Kentsel peyzajda çocuk oyun alanlarının çocuk dostu kent yaklaşımı ile değerlendirilmesi: Efeler ilçesi (Aydın) örneği
Evaluation of the children's playgrounds in the urban landscape with a child-friendly city approach: Case of Efeler district (Aydın)
Yazar: SÜMEYRA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ZÖHRE POLAT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape

Özet:
Amaç: Araştırmanın amaçları; tez çalışmasındaki amaçlar; (1) Oyunun çocuk için öneminin ve kentsel peyzajda, yeşil alan sisteminde çocuk oyun alanlarının öneminin ortaya koyulması, (2) Çocuk oyun hakkının ulusal ve uluslararası düzeyde öneminin sunulması, (3) Efeler İlçesi'nde (Aydın), çocuk oyun alanlarının mevcut durumlarının çocuk dostu kentler kriterleriyle değerlendirilmesi, (4) Aydın kentinde "çocuk dostu kent yaklaşımının" desteklenmesi için Efeler Belediyesine önerilerin sunulmasıdır.
Materyal ve Yöntem: Araştırmanın ana materyalleri, Aydın kenti Efeler ilçesinde bulunan çocuk oyun alanlarıdır. Yöntem, sorunun tanımlanması, araştırma hipotezinin kurgulanması, veri toplama ve değerlendirmeler, analizler, sentez ve önerilerden oluşmaktadır. Efeler ilçesindeki çocuk oyun alanlarının nicel ve nitel değerlendirmeleri yapılmıştır. Efeler ilçesinde nicel değerlendirmede çocuk başına düşen oyun alanlarını saptamak için analizler yapılmıştır. Efeler ilçesinde nitel değerlendirmede sosyo-ekonomik açıdan farklı mahallelerde bulunan park alanlarında yer alan çocuk oyun alanları tasarım kriterleriyle oluşturulmuş formlarla analiz edilmiştir.
Bulgular: Aydın ili Efeler ilçesinde yürütülen bu araştırmada çocuk dostu bir kent için çocuk oyun alanlarının Peyzaj Mimarlığı açısından yeterliliğine odaklanılarak, çocuk oyun alanlarında nicel ve nitel değerlendirmeler yapılmıştır. Nicel değerlendirmede; çocuk oyun alanlarında yapılan alan ölçümlerin toplam değeri (23,327,58 m²) ilçedeki çocuk nüfusuna bölünerek, Aydın ili Efeler ilçesinde çocuk başına düşen çocuk oyun alanı miktarının 0,30 m² olduğu saptanmıştır. Dünyada ki ve Türkiye'deki bazı araştırmaların sonuçları ve çocuk oyun alanı standartları incelendiğinde, 
Nicel değerlendirmede; sosyo-ekonomik açıdan yüksek, orta ve düşük derece olarak belirlenen mahallelerdeki park alanlarında bulunan çocuk oyun alanlarının yapısal ve bitkisel tasarım analizleri sonucunda, sosyo-ekonomik açıdan yüksek yapıdaki mahallede yer alan Mimar Sinan Parkı'nda bulunan çocuk oyun alanının diğer alanlara göre yapısal ve bitkisel tasarım kriterleri açısından uygun bulunduğu (64 puan) belirlenmiştir. Sosyo-ekonomik açıdan düşük yapıdaki mahallede yer alan Ahmet Emin Erkayın Parkı'nda bulunan çocuk oyun alanının ise yapısal ve bitkisel tasarım kriterleri değerlendirilerek tasarlanmadığı (23 puan) belirlenmiştir. Bu analizler sonucunda ilçedeki mahallelerin sosyo-ekonomik yapısının çocuk oyun alanlarında yapısal ve bitkisel tasarıma yansıdığı belirlenmiştir.
Sonuç: Kentlerde çocuk dostu kent yaklaşımı, peyzaj mimarlarının çalışma alanlarından biri olan çocuk oyun alanlarının planlanması, tasarlanması, uygulamaları ve yönetimi ile ilgili fırsatlar sunmaktadır. Efeler İlçesi'nde yer alan çocuk oyun alanlarının mevcut durumları ile ilgili ortaya konulan veriler, çocuk dostu kent kriterleriyle değerlendirilerek öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çocuk oyun alanları, Çocuk dostu kentler, Çocuk oyun hakkı, Aydın ili Efeler ilçesi

Abstract:
Objective: The aims of is thesis are; (1) to reveal the importance of play for children and the importance of children's playgrounds in urban landscapes and green spaces; (2) to present the importance of children's right to play at a national and international level; (3) to evaluate the current situation of children's playgrounds in Efeler District (Aydın) according to child-friendly city criteria. (4) to provide recommendations to Efeler Municipality to support the "child-friendly city approach" in Aydın city.
Material and Method: The main materials of this research are composed of children's playgrounds in Efeler district of Aydın city. The methodology consists of defining the problem, constructing the research hypothesis, data collection and evaluation, analysis, synthesis, and recommendations. Quantitative and qualitative evaluations of children's playgrounds in Efeler district were made. In the quantitative evaluation in Efeler district, analyses were made to determine the playgrounds per child. In the qualitative evaluation in Efeler district, children's playgrounds in park areas located in socio-economically different neighborhoods were analyzed with forms created with design criteria.
Findings: In this research which was carried out in Efeler district of Aydın province, quantitative and qualitative evaluations were made in children's playgrounds by focusing on the adequacy of children's playgrounds in terms of Landscape Architecture for a child-friendly city. In the quantitative evaluation; the total value of the area measurements made in children's playgrounds (23.327.58 m²) was divided by the child population in the district and it was determined that the amount of children's playground per child in Efeler district of Aydın province was 0.30 m².
When the results of some studies in the world and in Turkey and the standards of children's playgrounds are examined, it is revealed that this value is quite low. In the qualitative evaluation, structural and vegetative design analyses of children's playgrounds in park areas located in neighborhoods categorized as high, medium, and low socio-economic status were conducted. It was determined that the children's playground in Mimar Sinan Park, located in a high socio-economic neighborhood, was appropriate in terms of structural and vegetative design criteria (64 points). In contrast, the children's playground in Ahmet Emin Erkayın Park, located in a low socio-economic neighborhood, was found to be inadequately designed based on structural and vegetative design criteria (23 points). These analyses revealed that the socio-economic structure of the neighborhoods in the district is reflected in the structural and vegetative design of children's playgrounds.
Conclusion: The child-friendly city approach in urban areas offers opportunities related to the planning, design, implementation, and management of children's playgrounds, which is one of the working areas of landscape architects. The data on the current conditions of children's playgrounds in Efeler District were evaluated with child-friendly city criteria, and suggestions were presented.

Keywords: Children's playgrounds, Child-friendly cities, Children's right to play, Efeler district of Aydın province