Meme cerrahisi uygulanan kadınlara mobil uygulama ile verilen eğitimin destekleyici bakım gereksinimleri ve yaşam kalitesine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of training performed using mobile application on supportive care requirements and quality of life in women with breast cancer: Randomized controlled trial
Yazar: HATİCE BALCI
Danışman: DOÇ. DR. SAİDE FAYDALI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Meme kanseri kadınlarda en yaygın görülen, yaşam kalitesini etkileyen ve yaşam kaybı ile sonuçlanabilen toplumsal bir sorundur. Bu araştırma, mobil uygulama ile verilen eğitimin, meme koruyucu cerrahi (MKC) uygulanan kadınların destekleyici bakım gereksinimleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi.
Paralel grup (1:1) randomize kontrollü deneysel tasarımda gerçekleştirilen bu çalışmanın verileri, 1 Haziran 2022- 1 Ekim 2022 tarihleri arasında toplandı. Örnek büyüklüğünü 84 MKC uygulanan meme kanserli kadının oluşturduğu çalışma, veri toplama sürecinde ayrılan katılımcılar nedeni ile 81 (41 deney-40 kontrol) hasta ile tamamlandı. Deney grubuna çalışmaya katıldıkları 1 hafta içinde mobil uygulama aracılığı ile destekleyici bakım gereksinimlerine yönelik eğitim, kontrol grubuna ise standart eğitim uygulandı. Çalışmaya katılmayı kabul eden tüm katılımcılardan başlangıçta 4. ve 8. haftalarda "Kişisel Bilgi Formu, Destekleyici Bakım Gereksinimler Ölçeği Kısa Form (DBGÖ-KF) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-BREF) ile veriler toplandı. Çalışma sonunda deney grubundan mobil uygulama aracılığıyla verilen eğitime ilişkin geri bildirim alındı. Verilerin analizinde Fisher's Exact Test ve Ki Kare, Student's t Test, Mann-Whitney U, tekrarlı testler için Mauchly, Sphericity Assumed, Huynh-Feldt, Greenhouse Geisser testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 kabul edildi. Çalışmanın gerçekleştirildiği hastaneden kurum izni, etik kurul izni ve hastaların bilgilendirilmiş onamları alındı. Bu çalışma Clinical Trials veri tabanına NCT04914780 numarası ile kayıt edildi.
Kadınların çalışma öncesi ilk ölçümleri DBGÖ puanları deney (85,37±23,58) ve kontrol (83,13±23,03) gruplarında benzerken, ikinci ve üçüncü ölçümlerinde farklı idi. Deney grubunda T2 ve T3 ölçümlerinde (54,34±27,28; 58,78±16,51) anlamlı fark oluşturacak şekilde bakım gereksinimleri azaldı. Kontrol grubunda ise bakım gereksinimlerindeki değişim (74,03±16,05; 81,88±15,81) anlamlı değildi. Yaşam kalitesi puanları incelendiğinde; ilk ölçümlerinde deney ve kontrol grubu (44,82±17,22; 45,94±12,14) arasında fark yoktu (p>0,05). İkinci ve üçüncü ölçümlerinde deney grubunun yaşam kalitesi (72,26±14,12; 71,04±8,12) anlamlı şekilde artarken, kontrol grubunda (42,50±14,38; 45,63±8,28) anlamlı bir değişim saptanmadı. Tüm ölçüm zamanlarında kadınların destekleyici bakım gereksinimleri ve yaşam kaliteleri arasındaki ilişki incelendiğinde; negatif yönlü, ilişkinin gücü orta ve güçlüydü (rho=0,219-0,768 aralığında). Deney grubunun mobil uygulama ile ilgili geri bildirimleri genel olarak olumluydu.
Bu çalışma sonucunda MKC uygulanan kadınlara mobil uygulama ile verilen eğitim sonucunda hastaların destekleyici bakım gereksinimlerinin azaldığı, yaşam kalitelerinin yükseldiği saptandı. Mobil sağlık hizmetleri, hastalara fiziksel, psikolojik, sosyal olarak etkileşimli ve pratik destek sağlamak için klinikte ve diğer bakım ortamlarında hemşirelik bakımında yararlı bir araç olabilir.

Abstract:
Breast cancer is the most common social problem in women, affecting quality of life and resulting in loss of life. This research was carried out to determine the effect of the education given with the mobile application on the supportive care needs and quality of life of women who underwent breast conserving surgery (BCS).
The data of this study, which was performed in a parallel group (1:1) randomized controlled experimental design, were collected between 1 June 2022 and 1 October 2022. The study, whose sample size consisted of 84 women with breast cancer who underwent BCS, was completed with 81 (41 experimental-40 control) patients due to the participants leaving during the data collection process. The experimental group received training on supportive care needs within 1 week of their participation in the study, and standard training was applied to the control group via the mobile application. Data were collected from all participants who agreed to participate in the study with the "Personal Information Form, Supportive Care Needs Scale Short Form (DBQÖ-SF) and World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL-BREF) at the 4th and 8th weeks at the beginning. At the end of the study, feedback was received from the experimental group regarding the training given via the mobile application. Fisher's Exact Test and Chi-Square, Student's t Test, Mann-Whitney U were used in the analysis of the data, and Mauchly, Sphericity Assumed, Huynh-Feldt, Greenhouse Geisser tests were used for repeated tests. Statistical significance was accepted as p<0.05. Institutional permission, ethics committee permission, and informed consent of the patients were obtained from the hospital where the study was conducted. This study was registered in the Clinical Trials database with the number NCT04914780.
While the DBRS scores of the women's first measurements before the study were similar in the experimental (85.37±23.58) and control (83.13±23.03) groups, they were different in the second and third measurements. In the experimental group, care needs decreased, making a significant difference in T2 and T3 measurements (54.34±27.28; 58.78±16.51). In the control group, the change in care needs (74.03±16.05; 81.88±15.81) was not significant. When the quality of life scores are examined; In the first measurements, there was no difference between the experimental and control groups (44.82±17.22; 45.94±12.14) (p>0.05). In the second and third measurements, the quality of life of the experimental group (72.26±14.12; 71.04±8.12) increased significantly. No significant change was detected in the control group (42.50±14.38; 45.63±8.28). When the relationship between women's supportive care needs and quality of life was examined at all measurement times; negative, the strength of the relationship was moderate and strong (range of rho=0.219-0.768). The experimental group's feedback on the mobile application was generally positive.
As a result of this study, it was determined that the supportive care needs of the patients decreased and their quality of life increased as a result of the training given with the mobile application to the women who underwent BCS. Mobile health services can be a useful tool in nursing care in the clinic and other care settings to provide physical, psychological, socially interactive and practical support to patients.