Teknolojik gelişmelerin büyük ölçekli işletmelerdeki endüstri ilişkileri sistemine etkileri
The in fluence of technology developments to the industrial relation system at large scale
Yazar: MEHMET ALİ SÜNBÜL
Danışman: PROF. DR. ADNAN GÜLERMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Büyük ölçekli işletmeler = Large scale companies ; Endüstri ilişkileri = Industrial relations ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; İşletmeler = Businesses

Özet:
ÖZET Dünya teknolojik gelişmelerin etkisiyle yeni bir değişim sürecine girmiştir. Kıta Avrupa ülkelerinde 1970'li yıllarda başlayan, Türkiye'de ise 1985 yılından itibaren etkisini gösteren değişim, büyük ölçekli işletmelerin endüstri ilişkileri yapısını etkilemekle birlikte aynı zamanda içinde bulunduğu ülkenin endüstri ilişkileri sistemini de etkilemiştir. Bu değişimin en büyük nedeni, ileri teknolojidir. Teknolojinin; küreselleşme, uluslar arası rekabet, toplam kalite ve serbest piyasa ekonomisi alanlarını da etkilediği bir realite olarak görülmektedir. Bütün bu etkileşimler endüstri ilişkileri sistemini de derinden etkilemektedir. İleri teknolojinin en çok kullanıldığı alanlar; savunma sanayii, eğitim, iletişim, demir çelik, enerji, tekstil ve tarım alanlarıdır. İleri teknoloji kullanan büyük ölçekli işletmeler, küreselleşmeye uyum arayışı neticesinde üretim ve yönetim modellerini değiştirmişlerdir. Böylece yönetim kademelerinde bir bütünleşme meydana gelmiştir. Bu da işletmenin insan kaynakları departmanında değişmeler yol açmıştır. Türk endüstri ilişkileri sistemi, yasalar tarafından düzenlenmesinden, devletin işveren olmasından, işsizlik ve istihdam yapısından etkilenmektedir. Teknoloji gelişmeler de sistemi etkileyen önemli faktörler araşma girmiştir. Büyük ölçekli işletmelerin ileri teknoloji kullanması, verimlilik standartlarını, işgücünün özelliklerini, çalışma koşularını, çahşma yaşammı, örgüt kültürünü, çahşma davranışlarını, insana verilen değeri ve ücret kriterini etkilemektedir. Ayrıca işçi-işveren arasında olumlu gelişmeler de görülmektedir. Alt kademe yönetim biçiminin gelişmesi ile işçilerin olumlu gelişmeler de görülmektedir. Alt kademe yönetim biçiminin gelişmesi ile işçilerin kalite kontrol yönetimi şeklinde yönetime katılması sağlanmaktadır. Bununla birlikte çalışma biçimlerini (esnek çahşma) de ikili antlaşma ile düzenleyebilme olanaklarına sahip bulunmaktadır. Bütün bu gelişmeler sendikaların güçlerinde azalma meydana getirmiştir. Sonuç olarak teknolojik gelişmelerin etkisiyle büyük ölçekli işletmelerde görülen bu değişim, ulusal ve uluslararası boyutlara ulaşıp, uluslararası sınırların kalkmasına, rekabetin bütün hızıyla devam etmesine, ekonomide liberalizmin yaygınlaşmasına ve küreselleşmeye neden olmaktadır. Böylece teknolojik gelişmelerin, endüstri ilişkileri sisteminin de değişim gerçeğinin ortaya çıkartılmasında önemli fonksiyonu bulunmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT With the in fluence of developments technology, the world has alread entered a process. Having started in tehe continental European countries in the 1970 and shown its effects in turkey as from 1985, this change not only deeply influenced the industrial relations structure of large-scale businesses, but influenced the industrial relations system of the country in which it is found. The greatest cause of such a change is developments technology, it is a reality that the advanced technology influences the fields of globalization, international competition, total quality and free market economy. All such interactions deeply influences the industrial relations system. The fields in which advanced technology is used most are Defense, Industry, Education, Communications, Steel, Power, Textiles and Agriculture. Large-Scale Businesses utilizing advanced technology have altered their models of production and management as a consequence of their search for compliance with globalization. In this way, an integration has taken place in the management stages. And this has caused changes in the human resources department of the business. The Turkish Industrial Relations is influenced by the fact that it is regulated by laws, that the state is an employer and by the unemployment and employment structure, developments technology has also entered among the most important factors which influence the system. The utilization of advanced technology by large-scale businesses influances their productivity standards, characteristics of labour power, working conditions, working life, organizational culture, labour behaviours, value given to humanbeings and waging criteria. Further positive progresses are observed between the employers and the employees. With the development of the lower stage management model, the employees are ensured to take part in management in the form of Quality Control Management, However, they may also have opportunities to be able to organize the working styles (flexible work) througy bilatered in the power of the labour unions. As a conclusion, such a change as observed in large-scale businesses which utilize developments technology reaches national and international dimensions and results in the removal of the international borderlines, the continuation of the competetion at full speed, spreading of liberalism in economy and the globalization. Thus advanced technology has an important function in revealing the industrial relations system. II