Bazı insektisitlerin ergin  öncesi dönemlerindeki yumurta parazitoiti Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Trichogrammatidae)'in bazı biyolojik özelliklerine etkileri
Effects of some insecticides on biological characteristics  of egg parasitoid Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Trichogrammatidae) in pre- imaginal stages
Yazar: AZİZE TÜRK
Danışman: PROF. DR. AHMET BAYRAM
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yumurta parazitoiti, Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Trichogrammatidae) farklı tarımsal ekosistemlerde zararlılarla mücadele kullanılan önemli bir biyolojik mücadele etmenidir. Bu çalışmada üç farklı insektisitin (Lambda-cyhalothrin (pozitif kontrol), Chlorantraniliprole ve Indoxacarb) beş farklı dozuna (Tarla dozu, T, T/2, T/4, T/8, T/16) üç farklı ergin öncesi yaşta (biyolojik dönem-larva-2 günlük, prepupa-4 günlük ve pupa 6 günlük) maruz kalan yumurta parazitoiti Trichogramma evanescens'in çıkış oranı (%) ve çıkış yapan parazitoitlerin biyolojik özellikleri araştırılmıştır. 
Çalışmada kullanılan tüm insektisitler, kullanım dozları, insektisit doz uygulamalarına maruz bırakılan ergin öncesi biyolojik dönemleri ve bu faktörlerin etkileşimlerinin parazitoitin çıkış oranı (%) üzerine etkilerinin istatistiki olarak önemli olduğu saptanmıştır. Çalışmada insektisitler arasında en olumsuz etkiye sahip insektisitin Lambda-cyhalothrin olduğu, bunu sırasıyla Chlorantraniliprole ve Indoxacarb olarak tespit edilmiştir. Lambda-cyhalothrin etken maddeli insektisitin T/16 dozunun parazitoit ergin çıkış oranını olumsuz etkilediği ve parazitoitin larva döneminin (2 günlük)  en hassas olduğu saptanmıştır. Chlorantraniliprole etken maddeli insektisitin T (Tarla) dozunun parazitoitin ergin çıkış oranına en yüksek olumsuz etkiye sahip tespit edilmiş olup, bu insektisitin dozlarının parazitoitin larva döneminin (2 gün) en olumsuz etkilenen biyolojik dönem olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde Indoxacarb etken maddeli insektisitin T ve T/16 dozlarının paraztioitin ergin çıkış oranına en yüksek olumsuz etkilere sahip olduğu ve parazitoitin larva döneminin bu insektisitten en olumsuz etkilenen biyolojik dönem olduğu tespit edilmiştir. 
Lambda-cyhalothrin, Chlorantraniliprole ve Indoxacarb etken maddeli insektisitlerin en yüksek (T) ve en düşük (T/16) dozlarına larva, prepupa ve pupa döneminde maruz kalıp hayatta kalan Trichogramma evanescens'in yaşam tablosu (26±1  ̊C sıcaklık, % 65±5 orantılı nem ve 16:8 A:K fotoperiyot) laboratuvar koşullarında araştırılmıştır. Parazitoitin kalıtsal artış (üreme) kapasitesi (r), sonlu artış oranı" ()" , net üreme oranı (R0), ortalama doğurganlık (F) oranı, ömür uzunluğu ve ovipozisyon süreleri gibi biyolojik özellikleri üzerine insektisitlerin ve test edilen dozlarının yan etkileri tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar çok yaygın üç insektisitin parazitoitin çıkış oranı ve biyolojik özellikleridir.

Abstract:
The egg parasitoid Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Trichogrammatidae) is an important natural enemy of insect pests in various agricultural systems. In this study, the effects of three different insecticides (Lambda-cyhalothrin, Chlorantraniliprole, and Indoxacarb) at five different doses (field rate (FR), FR, FR/2, FR/4, FR/8, FR/16) and three different pre-adult stages (larva-2 days old, prepupa-4 days old, and pupa-6 days old) on the emergence rate (%) and biological characteristics of T. evanescens were in vestigated. 
Statistically significant effects on the emergence rate (%) of the parasitoid were observed for all insecticides used in the study, as well as for their application doses and the pre-adult biological stage sex posed to the insecticide doses. Lambda-cyhalothrin had the most adverse effect on T. evanescens, followed by Chlorantraniliprole and Indoxacarb. The FR/16 dose of Lambda-cyhalothrin insecticide negatively affected the parasitoid's emergence rate, and the larval stage (2 days old) of the parasitoid was the most sensitive. Similarly, Chlorantraniliprole was found to have the highest negative effect on the parasitoid's emergence rate at the FR dose, with the larval stage (2 days old) being the most negatively affected biological stage. Indoxacarb had the highest negative effects on the parasitoid's emergence rate at the FR and FR/16 doses, with the larval stage being the most negatively affected biological stage by this insecticide. 
Inaddition, the side effects of these insecticides and tested doses on various biological characteristics of T. evanescens, such as intrinsicrate of increase (r), finite increase rate (λ), net reproductive rate (R0), mean fecundity (F) ratio, life span, and oviposition periods, were also in vestigated using a life table approach under laboratory conditions (26 ± 1°C temperature, 65 ± 5% relative humidity, and 16:8 L:D photoperiod).