Çocuk koruma sisteminde aileyle çalışmanın esasları: İstanbul örneğinde çocuklar ve ailelerinin gereksinimler, güçlülük ve risk faktörleri açısından değerlendirilmesi
Principles of working with family in child welfare system: Evaluation of children and families in terms of requirements, strength and risk factors
Yazar: İSMET GALİP YOLCUOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEVDA ULUĞTEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Korunmaya muhtaç çocuklar = Children who are in need protection ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocuklar = Children ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
Bu araştırmada temel problem, çocukların çocuk koruma sistemine girmesine yol açan koşulları ortaya koymaktır. Çalışma ile çocukları çocuk koruma sistemine giren ailelerle onlarla aynı sosyal çevrede yaşamalarına karşın çocukları için sisteme müracaatçı olmayan ailelerin, bir dizi değişken açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, esasında betimsel bir çalışma olup karşılaştırmalı ilişkisel tarama modeli biçiminde tasarlanmıştır.Araştırmanın çalışma grubunu; 1 Eylül 2006 ve 31 Ağustos 2007 tarihleri arasında aile parçalanması ya da yoksulluk vb. nedenlerle, İstanbul İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü'ne bağlı yuva ve yurtlarda çocukları korunma altına alınmış aileler; karşılaştırma grubunu ise, çocukları sisteme giren ailelerle aynı sosyal çevrede ikamet etmekte olan sosyokültürel özellikleri birinci gruba paralel olduğu düşünülen aileler oluşturmuştur. Uygulama süreci sonunda çalışma grubundan 80 ve karşılaştırma grubundan 80 anne olmak üzere 160 aileye ulaşılmıştır. Görüşülen annelere, ?Aile Değerlendirme Ölçeği? ve ?Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği? ve araştırmacı tarafından geliştirilen ?Yapılandırılmış Görüşme Formu? uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen temel bulgular şu şekilde özetlenebilir:Karşılaştırma grubu ailelerin çalışma grubuna göre göç esnasında ve göç sonrasında tanıdıklarından daha yüksek düzeyde destek aldıkları saptanmıştır. Karşılaştırma grubundaki anneler ve babalar, çalışma grubundakilere göre daha eğitimlidir. Çalışma grubundaki hem anneler hem de babalar iş bulma açısından sıkıntı yaşamışlardır. Karşılaştırma grubu ailelerden neredeyse tamamı Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur'a kayıtlı iken çalışma grubu ailelerin yarısından çoğu herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı değildir.Karşılaştırma grubu ailelerin beslenme, barınma, ısınma, giyim, ulaşım, su, elektrik aydınlatma, eğitim, haberleşme, eğlenme gereksinimlerini karşılayabildikleri ancak çalışma grubu ailelerin bu gereksinimlerini ortalama bir seviyede bile karşılayamadıkları belirlenmiştir.Sosyal destek açısından karşılaştırma grubuna dahil annelerin aileden sosyal destek algılamaları çalışma grubuna göre daha yüksektir.Çalışma grubu annelerin evlenme ve ilk çocuğunu doğurma yaş ortalaması karşılaştırma grubu annelere göre daha küçüktür. Karşılaştırma grubundaki annelerden resmi nikâhı olanların oranı çalışma grubundaki annelere göre daha yüksektir.Karşılaştırma grubundaki ailelerin genel işlevleri bakımından çalışma grubu ailelere göre işlevselliği daha yüksek olarak bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: Genelci sosyal çalışma uygulaması, çocuk koruma sistemi, çocuklar ve ailelerinin gereksinmeleri, çocuklar ve ailelere ilişkin risk faktörleri, ailenin güçlü yönleri.

Abstract:
The basic matter of this study is to determine the conditions that cause getting into the child protection system of the children. This study is aimed to compare the families with children who have entered into the child welfare system with those families who have not been applied to the child protection system. Both group of families were living in the same district. The research is a descriptive study basically and it is designed in the form of a comparative relational model.Study group of the research is consisted of the families whose children have been taken under protection at children?s homes subject to Istanbul Province Directorate of Social Services due to the reasons such as family break out or poverty, etc. between September 1st, 2006 and August 31st, 2007. And the comparison group of the family is consisted of the families who reside in the same social environment with the families whose children have entered to the system and whose socio-cultural characteristics are thought to be parallel with the first group. Finally, as being 80 mothers from the study group and 80 mothers from the comparison group, 160 families could be reached at the end of this whole process. It is not included other mothers by the reasons such as moving from the address, not accepting to interview, mother escaping from the home. ?Family Assessment Device? and ?Multi-Dimensional Scale of Perceived Social Support?, and ?Structured Interview Form? which is developed by the researcher are applied to the interviewed mothers.The main findings obtained at the research can be summarized as follows:It is ascertained that the comparison group families have received support from their acquaintances during the migration and after the migration at a higher level compared to the study group. Mothers and fathers in the comparison group families are more educated according to the parents in the study group. Both mothers and fathers in the study group have had difficulties in terms of finding jobs. While almost all of the families from the comparison group are registered to Emekli Sandığı, SSK and Bağ-Kur, more than half of the families of the study group are not registered to any social security organization.It is determined that the comparison group families can meet their requirements of nutrition, accommodation, warming, clothing, transportation, water, electricity, illumination, education, communication, entertainment but the study group families can not meet these requirements even at an average level.In terms of social support, the perception of support which the mothers included in the comparison group provide social support is higher than the study group.The ratio of the mothers who have civil marriage in the comparison group is higher than the mothers in the study group.The functionality of the families in the comparison group in terms of general functions is found higher than the study group families.Key Words: Generalist social work practice, child protection system, needs of children and families, risk factors, families? strenghts.