Ousmane Sembène'in Kara Dok İşçisi adlı yapıtında sömürgeclik ve ırkçılık
Colonialism and racism in Ousmane Sembène's Black Docker
Yazar: AYŞE RUMEYSA ARAZ
Danışman: PROF. DR. ÜMRAN TÜRKYILMAZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Fransız Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fransız Dili ve Edebiyatı = French Linguistics and Literature
Dizin: Afrika = Africa ; Irkçılık = Racism ; Kölelik = Slavery ; Roman = Novel ; Sembene, Ousmane = Sembene, Ousmane ; Sömürgecilik = Colonialism

Özet:
15. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın ortalarına kadar etkin bir şekilde varlığını gösteren sömürgecilik kavramı, coğrafi keşifler ile birlikte ortaya çıkmıştır. Avrupa'nın icadı olan sömürgecilik, güçlü ülkelerin denizaşırı ve görece daha zayıf olan ülkeler üzerinde sosyal, ekonomik, siyasi ve askeri tahakküm kurması ve işgal altına alması olarak açımlanabilir. Yeni toprakların ve kıtaların keşfi için yarışa giren Avrupa, işgal ettiği toprakların zengin yeraltı ve yerüstü kaynaklarını kendi menfaatleri doğrultusunda kullanmıştır. Bu bağlamda sömürgecilik faaliyetlerini gerçekleştirirken medeniyet götürme bahanesinin arkasına sığınan sömürgecilerin Afrika başta olmak üzere Amerika ve Asya kıtasının yerlilerini bu kirli oyunun bir parçası haline getirdiği görülmektedir. Keşfedilen uzamları hegemonyası altına alıp doğal kaynaklarını Avrupa'ya taşımak amacıyla işgücü ihtiyacı ortaya çıkmış ve söz konusu ihtiyacın karşılanması için Afrika'dan köle akışı sağlanmıştır. Köleleştirilen bu insanlar derilerinin renginden dolayı geri oldukları öne sürülerek insanlık dışı tutumlara maruz bırakılmıştır. Sömürgecilik hırsının bir sonucu olarak meydana gelen ırkçılık, sömürgeciliği meşrulaştırabilmek amacıyla ortaya çıkmış bir ideolojidir. Çalışmamızda, ırkçılık ve sömürgecilik kavramlarının etkilerini bizzat yaşamış olan ve bu zalim ideolojilere karşı çıkarak tüm ezilen halkları bilinçlendirme amacıyla edebiyat ve sinema alanlarında çalışmalar yapan Ousmane Sembène'in yapıtlarında yer verdiği belirlenen ırkçılık, sömürgecilik, dışlanma, yolsuzluk, yoksulluk işsizlik, yabancılaşma ve ötekileşme gibi temaların çözümlenmesi amaçlanmıştır. Sembène'in Kara Dok İşçisi adlı yapıtı sömürgecilik ve ırkçılık ekseninde metne bağlı inceleme yöntemi ile analiz edilerek değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The concept of colonialism, which actively existed from the end of the 15th century to the middle of the 20th century, emerged with geographical discoveries. Colonialism, which is the invention of Europe, can be explained as the social, economic, political and military domination and occupation of overseas and relatively weak countries by powerful countries. Competing for the discovery of new lands and continents, Europe used the rich underground and surface resources of the occupied lands for its own benefit. In this context, it is seen that the colonists, who took refuge behind the excuse of the mission of civilization while carrying out their colonial activities, made the natives of the Americas and Asian continents, especially Africa, a part of this bloody game. In order to hegemony the discovered spaces and bring their natural resources to Europe, the need for labour arose and slaves flowed from Africa to meet this need. These enslaved people were exposed to inhumane attitudes on the grounds that they were backward because of the colour of their skin. Racism, which emerged as a result of colonial ambition, is an ideology that emerged with the aim of legitimizing colonialism. In our study, Ousmane Sembène, who has personally experienced the effects of the concepts of racism and colonialism and has worked in the fields of literature and cinema in order to raise awareness of all oppressed peoples by opposing these cruel ideologies, includes racism, colonialism, exclusion, corruption, poverty, unemployment, alienation and othering. It is aimed to analyse the themes. Sembène's work named Black Docker has been tried to be evaluated by analysing it in the axis of colonialism and racism with a textual analysis method.