Politika analizi çerçevesinde Türkiye'de sağlıkta şiddetin nitel olarak incelenmesi
Qualitative examination of health violence in Turkey within the framework of policy analysis
Yazar: DENİZ GÜNGÖR ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YALÇIN BALÇIK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlıkta şiddet hem dünyada hem Türkiye'de son yıllarda gerekli birçok önleyici politikalar belirlenmesine rağmen artmaya devam eden toplumsal problemdir. Bu çalışmayla Walt ve Gilson'un 'politika analizi çerçevesi'nde Türkiye'de sağlıkta şiddetin önlenmesine yönelik mevcut politikaların analiz edilmesi, soruna dair makro, mezo, mikro düzeyde belirlenen paydaşların bu şiddetin nedenlerine ve çözümüne dair önleyici uygulamalar hakkındaki görüşlerinin ele alınmasına odaklanmaktadır.
Nitel araştırma yöntemi aracılığıyla tasarlanmış bu çalışmada öncelikle sağlıkta şiddete yönelik geliştirilen politikaları açıklamak amacıyla doküman analizi kullanılmıştır. Bu doğrultuda sağlıkta şiddetle ilgili oluşturulan kanun, genelge ve yönetmelikler, Walt ve Gilson'un 'politika analizi çerçevesi'nde incelenmiştir. Sonrasındaysa sağlıkta şiddetin nedenleri, çözümleri ve önlenmesine yönelik politikaları değerlendirmek üzere yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla makro, mezo ve mikro düzeyde belirlenen 28 katılımcıyla derinlemesine mülakatlar yapılmıştır.
Çalışmanın ilk teması 'şiddetin nedenleri'dir. Bu tema altında 'kışkırtılmış talep', 'sevk zinciri' 'performans sistemi', 'eğitim düzeyi', 'medya' ve 'iletişim' alt temaları belirlenmiştir. İkinci tema 'politikaların değerlendirilmesi'dir. Bu başlıkta 'uygulanabilirlik', 'sürdürülebilirlik', 'kapsam' ve 'aktörler' alt temaları mevcuttur. Son temaysa "çözüm önerileri"dir. Bu temada 'denetim', 'yaptırım', 'katılımda çoğulculuk' ve 'kök neden' analizi alt temaları bulunmuştur.
Sağlıkta şiddetin nedenlerine ilişkin, makro düzeydeki katılımcılar eğitim düzeyini öne çıkarmaktayken, mezo ve mikro düzeydeki katılımcılarsa kışkırtılmış talebin etkili olduğunu dile getirmişlerdir. Çözüm önerileri hususunda makro düzeydeki katılımcılar denetimin daha etkili olduğunu düşünmekteyken, mezo ve mikro düzeydeki katılımcılara ilişkin anlamlı farklılık görülmemiştir. Şiddetin önlenebilmesi için şiddete neden olan temel etmenlerin ortaya çıkarılması amacıyla kök neden analizinin yapılması gerekitği, tüm paydaşları kapsayıcı bir konum alınması, cezai yaptırımların artırılması, kamuoyuna yönelik kampanyaların artırılması ve sağlık yöneticileri ve çalışanlarına bu konudaki eğitimlerin verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında belirlenen hedeflere ulaşmada politikanın ne derece etkili olduğunu değerlendiren yeterli ve güçlü bir denetim mekanizmanın olmadığı da bulunmuştur.

Anahtar Sözcükler 
Sağlıkta Şiddet, Politika Analizi, Sağlık Çalışanları, İş Yerinde Şiddet, Çalışan Güvenliği

Abstract:
Violence in healthcare is a social problem that continues to increase despite many necessary preventive policies being determined in recent years both in the world and in Turkey. This study focuses on analyzing the current policies for the prevention of violence in healthcare in Turkey within the framework of Walt and Gilson's 'policy analysis', and addressing the views of stakeholders determined at the macro, meso and micro levels regarding the problem, about the causes of this violence and preventive practices for its solution.
In this study designed through qualitative research method, document analysis was used primarily to explain the policies developed for violence in healthcare. In this regard, the laws, circulars and regulations regarding violence in health were examined within the 'policy analysis framework' of Walt and Gilson. Afterwards, in-depth interviews were conducted with 28 participants determined at macro, meso and micro levels through a semi-structured interview form to evaluate the causes, solutions and prevention policies of violence in health.
The first theme of the study is 'causes of violence'. The second theme is 'evaluation of policies'In this heading, there are sub-themes 'applicability', 'sustainability', 'scope' and 'actors'. The last theme is "solution suggestions". In this theme, the sub-themes of 'audit', 'sanctions', 'pluralism in participation' and 'root cause' analysis were found.
Regarding the causes of violence in health, macro level participants emphasized the level of education, while meso and micro level participants stated that provoked demand was effective. It has been concluded that in order to prevent violence, root cause analysis should be carried out in order to reveal the main factors that cause violence, a position that is inclusive of all stakeholders should be taken, criminal sanctions should be increased, public campaigns should be increased and healthcare professionals should be trained on this subject.

Keywords 
Violence in Health, Policy Analysis, Healthcare Workers, Workplace Violence, Employee Safety