Türk ve Avrupa yönetmeliklerinde yer alan tasarım yaklaşımlarının örnek bir binanın tasarımı yapılarak karşılaştırılması
Comparison of design approaches of Turkish and European seismic design codes by using example building
Yazar: MAMADOU SALIOU KOUYATE
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET MURAT ŞENEL
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Deprem hesabı = Earthquake calculation ; Deprem yönetmelikleri = Earthquake regulations ; Eurocode 8 = Eurocode 8

Özet:
Günümüzde ABD, Japonya ve Yeni Zelanda deprem yönetmelikleri ile Avrupa ülkelerinde yürürlükte olan Eurocode yönetmelikleri pek çok ülkede uygulanan mevzuatlar içinde yer almaktadır ve yasal olarak tanınmaktadır. Türkiye de deprem yönetmeliklerini belirli aralıklar ile yenileyen ve güncelleyen ülkeler arasında yer almaktadır. Yürütülen bu yüksek lisans çalışması kapsamında 2018 yılında ilan edilen Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) ile Avrupa Birliğinde ve dünyanın pek çok ülkesinde kullanılan Eurocode-8 yönetmeliklerinin karşılaştırması yapılmıştır. 
Tez çalışması kapsamında öncelikle binaların tasarımını belirleyen yönetmelik hükümleri ve tasarım esasları karşılaştırılmış, Eurocode-8 ve TBDY-2018 yönetmeliklerinin benzer ve farklı hükümleri özetlenmiştir. Ardından örnek olarak seçilen 10 katlı perdeli çerçeveli bir yapının analizi ve tasarımı yapılarak sözü edilen 2 yönetmeliğin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Hesap sırasında Pamukkale Üniversitesi sınırları içinde yer aldığı kabul edilen örnek binaya ait maksimum yer ivmesi, Türkiye Deprem Tehlike Haritalarından elde edilmiş ve DD-2 depremi esas alınarak binanın tasarımı yapılmıştır. Taşıyıcı sistemin tasarımı yapılırken C25 sınıfı beton ve B420C sınıfı donatı kullanılmış, en olumsuz yük birleşimlerinden elde edilen sonuçlar kullanılarak örnek bina tasarlanmıştır.
Yapılan hesaplamalardan elde edilen sonuçlar Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile Eurocode-8 yönetmeliğinde deprem spektrumlarının tarifi açısından önemli farklar oluşabildiğini göstermiştir. Özellikle spektrum köşe periyodlarının hesabını düzenleyen kurallar, periyoda bağlı ivme değerlerinin ciddi biçimde farklılaşabileceğini göstermiştir. Bu durum deprem hesabında göz önüne alınması gereken taban kesme kuvvetlerinin hesabını önemli ölçüde etkilemektedir. 
Tespit edilen bir diğer farklılık ise analizler sırasında göz önüne alınan etkin kesit rijitliklerinin hesabından kaynaklanmaktadır. Etkin kesit rijitliklerinin farklı katsayılar kullanılarak tarif edilmesi hem moment ve kesme kuvvetlerinin kiriş ve kolonlara dağılımlarını hem binada oluşan dayanım talebini hem de kat seviyelerinde oluşan deplasman değerlerini etkilemektedir.
Sözü edilen bu farklılıkların yanı sıra taşıyıcı sistem davranış katsayısı, planda ve düşeyde düzensizlik tanımlamaları, deprem kuvvetlerinin katlara dağıtılması gibi hususlarda da Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile Eurocode-8 yönetmeliği arasında farklılıklar bulunduğu ve bunun da hesap sonuçlarını etkileyebileceği belirlenmiştir. Seçilen örnek binadan elde edilen bilgiler kullanılarak tasarım deprem kuvvetleri, kat kesme kuvvetleri, kat deplasmanları ve göreli kat ötelenmeleri karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
USA, Japan and New Zealand earthquake codes and the Eurocodes applied in European countries are used and legally recognized in many countries. Turkey is among the countries that periodically renew and update earthquake regulations. Within the scope of this postgraduate study, a comparison was made between the Turkish Building Earthquake Regulation (TBDY-2018) announced in 2018 and the Eurocode-8 regulations used in the European Union and many countries of the world. 
Within the scope of the thesis, first of all, the provisions of the codes and design principles that determine the design of the buildings were compared, and the similar and different provisions of the Eurocode-8 and TBDY-2018 codes were summarized. Afterwards, it is aimed to compare these codes by analyzing and designing a 10-storey shear wall-frame structure selected as an example. During the calculation, the maximum ground acceleration of the sample building, which is considered to be within the boundaries of Pamukkale University, was obtained from the Turkey Earthquake Hazard Maps and the design of the building was made based on the DD-2 earthquake. While designing the structural system, C25 class concrete and B420C class reinforcement were used, and the sample building was designed using the results obtained from the most unfavorable load combinations.
The results obtained from the calculations showed that there can be significant differences in the definition of earthquake spectrums in the Turkish Building Earthquake Code and the Eurocode-8. In particular, the rules regulating the calculation of the corner periods of the spectrum showed that the acceleration values depending on the period can differ significantly. This situation significantly affects the calculation of the base shear forces, which must be taken into account in the seismic design calculations. 
Another difference detected is caused by the effective section stiffnesses coefficients considered. The definition of effective section stiffnesses using different coefficients affects both the distribution of moment and shear forces of beams and columns, the strength demand in the building and the displacement values at floor levels.
In addition to these differences, it has been determined that there are differences between the Turkish Building Earthquake Code and the Eurocode-8 regulation on issues such as the force reduction coefficients, definitions of structural irregularities in the plan and vertical direction, and the distribution of earthquake forces at floor levels. It was determined that all these code-based differences affect the results calculated. Using the information obtained from the selected sample building, the design earthquake forces, story shear forces, story displacements and relative story drifts were compared and evaluated.