Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran gebelerde sağlık okuryazarlığı ile gebelikte cinselliğe karşı tutum düzeyi arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between health literacy and attitudes towards sexuality during pregnancy in pregnant women applying to the Family Health Center of Atatürk University
Yazar: DELAL AKMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Cinsel davranış = Sexual behavior ; Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsellik = Sexuality ; Gebelik = Pregnancy ; Sağlık = Health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Giriş ve Amaç: Sağlık okuryazarlığının düzeyi hasta-hekim iletişimi, hekimin talimatlarını anlama ve tedavi uyumu gibi konularla ilişki olduğu bilinmektedir. Gebelik sürecinde kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyi, sağlıkla ilgili bilgileri anlama, değerlendirme ve kullanma becerisini ifade etmektedir. Bu bağlamda, gebelerin cinsellik hakkındaki tutumları, sağlıklı bir gebelik için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran gebelerde sağlık okuryazarlığı ile gebelikte cinselliğe karşı tutum düzeyi arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. 
Yöntem: Çalışmanın evrenini Mart-Ağustos 2024 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı hizmet veren Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (EASM) birimlerine kayıtlı olan gebeler oluşturmaktadır. Çalışmanın yürütüldüğü tarihlerde mart ayı itibariyle tüm EASM' lere kayıtlı 118 gebe bulunmaktadır ve veriler yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyini ölçmek için TSOY-32 ölçeği ve cinsellikte tutumlarını ölçmek için GCKTÖ kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS-25 programı kullanılarak yapıldı. Analizlerde t testi, tek yönlü varyans analizi, post hoc analizde Tukey testi ve pearson korelasyon testi kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.  
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması ise 29,07±5,57 yıldı. Gebelik haftası ortalaması 23,11±9,63. Katılımcıların ortalama TSOY-32 puanı 34,27±8,41 olarak belirlendi. Katılımcıların %54,2'si yeterli- mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyindeydi. GCKTÖ puan ortalaması ise 118,72±19,27'dir. Gebelerin %63,5'i cinselliğe karşı tutumu olumluydu. TSOY-32 ölçek puan ortalaması ile GCKTÖ ve tüm alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon mevcuttu (p<0,05). 
Sonuç: Çalışmamızda sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça cinselliğe karşı tutumlarının olumlu yönde arttığı bulundu. Gebelerin sağlık bilgilerini anlama ve uygulama becerilerinin artması, cinsel sağlık ve ilişki dinamikleri hakkında daha bilinçli kararlar almalarına olanak tanır.
Anahtar Kelimeler: sağlık okuryazarlığı, gebelik, cinsel tutum, cinsellik, aile hekimliği

Abstract:
Background and Aim: The level of health literacy is known to be related to issues such as patient-physician communication, understanding the physician's instructions, and treatment adherence. The level of health literacy among women during pregnancy reflects their ability to understand, evaluate, and utilize health-related information. In this context, the attitudes of pregnant women towards sexuality are critically important for a healthy pregnancy process. This study aims to investigate the relationship between health literacy and attitudes towards sexuality during pregnancy in pregnant women applying to the Family Health Center of Atatürk University.
Methods: The population of the study consists of pregnant women registered at the Family Health Center (EASM) affiliated with the Department of Family Medicine at Atatürk University between March and August 2024. As of March, there are a total of 118 pregnant women registered at all EASM units, and data were collected using a face-to-face survey method. The TSOY-32 scale was used to measure the participants' level of health literacy, and the GCKTÖ scale was used to assess their attitudes towards sexuality. Data analysis was performed using the SPSS-25 program. T-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey post hoc analysis, and Pearson correlation tests were used in the analyses. A significance level of p<0.05 was accepted.
Results: The average age of the participants was 29.07 ± 5.57 years. The average gestational week was 23.11 ± 9.63. The mean TSOY-32 score of the participants was found to be 34.27 ± 8.41. 54.2% of the participants had a sufficient to excellent level of health literacy. The average GCKTÖ score was 118.72 ± 19.27. 63.5% of the pregnant women had a positive attitude towards sexuality. There was a significant positive correlation between the mean TSOY-32 scale score and the GCKTÖ as well as all its subdimensions (p <0.05).
Conclusion: In our study, it was found that as the level of health literacy increased, the pregnant women's attitudes towards sexuality became more positive. The improvement in pregnant women's ability to understand and apply health information allows them to make more informed decisions regarding sexual health and relationship dynamics.
Keywords: health literacy, pregnancy, sexual attitude, sexuality, family medicine