Türkiye ekonomisinde artan kamu açıklarının enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru üzerindeki etkileri
The effects of increasing public deficits in Turkish economy that on inflation, interest and exchange rate
Yazar: CİHAN BULUT
Danışman: PROF. DR. YUSUF TUNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bütçe açıkları = Budget deficits ; Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enflasyon = Inflation ; Faiz oranları = Interest rates ; Kamu açıkları = Public deficits

Özet:
Kamu sektörünün ekonomideki payı, yirminci yüzyılın başlarından itibaren bazı nedenlerle (gerçek ve görünür) artış göstermektedir. Özellikle döneme hakim olan Keynezyen İktisat düşüncesi ile kamu sektörünün ekonomideki gücü, belirgin şekilde artmıştır. Ancak kamu sektörünün özel sektörden farklı olarak kârlılık gibi bir amacının olmaması, sektör zararının belli bir kişi veya kişilere yüklenememesi, yöneticilerin sorumluluğunun az olması, sektörün zamanla açık vermesine neden olmuştur. Özellikle az gelişmiş olan ülkelerdeki yönetici-seçmen ilişkileri, popülist politika uygulamaları, sosyal sorumsuzluklar, mali saydamlık eksiklikleri, denetim yoklukları, toplumsal bilincin gelişmemişliği bu açıkları daha da arttırmıştır. Kamu açıklarının olumsuz etkisinin gerçekleşmesinden daha sonra ortaya çıkması, mevcut dönemde açıkların önlenmesini engellemiştir. Fakat zamanla artan kamu açıkları sürdürülemez boyutlara ulaşarak ekonomik dengeleri zorlamaya başlamıştır. Bu noktada yapılmakta olan fazla harcamaların kısılması, artık tek başına yeterli olmamaktadır. Çünkü geçmişten beri varlığını sürdüren bir kamu sistemi ve bu sistemin gerçekleştirdiği faaliyetlerin yükümlülüğü (borçlanma-faiz) devam etmektedir. Dolayısıyla devletin harcamaları kısıcı, gelirleri arttırıcı daha geniş önlemler alması gerekmektedir. Alınan bu önlemler ekonominin işleyiş mekanizmasını etkileyerek piyasa dengesini bozmaktadır. Farklı piyasaların göstergeleri olan fiyatlar genel seviyesi, faiz oranları ve döviz kuru kamu açıklarından olumsuz şekilde etkilenmektedir. Yani, kamu açıklarındaki artış enflasyonu, faiz oranlarını ve devalüasyonu arttırmaktadır. Bu çalışmada öncelikle kamu açıklarının enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru üzerindeki etkisi teorik olarak incelenmektedir. Kamu açıklarının bu oranlar üzerindeki etkisi ve bu makro göstergelerin de kamu açıklarına olan etkisi istatistiki olarak analiz edilmektedir. Çalışmada kamu açıklarının enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru üzerinde etkisi olduğu gibi bu oranların da kamu açıklarını etkilediği görülmüştür.

Abstract:
The share of public sector in economy has been increasing because of certain (real and artificial) causes since the 20th century. Especially with the effect of Keynesian Economic Approach in that period, the share of public sector has increased effectively. But, like private sector, the public sector hasn't got profit aims, officials haven't got enough liability. So the deficit in public sector has been raised. Particularly in developing countries the relationship between politicians and voters, populist policies, social irresponsibility, inadequate fiscal transparencly, inefficient inspection, inadequate social consciousness have increased these deficits. Appearance of the negative effects of public deficits has prevented the precaution in current period. But these public deficits reached to an unsustainable position and forced the economic equilibrium. At that stage, tightening too large public expenditure has been insufficient. Because, the public system has been carrying out its accustomed activities and it has obligations coming from past. That has been putting public sector under pressure. Accordingly, the government must take precaution to restore market equilibrium by decreasing public expenditure and increasing public income. But the precaution taken by government can have on effect on the market mechanism negatively and distort market equilibrium. The indicators of different markets, that is general price level, interest rate and exchange rates have been affected negatively by public deficits. In this thesis the effects of public deficits on the inflation, interest rates and exchange rate have been examined. These effects have been analysed statistically by an AI program. As a conclusion, we have asserted that public deficit affects inflation, interest and exchange rates and consequently these rates affect public deficit.