Çift kaynaklı çift enerjili abdominal bilgisayarlı tomografi ile elde edilen sanal ve gerçek kontrastsız görüntülerde atenüasyon değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of attenuation values in true and virtual unenhanced images obtained with dual source dual energy abdominal computerized tomography
Yazar: ALİ CAN YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. GONCA ERBAŞ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Abdomen = Abdomen ; Radyografi = Radiography ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Bu çalışmanın ana amacı 3. nesil çift kaynaklı çift enerjili bilgisayarlı tomografi (dsDEBT) kullanılarak elde edilen sanal ve gerçek kontrastsız görüntülerin atenüasyon değerlerinin karşılaştırılarak sanal kontrastsız görüntülerin klinik kullanımda etkinliğinin ve güvenilirliğinin belirlenmesidir. Bu çalışmada ayrıca farklı BMI değerlerinin sanal ve gerçek kontrastsız görüntüler arasındaki atenüasyon farkı üzerinde etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır.
Çalışma retrospektif olarak tasarlanmış olup çalışmaya farklı amaçlarla dinamik abdominal BT çekilmiş 97 hasta dahil edilmiştir. BT incelemeleri tek enerjili kontrastsız görüntü (120 kVp), çift enerjili arteriyel ve venöz faz görüntüler (Tüp potansiyelleri 100 ve 150 kVp) ile elde edilmiştir. Sanal kontrastsız görüntüler ticari olarak ulaşılabilen iki farklı algoritma kullanılarak (VUE ve VNC) arteriyel (a) ve venöz (v) fazlar için ayrı ayrı oluşturulmuştur. Gerçek kontrastsız ve sanal kontrastız görüntülerden karaciğer, dalak, böbrek, safra kesesi, paraspinal kas, aort, subkutan yağ ve retroperitoneal yağdan ayrıca saptanan renal kistlerden atenüasyon ölçümleri yapılmıştır. 
Gerçek ve sanal kontrastsız görüntülerin atenüasyon değerleri arasında VUEv görüntülerde böbrekte, böbrek kistlerinde ve safra kesesinde (p=0,061-0,325) istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Bunun dışında tüm dokularda gerçek ve sanal kontrastsız görüntülerin atenüasyon değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,001-0,025). Hasta bazlı yapılan bireysel değerlendirmede sanal ve gerçek kontrastsız görüntüler arasındaki atenüasyon farkının 10 HU ve daha yüksek olduğu olguların yüzdesi kullanılan algoritmaya bağlı olarak böbrek parankimi, böbrek kisti ve safra kesesi için %3-8 arasında değişirken yağ doku için bu oranın yaklaşık %90 seviyelerine çıkabildiği saptanmıştır. Gerçek ve sanal kontrastsız görüntülerin atenüasyon farkları ile BMI arasında aort ve paraspinal kas dışında anlamlı korelasyon saptanmamıştır. Gerçek kontrastsız görüntülerin çekim protokolünden çıkartılmasıyla elde edilecek tahmini doz azaltımı (DLP) ortalama yaklaşık %23 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç olarak bu çalışma 3. nesil dsDEBT ile elde edilen sanal kontrastsız görüntülerin gerçek ve sanal kontrastsız görüntüler arasındaki atenüasyon farkı ve değişkenliği nedeniyle klinik pratikte gerçek kontrastsız görüntülerin yerini bu aşamada bütünüyle alamayacağını gösterse de böbrek parankimi ve kistik lezyonların değerlendirmesi söz konusu olduğunda başarılı sonuçlar elde edildiği belirtilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Sanal kontrastsız görüntüleme, Çift (Dual) enerjili BT, Abdomen

Abstract:
The main objective of this study was to determine the effectiveness and safety of virtual unenhanced images in clinical use by comparing the attenuation values of virtual and true unenhanced images obtained with using 3rd generation dual source dual energy computed tomography (dsDECT). In this study, it is also investigated whether different body mass index (BMI) values have an effect on attenuation difference between virtual and real unenhanced images.
This study was designed retrospectively and included 97 patients who underwent dynamic abdominal CT for different purposes. CT scans were obtained with single energy noncontrast image (120 kVp), dual energy arterial and venous phase images (tube potentials 100 and 150 kVp). Virtual unenhanced images were generated separately for arterial (a) and venous (v) phases using two commercially available algorithms (VUE and VNC). Attenuation measurements were performed on true and virtual unenhanced images from liver, spleen, kidney, gallbladder, paraspinal muscle, aorta, subcutaneous fat and retroperitoneal fat also detected renal cysts.
There was a statistically significant difference between the attenuation values of true and virtual unenhanced images in all tissues (p <0.001-0.025), with the exception of the VUEv images in kidney, renal cysts and gallbladder (p = 0.061-0.325). According to the algorithm which is used, the percentage of cases where the difference of attenuation between virtual and true unenhanced images is 10 HU or higher in the patient-based individual evaluation varies between 3-8% for renal parenchyma, kidney cyst and gallbladder, while this ratio can reach up to 90% for adipose tissue. There was no significant correlation between BMI and attenuation differences between true and virtual unenhanced images except aorta and paraspinal muscle. The estimated dose reduction (DLP) obtained by excluding true unenhanced images from the imaging protocol was calculated to be approximately 23% on average.
In conclusion, although this study showed that the virtual unenhanced images obtained with 3rd generation dsDECT could not completely replace true unenhanced images in clinical practice due to the difference and variability of attenuation between real and virtual unenhanced images, successful results were obtained while evaluating renal parenchyma and cystic lesions should be noted.

Keywords: Virtual noncontrast images, Dual energy CT, Abdomen