COVID-19 pandemisinde yetişkin bireylerde depresyon ve COVİD-19 korku durumu ile diyet kalitesi arasındaki ilişkinin saptanması
Detection of the relationship between depression and COVİD-19 fear and diet quality in adults during COVID-19 pandemic
Yazar: BİLGE SEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN AÇIKGÖZ PINAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı / Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Korku = Fear ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Bu çalışma Covid-19 pandemi döneminde bireylerin depresyon ve Covid-19 korku durumları ile diyet kaliteleri arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla 19-64 yaş arası, 56 kadın ve 49 erkek olmak üzere, toplam 105 gönüllü birey ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında bireylerin demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, Covid-19 Korku Durumları (FCV-19S), depresyon, stres, anksiyete durumları (DASS-21) ve diyet kaliteleri (HEI-2015) online ortamda uygulanan anket formu aracılığıyla sorgulanmıştır. Covid-19 pandemisinde bireylerin %42,9'unun evde yemek pişirme sıklığının arttığı; %51,4'ünün hazır yemek tüketim sıklığının azaldığı belirlenmiştir. Kadın bireylerin FCV-19S puanları ortalama 20,3±6,40 puan; erkeklerin 16,9±6,78 puan olarak saptanmıştır (p<0,05). Kadın bireylerin DASS-21 puanı ortanca değeri 36(42) puan; erkek bireylerin 16(46) puan olarak belirlenmiştir (p<0,05). FCV-19S ve DASS-21 arasında pozitif yönde istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,416 ve p=0,000). HEI-2015 ile DASS-21 ve FCV-19S arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Kadın bireylerin HEI-2015 puanı ortalama 64,0±13,07 puan; erkek bireylerin HEI-2015 puanları ortalama 55,3±11,62 puan olarak saptanmıştır (p<0,05). HEI-2015 sınıflamasına göre diyet kalitesi zayıf olan bireylerin %61,9'unun erkek ve diyet kalitesi iyi olan bireylerin %70'inin kadın olduğu belirlenmiştir (p>0,05). Çalışmaya katılan bireylerin enerji, karbonhidrat (g/gün), yağ (g/gün), yağ (%), doymuş yağ, tekli doymamış yağ asitleri, retinol, toplam posa, çözünür ve çözünmez posa, magnezyum, demir, karoten, K vitamini, tiamin, B6 vitamini, biotin, folat, C vitamini, potasyum ve klor alımları ile ile HEI-2015 puanları arasında pozitif yönlü istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Bireylerin DASS-21 puanları ile karbonhidrat (g/gün), karbonhidrat (%), bitkisel protein alımları arasında negatif yönlü, yağ (%) alımları ile arasında pozitif yönlü istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Pandemi döneminde bireylerin depresyon, stres, anksiyete ve korku düzeylerinin azaltılması, bireylerin beslenme alışkanlıklarına olumlu yönde etki ederek diyet kalitelerinin iyi seviyede kalabilmesine yardımcı olacaktır. Bu nedenle bireylerin psikolog ve diyetisyenden oluşan multidisipliner bir ekipten destek almalarının önemli olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted with 105 volunteers, 56 female and 49 male aged,19-64,  to determine the relationship between depression and fear of Covid-19 and their diet quality during the Covid-19. The questionnaire was collected online to determine information about individuals' demographic characteristics, fear of Covid-19 (FCV-19S), depression, anxiety, stress levels (DASS-21) and diet quality (HEI-2015). It was determined that 42,9% of individuals increased home cooking and 51,4% of those decreased ready meal consumption during Covid-19 pandemic. The mean FCV-19S scores of females and males determined respectively 20,3± 6,40 and 16,9±6,78 (p<0,05). The median DASS-21 scores of females and males determined respectively 36(42) and 16(46) (p<0,05). A statistically significant positive correlation was found between FCV-19S and DASS-21 (r=0,416 and p=0,000). The mean HEI-2015 scores of females and males determined respectively 64,0±13,07 and 55,3±11,62 (p<0,05).  According to the HEI-2015 classification, 61,9% of the individuals with low diet quality were male, and according to the HEI-2015 classification, 70% of the individuals with good diet quality were female (p>0.05). It was determined that significant positive correlation between HEI 2015 and energy, carbohydrates (g/day), fat (g/day), fat (%), saturated fat, monounsaturated fatty acids, retinol, total fiber, soluble and insoluble fiber, magnesium, iron, carotene, vitamin K, thiamine, B6, biotin, folate, vitamin C, potassium and chlorine (p<0,05). A statistically significant correlation was found between DASS-21 score and carbohydrate (g/day), carbohydrate (%), plant-based protein intakes in a negative direction, also found between DASS-21and fat (%) intakes in a positive direction (p<0.05). Reducing depression, stress, anxiety and fear levels during the Pandemic will help in terms of ensuring a good level of diet quality by affecting the nutritional habits of individuals. For this reason it is thought that it will be important individuals receive support from multidisciplinary team consisting of dietitians and psychologists.