Güvercin kayası savunma sistemi ve tarihöncesi savunma sistemleri içindeki yeri
Güvercin kayası Defence system and It's place in the Prehistory of the Defence Systems
Yazar: AYSEL TEMEL NEUMANN
Danışman: PROF. DR. FATMA SEVİL GÜLÇUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Güvercinkayası = Güvercinkayası ; Prehistorya = Prehistory ; Savunma sistemleri = Defence systems

Özet:
Bu çalışmada; M.Ö. 6. binin sonları ve 5. binin başlarına (M.Ö.5200 4820 kal. C14)
tarihlenen ve Anadolu'da bu dönemin izlendiği en eski yerleşim yerlerinden biri olan
Güvercinkayası'nda (Çatalsu-Gülağaç-Aksaray) yer alan savunma sisteminden yola
çıkılarak, tarihöncesi savunma sistemleri ele alınacak ve bölgeler bazında gelişimi
araştırılacaktır. Savunma sistemlerinin kronolojik olarak Anadolu'daki örneklerinin
yapısal gelişimleri yanı sıra, bu gelişmelere zemin hazırlayan sosyo-ekonomik
nedenleriyle de ele alınacaktır. Ayrıca Güvercinkayası savunma sisteminin çağdaşı
bir savunma sistemine sahip Mersin-Yumuktepe savunma sistemine de ayrıntılı yer
verilecektir. Çünkü bu yerleşme yerinde savunma veya korunma sistemleri, Çanak
Çömlekli Neolitik'ten başlayarak Hitit Dönemi'ne kadar süreklilik göstermekte ve
bu sistemlerinin nasıl geliştiğini izlemek açısından önem taşımaktadır. Konunun
daha iyi anlaşılmasını sağlamak ve gerektiğinde Anadolu dışındaki komşu bölgelerle
olan bağlantılarını saptayabilmek için, bu bölgelerdeki örnekler de bu çalışma
kapsamında incelenecektir. Çalışmanın sonucunda Güvercinkayası örneğinden
hareketle öncülleri, çağdaşları ve ardıllarının ortaya çıkış nedenleri ve bu gelişimi
hazırlayan sosyo-ekonomik etmenler çerçevesinde Anadolu'nun kentleşme
sürecindeki yerleşme türlerinin modellemeleri yapılabilecektir. Bu kapsamda
öncelikle Anadolu'dan bilinen savunma sistemi ve savunma sistemi olabilecek (sur,
hendek, çit, rampa..) oluşumlar incelenecek ve Güvercinkayası'nda bulunan
savunma sistemiyle karşılaştırılacaktır. Ayrıca dış bağlantıları saptamak amacıyla
Anadolu'ya komşu bölgelerde açığa çıkarılmış sur yada benzeri yapılar da ele alınıp,
aradaki benzerlik ve farklılıkların belirlenmesine çalışılacaktır.

Abstract:
This study discusses development and research of the prehistoric defence systems of
Güvercinkayası settlement (Çatalsu-Gülağaç-Aksaray), one of the oldest known
examples in Anatolia, dated the end of the 6th millennium BC to the beginning of the
5th millennium BC (years 5200 to 4820 according to the calibrated C14). Anatolian
findings are discussed within the framework of the chronological index, as well as
their structural development and socio-economic conditions leading to their
development. In addition, Mersin-Yumuktepe defence system, a defence system
contemporary to Güvercinkayası, is discussed in detail. The importance of
monitoring development of those defence systems is due to their dating from the
Neolithic to the Hittite periods. In order to provide a better understanding of the
subject and to determine its links with the neighbouring regions outside of Anatolia,
examples from those regions are examined in the present study where applicable. As
a result of the study, in the light of Güvercinkayası example, the reasons of the
emergence of its predecessors, contemporaries and successors, and the socioeconomic factors leading to this development will be able to model the settlement
types in the urbanization process of Anatolia.
In this context, the known defence systems and defence system elements
(fortifications, trenches, walls, ramparts, etc.) are examined in the first place, and
compared with the defence system in Güvercinkayası. In addition, in order to
determine the external connections, the walls or similar structures unearthed in the
neighbouring regions of Anatolia will are discussed, while similarities and
differences will are investigated.