Umut odaklı kariyer gelişimi modeline dayalı psikoeğitim programının üniversite öğrencilerinin umut ve kariyer geleceği düzeylerine etkisi
Effect of psychoeducational program based on hope centered model of career development on university students' hope and career future levels
Yazar: MURAT KONUK
Danışman: PROF. DR. METİN PİŞKİN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer beklentileri = Career expectation ; Kariyer geleceği algısı = Career future perception ; Kariyer geliştirme = Career development ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Umut = Hope ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Umut Odaklı Kariyer Gelişimi Modeline dayalı olarak geliştirilen psikoeğitim programının üniversite öğrencilerinin kariyer umudu ve kariyer geleceği düzeylerine etkisini incelemektir.
Araştırmada öntest, sontest ve izleme testlerinden oluşan deney ve kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, çalışmaya gönüllü olarak katılan 15'i deney grubu, 15'i kontrol grubunda olmak üzere toplam 30 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Umut Eylem Ölçeği, Kariyer Geleceği Ölçeği ve Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Deney grubuna sekiz oturumluk Psikoeğitim Programı uygulanmış, kontrol grubuna ise uygulama yapılmamıştır. Uygulama sonrası deney grubundaki katılımcıların programa ilişkin görüşlerini değerlendirmek amacıyla Program Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Çalışmada deney ve kontrol gruplarından elde edilen veriler lisrel 8.8 ve SPSS 25 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Psikoeğitim programının etkisini incelemek amacıyla gruplar ve ölçümler arası karşılaştırmaları analiz etmek için karışık desen ANOVA testi ve normal dağılım göstermeyen boyutlar için Mann Whitney U, Friedman Testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, deney ve kontrol gruplarında yer alan katılımcıların puanlarının öntestten izleme testine, deney grubu lehine anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. İkili karşılaştırmalarda deney ve kontrol gruplarının puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Gruplara bakılmaksızın ön test ile diğer testler arasında öntest lehine anlamlı farklılık bulunmaktadır. Bulgular uygulanan psikoeğitim programının deney grubu üzerinde etkili ve bu etkinin orta vadede kalıcı olduğunu göstermiştir. Sonuçlar programın, kariyer gelişiminde sorunlar yaşayan bireylerle çalışan uzmanlar için destek sağlayacağını göstermiştir. Bulgular, alanyazındaki ilgili araştırmaların sonuçları ile birlikte yorumlanmıştır. Araştırmanın sonunda kariyer danışmanlığı uygulamaları ile gelecekte kariyer danışmanlığı alanında yapılacak araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to examine the effect of the psychoeducational program based on Hope Centered Career Development Model on university students' career hope competencies and career future levels.
A quasi-experimental design with pre-test, post-test and monitoring tests was used in the research. The experimental and control groups of this study consisted of 30 students studying at Kastamonu University. 15 students participated in the experimental group and 15 students were in the control group. The data were collected using the Personal Information Form, Hope Action Inventory, Career Future Inventory and Career Psychoeducational Intervention Program Assesment Form. The psychoeducational program was applied to the experimental group. The program consisted of 8 sessions, one pre-session and follow-up session. Hope Action Inventory and Career Future Inventory were given to both group as pretest one week before the beginning of the program. At the end of the program the scales were applied to both groups as post-test, after one and three months they were applied again as follow-up tests. The data were analyzed using lirsel 8.8 and SPSS 25 statistical package program.
In order to assess the effect of the career psychoeducational program which was applied to the experimental group, Split Plot ANOVA tests and Mann Whitney-U, Friedman Test, Wilcoxon Signed Rank Test were used to analyze the data. As a result, there is a meaningful difference in favour of the experimental group between post-test and pre-test points differences of the experimental group. The follow-up test results showed there were no meaningful differences. The results showed that the intervention program was effective on the action-oriented career hope competencies and career future levels of university students who participated in the career development psychoeducational intervention program, which was developed based on the theoretical foundation of the Action Hope Theory. This effect continued during the follow-up tests after 3 months. The results of the study indicated that the participants experienced increased action-oriented career hope competencies and career future perception through the intervention. In additon, these results provide support for the use of the intervention program by professionals working with individuals who have ever experienced career development problems. The results were discussed based on relevant theoretical and practical literature. In the future, the suggestion for research in the field of career counseling and career counselors were presented.