Helal konseptli konaklama işletmelerine yönelik müşteri tutumlarının belirlenmesi: Kocaeli ili örneği
Determination of customer attitudes towards halal concepted accommodation enterprises: Kocaeli city case
Yazar: OSMAN ÖZBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL GÜMÜŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Dini tutumlar = Religious attitudes ; Helal gıda = Permissible food ; Helal turizm = Permissible tourism ; Helal ürün = Permissible products ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Oteller = Hotels

Özet:
Müslüman nüfusunun dünya nüfusu içerisinde önemli bir orana sahip olması nedeniyle Müslümanların dini tutumlarından ileri gelen çeşitli gereksinimlerinin her alanda giderek daha fazla dikkate alındığı görülmektedir. Bu bağlamda Müslümanların bilhassa helal ürünlere yönelik algı, tutum ve beklentilerinin pazarlama alanında giderek daha fazla önem kazandığı görülmektedir. Bu gibi nedenlerden dolayı gıda ürünleri için sertifikasyona gidildiği, helal konseptli otellerin hizmet verdiği ve finans kurumlarının İslami kurallara göre hizmetler sunduğu görülebilmektedir. Buna bağlı olarak helal ürünlere yönelik hassasiyet taşıyan bireylerin satın alma davranışlarını etkileyen hususların incelenmesi gerekli hale gelmektedir. Bu sebeple, bu alanda bireylerin dini tutumlarının helal ürünlere yönelik algı, tutum ve beklentilerinin incelenmesine yönelik çalışmaların önemli bir araştırma alanı olarak ön plana çıktığı görülmektedir. 
Bu çalışmada konaklama işletmeleri müşterilerinin dini tutumlarının helal ürün ile ilgili algılama, tutum ve beklentileri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Kocaeli ilinde ikamet eden ve son bir yıl içerisinde herhangi bir konaklama işletmesinden (otel, motel, tatil köyü vb.) hizmet satın almış 370 kişiye kişisel bilgi formu, "Dini Tutum Ölçeği" ve "Helal Ürünler Hakkındaki Algılama, Tutum ve Beklentiler Ölçeği"nden meydana gelen bir anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 24.0 istatistik programı ile analiz edilmiştir.
Çalışma sonucunda katılımcıların helal ürünlere yönelik bilgileri sırasıyla en çok arkadaş, komşu, akraba tavsiyeleri, internet ile din adamlarının tavsiyeleri, broşürler, gazete ve radyo reklamlarından öğrenerek hizmet almayı tercih ettikleri tespit edilmiştir. Katılımcıların helal ürünlerde özellikle hile ve aldatmaya karşı duyarlı oldukları ve helal ürünlerinde helal sertifikalarına önem verdikleri gözlenmiştir. Dini tutumun helal ürünleri satın almada hediye ürün ve fiyatın rolüne dair tutumlar, helal ürünlerde organiklik ve hedef kitle algılaması, helal ürünleri satın almada perakendeci tercihleri üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan katılımcıların dini tutum düzeyleri ve helal ürünler hakkındaki algılama, tutum ve beklentilerin cinsiyet, yaş, çocuk sahibi olma, medeni durum, gelir durumu, eğitim durumu ve meslek gibi betimleyici istatistiklere bağlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dini tutum, helal ürün, konaklama işletmeleri, helal turizm

Abstract:
Having a significant proportion of the Muslim population in the world, it is seen that various needs of Muslims arising from their religious attitudes are increasingly taken into account in every field. In this context, it is observed that the perceptions, attitudes and expectations of Muslims, especially towards halal products, are given more and more importance, especially in the field of marketing. In this context, it can be seen that certification is made for food products, halal-concept hotels serve for accommodation businesses and financial institutions provide services according to Islamic rules. Accordingly, it becomes necessary to examine the issues affecting the purchasing behavior of individuals who are sensitive to halal products. For this reason, it is seen that studies aimed at examining the perceptions, attitudes and expectations of individuals' religious attitudes towards halal products in this field come to the fore as an important field of research.
In this context, in this study, it is aimed to examine the effect of the religious attitudes of the customers of accommodation businesses on their perceptions, attitudes and expectations regarding halal products. In this context, a questionnaire consists of personal information form, "Religious Attitude Scale" and "Perception, Attitude and Expectations Scale About Halal Products", was applied to 370 people living in Kocaeli province and received service from any accommodation business (hotel, motel, holiday village, etc.) in the last year. SPSS 24.0 statistics program was used in the analysis of the research data.
As a result of the study, it was determined that the participants preferred to get the information about halal products mostly through the of friends, neighbors and relatives, through the internet with the advice of the clergy, brochures, newspaper advertisements and radio advertisements. It has been observed that the participants are particularly sensitive to cheating and deception in halal products and attach importance to halal certificates because halal products are guaranteed by these certificates. It has been found that the religious attitude has a positive effect on attitudes regarding the role of gifts and price, organicity and target audience perception and retailer preference in purchasing halal products. In addition, it was found that the religious attitudes of the participants and their perceptions, attitudes and expectations about halal products differ according to gender, age, having children, marital status, income level, educational status and profession.

Keywords: Religious attitude, halal product, hospitality businesses, halal tourism