Meme cerrahisi geçiren hastalarda mobil tabanlı bakımın ve izlemin lenf ödem yönetimine ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of mobile-based care and monitoring on lymphoedema management and quality of life in patients undergoing breast surgery
Yazar: EBRU KARAASLAN KARACA
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRİYE İLKAY GÜNER
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Meme cerrahisi sonrasında fizyolojik ve psikolojik komplikasyonlar yaşanabilir.  Bu araştırma meme cerrahisi geçiren hastalarda mobil tabanlı bakımın ve izlemin lenf ödem yönetimine ve yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapıldı.   Randomize kontrollü deneysel tipte olan bu araştırma SANKO Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'nde yürütülmüştür.  Araştırmanın örneklemini cerrahi geçiren 60 meme kanseri hastası (kontrol=30, müdahale=30) oluşturmuştur. Kontrol grubunda yer alan hastalara klinik rutini uygulanmıştır. Müdahale grubu hastalarına ise mobil uygulama tanıtılmış ve kullanımı sağlanmıştır. İlk iki ay içinde iki haftada bir yara yeri değerlendirme formu, Üç ay boyunca ayda bir defa Kol Çevresi Ölçüm Formu, Lenf Ödeme Yönelik Bulguları Değerlendirme Formu, ameliyattan sonraki üç aylık sürecin başında ve sonunda olmak üzere iki defa Beden İmajı ve Cinsel Uyum Ölçeği ve Kanser Tedavisinde Fonksiyonel Değerlendirme Ölçeği (FACT-B) uygulanmıştır.  İlk ölçüm ameliyattan sonraki yedi gün içerisinde, son ölçüm ise ameliyattan sonraki 12. hafta içerisinde yapılmıştır. Normal dağılım gösteren parametrelerde ikili grup analizlerinde bağımsız student t-testi kullanıldı. İlk ölçüm ve son ölçüm bulguları arasındaki farklılıkların incelenmesinde Paired sample t-testi kullanıldı.  Müdahale grubunda yer alan hastalarda yara yeri enfeksiyonu bulgusuna rastlanmadı. Kontrol grubu hastalarında daha fazla lenfödem semptomları görüldü. Müdahale grubunda yer alan hastaların önceki beden imajı ve cinsel fonksiyon üzerine etkisi alt boyutu ölçek puanlarının son ölçüm ortalamalarının, ilk ölçüm ortalamalarına göre daha yüksek; kontrol grubunda yer alan hastaların sonraki beden imajı ölçek alt boyutunun son ölçüm ortalamalarının, ilk ölçüm ortalamalarına göre daha düşük olduğu tespit edildi.

Abstract:
Physiological and psychological complications may occur after breast surgery.  This study was conducted to determine the effect of mobile-based care and follow-up on lymphoedema management and quality of life in patients undergoing breast surgery.  This randomised controlled experimental study was conducted in the General Surgery Clinic of SANKO University Hospital. The sample of the study consisted of 60 breast cancer patients (control=30, intervention=30) who underwent surgery. The clinical routine was applied to the patients in the control group. Patients in the intervention group were introduced to the mobile application and allowed to use it. In the first two months, the wound site evaluation form was applied every two weeks, the Arm Circumference Measurement Form, the Lymph Payment Findings Evaluation Form were applied once a month for three months, the Body Image and Sexual Adjustment Scale and the Functional Assessment Scale in Cancer Treatment (FACT-B) were applied twice at the beginning and at the end of the three-month period after surgery.  The first measurement was made within seven days after the operation and the last measurement was made within 12 weeks after the operation. Independent Student's t-test was used for pairwise group analyses in normally distributed parameters. Paired sample t-test was used to analyse the differences between the first and last measurement findings.  No wound site infection was found in the patients in the intervention group. Control group patients had more lymphedema symptoms. It was determined that the post-measurement averages of the previous body image and its effect on sexual function sub-dimension scale scores of the patients in the intervention group were higher than the initial measurement averages; the post-measurement averages of the subsequent body image scale sub-dimension of the patients in the control group were lower than the initial measurement averages.