Çeviride cinsiyet sorunsallığına eleştirel bakış
Critical perspective on gender issues in translation
Yazar: ESRA ERTEKİN
Danışman: PROF. DR. İLYAS ÖZTÜRK
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet = Gender ; Dil kullanımı = Language usage ; Feminizm = Feminism ; Sözcük seçimi = Selecting the words ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Tutumlar = Attitudes ; Çeviri = Translation ; Çevirmen = Translator

Özet:
Çeviri çalışmalarında ve araştırmalarında çeviride cinsiyet önemli bir yer tutmaktadır.
Bu bağlamda kadının kimliği, toplumdaki yeri ve etkisi ile ilgili çalışmalar, giderek daha yaygın hale gelmektedir. Bu durum söylem,  yazın bağlamlarında çeviriye yansımaktadır. Çeviride kadın konusu, giderek farklı boyutlarda irdelenmeye ve ele alınmaya başlanmıştır. Feminizm hareketleri çeviri yolu ile görüşlerini dile getirmeye başlayınca, çeviride cinsiyet sorunsallığı da ortaya çıkmıştır. Cinsiyet, biyolojik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet olarak ikiye ayrılmaktadır. Biyolojik cinsiyet kadın ve erkek arasındaki fizyolojik ve vücut kimyası ile ilgili farklılıkları göstermektedir. Fakat, toplumsal cinsiyet ise toplum tarafından kadına ve erkeğe yüklenen kültürel görüşleri, değerleri ve beklentileri ifade etmektedir. Çeviri de, hem biyolojik hem de toplumsal cinsiyetten etkilenmektedir. Kadın ve erkeğin sözcük seçimleri, dil kullanımı, ifade tarzı da cinsiyete bağlıdır. Kadın ve erkeğin dil kullanımlarının farklı olması, çevirmenin tutumunu da etkilemektedir. Ayrıca erkeğin egemen olduğu bir toplumda kadının dil kullanımı sınırlanmaktadır. Toplumun ve erkeğin kadına bakış açısı kadınların eylemlerini, ifadelerini olumsuz manada etkilemektedir. Dolayısı ile  kadının ve erkeğin  ifade farklılıkları çeviriye de yansımaktadır. Böylelikle, çeviride cinsiyet sorunsallığı ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmamızda, "Çeviride Cinsiyet Sorunsallığını" iki çeviri örneğinde irdelemeye çalışacağız. İrdelememiz, her iki çevirmenin seçtiği sözcük ve kullandığı stil üzerinde olacaktır. Bu çalışma, kadın ve erkeğin çeviri kararlarını, sözcük seçimini, dil kullanımlarının ve tercih ettikleri söylem farklılıklarının, çeviri eylemini nasıl etkilediğini betimleyici bir yöntem ile ön plana çıkaracaktır.

Abstract:
Gender plays an important role in translation studies and researches. In this context, studies on women's identity, place and influence in society are becoming more and more common. This situation reflects discourse, translation in the context of literature. In the translation, the issue of women has been increasingly studied and discussed in different dimensions. When the feminism movements began to express their views through translation, the gender problematic emerged in the translation. It is divided into two as biological sex and gender. Biological sex indicates the physiological features and differences in body chemistry between men and women. However, gender refers to the cultural views, values and expectations, which are imposed on women and men by the society. Translation is also affected by both biological sex and gender. Vocabulary set, language use and expression style of men and women also depend on gender. Different language use of men and women also affects the attitude of the translator. In addition, the language use of women is restricted in men's dominant society. The viewpoint of society and men towards women negatively affects women's actions and expressions.  Different expressions, which are used by women and men are reflected in the translation. Therefore, gender problems arise in translation.In this study, we will try to examine Gender Problem in two translation examples.Our consideration will be on the word and style used by both translators.This study will highlight the ways in which translation decisions of women and men, word choice, language use and preferred discourse differences affect the act of translation.