Annelerin kendi annelerinden algıladıkları ebeveynlik biçimleri ile çocuklarına aktardıkları ebeveynlik biçimleri arasındaki ilişki
The relationship between the perceived parenting attitudes of mothers regarding their own mothers and the parenting styles which are transmitted by mothers to their own children
Yazar: NİMET FATUMATU ZEHRA KAŞIKCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK MELTEM TAŞDEMİR ERİNÇ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Annelik temsilleri = Maternal representations ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynlik becerileri = Parenting skills ; Ebeveynlik deneyimleri = Parenting experiences ; Ergenler = Adolescents

Özet:
Bu araştırma annelerin kendi annelerini algılayış biçimlerinin çocuklarına karşı sergiledikleri ebeveynlik biçimlerine nasıl yansıdığını incelemek için yapılmıştır. Araştırmanın temel amacı kapsamında; annelerin kendi annelerinden algıladıkları ebeveynlik biçimleri ile ergenlerin annelerinden algıladıkları ebeveynlik biçimleri arasındaki ilişki; ergenlerin psikolojik belirti düzeyleri ile annelerinden algıladıkları ebeveynlik tutumları ve annelerin çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişki ve son olarak sosyodemografik değişkenler ile annelerin çocuk yetiştirme tutumları ve ergenlerin annelerinden algıladıkları ebeveynlik tutumları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın hipotezi ise her bir değişkenin birbiri ile ilişkili olduğu yönündedir. Çalışmanın örneklemini 15-25 yaş aralığındaki 50 lise öğrencisi (26 kız ve 24 erkek) ve onların annesi olmak üzere 100 kişi oluşturmaktadır. Çalışmaya SCL- 90 ölçeği sonucu psikolojik belirtisi olmayan (1,00'ın altında) anneler; yine psikolojik belirtisi olmayan (1,00'ın altında) 25 ergen ve hafif düzeyde psikolojik belirtisi (1,00'ın üstünde)  olan 25 ergen katılım sağlamış olup ölçek sonucu psikolojik hastalık belirtisi (2,1'in üstünde) olan ve psikiyatrik hastalık tanısı alan bireyler çalışmaya katılmamıştır. Annelere ve ergenlere farklı sorular içeren sosyodemografik formlar uygulanmıştır. Araştırma sürecinde annelere, kendi annelerini nasıl algıladıklarını ve kendi çocuklarını nasıl yetiştirdiklerini incelemek için Young Ebeveynlik Biçimleri Ölçeği- Anne Formu (YEBÖ-A) ve Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme (AHÇY) Ölçeği uygulanmıştır. Ergenlere ise annelerin uyguladıkları ebeveynlik biçimlerini nasıl algıladıklarını incelemek için YEBÖ-A ölçeği uygulanmıştır. 
     Mevcut araştırmanın  bazı sosyodemografik değişkenlerine ilişkin sonuçlarına bakıldığında; ilk çocuk, dördüncü çocuğa göre daha fazla sömürücü-istismar edici ve aşırı izin verici/sınırsız ebeveynlik biçimi ile yetiştirildiklerini algılamaktadır. Annelerin eğitim seviyesi ile çocukların algıladıkları ebeveynlik biçimleri arasında bir ilişki olmamasına rağmen okuryazar annelerde, aşırı annelik, ev kadınlığı rolünü reddetme ve aşırı disiplinli çocuk yetiştirme tutumları, ön lisans ve üniversite mezunlarına göre daha yüksektir. Yani eğitim düzeyi arttıkça, aşırı annelik, ev kadınlığı rolünü reddetme ve aşırı disiplinli çocuk yetiştirme tutumları azalmaktadır. Annelerin sahip olduğu çocuk sayısı ile çocuklarının algıladıkları ebeveynlik biçimleri arasında ilişki olmamasına rağmen, tek çocuğu olan annelerin, iki ve üç çocuğu olan annelere göre daha fazla sıkı disiplin tutumu ile çocuklarını yetiştirme eğiliminde oldukları saptanmıştır. Yani annelerin çocuk sayısı arttıkça sıkı disiplinle çocuk yetiştirme tutumu azalmaktadır. Annelerin kendi annelerini algılayış biçimleri ile çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkiye bakıldığında, çocukluk döneminde kuralcı kalıplayıcı veya aşırı izin verici gibi zıt yönde algılanan ebeveynlik tutumunun yetişkinlik döneminde karı-koca geçimsizliğe sebep olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca annelerini koşullu-başarı odaklı ve kötümser-endişeli olarak algılayan anneler, sıkı disiplin ile sadece çocuk yetiştirmeye odaklandığından ev ile ilgili sorum tüm bunların evde geçimsizliğe yol açtığı sonucuna varılmıştır. Son olarak annelerin kendi annelerinden algıladıkları duygusal bakımdan yoksun bırakıcı ebeveynlik biçimi arttıkça kendi çocuklarına yönelik demokratik tutum eğilimi artmaktadır. Annelerin kendi annelerini algılayış biçimleri ile ergenlerin annelerini algılayış biçimleri arasında ilişkiye bakıldığında;  annelerin kendi annelerinden algıladıkları koruyucu-evhamlı ebeveynlik biçimi arttıkça, ergenlerin kendi annelerinden algıladıkları koruyucu-evhamlı ebeveynlik biçimi de artmaktadır. Diğer bir yandan annelerin kendi annelerinden algıladıkları koşullu-başarı odaklı ebeveynlik biçimi arttıkça ergenlerin kendi annelerinden algıladıkları kötümser-endişeli ebeveynlik biçimi azalmaktadır. Ergenlerin psikolojik belirti durumu ile annelerin çocuk yetiştirme tutumları arasında bir ilişki bulunmamasına rağmen hafif düzeyde psikolojik belirtisi olan ergenlerin annelerinden kuralcı kalıplayıcı, küçümseyici-kusur bulucu, duygusal bakımdan yoksun bırakıcı, koşullu-başarı odaklı, kötümser-endişeli ve değişime kapalı-duygularını bastıran ebeveynlik biçimlerini algılayış düzeyi, psikolojik belirtisi olmayan ergenlere göre daha yüksek bulunmuştur.

     Anahtar Kelimeler: Çocuk Yetiştirme Tutumları, Algılanan Ebeveynlik Biçimleri, Ergenlik

Abstract:
This study was conducted to examine how mothers' perception of their own mothers reflected on their parenting styles towards their children. Within the scope of the main purpose of the research; the relationship between the perceived parenting styles of mothers from their own mothers and the perceived parenting styles of adolescents from their mothers; The relationship between adolescents' psychological symptom levels and their mothers' perceived parenting attitudes and mothers' child rearing attitudes, and finally, the relationship between sociodemographic variables and mothers' parenting attitudes and adolescents' perceived parenting attitudes from their mothers were examined. The sample of the study consists of 100 high school students (26 girls and 24 boys) aged 15-25 years and their mothers. The mothers without psychological symptoms (below 1.00) on the SCL-90 scale; 25 adolescents who did not have any psychological symptoms (below 1.00) and 25 adolescents with mild psychological symptoms (above 1.00) participated in the study. In the research process, sociodemographic forms which contains different questions were applied to mothers and adolescents. Young Parenting Inventory-Mother (YPI-M) Form  and The Parental Attitude Research Instrument (PARI) were administered to mothers to examine how they perceive their own mothers and how they raised their own children. On the other hand, YPI-M scale was administered to adolescents to examine how mothers perceive parenting styles. The results of the present study showed the first child perceives that they are raised with more exploitative-abusive and over-permissive / unlimited parenting style than the fourth child. Although there is no relationship between mothers' level of education and perceived parenting styles, literate mothers have higher attitudes of over-mothering, rejecting the role of housewife and over-disciplined child rearing than associate degree and university graduates. In other words, as the level of education increases, attitudes towards excessive motherhood, rejection of the role of housewife and over-disciplined child rearing decrease. Although there was no relationship between the number of children of the mothers and the perceived parenting styles of their children, it was found that mothers with one child tend to raise their children with more strict discipline attitude than mothers with two and three children. In other words, as the number of mothers increases, the attitude of raising children with strict discipline decreases. When the relationship between mothers' perception of their own mothers and child rearing attitudes is examined, it is concluded that parental attitudes, which are perceived in the opposite direction as normative molders or overly permissive in childhood, cause incompatibility in adulthood. In addition, since the mothers who perceive their mothers as conditional-success-oriented and pessimistic-anxious, focus on raising only children with strict discipline, my question about the house has been concluded that all this leads to incompatibility at home. Finally, as the mothers' perceived emotional deprivation of parenthood increases, the tendency towards democratic attitudes towards their children increases. When the relationship between mothers' perception of their mothers and adolescents' mothers' perception is examined; As the protective-convincing parenting form that mothers perceive from their own mother increases, so does the protective-evolving parenting form that adolescents perceive from their own mother. On the other hand, as the conditional-success-oriented parenting style that mothers perceive from their mothers increases, the pessimistic-anxious parenting style that adolescents perceive from their own mothers decreases. Emotional deprivation, conditional-success-oriented, pessimistic-anxious and closed to change-suppressing the perception of parenting styles were higher than adolescents without psychological symptoms.

       Key Words: Parenting Attitudes, Perceived Parenting Attitudes, Adolescence