Ankara ilindeki yumurta tavukçuluğu işletmelerinde Dermanyssus gallinae'nin kümes içi dinamiği ve diğer akar popülasyonları ile arasındaki olası ilişkinin belirlenmesi
Determining the dynamics of Dermanyssus gallinae and its relationships between other mite populations in laying hen farm
Yazar: NAFİYE KOÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE SERPİL NALBANTOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Akarlar = Acari ; Ankara = Ankara ; Dermanyssus gallinae = Dermanyssus gallinae ; Kafesler = Lattices ; Tavukçuluk = Chicken farming ; Tavukçuluk işletmeleri = Poultry enterprises ; Yumurta tavukları = Laying hens ; Yumurtalar = Eggs

Özet:
Dermanyssus gallinae (D. gallinae), tüm Dünya'da yaygın olarak görülen, yumurta tavukçuluğunu etkileyen ve verim kayıplarına sebep olan en önemli ektoparazit olarak bilinmektedir. Yumurta veriminde oluşturduğu kayıplara, enfestayona karşı verilen mücadele maliyetleri de ilave edildiğinde ekonomik kayıplar tüm Dünya'da yüksek seviyelere ulaşmaktadır. Kan emme sırasında oluşturduğu anemi, kaşıntı, stres ve huzursuzluğun yanında enfeksiyona yol açan bakteri ve virüs gibi çeşitli patojenlerin naklinde de önemli rol oynamaktadır. Kanatlılardaki önem ve yaygınlığı açısından en önemli ektoparazit D. gallinae olsa da, Dünya genelinde 40 aileye ait 2.500 den fazla akarın kanatlı hayvanlarla ilişkili olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada Ankara yöresinde kafesli ve serbest dolaşımlı kümeslerde yapılmıştır. Kümeslerden örnek toplama işlemi için bir standart sağlamak amacıyla tuzak yöntemi tercih edilmiş olup bunun için tarafımızca tasarlanan ve yapımını gerçekleştirilen tuzakların hepsi ile başarılı bir şekilde akarlar toplanmıştır. İncelenen kümeslerin tamamında D. gallinae tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra tuzakların içinden Cheyletidae ailesinden Cheyletus eruditus, C. malaccensis, Acaropsis spp., Acaridae ailesinden Tyrophagus spp., ve Oribatida dizisine ait akarlar ve bir insekt olan Alphitobius spp. larvası identifiye edilmiştir. Bu akarlar arasında en baskın türün kafesli sistemlere sahip kümeslerde %98,56, serbest dolaşımlı kümeslerde %97,38 oranıyla D. gallinae olduğu tespit edilmiştir. En yaygın ikinci akar popülasyonunun ise ticari kafesli işletmelerde %1,40, serbest dolaşımlı kümeslere %2,61 oranla Cheyletidae ailesinde olduğu görülmüştür. Kümes içerisinde dağılımlarının ışığa karşı negatif, neme karşı pozitif yönde olduğu gözlenmiştir. Kümesin kullanım süresi, inşaa edildiği materyal, diğer canlıların girişine imkan verecek boşlukları bulundurması, mevcut tavukların yaşı, mücadelede kullanılan kimyasal maddeler, son ilaçlama tarihleri enfestasyona etki eden diğer faktörler olarak kaydedilmiştir.

Abstract:
Dermanyssus gallinae (D. gallinae), is worldwide the most common ectoparasite of laying hens and lead to decreased egg production and poses the most economically deleterious threat to laying hen industry. This economic losses increase with the costs of combat. In addition to anemia, itching, stress and restlessness during blood sucking, it also plays an important role in the transport of various pathogens such as bacteria and viruses. Even if the most important ectoparasite is D. gallinae in poultry houses, at least 2500 species of mites from 40 families are closely associated with birds. Cage and free circulation poultry houses in Ankara region were included in this study. In order to provide a standard for collecting samples from poultry houses, the trap method was preferred, and all of the traps that we designed and prepared for it were successfully collected. D. gallinae was found in all of poultry houses. In addition, mites belonging to Oribatida, Acaridae (Tyrophagus spp.), Cheyletidae (Cheyletus eruditus, C. malaccensis, Cheyletus spp.) have been identified. The most dominant species among these mites was found to be D. gallinae (98.85%). It was observed that their distribution in the house was negative against to light and positive against to moisture. The period of use of the poultry houses, the material it is built, the presence of gaps to allow the entry of other living things, the separate staff of the poultry house, the entrance of the visitors, the age of the chickens, the chemicals used to control, and the last spraying dates were recorded as other factors affecting the infestation.