Kıvırcık marulda (Lactuca sativa L. var. crispa) farklı gübrelerin bitki gelişimi ve mineral madde içeriği üzerine etkisi
The effect of different fertilizers on the plant growh and mineral content of curly lettuce (Lactuca sativa L. var. crispa)
Yazar: TUĞBA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MELEK EKİNCİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne ait deneme alanında 2014 ve 2015 yıllarında yapılmıştır. Çalışmada, kıvırcık marulda farklı gübre kaynaklarının bitki gelişimi ve mineral madde içeriği üzerine etkilerini belirleyerek, kimyasal gübreye alternatif olabilecek en uygun organik gübreyi belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada, kıvırcık yapraklı marul (Lactuca sativa L. var. crispa cv.Bohemia) bitkisi deneme materyali olarak kullanılmıştır. Çalışma, yedi farklı (kimyasal gübre-KG, bakteri solüsyonu-B, bitki aktivatörü-BA, çiftlik gübresi-ÇG, deniz yosunu-DY, organik sıvı gübre-OG ve solucan gübresi-SG) gübre ve kontrol-K (gübresiz) ile birlikte 8 uygulama üç tekerrür ve her bir tekerrürde 30 bitki olacak şekilde tesadüf blokları deneme deseninde oluşturulmuştur.

Araştırmada uygulamaların bitki verim, gelişim parametreleri ve mineral madde içerikleri üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Bitki ağırlığı, verim ve bitki çapı bakımından ÇG ve BA, bitki boyu, gövde çapı, yaprak sayısı, kök yaş ve kuru ağırlığı, kök kuru madde oranı, bitki kuru ağırlığı, bitki kuru madde oranı, klorofil ve C vitamini bakımından ise yıllara göre değişmekle birlikte ÇG, OG, SG ve B uygulamaları ile iyi sonuçlar alınmıştır. 2014 ve 2015 yılları ortalamaları dikkate alındığında, bitki N, P, K, Na, Cu, Mn ve B içerikleri bakımından kontrol uygulamasına göre en yüksek artışlar (sırasıyla; %38, %30, %17, %28, %62, %57 ve %52)  BA uygulamasında, Fe ve Zn bakımından(%45 ve%56) B uygulamasında, Ca ve Mg bakımından ise (%27 ve %35) SG uygulamasında meydana gelmiş, KG uygulamasındaki artışlar daha düşük düzeyde olmuştur. Çalışmada uygulamalar ile marul nitrat içeriğinin kritik seviyelerin üzerinde olmadığı, KG uygulaması dışında nitrat içeriğinin ortalama olarak 600,92-779,30 mg/kg arasında değiştiği belirlenmiştir.

Araştırma sonucundan elde edilen bulgulara göre;denemede kullanılan gübrelerin kıvırcık marul yetiştiriciliğinde verim ve bitkisel özellikler üzerine uygun olduğu ve kimyasal gübreye alternatif olarak özellikle çevreye dost tarımsal üretimlerde kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out at the experimental site belonging to Atatürk University Plant Production, Application and Research Center during the growing periods of 2014 and 2015. In the study, it was aimed to determine the most suitable organic fertilizer which could be an alternative to chemical fertilizer by determining the effect of different fertilizer sources on plant growth and mineral matter content in curly lettuce. In this research, curly lettuce (Lactuca sativa L. var. crispa cv. Bohemia) was used as a plant material. The study consisted of seven different (chemical fertilizer-KG, bacterial solution-B, plant activator-BA, farm manure-CG, seaweed-DY, organic liquid fertilizer-OG and worm fertilizer-SG) fertilizer and control-K. Field studies were established as randomized block design with three replications and 30 plant per each replicate.

The effects of applications on plant yield, growth parameters and mineral matter contents were statistically found significant. In regard to plant weight, yield and plant diameter best results were obtained from applications of CG and BA, while the applications of CG, OG, SG and B gave the best results in terms of plant height, stem diameter, number of leaves, root fresh and dry weight, root dry matter ratio, plant dry weight, plant dry matter ratio, chlorophyll and vitamin C. According to average of 2014 and 2015, the highest content of N, P, K, Na, Cu, Mn and B of plant were obtained in BA (38%, 30%, 17%, 28%, 62%, 57% and 52%, respectively) application when compared to the control treatment, the highest increase in Fe and Zn content was obtained(45% and 56%)  in B application, the highest increase Ca and Mg content was obtained (27% and 35%) in SG application, while the increase of those elements in KG application were lower than the others.In all fertilizer applications, lettuce nitrate content was not above the critical levels and it varied from 600,92-779,30 mg / kg on average, except for KG application.

According to the results obtained from this study, it can be concluded that fertilizers used in the experiments are suitable for yield and plant growth characteristics and can be used as an alternative environmentally friendly fertilizer to chemical fertilizer for curly lettuce cultivation.