Ergenlerin benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeylerinin incelenmesi
Investigation of self-esteem and social anxiety levels of adolescents
Yazar: YASEMİN ERİŞ
Danışman: DOÇ. DR. F. EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada lise 10. ve 11. sınıf öğrencilerinin benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeyi ilişkisi ve bu değişkenlerin bazı sosyodemografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.Araştırmanın evrenini 2011-2012 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde ortaöğretim kurumlarının 10. ve 11. sınıflarına devam etmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. 152 kız ve 148 erkek olmak üzere toplam 300 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.Araştırmada ölçme aracı olarak Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri ve Sosyal Kaygı Ölçeği ile araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Veriler SPSS 15 istatistik programı kullanılarak, Mann ? Whitney U ve Kruskal ? Wallis H teknikleri ile çözümlenmiştir. Korelasyon analizi için Spearman Brown sıra korelasyon testi kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre ergenlerin benlik saygısı düzeyleri ile sosyal kaygı düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet, yaş, anne baba birlikteliği, baba çalışma durumu, sosyoekonomik düzey, yaşamın en uzun süre geçirildiği yer, karşı cinsten özel bir arkadaşa sahip olma durumuna göre benlik saygısı düzeylerinin, genel sosyal kaygı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutları düzeylerinin farklılaşmadığı saptanmıştır.Sonuçlar, anne çalışma durumuna, anne öğrenim düzeyine ve okul dışı faaliyetlere katılma durumuna göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutlarından değersizlik duygusu düzeylerinin değişmediğini, genel sosyal kaygı ile sosyal kaygı alt boyutlarından sosyal kaçınma ve kritize edilme kaygısı düzeylerinin değiştiğini ortaya koymaktadır. Annesi çalışan, annesinin öğrenim düzeyi yüksek olan ve okul dışı faaliyetlere katılan ergenlerin genel sosyal kaygı düzeylerinin ve alt boyutlarından sosyal kaçınma ile kritize edilme kaygısı düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır.Algılanan anne tutumuna ve algılanan okul başarısına göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin değişiklik gösterdiği, genel sosyal kaygı düzeylerinin ve alt boyutlarının ise değişmediği saptanmıştır. Algılanan baba tutumuna göre benlik saygısı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutlarından değersizlik duygusu düzeylerinin farklılaştığı görülmektedir. Baba öğrenim durumuna göre ergenlerin genel sosyal kaygı ve kritize edilme kaygısı alt boyutu düzeylerinin farklılaştığı saptanmıştır. Arkadaş grubuna sahip olup olmamaya göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutlarından sosyal kaçınma ile değersizlik duygusu düzeylerinin farklılaştığı görülmektedir. Fiziksel olarak kendini beğenme, kendi başına karar alabilme, kalabalık önünde konuşmakta zorlanma ve eleştiri aldığında rahatsız olma durumlarına göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin ve genel sosyal kaygı ile tüm alt boyutlarının farklılaştığı saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Ergenlik, benlik saygısı, sosyal kaygı.

Abstract:
In this research, the relationship between self-esteem and social anxiety levels of 10th and 11th grade students and the difference of these two variables according to some sociodemografic variables were investigated.The universe is consisted of all 10th and 11th grade students attending to high schools in İzmir during 2011-2012 academic year. The sample is consisted 152 girls and 148 boys, totally 300 students.Data was collected by Coopersmith Self-Esteem Inventory, Social Anxiety Scale and a questionnaire which was developed by the researcher. Data was analyzed by using SPPS 15 programme, by Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H and for correlation analysis, Spearman Brown analysis was used.According to result, it was found that there is a statistically significant negative relationship between self-esteem levels and social anxiety levels of adolescents. There is no difference on self-esteem levels and general social anxiety levels and the levels of social anxiety subscales according to gender, age, parental marital status, father's employment status, socioeconomic status, the place where one lives most, having a romantic relationship.Results showed that, according to mother's employment status, mother's education level and attending outside school activities, there is no statistically significant difference on the self-esteem levels and sense of wortlessness levels of adolescents, however, there is statistically significant differences on the general social anxiety, social avoidance and being criticized anxiety levels of adolescents. It was found the general social anxiety levels and social avoidance and being criticized anxiety levels of adolescents were lower when mother has a job, when mother's education level is high and when the adolescent attends to outside school activities.Result showed that according to percieved mother's attitudes and percieved school achievement, there is statistically significant differences on self-esteem levels of adolescents, however, there is no statistically significant differences on general social anxiety and all subscales of social anxiety.According to father's attitudes, there was found a statistically significant differences between self-esteem levels and sense of worthlessness levels of adolescents. According to father's education level, there was found a statistically significant difference between general social anxiety and being criticized anxiety levels of adolescents. According to having a peer group, there was found a statistically significant difference between self-esteem levels, social avoidance and sense of wortlesness levels of adolescents. According to having a positive body image, decision making on his/her own, having difficulity in speaking in fronf of crowd and being irritated when criticized, there was found statistically significant differences between self-esteem levels and general social anxiety levels with all subscales.Keywords: Adolescence, Self-Esteem, Social Anxiety.