Plodia interpunctella (Hübner) ve Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) ile mücadelede mikrodalga enerjisinin kullanımı
Using microwave energy to control of Plodia interpunctella (Hübner) and Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae)
Yazar: BERİL KORKU
Danışman: PROF. DR. FERİT TURANLI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kimyasal mücadeleye alternatif olan mikrodalga enerjisinin depo zararlılarından Plodia interpunctella (Hübner, 1813) ve Ephestia kuehniella Zeller, 1879 (Lepidoptera: Pyralidae) türlerinin bazı biyolojik dönemleri üzerine etkinliğinin saptanması bu çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Çalışma kapsamında denemeler laboratuvar koşullarında ev ve sanayi tipi mikrodalga enerjisi üreten cihazlarla yürütülmüştür. Ev tipi mikrodalgada 200, 400 ve 600W dozları ile 10, 15, 20 ve 25sn uygulama süreleri denemelerde kullanılmıştır. Sanayi tipi mikrodalgada ise 800, 3200 ve 5600W dozu ile 0.04, 0.05 ve 1m/sn hızları kullanılmıştır. 
Plodia interpunctella yumurtalarında 200W 20sn; birinci ve beşinci dönem larva için 400W 25sn; pupa ve ergin dönemi için 400W 20sn uygulamalarında %100 ölüm saptanmıştır. Zararlının çalışmalarda kullanılan farklı biyolojik dönemlerine etki eden mikrodalga uygulaması ise 400W 25sn olarak belirlenmiştir. 
Ephestia kuehniella yumurta ve ergin dönemi için 200W 15sn; birinci larva dönemi için 400W 10sn; beşinci larva dönemi ve pupa için 200W 20sn uygulamalarında %100 ölüm elde edilmiştir. Farklı biyolojik dönemlerde %100 ölüm elde etmek için 15sn sürede 400W mikrodalga enerjisi gerekmiştir. 
Kuru üzüm ve kuru kayısıda 600W dozunda her iki türün deneme yapılan biyolojik dönemlerinde, tüm sürelerde %100 ölüm meydana gelmiştir. 
Kuru üzümde ve kuru kayısıda, iki zararlı türün farklı biyolojik dönemlerine uygulanan 200W uygulama gücünde uygulama süresi arttıkça ölüm oranlarında artış meydana geldiği gözlenmiştir. 200W dozunun etkinliği 400W dozuna göre daha az etkili olduğu bulunmuştur. 
Sanayi tipi mikrodalga denemelerinde ise etkili bir sonuç elde edilememiştir. Sorunun mikrodalga cihazının tasarımı depo zararlıları için uygun olmadığından kaynaklandığı düşünülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effectiveness of microwave energy, which is an alternative to chemical control on different biological stages of store pests, Plodia interpunctella (Hübner) and Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae). Experiments were carried out with home and industrial type of microwave oven under laboratory conditions. It was used that in the home type of microwave, 200, 400, 600W doses and 10, 15, 20 and 25sec application times. It was used that in the home type of microwave, 800, 3200, 5600W doses and 0.03, 0.05, 1m/sec application speed. 
Application doses of microwave on different biological stages of P. interpunctella were recorded as eggs 200W 20sec; 400W 25sec for the first and fifth larval stage; 400W 20sec for pupa and adult stage that it was recorded that 100% mortality determined in microwave application. Microwave application dose affecting different biological stages of pest was found to be 400W 25sec.
Application doses of microwave on different biological stages of E. kuehniella were recorded 200W 15sec for eggs and adult stage; 400W 10sec for the first larval stage; 400W 20sec for fifth larval stage and pupa stage that it was recorded that 100% mortality determined in microwave application. Microwave application affecting different biological stages of pest was found to be 400W 15sec. 
600W dose in all application times of microwave was caused %100 mortality on all experimental biological stages of pests. 
In raisins and dried apricots, it was observed the mortality increased with increasing time at 200W dose applied to different biological stages of pests. It was founded the effect of the 200W dose is less effective than the 400W dose. 
In the application of the industrial microwave was founded ineffective results. It was thought that the design of the microwave is not suitable for storage pests.