Engelli öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ve karşılaştıkları sorunlar
The attitudes of disabled students' towards physical education lesson and the problems they encounter
Yazar: BENGÜ GÜVEN KARAHAN
Danışman: PROF. DR. EMİN KURU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Bedensel engelli çocuklar = Physically handicapped children ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Tutumlar = Attitudes ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı, engelli öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarını ve karşılaştıkları sorunları belirlemek ve kişisel bilgilerinden elde edilen bağımsız değişkenlere göre tutum ve sorunlarının farklılaşıp farklılaşmadığını karşılaştırarak incelemektir.Araştırmada mevcut durumu ortaya çıkarmayı amaçlayan, betimsel ve taramaya yönelik bir yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2009-2010 ve 2010-2011 eğitim-öğretim yılları içerisinde devlet bünyesindeki ortopedik, işitme ve görme engelli okullar oluştururken, örneklemini Ankara'da bulunan devlete bağlı ortopedik, görme ve işitme engelli ilköğretim okulları ile Tokat'ta bulunan bir ortopedik engelliler ilköğretim okulu oluşturmuştur. Araştırmaya katılan öğrenci sayısı, tutum ölçeği geliştirme aşamasında 171, sorunlar ölçeği geliştirilmesi ve geliştirilen ölçeklerin uygulanması aşamasında 179'dur.Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen, ?Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği-EBESTO?, ?Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Sorunlar Ölçeği-EBESSO? ve demografik bilgileri edinmek amacıyla sorulan ?Kişisel Bilgi Formu? yolu ile toplanmıştır.Ölçeklerden elde edilen verilerin değerlendirilmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve varyans analizinde, birimler arası farkların hangi gruplar arasında olduğunu bulmak amacıyla da Tukey HSD testinden yararlanılmış ve anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.Araştırmanın sonuçlarına göre, kız öğrencilerin beden eğitimi dersinde kendilerini erkek öğrencilere göre daha yetersiz algıladıkları, görme engelli öğrencilerin, ortopedik ve işitme engelli öğrencilere göre derse yönelik daha olumlu tutum sergiledikleri, anne-baba eğitim düzeyi düşük öğrencilerin, yüksek olanlara göre kendilerini daha yetersiz algıladıkları, babaları memur olan ya da serbest çalışan öğrencilerin, işsiz olanlara göre beden eğitimi dersine yönelik olarak kendilerini daha yetersizlik algıladıkları ortaya çıkmıştır.Engelli öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik karşılaştıkları sorunların kişisel özelliklerine ait sonuçlarında; kız öğrencilerin erkek öğrencilere, görme engelli öğrencilerin ortopedik ve işitme engelli öğrencilere, baba eğitim düzeyi görece yüksek olan öğrencilerin düşük olanlara, babaları memur olanların, işçi ve işsiz olanlara ve anneleri ev hanımı olanların, işçi ve serbest meslek sahibi olanlara göre derse yönelik daha fazla sorun algıladıkları ortaya çıkmıştır.Çalışmaya bir bütün olarak bakıldığında öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının literatürle benzer olarak olumlu olduğu, karşılaştıkları sorunlarınsa yüksek oranda ders işlenişi ve fiziki çevre kaynaklı olarak ortaya çıktığı bulunmuştur.

Abstract:
The objective of this study is to determine the attitudes of disabled students? towards the physical education (PE) lesson and the problems they had and to analyze whether their attitudes and behaviors differentiate or not by comparing according to the independent variants obtained from their personal knowledge?s.Descriptive and scanning methods were used to uncover the available situation in the research. Public schools of orthopedic disabled visually disabled and hearing disabled formed the universe of research, in 2009-2010 and 2010-2011 education-instruction term and 5 schools from Ankara and 1 school from Tokat formed sample of research. 171 students voluntarily participated the process of attitude scale development, 179 students voluntarily participated the process of problem scale development and poll the scales.In the research, ?Physical Education Attitudes Scale for Students With Disabilities (PEASD)?, ?Physical Education Problems Scale for Students with Disabilities (PEPSD)? and ?Personal Knowledge Form? which all developed by the researcher as data collection mean were used.t-test, one way variance analysis were used in the evaluation of the data obtained from scales (PEASD, PEPSD). Besides, in one way variance analysis, Tukey HSD test was applied to find out in which groups there are differences between the units. Significance level in the analysis was taken as 0.05.According to the results of PEASD, female students perceived themselves more deficient than male students, visually disabled students have more positive attitudes towards PE course than orthopedic and hearing disabled students, students who had mother-father low education level perceived themselves more deficient than the others. Also, students whose fathers are civil servant or craftsman perceived themselves more deficient than students whose father?s are jobless.According to the results of PEPSD, visually disabled students perceived more problems about PE than orthopedic and hearing disabled students, students whose father low education level perceived more problems about PE than others, students whose fathers are civil servant perceived more problems about PE than students whose father?s are jobless or employee.In conclusion, disabled students attitudes towards physical education are positive as similar to literature. Disabled students? problems towards PE usually emanated from course execution and physical environment factors.