Özgül öğrenme güçlüğünde zihinsel işlevlerin değerlendirilmesi ve müdahale yöntemlerinin etkililiği
Evaluation of cognitive functions in specific learning disability and effectiveness of intervention methods
Yazar: CİHAT ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel işlev = Cognitive function ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Müdahale = Intervention ; Müdahale teknikleri = Intervention techniques ; Zihin = Mind ; Zihinsel faktörler = Mental factors ; Çocuk psikolojisi = Child psychology ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) tanısı alan çocukların zihinsel becerilerinin değerlendirilmesi ve bu çocukların klinik değerlendirmesinde kullanılan ölçeklerin nasıl bir örüntü/yapı ortaya çıkaracağının incelenmesidir. Ayrıca, bu çalışmada ÖÖG tanısı alan çocukların ölçeklerden aldıkları puanları, normal gelişim gösteren çocukların benzer puanları ile karşılaştırılması da amaçlanmıştır. Araştırmanın bir diğer amacı, ÖÖG tanısı alan çocuklarda psikoeğitim ve duyu bütünleme müdahale programlarının etkililiğini incelemektir. Araştırmanın örneklemi, 6-12 yaş aralığında ÖÖG tanısı alan (n = 111) ve normal gelişim gösteren (n = 84) çocuklardan oluşmaktadır. Tüm çocuklara, Wechsler Çocuklar için Zekâ Ölçeği-IV (WISC-IV), Özgül Öğrenme Bozukluğu Klinik Gözlem (ÖÖB-KG) Bataryası, Özgül Öğrenme Güçlüğü Belirti Tarama Listesi (MOYA) ve Raven Standart Progresif Matrisler Testi uygulanmıştır. Araştırmada öne sürülen denenceler kapsamında, gruplar arasında puanların karşılaştırılması için t testi, ANOVA ve hiyerarşik regresyon analizleri yürütülmüştür. Analiz sonuçları, ÖÖG tanısı alan çocukların tüm WISC-IV küme puanları ve TÖZP puanlarının, normal çocukların benzer puanlarından anlamlı düzeyde düşük çıktığını göstermiştir. Benzer şekilde, ÖÖG tanısı alan çocuklar, ÖÖB-KG Bataryasından (lateralizasyon hariç), normal çocuklara göre anlamlı düzeyde düşük performans sergiledikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca, öğrenme güçlüğü belirtilerinin tarandığı MOYA Ölçeğinde, ÖÖG tanısı alan çocuklar normal örneklemdeki çocuklara göre daha yüksek puan elde etmişlerdir. Son olarak, öğrenme güçlüğü tanısı alan çocuklarda, psikoeğitim müdahale programının bu çocukların okuma ve yazma becerilerinde olumlu yönde katkı sağladığı ancak duyu bütünleme programının ise bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, kapsamlı değerlendirme yaklaşımı içermesi bakımından, öğrenme güçlüğünün tanısal değerlendirilmesinde alanyazına ve kinik uygulama alanlarına önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
The main aim of the present study was to evaluate intellectual abilities of children with specific learning disability (SLD) and to examine which profiles and/or patterns the measures used in the assessment of these children yielded. Further, in this study, it aimed at comparing the scores of children with SLD obtained from the scales with the same scores of developmentally normal children. Besides, another aim of the study included to assess the effectiveness of intervention programmes of psychoeducation and sensory integration in children with SLD. The sample of the study consisted of children, that aged between 6 and 12 years. These children were either diagnosed with SLD (n = 111) or developmentally normal (n = 84). All of these children were administered Wechsler Intelligence Scale for Children-IV (WISC-IV), Specific Learning Disorders Clinical Observation Battery (SLDCOB), Learning Disability Symptom Checklist (MOYA), and Raven Standard Progressive Matrices Test. In line with the hypotheses of the study, independent samples t-test, analysis of variance (ANOVA), and hierarchial regression analysis were used. The results indicated that all WISC-IV index scores and FSIQ of children with SLD were significantly lower than that of developmentally normal children. Similarly, children with SLD had lower performance on SLDCOB than developmentally normal children. Moreover, in MOYA scale, which assess symptoms of learning disability, children with SLD had higher scores as compared to the developmentally normal children. Finally, we showed that although psychoeducation intervention program had an effect on the reading and writing abilities of the children with SLD, the sensory integration program had no effect. Including a comprehensive assessment approach, results of the current study is expected to provide important contributions to the related literature and to the clinical practice field for the diagnostic assessment of learning disability.