Bozcaada Çavuşu Üzüm çeşidinin bozcaada'daki mevcut tozlayıcı çeşitleri ile bazı muhtemel tozlayıcı çeşitlerin polen canlılığı ve çimlenme oranlarının belirlenmesi
Determination of pollen viability and germination rates of the existing pollinator varieties of Bozcaada Cavusu Grape variety in Bozcaada and some probable pollinator varieties
Yazar: ESRA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ALPER DARDENİZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bağcılık = Viticulture

Özet:
Bu araştırma, Çanakkale ili Bozcaada ilçesinin Papazbahçe mevkiinde bulunan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinin yetiştirildiği iki farklı bağda, 2018 ve 2019 yıllarında yürütülmüştür. Araştırma kapsamında ilk aşamada Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinin Bozcaada'daki mevcut tozlayıcı çeşitleriyle (Kuntra ve Vasilâki), bazı muhtemel tozlayıcı çeşitlerin (Alphonse Lavallée, Amasya Beyazı, Atasarısı, Italia, Müşküle, Trakya İlkeren, Yalova Çekirdeksizi ve Yalova İncisi) polen canlılığı ve çimlenme oranları incelenmiş, ikinci aşamada ise mevcut tozlayıcı çeşitler olan Kuntra (Karasakız) ve Vasilâki üzüm çeşitlerinin Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinde verim ve kalite özelliklerine etkileri araştırılmıştır. Polen canlılık testi TTC (2, 3, 5 Triphenyl tetrazolium chloride), polen çimlenme testi ise agar‒petri yöntemiyle yapılmıştır. İki yıllık bulgulara göre; bütün üzüm çeşitleri arasında en yüksek canlı polen oranları sırasıyla Yalova Çekirdeksizi (%41,30) ve Yalova İncisi (%37,16), en yüksek yarı canlı polen oranları sırasıyla Yalova İncisi (%53,33), Yalova Çekirdeksizi (%42,93) ve Kuntra (%42,08) üzüm çeşitlerinden elde edilmiştir. Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidi ve mevcut tozlayıcı çeşitleri arasındaki en yüksek canlı ve yarı canlı polen oranlarını ise sırasıyla Kuntra (%23,78 ve %42,08) ve Vasilâki (%30,51 ve %35,94) üzüm çeşitleri vermiştir. Bütün üzüm çeşitleri arasında en yüksek polen çimlenme oranları Trakya İlkeren (%16,19), Kuntra (%14,69) ve Alphonse Lavallée (13,08), en düşük ise Bozcaada Çavuşu (%0,00) üzüm çeşidinden elde edilmiştir. Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidi ve mevcut tozlayıcı çeşitleri incelendiğinde ise; sırasıyla Kuntra (%14,69), Vasilâki (%5,40) ve Bozcaada Çavuşu (%0,00) üzüm çeşitlerinin farklı önem grupları oluşturdukları saptanmıştır. Kuntra üzüm çeşidi ile tozlanan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinde ortalama verim (2756,1 g/omca), salkım eni (10,22 cm), salkım boyu (13,85 cm), salkım ağırlığı (280,16 g/salkım), tane eni (20,73 mm), tane boyu (23,12 mm), tane ağırlığı (6,63 g/tane) ve tane tutum sayısı (40,36 adet/salkım) parametreleri, Vasilaki üzüm çeşidi ile tozlanan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidine kıyasla önemli ve yüksek bulunmuştur. Vasilâki üzüm çeşidi ile tozlanan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinde ise salkım boyu/salkım eni (1,498), tane boyu/tane eni (1,140), kabuk kalınlığı (0,086 mm), %SÇKM (%18,17), pH (3,51) ve olgunluk indisi (31,42) parametreleri, Kuntra üzüm çeşidi ile tozlanan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidine nazaran önem oluşturmuştur. Bu araştırmada, mevcut tozlayıcılar olan Kuntra ve Vasilâki üzüm çeşitlerinin yanında, Italia, Müşküle ve Atasarısı üzüm çeşitlerinin de ümitvar sofralık tozlayıcı çeşitler olarak, bundan sonra yapılacak olan keseleme denemelerine dâhil edilmelerinden olumlu sonuçlar alınabileceği düşünülmektedir. Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidi Vasilâki'yle tozlanmasına kıyasla Kuntra'yla tozlandığında polen çimlenmesi ve tane tutumu, dolayısıyla ortalama verimi daha yüksek olduğundan, tane renk ve olgunluğunun gelişimi için daha geç bir tarihte hasat edilmesiyle birlikte, çeşidin Bozcaada'daki sınırlı hasat periyodunun uzamasına katkı sağlanabildiği belirlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted in 2018 and 2019 in two different vineyards where Bozcaada Cavusu grape variety was grown in Papazbahce local of Bozcaada district of Canakkale. Within the scope of the research at the first stage, the pollen viability and germination rates of existing pollinator grape varieties (Kuntra ve Vasilaki) and some probable pollinator grape varieties (Alphonse Lavallée, Amasya Beyazi, Atasarisi, Italia, Müsküle, Trakya Ilkeren, Yalova Cekirdeksizi and Yalova İncisi) of Bozcaada Cavusu grape variety in Bozcaada were examined. In the second stage, it was investigated the effects of Kuntra (Karasakız) and Vasilâki grape varieties, which are existing pollinator varieties, on yield and quality characteristics in Bozcaada Cavusu grape variety. Pollen viability test was performed by TTC (2, 3, 5 Triphenyl tetrazolium chloride) and pollen germination test was done by agar‒petri method. According to the two‒year findings, among all grape varieties, the highest viable pollen rates were determined in Yalova Cekirdeksizi (41.30%) ve Yalova Incisi (37,16%) grape Varieties, respectively. The highest semi‒viable pollen rates were obtained from Yalova Incisi (53.33%), Yalova Cekirdeksizi (42.93%) ve Kuntra (42.08%) grape varieties, respectively. Among the Bozcaada Cavusu grape variety and existing pollinator varieties, the highest viable and semi‒viable pollen rates were given by Kuntra (23.78% and 42.08%) and Vasilâki (30.51% and 35.94%) grape varieties, respectively. Among all grape varieties, the highest pollen germination rates were determined in Trakya Ilkeren (16.19%), Kuntra (14.69%) and Alphonse Lavallée (13.08%) grape varieties; the lowest pollen germination rate was obtained from in Bozcaada Cavusu (0.00%) grape variety. When Bozcaada Cavusu and existing pollinator grape varieties were examined; Kuntra (14.69%), Vasilâki (5.40%) and Bozcaada Cavusu (0.00%) grape varieties were found to be of different importance groups, respectively. Average yield (2756.1 g/vinestock), cluster width (10.22 cm), cluster length (13.85 cm), cluster weight (280.16 g/cluster), berry width (20.73 mm), berry length (23.12 mm), berry weight (6.63 g/berry) and the number of berry set (40.36 number/cluster) parameters in Bozcaada Cavusu grape variety which is pollinated with Kuntra grape variety was found to be significant and high compared to Bozcaada Cavusu grape variety which is pollinated with Vasilâki grape variety. Cluster length/cluster width (1.498), berry length/berry width (1.140), the thickness of grape skin (0.086 mm), TSS% (18.17%), pH (3.51) and maturity index (31.42) parameters in Bozcaada Cavusu grape variety which is pollinated with Vasilâki grape variety was important compared to Bozcaada Cavusu grape variety which is pollinated with Kuntra grape variety. In this research, in addition to Kuntra and Vasilâki which are existing pollinator, it was thought that Italia, Müsküle and Atasarısı grape varieties can be as a promising table pollinator varieties and they included in the cross pollination studies to be carried out from now on. When the Bozcaada Cavusu grape variety is pollinated with Kuntra compared to Vasilâki, pollen germination and berry set thereby the average yield were found higher. Therefore, it was determined that Bozcaada Cavusu grape variety could contribute to the extension of the limited harvest period in Bozcaada by harvesting the variety at a later date for the development of berry color and maturity.