Tek parti dönemi spor politikaları ve halkevlerinde spor çalışmaları
Single party period sports policies and sports activities in community centers
Yazar: ZİLHACE ATAŞ
Danışman: PROF. DR. YAVUZ HAYKIR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Spor, belli bir disiplin ve kurallar dâhilinde, bireysel ya da toplu olarak gerçekleştirilen zihni ve bedeni uğraşlarla eğlence, yarış, vücut gelişimini sağlayan aktiviteler bütünüdür. Sporun kişilerin birey ya da topluluk halinde beden ve ruh sağlıklarını korumak amacıyla yapılan bir aktivite olmasının yanı sıra toplumsal ve sosyal yaşamın sürdürülebilirliğinde de önemli katkıları vardır. Toplumsal olarak yaşamaya başladığı ilk çağlardan itibaren insanların hayatta kalmak için avcılık, toplayıcılık gibi faaliyetleri yaparak dolaylı olarak da olsa sporla uğraştığı bilinen bir gerçektir. Ancak yerleşik yaşama geçişle birlikte insanlarda oluşan estetik bakış anlayışı ve toplumsal güç kaygısı sporun yaşam rutini içerisinde ayrı bir uğraş olarak değerlendirilmesine yol açmıştır. Bununla birlikte devlet veya toplumların da bir diğerine karşı güç kazanması için diğer bir deyişle askeri alanda da güç kazanmak için spor önemli bir yere sahip olmuştur.
Günümüzdeki anlamıyla sporun yaşamımızda yer edinmesi Sanayi Devrimi ile gerçekleşmiştir. Sanayi Devrimi gerçekleştikten sonra hızla sanayileşmeye geçen dünya ülkeleri, makineleşme ile birlikte insanların bedensel gelişimleri ve eğlenme amaçlı olarak spora daha çok vakit ayırmasına neden olmuştur. Bu da modern sporların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Modern spor dediğimiz aktiviteler ilk olarak İngiltere ve Amerika'da gelişme göstermiş ve kısa zamanda tüm dünyaya yayılmıştır. Sporun modern anlamda Türk toplumlarında yapılmaya başlaması da ilk olarak Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat Dönemiyle olmuştur. Önceleri askeri okullarda okutulan beden eğitimi daha sonra sivil okullarda da müfredata girmiş ve federasyonel anlamda kurulan ilk spor kurumu Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı (TİCİ)  olmuştur. 1922 yılında kurulan TİCİ ile başlayan modern ve profesyonel spor yapılanması, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulmasından sonra yine TİCİ çatısı altında devam etmiştir. 
Cumhuriyetin ilanından sonra sporun bireysel ve toplumsal öneminin bilincinde olan Cumhuriyet İdarecileri sportif faaliyetlere önem vermiştir. TİCİ, savaştan yeni çıkmış bir devletin uluslararası arenada tanınırlık ve meşruiyetini keskinleştirmek, beden ve ruh gelişimini güçlendirmek, güçlü ve kendine yeten bir toplum yaratmak, yurt savunmasında bilinçli askeri bir ruh oluşturmak, ülkeyi tanımak ve tanıtmak için sporu önemli bir araç olarak görmüştür.
1936 yılına kadar TİCİ bünyesinde devam ettirilen spor faaliyetleri,  Türk Spor Kurumu'na devredilmiştir. Türk Spor Kurumu da 1936-1938 yılları arasında Cumhuriyet Halk Partisi'ne bağlı olarak görevine devam etmiştir. Spor işlerinin Parti denetiminde olması önce olumlu karşılanmış fakat zamanla yaşanan birtakım olumsuzluklar Partiyi yıprattığı düşünüldüğü için Başbakanlığa bağlı yeni bir oluşuma gidilmiştir. 
Spor faaliyetlerinin belli bir düzene sokulması ve spor teşkilatının yenilenmesi için 3530 sayılı Beden Terbiyesi Kanunu yürürlüğe konularak 1938 yılında Başbakanlığa bağlı olarak Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü kurulmuş ve spor faaliyetleri bu kurum bünyesinde yürütülmüştür. 
Toplumsal bütünleşmeyi sağlamak amacı ile ülkenin doğusundan batısına tüm vatandaşlarını bütünleştirmek, okul eğitimleri dışında da belli alanlarda gelişimine katkı sağlamak için 1932'de kurulan Halkevleri, bünyesindeki spor şubeleri aracılığı ile spor çalışmalarına önemli katkılarda bulunmuştur.

Abstract:
Sports is a set of activities that provide entertainment, competition and body development through mental and physical efforts performed individually or collectively within a certain discipline and rules. In addition to being an activity carried out to protect the physical and mental health of individuals or groups, sports also contributes significantly to the sustainability of social life. It is a known fact that since the early ages when people began to live socially, they have indirectly engaged in sports by doing activities such as hunting and gathering to survive. However, with the transition to settled life, people's understanding of aesthetic perspective and concern for social power have led to sports being considered as a separate pursuit within the life routine. In addition, sports have had an important place in order for states or societies to gain power against each other, in other words, to gain power in the military field.
Sports, in its current meaning, gained a place in our lives with the Industrial Revolution. The countries of the world, which rapidly industrialized after the Industrial Revolution, caused people to spend more time on sports for physical development and entertainment purposes, along with mechanization. This led to the emergence of modern sports. The activities we call modern sports first developed in England and America and spread all over the world in a short time. The first time sports started to be practiced in Turkish societies in a modern sense was during the Tanzimat Period in the Ottoman Empire. Physical education, which was previously taught in military schools, was later included in the curriculum in civilian schools, and the first sports institution established on a federational basis was the Alliance of Turkish Training Societies (TİCİ). The modern and professional sports structuring that started with TİCI, which was established in 1922, continued under the umbrella of TİCI after the establishment of the Republic of Turkey.
After the declaration of the Republic, the Republic Administrators, who were aware of the individual and social importance of sports, gave importance to sports activities. TİCİ, saw sports as an important tool to sharpen the recognition and legitimacy of a state that has just emerged from war in the international arena, to strengthen physical and spiritual development, to create a strong and self-sufficient society, to create a conscious military spirit in defense of the homeland, and to recognize and promote the country.
Sports activities, which were continued within TİCİ until 1936, were transferred to the Turkish Sports Institution. Turkish Sports Institution continued its duty under the Republican People's Party between 1936 and 1938. The fact that sports affairs were under the control of the Party was initially welcomed positively, but as some negativities experienced over time were thought to have worn the Party down, a new formation affiliated to the Prime Ministry was established.
In order to streamline sports activities and renew the sports organization, the Physical Training Law No. 3530 was put into effect and the General Directorate of Physical Training was established under the Prime Ministry in 1938, and sports activities were carried out within this institution.
Community Centers, which were established in 1932 to integrate all citizens from the east to the west of the country in order to ensure social integration and to contribute to their development in certain areas outside of school education, have made significant contributions to sports activities through their sports branches.