Bazı antidepresanların vücut sıvılarında yüksek performans sıvı kromatografi yöntemi ile tayini için metot optimizasyonu
The optimization of HPLC method for the analysis of some antidepressants in human fluids
Yazar: ESMA ETÖZ MAVİ
Danışman: PROF. DR. GÜLEREN ALSANCAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; İyonlaşma sabiti = Ionization constant

Özet:
Antidepresanların birçoğu beyindeki norepinefrin ve serotinin maddelerinin geri alımını engellemek suretiyle etki ederler. Antidepresif etkileri olan bu ilaçların yapıları incelendiğinde bir çoğunun trisilik veya tetrasiklik çekirdeğe sahip olduğu görülür. Bu nedenle sıklıkla trisiklik veya tetrasiklik antidepresanlar olarak adlandırılırlar. Son dönemlerde antidepresanların tedavi amaçlı izlenmesi önem kazanmıştır.

Bu tez çalışmasında altı antidepresanın (desipramin, nortriptilin, imipramin, amitriptilin, klomipramin, trimipramin) kantitatif tayini gerçekleştirilmiştir. HPLC yöntemi ile metot optimizasyonu ve merkezi kompozit tasarım tekniği uygulanmıştır. MINITAB 15 paket programı kullanılarak tahmini kapasite faktörleri elde edilmiş ve 5 farklı ACN-su ortamında (%40-55) iyonlaşma sabitleriNLREG programı ile hesaplanmıştır. Yasuda-Shedlovsky eşitliği ve ekstrapolasyon yöntemleriyle bileşiklerin sudaki pKa değerleri hesaplanmıştır.Bileşiklerin ayrılmasında X Terra C18 kolonu kullanılmış,  alıkonma üzerinde pH, sıcaklık ve organik çözücü olan asetonitril etkisi incelenmiştir. Çalışılan bu altı bileşik için optimum ayırma, 10 mM NH4HCO3 içeren, pH sı 8,3 olan %55 ACN içeren mobil fazda sağlanmıştır.İçstandart olarak amitriptilin seçilmiştir.İlaçlar idrar numunesune uygulanmış,geliştirilen metodun tam validasyonu yapılmıştır

 
 
Anahtar Kelimeler: Antidepresan, HPLC, merkezi kompozit tasarım, pKa, Yasuda ?Shedlovsky eşitliği, metot validasyonu

Abstract:
Many of antidepressants exert their effects by inhibiting the reuptake of norepinephrine and serotinin  in the brain. As characteristic structures of such drugs showing antidepressive effects, many of them have tricyclic or tetracyclic nuclei; this is the reason why they are called `tricyclic antidepressants or tetracyclic antidepressants. Nowadays therapeutic drug montoring of antidepressants is very important.

In this study, quantitative determination of six antideppressants (desipramine, nortriptyline, imipramine, amitriptyline, klomipramine, trimipramine) were examined. The method optimization and central composite design study by HPLC for drugs were performed. By using MINITAB 15 programme, the predicted capacity factors of working compounds were observed and ionization constants have been calculated by NLREG programme with predictedcapacity factors in 5 different (40-55%) water-ACNmixtures.Aqueous pKa values of compounds have been calculated with Yasuda-Shedlovsky equation and extrapolation method. The influence of pH, temperature and solvent composition of acetonitrile-water on the retention of compounds on X Terra C18 coloumn was studied.  The optimal mobile phase for seperation of six antidepressants was a mixture of acetonitrile-water with a percentage of ACN-water of %55 (v/v). The pH of the mobile phase containing 10 mM NH4HCO3 was adjusted 8,3. Amitriptyline was choosen as an internal standard. Working compounds have been applied in urine sample and method validation was determined.

Keywords: Antidepressants, HPLC, central composite design, pKa, Yasuda ?Shedlovsky equation, method validation.