Tip 1 diyabetli adölesanların yeme davranış tutumu ve öz-bakım gücü ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between eating behavior attitudes and self-care ability of adolescents with type 1 di̇abetes
Yazar: EDİBE PELİN KARACIK
Danışman: DOÇ. DR. INDRANİ KALKAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çalışmanın amacı Tip 1 DM'li adölesanların yeme bozukluğu riskini ölçerek beslenme durumunu ile öz-bakım gücü arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma 1 yıl ve üzeri süredir diyabet tanısı almış olan ve başka bir kronik hastalığı olmayan adölesanlar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yapıldığı yer Haseki Sultangazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Diyet Polikliniğidir. Çalışmaya 18 erkek 18 kız olmak üzere 9-17 yaş aralığında 36 birey katılmıştır. Adölesanlardan geriye dönük 3 günlük besin tüketim kaydı alınarak antropometrik ölçümleri kaydedilmiştir. Diyabet yeme sorunları ölçeği (DEPS-R) ve öz-bakım gücü anketi uygulanmıştır. Katılımcıların %75'inin HbA1c değeri 7'nin üstündedir. Çalışmaya katılanların %44,4'ünün karbonhidrat alımı 130 gramın altında kalmıştır. BKİ Z skoruna göre obez ve kilolu bireylerin DEPS-R puanları daha yüksek çıkmıştır. Diyabet tanı süresi, yaş ve BKİ Z skoru DEPS-R'e etki eden değişkenler olarak saptanmıştır (p<0,05). Öz-bakım gücü puanları kızlarda erkeklerden daha düşük çıkmıştır (p>0,05). HbA1c 7 ve üzeri olanların ortalama öz-bakım puanları 92,18±12,84 iken 7'nin altında olanlarınki 100,78±8,81'dir (p>0,05). Öz-bakım gücü ile yaş, diyabet tanı süresi arasında negatif düzeyde önemli bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Yapılan analizler sonunda katılımcıların DEPS-R puanları artıkça öz-bakım gücü skorlarının düştüğü görülmüştür. Yapılan çalışmalar tip 1 DM'li adölesanlar arasında yeme bozukluğu riskinin arttığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle DEPS-R ile adölesanların taranması erken müdahale ve tıbbi beslenme konusunda önem kazanmaktadır. Düzenli aralıklarla takip edilip uygun eğitim alan tip 1 DM'liler, öz-bakımlarını yerine getirebileceklerdir.

Abstract:
The aim of this study is to measure the risk of eating disorders in adolescents with Type 1 diabetes and their nutrition. To reveal the relationship between the child's condition and self-care ability. The research was applied to adolescents who were diagnosed with diabetes for 1 year or more and did not have any other chronic disease. The place where the research took place is Haseki Sultangazi Training and Research Hospital Pediatric Diet Polyclinic. 36 individuals between the ages of 9 and 17, including 18 boys and 18 girls, participated in the study. A retrospective 3-day food consumption record was taken from the adolescents and their anthropometric measurements were recorded. Diabetes Eating Problems Scale (DEPS-R) and self-care skills questionnaire were administered. 75% of the participants had an HbA1c value above 7. The carbohydrate intake of 44,4% of the study participants remained below 130 grams. According to BMI z-score, DEPS-R scores of obese and overweight individuals were higher. Diabetes diagnosis time, age, BMI z score; They were detected as variables affecting DEPS-R (p<0.05). Self-care skills scores were lower in girls than in boys (p>0.05). The average self-care score of those with HbA1c 7 and above is 92.18±12.84, while that of those with HbA1c below 7 is 100.78±8.81 (p>0.05). A negatively significant relationship was found between self-care ability and age and duration of diabetes diagnosis (p<0.05). As a result of the analysis, it was seen that as the participants' DEPS-R scores increased, their self-care skills decreased. Studies reveal that the risk of eating disorders is increased among adolescents with type 1 diabetes. Therefore, screening adolescents with DEPS-R becomes important in early intervention and medical nutrition. Type 1 diabetics who are monitored at regular intervals and receive appropriate training will be able to perform self-care.