Türkiye'de tarımsal üretimin su ayak izinin hesaplanması
Calculation of water footprint of crop production in Turkey
Yazar: ZEHRA AVANOZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH MURATOĞLU
Batman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Su, yeryüzünde yaşayan tüm canlılar için hayati öneme sahiptir. Nüfustaki hızlı artış, kişi başı su tüketiminin artması ve gelişen endüstriye paralel olarak kirletilen yüzey ve yeraltı suyu hacminin artması, sınırlı olan temiz su kaynaklarının daha etkin ve verimli bir şekilde kullanılması gerekliliğini doğurmuştur. Su ayak izi (SA), yakın zamanda ortaya atılan yeni bir kavram olup, sürdürülebilir su yönetimi konusunda daha etkin bir yaklaşım sunmaktadır. SA, tüketilen mal ve hizmetlerin üretimi için tedarik zinciri boyunca ihtiyaç duyulan toplam su miktarını ölçen temel bir göstergedir. Geleneksel su muhtevası hesapları doğrudan kullanılan su hacmini dikkate alınırken, SA kavramı doğrudan ve dolaylı yollardan işleme alınan ve kirletilen toplam su hacmini ifade etmekte olup kullanılan suyun türünü (mavi, yeşil, gri), ne zaman ve nerede kullanıldığını da göstermektedir. Ülke bazında üretimin su ayak izi, bir ülke içerisinde üretilen tüm ürünler için gereken toplam su miktarıdır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de 2008-2018 yılları arasında tarımsal üretimin su ayak izinin detaylı olarak hesaplanmasıdır. Mevcut çalışmada, uzun yıllar iklim verisi, son 11 yıllık ortalama yağış verisi, alansal evapotranspirasyon tahmini ve bitkisel üretim istatistikleri kullanılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'de üretilen 97 adet bitkisel ürününün il bazında su ayak izi değerleri hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalarda Türkiye'nin tarımsal toplam su ayak izi 106,85 milyar m3, yeşil su ayak izi 47,01 milyar m3 ve mavi su ayak izi ise 59,84 milyar m3 olarak saptanmıştır. Yeşil ve toplam su ayak izi en yüksek Konya ilindeyken en düşük Yalova ilinde tespit edilmiştir. Mevcut çalışmanın ülkemizde temiz su kaynaklarının sürdürülebilirliği, yönetimi ve planlaması hususlarında destek olması ve özellikle tarımsal su tahsisinde verimliliğin artırılması konusunda katkıda bulunması beklenmektedir.

Abstract:
Water is vital for all living things on the earth. The rapid increase in population, high per capita water consumption and increase in pollution of both surface and groundwater volume in parallel with the developing industry required to use limited clean water resources more effectively and efficiently. Water footprint (WF) is a new concept that has been introduced recently offering a more effective approach for sustainable water management studies. WF is a key indicator that measures the total amount of water needed throughout the supply chain for the production of consumed goods and services. Although traditional water content calculations consider the amount of water directly, WF of any product reveals additionally the type of employed water (blue, green, and grey), the time and location of the utilization for both direct and indirect ways. Water footprint of production on a country level is the total amount of water required for all products produced within a country. The objective of this study is to assess the water footprint of agricultural production in Turkey between 2008 and 2018. In the current study, long-term climate data, precipitation data of last 11 years average, aerial evapotranspiration estimation data and crop production statistics have been used. In this context, the WF of 97 agricultural products have been calculated at the provincial level. Consequently, according to the calculation results, Turkey's total agricultural water footprint has been found as 106.85 billion m3, total green water footprint is obtain as 47.01 billion m3 and finally blue water is estimated to be 59.84 billion m3. Highest and lowest green and total water footprints have been found to be in Konya and Yalova, respectively. The current study is expected to contribute the sustainability, management and planning of clean water resources in Turkey and to increasing efficiency especially in agricultural water allocation.