Heterojen araçlar ile sürdürülebilir birebir toplama ve dağıtım problemi üzerine bir analiz
An analysis on sustainable one-to-one pickup and delivery problem with heterogeneous vehicles
Yazar: MUHAMMED ENES TAŞDAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SOYSAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Birebir toplama ve dağıtım problemi = One-to-one pickup and delivery problem ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Heterojen araçlar = Heterogeneous vehicles ; Lojistik = Logistics ; Lojistik yönetim = Logistic management ; Sürdürülebilir ulaşım = Sustainable transport ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yük taşımacılığı = Freight transportation ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Lojistik yönetimi sürecini etkin planlama, işletmeler için rakipleri arasında karşılaştırmalı üstünlük elde etmeyi sağlayan yollardan biri olarak kabul edilmektedir. Son yıllarda giderek önemi artan sürdürülebilir büyümenin sağlanması amacıyla, sürdürülebilir lojistik yönetimi çerçevesinde çevreye verilen zararı azaltan, çevre kirliliğinin önüne geçmeyi amaçlayan uygulamalar tercih edilmeye başlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, oluşturulan dağıtım planlarında alternatif enerji kaynaklarını kullanan elektrik motorlu araçların kullanıldığı görülmektedir. Bu tez çalışmasında, araç rotalama problemlerinin bir türü olan bire bir toplama ve dağıtım problemi ele alınmıştır. Literatürde bire bir toplama ve dağıtım problemi üzerine  yeralan çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada, dağıtım için kullanılacak araç filosunun dizel ve elektrikli araçlardan oluştuğu kabul edilmekte ve Karışık Tam Sayılı Programlama modeli kullanılarak farklı senaryolar üzerinde taşımacılık faaliyetlerinden kaynaklanan yakıt tüketimi ve emisyon salınımı göstergeleri üzerinden değerlendirmeler yapılmaktadır. Çalışmanın bu yönüyle sürdürülebilir lojistik yönetimi konusuna katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Nümerik analizler sonucunda, kısa mesafe yük taşımacılığında elektrik motorlu araçların kullanımının hem maliyet hem taşımadan kaynaklı emisyon salınımı açısından faydaları ortaya konulmuştur. Ayrıca, elektrikli araçlar için ihtiyaç duyulan enerjiyi elde etmek için güneş panellerine yatırım yapıldığı ve buradan elektrik enerjisinin üretildiği bir durum üzerinden maliyet analizi yapılmıştır. Güneş panellerine yapılan bu yatırımın getiri oranı düşük olduğu için (ortalama %6), söz konusu yatırımın finansal olarak avantajlı olmadığı görülmektedir. Diğer yandan, elde edilecek olan çevresel fayda göz önünde bulundurulduğunda, yatırımın yük taşımacılığında sürdürülebilirliğe katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir lojistik, Kısa mesafe yük taşımacılığı, Birebir Toplama ve Dağıtım Problemi, Heterojen araçlar, Enerji tüketimi, CO2 Emisyonu

Abstract:
Effective planning of the logistics management process is considered as one of the ways for businesses to achieve comparative advantage among their competitors. In order to achieve sustainable growth, which has become increasingly important in recent years, practices aiming to prevent environmental pollution and reducing environmental damage have started to be preferred within the framework of sustainable logistics management. For this purpose, it is observed that electric motor vehicles using alternative energy sources are used in the distribution plans. This thesis addresses one to one pickup and delivery problem, which is a type of vehicle routing problem. Unlike the studies on the problem of one to one pickup and delivery in the literature, in this thesis, it is assumed that the vehicle fleet to be used for distribution consists of diesel and electric vehicles, and evaluations are made on fuel consumption and emission indicators on different scenarios using the Mixed Integer Programming model. It is thought that this aspect of the study will contribute to sustainable logistics management literature. As a result of numerical analysis, the benefits of using electric motor vehicles in short-haul freight transportation are revealed in terms of both cost and emissions from transportation operations. Additionally, a cost analysis was carried out on a potential investment, which aims to build solar panels to produce the electric energy that is required by electric vehicles. Since this investment in solar panels has a low rate of return (average 6%), it is concluded that the investment in question is not financially viable. On the other hand, considering the environmental benefit to be obtained, the investment is thought to contribute to sustainability in freight transportation.

Key words: Sustainable logistics, short-haul freight transportation, One-to-One Pickup and Delivery Problem, Heterogeneous vehicles, Energy consumption, CO2 Emissions