Dil bilgisi eğitiminde ve öğretiminde görevli sözcüklerin betimlenmesi üzerine bir inceleme
A research on describing vocabulary used in teaching and instructing on grammar
Yazar: HALİME BALKAN
Danışman: PROF. DR. CANER KERİMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil bilgisi = Grammar ; Görevli sözcükler = Words in charge ; Sınıflandırma = Classification ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Görevli sözcükler, tasnifi konusu üzerinde uzmanların dahi görüş birliğine varamadığı oldukça önemli bir konudur. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki okullarda okutulan bazı Türkçe kitaplarında görevli sözcüklerin ne şekilde ele alındığına dair incelemenin yapılmasıdır. Bu araştırmanın problem cümlesi "Türkiye'deki okullarda okutulan bazı Türkçe kitaplarında görevli sözcükler ne şekilde ele alınmıştır?" biçiminde belirlenmiştir. Bu araştırmada "betimsel tarama (survey) modeli" esas alınmıştır. Çalışmanın evrenini Türkçe öğretim programları ve bu dönemlerde kullanılan 6. sınıf Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise, Türkçe öğretim programlarının görevli sözcükler konularıyla ilgili bölümleri teşkil etmektedir. Araştırmanın evreninde yer alan konular bakımından literatür tarama çalışması gerçekleştirilmiş ve kaynaklar tespit edilmiştir. Elde edilen veriler marifetiyle araştırmanın bölümleri belirlenmiş, bölümler sınıflandırılırken alt bölümler de ortaya çıkmıştır. Bu tez çalışmasında da edatlar hem dilin bütününde hem de cümle içinde diğer bütün türlerden ayrı bir dil bilgisi ögesi olarak ele alınmıştır. Nitekim bu çalışma kapsamında incelenen ders kitaplarının bu yaklaşımı teyit ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak sözcük türlerinin belirlenmesi ve sınıflandırılması ile ilgili var olan farklılıklar ve görüş ayrılıkları, konu üzerinde farklı çalışmalar yapılması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışmaların da özellikle öğrencilerin işini zorlaştırmaması adına ayrı ayrı türler hâlinde yapılması gerekliliği savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Görevli sözcükler, Sınıflandırma, Türkçe ders kitapları.

Abstract:
The words in charge are a very important issue that even the experts cannot reach a consensus on the subject of classification. The purpose of this research is to examine how the words in charge are handled in some Turkish books taught in schools in Turkey. The problem sentence of this research is determined as "How are the words in charge covered in some Turkish books taught in schools in Turkey?". In this research, "descriptive survey model" is used. The universe of the study consists of Turkish teaching programs and 6th grade Turkish textbooks used in these periods. The sample of the study, on the other hand, consists of the sections of the Turkish teaching programs related to the subjects of words in charge. In terms of the subjects in the universe of the research, a literature review study was carried out and the sources were determined. By means of the data obtained, the sections of the research were determined, and subsections emerged while the sections were classified. In this thesis, prepositions are handled as a separate grammatical element from all other types, both in the whole of the language and in the sentence. As a matter of fact, it has been determined that the textbooks examined within the scope of this study confirm this approach. As a result, the differences and disagreements about the identification and classification of word types show that different studies should be done on the subject. It is argued that these studies should be carried out separately in order not to complicate the work of students.

Keywords: Words in charge, Classification, Turkish textbooks.