Hakem kararlarının esasa uygulanacak hukuka uygunluk açısından denetlenmesi bağlamında révısıon au fond yasağı
The prohibition of révision au fond in the context of the review of arbitral awards for compliance with the applicable substantive law
Yazar: AHMET ARİF YAZICILAR
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLÂ BALKAR
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Tahkim = Arbitration

Özet:
Bu çalışmanın konusu, hakem kararlarının iptal ve tenfiz davasında mahkemece
esastan denetlenmesinin yasak olmasını ifade eden révision au fond yasağının ne
olduğuna ve bu yasağa rağmen esasa uygulanacak hukuka aykırılık hallerinin
denetlenmesinin mümkün olup olmadığına ilişkindir. Türk hukuku kapsamında
yapılan bu çalışmada karşılaştırmalı hukuktaki doktrin ve yargı kararlarından da
yararlanılmıştır.
Çalışmamız kapsamında ilk olarak révision au fond yasağının teorik ve felsefi
temelinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Zira Türk hukuku kapsamında révision au
fond yasağı, detaylı bir incelemeye konu edilmemiştir. Bu eksikliğin giderilmesi adına
révision au fond kavramı, révision au fond denetiminin ortaya çıkışı ve bu denetimin
konusu incelenmiştir. Buna göre Fransa'da yabancı mahkeme kararlarının tenfizi
denetiminde ortaya çıkan révision au fond yasağı kavramı ile bir kararın esas
bakımından denetlenmesi yasaklanmaktadır.
Révision au fond yasağının ne olduğu ortaya konulduktan sonra, hakem
kararlarının mahkeme tarafından denetlenmesine ilişkin iptal ve tenfiz davasının genel
özellikleri incelenmiştir. Buna göre bu davalarda yapılacak denetim, birbirlerine
oldukça benzer olan iptal sebepleri ve tenfiz engelleri üzerinden yapılmaktadır.
Tahdidi olarak sayılan bu sebepler daha çok usûli ve şekli konulara ilişkin olup hakem
kararının esas bakımından denetlenmesine imkân veren bir sebep bulunmamaktadır.
Öte yandan hakem kararlarının denetiminde révision au fond yasağı prensibi kabul
edilmiştir.
Révision au fond yasağının teorik boyutu açısından son olarak, hakem
kararlarının denetlenmesinde révision au fond yasağının kabul edilmesinin sebepleri
incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde hakem kararlarının yargısal karakteriyle
yakından ilgili olan bağlayıcılık ve res judicata etkisinin hakem kararlarının esastan
denetlenmemesini açıkladığı tespit edilmiştir. Öte yandan bir devletin hakem
kararında hukukun doğru uygulanmaması bakımından özel bir menfaatinin
bulunmadığı ile iptal ve tenfiz denetiminin hakem kararının denetim ülkesinin hukuk
düzenine "uyumlu" olup olmadığını incelemekten ibaret olduğu tespit edilmiştir. Bu
iki tespitin de hakem kararının esastan denetlenmesi yasağını haklı kıldığı kanaatine
varılmıştır.
Révision au fond yasağının teorik temelleri ortaya konulduktan sonra bu yasağın
hakem kararlarının denetlenmesi bakımından pratik sonuçlarının incelenmesine
geçilmiştir. Bu bölümde ilk olarak iptal ve tenfiz davasında "révision" sistemi yerine
benimsenen "kontrol" sisteminin genel özellikleri incelenmiştir. Kontrol sisteminde
hakem kararları belirli denetim sebepleri çerçevesinde incelenmekte olup bu
sebeplerin varlığını tespit edilmesi için zorunlu ve ilgili olması kaydıyla hakem kararı
tüm unsurlarıyla birlikte değerlendirilebilecektir. Bununla birlikte her halükârda
hakem kararının doğru olup olmadığının veya hukukun doğru uygulanıp
uygulanmadığının denetlenmesi mümkün değildir. Kontrol sisteminde denetimin
somutlaştırılması için farklı denetim sebepleri üzerinden tek tek bir inceleme
yapılmıştır
Kontrol sisteminin incelenmesinden sonra hakemin esasa ilişkin hukuki
değerlendirmesinin denetlenmesini yasaklayan révision au fond yasağı karşısında
esasa uygulanacak hukuka aykırılık olarak değerlendirilebilecek bazı hallerin
denetlenmesinin mümkün olup olmadığı incelenmiştir. Hakemin tarafların murat
ettiğinden farklı bir hukuk uygulamasının yetki aşımı teşkil ettiği, buna karşılık
tarafların hukuk seçimi yapmadığı ve hakemin esasa uygulanacak hukuku kendisinin
tayin ettiği durumun bir iptal sebebi veya tenfiz engeli teşkil etmediği sonucuna
varılmıştır. Hukukun hatalı uygulanması durumunda ise prensip olarak révision au
fond yasağı uyarınca bir inceleme yapılamayacaktır. Ancak istisnai olarak hukukun
uygulanması bakımından hakemin kasıtlı bir hatası bazı ülkelerde yetki aşımı olarak
kabul edilmektedir.
Bu incelemenin ardından hakem kararlarının denetlenmesinde esasa
uygulanacak hukuka aykırılıkların denetlenmesine ilişkin yaklaşımlar incelenmiştir.
Bu kapsamda esastan denetime imkân veren ülke hukuklarındaki durum ele alınmıştır.
Ayrıca tarafların yapacakları anlaşma ile hakem kararındaki esasa uygulanacak
hukuka aykırılıkların mahkemece denetlenmesinin mümkün olup olmadığı
incelenmiştir. Tarafların hakem kararlarının denetim kapsamını genişletme yönünde
anlaşma yapmalarının mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The present study examines the prohibition of révision au fond, which signifies
the absolute prohibition of a court's substantive review of arbitration awards in
annulment and enforcement proceedings, and it examines whether it is possible to
review instances of violations of the applicable substantive law notwithstanding this
prohibition. Conducted within the framework of Turkish law, this study also draws
upon doctrines and judicial decisions from comparative law.
The initial objective of this study is to establish the theoretical and philosophical
foundations of the prohibition of révision au fond, a concept that has not been
extensively examined in the context of Turkish law. To address this gap, the study
examined the concept of révision au fond, the evolution of its review mechanism, and
its subject matter. Accordingly, the concept of the prohibition of révision au fond arose
in France in the context of reviewing the enforcement of foreign court decisions, and
it prohibits a decision from being substantively reviewed.
Once the nature of the prohibition of révision au fond has been explained, the
general characteristics of annulment and enforcement proceedings concerning the
review of arbitration awards by the court were examined. Accordingly, the review in
these proceedings is conducted on the basis of grounds for annulment and obstacles to
enforcement that are quite similar. These limited grounds relate primarily to procedural
and formal matters and none of them allows for a review of the substance of the award.
On the other hand, the principle of the prohibition of révision au fond has been
accepted in the review of arbitration awards.
From the perspective of the theoretical dimension of the prohibition of révision
au fond, the study finally examines the reasons for accepting this prohibition in the
review of arbitration awards. As a result of this examination, it was determined that
the binding force and the res judicata effect – features that are intrinsically linked to
the judicial character of arbitration awards – account for the prohibition of their
substantive review. Furthermore, it was determined that, as a matter of state interest,
there is no particular interest in an arbitration award in the event of an erroneous
application of the law, and that annulment and enforcement review merely involves
determining whether the arbitration award is "compatible" with the legal order of the
forum state. Both findings substantiate the justification for prohibiting substantive
review of arbitration awards.
The study proceeded to examine the practical implications of the prohibition on
révision au fond, as established in the theoretical foundations. In this section, the
general features of the "control" system – adopted in annulment and enforcement
proceedings in lieu of the "révision" system – were first analyzed. Within the
framework of the control system, arbitration awards are subjected to review based on
specific grounds, and the presence of these grounds is determined by a comprehensive
evaluation of the award, obligatory in nature and pertinent to the review. However, it
should be noted that this process does not enable the assessment of the accuracy of the
award or the correct application of the law. To provide a more concrete illustration of
the review process within the control system, an individual examination was conducted
for each of the various review grounds.
Following a thorough analysis of the control system, the study examined whether
certain cases that could be considered violations of the applicable substantive law
might be reviewed despite the prohibition of révision au fond, which precludes the
review of the arbitrator's substantive legal assessment. It was concluded that if an
arbitrator applies a law different from that intended by the parties, such a deviation
constitutes an act of excess of authority, whereas if the parties have not made a choice
of law and the arbitrator determines the applicable substantive law, this does not
constitute a ground for annulment or an obstacle to enforcement. In instances of
erroneous application of the law, as a general rule, no review shall be conducted
pursuant to the prohibition of révision au fond. However, in exceptional cases, a
deliberate error by the arbitrator in the application of the law is regarded as an excess
of authority in some countries.
Following this examination, the study analyzed the various approaches to the
review of violations of the applicable substantive law in the context of reviewing
arbitration awards. In this context, the situations in national legal systems that allow
for substantive review were examined. Furthermore, the study examined the
possibility of the parties expanding the scope of judicial review with regard to
violations of the applicable substantive law in arbitration awards by agreement. It was
concluded that it is not possible for the parties to agree to broaden the scope of judicial
review of arbitration awards.