İslam hukukunda evlilik nafakasıyla ilgili ihtilaflar ve çözümü
The disputes related to marriage alimony in Islamic law and their resolution
Yazar: ESRA USLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZUHAL DAĞ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Aile toplumun temelini oluşturduğu için İslam dini aileye büyük önem vermektedir. İslam dininde neslin korunması ve devamının sağlanması ancak sahih bir nikâh akdi ile mümkündür. Nikâh, hem kadına hem de kocaya birtakım hak ve sorumluluklar yüklemektedir. Nafaka da bunlardan biridir. Evlilik neticesinde koca, nafaka borçlusu sıfatını alırken; kadın ise nafaka alacaklısı sıfatını almaktadır. Bu kapsamda koca, kadının yiyecek, içecek, mesken, temizlik gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür. İslam hukukuna göre kocanın nafaka yükümlülüğü için kadının birtakım şartları taşıması gereklidir. Bu şartlar yerine getirilmediğinde kadın, nafaka hakkını kaybeder. Fakihler tarafından bir kadının nafaka hakkını kaybetmesinin en önemli sebebi nüşûz olarak kabul edilmektedir.  Hangi fiillerin nüşûz kapsamında olduğu hususunda fakihler arasında içtihat farklılıkları bulunmaktadır. Evlilik birliği devam ederken erkeğin yerine getirmesi gereken en önemli yükümlülük olan nafaka konusunda eşler arasında bazı anlaşmazlıklar yaşanabilir. Tezimizin konusu, bu türden anlaşmazlıkların neler olduğunun tespiti ve ihtilaf durumunda fakihlerin önerdiği çözüm önerileridir. Çalışmamızda boşanma sonrası kadına ödenen iddet nafakası ve kan bağına bağlı olarak meşru kılınmış olan hısımlık nafakası kapsam dışı tutulmuştur.  Tezin amacı evlilik nafakasına bağlı olarak eşler arasında yaşanan ihtilaflar hususunda İslam hukukçularının ortaya koymuş olduğu çözüm önerilerini tespit ederek analiz etmektir. Bunun için doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda klasik fıkıh eserleri ve modern kaynaklar taranmak suretiyle evlilik nafakası hususunda eşler arasında ihtilaflı olan yirmi iki mesele tespit edilmiş ve bu meseleler tahlil edilmiştir. Sonuç olarak İslam hukukunun uhrevi boyutunun da bulunması nedeniyle bu tür anlaşmazlıkların öncelikle karı koca arasında çözülmesinin fukahâ tarafından tavsiye edildiği görülmüştür. Eşler arasında çözümün imkânsız olduğu durumlarda ise problemin mahkeme yoluyla çözüleceği hükme bağlanmıştır. Bu hükümlerle karşılıklı olarak karı-kocanın haklarının korunmaya çalışıldığı görülmektedir. Bu bağlamda klasik fıkıh eserlerinin nikâh ve talak bölümlerinin muhakeme usulü hususunda da bir veri kaynağı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Islam attaches great importance to the family as it forms the basis of society. In Islam, the protection and continuation of the generation is only possible through a proper marriage contract. Marriage imposes certain rights and responsibilities on both the husband and the wife. Alimony is one of them. As a result of the marriage, the husband becomes a debtor of alimony, while the wife becomes a creditor of alimony. In this context, the husband is obliged to meet the basic needs of the wife such as food, drink, housing and cleaning. According to Islamic law, certain conditions must be met for alimony obligation. If these conditions are not fulfilled, the woman loses her right to maintenance. The most important reason for a woman to lose her right to alimony is considered by jurists to be nushūz.  There are differences of jurisprudence among the jurists as to which acts are within the scope of nushūz. There may be some disagreements between the spouses about alimony, which is the most important obligation that the man must fulfill while the marriage union continues. The subject of this thesis is what these disputes are and the solutions suggested by the jurists in case of disagreement. This study excludes the maintenance paid to the wife after divorce and the kinship maintenance that is legitimized based on blood ties. The aim of this thesis is to identify and analyze the solutions proposed by Islamic jurists regarding the disputes between spouses regarding spousal maintenance. Document analysis method was used for this purpose. In this context, twenty-two issues that are in dispute between spouses regarding spousal maintenance were identified and analyzed by scanning classical fiqh works and modern sources. As a result, it was observed that the jurists recommended that such disputes be resolved primarily between husband and wife due to the otherworldly dimension of Islamic law. In cases where a solution between spouses is impossible, it is ruled that the problem will be resolved through the court. With these provisions, it is seen that the rights of husband and wife are tried to be protected mutually. In this context, it has been determined that the marriage and talaq sections of classical fiqh works are also a source of data on the procedure of judgment.