İç mekan tasarımında işitsel peyzajın kullanıcı deneyimi üzerinden incelenmesi
A study on soundscape for interior designs through user experience
Yazar: ZEHRA PORNUR CUHENİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜŞRA ÜNVER
Haliç Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Mekan aidiyeti = Place attachment ; Mekansal algı = Spatial perception ; İç mekan = Interior space ; İşitme algısı = Auditory perception ; İşitsel peyzaj = Soundscape

Özet:
Kentsel alanlardaki bireyler, çevrenin çeşitliliği nedeni ile bilinçli veya bilinçsiz, birçok duyular tarafından algılandığı deneyimler edinmektedir. Bireyler her zaman mekânın algılanmasını görme duyusuyla algılandığını düşünürken, aslında işitme, dokunma ve koklama gibi diğer duyular da mekânı daha derin anlaşılması ve algılanmasını sağlamaktadır. Kent planlamacıları ve mimarlar yıllardır bu alanların kalitesini yalnızca görsel algıya göre sınıflandırıp, değerlendirmektedirler. İster yükseklik kontrolü, ister malzemeler ve isterse renkler olsun çekici bir alan yaratarak, görme duyusuna her zaman bir öncelik verilmiştir. Ancak son yıllarda yapılan farklı çalışmalarda koklama ve işitme duyularına dayanarak görünmez alanlara odaklanılmıştır. Bireyler hoş seslerin ve kokuların bulunduğu alanların kalitesini gözle görünmeyen duyular tarafından algılamaktadırlar. Mekânda tüm duyuların algılanması, çağdaş tasarımcılar tarafından ne yazık ki göz ardı edilen bir konudur. Bir mekânın algılanmasında görme duyusu kadar işitme, dokunma ve koklama duyusu da etkilidir. Beyoğlu pasajları, İstanbul kentsel yapılarında her zaman dinamik ve aktif bir rol oynamış ve kent sakinlerin fonksiyonel ihtiyaçlarına cevap vermiştir.  Sosyal faaliyetlerin bireyler için kolektif anılarının oluştuğu bir ortamdır. 
Bu nitel analizde işitme duyusunu göz önünde bulundurarak pasajların nasıl ağılandığı ve aidiyet duygusunu daha iyi anlamak için farklı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışma doğrultusunda işitsel peyzajın kavramının incelenmesi ve ardından mekâna ait olma duygusu çeşitli uzmanların bakış açılarının incelenmesi hedeflenmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Algı, Mekân algısı, İşitsel peyzaj, Aidiyet duygusu

Abstract:
Individuals living in urban areas gain experiences perceived by a number of senses, whether consciously or not, due to diversity of the environment. While individuals typically think that the perception of the space is perceived with the sense of sight, other senses such as hearing, touching and smelling actually provide a deeper understanding and perception of space. Urban planners and architects have been classifying and evaluating the quality of these spaces only based upon visual perception for many years. Whether it is height control, materials or colors, the sense of sight has always been prioritized over other senses by creating an attractive space.  Lately, however, different studies have focused on invisible areas based upon the senses of smelling and hearing.  Individuals perceive the quality of spaces with pleasant sounds and odours through invisible senses. The perception of all the senses in the space, however, is unfortunately neglected by contemporary designers. The senses of hearing, touching and smelling are indeed as effective as the sense of sight for the perception of a given space. Beyoğlu passages, for instance, have always played a dynamic and active role for the urban structures of Istanbul and thus responded to the functional needs of its residents.  It is such an environment where collective memories of social activities come to life for its residents. 
In this qualitative analysis, different studies have been carried out to better understand the sense of belonging and how the passages are perceived based upon the sense of hearing. This study aims to examine the concept of soundscape and elaborate on the perspectives of various experts in the field on the sense of belonging to space.  

Keywords: Perception, Space Perception, Soundscape, Sense of Belonging