Yasaların kaynağı üzerine bir inceleme: İlk çağ örneği
An examination on the source of laws: The sample of ancient history
Yazar: ADNAN AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. HÜRŞAD SİNAN ÖZBEK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Hukuk kaynakları = Law resources ; Kanunlar = Laws ; Yasa koyucular = Law maker ; İlk Çağ = First Age

Özet:
Bu tezde yasanın kaynağını incelemek üzere bir çalışma yapılmıştır. Dolayısıyla tezin amacı yasanın veya yasaların kaynağını uygarlıklardan hareketle ve düşünce açısından incelemektir. Ancak, böylesi kapsamlı bir konuyu tüm uygarlıkları ve düşünce tarihini dahil ederek ilerletmek mümkün olamaz. Öyleyse, eldeki konuyu sınırlamalı. Konuyu makul seviyede ve araştırmaya uygun olarak sınırlamak, onu tarihsel ve düşünsel açıdan incelemeye hazır hale getirebilir. Bu nedenle, tezin konusu İlk Çağ ile sınırlı tutulmuştur. İlk Çağ'a yapılan vurgu, aynı zamanda yazılı tarihe de işaret etmektedir. Tezin, böylelikle yazılı tarih içinde kalmakla veya yazılı tarihten başlamakla yasanın kaynağına olumlu yönde katkı yapacağı düşünülmüştür. O halde, bu çalışmanın aynı zamanda yazılı tarih açısından yasaları incelediği hatırda tutulmalıdır. Bir yandan ilgili uygarlığın yasa bakımından tarihsel durumu incelenirken diğer yandan ise ondaki düşünsel durum incelenmiştir. Düşünsel durum ile filozofların yasaya ilişkin teorik belirlemeleri kastedilmektedir. Böylece, yasanın kaynağına ışık tutmak maksadıyla hem tarihsel durumdan hem de filozofların düşüncelerinden faydalanılmıştır. Yasa kavramının, söz konusu tarihsel ve düşünsel süreçten geçen ve somutlaşan durumuna erişmekle onun kaynağının da önemli ölçüde açığa çıkarılacağı düşünülmektedir. Bu süreçte yasanın, insan toplumunun büyümesi veya genişlemesiyle birlikte nasıl yazıya geçirildiği gösterilmiştir. Yazılı olmayan yasaların kapsanmasına ilişkin güçlükler belirtilmiştir. Öte yandan yasanın ne ile temellendirildiği veya neden kaynaklandığı araştırılmış ve belli oranda açıklanmıştır. Hakeza, filozofların yasayı temellendirme girişimi veya yasanın kaynağına ilişkin düşünceleri ayrıntılı bir şekilde işlenmiştir. Bu inceleme neticesinde, üç öğenin önemli varlığı fark edilmiş ve bu öğeler yoluyla yasanın kaynağına açıklık getirilebileceği öne sürülmüştür. Bunlar yasa, yasa koyucu ve yasanın kaynağıdır. Yasanın kaynağını aydınlatmak ve onu oluşturan değişkenleri anlamak amacıyla salt yasanın kaynağını değil, aynı anda söz konusu bu üç öğenin daima göz önünde tutulması ve kavranması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this thesis, a study was carried out to examine the source of law. Therefore, the aim of this thesis is to examine the source of law or laws, in terms of civilizations and thought. But, it would not be possible to take forward such an extensive subject by including all civilizations and the history of thought. So, it is necessary to restrict the matter in question. Restricting the subject in a reasonable degree and make it appropriate for research can make it suitable to historical and intellectual examination. For this reason, the subject of this thesis was limited to the Ancient History. The emphasis on the Ancient History also points written history. It is thought that the thesis will contribute positively to the law in the source of the law by staying within the written history or starting from the written history. It should be considered, then, that this study also examines laws in terms of written history. On the one hand, the historical situation of the relevant civilization in terms of law was examined, on the other hand, the intellectual situation in it was examined. Intellectual state refers to the theoretical determinations of philosophers regarding the law. Thus, in order to shed light on the source of the law, the examination was conducted both on the historical situation and the thoughts of the philosophers. It is thought that the source of law will be revealed to a great extent by reaching its historical and theoretical process in which it has embodied and passed through. In this process, it is shown how the law was put into writing with the growth or expansion of human society. The unwritten laws that has difficulties in terms of being encompassed was indicated. By the way, it has been researched and explained to a certain extent what the law is based on or arise from. Likewise, the attempts of philosophers to ground the law or their thoughts on the source of the law are handled in detail. As a result of this examination, the important existence of three elements has been noticed, and it has been suggested that the source of the law can be clarified through these elements. They are the law, the legislator, and the source of the law. In order to illuminate the source of the law and to understand the elements that consist it, it has been concluded that not only the source of the law, but also these three elements should always be considered and comprehended.