Türkiye'deki Triturus karelinii (Strauch 1870) (Urodela: Salamandridae) populasyonlarında yaş tayini: Populasyonların büyüme, yaş ve boy bakımından karşılaştırılması
Age determination of triturus karelinii (Strauch 1870) (Urodela: Salamandridae) populations in Türkiye: Comparison of the populations in terms of growth, age and size
Yazar: NAZAN ÜZÜM
Danışman: PROF.DR. KURTULUŞ OLGUN
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
TÜRK YE'DEK TRITURUS KARELINII (STRAUCH 1870) (URODELA:SALAMANDRIDAE) POPULASYONLARINDA YAŞ TAY N :POPULASYONLARIN BÜYÜME, YAŞ VE BOY BAKIMINDANKARŞILAŞTIRILMASINazan ÜZÜMÖZETTriturus karelinii'nin Türkiye'de yaşayan beş populasyonuna ait semenderlerinvücüt büyüklükleri ölçülmüş ve skeletokronolojik yöntem uygulayarak yaşları tayinedilmiştir. Bireylerin yaşları parmak kemiklerinden alınan enine kesitlerdeki yaşhalkalarının (LAG) sayılması yoluyla belirlenmiştir. Kemik kesitlerinde, birmetamorfoz çizgisi (genellikle juvenillerde) ve her yıl için bir ya da iki durgunlukçizgisi (estivasyon ve hibernasyon) gözlenmiştir. Vücut büyüklüğü (SVL) erkeklerde54.44-80.80 mm, dişilerde ise 52.46-83.70 mm arasında değişmekte olup diğer yakıntürlerde tespit edilen sonuçlarla benzerlik göstermektedir. Reşadiye populasyonuhariç tüm populasyonlarda erkek bireyler dişi bireylerden daha küçüktür. Erkek vedişi bireylerin yaşları birbirine benzer olup aralarında önemli bir fark yoktur. Hemerkek hem de dişilerin ergenliğe 3-5 yaşlarında ulaştıkları tespit edilmiştir.Maksimum yaş ya da yaşam uzunluğu erkeklerde 8-11 yıl, dişilerde ise 8-10 yılarasında değişmekte olup cinsiyetler arasında önemli bir fark bulunmamıştır.Büyüme, von Bertalanffy'in büyüme modeline göre incelenmiş, erkek ve dişibireyler için vücut büyüklüğü ile yaş arasında anlamlı bir ilişki (r2> 0.90) tespitedilmiştir. Bu modelin uygulandığı Klaros, Arifiye ve Reşadiye populasyonlarında,erkek bireylerin büyüme katsayısı (K) dişilerden daha büyüktür.Bu çalışmada T. karelinii populasyonları arasında yaş ve büyüklük bakımındanfarklılık olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu farklılığın yükseklik ve coğrafik konumabağlı olarak meydana geldiğini söylemek zordur. Bu nedenle yaş ve vücutbüyüklüğünün metamorfoz süresi, predasyon, rakipler, besin gibi başka ekolojikfaktörlerden etkilenmiş olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
AGE DETERMINATION OF TRITURUS KARELINII (STRAUCH 1870)(URODELA: SALAMANDRIDAE) POPULATIONS IN TÜRK YE:COMPARISON OF THE POPULATIONS IN TERMS OF GROWTH, AGEAND SIZENazan ÜZÜMSUMMARYBody size of newts from five populations of Triturus karelinii in Türkiye wasmeasured and the age of the newts was estimated using skeletochronological method.Age was determined individually by counting the number of restling lines (LAG) incross-sections taken from phalanges. A metamorphosis line (generally in thejuveniles), and single or double (aestivation and hibernation) lines of arrested growth(LAG) per year were determined in the cross sections. Body size (SVL) which wasranged from 54.44 to 80.80 mm for males and 52.46 to 83.70 mm for females was inthe range of observed lengths in other related species. Males are significantly smallerthan females except in Reşadiye population. The age of males and females wassimilar and did not significantly differ. Age at maturity was estimated 3-5 years forboth males and females. Maximum age or longevity was not differ significantlybetween sexes and ranged from 8 to 11 years in males and 8 to10 years in females.Growth was investigated according to von Bertalanffy?s growth equation andsignificant correlation was determined between body size and age in males andfemales (r2> 0.90). The growth coefficients (K) of males were greater than femalesin Klaros, Arifiye and Reşadiye populations.In this study, it was determined that there was significant difference between thestudied populations of T. karelinii in terms of age and body size. However, it wasdifficult to say that this differences resulted from geographic positions or altitudes oflocalities. For this reason the variation observed may have been effected fromanother ecological factors such as duration of metamorphosis, predation,competitors, food etc.