1913-1960 yılları arası göç ve iskân politikaları bağlamında yatılı ilköğretim bölge okullarının incelenmesi
Analysing of regional primary boarding schools in the context of migration and resettlement policies between the years of 1913-1960
Yazar: SERHAT ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MAHİR ENDER KESKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Asimilasyon = Assimilation ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Göçler = Migrations ; Kürtler = Kurdish ; Yatılı ilköğretim bölge okulları = Regional boarding primary education schools ; İskan = Settlement ; İskan politikası = Settlement policy

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve gelişim sürecini, devletin demografik müdahaleleri ve eğitim politikasının bu müdahalelerle ilişkisi üzerinden anlamaya çalışmaktır.  Geç Osmanlı dönemi başlayan Türk uluslaşma hareketi (İttihat ve Terakki Cemiyeti-İTC), Osmanlı coğrafyasındaki farklı etnik ve dini toplumları, Türklük üzerinden kurguladığı ulus için aşılması gereken birer sorun olarak görmüştür. Gayrimüslim toplumlar, Türklüğe asimile edilemeyecek olarak görüldüğünden toplu öldürme, mübadele, tehcir ve zorla yerinden edilmeyle sınırların dışına çıkarılmış, Türk olmayan Müslüman toplumlar (Kürt, Laz, Çerkez, Pomak) ise Anadolu'nun farklı yerlerine göç ettirilerek ve iskâna tabi tutularak Türklüğe asimle edilmeye çalışılmıştır.
İTC ile başlayan uluslaşma süreci Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla da devam etmiş, bu dönemde de benzer politikalar uygulanmıştır. Cumhuriyetin kurulmasından sonra, resmi- gayri resmi birçok uygulamayla nüfusun yerinden edilmesi ve iskâna tabi tutulmasına devam edilirken bir yandan da bu politikaların devamı ve tamamlayıcısı olarak eğitim kurumlarından yararlanılmaya çalışılmıştır. Ancak, yurttaş inşasında önemli bir yeri olan eğitim kurumları ekonomik yetersizlikten dolayı daha geç ve az kullanılmıştır. Böylece, iskân politikalarının devamı ve tamamlayıcısı olarak görülebilecek Yatılı İlköğretim Bölge Okulları'nın (YİBO) sistematik olarak açılması 1960'ların başında mümkün olmuştur. Açıldıkları yerler ve bu okulların işleyişlerine bakıldığında, YİBO'ların 1960 öncesindeki iskân politikalarına uyumlu bir şekilde inşa edildiği söylenebilir. Ulusun homojenleştirilmesi için geçici bir çözüm olarak kullanılan iskân siyaseti, eğitim politikalarıyla birlikte kalıcı bir hale getirilmiştir. Sonuç olarak, devlet, homojen bir ulus inşa etmek için farklı etnik ve dini gruplara demografik müdahalelerde bulunmuş ve bunun ardından bu müdahaleyle uygun bir eğitim politikası uygulamaya çalışmıştır.
ANAHTAR KELİMELER: Uluslaşma, Homojen, İttihat ve Terakki Cemiyeti, Etnik, Asimilasyon, Kürt, İskân, Yatılı İlköğretim Bölge Okulları

Abstract:
The aim of this thesis is to discuss the foundation and development of Turkish Republic within the context of the state's demographic interventions and its relationship with education policies. Starting during the late Ottoman period, the Turkish nation-building project (Ittihad and Terraki Cemiyeti/Union and Progress Party) approached the different ethnic and religious communities living under the Ottoman reign as an obstacle for its nation-building process based on Turkishness. Non-Muslim communities were considered to be non-assimilable and thus subjected to mass killings, population exchanges, exiles or were forcibly immigrated, whereas non-Turkish Muslim communities (such as Kurds, Lazs, Circassians and Pomaks) were made to immigrate to different parts of Anatolia in order to be assimilated into Turkish identity.
The nation-building process starting with the Union and Progress Party continued after the founding of the Turkish Republic and similar political programs were implemented afterwards too. After the founding of the republic, while the population and settlement policies continued through various official and non-official ways on the one hand, education was instrumentalized as complementary of these policies on the other hand. Yet, due to economic incompetencies, the education policies in question were introduced later and in a limited way despite its importance in constituting subjects. As such, the establishment of Regional Primary Boarding Schools (BPS) in a systematic way became possible only in the beginning of the 1960s as the continuation and complementation of settlement policies. By looking at their geographical location and the way they operate, it can be said that Regional Primary Boarding Schools are constructed in parallel with settlement policies of before 1960s. The settlement policies, which were put out as a temporary solution in the aim of homogenization of the nation, became a permanent polity with ongoing education policies. Consequently, the state intervened in demographic terms to different ethnic and religious communities in order to build a homogenous nation and tried to implement a politic of education that goes in line with this intervention.
KEYWORDS: Nation-building, Homogenous, Union and Progress Party, Ethnicity, Assimilation, Kurdish, Settlement, Boarding Primary Schools