Alışveriş caddelerinin mekânsal özelliklerinin incelenmesi: İnönü Caddesi ve yakın çevresi örneği, Malatya
Investigation of spatial characteristics of shopping streets: The case of İnonu Street and its surroundings, Malatya
Yazar: FİLİZ ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SALİH GÜNAYDIN
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Son yıllarda kentleşme oranı hızla artış göstermektedir ve bu artışla birlikte kentlerin fiziksel ve işlevsel formları sürekli değişmektedir. Kentlerdeki mekânsal yapıların bir kez oluşturulduktan sonra değiştirilmesi genellikle yüksek maliyetler gerektirir ve pratikte oldukça zordur. Bu nedenle, kentlerin fiziksel ve işlevsel analizi için kentsel alanların belirli mekânsal parametreler çerçevesinde incelenmesi gereklidir. Özellikle ana caddeler, farklı bölgeleri birbirine bağlamada önemli bir rol oynarlar ve kentin omurgasını oluştururlar. Bu çalışma, Malatya kent merkezinin en yoğun ve işlek caddelerinden biri olan İnönü Caddesi ve yakın çevresini mekânsal karakter parametreleri açısından analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mekânsal özelliklerin belirlenmesi için mekân dizim yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, çalışma alanı için küresel ölçekte (Rn) ve yerel ölçekte (R2000-R500) mekân dizim yöntemi ile bütünleşme, seçim ve bağlantı analizleri yapılmıştır. Bu analizlerin sonuçları kullanılarak çalışma alanının okunabilirlik, erişilebilirlik ve sinerji özellikleri belirlenmiştir.
Analiz sonuçları, İnönü Caddesi'nin bütünleşme değerlerinin küresel ölçekte yüksek, ancak lokal ölçekte düşük olduğunu göstermektedir. Bu yerel ve küresel bütünleşme farklılığı, kentsel alanlar arasındaki sinerjiyi olumsuz etkilemektedir. Okunabilirlik açısından ise, çalışma alanı küresel ölçekte yüksek okunabilirlik seviyesine sahipken, lokal ölçekte okunabilirlik seviyesi düşüktür.
İnönü Caddesi'nin mekânsal özellikleri oldukça yüksekken, çalışma alanını oluşturan diğer bölgelerin mekânsal özellikleri düşük bulunmuştur. Bu durum, yol hiyerarşisinin dengesiz olduğunu ve İnönü Caddesi'nin diğer caddelere göre tercih edilme oranının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, İnönü Caddesi'nin kullanımının arttığı ve çalışma alanı içindeki diğer caddelerin tercih edilme oranlarının düştüğü, böylece dengesiz bir kullanım durumu olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The rate of urbanization has been increasing rapidly in recent years, and with this increase, the physical and functional forms of cities are constantly changing. Changing spatial structures in cities once created generally requires high costs and is practically impossible. Therefore, for the physical and functional analysis of cities, it is necessary to examine urban areas within the framework of certain spatial parameters. Main streets, in particular, play an important role in connecting different regions and form the backbone of the city. This study aims to analyze İnönü Street, one of the busiest and busiest streets of Malatya city center, and its immediate surroundings in terms of spatial character parameters. The space syntax method was used to determine spatial features. In this context, integration, selection and connection analyzes were carried out for the study area with the space syntax method at global scale (Rn) and local scale (R2000-R500). Using the results of these analyses, the intelligibility, accessibility and synergy features of the study area were determined.
The analysis results show that the integration values of İnönü Street are high on a global scale, but low on a local scale. This difference in local and global integration negatively affects the synergy between urban areas. In terms of readability, the study area has a high intelligibility level on a global scale, while the readability level is low on a local scale.
While the spatial characteristics of İnönü Street are quite high, the spatial characteristics of the other regions forming the study area are found to be low. This shows that the road hierarchy is unbalanced and İnönü Street is more preferred than other streets. As a result, it was determined that the usage of İnönü Street increased and the preference rates of other streets within the study area decreased, thus creating an unbalanced usage situation.