İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi bağlamında siyasi partiler rejimi
The regime of political parties under the European Convention on Human Rights
Yazar: KUTLAY TELLİ
Danışman: PROF. DR. ANIL ÇEÇEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Siyasi partiler = Political parties ; Sözleşmeler = Contracts ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Siyasi partilerin faaliyetleri ve çalışmaları yoluyla etkin şekilde kullanılabilecek olan örgütlenme özgürlüğü, demokrasinin en esaslı temelleri arasında yer alır. Siyasi partiler, bireylere, ortak menfaatlerini koruma ve müşterek amaçlarını gerçekleştirme adına bir tüzel kişilik kurma imkânı sağlar. Bu kişilik, siyasi hayata katılma imkânı da sağlar. Sözleşme'nin 11'inci maddesi, hayati öneminin göz önüne alınması suretiyle, siyasi partileri de kapsayacak şekilde İHAM tarafından yorumlanmaktadır.Siyasi partilerin örgütlenme özgürlüğü kullanımının, genellikle toplantı ve ifade özgürlüğü ile serbest seçim hakkıyla birlikte ele alınması, gerçekten dikkate değerdir. Avrupa Mahkemesi uygulamalarında da görüldüğü üzere, bu kadar iç içe geçmiş olan ve ilişki düzeyi yüksek olan hakların eşsiz birlikteliği, elbette ki siyasi partilere yönelik müdahalelerin en üst ciddiyetle ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bunun doğal sonucu olarak, siyasi partilere yönelik müdahalelerin, yasallık, orantlılık ve demokratik gereklilik prensipleri ile örtüşmesi gerekmektedir. Sınırlı olarak kendilerine bahşedilen takdir yetkisi ışığında, taraf devletler, siyasi partilere yönelik sınırlandırmalar için çok açık deliller sunma yükümlülüğü altındadır. Sınırlandırma aynı zamanda, zorlayıcı toplumasal ihtiyaç için orantısal bir cevap niteliğinde de olmalıdır.Şüphesiz, siyasi partiler, yasal kontrollerden bağışık değildir. Ama yine de, İHAM içtihatları gereğince, herhangi bir Sözleşmeci devlet, demokratik toplumda gerekli olarak nitelendirilebilecek hususları aşamaz. Bu bağlamda, Mahkeme'nin değerlendirmesi, siyasi partilerin gerçek amaçlarını saptamaya odaklanmaktadır.Sözleşme içtihatlarında, toplumu tahrik ifadesi gibi demokrasiyi hedef alan eylemlerin varlığı şikâyet edilen müdahaleyi de haklı hale sokabilecektir.Bu bağlamda, bu tezde, ?militan demokrasi?nin korunmasının ne dereceye kadar, siyasi partilerin, özellikle 11'inci madde bağlamında sahip olduğu örgütlenme hürriyetine üstün tutulabileceği yolundaki zor soruya odaklanıldığı burada vurgulanmalıdır.Bu çalışmada aynı zamanda, Avrupa Mahkemesinin, demokrasi ve onun prensipleri hakkında sınırlı kalmış ve eksik tanımlamalarını yenilemesi gerektiği sonucuna da ulaşılacaktır. Bu yapılırken, şüphesiz, 11'inci madde jürisprüdansının değerlendirilmesi, bu çalışmanın merkezinde yer alacaktır.

Abstract:
The exercise of the right to freedom of association through activites and workings of political parties is one of very basic foundations of democracy. Indeed, political parties accords individuals to form a legal entity to protect their own common interests and to achieve their common objectives. This entity also provides them with participating political life. In view of its paramount importance, Article 11 of the European Convention on Human Rights is interpreted to cover political parties by the European Court of Human Rights.It is significant that the exercise of the right to association in political parties generally coincides with the exercise of the right to assembly, free election and free expression. The unique combination of these interrelated rights requires that any interference with political parties should be used in utmost seriousness, as confirmed by the practice of the European Court. It follows that any sanction against political parties should be consistent with the principles of legality, proportionality and democratic necessity. In the light of the very restricted margin of discretion given to them, Contracting States are under an obligation to advance clear evidence for any limitation on the rights of political parties. This limitation should also constitute a proportionate response to a pressing social need.Undoubtedly, the political parties are not free from legal control. Nonetheless, under the case-law of the Court, any Contracting State can not exceed the limits of what may be deemed necessary in a democratic society. In this context, the Court?s evaluation has been centred on finding genuine aims of political parties. The presence of any activity undermining democracy such as inflammatory speech can justify the interference complained of according to the Convention jurisprudence. It should be pointed out in this connection that this dissertation focuses on the tricky question of how far the protection of `militant democracy? can take precedence over the right of political parties to associate freely, especially within the context of Article 11.This work will also conclude that the European Court must renew its restricted and unsufficient definition of democracy and basic democratic values. In so doing, undoubtedly consideration of the jurisprudence of Article 11 will lie at the heart of this thesis.