Değişen savaş kavramı ve Montreux Boğazlar Sözleşmesi etkileşimi, Suriye örneği
The changing war concept and the interaction of the Montreux Straits Convention, Syria example
Yazar: UFUK KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ UĞUR
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Boğazlar = Straits ; Montrö Sözleşmesi = Montreux Agreement ; Savaş = War ; Suriye = Syria ; Sözleşmeler = Contracts ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions

Özet:
Türkiye'nin yanı başında devam eden Suriye Savaşı, devletler ve destekledikleri grupların mücadele alanı olmaya devam etmektedir. 2011 yılında başlayan mücadele, son yıllarda hiç görülmemiş şekilde farklı aktörlerin yer aldığı çatışmalara sahne olmaktadır. Suriye ülkesinin sınırları içerisinde yaşanan mücadelenin savaş tanımına uyup uymadığı konusu muğlaklığını korumaktadır. Rusya kara, hava ve deniz unsurları ile Suriye'de Şam yönetimi lehine savaşa katılmaktadır. Diğer tarafta ABD, Türkiye, İran vb. ülkeler de orduları ve gruplara destekleri ile sahada yer almaktadır. 
İki dünya savaşı arasında imzalanan Montreux Boğazlar Sözleşmesi, imza tarihinin savaş anlayışı ve teknolojini yansıtan içeriği ile halihazırda geçerliliğini koruyan bir sözleşme durumundadır. 2011 yılından itibaren başlayan Suriye Savaşında Rusya tarafından boğazlardan geçen askeri ve devlet gemisi statüsüne alınmış sivil gemiler vasıtasıyla yapılan lojistik ve askeri nakliyat, Suriye'de savaşın dengesini değiştiren bir etki yaratmıştır. Savaş ve barış durumlarına ilişkin düzenleme getiren Montreux Boğazlar Sözleşmesinin, Suriye'de yaşananların adının konamamış olmasından kaynaklanan zafiyetleri bu süreçte gün yüzüne çıkmıştır. Rusya uçağı düşürüldükten sonra yaşanan süreçte sözleşmenin birçok maddesinin uluslararası hukuk alanında yaşanan bu muğlaklık nedeniyle uygulanabilir olma yeteneği aşınmıştır. Ayrıca savaşın önlenmesi gereken bir olgu haline geldiği bu dönemde yine sırtını savaş ve savaş araçlarına dayamış bu sözleşmenin gelecekte uygulanabilirliğinin sağlanması zorlaşmaktadır. 
Türkiye'nin boğazlardaki egemenlik hakları ve güvenliğini koruduğu dile getirilen Montreux Sözleşmesi'nin, savaş kavramının değişmesinden etkilenip etkilenmediğine yönelik bir incelemenin ihtiyaç olduğu değerlendirilmiştir. Bu soruya verilecek cevap ile Montreux Sözleşmesi'nin değiştirilip değiştirilmemesi tartışmalarında farklı bir bakış açısı oluşturmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmanın konusu; klasik savaş kavramı üzerine inşa edilmiş olan Montreux Sözleşmesi'nin, Suriye'de yaşanan çatışma ortamında boğazları etkin şekilde kullanan Rusya örneği ele alınarak uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir
Çalışma süresince genel olarak Montreux Sözleşmesi, savaş ve Suriye Savaşına ilişkin yazılı kaynakların incelenmesi suretiyle dokümana dayalı bir yöntem kullanılmıştır. Çalışmada yer alan olgulara ilişkin olarak, tarihsel süreç içerisinde yazım ve söylemleri ile iz bırakmış yazarlar ve yayınları, içerikleri, süreçleri ve tutanakları ile antlaşma metinlerine ilave olarak dönemsel gazeteler incelenmiştir. Ayrıca konuyu oluşturan temel olgulara ilişkin yapılan söylemler de araştırma içerisine dahil edilmiştir. Mevcut çalışma ile 'savaş' olgusunda yaşanan kavramsal, hukuki ve yapısal değişimler Montreux Sözleşmesi'nin mevcut şartlarının Türkiye tarafından uygulanabilirliğini olumsuz etkilemektedir' hipotezinin test edilmesi hedeflenmektedir.

Abstract:
Syrian war which is ongoing beside to Turkey's borders continues to be area of the fight for states and their supported groups. The struggle, which started in 2011, is the scene of conflicts involving different actors as never before. The question of whether the struggle in the Syrian country is a war is unclear. Russia attend the fight in favor of the regime in Syria, with elements of the sea, land, and air. On the other hand, countries such as United States of America, Turkey, and Iran have also joined the field with their army and supported groups.
The Montreux Straits Convention, signed between the two world wars, is a contract that is still valid with its content that reflects the war history and transformation of technology. In the Syrian Crisis, which started in 2011, logistics and military transport by the military and militarized civilian ships passing through the straits had an effect that changed the balance of war in Syria in favor of Russia. The weaknesses of the Montreux Straits Convention, which regulates the conditions of war and peace, came to light in this process. After the Russian aircraft had been dropped, understood that many of the articles of the contract were eroded due to ambiguity in the field of international law. In addition, because of the war became a prohibited phenomenon in this period, it is difficult to ensure the future applicability of this contract, which reclines upon the means of war.
Montreux Convention which was expressed to protect Turkey's sovereign rights and safety in strait were evaluated for the need for a review of whether it was affected by the changing in the concept of war. It's intended to create a different perspective by answering this question in the discussion of whether or not the Montreux Convention is amended. In this context, the subject of the study; It was determined as the evaluation of the applicability of the Montreux Convention, which was built on the concept of classical war, by considering the Russia sample which effectively used the straits in the conflict environment in Syria.
During the study period, a document based method was used by examining the written sources of the Montreux Convention, the war and the Syrian Crisis. Regarding the facts in the study, periodical newspapers were examined additionally to the treaty texts along with the author's publications, contents and minutes which were written in the historical process. In addition, the discourses on the basic facts are included in the research. The present study is aimed to test the hypothesis 'Conceptual, legal and structural transformation of War phenomenon adversely affect the applicability of the existing conditions of the contract by Turkey'.