Yaban domuzunda bulbus oculi'nin fonksiyonel mikrovaskuler anatomisi: Bir taramalı elektron mikroskobu (SEM) çalışması
Functional and microvascular anatomy of bulbus oculi in wild pig: A scanning electron microscopic study
Yazar: LUTFİ TAKCI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KÜRTÜL ; PROF. DR. SADIK YILMAZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Bulbus oculi = Bulbus oculi ; Domuz = Swine ; Kapilerler = Capillaries ; Mikroskopi-elektron taramalı = Microscopy-electron scanning ; Yaban hayatı = Wildlife

Özet:
Yaban Domuzunda Bulbus Oculi'nin Fonksiyonel Mikrovaskuler
Anatomisi: Bir Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) Çalışması
Bu tez çalışmasında yaban domuzunda bulbus oculi'nin vaskularizasyonu ve
vaskularizasyonun fonksiyonel etkilerinin makroskobik, histolojik ve elektron mikroskobik
teknikler kullanılarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca yaban domuzunda
evciltmenin göz üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi ve
vaskularizasyona bağlı bozuklukların tedavisinde bir model oluşturulması hedeflenmiştir.
Çalışmada Hatay Yöresi'nde avcılar tarafından avlanan 20 adet yaban domuzunun
göz küreleri kullanıldı. Uygun diseksiyon teknikleri kullanılarak a. ophthalmica externa'ya
yerleştirilen kateter vasıtası ile fizyolojik tuzlu su verilerek damarlar temizlendi. Daha sonra
%10'luk formaldehit solüsyonu ile damarların fikzasyonu sağlandı. Fikzasyon işlemi
tamamlandıktan sonra a. ophthalmica externa'dan uygun şartlarda hazırlanmış
metilmetakrilat çözeltisi 100-120 mmHg basıncında verildi. Kast materyalinin enjeksiyonu
sonrası gözler, tamamen polimerize olması için 24 saat boyunca 40-60 °C'de sıcak su içinde
bekletildi. Daha sonra gözler 50 °C'lik etüvde tekrarlayan potasyum hidroksit (KOH)
solüsyonlarında 2-3 gün bekletilerek damarların etrafındaki dokunun erimesi sağlandı.
Kurutma işleminden sonra dokular alüminyum plakalara yerleştirilerek altın ile kaplandı.
Kaplama işleminden sonra damarlar JEOL JSM-5500LV markalı taramalı elektron
mikroskobu kullanılarak görüntülendi.
Işık mikroskobik incelemeler için alınan doku örnekleri rutin histolojik tespit,
dehidrasyon ve bloklama işlemlerinden geçirildikten sonra gözün genel yapısını ortaya
koymak amacıyla Crossmon'un modifiye üçlü boyama tekniği ile boyandı. Elde edilen
preperatlar Olympus BX50 araştırma mikroskobunda incelenerek uygun görülen bölgelerin
fotoğrafları çekildi.
Çalışmada bulbus oculi'nin vaskülarizasyonuna a. ophthalmica externa'nın yanısıra
a. ophthalmica interna'nın da katıldığı belirlendi. Bu damarların bulbus oculi'ye girmeden
önce a. ciliaris posterior longa, a. ciliares posterior breves ve a. chorioretinalis adında dallar
verdiği görüldü. Corpus ciliare ve iris'i a. ciliaris posterior longa'dan orijin alan circulus
arteriosus iridis major'un kanlandırdığı tespit edildi. Processus ciliares kapillarları düzensiz
daralma ve genişlemeler gösterdi. İris'in arteryol ve venüllerinin spiral şeklinde zikzaklar
yaptığı gözlendi. Bu damarların sonlanmalarında görülen tomurcuklanma benzeri yapılara
literatürde rastlanmadı. Choroidea ve retina'nın a. ciliares posterior breves ve a.
chorioretinalis tarafından kanlandırıldığı gözlendi. Choroidea'nın kapillar ağının retina'nın
choroidea'ya komşu katmanlarının beslenmesini de sağladığı belirlendi. Choroidea'nın
arteryolleri arasında çok sayıda anastomoz tespit edildi.
Çalışmada yaban domuzunda bulbus oculi'nin vaskularizasyonunun evcil
domuzunki ile büyük oranda benzerlik gösterdiği ancak bazı yapısal farklılıkların bulunduğu
tespit edildi. Gözün vaskularizasyonu ile ilgili yapılmış çalışmalar gözönüne alındığında
yapısal özelliklerin foksiyonel etkileri üzerine yapılan çıkarımların daha detaylı incelenerek
ispatlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yaban domuzu, Vaskularizasyon, Bulbus oculi, Korozyon kast,
Taramalı elektron mikroskobu (SEM)

Abstract:
ABSTRACT
Functional and Microvascular Anatomy of Bulbus Oculi in Wild Pig: A
Scanning Electron Microscopic Study
This study aimed at revealing the functional, macro- and microvascular anatomy of the
ocular bulb in the wild pig, using macro-, micro-, and scanning electron mıcroscopic
procedures. Thus, the effect of domestication of the animal on the ocular bulb was evaluated.
The results might contribute confoundly to a possible animal model for the treatment of
vascularization pathology of the ocular bulb.
Ocular bulbs of 20 adult wild pigs provided by hunters at legal hunting seasion were
used in the study. The bulbs were macroscopically dissected and cleaned with physiologic
saline solution through the external opthalmic artery. The vessels were fixed with proper
formaldehyde solution. For histological procedures, tissue samples were treated with routin
fixation, dehydration, and blockage stages and stained by employing Crossmon's modified
triple staining technique. The slides were analyzied by the use of Olympus BX50 research
microscope.
For the SEM procedure, methylmethacrylade solution was injected through the same
vessel at 100-120 mmHg constant pressure. The cast materials were put in water at 40-60 °C
for 24 h., then were incubated in KOH at 50 °C for 2-3 days. After drying procedure, the
materials were coated with gold and viewed by using JEOL JSM-5500LV model SEM.
The study revealed macroscopically that the ocular bulb in the wild pig was vascularized
by the internal ophthalmic artery also, along with the external ophthalmic artery. The branches
of the external ophthalmic artery, the long and short posterior ciliary arteries and the
chorioretinal artery, were present and intact. The ciliary body and iris were vascularized by the
major arterial circle of the iris, originated from the long posterior ciliary artery. The capillaries
of the cilary process showed irregular narrownesses and enlargements. The arteriols and
venules of the iris displayed a spiral-like zig zag structure, ending with a prominent bud-like
edge, not seen in the literature previoulsy. Likewise, the choroidea and retina were nourished
by the short posterior ciliary and chorioretinal arteries. Numerous anastomoses were observed
between the arteriols of the choroidea.
The study determined that vascularization of the ocular bulb of the wild pig was mostly
in parallel with that of the domestic one; however, several structural differences and variations
were observed, particularly at ultrastructural level. How these differences affect the function of
the ocular bulb need to be clarified through detail clinical researches.
Keywords: Wild pig, Vascularisation, Bulbus oculi, Corrosion cast, Scanning electron
microscopy (SEM)