Çocuklarda tekrarlayan pnömonide etiyolojik faktörler
Etiological factors in recurrent pneumonia in children
Yazar: TAHA ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. SANİYE GİRİT
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akciğer = Lung ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Nüks = Recurrence ; Pnömoni = Pneumonia ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuklarda Tekrarlayan Pnömonide Etiyolojik Faktörler
Pnömoni, tüm dünyada ve ülkemizde çocuklar için önemli bir morbidite ve mortalite
nedeni olmaya devam etmektedir. Çocukluk çağındaki pnömonilerin ise %7,7-9' unu
tekrarlayan pnömoniler oluşturmaktadır. Tekrarlayan pnömonilerin etiyolojisini belirlemek
enfeksiyonları kontrol altına alabilmek, mortalite ve morbiditeyi azaltmak için en önemli
adımdır. Çalışmamızda tekrarlayan pnömoninin etiyolojisini, risk faktörlerini, tanısal
süreçlerini araştırmayı amaçladık.
1 Ocak 2018 ve 31 Aralık 2021 tarihleri arasında İstanbul Medeniyet Üniversitesi
Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Çocuk Göğüs Hastalıkları polikliniği, Genel
Pediatri poliklinikleri ve Çocuk Acil polikliniklerine başvuran; ayaktan veya yatarak takip
edilen; 0-18 yaş arası tekrarlayan pnömoni hastaları çalışmamıza dahil edildi. Bir yılda 2
veya herhangi bir dönemde en az 3 pnömoni atağı geçirilmesi tekrarlayan pnömoni olarak
kabul edildi. Radyolojik olarak doğrulanmayan olgular çalışma dışı bırakıldı. Çalışma
hastaları ulusal sağlık veri tabanı, hastanemiz online veri tabanı ve hasta dosyaları üzerinden
retrospektif olarak incelendi.
Çalışmamıza 250 tekrarlayan pnömoni hastası dahil edildi. Erkek/kız oranı 1.08 idi.
Olguların ilk epizod yaş ortalaması 37.84 ± 39.83 aydı. Çoğunun ilk epizodunu 1 yaş altı
veya 5 yaş üzerinde geçirdiği saptandı. Hastaların %89,6' sında (n = 224) etiyoloji bulundu.
Bu hastaların %46' sının etiyolojisinin ilk epizod öncesi bilindiği görüldü. Etiyolojik
faktörler sırasıyla; %20,4 nöromusküler hastalıklar, %19,2 astım, %10,8 solunum sistemi
anomalileri, %7,2 sağ orta lob sendromu, %5,6 konjenital kalp hastalıkları, %5,6 kistik
fibrozis, %4,8 primer immün yetmezlikler, %4,8 bronşektazi, %4,4 primer siliyer diskinezi,
%3,6 gastroözofageal reflü hastalığı, %2,4 interstisyel akciğer hastalığı ve %0,8 yabancı
cisim aspirasyonu olarak belirlendi. Hastalarımızın %27,6' sı aynı bölgede, %72,4' ü farklı
bölgelerde tekrarlayan pnömoni olarak saptandı. Aynı bölgede TP etiyolojilerinin %64,2'
sinin ilk epizod öncesi bilinmediği ve en sık etiyolojilerin; %29 astım, %26,1 sağ orta lob
sendromu ve %21,7 solunum sistemi anomalileri olduğu görüldü. Farklı bölgede TP' nin ise
%50,3' ünün ilk epizod öncesi etiyolojisi belirlenmişti. Bu grupta en sık %26,5 NMH, %15,5
astım ve %7,7 kistik fibrozisin etiyolojik neden olduğu görüldü.
Sonuç olarak tekrarlayan pnömoni olgularımızın %89,6' sında etiyolojik faktör
bulundu. En sık nöromusküler hastalıklar, astım ve solunum sistemi anomalileri saptandı.
Nöromusküler hastalıkların, gastroözofageal reflü hastalığının ve kistik fibrozisin daha çok
farklı bölgelerde tekrarladığı; astımın, solunum sistemi anomalilerinin, sağ orta lob
sendromunun ve yabancı cisim aspirasyonun daha çok aynı bölgede tekrarladığı saptandı.
Anahtar kelimeler: Çocuk, pnömoni, tekrarlayan pnömoni, etiyoloji, lokalizasyon

Abstract:
Etiological Factors in Recurrent Pneumonia in Children
Pneumonia remains to be an important cause of morbidity and mortality for children
all over the world and in our country. Recurrent pneumonia accounts for 7.7-9% of
childhood pneumonias. Determining the etiology of recurrent pneumonia is the most
important step to control infections and reduce mortality and morbidity. In this study, we
aimed to investigate the etiology, risk factors and diagnostic processes for recurrent
pneumonia.
Between January 1, 2018 and December 31, 2021, Istanbul Medeniyet University
Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital Pediatric Pulmonology Clinic, Pediatrics Clinics
and Pediatric Emergency Clinic; outpatient or inpatient; patients with recurrent pneumonia
aged 0-18 years were included in our study. Recurrent pneumonia was defined as having 2
pneumonias attacks in a year or at least 3 pneumonias attacks in any period. Cases that were
not confirmed radiologically were excluded from the study. Patients were reviewed
retrospectively through the national health database, our hospital's online database, and
patient files.
250 patients with recurrent pneumonia were included in our study. The male/female
ratio was 1.08. The mean age of the first episode was 37.84 ± 39.83 months. It was
determined that most of them had their first episode under the age of 1 or over the age of 5
years. Etiology was detected in 89.6% (n = 224) of the patients. It was observed that the
etiology of 46% of these patients was known before the first episode. Underlying diseases
were determined as 20.4% neuromuscular diseases, 19.2% asthma, 10.8% respiratory system
anomalies, 7.2% right middle lobe syndrome, 5.6% congenital heart diseases, 5.6% cystic
fibrosis, 4.8% primary immunodeficiencies, 4.8% bronchiectasis, 4.4% primary ciliary
dyskinesia, 3.6% gastroesophageal reflux disease, 2.4% interstitial lung disease, and 0.8%
foreign body aspiration. Since 27.6% of recurrent pneumonia was in the same area, and
72.4% of RP was in different areas. In the same area, 64.2% of RP etiologies were unknown
before the first episode and the most common etiologies were 29% had asthma, 26.1% right
middle lobe syndrome and 21.7% respiratory system anomalies. The etiology of 50.3% of RP in different areas was known before the first episode. In this group, 26.5% NMD, 15.5%
asthma and 7.7% cystic fibrosis were the most common etiologic causes.
In conclusion, etiologic factor was detected in 89.6% of our recurrent pneumonia
patients. The most common etiologies were established as neuromuscular diseases, asthma
and respiratory system anomalies. It was determined that neuromuscular diseases,
gastroesophageal reflux disease, and cystic fibrosis mostly recurred in different areas, since
asthma, respiratory system anomalies, right middle lobe syndrome, and foreign body
aspiration recurred mostly in the same area.
Key words: Child, pneumonia, recurrent pneumonia, etiology, localization