Türkiye'de dış politika krizlerinde karar alıcının operasyonel kodları: Süleyman Demirel örneği
Operational codes of decision maker in foreign policy crises in Turkey: Süleyman Demirel example
Yazar: AYDIN ŞIHMANTEPE
Danışman: DOÇ. DR. FUAT AKSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Demirel, Süleyman = Demirel, Süleyman ; Karar verici = Decision maker ; Siyaset = Politics ; Siyasi hayat = Political life ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışma Türk dış politikası krizlerinde lider davranışlarını Süleyman Demirel özelinde incelemeyi hedef almıştır. İncelenecek lider olarak Demirel'in seçilmesinde üç temel konu dikkate alınmıştır. Birincisi Demirel'in hem Soğuk Savaş, hem de sonrasındaki dönemde siyasetin içinde olması, ikincisi devlet yönetiminde hem başbakan hem de cumhurbaşkanı olarak görev almış olması, üçüncüsü ise Türk siyasi yaşamında kırk yıla yakın süre ile bulunmuş olmasıdır.
  Bir dış politika analizi çalışması olan bu tez, dış politika krizlerinin yönetiminde liderin kim olduğunun önemli olduğu varsayımını temel almıştır. İnceleme Operasyonel Kod (ve Liderlik Özellikleri) analizi yöntemi kullanılarak niteliksel olarak yapılmış, sayısal çözümleme tercih edilmemiştir. Analiz, Süleyman Demirel'in dış politika krizlerinin yönetimi sırasında yaptığı konuşmaların ve verdiği demeçlerin içeriği incelenerek yapılmıştır. Çalışmanın kuramsal çerçevesini, karar alıcı olarak siyasi lideri uluslararası baskı ve kısıtları filtre ederek dış politika çıktısı veren ara değişken olarak gören Neoklasik realizm oluşturmuştur. Çalışmada öncelikle dış politika krizinin tanımı yapılarak, Demirel'in siyası yaşamında karşı karşıya kaldığı krizler tespit edilmiştir. Her bir krize ilişkin arka planın verilmesinden sonra Demirel'in kriz yönetimi sürecindeki söylemleri çözümlemeye tabi tutulmuştur. Çözümleme, operasyonel kod (ve Liderlik Özellikleri) yaklaşımın temel argüman ve sorularına cevap aranacak şekilde yapılmıştır. 
Sonuçta, Türk siyasi yaşamında farklı konumlarda ve kırk yıla yakın bir süre ile bulunan Demirel'in,  dış politika davranışlarında hangi temel unsurların rol oynadığı ve bunların süreç içinde nasıl değişim geçirdiği tespit edilmeye çalışılmıştır.  

 
Anahtar Kelimeler: Operasyonel kod, Süleyman Demirel, dış politika krizi

Abstract:
This study aims to investigate behaviors specific to Süleyman Demirel in times of Turkish foreign policy crises. There are three basic reasons for choosing Demirel. Firstly, he served both during Cold War and post-Cold War Era. Secondly he served both as prime minister and president and thirdly, he was a prominent politician to survive in the Turkish political life nearly for forty years. 
As a foreign policy analysis study, this dissertation assumes who leads matters in managing the foreign policy crises as the basic hypothesis. The research is carried out by using Operational Code (and Leadership Trait) analysis to realize a qualitative approach rather than quantitative method. Analysis is conducted by investigating the content of Demirel's speeches and statements during the management processes of Turkish foreign policy crises.
Neoclassical Realism forms the theoretical base of the study, as this approach sees the political leader as the intervening variable to filter the systemic pressures and constraints to give a foreign policy output. In the course of the study, a definition of foreign policy crisis is proposed and a list of the crises that Demirel had to face during his political life is produced. Following comprehensive background information for each crisis, Demirel's discourse through the management process of each crisis is analyzed. Analysis is performed by seeking answers to arguments and questions of operational code analysis.
 In the conclusion, an attempt to determine the patterns that formed Demirel's foreign policy behavior together with the change in those patterns is made.


Key words: Operational codes, Süleyman Demirel, Foreign Policy Crises