Fetânet sıfatı bağlamında Hz. Peygamber'in örnekliği meselesi
The problem of bei̇ng model of the Prophet within the context of fatanah (inteligence)
Yazar: FURAT AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Fetanet = Intelligence ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Sünnet = Sunna ; İslamiyet = Islam

Özet:
Peygamberlik, İslâm Dînînin temel kurumlarından biridir. Peygamberler, vahyin anlaşılması ve pratiğe yönelik boyutunu ortaya koyan örnek şahsiyetlerdir. Tezimizde, peygamberlerin fetânet sıfatı bağlamında örnekliği sorunu işlenmiştir. Dolayısıyla sünnetin dindeki konumu, anlam ve mahiyeti ortaya konmaya çalışılmıştır.  
Tezimizin giriş bölümünde, peygamberlerin emânet, fetânet, ismet, sıdk ve tebliğ sıfatları ele alınmıştır. Bu sıfatların sözlük ve terim anlamları, Kur'an'da hangi anlam bağlamlarında kullanıldığı işlenmiştir. Ayrıca bu sıfatların İslâm düşüncesindeki anlamları, Kur'an bağlamında değerlendirilmiştir.
Birinci bölümde; Kur'an-ı Kerim'de geçen peygamberlik ile ilgili kavramların kelime ve terim anlamları işlenmiştir.  Bu kavramların, Kur'an'da geçen anlam boyutu ve peygamberlik ile ilgili bağıntısı üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu kavramlar, peygamberlik kurumu ile ilgili içerdiği anlamları çerçevesinde sınıflandırılmıştır. Peygamberlere isim, görev ve nitelik olarak kullanılan kavramlar şeklinde tasnifi yapılmıştır. 
İkinci bölümde; Fetânet sıfatı bağlamında peygamberlerin örnekliği sorunu işlenmiştir. Vahyin sözlük ve terim anlamları, vahyin mahiyeti ve kaynağı konusu, vahiy nübüvvet ilişkisi, akıl vahiy ilişkisi, vahyin geliş şekilleri, Kur'an dışı vahyin imkanı konusu ele alınmıştır. Ayrıca sünnetin kaynağı, vahiy ile ilişikilendirilmesi, Kur'an dışı vahyin Kur'aniliği sorunu, kudsi hadisinn mahiyeti ve vahiy olma imkanı sorunu, Hz.Peygamber'e itaat konusu işlenmiştir. 
Üçüncü bölümde; Hz. Peygamber'in bilgi kaynakları, içtihadı, yanılmaları ve sünnetin mahiyeti ve değeri konusu ele alınmıştır. Bu bağlamda Kur'an'da Hz. Peygamber'e yapılan uyarılar, vahiy tarafından,  sahabe tarafından ve Peygamber'in kendi içtihadlarını  düzeltmesi konusu işlenmiştir. Ayrıca Kur'an'da peygamberlerin beşeri boyutu, masumiyeti ve gaybı bilme imkanları da bu bölümde irdelenmiştir.
 
Anahtar Kavramlar: 
Allah, Vahiy, Peygamber, Sünnet, Sıfat, Fetânet, Örneklik, İctihad, Uyarı.

Abstract:
Prophethood is one of the fundamental institutions of Islam. Prophets served to understand divine revelation on the one hand and acted as model to show how to apply this revelation to real life on the other.  Our thesis is concerned with the prophetic character which is called as intelligence (fetânet) that involves their being as model for others. Accordingly I will enhance the substance and meaning of the lifestyle of the prophet (sunnah) and its position in the religion.
In the introduction I have covered the attributes of prophets such as emânet (thrustworthy)  fetânet (intelligence), ismet (infallibility), sıdk (propriety) and tebliğ (mission). The lexical and technical senses of these attributes are elaborated in connection to their usage in the Qur'an. 
The first chapter approaches terms and words in relation to prophethood. These terms in the Qur'ān are clarified in position of senses/meanings and in relevant correlation to prophethood. They also are categorized in context of prophetic organization/institute (kurum) und their containing meanings. The terms used for prophets are classified in name, duty and property/character.
The second chapter approaches the prophets as examples in terms of their  intelligence. The lexical and technical sense of revelation, its essential character and its relation to messengership and prophethood and related issues are handled. Besides, the relationship between sunnah of the prophet and its connection with the revelation and the issue of obeying the prophet should be considered as part of revelation is also tackled in my thesis. 
The third chapter covers the source of knowledge, consensus (ijtihād), errancy and the essence and value of sunnah of the last prophet. In the coherence of the admonishments in the Qur'ān towards the Prophet, some critical questions raised by the companions to the Prophet are also dealt with in the study. We also researched the human dimensions of the prophets in the Qur'ān, their innocence and their capability of predicting the future. All these points have been searched systematically and analytically in the study from theological point of view putting the Qur'anic mentality into the axes. 

Key words: 
God, Revelation, Prophet, Sunnah, Fatanah, Attributes of Prophets, Ijtihad.