Çocukluk çağı davranışsal insomnisinde alerjen duyarlanma ve hastalık sıklığı
Allergen sensitization and allergic disease frequency in childhood behavioral insomnia
Yazar: TUFAN TORUN
Danışman: PROF. DR. PERRAN BORAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Erken çocukluk dönemi davranışsal uyku sorunları %25 ile %40 arasında değişen sıklıkta yaygın görülmekte olan bir sorundur. Alerjik hastalıklarda uyku sorunlarının görülebildiği bilinmekle birlikte, erken çocukluk döneminde görülen davranışsal insomnide alerjik hastalık sıklığı ve dağılımı net olarak bilinmemektedir.
Gereç ve Yöntem: Uyku sorunu olan küçük çocuklarda alerjik hastalıkları ve alerjisi olan çocukların uyku özelliklerini değerlendirmek için gözlemsel kesitsel bir çalışma tasarlanmıştır. Çalışma, Ekim 2019-Temmuz 2021 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya uygun katılımcılar 6 ile 36 ay arasında çocuklardan oluşmaktadır. Katılımcılar Çocuk Alerji, Çocuk Uyku ve Çocuk Sağlığı İzlem Poliklinikleri'nden alınmıştır. Uyku parametreleri ve uyku ortamı, BISQ'in Türkçe versiyonu ile değerlendirilmiştir. Besin alerjisi, alerjik rinit, atopik dermatit ve astım değerlendirilirken alerji uzmanı tarafından konan tanılar kullanılmıştır. Demografik özelliklere ilişkin bilgiler de toplanmıştır.
Bulgular: Uyku sorunu olan hastalarda alerjik hastalık sıklığı %25 olarak saptanmıştır. Uyku sorunu olan hastaların %15'inde besin alerjisi, %12'sinde atopik dermatit, %6'sında alerjik rinit ve %4'ünde tekrarlayan hışıltı/astım saptanmıştır. Alerjisi olan çocuklarda ebeveyn beyanına göre uyku sorunu sıklığı normalden farklı saptanmamıştır. Gece sık uyanma (>3 defa) uyku sorunu olan grupta en fazla olup (%71) alerji sorunu olan gruptan (%29) ve sağlıklı gruptan (%13) anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0.001). Bunun yanında alerji sorunu olan çocukların da sağlıklı gruba göre gece >3 defa uyanma sıklığının fazla olduğu saptanmıştır (p=0.005, OR: 2.73, %95 CI: 1.32-5.64). Gece uyanıklık süresi ortalaması, uyku sorunu olan grupta en uzun olup alerji sorunu olan gruptan ve sağlıklı gruptan anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0.001). Bunun yanında, alerji sorunu olan çocukların da gece uyanıklık süreleri sağlıklı gruba göre daha uzun saptanmıştır (p=0.020). Uyku kalitesi; uyku sorunu olan grupta en kötü saptanmış olup alerji sorunu olan gruptan ve sağlıklı gruptan anlamlı olarak daha kötü saptanmıştır (p<0.001). Alerji sorunu olan çocukların da uyku kalitesinin sağlıklı gruba göre daha kötü olduğu saptanmıştır (p=0.046).
Sonuç: İnsomni görülen her dört çocuktan birinde alerji olduğu ve en sık görülen alerji tipinin ise besin alerjisi olduğu sonucuna varılmıştır. Davranışsal insomnisi olan küçük çocuklar besin alerjisi tanısı açısından değerlendirilmelidir. Rehbere dayalı alerji değerlendirmesi ve tetikleyicilerin kontrolü, küçük çocuklarda davranışsal insomni yönetiminin bir parçası olarak entegre edilmelidir.
Anahtar Kelimeler: insomni; uyku; alerji; besin alerjisi; bebek

Abstract:
Aim: Early childhood behavioral sleep problems are a common problem with a frequency ranging from 25% to 40%. Although it is known that sleep problems can be seen in allergic diseases, the frequency and distribution of allergic diseases in behavioral insomnia in early childhood are not known clearly.
Material and Methods: An observational cross-sectional study was designed to evaluate allergic diseases in young children with sleep problems and sleep characteristics of children with allergy. The study was conducted in Marmara University Hospital between October 2019-July 2021. Eligible study participants included children aged between 6 to 36 months. Study participants were recruited from pediatric allergy, pediatric sleep and well-child outpatient clinics. Sleep parameters and sleep environment was evaluated by the Turkish version of BISQ. Allergic specialist diagnosis was used to evaluate food allergy, allergic rhinitis, atopic dermatitis and asthma. Information on demographic characteristics were also collected.
Results: The frequency of allergic diseases in patients with sleep problems was found to be 25%. Food allergy was found in 15% of patients with sleep problems, atopic dermatitis in 12%, allergic rhinitis in 6%, and recurrent wheezing/asthma in 4%. According to the parent's statement, the frequency of sleep problems in children with allergies was not different from normal. Frequent waking at night (>3 times) was highest in the group with sleep problems (71%) and it was found to be significantly higher than the group with allergy (29%) and the healthy control group (13%) (p<0.001). It was also found that the frequency of waking up >3 times a night was higher in children with allergy problem than in the healthy group (p=0.005, OR: 2.73, 95% CI: 1.32-5.64). The average nighttime awakening time was the longest in the group with sleep problems and was found to be significantly higher than the group with allergy problems and the healthy group (p<0.001). In addition, the night awakening times of children with allergy problems were also found to be longer than the healthy group (p=0.020). The sleep quality was found to be the worst in the group with sleep problems, and it was found to be significantly higher than the group with allergy problems and the healthy group (p<0.001). It was determined that the sleep quality of children with allergy problems was worse than the healthy group (p=0.046).
Conclusion: It is concluded allergy can be found in one out of four children with insomnia and food allergy is the most common allergy type. Young children with behavioral insomnia should be considered for the diagnosis of food allergy. Guideline-based assessment of allergy, and trigger control should be integrated as part of behavioral insomnia management in young children.
Keywords: insomnia; sleep; allergy; food allergy; infant