Fen bilgisi öğretmen adaylarına yönelik yenilenebilir enerji kaynakları farkındalık ölçeği geliştirilmesi
Development of renewable energy sources awareness scale for preservice science teachers
Yazar: BURAK DEMİR
Danışman: PROF. DR. ARZU DOĞRU
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Bu çalışmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynakları
konusundaki farkındalık düzeylerini ölçmek üzere kullanılabilecek geçerli ve
güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda fen
bilgisi öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarına ilişkin algıları ürettikleri
metaforlar aracılığıyla belirlenmiş, bu metaforlar ve alanyazın doğrultusunda madde
havuzu oluşturulmuş, oluşturulan madde havuzu uzman görüşüne sunulmuş,
uzmanlarca kabul edilen maddelerle pilot çalışma gerçekleştirilmiş ve son olarak esas
uygulama gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklem grubunu 2023-2024 akademik
yılının bahar yarıyılında toplam 24 devlet üniversitesinde öğrenim gören 776 fen
bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama süreçlerinde elde edilen veriler
çeşitli geçerlik ve güvenirlik analizlerine tabi tutulmuştur. Bu analizler IBM SPSS
v22 ve IBM SPSS AMOS v24 paket programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Ölçek üzerinde yapılan analizler sonucunda; katılımcılar tarafından üretilen konuya
ilişkin metaforlar ve uzmanlardan alınan görüşler aracılığıyla kapsam geçerliğinin,
açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapı geçerliğinin ve kompozit
güvenirlik katsayısı, Cronbach'ın alfa katsayısı, madde-toplam korelasyon katsayıları
ve madde ayırıcılık indekslerinin hesaplanmasıyla gerek ölçek geneli gerekse alt
boyutlar için güvenirliğin sağlandığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda 26 madde
ve 4 alt boyuta sahip, geçerli ve güvenilir, 5'li Likert tipi bir ölçme aracı olan
YEKAFÖ geliştirilmiştir. Araştırma sonunda geliştirilen yenilenebilir enerji
kaynakları farkındalık ölçeğinin farklı örneklemler ve değişkenler üzerinde
uygulanması konularında önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop a valid and reliable measurement tool that can
be used to measure the awareness levels of preservice science teachers about
renewable energy sources. For this purpose, preservice science teachers' perceptions
of renewable energy sources were determined through the metaphors they produced,
an item pool was created in line with these metaphors and the literature, the created
item pool was submitted to expert opinion, a pilot study was conducted with the items
accepted by the experts, and finally the main application was carried out. The sample
group of the study consisted of 776 preservice science teachers studying at 24 state
universities in the spring semester of the 2023-2024 academic year. The data obtained
during the data collection processes were subjected to various validity and reliability
analyes. These analyses were conducted using IBM SPSS v22 and IBM SPSS AMOS
v24 software packages. As a result of the analyses conducted on the scale, it was
determined that content validity was ensured through the metaphors on the subject
produced by the participants and the opinions received from the experts, construct
validity was ensured through exploratory factor analysis and confirmatory factor
analysis, and reliability was ensured for both the overall scale and the sub-dimensions
by calculating the composite reliability coefficient, Cronbach's alpha coefficient, itemtotal
correlation coefficients and item discrimination indices. As a result of the
research, the YEKAFÖ was developed as a valid and reliable 5-point Likert scale with
26 items and 4 sub-dimensions. At the end of the research, suggestions were made
about the application of the renewable energy resources awareness scale developed at
the end of the research on different samples and variables.