Yeniçağa Gölü'ndeki (Bolu) zooplankton biyokütlesinin zamana bağlı değişimi
Temporal change of zooplankton biomass in lake Yenicaga (Bolu)
Yazar: BURA UĞUR SORGUÇ
Danışman: PROF. DR. FATMA YILDIZ DEMİRKALP
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Yeniçağa Gölü = Yeniçağa Lake

Özet:
Bu çalışmada Mayıs 2017-Nisan 2018 ve Aralık 2021-Kasım 2022 tarihleri arasında Yeniçağa Gölü'nde zooplanktonunun biyokütle değişimleri zamana bağlı olarak incelenmiş, zooplanktonun tür zenginliği ve yoğunluğu gibi parametreleri de tespit edilerek değerlendirilmiştir. Ayrıca Aralık 2021-Kasım 2022 tarihleri arasında aylık olarak gerçekleştirilen arazi çalışmalarında Yeniçağa Gölü'nün bazı fizikokimyasal özellikleri incelenmiş, zooplankton biyokütlesi ile bu parametrelerin ilişkisi istatistiksel analizler kullanılarak yorumlanmıştır. 

Yeniçağa Gölü'nün trofik düzeyi klorofil-a, toplam fosfor değerleri ve Carlson TSI İndeksleri ile değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlara göre gölün genelde ötrofik düzeyde olduğu ancak bazı aylarda trofik seviyenin hipertrofiye yaklaştığı anlaşılmıştır. 

Yeniçağa Gölü'nde 2017-2018 döneminde zooplanktonun 4 Cladocera, 4 Copepoda ve 9 Rotifera türü olmak üzere toplam 17 türden, 2021-2022 döneminde ise 4 Cladocera, 3 Copepoda ve 12 Rotifera türü olmak üzere toplam 19 türden oluştuğu belirlenmiştir. Zooplanktonun 2017-2018 döneminde sayısal olarak %48'ini Copepoda, %38'ini Rotifera ve %14'ünü Cladocera, 2021-2022 döneminde ise %83,08'ini Rotifera, %12,84'ünü Copepoda ve %4,09'unu Cladocera grubundaki organizmalar oluşturmuştur. Zooplanktonda yer alan alan grupların sayısal olarak oransal katkılarında zamana bağlı bir değişim tespit edilmiştir. Buna göre zooplanktonda Rotifera grubuna ait organizmalarda çok belirgin sayısal artış gerçekleşmiştir. 

Yeniçağa Gölü'nde 2017-2018 döneminde zooplankton biyokütlesinin %70,42'sini Copepoda, %27,99'unu Cladocera ve %1,60'ını Rotifera oluşturmuştur. Gölde 2021-2022 döneminde ise zooplankton biyokütlesinin %50,59'unu Copepoda, %32,03'ünü Cladocera ve %17,38'ini Rotifera oluşturmuştur. Zooplankton biyokütlesine katkı veren grupların oransal değerlerinde zamana bağlı değişimler tespit edilmiştir. Buna göre Rotifera ve Cladocera gruplarında zooplanton toplam biyokütlesine olan oransal katkı artış gösterirken, Copepoda grubunda oransal katkı azalmıştır. 

Zooplankton biyokütlesi ile suyun bazı fizikokimyasal parametreleri arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları zooplankton biyokütlesinin pH, turbidite ve klorofil-a'dan negatif olarak, elektriksel iletkenlik, TDS ve ışık geçirgenliğinden ise pozitif olarak etkilendiğini göstermiştir. 

Yeniçağa Gölü'nde Mayıs 2017-Nisan 2018 döneminde zooplanktonda ortalama toplam biyokütle değeri 25.691 µg/m3 olarak, Aralık 2021-Kasım 2022 döneminde ise ortalama toplam biyokütle değeri 47.884 µg/m3 olarak hesaplanmış, biyokütlenin zamana bağlı belirgin bir artış gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, zamansal farklılık istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p < 0.05). Sonuç olarak bu çalışmada iki zaman serisi göz önüne alındığında sayısal ve biyokütle açısından Cladocera ve Copepoda gruplarındaki organizmalarda azalma, Rotifera grubundaki organizmalarda ise artış tespit edilmiştir. Ayrıca Rotifera grubu sayısal olarak zooplanktona önemli katkı sağlarken, bu grubun biyokütleye olan katkısı diğer gruplara göre daha düşük seviyede kalmıştır.

Abstract:
In this study, the biomass changes of zooplankton in Yeniçağa Lake between May 2017-April 2018 and December 2021-November 2022 were examined depending on time, and parameters such as species richness and density of zooplankton were determined. In addition, some physicochemical properties of Yeniçağa Lake were examined in monthly field studies carried out between December 2021 and November 2022, and the relationship between zooplankton biomass and these parameters was interpreted using statistical analysis.

The trophic level of Lake Yeniçağa was evaluated with chlorophyll-a, total phosphorus values and Carlson TSI Indexes, and according to the results obtained, it was understood that the lake was generally at the eutrophic level, but the trophic level approached hypertrophy in some months.

It was determined that the zooplankton in Yeniçağa Lake consisted of a total of 17 species, 4 Cladocera, 4 Copepoda and 9 Rotifera species, in the period of 2017-2018, and a total of 19 species, 4 Cladocera, 3 Copepoda and 12 Rotifera species, in the 2021-2022 period. Copepoda made up 48%, Rotifera 38%, and Cladocera 14% of the zooplankton in the 2017-2018 period. In the 2021-2022 period, 83.08% of the zooplankton consisted of Rotifera, 12.84% of Copepoda and 4.09% of Cladocera group. A time-dependent change was determined in the numerical proportional contributions of the groups in the zooplankton. Accordingly, a very significant increase was observed in the organisms belonging to the Rotifera group in zooplankton.

In the 2017-2018 period in Yeniçağa Lake, 70.42% of the zooplankton biomass was composed of Copepoda, 27.99% Cladocera and 1.60% Rotifera. In the 2021-2022 period, 50.59% of the zooplankton biomass was composed of Copepoda, 32.03% of Cladocera and 17.38% of Rotifera. Time-dependent changes were determined in the proportional values of the groups contributing to the zooplankton biomass. Accordingly, while the proportional contribution to the total biomass of the zooplanton increased in Rotifera and Cladocera groups, the proportional contribution decreased in the Copepoda group.

Pearson Correlation analysis was performed to determine the relationship between zooplankton biomass and some physicochemical parameters of water. Analysis results showed that zooplankton biomass was negatively affected by pH, turbidity and chlorophyll-a, and positively affected by electrical conductivity, TDS and light transmittance.

It was determined that the average total biomass value in the zooplankton was calculated as 25,691 µg/m3 in the period of May 2017-April 2018 in Yeniçağa Lake, and the average total biomass value was calculated as 47,884 µg/m3 in the period of December 2021-November 2022, showing a significant increase depending on time. In addition, the temporal difference was statistically significant (p < 0.05). As a result, when the two time series are considered in this study, a decrease in the organisms in the Cladocera and Copepoda groups and an increase in the organisms in the Rotifera group were determined in terms of density and biomass. In addition, while the Rotifera group made a significant contribution to the zooplankton numerically, the contribution of this group to the biomass remained at a lower level than the other groups.