Covıd-19 pandemisinin lojistik işletmelerinin faaliyet ve maliyetleri üzerindeki etkilerine ilişkin yönetici algılarının tespit edilmesi
Determining the perceptions of managers regarding the effects of the Covid-19 pandemic on the activities and costs of logistics companies
Yazar: FATİH EKİNLER
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN GÜNGÖR TANÇ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Muhasebe = Accounting

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020 tarihinde yeni tip koronavirüs hastalığı (Covid-19) pandemi olarak ilan edilmiştir. Geçmişte yaşanan pandemiler dünyayı ekonomiden sağlığa olmak üzere pek çok alanda olumsuz etkilemiş ve işletmeleri çeşitli maliyetlere katlanmak zorunda bırakmıştır. Covid-19 pandemi sürecinin lojistik sektörü ile ilişkisi üzerine birçok çalışma yapılmasına rağmen Covid-19 pandemi sürecinin lojistik işletmelerinin maliyetleri üzerindeki etkilerini ele alan yeterli sayıda çalışmaya rastlanmamaktadır. Bu çalışma literatürdeki bulgu eksikliğini gidermek için Covid-19 pandemi sürecinin lojistik işletmelerinin faaliyetlerini ve maliyetlerini nasıl ve hangi yönde etkilediğini ortaya koymaya odaklanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, pandemi süreci ve bu süreçte alınan önlemlerin ve kısıtlamaların lojistik işletmelerinin faaliyetleri ve maliyetleri üzerindeki etkilerine ilişkin yöneticilerin algılarını tespit etmektir. Araştırmanın örneklemini, Şırnak ilinde lojistik sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin sahip ve yöneticileri oluşturmaktadır (n=231). Çalışmadaki veriler literatürdeki çalışmalardan yararlanılarak tasarlanan bir anket yardımıyla elde edilmiştir. Araştırma modelini ve hipotezlerini test etmek için doğrulayıcı faktör analizi yapılarak ölçeklerin güvenilirlik ve geçerlilikleri test edildikten sonra basit doğrusal regresyon analizi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. 

Araştırma bulgularına göre; Covid-19 pandemisinde genel olarak alınan önlemlerin hem toplam lojistik faaliyetler hem de toplam lojistik maliyetler üzerinde pozitif etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Covid-19 pandemi sürecinin boyutlarından sadece uzaktan çalışmanın hem temel lojistik faaliyetlerini hem de destekleyici lojistik faaliyetlerini pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Covid-19 pandemi sürecinin boyutlarından sosyal mesafenin temel lojistik maliyetlerini pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği, ancak hükümet önlemleri ve kısıtlamalarının temel lojistik maliyetleri negatif etkilediği tespit edilmiştir. Diğer yandan hijyen ve uzaktan çalışmanın destekleyici lojistik maliyetleri pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği, fakat hükümet önlemleri ve kısıtlamalarının destekleyici lojistik maliyetleri negatif ve anlamlı şekilde etkilediği gözlenmiştir. Yine sadece uzaktan çalışma boyutunun toplam lojistik faaliyetleri pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Sadece hükümet önlemleri ve kısıtlamaları boyutunun da toplam maliyetleri negatif yönlü ve anlamlı şekilde etkilediği ortaya konmuştur. Ayrıca araştırma bulgularına göre sadece destekleyici lojistik faaliyetlerin hem temel lojistik maliyetleri hem de destekleyici lojistik maliyetleri pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği ortaya konmuştur. Benzer şekilde genel lojistik faaliyetlerin de toplam lojistik maliyetleri pozitif ve anlamlı yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
The new type of coronavirus disease (Covid-19) was declared as a pandemic by the World Health Organization on March 11, 2020. Pandemics in the past have adversely affected the world in many areas, from economy to health, and have forced businesses to bear various costs. Although there are many studies on the relationship between the Covid-19 pandemic process and the logistics sector, there are not enough studies dealing with the effects of the Covid-19 pandemic process on the costs of logistics businesses. This study focuses on revealing how and in which direction the Covid-19 pandemic process affects the activities and costs of logistics enterprises in order to fill the gap in the literature. The aim of the study is to determine the perceptions of managers regarding the pandemic process and the effects of restrictions and measures taken in this process on the activities and costs of logistics enterprises. Sampling of the research consists of the owners and managers of the enterprises operating in the logistics sector in Şırnak Province (n= 231). The data in the study was collected wtih the help of a questionnaire that was designed using the studies in the literature. In order to test the research model and hypotheses, after testing the reliability and validity of the scales by using confirmatory factor analysis, simple linear regression analysis and multiple regression analysis were applied.

According to the research findings; the restrictions and measures taken in general during the Covid-19 pandemic had a positive effect on both total logistics activities and total logistics costs. From the dimensions of the Covid-19 pandemic process, only remote work was found to positively and significantly affect both basic logistics activities and supporting logistics activities. It was indicated that social distance, one of the dimensions of the Covid-19 pandemic process, positively and significantly affected basic logistics costs, but government measures and restrictions affected basic logistics costs negatively. On the other hand, it was observed that hygiene and remote working positively and significantly affected supporting logistics costs, but government measures and restrictions negatively and significantly affected supporting logistics costs. The findings also revealed that only the remote working dimension affected the total logistics activities positively and significantly. The study showed that only the dimension of government measures and restrictions affected the total costs negatively and significantly. In addition, according to the research findings, it was revealed that only supportive logistics activities affected both basic logistics costs and supporting logistics costs positively and significantly. Similarly, it was determined that general logistics activities had a positive and significant effect on total logistics costs.