Türk ceza muhakemesinde sanığın adil yargılanma hakkı
The right of the accused to a fair trial in Turkish criminal procedure
Yazar: ÖZGE AYDIN KANIK
Danışman: DOÇ. DR. EZGİ AYGÜN EŞİTLİ
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil ve hakkaniyetli muamele = Fair and equitable treatment ; Adil yargılanma = Fair trial ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Ceza yargılaması = Criminal procedure ; Hakkaniyet olarak adalet = Justice as fairness ; Savunma hakkı = Defense right ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code

Özet:
Demokratik ve hukukun üstünlüğünü kabul etmiş olan her devlet, insan haklarını korumak ve güvence altına almakla yükümlüdür. Temel insan haklarından biri olan adil yargılanma hakkı da devlet anayasaları ve uluslararası metinlerde yer almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen bu hak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesiyle anayasal güvence altına alınmıştır. 
Kişilerin temel haklarının kısıtlanması bakımından ceza muhakemesinin yeri çok önemlidir. Adil yargılanma hakkını düzenleyen AİHS'nin 6. maddesi yargılanma sürecinin adil olarak gerçekleşmesi için gerekli unsurları belirleyen, devletlere de bunun sağlanması anlamında yükümlülük getiren bir maddedir. Maddeyle birlikte hem adil yargılanmanın sınırları çizilmiş hem de sanığa tanınan asgari haklar belirlenmiştir. Hukuk devletinin temel unsurlarından olan adil yargılanma hakkı, temel insan haklarının koruyucusu niteliğinde olduğundan, hukuk devleti olma iddiasındaki her devlet, bu hakkı iç hukuk kuralları veya uygulamalarıyla koruma altına almalı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni hem bir rehber hem de anayasalarına eş değere sahip bir metin olarak görmelidir. Türk hukukunda da hem Anayasa'da hem de Türk Ceza Muhakemesi Kanunu'nda adil yargılanma hakkını teminat altına alan düzenlemeler yapılmıştır.
Çalışmada temel insan haklarından biri olan adil yargılanma hakkının, kaynakları, uygulama alanı ve tarihsel süreçteki gelişimi incelenmiş; ceza muhakemesinde sanık açısından adil yargılanma hakkının unsurları ele alınmış ve son olarak madde ile sanığa tanınan asgari hak ve güvencelere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Adil Yargılanma Hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Hakkaniyete Uygun Yargılanma, Ceza Muhakemesi, Savunma Hakkı

Abstract:
Every state that has accepted democracy and the rule by law is obliged to protect and assure human rights. The right to a fair trial which is one of the fundamental human rights is also included in state constitutions and international documents. This right regulated by Article 6 of the European Convention on Human Rights (ECHR) is constitutionally assured by Article 36 of the Constitution of the Republic of Turkey. 
The position of criminal procedure is extremely important in terms of limiting the fundamental rights of individuals. Article 6 of ECHR regulating the right to a fair trial is an article that determines the required elements for the trial process to be fair and introduces obligations to the states to ensure a fair trial. With this article, both the boundaries of fair trial are drawn and the minimum rights given to the defendant are determined. Since the right to a fair trial as one of the fundamental elements of a state of law acts as the protector of the fundamental human rights, every state with the claim of being a state of law should protect this right under domestic legislation or practices and regard European Convention on Human Rights both as a guide and as a document equivalent to the constitution of the state. In terms of criminal procedure in Turkey law, legal arrangements are undertaken to guarantee fair trial both in the Constitutions and in the Turkish Criminal Procedure Law.
In this study, the resources, application areas and historical development of the right to a fair trial which is one of the fundamental human rights are analysed; the elements for a right to a free trial are considered for the defendant in criminal procedure and lastly, the minimum rights and assurances provided to the defendant by the article are presented.

Keywords: Right to a Fair Trial, European Convention on Human Rights, Fear Hearing, Criminal Procedure, Right of Defence