Türkiye'de yer alan lojistik merkezlerin yer uygunluklarının değerlendirilmesi için bir yöntem önerisi
A proposal for a method to evaluate the suitability of logistics centers in Turkey
Yazar: BURAK ŞAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜYE İYİNAM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Türkiye, sahip olduğu coğrafi konum sebebiyle Avrupa ve Asya arasındaki ulaşım
bağlantısını sağlayan bir köprü niteliğindedir. Orta Doğu ve Asya ülkeleri ile Avrupa
ülkeleri arasındaki ulaşım koridorlarının birçoğuna ülkemiz sahiplik yapmaktadır. Bu
durum Türkiye'nin uluslararası ticaretteki rolünü oldukça önemli bir hale
getirmektedir. Ülkemizin sahip olduğu bu potansiyeli en iyi şekilde kullanabilmesi
için, doğru yatırımlar ile ihracat kapasitesi arttırılmalı ve ülke gelirine katkıda
bulunacak adımlar atılmalıdır.
Lojistik merkezler, uluslararası ticaret faaliyetleri üzerinde hem maliyet hem de süre
açısından olumlu etkiye sahiptir. Lojistik merkezler, birçok lojistik faaliyetin aynı
yerde yapılabildiği geniş alana sahip tesislerdir. Merkezlerin bulundukları konum, bu
tesislerin çalışma kapasitesini doğrudan etkiler. Yatırım maliyeti olarak oldukça
yüksek değere sahip olan lojistik merkezlerin yer seçim kararları, ülke ekonomisine
etkisi açısından çok kritik bir öneme sahiptir. Yanlış verilmiş bir karar, ülke
ekonomisine zarar verir ve kaynakların boşa harcanmasına sebep olur. Yer seçimi
aşamasında karar mercileri, yapılan uzun araştırmalar ve analizler sonucu bir plan
ortaya koyar. Bu aşamada yapılan araştırmalar, lojistik merkezin kurulması planlanan
bölgenin ekonomik şartlarını, sosyal faktörlerini, çevre durumunu, işgücü
potansiyelini, ulaşım ağlarıyla olan ilişkiyi ve arazi şartlarını göz önüne alır.
Ülkemizde yapılan ve yapılması planlanan lojistik merkezlerin, Ulaştırma
Mühendisliği açısından uygunluklarının incelenmesi, ileride yapılacak olan çalışmalar
için de bir gösterge olabilir. Lojistik merkezlerin yer seçiminde etkili olan birçok farklı
faktör vardır. Bu faktörler arasında hangisinin en önemli yere sahip olduğunu
belirlemek adına bu çalışma kapsamında alanında uzman kişilerle bir anket çalışması
yapılmıştır. Yapılan bu anket sonucunda belirlenen en önemli faktör üzerinde
yoğunlaşarak bir yer seçim ve uygunluk karşılaştırması yöntemi belirlemek
amaçlanmıştır. Bu yöntem kapsamında lojistik merkezlerin yer uygunluklarının
belirlenmesi aşamasında Coğrafi Bilgi Sistemlerinden faydalanılmıştır. Yeryüzünde
bir konumu bulunan iki nesne arasındaki konumsal ilişkiyi en iyi şekilde ortaya
koymak adına bu metot seçilmiştir. Yapılan konumsal sorgulamalar sonucunda elde
edilen veriler, anketlerden elde edilen veriler ile harmanlanarak bir puanlama sistemi
oluşturulmuştur. Bu puanlama sistemi yardımıyla da ülkemizde yer alan lojistik
merkezler arasında uzmanların görüşlerinden faydalanarak bir kıyaslama yapılması
sağlanmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda ise lojistik merkezler yer
uygunluklarına göre sınıflandırılmıştır. Bu yöntem aynı zamanda yeni kurulması
planlanan bir lojistik merkezin yer seçim aşamasında da kullanılabilecektir.
Alternatifler bu yöntem sayesinde en uygun seçeneklere indirgenerek bir çalışma
yapılmasına imkan sağlanacaktır.

Abstract:
Due to its geographical location, Turkey is a bridge that provides the transportation
link between Europe and Asia. Most of the transportation corridors between Middle
East and Asian countries and European countries are owned by our country. This
situation makes Turkey's role in international trade very important. In order for our
country to use this potential in the best way, export capacity should be increased with
the right investments and steps should be taken to contribute to the country's income.
Logistics centers have a positive effect on international trade activities in terms of both
cost and time. Logistics centers are facilities with a large area where many logistics
activities can be carried out in the same place. The location of the centers directly
affects the working capacity of these facilities. The location selection decisions of
logistics centers, which have a very high investment cost, have a critical importance
in terms of their impact on the country's economy. A wrong decision harms the
country's economy and causes waste of resources. At the stage of site selection,
decision makers come up with a plan as a result of long research and analysis. Research
conducted at this stage considers the economic conditions, social factors,
environmental situation, labor potential, relationship with transportation networks and
land conditions of the region where the logistics center is planned to be established.
Examining the suitability of the logistics centers built or planned to be built in our
country in terms of Transportation Engineering can be an indicator for future studies.
There are many different factors that affect the location selection of logistics centers.
In order to determine which of these factors has the most important place, a survey
study was conducted with experts in the field within the scope of this study. It is aimed
to determine a site selection method by focusing on the most important factor
determined as a result of this survey. Within the scope of this method, Geographic
Information Systems were used in determining the location suitability of logistics
centers. This method has been chosen in order to best reveal the spatial relationship
between two objects that have a position on the earth. A scoring system was created
by blending the data obtained as a result of the spatial inquiries made with the data
obtained from the surveys. With the help of this scoring system, a comparison was
made between the logistics centers in our country by benefiting from the opinions of
experts. As a result of the comparisons, logistics centers were classified according to
their location suitability. This method can also be used in the location selection phase
of a logistics center that is planned to be established. Alternatives will be reduced to
the most suitable options thanks to this method, and a study will be provided.
In this study, which aims to test the compliance of the logistics centers that have been
built or planned to be built in our country to these criteria, it has been determined that
the logistics centers have a very close relationship with the transportation networks
and that the integration of different transportation methods will increase the eligibility
criteria.
As a result of this research, it has been decided that maritime transport, which has a
very high carrying capacity and is a cheap method, is one of the most important factors
to be considered in the location selection of a logistics center in our country, which is
surrounded by seas on 3 sides. Although road transport is the most widely used method
among other methods today, it is thought that road transport will not be as common in
the future due to both its high cost and the damage it causes to the environment.