Ahmed İbn Ebi Diyaf'ın ?İthaf-u Ehli'z-Zeman bi Ahbari Muluk-i Tunis ve Ahdi'l-Eman? adlı eserine göre Tanzimatın Tunus'ta uygulanması
Implementation of Tanzimat in Tunisia according to the "İthaf-u Ehli'z-Zeman Biahbari Muluk-i Tunis and Ahdi'l-Eman" written by 'Ahmed Bin Ebi Diyaf'
Yazar: MEHMET ALAUDDİN İSLAMOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞAKİR BATMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu tez çalışmasında, Osmanlı yenileşmesinin en önemli dönüm noktası olan tanzimatın direkt olarak Osmanlı merkezi yönetimine bağlı olmayan Tunus Eyaletinde uygulanması ve tanzimatın bir neticesi ve İslam dünyasında ilk anayasa çalışması olan ?Kanun Al Devle? ve bu anayasanın yürütülmesinden sorumlu olan meclis uygulamaları ele alınmıştır. Tezin temelini, 1827 yılından itibaren Tunus Beyinin sır katibi olarak görev yapmış ?Ahdü'l Eman? fermanı ve anayasayı kaleme alan Tunus'lu bakan ve tarihçi Ahmed Bin Ebi Diyaf'ın büyük bölümü kendi hatıralarından oluşan ?İthaf-u Ehli'z-Zeman Bi Ahbari Muluk-i Tunis ve Ahdi'l-Eman? isimli eserinden yapılan tercümeler oluşturmuştur. Bu tez çalışmasında, tanzimatın ilanı ve 18 yıl boyunca Tunus'ta uygulanmak istenmemesinin sebepleri daha sonra tanzimantın Tunus'ta uygulanmaya başlanması ve Ahdü'l Eman fermanı, bu fermanın neticesi olan Anayasal süreç, bu süreci hazırlayan koşullar, uygulamayla doğan sıkıntılar ve Osmanlı-Tunus ilişkileri devrin en önemli görgü tanıklarından birinin gözlemleri ve tecrübeleriyle değerlendirilmiş ve o dönemde yaşanan hadiselerin genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.Sunulan tez çalışması dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Tanzimatın ilanından önceki Tunus ve ?İthaf-u Ehli'z-Zeman Biahbari Muluk-i Tunis ve Ahdi'l-Eman? adlı eser ve yazarı Ahmed Bin Ebi Diyaf hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'de Tanzimatın ilan edildiği ama Tunus'ta uygulanmadığı ve uygulanmama bahanelerinin incelendiği süreç ?Ahdül Eman fermanının ilanından önceki dönem (1839-1857)? adı altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise ?Ahdül Eman fermanının ilanı ve tatbiki (1857-1864)? başlığı altında Ahdül Eman fermanının ilanı ve İslam ülkelerinde ilk defa uygulamaya giren anayasa ve anayasal süreçte yaşanan iç sıkıntılar ve yabancı müdahaleler detaylı olarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde de Ahmed İbni Ebi Diyaf'ın gözüyle Osmanlı-Tunus ilişkileri incelenmiştir. Sonuç kısmında ise tez çalışmasına konu olan sürecin neticeleri incelenmiştir.

Abstract:
In this dissertation, Implementation of Tanzimat, which was a milestone for the reformation of ottoman empire, in Tunisia State, which were not directly connected to the central administration of ottoman empire , and the applications of parliament responsible for "Kanun Al Devle", a result of Tanzimat and the first constituonal work in the Islamic world , and its applications are studied.Translations of "Ithaf-u Ehli'z-Zeman Bi Ahbari Muluk-i Tunis ve Ahdi'l-Eman", a big part of which consists of the memoirs of Tunisia historian and minister Ahmed Bin Ebi Diyaf, who was the secret clerk of the governor of Tunisia and writer of "Ahdü'l Eman" firman and constitution, constitutes the core part of this dissertation.In this dissertation, announcement of Tanzimat and the reasons to apply it in Tunisia, beginnings of the implementation of Tanzimat in Tunisia and Ahdu'l Eman firman, constitutional process which were the result of this firman , conditions leading to this process , difficulties caused by this implementation and Ottoman-Tunisian relations are evaluated by the observations and experiences of one of the most important witnesses of this period and a general evaluation of events in this period carried out.The dissertation presented consists of 4 sections. In the first section, a detailed information about the tunisia before tanzimat, "Ithaf-u Ehli'z-Zeman Biahbari Muluk-i Tunis and Ahdi'l-Eman" and its writer Ahmed Bin Ebi Diyaf are given. In the second section, the times in which tanzimat in Turkey had been announced but not implemented in Tunisia and reasons for excuses are analyzed under the title of "period before the announcement of Ahdul Eman Firman(1839-1857)". In the third section, inner anxieties and foreign interventions during the proceess of Ahdul Eman Firman and constitution, which began to be executed for the first time in Islam countries, under the title of "announcement and execution of Ahdül Eman firman(1857-1864)" analyzed in detail. Int he fourth section, Ottoman -Tunisian relations under the observations of Ahmed Ibni Diyaf is analyzed. In the conclusion part, the results of this process studied in this dissertation are evaluated