Mehmet B.İbrahim'in manzum Şir'atü'l-İslam tercümesinin metin ve tahlili (İlk on beş fasıl)
The critical edition of Mehmed Ibn İbrahim's poetical translation of Şhir'at l-İslam
Yazar: AHMET AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜNYAMİN AYÇİÇEĞİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Muhammed bin İbrahim = Muhammed bin İbrahim ; Osmanlı edebiyatı = Ottoman literature ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviriyazı = Transcription ; Şir'atü'l-İslam = Şir'atü'l-İslam

Özet:
Şir'atü'l-İslâm, İmamzâde Muhammed b. Ebû Bekir'in XII. yy.da kaleme aldığı fıkıh ve âdâb-ı muâşeretle ilgili konuları içeren Arapça bir eserdir. Bu eser, Osmanlı ulemâsı tarafından ilgi görmüş, eserin manzûm ve mensûr olmak üzere birçok tercümesi yapılmıştır. Bu çalışmaya konu olan manzûm Tercüme-i Şir'atü'l-İslâm ise Mehmed b. İbrâhim tarafından XVI. yy.da kaleme alınmıştır. Eser, yaklaşık olarak 9.000 beyitten oluşmaktadır. Çalışmaya konu olan kısım ise ilk on beş faslın ihtivâ ettiği 1762 beyitten ibârettir. Eserde, hasta ziyâretinin âdâbı, cenâze işlemleri, hayvan hakları, nazar, aile ilişkileri, sosyal ilişkilerde uyulması gereken kurallar, giyim kuşamla ilgili hususlar ve sosyal hayatın düzeni gibi bir insanın günlük hayatına ilişkin konular, 48 fasıl halinde detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Çalışmaya Şir'atü'l-İslâm'ın tanımı, içeriği ve kapsamı ele alınarak başlanmış, eserin müellifi ve mütercimi hakkında bilgi verilerek devam edilmiştir. Daha sonra eserin içerik ve şekil özelliklerine değinilmiş, eserdeki dinî ve tasavvufî kavramlar incelenmiş ve son olarak da Şir'atü'l-İslâm'ın edisyon kritikli metni verilmiştir. Bu çalışmayla ilim âlemine Şir'atü'l-İslâm'ın farklı bir nüshası sunulmuş, eserin Türk-İslâm edebiyatındaki yeri ve önemi tespit edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şir'atü'l-İslâm, Tercüme-i Şir'atü'l-İslâm, İmamzâde, Muhammed b. Ebû Bekir, Mehmed b. İbrâhim, Manzûm Tercüme.

Abstract:
Shir'at l-Islām is an Arabic work written by Imamzada Muhammad ibn Abu Bakr in the 12th century on fiqḥ and Islamic etiquette. This work took the attention of the Ottoman scholars and was translated in prose and verse for many times. The poetical translation studied in this thesis, Tercume-i Sir'atu'l-Islam, was conducted by Mehmed ibn Ibrahim in the 16th century. It consists of 9000 bayts out of which 1762 couplets from the first fifteen parts are examined in this study. It gives detailed information in 48 chapters on visiting patients, funeral procedures, animal rights, the evil eye, naming of children, family relationships, rules to be followed in social relations, clothing rules and the layout of the social life. This study starts with the description of Shir'at l-Islām and introduces its author and translator. Then it continues with the analysis of the Tercume which examines its literary features and the religious and mystical concepts found in the text. The reader will find the critical edition in the end. The main purpose of this study is to introduce a new text or version of Shir'at l-Islam to the field with a detailed description about its place and importance in Turkish Islamic literature.
Keywords: Shir'at l-Islam, Translation of Sir'atu'l-Islam, Imamzade Muhammad b. Abu Bakr, Mehmed b. Ibrahim, Poetical Tranlation.