Finansal krizlerin Türk otomotiv sektörü üzerindeki etkisinin Finansal Baskı Endeksi yaklaşımı ile incelenmesi
Analysing the impact of financial crises on the Turkish automotive sector with the Financial Pressure Index approach
Yazar: EMRE TURAN
Danışman: DOÇ. DR. FERHAN SAYIN
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Otomotiv sektörü, dünya ekonomilerinde olduğu gibi Türkiye ekonomisi için de lokomotif sektör konumundadır. Sektörde yaşanan teknolojik gelişmeler, fosil yakıtlı araçların baskınlığını ortadan kaldırmaya başlayarak elektrik ve hidrojen gibi temiz enerji kaynakları ile çalışan araçların üretimini sağlamaktadır. Sektörde yaşanan bu yeniliklerle beraber otomotiv sektörünün dünya ekonomilerindeki ve Türkiye ekonomisindeki önemi de artmaktadır. Sektörün Türkiye'deki yüksek vergi oranları, sektörü kamu gelirleri açısından önemli bir yerde konumlandırmaktadır. Kamu gelirleri açısından önemli bir yere sahip olan sektörün, ekonomik krizler esnasındaki etkileri de yıpratıcı olmaktadır. Olası kriz dönemlerinin, sektör ve firma verilerinin eğilimi izlenerek erken tespiti; sektörde faaliyet gösteren firmaların darboğazlara erken önlem almaları açısından önem taşımaktadır. Bu öneminden dolayı çalışmada; Türkiye ekonomisinde yaşanan kriz dönemlerinde, Türk otomotiv sektöründe faaliyet gösteren firmalara ait göstergelerin, krize ilişkin öncü bir eğilim sergileyip sergilemediğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada ilk olarak, Türkiye'de 2008-2022 dönemi için Sinyal Yaklaşımı çerçevesinde Finansal Baskı Endeksi hesaplanmaktadır. İkinci aşamada; hesaplanan endeks sayesinde belirlenen finansal darboğaz dönemlerinde, ülkede faaliyet gösteren on dört üretici firmanın temel verilerinin sergilediği eğilim Betimsel Analiz vasıtasıyla araştırılmaktadır. Elde edilen bulgulara göre, MAN Türkiye ve Otokar firmalarının üretim miktarları dikkate alındığında 2010 kriz döneminde krizle eş zamanlı eğilim sergiledikleri; Ford Otosan, Hyundai Assan, Karsan, MAN Türkiye, Mercedes Benz, Otokar, Renault, Temsa, Tofaş, Toyota ve Hattat Traktör'ün üretim miktarları analiz edildiğinde 2012 kriz döneminde krizle eş zamanlı eğilim sergiledikleri görülmektedir. Ek olarak Honda, Karsan, Tofaş ve Hattat Traktör'ün üretim miktarları incelendiğinde 2013 kriz döneminde krizle eş zamanlı eğilim sergiledikleri; Hyundai Assan, Otokar, Renault, Temsa, Tofaş, Toyota, Türk Traktör, Anadolu Isuzu ve Hattat Traktör'ün üretim miktarları incelendiğinde 2018 kriz döneminde krizle gecikmeli eğilim sergiledikleri tespit edilmektedir.

Abstract:
The automotive sector is the locomotive sector for the Turkish economy as it is for the economies of the world. Technological developments in the sector have started to eliminate the dominance of fossil fuel vehicles and enable the production of vehicles powered by clean energy sources such as electricity and hydrogen. With these innovations in the sector, the importance of the automotive sector in the world economy and the Turkish economy is increasing. The high tax rates of the sector in Turkey position the sector in an important position in terms of public revenues. The effects of the sector, which has an important place in terms of public revenues, are also corrosive during economic crises. Early detection of possible crisis periods by monitoring the trend of sector and firm data is important for firms operating in the sector to take early measures against bottlenecks. Due to this importance, this study aims to investigate whether the indicators of the firms operating in the Turkish automotive sector exhibit a leading trend during the crisis periods in the Turkish economy. For this purpose, the study first calculates the Financial Pressure Index for the period 2008-2022 in Turkey within the framework of the Signaling Approach. In the second stage, the trend exhibited by the basic data of fourteen manufacturing firms operating in the country during the financial distress periods determined by the calculated index is investigated through Descriptive Analysis. According to the findings, MAN Turkey and Otokar exhibited a contemporaneous trend with the crisis in the 2010 crisis period, while Ford Otosan, Hyundai Assan, Karsan, MAN Turkey, Mercedes Benz, Otokar, Renault, Temsa, Tofaş, Toyota and Hattat Traktör exhibited a contemporaneous trend with the crisis in the 2012 crisis period. In addition, when the production quantities of Honda, Karsan, Tofaş and Hattat Traktör are analyzed, it is determined that they exhibited a simultaneous trend with the crisis in the 2013 crisis period; when the production quantities of Hyundai Assan, Otokar, Renault, Temsa, Tofaş, Toyota, Türk Traktör, Anadolu Isuzu and Hattat Traktör are analyzed, it is determined that they exhibited a lagged trend with the crisis in the 2018 crisis period.