Halay ve çiftetelli: Kürt göçü almış tatar köylerinde etnik sınırlar
Halay and çiftetelli: Ethnic boundries in tatar villages that have received kurdish migration
Yazar: ELİF BAŞAK ALTINOK
Danışman: Y.DOÇ.DR. ERHAN G. ERSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1980'lerden itibaren göç nedeniyle Eskişehir iline bağlı köylerde yan yana yaşamak durumunda kalan Tatar ve Kürt etnik gruplarının yeniden tanımladıkları etnik şuurlarını, bu iki etnik grubun birbiriyle etkileşimini ve bu etkileşimin sonuçlarını incelemektir. Bu amaçla elverişli koşullara sahip dört köy belirlenmiş, bu köylerde görüşme ve katılımcı gözlem teknikleri kullanılarak saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Tezde, farklı etnik grupların ekonomik olarak, yalnızca doğal çevreye değil, aynı zamanda çevrelerinin insani koşullarına da uyum sağladıklarının altını çizen ve etnik kimliği ötekilerle ilişkiler içinde gerçekleştirilen toplumsal bir tasarım olarak açıklayan Barth'ın kültürel ekoloji yöntemi kullanılarak, göç sonucu bir araya gelen Tatar ve Kürt etnik gruplarının ilişkileri konu ediıülmiştir. Araştırmada, Tatar ve Kürtlerin göç sonucu yaşanan etkileşime rağmen ve hatta bu nedenle etnik sınırlarım güçlendirdikleri varsayımı ile yola çıkılmış ve öncelikle çalışmanın anahtar kelimeleri olan etnisite ve etnik sınırlar kavramları ve etnik sınırlar ile kültürel farklılıklar, kültürel değişim ve kültürel etkileşim kavramları arasındaki karşılıklı ilişki tammlanmıştır. Tezin sorunsalıyla ilgili kavramlar tammlandıktan sonra Tatar ve Kürt etnik gruplarının kısa tarihleri ile Tatarların bağlı olduğu Hanefi ve Kürtlerin bağlı olduğu Şafii mezhepleri karşılaştırılmıştır. Burada amaçlanan, etnisite kavramının farklı boyutlarını somut bir şekilde görebilmek ve aynı zamanda mezhep farklılığımn etnik şuurlarla ilişkisini kurabilmektir. Takip eden bölümde çalışmanın gerçekleştirildiği köylerin demografik ve iktisadi yapılan ile ilgili alan bulgularına yer verilmiş; Tatar ve Kürt etnik grupları arasındaki üretim ilişkileri, iki grubun nüfus özellikleri ve değişimleri, mezhep farklılığı, geleneklerdeki değişimler ve her iki grubun "öteki"ne bakışı etnik sınırlar bağlamında irdelenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada Barth'ın etnik gruplar ve sınırları üzerine teorik yaklaşımından hareketle, 20 yıl önce Kürt göçü alan Tatar köylerinde yapılan saha çalışması çerçevesinde, Tatarlarla Kürt göçmenler arasında kaynak rekabeti yaşandığı için iki grubun etnik sınırlarının güçlendirildiği, Kürt göçmenlerin Tatarlar ile yaşanan kültürel mübadelede değişime uğrayan taraf olduğu ve Tatarların Kürtler hakkında kalıp yargılara sahip olduğu hipotezleri ile iki etnik grup arasında bulunan mezhep farklılığının şuurların korunmasında etken olduğu hiipotezi sulanmıştır. Kürt göçmenlerin Tatarlar ile yaşanan kültürel mübadelede değişime uğrayan taraf olduğu ve Tatarların Kürtler hakkında kalıp yargılara sahip olduğu hipotezleri doğrulanırken, Tatarlar ve Kürt göçmenlerin etnik şuurlarım salt kaynak rekabeti nedeniyle güçlendirmedikleri ve mezhep farklılığının sınırların korunmasında etken olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler Etnisite, Etnik şuurlar, Kültürel farklılıklar, Tatar, Kürt

Abstract:
The aim of this study was to examine the redefined ethnic boundries, the interactions and the results of these interactions between the Tatar and Kurdish ethnic groups that have been brought together through migration since the 1980' s in the villages of the province of Eskişehir. For this aim, four villages of a suitable make up have been determined and a field study has been conducted in these villages using the interview and participant observation techniques. In this thesis, using Barth's cultural ecology method, which emphasises that ethnic groups adapt economically according to the human conditions as well as the environmental conditions and takes ethnic identity as a social design wich is realised within relationships with "the other", the relationships between Tatars and Kurds who were brought together by migration are examined. In the study, the main assumption was that the ethnic borders were strengthened despite and in fact due to the interaction between the Tatars and Kurds resulting from migration and the interrelations between the main concepts of the study, ethnicity and ethnic boundries, cultural differences, cultural change and cultural interaction, were defined. After the research problem and the definition of the main concepts, a summary of the histories of the Tatar and Kurdish ethnic groups and a comparative analysis of the Hanefi sect that the Tatars are traditionally part of and the Şafii sect that Kurdish people are traditionally part of is presented. The aim here is to see the different dimensions of the concept of ethnicity in a palpable way and demonstrate the relation between sectarian differences and ethnic boundries. The next section presents field data regarding the demographic and economic structures of the villages in which the study was conducted; the production relations between the Tatar and Kurdish ethnic groups, the population characteristics and changes of the twogroups, sectarian differences, transitions in traditions and the view of both groups regarding "the other" were examined in the context of ethnic boundries. As a result, in this study, from a standpoint drawing from Barth's theoretical approach regarding ethnic groups and boundries, in the field study conducted in Tatar villages that have received Kurdish migration starting 20 years ago, our assumptions that ethnic boundries between the Tatars and Kurdish migrants have been strengthened as the two groups are competing for resources, the Kurdish migrants have changed the most due to the cultural interactions with the Tatars and the Tatars have prejudice type assumption regarding the Kurds and that sectarian differences were effective in preserving those boundries were tested. As the hypothesis' that the Kurdish migrants have changed the most due to the cultural interactions with the Tatars and the Tatars have prejudice type assumption regarding the Kurds were proved to be correct, the hypothesis that ethnic borders between the Tatars and Kurdish migrants have been strengthened only as the two groups are competing for resources and sectarian differences were effective in preserving ethnic boundries were proved to be false. Keywords Ethnicity, Ethnic Boundries, Cultural Differences, Tatar, Kurd