Arguvan yöresi müzik kültürü ve pratikleri bağlamında "Erhan Yılmaz örneği"
"Erhan Yılmaz example" in the context of music culture and practices of Arguvan region
Yazar: CAN AYDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology

Özet:
Bu çalışma, Arguvan müzik kültürü ve pratikleri çerçevesinde yöre müziğinin önemli temsilcilerinden olan Erhan Yılmaz örneğinin incelenmesi yoluyla; yöre müziği türleri, icra özellikleri, icra alanları, enstrümanların organolojik nitelikleri, müzikal uygulamalardaki kültürel yansımalar vb. gibi konulara açıklık kazandırmak amacıyla hazırlanmıştır. Konuya yönelik olarak alanyazın taraması, doküman (yazılı-görsel) incelemeleri, gözlem, görüşme tekniği ve işitsel (müzikal) analizler aracılığıyla verilere ulaşılmış olup söz konusu veriler; nitel yöntem, teknik ve yaklaşımların bir deseni olan etnografik analiz eş ifadeyle kültür analizi kullanılarak açıklanmıştır.
Arguvan yöresi; müziksel, kültürel ve dinsel olgular yönüyle kendine has karakteristik uygulama biçimlerini özünde taşıyarak özellikle müzik kültürü ve pratikleri bağlamında müzikbilimsel çalışmaların önemli bir araştırma alanını bünyesinde barındırmaktadır. Başka coğrafyalara ait kültürlerde yeşeren ezgi ya da icra biçimlerinin etkisinde kalmayarak çalgısal ve vokal açıdan yöreye özgü üsluba sahip olması, günlük konuşma dili ağırlıklı yerel ağız karakterinin uygulanması, seküler yapılı eserlerin yanı sıra yöre toplumunun egemen inanç etkisiyle ortaya çıkarak içerisinde çeşitli mistik ritüeller barındıran dini müziklerin varlığı, kadim köklere dayanan Arguvan aşıklık/ozanlık geleneği vb. çeşitli olgular, Arguvan yöresinin THM nazariyatı ve repertuvarında özel bir tür olarak değerlendirilmesinin beraberinde söz konusu araştırma alanının doğal oluşumundaki temel aktörlerindendir. Bu oluşum, yıllar içerisinde birçok araştırmacının dikkatini çekerek yöre müziğinin, etnomüzikoloji ve Türk Halk Müziği çalışmaları bağlamında odak hale gelmesine imkan tanımıştır. Bu düşünceden hareketle; Arguvan yöresi insanının yaşayış biçimleri ve toplumsal etkileşimleri sonucunda ortaya çıkmış, zaman süreci içerisinde sözlü aktarım modeli gereği değişime ya da unutulmaya yüz tutmuş olan müzik kültürü ve pratikleri; yöre müzik kültürü içerisinde yetişerek icracı, derlemeci, kaynak kişi, besteci vb. gibi çeşitli nitelikler kazanan, Arguvan ozanlık geleneğinin önemli temsilcilerinden Erhan Yılmaz örneğinde incelenmiştir. Bu sayede Arguvan yöre müziğinin birçok türünü otantik tınılarla icra eden Yılmaz'ın, yörenin geleneksel yapısı içerisinde gelişen üslup özelliklerinden faydalanarak ortaya koyduğu kişisel vokal-icra tavrıyla geleneksel Arguvan yöre müziği yorumları ve kültürel yansımaları çalışmanın çıktılarını oluşturmaktadır.
Yılmaz'ın işitsel kayıtları ve canlı performanslarından hareketle, Arguvan yöresi seküler yapılı türkülerin mutlak bir hakimiyeti söz konusu olup aynı kimlikten olduğu Arguvan toplumunun inançsal yapısına özgü çeşitli örneklere de yer vermiştir. Bu yönüyle yöredeki herhangi bir yapıya ait salt bir müzik temsilcisi olmayıp Arguvan'ın seküler türküleri üzerine yoğunlaşma eğiliminde olarak bölgenin inançsal türkülerini de çalışma sahası içerisinde tutmuş olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca Arguvan yöresi geleneksel ezgileri temelinde farklı halk müziği anlayışlarını girift olarak duyumsatan ve yöre itibariyle oluşumu yakın tarihlere dayanan beste türkülerin meydana getirilmesi noktasında Yılmaz, öncü isimlerin başında yer almaktadır. Bu bağlamlarıyla Arguvan yöresi repertuvar hacmi açısından zenginlik oluşturmasının beraberinde icracı kimliği yönüyle ise çok yönlülük göstermesi çalışmanın sonuçları arasındadır.

Abstract:
This study has been prepared to clarify issues such as regional music types, performance characteristics, performance areas, organological qualities of instruments, cultural reflections in musical practices, etc. within the framework of Arguvan music culture and practices; by examining the example of Erhan Yılmaz, who is one of the important representatives of local music. Data were obtained through literature search, document (written-visual) examinations, interview technique, observation and auditory (musical) analyses for the subject and it was tried to explain using the ethnographic research model, in other words, the culture analysis.
Arguvan region contains an important research area of musicological studies, especially in the context of music culture and practices, by carrying its own characteristic forms of practice in terms of musical, cultural and religious phenomena. The facts that it has a local style in terms of instrumental and vocal aspects without being influenced by the melodies or performance styles that flourish in the cultures of other geographies, the application of the local dialect character which is based on daily spoken language, religious music containing various mystical rituals, as well as secular works, emerged under the influence of the dominant belief of the local society, various phenomena such as the Arguvan tradition of minstrelsy/poetdom, etc. based on ancient roots make the Arguvan region considered a special genre in THM theoretics and repertoire and are among the main actors in the natural formation of this research area. This formation has attracted the attention of many researchers over the years, thus allowing local music to become a focus in the context of ethnomusicology and Turkish Folk Music studies. Based on this thought; musical culture and practices which emerged as a result of the lifestyles and social interactions of the people of the Arguvan region and then have been subject to change or sunk into oblivion due to the oral transmission model in time, has been was examined in the example of Erhan Yılmaz, one of the important representatives of the Arguvan bard tradition, who grew up in the local music culture and gained various qualifications such as performer, compiler, resource person and composer etc. In this way, the outputs of this study are the interpretations and cultural reflections of Yılmaz, who performs many types of Arguvan local music with authentic tones, and his personal vocal-performance style, which he displays by taking advantage of the stylistic features developed within the traditional structure of the region.
Based on Yılmaz's audio recordings and live performances, there is an absolute dominance of secular folk songs in the Arguvan region, while he also included various examples specific to the religious structure of the Arguvan society, with which he is from the same identity. In this respect, it is understood that he keeps the religious folk songs of the region in his field of study while he tends to focus on secular folk songs; as he is not a pure musical representative of any structure in the region. In addition, Yılmaz is one of the leading names in the creation of composed folk songs based on the traditional melodies of the Arguvan region, which intricately evoke different understandings of folk music, and whose composition dating back to recent times in the region. With these contexts, the Arguvan region is not only rich in terms of repertoire volume, but also offers versatility in terms of performer identity.