İnsani yardım çalışanlarının ikincil travmatik stresleri ve psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between secondary traumatic stress and psychological resilience of humanitarian workers
Yazar: EDA AKTAŞ CEYHAN
Danışman: PROF. DR. AYTEN ERDOĞAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
İnsani yardım faaliyetlerini yürüten insani yardım çalışanları, ihtiyaç sahibi
kişilere destek sağlama ve yardım ulaştırma sırasında direkt ya da dolaylı yoldan
travmatik olaylar yaşamakta ya da travmatik olaylara tanıklık etmektedirler. Bu
duruma ilişkin, insani yardım çalışanları ile ilgili yürütülen araştırmalar bu kişilerin
ikincil travmatik stres düzeyleri ve psikolojik dayanıklılıklarına yönelik önemli
etkiler olduğunu ortaya koymaktadır. İnsani yardım çalışanlarının zorlu çalışma
şartları düşünüldüğünde etkileşimde oldukları kişilerle aralarındaki temas neticesinde
ortaya çıkan ikincil travmatik stres ile çalışanların psikolojik dayanıklılık
düzeylerinin yakından araştırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu gerekliliğe
rağmen, İnsani yardım alanında çalışan bireylere yönelik yapılan araştırma sayısı
oldukça kısıtlıdır. Bu araştırmada İnsani Yardım Çalışanı olan yetişkinlerin ikincil
travmatik stres düzeyleri ve psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişki incelenmiştir.

Araştırma sorularına yanıt vermek amacıyla t testi, ANOVA, korelasyon
katsayısı ve regresyon analizi hesaplanmıştır. Araştırmada insani yardım alanında
farklı sürelerde çalışan, farklı eğitim durumuna ve medeni durumuna sahip 18-40 yaş
aralığındaki 89 katılımcı ile araştırma yürütülmüştür. Araştırmaya katılan
katılımcılara, Kişisel Bilgi Formu, İkincil Travmatik Stres Ölçeği ve Yetişkinler İçin
Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği Türkçe versiyonları uygulanmıştır.

Demografik değişkenlerle ilgili bulgulara göre; kadınların ikincil travmatik
stres algıları erkeklere göre daha yüksek düzeyde bulunmuştur. Yaş ile ikincil
travmatik stres ölçeğinin alt boyutu olan uyarılmışlık boyutunun arasındaki inceleme
neticesinde; 18-25 yaş grubu katılımcılarının uyarılmışlık puanı, 36-40 arasında yer
alan katılımcıların puanından anlamlı olarak daha yüksektir. Yaş arttıkça, ikincil
travmatik stres düzeyinin azaldığı yönünde ifade edilebilir. Araştırmada korelasyon
analizi yapılmış, İkincil Travmatik Stres arttıkça, YPDÖ toplam puanı ve gelecek
algısı, kendilik algısı, aile uyumu, yapısal stil alt boyutlarının azaldığı sonucu elde
edilmiştir. Bulgularda, psikolojik dayanıklılığın alt boyutlarından olan kendilik
algısının ikincil travmatik stresi anlamlı biçimde yordayıcı etkisi olduğu bulunmuştur. Kendilik algısı arttıkça, ikincil travmatik stres azalmaktadır. Elde edilen veriler ikincil travmatik stres düzeyi ve psikolojik dayanıklılık arasında ilişki olduğu yönündeki görüşü destekler niteliktedir.

Abstract:
Humanitarian aid workers who carry out humanitarian aid activities directly or
indirectly experience traumatic events or witness traumatic events while providing
support to and delivering aid to people in need. Regarding this situation, researches
conducted on humanitarian aid workers reveal that these people have significant
effects on their secondary traumatic stress levels and psychological resilience.
Considering the difficult working conditions of humanitarian aid workers, it becomes
necessary to closely investigate the relationship between the secondary traumatic
stress that occurs as a result of contact with the people they interact with and the
psychological resilience levels of the workers. Despite this requirement, the number
of studies on individuals working in the field of humanitarian aid is quite limited. In
this study, the relations between secondary traumatic stress levels and psychological
resilience of adults who are Humanitarian Aid Workers were examined.

In order to answer the research questions, t test, ANOVA (one-way analysis of
variance), correlation coefficient and regression analysis were calculated. The
research was conducted with 89 participants between the ages of 18-40, who worked
in the field of humanitarian aid for different periods of time, had different
educational backgrounds and marital status. The Turkish versions of the Personal
Information Form, the Secondary Traumatic Stress Scale and the Adult Resilience
Scale were administered to the participants.

According to the findings related to demographic variables; Secondary
traumatic stress perceptions of women were found to be higher than men. As a result
of the examination between age and arousal dimension, which is the sub-dimension
of the secondary traumatic stress scale; The arousal score of the participants in the
18-25 age group is significantly higher than the score of the participants in the 36-40
age group. It can be stated that as age increases, the level of secondary traumatic
stress decreases. In the study, it was concluded that as secondary Traumatic Stress
increased, the total score of the Psychological Resilience Scale for Adults and sub-
dimensions of structural style, perception of the future, family harmony, and self-
perception decreased. In the findings, it was found that self-perception, one of the
sub-dimensions of psychological resilience, had a significant predictive effect on secondary traumatic stress. As self-perception increases, secondary traumatic stress
decreases. The data obtained supports the view that there is a relationship between
the level of secondary traumatic stress and psychological resilience.