Metabolik sendrom hastalarında bazı fonksiyonel besin desteklerinin oksidatif stres ve metabolik sendrom parametreleri üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of certain functional food supplements on oxidative stress and metabolic syndrome parameters in patients with metabolic syndrome
Yazar: ERKAN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM AYTEKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Amaç: Metabolik sendrom, obezitenin ve sedanter yaşam tarzının artmasıyla birlikte sıklığı artan multi-faktöriyel bir hastalıktır. Ülkemizdeki yetişkinlerin neredeyse yarısını etkileyen halk sağlığı sorunudur. Metabolik sendromun önlenmesi ve tedavisinde, tıbbi beslenme tedavisi ve düzenli egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri önerilmektedir. Bu bağlamda, metabolik sendromlu bireylerde fonksiyonel besin desteklerinin, metabolik sendrom bileşenlerine ve inflamatuar yanıtlara etkisi araştırılmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Çalışma Bursa Gürsu Cüneyt Yıldız Devlet Hastanesi Dahiliye Polikliniği'ne başvuran ve dahil edilme kriterlerine uygun 60 Metabolik sendrom tanısı almış birey ile yürütülmüştür. Üç deney grubundan oluşan metabolik sendrom hastalarına 4 hafta boyunca 10x109 CFU/gün probiyotik takviyesi (n:20), 4x300mg/gün dozunda Arthrospira platensis takviyesi (n:20), 900mg/gün üzüm çekirdeği ekstratı (n:20) verilmiştir. Bireylerin beslenme alışkanlığı, fiziksel aktivite durumu, üç faktörlü beslenme anketi, antropometrik ölçümleri ve kan örnekleri alınmıştır. Açlık kan glikozu, total kolesterol, HDL kolesterol, LDL kolesterol, trigliserid, malondialdehit (MDA), TAS, TOS, OSİ, total tiyol, nativ tiyol, disülfit, disülfit/total tiyol, disülfit/doğal tiyol, total tiyol/doğal tiyol düzeyleri incelenmiştir. 
Bulgular:  Çalışma sonunda, üç grupta da yapılan müdahale fark etmeksizin müdahale sonrası vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça çevresi ve BKİ düzeylerinde başlangıç değerlerine göre anlamlı azalma saptanmıştır (p<0,05). Probiyotik alan grupta HDL kolesterol, LDL kolesterol ve total kolesterol; üzüm çekirdeği ekstratı alan grupta açlık kan glukozu, LDL kolesterol, total kolesterol ve trigiliserid; Arthrospira platensis alan grupta açlık kan glikozu, total kolesterol ve trigliserid düzeyinde müdahale öncesine göre anlamlı iyileşmeler saptanmıştır (p<0,05). Müdahale sonrası, gruplar arası total tiyol ve doğal tiyol seviyesi anlamlı olarak azalmıştır.  
Sonuç: Bu bulgular, metabolik sendromun önlenmesi ve tedavisinde düzenli fonksiyonel besin desteği kullanımının olumlu etkileri olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Aim: Metabolic syndrome is a multi-factorial disease, the frequency of which increases with the increase of obesity and sedentary lifestyle. It is a public health problem that affects almost half of the adults in our country. Lifestyle changes such as medical nutrition therapy and regular exercise are recommended for the prevention and treatment of metabolic syndrome. In this context, the effects of functional nutritional supplements on the components of metabolic syndrome and inflammatory responses were investigated in individuals with metabolic syndrome.
Materials and Methods: The study was carried out with 60 individuals who applied to Bursa Gürsu Cüneyt Yıldız State Hospital Internal Medicine Polyclinic and were diagnosed with metabolic syndrome, meeting the inclusion criteria. Metabolic syndrome patients were divided into three groups, each consuming a specific supplement for 4 weeks: 10x109 CFU/day probiotic (n:20) supplement, 4x300/day Arthrospira platensis supplement (n:20), 900mg/day grape seed extract (n:20). Nutritional habits, physical activity status, a three-factor nutrition questionnaire, anthropometric measurements, and blood samples were obtained from the participants. Fasting blood glucose, total cholesterol, HDL cholesterol, LDL cholesterol, triglycerides, malondialdehyde (MDA), total antioxidant status (TAS), total oxidant status (TOS), oxidative stress index (OSI), total thiol, native thiol, disulfide have been measured, and disulfide/total thiol ratio, disulfide/native thiol ratio, and total thiol/native thiol levels have been calculated.
Results: At the end of the study, a significant decrease was observed in body weight, waist circumference, hip circumference, and BMI levels compared to baseline values in all three groups, regardless of the intervention performed (p<0.05). In the group receiving probiotics, significant improvements were observed in HDL cholesterol, LDL cholesterol, and total cholesterol levels; in the group receiving grape seed extract, significant improvements were noted in fasting blood glucose, LDL cholesterol, total cholesterol, and triglyceride levels; and in the group receiving Arthrospira platensis, significant improvements were seen in fasting blood glucose, total cholesterol, and triglyceride levels compared to pre-intervention values (p<0.05). Following the intervention, there was a significant decrease in total thiol and native thiol levels between the groups.
Conclusion: These findings suggest that regular use of functional nutritional supplements may have positive effects in the prevention and treatment of metabolic syndrome.