İleri yaş yoğun bakım hastalarında prognostik faktörler ve skor sistemleri
Prognostic factors and scoring systems of elderly patients in intensive care unit
Yazar: ONURCAN AZAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÇAKIN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Yoğun bakımda yatan yaşlı hastaların komorbiditeleri ve kritik durumları göz önüne alındığında, bu hastalar için prognoz ve mortalite prediksiyonu ve buna göre tedavilerinin düzenlenmesi hastalar için hayati önem taşıyacaktır. Çalışmadan elde edilen sonuçların, ileriye yönelik yoğun bakım servislerinde kritik yaşlı hasta takip-tedavi süreçlerinin iyileştirilmesi, morbidite ve mortalite oranlarının azaltılmasına yönelik fayda sağlaması amaçlandı. Bu çalışmada, 65 yaş üstü hastaların yoğun bakım takipleri sırasında prognozu etkileyen ve öngören faktörler belirlenmeye çalışıldı.
Gereç ve Yöntem: Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesinde haziran 2022- aralık 2023 tarihleri arasında takip edilen, 65 yaş ve üstü hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Gerekli veriler hasta dosyaları ve hastane elektronik veritabanı taranarak elde edildi. Hastaların demografik verileri, özgeçmişleri, hastane ve yoğun bakım yatış süreleri, sağkalım ve mortaliteleri, yoğun bakım yatışında aldığı tedaviler ve laboratuvar değerleri kaydedildi. Yoğun bakıma kabulden itibaren ilk 24 saat içinde ve yoğun bakımdan taburcu edilmeden son 24 saat içinde ölçülen CRP ve albümin değerleri kaydedildi. Albümin ve CRP değerlerindeki değişimi ifade etmek için  'Delta CRP' ve   'Delta Albumin' ifadeleri kullanıldı. Yoğun bakıma kabulden itibaren ilk 24 saat içinde ve yoğun bakımdan taburcu edilmeden son 24 saat içinde SOFA ve APACHE-II skorları hesaplandı. SOFA ve APACHE-II puanlarındaki değişimi ifade etmek 'Delta SOFA' 'Delta APACHE' ifadeleri kullanıldı. Elde edilen veriler sağ kalan ve kaybedilen hasta gruplarında karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya yoğun bakımda izlenen 65 yaş ve üzeri toplam 161 hasta dahil edildi. Hastaların 45 günlük takibi sonucunda 83'ünün (%51,55) exitus olduğu, 78'inin (%48,45) hayatta kaldığı görüldü. Mortalite riskini artıran faktörlerle ilişkili; albümin düzeylerindeki azalma yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak ölüm riskini arttırmaktaydı (p=0,010). SOFA ve APACHE skorundaki artış, yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak mortalite riskini arttırmaktaydı (her ikisi için de p<0,001). Diğer faktörlerden bağımsız olarak hematolojik malignite varlığı mortalite riskini arttırmaktaydı (p=0,028). Sepsis nedeni ile yoğun bakım yatışı olması, yoğun bakımda steroid tedavisi almış olmak mortalite riskini arttırmaktaydı (sırasyla p=0,007 ve p=0,009). Yoğun bakım yatış süresinin artışı, bağımsız mortalite riskini artırmaktadır (p=0,009).  Yoğun bakımda izlenen yaşlı bireylerdeki SOFA ve APACHE skorlarındaki azalma, sağkalım olasılığını arttırmaktaydı (her ikisi için de p<0,001). 
Sonuç: Yaşlı hastalarda yoğun bakım mortalitesi yüksektir. Yoğun bakımda izlenen yaşlı hastalar için; sepsis nedeni ile yoğun bakım yatışı, altta yatan hematolojik malignite varlığı, yoğun bakım yatış süresinin artması, takipte albümin düzeylerindeki düşüş, yoğun bakım takibinde kortikosteroid tedavisi almak yoğun bakım mortalite riskini artıran bağımsız bir faktörlerdir. Yoğun bakıma giriş ve çıkışlarda ölçülen CRP, albümin düzeyleri, SOFA ve APACHE-II skorları, yatış sırasında yapılan kan transfüzyonları ve invaziv mekanik ventilasyon, sağ kalan ve kaybedilen gruplarda anlamlı derecede farklıdır. Bu parametreler hasta takip ve tedavi süreçlerinde yararlı olabilir. Delta SOFA ve delta APACHE-II değerlerindeki artış, yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak artmış yoğun bakım mortalite riski ile ilişkilidir. Takiplerde SOFA ve APACHE-II puanlarında düşme, artan sağ kalım olasılığı ile ilişkilidir. Bu parametreler hastaların takibinde, prognoz ve mortalite tahmininde ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde klinik fayda sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı hasta, yoğun bakım, prognoz ve mortalite

Abstract:
Objective: Considering the comorbidities and critical conditions of elderly patients in intensive care, predicting prognosis and mortality for these patients and regulating their treatments accordingly will be of vital importance for the patients. The results obtained from the study were aimed to provide benefits for improving the follow-up and treatment processes of critically ill elderly patients in intensive care services and reducing morbidity and mortality rates. In this study, we tried to determine the factors affecting and predicting the prognosis during intensive care follow-up of patients over 65 years of age.
Materials and Methods: Data of patients aged 65 and over who were followed up in Akdeniz University Hospital Internal Medicine Intensive Care Unit between June 2022 and December 2023 were retrospectively examined. The necessary data were obtained by scanning patient files and hospital electronic database. Demographic data, medical history, hospital and intensive care unit stays, survival and mortality, treatments received during intensive care admission, and laboratory values of the patients were recorded. CRP and albumin values measured within the first 24 hours after admission to intensive care and in the last 24 hours before discharge from intensive care were recorded. The expressions 'Delta CRP' and 'Delta Albumin' were used to express the change in albumin and CRP values. SOFA and APACHE-II scores were calculated in the first 24 hours after admission to intensive care and in the last 24 hours before discharge from intensive care. The expressions 'Delta SOFA' and 'Delta APACHE' were used to express the change in SOFA and APACHE-II scores. The data obtained were compared in the surviving and deceased patient groups.
Results: A total of 161 patients aged 65 and over who were monitored in intensive care were included in the study. As a result of the 45-day follow-up of the patients, it was seen that 83 (51.55%) exited and 78 (48.45%) survived. Associated with factors that increase the risk of mortality; The decrease in albumin levels increased the risk of death regardless of age and gender (p = 0.010). An increase in SOFA and APACHE scores increased the risk of mortality regardless of age and gender (p<0.001 for both). Independent of other factors, the presence of hematological malignancy increased the risk of mortality (p = 0.028). Being hospitalized in intensive care due to sepsis and receiving steroid treatment in intensive care increased the risk of mortality (p=0.007 and p=0.009, respectively). Increasing the length of intensive care stay increases the independent risk of mortality (p=0.009). . The decrease in SOFA and APACHE scores in elderly individuals monitored in intensive care increased the probability of survival (p<0.001 for both).
Conclusion: Intensive care mortality is high in elderly patients. For elderly patients monitored in intensive care; Intensive care admission due to sepsis, presence of underlying hematological malignancy, increased duration of intensive care stay, decrease in albumin levels during follow-up, and receiving corticosteroid treatment during intensive care follow-up are independent factors that increase the risk of intensive care mortality. CRP, albumin levels, SOFA and APACHE-II scores measured at admission and exit to intensive care, blood transfusions and invasive mechanical ventilation during admission are significantly different in the surviving and deceased groups. These parameters may be useful in patient follow-up and treatment processes. An increase in delta SOFA and delta APACHE-II values is associated with an increased risk of intensive care mortality, regardless of age and gender. A decrease in SOFA and APACHE-II scores during follow-up is associated with an increased probability of survival. These parameters may provide clinical benefit in the follow-up of patients, prediction of prognosis and mortality, and evaluation of treatment response.
Keywords: Elderly patient, critical care, prognosis and mortality