Obezite cerrahisi uygulanan hastalarda eğitim ve danışmanlık hizmetinin etkinliği
Efficacy of education and counseling services provided for patients undergoing obesity surgery
Yazar: BETÜL GÜVEN
Danışman: PROF. DR. NERİMAN AKYOLCU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, obezite cerrahisi uygulanan hastalarda, eğitim ve danışmanlık hizmetinin etkinliğini belirlemek amacıyla randomize kontrollü, deneysel çalışma olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini, araştırmaya alınma kriterlerine uyan, obezite cerrahisi uygulanan 102 hasta (51 hasta deney grubu, 51 hasta kontrol grubu) oluşturdu. Deney grubundaki hastalara, ameliyat öncesinden başlanarak taburculuğa kadar, hazırlanan eğitim kitapçığı eşliğinde eğitim, ve taburculuk sonrası 3 ay boyunca 15 günde bir telefonla danışmanlık hizmeti verildi. Kontrol grubu hastalar, klinikte uygulanan rutin hemşirelik bakımını aldı. Araştırmanın verileri; Hasta Bilgi Formu, Öz-Bakım Gücü, Kısa form SF-36 Yaşam Kalitesi ve Kilo ile İlgili Bulgular Ölçekleri ile toplandı. Veri analizinde ortalama, standart sapma, medyan, frekans, yüzde, minimum, maksimum, Student t Test, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis, Pearson Ki-Kare testi ile ileri analiz testleri kullanıldı.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, eğitim ve danışmanlık hizmeti verilen deney grubu hastaların, ameliyat öncesine göre ameliyattan 3 ay sonra, Öz-Bakım Gücü Ölçeği puan ortalamalarındaki (p<0,01), SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği emosyonel rol fonksiyon alt boyut dışındaki diğer tüm alt boyut puan ortalamalarındaki (p<0,05) artış ve Kilo İle İlgili Bulgular Ölçeği puan ortalamasındaki (p<0,01) düşüş, kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdi. Kilo kaybı ve BKİ'de gruplar arasında farklılık saptanmazken; deney grubu hastaların bel çevresi değerlerinde, kontrol grubuna göre anlamlı derecede azalma olduğu belirlendi (p<0,01).
Elde edilen veriler, obezite cerrahisi uygulanan hastalarda eğitim ve danışmanlık hizmetinin; hastaların öz-bakım gücü, yaşam kalitesi, kilo ile ilgili bulguları, bel çevresi, ameliyat sonrası yaşanan sorunları, beslenme ve egzersize uyumları üzerinde etkin olduğunu, ancak kilo kaybı ve BKİ ölçümlerinde etkin olamadığını gösterdi. Kilo kaybı ve BKİ değerlerinde, daha sağlıklı sonuçlara ulaşabilmek için 3 ay değil, en az 6 ay ya da daha uzun (1 yıl ve üzeri) süre izlemin devam edeceği araştırmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
A randomized, controlled experimental study was conducted to determine the efficacy of education and counseling services offered to patients who underwent obesity surgery. The study sample consisted of 102 obesity surgery patients (51 experimental group, 51 control group) selected among those who complied with the inclusion criteria of the study. Patients in the experimental group received education sessions with a booklet that began before surgery and continued discharge, as well as counseling services by telephone at 15 day-intervals for 3 months after discharge. Patients in the control group received routine nursing care in the clinic. Study data were collected using a Patient Information Form, Self-Care Agency Scale, the Short Form SF-36 Quality of Life Scale, and Weight Related Symptom Measure. Mean, standard deviation, median, frequency, percentage, minimum, maximum, Student's t-Test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Pearson chi-square test, and advanced analytical tests were used to analyze the data.
When comparing preoperative data to results from third postoperative month, statistically significant differences were found in the experimental group of patients who received education and counseling services: decreases in Weight Related Symptom Measure (p<0,01), and increases in all of mean subdimension scores, Self-Care Agency Scale (p<0,01) and with the exception of the emotional role function subgroup score of Quality of Life Scale. No difference was detected between groups as to measurements of total weight loss or body mass index (BMI), though a significant decrease in waist circumference values was found in the experimental group of patients relative to those of the control group (p<0,01).
The data obtained indicate that for patients who undergo obesity surgery, education and counseling are beneficial for self-care agency, quality of life, weight related symptoms, waist circumference, postoperative problems, compliance with diet and exercise without having any impact on overall weight loss or BMI. In order to achieve more accurate results for weight loss and BMI to continue to follow up not 3 months, at least 6 months or longer (1 year) is advisable to next researches.