Türkiye'de bölgesel konut fiyatları: Mekânsal panel veri analizi
Regional house prices in Türkiye: Spatial panel data analysis
Yazar: YAVUZ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. NÜKHET DOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Konut piyasasında yaşanan fiyat değişimleri toplumun tamamını doğrudan ilgilendirmekte ve etkilemektedir. Heterojen bir mal olan konutun fiyatı talep edenlerle arz edenler tarafından belirlenmektedir. Bir ülkede yaşayan bireylerin ülkenin herhangi bir bölgesinde konut talep ve temin etme imkânına sahip olması bölgesel fiyat farklılaşmasına yol açabilmektedir. Benzer şekilde konut arz eden konut üreticilerinin ve sahiplerinin maliyet unsurlarını da göz önünde bulundurarak konut üretiminin ve arzının en kârlı olabileceği bölgeleri tercih etmesi de konut fiyatlarında mekânsal ayrışmalara sebep olabilmektedir. Fiyatlar genel seviyesinin seyri maliyetler kanalından konut arzını, bir bölgedeki nüfusun gelişimi de konut talebini belirleyen temel unsurlardan olduğu için bu tez çalışmasında, mekânsal panel veri analizi yardımı ile Türkiye'deki tüketici fiyatlarının ve bölgeler arası göçün konut fiyatları üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Yapılan mekânsal analizler sonucunda bölgeler arası komşuluk ve uzaklık gibi klasik ağırlıklandırma yöntemlerine ek olarak, bölgeler arası net göç ve bölgelerin kişi başı gelir durumlarına göre alternatif ağırlık matrisleri kullanılmıştır. Mekânsal panel veri analizlerinden elde edilen sonuçlar konut fiyatlarında pozitif yönlü mekânsal etki olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, bir bölgedeki konut fiyatlarında yaşanan değişimin coğrafi olarak kendisine komşu veya yakın olan bölgelere de yayıldığını işaret etmektedir. Ayrıca bulgular, bölgeler arası net göç ve bölgelerin gelir durumunun da konut fiyatlarında yaşanan değişimlerin diğer bölgelere yansımasında etkili olduğunu ortaya koymaktadır. İki ayrı ağırlık matrisinin aynı model içerisinde kullanılmasıyla elde edilen parametre tahmin sonuçları ise net göçün konut fiyatlarının mekânsal yayılımına yönelik baskın sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Abstract:
Price changes in the residential market directly concern and affect the entire society. The price of the house, which is a heterogeneous good, is determined by the individuals who are demanding and the supplying. The fact that individuals living in a country have the opportunity to demand and buy a house in any region of the country can lead to regional price differences. Similarly, the dwelling producers and homeowners who supply houses, considering the cost factors, prefer the regions where residential production and supply can be most profitable, which can also cause spatial disparities in house prices. In this thesis, the effect of consumer prices and interregional migration on house prices in Türkiye is investigated with the help of spatial panel data analysis, since the course of the general level of prices is one of the main factors that determine the house supply through the costs channel and the development of the population in a region determines the demand. As a result of the spatial analysis, in addition to the classical weighting methods such as neighborhood and distance between regions, alternative weighting matrices were used according to the net migration between regions and per capita income of the regions. The results obtained from the spatial panel data analyzes show that there is a positive spatial effect in house prices. The results indicate that the change in house prices in a region spreads to regions that are geographically adjacent or close to it. In addition, the findings reveal that net migration between regions and income status of regions are also effective in the reflection of changes in house prices to other regions. On the other hand, the parameter estimation results obtained by using two separate weight matrices in the same model, show that net migration gives dominant results for the spatial dispersion of house prices.