Akıl hastalıklarının hukukta sorumluluk kavramı açısından doğurduğu sınır problemleri
Boundary problems in terms of the concept of responsibility based on mental illnesses in law
Yazar: GÖZDE ERKİN
Danışman: DOÇ. DR. SERCAN GÜRLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezai sorumluluk = Criminal liability ; Felsefe = Philosophy ; Fiil ehliyeti = Capacity to act ; Kamu hukuku = Public law ; Kusur = Fault ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Akıl hastalıkları geçmişten günümüze hem hukuk hem de tıp bilimlerini çok
yakından ilgilendiren bir konu olmuştur. Bu araştırma toplumun, akıl hastalıkları ve
akıl hastalarına yönelik idrak, davranış ve fikirlere ilişkin derinlemesine bilgi
edinmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmamız, hukuken gerçek kişi olan insanı,
insanlık tarihi kadar eski olan akıl hastalığı perspektifinde ele almaktadır. Belirtelim
ki akıl hastalığı terimi sadece hukuki bir terim olmayıp, çeşitli bilim dallarınca da ele
alınmış bir terim olarak belirir. Gerçekten akıl hastalığı hukuk biliminin yanı sıra, tıp,
felsefe ve sosyoloji gibi bilimlerin de inceleme alanına girer. Bu bilim dalları esasen
her zaman birbirleri ile organik bağ içerisindedirler ve hiç kuşkusuz birbirlerini
etkilerler. İşte biz de araştırmamızı, bu bilim dallarının bilimsel objektiflik çizgisi
içerisinde birleşmesinden oluşmuş bulunan bilgiler ışığında, akıl hastalıkları ile
alakalı hukuki süreçlerin tetkik edilmesi, tıbbi sınıflandırmaların yapılması ve akıl
hastalıkları ile ilişkili olarak ortaya çıkabilecek sınır problemleri üzerine kurguladık.
Çalışmamızda yalnızca kanunlarda yer alan akıl hastalıkları sınıflandırması
ile yetinilmemiştir. Bilhassa akıl hastalıklarındaki sınır problemlerini oluşturan, akıl
hastalığı olup olmadığı tartışılan hususlar da açıklanmıştır. Bu bağlamda, hukuk
felsefesi ve sosyolojisi disiplinlerinin bakış açısıyla akıl hastalığı olup olmadığı kesin
olmayan durumlardaki sınır problemlerinin Türk hukuku bakımından ne tür sonuçlar
doğuracağı tartışılmıştır. Çalışmamızı yaparken vuku bulan pandemi (COVID-19) ve
savaşlar gibi vakaların etkileri de incelenip değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Akıl Hastalığı, Kusur Yeteneği, Ceza Sorumluluğu, Fiil
Ehliyeti, Felsefe ve Sosyoloji, Sınır Problemleri.

Abstract:
Mental illnesses have been a topic that has piqued the interest of both law and
medical science from the past to the present. This research was carried out to obtain
in-depth information about society's perceptions, behaviors, and ideas about mental
illnesses and mental patients. Our study focuses on the legally actual person in the
context of mental illness, which has a long history in human history. It‟s worth
noting that the phrase mental illness isn‟t just a legal term; it‟s also a term that‟s been
addressed by numerous disciplines of science. Indeed, mental illness is a subject that
is studied in fields of sciences such as medicine, philosophy, and sociology, as well
as law. These fields of science are continually in organic contact with one another
and unquestionably influence one another. So, in light of the information obtained
from the unification of these disciplines within the line of scientific objectivity, we
built our research on the examination of legal processes related to mental illnesses,
making medical classifications, and the boundary problems that may arise in relation
to mental illnesses.
In our study, only the legal classification of mental illnesses was not satisfied.
The concerns that constitute the boundary problems in mental illnesses, as well as
whether or not there is a mental illness, are explored in detail. In this regard, it has
been discussed what sort of repercussions the boundary problems have in cases
where it is not clear whether there is a mental illness or not, in terms of Turkish law,
from the perspectives of philosophy of law and sociology disciplines. The impact of
events such as the pandemic (COVID-19) and wars that occurred throughout our
study was also investigated and assessed.
Keywords: Mental Illness, Flaw Ability, Criminal Responsibility, Legal Capacity,
Philosophy and Sociology, Boundary Problems.