Tüketicilerin kapıdan satın alma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi
Consumer knowledge- attitude and behaviour on the doorstep selling
Yazar: AYŞE SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ERSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Kapıdan satış = Door step sale ; Tutumlar = Attitudes ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketici tutumları = Consumer attitudes ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tüketicilerin kapıdan satın alma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını saptamak, bu bilgi, tutum ve davranışların tüketicilerin cinsiyetleri ve eğitim durumlarına göre farklılık gösterme durumlarını belirlemek ve tüketicilerin kapıdan satın alma konusunda bilgi ihtiyacını saptamaktır.Araştırmanın örneklemini Ankara ili merkez ilçelerinde yaşayan kapıdan satın alma işlemi yapmış tüketiciler arasından tesadüfî örneklem yöntemi ile seçilen gönüllü 319 yetişkin tüketici oluşturmuştur. Demografik bilgilerin, tüketicilerin kapıdan satın almadaki davranışlarının tespit edilmesine yönelik sorular ve tutum ölçeğinden oluşan anket formu 52 sorudan oluşmaktadır. İlk olarak 20 tüketiciye uygulanarak ön denemesi yapılmış ve uygulamada karşılaşılabilecek aksaklıklar belirlenmiştir. İşlemeyen ya da araştırılmak istenen davranışı açıklamayan sorular, yeniden gözden geçirilerek düzeltilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde frekans (f), yüzde (%) değerleri kullanılıp, gerekli görülen bulgularda Khi-Kare (X)², t-testi ve tek yönlü varyans analizi (Anova) istatistikleri kullanmış ve yanılma düzeyi P<0,05 alınmıştır. Elde edilen sonuçlar tablolaştırılarak sonuca gidilmiştir.Araştırma sonucunda; örneklemi oluşturan tüketicilerin %51.1' i kadın ; %48,9'u erkektir. Çoğunluğu 30-40 yas grubunda olan tüketiciler kapıdan satın almayı genellikle fiyatı uygun olduğu için (%47.3), ikinci sırada satıcı ikna ettiği için (%38.6) tercih etmektedirler. Tüketicilerin kapıdan satın aldıkları ürün gruplarında ise ilk sırada %30.4 ile elektrikli ev eşyaları, ikinci olarak %26.3 ile kişisel bakım veya ıtriyat ürünleri (kozmetik), üçüncü sırada %22.6 ile yiyecek, içecek, gıda yer almaktadır. Tüketicilerin kapıdan satın aldıkları mal veya hizmetten memnun kalmama nedenleri arasında ilk sırada mal veya hizmetin kalitesinin düşük olması yer almaktadır (%33,4). Tüketicilerin tutum ve davranışlarında eğitim düzeylerine göre anlamlı farklar bulunmuştur. Tüketicilerin eğitim düzeyi yükseldikçe kapıdan satın alma ile ilgili olumlu tutum cümlelerine katılımları da yükselmektedir.Bu sonuçlar doğrultusunda, tüketicilerin yasa kapsamına alınmamış olmasına rağmen gıda, içecek ve halkın günlük tüketimine yönelik ürün gruplarını kapıdan satın almaktan kaçınmaları, yasal haklardan yararlanabilmek ve mağdur olmamak açısından kapıdan alışverişi yalnızca kapıdan satış yetki belgesi olan satıcılardan yapmaları, kırsal kesimlerde yapılabilecek daha kapsamlı çalışmalar yapılması ve bu doğrultuda tüketicilerin eğitilmeleri gerekmektedir. Tüketicilerin eğitimi konusunda özellikle Milli Eğitim Bakanlığı gerekli çalışmaları yapmalıdır.Anahtar Kelimeler: Tüketici, Kapıdan Satış, Tutum, Tüketici Davranışı

Abstract:
Aim of this research is to determine consumers? informations, attitudes, behaviours concerning doorstep selling, to define consumers? informations, attitudes and behaviors disperancy according to their gender and educational background, and consumers? privation to doorstep selling information.Research includes 319 adult consumers chosen coincidentally and experienced doorstep selling and living central districts of Ankara city. Survey sheet consists of 52 questions which aim at defining consumers? behaviours and demographical information concerning doorstep selling and consumers? attitude scale. In the first stage of research, plot experiment are practiced over 20 consumers and troubles that can be faced are set. Inoperative question or questions that are not intended to explain desired research behaviours are revised and rearranged. Frequency as (f), percentage as (%), Chi-square test as considered necessary invention, t-test and one way analysis of variation (ANOVA) statistics are used and error probility are taken as P<0,05 in order to analyse data. Derived results are charted and arrived at conclusion.As a result of research, 51,1% of experimental consumers are women and 48,9% are men. Firstly, because of affordable price (47,3%),then persuasion of seller (38,6%),majority of whom are 30-40 years old consumers prefer doorstep selling. In the first range of products purchased from doorstep selling are electric-power household appliances 30,4%, secondly, self-care or cosmetics products 26,3%, thirdly, food, beverages, and nourishment 22,6%. Prior reason is lack of products or service quality that is why consumers are not satisfied concerning product quality and service purchased from doorstep selling (33,4%). According to educational backround, meaningful consumers?attitudes and behaviorals are seen. With increasing educational background consumers? accend to pozitive behavior sentences concerning doorstep selling are rising.In the light of this research, though consumers are not comprised by law, consumers should avoid buying food, beverages, and daily consumptions product in doorstep selling, in terms of using advantage of statutory rights and not on behalf of beeing agrgrieved, consumers should buy from sellers who have doorstep selling license, and there should be more comprehensive studies and consumers should be trained in rural areas. In the respect of training consumers Ministry of National Education should carry out necessary actions.Keywords: Consumer, Doorstep selling, Attitude, Consumer behavior