Genç yetişkin erkeklerde uyuşturucu madde bağımlılığı nedenlerinin sapma teorileri bağlamında incelenmesi
Examining the causes of drug addiction in young adult men in the context of theories of deviance
Yazar: ZEYNEP MELİKE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SITKI YILDIZ
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Suç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sosyal sapma = Social deviance ; Suç sosyolojisi = Crime sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, genç yetişkin erkeklerde uyuşturucu madde bağımlılığının nedenlerinin sosyolojik sapma teorilerinden olan etiketleme teorisi, alt kültür teorisi ve gerilim teorisi bağlamında incelenmesidir. Dünyada ve Türkiye'de uyuşturucu maddelerin giderek kolay erişilebilir hale gelmesi, uyuşturucu madde kullanımının artmasına ve uyuşturucuya başlama yaşının düşmesine sebep olmaktadır. Özellikle de gençler arasında artan uyuşturucu madde bağımlılığı, hem bir halk sağlığı sorununa hem de önemli bir toplumsal güvenlik sorununa işaret etmektedir. Bu çalışmada uyuşturucu madde bağımlılığı sapma bir davranış olarak ele alınmış olup bağımlıların topluma karşı tepkisel bir ifadesi olarak değerlendirilmiştir. Bu anlayışla madde bağımlılığının nedenlerinin arkasında yatan toplumsal ilişkilerin, dinamiklerin ve yapıların ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Araştırma Ankara'nın Pursaklar ilçesinde uyuşturucu madde bağımlısı 15 genç yetişkin erkekle yüz yüze görüşmeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın konusu ve amacı doğrultusunda nitel veri toplama tekniklerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Madde bağımlılığının nedenleri, içerik analizi yöntemiyle sapma teorilerine ait kavramlardan temel statü, statü hayal kırıklığı ve göreli yoksunluk temaları etrafında tartışılmıştır. Araştırma bulgularına göre, kişinin etiketlenmesi ve bu etiketin kişinin kimliğinde öne çıkan bir özellik haline gelmesi uyuşturucu madde bağımlılığına yol açan önemli bir etkendir. Ayrıca düşük sosyoekonomik statünün ve kendini gerçekleştirememenin meydana getirmiş olduğu hayal kırıklığı ve toplumdaki dezavantajlı konumdan kaynaklanan yoksunluk hissi de madde bağımlılığına yol açan önemli etkenler arasındadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the causes of drug addiction in young adult men in the context of labeling theory, subculture theory and strain theory, which are among the sociological deviance theories. The increasing accessibility of drugs in the world and in Turkey causes drug use to increase and the age of starting to use drugs to decrease. Increasing drug addiction, especially among young people, points to both a public health problem and an important social security problem. In this study, drug addiction is considered as a deviant behavior and is evaluated as a reactive expression of addicts against society. With this understanding, it is aimed to reveal the social relations, dynamics and structures behind the causes of drug addiction. The research was conducted through face-to-face interviews with 15 young adult men addicted to drugs in Pursaklar district of Ankara. In line with the subject and purpose of the research, semi-structured interviews, one of the qualitative data collection techniques, were conducted. The causes of drug addiction were discussed through content analysis method, around the themes of master status, status frustration and relative deprivation, which are concepts belonging to deviance theories. According to research findings, labeling a person and making this label a prominent feature in the person's identity is an important factor that leads to drug addiction. In addition, the disappointment caused by low socioeconomic status and inability to realize oneself and the feeling of deprivation resulting from the disadvantaged position in society are among the important factors that lead to drug addiction.