Kentsel hareketlerden Gezi Parkı eylemlerinin yazılı medyada temsili
Representation of the urban movement Gezi Park protests in the printed media
Yazar: ESRA VONA KURT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Basın = Press ; Gezi Parkı = Gezi Park ; Medya = Media ; Sosyal hareketler = Social movements ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Bu çalışma kentsel bir toplumsal hareketin geleneksel medya içinde yer alan gazetelerde nasıl temsil edildiği, anlamlandırıldığı ve tanımlandığını tespit etmek amacıyla, haber üretim süreci kriterleri (haber değeri, haber kaynakları, haberde objektiflik/tarafsızlık, haberde çerçeveleme) ve haber metni (söylem) bağlamında çözümlenmesini içermektedir. Eleştirel kuramların kaynaklık ettiği çalışma gazete haberleri üzerinden toplumsal rıza ve uzlaşmanın sağlanması için gerçekleştirilen hegemonik mücadelenin nasıl inşa edildiğine odaklanmaktadır. Çalışmada farklı ideolojik pozisyonları benimseyen 6 gazete (Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah, Zaman, Yeni Şafak, Sözcü) üzerinden bir çözümleme gerçekleştirilmiştir. Karma metodun benimsendiği çözümleme girişiminde, toplumsal gerçekliği inşa eden metinler olarak değerlendirilen haberler, haber üretim süreci kriterleri bağlamında nicel içerik çözümlemesine, haber metni bağlamında da eleştirel söylem çözümlemesine tabi tutulmuştur. Nicel ve nitel verilerin çözümlenmesi sonucunda elde edilen bulgular, gazetelerin Gezi Parkı Eylemleri'ne ilişkin öncelikleri ve seçimlerinin, eylemin anlamlandırılma ve tanımlanma biçiminin ideolojik duruşa göre biçimlendiğini ortaya koymaktadır.  Bu duruş, siyasi bir görüşü ya da partiyi desteklemenin ötesinde toplumsal, sosyal ve ekonomik tüm eşitsizlikleri dışlayacak şekilde işlemektedir. Gazetelerin haber üretim süreci kriterlerine sıkı sıkıya bağlılığı, egemen ideolojilerin dolaşıma sokulması, yayılması ve yeniden üretilmesini sağlamaktadır. Öte yandan bir kitle iletişim aracı olarak gazeteler, kentsel bir toplumsal hareket üzerinden toplumsal uzlaşma ve rızanın üretilmesinde ve inşa edilmesinde bir araç olarak kullanılmakta ve bu mücadele alanında belli görüşler çerçevesinde keskinleşen ayrışma ve kutuplaşma, gazetelerin bir kitle iletişim aracı olarak en temel işlevi olan haber verme işlevinin sorgulanmasına neden olmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: 
Kentsel Toplumsal  Hareketler, Haber, İdeoloji, Hegemonya, Söylem Analizi, İçerik Analizi, Gezi Parkı.

Abstract:
This study aims to deconstruct an urban social movement's portrayal within the media defined in the context of news production process criteria (whether it is newsworthy, news sources, news objectivity/impartiality, framing of the news) and news texts (discourse). This study utilizes critical theory by focusing on how social consent and consensus is achieved through newspapers to enable a hegemonic struggle. This study uses 6 different newspapers who have adopted different ideological positions (Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah, Zaman, Yeni Şafak, Sözcü) in order to perform an analysis. In the mixed method adopted this deconstruct initiative, texts that are considered to be demonstrating a social reality have been subjected to quantitative content analysis within the framework of news production process criteria and news texts have been subjected to an analysis in the context of a critical discourse. The findings obtained as a result of quantitative and qualitative analysis of the data reveal that the priorities and choices made by newspapers when relaying meanings and definitions regarding the nature of the Gezi Park protests is shaped by their ideological stance. This adopted stance goes beyond political opinion or party support and operates by excluding all social and economic inequalities. Newspaper adherence to the criteria of the newspaper production process allows for the introduction into circulation, spread and reproduction of dominant ideologies. On the other hand, newspapers being used as a mass media tool in the struggle for achieving social consent and consensus are, within the framework of some arguments, allowing for increasingly sharpening segregation and polarization, leading to the questioning of the most basic function of the newspaper as a mass media tool, which is to relay the news. 

Keywords: 
Urban Social Movements, News, İdeology, Hegemony, Discourse Analysis, Content Analysis, Gezi Park.