Azerbaycanda yenilenebilir enerji tüketiminin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Yeni nesil genişletilmiş ARDL Sınır Testi yaklaşımı
Impact of renewable energy consumption on economic growth in Azerbaijan: New generation augmented ARDL Bound Test approach
Yazar: ILAHA AGHAYEVA
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ZORTUK
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu çalışmada, Azerbaycan'da ithalat, ihracat, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kullanımının GSYİH`a olan etkisini incelemektedir. Araştırma, 1990-2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ilk kez, Azerbaycan özelinde değişkenlerin durağanlıkları, Enders ve Lee (2012) ile Omay (2015) tarafından önerilen Fourier yaklaşımıyla araştırılmıştır. Ayrıca, eş-bütünleşme ilişkisi için Sam vd. (2019) tarafından önerilen Genişletilmiş ARDL sınır testi kullanılarak literatüre katkı sağlanması hedeflenmektedir. Durağanlık analizi sonucunda, yenilenemeyen enerji tüketimi dışındaki tüm değişkenlerin seviyede durağan olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ardından, Genişletilmiş ARDL sınır testi kullanılarak değişkenler arasında eş-bütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Genişletilmiş ARDL uzun dönem tahmin sonuçlarına göre, Azerbaycan'da ithalat, ihracat, yenilenebilir ve yenilenemez enerji kullanımının GSYİH`yı artan yönde etkilediği görülmektedir. İthalat ve ihracatta %1'lik bir artışın, Azerbaycan'ın GSYİH `da sırasıyla %0,12 ve %0,33 oranında artışa sebep olduğu bulunmuştur. Öte yandan, yenilenemeyen ve yenilenebilir enerji tüketiminde %1'lik bir artışın, ortalama olarak Azerbaycan'ın ekonomik büyümesinde sırasıyla %0,37 ve %0,17 oranında bir artışa neden olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisinin belirlenmesi için Nazlioglu vd. (2016) tarafından önerilen Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testi kullanılmış ve Azerbaycan'da ithalat ve ihracat değişkenlerinden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik belirlenmiştir. Çalışma, Azerbaycan için çeşitli politika önerileri sunarak tamamlanmaktadır.

Abstract:
This study examines the impact of imports, exports, renewable and non-renewable energy consumption on GDP in Azerbaijan. The research was conducted using annual data for the period 1990-2022. In the study, for the first time, the stationarity of variables in Azerbaijan was investigated with the Fourier approach suggested by Enders and Lee (2012) and Omay (2015). Furthermore, it is aimed to contribute to the literature by employing the Augmented ARDL Bounds Test proposed by Sam et al. (2019) for the co-integration relationship. As a result of the stationarity analysis, it has been found that all variables except for non-renewable energy consumption are stationary at levels. The stationarity analysis results indicate that all variables are stationary at the level except for non-renewable energy consumption. Subsequently, the Augmented ARDL Bounds Test was employed to identify the co-integration relationship among the variables. According to the long-run estimation results of the Augmented ARDL, it is observed that imports, exports, renewable, and non-renewable energy consumption positively affect GDP in Azerbaijan. A 1% increase in imports and exports has been found to lead to a respective increase of approximately 0.12% and 0.33% in Azerbaijan's economic growth on average. Furthermore, a 1% increase in non-renewable and renewable energy consumption has been determined to cause a respective increase of approximately 0.37% and 0.17% in Azerbaijan's economic growth on average. Additionally, the Fourier Toda-Yamamoto causality test proposed by Nazlioglu et al. (2016) was utilized to determine the causality between variables, revealing a unidirectional causality from imports and exports to economic growth in Azerbaijan. The study is concluded by offering various policy recommendations for Azerbaijan.