COVID-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının psikolojik yakınma ve belirti düzeyleri ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between psychological complaints and symptom levels of healthcare workers and their psychological resistance during the COVID-19 pandemic process
Yazar: CANSU YURTSEVEN
Danışman: PROF. DR. SERMİN KESEBİR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik yakınma = Psychological complaints ; Sağlık personeli = Health personnel ; Ölçekler = Scales

Özet:
Geçmişten bugüne kadar gerçekleşen pandemilerin tüm dünyayı etkilemesine karşın bazı meslek grupları ruhsal açıdan daha çok etkilenme eğilimi göstermektedir. Sağlık çalışanları, pandemi süreçlerinde yüksek riskli olarak nitelendirilebilecek meslek grupları arasında yer almaktadır. Bu nedenle Covid-19'dan etkilenen sağlık çalışanlarının sayısı azımsanmayacak düzeydedir ve her geçen gün de artmaya devam etmektedir. Covid-19'un sağlık çalışanları üzerindeki psikolojik etkileri hakkında çalışmaların devam ediyor olması oldukça önemli olmakla birlikte, yapılacak her çalışma bu alandaki bulgulara katkı sağlayacak nitelikte olacaktır. Bu doğrultuda, yapılan bu araştırmada, Covid-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının (doktor/psikolog, hemşire, tıbbi sekreter, büro personeli, temizlik/güvenlik personeli, tekniker, hasta kabul ve diğer çalışanlar) psikolojik yakınma ve belirti düzeyleri ile psikolojik dayanıklılık düzeylerinin saptanması, aralarındaki ilişkinin tespit edilmesi ve bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın yöntemi betimsel tarama modeli olarak belirlenmiştir. Örneklemi ise Bolu ilinde bulunan iki özel hastane ve bir devlet hastanesinde çalışmakta olan %73.5 (n=158) kadın, %26.5 (n=57) erkek olmak üzere toplam 215 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Verileri toplamak amacı ile çalışmanın amacı doğrultusunda araştırmacı tarafından hazırlanmış demografik bilgi formu, sağlık çalışanlarının psikolojik yakınma ve belirti düzeylerini saptamak amacı ile Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesi için Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ) uygulanmıştır. Anket yoluyla toplanan verilerin analizi SPSS (21.0) ile yapılmıştır. Araştırmada kullanılan anketlerde yer alan soruların; frekans ve yüzdelik dağılımları, korelasyon, T-Test ve ANOVA ile elde edilmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda, Covid-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanları, YPDÖ alt boyutlarındaki maddelere genel olarak olumlu katılım eğilimi gösterirken, KSE alt boyutlarındaki maddelere genel olarak katılmama eğilimi göstermişlerdir. KSE alt boyutu olan hostilitede, ortalaması en yüksek olan madde "İnsanların çoğuna güvenilmeyeceği hissi" (X ̅=1,54, ss=1,47)'dir. Bu maddedeki davranışa genel olarak katılım sağlandığı görülmektedir. Kısa Semptom Envanteri ile Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği arasında negatif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki vardır (r= -,474, p<,01). Bu doğrultuda, Covid-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının psikolojik yakınma ve belirti düzeyleri ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasında negatif yönlü orta ve düşük düzeylerde ilişkilerin olduğu saptanmıştır. Kısa Semptom Envanteri hostilite alt boyutu ile Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği alt boyutları arasında negatif yönde düşük düzeyde, aile uyumu ve somatizasyon alt boyutları arasında ise negatif yönde düşük düzeyde ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Covid-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının psikolojik yakınma ve belirti düzeyleri ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The pandemics have affected the whole world from the past to the present however some occupational groups tend to be more psychologically affected due to the results of the pandemics. Healthcare workers are amongst the occupational groups that can be classified as high risk in pandemic processes. The number of healthcare workers affected by Covid-19 is substantial and continues to increase day by day. Although it is vital that the studies on the psychological effects of Covid-19 on healthcare workers are ongoing, each study will contribute to the findings in this area. Therefore, this study aimed to determine the levels of the psychological complaints and symptoms of healthcare workers (doctor / psychologist, nurse, medical secretary, office staff, cleaning / security personnel, technicians and patient admission personnel and other) with their psychological resilience, to establish a reasonable correlation between those, and to examine them in terms of some demographic variables during the Covid-19 pandemic process.
The methodology of the research adopted a descriptive survey model. The data sampling was carried out with a total of 215 healthcare workers, 73.5% (n = 158) female and 26.5% (n = 57) male, working in two private and one state hospitals in the city of Bolu. In order to collect the data; a demographic information form that was prepared by the researcher in line with the purpose of the study, the Brief Symptom Inventory (BSI) to determine the psychological complaints and symptom levels of the healthcare workers and the Psychological Resilience Scale for Adults (PRSA) to determine the psychological resilience levels were used. Then, the data collected through the scales were analysed with SPSS (21.0). The frequency and percentage distributions of the questions used in the scales have been obtained from correlation, T-Test and ANOVA and were discussed together.
The results demonstrated that during the Covid-19 pandemic process, while healthcare workers generally revealed a tendency to participate positively in the items in the sub-dimensions of PRSA, they generally tended to disagree with the items in the sub-dimensions of BSI. In the hostility, the sub-dimension of BSI, the item with the highest average is "The feeling that most people cannot be trusted" (X ̅=1,54, ss=1,47). It is seen that there is a general participation in the behaviour of this item. There was a negative and moderate relationship between the relationship between the Brief Symptom Inventory and the Adult Psychological Resilience Scale for Adults (r= -,474, p<,01). As a result of this, it was determined that there was a negative and moderate relationship between psychological complaints and symptom levels and their psychological resilience. It was also found that there was a low level of negative correlation between the hostility sub-dimension of the Brief Symptom Inventory and the sub-dimensions of the Psychological Resilience Scale for Adults, and a low level of negative correlation between family harmony and somatization. In addition, it was concluded that during the Covid-19 pandemic process, the psychological complaints and symptom levels and psychological resilience levels of healthcare workers differ according to some demographic variables.