Geleneksel kırsal mimaride ekolojik tasarım ilkeleri:Artvin-Ardanuç köyleri
Ecological design principles in traditional rural architecture:Artvin-Ardanuç villages
Yazar: GİZEM UYGUN ALTUNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN ENGİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ekolojik mimari = Ecological architecture ; Geleneksel mimari = Traditional architecture

Özet:
Hızlı nüfus artışı ve kentleşmenin yanı sıra insanların konfor koşullarını sürekli geliştirme
talebi üzerine üretimdeki artış ve doğal kaynakların sınırsızca tüketilmesi gibi birçok nedenden
dolayı dünyamızda çevresel sorunlar yaşanmaktadır. Bu çevre sorunlarına çözüm olarak ekoloji
kavramı ve mimaride ekolojik tasarım gündeme gelmiştir. İnsan ve doğa uyumuyla şekillenen
geleneksel kırsal mimari; yerleşim özellikleri, bina formu, mekân organizasyonu, bina kabuğu,
malzeme seçimi gibi pek çok konuda ekolojik değer taşımaktadır. Bu çalışmada Artvin'in ılımlı kuru
iklim özellikleri görülen Ardanuç ilçesinin kırsalında bulunan geleneksel evler ele alınarak
incelenmiştir. Amaç, bu kırsal evlerin ekolojik özelliklerinin değerlendirilmesi, olumlu taraflarının ortaya çıkarılması ve geleneksel kırsal evlerin günümüzde de sürdürülebilirliğini sağlayacak çözüm önerilerinin oluşturulmasıdır. Bu amaçla rakımları; 500-1000 m arası, 1000-1500 m arası ile 1500 m ve üzeri köyler olmak üzere üç gruba ayrılan ve nüfusu yüz kişiden fazla olan 10 köyden, Ardanuç ilçesinin geleneksel kırsal mimarisini oluşturan özelliklere sahip 16 ev belirlenmiştir. Bu evler oluşturulan tablolar ile ekolojik tasarım ilkeleri bağlamında analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; Ardanuç geleneksel kırsal evlerinin; bulunduğu ılımlı-kuru iklim bölgesinin özelliklerini dikkate alarak doğayla uyumlu şekilde tasarlandığı, bu açıdan ekolojik özellikler sergilediği ancak mevcut kırsal dokunun çeşitli nedenlerle bozulmaya başladığı görülmüştür. Bu bağlamda özgün ahşap yapıyı bozmadan yörede bulunan malzemelerle, geri dönüşü olabilen doğal tasarımlarla, en az düzeyde müdahaleler yapılarak doğayla ve insanla uyumlu Ardanuç geleneksel kırsal evlerinin günümüz ihtiyaçlarına uygun, yaşanabilir ve sürdürülebilir olması sağlanmalıdır.

Abstract:
The concept of ecology and ecological design in architecture have come to the agenda as a
solution to environmental problems. Traditional rural architecture shaped by human and nature
harmony; It has an ecological value in many aspects such as residential properties, building form,
space organization, building shell, material selection. In this study, the traditional houses in the
countryside of Ardanuç district of Artvin, which has moderate dry climatic conditions, were studied.
The aim is to evaluate the ecological characteristics of these rural houses, to uncover their positive aspects and to create solution proposals that will ensure the sustainability of traditional rural houses. For this purpose, according to elevation steps; 10 villages with have more than one hundred people were identified from the villages divided into three groups between 500-1000 m, between 1000-1500 m and 1500 m and above. For this purpose, according to elevation steps; 10 villages with have more than one hundred people were identified from the villages divided into three groups between 500-1000 m, between 1000-1500 m and 1500 m and above. In these villages, 16 houses with the characteristics of the traditional rural architecture of Ardanuç district were identified. These houses were analyzed in the context of ecological design principles. As a result of the three-part study; Ardanuç traditional rural houses; considering the characteristics of the moderate-dry climate region, it was seen that it was designed in harmony with nature and exhibited ecological characteristics in this respect. However, it was seen that the existing rural tissue started to deteriorate due to various reasons and in the light of the information obtained in this context, appropriate suggestions were made. In this context, Ardanuç traditional rural houses, which are compatible with nature and human beings, should be ensured to be livable and sustainable with today's needs by means of materials, natural designs and minimum interventions without disturbing the original wooden structure.