İlkokul serbest etkinlikler uygulamasına ilişkin bir durum çalışması
A case study on the implementation of free time activities in pri̇mary schools
Yazar: DERYA GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA BIKMAZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Serbest etkinlikler dersi = Free activities course ; Serbest zaman eğitimi = Leisure education ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırma 2010-2011 eğitim öğretim yılında 1 ve 5. Sınıf düzeylerinde ilk kez uygulamaya konulan, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında yine aynı sınıf düzeylerinde ve kademeli olarak uygulamadan kaldırılmasına karar verilen 'Serbest Etkinlikler'in uygulamadaki durumunu ve uygulanabilirliğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, ilkokul 1-4. sınıflarda "Serbest Etkinlikler" uygulaması çerçevesinde okullarda neler yapıldığı belirlenmiş ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirtilen gerekçeler ile okullarda yapılan uygulamalar karşılaştırılmıştır.
Örnek durum çalışması şeklinde desenlenen araştırmada; fiziksel koşulları, sınıf mevcutları ve okulun bulunduğu bölgenin sosyoekonomik düzeyi vb. açılardan farklılıklara sahip iki ilkokul belirlenmiştir. Bu okullarda veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen; Öğretmen Görüşme Formu, Öğrenci Odak Grup Görüşme Formu ve Gözlem Formu kullanılmıştır. Okullarda her sınıf düzeyinden birer sınıf öğretmeni ile görüşmeler, 1-4. sınıflarda ders gözlemleri ve gözlem yapılan sınıflardan seçilen öğrenciler ile odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Her iki okuldan elde edilen veriler ayrı ayrı değerlendirildikten sonra iki okul karşılaştırılarak uygulamalardaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmuştur. 
Araştırma sonuçları farklı özelliklere sahip iki okulun uygulamalar açısından benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Milli Eğitim Bakanlığının serbest etkinliklere geçilme gerekçeleri ile okullardaki uygulamaların ise çok fazla örtüşmediği belirlenmiştir. Serbest etkinlik uygulamalarında etkinlik çeşitliliğinin az olduğu ve sınıf öğretmenlerinin serbest etkinliklerde sıklıkla kitap okuma ve güzel konuşma ve yazma etkinliklerini tercih ettikleri görülmüştür. Uygulamalarda öğrencilerin etkinlikleri seçme şansının olmadığı ve çoğunlukla tek tip etkinlikleri yaptıkları belirlenmiştir. Bu durum da şüphesiz ki serbest etkinliklere geçilme gerekçeleri ile örtüşmemektedir. 
Farklı sınıf düzeylerindeki öğretmenler ve öğrencilerin Serbest Etkinliklere ilişkin ortak görüşü uygulamanın geliştirilmesi gerektiği yönündedir. Hemen hemen her öğretmen uygulamalarda kullanılacak materyallerin temin edilmesinin önemini, serbest etkinlikler programının okulun fiziksel şartları göz önüne alınarak yeniden yapılandırılması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca mihver derslerin programları yetişmediğinde sıklıkla serbest etkinlik saatlerinin kullanıldığı da dile getirilmektedir.
Öğrenciler ise, serbest etkinliklerin diğer derslerin devamı olarak yapılmasından rahatsızlık duymaktadır. Serbest Etkinlikler Uygulamasına ilişkin net bir algıya sahip değildir.  
Sonuç olarak hem öğrenciler hem öğretmenlerin Serbest Etkinlikler Uygulamasının okulların fiziki şartlarına göre yapılandırılması ve uyarlanması gerektiği konusunda hemfikir oldukları belirlenmiştir. Öğrencilerin Serbest Etkinlikler Uygulamasının devam etmesini, öğretmenler ise uygulamanın yeniden yapılandırılarak devam ettirilmesini gerekli bulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Serbest Zaman, Serbest Etkinlik, Serbest Etkinlik Uygulaması, İlkokul

Abstract:
This study aims to investigate how the implementation of 'Free Time Activities' is currently practiced and its feasibility. 'Free Time Activities' was put into practice in the 2010-2011 academic year but then was decided to be abolished gradually in the 2012-2013 academic year. In order to reach the goal of the study, what is being done in grade 1-4 in primary schools as part of "Free Time Activities" were determined and the rationales for practice that were specified by the Ministry of Education and these practices were compared.
In this study, which was designed as a case study, two primary schools, which differ in terms of physical conditions, class size and the socio-economic status, were chosen. "Teacher Interview Form," "Student Focus Group Interview Form" and "Observation Form" developed by the researcher were used as data collection tools. In order to collect data, interviews with one classroom teacher from each level, observations in grades 1-4 and focus group interviews with a group of students from the observed classes were conducted. Data obtained from the two schools were evaluated separately and then similarities and differences in practice were discussed.
According to the results, the two schools have different features but the results appeared to be similar in terms of the practice in question. The rationales of the Ministry of Education for Free Time Activities and the practices in schools were revealed to be different. In the implementation of Free Time Activities, it was found out that the variety is low and that the class teachers often preferred in-class reading, oration and writing activities. The fact that students have no choice over the activities, and that mostly monotype activities were utilized are not in line with the rationales for putting Free Time Activities into practice.
The opinion teachers and students of different grades was common that the practice of Free Time Activities should be improved. Almost all of the teachers highlighted the importance of getting access to the materials to be used and that the implementation should be redesigned taking the physical conditions of the schools into account. During the observations, it was seen that Free Time Activities are often expended when the schedule of axis subjects fall behind and the teachers supported this view.  
As for the opinions of the students, one noteworthy finding was that they were dissatisfied with the usage of Free Time Activities as complementary for the axis subjects. Another finding was that there was no crystal clear understanding of Free Time Activities. It was believed that this was because of the way it was being implemented.
It was concluded that both teachers and students share the opinion that The Practice of Free Time Activities should be redesigned taking  physical conditions of the schools into account. What the students believe is that the practice should continue and what the teachers believe is that the practice should continue having been redesigned.
Keywords: Free Time, Free Time Activities, Implementation of Free Time Activities, primary schools