Obez ve fazla kilolu ergenlerde yeme davranışları ile duygudurum belirtileri arasındaki ilişki
The relationship between eating behaviors and mood symptoms in obese and overweight adolescents
Yazar: MAKBULE ESEN ÖKSÜZOĞLU
Danışman: PROF. DR. DEVRİM AKDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Duygudurum = Mood ; Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Yeme davranışı = Eating behaviour

Özet:
Bu çalışma normal kilolu, fazla kilolu ve obez ergenlerde yeme davranışları ile duygudurum belirtilerinin ve ikisi arasındaki ilişkide önemli olabilecek değişkenlerin karşılaştırıldığı kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya 12-18 yaş arasında, toplam 145 (45 normal kilolu, 45 fazla kilolu, 55 obez) ergen alınmıştır. Tüm gruplardaki ergenlere Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi - Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu DSM-5 (K-SADS-PL) psikiyatrik tanı görüşmesinin yanı sıra Yeme Bozukluğu İnceleme Ölçeği (YBİÖ), Duygusal Yeme Ölçeği-Çocuk ve Ergen Formu (DYÖ-Ç), Hollanda Yeme Davranışı Anketi (HYDA), Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (DKSE), Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği (SÖÖTÖ), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ) ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) uygulanmıştır. Çalışmaya katılan ergenlerin annelerine ise Hollanda Yeme Davranışı Anketi (HYDA), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Duygudurum Bozuklukları Ölçeği (DBÖ), Duygudurum Bozuklukları Ölçeği-Ebeveyn Formu (DBÖ-EF), Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği (SÖÖTÖ) ve Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ) uygulanmıştır. Fazla kilolu ve obez ergenlerin YBİÖ, DYÖ-Ç ve HYDA puanları normal kilolu ergenlere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez ergenlerin ÇDÖ, DSKE, SÖÖTÖ, DDGÖ ve RBSÖ puanları normal kilolu ergenlere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez ergenlerin annelerinin BDÖ, BAÖ, DBÖ, DBÖ-EF, SÖÖTÖ, DDGÖ, HYDA puanları normal kilolu ergenlere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez ergenlerin en az bir psikopatoloji tanısına sahip olma oranı (% 70), duygudurum bozuklukları oranı (% 35) ve anksiyete bozuklukları oranı (% 31) normal kilolu gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez ergenlerin duygudurum bozukluğu belirti varlığı, anksiyete bozukluğu belirti varlığı ve yeme bozukluğu belirti varlığı normal kilolu gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez ergenlerin ÇDÖ ve DBÖ-EF puanları ile DYÖ-Ç puanları arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Fazla kilolu ve obez grupta duygudurum bozukluğu olanların YBİÖ, DYÖ-Ç ve HYDA puanları duygudurum bozukluğu olmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez kızların YBİÖ, ÇDÖ, DSKE, DDGÖ ve RBSÖ puanları erkeklere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez ergenlerin HYDA puanları ile annelerinin HYDA puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez erkeklerin duygudurum (depresif, hipomanik/manik, kaygı ve öfke) belirtileri ile yeme (tıkınırcasına ve duygusal yeme) davranışları arasında bir ilişki saptanırken, fazla kilolu ve obez kızların duygudurum (depresif, kaygı ve öfke) belirtileri ile yeme (kısıtlayıcı ve duygusal yeme) davranışları arasında bir ilişki saptanmıştır. Fazla kilolu ve obez grupta duygudurum belirtileri ile duygusal yeme davranışları arasındaki ilişkide cinsiyet moderatör değişken olarak, duygu düzenleme becerileri mediatör değişken olarak saptanmıştır. Fazla kilolu ve obez grupta duygusal yeme davranışlarını doğrudan yordayan faktörler hipomanik/manik belirtiler, öfke düzeyleri, DEHB tanısı alma durumu; dolaylı yordayan faktörler hipomanik/manik belirtiler, öfke düzeyleri ve benlik saygısı olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, fazla kilolu ve obez ergenlerde duygudurum belirtileri ile duygusal yeme davranışları arasındaki ilişkinin duygu düzenleme becerilerindeki bozukluktan kaynaklanıyor olabileceği düşünülmektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda daha büyük örnekleme ulaşmak ve duygu düzenlemeyle ilgili genlerdeki varyasyonların yeme davranışlarıyla ilişkisini incelemek faydalı olacaktır.

Abstract:
In this cross-sectional study, adolescents with normal weight, overweight and obesity were evaluated and compared to each other with respect to eating behaviors and mood symptoms. The relationship between the mood symptoms and eating behaviors and important variables affecting this relationship were evaluated in obese and overweight adolescents. Total 145 (45 normal weight, 45 overweight, 55 obese) adolescents between 12-18 years of age were included in the study. In addition to the K-SADS-PL psychiatric diagnosis interview with the adolescents in all groups, Eating Disorder Examination Scale (EDE-Q), Emotional Eating Scale-Child and Adolescent Form (EES-C), Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), the Children Depression Inventory (CDI), State-Trait Anxiety Inventory (STAI), Trait Anger and Anger Expression Style Scales (TAAES), Difficulty in Emotion Regulation Scale (DERS) and Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES) were applied. For mothers, Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI), Mood Disorders Inventory (MDI), Mood Disorders Inventory-Parent Form (MDI-P), Trait Anger and Anger Expression Style Scales (TAAES), and Difficulty in Emotion Regulation Scale (DERS) were applied. Overweight and obese adolescents had significantly higher EDE-Q, EES-C and DEBQ scores compared to normal weight adolescents. Overweight and obese adolescents had significantly higher CDI, STAI, TAAES, DERS and RSES scores compared to normal weight adolescents. Mothers of overweight and obese adolescents had significantly higher BDI, BAI, MDI, MDI-P, TAAES, DERS and DEBQ scores compared to mothers of normal weight adolescents. The rate of overweight and obese adolescents having at least one diagnosis of psychopathology (70 %), mood disorders (35 %) and anxiety disorders (31 %) were found to be significantly higher than the normal weight group. The rates of mood disorder symptoms, anxiety disorder symptoms, and eating disorder symptoms were significantly higher in overweight and obese adolescents compared to the normal weight group. The positive significant correlations were found between the CDI and MDI-P scores of overweight and obese adolescents and their EES-C scores. In the overweight and obese groups, EDE-Q, EES-C and DEBQ scores of those with mood disorders were found to be significantly higher than those without mood disorders. Overweight and obese girls had significantly higher EDE-Q, CDI, STAI, DERS and RSES scores than boys. A positive significant correlation was found between HYDA scores of overweight and obese adolescents and maternal HYDA scores. While a significant relationship was found between mood (depressive, hypomanic/manic, anxiety, anger) symptoms and eating (binge and emotional eating) behaviors in overweight and obese boys, a significant relationship was found between mood (depressive, anxiety and anger) symptoms and eating (restrictive and emotional eating) behaviors in overweight and obese girls. Gender was found as the moderator variable in the relationship between mood symptoms and emotional eating behaviors in the overweight and obese groups, while difficulties in emotion regulation was found as the mediator variable. Factors that directly predicted emotional eating behaviors in overweight and obese groups were hypomanic/manic symptoms, anger levels, and ADHD diagnosis status; indirect predictive factors were hypomanic/manic symptoms, anger levels, and self-esteem. In conclusion, it is thought that the relationship between mood symptoms and emotional eating behaviors in overweight and obese adolescents may be due to impaired emotion regulation skills. It will be useful to reach a larger sample in future studies and to examine the relationship of variations in genes related to emotion regulation with eating behaviors.