Ömer Fuadi Efendi'nin "Muslihu'n-Nefs" adlı eseri (Metin-inceleme)
Ömer Fuadi's Muslihu'n-Nefs's named work edisyon critic
Yazar: İSMAİL HAKKI CAMBAZ
Danışman: PROF. DR. HİMMET KONUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Muslihu'n-Nefs = Muslihu'n-Nefs ; Nefs = Soul ; Tasavvuf = Mystic ; Ömer Fuadi = Ömer Fuadi

Özet:
Ömer Fuâdi, 16. yy'da dini, edebi ve tasavvufi alanda birçok eser telif etmiş Osmanlı mutasavvıflarındandır. Fuâdi H. 966/ M. 1560 yılında Kastamonu'da dünyaya gelmiştir. Küçük yaşlardan itibaren ilim ve irfan eğitimini düzenli bir şekilde tahsil etmiştir. İlk tahsilini Kur'an Mektebinde almış sonrasında medreseye giderek Arapça ve Farsça'yı ilmi, edebi ve tasavvufi eserler verecek düzeyde öğrenmiştir. Fuâdi yirmi yedi yaşında Şâbâniyye kolunun üçüncü postnişini Şeyh Abdülbâki Efendi'ye (ö. 997/1589) intisap etmiştir. Şeyhinin vefatı sonrasında Muhiddin Efendi'ye(ö. 1013/1604) intisap eden Fuâdi, on yedi yıllık manevi eğitimi sonrasında 1604 yılında Şâbâniyye konulunun beşinci postnişini olmuş, otuz üç yıl boyunca halkı irşat ve tenvir görevini yürütmüştür. Yetmiş altı yaşında iken bütün hayatını geçirdiği Kastamonu'da 1636 yılında vefat etmiştir. Şeyhliğinin yanında birçok eser veren Ömer Fuâdi'nin önemli eserlerinden bir tanesi de Muslihu'n-Nefs'dir. Osmanlıca olarak kaleme alınıp Farsça ve Arapça ifadelere de yer verdiği Muslihu'n-Nefs'de ana tema olarak nefsin ıslahını işlemiş ve bize bu konuda etkili çözümler sunmuştur. Nefsin ıslahı konusunda önemli izah ve yorumlara sahip olan bu eseri gün yüzüne çıkartılıp, tanınmasını amaçlayan bu çalışma, giriş, iki bölüm ve sonuçtan müteşekkildir. 
Birinci bölümde; Müellif'in hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; "Muslihu'n-Nefs'inMuhtevası" başlığı ile eser sadeleştirilmiştir. Esas alınan ve incelenen nüshaların özellikleri de bu bölümde kaydedilmiştir. Üçüncü bölümde ise; eserin Osmanlıca'dan günümüz harflerine aktarıldığı Muslihu'n-Nefs'in Metni yer almaktadır. Bu aşamada Hacı Mahmut Efendi 2287Nüshası esas alınarak diğer nüshalarda olan tüm farklılıklar dipnotlarla varak sayıları belirtilerek gösterilmiştir. Sonuç bölümünde ise; Müellif ve eserin muhtevası hakkında daha detaylı bilgiler verilmiştir.
Eser; insanın nefsinde var olan, kötülük yapma eğiliminin terbiye edilmesini konu edinmiştir. Tasavvuf terbiyesine yeni başlayan dervişler için kaleme alınmıştır. Fuâdi, insanın nefsindeki bu sıfat-ı zem'imeleri kategorize ederek altı kısımda incelemekte, bunlara özel isimler vererek bölümlere ayırmaktadır. Her altı bölümün yedişer sıfatı bulunmaktadır. İlk iki bölümde kişi, nefsinin kötü sıfatlarını teşhis edip terbiye edecek diğer dört bölümde ise, nefsini Allah'ın (cc) hoşuna gidecek sıfat-ı hamidelerle süsleyecektir. Bu terbiye sonrasında kişinin kemâle ulaşması hedeflenmiştir. Nefis terbiyesinde asıl amaç kişinin nefsinde var olan sıfat-ı zemîmelerin sıfat-ı hamîdelere dönüştürülerek zararının yok edilmesidir. Her bir bölüm ve sıfat ayrı başlıklar altında incelenmiş, tanımları verilmiş, örneklerle konunun daha iyi anlaşılması sağlanmış, ayet, hadis ve din büyüklerinin sözleri ile konu desteklenmiştir. Eser, tasavvuf yolunun başında olanların istifadesi için yazıldığından, üst düzey manevi seviyeler ve sıfatlar içeren beş ve altıncı bölümleri Müellif, diğer bölümlerde olduğu gibi derinlemesine incelememiş, sıfatların isimlerini söyleyerek geçmiştir. 
Eser klasik eserlerde âdet olduğu üzere dualarla sonlandırılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Ömer Fuâdi, nefis, tasavvuf, sıfat-ı zemîme, sıfat-ı hamîde.

Abstract:
Ömer Fuâdi is one of the Ottoman Sufis who complied a lot of Works in the field of literatüre and sufic and lived in 16th century. Fuâdi was born on 966/ M. 1560 in Kastamonu. From is early ages, he studied the education of knowledge regularly. He had his first education in Quran school then, by going to Madrasah, he learnt enough Arabian and Farsi to work on scientific and sufic Works. When he was 27 years old, Fuâdi became affiliated with the third head of a derush ladge of the branch of Sabaniyye to Abdülbaki Effendi (ö. 997/1589) after the dead of his sheik Fuâdi being affiiated with Muhiddin Effendi, after his ten-years spiritual education, he became the fifth head of a devish ladge of Sabaniyye branch in 1604, His people carried out (performed) the act of showing the true path and illumination during three years.At the age of 27, he died in Kastamonu where he spent his all life. İn addition to his sheikhdom, one of the important Works of Ömer Fuâdi is Muslih'un Nefs.  On the work named asMuslih'un Nefs which he also includes Farsi and Arabian terms besides being written up in Ottamon Turkish.As the main there, he focused on the improvement of the self and presented effective solutions to us on this subject. The practise that aims this work to be known by bringing to light. This one which has important comments on the improvement becomes affiliated with of the self. 
	On the first section, it is informed about the life and works of the writer. On the second section, with the title "Muslihu'n Nefs's Content" the work is simplified the main of the text by being considered. The properties of the editions analized and taken as a basis are also recorded in this section. On the third section, "Muslih'un Nefs's Text" which the work is transformed from Ottomon Turkish to the modern day letters is taken part in. On this phase, all differences that exİstanbul on other edition are shown by strting the numbers with fine prints.  On the result section, it is talked about the contant of the work and writer by giving more detailed information. 
	The work mentions about the incline of doing wrag which exist on human creation. It is written fort he advantage of the people on the head of the sufism education. Fuâdi divides the sections by giving specral names and examines these tendencies by categorizing in six parts.  Every six part has seven adjectives.  On the first two sections, the person will educate by identifying the bad adjectives of his self. On other four sections, he will adorn with the adjectives God will also like. After this education, it is aimed that the person will growto maturity. The main aim in educating of the self is to be wiped out the effect of the bad adjectives by transforming to good adjectives.  Each section is analized in different titles, given their descriptions, made the subject grasped well by using examples supported by the words of hadith, verse and the religion seniors.  Because of being written fort the adventage of the first people going into sufism. The writer doesn't examine the fifth and sixth sections of the higher-up spiritual levels and adjectives so detailes asin other sections.  He passed only by saying the names of adjectives.  This work is ended by prayes the same asin classic work.

Keywords: Ömer Fuâdi, sufic, Muslih'un Nefs, sufism education, good adjectives, bad adjectives.