Kâzerûnî'nin Bey' bi'l-vefâ risalesi: Tahkik ve tahlili
Kâzarûnî's risâla of Bay' bi-al-wafâ: Critical edition and analysis
Yazar: RUKİYE YİĞİT
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ ÖZEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Bey bi'l-vefa = Bai bi'l-wafa ; Hanefiler = Hanifies ; Kazeruni = Kazeruni ; Risale = Pamphlet ; Yazma eserler = Manuscripts ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Çalışmamızda tahkik ve tahlilini yaptığımız İşâretü ba'zı ehli'l-vefâ bi-cem'i ahkâmi bey'i'l-vefâ adlı eser, Mekke'de yaşamış Kâzerûnî diye tanınan Afîfüddîn Abdullah b. Hasan tarafından kaleme alınmıştır. Eser, İslam Hukuk külliyatında risale türünde telif edilmiştir. Bu konuda yazılmış bilinen en kapsamlı eser olması açısından önem arz etmektedir. Çalışmamız, giriş ve sonuç hariç dört bölümden oluşmaktadır. Önsöz ve girişte araştırmanın konusu, amacı, kapsamı, metodu ve kaynaklarına değinilmiştir. Birinci bölümde müellifin hayatı, yaşadığı çevre, ilmî kişiliği, döneminin siyasi ve ilmî koşulları gibi konulara yer verilmiştir. İkinci bölümde müellifin metodu üzerinde durulmuş, eserde atıfta bulunulan kaynaklar tespit edilerek müellifleriyle birlikte tanıtılmış, böylece eser kaynakları açısından tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde Kâzerûnî'nin risalesi başta olmak üzere konuyla ilgili diğer Hanefî fıkıh kaynaklarına başvurularak bey' bi'l-vefânın tanımı, uygulamaları, ortaya çıkışı, hükmü, müellifin yaşadığı dönemde Mekke ulemasının konuya bakışı ve diğer mezhep kaynaklarında bey' bi'l-vefânın nasıl yer aldığı konularına değinilmiştir. Böylece literatüre katkısının daha net anlaşılması, bu konuda yazılmış en kapsamlı eser olduğu iddiasının doğrulanması ve ortaya çıkışından müellifin yaşadığı döneme kadar bey' bi'l-vefâ ile ilgili hangi meselelerin vurgulandığı görülmüş olacaktır. Dördüncü bölümde ise eserin tamamı tahkik edilerek nüsha farklılıklarına dipnotta yer verilmiştir.

Abstract:
The work, which the researcher has examined its analysis and critical edition in this study, titled "Ishārāt ba'ḍ ahl al- wafā' bi-jamʿ aḥkām bay' il-wafā", was written by Afīfuddīn Abd Allāh ibn Ḥasan who lived in Mecca and was known as Kāzarūnī. This work was written as a risāla within Islamic Law corpus. It is significant in terms of being the most comprehensive work on this subject. This study consists of four chapters, excluding the introduction and conclusion. In the preface and introduction, the subject, purpose, scope, method, and sources of the research are mentioned. The first chapter introduces the author of the treatise, the environment he lived in, his scholarly identity, and the historical circumstances. In the second chapter, the author's method and the sources he referred to in his work are addressed, furthermore, the authors of these sources are determined, hence, the work is analyzed through its references. The third chapter defines bay' bi-al-wafā (a contract for sale subject to a right of redemption), its practices, emergence, and the approach of the Meccan scholars of the author's era by referring to Hanafī fiqh literature, particularly, in the treatise of Kāzarūnī and the explanation of how bay' bi-al-wafā took place in the sources of other schools of Islamic Law. Thus, the contribution of the work to literature will be more clearly understood and the claim will be confirmed regarding that it is the most comprehensive work in the literature on the subject while presenting the subjects related to bay' bi-al-wafā and most emphasized until the author's era. In the fourth chapter, a critical edition of the entire manuscript has been performed.