Bilgi ekonomisinin büyüme ve kalkınma ile ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship of the knowledge economy with growth and development: The case of Turkey
Yazar: LALE YULDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA FEHİME AYDIN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Bilgi ekonomisi = Knowledge economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Son yıllarda yaşanan konjonktürel gelişmelerle birlikte bilgi ekonomisinin önemi giderek artmıştır. Uluslararası alanda ekonomik bir değer oluşturan ve büyümenin itici gücü olarak görülen bilgi, iktisadi etkinliklerde en değerli unsur haline gelmiştir. Ekonomik etkinliklerde bilginin etkili bir şekilde kullanımı, Bilgi İletişim Teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler ve ekonomik etkinliklerin globalleşmesi bilgi ekonomisinin oluşmasını sağlamıştır. Bilgi teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmelerle birlikte bilgi ekonomisinin oluşturduğu yeni değerler, ekonomik büyüme ve kalkınma üzerinde önemli etkilere neden olmuştur.
Tarım toplumu, sanayi toplumu ve en son olarak bilgi toplumu şeklinde tanımlanan ekonomik faktörler insanlığın ekonomik tarihinin 21.yy'a kadar geçirmiş olduğu üç önemli ekonomik değişimi tanımlamaktadır. Tarım ve sanayi toplumlarında ilk değişim sürecini açıklayan doğal kaynaklar ve fiziki sermaye ekonomik gelişimin ana faktörleri olarak kabul edilmekte ve insani yetenekler bu süreci pozitif yönden etkileyerek birer olgu olarak değerlendirilmektedir. Fakat 20.yüzyılın ikinci yarısından sonra bilgi ekonomisinin temellerinin oluşmaya başlamasıyla insani becerilerin tamamı bir sermaye olarak görülmeye başlanmıştır. Bilgi teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmeler ve bilgi ekonomisinin oluşturduğu yeni değerler ekonomik büyüme ve kalkınma üzerinde önemli değişikliklere neden olmuştur.
Bu çalışmanın temel amacı, son yıllarda sosyal ve kültürel yaşamın en önemli faktörü olan bilgi ekonomisinin ekonomik büyüme ve kalkınma ile ilişkisinin Türkiye örneği ile açıklanması ve Türkiye ekonomisinin 2002-2021 dönemi için analiz edilmesidir. Bağımlı değişken Arge harcamalarının GSYH içindeki oranı (ARGE/GSYH) bağımsız değişkenler ise ilk öğretim, orta öğretim ve liseye göre bilgisayar (bilg01,bilg02,bilg03) ve internet (In01, In02, In03) kullanım oranları analiz edilmiştir. Değişkenlerin birim kök analizleri Phillips-Perron testi kullanılarak yapılmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşmenin varlığı ARDL sınır testi ile analiz edilmiştir. Değişkenlerin nedensellik ilişkileri Toda-Yamamoto nedensellik testi kullanılarak belirlenmiştir.
Çalışmanın bulgularına göre bilgi ekonomisinin ekonomik büyümeyi sağlayan önemli bir faktör olduğu ve bundan dolayı Türkiye ekonomisi için bilgi ekonomisi odaklı ekonomik büyüme yaklaşımının geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan bu sonuçlar Türkiye için önemli politika önerileri sunmuştur.

Abstract:
With the cyclical developments in recent years, the importance of the knowledge economy has gradually increased. Information, which creates an economic value in the international arena and is seen as the driving force of growth, has become the most valuable element in economic activities. The effective use of information in economic activities, the developments in Information Communication Technologies and the globalization of economic activities have led to the formation of the information economy. The new values created by the information economy, together with the rapid developments in information technologies, have had significant effects on economic growth and development.
The economic factors defined as agricultural society, industrial society and finally information society define three important economic changes in the economic history of humanity until the 21st century. Natural resources and physical capital, which explain the first change process in agricultural and industrial societies, are accepted as the main factors of economic development and human abilites are evaluated as one by affecting this process positively. However, after the second half of the 20th century, as the foundations of the knowledge economy began to form, all human skills began to be seen as capital. The rapid developments in information Technologies and the new values created by the information economy have caused significant changes on economic growth and development.
The main purpose of this study is to explain the relationship  between the knowledge economy, which is the most important factor of social and cultural life in recent years, with economic growth and development, with the example of Turkey, and to analyze the Turkish economy period 2002-2021. The dependent variable is the ratio of R&D expenditures in GDP (R&D GDP) and the independent variables are computer (Bilg01, Bilg02, Bilg03) and internet (In01, In02, In03) usage rates by primary education, secondary education and high school. Unit root analyzes of the variables were performed using the Phillips-Perron test. The existence of cointegration between the variables was analyzed by ARDL bounds test. The causality relationships of the variables were determined using the Toda-Yamamoto causality test.
According to the findings of the study, it was concluded that the knowledge economy is an important factor that provides economic growth, and therefore, the knowledge economy-oriented economic growth approach is valid for the Turkish economy. These results have provided important policy recommendations for Turkey.