Migren hastalarında yaşam ve diyet kalite indeksleri ile hastalık bulguları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between life quality and dietary indexes and disease findings in migraine patients
Yazar: HANDE ÇEKİCİ
Danışman: PROF. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Diyet = Diet ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma diyet ve yaşam kalitesi ile migren hastalık bulguları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Uluslararası Baş Ağrısı Klasifikasyonu-3 kriterlerine göre migren teşhisi almış, yaşları 19-64 yıl arasında olan 80 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Bireylere genel bilgi soruları içeren anket formu uygulanmıştır. Besin tüketim kayıtlarını üç gün boyunca tutmaları bireylerden istenerek fiziksel aktivite durumları sorgulanmıştır. Hasta kayıt dosyalarından alınan biyokimyasal bulguların sonuçları değerlendirilmiştir. Migren atak şiddeti Vizüel Analog Skala, yeti yitimi ise Migren Yeti Yitimi Değerlendirme Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Bireylerin antopometrik ölçümleri alınmış ve vücut bileşimi biyoelektrik impedans metodu ile analiz edilmiştir. Migrenli bireylerin diyet kalitesini ve uyumunu belirlemek amacıyla Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği, Hipertansiyonun Önlenmesi İçin Diyet Yaklaşımları (DASH) Uyum Ölçeği ve Sağlıklı Yeme İndeksi-2010 (HEİ-2010) kullanılmıştır. Bireylerin yaşam kalitesi Kısa Form-36 ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda, Akdeniz diyetine uyum düzeyi düşük olanların yeti yitiminin daha ciddi düzeyde ve ataklarının daha şiddetli ve sık olduğu, Akdeniz diyeti uyum puanı ile atak şiddetinin ters ilişkili olduğu bulunmuştur (r=-0,733, p<0,05). DASH'e düşük uyum sergileyen bireylerin ataklarının daha şiddetli ve sık olduğu, atak şiddeti ile DASH uyum puanı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=-0,700, p<0,001). DASH alt bileşenlerinden az yağlı et ürünleri puanı ile migren yeti yitimi arasında, az yağlı süt ürünleri ile atak sıklığı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). HEİ-2010'a göre diyet kalitesi kötü olan bireylerde diğer bireylere göre daha şiddetli migren atakları mevcuttur (p<0,05). HEİ-2010 puanı ile atak şiddeti arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,458, p<0,05). İyi diyet kalitesi olan migrenlilerin bazı alt boyutlarda yaşam kalitesi daha yüksektir. Tiroksin ile atak şiddeti arasında (r=0,234), trigliserit ile atak süresi arasında (r=0,261) ve total kolesterol ile atak şiddeti ve süresi arasında (r=0,254) pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Vücut kas kütlesi yüzdesi ile atak süresi ve kemik kütlesi ile atak sıklığı arasında negatif yönde (sırasıyla r=-0,299 ve r=-0,233), vücut yağ oranı ile atak süresi arasında ise pozitif yönde (r=0,289) anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmanın bulguları Akdeniz diyetine ve DASH'e bağlılığın, diyet kalitesinin, biyokimyasal bulguların ve vücut bileşiminin migren bulguları ile ilişkili olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study aims to investigate the relationship between diet and life quality and symptoms of migraine. Eighty individuals aged 19-64 years who were diagnosed with migraine according to International Classification of Headache Disorders-3 criteria were included in the study. A questionnaire including general information questions was applied to the individuals. Individuals were asked to keep dietary records for three days and their physical activity status was questioned. The results of biochemical findings obtained from patient record file were evaluated. The severity of migraine attack was evaluated by Visual Analog Scale, and disability was evaluated by Migraine Disability Assessment. Anthropometric measurements of the individuals were taken and body composition was analyzed by bioelectrical impedance method. Mediterranean Diet Assessment Tool and Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Compliance Scale and Healty Eating Index-2010 (HEI-2010) were used to determine the diet quality and compliance of individuals with migraine. Individuals' quality of life was evaluated with Short Form-36. At the end of the study, it was found that disability of those with low compliance to the Mediterranean diet was more severe and their attacks were more severe and frequent, and that the Mediterranean diet compliance score and attack severity were inversely related (r=-0,733, p<0,05). It was found that the individuals with low compliance to DASH had more severe and frequent attacks, and that there was a negative relationship between attack severity and DASH compliance score (r=-0,700, p<0,001). There was a positive correlation between DASH subcomponent low fat meat products and disability, low fat dairy products and attack frequency (p<0,05). There were more severe attacks in individuals with poor diet quality according to HEI-2010 than others (p<0,05). There was a negative correlation between HEI-2010 score and attack severity (r=-0,458, p<0,05). Patients with good diet quality have higher quality of life in some sub-dimensions. There was a positive correlation between thyroxine and attack severity (r=0,234), triglyceride and attack duration (r=0,261), total cholesterol and attack severity and duration (r=0,254, p<0,05). It was found that there was a significant negative correlation between body muscle ratio and attack duration (r=-0,299), bone mass and attack frequency (r=-0,233), and also a significant positive correlation between body fat ratio and attack duration (r=0,289). In conclusion, the findings of this study show that adherence to the Mediterranean diet and DASH, diet quality, biochemical findings and body composition may be related with migraine findings.