İzmir tulum peyniri üretiminde yaşam döngüsü analizi ile çevresel etkilerin sürdürülebilirlik kapsamında incelenmesi
Investigation of environmental impacts within the scope of sustainability with life cycle analysis in Izmir tulum cheese production
Yazar: İPEK GÜLÇİN UYSAL
Danışman: PROF. DR. NURCAN KOCA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN ÇOLAK GÜNEŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Ana Bilim Dalı /  Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tulum peyniri = Tulum cheese ; Yaşam döngüsü = Life cycle ; İzmir = Izmir

Özet:
Dünyada sürdürülebilirlik bilinci ve sürdürülebilir gıda üretimine olan ilgi her geçen gün artmaktadır. Bu tez çalışmasında ülkemizde yaygın olarak tüketilen ve Ege Bölgesi'nde yoğun olarak üretilen İzmir tulum peynirinin üretim sürecinde Yaşam Döngüsü Analizi gerçekleştirilmiştir. Manisa iline bağlı Akhisar ilçesinde üretimine aktif olarak devam eden gerçek bir işletmede gerçekleştirilen çalışmada belirlenen sistem sınırları, çiğ sütün işletmeye kabulünden İzmir tulum peynirinin satış noktalarına dağıtımı sürecini kapsamaktadır. Tüketime hazır 1 kg İzmir tulum peyniri Yaşam Döngüsü Analizinin fonksiyonel birimi olarak kabul edilmiştir. Üretim tüm girdi ve çıktılarıyla kapsamlı olarak ele alınmış; üretimde tüketilen hammaddeler, su ve enerji (ısı ve elektrik) kullanımı ile ortaya çıkan tüm atıklar göz önünde bulundurulmuştur. Buna göre küresel ısınma potansiyeli 11,9 kg CO2eşd, asidifikasyon potansiyeli 0,178 kg SO2eşd, ötrofikasyon potansiyeli 0,0839 kg PO43-eşd, abiyotik tükenmesi (elementler) 8,61E-06 kg Sbeşd, temiz su ekotoksisitesi potansiyeli 0,37 kg DCBeşd,, insan toksisitesi potansiyeli 0,397 kg DCBeşd, ve fotokimyasal ozon oluşum potansiyeli 7,62E-03 kg C2H4eşd olarak saptanmıştır. Çiftlik aşamasında gerçekleştirilebilecek iyileştirmeler, enerji ihtiyacının biyogaz ve güneş enerjisi gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması, işletmede enerji verimliliği yüksek ekipmanlar kullanılması, çevre dostu yakıt ve soğutucu gaz türlerinin tercih edilmesi ve üretim ekipmanlarının ayarları yapılarak hammadde kayıplarının önüne geçilmesi gibi yöntemlerle İzmir tulum peyniri üretiminde çevresel etkilerin en aza indirilmesi mümkündür.

Abstract:
The awareness of sustainability and interest in sustainable food producton continues to increase day by day throughout the world. In this thesis study, Life Cycle Analysis has been carried out in the production process of Izmir Tulum cheese, which is widely consumed in our country and produced intensively in the Aegean Region. İzmir tulum cheese production line, which belongs to a real plant established in Akhisar district of Manisa province and continues its production actively, was examined in detail. The system boundaries determined in the study carried out cover the process from the acceptance of raw milk to the plant until the Izmir Tulum cheese distribution to the market. Ready-to-eat 1 kg Izmir Tulum cheese has been determined as the functional unit of Life Cycle Analysis. Production has been handled comprehensively with all inputs and outputs; raw materials consumed in production and all waste generated by water and energy (heat and electricity) have been taken into consideration. It is found that global warming potential is 11,9 kg CO2eq, acidification potential is 0,178 kg SO2eq, eutrophication potential is 0,0839 kg PO43-eq, abiotic depletion (elements) is 8,61E-06 kg Sbeq,
freshwater aquatic ecotoxicity potential is 0,37 kg DCBeq, human toxicity potential is 0,397 kg DCBeq and photochemical ozone creation potential is 7,62E03 kg C2H4eq. It is possible to minimize environmental effects of İzmir tulum cheese
production by improving onfarm acitivites, meeting energy requirements with renewable energy sources such as solar energy or biogas, using energy efficient equipments, choosing ecofriendly fuels and refrigerants and adjusting equipments
in order to prevent losses of raw materials.