Bursa ilinde tüketime sunulan hazır kıymaların kimyasal niteliklerinin kodekse uygunluk yönünden incelenmesi
A study on the chemical properties of ground meat ready for consumption in Bursa from the aspect of their compliance with the Turkish food codex
Yazar: NESRİN GÜVEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAYAR
Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Bursa ilinde tüketime sunulan hazır kıymaların kimyasal nitelikleri
yönünden Türk Gıda Kodeksi ile Avrupa Birliği normlarına uygunluğunun saptanması
böylece; tüketime sunulan hazır kıymaların niteliklerinin belirlenmesi,
tüketicilerin aldatılmasının önlenmesi amaçlanmaktadır.
 Çalışma materyalini, Bursa ili merkezinde faaliyet gösteren kasap, market sakatatçı ve
alışveriş merkezlerinden Ocak 2004 – Mart 2005 tarihleri arasında alınan farklı şekillerde
sınıflandırılmış ve fiyatlandırılmış 50 adet hazır kıyma örneği oluşturdu. Örnekler soğuk
zincir ile en kısa sürede Uludağ Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Gıda
Analiz Laboratuvarına getirildi. Örnekler protein, bağ doku, toplam proteindeki bağ doku,
hidroksiprolin oranı, rutubet, yağ ve kül miktarı yönünden incelendi.
 Kıymanın kimyasal analizlerinde % hidroksiprolin miktarı 0,015 - 1,269 arasında,
ortalama 0,392; % protein miktarı 7- 29 arasında, ortalama 17,98; bağdoku % (m/m)
miktarı 0,1065 - 9,0099 arasında, ortalama 2,7875; toplam proteindeki bağ doku oranı %
(m/m) miktarı 0,46 -55,07 arasında, ortalama 16,48; % yağ miktarı 0,99 -31 arasında,
ortalama 13,06; % rutubet miktarı 55 - 82 arasında, ortalama 67,72; % kül miktarı 0,09 -
1,28 arasında, ortalama 0,68 düzeylerinde saptanmıştır.
 Sonuç olarak, Bursa'da satışa sunulan hazır kıymaların kimyasal niteliklerinin
kodekste belirlenen değerlere uymadığı, kıymaların tüketici hakları açısından haksız
kazanç kapısı olduğu anlaşılmıştır. Elde edilen bulgular, uygulamaya konulan yasal
düzenlemelerin tüketici haklarının korunması ve haksız rekabetin önlenmesi açısından
önemini ortaya çıkarmıştır. Bu bakımdan et ve et ürünleri üretiminde etkin bir denetimin
yararlı olacağı önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Kıyma, hidroksiprolin, kimyasal kalite

Abstract:
In this study, we have aimed to determine the appropriateness of chemical properties
of ground meat on the market in Bursa from the point of Food Codex and European
Community Norms, and thus to define the quality of the ready ground meat and to avoid
consumers being cheated.
 The materials in this study, all of which were classified and priced at different rates,
were collected from 50 different butchers, markets, offal sellers and shopping centers in
Bursa between the dates January 2004- March 2005.
 The samples were brought to Uludağ University Vocational School of Technical
Science in the shortest time in a cold chain. Protein, hydroxyproline, humidity, fat and
ash rates were examined the same day.
 In the chemical analysis of ground meat, hydroxyproline rates were found 0.015 % the
lowest,1.269 % the highest and 0.392 % the average; raw protein rates were found 7 % the
lowest, 29 % the highest and 17,98 % the average; collagenous meterial rates were found
0.1065 %(m/m) the lowest,9.0099(m/m) % the highest and 2.7875 % (m/m) the avarage;
collagenous connective tissue per crude protein were found 0.46 % the lowest, 55.07
%(m/m) the highest and 16.48 %(m/m) the avarage; humidity rates has been found 55 %,
the lowest 82 % the highest and 67.72 % the average; fat rates has been determined 0.99
%, the lowest 31 % the highest and 13.06 % the average and finally ash rates were found
0.09 %, the lowest 1.28 % the highest and 0.68 % the average.
 As a result, it is concluded that the chemical properties of the ground meat sold in
Bursa are not in complience with the codex values and ground meat is an unjust income
for the consumer rights. The data show that it is important that legal regulations should be
put into practice for the point of consumer rights. For this reason, it is adviced that a more
effective control in production of meat and meat products should be applied.
 Key words: Ground meat, hydroxyproline, chemical quality