Paul Ricoeur'ün anlatısal etik düşüncesinde edilginlik ve başkalık ilişkisi üzerine bir inceleme
An inquiry on the relationship between passivity and alterity in Paul Ricoeur's narrative ethics
Yazar: MEHMET BÜYÜKTUNCAY
Danışman: PROF. DR. KUBİLAY AYSEVENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Başkalaşım = Metamorphism ; Edilgen yapı = Passive construction ; Etik = Ethics ; Felsefe = Philosophy ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Ricoeur, Paul = Ricoeur, Paul

Özet:
Yirminci yüzyılın büyük düşünürlerinden olduğu yaygın kabul gören Paul Ricoeur'ün, geç dönem eserlerinden Başkası Olarak Kendisi'nde, refleksif felsefe ve hermeneutik gelenek zemininde geliştirmekte olduğu özne felsefesini bir etik oluşturmak doğrultusunda tasarlamakta olduğu görülür. Öznenin kendisini ancak dil ve simgeler aracılığıyla bilebileceğini ileri süren Ricoeur özneyi yalnızca bir bilinç değil toplumsal, bedensel ve ahlakî bağlanma yetisine sahip bütünsel bir varlık olarak ele alır. Bu bağlamda o, bir yaşamın bütünlüğünü o yaşamın anlatısal birliği içerisinde kavramayı ve öznenin tüm belirlenimlerini anlatı biçimi temelinde irdelemeyi gerekli görür. Bu çalışma, anlatı ekseninde aynı kalma ve başkalaşma kutupları arasında salınarak kendisini sürekli yeniden özdeşlemesi gereken öznenin etik bir 'kendi' olma sürecine odaklanmaktadır. Anlatısal özdeşlik, 'kendi'yi 'başka' ile ilişki içerisinde kavramayı gerekli kıldığı için kişinin kendisi ile başkaları arasındaki etkinlik-edilginlik dengesini konu edinmektedir. Bunun yanı sıra, anlatı, 'kendi'ye içkin olan başkalık ve edilginlik türlerine tanıklık etmenin de aracıdır. Dolayısıyla, bu inceleme aynı zamanda Ricoeur'ün anlatısal hayalgücü kavramı aracılığıyla 'kendi'nin maruz kaldığı edilginlik durumlarının hangi tarzlarda aşılabileceğini de ele almaktadır. Bu çerçevede, edebî anlatıların olanaklarından da faydalanılarak, insanın kendisini anlatısal bir özdeşlik biçiminde oluşturma sorumluluğunun başkalarıyla etik bir ilişki tesis etme ve iyi hayat ereğine ulaşma yönünde yaratıcı bir edim olup olmadığı sorusuna yanıt aranacaktır.

Abstract:
Widely acknowledged as one of the great thinkers of the twentieth century, Paul Ricoeur is seen to designate a philosophy of the subject, which he previously established on the grounds of reflexive philosophy and the hermeneutical tradition, with a view to forming an ethics in his later work, Oneself as Another. Arguing that the subject could only know himself through language and symbols, Ricoeur treats the subject not merely as a consciousness but as a social and corporal being with a capability for moral commitment. In this context, he finds it necessary to grasp the entirety of a life in its narrative unity and to scrutinize the determinations of the subject on the basis of the narrative form. This study focuses on the process of the subject's becoming an ethical self who, oscillating between sameness and alteration, has to identify himself constantly in a narrative. Narrative identity thematizes the active-passive balance between oneself and others since it requires to comprehend the self in relation with the other.  Moreover, narrative is a means to attest the types of otherness and passivity inherent in the self. Consequently, this inquiry further investigates the manners to overcome the states of passivity the self suffers by way of what Ricoeurs calls 'narrative imagination'. Within this framework, informed by the opportunities of literary narratives, this study seeks to answer whether a person's responsibility for narrative self-identification is also a creative act of establishing an ethical relationship with others and of achieving the aim of good life.