Mevlana Toplum ve Bilim Merkezi öğretim programlarının öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine ve bilime yönelik tutumlarına etkisi
The effects of curricula at Mevlana Public and Science Center on students' science process skills and attitudes toward science
Yazar: AYSUN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALPER BAŞBAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim merkezi = Science center ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İzmir-Bornova = İzmir-Bornova

Özet:
Bu çalışmada alternatif bir eğitim projesi olarak hayata geçirilen Bornova Belediyesi Mevlana Toplum ve Bilim Merkezi'nin öğretim programlarının öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine ve bilime yönelik tutumlarına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Fen Bilimleri Kulübü Öğretim Programı tasarlanmış, program tasarlanırken, öğrencilerin yaparak yaşayarak, ilk elden deneyim kazanmalarına, bilimsel süreç becerilerini edinmelerine ve bilime yönelik olumlu tutum geliştirmelerine önem verilmiştir. 
Araştırmanın çalışma evrenini, İzmir ili Bornova ilçesinde bulunan BB-MTBM'nin etkinliklerine katılan ilköğretim ikinci kademe öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 2013-2014 öğretim yılının güz yarıyılına denk gelen dönemde, BB-MTBM'ne başvuran 197 öğrenci oluşturmaktadır (çalışma 114 öğrenci ile tamamlanmıştır). Çalışma öntest-sontest eşitlenmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desen çerçevesinde yürütülmüştür. Deney grubu öğrencileriyle Fen Bilimleri Kulübü Öğretim Programı kapsamında tasarlanan 10 adet Fen Bilimleri etkinliği 5 hafta boyunca yürütülmüş, kontrol grubu öğrencilerinin ise bilim merkezindeki etkinliklerle hiç karşılaşmaması sağlanmıştır. 
Çalışmada veri toplama aracı olarak "Bilimsel Süreç Becerileri Testi" ve "Bilimsel Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Bilimsel Süreç Becerileri Testi ve Bilimsel Tutum Ölçeği, denel işlem öncesinde ve sonrasında her iki grupta yer alan öğrencilere eşzamanlı olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde karışık desenler için iki faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. 
Elde edilen sonuçlara göre, etkinlikler sonunda deney grubu öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri anlamlı düzeyde gelişirken, kontrol grubu öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerinde değişim gözlenmemiştir. Grupların bilimsel süreç becerileri sontest puanları arasında anlamlı farklılık gözlenmese de, yapılan varyans analizi sonucunda, uygulanan öğretim programının deney grubu öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerindeki değişim üzerinde, kontrol gruplarındaki bilimsel süreç becerileri puanlarındaki değişimden anlamlı farklılık yaratacak düzeyde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fakat deney ve kontrol grubu öğrencilerinin bilimsel tutum puanlarında grup içi öntest-sontest ve gruplar arası sontestler arasında anlamlı farklılık bulunamamıştır. Elde edilen bu bulgulara göre, geliştirilen BB-MTBM Fen Bilimleri Kulübü Öğretim Programının, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geliştirmede etkili olduğu fakat bilimsel tutumlarını geliştirmede yeteri kadar etkili olmadığı söylenebilir. Elde edilen bu sonucun, denel işlem süresinin öğrencilerin tutumlarını değiştirebilecek uzunlukta olmamasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Bilim merkezleri, program geliştirme, yaparak yaşayarak öğrenme, bilimsel süreç becerileri, bilime yönelik tutum

Abstract:
This study aims to determine the effects of curricula at Bornova Municipality Mevlana Public and Science Center (BM-MPSC) which carried out as an alternative education project, on students' science process skills and attitudes toward science. In accordance with this purpose, Science Club Curriculum design was formed and the emphasis was given to learning through first-hand experience, gaining science process skills and developing positive attitudes toward science in this process. 
The population of this research involves secondary school students who attend the activities at BM-MPSC in Bornova District of İzmir City. The sample of the research involves 197 students who applied BM-MPSC at the fall term of 2013-2014 education year (the study was completed with 114 students). In the study, quasi experimental design with pre-test post-test nonequivalent control group was applied. At the experimental group, Science Club Curriculum with ten activities was put into application for five weeks and it was made sure that the control group never had any contact to any of these activities. 
In this study, "Science Process Skills Test" and "Scientific Attitude Scale" were used as data collection tools. Science Process Skills Test and Scientific Attitude Scale were applied simultaneously to both groups before and after the experimental process. Two-way variance analysis for mixed measures was used to analyze the data. 
According to the findings, after the experimental process, there is a significant difference in science process skills within the experimental group, while there is no significant difference in science process skills within the control group. Even though there is no significant difference between groups' science process skills in post-tests, the variance analysis shows that the change of the experimental group students' science process skills is much more meaningful than the change of the control group students' science process skills, which indicates that the curriculum is effective enough. However, there is no significant difference in scientific attitudes within experimental and control groups and between the two groups. As a result, it can be stated that BM-MPSC Science Club Curriculum designed is effective enough to improve students' science process skills but not effective enough to improve students' scientific attitude. It is thought that this trouble is due to the fact that the duration of the experimental process is not enough to change the attitudes of the students. 

Key words: Science centers, curriculum development, learning through experience, science process skills, attitude toward science.