Doğum sonrası erken dönemde anne sütü danışmanlığının ilk 6 ayda sadece anne sütüyle beslenme üzerine etkisi
Effect of postnatal early lactation consultation on exclusive breastfeeding in the first 6 months
Yazar: FİRDEVS KÜTAHYALIOĞLU
Danışman: UZMAN MUHARREM BOSTANCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bebeklerin ilk altı aya kadar yalnızca anne sütüyle beslenmesinin en doğru başlangıç olduğu bilinmektedir. Ancak, literatür incelendiğinde, emzirmenin ve anne sütunun öneminin bu denli yüksek olmasının bilinmesine rağmen uygulamada ve sürdürülebilirlikte sorunların olduğu da görülmektedir. Bu araştırma ile, annelere en erken dönemde, bireysel, yüz yüze, uygulamalı, uzmanın uygun gördüğü sıklıkta, emzirme danışmanlığı verilerek; yenidoğanların özellikle ilk 6 ayları boyunca sadece anne sütü ile beslenme oranlarının artırılması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Çocuk Poliklinik, Çocuk Acil Servisi ve Çocuk Servislerine çocuklarını getiren anneler ile Temmuz 2023 ve Mart 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma tek merkezli prospektif kohort çalışması olarak uygulanmıştır. Planlanan çalışmanın kontrol grubunu emzirme danışmanlığını doğumdan sonraki 15-60 gün içerisinde, herhangi bir zamanda, tek seferlik eğitim alan anneler oluşturmaktadır. Deney grubu ise iki gruptan oluşmakta olup, I. deney grubundaki katılımcılar emzirme danışmanlığını doğumdan hemen sonraki ilk 15 gün içerisinde, tek sefer eğitim alan annelerdir. II. deney grubunu ise emzirme danışmanlığını doğumdan hemen sonraki ilk 15 gün içerisinde, birden fazla yüz yüze veya gerek halinde telefonla ulaşabilme şeklinde emzirme danışmanlığı hizmeti alan anne grubu oluşturmaktadır. Eğitim sonrasında 6-24 ay arasında bebeği olan annelere tanımlayıcı anket yapılmıştır.
Araştırmaya toplamda 217 anne dahil edilmiştir. Annelerin %72'si anne sütüne 3-6 ay boyunca devam ederken %26'i ise 1-3 ay boyunca devam edebilmişlerdir ve bu değişken her üç grup arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir (p<0.001). Anne sütüne devamlılığı etkileyen faktörler iki durumlu lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Bunun sonucunda anne sütüne devamlılık ile ilk 6 ay süresince emzik kullanma, biberon kullanma, annenin çalışma durumu, eş desteği alması, doğumdan sonraki ilk bir saat içerisinde emzirme, doğum şekli ve bebeğin cinsiyeti gibi değişkenler kontrol edilmiş; doğum sonrası ilk bir saatte besleme, doğum şekli ve cinsiyet dışındaki değişkenler arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Annelerin bebeklerini anne sütü ile beslemeye devamlılığını emzik kullanma (p=0.05), biberon kullanmak (p<0.001), ve eş desteğinin olmaması (p=0.01) olumsuz etkilemiştir. Erken dönem destek grubunda eğitim alan anneler mezun grubuna kıyasla 2.51 kat (p=0.006) anne sütü ile beslemeyi bırakmaya daha yatkın bulunmuştur. Geç dönem destek grubunda eğitimini alan anneler ise, mezun grubuna kıyasla 5.45 kat (p<0.001) anne sütü ile beslemeyi bırakmaya daha yatkın bulunmuştur. 
Sonuç: Emzirme danışmanlığı eğitiminin doğum sonrası ilk 15 gün içerisinde, sertifikalı sağlık profesyonelleri tarafından, annenin ve bebeğin genel özellikleri değerlendirilerek, uygun görülen yerde ve sıklıkta, yeterli zaman ayırarak uygulanması emzirme başarısını arttırıp emzirmenin sürdürülebilirliğini sağlayabilir. Çalışmamızda bu şekilde eğitim alan mezun grubunun anne sütü ile beslemeyi bırakma olasılığı %35 iken, bu oranlar erken dönem grubunda %57, geç dönem grubunda ise %75 şeklinde saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Erken dönem, emzirme danışmanlığı, anne sütü devamlılığı

Abstract:
Objective: It is known that exclusive breastfeeding of infants for up to the first six months is the best start. However, when the literature is analyzed, it is seen that although the importance of breastfeeding and breast milk is known to be so high, there are problems in practice and sustainability. This study aims to increase newborns' exclusive breastfeeding rate, especially during the first six months of life, by providing experts with face-to-face, hands-on breastfeeding counseling in the earliest period.
Materials and Method: The study was conducted between July 2023 and March 2024 with mothers who brought their children to the Pediatric Outpatient Clinic, Pediatric Emergency Department, and Pediatric Wards of Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital. The study was implemented as a single-center prospective cohort study. The control group of the planned research consisted of mothers who received one-time breastfeeding counseling within 15-60 days after birth, at any time at their convenience. The experimental group consisted of two groups: the I. experimental group included mothers who received one-time breastfeeding counseling within the first 15 days immediately after birth; the second experimental group consisted of mothers who received face-to-face breastfeeding counseling at least three times within the first 15 days immediately after birth, at any at any time they need via telephone or social media. After the training, a descriptive questionnaire was administered to mothers with infants between 6-24 months of age.
Results: A total of 217 mothers were included in the study. While 72% of the mothers continued breastfeeding for 3-6 months, 26% continued breastfeeding for 1-3 months, and this variable showed a statistically significant difference between all three groups (p<0.001). The factors affecting breastfeeding continuation were analyzed by two-state logistic regression analysis. As a result, variables such as pacifier use during the first six months, bottle use, mother's employment status, spousal support, breastfeeding within the first hour after birth, mode of delivery, and gender of the baby were controlled with breastfeeding continuation; a statistically significant relationship was found between the variables except for feeding within the first hour after birth, mode of delivery and gender. Use of pacifiers (p=0.05), use of bottles (p<0.001), and lack of spousal support (p=0.01) had a negative effect on mothers' continuity of breastfeeding. Mothers who received education in the early support group were 2.51 times (p=0.006) more likely to discontinue breastfeeding than the graduate group. Mothers who received education in the late support group were 5.45 times (p<0.001) more likely to discontinue breastfeeding compared to the graduate group. 
Conclusion: Implementation of breastfeeding counseling training by certified health professionals in the first 15 days after birth, evaluating the general characteristics of the mother and the baby at the appropriate place and frequency, and allocating sufficient time may increase breastfeeding success and ensure the sustainability of breastfeeding. In our study, while the probability of discontinuation of breastfeeding was 35% in the graduate group who received such training, it was 57% in the early period group and 75% in the late period group.
Keywords: Early period, breastfeeding counseling, breast milk continuation