Hiperbarik oksijen tedavisinin spor yaralanmalarına bağlı kemik iliği ödemine etkisi
The effect of hyperbaric oxygen therapy on bone marrow oedema due to sports injuries
Yazar: MEHMET ALİ KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL AKTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine
Dizin: Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği hastalıkları = Bone marrow diseases ; Spor = Sports ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ödem = Edema

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, spor yaralanmasına bağlı oluşan kemik iliği ödemi (KİÖ) bulgularına Hiperbarik oksijenin (HBO) etkilerini araştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Prospektif, randomize ve kontrollü olarak tasarlanan çalışmaya, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalı'na spor yaralanmasına bağlı kemik iliği ödemi bulgularıyla başvuran hastalar dahil edilmiştir. Hastalar kontrol grubu ve HBO grubu olarak iki gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu hastalarına istirahat ve egzersiz (önerilmişse), HBO grubu hastalarına ise, ek olarak HBO tedavisi uygulanmıştır. HBO, 2,4 ATA'lık basınçta, her seansı 120 dakika, günde bir seans ve haftada beş gün olmak üzere toplam 20 seans uygulanmıştır. HBO grubuna başvuruda ve 20 seans (yani 4 hafta) sonra, kontrol grubuna ise başvuruda ve 4 hafta sonra MR görüntüleme yapılmıştır. Ayrıca HBO grubundaki hastalara HBO tedavisine başlamadan önce, 10. ve 20. seans HBO tedavisi sonrası; kontrol grubundaki hastalara ise başvuruda, başvurudan 2 hafta ve 4 hafta sonra VAS ağrı skoru değerlendirmesi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya dördü kontrol grubu, altısı HBO grubu toplam 10 hasta dahil edilmiştir. Kontrol grubunun yaş ortalaması HBO grubundan daha yüksek bulunmuştur ( 41,5±11,21 - 24,83±5,81; p=0,038). Kontrol MR değerlendirmesinde, KİÖ regresyon oranları (% olarak kontrol grubunda 50;00±45,64; HBO grubunda ise 54,17±36,8) açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Kontrol grubunda VAS ağrı skoru, başvurudaki 4,68±1,00 değerinden, iki hafta sonra 3,18±0,78'e ve dört hafta sonra 2,60±1,18'e düşmüştür. HBO grubunda ise tedavi öncesinde saptanan 5,68±2,75'lik değer 10. seans sonrasında 4,80±3,58'e ve 20. seans sonrasında 2,37±2,57'ye gerilemiştir. VAS skorlarındaki azalma her iki grup için istatistiksel olarak anlamlı düzeydedir (Kontrol Grubu: p=0,039; HBO Grubu: p=0,016) Bununla birlikte gruplar arasında, ne tedavi öncesindeki ölçümlerde, ne 10 seans (2 hafta) sonraki ve ne de 20 seans (4 hafta) sonraki ölçümlerde istatistik açıdan bir fark saptanmamıştır (p>0,05). 
Sonuç: KİÖ bulgularında kontrol ve HBO gruplarında anlamlı azalmalar bulunmuştur. Ancak gruplar birbiriyle kıyaslandığında KİÖ bulguları açısından anlamlı fark elde edilmemiştir. HBO'nun KİÖ üzerindeki etkisinin belirlenebilmesi için daha fazla hastayla yapılacak randomize, çift kör, kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar kelimeler: hiperbarik oksijen tedavisi, spor yaralanması, kemik iliği ödemi

Abstract:
Objectives: The aim of this study was to determine the effects of HBO on bone marrow oedema findings occured due to sports injuries. 
Materials and Methods: This prospective, randomized and controlled study has been performed at Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine, Underwater Medicine and Hyperbaric Medicine Department. The study included the patients who have bone marrow oedema (BMO) symptoms due to sports injuries. Patients were split into two groups: control group and HBO group. Patients in the control group received rest and exercise (if it has been advised) therapies and the patients of HBO group received additional HBO therapy. HBO protocol was 100% oxygen at 2.4 absolute atmospheres (ATA) for 2 hours of each, five sessions per week (total of 20 sessions). MR imaging was performed at initial consultation and after 20 sessions (4 weeks for control group) of HBO therapy. Also, VAS pain score evaluation was performed before starting HBO treatment, after 10th and after 20th sessions of HBO treatment for HBO group and at initial consultation, after 2 weeks and after 4 weeks for control group. Results have been evaluated statistically. 
Results: Four patients in control group and six patients in HBO group, a total of 10 patients were included. The average age of the control group was higher than the HBO group, significantly (41,5±11,21 - 24,83±5,81; p=0,038). For MRI assessment, BMO regression rates (in the control group 50 ± 45.64, while the HBO group 54.17 ± 36.8, percent) was not significantly different between the groups (p>0,05). VAS pain score in the control group, the value of 4.68 ± 1.00 of the initial assessment, has reduced to 3.18 ± 0.78 after two weeks and to 2.60 ± 1.18 after four weeks. In the HBO group, the value of 5.68 ± 4.80 before treatment has reduced to 3.58 ± 2,75 after 10 sessions and to 2.37 ± 2.57 after 20 sessions. The reduction of VAS scores was statistically significant for both groups (control group: p = 0.039; HBO group: p = 0.016). However, there were no statistical differences at the measurements either in pre-treatment, or after 10 sessions (2 weeks) or after 20 sessions (4 weeks), between the groups (p> 0.05). 
Conclusion: Significant reductions of BMO findings were found for both control group and HBO group. However, there was no significant difference between the groups for BMO findings. Randomized, double-blind, controlled trials with more patients are needed in order to determine the impact of HBO on BMO findings.

Key words: hyperbaric oxygen therapy, sports injuries, bone marrow oedema