Örtük program çerçevesinde okullarda yer alan beden eğitimi ve spor ile ilgili sembollere yönelik öğrenci ve öğretmen görüşleri
Students' and teachers' opinions on physical education and sports related symbols in schools within the framework of the hidden program
Yazar: GÜNEŞ ÖZDAMAR
Danışman: PROF. DR. ZEKAİ PEHLEVAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Spor Pedagojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Örtük program, okullardaki tüm etkinliklerin öğrencilere dolaylı olarak öğrettiği her şeyi kapsamaktadır. Resmi programlarda beden eğitimi ve spor ile ilgili belirlenen kazanımlara ulaşmakta örtük programın bu hedefleri gerçekleştirmeyi ne oranda desteklediğinin belirlenmesine yönelik olarak yürütülen bu çalışmanın amacı; okul yerleşkelerinde beden eğitimi ve spora ilişkin yer verilen çeşitli sembollerin (afiş, poster, yazı, resim, vb.) tespit edilmesi, bunların örtük olarak öğrencilere hangi mesajları verdiğinin ve öğrenciler tarafından nasıl algılandığının belirlenmesidir.  Araştırma Mersin il merkezine bağlı dört ilçede (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir, Mezitli) seçilen devlet ve özel liselerde ve bu liselerde öğrenim gören son sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında en çok sembolün yer aldığı 4 devlet ve 4 özel lisede görev alan beden eğitimi öğretmenlerinin de görüşlerine yer verilmiştir. Araştırma tarama modelinde yapılmış betimsel bir çalışmadır. Bu kapsamda okul yerleşkelerinde yer alan beden eğitimi ve spora yönelik sembollerin tespiti için her okul için ayrı ayrı sembol belirleme envanteri kullanılmış, eş zamanlı olarak öğrencilerden anket formunda yer alan sorulara verilen cevaplar toplanmıştır.  Taramalarda en çok sembol kullanıldığı tespit edilen okulların beden eğitimi öğretmenleri ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Sembol belirleme envanteri ve anket aracılığıyla öğrencilerden elde edilen verilerin frekansları () ve yüzdeleri (%) hesaplanmıştır. Karşılaştırma yapılmasına olanak sağlayan veriler üzerinde X2  (ki-kare) testi uygulanarak devlet ve özel liseler arasındaki farkın anlamlılığına bakılmıştır. Taramalardan ve öğrencilerden elde bilgililere bakıldığında, okullarda yer alan sembollerin en çok koridorlar ve spor odasında olduğu tespit edilmiştir. Özel okullar ise sembolleri sergilemek için en çok web/sosyal medya ve spor salonlarını tercih etmektedir. Okullarda yer alan semboller en çok "rekabet" en az ise "fairplay" alanında olduğu görülmüştür. Okullarda bulunan görsellerde en çok "fotoğraf" ve "afiş/poster" tercih edildiği, bunların öğrencilere en çok "sağlıklı yaşam" ve "performans" alanında çağrışım yaptığı, öğrencilerin çoğunluğunun bu sembollerden etkilendiği ve sembollerin her iki cinse yönelik vurgular yaptığı tespit edilmiştir. Devlet okullarında ve akademik performansı ön planda tutan özel okullarda beden eğitimi ve spor dersine yönelik imkanlar yetersizdir. Büyük bir yerleşke içerisinde eğitim öğretim faaliyetlerini yürüten, öğrencilerin akademik gelişimi yanında sosyal ve spor alanda da gelişimini hedeflemiş kurumsallaşmış özel okullar ise spor alanları, yüzme havuzu ve paten sahası gibi geniş olanaklara sahiptir. Sembol bakımından en yüksek frekansa sahip okulların beden eğitimi öğretmenleri okullarında yer verdikleri sembollerin öğrencilerine örtük olarak mesajlar verdiklerinin farkında ve bilinçli olarak sembol kullanmaktadırlar. Devlet liseleri ve özel liseler genelinde yapılan değerlendirmelerde, beden eğitimi öğretmenleri en çok "rekabeti" ön plana çıkaran sembolleri kullanmakta, öğrenme çıktılarını destekleyen "işbirliği" ve "fairplay" alanındaki sembollere yeterince değer vermemektedir.

Abstract:
The hidden curriculum covers everything that all activities in schools indirectly teach students. The purpose of this study, which is carried out to determine to what extent the hidden program supports the achievement of these goals in achieving the objectives determined in physical education and sports in official programs; the aim is to identify various symbols (banners, posters, writings, pictures, etc.) related to physical education and sports on school campuses, to determine what messages they implicitly convey to students and how they are perceived by students. The research is a descriptive study conducted in survey model. In determining the symbols for physical education and sports on school campuses, a separate symbol identification inventory was used for each school, and a survey was simultaneously administered to the students. Face-to-face interviews were held with the physical education teachers of the schools with the most symbols in the scans. Frequencies (f) and percentages (%) of the data obtained from the students through the symbol identification inventory and survey were calculated. The significance of the difference between public and private high schools was examined by applying the X2 (chi-square) test on the data that allowed comparison. Considering the information obtained, it was seen that the symbols in schools were mostly in the corridors and sports rooms. Private schools mostly prefer web/social media and gyms to display symbols. The symbols in schools are mostly in the area of "competition" and least in the area of "fairplay". It has been determined that "photograph" and "banner/poster" are the most preferred visuals, these evoke the most associations with "healthy life" and "performance" for students, and the symbols emphasize both genders. Opportunities for physical education and sports classes are inadequate in public schools and private schools that prioritize academic performance. Institutionalized private schools, which aim at the social and sports development of students as well as their academic development, have extensive facilities such as sports fields, swimming pools and skating fields. Physical education teachers of the schools with the highest frequency of symbols are aware that the symbols they use in their schools implicitly convey messages to their students and they use symbols consciously. In the evaluations made across public and private high schools, physical education teachers mostly use symbols that emphasize "competition" and do not give enough value to symbols in the field of "cooperation" and "fairplay" that support learning outcomes.