Somatoform bozuklukların savunma biçimleri, şema alanları ve psikolojik sağlamlık açısından incelenmesi
Investigation of somatoform disorders in terms of defense, schema areas and psychological strength
Yazar: HAVVA ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDEH FARAJİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Savunma = Defence ; Savunma Biçimleri Testi = Defense Style Questionnaire ; Savunma mekanizmaları = Defense mechanisms ; Somatoform bozukluklar = Somatoform disorders ; Ölçekler = Scales ; Şema alanları = Schema domains

Özet:
Amaç: Yapılan bu çalışmada somatoform rahatsızlıkların savunma biçimleri, erken dönem uyumsuz şemalar ve psikolojik sağlamlık değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Farklı illerde bulunan 18 yaş üstü, somatoform tanısı olması fark etmeksizin 522 katılımcıya gönüllülük esası çerçevesinde Demografik Bilgi Formu, Somatizasyon Ölçeği, Young Şema Ölçeği ve Savunma Biçimleri Testi uygulanmıştır. Google Drive üzerinden uygulanan ölçeklerin, SPSS 25.00 programı kullanılarak istatistiki analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Savunma mekanizmalarının, erken dönem uyumsuz şemaların, psikolojik sağlamlık düzeylerinin birbiri ile etkileşimlerinin somatoform rahatsızlık üzerine etkisini belirlemeye yönelik yapılan istatistik analizleri sonucunda; somatoform rahatsızlık belirtilerinin görülme oranının kadınlarda erkeklere göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. Yaş faktörü incelendiğinde; yaşı 18-30 olan katılımcıların somatoform rahatsızlık düzeyleri, 31-50 ve 51 üstü olan katılımcıların somatoform rahatsızlık düzeylerinden yüksek olduğu bulgulanmıştır. Kopukluk ve reddedilme şema alanı ile somatoform rahatsızlıklar arasında immatür ve nevrotik savunma mekanizmalarının aracı rolü olduğu ancak olgun savunma mekanizmalarının aracı rolü olmadığı tespit edilmiştir. Zedelenmiş özerklik ve başarısızlık, zedelenmiş sınırlar ve başkaları yönelimlilik şema alanları ile somatoform rahatsızlıklar arasında immatür, nevrotik ve olgun savunma mekanizmalarının aracı rollerinin bulunduğu belirlenmiş ancak aşırı uyarılma ve ketlenme şema alanı ile somatoform rahatsızlıklar arasında immatür ve nevrotik savunma mekanizmalarının aracı rollerinin bulunmasına karşın olgun savunma mekanizmalarının aracı rolü bulunmadığı bulgulanmıştır. Psikolojik sağlamlık düzeyi ile somatoform rahatsızlıklar arasında immatür, nevrotik ve olgun savunma mekanizmalarının aracı rolünün bulunduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Somatoform rahatsızlıklar üzerinde erken dönem uyumsuz şemalarının yüksek derecede etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ikisi arasındaki ilişkide savunma mekanizmalarının etkisi söz konusu olduğunda savunma mekanizmalarının, erken dönem uyumsuz şemalarının somatoform rahatsızlıklar üzerindeki etkisinin artırıcı ya da azaltıcı yönde rolünün bulunduğu ve psikolojik sağlamlık düzeyinin somatoform rahatsızlıklar üzerinde etkisinin savunma mekanizmaları ile de ilişkili olduğu anlaşılmış olup literatürdeki araştırmalarla da desteklenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Somatoform bozukluk, savunma mekanizması, erken dönem uyumsuz şema, psikolojik sağlamlık, somatizasyon, konversiyon, hipokondriyazis farklılışmamış, ağrı bozukluğu, vücut dismorfik bozukluğu.

Abstract:
Purpose: This study intends to review the somatoform disorders in relation with defense patterns, early maladaptive schema and resilience variables. 	
Method: 522 volunteer participants over 18 years old and living in different cities have been applied Demographic Details Form, Somatization Scale, Young Schema Scale, and Defensive Forms Test. The scales that were applied over Google Drive were statistically analyzed with SPSS 25.00 program. 	
Findings: The results of the analysis aiming to reveal the effects of the interaction of defense mechanisms, early maladaptive schema and resilience levels on somatoform disorder indicate that prevalence of the symptoms of somatoform disorder is higher in women relative to men. Analysis of the age factor showed that somatoform disorder levels of those participants who are 18-30 are higher than that of the participants who are 31-50 or older than 51. It is also found that immature and neurotic defense mechanisms have an intermediary role between disconnection and rejection schema domain and somatoform disorders but mature defense mechanisms do not have an intermediary role. Additionally, it is found that immature, neurotic and mature defense mechanism have intermediary roles between impaired autonomy and failure, impaired boundaries and other-directedness schema domains and somatoform disorders; while immature and neurotic defense mechanism have intermediary roles between over-stimulation and inhibited schema domain and somatoform disorders but mature defense mechanisms do not have an intermediary role. Immature, neurotic and mature defense mechanisms are found to have intermediary roles between resilience level and somatoform disorders. 	
Conclusion: It is understood that early maladaptive schemes are highly influential on somatoform disorders but when it comes to the effect of defense mechanisms in the relationship between the two, the defense mechanisms have an either augmenting or reducing effect on somatoform disorders; the effect of resilience level on somatoform disorder is also related with defense mechanism, which is supported by the studies in the literature. 	
Keywords: Somatoform disorder, defense mechanisms, early maladaptive schema, resilience, somatization, conversion, hypochondriasis undifferentiated, pain disorder, body dysmorphic disorder.