Duygusal istismar farkındalığı psiko-eğitim programı'nın üniversite öğrencilerinin romantik ilişkileri üzerindeki etkisi
The effect of emotional abuse awareness psyco-educational program on the romantic relationship university students
Yazar: SÜMBÜL YALNIZCA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 'Duygusal İstismar Farkındalığı Psiko-eğitim Programı'nın üniversite öğrencilerinin şiddeti kabul düzeyleri, duygusal istismar farkındalık düzeyleri, duygusal istismar uygulama ve maruz kalma düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılı Güz yarıyılında Çukurova Üniversitesi'nin farklı bölümlerinde öğrenimlerine devam eden ve çalışmaya katılma konusunda gönüllü olan 30 üniversite öğrencisi (15 deney, 15 kontrol) oluşturmaktadır. Kontrol grubundaki katılımcılara hiçbir deneysel işlem yapılmazken, deney grubundaki katılımcılara haftada bir olmak üzere ortalama 90 dakika süren 9 oturumluk program uygulanmıştır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda yarı-deneysel araştırma desenlerinden öntest-sontest kontrol gruplu model kullanılmıştır Araştırmanın nitel boyutunda ise katılımcılardan odak grup görüşmesi yoluyla program ile ilgili görüşleri alınmıştır.
Hem deney hem de kontrol grubundaki katılımcılara uygulama öncesinde öntest, sonlandırmanın ardından sontest ve 3 ay sonrasında da izleme testi yapılmıştır. Sontestin ardından deney grubundaki katılımcılarla odak grup görüşmesi yapılmıştır. Araştırmada 'Çiftler Arası Şiddeti Kabul Ölçeği(ÇAŞKÖ)', araştırma kapsamında geliştirilen 'Romantik İlişkide Duygusal İstismar Farkındalık Ölçeği(RİDİFÖ)' ve Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği (ÇBDİÖ)' ve araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen verilen parametrik olmayan testler ve nitel veri analizi aracılığıyla değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, 'Duygusal İstismar Farkındalığı Psiko-eğitim Programı'nın, deney grubundaki katılımcıların ÇAŞKÖ puanlarını anlamlı azalttığını ve RİDİFÖ toplam, 'İlişkiyi Sürdürme' ve 'İlişkiyle İlgili Yargılar' puanlarını anlamlı düzeyde arttırdığını göstermektedir. "İlişkiyi Yönetme" alt ölçek puanında ise herhangi bir değişim yaratmadığı belirlenmiştir. Bu etkilerin izleme testinde de devam ettiği belirlenmiştir. 'Duygusal İstismar Farkındalığı Psiko-eğitim Programı'nın, ÇBDİÖ puanlarında deney öncesi ve sonrasında yapılan ölçümlerde anlamlı bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Ancak izleme ölçümünde ÇBDİÖ'nin uygulama boyutunun 'Kontrol' ve 'Aşağılama' alt ölçek puanlarının ve maruz kalma boyutu toplam puan ve 'Kontrol' alt ölçeği puanlarının artmasında etkili olduğu anlaşılmıştır. Katılımcılar programın kendileri için etkili olduğunu ve program sayesinde duygusal istismar konusunda farkındalıklarını arttırdığını belirtmişlerdir. Bulgular flört şiddetini önlenmesine yönelik yapılabilecek çalışmalar ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Duygusal istismar, şiddeti kabul, psiko-eğitim, üniversite öğrencileri, flört şiddeti, yakın ilişkide şiddet, romantik ilişki

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of  'Emotıonal Abuse Awareness Psyco-educatıonal Program' on the violence acceptance levels, emotional abuse awareness levels, and emotional abuse perpetration and victimization levels of university students. The study group of the research consists of 30 university students (15 experiments, 15 controls) who continue their education in different departments of Çukurova University in the Fall semester of the 2019-2020 academic year and volunteer to participate in the study. While no experimental procedure was applied to the participants in the control group, a 9-session program lasting an average of 90 minutes was applied to the participants in the experimental group once a week. In the quantitative dimension of the study, the pretest-posttest control group model, which is one of the semi-experimental research designs, was used. In the quantitative dimension of the study, the pretest-posttest control group model was used. In the qualitative aspect of the research, the opinions of the participants about the program were obtained through focus group interviews.
The participants in both the experimental and control groups were given a pre-test before the psycho-education program, a post-test after the termination, and a follow-up test 3 months later. After the posttest, a focus group interview was held with the participants in the experimental group. In the study, "Acceptance of Couple Violence Scale(ACVS)", "Emotional Abuse Awareness Scale in Romantic Relationship(EAASRR)" developed within the scope of the research, Multidimensional Emotional Abuse Scale (MMEA-TR) and an interview form prepared by the researcher were used. The data obtained were evaluated through non-parametric tests and qualitative data analysis.
The findings obtained as a result of the research show that the 'Emotional Abuse Awareness Psycho-education Program' significantly decreased the ACVS scores of the participants in the experimental group and significantly increased the EAASRR total, 'Maintaining the Relationship' and 'Judgments Related to the Relationship' scores.  It was determined that there was no change in the "Managing the Relationship" subscale score. It was determined that these effects continued in the follow-up test. It was determined that the 'Emotional Abuse Awareness Psycho-education Program' did not make a significant difference in the pre-experiment and post-experiment measurements in MMEA-TR scores. However, in the follow-up measurement, it was understood that the perpetration dimension of the MMEA-TR was effective in increasing the 'Control' and 'Humiliation' lower scores and the victimizatiom dimension in increasing the total score and the 'Control' subscale scores. Participants stated that the program was effective for them and increased their awareness of emotional abuse thanks to the program. The findings are discussed in the light of possible studies to prevent dating violence.
Key words: Emotional abuse, acceptance of violence, psycho-education, university students, dating violence, intimacy partner violence, romantic relationship