Okul müdürlerinin dağıtımcı liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin iş birliği arasındaki ilişkide güç mesafesinin düzenleyicilik rolü
The moderating role of power distance on the relationship between principals' distributed leadership practices and teacher collaboration
Yazar: KÜBRA OFLUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NEDİM ÖZDEMİR
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dağıtımcı liderlik = Distributor leadership ; Güç mesafesi = Power distance ; Öğretmenlerin mesleki iş birliği = Teacher collaboration

Özet:
Öğretmen iş birliği okul geliştirme çalışmaları açısından kritik bir öneme sahiptir. Geçmiş araştırma bulguları öğretmenlerin meslektaşlarından destek almasının öğretim ile ilgili problemleri çözmesini ve öğrenci başarısını artırmasını sağladığını ortaya koymaktadır. Öte yandan okulların iş birliği için gerekli ortamı sağlamada bazı sorunlarla karşılaştığı görülmektedir. Okul müdürünün liderlik yapması, öğretmenlerin iş birliği uygulamalarını teşvik etmede önem göstermektedir. Ayrıca son dönemde yapılan araştırmalar, kültürel bağlamın liderlik uygulamalarını şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu açıdan dağıtımcı liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin iş birliği arasındaki ilişkinin güç mesafesi algısına göre nasıl şekillendiğini belirlemek alanyazına, uygulayıcılara ve politika yapıcılara önemli bilgiler sunabilir. Bu kapsamda, mevcut çalışmanın amacı, okul müdürünün dağıtımcı liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin iş birliği arasındaki ilişkide güç mesafesinin düzenleyicilik rolünü incelemektir. 
Bu araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Çalışmanın evrenini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İzmir ili sınırları içerisinde bulunan Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Karabağlar, Karşıyaka ve Konak ilçelerindeki 471 ortaokulda görev yapan 16.995 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmadaki veriler okullar ve okulların içerisindeki öğretmenler olmak üzere iki düzeyli hiyerarşik bir yapıdadır. Bu kapsamda, bu araştırmada iki düzeyli örneklem alma yoluna gidilmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak İzmir'in Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Karabağlar, Karşıyaka ve Konak ilçelerinde yer alan okullar arasından ilçedeki okul sayısına orantılı olarak tabakalı örnekleme yöntemi ile 80 okul belirlenmiştir (2. Düzey). Ardından, her bir okulda ortalama 9 öğretmen rastgele örrnekleme yöntemi ile çalışma kapsamına dahil edilmiştir (1. Düzey). Uygulama sonucunda 80 okuldan 754 öğretmene ulaşılmıştır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak öğretmen iş birliği ölçeği, dağıtımcı liderlik envanteri ve güç mesafesi ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca, öğretmenlere ait demografik bilgileri elde etmek amacıyla kişisel bilgi formu hazırlanmıştır. Toplanan veriler, Mplus 8.6 yazılımı kullanılarak iki düzeyli yapısal eşitlik modeli (YEM) ile analiz edilmiştir. Bu bağlamda kültürel bir değişken olarak güç mesafesinin düzenleyicilik rolü test edilmiştir.
Elde edilen bulgular şu şekildedir: (1) Okul müdürlerinin dağıtımcı liderlik uygulamaları öğretmen iş birliğini yordamaktadır. (2) Öğretmen iş birliği güç mesafesini yordamaktadır. (3) Okul müdürlerinin dağıtımcı liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin iş birliği arasındaki ilişkide güç mesafesinin düzenleyicilik rolü vardır. Bu kapsamda, araştırmada politika yapıcılara okullarda karar alma süreçlerine katılmaları için öğretmenleri teşvik eden 2023 vizyonu ile birlikte bir kez daha vurgulanan birlikte karar alma mekanizmalarının uygulanmasına özen gösterilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Teacher collaboration is critical in school improvement efforts. Previous research findings reveal that teachers' getting support from their colleagues enables them to solve teaching-related problems and increase student achievement. On the other hand, it is observed that schools face some problems in providing the necessary environment for collaboration. The school principal's leadership is important in encouraging teachers' collaboration practices. In addition, recent studies reveal that the cultural context shapes leadership practices. In this respect, determining how the relationship between distributed leadership practices and teachers' collaboration is shaped by the perception of power distance can provide important information to the literature, practitioners and policy makers. Accordingly, the aim of this research is to examine the moderating role of the power distance in the relationship between the school principals' distributed leadership practices and the collaboration of teachers.
This research is a descriptive study in relational screening model. The universe of the study consists of 16,995 teachers working in 471 secondary schools in Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Karabağlar, Karşıyaka and Konak districts within the borders of İzmir province in the 2021-2022 academic year. The data of the research is in a hierarchical structure with two levels, namely schools and teachers in schools. In this context, two-level sampling was used in this study. In this direction, firstly, 80 schools were determined among the schools located in Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Karabağlar, Karşıyaka and Konak districts of İzmir, proportional to the number of schools in the district, using the stratified sampling method (Level 2). Subsequently, an average of 9 teachers in each school were included in the study by random sampling (Level 1). Accordingly, 754 teachers were reached in 80 schools. In this research, teacher collaboration scale, distributed leadership inventory and power distance scale were used as data collection tools. In addition, a personal information form was prepared in order to obtain demographic information of teachers. The collected data were analyzed with two-level structural equality modeling using Mplus 8.6 software. In this context, the moderating role of power distance as a cultural variable has been tested. The findings are as follows: (1) Distributed leadership practices of school principals predict teacher collaboration. (2) Teacher collaboration predicts power distance. (3) Power distance has a moderating role on the relationship between distributed leadership practices of school principals and collaboration of teachers. In this context, we recommend policymakers to take into consideration to the implementation of co-decision mechanisms, which is emphasized once again with the 2023 vision, which encourages teachers to participate in decision-making processes in schools.