Sicill-i Ahval Defterleri'nde Osmanlı Dönemi Kütahyalı memurlar
Ottoman Period clerks from Kütahya in Registry Books (Sicill-i Ahval)
Yazar: MUSTAFA KOCAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT CIRIK
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Kütahya = Kütahya ; Maaş = Wage ; Memurlar = Civil servants ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sicill-i Ahval Defterleri = Sicill-i Ahval Records ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation

Özet:
Günümüzde biyografi, Osmanlı Devleti'nde ise tercüme-i hal olarak adlandırılan insanların hayat hikâyeleri eskilerden beri yazıya dökülmüştür. Memurların kısa hayat hikâyeleri olan Sicill-i Ahval Kayıtları, 1879 – 1909 yıllarını kapsamaktadır. 19. Yüzyıl Osmanlı Devleti'nin hemen hemen her kademede sorunlar yaşadığı ve bunun bir sonucu olarak da reformlar yaptığı bir asır olmuştur.  Memurları etkin bir şekilde takip edebilmek maksadıyla 2. Abdülhamid, şer'i ve askerî sınıflar dışındaki tüm memurlara tercüme-i hâl varakası doldurup nezarete gönderme mecburiyeti getirmiştir. Bu tercüme-i hallerde, memurun isim ve lâkabı, baba adı, hangi sülâleye ait olduğu, bildiği diller, tahsili, varsa yazmış olduğu eserleri, aldığı ödül ve cezalar, nişan ve madalyalar, memuriyete başlama tarihi, maaşına ait bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgilerin kaydedildiği defterlerin tescil işlemine Sicill-i Ahvâl, meydana çıkan defterlere de Sicill-i Umumî Defterleri denilmiştir.

Bu araştırma ile Kütahya merkez doğumlu memurlar vesilesi ile taşra memurlarının istihdâmı, eğitim durumları, ödül ve cezaları ile ilgili çözümlemelere gidilerek bu konuda bilgiler sunmak, son dönem taşra bürokrasisi hakkında bilgilere ulaşmak ve hem yerel tarih çalışmalarına hem de şecere araştırmalarına bir nebze katkı sağlayabilmek amaçlanmıştır. Osmanlı Devleti'ne ait çok önemli bilgiler içeren ve birer biyografi hazinesi sayılabilecek Sicill-i Ahvâl Defterleri'nin bu tip yerel çalışmalarla aydınlığa kavuşturulması ve yapılabilecek diğer çalışmalara kaynaklık etmesi sağlanmalıdır. Sicill-i Ahvâl Defterleri'nin, memurların, sosyo-kültürel durumları, kullanılan isimler, ekonomik şartlar, meslek dağılımları, verilen ödül ve cezaların niteliği, Osmanlı'da kullanılan madalya ve nişanlar hakkında pek çok bilgiler sunan resmi ve birincil kaynak oldukları görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sicill-i Ahvâl, Tercüme-i Hal, Kütahya, Eğitim, Memur, Maaş, Tayin

Abstract:
Life stories of people, known as "Tercüme-i Hal" in the Ottoman Period but as "Biography today, has been taken in record since very early ages. Sicill-i Ahval Records, the short life stories of clerks, cover the years of 879 and 1909. 19th century became a period in which The Ottoman Empire experienced problems in almost every aspect and as a result of this made reforms. With the aim of pursuing the clerks effectively, Abdülhamid II imposed obligation for all clerks except for religious and military classes to fill in Tercüme-i Hal Form and send to the ministry. In these Tercüme-i Hal, there were information about the clerk's name, family tie, father name, family ancestors, foreign language he knew, his education, if available the works he wrote, the awards and fines he received, medals and certificates he had, the start date of his Office job and his wage.

The Registry process of this information to the records is called Sicill-i Ahval, and the registry documents are called as Sicill-i Umumi Books. With this study, it has been aimed by analizing the data to bring about information about clerk employment in countryside, their education level, awards and punishments; also to reach the information of last term countryside bureacracy and to contribute to both the studies of local history and genealogy. Sicill-i Ahval Records, which are believed to involve extremely importat data about the Ottoman Empire and which are unique invaluable biography treasures, should be unearthed by such local studies and should be made the source of other studies. It can be understood that these Sicill-i Ahval Books are official and primary source revealing lots of information on socio-cultural situations of clerks, economical conditions of their terms, professional distribution, the quality of the awards and fines given, the certificates and medals used in the Ottoman Empire.

Key Words: Sicill-i Ahval (Registry Process), Tercüme-i Hal (Biography), Kütahya, Education, Clerk, Wage, Appointment