Sınırın diyalektiği: Tarihsel kapitalizm ekseninde ulusal kimlikle bütünleşme: 'Saray ve Kotur örneği'
Dialectics of the border: Integration with national identity on the axis of historical capitalism: 'The case of Saray and Qatur'
Yazar: MELİKE ŞEKER
Danışman: PROF. DR. EMİNE FERYAL TURAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma, sınırların varlığını ve sınır bölgesi toplumlarının dönüşümünü Avrupa kökenli kapitalist dünya ekonomisinin genişleyen etkisi bağlamında ele almayı önermektedir. 19. yüzyıl,Avrupa'nın bazı bölgelerinde hakim sistem olan kapitalist dünya ekonomisinin dünyanın farklı bölgelerini içine alarak genişlemeye başladığı zaman aralığıdır. Avrupa ekonomisinin kendi yuvasında çıkıp Osmanlı/Türkiye ve Kaçar İranı/ Pehlevi İranı'nı içine alacak şekilde genişlemesinin de yüzyılı olan 19. yüzyıl, merkezileşme faaliyetlerinin ve uzun vadede ulus devleti oluşturacak kurumsal yapıların ortaya çıktığı zaman aralığıdır. Toprak üzerinde kontrolün sağlandığı egemenlik biçiminin ortaya çıkışı, Osmanlı ve İran imparatorluklarının sınır bölgesinde görece otonomiye sahip Kürt emirliklerini ortadan kaldırılarak bu bölgede yaşayan Kürtlerin iki farklı ulus devletin vatandaşı olmalarıyla sonuçlanmıştır. 
Nitel saha araştırmasına dayanan bu çalışmada, Türkiye ve İran sınır bölgesinde bulunan Saray ve Kotur ilçelerinde yaşayan Kürtlerle yapılan derinlemesine görüşmelerde, Kürtlerin etnik kimlik örüntülerinin bağlı bulundukları ulus devlete göre değişiminin hangi bağlamlarla ortaya çıktığı ele alınmaktadır. Kültürel, dinsel, dilsel devamlılığın olduğu sınır bölgesi yerleşikleri Kürtlerin, sınıra rağmen birtakım pratiklerin geliştirilmesiyle 'bir olma' algısının korudukları sınır bölgesinde, farklı ülkenin vatandaşlığına tabi olma nedeniyle 'farklılaşmalarının' da olduğu çalışmanın görünür sonuçlarındandır. Bahsi edilen bu sürecin sınırın diyalektiği olarak kavramsallaştırıldığı çalışmada, sınıra rağmen günlük ilişkiler aracılığıyla devam eden/süren 'beraber' olma algısını aynı zamanda sınırın 'ayırıcı' niteliği (farklı ülkenin vatandaşı olma ve dolayısıyla farklı kurumsal pratiklerle karşı karşıya kalma) ile yeni toplumsal kuruluşların meydana geldiği ve dolayısıyla 'aynı olma' ile 'başka olma'nın eş zamanlı inşa edilen gerçeklikler olduğu ortaya koyulmaktadır.

Abstract:
The study proposes to discuss the existence of the border and how the borderline society transforms in the context of increasing impact of the European-based capitalist world economy. The nineteenth century marks the end of the old order and then the expansion of the capitalist economy, which once dominated some parts of Western Europe, to several parts of the world. By some accounts, a legal and political consequence of the universal character of the European economy was the emergence of the borders that determined where the power of at least two sovereign units began and ended. What happened in the nineteenth century were the efforts at centralization and the birth of the new institutions which would raise the nation-states in the long run both in Türkiye and Iran. The emergence of territorial sovereignty broke down the Kurdish emirates that had relative autonomy and were living at/around the Ottoman and Persian empires borders and triggered the process for Kurds to be the citizens of two different nation-states. This study, based on qualitative field research and applied in-depth interviews with Kurds inhabiting in Saray and Qatur districts at/around the border of Turkey and Iran, aims to understand which character the cohesion between the Kurds and the nation states is from the point of being incorporated Turkey and Iran into the European-based economy. 
Although some cross-border practices have been sustained the continuation of economic and cultural relations by being settled in the border region, being subject to the citizenship of a different country is one of the visible results of the study, which is also the reason for the 'differentiation' of the process of Kurdish society. In the study, this process has been conceptualized as the dialectics of the border that means despite the border border-crossing practices emerge as a local society living in the borderlands get to know each other and affect the perception of 'being together'  but at the same time, new socio-political institutions have been formed with the function of division using fixed border (being a citizen of different countries and therefore facing various institutional practices) create the perception of 'being otherness'. The key point to understanding this dialectical function of borders is both to separate and tie together that reveal 'being the same'and 'being other'as facts constructed simultaneously.