Petrol arama amaçlı ölçülen manyetotellürik verilerinin sönümlü en küçük kareler ve Quasi-Newton yöntemi ile iki-boyutlu melez ters çözümü
Two-dimensional hybrid inversion of magneto telluric data collected for oil exploration by using dumped-least squares and Quasi-Newton methods
Yazar: YİĞİT DİNÇER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN CANDANSAYAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Petrol aramalarında, eğer petrol ve gaz üretim potansiyeli olan sedimanter kayaçlar, bazaltlar ile örtülü ise,kaliteli sismik veri alınamamaktadır. Bu durumlarda Sismik yönteme alternatif olarak en çok Manyetotellürik(MT) yöntem kullanılmaktadır. Ülkemizde özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, bazalt örtüleriüzerinde yapılan petrol aramalarında doğrultular boyunca MT ölçüleri alınmaktadır. Ölçülen bu veriler ise ikiboyutluters çözüm algoritmaları ile yorumlanmaktadır.Bu tez çalışmasında, Candansayar (2007) tarafından geliştirilen, MT verilerinin 2B ters çözümünü yapanprogramı, kısmi türevler dizeyi Broyden güncellemesi (Quasi-Newton) ile hesaplanacak şekilde düzenlenmiştir.Yuvarlatıcılı sönümlü en-küçük kareler ters çözümünde (YSEKK), kısmi türevler dizeyinin Broydengüncellemesi ile hesaplandığı ters çözüm algoritmaları Quasi-Newton algoritması olarak bilinmektedir. Bu tezçalışmasında, yuvarlatılmış sönümlü-en küçük kareler, Quasi-Newton ve ikisi ardışık kullanılarak (Melez)yapılan ters çözüm sonuçları yapay veri ve arazi verisi için karşılaştırılmıştır.Yapay veriler için, petrol aramalarında karşılaşılan klasik modeller hesaplanmıştır. Yapay verilerin ters çözümsonuçları ile melez ters çözümün YSEKK algoritması kadar iyi sonuç verdiği gösterilmiştir. Melez ters çözümdaha hızlı sonuç üretmektedir. Ardahan' da petrol arama amaçlı bir doğrultu boyunca ölçülen verilerin tersçözüm sonuçları da yukarıda sözü edilen üç yöntem için tartışılmıştır.2007, 57 sayfaAnahtar Kelimeler: Petrol, Manyetotellürik, 2B, Ters Çözüm, Melez, Quasi-Newton, YSEKK

Abstract:
In Oil exploration, if sedimentary rocks beneath the basalt group have potential for oil and gas production, theoverlying layered basalts effectively mask seismic reflections. In these situations Magnetotelluric (MT) methodis used as an alternative method to Seismic method. In Turkey, especially in East and South east AnatolianRegions; MT measurements are taken on basalt crystal along various lines. Measured data are interpreted by atwo dimensional inversion algorithm.In this thesis, Candansayar?s (2007) program, which gives a solution to the two-dimensional inversion of MTdata, modified to calculate partial derivative matrix by Broyden? s Update algorithm. In smoothing damped leastsquaresolution, if partial derivative matrix calculated with Broyden? s Update algorithm, the inversion algorithmcalled as ?Quasi-Newton? algorithm. In this thesis, smoothing damped-least square solutions, Quasi-Newton andhybrid inversion results are compared for both synthetic data and real data.Synthetic data are calculated for classical models encountered at oil exploration. Inversion results of syntheticdata showed that the hybrid solutions yields as better results as smoothing dumped-least squares inversion andgive faster result. The suggested algorithm and the above-mentioned algorithms inversion results for the fielddata collected along a line in Ardahan site for oil exploration were also compared each other and results arediscussed.2007, 57 pageKey Words: Oil, Magnetotelluric, 2D, Inversion, Hybrid, Quasi-Newton, Damped Least-Squares