Yargılamada ihtisaslaşma bağlamında Türk askeri ceza yargısı
Turkish military criminal judgment in the scope of specialization in thetrial
Yazar: İLKNUR GÖNÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SELİM KADIOĞLU
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Askeri ceza hukuku = Military criminal  law ; Askeri mahkemeler = Military courts ; Askeri yargı = Military judgement

Özet:
Bu çalışmada yargıda ihtisaslaşmanın tarihsel, sosyolojik ve felsefi kökenleri incelenmiş, yargı teşkilatı içerisinde askeri yargı kolunun ve askeri mahkemelerin gerekli olup olmadığı, askeri mahkemelere geçmişten günümüze neden ihtiyaç duyulduğu ve askeri mahkemelerin evrensel hukuk ilkeleri kapsamında ihlal niteliği taşıyıp taşımadığı tartışılmıştır.
      Devletlerin tarihsel geçmişi incelendiğinde ordunun oluşumu ile askeri mahkemelerin kurulması aynı döneme denk gelmektedir. Çünkü devletler sınır güvenliğine önem verdiğinden ordu düzeninin bozulmaması için ayrıca önlemler alma ihtiyacı duymuştur. Bu kapsamda ordu içinde geçerli olacak şekilde ek mevzuat hükümleri oluşturulmuş ve bu mevzuat hükümlerini uygulamak üzere askeri mahkemeler kurulmuştur. Savaşların yoğun olduğu dönemler atlatıldıktan sonra askeri mahkemelere duyulan ihtiyacın her geçen gün azaldığı günümüze gelindiğinde askeri mahkemelerin gerekli olup olmadığı hala tartışılmaktadır. Askeri mahkemelerin varlığının evrensel hukuk ilkeleri açısından uygun olmadığı iddia edilmektedir. Özellikle askeri yargı kolunun yargıda birliğe engel olduğu, askeri mahkemelerde görev yapan asker kökenli hâkimlerin atamalarının yürütme organı tarafından yapılmasının ve asker kökenli hâkimlerin görev yaptıkları süre içerisinde orduya bağlı olmalarının hâkimin tarafsızlığı ilkesi açısından ihlallere yol açtığı konularında eleştiriler bulunmaktadır. Ancak ordunun dışarıya kapalı ve kendine has özellikleri olan bir örgüt olması dolayısıyla orduya tamamen yabancı kişilerin ordu içindeki uyuşmazlıkları rahatlıkla çözümleyemeyecektir. Bu nedenle askeri mahkemelerin ve bu mahkemelerde asker kökenli hâkimlerin görev yapmasının gerekli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Sonuç olarak askeri mahkemelerin günümüzdeki evrensel hukuk ilkeleri kapsamında düzenlenmesinin, askeri mahkemelerin üye seçimlerinin yürütme organının etkisi altında olmadan yapılmasının ve görev süresi boyunca adli yargı mahkemeleri gibi hâkimlerin bağımsızlığını sağlayacak önlemlerin alınmasının gerekli olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
This study examines the historical, sociological, and philosophical origins of specialization in the judiciary, and discusses whether the military justice branch and military courts are necessary within the judiciary organization, why military courts have been needed from the past to the present, and whether military courts constitute violations within the scope of universal legal principles.
While examining the historical background of states, the establishment of the military and the establishment of military courts coincide. Since states prioritize border security, they have felt the need to take additional measures to maintain order within the military. In this context, supplementary legislative provisions applicable within the military have been established, and military courts have been established to enforce these legislative provisions. As periods of intense warfare have passed, the need for military courts has diminished over time, leading to ongoing debates about their necessity. It is claimed that the existence of military courts is not compatible with universal legal principles. There are criticisms, particularly that the military justice branch impedes unity within the judiciary, that the appointments of judges of military origin serving in military courts are made by the executive branch, and that the affiliation of judges of military origin with the military during their tenure violates the principle of judicial impartiality. However, due to the closed nature and unique characteristics of the military organization, individuals entirely unfamiliar with the military would not be able to resolve disputes within the military effectively, hence it is concluded that military courts and judges of military origin are necessary. Therefore, it is deemed necessary that military courts be regulated within the scope of contemporary universal legal principles, that the selection of members of military courts be conducted without the influence of the executive branch, and that measures be taken during their tenure to ensure the independence of judges, akin to those in judiciary courts.