İlk kadın milletvekillerinden Hatı Çırpan'ın hayatı ve siyasi faaliyetleri
Life and political activities of Hatı Çırpan, one of the first female members of Parliament
Yazar: FATİH AKYURT
Danışman: DOÇ. DR. RECEP BÜYÜKTOLU
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Siyasi tarih = Political history

Özet:
Hayatın her alanında yer alan, toplumu var eden Türk kadını siyasi arenada
geçmişten günümüze birçok hakkı elde etmiştir. Türk kadını 1935 yılında ilk defa
milletvekili seçmiş ve seçilme hakkını kullanmıştır. Kadınların siyasi temsili bu
aşamaya kadar çok merhalelerden geçmiştir. Cumhuriyetin kazanımlarının temeli,
Osmanlı'nın son döneminde atılmıştır. Sırasıyla belediye başkanı ve muhtar olan
Türk kadını nihayet 17 kadın milletvekili ile 1935 seçimleri sonucunda TBMM'de
yer almıştır. Köylü kadınını temsil eden ve yaşadığı yerin vekili olan Satı Kadın'da
Ankara milletvekili olarak yasama görevine getirilmiştir. Babası muhtar, eşi kurtuluş
savaşı gazisi olan 6 çocuklu Satı Kadın önce Kazan Köyü Muhtarlığı yapmış ve
sonrasında vekil olmuştur. Meclise giren diğer kadın milletvekilleri ile birlikte
komisyonlarda görev yapmış, yasama faaliyetlerinde çalışmıştır. Okuma yazmayı
sonradan öğrenen Satı Kadın meclis tutanaklarında Hatı Çırpan ismi ile yer
almaktadır. İsmini bizzat Atatürk değiştirmiştir.
Milletvekilliği süresince içinden geldiği köylü milletini temsil eden Hatı Çırpan,
mecliste ziraat komisyonunda görev yapmıştır. Tek dönem milletvekilliği yapan Hatı
Çırpan görevi bitince köyüne dönmüştür. Siyasi hayatta yaşadığı olaylar Atatürk
dönemi Türkiye'si hakkında bilgi vermektedir.
TBMM çatısı altında yer alan ilk kadın milletvekilleri Atatürk önderliğinde elde
ettikleri siyasi temsil hakkı ile ülke yönetiminde söz sahibi olmuşlardır.

Abstract:
Turkish woman, who makes up the society by participating in all fields of life, has
gained a lot of rights in the political arena from the past to the present. Turkish
woman both elected and was elected as a member of the parliament in 1935. The
political representation of women has undergone a number of stages up to their
present state. The foundation of the achievementsof the Republic was laid in the last
period of the Ottoman Empire. Turkish woman first became a mayor and then a
headman, finally finding a place for herself in the Grand National Assembly of
Turkey at the elections of 1935; the number of women deputies was 17. Satı Kadın,
who was representative of the peasant woman and became the deputy of place where
she lived then, was appointed to the legislative Office as the deputy of Ankara.
Married to a veteran of Turkish Independence War with 6 children, Satı Kadın was
the daughter of a headman. She first served as the headman of Kazan Village and
later became a deputy. She served in commissions and worked in legislative
activities together with the other women deputies who entered the parliment. Satı
Kadın, who learned to read and write later, was included in the parliamentary
minutes under the name of Hatı Çırpan. It was Atatürk himself who changed her
name.
Hatı Çırpan, who represented the peasant nation she came from during her
parliamentary term, served in the agriculture commision in the parliament. Hatı
Çırpan, who served as a deputy just for one term, returned to her village when her
duty was over. The events she experienced in her political life provide information
about Turkey under Atatürk.
The first female deputies under the roof of the Turkish Grand National Assembly had
a say in the country's administration with the political representation they obtained
under the leadership of Atatürk.