Topkapı Sarayında bulunan murassalı eserlerin (sorguç, kemer ve kemer tokaları) incelenmesi
Murassa in the Topkapı Palace (Aigrette, belts and belt buckles) analysis of the works
Yazar: ÜLKÜ BAYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL BÜYÜKYAZICI
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmanın amacı Topkapı Sarayı Müzesi'nde bulunan Osmanlı dönemine ait murassalı sorguç, kemer ve kemer tokalarında kullanılan malzeme, kompozisyon ve süstaşlarının incelenmesidir. Bu araştırmada; Topkapı Sarayı Müzesi hakkında bilgi, kuyumculuk sanatı ve tarihi, kuyumculukta kullanılan madenler, kuyumculukta kullanılan teknikler, takı çeşitleri, taşlar ve Osmanlı'da takının gelişimi, murassa, sorguç ve kemer hakkında bilgiler verilmiştir. Bu araştırmanın amacı doğrultusunda Topkapı Sarayı Müzesi'nde görev yapan sanat tarihçi ile görüşme yapılmış ve 11 adet sorguç, 5 adette kemer ve kemer tokası envanter numaraları alınarak bilgi formu oluşturulmuş ve değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda; elde edilen bilgilere göre, Osmanlı döneminden günümüze az sayıda sorguç, kemer ve kemer tokası kaldığı görülmektedir. Bunun sebebi ise sarayın altın paraya ihtiyacı olduğu zaman takıların taşları çıkartılıp eritilerek paraya çevrilmesidir. Araştırmada elde edilen bilgilere göre, Osmanlı padişahlarının güç simgesi olarak taktıkları sorguç önemli bir takıdır. Kemer ve kemer tokaları ise padişahın tahta çıkma törenlerinde Eyüp Sultan Camii'nde halife tarafından kılıç kuşatılması ve kemer takılması devlet ve saltanat simgesidir. Araştırmada elde edilen bilgiler göre, incelenen ürünler içinde 16.yüzyıla ait sorguç, kemer ve kemer tokalarının, motif özelliklerine göre sorguçlarda geometrik motif ve kemerlerde bitkisel motifin ve incelenen sorguç, kemer ve kemer tokalarında altının en çok yer aldığı görülmektedir. Altın kullanımının Osmanlı Devleti'nin zenginliğinin ve gücünün bir sembolü olarak tercih edildiği söylenebilir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the materials, composition and ornamental stones used in the Ottoman aigrette with murassa, belts and belt buckles in the Topkapı Palace Museum.In this study, information about the history of Istanbul, its geographical features, information about Topkapı Palace Museum, the art of jewelry and its history, the mines used in jewelery, the techniques used in jewelery, jewelry types, stones and the development of jewelery in Ottoman, and the aigrette and belt were presented.In line with the purpose of this research, an art historian working at the Topkapı Palace Museum was interviewed and an information form was created and evaluated by taking inventory numbers of 11 aigrettes, 5 belts and belt buckles.As a result of the research, according to the information obtained, it is seen that few aigrettes, belts and belt buckles remained from the Ottoman period until today. The reason for this is that when the palace needs gold money, the jewels are removed and melted and turned into money.According to the information obtained in the research, the aigrette that the Ottoman sultans put as a symbol of power is an important jewelry. On the other hand, the belt and the buckles are the symbol of the state and the reign of the sultan by the caliph in the Eyüp Sultan Mosque and the wearing of the belt during the sultan's ascension ceremonies.According to the information obtained in the research, it is seen that among the products examined, the 16th century aigrettes, belts and belt buckles, geometric motifs in the airettes and vegetable motifs in the belts and gold in the aigrettes, belts and belt buckles examined. It can be said that the use of gold was preferred as a symbol of the wealth and power of the Ottoman State.