Bir gösteri toplumu gerçekliği olarak fenomen anneler: Sosyal medyada ilgi gören annelik hesapları üzerine bir değerlendirme
Phenomenal mothers as a reality of performance society: An evaluation on maintenance accounts recognized in social media
Yazar: KADRİYE DOĞANAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ŞAHİN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Fenomenler = Phenomenons ; Gösteri toplumu = Spectacle society ; Gözetim toplumu = Surveillance society ; Sosyal medya = Social media ; Tüketim = Consumption ; Tüketim toplumu = Consumption society

Özet:
Günümüz toplumlarını ele aldığımızda, kendilerine modernitenin farklı bir aşamasını
yaşamalarından ötürü, geç modern toplumlar demek mümkündür. Geç modern toplumların da
en temeldeki özelliği, 'gelenek ötesi' hallerden ötürü, gelenek ötesi yaşayan bireyleri var etmiş
olmasıdır. 'Gelenek ötesi' bireyler, gündelik pratiklerinde tüm gelenekleri bir kenara bırakarak,
yaşamlarını gelecek temelli inşa etmektedir. Gündelik hayatın merkezine yerleşen bu gelecek
teması beraberinde de her türden tecrübenin anlamını yitirdiği bir takım içerimler edinmektedir.
Bu çalışma kapsamında, gelenek ötesi bir durumu temsil eden ve gösteri toplumu adına önemli
misyonlar edinen sosyal medyadaki 'fenomen anneler' ve annelik hesapları ele alınacaktır. Geç
modern zamanlarda yeni bir etkileşim alanı olarak ortaya çıkan sosyal medya ağları, bireylerin
kamusal değerler edinen imajlar çerçevesinde daha fazla görünür olmalarına uygun bir zemin
sunmaktadır. Bu durumun bir çıktısı olarak tezin kapsamında irdelenecek olan sosyal medya
hesapları Instagram'da popüler olan annelerin hesaplarının incelenmesi üzerinden
sürdürülecektir. Bu mecradaki takip kapasitesi en yoğun olan fenomen annelik hesapları da
gözetimsel boyutları da merkeze konularak irdelenmeye çalışılmışlardır. Görünürlükleri ve
takipçi sayısı oldukça yüksek olan bu türden annelik hesapları eriştikleri mecradan ciddi
anlamda gelir de elde etmektedir. Bu sebeple de artık tüketim toplumu bağlamında inşa
edilemekte olan imajların takibi yeni bir platform olarak önemli bir piyasa gerçekliğine
dönüşmektedir. Hal böyle olunca da geleneksel annelik koşullarından çok uzakta bir deneyime
dönüşen yeni annelik formları bir kamusal görünürlük kazanmış olmaktadır.
Bu çalışmada sosyal medyada fenomen olan annelerin, bir gösteri toplum ürünü olarak,
anneliğin tarihsel temellerinden uzaklaşarak, nasıl bir sosyal medya deneyimine dönüşebildiği
araştırılacaktır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı; moderniteyle birlikte değişen annelik
olgusu ve bunun bir çıktısı olarak geç modern anneik deneyiminin sosyal medyadaki
görünürlüğü ve anneliğin bu sayede nasıl yeniden düzenlenebildiği fenomen anneler üzerinden
ortaya konulmaya çalışılacaktır. Sosyal medyada takipçi sayıları itibariyle ilgi gören bu türden
annelik hesaplarının tüketim, gösteri, ve gözetim esaslı olarak da incelenmesi yeni annelik
pratiklerinin içeriklerini irdeleyebilmek adınadır. Bu nedenle de böylesi analizler adına,
modernitenin katmanlı bir okuması yapılarak, anneliğin tarihsel temelleri incelenecektir.
Anneliğin geç modern bağlamıyla yaşadığı dönüşüm, onun gösteri toplumunda ortaya
koydukları üzerinden anlamlandırılmaya çalışılacaktır. Araştırmanın yöntemi olarak nitel
araştırma yöntemi kulanılacak olup, veri analizi adına da doküman analizi tekniği 
9
kullanılmıştır. Analizlere konu edilen dokümanlar, takipçi sayıları en yoğun olan 17 sayıdaki
'fenomen annelik' hesaplarının Eylül 2020- Temmuz 2021 tarihleri arasındaki paylaşımlarının
ve oluşturduğu etkileşimlerinin derlenmesiyle oluşturulmuştur. Elde edilen dokümanların
ürettiği veriler ise (söylemler ve görseller) göstergebilimsel analizler ve söylem analizleri
vasıtasıyla irdelenerek anlamlandırılmaya çalışılmışlardır.
Anahtar Kelimeler: Geç modernite, sosyal medya, fenomen anneler, gösteri toplumu,
gözetim, tüketim

Abstract:
When we deal with nowadays societies, it is possible to call them late modern societies as
they live a different kind stage of modernity. The basic feature of late modern societies is its
creating individuals who live beyond traditions upon its "beyond tradition" conditions. "Beyond
tradition" individuals construct their lives future based leaving all customs in their daily
practices. This future theme which locates at the centre of the life get a set of intensions with a
lose meaning of all kinds of experiences. Within this study, "phenomenon mothers" in social
media which represents a beyond tradition situation and has important missions on behalf of
"show society" will be analyzed also with motherhood accounts. Social media networks which
came up as a new interaction field in late modern times make it possible for individuals to
become more visible within the scape of images which have public values. As an output of this
situation analyzing social media accounts which are studied within this theis will be done
through accounts of popular mothers in Instagram. Phenomenon motherhood accounts which
have an intense capacity of followers are tried to be studied by putting supervisory dimensions
in the center. These kinds of motherhood accounts which have high visibility and number of
followers generate a substantially income from these areas. Therefore following images which
are constructed in the context of consumption society turns into a marketing reality as a new
platform.Under these circumstances new motherhood forms which are turned into an
experience falling apart traditional motherhood get a public visibility.
In this survey it will be studied how mothers who are phenomenon in social media as a
product of show society turn into a social media experience falling apart from historical basis
of motherhood. In this context the main purpose of the survey to present the fact of changing
motherhood within modernity and as an output of this, the visibility of motherhoodin social
media and how the motherhood is re-arranged by using phenomenon mothers. The studying of
these kinds of motherhood accounts in social media which attract attention by the number of
followers is essentially on behalf of studying new motherhood practices through consumption,
show and observance . Therefore, for these kinds of analysis, historical basis of motherhood
will be studied through extensive reading of modernity. The transformation of motherhood in
the context of late modern stage, will be studied to make sense of motherhood by way of its
exhibition in show society. As method of the study qualitative research will be used and as a
data analysis, document analysis is used. The documents discussed within the analysis ara
created by compiling sharings and interactions of 17 "phenomenon motherhood" accounts 
11
which have intensive number followers between the dates September 2020 and July 2021. The
data produced by the abtained documents (discourses and visuals)bis tried to make sense of by
studying semiology analysis and discourse analysis.
Key Words: Late modernity, social media, phenomenon mothers, show society,
observance, consumption