Okul öncesi çocuklarda sözel dil becerileri ve yürütücü işlevlerin incelenmesi
Investigation of oral language skills and executive functions in preschool children
Yazar: RUMEYSA İNAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE SEÇKİN YILMAZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil = Language ; Dil becerileri = Language skills ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Yönetici işlevler = Executive functions

Özet:
Yürütücü işlevler; davranışı veya ifadeyi engelleme, plan yapma, bir amacı başlatma ve sürdürme, dikkatini verme, kendini izleme ve düzenleme, esnek düşünme gibi bilişsel süreçleri içeren bir şemsiye bir terimdir. Yürütücü işlevler sosyal etkileşim becerileri için de önemlidir. Okul öncesi eğitim ile beraber daha fazla sosyal etkileşimde bulunan, farklı davranış ve ilişkileri deneyimleyen çocukların hem dil hem de yürütücü işlev becerileri gelişmektedir. Yürütücü işlevin benzer şekilde karmaşık bir beceri olan dili etkileyebilmesi, sosyal etkileşimde ön planda olması dil ve dilin sosyal ortamda kullanımıyla ilgili olan pragmatik beceri ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Yürütücü işlevler ve dil becerileri arasındaki ilişkilerin bilinmesi; dil becerilerine yönelik değerlendirme ve müdahalelerin daha kapsamlı ve çok boyutlu yapılabilmesi için önemlidir. Bu nedenle bu çalışmada okul öncesi çocuklarının sözel dil ve yürütücü işlev becerilerinin ve bu beceriler arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya yaşları 60-76 ay arasında değişen, 12 kız ve 22 erkek olmak üzere toplam 34 çocuk katılmıştır. Verilerin toplanmasında Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi, Pragmatik Dil Becerileri Envanteri, Yönetici İşlev Davranışlarını Derecelendirme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda yürütücü işlevler ile dil, yürütücü işlevler ile pragmatik dil becerileri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Executive function is an umbrella term that includes cognitive processes such as inhibiting behavior or expression, planning, initiating and maintaining a goal, paying attention, monitoring and regulating oneself, and flexible thinking. Executive functions are also important for social interaction skills. Children who have more social interaction and experience different behaviors and relationships in preschool develop both language and executive function skills. The fact that the executive function can affect language, which is a complex skill, and that it is at the forefront in social interaction, shows that it may be related to language and pragmatic skills. Recognizing the relationships between executive functions and language skills is important to make assessments and interventions for language skills more comprehensive and multidimensional. Therefore, it was aimed to examine the oral language and executive function skills of preschool children and the relationships between these skills in this study. A total of 34 children, 12 girls and 22 boys, aged between 60-76 months participated in the study. Test of Language Development-Primary (TOLD-P:4), Turkish Version of Pragmatic Language Skills Inventory (PLSI), Behavioral Rating Inventory of Executive Functions (BRIEF) were used to collect data. As a result of the research, significant relationships were found between executive functions and language skills, executive functions and pragmatic language skills. The findings were discussed in the light of the literature, and suggestions were made for practitioners and researchers.