Türkiye'de yaşanan ekonomi- politik gelişmeler çerçevesinde 1970'lerden 2000'lere gazetelerde kadın temsili
The representation of women in turkish press from the 1970s to the 2000s with respect to political economic developments
Yazar: SEVGİ TEMEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN ERGÜL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadın olgusu = Women reality ; Temsil = Representation

Özet:
Basın, gelişen iletişim teknolojilerinin sağladığı olanaklardan yararlanarak, insanın dünyaya ve olaylara ilişkin algısının şekillenmesinde önemli rol oynayan medya organlarından biri haline gelmiştir. Bu açıdan, basın örgütlerinin haber öyküsünü oluştururken ve sunarken başvurduğu yayın stratejileri ile temel bilgi kaynağı olarak basını seçen bireyin olaylara dair algısı arasında önemli bir ilişki bulunmaktadır. Yaygın basının yeniden ürettiği stereotipik temsilleri incelemek, o toplumda var olan yerleşik kalıpları ve bireye ne tür rol modeller sunulduğunu anlamamızda yardımcı olacaktır. Bu anlayışla yola çıkılarak gerçekleştirilen bu araştırmada 1970'lerden 2000'lere Türkiye'de yaşanan -ekonomi-politik gelişmeler çerçevesinde- gazetelerde kadın nasıl temsil ediliyor, sorusu cevaplanmaya çalışılmıştır.Basının kadını sunum biçimleri incelenirken üzerinde durulması gereken en önemli noktalardan biri basının nelerden beslendiğidir. Bilindiği gibi basın ekonomik, politik ve kültürel ilişkilerle iç içe, bu son derece karmaşık matriksten beslenen ve onu yeniden üreten bir yapıya sahiptir. Basında bir konunun yer alış biçimi analiz edilirken, bu sunum biçiminin karşılık geldiği toplumsal bağlamın ve etkili olan unsurların da ele alınması gerekmektedir. Bu nedenle çalışma kapsamında gazetelerde kadın özneli haberler analiz edilirken, araştırılan dönemin ekonomi-politik gelişmeleri ve bunların kadına dolayısıyla da kadın özneli haberlere yansımaları göz önünde bulundurulmuştur.Öncelikle çalışma kapsamına alınan dönemleri temsil edecek şekilde 10'ar yıllık zaman aralıklarıyla 1977, 1987, 1997 ve 2007 yıllarında örneklem olarak seçilen 5 gazete (Hürriyet, Cumhuriyet, Zaman, Milli Gazete, Tercüman) 01-15 Nisan tarihleri arasında sayfa ayrımı yapılmaksızın taranmış ve öznesi kadın olan tüm haberler araştırma kapsamına alınmıştır.Haberlerde kadınların hangi konularda, hangi mesleklerde, hangi toplumsal rollerde, hangi kıyafetlerle sunuldukları, haberin yayınlandığı sayfa, sayfadaki konumu, büyüklüğü, hangi gazete yazı türünde yayınlandığı, haberde kadınların sesine/sözüne yer verilip verilmediği, kadınların haber metnindeki rolünün ne olduğu gibi araştırmanın amacını oluşturan sorulara cevap aranmıştır. İçerik analizi uygulamasına dayalı olarak elde edilen veriler, SPSS yazılımı aracılığı ile tablolaştırılmış bu tablo ve grafikler istatistiksel anlamlılık çerçevesinde yorumlanmıştır.

Abstract:
Through the use of the facilities provided by developing communication technologies press has became one of the most important media organs, shaping humans? perception of daily life. As a consequence there happens to be an essential relationship between press organizations? prevailing publishing strategies, concerning the composition and representation of news stories, and the perception of the events of an individual whose primary source of news information is the press. Examining the stereotypic, dominant representations produced by the mass media thus helps us understand the social patterns and role models existing in the society. In this research, the question of how women were represented in the Turkish press between 1970s and 2000s is thoroughly investigated with special emphasis on the political economic progresses of those periods.While examining the representation strategies of women in mainstream dailies, one of the most crucial clues can be found in the way press finds its raw news materials. As we come to know, the press can be thought as an organism that feeds mainly from a complex matrix of social, economic, political, and cultural events and relationships; and then helps recreate the very sources it was fed in a recursive pattern. As a result, the analysis of the presentation of a topic also requires the study of a wide range of other social concepts that intersect it in the highly complex matrix structure. For this reason, throughout the current research, the news sections concerning women were analyzed with heavy emphasis on the social, economic and political outlook of the corresponding era.In order to investigate the participation of women to newspaper content, the research data were gathered as specific issues from five different nation-wide newspapers (i.e. Hürriyet, Cumhuriyet, Zaman, Milli Gazete, Tercüman) within a timeframe of three decades; dating back to 01-15 April of years 1977, 1987, 1997 and 2007. The content on all pages of the selected newspaper issues were thoroughly examined and the involvement of women was studied within the scope of the research.The raw research content was investigated in many aspects in order to determine information regarding the women appearing on the news. The news sections, concerning or presenting women some way or another, were analyzed in terms of many data revealing factors such as article type, topic, overall content, page layout and publication emphasis as well as women?s quoted remarks, social status, occupation, cultural trends, fashion, etc. Using the data collected from the content analysis in collaboration with the statistical analysis software SPSS, statistical tables and graphs were constructed and comprehensively analyzed.