Ortaokul yöneticilerin okullarında yaşanan kriz durumlarını yönetme becerilerinin incelenmesi
Investigation of secondary school administrators managing crisis situations that are experienced in skills
Yazar: ADNAN KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF İNANDI
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yöneticilik becerileri = Manegerial skills ; Yönetim becerileri = Management skills ; Yönetsel beceri = Managerial skill

Özet:
Değişim son zamanlarda üzerinde en çok durulan konuların başında gelmektedir. Bu nedenle değişen dünyada insanların yeni durumlara uyum sağlayabilmeleri birey, örgüt ve toplumlar için son derece önemlidir. Eğer bireyler, örgütler ve toplumlar değişen dünyanın getirdiklerini yeterince anlayamaz ve belirsizlik içine düşerlerse beraberinde birçok sıkıntıyı da getirir.  Günlük yaşantımızda karşımıza aniden çıkan olaylardan baş edemediklerimiz, kriz olarak ifade adlandırılmaktadır. Her biri önemli bir kurum olan okulların yer aldığı eğitim örgütlerinde de beklenmedik olaylar yaşanmaktadır. Sel, deprem, yangın vb. doğal felaketlerin olabileceği gibi ölümler, yaralanmalar, cinsel taciz vb. olaylar da okullarda ortaya çıkabilmekte ve hem okul içi çevreyi hem de dış çevreyi olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Bu eğitim kurumlarında çalışan yöneticilerin bu olumsuzluklarla başa çıkabilecekleri "krize müdahale eylem planları" nın olmayışı krizlere yol açmaktadır. Yöneticilerin ortaya çıkan bu kriz durumlarını aşarak okullarını normal işleyişine en kısa zamanda döndürmeleri gerekmektedir. 
Bu araştırma, öğretmen ve yönetici görüşlerine göre yöneticilerin kriz yönetme becerilerinin ne düzeyde olduğunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Mersin ili merkez ilçelerinde (Akdeniz, Mezitli, Toroslar, Yenişehir) bulunan resmi ortaokullarda görevli yönetici ve öğretmenler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini oluşturan 735 öğretmenin 342'si erkek, 393'ü kadın; 149 yöneticinin 127'si erkek, 22'si ise kadındır. Katılımcılara, Aksu ve Deveci (2009) tarafından geliştirilen "İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetim Becerileri" ölçeği uygulanmıştır. Toplanan verilerin analizinde SPSS programının 20.0 versiyonu kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre okul yöneticilerinin kriz yönetim becerileri, kriz öncesi ve kriz sonrası dönemde öğretmenlerin görüşlerine göre "çoğunlukla" düzeyinde algılanmakta; kriz döneminde ise "bazen" düzeyinde algılanmaktadır. Öğretmenlerin cinsiyet, eğitim durumu, kıdem ve yaş gibi tüm alt boyutlarda yöneticilerin kriz yönetim becerilerine ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir farklılığa yol açmazken; öğretmenlerin kriz eğitimi alıp-almama değişkenine göre yöneticilerinin kriz durumlarını yönetme becerilerini, kriz öncesi boyutta ve kriz dönemi boyutunda anlamlı bir farklılığa yol açacak düzeyde başarılı olarak değerlendirirken kriz sonrası dönemde bir farklılık yaratmamaktadır.
Yöneticilerin kendi görüşlerine göre kriz yönetim becerileri kriz öncesi ve kriz sonrası dönemde "çoğunlukla" düzeyinde, kriz döneminde ise "bazen" düzeyinde kendilerini yeterli görmektedirler. Yöneticilerin cinsiyetine göre kriz yönetim becerilerine ilişkin görüşleri arasında erkek yöneticiler kriz öncesi dönemde kendilerini daha başarılı görmektedirler. Yöneticilerin eğitim durumu değişkenine göre görüşleri arasında, kriz öncesi boyutta lisans eğitimi mezunları ile yüksek lisans mezunları arasında yüksek lisans mezunları lehine anlamlı fark bulunmaktayken, kriz dönemi ve kriz sonrası dönemde bir farklılık bulunmamaktadır. Yöneticilerin kıdem ve yaş değişkenine göre yöneticilerin kıdemi ve yaşı arttıkça kriz yönetim becerileri de artmaktadır. Okul yöneticilerin kriz eğitimi alıp almama değişkenine göre tüm alt boyutlarda, kriz eğitimi alan yöneticilerin almayanlara göre anlamlı bir farklılık yaratacak düzeyde yüksek çıkmıştır

Abstract:
Change has been the most discussed topics in recent times. For this reason, it is crucial for individuals, organizations and societies to adapt to new situations in the changing world. If individuals, organizations and societies cannot grasp what the changing world has brought about and they fall into uncertainty, this may lead to many troubles for them. Conditions that we cannot cope due to their sudden appearance are defined as crisis situations.  There may be unexpected events in educational organizations, each of which is an important institution. Natural catastrophes such as flood, earthquake, fire, as well as deaths, injuries, sexual harassment can also occur in schools and this negatively affects both the school and the external environment. Thus, the lack of "crime intervention action plans", by which managers in these schools can deal with the problems may lead to crisis. Administrators must overcome these crisis situations and return their schools to normal operation as soon as possible.
This study was conducted to determine the crisis management abilities of managers by taking into account of the views of teachers and the managers themselves. This research is a descriptive study using the screening model. The sample of the study is comprised of the teachers and managers in public schools in central districts of Mersin in 2017-2018 education year.  735 teachers, 342 of whom were males and 393 of whom were females, as well as 149 school managers, 127 of whom were males and 22 of whom were females participated in this study. "Crisis Management Skills of Elementary School Principals" scale developed by Aksu and Deveci (2009) was applied to the participants. In the analysis of the collected data, 20.0 version of SPSS program was used.
According to the results of the survey, school managers ' crisis management skills are perceived as "mostly" at pre-crisis and post-crisis levels and in the crisis period, it is perceived as "sometimes" in terms of teachers' view. There is no significant difference between the opinions of managers on crisis management skills in all sub-dimensions such as gender, education status, seniority and age, but regarding to the variation whether teachers had crisis training, crisis management abilities of managers are seen as successful in pre-crisis and during-crisis levels and there is no difference in post-crisis period.
According to the managers' opinion, they regard their crisis management abilities adequate in 'mostly' scale both at pre-crisis and post-crisis periods, but in 'sometimes' scale at during-crisis period. Among the views of managers regarding their crisis management skills according to gender, male managers see themselves more successful in the pre-crisis period. There is a significant difference in favor of post-graduates between post-graduates and degree graduates, among managers' opinions on the educational status variable, but there is no difference between the crisis and the post-crisis period. Regarding to the seniority and age of the managers, as the seniority and age of the managers increase, the crisis management skills increase, as well. According to the fact that the school administrators take crisis education, those who took crisis education had higher levels of crisis management skills in all sub dimensions when compared to those who did not do so.