Tip 1 diyabetli bireylerde diyet ve uyku kalitesinin hba1c değeri üzerine etkisi
The effect of diet and sleep quality on hba1c values in individuals with type 1 diabetes
Yazar: FATIMA NUR ÖZDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN ERGÜN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Dünya genelinde diyabet vakalarının %5-10'luk dilimini tip 1 diyabetli bireyler oluşturmaktadır. Komplikasyonlar için risk altında olan tip 1 diyabetli bireylerde; düzenli beslenme, ilaç tedavisi, egzersiz ve iyi uyku kalitesi vb. faktörlerle komplikasyon riski düşürülebilir. Bu çalışma diyet ve uyku kalitesinin HbA1c değeri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla tip 1 diyabetli 109 kadın ve 35 erkek katılımcı olmak üzere toplamda 144 birey ile yürütülmüştür. Bireylerin sosyodemografik, antropometrik, diyabet ile ilgili özellikleri ve beslenme alışkanlıkları ile ilgili soruları içeren anket formu, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Bireylerin diyet kalitelerinin hesaplanabilmesi için Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ-2015) kullanılmıştır. Çalışmamızda bireylerin %20,8'inin HbA1c değeri ≤%7, %79,2'sinin >%7 olarak saptanmıştır. SYİ-2015 puanları ve HbA1c grupları arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p>0.05). SYİ-2015 puanları ve VKİ grupları arasında negatif yönlü ve anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Uyku kalitesi iyi olan bireylerin oranı %38,9 iken, uyku kalitesi kötü olan bireylerin oranı %61,1 olduğu görülmektedir. PUKİ puanları ve HbA1c grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0.05). Bu çalışma sonucunda diyet kalitesinin tip 1 diyabetli bireylerde VKİ değerlerini etkilediği sonucunu çıkarmakla birlikte, VKİ'nin artmasıyla glisemik kontrolün zayıflama riski olduğu unutulmamalıdır. Tip 1 diyabetli bireylerin diyet kalitesi, uyku kalitesi ve glisemik kontrolün kötü olmasına sebep olan faktörlerin araştırılması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Individuals with type 1 diabetes constitute 5-10% of diabetes cases worldwide. In individuals with type 1 diabetes who are at risk for complications; the risk of complications can be reduced by factors such as regular diet, medication, exercise, and good sleep quality, etc. This study was conducted with a total of 144 type 1 diabetic individuals (109 female and 35 male) to determine the effect of diet and sleep quality on Hba1c values. A questionnaire form including questions about sociodemographic, anthropometric, nutritional habits and diabetes-related features, a Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and 24-hour dietary recall was applied to the individuals by face-to-face interview technique. Healthy Eating Index (HEI-2015) is used to calculate the diet qualities of the individuals. In this study, 20.8% of individuals had an Hba1c value of ≤7%, and the remaining 79.2% had an Hba1c value of >7%. No statistically significant difference was found between HEI-2015 scores and Hba1c groups (p>0.05). However, a negative and statistically significant difference was found between HEI-2015 scores and BMI groups (p<0.05). While the rate of individuals with good sleep quality was 38.9%, the rate of individuals with poor sleep quality was 61.1%. No statistically significant difference was found between PSQI scores and Hba1c groups (p>0.05). As a result of this study, we conclude that diet quality affects BMI values in individuals with type 1 diabetes, however it should not be forgotten that there is a risk of weakening glycemic control with an increase in BMI. More studies are needed to investigate the factors that cause poor diet quality, sleep quality and glycemic control in individuals with type 1 diabetes.