İstanbul'un 1950 sonrası göç ile değişen kent ve mimari dokusunun sinemadaki temsili
Transformation of city and architectural structure of Istanbul with migration and its representation on cinema
Yazar: NECMİYE EPLİ İŞLER
Danışman: PROF. DR. ORHAN HACIHASANOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arabesk = Arabesque ; Film = Film ; Gecekondular = Squatters ; Göçler = Migrations ; Kent dokusu = Urban texture ; Mimarlık = Architecture ; Sinema = Cinema ; Zaman-mekan = Time-space ; Çarpık kentleşme = Distorted urbanization ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada, tarih boyunca, devingen ve kozmopolit yapıya sahip bir göç kenti olanİstanbul'un özellikle 1950 sonrasında yaşanan yoğun ve çeşitli niteliklerdeki göçdalgalarının varış noktası haline gelmesiyle değişen, sosyal, kültürel ve mimari yapısı,sinematografik sunumlarla incelenmektedir. Öncelikle sinema, mimarlık ve kentetkileşiminde Türk Modernizminin merkezi olan İstanbul'un kentleşme süreçleri ileTürk Sinemasının gelişme dönemleri arasında dönemsel paralellikler belirlenmiş veTürk Sinemasının kentsel bellek oluşumundaki rolü, araştırılarak, gerek belgeselgerekse kurgu sinemasında dünden bu güne sık sık kullanılan kent röperlerinin kolektifbellekteki yeri incelenmektedir. Bir yandan yoğun göç hareketinin sonucu oluşan çarpıkkentleşmenin, mağduriyetin ve umudun dört duvarı gecekondudan, apartmanlaşmaya,değişen rant ve politik etkenlerle yap-sat düzeninden uydu kentlere kadar uzananserüveni ve mevcut sosyal konut uygulamaları değerlendirilirken diğer yandan da sosyalyapıdaki tabakalaşmalar, kentli yaşama katılan yeni gündemler, kentli-köylü ikilemleri,arabesk kültürün doğuşu ve varoşların kent çeperlerinden merkezine doğru yayılışıincelenmektedir. Göçün İstanbul kent kimliğine etkisi Türk sinemasında İstanbul ve göçsenaryoları ile ele alınırken bazen sadece bir dekor bazen de bir ana karakter olarakkarşımıza çıkan İstanbul, mimari ölçekte konut ve konut kullanımlarının, yaşambiçimlerinin, seçilen örnek filmlerin sinemasal anlatımları ve analizleri üzerindenbetimlenmektedir. Göçün kente ve sinemaya, sinemanın kent gelişimine, sosyal yaşamındönüşümüne ve kolektif belleğin oluşumuna etkisinin İstanbul kent ölçeğinde ne boyuttagerçekleştiğini değerlendirmek çalışmamın bütününü oluşturmaktadır.

Abstract:
In this study, through the history on social, cultural and architectural transformation ofIstanbul, which is a dynamic and cosmopolitan migration city, especially after 1950becoming the destination of heavy and diverse migration waves is studied by means ofcinematographic presentations. First of all, in interaction of cinema, architecture andcity, periodic parallelism between the urbanization of Istanbul which is the center of theTurkish Modernism, and development of the Turkish cinema is identified. Moreover,the role of the Turkish cinema in formation of an urban memory is studied. The place offrequently used city landmarks in cinema through history in collective memory isinvestigated. On the one hand, from squatters, the four-wall of grievance and hope, toapartments, do and sell system to satellite cities, the adventure of irregular urbanization,which is a result of high migration rates, and recent social housing applications areevaluated, on the other hand heterogeneous layers in social structure, new agendasparticipated in urban life, urban ? villager conflicts, the rise of arabesque culture anddiffusion of suburbs from the edges to the center of the city is researched. Effect ofmigration on the urban identity of Istanbul is researched by the screenplays on Istanbuland migration. Appearing of Istanbul sometimes just as a décor or main character andin architectural scale; through housing and house usage, life styles is described withcinematographic expressions and analyses of the chosen films. Evaluating the scale ofthe effect of migration to city and cinema, cinema to the development of city,transformation of social life and formation of the urban memory in the scale of the cityIstanbul forms the basis of this study.