II. Abdülhamid dönemi sağlık politikaları
Health policies of Abdulhamid II period
Yazar: ESRA ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TOK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Bireylerin ve cemiyetlerin sıhhatini muhafaza etmek, sağlık problemleri ile karşılaştıklarında tedavi süreçlerine katkı sağlamak ve cemiyet sıhhatini afiyette oldukları bir seviyeye yükseltmek gayesiyle gerçekleştirilen sistematik uğraşların geneline 'sağlık hizmetleri' denir. 19.asırda Osmanlı İmparatorluğu'nda sağlıkla ilgili çalışmaların devlet hakimiyetinde uygulanmaya başlandığı bir süreç vuku bulmuştur.  Bu süreç III.Selim'in sağlık hususunda modernleşme anlayışı ile başlamış, II.Mahmud devri reformlarıyla hızlanmış, II.Abdülhamid devrinde ise doruk noktasına ulaşmıştır. Bu araştırmada II. Abdülhamid devrinde, Osmanlı İmparatorluğu'nda sağlık hususunda gerçekleştirilen hizmetler ve tarihten günümüze salgınların benzerlik ve farklılıkları üzerinde çalışılmıştır. Bu konu üzerinde çalışılırken Osmanlı İmparatorluğu'nun sağlık mevzuuna hangi bakış açısı ile baktığı, sağlık çalışmalarını hangi yol ile gerçekleştirdiği, oluşturulan sistematik yapının nasıl oluştuğu suallerine yanıt aranmıştır. Araştırmalar nihayetinde II. Abdülhamid devrinde 'Darülkelp' ismiyle kuduz laboratuvarı, çiçek hastalığı salgını dolayısıyla kurulan çiçek aşısı oluşum kurumu 'Telkihhane', ilk kadın hastalıkları ve doğum hastanesi olan 'Viladethane', 'Bakteriyolojihane-i Şahane', 'Bakteriyolojihane-i Baytari', devrin önemli sağlık kuruluşlarından 'Hamidiye Etfal Hastanesi ve kimsesiz, çalışamayacak durumda olan kimseler için Darülaceze'nin hizmet vermeye başladığı bulgularına ulaşılmıştır. Bu çalışmalar doğrultusunda, II.Abdülhamid devrinde cemiyet sıhhatinin muhafazasına yönelik düzenlemelerin gerçekleştiği, enfeksiyon rahatsızlıklarıyla mücadele edildiği, bulaşıcı hastalıkların tedavi sürecine yönelik uygulamalar yapıldığı, kadın sağlığının muhafaza edilmeye çalışıldığı, veteriner uğraş alanının sağlıklı bir süreç dahilinde devam ettirilebilmesi için çalışmalar gerçekleştirildiği, hem askeri hem sivil boyutuyla cemiyet sıhhatinin muhafaza edilmeye gayret gösterildiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Abdülhamid, Sağlık, Hastane, Salgın, Aşı.

Abstract:
Systematic efforts carried out with the aim of protecting the health of individuals and societies, contributing to the treatment processes when they encounter health problems, and raising the health of the society to a level where they are well-being are called 'health services'. In the 19th century, in the Ottoman Empire, a process in which health-related studies began to be implemented under the rule of the state took place. This process started with Selim III's understanding of modernization in health, accelerated with the reforms of the reign of Mahmud II, and reached its peak in the reign of Abdulhamid II. In this research, the services carried out in the Ottoman Empire during the reign of Abdulhamid-i Sani and the similarities and differences of the epidemics from history to the present were studied. While working on this issue, answers were sought to the questions of what perspective the Ottoman Empire looked at the health issue, how it carried out health studies, how the systematic structure was formed and what was perceived from all these studies. As a result of the researches, during the reign of Abdulhamid II, rabies laboratory under the name of 'Darülkelp', smallpox vaccine formation institution 'Telkihhane', the first gynecology and maternity hospital 'Viladethane', 'Bakteriolojihane-i Şahane', 'Bakteriolojihane-i Baytari', 'Hamidiye Etfal Hospital, which is one of the important health institutions of the time, and the Hospice for the orphans and those who cannot work, have started to serve. In line with these studies, during the reign of Abdulhamid II, arrangements were made for the preservation of the health of the society, the fight against infectious diseases, practices for the treatment of infectious diseases, efforts to protect women's health, and the continuation of the veterinary profession within a healthy process, both military and military. It has been concluded that efforts are made to preserve the health of the society with its civilian dimension.
Key Words: Abdulhamid, health, hospital, epidemic, vaccine.