İran ve Türkiye'de modern psikolojinin başlangıcı: Hoca Tahsin Efendi, Dr. Siyasi
The introducion of modern psychology in Iran and Turkey
Yazar: MASOUMEH HOSSEINGHOLIZADEH
Danışman: PROF. DR. REMZİ DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Bilim Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
İran ve Türkiye'nin tarihsel ve kültüler ilişkileri iki ülkenin yeni çağ tarihçileri ve düşünürleri tarafından dikate alınmaya başlanmaktadır. İki müslüman ve komşu ülke olan İran ve Türkiye kendi modern tarihleri boyunca farklı yollar izlemişlerdir. Modernleşme siyasetlerinin her iki ülkede elde ettiği sonuçlar çok farklıdır. Modern bilim ve düşüncenin İslam ülkelerine girişi bu toplumları çok boyutlu siyasi ve toplumsal sorunlarla karşı karşıya bırakmıştır. Modern bilim ve teknolojiyi Batı'nın güç kaynağı olarak tanımlayan Müslümanlar kendi toplumlarında eğitim siyasetini Batı ilmine uygun olarak değiştirmeye çalışmışlardır. Her ne kadar eğitim politikalarında farklı yol izlemiş olsalar da, Darülfünûn gibi yeni okullar her iki ülkede yaklaşık aynı dönemde düzenlenmiştir. İnsani bilimler özellikle psikoloji İran'da 50 sene geç okutulmaya başlamıştır. Tezimizde geleneksel İslam düşüncesi çerçevesinde psikoloji anlayışının ana hatlarını çizmeye çalıştık. İkinci bölümde Iran'da uygulanan eğitim politikaları ve modern eğitim kurumlar tarihini inceledik. Bunun yanı sıra esas olarak İran'da modern psikoloji tarihini araştırdık. Son bölümde ise Hoca Tahsin Efendi'nin "Psikoloji Yahut İlmi Ruh" adlı eserini ele alarak 1850'lerden 1900'lere kadar uzanmış olan tarihte yazılan ilk modern psikoloji kitabını tanıtmaya çalıştık. Sonuçta aynı tarihsel dönemlerı iki ülkede araştırarak elde ettiğimiz sonuçları değerlendirdik.

Abstract:
Historical and cultural relationships of Iran and Turkey have begun to be considered by historian and thinkers of the new age of both countries. Iran and Turkey which are border neighbours and Muslim countries have been following different paths through their modern histories. The outcomes obtained by the politics of modernization in both countries differs from each other in many ways. Introduction of modern science and thought to Islam countries have left these societies face to face with multi-dimensional political and sociological issues. Muslims who recognizes modern science and technology as the source of power in Western countries tried to adjust their educational policies according to the Western method. Even though they followed different methodologies on their educational policies, new educational institutions such as Darulfunun were practiced approximately in the same times. Human sciences, especially psychology, began to be studied 50 years late. In our thesis, we tried to draw the borderlines of the perception of psychology in the traditional Islamic thought. İn the second part, we analyzed educational policies applied and the history of modern educational institutions in Iran. Besides, we studied the history of modern psychology in Iran as our main topic. In the final part, we tried to introduce the first modern psychology book published in the historical period from 1850s to 1900s by handling ` Psikoloji Yahut Ilmi Ruh` which is written by Hoca Tahsin Efendi. Finally. we listed a number of results we obtained by evaluating the same historical period in two diferent countries.