Seçilmiş Osmanlı minyatürlerinde gök cisimlerinin incelenmesi ve yeni minyatür tasarımları
Examination of celestial bodies in selected Ottoman miniatures and new miniatures desings
Yazar: ZÜLAL ÇİZMECİ
Danışman: DOÇ. FİLİZ ADIGÜZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Gök cisimleri = Celestial bodies ; Minyatür = Minyature ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Tasarım = Design ; Yıldızlar = Stars

Özet:
Geçmişten günümüze insanlar gökyüzü cisimlerinin durağan olmadıklarını anladıktan sonra bu konu hakkında geniş kapsamlı bir araştırmaya girmiştir. Yıldızların ve gezegenlerin hareketleriyle meydana geldiğine inanılan burçlar, insanların yaşayışlarına ve yeryüzündeki olaylara büyük ölçüde etki etmiştir. Yer ve gök arasındaki bu iletişimi sağlayan 'astronomi' bilimidir. Astronomi, gökyüzü olaylarını, gezegenlerin boyutlarını, yıldızların hareketlerini, matematik, geometri vb. yöntemler kullanarak inceler. Astroloji ise bu gözlemler sonucunda kişilerin doğum saatlerine göre yıldız haritalarını çıkarır, tutulmalar ve gezegen yavaşlamaları gibi tekrarlayan gökyüzü olayları müneccimbaşılar tarafından gelecekten haber veren yorumlamalarla halka aktarılmıştır.
	Zamanın gökyüzü cisimlerini inceleyen bilim adamları, önemli eserler yazarak bilimin gelişmesine büyük katkıda bulunmuşlardır.  Bu tez çalışması kapsamında, bu yazmalar arasından seçilmiş İkdul-Cuman Fi Tarihi Ebliz Zaman ( TSMK., B.274), Metaliü'l Saade (BN suppl. Turc. 242), Acâ'ibü'l - Mahlûkât Garâ'ibü'l - Mevcudât isimli minyatürlü yazmalar incelenmiştir. Bu doğrultuda yapılan özgün tasarımlar, gezegen ve burç özellikleri, semboller kullanılarak hayvanlar, doğa elemanları ve gündelik nesnelerle oluşturulmuştur. Tez çalışmasında Osmanlı dönemi astronomisine ve astrolojisine göre gezegenler ve temsil ettikleri on iki burç, minyatür sanatının uygulama biçimleri esas alınarak ve on dokuz karakter tasarımı yapılmıştır. Bu doğrultuda yapılan tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır.
	Birinci bölümde Osmanlı'da astronomi ve astronomlar, astroloji ve müneccimbaşılık kavramı açıklanarak tarihteki gelişimlerinden detaylı bir şekilde bahsedilmiştir. Ardından seçilmiş Osmanlı Minyatürlü yazmalarındaki örnekleri ile incelenmiştir. İkinci bölümde gezegen, yıldızlar ve burçların özellikleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde tasarımların eskizlerine, kullanılan sembollerin anlamlarına ve dijital ortamda renklendirilmiş son hallerine yer verilmiştir.

Abstract:
From the past to the present, people have started a comprehensive research on this subject after they realized that the celestial objects were not stationary. The zodiac signs, which are believed to be formed by the movements of the stars and planets, have greatly influenced the lives of people and the events on earth. It is the science of 'astronomy' that provides this communication between the earth and the sky. Astronomy studies celestial phenomena, the sizes of planets, the movements of stars, mathematics, geometry, etc. examine using methods. Astrology, on the other hand, draws star maps according to the birth hours of people as a result of these observations, and repetitive celestial events such as eclipses and planetary slowdowns were conveyed to the public by the augurs with interpretations foretelling the future. 
Scientists studying the celestial bodies of the time contributed greatly to the development of science by writing important works. Within the scope of this thesis study, Ikdul-Cuman Fi Tarihi Ebliz Zaman (TSMK., B.274), Metaliü'l Saade (BN suppl. Turc. 242), Acâ'ibü'l - Mahlûkât Garâ'ibü'l miniature manuscripts named  were examined. The original designs made in this direction were created with animals, nature elements and everyday objects by using planet and zodiac features, symbols.In the thesis study, according to the astronomy and astrology of the Ottoman period, the planets and the twelve signs they represent, the application forms of the miniature art were based and seventeen different character designs were made. In this direction, the thesis study consists of three parts.
In the thesis study, nineteen character designs were made based on the planets and the twelve signs they represent, the application forms of miniature art according to Ottoman period astronomy and astrology. In this direction, the thesis study consists of three parts. In the second part, the characteristics of planets, stars and signs are explained in detail. In the third chapter, the sketches of the designs, the meanings of the symbols used are explained, and the final colors are given in the digital environment.