Beklenen Marmara depreminde güvenli gıda lojistiği çözümleri: İstanbul ili örneği
Safe food logistics solutions in the expected Marmara earthquake: The case of Istanbul
Yazar: ELİSO ŞİRİN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. YAŞAR BİROL SAYGI
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Afet, yaşanan olay veya olaylar bütününden çok yarattığı sonuçların tanımlanması için kullanılan bir betimleme olarak görülmektedir. Bir yerin dünya üzerindeki coğrafi, beşeri, fiziki koşulları afetlerin türlerini belirlemektedir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti için afetin tanımı ve genel algısı büyük ölçüde depremler olarak görülmektedir.  
Türkiye, bulunduğu coğrafya itibariyle birden fazla fay hattı barındırmaktadır. Bunlar; Doğu Anadolu Fay hattı, Batı Anadolu Fay Hattı ve Kuzey Anadolu Fay hattıdır. Marmara bölgesi ve İstanbul şehrini yakından ilgilendiren KAF (Kuzey Anadolu Fayı) bir kısmı denizin içerisinde bulunan, yaklaşık olarak 250 yıllık periyodlar ile 7 ve üzeri şiddette deprem üreten bir özelliğe sahiptir. 17 Ağustos 1999 yılında gerçekleşen İzmit ve 12 Kasım 1999 yılında gerçekleşen Düzce depremleri yine KAF üzerinde üretilmiş olan depremlerdir. 
İstanbul ve Marmara bölgesi kıyılarını şiddetli biçimde etkileyeceği düşünülen depremin, en son 1766 tarihinde gerçekleştirdiği bu bölge yaklaşan bir tehlikenin göstergesi olarak tanımlanmaktadır. Öngörülen Büyük Marmara Depreminin en çok konuşulan kısmı İstanbul şehridir. Nüfus yoğunluğu, çarpık yapılaşma, finans ve üretim merkezlerinin büyük çoğunluğunu barındırması, jeopolitik önemi gibi çok çeşitli sebepler olası bir depremin yaratacağı yıkım bakımından İstanbul' u öncelemeyi gerektirmektedir. Çeşitli kurumlarca hazırlanan afet senaryolarında ortaya konan veriler olası 7.2- 7.6 arası bir şiddette yaşanacak depremin İstanbul' da yaratacağı yıkımın, can ve mal kaybı, ekonomik yıkım, sosyal problemler ve ülke güvenliği gibi konularda çok ciddi sonuçlar doğuracağını belirtmektedir. Hazırlanan senaryoların gerçekleşmesi durumunda önceden alınmış olması gereken önlemlerin önemi büyüktür. 
En son, 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş depremi göstermiştir ki, daha önce o bölgede gerçekleşen depremin şiddeti ile aynı büyüklükte bir deprem için senaryo çalışmaları yapılmış ancak verilerin gösterdiği sonuçları azaltmaya yönelik olarak herhangi bir çalışma yapılmamıştır. İstanbul için yapılan ve yapılması düşünülen çalışmaların ivedilikle gerçekleştirilmesi benzer ağır tabloların yaşanmasını önlemek bakımından elzemdir. 
Bu çalışma ile beklenen büyük İstanbul depreminde güvenli gıda lojistiğinin planlamalarda ne derecede yer bulduğu, İstanbul için gıda lojistiğinin en az hareket ile çözümlenebilmesi için TSK alanları, havalimanları gibi alanların kullanılmasının yolları, hangi kurumların ortak çalışması ile belirlenmesi gerektiği konularına alternatif üretmek amaçlanmaktadır. Konu ile alakalı literatürün taranması, kurumlardan bilgi edinilmesi, konu ile alakalı raporların incelenmesi, eksiklerinin tespiti ve yapılabilecek katkıların belirlenmesi üzerine çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: gıda güvenliği, deprem, gıda lojistiği, afet lojistiği

Abstract:
Disaster is seen as a description used to describe the consequences it creates rather than the whole event or events. The geographical, human, and physical conditions of a place on earth determine the types of disasters. For the State of the Republic of Turkey, the definition and general perception of disaster is seen as earthquakes to a large extent. Turkey has more than one fault line due to its geography. These; East Anatolian Fault line, West Anatolian Fault Line and North Anatolian Fault line.
The NAF (North Anatolian Fault), which is closely related to the Marmara region and the city of Istanbul, has a feature that produces earthquakes of 7 or more intensity with periods of approximately 250 years, a part of which is in the sea. The Izmit earthquakes, which took place on August 17, 1999, and the Düzce earthquakes, which took place on November 12, 1999, are also earthquakes produced on the NAF. The earthquake, which is thought to severely affect the coasts of Istanbul and the Marmara region, last occurred in 1766, and this region is defined as an indicator of an approaching danger. The most talked about part of the projected Great Marmara Earthquake is the city of Istanbul. Various reasons, such as population density, unplanned construction, housing most financial and production centers, and its geopolitical importance, require Istanbul to be prioritized in terms of the destruction to be caused by a possible earthquake. The data revealed in the disaster scenarios prepared by various institutions indicate that the destruction to be caused by a possible earthquake with a magnitude of 7.2-7.6 in Istanbul will have very serious consequences on issues such as loss of life and property, economic destruction, social problems, and national security. In case of the realization of the prepared scenarios, the precautions that should have been taken in advance are of great importance. 
The Kahramanmaraş earthquake that took place on February 6, 2023, showed that scenario studies were carried out for an earthquake of the same magnitude as the earthquake that occurred in that region before, but no studies were conducted to reduce the results shown by the data. It is essential that the work done or planned for Istanbul be carried out immediately to prevent similar heavy situations. 
With this study, it is aimed to produce an alternative to the issues of the extent to which safe food logistics is included in the planning in the expected great Istanbul earthquake, the ways of using areas such as military areas and airports to solve the food logistics for Istanbul with the least movement, and which institutions should be determined by the joint work of. It has been studied on scanning the literature related to the subject, obtaining information from institutions, examining the reports related to the subject, identifying the deficiencies, and determining the contributions that can be made.

Keywords: food safety, earthquake, food logistics, disaster logistics