10-18 yaş arası D vitamini eksikliği olan obez adolesanlarda 2000 IU/gün D vitamini tedavisinin insülin direnci ve kardiyovasküler risk parametreleri üzerine etkisi
The effect of 2000 IU/day vitamin D supplementation on insulin 
resistance and cardiovasculer risk parameters in vitamin D 
deficient obese adolescents
Yazar: MELİHA ESRA BİLİCİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY SAVAŞ ERDEVE
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Giriş ve Amaç
Günümüzde bir hormon olarak kabul edilen D vitamininin adipoz dokuda
depolandığı, bu nedenle obez bireylerde vitamin D düzeylerinin düşük olduğu
bilinmektedir. Çocukluk çağında insülin direnci, tip 2 diyabetes mellitus,
hiperlipidemi, ateroskleroz, koroner kalp hastalığı gibi komplikasyonlara neden
olan obezite ile vitamin D ilişkisini inceleyen çalışma sayısı azdır. Bu çalışmada
obez adolesanlarda D vitamini eksikliği görülme oranını belirlemek, D vitamini
eksikliği olan adolesanlarda 2000 IU/gün D vitamini tedavisinin 3 aylık izlemde
insülin direnci ve kardiyovasküler risk parametreleri üzerine etkisini araştırmak
amaçlandı.
Olgular ve Method
Çalışmaya Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'ne Kasım 2015-
Mayıs 2016 tarihleri arasında başvuran vücut kitle indeksi ≥ 95 persentil olan 10-
18 yaş arası kronik sistemik hastalık, sürekli ilaç kullanma öyküsü olmayan 97
ekzojen obez olgu dahil edildi. Olgular 25(OH)D vitamini düzeyine göre 2 gruba
ayrıldı: Vitamin D eksikliği olan grup (25(OH)D vitamini < 20 ng/ml) ve Vitamin D
yeterli grup (25(OH)D vitamini ≥ 20 ng/ml). Vitamin D eksikliği olan grupta olgular
25(OH)D vitamini düzeyine göre; 15-20 ng/ml hafif eksiklik, 5-15 ng/ml orta
eksiklik, <5 ng/ml ise ağır eksiklik olarak sınıflandırıldı. D vitamini eksikliği
saptanan olgulara 3 ay süreyle günde 2000 IU oral D vitamini tedavisi önerildi.
Tedaviyi kabul eden ve 3 ay boyunca düzenli kullanan 38 olgu tedavi grubunu
oluşturdu ve bu grup D vitamini replasmanının 3. ayında tekrar değerlendirildi.
Tedavi grubuna ayrıca yaşına göre günlük kalsiyum ihtiyacını karşılayacak
şekilde, kalorisi %10 azaltılmış beslenme planı verildi. D vitamini eksik ve yeterli
grupta ayrıca D vitamini tedavisi verilen grupta glukoz metabolizması, insülin
direnci, metabolik sendrom varlığı, kalsiyum metabolizması ve kardiyovasküler
risk parametreleri değerlendirilerek karşılaştırmalar yapıldı.
Bulgular
Tüm grupta yaş ortalaması 13,17 ± 2,4 yıl olup, olguların 59'u (%60,8) kız,
38'i (%39,2) erkekti. Tüm grupta ortalama 25(OH)D vitamini düzeyi 13,6 ± 7,8
ng/ml olup, 75 olguda (%77,3) D vitamini eksikliği saptandı. D vitamini eksikliği
14 (%18,6) olguda ağır, 51 (%68) olguda orta, 10 (%13,3) olguda hafif eksiklik
düzeyindeydi. Tüm grubun %24,7'sinde metabolik sendrom tespit edildi. D
vitamini eksik grupta yaş, cinsiyet, puberte evresi, boy sds, vücut ağırlığı sds,
vücut kitle indeksi sds, bel çevresi, kalça çevresi, açlık kan şekeri, açlık insülin,
HOMA-IR, HbA1c, C-peptid, kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, karaciğer
fonksiyon testleri, total kolesterol, LDL, HDL kolesterol, trigliserid, sensitif CRP,
interlökin-6 düzeyleri ve metabolik sendrom oranları D vitamini yeterli gruba
benzerdi. Sadece parathormon düzeyi D vitamini eksik grupta yeterli gruptan
fazlaydı. Tedavi grubundaki 38 olguda tedavisi öncesi 10,9 ± 4,8 ng/ml olan D
vitamini düzeyi tedavi ile anlamlı oranda artarak 25,8 ± 11,2 ng/ml'ye yükseldi.
Üç ay 2000 IU/gün D vitamini tedavisiyle 38 olgunun 26'sında (%68,4) D vitamini
yeterli düzeye ulaştı. Tedavi grubunda tedavinin 3. ayında açlık glukoz, açlık
insülin, HOMA-IR, C-peptid düzeyi ve metabolik sendrom oranında değişiklik
olmazken, vücut kitle indeksi sds, bel çevresi, kalça çevresi, HbA1c, diyastolik 
vii
kan basıncı, total kolesterol, trigliserid, IL-6 ve PTH düzeyinde anlamlı oranda
düşme oldu.
Sonuçlar
Bu çalışmada obez adolesanlarda D vitamini eksikliği %77,3 oranında
bulundu. D vitamini eksikliği olan grubun %60,8'inde 3 ay 2000 IU/gün D vitamini
tedavisi D vitamininin yeterli düzeye ulaşmasını sağladı. Bu tedaviyle 3 aylık
süreçte insülin direnci üzerinde etki görülmezken, kardiyovasküler risk
parametrelerinden diyastolik kan basıncı, total kolesterol ve trigliserid düzeyinde
azalma oldu. D vitamini proinflamatuar bir sitokin olan interlökin-6 düzeyini de
azaltarak antiinflamatuar etki gösterdi.
Anahtar kelimeler: Obezite, D vitamini, insülin direnci, kardiyovasküler risk

Abstract:
Vitamin D which is considered as a hormone for nowadays is stored in
adipose tissue and therefore obese individuals are known to have low levels of
vitamin D. There are few studies that examine in chilhood the relationship of
vitamin D and obesity which cause complications such as insulin resistance, type
2 diabetes mellitus, hyperlipidemia, atherosclerosis, coronary heart disease. The
aim of this study is to determine the vitamin D deficiency prevalence in obese
adolescents and to investigate the effect of 3 months of 2000 IU/day vitamin D
supplementation on insulin resistance and cardiovascular risk parameters in
obese adolescents with vitamin D deficiency.
Material and methods
97 obese adolescents with age of 10-18 years and BMI ≥ 95 percentil
applied to Dr. Sami Ulus Obstetrics and Gynecology, Children's Health and
Disease Training and Research Hospital Pediatric Endocrinology Department
between November 2015 and May 2016 were enrolled to study. None of them
had chronical systemic disease or had been using any drugs. According to
vitamin D levels patient were divided in 2 groups: Vitamin D deficient group
(25(OH)D levels < 20 ng/ml) and Vitamin D sufficient group (25(OH)D levels ≥20
ng/ml). Vitamin D deficient patients were classified by vitamin D level: Mild
deficiency (15-20 ng/ml), Moderate deficiency (5-15 ng/ml) and Severe deficiency
(<5 ng/ml). All patients in vitamin D deficiency group were recommended to take
2000IU/day vitamin D supplementation for 3 months. 38 patients who accepted
the treatment and had used regularly for 3 months referred as "Treatment group"
and they were examined at the third month of treatment. Treatment group had
diet program which had 10% reduced-calorie intake with sufficient daily calcium
appropriate for age.
Results
There were 59 (60,8%) girls and 38 (39,2%) boys with the mean age of
13,17 ± 2,4 years. The mean 25(OH)D vitamin level of all patients was 13,6 ± 7,8
ng/ml and 75 (77,3%) patients had vitamin D deficiency. 14 (18,6%) of them had
severe, 51 (68%) of them had moderate and 10 (13,3%) of them had mild
deficiency of vitamin D. Metabolic syndrome was detected in 24,7% of all
patients. There were no statistically significant difference in age, gender, pubertal
stage, height sds, weight sds, BMI sds, C-peptide, calcium, phosphorus, ALP,
ALT, AST, total cholesterol, LDL, HDL, trigliseride, sensitive CRP, IL-6 and
metabolic syndrome rates between vitamin D sufficiency and deficiency groups. 
ix
PTH level, the only difference between two groups, was higher in vitamin D
deficiency group. The mean level of vitamin D in treatment group which was 10,9
± 4,8 ng/ml before the treatment was increased to 25,8 ± 11,2 ng/ml. Level of
vitamin D was reached to sufficient levels in 26 (68.4%) of 38 patients with the 3
months supplementation of 2000 IU/day vitamin 5-15 ng/ml) and Severe
deficiency (<5 ng/ml). All patients in vitamin D deficiency group were
recommended to take 2000IU/day vitamin D supplementation for 3 months. 38
patients who accepted the treatment and had used regularly for 3 months referred
as "Treatment group" and they were examined at the third month of treatment.
Treatment group had diet program which had 10% reduced-calorie intake with
sufficient daily calcium appropriate for age.
Results
There were 59 (60,8%) girls and 38 (39,2%) boys with the mean age of
13,17 ± 2,4 years. The mean 25(OH)D vitamin level of all patients was 13,6 ± 7,8
ng/ml and 75 (77,3%) patients had vitamin D deficiency. 14 (18,6%) of them had
severe, 51 (68%) of them had moderate and 10 (13,3%) of them had mild
deficiency of vitamin D. Metabolic syndrome was detected in 24,7% of all
patients. There were no statistically significant difference in age, gender, pubertal
stage, height sds, weight sds, BMI sds, C-peptide, calcium, phosphorus, ALP,
ALT, AST, total cholesterol, LDL, HDL, trigliseride, sensitive CRP, IL-6 and
metabolic syndrome rates between vitamin D sufficiency and deficiency groups.
PTH level, the only difference between two groups, was higher in vitamin D
deficiency group. The mean level of vitamin D in treatment group which was 10,9
± 4,8 ng/ml before the treatment was increased to 25,8 ± 11,2 ng/ml. Level of
vitamin D was reached to sufficient levels in 26 (68.4%) of 38 patients with the 3
months supplementation of 2000 IU/day vitamin D. There were significant
decrease in BMI sds, waist circumference, hip circumference, diastolic blood
pressure, level of HbA1c, total cholesterol, trigliseride, IL-6 and PTH while no
significant change was seen in measurements of glucose, insülin, HOMA-IR, Cpeptide
and rate of metabolic syndrome.
Conclusion
Vitamin D deficiency rate in obese adolescents found 77,3 % in this
study. The level of vitamin D reached sufficient levels in 60,8% of vitamin D
deficiency group with 3 months supplementation of 2000 IU/day vitamin D. There
were decrease in levels of total cholesterol, trigliseride and diastolic blood
pressure with the 3 months vitamin D treatment, while there was no significant
change in insulin resistance. Meanwhile, vitamin D also reduced interleukin-6
levels which is a proinflammatory cytokine by its antiinflammatory effect.
Key words: Obesity, vitamin D, insulin resistance, cardiovascular risk