Hemşirelerin egzersiz davranışları, öz yeterlilik düzeyleri ve etkileyen faktörler
Exercise behaviours, self sufficiency levels of nurses and affecting factors
Yazar: REYHAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN AYAZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma hemşirelerin egzersiz davranışları, öz yeterlilik düzeyleri ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla amacıyla tanımlayıcı ve ilişkisel tipte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi ve T.C. Sağlık Bakanlığı Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan hemşireler (N=776) oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçilmemiş, araştırmanın verilerinin toplandığı tarihlerde izinli olmayan, araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden hemşireler örnekleme dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında anket formu, Egzersiz Yarar/Engel Ölçeği, Öz Etkililik Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzdelik dağılımları, ortalama, standart sapma, ki-kare testi, korelasyon analizi, t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Hemşirelerin %69,2'sinin düzenli egzersiz yapmadığı saptanmıştır. Hemşirelerin egzersiz yapmama nedenleri arasında ilk üç sırada; zamanın olmaması (%67,3), iş yoğunluğu (%57,5), egzersiz yapma isteğinin olmaması (%40,7) yer almaktadır. Hemşirelerin egzersiz yarar ölçeği ortalama puanı 89,3 ± 11,6, egzersiz engel ölçeği ortalama puanı 31,4 ± 5,4, egzersiz yarar/engel ölçeği toplam ortalama puanı 120,7 ± 10,4 ve öz etkililik yeterlilik ölçeği ortalama puanı 74,1 ± 12,0'dir. Egzersiz yapma olanağı olan, düzenli ve her gün egzersiz yapan hemşirelerin egzersiz yarar algılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Egzersiz yapma olanağı olmayan, egzersiz yapmaya engel bir hastalığı olan, düzenli egzersiz yapmayan ve haftada 1-2 gün egzersiz yapan, düzenli ilaç kullanan, fazla kilolu ve obez hemşirelerin egzersiz engel algılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Hemşirelerin öz etkililik yeterlilik düzeyinin orta düzeyde (74,1 ± 12,0) olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin öz etkililik yeterlilik düzeyleri ile egzersiz yarar algıları arasında pozitif yönde, engel algıları ile negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur. Hemşirelerin öz etkililik yeterlilik düzeylerini artıracak etkinlikler planlanması ve düzenli egzersiz yapmaları için çalışma koşullarına uygun egzersiz programlarının düzenlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive and correlational study was conducted to determine exercise behaviours, self sufficiency levels of nurses and affecting factors. The universe of the study was consisted by nurses who work in GATA Haydarpasa Training Hospital and T. C. Ministry of Health Haydarpasa Numune Training and Research Hospital (N=776). No sample was selected and volunteer nurses are included to the study. Exercise benefit/barrier scale and self efficacy sufficiency scale were used for collecting data. Frequencies, percentage distribution, mean, standart deviation, chi-square test, correlation, and univariate variant analyses (ANOVA) were used for data analyses. As a result, the rate of 69,2% of nurses do not exercise regularly. Most frequent reasons of not doing regular exercise are: lack of time (67,3%), work intensity (57,5%) and lack of desire to exercise (40,7%). The mean exercise benefit scale points were 89,3 ± 11,6, the mean exercise barrier scale points were 31,4 ± 5,4, the mean exercise benefit/barrier scale points were 120,7 ± 10,4 and the mean self efficacy sufficiency scale points were 74,1 ± 12,0. Exercise benefit perception was higher in nurses who have the possibility of doing exercise and do regular and daily exercise (p<0,05). Exercise barrier perception were higher in nurses who do not have place for exercise, have an illness that not allow to exercise, do not exercise regularly or one-twice exercise weekly, uses regular medication, overweight and obeses (p<0,05). Finally, positive correlation between self efficacy sufficiency level and exercise benefit perception and negative correlation between self efficacy sufficiency level and barrier perception with a weak manner were found. It is suggested that planning activities to increase nurses levels of self efficacy sufficiency and regulation of exercise program  that is suitable for working conditions for doing regular exercise.