Sosyal bilgiler öğretiminde portfolyoların kullanımına yönelik öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of teachers' perceptons on portfolio assessment in teaching social studies
Yazar: MEHMET HAKAN HATUK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KARAKUŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Portfolyo tekniği = Portfolio technique ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, sınıf öğretmenleri ile sosyal bilgiler öğretmenlerinin, sosyal bilgiler dersinde kullanılan portfolyo değerlendirmeye yönelik görüşlerini tespit etmek amacı ile tarama modelinde yapılmış betimsel bir araştırmadır. Araştırma hem nitel hem de nicel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Nicel kısmında betimsel araştırma modellerinden genel tarama yöntemi, nitel kısmında ise görüşme tekniği kullanılmıştır.2009?2010 yılında yapılan araştırmada toplam 358 öğretmene ulaşılmıştır. 334 öğretmenden anket yoluyla, 24 öğretmenden de görüşme yoluyla bilgi toplanmıştır. Elde edilen verilerin yüzde ve frekansları verilerek betimsel analizleri yapılmıştır. Ayrıca görüşler arasındaki anlamlı farklılıkların tespiti için bağımsız gruplar t-testi ve Kruskal Wallis H- testi analizleri yapılmıştır.Araştırma sonucunda;1- Öğretmenlerin; portfolyoları, sosyal bilgiler dersi için uygun bir ölçme ve değerlendirme aracı olarak gördükleri, portfolyolarla ilgili hizmet içi eğitim aldıkları ancak aldıkları bu eğitimi yetersiz gördükleri tespit edilmiştir. Okullarda portfolyo değerlendirme yönteminin uygulandığı fakat bu yöntemin etkili biçimde kullanılmadığı, öğretmenlerin, portfolyo çalışmalarının önümüzdeki yıllarda daha verimli olacağına inandıkları belirlenmiştir.2- Branşlarına, cinsiyetlerine ve mesleki kıdemlerine göre öğretmenlerin, sosyal bilgiler öğretiminde kullanılan portfolyo değerlendirmeye yönelik görüşleri arasında anlamlı düzeyde farklılık olmadığı görülmüştür.3- Öğretmenler, sosyal bilgiler öğretiminde kullanılan portfolyo değerlendirmenin; öğrencilerin, sosyalleşmesine katkı sağladığı, araştırma, sorgulama, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirdiği görüşündedir. Öğretmenlerin; portfolyo değerlendirmenin, öğrencilerin gelişimlerini nesnel ve somut bir şekilde gözlemleyerek, onların bireysel ihtiyaçlarını ve ilgi alanlarını daha sağlıklı bir şekilde belirlemelerine imkan sağladığını düşünmektedirler. Ayrıca öğretmenler portfolyoların, öğretmenler arasında bilgi, deneyim ve farklı çalışmaların paylaşımını arttırdığı, öğretmen, öğrenci ve veli arasındaki iletişimi olumlu yönde etkilediği görüşündedirler.4- Öğretmenler, sosyal bilgiler öğretiminde kullanılan portfolyo değerlendirmenin; fazla zaman, emek ve maddiyat gerektirdiği, öğrencilerin, portfolyo dosyalarını; taşıma, saklama ve korumada zorlandığını, kalabalık sınıfların portfolyo değerlendirmeyi olumsuz yönde etkilediği görüşündedirler. Öğretmenler, portfolyo çalışmaları için gerekli rubrik ve değerlendirme formlarını oluşturmada ve portfolyolarla öğrencileri güvenilir bir şekilde değerlendirmede zorlandıklarını ifade etmişlerdir.Araştırmada elde edilen sonuçlar paralelinde; sosyal bilgiler dersinde kullanılan portfolyo değerlendirmeyle ilgili; öğretmen, öğrenci ve velilere uzman kişiler tarafından detaylı ve uygulamalı hizmet içi eğitim seminerlerinin verilmesi, elektronik portfolyolar için gerekli alt yapı oluşturularak kullanımlarının yaygınlaştırılması, sosyal bilgiler dersine uygun araç-gereç ve teknolojiyle donatılmış sınıf ortamlarının hazırlanması, okullardaki derslik sayısının arttırılması, portfolyoların öğrenci başarısını değerlendirmeye yönelik katkısının arttırılması yönünde çalışmalar yapılmasının, portfolyoların etkili olarak kullanımına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Ölçme ve Değerlendirme, Portfolyo Değerlendirme, Öğretmen Görüşleri

Abstract:
This study aims to find out primary school and social sciences school teachers? perceptions about portfolio assessment in social sciences courses. It is a descriptive study based on survey model. The data was collected utilizing both quantitative method where survey model was used and qualitative method via interviews.The participants of the study were 358 teachers in 2009-2010 educational term. 334 of them were given the questionnaire and 24 of them were interviewed. The data collected from the participants were then analyzed using descriptive statistics. Also, independent groups t-test and Kruskal Wallis H-test were also applied in order to determine statistically significant differences among teachers? perceptions.The analyses reveal the following results:1.Teachers find that using portfolios as a means of assessment and evaluation to be suitable to their needs and that although they have received in-service training on portfolios, they don?t think it was sufficient. It has also been revealed that portfolio assessment technique was adopted by most schools but the applications are not efficient. Teachers have expressed their belief that portfolio applications in schools will improve in the future.2.There is no significant difference between teachers? perceptions on portfolio assessment in social sciences courses in respect to the subject they teach, gender, and teaching experience.3.Teachers are of the opinion that portfolio assessment used in social sciences courses contributes to students? development of creative and critical thinking skills, exploration, reasoning, and social skills. They also believe that portfolio assessment helps them to observe students? development in an objective and somut way, and to determine students? personal needs, interests in a reliable way. They state that portfolio increases teachers? collaboration and interaction while enhancing sharing knowledge, experience, and thus, has a positive impact on communication among teachers, students, and parents.4.Teachers have also stated the drawbacks and the difficulties of portfolio application in social sciences courses such as the need for extra time, effort and money and the difficulty that students have in carrying and keeping their portfolios, the negative impact of crowded classes. As a result of these obstacles, teachers maintain that they have difficulty in creating rubrics and evaluation forms for portfolios, which makes it hard for them to establish reliable evaluations of students.In the light of the results gained from this study, it is suggested that teachers, students and parents should receive a comprehensive and practical training on portfolio application and that the necessary substructures for effective e-portfolio usage be established and maintained. The results also indicate the need for having classroom environments equipped with necessary materials for social sciences courses, increasing the number of classrooms in schools, conducting field work geared towards enhancing the positive effect of portfolio applications on students? success.Key words: Social studies, assessment and evaluation, portfolio assessment, teacher perceptions