Finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımına etkisi: Türkiye örneği
The effect of financialization on functional income distribution: The case of Türkiye
Yazar: HARUN SARAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRULLAH ÖZDEN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Fonksiyonel gelir dağılımı = Functional income distribution

Özet:
II. Dünya Savaşı sonrasında altın çağını yaşayan Keynesyen politikaların etkisini kaybetmeye başlamasıyla ön plana çıkan neo-liberal yaklaşım, özellikle 1980 yılı itibarıyla küreselleşen dünya ekonomilerine hızla yayılmıştır. Teknolojik gelişmelere ek olarak finansal kesimin hızla serbestleşmeye başlaması kapitalizmin bu yeni döneminde finansallaşma adı verilen bir olgunun doğmasına zemin hazırlamıştır. Gelişkin finans sisteminin önündeki engellerin büyük oranda kaldırılmasıyla güçlenen finansallaşma, heterodoks iktisatçılar tarafından dile getirilen bir kavram olarak karşımıza çıkmakta ve özellikle gelir dağılımı olmak üzere ekonomilerin makro değişkenleri üzerinde olumsuz bir etkiye sebep olmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı Türkiye'de finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımı üzerindeki etkisini 1988-2019 dönemi için zaman serisi analizi ile araştırmaktır. Kurulan modelde kullanılan ve Türkiye ekonomisinin incelenen dönemdeki finansallaşma düzeyini temsil eden finansallaşma endeksi bu çalışma bünyesinde Temel Bileşenler Analizi yardımıyla özgün olarak elde edilmiştir. ARDL Sınır Testi sonuçlarına göre Türkiye'de finansallaşma, teknolojik gelişme ve dış açıklık değişkenlerinden sonra emek payının aşınmasında rol oynamakta ve fonksiyonel gelir dağılımını bozmaktadır. Diğer taraftan Fourier Toda-Yamamoto Nedensellik Testi sonuçları finansallaşmadan emek payına doğru nedensellik olduğunu bulgulamaktadır. Elde edilen tüm bu sonuçlar, son dönem çalışmalara konu olan emek payındaki düşüş kaynaklı gelir eşitsizliğinin irdelenmesinde finansallaşmanın da önemli bir parametre olarak dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.

Abstract:
The neo-liberal approach, which came to the forefront as Keynesian policies, having experienced their golden age after World War II, began to lose their influence, rapidly spread to the globalizing world economies, particularly from 1980 onward. In addition to technological advancements, the swift liberalization of the financial sector paved the way for a phenomenon known as financialization in this new era of capitalism. Financialization, which gained momentum as the barriers in front of the advanced financial system were largely removed, is a concept highlighted by heterodox economists and is said to have a negative impact on macroeconomic variables, particularly income distribution. In this context, the aim of this study is to investigate the effect of financialization on functional income distribution in Turkey for the period between 1988 and 2019 using time series analysis. The financialization index used in the model, representing the level of financialization in the Turkish economy during the analyzed period, was uniquely obtained within this study through Principal Component Analysis. According to the results of the ARDL Bounds Test, financialization in Turkey plays a role in the erosion of labor share, following technological advancement and trade openness variables, and disrupts functional income distribution. On the other hand, the results of the Fourier Toda-Yamamoto Causality Test indicate a causality from financialization to labor share. All these findings suggest that financialization should be considered an important parameter in examining income inequality due to the recent decline in labor share, which has been the subject of contemporary studies.