Türk obez hastalarında DRD4, DAT1, MAOA ve 5-HTT gen polimorfizmlerinin araştırılması
Investigation of polymorphisms of DRD4, DAT1, MAOA and 5-HTT genes in Turkish patients with obesity
Yazar: MUSTAFA UZUN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE MERGEN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics
Dizin: Obezite = Obesity

Özet:
Obezite günümüzde dünya genelinde oldukça sık gözlenen ve başta çevresel, metabolik, psikolojik, genetik, sosyolojik faktörler olmak üzere farklı sebepler ile oluşabilen bir hastalıktır. Günümüzde obezitenin genetik temelleri üzerine pek çok çalışma yapılmış ve çok sayıda genin bu hastalığın oluşumunda etkisi gösterilmiştir.Bu tez çalışmasının amacı, DRD4, 5-HTT, DAT1 ve MAOA genlerinde bulunan VNTR polimorfizmlerinin obezite ile ilişkisinin araştırılmasıdır. Bu amaçla DRD4 genin 3.ekzonu, 5-HTT geninin 2.intronu, DAT 1 geninin 3'UTR bölgesi ve MAOA geninin ise promotor bölgesinde bulunan VNTR polimorfizmlerinin saptanması için, 234 obez birey ve 148 kişilik kontrol grubu bireyinden alınan periferal kan örneğinden polimeraz zincir reaksiyonu analizi yapılmıştır.Polimeraz zincir reaksiyonu sonucunda her bir gen için, farklı tekrarlardan oluşan alel tipleri belirlenmiştir. Hasta ve kontrol gruplarında tipleri frekansları belirlenen bu aleller için ki-kare ve ANOVA istatistiksel analizleri yapılmıştır. Ki-kare analizleri sonucunda tespit edilen alellerin obez bireyler ile kontrol grubu arasındaki dağılımının anlamsız olduğu bulunmuştur. PZR çalışması ile belirlenen genlerdeki farklı VNTR genotipleri ile bireylerin çeşitli fenotipik özellikleri karşılaştırılmıştır. Genotipler ile VKİ ortalamalarının karşılaştırıldığı testte, DRD4 genindeki VNTR genotiplerinin VKİ üzerine etkisi anlamlı (p=0.04), DAT 1 ve 5-HTT genlerinde ise anlamsız çıkmıştır. Yüksek frekansta görülen genotipler ile VKİ ortalamalarının karşılaştırılması sonucunda da DRD4 geninde tespit edilen alellerin VKİ değerlerine etkisi anlamlı iken (p=0.019), DAT 1 ve 5-HTT genlerinde anlamsız çıkmıştır. ANOVA yöntemine göre yapılan son analizde morbid obez ve obez sınıfındaki bireylerin genotipleri ile VKİ değerleri karşılaştırılmıştır. Bunun sonucunda da DRD4 geninde genotiplerin VKİ değerlerine istatistiksel olarak anlamlı etkisinin olduğu belirlenmiş, DAT 1 ve 5-HTT genleri için ise sonuç anlamsız bulunmuştur. MAOA geninin promotor bögesinde bulunan VNTR polimorfizmi ile obezite arasındaki ilişki belirlenememiştir.Tez çalışması sonucunda DRD4 geninde bulunan VNTR genotiplerinin çeşitli fenotipik koşullarla birlikte anlamlı etkisi olduğu doğrulanırken, DAT 1 ve 5-HTT genlerinde bu etki bulunamamıştır.

Abstract:
Obesity is a common disease mainly caused by metabolic, genetic, environmental and sociological factors. Nowadays many studies have been done on the genetic basis of obesity and effects of many genes on the development of the disease have been shown.The purpose of this study is to investigate the relationship between VNTR polymorphism of 5-HTT, DRD4, DAT 1 and MAOA genes and obesity.Peripheral blood samples of 234 obese and 148 healthy individuals were objected to polymerase chain reaction (PCR) to detect the VNTR of the 2nd intron of 5HTT, 3rd exon of DRD4, 3?UTR of DAT 1 and promoter region of MAOA genes.In both of the patient and control groups, chi square and ANOVA statistical tests have been done for each allele whose types and frequencies are known. According to the chi square analysis results, distrubition of alleles between the obese individuals and the control group was found to be insignificant. Different VNTR genotypes determined by PCR and the phenotypic features of the individuals were compared. In the test to compare the genotypes and BMI avarages, unlike DAT 1 and 5-HTT, the effect of DRD4 VNTR genotypes were found to have significant effects on BMI (p=0.04). The genotypes of morbidty obese (BMI >40) and obese individuals and the BMI values were also compared. As a result of this comparison DRD4 genotypes were found to have significant effects on BMI values (p=0.003), on the other hand for DAT 1 and 5-HTT genes there was no significant effect. Relationship between VNTR polymorphism in promoter region of MAOA gene and obesity could not be determined.In this study the relationship between the VNTR genotypes found in DRD4 and obesity was confirmed by ANOVA test where as there was no significant relationship between DAT 1 and 5-HTT and obesity.