Farklı lise türlerinin, cinsiyetin ve sosyoekonomik durumla ilgili bazı değişkenlerin öğrencilerin öğrenme ve motivasyon algılarına etkisi
The effect of different high school types, gender and some variables related to socioeconomic situation on learning and motivation perceptions of students
Yazar: GÜLBİN AKTUY
Danışman: PROF. DR. BASRİ ATASOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Liseler = High schools ; Motivasyon = Motivation ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenme = Learning

Özet:
Bu araştırmanın amacı farklı tür liselerde öğrenim gören öğrencilerin sosyoekonomik durumları ile öğrenme stratejileri, başarı-başarısızlık yüklemeleri, öğrenme yaklaşımları ve epistemolojik inanışları arasında nasıl bir ilişki olduğunu araştırmaktır. Araştırmanın evrenini Çankırı ilinin bir ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 4 farklı lise türünde (imam hatip lisesi, sağlık lisesi, turizm lisesi ve çok programlı lise); 2018-2019 eğitim öğretim yılları arasında öğrenim gören 125 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin toplanması aşamasında ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, Güngör (2013) tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Deryakulu ve Büyüköztürk (2002)'ün Türkçe'ye uyarladığı Genel Epistemolojik İnanış Ölçeği (EİÖ), Açıkgöz ve Kasap (1996) tarafından geliştirilmiş Başarı-Başarısızlık Yüklemeleri Ölçeği (BYÖ/BZYÖ), Biggs, Kember ve Leung (2004) tarafından geliştirilen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği (ÖYE) ve uyarlaması Büyüköztürk, Akgün, Karadeniz, Kılıç, Çakmak ve Demirel (2007) tarafından yapılmış olan Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği (GÖSÖ) ile toplanmıştır. Uygulanan ölçekler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen nicel verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi ve ANOVA kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda Epistemolojik İnanış Ölçeği'nin alt boyutları dikkate alınarak yapılan analizler sonucunda; EİÖ'nün alt boyutu olan bilginin basitliği ile kız öğrenciler yönünde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. ÖSÖ'nün alt boyutlarından düzenleme, yineleme, üstbilişsel, zaman ve çalışma ortamı, yardım arama stratejileri kız öğrenciler yönünde anlamlı farklılık göstermiştir. ÖSÖ alt boyutlarından düzenleme ile babalarının eğitim düzeyi arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. ÖYE alt boyutu yüzeyselden alınan puan ile cinsiyet, annelerin eğitim düzeyi ve ailelerinin aylık gelirleri yönünde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. BYÖ alt boyutlarından öğretmenle ilgili yüklemeler ve kendisi ve sınav ile ilgili yüklemeler kız öğrenciler açısından anlamlı farklılıklar göstermektedir. Ayrıca babanın eğitim düzeyinin ve ailenin aylık gelirinin BYÖ alt boyutlarından aile ile ilgili yüklemelerde anlamlı yönde farklılığa sebep olduğu ortaya çıkmıştır. BZYÖ alt boyutu olan aileden aldıkları puanlar ile babalarının meslek durumları ve aile yapısı yönünde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Okul türleri arasındaki farklılığı ölçekler açısından incelediğimizde sağlık meslek lisesi yönünde EİÖ, ÖSÖ, ÖYE ve BYÖ' nden en yüksek puanların elde edildiği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between students' socioeconomic status and learning strategies, success-failure attitudes, learning approaches and epistemological beliefs. The population of the study was divided into 4 different high school types of Ministry of National Education in Ilgaz district of Çankırı province. 125 students are enrolled between 2018-2019 academic years. Correlational survey  method was used for data collection. The data of the study was developed by Güngör (2013), Personal Information Form, General Epistemological Belief Scale (EBS) adapted by Deryakulu and Büyüköztürk (2002) to Turkish, Success-Failure Attributions Scale (SAS/FAS) developed by Açıkgöz and Kasap (1996), Learning Approaches Scale (LAS) developed by Biggs, Kember and Leung (2004), the adaptation of the data was collected by the Motivated and Learning Strategies Scale (MSLQ), which was prepared by Büyüköztürk, Akgün, Karadeniz, Kılıç, Çakmak ve Demirel (2007). The applied scales were analyzed with SPSS statistical program. Arithmetic mean, standard deviation, t-test and ANOVA were used in the analysis of the obtained quantitative data. As a result of the analysis, as a result of the analyzes made considering the sub-dimensions of the Epistemological Belief Scale (EBS); Significant differences were observed between female students and the simplicity of knowledge, which is the sub-dimension of EBS. Among the sub-dimensions of the Learning Strategies Scale (LSS), organization, rehearsal, metacognitive, time and study environment, help-seeking strategies showed a significant difference in terms of female students. Learning approaches scales (LAS) the sub-dimension was found to be significantly different from the superficial score and the gender, education level of mothers and monthly income of their families. The subordinate dimensions of the Succes Attributions Scales (SAS) show significant differences in terms of teacher-related attribution, and self-and examiner-related attitudes in terms of female students. In addition, it was found out that the education level of the father caused a significant difference between the sub-dimensions of SAS and the loadings related to himself and the exam. In addition, it was found that father's education level and monthly income of the family caused a significant difference in the family-related burdens from (SAS) sub-dimensions. The traditional structure of the family affects the sub-dimension of Failure Attributions Scales (FAS) which is related to the family. Significant differences were observed between the scores obtained from the family which is the sub-dimension of the Failure Attributions Scales (FAS) and their fathers' occupational status and family structure. When the differences between the school types were examined in terms of scales, it was seen that the highest scores were obtained from the EBS, LSS, LAS and SAS.