Şanlıurfa ili merkez ilçesinde yaşayanların su ürünlerine 
yaklaşımlarının incelenmesi
Investigation of approaches to the fisheries products of people living in central district of Şanliurfa province
Yazar: ADNAN KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. DURALİ DANABAŞ
Munzur Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balık tüketimi = Fish consumption ; Gıda tüketimi = Food consumption

Özet:
Bu çalışma, Şanlıurfa İli Merkez İlçesinde yaşayan kişilerin su ürünlerine olan
yaklaşımlarını, tüketim tercihlerini ve etkileyen faktörleri tespit etmek amacı ile
yapılmıştır. Daha önceki çalışmalara ek olarak bu çalışmada, yetişkinler ile birlikte daha
düşük yaş gruplarındaki kişilerin konuya eğilimlerini belirlemek amacıyla, Ülkemizdeki
"eğitim sistemi modeli (4+4+4)" dikkate alınarak her eğitim kademesindeki (ilkokul,
ortaokul ve lise) kişiler dikkate alınmıştır. Her aşamada 350 olmak üzere toplam 1400 kişi
değerlendirilmiştir.
Çalışmaya katılan bireylerin % 62 bay olmakla birlikte, genel yaş aralığı 31-40
arasında (% 28) yüksek bulunmuştur. Et türlerinin tüketim miktarlarına bakıldığında ilk
sırayı tavuk etinin (% 61) aldığı, balık etinin ise % 15 ile 3. sırada kaldığı, en fazla
tüketilen balık türlerinin % 31 ile sazan, % 29 ile hamsi ve % 15 ile alabalık olduğu, ilk
tercih edilen türlerin sazan (% 31) ve hamsi (% 29) olduğu görülmüştür. Balık sevme oranı
ise % 74'tür. Balık alırken dikkat ettikleri en önemli noktanın tazelik (% 42) olduğu,
alırken fiyat endeksine (% 77) dikkat ettikleri, tüketim sıklığına bakıldığında çoğunluğun
ayda bir defa balık tükettikleri (% 40), su ürünlerini en çok (% 51) kış mevsiminde
tükettikleri ve insan sağlığı açısından balık tüketiminin yararlarının orta derecede bilindiği
(% 29) gözlenmiştir. Balık pişirme yöntemleri incelendiğinde ise çoğunluğun kızartmayı
tercih ettiği (% 58) ve bunu ızgara yaparak tüketmenin (% 34) izlediği belirlenmiştir.
İşlenmiş ürünleri tercih etmeyenlerin (% 69) oranı da oldukça yüksektir. Araştırmaya
katılan öğrenci gruplarının farkındalıklarının eğitim düzeyine göre arttığı görülmüştür.
Şanlıurfa İli Merkez İlçesinde yapılan çalışmada yıllık ortalama hane başına balık
tüketim miktarlarının çoğunlukla 5-10 kg arasında (% 27) ve yıllık ortalama kişi başına
balık tüketim miktarlarının 3,2 kg olduğu belirlenmiştir.
Balık tüketim alışkanlığın kazandırılması için ise okul çağlarından itibaren tüm
halkın ilgili kurum/kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, eğitim kurumları ile işbirliği
içerisinde gerekli eğitim, seminer, panel ve eğlencelerin düzenlenmesinin etkili olacağı
kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the approaches to the fisheries products,
the fish consumption behaviours and effecting factors of people living in Central District
of Şanlıurfa Province. In this study in addition to previous studies, to determine the
disposition of the people in lower age groups together with adult people, it was concerned
the people in every education levels (first, middle and high schools) by concerning "the
education system model (4+4+4)" in our country. It was utilized totally 1400 and 350
people in every level.
As well as 62 % of individuals attending the study was man, general age range was
found higher in 31-40 range (28 %). It was seen that when the consumption amounts of
meat kinds were investigated, the chicken meat is in the first place (61 %); fish meat is
only in the third place (15 %); the most consumed fish species were common carp (31 %),
anchovy (29 %), and rainbow trout (15 %), but, the first species preferred to consume were
common carp (31 %) and anchovy (29 %). The fish like rate was 74 %.
It was observed that the most important point in the fish buying was fish freshness
(42 %); price index (77 %) was concerning while buying; the most part of the attending
people consume fish one times in a month (40 %), when the consuming frequency was
investigated; fish consuming was the mostly in winter (51 %); and the benefits of fish
consuming for the human health were learned a middle level (29 %). When fish cooking
methods were investigated, it was determined that the greater part of people preferred
frying (58 %), and the grill (34 %) followed it. The rate of people, who prefer not
processed products, was high (69 %). The differences of student groups attending the study
were raised to their education levels.
In the study, conducted in Central District of Şanlıurfa Province, it was
determined that the average fish consumption amount per house in a year was mostly 5-10
kg range (27 %), and the average fish consumption amount per person in a year was 3.2 kg.
It was concluded that education, organization of seminars, workshops, and
entertainments by the related agencies and institutes, nongovernmental organizations will
be effective for all folk onwards the school ages to gain fish consumption habits.