Türkiye'de ilkokul öğretmenliğinin rolleri üzerine sosyolojik bir araştırma: Bingöl örneği
A sosyological research about the roles of primary school taeching in Türkiye: Bingöl samle
Yazar: TUBA ERCAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET UFUK ÖZCAN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Öğretmen rolleri = Teacher roles ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
İnsanlık tarihinde eğitim kadar eski olan ve günümüze kadar gelen bir faaliyet örneği yok gibidir. Eğitme ihtiyacı bir eğitmenin varlığını zorunlu kılarken eğitilen, eğitilenin ailesi ve bu üçlünün toplum içindeki etkileşimi sosyolojinin ilgi alana girecek birçok konu barındırmaktadır. Bu çalışmanın ana olgusu 'Türkiye'deki ilkokul öğretmenlerinin kendilerine, kendi mesleki rollerine ve meslektaşlarının mesleki rollerine bakış açılarıdır. Bu kapsamda ana olguyu keşfetmenin ve anlamanın yolları aranmıştır. Çalışmanın amacı ise 'Türkiye'deki ilkokul öğretmenlerinin kendilerine, kendi mesleki rollerine ve meslektaşlarının mesleki rollerine bakış açılarını tespit etmektir. Nitel araştırma yöntemine göre hazırlanan bu çalışmanın saha verileri Bingöl merkez özel ve devlet ilkokullarında, farklı kamu kurumlarında çalışan ve emekli olan ilkokul öğretmenlerinden elde edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre ilkokul öğretmenlerinin doğup büyüdüğü sosyal çevrede öğretmene önemli roller biçilmiş ve hâlihazırda öğretmenlik yapan ilkokul öğretmenlerinin de bu rolleri devam ettirdiği gözlemlenmiştir. Katılımcıların tamamı öğretmenliğin saygınlığının bittiği yönünde kanaat getirmiş bunu da maaşa ve devletin öğretmenlerle ilgili yaptığı yanlış uygulamalara bağlamıştır. Araştırma kapsamında öğretmenin saygınlığının bitme nedeninin tarihsel süreç içinde değişime uğradığı ve Cumhuriyetin ilk yıllarında öğretmene verilen vatandaş yaratma görevinin kendisinden alınmış olmasıyla ilişkili olduğu tespitine varılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: Eğitim, Eğitim sosyolojisi, İlkokul öğretmenliği

Abstract:
There is perhaps no other activity in human history as old as education, which has survived until today. The need for education necessitates the existence of an educator, and the interaction between the learner, the learner's family, and this trio's interaction within society contains many topics of interest to sociology. The main focus of this study is the "perspectives" of primary school teachers in Turkey regarding themselves, their professional roles, and the professional roles of their colleagues. Ways of exploring and understanding the main focus have been sought in this study. The aim of the study is to determine the "perspectives" of primary school teachers in Turkey regarding themselves, their professional roles, and the professional roles of their colleagues. The field data for this study, which was prepared according to the qualitative research method, was obtained from primary school teachers working in different public institutions, as well as retired teachers, in both private and public primary schools in the center of Bingöl. According to the findings obtained within the scope of the research, significant roles have been attributed to teachers in the social environment in which primary school teachers were born and raised, and it has been observed that primary school teachers who are currently teaching continue to perform these roles. All participants have concluded that the prestige of teaching has ended, attributing this to low salaries and incorrect practices by the government regarding teachers. Within the scope of the research, it was determined that the reason for the end of the teacher's prestige was related to the historical process and the fact that the task of creating citizens given to teachers in the early years of the Republic was taken away from them.

Keywords: Education, Sociology of Education, Primary School Teaching.