Türk Anayasa Hukukunda siyasi partilere devlet yardımı
The goverment aid to political parties in Turkish Constitutional Law
Yazar: BİLGEN BERBER
Danışman: PROF. DR. MERİH ÖDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anayasa hukuku = Constitutional law ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Devlet desteği = Government backing ; Devlet egemenliği = State sovereignty ; Devlet müdahalesi = State intervention ; Devlet yardımı = State aid ; Kamu denetimi = Public inspection ; Seçim faaliyetleri = Election activities ; Siyasal katılma = Political participation ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Türk Anayasa Hukukunda siyasi partiler diğer birçok demokratik toplumda olduğu gibi üstlendikleri işlevler nedeni ile ayrı hukuki düzenlemelerin konusu olmuşlardır. Bu hukuki düzenlemelerle siyasi partilerin karşılaştığı sorunların çözümlenmeye çalışıldığı görülmektedir. Günümüz demokratik sistemlerinde siyasi partilerin karşılaştığı en önemli sorunlardan birisi de siyasi partilerin artan giderleri karşısında, bu giderleri karşılamadaki finansman sorunudur. Siyasi partilerin demokratik toplumlarda ortaya çıkış nedeni sayılabilecek siyasi katılma işlevinin adil ve eşit koşullarda gelişmesini sağlama zorunluluğu, siyasi partilerin finansmanına ilişkin düzenlemelerin gerekliliğini ve bu alana devletin müdahalesini gündeme getirmiştir. Devlet, siyasi partilere doğrudan ya da dolaylı olarak finansman desteği sağlayarak demokratik sistemin devamlılığını sağlamaya çalışmaktadır. Ancak devletin sağlayacağı bu finansman kaynağının gerekliliği, hangi koşullarda, siyasi parti örgütlenmesinin hangi unsuruna hangi kaynaklardan sağlanacağı; bu sağlanan finansman kaynağının etkinliğinin sağlanması için denetiminin nasıl yapılacağı, bu alandaki yaptırımların ne olacağı ve nasıl uygulanacağı farklı siyasi tercihlere göre farklı nitelik arz ettiğinden yeni sorunların da kaynağını oluşturmaktadır. Türk Anayasa Hukukunda da siyasi partilere yapılacak devlet yardımı ve bu yardım nedeniyle ortaya çıkan yeni sorunlar düzenleme yapma çoğunluğuna sahip siyasi partilerin bu alandaki farklı siyasi tercihlerinden kaynaklanmaktadır. 1961 Anayasası ile ilk defa Anayasal güvenceye kavuşan siyasi partiler, hem bu Anayasa döneminde hem de 1982 Anayasası döneminde devlet yardımı müessesini birçok yasal düzenlemenin konusu haline getirmişlerdir. Bu yasal düzenlemeler her defasında iptal istemiyle Türk Anayasa Mahkemesinin önüne gelmişse de siyasi partilere devlet yardımı konusu siyasi partiler açısında ?kendileri için yasa? olma düzleminden çıkarılamamıştır. Bu durum da çözümün siyasi partilerin kendilerini devlet yardımının en etkin şekilde yapılmasında sorumlu görmelerinde yattığını açıkça göstermektedir. Siyasi partilerin bu konuda kendilerini sorumlu görmeleri ise demokratik ilkeleri tam anlamıyla benimsemiş bir toplumsal bilincin yarattığı kamuoyu baskısı ile mümkündür.

Abstract:
In Turkish Constitutional Law, political parties have been the subjects of different legal arrangements because of their functions, as it happens in many other democratic societies. It?s seen that the problems faced by political parties have been tried to be solved with these legal arrangements. In the democratic systems of our day, one of the most frequent problems faced by the political parties is the financing problem in front of the increasing expenditures. The necessity of providing the development of political participation in fair and equal circumstances, which can be thought as the existence reason of political parties in democratic societies, has brought up the requirement of arrangements about financing political parties and the intervention of government into this field. The government tries to provide the permanence of the democratic system with direct or indirect finance support to the political parties. However, the necessity of this support becomes the basis of new problems as; in which circumstances, to which component of the party organization and from which resources it will be provided; how the efficiency of this source of support will be controlled, what the sanctions will be in this field and how they will be applied; because all these can vary according to different political preferences. Also in Turkish Constitutional Law, the problems about the government aid to the political parties occur because of the different political preferences of the political parties which have the majority to make arrangements. The political parties, which have gained Constitutional guarantee for the first time with the 1961 Constitution, have made the case of government aid the subject of many legal arrangements in the periods of both this and the 1982 Constitution. Though these arrangements have come in front of Turkish Constitutional Court with demand of cancellation, the subject of government aid to the political parties couldn?t be taken out of the platform of ?law for the sake of themselves?. This condition apparently reveals that the solution is for the political parties to feel themselves responsible for the government aid to be allocated in the most efficient way. It may be possible for the political parties to feel this responsibility only with the public pressure of a social sense which perfectly adopted the democratic principles