Karaburun Yarımadası'nın Kuvaterner – Holosen faylarının deprem üretme potansiyelinin jeolojik, jeomorfolojik ve uzaktan algılama yöntemleriyle incelenmesi
Earthquake potential of Quaternary-Holocene faults of Karaburun Peninsula by using geological, geomorphological and remote sensing methods
Yazar: MÜGE OSKAY ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. HASAN SÖZBİLİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deprem Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Paleotektonik ve Neotektonik dönemlere ait kaya birimlerini içeren Karaburun Yarımadası Triyas başında Paleotetisin kapandığı ve Geç Triyasta açılan Neotetis okyanusunun da Eosen sonunda kapandığına dair ana yapısal hatları içeren bir kuşak niteliğindedir. Karaburun Platformu kayaları üzerine Neojen volkanikleri ve piroklastları ve volkanizmayla eş yaşlı karasal gölsel ortamı simgeleyen volkano-sedimanter istif arasındaki tüm dokanaklar tektonik ilişkilidir. Holosen alüvyon yelpazeleri ile deltalarının çökelimi faylar tarafında kontrol edilmektedir.

Karaburun Yarımadası'ndaki aktif faylarla ilişkili jeomorfometrik belirteçler ortaya koyulmuş ve ilgili indisler hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalar; Gülbahçe Havzası'nda tektonik aktivite sınıfının çok yüksek, Mordoğan Havzası'nda tektonik aktivite sınıfının yüksek ve aktivite yaşlarıyla uyumlu olduğu sonucunu vermiştir.

Elde edilen tüm veriler, Karaburun Yarımadasını doğudan sınırlayan Gülbahçe Fay Zonunun, Yağcılar Fayı ve Kenelidağ Fayı ile ilişkili olduğunu ve birlikte çalıştıklarını göstermiştir. Yağcılar fayı Gülbahçe fay zonunun sintetik riedeli, Kenelidağ fayı ise antitetik riedeli şeklinde gelişmiştir. Kenelidağ boyunca açılan 3 farklı çek-ayır havzasına ait veriler bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. İlk kez bu çalışma kapsamında ortaya koyulan Balıklıova aktarım rampası Mordoğan Fayı ile Gülbahçe fay zonunu birbirine bağlar. Neotektonik dönem çizgiselliği sınıfında değerlendirilen ilk kez bu çalışma kapsamında tanımlanan Alaçatı Fay Zonu ve Çeşme Fayı Çeşme Yarımadası'nda Miyosen sonrası sıkışma tektoniğini belirten kıvrımların ve açılma tektoniğini belirten körfez oluşumlarının varlığını sonuçlamıştır.


Sonuç olarak, Karaburun Yarımadası'nda Holosen (Gülbahçe Fay Zonu, Kenelidağ Fayı ve Yağcılar Fayı), Kuvaterner (Mordoğan Fayı) ve Neotektonik Dönem çizgiselliği (Alaçatı Fay Zonu ve Çeşme Fayı) sınıflarında değerlendirilen fayların 6 ile 6,7 büyüklüğüne varan depremler üretebileceği belirtilebilir. Bu nedenle adı geçen faylarda hendek tabanlı paleosismoloji çalışmalarının bir an önce yapılması önemlidir.

Abstract:
The Karaburun Peninsula, which contains rock units belonging to Paleotectonic and Neotectonic periods, is a belt that includes the main structural lines indicating that the Paleotethys was closed at the beginning of Triassic and the Neotethys ocean which was opened in the Late Triassic was closed at the end of Eocene. Neogene volcanics and pyroclasts on Karaburun Platform rocks and all contacts between volcanism and volcano-sedimentary sequence representing the terrestrial lacustrine environment are tectonically related. The deposition of Holocene alluvial fans and deltas is controlled by faults.
Geomorphometric markers related to active faults in Karaburun Peninsula have been determined and related indices have been calculated. Calculations; It has been concluded that the tectonic activity class in Gülbahçe Basin is very high, the tectonic activity class in Mordoğan Basin is high and it is compatible with the age of activity.

All the data obtained show that the Gülbahçe Fault Zone, which borders the Karaburun Peninsula from the east, is related to the Yağcılar Fault and Kenelidağ Fault and they work together. The Yağcılar fault was developed as the synthetic riedel of Gülbahçe fault zone and the Kenelidağ fault as antithetic riedel. The Mordoğan Fault in the north is connected to the Gülbahçe fault zone with the Balıklıova relay ramp. Alaçatı Fault Zone and Çeşme Fault, which were defined and mapped for the first time in this study, were evaluated in the class of Neoectonic period. The Alaçatı Fault Zone and Çeşme Fault, defined for the first time in the neotectonic period linearity class, resulted in the presence of folds indicating the compression tectonics after the Miocene and Gulf formations indicating the opening tectonics in the Çeşme Peninsula.

As a result, it can be stated that the faults (Alaçatı Fault Zone and Çesme Fault), Holocene (Gülbahçe Fault Zone and Yağcılar Fault), Quaternary (Mordoğan Fault) and Neotectonic Period lineatures can produce earthquakes of 6 to 6.7 magnitude. Therefore, it is important to perform trench-based paleoseismological studies on these faults as soon as possible.