Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi`nde bulunan Bodrum Yarımadası Hellenistik Dönem kent sikkeleri
The coins of Hellenistic Cities of Bodrum Peninsula in Bodrum Underwater Archaeology Museum
Yazar: EMRE SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ÇİZMELİ ÖĞÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Karia bölgesi = Caria region ; Muğla-Bodrum = Muğla-Bodrum ; Sikke = Coin

Özet:
İskender'in Doğu seferi ile başlayan Hellenistik Dönem, Küçük Asya'nın ve Mısır'ın Roma tarafından fethedilmesine kadar devam etmiştir. İskender'in, Küçük Asya, Orta Asya, Arap Yarımadası ve Hindistan'a değin uzanan devasa imparatorluğu üzerinde, Doğu ve Yunan ülkelerinin bir karışımını sergileyen büyük bağımsız devletler kuruldu. Bu aynı zamanda ticaretin de Avrupa'dan Hindistan'a, hatta Çin'e kadar genişlemesi anlamına geliyordu. Hellenistik Dönem ile ilgili belki de en çarpıcı gerçek, İskender'in seferi neticesinde dünyanın birleşmesi ve devletler arasındaki mücadelelere karşın, Doğu ve Batı arasındaki ticaretin kolaylaşmasıdır. Mısır, Hindistan, Batı Avrupa gibi yeni bölgeler bir bakıma Yunanlıların yörüngesi içine girmiştir. Doğuya yapılan askeri seferler ile bölgenin kapıları Yunan tüccarlarına açılmış, bu da ekonomiyi canlandırarak kültürel alışverişe imkân sağlamıştır.Hellenistik Dönemde paranın kullanılışı önemli bir ekonomik faktördür. Özellikle M.Ö. IV. yüzyılda Yunan şehir devletlerinde ve Pers İmparatorluğu'nda yaygın bir kullanım sahası bulan madeni para, Hellenistik Dönemde de gelişimini sürdürmüştür. Sikke darbında ağırlıklı olarak gümüş ve bronz kullanılmış; aynı zamanda daha az olmakla birlikte altın sikkeler de basılmıştır.İskender'in ölümünden sonra, kurduğu imparatorluk generalleri arasında paylaşılmıştır. Büyük çekişmelerin hâkim olduğu bu süreçte iki büyük krallık öne çıkmıştır. Bunlar; merkezi Mısır'da bulunan Ptolemaioslar ve merkezi Suriye'de bulunan Seleukoslar'dır. İki büyük devlet de devamlı iktidar mücadelesinde olmuş ve sınırlarını genişletmeye çalışmışlardır. Karia da bu iktidar mücadelesinden payını almış ve hem Seleukoslar'ın hem de Ptolemaioslar'ın (özellikle kıyılarda) egemenliğine girmiştir.M.Ö.4 yüzyılda, Hekatomnos Sülalesi egemenliğindeki Karia, özellikle Satrap Mausollos Dönemi'nde hem kültürel hem de ekonomik alanda altın çağını yaşamıştır. Ancak Büyük İskender'in fethi ile bir gerileme sürecine giren bölge, zaman zaman atılım yapsa da eski ihtişamlı günlerine kavuşamamıştır. Helenistik Dönem'de, önce Seleukoslar ve Ptolemaioslar'ın ardından da yerel sayılabilecek Rhodos ve Bergama Krallığı'nın egemenliğine giren Karia Bölgesi, ekonomik açıdan oldukça zayıflamıştır.Karia Bölgesinin, bir yüzyıl önce en önemli kentleri olan Mylasa ve Halikarnassos, bu dönemde özellikle ekonomik açıdan oldukça gerilemiştir. Her iki kent de bir süre egemenliğine girdikleri devletlerin sikkelerini kullanmış; iktidar mücadeleleri sırasında bağımsızlıklarını elde ettiklerinde ise kendi sikkelerini basmışlardır. Ancak bunlar zayıf girişimler olarak kalmış ve en nihayetinde bölgenin Roma İmparatorluğu'na bağlanmasıyla da son bulmuştur.Tezin araştırma kapsamına giren diğer Karia kentlerinde de (Bargylia, Keramos, Myndos) durum farklı değildir. Ancak kısa bir zaman dilimi için bile olsa, kentlerin sikke basabilmiş olması, Karia Bölgesi'nin Helenistik Dönem nümismatiği açısından önemlidir.

Abstract:
The Hellenistic Period, begins with the Eastern campaign of Alexander The Great and lasts until the conquest of Asia Minor and Egypt by the Roman Empire. On lands of Alexander?s gigantic empire which consists of Asia Minor, Middle Asia, the Arabian Peninsula and India, independent states were established which complied of a mixture of Eastern and Greek states. This expanded trade from Europe to India and as far as to China. Perhaps the most remarkable fact of this period is the easiness of trade between East and West. With the military campaigns, ?the doors of the East? opened to Greek merchants and this refreshed the economy and provided cultural exchange.The usage of coins is an important fact in the Hellenistic Period. In Greek poleis and the Persian Empire the coins were used very widely, especially during the 4th century B.C. In the Hellenistic Period this development of coinage continued. Most often the silver and bronze coins were used and rarely gold ones.After the death of Alexander the Great, his empire was divided between his generals. This was a stage in which struggles dominated between generals and two major kingdoms came into prominence. These were: Egypt-centred Ptolemaic Kingdom and Syria-centred Seleucid Kingdom. They both fought with each other over the domination in the old Alexander?s Empire and tried to expand their lands. Caria took advantage from this struggle of powers and both the Seleucid and the Ptolemaic Kingdoms ruled this area (especially in the coasts).Caria was ruled by the Hekatomnid Dynasty in the 4th century B.C. In the period of Maussollos (the most famous satrap of the dynasty), it flourished into its cultural and economic golden age. But after Alexander?s conquest, the region began to diminish. In the Hellenistic Period, first the Seleucid and the Ptolemaic Kingdoms then Rhodos Kingdom of Pergamon ruled over Caria. During this period economy of the region declined.Mylasa and Halikarnassos were the most powerful cities of Caria in the 4th century, but in the Hellenistic Period their economy declined. Both cities, used the coins of the current rulers of Caria in each period respectively. But while the struggles continued between the major states, they became independent for a little time and this is when they used their own city coins.As for the other Carian cities (Bargylia, Keramos, Myndos), which this thesis is focused on, the situation recured. After all, although it was for a short period, they were able to issue their own coins, which made it an important research topic for the numismatic studies of the Hellenistic Period in Caria.