Cumhuriyet Döneminde sanayileşmede model arayışları: İktisadi ve siyasi dönüşümlerin etkileri  (1923-1950)
Search for the industrialization model in the Republican era: Effects of economic and political transformation (1923-1950)
Yazar: MURAT GÜNGÜL
Danışman: DOÇ. DR. RAHMİ DENİZ ÖZBAY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dönüşüm = Transformation ; Ekonomik modeller = Economic models ; Endüstrileşme = Industrialization ; Planlı dönem = Planned period ; Planlı ekonomi = Planned economy ; Siyasal değişme = Political change ; Sosyoekonomik dönüşüm = Socio-economic transformation

Özet:
Bu çalışmada 1923-1950 yılları arası Türkiye'de sanayileşme çabaları, model arayışları ile iktisadi ve siyasi dönüşümün bu model arayışına etkileri incelenecektir. Özel dönem ayrımları yapılarak kronolojik bir yöntem kullanılmış ve çalışma sayısal veriler ve tablolarla desteklenmiştir. Ayrıca bu kronolojik akışı belirleyecek parametreler üzerinde tek tek durulmuştur. Siyasi olaylar ve yorumlamalar çalışmanın başında ana öge olarak kurgulanırken çalışma tamamlandığında ana öge olmaktan çıkıp yardımcı öge olmuştur.
Sanayileşme çabaları Cumhuriyetin ilk yıllarında liberal politikalarla ve özel sektör üzerine kurgulanmaya çalışılırken Dünya Buhran'dan sonra bu kurgu değişmiş, devlet öncülüğünde sanayileşme politikasına geçilmiştir. Gerekli altyapı ve kurumlar oluşturulduktan sonra Rusya'dan örnek alman planlı sanayileşme modeli ile İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesine kadar bu model uygulanmıştır. Savaş tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de birçok faktörü olumsuz etkilemiş ve sanayileşme atılımları askıya alınmıştır. Savaş sonrası tekrardan devlet öncülüğünden planlı sanayileşme modeline dönülmek istenilmiştir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında istenilen hedeflere ulaşılamasa da Büyük Buhran'dan sonra uygulanan planlı sanayileşme modelinde başarılı olunmuştur. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonrada devlet öncülüğünde planlı sanayileşme modeli uygulanmak istenilmiş fakat siyasi konjonktürün değişmesi dış yardım ve müdahalelerle uygulanacak bağımlı bir sanayi planını ortaya çıkarmıştır.


Anahtar Kelimeler: Büyük Buhran, İkinci Dünya Savaşı, Planlı Sanayileşme, Süleyman Vaner Planı, 1946 Devalüasyonu

Abstract:
ABSTRACT
In this study, industrialization efforts, model researches and effects of the financial and political transformation on such model researches between 1923and 1950 in Turkey shall be reviewed. Special periodic separations are conducted, and a chronological method is used and the study is supported by numerical data and tables. Furthermore, emphasis is individually on parameters, which shall determine this chronological flow. While any political events and comments are determined as main members at the beginning of the study, when the study is completed, they cease to be main members and become secondary members. 
While industrialization efforts are setup by liberal policies and private sector in first years of the Republic, such setup changes after the World Crisis, and they pass to the industrialization policy under the guidance of the government. After necessary infrastructure and facilities are established, this model is implemented by the planned industrialization model, which is taken as an example in Russia, until the Second World War erupts. The war affects most facts adversely in Turkey as well as in the world and the industrialization efforts are suspended. They desire to return to the planned industrialization again under the guidance of the government after the war. 
Even if the targets are not achieved in first years of the Republic, they accomplish in the planned industrialization model after the Big Crisis. They desire to implement the planned industrialization model under the guidance of the government after the Second War, and the changed political conjuncture reveals a dependent industrial plan to be implemented by foreign aids and interventions. 



Key Words: Big Crisis, Second World War, Planned Industrialization, Suleyman Vaner Plan, 1946 Devaluation.