Türkiye'de çok-partili rejime geçişin sosyo-ekonomik dinamikleri ve Demokrat Parti /
Yazar: METİN UÇAR
Danışman: PROF.DR. ALİ İHSAN BAĞIŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokrat Parti = Democrat Party ; Siyasi partiler = Political parties ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Çok partili döneme geçiş = Multiparty transition period

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'nin tek-partili rejimden çok-partili rejime geçişinde sosyo ekonomik faktörlerin rolünü incelemektedir. Bu amaçla, ilk olarak sosyo-ekonomik yapı ve demokrasi arasındaki ilişki üzerinde durulmuş ve demokratik bir siyasal rejim için sosyo ekonomik gelişmenin, tek belirleyici olmasa bile, en önemli unsurlardan biri olduğu belirlenmiştir. Daha sonra, araştırmada kullanılan Easton metedolojisi gereğince tek-partili rejimin destekleri, rejime yönelen talepler ve rejimin uyguladığı politikalarla bunların oluşturduğu tepkiler üzerinde durulmuştur. Buna göre, demokratik bir siyasal rejim için sistemin sahip olması gereken en önemli desteklerin laik ulus-devlet modelinden kaynaklandığı görülmüştür. Bu doğrultuda, Türkiye'de Osmanlı İmparatorluğu'ndan itibaren laikliğin ve ulus-devletin gelişimi üzerinde durulmuştur. Osmanlıdaki reform sürecinde başlayan laikleşme ve ulus-devlet oluşturma çabalan Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla reef zeminine kavuşmuştur. Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren uygulanan milliyetçi ve laikleştirici politikalar geniş halk yığınlarının katılımını sağfayamamasına rağmen aydınlar ve toplumsal seçkinler üzerinde etkili olabilmiş ve sistemin desteklerini bu gruplar oluşturmuştur. Araştırmanın incelediği 1923-1946 döneminde siyasal sistemin uyguladığı politikalar, sistem üzerinde demokratik talepleri yoğunlaştıracak ölçüde bir sosyo-ekonomik değişmeyi ortaya çıkaramamıştır. Dolayısıyla, Türkiye'nin çok-partili rejime geçişinde sosyo-ekonomik faktörlerin birinci derecede rol oynadığını söylemek güçleşmektedir. Bu nedenle, Türkiye'nin çok-partili rejime geçişinin daha iyi anlaşılabilmesi için başka faktörlerin gözönünde bulundurulması faydalı görünmektedir.

Abstract:
This research has intended to study the role of socioeconomic factors in the transition of Turkey from single-party regime to multi-party regime. For this purpose, firstly the relationship between socioeconomic structure and democracy has been discussed, and it has been concluded that socioeconomical development, although not the only determinant, is one of the most important factors. Secondly, the single-party regime supports, the demands towards the regime and the policies applied by regime and the responses shown to these policies has been studied according to Eastonian Methodology used in the research. By the study it has been seen that most important supports that system should have for a democratic political regime, are arisen from a secular nation-state model. In the line of this argument, development of secularism and nation-state in Turkey, started from Ottoman Empire, has been considened. The secularization and forming and nation-state efforts, Which started during reformation process in Ottoman, has found its real basis through establishment of Turkish Republic. Although the nationalistic and secularization policies applied during the first years of Republic has not been able to provide the mass participations, they still have influenced the elite (political and intellectual}, and consequently these groups have constituted the supporters of system. During the period of 1923-1946 which has been studied in this research, the policies applied by the system has not revealed a socioeconomic change in a way that intensifing demands for democratisation of the system. Thus it is difficult to say that socioeconomic factors have played the primary role during the transition period of Turkey to multi-party regime. Therefore, in order to understand the transition of Turkey into multi-party regime better, it seems more useful to consider other factors.