Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde kişi merkezli ergoterapi müdahalesinin aktivite performansı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of client-centered occupational theraphy intervention on occupational performance and quality of life in patients undergoing hemodialysis
Yazar: ÖZGÜ İNAL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
İnal, Özgü., Hemodiyaliz Tedavisi Alan Bireylerde Kişi Merkezli Ergoterapi Müdahalesinin Aktivite Performansı ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ergoterapi Programı, Doktora Tezi, Ankara, 2019. Hemodiyaliz; kronik böbrek hastalığı olan bireyler için uygulanan  renal replasman  tedavi yöntemlerinden biridir.  Bu tedavi bireylerde yaşam süresinin artması gibi etkilere sahip olmakla birlikte, aynı zamanda aktivitelerde kısıtlamalar, fonksiyonel durumunda bozulma ve yaşam kalitesinde azalma gibi durumlara yol açabilmektedir. Bu çalışma; hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde kişi merkezli ergoterapi müdahalesinin aktivite performansı ve yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemek amacı ile planlandı. Çalışma 18-65 yaş arası, okur-yazar, en az 1 yıldır hemodiyaliz tedavisi alan 42 birey ile gerçekleştirildi. Bireyler; Grup I (farkındalık eğitimi+kişi merkezli ergoterapi müdahalesi) (n=21) ve Grup II (farkındalık eğitimi) (n=21) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Aktivite katılımına yönelik Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ) ve yaşam kalitesi için "Böbrek Hastalığı ve Yaşam Kalitesi Formu (KDQOLTM-36) uygulandı. Kişi merkezli ergoterapi müdahaleleri bireylerin katılımda problem yaşadıklarını belirttikleri sorunlu alanlar ve aktiviteler temel alınarak Kişi-Çevre-Aktivite Modeline göre planlandı. Grup I'e 8 hafta süre ile, haftada 2 kez kişi merkezli ergoterapi müdahalesi uygulandı. Müdahale sonrası gruplar arasındaki değerlendirmelerde KAPÖ performans (p=<0,01) ve memnuniyet alt boyut puanları (p=<0.01) açısından Grup 1 lehine istatistiksel olarak anlamlı gelişme olduğu saptandı. Yaşam kalitesi alt boyutlarından hastalık etkisi (p=0,01) ve hastalık yükü açısından da (p=<0,01), Grup 1 lehine istatistiksel olarak anlamlı gelişme olduğu belirlendi. Grup 2 açısından ise müdahale sonrası grup içi değerlendirmelerde sadece yaşam kalitesinin SF-12 fiziksel (p=0,01) ve mental komponent (p=0,02) alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı. Bu çalışmada; hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde kişi merkezli ergoterapi müdahalesinin aktivite performansı ve yaşam kalitesini geliştirdiği belirlendi.

Abstract:
İnal, Özgü., The Effect of Client-Centered Occupational Therapy Intervention on Occupational Performance and Quality of Life in Patients Undergoing Hemodialysis.  Hacettepe University, Occupational Therapy Program Institute of Health Sciences, PhD Thesis, Ankara, 2019. Hemodialysis; is one of the renal replacement therapy methods for chronic kidney patients. Although this treatment has effects such as increased life expectancy in individuals, it can also leads to conditions such as restrictions on activities, impaired functional status and decreased quality of life. The aim of this study was to examine the effect of client-centered occupational therapy intervention on occupational performance and quality of life in patients undergoing hemodialysis.   The study was carried out with 42 individuals aged between 18-65 years, who were literate and undergoing hemodialysis for at least 1 year. The individuals were divided into two groups as Group I (awareness training+client-centered occupational therapy intervention) (n=21) and Group II (awareness training) (n=21). Canadian Occupational Performance Measure (COPM) was used for activitiy partipication and Kidney Disease Quality of Life Instrument (KDQOLTM-36) was applied for quality of life. Client-centered occupational therapy interventions were planned according to the Person-Environment-Occupation Model based on problematic areas and activities that individuals identified as having difficulty with participation. Group I underwent client-centered occupational therapy intervention twice a week for 8 weeks. There were statistically significant improvement in Group 1 in the sub-dimensions of COPM performance (p=<0.01) and satisfaction scores (p=<0.01). It was also determined that; there were statistically significant improvement in Group 1 in terms of disease effect (p=0.01) and burden of disease (p=<0.01), one of the sub-dimensions of quality of life. In terms of Group 2, only a statistically significant difference was found in SF-12 physical (p=0.01) and mental component (p=0.02) sub-dimensions of the quality of life in the intra-group evaluations after the intervention. In this study; it was determined that client-centered ocupational therapy intervention in hemodialysis patients improved occupational performance and quality of life.