Alevi inancında ocak sistemi: Sultan Samit Ocağı örneği
Ocak system in Alevi beliefs: The example of Sultan Samit Ocak
Yazar: ELİF EROĞLU ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KİBAR TAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Alevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşiler = Bektashis ; Ocaklar = Ocaks ; Seyyidler = Sayyids ; Sivas-Kangal = Sivas-Kangal

Özet:
Mürşit-Dede-Talip ögeleriyle ocak sisteminin Alevi inancı içindeki görevi; inancın korunmasını, aktarılmasını ve devamlılığını sağlamaktır. Son yıllarda bu alandaki hem akademik alanda hem de bizzat Alevi dedeler tarafından yapılan çalışmalar ve yayınlar hız ve önem kazanmıştır. Alevi Ocakları inanç, tarih ve kültür çalışmalarına konu olmuştur. Alevi ailelerine ait belgeler gün yüzüne çıkarılmıştır.  Öte yandan globalleşen dünya, diğer inançlarla etkileşim, sosyal ve ekonomik sebeplerle yaşanan göçler sonucu yapısını koruyamayan bazı ocaklarda benliğini koruyamama, kopma ve kayıp zamanların olması gibi sonuçlar doğurmuştur. Bu tez ile üzerinde halihazırda akademik bir çalışma yapılmamış olan Sultan Samit ve Ocağı'nın sözlü ve yazılı kaynaklarını kayıt altına almak ve nerdeyse kayıp olan yakın tarihini de ocak tarihçesine eklemek amaçlanmıştır. Hem Sultan Samit hem de Sultan Samit Ocağı hakkındaki anlatılar derlenerek arşiv belgeleri, nüfus kayıtları, tarihi olaylar gibi referanslarla teyit edilmeye çalışılmıştır. Alevi-Bektaşi zümreler için dönüm noktası sayılan 1826 sonrasından günümüze kadar olan zaman dilimi üzerinde durulmuş, yakın tarih olarak Cumhuriyet dönemi ele alınmıştır. Tespit edilebilen son dönem ocak dedelerinin bilgileri kayıt altına alınmıştır. Yine çalışmamız ocağın ibadet ve ritüellerine de yer vererek inancın aktarılmasında rol almayı hedeflemiştir. Anket yöntemi ile ocak taliplerinin oluşturduğu örnek gruptan yola çıkarak ocak ile bağları tespit edilmiş, böylelikle ocağın işlevselliği test edilmiştir. Sultan Samit Ocağı'nda son dönemlerde dede- talip ilişkisinin teorik olarak da pratikte de asgari düzeyde ve tek kolda yürütüldüğü, dede ailelerinde yeni nesilde dedelik rolünün benimsenmediği ve zaten yeni nesile miras bilgi ve belge aktarımının da kısıtlı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The mission of the ocak system within the Alevi belief, with its Mürşit-Dede-Talip elements; to ensure belief' protection, transfer and continuity. In recent years, studies and publications in this field, both in the academicly and published by Alevi dedes themselves, have gathered momentum and importance.  Alevi ocaks have been the subject of religional historical and cultural studies. The documents belong to Alevi families have been come out. On the other hand, some ocaks which could not preserve their structure due to globalizitaion, interreaction with other beliefs, immigration because of social and economic reasons and it has led to consequences such as not being able to protect individuality, disconnection and lost times. With this thesis, we aimed to both record Sultan Samit and Sultan Samit Ocak's which no academic studeis have been conducted yet, verbal and written sources and add its almost lost times to ocak's history. Myhts about both Sultan Samit and Sultan Samit Ocağı were compiled and tried to be confirmed with references such as archive documents, population records, and historical events. The period from after 1826, which is considering a turning point for the Alevi-Bektashi communities, to the present day was discoursed and the Republican period was discussed as recent history. The informations of the last epoch ocak dede's who could be determined were recorded. And also, our study aims to play a role in transferring the belief by including the worship and rituals of the hearth. Using the survey method, the bondings with the ocak were determined based on the sample group formed by talips of the ocak, thus the functionality of the ocak was tested. In Sultan Samit Ocağı, it has been observed that the dede-talip relationship is carriying out at a minimum level and in one branch both in theory and practice in recent times, that the role of dede is not adopted in the new generation in dede families, and that the transfer of inheritance information and documents to the new generation is limited.