Çok kriterli karar verme yöntemleriyle performans ölçümü: Süpermarket sektöründe bir uygulama
Measuring performance with multi-criteria decision-making methods: An application in the süpermarket sector
Yazar: FATMA MİNA MIZRAKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İZZETTİN HAKAN KARAÇİZMELİ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Süpermarketler = Supermarkets ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İstatistiksel analiz = Statistical analysis

Özet:
Bu çalışmada süpermarket sektöründe hizmet veren bir zincir marketin üç marketinde performans ölçümü yapılmıştır. Performans ölçümü 2016-2020 yılları arasındaki alınan veriler doğrultusunda yapılmıştır. Marketlerden kira maliyeti, çalışan maliyeti, fire tutarı, enerji maliyeti, satış geliri, satın alma gideri ve satış alanı gibi veriler alınmış, performans ölçme bu kriterler baz alınarak yapılmıştır. Veriler grafiksel analiz yöntemleriyle ve istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Verilerin grafiksel ve istatistiksel olarak analiz edilmesiyle marketlerin performanslarını bir bütün olarak değerlendirebilmek mümkün olmamaktadır. Bu nedenle farklı bir yöntem kullanılması gerekmektedir. Bu noktada, çok kriterli karar verme yöntemleri faydalı teknikler olarak ön plana çıkmaktadır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinin birden fazla alternatifi bir arada birçok kriterle beraber değerlendirmek için iyi bir performans ölçme yöntemi olacağı düşünülmüştür. Öncelikle kriterler arasındaki önem düzeyini belirlemek için çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Entropi yöntemi kullanılmıştır. Entropi yöntemiyle kriterler ağırlıklandırılmış ve kira maliyetinin ağırlığı en fazla olmuştur. Daha sonra belirlenen kriter ağırlıklarına göre yine çok kriterli karar verme yöntemlerinden Vikor, Aras ve Moora yöntemleri kullanılarak üç marketin performansları değerlendirilmiştir. Uygulanan yöntemler ile değerlendirme yapıldığında en iyi performansı gösteren marketin üç yöntemde de aynı olduğu görülmüştür. Marketlerin performansları değerlendirilmiş olup iyileştirme çalışmaları için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, performance measurement was made in three markets of a chain market serving in the supermarket sector. Performance measurement was made in line with the data received between 2016-2020. Data such as rental cost, employee cost, waste amount, energy cost, sales income, purchasing expense and sales area were obtained from the markets, and performance measurement was made based on these criteria. Data were evaluated using graphical analysis methods and statistics. It is not possible to evaluate the performance of the markets as a whole by analyzing the data graphically and statistically. Therefore, a different method must be used. At this point, multi-criteria decision making methods come to the fore as useful techniques. It is thought that multi-criteria decision-making methods will be a good performance measurement method to evaluate more than one alternative together with many criteria. First of all, the Entropy method, which is one of the multi-criteria decision-making methods, was used to determine the level of importance between the criteria. The criteria were weighted with the entropy method and the weight of the rental cost was the highest. Then, the performances of three markets were evaluated by using the Vikor, Aras and Moora methods, which are among the multi-criteria decision making methods, according to the criteria weights determined. When evaluated with the applied methods, it was seen that the market with the best performance was the same in all three methods. The performances of the markets were evaluated and suggestions were made for improvement studies.