Sirkadiyen ritmin anaerobik performansa, toparlanmaya ve kas hasarına etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of circadian rhythm on anaerobic performance, recovery and muscle damage
Yazar: ŞABAN ÜNVER
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN ATAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Aerobik güç = Aerobic power ; Kas hasarı = Muscle damage ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Toparlanma = Recovery ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Amaç: Bu çalışma sirkadiyen ritmin gerçekleştirilen anaerobik performansa ve sonrasındaki toparlanma değerlerine, kas hasarına ve solunum kas kuvvetine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Çalışmaya, Samsun ili Süper Amatör ve Bölgesel Amatör Ligi'nde futbol oynayan ve haftada en az dört kez antrenman yapan (yaş; 22,203,14 yıl) 20 erkek futbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Ölçümler, üç farklı gün ve aynı zaman diliminde (09.00, 14.00 ve 19.00) gerçekleştirilmiştir. Araştırmada sporcuların anaerobik performansları (Wingate testi), sonrasındaki toparlanma düzeyleri, laktik asit ve kalp atım hızı ölçüldü. Solunum kas kuvveti Microrpm, satürasyon pacetech cihazı ve algılanan zorluk derecesi Borg skalası ile belirlenmiştir. Kas hasarı düzeyi kreatin kinaz (CK) ve laktat dehidrogenaz (LDH) ile belirlenmiştir.  
Bulgular: Sirkadiyen ritme bağlı olarak yapılan ölçümlerde, 19.00'da ölçülen vücut ısısı değerinin diğer zamanlarda (09.00 ve 14.00) ölçülen değerlerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,01). Egzersizden hemen sonra, saat 19.00'da ki LA değerinin 09.00'da ki LA değerinden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Yine sirkadiyen ritme göre anaerobik egzersiz sonrası ölçülen kalp atım hızı (KAH) değerlerinin saat 14.00'te diğer zamanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,01 ve p<0,05). Wingate anaerobik güç testi (WAnT) parametreleri incelendiğinde; saat 14.00'te sergilenen zirve güç değerinin saat 19.00'da ki değerden daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,063). Kreatin Kinaz (CK), Laktat Dehidrogenaz (LDH), Aspartat aminotransferaz (AST), C Reaktif Protein (CRP) ve Troponin parametreleri, algılanan zorluk derecesi, solunum kas kuvveti ve satürasyon değerlerinin sirkadiyen ritme göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). 
Sonuç: Sirkadiyen ritim kas hasarını ve solunum kas kuvvetini etkilememektedir. Öğlen saatinde (14.00) daha yüksek kuvvet sergilenebilmekte ve toparlanma daha hızlı gerçekleşmektedir. Bu nedenle anaerobik nitelikli antrenmanların öğlen saatlerinde yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to examinate the effect of circadian rhythm on anaerobic performance and subsequent recovery values, muscle damage and respiratory muscle strength.
Material and Method: Twenty male football players (age: 22,203,14 year-old), who play football in Super Amateur and Regional Amateur League of the city Samsun and train at least four times a week voluntarily, participated the study. The measurements were performed in three different days and time periods (09.00, 14.00 and 19.00). Anaerobic performance (Wingate test), recovery levels, lactic acid and heart rate were measured. Respiratory muscle strength was determined by Microrpm, saturation pacetech device and rating of perceived exertion by Borg scale. The level of muscle damage was determined by creatine kinase (CK) and lactate dehydrogenase (LDH).
Result: Measurements based on circadian rhythm, it was found that body temperature values measured at 19.00 in the evening were higher than those measured at other times (p<0.01). Immediately after the exercise, the Lactic Acid (LA) value at 19.00 was found to be higher than the LA value at 09.00 (p<0.05). According to the circadian rhythm, the heart rate (HR) values measured after anaerobic exercise were higher than the other times at 14.00 (p<0.01 and p<0.05). When Wingate anaerobic power test (WAnT) parameters were examined, the peak power value displayed higher at 14.00 than the value at 19.00 (p<0.063). It was confirmed that Creatine Kinase (CK), Lactate Dehydrogenase (LDH), Aspartate aminotransferase (AST), C Reactive Protein (CRP) and Troponin parameters, rate of perceived exertion, respiratory muscle strength and saturation values did not differ according to circadian rhythm (p>0.05).
Conclusion: Circadian rhythm does not affect muscle damage and respiratory muscle strength. At noon (14.00) a higher strength can be displayed and recovery occurs faster. For this reason, it is recommended to do the anaerobic trainings at noon.