Pandemide renal transplantasyon öyküsü olan hastaların başvurularında demografik, klinik, laboratuvar, görüntüleme bulgularının ve prognozun değerlendirilmesi
Evaluation of demographic, clinical, laboratory, imaging findings and prognosis in the applications of patients with  history of renal transplantation in the pandemic
Yazar: MEHMET ALİ URUÇAY
Danışman: PROF. DR. BETÜL GÜLALP
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; COVID 19 = COVID 19 ; Demografi = Demography ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Radyografi = Radiography

Özet:
COVID-19'un sebep olduğu pandemi döneminde çok sayıda insan sağlık sorunu yaşamış ve bazı yüksek riskli popülasyonlarda, bu hastalık daha büyük önem arz etmiştir. Çalışmamızda, aldıkları immünosupresif tedaviler nedeniyle COVID-19 açısından yüksek morbidite ve mortalite riskine sahip olan organ nakli alıcılarında COVID-19 pandemisinde böbrek nakli öyküsü olan hastaların demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme özelliklerini gösterebilmeyi ve hastalığın prognozunu etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçladık. 
Hastane tabanlı tek merkezli, retrospektif ve kesitsel olarak planlanan çalışmamıza; Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Erişkin Acil Servis, Genel Cerrahi Transplantasyon Polikliniği ya da COVID-19 Pandemi Polikliniği'ne, 1 Mart 2020-31 Mayıs 2021 tarihleri arasında, renal transplantasyon öyküsü olan, geriye dönük olarak, COVID-19 olası ilişkili şikayetlerle başvuran 56 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik bilgileri, başvuru anındaki vital ve klinik bulguları, laboratuvar değerlerinin sonuçları, var ise COVID-19 PCR örneği sonuçları, toraks BT sonuçları, yatış bilgileri, uygulanan tedaviler ve mortalite sonuçları kaydedildi. Yapılan istatiki değerlendirmede 'SPSS v25.0 paket programı' kullanıldı.
Çalışmamızda; hastaların %78,6'sını erkekler, %21,4'ünü ise kadınlar oluşturmaktaydı. Hastaların yaş ortalaması 47,80±12,90 idi. Hastaların en sık başvuru şikayetleri ateş (%48,2) ve yorgunluk/halsizlik (%32,1) iken; başvuru şikayetleri yatış ve taburculuk ile ilişkili bulundu (p=0,014). Hastaların %44,2'sinde HT, %17,4'ünde DM ve yine %17,4'ünde ise KAH eşlik ediyordu. Hastaların %50'sinin (n=28) COVID-19 PCR sonucu pozitif idi. 
Başvuru anındaki vital bulgulardan solunum sayısı, satürasyon ve nabız değerleri PCR pozitif olan hastalarda istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Lökosit, nötrofil, Hs-Troponin I ve glukoz değerleri PCR pozitif olan hastalarda anlamlı şekilde daha düşüktü (sırasıyla p=0,001; p=0,001; p=0,032; p=0,032). PCR pozitif olan hastalarda potasyum ve direkt bilirubin yüksekliği servise yatışla; AST yüksekliği ise yoğun bakıma yatış ile ilişkiliydi (sırasıyla p=0,046; p=0,046; p=0,031). İlk başvuru anında toraks BT görüntülemesi uygulanan hastaların %32,1'inde (n=18) tipik bulgular, %10,7'sinde (n=6) belirsiz bulgular, %7,1'inde (n=4) atipik bulgular mevcutken hastaların %30,4'üne (n=17) toraks BT çekilmemişti. Toraks BT görüntülemelerinde PCR pozitif olan hastalarda (n=28) %50 oranında (n=14) tipik bulgulara rastlanırken (p=0,016), diğer hasta grubunda (n=28) ise 4 hastanın (%14,3) toraks BT sonucunda tipik bulgular vardı. PCR pozitif olan hastaların hastane başvuruları sonrası yapılan tetkik ve takip sonucunda %42,9'unun (n=12) eve gönderildiği, %35,7'sinin (n=10) servise yatırıldığı (13±11), %21,4'ünün (n=6) ise yoğun bakıma yatırıldığı (13±9) görüldü. 
Hastane yatışı boyunca örneklem grubundaki tüm hastaların %28,6'sı (n=16) O2 desteği, %12,5'i (n=7) NIMV desteği, %21,4'ü (n=12) HFNO desteği ve %16,1'i (n=9) ise MV desteği aldı. Tüm evren değerlendirildiğinde; hastaların %78,6'sı (n=44) şifa bulurken %21,4'ü (n=12) hayatını kaybetti ve CALL skoru sonuçları, ölen hastalarda 8,7±2,17 ortalama ile daha yüksek ve anlamlı idi (p=0,027). 
Renal transplantasyon öyküsü olan hastalarda COVID-19'un genel özelliklerini ve hastalığın prognozunu etkileyen faktörleri belirlemek, immünosupresif tedavi almakta olan bu özel hasta popülasyonunda önem arz etmektedir. Genç yaş grubu (18-44); erkek cinsiyet; HT, DM, KAH ve HL komorbidelerinin eşlik etmesi; ateş, yorgunluk/halsizlik ve nefes darlığı şikayetlerinin varlığı; solunum sayısı ve nabız yüksekliği ile satürasyon düşüklüğü; düşük lökosit, nötrofil, Hs-Troponin I, glukoz ile yüksek potasyum, direkt bilirubin ve AST değerleri; toraks BT'de tipik bulguların varlığı renal transplantasyon hastalarında PCR pozitifliği ile ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle çalışmamızın; bu özel popülasyondaki hastaların pandemide daha etkin ve süreci ön görebilmek adına başta Acil Tıp uzmanları olmak üzere tüm klinisyenlere yol gösterici olabileceğini düşünmekteyiz. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemisi, böbrek nakilli hasta, Acil Tıp, prognoz, mortalite.

Abstract:
During the pandemic caused by COVID-19, a large number of people experienced health problems and this disease was of greater importance in some high-risk populations. In our study, we aimed to show the demographic, clinical, laboratory and imaging characteristics of patients with a history of kidney transplantation in the COVID-19 pandemic, and to determine the factors affecting the prognosis of the disease in organ transplant recipients who have a high risk of morbidity and mortality in terms of COVID-19 due to the immunosuppressive treatments they receive.
In our hospital-based, single-center, retrospective and cross-sectional study; 56 patients with a history of renal transplantation, retrospectively, with possible COVID-19 related complaints, between March 1, 2020 and May 31, 2021, admitted to Başkent University Ankara Hospital Adult Emergency Service, General Surgery Transplantation Outpatient Clinic or COVID-19 Pandemic Outpatient Clinic were included. Demographic information of the patients included in the study, vital and clinical findings at the time of admission, results of laboratory values, COVID-19 PCR sample results, if any, thorax CT results, hospitalization information, treatments applied, and mortality results were recorded. The 'SPSS v25.0 package program' was used in the statistical evaluation.
In our study; 78.6% of the patients were men and 21.4% were women. The mean age of the patients was 47.80±12.90 years. The most common complaints of the patients were fever (48.2%) and fatigue/weakness (32.1%); while admission complaints were found to be associated with hospitalization and discharge (p=0.014). HT was found in 44.2%, DM in 17.4%, and CAD in 17.4% of the patients. In 50% (n=28) of the patients, PCR was positive.
Respiration rate, saturation and pulse values, which are vital signs at the time of admission, were found to be statistically significant in patients with PCR positive (p<0.05). Hs-Troponin I and glucose values were significantly lower in PCR positive patients (p=0.001; p=0.001; p=0.032; p=0.032, respectively). Potassium and direct bilirubin elevation in PCR positive patients is associated with hospitalization; high AST was associated with admission to the intensive care unit (p=0.046; p=0.046; p=0.031, respectively). While 32.1% (n=18) of the patients who underwent thoracic CT imaging at the first admission had typical findings, 10.7% (n=6) had vague findings, 7.1% (n=4) had atypical findings. Thoracic CT was not performed in 30.4% (n=17) of the patients. While typical findings were observed in 50% (n=14) of patients (n=28) with positive PCR in thorax CT scans (p=0.016), in the other patient group (n=28), 4 patients (14.3%) had typical findings on thorax CT. As a result of the examination and follow-up after hospital admission of the patients with positive PCR, 42.9% (n=12) were sent home, 35.7% (n=10) were hospitalized (13±11), 21.4% (n=6) were admitted to the intensive care unit (13±9).
During hospitalization, 28.6% (n=16) of all patients in the sample group received O2 support, 12.5% (n=7) NIMV support, 21.4% (n=12) HFNO support, and % 16.1 (n=9) received MV support. When the whole universe is evaluated; while 78.6% (n=44) of the patients were cured, 21.4% (n=12) died, and the CALL score results were higher and significant with a mean of 8.7±2.17 in the patients who died (p=0.027). 
It is important to determine the general characteristics of COVID-19 and the factors affecting the prognosis of the disease in patients with a history of renal transplantation, in this special patient population receiving immunosuppressive therapy. Young age group (18-44); male gender; comorbidities of HT, DM, CAD and HL; presence of fever, fatigue/weakness and shortness of breath; low respiratory rate and heart rate and low saturation; low leukocytes, neutrophils, Hs-Troponin I, high potassium with glucose, direct bilirubin and AST values; presence of typical findings on thorax CT was associated with PCR positivity in renal transplantation patients. Therefore, our study; we think that patients in this special population can guide all clinicians, especially Emergency Medicine specialists, in order to be more effective and predict the process in the pandemic.
Keywords: COVID-19 pandemic, kidney transplanted patient, Emergency Medicine, prognosis, mortality