Kivi'de (Actinidia deliciosa) anormal şekilli meyve oluşumunun morfolojik ve biyokimyasal olarak belirlenmesi
Determination of morphological and biochemical abnormally shaped fruit development in kiwifruit (Actinidia deliciosa)
Yazar: EMİNE YAZICIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ÖZCAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kivi = Kiwi ; Meyve kalitesi = Fruit quality ; Meyve özellikleri = Fruit properties ; Çiçek morfolojileri = Floral morphology

Özet:
Çeşide uygun meyve dış kalite özelliklerin sergilenememesi standardizasyonu bozmakta ve özellikle sofralık olarak tüketimini sınırlandırmaktadır. Meyvelerde oluşan şekil ve hacim farklılıkları ürünlerin standart dışı olarak değerlendirilmesine neden olmaktadır. Bu araştırma, kivi'de anormal şekilli meyve oluşumunun nedenlerini ve şekillerini ortaya koymak amacıyla 2013 ve 2014 yılları arasında Samsun ilinde yürütülmüştür. Araştırmada, 3 farklı lokasyondan seçilmiş olan bahçelerdeki dişi ve erkek bitkilerin fenolojik, morfolojik, pomolojik ve biyokimyasal özellikleriyle anormallikler arasındaki ilişki ortaya konulmaya çalışılmıştır.  
Araştırma bulgularına göre; çiçeklerdeki organ sayı ve özelliklerinin bahçelere göre değiştiği; (2014 yılında daha fazla olmak üzere) yıllara göre anormal şekilli meyve oranı %13.46-80.30 arasında değişmekle birlikte 2014 yılında daha fazla görülmüştür. Bu değişimde 2014 yılı ilkbaharında yaşanan don ve soğuk stresinin etkili olduğu; yaprak yaş ve kuru ağırlıkları yönünden en yüksek değere sahip olan C bahçesinde 2014 yılında anormallik oranının en düşük olduğu belirlenmiştir. Habitusun en geniş olduğu B bahçesinde anormallik oranının daha yüksek olduğu; meyve eni, boyu, yükseklik, ağırlık ve hacmin, meyve tutumunun az olduğu C bahçesinde daha yüksek değerlerde olduğu saptanmıştır. Meyve sapı kuru ağırlığı anormal şekilli meyve oranının daha fazla olduğu C bahçesinde yüksek olduğu belirlenmiştir. Meyve ve tohum özelliklerine bahçelerin ve anormalliklerin farklı etkiler yaptığı, anormal şekilli çiçek tomurcuklarının dişi ve erkek bitkilerdeki sürgünlerin dip kısmında bulunan ilk 3 tomurcukta meydana geldiği saptanmıştır.
Sonuç olarak, anormal çiçek ve meyve oluşumları üzerine iklim faktörlerinin, bitki beslenme durumlarının, budama, sulama, gübreleme gibi kültürel uygulamaların etkili olduğu, aynı zamanda biyotik ve abiyotik stres faktörleri tarafından da tetiklenebildiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Actinidia deliciosa, Anormal meyve, Anormal çiçek, Morfoloji

Abstract:
Standardization are distorted due to fruit external quality characteristics of a variety are not exhibited and this limits consumption particularly for table consumption. Shape and volume differences in fruits cause the products to be evaluated as non-standard. This research was carried out in order to reveal the causes and forms of abnormal fruit formation in kiwifruit in Samsun province between 2013 and 2014 years. In the study, the relationship between the phenological, morphological, pomological and biochemical characteristics and the abnormalities of the female and male plants in the orchards selected from 3 different locations was tried to be revealed.
According to research findings; the numbers and characteristics of organs in the flowers changed depending on orchards (more in 2014 year). Percentage of abnormally shaped fruit varied from 13.46% to 80.30%, indicating that this change is due to frost and cold stress experienced in spring 2014. The lowest rate of abnormality was resulted in 2014 in C orchard where the highest value was determined for leaf age and dry weights. The rate of abnormality is higher in orchard B, where the habitus is largest. Fruit length, fruit height, fruit width, fruit weight and volume were higher in C orchard where fruit setting was low. Dry weight of the fruit stem was higher in C orchard where proportion of abnormal fruit is higher. It is determined that orchards and anomalies effects fruit and seed properties differently and abnormal flower buds were appeared in the first 3 buds at the bottom of shoots in female and male plants.
As a result, it was determined that climate factors on abnormal flower and fruit formations are influenced by cultural practices such as plant nutritional status, pruning, irrigation and fertilization as well as by biotic and abiotic stress factors.

Key Words: Actinidia deliciosa, Abnormal fruit, Abnormal flower, Morphology