Baş dönmesi olan hastaların vestibüler rehabilitasyonunda aktivite eğitiminin etkisi
Effect of activity training on vestibular rehabilitation of patients with dizziness
Yazar: BİLGEHAN TEKİN DAL
Danışman: PROF. DR. GONCA BUMİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Baş dönmesi = Dizziness ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Tedavi = Treatment ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler fonksiyon testleri = Vestibular function tests ; Vestibüler hastalıklar = Vestibular diseases

Özet:
Bu çalışma kronik baş dönmesi olan hastalarda, aktivite eğitim programının baş dönmesi, denge problemleri ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlık düzeyi üzerine etkilerini araştırmak amacıyla yapıldı. Çalışmaya 18-65 yaş arası, kronik periferik vestibüler bozukluğu olan ve vestibüler rehabilitasyon endikasyonu bulunan 75 birey dahil edildi. Hastalardan aktivite grubu, egzersiz grubu ve kontrol grubu olmak üzere rastgele yöntemle 25'er kişilik 3 grup oluşturuldu.  Her üç gruba eğitim programı verildi. Aktivite grubuna ek olarak aktivite programı, egzersiz grubuna ise ek olarak Cawthorne-Cooksey egzersiz programı verildi.  Terapiler ev programı şeklinde verildi ve hastalardan programlarını 4 hafta boyunca, her gün ve günde bir kez uygulamaları istendi.  Çalışmaya katılan bireylerin demografik bilgileri alındıktan sonra, değerlendirmeler tedavi programına başlamadan ve tedavi programı sonunda (4 hafta sonra) uygulandı. Baş dönmesi şiddeti; Vizüel Analog Skalası (VAS) ile günlük yaşam aktiviteleri Vestibüler Bozukluklarda Günlük Yaşam Aktiviteleri Değerlendirme Ölçeğiyle (VGYA) ve denge; Duyu Organizasyon Testi (DOT) ile değerlendirildi. Aktivite ve egzersiz grubunun kontrol grubuna göre VAS, VBGYA toplam ölçek puanı ile fonksiyonel ve enstrümental alt ölçek puanlarında ve DOT puanlarında (DOT 5, DOT 6 ve DOT birleşik) iyileşme olduğu bulundu (p<0,05). DOT 5, DOT 6 ve DOT (birleşik) skorları açısından aktivite grubunda egzersiz grubuna göre artış olduğu görüldü (p<0,05). Çalışmanın sonuçları standart aktivite temelli ev rehabilitayon programının kronik periferal vestibüler bozukluğu olan hastalarda standart egzersiz temelli ev rehabilitasyon programına göre ev yönetimi aktivitelerinde, mesleki aktivitelerde ve dengeyi düzeltmede daha etkin olduğunu göstermektedir.


Anahtar Kelimeler: Baş dönmesi, kronik periferal vestibüler bozukluklar, ergoterapi,
aktivite temelli vestibüler rehabilitasyon terapisi

Abstract:
The aim of this study was to assess the effects of activity training programme on dizziness, imbalance and level of independence in daily living activities in patients with chronic dizziness. 75 patients between 18-65 years of age who diagnosed chronic peripheral vestibular disorders and individuals with vestibular rehabilitation indications were included in our study. Patients were randomly divided into 3 groups consist of 25 patients as activity group, exercise group and control group. Education was given to each group. İn addition, activity group was performed training activities programme, exercise group was performed Cawthorne-Cooksey exercises programme. Therapy programmes were prescribed once daily at home for 4 weeks.  After demographic informations were obtained from all patients, assessments were performed at the beginning and at the end of the treatment programme (4 weeks). Dizziness severity was assessed by Visual Analog Scale (VAS), activities of daily livings were assessed by Vestibular Disorders Activity Questionnaire (VADL) and balance was assessed by Sensory Organization Testing (SOT). VAS scores, VADL (VADL total, functional and ınstrumental subscales) scores and SOT scores (SOT 5, SOT 6 and SOT composite) improved ın both activity group and exercise group when compared to control group (p<0,05). SOT 5, SOT 6 and SOT (composite) scores decreased ın the activity group when compared to exercise group (p<0,05). The results of this study indicate that home-based standard activity programme was more effective in improving home management task, occupational task and balance than home-based standard exercise programme in chronic pheripheral vestibular disorders.

Key Words: Dizziness, chronic pheripheral vestibular disorders, occupational
therahpy, activity-based vestibular rehabilitation theraphy