Üst örtü donatı elemanlarının kent peyzajında yeterlilik düzeyinin belirlenmesi: Bakü örneği
Determination of the level of sufficiency of top coverreinforcement elements in urban landscape: Baku example
Yazar: MADINA ŞİBLİYEVA
Danışman: DOÇ. DR. FERAN AŞUR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Doğal peyzaj = Natural landscape ; Kentsel peyzaj = Urban landscape

Özet:
Dünya Sağlık Örgüttü verilerine göre dünya nüfusunun %55'i kentlerde yaşamakta olup, bu oranın 2050 yılında % 68 olması beklenmektedir. Bu verilere dikkat edildiğinde kentsel alanların önemi giderek arttığı görülüp, bu alanlarda yaşam kalitesinin yükseltilmesi, kentin olumsuz taraflarını en az seviyeye indirilmesi gerektiği ve kentlerin daha konforlu alanlara dönüştürülmesi ortaya çıkmaktadır.  Yaşadığımız kentsel çevrede rekreasyon amaçlı genel veya özel kullanım alanlarında yer verilen donatı elemanları, konforun ve çevre kalitesinin göstergesi durumundaki oturma, barınma, korunma, kuşatma, ulaşım, danışma, aydınlatma, iletişim, oyun ve spor gibi temel fonksiyonları destekleyip güçlendiren, toplumsal yaşamı kolaylaştırıp kullanıcıların beğenilerini kazanan peyzaj elemanlarıdır. Bu donatı elemanlarından özellikle yaz aylarında daha çok kullanılan açık yeşil alanlarda gölge elemanlarının daha etkin bir eleman olduğu yapılan birçok çalışmayla ortaya konulmuştur.
Bu tez çalışmasında Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de rekreasyon amaçlı yoğun kullanılan kamusal açık alanlarda üst örtü donatı elemanlarının kent peyzajında yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Bakü'de yoğun kullanıma maruz kalan ve değişik etkinliklerin gerçekleştiği kamusal açık örnekleme alanları seçilecektir. Seçilen bu alanlarda yerinde incelemeler, gözlemler, ölçümler, fotoğraflama, ilgili kurumlardan bilgiler temin edilerek kullanıcılarla sözlü görüşmeler yapılacaktır. Elde edilen verilerle değerlendirmeler sonucunda üst örtü elemanların yeterli olup olmadığı tespit edilecek, ayrıca olumlu ya da olumsuz örnekler de ortaya konulacaktır. Eksikliği tespit edilen alanlar için üst örtü donatı elemanların oluşturmasına yönelik kullanıcı sayılarının ortalaması dikkate alınarak, gerçekleştirilen etkinlik türüne göre, alanın kimliğine ve ekolojisine uygun yapı malzemeleri ile birlikte öneriler geliştirilecektir. Böylece her iklim koşulunda kamusal açık alanlardan faydalanabilme olanağı artmış olacaktır. Çalışmanın uygulanabilirliği açısından konuyla ilgili paydaşlara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
According to World Health Organization data, 55% of the world's population lives in cities, and this rate is expected to be 68% in 2050. When these data are taken into consideration, it is seen that the importance of urban areas is increasing, the quality of life in these areas should be increased, the negative aspects of the city should be minimized and cities should be transformed into more comfortable areas. In the urban environment we live in, equipment elements placed in public or private areas for recreation purposes are the elements that support and strengthen basic functions such as seating, shelter, protection, siege, transportation, consultation, lighting, communication, games and sports, which are indicators of comfort and environmental quality, facilitate social life and facilitate users' lives. They are landscape elements that attract their admiration. Many studies have shown that among these reinforcement elements, shade elements are more effective, especially in open green areas, which are used more in the summer months.
In this thesis study, it is aimed to determine the sufficiency levels of top cover reinforcement elements in the urban landscape in public open spaces used extensively for recreational purposes in Baku, the capital of Azerbaijan. In this regard, open public sampling areas in Baku, which are subject to intense use and where various activities take place, will be selected. In these selected areas, on-site inspections, observations, measurements, photography, information will be obtained from relevant institutions and oral interviews will be held with the users. As a result of the data and evaluations obtained, it will be determined whether the top cover elements are sufficient, and positive or negative examples will also be presented. Taking into account the average number of users for the creation of top cover reinforcement elements for areas where deficiencies are detected, suggestions will be developed along with building materials suitable for the identity and ecology of the area, according to the type of activity carried out. Thus, the opportunity to benefit from public open spaces in all climatic conditions will be increased. It is thought that the study will contribute to the relevant stakeholders in terms of its applicability.