Iğdır seçim sonuçlarının mekansal analizi
Spatial analysis of Iğdır election results
Yazar: SERHAT TÜRKELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ KESKİN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Betimsel bir yaklaşımla hazırlanan bu çalışmanın verileri TUİK ve YSK'dan temin edilmiş ve frekans, yüzde analizi ile birlikte LISA analizi yöntemleriyle incelenmiştir. 1995-2023 yılları arasındaki seçim sonuçlarına bakıldığında, coğrafi konumun oy dağılımına etkisinin oldukça belirgin olduğu görülmektedir. Farklı siyasi partilerin oy oranları arasında yerleşim birimleri ve ilçeler bazında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Özellikle 2023 seçimlerine yönelik mekansal analiz, coğrafi faktörlerin partilerin seçim sonuçları üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, seçim süreçlerinin yönetiminin ve sandık sayısının artışının seçimlere katılımı olumlu yönde etkileyebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Seçimlerin mekansal analizinde partilerin mahalle ve köy bazında oy dağılımları ve bu dağılımların mekansal korelasyonları incelenmiştir. Özellikle MHP'nin Iğdır'daki oy dağılımı şehir ve kırsal alanlar arasında farklılık göstermiştir. 
2002 seçimlerinden sonra ANAP ve CHP'nin Iğdır genelinde ve ilçelerinde düşük oy potansiyeli bulunmaktadır. Aynı durum İP, Millet Partisi, YDH, YDP ve Yeni Parti gibi partiler için de geçerli olup, bu partiler genel olarak düşük oy oranlarına sahip olmuşlardır. DTP, BBP ve DP gibi partilerin de benzer bir durumda olduğu görülmektedir. 1995'te en yüksek oyu alan partinin, sonraki yıllarda önemli bir oy kaybı yaşadığı ve bu düşüşün hem şehir hem de kırsal bölgelerde benzer bir oranda gerçekleştiği tespit edilmiştir.
2002'den 2007'ye, DEHAP ve AK Parti'nin oy oranlarında ciddi artışlar görülmüştür. Ancak CHP'nin oy sayısında azalış tespit edilmiştir. Bu dönemde MHP, 25,700 oy ile ikinci sırada yer alırken, AK Parti 10,293 oy ile üçüncü sırayı almıştır. Ayrıca, HADEP'in her ilçede önemli bir oy potansiyeline sahip olduğu ve Merkez ilçesinde en yüksek oyu aldığı görülmüştür.
Özellikle 2015 seçimlerinde DSP'nin Iğdır'da aldığı oy sayısının oldukça düşük seviyelere gerilediği gözlemlenmiştir. Ancak bu durum, Aralık, Karakoyunlu ve Tuzluca gibi ilçelerde genel trende paralel artışlara sahne olmuştur. Aynı zamanda, MHP'nin oylarında artış görülürken, FP'nin oyları düşmüştür.
Iğdır genelinde seçmen sayısı 1995'teki 65,568'den, 2023'te %104 artışla 133,968'e yükselmiştir. Bu artışın nüfus artışı, göç ve genç nüfusun seçme yaşına ulaşmasıyla ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Merkez ilçede seçmen sayısı ise %148 artışla 38,257'den 95,186'ya çıkmıştır. Bu değişimler, siyasi eğilimlerdeki ve demografik yapıdaki değişikliklerle ilişkili olduğunu göstermektedir ve gelecekteki seçim süreçleri için önemli bilgiler içermektedir. 
2023 seçimlerinde Iğdır ilindeki yerleşim yerinde siyasi partilerin aldıkları oy oranları ile yerleşim yerlerinin ortalama yükseltisi arasında bir ilişki bulunmazken, siyasi partilerin aldıkları oy sayıları ile yerleşim yerlerinin ortalama yükseltileri arasında negatif yönlü anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Ayrı yerleşim yerinin ortalama yükseltisi ile yerleşim yerlerindeki seçmen sayıları arasında çok güçlü negatif yönlü anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Yerleşim yerlerinin ortalama yükseltisi arttıkça yerleşim yerlerindeki seçmen sayıları azalmaktadır. Bu da ortalama yükseltisi fazla olan yerleşim yerlerinde siyasi partilerin daha az sayıda oy almasına neden olmaktadır.

Abstract:
This research, prepared using a descriptive approach, utilized data from TUİK and YSK and analyzed it using frequency, percentage analysis, and LISA analysis methods. Evaluating the election results between 1995 and 2023, it is evident that geographical location significantly influences the distribution of votes. Notable differences have been identified in the vote percentages of different political parties across settlements and districts. Specifically, the spatial analysis for the 2023 elections revealed that geographical factors significantly impacted the election results of the AK Party. Moreover, it was found that the management of election processes and an increase in the number of ballot boxes could positively influence election participation.
In the spatial analysis of elections, the distribution of votes of parties at the neighborhood and village level and their spatial correlations were examined. Especially, the distribution of votes of the MHP in Iğdır showed differences between urban and rural areas.
ANAP and CHP have low vote potential in Iğdır in general and in the districts. The same applies to parties like İP, the National Party, YDH, YDP, and the New Party, which have generally low vote rates. A similar situation has been observed for parties such as DTP, BBP, and DP. It was detected that the party with the highest vote in 1995 experienced a significant loss of votes in subsequent years, and this decrease occurred at a similar rate in both urban and rural areas.
In particular, it was observed that the number of votes the DSP received in Iğdır in the 2015 elections had significantly decreased. However, this situation has witnessed increases parallel to the general trend in districts like Aralık, Karakoyunlu, and Tuzluca. At the same time, an increase in MHP's votes was observed, while FP's votes decreased.
From 2002 to 2007, there were significant increases in the vote rates of DEHAP and the AK Party. However, a decrease was detected in the number of votes for CHP. During this period, MHP ranked second with 25,700 votes, while the AK Party came third with 10,293 votes. Also, it was observed that HADEP had a significant vote potential in every district and received the highest votes in the central district.
The number of voters in Iğdır increased from 65,568 in 1995 to 133,968 in 2023, a 104% increase. This increase is associated with population growth, migration, and the younger population reaching voting age. The number of voters in the central district increased by 148% from 38,257 to 95,186. These changes may be related to changes in political tendencies and demographic structure and contain important information for future election processes.
In the 2023 elections in Iğdır, Turkey, no relationship was found between the vote percentages garnered by political parties and the average elevation of the localities. However, a significant negative correlation was identified between the number of votes obtained by political parties and the average elevation of these localities. Additionally, a strong negative correlation was observed between the average elevation of a locality and the number of voters therein. As the average elevation of localities increased, the number of voters in these areas decreased. This phenomenon results in political parties receiving fewer votes in localities with higher average elevations.