Bitlis ilinin kalkınmasında turizmin rolü: Yerel paydaşlar üzerine bir araştırma
The role of tourism on the development of Bitlis province: A study on local stakeholders
Yazar: ÜMİT ŞENGEL
Danışman: DOÇ. DR. BURHANETTİN ZENGİN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bitlis = Bitlis ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Sosyoekonomik değişme = Socio-economic change ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Turizm = Tourism ; Turizm pazarlaması = Tourism marketing ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Yerel kültür = Local culture ; Yerellik = Locality

Özet:
Turizm faaliyetleri dünya genelinde giderek artmaktadır. Özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, turizm faaliyetlerindeki bu artışa önemli katkılar sağlamaktadır. Teknoloji ile beraber beşeri sermayenin giderek önemli hale gelmesi,  insanların hem harcayabilecekleri gelirlerinin hem de boş zamanlarının artmasına sebep olmaktadır. Harcanabilir gelir ve boş zamanın artması doğal olarak turizm faaliyetlerinin artmasına da önemli katkılar sağlamıştır. 
Turizm toplumlar üzerinde önemli etkilere sebep olmaktadır. Bu etkiler ekonomik, sosyal, kültürel veya çevresel olabilmektedir.  Turizmin toplumsal etkileri olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilmektedir. Bütün bu etkiler turizmin ülke, şehir veya bölgelerin kalkınmasında önemli bir rol oynamasını da beraberinde getirmektedir. Bu etkiler ancak turizm endüstrisinin geliştirilmesi ile sağlanabilmektedir. Bunun önemli bir koşulu da turizm faaliyetlerinin gerçekleştiği bölgelerdeki yerel paydaşların turizme destek vermesidir. Bu anlamda turizmin bölgesel etkilerinden haberdar, turizmden fayda sağlayan paydaşların turizme daha fazla destek vereceği söylenebilir. Bütün bu sebepler bölgesel kalkınmada turizmin rolüne ilişkin paydaşlar üzerinde yapılan araştırmaları önemli kılmaktadır.
Bu araştırmada Bitlis ilinin kalkınmasında turizmin rolünün yerel paydaşların fikirleri doğrultusunda araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Yerel halktan nicel araştırma yöntemleri veri toplama araçlarından anket, kamu görevlileri ve özel sektör temsilcilerinden ise nitel araştırma yöntemlerinden veri toplama aracı olarak mülakat tercih edilerek veriler toplanmıştır. Bu kapsamda yerel halktan 396 adet anket toplanmış, ayrıca 11 kamu görevlisi ve 9 özel sektör temsilcisi ile de mülakat yapılarak elde edilen veriler analize tabi tutulmuştur. Anket çalışması sonucu elde edilen verilere ilişkin yapılan testler sonucu verilerin normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Bundan dolayı verilerin analiz edilmesinde non-parametrik testlerden faydalanılmıştır. Mülakat sonucu elde edilen veriler ise betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların Bitlis ilinin kalkınmasında turizmin önemli bir rolünün olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir.  "Zengin tarihi ve kültürel değerlere sahip olması ve zengin mutfak kültürü Bitlis'te alternatif turizmin gelişmesi açısından avantajdır" ifadesi bütün ifadeler içerisinde en yüksek katılımın olduğu ifade olmuştur. Bunun yanında, "Yerel yönetimler (belediye, kaymakamlık vb.) turizmin gelişmesinde etkin bir şeklide çalışmaktadır" ifadesi bütün ifadeler içinde en düşük katılımın olduğu ifade olmuştur. Ayrıca araştırmadaki ifadelerin önemli bir kısmı cinsiyet, yaş, eğitim, meslek ve Bitlis'te yaşam süresine göre anlamlı farklık göstermiştir. 

Anahtar Kelimeler: 
Bölgesel Kalkınma, Turizmin Rolü, Ekonomik Etki, Sosyal Etki, Kültürel Etki, Çevresel Etki, Bitlis

Abstract:
Tourism has been retrieving an increasing importance all over the world. The rapid accesses of technology into human life have paved the way for gaining rapid information and maintain an easier life. This situation has been resulting in the rise of free time and spendable income which have critical roles in for tourism. The increasing importance of intellectual capital leads people to a more liberates life. The relationship between tourism and liberation gives a rise to the development of tourism day by day.
It is a common truth that tourism has important effects on communities. Considering the discussions related to these effects, the economic effects are generally being mentioned. Especially its income-generating effect leads tourism to be an important economic power. But beside economic effects, tourism in a very wide axis leaves social, cultural and environmental impressions as well. Cultural amalgamation, social and personal development, empathy and environmental awareness are a few among income-generating effects. Apart from the given positive effects of tourism, there are also some effects of tourism known as negative. However these negative effects are less when compared to positives and can be dissolved with corrective precautions. Therefore, with the social effects of its, tourism undertakes an important mission regarding the development of communities and regions and    clearing away the interregional derangements. 
Improving the tourism industry can be ensured with the supports of local shareholders in the regions tourism activities being carried out. At this point, it can be said that the shareholders whom are aware of the effects of tourism on regional development will support tourism more. It should be said that, the shareholders consisted of locals and their delegates are having a say in the region and over the tourism of the region. 
This study has been carried out to identify the ideas of shareholders about the effects of tourism on regional development in Bitlis province in need of development.  In this 396 surveys have been applied to locals, 11 public officials and 9 private sector representatives have been interviewed and the gained data has been analyzed. With the study the probable effects of tourism that can assist the regional development of Bitlis have been evaluated according to the shareholders' point of view. It has also been concluded that the answers given by the participant have shown differentials according to the demographic variables.

Keywords: 
Regional Development, Role of Tourism, Economic Effect, Social Effect, Cultural Effect, Environmental Effect, Bitlis