Bütünleştirici dinleme modeli uygulamalarının ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerine etkisi
The influence of integrative listening model applications on primary school fifth grade students listening skills
Yazar: DURSUN AKSU
Danışman: DOÇ. DR. MURAT AŞICI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkin dinleme = Active listening

Özet:
Bu araştırma ile ilköğretim birinci kademe öğrencilerinin dinleme becerisinin geliştirilmesinde ?Bütünleştirici Dinleme Modeli? uygulamalarının etkililiğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Öntest- sontest kontrol gruplu olarak düzenlenen bu araştırmada aşağıdaki hipotezler test edilmiştir:
1.Bütünleştirici Dinleme Modeli ilköğretim 5. Sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerini olumlu yönde geliştirir.
2.Bütünleştirici Dinleme Modeli uygulamaları farklı cinsiyet alt gruplarında yer alan ilköğretim 5. Sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerini olumlu yönde etkilemektedir.
3.Bütünleştirici Dinleme Modeli uygulamaları okul öncesi eğitim alan ya da almayan ilköğretim 5. Sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerini olumlu yönde etkilemektedir.
Araştırmanın amacı doğrultusunda nitel boyutta aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır:
Öğretmenlerin;
1.Dinleme becerisinin önemi hakkındaki düşünceleri nelerdir?
2.Öğrencilerin dinlemeye hazırlık yapmaları konusundaki düşünceleri nelerdir?
3.Öğrencilerin dinleme sürecine (algılama, anlama, yorumlama, değerlendirme, tepki verme) yönelik düşünceleri nelerdir?
4.Öğrencilerin dinlemenin etkililiğini değerlendirmelerine yönelik düşünceleri nelerdir?
5.Öğrencilerin dinleme becerilerinin gelişimine yönelik önerileri nelerdir?
Araştırmanın çalışma grubunu, 2010-2011 öğretim yılında İstanbul ili, Pendik ilçesi, Yıldırım Beyazıt İlköğretim Okulu?nda yer alan iki beşinci sınıf oluşturmaktadır. Bu sınıflarda 5/A sınıfı kontrol grubunu ve 5/C sınıfı deney grubunu temsil etmektedir. Deney grubunda 13?ü kız, 15?i erkek olmak üzere toplam 28 öğrenci yer almaktadır. Kontrol grubunda ise 15?i kız 11?i erkek olmak üzere toplam 26 öğrenci yer almaktadır.
Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen ?Dinleme Becerisi Testi? ve ?Öğretmen Görüşme Formu? kullanılmıştır.
Araştırmanın ?Dinleme Becerisi Testi? verilerinin analizinde Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon Testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmış, ayrıca betimsel istatistik tekniklerinden frekans ve yüzdeler hesaplanmıştır.
Araştırmadan elde edilen nicel bulgular şunlardır:
Araştırmanın birinci hipotezi ile ilgili bulgular:
1.Araştırmanın birinci hipotezi için yapılan analizler değerlendirildiğinde uygulama sonucunda hem deneysel uygulamanın yapıldığı deney grubunda hem de geleneksel uygulamaların devam ettiği kontrol grubunda bir gelişmenin olduğu ancak deney grubunun sontest sonuçlarının kontrol grubunun sontest sonuçlarından anlamlı olarak deney grubu lehine farklılaştığı görülmektedir. Yani, Bütünleştirici Dinleme Modeli uygulamalarının, geleneksel uygulamalara göre ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerini olumlu yönde geliştirdiği söylenebilir.
Araştırmanın ikinci hipotezi ile ilgili bulgular:
2.Deney ve kontrol grubu karşılaştırıldığında dinleme becerisinin gelişimi açısından, deney grubundaki erkeklerin kontrol grubundaki erkeklerden, deney grubundaki kızların da kontrol grubundaki kızlardan anlamlı olarak daha çok geliştiği ortaya çıkmıştır.
3.Hem deney hem de kontrol grubundaki kızlar ve erkekler arasında ise dinleme becerilerinin gelişimi açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Buna göre cinsiyetin dinleme becerisinin gelişimi üzerinde bir etkisinin olmadığı söylenebilir.
Araştırmanın üçüncü hipotezi ile ilgili bulgular:
4.Araştırmanın bir diğer sonucu ise okul öncesi eğitim alma durumuna göre öğrencilerin dinleme becerileri gelişiminde anlamlı bir farklılığın bulunmamasıdır. Bu durum hem kontrol hem de deney grubu öğrencileri için geçerlidir.
Araştırmadan elde edilen nitel bulgular şunlardır:
1.Öğretmenler, dinleme becerisinin geliştirilmesinin önemli olduğu görüşündedirler. Öğrencilerin dinleme becerilerinin yetersiz olduğu, dinlediklerini anlamada güçlük çektikleri, ailenin sosyokültürel özelliklerinin öğrencinin dinleme becerisinin gelişimini etkilediği vb. ifade edilen görüşlerle dinleme becerisinin geliştirilmesinin önemli olduğu belirtilmiştir.
2.Öğretmenler, öğrencilerin dinleme hazırlığında, dinledikleri metnin öğrencinin ilgisi çekmesi gerektiği, dinleme yapılan derse karşı öğrencinin olumsuz tutuma sahip olmaması ve öğretmenlerin gerekli durumlarda müdahale etme becerisine sahip olmaları gerektiği görüşündedirler.
3.Öğretmenler, öğrencilerin dinleme sürecinin başarısında, öğrencilerin akademik başarı seviyesinin, öğrencinin bireysel niteliklerinin, kullanılan yönergenin yaşa uygun sayıda ve uzunlukta olmasının, öğrencinin sözsüz mesajları ve beden dilini okuyabilmesinin önemli olduğu görüşündedirler.
4.Öğretmenler, öğrencilerin dinleme etkililiğini değerlendirmelerinde, dersin öğretim programında dinleme becerisinin geliştirmeye yönelik kazanımlar yer almasının, öğrencinin bireysel farklılıklarının, öğrencinin konuşana zamansız müdahalelerde bulunmamasının ve öğretmenlerin öğrenciye karşı olumlu tutuma sahip olmasının önemli olduğu görüşündedirler.
5.Öğretmenler, dinleme becerisinin geliştirilmesi için sınıftaki öğrenci sayılarının az tutulması, ailelerin dinleme becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitimlerle bilinçlendirilmesi ve dinleme etkinliklerinin sayısının artırılması gerektiği görüşündedirler.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the influence of ?Integrative Listening Model? applications on primary school students? listening skills. The pretest- posttest design with the control groups was used in this research and the following hypotheses were tested:
1.The Integrative Listening Model improves the listening skills of the students at fifth grade.
2.The Integrative Listening Model applications positively affect the listening skills of the fifth grade students placed  in different gender subgroups.
3.The Integrative Listening Model influences fifth grade students who received and did not receive pre-school education both in a positive direction.
The following questions were explored for the qualitative objectives of the study:
1.What do teachers think about the importance of the listening skills?
2.What do teachers think about students? preparations for listening?  
3.What do teachers think about students? listening process (perception, understanding, interpretation, evaluation, and reaction)?
4.What do teachers think about the evaluation of the effectiveness of students? listening?
5.What do teachers suggest for improving students? listening skills?
The workgroup consists of the students from two fifth-grade classrooms in Yıldırım Beyazıt Primary School in Pendik, Istanbul in the academic year of 2011-2012. The class 5-A represents the control group and the class 5/C represents the experimental group. In the experimental group, there were 13 girls and 15 boys, total 28 students. In the control group, there were 15 girls and 11 boys, total 26 students.
Two tests, developed by the researcher, called as the `Listening Skills Test? and the `Teacher Interview? were used in the research to collect data.  
In the analysis of the data related to `Listening Skills Test,? Mann-Whitney U and Wilcoxon tests were used.
In the analysis of qualitative data the content analyses method was used, and, also, using the descriptive statistical techniques, the frequencies and the percentages were calculated.
The findings of the study are as the following:
The findings related to the first hypothesis of the research are as follows: 
1.The evaluation of the analyses conducted related to the first hypothesis shows that following both applications there were improvements in both the experimental and the traditional groups using the experimental and traditional applications but the post-test results were in favor of the experimental group. In other words, it can be said that Integrative Listening Model applications improved fifth-grade students? listening skills better than the traditional applications. 
The findings related to the second hypothesis of the research are as follows: 
2.In terms of developing listening skills, comparing the experimental group and the control group results show that male and female students in the experimental group improved better compared to male and female students in the control group.
3.No improvement difference was found between the listening skills of the female and male students in either the control group or the experimental group. Following this finding, it can be said that there is no effect of gender on the improvement of listening skills. 
The findings related to the third hypothesis of the research are as follows: 
4.Another result of this research is that there is no improvement difference between the listening skills of the students considering whether they received early-childhood education or not. This is valid for both the control and the experimental groups. 
The qualitative findings of the study were as follows:
1.Teachers think that improving students? listening skills is important. Teachers indicated that students? listening skills are inadequate; they have difficulty in understanding what they listen; and, parents? socio-economic status characteristics influence the development of students? listening skills.
2.Teachers think that during the listening preparation of students, the text listened by the student need to be interesting; the student should not have a negative attitude toward the course in which the listening takes place; and teachers need to have skills to intervene when it is needed. 
3.Teachers think that students? success in listening process depends on students? academic competence, their personal assets, the developmental appropriateness and the length of the directions presented, students? nonverbal messages and their ability of reading body language. 
4.Teachers think that the availability of the objectives for improving listening in the instructional curriculum of the course, students? individual differences, students? untimely interferences to the  person speaking; and teachers? positive attitudes toward students are all important factors in their evaluation of the effectiveness of students? listening. 
5.Teachers think that improving students? listening skills require reduced class sizes, increased consciousness of parents through education on listening skills, and increased number of activities related to listening skills.