Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda kişilik, mizaç ve karakter özellikleri
Personality, temperament and character profile of attention defficit hyperactivity disorder
Yazar: MUSTAFA ÖZDEN
Danışman: DOÇ. DR. BAYBARS VEZNEDAROĞLU
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Karakter = Character ; Kişilik = Personality ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Mizaç = Temperament ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, erişkin DEHB tanılı olguları kişilik bozuklukları, affektif mizaç özellikleri, mizaç ve karakter özellikleri bakımından incelemek; sağlıklı bireylerle karşılaştırmak amaçlanmıştır.Çalışmaya 100 erişkin DEHB olgusu ve DSM-IV'e göre herhangi bir psikopatolojisi olmayan 100 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Olguların tanısal değerlendirmesi, DSM IV'e Dayalı Erişkin DEB/DEHB Tanı ve Derecelendirme Ölçeği kullanımı ve klinik görüşme ile yapılmıştır. Ardından katılımcılara sosyodemografik veri formu, TEMPS-A ve Mizaç ve Karakter Envanteri verilmiştir. Son olarak SCID-I ve SCID-II uygulanmıştır.Olgu ve kontrol denekleri, kişilik bozuklukları, mizaç ve karakter özellikleri acısından karşılaştırılmıştır.İstatistiksel analizler için SPSS 13 kullanılmıştır. Kategorik değişkenler için ?2 ve sürekli değişkenler için t testi uygulanmıştır. DEHB grubunda pasif agresif, paranoid, çekingen ve borderline kişilik bozuklukları, kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Baskın affektif mizaçlardan baskın irritabl ve baskın anksiyöz mizaç, DEHB grubunda kontrollere göre anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur. Kesme puanları göz önüne alınmaksızın puanlar üzerinden yapılan karşılaştırmalarda irritabl ve anksiyöz mizaçlara ek olarak siklotimik mizaç da DEHB grubunda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Cloninger'in psikobiyolojik modeline göre mizaç ve karakter alanlarında DEHB grubunda yenilik arayışı ve zarardan kaçınma puanları anlamlı olarak daha yüksek; sebat etme, kendini yönetme, işbirliği yapma ve kendini asma puanları ise anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Bu çalışmanın bulguları DEHB olgularının, doğuştan gelen, kalıtımsal, özgün bir mizaç profiline sahip olduklarını düşündürmektedir. DEHB, gerek mizaç özellikleri ile, gerekse hastalığın kişi için yarattığı sosyal, eğitime yönelik, aile içi ve mesleki güçlükler üzerinden çeşitli kişilik bozuklukları için risk oluşturmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the personality, temperament and character profiles of patients with adult attention defficit/hyperactivity disorder and to compare them with healty subjects.100 ADHD subjects and 100 healty subjects with no psychopathology according to DSM-IV were enrolled to the study. The diasgnostic evaluation of the subjects were made using the ?DSM-IV Based Adult ADD/ADHD Diagnostic and Rating Scale?. A detailed clinical interview was also conducted. Than socio-demographic information form, TEMPS-A and TCI were given to the subjects. Finally SCID-I and SCID-II were performed. Groups were compared in terms of personality disorders, temperament and character profiles. SPSS 13 were used for statistical analysis. Chi-square and t-test were performed for comparisons.Passive agressive, paranoid, avoidant and borderline personality disorders were significantly higher in ADHD group. Dominant irritabl temperament and dominant anxious temperament were significantly higher in ADHD group. When comparisons were made ignoring the cut-off points, cyclothymic temperament scores were also significantly higher in ADHD group in adition to irritabl and anxious temperaments. According to Cloningers psychobiologic model, novelty seeking and harm avoidance scores were found to be significantly higher; patience, self-directedness, cooperativeness and self-transcendence scores were found to be significantly lower in ADHD group.The findings of this study suggest that there is a spesicif, heritable temperament profile of ADHD subjects. ADHD is a major risk factor for personality disorders in terms of temperament features as well as social, educational, familial and occupational burdens related to the disorder.