Eğinli Mehmed Rahmi Efendi'nin el-'Ucâletü'r-Rahmiyye fî Şerhi'r-Risâleti'l-Vaz'iyye adlı eseri(Metin ve inceleme)
The work of Mehmed Rahmi al-Akînî Called "el-'Ucâletü'r-Rahmiyye fî Şerhi'r-Risâleti'l-Vaz'iyye"(Text and study)
Yazar: MUHAMMED SALİH SÜRÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN FAZLIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Er-Risaletü'l-Vaz'iyye = Er-Risaletü'l-Vaz'iyye ; Mehmed Rahmi el-Eğini = Mehmed Rahmi el-Eğini ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Risale = Pamphlet ; Söz dizim = Syntax ; Ucaletü'r-Rahmiyye = Ucaletü'r-Rahmiyye ; Şerh = Commentary

Özet:
Vaz' ilmi, dış dünyadaki varlık veya nesnelerin insan zihnindeki suretleri olan manalar ile bu manaları simgeler yoluyla zihin dışına aktaran lafızlar arasındaki ilişkinin ne şekilde ve hangi yollarla kurulduğunu incelemektedir.
Hicrî sekizinci asırda 'Adudüddîn el-Îcî'nin er-Risâletü'l-vaz'iyye adlı risâlesiyle bağımsız bir literatür olarak incelenmeye başlanan bu alan sonraki müelliflerin metinleriyle gelişimini sürdürmüştür. Son dönemde bu alana dair birçok eser telif edilmiştir. Bu eserler arasında Eğinli İbrahim b. Halil Efendi'nin Metnun fi'l-vaz' adlı risalesi, önceden beri tartışılagelen vaz' meselelerinin tamamını teorik ve pratik düzlemde sistemli olarak ele alma ve vaz' bilgisini bilimin konusu haline getirme noktasında gösterdiği çabayla dikkat çekmektedir.  Makalenin konusu olan ve yine Eğin'den Mehmed Rahmi Efendi'nin kaleme aldığı el-'Ucâletü'r-Rahmiyye, sözü edilen eserin şerhidir.
Bu çalışmada özellikle muhtevanın geliştirilmesi ve meseleler hakkında yapılan tartışmaların tespit edilmesi açısından vaz' ilmine büyük katkıları olduğunu düşündüğümüz el-'Ucâle'nin vaz' literatürüyle birlikte değerlendirmesi yapıldı. İlk olarak risâlenin müellifi İbrahim Hakkı Efendi ve risâleye şerh yazan Mehmed Rahmi Efendi'nin hayatlarına dair bilgi verildi. Daha sonra vaz' ilminin tarihî süreçteki durumu, bu alana dair kaleme alınan eserler ve katkıda bulunan âlimler tepit edilmeye çalışıldı. Sonuç itibariyle, çalışmanın konusu olan şerhin meseleleri değerlendirildi ve Arapça metin düzenlenerek son bölümde verildi.

Abstract:
The study of wad researches the meanings which are in reality the reflection of the entities or subjects of the outside world and the way in which the relationship between the meanings and the utterances which come out of the mind by symbols are formed.
In the 8th century A.H. the improvement of this field starting with the investigation of 'Adudüddîn el-Îcî's er-Risâletü'l-vaz'iyye named pamphlet as independent literature has continued its progress with texts of later writers. In the last few decades many studies have been copyrighted in this field. Among these texts the pamphlet of Eğinli İbrahim b. Halil Efendi, Metnun fi'l-vaz', stands out with its effort of considering the debated wad situation in a practical and theoretical area systematically and making the information of wad a part of scientific study. This study also covers another text by a person of Egin, Mehmed Rahmi's el-'Ucâletü'r-Rahmiyye this being the commentary of the book in question.
In this study with the purpose of improving the content and detecting the arguments about these controversies, the evaluation of wad was made together with the el-'Ucâle which is thought to have great contributions to the study of wad. Firstly some information was given about the lives of the pamphlet author Ibrahim Hakkı and about the commentary writer Mehmed Rahmi. After that this study consists of the study of wad during history, the texts written in this field and the scholars who contributed to the ilm of wad. In conclusion, the book of commentary's matters in question was evaluated and given in the last part in Arabic.