Çağan Irmak sinemasında Türk erkek kimliğinin temsili
Representation of turkish male identity in Çağan Irmak cinematography
Yazar: MUSTAFA ÖZER ÖZKANTAR
Danışman: PROF. DR. ADNAN TÖNEL
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türk sinemasındaki erkek karakter kimliğini ve bu kimliğin değişen sosyo-kültürel ve ekonomik yapının etkisiyle geçirdiği evrimi, toplumsal cinsiyet kavramına atıfta bulunarak göstermektir. Bu noktada, erkek egemen bir yaşam düzenine alışmış Türk toplumunda, erkek figürü yıllar boyunca maço, güçlü, yenilmez, kaybetmez şeklinde betimlenmiştir. Ancak Türk erkeği karakteri, tıpkı gündelik hayatta olduğu gibi sinemamızda da çeşitli koşullar altında patetik, iradesiz, edilgen, aldatılan, mutsuz ve kaybetme eğilimli bir profile dönüşmüştür. İlgili çalışmada, bu durumun 90'lar ve 2000 sonrası Türk Sineması'ndaki yansımaları anlatılmıştır. Bu bağlamda, ilgili değişimi ve dönüşümü ifade etmek adına ünlü Türk yönetmen Çağan Irmak'ın 2000-2013 yılları arasında çekmiş olduğu ve gösterimi tamamlanmış beş uzun metrajlı filmi tercih edilmiş ve bu filmlerde geleneksel Türk erkeğinin modern Türk erkeğine dönüşümünü göstermek adına nitel araştırma tekniği içersinde kabul edilen betimleyici analiz yöntemi kullanılmış, durum saptama çalışması yapılmış ve film analizlerinin daha somut şekilde ilerlemesini sağlamak için göstergebilimden faydalanılmıştır.  Bu süreçte, filmlerdeki ana erkek karakterler; eş/sevgili, baba kimliği/babasız erkek kimliği ve oğul/evlat figürü olarak üç temel kategoride incelenmiş, son olarak da bu gruplandırma üzerinden son yirmi yılda büyük bir değişim geçiren Türk Sineması'ndaki erkek karakteri algısı ön plana çıkartılmaya çalışılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Türk Sineması, Toplumsal Cinsiyet, Erkeğin Temsili, Değişen Erkek Kimliği, Çağan Irmak Sineması

Abstract:
The main concern of this study is to show male identity in Turkish Cinema and evolution of this identity owing to the influence of changing socio-cultural and economic structure by atrributing the concept of gender mainstreaming. Herein,  in Turkish society familiarized male dominant life style, male figure has been depicted as macho, strong, invincible, winner for ages. However, under some circumstances, Turkish male identity has transformed to flaccid, passive, cheated, depressed and prone to lose in our cinema, as in daily life. In this study, the reflections of this situation on Turkish Cinema post 1990s and post 2000s have been described. In this regard, five different full length films, whose demonstration completed and directed by well-known Turkish director Çağan Irmak, have been preferred so as to express concerned change and evolution and in order to point out the tranformation of traditional Turkish masculinity to modern Turkish man, descriptive analysis accepted within qualitative research tecnique has been used, situation determination study has been conducted and semiotics has been utilised to provide a more concrete atmosphere for the film analysis. Within this period, main characters in the films have been analysed under three basic categories as husband/lover, father identity/fatherless male identity, and son/child figure and finally, thanks to this classification, perception of male character in Turkish Cinema experienced a big change in last twenty years has been tried to brought to the fore.

Key Words: Turkish Cinema, Gender Mainstreaming, Representation of Masculinity, Changing Male Identity,  Çağan Irmak Cinematopraphy.