Sakarya ili Hendek ilçesinde geleneksel konut mimarisi
Traditional house architecture in Hendek-Sakarya
Yazar: ZEYNEP BIÇAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLİN ÇORUHLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Geleneksel Türk evi = Traditional Turkish house ; Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Geleneksel yerleşim = Traditional settlement ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Sakarya-Hendek = Sakarya-Hendek

Özet:
Türkler; Kültürel ve mimari mirasını Orta Asya'dan alıp, Anadolu'nun çevresel ve kültürel ortamı ile birleştirerek, Türk evi denilen mimari yapıyı geliştirmişlerdir. Anadolu'ya gelinceye kadar ciddi bir kentleşme olgusuna sahip olmayan Türklerin ilk sağlıklı yerleşim yerleri Anadolu'da kurulmuştur.Hendek/Handak Arapça bir kelime olup, şehir veya kalenin etrafına, geçişe engel olmak üzere kazılan çukur demektir. Ayrıca, tarlalarda suyun her yeri dolaşması için çevresine açılan çukur yollara da Hendek/Handak denilmiştir,Hendek, çok küçük bir bölümü Karadeniz Bölgesi, daha büyük bölümü Marmara Bölgesi sınırları içinde kalan, İdari olarak Sakarya İli'ne bağlı bir ilçedir. 1907 yılında belediye olan Hendek, 1926 yılında Kocaeli İli'ne bağlı bir ilçe olarak yapılanmış, 1954 yılında merkezi Adapazarı olmak üzere oluşturulan Sakarya İli'ne dahil edilmiştir.Katolog bölümünde Hendek ilçesinde bulunan geleneksel Türk evlerine ait plan, yapı, süsleme özellikleri on ev tespit edilip incelenmiş, evlerin adres bilgileri ve fotoğrafları ile evlere ait tapu bilgileri, ölçüleri ve çizimleri her bir ev için ayrı düzenlenmiş bir envanter form üzerinde toplanmıştır. Hendek'te bulunan tarihi Türk evleri Hendek ilçe merkezinin çeşitli mahallelerinde yer alır. Evlerin yer aldığı sokaklar bölgede ilk yerleşim yerlerinin olduğu alanlardır. Evlerin yapı malzemesi bölge şartlarına uygun olarak temelde taş, yapının duvarlarında ahşap ve kerpiçtir. Hendek'teki tarihi evlerin büyük çoğunluğu doğrudan sokağa açılan iki katlı evlerdir. Hendek'te evler genel olarak bahçeli olarak planlanmıştır. Bunun dışında bahçesi olmayan örneklere de rastlamak mümkündür.Evleri kendi içersinde, geleneksel Türk eviyle, Sakarya ilindeki ilçelerden Sapanca, Geyve ve Taraklı ile karşılaştırma yapılmıştır. Planlar. Çizimler, fotoğraflar ekler bölümünde verilmiştir.

Abstract:
The Turks which taking from Central Asia their cultural and architectural heritage,have develop edarchite ctural structure the called ?Turkish House?, by combined with their own environmental and cultural environment atmosp here.The first settlements of the Turks which do not have a serious phenomenon of urbanization until they come in Anatolia has been established in Anatolia.Hendek/Handak is an Arabian word which means the hole digged around the city or the castles to prevent the entrance. Also the hole made in a field to make water equally delivered is called Hendek.A very small part of Hendek is connected to Black Sea Region and the bigger part is connected to Marmara Region.It is legally a town of Sakarya. Firstly in 1907 Hendek was a municipality then in 1926 established as a town part of Kocaeli and finally in 1954 integrated into Adapazarı ,the central city of Sakarya.The part of catalouge insists of the decorations,plans of at least ten houses reflecting the specialities of traditions of Turkish houses in Hendek. Besides these the adresses,photographs, owner information,sizes and drawings of the houses are gathered in a questionnaire which is formed for each house. The historical houses of Hendek are located in different streets and parts of the town. The location areas of houses are the initial places of the houses. The building materials used fort he houses are stone and wood. Most of the historical houses of Hendek are two-floored,near to the streets.Generally the houses are planned within the garden. Also there are houses without garden.The houses are corresponded to traditional Turkish houses in Sapanca,Geyve and Taraklı. Plans, drawings and photograhs are given at the addition part.