 8 ayrı okul türü belirlenerek bu okullarda uygulama yapılmıştır. 2018-2019 eğitim öğretim yılında belirtilen okul türlerinde öğrenim görmekte olan 9, 10, 11, ve 12. sınıf  kademelerindeki 609 öğrenciye ölçek uygulanmıştır. Lise öğrencilerine ''Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği'' uygulanmış, kişisel veriler ise  araştırmacı tarafından hazırlanan ''Kişisel Bilgi Formu'' kullanılarak  elde edilmiştir. Öğrencilerden elde edilen verilerin analizinde  SPSS 25.0 istatistik programı  kullanılmıştır. Yapılan çalışma sonucuna göre öğrencilerin akıllı telefon bağımlılığının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Kız öğrencilerin akıllı telefon bağımlılık düzeyinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. En düşük bağımlılık oranının Fen lisesinde, en yüksek bağımlılık oranının ise Mesleki ve Teknik Anadolu lisesinde olduğu bulunmuştur. Ayrıca okul başarı puanı ile akıllı telefon bağımlılığı arasında negatif yönlü ilişki olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin boş zamanlarında en fazla akıllı telefonlarıyla vakit geçirdikleri ve müzik dinlendikleri bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğrencilerin çoğunun akıllı telefonlarında en fazla sosyal ağları kullandığı belirlenmiştir. Öğrencilerin akıllı telefonlarında en çok kullandıkları uygulamaların sırasıyla Whatsapp, İnstagram ve Youtube olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Smartphones are one of the most used electronic devices nowadays. Becoming an indispensable part of daily life, it can be said that smartphones have both positive and negative effects on users. From the times when smartphones first used till today, usage rate of smartphones has been increasing and this rate is expected to increase more in near future. Just as uncontrolled and excessive usage of smartphones affects every individual in society, it has also a role effecting the education life of secondary education students. This study has been done to describe smartphone addiction and usage habit of secondary education students.  The study has been conducted in different school types (Science high school, Anatolian high school, İmam Hatip high school, Multi-Program high school etc.) in Dulkadiroğlu and Onikişubat central provinces of Kahramanmaraş city. The study was conducted by using cluster sampling method in 8 different school types having different qualifications. The scale was applied on 609 students studying 9 ,10, 11 and 12th grades in mentioned school types during 2018-2019 education year. ''Smartphone Addiction Scale'' was applied on high school students, and personal data was obtained by using '' Personal Information Form'' by researcher. For the analysis of obtained data SPSS 25.0 statistic program was used. According to the study result, smartphone addiction of students found to be medium level. It is ascertained that addiction level of girls are higher than boys. The lowest addiction level was found in Science high schools, and the highest level in Vocational and Technical Anatolian high school. It is determined that there is a negative directed relation between school success grades and smartphone addiction. It is found that students are using their smartphones and listening music in their free times.  It is specified that students are using their smartphones most to use social networks. It is confirmed that the most used applications in smartphones by students are Whatsapp, Instagram and Youtube.