Aile hekimliği anabilim dalları ve klinikleri'nde 2000-2020 yılları arasında yapılan tıpta uzmanlık tez çalışmalarının bibliyometrik analizi
Bibliometric analysis of medical speciality dissertations studies in family medicine departments and clinics between 2000-2020
Yazar: AYŞE KARAKULLUKÇU
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT ARDIÇ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bibliyometri = Bibliometry ; Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Bilimsel yayın = Scientific publication ; Tezler = Theses ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Türkiye'de Mart 2022 itibariyle eğitim kliniği onayı alan 86 Aile Hekimliği Anabilim Dalı / Klinik bulunmaktadır. Bu çalışmada Aile Hekimliği Anabilim Dalları ve Klinikleri'nde 2000-2020 yılları arasında yapılan tıpta uzmanlık tez çalışmalarının bibliyometrik analizi yapılması amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 1 Ocak 2000 – 1 Ocak 2020 tarihine kadar Aile Hekimliği uzmanlığı alanında yapılmış erişimi izinli olan 1628 tezin incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada teze ait bilgiler (araştırma tipi, tez konusu, araştırmada kullanılan yöntemler vb.) kaydedilmiştir. İkinci aşamada tezlerin makaleye dönüşme durumları Google, Google Scholar, PubMed, TR Dizin ULAKBİM ve Dergipark arama motorlarında tarama alanlarına tez yazarlarına ve danışmanlarına ait ad soyad bilgileri, tezin Türkçe ve İngilizce başlığı ve anahtar kelimeleri girilerek değerlendirilmiştir. Tezlerden yayın olanların dergi indeksleri, Q kategorizasyonu ve atıf sayıları tespit edilmiştir. 
Bulgular: Çalışma kapsamında incelenen 1628 tezin dağılımı incelendiğinde, 2014 yılından sonra tez sayılarında büyük bir artış olduğu görülmüştür. Uzmanlık öğrencilerinin 1009'u (%62,0) kadındır.  Tezlerin 977'si (%60,0) üniversite hastanesinde, 651'i (%40,0) eğitim ve araştırma hastanesine ait tezlerdir. Danışman unvanı profesör olan tez sayısı 505 (%31,0), doçent olanlar 579 (%35,6), doktor öğretim üyesi / yardımcı doçent olanlar 353 (%21,7), uzman doktor olanlar 191 (%11,7) olarak belirlenmiştir. Tez danışmanlarının branş dağılımlarına bakıldığında; 1420 tez (%87,2) aile hekimliği uzmanı danışmanlığında gerçekleşmiştir. Tezlerde en çok seçilen konular koruyucu sağlık hizmetleri (%8,7), anksiyete – depresyon (%7,1) ve diyabetes mellitus (%6,1) olmuştur. Tanımlayıcı / kesitsel araştırmalar 1414 (%86,8) tez ile en yüksek oranda tercih edilen araştırma tipi olmuştur. Tezlerin 161'inde (%9,9) proje destek alımı, 1319'ünde (%81,0) anket kullanımı, 234'ünde (%14,4) laboratuvar kullanımı, 96'sında (%5,6) radyolojik test kullanımı saptanmıştır. Yıllara göre proje destek alımı, laboratuvar ve radyolojik test kullanımı istatistiksel olarak önemli düzeyde azalmıştır (p<0,05). Tezlerin 458'i (%28,1) herhangi bir dergide yayın olmuştur. Yayınların veritabanlarına bakıldığında; 92 (%20,1) SCI / SCI-Expanded, 190 (%41,5) uluslararası, 176 (%38,4) tez ulusal veritabanlarında yayın olmuştur.
Sonuç ve Öneriler: Aile Hekimliği alanında yapılan tez sayısı ve tez danışmanlarının Aile Hekimliği disiplininden olma oranları yıllar geçtikçe artmıştır, bu sayede özellikle birinci basamak sağlık hizmetleri için değerli bilimsel katkılar oluşturulmuştur. Yapılan tezlerin yayına dönüşme oranı ve süreci diğer branşlarla benzer bulunmuş olsa da literatürdeki Aile Hekimliği alanında yapılmış çalışmalara göre daha yüksek bulunmuştur. Aile Hekimliği disiplininin giderek kuvvetlendiği görülse de tezlerin makaleye dönüşme aşaması daha çok teşvik edilmeli, bu hususta tez danışmanlarının tecrübeleri önem kazanmaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to conduct a bibliometric analysis of medical specialty dissertations studies conducted in Family Medicine departments and clinics between 2000 and 2020.
Materials and Methods: This descriptive study was conducted by examining 1628 dissertations in the field of family medicine specialization between January 1, 2000 and January 1, 2020 in the National Thesis Center database of the Council of Higher Education. In the first stage, information about the thesis (research type, thesis topic, methods used in the research, etc.) was recorded. In the second stage, the conversion of the theses into articles was evaluated by entering the name and surname information of the thesis authors and advisors, the title of the thesis in Turkish and English, and keywords in the search fields of Google, Google Scholar, PubMed, TR Index ULAKBİM and Dergipark search engines. The journal indexes, Q classification and citation numbers of the publications of the theses were determined. 
Results: When the distribution of the 1628 theses examined within the scope of the study was analyzed, it was seen that there was a great increase in the number of theses after 2014. Of the specialty students, 1009 (62.0%) were female.  Of the theses, 977 (60.0%) were from university hospitals and 651 (40.0%) were from training and research hospitals. The number of theses in which the advisor title was professor was 505 (31.0%), associate professor was 579 (35.6%), assistant professor was 353 (21.7%), and specialist was 191 (11.7%). When the branch distribution of thesis advisors is examined; 1420 theses (87.2%) were supervised by family medicine specialists. The most frequently selected topics in theses were preventive health services (8.7%), anxiety and depression (7.1%) and diabetes mellitus (6.1%). Descriptive / cross-sectional studies were the most preferred research type with 1414 (86.8%) theses. Project support was received in 161 (9.9%), questionnaires were used in 1319 (81.0%), laboratories were used in 234 (14.4%) and radiologic tests were used in 96 (5.6%) of the theses. The use of project support, laboratory and radiologic tests decreased statistically significantly over the years (p<0.05). 458 (28.1%) of the theses were published in any journal. Considering the databases of the publications; 92 (20.1%) were published in SCI/SCI Expanded, 190 (41.5%) in international databases and 176 (38.4%) in national databases.
Conclusions: The number of theses in the field of Family Medicine and the rate of thesis advisors being from the discipline of Family Medicine have increased over the years, thus valuable scientific contributions have been created especially for primary health care services. Although the rate and process of publication of the theses was found to be similar to other branches, it was found to be higher than the studies conducted in the literature in the field of Family Medicine.  Although it is seen that the discipline of Family Medicine is gradually strengthening, the stage of turning theses into articles should be encouraged more, and the experience of thesis advisors in this regard gains importance.