Akıllı, uyarlanabilir dalgaboylu aydınlatma sistemi
Smart, adaptive wavelength lighting system
Yazar: MURAT KOÇAK
Danışman: PROF. DR. CAHİT YEŞİLYAPRAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Astrofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Astrofizik = Astrophysics ; Astronomi = Astronomy ; Elektrooptik aletler = Electo-optic devices ; Fiziksel optik = Physical measurements ; Lazer optik sistem = Laser optic system ; Sayısal görüntüleme teknikleri = Digital imaging techniques ; Sayısal kameralar = Digital cameras ; Spektrofotometrik tayin = Spectrophotometric determination ; Teşhis-görüntüleme = Diagnostic imaging ; Video kamera = Video camera

Özet:
Amaç: Karanlık ortamlarda belirli dalga boyu veya dalga boylarında gerçekleştirilen ışık ölçümleri sırasında ölçümü etkilemeksizin ölçüm ortamında bulunan hareketli ya da hareketsiz yapıların kesintisiz olan izlenmesi amaçlanmaktadır.
Gerçek hayattan bir örnek verilmek istenirse, astronomi ve uzay bilimleri alanında teleskop ve algılayıcılar kullanılarak gökyüzü objelerinden gelen ışık ölçülmektedir. Son derece karanlık ortamlarda yapılan bu ölçüm, kullanılan optik filtreler vasıtasıyla belirli bir dalga boyu aralığında gerçekleştirilmektedir. Gözlem sırasında kubbe ve teleskop pozisyonu ve senkronizasyonu ile veri kabloları ve benzeri dinamik sistemlerin kontrol edilebilmesi için gözleme ara verilerek kubbe içi aydınlatmalar açılmaktadır. Kubbe içi kameralar üzerinden gerekli kontrollerin ardından tekrar gözleme kalındığı yerden devam edilmektedir. Bu durum, hem bilimsel verinin çözünürlüğünü düşürmekte, hem de sürekli olmaması nedeniyle yapılan bilimsel ölçümün verimliliğini ve teknik güvenliği sağlayamamaktadır. Bu çalışma, sürmekte olan ölçümün durdurulmasına gerek kalmaksızın sıradan ekonomik kameralarla, ortamda bulunan hareketli veya sabit cihazların izlenmesi sağlanarak bilimsel ve teknik verimliliği arttıran sistemin üretilmesi amaçlanmaktadır. 
Yöntem: Akıllı, Uyarlanabilir Dalga Boylu Aydınlatma Sistemi adı verilen ve Ulusal ve Uluslararası patent başvuruları yapılarak Türk Patent Enstitüsü tarafından tescillenmiş tekniğin kullanılması düşünülmüştür.
Bu teknikte ışık ölçümünün yapıldığı dalga boyunun değerinin yazılımsal ve/veya donanımsal yöntemlerle elde edilerek buna uygun bir aydınlatma dalga boyunun hesaplanmasına dayanmaktadır. Nihayetinde ortamın bu hesaplanan dalga boyunda aydınlatılarak sürmekte olan ışık ölçümünün durdurulmasına gerek kalmaksızın sıradan ekonomik kameralarla, ortamda bulunan hareketli veya sabit cihazların izlenmesi sağlanacaktır.
Bulgular: Lazer aydınlatma elemanları kullanılarak tekniğin çalışabilirliğini göstermek amacıyla yapılan gözlemlerden elde edilen veriler kullanılarak yapılan hesaplamalarda, sistemin gözlemsel astronomi kapsamında kullanılabilir seviyede olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç: Elde edilen bulgular kullanılarak yapılan hesaplamalarda "Akıllı, Uyarlanabilir Dalga Boylu Aydınlatma Sisteminin" bilimsel veriye katkısının ihmal edilebilir düzeylerde olduğu görülmüştür. İdeal olmayan optoelektronik parçalarla alınan bu memnun edici sonucun daha profesyonel parçaların kullanımı ile önemli ölçüde iyileşeceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
Purpose: During light measurements carried out at a certain wavelength in dark environments, it is desired that the moving or stationary structures in the measurement environment are continuously monitored without affecting the scientific light measurement. For example, in observational astronomy, electro-optical systems and telescopes are used to measure light from celestial objects. This measurement, which is carried out in extremely dark environments, is performed in a certain wavelength range thanks to the optical filters used. During observation, dome slits and telescope positions are checked for consistency, and dome interior lighting is used to check the current status of data cables and similar dynamic systems. After the necessary checks are made via dome interior cameras, observation continues from where it left off. This situation negatively affects the resolution of scientific data. This study aims to produce a device/system that increases scientific and technical quality and efficiency by monitoring the moving or stationary systems in the environment using ordinary cameras without the need to stop the ongoing measurement.
Method: The use of a technique called Smart, Adaptive Wavelength Lighting System, which has been patented by the Turkish Patent Institute through national and international patent applications, is considered. In this technique, the calculation of an appropriate lighting wavelength is based on the software and/or hardware methods used to obtain the wavelength at which the light measurement is performed. Finally, by illuminating the environment with this calculated wavelength, the monitoring of the moving or stationary devices in the environment can be achieved without the need to stop the ongoing light measurement, using ordinary economic cameras.
Findings: Observations were carried out using laser illumination elements to demonstrate the feasibility of the technique, and it was determined that the system was usable in the context of observational astronomy based on calculations using data obtained from these observations.
Results: Based on the calculations using the obtained findings, it was observed that the Smart Adaptive wavelength lighting system's contribution to scientific data was negligible. It is considered that this satisfactory result obtained with non-ideal optoelectronic components will significantly improve with the use of more professional components.