Kan gazı ve biyokimya cihazlarında ölçülen sodyum ve potasyum değerlerinin korelasyonu
The correlation of sodium and potassium between blood gas and biochemistry autoanalyzers
Yazar: SEVİM EŞMEDERE EREN
Danışman: PROF. DR. AYŞE BANU ÇAYCI
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Temel Tıp Bilimleri Bölümü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Elektrotlar = Electrodes ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Potasyum = Potassium ; Sodyum = Sodium ; İyon seçici elektrotlar = Ion selective electrodes

Özet:
KAN GAZI VE BİYOKİMYA CİHAZLARINDA ÖLÇÜLEN SODYUM VE POTASYUM DEĞERLERİNİN KORELASYONU 
       Sodyum ve potasyum elektrolitleri anormallikleri aritmi, asistoli, beyin ödemi gibi ciddi durumlara sebep olabilir. Elektrolit düzeyini hızlıca saptamak hayati öneme sahiptir. Kan gazı cihazları acil durumlarda hastaların asit baz dengesi  hakkında 15 dakika içerisinde bilgi verip tanı ve tedaviyi düzenlememizi sağlar. Elektrolit düzeyi ölçümü rutinde merkez laboratuarlara gönderilen serum örneklerinden yapılır. Aslında daha hızlı sonuç veren kan gazı cihazlarında da elektrolit düzeyleri ölçülür. Biyokimya cihazlarında indirekt veya direkt İSE ile, kan gazı cihazlarında direkt İSE yöntemiyle ölçüm yapılır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda protein ve lipit düzeyi değişikliklerinde direkt İSE yönteminin kullanılması önerilmektedir. Biz çalışmamızda direkt ve indirekt İSE yöntem karşılaştırması yapıp iki cihaz değerlerinin birbiri yerine kullanılabilirliğini araştırdık. Ayrıca total protein ve albumin düzeyleri ile sodyum değerleri ilişkisini inceledik.
       Çalışmada retrospektif olarak eş zamanlı numune kabulü yapılan 1217 biyokimya ve kan gazı numunesi verileri kullanılmıştır. Biyokimya serumları gün sonunda hemoliz, lipemi, ikter açısından gözle değerlendirilmiştir. Serumlar üç ayrı Beckman AU2700 biyokimya cihazında; tam kan örnekleri ise iki ayrı Radiometer ABL725 kan gazı cihazında ölçülmüştür.
       Sodyum ölçümlerinde yapılan istatistiklere göre sonuçların birbiri yerine kullanılamayacağı saptandı. Total protein ve albumin düzeyi ile sodyum değerleri arasında anlamlı ilişki saptanamadı. Potasyum sonuçlarında serumda tam kandan daha yüksek değerler elde etmemiz literatürle uyumludur.
       Sonuç olarak kan gazı ve biyokimya cihazları değerlendirilmesinde sodyum ölçümlerinin birbiri yerine kullanılamayacağını; kan gazı potasyum düzeylerinin biyokimya sonuçlarını öngörebileceğini saptadık. Sodyum için bulduğumuz farklı sonuçların kullanılan sıvı sodyum heparinle yıkanmış, standardize olmayan kan gazı enjektörlerinden veya total protein ve albumin düzeylerinden kaynaklanabileceği düşünülebilir. 
       Sodyum ve potasyumda saptanan (İ-D) İSE ölçüm farkının geniş güven aralığı sıvı sodyum heparinin enjektör içinde rezidü kalmasına bağlı olabilir. Ayrıca tam kanda fark edilemeyen, serumda görsel olarak değerlendirilemeyen az miktardaki hemoliz potasyum sonuçlarımızı etkilemiş olabilir. Kan gazında elektrolitlerin daha güvenilir değerlendirilmesinin kuru heparinize enjektör kullanımıyla olabileceğini söylemek olasıdır. Elektrolit ölçümlerinde preanalitik faktörlerin dikkate alınması gerekir.

Abstract:
THE CORRELATION OF SODIUM AND POTASSIUM BETWEEN BLOOD GAS AND BIOCHEMISTRY AUTOANALYZERS 
       Abnormalities of sodium and potassium concentrations may lead serious conditions as arythmia, asystole and cerebral edema. It is very important to give electrolyte results in a short time. In emergency cases, blood gas analyzers gives results in 15 minutes and according to acid base status clinicians make medical decisions. Routinely all electrolytes are measured from serum by autoanalyzers in central laboratories of hospitals. In fact electrolytes are also measured in blood gas analyzers which gives faster results. There is two different method types in clinical laboratories.  Direct ISE is used in blood gas analyzers; indirect or direct ISE is generally used in biochemistry autoanalyzers. In recent years the use of direct ISE  measurements are recommended in the case of abnormal protein and lipit levels.  In our study we made direct and indirect ISE sodium and potassium method comparison. We also tested whether sodium assays would be related to albumin and total protein concentrations.
       In the study, data of 1217 biochemistry and blood gas results brought in our laboratory at the same time. Serum samples were estimated from the point of hemolysis, icter and lipemia visually. Beckman AU2700 biochemistry analyzers and  Radiometer ABL725 blood gas analyzers were used.
       According to statistical analysis the difference between two methods of sodium results was different significantly. There was no correlation between sodium and total protein, albumin results. Potassium results were agreeable with books and articles as serum potassium is higher than whole blood. 
       In conclusion two analyzers' sodium results were different significantly but blood gas potassium results may be used to predict biochemistry results. The reason of varied sodium results may be non-standard liquid sodium heparin blood gas syringes or total protein, albumin levels. 
       Residual of  excess liquid sodium heparin in blood gas syringes may have been the reason of wide confidence intervals of sodium and potassium (I-D) ISE. Also hemolysis in whole blood and unvisible hemolysis in serum may have influenced our potassium results. We can say that the use of dry heparinised syringes is the way to evaluate electrolytes reliably.