Hidrofobik derin ötektik çözücülerin reaktif ekstraksiyon proseslerindeki etkinliğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of hydrophobic deep eutectic solvents in reactive extraction processes
Yazar: ESRA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ SELİM AŞÇI ; DR. MELİSA LALİKOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Temel İşlemler ve Termodinamik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Asetik asit = Acetic acid ; Derin ötektik çözücüler = Deep eutectic solvents ; Formik asitler = Formic acids ; Propiyonik asit = Propionic acid ; Reaktif ekstraksiyon = Reactive extraction

Özet:
Toplumun çevrenin korunması, yeşil kimyanın önemine farkındalığının artmasıyla birlikte, daha çevreci ve sürdürülebilir sistemlerin oluşturulması önem kazanmıştır. Yapılan çalışmalar alternatif yeşil çözücüler geliştirilmesi üzerine yoğunlaşmıştır. Son dönemde en ilgi çekici çevre dostu çözücü sınıfı üyesi derin ötektik çözücüler ön plana çıkmaktadır. Keşif edilmelerinden bu yana çok farklı ötektik çözücüler elde edilmiş ve farklı uygulamalardaki etkinlikleri önemli bir araştırıma konusu haline gelmiştir. Geniş bir kullanım alanına sahip olan karboksilli asitlerin üretim sonrası sulu çözeltilerinden ayrılması yoğun çözücü kullanımı gerektirmesi nedeniyle alternatif çözücü geliştirilmesi için önemli bir çalışma konusudur. Bu çalışmada, karboksilli asitlerin sulu çözeltilerinden reaktif ekstraksiyon yöntemiyle geri kazanılmasında, zararsız ve yeşil çözücü olarak adlandırılan derin ötektik çözücülerin ekstraksiyon etkinliği incelenmiştir. Asetik, propiyonik, formik asit ile deneysel çalışmalar yürütülmüştür. Asitlerin ekstraksiyon verimi üzerine ötektik çözücünün hazırlanma oranı, reaktif konsantrasyonu ve başlangıç asit konsantrasyonunun etkisi incelenmiştir. Yüzey yanıt yöntemi ile deneysel tasarım uygulanarak ekstraksiyon verimini hesaplayan model denklem oluşturulmuş ve incelenen diğer parametreler ile arasındaki ilişki ortaya konulmuştur.

Abstract:
As the society`s awareness about the environment pronounced, the importance of the so-called "green chemistry" became a trend and the transition of renewable environmental systems became inevitable. Ongoing research mostly focused on the improvement of the alternative green solvents. Nowadays the most intriguing and appealing environmental friendly solvents are "deep eutectic solvent". Since their discovery, lots of a different, kind of "eutectic solvent" has been obtained and currently, they are being employed in different studies to understand their nature. After being used in the production of carboxylic acids, which have a wide range of uses, needs to be dissippation with the use of intense resolvant thus research on alternative resolvant is crucial. In this thesis; the extraction efficiency of deep eutectic solvent which are called harmless and green solvents, in the recovery of carboxylic acid from their liquid solutions by reactive extraction method, was carried out. Some experimental studies have been made with acetic, propionic and formic acid. The effects of eutectic solvent preparation rate, reagent concentration, and initial acid concentration on the extraction efficiency of acids were investigated. By applying the surface response method, with the experimental design together, the model equation calculating the extraction efficiency was created and the relationship between it and the other parameters investigated.