Türkiye ve İran sosyal bilgiler ders kitaplarında edebi ürünlerin kullanımı
The usage of literary works in social studies textbooks Turkey and İran
Yazar: YAKUP SUBAŞI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Edebi ürünler = Literary materials ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Türkiye = Turkey ; İran = Iran

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye ve İran'da okutulan sosyal bilgiler ders kitaplarında edebi
ürünlerin kullanım durumunu karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu amaç doğrultusunda
her iki ülkenin 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları, araştırmanın amacına
uygun olarak kullanılmıştır. Araştırma boyunca nitel araştırma prosedürleri takip
edilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile
gerçekleştirilmiştir. Araştırmada doküman analizi yöntemi, araştırmanın amacına
uygunluğu ve yazılı materyal kapsamında değerlendirilen ders kitaplarını incelemeye
olanak sağlaması nedeniyle kullanılmıştır. Araştırmada, Türkiye ve İran'ın 4., 5., 6. ve 7.
sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına ulaşılmış, dokümanların orijinalliği kontrol edilmiş,
orijinal olduğu tespit edilen dokümanlar anlaşılmaya çalışılmış, anlaşılır hale gelen
dokümanlar analiz edilmiş ve analiz edilerek elde edilen veriler her sınıf düzeyi için
araştırmanın problemleri doğrultusunda karşılaştırmalı olarak kullanılmıştır. Her sınıf
düzeyi için yapılan karşılaştırmaların yanında bütün sınıf düzeylerini kapsayan genel
karşılaştırmalarda yapılmıştır. Sonuç kısmında, her sınıf düzeyi ve bütün sınıf
düzeylerinden elde edilen bulgulardan hareketle karşılaştırmalı sonuçlara ulaşılmıştır.
Türkiye ve İran'ın 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının karşılaştırmalı olarak
ele alınmasından elde edilen sonuçlardan hareketle önerilerde bulunulmuştur. Türkiye ve 
v
İran'ın 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının karşılaştırmasıyla ulaşılan
sonuçlar; Türkiye 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında edebi ürün
kullanımına başvurulmuştur. İran'ın 4., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında edebi
ürün kullanımına başvurulmuş, 5. sınıfta başvurulmamıştır. Türkiye 4., 5., 6. ve 7. sınıf
sosyal bilgiler ders kitaplarında, İran 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarından
daha fazla edebi ürün kullanımına başvurulmuştur. Türkiye 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal
bilgiler ders kitaplarında kullanılan edebi ürünler ünite ve konularda İran 4., 5., 6. ve 7.
sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarından daha dengeli bir dağılıma sahip olduğu tespit
edilmiştir. Türkiye 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında adet olarak daha
fazla farklı edebi ürün türünün kullanımına başvurulmuş olmasına rağmen, oransal olarak
İran ders kitaplarında kullanılan edebi ürünlerin farklı edebi ürün türlerini içerme
durumunun daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kullanılan edebi ürünleri
desteklemek için görsel materyallere başvurulma durumu adet olarak Türkiye 4., 5., 6. ve
7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında daha fazla iken, oransal olarak İran 4., 5., 6. ve 7.
sınıf sosyal bilgiler ders kitapları daha yüksek bir orana sahip olduğu belirlenmiştir.
Kullanılan edebi ürünün; konunun akışına uygun olma, kullanımından önce yönlendirme
yapılma, gerektirdiğinde öğrencilerin seviyesine uygun hale getirilme, daha iyi
anlamlandırılması ve üzerinde düşünülmesini sağlamak için soru yöneltilme hususlarının
Türkiye 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında, İran 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal
bilgiler ders kitaplarından daha fazla göz önünde bulundurulduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine comparatively the use of literary works in social
studies books that taught in Iran and Turkey. For the purpose of the research, both
countries text books of 4th, 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks were used.
Throughout the research qualitative research procedure were used. The research was
carried out by qualitative research methods and document analysis. The method of
document analysis in the research was used to examine the textbooks that were evaluated
within the scope of the written material and the suitability. In this research, the textbooks
of 4th, 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks of Turkey and Iran were used and their
originality was checked, the documents that were found original was examined. The
obtained data of the social studies of the textbooks of the two countries were used
comparatively for each grade level. In addition to comparisons at each grade level, general
comparisons were made that covers all grade levels. In the conclusion, for the level of each
grade, the comparative results were obtained. As a result of the comparative study of 4th,
5th, 6th and 7th grade social studies textbooks of Turkey and Iran some suggestions are
presented. The results that obtained by comparing Turkey and Iran's' 4th
, 5
th
, 6
th and 7th
grade social studies textbooks; Turkey has applied literary products more in the 4th, 5th, 6th
and 7th grade social studies textbooks. In terms of the research, it has been determined that
Turkey's 4th,5th
, 6
th, and 7th grade social studies textbooks are more effective than Iranian 
vii
4
th, 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks. It has been found that the literary
products are used more inclusive in the units in Turkey's 4th
, 5
th
, 6
th and 7th grades of social
studies textbooks than, Iran's 4th, 5th, 6th and 7th grades social studies textbooks. Although
Turkey's 4th, 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks have been used more and
different types of literary works it has been found that as a percentage using Iranian
textbooks contain more different literary works. While the visual materials are supported
highly to use in literary products of 4th, 5th
, 6
th and 7th grades of social studies textbooks of
Turkey it has been found that in the use Iranian 4th
, 5
th
, 6
th, and 7th grade social studies
textbooks have higher percentage. It has come to the conclusion that the literary works
used in the 4th
, 5
th
, 6
th and 7th grade social studies textbooks of Turkey are more suitable,
topics are flowing and instructions are more clear than Iran's 4th
, 5
th
, 6
th, and 7th grade
social studies textbooks.