Tasarıma bilgi girişinde göz izleme teknolojisinin kullanımı: Durum çalışması
Using eye-tracking technology to provide data for design: A case study
Yazar: AYŞE EZGİ İLHAN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH TOĞAY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Bilgi sahibi olmak ve bilgiyi doğru şekilde kullanmak her alanda olduğu gibi tasarım disiplininde de önemlidir. Bilgi, tasarımcıların yapacağı gelecek çalışmalara erken müdahale etme ve mevcut ürünlerin başarısını yorumlama konularında tasarım çalışmalarına ışık tutar. Tasarlanan bir ürünün ideal/tinsel boyutunu anlayabilmek o ürünle ilgili daha ayrıntılı bir bilgi sahibi olabilmek ve ürünü doğru yorumlayabilmek anlamına gelmektedir. Ürün tasarımının ilk olarak ürünün görünümüyle ilişkilendirilmesi ve ürünle kurulan ilişkinin ilk etapta görsel elemanların uyum, sadelik, dinamizm, zıtlık, denge gibi özellikleri üzerinden değerlendirilmesi, estetik ve beğeni kavramlarının önemini vurgulamaktadır. Ürünün biçimsel elemanları ve estetik değeri hem ürünün tasarımcısı hem de kullanıcısı için en temeldeki iletişim noktası olmaktadır. Bu nedenle, çalışmada kullanıcıda saklı estetik beğeni bilgisine kullanıcı üzerinden erişebilme hedefi ve estetik yargıların genellenebilirliği sorgusuyla, kullanıcıların iç dünyasına büyük etkisi olan görmeye odaklanılmış ve araç olarak göz izleme teknolojisi kullanılmıştır. Bu kapsamda statik ürün grubu üzerinde çalışma kararı alınmış ve örneklem olarak koltuk varyasyonları üretilmiştir. Detayları değişen koltuklar üzerinden göz hareketlerinin verdiği sonuçlar ve katılımcıların beğeni değerlendirmeleri farklı aşamalı çalışmalarda izlenmiştir. Çalışmanın temel hedefi doğrultusunda anlamlı ve yönlendirici çıktılar sağlanmıştır. İlk odaklanmaya kadar geçen süre, ilk odaklanmanın süresi, odaklanma sayısı ve süresi, ziyaret sayısı ve süresi gibi bakış metrikleri üzerinden beğeninin gözden okunabileceği ve bakış bilgisinin tasarım kararlarına etkisi olabileceği sonucu elde edilmiştir. Diğer taraftan bu bilginin göz izleme teknolojisi kullanımında hangi süreçler işletilerek elde edilebileceği deneysel süreçlerde analiz edilmiş ve çalışma kapsamında tasarım pratiği için yol haritası oluşturulmuştur.

Abstract:
Having knowledge and using the information correctly is important in the design discipline. Input sheds light on studies in terms of early intervention and interprets the success of existing products. Understanding the ideal/spiritual dimension of a designed product means to have more detailed information about that product and to evaluate it correctly. The association of the appearance of the product and its features through visual elements such as harmony, simplicity, dynamism, contrast, and balance emphasize the importance of aesthetics and liking. Aesthetic value of the product is the most fundamental point of contact for both the designer and the user. For this reason, this study focuses on vision, which has a great impact on the inner world of users and uses eye-tracking technology with the aim of accessing the hidden aesthetic liking information on the user and the generalizability of aesthetic judgments. In this context, it was decided to work on a static product group and armchair variations have been produced as sample. The metrics of appreciation of the participants and eye movements on the armchairs with varying details were monitored in different studies. In line with the main aim of the study, meaningful and directive outputs were provided. It is concluded that liking can be obtained from the eye through gaze metrics such as the time to first fixation, first fixation duration, fixation number and duration, and visit number and duration. According to the results, the gaze information can have an impact on design decisions. On the other hand, the methodology by which this input can be acquired in the use of eye-tracking technology was analyzed in experimental processes and within the scope of the study, a roadmap for design practice was created.