Klarinette Boehm mekanizmasının bulunuşu ve işleyiş biçimi
Finding the Boehm mechanism on the clarinet and their working style
Yazar: GÜLDANE TERLİKOL
Danışman: Y.DOÇ.DR. HAKAN ÇUHADAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Müzik = Music

Özet:
Tarihi belgelerin derlenmesiyle olu turulan bu çalı mada üflemeli tahta çalgılargrubunun silindirik borulu ve tek kamı lı üyesi olan klarinetin do u u, çe itleri,kısımları, mekanizma yapısı ve günümüzde kullanılan modern klarinet yapısınakavu masında etkili olan çalgı yapımcılarının katkıları ara tırılmı tır.Tarihsel bir akı içinde sunulan bu bilgileri elde etmek için; klarinetin atası kabuledilen alümolardan (Fr., chalumeau) önce; rönesans dönemi öncesi uygarlıklarınçalgıları, rönesans dönemi sonrası çalgıların çe itleri incelenmi , yine bir rönesansdönemi çalgısı olan alümoların yapısı ve çe itleri tanıtılmı tır. Eski bir Fransız halkçalgısı olarak bilinen alümolar, 1690 yılında J.C. Denner (Nürnberg, Almanya)tarafından ba latılan çalı malarla ilk kapakçıklara sahip olmu , kendisinden sonrakidönemlerde farklı ülkelerde yapılan, kalıcı olmu ya da olamamı birçok yenili eöncülük etmi tir. Klarinetin geli iminde Denner dı ında etkili olan di er çalgı yapımustalarının temel hareket noktaları; tüm tahta üflemeli çalgılar ailesinin geli imdedo rudan etkili olmu olan Theobald Boehm'ün yüzük ve kapak sistemleridir. A.Buffetve H.E.Klose tarafından klarinete adapte edilen ?Boehm sistem? ile günümüzdekullanılan Boehm mekanizmalı Fransız ekollü klarinetler olu turulmu tur. Bununlaberaber dünya üzerinde, Alman çalgı yapımcısı Oskar Oehler'in çalı maları sonucundaolu mu ve ?Oehler sistem? olarak anılan Alman ekollü klarinetler de kullanılmaktadır.Yapılan bu derleme çalı masında ayrıca Oehler ve Boehm sistemli klarinetlerinyapısal farklarına, Boehm klarinetlerin günümüzde sahip oldu u mekanizmanın temelve yardımcı parçalarına ve klarinetin akustik yapısına de inilmi tir.Anahtar Sözcükler: Klarinet, alümo, Boehm sistem, J.C. Denner, O. Oehler.

Abstract:
Clarinet is a woodwind instrument which is the member has a sylindrical pipeand a single reed. In this historical study, the invention, the evolution, the development,parts and kinds of clarinet and the new inventions of many instrument makers who hasbeen influenced to modern clarinet structure, have been researched.In chronological order to obtain all this informations, first of all, primitiveinstruments of the world civilizations before renaissance period and many kinds ofinstruments after renaissance period have been investigated.Chalumeau is also a renaissance instrument which have been represented theirkinds and structure. The chalumeau which is known as an old French instrument has gotits first keys by the studies of J.C. Denner in 1690.The basic idea of the instrument makers except Denner who have beeninfluenced to development of clarinet is Theobald Boehm?s ring and key system who isdirectly attractive on the development of all woodwind instrument family.French echol clarinets with Boehm mechanism has been formed by Boehmsystem which is adapted by A. Buffet an H.E. Klose.In addition to this, there are also German echol clarinet which is called Oehlersystem has been developed by Oskar Oehler.Beside in this historical study has been mentioned Boehm and Oehler systemclarinet, the basic and auxilliary parts of the mechanism of modern Boehm clarinets andacoustic structure of clarinet.Key words: Clarinet, chalumeau, Boehm system, J.C.Denner, O.Oehler.