Kazeinin hidrolik kireç harçlarının taze ve sertleşmiş haldeki özelliklerine etkisi
The effect of casein on the fresh and hardened properties of hydraulic lime mortars
Yazar: ALMİNA İNAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAN ULUKAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Malzemeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Aderans dayanımı = Bond strength ; Basınç dayanımı = Compressive strength ; Eğilme dayanımı = Bending strength ; Hidrolik kireç = Hydraulic lime ; Sodyum kazeinat = Sodium caseinate

Özet:
Ülkemizin yüzyıllardır birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı bilinmektedir. Bundandır ki taşınır veya taşınmaz sayısız kültür varlığımız bulunmaktadır. Ne yazık ki kültürel mirasımız olan birçok yapı ve eser, çevresel faktörler veya ihmaller dolayısıyla gücünü yitirmekte, eskimekte ve yok olmaktadır. Tarihi çevreyi oluşturan kültürel miraslarımızı korumak ve özgün nitelikleri ile geleceğimize taşımak var olan en büyük gayelerimizden biridir. Burada esas olan, eski eserlerin olduğundan daha fazla bozulmasını önlemekle birlikte niteliklerini ve niceliklerini yitirmesine müsaade etmeden sonraki nesillere aktarılmasıdır. Araştırma ve mevcut literatür eksikliği sebebiyle tarihi yığma binalara yetersiz yapısal iyileştirmeler tasarlanmaya devam edilmektedir.
Kazein, etkileşime girmeyen yüksek sayıda prolin peptidinden oluşan, inek sütü ve peynirdeki proteinlerin yaklaşık %80'ini oluşturan bir baskın fosfoproteindir. Tarihi harçlar üzerine yapılan karakterizasyon çalışmalarında, kazeinin özellikle kireç harçlarının taze ve sertleşmiş haldeki bazı özelliklerini geliştirmesi amacıyla kullanıldığı ifade edilmiştir. Yapıştırıcılarda genellikle bir bağlayıcı madde olarak çalışan kazeinin, taze haldeki kireç harçlarında kıvamı iyileştirebildiği, sertleşmiş halde ise yığma birim ile harç arasındaki aderansı arttırdığı görülmüştür. Bu çalışmanın temel amacı, doğal hidrolik kireç esaslı harçlarda kazein kullanımı ile taze halde işlenebilirlikteki değişimi araştırmak; sertleşmiş haldeki harçlarda ise dayanım ve yığma birim ile arasındaki aderanstaki gelişimi takip etmektir. Bunun için bir adet  referans ve beş adet farklı oranda kazein katkılı kireç harcı olmak üzere toplam altı harç serisi üretilmiş ve yukarıda belirtilen özellikler araştırılmıştır.

Abstract:
It is known that our country has hosted many civilizations for centuries. That is why we have countless cultural assets, movable or immovable. Unfortunately, many structures and works of art that are our cultural heritage lose their strength, become obsolete and disappear due to environmental factors or negligence. One of our greatest goals is to protect our cultural heritage that constitutes the historical environment and to carry it to our future with its original qualities. The main thing here is to prevent the old works from deteriorating further than they already are and to transfer them to the next generations without allowing them to lose their quality and quantity. Due to a lack of research and existing literature, inadequate structural improvements continue to be designed for historic masonry buildings.
Casein is a predominant phosphoprotein, comprising approximately 80% of the proteins in cow's milk and cheese, consisting of a high number of non-interacting proline peptides. In characterization studies on historical mortars, it was stated that casein was used to improve some properties of lime mortars, especially in fresh and hardened states. It has been observed that casein, which generally works as a binding agent in adhesives, can improve the consistency of fresh lime mortars and increase the adherence between the masonry unit and the mortar in its hardened state. The main purpose of this study is to investigate the change in fresh workability with the use of casein in natural hydraulic lime-based mortars; In hardened mortars, it is to follow the development of strength and adherence to the masonry unit. For this purpose, a total of six mortar series, one reference and five lime mortars with different amounts of casein added, were produced and the above-mentioned properties were investigated. According to the results obtained, it was observed that casein had a positive effect on the fresh and hardened properties of mortars up to a certain rate, but when it was used in a relatively higher amount, these properties changed negatively.