İnsülin kullanan tip 2 diyabetli bireylere yönelik geliştirilen mobil uygulamanın insülin kullanımı algısı ve öz yönetimine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of the mobile application developed for individuals with type 2 diabetes using insulin on the perception of insulin use and self-management
Yazar: NEDİME HAZAL DÖNER
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: İlk defa insülin kullanan Tip 2 diyabetli bireylere yönelik mobil uygulama geliştirilmesi ve geliştirilen mobil uygulamanın insülin kullanımı algısı ve öz yönetimine etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak planlanan bu araştırma, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalında izlenen ve araştırmaya dahil olma ölçütlerini karşılayan bireyler ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini dahil edilme ölçütlerini karşılayan, blok randomizasyon yöntemi ile belirlenen 44 kontrol (standart bakım) ve 44 uygulama (mobil uygulama) grubu olmak üzere toplam 88 hasta oluşturmuştur. Uygulama grubuna mobil uygulama aracılığı ile insülin eğitimi, kontrol grubuna ise standart bakım verilmiştir. İnsülin kullanımına ilişkin geliştirilen mobil uygulama "eğitim" ve "uygulama" olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Eğitim basamağında insülinlere yönelik ikisi animasyon temelli olmak üzere üç eğitim videosu yer almaktadır. Uygulama basamağı ise insülinlerle ilgili genel bilgiler ve enjeksiyon basamaklarının oyunlaştırılmasından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri üç izlem döneminde araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Veriler "Hasta Tanıtım Formu", İnsülin Bilgi Formu", İnsülin Tedavisi Değerlendirme Ölçeği", "İnsülin Tedavisi Öz Yönetim Ölçeği", "İnsülin Enjeksiyonu Beceri Gözlem Formu" ve "Metabolik Kontrol Değişkenleri Formu" kullanılarak toplanmıştır.  Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ile normal dağılımına göre parametrik ve nonparametrik testler kullanılmıştır. 
Bulgular: Bu araştırmada mobil uygulama ile eğitim verilen uygulama grubundaki bireylerin insülin bilgi puan ortalamalarının, insülin tedavisine ilişkin öz yönetim düzeylerinin, insülin enjeksiyonu uygulama becerilerinin zaman içerisinde istatistiksel anlamda arttığı, metabolik kontrol değişkenleri ve akut-kronik komplikasyonlara yönelik ölçümlerin zaman içerisindeki değişimin istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı, insülin tedavisine ilişkin negatif tutum ve algının azaldığı görülmüştür (p<0,05).
Sonuç: İlk defa insülin kullanan tip 2 diyabetli bireylere yönelik geliştirilen mobil uygulamanın hastalık öz yönetiminde etkili olduğu, olumlu davranış değişikliği yarattığı ve tip 2 diyabetli bireylerde kullanılabilir bir eğitim aracı olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler; tip 2 diyabet, mobil uygulama, öz yönetim

Abstract:
Aim: To develop a mobile application for individuals with Type 2 diabetes who use insulin for the first time and to examine the effect of the developed mobile application on the perception and self-management of insulin use.
Materials and Methods: This study, planned as a randomized controlled experimental study, was conducted with individuals who were monitored at the Department of Endocrinology and Metabolic Diseases at Ege University Faculty of Medicine Hospital and met the inclusion criteria for the research. The sample of the study consisted of a total of 88 patients who met the inclusion criteria and were determined by the block randomization method, including 44 control (standard care) and 44 application (mobile application) groups. Insulin education was given to the application group via mobile application, and standard care was given to the control group. The mobile application developed for insulin use consists of two stages: "training" and "application". In the training phase, there are three educational videos about insulins, two of which are animation-based. The application step consists of general information about insulins and gamification of the injection steps. The data of the study were collected by the researcher through face-to-face interviews during three follow-up periods. Data were collected using the "Patient Introduction Form", "Insulin Information Form", "Insulin Treatment Evaluation Scale", "Insulin Treatment Self-Management Scale", "Insulin Injection Skill Observation Form" and "Metabolic Control Variables Form". In the evaluation of the data, descriptive statistical methods such as number, percentage, mean, standard deviation and parametric and nonparametric tests according to normal distribution were used.
Results: In this study, the average insulin knowledge scores, self-management levels of insulin treatment, and insulin injection application skills of the individuals in the application group trained with the mobile application increased statistically over time, and the changes over time in the measurements of metabolic control variables and acute-chronic complications were not statistically significant. It was observed that negative attitudes and perceptions regarding insulin treatment decreased (p<0.05).
Conclusion: It was concluded that the mobile application developed for individuals with type 2 diabetes who use insulin for the first time is effective in disease self-management, creates positive behavioral change and is a usable educational tool for individuals with type 2 diabetes.
Keywords; type 2 diabetes, mobile application, self management