Antioksidan içeren kolona özgü jel tipi ilaç şekli üzerine çalışmalar
Studies on colon specific gel type drug delivery system containing antioxidant
Yazar: FİGEN ESİRİNGÜ
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ACARTÜRK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Jeller = Gels ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Kolon = Colon ; Melatonin = Melatonin ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Serbest radikaller = Free radicals ; İlaç formülleri = Formularies ; İlaçlar-araştırma safhasında = Drugs-investigational ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
İnflamasyonlu barsak hastalığı, gastrointestinal alanı içeren kronik, gitgide kötüye giden inflamasyonlu hastalıkları kapsamaktadır. Serbest radikallerin neden olduğu oksidatif stres, hastalık etyolojisinde yer alan faktörlerdendir. Oksidatif stres, reaktif oksijen türleri ve antioksidan seviyeleri arasında dengesizlik olduğunda ortaya çıkar.Çalışmamızda antioksidan özellikteki melatoninin, kolona özgü jel formülasyonları geliştirilerek inflamasyonlu barsak hastalığındaki oksidatif stres üzerine etkisi kolit oluşturulmuş sıçanlara uygulanarak değerlendirilmiştir.Kolona özgü bu formülasyonlarda jel ajanı olarak yara iyileştirici özelliği bilinen Na aljinat (Protanal LF 10/60) kullanılmıştır. Etkin maddenin sudaki çözünürlük problemi nedeniyle, PEG 400, propilen glikol ve Transcutol P çözücüleri ile formülasyonlar hazırlanmış; polimer ve bu çözücülerin salım üzerine etkileri değerlendirilmiştir.Etkin madde ve polimerin fizikokimyasal özellikleri belirlenmiştir. Hazırlanan jellerin görünüş, pH, viskozite, akış, salım ve mukoadezyon özellikleri incelenmiştir.Yapılan in vitro kontroller sonucunda in vitro salım, mukoadezyon, pH ve viskozite açısından en uygun özelliklere sahip olan AL-PEG 5 formülasyonu sonuç formülasyon olarak seçilmiştir.AL-PEG 5 formülasyonunun etkinliği, asetik asit ile kolit oluşturulmuş sıçanlarda araştırılmıştır. Bu amaçla 5 grup oluşturulmuştur. Melatonin çözeltisi ip olarak; melatonin içeren ve içermeyen jel formülasyonları ise intrakolonik olarak uygulanmıştır. Oksidatif stres parametrelerinden olan NOx seviyesinde, kolit oluşturulmuş sıçanlarda artış olduğu gözlenmiştir. İntrakolonik ve ip melatonin tedavisi NOx seviyesinde azalmaya neden olmuştur. Bu düşüş, ip grubunda anlamlı iken, intrakolonik tedavi grubunda anlamsız bulunmuştur. Gruplar arasında MDA seviyesi açısından anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Hem intrakolonik hem de ip melatonin tedavisi, kolonik doku GSH seviyesi üzerinde etkili olmamıştır. Oluşturduğumuz kolit modelinde melatoninin intrakolonik uygulanmasının doz ve süre açısından yeterli ve uygun olmadığı görülmüştür.Anahtar kelimeler: Melatonin, inflamasyonlu barsak hastalığı, antioksidan, oksidatif stres, serbest radikal, jel, ülseratif kolit.

Abstract:
Inflammatory bowel disease is known chronic inflammatory conditions of gastrointestinal tract. Oxidative stress produced by free radicals is one of the risk factors of the disease. Oxidative stress arises when there is a marked imbalance between the production of ROS and antioxidant levels.In this study, we evaluated therapeutic effect of melatonin on oxidative stress in inflammatory bowel disease using developed colon specific gel formulations in acetic acid-induced colitis in rats.To prepare colon specific gel formulations, sodium alginate (Protanal LF 10/60) was prefered as gelling agent becuse of its known wound healing properties. As melatonin has limited solubility in water, formulations were prepared with co-solvents like PEG 400, propylene glycol and Transcutol P. During in vitro release studies, effects of polymer and co-solvents on melatonin release from gel formulations were evaluated.The physicochemical properties of active ingredient (melatonin) and polymer (sodium alginate) were determined. Appearance, pH, viscosity, rheology, mucoadhesion and in vitro release tests were studied in gel formulations.According to the in vitro test results, AL-PEG 5 formulation was prefered as final formulation in terms of in vitro release, mucoadhesion, pH and viscosity properties.The effectiveness of AL-PEG 5 formulation was studied in acetic acid-induced colitis in rats. For this purpose, rats were divided into 5 groups. Melatonin solution was administered ip whereas gel formulations with and without melatonin were administered intracolonically. It was observed that NOx level which is an indicator of oxidative stres increased in colit induced rats. NOx levels decreased with the treatment of intracolonic and systemic melatonin. This reduction was found to be significant in ip melatonin group whereas insignificant in intracolonic melatonin group. There was found to be no significant difference among the groups in terms of MDA levels. Both intracolonic and ip melatonin treatment did not affect GSH level. In applied colitis model, administration of intracolonic melatonin was not found suitable in terms of dose and treatment period.Keywords: Melatonin, inflammatory bowel disease, antioxidant, oxidative stress, free radical, gel, ulcerative colitis.