Çağdaş kapitalizm ve sınıf: sosyal paylaşım ağlarında maddi olmayan emek ve biyoiktidarı yeniden düşünmek
Contemporary capitalism and class: On social networking re-thinking of immaterial labor and biopower
Yazar: MURAT ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT KAYMAS
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Biyoiktidar = Biopower ; Dijital emek = Digital labor ; Kapitalizm = Capitalism ; Maddi olmayan ekonomik kıymetler = Intangible assets ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal sınıf = Social class

Özet:
Bu tez, kapitalizmin çağdaş koşulları içerisinde yeni emek türü olarak dijital emeğin nasıl bir iktidar mekanizması içerisinde ele alındığını tartışmayı amaçlamaktadır. 1970 sonrası öznel ekonomi çerçevesinde hizmet sektörünün yükselişi ve buna bağlı olarak maddi olmayan emeğin niceliksel olarak genişlemesi üretim ve tüketim, sınıf ve mücadele tartışmalarına yeni boyut kazandırmış, başta İtalyan Otonom Marksistler olmak üzere, kapitalizmin yeni birikim aklına yönelik tartışmaları gündeme getirmiştir. Zihinsel yetiler, dil becerileri ve kişisel performans özellikleri olarak tanımlanan maddi olmayan emeğe internetle beraber dijital kullanım pratiklerinin de eklemlenmesi çağdaş kapitalizmin küresel ölçekte işleyen üretim-tüketim ilişkisini akışkan ve süreksiz hale sokmuştur. Bu nedenle küresel ölçekte dijitalleşme, birçok boyutuyla yerleşik ekonomi politik kavramsallaştırmaların ve teorilerin gücünü zayıflatmıştır. Çünkü yeni dijital dünya, iktidar ve iktidar ilişkilerinin görünürlüğünü, iş ve çalışma hayatının belirginliğini, özel ve kamusal alan ayrımını sarsmış, küresel ölçekte, akışkan ve geleneksel iktidar teorileriyle anlaşılması daha zor yeni iktidar türlerini yaratmıştır. Bu bakımdan dijitalleşmeyle başlayan yeni emek süreci etrafından örgütlenen "dijital emek" teorisyenleri, değişen bu 'yeni dünya' düzenini eleştirel bağlamda analiz etmeye çalışarak örtük iktidar ilişkilerini, çağdaş kapitalizmin yeni üretim-tüketim ilişkisini anlamaya çalışmaktadırlar. Dijitalleşmenin yarattığı enformasyon ve iletişim teknolojileri maddi mallar gibi tüketilmemekte, küresel ölçekte yeniden değer yaratım çerçevesinde hem iktisadi kazancı yaratmakta hem de biyo-politik işlev görmektedir. Bu bakımdan, bu çalışma hem maddi olmayan emek tartışmalarına hem internet ile genişleyen dijital emek sorunsalına yönelik yeni yaklaşımları oluşturmakta, ele aldığı örnek siteler ile tartışmalara daha berrak bakılmasına olanak tanımaktadır. 

Çağdaş kapitalizmin üretim- tüketim ilişkisini farklı bir perspektifle ele alan bu çalışma, Türkçe alan yazınında sınırlı olarak yer edinen dijital emek sorunsalına yönelik yeni bir kaynak oluşturmayı amaç edinmektedir. Türkiye'de bugüne değin sürdürülen tartışmalar içerisinde emeğin bir biyoiktidar mekanizması içerisinde nasıl değerlendirilebileceği ve maddi olmayan emeğin, her ne kadar 1970'li yıllardan farklı bir ifade ile kapitalizmin post-Fordist döneminden itibaren, kapsamlı bir dizi tartışmanın odağında yer almasına rağmen Türkiye'de dijital emeğe gösterilen ilginin oldukça sınırlı olması bu çalışmanın gerçekleştirilmesi için önemli bir olanak sağlamaktadır.  Bu bağlamda teorik tartışmalar neticesinde analiz edilen Kızlar Soruyor ve Kadınlar Kulübü sosyal ağ siteleri hem maddi olmayan emek hem de dijital emek sorunsalına daha berrak bakılmasını hedeflemektedir.Tez içerisinde nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılmış bu doğrultuda site yöneticileri ile yarı yapılandırılmış sormaca üzerinden  derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, tez içerisinde giriş kısmında yer alan araştırma sorularına kapsamlı yanıtlar bulunabilmesi için örnek analiz için ele alınan sosyal paylaşım ağlarında yer alan kullanıcı (üye) yorumları eleştirel söylem analizine tabii tutularak maddi olmayan emeğin site sözleşmesi ile olan ilişkisi sorgulanmaktadır. Tez içerisinde eş zamanlı olarak görsel analizler ile çalışma derinleştirmektedir.

Abstract:
This thesis aims to discuss how digital labor is dealt within a mechanism of power as the new type of labor within the modern conditions of capitalism. The rise of the service sector in the framework of the subjective economy after 1970 and the quantitative expansion of the immaterial labor accordingly brought a new dimension to the discussions of production and consumption, class and struggle, mainly Autotomist Marxsim,  it raised the debate about the new accumulation mind of capitalism. The articulation of digital use practices with immaterial labor, which is defined as mental abilities, language skills and personal performance characteristics, has made the global production / consumption relationship of global capitalism fluid and discontinuous. Therefore, digitalization on a global scale has weakened the power of established political economy conceptualizations and theories. Because the new digital world has shaken the visibility of power and power relations, the clarity of work and work life, the distinction between private and public spheres, and created new forms of power, more difficult to understand on a global scale, with fluid and traditional power theories. In this respect, the contemporary digital labor theorists, who have been organized around the new labor process that has begun with digitalization, try to understand the new production-consumption relationship of contemporary capitalism by attempting to analyze the changing new world order in a critical context. The information and communication technologies created by digitalization are not consumed as tangible goods, creating both economic gain and bio-political function within the framework of re-value creation on a global scale. In this respect, this study provides new approaches to both the non-immaterial labor disputes and the digital labor problem expanding with the internet, and allows the discussion to be viewed more clearly with the case studies. 
This study, which deals with the production-consumption relationship of contemporary capitalism from a different perspective, aims to create a new source for the problem of digital labor which is limited in Turkish literature. How to evaluate in Turkey in a biopower mechanism of labor in the discussions continued until today and immaterial labor, since although the 1970s, the period of capitalism's post-Fordist with a different expression, although not included in a comprehensive series of discussions focus on Turkey digital the fact that the interest shown to labor is quite limited provides an important opportunity for the realization of this study. In this context, the Girls' Asking and Women's Club social networking sites analyzed as a result of theoretical discussions aim to provide a clearer view of both the problem of immaterial and digital labor. In this thesis, qualitative research methods and techniques were used and in-depth interviews were conducted with the administrators on the semi-structured question. However, in order to find comprehensive answers to the research questions in the introductory part of the thesis, the user (member) comments in the social networks discussed for the sample analysis are subjected to critical discourse analysis and the relation of immaterial labor with the site contract is questioned. The thesis deepens the study with visual analysis simultaneously