Ahmed Karahisari mushafında bulunan hizip güllerinin tezhip tasarımı açısından incelenmesi ve güncel tasarımlar
Examination of the faction roses found in the Ahmed Karahisari mushaf in terms of illumination design and current designs
Yazar: YASEMİN TAŞPINAR
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL KARTOPU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti, ilim, mimari ve sanat alanlarında altın çağını yaşamış ve bu dönemde üretilen eserler, kendi özgün karakterini yansıtarak sonraki nesillere ilham vermiştir.

Bu tez çalışması, ünlü Osmanlı Devleti hattatı Ahmed Karahisari'nin Mushafında yer alan hizip güllerinin tezhip tasarımı açısından detaylı bir şekilde incelenmesini ve geleneksel tasarımların günümüz tasarım anlayışı ile nasıl yeniden yorumlanabileceğini ele almaktadır. Tezhip sanatı, İslam sanatları içerisinde önemli bir yer tutmakta olup, estetik unsurlarıyla dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, tarihi ve sanatsal değer taşıyan hizip güllerinin tasarım özelliklerini analiz ederek, modern tasarım anlayışına uygun yeni yaklaşımlar sunmak ve dijital anlamda sanatsal kazanımlar sağlamaktır.

Çalışmada, Ahmed Karahisari'nin hayatı, eserleri ve öğrencileri ve Mushafında kullandığı tezhip teknikleri üzerinde durulmuştur. Tezhip kavramı ele alınıp, tezhip sanatında kullanılan motifler anlatılmıştır ve Kur'an-ı Kerim tezyinatında Mushafların bezenmesi konusu ele alınmıştır. Geleneksel motiflerin günümüz sanat ve tasarım anlayışı ile nasıl uyumlu bir şekilde kullanılabileceği incelenmiştir. 

Ahmet Karahisârî Mushafının dijital görselleri Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Milli Saraylar İdaresi Başkanlığından talep edilmiş ve alınmıştır. Topkapı Sarayı Yazma ve Matbu Eserler Koleksiyonu'na Hırka-ı Saadet 5 envanter numarası ile kayıtlı olan 65 adet dijital hizip gülü görseli temin edilmiştir. Ayrıca eserin tıpkıbasımına ulaşılmıştır. Bu şekilde eserin hizip gülleri üzerinde detaylı çalışılarak, desenler incelenmiş, dijital çizim programları aracılığıyla çizilmiş ve analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tezhip, Hizip Gülü, Dijital Sanat, Tasarım

Abstract:
In the 16th century, the Ottoman Empire experienced a golden age in science, architecture and the arts, producing works that reflected their unique character and inspired future generations.

This thesis examines the design of the faction motifs in the manuscript of the renowned Ottoman calligrapher Ahmed Karahisari in detail, exploring how traditional designs can be reinterpreted within contemporary design perspectives. Illumination art holds a significant place within Islamic arts, attracting attention with its aesthetic elements. In this context, the aim of the study is to analyze the design features of faction motifs, which hold historical and artistic value, and to offer new approaches suitable for modern design perspectives while achieving artistic gains in the digital realm.

The study focuses on Ahmed Karahisari's life, works, his students and the illumination techniques used in his Mushaf. The concept of illumination is discussed, motifs used in illumination art are described, and the embellishment of Qur'anic manuscripts with illuminations is examined. The compatibility of traditional motifs with contemporary art and design principles has been examined.

The digital images of the Ahmed Karahisari Mushaf were requested and obtained from the Presidency of the Republic of Turkey, National Palaces Directorate. 65 digital images of faction roses registered under inventory number Hırka-ı Saadet 5 in the Topkapı Palace Manuscripts and Printed Works Collection have been obtained. Additionally, a facsimile of the work has been obtained. In this way, detailed studies have been conducted on the faction roses of the work, patterns have been examined, drawn using digital drawing programs, and analyzed.

Keywords: Illumination, Faction Rose, Digital Art, Design