Stabil anjina pektorisli hastalarda koroner arter hastalık yoğunluğu ve elektrokardiyografik R dalga pik zamanı ile QRS-T dalgaları açıları arasındaki ilişki
The correlation between the severity of coronary artery disease and electrocardiographic R-wave peak time and angles of QRS T  waves in patients with stable angina pectoris
Yazar: ELİF ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. SELAMİ DEMİRELLİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Anjina pektoris = Angina pectoris ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Gensini skoru = Gensini score ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; QRS kompleksi = QRS complex

Özet:
Amaç: Stabil anjina pektoris hastalarında miyokardiyal iskemiden şüphelendiğimizde ilk istenecek tetkik standart 12 derivasyonlu istirahat elektrokardiyografisidir. Miyokardiyal iskemi esas olarak ST depresyonlarını da içeren repolarizasyon anormalliklerine dayanmaktadır. Elektrokardiyografi bu hastaların  tanı ve tedavilerinde yol gösterdiği gibi prognozlarını belirlemede de fayda sağlar. Son yıllarda elektrokardiyografiden kolaylıkla hesaplanabilen, koroner arter hastalarında advers kardiyak olay ve prognozu belirlemede de faydalı olduğu gösterilen R dalga pik zamanı (RWPT) ve frontal QRS-T açısı gibi belirteçler kullanılmaktadır. Koroner anjiografi de bu hastalarda tanı, tedavi ve prognozu belirlemede fayda sağlar. Koroner anjiografide koroner arter hastalık yoğunluğunu belirleyen bazı skorlama sistemleri geliştirilmiştir. Bu skorlama sistemlerinden biri de Gensini skorlama sistemidir. Çalışmamızda stabil anjina pektoris hastalarında elektrokardiyografide belirlediğimiz R dalga pik zamanı ve frontal QRS-T açısı ile; koroner arter hastalık yoğunluğunu gösteren anjiografik Gensini skoru arasındaki ilişkiyi araştırdık.
Materyal ve Metot: Çalışmamıza 2019 Temmuz-2020 Şubat tarihleri arasında stabil anjina pektoris tanısı alan ve çalışmaya alınma kriterlerine uyan 292 hasta dahil edildi. Elektrokardiyografisinde sol dal bloğu, sol ventrikül hipertrofisi, atrial fibrilasyon, ikinci ve üçüncü derece atrioventriküler blok, ST elevasyonu olan, akut koroner sendrom kliniği olan, koroner arter bypass greft (CABG) öyküsü olan, pace maker implantasyonu yapılan, protez kapağı ya da orta-ileri kapak hastalığı olan, ejeksiyon fraksiyonu 45 ve altında olan hastalar dışlandı. Hastaların elektrokardiyografilerinden R dalga pik zamanı ve frontal QRS-T açıları hesaplandı. Koroner anjiografi sonuçlarından Gensini skorları hesaplandı. İstatistiksel anlamlılık değeri <0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Sonuçlar incelendiğinde hastaların R dalga pik zamanı ve frontal QRS-T açısı ile Gensini skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki tespit edildi (p<0.05). 
Sonuç: Stabil anjina pektoris hastalarında R dalga pik zamanı ve ventriküler repolarizasyon heterojenitesini gösteren frontal QRS-T açısı belirteçlerinin, koroner arter hastalık yoğunluğu ile ilişkili olduğunu tespit ettik. Stabil anjina pektoris hastalarında bu elektrokardiyografik parametrelerin aterosklerotik plak yükü ile ilişkili olabileceğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Elektrokardiyografi, frontal QRS-T açısı, Gensini skoru, R dalga pik zamanı, stabil anjina pektoris

Abstract:
Aim: The first examination to be requested when suspected from myocardial ischemia in the patients with stable angina pectoris is standard 12-derivation resting electrocardiography. Myocardial ischemia essentially depends on repolarization abnormalities including ST depressions. Electrocardiography not only guides in diagnosis and treatment of these patients but also provides benefit for determining their prognosis.  In recent years, indicators such as R wave peak time (RWPT) and frontal QRS-T angle, which are shown to be beneficial in determining adverse cardiac events and prognosis in coronary artery patients and can be easily calculated from electrocardiography, have been used. Coronary angiography provides advantage in determining diagnosis, treatment, and prognosis in these patients. Some scoring systems specifying the severity of coronary artery disease in coronary angiography have been developed. One of these scoring systems is Gensini scoring system. In the present study, the correlation of R-wave peak time and frontal QRS-T angle determined in electrocardiography with the angiographic Gensini score showing the severity of coronary artery disease in the patients with stable angina pectoris was investigated.
Material and Method: In the study, 292 patients, who were diagnosed with stable angina pectoris between July 2019 and February 2020 and met the inclusion criteria, were included. The patients who had left bundle branch block, left ventricular hypertrophy, atrial fibrillation, second and third grade atrioventricular block, and ST elevation in electrocardiography, had acute coronary syndrome clinics, history of coronary artery bypass grafting (CABG), underwent pacemaker implantation, had prosthesis valve or mid-advanced valve disease, and had an ejection fraction of 45 or less, were excluded. R-wave peak time and frontal QRS-T angles of the patients were calculated from their electrocardiographs. Gensini scores were calculated from the results of coronary angiography. The value of statistical significance was accepted as <0.05.
Results: When the results were examined, a statistically significant positive correlation was observed between the R-wave peak time and frontal QRS-T angle of the patients and their Gensini scores (p<0.05).
Conclusion: It was found that R-wave peak time and frontal QRS-T angle indicators showing the ventricular repolarization heterogeneity was correlated with the severity of coronary artery disease in the patients with stable angina pectoris. It is suggested that these electrocardiographic parameters may be associated with the atherosclerotic plaque load in the patients with stable angina pectoris.
Key words: Electrocardiography, frontal QRS-T angle, Gensini score, R-wave peak time, stable angina pectoris