Bilim uygulamaları dersi için FeTeMM merkezli bir öğretim programı önerisi ve etkililiği
Stem-based curriculum proposal and effectiveness for science applications course
Yazar: ESMA SAÇAN
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KAPTAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim uygulamaları dersi = Scientific applications lesson ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokullar = Secondary schools ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Araştırmanın amacı, Demirel program geliştirme modeline göre tasarlanan ve bilim uygulamaları dersinde uygulanan FeTeMM merkezli öğretim programının; yedinci sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri, fen bilimleri dersine karşı tutumları, sosyobilimsel konulara yönelik tutumları üzerindeki etkilerini, FeTeMM etkinliklerinin uygulandığı bir sınıf ortamı oluşturma üzerindeki etkilerini ve programın kullanımı ve etkililiğine ilişkin öğrenci algılarını tespit etmektir. Araştırma, Ankara ili, Sincan ilçesi, Melikşah Ortaokulu'ndaki 78 öğrenci ile 2016-2017 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, FeTeMM merkezli bir öğretim programının uygulandığı 19 haftalık model çerçevesinde yapılmıştır. Araştırmada, nitel ve nicel yaklaşımların birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırmasına ait iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel veri toplama araçlarını TIMMS ve PISA sorularından seçilerek geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT), Fen Bilimleri Dersi Tutum Ölçeği (FBDTÖ) ve Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği (SKYTÖ) oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel veri toplama araçlarını ise sunuş gözlem formu, fen defterleri, bilim sınıfı imaj çalışmaları ve öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler oluşturmaktadır. Ön testlerin uygulanmasından sonra deney grubunda, FeTeMM merkezli bir öğretim programı çerçevesinde hazırlanan etkinlikler, kontrol grubunda ise MEB tarafından bilim uygulamaları dersi yedinci sınıf düzeyi için belirlenen kazanımlara yönelik uygulamalar bir dönem boyunca uygulanmıştır. Dönem sonunda her iki gruba da BSBT, SKYTÖ ve FBDTÖ son test olarak uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler t-testi; görüşme, gözlem ve dokümanlara ait nitel veriler betimsel analiz ve içerik analizi tekniği, imaj çalışmaları verileri ise ki kare analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Uygulama sonrasında bilimsel süreç becerileri ve sosyobilimsel konulara yönelik tutum açısından deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu ve bununla birlikte Fen Bilimleri dersine yönelik tutum açısından sınırlı bir etki bıraktığı saptanmıştır. Öğrenci görüşmelerinden, gözlemlerden, doküman analizlerinden ve bilim sınıfı imaj çalışmalarından elde edilen nitel veriler nicel bulguları destekler niteliktedir. Uygulamanın bilimsel süreç becerilerini geliştirdiği, öğrencilerin FeTeMM alanlarına olan motivasyonlarını arttırdığı, sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarını olumlu etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to determine the effects of STEM-based curriculum on seventh grade students' attitudes towards science process skills, attitudes towards science courses, attitudes towards socio-scientific aspects, creating a class environment which STEM activities are applied, and to find out the student perceptions about the use and effectiveness of the curriculum. This Stem-based curriculum, designed according to Demirel program development model, were developed and applied in science applications course by the researcher.  The study was carried out in the framework of a 19-week period model in a stem-based curriculum which was applied in the spring semester of 2016-2017 academic year with 78 students in Meliksah Secondary School in Ankara province, Sincan County. In the research, nested pattern of mixed method research used qualitative and quantitative approaches together was used. Quantitative data collection tools of research are Scientific Process Skills Test (SPST), Science Teaching Attitude Scale (STAS) and Attitudes toward Socio-Scientific Issues Questionnaire (SSIQ) which are developed by selecting from TIMMS and PISA questions. The qualitative data collection tools of the research are presentation observation form, science notebooks and comments of students, science class image studies and semi-structured interviews made with students. The quantitative data obtained in the study were analyzed by the t-test technique. Interviews, observations and documents were analyzed with descriptive analysis and content analysis technique. Image studies data were analyzed by chi-square analysis technique. It was determined that there was a statistically significant difference in favor of the experimental group in terms of the attitudes towards scientific process skills and socio-scientific issues after the application. Qualitative data obtained from student interviews, observations, document analyzes and science class image studies support quantitative findings. It is concluded that the application has developed scientific process skills, increased their motivation to STEM areas, affected positively towards socio-scientific issues.