Vatandaşlara yönelik dijital sağlık okuryazarlığıyeterlilikleri ölçeği'nin türkçe geçerlilik vegüvenirlik çalışması
Vali̇dati̇on and reliability study of the digital healthli̇teracy competenci̇es scale for ci̇ti̇zens in turki̇sh
Yazar: ZEKİYE BÜŞRA İDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE DOST
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Araştırmanın amacı, vatandaşlara yönelik dijital sağlık okuryazarlığı yeterlilikleri
ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin yapılmasıdır. Araştırmada metadolojik
tasarım tipi kullanıldı. Araştırma verileri, 1 Mart-31 Mayıs 2023 tarihleri arasında yüz
yüze toplandı. Araştırma bir vakıf üniversitesi hastanesine başvuran 270 birey
üzerinde yürütüldü. Araştırmada tanıcı bilgi formu ve iki alt boyut ve 26 maddeden
oluşan "Digital Health Literacy Competencies for Citiziens Scale (DHLC)"
kullanılmıştır. Ölçeğin dil uyarlamasında iki dil uzmanı ve altı hemşirelik alanında
uzman öğretim üyesinden görüş alındı. Ölçeğin geçerliliğine ilişkin bulgular dil,
kapsam ve yapı geçerliliği ile test edilmiş olup, güvenirlik bulgularının tespitinde iç
tutarlılık, madde analizi, test-tekrar test ve ayırt edicilik analizleri uygulandı. Yapılan
analizler sonucunda alanında uzman kişilerce dil ve kapsam geçerliği doğrulanmış
olup, yapı geçerliliği incelendiğinde doğrulayıcı faktör analizinde 𝜒2⁄𝑠𝑑=3,95; CFI=
0,93; GFI= 0,90; AGFI=0,90; RMR=0,07 olarak ve RMSEA=0,06 olarak elde
edilmiştir. Uyum iyiliği indeksi değerlendirme kriterleri incelendiğinde, indekslerin
kabul edilebilir değerler arasında olduğu görülmektedir. Güvenirlik bulgularında ise
ölçeğin Cronbach-Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,858 olarak saptanmıştır. Ölçeğin
ortalamasının 125,433; varyansının 2364,365; standart sapmasının 48,624 olduğu
tespit edilmiştir. Ölçeğinin alt %27 ile üst %27 grupları arasında anlamlı farklılık
gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Ölçeğin ayırt edecek hassas ölçüm yaptığı
saptanmıştır. Yapılan araştırmanın sonucunda "Vatandaşlara Yönelik Dijital Sağlık
Okuryazarlığı Yeterlilikleri Ölçeği" Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçüm
aracı olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dijital sağlık okuryazarlığı, Geçerlilik, Güvenirlik, Ölçek, Sağlık
okuryazarlığı

Abstract:
The aim of the research is to determine the validity and reliability of the digital health
literacy competency scale for citizens in Turkish. Methodological design type was
used in the research. Research data was collected face to face between March 1 and
May 31, 2023. The research was conducted on 270 individuals who applied to a
foundation university hospital. A diagnostic information form and the "Digital Health
Literacy Competencies for Citizens Scale (DHLC)", consisting of two sub-dimensions
and 26 items, were used in the research. In the language adaptation of the scale,
opinions were received from two linguists and six nursing faculty members. The
findings regarding the validity of the scale were tested with language, content and
structure validity, and internal consistency, item analysis, test-retest and discrimination
analyzes were applied to determine the reliability findings. As a result of the analyses,
language and content validity were confirmed by experts in the field, and when the
structure validity was examined, in the confirmatory factor analysis, 𝜒2⁄𝑠𝑑=3.95; CFI=
0.93; GFI= 0.90; AGFI=0.90; RMR=0.07 and RMSEA=0.06 were obtained. When the
goodness-of-fit index evaluation criteria are examined, it is seen that the indexes are
among acceptable values. In reliability findings, the Cronbach-Alpha internal
consistency coefficient of the scale was found to be 0.858. The average of the scale is
125.433; variance 2364.365; The standard deviation was found to be 48.624. It was
determined that the scale showed a significant difference between the lower 27% and
upper 27% groups (p<0.05). It has been determined that the scale provides sensitive
measurements to distinguish. As a result of the research, the "Digital Health Literacy
Competencies Scale for Citizens" was determined to be a valid and reliable
measurement tool for the Turkish society.
Keywords: Digital health literacy, Health literacy, Reliability, Scale, Validity