Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluk progresyonu tahmininde EEG biyobelirteçleri
EGG biomarkers in prediction of alzheimer's disease and mild cognitive impairment  progression
Yazar: ARZU BURCU KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. BARIŞ METİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Nörobilim = Neuroscience ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Nörobiyoloji = Neurobiology ; Nörofizyoloji = Neurophysiology ; Nöropsikoloji = Neuropsychology

Özet:
Amaç: AH ve HBB progresyonu tahmininde EEG'de biyobelirteçler bulmak amacıyla planlanan ve yürütülen bu çalışma, süreli ve gözlemsel, Korelasyonel ve Nicel bir ilişkisel araştırma deseni bilimsel zemininde uygulandı.
Yöntem: NIA-AA kriterlerine göre AH ve HBB teşhisi konulan katılımcıların, başlangıçtaki EEG verileri ve başlangıçta, 3 ay aralıkla ve toplamda 12 aylık süre ile değerlendirme ölçek sonuçları kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler; ADAS-Cog, GDÖ, BRİÖ, StopBang'tir. Araştırmaya, Yirmisi AH, 10'u HBB teşhisi olan, 16 erkek 14 kadın olmak üzere 30 katılımcı dahil edilmiştir. İstatistik analizlerde SPSS 27 programında Tekrarlı Ölçümlü Varyans Analizi ve Korelasyon analizi kullanılmıştır. EEG verilerinde, 4 ana bölge bulguları (P, F, T ve M) ve 4 ana frekans gücü (Delta, Teta, Alfa, Beta) esas alınmıştır.
Bulgular: Frontal, Parietal ve Merkez'de Delta, Merkez'de Teta ile ADAS-Cog arasında pozitif korelasyon, Parietal Beta ile negatif korelasyon olarak tespit edilmiştir. Frontal Beta, Parietal Beta ve Temporalde ise Delta, Teta ve Beta değerlerinin ADAS değişiminde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Hastalık seyrine etki edebilecek yaş, bilişsel rezerv gibi demografik unsurların nöropsikolojik skorlarda etkisi tespit edilmemiştir.
Sonuç: AH olan kişide Beta değeri düşükse hastalık seyri daha olumsuz gidebilir ve Beta değerinin progresyon açısından bir biyobelirteç olarak takip edilmesi mümkündür, Frontaldeki Beta frekansı kognitif fonksiyona dair bir belirteçtir ve Betanın yüksekliği progresyonun daha olumlu olması anlamına gelir sonucuna ulaşılmıştır. AH'da prognoz takibinin faydası aşikârdır. Kullanımı cazip ve hızlı olan EEG'nin teşhis aşamasında ve erken dönemden itibaren takipte rutin uygulama haline getirilmesi gereklidir, teşhis ve prognoz takibindeki her türlü gelişmenin, bu sorunda önemli düzelmeler sağlayabileceği göz önünde tutulmalıdır, her zaman ileri çalışmalara ihtiyaç olacaktır.

Abstract:
Objective: This study, planned and conducted to find biomarkers in EEG in predicting AD and MCI progression, was implemented on a scientific basis with a periodic and observational, correlational and quantitative relational research design.
Method: Initial EEG data of participants diagnosed with AD and MCI according to NIA-AA criteria and evaluation scale results at the beginning, at 3-month intervals and for a total of 12 months were used. The scales used in the study were ADAS-Cog, GDÖ, BRİÖ, StopBang. 30 participants, 20 of whom were diagnosed with AD and 10 with MCI, 16 male and 14 female, were included in the study. Repeated Measure Variance Analysis and Correlation Analysis were used in the SPSS 27 program in statistical analyses. In the EEG data, 4 main region findings (P, F, T and M) and 4 main frequency power (Delta, Theta, Alpha, Beta) were taken as basis.
Results: A positive correlation was found between Delta in the Frontal, Parietal and Central, Theta in the Central and ADAS-Cog, and a negative correlation was found with Parietal Beta. It was found that Delta, Theta and Beta values in the Frontal Beta, Parietal Beta and Temporal had an effect on ADAS change. Demographic factors such as age and cognitive reserve, which may affect the course of the disease, did not have an effect on neuropsychological scores.
Conclusion: If the Beta value is low in the patient, the course of the disease may be more negative and it can be followed as a biomarker in terms of progression. The Beta frequency in the Frontal is a marker of cognitive function and the high Beta means that the progression is more positive. The benefit of prognosis follow-up in AD is obvious. EEG, which is attractive and fast to use, should be made a routine practice in the diagnosis phase and in follow-up from the early period. It should be kept in mind that any development in diagnosis and prognosis follow-up can provide significant improvements in this problem. Further studies will always be needed.