Bazı geranium türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigations on some geranium species
Yazar: DİDEM ŞÖHRETOĞLU
Danışman: PROF. DR. M. KORAY SAKAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bazı Geranium türleri (Turnagagası), dünyanın değişik yerlerinde antidiyabetik, kan dindirici, kan temizleyici, antihemoroidal, antidiyareik olarak ve ağrı kesici, ateş düşürücü ve gastrointestinal sistem rahatsızlıklarının tedavisinde halk ilacı olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Geranium tuberosum subsp. tuberosum, G. purpureum ve G. lasiopus (Geraniaceae) kimyasal yapıları, antimikrobiyal ve antioksidan özellikleri yönünden araştırılmış olup bu türlerin halk arasında kullanımına bilimsel bir açıklama getirilmeye çalışılmıştır. Açık havada kurutulmuş ve toz edilmiş bitki materyalleri önce %80 MeOH ile ekstre edilmiştir. Elde edilen MeOH ekstresi düşük ısı ve alçak basınç altında yoğunlaştırıldıktan sonra ham ekstre suda çözülmüş ve sırasıyla PE, EtOAc ve n-BuOH ile ekstre edilmiştir. Ekstrelerin mikrodilüsyon metoduyla antimikrobiyal aktiviteleri, DPPH radikal süpürücü ve kanda H2O2 ile indüklenen lipit peroksidasyonu üzerine inhibitör etkileri incelenmiştir. EtOAc ekstrelerinin test edilen ekstreler arasında en aktif ekstreler olduğu gözlenmiştir. Bu nedenle fitokimyasal çalışmalara bu ekstreler üzerinden devam edilmiştir. EtOAc ekstrelerinin ön fraksiyonlama ve saflaştırma işlemleri çeşitli kromatografik yöntemler kullanılarak yapılmıştır (açık kolon kromatografisi, vakum-sıvı kromatografisi, orta basınçlı sıvı kromatografisi ve preparatif ince tabaka kromatografisi). Çalışmalar sonucunda G. tuberosum subsp. tuberosum' dan 10 bileşik, G. purpureum' dan 2' si yeni toplam 9 bileşik ve G. lasiopus' dan 11 bileşik elde edilmiştir. Bileşiklerin yapı tayinleri spektroskopik [UV, 1- ve 2- D NMR (1H, 13C, COSY, HMBC, HMQC ve NOESY) ve kütle spektroskopisi] yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Toplam olarak 20 farklı yapıya sahip 30 bileşik elde edilmiş olup flavonoitler, tanen prekürsörleri ve hidrolize olabilen tanenler olmak üzere 3 ana grup altında toplanmıştır. Ayrıca izole edilen bileşiklerin antioksidan aktiviteleri de araştırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Geranium türleri, flavonoitler, tanenler, antioksidan aktivite, antimikrobiyalaktivite

Abstract:
Some Geranium species (Cranesbill) are used in traditional medicine as antidiabetic, hemostatic, depurative, stomachic, antihemorrhoidal, antidiarrheic and treatment of pain, fevers and gastrointestinal disorders worldwide. In this study, Geranium tuberosum subsp. tuberosum, G. purpureum and G. lasiopus (Geraniaceae) were investigated from the point of view of their chemical constituents, antimicrobial and antioxidant properties and tried to explain the utilization of these species in folk medicine. The air dried and powdered plant materials were first extracted with 80 % MeOH. After the evaporation of the obtained MeOH extract under vacuo and low temparature, the crude extract was first dissolved in water and then extracted with PE, EtOAc and n-BuOH, respectively. Antimicrobial activity by Broth microdilution method, DPPH radical scavenger and inhibitory effects of H2O2-induced lipid peroxidation in human red blood cells of these extracts have been evaulated. The EtOAc extracts were found to be the most active among the tested extracts. Therefore they were choosen for the phytochemical investigations. Prefractionation and purification studies on the EtOAc extracts were performed by several chromatographic studies (open column chromatography, vacuum-liquid chromatography, meduim-pressure liquid chromatography and preparative thin layer chromatography). Thus, 10 compounds from G. tuberosum subsp. tuberosum, 9 compounds (2 are novel) from G. purpureum and 11 compounds from G. lasiopus were obtained. The structures of the isolated compounds were elucidated by spectroscopic [UV, 1- and 2- D NMR (1H, 13C, COSY, HMBC, HMQC and NOESY) and mass spectrometry] techniques. Totally 30 compounds, which correspond to 20 different structures were isolated and categorized under 3 main groups: Flavonoids, tannin precursors and hydrolyzable tannin. Antioxidant activities of the isolated compounds also have been investigated.Keywords: Geranium species, flavonoids, tannins, antioxidant activity, antimicrobial activity