Ankilozan spondilitte  hastalık aktivite indeksi olarak kullanılan VAS ile  yapılmış BASDAI skorunun likert ölçeği ile hazırlanan BASDAI skoru ile karşılaştırılması
Comparison basdai score prepared by likert scale with BASDAI score with VAS  used as ankylosan spondylit disease activity index
Yazar: EMİNE EYLÜL KIZKAPAN
Danışman: UZMAN ETEM KORAY TAŞCILAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Prognoz = Prognosis ; Spondilit = Spondylitis ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş:  Ankilozan spondilit (AS) hastalığının aktivitesini ve fonksiyonel durumunu belirlemek ve tedaviye yanıtını izlemek için hastalık değerlendirme endeksleri geliştirilmiştir, bu endekslerden en sık kullanılanı Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI)'dir. BASDAI 6 sorudan oluşan bileşik bir endeks olup her bir sorunun yanıtı görsel analog skala (VAS) ile verilir. Sonuçta 0-10 arasında değişen bir skor elde edilir, yüksek skor yüksek hastalık aktivitesi gösterir. Günlük pratikte hastaların VAS'ı anlamakta, hekimlerin ise anlatmakta zorlandığını gördüğümüz için VAS ile elde edilen BASDAI skorlarının hastaların eğitim ya da gelir seviyesinden etkilenebileceğini düşündük.
Amaç: BASDAI uygulamasında VAS ve Likert ölçeklerini karşılaştırmak. Birincil amaç VAS ve 5li Likert ölçeği ile yapılan BASDAI skorlarında eğitim ve gelir düzeyinden kaynaklanan bir yanlılık olup olmadığını belirlemek, ikincil amaç ise hastalar ve hekimler açısından VAS ve Likert ölçeklerinin kullanım kolaylığını karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: İç Hastalıkları ve Romatoloji Polikliniklerine başvuran ASAS aksiyel spondiloartrit sınıflama kriterlerini dolduran hastalar VAS ve Likert ölçeklerine randomize edilerek BASDAI endeksi uygulandı. Her bir grup için anketlerin iç tutarlığı hesaplandı. BASDAI skor büyüklüğüne göre her iki grupta tersiller oluşturularak yüksek, orta ve düşük hastalık aktivitesi olan hastalar belirlendi ve bu tersillerde bulunma olasılığı için yapılan bir ordinal lojistik regresyon analizi ile ölçek-eğitim ve ölçek-gelir etkileşimlerinin anlamlı olup olmadığı değerlendirildi. Hastalara anketi açıklama süresi, hastaların anket doldurma süresi ve anket doldururken hastaların sorduğu soru sayıları karşılaştırıldı.
 Bulgular: Çalışmaya katılan 107 hastanın 55'i Likert, 52'si VAS grubuna randomize edildi. Ortalama yaş Likert grubunda 37,1±8,3, VAS grubunda 41,2±9,1 idi. Erkeklerin sayısı daha fazlaydı (72 hasta, %67,3). Kadın erkek dağılımı gruplar arasında benzerdi. Ortalama BASDAI skoru Likert grubunda 3,5±2,12, VAS grubunda ise 4,16±2,61 idi. Bir üst BASDAI tersilinde olma olasılığı için yapılan ordinal lojistik regresyon analizinde ölçek/gelir ve ölçek/eğitim etkileşimlerine ait OR değerleri sırasıyla 0,32 (%95GA 0,02-2,11) ve 0,26, (%95GA 0,03-2,46) olarak hesaplandı. Anket doldurma süreleri için VAS ve Likert grupları arasında anlamlı fark saptanmadı, anketi açıklama süresi ise Likert için VAS'a kıyasla daha kısa bulundu (12,8 ±4,9'a karşı 33,2±8,6 saniye, t testi ile p<0.001). Likert grubunda 30 (%55) kişi anketi doldururken hiç soru sorma ihtiyacı hissetmezken VAS grubunda bu sayı 13 (%25) olmuştur (Ki-kare:8,5, serbestlik derecesi =1, p=0,004).
Sonuç: Bu çalışmada BASDAI endeksini uygulamak için kullanılan ölçek çeşidinin eğitim ve gelir düzeyinden kaynaklanan bir yanlılığa neden olduğunu gösteremedik. Likert ölçeği uygulamasının sağlık çalışanı ve hasta açısından biraz daha kolay olduğunu gördük. 

Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, BASDAI,  Likert, VAS

Abstract:
Background: A number of indices are utilized to evaluate and monitor disease activity and functional capacity in patients with ankylosing spondylitis (AS) among which Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI) is the most familiar. This is a composite index consisting of 6 questions answered using a visual analogue scale (VAS).The score ranges between 0-10 with higher scores indicating greater disease activity. We had the impression that VAS is somehow difficult to explain and understand from the caregiver and patient point of view respectively and therefore the resulting scores may be biased with levels of education or income.
Aim: To compare BASDAI scores obtained using a visual analogue scale to those obtained with a 5-point Likert scale in order to asses for possible bias caused by level of education or income. Our secondary aim was to compare whether it was easier to explain and score BASDAI with a Likert scale in comparison to VAS.
Material and Methods: Patients fulfilling the ASAS classification criteria for axial spondyloarthritis were randomized to fill a BASDAI using a VAS or Likert scale. Internal consistency of the BASDAI was calculated. BASDAI scores were ranked separately in VAS and Likert groups in order to form tertiles of disease activity. An ordinal logistic regression analysis for the probability of being in the higher tertile was performed and odds ratios for scale-education and scale-income interaction were obtained to assess bias. Time required to explain the index, time to fill the form and number of questions asked during filling the form in VAS and Likert groups were recorded to compare ease of use.
Results: Of the 107 patients enrolled, 55 were randomized to Likert and 52 to VAS group. Mean ages were 37.1±8.3 and 41.2±9.1 respectively. Majority of the study population consisted of males (72 patients, 67.3%). Gender distribution was similar in study groups. Mean BASDAI score was 3.5±2.12 in the Likert group and 4.16±2.61in the VAS group. Odds ratios for the scale-income and scale-education interaction were 0.32 (95%CI 0.02-2.11) and 0.26, (95%CI 0.03-2.46) respectively. Time to fill the form was similar between VAS and Likert groups whereas the time to explain the index was shorter in the Likert group in comparison to VAS (12.8 ±4.9 vs. 33.2±8.6 seconds, p<0.001). Thirty patients (55%) in the Likert group did not need to ask any questions while filling the form whereas the figure was 13 patients (25%) in the VAS group (Chi-squared:8,5, df =1, p=0,004).

Conclusions: Results of this study was not compatible with our hypothesis that the type of scale would result in a bias due to level of education and income. BASDAI score was easier to use with a Likert scale in comparison to VAS.

Keywords: Ankylosing Spondylitis, BASDAİ, Likert, VAS