Gebelik dönemindeki anksiyete ve depresyon düzeylerinin doğum sonrası duygudurum üzerine etkisinin değerlendirilmesi: Kohort çalışması
Evaluation of the effect of anxiety and depression levels during pregnancy on post-partum mood: Cohort study
Yazar: HATİCE ÖZKUL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BÜLBÜL
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety

Özet:
GİRİŞ: Gebelik dönemi kadın yaşamında, sağlığın tüm alt birimleri olan, fizyolojik, ruhsal ve sosyal değişikliklerin olduğu ve bu değişimlere uyumu gerektiren önemli bir süreçtir. Her kadın, daha önce deneyimi olsa bile, gebeliği farklı olarak yaşar. Doğum öncesinde ve sonrasında görülen değişiklikler, gebe kadının çeşitli problemler yaşamasına ve sağlığının bozulmasına neden olabilir. En sıklıkla görülen sorunlar anksiyete ve depresyondur. Depresyon bulguları hamileliğin herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir. Gebelik ve postpartum dönemde depresyonun hem anne hem bebek üzerinde olumsuz etkileri mevcuttur.
Bizim çalışmamızın primer amacı gebelerdeki anksiyete ve depresyon semptomlarının doğum sonrası duygudurum üzerine etkisini belirlemekti. Ayrıca kullanılan dört ölçekle (Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HAD), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-kısa form (Türk versiyonu) (WHOQOL-BREF-TR), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ)) kesme puan üstü alan gebelerin sıklığını ve değişim oranlarını tespit etmek ve ölçek puan yüksekliğinin bazı nedenlerini belirlemeye çalışmak ise ikincil amaçlardandı. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız prospektif kohort çalışması olarak planlandı. Etik kurul onayından sonra Karabük Eğitim Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları Doğum polikliniğine 01/06/2021-30/07/2022 tarihleri arasında başvuran, gebeliğinin ilk 14 haftası içinde olan 500 gebeye HAD, WHOQOL-BREF-TR ve ÇBASDÖ ölçekleri uygulandı. Aynı gebelere ikinci ve üçüncü trimester ile postpartum dönemde ölçekler tekrarlanarak, gebeler takip edildi. Gebelere HAD, WHOQOL-BREF-TR, ÇBASDÖ ve EPDÖ ölçekleri uygulandı. Sosyodemografik özellikler ölçek sonuçlarıyla karşılaştırıldı.
BULGULAR: Bizim çalışmamızda; gebelikte depresyon puanlarını; köyde yaşamak, eğitim düzeyi, gelir düzeyi düşüklüğü, evlilik süresi, çocuk sayısı, evde başka yaşayan olması, önceki gebelikte psikolojik sorun yaşamak, düşük yapma öyküsü, eşinin eğitim düzeyi, eş mesleği, eşinin alkol kullanımı, eşinin fiziksel ve ruhsal hastalığı olması, gebenin kendisinin geçirilmiş ya da halen süren ruhsal hastalığı olması, gebeliğin planlı gebelik olmaması, gebenin önceki ya da şimdiki gebelikte sağlık sorunu yaşaması, aile desteği almaması, doğum korkusu yaşamak etkilemektedir.
Postpartum depresyon puanlarını; evlilik süresi, önceki gebelikte psikolojik sorun yaşamak, daha önce düşükle sonuçlanan gebelik olması, eşinin mesleği, eşinin alkol kullanımı, eşinin geçirilmiş ya da halen süren ruhsal hastalığı olması ve halen süren fiziksel hastalığı olması, gebenin geçirilmiş ruhsal hastalığı olması, son trimesterde sağlık sorunu yaşama, bebeğin küvözde kalması, bebeğin anne sütü almaması etkilemektedir.
Anksiyete puanlarını; gelir düzeyi, evlilik süresi, önceki gebelikte yaşanan psikolojik sorunlar, önceki gebelikte sigara kullanımı,  daha önce şiddet görme, daha önce düşük yapma öyküsü, eşinin süren fiziksel hastalığı olması, gebenin geçirdiği ya da halen süren ruhsal hastalıkları, gebeliğin planlı gebelik olmaması, önceki gebelikte ya da bu gebelikte sağlık sorunu yaşama, önceki gebelikte aile desteği almamış olmak, Covid-19 hastalığına karşı duyulan korku, gebelikte sigara tüketimi, doğum korkusu olması, erken doğum yapmak, bebeğin küvözde kalması ve bebeğin anne sütü almaması arttırmaktadır.
Yine gebenin yaşam kalitesi ve sosyal desteği arttıkça, anksiyete ve depresyon semptomları azalmakta; yaşam kalitesi arttıkça sosyal destek puanları artmakta idi.
SONUÇ: Gebelerde var olan anksiyete ve depresyon skorları yüksek postpartum depresyon skoru riskini arttırmaktadır. Gebeler ve aileleri sağlık okur yazarlığı konusunda bilgilendirilmelidir. Tüm sağlık çalışanlarının gebenin sadece fiziksel değil ruhsal durumunu değerlendirmesi gerekmektedir. Ayrıca risk faktörü olan gebelerde daha dikkatli olmak koşulu ile tüm gebelerde en az bir test ile gebelik ya da lohusalık döneminde psikolojik tarama yapılmalıdır. 

Anahtar Sözcükler: Gebe, anksiyete, depresyon, sosyal destek, yaşam kalitesi, trimester, risk faktörleri

Abstract:
INTRODUCTION: Pregnancy is an important process in women's life where physiological, psychological and social changes, which are all sub-units of health, occur and require adaptation to these changes. Every woman experiences pregnancy differently, even if she has had it before. Changes seen before and after birth may cause the pregnant woman to experience various problems and deteriorate her health. The most common problems are anxiety and depression. Depression symptoms can occur at any time during pregnancy. Depression during pregnancy and the postpartum period has negative effects on both the mother and the baby.
The primary aim of our study was to determine the effect of anxiety and depression symptoms in pregnant women on postpartum mood. Additionally, four scales were used (Hospital Anxiety Depression Scale (HAD), World Health Organization Quality of Life Scale short form (Turkish version) (WHOQOL-BREF-TR), Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS) and Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS). Secondary objectives were to determine the frequency and change rates of pregnant women with scores above the cut-off score and to try to determine some of the reasons for the high scale scores.
MATERIALS AND METHODS: Our study was planned as a prospective cohort study. After ethics committee approval, HAD, WHOQOL-BREF-TR and ÇBASDS scales were applied to 500 pregnant women in the first 14 weeks of their pregnancy who applied to Karabük Training and Research Hospital Gynecology and Obstetrics outpatient clinic between 01/06/2021-30/07/2022. The scales were repeated on the same pregnant women during the second and third trimesters and the postpartum period, and the pregnant women were followed up. HAD, WHOQOL-BREF-TR, MSPSS and EPDS scales were applied to the pregnant women. Sociodemographic characteristics were compared with the scale results.
RESULTS: In our study; depression scores during pregnancy; living in a village, education level, low income level, duration of marriage, number of children, having someone else living at home, having psychological problems in a previous pregnancy, history of miscarriage, spouse's education level, spouse's profession, spouse's alcohol use, spouse's physical and mental illness, pregnant woman's Having a previous or ongoing mental illness, the pregnancy not being a planned pregnancy, the pregnant woman having health problems in the previous or current pregnancy, not receiving family support, and experiencing fear of birth affect the risk of pregnancy.
Postpartum depression scores; duration of marriage, having a psychological problem in a previous pregnancy, having a previous pregnancy that resulted in a miscarriage, the spouse's profession, the spouse's alcohol use, the spouse having a past or ongoing mental illness and having an ongoing physical illness, the pregnant woman having a past mental illness, having a health problem in the last trimester. The baby's stay in the incubator and the baby's not receiving breast milk are affected.
Anxiety scores; income level, duration of marriage, psychological problems experienced in the previous pregnancy, smoking in the previous pregnancy, previous exposure to violence, history of previous miscarriage, ongoing physical illness of the spouse, mental illnesses that the pregnant woman has or is currently experiencing, pregnancy not being a planned pregnancy, previous pregnancy. or having health problems during this pregnancy, not having received family support in the previous pregnancy, fear of Covid-19 disease, smoking during pregnancy, fear of childbirth, giving birth prematurely, the baby being in an incubator and the baby not receiving breast milk.
Again, as the pregnant woman's quality of life and social support increases, anxiety and depression symptoms decrease; As the quality of life increased, social support scores increased.
CONCLUSION: Anxiety and depression scores in pregnant women increase the risk of high postpartum depression scores. Pregnant women and their families should be informed about health literacy. All healthcare professionals should evaluate not only the physical but also the mental state of the pregnant woman. In addition, psychological screening should be performed with at least one test during pregnancy or puerperium in all pregnant women, provided that pregnant women with risk factors are more careful.

Key Words: Pregnant, anxiety, depression, social support, quality of life, trimester, risk factors