Anonim şirketlerde pay sahibinin kâr payı hakkı
Shareholder's righ to dividend in joint stock companies
Yazar: KEREM ÇELİKBOYA
Danışman: PROF. DR. S. ANLAM ALTAY
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Kar payı = Dividend ; Kar payı alma hakkı = Right to dividend ; Ortaklık hakkı = Partnership right ; Pay sahipleri = Shareholders

Özet:
Anonim şirketler ekonominin en büyük aktörleri arasındadır. Anonim şirketler,
dağılmış sermayenin bir araya getirilerek bu sermayenin ekonomiye yönlendirilmesi
ve bu şekilde sisteme dahil edilmesi işlevini görürler. Bu sistem içerisinde pay
sahiplerinin asıl hedefi, anonim şirkete yaptıkları yatırımın karşılığında bir ekonomik
menfaat elde etmektir. Esasen şirket finansmanı her ne kadar çok karmaşık bir mesele
olsa da anonim şirket pay sahiplerinin şirkete yatırım yapmalarının altında yatan
ekonomik menfaatlerini iki grup altında sınıflandırarak ele almak mümkündür.
Bunlardan ilki, pay sahibinin mülkiyetinde bulunan hisse değerinin artması iken diğeri
şirketin elde ettiği kârı pay sahiplerine aktarmasıdır. Kârın aktarılmasının asıl yöntemi
ise kâr payı dağıtımıdır.
Kâr payına ilişkin hukuki sistem oldukça karmaşıktır, zira kâr payı dağıtımından
kaynaklanabilecek sorunlar üç farklı menfaat sahipleri grubuna etki eder. Bu üç
menfaat sahipleri grubundan ilki olan alacaklılar açısından kâr payı dağıtımı, borçlu
şirket malvarlığının azalmasına ve anonim şirketin borçlarını ödememe riskinin
artmasına yol açmaktadır. Dolayısıyla bir şirketin kâr dağıtma yetkisini sınırlandıran
hukuki normlar, şirket alacaklılarının menfaatinedir. İkinci menfaat sahibi grubu
olarak çoğunluk pay sahipleri bakımından şirketin kâr payı politikasının esnekliği
önem taşır. Zira kâr payı politikası, doğrudan şirketin finansman politikasını
etkilemektedir. Dolayısıyla dağıtılan kâr miktarı arttıkça şirketin kendini finansman
kapasitesi ve kendini finansmana ayrılacak kaynaklar azalacaktır. Bu nedenle
çoğunluk pay sahipleri, şirketin kâr payı politikasını belirlerken azami esnekliğe sahip
olmasını sağlayan hukuki normları tercih ederler. Buna karşın ve son menfaat sahibi
grup olarak şirkete gelecek yeni yatırımcı bakımından ise sabit ve düzenli bir kâr payı
dağıtımı politikası elzemdir. Aynı şekilde genel kurulda alınacak karara etki edemeyen
azınlık pay sahipleri, kendi ekonomik menfaatlerinin korunmasına yönelik koruyucu
normlara ihtiyaç duyarlar. Bu nitelikteki koruyucu normlar pay sahiplerinin, özellikle
de çoğunluk pay sahiplerinin takdir yetkisini sınırlandırarak şirketi kâr payı dağıtmaya
zorlar. Burada özet olarak sunulan farklı menfaatlere ilişkin açıklamalardan görüldüğü
üzere, ilgili tarafların kâr dağıtımına ilişkin menfaatleri birbirleriyle çatışma halindedir ve bu nedenle de hukuk düzeninin bu menfaatler arasındaki dengeyi sağlamak gibi zor
bir görevi bulunmaktadır.
Türk hukuk düzeni, birçok Avrupa devletinin hukukunda olduğu üzere, alacaklılar
ile çoğunluk pay sahiplerinin menfaatlerini azınlık pay sahiplerinin menfaatlerinin
üzerinde tutmaktadır. Türk Ticaret Kanunu, kâr dağıtımını alacaklılar lehine
sınırlandıran çok sayıda hüküm barındırmaktadır. Öte yandan, alacaklıları koruyan
hükümlere uydukları takdirde anonim şirketlerin kâr dağıtımı konusunda geniş bir
takdir yetkileri bulunmaktadır. Buna karşın pay sahibinin, özellikle de azınlık pay
sahibinin kâr payı hakkının nasıl korunacağı hususu aynı şekilde açık değildir. Bu tez
kapsamında kâr payına ilişkin bu sorun, azınlık pay sahiplerinin bakış açısından ele
alınmaktadır. Bu çalışmanın odak noktasını teşkil eden asıl mesele, Türk hukuk
düzeninde azınlık pay sahiplerinin kâr payı hakkının sınırları ile bu hakkın
korunmasına hizmet eden hukuki yöntemlerdir. Bu bağlamda Türk hukuk düzeninin
ayırt edici unsurlarını daha iyi açıklayabilmek amacıyla bu çalışmada bir takım hukuki
müesseselerin farklı hukuk sistemleriyle, örneğin İsviçre Hukuku, Alman Hukuku ve
Fransız Hukuku sistemleri ile karşılaştırması da sunulmaktadır.
Tezimizin ilk bölümde "kâr payı hakkı" teriminin tanımı ve kapsamı meselesi ele
alınmaktadır. Kâr payı hakkı ifadesi öğretide üç farklı anlamda kullanılmaktadır:
i) Genel ve geniş anlamıyla kâr payı hakkı, anonim şirkete ekonomik bir
menfaat gütmesi ve bunun sonucunda elde ettiği geliri dağıtması
yükümlülüğü getirilmesini kapsamaktadır. Bu anlamıyla kâr payı
hakkı, Türk hukukunda pay sahibinin vazgeçilemez bir hakkıdır.
ii) Dar anlamıyla kâr payı hakkı, şirketin yıllık kârını dağıtma zorunluluğu
ile pay sahibinin dağıtılan kâra koyduğu sermaye oranında katılma
hakkını içerir. Bu bağlamda kâr payı hakkı mutlak bir hak olmayıp,
şirket menfaatinin bulunması durumunda sınırlandırılabilir.
iii) "Kâr payı hakkı" teriminin üçüncü anlamı ise pay sahibinin genel kurul
tarafından dağıtılacağı ilan edilen kârın dağıtımını talep etme hakkıdır.
Bu bağlamda kâr payı hakkı kazanılmış bir hak olup anonim şirketin
tek taraflı olarak geri alabileceği veya sınırlayabileceği bir hak değildir.
Bu tez her ne kadar kâr payı hakkını tüm bu açılardan ele almayı hedeflese de tezin
odak noktası dar anlamda kâr payı hakkıdır. Bu nedenle de bu çalışmada "kâr payı hakkı" ifadesi, yukarıda tanımlanan dar anlamıyla kâr payı hakkını ifade etmek için
kullanılmıştır.
İkinci bölümde ele alınan sorun, kâr payı hakkının içeriği ile dağıtım usulüne
yöneliktir. Bu başlık altında ilk alt bölümde anonim şirketin kâr dağıtımı hususundaki
takdir yetkisinin sınırları açıklanmaktadır. Anonim şirketin sermayenin iadesi veya
serbest olmayan yedek akçelerin dağıtılması sonucunu doğuracak dağıtımlar yapması
yasaktır. Anonim şirket, yalnızca ilgili faaliyet yılında edinilen kâr ile serbest yedek
akçelerden dağıtım yapabilir. Buna ek olarak, kanunen şirketlerin elde ettikleri gelirin
bir kısmını kanun gereği yedek akçe olarak ayırmaları gerekmektedir. İkinci alt
bölümde ise kâr payı dağıtım usulü ele alınmaktadır. Kâr payı dağıtımının usulü
kanunda katı bir şekilde düzenlenmiştir. Uyulması gereken şekli kurallar
bulunmaktadır. Örneğin bilanço ile kâr dağıtım önerisinin bağımsız bir denetçinin
denetimine tabi tutulmuş olması gerekmektedir. Ek olarak genel kurul dağıtılacak kâra
ilişkin münhasır karar alma mercidir.
Üçüncü bölüm, pay sahiplerinin şirket tarafından dağıtılan kâra katılma haklarına
ayrılmıştır. Bu bağlamda belirtmek gerekir ki, kural olarak her pay sahibi
kendiliğinden anonim şirket tarafından dağıtılan kâra katılmaya ehildir, öte yandan
bazı istisnai durumlarda pay sahibinin dağıtılan kâra katılma hakkı sınırlandırılabilir.
Dolayısıyla hangi pay sahiplerinin dağıtılacak kâra katılmaya haklarının olduğunun
belirlenmesi ihtiyacı doğmaktadır. Buna ek olarak, kâr dağıtımına katılmaya ehil
kişiler çevresi anonim şirketin pay sahipleri ile sınırlı değildir. Anonim şirket esas
sözleşmesinde düzenlenmesi kaydıyla şirket yönetim kurulu üyeleri, intifa senedi
sahipleri ve şirket çalışanları da kâr dağıtımına katılmaya yetkili olabilirler. Bu
hususların değerlendirilmesini takiben bu çalışmada pay sahibinin dağıtılan kâra
katılmasına ilişkin ilkeler incelenmektedir. Kural olarak oransallık ilkesine tabi pay
sahipliği hakları, pay sahibinin sahibi olduğu payların nominal değerinin şirket
sermayesine oranlanması yoluyla, diğer bir ifade ile payların nominal değeri ile orantılı
olarak kullanılır. Bununla beraber kâr payı hakkında bu prensip her zaman geçerli
değildir. Her ne kadar kâr payı hakkı orantılılık ilkesine tabi bir hak olsa da pay sahibi
dağıtılan kâra sahip olduğu paylar için şirkete ödediği sermaye oranında katılacaktır;
sahibi olduğu payların toplam nominal değeri değil ödenmiş kısmı dikkate alınacaktır.
Bu tez kapsamında bu sistem farklılaşmış oransallık olarak ifade edilmiştir. Türk
hukuk düzeninde genel orantılılık ilkesi halka açık anonim şirketlerde zorunlu olarak
uygulama alanı bulurken halka açık olmayan şirketlerde farklılaştırılmış orantılık ilkesi geçerlidir. Öte yandan bir anonim şirket esas sözleşmesinin birtakım imtiyazlı
paylar öngörerek kanunda öngörülen orantılılık prensibinden farklılaşan başkaca bir
kâr dağıtım düzeni öngörmesinin mümkün olduğu da belirtilmelidir.
Dördüncü ve son bölüm özel olarak pay sahibinin kâr payı hakkının korunmasına
ayrılmıştır. Bu bölümde Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen iki farklı dava ile genel
hükümlerden doğan iki dava ayrıntılı olarak incelenmektedir. Türk Ticaret
Kanunu'nda düzenlenen davalardan ilki genel kurul kararının iptaline ilişkindir.
Yukarıda açıklandığı üzere kâr payı dağıtıp dağıtmama kararı münhasıran anonim
şirket genel kurulunun yetki ve takdirindedir. Bir genel kurul kararının kanuna veya
şirket esas sözleşmesine aykırı olması durumunda, söz konusu aykırılığı iddia eden
pay sahipleri, ilgili genel kurul kararının iptali için dava açma imkanını haizdirler. Bu
nedenle de çoğunluk pay sahibinin benimsediği kâr payı politikasına karşı atılabilecek
ilk adım, ilgili genel kurul kararının iptali talebiyle açılacak bu davadır. Bu çalışmada
incelenen ve Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen ikinci dava, haklı sebebe dayanarak
ilgili anonim şirketin feshinin talep edildiği davadır. Türk Ticaret Kanunu, İsviçre
Borçlar Kanunu'nda da olduğu üzere, sermayenin asgari %10'unu temsil eden payları
mülkiyetinde bulunduran pay sahiplerine, haklı sebeplerin bulunması kaydıyla anonim
şirketin feshini talep etme imkânını tanımaktadır. Pay sahiplerinin kâr payı hakkından
mahrum bırakılmaları öğretide, söz konusu mahrumiyetin çoğunluk pay sahibinin
hâkimiyetini kötüye kullanmasından mı yoksa çoğunluk pay sahibinin seçtiği
yöneticilerin şirketi kötü yönetiminden mi kaynaklandığına bakılmaksızın, genel
olarak şirketin feshi için haklı bir sebep olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla şirketin
haklı sebeple feshinin talep edildiği bu dava, azınlık pay sahiplerinin kâr payı
haklarının korunmasına hizmet eden önemi bir koruma sağlamaktadır.
Bu çalışmanın dördüncü bölümünde ayrıca Türk Ticaret Kanunu'nda
düzenlenmemekle beraber genel hükümlerin şirketler hukuku bahsinde uygulanması
yoluyla doğan bir davayı da ele almaktadır. Bu davanın konusu, anonim şirketin bir
irade beyanında bulunma yükümlülüğünün aynen ifasının talep edilmesidir. Kâr payı
hakkı, bir anonim şirket nezdinde, şirketin kanun hükümleri ile şirket esas
sözleşmesine uygun şekilde kâr dağıtma kararı alarak ifa edeceği bir yükümlülük
doğurmaktadır. Tartışmalı bir konu olmakla ve öğretide azınlık görüşü olup çoğunluk
tarafından benimsenmemekle beraber, bu çalışma kapsamında bir pay sahibinin
hâkimden anonim şirketi kâr payı dağıtma yönünde irade beyanında zorlamasını talep
etme hakkı olduğu görüşünü savunmaktayız. Diğer bir ifadeyle bu çalışmada pay sahibinin mahkemeden anonim şirket genel kurulu yerine irade beyanında bulunmasını
talep edebileceği savunulmaktadır. Bu dava ve bu davanın olası sonuçları, dördüncü
bölümde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Abstract:
Joint stock companies are the biggest players of the economy. They serve as a
means of accumulating dispersed capital and channeling it into the mainstream
economy. In this system, the main goal of shareholders is to receive an economic
interest in return for their investment in the joint stock company. Although corporate
finance is in itself very complex, it is possible to distinguish the economic interests of
company shareholders under two categories. One is the appreciation or increase of
stock prices and the other is the profits distributed by the company to shareholders.
The main method of distribution of profits is through dividends payments
The legal system of dividends is materially complex, as the problems arising in
relation to the distribution of dividends affect three different groups of interested
parties. From the point of view of the creditors, the distribution of dividends results in
the reduction of company assets and an increase in the risks of non-payment of debts
by the joint stock company. Consequently, the interests of creditors remain in line with
legal provisions and rules limiting the capacity of a company to distribute dividends.
From the perspective of majority shareholders, it is crucial to have flexibility in
determining the dividend policy. The dividend policy has effects on the company's
financial policy. The more dividend is distributed, the less capacity the company has
for self-financing. For this reason, majority shareholders prefer rules which allow the
greatest freedom of action for the company in determining the dividend policy. To the
contrary and lastly from the point of new investors, a stable and constant dividend
payment policy is crucial. In addition, minority shareholders who are deprived of a
decisive effect in the general assembly, are in need of protective standards to safeguard
their economic interests. Such protective standards diminish the discretion of
shareholders, especially of the majority, and oblige the company to distribute dividend.
Thus, the interests of the parties involved are contradictory amongst each other and the
legal order has a very difficult task of balancing them.
The Turkish legal system, in parallel with many European systems, places the
interests of creditors and majority shareholders before minority shareholders. The
Turkish Commercial Code contains several provisions which aim to limit the distribution of dividends to the benefit of the creditors. On the other hand, there is a
large area of discretion for companies with regard to the distribution of profits,
provided that the legal limitations aiming to protect creditors are respected. However,
it is not as clear how the right to dividend of shareholders is protected. In this thesis,
we approach the problem from the minority shareholders' point of view. The
fundamental issue of this work concerns the limits and means of protecting the right
to dividend of minority shareholders under the Turkish legal system. In order to better
explain the distinctive elements of the Turkish legal regime, we provided comparisons
with different legal systems such as Swiss law, German law, and French law with
regard to certain legal questions.
In the first chapter, we address the definition and scope of the term "dividend right".
The dividend right is used in three different senses:
i) The right to dividend in the general sense obliges the joint stock
company to pursue an economic goal and to distribute the generated
profits. It is an inalienable shareholder right under Turkish law.
ii) The term, in the strict sense implies the duty of the company to
distribute annual profits and the shareholder's right to obtain the amount
distributed in proportion with its contribution to the share capital. The
dividend right in this context is not absolute and it is possible to limit it
in the presence of the company's interest.
iii) The last meaning of the term "dividend right" is the shareholder's right
to request the payment or distribution of a dividend declared by the
general assembly. In this sense, the dividend right is an acquired right
and it cannot be altered by a unilateral act of the company.
Even though the thesis aims to assess all these different aspects of the right to
dividend, the focus is on the right to dividend in the strict sense. For this reason, the
term "dividend right" is used to refer to its strict meaning specified above.
The question addressed in the second chapter is the content of the right to dividend
and the relating procedure. Under the first subchapter, the limits of a company's
discretion are explained. A joint stock company is prohibited from distributions
resulting in the disbursement of the share capital or the reserves which cannot freely
be distributed. A company is at liberty to distribute only profits generated in the
relevant fiscal year and the free reserves which are available for distribution. In addition, it is required by law that companies reserve a specific portion of generated
profits as statutory reserves. Under the second subchapter, the procedure of dividend
distribution is examined. The procedure for distributing dividends is strict. There are
formal requirements which need to be respected. For example, the balance sheet and
the proposal for dividend distribution must be approved by an independent auditor. In
addition, the general assembly has exclusive competence to decide on the distribution
of dividends.
The third chapter is dedicated to the shareholders' right to participate in the sum
distributed by the company. It should be noted that, in principle, a shareholder is
automatically eligible to participate in a dividend distribution, but in certain
exceptional cases, the shareholder's right may be suspended. Thus, it is necessary to
determine which shareholders are entitled to participate in the dividend distribution.
In addition, shareholders are not the only group that has the right to participate in the
distribution of dividends. Board members, holders of profit-sharing certificates and
employees may be authorized to participate in the distribution of dividends if foreseen
by the company's articles of association. After evaluating these matters, the thesis
addresses the principles concerning the shareholder's right to participate to distributed
amount. Generally, shareholder rights which are subject to the principle of
proportionality are proportional with the nominal value of the shares held by the
shareholder. Notwithstanding, this is not always the case for the right to dividend.
Although the right to dividend is categorized amongst proportional rights, a
shareholder will participate in a distribution of dividends in proportion with the paidup nominal value as opposed to the nominal value of shares held by the shareholder.
In this thesis, we refer to this system as differentiated proportionality. Under the
Turkish legal system, the general proportionality principle mandatorily applies for
public joint stock companies, whereas for non-public companies the differentiated
proportionality applies. Notwithstanding, it should be noted that the articles of
association of a company may foresee certain privileged shares permitting a
participation structure completely differing from the system of proportionality
foreseen by the law.
The fourth and the last chapter, specifically focuses on the protection of
shareholders' right to dividend. This chapter examines the two lawsuits foreseen under
the Turkish Commercial Code and the two lawsuits arising from the application of
general provisions. The first action provided under the Commercial Code is the annulment of the decision of the general assembly. As previously explained, the
decision to distribute or not to distribute the dividend is at the discretion of the general
assembly of a joint stock company. Shareholders who believe that a resolution of the
general assembly does not comply with the law or the articles of association may file
for the annulment of the resolution. Therefore, the first action against the dividend
policy adopted by the majority is to overturn the decision of a general assembly. The
second possible action is the dissolution of a company for just cause. The Turkish
Commercial Code, in parallel with the Swiss Code of Obligations, allows shareholders
holding a minimum of 10% of the share capital of a company to request the dissolution
of the company in the presence of just cause. It is generally accepted that it is a just
cause for dissolution if the shareholders are deprived of their right to dividend,
regardless of whether this is the result of the abuse of power by the majority or the bad
management of the company by the majority shareholders. Therefore, the lawsuit for
the dissolution for just cause offers a high protection for minority shareholders.
The fourth chapter further examines another lawsuit which is not foreseen under
the Commercial Code, but which arises from the application of general provisions to
company law. That lawsuit seeks the fulfillment of the obligation to declare intent. The
dividend right creates an obligation for the company, which fulfills the obligation by
rendering a decision to distribute dividend, which is in compliance with the law and
the articles of association of the company. Although it is controversial and constitutes
the minority view amongst scholars, in this present thesis, we are of the opinion that a
shareholder should be able to request from a judge to condemn the company to a
declaration of intent, in other words have the judge to declare the intent in lieu of the
general assembly of the company. This action and its consequences are assessed in
detail in this fourth chapter.








Les sociétés anonymes sont les acteurs le plus grand de l'économie. Elles servent
comme un moyen de cumuler les capitaux dispersés et les canaliser vers l'économie
courant. Dans ce system, le but principal des actionnaires est de recevoir des intérêts
économiques en échange de leur investissement à la société anonyme. Bien que le
financement des sociétés soit très complexe, il est possible de distinguer les intérêts
économiques des actionnaires en deux catégories. L'un est l'appréciation des prix des
actions et l'autre est la distribution des profits réalisées par la société aux actionnaires.
La méthode principale de la distribution est la distribution des dividendes.
Le régime juridique des dividendes est aussi complexe, parce que les problèmes
que la distribution de dividende pose affectent trois diffèrent groupes des parties
intéressées. De côté des créancier, la distribution des dividendes résulte en diminution
de patrimoine sociale et en augmentation des risques pour non-paiement des dettes par
la société anonyme. Donc, l'intérêt des créanciers restent avec des normes juridiques
limitant la capacité de société en domaine de distribution de dividendes. Du point de
vue des actionnaires majoritaires, il est crucial d'avoir la flexibilité dans la politique
de dividende. La politique de dividende a des effets sur la politique financière de
société. Plus de dividende est distribué, moins de capacité a la société pour
l'autofinancement. Pour cette raison-là, les actionnaires majoritaires préfèrent des
normes qui permettent la plus grande liberté d'agir dans la politique de dividende.
Contrairement et dernièrement, un politique stable et constant de paiement de
dividende a d'importance pour attirer des nouveaux investissements. En plus, les
actionnaires minoritaires qui sont privé d'une position déterminante dans l'assemblée
générale, ont besoin des normes protecteur pour sauvegarder leurs intérêts
économiques. Cette norme protectrice diminue la discrétion des actionnaires,
notamment la majorité, et oblige la société à distribuer le dividende. En tout, les
intérêts des parties sont contradictoires et le régime juridique a la tâche très difficile
de les balancer.
Le system juridique Turc, comme plusieurs system Européens, place les intérêts
des créditeurs et les actionnaires majoritaires avant les actionnaires minoritaires. Dans le Code Commercial Turc, on peut trouver plusieurs normes qui a pour but de limiter
la distribution de dividende qui servent à protéger les intérêts des créditeurs. De l'autre
coté, il y a une grande marge de décision à regard de distributions des profits, à
condition que les normes qui protègent les créditeurs soient respectées. Cependant, il
n'est pas aussi clair comment le droit de dividende des actionnaires est protégé. Dans
notre thésis présenté-ici, on s'approche le problème du point de vue des actionnaires
minoritaires. Le problématique fondamental du cette essai est les limites et les moyens
des protection du droit de dividende des actionnaires minoritaires dans le système
juridique Turc. Pour le but de mieux expliquer les éléments distinctifs du régime
juridique Turc, on a comparé des différents systèmes juridiques comme le droit Suisse,
le droit Allemand, et le droit Français au regard des certains questions légales.
Dans le premier chapitre, on s'adresse le contenu du terme « droit de dividende ».
Le droit de dividende est utilisé dans trois sens différentes :
i) Le droit de dividende dans le sens général oblige la société anonyme de
poursuivre le but économique et de distribuer des profits réalisés. Il est
un droit inaliénable des actionnaires.
ii) Le terme droit de dividende dans le sens strict implique le devoir de la
société de distribuer des profits annuels et le droit d'actionnaire à
partager la somme distribuée à propos de sa contribution à la capital
sociale. Le droit de dividende dans ce contexte n'est pas absolu et il est
possible de le limiter en présence de l'intérêt sociale.
iii) La dernière sens du droit de dividende est le droit d'actionnaire à
demander le paiement ou versement de dividende déclaré par
l'assemblée général. Dans ce sens, le droit de dividende est un droit
acquis et il se place a dehors de la compétence de l'assemblée générale.
Bien que la thésis essaie de montrer tous les aspects différents de droit de
dividende, le point de focus est le droit de dividende dans le sens strict. Pour cette
raison-là, le terme droit de dividende est utilisé à définir le sens strict du terme.
Dans le deuxième chapitre, la question adressée est le contenu et de procédure de
droit de dividende. Dans le premier sous-chapitre, la limite de liberté de société est
expliquée. La société anonyme est interdite de faire des distributions qui diminuent le
patrimoine lié composant de la capital sociale et les réserves qui ne sont pas
disponibles à distribution. La société peut distribuer seulement le profit résultant de l'exercice et les réserves libres. De plus, il est requis par la loi que la société place une
somme déterminée à la réserve générale. Dans la deuxième sous-chapitre, c'est la
procédure de distribution de dividende qui est examiné. La procédure de décider la
distribution est stricte. Il y a des conditions formelles à respecter. Par exemple, le bilan
et la proposition de distribution doivent être approuvés par le contrôleur indépendant.
De plus, l'assemblée générale a la compétence exclusive de décider sur la distribution
de dividendes.
Le troisième chapitre est réservé au droit de participer à la somme distribuée par la
société. Il faut citer que, en principe l'actionnaire est automatiquement éligible à
participer à la distribution, mais dans certaines cases exceptionnelles, le droit
d'actionnaire est suspendu. Donc il est nécessaire de déterminer quelles actionnaires
ont droit à participer à la distribution de dividende. De plus, les actionnaires ne sont
pas le seul groupe qui a le droit à participer à la distribution de dividende. Les membres
de conseil d'administration, les porteurs de bon de jouissance et des travailleurs
peuvent être autorisés à participer à la distribution de dividende si le statut de la société
le permit. Après avoir examiné ces sujets, la thésis s'adresse les principes concernant
le taux de participation des actionnaires. Généralement, les droits qui sont sujet du
principe de proportionnalité offrent des droits qui changent à propos de valeur
nominale des actions. Ce n'est pas le cas pour le droit dividende. Même s'il est
considéré parmi les droit proportionnels, l'actionnaire participe à la somme distribuée
à propos de sa valeur nominale libérée au lieu de la valeur nominale. Dans cette thésis,
ce system a été adressée comme la proportionnalité différenciée. Dans le system
juridique Turc, la proportionnalité ordinaire est mandataire pour les sociétés publiques
tandis que pour les sociétés fermées, c'est la proportionnalité différenciée qui est
applicable. Mais il faut noter que le statu de la société peut prévoir des actions
privilégiées qui permettent l'adoption d'un régime de participation entièrement
diffèrent du celui prévu par la loi.
Le quatrième chapitre, qui est le dernier, s'adresse spécifiquement à la protection
du droit de dividende des actionnaires. Ce chapitre examine les deux actions définis
dans le Code Commercial Turc et les deux actions qui sont nés d'application des règles
générales. La première action prévue par le Code Commercial est l'annulation de
décision de l'assemblée général. Comme déjà expliqué, la décision de distribuer ou de
ne pas de distribuer du dividende est prise par l'assemblée général de la société
anonyme. Les actionnaires qui croient qu'une décision de l'assemblée général n'est pas conforme à la loi ou au statu peuvent demander l'annulation de cette décision.
Donc, l'action premier contre la politique de dividende adoptée par la majorité est
l'annulation de la décision de l'assemblée générale. La deuxième action possible est
la dissolution de société pour les justes motifs. Le Code de Commerce Turc, tout
comme le Code des Obligation Suisse, permet les actionnaires possédant au minimum
de %10 du capital social de demander la dissolution de la société en face de motifs
justes. Il est généralement accepté qu'il constitue une motive juste de dissolution si les
actionnaires sont privés de dividendes n'importe qu'il soit le résultat de l'abus de
pouvoir majoritaire ou de la mauvaise direction de la société par les actionnaires
majoritaires. Par conséquent, l'action pour dissolution par le motif juste offre une haute
protection aux actionnaires minoritaires.
Dans le quatrième chapitre, il y a une autre action examinée qui ne prend pas la
place dans le Code Commercial, mais qui est né de l'application de normes générales
dans le domaine de droit des sociétés. C'est la demande de l'exécution d'obligation de
déclaration de volonté. Le droit de dividende crée une obligation pour la société qui
remplit l'obligation par prendre une décision de dividende qui conforme à la loi et au
statu de la société. Bien qu'il soit controversé et soit la vue minoritaire dans la doctrine,
dans la thésis présentée, il est défendu que l'actionnaire peut demander le juge de
condamner la société à une déclaration de volonté qui prend la place de décision de
l'assemblée général. Cette action et leurs conséquences sont détaillée dans ce
quatrième chapitre.