Petrol rafinerisinde atmosferik damıtma kolonunda kaza riski değerlendirmesi
Accidental risk assessment in atmospheric distillation column in oil refinery
Yazar: NESLİHAN BABAARSLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALPBAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
?Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü Hakkında Yönetmelik? kapsamında yer alan kuruluşlar, kaza risklerinin ve önleme yöntemlerinin tanımlanması için öncelikle risk değerlendirmesi yaparak işyerlerinde meydana gelebilecek kritik olayları ve bunların sonuçlarında meydana gelebilecek tehlikeli olayları belirleyeceklerdir.
TÜRPAŞ Kırıkkale Rafinerisinde, Atmosferik damıtma ünitesinde bulunan Atmosferik Damıtma Kolonuna ve girişi-çıkış hatlarına, Avrupa Komisyonu?nun V. Çerçeve Programı tarafından desteklenerek oluşturulmuş olan ARAMIS metodolojisi uygulanmıştır. Öncelikle seçilen bölgede bulunan her ekipmanda meydana gelebilecek kritik olaylar tespit edilerek, her kritik olay için bow-tie analizi yapılmış ve bu kritik olayların sonuçlarında meydana gelebilecek tehlikeli olaylar tespit edilmiştir. Aynı çalışma alanına HAZOP risk değerlendirme metodolojisi de uygulanarak Bow-tie analizinde yer alan kök nedenler güçlendirilmiştir.  Kalitatif olarak hazırlanan Bow-tie analizinin sağ tarafı çeşitli veri tabanları kullanılarak kantitatif hale getirilerek kritik olayların sonucunda ortaya çıkan tehlikeli olayların meydana gelme frekansları hesaplanmıştır. Domino etki, çevreye verdiği zarar ve insanlara verdiği zarar faktörleri göz önünde bulundurularak frekansı belirlenmiş olan tehlikeli olayların sonuçları sınıflandırılmıştır. ?İhmal edilebilir etki?, ?Orta etki? ve ?Yüksek etki oluşan ?Risk Matrisi? kullanılarak frekansları ve sonuçlarının sınıfı belirlenmiş olan tehlikeli olaylarının etkileri tespit edilerek, Referans Kaza Senaryosu(RAS) olan tehlikeli olaylar belirlenmiştir.
Bu çalışmanın sanayicilere, iş müfettişlerine, yetkili otoritelere ve ilgili kuruluşlara yol göstereceği düşünülmektedir.

Abstract:
Industrial establishments, under the scope of the ?Controll of Major Industrial Accidents? regulation, have to perform risk assessments to determine dangerous phenomenas and the critical events which causes the dangerous phenomenas for the identification of accidental risks and prevention methods.
The ARAMIS risk assessment methodology, developed under the European fifth framework programe has been applied to an atmospheric distillation column and column inlet-outlet lines which are located in the atmospheric distillation unit of TUPRAS Kırıkkale petroleum refinery. At the first step, critical events which may occur each dangerous equipment located within chosen section has been determined and bow-tie analysis is applied to this each critical event. Dangerous phenomenas have been identified which might occur as a result of the critical events. At the same section HAZOP risk assessment methodology has been applied to underline the root causes used in the bow-tie analysis. The bow-tie analysis, which has been qualitatively prepared, has been transformed into a quantitative basis using several different databaeses. With this step, the occurance frequency of the dangerous phenomenas caused by critical events has been calculated. Taking into account the; Domino effect, effect on enviromental and the effect on human target, the results of the frequency calculated dangerous phenomenas have been classified. Using the ?Negligable effect?, Medium effect? and ?High effect? consist of Risk Matrix? the effect of the frequency calculated and result classified dangereous phenomenas have been defined. So that Reference accident scenarios (RAS) of dangerous phenomenas have been determined.
This study is thought to be a guide for industry, labour inspectors, authorities and related organizations.