ISO gıda güvenliği sistemini uygulayan et ürünleri işletmelerinde üretilen salam, sosis, sucuk ve hamburger köftenin gıda patojenleri yönünden kontrolü
Yabancı Dildeki Adı: Investigation of frankfurter sausage, Mortadella type cooked sausage, fermented dry sausage and hamburger patty for foodborne pathogens produced by meat plants having ISO Food Safety Regulation
Yazar: NURAY GAMZE YÖRÜK
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜNER
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Besin hazırlama ve dağıtma = Food handling ; Besin kirlenmesi = Food contamination ; Et ürünleri = Meat products ; Gıda güvenliği = Food safety ; Köfte = Meat ball ; Salam = Salami ; Sosis = Sausage

Özet:
Araştırmada, ISO 22000 gıda güvenliği sistemini uygulayan ve uygulamayan firmaların ürettiği sucuk, salam, sosis, hamburger köfteler güvenli gıda üretimi bakımından kıyaslandı. Bu amaçla, üç tane ISO belgeli üç tane ISO belgesiz altı firmadan dört farklı zamanda toplanan 96 numune rutubet ve pH değerleri, toplam mezofilik aerobik mikrorganizma ile Salmonella spp., Listeria monocytogenes, Escherichia coli O157:H7, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus ve Clostridium perfringens kontaminasyonları bakımından incelendi.ISO belgeli firmalarca üretilen salam, sosis ve hamburger köftelerin rutubet miktarları ISO belgesiz firmalarca üretilen numunelere göre istatistiksel olarak önemli düzeyde farklı bulundu (p< 0,01). ISO belgesiz firmaların ürettiği sucukların pH değerleri ISO belgeli firmaların ürettikleri sucuklara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde (p<0,01) yüksek bulundu.ISO belgesiz işletmelerde üretilen hamburger köftelerdeki toplam mezofilik aerobik mikroorganizma sayıları ISO belgeli üretim yapan işletmelerin hamburger köftelerindeki sayıya oranla istatistiksel olarak yüksek (p<0,01) bulundu.S. aureus B. cereus ve C. perfringens sayıları bakımından ISO belgeli ve belgesizler arasında istatistiksel açıdan herhangi bir fark tespit edilmedi (p>0,05).96 numunenin üçünde (%3,12) Salmonella spp., 17'sinde (%17,7) L. monocytogenes, dört numune de E. coli O157:H7 (%4,16) kontaminasyonu tespit edildi.Hamburger köfte numunelerinin iki tanesinde Salmonella spp. ve L. monocytogenes, bir tanesinde L. monocytogenes ve E. coli O157:H7 kontaminasyonu saptandı. Salmonella spp. ve L. monocytogenes kontaminasyonu tespit edilen iki numunenin ISO belgesiz firmalarca, L. monocytogenes ve E. coli O157:H7 kontaminasyonunun bir arada saptandığı bir hamburger köftenin ISO belgeli firmaca üretildiği gözlemlendi.Sonuç olarak, 24 Hamburger köfteden 20 tanesinin sıfır tolerans mikroorganizmalarca kontamine bulunması ve kontamine 20 Hamburger köftenin dokuz tanesinin ISO belgeli, 11 tanesinin ISO belgesiz firmalarca üretilmiş olması; sosis numunelerinin iki tanesinde saptanan L. monocytogenes ve E. coli O157:H7 kontaminasyonun ISO belgeli ürünlerde saptanması; iki salam numunesinde saptanan L. monocytogenes kontaminasyonun birisinin ISO belgeli üründe diğerinin ISO belgesiz üründe çıkması; E. coli O157:H7 ile kontamine bulunan toplam dört numunenin ikisinin ISO belgeli firmalarca üretilmiş olması, Türkiye'de üretilen et ürünlerinin gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından riskler taşıdığı kanısını oluşturdu. ISO 22000 gıda güvenliği yönetim sistemi belgesine sahip işletmelerin ürünlerinde, tüketici sağlığı için oldukça önem arz eden mikroorganizma kontaminasyonlarının saptanması, başlıca; kontamine hammadde kullanımı, ısı-zaman uygulamalarının yeterli ve etkin bir şekilde yapılmaması, üretimin yapıldığı noktalarda hijyen ve sanitasyona dikkat edilmemesi, çapraz kontaminasyon, gıda güvenliği ve uygulamaları hakkında yeterli eğitimi almamış ya da eğitimsiz kişilerin gıda üretiminde çalışması vb sebeplerden kaynaklanabilir. Gıda güvenliği ve tüketici sağlığı ile ilgili tüm uygulamaların, hayvanların genel sağlık durumlarından bilinçli tüketiciye kadar ki tüm aşamalarda önem arz ettiği düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler : Et Ürünleri; Gıda Güvenliği; ISO 22000; Patojen Mikroorganizmalar

Abstract:
In this study, fermented dry sausage, frankfurter type sausage, Mortadella type cooked sausage, and hamburger patty produced by meat plants having or not ISO 22000 Food Safety System were compared. For this purpose, at four different times, as a total 96 meat samples obtained from six meat plants, three of which have ISO 22000 Food Safety System and three of which have not ISO 22000 Food Safety System, were evaluated for mositure content, pH values, total mesophilic aeorobic microorganisims, and contamination of Salmonella spp., Listeria monocytogenes, Escherichia coli O157:H7, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus and Clostridium perfringens.Mositure contents of fermented dry sausage, frankfurter type sausage, Mortadella type cooked sausage, and hamburger patty produced by meat plants which have ISO 22000 Food Safety System were found significantly different (p <0.01). pH values of fermented dry sausage produced by meat plants which have not ISO 22000 Food Safety System were found significantly higher (p< 0,001) than samples obtained from meat plants having ISO 22000 certficate.Counts of total mesophilic aeorobic microorganisims of hamburger patties produced by meat plants which have not ISO 22000 Food Safety System were found significantly higher (p< 0,01) than samples obtained from meat plants which have ISO 22000 Food Safety System.There weren?t any differences statistically (p>0,05) in the counts of S. aureus, B. cereus and C. perfringens in all meat products.Of the 96 samples, three samples (3.12%) were found to be contaminated with Salmonella spp., 17 samples (%17,7) with L. monocytogenes and four samples (% 4,16) with E. coli O157:H7.In hamburger patty samples, two samples were found to be contaminated with Salmonella spp. and L. moncytogens, and one sample was found to be contaminated with L. monocytogenes and E. coli O157:H7. The samples which were contaminated with L. monocytogenes and Salmonella spp. produced by meat plants which have not ISO 22000 Food Safety System. The sample which was contaminated with L. monocytogenes and E. coli was produced by meat plant which has ISO 22000 Food Safety System.In conclusion, some important findings are 20 of the 24 hamburger patties were contaminated with zero tolerance microorganisms; nine of these contaminated hamburger patties were produced in meat plants which have ISO 22000 Food Safety System, and 11 of them were produced in meat plants which have not ISO 22000 Food Safety System; two sausage samples contaminated with L. monocytogenes and E. coli O157:H7 were produced in meat plants which have ISO 22000 Food Safety System; two Mortadella type cooked sausage samples were found to be contaminated with L. monocytogenes and one of them was produced in meat plants which has ISO 22000 Food Safety System, and one of them was produced in meat plant which has not ISO 22000 Food Safety System; four samples were found to be contaminated with E. coli O157:H7 and two of them were produced by meat plants which have ISO 22000 Food Safety System. According to these results we think that meat products produced in Turkey have important concern on food safety and public health issues. Determination of some important foodborne bacterial pathogens contamination in meat products produced by meat plants which have ISO 22000 Food Safety System could be mainly originated from use of contaminated raw materials, inadequate and ineffective temperature-time applications, inappropriate applicaitons in hygiene and sanitation, cross-contamination, employing of uneducated personal who do not receive adequate training on the food safety and food production, etc. It could be said that each of the application related to food safety and public health is important and begins from general health status of the animals and ends with conscious consumer.Key Words : Meat Products; Food Safety; ISO 22000; Pathogen microorganisms