Geç dönem Osmanlı düşüncesinde muhafazakâr yenileşme arayışları (1878-1918): Ahmed Cevdet Paşa, Babanzâde Ahmed Naim, Elmalılı Hamdi Yazır"
Conservative reformist trends in the late Ottoman thought (1878-1918): Ahmed Cevdet Pasha, Babanzade Ahmed Naim, Elmalılı Hamdi Yazır
Yazar: FERDİ ERTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Ahmed Cevdet Paşa = Ahmet Cevdet Pasha ; Babanzade Ahmet Naim Efendi = Babanzade Ahmet Naim Efendi ; Batı medeniyeti = Western civilization ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Yazır, Muhammed Hamdi = Yazır, Muhammed Hamdi ; Yenilik = Innovation ; Yenilik hareketleri = Reform movements ; Yenilikçi = Innovative

Özet:
Tezde, Ahmed Cevdet Paşa, Babanzâde Ahmed Naim ve Elmalılı Hamdi Yazır'ın fikirleri üzerinden geç dönem Osmanlı düşüncesinde muhafazakârlık ve yenileşme kavramları irdelenmeye çalışılmıştır. Çalışma, giriş kısmı hariç üç bölüme ayrılmıştır. Giriş kısmında, geç dönemde Osmanlı fikir hayatında ortaya çıkan üç temel yenilikçi akım irdelenmiş, akabinde ondokuzuncu yüzyılda hem Osmanlı'nın hem de Avrupa'nın içinde bulunduğu buhranın sebeplerine temas edilmiştir.
Birinci bölümde Ahmed Cevdet Paşa'nın modern tarih ilmine, dine, devlete, medeniyete ve Avrupa'ya bakış açısı; ikinci bölümde, Babanzâde Ahmed Naim'in, Fransız İhtilâli'nin etkisiyle Osmanlı toprakları arasında yayılmaya başlayan milliyetçilik hakkındaki düşüncelerine, ayrıca; din, ahlâk, ilim ve Avrupa medeniyeti hakkındaki görüşlerine değinilmiştir.
Üçüncü ve son bölümde Elmalılı Hamdi Yazır'ın, dinî, ahlâkî, felsefi düşünceleri, muhafazakârlık algısı ve Avrupa medeniyetine bakış açısı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Tez, Osmanlı İmparatorluğu'nun buhran çağında yaşamış üç fikir adamının "hangi değerleri muhafaza ederek yenileşebiliriz?" problemine aradıkları cevaplar etrafında teşekkül etmiş ve netice kısmında söz konusu arayışların bir değerlendirilmesi verilmeye çalışılmıştır. 



Anahtar Kavramlar: Ahmed Cevdet Paşa, Babanzâde Ahmed Naim, Batılılaşma, buhran, Elmalılı Hamdi Yazır, geç dönem Osmanlı düşüncesi, kadîm, modernleşme, muhafazakârlık,  ondokuzuncu yüzyıl, yenileşme.

Abstract:
In this thesis, the late Ottoman conservatist and reformist thought is tried to be examined in accordance with the tihinkers Ahmed Cevdet Pasha, Babanzade Ahmed Naim, and Elmalılı Hamdi Yazır. The research is consisted of three parts except the introduction part. 
In the first part, Cevdet Pasha's perspective to the modern history science, religion, governance, civilization, and Europe is taken under consideration.
In the second part, Babanzâde Ahmed Naim's opinions on nationalism, which was spread among Ottoman territories as a result of the French Revolution, moreover his thoughts about religion, ethics, science, and European civilizations are adverted. 
In the third and the last part, religious, ethical, philosophical thoughts of Elmalılı Hamdi Yazır, and his sense of conservatism and his point of view on European civilization are tried to be exposed.
The thesis is formed around answers of the "which values can we modernisation while preserving?" problem, of the three intellectuals, who had lived in the crisis era of Ottoman Empire, and in the conclusion part, subject to these researches are tried to be evaluated.




Key Words: Ahmed Cevdet Pasha, Babanzade Ahmed Naim, Westernisation, crisis, Elmalılı Hamdi Yazır, The Late Ottoman Thought, tradition, modernisation, conservatism, 19th century, reformism.