Makul insan standardını anlamak: Feminist perspektiften bir inceleme
The concept of reasonableness in the context of feminist legal theory
Yazar: GÖKÇE ALTINEL
Danışman: PROF. DR. GÜLRİZ UYGUR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Makul insan standardı hukukta yaygın kullanılan bir standart olmasına rağmen anlamı belirsizdir. Makul insan standardı konusundaki bu anlam belirsizliği çoğunlukla cinsiyet taraflı ve ayrımcı uygulamalara sebebiyet verir. Bu sebeple makul insan standardının ayrıntılı bir analizinin yapılması ve kavramın yeniden değerlendirilmesi gerekir. Kavramın hedeflediği amaç ile gerçekteki işlevi arasındaki farklılık göz önüne serilmelidir. Eleştirel bakış açısı ve bu bağlamda feminist perspektif kavramın sorunlu doğasını ele almak açısından tercih edilmelidir. Çünkü soyut kurallar üzerinden tanımlanan adalet, somut olaylarda gerçekleşen adaletsizliği çoğu zaman öngöremez. Her tek durum kendine özgüdür. Feminist metodoloji bağlamsallığı öne çıkarır ve somut olaylardan hareketle çözümlemelerini yapar ve adalet tanımını adaletsizlik üzerinden yaparak, hukukun kapsayıcılığını artırmaya elverişli araçlar kullanır. Feminist perspektiften ele alındığında makul insan standardı gerçeğe dair tek bir anlayıştan değil çok yönlü ve farklı anlayıştan beslenebilir. Zamanla makul insan standardı kadın deneyimlerini de kapsayacak şekilde anlaşılır ve uygulanırsa bağlamsal makul insan standardı ortaya çıkabilir. Ve bu sayede hukuk teorisi, normu ve uygulaması açısından hedeflenen kapsayıcılık ve adalete yönelmiş olma hedefine yaklaşılmış olunur. Feminist perspektifin objektif ve değişmez olduğu ileri sürülen hukuki kavramlara dair bilimsel temelli ve geniş kapsamlı yaklaşımının bu bağlamda oldukça elverişli bir araç olduğunu kabul etmek gerekir. Hukukun üstünlüğü, bağımsızlık, tarafsızlık, nesnellik, toplumsal sözleşme, çoğulculuk gibi aşina olduğumuz kavramların aslında bazı kesimlerin bakış açılarını görünmez kılarak, çoğunluğun baskısı altında yetersiz bir şekilde temsil ettiğini ya da hiçbir şekilde temsil etmediğini anlamamıza yardımcı olur. Görünmeyeni görünür kılarak, ortaya çıkan manzara üzerine düşünmek sadece cinsiyet temelinde  değil ileri çalışmalarda farklı açılardan dışlanan kişilerin kendilerini ifade etmelerine, itirazlarını dile getirmelerine ve hukukun adalet yönündeki amacına yaklaşılmasına yardımcı olabilecektir.

Abstract:
Although the reasonable person standard is a widely used standard in law, its meaning is ambiguous. This ambiguity in the meaning of the reasonable person standard often leads to gender biased and discriminatory practices. It is therefore necessary to conduct a detailed analysis of the reasonable person standard and reassess the concept. The discrepancy between the intended purpose of the concept and its actual function should be taken into account. A critical perspective, and in this context a feminist perspective, should be preferred to address the problematic nature of the concept. Because justice defined in terms of abstract rules often fails to predict injustice in concrete cases. Each individual case is unique. Feminist methodology emphasizes contextuality and analyzes concrete cases and uses tools to increase the inclusiveness of law by defining justice through injustice. From a feminist perspective, the reasonable person standard can be informed not by a single understanding of reality, but by multiple and diverse understandings. Over time, if the reasonable person standard is understood well and applied to include women's experiences, a contextual reasonable person standard can emerge. In this way, the goal of inclusiveness and justice-orientation in legal theory, norms and practice can be approached. It should be recognized that the feminist perspective's scientifically based and comprehensive approach to legal concepts that are claimed to be objective and immutable is a very convenient tool in this context. It helps us to understand that familiar concepts such as the rule of law, independence, impartiality, objectivity, social contract, pluralism, etc. actually render the perspectives of some groups invisible and represent them inadequately or not at all under the pressure of the majority. By making the invisible visible, reflecting on the emerging landscape can help those who are excluded not only on the basis of gender but also in further studies to express themselves, voice their objections, and move closer to the goal of law towards justice.