Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda hepsidin ile anemive kemik mineral metabolizması arasındaki ilişki
.
Yazar: OSMAN YEŞİLBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURDAN YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Anemi = Anemia ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Fibroblast büyüme faktörü = Fibroblast growth factor ; Hepsidin = Hepcidin ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone

Özet:
Giriş ve Amaç: Özellikle ileri evre kronik böbrek hastalığında (KBH)
tedaviye dirençli anemi önemli bir morbidite ve mortalite sebebidir. Bu hasta
grubunda rekombinant eritropoetin (Epo)? in yaygın kullanımına rağmen çoğu
hastada hedeflenen hemoglobin düzeylerine ulaşılamamaktadır. Bunun önemli bir
sebebi kronik inflamasyon ve artmış hepsidin düzeyine bağlı olarak gelişen
fonksiyonel demir eksikliğidir. Son yıllarda artmış parathormon (PTH) ve fosfor
düzeyleri ile vitamin D eksikliğinin de inflamasyonu artırarak anemiye katkıda
bulunduğu ileri sürülmüştür. Bu nedenle çalışmamızda, prediyaliz erken evre
pediatrik KBH hastalarında hepsidin ile anemi ve kemik mineral metabolizması
parametreleri arasındaki ilişkiyi inceledik.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmamız 5-18 yaşlarında evre 2-4 KBH olan 35
hasta ile benzer yaş ve cinsiyette, herhangi bir akut ve kronik hastalığı olmayan 35
sağlıklı çocukta yapıldı. Hasta ve kontrol grubunda kan üre azotu (BUN),
kreatinin, ürik asit, C-reaktif protein (CRP), interleukin-6 (IL-6), tam kan sayımı,
demir, total demir bağlama kapasitesi (TDBK), ferritin, retikülosit, kalsiyum,
fosfor, alkalen fosfataz, PTH, 25(OH)D, 1,25(OH)2D, fibroblast growth factor-23
(FGF-23) ve hepsidin çalışıldı. Sonuçlar istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda hemoglobin,
hematokrit, TDBK ve kalsiyum kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşüktü
(p<0.05). Serum BUN, kreatinin, ürik asit, IL-6, CRP, PTH, ferritin ve retikülosit
düzeyleri ise anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). İki grup arasında demir, transferrin
satürasyonu (TSAT), hepsidin, fosfor, alkalen fosfataz, 25(OH)D, 1,25(OH)2D ve
FGF-23 bakımından fark saptanmadı (p>0.05). Hepsidin ile anemi parametreleri,
FGF-23, fosfor, PTH ve 25(OH)D düzeyleri arasında anlamlı ilişki gözlenmedi
(p>0.05), 1,25(OH)2D düzeyleri ile pozitif korelasyon saptandı (p=0.013).
İnflamasyon belirteçlerinden IL-6 ile hepsidin arasında pozitif korelasyon
gözlendi (p=0.02). Hepsidin ile ürik asit ve CRP arasında ise anlamlı ilişki
bulunmadı (p>0.05).
Sonuç: Prediyaliz erken evre KBH? lı çocuklarda akut veya kronik
inflamatuar bir süreç eşlik etmiyorsa hepsidin düzeyleri artmamaktadır. Kronik
böbrek hastalığının kendisinin neden olduğu inflamasyonun hepsidin düzeyleri
üzerine etkisi gözlenmedi. Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda yeterli demir
tedavisi ve aneminin kontrol altında tutulmasının hepsidin artışını engellediği
düşünüldü. Ayrıca yeterli aktif D vitamini ve serum fosforunun kontrol altında
tutulması PTH artışını, FGF-23 düzeylerini ve inflamasyonu sınırlayarak
hepsidinin normal düzeylerde kalmasına etkili olabileceği sonucuna varıldı.

Anahtar kelimeler: Anemi, FGF-23, hepsidin, kronik böbrek hastalığı, PTH

Abstract:
Aim: Anemia is a common clinical problem in patients with chronic kidney
disease (CKD) and is associated with increased morbidity and mortality. Chronic
kidney disease associated anemia can be resistant to erythropoietin (EPO) mostly
due to functional iron deficiency secondary to result of non-infective causes of
inflammation and increased serum hepcidin levels. In addition, it is suggested that
high parathyroid hormone (PTH) and phosphate levels and vitamin D deficiency
can participate chronic inflammation which consequently lead to anemia. In this
study, we aimed to evaluate the association between hepcidin and CKDassociated
anemia and bone mineral metabolism in non-dialysis pediatric patients
with CKD.
Patients and Methods: A total of 35 patients aged 5-18 years with stage
2-4 CKD and 35 age and sex matched healthy subjects were enrolled into the
study. Blood urea nitrogen (BUN), serum creatinine, uric acid, C-reactive protein
(CRP), interleukin-6 (IL-6), complete blood count, total iron-binding capacity
(TIBC), transferrin saturation (TSAT), serum iron, ferritin, reticulocyte, calcium,
phosphorus, alkaline phosphatase, PTH, 25(OH)D, 1,25(OH)2D, fibroblast growth
factor-23 (FGF-23) and the serum levels of hepsidin were determined in both case
and control groups and the results were compared statistically.
Results: In CKD group, hemoglobin, hematocrit and TIBC were
significantly lower than those in the control group (p<0.05). In contrast, serum
BUN, creatinine, uric acid, IL-6, CRP, PTH, ferritin and reticulocyte levels were
significantly higher (p<0.05). There was no statistically significant difference in
terms of TSAT, serum iron, hepcidin, phosphorus, alkaline phosphatase,
25(OH)D, 1,25(OH)2D, and FGF-23 levels between the groups (p>0.05). No
correlation was demonstrated between serum hepcidin and anemia parameters,
serum FGF-23, phosphorus, PTH, and 25(OH)D levels (p>0.05). Serum hepsidin
levels were significantly correlated with 1,25(OH)2D and IL-6 levels (p=0.013
and p=0.02 respectively). However, there was no correlation between hepcidin,
uric acid and CRP levels (p>0.05).
Conclusion: The serum hepcidin levels are not elevated in non-dialysis
pediatric patients with CKD when there is no evidence of acute or chronic
inflammation. It is suggested that inflammation of CKD does not affect serum
hepcidin levels. It is also suggested that elevation of serum hepcidin levels may be
inhibited by effective treatment of anemia with iron supplements and EPO, and
secondary hyperparathyroidism with phosphate binders and active form of
vitamin D which serum control serum PTH, FGF-23 levels and inflammation to
some extent.

Key words: Anemia, FGF-23, hepcidin, chronic kidney disease, PTH