Mandibular kanal varyasyonları, aksesuar mental foramen prevalansı ve morfolojik özelliklerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of mandibular canal variations, prevalence of accessory mental foramen and morphological properties by cone beam computed tomography
Yazar: RIDVAN KARAKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA İÇÖZ
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Mandibular kanal = Mandibular canal ; Prevalans = Prevalence ; Varyasyon = Variation

Özet:
Klinisyenler rutin klinik müdahaleler sırasında, işlem yapacağı bölgenin anatomisi hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmalıdır. Böylece klinisyen ilgili bölgeye yapacağı tedaviyi daha güvenli sınırlarda ve doğru bir şeklide planlayarak karşılaşılabilecek komplikasyonları engellemiş olacaktır. Özellikle mandibular kemiğe yapılacak müdahaleler sırasında mental foramen, mandibular kanal gibi anatomik yapılara ve bunlarda görülebilecek olası varyasyonlara karşı dikkatli olunmalıdır çünkü bu anatomik oluşumlar mandibular kemiğin kanlanmasını ve inervasyonunu sağlayan çok önemli sinir-damar paketlerini içermektedir. Bu tez çalışmasında kliniğimize daha önce çeşitli yakınmalarla başvurmuş, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntüleri bulunan bir grup hastada, mental foramen ve mandibular kanal anatomisi hakkında bilgi elde etmek, bu anatomik yapılara ait varyasyonlatı tespit etmek, varyantların morfolojisi ve morfometrisi hakkında bilgi elde etmek ve görülme sıklıklarının araştırılması amaçlanmaktadır. Mandibular kanal sınırları ve mental foramen sınırlarının net olarak takip edilebildiği, 16-81 yaş aralığındaki 304 hastaya ait konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntüleri retrospektif inceleme kapsamına dahil edildi. Travma veya rekonstrüktif cerrahi operasyon öyküsü bulunan, doğuştan gelen rahatsızlıkları olan, mental bölgede yarı sürmüş veya sürmemiş dişleri bulunan, mandibular premolar veya molar bölgelerde patolojileri olan, mandibula alt sınırını göstermeyen, anatomik yapıların tamamının görüntüye girmediği, mandibular kemik patolojisi bulunan ve düşük kalitedeki KIBT görüntüleri çalışma dışı bırakıldı. İncelenilen kesitte varyasyon olduğu düşünülen hastalarda, görüntüler diğer kesitlerde de değerlendirilerek kesin tanı konuldu. Ölçüm ve değerlendirmeler IBM SPSS V23 ile analiz edildi. Normal dağılmayan verilerin gruplar arası karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi kullanıldı. Sağ ve sol ölçümlerin değerlendirilmesinde ise Wilcoxon testinden yararlanıldı. Kategorik veriler ise Kikare testi ile değerlendirildi. Değişkenler arasındaki ilişki Spearman sıra korelasyonu ile incelendi. Önem düzeyi p<0,05 alındı. Tez çalışmamızın sonucunda yaş aralığı 16-81 ort. 46,15±14,39 130'u erkek 174'ü kadın toplam 304 hastaya ait 608 hemimandibula incelenmiş olup sağ ve sol tarafta toplam 155 tane aksesuar mandibular kanal tespit edilirken 31 tanesi unilateral (%88,6), 4 tanesi bilateral (%11,4) toplam 35 tane aksesuar mental foramen tespit edildi. Sağ taraftada en sık izlenen mandibular kanal varyantı tipi 4(retromolar) kanal olurken sol tarafta tip 1 olarak tespit edilmiştir. En az izlenen mandibular kanal varyanti ise tip 5 (trifid) olarak tespit ediliştir. Tez çalışmasında elde edilen sonuçlar ve literatürdeki benzer çalışmalar bu varyasyonların, klinikte rutin muayene sırasında sık karşılaşılabilecek durumlar olduğunu göstermektedir. Bu nedenle klinisyenler lokal anestezi başarısızlığının ve sinir-damar hasarına bağlı ortaya çıkabilecek komplikasyonların önüne geçilmesi adına bu varyantları gözden kaçırmamalıdır.

Abstract:
Clinicians should have detailed knowledge of the anatomy of the area to be operated during routine clinical interventions. Thus, the clinician will prevent complications that may be encountered by planning the treatment to the relevant area in a safer and more accurate manner. Particular attention should be paid to anatomical structures such as the mental foramen, mandibular canal and possible variations during interventions to the mandibular bone, because these anatomical formations contain very important nerve-vessel packages that provide blood supply and innervation to the mandibular bone. In this thesis study is intended to be investigated, to obtain information about the anatomy of the mental foramen and mandibular canal, to determine the variations of these anatomical structures, to obtain information about the morphology and morphometry of the variants, and to determine the frequency of their occurrence in a group of patients who previously applied to our clinic with various complaints and had cone-beam computed tomography images.. Cone-beam computed tomography (CBCT) images of 304 patients aged 16-81 years, whose mandibular canal borders and mental foramen borders could be clearly followed, were included in the retrospective analysis. Low quality CBCT images with a history of trauma or reconstructive surgery, congenital disorders, semi-erupted or unerupted teeth in the mental region, pathologies in the mandibular premolar or molar regions, not showing the lower border of the mandible, not all anatomical structures are visible, mandibular bone pathology and low quality was excluded from work. In patients who were thought to have variation in the examined section, a definitive diagnosis was made by evaluating the images in other sections as well. Measurements and evaluations were analyzed with IBM SPSS V23. Mann-Whitney U test was used for the comparison of non-normally distributed data between groups. Wilcoxon test was used to evaluate the right and left measurements. Categorical data were evaluated with the Chi-square test. The relationship between the variables was examined with Spearman rank correlation. Significance level was taken as p<0.05. As a result of our thesis study, the age range is 16-81 average. 46.15±14.39 A total of 608 hemimandibulae belonging to 304 patients, 130 of which were male and 174 were female, were examined and a total of 155 accessory mandibular canals were detected on the right and left sides, while 31 unilateral (88.6%) and 4 bilateral (%) 11.4), a total of 35 accessory mental foramen were detected. The most common mandibular canal variant type was 4 (retromolar) canal on the right side, while type 1 was detected on the left side.The least observed mandibular canal variant was determined as type 5 (trifid).The results obtained in the thesis study and similar studies in the literature show that these variations are frequently encountered during routine clinical examination. Therefore, clinicians should not overlook these variants in order to prevent local anesthesia failure and complications that may occur due to neurovascular damage.