Metamodernizm ekseninde yeni bir tür olarak metamodern sinema
Metamodern cinema as a new genre on the axis of metamodernism
Yazar: DENİZ OĞUZCAN
Danışman: DOÇ. DR. GİZEM PARLAYANDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dijitalleşme = Digitalization ; Metamodernizm = Metamodernism

Özet:
Sinema, tarih boyunca hem içinde bulunduğu toplum tarafından şekillendirilmiş hem de toplumları şekillendirmiş olan bir sanat dalı olarak öne çıkmıştır. Modern Sinema 20. yüzyılın başlarından itibaren gerçekçi, yeni teknikler deneyen bir sinema dönemi yaratmışken; Postmodern Sinema, modernin karşıtı olarak parçalanmış, çok katmanlı anlatımı ve gerçeklikten uzak biçimiyle kendini göstermiştir.  Son dönemde ise sinema dijitalleşmeyle birlikte bir dönüşüm içine girmiştir. Bu dönüşüm, filmlerin hem içerik hem de biçimsel özelliklerinde değişiklikler yaratmaya başlamıştır. Özellikle sanal gerçeklik, metaverse, yapay zeka gibi teknolojilerin odak noktası haline gelen sinema, halihazırda dönüşmeye devam etmektedir. Bu araştırmanın amacı metamodernizmi 'şemsiye bir kavram' olarak belirleyerek içinde bulunduğumuz çağın dijitalleşme ile dönüşümünün sinemayı şu ana kadar nasıl etkilediği ve gelecekte nasıl etkileyeceğini ortaya koymaktır. Bu bakış açısıyla kavramsal bir çerçeve oluşturmak, günümüzdeki yeni teknolojiler sebebiyle yeni bir döneme girildiğini ve buna bağlı olarak yeni bir sinema kavrayışının ortaya çıktığını belirlemek adına Türkiye'deki sinema uzmanlarının görüşlerini bir araya getirip bir uzlaşı elde ederek yeni bir sinema yaklaşımı meydana getirmek hedeflenmiştir. Sinemada yakın geçmişte yaşanan teknolojik gelişmelerin; prodüksiyon süreçleri, anlatım dili ve biçimi, gösterim aşaması ile seyir pratiklerinde ne gibi değişimler gerçekleştirdiğini belirlemek ve aynı zamanda günümüz ile yakın gelecekte yaşanması beklenen teknolojik gelişmelerin ne gibi dönüşümlere yol açacağını irdelemek üzere gelecek projeksiyonu oluşturmak çalışmanın diğer amaçları arasındadır. Bu araştırmanın sinemanın yakın geçmişi ve geleceğine yönelik olması araştırma için en uygun yöntemin "Delphi Tekniği" olduğunu göstermiştir. 26 katılımcı ile ilk turda yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler analiz edilerek ortaya çıkan ortak düşünceler, 81 ifadeden oluşan ankete çevrilerek katılımcılara tekrar yöneltilmiştir. Uzlaşı sağlanan ifadeler ve kod haritaları ile yeni bir sinema yaklaşımı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Metamodernizm, Metamodern Sinema, Yapay Zeka, Metaverse, Sanal Gerçeklik, Dijitalleşme.

Abstract:
Throughout history, cinema has come to the fore as a branch of art that has both shaped the society in which it exists and shaped societies. Modern Cinema is a period of realistic cinema experimenting with new techniques since the early 20th century. Postmodern Cinema, on the other hand, has shown itself as the opposite of modern cinema with its fragmented, multi-layered narrative and unrealistic form.  Recently, cinema has entered into a transformation with digitalization. This transformation has started to create changes in both the content and formal characteristics of films. Cinema, which has become the focal point of technologies such as virtual reality, metaverse and artificial intelligence, continues to transform. The aim of this research is to identify metamodernism as an 'umbrella concept' and to reveal how the transformation of the current era with digitalization has affected cinema so far and how it will affect it in the future. From this point of view, in order to create a conceptual framework, to determine that a new era has entered due to today's new technologies and that a new understanding of cinema has emerged accordingly, it is aimed to bring together the opinions of cinema academics and cinema sector employees, who are considered as cinema experts in Türkiye, and to create a new approach to cinema by achieving a consensus. Other aims of the study include determining what changes the technological developments in cinema in the recent past have brought about in production processes, narrative language and style, the screening stage and viewing practices, as well as creating a future projection to examine what kind of transformations the technological developments expected to be experienced today and in the near future will lead to. The fact that this research is about the recent past and future of cinema showed that the most appropriate method for the research was the "Delphi Technique". With 26 participants, semi-structured in-depth interviews were conducted in the first round. These interviews were analyzed and the common thoughts that emerged were translated into a questionnaire consisting of 81 statements and re-directed to the participants. A new cinema approach was put forward with the consensus statements and code maps.

Keywords: Metamodernism, Metamodern Cinema, Artificial Intelligence, Metaverse, Virtual Reality, Digitalization.