Türkiye'de sosyal medya fenomeni olgusu
The phenomenon of social media influencer in Turkiye
Yazar: BİLAL KIR
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ TUNA
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: İletişim modelleri = Communication models ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Sosyal medyanın gündelik yaşamın bir parçası olmasıyla, sosyal medya fenomenliği de sık sık karşılaşılan bir kavram olmuştur. Dünyada sayısı milyarları bulan kullanıcıları olan sosyal medya platformlarında tanınan bu kişiler, bireylerin tüketim alışkanlıklarından gündelik etkinliklerini düzenleme biçimlerine kadar birçok alanda karar mekanizmalarını etkileyen, kendilerine hayranlık duyulan, ne yaptıklarıyla yakından ilgilenilen internet ünlülerini temsil etmektedir. Bu araştırmanın amacı, kanaat önderliği çerçevesinde sosyal medya fenomenlerinin özelliklerini takipçiler üzerinden yapılan bir araştırma ile ortaya koyarak, Türkiye'de içerik üreten kişileri kapsayan bir "sosyal medya fenomeni" tanımı yapmaktır. Bu araştırmada karma yöntem tekniklerinden olan açıklayıcı sıralı karma yöntem tasarımı tercih edilmiştir. 2019-2022 yılları arasında verileri toplanan bu araştırmanın katılımcılarını, Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi'ndeki 324 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, nitel verileri elde etmek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, nicel veriler elde etmek amacıyla anket uygulanmıştır. Araştırmanın nicel verileri IBM SPSS Statistics 24 programı kullanılarak analiz edilmiş, nitel veri sonuçlarına ise tematik analiz yöntemi ile ulaşılmıştır. Sosyal medya fenomenleri takipçiler için tavsiyelerine ilgi duyulan bilgi merkezleridir. Çoğunlukla fenomenler ve takipçiler arasında arkadaşlık ilişkisine benzer bir yakınlık kurulduğu görülmektedir. Fenomenlerin deneyim kaynaklı bilgi birikimi ve toplumsal ilişkileri takipçilerin önemsediği genel özelliklerdir. Her fenomenin içerik ürettiği platforma ve içerik biçimine göre sahip olması gereken özellikler farklıdır. Özellikle alanında bilgili olan, güven veren ve samimi olan fenomenlerin toplumsal sorunların çözümünde rol oynayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Sosyal medya, Sosyal medya fenomenliği, Kanaat önderliği, Yeni medya, İnternet fenomeni.

Abstract:
With the integration of social media into everyday life, the concept of social media influencer has become a frequently encountered term. Recognized on social media platforms with billions of users worldwide, these individuals represent internet celebrities who influence decision-making mechanisms across various domains, from individuals' consumption habits to the way they organize their daily activities, garnering admiration and keen interest in their activities. The aim of this research is to define a "social media influencer" encompassing individuals creating content in Türkiye, by revealing the characteristics of social media influencers through research conducted on their followers within the framework of opinion leadership. The explanatory sequential mixed-methods design was employed in this study. The participants of this research, conducted between 2019 and 2022, consisted of 324 students from the Faculty of Communication Sciences at Anadolu University. Semi-structured interviews were conducted to obtain qualitative data, while a questionnaire was administered for quantitative data collection. The quantitative data of the research were analyzed using IBM SPSS Statistics 24, whereas thematic analysis was utilized to reach qualitative data results. Social media influencers serve as information hubs for their followers' inquiries and advice. A closeness akin to a friendship relationship is often established between influencers and their followers. Followers particularly value influencers' experiential knowledge accumulation and societal relationships. The necessary attributes for influencers differ depending on the platform and content format they generate.It was concluded that influencers, especially those knowledgeable, trustworthy, and authentic in their respective domains, could play a role in resolving societal issues.

Keywords: Social media, Social media influencers, Opinion leadership, New media, Internet influencers.