Türkiye'de bölgesel kalkınma sorunsalı ve bölgelere özgü politika önerileri
Regional development problematique in Turkey and specific policy proposals to regions
Yazar: NECMETTİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. NEŞE KUMRAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir kalkınma yönetimi = Sustainable development management

Özet:
Türkiye'de, dengeli ve sürdürülebilir bir kalkınma sürecinin tesisi noktasında, bölgelerin ihtiyaçları ve öne çıkan rekabetçi üstünlükleri doğrultusunda etkin ve bölgelere özgü politika araçlarının saptanmasının amaçlandığı çalışmada, bölgelerin büyüme performanslarına etki etmesi muhtemel iktisadi dinamiklerin yanı sıra bir takım politik ve kurumsal dinamikler dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda, makro düzeyde analiz amacıyla, Dinamik Panel Modelleri (Sistem GMM); bölgelere özgü politika önceliklerinin belirlenebilmesi ekseninde, mikro analiz amacıyla ise, Farklılaştırılmış B Sabit Etkiler Panel Modelleri, 2005-2014 dönemi ve İBBS-2 bölgeleri kapsamında, tahmin edilmiştir.
Sistem GMM Panel Modelleri üzerinden elde edilen makro bulgular "siyasal çoğulculuk" (demokrasi) unsurunun bölgelerin büyüme performansları üzerinde belli bir düzeye kadar negatif; sonrasında ise, Uyumluluk Okulu'nun görüşleriyle paralel olacak şekilde, pozitif etkiler sergilediği; bununla birlikte, terörist saldırı sayısı başına düşen ölü ve yaralı sayısı üzerinden sayısallaştırılan "politik istikrarsızlık" unsuru ve "teşvik uygulamaları" ile bölgelerin büyüme performansları arasında istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir ilişki olmadığı yönündedir. Ayrıca, yüksek eğitim düzeyiyle bölgelerin büyüme performansları arasında istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir ilişkiye rastlanamamıştır. Mikro düzeyde yapılan analizlerde ise, teşvik uygulamalarının çok sınırlı bir bölgede etkin sonuçlar verdiği; buna karşın, bölgelerin çoğunluğunda etkinsiz olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öte yandan, eğitim ve sağlık alanlarına yönelik beşeri nitelikli kamu yatırımlarının pozitif etkilerinin ön planda olduğu; buna karşın, ulaştırma ve haberleşme alanlarına yönelik fiziki nitelikli kamu yatırımlarının pozitif olduğu kadar negatif etkilerinin de bir çok bölgede ön plana çıktığı görülmektedir. Başka bir açıdan, fiziki nitelikli kamu yatırımlarının Türkiye'nin uluslararası pazarlara erişimini sağlayan ESCAP ve TRACECA gibi lojistik ağı ve koridoru üzerinde yer alan alt bölgelerde; beşeri nitelikli kamu yatırımlarınınsa bölgelerin büyük bir çoğunluğunda pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğu öne çıkan mikro bulgular arasındadır.

Abstract:
Study aiming effective and specific political tools to Turkey's sub-regions in terms of their requirements and competitive advantages providing sustainable and balance development process examines political and institutional dynamics which are effect region's growth performances potentially as well as economic dynamics. Accordingly, in macro level analysis alternative Dynamic Panel Models (System GMM) and in micro level analysis alternative Fixed Effects Panel Models with Heterogeneity β determined to specific political priorities of regions including 2005-2014 period and Turkey's NUT's-2 regions was estimated.
The macro-findings indicate that "political pluralism (democracy)" effects regions growth performance negatively at first step, but as increase pluralism degree, this effect turns opposite side (positive) in parallel with Compatibility School arguments; and also, there isn't any statistically significant relationship between "political instability" measured by the number of died and injured people per number of terrorist attacks, "regional incentives" and regions' growth performance. Also, there isn't any statistically significant relationship between higher educatiın and region's growth performances. On the other hand, according to findings of Fixed Effects Panel Models with Heterogeneity β in micro level analysis, regional incentives are effective only in few regions. On the other hand, public capital investments in education-health system have positive effects in general; but, physical public capital investments in transport-communication area have both positive and negative effects in several regions. Furthermore, the statistically significant positive affects of physical public capital investments occurred regions in which international transportation network and corridor of Turkey such as ESCAP and TRACECA. On the other side, human public capital investments have positive effects in the majority of the regions.