Milletlerarası Hukukta FIDIC kuralları çerçevesinde müteahhidin akdi sorumluluğu
Contractor's contractual liability under FIDIC rules in International Law
Yazar: F. ELİF ÇELİK  EKŞİ
Danışman: PROF. DR. VAHİT DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Devletler Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: FIDIC = FIDIC ; Müteahhitler = Contractors ; Sorumluluk = Responsibility ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions ; İnşaat sözleşmeleri = Construction contracts

Özet:
?Milletlerarası Özel Hukukta Müteahhidin Sorumluluğu? konulu tez çalışmamızın amacı, FIDIC sözleşmelerini esas alan milletlerarası karakterli inşaat sözleşmelerinde müteahhidin sözleşmeden doğan borçlarını ve buna bağlı olarak doğacak sorumluluklarını incelemektir.Bugün, dünyada büyük mâliyet ve uzmanlık gerektiren milletlerarası karakterli inşaat sözleşmeleri temelinde gerçekleştirilen inşaat projelerinin sayısı hızla artmaktadır. Buna bağlı olarak da, teknik müteahhitlik hizmeti kavramının, sektördeki yeri yeniden tanımlanmakta ve teknik müteahhitlik uygulamaları giderek daha yaygın ve yetkin hâle gelmektedir.İnşaat sektörü, çok sayıda ve çeşitli mesleklere dayalı heterojen, son derece emek yoğun, coğrafi açıdan da en fazla dağılmış sektördür. Sektörel analizler yapılırken konuyu sadece konut inşaatı bazında değerlendirmek doğru olmaz. Konunun bir ucu alt-yapı ve sosyal tesislerin inşaatına gitmekte; diğer ucu da sanayi ve ticari yapıların inşaatına dayanmaktadır .Milletlerarası ticaret alanındaki gelişmeler ve küreselleşmenin etkisiyle inşaat sektörü de kabuk değiştirmeye başlamıştır. İnşaat sektörüne yönelik olarak görülen en belirgin değişiklik, inşaat firmalarının dış pazara açılmaları ve iş hacimlerini genişletmeleridir . Dolayısıyla makro düzeydeki inşaat işlerinde, finansal teşviklerin artırılması, iletişim teknolojilerinin ilerlemesi ve proje yönetim tekniklerinin gelişmesine paralel olarak farklı milletlerden kişilerin bu tarz projelerde sözleşmeye taraf olmaları sağlanmıştır. Milletlerarası yönü yoğun bu gibi projelerin sayıca fazlalaşması ve sonuç bazında başarı sağlanabilmesi sözleşme taraflarının ortak amaç doğrultusunda samimi bir işbirliği yürütmelerine bağlıdır. Devletlerin bu alanda sosyal, mâli ve hukuki politikalarını yakınlaştırma çalışmaları, işbirliğini desteklemektedir .Milletlerarası inşaat sektörü, insan sağlığını ve çevreyi ön plâna alan, koruyucu önlemler yolu ile sağlam temelli, dayanıklı inşaatların yapılmasının hedeflendiği bir sektör olma yönünde gelişmektedir. Bu bağlamda işverenlerin söz konusu standartlara uygun olarak yaptıracağı işlere teklif veren müteahhitlerin başarılı olmaları, gerek kendi ülkelerinde gerekse iş yapacakları yabancı ülkede yürürlükte olan mevzuatı iyi bilmelerine ve belli bazı milletlerarası standartlara ve kurallara uymalarına bağlıdır .Türk müteahhitlerinin milletlerarası alanda yürüttükleri inşaat projelerinin varlığı, firmaların kâr transferini artırması, işçilerin gönderdiği dövizler yolu ile döviz girdisi sağlaması, inşaat malzemeleri, makine ve teçhizat ihracı yolu ile ödemeler dengesine katkı sağlaması, istihdam yaratması, Türk uzmanlarının ve işçilerinin eğitim ve deneyimlerine katkıda bulunması, teknolojik bilgi birikimi ve tecrübe sağlaması, ihracata katkıda bulunması, bankacılık sektörünü geliştirmesi, ülkemizin milletlerarası ilişkilerini artırması gibi nedenlerle Türkiye ekonomisinde önemli bir yere sahiptir .Türk müteahhitleri,1970'li yıllardan bu yana başta Libya, Mısır, Rusya, Romanya, Azerbeycan, Kazakistan, Türkmenistan, Suudi Arabistan, Polonya, Irak , Bulgaristan olmak üzere 62 ülkede 60 milyar dolar tutarında toplam 2850 adet proje üstlenmişlerdir . Yurt dışında bir önceki yıl yapılan işler esas alınarak hazırlanan ?Dünyanın En Büyük 225 Uluslararası Müteahhidi? listesinde 2010 yılında 31 Türk müteahhitlik firması yer almıştır .Yabancı ülkelerde ihâle kazanıp iş yapan Türk müteahhitlerinin milletlerarası hukukun objektif kuralları çerçevesinde karşılaştıkları sorunları en aza indirme, hak arama imkân ve yollarını kolaylaştırma, milletlerarası inşaat hukukunda sektörel anlamda uygulanmakta olan standart kurallara aşinalıklarını sağlamanın öncelikli meselelerimizden birisi olduğunu düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler:1. Akdi Sorumluluk2. Hukuk3. Müteahhid4. Sözleşme

Abstract:
International construction sector is developing towards being a sector where protective measures are taken by bringing human health and environment to forefront and where it is targeted to make durable constructions with strong foundations. Within this scope, success of the contractors who place bids to the works to be made in accordance with the said standards as demanded by employers depends on their knowledge on technical and legal legislation in effect either in their home countries or in foreign countries where they will engage in activities, and on their compliance with certain international standards and environmental rules.Construction contracts in the international sector have been achieving a more sophisticated face by leaving their local images day by day due to their provisions. In this respect, it is attempted to provide standardization for legal forms of protection of contracting parties. There is need for organizing an international organization occupationally and uniforming its rules in order to save time in terms of the actors of this field parallel with the globalization rate of the construction sector, legitimize the relationship between the parties and ensure applicability of it for years by taking the model contracts as a guide. FIDIC emerged in response to this need and became the largest and most competent federation which is organized globally, consists of national consultancy-engineering unions, constitutes the basis of credit allocation procedures of large organizations providing financial resource such as the World Bank, European Development Bank, and of which members agree to comply with professional ethic rules.Pursuant to FIDIC Contracts, in order to mention of liability of the contractor, it is required to determine the contractual obligations (responsibilities) of the contractor at first. Within this scope, pursuant to FIDIC contracts, the contractual obligations(responsibilities) of the contractor are listed in one article in general sense and the details are discussed in many parts of the contract texts. It is possible to gradually gather such obligations under three main title as 1) contractor?s obligations before establishing the contract (tender period) and commencing the work, 2) contractors? obligations after establishing the contract (the process following the acceptance period) and during the work, 3) contractor?s obligations directed to completion of the work and after completion of the work.In FIDIC contracts, the responsibility issue is mainly discussed within the scope of contractual responsibility and the responsibility out of contract is left for domestic laws. In other words, FIDIC contracts arranged the rights of the parties to make only contractual demands. Within this scope, if the contractor does not fulfill his contractual obligations, the rights to demand arising in for the employer are arranged as extension of time, suspension of works, adjustments for changes in cost, indemnities, termination and remedy of defecets.Key Words:1. Contractual Liability,2. Law,3. Contractor,4. Contract.