Portal hipertansiyonda ultrasonografi elastografi ile ölçülen karaciğer ve dalak sertliğinin klinik önemi
Clinical significance of liver and spleen stiffness measured by ultrasonography elastography in portal hypertension
Yazar: ZEYNEP ESKALEN
Danışman: PROF. DR. NURAY HALİLOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Dalak = Spleen ; Elastografi = Elastography ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Kronik karaciğer parankim hastalığı olanlarda PHT varlığının ve ciddiyetinin değerlendirilmesinde, SW elastografi tekniği ile ölçülen karaciğer ve dalak parankim sertlik değerlerinin, klinik ve laboratuvar bulgular ile uyumunu ve tanıya katkısını araştırmak.
Gereç ve Yöntem: Kasım 2018-Haziran 2021 tarihleri arasında abdomen US incelemesi yapılan, klinik, laboratuvar veya histopatolojik olarak ispatlanmış kronik karaciğer parankim hastalığı ve splenomegalisi olan 50 hasta değerlendirilmiştir. Sonografik incelemelerin tamamı aynı radyolog tarafından yapılmış olup SWE yöntemi ile hastaların karaciğer ve dalak parankim sertlikleri ölçülmüştür. Her hastada karaciğer ve dalak parankiminde uygun kesitlere yerleştirilen ROI ile en az 8 ölçüm yapılarak kPa cinsinden ortalama değer belirlenmiştir. Ek olarak dalağın uzunluğu ve kalınlığı olmak üzere iki boyutu ile portal ven çapı ölçülmüş, asit varlığı ve varsa miktarı değerlendirilmiştir. Hastalardaki PHT varlığını ve ciddiyetini belirleyebilmek amacıyla, hastane elektronik arşiv sisteminden karaciğer fonksiyonu hakkında bilgi veren ve US inceleme tarihine en yakın sürede alınmış kan tetkik sonuçları kaydedilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, SWE'de ölçülen karaciğer ve dalak parankim sertlik değerleri ile klinikte prognozu değerlendirilmek için yaygın olarak kullanılan Child-Pugh ve MELD skorları arasında korelasyon olup olmadığı araştırılmış; karaciğer ile dalak parankim sertlik değerleri arasındaki ilişki, dalak boyutları ile dalak parankim sertlik değerleri arasında ilişki olup olmadığı, portal ven çapı ile karaciğer ve dalak parankim sertlik değerleri arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya dahil olan 50 hastanın 30'u (%60'ı) kadın, 20'si (%40'ı) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 54 idi (18-79). Kronik karaciğer parankim hastalığı etiyolojisinde en sık karşılaşılan kronik viral hepatit olmakla birlikte çeşitlilik izlenmiştir. Karaciğer ile dalak sertlik değerleri arasında, Sİ ile karaciğer ve dalak sertlik değerleri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0.05). Karaciğer ve dalak sertlik değerlerinin Child-Pugh skoru ile pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Ek olarak dalak sertliği ile Child-Pugh skoru arasındaki korelasyonun, karaciğer sertliği ile Child-Pugh skoru arasındaki korelasyondan anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0.05). Dalak sertliğinin MELD skoru ile pozitif korelasyon gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Karaciğer sertliği ile MELD skoru arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte p değeri 0.06 olarak bulunmuştur. Karaciğer ve dalak sertliği ile portal ven çapı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür (p>0.05).
Sonuç: US elastografi iyonizan radyasyon içermeyen, uygulanabilir ve etkin bir non-invaziv bir görüntüleme yöntemi olup kronik karaciğer parankim hastalığında SWE tekniği ile ölçülen karaciğer ve dalak sertlik değerleri, karaciğer fonksiyonunun değerlendirilmesine, prognozun ve tedavi planının belirlenmesine yardımcı olabilir. Kronik karaciğer parankim hastalarında SWE'nin kullanımının yaygınlaştırılması, standardize edilmesi ve teknik iyileştirmeler ile elastografinin US incelemenin önemli bir parçası haline geleceği düşünülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: "Shear wave" elastografi, Portal hipertansiyon, Kronik karaciğer hastalığı, Child-Pugh skoru, Ultrason

Abstract:
Purpose: To investigate the compatibility of liver and spleen stiffness values measured with SW elastography technique with clinical and laboratory findings and its contribution to the diagnosis in the evaluation of the presence and severity of PHT in patients with chronic liver disease.
Materials and Methods: 50 patients with clinically, laboratory or histopathologically proven chronic liver disease and splenomegaly who underwent abdominal US examination between November 2018 and June 2021 were evaluated. All sonographic examinations were performed by the same radiologist, and liver and spleen stiffness of the patients were measured with the SWE method. The mean value in kPa was determined by making at least 8 measurements with the ROI placed in appropriate sections in the liver and spleen parenchyma in each patient. In addition, two dimensions, the length and thickness of the spleen, and the diameter of the portal vein were measured, and the presence of acid and, if any, its amount were evaluated. In order to determine the presence and severity of PHT in patients, the results of blood tests, which give information about liver function and taken as soon as possible to the date of US examination, were recorded. It was investigated whether there was a correlation between liver and spleen stiffness values measured in SWE and Child-Pugh and MELD scores, which are commonly used to evaluate clinical prognosis; the relationship between liver and spleen stiffness values, whether there is a relationship between spleen dimensions and spleen stiffness values, the relationship between portal vein diameter and liver/spleen stiffness values were evaluated. Spearman correlation test was used for statistical analysis.
Results: Of the 50 patients included in the study, 30 (60%) were female and 20 (40%) were male. The mean age of the patients was 54 (18-79). Although chronic viral hepatitis is the most common etiology of chronic liver disease, variety has been observed. A positive correlation was found between liver and spleen stiffness values, and between SI and liver/spleen stiffness values (p<0.05). Liver and spleen stiffness values were found to be positively correlated with Child-Pugh score (p<0.05). In addition, the correlation between spleen stiffness and Child-Pugh score was found to be significantly higher than the correlation between liver stiffness and Child-Pugh score (p<0.05). It was determined that spleen stiffness showed a positive correlation with MELD score (p<0.05). When the relationship between liver stiffness and MELD score was evaluated, the p value was found to be 0.06, although it was not statistically significant. There was no statistically significant correlation between liver/spleen stiffness and portal vein diameter (p>0.05).
Conclusion: US elastography is a viable and effective non-invasive imaging method that does not contain ionizing radiation. In chronic liver disease, liver and spleen stiffness values measured by SWE technique can help evaluate liver function, determine prognosis and treatment plan. It is thought that elastography will become an important part of US examination with the widespread use, standardization and technical improvements of SWE in patients with chronic liver disease.
Key Words: Shear wave elastography, Portal hypertension, Chronic liver disease, Child-Pugh score, Ultrasound