Sosyal hizmet uzmanlarının kanıta dayalı uygulama bilgi, tutum ve kullanımının bazı değişkenlere göre incelenmesi
An examination about the evidence-based practical knowledge, attitude and use of social workers according to certain variables
Yazar: MURAT ÇAY
Danışman: DOÇ. DR. SERAP DAŞBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Kanıta dayalı uygulamalar = Evidence-based practice ; Mesleki bilgi = Professional knowledge ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Türkiye'de sağlık alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının kanıta dayalı uygulama bilgisini, tutumunu, kişisel kullanımını ve gelecekteki kullanımını ortaya koyarak bunları çeşitli değişkenlere göre incelenmesi bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu temel amaca bağlı olarak çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümü Kanıta Dayalı Uygulama Ölçeği'ni (KDUÖ) Türkçe'ye uyarlama amacı taşımaktadır. İkinci bölümü ise ilk bölümde uyarlanan KDUÖ'yü kullanarak Türkiye'de sağlık alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının kanıta dayalı uygulama bilgisini, tutumunu, kişisel kullanımını ve gelecekteki kullanımını ortaya koyarak bunları çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amacındadır.

Çalışmanın ilk bölümünde Mathiesen ve Hohman (2013) tarafından ele alınan, "Revalidation of an Evidence-Based Practice Scale" isimli çalışmada yer alan 32 maddelik KDUÖ bu araştırmanın amacı açısından en uygun ölçek olduğu değerlendirilerek Türkçe'ye uyarlanmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğin sağlanması amacıyla görünüş ve kapsam geçerliği için uzman görüşü, yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi, ölçütsel geçerliği için eş zamanlı ölçekler ile korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Güvenirliğin sağlanabilmesi amacıyla iç tutarlılığın analizi için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı, madde toplam puan analizi, Guttman güvenirlik katsayıları ve Spearman–Brown güvenirlik katsayıları, zamana karşı değişmezliği belirlemek için ön test- son test yapılarak Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı kullanılmıştır. İlk bölümde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için 377, ölçütsel geçerlilik için 125 ve zamana karşı değişmezlik (test tekrar test yöntemi) için 30 olmak üzere toplam 533 sosyal hizmet uzmanına ulaşılmıştır. Yapılan analizler neticesinde kaynak ölçekte yer alan 4 maddenin hedef kültür ile uyumlu olmadığı anlaşılarak çıkarılmıştır. KDUÖ hem dil hem yapı hem de benzer ölçek bakımından geçerli ve oldukça güvenilir olduğu, zamansal olarak değişmediği saptanmıştır.

Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye'de, Sağlık Bakanlığı'nda en az bir yıldır çalışan 303 sosyal hizmet uzmanı araştırmaya dahil edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde mesleki bilgiye ihtiyaç duyduğunda bilimsel dergilerden veya makalelerden destek alan katılımcıların KDUÖ toplam ve kişisel kullanım alt boyutu puan ortalamaları meslektaşlarından destek alan katılımcılara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Katılımcıların; bilimsel dergileri takip etme sıklığına, yeniliklere açık olma düzeyine, mesleğini sevme düzeyine, mesleki araştırmaları ve gelişmeleri takip etme sıklığına, teknolojiyi kullanma beceri düzeyine göre Kanıta Dayalı Uygulama Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalamaları anlamlı bir biçimde birbirinden farklıdır. Katılımcıların daha önce bilimsel bir araştırma yapıp yapmadığına, daha önce mesleki gelişim için özel (ücretli) bir eğitim alıp almadıklarına, süpervizyonu gerekli görüp görmediklerine göre KDUÖ toplam puan ortalamaları anlamlı bir biçimde değişmektedir.

Uyarlanan KDUÖ'nün farklı alanlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının yer aldığı araştırmalarda kullanılması ve farklı disiplinlerde geçerli, güvenilir olup olmadığına ilişkin araştırmalar geliştirilmesi önerilmiştir. Sosyal hizmet uzmanlarının kanıta dayalı uygulama bilgi, beceri, tutum ve kullanımına ilişkin araştırmaların yapılmasının sosyal hizmet meslek ve disiplinin gelişmesinde önemli bir yere sahip olduğu değerlendirildiğinde mesleki uygulama ve araştırmalarda kanıta dayalı uygulama daha fazla göz önünde tutulmalı, araştırılmalı ve tartışılmalıdır.

Anahtar Sözcük: Kanıta Dayalı Uygulama; Kanıta Dayalı Uygulama Ölçeği; Sosyal Hizmet

Abstract:
A discussion on the evidenced-based practical knowledge, attitudes, personal use and future use of social workers employed in the field of medicine in Turkey, and an examination in to these according to different variables constitutes the fundamental aim of this study. The study is comprised of two parts, in line with this fundamental aim. The first part of the study carries the aim of adapting the Evidence-Based Practice Scales (EBPS) into Turkish, while in the second part, the EBPS adapted in the first part is utilised with the aim of discussing the evidence-based practical knowledge, attitudes, personal use and future use of social workers employed in the field of medicine in Turkey, and examine these according to certain variables.

In the first part of the study, it was assessed that the 32 item EBPS contained in the study entitled "Revalidation of an Evidence-Based Practice Scale", by Mathiesen and Holman (2013) was the most suitable scale for the purposes of this study, and was adapted into Turkish. In order to ensure the validity and reliability of the scale, expert opinions were utilised for the validity of scope and appearance, confirmatory factor analysis was performed for the validity of the structure and a correlation coefficient for simultaneous scales was utilised for the purposes of criterion-related validity. In order to ensure reliability, the Cronbach Alpha reliability coefficient, item total points analysis, the Guttman reliability coefficients and the Spearman-Brown reliability coefficients were used for the analysis of the internal consistency, while preliminary and final tests were conducted and the Pearson moments vector correlation coefficient was used in order to determine stability against time. A total of 533 social worker – 377 for the validity and reliability studies, 125 for the criterion-related validity and 30 for the stability against time (test and re-test method) were contacted in the first part. As a result of the analysis, which was conducted, it was determined that 4 of the items in the source scale did not comply with the target culture and these were removed. It was further determined that the EBPS was valid and considerably reliable from the point of view of language, structure and similar scales and that it was stable over time.

303 social worker, who had been employed at the Ministry of Health in Turkey for a minimum of one year were included in the second part of the study. As a result of the analyses, it was found that the EBPS total and sub-scale points means of the participants who obtained support from scientific journals or articles when they required professional knowledge, were significantly higher than those of the participants who obtained assistance from their own colleagues. The means of the total scores obtained by the participants from the EBPS displayed a significant difference from each other based on the frequency with which they monitored scientific journals, their levels of being open to new ideas, their levels of love for their own profession, the frequency with which they tracked professional research and developments and their level of skill in terms of using technology. The means of the EBPS total scores also displayed a significant difference according to whether the participants had previously conducted any scientific research, received private (fee-paying) education or deemed supervision to be necessary or not.

It is suggested that the adapted EBPS is used in studies in which social workers employed in different fields take part and research is developed as to whether it is valid and reliable in different disciplines. When it is considered that conducting research into the evidenced-based practical knowledge, attitudes and use of social workers possesses an important place in the development of the social work, profession and discipline, evidence-based practices need to be more prevalent and researched and discussed more in professional practices and studies.

Key Words: Evidence Based Practices; Evidence Based Practice Scale; Social Work