Adli yüz karşılaştırmalarında morfolojik inceleme yönteminin tekrar edilebilirliği ve yeniden üretilebilirliği
The repeatability and reproducibility of morphological method in forensic facial comparison
Yazar: AHMET HAŞİM ALAGÜNEY
Danışman: PROF. DR. AYLA SEVİM EROL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Antropoloji = Anthropology ; Hukuk = Law
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli tıp = Forensic medicine ; Kimlik tespiti = Identity establishing ; Kimliklendirme = Identification ; Kriminalistik = Criminalistic ; Morfoloji = Morphology ; Yüz = Face ; Yüz görüntüsü = Face image ; Yüz tanıma = Face recognition

Özet:
Yüz, insan vücudunun en tanımlanabilir bölümüdür. Bu sebeple yüz karşılaştırmaları adli kimliklendirme açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak adli yüz karşılaştırmaları, yüzün dinamik ve değişime açık yapısı, görsel bulguların çevresel faktörlere bağımlı olması, uygulanmada evrensel standartların olmayışı ve yöntemin uzman merkezli olması nedeniyle eleştirilmektedir. Bunun için tez çalışmasında, en yaygın adli yüz karşılaştırma metodu olan morfolojik inceleme yönteminin güvenilirliğinin ölçülmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada uzmanlar iki farklı zamanda yüz karşılaştırma testlerine tabi tutulmuştur. Uzmanlardan kendilerine sunulan veri setinde yer alan görüntü çiftleri arasında morfolojik inceleme yöntemine dayalı olarak yüz karşılaştırma yapmaları istenmiştir. Uygulanan testler neticesinde, morfolojik inceleme yönteminin tekrar edilebilirlik bakımından yüksek derecede, yeniden üretilebilirlik bakımından ise vasat düzeyde güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. Yüz karşılaştırma testinde uygulanan karar ölçeğindeki kategori sayısı azaldıkça tekrar edilebilirlik ve yeniden üretilebilirlik analizlerinde uzmanlar arasında uyuşmanın arttığı gözlenmiştir.
Gözlemci içi ve gözlemciler arası uyumların cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Başarı oranları bakımından yapılan değerlendirmede ise duyarlılık başarı puanlarının, seçicilik başarı puanlarından daha yüksek olduğu gözlenmiştir.
Morfolojik inceleme yönteminin uygulanmasında uzmanların ortak eğitim süreçlerinden geçirilmesi, karar ölçeklerindeki kategorilerin azaltılması ve ifadelerin netleştirilmesi, uygulamaya ilişkin standart prosedürlerin geliştirilmesi halinde yöntemin güvenilirliği artacaktır.

Abstract:
Face is the most identifiable part of the human body. Therefore, facial comparison has great importance in forensic identification. But facial comparison methods are criticized for reliability because of the dynamic and alterable nature of the face, being dependent to the external factors, the lack of the universal standards in practice and being examiner-centric. Therefore, we aimed to evaluate the reliability of the morphological examination method which is the most common method in forensic facial comparison.   
In this study, the examiners are requested to take facial comparison tests in two different time periods. Experts were asked to do facial comparisons based on morphological examination method between image pairs in the data set presented to them. The results showed that the repeatability of the morphological examination method was high but the reproducibility was average. As the numbers of categories used in the decision scale are decreased, the agreement between examiners is increased for both repeatability and reproducibility analyses.
The inter-observer and intra-observer agreement did not show any significant difference according to gender and age variables. When success rates are evaluated the sensitivity rates were higher than the selectivity rates. 
To increase the reliability of morphological examination method, the training of the experts should be standardized, the categories in the decision scales should be reduced and the expressions in the decision scales must be clarified and standard procedures should be developed in practice.