Türkiye'de ve dünyada seçimleri denetleyici süreçler ve mekanizmalar
Controlling processes and mechanisms of elections in Turkey and in the world
Yazar: MURAT SALTUK BİLGİLİ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN EMİR AKTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Seçimler günümüz dünyasında neredeyse her ülkenin gündeminde sıklıkla yer alan güncel bir olgudur. Güvenilir seçim sonuçları için iyi işleyen denetim sistemi zaruri bir unsurdur. Bu bakımdan "Türkiye'de ve Dünyada Seçimleri Denetleyici Süreçler ve Mekanizmalar" başlıklı bu çalışma, Türkiye'de uygulanan denetim sisteminin çağdaşlarıyla kıyaslandığında yeterli bir seviyede olduğu iddiasındadır.
Bu temelde, seçimlerin denetlenmesini konu edinen bu çalışmanın amacı, dünyada farklı modelleri benimsemiş ülkeler ile Türkiye'de gerçekleştirilen seçimlerde uygulanan denetim usullerinin açıklanıp, Türkiye için daha iyi bir denetim sürecinin nasıl işletilebileceğine ilişkin düşünceleri ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışmada hukuki ve siyasi bakış açıları birlikte yürütülmüş olup, seçim sistemleri, oylama usulleri, seçim suçları ve cezaları gibi konular kapsam dışı bırakılmıştır.
Dört bölümden oluşan çalışmada farklı anlamlarıyla seçim kavramı incelenip temel seçim ilkelerinin içerdiği anlamlar, uluslararası belge ve beyannemelerde düzenlenme biçimiyle birlikte açıklanmış ve farklı kavramlarla seçimlerin ilişkisi ortaya konulmuştur. Sonrasında tarihi gelişim çerçevesinde demokratik olan ve olmayan rejimlerde seçimlerin işleyiş ve uygulanması açıklanarak, dünyada uygulanmakta olan denetim modelleri (Klasik Model, Karışık Model ve Bağımsız Seçim Kurulu Modeli) çerçevesinde dokuz ülkede (İngiltere, Danimarka, Norveç, Fransa, İspanya, Almanya, Brezilya, Meksika ve Rusya) seçimlerin denetim süreci ve sistemi ele alınmıştır. Son olarak, Türkiye'de seçimlerin denetim süreçleri ve mekanizmaları açıklanarak, dünyadaki uygulamalar çerçevesinde değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma neticesinde elde edilen veriler göstermiştir ki, başka ülkelerle kıyaslandığında, Türkiye'de uygulanan denetim sistemi çağdaş standartlara paralel şekilde işlemektedir.

Abstract:
Elections are a current phenomenon that is frequently on the agenda of almost every country in today's world. A well-functioning control system is an essential element for reliable election results. In this respect, this study titled "Controlling Processes and Mechanisms of Elections In Turkey and In The World" claims that the control system practised in Turkey is at a sufficient level when compared to its contemporaries.
On this basis, the aim of this study, which deals with the supervision of elections, is to explain the supervision procedures applied in the elections held in Turkey and in countries that have adopted different models in the world and to put forward ideas on how a better supervision process can be operated for Turkey. In this scope, legal and political perspectives are combined in the study and issues such as electoral systems, voting procedures, electoral offenses and penalties are excluded from the scope.
In the study consisting of four chapters, the concept of election with its different meanings is analyzed, the meanings of the basic electoral principles are explained together with the way they are regulated in international documents and declarations, and the relationship between elections and different concepts is revealed. Afterwards, the functioning and implementation of elections in democratic and non-democratic regimes are explained within the framework of historical development, and the process and system of control of elections in nine countries (England, Denmark, Norway, France, Spain, Germany, Brazil, Mexico and Russia) are discussed within the framework of the control models applied in the world (Classical Model, Mixed Model and Independent Election Board Model). Finally, electoral control processes and mechanisms in Turkey are explained, and evaluations are made within the framework of the practices in the world. The data obtained as a result of the study show that the control system applied in Turkey operates in parallel with contemporary standards when compared to other countries.