Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran covıd-19 geçirmiş hastaların covıd sonrası uzayan semptomlarının araştırılması
Investigation of prolonged post COVİD symptoms of patients WHO had COVİD-19 WHO applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinic
Yazar: MERVE ALTINTAŞ SOY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Pandemi döneminde polikliniklere covid sonrası birçok hasta başvurmaktadır. Bu hastaların bazıları covid sonrası uzayan semptomlar tanımlamaktadır. Birinci basamakta hasta takibi ve etkin tedavi yaklaşımı açısından bu semptomların saptanması önemlidir. Bu çalışmada Covid-19 geçiren hastaların sonrasında hastaneye başvuru semptomlarını belirlemek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 1 Aralık 2021 ile 28 Şubat 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran 18-65 yaş arası iletişim engeli olmayan, Covid-19 geçirmiş erişkin kişiler arasında gönüllülük esasına dayanarak yapıldı. Çalışmaya katılan 150 kişiye covid sonrası devam eden semptomların sorgulandığı anket formu uygulandı. Araştırma boyunca toplanan veriler, IBM SPSS (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) 25.0 programı ile analiz edildi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza 150 kişi katıldı. Bu katılımcıların 96'sı (%64) kadın, 54'ü (%36) erkektir. Çalışmaya katılan katılımcıların yaşları 18 ile 65 yaş arasında değişmekte olup katılımcıların yaş ortalaması 40,15±13,17'dir. Katılımcıların covid sonrası devam eden semptomlarından en sık %76 ile halsizlik, %58,7 ile öksürük ve %52,7 ile eklem ağrısı görüldü. Daha sonra sırası ile sırt ağrısı, koku kaybı, baş ağrısı, ateş, tat kaybı, bitkinlik ve yürürken nefes darlığı gelmektedir. Halsizlik, yorgunluk, eklem ağrısı, sırt ağrısı, bulantı, saç dökülmesi, uykusuzluk, konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık ve endişe semptomları kadınlarda erkeklere göre istatistiksel olarak daha sık görüldü (p<0,05). Covid aşısı olma ile uzamış covid semptomları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Nefes darlığı covid tedavisini hastanede alanlarda anlamlı olarak daha yaygın saptandı (p<0,05). Kadınlarda 6 ve daha fazla sayıda semptom görülme sıklığı erkeklere göre istatistiksel olarak daha yüksekti (p<0,05). Halsizlik, yorgunluk, sırt ağrısı, baş ağrısı, ölüm korkusu, bitkinlik ve isteksizlik semptomlarının kadınlarda erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha uzun süre devam ettiği saptandı (p<0,05). 41 yaş ve üzeri katılımcılarda halsizlik, yorgunluk, eklem ağrısı, sırt ağrısı, öksürük ve konsantrasyon güçlüğü semptomlarının istatistiksel anlamlı olarak daha uzun süre devam ettiği bulundu (p<0,05). Kronik hastalığı olanlarda halsizlik, yorgunluk, eklem ağrısı, sırt ağrısı, öksürük, bulantı, koku kaybı ve uykuya meyil semptomlarının istatistiksel anlamlı olarak daha uzun süre devam ettiği görüldü (p<0,05). Covid tedavisini hastanede alanlarda halsizlik, yorgunluk, sırt ağrısı, öksürük, unutkanlık gibi semptomların istatistiksel anlamlı olarak daha uzun süre devam ettiği saptandı (p<0,05). Covid aşısı olmayanlarda ölüm korkusu ve unutkanlığın istatistiksel olarak daha uzun süre devam ettiği belirlendi (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızda covid sonrası devam eden birçok semptom olduğu görüldü. Birinci basamakta başvuran hastalarda belirlediğimiz bazı semptomların covid geçirmekle ilişkili olabileceği akla getirilmelidir. Hastaların takibi ve etkin tedavisi açısından hastaların öyküsü alınırken covid geçirip geçirmediği sorgulanmalıdır.

Abstract:
Aim: During the pandemic period, many patients apply to polyclinics after covid. Some of these patients describe prolonged symptoms after covid. It is important to detect these symptoms in terms of patient follow-up and effective treatment approach in primary care. In this study, it was aimed to determine the symptoms of patients admitted to the hospital after Covid-19.
Materials and Methods: Our study was carried out on a voluntary basis among adults aged 18-65 who had no communication disability and had Covid-19, who applied to the Health Sciences University Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinics between December 1, 2021 and February 28, 2022. A questionnaire was applied to 150 people who participated in the study, in which ongoing symptoms after covid were questioned. The data collected during the research were analyzed with the IBM SPSS (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) program. A p value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: 150 people participated in our study. Of these participants, 96 (64%) were female and 54 (36%) were male. The ages of the participants participating in the study ranged from 18 to 65 years, and the average age of the participants was 40,15±13,17 years. The most common symptoms of the participants after covid were fatigue with 76%, cough with 58.7% and joint pain with 52.7%. Then, back pain, loss of smell, headache, fever, loss of taste, fatigue and shortness of breath while walking are followed, respectively. Weakness, fatigue, joint pain, back pain, nausea, hair loss, insomnia, difficulty concentrating, forgetfulness and anxiety symptoms were statistically more frequent in women than in men (p<0.05).
No statistically significant correlation was found between being vaccinated against Covid and prolonged covid symptoms (p>0.05). Dyspnea was found to be significantly more common in those receiving covid treatment in hospital (p<0.05). The prevalence of 6 or more symptoms was statistically higher in women than in men (p<0.05). It was determined that the symptoms of weakness, fatigue, backache, headache, fear of death, exhaustion and reluctance continued for a statistically significant longer time in women than in men (p<0.05). It was found that the symptoms of weakness, fatigue, joint pain, back pain, cough and difficulty in concentration persisted for a statistically significant longer in participants aged 41 and over (p<0.05). It was observed that the symptoms of weakness, fatigue, joint pain, back pain, cough, nausea, loss of smell and tendency to sleep continued for a statistically significant longer in patients with chronic disease (p<0.05). It was determined that symptoms such as weakness, fatigue, back pain, cough, and forgetfulness continued for a statistically significantly longer time in those receiving Covid treatment in the hospital (p<0.05). It was determined that fear of death and forgetfulness continued for a statistically longer period in those who did not have the Covid vaccine (p<0.05).
Conclusion: In our study, it was observed that there were many ongoing symptoms after covid. It should be kept in mind that some of the symptoms we have identified in patients admitted to primary care may be related to having covid. In terms of the follow-up and effective treatment of the patients, it should be questioned whether they have covid or not while taking the history of the patients.