Adıyaman ili Tut ilçesinde yetişen bazı dut genotiplerinin fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of phenological and pomological characteristics of some mulberry genotypes growing in Tut district of Adıyaman
Yazar: EMİNE BETÜL AYTOP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF NİKPEYMA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2016-2017 yılları arasında Adıyaman ili Tut ilçesinde bulunan plantasyonlarda yetişen Beyaz dut (Morus alba L.), Mor dut (Morus rubra L.) ve Karadut (Morus nigra L.) türlerinin performanslarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla her üç türe ait ağaçlarda fenolojik gözlem yapılmış, meyve örnekleri alınarak pomolojik analizlere tabi tutulmuş (meyve ağırlığı, meyve eni, meyve uzunluğu, meyve sap kalınlığı, meyve sap uzunluğu, pH ve SÇKM miktarları) ve meyvelerin antioksidan kapasiteleri incelenmiştir. 
Yapılan çalışmaların sonuçları üç dut türü arasında yaprak büyüklükleri ve meyve özellikleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların olduğunu ortaya çıkarmıştır. Meyve ağırlığı, meyve boyu ve meyve eni yönüyle mor dutta en yüksek değerlere (sırasıyla; 7,1 g, 38,5 mm, 17,7 mm) ulaşılmıştır. Meyve ağırlığı açısından  karadut (3,1 g) ve beyaz dut (2,6 g) arasında istatistiksel olarak bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Beyaz dutun meyve uzunluğu karadutun ise meyve eni bakımından nispeten daha yüksek değerlere ulaştığı saptanmıştır. Ayrıca iki yıllık veri ortalamalarına göre dut türlerine ait meyvelerinin SÇKM içeriklerinin % 14,8 -23,8 arasında ve pH değerlerinin ise 3,3-6,0 arasında değiştiği tespit edilmiştir. En yüksek SÇKM ve pH değerleri beyaz dutta (sırasıyla; % 23,8 ve 6,0) saptanmıştır. Beyaz dutu SÇKM bakımından karadut (%21,4), pH değeri bakımından mor dut (4,7) takip etmiştir. 
İki yıllık ortalama değerlere göre; Karadutta birinci ve ikinci hasat dönemlerinde toplam fenolik içeriklerin sırasıyla 268,2 ve 179,9 mg GAE / 100g ext, mor dutta ise 198,6 ve 252,2 olduğu tespit edilmiştir. Beyaz dutta ise her iki hasat döneminde en düşük değerlere ulaşılmıştır (sırasıyla; 81,0 ve 73,0 mg GAE/100 g ext). Dolayısıyla genel olarak kara ve mor dut türleri beyaz duta göre daha yüksek antioksidan kapasite göstermiştir. Daha detaylı sonuçlara ihtiyaç olmakla birlikte çalışmayla elde edilen sonuçların ileride yapılacak olan pomolojik ve ıslah çalışmalarına kaynak oluşturabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted between 2016-2017 to determine the performances of White mulberry (Morus alba L.), Red mulberry (Morus rubra L.), and Black mulberry (Morus nigra L.) species growing in the plantations in Tut district of Adıyaman. For this aim, phenologıcal observations were made on trees belonging to all three species, the fruits samples were subjected to pomological analysis [fruit weight, fruit width, fruit length, fruit stalk thickness, fruit stalk length, pH, and soluble solid content (TSS)] and antioxidant capacities of the fruits were examined.
The results reveal that there were statistically significant differences in terms of leaf size and fruit characteristics among the three mulberry species.The highest values were reached in the red mulberry in terms of fruit weight, fruit length and fruit width (7,1 g, 38,5 mm, 17,7 mm, respectively). No significant difference in fruit weights were found between black mulberry (3,1 g) and white mulberry (2,6 g). It was found that white mulberry has relatively higher values in fruit length, while black mulberry in fruit width. In addition, according to the two-year data averages of the mulberry species TSS content was found to be between 14,8% and 23,8%, and pH values ranged between 3,3-6,0. The highest TSS and pH values were detected in white mulberry (23,8% and 6,0, respectively). White mulberry was followed by black mulberry (21,4%) in terms of TSS, and red mulberry (4,7) in pH.
According to the two-year average values; the total phenolic contents in the first and second harvest periods in black mulberry was found to be 268,2 and 179,9 mg GAE / 100 gext, and to be 198,6 and 252,2 in red mulberry, respectively. However, in white mulberry, the lowest values were reached in both harvest periods (81,0 and 73,0 mg AE / 100 g ext, respectively). Therefore, black and red mulberry species showed higher antioxidant capacity than white mulberry. Although more detailed results are needed, it is concluded that the results obtained by the study may act as a source for the future  pomological and breeding studies.