Çalgı eğitiminde artırılmış gerçeklik tabanlı dijital materyal tasarımı
Augmented reality-based digital material design in musical instrument education
Yazar: ERSİN ORHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT DEĞİRMENCİOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırmada, çalgı eğitiminde Artırılmış Gerçeklik teknolojisinin kullanılması bağla-mında; çalgı eğitiminin asenkron olarak, eğitimci rehberliğinin bulunmadığı ortamlarda nitelikli bir şekilde sürdürülebilmesine imkân sağlayacak bir dijital öğretim materyali geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma, nitel araştırma modelle-rinden Tasarım ve Geliştirme Araştırma Modelinde (TGAM) (Design and Development Research Method) yürütülmüş, üç aşamada tamamlanmıştır. 
Araştırmanın ilk aşamasında, artırılmış gerçeklik uygulamaları ve kullanıldığı alanlara yönelik olarak, araştırmaya ışık tutabilecek kaynaklara ulaşılmıştır. Alanla ilgili yerli ve yabancı yazılı kaynaklar ile uygulamalar, bu aşamada detaylı olarak incelenerek araştır-manın kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Sonrasında, TGAM aşamalarının tamamında aktif olarak rol alacak bir uzman grubu oluşturulmuştur. Uzman grubuna, görsel iletişim ve tasarım alanından (eğitimci ve yazılımcı) iki, çalgı eğitimi alanından (ikisi Klasik Türk Müziği, ikisi Türk Halk Müziği) dört olmak üzere toplamda altı kişi dahil edilmiştir. 
Araştırmanın ikinci aşamasında, uzman grubunun görüşleri doğrultusunda Artırılmış Gerçeklik uygulamasını temel alan dijital tasarımın, çalgı eğitimi alanında hangi ihtiyacı karşılayacağı, bu bağlamda dijital tasarımın çalgı eğitimi boyutunun hangi aşamaları üze-rinden ele alınacağı, oluşturulacak uygulamaların hangi teknoloji ve araçlarla gerçekleşti-rileceği belirlenmiştir. Maddi olarak öğrenciye yük getirmemesi her öğrencinin akıllı tele-fonu olması, kolay ulaşılabilir ve kolay kullanılabilir olması, her ortama taşınabilir olması gibi belirleyici kriterler üzerinden, öğretim yaklaşımına yönelik yazılımın VR gözlük ve akıllı telefonlara bütünleşik bir şekilde tasarlanmasına karar verilmiştir. Yine uzman gö-rüşleri doğrultusunda, uygulama aşaması için Klasik Türk müziği (KTM) çalgı eğitimini temsilen "ud"un, Türk halk müziği (THM) çalgı eğitimini temsilen de "bağlama"nın kul-lanılmasına karar verilmiştir. Dijital tasarımın içeriği, her iki çalgıda da aynı aşamalar üzerinden planlanmış; bu aşamalar; Eser Açıklamaları (avatar), Referans İcralar (Farklı İcracılardan), Bona, Özel Çalışma Alanları, Eğitimci İcraları, İmleç Takipli İcralar, Eşlik (kanun-kaval), Nota ve Mekân Tasarımı olarak belirlenmiştir. Dijital tasarımın içeriği ile hedeflenen; öğrencilerin eğitimci rehberliği olmadığı zamanlarda bu içeriklerle bireysel çalışma süreçlerini daha etkili ve verimli geçirebilmelerini sağlamaktır. Araştırmanın üçüncü ve son aşamasında, uzman grubunun aktif rol aldığı iteratif (yenilemeli) döngü üzerinden dijital tasarıma yönelik tüm aşamaların yazılımı tamamlanmış, dijital tasarım KTM ve THM çalgı eğitimi alanlarında öğrencinin kullanımına hazır hale getirilmiştir. Ardından hazırlanan dijital tasarımın hedef kitlesi olan öğrencilere uygulanması ve gö-rüşlerinin alınabilmesi için ERÜ Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bölümünde öğrenim gören THM alanından iki, KTM alanından bir öğrencinin birer haftalık sürelerle hazırla-nan uygulamayı deneyimlemeleri istenmiş, uygulamaya yönelik görüşleri alınmıştır. Bu noktada öğrencilerin AG çalgı eğitimi uygulamasını ilgi çekici buldukları, faydalı gör-düklerini belirtmişlerdir. AG teknolojisi ile hazırlanan dijital tasarımla geleneksel çalgı eğitim ortamları dijital dünyaya aktarılabilmektedir. Dijital tasarımın (uygulamanın) öğ-renciler tarafından test edilmesi sürecinde, öğrenci günlüklerinden elde edilen ifadelere göre dört ana tema (sanal ve artırılmış gerçekliğin eğitim aracı olma niteliği, uygulamanın eğitim aracı olma niteliği, uygulamanın kullanışlılığı, telefon ya da gözlük uygulamasının kullanımına yönelik öğrenci tutumları) bu çalışmanın uygulama aşamasında belirgin bir biçimde ortaya çıkmış ve bu ana temalarla ilişkili alt temalar oluşturulmuştur. Son olarak bu tema ve alt temalarla ilişkili öğrenci ifadeleri, betimsel analiz yöntemi kullanılarak yorumlanmış ve araştırma raporlaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Müzik, Müzik Eğitimi, Türk Müziği Çalgı Eğitimi, Dijital Materyal Tasarımı, Artırılmış Gerçeklik.

Abstract:
In this research, in the context of using Augmented Reality technology in instrument education, it is aimed to develop a digital desing that will enable instrument education to be carried out asynchronously in a qualified manner in environments where there is no educator guidance. For this purpose, the research was conducted using the Design and Development Research Method (DDRM), one of the qualitative research models, and completed in three stages.

In the first stage of the research, resources that could enlighten the research were ac-cessed on Augmented Reality applications and the areas where it is used. The conceptu-al framework of the research was formed by analyzing the national and international written sources and applications related to the field in detail at this stage. Afterwards, an expert group was formed to take an active role in all stages of DDRM. A total of six people were included in the expert group, two from the field of visual communication and design (educator and software developer) and four from the field of instrument education (two from Classical Turkish Music and two from Turkish Folk Music).

In the second stage of the research, in line with the opinions of the expert group, it was determined which needs will be met in the field of instrument education with the digital design based on the Augmented Reality application, which stages will be addressed through the instrument education dimension of the digital design in this context, and which technology and tools will be used for the applications to be created. It was decid-ed to design the software for the teaching approach in an integrated way with VR glass-es and smartphones based on the determining criteria such as not burdening the student financially, every student's having a smartphone, being easily accessible and easy to use, and being portable to any environment. Again, in line with expert opinions, it was de-cided to use "oud" representing Classical Turkish music (CTM) instrument education and "bağlama" representing Turkish folk music (TFM) instrument education for the ap-plication phase. The content of the digital design was planned through the same stages in both instruments. These stages were determined as Work Descriptions (avatar), Ref-erence Performances (from different performers), Bona, Special Study Areas, Educator Performances, Cursor-Followed Performances, Accompaniment (kanun-kaval), Notation and Space Design. The aim of the digital design content is to enable students to spend their individual study processes more effectively and efficiently with these contents when they do not have the guidance of an educator. In the third and final stage of the research, the software of all stages of the digital design was completed through the iter-ative cycle in which the expert group took an active role, and the digital design was made ready for student use in the fields of CTM and TFM instrument education. Then, in order to apply the prepared digital design to the students who are the target audience and to get their opinions, two students from the field of TFM and one student from the field of CTM studying at ERU Faculty of Fine Arts, Department of Music were asked to experience the application prepared for one week periods and their opinions about the application were taken. At this point, it was seen that the students found the AR in-strument training application interesting and beneficial With the digital design prepared with AR technology, traditional instrument training environments can be transferred to the digital world. In the process of testing the digital design (application) by the stu-dents, four main themes (the quality of virtual and augmented reality as an educational tool, the quality of the application as an educational tool, the usefulness of the applica-tion, student attitudes towards the use of the phone or glasses application) emerged in the implementation phase of the study according to the statements obtained from the student diaries and sub-themes related to these main themes were created. Finally, stu-dent statements related to this theme and sub-themes were interpreted using descriptive analysis method and the research was reported. 

Keywords: Music, Music Education, Turkish Music Instrument Education, Digital Ma-terial Design, Augmented Reality.