Sanal gerçeklik aracılığıyla uygulanan bilinçli farkındalık müdahele programının anksiyete ve sosyal kaygı düzeyleri ve bilinçli farkındalık becerileri üzerine etkisi
Investigation of the effects of a virtual reality mindfulness intervention program on anxiety, mindfulness and social anxiety scores
Yazar: NAZLI IŞIK BİRÇEK GÜL
Danışman: PROF. DR. EJDER AKGÜN YILDIRIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Klinik psikoloji = Clinical psychology

Özet:
Amaç: Sanal Gerçeklik psikoterapi uygulamalarında birçok rahatsızlığın tedavisi için kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı Sanal Gerçeklik gözlüğü ile uygulanan Bilinçli Farkındalık müdahele programının sağlıklı örneklemdeki katılımcılar ile  kaygı ve bilinçli farkındalık skorları üzerindeki etkisini randomize kontrollü bir çalışma ile incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın hazırlanmasında Sanal Gerçeklik gözlüğü ve bilinçli farkındalık egzersizlerinin olduğu videolar kullanılmıştır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada sağlıklı örneklemde (n=297) Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Liebowitz Sosyal Fobi Belirtileri Ölçeği (LFSBÖ Kaygı ve Kaçınma), Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği (ODKÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında katılımcılar rastgele bir şekilde deney (n=27) ve kontrol (n=27) gruplarına atanmıştır. Beş haftalık müdahele programı boyunca uygulama öncesi ve sonrası ölçümleri aynı ölçeklere göre incelenmiştir. Haftalık ölçümler katılımcıların kendi grupları içerisinde ön ve son test ölçümleri olarak Bağımlı Örneklem t-test analizleri ile incelenmiştir.
Bulgular: BAÖ, LSFBÖ kaygı ve kaçınma ve ODKÖ ön ve son test sonuçları incelendiğinde, haftalık ölçümlerde her iki grupta da kaygı, sosyal kaygı, kaçınma ve olumsuz değerlendirme korkusu skorlarında azalma olduğu görülmektedir. Deney gurubunda LSFBÖ kaygı ve kaçınma skorlarında birinci hafta ön ve beşinci hafta son ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir düşme görülmekteyken kontrol grubunda böyle bir değişim izlenmemiştir. Kontrol grubunda bilinçli farkındalık skorlarında deney grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir düşme gerçekleşmiştir. Deney grubunda katılımcıların LSFBÖ kaygı ve kaçınma skorlarındaki düşme nedeniyle Sanal Gerçeklik gözlüğünün etkisinin olduğu görülmektedir. 
Sonuç: Sanal Gerçeklik gözlüğünün Bilinçli Farkındalık uygulamasında video uygulamasına kıyasla daha etkin sonuçlar verdiği kaygı skorlarında düşme yarattığı ve bilinçli farkındalık skorlarını koruduğu görülmektedir.

Abstract:
Aim: Virtual Reality is used in psychotherapy applications for the treatment of various disorders. The aim of this study is to examine the effect of the Mindfulness intervention program applied with Virtual Reality glasses on the anxiety and mindfulness scores of participants in a healthy sample, in a randomized controlled study.
Materials and Methods: Virtual Reality and videos with mindfulness exercises were used in the preparation of this study. The study consists of two stages. In the first stage, the relationships between the Beck Anxiety Scale (BAI), Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS), Brief Fear of Negative Evaluation Scale (BFNE) and Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) were examined in a healthy sample (n = 297). In the second stage of the study, participants were randomly assigned to experimental (n=27) and control (n=27) groups. Weekly measurements were examined with dependent sample t-test analyzes as pre and post test measurements within the participants' own groups.
Results: There is a decrease in anxiety, social anxiety, avoidance, and fear of negative evaluation scores in both groups. Subsequent measurements showed this effect to be a statistically significant change only in the experimental group. There was an increase in anxiety scores and LSAS anxiety and avoidance scores pursuant to the intervention. There was a statistically significant decrease in MAAS scores in the control group compared to the experimental group. 
Conclusion: It is seen that Virtual Reality provide more effective results in Mindfulness application compared to video application, create a decrease in anxiety scores and maintain mindfulness scores.