Tamsulosin, silodosin ve solifenazin süksinatın tekli ve kombine kullanımında farklı ortamlarda (boş insan plazması, hasta plazması, rat plazması ve farmasötik preparatlarda) miktar tayin yöntemlerinin geliştirilip, valide edilmesi ve metabolom analizlerinin yapılması
Development and validation of quantitative analysis methods for single and combined form of tamsulosin, silodosin and solifenacin succinate in different matrices (blank human plasma, patient plasma, rat plasma and pharmaceutical formulations) and performing their metabolome analysis
Yazar: TUĞRUL ÇAĞRI AKMAN
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KADIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmasötikler = Pharmaceuticals ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Metabolomikler = Metabolomics ; Miktar tayini = Determination ; Plazma = Plasma ; Silodosin = Silodosin ; Solifenasin = Solifenacin ; Süksinatlar = Succinates ; Tamsulosin = Tamsulosin

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, tamsulosin, silodosin ve solifenasin süksinatın tekli ve eşzamanlı olarak farklı ortamlarda miktar tayini için yeni analitik yöntemlerin geliştirilmesi ve ayrıca tamsulosin, silodosin ve solifenasin süksinatın oral yoldan kronik olarak uygulandığı ratların metabolom profillerinin çıkarılması amaçlandı.  
Materyal ve Metot: %1.0 TFA çözeltisi ile hazırlanan her üç etken madde çözeltileri UV-Görünür Bölge, 1D-Türev ve 2D-Türev Spektroskopi yöntemleriyle spektrumları alındı ve absorbansları okundu. HPLC yönteminde ise hareketli fazla hazırlanan numuneler 10.0 mM amonyum format tamponu (pH: 4): asetonitril: metanolden (55:32.5:12.5 h/h/h) oluşan hareketli faz, C18 kolon, 30 ° C, 1 mL/dk akış hızı ve 210 nm dalga boyu kullanılarak analiz edildi. Geliştirilen dört yöntemin geçerlilik testleri yapıldı ve yöntemler ticari farmasötik preparatlara uygulandı. Ayrıca üç maddenin plazmadan ekstraksiyonu için yeni bir prosedür geliştirildi. Metabolomiks çalışmasında, alınan rat plazma örneklerinden elde edilen ekstraktlar hareketli faz içerisinde çözüldükten sonra LC/QTOF-MS cihazı ile pozitif iyon modunda analiz edildi. Analiz sonuçları çoklu değişkenli veri analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: Geliştirdiğimiz yöntemler üç etken maddenin gerçek numunelere uygulandığında %93.2-103.2 arasında geri kazanım elde edildi. Yöntemlerin güniçi ve günler arası kesinlik ve doğruluk değerleri %8'den düşük bulundu. Plazma katım yapılan etken maddelerin önerilen ekstraksiyon prosedürüyle geri kazanımı silodosin, tamsulosin ve solifenasin için sırası ile %92.9-99.4, 93.9-100.4 ve 93.1-98.1'dir. LC/QTOF-MS ile analiz edilen üç ilacın uygulandığı grupların sonuçları kontrol grupları karşılaştırıldı ve istatistiksel olarak silodosin, tamsulosin ve solifenasin süksinat grupları için sırasıyla anlamlı 41, 35 ve 43 tane metabolit tespit edilip tanımlandı ve metabolitlerin ilişkili olduğu yolaklar analiz edildiğinde gliserofosfolipid, araşidonik asit, sfingolipid, glutamat, retinol, tiamin metabolizması ve aminoaçil-tRNA biyosenteziyle anlamlı derecede ilişkili olduğu görüldü.
Sonuç: Geliştirilip geçerlilik testleri yapılan yöntemlerle üç etken maddenin piyasada mevcut farmasötik preparatlarda ve katım yapılan plazmada miktar tayinleri yapıldı. Çalışma sonucunda, analitik yöntemlerin kalite kontrol çalışmalarında ve önerilen ekstraksiyon prosedürünün ise klinik çalışmalarında başarıyla uygulanabileceği sonucuna varıldı. Metabolomiks çalışmasında her madde için tanımlanan metabolitlerin ve rat metabolizmasında  gliserofosfolipid, araşidonik asit, sfingolipid, glutamat, retinol, tiamin metabolizması ve aminoaçil-tRNA biyosentezinde meydana gelen değişiklikler ileri dönemde yapılacak araştırmalara yol göstereceği kanaatindeyiz.  
Anahtar Kelimeler: Metabolomiks, silodosin, solifenasin süksinat, tamsulosin, LC/QTOF-MS, validasyon.

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to develop new analytical methods for single and simultaneous quantification of tamsulosin, silodosin and solifenacin succinate. In addition, it was aimed to obtain the metabolome profiles of rats which were administered orally by tamsulosin, silodosin and solifenacin succinate.
Materials and Methods: In the UV-Visible Spectrophotometry method, the absorbances of the samples prepared with %1 TFA solution were measured by UV-Visible, 1D- and 2D-derivative spectrophotometric methods. In HPLC study; Samples prepared with phase were analyzed  by using mobile phase containing 10 mM ammonium formate buffer (pH: 4): acetonitrile: methanol (55: 32.5: 12.5 v / v), C18 column at 30 ° C, 1 mL / min flow rate and 210 nm wavelength. Validation tests of the four developed methods were performed and the methods were applied to commercial pharmaceutical preparations. Furthermore, a new procedure for plasma extraction of three active substances was developed. In the metabolomix study, extracts obtained from rat plasma samples were dissolved in mobile phase and analyzed in positive ion mode by LC/QTOF-MS. The results of the analysis were evaluated using multivariate data analysis methods.
Results: When the methods we developed were applied to real samples of the three active substances, recovery of %93.2-103.2 was achieved. Intra-day and inter-day accuracy and precision of the methods were found to be less than %8 for each method. The recovery of the active substances from plasma is %92.9-99.4, 93.9-100.4 and 93.1-98.1 for silodosin, tamsulosin and solifenacin, respectively. The results obtained by LC/QTOF-MS of the drug groups were compared with results of the control groups, and statistically significant 41, 35 and 43 metabolites were identified for the silodosin, tamsulosin and solifenacin succinate groups, respectively. The pathways to which metabolites are related were found to be significantly associated with glycerophospholipid, arachidonic acid, sphingolipid, glutamate, retinol, thiamine metabolism and aminoacyl-tRNA biosynthesis.
Conclusion: Using the methods developed and validation tests, quantification of three active substances in the pharmaceutical preparations and the plasma which were spiked was performed. As a result of the study, it was concluded that analytical methods can be used in quality control studies and the proposed extraction procedure can be applied successfully in clinical studies. We believe that metabolites defined for each substance in metabolomics and changes in glycerophospholipid, arachidonic acid, sphingolipid, glutamate, retinol, thiamine metabolism and aminoacyl-tRNA biosynthesis in rat metabolism will lead to further researches.  
	
Keywords: Metabolomics, silodosin, solifenacin süccinate, tamsulosin, LC/QTOF-MS, validation.