Kuşburnu (Rosa canina L.), Trabzon hurması (Diospyros lotus L.) ve ateş dikeni (Pyracantha coccineae Roemer.) bitkilerinde tohumsuz meyve oluşumu üzerine bazı büyümeyi düzenleyici maddelerin etkisi
Induction of parthenocarpy in dog rose (Rosa canina L.), persimmon (Diospyros lotus L.) and firethorn (Pyracantha cocineae Roemer) by the application of growth substances
Yazar: FATMA ATALAY
Danışman: PROF. DR. ASIM KADIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ateş dikeni = Firethorn ; Gibberellik asit = Gibberellic acid ; Kuşburnu = Rose hip ; Trabzon hurması = Persimmon

Özet:
Bu çalışmada kuşburnu (Rosa canına L.), Trabzon hurması (Diospyros lotus L.) ve ateş dikeni (Pyracantha coccineae Roemer) bitkilerine erken çiçeklerime safhasında büyümeyi düzenleyici maddelerden (BDM) giberellik asit (GA) 200 ve 500 ppm, indol-3- asetik asit (I AA) 10 ve 100 ppm konsantrasyonlarda uygulanmış ve bu hormonların tohumsuz meyve (partenokarp meyve) oluşumu üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca partenokarpik meyve gelişim periyodunda, meyvelerdeki morfolojik ve bazı biyokimyasal değişimler de araştırılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda GA, kuşburnu ve Trabzon hurmasında; IAA ise sadece Trabzon hurmasında tohumsuz meyve oluşumunu uyarmıştır. Ateş dikeninde ise IAA ve GA hormonları etkili olmamıştır. GA, R. canına ve D. lotus meyvelerinin taze ağırlığı nda ve boyutlarında azalmalara neden olmuştur. Ayrıca R. canına' da. pedisel ve hipantiyum boylarını artırmıştır. R. canine? da. tohumsuz meyvelerin, tohumlu meyvelere oranla daha erken olgunlaştıkları da bulunmuştur. GA ve IAA püskürtülmüş R. canına hipantiyumları ile yine aynı BDM'lerle muamele edilmiş partenokarpik meyvelerde askorbik asit miktarında artışlar kaydedilmiştir. IAA ve GA uygulamalarının genelde her 3 meyvede (kuşburnunda düşük konsantrasyonlar hariç) fenolik madde miktarını azalttığı belirlenmiştir. Ayrıca BDM uygulanan kuşburnu, Trabzon hurması ve ateş dikeni mey velerinde toplam karbohidrat ve indirgen şeker miktarları artış göstermiştir. Karotenoid miktarının BDM uygulanan ateş dikeni meyvelerinde fazlaca değişmediği, Trabzon hurması meyvelerinde ve kuşburnu hipantiyumunda ise arttığı saptanmıştır. Protein miktarında ise en önemli değişimlerin GA uygulanan kuşburnu hipantiyumunda olduğu kaydedilmiştir. Sonuç olarak BDM etkisiyle oluşturulan partenokarpik meyvelerin oluşumu sırasında metabolizmada çok önemli değişimlerin meydana geldiği, kimyasal olarak daha zengin bir içeriğe sahip olduklarından dolayı meyve kalitesinin arttığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Rosa canına, Diospyros lotus ve Pyracantha coccineae, Parthenokarp Meyve, Giberellik Asit, Indole-3 -Asetik Asit YII

Abstract:
Induction of Parthenocarpy in Dog Rose (Rosa canina L.), Persimmon (Diospyros lotus L.) and Firethorn (Pyracantha coccineae Roemer) by the Application of Growth Substances In this study, indole-3 -acetic acid (IAA) in concentrations of 10 and 100 ppm and gibberellic acid (GA) in concentrations of 200 and 500 ppm were applied in the bloom sta ges of flowering in dog rose (Rosa canina), persimmon (Diospyros lotus) and firethorn (Pyracantha coccineae). And the effects of these growth regulators on seedless fruit ( parthenocarpic fruit) set were investigated. In addition, the some morphological and bi ochemical changes were also investigated during development of parthenocarpic fruits. The results showed that GA induced parthenocarpic fruit set in R. canina and D. lotus, but IAA only in D. lotus. IAA and GA have not only any effect on the seedless fruit set in P. coccineae. GA caused a decrease in the fresh mass and size of both fruits of R. canina and D. lotus in addition IAA induced an increase in the fresh mass and size in part henocarpic fruits of D. lotus. GA also increased pedicels and hipanthium lengths in R. canina. Maturation of seedless fruits was earlier than the seeded fruits. Ascorbic acid con tents significantly increased in parthenocarpic fruits of D. lotus (treated IAA and GA) and hipanthium of R. canina sprayed GA and IAA. In all fruits, IAA and GA applications (except low concentrations of growth regulators in R. canina) decreased levels of total phe nolic substances. In addition, the growth regulators increased total carbohydrate and reducing sugar contents in R. canina, D. lotus and P. coccineae. Carotenoid contents in creased in the fruits of D. lotus and hipanthium of R. canina but it was not changed a lot of in P. coccineae sprayed the growth regulators. The highest changes of protein levels were observed in the hipanthium of R. canina sprayed IAA and GA. Consequently it has been found very important changes in metabolism during parthe nocarpic fruit set in R. canina and D. lotus since parthenocarpic fruits have a rich organic content, it has also been found that parthenocarpic fruits have higher quality than seeded fruits. Key Words: Dog Rose, Persimmon, Firethorn, Gibberellic acid, Indole-3 -acetic acid, Parthenocarp fruit vm