Fosforlu gübre ve bakteri uygulamalarının farklı yem bezelyesi çeşitlerinin tarımsal ve morfolojik özelliklerine etkileri
The effects of phosphate fertilization and bacteria inoculation on agricultural and morphological characteristics of some different forage pea cultivars
Yazar: SİBEL KADIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ KOÇ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Erzurum'da 2009-2010 yıllarında yürütülen bu araştırmada farklı bakterilerle aşılama (kontrol, azot bağlayıcı ve fosfor çözücü) ve fosfor dozlarının (0, 3 ve 6 kg/da P2O5) bezelye çeşitlerinin tarımsal ve morfolojik özelliklerine etkileri belirlenmiştir. Deneme tesadüf bloklarında bölünen deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Bu amaçla materyal olarak Kirazlı (yarı yapraklı) ve Ürünlü (normal yapraklı) bezelye çeşitlerinin tohumları, Rhizobium leguminasorum ve Arthrobacter agilis bakterileri ve TSP (%43-45 P2O5) gübresi kullanılmıştır. Araştırmada bitki boyu, yatma indeksi, yaş ot ve kuru madde verimi, otta ham protein oranı, ADF, NDF, bitkide bakla ve baklada tane sayısı, tohum verimi, bin tane ağırlığı, tohum ham protein oranı, hasat indeksi ve biyolojik verim değerleri üzerinde durulmuştur.Elde edilen sonuçlara göre bitki boyu 55,9-73,1 cm, yatma indeksi %27,5-34,8, yaş ot verimi 1087,9-1419,4 kg/da, kuru madde verimi 220,6-290,1 kg/da, ot ham protein oranı %20,0-21,0, ot ham protein verimi 48,4-61,5 kg/da, ADF oranı %23,6-26,6, NDF oranı %34,5-37,9 bitkide bakla sayısı 6,5-7,7 adet, baklada tane sayısı 5,6-6,2 adet, tohum verimi 108,7-166,3 kg/da,1000 tane ağırlığı 187,5-198,9 g, tohum ham protein oranı %30,6-31,6, hasat indeksi %25,8-49,0 ve biyolojik verim 353,7-439,1 kg/da arasında değişmiştir.Deneme alanı toprakları fosfor yönünden yeterli olduğu için fosforlu gübreye tepki kaydedilmezken, verim ile ilgili gözlemlerde Rhizobium aşılmasına olumlu tepki gözlenmiştir. Yarı yapraklı Kirazlı çeşidinin yöre için normal yapraklı Ürünlü çeşidine göre daha uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
In this study, carried out in 2009-2010 for two years in Erzurum, was aimed to determine the effects of different phosphorous rates (0, 30 and 60 kg/ha P2O5) and bacteria genotypes (control, nitrogen fixing and phosphate solvent) on agricultural and morphological characteristics of some fodder pea cultivars. The experiment was established in Randomized Split Blocks Trial Design with three replications. In the study, were used Kirazli (semi-leafless) and Urunlu (leafed) pea cultivars, Rhizobium leguminasorum and Arthrobacter agilis bacteria and triple superphosphate 0-45-0 fertilizer.Plant height (PH), lodding score (LS), fresh and dry herbage yields (FHY and DHY), hay and seed crude protein contents (HCPC and SCPC), crude protein yield (CPY), acid detergent fiber (ADF), neutral detergent fiber (NDF), number of pods per plant (PPP), number of seeds per pod (SPP), seed yield (SY), 1000 seed weight (SW), harvest index (HI) and biological yield (BY) were investigated.According to the results, SY, BY, FHY, DHY, CPY varied between 1087-1663 kg/ha; 3537-4391 kg/ha; 10879-14194 kg/ha; 2206-2901 kg/ha; 484-615 kg/ha respectively. Also, LS, HCPC, SCPC, ADF, NDF and HI were found 27,5-34,8%; 20,0-21,0%; %30,6-31,6; 23,6-26,6%: 34,5-37,9% and 25,8-49,0% respectively. On the other hand, PH, PPP, SPP and SW were determined between 55,9-73,1 cm; 6,5-7,7; 5,6-6,2; 187,5-198,9 g respectively.No response was observed for phosphate fertilization since the soils of experiment plots were rich of this nutrient. Yet, Rhizobium inoculation yielded positive and significant results. It was concluded that semi-leaved Kirazli cultivar was more suitable for the regional conditions.