Osmanlı toplumunda çingeneler
Gypsies in the Ottoman society
Yazar: İSMAİL ALTINÖZ
Danışman: PROF. DR. FERİDUN EMECEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devletine çingenelerin girişi Balkanlardan olmuştur. Bunların da çoğunlukta bulunduğu yer Rumeli Eyâletidir. Osmanlı Devleti bunlar için Rumeli'de merkezi Kırkkilise (Kırklareli) olan bir Çingene Sancağı tahsis etmiştir. Çingenelerin göçebe hayat yaşamaları nedeniyle çingene sancağındaki sayıları kesin olarak tesbit edilememektedir. Fakat, 1477'deki nüfus sayımına göre; İstanbul'da 31 esmelik bir Çingene nüfusu vardı. Çingenelerin Rumeli Eyâletinde, isimleri tahrir defterler'nde "Kıbtiyân-ı Vilâyet-i Rum-ili" diye geçmektedir. Kanuni Sultan Süleyman dönemi başlarında Rumeli Eyâleti sonradan ayrılanlarla birlikte 26 sancak ile aynı statüde sayılan üç askeri nitelikteki Kızılca, Müsellem, Voynuk sancaklarıyla beraber, Çingâne livalarından oluşmaktaydı. Osmanlı Devleti'nde çingeneler, Rumeli Eyâletinin doksan kadılığında 383 cemaat halinde yayılmışlardır. Kanuni Sultan Süleyman zamanına ait (1520-1566) tahrir defterlerinde çingenelerin kayıtları ve bunların bağlı bulundukları kadılıklar gösterilmiştir. Osmanlı Devleti'nde Rumeli topraklannda yaşayan çingenelerin hukukî, mâli ve askerî işlerini düzenlemek amacıyla merkezi Kırkkilise (Kırklareli) olan Eski- Hisar-ı Zağra, Hayrabolu, Malkara, Döğenci-Eli, İncügez, Gümülcine, Yanbolu, Pınarhisar, Pravadi, Dimetoka, Ferecik, İpsala, Keşan ve Çorlu mmtıkalanm içine alan bu bölge çingene sancağı (Livâ-i Çingâne) olarak kabul edilmiştir. Bu sancak Rumeli eyâletine bağlıdır. İstanbul'da ve Rumeli Eyâleti dâhilinde oturan çingeneler, bu sancağa bağlı bulunmakta idiler. Osmanlı ülkesinde yaşayan çingeneler, XVI. yüzyıla gelinceye kadar yalnız cizye ve ispenç ödeyerek vergi yükümlülüklerini yerine getiriyorlardı. Osmanlı sınırlarının batıda genişlemesinden sonra, 1520'de Rumeli Eyâletindekiler ile İstanbul ve yöresinde yaşayan çingenelerin bir sancak sayılmasıyla, buraya da bir sancakbeyi tayin edilmiştir.

Abstract:
Gypsies entered the Ottoman Empire from the Balkans. The Ottoman Empire assigned a Gypsy Sanjak in Rumelia which was centered in Kırkkilise (Kırklareli). Because of thw nomadic life of the gypsies, the definite nunber of them wtr^ not determined in the Gypsy Sanjak. But, according to the population census in 1477, there were household a population of 31 households of Gypsies in Istanbul. The gypsies who lived in Rumeli were called ''Kıbtiyân-ı Vilâyet-i Rum-ili " in the documents of the population census. At the beginning of the reign of Süleyman the lawmaker, the province of Rumelia with the Sanjak which was assigned consisted of 26 Sanjaks with three military character (Kızılca, müsellem, voynuk). The gypsies in the Ottoman Empire, they were spread communities in the 90 kadilik in the province of Rumelia. According to the Tahrir Defterleri in the reign of Süleyman the lawmaker, the regisration of them and the kadilik, they depend on are shown. In the Ottoman Empire, in order to arrange the legal, fiscal and military affairs of the gypsies in Rumelia, a Gypsy Sanjak (Livâ-i Çingâne) was founded (Kırkkilise being center, Eski-Hisar-ı Zağra, Hayrabolu, Malkara, Döğenci-Eli, İncügez, Gümülcine, Yanbolu, Pınarhisar, Pravadi, Dimetoka, Ferecik, İpsala, Keşan and Çorlu vicinities). The Sanjak depend on the province of Rumelia. The Gypsies living in Istanbul and in Rumelia were connected on that Sanjak. The Gypsies living in the Ottoman Empire payed cizye and ispence only as tax until XVI. Century. After the extension of the Ottoman western border and in 1520 with the gypsies living in Istanbul and Rumelia, was accepted as a Sanjak, a Sanjak beg was appointed.