Örgütlerde informal iletişim aracı olarak dedikodu: Sistematik bir derleme
Gossip as an informal communication tool in organizations: A systematic review
Yazar: HALİSE GÖKKOYUN
Danışman: PROF. DR. SERKAN KOŞAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dedikodu = Gossip ; Sistematik derleme = Systematic review ; Örgütsel dedikodu = Organizational gossip ; Örgütsel iletişim = Organizational communication ; İnformal iletişim = Informal communication

Özet:
Ortak bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelmiş birey ve toplulukların oluşturduğu örgüt mekanizmasında iletişim hayati bir öneme sahiptir. Çünkü örgüt içinde mesajların doğru bir şekilde iletilmesi; örgütün verimliliği, etkililiği ve devamlılığının sağlanması açısından vazgeçilemez bir unsurdur. Örgüt içinde iletişim kanallarının tıkanıklığı çalışanları resmî olmayan gruplar kurmaya ve biçimsel olmayan haberleşmeye itmektedir. Biçimsel olmayan iletişim kanalları örgütlerde önemsenmeyen, görmezlikten gelinen hatta engellenmeye çalışılan doğal bir iletişim kanalıdır. Bireyi psikolojik anlamda besleyen ve örgütler için de oldukça büyük bir öneme sahip olan dedikodu kavramı ve iletişim kaynakları hakkındaki çalışmaların tarihi çok eskilere dayanmamaktadır. Özellikle örgüt kültürünün çalışanlar tarafından benimsenmesi, içselleştirilmesi, devamlılığının sağlanmasında dedikodunun önemli bir görevi olduğu ifade edilebilir. Bu yüzden örgütlerde dedikodunun yönetilmesi ve örgüt için faydalı sonuçlar doğuracak şekilde ele alınmasının gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı örgütsel dedikodu konusunda yurt içi ve yurt dışında yapılan araştırmaların sistematik olarak incelenmesidir. Bu araştırmada Google Akademik, TR Dizin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi, EBSCO Host ve ERIC Veri Tabanı üzerinden dedikodu, örgütlerde dedikodu, örgütsel dedikodu, kavramları taranmıştır. Tarama sonucunda bu araştırmaya katkısı olacağı düşünülen örgütsel dedikodu konusunda yurt içi ve yurt dışı yaklaşık 300 araştırma derinlemesine incelenmiştir. Bu incelemenin sonucunda amaca daha iyi bir şekilde hizmet edeceği düşünülen yurt içinde yapılan 90 araştırma ve yurt dışında yapılan 61 araştırma olmak üzere toplamda 151 araştırmanın bulgular kısmında içerik yönünden betimsel analizi yapılmasına karar verilmiştir. Bu araştırmanın bulgularına göre çalışmalar makale ve tezlerden oluşmaktadır. Örgütsel dedikodu konusunda nicel türü araştırmalar ağırlıktadır ve araştırmalarda 2021-2022 yıllarında yoğunlaşma olduğu tespit edilmiştir. Eğitim yönetimi alanıyla ilişkili örgütsel iletişim, örgütsel bağlılık, liderlik ve örgütsel güven kavramlarıyla çalışılmıştır. Dedikodunun nedeni olarak bilme isteği/ihtiyacı, kıskançlık/çekememezlik, sosyal kabul, resmi (formal) iletişim kanallarının yetersiz olması başlıkları sıralanmıştır. Adil ve eşit bir yönetim tarzının olmaması dedikodunun ortaya çıkmasındaki en önemli etken olduğu ve nitekim dedikoduyla kurum içi iletişimi güçlendirerek baş edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Dedikodunun örgüt için hem olumlu (bilgi edinme yolu, sosyalleşme aracı) hem de olumsuz (moral ve motivasyon kaybı) yönde etkileri vardır. Sonuç olarak dedikoduyu yok etmek, görmezden gelmek yerine onu yönetmek ve bunun için de stratejiler geliştirmesine yönelik bulgularına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında ilgili çalışma, örgütsel dedikodunun örgütsel iletişim sürecinde etkili ve verimli kullanılması konusunda uygulayıcılara ve araştırıcılara bir yol haritası niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: İnformal iletişim, dedikodu, örgütsel dedikodu, sistematik derleme.

Abstract:
Communication has a vital importance in the organizational mechanism, which is formed by individuals and communities that have come together to realize a common goal. Because the correct transmission of messages within the organization; It is an indispensable element in terms of ensuring the efficiency, effectiveness and continuity of the organization. The congestion of communication channels within the organization pushes employees to form informal groups and informal communication. Informal communication channels are a natural communication channel that is ignored, ignored or even tried to be prevented in organizations. The history of studies on the concept of gossip and communication resources, which psychologically nourish the individual and have a great importance for organizations, does not date back to ancient times. In particular, it can be stated that gossip has an important role in the adoption, internalization and continuity of organizational culture by employees. Therefore, the necessity of managing gossip in organizations and handling it in a way that will produce beneficial results for the organization emerges. The aim of this research is to systematically examine the studies conducted in Turkey and abroad on organizational gossip. In this research, the concepts of gossip, organizational gossip, organizational gossip were scanned through Google Scholar, TR Directory, Higher Education Council Thesis Center, EBSCO Host and ERIC Database. As a result of the screening, about 300 domestic and international studies on organizational gossip, which is thought to contribute to this research, were examined in depth. As a result of this examination, it was decided to make a descriptive analysis of the content in the findings section of a total of 151 studies, 90 of which were thought to serve the purpose better, 90 studies conducted in the country and 61 studies conducted abroad. According to the findings of this research, the studies consist of articles and theses. Quantitative type of research on organizational gossip is dominant and it has been determined that there is a concentration in the years 2021-2022 in the researches. The concepts of organizational communication, organizational commitment, leadership and organizational trust related to the field of educational administration were studied. The reasons for the gossip are the desire/need to know, jealousy/drawback, social acceptance, and inadequate formal communication channels. It has been concluded that the lack of a fair and equal management style is the most important factor in the emergence of gossip and that gossip can be dealt with by strengthening internal communication. Gossip has both positive (a way of obtaining information, a means of socialization) and negative (loss of morale and motivation) effects for the organization. As a result, it has been reached to the findings of eliminating gossip, managing it instead of ignoring it, and developing strategies for this. In the light of the findings, the related study is a roadmap for practitioners and researchers on the effective and efficient use of organizational gossip in the organizational communication process.

Key Words: Informal communication, gossip, organizational gossip, systematic review.