Divan şiirinde güneş (XV-XVI. yy)
Sun in the divan poetry
Yazar: NİSA İSTANBULLU
Danışman: PROF. DR. HANİFE DİLEK BATİSLAM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 15. yüzyıl = 15. century ; 16. yüzyıl = 16. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Güneş = Solar ; Şiir = Poem

Özet:
Güneş, yaşam döngüsünün devamlılığını sağlaması bakımından önemlidir. Dünya'da yaşam olabilmesi için belirli bir ısıya ihtiyaç vardır. Güneş'in ısı ve ışık kaynağı olması ona duyulan gereksinimi arttırmıştır.
Divan şiirinde "güneş" çeşitli hayal ve benzetme unsurlarıyla kullanılmıştır. Şairler güneşi çoğunlukla ısısı ve parlaklığı dolayısıyla anmışlardır.
"Divan Şiirinde Güneş", adlı bu tezde XV. -XVI. yüzyıllara ait divanlardan seçilen örnek beyitlerden yola çıkılarak divan şiirinde "güneşin" yeri, kullanımı ve özellikleri tespit edilmiştir. Güneş sözcüğünün yanı sıra çalışmada bu sözcüğün eş anlamlılarına da yer verilmiş, kullanım sıklıkları belirlenmiştir.
Bir gök cismi olarak güneşin özellikleri; İslamiyet'te, tasavvufta, mitolojide ve Türk kültüründeki yeri; din, tabiat ve sosyal hayattaki önemi; âşık ve sevgili ile ilgisi; divan şiirindeki kullanımı vb. hakkında seçilmiş olan 20 divanın taranmasıyla elde edilen malzemeden ve divan şiiri geleneğinden yararlanılarak güneşin divan şiirinin anlam dünyasındaki yeri ile ilgili ayrıntılı bilgi verilmiştir. Yapılan inceleme metin merkezli olup divanlardan seçilen örnek beyitler esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen divanlardan tespit edilen ilgili kelimelerin, divanlardaki kullanım sıklığına göre tablolar oluşturulmuştur. Çalışmanın sonunda bu tablolarda kelimelerin kullanımına dair sayısal dökümler verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Divân şiiri, felek, yıldız, güneş.

Abstract:
Sun is important fort he durability of thelifecycle. Our planet needs certain amount of heat to have a life on it. The fact that sun is sorce of heat and light makes it more important.In Divan poetry, sun can be seen as variety of imaginery and similitude elements or sometimes with it sown scientific meaning.Poet usually refer sun for its brightness and warmness.
In our research called 'Sun in Divan Poetry' it has been taken care to determine place, usage and features of sun based on the examples of Divan Poetry that belongs to poets from15th-16th centuries. And synonmys of 'sun' has been given a place as well as the word itself. Also, usageof these words had been searched and their similarities, differences and popularity of their usage had been mentioned. 
Characteristics of the Sun as a star; its place in Islam, mysticism, mytholog, and Turkish culture; its importance in religion, nature and social life; relationship with lover sand darlings in Divan Poetry has been tried to provide detailed information. The study was text centered and based on the selected couplets.Tables and figures were formed according to the number of related word detected in the selected divan. Statisical breakdowns are presented at the end of the study.  

Keywords:  Divan poetry, fate, star, sun.