Pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitlerinin farklı azot dozu uygulamalarında yağ verimi ve yağ asitleri profilinin belirlenmesi
Oil yield and fatty acids profiles of cotton varieties (Gossypium hirsutum L.) as affected by different nitrogen applications
Yazar: MENDUHA SAPMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL GÖRMÜŞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2021 yılında Çukurova Üniversitesi Pamuk Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme alanında farklı pamuk çeşitlerinde değişik azot dozu uygulamalarının yağ verimi ve yağ asitleri profili üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 yinelemeli kurulmuş, azot dozları ana parsellere, çeşitler alt parsellere yerleştirilmiştir.  
Çalışmada farklı azot dozu uygulamalarında pamuk çeşitlerinde yağ oranı, yağ verimi ve yağ asitleri bileşimi (miristik asit, palmitik asit, palmitoleik asit, stearik asit, oleik asit, linoleik asit, toplam doymuş yağ asit, toplam tekli doymamış yağ asit, toplam çoklu doymamış yağ asit, alfa-linolenik asit,  alfa-linolenik asit, araşidik asit, behenik asit, lignoserik asit, toplam doymuş yağ asit) özellikleri incelenmiştir. Çeşit etkisi incelenen tüm özelliklerde yalnızca miristik asit üzerinde önemli olmuş, azot dozu uygulamaları ve azot dozu x çeşit interaksiyon etkileri ise çalışılan tüm özelliklerde önemli bulunmamıştır. 
İstatistiksel olarak etkisi önemli bulunmamakla birlikte, en yüksek azot dozunda pamuk yağ oranı, yağ verimi, oleik asit oranı, toplam tekli doymamış yağ asit miktarı ve toplam çoklu doymamış yağ asit miktarı artış göstermiş; azot dozlarının artışıyla  palmitik asit, palmitoleik asit, stearik asit, araşidik asit, toplam doymuş yağ asit miktarında artış görülmüştür.  

Anahtar Kelimeler: Pamuk, azot dozu, yağ verimi, yağ kalitesi, yağ asitleri bileşimi

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of different nitrogen rates on oil yield and fatty acids composition of different cotton varieties in 2021 at research farm of the Çukurova University, Cotton Research and Application Center. Trial was arranged in a split-plot system in a randomized complete block with three replicates and nitrogen treatments were maintained as main plots, while the varieties were in the sub-plots. 
In cotton varieties ttreated with different nitrogen rates oil yield, oil content and fatty acid composition (myristic acid, palmitic acid, palmitoleic acid, stearic acid, oleic acid, linoleic acid, total saturated fatty acid, total monosaturated fatty acid, total polyunsaturated fatty acid, alfa-linolenik acid,  arachidic acid behenic acid, lignoseric acid) were investigated. There were no found significant varieties effect on teh studied caharacteristics except myristic acid. Effects of nitrogen application rates and interaction by variety x nitrogen application rates were not significant effect on any characteristics.
Although there were no statistically sigificannt differences were found due to the effects of nitogen application rates, increases were detected by the higher N rates in oil content, oil yield, oleic acid content, total mono-unsturated fatty acid content and total poly-unsaturated fatty acids content whereas palmitic acid, palmitoleic acid content, stearic acid content, arachidic acid content and total saturated fatty acidscontent increased by increasing N rates. 

Keywords: Cotton, nitrogen rate, oil yield, oil quality, fatty acids composition