Sabahat Emir'in roman ve tiyatrolarında yapı ve izlek
Structure and theme in Sabahat Emir's novels and theaters
Yazar: FARUK ALP
Danışman: DR. MEHMET YALÇINKAYA
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Roman = Novel ; Roman karakterleri = Novel characters ; Roman teknikleri = Novel tecniques ; Tema = Theme ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; Türk romanı = Turkish novel ; Yapısal analiz = Structural analysis ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Üslup = Stylistic

Özet:
Sabahat Emir, yazdığı eserlerle 1960 sonrası Türk edebiyatında önemli bir yer edinen kadın yazarlarımızdandır. Şiir, anı, deneme, roman, tiyatro, senaryo gibi pek çok türde eser veren yazar daha çok hikâyeleriyle ön plana çıkmıştır. Bu çalışmada yazarın romanları ve yazdığı tek tiyatro eseri yapı ve izlek bakımından ele alındı. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yazarın yaşamı, edebî kişiliği, eserleri hakkında bilgiler verildi. Çalışmanın ikinci bölümünde Sabahat Emir'in roman türündeki iki eseri sırasıyla romanın kimliği, bakış açısı ve anlatıcı, olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, dil ve üslup, anlatım teknikleri ve izleksel kurgu bakımından incelendi. Romanlar yapısal ve izleksel kurgu bakımından incelenirken roman teorisi alanında yazılan yetkin eserlerden yararlanıldı. Sabahat Emir'in incelenen iki romanında yalnızlık, yabancılaşma gibi bireysel sorunlar; evlilik sorunsalı/boşanma ve kadının toplum içindeki konumu, kültürel yozlaşma, Batı hayranlığı ve yanlış Batılılaşma gibi toplumsal sorunlar ile devir, ölümün yokluğu ile kazâ ve kadere teslimiyet gibi tasavvufi konular izleksel açıdan değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde Sabahat Emir'in Yunus Emre adlı tiyatro oyunu; oyunun kimliği, bakış açısı ve anlatıcı, olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, dil ve üslup, anlatım teknikleri ve izleksel kurgu bakımından incelendi. Bu tiyatro oyunu Yunus Emre'nin tarihi kişilik özelliklerine paralel olarak beşeri aşktan ilahi aşka geçiş, halkın arasına karışıp gönüller yapmak ve Yunus Emre'nin evrensel öğüt ve öğretileri izlekleri bakımından incelenmiştir. Sabahat Emir'in monografisinde ön plana çıkan hususların ele alınıp romancılığının değerlendirildiği ve iki romanı ile tek tiyatro eserinin içerik, üslup ve yapı bakımından karşılaştırıldığı bir sonuç kısmından sonra hem yazarla hem de alanla ilgili kaynakça kısmına yer verildi.
          Anahtar Kelimeler: Roman, Sabahat Emir, Tiyatro Oyunu, Yapı ve İzlek

Abstract:
Sabahat Emir is one of our women writers who has an important place in Turkish literature after 1960 with the works she wrote. The author, who produced works in many genres such as poetry, memoirs, essays, novels, theaters and screenplays, came to the forefront mostly with her stories. In this study, the novels of the author and the only theatrical work she wrote were discussed in terms of structure and theme. The study consists of three parts. In the first part, it is given an account of the life of the author, her literary personality and her works. In the second part of the study, two novels of Sabahat Emir were respectively examined in terms of the novel's identity, point of view and narrator, plot, time, place, cast, language and style, narrative techniques and thematic fiction. While examining the novels in terms of structural and thematic fiction, it is made use of leading works written in the field of novel theory. In the two novels of Sabahat Emir that was examined, individual issues such as loneliness and alienation; social issues such as the problem of marriage/divorce and the position of women in society, cultural degeneration, admiration for the West and false Westernization; and mystical issues such as spiritual progression, absence of death, divine decree, surrender to predestination have been evaluated thematically. In the third part, Sabahat Emir's play called Yunus Emre has been examined in terms of the identity of the play, point of view and narrator, plot, time, place, cast of characters, language and style, narration techniques and thematic fiction. In addition to Yunus Emre's historical personality, this play has been analyzed in terms of the transition from human love to divine love, his mingling with the people coaxingly and Yunus Emre's universal advice and teachings. After a conclusion section in which the issues that come to the foreground in Sabahat Emir's monograph are discussed, her novel writing is evaluated, and her two novels and a single play are compared in terms of content, style and structure, the bibliography is given about both the author and the field.
          Keywords: Novel, Sabahat Emir, Structure and Theme, Theater Play