19.YY.'da gelişen oryantalizm akımı etkisinde Carmen operasının incelenmesi
Analysing Carmen opera under the influence of orientalizm movement developed in 19th century
Yazar: NESRİN GÖNÜLDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR TURAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Opera Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts

Özet:
Oryantalizm anlam bakımından Doğu bilimidir. Oryantal Doğu'ya ait, Doğu'yu 
anlatan, Doğu işi, Doğu tarzı anlamında da kullanılır. Yakın Doğu ve Uzak Doğu 
toplum ve kültürleri, dilleri ve halklarını inceleyen, batı kökenli ve merkezli alanların 
tümüne verilen addır. 
Napolyon'nun 1798'de Mısır seferiyle, Doğu Batı arasında ki çağdaş kültürel 
ve siyasal bakış açımıza hala egemen olan süreç başladı. Batı ülkelerinin Doğu'nun
zenginliğine ve kültürel mirasına duyduğu ihtiyaç tarih boyunca sürmüştür. Edward 
Said'e göre oryantalizm, İngiltere, Fransa ve Doğu arasındaki özel yakınlıktan 
kaynaklanmaktadır. Oryantalist etki I. Dünya Savaşına kadar etkisini yitirmeye 
başlamıştır.
Büyük bir kitleyi etkileyen bu büyüleyici coğrafya, resim sanatının yanı sıra 
edebiyat, müzik, opera, tiyatro, mimari ve birçok sanat dalını beraberinde etkilemiştir. 
Artık sanatın birçok dalında oryantalist bir hava vardır. 
Mozart'ın "Saraydan Kız Kaçırma" (Die Entführung aus dem Serail) operası,
"Mehter Marşı"ndan etkilenerek yazdığı, 11 numaralı la majör piyano sonatının (K. 
331) üçüncü bölümü olan "Türk Marşı" (Rondo Alla Turca) oryantalist eserlere 
örnektir. Bunun yanında Antonie Galland'ın "Binbir Gece Masalları"'nı Fransızca'ya 
çevirmesiyle, insanların Doğu'ya olan merakı artmıştır.
Müzikte 19.yy Romantizm Çağıdır. Hofmann'nın "Undine" operası (1816) 
müzikte romantizmin ilk örneklerindendir. Weber'in "Freischütz"'ü (1821) ilk büyük 
romantik yapıt kabul edilir. Berlioz'un "Fantastik Senfonisi" (1830), Mendelssohn, 
Chopin, Schuman'ın eserleri, Lisz'in Senfonik Şiirleri, Verdi'nin, Bizet'nin, 
Massenet'nin, Saint-Saens'ın operaları bu dönemin önemli eserleridir. Bu dönemin 
eserlerinde, dramatik anlatımdaki dramatik vurgu isteği en üst noktaya ulaşır.
Batılı edebiyat Doğu dünyasında müthiş bir repertuvar bulur. Doğu'nun 
zenginliklerinden faydalanır. Flaubert, Goethe, Victor Hugo, Byron, Schiller 19. yy. 
edebiyatının önde gelen yazarlarıdır.
Bu dönemde resim alanında da oryantalist etkileri görmekteyiz. Oryantalist 
ressamlar, portreler, hamamlar, harem gibi konuları ele almışlardır. 19. YY. başında 
Doğu'nun mistik yapısını fark edip resimlerine konu olarak ele alan ressamlar, 
tablolarına pırıl pırıl, ateşli renklerle, Doğu manzaralarını ve kültürel zenginliklerini 
işlediler. Önemli oryantalist ressamlardan bazıları, Lewis, Gerome, Jacobs, Eugene 
Deacroix olarak sayabiliriz. Oryantalizmin etkilerini birçok opera bestecisinde de 
görmekteyiz. Bazıları duydukları hikayelerden esinlenerek yazarken bazıları da 
Doğu'ya yaptıkları gezilerden ya da duydukları hikayelerden esinlenerek eserlerini 
yazmışlardır. Örnek olarak Rossini'nin "Maometto II", Verdi'nin "Aida" ve "Nabucco", 
Bizet'nin "Carmen", Saint Saens'ın "Samson et Dalila", Puccini'nin "Madam Butterfly"
operası verilebilir. 
Son bölümde "Carmen" operasının konusu ve karakterlerin müzikal anlatımı 
incelenmiştir. "Carmen" operası 4 perde olarak oyanan, Bizet'nin en ünlü 
operalarından birisidir. Eserin öyküsü Prosper Mérimée'nin "Carmen" adlı 
romanından alınmıştır.
Yazar, Endülüs'e yaptığı bir yolculukta, bir arkeoloğun anlattığı anı üzerine 
Carmen operasını yazar. Bu anıdan çok etkilenir ve bunun üzerine İspanya'ya gider. 
Orada çingeneler üzerine araştırmalar yapar. Topladığı bilgileri ve daha önce 
arkealoğun anlattığı anıyı bir hikâye haline dönüştürür. 
Prosper Mérimée bu romanda, Don José'nin Carmen'e olan büyük tutkulu 
aşkını, Carmen'i kıskançlıktan öldürdüğünü ve başından geçen olayları anlatır.
Romanın ilk bölümünü, Prosper Mérimée'nin yapmış olduğu yolculukta 
tanıştığı arkeolog anlatıyormuş gibi okuruz. İkinci bölümde de Don José arkeoloğa 
başından geçenleri, Sevilla şehrinde Carmenle tanışarak ona âşık olup nasıl bir 
suçluya dönüştüğünü anlatır. 
Bizet, Prosper Mérimée'nin romanından aldığı konuyla "Carmen" operasını 
yazar. 3 Mart 1875 tarihinde ilk kez Paris'te oynanır. "Carmen" operasının müziği, 
melodileri, atmosferi, orkestrasyon parlaklığı, dönemin oryantalist etkilerini 
yansıtmaktadır. Boğa güreşleri marşı, ritimleri, dansları ve görselliğiyle tam bir şölen 
niteliği taşır. Konu, İspanya'nın Sevilla şehrinde geçer. Çingene kızın bir askere olan 
aşkı anlatılır. Endülüs topraklarına ait olan İspanya'nın Sevillia şehrinde geçen bu 
hikâyede oryantalizmin etkilieri görülmektedir.

Abstract:
Orientalism, in essence, means the science of the Eastern hemisphere. The
term oriental is used to describe as originating from the East, depicting the East, 
belonging to the East and being of Eastern style. It is the name given to all the areas 
of Eastern origin and center, examining the societies, cultures, languages and 
peoples of the Near and Far East. 
Napoleon's Egyptian campaign in 1798 is the beginning of the still dominating 
contemporary cultural and political point of view between the East and the West.
Throughout history, Western countries' desire for the riches and the cultural heritage
of the Eastern hemisphere has continued. According to Edward Said, orientalism 
stems from a special affinity between England, France and the East. The orientalist 
influence began to lose its force towards the I. World War.
This fascinating geography has influenced a global audience; it has influenced
literature, music, opera, theater, architecture, and many other branches of art as well 
as painting. There currently is an orientalist atmosphere in many branches of art.
Mozart's opera The Abduction from the Seraglio (Die Entführung aus dem
Serail), and the "Turkish March" (Rondo Alla Turca) Piano Sonata No. 11 in A Major, 
K. 331 written through the influence of "Mehter Marşı" are examples of orientalist
works. The French translation of Thousand and One Night (Binbir Gece Masallari) of 
Antonie Galland, increased western peoples interest and curiosity towards the 
Eastern hemisphere.
This time In the world of music, we see the effect of the orientalism on this 
date and the 19th Century is the age of Romanticism. Hoffmann's opera Undine
(1816) is one of the first examples of Romanticism. Weber's Freischütz (1821) is 
considered the first great work of the Romantic age. Berlioz's Symphonie Fantastique
(1830), the works of Mendelssohn, Chopin and Schumann, Liszt's 
Symphonic Poems the operas of Verdi, Massenet, Bizet, Saint-Saens are important 
works of this period. The emphasis on dramatic expression reaches the highest 
point in this age. 
The Eastern World provides an immense repertoire for Western Literature. It 
benefits tremendously from the riches of the East. Flaubert, Goethe, Victor Hugo, 
Byron, Schiller are the leading writers of Western literature.
During this period, oriental influences in the field of painting are also 
noticeable. Orientalist painters worked on portraits, Turkish baths and Harems. The 
artists who at the beginning of the 19th Century realized the mystical nature of the 
East started to include such elements in their paintings. They painted with 
sparkling and fiery colors while adding Eastern landscapes and cultural riches. Some 
of the major orientalist painters are Lewis, Gerome, Jacobs, Eugene Delacroix. The 
effects of orientalism can also be seen on many opera composers. While some seem 
to have been inspired by stories they heard, others were inspired by 
their own travels to the East. Examples include Rossini's Maometto II, Verdi's Aida
and Nabucco as well as Bizet's Carmen, Saint Saens's Samson et Dalila, Puccini's 
Madam Butterfly.
In the last chapter, I examined the musical features of the opera Carmen with 
regard to the depiction of the topic and the characters. Carmeni is performed in four 
acts and is the most famous opera of Bizet. The story of the opera is taken from the 
novel by the same title by Prosper Mérimée.
While traveling to Andalusia in 1830, Mérimée hears an anecdote upon which 
he is inspired to write Carmen. Carmen is the story of a gypsy girl killed by her jealous 
lover. This story, which had been circulating in Mérimée's mind for about 15 years, 
matures through his impressions gained on his later visits to Sevillia, his own 
emotional experiences, his examinations on Spain and the Gypsies and 
is first published as a novel in 1845.
Mérimée's novel tells the story of Jose Navarro, a murderous Spanish soldier, 
a criminal and smuggler, who abandons his unit for the sake of Carmen, the gypsy 
woman he loves passionately. Jose, while waiting for his execution, tells the 
story to the narrator of the novel. He describes how he killed Carmen because of 
jealousy and all that has happened to him. 
The first part of the novel is told from the mouth of a semi-fictional 
archaeologist visiting southern Spain, while the third part is told from Jose Navarro.
The last chapter of the novel was added in 1847, and this section was 
written by Mérimée as a note to the publisher. This chapter, which 
is considered to not add anything significant to the story, is thought 
to have been written in order to defend some parts of the novel that are reactionary 
and to provide more information about Gypsies. 
Bizet writes the opera Carmen based on the novel of Prosper Mérimée. In 
Paris, on March 3rd, 1875 Carmen is played on stage for the first time. Carmen's 
music, melodies, atmosphere, orchestration brilliance, reflect the Oriental effects of 
the period. The Toreador song, the rhythms and the dances provide a visual feast. 
The subject matter plays in Sevillia, Spain. A Gypsy girl's love for a soldier is told. The 
influence of orientalism can be seen in this story which takes place in the Spanish 
town of Sevillia which belongs to Endülüs