Yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas L., 1758)'nın Doğu Akdeniz'deki Samandağ ve Akyatan üreme kumsallarının bazı fiziksel özelliklerinin yavru morfolojisi üzerine etkilerinin araştırlması
The effects of some physical characteristics of the Nesting Beaches? on morphology of green sea turtle (Chelonia mydas L., 1758) hatchling on Samandag and Akyatan in the East Mediterranean
Yazar: BEKTAŞ SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN YALÇIN ÖZDİLEK ; PROF. DR. CEMAL TURAN
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Cinsel dimorfizm = Sexual dimorphisme ; Doğu Akdeniz bölgesi = Eastern Mediterranean region ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Yeşil deniz kaplumbağaları (Chelonia mydas), düzenli olarak beslenme alanlarından üreme alanlarına göç eden türler olup, yaşamlarının büyük bölümünü okyanus ve açık denizlerde geçirirler. Okyanuslarda ve açık denizlerde yaşam sürmelerine rağmen yumurtalarını bırakabilecekleri kumsallara ihtiyaç duyarlar. C. mydas'ın Akdeniz'deki önemli üreme kumsallarının başında Türkiye ve Kıbrıs kıyıları gelmekte olup bu kıyılar, tüm Akdeniz üreme kumsallarının yaklaşık % 99'nu barındırmaktadır.Bu çalışmada, Doğu Akdeniz üreme kumsallarından olan Samandağ ve Akyatan üreme kumsallarının bazı fiziksel özelliklerinin C. mydas'ın yavru morfolojisi üzerine etkileri araştırılmıştır. Bununla birlikte Samandağ ve Akyatan kumsalları arasında yavru morfolojisi yönünden farklılıklar, dişi ve erkek yavru bireyler arasındaki morfolojik farklılıklar, yuva yeri değiştirmenin yavru morfolojisi üzerine etkileri ve ölü ile canlı yavrular arasında ki morfolojik farklılıklar incelenmiştir.Toplam 48 yuvadan, yuva dibi kum örneklerinin; sıcaklık, iletkenlik, tuzluluk, toplam çözünmüş madde miktarı, pH, hava oranı ve tane boyu analiz edilmiştir. Bunlara ek olarak yuvaların, denize uzaklığı, toplam derinliği ve kuluçka süreleri de analize dahil edilmiştir. Samandağ ve Akyatan üreme kumsalları arasında fiziksel karakterler yönünden anlamlı farklılıklar olduğu ve Samandağ kumsalının yüksek hidrik şartlara sahip olduğu bulunmuştur. Yuva dibi kumların sahip olduğu hidrik şartların; daha çok yavruların yüzgeç uzunluğu üzerine, buna karşın termal şartların ise yavruların ağırlığı üzerine etki ettiği ve bununla birlikte yuva derinliği ve kuluçka süresinin de yavru morfolojisi üzerine önemli etkilere sahip olduğu bulunmuştur. Her iki üreme kumsalında toplam 1185 yavru, 16 morfometrik ve 7 meristik karakter bakımından değerlendirildi. Samandağ ve Akyatan üreme kumsalları arasında morfolojik ayrılıkları tespit etmek için morfometrik ve meristik karakterler kullanılmıştır. Kümeler arası korelasyon analizi sonucu meristik karakterler yönünden üreme kumsalları belirgin bir ayrılım göstermediği buna karşın morfometrik karakterler yönünden iki kumsalın birbirinden ayrıldığı bulunmuştur. Ana bileşenler analizi sonucunda, ön ve arka yüzgeçlerin populasyonlar arası morfolojik ayrımda anahtar karakterler olduğu bulunmuştur. Yavrularda cinsiyetler arası morfolojik farklılığın tespitinde, kümeler arası korelasyon analizi sonucu iki cinsiyetin, morfolojik olarak belirgin bir ayrım göstermediği, ancak varyans analizi sonucu 4 morfometrik karakter bakımından anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Bir koruma planı olarak kullanılan yuva yeri değiştirmenin, yavru morfolojisi üzerine negatif etki ettiği ve yeri değiştirilen yuvalardan çıkan yavruların doğal ortamında bırakılanlarına göre doğru karapas eni, yüzgeç uzunluğu ve yavru ağırlığı bakımından daha küçük olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte ölü ve canlı yavruların morfolojilerinin karşılaştırılmasında; ölü yavruların, canlı yavrulara göre daha küçük olduğu belirlenmiştir.Sayıları son yıllarda tükenme noktasına gelen deniz kaplumbağalarının gelecek nesillere aktarılması iyi bir koruma planın ortaya çıkarılması ile mümkünüdür. Bunun için türün embriyonik, yavru, ergin ve yetişkin yaşam safhalarının çok iyi anlaşılması ve bilinmesi gerekmektedir. Yaşamları boyunca bu yaşam formları hakkında detaylı bilgilerin bilinmesi onların sadece gelişimi gibi bilgiler için değil aynı zamanda da koruma plan yönetiminin ortaya çıkarılması için oldukça önemlidir. Benzer çalışmanın tüm Akdeniz yuvalama kumsalları için yapılması önerilebilir. Sonuç olarak bu çalışma, Doğu Akdeniz C. mydas populasyonun koruma plan ve yönetmenliğinin ortaya çıkarılması ve morfolojik çalışmalardaki eksikleri tamamlaması yönüyle önemli bilgiler sunmuştur.

Abstract:
Green turtles (Chelonia mydas) are migratory species regularly migrating from feeding areas to breeding areas. Large part of their lives spent in the ocean and open seas. Despite the continued life in the oceans and open seas they need beaches for laying eggs. Major nesting sites of C. mydas on the Mediterranean beaches are in Turkey and Cyprus coasts and these coasts comprise approximately 99 % of the nesting beaches of C. mydas in Mediterranean area.In this study, the effects of some physical characteristics of the nesting beaches? on the morpholgy of C. mydas hatchlings? were investigated on the Samandag and Akyatan beaches which are important nesting habitats in the Mediterranean. In addition, the morphological differences between Samandag and Akyatan in terms of hatchling morphology and sexual dimorphisim between female and male individuals in dead hatchlings, and the effects of relocation on the morphology of hatchlings, and morphological differences between live and dead hatchlings were investigated.From total 48 nests, temperature, conductivity, salinity, total dissolved solids, pH, air ratio and grain size were analyzed in nest chamber sand samples. In addition, distance to the sea and total depth and incubation time of nests were also included in the analysis. Significant differences were found between Samandag and Akyatan nesting beaches in terms of physical characteristics and Samandag?s nesting beach had highly hidric conditions. It was found that hidric conditions of sand in the nest chamber effected fin lenghts of hatchlings, whereas thermal conditions of sand in the nest chamber affected weight of hatchling. The nest depth and incubation time also had very important effect on hatchling morphology. A total of 1185 hatchlings were measured in both nesting beaches and they were evaluated in terms of 16 morphometric and 7 meristic characteristics. Morphometric and meristic characteristics were used for morphologic comparisons between Samandag and Akyatan nesting beaches. Nesting beach samples did not reveal discreteness in terms of discriminant function analysis of meristic characteristics clearly, whereas discriminant function analysis of morphometric characteristics seperated the two nesting beaches. It was found that principal component analysis revealed that fore and hind limb lenghts were important key characters to seperate two hatchling populations. It was found that discriminant function analysis of sexual dimorphisim did not show discreteness between female and male dead hatchlings, but; as a result of variance analysis significant differences were observed between female and male dead hatchlings in terms of 4 morphometric characters. It was found that relocation, which is used as a conservation plan, had a negative effect on morphology of hatchling and the hatchlings emergence from relocation nests had shorter straight carapace width and left and right fore limb length with less weight than emergence hatchling from natural nests. In comparison of the morphology of dead and live hatchlings, dead hatchlings were found to be smaller than the live hatchlings in terms of all morphologic characters.In recent years, the number of sea turtles has decreased. A good protection plan is needed in order to obtain transfering their generations to future. For this reason, their life stages from embryonic to adult are needed to be known well. Detailed information about their different life forms not only helps collection scientific data such as growth but also provide improving a good protection and management plan as well. The findins of this research recommends that similar studies should be implemented in other nesting beaches on the Mediterranean. In conclusion, this study has provided important information about hatchling morphology that is used for improving a protection and management plan and has filled the gap in terms of information about morphological studies for the population of C. mydas of East Mediterranean.