İnönü döneminde Türkiye'de spor politikası (1938-1950)
Sports policy in Turkey in the Inonu period (1938-1950)
Yazar: ABDULLAH YAMANDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. NADİR YURTOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports ; Tarih = History
Dizin: Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü = General Directorate of Physical Education ; Beden Terbiyesi Kanunu = Physical Education Law ; Spor = Sports ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Spor organizasyonları = Sports organizations ; Spor politikası = Sport policy ; İnönü Dönemi = İnönü Period ; İnönü, İsmet = İnönü, İsmet

Özet:
Spor, geçmişten günümüze gelişen ve değişen bir olgu halinde varlığını sürdürürken, farklı dönemlerde ve çeşitli amaçlarla topluma yön vermek için bir vasıta olarak kullanılmıştır. Türkiye'de de özellikle II. Dünya Savaşı döneminde sporun bu amaca yönelik olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu araştırmada İnönü döneminde Türkiye'de spor politikası (1938-1950) incelenmiştir. Çalışma kapsamında ilgili yıllar arasında beden eğitimi ve spor politikasına yönelik faaliyetler ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Verilerin toplanmasında konu ile ilgili Cumhuriyet Arşiv Belgeleri; Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, tutanak ve kanunlar dergileri, Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazetesi ile dönemin süreli yayınları arasındaki çeşitli dergi, gazete, kitap ve makalelerden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler doküman analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmadan çıkarılan sonuçlar şunlardır: 1938 ile 1950 yılları arasında beden eğitimi ve spor faaliyetleri devlet himayesinde yürütülmüştür. Bu faaliyetlerde devletçi anlayışın daha baskın olması amacıyla Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'nün (BTGM) kuruluşu gerçekleştirilmiştir. II. Dünya Savaşı döneminde ülkedeki olumsuz şartlara rağmen devlet tarafından bu kuruluşa maddi yardım yapılmıştır. 3530 sayılı Beden Terbiyesi Kanunu çıkarılarak toplumun fiziksel ve zihinsel sağlığı önemsenmiştir. Aynı zamanda bu kanun ile ülke vatandaşlarının savaşa hazırlanması amaçlanmış, beden terbiyesi ve sporda seferberlik ilan edilmiştir. Bu dönemde tesisleşmede yaşanan artış ve uzman eğitici kadronun tedarik edilmesine yönelik yapılan çalışmalar sayesinde Anadolu'da beden terbiyesi ve spor faaliyetlerindeki gelişimin önü açılmıştır. 3530 sayılı Kanunun uygulanmasında yaşanan sıkıntılar nedeniyle beden eğitimi ve spor seferberliği sağlanamamıştır. Ayrıca savaş döneminde uluslararası alanda düzenlenen şampiyonalar ve müsabakalar iptal edilmiş, sporun ülkeler arası dostluk ilişkisine olan katkısı kesintiye uğramıştır. Ancak savaş sonrasında yeniden düzenlenmeye başlanan uluslararası spor organizasyonlarıyla önemli sonuçlar elde edilmiştir. Bu bağlamda 1938-1950 yılları arasında uygulanan beden eğitimi ve spor politikasıyla ülke sporunun gelişimine önemli katkılar sağlanmıştır.

Abstract:
While sport continues to exist as a developing and changing phenomenon from the past to the present, it has been used as a tool to give direction to society in different periods and for various purposes. In Turkey, especially during World War II, it is seen that sports were used for this purpose. In this study, sports policy in Turkey during the İnönü period (1938-1950) was examined. Within the scope of the study, activities related to physical education and sports policy between the relevant years were discussed. In the study, the historical research method, one of the qualitative research methods, was utilized. In the data collection process Republic Archive Documents related to the subject, in data collection; the Turkish Grand National Assembly Minutes, the minutes and laws magazines, the Presidential Official Gazette and various magazines, newspaper, boks and articles from the periodicals of the period were used. The data were analyzed by the document analysis method. The conclusions drawn from the research are as follows: Between 1938 and 1950, physical education and sports activities were carried out under the auspices of the state. In order to make the statist understanding more dominant in these activities, the General Directorate of Physical Education (BTGM) was established. Despite the adverse conditions in the country during World War II, financial aid was provided to this organization by the state. The physical and mental health of society was taken into consideration by enacting the Physical Education Law No. 3530.  At the same time, with this law, it was aimed to prepare the citizens for the war, and mobilization in physical training and sports was declared. During this period, thanks to the increase in facilities and the efforts to supply expert trainer staff, the way for the development of physical training and sports activities in Anatolia was paved. Due to the difficulties experienced in the implementation of the Law No. 3530, physical education and sports mobilization could not be achieved. In addition, international championships and competitions were canceled during the war, and the contribution of sports to the friendship between countries was interrupted. However, it achieved important results with the international sports organizations that started after the war. In this context, with the physical education and sports policy implemented between 1938-1950, significant contributions were made to the development of the country's sports.