Hulefâ-yi Râşidîn döneminde görevden alınanlar ve görevden alınma sebepleri
The reasons for dismissal in the period of Rashidun Caliphate
Yazar: HALİME İLHAN
Danışman: PROF. DR. CEM ZORLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Görevden uzaklaştırma = Preventive suspension ; Komutan = Commender ; Valiler = Governors ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu çalışmamızda Hulefâ-yi Râşidîn döneminde görevden alınanlar ve görevden alınma sebepleri ele alınmıştır. Hz. Peygamber dönemiyle beraber Arap yarımadasındaki kabilecilik esasına dayalı anlayıştan uzaklaşılarak İslam Devleti'nin temelleri atılmaya başlanmıştır. Bu dönemde mevcut şartlar itibariyle kapsamlı bir devlet teşkilatlanmasına ihtiyaç duyulmamıştır. Hz. Peygamber'in vefatıyla başlayan Hulefâ-yi Râşidîn döneminde devlet bünyesinde yaşanan olumsuzlukların giderilmesi için çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Çeşitli dönemlerde mevcut olumsuzluklar vali, komutan ve memurların görevden alınmasıyla giderilmeye çalışılmıştır.
Hz.Ebû Bekir'in iki yıllık halifeliği Hz.Peygamber döneminin devamı niteliğinde olmuştur. Hilafetinde Suriye fetihlerine başlayan Ebû Bekir, bu süre zarfınca sadece Hâlid b. Said'i kendisinden daha ehil birini bulması sebebiyle ordu komutanlığından almıştır.
Hz.Ömer, Hz.Osman ve Hz.Ali döneminde İslam Devleti'nin sınırları fetihler, biat ve yeni şehirlerin kurulmasıyla genişlemiş, bunun sonucunda devlet içerisinde birçok görevlendirme gerçekleşmiştir.
Hz.Ömer, on yıllık hilafeti süresince İslam Devleti'nin büyüme ve kurumsallaşmasını hedeflemiştir. Bu büyümenin güçlü ve şartlara uygun bir biçimde şekillenmesi için zaman zaman valilerini teftiş etmiş ve teftiş sonucunda bazı valileri görevden almıştır. Hz.Ömer maslahat gereğince de bazı komutanları görevden almıştır.
Hz.Osman, hilafetinin ilk dönemlerinde selefi Hz.Ömer'in yolundan giderek güçlü ve istikrarlı bir devlet yapısını devam etmiştir. Fakat kimi zaman Müslüman bir idareciye yakışmayacak davranışlar sergileyen kimi zaman da eyaletlerden gelen şikâyetler üzerine valilerini görevden almıştır.  
Hz.Ali halife olduktan sonra meşrutiyetini sağlamlaştırmak adına Hz.Osman dönemindeki valileri görevden alarak yeni atamalar yapmıştır. Anahtar Kelimeler: İslam Tarihi, Hulefâ-yi Râşidîn, Görevden Alma, Valilik, Komutanlık.

Abstract:
In this study, the names who were dismissed during the period of the Rasidun Caliphate and the reasons for their dismissal are discussed. With the era of the Prophet, the foundations of the Islamic State began to be laid by moving away from the understanding based on tribalism in the Arabian peninsula. During this period as of the current conditions, there was no need for a comprehensive state organization. Various arrangements have been made to eliminate the negative problems experienced within the state during the period of Rasidun Caliphate, which began with the death of the Prophet. In various periods, these regulations have been tried to the governor, commander or officers.
The two-year caliphate of Abu Bakr was a continuation of the period of the Prophet. Abu Bakr, who started conquering Syria in his caliphate, took Halid b. Said from the army command only because he found someone more competent than him during this time.
During the reign of Omar, Osman and Ali, the borders of the Islamic State expanded with conquests, allegiance and the establishment of new cities, as a result of which many assignments were carried out within the state.
Omar has aimed at the growth and institutionalization of the Islamic State during his decennary caliphate. He inspected his governors and dismissed them from time to time in order to shape this growth in a strong and suitable way. Moreover Omer dismissed some of his  commanders because he thought it would be more appropriate.
In the early periods of his Caliphate Osman continued a strong and stable state structure by following the path of his predecessor Omar. However he sometimes dismissed his governors due to the complaints from the states, who sometimes behaved unbecoming of muslim administrator.
After Ali became the caliph, he dismissed the governors during the Osman period and made new appointments in order to ensure and consolidate his legitimacy.Keywords: History of Islam, Rashidun Caliphate, Governorship, Commandry, Dismissal.