COVİD-19 tanılı hastaların; klinik, laboratuvar, görüntüleme, tedavi ve prognozların retrospektif incelenmesi
Patients diagnosed with COVİD-19; retrospective examination of clinical, laboratory, imaging, treatment and prognoses
Yazar: ECEM NARİN ÇOPUR
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ERGÜN
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: HCoV'ler dünyanın farklı yerlerinde periyodik olarak ortaya çıkmış ve 21. yüzyılın başından beri insanlarda ölümcül pnömoninin başlıca salgınlarıyla bağlantılı olmuştur. Ülkemizde de ilk vakanın görüldüğü 11 Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hastalığa koronavirüs hastalığı 2019 (COVID-19) adını vermiş ve ardından yaygın enfeksiyon ve yüksek bulaşma oranı nedeniyle pandemi olarak ilan etmiştir. COVID-19 pandemisi, ülkemizde de halen etkisini sürdürmektedir. Hastalığın kesin tedavisi henüz bilinmediği için, başvuru anında hangi hastanın hastalıktan daha ciddi etkileneceği ve prognozu ve mortaliteyi etkileyen faktörler COVID-19 hakkında en çok merak edilen konulardır. Ülkemiz verilerini yansıtan sınırlı sayıda vaka içeren seriler bulunmaktadır. Bu nedenle, çalışmamızda ülkemiz verilerine katkı sağlamasını düşündüğümüz geniş bir vaka serimizle COVID-19 olgularının demografik, klinik, laboratuvar ve radyolojik verilerinin değerlendirilerek hastalığın şiddetini, yoğun bakıma yatışını ve mortaliteyi etkiliyen risk faktörlerinin saptanmasını amaçladık. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız 2019 – 2021 tarihleri arasında, tek merkezli, retrospektif bir çalışmadır. 18 yaşından büyük, pandemi servisi veya yoğun bakım ünitesinde yatarak tedavi almış, uygun kliniğe ek olarak PCR pozitifliği doğrulanmış 1075 COVID-19 hastası çalışmaya alındı.Hasta verilerine (demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme) dosyalar ve hastane kayıt sistemi üzerinden retrospektif olarak ulaşıldı. Hastanede yatış süreleri, yoğun bakım ihtiyacı ve sağ kalım verileri kaydedildi. Hastalar, hastalığın şiddetine (şiddetli,şiddetli değil)ve mortaliteye (ölenler, hayatta kalanlar)göre gruplara ayrıldı.Hastalığın şiddetine , yoğun bakıma yatışına ve mortaliteye etki eden risk faktörler çoklu lojistik regresyon analizi ile hesaplandı. 
BULGULAR: Çalışmaya Mart 2019- Ağustos 2021 tarihleri arasında Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde tedavi görmüş, 17 – 99 yaş aralığında (57.78 ± 15.68), 575 erkek (%53.5) ve 500 kadın (%46.5) olmak üzere toplamda 1075 hasta dahil edildi. Hastaların %42'sinin (n=451) herhangi bir hastalığı yokken, %58'inde (n=624) tanı konmuş bir hastalık vardı..Kliniğe ilk başvuru anındaki en sık izlenen 2 semptom nefes darlığı (%49.8) ve öksürüktü(%49.4).Komorbideteler içinde en sık görülen 304 hastada (%28.3) HT idi.Şiddetli hastalık grubunda yüksek WBC,RDW,nötrofil monosit ;düşük lenfosit ve eozinofil saptandı.Ayrıca albumin ve total proteinde düşüktü.Hiponatremi ve hipokalsemi tespit edildi.Yoğun bakımda yatış riski bulunan hastalık grubunda WBC,nötrofil,monosit yüksekken;lenfosit ,albümin ve total protein ,kalsiyum düşük tespit edilmiştir. Akut faz reaktanlarından CRP, prokalsitonin yüksekliği yoğun bakıma yatış için risk faktörü olarak bulundu. Mortaliteyi etkileyen risk faktörleri olarak PLT ve lenfosit düşüklüğü, RDW ve nötrofil yüksekliğibulundu. AST, LDH, INR, aPTT, CRP, prokalsitonin yüksek olanlarda hastalığın daha mortal seyrettiği görüldü. 
TARTIŞMA: İncelenen makalelerde en sık ateş semptomu saptanmışken çalışmamızda nefes darlığı (%49.8) ve öksürüktü(%49.4). Literatürlerden farklı olarak monosit sayısının yüksek olması %61 hastalığı şiddetli geçirme riskini artırırken 2.58 katta ybüne yatış riskini yükseltmiştir. Çalışmamızda PLT düşüklüğü hastalığın şiddeti ve ybüne yatış riski ile anlamlı çıkmamıştır. AST yüksekliği şiddetli hastalık grubunda ,mortal ve yoğun bakıma yatan hasta grubunda anlamlı farklılık göstermişken (p<0.001) diğer makalelerden farklı olarak ALT yüksekliği için hiçbir grupta anlamlı farklılık bulunmamıştır.Literatürdeki çalışmalar incelendiğinde, sonuçların çalışmamızdan elde edilen şiddetli Covid-19 hastalarında hiponatremi , hipokalsemi için şiddet ve yoğun bakım yatış risk bulgularının benzerlik gösterdiği görülmüştür.Çalıştığımız vaka serisindeki bulgular literatür ile karşılaştırıldığında kardiyak marker,ferritin yüksekliğinin Covid-19 hastalığın şiddetini, mortalitesini ve yoğun bakıma yatışını etkilediği ile benzer bulunmuştur.Bir çok çalışmada d-dimer yüksekliği mortalite ile ilişkiliyken bizim vaka serimizde anlamlı ilişki saptanmamıştır.CRP ve PCT düzeylerinin yüksekliği literatürlerle benzer şekilde Covid-19 mortalitesi ve yoğun bakıma yatış riski açısından arttırdığı bulunmuştur.Ancak PCT ;hastalığın şiddeti ile anlamlı bulunmamıştır.
SONUÇ: Sonuç olarak, COVID-19 hastalığı ile risk faktörlerinin belirlendiği, demografik, klinik, radyolojik ve laboratuvar sonuçlarını ayrıntılı olarak ortaya koyan ülkemizdeki en geniş vaka serisine sahip çalışmamız hastalığın ülkemizdeki seyrini, mortalite, yoğun bakım ve şiddetine dair verilerini sistematik bir şekilde ortaya koymuştur. COVİD-19 hastalığının şiddeti diğer ülkelerin literatürlerine göre daha şiddetli geçirme risk faktörlerini belirleyen en önemli parametreler CRP,LDH WBC,RDW yüksekliği ve lenfopeni ile eozinopeni tespit edildi.PLT ve monosit düşüklüğü hastalığın şiddeti ile ilişkili saptanmadı.COVİD-19 hastaların yoğun bakıma yatış risk faktörleri dünya literatürüne göre WBC,nötrofil yüksekliği ve lenfopeni risk faktörü iken PLT düşüklüğü ve d-dimer yüksekliği ile anlamlı bir ilişki saptanmadı.COVİD-19 hastalarının mortaliteyi en çok etkileyen parametreler CRP,prokalsitonin,troponin, ferritin,aPTT,RDW,monosit yüksekliğidir.Ancak WBC,d-dimer ,kreatinin yüksekliği;monosit,albümin ve kalsiyum düşüklüğü mortalite ile ilişkili bulunmadı.

Abstract:
INTRODUCTION AND OBJECTIVE: HCoVs have emerged periodically in different parts of the world and have been associated with major outbreaks of fatal pneumonia in humans since the beginning of the 21st century. On March 11, 2020, when the first case was seen in our country, the World Health Organization (WHO) named the disease coronavirus disease 2019 (COVID-19) and then declared it as a pandemic due to widespread infection and high transmission rate. continues. Since the exact treatment of the disease is not yet known, which patient will be more severely affected by the disease at the time of admission and the factors affecting prognosis and mortality are the most frequently asked questions about COVID-19. There are series with a limited number of cases reflecting the data of our country. Therefore, in our study, we aimed to determine the risk factors affecting the severity of the disease, hospitalization in intensive care and mortality by evaluating the demographic, clinical, laboratory and radiological data of COVID-19 cases with a large case series that we think will contribute to the data of our country. 
MATERIALS AND METHODS: Our study is a single-center, retrospective study between March 2019 and August 2021. 1075 COVID-19 patients older than 18 years of age, who were hospitalized in the pandemic service or intensive care unit, and whose PCR positivity was confirmed in addition to the appropriate clinic were included in the study. Patient data (demographic, clinical, laboratory and imaging) were accessed retrospectively through the files and the hospital registry system. Length of hospital stay, need for intensive care and survival data were recorded. The patients were divided into groups according to the severity of the disease (severe, not severe) and mortality (deaths, survivors). Risk factors affecting the severity of the disease, admission to intensive care unit and mortality were calculated by multiple logistic regression analysis. 
RESULTS: A total of 1075 patients, aged between 17 and 99 (57.78 ± 15.68), 575 men (53.5%) and 500 women (46.5%), who were treated at Selçuk University Medical Faculty Hospital between March 2019 and August 2021, were included in the study. While 42% (n=451) of the patients had no disease, 58% (n=624) had a diagnosed disease. The 2 most common symptoms at the time of first admission to the clinic were shortness of breath (49.8%) and cough(% 49.4). The most common comorbidity was HT in 304 patients (28.3%). In the severe disease group, high WBC, RDW, neutrophil monocytes, low lymphocytes and eosinophils were detected. Also, albumin and total protein were low. Hyponatremia and hypocalcemia were detected. Calcium was found to be low. High levels of CRP and procalcitonin, which are among the acute phase reactants, were found to be risk factors for admission to the intensive care unit. Low PLT and lymphocytes, high RDW and neutrophil levels were found as risk factors affecting mortality. 
DISCUSSION: While the most common symptoms of fever were found in the articles reviewed, in our study it was shortness of breath (49.8%) and cough (49.4%). Contrary to the literature, the high number of monocytes increased the risk of severe disease by 61%, while it increased the risk of hospitalization by 2.58 times. In our study, low PLT was not found to be significant with the severity of the disease and the risk of hospitalization. While AST elevation showed a significant difference in the severe disease group, in the mortal and in the intensive care group (p<0.001), there was no significant difference in ALT elevation in any of the other articles. When the findings in the case series we studied were compared with the literature, it was found that the high level of cardiac marker and ferritin affected the severity, mortality and intensive care unit admission of Covid-19 disease. While d-dimer elevation was associated with mortality in many studies, no significant correlation was found in our case series. The elevation of CRP and PCT levels was similar to the literature. It was found to increase the risk of Covid-19 mortality and intensive care admission. However, PCT was not found to be significant with the severity of the disease. 
CONCLUSION: Our study, which has the largest case series in our country, in which the risk factors are determined and the demographic, clinical, radiological and laboratory results in detail, has systematically presented the data on the course of the disease in our country, mortality, intensive care and severity. The severity of the COVID-19 disease is more severe than in the literature of other countries, the most important parameters determining the risk factors for transmission were high CRP, LDH WBC, RDW, and lymphopenia and eosinopenia. Low PLT and monocyte levels were not found to be associated with the severity of the disease. The parameters that most affect mortality in COVID-19 patients are high CRP, procalcitonin, troponin, ferritin, aPTT, RDW, and monocyte. However, high WBC, d-dimer, creatinine; low monocyte, albumin and calcium were not associated with mortality.