Dinamik panel veri analizi ile Türkiye'de öznel yoksulluğun sürekliliğinin incelenmesi
Analysing persistence of subjective poverty in Turkey using dynamic panel data models
Yazar: PINAR YAVUZKANAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF BAKIR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Sosyal ve ekonomik araştırmalarda geniş kullanıma sahip olan dinamik panel veri analizi yöntemleri yoksulluk gibi problemler için önemli sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu çalışma ile literatürde dinamik panel veri analizinde kullanılan çeşitli yöntemler öznel yoksulluk problemi ile birlikte ele alınmıştır. Böylece, hanelerin yoksunluk algısına dayalı olan öznel yoksulluğun Türkiye için süreklilik durumunun analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın birincil analizi kapsamında, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından gerçekleştirilen Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması yatay ve panel veri setleri üzerinden farklı metodolojilere dayalı olarak Türkiye için öznel yoksulluk sınırları tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye için zaman içinde hızlı düşüş gösteren ve maddi yoksunluk ile karşılaştırıldığında daha düşük bir yoksunluk durumuna işaret etmiştir. İkincil analizler kapsamında, dinamik panel veri analizi altında farklı yöntemler ile Türkiye'de öznel ve göreli yoksulluktaki süreklilik durumu incelenmiştir. Süreklilik olasılıkları çok boyutlu yoksulluk tanımlamalarında kullanılan demografik, eğitim, sağlık, barınma ve işgücü boyutları altında modellenmiştir. Bulgular, öznel ve göreli yoksullukta başlangıç koşullarının etkisinin çok yüksek olduğunu göstermiştir. Geçmişinde yoksulluk hikayesine sahip olan hanelerin kullanılabilir gelirlerinde artış olsa bile bir süre daha kendilerini yoksun olarak hissetmeye devam ettiği görülmüştür. Hanenin eğitim profilinin yüksek olması öznel yoksullukta daha fazla olmakla birlikte hem öznel hem de göreli yoksullukta süreklilik olasılığını en fazla düşüren değişken olarak tahmin edilmiştir. Ayrıca göreli yoksulluk için hanenin istihdam profilinin yüksek olması, öznel yoksulluk için hanenin ev sahibi olması süreklilik olasılığının tahmininde yüksek düşürücü etki göstermiştir. Gerçek durum bağımlılığının etkisi öznel yoksullukta daha fazla olmakla birlikte, göreli yoksullukta birleştirilmiş durum bağımlılığı içindeki gerçek durum bağımlılığının ağırlığı daha fazla tahmin edilmiştir. Bu durum öznel  yoksulluk halinde geçirilen sürenin göreli yoksulluktan nispi olarak daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
Dynamic panel data analysis methods, which  have wide use in social and economic studies, reveal significant results for problems such as poverty. In this study, various methods used in dynamic panel data analysis in literature are discussed together with subjective poverty problem. So, it was aimed to analyse the persistence of subjective poverty in Turkey which is based on the deprivation perception of the households. Within the scope of the primary analysis of the study, subjective poverty lines were estimated for Turkey based on different methodologies by Income and Living Conditions Survey cross section and panel data sets. Findings have pointed to a rapid decline and lower deprivation situation over the time compared to material deprivation for Turkey. Within the scope of second analysis, the persistence of subjective and relative poverty in Turkey has been examined by dynamic panel data analysis. The persistence possibilities have been modelled by variables which are defined under demographic, education, health, housing and labour dimensions used in the definitions of multidimensional poverty. Findings show that the effect of the initial conditions in subjective and relative poverty is very high. It is seen that households with a history of poverty in the past continue to perceive themselves as deprived even if their disposable income increases. It has been estimated that the higher education profile of household is variable which reduces the possibility of persistence mostly in both subjective and relative poverty, with more in subjective poverty.  Moreover, higher employment profile of the household for relative poverty and being home ownership for subjective poverty had high decreasing effect on the estimation of persistence possibility. In spite of the fact that true state dependence is much more effective in subjective poverty, it is estimated that the weight of true state dependence in the combined state dependence is higher for relative poverty. This situation shows that the duration spent in subjective poverty is higher than relative poverty in relative terms.