Doğu Karadeniz'de deniz fenerleri inşası ve bakımı (1854-1914)
Construction and maintenance of lighthouses in the Eastern Black Sea (1854-1914)
Yazar: FİLİZ URŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RESUL TURAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
XIX. yüzyıl üretim ve tüketim faaliyetleri bakımından insanlık tarihinde bir kırılma dönemi olmuştur. Özellikle sanayi alanında yaşanan gelişmeler diğer sektörlerde devrim niteliğinde gelişmelerin yaşanmasını sağlamıştır. Bu dönüşümün yaşandığı önemli alanlardan biri de denizlerdeki yelkenli gemilerin yerini buharlı gemilerin alması olmuştur. Bu gelişme neticesinde deniz taşımacılığında daha güvenli ve hızlı bir ticaret dönemi başlamıştır. Söz konusu dönüşüm süreci, 1853-1856'daki Osmanlı Devleti ve Rus İmparatorluğu arasındaki Kırım Savaşı ile hızlanmıştır. Osmanlı Devleti, bu savaşta Avrupalı devletlerin yardımını almış, bu devletler de Boğazlar ve Karadeniz'de sefer yapabilmişlerdir. Bu açılım süreci Karadeniz'deki deniz ticaretinin gelişimini hızlandırmış; mal, yolcu taşımacılığı yapan yerli ve yabancı gemi şirketleri Karadeniz liman ve iskelelerinde görülmeye başlanmıştır. Bu seferler kıyıların ışıklandırılması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu amaçla gece seferleri için deniz feneri inşası ve onarımına karar verilmiştir. Bu amaçla 1855 yılında Fransız Kaptan Marius Michel ile Fener Nizamnamesi imzalanmıştır. Marius, Sultan Abdülmecid tarafından Osmanlı İmparatorluğu Deniz Fenerleri Genel Müdürü olarak atanmıştır. Bu antlaşma sonraki yıllarda yenilenmiştir. Böylelikle Karadeniz dâhil olmak üzere, Osmanlı kıyılarındaki deniz fenerlerinin inşa ve bakımı bu nizamname üzerinden sürdürülmüştür. Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Batum'a kadar olan coğrafyadaki kentlerin siluetini değiştiren deniz fenerleri de bu kapsamda inşa edilmiş veya yenilenmiştir.

Abstract:
The 19th century has been a period of break in human history in terms of production and consumption activities. Especially the developments in the field of industry have led to revolutionary developments in other sectors. One of the important areas where this transformation took place was the replacement of sailing ships by steamships. As a result of this development, a safer and faster trade period began in maritime transport. This transformation process accelerated with the Crimean War between the Ottoman Empire and the Russian Empire in 1853-1856. The Ottoman Empire received the assistance of European states in this war, and these states were able to sail in the Straits and the Black Sea. This process of opening up accelerated the development of maritime trade in the Black Sea; domestic and foreign ship companies carrying goods and passengers started to be seen in Black Sea ports and piers. These voyages led to the need for lighting the coasts. For this purpose, it was decided to construct and repair lighthouses for night voyages. For this purpose, the Lighthouse Regulation was signed with French Captain Marius Michel in 1855. Marius was appointed General Director of the Ottoman Empire Lighthouses by Sultan Abdulmecid. This agreement was renewed in the following years. Thus, the construction and maintenance of the lighthouses on the Ottoman coasts, including the Black Sea, was carried out through this regulation. The lighthouses that changed the silhouette of the cities in Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize and Batumi were built or renovated within this scope.