Iğdır ilinde şeftali yetiştiren işletmelerin ekonomik analizi
Economic analysis of peach growing enterprises in Iğdir province
Yazar: ÇAĞRI REİSBEY KADİRHANOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. KÖKSAL KARADAŞ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Iğdır = Iğdır ; Maliyet = Cost ; Sınıflama ve Regresyon Ağacı = Classification and Regression Trees ; Şeftali = Peach

Özet:
Dünyada üretimi en fazla olan meyveler içerisinde yer alan şeftali, Türkiye tarımı ve ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. 2020 yılında Dünyada üretilen 24.569.744 ton şeftalinin %2,90'ı (712.781 ton)Türkiye'de üretilmiş olup Dünya şeftali üretiminde Türkiye dördüncü sırada yer almaktadır. Araştırmanın yapıldığı ığdır ilinde 2021 yılı şeftali üretimi 3.814 ton olarak gerçekleşmiştir. Araştırmanın amacı Iğdır ilinde şeftali üretiminin ekonomik analizini yapmak, şeftali üretim maliyetini ve karlılık düzeyini belirlemek ve ayrıca bölge çiftçilerinin şeftali üretimi ile ilgili sorunlarını ortaya koymak ve bu sorunlara çözüm önerileri getirmektir. Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Çiftçi Kayıt Sisteminde (ÇKS) bulunan ve şeftali üretimi yapan 74 işletmeden tam sayım yöntemi ile elde edilen veriler çalışmada kullanılmıştır. 
Tesis ve üretim dönemi masrafları 4.641,76 TL/da hesaplanmış olup 1.095,74 TL/da net kar elde edilmiştir. Oluşturulan CHAID regresyon karar ağacı modeline göre şeftali üretimine çapa sayısı, sulama miktarı ve gübreleme zamanı etkili faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Şeftali üretiminde dekara daha fazla verim alınabilmesi için en az iki defa çapa ve 6 defa sulama yapılmalı, gübreleme ise mart ayında yapılmalıdır. Şeftali üretimi ile ilgili önemli sorunlar arasında pazarlama problemi, yetersiz ürün fiyatı ve girdi fiyatlarının yüksekliği gelmektedir. Bölge şeftali üretiminin artması için pazarlama kooperatiflerinin kurulması ve şeftali üretiminin desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Peach, which is among the fruits with the highest production in the World, has an important place in Turkey's agriculture and economy. In 2020, 2.90% (712,781 tons) of the 24,569,744 tons of peaches produced in the world were produced in Turkey, and Turkey ranks fourth in world peach production. In the province Iğdır, where the research was conducted, peach production in 2021 was 3,814 tons. The aim of the research is to make an economic analysis of peach production in Iğdır province, to determine the production cost and profitability level of peach, and to reveal the problems of farmers in the region about  peach production and to offer solutions to these problems. The data obtained by the full census method from 74 peach production farms in the Iğdır Provincial Directorate of Agriculture and Forestry Farmer Registration System (ÇKS) were used in the study.
Plat and production period costs were calculated as 4.641,76 TL/da and a net profit of 1.095,74 TL/da was obtained. According to the created CHAID regression decision tree model, the number of hoes, irrigation amount and fertilization time were found to be effective factors in peach production. In order to get more yield per decare in peach production, at least 2 hoeing  and 6 irrigation should be done, and fertilization should be done in March. Among the important problems related to peach production are the marketing problems, insufficient product prices and high input prices. In order to increase the regional peach production, marketing cooperatives should be established and peach production should be supported.