Türkmenistan'da okutulan 9. sınıf dünya tarihi ders kitabının müfredat, şekil ve içerik yönünden incelenmesi
Examining the 9th grade world history textbook taught in Türkmenistan in terms of curriculum, form and content
Yazar: JAHONGİR HUDAYBERGANOV
Danışman: DOÇ. DR. KERİM SARIÇELİK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Ders programları = Curriculum ; Kitaplar = Books ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Tarih eğitimi = History education ; Türkmenistan = Turkmenistan

Özet:
Bu çalışmada, Türkmenistan ortaöğretim 9. sınıf dünya tarihi ders (Ahli Umumy Taryh) kitabı müfredat, şekil ve içerik yönünden incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yapılmıştır. Veri kaynağı olarak Türkmenistan Bilim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2013 yılı itibari ile uygulamaya konulan ortaöğretim 9. sınıf dünya tarihi ders programı, Türkmenistan Devlet Neşriyat Gullugy tarafından yayımlanan ve 2017 yılı itibari ile okullara sunulan Türkmenistan ortaöğretim 9 sınıf dünya tarihi ders kitabı doküman incelemesi yapılarak bulgulara ulaşılmıştır. Çalışmada doküman incelemesi yöntemiyle elde dilen veriler daha önceden belirlenen temalar doğrultusunda betimsel analiz edilerek inceleme yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, Türkmenistan ortaöğretim 9. sınıf ders programında belirtilen kazanımlar, 9 sınıf dünya tarihi ders kitabının içeriğine tutarlı bulunmuştur. Ders kitabında sunulan içerik, öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyine uygun, açık ve anlaşılır şekilde verilmiştir. Ders kitabının ünite konularında görsel öğelere yer verildiği fakat yeterli sayıda yer almadığı görülmüştür. Ders kitabında daha çok resim, harita görsellerine yer verilmekte olup logo, kroki, kronolojik çizelge, arma gibi görseller yer almamıştır. Görsel ögelerin genel olarak net, anlaşılır, açıklamalı ve kazanımlara uygun olduğu görülmektedir. 9. sınıf dünya tarihi ders kitabının ünite konularında yer alan ölçme ve değerlendirme soruları konu ve kazanımlarla tutarlı olduğu tespit edilmiştir. Hazırlık sorularının hem öğrencinin bilgi düzeyini ölçen nitelikte olduğu hem de öğrenciye araştırma, inceleme, düşünme ve sorgulama becerisi kazandırmaya yönelik olduğu bilgisine ulaşılmıştır. 9. sınıf dünya tarihi ders kitabı ünite konuları içerisinde yer alan değerlendirme soruları "bilgi", "anlama", "analiz", "sentez" ve "değerlendirme" sorularından oluşmaktadır. Dünya tarihi ders kitabı içeriğinde konulardaki aba fikir açık ve anlaşılır şekilde sunulduğu bilgisine ulaşılmıştır. Ders kitabında yer alan konular, kronolojik şekilde, birbirini tamamlayan, aşamalı şeklinde hazırlandığı görülmüştür. Ders kitabının son kısmında tarihi kavramlar açıklanarak, liste halinde verilmiştir. Genel çerçevede 9. sınıf dünya tarihi ders kitabı bazı eksiklikler haricinde ortaöğretim tarih programına uyumlu şekilde sunulduğu görülmüştür. Araştırmanın sonucuna göre ders kitabında yer alan ünite konularında giriş kısmına özet bilgilerin de konulması halinde tarih öğretiminin daha kalıcı ve etkili olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, Turkmenistan secondary school 9th grade world history course book (Ahli Umumy Taryh) was examined in terms of curriculum, form and content. In the study, document analysis, one of the qualitative research methods, was carried out. As a data source, the findings were obtained by examining the 9th grade world history curriculum of secondary education, which was prepared by the Ministry of Science of Turkmenistan and put into practice as of 2013, and the document analysis of the 9th grade world history textbook of Turkmenistan, published by Turkmenistan State Publication Gullugy and presented to schools as of 2017. In the study, the data obtained by the document analysis method were analyzed descriptively in line with the previously determined themes. As a result of the research, the achievements specified in the 9th grade curriculum of Turkmenistan secondary education were found to be consistent with the content of the 9th grade world history textbook. The content presented in the course book is given in a clear and understandable way in accordance with the readiness level of the student. It has been seen that the course book includes visual elements in the unit topics, but not enough. In the textbook, mostly pictures and map images are included, but there are no visuals such as logo, sketch, chronological chart, coat of arms. It is seen that the visual elements are generally clear, understandable, explanatory and suitable for the learning outcomes. It has been determined that the measurement and evaluation questions in the unit topics of the 9th grade world history textbook are consistent with the subject and achievements. It has been learned that the preparatory questions both measure the level of knowledge of the student and are intended to provide the student with research, examination, thinking and questioning skills. Evaluation questions in the 9th grade world history textbook unit topics consist of "knowledge", "understanding", "analysis", "synthesis" and "evaluation" questions. It has been learned that in the content of the world history textbook, the ideas on the subjects are presented in a clear and understandable way. It was seen that the topics in the textbook were prepared in chronological order, complementing each other, and gradually. In the last part of the textbook, historical concepts are explained and listed. In the general framework, it was seen that the 9th grade world history textbook was presented in harmony with the secondary education history program, except for some deficiencies. According to the results of the research, it is thought that history teaching will be more permanent and effective if summary information is included in the introduction part of the unit topics in the textbook.