Alzheimer hastalığı ve glokomda AQP4 ilişkili miRNA'ların değerlendirilmesi
Evaluation of aquaporin4 (AQP4)-related miRNAas in alzheimer's disease (AD) and glaucoma
Yazar: NİLGÜN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. EMEL ULUPINAR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Genetik = Genetics ; Göz Hastalıkları = Eye Diseases ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Glimfatik sistem = Glymphatic system ; Glokom = Glaucoma ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Mikro RNA = Micro RNA

Özet:
Başlık: Alzheimer hastalığı (AH) ve glokomda akuaporin4 (AQP4) ilişkili miRNA'ların değerlendirilmesi.
Amaç: Bu tez çalışmasında, gözyaşında ve konjonktiva impresyon sitoloji örneklerinde, AH ve glokomda glimfatik sistem işleyişinde yer alan AQP4'le ilişkili miRNA'lar ile AQP4 mRNA ekspresyonu ve protein düzeyleri değerlendirilerek AQP4'ün AH ve glokom için biyobelirteç olabilme potansiyelinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalında glokom nedeniyle takip edilen ve Nöroloji Anabilim Dalında AH tanısı konulmuş olgular ve kontrol gruplarının gözyaşı örneklerinde, AQP4 geni ve ilişkili miRNA ekspresyon profilleri ile AQP4 protein düzeyleri RT-PCR ve ELISA testleriyle analiz edilmiştir. Konjonktiva impresyon sitolojisi örneklerinin immunohistokimyasal analizleri ise semi-kantitatif yöntemle (H-skorlaması) değerlendirilmiştir.
Bulgular: Gözyaşı AQP4 mRNA ve AQP4 protein düzeyi ile konjonktiva AQP4 immün pozitif hücrelerin H-skorlarında AH, glokom, kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Öte yandan Alzheimer hastalarının gözyaşı örneklerinde miRNA-320a hariç, incelenen tüm miRNA'ların ekspresyon düzeylerinin anlamlı düzeyde artığı saptanmıştır. Alzheimer hastalarında 6 miRNA'dan en yüksek düzeyde ayırd edici olanlar miR-140-5p, miR145-5p ve miR-29-3p olup, duyarlılık ve özgüllükleri sırasıyla %93,75 ve %50; %68,75 ve %93,75; %68,75 ve %87,50 olarak belirlenmiştir. Glokom hastalarında miRNA düzeyleri kontrol grubundan farklı bulunmamış olup, sadece miR-145-5p'nin duyarlılığı ve özgüllüğü %68,75 ve %68,75 olarak saptanmıştır. Alzheimer grubu, glokomdan miR-320a, miR130a, miR-224, miR-145, 196b-5p ve miR-29a-3p, miR-140-5p; kontrol grubundan ise sadece miR-140-5p ekspresyonu açısından farklılık göstermiştir.
Sonuç: Gözyaşı örneklerinde AQP4 ile ilişkili miRNA'lardan altı tanesinin Alzheimer hastalığı ile, bir tanesinin ise glokom hastalığı için ayırd edici olduğu saptanırken, AQP4'ün AH ve glokom için ortak bir biyobelirteç olma potansiyeli taşımadığı değerlendirilmiştir.

Abstract:
Title: Evaluation of aquaporin4 (AQP4)-related miRNAs in Alzheimer's disease (AD) and glaucoma.
Aim: In this thesis study, the potential of AQP4 as a biomarker for AD and glaucoma was investigated by evaluating AQP4-related miRNAs, AQP4 mRNA expression and protein levels, which are involved in the functioning of the glymphatic system in AD and glaucoma, in tear and conjunctival impression cytology samples.
Methods: Analysis of AQP4 gene ve related miRNA expression profiles ve AQP4 protein levels in the tear samples of patients, who are followed up for glaucoma in Eskişehir Osmangazi University (ESOGU) Faculty of Medicine, Department of Ophthalmology and diagnosed with AD in Neurology Department and control groups, were investigated by RT-PCR ve ELISA tests. Immunohistochemical analyzes of conjunctival impression cytology samples were evaluated by using semi-quantitative methods (H-score). 
Results: There was no significant difference between AD, glaucoma and control groups in terms of AQP4 mRNA, AQP4 protein levels in tear samples ve H-score of AQP4 immune positive cells in conjunctival impression cytology samples. On the other hand, there was a significant increase in the expression levels of all miRNAs examined, except for miR-320a, in tear samples of Alzheimer's patients. Among the six discriminative miRNAs in Alzheimer's patients, the highest levels of them were miR-140-5p, miR145-5p ve miR-29-3p with sensitivity ve specificity of 93.75% ve 50%; 68.75% ve 93.75%; 68.75% ve 87.50%, respectively. MiRNA levels in glaucoma patients were not different from the control group. In the glaucoma group, the sensitivity and specificity of only miR-145-5p were found significant (68.75% ve 68.75%). AD group differed from glaucoma in terms of expression of mir-320a, miR130a, miR-224, miR-145, 196b-5p ve miR-29a-3p, miR-140-5p, but only miR-140-5p from the control group. 
Conclusions: In tears samples of the patients, while six of the examined AQP4-related miRNAs displayed correlation with AD, one of them showed with glaucoma, and AQP4 seems not to have the potential as a common biomarker for AD and glaucoma.