Yapay döllenme tekniklerinin Soybağı Hukuku ve kişilik hakkı bakımından sonuçları
The legal aspects of the artificial insemination by Paternity Law and the right of personality
Yazar: MELİKE BELKIS AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. FULYA ERLÜLE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dölleme-yapay = Insemination-artificial ; Döllenme = Fertilization ; Kişilik hakkı = Personality right ; Soybağı = Filiation

Özet:
Soybağı hukuku bakımından Türkiye?de her ne kadar türdeş olmayan (heterolog) döllenme, kocanın ölümünden sonra (post mortal) döllenme yasal olmasa da bu uygulamaların fiilen yapılmasının önüne geçilemediği durumlarla karşılaşılma olasılığı mevcuttur. Türdeş olmayan döllenmenin evli çiftlerde uygulanması sonucunda, çocuğun babayla soybağının nasıl kurulacağı kocanın rızasının olması ve olmaması olasılıklarına göre İsviçre ve Alman hukuklarına kıyasla soybağının reddi davası hakkı incelenmiştir. Evli olmayan kadında türdeş olmayan döllenme uygulanması durumunda ise Medeni Kanun?da anılan tanıma, tanımanın iptali ve babalık davası süreçleri incelenmiştir. Tamamen yeni bir müessese olan taşıyıcı annelikte ise anne ile soybağının kurulması öğretideki görüşler doğrultusunda baba ile soybağının kurulması hükümlerine kıyasen değerlendirilmiştir. Taşıyıcı annelikte üç farklı annelik olasılığı biyolojik, genetik ve sosyal annelik kurumları üzerinde durulmuştur. 
Yapay döllenme tekniklerinin kişilik hakkı bakımından incelenecek sonuçları arasında bireylerin üreme hakkı, insan embriyosu ve cenininin yaşam hakkı ve kişinin kökenini bilme hakkı bulunmaktadır. Üreme hakkının hukuki mevzuattaki temelleri ile eşitlik ilkesine aykırı olduğu savunulan kısıtlamalar AİHM kararları ışığında incelenmiştir. İnsan embriyosu ve cenininin yaşam hakkının hukuki mevzuattaki temelleri ile bu hakkı ihlal edici genetik tanılama teknikleri ve fazla üretilen embriyo ve ceninlerin imhası üzerinde biyoetik disiplinini de dikkate alınarak tartışılmıştır. Kişinin kökenini bilme hakkını kısıtlayan bebek sandığı, sperm bağışı gibi uygulamalar da AİHM kararları doğrultusunda incelenmiştir.

Abstract:
The first part of this thesis consists of types and causes of artificial insemination, its short historicall view and international and national regulations. In the second part of this thesis will be examined the aspects of paternity law. Even its not aloud in Turkey to heterogenous or post mortal artificial insemination its well known, that the citizens put that in practise. In this cases, the problem how to create the kid its paternity to his father will be solved compering to the Swiss and German civil law systems. The resolution have deferences by married couples and single woman. Surrogate motherhood is one of this problems too. There are three different types of motherhood, which is called biological, genetical and social moterhood. 
The results of artificial insemination by personality right are right to reproduction, right to live of human fetus and embriyo and right to know of one?s origin. In this part of the thesis will be examinedby a view of the international and national legal regulations and the European Court of Human Rights the right to reproduction. The second stuff of right to personality is the right tol ive of human embryo and fetus. The selected embriyos by genetic diagnosis process and extra producted embriyos by the artificial insemination process will be destructed. Their destruction will be exmined by the civil right point of vies comparing to Swiss and German Legal systems. The right to know of one?s own origin is not defined in Turkish law, but discussed in doctrin of law. By the sperm donation and surrogate moterhood the right to know one?s own can come to order.