Toplum ruh sağlığı merkezlerine kayıtlı hastalarda hastalığa psikososyal uyum
Psychosocial adjustment to disease in patients registered at community mental health   centres
Yazar: MERVE UĞUZ
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM ANÇEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikososyal uyum = Psychosocial harmony ; Sağlık kayıtları = Health records ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; Şizofreni = Schizophrenia ; Şizofreni-paranoid = Schizophrenia-paranoid

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırma TRSM' lere kayıtlı olan hastaların hastalığa psikososyal uyumlarının değerlendirilmesi ve psikososyal uyumu etkileyen kişisel ve hastalığa ilişkin özellikleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Araştırma Ocak 2017- Ağustos 2017 tarihleri arasında Ankara ilinde hizmet veren 3 TRSM' de yürütülmüştür. Araştırmada, tabakalı orantısız örneklem yöntemiyle evrenden alınacak hasta sayısı belirlenmiştir. Tabakalar, toplum ruh sağlığı hizmetinden kuruma gelerek yararlananlar (düzenli) ve sadece kayıtlı olup ilaç tedavisi almak için gelenler (düzensiz) olmak üzere 2 tabaka halinde belirlenmiştir. TRSM' ye düzenli gelenler 90 kişi ve düzensiz gelenler de 90 olmak üzere toplam 180 kişi çalışmaya dâhil edilmiştir.

Veriler, hastaların kişisel ve hastalığa ilişkin özelliklerini belirlemek için hazırlanan 'Hasta ve Hastalığa İlişkin Tanımlayıcı Özellikler Formu' ve psikososyal uyumu değerlendirmek için 'Hastalığa Psikososyal Uyum Öz- Bildirim Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. Katılımcıların Psikososyal Uyum Ölçeği ve alt boyut puanları normal dağılım göstermediği için 2 gruplu demografik değişkenlere göre farklılık gösterme durumu Mann Whitney; 3 ve daha fazla gruplu demografik değişkenlere göre farklılık gösterme durumu ise Kruskal Wallis testleri ile analiz edilmiştir. Olası hata miktarının maksimum kabul edilebilirliği p<0,05'in altındaki değerlerdir.

Çalışmada bireylerin hastalığa psikososyal uyumlarının genel olarak olumsuz olduğu, en olumsuz alanların sırasıyla, ev-aile ilişkileri, sağlık bakımına oryantasyon, mesleki ve sosyal çevre alanları olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sosyoekonomik düzeyi düştükçe, aile çevresi, geniş aile ilişkileri, seksüel ilişki, sosyal çevre alanlarının olumsuz etkilediği ve hastalığa psikososyal uyumun azaldığı (p<0,05) belirlenmiştir. Ayrıca, daha önce hastaneye yatış öyküsü bulunan kişilerde, ruhsal hastalık dışında farklı bir hastalık tanısı alanlarda, ilaçlarını düzenli kullanmayanlarda ve TRSM' lere düzensiz devam eden bireylerin, hastalığa psikososyal uyumlarının daha kötü olduğu (p<0,05), TRSM' lere düzenli devam edildikçe, bireylerin genel sağlık durum memnuniyeti ve TRSM' lerden alınan hizmet memnuniyeti arttığı ve psikososyal uyumun olumlu düzeyde etkilendiği belirlenmiştir. TRSM' lere kayıtlı bireylerin %58,9'unun hastalığa kötü uyum ve % 34,4'ünün orta uyum gösterdiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda; bireylerin TRSM' ye devam edebilmelerini etkileyen etkenlerin belirlenmesi ve bu konuda devamı artırıcı, memnuniyet sağlayıcı düzenlemelerin yapılması önerilmiştir.

Abstract:
This descriptive study was undertaken to assess the psychosocial adjustment of patients enrolled in TRSMs to the disease and to determine personal and disease characteristics that affect psychosocial adjustment

The research was carried out in three TRSMs serving Ankara from January 2017 to August 2017. In the study, the number of patients to be taken from the stage was determined by stratified disproportionate sampling method. Layers are divided into two layers: community mental health services (regular) and those who are registered and only for drug treatment (irregular). A total of 180 people were included in the study, 90 of whom were regularly coming to TRSM and 90 of whom were irregular.

The data were obtained using the 'Descriptive Characteristics Form for Patient and Disease', which was prepared to determine patients' personal and disease characteristics, and the 'Psychosocial Adjustment Self-Report Scale for Disability' to assess psychosocial adjustment. Participants' Psychosocial Adjustment Scale and subscale scores did not show a normal distribution, so they differed according to 2 groups demographic variables Mann Whitney; differences according to demographic variables with 3 or more groups were analyzed with Kruskal Wallis tests. The maximum allowable amount of possible error is below p<0.05.

In the study, it was found that the psychosocial adaptation of the individuals to the illness was generally negative and the most negative areas were home-family relationships, health orientation, occupational and social environment areas (p <0.05). When the socioeconomic level was low, family environment, wide family relationships, sexual relations, social environment areas were negatively affected and psychosocial adjustment was decreased (p <0.05). Furthermore as the number of illnesses and health conditions were higher (p <0.05), the general health status satisfaction of individuals and the service wear rate of TRSMs it is possible that psychosocial compatibility can be achieved positively. It is seen that 58.9% of the individuals registered with TRSMs have poor adaptation to the disease and 34.4% have moderate adaptation. In the light of these results, it has suggested to determine the factors affecting the ability of individuals to continue TRSM and to make continuation-enhancing, satisfaction-oriented regulations in this respect.