Sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranışı arasındaki ilişki: Yapısal Eşitlik Modellemesi
The realationship between social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior: Structural Equation Modelling
Yazar: FATİH ÇERMİK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM FEVZİ ŞAHİN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Girişimciler = Entrepreneurs ; Küresel vatandaşlık = Global citizenship ; Küreselleşme = Globalization ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal girişimci = Social entrepreneur ; Vatandaşlık = Citizenship ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; Çevresel vatandaşlık = Environmental citizenship

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanan bu araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretmeni adaylarının sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranış özelliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranışı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. 
Araştırma ilişkisel tarama modeline göre kurgulanmıştır. Araştırmanın örneklemi seçilirken uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bünyesinde Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümü olan altı devlet üniversitesinden 988 Sosyal Bilgiler öğretmen adayı ile çalışılmıştır. 
Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgiler Formu, Aday Öğretmenlerin Sosyal Girişimcilik Özellikleri Ölçeği, Küresel Vatandaşlık Ölçeği ve Çevre Davranış Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve LISREL programları kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranış özelliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesinde "t testi" ve "ANOVA", sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranışı arasındaki ilişkide ise "Yapısal Eşitlik Modellemesi" kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının sosyal girişimcilik özelliklerinin yaş, anne-baba eğitim düzeyi, aylık gelir, anne-baba mesleği, üniversiteye gelmeden önce yaşanılan yer değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği; sınıf, toplumsal, küresel ve çevresel sorunlara duyarlı olma ve sivil toplum kuruluşuna üye olma değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur.
Öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık özelliklerinin,  cinsiyet, yaş, akademik başarı, anne eğitim düzeyi, anne-baba mesleği, üniversiteye gelmeden önce yaşanılan yer, küreselleşme dersi alma gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermediği;  öğrenim görülen sınıf ve baba eğitim düzeyi değişkenine göre sosyal sorumluluk alt boyutunda, aylık gelir değişkenine göre küresel sivil katılım alt boyutunda anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. 
Öğretmen adaylarının çevre davranış özelliklerinin, cinsiyet, öğrenim görülen sınıf, akademik başarı, anne-baba eğitim düzeyi, aylık gelir, anne-baba mesleği ve sosyal ağlara üyelik değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği; yaş değişkenine göre fiziksel koruma alt boyutunda, çevresel sorunlara ilgili olma değişkenine göre ise fiziksel koruma davranışı ve bireysel-toplumsal ikna alt boyutlarında anlamlı bir farklılık gösterdiği bulunmuştur.
Yapısal eşitlik modellemesi sonucunda sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranışı arasında anlamlı ve pozitif ilişki olduğu bulunmuştur. Yapısal eşitlik modellemesi sonucuna göre sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlıktaki varyansın %8'ini; küresel vatandaşlık ise çevre davranışındaki varyansın % 49'unu açıklamaktadır. Sosyal girişimcilik küresel vatandaşlığı düşük düzeyde, küresel vatandaşlık ise çevre davranışını yüksek düzeyde yordamaktadır. Ayrıca sosyal girişimcilik, çevre davranışını küresel vatandaşlık örtük değişkeni üzerinden yüksek düzeyde yordamaktadır.

Abstract:
The purpose of this research as a doctoral thesis prepared is to analyze the characteristics of social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior of the pre-service Social Studies teachers in terms of various variables and to determine the relationship between social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior. 
The study is a correlational survey method. While choosing the sample of the study convenience sampling was used. The study was prepared by 988 Social Studies pre-service teachers from six different state universities from Turkey.
The data of the study was collected with Personal Information Form, Social Entrepreneurship Characteristics of Pre-service Teachers Scale, Global Citizenship Scale and Environmental Behavior Scale. In the analysis of the data, SPSS and LISREL were used.  t-test and ANOVA in the analysis of social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior characteristics of pre-service teachers, "Structural Equation Modelling" in determining the relationship between social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior were used. 
As a result of the study, it was determined that there is no significant difference between social entrepreneurship characteristics of pre-service teachers in terms of variables of age, education level of parents, monthly income, occupation of parents, residence before going to university but there is significant difference in terms of class, being sensitive to social, global and environmental problems, and membership of nongovernmental organizations. 
It was found that the global citizenship characteristics of pre-service teachers do not differ significantly in terms of variables of gender, age, academic success, education level of mother, occupation of parents, residence before going to university, taking globalization classes but differs significantly in terms of the variables of the education class and education level of the father in social responsibility sub-dimension and in terms of the variables of monthly income in civic engagement sub-dimension.  
It was determined that the environmental behavior characteristics of the pre-service teachers do not differ significantly in terms of the variables of gender, education class, academic success, education level of parents, monthly income, occupation of parents and membership to social networks but differ significantly in terms of the age variable in physical protection sub-dimension, in terms of being sensitive to environmental problems in physical protection behavior and individual-social persuasion sub-dimensions. 
As a result of the structural equation modelling, it was found that there is a significant and positive relationship between social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior. According to the results of structural equation modelling, social entrepreneurship explains 8 % of the variance in global citizenship, global citizenship explains 49 % of the variance in environmental behavior. Social entrepreneurship predicts global citizenship in a low level, global citizenship predicts environmental behavior in a high level. Besides, social entrepreneurship predicts environmental behavior from the global citizenship latent variable in a high level.