Göz izleme donanımı kullanılarak web uygulamalarının kullanılabilirlik testleri için içerik duyarlı yaklaşım
Content aware approach for web application usability testing using eye tracking hardware
Yazar: OSMAN ALPER ÖCAL
Danışman: DOÇ. DR. KAYHAN MUSTAFA İMRE
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Göz izleme teknolojisi kızıl ötesi ışınlar ve özelleşmiş kameralar yardımıyla göz bebeğinin hareketlerini inceleyen ve göz hareketlerine yönelik sonuçlar sunan bir teknolojidir. Bu teknoloji kamera ve lens teknolojisine paralel olarak gelişmiştir. Günümüzde reklam, pazarlama, satış ve market araştırması gibi birçok alanda insan davranışlarını tespit ederek, buna uygun aksiyonlar belirlemek için bu teknolojiden yararlanılmaktadır.
Göz izleme teknolojisinden yararlanılan başka bir alan da web uygulamalarının kullanılabilirlik testleridir. Bu testlerin amacı, uygulamaların hem kullanıcılar tarafından ne derece etkin ve verimli kullanıldığının hem de kullanıcılar için ne kadar memnuniyet verici olduğunun ölçülmesidir. Bu testlerden elde edilen sonuçlara göre uygulama sahipleri çeşitli geliştirmeler ve/veya iyileştirmeler yaparak daha kaliteli uygulamalar sunabilmektedirler.
Göz izleme teknolojisinden yararlanılarak kullanılabilirlik testleri gerçekleştirmek zahmetli bir süreç olabilmektedir. Mevcut süreçlerde araştırmacıların ölçüm süreçlerini tamamlayabilmeleri için uygun bir laboratuvar ortamı sağlanmaktadır. Katılımcılar bu laboratuvar ortamına davet edilerek, katılımcıların göz izleme verileri toplanmaktadır. Sonrasında araştırmacı değerlendirme sürecini başlatarak sonuçları değerlendirmekte ve çıkarımlar yapmaktadır. Değerlendirmelerin çoğunlukla ölçümler sonrasında yapılması nedeniyle pasif bir süreç olan mevcut süreçler, araştırmacının zaman kaybetmesine ve asıl işine odaklanamamasına sebep olabilmektedir. Bunun yanında değerlendirmeler genellikle içerikten ve içerik bilgisinden habersiz olarak yapılmaktadır. Bu durum genel çıkarımlar yapılmasıyla sonuçlanmaktadır. Ayrıca, değerlendirme sürecinde insan faktörü devreye girdiği için hataya açık bir süreç ortaya çıkmaktadır. Mevcut süreçlerde dikkat çeken bu noktalar çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. 
Bu çalışma ile, göz izleme teknolojisi kullanılarak gerçekleştirilen kullanılabilirlik testlerinin içerik duyarlı olarak değerlendirilebildiği ve aktif süreç sağlayan bir yaklaşım sunulmaktadır. Sunulan bu yaklaşım ile ölçüm ve değerlendirme süreçleri büyük ölçüde yazılım üzerine taşınmıştır. Yapılan deneysel çalışmalarla da çalışmanın geçerliliği gösterilmiştir. Deneysel çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre, genel süreçte zamandan tasarruf sağlandığı görülmüştür. Ayrıca, ölçüm süreci daha kolay uygulanabilir ve sonuç elde edilebilir duruma gelmiştir. Değerlendirme süreci ise, yazılım tabanlı bir yaklaşım olması sebebiyle insan kaynaklı hataya daha kapalı bir hale gelmiştir.

Abstract:
Eye tracking technology provides eye movement details by tracking movements of pupil of the eye. Eye tracking devices use infrared sensors and specialized cameras to track movements of the pupil. This technology is developed with the development of lens and camera technologies. Currently eye tracking technologies are actively used in advertisement, sales, marketing etc. With the help of this technology human behaviours are determined and required actions are taken according to research area.
Web application usability testing is another area that eye tracking technology can be used. Purpose of this test is to determine how efficient and effective is the web application used and also to determine how pleasured the users are. According to the results of the test, improvements may be applied to the application to increase the usability of the application.
 Web usability testing using eye tracking technology might be a compelling process. First of all, convenient laboratory envorinment is required. Then participants need to attend this laboratory for measurement processes. After the measurement processes the researcher needs to evaluate the results in person. This process may cause losing serious amount of time and losing focus on the research. Besides these possible effects, most of the time researcher does not have any information about content of the application. Lack of content information may end up with common evaluations. Openness to the human error is also another gap for web usability testing using eye tracking technologies. These possible problems and deficiencies form the basis of this research.
With this research a content aware approach for web application usability testing is provided. Using this approach, experimental studies are made to verify the approach. Results of the studies showed that with this approach whole process will take less time than before. Measurement process will be easier to apply and easy to evaluate results. Evaluation process will be more human error prone. Besides all of these gains, work load of researcher will be reduced significantly, and researcher will have chance to focus at his/her research.