Türk futbol hakemlerinin karar verme stillerinin klasmanlarına ve bazı değişkenlere göre incelenmesi
Investigation styles of decission making of turkish football referees according to their classifications and some variables
Yazar: ÖMER UFUK UZUNOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. METİN ŞAHİN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Spor = Sports
Dizin: Hakemler-spor = Referees ; Hakemlik = Arbitration ; Karar verme = Decision making

Özet:
Bu çalışmada futbol hakemlerinin, karar vermede özsaygı ve karar verme stillerinin; yaş gruplarına, mesleklerine, gelir düzeylerine, öğrenim durumlarına, klasmanlarına, medeni durumlarına, futbol oynayıp oynamadıklarına, ailede hakem olup olmadığına ve taraftar baskısına göre farklılaşma gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın örneklemini Türkiye futbol liglerinde görev alan FİFA, FİFA yardımcı, süper lig, süper lig yardımcı, A klasman, B klasman, C klasman, C klasman yardımcı, bayan ve il hakemlerinden tesadüfi örneklem yoluyla seçilen Türkiye'nin çeşitli illerinde görev yapan toplam 322 hakem oluşturmaktadır.Hakemlerin karar vermede özsaygı ve karar verme stilleri, ?Melbourne Karar Verme Ölçeği? ile ölçülmüştür. Verilerin değerlendirilmesinde ve hesaplanmış değerlerin bulunmasında SPSS 10.0 istatistik paket program kullanılmıştır. Normallik sınamasına göre, normal dağılım gösteren veriler için parametrik testlerden bağımsız gruplarda T testi, normal dağılım göstermeyen veriler için nonparametrik testlerden Kruskal Wallis H testi ve Mann Withney U testleri kullanılmıştır. Varyans homojenliğine göre ise Post Hoc Multiple Comparisions testlerinden Tamhane ve Tukey testleri kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, hakemlerin yaşları ile kaçıngan karar verme stili; meslek grupları ve gelir düzeyleri ile özsaygı, dikkatli ve kaçıngan karar verme stilleri; öğrenim durumları ile kaçıngan karar verme stili; klasmanları ile kaçıngan ve erteleyici karar verme stilleri; medeni durumları ile kaçıngan karar verme stili; taraftar baskısı ile kaçıngan ve panik karar verme stilleri arasında anlamlı düzeyde farklılık tespit edilmiştir (p<0,05).Sonuç olarak; İşçi hakemlerin çok dikkatli olmalarına karşın ağır çalışma şartları, yorgunluk ve mesleğinin getirdiği maneviyat eziklikten dolayı; karar vermekten kaçındıkları söylenebilir.Gelir düzeyi düşük hakemlerin karar verirken yetersizlik, başaramama gibi kaygı verici süreçleri daha fazla yaşamaları ve görevlerini başkalarına bırakma eğiliminde olmaları; reddedilme kaygısı, insanlarla ilişki kurmaktan kaçınmaları ile düşük yaşam standartlarına bağlı konsantrasyon eksikliğinden kaynaklanabilir.Hakemlerin klasmanları yükseldikçe, hedefleri koyarken kendi donanımlarını fark etmeleri, eldeki imkanlara göre en uygun kararı vermeleri, verdiği kararlara duyduğu saygı ve güven; daha fazla müsabakaya çıkmaları, çok sayıda pozisyonla karşılaşmaları ve bunların getirdiği deneyim ile bilgi birikimine bağlı olabilir.Taraftar baskısından etkilenen hakemlerin kendilerini zaman baskısı altında hissetmeleri, bir an önce sonuca ulaşma çabası içinde olmaları, panik davranış sergilemeleri ve karar vermelerindeki tutarsızlık: ev sahibi takım seyircisinin fazla olmasından, takımdaki yıldız oyuncu baskısından etkilenmelerinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, It is aimed that investigating football referees?s self-esteem and decission styles have whether or not showed differences according to age groups, accupation, income levels, educational stuations, classifications, marital statues; or played football, been a referee in te family and showed differentiation to supporters? pressure.Research samples are composed of totally 322 referees serving in various cities of Turkey, chosen by random sampling among the people who are working as FİFA, FİFA Assisstant, Super League, Super League Assistant, Classification A, Classification B, Classification C, Classification C Assistant, Ladies and Regional referees.Referees? self-esteem and decission styles were measured by ?Melbourne Desission Scale?. In evaluating data and in finding the calculated values SPSS 10.0 Statistical Packet Programme was used. According to the normalling test, T test is used in the groups independent from the parametric tests for the data which showed normal distruibution. For the datas not showing normal distribution, from non parametric tests, Kruskal Wallis H test and Mann Withney U test were used.According to the research, differentiation at meaningful level, has been determined between the age of referees and styles of buckpassing decission; Ocucupational level, income levels and self-esteem, carefulness and buckpassing decission; educational status and buckpassing decission styles; classification and buckpassing and proctastination; marital status and buckpassing decission styles; supporter? pressure and buckpassing and hypervigilance.In conclusion, in spite of worker (those who work as workers) referees were careful, it can be said that they can avoid decission making because of heavy working conditions, tiredness and emotionally collapse generated from their jobs.More confrontation of worrying proceses like being unsuccessful and insufficiency in deciding of low income referees, and their tendency of leaving their duty to others can be generated from worrying of refusal, avoidance of establishing relationship with people and lack of consantrations depending on low living standards.As classifications of referees increase, realizing their background while they put the target, making best possible decission existing possibilities, feeling respect and trust to the decission he made can be depended on managing more matches, meeting various number of positions, the experiences accumulated knowlodge those brought.Feeling of under the time pressure of referees affected by supporters pressure, being in an effort to reach a decission in a short time, exibiting panicing behiavors and inconsistancy in deciding can be considered generated from being outnumber of supporters of home team and generated from affection of pressure of star players in the team.