Amerikan Barış Gönüllüleri'nin Türkiye'deki faaliyetleri
Activities of the Peace Corps in Turkey
Yazar: GÖKHAN EŞEL
Danışman: PROF. DR. BAYRAM BAYRAKDAR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Barış Gönüllüleri Örgütü = Peace Corps Organization ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Turkey ; Örgütsel faaliyetler = Organizational activities

Özet:
Barış Gönüllüleri Örgütü, 8 Kasım 1960'da yapılan A.B.D. başkanlık seçiminden kısa bir süre önce, Demokrat Parti'nin A.B.D. Başkanlığı Adayı olan, Massachusetts Senatörü John Fitzgerald Kennedy tarafından, 14 Ekim 1960'da Michigan Üniversitesi Öğrenci Derneği'nde yaptığı konuşmada, üniversite gençliğine yönelik bir seçim vaadi olarak ortaya çıkmıştır. Kennedy'nin seçimleri kazanarak başkan olmasından sonra hızla faaliyete geçirdiği örgüt, A.B.D.'de daha önce kurulan birçok kuruluşun yöntem, deneyim ve programlarından etkilenerek şekillenmiştir. John F. Kennedy'nin seçim kampanyası sırasındaki söylevlerinde ve örgütün kuruluşunun ardından televizyondaki ulusa sesleniş konuşmasında, örgütün amacı: "A.B.D.'yi diğer devletlere tanıtmak, onları yakından tanımak, az gelişmiş ülkelere sosyal ve ekonomik kalkınmaları hususunda nitelikli işgücü temin etmek" olarak ifade edilmiştir. Bu doğrultuda Barış Gönüllüleri gönderildikleri ülkelerin Hükûmetleriyle yapılmış olan protokoller doğrultusunda, çeşitli alanlardaki programlar çerçevesinde çalışmışlardır.
A.B.D. ile Türkiye Hükûmetleri arasında 1962 yılında teati edilen ikili anlaşma doğrultusunda Türkiye'ye gelmeye başlayan Barış Gönüllüleri'nin faaliyetleri, kamuoyunda oluşan, siyasi ve sosyal çeşitli tepkiler nedeniyle 1970 yılında durdurulmuş ve son Barış Gönüllüsü ise 1971 yılı Temmuz ayında Türkiye'den ayrılmıştır. 
Barış Gönüllüleri Örgütü Genel Merkezi 1962-1971 yılları arasında Türkiye'de toplam 1460 gönüllünün bulunmuş olduğunu belirtmektedir. Barış Gönüllüleri Türkiye'de, başta İngilizce Öğretimi olmak üzere, Toplum Kalkınması, Sağlık ve Sosyal Hizmetler ile Turizm alanlarında görev alarak, Anadolu'nun hemen her bölgesinde il merkezlerinin yanı sıra, ilçe, belde ve köylerde faaliyette bulunmuşlardır. Bu çalışmada Barış Gönüllüleri Örgütü'nün kuruluşu, örgütleniş biçimi ve çalışma yöntemleri ile amaçları üzerinde durularak; Örgütün Türkiye'deki faaliyetleri, çalışma alanları, gönüllülerin görev yaptıkları bölgelerde yaşanan sorunlar, Türkiye'den ayrılış süreçleri ve yaklaşık 10 yıllık faaliyetlerinin sonunda, kurumsal, sosyal, politik ve kültürel açıdan Türkiye'de bıraktıkları etki ve izler değerlendirilmeye çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Barış Gönüllüleri Örgütü, John F. Kennedy, A.B.D. – Türkiye.

Abstract:
The Peace Corps first appeared, just before the presidental election in the USA acquired on the 8th of November in 1960, by the Presidental Candidate of the Democrats and Massachusetts Senator John F. Kennedy. The idea of Peace Corps came on the scene at a speech of John F. Kennedy, at Michigan University on the 14th of October in 1960, as a promise to the university youth. It began to act after he had become the president of the USA, by winning the elections. Peace Corps was shaped by effecting of the methods, experiences, programmes and procedures of many institutions that were set up before in the USA.The goals of the Peace Corps were stated at the speeches during the election and public addresses after the establisment of the organization as: "to introduce the USA to the other nations, to know more about them, to assure less-developed countries a superior quality of labor concerning their social and economical progress".  The establisher staff of the Peace Corps worked on various fields by following the process of the programmes. They carried out these missions through with their strong labor structure and the protocols that were negotiated between the both countries before.Peace Corps Volunteers started coming to Turkey according to the agreement between the USA and Turkish Government that was signed in 1962. The activities of Peace Corps were supressed for the political, social and negative reactions of the public opinion. So the Peace Corps left Turkey in 1971. The Peace Corps Headquarters stated that the total number of the volunteers in Turkey  was 1460, between the years of 1962-1971. These volunteers carried out a multiple working schedule especially in villages, towns and any sides of Anatolia. They were essentialy assigned on teaching english, social development, agriculture, heatlh and social services in these areas.
In this research, starting from the establisment of the Peace Corps, details and the aims of the organization,  the activities of the Peace Corps in Turkey, various fields of their works, the problems that they ecountered in that region, the processes of their separateness and the results of their a decade activities were profoundly examined. The effects and the marks they had left in Turkey were completely evaluated with a discussable perspective concerning institutional, social, poltical and cultural aspects.


Key Words: Peace Corps, John F. Kennedy, USA – Turkey