Ortaöğretim 9,10,11 ve 12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarının okunabilirlik düzeylerinin incelenmesi
Analysis of readability levels of secondary education 9th, 10th, 11th and 12th grade Turkish Language and Literature course books
Yazar: AYBEN ÇİMEN
Danışman: DOÇ. DR. NESRİN GÜLLÜDAĞ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Okunabilirlik = Readability ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course

Özet:
2016-2017 eğitim ve öğretim yılında haftalık ders saat sayısı 2 olan ''Dil ve Anlatım'' dersi ile haftalık ders saat sayısı 3 olan ''Türk Edebiyatı'' dersi birleştirilerek ''Türk Dili ve Edebiyatı'' adını almış ve haftalık ders saat sayısı 5 olmuştur. Bu tarihten itibaren 9. sınıflardan başlayarak kademeli geçişler gerçekleşmiş ve en son MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 19.01.2018 tarihli ve 39 sayılı kararı gereğince 2018-2019 eğitim ve öğretim yılından itibaren tüm sınıf düzeylerinde Türk Dili ve Edebiyatı Programı'nın uygulanmasına geçilmiştir. Yeni programa geçilmesiyle ders kitapları da güncellenerek bugünkü halini almıştır. Bu araştırma ortaöğretim kurumlarında okutulan ve güncellenen 9, 10, 11 ve 12.sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Yapılan çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla gerçekleştirilmiş olup araştırmada materyal olarak Talim ve Terbiye Kurulu tarafından ders kitabı olarak kabul edilmiş 9, 10, 11, 12.sınıf MEB Yay. ile Talim ve Terbiye Kurulu tarafından 2019-2020 öğretim yılından itibaren 5 (beş) yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edilmiş ve 2021-2022 eğitim öğretim yılında ders kitabı olarak okutulan Öğün Yay. 9.sınıf, Bir-Yay Yay. 10.sınıf, Gezegen Yay. 11.sınıf, Anka Kuşu Yay. 12.sınıf Türk Dili ve Edebiyatı kitapları kullanılmıştır. Ateşman okunabilirlik formülü ile 8 ders kitabında 9,10 ve 12.sınıflarda 22, 11.sınıfta 25 olmak üzere toplamda 182 metin okunabilirlik yönünden tek tek incelenmiş, elde edilen sonuçlar tablolar halinde sunulmuştur. Her sınıf seviyesine ait iki ders kitabı önce kendi içinde değerlendirilip sonrasında tüm sınıf seviyelerine ait MEB Yay. ve Özel Yay. ders kitapları incelenerek yorumlanmıştır. Bulgular değerlendirildiğinde kelime uzunlukları arasında büyük bir fark görünmezken cümle uzunlukları arasında 3 ile 5 kat arasında değişen farklar olduğu gözlenmiştir. Her sınıf seviyesine ait iki ders kitabındaki en zor ünite birbirinin aynı olsa da 12.sınıf dışında bir sınıfta okutulan ders kitabındaki en kolay ünite ile aynı sınıf için okutulan diğer ders kitabındaki en kolay ünitenin aynı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Tüm sınıf düzeylerine ait ders kitaplarındaki ünitelerin genel ortalaması orta güçlükte çıksa da 9,10,11,12.sınıf MEB Yay. ve Özel Yay. ders kitaplarındaki çok kolay, kolay, orta güçlükte, zor ve çok zor düzeydeki metinlerde doğru bir orantı olmadığı, sınıf düzeyine uygun sıralama yapılmadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonunda çıkan sonuçlara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim 9, 10, 11, 12.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitapları, Okunabilirlik, Kelime Uzunluğu, Cümle Uzunluğu

Abstract:
In the 2016-2017 academic year, the "Language and Expression"course with 2 hours per week the Turkish Literature course with 3 hours per week were combined and renamed "Turkish Language and Literature"and the number of  weekly course was 5. Gradual  transitions took place starting from the 9th grades, and the Turkish Language and Literature Program was started to be implemented at all grade levels as of the 2018-2019 academic year, in accordance with the decision of the Ministry of Education Board of Education and Discipline,dated  19.01.2018 and numbered 39.with the transition to the new program. The textbooks have also been updated to take their current form. This research was carried out to determine the readability levels of the texts in the 9th,10th,11th and 12th grade Turkish Language and Literature textbooks taught and updated in secondary education institutions. The study  was carried out through document analysis,one of the qualitative research methods, and was used as a material in the research. Board  of Education and Discipline 9,10,11,12 were accepted as a textbook by MEB Yay. and. Öğün Yay.9th grade, Bir-Yay Yay.10th grade, Gezegen Yay.11th grade, Anka Kuşu Yay.12th grade Turkish Language  and Literature books were used.With Ateşman's readability formula, a total of 182 texts, 22 in 9th,10th and 12th grades and 25 in 11th grades, were examined one by one in terms of readability in 8 textbooks, and the findings were presented in tables with frequencies. Two textbooks for each grade level are first evaluated within themselves and then MEB Yay. and other textbooks were analyzed and interpreted. When the findings were evaluated,it was observed that while there was no big difference between  word lengths, there were differences between sentence lengths ranging from 3 to 5 times. Although the most difficult unit in the two textbooks for each grade level is the same, it has been conclueded that the easiest unit in the textbook taught in a class other than 12th grade and the easiest unit in the other textbook taught for the same class are not the same. Although the general average of the units in the textbooks of all grade levels is medium difficulty,9,10,11,12th grade MEB Yay. and others very easy,easy, medium difficulty in textbooks. It has been determined that there is no correct proportion in the difficult and very difficult texts, and there is no order in accordance with the grade level.Suggestions were made for the results of the research at the end of the research.
Keywords: Secondary School 9,10,11,12th grade Turkish Language and Literature Textbooks, readability, word length, sentence length