Zihinsel veya bedensel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başa çıkma yöntemlerinin çocuğun engel türüne (zihinsel/bedensel) göre karşılaştırılması
Comparison of coping strategies of mothers having a child with physical or intellectual disability
Yazar: FATMA TUNÇ DEMİRTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FÜSUN AKDAĞ AYCİBİN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Bedensel engelli çocuklar = Physically handicapped children ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation

Özet:
Araştırmanın amacı İstanbul'un Eyüp Sultan ilçesinde yaşayan zihinsel engelli ve bedensel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başa çıkma yöntemlerinin karşılaştırılmaktır. Bu kapsamda İstanbul'un Eyüp Sultan bölgesinde bulunan iki rehabilitasyon merkezinde eğitim almaya devam etmekte olan 1-22 yaş aralığında engelli çocuğu olan 88 zihinsel engelli çocuğun annesi ve 82 bedensel engelli çocuğun annesi araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu çalışma ile zihinsel engelli veya bedensel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başa çıkma yöntemlerinin çocuğun engel türüne (zihinsel/bedensel) göre karşılaştırılmıştır.  Çalışmanın evrenini Onuray Doğanay Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi ve Özel Akar Yeşilırmak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi ve Özel özel eğitim görmekte olan 1 ile 22 yaş zihinsel engelli ve bedensel engelli bireylerin anneleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda 97 zihinsel engelli bireyin annesi ve 114 bedensel bireyin annesine tek tek ve yüz yüze şekilde sözlü ve yazılı bilgilendirme yapılıp katılımcı anneden kişisel bilgi formu ve stresle başa çıkma yöntemleri ölçeğini doldurulması istenmiştir. Araştırmanın örneklemini ise çalışma evreninden %95 güven aralığı %5 düzeyinde hata payıyla hesaplanarak basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen Onuray Doğanay Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi ve Özel Akar Yeşilırmak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi özel eğitim gören 211 zihinsel engelli ve bedensel engelli bireylerin anneleri oluşturmaktadır. Verileri değerlendirmek için SPSS (Statistical Package for the Social Science) programının SPSS.15. versiyonu kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, sosyodemografik değişkenler arasında yer alan yaş, çalışma durumu, çocuk sayısı, sosyal güvence, eşle akrabalık durumu, engelli çocuğun yaşı ve anneye sosyal destek değişkenleri bakımından bedensel ve zihinsel çocuk sahibi annelerin stresle başa çıkma düzeylerinin anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Sonuçlara göre, ileri yaşta olmak, çalışmamak, düşük gelir düzeyine sahip olmak, 3 ve daha fazla çocuk sahibi olmak, sosyal güvencenin olmaması, eşle akrabalık durumu olmak, engelli çocuğun 13-22 yaş arasında olması, aileye destek olan kişilerin olması düşük düzeyde stresle başa çıkma becerileri olduğunu göstermektedir. Ayrıca, zihinsel ve bedensel engelli çocuk sahibi annelerin stresle başa çıkma boyutlarında anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, annelerin stresle başa çıkma düzeylerini olumsuz düzeyde etkileyebilecek sosyo-demografik ve engelli çocuk sahibi olmaya ilişkin değişkenlerin söz konusu olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, çalışmanın tekrarlanabileceği düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Ebeveynlik, Ebeveyn Stresi, Engellilik

Abstract:
The aim of the study is to compare the methods of coping with stress of mothers with mentally handicapped and physically handicapped children living in Eyüp Sultan district of Istanbul. In this context, the mother of 88 mentally handicapped children and the mother of 82 physically handicapped children, who are 1-22 years old, are continuing their education in two rehabilitation centers in the Eyüp Sultan region of Istanbul. In this study, the methods of coping with stress of mothers with mentally disabled or physically disabled children were compared according to the child's disability type (mental / physical). The universe of the study is Onuray Doğanay Special Education and Rehabilitation Center and Private Akar Yeşilırmak Special Education and Rehabilitation Center and Private mothers of individuals with mental disabilities and physical disabilities who are under special education. In this context, the mother of 97 mentally disabled individuals and the mother of 114 physical individuals were given oral and written information individually and face to face, and the participant mother was asked to fill in the personal information form and the methods of coping with stress. The sample of the study is Onuray Doğanay Special Education and Rehabilitation Center and Private Akar Yeşilırmak Special Education and Rehabilitation Center, selected by using the simple random sampling method, calculated with a 95% confidence interval of 5% error margin, and mothers of 211 mentally handicapped and physically disabled individuals. SPSS. 15 of the SPSS (Statistical Package for the Social Science) program to evaluate the data. version is used.
According to the findings obtained in the study, it was observed that the level of coping with stress was significantly different in terms of age, working status, number of children, social security, being relatives with spouse, age of disabled child and social support variables among the sociodemographic variables. Findings indicated that being at an advanced age, not working, having lower income level, having 3 or more children, lack of social security, being relatives with the spouse, having a disabled child between the ages of 13-22, having lower family support is associated that they have the ability to cope with stress at a lower level. In addition, it was found that there was no significant difference in the dimensions of coping with stress for mothers with children with mental and physical disabilities. Findings obtained in the study show that there are variables related to having socio-demographic and disabled children, which may negatively affect the coping levels of mothers. Based on the findings, it is thought that the study can be repeated.

Keywords: Disability, Parental Stress, Parenting