Öğretim elemanlarının tükenmişlik ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması: Amasya Üniversitesi örneği
A study on reliability and validity of burnout scale of academic staff: The Case of Amasya university
Yazar: SİNAN MERAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Tükenmişlik; doktor, hemşire, öğretmen, polis, şoför, asistan gibi farklı insanlarla birebir ilişki içinde olunan değişik meslek gruplarında karşılaşılan en önemli sağlık sorunlarından biridir. Ancak insanlara yüz yüze hizmet veren ve insan merkezli meslek dalları için meslekî tehdit olarak değerlendirilen tükenmişlik ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda, tükenmişliğin artık diğer meslek dallarında da yayılmaya başladığı görülmüştür.Teknolojinin hızla gelişmesine bağlı olarak toplumsal ve kültürel yapının sürekli değişmesi, bireyin çalışma yaşamında yeni problemlerle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Bu açıdan tükenmişlik ölçeğinin temel geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarının yapılması, toplanan bilgilerinin sonuçlarının bilimselliği açısından önemlidir.Bu çalışmanın giriş bölümünde geçerlilik ve güvenilirlik hakkında kısa bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde nicel ve nitel araştırma yöntemleri, örnekleme yöntemleri ve en çok kullanılan güvenilirlik analizi yöntemleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde geçerlilik analizi yöntemleri hakkındaki bilgiler bir literatür taraması ile toplanmış, dördüncü bölümde ise uygulama yapılacak alan olan tükenmişlik hakkında bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde uygulamada ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Bu amaçla Amasya Üniversitesi'nde görev yapan 109 öğretim elemanı üzerinde yapılan bir anket çalışması ile öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeyleri belirlenmiştir.Tükenmişlik ölçeğinin dil (yüzey) geçerliliği, içerik (kapsam) geçerliliği ve yapı geçerliliği için faktör analiz yapılmıştır. Güvenilirlik analizi için test-yeniden test analizi ve iç tutarlılık analizlerinden Cronbach's alfa ve yarıya bölme yöntemleri kullanılarak ölçeğin güvenilirlik analizleri yapılmıştır.Yapılan çalışma sonucunda Amasya Üniversitesinde görev yapan öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeyleri Duygusal Tükenme (DT), Duyarsızlaşma (D) ve Kişisel Başarı (KB) yönünden incelenmiştir. Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma yönünden öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeyi düşük, Kişisel Başarı yönünden ise yüksek bulunmuştur.

Abstract:
Burnout is the most important health problem among different professional groups such as doctor, nurse, teacher, police, driver, assistant, who establish one to one relationships. However, as a result of the researches on burnout which is evaluated as a professional threat to the human cantered and face to face occupations, it is seen that the burnout spread to other profession groups.The constant change of social and cultural structure regarding to rapidly development technology, results with new problems which an individual comes across throughout his/her working life. In this regard, to do essential validity and reliability studies on the burnout scale is important for the scientific of collected data.In the introduction chapter of this study the concepts of reliability and validity were briefly explained. In the second chapter, quantitative and qualitative research methods, sampling methods and the most used technique of reliability analysis were introduced. In the third chapter, the data on the techniques of validity analysis were collected throughout literature review. In the fourth chapter, information was given on burnout as the main area of the application. In the fifth chapter, the validity and reliability of the scale in the application were analyzed. For this purpose, the burnout level of academicians was determined via the questionnaire conducted on academicians working at Amasya University.A factor analysis is conducted for the validity of the burnout scale?s language (surface), content and structure. For the reliability analysis it is used test-again test analysis; among the inner consistency analysis Cronbach?s alpha and dividing half techniques used.In the current study, the burnout level of academicians of the Amasya University was examined regarding Emotional Exhaustion, Depersonalization and Personal Accomplishment. The findings of the research shows that the burnout level of academicians are low regarding to Emotional Exhaustion in contrast to high burnout level of Personal Accomplishment.