Otizmli çocuklarda ağız sağlığı durumunun belirlenmesi ve 3 boyutlu diş fırçalarının etkinliğinin değerlendirilmesi
Determination of oral health status in children with autism and evaluating the efficiency of 3-headed toothbrush
Yazar: SEDA ÖNOL
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL KIRZIOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Diş fırçalama = Toothbrushing ; Diş fırçası = Toothbrush ; Diş çürükleri = Dental caries ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Çocuklar = Children

Özet:
Çalışmamızda, otizmli çocukların oral durumunun ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve 3 boyutlu diş fırçalarının plak temizleme etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Anket, oral muayene ve fırçalama eğitimi olmak üzere 3 aşamalı olarak yürütülen çalışmamızda, anket kısmına 126 otizmli, 111 sağlıklı çocuk dahil edilmiş olup, oral muayene kısmında,  dahil edilme kriterlerine uymayan 63 otizmli çocuk çalışmadan çıkarılmıştır. Formlar önceden belirlenen okullara gönderilerek doldurulmuş olup, yaş, sosyoekonomik durumu, medikal hikaye, dental hikaye, beslenme alışkanlıkları, fena alışkanlıklar, ebeveynleri tarafından tercih edilen tedavi yöntemleri ve ebeveynin bakış açısından ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi değerlendirilmiştir. Daha sonra, aynı araştırmacı tarafından, çocukların oral muayeneleri gerçekleştirilmiş olup, oral durumları kayıt altına alınmıştır. Fırçalama eğitimi aşaması ise, çalışmanın diğer kısımlarına dahil edilen 111 sağlıklı çocuk ve Isparta'da bulunan bir Özel Eğitim ve Uygulama Merkezi'nde eğitim alan ve belirlenen dahil edilme kriterlerine uyan 34 otizmli çocuk ile yürütülmüştür.
Elde edilen veriler ışığında otizmli çocukların sıklıkla beslenme problemleri yaşadığı ve özel eğitime erken başlamanın bu durumların önlenmesinde ekili olduğu görülmekte olup, diş hizmeti için başvurmalarına rağmen, hizmet alma oranlarının oldukça düşük olduğu ve yapılan tedavilerin daha çok dişin çekimi yönünde olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca 3 boyutlu diş fırçalarının hem sağlıklı çocuklarda, hem de otizmli çocuklarda plak temizlemede klasik çocuk diş fırçasına üstün olduğu görülmüş olup, otizmli çocuklarda bu farkın daha belirgin olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak, otizmli çocukların oral durumunun pek çok faktörden olumsuz etkilendiği, oral hijyenlerinin sağlanmasında ve ihtiyaç duydukları diş tedavilerinin yapılmasında, ebeveynlerin, eğitimcilerin ve diş hekimlerinin teşvik edilmesine ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Ek olarak, 3 boyutlu diş fırçalarının özellikle otizmli bireyler için bir uygun alternatif olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In our study, it was aimed to determine oral health statuses and the influential factors of autistic children and comparatively evaluate the plaque removing efficacy of the 3-headed toothbrushes.
Our study was conducted in three steps as questionnaire, oral examination and toothbrushing education. While the questionnaire part involved 126 autistic and 111 healthy children, 63 children who did not satisfy the criteria of inclusion were removed from the study in the oral examination part. The forms were sent to previously determined schools, and age, socioeconomic status, medical history, dental history, eating habits, bad habits, treatment methods preferred by their parents and P-CPQ were analyzed. Later, oral examination of the children was carried out by the same researcher and their oral statuses were recorded. Brushing education phase was conducted with 111 healthy children included in other parts of the study and 34 autistic children trained in a Special Education and Practice Center in Isparta and meeting specified inclusion criteria.
Autistic children often have nutritional problems and early initiation of special education seems to be effective in preventing these conditions, and despite the fact that they apply for dental services, it is concluded that the rate of taking services is rather low and that the treatment is mostly tooth extraction. It has also been found that the 3-headed toothbrush is superior to the classic child toothbrush in plaque removing both healthy and autistic children, and this difference is more prominent in autistic children.
It seems that the oral status of autistic children is affected negatively by many factors, ensuring their oral hygiene and having the dental care they need, it's seen that parents, the educators and the dentists should be encouraged. In addition, 3-headed toothbrushes are considered to be a viable alternative, especially for autistic individuals.