Sodyum klorür ve potasyum klorürün optik uyarmalı lüminesans (OSL) kinetiği
Optically stimulated luminescence (OSL) kinetics of sodium chloride and potassium chloride
Yazar: MUSTAFA HİCABİ BÖLÜKDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜNEŞ TANIR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Lüminesans = Luminescence ; Potasyum klorür = Potassium chloride ; Radyometri = Radiometry ; Sodyum klorid = Sodium chloride

Özet:
Tarihlendirme uygulamalarıyla popüler hale gelen Optik Uyarmalı Lüminesans(OSL) tekniği, son yıllarda dozimetri çalışmalarında yoğun olarakkullanılmaktadır. OSL sinyalinin bozunma şekli, doz ve sıcaklık bağımlılığı vedoz kararlılığı materyallere göre değiştiği için bu özelliklerin belirlenmesimateryal hakkında bilgi edinilmesi açısından önemlidir. Literatürdeki OSLçalışmalarında daha çok, iyi lüminesans özellikleri sergileyen kuvars ve sentetikmateryaller kullanılmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada ilk önce feldspatnumuneler için kullanılan ELSEC-OSL 9010 Sayma Sistemi kuvars, Al2O3:Cvb. gibi görünür ışıkla uyarılabilen materyallerden gelen OSL'yi ölçmekmodifiye edilmiştir. Daha sonra klor bileşenli ticari kalitedeki AlkaliHalojenür'lerin (özellikle NaCl ve KCl) bozunma eğrileri, doz cevapları,sıcaklık bağımlılığı ve doz kararlılığı gibi OSL özellikleri incelenmiştir. Eğri-fit,pik-şekil ve ilk-artış yöntemleri kullanılarak materyallerin OSLkarakteristikleri laboratuvar radyasyon dozuna ve sıcaklığa bağlı olarakvincelenmiştir. Bu çalışmaların sonucunda NaCl'ün aktivasyon enerjisinin dozarttıkça azaldığı ve bozunma sabitinin farklı radyasyon tiplerinde farklıoranlarda azaldığı gözlenmiştir. Ayrıca NaCl'ün OSL sinyallerinin kullanılandiğer materyallerden daha kararlı, güvenilir ve kabul edilebilir olduğugörülmüştür.Anahtar Kelimeler : lüminesans dozimetri, infrared uyarmalı lüminesans(IRSL), mavi ışık uyarmalı lüminesans (BSL),eşdeğer doz (ED), aktivasyon enerjisi, termal tavlama

Abstract:
Recently, Optically Stimulated Luminescence (OSL) processes became bydating applications have intensively been used in dosimetry. Since decay shape,dose and temperature dependence and dose stable of OSL signals have alteredaccording to materials, the determination of this feature is important to provideinformation about materials. Quartz and synthetic materials displaying fineluminescence characteristics have commonly been applied at OSL technics inthe literature. In this study, firstly, ELSEC-OSL 9010 Read Systems used forfeldspar samples have been modified to measure OSL from materials that canbe stimulated with visible light same as quartz, Al2O3:C etc. Then OSLcharacteristics like decay curves, dose response, temperature dependence anddose stable of Alkali Halide (especially NaCl and KCl) with chlorine componentin commercials quality have been investigated. Besides, OSL characteristics ofmaterials using Curve-Fitting, Peak-Shape and Initial-Rise methods have beeninvestigated by depending on laboratory radiation doses and temperature.viiIn conclusion, the activation energy of NaCl decrease with the increase of dose,and decay constant of NaCl decrease in different radiation type as dose increase.Also it has been seen that OSL signals of NaCl is more stable, reliable andacceptable than other materials used in this work.Key words : luminescence dosimetry, infrared stimulatedluminescence (IRSL), blue light stimulated luminescence(BSL), equivalent dose, activation energy,thermal annealing