Erken çocuklukta bilim uygulamaları: Amprik çalışmaların meta-analiz ve sistematik derleme yoluyla incelenmesi
Practices of science in early childhood: Examination of empric studies through meta-analysis and systematic review
Yazar: KADRİYE KOCABIYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF SÖNMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, erken çocukluk döneminde yapılan bilim uygulamalarının (fen etkinliklerinin)
çocukların üzerindeki etkilerinin sistematik derleme ve meta-analiz yöntemiyle bütüncül bir
yaklaşımla belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda 2010-2022 yılları arasında ERIC ve
Social Sciences Citation Index (SSCI) veri tabanlarında taranan dergilerde yayımlanmış ve
bilim/fen uygulamalarının erken çocukluk döneminde çocukların gelişimine etkisini konu alan
deneysel desene dayalı yürütülen makaleler incelenmiştir. Tarama sürecinde, "erken
çocuklukta bilim, bilim, bilim aktivitesi, bilim uygulamaları, bilimsel süreç becerileri, bilimsel
sorgulama, bilimsel düşünme, öğretim müdahaleleri, STEM eğitimi, çevre eğitimi, meta
analiz" kelimeleri anahtar sözcük olarak kullanılmıştır. Bu doğrultuda toplam 695 çalışmaya
ulaşılmıştır. Eş kopyaların, erken çocukluk dönemi haricinde yaş gruplarıyla yapılanların,
deneysel yönteme dayalı yürütülmeyenlerin, deneysel yönteme dayalı olup kontrol grubu
olmayan çalışmalar, uygun istatistiki verileri içermeyenlerin, bilim uygulamalarını sistematik
literatür taraması veya meta-analiz yöntemiyle inceleyenlerin, bilim uygulamalarının
çocukların üzerindeki etkisini istatistiki olarak göstermeyen çalışmaların hariç tutularak,
belirlenen ölçütleri karşılayan 19 çalışma analiz edilmek üzere araştırmaya dahil edilmiştir.
Meta-analiz kapsamında elde edilen nicel verilerin analizinde, Comprehensive Meta Analysis
(CMA) programı kullanılmıştır. Sistematik derleme kapsamında ise, elde edilen nitel veriler
tümevarımsal içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan meta-analizde çalışmaların
sabit etki modeli ve rastgele etki modeline göre Hedges'g değeri hesaplanmıştır. Elde edilen
etki büyüklükleri, erken çocukluk döneminde fen etkinliklerinin tüm boyutlarda çocukların
üzerindeki etki büyüklüğü 0,67; çocukların bilişsel gelişimi üzerindeki etki büyüklüğü ise,
0,72 olarak hesaplanmıştır. Ulaşılan etki büyüklüğü Cohen (1988) sınıflamalarına göre; d>0,8
etki büyüklüğü "büyük düzey", d=0,5 etki büyüklüğü "orta düzey" olarak açıklanmaktadır. Bu
sonuçlara bakıldığında, erken çocukluk döneminde fen etkinliklerinin çocukların bilişsel
gelişimleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Elde
edilen bulgular incelendiğinde son yıllarda fen eğitimi alanında yapılan çalışma sayısının
arttığı, erken dönemde en çok 4-6 yaş arası çocuklarla çalışmalar yapıldığı, çalışmaların
sonunda en önemli çıktılardan birinin çocuklarda bilimsel süreç beceri gelişiminin olduğu
gözlemiştir. Yine son yıllarda STEM eğitimiyle ilgili yapılan çalışmaların sayısında artış
olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effects of science practices (science activities) in
early childhood on children with a holistic approach by systematic review and meta-analysis
method. In this context, articles published in journals searched in the ERIC and Social Sciences
Citation Index (SSCI) databases between 2010-2022 and based on an experimental design on
the effects of science/science practices on children's development in early childhood were
examined. In the scanning process, the words "science, science, science activity, science
applications, scientific process skills, scientific inquiry, scientific thinking, teaching
interventions, STEM education, environmental education, meta-analysis in early childhood"
were used as keywords. In this direction, a total of 695 studies were reached. Co-copies, those
that were made with age groups other than early childhood, those that were not based on the
experimental method, those that were based on the experimental method but did not have a
control group, those that did not include appropriate statistical data, those that examined
science practices with systematic literature review or meta-analysis method, those that did not
statistically show the effect of science practices on children Excluding the studies, 19 studies
meeting the determined criteria were included in the study for analysis. The Comprehensive
Meta-Analysis (CMA) program was used in the analysis of the quantitative data obtained
within the scope of meta-analysis. Within the scope of systematic review, the obtained
qualitative data were analyzed by inductive content analysis method. In the meta-analysis,
Hedges'g value was calculated according to the fixed effect model and random effect model
of the studies. The effect sizes obtained were calculated as 0,674, the effect size of science
activities on children in all dimensions in the early childhood period, and 0,725 on children's
cognitive development. According to the Cohen (1988) classifications, the effect size reached;
d>0.8 effect size is described as "large level", d=0.5 effect size as "medium level".
Considering these results, it was seen that science activities in early childhood had a
statistically significant effect on children's cognitive development. At the same time, the
analysis of the qualitative data of the studies was carried out. When the findings are examined,
it has been observed that the number of studies in the field of science education has increased
in recent years, studies are mostly conducted with children aged 4-6 in the early period, and
one of the most important outputs at the end of the studies is the development of scientific
process skills in children. In recent years, there has been an increase in the number of studies
on STEM education.