Türkiye'de vergi harcamalarının analizi
Analyzing the tax expenditures in Turkey
Yazar: CAN GALİP SABUNCU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA UMUR TOSUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Vergi harcamaları = Tax expenditures ; Vergi indirimi = Tax relief ; Vergi istisnası = Tax exclusion ; Vergi muafiyeti = Tax exemption ; Vergiler = Taxes

Özet:
Devletler, görevlerini ifa ederken, en önemli ve sağlıklı finansman kaynağı olarak vergiyi görmektedirler. Devlet, böylesine önemli bir kaynaktan ekonomik, sosyal, kültürel vb. sebeplerle vazgeçerek piyasalara müdahale etmek isteyebilir. Bu aşamada karşımıza devletin gelir kaybına sebebiyet veren, vergi indirim, muafiyet ve istisnalarından oluşan ve aslında kamu harcamaları gibi bir etkiye sahip olmakla birlikte uygulanış biçiminde farklılıklar bulunan vergi harcamaları çıkmaktadır. Bütçesini disiplin altına almaya çalışan ülkeler vergi harcamaları boyutunu olabildiğince net şekilde bilmek durumundadırlar. Bu nedenle, gelişmiş ülkelerde oldukça sıkı bir disiplin altında takip edilmeye çalışılan vergi harcamaları konusu ülkemiz açısından da büyük önem taşımaktadır. Çeşitli kanun hükümleriyle tanınmış bulunan vergi istisna, muafiyet ve indirimleri, vergi harcamalarının yoğun bir alan işgal etmesine, dolayısıyla bütçe içerisinde rakamsal olarak önemli büyüklüklere ulaşmasına sebep olmaktadır. OECD ülkelerinde uzun süredir uygulanmakta iken Türkiye'de 3-4 yıllık bir geçmişe sahip olan vergi harcamaları şu an itibarıyla vergi gelirlerinin yaklaşık % 7'sine tekabül etmektedir.Bu tezin amacı, vergi harcamaları uygulamasını analiz etmek, Türkiye'de konu ile ilgili yapılan kısıtlı çalışmalara katkıda bulunmaktır. Elde edilen bulgular çerçevesinde, Ülkemizde, vergi harcamaları ile ilgili çalışmaların sınırlı sayıda kaldığı, hâlen bir vergi istisna, muafiyet veya indiriminin vergi harcaması sayılıp sayılmayacağı konusunda net bir belirleme bulunmadığı ve teorik olarak vergi harcaması olarak nitelendirilmesi gerektiği hâlde standart vergi uygulaması olarak görülmesi sebebiyle vergi harcamaları listesinde yer almayan pek çok düzenleme olduğu, ayrıca bütçe kanunlarında vergi harcaması tahmini tutarlarının toplam olarak yer almasına karşılık her harcama bazında belirlenen tutarların kamuoyu ile paylaşılmadığı ifade edilebilir.

Abstract:
States, while performing their duties, perceive taxes as most important and healthy financing fund. A state, may wish to intervene in the markets by discarding such an important source because of some economic, social and cultural reasons. At this stage, tax deductions, exemptions and exceptions causing loss of income for a state, which have just like the same impact but in a different implementation with the public expenditures. The states, trying to keep their budget under discipline, must know the tax expenditures amount. Therefore, the tax expenditures which are being tried to keep under strict discipline are very important for our country also. The tax deductions, exemptions and exceptions which are present in several law provisions, cause tax expenditures to occupy a huge area, which results in having great amount in the budget. Tax expenditures, which have a long period history in OECD countries, while Turkey has only 3-4 years background, are now 7% of tax revenues in Turkey.The aim of this study is to analyze the application of tax expenditures and contribute to the limited studies about the subject in Turkey. According to the results of the study, we can point out that; there are limited number of studies about tax expenditures in our country, there is no clear determination about accepting a tax exclusion, exemption or relief as a tax expenditure or not. There are lots of arrangements, which are seen as tax expenditures theoretically but are not in the list of tax expenditures because of being considered as benchmark. However, State shares with the public only the total amount of tax expenditures but not the amount for each expenditure.