Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil bilgisi yapılarının kazandırılmasında zihin haritalama tekniğinin kullanımı
The use of mind mapping technique in acquisition of grammar structures in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: İSMAİL AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. SEMRA ALYILMAZ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Araştırmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil bilgisi yapılarının kazandırılmasında zihin haritalama tekniğinin etkinliği tespit etmektir. Çalışmada dil bilgisi öğretimini çeşitlendirecek yeni bir teknik olan zihin haritalama tekniğinin öğrenenlerin akademik başarısına, kalıcılığa ve tutuma etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın yöntemi nitel ve nicel araştırmaların birlikte kullanıldığı karma yöntemdir. Deseni ise açımlayıcı sıralı desendir. Çalışmanın büyük bölümünde nicel araştırma modellerinden ön test son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak öğrenenlerin görüşleri alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen A2 seviyesindeki öğrenenlerden amaçlı atama yoluyla oluşturulan bir deney ve bir kontrol grubu oluşturulmuştur. Yansız atama yoluyla belirlenen kontrol ve deney grubunda yirmi ikişer öğrenen bulunmaktadır. Her iki gruba da dil bilgisi başarı testi ve dil bilgisi tutum ölçeği ön test olarak uygulanmıştır. Türkçe dil bilgisi başarı testinin ve tutum ölçeğinin ön test puanları deney ve kontrol grubu arasında istatiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığını dolayısıyla da dil bilgisi yeterliklerinin ve tutumlarının yakın seviye olduğu tespit edilmiştir. Sonrasında kontrol grubuna mevcut yöntemlerle dil bilgisi dersleri işlenmiştir. Deney grubunda ise alan uzmanları ile saha çalışanları tarafından onaylanan A2 seviyesi dil bilgisi yapılarını içeren zihin haritaları tekniği ile hazırlanan diyagramlarla dersler işlenmiştir. Kur bitiminde her iki gruba da tekrar dil bilgisi başarı testi ve dil bilgisi tutum ölçeği son test olarak uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının son test puanları ile kalıcılık testi puanları arasındaki farkların istatistiksel olarak deney grubu lehine anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Tutum ölçeği sonuçları da istatiksel olarak deney grubu lehine anlamlı bir farklılık çıkmıştır. Ayrıca deney grubunun son test ve kalıcılık testi arasındaki farkın istatistiksel olarak 'anlamlı olmadığı' tespit edilmiştir. Öğrenenler zihin haritalama tekniğini etkili, öğrenmeyi kolaylaştırıcı ve kalıcılığı sağlayıcı olduğunu düşünmektedir. Araştırma sonuçlarına göre zihin haritalama tekniğinin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil bilgisi yapılarının kazandırılmasında faydalı olduğunu tespit edilmiştir.
Anahtar sözcükler: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Dil Bilgisi, Zihin Haritalama Tekniği.

Abstract:
The aim of the study is to determine the effectiveness of mind mapping technique in teaching grammar structures in teaching Turkish as a foreign language. The study aims to examine the effect of mind mapping technique, which is a new technique that will diversify grammar teaching, on learners' academic achievement, retention and attitude. In this context, the method of the study is mixed method in which qualitative and quantitative researches are used together. The design is embedded design. In most of the study, pre-test post-test control group experimental design, one of the quantitative research models, was used. In the qualitative dimension, the opinions of the learners were taken using a semi-structured interview form. The study group of the research consisted of an experimental group and a control group formed by purposive assignment from A2 level learners who learn Turkish as a foreign language. There are twenty-two learners each in the control and experimental groups determined by anonymous assignment. Both groups were administered a grammar achievement test and a grammar attitude scale as a pretest. The pre-test scores of the Turkish grammar achievement test and attitude scale showed that there was no statistically significant difference between the experimental and control groups, and therefore their grammar competencies and attitudes were close. Afterwards, the control group was taught grammar lessons with the existing methods. In the experimental group, on the other hand, the lessons were taught with diagrams prepared with the mind maps technique, which included A2 level grammar structures approved by field experts and field workers. At the end of the course, both groups were administered the grammar achievement test and the grammar attitude scale as a post-test. The differences between the post-test and retention test scores of the experimental and control groups were statistically significant in favor of the experimental group. The attitude scale results also showed a statistically significant difference in favor of the experimental group. In addition, it was determined that the difference between the post-test and retention test of the experimental group was statistically 'not significant'. Learners think that the mind mapping technique is effective, facilitates learning and ensures retention. According to the results of the research, it was determined that the mind mapping technique is useful in teaching grammar structures in teaching Turkish as a foreign language.
Keywords: Grammar, Mind Mapping Technique, Teaching Turkish as a Foreign Language.