Öğretmen yetiştirmede 3580 sayılı yasayla getirilen parasız yatılılık ve bursluluk uygulaması
The Application of free boarding and scholarship given by the act. 3580 for training teacher
Yazar: MEHMET ŞEREN
Danışman: PROF.DR. A. SUDİ BÜLBÜL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Burslu öğrenciler = Scholarship students ; Kanunlar 3580 sayılı = Laws 3580 numbered ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Parasız yatılı öğrenciler = Free boarding students ; Öğrenciler = Students ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
ÖZET Bu araştırmada, 1989 yılında yürürlüğe giren 3580 Sayılı Yasa ile getirilen parasız yatılılık ve bursluluk uygulamasının, üniversitelerin öğretmen yetiştiren programlarına kaydolan öğrencilerin üniversiteye girişteki taban ve tavan puanlarında, üniversitelerin Fen-Edebiyat Fakültelerinin benzer programlarına göre bir artış meydana getirip getirmediğinin; başvuranların öğretmen yetiştiren programları tercih sıralarında bir değişikliğe neden olup olmadığının belirlenmesi; yasadan yararlanan öğrencilerin kayıt oldukları programlar ve öğretmenlik mesleği hakkındaki görüşlerinin saptanması ve bu görüşlerin bazı kişisel özellikleri ile ilişkili olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Taban ve tavan puanlara ilişkin veriler ÖSYM, ilk on tercihle ilgili veriler MEB kayıtlarından alınmış; öğrenci görüşleri ile ilgili veriler ise, uygulanan anket yoluyla elde edilmiştir. Eğitim Fakülteleri ile Fen-Edebiyat Fakültelerinin 1988 ve 1990 yıllarına ait taban ve tavan puanlan ortalamaları Eğitim Fakültelerine bağlı programlarda, Fen-Edebiyat Fakültelerine bağlı programlara göre her iki yılda da daha yüksek bulunmuştur. Bu fark, 1990 yılında coğrafya programının tavan puanı ortalaması hariç, diğer bütün programlarda Eğitim Fakülteleri lehine daha da artmıştır. Öte yandan 1990 yılında, öğretmen yetiştiren programlan ilk on tercihine alan öğrencilerin toplam başvurular içindeki oranlan da 1988 yılına göre artmıştır. Bu iki bulgu, 3580 Sayılı Yasa'nın çıkarılış amacına hizmet ettiği biçiminde yorumlanmıştır. Öğrenci anketi 1991-1992 Öğretim Yılında, Gazi Üniversi- tesi'nin öğretmen yetiştiren kurumlarına devam eden ve 3580 Sayılı Ya- sa'dan yararlanan öğrenci evrenine uygulanmıştır. Öğrencilerin yansınayakınının babasının ilkokul mezunu olduğu ve babaların dörtte üçünün memur, işçi ve çiftçilerden oluştuğu görülmektedir. Cevapların soru seçeneklerine dağılımı, sorulara göre farklı olmakla birlikte, öğrencilerin öğretmenlik mesleğine genellikle yüksek değer verdikleri, ancak mesleği kazanç yönünden orta düzeyde değerlendirdikleri; öğrencilerin % 59, 5 'inin öğretmen yetiştiren programı tercihlerinde 3580 Sayılı Yasa'nın etkili olduğu yönünde görüş bildirdikleri saptanmıştır. Öğrencilerin çoğunluğu öğretmenlik mesleğine zorunlu hizmet sonrasında da devam etmek isteğindedirler. öğrencilerin ankette yer alan 23 soruya verdikleri cevaplarla; cinsiyetleri, babanın öğrenim düzeyi ve babanın mesleği arasında bir ilişki olup olmadığını sınamak amacıyla uygulanan X testi sonuçlarına göre yukarıdaki değişkenlerden cinsiyet ile "Öğrenim görülen fakülte ve yüksekokulu tercih sırası", "parasız yatılı ve bursluluk uygulamasının tercihler üzerindeki etkisi", "öğretmenliği seçme tavsiyesi", "meslek düzeyindeki yükselim beklentisi", "öğretmen yetiştirmede alan derslerinin önemi hakkında görüş", "parasız yatılılık ve bursluluğun sağladığı işe girme güvencesinin öğrenim görülen fakülte ve yüksekokulu tercih etmedeki etkisi", "öğretmenliğin yanısıra ek bir iş yapma isteği", "devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin özel yerlerde ücretli ders vermeleri hakkındaki görüş"; babanın öğrenim düzeyi ile "parasız yatılı ve bursluluk uygulamasının tercihler üzerindeki etkisi", "öğretmenliği seçme tavsiyesi", "öğretmenliğin yanısıra ek bir iş yapma isteği", "devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin özel yerlerde ücretli ders vermeleri hakkındaki görüş"; babanın mesleği ile ise "parasız yatılı ve bursluluk uygulamasının tercihler üzerindeki etkisi", "öğretmenliği seçme tavsiyesi", "öğretmenliğe kazanç yönünden verilen değer", "öğretmenlik yapma isteği" arasında 0.05 düzeyinde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İİİ

Abstract:
SUMMARY In this study, it is aimed to find out whether or not the application of Act no. 3580 which went into effect in 1989, concerning free boarding and scholorship has increased minimal and highest points of students registered in teacher training programs compared to similar programs in Faculties of Science and literature of Turkish Universities. It is also aimed to specify if this application has an effect on preference and to find orders out the view of students benefiting from the' Act, and whether these views are related with some personal characteristics. Information about the minimum points required to enter educational Faculties is obtained from the Student Selection and Placement center. Information related to the first ten preferences is taken from Ministry of Education documents; students' views are collected with a questionnaire. The averages minimal and highest points students in teacher training programs got to enter their colleges in 1988 and in 1990 were found higher than those of students in similar programs in Faculties of Science and literature. This difference except in the case of a geography program, got bigger in 1990 in favor of teacher training programs in the top ten among total applications increased as apposed to 1988. These two results may be interpreted as a positive effect of the Act no. 3580. The questionnaire was applied to do students benefiting from the Act and Studying in teacher training programs of Gazi University. Almost half of the students' fathers are primary school graduates three quarters of the fathers are either civil servants, workers or formers. The distribution of students' responds vary in different parts of the questionnaire. Nevertheless students attach importance to the teaching profession but they ranked it at the middle level in terms of ivincome. And 59,5 percent of the students say that the Act affected their preferences. Most of the students want to go on with the teaching profession even after the completion of their compulsory service. Chi Square test was used in onder to find out whether there was a relationship between students sex, educational level of fathers, occupation of fathers and their responses to the 23 questions. According to the Chi Square test results there was a significant relationship of 0,05 between sex and the preference order of the faculty or college, the influence of the practice of free boarding and scholarships on the preferences, advice to choose teahing, promotion expectancy in the career, the opinion on the importance of the field courses in teacher training programs, the influence of easy recruitment as a result of profiting from free boarding or sholarships on the preference of the faculty or college, desire to do extra work in addition to teaching, opinion on the possibility of teachers working in state schools to work on private places; and between the education level of fathers and the influence of the practice of free boarding and scholarships on preferences, advice to choose teaching, desire to do extra work in addition to teaching, the opinion on the possibility of teachers working in state schools to work in private places, and last of all between father's occupation and the influence of the practice of free boarding scholarships on the preferences, advice to choose teaching, the value of teaching in terms of pay, desire to teach.