Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Gagavuz Türkçesiyle karşılaştırmalı olarak Irak Türkmen Türkçesi (Ses bilgisi, fiil, metin, sözlük)
Iraqi turkmen Turkish in comparison with Turkey Turkish, Azerbaijani Turkishturkmen Turkish and Gagauzian Turkish (Phonetics, verb, text, dictionary)
Yazar: KARWAN SHUKUR
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL YÜKSEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Azerice = Azeri language ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Gagavuzca = Gagavuz language ; Karşılaştırmalı dilbilim = Comparative linquistics ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkmence = Turkoman language

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Irak Türkmen Türkçesi ağızlarındaki fiillerin ve seslerin eş zamanlı
ve karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Çalışmada, Altunköprü, Erbil, Kerkük, Kifri, Musul
ve Telafer ağızları tasviri olarak incelenmiş, bu ağızlar kendi aralarında ve Azerbaycan,
Türkmen, Gagavuz, Türkiye Türkçeleri gibi Oğuz grubu Türk lehçeleriyle karşılaştırılmıştır.
Zikredilen ağız ve lehçelerdeki benzer ya da farklı olan seslik ve biçimlik hususiyetler tespit
edilmeye çalışılmıştır. Gerekli görülen durumlarda tarihî Türk lehçelerine de
başvurulmuştur. Tez; Birinci Bölüm Giriş, İkinci Bölüm (Genel Bilgiler, Ses Bilgisi), Üçüncü
Bölüm (Fiil Kök ve Gövdeleri), Dördüncü Bölüm (Fiil Çekimi), Beşinci Bölüm Sonuç,
Metinler ve Karşılaştırmalı Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin
konusu, amacı, yöntemi, bölümlerin içeriği ve kaynak kişiler üzerinde durulmuştur. Birinci
bölümde; Oğuzlar, Irak Türkmen Türklerinin tarihi, yaşadıkları bölgeler, Irak Türkmen
Türkçesi ağızlarının ses bilgisi gibi konular hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde
fiillerin kök ve gövde yapıları, fiil türetme ekleri gibi fiillerin leksik ve morfolojik yönleri
incelenmiş, üçüncü bölümde fiil çekimi konusu ele alınmıştır. İkinci ve üçüncü bölümlerden
elde edilen veriler, sonuç kısmında genel bir değerlendirilmeye tâbi tutulmuştur. Çalışma
alanımızın sınırlarını oluşturan metinler, sonuç kısmından sonra verilmiş, akabinde Irak
Türkmen Türkçesi ağızlarının karşılaştırmalı söz varlığına yer verilmiştir. Çalışmanın
sonunda yazım aşamasında faydalanılan kaynaklar sıralanmıştır

Abstract:
The subject of this study is the simultaneous and comparative analysis of the verbs and
sounds in the dialects of Iraqi Turkmen Turkish. In the study, the dialects of Altun Kupri,
Erbil, Kirkuk, Mosul, and Tal Afar were descriptively analyzed; and these dialects were
compared among themselves and with Turkish dialects of Oghuz group such as Azerbaijani,
Turkmen, Gagauzian, and Turkey Turkish. Similar or different phonotheque and
morphological characteristics in the mentioned dialects were attempted to be determined.
When it was necessary, historical Turkish dialects were also used. The thesis consists of
Second Chapter (General Information, Phonetics), Third Chapter (Verb Stems and Bodies),
Fourth Chapter (Conjugation), Fifth Conclusion, Texts and Comparative Dictionary. In the
introduction chapter, the subject, aim, and method of the thesis, content of the chapters, and
sources were emphasized. In the first chapter, general information about subjects such as
Oghuzs, history of Iraqi Turkmen Turks, the regions they live in, and dialects of Iraqi
Turkmen Turkish were given. In the second chapter, lexical and morphological aspects of
verbs such as stem and body structures of verbs and verb derivation suffixes were examined;
and, in the third chapter, the subject of verb conjugation was discussed. The data obtained
from the second and third chapters were subjected to a general evaluation in the conclusion
part. The texts forming the limitations of our study field were given after the conclusion part;
and then, comparative vocabulary of the dialects of Iraqi Turkmen Turkish was provided. At
the end of the study, the sources used in the writing phase were listed.