Birinci basamak sağlık hizmetlerinde kadınların sorun çözme becerilerini geliştirmenin depresif semptomlara etkisi
The effect on depressive semptoms of improving problem solving skills of women in the primary health care services
Yazar: MERAL KELLECİ
Danışman: DOÇ.DR. SEVİM BUZLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
8. ÖZET Araştırma, açıklanabilen tıbbi bir hastalığa bağlı olmayan fiziksel sağlık sorunları nedeniyle sağlık ocağına başvuran kadınlara uygulanacak sorun çözme becerilerini geliştirme programının depresif semptomlara etkisini belirlemek amacıyla deneysel çalışma (Ön test-son test, kontrol gruplu) tipinde planlanmıştır. Fiziksel sağlık sorunları nedeniyle sağlık ocağına başvuran kadınlar araştırmanın evrenini oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen; Beck Depresyon Ölçeğinden (BDÖ) 12-45 puan alan, 18-45 yaşlar arasında, en az ilkokul mezunu olan, intihar düşüncesi, tanı konmuş fiziksel ya da ruhsal hastalığı, işitme ve anlama sorunu olmayan, menapoza girmemiş, gebe ya da doğum yapmamış, 76 kadın (38 deney, 38 kontrol grubu) oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan görüşme ve izlem formu, BDÖ, sorun çözme ölçeği (SÇÖ) ve otomatik düşünceler ölçeği (ODÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada, deney grubunda bulunan kadınlara Sorun Çözme Becerilerini Geliştirme Programı uygulanmış ve 8 görüşme yapılmıştır. Kontrol grubunda bulunan kadınlarla 2 görüşme yapılmış, her iki grubun 3 ay ve 6 ay sonra izlemleri yapılarak ölçekler tekrar uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizinde; ki-kare testi, bağımsız gruplarda sdutent t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (ANOVA), Mcnemar testi, güvenirlik analizi ve Bonferroni testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubunu oluşturan kadınlar; yaş, meacni durum, eğitim düzeyi, meslek, evlenme şekli, evlilik yılı, aile yapısı, çocuk sayısı, eşin eğitimi, büyüdüğü yer, kararlara katılım, sosyal destek ve ekonomik durum değişkenleri yönünden benzer özellikler göstermektedir. 117Her iki grupta da kadınlar; baş ağrısı, uyku sorunları, halsizlik-yorgunluk, iştahsızlık, gastrointestinal sorunları, kas ağrısı, sabah kötülüğü, çarpıntı, nefes darlığı, titreme, uyuşma- karıncalanma ve unutkanlık nedeniyle sağlık ocağına başvurmuş ve bu şikayetler açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Araştırmada kadınların; eşin eşsiz olması, ekonomik sorunlar, yaşlı ve çocuk bakımı ile ilgili sorunlar, sözel ve/veya psikolojik şiddete maruz kalma, ailede alkol ve/veya kumar alışkanlığı olan bireyle yaşama, aldatılma, göç-uyum sorardan, kayıp yaşama, ailede hasta bireyin bakımı, iletişim sorunları, yakın çevre ve akrabalarla ilgili sorunlar yaşadıkları belirlenmiş, bu sorunlar açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmemiştir. Deney grubunun kabulde 23.76+5.47 olan BDÖ puan ortalamasının, 3 ay sonra 1 1.34±2.98 ve 6 ay sonra 9.92±2. 12'ye düştüğü ve ileri analiz (Bonferroni) sonucunda aralarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark olduğu bulunmuştur. Kontrol grubunun; BDÖ puan ortalaması kabulde 24.39±4.55, 3 ay sonra 24.10+4.43 ve 6 ay sonra 24.39±4.55 olmuş ve bu bulgular arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Deney grubunun sorun çözme puan ortalaması, kabulde 167.34±4.80,3 ay sonra 61.78±6.89 ve 6 ay sonra 55.97±6.34 bulunmuş, ileri analiz (Bonferroni) sonucunda aralarında anlamlı düzeyde fark olduğu görülmüştür. Kontrol grubunun; sorun çözme puan ortalamasının kabulde 167.76±5.84, 3 ay sonra 166.34±6.54, 6 ay sonra 166.00±6.39 olduğu saptanmış ve ileri analiz (Bonferroni) sonucunda kabul ile 6 ay sonrasında anlamlı düzeyde fark olduğu, kabul ile 3 ay, 3 ay ile 6 ay arasında anlamlı bir farkın olmadığı bulunmuştur. Deney grubunun ODÖ puanının anlamlı düzeyde azaldığı, kontrol grubunun ODÖ puanının arttığı belirlenmiştir. 118Soran çözme becerilerini geliştirme programı uygulanan deney grubunun fiziksel şikayetlerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı, kontrol grubunun yaşadığı şikayetlerin ise devam ettiği bulunmuştur. Sonuç olarak; sorun çözme becerilerini geliştirme programı uygulanan kadınların sorun çözme becerilerinin gelişmesine paralel olarak depresif belirti düzeylerinin azaldığı, kontrol grubunun depresif belirti düzeylerinin değişmediği saptanmıştır. 119

Abstract:
9.SUMMARY The effect on depressive semptoms of improving problem solving skills of women in the primary health care services The research has been planned as; a type of an experimental study (pre test, post test, control group) aiming to determine the effect on depressive semptoms of problem solving skills improving ; to be applied to women with physical health problems with no medical explanation, appealing to the primary health care services. The women appealing to the primary health care center because of their physical health problems, constitudes the base of the research. The sample of the research, chosen by simple sampling method, is formed by 76 women (38 experiment, 38 control group) which are, graded between 12-45 points in Beck Depresion inventory (BDI), between ages 18-45, primary school grauates min.,with no suicide thoughts, no diagnosed physical illnesses, no problems in hearing or understanding, not mynaposed, pregnant or given any birth before. The data of the research has been compiled by the researcher by using; observing form in interview, BDI, problem solving scala (PSS), and automatic thoughts scale (ATS) which were prepared in direction with the literature of research. During research, The Problem Solving Skills İmpoving Program has been applied to the women in experiment group and eight interviews were made. Two interviews were held with the women in control group, both two groups were viewed and he scales were applied again 3 and 6 months later. In the statistical analysis of the data complied from the research; chi-square test, variance analysis in repeated measures ANOVA, McNemar test, Student t test in independent group, dependence analysis and Bonferroni test, were used. 120The women forming the experiment and control group, show similar characteristics depending on the variables: age, marital status, the education status, growing up location, decision participations, social support and, economical status. In both groups the women applied to the primary health center complaining of; headache, sleeping problems, exhaustment-fatique, lack of appetite, gastrointestinal problems, ache in muscles, morning laziness, palpitation, shortness of breath, shivering, insensibility-prickling and forgetfulness; and no statistically meaning difference could be determined between the groups in this problems. In the research; it was determined that the women had problems like; the uniqueness (no abilty to give up-divorce) of the husband, economical problems, problems on cares of the old and children, being exposed to violence (İn speech on physical), living with an alcohol or gambling habidet individual in the family, betrayal, migration- adabtation problems, problems with the neigborhood or acquaintances; and no statistically meaning difference could be determined between the groups in this problems. The BDI point average of the experiment group which was 23.76±5.47 in acceptance, has declined to 11.34±2.98 in 3 mounth, and 9.92±2.12 in 6 months and as a result of advances analysis (Bonferroni), a meaning difference was determined in between them. Control group which was 24.39±4.55 in acceptance, has been measured as 24.10±4.43 in 3 months, and 24.39±4.55 in 6 months and no meaningful difference could be determined between these findings. The problem solving point average of the experiment group which was 167.34±4.80 in acceptance, has been measured as 61.78±6.89 in 3 months, and 55.97±6.34 in 6 months and as a result of advances analysis (bonferroni), a meaning ful difference was determined in between them. The problem solving point average of the control group which was 167.76±5.84 in acceptance, has d*Mk6û*.-> < - " * 121been measured as 166.34±6.54 in 3 months, and 166.00±6.39 in 6 month and as a result of advanced analysis (Bonferroni), a meaningful difference was determined in between acceptance and 6 months' measurements; and no meaningful difference between acceptance and 3 months' measurements and 3 months' and 6 months' measurements. It was determined that; the ATS points of the experiment group decreased meaningfully, whereas the ATS points of the control group increased. It was found out that in the experiment group, on which the problem solving skills improving program has been applied, the physical complaints decreased in a statistically meaningful way, whereas the control group's complaints were persistent. As a result; it is determined that; the women on which the problem solving skills' improving program is applied, the level of depressive symptoms decreased parallel to the improving of problem solving skills, whereas the level of depressive symptoms of the control groups remained the same. 122