Şizofreni tanılı bireyler için okupasyonel adaptasyon ölçeğinin geliştirilmesi, geçerliliği ve güvenilirliği
Development, validity and reliability of the occupational adaptation scale for individuals with schizophrenia diognosis
Yazar: GÜLŞAH ZENGİN YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. MERAL HURİ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Adaptasyon =   ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanılı bireylerin okupasyonel adaptasyon düzeyini incelemek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Ölçülecek özelliklerin ve kavramsal yapının belirlenmesi için literatürdeki okupasyonel adaptasyon ile ilgili ölçüm araçları ve okupasyonel adaptasyon teori ve modelleri incelenmiştir. Kapsam geçerliliğinde Davis tekniğine göre 10 uzmandan iki kez uzman görüşü alınmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan taslak formuna pilot uygulama yapıldıktan sonra yeniden düzenlene ölçek 18 yaş ve üzeri şizofreni tanısı almış bireylere uygulanmıştır (n=320). 80 şizofreni  tanılı bireye iki hafta sonra test tekrar uygulanmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığı madde analizi ile incelenmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğinin incelenmesinde Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi 0,895 olarak hesaplanmıştır. Faktör analizi sonucu, 18 maddeden oluşan ölçeğin, toplam varyansın %69,925'ini açıklayan 3 faktörlü bir yapı gösterdiği görülmüştür. Doğrulayıcı faktör analizinde ise faktör birleştirme tekniğiyle oluşturulan yapıya ait model uyum indeksleri RMSEA=0,045; GFI=0,954; AGFI=0,885; NNFI=0,935; CFI= 0,946; NFI= 0,964; IFI= 0,973; CMIN/DF= 2,405 olarak bulunmuştur. Model uyum indekslerine bakıldığında ölçüm modelinin uygun olduğu belirlenmiştir. Güvenilirlik analizi sonuçlarına bakıldığında ICC=0,995 ve Cronbach alfa=0,998 olarak bulunmuştur. Ön test ve son test bulguları arasında çok güçlü korelasyon kat sayıları bulunmuştur ve iki ölçüm arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler vardır (r=0,992; p<0,001). Sonuç olarak, geliştirilmiş kişi (duyu-motor, psikososyal ve bilişsel sistem), okupasyon (okupasyonel zorluk ve yanıt) ve okupasyonel çevre (fiziksel, sosyal ve kültürel çevre) olmak üzere 3 boyuttan oluşan 18 maddelik bir ölçek yapısının geçerliliği doğrulanmıştır. Ölçeğin 18 yaş ve üzeri şizofreniye sahip bireylerin okupasyonel adaptasyon düzeyini incelemek için gerekli ölçütleri karşıladığı ve psikometrik özelliklerin oldukça yeterli olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Okupasyonel adaptasyon, Okupasyon, Ölçek

Abstract:
The aim of this study is to develop a valid and reliable scale to examine the level of occupational adaptation of individuals with schizophrenia. To determine the features to be measured and the conceptual structure, scales and occupational adaptation theory and models in the literature were examined. To determine the content validity, the content validity form adapted to the Davis technique was applied to 10 experts twice. After the pilot study was carried out with the draft form created after the content validity, the revised form was applied to the individuals aged 18+ with schizophrenia (n=320). Two weeks later, 80 individuals with schizophrenia were tested again. Explanatory and Confirmatory Factor Analysis techniques were used to examine the construct validity of the scale. The content validity index of the scale was found to be 0.895. As a result of the factor analysis, it was seen that the scale consisting of 18 items showed a 3-factor structure explaining 69.925% of the total variance. In confirmatory factor analysis, the model fit indices of the structure created by factor combination technique were RMSEA=0.045, GFI=0.954, AGFI=0.885; NNFI=0.935; CFI= 0.946; NFI= 0.964; IFI= 0.973, and CMIN/DF= 2.405. It was determined that the measurement model was suitable. In the reliability analyses of the scale, ICC=0.995 and Cronbach's alpha=0.998 were found for the scale. Very strong correlation coefficients were found between the pretest and posttest, and the correlation between the two measurements was significant (r=0.992; p˂0.001). As a result, the validity of an 18-item scale structure consisting of 3 dimensions: person (sensory-motor, psychosocial and cognitive system), occupation (occupational difficulty and response) and occupational environment (physical, social and cultural environment) was validated. It can be said the scale meets the necessary criteria to examine the level of occupational adaptation in individuals age 18+ with schizophrenia, and its psychometric properties are quite sufficient.

Key Words: Schizophrenia, Occupational adaptation, Occupation, Scale