Erken ve geç hasadın bazı fındık (Corylus avellana L.) çeşitlerinin meyve kalitesi üzerine etkisi
The effect of early and late harvest on fruit quality of some hazelnut (Corylus avellana L.) cultivars
Yazar: UĞUR ARMAN GÜLÇÜR
Danışman: PROF. DR. VELİ ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Allahverdi, Çakıldak, Okay 28 ve Tombul çeşitlerinde erken ve geç hasadın meyvelerin pomolojik ve bazı kimyasal özellikleri üzerine etkisi incelenmiş olup erken ve geç hasat nedeniyle ortaya çıkan verim ve kalite kayıplarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Giresun ilinde sahil kolda yer alan Fındık Araştırma Enstitüsü'nün Çeşit Koleksiyon Parselleri ile Gıda Laboratuvarında ve Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Hasat Sonrası Fizyolojisi Laboratuvarı'nda yürütülmüştür. Meyveler birer hafta aralıklarla Allahverdi, Okay 28 ve Tombul çeşitlerinde toplam 6 tarihte (16, 23, 30 Temmuz ve 6, 13, 20 Ağustos) ve Çakıldak çeşidinde ise daha geç olgunlaştığı için 27 Ağustos'un da ilavesiyle toplam 7 tarihte hasat edilmiştir. 
Çalışmada, zurufta renklenme, meyve kabuğunun kendine özgü rengi alması, meyvenin zuruf içinde dönmeye, meyve tabanının kahverengileşmeye ve çotanakların yere dökülmeye başlaması kriterleri esas alınarak 2019 yılında Allahverdi ve Tombul çeşitleri için 6 ve 13 Ağustos, Okay 28 çeşidi için 6 Ağustos ve Çakıldak çeşidi için 13 ve 20 Ağustos tarihlerinin sahil kol için normal hasat tarihleri olduğu belirlenmiştir. Hasat tarihinin belirlenmesinde, zuruftaki renk dönüşümünün Tombul çeşidi dışında çok belirleyici olmadığı görülmüştür. Tüm çeşitlerde çok erken veya erken hasat nedeniyle kabuklu ve iç meyve ağırlığının, iç meyve iriliğinin ve randımanın (ve/veya yağın) düşük olduğu ve bu nedenle ürün kaybına yol açtığı belirlenmiştir. Kalite özellikleri bakımından hasat tarihinden en fazla etkilenen özellik beyazlama oranı olmuş, erken hasatta hiç beyazalama görülmemiş veya çok düşük oranda kalmıştır. Okay 28 çeşidinde özellikle çıtlak meyve, siyah uçlu iç ve küflü iç oranının artış göstermesi ve sağlam iç oranının azalması şeklinde geç hasadın olumsuz etkileri görülmüştür. Boş meyve, böcek zararı ve ikiz iç kusuru hasat tarihi ile ilişkili olmamıştır. Verim ve kalite kayıplarının en aza indilebilmesi için hasada ilk dökümlerin görüldüğü tarihte başlanması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, the effects of early and late harvest on the pomological and some chemical properties of Allahverdi, Çakıldak, Okay 28 and Tombul cultivars were investigated to determine the yield and quality losses due to early and late harvest. The study was carried out in Hazelnut Research Institute, Giresun at coastline and Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Ankara University, in 2019. The nuts were harvested at one-week intervals on a total of six dates in Allahverdi, Okay 28 and Tombul cultivars (16, 23 and July and 6, 13, 20 August), and on a total of seven dates (27 August) in Çakıldak cultivar as they matured later.
At coastline, the harvest dates of 6 and 13 August for Allahverdi and Tombul cultivars, 6 August for Okay 28 cultivar and 13 and 20 August for Çakıldak cultivars were determined based on the criteria of husk coloration, formation of shell color specific to cultivar, the beginning of nut movement in the husk, browning of the nut base and the falling off the clusters. However, husk coloration was not very decisive for harvest date except for the Tombul cultivar. In all the cultivars, due to too early or early harvest, inshell and kernel weight, kernel size and yield (and/or oil) were low causing yield loss. The most affected quality parameter was blanching that there was no or little blanching in early harvest dates. Negative effects of late harvest were observed in Okay 28 cultivar by increased rates of split nuts, black-tips and mold in kernels hence decreased rates of sound nuts. Blanks, double kernel and insect damage were not associated with harvest date. Harvesting on the onset of cluster fall off is suggested to minimize yield and quality loss.