Duygusal emeği yordayan faktörler: Psikolojik iyi oluş, lider üye etkileşimi ve işe bağlılık
The antecedents of emotional labor: Psychological well-being, leader member exchange and work engagement
Yazar: DÖNE FEYZA CANKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ZAFER GÜNEŞ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Duygusal emek = Emetional labor ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Öğretmenler = Teachers ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin çeşitli demografik özellikleri göz önünde
bulundurularak duygusal emek, psikolojik iyi oluş, lider-üye etkileşimi ve işe
bağlılık düzeylerini belirlemek ve duygusal emek ile diğer değişkenler arasındaki
ilişkiyi belirlemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir.
Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Bağcılar ilçesinde bulunan ilkokul, ortaokul ve
lise düzeylerindeki devlet okullarında görev yapan 332 öğretmen
oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamada araç olarak, kişisel bilgi formu,
"Duygusal Emek Ölçeği", "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği", "Lider-Üye Etkileşimi
Ölçeği" ve "İşe Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken standart
sapma, aritmetik ortalama, t testi, ANOVA testi, korelasyon ve regresyon
analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın neticesinde, öğretmenlerin duygusal emek
düzeyleri orta, psikolojik iyi oluş, lider-üye etkileşimi ve işe bağlılık düzeyleri
yüksek olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerde duygusal emek alt boyutlarından
yüzeysel rol yapmanın cinsiyet ve kıdem yılına göre, doğal duyguların ise yalnızca
cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna erişilmiştir. Duygusal emeğin
medeni durum, yaş, okul türü ve eğitim değişkenleri açısından istatiksel olarak
anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin psikolojik iyi oluş
düzeyleri için demografik değişkenler açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark
bulunmamıştır. Öğretmenlerin lider üye etkileşimlerinin cinsiyet ve okul türü
değişkenlerine göre farklılaştığı ancak medeni durum, kıdem yılı, yaş ve eğitim
değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin işe bağlılık düzeylerinin kıdem yılı değişkenine göre
farklılaştığı bununla birlikte cinsiyet, medeni durum, yaş, okul türü ve eğitim
değişkenleri açısından istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği
görülmüştür. Duygusal emeğin alt boyutlarından; yüzeysel rol yapma ile lider üye
etkileşimi arasında, derinlemesine rol yapma ve doğal duygular ile psikolojik iyi
oluş, lider üye etkileşimi ve tüm alt boyutlarıyla birlikte işe bağlılık arasında pozitif
yönde, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan
çoklu regresyon analizi sonucunda psikolojik iyi oluş ve işe bağlılığın duygusal
emeği anlamlı şekilde yordamadığı, lider üye etkileşiminin ise duygusal emeği
anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Lider üye etkileşiminin duygusal emeğin
%8'ini açıkladığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Duygusal Emek, Lider Üye Etkileşimi, Psikolojik İyi Oluş, İşe
Bağlılık, Okul, Öğretmen

Abstract:
The aim of this study is to determine the levels of emotional labor, psychological
well-being, leader-member exchange and work engagement, and to reveal the
relationship between emotional labor and other variables by considering the various
demographic characteristics of teachers. The research was designed in relational
screening model. The sample of the study consists of 332 teachers working in public
schools at elementary, secondary and high school levels in Bagcilar district of
Istanbul. In the research, personal information form, "Emotional Labor Scale",
"Psychological Well-Being Scale", "Leader-Member Exchange Scale" and "Work
Engagement Scale" were used as data collection tools. Standard deviation, arithmetic
mean, t test, ANOVA test, correlation and regression analysis were used in the
analysis of the data. As a result of the research, while the emotional labor levels of
the teachers were determined as moderate, psychological well-being, leader-member
exchange and work engagement levels were high. It has been concluded that one of
the sub-dimension of emotional labor which is surface acting shows a significant
difference according to gender and seniority year, and another sub-dimension which
is genuine emotion differs only by gender. It was observed that emotional labor did
not show a statistically significant difference in terms of marital status, age, school
type and education variables. Moreover, there was no statistically significant
difference in terms of demographic variables for psychological well-being levels of
teachers. It was observed that leader-member exchange of teachers differed
according to gender and school type variables but did not show a statistically significant difference in terms of marital status, seniority, age and education
variables. It has been observed that teachers' level of work engagement varies
according to the seniority year variable, but it does not show a statistically significant
difference in terms of gender, marital status, age, school type and education
variables. It has been concluded that there is a positive, low-level relationship
between one of the sub-dimensions of emotional labor which is surface acting and
leader-member exchange and other subdimensions which are deep acting and
genuine emotion and psychological well-being, leader-member exchange and work
engagement with all its sub-dimensions. In addition, as a result of multiple regression
analysis, while psychological well-being and work engagement did not significantly
predict emotional labor, leader-member exchange significantly predicted it. It was
determined that the leader-member interaction explained 8% of emotional labor.

Key Words:Emotıonal Labor, Leader Member Exchange, Psychologıcal Well-
Being, Work Engagement, School, Teacher