Coğrafi bilgi teknolojilerinin coğrafya öğretiminde kullanılması
The use of geographic information technologies in the geography education
Yazar: AKİF KARATEPE
Danışman: PROF.DR. RAMAZAN ÖZEY
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yeryüzünün tümüyle bir coğrafi mekân olduğunu düşünüldüğünde, yeryüzündemeydana gelen doğal ve beşeri olayların doğrudan veya dolaylı olarak coğrafya ile ilgiliolduğu açıkça görülmektedir. Bu, insanlık var olduğu tarihten günümüze kadar böylesüregelmiştir. Özellikle, 21. yüzyılın başından itibaren coğrafya bilimi, Coğrafi BilgiSistemleri, Küresel Konumlandırma Sistemi, Uzaktan Algılama, bilgisayar ve nternetgibi sahip olduğu üstün teknoloji, araç-gereç ve metotlarla hayatın hemen tümalanlarında insanoğluna çok büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Bilgi çağını yaşadığımızbir yüzyılda, bilgi toplama, bilgi üretme ve bilgileri sorgulayıp farklı sonuçlar elde etmeyoluyla, toplumun problemlerine yeni çözüm yolları bulmak son derece önemlidir.Yeryüzüne ait tüm coğrafi bilgilerin bilgisayar ortamına aktarılıp sorgulanması veanaliz edilmesini sağlayan Coğrafi Bilgi Sistemleri, toplumların karşılaştığı problemlerekalıcı çözümler üretme adına hayatın her safhasında kullanılan önemli bir bilgiteknolojisidir. A.B.D ve Kanada gibi gelişmiş ülkelerde CBS, ilköğretimden başlayarakortaöğretim coğrafya derslerinde en üst seviyede öğretilmesine karşın, ne yazık kiTürkiye'de coğrafya biliminde olduğu gibi, coğrafyanın vazgeçilmez bir parçası olanCoğrafi Bilgi Teknolojileri'nden de yeterince faydalanılamamaktadır. Üniversitedüzeyindeki coğrafya eğitiminde CBS öğretimi ve kullanımı hızla yaygınlaşmasınakarşın orta öğretimde henüz başlangıç aşamasındadır. Bu nedenle çalışmada, CBS'ninTürkiye'de orta öğretim coğrafya öğretiminde kullanımı ve bu kullanımda ortaya çıkansınırlılıklar ortaya konulmuştur. Çalışmanın uygulama aşamasında, CBS tabanlı üçadet örnek ders uygulaması geliştirilmiştir. Öncelikli olarak, uygulamalarda kullanılanveriler CBS veri tabanına aktarılmıştır. CBS ortamında örnek dersler, ortaöğretimdekifarklı öğrenci gruplarına uygulanmış ve CBS'nin öğrenme sürecindeki etkilerigözlemlenmiştir. GIS tabanlı uygulamaların akabinde değerlendirme sınavı yapılaraköğrencilerin başarı durumlarındaki farklılıklar incelenmiştir. Çalışma ile Türkiye'decoğrafya öğretiminde bilgi teknolojilerinin kullanımı ve uygulanabilirliği ortayakonmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen veriler ve değerlendirmeler ışığında,Türkiye'de genel eğitim sistemi ve coğrafya eğitim ve öğretimi ile ilgili eksikleringiderilmesi adına kapsamlı çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
When the whole earth is considered as a geographic place, it is clearly seen thatthe physical and social processes in the Earth?s crust have direct or indirect connectionwith geography. This fact has been continuing since the beginning of human history.Especially, with its contemporary technologies, equipments and methods such as GIS,GPS, RS, computers and Internet, Geography offers much comfort to human beingabout almost every aspect of life since the beginning of the 21st century. In this centurynamed information era, getting different results from gathering, providing, andquerying information for the new solutions of people?s problems is vital. GIS which isbased on entering the information about the earth into computer and analyzing theresults is very important information technology that is being used in every aspect of lifefor finding the permanent solutions to the problems which human being faced. In thedeveloped countries like USA and Canada, the teaching GIS starts at the elementaryschools and is intensely used in the high school geography classes. In Turkey, not onlygeography science, but also GIS which is an important part of geography is not properlyperceived and beneficially used as in developed countries. In spite of teaching andlearning of geography with GIS at university level has been increasing rapidly,secondary level of geography education with GIS is at the beginning level. That?s why inthis study, implementations and limitations of GIS in a high school geography courseswere investigated. In the application phase of the study, three GIS based courseapplications were developed. Initially, the data which was used in the courseapplications has been entered into the GIS data base. Than sample GIS based courseswere applied to different students for observing the impact of GIS during teaching andlearning process in selected high school geography classes. After the GIS based courses,an evaluated exam was prepared to evaluate student achievements. With this study, theimplementations and feasibility of GIS in geography education system of Turkey wereinvestigated. Finally, using the primary research results of the comparative study, acomprehensive set of recommendations is provided regarding general educationalsystem issues as well as filling-in the gaps in geography education in Turkey.