Su talebi yönetimi: Türkiye uygulaması (Tecrübeleri)
Water demand management: Türkiye implementation (Türkiye's experiences)
Yazar: MAHMUT AKİF GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. ALPARSLAN ABDURRAHMAN BAŞARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Hanehalkı su talebi analizi dünya genelinde birçok ülkede araştırma konusu olmuştur. Ancak Türkiye'de bu konuya olan ilgi oldukça sınırlı düzeydedir. Bu tez çalışması, Türkiye'de su hizmetleri vermekle yükümlü yerel yönetim birimleri olan belediyelerin, kentsel su yönetimi politikaları açısından kritik bir öneme sahip olan su tarifelerinin analizine ve hanehalkı su talep tahminine odaklanarak ilgili araştırma açığını ele almaktadır. Araştırmanın amacı hanehalkı su talebine ilişkin literatürde yer alan su tüketiminin fiyat ve gelir esnekliğine dair bulguların, Türkiye'nin üç metropol şehri özelinde geçerliliğini sınamaktır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Hanehalkı Bütçe Araştırması 2015-2018 veri setini kullanarak en küçük kareler (OLS) yöntemi ile su talep tahmini yapılmıştır. Tez çalışması giriş ve sonuç bölümleri dışında dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, doğal tekel teorisi kapsamında su endüstrisinin teorik arka planını, ikinci bölüm ise kentsel su yönetimi paradigmasının ulusal ve uluslararası ölçekte genel çerçevesini ortaya koymaktadır. Üçüncü bölümde, hanehalkı su tarifeleri, ortalama su fiyatları, su tüketim düzeyleri ve hanehalkı karakteristiği Türkiye'nin üç büyükşehri olan İstanbul, Ankara ve İzmir için ayrıntılı bir şekilde incelenmekte ve konu ile ilgili dünya genelindeki farklı çalışmaların bulguları derlenerek kıyaslanmaktadır. Bu bölümde elde edilen bulgular, Türkiye'de özellikle düşük gelirli haneler için temiz suya erişimin ve temiz suyun hanehalkı bütçesi üzerindeki mali yükünün birçok gelişmiş ülkeye kıyasla oldukça dezavantajlı olduğunu göstermektedir. Dördüncü bölümde, su tüketiminin fiyat ve gelir esneklikleri ile hane karakteristiğini oluşturan değişkenler için hanehalkı su talebi tahmini yapılmıştır. Ekonomik yazında yer alan beklentiye uygun biçimde su tüketiminin fiyat ve gelir esnekliğinin üç büyükşehir için de düşük olduğu bulgusuna ulaşılmış ve bu doğrultuda sonuç bölümünde su yönetimine ilişkin öneriler sıralanmıştır. 

Anahtar Kelimeler
Hanehalkı Su Talebi, Su Yönetimi, Su Endüstrisi, Yerel Yönetimler Maliyesi

Abstract:
Household water demand analysis has been the focus of extensive research in numerous countries throughout the world. However, there is limited interest in this topic among researchers in Türkiye. This thesis aims to address this research gap by analyzing the significance of water tariffs in urban water management policies and estimating the household water demand in Türkiye, which is the responsibility of municipalities. The primary objective of this study is to test the validity of the findings in the literature regarding the price and income elasticity of household water demand, particularly in the three metropolitan cities of Türkiye. Using the Household Budget Survey 2015-2018 dataset provided by the Turkish Statistical Institute (TÜİK), this study estimated water demand utilizing the Ordinary Least Squares (OLS) method. This thesis is organized into four main chapters, in addition to the introduction and conclusion. The first chapter delves into the theoretical foundation of the water industry, grounded in the natural monopoly theory. The second chapter presents a comprehensive framework of urban water management paradigms at both the national and international levels. The third chapter presents a detailed analysis of household water tariffs, average water prices, water consumption levels, and household characteristics for Türkiye's three largest cities, Istanbul, Ankara, and Izmir. Additionally, this chapter compares and contrasts the findings with various studies conducted worldwide. The findings in this chapter reveal that access to clean water and the financial burden of clean water on household budgets are considerably disadvantageous in Türkiye, especially for low-income households, when compared with many developed countries. In the fourth section, an estimation of household water demand is made for variables that affect water consumption, such as price and income elasticity, which are consistent with expectations in the economic literature. The price and income elasticities of water consumption were found to be low for the three major cities. Consequently, recommendations for water management are presented in the concluding section.

Keywords 
Household Water Demand, Water Management, Water Industry, Local Government Finances