Heterojen firmalar ve ihracatçı primleri: Türk imalat endüstrisinden kanıtlar
Heterogeneous firms and exporter premia: Evidence from the Turkish manufacturing industry
Yazar: MUSTAFA GÜDER
Danışman: PROF. DR. AHMET CAN BAKKALCI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Firma heterojenliği, çağdaş ticaret teorisinin (Yeni Yeni Ticaret Teorisi) temel varsayımıdır. Firmaların ihracata katılım durumları ve dereceleri ise heterojenliğin en önemli kaynaklarını oluşturmaktadır. Çünkü ihracatçı firmaların pek çok bakımdan ihracatçı olmayanlara göre avantajları (ihracatçı primi) bulunmaktadır. Bu tez çalışmasında Türk imalat endüstrisi ve alt sektörleri için ihracatçı primlerinin var olup olmadığı incelenmiştir. Bununla birlikte, ihracat başta olmak üzere çeşitli firma karakteristikleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Örneklem, 2016:Q3-2023:Q2 dönemini ve BIST'e kote olan 139 firmayı kapsamaktadır. Veri setimiz firma bazlı (mikro) verilerden oluşmaktadır.
Çalışmada öncelikle, hem endüstri hem de alt sektörler bazında istatistiksel karşılaştırmalar yapılmış ve ihracatçı firmaların ihracatçı olmayanlara göre; çoğunlukla daha büyük firmalardan oluştuğu, daha çok çalışan istihdam ettiği, daha yüksek verimliliğe ve karlılığa sahip olduğu bulgulanmıştır. Ardından üç farklı ekonometrik model için endüstri düzeyinde panel veri analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, ilk modelde ihracat, reel ücret ve karlılığın firma verimliliğini artırdığı tespit edilmiştir. İkinci modelde verimlilik ve karlılığın reel ücreti artırdığı, ihracatın reel ücret üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü modelde ise firma büyüklüğünün sermaye yoğunluğunu artırdığı, ihracat ve karlılığın bu değişken üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı sonucu elde edilmiştir. İhracatın verimlilik üzerindeki etkisini alt sektörler bazında da tespit etmek için; ilk model, imalat endüstrisinin yedi farklı alt sektörü için panel veri analizi ile incelenmiştir. Buna göre; üç alt sektörde ihracatın, beş alt sektörde karlılığın ve tüm alt sektörlerde reel ücretin verimlilik üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak, Granger Bootstrap panel nedensellik analizi sonucunda hem ihracattan verimliliğe hem de verimlilikten ihracata doğru nedensellik ilişkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
ANAHTAR KELİMELER: Dış ticaret, Firma heterojenliği, İhracatçı primleri, Yeni ticaret teorileri,

Abstract:
Firm heterogeneity is the basic assumption of contemporary trade theory (New New Trade Theory). Firms' participation status and degree in exports constitute the most important sources of heterogeneity because exporting firms have advantages (exporter premium) compared to non-exporting firms in many respects. This thesis examines whether exporter premiums exist for the Turkish manufacturing industry and its sub-sectors. In addition, the relationships between various firm characteristics, especially exports, have been analysed. The sample covers the period between 2016:Q3-2023:Q2 and 139 firms listed on BIST. Our data set consists of firm-based (micro) data.
In the study, firstly, statistical comparisons are made on both industry and sub-sector basis and it is found that exporting firms are mostly composed of larger firms, employ more employees, have higher productivity and profitability than non-exporters. Then, industry-level panel data analyses are applied for three different econometric models. According to the results of the analyses, in the first model, exports, real wages and profitability are found to increase firm productivity. In the second model, productivity and profitability increase the real wage, while exports do not have a statistically significant effect on the real wage. In the third model, it is concluded that firm size increases capital intensity, while exports and profitability have no statistically significant effect on this variable. In order to determine the effect of exports on productivity on the basis of sub-sectors, the first model was analysed with panel data analysis for seven different sub-sectors of the manufacturing industry. Accordingly, it is concluded that exports in three sub-sectors, profitability in five sub-sectors and real wages in all sub-sectors have a statistically significant and positive effect on productivity. In addition, Granger Bootstrap panel causality analysis revealed that there are causality relationships both from exports to productivity and from productivity to exports.
KEYWORDS: Foreign trade, Firm heterogeneity, Exporter premia, New trade theories.