Mekkî Sûrelerde kıssa-sîret ilişkisi Hz. İbrahim kıssası örneği
The relationship between the parable and the sîret in the Meccan Surahs example of Abraham's story
Yazar: DİNÇER KOCAER
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ TAN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Hz. İbrahim = Hz. İbrahim ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıssalar = Narratives ; Mekki sureler = Meccan suras ; Sure = Sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân kıssalarını doğru bir şekilde anlamak ve anlamlandırmak için öncelikle 
nâzil oldukları dış bağlamı esas almak gerektiği üzerinde duran bu çalışma, Mekkî 
Sûrelerde geçen Hz. İbrahim kıssasını nüzûl dönemi ekseninde okumanın bir 
sonucudur. Çalışmada öncelikle Mekkî Sûrelerde geçen Hz. İbrahim ile ilgili âyetlerin 
tespiti yapılmıştır. Daha sonra ilgili âyet pasajlarının yer aldığı sûrelerin nüzûl 
zamanlarını tespit edebilmek için Câbirî'nin de esas aldığı kronolojik tertip dikkate 
alınmıştır. Ancak bu aşamada diğer kaynaklar ile ilişkili olarak nüzûl dönemi 
okumalarımız sonucunda kıssa-sîret uyumu açısından Hz. İbrahim ile ilgili kıssanın yer 
aldığı sûrelerin bazılarının bu tertibe uygun olmadığını tespit ettik ve bu sûrelerin 
yerlerinde bazı değişiklikler yaparak ilgili sûrelerde geçen kıssaları bize göre olması 
gereken dönemlerine yerleştirdik. Kapsamı Mekke Dönemi ile sınırlı olan
çalışmamızda, bu dönemde yaşanan belli başlı olayları dikkate alarak ilgili dönemi 
kronolojik olarak beş döneme ayırdık. Bu beş alt dönemle ilgili bilgilere üçüncü 
bölümde ilgili Hz. İbrahim kıssasının geçtiği âyetler işlenirken değinilmiştir. Bu 
bilgilerden sonra Hz. İbrahim kıssası ile ilişkili âyet pasajları dış bağlamları dikkate 
alınarak bir okuma ve anlamaya tabi tutulmuş ve bu açıdan değerlendirilmeleri 
yapılmıştır. Çalışmada temel olarak Hz. İbrahim kıssası ile Hz. Peygamber'in sîreti 
arasındaki bağ ele alınmış ve Hz. İbrahim ile ilgili kıssanın geçtiği âyetlerin dış bağlamı
açısından izdüşümünün ne/neler olabilecekleri üzerinde durulmuştur. Nitekim 
çalışmamızda kıssa-sîret münasebeti açısından değerlendirilen Hz. İbrahim kıssasında 
geçen bazı olayların, mesela; Hz. İbrahim'in babası ve kavmiyle arasında geçen 
diyaloglar, putları kırması, misafirleri, hicreti gibi konuların Hz. Peygamber başta 
olmak üzere muhataplarına bazı mesaj/lar verdiği tespit edilmiştir. Bu durum, Kur'ân 
kıssalarını nüzûl dönemi ile irtibatlı olarak okumanın imkânının olduğunu göstermekte ve 
bu şekilde yapılacak okumaların Kur'ân kıssalarının günümüze yönelik mesajlarının da 
ne/ler olduğunun tespit edilmesini sağlayacaktır.

Abstract:
This study, which emphasizes that in order to understand and make sense of the 
parables of the Qur'an correctly, it is necessary to base on the external context in which 
they were revealed, is a result of correctly reading the parable of Abraham in Makki 
Surahs. In the study, first of all, the versicles about Abraham in Meccan suras were 
specified. Then, in order to determine the descent times of the suras with the relevant 
verse passages, the chronological order on which Jabiri was based on, was taken into 
account. However, at this stage, as a result of our readings of the revelation period in 
relation to other sources, we determined that some of the stories about Abraham were 
not suitable for this order in terms of parable-sirah harmony, and we placed these 
parables in their proper periods by making some changes in the place of these tales. We 
have divided it into five periods chronologically, taking into account the major events 
that took place in this period in this study whose scope is limited to the Mecca period. 
The information about these periods is mentioned in the third chapter while processing 
the relevant parables. After this information, The versicle passages related to the 
Abraham parable were read and understood by considering their external contexts and 
evaluated in this respect.In this study, the connection between Abraham the Prophet Muhammad's sirah 
has been discussed and it has been emphasized what the projection of these parables can 
be in terms of their external contexts. As a matter of fact, in our study, it has been 
determined that some of the events in the story of Abraham, such as the dialogues 
between Abraham with his father and his people, the breaking of idols, Abraham's 
guests, and his migration which are some of the events in the story of Abraham have 
some counterparts in the eyes of the Prophet and his interlocutors. In this respect, it has 
been seen that the addressees and events of the revelation period have similarities with 
the parables told. It is also important to determine that this situation provides an 
opportunity to read the stories in connection with the revelation period,and that the 
stories should be read in this way should be read in connection with the revelation 
period, and then they have messages for us.