Pandemi servisinde takip edilen COVİD-19 hastalarının hemogram parametrelerinin prognoz tayinindeki prediktif rolü
The predictive role of hemogram parameters in the determination of prognosis of COVID-19 patients followed in the pandemic service
Yazar: MİZGİN İREM RIZAOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kan sayımı = Blood cell count ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: 2019 yılının son günlerinde Çin'de tespit edilen yeni bir koronavirüs COVID-19 pandemisine sebep olmuştur. Salgının etkisini yitirmeye başladığı 2022 yılının bahar dönemine kadar milyonlarca insan SARS-CoV-2 ile enfekte olmuş ve yaşamını yitirmiştir. COVID-19 hastalarında tedaviyi erken planlamak için prognozu tahmin edebilmek önemlidir. Çalışmamızda COVID-19 hastalarının servis yatışları sırasındaki hemogram parametreleri ve hemogram analizinden türetilen bir takım inflamatuar belirteçler değerlendirilerek hastaların prognozu hakkında öngörülebilirlik amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, retrospektif, gözlemsel, kesitsel, tanımlayıcı bir araştırma şeklinde planlanmıştır. Çalışmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM) Pandemi Servislerinde 01.03.2020-01.03.2021 tarihleri arasında yatarak tedavi gördüğü tespit edilen ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 442 hastanın verileri kullanılmıştır. Hastaların pandemi servislerine kabulü sırasında alınan kan numunelerinden hemogram parametreleri ve bazı biyokimyasal parametreleri değerlendirilerek elde edilen ham veriler çeşitli istatistiksel metot/metotlar ile incelenmiştir. Tekrarlayan yatışlarda ilk yatış çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri ve klinik bilgileri hastane elektronik bilgi sisteminden toplanmıştır. Laboratuvar tetkikleri arasından tam kan sayımı parametreleri ve bu parametrelerden hesaplanan NLO, MLO, PLO, MPV/PLT, SII oranları; ferritin, d-dimer, prokalsitonin ve CRP sonuçları kaydedilmiştir. Çalışma kabul şartlarına uyan hastaların; yaş, cinsiyet, mevcut ek hastalıkları, servis yatış süreleri, sonlanım durumları (taburcu olma- vefat etme) kaydedilmiştir.
Bulgular: Araştırmamızda değerlendirdiğimiz vakaların ortalama servis yatış süresi 9,60±6,78 gün, yaş ortalamaları 63,39±15,87 yıl olup %45,9'u kadın, %54,1'i erkek hastalardan oluşmaktaydı. Hastalarımızın ek hastalıklarına baktığımızda en sık eşlik eden hastalık HT (%52,5) iken sırasıyla DM (%40,3), kardiyovasküler hastalıklar (%27,4), kronik solunum yolu hastalıkları (%14,0), kronik böbrek hastalıkları (%10,9) ve malignite öyküsü (%7,7) HT hastalığını takip etmekteydi. Vakaların sonlanım şekli incelendiğinde %80,3'ü servis takipleri sonrasında taburcu edilmiş, %4,8'i servis takipleri sırasında vefat etmiş, %2,9'u YBÜ'ye sevki sonrasında YBÜ'den taburcu edilmiş ve %12'si YBÜ'ye sevki sonrası YBÜ'de vefat etmiştir. Araştırmamızda yer verdiğimiz regresyon analizinde COVID-19'a bağlı mortalite ile olası ilişkili faktörler incelendi ve tüm veriler bir arada değerlendirildiğinde ileri yaşın, erkek cinsiyetin ve servis yatış süresinin uzamasının COVID-19'a bağlı mortalite riskini önemli ölçüde artırdığı; kronik böbrek hastalıklarının olmayışının ise mortalite riskini azalttığı tespit edilmiştir. Çalışmamızda hematolojik ve biyokimyasal parametrelerle birlikte yeni nesil biyobelirteçlerin COVID-19'da mortaliteyi tahmin etme potansiyelini belirlemek amacıyla ROC eğrileri oluşturulmuştur. Çalışmamızın sonucunda nötrofil yüzdesi için kesme değeri 80,25, RDW değeri için kesme değeri 14,05, NLO için kesme değeri 5,98, MPV/PLT oranı için kesme değeri 0,055, MLO için kesme değeri 0,407 olarak bulundu ve sonuçlarımız istatistiksel açıdan anlamlıydı. MPV değeri içinse kesme değeri 10,75 olarak bulundu fakat istatistiksel açıdan anlamlı değildi. Çalışmamızda d-dimer ve akut faz proteinlerinin mortaliteyi tahmin etme potansiyellerini incelediğimizde CRP değeri için kesme değerin 109,91, prokalsitonin için kesme değerin 0,155, ferritin için kesme değerin 330,05, d-dimer için kesme değerin 0,59 olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Araştırmamız sonucunda hemogram parametrelerinde, hemogram analizinden elde edilen bazı yeni nesil biyobelirteçlerde ve inflamatuar yanıtı göstereren bazı parametrelerde belirlediğimiz kesme değerlerin COVID-19 vakalarında kötü prognoz ve mortalite için istatistiksel açıdan anlamlı seviyede öngörücü olduğu bulunmuştur. Bu parametrelerin mortal seyredebilecek veya sağ kalımı devam edebilecek vakaları tutarlı bir şekilde tahmin edip edemeyeceği değerlendirilmiş fakat ROC analizi sonuçları incelendiğinde bu parametrelerin güvenilirliğinin beklendiği kadar yüksek olmadığı görülmüştür. Bu nedenle hemogram parametrelerinin COVID-19 hastalarında kötü prognoz ve mortaliteyi tahmininin değerlendirilmesinde daha çok vaka içeren yeni araştırmaların yapılması literatüre katkı sağlayacaktır. Ayrıca araştırmamız sonucunda COVID-19 hastalarında yaş, cinsiyet, servis yatış süresi ve kronik böbrek hastalıklarının kötü prognoz ve mortaliteyi artırmada etkili faktörler olduğu değerlendirilmiştir. Bu nedenle klinisyenlerin ileride gerçekleşebilecek COVID-19'a bağlı pandemi dönemlerinde yaşı ileri olan, erkek cinsiyeti olan, servis yatış süresi uzun olan ve kronik böbrek hastalıkları olan vakalara dikkat etmesinin mortalite riskinin azaltılmasına yardımcı olabileceği akılda tutulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, Hemogram, Prognoz.

Abstract:
Aim: A new coronavirus detected in China in the last days of 2019 caused the COVID-19 pandemic. Until the spring of 2022, when the epidemic began to lose its effect, millions of people were infected with SARS-CoV-2 and died. It is important to be able to predict the prognosis in order to plan treatment early in patients with COVID-19. In our study, it was aimed to predict the prognosis of patients with COVID-19 by evaluating hemogram parameters during ward hospitalization and some inflammatory markers derived from hemogram analysis.
Materials and Methods: The study was planned as a single-center, retrospective, observational, cross-sectional, descriptive study. In our study, the data of 442 patients who were found to be hospitalized in Health Sciences University (SBU) Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center (SUAM) Pandemic Services between 01.03.2020-01.03.2021 and met the inclusion criteria were used. The raw data obtained by evaluating the hemogram parameters and some biochemical parameters from the blood samples taken during the admission of the patients to the pandemic services were examined with various statistical methods/methods. In recurrent hospitalizations, the first hospitalization was included in the study. Demographic characteristics and clinical information of the patients were collected from the hospital electronic information system. Among laboratory tests, complete blood count parameters and NLR, MLO, PLO, MPV/PLT, SII ratios calculated from these parameters; ferritin, d-dimer, procalcitonin and CRP results were recorded. Patients who meet the study acceptance conditions; Age, gender, existing comorbidities, length of stay in the service, outcome status (discharge-death) were recorded.
Results: The mean hospitalization time of the cases we evaluated in our study was 9.60±6.78 days, the mean age was 63.39±15.87 years, and 45.9% were female and 54.1% were male patients. When we look at the additional diseases of our patients, the most common comorbidity is HT (52.5%), while DM (40.3%), cardiovascular diseases (27.4%), chronic respiratory diseases (14.0%), chronic kidney diseases (10.9%) and a history of malignancy (7.7%) followed HT. When the outcome of the cases was examined, 80.3% were discharged after service follow-ups, 4.8% died during service follow-ups, 2.9% were discharged from the ICU after transfer to the ICU, and 12% were discharged from the ICU. He died in the ICU after his transfer to . In the regression analysis we included in our study, possible factors associated with mortality due to COVID-19 were examined, and when all the data were evaluated together, it was found that advanced age, male gender, and prolonged hospitalization significantly increased the risk of mortality due to COVID-19; It was determined that the absence of chronic kidney diseases reduces the risk of mortality. In our study, ROC curves were created to determine the potential of new generation biomarkers together with hematological and biochemical parameters to predict mortality in COVID-19. As a result of our study, the cut-off value for the neutrophil percentage was found to be 80.25, the cut-off value for the RDW value was 14.05, the cut-off value for the NLR was 5.98, the cut-off value for the MPV/PLT ratio was 0.055, and the cut-off value for the MLO was found to be 0.407, and our results were statistically significant. For the MPV value, the cut-off value was found to be 10.75, but it was not statistically significant. When we examined the potential of d-dimer and acute phase proteins to predict mortality in our study, it was determined that the cut-off value for CRP value was 109.91, the cut-off value for procalcitonin was 0.155, for ferritin 330.05, and for d-dimer 0.59 cut-off value.
Conclusion: As a result of our research, it was found that the cut-off values that we determined in hemogram parameters, some new generation biomarkers obtained from hemogram analysis and some parameters indicating the inflammatory response were statistically significant predictors of poor prognosis and mortality in COVID-19 cases. It was evaluated whether these parameters could consistently predict the cases that could be mortal or survive, but when the ROC analysis results were examined, it was seen that the reliability of these parameters was not as high as expected. For this reason, new studies involving more cases will contribute to the literature in the evaluation of hemogram parameters to predict poor prognosis and mortality in COVID-19 patients. In addition, as a result of our research, it was evaluated that age, gender, length of stay in the service and chronic kidney diseases were effective factors in increasing poor prognosis and mortality in COVID-19 patients. For this reason, it may help clinicians to pay attention to cases of advanced age, male gender, long service hospitalization, and chronic kidney diseases in the future pandemics due to COVID-19, which may help reduce the risk of mortality.
Keywords: COVID-19, Hemogram, Prognosis.