Tüketici işlemlerinde sorumsuzluk kayıtları
Nonliability clauses in consumer transactions
Yazar: NESİBE NUR KIZILKAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FADIL YILDIRIM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sanayileşmenin geldiği nokta ve ticari hayatın gerekleri düşünüldüğünde tüketici sözleşmesinin güçlü tarafı olan düzenleyenler çoğunlukla formüler nitelikte, önceden hazırlanmış standart sözleşmeleri kullanmaktadır ve bu sözleşmelere sorumsuzluk kayıtları eklemektedir. Borçlu, borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesinden sorumludur. Ancak borçlunun kendi davranışından kaynaklanan sorumluluğu ve yardımcı kişilerin fiillerinden doğan sorumluluğu mevzuattaki sınırlara uyularak tamamen veya kısmen sorumsuzluk anlaşması yapılmak suretiyle sınırlandırılabilir. Tüketici işlemi niteliğindeki standart sözleşmede yer alan sorumsuzluk kayıtları, unsurları bulunması halinde haksız şart ve genel işlem şartlarına ilişkin denetime tabi olur. Bu denetimler neticesinde söz konusu sorumsuzluk kayıtlarının geçersizliği gündeme gelebilir. Ancak sorumsuzluk kayıtlarının standart sözleşmede yer alması mutlaka geçersiz sayılmasını gerektirmez. Tüketici sözleşmesindeki sorumsuzluk kayıtları, tüketiciyle müzakere edilmezse ve bu şartlar tüketici aleyhine dürüstlük kuralına aykırı olacak şekilde dengesizlik oluşturursa geçersiz olur. Geçersiz sayılan sorumsuzluk kayıtları sonrasında sözleşmede meydana gelen boşluğun nasıl doldurulacağı meselesi doktrinde tartışılmıştır. Bu tartışmalar doğrultusunda genel ifadeler içeren sorumsuzluk kayıtlarının geçersizliği neticesinde sözleşmede oluşan boşluğun doldurulması, bu kayıtların bireysel sözleşmede ve standart sözleşmede yer alması ayrımı doğrultusunda ele alınacaktır.

Abstract:
When considering the point of industrialization and the necessities of commercial life, those who regulate the consumer contract, which is the strong side, often use formulary, pre-prepared standard contracts and add nonliability clauses to these contracts. The debtor is responsible for not performing his debt wholly or properly. However, the liability arising from the debtor's own behavior and the liability arising from the acts of auxilary person can be limited entirely or partially by agreeing on a nonliability agreement, subject to the limits in the legislation. The nonliability clauses in the standard contracts of consumer transactions are subject to control with regard to unfair terms and general terms and conditions, where elements are present. As a result of these controls, the invalidity of these nonliability clauses may come to the fore. However, the fact that the nonliability clauses are present in the standard contracts does not necessarily require them to be invalid. Nonliability clauses in consumer contracts are invalid if they are not negotiated with the consumer and create an imbalance in a way that violates the principle of good faith against the consumer. The issue of how to fill the gap in the contract after the invalid nonliability clauses has been discussed in the doctrine. In line with these discussions, in case of the invalidity of general statements included in the nonliability clauses, the filling of the gap in the contract will be dealt with in the direction of whether these clauses are included in individual contracts or in standard contracts.