Bir aşk söyleminden parçalar ışığında Türk romanına bakış (1872-1950)
A look at the Turkish novel in the perspective of a lover's discourse fragments (1872-1950)
Yazar: ELİF GİZEM DÜZGÜN
Danışman: PROF. DR. ABİDE DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşk = Love ; Barthes, Roland = Barthes, Roland ; Roman = Novel ; Söylem = Discourse ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Söylem ile ilgili 1960'lı yıllardan itibaren yapılmaya başlanan çalışmalar dilbilim alanındaki dönüm noktalarından biri olmuştur. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren dilbilimciler dili sadece cümle boyutuyla ele almayıp bağlam üzerinde de araştırmalar ve incelemeler yapmıştır. Aşk, her dönemde farklı şekillerde anlamlandırılmış ve yorumlanmıştır. Birçok disiplin tarafından ele alınan aşk konusunda farklı yaklaşımlar ve görüşler vardır. Bunun yananında bütün sanatsal alanlarda aşk her dönemde en çok ilgi duyulan konulardan biri olmuştur. Hem bilim insanlarının hem de sanatçıların aşka dair ortak bir söylemi olmasa da aşk söyleminin kendisinde ortaklıklar vardır. Söylem alanının en önemli isimlerinden biri olan Roland Barthes, 1977 yılında yayınlanan Fragments d'un discours amoureux (Bir Aşk Söyleminden Parçalar) eserinde aşkı söylem ile ele almıştır. Barthes, çalışmasının gerekliliği olarak aşk söyleminin yalnızlığını gösterir. Onun çalışmasındaki yola çıkış ilkesi ise aşığın basit bir bildirgesel özne olarak görülmemesi gerektiğidir. Bu çalışmasında Barthes; aşk söylemi içerisinde batmak, yokluk, tapılası, kesinleme, bozulma, kaygı, hiçleme, çile, atopos, bekleyiş, gizlemek, düzenini kurmuş, yıkım, sınırlamak, yürek, doluluk, acıma, anlamak, davranış, suç ortaklığı, dokunumlar, olağan şeyler, beden, bildirim, sunu, iblisler, bağımlılık, harcama, gerçeksizlik, dram, derisi yüzülmüş, yazmak, dolaşı, kucaklaşma, sürgün, cansıkıcı, solmak, kusurlar, bayram, deli, rahatsızlık, gradiva, giysi, özdeşleşme, görüntü, bilinmez, tümevarım, bilgi verici, katlanılmaz, çıkışlar, kıskançlık, seni-seviyorum, baygınlık, mektup, taşım, büyü, iğrenç, suskunluk, bulutlar, gece, nesneler, müstehcen, ağlamak, dedikodu, neden, hayranlık, yitirilmiş, karşılaşma, yankılanma, uyanış, ağız kavgası, yalnız, göstergeler, anı, intihar, öyle, sevecenlik, birlik, gerçek ve ele geçirmek istemek olmak üzere seksen adet beti belirlemiş ve bu betilere okumalarından, dost konuşmalarından ve kendi yaşamından örnekler vermiştir. Israrlı ve rastlantısal okumalarından faydalanan Barthes, edebi eserlerin aşk söylemi ile ele alınabileceğini de göstermiştir. Bu çalışma da Barthes'ın izlediği yol takip edilerek seksen betiye ele alınan zaman diliminde basılmış olan Türk romanından örnekler verilerek aşk söyleminin Türk romanındaki varlığı gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The studies on discourse, which have been started since the 1960s, have been one of the turning points in the field of linguistics. Since the second half of the 20th century, linguists have not only dealt with the language in terms of sentences, but also made researches and studies on the context. Love has been interpreted in different ways in every period. There are different approaches and views on love, which is handled by many disciplines. In addition to this, love has always been one of the most interesting subjects in all artistic fields. Although both scientists and artists do not have a common discourse about love, there are commonalities in the lover's discourse itself. Roland Barthes, one of the most important names in the field of discourse, dealt love with discourse in his Fragments d'un discours amoureux (A Lover's Discourse Fragments) published in 1977. Barthes shows the loneliness of lover's discourse as the necessity of his work. The starting principle in his work is that the lover should not be seen as a simple declarative subject. In this work, Barthes; he identified eighty figures as to be engulfed, absence, adorable, affirmation, alteration, anxiety, annulment, askesis, atopos, waiting, to hide, pigeonholed, catastrophe, to circumscribe, heart, fulfillment, compassion, to understand, behavior, connivance, contacts, contingencies, body, declaration, demons, dependency, expenditure, disreality, drama, flayed, to write, errantry, embrace, exile, irksome, fade-out, faults, festivity, mad, embarrassment, gradiva, habiliment, identification, image, unknowable, induction, informer, unbearable, outcomes, jealousy, i-love-you, languor, letter, loquela, magic, monstrous, silence, clouds, night, objects, obscene, crying, gossip, why, ravishment, regretted, encounter, reverberation, waking, scene, alone, signs, remembrance, suicide, thus,tenderness, union, truth, will-to-possess, and gave examples of these figures from his readings, friendly conversations and his own life. Benefiting from his persistent and random readings, Barthes also showed that literary works can be handled with the lover's discourse. In this study, the existence of the lover's discourse in the Turkish novel was tried to be shown by giving examples from the Turkish novel, which was published in the period of eighty verses, by following the path followed by Barthes.