Yetiştirme yurtları örneğinde sosyal hizmet uzmanlarının sosyal hizmet değerlerini mesleki uygulamalarına aktarışı
Application of social work values by social workers in residential care for young people
Yazar: HALE MERİÇ KARABEKİR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM CANKURTARAN ÖNTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Hizmet değeri = Service value ; Mesleki değer = Occupational value ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yetiştirme yurtları = Orphanages ; İş ahlakı = Business ethic

Özet:
Sosyal hizmet, uygulamasını bilgi, beceri ve değer sacayağına dayandıran bir meslektir. Sosyal hizmet değerleri mesleğe yön vermekte, kararlarda etkili olmakta, uygulamaları şekillendirmektedir. Bu merkezi rolü sebebiyle gündemde tutulması, tartışılması, yükselen yeni dünya görüşüyle tekrar yorumlanması, geliştirilmesi önemlidir. Bu araştırmada Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu (IFSW) ve Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği'nin (IASSW) sosyal hizmet değerleri olarak kabul ettiği; insan onuruna ve insan haklarına saygı, kendi kaderini tayin, katılım hakkını geliştirme, bireyi bütün olarak ele alma, güçlü yanların geliştirilmesi, sosyal adalet, olumsuz ayrımcılıkla mücadele, çeşitliliğin tanınması, kaynakların eşit dağıtımı, adil olmayan politikalarla ve uygulamalarla mücadele, birlik ve dayanışma içinde çalışma temel alınmıştır. Bu araştırmanın temel amacı; sosyal hizmet değerlerini gündeme getirmek, tartışmaya açmak, uzmanların sosyal hizmet değerlerini uygulamaya nasıl aktardığını ortaya çıkararak, uygulamada kullanılan yolların sosyal hizmet eğitimine ve uygulamasına yeni yollar geliştirmesine katkıda bulunmaktır. Bu araştırmada; sosyal hizmet uzmanlarının değerleri nasıl tanımladıkları ve uygulamaya aktardıkları anlaşılmaya çalışıldığından nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'nin 7 bölgesinde yetiştirme yurtlarında çalışmış ya da çalışmakta olan 24 sosyal hizmet uzmanı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.Araştırma sonucunda sosyal hizmet uzmanlarının; tanımları netleştirme ve içini doldurma yönünde çalışmalar gerekse de, aldıkları mesleki eğitim doğrultusunda kavramsal olarak birçok sosyal hizmet değerinin farkında oldukları görülmüştür. Farklı coğrafyalarda çalışmakta olan sosyal hizmet uzmanlarının zengin deneyimleri, sosyal hizmet değerlerinin uygulamaya aktarma örneklerini de zenginleştirmektedir. Uzmanların insana saygı değerini uygulamaya aktarma örneklerinin, sosyal adalet değerinden daha fazla olduğu görülmüştür. Uzmanların çalıştıkları örgütsel yapının ağır bürokratik işleri değerler açısından mesleki uygulamalarına ayırdıkları zamanı önemli ölçüde daraltmaktadır. Uzmanlar sosyal hizmet değerlerinin uygulanmasına ilişkin hizmet içi eğitim, oryantasyon ya da süpervizyon desteği almamaktadırlar. Ayrıca teftişlerde uygulamalarının sosyal hizmet değerlerine uygunluğuna ilişkin bir geribildirim almamaktadırlar. Bu araştırmayla uzmanların hem sosyal hizmet sisteminden, hem de sosyal hizmet eğitiminden sosyal hizmet değerlerinin uygulanmasına yönelik desteğe ihtiyaçları olduğu ortaya çıkmıştır.Anahtar SözcüklerSosyal hizmet değerleri, kendi kaderini tayin, insan hakları, insan onuru, sosyal adalet, ayrımcılıkla ve baskıyla mücadele, güçlendirme, sosyal hizmet etiği

Abstract:
Social work has its base in knowledge, skills and values. Social work values provide vision and direction to the profession, are effective in decision making and shape the practice. Due to their central role, it is important for social work values to be discussed, reevaluated with the new paradigm and developed continuously. In this research social work values that have been accepted by International Federation of Social Workers (IFSW) and International Association of Social Work Schools (IASSW) are taken as a base. These values are respect for human dignity and human rights, respecting self-determination, promoting participation, treating each person as a whole, developing strengths, social justice, challenging negative discrimination, recognizing diversity, distributing resources equitably, challenging unjust policies and practices, and working in solidarity. The main purpose of this research is to contribute to open social work values to discussion. It further aims to inspire the field and education of social work to develop new ways in applying social work values by analyzing ways in which social workers apply these values in their practices. Qualitative method has been preferred in order to elicit how social workers define and apply social work values. Interviews are done with 24 social workers who have worked or are still working in the residential care for young people in 7 regions of Turkey.Although further analysis and clarification are needed, the research showed that social workers are aware of social work values as concepts gained during their social work education. Different experiences of social workers working in different regions enrich the examples for application of social work values. More practices were observed on respect for human worth than on social justice. The work overload and bureaucracy lessen the amount of time and energy social workers have to focus on the application of social work values. Social workers do not have support as in-service training, supervision or orientation programs; nor do they have any feedback mechanism on their practice of social work values. Social workers who work in different regions do not have the possibility to come together to discuss their problems, create new solutions and develop practices to realize social work values. Therefore, the research shows that there is a very strong need for further support from the social work institutional system and social work education to improve social workers? contribution to the application of social work values.Key WordsSocial work values, self-determination, human rights, human dignity, social justice, challenging discrimination and oppression, empowerment, social work ethics