Ezetimib`in biyolojik materyalden analizi için gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi yönteminin geliştirilmesi
Development of gas chromatography-mass spectrometry method for the analysis of ezetimibe in biological material.
Yazar: EBRU UÇAKTÜRK
Danışman: PROF. DR. NURAN ÖZALTIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Ezetimib = Ezetimibe ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Plazma = Plasma ; Tasarım = Design

Özet:
Ezetimib (EZE), hiperkolesterolemi tedavisinde etkin olarak kullanılan yeni bir kolesterol düşürücü ilaçtır. Bu çalışmada, EZE`in insan plazmasında analizi için gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) yöntemleri (yöntem I ve yöntem II) geliştirilmiştir. EZE, GC-MS analizinden önce türevlendirilmiştir. Asetilleme, metilleme ve sililleme gibi çeşitli türevlendirme teknikleri denenmiştir. Optimum tepkime koşullarını belirlemek için, tepkime sıcaklığı ve süresi, çözücü, türevlendirme reaktifinin hacmi gibi parametreler incelenmiştir. EZE, MSTFA/ß-merkaptoetanol/NH4I türevlendirme reaktifi kullanılarak 80 0C`de 60 dk türevlendirilmiştir. EZE, eter (yöntem I) veya pH 9 karbonat tamponu ve eter (yöntem II) ile plazmadan geri kazanılmıştır. Metiltestosteron (yöntem I) ve oksimetolon (yöntem II) iç standart olarak kullanılmıştır. Kromatografik yöntemin (yöntem II) optimizasyonu için tam faktöriyel tasarım ve merkezi kompozit tasarım gibi deneysel tasarım teknikleri kullanılmıştır. Maddeler seçilmiş iyon modunda izlenmiştir. EZE için m/z 326, IS için m/z 301 (metiltestosteron) ve 548 (oksimetalon) iyonları nicel analiz için seçilmiştir. Geliştirilen yöntemler, sistem uyguluk testleri, özgünlük, duyarlılık, doğrusallık, doğruluk, kesinlik, geri kazanım, kararlılık, sağlamlık ve tutarlılık validasyon parametreleri araştırılarak valide edilmiştir. Validasyon sonuçları, yöntemlerin kesin, doğru, özgün, sağlam ve tutarlı olduğunu göstermiştir. Alt tayin sınırları 15 (yöntem I) ve 10 (yöntem II) ng mL-1 olarak bulunmuştur. Yöntemler, hiperkolesterolomik hastaların plazmasındaki toplam EZE tayininde başarıyla uygulanmıştır.

Abstract:
Ezetimibe (EZE), is a new lipid-lowering drug which is efficiently used in the treatment of hypercholesterolemia. In this study, gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS) methods (method I and method II) have been developed for the determination of EZE in human plasma. EZE has been derivatized prior to GC-MS analysis. Various derivatization techniques such as acetylation, methylation and silylation have been tried. In order to determine the optimum conditions of the reaction, some parameters such as reaction temperature and time, solvent, the volume of derivatization reagent have been investigated. EZE has been derivatized by using MSTFA/ß-mercaptoethanol/NH4I at 80 0C for 60 min. It has been extracted from plasma with ether (method I) and pH 9 carbonate buffer and 4 mL ether (method II). Methyltestosteron (method I) and oxymetholone (method II) have been used as internal standard. Chromatographic method (method II) has been optimized by using factorial design and central composite design. Analytes have been monitored in selected ion monitoring mode. The ions of m/z 326 for EZE and m/z 301 (methyltestosteron) and 548 (oxymetholone) for IS have been selected for quantitative analysis. The developed methods have been validated by investigating the validation parameters such as system suitability tests, specificity, sensitivity, linearity, accuracy, precision, recovery, stability, robustness and ruggedness. Validation results showed that the methods are precise, accurate, specific, robust and rugged. The limits of quantitation have been found to be 15 (method I) and 10 (method II) ng mL-1, respectively. The methods have been successfully applied to determine total EZE in plasma of hypercholesterolemic patients.