Bazı şeftali ve nektarin melezlerinin ISSR ve SSR markırları ile moleküler karakterizasyonu
Molecular characterization of some peach and nectarine hybrids by ISSR and SSR markers
Yazar: AYCAN BAYAV
Danışman: PROF. DR. YILDIZ KAÇAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Prunus cinsi, kiraz, badem, kayısı, erik, şeftali ve nektarin gibi meyve türlerini içeren değerli bir kaynaktır. Şeftali ve nektarin, dünyada en çok yetiştirilen meyvelerdir ve ılıman ve subtropikal iklim koşullarına uyum sağlayabilirler. Bu çalışmada, 96 genotip, Basit Dizi Tekrarı (SSR) ve Aralıklı Basit Dizi Tekrarı (ISSR) markırları kullanılarak analiz edilmiştir. Bu genotipler, şeftali ve nektarin çeşitlerinin melezlenmesi yoluyla elde edilmiş olan melez VxÜ (Venüs x Üstün) ve melez RxÜ (Stark Red Gold x Üstün) genotiplerinden oluşmaktadır. Hem VxÜ hem de RxÜ genotipleri için 5 SSR ve 14 ISSR primeri analizde kullanılmıştır. Melez  VxÜ ve RxÜ genotiplerinin SSR markır analizinde 12 bant elde edilmiştir ve hepsi polimorfik bulunmuştur. Bu nedenle polimorfizm oranı %100 olarak hesaplanmıştır. Melez RxÜ ve VxÜ genotiplerinde  ISSR markırları kullanılarak analiz edilmiştir ve toplam 163 bant elde edilmiştir bu bantların 150'si polimorfik olarak bulunmuştur. Genotipler arası polimorfizm oranı %91 olarak hesaplanmıştır. Genotiplerin genetik benzerlik değerleri hesaplanmıştır ve UPGMA küme analizi, bir dendrogram oluşturmak için yapılmıştır. Tüm primer-çeşit kombinasyonlarıyla sayılabilir ISSR ve SSR bantları üretilmiştir. Sayısal taksonomi yöntemiyle bant analizi, analiz edilen çeşitlerin ve melez genotiplerin benzerliğini gösteren bir UPGMA dendrogramı oluşturulmuştur. Genetik analiz sonrası elde edilen veriler ve dendrogramlar karşılaştırılmış ve tartışılmıştır. 
Mikrosatellitler ve ISSR markırları, şeftali ve nektarin genetiği ve ıslahında uygulanabilecek güçlü ve uygun moleküler markırlar olarak önerilmektedir.

Abstract:
The Prunus genus includes valuable fruit trees such as cherries, almonds, apricots, plums, peaches, and nectarines. Peaches and nectarines are among the most widely cultivated fruits globally and can adapt to temperate and subtropical climate conditions. In this study, 96 genotypes were analyzed using Simple Sequence Repeat (SSR) and Inter-Simple Sequence Repeat (ISSR) markers. These genotypes consist of hybrid VxÜ (VENÜS x ÜSTÜN) and hybrid RxÜ (STARK RED GOLD x ÜSTÜN) obtained through the hybridization of peach and nectarine varieties. For both VxÜ and RxÜ genotypes, 5 SSR and 14 ISSR primers were used. In the SSR marker analysis of hybrid VxÜ and RxÜ genotypes, 12 bands were obtained, all of which were found to be polymorphic, resulting in a polymorphism rate of 100%. The ISSR markers were also used for hybrid RxÜ and VxÜ genotypes, resulting in a total of 163 bands, of which 150 were polymorphic (yielding a 91% inter-genotypic polymorphism rate). Genetic similarity values among genotypes were calculated, and a UPGMA cluster analysis was performed to create a dendrogram. By analyzing the bands from all primer-variety combinations, a UPGMA dendrogram was generated to illustrate the similarity between the analyzed varieties and hybrid genotypes. The data and dendrograms obtained from genetic analysis were compared and discussed. 
Microsatellites and ISSR markers are recommended as robust and suitable molecular markers for peach and nectarine genetics and breeding.