Yeniden endodontik tedavi gerektiren dişler üzerine bir araştırma: Nedenler, sonuçlar ve öneriler
A study on teeth requiring re-endodontic treatment: Causes, results and recommendations
Yazar: ARZU YAĞMUR UÇAR
Danışman: PROF. DR. SEMA BELLİ
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Diş hekimliği = Dentistry ; Dişler = Teeth ; Endodonti = Endodontics ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Selçuk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalına başvuran ve kanal tedavisinde başarısızlık teşhisi konulmuş hastalarda, başarısızlığın sebebi olabilecek etkenleri araştırıp ortaya çıkarmak ve endodontik tedavi kalitesini yükseltilmesine katkıda bulunmaktır.
Bu çalışmada Selçuk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Kliniği'ne Ocak 2019-Ocak 2020 tarihleri arasında başvuran ve yeniden kök kanal tedavisi ihtiyacı teşhisi konulmuş toplam 700 vaka değerlendirilmiştir. Kendi istekleri ile bu çalışmaya katılan hastalardan öncelikle onam formları alınmış ve genel sağlık durumlarını da içeren anamnezler alındıktan sonra klinik ve radyolojik muayeneler yapılmıştır. Elde edilen verilere göre kadın hastaların (%58,4) erkek hastalardan (%41,6) daha fazla retreatment gereksinimi duyduğu bulunmuştur. Hastalar çoğunlukla 15-25 (%28,4) ile 26-35 (%28,4) yaşlarındadır. Bu hastalarda sistemik hastalık sorgulandığında (%3) hipertansiyon ve (%4,9) diabet rahatsızlığı en sık gözlenen rahatsızlıklar olmuştur. Hastaların %23,4'ünde diş sıkma vb. parafonksiyonel alışkanlıklar tespit edilmiştir. Üst çenedeki dişler (%49,4), alt çenedeki dişler (%50,6) ile karşılaştırıldığında birbirine yakın oranlarda retreatment gereksinimi gösterirken, posterior bölgedeki dişler (%89,6) anterior bölgedeki dişlerden (%10,4) daha fazla retreatment gereksinimi göstermiştir. Hastaların çoğunda ağrı (%47,9) şikâyeti gözlenmiştir. Retreatment gereksinimi ile çalışmaya alınan dişlerin ilk kanal tedavileri sıklıkla son 5 yıl (%77,8) içerisinde yapılmıştır. Hastaların ilk kanal tedavilerini en sık Ağız Diş Sağlığı Merkezlerinde (%42,6) yaptırdıkları tespit edilmiştir. Tüm başarısız olgularda uzman hekimlerin tedavi oranı %1,4 olarak tespit edilmiştir. Hastaların büyük bir kısmı ya kendi isteği (%47,3) ile kliniğimize başvurmuştur ya da başka bir hekim tarafından yönlendirilmiştir (%40,3). Oklüzal travma hastaların %22,9'unda tespit edilmiştir ve hastaların %24,72'sinde apse, %8,1'inde fistül gözlenmiştir. Dişlerin büyük çoğunluğu (%94,6) 0,2 mm altında mobilite göstermiştir. Üst restorasyon açısından incelendiğinde %21,6'sında protetik restorasyon bulunurken geri kalan dişlerin %27,4'ü kompozit dolgu materyali ile restore edilmiştir. Retreatment nedenleri; oral hijyen yetersizliği (%56,1) eksik kanal dolgusu (%72,5), kanal dolumunun homojenliğinin yetersizliği (%82,4), kırık alet varlığı (%7,6), doldurulmamış kanal varlığı (%12,1), periapikal lezyon (%79), periodontal ligament aralığında genişleme (%85,1) ve internal/eksternal rezorpsiyon varlığı (%1,8) olarak tespit edilmiştir.
              Bu çalışmada kanal tedavi kalitesinin düşük olmasına bağlı başarısızlık oranı yüksek bulunmuştur. Uzman hekimlerin yaptıkları kanal tedavisinde başarısızlık oranı %1,4 olarak tespit edilmişken bu oran uzman olmayan hekimler tarafından yapıldığında %85'e kadar ulaşmıştır. Başarısız olguların %40,3'ünün ilk kanal tedavisini yapan ya da başvurdukları başka hekimlerce uzmanlara ya da fakülte hastanelerine yönlendirildiği, ilk defa kanal tedavisi yapılacak ise hekimlerin kabul ettiği ancak yeniden kanal tedavisi yapılacak ise tedaviyi reddettikleri tespit edilmiştir. Diğer hastalar ise (%47,3) memnuniyetsizliğe bağlı kendi istekleri ile üniversiteyi tercih etmiştir. Retreatment, bilgi ve deneyim isteyen, zaman alıcı ve hekim ve hasta tarafından zor olan bir tedavi şeklidir. Bu çalışmanın sonucuna göre ilk kanal tedavisi uzman hekimlerce yapılmalıdır. 
Anahtar kelimeler: kanal tedavisi, başarısızlık, epidemiyoloji, retreatment

Abstract:
The aim of this study was to determine the factors that may cause the failure of root treatments in patients admitted to Selcuk University Faculty of Dentistry Department of Endodontics with the diagnosis of failure root treatment and contribute to improving the quality of endodontic treatment.
In this study, a total of 700 cases admitted to the Endodontic Clinic of the Faculty of Dentistry of Selcuk University between January 2019 and January 2020 and diagnosed with the need for root canal treatment were evaluated. Consent forms were obtained from the patients who participated to the study. Clinical and radiological examinations were carried out after receiving anamnesis including general health conditions. According to the data obtained, female patients (58.4%) were found to need more retreatment than male patients (41.6%). The average age of the patients were mostly between 15-25 (28.4%) and 26-35 (28.4%). When the systemic disease was questioned in these patients, hypertension (3%) and diabetes (4.9%) were the most common disorders. In 23.4% of patients, bruxism etc. paraphonctional habits have been identified. The teeth in the upper jaw (49.4%) showed need for retreatment in close proximity compared to the teeth in the lower jaw (50.6%), while the teeth in the posterior region (89.6%) showed a greater need for retreatment than the teeth in the anterior region (10.4%). Most patients complained of pain (47,9%). The first root canal treatments of the teeth were often performed within the last 5 years (77.8%). It was determined that the patients had their first root canal treatment generally in Oral and Dental Health Centers (42.6%). The treatment rate by the specialists in endodontic field was 1.4% in all unsuccessful cases. Most of the patients were either admitted to our clinic at their own request (47.3%) or referred by another practitioner (40.3%). Occlusal trauma was detected in 22.9% of patients and abscesses were observed in 24.72% of patients and fistula in 8.1%. The vast majority (94.6%) of teeth showed mobility under 0.2 mm. When upper restoration status was examined, 21.6% had prosthetic restoration, while 27.4% of the remaining teeth were restored with composite filling material. The reasons for the retreatment need were as follows: insufficient oral hygiene (56.1%) incomplete canal filling (72.5%), insufficient homogeneity of canal filling (82.4%), presence of broken instruments (7.6%), presence of unfilled canal (12.1%), periapical lesion (79%), expansion of periodontal ligament range (85.1%) and presence of internal/external resorption (1.8%).
In this study, failure rate due to poor quality of canal treatment was found to be high. Failure rate of the cases which were performed by specialist endodontists was found to be 1.4%, while this rate reached up to 85% when the initial treatment was performed by general practitioners. It was found that 40.3% of the unsuccessful cases were referred to the specialist endodontists or faculty hospitals by the practitioners who applied the first canal treatment. It was determined that if root treatment was to be performed for the first time, it was accepted by the practitioners but the patients are refused or referred if they need retreatment. Other patients (47.3%) preferred university hospitals due to dissatisfaction. Retreatment is a form of treatment that requires knowledge and experience, it requires much time and is difficult for both the practitioners and the patients. According to the results of this study, the first root canal treatment should be done by a specialist endodontist.
Key words: root canal therapy, failure, epidemiology, retreatment