Gebelere yönelik infantil kolik eğitiminin doğum sonrası etkilerinin incelenmesi
Assessment of postpartum effects of infantile colic education for pregnant women
Yazar: ÖZGE NUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ARZU UZUNER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: İnfantil kolik (İK); hayatın ilk üç ayında yaklaşık olarak beş bebekten birinde görülen, anne-bebek sağlığı üzerine kısa ve uzun süreli etkileri olduğu bilinen, açıklanamayan uzun süreli ağlama atakları ile seyreden geçici bir durumdur. Gebelere verilen çeşitli konulardaki prenatal eğitimin doğum sonrası anne-bebek etkileşimini güçlendirdiğini gösteren çalışmalar literatürde mevcut olup, kolik ilişkili bir prenatal eğitimin doğum sonrası kolik ve benzeri semptom gösteren bebekleri olan annelere etkisini değerlendiren çalışmaya rastlanılmamıştır. Çalışmamızda gebelere, infantil koliği tanıtan ve hem kolik ile hem de koliğin yol açabileceği stres ile baş etmeye yönelik ipuçları içeren bir eğitim verilmiştir. Bu eğitimin, doğum sonrasında İK'lı ve/veya uzun süreli ağlama davranışı gösteren bebeği olan annelerin kolikle baş etme davranışına ve zor bebek algısına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Non-randomize kontrollü klinik müdahale çalışmasıdır. Dahil edilme-hariç tutulma kriterlerini karşılayan 32 hafta ve üzeri gebeler, müdahale (s=50) ve kontrol (s=48) olmak üzere iki grup şeklinde çalışmaya alınmıştır (%95 güven düzeyinde, %80 güçle). Müdahale grubu iki, kontrol grubu ise diğerlerinden farklı bir Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı gebelerden oluşmaktadır. Katılımcılardan, ilk değerlendirme esnasında ve bebekleri üç ayı doldurduktan sonra olacak şekilde iki farklı görüşmede veri toplanmıştır. Her iki gruba İK bilgilendirme broşürü verilip grupların normal gebelik izleminde takibine devam edilmiştir. Müdahale grubuna ek olarak, broşür ile birlikte yaklaşık 15 dakika süren tek oturumluk İK eğitimi verilmiştir. İlk değerlendirmede tüm katılımcılara; sosyodemografik-sağlık özelliklerini sorgulayan anket formu, Algılanan Stres Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Edinburgh Depresyon Ölçeği uygulanmıştır. Bebekleri üç ayı doldurduktan sonra tüm katılımcılara yeniden ulaşılarak bebeğin doğum-bakım-sağlık özelliklerini, İK tanısını, yöntem kullanımını ve acil başvurusunu değerlendiren bir anket formu ile İnfant Kolik Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: İnfantil kolik tanı kriterlerini karşılayan bebeklerin sıklığı, müdahale grubunda %26 (s=13) ve kontrolda %22,9 (s=11) olmak üzere toplamda %24,4 (s=24); kolikli ve/veya uzun süreli ağlama davranışı gösteren bebeklerin sıklığı ise müdahale grubunda %40 (s=20) ve kontrol grubunda %33,3 (s=16) olmak üzere toplamda %36,7 (s=36) saptanmıştır. İK görülen bebeklerin annelerinin yaş ortalaması görülmeyenlerin annelerinden daha yüksektir (p=0,030). Eğitimde önerilen yöntemlerin kullanım oranı hem tüm katılımcılar için hem de kolikli ve/veya uzun süreli ağlama davranışı gösteren bebeklerin anneler için (p=0,024) değerlendirildiğinde, müdahale grubunda kontrol grubundan daha yüksek tespit edilmiştir. Müdahale grubundaki katılımcılar İKÖ'de yer alan "Kolik başladığında, bebeğimi sakinleştirebiliyorum" ifadesine (p=0,021), kontrol grubu ise "Kolik başladığında, yaptığım hiçbir şeyin faydası olmuyor" ifadesine (p=0,036) daha yüksek puan vermiştir. ASÖ toplam puanı ile değerlendirilen stres algısının kolikli ve/veya uzun süreli ağlama davranışı gösteren bebeklerin annelerinde kontrol grubunda müdahale grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür (p=0,032).
Sonuç: Birinci basamakta aile hekimleri tarafından verilen gebelere yönelik infantil kolik eğitimi, annelerin hem kolik semptomları ile hem de bu semptomların yol açabileceği yetersizlik hissi ve stres ile daha iyi başa çıkmalarını sağlamaktadır. Hekimlerin rutin gebe takibi protokollerine infantil kolik eğitimini eklemeleri önerilir.
Anahtar Kelimeler: İnfantil kolik, Uzun süreli ağlama davranışı, Prenatal eğitim, Birinci basamak sağlık hizmetleri, Anne stresi

Abstract:
Introduction: Infantile colic is a temporal condition characterized by unexplained, prolonged crying episodes that are seen in approximately one in five infants during the first three months of life and is known to have short and long-term effects on maternal and infant health. Studies have shown that prenatal education given to pregnant women about various topics, strengthens postpartum interaction between mothers and infants, but there has been no research evaluating the impact of prenatal infantile colic education on mothers with colicky infants after childbirth. In our study, pregnant women were provided with education about infantile colic and coping strategies for colic and related stress. The aim was to assess the effect of this education on the coping behavior with colic and the perception of baby's temperament in mothers with infants who exhibited colic or prolonged crying behavior after childbirth.
Method: This is a non-randomized controlled intervention study. Pregnant women who met the inclusion and exclusion criteria, from 32 weeks and beyond gestation, were included in the study as two groups: intervention (n=50) and control (n=48) (with a 95% confidence level and 80% power). The intervention group consisted of pregnant women registered at two different Family Health Centers, while the control group was from one Family Health Center. Data were collected from the participants in two separate interviews: a first assessment and a second assessment after the babies reached three months of age. Both groups were provided with an information brochure about infantile colic and normal prenatal care was continued. In addition to the brochure, the intervention group received a single session of infantile colic education for 15 minutes. During the first assessment, all participants completed a questionnaire on sociodemographic and health characteristics, the Perceived Stress Scale, the Perceived Social Support Scale, and the Edinburgh Depression Scale. After their babies reached three months of age, all participants were contacted again. Data were collected using a questionnaire evaluating the baby's birth-care-health characteristics, the diagnosis of infantile colic, usage of the soothing methods, and emergency visits,
xiv
along with the Infant Colic Scale, the Perceived Stress Scale, and the Perceived Social Support Scale.
Results: The frequency of infants meeting the criteria for infantile colic diagnosis was 24.4% in total, with 26% (n=13) in the intervention group and 22.9% (n=11) in the control group; the frequency of infants exhibiting colic and/or prolonged crying behavior was 36.7% in total, with 40% (n=20) in the intervention group and 33.3% (n=16) in the control group. The average age of mothers with colicky infants was higher than those without it (p=0.030). The usage of the soothing methods recommended in the education was higher in the intervention group compared to the control group when analyzing both all participants (p=0.013) and mothers of infants with colic and/or prolonged crying behavior (p=0.024). Participants in the intervention group scored higher on the statement "I can calm down my baby when colic starts" in the Infant Colic Scale (p=0.021), while the control group scored higher on the statement "When colic starts, nothing I do seems to help" (p=0.036). The perceived stress score, assessed by the total score of the Perceived Stress Scale, was higher in the control group than in the intervention group for mothers of infants with colic and/or prolonged crying behavior (p=0.032).
Conclusion: Infantile colic education provided to pregnant women by primary care physicians, helps mothers cope better with both colic symptoms and the feelings of inadequacy and stress that these symptoms can cause. It is recommended that physicians add infantile colic education to routine prenatal care protocols.
Keywords: Infantile colic, Prolonged crying, Prenatal education, Primary care, Maternal stress