Veteriner bilimlerinde yayınlanan makalelerde kullanılan istatistiğin incelenmesi
Investigation of the statistics used in the articles published in veterinary sciences
Yazar: TUBA BALAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN TEKİN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
Bu araştırma, Veteriner Bilimlerinde yayınlanan makalelerde istatistiksel hataların belirlenmesi ve bu durumun Veteriner Fakültelerindeki bölümlere göre değişip değişmediğini araştırmak amacıyla yürütüldü. 
Materyal olarak; SCI-E (Science Citation Index-Expanded) indeksinde yer alan ve SCI-E indeksinde yer almayan dergilerden seçilen birer adet dergide yayınlanan 1018 araştırma makalesi incelendi. Öncelikle Veteriner Bilimlerinde yayınlanmış olan 562 makalede istatistik kullanılan 531 (%94,5) ve kullanılmayan 31 (%4,5)  makale tespit edildi. İstatistik kullanıldığı belirlenen makaleler arasından, SCI-E indeksinde yer alan dergiden 77, SCI-E indeksinde yer almayan dergiden 48 olmak üzere toplam 125  makale, istatistiksel hataların değerlendirilmesi amacıyla seçildi. Veteriner bilimlerinde; Besin Hijyeni ve Teknolojisi, Klinik Bilimler, Klinik Öncesi Bilimler, Temel Bilimler, Zootekni ve Hayvan Besleme bölümleri olmak üzere, her bölüm için seçilen 25 makale, belirlenen kriterlere göre detaylı olarak değerlendirildi. Toplam makale sayısı (125) içinde en çok yapılan istatistiksel hataların "sonuçların tablo ya da grafikle sunumuna yönelik hatalar" olduğu tespit edildi. Bunu  sırasıyla; istatistiksel sembol, terminoloji, materyal metot kısmında istatistik analizlerin tanıtımı, seçilen yöntem, tanımlayıcı istatistiğin eksik veya yanlış  gösterimi, verilen konuya göre uygulanan deneme  düzeni ve örneklem  seçimine yönelik  hatalar takip etmekteydi. Makalelerin istatistiksel hatalar yönünden Ki kare testi ile karşılaştırılması sonucunda dergiler arasında istatistiksel bir fark olmadığı belirlendi (p>0,05). Her kriterin ayrı ve her bölümde incelenen toplam makale sayısına (25) göre değerlendirmesi sonucunda bölümler arasında örneklem seçimi, tanımlayıcı istatistiğin eksik veya yanlış  gösterimine yönelik hatalar bakımından fark bulunmasına rağmen (p<0,05); toplam hata sayısına göre bölümler arasında fark bulunmadı (p>0,05).
Yedi kritere göre değerlendirilen makaleler, belirlenen bu kriterlere göre çok iyi, iyi, orta, kötü ve çok kötü olarak da sınıflandırıldı ve Ki kare testi ile karşılaştırılması yapıldı.  Bu sınıflandırmaya göre makalelerin %19,2'si çok iyi, %42,4'ü iyi, %22,4'ü orta, %8,8'i kötü ve %12'si çok kötü sınıfında yer aldı. Sınıflandırma sonucunda da dergiler ve bölümler arasında fark olmadığı (p>0,05) sonucuna ulaşıldı. 
Sonuç olarak; araştırmacılar temel istatistik bilgisine sahip olmalı ve gerektiğinde biyoistatistik uzmanından yardım alınmalıdır. Ayrıca, dergilerde mutlaka bir biyoistatistik uzmanı yer almalı ya da dergilere gönderilen çalışmalar inceleme sürecinde mutlaka bir biyoistatistik uzmanına gönderilmelidir.

Abstract:
This research was conducted to investigate whether statistical errors were identified in the articles published in Veterinary Science and whether this situation changed according to the sections in the Veterinary Faculties.
As material; thousand eighteen research articles examined in SCI-E journals (Science Citation Index-Expanded) and  non-SCI-E journals. First, 31 (4.5%) articles without using statistics and 531 (94.5%) articles using statistics from 562 articles published in Veterinary Science were identified. A total of 125 articles, 77 of which are in the SCI-E index and 48 of which are not in the SCI-E index among the articles that have been used statistics, were chosen for statistical errors. In veterinary science; 25 articles selected for each department, including Food Hygiene and Technology, Clinical Sciences, Preclinical Sciences, Basic Science, Animal Science and Animal Feeding were evaluated in detail according to the determined criteria. It was determined that the most common statistical errors in the total number of articles (125) were "errors in the presentation of the results with a table or graph". This in turn; statistical symbol, terminology, introduction of statistical analysis in the material method part, selected method, incomplete or incorrect demonstration of descriptive statistics, trial method applied according to the given subject and errors in selection of sample. As a result of comparing statistical errors of article with Chi-square test, there was no statistical difference between the journals (p>0,05). Separate each criterion and as a result of the evaluation according to the total number of articles (25) examined in each department,  in terms of errors regarding sample selection and incomplete or incorrect demonstration of descriptive statistics between departments found a difference (p<0,05) but; there was no difference between the departments according to the total number of errors (p>0,05). Articles rated according to seven criteria, according to these criteria they were classified as very good, good, medium, bad and very bad and compared with Chi square test. According to this classification, 19,2% of the articles were very good, 42,4% good, 22,4% moderate, 8,8% bad and 12% very bad. As a result of the classification, there was no difference between journals and departments (p>0,05).

	Consequently; researchers must have basic statistical knowledge and assistance should be obtained from the biostatist specialist when necessary. In addition to; the journals should definitely include a biostatistics expert or the studies submitted to the journals must be submitted to a biostatist specialist during the review process.