Akciğer kanseri hastaların bakım verenlerinde sosyal destek ve başa çıkma tutumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting social support and copng atti̇tudes in caregivers of lung cancer pati̇ents
Yazar: UTKU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM UĞUR ; PROF. DR. ÖZLEM KÜÇÜKGÜÇLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışmanın amacı akciğer kanseri hastaların bakım verenlerinde sosyal destek ve başa çıkma tutumlarını etkileyen faktörleri belirlemektir.
	Kesitsel ve tanımlayıcı tipte tasarlanan bir araştırma olup, örneklemi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Suat Seren Göğüs ve Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi kemoterapi gündüz tedavi ünitesine başvuran akciğer kanseri hastaların bakım verenlerinden örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmaya gönüllü 261 akciğer kanseri hastaların bakım vereni oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak hazırlanan 'Bakım Veren Tanıtım Bilgi Formu', 'Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği', 'Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği', 'Karnofsky Performans Skalası' kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik hesaplamalar, ortalama, ANOVA, bağımsız gruplarda t testi, pearson kolerasyon yöntemi ile çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.
	Çalışmaya katılan akciğer kanseri hastaların bakım verenlerinin algıladığı sosyal destek ve başa çıkma tutumlarını yordayan faktörler incelenmiştir. Analize dahil edilen tüm değişkenler bakım verenlerin çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinden aldıkları puanın %27.4'ünü (R2 =0.274) ve anlamlı etkileyen değişkenler ise %19,3'ünü (Adjusted R2 =0.193) açıklamaktadır. Bakım verenlerin çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği puanını yordayan faktörler bakım verenin cinsiyeti (p<,05), eğitim durumu (p<,05), çalışma durumu (p<,05) ve bakım konusunda destek alması (p<,05) olarak belirlenmiştir. Analize dahil edilen tüm değişkenler bakım verenlerin başa çıkma tutumlarını değerlendirme ölçeğinden aldıkları puanın %18,7'sini (R2 =0.187) ve anlamlı etkileyen değişkenler ise %9,6'sını (Adjusted R2 =0.096) açıklamaktadır. Bakım verenlerin başa çıkma tutumlarını değerlendirme ölçeği puanını yordayan faktörler bakım verenin yaş grubu (p<,05), bakım konusunda sosyal ilişkilerde değişim yaşama (p<,05) ve hastasının aldığı tedaviler (p<,05) olarak belirlenmiştir.
	Bu çalışma akciğer kanserli hastaların bakım verenlerinin algıladığı sosyal destek ve başa çıkma tutumlarının birden fazla faktörden etkilenebileceğini ortaya koymaktadır. Bu faktörler arasında bakım verenin cinsiyeti, eğitim durumu, çalışma durumu, bakım konusunda destek alması, yaş grubu, bakım konusunda sosyal ilişkilerde değişim yaşama ve hastasının aldığı tedaviler olarak belirlenmiştir. Bu faktörler göz önüne alınarak akciğer kanserli hastaların bakım verenlerinin sosyal destek ve başa çıkma ihtiyaçları değerlendirilmeli ve ihtiyaçları doğrultusunda düzenli eğitim programları düzenlenmelidir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the factors affecting social support and coping attitudes in caregivers of lung cancer patients.
It is a cross-sectional type research and the sample was conducted by University of Health Sciences Dr. The sample consisted of 261 caregivers of lung cancer patients who met the inclusion criteria and volunteered to participate in the study, among the caregivers of lung cancer patients who applied to the chemotherapy day treatment unit of Suat Seren Chest and Surgery Training and Research Hospital. 'Caregiver Introduction Information Form', 'Multidimensional Perceived Social Support Scale', 'Coping Attitudes Evaluation Scale' and 'Karnofsky Performance Scale' were used as data collection tools in the study. Percentage calculations, mean, ANOVA, t-test in independent groups, and multiple regression analysis with Pearson correlation method were used to evaluate the data.
Factors predicting the social support and coping attitudes perceived by the caregivers of lung cancer patients participating in the study were examined. All variables included in the analysis explain 27.4% (R2 = 0.274) of the score received by caregivers from the multidimensional perceived social support scale, and variables that have a significant effect explain 19.3% (Adjusted R2 = 0.193). Factors that predict caregivers' multidimensional perceived social support scale scores are the caregiver's gender (p<,05), educational status (p<,05), employment status (p<,05) and receiving support regarding care (p<,05). has been determined. All variables included in the analysis explain 18.7% (R2 = 0.187) of the score they received from the caregivers' coping attitudes evaluation scale, and the variables that significantly affect them explain 9.6% (Adjusted R2 = 0.096). Factors that predict caregivers' coping attitudes assessment scale score were determined as the caregiver's age group (p<,05), experiencing changes in social relationships regarding care (p<,05) and the treatments received by the patient (p<,05).
This study reveals that social support and coping attitudes perceived by caregivers of lung cancer patients may be affected by multiple factors. These factors were determined as the caregiver's gender, educational status, employment status, receiving support for care, age group, changes in social relations regarding care, and the treatments the patient received. Considering these factors, the social support and coping needs of caregivers of lung cancer patients should be evaluated and regular training programs should be organized in line with their needs.