Osmanlı'dan Cumhuriyet'e bir devlet adamı: Haydar (Vaner) Bey
A statesman from ottoman to republic: Haydar (Vaner) Bey
Yazar: MUSTAFA SARI
Danışman: Y.DOÇ.DR. HALUK SELVİ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Tarih = History

Özet:
Anahtar Kelimeler : Haydar (Vaner) Bey, Birinci Dünya Savaşı'nda İran-Irak Cephesi, Kürtler, Nasturiler, Ermeniler, Musul Sorunu, Milli Mücadele'de Van, Konya İsyanı. "Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bir Devlet Adamı: Haydar (Vaner) Bey" adlı bu çalışma, Osmanlı Develeti'nin son döneminde ve yeni Türk Devleti'nin ilk yıllarında önemli görevlerde bulunan Haydar (Vaner) Bey'in hayatını ortaya koymaktadır. II. Meşrutiyet Öncesi Balkanlar, Balkan Savaşları, Arnavutluk sorunu, Birinci Dünya Savaşı'nda Maraş-Zeytun İsyanı ve Irak-İran Cephesi, Musul Sorunu, savaş sonrası Diyarbakır ve Bitlis, başta İngilizler olmak üzere büyük devletlerin Van ve civarındaki faaliyetleri: bağımsız bir Kürdistan, Ermenistan ve Nasturi yurdu kurma teşebbüslerinin önlemesi, Sivas'ta Heyet-i Temsiliye çalışmaları ve yeni bir devletin şekillenmesi, Son Osmanlı Mebuslar Meclisi, Konya İsyanı, 1920-1923 TBMM çalışmaları, Dahiliye Encümeni Reisliği, Nasturi ve Kürtlere karşı 1922 Revandiz Harekatı Haydar Bey'in etrafında gelişen olaylardır. Haydar Bey'in hayatı-faaliyetleri, arşiv belgeleri, TBMM Zabıt Cerideleri, gazeteler, yerli-yabancı yazarlara ait kitaplar ve makaleler ışığında incelenerek Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki ve Türkiye Cumhuriyeti 'nin ilk yıllarındaki olayların gün yüzüne çıkarılarak, tarihe ışık tutulması amaçlanmıştır.

Abstract:
A Statesman from Ottoman to Republic: Haydar (Vaner) Bey Key Words: Haydar (Vaner) Bey, The Iran-Iraq Front during the First World War, Kurds, Nestorians, Armenians, the Mosul Question, Van in the time of National War, The Konia Revolt. This research entitled "A Statesman from Ottoman to Republic: Haydar (Vaner) Bey" examines the life of Haydar (Vaner) Bey who had significant missions during the last years of the Ottoman Empire and the first years of the new Turkish Republic. His activities in Balkans, during the Balkan Wars, the Albanian Question before the Second Constitutional Monarchy, the Maraş-Zeitun Uprising and the Mosul Question in the time of the First World War, Diyarbakir and Bitlis after the war. Haydar Bey's efforts to prevent the great powers', especially English's activities in Van, and their attempts to establish an independent Kurdistan, Armenia and Nestorian Country; Haydar Bey's participation to the activities of "Heyet-i Temsiliye" in Sivas, to the last Ottoman Assembly of Deputies; his the endeavors of suppressing of the Konia revolt; his studies in the First Turkish Great National Assembly (TBMM); his chairmanship of Inner Committee (Dahiliye Encümeni Reisliği); his Rewanduz Operation against Nestorians and Kurds in 1922 are main turning points of this study. As Haydar Bey's life and activities are examined in the light of archival documents, written proceedings of TBMM, newspapers, the books and articles belong to native- foreign writers; it is aimed to come into light the events occurred during the last years of the Ottoman Empire and the first years of the Republican of Turkey.