Farklı renal replasman tedavisi uygulanan erkek hastalarda cinsel fonksiyonun sağlıklı kişilerle karşılaştırılması
Male sexual function in patients receiving different types of renal replacement therapy in comparison with healthy men
Yazar: DEMET YAVUZ
Danışman: PROF. DR. FATMA NURHAN ÖZDEMİR ACAR
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2009
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY)  olan hastaların seksüel fonksiyon bozuklukları ile  renal replasman tedavileri (RRT)  arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalar kısıtlıdır. Bu kesitsel çalışmada son dönem böbrek hastalığı olan erkeklerde erektil disfonksiyon (ED) varlığı ve erektil disfonksiyonu etkileyebilecek biyokimyasal parametreler araştırıldı.
Çalışmaya son dönem böbrek yetmezliği tanısıyla izlenen, hemodiyalize girmekte olan veya böbrek nakli yapılmış 100 hasta ve 50 sağlıklı erkek  alındı. Bu çalışmada 53 böbrek nakilli hasta (grup I, ortalama yaş 39.01 ± 7.68 yıl, ortalama takip süresi 97.72±10.35 ay), 47 hemodiyaliz hastası (grup II, ortalama yaş 38.72 ± 9.12 yıl, ortalama takip süresi 89.13 ±8.65  ay) ve kontrol grubu olarak da 50 sağlıklı erkek (grup III ortalama yaş 39.77± 8.51 yıl) alındı. Hastalardan alınan serum örneklerinde serum kan üre nitrojen (BUN), kreatinin, kalsiyum, fosfor, glukoz, total kolesterol, trigliserit, albumin, C reaktif protein (CRP), intakt parathormon (iPTH) ve hemoglobin düzeylerine bakıldı.Tüm hastalara uluslararası erektil fonksiyon indeksi (IIEF)-5 ve Short form (SF)-36 sorgulama testi ve Beck depresyon Inventory (BDI) uygulandı. IIEF testi skorları ≤21 olanlar erektil disfonksiyon olarak değerlendirildi. 
Belirtilen grupların yaş ortalamaları benzerdi (p>0.05). Total IIEF-5 skorları her bir grubun sırası ile 19.5 4.5, 16.4 5.9 ve 22.5 3.4 idi. Kontrol grubunun total IIEF-5 skoru; grup I ve II' den anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.001). Total IIEF-5 skorları, transplant hasta grubu ile hemodiyaliz hasta grubunun karşılaştırılmasında; total skor transplant hasta grubunda daha yüksekti (p<0.05). ED varlığı açısından (IIEF skoru≤21)  Grup I ve II  kontrol grubu ile karşılaştırıldığında anlamlı şekilde daha fazla sıklıkla erektil disfonksiyon  mevcuttu [(n=28, %52), (n=29, %61.7), (n=12, %24) ve (p< 0.001)] ancak grup I ve II arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p>0.05).  SF-36 skoru kontrol grubunda diğer grup I ve II ye göre anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0.001). RRT si yapılan her iki grupta BDI skorları benzerdi ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Tüm gruplar gözönüne alındığında erektil disfonksiyon ile BDI arasında negatif (r= -0.368, p<0.001)  bir korelasyon söz konusu iken SF-36 ile pozitif  korelasyon mevcuttu (r=0.495, p<0.001).
Bu kesitsel çalışmada, SDBY olan erkeklerde, kontrol grubundaki sağlıklı erkeklerle kıyaslandığında cinsel fonksiyon anlamlı derecede düşük saptandı. Sonuçta SDBY olan hastalarda, kontrol grubundaki sağlıklı erkeklerle karşılaştırıldığında düşük seksüel fonksiyon ve düşük yaşam kalitesi skorları bulundu. Dikkate değer olarak, RRT çeşidinin ED varlığı üzerine etkisinin olmadığı görüldü ve bu hastalarda ED  gelişiminin muhtemelen  psikojenik nedenlerden çok üremi ve diğer komorbid durumlarla ile ilişkili  olabileceği düşünüldü. Başlangıç tedavisi için, SDBY olan hastalarda seksüel disfonksiyon mekanizmalarının altında yatan nedenleri anlamak için daha  ileri araştırmalar gerekmektedir. Bunların, hastalarda diyaliz tedavisine başlamadan önce ve başladıktan sonra ve/veya renal transplantasyon öncesi ve sonrasında  hipotalamo-hipofizer-gonadal aksı değerlendiren ve hormon profilleri ile desteklenen prospektif çalışmalar olması hastalara belirlenecek  psikolojik/medikal tedavi yaklaşımları açısından yararlı olacaktır.

Abstract:
There are limited studies correlating possible sexual functional alterations related to the mode of renal replacement therapy among end stage renal disease (ESRD). In this study, we performed a cross-sectional observational study to assess sexual function scores and biochemical variables that may have impact on male erectile dysfunction (ED) in ESRD patients.
A total of 100 ESRD patients and 50 healthy men were recruited to the present cross-sectional study. The study was consisted of 53 renal transplantation (group I, mean age 39.01 ± 7.68   years, mean following duration 97.72±10.35 months) and 47 hemodialysis (group II, mean age 38.72±9.12 years, mean following duration         89.13 ±8.65  months). Meanwhile; control group consisted of 50 healthy men (group III, mean age 39.77± 8.51 years). Serum samples were obtained in each patient for serum blood urea nitrogen (BUN), creatinine, calcium, phosphore, total cholesterol, triglyceride, albumin, C reactive protein (CRP), intact parathyroid hormon (iPTH) and hemoglobin levels. All groups were evaluated with following scales; International Index of Erectile Function (IIEF)-5 and Short Form (SF)-36 questionnaires, Beck Depression Inventory (BDI). The patients whose  IIEF score is ≤21 were accepted as erectile dysfunction. 
The mean age of the above-mentioned groups were similar (p> 0.05). Overall, total IIEF-5 scores of men in groups I, II and III were (19.5 4.5, 16.4 5.9 and 22.5 3.4 respectively). The mean total IIEF-5 score of control group was higher than group I and II (p< 0.001).  Post transplant group's  mean total IIEF-5 score was also higher than hemodialysis group (p< 0.05). Group I and II significantly differed from control group in terms of presence of ED (IIEF score ≤21) [(n=28, 52.8%), (n=29, %61.7), (n=12, %24) respectively (p < 0.001)] whereas there  was no significant difference between group I and II. Physiological health domain of SF-36 was significantly better in healthy controls (p<0.001). Patient groups were similar in terms of BDI score did not reach to a statistical significance in patient groups (p>0.05). Erectile dysfunction score was negatively correlated with BDI (r= -0.368, p<0.001); whereas positively correlated with SF-36 (r=0.495,p<0.001) in all patient groups.
In our cross-sectional study the men with ESRD had, significantly lower sexual function than the healthy control men. In summary, we noted lower sexual function and lower quality of life scores in patients with ESRD compared with healthy controls. Notably, the mode of renal replacement therapy had no impact on male sexual function and the cause of ED in this group of patients is probably  organic in nature and related to uremia as well as other comorbid conditions  rather than to psychogenic issues. For initial therapy,  further studies are needed to understand underlying mechanism of sexual dysfunction in patients with ESRD. Thus, future research should include  hypothalamic-pituitary-gonadal axis endocrine-hormonal distrubances with comparing sexual functions between pre and postdialysis, and also comparing sexual functions between pre and postrenal transplantation.