Cıva II klorür (HgCl2)'ün nane (Mentha spicata L. cv., Lamiaceae) bitkisinde anatomik, morfolojik ve fizyolojik bazı parametreler üzerine etkileri
Effects of mercury II chloride (HgCl2) on some anatomic, morphological and physiological parameters in mint (Mentha spicata L. cv., Lamiaceae) plant
Yazar: AHMET OĞUZHAN ARICA
Danışman: PROF. DR. BEKİR TİLEKLİOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Cıva = Mercury ; Kum = Sand ; Mentha spicata L. = Mentha spicata L. ; Nane = Mint

Özet:
Bu çalışmada nane (Mentha spicata L. cv., Lamiaceae) bitkisinde anatomik, morfolojik ve fizyolojik bazı parametreler üzerine cıva II klorür (HgCl2)'ün 0.5, 1, 1.5, 2, 2.5 ve 3 mg/L'lik dozlarının etkileri araştırıldı. Kum kültürü denemesi, beş tekrarlı tesadüf blokları deneme desenine göre oluşturuldu ve denemeye 60 gün devam edildi. Özellikle 2.5 ve 3 mg/L cıva konsantrasyonlarında bitkilerin gelişimsel olarak geri kaldığı belirlendi.
Cıva uygulaması sonucunda kök, gövde ve yaprak anatomik parametrelerinde kontrol grubuna göre azalmalar tespit edildi. Ayrıca yaprakta stoma en ve boy uzunlukları ile üst epidermis kalınlığı artarken alt epidermis kalınlığında ise anlamlı bir değişim gerçekleşmedi. Bununla birlikte bütün morfolojik parametrelerde de azalmalar meydana geldi.
Cıva uygulaması sonucunda kontrol grubuna göre fizyolojik parametrelere ilişkin aşağıdaki bulgular elde edildi: Uygulanan cıva miktarındaki artış yapraklardaki toplam klorofil miktarı, tohum çimlenme oranı ve çimlenme hızının azalmasına sebep oldu. Yaprak uçucu yağ parametreleri ile cıva miktarındaki artış arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmedi. Uygulanan cıva miktarı arttıkça aynı organlarda biriken cıva miktarı artış gösterdi. Aynı bitkideki farklı organlar arasında yapılan karşılaştırmada ise biriken cıva miktarının; kök > yaprak > gövde şeklinde gerçekleştiği tespit edildi.
Sonuç olarak cıva uygulaması nane fidelerinde anatomik, morfolojik ve fizyolojik olarak zararlı etkilerin ortaya çıkmasına sebep oldu.

Abstract:
In the present study, the effects of 0.5, 1, 1.5, 2, 2.5 and 3 mg/L doses of mercury II chloride (HgCl2) on some anatomical, morphological and physiological parameters in mint (Mentha spicata L. cv., Lamiaceae) plant were investigated. The sand culture experiment was established in a randomized block design with five replicates, and the experiment was continued for 60 days. It was determined that the plant growth retarded, especially at 2.5 and 3 mg/L mercury concentrations.
As a result of mercury application, reductions in root, stem and leaf anatomical parameters were detected compared to the control group. In addition, while the width and length of stomata and the thickness of the upper epidermis increased in the leaves, there was no significant change in the thickness of the lower epidermis. Moreover, all morphological parameters were decreased.
As a result of mercury application, the following findings regarding physiological parameters were obtained: The increase in the amount of applied mercury caused a decrease in the total amount of chlorophyll in the leaves, seed germination rate and seed germination speed. No significant relationship was found between the leaf essential oil parameters and the increase in the amount of applied mercury.
As the amount of applied mercury increased, the amount of mercury accumulated in the same organs increased. Moreover, in the comparison made between different organs in the same plant, the accumulated mercury amount was determined to be in the order: Root > Leaf > Stem.
As a result, mercury application caused anatomical, morphological and physiological harmful effects on mint seedlings.