İyileşen COVİD-19 hastalarında yürütücü işlev fonksiyonlarının sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Comparison of executive functions in recovered COVİD-19 patients with HEALTHY controls
Yazar: CANER ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ULUS
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Kognitif bozukluklar, COVID-19 enfeksiyonunun fiziksel semptomlarının yanı sıra ortaya çıkabilecek etkilerinden biridir. COVID-19'lu hastalarda bilişsel işlev bozukluğu olabilir, ancak COVID-19 enfeksiyonunun bilişsel bozulma ile ilişkili olup olmadığı hala bilinmemektedir. Bu çalışma, iyileşen COVID-19 hastalarının yürütücü işlevlerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırmayı ve bu hastalarda yürütücü işlevlerin uyku kalitesi, emosyonel durum, yaş, hastalık şiddeti ve COVID-19 sonrası süre ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya 18-60 yaşları arasında daha önce COVID- 19 enfeksiyonu tanısı almış 25 hasta ve kontrol grubu olarak deney grubuyla cinsiyet-yaş uyumlu 25 sağlıklı birey katılmıştır. Katılımcıların yürütücü işlevleri Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET), Stroop Testi-TBAG Formu ve N-Geri Testi ile değerlendirildi. Tüm katılımcılardan Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile uyku kaliteleri, Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile depresyon, Endişe ve Anksiyete Ölçeği (EAÖ) ile anksiyete seviyeleri verileri toplandı. Bu çalışmanın sonuçlarına göre COVID-19 hastalığı geçiren ve iyileşen hastalarda yürütücü işlevler etkilenebilir. COVID-19 enfeksiyonu sonrası hastalarda uyku sorunları olabilir ve bu hastalarda yürütücü işlev bozuklukları, uyku bozuklukları ile ilişkili olabilir. Yürütücü işlevler bu çalışmada COVID-19 enfeksiyonunun klinik bulguları ile ilişkilendirilmediği için, yönetici işlevlerin hangi hastalarda bozulacağının öngörülmediğini düşünüyoruz. Bu hastaların takibinde COVID-19 enfeksiyon şiddeti ne olursa olsun yürütücü işlevler göz önünde bulundurulmalıdır.


Anahtar Kelimeler: Covid-19, Yürütücü İşlevler, Kognisyon, Uyku Kalitesi, Çalışma Belleği

Abstract:
Cognitive disturbances is one of the residual effects of COVID-19 infection besides its physical symptoms. The patients with COVID-19 may have cognitive dysfunction, but it still remains unknown whether the COVID-19 infection is associated with cognitive impairment. This study aims to compare the executive functions of recovered COVID-19 patients with healthy controls, and to evaluate the relation of the executive functions with sleep quality, emotional status, age, disease severity, and post COVID-19 duration in these patients. Twenty-five patients aged 18-60 with a previous diagnosis of COVID-19 infection and 25 gender-age matched healthy individuals as a control group participated this study. The executive functions of participants were evaluated by the Wisconsin Card Sorting Task (WCST), Stroop Test-TBAG Form, and N-back test. Data on sleep quality by Pittsburgh Sleep Quality-Index (PSQI), depression by Beck Depression Inventory (BDI), anxiety by Worry and Anxiety Questionnaire were collected in all participants. According to the results of this study, executive functions may be effected in the patients recovered from COVID-19. After COVID-19 infection patients may have sleep problems, and executive dysfunctions may be correlated with sleep disorders in these patients. Since the executive functions were not associated with clinical findings of COVID-19 infection in this study, we suggest that it is not predicted in which patients these functions will be impaired. Regardless of the COVID-19 infection severity, executive functions should be considered in the follow-up of these patients.


Keywords: Covid-19, Executive Functions, Cognition, Sleep Quality, Working Memory