Bestekâr Tahsin Ener'in hayatı ve eserleri
Life and works of composer Tahsin Ener
Yazar: PINAR DİLEK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKPINAR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk Din Musikisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Biyografi = Biography ; Dini müzik = Religious music ; Ener, Tahsin = Ener, Tahsin ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works

Özet:
Derleme faaliyetleri bir müzik parçasının kayıt altına alınarak yazılı hale getirilmesini ifade etmektedir. Derleme çalışmaları kayda alınan eserin icra edildiği dönemdeki müzik anlayışını, değer yargılarını yansıttığı gibi o eserin sonraki nesillere aktarılmasını böylece müzik kültürünün devamlılığını sağlamaktadır. Türk mûsikîsi derleme faaliyetleri yirminci yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nde kurulan ilk resmî mûsikî mektebi olan Darülelhân ile etkili bir biçimde yürütülmüştür. Çeşitli kurumlar ve bireysel çabalar ile bu yöndeki çalışmalar günümüze kadar sürmüştür ve devam etmektedir. Bu tez de bir derleme faaliyeti ürünüdür. 
Tezin konusu bestekâr Tahsin Ener'in hayatını ve eserlerini içermektedir. Tezde 1946 yılında Ankara'da dünyaya gelen Tahsin Ener'in hayatı incelenerek bestelerinin notaya aktarılması amaçlanmaktadır. Çalışma, Anadolu müzik hafızasından bir örneğin kayıt altına alınması ve Türk mûsikîsi birikimine katkı sunması bakımından önemlidir. 
Tezde literatür ve kaynak taraması, saha çalışması, sohbet, röportaj ve repertuvar tespiti yöntemleri kullanılmıştır. Tahsin Ener'in herhangi bir kaynakta yer almayan 105 bestesi Mus2 programı ile notaya alınmıştır. Ener'in bestelerinden 81 tanesi ilâhî, 19 tanesi şarkı, 3 tanesi türkü ve 2 tanesi marş formundadır. Bestelerinin büyük çoğunluğunun güftesi kendisine aittir. En çok ilâhî formunda bestesi bulunduğundan ve diğer formlardaki bestelerinin dinî-tasavvufî güfteler taşımasından hareketle Tahsin Ener bir dinî mûsikî bestekârı olarak düşünülebilir. Bu sebeple çalışma bir dinî mûsikî derleme faaliyeti şeklinde ifade edilebilir.
Tahsin Ener bestelerinde bestenigâr, gerdâniye, hicaz, hicaz hümâyun, hicaz uzzal, hüseynî, hüzzam, kürdili-hicazkâr, nevâ, nihâvend, rast, sabâ, segâh, zirgüleli suzinak, uşşak makamlarını ve ağır düyek, aksak, aksak semâi, devr-i hindî, düyek, lenk fahte, mürekkep nîm sofyan, müsemmen, raks aksağı, semâi, sofyan, türk aksağı, yürük semâi usûllerini kullanmıştır. 
Çalışma neticesinde Ener'in bestelerini herhangi bir müzik eğitimi almadan gönlünden kopup gelen ulvî hislerle ortaya koyduğu anlaşılmıştır. Bestelerinde geçmişi ve günümüzü birleştiren motiflere yer verdiği tespit edilmiştir. Türk mûsikîsi dağarcına bir bestekâr ve bu bestekârın 105 eseri kazandırılmıştır.

Abstract:
Compilation activities refer to the written form of a piece of music by registering it. Compilation studies not only reflect the musical understanding and value judgments of the recorded work, but also ensure the continuity of musical culture, so that the work is transferred to the next generations. Turkish music compilation activities were carried out effectively with Darulelhan, the first official music school established in the Ottoman Empire at the beginning of the twentieth century. Studies in this direction with various institutions and individual efforts have continued until today and are still continuing. This thesis is also a product of compilation activity. Compilation studies not only reflect the musical understanding and value judgments of the registered work at the time it was performed, but also ensure the continuity of the musical culture by transferring that work to the next generations. The compilation activities of Turkish music were effectively carried out at Darulelhan, the first official music school established in the Ottoman Empire at the beginning of the twentieth century. Studies in this direction with various institutions and individual efforts have continued until today and are still continuing. This thesis is also a product of compilation activity. The subject of the thesis includes the life and works of composer Tahsin Ener. In the thesis, it is aimed to transfer his compositions to notation by to analyzing the life of Tahsin Ener, who was born in Ankara in 1946. The study is important in terms of registering an example from Anatolian music memory and contributing to the knowledge of Turkish music.
In this thesis, literature and literature review, fieldwork, conversation, interview and repertoire determination methods were used. Tahsin Ener's 105 compositions, which are not included in any source, were notated with the Mus2 program. 81 of Ener's compositions are in the form of hymns, 19 of them are in the form of songs, 3 of them are folk songs and 2 of them are in the form of anthem. The lyrics of most of his compositions belong to him. Tahsin Ener can be considered as a religious music composer, as he mostly has compositions in chant form and his compositions in other forms contain religious-mystical lyrics. For this reason, the study can be expressed as a religious music compilation activity. In his compositions Tahsin Ener used basta nagār, gerdāniye, hijāz, hijāz humāyūn, hijāz 'azzal, husaynī, hijāzkār of kurdī, nawā, nihāwand, rast, sabā, sagāh, suzināk of zīrgule, ʿushshāq tunes and agir duyak, aqsāq, aqsāq samāʿī, davr Hindī, duyak, lenk fahte, murakkab nīm ṣufyān, musamman, raqs aqsāq, samāʿī, ṣufyān, Turkish aqsāq, yuruk samāʿī styles. As a result of the study, it was realized that Ener composed his compositions with the sublime feelings that came from his heart without any musical education. It was determined that he included motifs that unite the past and the present in his compositions. A composer and 105 works of this composer have been added to the Turkish music repertoire.