İncir üreticilerinin risk algılarının  sınıflandırılması  Aydın İli Örneği
Classification of risk perceptions of fig producers, Aydın province example
Yazar: FIRAT ÇERÇİ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ÇINAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye Ege Bölgesi başta olmak üzere, ekolojik koşulları itibariyle incir meyvesi
yetiştirme potansiyeli en yüksek ülkelerden biridir. Bu meyve Türkiye'nin geleneksel tarım
ürünleri ihracı arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Ancak bu önemine karşın incir
yetiştiriciliğinde, birtakım risklerin varlığından söz etmek mümkündür. Gerek tarımsal
üretimin, gerekse incir üretiminin doğasından kaynaklı olarak oluşan riskleri tamamen
ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu riskler ancak doğru biçimde yönetilebilir. Bunun için
çiftçilerin karşı karşıya kaldıkları risklerin neler olduğunu iyi anlamak gerekir. Bu
araştırmanın temel amacı incir üreten çiftçilerin karşılaştıkları risk kaynaklarını belirleyerek,
karşılıklı etkileşimini analiz etmektir.
Araştırmada Aydın ilinde faaliyetlerini sürdüren 101 incir üreticisi ile yapılan
anketlerden elde edilen verilere dayanmaktadır. Çiftçilere ait risk kaynakları faktör analizi
yardımıyla sınıflandırılmıştır. Ayrıca DEMATEL yöntemi kullanılarak elde edilen risk
faktörleri önem derecesine göre sıralanmış ve birbiri ile olan etkileşimi keşfedilmiştir.
Bulgular incir üreticileri için risk kaynaklarının 17 madde ve toplam dokuz boyut
altında sınıflandırıldığını göstermektedir. Önemlerine göre belirlenen dokuz faktör; iklim,
üretim, piyasa, gıda güvenliği, işletme, arazi, pazarlama, toprak ve teknik bilgi riskleridir.
İklim, piyasa, arazi ve teknik bilgi riskleri diğer risk faktörlerini önemli derece etkilemektedir.
İklim riski tüm diğer riskleri etkilerken, pazarlama riski tüm risk faktörlerinden etkilenen
konumdadır. Bu araştırmada ile incir üreticileri için özgün bir yöntem kullanılarak kapsamlı
bir risk sınıflandırması oluşturulmuştur. Böylece bu alandaki literatürün gelişimine katkı
sağlanmıştır. Sonuçlar incir üreticilerinin risk faktörlerini daha iyi yönetmek için
sürdürülebilir üretim, tarım sigortası ve yayım hizmetlerine ihtiyaç duyduğunu
göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Çiftçi algısı, Karar teknikleri, Risk yönetimi, Tarım.

Abstract:
Turkey, especially in the Aegean Region, is one of the countries with the highest
potential for growing fig fruit due to its ecological conditions. This fruit ranks among the top
exports of Turkey's traditional agricultural products. However, despite this importance, it is
possible to mention that there are some risks in fig cultivation. It is not possible to completely
eliminate the risks arising from the nature of both agricultural production and fig production.
These risks can only be managed correctly. For this, it is necessary to understand well what
the risks farmers face are. The main purpose of this research is to identify the risk sources
faced by fig producing farmers and analyze their mutual interaction.
The research is based on data obtained from surveys conducted with 101 fig producers
operating in Aydın province. Risk sources of farmers were classified with the help of factor
analysis. In addition, the risk factors obtained using the DEMATEL method were ranked
according to their importance and their interactions with each other were discovered. The
findings show that risk sources for fig producers are classified under 17 items and a total of
nine dimensions. The nine factors determined according to their importance are climate,
production, market, food safety, business, land, marketing, soil and technical information
risks. Climate, market, land and technical information risks also significantly affect other risk
factors. While climate risk affects all other risks, marketing risk is affected by all risk factors.
In this research, a comprehensive risk classification was created for fig producers using a
unique method. Thus, it contributed to the development of the literature in this field. The
results show that fig producers need sustainable production, agricultural insurance and
extension services to better manage risk factors.
Key Words: Agriculture, Decision techniques, Farmer perception, Risk management