Neo-liberal kurumsalcılık kuramı çerçevesinde NATO ve NATO-Türkiye ilişkileri
NATO and NATO-Turkey relations within the frame of neo-liberal institutionalism theory
Yazar: TUGAY KARADEMİR
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YÜRÜR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyasi Tarih ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası örgütler = International organizations ; Yeni gerçekçilik = Neorealism ; Yeni kurumsalcılık = Neo-institutionalism

Özet:
NATO, Avrupa-Atlantik Bölgesi'nin güvenliğini korumak ve savunmak amacıyla kurulmuş, kolektif savunmaya dayanan askeri bir ittifaktır. Soğuk Savaş döneminde ortak düşman olarak görülen Sovyetler Birliği'ne karşı oluşan ittifak, dünya siyasetinde siyasi ve askeri anlamda en başarılı ve aktif bir örgüt olarak varlığını sürdürmektedir. NATO, Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra varlığı sorgulanmasına rağmen yeni zorluklar ve tehditlere karşı bölgesel bir savunma örgütünden küresel bir güvenlik örgütüne dönüşmeye başlamıştır. Bu çalışmanın temel hipotezi şu şekildedir: Neo-liberal kurumsalcılık kuramı çerçevesinde dünyada işbirliği ve barışı sağlayacak bir örgüt gibi çalışmaya başlayan ittifak, yakın zamanda daha fazla neo-realist perspektifle konuşlanmaya gereksinim duymuştur. Türkiye ise zaman zaman NATO müttefikleri ile sorunlar yaşamasına ve neo-realist açıdan müttefiklerinden tehditler sezmesine rağmen NATO'nun en sadık üyesi olmayı sürdürerek uluslararası barış ve istikrar çalışmalarına destek vermiş, NATO sayesinde Batılı kimliğini perçinlemiş, askeri modernizasyonunu ve güvenliğini sağlamıştır. 
Bu çalışma, neo-liberal kurumsalcılık ve neo-realizm kuramı tartışmaları odağında NATO'yu ele alarak NATO-Türkiye ilişkilerini analiz etmeyi amaçlamıştır. Birinci bölümde neo-realizm ve neo-liberal kurumsalcılık kuramlarının ne ifade ettiği sorusuna yanıt aranmıştır. İkinci bölümde ise neo-realizm ve neo-liberal kurumsalcı bakış açısı ile NATO'nun neden ortaya çıktığı, faaliyetleri ve barış için küresel bir güvenlik örgütüne dönüşüp dönüşmediği sorusuna yanıt aranmış, örgütün neo-realist kuram çerçevesinde yeniden konuşlanma siyasetine neden gereksinim duyduğu analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise neo-liberal kurumsalcı ve neo-realist kuramlar ışığında NATO-Türkiye ilişkileri incelenirken, Türkiye'nin hangi konularda NATO müttefikleriyle anlaşmazlık yaşadığı analiz edilmiş, ilişkilerdeki sınamalara rağmen Türkiye'nin neden NATO'nun sadık bir müttefiki olarak kalmaya devam ettiği incelenmiştir.

Abstract:
NATO is a military alliance which was established based on collective defence to protect and defend the Euro-Atlantic Area. The alliance that was formed against  Soviet Union, the common enemy in the Cold War Era is maintaning its existence as the most successful and active security organisation in world politics both politically and militarily. Despite the fact that its existence was questioned, NATO has begun to transform from a regional defence organisation into a global security organisation against the new challenges and threats after the collapse of Soviet Union and the end of the Cold War. The basic hypothesis of this study is as follows: The alliance which was working in order to ensure cooperation and peace in the world within the frame of neo-liberal institutionalism theory has recently needed to deploy much more again with neo-realist perspective. As for Turkey, although there are occasional problems with NATO allies and it perceives threats from them in terms of neo-realism, by continuing to be the most loyal member of NATO, it has supported international peace and stability efforts, reinforced its Western identity and ensured its military modernization and security thanks to NATO.
This study has addressed NATO in the eye of neo-realism and neo-liberal institutionalism theory debates and has aimed to analyse NATO-Turkey relations. In the first part, an answer to the question of what neo-realism and neo-liberal institutionalism theories mean was sought. In the second part, with neo-realism and neo-liberal institutionalist perspective, the answer to the question of why NATO emerged, its activities and whether it transformed into a global security organization for peace was sought and why it turned to the politics of redeployment within the framework of neo-realist theory was analyzed. In the third part, while NATO-Turkey relations were examined in the eye of the neo-liberal institutionalist and neo-realist theories, which issues Turkey and NATO allies disagree on was analysed and  despite the challenges in the relations, why Turkey continues to be a staunch ally of NATO was examined.