Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve Türkiye
Establishment of the United Arab Republic and Turkey
Yazar: SEDA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ARDA BAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Arap milliyetçiliği 19. yüzyılda misyonerlerin faaliyetleri ve İslami modernleşmeyi savunan Müslüman entelektüellerin düşünceleri ile ortaya çıkmıştır. Batı ile etkileşim içerisinde olan Hristiyan Araplar arasında yayılmaya başlayan milliyetçilik hareketleri Osmanlı Devleti'nin zayıflaması ile Müslüman Araplar arasında yayılmıştır. I. Dünya Savaşı sonrası bölgede kurulan mandater rejim nedeniyle Arap milliyetçiliği siyasallaşarak hız kazanmıştır. II. Dünya Savaşı sonrası ise Arap devletlerinde birleşik bir Arap devleti kurma ideali görülmüştür. Arap milliyetçiliği üzerinde etkili olan en önemli olay ise 1948 Arap-İsrail Savaşı olmuştur. Savaşın kaybedilmesi Mısır'da Nasır ve milliyetçi subayların ''Hür Subaylar'' darbesini gerçekleştirmesine yol açmıştır. Arap Milliyetçiliğinin lideri konumuna gelen Nasır 1956'da Süveyş Kanalı'nı millileştirmiştir. 1957 yılında Suriye'deki komünizm tehlikesi Baas Partisi liderlerini rahatsız etmiştir. Baas Partisi komünizm yanlısı bir darbeden endişe duyarak Mısır'ın Suriye ile birleşmesini istemiştir. Nasır'ın teklifi kabul etmesi üzerine 1 Şubat 1958'de Birleşik Arap Cumhuriyeti kurulmuştur. Türkiye birliği 11 Mart 1958'de resmen tanımıştır. Türkiye'de Demokrat Parti hükümetinin yıkılmasından sonra Cemal Gürsel hükümeti Birleşik Arap Cumhuriyeti ile yakın ilişkiler kurmaya çalışsa da bu mümkün olmamıştır. Birleşik Arap Cumhuriyeti 1961'de gerçekleşen darbe ile birlikte dağılmıştır. Türkiye'nin yeni Suriye hükümetini tanıması, Birleşik Arap Cumhuriyeti ile Türkiye ilişkilerini tamamen koparmıştır. Bu tez çalışması Arap dünyasında yükselen milliyetçilik hareketinin bir sonucu olan Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin kurulmasının, Türkiye-Birleşik Arap Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler üzerine etkisini ve Türkiye- Birleşik Arap Cumhuriyeti arasındaki ilişkileri incelemiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Türk Dış Politikası, Birleşik Arap Cumhuriyeti, Arap Milliyetçiliği, Mısır, Suriye, Türkiye.

Abstract:
Arab nationalism emerged in the 19th century with the missionary activities and the ideologies of Muslim intellectuals advocating for Islamic modernization. Nationalist activities spreading among Christian Arabs who interact with the West have progressed even more with the weakening of Ottoman State. Arab nationalism has gained strength through politicization due to mandatory regime established in the region after WWI. Declining effects of Western states in the Middle East after WWII had offered a significant opportunity to build a united Arab state. The most prominent incident that stamped on Arab nationalism has been the Arab-Israeli war in 1948. Loss of the war has lead Nasser and nationalist officers to stage Liberal Officers coup in Egypt. Nasser, who became the leader of Arab Nationalism, nationalized Suez Canal in 1956. Communism danger in Syria disturbed Baas Party leaders in 1957. Baas Party was concerned about a potential coup in favor of communism, and aspired for uniting Egypt and Syria. Upon acceptance of this offer by Nasser, UAR was established on February 1st, 1958. Turkey officially recognized this union soon after. Although Cemal Gürsel government, which was established after DP government overthrown by coup, made attempts to build a close relationship with UAR, the efforts were useless.  UAR was dissolved by the coup in 1961. Turkey's recognition of the new Syria government after such dissolution has brought UAR and Turkey relations to complete end. This study examines impact of emerging nationalism in Arab world and establishment of UAR on Turkey-UAR relations as well as the relationship between Turkey and UAR.
KEYWORDS: Turkey's Foreign Politics, United Arab Republic, Arab Nationalism, Egypt, Syria, Turkey.