Sinemada göstergebilim çalışmasına uygulamalı bir örnek: Kim ki Duk'un bin jip filminin incelenmesi
An applied example to semiological study in cinema: Analysis of Kim Ki Duk's Bin Jip
Yazar: SALİH KESKİN
Danışman: PROF. DR. SEDAT ŞİMŞEK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Film çözümleme = Film analysis ; Gösterge bilim = Semiotics ; Sinema = Cinema

Özet:
ÖZET
Sinemada göstergebilimsel çözümleme çalışmaları 1960'lı yıllarda başlamıştır ve önemi, geçmiş yıllardan günümüze dek artarak devam etmiştir.
Dilin anlaşılmasında ve okunmasında yardımcı olan yöntemlerden biri olan göstergebilim, günümüzde oldukça yaygın kullanılan bir bilim dalı haline gelmiştir. Göstergebilim, iletişimin gerçekleşebilmesi için gerekli olan ögelerden bir tanesi olan göstergenin nasıl kullanıldığı, kullanılarak ne anlatıldığı, bu anlamın nasıl oluşturulduğuyla ilgilenir. Üstü örtülü anlamları ortaya çıkarmak için kullanılan en önemli bilim dallarından ve çözümleme yöntemlerinden biri göstergebilim inceleme alanı olan gösterge, durağan ve tamamlanmış değil, aksine insanlıkla birlikte bazı değişimlere ve gelişimlere uğramaktadır. Toplumsal uzlaşımlara dayanan göstergeler, bir şeyi belirten, ifade eden, anlatılmak isteneni direkt ya da dolaylı yoldan anlatma yöntemidir.
Göstergebilim, dilbilim incelemelerinden doğan bir bilim dalıdır. Dolayısıyla dilbilimle yakın ilişki içerisindedir. Göstergebilimin ve dilbilimin uğraş alanı özellikle anlam kavramı üzerinedir. Anlam kavramının en önemli unsurları da gösteren ve gösterilen kavramlarıdır.
viii
Göstergelerden oluşan neredeyse tamamen sanal, yapay değerler dünyasında yaşamaya başlandığı bilinci ile iletişimdeki yaygınlaşmalar göstergebilimin diğer bilim dallarıyla ilişkili olarak ivme kazanmasına, kültür araştırmalarında bağımsız bir dal olarak ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Aslında, insanın gördüklerini anlama, doğru okuma isteği ve merakı çözümleme yöntemlerine ihtiyacı da beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyaca yanıt verebilecek yöntemlerden biri olan göstergebilim günümüzde edebiyattan sinemaya birçok alanda önemli bir yere sahip olmuştur. Tıp, mimari, görsel sanat dalları, yazınsal metinler gibi kadar farklı farklı alanlara uygulanabilen göstergebilim, sinemada anlam ve anlamın nasıl oluşturulduğunu ortaya çıkarmak için kullanılan en etkili yöntem, bilim dalı haline gelmiştir.
Göstergebilimsel inceleme yöntemi ile sinemada var olan göstergeler ortaya çıkarılarak derin biçimde filmde verilmek istenen mesajlar açığa çıkarılır. Sinema göstergebilimcisi filmi bir inceleme alanı olarak ele alır ve göstergelerin yönetmen ya da senarist tarafından nasıl oluşturulduğu ve anlama olan katkısı üzerinde durur.
Göstergebilimin temeli, Amerikalı öncüsü Charles Sanders Peirce ile Avrupalı öncüsü İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure'e dayanmaktadır. Peirce mantıksal kökenli bir göstergebilimin temelini attığını savunurken, Saussure alanı olan dilbilim incelemelerinde, göstergebilimden ileride kurulması gereken bir bilim dalı olarak söz etmiştir. İtalyan göstergebilimci Umberto Eco'nun çalışmaları da Hem Avrupa hem ABD'de etkili olmuştur. Böylece bütün dünya üzerinde yaygınlaşarak bilim adamlarının ve araştırmacıların dikkatini çeken bir bilim dalı haline gelen göstergebilim, Roland Barthes, Christian Metz ve Peter Wollen gibi isimlerin yoğun çalışmalarıyla, bir çözümleme yöntemi olarak her alana uygulanmaya başlamıştır.
Sinemada göstergebilim özellikle son yıllarda yönetmenlerin önemli ilgi odağı haline gelmiştir. Güney Koreli yönetmen Kim Ki Duk, filmlerinde ve özellikle Bin Jip filminde göstergebilime oldukça yer vermiştir.
Anahtar Sözcükler: Gösterge, Dilbilim, Sinema, Göstergebilim, Peirce, Saussure, Barthes, Eco, Metz, Wollen, Kim Ki Duk

Abstract:
SUMMARY
Sinemada göstergebilimsel çözümleme çalışmaları 1960'lı yıllarda başlamıştır ve önemi, geçmiş yıllardan günümüze dek artarak devam etmiştir.
Dilin anlaşılmasında ve okunmasında yardımcı olan yöntemlerden biri olan göstergebilim, günümüzde oldukça yaygın kullanılan bir bilim dalı haline gelmiştir. Göstergebilim, iletişimin gerçekleşebilmesi için gerekli olan ögelerden bir tanesi olan göstergenin nasıl kullanıldığı, kullanılarak ne anlatıldığı, bu anlamın nasıl oluşturulduğuyla ilgilenir. Üstü örtülü anlamları ortaya çıkarmak için kullanılan en önemli bilim dallarından ve çözümleme yöntemlerinden biri göstergebilim inceleme alanı olan gösterge, durağan ve tamamlanmış değil, aksine insanlıkla birlikte bazı değişimlere ve gelişimlere uğramaktadır. Toplumsal uzlaşımlara dayanan göstergeler, bir şeyi belirten, ifade eden, anlatılmak isteneni direkt ya da dolaylı yoldan anlatma yöntemidir.
Göstergebilim, dilbilim incelemelerinden doğan bir bilim dalıdır. Dolayısıyla dilbilimle yakın ilişki içerisindedir. Göstergebilimin ve dilbilimin uğraş alanı özellikle anlam kavramı üzerinedir. Anlam kavramının en önemli unsurları da gösteren ve gösterilen kavramlarıdır.
viii
Göstergelerden oluşan neredeyse tamamen sanal, yapay değerler dünyasında yaşamaya başlandığı bilinci ile iletişimdeki yaygınlaşmalar göstergebilimin diğer bilim dallarıyla ilişkili olarak ivme kazanmasına, kültür araştırmalarında bağımsız bir dal olarak ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Aslında, insanın gördüklerini anlama, doğru okuma isteği ve merakı çözümleme yöntemlerine ihtiyacı da beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyaca yanıt verebilecek yöntemlerden biri olan göstergebilim günümüzde edebiyattan sinemaya birçok alanda önemli bir yere sahip olmuştur. Tıp, mimari, görsel sanat dalları, yazınsal metinler gibi kadar farklı farklı alanlara uygulanabilen göstergebilim, sinemada anlam ve anlamın nasıl oluşturulduğunu ortaya çıkarmak için kullanılan en etkili yöntem, bilim dalı haline gelmiştir.
Göstergebilimsel inceleme yöntemi ile sinemada var olan göstergeler ortaya çıkarılarak derin biçimde filmde verilmek istenen mesajlar açığa çıkarılır. Sinema göstergebilimcisi filmi bir inceleme alanı olarak ele alır ve göstergelerin yönetmen ya da senarist tarafından nasıl oluşturulduğu ve anlama olan katkısı üzerinde durur.
Göstergebilimin temeli, Amerikalı öncüsü Charles Sanders Peirce ile Avrupalı öncüsü İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure'e dayanmaktadır. Peirce mantıksal kökenli bir göstergebilimin temelini attığını savunurken, Saussure alanı olan dilbilim incelemelerinde, göstergebilimden ileride kurulması gereken bir bilim dalı olarak söz etmiştir. İtalyan göstergebilimci Umberto Eco'nun çalışmaları da Hem Avrupa hem ABD'de etkili olmuştur. Böylece bütün dünya üzerinde yaygınlaşarak bilim adamlarının ve araştırmacıların dikkatini çeken bir bilim dalı haline gelen göstergebilim, Roland Barthes, Christian Metz ve Peter Wollen gibi isimlerin yoğun çalışmalarıyla, bir çözümleme yöntemi olarak her alana uygulanmaya başlamıştır.
Sinemada göstergebilim özellikle son yıllarda yönetmenlerin önemli ilgi odağı haline gelmiştir. Güney Koreli yönetmen Kim Ki Duk, filmlerinde ve özellikle Bin Jip filminde göstergebilime oldukça yer vermiştir.
Anahtar Sözcükler: Gösterge, Dilbilim, Sinema, Göstergebilim, Peirce, Saussure, Barthes, Eco, Metz, Wollen, Kim Ki Duk