21. yy portre sanatında atık nesnelerin kullanımı ve yorumlamalar
The use and interpretation of waste objects in 21st century portrait art
Yazar: ÖMER ÜLAŞ
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÇEVİK
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Atık nesneler 21. yüzyılın başlarında Kübizm akımıyla birlikte sanatsal çalışmaların içinde kendine yer edinerek Picasso ve Brague gibi önde gelen ressamların öncülüğünde farklı bir boyut kazanmıştır.  Dadaizm, Neo-dada, Kübizm, Pop sanat Fluxus gibi sanat akımlarında Montaj, Kolaj ve Asemblaj gibi tekniklerle sanatçılar kendilerine özgü yorumlarını katarak ortaya bir sanat eseri çıkartırlar. Çağın değişmesiyle birlikte sanatta kullanılan malzeme de değişmiştir. Bu bağlamda, Gündelik yaşamda kullanılmayan araba hava filtresi, kağıt parçaları, muşamba, demir parçalar, metal parçaları gibi vb. atık malzemeler de sanatçılara esin kaynağı olmuştur. Sanatçılar çalışmalarında kullandıkları malzemeleri kendi yaratıcılıkları ile bir mesaj olarak yorumlayarak estetik bir görüntüye dönüştürmüş ve esere farklı bir bakış açısı kazandırmıştır. Yapılan çalışmalar kimi zaman beğenilmiş, takdir edilerek yüceltilirken, kimi zaman da eleştiri ve tepkilerle karşılanmıştır. Sanat; elde var olan malzeme, uygun koşullar ve düşünce dünyasıyla sanatçılara kılavuzluk yaparak yaratıcılıklarına yön vermiştir. Sanatta Portre, bir şahsın, kişinin fiziksel ve kişilik özellikleri ile resim, heykel, metal ve benzeri malzemeler ile yeniden canlandırılmasıdır. Bunun yanı sıra ölümsüzlük -geleceğe iz bırakma arzusu, kendi gücünü gösterme ve diğer insanları temsil etme arzusu hem sanatçıları ve hem de insanları portrelerini yaptırmaya yöneltmiştir. Farklı teknikler ve tarzlarla günümüze kadar gelen portre sanatı çağımız koşularından da etkilenmiştir. Portre sanatçısı çağa ve toplumsal ortamlarının teknolojik ve kültürel değişimlerin, sanattaki etkileri kullanılarak portrenin değişimi vurgulanmaya çalışmaktadır. Bu çalışmada; 21. yüzyıl portre sanatında atık nesne kullanan resim ve heykel sanatçıları ve atık nesne ile oluşturdukları eserleri nitel araştırma ve betimsel analiz yöntemi kullanılarak incelenmektedir. Bu doğrultuda dünyadan ve Türkiye'den atık malzeme kullanarak porte yapan ressam ve heykeltraşlar derlenmiş ve sanatsal bir çerçevede yorumlanarak alternatif atık nesne portre çalışmalar üretilmiştir.
Anahtar Sözcükler: 
Atık nesne, portre sanatı, sanatta atık nesne, hazır nesne, 21.yüzyıl portre.

Abstract:
Waste objects found their place in artistic works with the Cubism movement in the early 21st century and gained a different dimension under the leadership of leading painters such as Picasso and Brague. In art movements such as Dadaism, Neo-Dada, Cubism, Pop Art Fluxus, artists create a work of art by adding their own interpretations with techniques such as Montage, Collage and Assemblage. The materials used in art have also changed with the change of era. In this context, waste materials such as car air filters, pieces of paper, linoleum, iron pieces, metal pieces, etc. that are not used in daily life have also become a source of inspiration for artists. Transformed them into an aesthetic image and brought a different perspective to the work. While the works were sometimes appreciated, appreciated and glorified, sometimes they were met with criticism and reactions.
Art has guided artists with the available materials, suitable conditions and the world of thought, and has directed their creativity. Portrait in art is the revival of a person with the physical and personality characteristics of the person, with paintings, sculptures, metals and similar materials. In addition, the desire for immortality - to leave a mark on the future, to show one's own power and to represent other people have led both artists and people to have their portraits made. Portrait art, which has survived to the present day with different techniques and styles, has also been influenced by the conditions of our age. In this study; painting and sculpture artists who use waste objects in 21st century portrait art and the works they create with waste objects are examined using qualitative research and descriptive analysis methods. In this direction, painters and sculptors who make portraits using waste materials from around the world and Turkey have been compiled and alternative waste object portrait works have been produced by interpreting them within an artistic framework.
Key Words: 
Waste object, portrait art, waste object in art, ready object, 21st century portrait.