Sekizinci sınıf fen bilimleri dersi öğretim programının, ders kitabının ve LGS sınavı fen sorularının bağlam temelli öğrenme yaklaşımı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the eighth grade science teaching program, textbook and the LGS exam science questions in context-based learning approach
Yazar: BÜŞRA ARIK GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. SİBEL SARAÇOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlam temelli yaklaşım = Context based approach ; Ders kitapları = Textbooks ; Fen bilimleri = Sciences ; Lise giriş sınavları = Highschools entrance exam ; Yaşam temelli öğrenme = Context based learning

Özet:
Araştırmanın amacı 2018-2019 eğitim ve öğretim yılından itibaren uygulanmakta olan sekizinci sınıf Fen Bilimleri dersi öğretim programı kazanımlarını, Fen Bilimleri ders kitabı konu içeriğini, ders kitabındaki ölçme ve değerlendirme sorularını ve Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Fen Bilimleri sorularını Bağlam Temelli Öğrenme (BTÖ) yaklaşımı açısından değerlendirmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi desenlerinden durum çalışmasının araçsal durum çalışması modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı doküman incelemesidir. Sekizinci sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı kazanımları arasında, BTÖ yaklaşımına uygun, kısmen uygun ve uygun olmayan kazanımların olduğu tespit edilmiştir. BTÖ yaklaşımına uygun kazanım oranının en yüksek olduğu üniteler Basit Makineler ile Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi'dir.  Mevsimler ve İklim ile Basınç ünitelerinde BTÖ yaklaşımına uygun kazanım bulunmamaktadır. Programda BTÖ'ye uygun ve kısmen uygun kazanımların  kişisel alan, sosyal ve toplumsal alan, mesleki uygulama alanı ve bilimsel ve teknolojik alan bağlam kaynakları altında toplandığı belirlenmiştir. Ders kitabı konu içeriklerinin BTÖ yaklaşımına uygun veya kısmen uygun olduğu da araştırmada elde edilen sonuçlardandır. Ders kitabı içeriğinde farklı BTÖ uygulama modellerinin kullanıldığı görülmektedir. Araştırmada, ders kitabındaki sorular arasında Bağlam Temelli Soru (BTS) özelliği taşıyanların oranının düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca 2018-2021 yılları arasında uygulanan LGS'de yer alan Fen Bilimleri sorularının BTS kriterlerini tam olarak karşılamadığı da tespit edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda sekizinci sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programı'nda BTÖ yaklaşımına uygun kazanımlara daha fazla yer verilmesi, ders kitabı konu içeriğinde BTÖ yaklaşımı öğretim uygulamalarının öğretim programı ve BTÖ yaklaşımı amaçlarına hizmet edecek biçimde düzenlenmesi, ders kitabı ölçme ve değerlendirme sorularında BTS'lere daha fazla yer verilmesi, LGS sorularında BTS oranının arttırılması önerilmiştir.  

Anahtar sözcükler: Bağlam temelli öğrenme, ders kitabı, fen öğretim programı, liselere geçiş sistemi, yaşam temelli öğrenme

Abstract:
The aim of the research is to examine the eighth grade Science course curriculum achievements, the content of the science course book, the assesment and evaluation questions in the course book and the Science questions of the LGS Context- Based Learning (CBL) that has been implemented since the 2018-2019 academic year from the point of view of ıts approach. In the study, the instrumental case study model of the case study, one of the qualitative research method patterns was used. The data collection tool is document review. It has been determined that among the eighth grade Science Curriculum achievements, there are achievements that are partially appropriate and not suitable for the CBL approach. The units with the highest acquisition rate in line with CBL approach are Simple Machinery and Energy Conversions and Environmental Science. There are no acquisitions in accordance with the CBL approach in the Seasons and Climate and Pressure unıts. In the program, it has been determined that the acquisitions that are suitable and partially suitable for CBL are gathered under the context resources of personel space, social and social sphere, Professional practice field and scientific and partially suitable for the CBL approach. It is seen that different CBL application models are used in the content of the textbook. In the research, it was determined that the rate of those with the Context- Based Questions (CBQ ) feature among the questions in the textbook is at a low level. In addition, it has been determined that the Science questions in the LGS applied between 2018-2021 do not fully meet the CBQ criteria. In line with the results, giving more place to the acquisitions suitable for the CBL approach in the eighth grade Science Curriculum, arranging the CBL approach teaching practices in the course book subject content in a way that will serve the purposes of the curriculum and CBL approach, giving more attention to CBQ in the textbook assesment and evaluation questions, it is recommended to include the CBQ rate in LGS questions.

Keywords: Context-based learning, high school system, life-based learning, science curriculum, textbook