MEB islâm ansiklopedisi ile TDV islâm ansiklopedisindeki hadis ilmi ile ilgili maddelerin karşılaştırılması
Comparison of the articles related to the science of hadith in the MEB encyclopaedia of islam and TDV encyclopedia of islam
Yazar: HASAN ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞUAYİP SEVEN
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ansiklopediler = Enyclopedias ; Diyanet İşleri Başkanlığı = Presidency of Religious Affairs ; Hadis = Hadith ; Hadis usulü = Hadith methodology ; Milli Eğitim Bakanlığı = Ministry of National Education

Özet:
Kur'an'dan sonra dinin ikinci temel kaynağı sünnettir. Sözlü sünnet olarak nitelendirilen hadislerin Hz. Peygamber'e aidiyetinin tespiti hususunda sahâbe döneminden itibaren bazı ölçütler benimsenmiştir. Zaman içerisinde bu kurallar geliştirilerek hadis ilminin önemli konularını oluşturmuştur. Dinî ilimlerin tedvin edilmeye başlandığı II. (VIII.) yüzyıldan itibaren hadise dair eserler yanında İslâm dünyasında ansiklopedik eserlerin de ilk nüveleri meydana çıkmaya başlamıştır. Dünyada ansiklopedilerin yaygınlaşması ile İslâm dinine yönelik ansiklopedik çalışmaların da arttığı görülmüştür. Günümüzde toplu bilgiye ulaşmanın en işlevsel yollarından biri olan ansiklopedilere müracaat etme geleneği diğer ilimlerde olduğu gibi hadis ilmi için de uygulanabilir bir durumdur. Yakın dönemin önemli iki ansiklopedik eseri olan "Millî Eğitim Bakanlığı İslâm Ansiklopedisi" ile "Türkiye Diyânet Vakfı İslâm Ansiklopedisi" eserlerinin hadise dair olan ortak maddelerinin değerlendirilmesini ve mukayesesini yapmak sağlıklı bilgiye ulaşmak için önem arzetmektedir. Öte yandan MİA, şarkiyatçılar tarafından hazırlanan "Encyclopaedia of Islam" eserinin esas alınması ile meydana getirilmişken DİA ise Müslüman ilim adamları tarafından telif edilen bir eserdir. Bu yönüyle hadis maddeleri bağlamında bir tarafta çoğunluğu Müslüman olmayan batılı yazarların ve diğer tarafta ise Müslüman olan müelliflerin aynı konulara olan bakış açıları da incelenmiş olacaktır. Her iki ansiklopedide hadis ilmine dair 150'si doğrudan ve 172'si ise dolaylı olmak üzere toplam 322 madde tespiti yapılmıştır. Belirlenen kriterler çerçevesinde 13'ü hadis usûlü ve 9'u ise şahıs isimlerine dair olmak üzere bunlardan sadece 22 tanesi değerlendirilerek mukayeseleri yapılmıştır.

Abstract:
The second main source of religion after the Qur'an is the Sunnah. Some criteria have been adopted since the period of the Companions for the determination of belonging to the Prophet of the narrations called hadith, which are described as oral Sunnah. Over time, these rules were developed and formed the important subjects of the science of hadith. Beginning from the 8th century (AD) when religious sciences began to be collected, in addition to the works on the hadith, the first cores of encyclopedic works began to appear in the Islamic world. With the spread of encyclopedias in the world, it has been seen that such studies on the religion of Islam have increased. Today, the tradition of applying to encyclopedias, which is one of the most functional ways of reaching collective knowledge, as in other sciences, is also applicable for the science of hadith. It is important to evaluate and compare the common articles of the works of "National Education Islamic Encyclopedia" and "Türkiye Diyanet Foundation's Encyclopedia of Islam", which are two important encyclopedic works of the recent period, on hadith, in order to reach healthy information. On the other hand, NIE was created on the basis of "Encyclopaedia of Islam" prepared by orientalists, while DEI is a work originally copyrighted by Muslim scholars. In this respect, in the context of hadith articles, the perspectives of non-Muslim western writers on the one hand and Muslim authors on the other hand on the same issues will be examined. In both encyclopedias, a total of 322 items were identified, of which150 directly and 172 indirectly are about the science of hadith. Within the framework of the determined criteria, only 22 of them were evaluated and compared, 13 of which were related to hadith methodology and 9 of them were related to personal names.