Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran hastalarda subjektif sağlık şikayetleri ve yorgunluk seviyelerinin karşılaştırılması
Comparison of subjective health complaints and fatigue levels in patients admitting to Ankara University Faculty of Medicine department of family medicine polyclinics
Yazar: AHMED HARUN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SELDA TEKİNER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Hasta şikayetleri = Patient complaints ; Somatik semptomlar =   ; Tıbben açıklanamayan semptomlar = Medically unexplained symptoms ; Zihinsel yorgunluk = Mental fatigue

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran hastaların subjektif sağlık şikayetleri ve yorgunluk seviyelerinin belirlenip sosyodemografik faktörler ile ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca hastalardaki farklı sistemlere ait subjektif sağlık şikayetlerinin yorgunlukla ilişkisi araştırılmak istenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 22 Mayıs 2024 - 6 Haziran 2024 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran gönüllü hastalar üzerinde kesitsel bir araştırma olarak yürütüldü. Polikliniğe başvuran, gönüllü 18 yaş ve üstü hastalara başvuru sebeplerine bakılmaksızın araştırmacılar tarafından hazırlanan bir anket formu uygulanmış olup subjektif sağlık şikayetleri "Subjektif Sağlık Şikayetleri Ölçeği" ile yorgunluk seviyeleri "Chalder Yorgunluk Ölçeği" kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 238 hasta katılmış olup 158 anket değerlendirmeye alınmıştır. Bunların 99'u (%62,7) kadın, 59'u (%37,3) erkektir. Katılımcıların yaş dağılımına baktığımızda 18-24 yaş arası 62 (%39,2), 25-34 yaş arası 50 (%31,6) katılımcılar büyük çoğunluğu oluşturmaktadır. Subjektif sağlık şikayetleri arasında en sık kas-iskelet sistemi (%93) ve psödonörolojik (nörolojik) şikayetler (%91,8) görülürken bunları sırasıyla gastrointestinal sistem (GİS) şikayetleri (%63,3), soğuk algınlığı semptomları (%62), alerjik şikayetler (%37,3) izlemiştir. Katılımcıların %35,4'ü yorgunken (Chalder skoru≥12) %64,6'sı yorgun değildi (Chalder skoru<12). Kadınlar, erkeklere kıyasla daha yüksek yorgunluk skorları ve daha sık subjektif şikayetler bildirmiştir. Subjektif şikayetler ile yorgunluk arasındaki ilişkiye bakıldığında şiddetli kas iskelet sistemi şikayetleri ve psödonörolojik şikayetleri olanların %45'inde yorgunluk saptanmış olup yorgunluk ile bu şikayetler arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Şiddetli gastrointestinal sistem şikayetleri olan hastaların %44,4'ünde yorgunluk varken bu şikayetler ile yorgunluk arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p=0,054). Şiddetli alerjik şikayeti olanların %48,3'ünde ve şiddetli soğuk algınlığı semptomları olanların %40,8'inde yorgunluk görülse de bu istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,11, p=0,71).
Sonuç: Subjektif sağlık şikayetleri ve yorgunluk, bireylerin günlük yaşamlarını önemli ölçüde etkilemekte ayrıca birinci basamak hekimlerine başvurularının sık sebepleri arasındadır. Özellikle kadınlarda ve belirli yaş gruplarında bu şikayetler daha belirgindir. Kas iskelet ve psödonörolojik şikayetleri olan hastalarda yorgunluk oranlarının da arttığı gösterilmiştir. Bu çalışma özellikle aile hekimlerinin hastalarını değerlendirirken semptomları bir bütün olarak ele alıp klinik pratiklerinde multidisipliner bir yaklaşım benimsemeleri konusunda faydalı olacaktır.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the subjective health complaints and fatigue levels of patients visiting Family Medicine Outpatient Clinics and to reveal their relationship with sociodemographic factors. Additionally, the relationship between subjective health complaints of different systems and fatigue in patients was intended to be investigated.
Material and method: This cross-sectional study was conducted between May 22, 2024, and June 6, 2024, at Ankara University Faculty of Medicine Family Medicine Outpatient Clinics. A questionnaire prepared by the researchers was administered to voluntary patients aged 18 and over, regardless of their reasons for admission. Subjective health complaints were assessed using the "Subjective Health Complaints Scale," and fatigue levels were evaluated using the "Chalder Fatigue Scale."
Results: A total of 238 patients participated in our study, and 158 questionnaires were included in the evaluation. Of these, 99 (62.7%) were women, and 59 (37.3%) were men. Looking at the age distribution of the participants, the majority were in the 18-24 age group with 62 (39.2%) participants, followed by the 25-34 age group with 50 (31.6%) participants. Among subjective health complaints, musculoskeletal system complaints (93%) and pseudoneurological (neurological) complaints (91.8%) were the most common, followed by gastrointestinal system (GIS) complaints (63.3%), cold symptoms (62%), and allergic complaints (37.3%). While 35.4% of the participants were fatigued (Chalder score ≥12), 64.6% were not fatigued (Chalder score <12). Women reported higher fatigue scores and more frequent subjective complaints compared to men. When examining the relationship between subjective complaints and fatigue, 45% of those with severe musculoskeletal and pseudoneurological complaints were found to be fatigued, and the relationship between fatigue and these complaints was statistically significant (p<0.001). Among patients with severe gastrointestinal system complaints, 44.4% were fatigued, but no significant relationship was found between these complaints and fatigue (p=0.054). Fatigue was observed in 48.3% of those with severe allergic complaints and in 40.8% of those with severe cold symptoms, but these were not statistically significant (p=0.11, p=0.71).
Conclusion: Subjective health complaints and fatigue significantly affect individuals' daily lives and are also among the common reasons for visiting primary care physicians. These complaints are particularly more pronounced in women and certain age groups. It has been shown that fatigue rates are also increased in patients with musculoskeletal and pseudoneurological complaints. This study will be especially useful for family physicians to evaluate patients' symptoms as a whole and adopt a multidisciplinary approach in their clinical practice.