Yetişkin kadınlarda duygu durumunun beslenme davranışı, diyet kalitesi, fiziksel aktivite düzeyi ve uyku kalitesi ile ilişkisi
The relationship of mood with nutritional behavior, diet quality, physical activity level and sleep quality in adult women
Yazar: BETÜL ŞEREF
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Duygudurum = Mood ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kadınlar = Women ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma, duygu durumunun beslenme davranışı, diyet kalitesi, fiziksel aktivite 
düzeyi ve uyku kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Karamanoğlu 
Mehmetbey Üniversitesinde çalışan 25-40 yaşlarındaki 47 gönüllü kadın birey, çalışmanın
örneklemini oluşturmuştur. Çalışmada anket formu ile bireylerin sosyodemografik özellikleri, 
sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, duygu durumuna göre besin alım durumu ve besin 
tercihleri, antropometrik ölçümleri, Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (TFEQ-R21) ile yeme davranışı 
puanları, Birinci Basamak için Fiziksel Aktivite Anketi (BBFAA) ile fiziksel aktivite 
düzeyleri, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile değerlendirilen uyku kaliteleri, 14 günlük 
besin tüketim kaydı ile besin tüketimleri ve Görsel Analog Ölçeği (GAÖ) ile değerlendirilen 
duygu durumları incelenmiştir. Bireylerin mutlu, memnun, neşeli ve olumlu duygu durum 
puanlarındaki artış kahvaltı (p<0,05) ve akşam öğününü atlama durumunu azaltıcı (p<0,01); 
üzgün, depresif, sinirli ve olumsuz duygu durum puanlarındaki artış, akşam öğününü atlama 
durumunu arttırıcı yönde etki etmektedir (p<0,05). Bireylerin olumlu duygu durumlarındaki 
artış, kötü uyku kalitesini azaltırken; depresif ve olumsuz duygu durum puanındaki artış
(p<0,05) ile sinirli duygu durum puanındaki artış, kötü uyku kalitesini arttırmaktadır (p<0,01).
Bireylerin olumsuz duygu durumlarındaki artış, fiziksel aktivite düzeyini azaltmaktadır
(p<0,05). Katılımcıların mutlu duygu durumundaki artış, enerji, karbonhidrat, protein ve yağ 
alımlarını; memnun duygu durum puanındaki artış, enerji ve protein alımını; neşeli duygu 
durumundaki artış, enerji, yağ, tekli doymamış yağ asidi, enerjinin proteinden gelen yüzdesini
(p<0,05) ve protein alımını (p<0,01); ortalama olumlu duygu durum puanındaki artış ise enerji, 
yağ (p<0,05) ve protein alımını (p<0,01) arttırmaktadır. Bireylerin kaygılı duygu durum 
puanındaki artış, enerji ve yağ alımını; depresif duygu durum puanındaki artış, enerji, yağ ve 
doymuş yağ alımını azaltmaktadır (p<0,05). Sinirli, gergin ve ortalama olumsuz duygu durum 
puanlarındaki artış ise enerji, protein, yağ (p<0,05) ve doymuş yağ alımını (p<0,01) anlamlı 
derecede azaltmaktadır. Bireylerin yalnız yaşama durumu, BKİ, menstrüasyon durumu ve 
yeme davranış puanları dahil edildiğinde, mutlu duygu durum puanındaki artışın enerji, 
protein (p<0,01) ve karbonhidrat alımını; memnun durumundaki artışın enerji ve protein 
alımını; neşeli durumdaki artışın, yağ ve enerjinin proteinden gelen yüzdesi (p<0,05) ile enerji 
ve protein alımını (p<0,01); olumlu duygu durum puanındaki artışın ise karbonhidrat, yağ
(p<0,05), enerji ve protein alımını arttırdığı (p<0,01) belirlenmiştir. Olumsuz duygu 
durumlarından ise kaygılı duygu durum puanındaki artışın enerji alımını; depresif, sinirli,
gergin ve olumsuz duygu durum puanlarındaki artışın ise enerji, protein ve yağ alımını anlamlı 
derecede azalttığı saptanmıştır (p<0,05). Çalışma sonuçlarına göre duygu durumu ile besin 
alımı, fiziksel aktivite ve uyku kalitesi ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. İlişkinin daha iyi 
anlaşılabilmesi ve bireysel müdahale çalışmalarında yol gösterici olabilmesi için daha büyük 
örneklem, farklı yaş ve cinsiyet grupları ile daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between mood and nutritional 
behavior, diet quality, physical activity level and sleep quality. 47 volunteer female individuals 
aged 25-40 working at Karamanoğlu Mehmetbey University constituted the study sample. In 
the study, sociodemographic characteristics of individuals, health information, nutritional 
habits, food intake status and food preferences according to mood, anthropometric 
measurements, eating behavior scores with the Three-Factor Eating Scale (TFEQ-R21), and 
physical activity levels with General Practice Physical Activity Questionnaire (GPPAQ), sleep 
quality evaluated with Pittsburg Sleep Quality Index (PUKI), food consumption with 14-day 
food consumption record and mood evaluated with Visual Analogue Scale (VAS). The 
increase in the happy, satisfied, cheerful and positive mood scores of the individuals decreased 
the situation of skipping breakfast (p<0.05) and dinner (p<0.01); The increase in sad, 
depressed, angry and negative mood scores has an increasing effect on skipping dinner 
(p<0.05). While the increase in the positive mood of the individuals decreases the bad sleep 
quality; An increase in depressive and negative mood scores (p<0.05) and an increase in 
anxious mood increase poor sleep quality (p<0.01). An increase in the negative emotional 
states of individuals decreases the level of physical activity (p<0.05). The increase in the happy 
mood of the participants increased their energy, carbohydrate, protein and fat intake; increase 
in satisfied mood score, energy and protein intake; increase in cheerful mood, energy, fat, 
monounsaturated fatty acid, percentage of energy from protein (p<0.05) and protein intake 
(p<0.01); On the other hand, an increase in the mean positive mood score increases energy, 
fat (p<0.05) and protein intake (p<0.01). The increase in the anxious mood score of the 
individuals, the energy and fat intake; an increase in depressive mood score decreases energy, 
fat and saturated fat intake (p<0.05). On the other hand, the increase in irritable, nervous and 
mean negative mood scores significantly decreased energy, protein, fat (p<0.05) and saturated 
fat intake (p<0.01). When individuals' single, BMI, menstruation status and eating behavior 
scores are included, the increase in the happy mood score includes energy, protein (p<0.01) 
and carbohydrate intake; increased energy and protein intake; increase in cheerful state, 
percentage of fat and energy from protein (p<0.05), and energy and protein intake (p<0.01); It 
was determined that an increase in positive mood score increased carbohydrate and fat intake 
(p<0.05), energy and protein intake (p<0.01). In negative mood states, the increase in the 
anxious mood score increases the energy intake; it was determined that the increase in 
depressive, nervous, tense and negative mood scores significantly decreased energy, protein 
and fat intake (p<0.05). The results of the study show that mood and food intake, physical 
activity and sleep quality may be related. More studies with larger samples, different age and 
gender groups are needed in order to better understand the relationship and to guide individual 
intervention studies.