Klasik dönem ilimler tasnifinde hadis ve sünnetin konumlandırılması
Positioning of hadith and sunnah in the classical period sciences classification
Yazar: ZEKERİYA FURKAN VAROL
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT GÖKÇE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hadis Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İlimleri tasnifi geleneği, öğretimde sağladığı sistemlilik, ilimler arası bağlantıları ve ilişkileri açıklamada sağladığı kolaylık ve daha nice önemli faydalarından mütevellit ilk çağlardan itibaren düşünürlerin üzerinde durduğu bir alan olmuştur.
İlimlerin tasnifi geleneği ilk defa Aristoteles (öl. MÖ.384) ile ortaya çıkmış sonraki yüzyıllarda pek çok çalışma ile bu alan ilerlemiştir. İslâm dünyasında Câbir b. Hayyân (öl. 200/815)  ve Kindî (öl. 252/866) ile başlauan ilimler tasnfiyle ilgili çalışmalar, Fârâbî (öl. 339/950) ile sistemli bir hale gelmiştir. İslam âlimleri ve düşünürleri bu alanda birçok eser telif ederek ilimler tasnifi alanını zenginleştirmiştir. Bu sayede hem medreselerdeki eğitimin programlanması ve sistemleştirilmesi hem de bir ilim dalının diğer ilimlerle olan ilişkisi tasnif edilerek, ilimler arası ilişki ve intisap durumu daha sağlıklı bir hale gelmiştir.
Ele almış olduğumuz klasik dönem, miladi IX. ve XIV. yüzyılllar arasında yer alan ilimler tasnifini içermektedir. Elbette ki ilimler tasnifi bu dönem ile kısıtlı kalmamış, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. IX. ve XIV. yüzyılllar arasında yer alan ve klasik olarak isimlendireceğimiz bu dönem, İslâm dünyasında özellikle hicrî üçüncü ve dokuzuncu asır gibi altın çağların yaşandığı dönemleri içerisine almaktadır. 
Böylesine zengin bir literatüre sahip olan İslâm dünyası içerisinde Hadis ve Sünnet, Kur'ân ardından en önemli ve sahih kaynak olması hasebiyle ilimler tasnifi geleneğinde yer almaktadır. Bu çalışma ile klasik dönemde İslâm medeniyeti içerisinde Hadis ve Sünnetin konumlandırıldığı yeri ele alarak incelemeye ve klasik dönemde Hadis ve Sünnetin diğer ilimlerle ilişkisini görmeye çalıştık.

Abstract:
The tradition of classifying sciences, due to its systematic organization, interdisciplinarity, and far-reaching relationships, has been an area of interest since ancient times, yielding significant benefits.
The tradition of classifying sciences first emerged with Aristotle and was subsequently developed through numerous studies. The Islamic world initiated this tradition with figures like Jabir ibn Hayyan and Al-Kîndi, later achieving a more systematic structure with Al-Fârâbî. Scholars enriched this field by producing numerous works on the classification of sciences. This not only facilitated the organization and systematization of education in madrasas but also enhanced the understanding of interrelationships and affiliations among different branches of knowledge after their classification.
The Classical period, spanning from the 9th to the 14th centuries, encompasses the classification of sciences. Of course, this classification extended beyond this period and continued during the Ottoman and Republican eras. This Classical period, situated between the 9th and 14th centuries, is considered a Golden Age in Islamic thought, characterized by the maturity of ideas.
Within the rich literature of the Islamic World, Hadith and Sunnah hold a significant place in the tradition of classifying sciences, primarily due to their importance as authentic sources following the Quran. This study aims to explore the role of Hadith and Sunnah within the Islamic Civilization during the Classical Period, delving into their relationship with other disciplines.