Hadisçiliği bağlamında Muhammed Ebû Şehbe'nin mu'cize anlayışı
Muhammad Abū Shahba's understanding of miracles in the context of his hadithism
Yazar: AYŞE GÜLSÜM UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. HASAN YERKAZAN
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hz. Peygamber'in hadisleri ve sünneti, sonraki nesiller için büyük bir emanet değeri taşımış ve kıymet verilen bir miras olmuştur. İslam âlimleri bu emaneti on dört asır boyunca muhafaza etmiş ve hadis ilmini başka hiçbir bilim dalına nasip olmayan bir disiplin ile geliştirmişlerdir. Geleneksel hadis anlayışını muhafaza eden âlimlerin yanı sıra modern hadis anlayışını benimseyen âlimler de hadis ilmine katkı sağlamıştır. Rivâyetleri ilk olarak aklın ve bilimin öncülleri ile değerlendiren Rasyonalizm ve Müslümanların çağın gerisinde kaldığı fikrinden hareketle doğan ıslah hareketlerinin yöneldiği alan ilk olarak hadis ilmi olmuştur. Mısırlı âlim Muhammed Ebû Şehbe, döneminin fikrî hareketlerinin tam merkezinde konum almış ve sünnete dair Batı etkisinde kalan ve hızlı bir yayılma gösteren yaklaşımların kabul edilebilir yahut kesinlikle reddedilmesi gereken yönlerini; ömrünün sonuna kadar yazdığı eserler, reddiyeler, sesli ve yazılı yayınlar, geniş halk kitlelerine ve ilim ehli kimselere yönelik sohbet ve konferanslar ile ortaya koymuştur. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır.  Birinci bölümde telif ettiği eserlerden yola çıkarak Ebû Şehbe'nin hadis ve sünnete dair çizgisi, ikinci bölümde "muʿcize" konusundaki yaklaşımları incelenmiştir. Muʿcize meselesi etrafındaki görüşlerinde Ebû Şehbe'nin "İsrâ ve miʿrâc" risalesi başlıca kaynak olarak kullanılmıştır. Bu çalışma Ebû Şehbe'nin, Hz. Peygamber'in hissî muʿcizelerinin, kabulü veya reddindeki temel referanslarını ortaya koymayı; ayrıca on dokuzuncu ve yirminci yüzyılda Mısır'da öne çıkan âlim ve araştırmacıların muʿcize hakkındaki görüşlerini Ebû Şehbe'nin benimsediği el-Ezher'in gelenekselci muʿcize anlayışıyla mukayese etmeyi hedeflemektedir. Çalışma, müellifin muʿcizeyi kapsam olarak geniş bir yelpazede değerlendirdiği, muʿcize meselesi etrafında serdettiği görüşlerinin, Oryantalist ve Modernist yaklaşımların karşısında konumlandığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır.

Abstract:
The Prophet's hadiths and Sunnah have been a great relic and a treasured heritage for subsequent generations. Islamic scholars have preserved this relic for fourteen centuries and developed the science of hadith with a discipline that no other discipline has been able to match. In addition to scholars who preserved the traditional understanding of hadith, scholars who adopted the modern understanding of hadith also contributed to the science of hadith. Rationalism, which first evaluated the narrations with the premises of reason and science, and the reformist movements that arose from the idea that Muslims were lagging behind the times, were primarily directed towards the science of hadith. The Egyptian scholar Muhammad Abū Shahba was at the center of these intellectual movements of his time, and he revealed the acceptable or absolutely rejectable aspects of the Western-influenced and rapidly spreading approaches to the Sunnah through his works, refutations, audio and written publications, and talks and conferences for the masses of people and scholars until the end of his life. The study consists of an introduction, two chapters and a conclusion.  In the first part, Abu Shahba's line on hadith and sunnah based on his works, and in the second part, his approaches to "miracle" are analyzed. Abū Shahba's treatise "Isrā' and mirāj" was used as the main source for his views on the issue of miracles. This study aims to reveal Abū Shahba's main references for the acceptance or rejection of the Prophet's sensory miracles, and to compare the views on miracle held by prominent scholars and researchers in Egypt in the nineteenth and twentieth centuries with al-Azhar's traditionalist understanding of miracle adopted by Abū Shahba. The study concludes that the author evaluates the miracle in a wide spectrum in terms of its scope and that his views on the miracle issue are positioned against the Orientalist and Modernist approaches.