Enerji kaynaklarına ilişkin öğrenci görüşleri ve enerji okuryazarlığı: Durum çalışması
Student views on energy resources and energy literacy: Case study
Yazar: VİLDAN BOZ
Danışman: DOÇ. DR. ASLI GÖRGÜLÜ ARI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Enerji = Energy ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji okuryazarlığı = Energy literacy ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Bu çalışmada; ortaöğretim öğrencilerinin enerji kaynakları hakkındaki bilgi ve düşüncelerini almak amaçlanmıştır. Ayrıca elde edilen verilerden yola çıkılarak fizik, kimya ve biyoloji öğretmenlerinden elde edilen bulgular doğrultusunda enerji okuryazarlığı ve öğrencilerin enerji konularına ilişkin yetersizlikleri hakkındaki görüşleri alınmıştır. Bu amaç doğrultusunda; İstanbul ilinde çok sayıda farklı ortaöğretim okulunda, 10.,11. ve 12. sınıfta öğrenim gören 108 kişilik gönüllü öğrenci grubu ve İstanbul İline bağlı özel ve devlet okullarında fizik, kimya ve biyoloji öğretmeni olarak çalışan, gönüllü 7 branş öğretmeni amaçsal örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. 
Araştırmada, öğrencilerin enerji kaynaklarına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla açık uçlu sorulardan oluşan ölçme aracı katılımcılara uygulanmıştır. Öğrencilere çalışmanın amacı doğrultusunda enerji kaynaklarına ilişkin sorular yöneltilmiştir. Uygulama öncesinde, pilot uygulama yapılarak soruların anlaşılırlığı test edilmiştir. 
Ortaöğretim fizik, kimya ve biyoloji öğretmenlerinin enerji okuryazarlığı ve öğrencilerdeki enerji kaynakları ile ilgili eksikliklere dönük görüşlerini almak amacıyla 8 adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Öğretmenlere çalışmanın amacı doğrultusunda enerji okuryazarlığı, enerji okuryazarı bireyin özellikleri, enerji okuryazarlığının ülkemize katkıları ve topluma yansımaları ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Görüşmeler her bir öğretmen ile ortalama 30-40 dakika sürmüş ve görüşme sorular her öğretmene aynı sözcüklerle yöneltilmiştir.
Araştırmanın öğrenci ve öğretmen gruplarından elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilen cevaplara göre kodlar belirlenerek frekans ve yüzde (%) tabloları oluşturulmuştur. Araştırmanın güvenirliliğini sağlamak amacı ile veriler bir alan uzmanı tarafından da incelenerek, Miles ve Huberman'ın (1994) güvenirlik formülü kullanılarak güvenirlik hesaplamaları yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda, öğrencilerin enerji kaynakları ve enerji kaynaklarının bazı zararlarına ilişkin bilgi sahibi olduğu fakat sahip oldukları bilginin yetersiz olduğu görülmüştür. Öğretmenlerden elde edilen verilerin analizi sonucunda ise fizik ve kimya öğretmenlerinin enerji ile ilgili konulara daha hâkim oldukları, bazı öğretmenlerin enerji okuryazarlığı hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığı belirlenmiş ve öğretmenlerin öğrencilerdeki eksikliklerin nedeni olarak müfredatı yeterli görmedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular dikkate alınarak, bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, aimed to get the thoughts of secondary education students about energy sources and to get the opinions of high school physics, biology and chemistry teachers about energy literacy and students' insufficiency on energy issues. A group of 108 students studying at 10,11 and 12th grades in different secondary schools in Istanbul and 7 teachers in Istanbul were determined by the purposeful sampling method.
In the research, the measurement tool consisting of open-ended questions was applied to the participant students. According to the purpose of the study, students were asked questions about energy resources. 
A semi-structured interview form, consisting of 8 open-ended questions, was used as a measurement tool in order to get the opinions of the teachers. Teachers were asked questions about energy literacy, the characteristics of the energy literate individual, the contributions of energy literacy to our country, and their reflections on society. 
Content analysis method was used in the analysis of the data obtained and frequency and percentage (%) tables were constituted by creating codes. In order to ensure the reliability of the research, the data were also examined by a field expert and reliability calculations were made by using the reliability formula of Miles and Huberman (1994).
As a result of the research, it has been observed that the students have insufficient knowledge about the energy resources and possible damages of the energy resources. As a result of the analysis of the data regarding the teachers, it has been determined that physics and chemistry teachers have more knowledge about energy issues, some teachers do not have enough information about the energy literacy and teachers do not see the curriculum as sufficient as the reason for the deficiencies in the students. Considering the findings obtained as a result of the research, some suggestions were made.