Claudio Monteverdi'nin L'Orfeo operasının trisha brown yorumu üzerine bir araştırma
A research on trisha brown's interpretation of Claudio Monteverdi's opera L'Orfeo
Yazar: HAKAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. AYRİN ERSÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Klasik müzik = Classical music ; Modern dans = Modern dance

Özet:
Liri ve şarkılarıyla canlı ya da cansız tüm varlıkları büyüleyen bir kahraman olan ve aşkı uğruna ölümü kabul etmeyi reddeden bir figür olarak Orfeo (Orpheus), operanın 1600'lerin başındaki başlangıcından günümüze kadar besteciler ve librettistler tarafından gücün temsili olarak sıklıkla ilham alınarak temsil edilmiştir. Bazı postmodern koreograflar tarafından da Orfeo mitini konu alan operalar, opera ve dans iş birliği ile yorumlanmıştır. Bunlardan biri de Trisha Brown'ın, Claudio Monteverdi'nin L'Orfeo'su üzerine yapmış olduğu koreografidir. Bu çalışmayla Orfeo mitinin kökenlerinin, farklı yorumlarının, zaman içindeki değişiminin, bu değişimin operaya nasıl yansıdığının gösterilmesi; Trisha Brown'ın L'Orfeo koreografik yorumunun incelenmesi ve Barok dönemde bestelenip sahnelenmiş bir eserin postmodern sahneye aktarılmasının Barok opera ve çağdaş dans alanlarına getirdiği olanakların açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Bu araştırmanın evrenini, Trisha Brown'ın 1998 yılında sahnelediği L'Orfeo operası; araştırmanın örneklemini incelenen video, libretto, metinler, röportaj yapılan performansçılar ve sanatçılar, eserin sahnelenmesinde aktif olarak görev almış olan solistler, dansçılar, yönetmen (koreograf) ve besteci (Monteverdi) oluşturmaktadır. Çalışmadaki verilerin toplanmasında belgesel tarama yönteminin genel tarama modeli kullanılmıştır. Kaynak taraması dışında ayrıca eserin 1998'de kaydedilmiş hazır videosu seyredilerek müzikal ve koreografik analiz yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, Brown'ın bu eseri yeni bir yorumla sahneleyerek sadece Monteverdi'nin fikirlerini ileriye taşımadığı, aynı zamanda kendi bakış açısı ve yaratıcı yaklaşımlarıyla bir diyalog oluşturarak eseri daha da ilginç ve yenilikçi bir hale getirdiği, opera ve dans disiplinlerini geçişken (birbirinin içinden geçebilen) bir yapıya dönüştüren işbirlikçi ve eklektik bir yaklaşım sergileyerek operanın durağanlığına ve dansın analitik soğukluğuna çözüm ürettiği, anlatıya getirdiği demokratik yaklaşımla müzikal yapının güçlenmesine hizmet ettiği, Barok dönem operalarının görkemli kostümleri, dekorları ve sahne tasarımı içerisinde yeterince öne çıkamayan müziğin biçimsel ve armonik yapısını görünür ve işlevsel kıldığı, Barok dönemin sınırlılıklarını postmodern sahnede aşarak eseri özgürleştirdiği açığa çıkarılmıştır.

Abstract:
Orfeo (Orpheus), a figure who mesmerizes all living and inanimate beings with his lyre and songs and refuses to accept death for the sake of love, has been frequently represented in opera from its early beginnings in the 1600s to the present day, often inspired by the representation of power. Some postmodern choreographers have also interpreted the operas that specifically focus on the myth of Orpheus through a collaboration of opera and dance. One of these interpretations is Trisha Brown's choreography based on Claudio Monteverdi's L'Orfeo. This study aims to demonstrate the origins of the Orpheus myth, its various interpretations, and its evolution over time, as well as the reflection of this evolution in opera. It also examines Trisha Brown's choreographic interpretation of L'Orfeo and explores the possibilities that arise from the adaptation of a Baroque-era composition to the contemporary stage, highlighting the intersections between Baroque opera and contemporary dance. The scope of this research includes Trisha Brown's staging of L'Orfeo in 1998, and the sample consists of analyzed videos, librettos, texts, interviews with performers and artists, as well as soloists, dancers, directors (choreographers), and the composer (Monteverdi) who were actively involved in the production. The general scanning model of the documentary scanning method was used to collect the data in the study. In addition to the literature review, a musical and choreographic analysis was conducted by watching a recorded video of the production which was performed in 1998. As a result of the study, it has been revealed that Brown not only advanced Monteverdi's ideas by staging this work with a new interpretation but also made it more interesting and innovative by creating a dialogue through her own perspective and creative approaches. She displayed a collaborative and eclectic approach that transformed the disciplines of opera and dance into a transitive structure, offering solutions to the stagnation of opera and the analytical coldness of dance. With her democratic approach to storytelling, she contributed to the strengthening of the musical structure. She made the formal and harmonic structure of the music visible and functional, which often did not stand out enough within the grand costumes, set designs, and stage arrangements of Baroque era operas. By transcending the limitations of the Baroque period in a postmodern stage, she liberated the work.