Antalya Eğitim Araştırma Hastanesı Acil Servisi'ne başvuran kuduz şüpheli hayvan temaslı hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patient with rabies suspected animal exposure presented to Antalya Research and Education Hospital's Emergency Service
Yazar: MEHMET AKİF KARADAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FEVZİ YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Antalya = Antalya ; Halk sağlığı = Public health ; Kuduz = Rabies ; Kuduz aşısı = Rabies vaccine ; Kuduz virüsü = Rabies virus ; Profilaksi = Prophylaxis

Özet:
Amaç: Kuduz tüm dünyada yaygın bir enfeksiyon hastalığıdır. Özellikle geri
kalmış ve gelişmekte olan ülkelerde önemli mortalite nedenlerinden biridir. Dünyada
3.3 milyardan fazla insan kuduz açısından riskli bölgede yaşamaktadır. Dünyada kuduz
nedenli insan ölümleri tahmini yıllık 26,400-61,000 arasındadır. Ülkemizde de yaklaşık
yılda 180.000 kuduz riskli hayvan teması bildirimi yapılmakta olup yılda ortalama 1-2
kuduz vakası görülmektedir. Kuduz Afrika ve Asya'da çoğu vaka öncelikle köpeklerden
kaynaklanırken, Amerika da ise yarasa temasından kaynaklanmaktadır. Avrupa
ülkelerinde yabani hayvan kuduzu toplam kuduz olaylarının % 12'si iken ülkemizde bu
oran % 1.6 dolaylarındadır. Türkiye kuduzunun % 98.4'ü evcil hayvan kuduzudur.
Hastalık iki ana formda görülür: Olguların %80'inde görülen, ajitasyon atakları
ve sıklıkla hidrofobi ve aerofobi ile karakterize ensefalitik (şiddetli) form ve gevşek kas
güçsüzlüğü ile karakterize paralitik (sessiz) form. Etkili bir tedavisi yoktur. Bir kere
klinik olarak kuduz semptomları gelişirse ölüm kaçınılmazdır. Bu yüzden, uygun yara
bakımının yanında derhal başlanan potent hücre kültürü veya saflaştırılmış embriyonlu
yumurta aşısı ve kuduz immünglobulini ile profilaksi önem kazanmaktadır. Bu
çalışmada,ülkemiz için önemli bir halk sağlığı sorunu olan kuduz ve dolayısı ile kuduz
şüpheli temas olgularında profilaksisinin önemini belirtmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada acil servise 2016 yılı içerisinde Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kuduz şüpheli hayvan
teması nedeniyle gelen 3455 hastanın demografik özelliği ve temasın şekli, temas eden
hayvanın özellikleri, yapılan profilaksi, profilaksinin tamamlanma durumu, retrospektif
olarak incelenmiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel
analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 20.0
programı kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken niteliksel verilerin
karşılaştırılmasında Pearson Chi- Square, One samples ve İndepentend samples T
testinde yararlanılmıştır. Tanımlayıcı veriler frekans ve % ile ifade edildi p < 0.05
değeri istatiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Toplam 3455 hastanın 1454' ü (%42.1) kadın, 2001' i (%57.9) erkek
ve hastaların yaş ortalaması 26,99 ± 19,905 (min 1, max 92 yaş) yaş idi. Yaş dağılım
tablosu incelendiğinde bebeklik dönemi (0-2 yaş) 168 hasta ile % 3.9, çocukluk dönemi
(3-11 yaş) 867 hasta ile 25.1, ergenlik dönemi (12-18 yaş) 413 hasta ile % 12, gençlik
dönemi (19-30 yaş) 663 hasta ile %19.2, yetişkinlik dönemi (31-65 yaş) 1210 hasta ile
%35 ve yaşlılık dönemi (65-+ yaş) hasta ile % 3.9 olarak dağılım göstermiştir. 84
(%2.4) hasta profilaksi gerektirmediği için aşı takvimine alınmamıştır. 780 (%22.5)
hastaya 2-1-1 şeması, 2059 (%59.5) hastaya 4 doz şeması, 235 (%6.8) hastaya 5 doz aşı
şeması uygulanmıştır. 1693 (%49) hastaya immunoglobulin (IG) yapılmıştır. 1848
(%53.4) hastaya tetanoz profilaksisi yapılmıştır. Kuduza karşı bağışıklanma ihtiyacı
olup hastaneye başvuru yapan hastaların mevsimsel dağılım tablosu incelendiğinde, kış
mevsimde %19.4 ile 671 hasta, sonbahar mevsiminde % 25.4 ile 878 hasta, ilkbahar
mevsiminde %25.5 ile 880 hasta, yaz mevsiminde ise %29.7 ile 1026 hasta başvuru
yapmıştır.
Sonuç: Bölgemizde kuduz riskli temas önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kuduz
şüpheli hayvan teması acil bir durumdur. Kuduz uygun yara bakımı ve uygun profilaksi
ile %100 önlenebilir.
Anahtar kelimeler: Kuduz; Temas Sonrası Proflaksi; Toplum Sağlığı

Abstract:
Background and Aim: Rabies is a common infectious disease all over the
world. It is one of the major causes of mortality, especially in underdeveloped and
developing countries. In terms of rabies, more than 3.3 billion people in the world live
in the area of risk. Estimates of rabies-related human deaths in the world are in the
range of 26,400 to 61,000 per year. In our country, approximately 180.000 rabies
suspected animal contact are reported annually, and 1-2 rabies cases are observed on
average annually. The most rabies cases originate from dogs in Africa and Asia, while it
is due to the bat contact in the Americas. While wild animal rabies account for 12% of
all rabies cases in European countries, this rate is around 1.6% in our country. 98.4% of
rabies in Turkey is domestic animals.
The disease is clinically divided in two main forms: Encephalitic (severe) form
that often characterized by hydrophobia and aerophobia and agitated attacks which are
seen in 80% of cases and paralytic (quiescent) form characterized by flask muscle
weakness. There is no effective treatment. Once clinical signs of rabies develop, death is
inevitable. Therefore, prophylactic treatment with potent cell culture or purified
embryonated egg vaccine and rabies immunoglobulin are important as well as
appropriate wound care.
In this study, it was aimed to indicate that rabies suspected animal contact cases
is an important public health problem for our country and that the prevalence of rabies
disease pre- and post- exposure prophylaxis is important.
Materials and Methods: In this study, the demographic characteristics of 3455
patients who presented to emergency service of Sağlık Bilimleri Üniversty Antalya
Training and Research Hospital due to rabies suspected animal exposure in 2016 were
examined retrospectively. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows
20.0 program for statistical analyzes was used to evaluate the findings. In order to
evaluate study data, Pearson Chi- Square, One samples and Indepentend samples T test
were used to compare qualitative data. The descriptive data were expressed as
frequency and % also p <0.05 considered statistically significant
Results: 1454 (42.1%) of total 3455 patients were female, 2001 (57.9%) were
male and the mean age of the patients was 26.99 ± 19.905 years (min 1 max 92 years).
When the age distribution table was examined, it was found that infantile period (0-2)
with 168 patients was 3.9%, childhood (3-11) with 867 patients was 25.1, adolescence
period (12-18) with 413 was 12%, the youth period (19-30) with 663 patients was
19,2%, the adulthood period (31-65) with 1210 patients was 35% and the old age period
with 65- + patients was 3.9%. 84 (2.4%) patient didn't required prophylaxis were not on
the vaccination schedule. 2-1-1 vaccination schemes were applied to 780 (22.5%), 4
dose to 2059 (59.5%) and 5 dose to 235(6.8%) patients. Immunglobulin (IG) were
injected to 1693 (49%) patients. Tetanus prophylaxis was performed on 1848 (53.4%)
patients. When the seasonal distribution chart of the patients who need immunization
against the rabies is examined, 671 patients with 19.4% in winter were applied, 878
patients with 25.4% in autumn, 880 patients with 25.8% in spring, 1026 patient with
29.7% in summer.
Conclusions: In our region, rabies risky contact is an important public health
problem. The animal suspected with rabies contact is an emergency situation. Rabies
can be prevented 100% with proper wound care and appropriate prophylaxis.
Keywords: Rabies; Post exposure prophylaxis; Community Health