Ahmed'in Mevlid'i (giriş-inceleme-tenkitli metin-dizin)
Mawlid of Ahmed (introduction-analysis-critical text-index)
Yazar: MUHAMMET RAŞİT ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. KÂZIM KÖKTEKİN
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Derviş Ahmed = Derviş Ahmed ; Dil özellikleri = Language features ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Mevlid = Mawlid ; Ses bilgisi = Phonetic ; Süleyman Çelebi = Süleyman Çelebi ; Vesiletü`n Necat = Vesiletü`n Necat ; İmla = Spelling

Özet:
Eski Anadolu Türkçesi dönemiyle birlikte edebiyatımıza giren mevlit türünün ilk örneklerinden biri olan Ahmed'in Mevlid'i üzerine yapılmış olan bu çalışma; Giriş, İnceleme, Tenkitli Metin ve Dizin olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.

Giriş bölümünde öncelikle mevlit türünün oluşumu ve Türk edebiyatındaki gelişim seyri hakkında bilgiler verilmiş ve mevlit yazan Türk şairleri zikredilmiştir. Sonrasında Ahmed'in Mevlid'i hakkında genel bir bilgilendirme yapılarak nüshalar tanıtılmış ve Mevlid'in ana hatlarından bahsedilmiştir. Ahmed'in Mevlid'i ile Süleymân Çelebi'nin Vesîletü'n-Necât'ının mukayesesinin ardından Dil İncelemesi'ne geçilmiş; eserin imla, ses bilgisi ve şekil bilgisi özellikleri ile söz varlığı dikkatlere sunulmuştur.

Tenkitli Metin bölümünde Ahmed'in Mevlid'inin Berlin Devlet Kütüphanesi, Makedonya Millî Kütüphanesi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, Süleymaniye Kütüphanesi (2 farklı nüsha) ve İnebey Yazma Eser Kütüphanesinde yer alan nüshaları karşılaştırılmış ve nüshalar latin alfabesine aktarılmıştır. Çeviri yazıda, Türk dili çalışmalarının genelinde tercih edilen çeviri yazı işaretleri kullanılmıştır.

Dizin bölümü, Gramatikal Dizin ve Özel Adlar Dizini olmak üzere iki ayrı alt bölüme ayrılmıştır. Gramatikal Dizin bölümünde, metindeki Arapça ve Farsça cümleler dışında kalan bütün kelimeler, kelime grupları ve bunlar üzerine gelen çekim ekleri alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Gramatikal Dizin hazırlanırken kelimelerin metindeki işlevsel kullanımları göz önünde bulundurulmuştur. Özel Adlar Dizini bölümünde ise metinde geçen özel adlar sıralanmıştır.

Çalışmanın sonunda Kaynaklar başlığı altında faydalanılan eserler verilmiştir.

Abstract:
This study which was conducted on Mawlid of Ahmed which is one of the first example of the mawlid genre entering our literature with Old Anatolian Turkish period, consists of four chapters named Introduction, Analysis, Critical Text and Index.

In Introduction chapter, information concerning the appearance of the mawlid genre and its development in Turkish literature and Turkish mawlid poets are stated. Subsequently, a brief explanation is given regarding Mawlid of Ahmed and manuscripts are introduced and the outline of Mawlid is discussed. Following the comparison made between Mawlid of Ahmed and Vesîletü'n-Necât of Suleyman Celebi, Linguistic Analysis is conducted and orthographic, phonetics and morphology of the work, as well as its vocabulary are provided for the attention of the audience.

In Critical Text chapter, manuscripts of Ahmed's Mawlid located in Berlin State Library, Macedonia National Library, Library of Istanbul University, Süleymaniye Library (2 different manuscripts) and the manuscript located at Inebey Manuscript Library are contrasted with each other and the said manuscripts are transferred to the Latin alphabet. Transcription symbols preferred by the studies conducted on the Turkish language, are also preferred for the translation works.

Index chapter is divided into two sections named Grammatical Index and Proper Noun Index. In Grammatical Index, all words, word groups, except for Arabic and Persian sentences, as well as their respective inflections are listed in alphabetical order. Their functional usages in the text are taken into consideration while preparing Grammatical Index. In Proper Noun Index chapter, proper nouns used in the text are listed.

Works cited are listed under Bibliography title at the end of the study.