Nogay Türkleri ile ilgili sosyolojik bir araştırma (Konya örneği)
A sociological research about the nogai Turks (Example of Konya)
Yazar: FATMA ORHAN
Danışman: PROF. DR. KAMİL KAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gelenekler = Traditions ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Moğollar = Mongoşs ; Nogaylar = Nogays ; Sosyokültürel özellikler = Socio-cultural characteristies ; Törenler = Ceremonies ; Örf-adetler = Traditions customs

Özet:
Nogay Türkleri adlarını bir Altın Ordu şehzadesi olan Nogay Han'dan almıştır. Nogaylar, Nogay Han ile kurulan Nogay Ordası ile beraber, bu isimle anılmaya başlamıştır. Bazı araştırmacılar Nogayların Uz ve Peçenek, Kıpçak-Özbek kitlesi vb. çeşitli Türk boylarından türediğini belirtmektedir. Rusya'nın Kırım bölgesinde hâkimiyet kurma çabaları sonucu Nogay Türkleri Osmanlı devleti ile sıkı ilişkilere girmiştir. Ancak Rusya'nın, Osmanlı devletinin bölgedeki etkinliğini azaltması ve bölgede hâkimiyet kurması ile beraber, katliamlardan, asimilasyon çalışmalarından ve politik baskılardan kaçmak isteyen Nogay Türkleri bölgeden büyük kitleler halinde göç etmek zorunda kalmışlardır. Bu göçlerin büyük bir kısmı Osmanlı Devletine olmuştur. 
Anadolu'da yaşayan Nogayların pek çoğunun geçmişte kendilerine 'Tatar' dedikleri bilinmektedir. Ancak son yıllarda dernekleşme çalışmaları ve az da olsa yapılan araştırmalar ile kimliklerine dair bilgi sahibi olan Nogay Türkleri, adlarını daha fazla duyurmaya başlamıştır. Bu çalışmada halen kapalı bir topluluk özelliği gösteren Nogay Türklerinin sahip oldukları kültürel değerlerin farkındalığı, muhafazası ve kendilerini tanımlama ve kimliklerini koruma biçiminin anlaşılması, dâhil oldukları yerli halkla uyum sağlama düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında yapılan anket 4 ana bölüme ayrılmış (grup bilinci, evlenme, doğum ve ölüm adetleri, kültürel inanç ve sosyal yaşam) ve Nogayların genel demografik özellikleri ile sosyo-kültürel özellikleri arası ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda Nogayların demografik özellikleri ile sosyo-kültürel özellikleri arası anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada Nogay Türklerinin kapalılık özelliklerinin giderek değiştiği, içinde yaşadıkları toplum ile kaynaştıkları, geleneksel tören ve adetlerin bazılarını korumakla birlikte birçoğunun günümüzde artık yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Nogay Türkleri, Moğol, Nogay Ordası. Kültürel Kimlik, Sosyo-Kültürel özellikler, Gelenek ve Görenekler, Kültürel Törenler.

Abstract:
Nogay Turks were given a name Nogay Khan who were a Golden Army Prience. Nogays ,(and) together with the Nogay Army established with Nogay Khan have begun to be remembered by this name. Some researchers indicate that the Nogays were derived from various Turkish tribes like Uz and Peçenek, Kıpçak-Özbek mass etc. As a result of Nogay Turks had efforts to establish dominance in the Crimean region of Russia, Nogay Turks and Ottoman Empire have entered into close relationship. But, İn consuquence of Effectiveness of Ottoman Empire reduce in that region and Dominance of Russia regain in that region, Nogay Turks who wanted to escape from Russian massacres, assimilation actions and politic pressures had to migrate in large mass from the region. A large part of these migrations have come to the Ottoman Empire.
Many of Nogays who lived in Anatolia were known to called themselves as 'Tatar' in the past. But in recent years Nogay Turks who have knowledge of their identity through association works and some researhes, have strated to announce their names more. In this study; it is aimed to determine the awareness and keeping of the cultural values of the nogay Turks, which are still a closed community feature, and understanding of self-identification and protection of their identities, and the level of adaptation to the local people which they involved in. The survey conducted in the scope of the study was divided into 4 main sections (group conscious, marriage, birth, death rituals, cultural belief and social life) and The relationship between demographic characteristics and socio-cultural characteristics of Nogays has been examined. In this scope; It has been determined that there is a meaningful relationship between the demographic characteristics of the Nogays and their socio-cultural characteristics. In this study these results have been reached; Nogay Turks have gradually changed their closure property, they were fused with the society they lived in, nowadays a lot of traditional ceremonies and rituals were not done.
Key Words: Nogai Turks, Mongolian, Nogai Horde, Cultural İdentity, Socio-Cultural Features, Traditions and Customs, Cultural Ceremonies.