İnsülin kullanan diyabetik hastalarda diyabet ve insülin kullanım eğitiminin glisemik kontrol üzerine etkisi
The effect of diabetes and insulin use education on glicemic control in diabetic patients using insulin
Yazar: AYŞE ECE ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hasta eğitimi = Patient education ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Diyabet, tüm dünyada görülme sıklığı hızla artan kronik bir metabolik hastalık olup, önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Diyabet yönetiminin en önemli bileşenlerinden biri de hasta eğitimidir. Diyabet tanılı hastalara, hastalıkları, tedavi süreci ve bu süreçte ortaya çıkabilecek komplikasyonlar konusunda eğitim verilmesi; hastalık yönetimi, tedavi uyumu ve uzun dönem komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Diyabet hastalarının önemli bir kısmını insülin kullanan hastalar oluşturmaktadır. Bu çalışma, insülin kullanan diyabetik hastaların hastalıkları ve tedavileri konusundaki eğitim düzeylerini ölçmek, diyabet ve insülin kullanım eğitimi sonrası bilgi ve davranış değişikliklerini saptamak ve eğitimin glisemik kontrole olan etkisini göstermek amacıyla planlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma prospektif, tek merkezli ve gözlemsel bir çalışma olarak tasarlandı ve Ankara Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde Haziran 2021-Mart 2022 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmaya, insülin kullanmakta olan, 18 yaş ve üzeri 535 hasta dahil edildi. Çalışmaya alınan hastaların diyabet ve insülin tedavisi konusundaki bazal bilgi ve farkındalık durumlarını ölçmek için hastalara Michigan Diyabet Araştırma ve Eğitim Merkezi Revize Diyabet Bilgi Testi (DKT 2),  Diyabet Öz Yönetim Skalası (DSMQ) ve İnsülin Tedavisi Öz Yeterlilik Ölçeği (ITSS) uygulandı. Ayrıca, hastaların çalışma başlangıcındaki glisemik kontrol düzeylerini ölçmek amacıyla kan örnekleri alınmış ve açlık plazma glukozu, HbA1c, trigliserit, total kolesterol, HDL, LDL parametreleri ölçüldü. Çalışmaya dahil edilen hastalara diyabet ve insülin eğitimi verildi. 3 ay sonra hastalardan diyabet eğitimi sonrası glisemik kontrol düzeylerini değerlendirmek amacıyla kan örnekleri alındı ve hastalara yeniden DKT 2, DSMQ ve ITSS ölçekleri uygulandı. IBM SPSS Statistics 17 (IBM SPSS) programı ile istatistiksel değerlendirme yapıldı.
	Bulgular: İstatistiksel değerlendirmeye takip süresini tamamlayan 441 hasta dahil edildi. Hastaların çalışma başlangıcındaki ve diyabet eğitimi sonrasındaki laboratuvar verileri karşılaştırıldı. Çalışma sonucunda, diyabet eğitimi sonrasında, hastaların açlık plazma glukozu, HbA1c, trigliserit, total kolesterol ve LDL değerlerinde anlamlı düşüş (p<0,001) ve HDL değerinde anlamlı artış (p=0,014) saptandı. Buna ek olarak, hastaların diyabet eğitimi öncesi ve sonrasındaki DKT 2, DMSQ ve ITSS puanları da birbirleriyle karşılaştırıldı. Çalışma sonunda, tüm ölçeklerin alt grup ve toplam puanlarında diyabet eğitimi sonrası anlamlı artış gösterildi (p<0,001). Farklı eğitim seviyelerine sahip gruplar arasında anket puanlarında anlamlı fark bulundu (p<0,001) ve hastaların puanları ile eğitim seviyeleri arasında pozitif korelasyon saptandı.
	Sonuç: Çalışmamızda, diyabet eğitimi sonrasında hastaların glisemik kontrollerinin iyileştiği gösterildi. Ayrıca, diyabet eğitimi sonrasında hastalara uygulanan ölçeklerin alt grup ve toplam puanlarının da arttığı saptandı. Hasta özellikleri ve anket puanları arasındaki ilişki incelendiğinde ise, hastaların çalışma başlangıcındaki ve diyabet eğitimi sonrasındaki puanlarının eğitim düzeyleri arttıkça arttığı gösterildi. Bu nedenle, farklı eğitim düzeylerine göre özelleştirilmiş diyabet eğitim programlarının geliştirilmesi için ileri çalışmalar yapılmalıdır.

	Anahtar Kelimeler:  Diyabetes Mellitus, Hasta Eğitimi, İnsülin, Müdahale Araştırması

Abstract:
ABSTRACT
	Aim: Diabetes is a chronic metabolic disease which has a rising prevalance worldvide and is a significant cause of mortality and morbidity. Patients' education is one of the most important components of diabetes management. Educating the patients with diabetes about their diseases, treatment process and possible complications; is essential to diabetes management, treatment adherence and preventing long term complications. A significant amount of diabetic patients are treated with insulin. This study was planned to measure the education level of patients with diabetes using insulin about their diseases and treatments, to determine the knowledge and behavior changes after diabetes and insulin education, and to show the effect of educational intervention on glycemic control.
	Materials and Methods: The study was designed as a prospective, single-center and observational study and was conducted at Ankara City Hospital Internal Medicine Department between June 2021 and March 2022. A total of 535 patients aged 18 years and older and using insulin were included in the study. Patients were asked to complete Michigan Diabetes Research and Training Center's Revised Diabetes Knowledge Test, (DKT 2) Diabetes Self Management Questionnaire (DSMQ) and Insulin Therapy Self-efficacy Scale (ITSS) to determine their baseline knowledge and awareness about diabetes and insulin therapy. Furthermore, blood samples were obtained and parameters including fasting blood glucose, HbA1c, triglyceride, total cholesterol, HDL and LDL levels were measured to determine the baseline glisemic control levels of the patients. The patients involved in the study were given diabetes and insulin education. After 3 months, blood samples were obtained from the patients to evaluate their glycemic control levels after diabetes education intervention, and DKT 2, DSMQ and ITSS scales were also applied to the patients again. IBM SPSS Statistics 17 (IBM SPSS) was used for statistical analysis.
	Results: 441 patients who completed the follow-up period were included in the statistical analysis. The laboratory parameters of the patients at the beginning of the study and after the diabetes education were compared. As a result, a significant decrease in fasting blood glucose, HbA1c, total cholesterol, triglyceride and LDL levels (p<0.001) and a significant increase in HDL levels (p=0.014) were reported after diabetes education. In addition, DKT 2, DMSQ and ITSS scores of the patients before and after diabetes education were also compared with each other. At the end of the study, there was a significant increase in subgroup and total scores of all scales after diabetes education (p<0.001). A significant difference was found in the test scores between the groups with different education levels (p<0.001), and a positive correlation was found between the scores of the patients and their education levels.
	Conclusion: In the study, it was stated that glycemic control of the patients improved after diabetes education. In addition, it was determined that the subgroup and total scores of the scales applied to the patients increased after diabetes education. When the relationship between patient characteristics and test scores was analyzed, it was shown that the scores of the patients at the beginning of the study and after the diabetes education increased as the education level increased. Therefore, further studies are needed to develop diabetes education programs customized for different education levels.

	Keywords: Diabetes Mellitus, Insulin, Intervention Study, Patients Education