Adolesan sporcuların temel psikolojik ihtiyaçları ileailenin spora dahiliyet algıları arasındaki ilişkide sportürünün düzenleyici rolü
The moderating role of the type of sport in the relations between the basic psychological needs of adolescent athletes and the family's perception of involvement in sports
Yazar: BÜŞRA ARIĞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE OYA ERKUT
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu araştırmada sporcular tarafından algılanan ailenin spora dahiliyeti ile temel psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkide spor türünün düzenleyici rolünün incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmaya 8 branştan (futbol, basketbol, voleybol, atletizm, tenis, yüzme, okçuluk, tekvando) 15-18 yaş arasında 115 kız (16.29   ±1.14)  ve 139 erkek sporcu (16.05 ±1.11) olmak üzere bireysel 111, takım 143 toplam 254 adolesan sporcu (Xyaş =16.16 ±1.13) katılmıştır. Katılımcılara ''Kişisel Bilgi Formu'' ile birlikte ''Sporda Psikolojik İhtiyaçlar Durum Ölçeği'' ve ''Spora Aile Katılım'' anketi uygulanmıştır. Verilerin analizinde ve düzenleyici modelin incelenmesinde bootstrap yöntemi kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, ailenin algılanan spora dahiliyeti baskı ile bağımsızlık tatmini, yeterlilik tatmini, ilişki tatminini arasındaki ilişkide bireysel spor türünde negatif yönde düzenleyicilik etkisi olduğu bulunmuşken bağımsızlık engellenmesi, yeterlilik engellenmesi ve ilişki engellenmesi arasındaki ilişkide bireysel spor türünde pozitif yönde düzenleyici etkisi olduğu bulunmuştur. Ailenin spora dahiliyeti yönlendirici davranış ile bağımsızlık engellenmesi ve yetersizlik engellenmesi arasındaki ilişki de bireysel spor türünün pozitif yönde düzenleyici etkiye sahip olduğu bulunmuşken yönlendirici davranış ile ilişkinin tatmini arasındaki ilişkide takım spor türünün pozitif yönde düzenleyici etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Ek olarak, ailenin spora dahiliyeti aktif katılım ile ilişki engellenmesi arasındaki ilişkide bireysel spor türünün pozitif anlamlı düzenleyici etkisi olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ailenin Spora Dahiliyeti, Temel Psikolojik İhtiyaçlar, Spor Türü

Abstract:
Purpose: In this study, the moderating role of sport type in the relationship between family involvement in sport and basic psychological needs will be examined.
Method: 111 female and 139 male athletes between the ages of 15-18, 111 individual and team 143 athletes from 8 branches (football, basketball, volleyball, athletics, tennis, swimming, archery, taekwondo) were included in the study. A total of 254 adolescent athletes (M age =16.16 ±1.13) participated.  Along with the "Personal Information Form", the "Psychological Need States in Sports Scale" and "Parental Involvement in Sport Scale" questionnaire were applied to the participants. Regression analysis was performed using the bootstrap method in analyzing the data and examining the regulatory model.
Results: According to the results of the analysis, it was found that there is a negative moderator effect in the individual sport type in the relationship between pressure and independence satisfaction, competence satisfaction, and relationship satisfaction.  It has been found that there is a positive moderator effect in the individual sport type in the relationship between independence inhibition, competence inhibition and relationship inhibition. The relationship between the directive behavior and the inhibition of independence and inadequacy was also found to have a positive regulatory effect on the individual sport type. It was found that the type of team sport has a positive moderator effect on the relationship between the directive behavior and the satisfaction of the relationship. It has been found that individual sport type has a positive moderator effect on the relationship between active participation and relationship inhibition.

Keywords: Parental Involvement, The Basic Psychological Needs, Type of Sport