Banka karlılığının tarihsel belirleyicileri : Türkiye ekonomisi üzerine bir analiz
Historical determinants of banking profitability: An analysis of Turkish economy
Yazar: EBRU KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL ABİDİN ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Karlılık = Profitability ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışmada, 1990:Q1-2013:Q4 döneminde Türk ekonomisi açısından banka karlılığı dahil olmak üzere temel makroekonomik etkenlerin bankacılık göstergeleri üzerindeki etkilerinin tarihi belirleyicileri araştırılmıştır. Türkiye'de temel makroekonomik etkenlerin banka karlılığı üzerindeki etkileri zaman değişimli bağlamda vektör otoregresif model kullanılarak hesaplanmıştır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar Türk ekonomisi ve ABD ekonomisinde ekonomik büyüme, faiz oranı ve parasal genişlemedeki tek bir standart sapma şokunun Türkiye'de toplam bankacılık sektörü ve kamu bankacılığı sektörründe aktif karlılık ve özsermaye karlılık oranları üzerinde hemen hemen aynı etkilere neden olduğunu ancak Türkiye'deki özel bankacılık sektöründeki aktif karlılık ve öz sermaye karlılık oranları üzerinde farklı etkiler yarattığını göstermektedir. Türkiye'deki bankacılık sisteminin gelişimi özel bankacılık sektörü bağlamında incelendiğinde Türkiye ve ABD'deki ekonomik büyüme, faiz oranları ve parasal genişleme değişkenleri arasında karlılığın sadece ABD'de parasal genişleme değişkenine uygulanan şoklara tepki verdiği  ve diğer ekonomik değişkenlere uygulanan şoklara verilen tepkilerin daha gözardı edilebilir seviyede kaldığı gözlemlenmiştir. Bu durum Türkiye'de özel bankacılık karlılığının ilerlemesi konusunda yapılacak araştırmalarda kullanılacak değişkenler seçeneğinin bir göstergesidir. Bu çalışmadan elde edilen en önemli sonuçlardan biri de Türkiye ve ABD'deki ekonomik büyüme, faiz oranı ve parasal genişleme değişkenleri üzerindeki şoka karşı ROE değişkeninin vermiş olduğu reaksiyonun, ROA'ya kıyasla belirgin bir şekilde anlamlı olmasıdır. Bu bulgu, Türk bankacılık sektöründe kaldıraç etkisinin olduğu sonucunu beraberinde getirmektedir.

Abstract:
This study investigate the historical determinants of the effects of main macroeconomic factors on banking indicators including bank profitability for the Turkish Economy over the 1990:Q1-2013:Q4 sample period. The effects of main macroeconomic factors on bank profitability in Turkey are estimated using a vector autoregressive model with time-varying context. The results obtained from this study show that one standard deviation shock in output growth, interest rate and quantitative easing in Turkish economy and the US economy has roughly same effects on the return on assets and return on equity of total banking sector and public banking sector in Turkey, while it has different effect on the return on assets and return on equity of private banking sector in Turkey. When the development of the Turkish banking system is analyzed with specific reference to the private banking sector, it is observed that among economic growth, interest rates and monetary expansion variables in Turkey and the US the profitability responds only to shocks applied to the monetary expansion variable in the US, and responses to shocks applied to other economic variables are at a negligible level. This situation serves as an indicator in the choice of variables to be used in the studies that will be conducted on the progress of private banking profitability in Turkey. One of the most important findings obtained in this study is that the return on equity variable's reaction to shock to economic growth, interest rates, and monetary expansion in Turkey and the US is outstandingly more significant than that of the return on assets. This finding also leads to the conclusion that there is a leverage effect in the Turkish banking sector.