Evrensel tasarım ilkeleri kapsamında üniversite yerleşkelerinde erişilebilirliğin değerlendirilmesi
Evaluation of accessibility at university campuses within the scope of universal design principles
Yazar: ELİF TAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM BELGİN DİKMEN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geleneksel tasarım sürecinde yetişkin, sağlıklı ve standart olarak tanımlanan kullanıcıya göre tasarım yapılmaktadır. Ancak doğuştan veya sonradan geçirilen hastalık, kaza ve yaş alımına bağlı olarak bedensel ölçüler, fiziksel güç, algı ve yeti düzeyi değişkenlik göstermekte ve birey yapıları ve çevreyi kullanmakta güçlük çekebilmektedir. Bu bağlamda değişen koşullar veya engellilik nedeniyle farklı kullanıcıların gereksinimlerini karşılayacak düzenlemelere ihtiyaç duyulmakta ve kullanıcıların sorunlarını gidermeye ve mevcut düzeni iyileştirmeye yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Kullanıcıları ötekileştiren bu düzenlemeler yerine son yıllarda mimarlık gibi tasarım içeren disiplinlerde tüm kullanıcı grupları kapsayan ve herkes için uygun ve erişilebilir bir toplum düzeni oluşturmaya yönelik evrensel tasarım ilkeleri ile sürdürülen çalışmalar yürütülmektedir. Engelliler ile birlikte farklılıkları olan kullanıcıların herhangi bir ayrıma uğramaksızın ve ötekileştirilmeksizin toplumsal yaşama katılabilmelerinin temel koşulu mekânlar, yapılar, kentsel çevreler ve hizmetlerin erişilebilir olması ile ilişkilidir. Dezavantajlı gruplar kadar, değişen koşullarda herkese uygunluk sağlayacak, herkesi kapsayacak biçimde kullanıcıların hayatını kolaylaştıracak olanakların sunulması ve yapılar ile çevreyi herkesi kapsayacak şekilde düzenlenmesinin gerekliliği Evrensel tasarım anlayışını doğurmuştur. Bu çalışmanın amacı Evrensel Tasarım ilkeleri kapsamında Anayasal bir hak olarak yükseköğretim verilen üniversite yerleşkelerinde erişilebilirliği değerlendirmektir. Eğitim alanları özellikle de üniversite yerleşkeleri kullanıcı çeşitliğini oluşturan tüm bireyler için bütün alanların ve unsurların erişilebilir ve kullanılabilir olması son derece önemlidir. Çalışma kapsamında Siirt Üniversitesi ve Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi yerleşkelerinin tüm kullanıcılar için uygunluğu ve mevcut erişilebilirlik durumu Erişilebilirlik Kılavuzu ve TS 9111 Standartları çerçevesinde değerlendirilmiş ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In the traditional design process, design is made according to the user defined as adult, healthy and standard. However, due to congenital or acquired diseases, accidents and age, physical dimensions, physical strength, perception and ability levels vary and the individual may have difficulty in using the buildings and the environment. In this context, there is a need for arrangements to meet the needs of different users due to changing conditions or disability, and studies are carried out to eliminate the problems of users and improve the existing order. Instead of these arrangements that marginalise users, in recent years, studies have been carried out with universal design principles in design disciplines such as architecture, covering all user groups and aiming to create a suitable and accessible social order for everyone. The basic condition for the disabled and users with differences to participate in social life without any discrimination and marginalisation is related to the accessibility of spaces, structures, urban environments and services. The necessity of providing facilities that will facilitate the lives of users in a way that will be suitable for everyone in changing conditions, including everyone, as well as disadvantaged groups, and the necessity of organising buildings and the environment in a way that includes everyone has led to the understanding of Universal Design. The aim of this study is to evaluate accessibility in university campuses where higher education is given as a constitutional right within the scope of Universal Design principles. It is extremely important that all areas and elements are accessible and usable for all individuals who make up the user diversity of educational spaces, especially university campuses. Within the scope of the study, the suitability and current accessibility status of Siirt University and Ağrı İbrahim Çeçen University campuses for all users were evaluated within the framework of Accessibility Guidelines and TS 9111 Standards and recommendations were presented.