Altıncı sınıf sosyal bilgiler öğretim programının ve uygulamaların öğrencilere üst düzey düşünme becerileri kazandırma durumlarının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
An investigation of the sixth grade social studies curriculum and practices on gaining high-level thinking skills to students according to teachers' views
Yazar: SAFİYE OVACIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN AYNUR YILMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme becerileri = Thinking skills ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Karar verme = Decision making ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Üst düzey düşünme = Higher order thinking

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda yer alan altıncı sınıf kazanımlarının öğrencilerin eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme ve karar verme becerilerini geliştirme durumu ve öğretmenlerin bu becerileri kazandırmak için ne tür uygulamalar yaptıklarına yönelik öğretmen görüşlerinin tespit edilmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının kullanıldığı bu araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 öğretim yılında Konya ilinin Karatay, Meram ve Selçuklu ilçelerinde yer alan ortaokullarda görev yapmakta olan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmaya 11 ortaokulda görev yapan altıncı sınıf sosyal bilgiler dersine giren 24 sosyal bilgiler öğretmeni katılmıştır. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler araştırmacı tarafından yazılı olarak kaydedilmiş, elde edilen veriler betimsel analiz tekniği uygulanarak çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda araştırmaya katılan öğretmenlerin büyük çoğunluğu 6. sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan kazanımları eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme ve karar verme becerisini geliştirdiğini ifade etmişlerdir. Öğretmenler, programın olayların nedenlerini sorgulatıp olaylar arasında karşılaştırma yapma fırsatı sunarak öğrencilere eleştirel düşünme becerisi kazandırdığını belirtmişlerdir. Öğrencilere karşılaştıkları problemler karşısında nasıl davranacağını öğreten, öğrencileri karar verme durumunda bırakarak ileride doğru karar vermelerine alt yapı oluşturan, öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştiren, özgün fikirler üretmesine olanak sağlayan bir program olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  Öğretmenler, öğrencilere üst düzey düşünme becerilerini geliştirecek uygulama yapma noktasında program dışı fiziksel nedenlerden kaynaklanan sorunlar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin, öğrencilere tüm üst düzey düşünme becerilerini kazandırmak için soru-cevap, beyin fırtınası, örnek olay ve problem çözme gibi yöntem ve teknikleri kullandıkları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Üst düzey düşünme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme ve karar verme

Abstract:
The purpose of this research is to determine the teachers' views on the development of students' critical thinking, creative thinking, problem solving and decision-making skills in the sixth grade acquisitions in the 2018 Social Studies Curriculum and what kind of practices teachers use to gain these skills. The study group of this research, in which case study, one of the qualitative research methods, was used, consists of social studies teachers working in secondary schools in Meram, Karatay and Selçuklu districts in Konya in the 2021-2022 academic year. The study group of the research was determined by using the maximum variation sampling method. Twenty-four social studies teachers working in 11 secondary schools and attending the sixth grade social studies course participated in the research. A semi-structured interview form developed by the researcher was used as a data collection tool within the scope of the research. The interviews with the teachers were recorded in writing by the researcher, and the obtained data were analyzed by applying the descriptive analysis technique.
As a result of the research, the majority of the teachers who participated in the research stated that the acquisitions in the Sixth Grade Social Studies Curriculum improved their critical thinking, creative thinking, problem solving and decision making skills. Teachers stated that the program provided students with critical thinking skills by questioning the causes of events and providing the opportunity to make comparisons between events. It has been concluded that it is a program that teaches students how to behave in the face of the problems they encounter, leaves the students in a situation to make decisions, creates the infrastructure for them to make the right decisions in the future, develops the creative thinking skills of the students and allows them to produce original ideas. Teachers stated that they had problems arising from non-program physical reasons at the point of making applications that would develop students' higher-order thinking skills. It has been determined that teachers use methods and techniques such as question-answer, brainstorming, case studies and problem solving in order to provide students with all high-level thinking skills.

Keywords: High level thinking, critical thinking, creative thinking, problem solving and decision making