Çocukların öz düzenleme becerileri ile ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamaları arasındaki ilişki
The relationship between children's self-regulation and parental negative discipline practices
Yazar: ESMA EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EBRU DERETARLA GÜL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Disiplin = Discipline ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Olumsuz disiplin = Negative discipline ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların öz düzenleme becerileri ile ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu ilişkinin belirlenmesinde çocukların cinsiyetleri de incelenmiştir. 
Nicel araştırma desenlerinden korelasyonel araştırma modelinin kullanıldığı bu araştırmanın örneklemini, Adana ili Çukurova ve Sarıçam ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız anaokullarına devam eden ve yaşları 48-72 ay aralığında değişen 144 çocuk ve 144 ebeveyn oluşturmaktadır. Örneklem, maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup; farklı sosyo-ekonomik düzeylerdeki ebeveynler ve çocuklarından oluşmaktadır. Araştırmada katılımcılara ait demografik bilgiler, araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamaları,  Kapcı, Tazeoğlu ve Arkun (2011) tarafından Türkiye'ye uyarlanan Anne Babalık Ölçeği ile değerlendirilirken, çocukların öz düzenleme becerileri Fındık Tanrıbuyurdu ve Güler Yıldız (2014) tarafından Türkiye'ye uyarlanan Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği (OÖDÖ) ile değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde, çocukların öz düzenlemeleri, öz düzenlemenin alt boyutları davranış/dikkat düzenleme ve duygu düzenleme ile ebeveynlerin disiplin uygulamaları arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla Pearson Moment Korelasyon analizi uygulanmıştır. Çocukların öz düzenlemeleri ve ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamalarının cinsiyetlerine göre incelenmesinde Bağımsız Gruplar t Testi ve Mann Whitney-U Testi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, çocukların öz düzenlemeleri ve öz düzenlemenin alt boyutları olan duygu düzenlemeleri ve davranış/dikkat düzenlemeleri ile ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamaları arasında ters yönlü bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. Buna göre ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamaları arttıkça çocukların öz düzenleme, duygu düzenleme ve dikkat/davranış düzenleme düzeyleri düşmektedir.  Ayrıca araştırmaya katılan çocukların öz düzenlemelerinin ve dikkat/davranış düzenlemelerinin cinsiyetlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Ancak bu farklılık, çocukların duygu düzenlemelerinde görülmemiştir. Kız çocuklarının öz düzenlemeleri ve öz düzenlemenin alt boyutu olan davranış/dikkat düzenlemeleri erkek çocuklarına göre anlamlı olarak daha yüksektir. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan ebeveynlerin olumsuz disiplin uygulamalarının çocukların cinsiyetin göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Bu bağlamda ebeveynlerin erkek çocuklarına yönelik olumsuz disiplin uygulama puanları, kız çocuklarına oranla anlamlı olarak daha fazladır.

Abstract:
The purpose of this study was to examine the relationship between preschool children's self-regulation and negative disciplinary practices of their parents. The children's gender were also examined in determining this relationship. 
A correlational research model was used as a quantitative research design. The study was conducted with 144 children aged between 48 and 72 months who enrolled preschool education  in Çukurova and Sarıçam distrist of  Adana province, and 144 parents. The sample was determined by maximum diversity sampling method and was contained of parents and children at different socioeconomic levels. The demographic information of the participants was collected by the Personal Information Forms prepared by the researcher. Parental negative disciplinary practices were measured by Parenting Scale which was adapted to Turkish by Kapcı, Tazeoğlu ve Arkun (2011)  and the children's self-regulation skills were measured by Preschool Self-Regulation Assessment (PSRA)  which was adapted to Turkish by Fındık Tanrıbuyurdu ve Güler Yıldız (2014). In the analysis of the obtained data, Pearson Moment correlation analysis was applied to determine the relationship between children 's self regulation, behavior / attention regulation, emotion regulation and parental disciplinary practices. Independent Groups t test and Mann Whitney-U test were used as children's self-regulation and negative disciplinary practices of their parents were examined according to children's gender.
Findings revealed that there is an negative relation between children's self regulation, emotion regulation, behavior/attention regulation and negative parental disciplinary practices. Accordingly, as parents' negative disciplinary practices increase, children's self-regulation, emotional regulation, and attention/behavior regulation decrease. It was also found that children's self-regulation and attention/behavior regulation differed by gender. However, this difference was not found in children's emotion regulation. According to this findings, girls demonstrated higher self-regulation and behavior/attention regulation than boys. Finally, it was found that negative disciplinary practices of the parents are significantly higher for boys than girls.