Konuşma eğitiminin telaffuz vurgu ve tonlama konularının dinleme destekli öğretimi
Training of speech, pronunciation, stress and intonation issues aided teaching listening
Yazar: ARİF ÇERÇİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KIRBIYIK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dinleme = Listening ; Konuşma = Speech ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Telaffuz = Pronunciation ; Tonlama = Intonation ; Vurgu = Accent ; Öğretim = Teaching

Özet:
İlköğretim 7. sınıf Türkçe dersi konuşma eğitiminin telaffuz, vurgu ve tonlama
konularının dinleme destekli öğretimine yönelik olarak tarafımızdan hazırlanan 
dinleme destekli öğretim materyalleri ile aynı konuların dilbilgisi kuralları 
çerçevesinde öğretimine yönelik hazırlanan yazılı materyalleri kullanan öğrencilerin 
konuşma becerileri arasındaki farkı belirlemek amacıyla yapılan bu araştırma 
"kontrol gruplu ön test ve son test" modele dayalı deneysel bir çalışmadır.
Araştırma 2012-2013 öğretim yılında Mersin-Erdemli Mehmet Akif Ersoy 
İmam Hatip Orta Okulu ve Turgut Özal İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 7. sınıf 
öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Bu okulların 7. sınıflarında öğrenim gören 73 
öğrenciye araştırmanın veri toplama aracı ön test olarak uygulanmıştır. Yapılan ön 
test uygulamasından sonra araştırma denekleri bu 73 öğrenci arasından seçilmiştir. 
Araştırmanın Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip Orta Okulu'ndaki deney grubu 16, 
kontrol grubu 13 öğrenciden; Turgut Özal İlköğretim Okulu'ndaki deney grubu 21, 
kontrol grubu ise 19 öğrenciden oluşmaktadır. 
Araştırma sürecinde, telaffuz, vurgu ve tonlama konularının öğretiminde, 
kontrol gruplarında araştırmacı tarafından hazırlanan telaffuz, vurgu ve tonlama 
konularının dilbilgisi kuralları çerçevesinde işlendiği yazılı materyallerle; deney vii
gruplarında ise yine araştırmacı tarafından hazırlanan dinleme destekli materyallerle 
öğretim gerçekleştirilmiştir.
Uygulama sürecinin başında bütün gruplardan hazırlıklı konuşmaların, 
hazırlıksız konuşmaların, farklı vurgularla farklı anlamları öne çıkan cümlelerin ve 
farklı tonlamalarla farklı duyguları yansıtan cümlelerin ses kayıtları ön test olarak 
alınmış, aynı veri toplama araçları, uygulamanın sonunda son test olarak yeniden 
tatbik edilmiştir. Telaffuz, vurgu ve tonlama konuları, 8 haftalık bir zaman dilimi 
içerisinde, hazırlanan öğretim materyalleri vasıtasıyla işlenmiştir.
Deneysel işlemin sonrasında deney ve kontrol gruplarının ses kayıtları ön testson test başarı yüzdeleri arasındaki farkı vurgu ve tonlama becerisi bakımından 
ortaya koymak amacıyla, veriler 'Praat' ses analiz programında çözümlenmiştir.
Tonlama becerisinde öğrencilerin tonlama becerisi uzmanların tonlamaları ile 
karşılaştırılmıştır. Ayrıca telaffuz kusurları, araştırmacı tarafından kontrol listesi 
olarak hazırlanan 'Telaffuz Hataları Tespit Formu' aracılığıyla ve gözlem yöntemiyle 
tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda deney grupları ve kontrol grupları 
arasında kelime vurgusu, kelime grubu vurgusu, cümle vurgusu, tonlama ve telaffuz 
becerilerindeki başarı bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. 
Araştırmada denenen konuşma eğitiminin telaffuz, vurgu ve tonlama konularının 
dinleme destekli öğretiminin, bu konuların dilbilgisi kuralları çerçevesinde 
hazırlanan yazılı materyallerle öğretiminden ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin 
konuşma becerilerindeki başarıyı artırmada daha etkili olduğunu ortaya koymuştur.
Elde edilen bulgulara bağlı olarak deney gruplarında kullanılan öğretim 
materyallerine benzer nitelikteki materyallerin kullanılabileceği önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: 1. Konuşma Eğitimi 2. Telaffuz 3. Vurgu 4. Tonlama 
5. Dinleme destekli öğretim 6. Dilbilgisi kurallarına bağlı öğretim 
7. Konuşma becerisi

Abstract:
This research is conducted to determine the difference in speaking skills of the 
students who used listening-aided teaching materials that are aimed to teach 
pronunciation, stress and intonation issues of speaking education and the students 
who used written materials prepared within the framework of the rules of grammar 
aimed to teach the same subjects at 7th class Turkish lesson speaking education. This 
research is an experimental study based on "control pre-test and final test model"
The research is applied on the 7th class students studying at Mersin- Erdemli 
Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip Secondary School and Turgut Özal Primary School 
in 2012-2013 academic years. Data collection tool of the research is applied as pretest to 73 7th class students of these schools. After the pre-test application, research 
subjects are chosen among these 73 students. The experimental group has 16 and 
control group has 19 students in Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip Secondary School 
and the experimental group has 21 and control group has 19 students in Turgut Özal 
Primary School. 
During the process of the research, in teaching of pronunciation, stress and 
intonation written materials in which pronunciation, stress and intonation issues are 
performed within the framework of the rules of grammar prepared by the researcher 
are used with control groups; with experimental groups the training is carried out 
with listening-aided materials prepared by the researcher. ix
At the beginning of the application process, audio recording of prepared 
conversations, unprepared conversations, the sentences of which meaning change by 
different stresses and sentences of which value of feeling are changed by different 
intonation are obtained as per-test; at the end of application the same data 
collection tools are applied again as the last test. Pronunciation, stress and intonation 
issues are studied by means of the teaching materials in 8-week period of time. 
After the experimental procedure, audio recordings of experimental and control 
groups are analyzed by 'Praat' sound analysis program in order to demonstrate the 
difference between pre-test and final test success rate in terms of stress and 
intonation skills. In intonation skill students' intonation skill is compared with 
professionals' intonation skill. Moreover, pronunciation errors are identified by 
means of 'Form of Pronunciation Error Identification' prepared by the researcher as 
a control list and monitoring method. As a result of the analysis, a statically 
significant difference is found between control groups and experimental groups in 
terms of vocabulary, word group, sentence emphasis and pronunciation skills. In 
intonation skills the success rates difference between pre-test and final test is 
statistically insignificant.
Findings verified that listening-aided teaching of pronunciation, stress and 
intonation issues of speaking education is more effective than teaching of these 
issues with the written materials prepared within the framework of the rules of 
grammar in improving the success in speaking skills of 7th class students.
Depending on the findings it is advised that in teaching of pronunciation, stress 
and intonation issues of speaking education materials similar to the materials used in 
experimental groups can be used. 

Key Words: 1. Speaking Education 2. Pronunciation 3.Stress 4. Intonation 
5. Listening-aided Teaching 6. Teaching within the Rules of Grammar 7. 
Speaking Skill