Karşıyaka (İzmir) kamusal alanları örneğinde; kent mobilyalarında saptanan vandalizmin tasarım ve toplum bilinci yoluyla indirgenmesi olanakları üzerine araştırmalar
In the example of Karşıyaka (Izmir) public spaces; researches on the possibilities of reducing vandalism in street furniture through design and community consciousness
Yazar: CEREN POLAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET BÜLENT ÖZKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Kent mobilyası = Urban furniture ; Kentsel tasarım = Urban design ; Vandalizm = Vandalism ; Vandallar = Vandals ; İzmir-Karşıyaka = İzmir-Karşıyaka

Özet:
Günümüzde vandalizm kavramı gerek kişisel tecrübelerimiz gerekse sosyal ve dijital medya ile hemen herkesin aşina olduğu bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Kentsel tasarımın ana unsurlarından kamusal alanlarda en çok tahribata uğrayan donatı elemanlarının başında kent mobilyaları gelmektedir. Kent mobilyalarında görülen vandalizmin indirgenebilmesi için, öncelikle vandal kimdir tanımının belirlenmesi ve bu çerçevede gerçekleştirilen tahribatın nedenleri ile tasarımda ve toplum bilinci çapında neler yapılabileceği araştırmaları bu tezin ana unsurunu oluşturmaktadır. 
Yoluyla İndirgenmesi olanakları üzerine araştırmalar' adlı bu tez çalışmasında vandalizm ve kent mobilyaları konularına ait yurt içi ve yurt dışındaki kaynaklar, bulgu ve veriler araştırılmış, buradan çıkarılan bilgiler ışığında araştırma için anket ve gözlem formları hazırlanmış ve  araştırma alanı olarak İzmir'in köklü yerleşim yerlerinden biri olan Karşıyaka ilçesinde eski, yeni ve gelişmiş ile gelişmekte olan üç mahalle seçilmiştir. Bu mahallelerde mevcut kent mobilyalarının kullanımı gözlemlenmiş ve durumları tespit edilmiştir. Yine söz konusu mahallelerdeki kullanıcılara yönelik kent mobilyaların görülen tahribatın tasarım ve toplum bilinci yoluyla indirgenmesi üzerine araştırma amaçlı anket çalışması düzenlenmiştir. Yapılan gözlemlerde 3 farklı mahallede uygulanan kent mobilyalarının farklı değer ve özelliklerde olduğu ve bakım/onarım eksikliğinin ise genel bir sorun olduğu tespit edilmiştir.
Anket çalışmalarında kullanıcıların anti-vandal kent mobilyaları ve malzemeleri, seçeneklerini seçerek, tasarım yolu ile indirgeme konusunda olumlu yanıtlar vermişlerdir. Ayrıca kullanıcılar yine tasarımda söz sahibi olma, kullanıcıların bilinçlenmesi seçeneklerini de büyük oranda seçerek toplum bilinci yoluyla indirgeme olanaklarına olumlu yönde katkı sağlamışlardır. 
Yapılan gözlem ve araştırmaların genel sonucu olarak kent sakinlerinin kendi verdikleri vergilerle sağlanan kent mobilyalarının tasarımında ve seçimde söz sahibi olmaları, istek ve ihtiyaçlarının doğru şekilde analiz edilip uygulanması ve bakım onarım çalışmalarının aksatılmadan yapılması görülen vandalizmin indirgenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
İzmir ili Karşıyaka ilçesi için yapılan bu çalışma yurt çapında bundan sonra "vandalizmi indirgeme" "anti-vandal kent mobilya tasarımları" vb. gibi yapılacak çalışmalar ve geliştirilecek araştırmalara örnek niteliğinde olup kendi içerisinde de gelişime açık şekilde yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Vandalizm, Vandal, Kent Mobilyası, Kentsel Tasarım, İzmir, Karşıyaka

Abstract:
Today, vandalism emerges as a concept that almost everyone is familiar with, both in our personal experiences and in social and digital media. Street furniture is one of the main elements of urban design, and one of the most damaged furnishing elements in public spaces. In order to reduce the vandalism seen in street furniture, first of all, the definition of who is the vandal should be determined, and the researches on the causes of the destruction carried out in this framework and what can be done in design and social consciousness constitute the main element of this thesis.
In this thesis study named 'In the Example of Karşıyaka (İzmir) Public Spaces; Researches on the possibilities of reducing Vandalism in Street Furniture through Design and Community Consciousness', domestic and international sources, findings and data on vandalism and street furniture were researched, survey and observation forms were prepared for the research in the light of the information obtained from here, and the research area was in Karşıyaka, one of the well-established settlements of İzmir. three neighborhoods, new and developed and developing, were selected. The use of existing street furniture in these neighborhoods has been observed and their condition has been determined. Again, a research-purpose survey was conducted on the reduction of the destruction of street furniture for the users in the said neighborhoods through design and community awareness. In the observations made, it has been determined that the street furniture applied in three different neighborhoods has different values and features and the lack of maintenance / repair is a general problem.
In the survey studies, the users gave positive answers about the anti-vandal street furniture and materials, by choosing their options and reducing it by design. In addition, by choosing the options of having a say in the design and raising the awareness of the users, the users contributed positively to the reduction opportunities through public awareness. 
As a general result of the observations and research, it is of great importance for the residents of the city to have a say in the design and selection of the street furniture provided by their own taxes, to analyze and implement their wishes and needs correctly, and to carry out the maintenance and repair works without interruption, in terms of reducing the vandalism.
This study, which was carried out for the Karşıyaka district of İzmir province, has been focused on "reducing vandalism", "anti-vandal street furniture designs" and so on. It is an example for studies to be carried out and research to be developed, and it is structured in a way that is open to development within itself.

Keywords: Vandalism, Vandal, Street furniture, Urban Design, İzmir, Karşıyaka