Doğal gaz basınç düşürme istasyonlarında enerji geri kazanımında turbo gaz genleştirici kullanımı ve teknik analizi
Usage of turbo expander and technical analysis in energy recovery at naturel gas pressure reduction stations
Yazar: TUĞRUL ÜÇOK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN ERBAŞ
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Enerji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Enerji = Energy ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Enerji geri kazanımı = Energy recovery

Özet:
Ülkemizin enerji kaynakları açısından dışa bağımlı olması sebebiyle, enerjinin üretiminden tüketimine kadar tüm aşamalarında verimli kullanımı büyük önem arz etmektedir. Türkiye'nin lisanslı elektrik kurulu gücünün kaynak bazında dağılımı incelendiğinde; 2018 yılı mayıs ayı itibariyle doğal gazın  % 32,03 değerine ulaştığı görülmektedir. Ayrıca, 2017 yılı doğal gaz tüketimi 53,5 milyar m³ olarak gerçekleşmiştir. Gittikçe artan doğal gaz talebine karşılık arz kaynaklarının ve güzergâhlarının çeşitlendirilmesi ile dağıtım şebekelerinin artırılması çalışmalarına devam edilmektedir. 
Bu kapsamda; doğal gaz, kaynağından çıkarılarak çeşitli fraksiyonlama işlerinin ardından uygun iletim basıncı ile ulusal ve uluslararası ağda iletilmektedir. Boru içerisinde meydana gelen kayıpların basınç düşümüne sebep olmasının etkilerinin ortadan kaldırılması için kompresör istasyonlarında basınçlandırılmakta ve güzergahı boyunca akışına devam etmektedir. Şehir giriş istasyonları aracılığı ile dağıtım basıncına düşürülen ve bazı ölçme, hazırlama işlemlerine tabi tutulan doğal gaz, dağıtım basıncına düşürülme işlemlerinin ardından da nihai tüketicilere ulaşmaktadır.
Bu işlemler sırasında basınç kayıplarından herhangi bir kazanım sağlanmamakta ve doğal gaz, dağıtım şebekesinin ihtiyacı olan basınç değerlerine ulaştırılmaktadır. Doğalgaz iletim hattı üzerinde bulunan basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarında, 'Turbo Gaz Genleştiriciler' yardımı ile enerjinin geri kazanımı mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada; İzmir ilindeki basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarında turbo gaz genleştirici kullanılması durumunda, elektrik enerjisi üretim potansiyeli incelenmiş ve teknik-ekonomik analizler yapılmıştır. Bu analizlere göre uygulanması enerji verimliliği açısından ekonomik olan istasyonlar belirlenmiş ve Türkiye geneli istasyonlarda kullanılabilecek bir seçim abağı da oluşturulmuştur. 
Keywords: Doğal gaz, Enerji geri kazanımı, Turbo gaz genleştirici.

Abstract:
Since our country is dependent on the outside in terms of energy resources, it is very important to use the energy efficiently at all stages from production to consumption. When the distribution of resources on the basis of Turkey's electricity installed capacity licensed is analyzed, it is seen that natural gas has reached 32.03% as of May 2018. In addition, natural gas consumption in 2017 was 53.5 billion m³. In response to the increasing demand for natural gas, efforts are continuing to diversify supply sources and routes and increase distribution networks.
So, after removing the naturel gas from the source and various fractional works, it is delivered in the national and international network with the appropriate transmission pressure. Naturel gas is pressurized in compressor stations to prevent pressure drops caused by loses in the pipe and continues flowing along its route. Naturel gas, which is reduced to distribution pressure through city entrance stations and subjected to some measurement preporation procedures, reaches the end consumers following the distribution pressure reduction operations.
The pressure losses are not recovered during these operations and the network reacles the pressure that needs. At the pressure reduction and measurement stations located on the natural gas transmission line, it is possible to recover the energy by the help of 'Turbo Gas Expander'. In this study; In case of using turbo-gas expander in pressure reducing and measuring stations in İzmir, electric energy production potential is examined and technical and economic analyses were carried out. According to these analyzes, stations that are economically feasible in terms of energy efficiency have been identified and also a selection chart that can be used in the stations of Turkey was done with some general acceptance.
Keywords: Naturel gas, Energy recovering, Turbo expander.