30 numaralı Kal'abend defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Evaluation of transcription of Kal'abend book No. 30
Yazar: İHSAN ÖNCEL
Danışman: DOÇ. DR. SUHA OĞUZ BAYTİMUR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bir devleti ayakta tutan temel unsurlardan bir tanesi de hukuk sistemidir. Hukuk; halkın barış içinde yaşamasını, bir arada olmasını ve refahını sağlayan kuralların bütünüdür. Hukuk her devlette olduğu gibi Osmanlı Devlet'inde de oldukça büyük önem arz etmektedir. Hukuk sisteminin teşekkülüne büyük önem veren Osmanlı Devleti, koyduğu kanunlar ile düzenin sağlanmasına gayret etmiştir. Kanunlara aykırı davranışlarda bulunulması halinde ise sorumlu kişilere çeşitli yaptırımlar uygulamıştır. Divanda veya kadı mahkemelerinde alınan kararların tamamı kayda alınmıştır. Kayıtların yer aldığı defter ve belgeler içerdiği konu itibariyle tasniflere ayrılmıştır. Bu tasnifler arasında Osmanlı Devleti'nin ceza hukuku kararlarını içeren Kalˊabend defterleri de yer almaktadır. Arapça kal'a ve Farsça bend kelimelerinin birleşmesi ile bir araya gelen Kal'abend, kaleye bağlanmış kimse anlamına gelir. Terim olarak da suçlu bir kişinin bir kaleye konulup serbestçe dolaşmasına izin verilmesidir. Kal'abend defterleri muhteva olarak Osmanlı Devlet'inde işlenen suçlar ve suçlulara verilen cezalar hakkında bilgilerden oluşmaktadır. 30 numaralı Kal'abend defteri, Hicri Recep 1219 ve Recep 1224 (Miladi Ekim 1804 ve Eylül 1809) tarih aralığında meydana gelen olayları içermektedir. Defterde toplumsal olaylar, işlenen suçlar, verilen cezalar, cezaların süreleri, suçluların affedilmesi ve suçluların zaman içerisindeki durumları hakkında bilgiler mevcuttur. Defterde aynı zamanda verilen tarih aralığında devlet halk ilişkisi, sosyal kültürel durum, mahalli idareciler ve halkın durumu hakkında da önemli bilgilere ulaşılabilmektedir. 30 Numaralı Kal'abend defterinde yer alan hükümler genellikle Anadolu ve Rumeli'de meydana gelen olayları içermektedir. Defter 293 sayfadan oluşmakta ve içerisinde 1013 Hüküm yer almaktadır. Divanı yazı ile kayda alınan defterde yer alan hükümler tarihi silsile ile kaydedilmiştir.

Abstract:
One of the basic elements that sustain a state is the legal system. Law; it is the set of rules that ensure the peaceful living, coexistence and prosperity of the people. Law is of great importance in the Ottoman Empire as in every state. The Ottoman State, which attached great importance to the formation of the legal system, tried to ensure order with the laws it set. In case of unlawful behavior, various sanctions were imposed on those responsible. All decisions taken in the Court or in the Qadi courts were recorded. The books and documents containing the records are divided into classifications according to the subject they contain. Among these classifications are the Kalˊabend notebooks, which contain the criminal law decisions of the Ottoman State. Kal'abend, which is combined by the combination of the Arabic words kal'a and Persian bend, means one who is attached to the castle. The term is that a criminal person is put in a castle and allowed to roam freely. The Kal'abend notebooks consist of information about the crimes committed in the Ottoman Empire and the punishments given to the criminals. The Kal'abend book No. 30 contains the events that occurred in the Hijri Rajab 1219 and Rajab 1224 (October 1804 A.D. and September 1809) dates. The notebook contains information about social events, crimes committed, punishments given, the duration of punishments, forgiveness of criminals and the status of criminals over time. At the same time, important information about the state-people relationship, social cultural situation, local administrators and the situation of the people can be accessed in the book within the given date December. The provisions in Kal'abend Book No. 30 generally include events that took place in Anatolia and Rumelia. The book consists of 293 pages and contains 1013 Provisions. The provisions contained in the book recorded in writing by the Court are recorded in historical succession.