Dijital bağımlılığın 3-6 yaş grubu çocuklarda iletişim becerilerine etkisi
The effect of dijital (tablet, tv, telephone,internet,) on communacation skills of 3-6 year old children
Yazar: AYŞE KANTER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Duyuşsal gelişim = Affective development ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Psikomotor davranışlar = Psychomotor behaviours ; Psikomotor gelişim = Psychomotor development ; Sayısal bağımlılık = Digital addiction ; Sayısallaştırma = Digitization ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Dijital bağımlılığın 3-6 yaş arası çocuklar üzerindeki etkilerinin çeşitli değişkenler
bağlamından incelenmesini amaçlayan bu çalışmada, İstanbul ilindeki okulöncesi
eğitim kurumlarında görev yapan 15 öğretmenle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır.
Yapılan görüşmelerde elde edilen ses kayıtlarının dökümleri alınmış ve elektronik
ortamda düzenlenmiştir. Çalışmada öncelikle katılımcıların 3-6 yaş çocuklarının
gelişim özellikleri ve dijital araçları kullanma durumları konusundaki görüşleri
arasındaki benzerlikleri ortaya çıkarmak üzere Kelime Korelasyon analizi
yapılmıştır. Çocuk gelişimi bölümü kökenli iki öğretmenin görüşleri ile mesleki
deneyim süresi 5 yıldan fazla olan öğretmenlerin görüşleri arasında yüksek düzeyli
korelasyonlar gözlenmiştir. Devamında, dökümler incelenmiş ve katılımcıların
ürettikleri kodlar belirlenmiştir. Katılımcılar tarafından oluşturulan kodlar, benzer
özelliklerine göre bir araya getirilerek kategoriler altında toplanmıştır. Kategoriler
temalarla ilişkilendirilerek sunulmuştur.
Yapılan görüşmelerden elde edilen veri çözümlendiğinde, katılımcıların, günümüzün
önemli sorunları arasında yer alan dijital bağımlılık ve bunun 3-6 yaş grubu çocuklar
üzerindeki etkileri konusunda ifade ettikleri görüşlerin, araştırma sorularıyla
paralellik arz edecek biçimde 11 tema altında toplanmasına karar verilmiştir. İlk
tema genel olarak öğrencilerin sosyal davranış özelliklerine ilişkin öğretmen
görüşlerini içerirken, ikinci tema bilişsel davranış özelliklerini, üçüncü tema da
öğrencilerin psikomotor davranış özelliklerine ilişkin görüşleri içermektedir.
Dördüncü tema okulöncesi öğretmenlerinin 3-6 yaş çocuklarının dijital araç
kullanımına ilişkin genel görüşlerine odaklanırken, beşinci tema yoğun dijital araç
kullanımının çocukların davranışlarına olan etkilerini incelemektedir. Altıncı tema
dijital araç kullanımının çocukların sosyal gelişimleri üzerindeki etkilerini
incelerken, yedinci tema bu etkileri bilişsel gelişim bağlamında, sekizinci tema da
psikomotor gelişim bağlamında incelemektedir. Dokuzuncu tema 3-6 yaş arası
çocukların ideal dijital araç kullanma süresine ilişkin öğretmen görüşlerine yönelik
iken, onuncu tema dijital araç kullanımının çocuklar üzerindeki olumsuz etkisini
araştırmaktadır. On birinci ve son tema da öğretmenlerin dijital araç kullanımına
ilişkin önerilerine odaklanmaktadır.
İstanbul ilinde görev yapan, okulöncesi ve çocuk gelişimi öğretmenliği kökenli
katılımcıların görüşleri incelendiğinde, 3-6 yaş grubu çocukların, içinde yaşanılan
çağın gereklerine uygun bir biçimde fiziksel, bilişsel, duyuşsal gelişim davranışları
gösterdikleri, dijital araçlarla zaman geçirme süreleri arttıkça çocuklarda istenmeyen
kimi davranış farklılıklarının gözlendiği, dijital araç kullanım sürelerinin belli bir
sınırda tutulduğunda ise çocukların bilişsel ve duyuşsal gelişimlerine katkı
sunabileceğini düşündükleri söylenebilir. Çalışma bir bütün olarak
değerlendirildiğinde, erken dönem çocukları bir bütün olarak ele alması ve dijital

30

araç kullanımına ilişkin detaylı sonuçlara ulaşması nedeniyle araştırmanın ilgili
alanyazına katkı sunduğu, bu nedenle önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, which aims to examine the effects of digital addiction on children aged
3-6 in the context of various variables, face-to-face interviews were conducted with
15 teachers working in preschool education institutions in Istanbul. The audio
recordings obtained during the interviews were transcribed and edited electronically.
In the study, firstly, Word Correlation analysis was conducted to reveal the
similarities between the participants' views on the developmental characteristics of 3-
6 year old children and their usage of digital tools. High-level correlations were
observed between the views of two teachers from the child development department
and those of teachers with more than 5 years of professional experience. Afterwards,
the transcripts were examined and the codes produced by the participants were
determined. The codes created by the participants were gathered under categories,
based on similar features. Categories were presented in association with themes.
When the data obtained from the interviews were analysed, it was decided that the
opinions expressed by the participants on digital addiction, which is among the
important problems of today, and its effects on children aged 3-6, were collected
under 11 themes in line with the research questions. While the first theme generally
includes teachers' opinions on students' social behavior characteristics, the second
theme includes cognitive behavioral characteristics, and the third theme includes
views on students' psychomotor behavior characteristics. While the fourth theme
focuses on the general views of preschool teachers on the use of digital devices in
children aged 3-6, the fifth theme examines the effects of intensive digital tool use on
children's behavior. While the sixth theme examines the effects of digital device use
on children's social development, the seventh theme examines these effects in the
context of cognitive development and the eighth theme in the context of
psychomotor development. The ninth theme is about teachers' views on the ideal
digital device usage time of children aged 3-6, while the tenth theme explores the
negative impact of digital device use on children. The eleventh and final theme also
focuses on teachers' suggestions for using digital devices.
When the opinions of the pre-school and child development teachers who were
working in Istanbul were examined, it was observed that 3-6 year old children
showed physical, cognitive and affective development behaviors in accordance with
the requirements of the age they lived in, and some unwanted behavior differences
were observed in children as their time spent with digital tools increased. It can be
said that they think that when the duration of digital device use is kept within a
certain limit, it can contribute to the cognitive and affective development of children.
When the study is evaluated as a whole, it is considered to be important because the

33

study contributes to the relevant literature as it deals with early-age children as a
whole and reaches detailed results regarding the use of digital devices.