Öğretmenlerin akademik iyimserlik ve öğretmenlik motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers' academic optimism and teaching motivation levels
Yazar: OKTAY KARA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SADIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin akademik iyimserlik ve öğretmenlik motivasyon düzeylerini farklı değişkenler açısından inceleyerek,  aralarında nasıl bir ilişki olduğunu belirlemektir. İlişkisel tarama modelinde olan araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Osmaniye il merkezindeki 38 ortaokulda görev yapan toplam 1304 öğretmen oluşturmakladır.  Tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen okullarda görev yapan öğretmenlerden toplam 400 öğretmen araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Ölçme aracı olarak "Öğretmenlik Motivasyon Ölçeği" ve "Akademik İyimserlik Ölçeği" kullanılmıştır. Toplam 348 öğretmenden elde edilen geçerli veriler betimsel istatistiklerin yanı sıra Kruskall Wallis H ve Mann Whitney U testleri ile analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda öğretmenlerin genel akademik iyimserlik düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin en olumlu algısı ölçeğin öz yeterlik boyutunda olmuş ve bunu sırasıyla yöneticilere güven, akademik vurgu ve öğrencilere güven boyutları izlemiştir. Elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleri arasında cinsiyet, eğitim durumu, derslerin yoğunlaştığı sınıf düzeyi ve haftalık ders yüklerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur. Sonuçlar evli, çocuk sahibi ve mesleki kıdemi 11 yıldan fazla olan öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Branşlara göre yapılan analizler sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerinin yöneticilere güven düzeyinin diğer öğretmenlerden daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Okulun bulunduğu çevrenin sosyoekonomik ve okuldaki akademik başarının düzeyine yönelik algıya göre öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmüştür.
Öğretmenlerin motivasyonlarının en fazla okul içi faktörlerden etkilendiği ve bunu sırasıyla saygınlık, fiziki imkânlar ve okul dışı faktörlerin izlediği görülmüştür.  Öğretmenlerin motivasyon düzeyleri cinsiyet, eğitim durumu ve haftalık ders saati yüklerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiştir. Medeni duruma göre evli,  çocuk sahibi olan öğretmenlerin öğretmenlik motivasyonu daha yüksek düzeyde belirlenmiştir. Branşlara göre sosyal bilgiler öğretmenlerinin; mesleki kıdemine göre 16 yıl ve daha uzun süredir görev yapan öğretmenlerin motivasyon düzeyleri daha yüksek ölçülmüştür. Okulun bulunduğu çevrenin sosyoekonomik düzeyine ve okuldaki akademik başarıya yönelik algı olumlu yönde arttıkça öğretmenlik motivasyon düzeyleri de yükselmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dersleri çoğunlukla altıncı sınıflarda yoğunlaşan öğretmenlerin motivasyonları okul dışı faktörlerden daha çok etkilenmektedir. 
Araştırma sonucunda öğretmenlerin akademik iyimserlik ve öğretmenlik motivasyon düzeyleri toplam puanları arasında pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Alt boyutlar arasındaki en yüksek ilişki akademik iyimserliğin yöneticilere güven boyutu ile öğretmenlik motivasyonunun okul içi faktörler;  velilere güven boyutu ile fiziki imkânlar ve okul dışı faktörler arasında gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Öğretmen, ortaokul, motivasyon, akademik iyimserlik, öğretmenlik motivasyonu

Abstract:
The purpose of this study is to examine the levels of academic optimism and teaching motivation among teachers, considering various variables, and to determine the relationship between these variables. The research, which is in the relational survey model, consists of a population of 1304 teachers working in 38 middle schools in the central district of Osmaniye during the 2021-2022 academic year. A total of 400 teachers from randomly selected schools participated voluntarily in the research. The measurement tools used were the "Teaching Motivation Scale" and the "Academic Optimism Scale." Valid data obtained from 348 teachers were analyzed using descriptive statistics as well as Kruskall Wallis H and Mann Whitney U tests.
The results of the research indicate that teachers generally have high levels of academic optimism. The most positive perception of teachers was in the self-efficacy dimension of the scale, followed by trust in administrators, academic emphasis, and trust in students, respectively. According to the results, there is no statistically significant difference in teachers' levels of academic optimism based on gender, educational status, class level where courses are concentrated, and weekly teaching loads. The results also show that teachers who are married, have children, and have more than 11 years of professional experience have higher levels of academic optimism. Analysis by subject revealed that social studies teachers have a higher level of trust in administrators than teachers in other subjects. Statistically significant differences were observed in teachers' levels of academic optimism based on their perception of the socio-economic level of the school's environment and the level of academic success in the school.
It was found that teachers' motivation is most influenced by factors within the school, with respect being the most influential, followed by physical facilities and external factors. Teachers' motivation levels did not show a statistically significant difference based on gender, educational status, and weekly teaching hours. Teachers who are married and have children were found to have a higher level of teaching motivation based on marital status. Social studies teachers and those with 16 years or more of professional experience showed higher motivation levels. As the perception of the socio-economic level of the school's environment and academic success in the school increased, teachers' motivation levels also increased. According to the research results, teachers whose classes are mostly concentrated in the sixth grade are more influenced by external factors in their motivation.
The research results revealed a positive, moderate relationship between teachers' levels of academic optimism and teaching motivation. The highest relationship among sub-dimensions was observed between the academic optimism dimension of trust in administrators and teaching motivation regarding school factors, trust in parents and physical facilities, as well as external factors.

Keywords: Teacher, middle school, motivation, academic optimism, teaching motivation