Lornoksikam içeren enjeksiyonluk liyofilize toz ürününün, tasarımla kalite (QBD) çerçevesinde, risk değerlendirmesi ile formülasyon tasarımı
Design of an injectable lyophilized powder product formulation containing lornoxicam in the scope of quality by design (QBD) with risk assesment
Yazar: HABİBE KOÇAN
Danışman: PROF. DR. ERDAL CEVHER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı / İlaç Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Dondurarak kurutma = Freeze drying ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Lornoksikam = Lornoxicam ; Tasarım kalitesi = Design quality ; İlaç formülleri = Formularies ; İlaç maddeleri = Drug substances

Özet:
Bu çalışmada, lornoksikam içeren, liyofilizasyon (dondurarak kurutma) yöntemiyle üretilen, uygun kalite özelliklerine sahip enjeksiyonluk liyofilize toz formülasyonunun "Tasarımla Kalite (QbD)" yaklaşımıyla ve yapay zeka programlarının yardımıyla geliştirilmesi amaçlanmıştır. 
QbD kapsamında, deney tasarımı (DoE) oluşturulurken Kritik Kalite Özellikleri (Critical Quality Attributes - CQAs), kritik kalite özelliklerini etkileyen formülasyon değişkenleri ve Kritik Proses Parametrelerinin (Critical Proses Parameters - CPPs) belirlenmesi için ICH Q8 ve Q9 uyarınca risk bazlı yaklaşımla çalışılmıştır. Belirlenen formülasyon ve liyofilizasyon proses parametrelerine göre üretilen ürünlere uygulanan fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik testlerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda deneysel bilgi alanı oluşturulmuştur. Deneysel bilgi alanını oluşturan veri seti, ilk önce FormRules (Nöro-bulanık mantık) programında; daha sonra optimizasyon yapmak ve tasarım alanı oluşturmak için InForm (yapay sinir ağları) programında değerlendirilmiştir. 
Formülasyon çalışması sonucunda bulunan bulk çözelti formülü; 100 mL enjeksiyonluk suda 0,4 g lornoksikam, 0,6 g trometamol, 0,011 g disodyum EDTA ve 5,0 g mannitol içermektedir. Modelleme çalışması sonucunda bulunan optimum liyofilizasyon prosesi ise liyofilizasyon proses tasarım verileri ve ürün kalite özellikleriyle uyumludur. 
Uygun kalite özellikleri gösteren liyofilize toz formülasyonu geliştirmek ve ürün kalitesini güvence altına almak için Tasarımla Kalite (QbD) yaklaşımının uygulanması, ürünün ve prosesin daha iyi anlaşılmasını sağlamış, geliştirme süreçlerinin verimliliğini arttırmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Lornoksikam, enjeksiyonluk liyofilize toz, liyofilizasyon, Tasarımla Kalite (QbD), InForm.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop the lyophilized powder formulation containing lornoxicam which was produced by lyophilization (freze-drying) method with consistent quality attributes via "Quality by Design (QbD)" approach and with the help of artificial intelligence programs.
While creating the design of experiment (DOE) within the QbD, determination of the Critical Quality Attributes (CQAs), formulation variables and Critical Process Parameters (CPPs) that affect the CQAs were studied risk-based approach according to the ICH Q8 and Q9.  Experimental knowledge area has been created with physical, chemical and microbiological tests results obtained from the produced products according to the designated formulation and lyophilization process parameters.  Data sets forming the knowledge area were evaluated firstly with FormRules (neuro-fuzzy logic) program; later with InForm (artificial neural networks) program to make optimization and create a design space. 
In consequence of formulation study; the bulk solution contains 0.4 g lornoxicam, 0.6 g tromethamol, 0.011 g disodium EDTA and 5.0 g mannitol in 100 mL water for injection. The optimum lyophilization process found as aresult of the modeling study is consistent with the lyophilization process design data and product quality attributes. 
Applying the Quality by Design (QbD) approach to develop a lyophilized powder formulation that indicates appropriate quality characteristics and to ensure the product quality has provided a better understanding of the product and process and increased the efficiency of development processes.
Key Words: Lornoxicam, injectable lyophilized powder, lyophilization, Quality by Design (QbD), InForm.