Organ bağışına onay veren ve vermeyen ailelerin bazı sosyal psikolojik değişkenler yönünden karşılaştırılması
Some social psychological variables that is related to the consent regarding organ donation among the families
Yazar: FATMA CAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL SELİM HOVARDAOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile tutumu = Family attitude ; Bağışçılar = Donators ; Beyin ölümü = Brain death ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Organ nakli = Organ transplantation ; Psikososyal değişkenler = Psychosocial variables

Özet:
Günümüz tıp teknolojisinin en önemli gelişmelerinden biri olan organ nakli, daha uzun ve kaliteli bir yaşam sunmaktadır. Ancak organ nakilleri bağışlanan organ sayısıyla sınırlı kalmaktadır ve organ temini ve talebi arasındaki giderek artan uçurum pek çok hastanın umudunu ve yaşamını kaybetmesi anlamına gelmektedir. Var olan organ kıtlığı, organ bağışına yönelik tutumların anlaşılmasının önemini daha da arttırmıştır. Dolayısıyla bireyin bağış yapma istekliliğine ilişkin demografik etkenleri, inançları ve tutumları belirleyen çalışmaların da giderek arttığını görmekteyiz.   Ancak ülkemizde ve tüm batı ülkelerinde uygulamada mevzuata uygun olarak, organ temini nihayetinde ölen kişinin ailesinin kararına bağlıdır ve ülkemizde ailelerin %75'i ölen yakınlarının organlarını bağışlamayı reddetmektedir.  Bu nedenle bireyin bağış yapma istekliliğine ilişkin değişkenlerin incelenmesinin yanında, ailenin kararıyla ilişkili etmenlerin araştırılması gerekmektedir. Ülkemizde organ bağışı tutumlarına yönelik çalışmaların sınırlı olduğu hatta aile onayını etkileyen etmenlere yönelik bir çalışmanın olmadığı dikkat çekmektedir. Bu nedenle bu çalışmada organ bağışı kararında aile onayına ilişkin değişkenlerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, beyin ölümü gerçekleşerek kaybettikleri bir yakınlarının organlarını bağışlamayı kabul eden ve reddeden ailelerde, organ bağış kartı taşımanın, ölen kişinin organ bağışına yönelik düşüncelerine ilişkin ailenin bilgi sahibi olmasının, sağlık çalışanlarının aileye yaklaşımının, beyin ölümü ve bağış süreci hakkında verilen bilgi desteğinin ve dini inançların bağış kararını nasıl etkilediği incelenmiştir. Ayrıca bu çalışmada, hem organ bağışı ve nakli hakkındaki bilgi düzeyi ölçülmüş hem de bilgi düzeyi ölçümü için oluşturulmuş olan organ bağışı hakkındaki doğru bilgiler aracılığıyla bilgilendirilme yapılmıştır.

Abstract:
Transplantation, one of the most important advances of modern medical technology, offers patients longer and quality of life. However, transplantation is limited by the number of organs donated and also the growing gap between organ supply and demand means that many patients lose their hopes and lives. The shortage of organs has increased the importance of understanding the attitudes towards organ donation and we see an increase in the number of studies highlighting the demographic factors, beliefs and attitudes relating to the individual's willingness to donate. In our country and all western countries in accordance with legislation, organ donation depends on the decision of the family of cadaver and 75% of decasead donor families in our country refuse to donate. Therefore, factors associated with family decision must be investigated besides the studies of variables related to the individual's willingness to donate. In our country, the number of studies on organ donation attitude is limited as we can point out the lack of studies on the factors affecting the family approval. Therefore, this study is aimed to investigate the variables related to approval of the family during the decision of organ donation.