Bazı bitkilerden elde edilen ekstrelerin antioksidan ve antimikrobiyal etkilerinin araştırılması ve formülasyonlarının hazırlanması
Investigation on the antioxidant and antimicrobial activities of extracts from some plants and preparing formulations
Yazar: SELVER YAĞMUR YAŞAR
Danışman: PROF. DR. AFİFE MAT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aesculus hippocastanum =   ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Antioksidanlar = Antioxidants ; At kestanesi = Horse chestnut ; Bitki özütü = Plant extract ; Calendula officinalis = Calendula officinalis ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Hypericum perforatum = Hypericum perforatum ; Kadife çiçeği = Marigold flower ; Matricaria chamomilla L. = Matricaria chamomilla L. ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Bu çalışmada yara iyileştirici olarak kullanılan 4 bitki, Balıkesir çevresinden toplanan Hypericum perforatum, Calendula officinalis, Matricaria chamomilla var. recutita ve İstanbul Üniversitesi Merkez kampüs bahçesinden toplanan Aesculus hippocastanum, antimikrobiyal, serbest radikal süpürücü etkileri ve liyofilize edilmiş ekstrelerini tek tek ve kombine şekilde içeren topikal jel formülasyonları açısından incelenmiştir. Hazırlanan formülasyonların sağlıklı deri üzerindeki kısa süreli etkileri, deri yüzey nemi ve deri üzerinden gerçekleşen su kaybı ölçülerek değerlendirilmiş, Stratum corneum üzerindeki etkiler ATR-FTIR spektroskopisi ile araştırılmıştır.Antimikrobiyal aktivite tayini sonucuna göre; H. perforatum metanol ekstresi Staphylococcus aureus, Metisilin'e dirençli S. aureus ve S. epidermidis'e karşı yüksek antimikrobiyal aktivite göstermiştir. C. officinalis hekzan, C. officinalis etanol, C. officinalis metanol, C. officinalis su, A. hippocastanum etanol ve M. chamomilla var. recutita sulu-etanol ekstreleri arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemesine rağmen çalışılan suşlardan Staphylococcus'lara karşı antimikrobiyal aktivite göstermişlerdir. Candida albicans'a karşı ise aktivite sadece M. chamomilla, A. hippocastanum ve C. officinalis etanol ekstrelerinde gözlenmiştir.DPPH metodu ile saptanan serbest radikal süpürücü etki çalışmasında kullanılan standart maddelerin IC50 sonuçları ile karşılaştırıldığında, H. perforatum metanol ekstresinin serbest radikal süpürücü etkiye sahip olduğu görülmüştür. M. chamomilla var. recutita sulu-etanol ve C. officinalis etanol ekstrelerinin düşük de olsa serbest radikal süpürücü etki gösterdiği saptanmıştır.Formülasyon çalışmalarında, derinin hidrasyon seviyesi ve bariyer özellikleri üzerinde en olumlu etkiyi yaratan formülasyonun, antimikrobiyal ve serbest radikal süpürücü etkileri de en iyi olan H. perforatum ekstresini içeren F-HP formülasyonunun olduğu görülmektedir.Bu araştırmaların, kullanılan bitki ekstrelerinin antimikrobiyal ve antioksidan aktivitelerine dayalı yara iyileştirici farmasötik formülasyonlar geliştirilmesinde öncü olacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler : Hypericum perforatum, Calendula officinalis, Matricaria chamomilla var. recutita, Aesculus hippocastanum, Yara İyileştirici Aktivite

Abstract:
Four plants used as wound healing activity, Hypericum perforatum, Calendula officinalis, Matricaria chamommilla var. recutita collected from Balıkesir and Aesculus hippocastanum collected from İstanbul University Centre campus garden, have been investigated for antimicrobial activity, free radical scavenging capacity and as well as their individually and combined topical gel formulations including lyophilized extracts. Formulations are evaluated by measuring the transepidermal water loss, surface hydration of the skin and short-lasting effects on healthy skin. ATR-FTIR spectroscopy is used for investigating the effects on Stratum corneum.The following results have been obtained from the antimicrobial activity tests; the methanol extract of H. perforatum showed strong antimicrobial activity against Staphylococcus aureus, meticillin resistant S. aureus ve S. epidermidis. The hexane extract of C. officinalis, ethanol extract of C. officinalis, methanol extracts of C. officinalis, water extract of C. officinalis, ethanol extract of A. hippocastanum and hydroalcoholic extract of M. chamomilla var. recutita showed antibacterial activity against Staphylococcus strains. Hydroalcoholic extracts of M. chamomilla, ethanol extracts of A. hippocastanum and C. officinalis have shown antifungal activity against C. albicans.The methanol extracts of H. perforatum showed free radical scavenging activity (DPPH method) comparing with IC50 of standards. The hydroalcoholic extracts of M. chamomilla var. recutita and ethanol extract of C. officinalis showed less free radical scavenging activity.The formulation, including H. perforatum extract which has strong antimicrobial and free radical scavenging activities, has positive effects on hydration state and barrier function of the skin.These studies are considered to be helpful for the development of wound healing pharmaceutical formulations based on antimicrobial and antioxidant activity of used plant extracts.Key Words: Hypericum perforatum, Calendula officinalis, Matricaria chamomilla var. recutita, Aesculus hippocastanum, Wound Healing Activity