Gürültü kirliliğinin sakin şehir (Cıttaslow) kapsamında irdelenmesi: Eğirdir örneği
Examination of noise pollution in the scope of Cittaslow: Case of Egirdi̇r
Yazar: BEYZA SAVA
Danışman: PROF. DR. CANDAN KUŞ ŞAHİN ; DOÇ. DR. SEZEN COŞKUN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
20. yüzyılın sonlarında insanoğlu ekonomik gelişmenin artmasına sebep olurken ikinci plana attığı çevresel faktörlerin önemini fark etmiş bulunmaktadır. Bu süreçte, çevre kaynaklarının yoğun olduğu kentlerin, birer sorun alanı haline geldiği görülmektedir. Bu bağlamda hızlı kentleşme, ekolojik sorunların hızlıca artması sonucunu doğurmaktadır. İnsanlık bu alanda kendi ihtiyaçlarını karşılarken, çevresel değerleri koruması ve gelecek kuşakların da ihtiyaçlarını göz önünde bulundurması gerektiğini ve bu sebeple sürdürülebilir bir şekle getirmenin yolu öncelikle kentleri yaşanabilir kılmasıdır. Bu bağlamda çevre, gelişme ve kentlerin bir denge içerisinde ele alınabileceği yeni yaklaşımlar ortaya çıkmıştır.

Çevre, insanların içerisinde yaşamını sürdürdüğü ortam olarak ifade edilmekte ve farklı nedenlerle kirlenmektedir. Sanayileşmenin ve kentleşmenin hızla büyümesi, teknolojik ilerlemeler, nüfusun hızlı artışı vb nedenler, çevre kirliliğine sebep olan önemli etkenler olarak görülmektedir.  Çevre kirliliği, diğer alanlardan farklı olarak büyük kentlerde insan sağlığını tehdit eden çok önemli kentsel sorunlardan sayılmaktadır. Gürültü kirliliği, su ve hava kirliliği gibi ölçülen kirlilik olsa bile, gürültünün dağılımı, bitki örtüsü, topoğrafya veya yapısal engellere çarparak dağılabilmekte ve etkisini değiştirebilmektedir. Bu da gürültüye sebep olan kaynağın değeri ile söz konusu gürültüden etkilenme durumundaki insanların olduğu ortamdaki gürültü seviyesinin farklı olmasına sebep olmaktadır. İnsanlar, taşıtlar, inşaat alanları, endüstri-sanayi bölgelerinden kaynaklanan gürültü günümüzde kentlerde sürekli duyulan uğultuya dönüşmüştür. Bu nedenle ülkemizde özellikle geçtiğimiz yıllarda olumsuz etkisinin gitgide daha belirgin bir şekilde ortaya çıktığı gürültü kirliliğinin engellenmesi ve bu etkilerin azaltması için birçok çalışma yapılmıştır.

Bu çalışma, Isparta ili Eğirdir ilçesinde oluşan gürültü kirliliğini ilçe merkezi örneğinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, Eğirdir ilçe merkezinde yer alan 35 adet gürültü ölçüm noktası belirlenmiştir. Çalışmada, ilçenin turizm, eğitim ve iller arası geçiş bölgesi olduğundan, mevsimsel bazda olacak şekilde 2023 yılı Ocak-Şubat, Nisan-Mayıs ve Temmuz-Ağustos ayları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, belirlenen noktalardaki gürültü ölçümlerinin WHO tarafından 55 dB(A) sınır değeri olarak belirlenen gürültünün aştığını göstermektedir. Hesaplanan ve ölçülen verilere bağlı olarak elde edilen Leq değerleri ile ArcGİS 10.5 programında gürültü haritaları oluşturulmuştur.

Çalışmanın sonucunda; yapılan ölçümlerin değerlerine göre, ilkbahar ve yaz aylarında sahip olduğu rekreasyon potansiyeli sebebiyle özellikle Can ada ve Yeşil ada da belli bir boyutta gürültü ortaya çıkmaktadır. Özellikle Nisan-Mayıs gürültü ölçümleri sonucunda ada girişlerinde, Temmuz-Ağustos gürültü ölçümleri sonucunda ise Can ada ve Yeşil ada tamamında belirlenen noktalardan elde edilen sonuçların sınır değerlerden yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda, gürültü seviyeleri yüksek çıkan bölgelerdeki olumsuz etkiyi en aza indirgemek, kentsel alan kullanım türlerinin değiştirilmesi ve ölçüm yapılan alanın nüfusu ile gürültü miktarları arasındaki ilişkinin ortaya konulması için çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
At the end of the 20'th century, human beings have realized the importance of environmental factors, which they have put on the second plan, because of increasing economic developments. It has become a problem for cities where environmental resources are concentrated in specific areas. In this context, rapid urbanization leads to a rapid increase in ecological problems. However, humanity should protect environmental values and consider the needs of future generations while meeting its own needs. Therefore, the way to bring it to a sustainable form is to make cities livable. Moreover, new approaches have emerged in which the environment, development and cities can be addressed in a balance.

The environment is expressed as people live and is increasingly polluted for different reasons. The rapid growth of industrialization, urbanization, technological advances, rapid population growth, so on some of the important factors that cause environmental pollution. Environmental pollution, unlike other factors, is considered one of the very important urban problems that threaten human health in big cities. Even if noise pollution is considered as a pollution, such as water and air pollution, the distribution of noise can be dispersed and change its effect by hitting vegetation, topography or structural obstacles. This causes the noise level in the environment to be different between the value of the source that causes the noise and the people who are affected by the noise in question. The noise caused by people, vehicles, construction sites, industrial zones has turned into a hum that has constantly appeared in cities in these days. For this reason, many studies have been conducted in our country, to determine and prevent from noise pollution, whose negative impact has become more and more pronounced.

This study aims to reveal the noise pollution occurring in Eğirdir center where a district of Isparta Province. For this purpose, 35 measurement points were selected in the Eğirdir district center, and noise properties of those places were determined. The research was conducted in the period of; January-February 2023, April-May 2023, July-August 2023, since the district is a tourism, education and inter-provincial transit zone. However, the noise maps were created with using ArcGIS 10.5 program together with using Leq values of measured data. The experimental findings shows that the noise levels at the selected points were exceeded to the noise set by WHO as the limit value of 55 dB(A). 

In summary, according to the measured noise values, particularly Can Island and Green Island show higher noise level than other points. This is due to the recreation potentials oh those sites in Spring and Summer. However, May-April noise measurements showed that the limit values obtained from the points determined at those islands' entrances, and July-August noise measurements showed that the noise values obtained from those islands were the higher than the limit values. As a result of findings obtained in the study, some solution proposals were presented to minimize the negative impact of high noise in those areas. It is reasonably to suggest changing the types of urban space use in these areas, and carefully consider relationship between the population of the measured area and the amount of noise.