Kına ritüelinin çağdaş seramik formlara yansıması
Reflection of henna ritual on contemporary ceramic forms
Yazar: KARDELEN ECEM ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. HİKMET MUTLU YAĞCI
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Artistik seramik = Artistic ceramic

Özet:
Ateş, toprak ve insan…
İnsanoğlu var olduğundan beri bir yaratıcı güce inanmak istemiştir. Bu inanma içgüdüsü zaman içerisinde onu çeşitli anlamlar yükleten durumların içerisine sokmuş, toprak ve ateşin dansı insanı büyülemiş ve insan yaratıcı konumuna geçmiştir. Cansız olan, çamurun insan eliyle şekillenip ateşle buluştuğu ve o ateşten yeniden can bulduğu eserler günümüze kadar ulaşmış ve bu gelenek değişip, dönüşüp, gelişerek halen devam etmektedir. Bu inanç doğrultusunda da insan, ritüeller oluşturmaya ve onları adlandırmaya başlamıştır. Bunlardan biri olan ''kına'' çok eski zamanlardan beri toplumların hayatlarında önemli rol oynamaktadır. Gerek kozmetik gerek sağlık gerekse dini nedenlerle kullanılan bu malzemeye mistik anlamlar yükleyen insan, onu çeşitlendirmiş ve seremoninin bir parçası haline getirmiştir.
Kınanın sağlık açısından faydaları tartışılmakla beraber yarattığı duygusundan ve uygulanan seremoni biçiminden dolayı psikolojik olarak insanda mistik bir his yaratarak onu büyülediği düşünülmektedir. Bu mistik halin oluşmasında rol oynayan en önemli etken şüphesiz ki ritüelin uygulanma biçimi, kınanın kokusu, dokusu, taşıdığı anlamı, kullanılan müzikler, ağıtlar, türküler kına ritüelini büyülü bir hale getirerek kişide farklı hissiyatlar yaratmasıdır. Tüm bunlar sanatçılar için birer esin kaynağıdır.
Bu tez kapsamında Türk kültürü içinde kendine çokça yer bulmuş kına ritüeli, kına malzemesi ve kullanımıyla ilgili araştırmalar yapılmıştır. Bu ritüellerden esinlenerek, geleneksel dövme motifleri ile kurban teması arasındaki bağın, çağdaş seramik formlara yansımalarından oluşan uygulamalar gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Fire, earth and man…
Ever since humankind existed, it has wanted to believe in a creative power. Over time, this instinct to believe put him into situations that gave him various meanings, the dance of earth and fire fascinated him and he became a creator. Inanimate works, in which clay was shaped by human hands, met with fire, and came to life again from that fire, have survived to the present day, and this tradition still continues by changing, transforming and developing. In line with this belief, people began to create rituals and name them. One of these, "henna", has played an important role in the lives of societies since ancient times. People who attributed mystical meanings to this material, which is used for cosmetic, health and religious reasons, have diversified it and made it a part of the ceremony.
Although the health benefits of henna are discussed, it is thought that it fascinates people by creating a mystical feeling in people psychologically due to the feeling it creates and the type of ceremony it is applied to. The most important factor that plays a role in the formation of this mystical state is undoubtedly the way the ritual is performed, the smell, texture of henna, its meaning, the music used, laments and folk songs make the henna ritual magical and create different emotions in the person. All of these are a source of inspiration for artists.
Within the scope of this thesis, research has been conducted on the henna ritual, henna material and its use, which have found a wide place in Turkish culture. Inspired by these rituals, applications that reflect the connection between traditional tattoo motifs and the theme of sacrifice on contemporary ceramic forms have been realized.