Ortaokullarda örgütsel iklim ile öğretmen performansı arasındaki ilişki
The relationship between the organizational climate and the teacher performance in secondary schools
Yazar: SELDA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YENGİN SARPKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul iklimi = School climate ; Ortaokullar = Secondary schools ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmenler = Teachers ; İklim = Climate

Özet:
Araştırmanın amacı ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel iklim algıları ile öğretmen performansı algıları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, Aydın ilindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda 2018-2019 eğitim-öğretim yılında görev yapan 4616 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini oranlı örnekleme yöntemi ile belirlenen Aydın ili Efeler, Söke, İncirliova ve Koçarlı ilçelerindeki ortaokullarda çalışan 393 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri "Örgütsel İklim Ölçeği" ve "Öğretmen Performans Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 23 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel iklim algıları ile öğretmen performansı arasındaki ilişkiyi belirlemek için Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, ortaokul öğretmenlerinin örgüt iklimine ilişkin algılarının destekleyici müdür davranışı, işbirlikli öğretmen davranışı ve samimi öğretmen davranışı boyutlarında yüksek düzeyde iken emredici müdür davranışı, kısıtlayıcı müdür davranışı ve umursamaz öğretmen davranışı boyutlarında düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel iklim algısı cinsiyet, yaş, branş, meslekteki hizmet yılı ve okuldaki hizmet yılına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin örgüt iklimine ilişkin algıları cinsiyete ve yaşa göre umursamaz öğretmen davranışı boyutunda anlamlı bir farklılık göstermiştir. Branşa göre öğretmenlerin örgüt iklimine ilişkin algıları destekleyici ve emredici müdür davranışı boyutlarında anlamlı farklılıklar göstermektedir. Öğretmenlerin örgüt iklimine ilişkin algıları meslekteki hizmet yılına göre samimi ve işbirlikli öğretmen davranışı boyutlarında anlamlı farklılıklar göstermektedir. Okuldaki hizmet yılına göre ise destekleyici müdür davranışı, emredici müdür davranışı, işbirlikli öğretmen davranışı ve umursamaz öğretmen davranışı boyutlarında anlamlı farklılıklar göstermektedir. Ortaokul öğretmenlerinin performans değerlendirmeye ilişkin algıları en yüksek düzeyde kişisel özellikler boyutunda iken onu mesleki değerler, sınıf içi etkinlikler ve sınıf dışı etkinlikler takip etmiştir. Öğretmenlerin performans değerlendirmeye ilişkin algıları cinsiyet, yaş, branş, meslekteki hizmet yılı ve okuldaki hizmet yılına göre farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin örgütsel iklim algıları ile öğretmen performansı algıları arasındaki ilişki incelendiğinde destekleyici müdür davranışının, sınıf içi etkinlikler ve sınıf dışı etkinlikler ile düşük; mesleki değerler ve kişisel özellikler ile orta düzeyde pozitif ilişkisinin olduğu bulunmuştur. Emredici müdür davranışı ile sınıf dışı etkinlikler arasında düşük düzeyde ve pozitif yönde ilişkilerin olduğu; samimi öğretmen davranışı ile sınıf içi etkinlikler, sınıf dışı etkinlikler, mesleki değerler ve kişisel özellikler arasında düşük düzeyde ve pozitif yönde ilişki olduğu belirlenmiştir. İşbirlikli öğretmen davranışı ile sınıf içi etkinlikler, sınıf dışı etkinlikler ve kişisel özellikler arasında düşük, mesleki değerler arasında ise orta düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur. Umursamaz öğretmen davranışı ile mesleki değerler ve kişisel özellikler arasında düşük ve negatif yönde ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between secondary school teachers' perceptions on organizational climate and teacher performance. The population of the research consists of 4616 teachers who work in secondary schools in the province of Aydın affiliated to the Ministry of National Education in the 2018-2019 academic year. The sample of the research selected by the proportional sampling method consists of 416 teachers who work in secondary schools in the province of Aydın, Efeler, Söke, İncirliova and Koçarlı. The datum of the study has been collected through 'The Organizational Climate Description Questionnaire for Elementary Schools (OCDQ-RE)' developed by Hoy and Tarter (1997) and the study of validity and reliability is done by Yılmaz and Altınkurt (2013) and 'Teacher Performance Evaluation Scale' developed by Dilbaz Sayın (2017). SPSS 23 (Statistical Package Program for Social Sciences) program has been used to analyze the data. Frequency, percentage, arithmetic mean, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis test have been used to analyze the data. Spearman correlation analyses has been used to determine the relationship between teachers' perceptions on organizational climate and teacher performance.
In consequence of the study, it is determined that while the perception of organizational climate of secondary school teachers is at high level in supportive principal behavior, collegial teacher behavior and intimate teacher behavior, it is at low level in directive principal behavior, restrictive principal behavior and disengaged teacher behavior. The perception of organizational climate of secondary school teachers shows significant difference according to gender, age, branches, year of service at job and year of service at school. The perception of organizational climate of secondary school teachers shows significant difference according to gender and age in disengaged teacher behavior dimension. According to branches, a significant difference has been observed in the organizational climete perceptions of teachers in supportive principal behavior and directive principal behavior dimensions. The perception of organizational climate of secondary school teachers shows significant difference according to year of service at job in intimate teacher behavior and collegial teacher behavior dimensions. According to the year of service at school, a significant difference has been observed in supportive principal behavior, directive principal behavior, collegial teacher behavior and disengaged teacher behavior dimensions. The perception of performance evaluation of secondary school teachers is the highest level in personal characteristics and then professional values, in-class activities and out-of-class activities follow it. The views of teachers related to performance evaluation do not show significant difference according to gender, age, branches, year of service at job and year of service at school. When the relationship between teachers' perceptions on organizational climate and teacher performance is analyzed, it has been found that there is a positive connection between supportive principal behavior and in-class activities, out-of-class activities at low level; professional values and personal characteristics at moderate level. It has been found that there is a positive connection between directive principal behavior and out-of-class activities at low level. It has been found that there is a positive connection between intimate teacher behavior and the dimensions of Performance Evaluation Scale at low level. It has been found that there is a positive connection between collegial teacher behavior and in-class activities, out-of-class activities, personal characteristics at low level, professional values at moderate level. It has been found that there is a negative connection between disengaged teacher behavior and professional values, personal characteristics at low level.