Açıklanamayan infertilitede hipofiz fonksiyonlarının araştırılması
Research of pituitary functions in unexplained infertility
Yazar: MEHMET ŞERİF ORTAÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TANRIVERDİ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Büyüme hormonu = Growth hormone ; Etyoloji = Etiology ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz fonksiyon testleri = Pituitary function tests ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Kısırlık = Infertility

Özet:
Amaç: Açıklanamayan infertilite tanılı hastalarda hipopituitarizm ve GH eksikliğinin etyolojideki yeri ve sıklığı ile ilgili literatürde bir çalışma yoktur. Ancak son zamanlarda yapılan çalışmalarla GH?nun fertilite üzerinde önemli fizyolojik etkileri olduğu gösterilmiştir. Ayrıca birçok klinikte hastaların GH eksikliği araştırılmadan rekombinant GH tedavisi yardımcı üreme tekniklerinde adjuvan olarak kullanılmaktadır. Bu çalışma ile açıklanamayan infertilite tanılı hastalarda hipopituitarizm ve GH eksikliği araştırıldı.
Materyal ve metod: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğinde Kasım 2012 ile Haziran 2013 tarihleri arasında açıklanamayan infertilite tanısı konulan hastalar çalışmaya alındı. Çalışmaya alınan 25 hastanın ortanca yaşı 27 (min:20, max:36) olup hastaların detaylı obstetrik hikayeleri alındı. Tüm hastaların VKİ, bel çevreleri, arteriyel tansiyonları ölçüldü. Hastalardan bazal hipofiz hormonları gönderildi. Tüm hastalara hipotalamo-pituiter-adrenal aksı ve GH-IGF-1 aksını değerlendirmek için insülin tolerans testi, glukagon testi ve deksametazon supresyon testleri yapıldı.
Bulgular: Üç hastada kafa travma hikayesi vardı. Bu hastalarda GH eksikliği yoktu. 6 hastada (%24) obezite ve 7 hastada artmış bel çevresi (>88 cm) mevcuttu. 25 hastanın yapılan glukagon testi ve insülin tolerans testi sonucunda 2 hastada (%8) GH eksikliği izlendi. ACTH eksikliği, FSL/LH eksikliği ve TSH eksikliği hiçbir hastada saptanmadı. İzole GH eksikliği tanısı alan hastaların çekilen Hipofiz MR sonuçlarında kitle ve patoloji izlenmedi ve idiopatik izole GH eksikliği tanısı konuldu. GH eksikliği olan hastaların VKİ ve bel çevreleri diğer hastaların ortalama değerlerinden anlamlı derecede yüksekti.
Sonuç: Populasyon çalışmalarında %0,037 olan hipopituitarizm sıklığı açıklanamayan infertilite tanılı hastalarda %8 olduğu gösterildi. GH eksikliğinin açıklanamayan infertilitede bir risk faktörü olabileceği ve bu nedenle bu grubun GH eksikliği açısından taranabileceği düşünüldü. Fakat rutin tarama olarak önerilebilmesi için daha çok sayıda hasta ile ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Literatürdeki bilgilere dayanarak GH eksikliği izlenen infertil hastalarda GH replasman tedavisinin gebelik şansını artıracağı düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Açıklanamayan infertilite, büyüme hormonu, etyoloji, hipofiz yetmezliği

Abstract:
Aim: To our knowledge, there is no research in patients with unexplained infertility regarding GH deficiency and hypopituıtarism?s frequency in the literature. However, in recent studies it has been shown that GH has important physiological effects on fertility. Recombinant GH is used as an adjuvant therapy in assisted reproduction techniques in many clinics without investigating GH deficiency. The aim of this study is to determine hypopituitarism and GH deficiency in patients with unexplained infertility.
Materials and methods: 25 patients diagnosed with unexplained infertility admitted to Obstetrics and Gynecology Department of Erciyes University Medicine Faculty between November 2012 and June 2013 were enrolled in the study. Detailed obstetric history was learned from all the patients. The median age of the patients was 27 (min: 20, max: 36). All patients' BMI, waist circumference, arterial blood pressures were measured. Patients? basal pituitary hormone levels were evaluated. The insulin tolerance test, glucagon test and dexamethasone suppression tests of all patients were performed to assess the hypothalamic-pituitary-adrenal axis and the GH-IGF-1 axis.
Results: Three patients had head trauma history. 6 patients (24%) were obese and 7 patients had increased waist circumference (> 88 cm). GH deficiency was shown in 2 patients (8%) due to both performed glucagon and insulin tolerance tests. There were no ACTH, FSH/LH and TSH deficiencies. There were no mass and pathological findings on pituitary MRI in GH deficient patients therefore these patients were diagnosed as idiopathic isolated GH deficiency. BMI and waist circumferences of GH-deficient patients were significantly higher than the average values of other patients.
Conclusion: The frequency of hypopituitarism which is 0,037% on general population studies was shown as 8% in patients with unexplained infertility in our study. It was thought that GH deficiency may be a risk factor in unexplained infertility so might be screened in this population. However for recommending routine screening of GH deficiency in patients with unexplained infertility, further studies including larger number of patients need to be done. Based on the information in the literature, GH replacement therapy in infertile patients with GH deficiency could be tought to increase the probability of pregnancy.

Key words: Etiology, growth hormone, hypopituitarism, unexplained infertility