Eskişehir koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of some bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars under climatic conditions
Yazar: MEHMET SEMİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİYE BUDAK BAŞÇİFTÇİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarla bitkileri = Field crops

Özet:
Eskişehir ili ekolojisi altında 2019-2020 üretim sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yapılan bu çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme ve araştırma tarlasında yürütülmüştür. Denemede Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından son yıllarda tescil edilen Ergene, Asiya, Lider çeşitleri ile Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından tescil edilen İç Anadolu Bölgesi ile geçit bölgelerde sıklıkla kullanılan Müfitbey, Sönmez 2001, Altay 2000, Es26 ve Reis çeşitleri kullanılmış olup, bu çeşitlerin Eskişehir bölgesinde verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada çeşitlere ait bitki boyu, başak boyu, başak ağırlığı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bin tane ağırlığı, hasat indeksi, tane verimi, hektolitre ağırlığı, nem oranı, protein oranı, gluten miktarı, gluten indeksi, sedimantasyon değeri ve gecikmeli sedimantasyon değeri özellikleri incelenmiştir. Araştırma kullanılan çeşitlerin bitki boyu 96,8-111,8 cm arasında, başak boyu 9,2-11,0 cm, başak ağırlığı 1,98-3,12 g, başakta tane sayısı 31.6-51.1 adet, başakta tane ağırlığı 1,54-2,29 g, bin tane ağırlığını 40,6-51,9 g, hektolitre ağırlığını 77,3-80,3 kg/hl hasat indeksi % 25,9-31,9 , tane verimi 370,2–591,7 kg/da, nem oranı % 13,3-13,6, protein oranı % 12,6-14,7 , gluten miktarını % 29,2-38,3, gluten indeksi % 83-98, sedimantasyon değeri
32-58 ml ve gecikmeli sedimantasyon değeri 33,0 –65,0 ml arasında değişim göstermiştir. Denemede en yüksek tane verimi 591,7 kg/da ile Ergene çeşidinden elde edilmiş olup, bunu sırasıyla 572,1 kg/da ile Asiya, 529,2 kg/da ile Altay 2000 kg/da ve 516,7 kg/da ile Reis çeşidi takip etmiştir. Ekmeklik buğdaylarda önemli kalite kriteri olan protein oranı,
sedimantasyon değeri ve gluten miktarı bakımından ise en yüksek değer lider çeşidinden elde edilmiştir. Üreticilerin temel amaçlarından biri olan birim alandan yüksek verim elde etme açısından Eskişehir İli kuru şartlarda yapılan çalışmada Ergene ve Asiya çeşitleri öne çıkan çeşitler olmuş olup, bu çeşitlerin ekmeklik kalite özellikleri açısından ise optimum
değerlere sahip olmasından dolayı Eskişehir bölgesine uyum gösteren çeşitler olmuştur.

Abstract:
This study, which was carried out under the ecology of Eskisehir province in the 2019-2020 production season with 4 repetitions according to the trial pattern of chance blocks, was carried out in the trial and research field of Eskisehir Osmangazi University Faculty of Agriculture. In the trial, Ergene, Asiya, Leader varieties registered by Tekirdağ Namık Kemal University Faculty of Agriculture in recent years and The Central Anatolia Region registered by the Gate Belt Agricultural Research Institute and the Müfitbey, Sönmez 2001, Altay 2000, Es26 and Reis varieties were used and it was aimed to determine the yield and quality characteristics of these varieties in eskisehir region. In the study, plant size, spike size, spike weight, number of grains in spikes, grain weight in spike, thousand grain weight, harvest index, grain yield, hectoclitre weight, humidity, protein ratio, amount of gluten, gluten index, sedimentation value and delayed sedimentation value were examined. Plant size of the varieties used in the research is between 96.8-111.8 cm, virgo length 9.2-11.0 cm, spike weight 1.98-3.12 g, number of grains in spike 31.6-51.1 pieces, grain weight on spike 1.54-2.29 g, thousand grain weight 40.6-51.9 g, hectolitre weight 77.3-80.3 kg/hl harvest index 25.9-31.9%, grain yield 370.2–591.7 kg/da, humidity 13.3-13.6%, protein ratio 13.3%-13.6% The amount of gluten varies between 12,6-14.7, gluten amount 29.2-38.3%, gluten index 83-98%, sedimentation value 32-58 ml and delayed sedimentation value between 33.0 –65.0 ml. In the trial, the highest grain yield was obtained from Ergene variety with 591.7 kg/da, followed by Asiya with 572.1 kg/da, Altay with 529.2 kg/da and Reis with 516.7 kg/da. The highest value in terms of protein ratio, sedimentation value and amount of gluten, which is an important quality criterion in bread wheat, was obtained from the leading variety.