Katkısı belirli emeklilik planlarında optimal stratejilerin belirlenmesi
Determining optimal strategies in defined contribution pension plans
Yazar: MURAT KIRKAĞAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN GENÇTÜRK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Aktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Aktüerya Bilimleri = Actuarial Sciences
Dizin: Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Kayıp azaltma yöntemleri = Loss reduction methods ; Optimum portföy = Optimal portfolio

Özet:
Dünyada olduğu gibi ülkemizde de son yıllarda faydası belirli emeklilik planlarından katkısı belirli emeklilik planlarına geçiş oldukça yaygınlaşmıştır. Katkısı belirli emeklilik planlarında yatırım riski katılımcı üzerinde olduğu için optimal yatırım stratejisinin belirlenmesi oldukça önemlidir. Katkısı belirli emeklilik planlarında katılımcı tarafından belirlenecek bir diğer önemli karar uygun katkı oranının belirlenmesidir. Ayrıca katılımcı yapacağı katkılar sonucu biriken fon tutarını en azından belirli bir tutara eşit olmasını isteyebilir. Bu amaçla uygun minimum fon garanti tutarı belirlenmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, belirlenen optimal yatırım stratejisi, uygun katkı oranı ve uygun minimum fon garanti tutarı, son yıllarda tüm dünyada gözlemlenen ölüm olasılıklarındaki düşüşten kaynaklanan uzun ömürlülük riski de göz önünde bulundurularak belirlenmelidir. Katkısı belirli emeklilik planlarında optimal yatırım stratejisinin belirlendiği çalışmalarda genellikle, klasik bir yaklaşım olan beklenen faydanın maksimizasyonu kullanılmıştır. Fakat beklenen faydanın maksimizasyonu gerçek dünyayı, özellikle birey kayıptan kaçınan bir birey olduğunda iyi yansıtmamaktadır. Bununla birlikte yatırımcıların çoğu da aslında kayıptan kaçınan bireylerdir. Bu nedenle bu tezde katılımcının kayıptan kaçınan bir birey olduğu varsayılmıştır. Katkısı belirli emeklilik planlarında zamanın kesikli olduğu varsayımı altında kayıptan kaçınan bireyler için optimal yatırım stratejisi uygun katkı oranı ve uygun minimum fon garanti tutarı ile birlikte, uzun ömürlülük riski göz önünde bulundurularak belirlenmiştir. Optimal yatırım stratejisi belirlenirken dinamik programlama yöntemi kullanılmıştır. Kayıptan kaçınan birey gerçekleşen fon büyüklüğünün hedeflenen fon büyüklüğüne yakın olması durumunda tutucu bir yatırım stratejisi izlerken, gerçekleşen fon büyüklüğü hedeflenen fon büyüklüğünden uzaklaşırken agresif bir yatırım stratejisi izlemektedir. Kayıptan kaçınan birey için optimal yatırım stratejisi birikim döneminin başında fonun tamamının riskli yatırım aracında değerlendirilmesi, birikim döneminin ilerleyen yaşlarında fonun riskli yatırım aracında değerlendirilen oranının azaltılarak, risksiz yatırım aracında değerlendirilen oranının artırılması, birikim döneminin sonunda ise fonun büyük bir kısmının risksiz yatırım aracında değerlendirilmesi biçimindedir. Kayıptan kaçınan birey için uygun katkı oranı ve uygun minimum fon garanti tutarının belirlenmesi optimal yatırım stratejisindeki riski azaltmaktadır. Bunun yanı sıra dağıtım dönemindeki uzun ömürlülük riski ile baş edebilmek için birikim döneminde daha agresif bir yatırım stratejisi izlenmelidir. Kayıptan kaçınan birey daha agresif bir yatırım stratejisini tercih etmeyeceğinden, uygun katkı oranı veya uygun minimum fon garanti tutarını belirleyerek uzun ömürlülük riski ile baş edebilir. Birikim döneminde yatırım stratejisindeki riski daha da azaltmak için ise hem uygun katkı oranı hem de uygun minimum fon garanti tutarı birlikte belirlenmelidir.

Abstract:
In our country, as in the rest of the world, the transition from defined benefit pension plans to defined contribution pension plans has become quite common in recent years. Because the investment risk is on the participant, it is very important to determine the optimal investment strategy in defined contribution pension plans. Another important decision made by the participant in defined contribution pension plans is the determination of the appropriate contribution rate. In addition, the participant may demand the amount of funds accumulated as a result of their contributions be at least equal to a certain amount. For this purpose, it is necessary to determine the appropriate minimum fund guarantee. Besides, the optimal investment strategy determined, the appropriate contribution rate and the appropriate minimum fund guarantee amount should be determined by taking into account the longevity risk arising from the decrease in mortality probabilities observed all over the world in recent years. Studies that determine the optimal investment strategy in defined contribution pension plans generally use the classical approach of maximizing expected utility. However, maximizing expected utility does not reflect the real world well, especially when the individual is loss-averse, and most investors are actually loss-averse individuals. Therefore, in this thesis, it is assumed that the participant is a loss-averse individual. Under the assumption that time is discrete in defined contribution pension plans, the optimal investment strategy for loss-averse individuals is determined by considering the longevity risk, with the appropriate contribution rate and the appropriate minimum fund guarantee. Dynamic programming method is used while determining the optimal investment strategy. A loss-averse individual follows a conservative investment strategy if the actual fund size is close to the targeted fund size, and follows an aggressive investment strategy while the actual fund size moves away from the targeted fund size. The optimal investment strategy for the loss-averse individual is to use the entire fund in a risky investment asset at the beginning of the accumulation period, to decrease the ratio of the fund used in the risk-free investment asset in the later years of the accumulation period, to increase the ratio used in the risk-free investment asset, and to use a large part of the fund in the risk-free investment asset at the end of the accumulation period. Determining the appropriate contribution rate and the appropriate minimum fund guarantee for the loss-averse individual reduces the risk in the optimal investment strategy. The loss-averse individual should follow a more aggressive investment strategy in the accumulation period to cope with the longevity risk during the distribution period. However, since the loss-averse individual will not prefer a riskier investment strategy, he or she can alternatively cope with this risk by determining the appropriate contribution rate or the appropriate minimum fund guarantee. Both the appropriate contribution rate and the appropriate minimum fund guarantee should be determined together in order to decrease the risk of the optimal investment strategy in the accumulation period.