Covid-19 pandemisi sürecinde Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının mesleki yorgunluk, tükenmişlik ve toparlanma durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of occupational fatigue, burnout and recovery situations of family medicine assistants in Ankara during the covid-19 pandemic process
Yazar: ZEHRA ZORBA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Pandemiler = Pandemics ; Toparlanma = Recovery ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Yorgunluk = Fatigue ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: COVID-19 Pandemisi döneminde Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının çalıştıkları birimleri, sosyodemografik özellikleri, kişisel özellikleri, çalışma ve dinlenme saatleri değerlendirilerek mesleki yorgunluk, tükenmişlik ve toparlanma durumlarının ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve analitik tipte olan bu çalışma 01.01.2021-30.02.2021 tarihleri arasında online olarak Ankara ilindeki eğitim ve araştırma hastaneleri ile tıp fakültelerindeki tüm aile hekimliği kliniklerine ulaşılarak eğitim gören asistan hekimlere yapılmıştır ve 241 kişi katılım göstermiştir. Katılımcılara sosyo-demografik özellikler, sağlık ve meslek ile ilgili özellikler, yorgunluk ve uyku ile ilgili özelliklerin sorgulandığı anket ve Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği (MYTTÖ) (Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale) (OFER) uygulanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %30,7'si (n=74) erkek, % 69,3'ü (n=167) kadındır, %45,2'si (n=109) 27 yaş ve altında ve yaş ortalaması 29,15±4,97'dir. MYTTÖ kronik yorgunluk alt grup puan ortalamaları 59,10±25,82, akut yorgunluk alt grup puan ortalamaları 61,82 ± 20,34, toparlanma alt grup puan ortalamaları 43,05±19,28 olarak bulunmuştur. Katılımcılarda orta-yüksek düzeyde kronik yorgunluk, orta-yüksek düzeyde akut yorgunluk tespit edilmiştir. Kronik yorgunluk,akut yorgunluk ve toparlanma puan ortalamaları ile yaş arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Kronik yorgunluk ve toparlanma puan ortalamaları ile cinsiyet arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuş olup (sırasıyla p=0,015, p=0,006) akut yorgunluk ile cinsiyet arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Kronik yorgunluk puan ortalamaları ile kronik hastalık arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuş olup (p=0,038) akut yorgunluk ve toparlanma ile kronik hastalık arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Covid Yoğun Bakım'da görev alan kişilerin kronik yorgunluk ve akut yorgunluk puan ortalaması görev almayanlardan yüksek olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Filyasyonda görev alanların kronik yorgunluk ve akut yorgunluk puan ortalaması görev almayanlardan yüksek bulunmuş ve toparlanma puan ortalamaları filyasyonda görev alanların almayanlardan düşük bulunmuş olup fark istatistiksel anlamlı bulunmuştur. Kronik yorgunluk, akut yorgunluk ve toparlanma puan ortalamaları ile gelir algısı (sırasıyla, p<0,001, p=0,003, p=0,042), mesleği sevme durumu (sırasıyla, p<0,001, p<0,001, p=<0,001), sağlık durumunu ifade etme (sırasıyla, p<0,001, p=0,012, p=0,005), aylık fazla mesai yapma (sırasıyla, p=0,002, p=0,013, p=0,003) durumu arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur.
Sonuç: COVID-19 pandemisinde aile hekimliği asistanları fiziksel ve psikolojik olarak olumsuz etkilenmiştir. Yüksek bulaş riski nedeniyle beden sağlıkları olumsuz yönde etkilenmiştir. Ayrıca fazla iş yükü, enfeksiyon etkeni taşıma korkusu, sosyal izolasyon, ölüm korkusu, evden ayrı kalma gibi nedenlerle ruhsal sağlıkları olumsuz etkilenmiştir. Tüm bunların sonucunda aile hekimliği asistanlarında orta-yüksek düzeyde kronik ve akut yorgunluk tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemisi, mesleki yorgunluk, tükenmişlik ve toparlanma ölçeği, aile hekimliği

Abstract:
Aim: It was aimed to determine the occupational fatigue, burnout and recovery states and the factors affecting them by evaluating the units, sociodemographic characteristics, personal characteristics, working and resting hours of family medicine residents in Ankara during the COVID-19 Pandemic period.
Materials and Methods: This descriptive, cross-sectional and analytical study was conducted online between 01.01.2021 and 30.02.2021, by reaching all family medicine clinics in education and research hospitals and medical faculties in Ankara, and training assistants, and 241 people participated. A questionnaire in which socio-demographic characteristics, health and occupational characteristics, fatigue and sleep-related characteristics were questioned, and Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale (OFER) were applied to the participants.
Results: 30.7% (n=74) of the participants were male, 69.3% (n=167) were female, 45.2% (n=109) were 27 years old and below, and the mean age was 29.15±4.97. The mean score of the chronic fatigue subgroup of the MYTTÖ was 59.10±25.82, the mean of the acute fatigue subgroup was 61.82 ± 20.34, and the mean of the recovery subgroup was 43.05±19.28. Moderate-high level of chronic fatigue, moderate-high level of acute fatigue were detected in the participants. There was no significant difference between the mean scores of chronic fatigue, acute fatigue and recovery and age. A statistically significant difference was found between the mean scores of chronic fatigue and recovery and gender (respectively p=0.015, p=0.006), but no significant difference was found between acute fatigue and gender. A statistically significant difference was found between the mean scores of chronic fatigue and chronic disease (p=0.038), but no significant difference was found between acute fatigue and recovery and chronic disease. The average score of chronic fatigue and acute fatigue of the people who worked in Covid Intensive Care was higher than those who did not work, and the difference was statistically significant. The average of chronic fatigue and acute fatigue points of those who took part in filiation were found to be higher than those who did not work, and the average of recovery points were found to be lower than those of those who did not take part in filiation, and the difference was statistically significant. Chronic fatigue, acute fatigue and recovery mean scores and income perception (respectively, p<0.001, p=0.003, p=0.042), liking the profession (p<0.001, p<0.001, p=<0.001, respectively) A statistically significant difference was found between the status of expressing themselves (respectively, p<0.001, p=0.012, p=0.005) and monthly overtime work (respectively, p=0.002, p=0.013, p=0.003).
Conclusion: In the COVID-19 pandemic, family medicine assistants were adversely affected physically and psychologically.. Due to the high risk of contamination, their physical health has been adversely affected. In addition, their mental health was adversely affected by reasons such as excessive workload, fear of carrying an infectious agent, social isolation, fear of death, and staying away from home. As a result of all these, moderate-high level of chronic and acute fatigue was detected in family medicine residents.
Keywords: COVID-19 pandemic, occupational fatigue, burnout and recovery scale, family medicine