Sektörel rekabetçilik araçlarından değer zinciri analizi: Bir alan araştırması
Value chain analysis as a sectoral competitiveness tools: An emprical study
Yazar: BUKET SEZER
Danışman: PROF. DR. İSMAİL BAKAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Değer zinciri analizi = Value-chain analysis ; Mobilya endüstrisi = Furniture industry ; Mobilya sektörü = Firniture sector ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power

Özet:
Günümüzde rekabet şartlarının iyice şiddetlendiği ve giderek daha acımasız hale geldiği kabul gören bir gerçektir. Kimileri yaşanılan değişimleri küreselleşmenin bir etkisi olarak, kimileri ise bilgi çağının ve teknolojik gelişmelerin bir ürünü olarak adlandırmaktadır. Yaşanılan bu değişime ayak uydurmak, çağın gerisinde kalmamak ve sürdürülebilir bir rekabet avantajı yaratmak için işletmeler birbirleriyle yarış içinde olmalı ve birbirlerinin stratejilerini iyi takip etmelidirler. Her bir işletme kendisini bir diğerinden farklı kılacak, bir adım ileriye taşıyacak hamlelere ihtiyaç duymaktadır. Rekabet güçlerinin etrafı sardığı bu koşullar altında müşteriler için değer yaratmak noktasında yenilikçi bir anlayış benimsemek, inovasyona dayalı bir strateji izlemek gerekmektedir. İşletmelerin rekabet ortamında sadece rakiplerinin hamlelerini izlemeleri doğru bir yaklaşım değildir. İşletmeler, rakiplerinin yanı sıra rekabeti etkileyecek olan diğer rekabet güç unsurlarını da izlemek ve dikkate almak zorundadırlar.  
Değer Zinciri Yaklaşımı, işletmelerin içinde bulundukları konumun risklerini görebilmeleri, gelecekteki fırsatları iyi okuyabilmeleri için hayati önem taşıyan bir araçtır. Değer zinciri sayesinde kaynaklara ve işletmenin çevreye olan etkisi üzerine holistik bir bakış açısı sağlanmaktadır. Dolayısıyla işletmeler için tüm birimlerinin değer zincirine katkısının ne olduğunu görmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Rekabet güçlerinin işletmelerin değer zinciri üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu saptamak bu araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır.
Bu çalışmanın araştırma evrenini TR41 bölgesinde bulunan Bursa'nın İnegöl ilçesinde mobilya sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin sahip ve yöneticileri oluşturmaktadır. Örneklem çerçevesi olarak ise İnegöl Mobilya Sanayicileri Derneği (İMOS) üyesi olan 225 işletme seçilmiştir. Bu araştırma için ulaşılan örneklem büyüklüğü 384 işletme sahip ve  yöneticileridir. Alan araştırmasında anket yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 paket programı ile analiz edilmiş ve araştırma kapsamında yer alan hipotezler test edilmiştir ve araştırma sonucu elde edilen bulgular sunulmuştur.
Araştırma sonucunda, rekabet güçleri boyutlarından mevcut rakipler arası rekabetin gücü, ikame malların tehdidi, tedarikçilerin pazarlık gücü ve müşterilerin pazarlık gücü boyutlarının değer zinciri boyutları (firma altyapısı, insan kaynakları yönetimi, teknoloji geliştirme, satın alma/tedarik, iç lojistik, üretim faaliyetleri, dış lojistik, pazarlama ve satış, satış sonrası hizmetler) üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Sektöre giriş bariyerleri yüksek olduğundan, olası rakiplerin sektöre giriş tehdidinin değer zinciri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Son olarak, araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda konu ile ilgilenecek araştırmacılara ve işletme yöneticilerine öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Nowadays, it is an accepted fact that competitive conditions are getting more and more violent and become crueler and crueler. Some people call the encountered changes as an effect of globalization, and some others define changes as a product of the information age and technological developments. In order to resilience, not to be behind the times and to create a sustainable competitive advantage business must compete with each other and follow each other's strategies well. Each business needs moves that will make it different from another and take it one step further. It is necessary to adopt an innovative approach and create an innovation-based strategy to create value for customers under these conditions in which competitive forces surround. It is not the right approach for businesses to follow only their competitors' moves in a competitive environment. In addition to its competitors, businesses have to follow and consider other competitive forces' factors that will affect competition.
The Value Chain Approach is a vital tool for businesses to see the risks of their current situation and to read future opportunities well. Thanks to the value chain, a holistic perspective is provided on resources and the impact of the business on the environment. Therefore, it is of great importance for the company to see what is all units' contribution to the value chain.
The main purpose of this research is to determine how competitive forces have an impact on the value chain of the business.
The research population constitutes business owner and managers operating in the furniture sector in İnegöl, Bursa, in the TR41 region. Two hundred twenty-five businesses, which are members of İnegöl Furniture Industrialists Association (İMOS), were chosen as the sample frame. The reached sample size is 384 business owner and managers for this research. Survey method was applied in the field research. The obtained data were analyzed with SPSS 22 package program, hypotheses included in the research have been tested, and the findings obtained from the research were presented.
As a result of the research, it was determined that intensity of competition among current competitors, threat of substitute goods, bargaining power of purchasers', bargaining power of suppliers' dimensions have a positive and significant effect on dimensions of value chain (firm infrastructure, human resource management, technology development, procurement, inbound logistics, operations, outbound logistics, marketing and sales, service). As the entry barriers to the sector are high, it has been determined that the threat of possible competitors to enter the sector does not have a significant effect on the value chain. Finally, accordance with the results obtained from the research, suggestions were presented to researchers and business managers who would be interested in the subject.