Yetişkinlerde öz kontrol ile şiddet içeren ve içermeyen suç davranışları arasındaki ilişkide karar vermenin düzenleyici rolünün incelenmesi
Examining the moderating role of decision making in the relationship between self-control and violent and non-violent criminal behaviors in adults
Yazar: ŞEYDA AKPINAR
Danışman: DOÇ. DR. RAHŞAN BALAMİR BEKTAŞ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı yetişkinlerde öz kontrol ile şiddet içeren ve içermeyen suç davranışları arasındaki ilişkide karar vermenin düzenleyici rolünün incelenmesi olarak belirlenmiştir. Bu tez çalışmasında, öz kontrol dürtüsellik ve öz disiplin olmak üzere 2; şiddet içeren ve içermeyen suç davranışları şiddet içeren ve içermeyen olmak üzere 3; karar verme stilleri ise rasyonel, sezgisel ve kendiliğinden-anlık karar verme stilleri olmak üzere 3 alt boyutta ele alınmıştır. Çalışmanın örneklemini 289 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veriler toplanırken, Kısa Öz Kontrol Ölçeği (KÖKÖ), Şiddet İçeren ve İçermeyen Suç Davranışları Ölçeği (ŞİSDÖ) ve Karar Verme Stilleri Ölçeği (KVSÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler bağımsız t- testi analizi, ANOVA analizi, korelasyon analizi ve düzenleyici değişken analizi (Process Macro Model 1) kullanılarak incelemeler yapılmıştır. Bu araştırmanın analiz sonuçlarına göre, öz kontrol ile şiddet içeren ve içermeyen suç davranışları arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve bu ilişkide kendiliğinden-anlık karar verme stilinin düzenleyici rolü olduğu bulgulanmıştır. Ancak, rasyonel ve sezgisel karar verme stillerinin bu ilişkide düzenleyici rolü bulunamamıştır. Demografik bilgiler ile değişkenler arasında yapılan analizlerde, yaş grupları arasında dürtüsellik ve şiddet içermeyen suç davranışları açısından anlamlı bir farklılık; cinsiyet grupları arasında dürtüsellik, şiddet içeren ve içermeyen suç davranışları ve sezgisel karar verme stili açısından anlamlı bir farklılık; aile içi şiddete tanık olma grupları arasında şiddet içeren suç davranışları açısından anlamlı bir farklılık olduğu bulgulanmıştır. Son olarak, karar verme stillerinin kendileri arasında anlamlı ancak zayıf ilişkilerin var olduğu da yine çalışmanın analizleri sonucunda görülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Öz kontrol, şiddet içeren ve içermeyen suç davranışları, karar verme stilleri

Abstract:
The aim of this study was to examine the moderating role of decision making in the relationship between self-control and violent and non-violent criminal behavior in adults. In this thesis study, self control is divided into two sub-dimensions: impulsivity and self-discipline; violent and non-violent criminal behaviors are divided into two sub-dimensions: violent and non-violent criminal behavior and lastly, decision making styles are divided into three sub-dimensions: rational, intuitive and spontaneous-instant decision-making styles. The sample of the study consists of 289 adult individuals. While collecting the data, the Brief Self-Control Scale (BSCS), Non Violent and Violent Offending Behavior Scale (NVOBS) and General Decision Making Styles (GDMS) were used. The data obtained were analyzed using independent t-test analysis, ANOVA analysis, correlation analysis and moderator analysis (Process Macro Model 1). According to the analysis results of this study, it was found that there is a significant relationship between self-control and violent and non-violent criminal behavior, and spontaneous-instant decision-making style has a moderating role in this relationship. However, rational and intuitive decision-making styles have not been found to have a moderating role in this relationship. In the analyzes made between demographic information and variables, there was a significant difference between age groups in terms of impulsivity and non-violent criminal behavior; a significant difference between gender groups in impulsivity, violent and non-violent criminal behavior and intuitive decision-making style; a significant difference in terms of violent criminal behavior between groups who witnessed domestic violence. Finally, as a result of the analysis of the study, it is seen that there are significant but weak relationships between the decision-making styles themselves.
Key Words: Self control, violent and non-violent criminal behavior, decision making