Özel eğitim ortamlarında görev yapan öğretmen ve idarecilerin denetim ve rehberlik süreci hakkında görüşleri
Opinions of teachers and administratives working in special education environments on the supervision and guidance process
Yazar: GÖKHAN BAYKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE SÖNMEZ-KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Eğitim = Education ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Rehberlik = Guidance ; Yöneticiler = Managers ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, özel eğitim alanında çalışan öğretmen ve idarecilerin geçirmiş oldukları denetim ve rehberlik süreçlerindeki deneyimlerden yola çıkarak, özel eğitim alanında denetim ve rehberlik süreci hakkındaki görüşlerini detaylı bir şekilde incelemektir.

Yöntem: Nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Denetim ve rehberlik süreci geçirmiş özel eğitim alanında görev yapan 16 öğretmen ve dört idareci ile yüz yüze ya da çevrim içi uygulamalar aracılığıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. İki kısımdan oluşan görüşme sorularının ilk kısmında katılımcıların kişi-sel bilgileri, ikinci kısımda ise denetim ve rehberlik süreci hakkındaki görüşleri öğrenilmiştir. 20 katılımcının katıldığı görüşmelerde veriler yazıya geçirilerek temalara ve alt temalara ayrılmış, betimsel olarak analiz edilmiştir.

Bulgular: Gerçekleştirilen görüşmelerin sonucunda elde edilen veri dökümüne göre önce katılımcıların demografik özellikleri yorumlanmıştır. Daha sonra ise katılımcıların verdikleri cevaplara göre beş tema ve 14 alt tema oluşturulmuştur. Denetim süreci uygulamaları, denetim süreci ve denetim sürecinin kurum iklimi üzerine etkileri alt temalarına; denetmen davranışları ve özellikleri teması, öğretmen ve idarecilerin denetmenlere bakış açısı, denetmenlerin öğretmen ve idarecilere davranışları, denet-menlerin kişisel özellikleri ve yetkinlikleri alt temalarına ayrılmıştır. Denetim ve rehberlik sürecinin kattıkları teması, öğretmene ve idarecilere kattıkları, kurum içi dene-timlerin kattıkları ve kurum dışı denetimlerin kattıkları olarak üç alt temaya bölünmüştür. Rehberlik süreci uygulamaları, genel süreç, özel eğitim alanında rehberlik, rehberliğe verilen önem temaları üzerinden açıklanmıştır. Denetim ve rehberlik süreci için öneriler teması, denetim ve rehberlik sürecinin sıklığı ve zamanı üzerine öneriler, denetim stili üzerine öneriler ile öğretmen ve idareciye sağlanan geribildirim üzerine öneriler adlı üç temaya ayrılmıştır. Bu tema ve alt temalar, katılımcı yorum ve düşünceleri paylaşılarak açıklanmaya çalışılmıştır.

Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonunda, katılımcıların denetim ve rehberlik süreçlerinde denetime odaklanırken rehberliğe gereken önemin verilmediğini, denetmenlerin özel eğitim alanında yeterliliklerinin arttırılması gerektiğini, denetim ve rehberlik süreçlerinin dosya ve evrak denetiminden daha fazlası olması gerektiğini, denetim ve rehberlik süreçlerinin zaman ve sıklığının sistematik hale getirilerek tüm öğretmen ve idarecilerin yararlanması gerektiğini düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Özel eğitim ortamlarında denetim ve rehberlik süreçlerinin daha verimli geçmesi için özel eğitim alan mezunu öğretmenlerin denetmen olması ve tüm denetmenlere özel eğitim ile ilgili eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: The aim of this purpose is to conduct comprehensive research on supervision and guidance education in line with the purposes of use in the supervision and supervision processes of teachers and administrations working in the field of education.

Method: Phenomenology design, one of the qualitative research approaches, was used. Interviews were held with teachers and administrators working in the field of special education who had undergone supervision and guidance processes, either face-to-face or through online applications. In the first part of the two part interview questions, the personal information of the participants, and in the second part, their views on the supervision and guidance process were learned. In the interviews attended by 20 participants, the data were written down and analyzed by descriptive analysis method divided into themes and sub-themes.

Results: According to the data breakdown obtained as a result of the interviews made in the research, firstly the demographic characteristics of the participants were interpreted. Then, according to the answers given by the participants, five themes and 14 sub-themes were created. The sub-themes of the audit process practices, audit process and the effects of the audit process on the corporate climate; The sub-themes of supervisor-manager behaviors and characteristics, teachers' and administrators' perspectives on supervisors, supervisors' behaviors towards teachers and administrators, and supervisors' personal characteristics and competencies. The theme of the contribution of the supervision and guidance process is divided into three sub-themes as the contributions of the teachers and administrators, the contributions of the inhouse audits and the contributions of the external audits. Guidance process practices are explained through the themes of general process, guidance in the field of special education, and the importance given to guidance. The theme of suggestions for the supervision and guidance process is divided into three themes: suggestions on the frequency and time of the supervision and guidance process, suggestions on supervision style, and suggestions on feedback provided to the teacher and administrator. This theme and sub-themes were tried to be explained by sharing participant comments and thoughts.

Conclusion and Suggestions: In the research, it is stated that the necessary importance is not given to guidance in the supervision and guidance processes, the qualifications of the inspectors in the field of special education should be increased, the inspection and guidance processes should be more than the control of files and documents, the time and frequency of the supervision and guidance processes should be systematized and all teachers and administrators should benefit results have been achieved. In order for the supervision and guidance processes to be more efficient in special education environments, it is recommended that graduate teachers who receive special education should be supervisors and that all supervisors should be given special education training.