Farklı branşlardaki genç sporcuların beslenme alışkanlıklarının  incelenmesi
Investigation of nutrition attitudes of young athletes in different sport branches
Yazar: VOLKAN TAŞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. ERKAL ARSLANOĞLU
Sinop Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı / Antrenörlük Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Spor = Sports ; Spor branşları = Sport branches ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışma, farklı branşlardaki genç sporcuların beslenme alışkanlıklarının incelenmesi ve   mevcut durumun saptanması amacıyla yapılmıştır.
           Araştırma tarama modelli bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini farklı braşlardaki genç sporcular, örneklem grubunu ise Türkiye'nin faklı illerinde 14-19 yaş aralığında 9 farklı branşta spor yapan 1291 sporcu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tekkurşun Demir, G., Cicioğlu, Hİ., (2019), tarafından geliştirilen "Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği" (SBİTÖ) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilere uygulanacak olan testlerin seçimi öncesinde hata terimlerinin normal dağılım gösterip göstermediği kontrol etmek amacı ile Kolmogorov-Smirnov normallik testi uygulanmıştır. Ölçekten elde edilen puanlar için ikili karşılaştırmalarda Bağımsız örneklem t-testi, çoklu karşılaştırmalarda ise One-Way ANOVA ve Tukey HSD testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, yüzde (%), ortalama ve standart sapma olarak ifade edilmiş olup, tüm istatistiksel sonuçlarda ortaya çıkan farklar p<0,05 önem seviyesinde anlamlı kabul edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 22.0 V. istatistik paket programında yapılmıştır.

           Araştırma sonucunda sporcuların genel SBİTÖ toplam puanı ve alt boyutları puanlarının yüksek olduğu görülmüştür. Alt boyutlara göre puan ortalamaları sırasıyla; "beslenme hakkında bilgi" 20,44; "beslenmeye yönelik duygu" 18,11; "olumlu beslenme" 19,91 ve "kötü beslenme" 10,20'dir. Cinsiyet değişkenine göre "olumlu beslenme" alt boyutunda erkekler lehine anlamlı farklılık vardır (p<0,05). Cinsiyete göre diğer alt boyutlar açısından anlamlı farklılık bulunamamıştır. Yaş değişkenine   açısından "beslenme hakkında bilgi" alt boyutu ve SBİTÖ toplam puanda 18-19 yaş grubunun diğer iki gruba göre anlamlı düzeyde daha farklı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Spor yaşı ve milli sporcular değişkenine göre, "beslenme hakkında bilgi" ile "olumlu beslenme" alt boyutlarında ve SBİTÖ toplam puanda, 7 yaş ve üstü spor yaşına sahip olan sporcular ve milli sporcular lehine anlamlı farklılık vardır (p<0,05). 8001 tl ve üstü aile aylık geliri olan sporcuların "beslenme hakkında bilgi", "olumlu beslenme" ve "kötü beslenme" alt boyutlarının; 6001- 8001 tl aile aylık geliri olan sporcuların "beslenmeye yönelik duygu" alt boyutu ve SBİTÖ toplam puan ortalamasının  ise diğer gelir gruplarına göre yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaşanılan yer değişkenine açısından "beslenme hakkında bilgi" alt boyutunda il merkezinde yaşayan sporcular lehine; "kötü beslenme" alt boyutunda ise köyde yaşayan sporcular lehine anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Spor türü açısından SBİTÖ toplam puanı ve  alt boyutları arasında anlamlı fark yoktur (p>0,05). 
           Sonuç olarak; araştırmaya katılan farklı branşlardaki sporcuların sağlıklı beslenmeye yönelik tutumları hakkında iyi bilgi düzeyine sahip oldukları görülmüştür.  Ayrıca yaşla beraber beslenme bilgi düzeyinin arttığı, spor yaşı ve millilik durumunun beslenme bilgi düzeyini olumlu etkilediği, gelir düzeyi arttıkça beslenme bilgi düzeyinin de arttığı ve yaşanılan yerin beslenme bilgi düzeyi ile ilişkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.  Beslenme alışkanlıkları konusunda sadece sporcuların değil, aynı zamanda aile, antrenör ve çevrenin de bu yaştaki sporculara destek olmaları için gereken özeni göstermelerinin ve bu konudaki eksiklerini tamamlamalarının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate nutrition attitudes of athletes in different sport branches and the factors affecting them
The universe of the study composed of athletes from different branches and the sample of the study consisted of 1291 athletes aged 14-19 from different provinces of Turkey. "Attitude Scale for Healthy Nutrition (ASHN)" developed by Tekkurşun Demir and Cicioğlu, (2019) were used to collect data. The normality distribution of the data was determined using Kolmogorov-Smirnov normality test. For the scores obtained from inventory, Independent Samples t test was utilized in paired comparisons and, One-Way ANOVA and Tukey HSD tests were utilized in multiple comparisons in SPSS 22.0 statistical package program. The descriptive data are shown as percentages, means, and standard deviations and the threshold for statistical significance was accepted p<0,05.
According to the statistical analysis results, it was seen that the total score of ASHN and sub-dimensions scores of the athletes were high. The sub-dimensions scores were respectively information on nutrition (IN) 20,44; emotion for nutrition (EN) 18,11; positive nutrition (PN) 19,91 and malnutrition (MP) 10,20.  A significant difference was found in favor of male in positive nutrition dimension of the scale in terms of gender (p<0,05). In 18-19 ages, ASHN total score and information on nutrition sub-dimension scores were higher than other two age groups (p<0,05). According to sport age and national athlete's variable, there are significant differences in ASHN total score, IN and PN sub-dimension scores in favor of 7 age over and national athletes (p<0,05). Athletes that family income 8001 tl and over were higher than other income groups in IN, PN and MP; athletes have 6001-8000 tl family income were higher than other groups in EN and ASHN total score. Information on nutrition (IN) sub-dimension scores of the athletes living in the city was higher than living in the village and malnutrition (MP) sub-dimension scores higher in favor of living in the village. There was no statistically significant difference in individual and team athletes' variables (p>0,05).
As a result; it has been observed that, the athletes in different sports branches participating in this study have a good level of knowledge about nutrition attitudes. In addition, it has been concluded that the level of IN increases with age; sports age and being a national athlete affect the level of IN positively; the level of IN increases as the family income level increases and the living place in athletes is associated with the IN level. It can be suggested that not only the athletes, but also families, coaches and entourages should give the necessary importance to nutrition knowledge and complete their deficiencies.