Bakım merkezinde ve ailesi yanında yaşayan ağır ruhsal hastalığı olan bireylerin sosyal destek algısı ile yaşam kalitesinin incelenmesi
Examination of quality of life and perceived social support for people with severe mental illness living in nursing home and with parents
Yazar: AYTEN KAYA KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEMA YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services

Özet:
Bakım merkezinde ve ailesi yanında yaşayan ağır ruhsal hastalığı olan bireylerin çok boyutlu algılanan sosyal destek ile yaşam kalitesini incelemeyiamaçlayan çalışmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Konya, Adana, Antalya ve Yalova illerinde yer alan toplam 8 ayrı özel yatılı bakım merkezinde kalan 110 ağır ruhsal hastalığı olan birey ile ailesiyle yaşayan 110 ağır ruhsal hastalığı olan birey oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, Görüşme Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Yaşam Kalitesi Ölçeği (Wisconsin) kullanılmıştır. Veriler Ekim-2015 ile Nisan-2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 22 programı ile analiz edilmiştir. Çalışmada: Bakım merkezinde ve ailesiyle yaşayan katılımcıların yaşadığıyere göre yaşam kalitesi ölçeği bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yaşam kalitesi ölçeği alt boyutları analizinde; ailesiyle yaşayanların yaşam koşulları, aile ilişkileri ve sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik alt boyutları puan ortalaması bakım merkezinde kalanlardan anlamlı derecede daha yüksek, bakım merkezinde kalanların sosyal yaşam ve sağlık durumu alt boyutları puan ortalaması ailesi ile birlikte yaşayanlardan anlamlı derecede daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği, özel insan ve arkadaş alt boyutları puan ortalaması bakım merkezinde yaşayanlarda anlamlı derecede daha yüksek,  aile alt boyut puan ortalaması ailesiyle yaşayanlarda daha yüksektir. İki katılımcı grubunun cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve gelir durumu değişkenlerine göre yaşam kalitesi ve çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin puan ortalaması bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. İki gruptan TRSM'ye giden katılımcıların yaşam kalitesi ölçeği ve sosyal yaşam alt boyut puan ortalaması gitmeyenlere göre anlamlı derecede daha yüksektir. Ailesi ile yaşayanlardan TRSM'ye gidenlerin çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği, özel insan ve arkadaş alt boyutları puan ortalaması gitmeyenlere göre anlamlı derecede daha yüksektir. İki katılımcı grubunun çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği ile yaşam kalitesi ölçeği arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bakım merkezinde kalanların merkezde kalınan süre, ziyaret edilme durumu, ihtiyaçların karşılanma durumu, merkezde yaşayan diğer bireyleri aile olarak görme ve merkezi evi gibi hissetme durumuna göre yaşam kalitesi ve çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği puan ortalaması bakımından anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen bilgilerin, hizmet sunucularına, politika yapıcılarına ve araştırmacılara öngörü sunması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Relational screening model is used in the study, which aims to examine the multidimensional perceived social support and quality of life for patients with severe mental illness living in nursing homes and with their families. The sample of the study consisted of 110 patients with severe mental illness living in 8 private nursing homes in Konya, Adana, Antalya and Yalova and 110 patients with severe mental illness living with their families. Interview Form, Multidimensional Scale of Perceived Social Support and Quality of Life Scale (Wisconsin) are used as data collection tools. Tha data are collected between October-2015 and April- 2017. The obtained data are analyzed with the IBM SPSS Statistics 22 program. In the study: Considering their residence, there was no significant difference in the quality of life scale of the patients living in the nursing homes and with their families. In the analysis of the quality of life scale sub-dimensions; it is concluded that the average scores of sub-dimensions such as living conditions, family relations and accessibility to health services for those living with their families are significantly higher than those living in nursing homes; and the average scores of sub-dimensions such as social life and health status for those living in nursing homes are significantly higher than those living with their families. In terms of multidimensional scale of perceived social support, the subscale scores for the private person and the friend are higher at a significant level for those living in nursing homes, while the average subscale scores for the family is higher for those living with their families. There were no significant differences between the two participant groups according to the gender, age, education status and income status variables in terms of the average scores of the quality of life scale and multidimensional scale of perceived social support. The quality of life scale and social life subscale scores of the participants going to community mental health centers are significantly higher than those who do not go. In terms of multidimensional scale of perceived social support, the subscale scores for the private person and the friend are higher at a significant level for those living with their families and going to community mental health centers when compared to those who do not go to CMHC. There was a highlevel significant positive correlation between the multi-dimensional scale of perceived social support and the quality of life scale of the two participant groups. For those living in nursing homes, significant results were obtained in terms of the average scores of the quality of life scale and multidimensional scale of perceived social support and the time spent in nursing homes, visitor status, fulfillment of needs, seeing other people living in the nursing home as family and feeling that place like home. It is thought that the information obtained in the research is important in terms of providing forecasts to service providers, policy makers and researchers.