Ukrayna Kazak Atamanlığı (XV. ve XVIII. yüzyıllar arası)
Atamanate of Ukraine Cossack (Between XV. and XVIII. century )
Yazar: GÜLNARA ERGAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERHAN YOSKA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Ataman = Hetman ; Kazaklar = Kazakhs ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Polonya = Poland ; Rusya = Russia ; Ukrayna = Ukraine

Özet:
Ukrayna Kazaklarında ilk askeri ve politik bir birliğin oluşması 1553-1557 yıllarına denk gelmiştir. Bu askeri ve politik birliğin ilk Atamanı Bayda Dmitriy Veşnivetskiy oluşturmuştur. Osmanlı ile müttefik olmak ve Kazak toplumunu muntazaman bir topluluk haline getirmek Atamanlığın hedefi olmasına, yeterli desteğin olmaması neticesinde Rusya ile ilişkiler gelişmeye başlamıştır. 
Zamanla Lehistan'da Kazak nüfusu artınca yönetim Kazaklardan kurtulmak istemiş ve baskıcı politika uygulamıştır. Kazaklar bu baskıcı politikadan kurtulmak ve kendi Kazak yönetimini kurmak istemiştir. Fakat Lehistan tarafından sürekli kanlı ve acımasızca bastırılmıştır.Kazaklar geçimlerini ve mühimmat ihtiyacını karşılamak için komşu devletlerKırım, Moldovya ve Osmanlıya sürekli anlık saldırılarda bulunmuşlardır.
Lehistan ihtiyaç durumunda Kazakları yoğun bir şekilde kullanmıştır fakat Kazaklarbu hizmet karşılığını çoğu zaman alamamışlardır. Lehistan'ın uygulamış olduğu baskılar sonucunda Kazakların ayaklanmasına neden olmuştur.  Bu ayaklanma ya da Milli başkaldırış Ataman Boğdan Hmelnitskiy sayesinde gerçekleşir. Ukrayna bağımsız hale getirerek, birçok devlet tarafından devlet sınırları tanınmıştır. Osmanlı Devletine bağlanmak ve müttefiki olma düşüncesi bir müddet sonra başarısız olunca Rusya'ya yanaşma ve bağlanması olmuştur.
Hmelnitskiy'den sonra gelen Atamanlar Rusya'nın politikasını itina ile yerine getirmiş Moskova yönetimi tarafından ihtiyacı olmayan Atamanlar değiştirilir Sibirya'ya sürgüne göndermiştir.Ataman Doroşenko döneminde tekrar Hmelnitskiy planına yani Osmanlı Devleti'ne tabii olmaya dönüş yapılsa başarılı olunmamıştır. Doroşenko'dan sonraki dönemde gelen ataman Mazepa I.Petronun güvenini kazanmış onun gözdesi olmuştur.Mazepa Moskova ile ilişkilerin bozulmaması için gelen tüm talimatları yerine getirmeye çalışmıştır, fakat aklında hep bağımsız Kazak Ordusu bağımsız Ukrayna vardı. Bu fikrini kuzey savaşları başladıklarında XII. Karl ile gizli anlaşma imzalaması ile hayata geçirmek istemiştir.Petro'nun İsveç'i yenmesi sonucunda Mazepa ve XII. Karl Osmanlı topraklarına sığınmışlardır ve Prut savaşının çıkmasına başlıca nedenlerinden olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Ukrayna Kazakları, Ataman, Lehistan,  Rusya, Osmanlı.

Abstract:
The first military and political unification of Ukrainian Kazakhs occured in the years between 1553-1557. The first hetman of this military and political unification was Bayda Dmitriy Veşnivetskiy. Even though becoming an ally with Ottomans and turning Kazakh community into a well-ordered society were aimed by Hetmanship, due to the lack of support the relations with Russia has begun to improve.
In time, when the Kazakh population increased in Poland,  the government desired to get rid of them and started to follow an oppressive policy. Kazakhs wanted to evade from this oppressive policy and establish their own ruling.  However, they were constantly supressed brutally and mercilessly. Kazakhs carried out continuos attacks to neighbour states Crimea, Moldova and Ottoman Empire in order to provide a living and munition.
Poland used Kazakhs when the need arises intensively, but Kazakhs mostly could not get the recompense for their service. The oppressive policies applied by Poland resulted in the uprising of Kazakhs.  This uprising or national revolt was realized by on account of Hetman Boğdan Hmelnitskiy. Then, Ukraine became independent and its borders were recognised by many states. After a while, when the thought of to pass under Ottoman rule and become its ally failed, the convergence with Russia was aimed and eventually accepted its rule. 
The Hetmans coming after the Hmelnitskiy applied Russian policies carefully. The Hetmans having no use were changed and exiled to Siberia by Moscow adminisitration.During the Hetman Doroşenko term the return to Hmelnitskiy plan, ie accepting the Ottoman rule, was aimed to put into practice, however this could not be successful. The successor of Doroşenko, the Hetman Mazepa, gained the trust of Petro the First and became his favorite statesman. The Hetman Mazepa worked hard to fulfill all the directions received from Moscow, however the independent Kazakh army and the independent Ukraine ideals were still in his mind. When the North Wars started, He aimed to realise these ideals by signing a secret treaty with XII. Karl. As a result of Petro's defeat of Sweden, Mazepa and XII. Karl took refuge to Ottoman territories and became one of the main reasons of the outbreak of Pruth River Campaign.

Keywords: Ukrainian Kazakhs, Hetman, Poland, Russia, Ottoman Empire.