Tüketimin mekansallaşması ve aynılaşması/M1 alışveriş merkezleri incelemesi
Spatialization and uniformization of consumption/Investigation of M1 shopping centers
Yazar: ZEYNEP YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AHMET ALKAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada değişen tüketim kültürüyle birlikte 19. yüzyılda bina tipolojisine eklenen alışveriş merkezi yapısı incelenmiştir. Küreselleşen kapitalizm ve tüketim anlayışı alışveriş merkezlerinde mekâna dönüşmektedir. Bu dönüşüm yalnızca alışveriş merkezi ile sınırlı kalmamakta, kenti ve kent planlamasını da etkilemektedir. Artık geleneksel çarşılar yerini modern alışveriş merkezlerine, kent merkezleri yerini kent çeperlerinde oluşan alt merkezlere bırakmaktadır. Geleneksel alışveriş anlayışı ise yerini tüketime bırakmaktadır.  
Yaşanan bu değişimlerle tüm dünyada birbirine benzeyen alışveriş merkezleri inşa edilmeye devam etmektedir. Bu mekanlar bulunduğu yer ile bağ kurmayan birer tüketim aracına dönüşmektedir. Bu tüketim araçları yereli dikkate almadan evrensel bir mekân anlayışını her yere dayatmaktadır. Yere özgü tasarım yerini tekrarlanabilen, standartlaştırılmış mekân tasarımına bırakmaktadır.
Bu çalışmada Türkiye'nin farlı kentlerinde aynı firma tarafından yapılmış olan M1 Alışveriş Merkezleri ele alınmıştır. Farklı yerlerde tekrarlanan ve aynılaşan bu mekanlar yer seçimi ve tasarım kriterleri doğrultusunda analiz edilmiştir. Analizler sonucunda bu mekanların benzer tasarım ilkelerine sahip olduğu ancak yer seçimi kriterleri bakımından farklılıkları olduğu görülmüştür. Sonuç olarak yer seçimi kriterlerine uygun yapılan alışveriş merkezlerinin tüketim faaliyetlerine başarıyla devam ettiği görülmüştür.

Abstract:
In this study, the shopping center structure which was added to the typology of the building in the 19th century along with the changing consumption culture was examined. Globalization of capitalism and the concept of consumption are transforming to a locality into shopping centers. This transformation is not only limited to the shopping center, but also affects city and city planning. Now the traditional bazaars are placed by modern shopping centers, and the city centers are left to the sub-centers at the urban fringe Traditional shopping understanding has left its place to consumption.  
With all these changes in existence, shopping centers that resemble one another all over the world continue to be built. These spaces are transformed into consumption tools that do not connect with the place where they are located. These means of consumption impose a universal understanding of space everywhere without considering the locals. Repeatable, standardized space designs are applied instead of individual locally specialized designs.
In this study, M1 Shopping Malls which were built by the same company in several cities of Turkey were discussed. These locations repeating and similarizing in different places were analyzed in respect of site selection and design criteria. As a result of the analyses, it was seen that these locations have similar design principles however they have differences in terms of site selection criteria. In conclusion, it was seen that the shopping malls built in compliance with the site selection criteria successfully maintain their consumption activities.