Hemşirelerin karşılaştıkları risk faktörleri: Bir üniversite hastanesi cerrahi birimi örneği
Risk factors encountered by nurses: An example from the surgical unit of a university hospital
Yazar: FATMA AZİZOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET KÖSE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hastane ve Sağlık Kuruluşlarında Yönetim Ana Bilim Dalı / Hastane ve Sağlık Kur. Yön. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Mesleki risk = Career risk ; Mesleki risk = Career risk ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Üniversite hastaneleri = University hospitals ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Bu araştırma, cerrahi kliniklerde görev yapan hemşirelerin işyerlerinde karşılaşabilecekleri risk faktörlerinin belirlenmesi ve hemşirelerin tanımlayıcı özellikleri ile bu risk faktörleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla  gerçekleştirilmiştir. 2013 yılı Eylül ayında bir üniversite hastanesinin cerrahi birimlerinde görev yapan 229 hemşireye Kişisel Bilgi Formu ve Mesleki Risk Faktörleri Ölçeği'nden oluşan bir anket formu uygulanmıştır.
Anketlerden elde edilen verilerin analizinde SPSS 21.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma istatistiklerinin yanında, ayrıca T testi, Tek yönlü (One way) Anova testi, Man Whitney U ve Kruskall Wallis H testleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak hemşirelerin karşılaştıkları risk faktörlerinden biyolojik (3,469 ± 0,623),  ve psikolojik risk faktör düzeyi yüksek (3,468 ± 0,726), fiziksel (3,093 ± 0,782), kimyasal (2,887 ± 0,854), ergonomik (3,374 ± 0,922), radyasyon (2,928 ± 1,167), risk faktör düzeyi orta düzeyde bulunmuştur. Mesleki risk faktörleri genel puanı  (3,221 ± 0,613) orta düzeyde saptanmıştır. Hemşirelerin karşılaştığı risk faktörlerinin yaşa, cinsiyete, medeni durumlarına, eğitim durumlarına, hastanedeki kıdem süresine, çalışma biçimlerine ve iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alma durumlarına göre farklılaştığı görülmüş olup, mesleki kıdem süresi ile ilişkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: 
Hemşirelik, iş sağlığı ve güvenliği, mesleki risk faktörleri

Abstract:
This research is realized at a university hospital to define risk factors nurses may encounter while working at the surgical units and to examine the relation between risk factors and defining characteristics of nurses. In September 2013, 229 nurses working at the surgical units of a university hospital are selected and given a questionnaire composed of Personal Information Sheet and Scale for Occupational Risk Factors.
The data obtained from the questionnaries have been analyzed using SPSS 21.0 statistical software. Evaluation of the data included frequency, percentage, average and Standard deviation values besides T test, One way Anova test, Man Whitney U and Kruskall Wallis H tests. Findings of the research were evaluated at a confidance interval of 95% and 5% significance level. 
The results reveal that of the risk factors nurses encounter, biological risk (3,469 ± 0,623) and psychological risk (3,468 ± 0,726) are at a high level; physical (3,093 ± 0,782), chemical (2,887 ± 0,854)  ergonomics (3,374 ± 0,922) and radiation (2,928 ± 1,167) risks are at medium level. Overall score for occupational risk factors is calculated as (3,221 ± 0,613 ) indicating a medium level. It is concluded that the risk factors for nurses differentiate according to age, gender, marital status, educational level, seniority at the hospital, working conditions and whether they are trained for occupational health and safety. Occupational seniority does not seem to be relevant.

Key Words: 
Nursing, occupational health and safety, occupational risk factors.