Adapazarı ballarında polen analizi
Pollen analysis of the honeys which are produced from Adapazarı region
Yazar: NİLGÜN ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SEVİL PEHLİVAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Sakarya ili, Kaynarca, Kocaali, Karasu, Söğütlü, Ferizli, Hendek, Sapanca,Karapürçek, Pamukova, Geyve, Akyazı ve Taraklı ilçelerinin 65 farklıyöresinden 2005 yılı Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında toplanan balörneklerinde polen analizi yapılmıştır. Bu örneklerin 10 gramında bulunantoplam polen sayısı (TPS-10 g) ve bu polenlerin ait olduğu bitki taksonları tespitedilmiştir.Adapazarı ballarında 30'u familya düzeyinde 21'i cins düzeyinde olmak üzere,toplam 51 taksonun poleni teşhis edilmiştir. Bu polenlerin çoğu Apiaceae,Asteraceae, Boraginaceae, Brassicaceae, Fabaceae, Fagaceae, Lamiaceae,Rosaceae, Plantaginaceae, Poaceae ve Cistaceae familyasına aittir. Baldapolenlerine en yüksek oranda rastlanan takson ise yörenin doğal bitkilerindenolan Castanea sativa'dır.65 bal örneğinden 11 tanesi, sadece dominant ve eser polen bulundurduğu içinunifloral (tek çiçek kaynaklı) bal olarak belirlenmiştir. Unifloral balların 10tanesi Castanea balı, 1 tanesi Cynoglossum balı olarak tanımlanmıştır. Geriyekalan 54 bal örneği ise multifloral (çok çiçek kaynaklı) bal olarak belirlenmiştir.Adapazarı yöresi ballarının, genelde çok bitki kaynaklı olduğu tespit edilmiştir .Polen analizi sonucunda 25 bal örneğinde Castanea sativa, 5 örnekte Fabaceae, 4örnekte Rosaceae, 3 örnekte Cynoglossum, 3 örnekte Rhododendron ve birer balörneğinde ise Xanthium, Cistus, Hedysarum, Ranunculaceae, Rhamnaceae veScrophulariaceae polenleri dominant olarak tespit edilmiştir. Sekondermiktarda polenine rastlanan taksonlar ise 13 örnekte Fabaceae; 6 örnekteCastanea sativa; 4 örnekte Rosaceae; 4 örnekte Salix; 3 örnekte Rhododendron;3 örnekte Rhamnaceae; 2'şer örnekte Apiaceae, Brassicaceae, Cistus,Lamiaceae, Plantago, Scrophulariaceae ve 1'er örnekte ise Helianthus,Xanthium, Boraginaceae, Echium, Hedysarum, Poaceae,Chenopodiaceae/Amaranthaceae, Ranunculaceae ve Rumex'dir.Yapılan analizler sonucunda, Castanea sativa yöre balları için başlıca nektar vepolen kaynağı olarak belirlenmiştir. Fabaceae familyası, polenine en çokrastlanan ikinci, Rosaceae familyası ise üçüncü takson olarak tespit edilmiştir.Bunların dışında Apiaceae, Asteraceae, Boraginaceae, Brassicaceae veLamiaceae yöre ballarına kaynak oluşturan diğer taksonlardır.Ayrıca polen analizi sonucunda 32 bal örneğinde çeşitli miktarlardaRhododendron polenlerine rastlanmıştır.Adapazarı bal örneklerinin TPS-10 g'ının 3 859 ile 3 347 771 arasında değiştiğigörülmüştür. TPS-10 g miktarlarına göre gruplandırıldığında, 65 balörneğinden 8 tanesi poleni çok zengin (TPS 500 000-1 000 000 arası), 18 tanesipoleni zengin (TPS 100 000-500 000), 18 tanesi poleni normal (TPS 20 000-100000) ve 21 tanesi de polence fakir (TPS < 20 000) ballar olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Pollen analyses of honey samples have been carried out in July, August,September and October of the year 2005 from 65 different regions in Kaynarca,Kocaali, Karasu, Söğütlü, Ferizli, Hendek, Sapanca, Karapürçek, Pamukova,Geyve, Akyazı and Taraklı districts of Sakarya province. Number of pollens in10 grams of each of those specimens (TPS 10 g) and plant taxa of those pollenshave been determined.30 of them in family and 21 of them in species level; in total pollens of 51 taxahave been identified in honeys of Adapazarı. Most of those pollens belong toApiaceae, Asteraceae, Boraginaceae, Brassicaceae, Fabaceae, Fagaceae,Lamiaceae, Rosaceae, Plantaginaceae, Poaceae and Cistaceae family. Castaneasativa, which is one of the natural plants of the region, is the taxon which has thehighest ratio of pollens in honey.11 of 65 honey specimens have been identified as unifloral (originated from asingle flower) honey since they only have dominant and minor pollen. 10 of theunifloral honeys have been identified as Castanea honey, 1 of them asCynoglossum honey. The remaining 54 honey specimens have been determinedas multifloral (originated from various flowers). In general honeys of Adapazarıregion have been determined as multi-plant originated.As a result of pollen analyses Castanea sativa, Fabaceae, Rosaceae, Cynoglossumand Rhododendron pollens have been determined as dominant in 25, 5, 4, 3 and3 specimens respectively and Xanthium, Cistus, Hedysarum, Ranunculaceae,Rhamnaceae and Scrophulariaceae pollens have been determined dominant inone piece of specimen. Taxa with a secondary amount are Fabacae in 13specimens; Castanea sativa in 6 specimens; Rosaceae in 4 specimens; Salix in 4specimens; Rhododendron in 3 specimens; Rhamnaceae in 3 specimens;Apiaceae, Brassicaceae, Cistus, Lamiaceae, Plantago, Scrophulariaceae in 2specimens and Helianthus, Xanthium, Boraginaceae, Echium, Hedysarum,Poaceae, Chenopodiaceae/Amaranthaceae, Ranunculaceae and Rumex in onespecimen.As a result of the analyses performed, Castanea sativa have been identified asthe main nectar and pollen source in honeys of the region. Fabaceae family hasbeen determined as the second and Rosaceae family as third taxon those has themost pollens. Besides those Apiaceae, Asteraceae, Boraginaceae, Brassicaceaeand Lamiaceae are the taxon sources for honeys of the region.In addition as a result of pollen analyses Rhododendron pollens are seen invarious amounts in 32 honey specimens.It has been determined that TPS-10 g of honey specimens of Adapazarı variesbetween 3 859 and 3 347 771. When grouped according to TPS-10 g amounts; 8of 65 honey specimens have been determined as very rich (TPS 500.000-1.000.000), 18 of them as rich (TPS 100 000-500 000), 18 of them as normal (TPS20 000-100 000), and 21 of them as poor (TPS<20 000) taking number of pollensinto consideration.