İçsel iş çevresi, kişilik özellikleri ve sektör algısının iş tatmini ve iş performansı üzerindeki etkisi: Alanya konaklama işletmeleri örneği
The impact of internal business environment, personality 
traits and sector perception on the job satisfaction and on 
the job performance: The example of Alanya accommodation 
business
Yazar: ELİF ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ENGİN ÜNGÜREN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Antalya-Alanya = Antalya-Alanya ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Oteller = Hotels ; Sektörel farklılıklar = Sectoral differences ; Örgütsel çevre = Organizational environment ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş performansı = Job performance

Özet:
İş tatmini ve iş performansı üzerinde oldukça araştırma yapılmış konular olmakla beraber,
bu konuları etkileyen bağımsız değişkenler zaman içinde tema olarak aynı kalmasına rağmen,
içerik olarak farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıkların temel sebebi "insan" varlığının
durağan olmayıp sürekli gelişim ve değişim içinde olmasıdır. Ayrıca çalışma şartları, çalışma
ortamları teknolojinin gelişmesiyle de sürekli bir değişim sözkonusudur. Bunlara bağlı olarak
işletmelerin en temel faktörü olan çalışanların, geçmişte doyuma ulaştığı ve performansını
etkileyen sebepler, günümüzde daha farklı bir yapıya bürünmektedir.
 Çalışanların iş tatmini ve performanslarını etkileyen birçok etmen vardır. Bu etmenler,
bizzat işletme sahipleri ve yöneticileriyle yapılan istişareler sonucunda;"Beş Faktör Kişilik
Özellikleri", "Sektör Algısı" ve sekiz faktörden oluşan ve "İçsel İş Çevresi" olarak
adlandırılan "Yönetici Davranışı", "Sosyal Haklar ve İmkânlar", "Çalışma Arkadaşları",
"Maaş", "Kariyer İmkânları", "İşin Kişiliğe Uygunluğu", "İşe Yüklenen Anlam" ve "Yönetim
Politikası" olarak tespit edilmiştir.
 Araştırmanın, örneklemi tezin tasarım aşamasında tekstil, inşaat ve turizm sektörleri olarak
planlanmıştır. Gerekli ön görüşmeler yapıldıktan sonra inşaat sektöründen tasarım
aşamasında, tekstil sektöründen ise uygulama aşamasında vazgeçilmiştir. Araştırma,
Alanya'daki beş yıldızlı oteller üzerinde gerçekleştirilmiştir. Gerekli literatür araştırması
yapıldıktan sonra, anketler geliştirilmiştir. Anketlerin uygulanabilirliği 15 kişilik bir pilot grup
üzerinde denenmiş ve buna bağlı olarak bazı düzenlemeler yapılarak anketler çalışanlara
sunulmuştur. Görüşme yaptığımız 30 adet beş yıldızlı otelden 14 adedi anketleri çalışanları
üzerinde uygulayabileceğini ifade etmiş, diğerleri turizm sezonu başlangıcı olması nedeniyle
araştırmaya katılamayacaklarını belirtmişlerdir. Bu bağlamda 900 adet anket hazırlanmış ve
otellere dağıtılmıştır. Anketlerin 705 adedi geri dönmüştür. Bunlardan 73 adedi eksik
doldurma, birden fazla cevap verilmesi, cevaplardaki tutarsızlık ve bazı anketlerde baştan
sona aynı şıkkın işaretlenmesi sebepleriyle geçersiz sayılmıştır. 632 anket geçerlidir. Anketler
SPSS 20 programına aktarılmış, gerekli analizler ve değerlendirmeler yapılmıştır.
 Öncelikle katılımcıların farklı özelliklerine göre genel profilleri belirlenmiştir. T- testi ve
ANOVA analizleriyle katılımcıların farklı özelliklerine göre araştırma kapsamında yer alan
değişkenler incelenmiştir. Yapılan korelasyon analizleri sonucunda iş tatmini ve iş
performansının belirlenen bağımsız değişkenlerle ilişkili olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Çalışmanın temel amaçları doğrultusunda gerçekleştirilen regresyon analizleri ile çalışma
kapsamında yer alan beş faktör kişilik özellikleri, sektör algısı ve içsel iş çevresi
boyutlarından oluşan bağımsız değişkenlerin iş tatmini ve iş performansı üzerinde etkili
olduğu sonucu elde edilmiştir. Beş faktör kişilik özelliklerinden dışadönüklük, uyumluluk,
sorumluluk, deneyime açıklık boyutlarının iş tatminini pozitif yönde etkilediği, nevrotiklik
özelliğinin ise negatif yönde etkilediği bulunmuştur. İş performansını etkileyen boyutların ise,
uyumluluk ve sorumluluk olduğu bulgusu elde edilmiştir. Sektör algısının hem iş tatmini hem
de iş performansını pozitif yönde yordadığı tespit edilmiştir. "İçsel İş Çevresi" faktörlerinden,
"İşin Kişiliğe Uygunluğu", "Yönetim Politikası", "Çalışma Arkadaşları", "İşe Yüklenen
Anlam" ve "Maaş" faktörlerinin iş tatminini, "İşin Kişiliğe Uygunluğu", "Çalışma
Arkadaşları" ve "Maaş" faktörlerinin de iş performansını pozitif yönde yordadığı sonucuna
varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Sektör Algısı, İçsel İş Çevresi, İş
Tatmini, İş Performansı

Abstract:
However the issues were quite researhced on job satisfaction and job performance, the
theme of the independent variables affecting these issues remains the same over time, while
they vary in content. The main reason for the sevariences is that "human" is not stable in the
presence of continuous improvement and change. In addition, working conditions and the
working environment are subject to change with the development of technology. The
employees are the most basic factors of enterprises. The reasons that were satisfactory and
had an affect on their performance in the past, are different structures today.
 There are many factors that influence employee job satisfaction and job performance. As a
result of consultations with business owners and managers personally, these factors have been
identified as, "Five Factor Personality Traits", "Sector Perception" and "Internal Job
Environment" consisting eight factors, which are called "Manager Behavior", "Social Rights
and Opportunities", "Colleagues", "Salary", "Career Opportunities", "Job Personality of
Eligibility", "Job Uploaded Meaning "and" Management Policy ".
 In the design phase of thethesis, sample of the survey was planned as textiles, construction
and tourism sectors. After the necessary preliminary interviews, it was abandoned from the
construction sector at the design phase, from the textile sector at the implementation phase
due to various short comings in the textile and construction sector. Five-star hotels in Alanya,
has been included in the sample. After the necessary literature survey, questionnaires were
developed. The applicability of the questionnaire wastested on a pilot group of 15 people and
made some adjustments to the survey, and then presented to the employees accordingly. We
had an interview with 30 five-star hotels for the research, 14 hotels of them accepted, the
others could not participate in the research due tot he start of tourism season. In this context, a
total of 900 questionnaires were prepared and distributed to the hotels, only 705 of them
returned us. 73 of them are invalid because of missing filling, giving more than one answer,
marking the same case from start to finish and some in consistencies in the survey responses.
There are 632 valid questionnaires. We have transferred the results to SPSS 20 program and
made necessary analysis and evaluation.
 First, the overall profile was determined by the different characteristics of the participants.
The variables in this study were examined via the t-tests and ANOVA analysis. As a result of
correlation analysis, it was extrapolated that job satisfaction and job performance are
correlated with determined independent variables. As a result of regression analysis, the
independent variables in this study consisting of five-factor personality traits, sector
perception and internal work environment are affected on job satisfaction and jobperfomance.
 It was found that the five personality traits of extraversion, agreeableness,
conscientiousness and openness to experience affect job satisfaction positively, while
neuroticism has a negative effect on our dependent variables. The dimensions of five factor
personality properties affecting the job performance are agreeableness and conscientiousness.
It was found that industry perception are affected positively both by job satisfaction and job
performance. It was obtained that the results of "Job Personality of Eligibility",
"Management Policy", "Colleagues", "Job Uploaded Meaning" and "Salary" from the
dimensions of Internal Job Environment affected job satisfaction. . It was also obtained that
the results of "Job Personality of Eligibility", "Colleagues" and "Salary" from the dimensions
of Internal Job Environment affected job performance.


Keywords: Five Factor Personality Traits, Sector Perception, Internal Job Environment, Job
Satisfaction, Job Performance