Kaynaştırma
bütünleştirme süreçlerinde okul yöneticilerinin öğretimsel liderliği / Instructional leadership of school administrators in inclusion/integration
Yazar: SEDAT KARADENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF AYDOĞDU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, çalışma kapsamında ele alınan üç farklı okuldaki okul yöneticilerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerine liderlik etme durumlarının, öğretimsel liderlik teorisi çerçevesinde  karşılıklı olarak incelenmesidir. 
Yöntem: Bu araştırma nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiş olan bir çoklu durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu belirlemek için; 1. Büyükşehir statüsü bulunan bir ilin merkez ilçelerinden birinde, maksimum çeşitlilik örnekleme göre; farklı sosyoekonomik düzeylerde, derslik sayıları, öğretmen sayıları ve öğrenci sayılarına göre birbirinden farklı üç ortaokul belirlenmiştir. 2. Ölçüt örneklem yöntemine göre, bu okullarda, özel öğrenme güçlüğü tanısıyla öğrenim görmekte olan, 7. sınıf öğrencisi üç erkek öğrenci belirlenmiştir. 3. Araştırmanın çalışma grubunu belirlenmiş olan öğrenciler için okulların da oluşturulmuş olan BEP Birimi üyesi, okul müdürleri, müdür yardımcıları, okul rehber öğretmeni, sınıf rehber öğretmenleri, Türkçe öğretmenleri, öğrenci velileri ve öğrencilerin kendileri olmak üzere 3 okuldan toplam 22 katılım-cı  oluşturmaktadır.
Bulgular: Okul 1'de Okul müdürü, müdür yardımcılarına yetki devretmekte ve gerektiğinde müdahale etmektedir. Müdür yardımcıları rehber öğretmenlerin uzmanlık desteğiyle süreci yürütmektedirler. Okul 2'de süreçler okul rehber öğretmeni ve sınıf ve ders öğretmenlerinin işbirliğinde yürümekte, okul müdürü ve müdür yardımcısı resmi işlemleri yapmakta ve gerektiğinde müdahil olmaktadır. Okul 3'te okul müdürü kaynaş-tırma/bütünleştirme uygulamaları ile ilgili bürokratik işlemlere ve prosedürlere hakimdir. Süreçlerin okul rehber öğretmeninin uzmanlığında, müdür yardımcısının desteğiyle yürütülmesini sağlamaktadır. Her üç okulda da BEP hazırlama ve uygulama süreçleri birbirinden farklı şekilde yürümektedir.
Sonuç ve Öneriler: Çalışma kapsamındaki her üç okulda da okul yöneticileri, teknik bir uzmanlık alanı olarak gördüklerinden, tanılama sürecine, BEP hazırlama ve değerlendirme süreçlerine müdahil olmamaktadır. Okul yöneticileri, kaynaştır-ma/bütünleştirme uygulamalarında  yasal zorunlulukları yerine getirmeyi öncelemekte, resmi işlemleri yapmakta ve işlerin yapılıp yapılmadığını takip etmektedirler. Okul yö-neticileri, öğretim lideri olarak rol sergilemekten ziyade, süreçte daha aktif rol oynayan paydaşlar için kolaylaştırıcı, destekleyici bir tavır sergilemektedir. Paydaşlar kaynaştır-ma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerini farklı anlamlandırmakta ve liderlik davranışları okuldan okula farklılık göstermektedir.
Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarını öğretmenlerin daha merkezi konumda sürece dahil oldukları  okul öncesi eğitim kurumlarında  ve ilkokullarda, ne şekilde işlediğini araştırılabilir.  Özel gereksinimli öğrenciler için tanınan yasal hak ve imkan-lardan yararlanma durumları, çeşitli faktörlerin etkisiyle okuldan okula farklılık, gös-termektedir. Bu açıdan okul yöneticilerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları bağlamında sosyal adalet liderliği rolleri de incelenebilir. Özel öğrenme güçlüğü  tanısı ile öğrenim gören öğrenciler dışında, farklı tanılarla öğrenim gören öğrenciler için de benzer çalışmalar tasarlanabilir. Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerine öğretim lideri olarak yönetebilmeleri için özel eğitim alanında bilgi ve becerilerinin arttırılmasına ihtiyaç duyduklarından bu amaçla etkinliklere düzenlenebilir. Rehber öğ-retmenler, öğretmenler, müdür yardımcılarına kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerinde mentorlük desteği sağlamak amacıyla,. Bakanlık bünyesinde, belirli okul bölgelerinde görev alacak koordinatörler görevlendirilebilir.

Anahtar kelimeler: Öğretimsel liderlik, Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları, Özel eğitimin yönetimi, Çoklu durum çalışması

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to mutually examine the leadership situations of school administrators on inclusive processes in three different schools within the scope of the study within the framework of instructional leadership theory.
Method: This research is a multiple case study that was carried out with the qualitative research method. To determine the study group of the research; 1. In one of the central districts of a province with metropolitan status, according to the maximum diversity sampling; Three different secondary schools were determined according to the number of classrooms, the number of teachers and the number of students at different socio-economic levels. 2. According to the criterion sampling method, three 7th grade male students studying at these schools with a diagnosis of special learning disability were identified. 3. The study group of the research consists of 22 participants from 3 schools, including members of the IEP unit, school principals, assistant principals, school counselors/psychological counselors, classroom guidance teachers, Turkish teachers, parents of students and students themselves.
Results: In School 1, the school principal delegates authority to the assistant principals and intervenes when necessary. Assistant principals carry out the process with the expert support of counselors. In School 2, the processes are carried out in co-operation with the school counselor and classroom and course teachers, the school prin-cipal and the assistant principal carry out official procedures and intervene when neces-sary. In School 3, the school principal is well-versed in bureaucratic procedures of the inclusion process. It ensures that the processes are carried out under the expertise of the school counselor and with the support of the assistant principal. In all three schools, IEP preparation and implementation processes are different from each other.
Conclusion and Suggestions: In all three schools within the scope of the study, school administrators do not get involved in the diagnosis process, IEP preparation and evaluation processes, as they see it as a technical area of expertise. School administrators prioritize fulfilling legal obligations in, carry out official transactions and follow up whether the work is done or not. Rather than acting as instructional leaders, school ad-ministrators display a facilitating and supportive attitude for stakeholders who play a more active role in the process. Stakeholders interpret inclusion process processes dif-ferently and leadership behaviors differ from school to school.
It can be investigated how Inclusion and integration practices process works in pre-school education institutions and primary schools where teachers are more centrally involved. Benefiting from the legal rights and opportunities granted to students with special needs differs from school to school due to various factors. In this respect, the social justice leadership roles of school administrators in the context of Inclusion and integration practices process can also be examined. Similar studies can be designed for students studying with different diagnoses as well as students studying with a diagnosis of special learning disability. Since they need to increase their knowledge and skills in the field of special education in order to manage inclusion and integration practices pro-cesses as instructional leaders, activities can be organized for this purpose. In order to provide mentoring support to guidance and psychological counselors, teachers, assistant principals in inclusion and integration practices processes, Within the Ministry, it can be assigned to work in certain school districts.

Keywords: Instructional leadership, Inclusion/integration practices, Management of special education, Multiple case studies