Kızılırmak deltası kıyı bölgesi yer altı sularında kalite ve kirlilik parametrelerinin incelenmesi
Quality and pollution parameters in groundwater of the Kizilirmak delta in the coastal zone of investigation
Yazar: HAVA YILDIZ ÖZGÜL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE KULEYİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışma kapsamında, Samsun ili Bafra Ovasındaki yeraltı suyunun su kalitesinin mevsimsel olarak değişimi ve sulamaya uygunluğu; matematiksel ve grafiksel metodlar ile değerlendirilmiştir.
Bu amaçla; çalışma alanında yer alan 48 adet yeraltı kuyusundan, sulama başı ve sulama sonu olmak üzere 2016 yılında 2 dönem numune alınmıştır.
Çalışma alanında bulunan yeraltı sularında su kalite parametreleri yönünde pH, Nitrat, Nitrit, Amonyum, Fosfat ve Bor analizleri yapılmış olup, WHO ve TS 266'ya göre değerlendirilmiştir.
Bafra Ovası'nda hayvancılık faaliyetleri, endüstriyel atık sular ve yoğun bir şekilde kullanılan Azotlu (N) gübrelerin sebep olduğu Nitrat kirliliği, sulama başında sulama başında miktar olarak daha az iken sulama sonrası dönemde artış gözlenmiştir. Nitrit değerleri çok yüksek olmamakla beraber, Amonyum değerlerinde WHO verilerine göre 1.5 mg/L 'yi aştığı gözlemlenmiştir.
Kuyu sularının kimyasal analizleri sonucu elde edilen su kalite değerlerine göre her bir dönem için suların özelliklerini belirlemek amacıyla Piper diyagramı çizilmiştir. Suların sulama açısından uygunluğunu incelemek amacıyla ABD tuzluluk diyagramı hazırlanmış ve Sodyum Adsorbsiyon Oranı (SAR), Yüzde Sodyum (% Na), Artık Sodyum Karbonat (RSC), Kelly İndeksi (KI) ve Potansiyel Tuzluluk (PS) değerleri hesaplanmıştır.
Genel olarak, deniz suyu girişimi yönünden değerlendirmek üzere ovadaki kuyu suları Piper diyagramına göre hafif tuzlu-tuzlu su tipi, ABD diyagramına göre ise C3-C4, CI-  yönünden baktığımızda ise sulama başında çoğu tatlı su iken sulama sonunda,  hafif tuzlu olarak değerlendirildirilmiştir.
Ovadaki kuyuların bazılarında, özellikle sulama döneminde çok yüksek tuzluluk problemi olduğu belirlenmiştir. Bu durumun topraklarda problem yaratacağı düşünülmektedir. Bu nedenle ovanın geleceği için kuyu  suyunun sulamada kullanılmasından kontrollü bir şekilde değerlendirilmesi gerekmektir.

Abstract:
Within the scope of this study, Samsun Bafra Plain and seasonal variation in the water quality of the groundwater suitability for irrigation; mathematical and graphical methods were evaluated.
For this purpose, the 48 water wells in the study area, irrigation and irrigation to end in 2016 for 2 semesters were collected.
In the direction of the groundwater in the study area water quality parameters of pH, Nitrate, Nitrite, Ammonium, Phosphate and Boron analyses are made, WHO and were evaluated according to TS 266.
Livestock activities in Bafra Plain, industrial waste water, and intensively used Nitrogen (N) pollution caused by NO3-2 fertilizers, irrigation at the beginning of irrigation, while irrigation is less than the amount at the beginning of the period after increased. Although the values are not very high nitrite, ammonium values according to WHO data, 1.5 mg/L 'it has been observed that t exceeds.
According to the values of each water quality results from the chemical analysis of well water for a period in order to determine the properties of water, the Piper diagram has been drawn. In order to examine the appropriateness in terms of irrigation water, the U.S. salinity diagram was prepared and sodium adsorption ratio (SAR), percent Sodium (% Na), Sodium Carbonate (RSC), Kelly's Index (KI) and Potential Salinity (PS) values were calculated.
In general, in order to evaluate sea water in terms of attempt, well waters on the plain were evaluated as light salty-salty water type according to Piper diagram and in terms of USA diagram as C3-C4, CI- salty water in terms of irrigation, most of them were fresh water in terms of irrigation, and at the end of irrigation, light salty.
In some of the wells on the plain, especially in very high salinity irrigation period determined that there is a problem. The soils are likely to create a problem in this situation. For this reason, of the Plains well for the future of water use in irrigation is to be assessed in a controlled manner