Sigarayı bıraktırma kamu spotlarının  davranış değiştirme üzerine etkisi
The effect of public service spots on behavioral change of smoking cessation
Yazar: DEMET KONDU YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bağımlılık = Dependency ; Davranış = Behavior ; Davranış değişiklikleri = Behavioral changes ; Kamu spotları = Public service announcement ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Giriş: Önlenebilir en önemli halk sağlığı sorunlarından biri tütün ve tütün mamulleridir. Toplumda; sağlıklı yaşlanmak, sigara kullanımını en aza indirmek için "sigara kamu spotları" hazırlanmıştır. Sağlıklı yaşlanma sürecinde bireyleri sigara bağımlılığından uzaklaştırmaya çalışmak profesyonel bir yaklaşımı ve beraberinde emek yoğun bir iletişim becerisini gerektirir.
Amaç: Çalışmada, spotların basın yayın organlarında yer almaya başlaması ile birlikte; sigara içenlerin ve içmeyi bırakanların, spotları izleme eğilimleri ile temas ettiklerindeki davranış değişikliklerinin belirlenmesi hedeflendi.
Materyal ve Metot: Bu çalışma İzmir Gaziemir 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezinde, Ocak 2019 – Aralık 2019 tarihleri arasında, 18 – 65 yaş arası 135 sigara içen veya sigara içmeyi bırakmış gönüllü katılımcıya uygulanan iki aşamalı anket ile kesitsel bir çalışma olarak yapıldı.
Bulgular: Katılanların; %45,9'u (n:62) 28-42 yaş aralığındaydı, Toplam olgu sayısı olan 135 kişinin %79,3'ü (n:107) her gün sigara tüketen bağımlılardan ve %20,7'si (n:28) sigarayı bırakanlardan oluşuyordu. Spotları izledikten sonraki sigara içme isteği sorgulanan sigara kullananların, sigara karşıtı spotları gördüğünüzde tepkiniz ne oluyor sorusuna, etkileniyorum diyen 40 kişi ve etkilenmiyorum diyen 30 kişi yani %65,4'ü sigara içme isteklerinin değişmediğini söylemiştir. Bağımlı bireylerin, Fagerström Nikotin Bağımlılık Test skorlarının spotlardaki cümleleri hatırlama sayıları ile anlamlı bir bağlantısının olmadığı görüldü. Kamu spotlarını izleyenlerin sigara içme isteklerinin spottan etkilenmelerine rağmen değişmediği görüldü.
Sonuç ve Öneriler: Spot etkileşiminin, sigarayı bırakanlarda sigara içenlere oranla daha fazla olduğu görüldü. Sigara içenlerin çok büyük bir oranı spotları yetersiz ve yarısı da etkisiz olarak nitelendirdi. Bağımlıların, spotlardaki cümlelerde hatırlama oranı düşük kalırken, sigara bırakanların kamu spotundaki hasta ve hasta yakınının söylediği cümlelere daha hassas olduğu ve yüksek oranda hatırladığı görüldü. Üç sigara bıraktırma kamu spotu asıl hedef kitlesi olan sigara içenlerden ziyade sigarayı bırakmış olanları etkilediği değerlendirildiğinden, içerisinde özellikle sigara kelimesi geçmeyen ve kullanıcı alışkanlıklarını ve sigarayı işaret etmeyen, içme dürtüsünü tetiklemeyen, yaş ve izler kitle analizi yapılmış kamu spotlarının tasarlanması önerilir.

Anahtar Kelimeler: Sigara Bağımlılığı, Kamu spotu, Sigara Bırakma, Aile hekimliği, Fagerström Testi.

Abstract:
Introduction: One of the most important preventable public health problems is tobacco and tobacco products. In society; in order to age healthily and to minimize smoking, "smoking public spots" were prepared. Trying to keep individuals away from smoking addiction during the healthy aging process requires a professional approach and a labor-intensive communication skill.
Aim: In the study, with the appearance of the spots in the media organs; It was aimed to determine the behavioral changes of smokers and those who stop smoking, when they come into contact with their tendency to follow the spots.
Material and Method: This study was conducted as a cross-sectional study with a two-stage questionnaire applied to 135 smoking or non-smoking volunteers between the ages of 18 and 65 at Izmir Gaziemir Family Health Center No.1 between January 2019 and December 2019.
Findings: Participants; 45.9% (n: 62) were in the age range of 28-42, 79.3% (n:107) of 135 individuals who were the total number of cases were addicts who smoke daily and 20.7% (n:28) consisted of those who quit smoking. To the question of what is your reaction when you see anti-smoking spots, 40 people who say I am affected and 30 people who say I am not affected, 65.4% of smokers who are questioned about their smoking desire after watching the spots stated that their smoking desire did not change. It was observed that the Fagerström Nicotine Dependence Test scores of addicted individuals did not have a significant correlation with the number of recall sentences in the spots. It was observed that the smoking desire of those who watched the public service ads did not change, although they were affected by the spot.
Results and Recommendations: Spot interaction was found to be more in those who quit smoking than those who continued to smoke. A huge proportion of smokers described the spots as inadequate and half as ineffective. It was observed that addicts had a low recall rate in the sentences in the spots, while those who quit smoking were more sensitive to the sentences told by the patient and their relatives in the public spot and remembered them at a high rate. Since three smoking cessation public spots are seen to affect those who have quit smoking, not the main target audience smokers, it is recommended to design public spots that do not include the word smoking, do not indicate user habits and smoking, do not trigger the urge to smoke, and have mass analysis of age and tracks.

Key Words: Smoking Addiction, Public Spot, Smoking Cessation, Family Medicine, Fagerstörm Test.