Stratejik liderliğin örgütsel çeviklik üzerindeki etkisinde özümseme kapasitesi ve çevresel türbülansın rolü: Enerji sektöründe bir araştırma
The role of absorptive capacity and environmental turbulence in the impact of strategic leadership on organizational agility: A study in the energy sector
Yazar: ZAFER ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. MUHSİN MURAT YAŞLIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Stratejik liderlik = Strategic leadership ; Çevresel türbülans = Environmental turbulence ; Örgütsel çeviklik = Organizational agility ; Özümseme kapasitesi = Absorptive capacity

Özet:
Günümüz iş dünyasında işletmeler hem küresel hem de yerel düzeyde sürekli değişen piyasa koşulları ve ekonomik dinamiklerle mücadele etmek zorundadır. Bu hızlı ve sürekli değişim işletmeleri sürekli olarak test etmektedir ve işletmelerin rekabetçi kalabilmesi için önemli bir etmen oluşturmaktadır. Özellikle rekabetin yoğun olduğu sektörlerde, organizasyonların piyasa koşullarına hızla uyum sağlayabilmeleri ve etkili stratejik kararlar alabilmeleri oldukça kritiktir. Bu bağlamda, işletmelerin dinamik değişimlere yanıt verme ve uzun vadeli başarıyı sürdürebilme kapasiteleri ile ilgili olan stratejik liderlik ve örgütsel çeviklik gibi kavramlar, şirketler için giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu doktora tezinin temel amacı, stratejik liderliğin örgütsel çeviklik üzerindeki etkisini incelemek, bu etkide özümseme kapasitesinin aracılık ve çevresel türbülansın düzenleyicilik rolünü analiz etmektir. Çalışma kapsamında, Türkçe'ye uyarlanmış olan stratejik liderlik ve özümseme kapasitesi ölçekleri kullanılmıştır. Örgütsel çeviklik ve çevresel türbülans ölçekleri ise tez çalışması çerçevesinde Türkçe'ye uyarlanmış ve ilgili alanyazına kazandırılmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, enerji sektöründe çalışan 554 orta ve üst düzey yöneticiden anket aracılığıyla veri toplanmıştır. Toplanan veriler, yapısal eşitlik modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, stratejik liderliğin örgütsel çevikliği olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Aracılık rolüne ilişkin yapılan analiz ile, bu değişkenler arasındaki ilişkide özümseme kapasitesinin aracı rolü doğrulanmıştır. Ayrıca, düzenleyici değişken analizi sonucu, çevresel türbülansın stratejik liderliğin örgütsel çeviklik üzerindeki etkisinde, düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Ek olarak, düşük çevresel türbülans dönemlerinde stratejik liderliğin örgütsel çeviklik üzerindeki etkisinin arttığı, yüksek çevresel türbülans dönemlerinde ise bu etkinin azaldığı ve anlamsızlaştığı belirlenmiştir. Alanyazında ilgili değişkenlerin birlikte değerlendirildiği çalışmalar dikkate alındığında, bu araştırma bulgularının liderlik ve yönetim literatürüne katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In today's business world, organizations must contend with ever-changing market conditions and economic dynamics at both the global and local levels. This rapid and continuous change puts organizations to the test and is a critical factor in maintaining competitiveness. Especially in highly competitive industries, it is critical for organizations to be able to quickly adapt to market conditions and make effective strategic decisions. In this context, concepts such as strategic leadership and organizational agility, which refer to the ability of companies to respond to dynamic change and sustain long-term success, are becoming increasingly important for companies. The main purpose of this dissertation is to examine the impact of strategic leadership on organizational agility and to analyze the mediating role of absorptive capacity and the moderating role of environmental turbulence in this effect. Strategic leadership and absorptive capacity scales adapted to the Turkish language were used in the study. Organizational agility and environmental turbulence scales were adapted to Turkish and introduced to the related literature within the framework of the dissertation study. The quantitative research method was used in the study and data were collected from 554 middle and senior managers working in the energy sector through a questionnaire. The collected data were analyzed using structural equation modeling. The results show that strategic leadership has a positive effect on organizational agility. The mediation role analysis confirmed the mediating role of absorptive capacity in the relationship between these variables. Moreover, as a result of the moderating variable analysis, it was determined that environmental turbulence has a moderating role in the effect of strategic leadership on organizational agility. In addition, it was found that the effect of strategic leadership on organizational agility increased during periods of low environmental turbulence, while this effect decreased and becomes insignificant during periods of high environmental turbulence. Considering the studies in the literature where the related variables are evaluated together, it is believed that the findings of this research will contribute to the leadership and management literature.