Tedaviye dirençli şizofreni tanılı hastalarda klozapine klinik cevaba elektrofizyolojik değişkenlerin öngörücülüğü ve klinik ilişkisi
Prediction of electrophysiological variables to clozapine response and its  relationship with clinical manifestation in patients with treatment-resistant schizophrenia
Yazar: ŞAKİR GICA
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN GÜLEÇ ; DOÇ. DR. BURÇ ÇAĞRI POYRAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı tedaviye dirençli şizofreni hastalarında klozapine klinik yanıtı öngörebilecek elektrofizyolojik değişkenler olan kantitatif EEG (QEEG) verilerini ve olaya ilişkin potansiyelleri (ERP) saptamak; bu değişikliklerin hastalık şiddeti, işlevsellik ve bilişsel işlerler gibi bazı klinik değişkenlerle ilişkisini değerlendirmek 
Yöntem: Çalışmamız Nisan 2015- Şubat 2016 tarihleri arasında Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yatarak tedavi görmekte olan şizofreni tanılı hastalarla yürütüldü. Yirmidört tedaviye dirençli şizofreni tanılı hasta (19 erkek, 5 kadın) çalışmaya dahil edildi ve 6 ay süresince takip edildi. Olgulara ilaç başlanmadan önce, ilaçtan başlandıktan sonraki birinci hafta, ikinci hafta, birinci ay ve altıncı aylarında değerlendirilmeler yapıldı. Olgularla yapılan değerlendirme görüşmelerinin tümünde elektrofizyolojik incelemeler (QEEG ve ERP) uygulandı. Bilişsel işlevler ise klozapin başlandıktan sonraki bir hafta içinde ve altı aylık takip süresinin sonunda değerlendirildi. Olguların klinik değerlendirilmesi için Pozitif ve Negatif Belirtiler Ölçeği (PANSS) ve Genel İşlevsellik Düzeyi Ölçeği (İGD) kullanıldı. 
Bulgular: İlaca yanıt veren hastalarda PANSS skorlarında belirgin düşme en erken tedavinin birinci ayında tespit edilirken henüz daha tedavinin birinci haftasında mutlak ve relatif teta dalga aktivitesinde artış saptandı. Bununla beraber bu aktivite artışının PANSS negatif alt ölçek skorları ve İGD skorları ile ilişkisi olduğu görüldü. Ayrıca yine ilaca yanıt veren grupta relatif delta aktivitesinde tedavinin birinci haftasında azalma saptandı. ERP ile ilgili değişkenlerin incelemesinde ise ilaca yanıt veren grupta tedavinin birinci ayında P300 amplitüdünde istatistiksel olarak anlamlı bir artış bulundu. Ayrıca P300 amplitüd değişikliği ile set değiştirme test sonuçlarının ilişkili olduğu tespit edildi.  
Sonuç: Klozapine yanıt veren hastalarda mutlak ve relatif beyin teta aktivitesi tedavinin erken dönemlerinde artmaktadır ve bu artış klinik iyileşmeyle ilişkilidir. Teta aktivitesindeki artış klinik cevaptan önce tedavinin birinci haftasından itibaren 
x 
 
gözlemlenebilmektedir. Bu nedenle klozapin tedavisinden sonra erken dönemde beyindeki global teta aktivitesindeki artışın klozapine klinik yanıtı öngörebilecek bir belirteç olabileceği görülmüştür. Ayrıca yine klozapine yanıt veren hastalarda, tedavinin geç dönemlerinde gelişen P300 amplitüdlerinde artış olmaktadır. Ancak P300 değişikliklerinin, geç dönemde saptanması nedeniyle, yanıtı öngörebilmekten çok yeterli yanıtı gösteren bir belirteç olabileceği düşünülmüştür. Bulgularımız daha büyük örneklemli ve uzun takip süreli çalışmalarla desteklenmelidir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine electrophysiological variables, consisting quantitative EEG (QEEG) and event-releated potentials (ERP),  which could be predict clinical response to clozapine in treatment-resistant schizophrenia; and to investigate the relationship between this changes and clinical variables such as severity of disease, functionality and cognitive functions. 
Methods: This study was performed in Erenkoy Mental Health Research and Training Hospital with schizophrenia inpatients attended to study in April 2015- February 2016. Twenty-four treatment-resistant schizophrenic patients (19 male, 5 female) were included in this study and these patients were followed for six months. Participants were evaluated before medication, the first week after start of the drug, the second week, during the first month and six months. Electrophsiologic investigaiton were performed in all evaluations. Cognitive functions were evaluated  in a week after the start of clozapine and at the end of the six-month follow-up period.  Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) and General Functionality Level Scale (GAF) was used for clinical evaluation of patients. 
Results: In patients who responded to drug while the significant decrease in PANSS scores were detected in the first month of treatment, an increase in absolute and relative theta wave activity were determined in the first weeks of treatment. In addition, the increase in this activity was found to be associated with PANSS negative subscale scores and GAF scores. Furthermore, the group who responded to drug, a decrease in relative delta activity revealed in the first weeks of treatment. When examining the variables related to ERP, there was an increase in the amplitude of P300 in patients who responded to drug. Besides, P300 amplitudes changes have been found to be associated with the set shifting test results. 
Conclusion: In patients who respond to clozapine, absolute and relative theta brain activity has been increasing in the early stages of treatment and this increase was associated with clinical improvement. İncrease in theta activity could be observed from the first week of treatment prior to clinical response. Therefore, it has been observed 
xii 
 
that after the start of clozapine treatment, the global increase in theta activity could be a marker that predict clinical response to clozapine. Moreover, in patients who responded to clozapine, P300 amplitudes were increased in late stages of treatment. However, changes in P300 amplitudes, due to be determined in late periods, can be a marker to show adequate clinical response rather than predict the clinical response. Our findings should be confirmed with a larger sample size and longer follow-up studies.