Glukoz 6 fosfat dehidrogenaz enzim eksikliği olan çocuklarda mutasyon analizi çalışması
Working mutation analysis in children with glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency
Yazar: ENGİN TETİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF ZİYA ARAL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Enzimler = Enzymes ; Favizm = Favism ; Glükozfosfat dehidrogenaz = Glucosephosphate dehydrogenases ; Mutasyon = Mutation ; Sarılık-neonatal = Jaundice-neonatal ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: Glukoz 6-fosfat dehidrogenaz enzim eksikliği olan çocuklarda Dünya?da ve 
Türkiye?de en sık rastlanan mutasyon olan G6PD S218F Akdeniz mutasyonunun görülme 
sıklığını belirlemek.
GEREÇ ve YÖNTEMLER: Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk 
Hematolojisi ve Neonatoloji Bilim Dalları?nda 2004-2012 yılları arasında Glukoz 6 fosfat 
dehidrogenaz enzim eksikliği tanısı alan, enzim düzeyi düşük saptanan (<6 U/grHb) ve 
mutasyon çalışması yapılmış olan hastalar dahil edildi. Hastaların başvuru yakınması ve 
öyküsü, fizik inceleme bulguları, laboratuvar sonuçları (tam kan sayımı, karaciğer fonksiyon 
testleri, enzim düzeyleri, mutasyon analizi sonuçları) kaydedildi. Enzim düzeyi biyokimya 
labaratuvarında quantitative spectrophotometry yöntemi ile, mutasyon analizi genetik 
laboratuvarında lightcycler 1.5 real-time PCR cihazında melting-curve analizi ile yapıldı.
BULGULAR: G6PD enzim eksikliği anemisi tanısı konulan 60 hastanın, 29?u yenidoğan 
sarılığı , 31?i favizm nedeniyle başvurdu. Hastaların 44?ü erkek (%73,3), 16?sı (%26,7) kız; 
favizm tanısı konulan olguların 27?si (%87) erkek, 4?ü (%13) kız; yenidoğan sarılığı 
olgularının 17?si (%58) erkek, 12?si (%41,3) kız idi. Favizm tanısı konulan 31 olgunun 
30?unda halsizlik 28?inde sarılık ve 22?sinde kusma yakınması mevcuttu. Bakla yedikten 
sonra semptomların görülmesi arasında geçen süre ortalama 6 saat (dağılım (2-24 saat) idi. 
Yenidoğan döneminde sarılık ile başvuran olguların üçünde patolojik sarılık (ilk 24 saat 
içinde başlayan sarılık), 16?sında uzamış sarılık öyküsü mevcuttu. Sarılıklı bebeklerin 
hiçbirisinde anemi saptanmaması konjugasyon bozukluğunun temel mekanizma olduğunu 
düşündürdü. Toplam üçü erkek, biri kız 4 bebeğe hiperbilirubinemi nedeniyle kan değişimi 
yapıldı. G6PD eksikliği saptanan 60 olgunun 15?inde (%25) homozigot, 6?sında (%10) 
heterozigot olmak üzere 21 hastada (%35) G6PD S218F Akdeniz mutasyonu tespit edildi. 
Mutasyon saptanan olguların 13?ünde (%42) favizm, 8?inde (%27) yenidoğan sarılığı 
mevcuttu. Homozigot mutasyon saptanan 15 hastanın 1?si (%6,6) kız, 14?ü (%93) erkekti. Bu 
fark istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.001). G6PD S218F heterozigot mutasyonu saptanan 6 
hastanın hepsi kızdı. Homozigot mutasyon saptanan olguların 4?ü YDS, 11?i bakla yeme 
sonrası sarılık; heterozigot mutasyon saptanan olguların ise 4?ü YDS, ikisi bakla yeme sonrası 
sarılık yakınmasıyla başvurdu.G6PD S218F mutasyon görülme sıklığı açısından favizm ve 
yenidoğan sarılığı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (P=0.130). 48
SONUÇ: Çalışmamızda G6PD S218F Akdeniz mutasyonu sıklığını %35 olarak saptadık. Bu 
oran ülkemizdeki diğer çalışmalarda belirtilen oranlardan (%53-80) düşüktü. Bu durum 
bölgesel farklılıklara bağlı olabileceği gibi çalışmalardaki olgu sayılarının ve olgu 
özelliklerinin farklılığından da kaynaklanabilir. Akdeniz mutasyonu dışındaki diğer 
mutasyonların DNA dizi analizi ile saptanması bölgemizin özelliklerini daha iyi yansıtacaktır.
Anahtar sözcükler: G6PD S218F mutasyonu, Akdeniz mutasyonu, glukoz-6-fosfat 
dehidrogenaz eksikliği, yenidoğan sarılığı, favizm

Abstract:
OBJECTIVE : To determine the incidence of Mediterranean G6PD S218F mutation which is 
the most common mutation among glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD) deficiency 
cases both in the world and in our country. 
MATERIALS AND METHODS: Were included G6PD deficiency cases whose enzyme 
levels<6 with mutation analysis, and diagnosed between 2004-2012 at neonatology and 
hematology department in Adnan Menderes University Hospital. The presenting complaints 
and history, physical examination findings, laboratory results (complete blood count, liver 
function tests, enzyme levels, mutation analysis of the results) of patients were recorded. 
G6PD activity was determined by quantitative spectrophotometry in biochemistry and G6PD 
mutations were analyzed with LightCycler 5.1 real-time PCR melting-curve analysis in 
genetics.
RESULTS: Totally 60 patients with the diagnosis of G6PD deficiency anemia admitted to 
hospital; 29 have neonatal jaundice and 31 have favizm. 44 patients (73.3%)were male, 16 
(26.7%) were female; favizm cases diagnosed 27 (87%) patients were male and 4 (13%) were 
females. 17 cases of neonatal jaundice (58%) were male and 12 (41.3%) were female. In 28 of 
31 patients diagnosed with favizm have fatigue, 30 patients have jaundice and 22 have 
vomiting. The average time between the occurrence of symptoms after eating fava is 6 hours 
(range, 2-24 hours). Three patients who presented with jaundice in neonatal period had 
pathological jaundice (jaundice beginning in the first 24 hours), 16 patients had a history of 
prolonged jaundice. Anemia was not detected, in any of the babies who have jaundice, 
seemed to be the principal mechanism is conjugation disorder. Exchange transfüssion was 
applicated to 4 patients with hyperbilirubinemia, 3 of them were male and 1 was female. 
Totally in 21 patients (35%) G6PD deficiency has been detected; 15 patients (25%) were 
homozygously, 6 (10%), patient were heterozygous of G6PD Mediterranean S218F mutation 
was detected. Mutations detected in 13 (42%) favizm, 8 patients (27%) had neonatal jaundice. 
1 of 15 patients with homozygous mutation (6.6%) were female and 14 (93%) were male. The 
difference was statistically significant (p <0.001). All 6 patients with G6PD mutation S218F 
heterozygous were female. 4 of homozygous mutation detected patients had neonatal 
jaundice, 11 had jaundice after eating beans, 4 of patients with heterozygous mutations had 
neonatal jaundice, and 2 had jaundice after eating bean. There is no statistically difference 50
between G6PD S218F mutation incidence of favizm and neonatal jaundice in the newborns 
(p= 0130).
CONCLUSION: We determined the incidence of mutations in G6PD Mediterranean S218F 
as 35%. This ratio is lower than the other investigations in our country with the ratio of 53-
80%. This situation may be due to regional differences in the number of cases and case 
studies, such as caused by differences in characteristics. DNA sequence analysis of mutations 
other than the detection of mutations in the Mediterranean region determination better reflect 
the characteristics of our region.
Key words: S218F mutation of G6PD, Mediterranean mutation, glucose-6-phosphate 
dehydrogenase deficiency, neonatal jaundice, favizm.