Çeşitli hayvansal gıdalarda tetrasiklin kalıntılarının tespiti
Determination of tetrasyclin residues in various animal foods
Yazar: SEYFİ SARDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SENEM ŞANLI
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Chlortetracycline = Chlortetracycline ; HPLC =   ; Kapiler elektroforez = Capillary electrophoresis ; Oksitetrasiklin = Oxytetracycline ; İlaç kalıntısı = Drug residues

Özet:
Antibiyotikler, bakteriyel hastalıkların tedavisinde uygulanan, veteriner hekimlikte yaygın olarak kullanılan ve gıda değeri olan hayvanlardaki kalıntıları ile karşımıza çıkan ilaçlardır. Antibiyotikler özellikle hayvanlarda, hastalıktan koruyucu, geliştirici veya verim arttırıcı olarak da kullanılmaktadır. Antibiyotik ilaçlar ve çeşitli kimyasalların, aşırı ve yanlış kullanımıyla, gıda olarak tüketilen hayvansal doku ve ürünlerinde ortaya çıkan bileşenlerine ve metabolitlerine kalıntı adı verilmektedir. Antibiyotik kalıntıları insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Antibiyotiklerin reçetesiz ve uygun dozajdan fazla kullanılması, uzun periyotta sürekli kullanımı kalıntılara sebep olmaktadır. Antibiyotikler içerisinde tetrasiklin grubu, geniş spektrumları, ucuzluğu ve kolay ulaşılabilir olması sebebiyle oldukça çok tercih edilmektedir. Ülkemizde ve dünyada özellikle hayvancılık sektöründe, tedavi etme ve hastalığın önlenmesinde tetrasiklin grubu ilaçlardan olan oksitetrasiklin, tetrasiklin, klortetrasiklin ve doksisiklin çok sık kullanılmaktadır. Bu çalışmada, tetrasiklin grubu antibiyotik ilaçlardan oksitetrasiklin, tetrasiklin, klortetrasiklin ve doksisiklin kalıntılarının tayini için, hızlı, ekonomik ve çevre dostu kapiler elektroforez (CE) ve HPLC yöntemleri geliştirilmiştir. Geliştirilen yöntemler ICH kurallarına göre valide edilmiş ve geri kazanma değerleri de hesaplanmıştır. Geliştirilen yöntemler, piyasada bulunan çiğ süt, sığır sakatatları, tavuk sakatatları ve tavuk yumurtası numunelerine başarıyla uygulanmıştır. Piyasadan toplanan 46 adet sığır sakatı, 42 adet tavuk sakatı ve 102 adet tavuk yumurtası örneğinde çalışılan tetrasiklin kalıntılarının tespiti yapılarak kalıntı boyutunu ortaya çıkarılmış, gıda güvenliği ve insan sağlığı açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
Antibiotics are drugs that are used in the treatment of bacterial infections, widely used in veterinary medicine and encountered with their residues in food value animals. Antibiotics are also used especially in animals as disease preventive, improver or yield enhancer.  
The components and metabolites of antibiotic drugs and various chemicals that emerge in animal tissues and products consumed as food by human with excessive and improper use are called residues. Antibiotic residues adversely affect human health. The use of antibiotics without a prescription and use in excess of the appropriate dosage, additionally the continuous usage for a long period cause residues. Among antibiotics, tetracycline group is highly preferred due to its wide spectrum, cheapness and easy accessibility. Oxytetracycline, tetracycline, chlortetracycline and doxycycline, which are among the drugs in the tetracycline group, are frequently used in the sector in our country and in the world. In this study, fast, economical and environmentally friendly capillary electrophoresis (CE) and HPLC methods were developed for the determination of oxytetracycline, tetracycline, chlortetracycline and doxycycline residues of tetracycline group antibiotic drugs. The developed methods were validated according to ICH rules and their recovery values were also calculated. The developed methods have been successfully applied to commercially available raw milk, beef, chicken meat and chicken egg samples. The residue fact of the tetracycline was determined by finding the residue values of 46 beef, 42 chicken meat and 102 chicken eggs collected from the market and evaluated in terms of food safety and human health.