Matematik öğretiminde problem çözme ortamlarının lise öğrencilerinin üstbilişsel becerilerine etkisi
The effect of problem solving environments on high school students' metacognitive skills in mathematics teaching
Yazar: MEHMET YUSUF KILINÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ERDURAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
Matematik eğitiminde üstbilişin ayrı bir önemi vardır. Öyle ki üstbiliş 1970'li yılların sonundan itibaren araştırma konusu olmuş ve birçok araştırmacı bu kavram üzerine çalışmalarda bulunmuştur. Bu araştırmanın amacı matematik öğretiminde problem çözme ortamlarının lise öğrencilerinin üstbilişsel becerilerine etkisini incelemektir. Araştırma nitel araştırma desenlerinden aksiyon araştırmasıyla yapılmıştır. İstanbul İlinde bulunan bir Anadolu Lisesi'ndeki 16 kişilik öğrenci grubu ile çalışılmıştır. Araştırma için öğrencileri üstbilişsel açıdan değerlendirebilecek çalışma kâğıtları hazırlanmasına karar verilmiştir. Bu çalışma kâğıtları hazırlanırken öğrencilerin üstbilişsel beceri düzeyine katkı sağlayacağı düşünülen problemlere odaklanılmıştır. Ayrıca iki ayrı uzman görüşüne başvurulmuş ve çalışma kâğıtlarının öğrenci düzeyine uygunluğu, araştırmanın amacına uygunluğu gibi konularda geri bildirimler alınmıştır. Bunların dışında araştırma boyunca öğrencilerin günlük tutmaları istenmiştir. 
Uygulama sürecinde ilk olarak öğrenciler için hazırlanan "Ölçme Değerlendirme Problemleri" uygulanmıştır. İşlenecek dersler için 4 hafta süre ayrılmıştır. Bu uygulama 3 problem için birer ders saati ve geri kalan 10 problem için toplam 5 ders saati sürede yapılmıştır. Sürecin sonunda "Ölçme Değerlendirme Problemleri" yeniden uygulanmıştır. Daha sonra öğrencilerin tuttuğu günlükler ve çalışma kâğıtları incelenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler ışığında lise öğrencilerinin problem çözme ortamlarında üstbilişsel beceri seviyesinin gelişimi olumlu yönde tespit edilmiştir. Alan yazındaki benzer araştırmalar incelendiğinde özellikle lise düzeyinde var olan araştırmaların sayısı oldukça azdır. Bu sebeple üstbilişsel becerinin gelişimi üzerine benzer araştırmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Metacognition has a special importance in mathematics education. So much so that metacognition has been the subject of research since the late 1970s and many researchers have worked on this concept. The aim of this study is to examine the effects of problem solving environments on the metacognitive skills of high school students in mathematics teaching. The research was conducted with action research, one of the qualitative research designs. It was studied with a group of 16 students in an Anatolian High School in Istanbul. For the research, it was decided to prepare worksheets that could evaluate students metacognitively. While preparing these worksheets, the focus was on the problems that are thought to contribute to the metacognitive skill level of the students. In addition, the opinions of two different experts were consulted and feedback was received on the suitability of the worksheets for the level of the student and their suitability for the purpose of the research. Apart from these, students were asked to keep a diary throughout the research.
In the application process, "Assessment and Evaluation Problems" prepared for the students were applied first. 4 weeks are allocated for the courses to be taught. This application was made for one lesson for 3 problems and a total of 5 lesson hours for the remaining 10 problems. At the end of the process, "Assessment and Evaluation Problems" were applied again. Then, the diaries and worksheets kept by the students were examined. In the light of the data obtained in the study, the development of the metacognitive skill level of high school students in problem solving environments was positively determined. When similar studies in the literature are examined, the number of studies especially at high school level is very few. For this reason, there is a need for similar studies on the development of metacognitive skills.