Tip 1 diyabetli çocuk ve adölesanlarda tahmini glomerüler filtrasyon hızı denklemlerinin karşılaştırılması
Comparison of estimated glomerular filtration rate equations in children and adolescents with Type 1 diabetes
Yazar: MERVE AKILLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ORHUN ÇAMURDAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Tip 1 diyabetes mellitus, genetik yatkınlığı olan bireylerde, pankreas beta hücrelerinin hasarlanması sonucu ortaya çıkan insülin eksikliği ve hiperglisemi ile karakterize endokrin ve metabolik bir bozukluktur. İyi glisemik kontrolün sağlanması, özellikle erken aşamalarda mikrovasküler komplikasyonların görülme sıklığını ve progresyonunu önemli ölçüde azaltır. Hastalığın seyrinde en sık görülen mikrovasküler komplikasyon diyabetik nefropatidir. Diyabetik nefropati, gelişmiş ülkelerde SDBH' nin önde gelen nedenlerinden biri olmasının yanı sıra diyabetin diğer komplikasyonlarının görülme ihtimalini de arttırmaktadır. 
Nefropati tespitinde en sık kullanılan yöntem mikroalbüminüri taramasıdır. Ancak DN'de ilk ortaya çıkan bulgu, bir GFR değişikliği olan hiperfiltrasyondur. 
Günümüzde, tahmini glomerüler filtrasyon hızının hesaplanmasında en yaygın kullanılan belirteç serum kreatinin düzeyidir. Sistatin C "ideal filtrasyon belirteci" olarak tanımlanmıştır ve serum sistatin C düzeyleri kullanılarak da glomerüler filtrasyon hızı tahmini yapılabilmektedir.
Çalışmamızda, iki yıl ve daha uzun süredir T1DM tanısı olan çocuk ve adölesanlarda sistatin C'ye dayalı CKiD ve Zappitelli ile kreatinine dayalı bir glomerüler filtrasyon hızı formülü olan Schwartz formülleri karşılaştırıldı. Ek olarak, günümüzde nefropati taramasında altın standart olarak kabul edilen mikroalbüminürinin sınırlı hassasiyeti ve özgüllüğü nedeniyle, DN'de erken aşamalarda ortaya çıkan hiperfiltrasyonu tespit edebilecek bir parametre bulunması amaçlandı.
Çalışmamızda sistatin C ile HbA1c, diyabet süresi, kan basıncı veya mikroalbüminüri arasında korelasyon saptanmadı ve sistatin C'ye dayalı formüller ile bu parametreler arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişki yoktu. Schwartz fomülü ve bu parametreler arasındaki tespit edilen korelasyonlar da zayıftı. Ayrıca, albuminürisi olan ve olmayan hastalar arasında, GFR formülleri arasında fark yoktu. Sonuç olarak, çalışmamızda karşılaştırılan bu üç eGFR formülünün birbirine üstünlüğü tespit edilemedi. Ancak, günümüzde pediatrik popülasyonda en sık kullanılan eGFR formülü olan Schwartz formülü kullanıldığında, hiperfiltrasyonu (GFR> 120 mL/dk/1,73 m2) tanımlayan bir serum sistatin C sınır değeri bulundu. Sistatin C'nin 0,655 mg/L sınır değerinde, sensitivitesi %69,5, spesifitesi %61,5, AUC 0,616 olacak şekilde hiperfiltrasyonu anlamlı biçimde tanımladığı saptandı. Çalışmamızda elde edilen bu sonuç, serum sistatin C parametresinin, diyabetik nefropatinin en erken aşaması olan hiperfiltrasyonun tespitinde tahmini glomerüler filtrasyon hızından bağımsız olarak kullanılabilecek umut verici bir gösterge olabileceğine işaret edebilir. 

Anahtar kelimeler: Tip 1 diyabet, nefropati, sistatin C, glomerüler filtrasyon hızı

Abstract:
Type 1 diabetes mellitus is an endocrine and metabolic disorder leading to destruction of pancreatic beta cells particularly in individuals with genetic predisposition. This condition is characterized by insulin deficiency and resultant hyperglycemia. Achieving glycemic control significantly reduces the frequency and progression of microvascular complications, especially in the early stages. The most common microvascular complication observed in the course of the disease is diabetic nephropathy. In addition to being a leading cause of end stage renal disease in developed countries, it also increases the likelihood of other complications associated with diabetes.
The most commonly used method for detecting nephropathy is screening for microalbuminuria. However, the earliest sign of diabetic nephropathy is hyperfiltration. 
Serum creatinine level is the most widely used marker for the estimation of the glomerular filtration rate. Cystatin C has been identified as an "ideal filtration marker," and estimated glomerular filtration rate can also be calculated using cystatin C.
In our study, we compared cystatin C-based CKiD and Zappitelli formulas with the creatinine-based Schwartz estimated glomerular filtration rate formula in children and adolescents diagnosed with Type 1 diabetes mellitus for two years or longer. Additionally, we aimed to identify a parameter capable of detecting hyperfiltration in the early stages of nephropathy, given the limited sensitivity and specificity of microalbuminuria as the gold standard for nephropathy screening.
In our study, we found no correlation between cystatin C and Hemoglobin A1c, diabetes duration, blood pressure, or microalbuminuria. Additionally, there was no statistically significant relationship observed between cystatin C-based formulas and these parameters. Also, the correlations identified between the Schwartz formula and these parameters were weak. There was no difference in GFR formulas between patients with and without albuminuria. As a result, our study couldn't determine any superiority among the eGFR formulas we compared. However, when the Schwartz formula, the most commonly utilized eGFR formula in the pediatric population, was applied, a serum cystatin C cutoff value defining hyperfiltration (GFR> 120 mL/min/1.73 m2) was identified. At the cutoff  value of 0.655 mg/L for cystatin C, it was found to significantly define hyperfiltration with a sensitivity of 69.5%, specificity of 61.5%, and an AUC of 0.616. The findings of our study imply that serum cystatin C is a promising potential marker for identifying hyperfiltration, the initial phase of diabetic nephropathy, regardless of estimated glomerular filtration rate.

Keywords: Type 1 diabetes, nephropathy, cystatin C, glomerular filtration rate