Uluslararası kalkınma ve kapasite geliştirme projelerinde çalışan proje yöneticilerinin görevleri, sorumlulukları ve yönetsel yetkinlikleri
Tasks, responsibilities and managerial competencies of project managers working in the international development and capacity building projects
Yazar: HASAN YENİGÜL
Danışman: PROF. DR. HATİCE AZİZE ERGENELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Az gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkelerin ekonomik ve sosyal refahının artırılmasına yönelik yapılan kalkınma yardımlarında, proje bazlı hibeler sıklıkla kullanılmaktadır. Uluslararası kalkınma ve kapasite geliştirme projeleri şeklinde yürütülen bu yardımlarda, projelerin başarısını ve uzun vadedeki sürdürülebilirliğini etkileyen çeşitli yönetsel faktörler bulunmaktadır. Bu yönetsel faktörlerden bir tanesi de bu projelerde çalışan proje yöneticilerinin yetkinlikleridir. Bu alana yönelik çalışmalarda bireysel, teknik, kişilerarası ve örgütsel yetkinliklere ilişkin çeşitli sınıflandırmalar yapılmaktadır. Literatürde öne çıkan yetkinlikler arasında eleştirel ve analitik düşünme, kavramsal tasarım, ihtiyaçlara odaklanma, sonuç odaklılık, esneklik, etik ve kültürel çeşitliliğe ilişkin duyarlılık, kişilerarası iletişim, takım çalışması, karmaşık ortamlarda paydaş yönetimi, çatışma yönetimi, kriz yönetimi ve müzakere yönetimi bulunmaktadır.

Bu araştırmanın amacı, uluslararası kalkınma ve kapasite projelerinde çalışan proje yöneticilerinin yetkinlerini incelemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik analiz yaklaşımı tercih edilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış açık uçlu sorular yardımıyla ve derinlemesine görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Amaçlı örnekleme göre seçilen katılımcılar, uluslararası ve kalkınma kapasite geliştirme projelerine proje bazlı hibe veren bir kamu kurumunun çalışanlarından oluşmaktadır. İlgili birimdeki çalışan sayısı sekiz olmasına rağmen on yıl ve üzeri deneyim sahibi ve derinlemesine bilgi birikimi olan 4 katılımcı çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Görüşme soruları literatürde yer alan yetkinlikler ile PM4NGOs kuruluşunun önerdiği dört boyutlu yetkinlikler modeli baz alınarak hazırlanmıştır. Toplam on bir sorudan oluşan görüşme sorularının her biri, tez kapsamında çeşitli alt bölümlerde detaylı bir şekilde tartışılan ve literatürde önemli bir yer kaplayan boyutlara/kategorilere odaklanmıştır. Yazılı cevaplardan ve yüz yüze görüşmelerden elde edilen verilerden kodlar oluşturulmuş; söz konusu kodlar ilgili kategorilere dağıtılmıştır. Bu nedenle, çalışma çoğunlukla tümdengelimsel yorumlayıcı içerik analizine dayanmaktadır.

Araştırma bulgularına göre katılımcıların işaret ettiği yetkinlikler arasında zihinsel yaratıcılığa sahip olmak, öngörüde bulunabilmek, analiz yeteneğine sahip olmak, müzakere edebilmek, kuvvetli iletişim sahibi olmak, network kurabilmek, çözüm odaklı olmak, empati yapabilmek, liderlik sergilemek, takım çalışmasına yatkın olmak, kurgulama yeteneğine sahip olmak, ihtiyaç tespiti yapabilmek, sınırlı zamanı yönetebilmek, mali kaynak dağılımında deneyimli olmak, mesleki donanıma sahip olmak, maliyet kontrolü yapabilmek, izleme/değerlendirmede deneyimli olmak ve risk analizi yapabilmek gibi yetkinlikler bulunmaktadır. Araştırmanın, uluslararası kalkınma ve kapasite geliştirme projelerindeki kurumsal aktörlerden biri olan finansman otoritesindeki proje yöneticilerinin yetkinliklerine odaklanması bakımından literatüre katkı sunması beklenmektedir.

Abstract:
Project-based grants are frequently used in development aid aimed at improving the economic and social welfare of underdeveloped countries and developing countries. There are various managerial factors that influence the project success and long-term sustainability in international development and capacity building projects. One of these managerial factors is project managers' competencies working in these projects. Some classifications such as individual, technical, interpersonal and organizational are made in the researches in this field. Competencies highlighted in the literature include critical and analytical thinking, conceptual design, focusing on needs, results orientation, flexibility, sensitivity to ethics and cultural diversity, interpersonal communication, teamwork, stakeholder management in complex environments, conflict management, crisis management and negotiation management.

The purpose of this research is to examine the competencies of project managers working in international development and capacity building projects. Qualitative research method and phenomenological analysis approach were preferred in the study. Data were collected with the help of semi-structured open-ended questions and in-depth interview technique. Participants, who were selected based on purposive sampling, consist of employees of a public institution that provides project-based grants to international and development capacity building projects. Although the number of employees in the relevant department is eight, four participants with at least ten years of experience and in-depth knowledge constitute the sample of the study. Interview questions were prepared based on the competencies in the literature and the four-dimensional competencies model suggested by the PM4NGOs. Each of the eleven interview questions focused on the literature dimensions/categories, which are discussed in detail in various subsections of the thesis. Codes were created from data obtained from written answers and face-to-face interviews, and were distributed to the relevant categories. Therefore, the study is mostly based on deductive interpretive content analysis.

According to the research findings, among the competencies pointed out by the participants are having intellectual creativity, having the foresight, having the ability to analyze, being able to negotiate, having strong communication, being able to network, being solution-oriented, being able to empathize, exhibiting leadership, exhibiting teamwork skills, having the ability to design, being able to identify needs, being able to manage limited time, being experienced in financial resource allocation, having the occupational skills, being able to control costs, being experienced in monitoring/evaluation and being able to make risk analysis. The research is expected to contribute to the literature in terms of focusing on the competencies of the project managers in the financial authority, which is one of the institutional actors in international development and capacity building projects.