Ayla Çınaroğlu'nun masal ve hikâyelerinin Türkçe öğretimi bağlamında söz varlığı açısından incelenmesi
Investigation of Ayla Çınaroğlu's fairy tales and story's in terms of vocabulary in the context of teaching Turkish
Yazar: SÜLEYMAN ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ŞENER DEMİREL
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hikaye = Story ; Masallar = Tales ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Çınaroğlu, Ayla = Çınaroğlu, Ayla

Özet:
Söz varlığı; bir toplumun kültürel ögelerini, tarihini, gelenek göreneklerini, yaşantısını yansıtan tüm sözcükleri içerisinde barındırır. Söz varlığı üzerine yapılan araştırmalarla dilin tarihsel süreç içerisindeki değişimi ve gelişimi ortaya çıkarılır. Söz dağarcığı, kelime hazinesi, sözcük hazinesi gibi kavramlarla da ifade edilen söz varlığı kişinin sahip olduğu sözcüklerin, ikilemelerin, deyimlerin, atasözlerinin, kalıp sözlerin, terimlerin tamamını ifade eder.

Bu araştırmanın amacı, Ayla Çınaroğlu'nun 13 masal ve 11 hikâye kitabının söz varlığı açısından incelemesini yapmaktır. İncelemeye esas olan masal kitapları şunlardır: Peynirli Börek, Demet'in Bahçesi, Al Takkeli Dev ile Mor Takkeli Dev, Mut Teyze'nin Bahçesi, İlkbaharın Sesi, Kırçıl Horoz, Yedi Kapılı Kent, Küçük Mor Balık, Şekerler Deve Oldu, Yaşasın Kar Yağıyor, Kim Demiş Niye Demiş Bu Naneyi Kim Yemiş, Okuldan Dönerken, Üç Kuzucuk. İncelemeye esas olan hikâye kitapları ise Uzay Güzeli, Veli'nin Kurabiyesi, Mutlu Bir Gün, Altın Kanatlı Topçin, Mavi Boya, Mavi Balon, Aliş'in Kabakları, En Büyük Takım Bizim Takım, Kanaryamın Öyküsü, Beyaz Benekli At, Çikolatayı Kim Yiyecek'tir.

Doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı çalışmada, elde edilen veriler doğrultusunda söz varlığı tanımlanıp içerdiği ögeler açıklanmıştır. Söz varlığının içerdiği ögeler Doğan Aksan'ın Türkçenin Sözvarlığı (2006) adlı kitabında işaret ettiği gibi sınıflandırılmıştır.

Elde edilen bulgular incelendiğinde incelemeye esas olan eserlerde deyim, ikileme ve yabancı sözcükler gibi söz varlığı unsurları yönünden zengin olduğu bununla birlikte diğer söz varlığı ögeleri yönünden zengin olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ayla Çınaroğlu, hikâye, masal, söz varlığı, inceleme

Abstract:
Vocabulary involves all the words that reflect the history, traditions and cultural elements of a society. With the studies that are carried out in the field of lexiology, it is clearly found out that there has been a change and also a development in language through out the historical process. Vocabulary which is also named as word repertory, expresses all the words reduplications, idioms, proverbs and terms that a person has.

The aim of this research is to study Ayla Çınaroğlu's 13 fairy tales and 11 story boks in terms of vocabulary. These are the fairy tale books that are studied: Peynirli Börek, Demet'in Bahçesi, Al Takkeli Dev ile Mor Takkeli Dev, Mut Teyze'nin Bahçesi, İlkbaharın Sesi, Kırçıl Horoz,  Yedi Kapılı Kent, Küçük Mor Balık, Şekerler Deve Oldu, Yaşasın Kar Yağıyor, Kim Demiş Niye Demiş Bu Naneyi Kim Yemiş, Okuldan Dönerken, Üç Kuzucuk. And also these are the story books that are studied: Uzay Güzeli, Veli'nin Kurabiyesi, Mutlu Bir Gün, Altın Kanatlı Topçin, Mavi Boya, Mavi Balon, Aliş'in Kabakları, En Büyük Takım Bizim Takım, Kanaryamın Öyküsü, Beyaz Benekli At, Çikolatayı Kim Yiyecek. In the research in which investigation of documents method is used, vocabulary is defired with obtained data and its elements are explained. Elements that vocabulary involves are classified as painterd out in the book of Doğan Aksan (2006) of which name is "Türkçenin Sözvarlığı".

When the obtained findings are investigated, it is understood that books which are studied in terms of vocabulary are rich in terms of reduplications, idioms and same foreign words, but other vocabulary elementes are not found in these books.

Key Words: Ayla Çınaroğlu, story, fairy tale, vocabulary, analysis