İlkokul (1, 2, 3 ve 4. sınıf) Türkçe ders kitaplarındaki etkinlik ve metinlerin Türkiye yeterlilikler çerçevesinde yer alan anahtar yetkinlikleri karşılama durumu
The status of meeting the key competencies in the framework of Turkish qualifications of the activities and texts in the primary school (1, 2, 3 and 4th grade) Turkish textbooks
Yazar: ESRA ÜLGER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN ERKAL
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul (1. 2. 3. ve 4. sınıf) Türkçe ders kitaplarında anahtar
yetkinliklerin nasıl ve ne oranda yer aldığını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda ilkokul
Türkçe ders kitabı içeriğinde (metinler ve etkinlikler) anahtar yetkinliklerin durumu
incelenmiştir.
Nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı bu
araştırmada veri toplama aracı olarak, MEB tarafından hazırlanan ve 2021-2022 eğitimöğretim yılında kullanılan ilkokul (1. 2. 3. ve 4. sınıf) Türkçe ders kitaplarındaki metinler ve
etkinlikler esas alınmıştır. Veriler, betimsel analiz ve içerik analizi tekniği ile çözümlenerek
anahtar yetkinliklerin metin ve etkinliklere dağılımı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Araştırma bulgularına göre ilkokul (1. 2. 3. ve 4. sınıf) Türkçe ders kitaplarında yer
alan metinlerde ve etkinliklerde anahtar yetkinliklerin dağılımının sistemli ve dengeli olmadığı
belirlenmiştir. Metinlerde en çok (34 metin) "sosyal ve vatandaşlıkla ilgili yetkinlikler"e yer
verilirken "yabancı dillerde iletişim, dijital yetkinlik, kültürel farkındalık ve ifade,
matematiksel yetkinlikler"e ise daha az yer verilmiştir. Etkinliklerde ise en çok "öğrenmeyi
öğrenme" ve "anadilde iletişim" yetkinliklerine yer verildiği görülmüştür. "Yabancı dillerde
iletişim, dijital yetkinlik, kültürel farkındalık ve ifade, sosyal ve vatandaşlıkla ilgili
yetkinlikler"e daha az yer verilmiştir.
Araştırma sonucunda ilkokul (1. 2. 3. ve 4. sınıf) Türkçe ders kitaplarındaki metin ve
etkinliklerin Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi'nde yer alan anahtar yetkinlikleri kapsam
itibariyle tam olarak karşılamadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Anahtar yetkinlik, ders kitapları, hayat boyu öğrenme, Türkçe eğitimi

Abstract:
The purpose of this research is to determine how and to what extent key competencies
are included in primary school (1st, 2nd, 3rd and 4th grade) Turkish textbooks. For this
purpose, the status of key competencies in the content of the primary school Turkish textbook
(texts and activities) was examined.
In this study, in which the document analysis method, one of the qualitative research
designs, was used, the texts and activities in the primary school (1st, 2nd, 3rd and 4th grade)
Turkish textbooks prepared by the Ministry of National Education and used in the 2021-2022
academic year were taken as the basis for data collection. By analyzing the data with
descriptive analysis and content analysis techniques, the distribution of key competencies in
text and activities was tried to be revealed.
According to the research findings, it was determined that the distribution of key
competences in the texts and activities in the primary school (1st, 2nd, 3rd and 4th grade)
Turkish textbooks was not systematic and balanced. While "social and civic competences"
were mostly included in the texts (34 texts), "communication in foreign languages, digital
competence, cultural awareness and expression, mathematical competences" were given less
place. In the activities, it was seen that the competencies of "learning to learn" and
"communication in mother tongue" were mostly included. Less emphasis is placed on
"communication in foreign languages, digital competence, cultural awareness and expression,
social and civic competences".
As a result of the research, it has been determined that the texts and activities in the
primary school (1st, 2nd, 3rd and 4th grade) Turkish textbooks do not fully meet the key
competencies in the Turkish Qualifications Framework.

Key Words: Turkish education, key competence, textbook, lifelong learning.