Uzaktan eğitimde canlı ders kalite standartlarının belirlenmesi ve uygulanması
Determinig and implementing synchronous course quality standarts in distance education
Yazar: MEHMET HASANÇEBİ
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı uzaktan eğitimde kullanılan canlı derslerin kalite standartlarını belirlemek ve canlı ders kalite standartlarının uygulanabilirlik düzeyini incelemektir.
Yöntem: Çalışma kapsamında karma araştırma yöntemlerinden keşfedici desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 33 makale, uzaktan eğitim alanında uzman 16 öğretim elemanı,  canlı ders verme deneyimine sahip farklı üniversitelerde ve bölümlerde görev yapan 103 öğretim elemanı ile uzaktan eğitim uygulama ve araştırma merkezinde görevli 12 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Çalışmanın nitel kısmını doküman incelemesi ile 5 uzmandan alınan canlı ders kalite standart maddelerine yönelik görüşler oluşturmaktadır. Nicel kısımda ise Delphi Panelleri Uzman Görüş Formu ve Canlı Ders Kalite Standart Maddelerinin Uygulanabilirlik Düzeyine İlişkin Öğretim Elemanı Görüş Formu kullanılmıştır. Araştırma süreci iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümü olan canlı ders kalite standartlarının belirlenmesi süreci Delphi tekniği aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. İkinci bölümde ise kalite standartlarının uygulanabilirliğine yönelik öğretim elemanlarının görüşleri alınmıştır. Veri analizinde birinci bölümü oluşturan Delphi panellerinde uzlaşma ölçütü olarak her bir standart madde için frekans dağılımı, medyan ve çeyrekler açıklığı hesaplanarak bu üç analizdeki şartı sağlayabilen maddelerde fikir birliği olduğu kabul edilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde standart maddelerinin her birinin uygulanabilirlik düzeyine ilişkin ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Uygulanabilirlik düzeyi için eğitim fakültesi ve diğer fakülte öğretim elemanları görüşlerinin karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır.
Bulgular:  Canlı ders kalite standartlarına yönelik toplam 10 alt boyutta 84 standart maddesi ortaya çıkmıştır. Standart maddelerinin uygulanabilirlik düzeyleri incelendiğinde ise üç madde "kısmen uygulanabilir" şeklinde iken diğer standart maddeleri "büyük oranda uygulanabilir" veya "tamamen uygulanabilir" olarak değerlendirilmiştir. Uygulanabilirlik düzeyine ilişkin eğitim fakültesi ve diğer fakülte öğretim elemanları görüşleri karşılaştırıldığında planlama, derse giriş, ders esnası- öğrenme ve öğretme süreci, materyal, ders sonu (kapanış) ve değerlendirme alt boyutlarında eğitim fakültesi öğretim elemanları lehine anlamlı fark ortaya çıkmıştır.
Sonuçlar: Yükseköğretim kurumlarında kalite ve akreditasyon çalışmalarının yaygınlaşmaya başladığı süreçte devamlılığı önem arz eden canlı derslerin nasıl daha kaliteli bir şekilde yürütülebileceğine yönelik ortaya çıkan standart maddeler uygulayıcılar ve yüksek öğretim kurumları için faydalı olacaktır.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to determine the quality standards of synchronous courses used in distance education and to examine applicability level of synchronous courses quality standards.
Method: In the scope of the study, exploratory design, one of the mixed research methods, was used. The sample of the research consists of 33 articles selected by the purposeful sampling method, 16 lecturers who are experts in the field of distance education, 103 lecturers studying in different universities and departments with synchronous course experience, and 12 lecturers studying in the distance education application and research center. The qualitative part of the study consists of document review and opinions on the quality standard items of the synchronous course received from 5 experts. In the quantitative part, Delphi Panels Expert Opinion Form and Instructor Opinion Form on the Applicability Level of Synchronous Course Quality Standard Items were used. The research process consists of two parts. The process of determining the quality standards of the synchronous course, which is the first part of the research, was carried out through the Delphi technique. In the second part, the opinions of the lecturers on the applicability of quality standards were taken. Frequency distribution, median, and quartiles were calculated for each standard item as a consensus criterion in the Delphi panels, which constitute the first part of the data analysis, and it was accepted that there was a consensus on the items that could meet the conditions in these three analyzes. In the second part of the study, the mean and standard deviation values for the applicability level of each of the standard items were calculated. For the level of applicability, independent groups t-test was used to compare the views of faculty of education and other faculty members.
Findings: A total of 84 standard items have emerged in 10 sub-dimensions for synchronous course quality standards. When the applicability levels of the standard items were examined, three items were considered as "partially applicable", while the other standard items were evaluated as "largely applicable" or "fully applicable". The opinions of the faculty of education and other faculty members regarding the level of applicability were compared, a significant difference emerged in favor of faculty of education in the sub-dimensions of planning, introduction to the course, during the course-learning and teaching process, material, end of course (closing) and evaluation.
Conclusions: In the process when quality and accreditation studies in higher education institutions started to become widespread, the standard items that emerged on how to conduct synchronous courses, which are of importance, will be beneficial for practitioners and higher education institutions.