Tersanelerde iş kazaları, risk analizi ve iş güvenliği
The occupational accident, risk analysis and work safety in shipyards
Yazar: YUSUF ÖZKAN BAŞ
Danışman: PROF. DR. CAN ELMAR BALAS
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine ; Gemi Mühendisliği = Marine Engineering ; Kazalar = Accidents

Özet:
Tersaneler ve gemi sanayide geçmişten günümüze kadar birçok iş kazası yaşanmış, bir kısmı farklı boyutlarda yaralanma ve çevresel zarar ile sonuçlanırken, bir kısmı da ölümle sonuçlanmıştır. Sektörün her geçen gün büyümesi ve istihdam sayılarının artmasıyla, iş kazası yaşanma ihtimali de artmaktadır. İş kazalarının kayıt altına alınması, sıklıkla yaşanan ve ölümlü iş kazalarının tespit edilmesi ve bu kazalardan ders çıkarmak kazaları önlemek için atılacak en büyük adımlardan biridir. Bu çalışma ile; 6331 sayılı kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Sosyal Güvenlik Kurumunca yayınlanan 2012-2021 yılları arası Yıllık İstatistikler incelenerek Türkiye Geneli tüm sektörlerde yaşanan iş kazası verileri ve SGK Ekonomik Faaliyet Kodlarında yer alan '30.Diğer Ulaşım Araçlarının İmalatı, 1-Gemi ve Tekne Yapımı' ile 'Makine ve Ekipmanların Kurulumu ve Onarımı, 5-Gemi ve Teknelerin Bakım ve Onarımı' alt başlıkları altındaki veriler elde edilmiş, iş kazası ve ölümlü iş kazası sıklık oranları Türkiye geneli ve tersane sektörü için ayrı ayrı hesaplanmış ve karşılaştırmaları yapılmıştır. Örnek bir tersaneye ait 2011-2021 yılları arasında yaşanan toplamda 935 iş kazası raporu incelenerek, tersanelerde yaşanan iş kazalarının ana sebepleri bulunmaya çalışılmıştır. İncelenen 935 iş kazası raporu; kaza saati, kaza günü, kaza ayı, kaza türü, kazazede yaşı, deneyim-tecrübesi, eğitim durumu, kaza yeri, raporlu gün sayısı ve yaralanan uzuv gibi değişkenlere göre ayrılarak bir veri tabanı oluşturulmuştur. Oluşturulan veriler SPSS İstatistik programına girilerek kümeleme analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen kümeler bağımsız değişken olarak seçilmiş ve diskriminant analizleri yapılarak oluşan kümeler doğrulanmıştır. Bu tez çalışmasında, literatürdeki çalışmalardan farklı olarak gerçek kaza raporları kullanılmış, kaza raporlarından elde edilen veriler ışığında kaza analizi yapılmış ve kaza kök-neden incelemesi yapılmıştır. Kaza analizi yapılırken yalnızca kaza türü ve demografik özellikler kullanılmamış, kaza günü, kaza saati, kaza ayı, kaza yeri, istirahat süresi ve yaralanan uzuv gibi etkenlerin kaza üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Tersanelerde sıklıkla yaşanan iş kazalarının ana nedenleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar ışığında bir 'Toplam Risk Tablosu' oluşturulmuş, bundan sonra yaşanacak iş kazalarının daha sağlıklı verilerle kayıt altına alınabilmesi için özgün bir 'Kaza Bildirim Formu' oluşturularak önerilmiştir. Her geçen gün büyümekte olan tersaneler ve gemi sanayide, iş kazalarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasının ne kadar önem arz ettiği yapılan çalışmada sayısal verilerle ortaya konulmuştur.

Abstract:
Many occupational accidents have occurred in the shipyards and shipbuilding industry from past to present, some of them resulted in injuries and environmental damage of different sizes, and some of them resulted in death. With the growth of the sector and the increase in the number of employments, the possibility of occupational accidents increases. Recording occupational accidents, detecting frequently occurring and fatal occupational accidents, and learning from these accidents is one of the biggest steps to be taken to prevent accidents. With this work, by examining the Annual Statistics for the years between 2012-2021 published by the Social Security Institution since the law numbered 6331 came into force, the data on accidents in all sectors in Turkey and data under the sub-headings of Manufacturing of Other Transportation Vehicles, 1- Ship and Boat Construction, and Installation and Repair of Machinery and Equipment, 5-Maintenance and Repair of Ships and Boats were obtained, separately calculated and compared with each other. A total of 935 occupational accident reports of a sample shipyard between the years 2011-2021 were examined, and the main causes of occupational accidents in the shipyards were tried to be determined. Considering the 935 occupational accident reports; a data base was created by separating affecting variables such as accident time, day, month, type, age of the casualty, experience, education level, place of accident, number of days with report and injure. The generated data were entered in to SPSS Statistics program and analyzed by cluster analysis method. The clusters obtained were selected as independent variables and the resulting clusters were verified by performing discriminant analysis. In this thesis study, unlike the studies in the literature, real accident reports were used, accident analysis was made in the light of the data obtained from the accident reports, and accident root-cause analysis was made. While performing the accident analysis, not only the accident type and demographic characteristics were used, but the effects of factors such as the day, time, date, location of the accident, rest period and injured limb on the accident were investigated. It has been tried to determine the main causes of work accidents that are frequently experienced in shipyards. In the light of the results obtained, a 'Total Risk Table' was created, and a specific 'Accident Notification Form' was suggested to record future occupational accidents with more reliable data. The importance of taking the necessary measures to prevent occupational accidents in shipyards and ship industry, which are growing day by day, has been demonstrated with numerical data in the study.