Çalışma hayatında kadınlara yönelik sosyal koruma: Türkiye ile AB ülkeleri karşılaştırması
Social protection for women in working life: Turkey comparison of EU countries
Yazar: NALAN ARKAN
Danışman: PROF. DR. GÜVEN MURAT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Kadınlar = Women ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal koruma = Social protection ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türkiye = Turkey ; Çalışan kadınlar = Working women ; İş hayatı = Work life

Özet:
Ekonomik, sosyo-kültürel ve toplumsal değerler gibi birçok faktöre bağlı olarak kadınlar ilkel
toplumlardan günümüze kadar çalışma hayatı içerisinde varlığını sürdürmektedir. Ancak toplumun
kadına biçtiği rol gereği başta çalışma hayatı olmak üzere hemen her alanda kadınlar cinsiyet
faktörüne bağlı olarak birçok sorunla yüzleşmektedir. Kadına yüklenilen toplumsal cinsiyet rolleri;
çalışma hayatında cinsiyete bağlı olarak ayrımcılık, fırsat eşitsizliği, kaynaklara erişimde ve üst
düzey kademelerde temsil edilmede erkeklere kıyasla daha geride kalmaları gibi çeşitli olumsuz
tutumları beraberinde getirmektedir. Tüm bu faktörler, kadınların dezavantajlı grup içerisinde yer
almasına neden olmaktadır. Bu noktadan hareketle, çalışma hayatında kadınların karşılaşmış
olduğu cinsiyete bağlı her türlü ayrımcılığın önlenmesi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması,
fırsat eşitliği ve olumsuz koşulların iyileştirilmesi hususunda sosyal koruma en önemli araç olarak
görülmekte ve bu anlamda kilit bir rol oynamaktadır. Türkiye de dahil olmak üzere başta Avrupa
Birliği ülkeleri ve hemen hemen tüm dünya genelinde çalışan kadınlara yönelik birçok sosyal
koruma programları tasarlanmakta ve uygulanmaktadır.
Bu tez çalışması, kadınların çalışma hayatında karşılaşmış oldukları temel sorunları ele
alarak, bu sorunların giderilmesi ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması yönünde sosyal koruma
uygulamalarının neler olduğunu ve özellikle sosyal koruma uygulamalarının kadınların çalışma
hayatlarını ne yönde etkilediğini araştırmaktadır. Bu doğrultuda Türkiye ve AB ülkelerinde, çalışan
kadınlara yönelik uygulanan sosyal koruma programları karşılaştırma yapılarak
değerlendirilmektedir. Bu çalışma betimsel bir araştırma olup, çalışmada literatür taramasından
yararlanılmakta ve ilgili alanda yayınlanmış kaynaklar referans alınmaktadır. Yapılan çalışma
sonucunda kadınların çalışma hayatında karşılaşmış oldukları sorunların temelinde cinsiyete dayalı
ayrımcılığın olduğu görülmektedir. Bu hususta toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın işgücünün
önemine dair farkındalığın hem küresel olarak hem de Türkiye'de arttığı ve bu bağlamda birçok
sosyal koruma politikasının/programlarının uygulandığını söylemek mümkündür. Gerek AB'de
gerekse Türkiye'de uygulanan tüm bu program ve politikalar, kadınların çalışma hayatındaki
konumunu iyileştirmekle birlikte yine de toplumsal cinsiyet eşitliğinin tam olarak sağlanamadığı ve
kadın istihdamının istenilen düzeye erişemediği gözlemlenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çalışma Hayatında Kadın, Kadın İşgücü, Sosyal Koruma, Sosyal
Güvenlik, Avrupa Birliği.

Abstract:
Depending on many factors such as economic, socio-cultural and social values, women
continue to exist in working life from primitive societies until today. However, women face many
problems depending on the gender factor in almost every field, especially working life, as a result
of the role that society imposes to women. Gender roles imposed on women; it brings along various
negative attitudes such as discrimination based on gender in the working life, inequality of
opportunity, being behind the men in terms of access to resources and representation at higher
ranks. All these factors cause women to be in the disadvantaged group. From this point of view,
social protection is seen as the most important tool in preventing all kinds of gender-based
discrimination faced by women in working life, ensuring gender equality, improving equal
opportunities and negative conditions, and plays a key role in this regard. Many social protection
programs are designed and implemented for women working in European Union countries and
almost all over the world including Turkey.
This thesis study examines the basic problems that women face in working life and
investigates what social protection practices are in order to overcome these problems and ensure
sustainable development, and in particular how social protection practices affect women's work
lives. In this respect, in Turkey and in the EU, social protection programs that applied for working
women are assessed by comparison. This study is a descriptive research, make use of literature
review in the study and references published in the related field are taken as reference. As a result
of the study, it is seen that gender-based discrimination is the basis of the problems women face in
working life. In this regard, it is possible to say that awareness about the importance of gender
equality and the female workforce has increased both globally and in Turkey and in this context,
many social protection policies / programs are implemented. Although all these programs and
policies implemented both in the EU and in Turkey improve the position of women in working life,
it is observed that gender equality is not fully achieved and women's employment does not reach
the desired level.
Keywords: Women in Working Life, Woman Labor Force, Social Protection, Social
Security, European Union.