1989 yılından günümüze Türkiye' de vergi denetiminde yeminli mali müşavirlik kurumunun etkinliği
The effectiveness of certified public accountants institution in tax inspection in Turkey from 1989 onwards
Yazar: SELİN ERTÜRK
Danışman: PROF.DR. Z. SACİT ÖNEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Vergiler, kamu harcamalarının finansmanında kullanılan en önemli gelirkaynağıdır. Vergilerin zamanında ve tam olarak toplanabilmesi için vergi tahsilâtındaetkinliğin sağlanması gerekir. Çağdaş vergi sistemleri beyan esasına dayanmaktadır.Beyan esasına göre mükellefler kazançlarını bir beyanname ile vergi dairesine beyanederler. Beyan edilen kazançların gerçeğe uygun olup olmadığı ancak vergidenetimleri ile ortaya çıkarılabilir. Vergi denetimi, ödenmesi gereken vergininzamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamak amacıyla vergi idaresinin vemükelleflerin vergi kanunlarından doğan yükümlülüklerini yerine getiripgetirmediklerinin belirlenmesidir. Türkiye' de vergi denetimi ilk kez Maliye TeftişKurulu' nun 1789 yılında kurulmasıyla başlamıştır. Günümüzde ise vergi denetimleri,Maliye Bakanlığının merkez taşra teşkilatında görev yapan denetim birimleritarafından yapılmaktadır. Türkiye' de gerçekleştirilen başlıca vergi denetim türleri;vergi incelemesi, bilgi toplama, yoklama ve aramadır. Türkiye' de vergi denetimininmevcut yapısından kaynaklanan bazı sorunlar vergi denetiminin etkin ve verimli birşekilde yapılmasını engellemektedir.Mali tabloların doğru ve güvenilir olması bir kamu kurumu olan MaliyeBakanlığı açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu tablolara dayanılarak vergimatrahı ve dolayısı ile vergi hesaplanmakta ve hesaplanan vergi mükellefe tebliğedilerek tahakkuk ettirilmektedir. Bu nedenle Maliye Bakanlığı da vergi matrahınındoğru olarak tespiti için muhasebe sistemi içinde üretilen bilgilerin vergi mevzuatıhükümlerine uygun olup olmadığını denetlemektedir. Bu denetimi hem kendielemanları vasıtası ile hem de bu konuda yetki tanıdığı yeminli mali müşavirleraracılığı ile gerçekleştirmektedir.Dünyadaki yeminli mali müşavirlik kurumu ile ilgili gelişmeler Türkiye' de deuygulama alanı bulmuştur. Serbest muhasebecilik, serbest muhasebeci malimüşavirlik ve yeminli mali müşavirlik meslekleri ile ilgili kanuni düzenleme çalışmalarıCumhuriyetin ilk yıllarından itibaren süregelmiştir. Nihayet 01.06.1989 tarih ve 3568sayılı ?Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli MaliMüşavirlik Kanunu? ile bağımsız denetçilik mesleği kanuni düzenlemeyekavuşturulmuştur.Türkiye' de bağımsız denetçilik mesleğini ve faaliyetlerini düzenleyen temelkanun 3568 sayılı Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebecilik Mali Müşavirlik veYeminli Mali Müşavirlik Kanunu' dur.Yeminli Mali Müşavirlik Kurumunun ortaya çıkışı ve kanuni düzenlemelerdikkate alındığında meslek kanunu ile ortaya çıkan tasdik prosedürü meslekmensubunun ?bağımsız uzman? niteliğine zarar vermekte ve onu bir vergi denetçisikonumuna koymaktadır

Abstract:
Taxes are the most important source to finance public expenditures. Itis necessary to provide efficiency in collection of taxes for collecting taxes infull on time. Modern tax systems are based on the tax payers? declaration.According to based on declaration, tax payers declare their taxable income tothe tax office by the tax return. Whether tax payers? declaration is true or notcan only be revealed by the tax audits. Tax audit aims to determine whethertax authority and tax payers fulfill their responsibilities arising from tax laws inorder to provide taxes for being paid on time. Tax audit commenced inTurkey with the establishment of the Board of Tax Inspectors in 1789.Currently, tax audits in Turkey are carried out by the central and local units ofthe Ministry of Finance. The tax audit carried out in Turkey can becategorized as collecting information, searching thoroughly intensive taxcontrol and inspecting. Some problems stemming from the current structureof tax audit undermine effective and efficient tax audits.Financial table?s being proper and reliable for Ministry of Finance as apublic institution posses huge importance. As depending on these tables,figures showing taxable value and thus tax are being calculated and thiscalculated tax is being assessing by notifying tax payer. Due to this reason,Ministry of Finance audits whether financial accounting information?s used fordeterming the nature of figures showing taxable value as proper are inaccordance with tax legislation or not. This work of auditing is fulfilled both byit is own auditing personnel and certified financial consultants which areauthorized with auditing.The development about the association of certified financial consultingin the world has an area in practice in Turkey. The work for legal regulationwith respect to occupation of self employed accounting, self employedaccounting financial consulting and certified financial consulting has gone onfor a long time since the first years of Republic. Finally, the occupation ofindependent auditing has legal regulation with the application of law number3568 and dated as 01.06.1989 of self employed accounting, self employedaccounting financial consulting and certified financial consulting.The basic law which regulates independent auditing job and activitiesin Turkey is Turkish law number 3568 self employed accounting, selfemployed accounting financial consulting and certified financial consultinglaw.Turkish Law number 3568 is the essential law that regulatesaccounting professions and their activities.The emergence of association of certified financial consulting andcertification procedure that is emerged through the law of occupationregarding legal arrangement is giving harm to characteristic of IndependentExpert of member of occupation and is describing it as tax auditor