Tokat ekolojik koşullarında iki farklı 
ekinezya türünün [Echinacea purpurea (L.) Moench ve E. pallida Nut.] 
verim ve kimyasal içeriklerinin belirlenmesi
Determination of yield and chemical components for two  different echinacea species [Echinacea purpurea (L.) Moench and E. pallida Nut.] in ecological conditions of Tokat
Yazar: MUSA ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. İSA TELCİ ; PROF. DR. RAMAZAN ERENLER
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Astaraceae familyasına ait Echinaceae cinsinin bazı türleri özelikle yurtdışında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu araştırma iki farklı ekinezya türünün (E. purpurea, E. pallida) Tokat ekolojik koşullarındaki adaptasyonu, iki farklı biçim döneminde (çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme) türlerin verimleri ve kalite özelikleri incelenmiştir. Tarla çalışmaları 2012 ve 2013 vejetasyon döneminde iki yıl süreyle yürütülmüştür. Çalışmada bitki boyu, verim (taze herba, kuru herba, taze gövde, yaprak, çiçek; kuru gövde, yaprak, çiçek ), taze ve kuru herbada gövde, yaprak, çiçek oranları ile kimyasal (uçucu yağ oranı, uçucu yağ bileşenleri ve fenolik kompozisyon) özelikler incelenmiştir. Çalışmada en yüksek bitki boyu (110 cm) E. pallida türünden 2012 yılı tam çiçeklenme döneminden, en yüksek taze (3099 kg/da) ve kuru (744 kg/da) herba verimleri, ilk yıl E. purpurea'da elde edilmiştir. Her iki türde taze ve kuru herbada gövde oranları yaprak ve çiçek oranlarından yüksek olmuştur. İkinci biçimlerde E. purpurea'da çiçek oranlarında önemli artışlar gözlenmiştir. En yüksek kuru gövde, yaprak ve çiçek verimleri (363 kg/da, 184 kg/da, 196 kg/da) E. purpurea'da türünde 2012 yılı tam çiçeklenme döneminden alınmıştır. Uçucu yağ oranı E. pallida'da % 0.01 – 0.15, E. purpurea'da % 0.04 – 0.20 aralıklarında değişmiş en yüksek oran E. purpurea taze gövdelerinden elde edilmiştir. Germacrene D bileşeni en yüksek oranda her iki türün taze yapraklarında, α-pinen ise her iki türün gövde ve çiçeklerinde, limonen ve bornil asetat E. pallida'nın taze gövde ve çiçeklerinde yüksek oranlarda bulunan ana bileşenler olmuştur. Sisorik asit her iki türde en fazla bulunan fenolik bileşik olduğu ve en yüksek değerlere çiçeklerde (pallida 561.26 mg/kg, purpurea 323.88 mg/kg) ulaşıldığı belirlenmiştir. Çalışmada Tokat – Kazova'da koşullarında her iki türün yetiştirilebileceği ve yüksek verimleri nedeniyle E. purpurea türüne öncelik verilebileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Some species of Genus Echinaceae belonging to Astaraceae Family is used commonly as medicinal plants in especially Foreign Countries. The research was carried to determine adaptation, yield and qualities properties of two Echinacea species (Echinacea pallida, Echinacea purpurea) with two different harvest time (beginning of blooming, flowering) in Tokat ecology. Field studies were carried out during the two vegetation period in 2012 and 2013. In this study, plant height, yield (fresh weigh of herb, stem, leaf, flower; dry weigh of herb, stem, leaf, flower) the ratio of stem, leaf and flower in fresh and dry herb with essential oil content and composition and phenolic components of samples were examined. As a result of the research, the highest plant height (110 cm) was received from E. pallida species at flowering period of 2012, while the highest weigh of fresh herb (3099 kg/d) and dried herb (744 kg/d) were obtained from E. purpurea in the first year of study. The rate of stem was higher than leaf and flower in fresh and dried herb of both two species. It was observed to an increasing in the rate of E. purpurea flowers at the time of second harvests. The highest yield of dried stem, leaf and flower with 363 kg/da, 184 kg/da, 196 kg/da, respectively, were obtained from E. purpurea at stage of full flowering time in 2012. Essential oil content of E. pallida and E. purpurea varied between 0.01 – 0.15% and 0.04- 0.20%, respectively. The highest rate was detected at fresh stem of E. purpurea. Germacrene D was major components at the fresh leaves of both two species while α-pinene in stem and flower of these two species.  Limonene and bornyl acetate were the main component of fresh stem and flower of E. pallida. It was determined that the cicoris acid was the major phenolic acid in two species. The highest rates of cicoric acid were obtained in pre-flowering of E. pallida with 561.26 mg/kg and E. purpurea with 323.88 mg/kg. As a result of the results, it was concluded that Echinacea species were cultivated commercially in Tokat-Kazova, and E. purpurea is preferable for grower as a result of higher yield than E. pallida.