Lityum kullanımı olan bipolar bozukluk tanılı hastalarda telomer uzunluğu, telomeraz aktivitesi ve oksidatif stres düzeyleri ile lityum tedavisine yanıt arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between response to lithium treatment and telomere length, telomerase activity and oxidative stress levels in patients with bipolar disorder
Yazar: VEFA ERBASAN
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT ALTINBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Lityum = Lithium ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Telomer = Telomere

Özet:
Amaç: Bu çalışmada öncelikle bipolar bozuklu tanılı ötimik hastalar ile sağlıklı kontrollerin telomer uzunluğu (TU), telomeraz aktivitesi (TA), toplam antioksidan kapasite (TAS) ve toplam antioksidan kapasite (TOS) değerlerini karşılaştırmayı amaçladık. Çalışmadaki diğer amacımız ise; hastaların lityum yanıt düzeyleri ile TU, TA, TAS ve TOS değerlerinin ilişkisini inceleyerek bu değişkenlerin lityum tedavi yanıtı için yordayıcılığını araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilen bipolar bozukluk tanılı 70 ötimik hasta ile herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan 69 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hasta ve kontrol grubundan alınan kanlardan TU, TA, TAS ve TOS düzeyleri ölçüldü. Hastalara; Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ) ve lityum tedavi yanıtını değerlendirmek için ALDA ölçeği uygulandı. 
Bulgular: Hasta grubunda TU, TA ve TAS değerlerinin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edildi. TOS değeri ise kontrollerle karşılaştırıldığında hastalarda anlamlı düzeyde daha düşük bulundu. Lityum tedavi yanıtına göre hastalar gruplandırıldığında tüm grupların kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek TU ve TA değerlerine sahip oldukları, lityuma yanıt puanı arttıkça TU için bu farkın anlamlılığının arttığı saptandı.
Sonuç: BB'de görülen artan oksidatif stresin azalmasında ve telomer kısalmasındaki hızlanmanın yavaşlamasında lityum tedavisinin etkili olabileceği düşünüldü. Lityum tedavi yanıtını öngörmede herhangi bir biyolojik belirteç bulmaktan hâlâ uzak olsak da tedavi grupları ile kontrol grubu arasındaki TU açısından bulunan farkın anlamlılık düzeyinin kötü yanıttan iyi yanıta ilerledikçe artması, lityum tedavi yanıtını öngörmede TU'nun bir belirteç olabileceğini düşündürmektedir. Bunun için, daha geniş örneklemli ve boyutsal tasarımdaki çalışmalarla sonuçların tekrar edilmesi gerekmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, lityum yanıtı, telomer uzunluğu, oksidatif stres

Abstract:
Objective: We aimed to compare the telomere length (TL), telomerase activity (TA), total antioxidant status (TAS) and total oxidant status (TOS) levels between euthymic patients with bipolar disorder (BD) and healthy controls. We also aimed to find a possible predictor for lithium treatment response among these variables while we investigated the relationship between lithium treatment response and TL, TA, TAS and TOS levels of patients.
Materials and Methods: Seventy euthymic patients with bipolar disorder and 69 age and gender matched healthy controls were recruited. TL, TA, TAS and TOS levels were measured from the peripheral blood of the patient and control groups. Lithium treatment response of the patients were evaluated by ALDA Scale. Also Hamilton Depression Rating Scale anda Young Mania Rating Scale were applied to the patients.
Results: TL, TA and TAS levels were significantly higher in patient group compared with control group TOS level was significantly lower in patients compared to controls. Patients were grouped according to lithium treatment response and all groups had significantly higher TL and TA levels compared to the control group. A positive correlation was found between the lithium response score and the significance of this difference for TL.
Conclusion: It was thought that lithium treatment might be effective in slowing down the acceleration in telomere shortening and reducing the increased oxidative stress in BD. We are still far from finding any biomarkers to predict lithium treatment. Neverthless, the positive correlation between lithium treatment response scores with the significance level of the difference between the treatment groups suggesting that TU may be a marker in predicting response to lithium. However, these findings need to be confirmed by other studies that also take into account the limitations of our study.
Key Words: Bipolar disorder, lithium treatment response, telomere length, oxidative stress