Kilolu veya obez bireylerde stresin ağırlık yönetim sürecine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the Effect of Stress on WEİGHT Management Process in Overweight or Obese Individuals
Yazar: DENİZ TIĞLI TORUN
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma kilolu veya obez bireylerin ağırlık yönetimi süreçlerinde stresin rolünün olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya beden kütle indeksi (BKİ) 25 kg/m2 ve üzerinde olan 18-49 yaş arasındaki 30 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve Biyoelektrik Empedans Analiziyle (BİA) vücut kompozisyon analizleri incelenmiştir. Biyokimyasal parametrelerine bakılmış, uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ) ile fiziksel aktivite düzeyleri belirlenmiş, uyku kalitesi ve algılanan stres ölçeği (ASÖ) uygulanmıştır. Her bireye özgü ağırlık kaybı programı planlanmıştır ve kontrollerde antropometrik ölçümleri kaydedilmiştir. Süreç sonunda ise stresin ağırlık yönetim sürecine etkilerini belirlemek için biyokimyasal parametreleri ve algılanan stres ölçeği tekrarlanmıştır. Başlangıçta elde edilen antropometrik ölçümleri ve BİA sonuçları ile diyet müdahalesi sonrası bulgular istatistik analiz ile karşılaştırılmıştır. Yapılan analizlerle, diyet müdahalesinden sonra hem kadınlarda hem erkeklerde antropometrik ölçümler ve vücut analizlerinde istatistiksel olarak önemli farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). Diyet müdahalesi öncesi ve sonrası kan kortizol sonuçlarına bakılarak; vücut ağırlığı ve yağ kütlesi kayıp yüzdeleri incelendiğinde kortizol değeri azalanların daha yüksek vücut ağırlığı kaybı ve daha yüksek yağ kütlesi yüzdesi kaybına ulaştığı görülmüştür. Ancak sonuçlardaki farklılıkların istatistiksel olarak önemli olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). ASÖ sonuçları diyet müdahalesi öncesi ve sonra incelendiğinde istatistiksel olarak pozitif yönde önemli bir farklılık belirlenmiştir (p<0,05). Konu ile ilgili daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmakla birlikte stresin ağırlık yönetim sürecini etkileyebileceği ve diyet tedavisi ile stres yönetimi tedavisinin diyete uyumu artıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine whether stress has a role in the weight management processes of overweight or obese individuals. Thirty individuals between the ages of 18-49 with a body mass index (BMI) of 25 kg/m2 and above were included in the study. The demographic characteristics of the participants, their eating habits, anthropometric measurements and body composition analyzes with Bioelectrical Impedance Analysis (BIA) were examined. Biochemical parameters were checked, physical activity levels were determined with the international physical activity questionnaire (IPAQ), sleep quality and perceived stress scale (ASÖ) was applied. A weight loss program specific to each individual was planned and anthropometric measurements were recorded in the controls. At the end of the process, biochemical parameters and the perceived stress scale were repeated to determine the effects of stress on the weight management process. Anthropometric measurements and BIA results obtained at the beginning and the results after dietary intervention were compared with statistical analysis. With the analyzes made, statistically significant differences were found in all parameters in both men and women after the dietary intervention and when the data were evaluated together (p<0.05). By looking at the blood cortisol results before and after diet intervention; When the body weight and fat mass loss percentages were examined, it was seen that those with reduced cortisol values achieved higher body weight loss and higher fat mass percentage loss. However, it was determined that the differences in the results were not statistically significant (p>0.05). A statistically significant difference was found when the PSS results were examined before and after the dietary intervention (p=0.040). Although more studies are needed on the subject, it is thought that stress may affect the weight management process and that stress management treatment together with diet therapy will increase adherence to diet.