Yetişkin kanserli hastalarda beslenme durumu, el kavrama gücü ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of nutritional status, handgript strenght and quality of life of adult cancer patients
Yazar: ŞENAY BURÇİN ALKAN
Danışman: PROF. DR. NESLİŞAH RAKICIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; El = Hand ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Alkan, Ş.B. Yetişkin Kanserli Hastalarda Beslenme Durumu, El Kavrama Gücü ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Diyetetik Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2016. Bu çalışmanın amacı; yetişkin kanser hastalarında beslenme durumu ile yaşam kalitesi, anksiyete, depresyon, fiziksel performans durumu, el kavrama gücü ve bazı biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Bu amaçla Mart 2015-Ekim 2015 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniği'nde tedavi edilen, 19-64 yaş arası, 52'si gastrointestinal sistem (GİS) kanser,  52'si GİS dışı kanser hastası olmak üzere toplam 104 gönüllü birey çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların beslenme durumu "Hasta Odaklı Subjektif Global Değerlendirme" (PG-SGA) , yaşam kalitesi "Avrupa Kanser Tedavi ve Organizasyon Komitesi Yaşam Kalitesi Ölçeği " (EORTC QLQ-C30), anksiyete ve depresyon durumu "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği" (HADS) ve fiziksel performansı "Kısa Fiziksel Performans Testi" (KFPT) ölçekleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca hastaların antropometrik ölçümleri, el kavrama gücü, biyokimyasal bulguları, yürüme hızı ve besin tüketim (24 saatlik geriye dönük besin tüketimi ve son bir aylık besin tüketim sıklığı kaydı kullanılarak) bilgileri anket formuyla kaydedilmiştir. Yapılan değerlendirmede GİS kanser hastalarının % 36.5'i iyi beslenmiş ve % 63.5'i malnütrisyonlu, GİS dışı kanser hastalarının ise % 44.2'si iyi beslenmiş ve % 55.8'i malnütrisyonlu olarak değerlendirilmiştir. GİS ve GİS dışı kanser hastalarının beslenme durumu arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). GİS ve GİS dışı kanser hastası erkek bireylerin el kavrama gücü sırasıyla ortalama 29.7±8.2 kg ve 27.2±7.8 kg bulunmuştur. GİS ve GİS dışı kanser hastası kadın bireylerin el kavrama gücü ise sırasıyla ortalama 15.2±4.6 kg ve 17.0±4.9 kg bulunmuştur. İki grubun el kavrama gücü arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). GİS kanser hastalarının, GİS dışı hastalarına göre genel sağlık durumu/yaşam kalitesi puanı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Anksiyete açısından risk altında olan GİS ve GİS dışı kanser hastalarının oranı sırasıyla % 13.5 ve % 11.5'tir. Depresyon açısından risk altında olan GİS ve GİS dışı kanser hastalarının oranı ise sırasıyla % 42.3 ve % 53.8'dir. Hastaların hastanede günlük diyetle A vitamini, K vitamini, tiamin, riboflavin,  folik asit, C vitamini, bakır, demir, kalsiyum ve fosfor alımı ile bu besin ögelerinin gereksinmeyi karşılama yüzdeleri hastane dışına göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0.05). PG-SGA puanı ile el kavrama gücü arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (r=-0.117, p=0.071). PG-SGA puanı ile genel sağlık durumu/yaşam kalitesi puanı (r=-0.424, p=0.000) arasında negatif yönde orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. PG-SGA puanı ile anksiyete (r=0.489, p=0.000) ve depresyon (r=0.514, p=0.000) puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. PG-SGA puanı ile KFPT puanı (r=-0.330, p=0.001) ve yürüme hızı (r=-0.300, p=0.002) arasında negatif yönde zayıf ve anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. GİS ve GİS dışı kanser hastalarının malnütrisyon riski altında olduğu saptanmıştır. Kanser hastalarının beslenme durumunun iyileştirilmesinin yaşam kalitesi, fiziksel performans ve psikolojik durumlarını olumlu yönde etkileyebileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Kanser, malnütrisyon, el kavrama gücü, yaşam kalitesi

Abstract:
Alkan, Ş.B. Assessment of Nutritional Status, Handgript Strenght and Quality of Life of Adult Cancer Patients. Masters Thesis on Dietetic in Institute of Health Sciences of Hacettepe University, Ankara, 2016. The aim of this study was to evaluate adult cancer patients' nutritional status, quality of life, anxiety and depression status, physical performance, handgript strenght and some biochemical parameters. This study was carried out from March to October 2015. A total number of 104 cancer patients were collected out of this 52 patients diagnosed with gastrointestinal cancer (GİS) and other 52 patients diagnosed with other cancers. The patients aged between 19-64 year-old and treated in the Medical Oncology Clinic of Meram Medical Faculty of Necmettin Erbakan University. The particpants in this study voluntarily participated. In this study, patients' nutritional status, quality of life, anxiety and depression status, physical performance were assessed using "Patient Generated-Subjective Global Assessment"(PG-SGA), "European Organization for the Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire" (EORTC QLQ-C30), "Hospital Anxiety and Depression Scale" (HADS) and ''Short Physical Performance Battery"(SPPB), respectively. Patients' antropometric and handgript strenght measurements, biochemical parameters, walking speed and food consumption (using 24-hour diet recall and food frequency questionnaire) were recorded using a questionnaire form. In the assessment 36.5% and 63.5% of patients diagnosed with GİS cancer were well-nourished and malnourished, respectively. 44.2% and 55.8% of patients diagnosed with other cancers were well-nourished and malnourished, respectively. There was no statistically significant difference between two cancer groups (p>0.05). Handgrip strenght measurements of male patients diagnosed with GİS cancer and other cancers were 29.7±8.2 kg ve 27.2±7.8 kg, respectively and female patients diagnosed with GİS cancer and other cancers were 15.2±4.6 kg ve 17.0±4.9 kg, respectively. There was no statistically significant difference between two cancer groups (p>0.05). EORTC QLQ-C30 score of patients diagnosed with GİS cancer was significantly higher than  patients diagnosed with other cancers (p<0.05). The percentages of anxiety risk was found 13.5% and 11.5% in GİS cancer and other cancers, respectively. 42.3% of patients diagnosed with GİS cancer and 53.8% of diagnosed with other cancers were at depression risk. Patients' out of hospital daily intakes and meeting percentages of vitamin A, vitamin K, thiamine, riboflavin, folic acid, vitamin C, copper, iron, calcium and phosphor were significantly higher than at hospital intake and meeting percentages of those nutrients (p<0.05). There was no correlation between PG-SGA score and handgrip strenght measurements (r=-0.117, p=0.071). There was negative moderate and significant correlation between PG-SGA score and EORTC QLQ-C30 score (r=-0.424, p=0.000). There was positive moderate and significant correlation between PG-SGA score and anxiety score (r=0.489, p=0.000) and depression score (r=0.514, p=0.000). There was negative weak and significant correlation between PG-SGA score and SPPB score (r=-0.330, p=0.001)  and walking speed (r=-0.300, p=0.002). It was found that patients with GİS cancer and other cancers had  risk of malnutrition. If nutritional status of cancer patients are enhanced, their quality of life, physical performance and psychological status should be effected positively. 

Key words: Cancer, malnutrition, handgrip strenght, quality of life