Nasal septum deviasyonu olan kişilerin bilgisayarlı tomografilerinde os ethmoıdale ve concha nasalıs ınferıor ile ilgili morfometrik analizler
Morpometric analysis of os ethmoidale and concha nasalis inferior in computerized tomography of persons with nasal septum deviation
Yazar: BEHİYE SARIYILDIZ
Danışman: PROF. DR. ILGAZ AKDOĞAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Amaç: Çalışmamızda nasal septum deviasyonu olan kişilerde concha nasalis inferior ve os ethmoidale'ye ait morfometrik ölçümler yapmayı, nasal septum deviasyonun yönü ve deviasyon şiddeti ile aralarında ilişki olup olmadığını değerlendirmeyi, klinik takip, cerrahi karar verme süreçlerine katkı sağlamayı ve olası cerrahi komplikasyonları öngörmeyi amaçladık. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan onay alındıktan sonra 1 Haziran 2019 – 31 Mayıs 2021 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi'ne çeşitli nedenler ile başvuran 18 yaş ve üzeri hastaların Radyoloji Anabilim Dalı tarafından çekilen paranasal sinüs bilgisayarlı tomografi görüntülerinin retrospektif olarak incelenmesi ile gerçekleştirildi. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri olan, geçirilmiş kafa travması öyküsü olmayan, paranasal sinus cerrahi öyküsü olmayan, ethmoid çatıda geçirilmiş ya da mevcut hastalık öyküsü olmayan, konjenital fasiyal anomalisi veya bilinen kromozomal anomalisi bulunmayan, sinonasal tümörü ve yoğun sinonasal polipozisi olmayan, akut rinosinüzit tanısı almayan olgular dahil edildi. Ayrıca ölçüm yapılan bölgede ölçümü engelleyen artefakt bulunan görüntüler de çalışmaya dahil edilmedi.

Bulgular: Çalışmamız 158 erkek, 146 kadın toplam 304 olgudan oluşmuştur. Hastaların yaşı 18 ila 86 arasında ve yaş ortalamaları 39.19±14.24 olarak bulundu. Olguların  %78' inde nasal septum deviasyonu saptandı. Erkeklerde %15.2, kadınlarda %27.4 nasal septum deviasyonu saptanmadı. Nasal septum deviasyonu olmayan kadınlar deviasyonu olmayan erkeklerin iki katına yakın bulundu. Hastaların %38'inde sağa deviasyon, %40'ında sola deviasyon saptandı ve %22' sinde ise nasal septum deviasyonu saptanmamış olup, literatüre uyumlu şekilde sola deviasyon daha sık bulundu. Sol lamina cribrosa derinliği hafif şiddette nasal septum deviasyonu olan olgularda, ağır deviasyonu olanlara göre daha düşük bulundu. Lamina cribrosa derinliği en sık Keros tip 2 olarak bulundu. Sağ concha nasalis inferior medial mukoza kalınlığının ipsilateral tarafta daha az, kontralateral tarafta daha fazla olduğu bulundu. Sol concha nasalis inferior kemik kalınlığı kontralateral tarafta, ipsilateral tarafa göre istatistiksel anlamlı yüksek bulundu. Sol concha nasalis inferior kemik kalınlığı, deviasyonu olmayan hastalarda, sol tarafa deviasyonu olan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Sağ concha nasalis inferior bağlanma açısı orta şiddette septum deviasyonu olan olgularda, hafif ve ağır septum deviasyonu olanlara göre daha fazla bulundu. Lamina cribrosa derinliği arttıkça medial foveal açının daraldığını tespit edildi. Sol medial foveal açı kadınlarda erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Sağ tarafta da medial foveal açı kadınlarda daha yüksek ölçüldü ancak cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlılık tespit edilmedi.

Sonuç: Sinus cerrahisi öncesi cerrahın hastanın radyolojik tetkiklerini doğru analiz edebilmesi, bu bölgelerin ve komşuluklarının anatomisini iyi bilmesi olası komplikasyonların azaltılmasında önemlidir. Çalışmamızda nasal septum deviasyonunun hastalarda concha nasalis inferior ve os ethmoidale'de morfometrik değişikliklere neden olduğu tespit edilmiştir. Literatüre katkı sağlamak için daha büyük örneklem gruplarında yapılmış çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Nasal septum deviasyonu, concha nasalis inferior, ethmoid çatı, lamina cribrosa derinliği, bilgisayarlı tomografi

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to make morphometric measurements of the concha nasalis inferior and os ethmoidale in people with nasal septum deviation, to evaluate whether there is a relationship between the direction of nasal septum deviation and the severity of deviation, to contribute to clinical follow-up, surgical decision-making processes and to predict possible surgical complications.

Material and Methods: Our study was conducted by the Department of Radiology of patients aged 18 and over who applied to Aydın Adnan Menderes University Practice and Research Hospital for various reasons between 1 June 2019 and 31 May 2021, after receiving approval from the Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee of Aydın Adnan Menderes University Faculty of Medicine. It was carried out by retrospectively examining the paranasal sinus computed tomography images taken. Participants were aged 18 years and over, without a history of previous head trauma, without a history of paranasal sinus surgery, without a history of past or current disease in the ethmoid roof, without a congenital facial anomaly or known chromosomal anomaly, without a sinonasal tumor or dense sinonasal polyposis, and without a diagnosis of acute rhinosinusitis cases were included. In addition, images with artifacts that prevented measurement in the measurement area were not included in the study.

Results: Our study consisted of a total of 304 cases, 158 males and 146 females. The age of the patients was found to be between 18 and 86, and the average age was 39.19±14.24. Nasal septum deviation was detected in 78% of the cases. No nasal septum deviation was detected in 15.2% of men and 27.4% of women. Women without nasal septum deviation were twice as likely as men without deviation. Deviation to the right was detected in 38% of the patients, deviation to the left in 40%, and no nasal septum deviation was detected in 22%, and left deviation was found more frequently, consistent with the literature. The depth of the left lamina cribrosa was found to be lower in cases with mild nasal septum deviation than in those with severe deviation. Lamina cribrosa depth was most frequently found to be Keros type 2. It was found that the right concha nasalis inferior medial mucosa thickness was less on the ipsilateral side and more on the contralateral side. Left concha nasalis inferior bone thickness was found to be statistically significantly higher on the contralateral side compared to the ipsilateral side. Left concha nasalis inferior bone thickness was found to be statistically significantly higher in patients without deviation than in patients with deviation to the left side. The right concha nasalis inferior attachment angle was found to be higher in cases with moderate septum deviation than in cases with mild and severe septum deviation. It was determined that as the lamina cribrosa depth increased, the medial foveal angle narrowed. The left medial foveal angle was found to be statistically significantly higher in women than in men. On the right side, the medial foveal angle was measured higher in women, but no statistical significance was determined based on gender.
Conclusion: Before sinus surgery, it is important for the surgeon to analyze the patient's radiological examinations correctly and to know the anatomy of these regions and their neighborhoods well in reducing possible complications. In our study, it was determined that nasal septum deviation caused morphometric changes in the concha nasalis inferior and os ethmoidale in patients. Studies conducted with larger sample groups are needed to contribute to the literature.

Keywords: Nasal septum deviation, concha nasalis inferior, ethmoid roof, lamina cribrosa depth, computed tomography