İdiyopatik parkinson hastalarında yorgunluğun yaşam kalitesi üzerine olan izole etkisinin araştırılması
Isolated effect of fatigue on health related life quality in idiopathic parkinson's disease
Yazar: VASFİYE BURCU DOĞAN
Danışman: DR. AYHAN KÖKSAL
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Uyku = Sleep ; Yorgunluk = Fatigue ; Yorgunluk sendromu-kronik = Fatigue syndrome-chronic

Özet:
Amaç: Çalışmamızda İdiyopatik Parkinson Hastalarında(İPH) yorgunluğun sağlık temelli yaşam kalitesi üzerine izole etkisinin araştırılması planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları E.A.H. Parkinson Polikliniğinden takipli 86 hasta ve benzer özellikte 85 kontrol grubu alınarak Beck Depresyon Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği, Fatigue Severity Scale(FSS), PDQ-39 yaşam kalitesi ölçeği uygulandı. Veriler SPSS 21.0 programıyla değerlendirildi.
Bulgular: Yaş ortalaması 64,31 olan 40 kadın, 46 erkek toplam 86 İPH ve 63,51 olan 41 kadın, 44 erkek toplam 85 kişilik kontrol grubu alınmıştır. İPH grubunda %43 depresyon, %23,3 hafif-orta uyku bozukluğu, %22,1 ağır uyku bozukluğu, %75,6 yorgunluk saptandı. Kontrol grubunda %8,2 depresyon, %8,2 hafif-orta uyku bozukluğu, %17,6 yorgunluk saptandı. Yaşam kalitesi İPH grubunda %87,2, kontrol grubunda %29,4 bozuk saptandı. 
İPH grubunda depresyon, uyku bozukluğu, yorgunluk sıklığının daha fazla olduğu ve yaşam kalitesinin ileri derecede anlamlı bozuk olduğu saptandı (p<0,001). Hasta ve kontrol grubu arasında demografik farklılık saptanmadı (p>0,05).Yorgunluk, uyku bozukluğu ve depresyonun birbirleriyle ilişkili bulundu (p<0,05), depresyon ve yorgunluğun bağımsız olarak yaşam kalitesini bozdukları (p<0,001) ancak uyku bozukluğunun izole etkisi olmadığı saptandı(p>0,05). Hasta grubunda yorgunluk saptananlar ve saptanmayanlar kıyaslanınca depresyon, uyku bozukluğu ve düşük yaşam kalitesi bakımından yorgunluğun anlamlı bulundu (p<0,001) ve Levodopa kullanımının depresyon ve yorgunluğu azalttığı saptandı (p<0,05).
Sonuç: İPH grubunda yorgunluk, depresyon ve uyku bozukluğu birbirleriyle ilişkili ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen faktörlerdir. Ancak araştırılan diğer faktörlerden bağımsız olarak yaşam kalitesini en fazla etkileyen faktörün yorgunluk olduğu görülmüştür. Bu nedenle poliklinik takiplerinde İPH 'a yorgunluğun sorgulanmasının ve takibinin uygun olacağı düşünülmüştür.
Anahtar kelimer: yorgunluk, FSS, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Aim of this research is determining isolated effect of fatigue on health related quality of life(HRQoL).
Method: 86 Idiopathic Parkinson Disease (IPD) patients in Bakirkoy Psychiatry and Neurology Research Hospital, 85 healthy people were included. Beck Depression Inventory, Epworth Sleepnes Inventory, Fatigue Severity Scale (FSS), PDQ-39 were performed. SPSS 21 was used for statistical analysis.
Findings: In IPD group there were 40 female, 46 male, mean age was 64,31. In control group there were 41 female, 44 male, mean age was 63,51. There was 43% depression, 23,3% mild-moderate and 22,1% severe sleep disturbances, 75,6% fatigue in İPD group, 8,2% depression, 8,2% mild-moderate sleep disturbances, 17,6% fatigue in control group. HRQoL was bad in 87,2% of IPD and in 29,4% of control group.
Depression, sleep disturbances, fatigue was more common and HRQoL was worse in IPD group (p<0,001). There was no differences for demographics. Fatigue, depression and sleep disturbances were related to each other (p<0,05). Depression and fatigue had isolated effect on HRQoL (p<0,001); but sleep disturbances had not(p>0,05). There was statistically significant difference about depression, sleep disturbances, HRQoL between IPD patients with and witout fatigue (p<0,001). Levodopa had decreasing effect on depression and fatigue(p<0,05).
Conclusion: Depression, fatigue, sleep disturbances are related to each other and have negative effect on HRQoL of IPD patients. Fatigue is the most effective factor for HRQoL among all. For this reason it is important to ask about fatigue in routine controls.
Key words: fatigue, FSS, life quality