Necil Kazım Akses'in solo viyola için bestelediği "Acıklı ezgi" eserinin teknik ve müzikal açıdan incelenmesi
Analysis of Necil Kâzim Akses' composition "Acıklı Ezgi" for solo viola from a technical and musical perspective
Yazar: ARTEMİS SİS BALKIZ KULAK
Danışman: DOÇ. BARIŞ KEREM BAHAR
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırma; Türk müziği için yenilikçi bir yaklaşım geliştiren ve üretkenliği ile Türk müziği tarihinin en önemli figürlerinden biri olan Necil Kâzım Akses'in bestelediği Acıklı Ezgi adlı eserinin teknik ve müzikal açıdan incelenmesi, eğitim müziği programlarında yer verilmesi ve eserin detaylı bir incelemesinin yapılarak literatüre katkı sağlaması amacını taşır. Akses, viyola enstrümanı için üç eser yazar. Bunlar arasında en ünlüsü Viyola Konçertosu'dur (1977). Sonraki yıllarda solo viyola için Capriccio (1978) ve en az bilinen eseri olan Acıklı Ezgi'yi (1984) besteler. Aynı zamanda bu çalışmanın da konusu olan Acıklı Ezgi adlı eseri daha çok dramatik halk melodilerinden oluşan ağıt tadında bir eser olma niteliğini gösterir.
Eserle ilgili yapılan araştırmalar doğrultusunda öncelikle form bakımından incelenir ve "A- B- A" lied formunda yazıldığı görülür. Acıklı Ezgi'nin eser içinde kullanılış biçiminin ise "A- B1- B2- A Varyasyon" şeklinde olduğu anlaşılır. Eserin cümle yapılarına bakıldığında ise 42 cümle ve 303 vuruştan oluştuğu sonucuna varılır.
Eserin dizi analizi sonuçlarına göre eserin alışılmışın dışında tonal bir yapısının olduğu, kendine özgü ton dizilerine sahip bir karakteri olduğu sonucuna varılır. Yapıtlarında Türk müziğini modernleştiren Akses, aynı zamanda bu müziğinin özünü korumayı da amaçlamıştır. Türk müziğinin ve Türk kültürünün dünya çapında tanınmasını ve takdir edilmesini sağlamak için çalışmalarına hayatı boyunca devam eden Akses'in Acıklı Ezgi adlı eseri incelendiğinde, 15 ayrı dizi olduğu görülmüş, bu dizilerde dikkat çeken Divan müziği unsurlarının hissedildiği fakat tam manası ile kullanılmadığı anlaşılmıştır.
Divan müziği unsurlarının komaları ile yazılmadığı için günümüzde kullanılan "Just Intonation" entonasyon sistemine göre çalınmasına yönelik tavsiyelerde bulunulmuş, eserde kullanılan sağ ve sol el tekniklerine değinilmiştir.

Bulgular kısmının en sonunu oluşturan müzikal yoruma yönelik açıklamalarda ise eserin seslendirilmesi aşamasında tavsiyelerde bulunulmuştur.
Bu çalışma, Necil Kâzım Akses'in viyola için bestelediği Acıklı Ezgi eseri ile ilgili yapılmış ilk yazılı kaynak olma özelliğini taşıması yanı sıra eseri seslendirmek isteyen sanatçılar için başvurulacak bir kaynak olması hedefi ile yazılmıştır.

Abstract:
This research contributes to the literature by examining the piece Acıklı Ezgi, which was composed by Necil Kâzım Akses, who developed an innovative approach to Turkish music and is one of the most important figures in the history of Turkish music with its productivity, in terms of technique and music, its place in educational music programs and a detailed analysis of the piece. aims to provide Akses has written three works for the viola instrument. The most famous of these is the Viola Concerto (1977). He also composed two other works for solo viola, Capriccio (1978) and his least known piece, Acıklı Ezgi (1984). At the same time, his work named Acıklı Ezgi, which is also the subject of this study, has the quality of being a work in the taste of lament, which is composed of dramatic folk melodies.
In line with the research on the work, it was first examined in terms of form, and it is seen that it was written in the form of "A-B-A". It has been seen that the use of Acıklı Ezgi in the piece is "A- B1- B2- A Variation". When the sentence structures of the work are examined, it is concluded that it consists of 41 sentences and 303 strokes.
According to the results of the scale analysis of the work, it was concluded that the work has an unusual tonal structure and has a character with its own unique tonal scales. Akses, which modernized Turkish music, also aimed to preserve the essence of this music. Continuing to work throughout his life to ensure that Turkish music and Turkish culture are recognized and appreciated around the world, Akses When his work named Acıklı Ezgi is examined, it is seen that there are 15 different series, and it is understood that the striking Divan music elements are felt in these series, but they are not used in the full sense.
Since the elements of Divan music were not written with comas, recommendations were made to play them according to the "Just Intonation" intonation system used today, and the right- and left-hand techniques used in the work were mentioned.

In the explanations for the musical interpretation, which is the last part of the findings section, recommendations were made during the performance of the piece.
This study was written with the aim of being the first written source for Necil Kâzım Akses' Acıklı Ezgi piece composed for viola, as well as being a reference source for artists who want to sing the piece.