Ankara Vakıf Eserleri Müzesi teşhirinde bulunan tezhipli el yazmalarının Klasik ve Geç Dönem süsleme özelliklerinin karşılaştırılması
Medieval illuminated manuscripts in Ankara Foundation Art Museum teşhirinde and the comparison of features of Late Classical ornament
Yazar: ESRA EKİN KOCAKAHYA
Danışman: PROF. DR. VİLDAN ÇETİNTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: El Sanatları = Crafts ; Müzecilik = Museology
Dizin: Ankara = Ankara ; Ankara Vakıf Eserleri Müzesi = Ankara Museum of Foundation Pieces ; El sanatları = Handicrafts ; Klasik Dönem = Classical Period ; Müzeler = Museums ; Süslemeler = Ornamentations ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Türk-İslam eserleri = Turkish-Islam architectures ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Türk-İslam Sanatları içerisinde önde gelen süsleme sanatlarından biri olan tezhip, İslami dönemle birlikte estetik ve mana bakımından mükemmeli yakalamaya çalışmıştır. Bu açıdan mükemmelliğin yansıması olan örnekleri inceleyip topluma sunmak önemli bir görevdir. Bunun için araştırmada günümüzde unutulmaya yüz tutmuş tezhip sanatının eski örneklerini gün yüzüne çıkarmaya çalışılmıştır. Bu nedenle Ankara Vakıf Eserleri Müzesi teşhirinde bulunan El yazmaları içerisinde yer alan değişik yüzyıllarda yapılmış Türk tezhip sanatının örneklerinin motif ve kompozisyon özelliklerini belgelemek ve karşılaştırmalı olarak yüzyıllar arası değişimi ortaya koymak amaç edinilmiştir.Araştırma bir betimleme çalışması olup, evreni Müzede bulunan XVI.- XIX. Yüzyıllar arası tezhip örneklerini kapsamaktadır. Bu bağlamda Söz konusu tarihler arasında yapılmış teşhirde bulunan 14 tezhipli el yazması örneklem olarak incelenmiştir.Çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturmak üzere literatür taraması yapılmış, ilgili yerlerden izin alınarak fotoğraf çekimi, ölçü alımı yapılmış ve envanter bilgileri derlenmiştir. Daha sonra elde edilen veriler bulgular ve yorum bölümünde sunulmuştur.Araştırmada elde edilen bulgulara göre Tezhip kompozisyonlarının ortaya çıkışı için bir araya getiren motifler kendi içlerinde çeşitlilik göstermişlerdir. Bitkisel motifler, hayvansal motifler, bulutlar, münhaniler, geometrik geçmeler, zencerekler, barok, rokoko ve bunların yanında natüralist çiçek ve stilize çiçeklerin yer aldığı belirlenmiştir. Eserlerde en çok yaprak motifi ve minik çiçekler kullanılmıştır. En az olarak kullanılan motifler ise kurdele, spiral, saz yolu, hatayi, lotus ve geçme olmuştur.Yapılan araştırma sonucunda eserlerin boyutlarında çok fazla bir değişme olmadığı görülmüştür. En boy oranları hemen hemen birbirine orantılı olarak yapıldığı anlaşılmıştır. Müzede teşhir edilen ürünlerin en çoğu 16. Yüzyıla aitken 17. Yüzyıla ait olan hiçbir eser bulunmadığı görülmektedir.Renk açısından ise bütün hepsinde altın, altından sonra da ağırlıklı olarak mavinin tonları kullanılmıştır. Ayrıca dönem özelliklerine göre diğer renklerde kullanılmıştır. Dönem sonuna doğru renklerde daha canlılık ve farklılık görülmektedir.

Abstract:
Turkish-Islamic art ornament arts of illumination within the leading period in terms of aesthetics and mana with Islamic to catch excellence. In this respect, excellence, and provide examples and is an important task, which is the reflection of society. To do this, you have kept the old instances of illumination in nowadays are face to face the day.A case of important place in the art of illumination design. Bringing together for the emergence of the composition of the motives have demonstrated internally diversity. Floral motifs, animal motifs, clouds, münhaniler, zencerekler, Baroque, Rococo, geometric folds, and furthermore has shown that the differences in the form of stylized flowers which flower.As a result of research done and the size is not too much of a shift. Aspect ratio is almost proportional to each other. Most of the products that are on display at the Museum are often 16. Century aitken 17. No work has been observed that do not belong to the 21st century.Again, as a result of research and citations, most leaf motif was used in the tiny flowers. It is used as a minimum, saz yolu, spiral designs, Ribbon errors, switch to lotus and.It is all in terms of color, and then in all shades of gold, which is predominantly used. In addition, the term has been used in other specifications. Towards the end of the period and the difference can be seen in more vitality.