Radyal kapaklı savaklı barajdan 15 safhalı taşkın öteleme işletmesi
Fifteen-stage flood routing operation from a dam having a radial-gated spillway
Yazar: HATİCE ÇITAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. TEFARUK HAKTANIR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yetersiz taşkın-uyarı sistemine sahip havzalara uygulanma amacıyla, kapaklı savağı bulunan barajlardan, çok küçük boyutlulardan muhtemel maksimum taşkın (MMT)'a kadar bütün taşkınların ötelenmesi için 15-safhalı işletme kuralları geliştirilmiştir. MMT'nın 0.05, 0.10, 0.15, 0.20, 0.25, 0.30, 0.35, 0.40, 0.45, 0.50, 0.60, 0.70, 0.80, 0.90, ve 1.00 oranlarıyla çarpılmasıyla 15 adet karar taşkınları hesaplanmaktadır. Önce, barajın taşkın öteleme hacminin aynı oranlardaki kısımları bu 15 farklı karar hidrograflarına ayrılmakta, öteleme hesapları sonucu, 15 kritik göl su kotu ve 15 savak kapak altı açıklığı belirlenmektedir. Baraja gelen taşkın MMT ise, bunun 0.05 ? MMT'a eşit olduğu varsayımıyla işletmeye başlanacak, birinci kritik göl kotuna kadar birinci safhanın kapak altı açıklığı uygulanacak, diğer ara safhaların kuralları da uygulandıktan sonra, göl su kotu 14.üncü kritik kotu geçtiğinde kapak altı açıklığı 15.inci safhanınkine arttırılacak, ve maksimum göl su kotu yine sedde kret kotunun hava payı kadar altında kalacaktır. Sonra, düzenli bir sıra içinde, ilk safhaların kapak altı açıklıkları daraltılıp bunların kritik kotları yukarılara doğru yükseltilerek, küçük boyutlu taşkınların daha etkin bir azaltmayla ötelenmeleri, MMT'a yakın ve MMT gibi büyük boyutlu taşkınların ötelemesinde ise daha büyük debilerin bırakılması amacı ile birkaç farklı 15-safhalı işletme kuralları da hesaplanmakta, böylece 15-safhalı işletme için değişik opsiyonlar sunulmaktadır. Geliştirilen model birkaç baraja uygulanmış olup, taşkın öteleme hacmi büyük barajlarda başarılı olduğu gözlenmişken, taşkın öteleme kapasitesi küçük barajlarda da makul sonuçlar verdiği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Kapaklı savaklı barajdan taşkın ötelemesi, taşkın ötelemesi için safhalı kapak işletmesi.

Abstract:
Intended for basins having ineffective flood-warning systems, 15-stage operation rules are determined for routing of all floods from very small magnitudes up to the probable maximum flood (PMF) for dams having gated spillways. 15 numbers of decision floods are decided on as: 0.05, 0.10, 0.15, 0.20, 0.25, 0.30, 0.35, 0.40, 0.45, 0.50, 0.60, 0.70, 0.80, 0.90, and 1.00 times that of PMF. First, portions of the flood-retention storage with the same ratios are allocated to those 15 decision hydrographs, and through a cycle of routing calculations, 15 critical lake levels and 15 spillway gate openings are determined. If the incoming flood is PMF, the fixed set of operation rules will begin with assuming it were 0.05 ? PMF and apply the gate opening of the first stage up to the first critical lake level, and by applying the operation rules of the intermediate stages, the gate opening will be enlarged to that of the 15th stage when the lake level over-passes the 14th critical level, and still the maximum water surface elevation will remain below the dam crest elevation by the freeboard. Next, in an orderly cycle, a few more 15-stage operation rules are determined such that the gate openings of the initial stages are encroached and their critical levels are pushed upwards stepwise with the objective of attenuating the smaller floods more effectively while releasing higher outflows for larger floods close to and including the PMF. Hence, many 15-stage flood routing operation options are offered. The developed model is applied to many dams; and, although it is successful for those with a considerably large flood-routing storage, it gives reasonable results for dams with little flood-retention capacity, also.Key words: flood routing from gated dams, stepwise gate operation for flood routing