Bergson ve sinemada düşünce hareketi/imge hareketi
Bergson and the thought movement/image movement in cinema
Yazar: ÖZCAN YILMAZ SÜTCÜ
Danışman: PROF. DR. TAYLAN ALTUĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bergson, Henri = Bergson, Henri ; Düşünce = Thought ; Estetik = Aesthetics ; Felsefe = Philosophy ; Sinema = Cinema ; İmge = Image

Özet:
Bu çalışmada, Bergson'un dolaysız kavrayışının felsefe tarihi içerisindeki yerini, önemini ve ?sinema sanatı" ile benzer yönlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada Bergson'un, felsefe tarihinde zekâ kaynaklı ikiliklere bir tepki olarak ortaya koyduğu yeni metafiziğinin, modern dünyada sinema sanatı ile birlikte düşünülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu anlamda Bergson'un kavramlarının sinema sanatına dayanak teşkil ettiği söylenebilir. Bergson'un kavramları ile sinema sanatının aynı düzlemde ele alınması, modern düşüncede özne ? nesne, imge ? hareket, zaman - süre gibi kavramlara farklı bir bakış açısı getirmiştir.Sinema sanatı, felsefe tarihi boyunca temel bir soru olan ?düşünmek nedir?? sorusunun, ?bütünsel düşünme nedir? sorusuna dönüştüğü bir anı temsil eder. Bu çalışmada, söz konusu dönüşüm, felsefe tarihi boyunca etkili olmuş düşünce imgesinin tasarımlarının ve Bergson'un sürenin dolaysızlığını ifade eden metafiziğinin bu tasarımlardan farkının incelenmesiyle ortaya konmaya çalışılmıştır. Bergson'un ontolojisi ve epistemolojisi, insanı imgesel alanda daha geniş bir bakış açısıyla kavramayı esas almış bir yönelimdir. Sinemada bu yönelim, merkezden yoksun olmak, insani olmayan bir göz ve her zaman evrenin bütün imgelerinin yarattığı ?Bütün?e açık olan bir imgesel yaratım ile temsil edilmektedir. Evreni insan gözünden daha büyük ve daha bağımsız bir gözle yakalamak adına Bergson'a başvuran Deleuze, sinemanın, bu bakış açısının temsilcisi olduğunu düşünür.Deleuze'e göre sinema, bir felsefi yaratım olarak düşünce imgesinin yeni bir boyutunu, Bergson'un metafiziğini dile getiren bir etkinliktir. Her şeyin ötesinde bu gün sinema, görmeye, hissetmeye, duyumsamaya, coşturmaya ve nihayetinde farklı düşünmeye iten bir sanattır. Sinemayla karşılaşmak felsefeye yeni bir yol açmıştır ve bu düşünme kavramının bir dönüşüm geçirmesine neden olmuştur. Bu yüzden sinema Bergson ilişkisinin merkezini, `düşünce - gerçeklik ilişkisi belirler. Sinema - felsefe ilişkisi, imge ve kavram ilişkisidir. Sinema sanatı, günümüzün düşünme ve hayal etme biçimlerini değişime uğratarak düşünsel açıdan yeni bir imkân yaratmıştır. Bu düşünsel imkân, ?sürenin dolaysız sunumu?dur. Bu aynı zamanda sinemayı Bergsoncu yapan en önemli özelliğidir. Sinema sanatı, ?süre?yi dolaysız sunarak, felsefeyi meşgul eden iki önemli kavramı yeniden düşünce düzlemine taşır: Hareket ve zaman (süre). Başka bir deyişle sinema kendinde hareketi, otomatik hareketi gerçekleştirerek, imgenin sunumu haline gelir. Böylece sinema felsefi kavramların doğasını yeniden düşünmemize olanak sağlar.

Abstract:
In this study, it is intended to demonstrate the place of Bergson?s immediate comprehension in the history of Philosophy, its importance and its similar aspects to ?the art of cinema?. The study emphasizes that Bergson?s metaphysics which he proposed as a reaction to intelligence oriented dualisms in the history of philosophy has to be considered together with the art of cinema in the modern world. In this regard, it could be said that Bergson?s concepts are resource for the art of cinema. Handling Bergson?s concepts at the same platform with the art of cinema has brought a different perspective to concepts in modern thinking such as subject-object, image-movement and time-duration.The art of cinema represents the moment when the basic question of ?what is thinking?? in the history of philosophy transforms in to the question of ?what is holistic thinking?? In this study, such transformation has been endeavoured to reveal by analysing the designs of ?thought image? which has been effective all through the history of Philosophy and the difference of these designs from Bergson?s metaphysic which expresses the immediacy of ?duration?. Bergson?s ontology and epistemology is an orientation that targets the comprehension of human with a broader perspective in imaginary ground. In cinema this orientation is represented with lacking focus, a non-human eye and an imaginary creation which is always open to the ?Whole? which is created by all the images of the universe. Deleuze who consulted to Bergson in order to see the universe with a perspective which is bigger and freer than of humans thinks that cinema is the representative of this perspective.According to Deleuze cinema is an activity which speaks out a new dimension of thought image and Bergson?s metaphysics as a philosophical creation. Moreover, cinema today is an art which leads the audience to see, feel, sense, incite and eventually to think differently. To come across with cinema has opened new gates for philosophy and brought forth transformation in the concept of thought. Thus, it is the `thought ? reality? relationship which forms the centre of the relationship between Bergson and cinema. Cinema ? Philosophy relationship is the connection between image and concept. Cinema has succeeded to create a new opportunity in intellectual sense by altering the shapes of thought and imagination. This intellectual opportunity is ?the presentation of duration directly?. This is, at the same time, the property of the cinema which makes it Bergsonian. The art of cinema brings the most important two concepts into consideration again by presenting ?duration? directly: Movement and time (duration). In other words, cinema becomes the presentation of image by realizing automatic movement in itself. Therefore, cinema lets us think the essence of philosophical concepts again.