Karbon ayak izi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Bandırma ilçesi üzerine mekânsal ekonometrik bir uygulama
The relationship between carbon footprint and economic growth: A spatial econometric application on the Bandırma district
Yazar: AYGÜL GİDER
Danışman: DOÇ. DR. CELİL AYDIN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Balıkesir-Bandırma = Balıkesir-Bandırma ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Mekansal ekonometri yaklaşımı = Spatial econometrics approach

Özet:
Sanayi devrimiyle başlayan teknolojik gelişmeler, üretim ve tüketim faaliyetlerini
hızlandırmıştır. Üretim faaliyetlerinin hızlanması, üretimde girdi olarak kullanılan fosil
yakıt kullanımını artırmaktadır. Fosil yakıt kullanımı ise CO2 salınımına neden
olmaktadır. CO2 salınımının artması, hem sınırlı olan doğal kaynakların tükenmesine
hem de çevre kirliliğine yol açmaktadır. CO2 salınımının atmosfere doğrudan etki
ederek sera gazı oluşturması, özellikle insan hayatını derinden etkileyen küresel ısınma
ve iklim değişikliği problemine sebep olmaktadır. Yapılan faaliyetler sonucu, atmosfere
salınan sera gazlarının karbondioksit cinsinden karşılığını gösteren karbon ayak izi,
çevreye verilen tahribatı ölçebilmek için yaygın kullanılan bir araçtır. Dolayısıyla
karbon ayak izi miktarını azaltmak söz konusu problemlerin önlenebilmesi adına çözüm
niteliğindedir. Bu bağlamda ülkelerin düşük karbonlu bir üretim anlayışı benimsenmesi,
bir zorunluluk haline gelmiştir.
Bu çalışmada, Bandırma ilçesinin merkez mahalleleri üzerine mekânsal
ekonometrik bir uygulama yapılarak, kişi başına düşen gelir ile kişi başına düşen karbon
ayak izi değişkenleri arasındaki mekânsal ilişki incelenmiştir. Analiz sonuçları, ilçe
ekonomisi ile kişi başına düşen karbon ayak izi arasında pozitif bir ilişki olduğunu
göstermiştir. Diğer bir deyişle ilçe ekonomisi büyüdükçe çevre kirliliği de artmaktadır.
Bu bağlamda çalışmanın ilçe yönetimleri ve ülke genelindeki karar alıcılar için çevre
koruma politikalarının belirlenmesinde ve sürdürülebilir bir ekonomik büyüme stratejisi
oluşturulmasında yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Technological developments that started with the industrial revolution have
accelerated production and consumption activities. The acceleration of production
activities leads to an increase in the use of fossil fuels, which are used as inputs in
production. Fossil fuel use, in turn, leads to CO2 emissions. The increase in CO2
emissions causes both the depletion of limited natural resources and environmental
pollution. The direct effect of CO2 emissions on the atmosphere, resulting in the
formation of greenhouse gases, causes global warming and climate change problems
that deeply affect human life. The carbon footprint, which represents the amount of
greenhouse gases emitted into the atmosphere, is a widely used tool for measuring the
environmental damage caused. Therefore, reducing the carbon footprint is a solution for
preventing these problems. In this context, adopting a low-carbon production approach
has become a necessity for countries.
In this study, a spatial econometric application was made on the central
neighborhoods of Bandırma district and the spatial relationship between per capita
income and per capita carbon footprint variables was examined. The results of the
analysis showed that there is a positive relationship between the district economy and
the carbon footprint per capita. In other words, as the economy of the district grows,
environmental pollution also increases. In this context, it is thought that the study will
guide the district administrations and decision makers throughout the country in
determining environmental protection policies and creating a sustainable economic
growth strategy.