Fındık yetiştiriciliğinin ekonomik analizi ve alternatif tarla-bahçe ürünlerine göre karlılığının belirlenmesi üzeine bir araştırma (Samsun ili Çarşamba ve Terme Ovası örneği)
A research on economic analysis of hazelnut growing and determination of its profitability compared to alternative field horticultural crops (case of Çarşamba and Terme Plains of Samsun)
Yazar: DERYA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YAŞAR AKÇAY
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Fındık = Hazelnut ; Pazarlama = Marketing ; Samsun = Samsun ; Yatırım analizi = Investment analysis

Özet:
Bu araştırmada, Samsun ili Çarşamba ve Terme Ovasında fındık yetiştiriciliğinin karşılaştırmalı olarak ekonomik analizi yapılarak, fındık yetiştiriciliğinin alternatif tarla ve bahçe ürünlerine (Çarşamba ovasında; kivi, şeftali, dane mısır, taze fasulye ve biber, Terme ovasında; kivi, dane mısır, taze fasulye, soya ve çeltik) göre karlılığı incelenmiştir. Ayrıca fındık yetiştiren işletmelerin üretim ve pazarlama aşamasında karşılaştıkları sorunlar tespit edilmiştir. Araştırmaya esas olan veriler, tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle Çarşamba ovasından 96, Terme ovasından ise 94 adet fındık işletmesinden, 2007-2008 üretim döneminde anket yoluyla elde edilmiştir.Her iki ovada yer alan işletmelerin toplam işletme arazisinin yarıdan fazlasını fındık bahçeleri kaplamaktadır. Çarşamba ovasında yetiştirilen fındığın dekarına düşen gayrisafi üretim değeri ve brüt karı Terme ovasına göre daha yüksek bulunmuştur. Fındık üretiminde karşılaşılan en büyük sorun her iki ovada da girdilerin pahalı olması olarak gösterilmiştir. Yine her iki ovada da üreticilerin büyük çoğunluğunun fındığa alternatif üretim düşünmedikleri görülmüştür. Karlılık analizinde paranın zaman değerini dikkate alan kriterlerden net bugünkü değer, fayda/masraf oranı ve iç karlılık oranı hesaplanmıştır. Çalışmada indirgeme oranı olarak Çarşamba ovasında %13,37 ve Terme ovasında %13,47 alınmıştır. Bulunan sonuçlara göre her iki ovada da net bugünkü değer ve fayda/masraf oranına göre en karlı ürün kivi olarak tespit edilmiştir. Fındığın net bugünkü değeri her iki ovada da pozitif (245,65 TL/da ve 80,09 TL/da) bulunmuştur. Fayda/masraf oranları da her iki ovada 1'den büyük (1,09 ve 1,03) belirlenmiştir. Fındığın iç karlılık oranı Çarşamba ovasında %18,29 iken Terme ovasında %15,07 olarak hesap edilmiştir.

Abstract:
In this study, by making comparative economic analysis of hazelnut grown in Çarşamba and Terme Plains of Samsun, profitability of hazelnut grown compared to alternative field and horticultural crops (In Çarşamba Plain; kiwi, peach, corn, green beans and pepper, in Terme Plain; kiwi, corn, green beans, soybean and rice) was investigated. In addition, the problems the farms growing hazelnut had during the production and marketing process were found. The main data was gathered through questionnaires using stratified random sampling method from 96 hazelnut farms in Çarşamba Plain and 94 farms in Terme Plain during 2007-2008 production period.More than half of the total farm land in the both plains was covered by hazelnut. The gross production value and gross profit per decare of hazelnut in the Çarşamba Plain compared to Terme Plain were found to be higher. The greatest problems in the hazelnut production of farms in the both plains were shown to be the expensiveness of the input. İt was seen that most of the producers in the both plains was not thought of an alternative production. In profitability analysis, Net Present Value, Cost/Benefit Ratio and Internal Profitability Ratio which are among the criteria taking into consideration of time value of money were calculated. The discount ratio was used as %13,37 in the Çarşamba Plain and %13,47 in the Terme Plain. Research resultst revealed, kiwi was most profitable crop in the both plains in terms of net present value and cost/benefit ratio. The net present value of hazelnut was found to be positive in the both plains (245,65 TL/da and 80,09 TL/da). The cost/benefit ratio in the both plains was found to be higher than 1 (1,09 and 1,03). While the internal profitability ratio of hazelnut was %18,29 in the Çarşamba Plain, it was calculated as %15,07 in the Terme Plain.