Bazı uçucu yağlar ile bileşenlerinin Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae)'e kontakt toksisitesi uzaklaştırıcı ve çoğalmayı önleyici etkileri
Some essential oils their components of contact toxicity repellent and oviposition deterrent on Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae)
Yazar: İLKNUR GÖREN
Danışman: PROF. DR. İRFAN TUNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Frankliniella occidentalis = Frankliniella occidentalis ; Repellent = Repellent ; Seralar = Greenhouses ; Thysanoptera = Thysanoptera ; Uçucu yağlar = Essential oils ; Zararlı böcekler = Insect pests

Özet:
Bu çalışmada anason (Pimpinella anisum L.), kimyon (Cuminum cyminum L.), kekik (Oryganum syriacum var bevanii Holmess), adaçayı (Salvia officinalis L.) ve defne (Laurus nobilis L.) den ekstrakte edilen bitkisel uçucu yağlar ile anethole, thymol, carvacrol, eucalyptol (1,8 cineole) ve p-cymene uçucu yağ birleşenlerinin seralarda önemli bir zararlı olan Frankliniella occidentalis (Pergande) üzerine olan kontakt toksisitesi ile repellent (uzaklaştırıcı) ve gelişmeyi-çoğalmayı engelleyici etkileri araştırılmıştır. Repellent haricindeki diğer testlerde F.occidentalis' in 2. dönem dişi larvaları kullanılmıştır. Kontakt toksisite denemelerinde uçucu yağlar ile birleşenlerinin 25, 50, 100 ve 200 ppm' lik dozları, repellent denemelerde 2, 4 ve 8 ul/1 ile ovipozisyon denemelerinde 1.9, 3.8 ve 7.6 mg/1 dozları uygulanmıştır. Alınan sonuçlarda tüm uçucu yağların F. occidentalis' in fekunditesini ve yumurta açılışını azalttığı saptanmıştır. Buna karşılık yumurta açılma süresine, larva-pupa ve ovipozisyon süresi ile ömür üzerine etkili olmadığı tespit edilmiştir. Uçucu yağlar ve bileşenlerinin F. occidentalis" e karşı kontakt ve repellent etkisi önemli bulunmamakla birlikte, bileşenlerin repellent ve kontakt etki olarak uçucu yağlardan daha yüksek biyolojik aktiviteye sahip oldukları görülmüştür.ANAHTAR KELİMELER: Sera zararlıları, Frankliniella occidentalis, Uçucu yağlar, Uçucu yağ bileşenleri, Repellent, Kontakt toksisite, Gelişme ve çoğalmayı engelleme

Abstract:
ABSTRACT SOME ESSENTIAL OILS AND THEIR COMPONENTS OF CONTACT TOXICITY, REPELLENT AND OVTPOSITION DETERRENT ON Frankliniella occidentalis (PERGANDE) (THYSANOPTERA:THRD?DDAE) İLKNUR GÖREN M. Sc. thesis in Department of Plant Protection Adviser: Prof. Dr. İrfan TUNÇ September, 2001, 42 pages In this study, contact toxicity, repellency, developmental and reproduction inhibitory effects of plant essential oils, extracted from aniseed (Pimpinella anisum L.), cumin (Cuminum cymiman L.), thyme (Orygamim syriacum var bevanii Holmess), garden sage (Salvia officinalis L.) and laurel (Laurus nobilis L.), and essential oil components, anethole, thymol, carvacrol, eucalyptol (1,8 cineole) and jo-cymene on Frankliniella occidentalis (Pergande), an important greenhouse pest, were investigated. In the all tests except repellency, the second instar female larvae of F. occidentalis were used. The dosages of materials were used as 25, 50, 100 and 200 ppm for contact toxicity experiments, 2, 4, and 8 ul/1 for repellency experiments and 1.9, 3.8 and 7.6 mg/1 for oviposition experiments. It is determined that all essential oil reduced fecundity of F. occidentalis and egg hatching. However, no effects on incubation period, on duration of development, and oviposition period and longevity were determined. It is determined that while contact and repellent effects of both essential oils and their components on F. occidentalis were not significant, components have a higher repellency and contact toxicity than essential oils. inKEY WORDS: Greenhouse pests, Frankliniella occidentalis, Essential oils, Essential oil components, Repellency, Contact toxicity, Development and reproduction inhibition COMMITTEE: Prof. Dr. İrfan TUNÇ Assoc. Prof. Dr. Hüseyin GÖÇMEN Assoc. Prof. Dr. Bülent SAMANCI iv