Deniz taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşmasından kaynaklanan deniz kazalarının bulanık hata ağacı analizi (FFTA) ve hata türleri ve etkileri analizi (FMEA) yöntemleri ile incelenmesi
Investigation of marine accidents caused by liquefication of nickel ore cargo in sea transport with fault tree analysis and failure modes effects analysis methods
Yazar: MURAT ALKAÇ
Danışman: DOÇ. DR. DEVRAN YAZIR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Denizyolu taşımacılığında kuru dökme yüklerin sıvılaşması nedeniyle meydana 
gelen deniz kazaları ciddi can, mal, gemi kayıpları ve büyük çevresel problemlerle 
sonuçlanan önemli bir olgudur. Uluslararası Denizcilik Katı Dökme Yük Kodu (IMSBC 
Code) tehlikeli kuru dökme yükleri Grup A, Grup B ve Grup C olmak üzere üç gruba 
ayırmaktadır. İçerisinde bulundurduğu nemin taşınabilir nem limitini (TNL) aşması 
durumunda sıvılaşma riski taşıyan yükler Grup A tipi yükler sınıfında yer almaktadır. Nikel 
cevheri yükü de bu sınıfta yer alan ve taşınması sırasında çok sayıda ölümcül kaza 
meydana gelen, yüklenmesi ve taşınması sürecinde dikkat edilmesi gereken bir yüktür. 
Yükün sıvılaşması, ambar içerisinde yükün kaymasına ve geminin alabora olarak tam 
kaybına neden olabilmektedir.  
Deniz taşımacılığında en önemli unsur olarak emniyet unsuru öne çıkmaktadır. Bu 
tez ile nikel madeni taşımacılığında emniyet farkındalığının artırılması amaçlanmaktadır. 
Bu nedenle çalışmada, denizyolu taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşması 
nedeniyle meydana gelen deniz kazalarının nedenleri üzerine geniş kapsamlı sayısal bir 
risk analizi yapılmıştır. Bu kapsamda risk analizi değerlendirmesi için, Bulanık Hata Ağacı 
Analizi (FFTA) ve Hata Türleri ve Etkileri Analizi (FMEA) yöntemleri uygulanmıştır. 
Bulanık Hata Ağacı yöntemi ile nikel madeni yükününün sıvılaşmasına neden olan temel 
olayları/hataları belirlemede ve risk analizi yapmada kullanılırken, Hata Türleri ve Etkileri 
Analizi yöntemi ise, hataların risk öncelik seviyeleri değerlendirmede kullanılmıştır.  
Nikel madeni yükünde görülen sıvılaşma probleminin potansiyel tehlikelerini ve 
sonuçlarını ortaya koymak, Hata Ağacı Analizi yöntemini bulanık mantık altında birleştirip 
Hata Türleri ve Etkileri Analizi yöntemiyle entegre ederek hibrit bir risk analizi ortaya 
koymak, deniz taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşmasına neden olan olaylar üzerine kapsamlı bir risk analizi ortaya koymak, deniz taşımacılığında emniyet kültürünü
ön plana çıkararak kuru dökme yük gemilerinde emniyet yönetim sistemlerine ve
sıvılaşabilen kuru dökme yükler ile ilgili potansiyel risklerin yönetilmesine katkıda
bulunmak yürütülen tez çalışmasının amaçlarıdır. 
Bu tez çalışmasının sonuçlarının P&I klüpleri, bayrak devletleri, gemi kiralama
yükleme, taşıma şirketleri ve yüksek eğitim kurumları gibi denizcilik paydaşlarına ve
Uluslararası Denizcilik Katı Dökme Yük Kodu'na katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Maritime accidents that occur due to the liquefaction of dry bulk cargo in maritime 
problems are an important phenomenon with serious losses of life, property, ships and 
problems with large explosions. International Maritime Solid Bulk Cargo Code (IMSBC 
Code) dangerous dry bulk cargoes are divided into three groups: Group A, Group B and 
Group C. Cargoes that carry the risk of liquefaction if the moisture content exceeds the 
transportable moisture limit (TML) are included in the Group A type cargoes. Nickel ore 
cargo is also in this class and many loss accidents occur while it is distributed, it is a cargo 
that needs to be taken into consideration during the loading and transportation process. It 
may result in liquefaction of the cargo, shifting of the cargo within the hold, and complete 
loss of the ship by capsizing. 
It is the most important and uncertain safety element in sea conditions. This thesis 
aims to develop safety awareness in nickel ore transportation. For this reason, a 
comprehensive quantitative risk analysis was carried out on the causes of maritime 
accidents that occur due to liquefaction of nickel ore in maritime transportation. Fuzzy 
Fault Tree Analysis (FFTA) and Fault Modes and Effects Analysis (FMEA) methods are 
methodical for this capability risk analysis evaluation. While the Fuzzy Fault Tree method 
was used to identify the main events/faults that caused the liquefaction of the nickel ore 
cargo and to perform risk analysis, the Fault Modes and Effects Analysis method was used 
to evaluate the risk priority numbers of the faults. 
To reveal the potential dangers and consequences of the liquefaction problem seen in 
nickel ore cargo, to present a hybrid risk analysis by combining the Fault Tree Analysis 
method under fuzzy logic and integrating it with the Failure Modes and Effects Analysis method, to present a comprehensive risk analysis on the events that cause liquefaction of 
nickel ore cargo in maritime transportation, to reveal the safety culture in maritime 
transportation and to contribute to the safety management systems on dry bulk carriers and 
the management of potential risks related to liquefiable dry bulk cargo are the aims of the 
this thesis. 
It is thought that the results of this thesis study will contribute to maritime 
stakeholders such as P&I clubs, flag states, chartering, loading, transportation companies 
and higher education institutions and the International Maritime Solid Bulk Cargo Code.