Antisosyal kişilik bozukluğu olgularında heyecan arama davranışının klinik özelliklerle ilişkisi
Relationship between sensation seeking behavior and clinical features in antisocial personality disorder
Yazar: YUSUF SEYMEN
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN UZUN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antisosyal kişilik bozuklukları = Antisocial personality disorders ; Davranış = Behavior ; Heyecan arayışı = Sensation seeking ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Yenilik arayışı = Novelty seeking

Özet:
Amaç: Heyecan arama davranışı çeşitli, yeni, karmaşık ve yoğun heyecan ve deneyimler arayışı ile bu deneyimler uğruna fiziksel, sosyal, yasal ve finansal riskleri almaya isteklilik olarak tanımlanmıştır. Son yıllardaki çalışmalarda heyecan arama davranışının psikopati, davranım bozukluğu, psikoaktif madde kullanımı, dürtüsellik ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu klinik özelliklerin antisosyal kişilik bozukluğunda da görüldüğü bilinmektedir. Çalışmamızda antisosyal kişilik bozukluğu olgularında heyecan arama davranışının psikopatolojinin boyutlarıyla ve klinik özelliklerle ilişkisinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne müracaat eden ve DSM-5'e göre antisosyal kişilik bozukluğu (AKB) tanısı alan 60 birey ile psikiyatrik öyküsü olmayan 60 sağlıklı kontrol dahil edildi. Heyecan arama davranışı düzeyi Zuckerman Heyecan Arama Ölçeği (ZHAÖ) ile değerlendirildi. Mizaç ve Karakter Envanterinin yenilik arayışı ölçeği (MKE YAÖ), Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu (BAPİ-K) ve Kriminal Düşünce Ölçeği (KDÖ) klinik özellikleri belirlemek amacıyla kullanıldı. Elde edilen veriler, veri setine kaydedilerek uygun istatistiki analizler uygulandı. Bulgular: Olgu grubunun ZHAÖ disinhibisyon, deneyim arama, sıkıntıya hassasiyet ve toplam puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Olgu grubunda ZHAÖ toplam puanı ile intihar girişimi sayısı, MKE YAÖ toplam puanı, BAPİ toplam puanı, KDÖ'nün hak görme, kriminal rasyonalizasyon ve güç yönelimi alt ölçek puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı. Sonuç: Antisosyal kişilik bozukluğu olgularında heyecan arama davranışı düzeyi ile intihar girişimi sayısı, yenilik arayışı, bağımlılık şiddeti ve suç düşüncesi arasında pozitif bir ilişki tespit edildi.

Abstract:
Objective: Sensation seeking behaviour is defined as the seeking for various, new, complex and intense excitement and experiences, and the willingness to take physical, social, legal and financial risks for these experiences. Recent studies have shown that sensation seeking behavior is associated with psychopathy, conduct disorder, psychoactive substance use, and impulsivity. It is known that these clinical features are also seen in antisocial personality disorder. In our study, it was aimed to explain the relationship of sensation seeking behavior with the dimensions of psychopathology and clinical features in antisocial personality disorder cases. Materials and Methods: The study included 60 individuals who applied to Psychiatry Clinic of Gulhane Training and Research Hospital were diagnosed with antisocial personality disorder according to DSM-5 and 60 healthy controls without a psychiatric history. The level of sensation seeking behavior was assessed with the Zuckerman Sensation Seeking Scale. Temperament and Character Inventory novelty seeking scale, Addiction Profile Index Clinical Form and the Criminal Thinking Scales were used to determine clinical characteristics. Results: Disinhibition, experience seeking, boredom suspectibility and total scores of Zuckermann Sensation Seeking Scale of the case group were found to be significantly higher than the control group. In this case group, a positive correlation was found between the total score of Zuckerman Sensation Seeking Scale and the number of suicide attempts, total score of Temperament Character Inventory novelty seeking scale, total score of Addiction Profile Index, entitlement, criminal rationalization and power orientation score of Criminal Thinking Scales. Conclusion: A positive relationship was found between the level of sensation seeking behavior and the number of suicide attempts, novelty seeking, addiction severity, delinquency in patients with antisocial personality disorder.