Şeyhülislam esad divanı'nın tahlili
The analysis of the divan of şeyhülislâm esad
Yazar: SERKAN TÜRKOĞLU
Danışman: DOÇ. TURAN KARATAŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
?eyhülislâm Esad Divanı?nın Tahlili? adlı tezimiz, ?âirin hayatı, edebî ki?iliğine yer verdiğimiz giri? bölümünden sonra dört bölüm, indeks ve bibliyografyadan meydana gelmi?tir. Birinci bölüm, ?Din-Tasavvuf? olarak adlandırılmı? ve bu bölümde dinî-tasavvufî unsurlara yer verilmi?tir. Allah, peygamberler, kutsal kitaplar, melekler, cennet, cehennem, çe?itli tasavvufî terimler divanda yer aldığı ?ekliyle verilmi? ve bu unsurlar hakkında çe?itli yorumlar yapılmı?tır. ?kinci bölüm, ?Cemiyet? olarak adlandırılmı?tır. Bu ba?lık adı altında devlet adamları, hikâye kahramanları, dinî kimliğe sahip ?ahısların yanı sıra, divanda adı geçen diğer ?âirler ve âlim ?ahsiyetler ele alınmı?tır. Çalı?mamızın en hacimli kısmı, Üçüncü Bölüm, sevgiliden, sevgilinin güzelliğini olu?turan unsurlardan, â?ığın hâlinden, rakipten bahseden, çe?itli maddî ve manevî hâlleri ihtiva eden â?ık-sevgili-rakîb üçlemesinin en iyi ?ekilde anlatıldığı ??nsan? ba?lıklı bölümdür. Bu bölüm, ?Sevgili, Â?ık, Rakîb, Manevî Hâller? alt ba?lıkları adı altında incelenmi?tir. Bu bölümde, ?eyhülislâm Esad?ın ?iirdeki kudreti ve sevgiliyi ihti?amlı bir ?ekilde anlatma kabiliyeti sunulmu?tur. Â?ık olarak kendini göstermekte ve sevgilinin yolunda çektiği cefâları bizlere anlatmaktadır. Sevgiliye ula?masını engelleyen rakîbi ise en kötü ?ekilde tasvir etmektedir.Dördüncü Bölüm, kozmik âlemden, zaman ve zamanla ilgili unsurlardan, sudan, topraktan, ate?ten, bitkilerden ve hayvanlardan olu?an Tabiat ba?lığını ta?ıyan bölümdür. Çalı?mamızın sonunda kültür, fikir ve estetik değerleri bakımından ele aldığımız kelimelerden olu?an bir de indeks yer almaktadır. Bununla birlikte çalı?mamız sırasında yararlandığımız eserlerden meydana getirdiğimiz bir bibliyografya (kaynaklar) yer almaktadır.

Abstract:
Our thesis called ?The Analysis of The Divan of ?eyhülislâm Esad? occures of an introduction about, the life of the poet, his literary personality and four sections index and a bibliography. The first section is named as ?Religion-Mysticizm?. In this section religious and mystic components are emphcsized. Components like God, prophets, holy boks, heaven, hell, angels are given at the same way how they exist in the divan, tehere are also some commentaries done about them. The second section is named ? Society?. Under this heading, besides statesment, storyheroes and charecters having religious identities, the other poets and scholor persons mentioned in divan were studied. The third section which consits the heaviest named ??nsan? of our thesis is the section in which the darling, the beauty element of the darling the situation of lover, the rival and the conditions which contain physical and sipirütual situations which contain the triangle of darling-lover-rival are examined. ?eyhülislâm Esad tell us about darking in a magnificient way with showing his ability in writing poem. He shows himself as the lover and tell us the pain he lived on the way by loving her. Her describes the rival who discourages him to reachat the darling in a very bad way. The fourth section named ?Nature? contains the topics cosmic üniverse, time and elments about time, water, fire, soil, plants and animals. At the and of our thesis there is an index which contains the words that they are assessed in terms of culture idea and estetic values. However, there is a bibliyography that gives the names of the we have folloved up during our thesis.