Bir yazınsal tür olarak mektup ve Türkçe derslerindeki işlevselliği
Letter as a literary kind and it is functionality in Turkish lesson
Yazar: FATMA BAŞOĞUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET TURAN SİNAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mektuplar = Letters ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Mektup, birbirine uzakta olan kişilerin haberleşmesini sağlayan bir iletişim aracı olmasından ziyade, bir dönemin tarihi, siyasi olayları ve sosyolojik özellikleri hakkında da bilgi veren bir çeşit belge niteliğindedir. Yine ünlü düşünürlerin, hükümet adamlarının, o dönemin yazarlarının hayatları, kişilikleri ve eserleri hakkında bilgi vererek otobiyografi görevi görür.Yazınsal bir tür olan mektubun tarihi oldukça eskidir. Bizde ise mektup, Tanzimat döneminden sonra önem kazanmıştır. Ayrıca yazıldığı dönemin dilbilgisi (grameri) hakkında da bize bilgi vermektedir. Diğer yazınsal türlere göre mektubun özelliği, doğal, samimi, içten bir dille yazılmasıdır. Bu sebepledir ki mektuplar kişilerin birbirlerine anlatmak istediklerini, duygu ve düşüncelerini en yalın haliyle anlatan iletişim araçlarıdır. Verdiğimiz mektup örneklerini incelediğimizde de bu havayı hissedebiliyoruz.Mektup yazmak rastgele yapılan bir etkinlik değildir. Mektup yazmanın birtakım kuralları vardır. Güzel ve etkileyici bir mektup yazmak için bu kurallara uyulması gerekir. Bu kurallara birkaç örnek verecek olursak; mektup kâğıdının temiz ve düzgün olması gereği, yazının okunaklı ve güzel yazılması gibi, gönderilen kişiye olan uzaklık derecesine göre bir hitap şekli seçilmesi gerektiğini unutmamalıyız.Mektup çeşitleri kişiden kişiye farklılık gösterse de genel olarak; özel mektup, resmi mektup, iş mektupları, edebi mektuplar, elektronik mektuplar olarak ayrılmaktadır. Bu mektup türleri içerisinde edebi mektuplar ve özel mektuplar kapsamında olan aşk mektupları büyük önem taşımaktadırlar. Özel mektup yazımında kadının becerisini de göz ardı etmemek gerekir. Özellikle de en güzel aşk mektuplarını -tüm duygusallığı ve içtenliğiyle- kadınlar yazmışlardır. Bu sebeple mektup yazan kadın yazarlarımız üzerinde özellikle durmaya çalıştık.Batı edebiyatında da mektup, farklı dönemlerde farklı yollarla hayat bulmuştur. Ancak mektubun gelişimi konusunda birbirlerinden etkilendikleri ve birbirlerinden örnek aldıkları aşikârdır. Türk Milli Eğitimi müfredatına baktığımızda ise Türkçe derslerinde mektup konusunun ele alınmasındaki önemini fark etmekteyiz. Çünkü yazınsal bir tür olan mektup, öğrencinin hem yazma hem okuma hem de kendisini ifade etme becerisi açısından büyük bir öneme sahiptir. İlköğretim Türkçe derslerinde mektup, 1.sınıftan 8.sınıfa kadar ders kitaplarında farklı etkinliklerle ele alınmıştır. Her sınıfta mektupla ilgili yapılan çalışmaları ayrı ayrı ele aldık.Kısacası mektup, yazınsal bir tür olması sebebiyle geçmiş yıllardan bu yana en kalıcı haberleşme aracı olup, aynı zamanda önemli bir belge, tarihi bir kaynak, okuma ve yazma konusunda geliştirici bir araçtır.Anahtar Kelimeler: Mektup, Türkçe Eğitimi, Yazınsal Tür, Dil, Eğitim.

Abstract:
Letter is more than communication tool that realize communication of someone who are far away from each others; it attributes a kind of document that gives information about historical, political events and their sociological features. Also by giving information about famous philsophers, government staffs, life of that period?s writers, their charactes and their writing works performing duty of autobiography. The history of letter which is a writing type is rather old. Among us letter won importance after administration reforms(1839). Moreover it gives us information about that period?s grammer when( the period) it was written.Comparing to other written types the letter is written with natural, honest, familiar language. Because of that letters are communication tools that people wanted to tell their wishes, feelings, thoughts plainly. When we examine the letters samples we can feel this spirit. Writing letter is not a random work. Writing letter has some rules. It should be adapted to these rules to write a beautiful and effective letter. If we give some examples to these rules; we shouldn?t forget that keeping the letter paper clear, regular is necessary, writing readable, beautiful is necessary, an act of addressing should be choosen according to distance degree.Even kinds of letters show difference according to person to person; they are separating into special letter, official letter, business letter, literary letter and electronic letter. Among these type of letters love letters which are in the coverage of literary letters and special letters carry weight with great importance.In writing special letter we shouldn?t ignore the talent of woman. Especially the best love letters ?with all sensibility and all sincereness-written by women. For that reason we try to emphasize especially on our letter writing writers.In western literature letter found life ın different periods with different methods. But in subject of development of letter it is open that they are effected from each other and took sample from each other. Whenever we look at the Turkish National curriculum we become aware of the importance of the handle of letter subjects in Turkish lesson.Because a writing type letter has a great importance in the angle of student?s talent in writing, reading and also in expressing themselves. At the primary schools in Turkish lessons letter is handled with different activities in lesson books from 1st. Class to 8th. class. We handled interested works done in the each classroom about letters separetely.Shortly letter is because of it is a written type, it is the most permanent communication tool from past years to now, also it is an important document, a historical resource, a developer tool in subject of reading and writing.Key Words: Letter, Turkish Education, Literary Genre, Language, Education