Kronik obstrüktif akciğer hastalığında gevşeme egzersizlerinin dispne ve uyku kalitesine etkisi
The effect of relaxation exercises on dyspnea and sleep quality in chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: HÜLYA IŞIKEL
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GENÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Dispnea = Dyspnea ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Gevşeme = Relaxation ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu araştırma, optimal bronkodilatör tedavi alan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanılı hastalarda gevşeme egzersizlerinin dispne ve uyku kalitesine etkisini incelemek amacıyla yapılan randomize kontrollü klinik bir çalışmadır. Araştırma Eylül 2019-Ocak 2020 tarihleri arasında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran, dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışma için gönüllü KOAH tanılı 67 hasta ile yürütüldü. Çalışma verilerini toplamak amacıyla "Olgu Rapor Formu", "Modifiye Borg Skalası-MBS", "Modifiye Medikal Araştırma Kurulu Skalası-mMRC", "KOAH Değerlendirme Testi-CAT", "Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi-PUKİ" kullanıldı. KOAH GOLD Evre B ve D grubu hastaların dahil edildiği ön test ve son test şeklinde planlanan çalışmada hastalar müdahale ve kontrol gruplarına rast gele dağıtıldı. Müdahale grubundaki hastalara (n=34) 6 hafta boyunca evde uygulayacakları gevşeme egzersizleri eğitimi verildi. Kontrol grubundaki hastalara (n=33) ise solunum egzersizleri eğitimi verildi. Tüm hastalar bu süreçte rutin medikal tedavilerini almaya devam etti. Başlangıç ve müdahaleden sonra hastaların dispne ve uyku kaliteleri değerlendirildi. Elde edilen veriler Jamovi (Version 1.1.9.0) programı ile analiz edildi. Müdahale grubundaki hastaların son test MBS, mMRC, CAT ortancalarında anlamlı düzeyde düşme olduğu görüldü (p<0,001). Yine müdahale grubunda hastaların son test PUKİ global puanı ortancası (p<0,001) ve PUKİ alt bileşenlerinden öznel uyku kalitesi (p<0,001), uyku latansı (p=0,029), uyku süresi (p<0,001), uyku etkinliği (p=0,047) ve gündüz işlev bozukluğu ortancalarında (p<0,001) anlamlı düzeyde iyileşme görüldü. Sonuç olarak, gevşeme egzersizlerinin hastaların dispne derecesinde azalma ve uyku kalitesinde iyileşme sağladığı görüldü.

Abstract:
This study is a randomized controlled clinical trial which examines the effect of relaxation exercises on dyspnea and sleep quality in Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) patients receiving optimal bronchodilator therapy. The study was conducted with 67 voluntary patients with COPD who admitted to the Muğla Sıtkı Koçman University Traininng and Research Hospital Chest Dieseases Outpatient Clinic between September 2019 and January 2020, and met inclusion criteria. In order to collect study data, "Case Report Form", Modified Borg Scale-MBS'', ''Modified Medical Research Council Scale-mMRC'', "COPD Assessment Test-CAT", "Pittsburgh Sleep Quality Index-PSQI" was used. The study was planned as pretest and posttest clinical trial which included COPD GOLD Stage B and D patients and patients were randomly distributed to the intervention and control groups. Patients in the intervention group (n=34) were given relaxation exercises to be practiced at home for six weeks. Patients in the control group (n=33) were given respiratory exercises. During this period, all patients continued to receive routine medical treatments. At baseline and after the intervention dypsnea and sleep quality was assessed. Obtained data were analyzed in Jamovi (Version 1.1.9.0) program. There was a significant decrease in the posttest MBS, mMRC, and CAT medians (p<0,001) in intervention group. Additionally a significant improvement in Global PSQI (p<0,001) and also some sleep quality subscales including subjective sleep quality (p<0,001), sleep latency (p=0,029), sleep duration (p<0,001), sleep efficiency (p=0,047) and daytime dysfunction (p<0,001) were found in the intervention group. As a result, it was observed that relaxation exercises provided a decrease in degree of dyspnea and an improvement in sleep quality.