Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yoga uygulamasının yorgunluk, konfor ve fonksiyonel durum üzerine etkisi
The effect of yoga application on fatigue, comfort and functional status in patients receiving hemodialysis treatment
Yazar: SAFİYE YANMIŞ
Danışman: PROF. DR. MUKADDER MOLLAOĞLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Konfor = Comfort ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yoga = Yoga ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yoga uygulamasının yorgunluk, konfor ve fonksiyonel durum üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Randomize kontrollü deneysel olarak yapılan araştırmanın örneklemini, Erzincan ilinde yer alan Mengücek Gazi Eğitim Araştırma Hastanesi Diyaliz Ünitesi ve Özel Nefromer Diyaliz Merkezi' nde hemodiyaliz tedavisi alan 67 (Müdahale grubu, 32/Kontrol grubu, 35) birey  oluşturmuştur. Çalışmanın verileri, Hasta Tanıtım Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği, Hemodiyaliz Konfor Ölçeği (HDKÖ), Fonksiyonel Performans Envanteri-Kısa Formu (FPE-Kısa Formu) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmaya başlamadan önce, bu formlar her iki gruba uygulanmış, sosyodemografik özellikler yönünden gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak önemsiz olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Müdahale grubundaki bireylerle yoga, 12 hafta boyunca haftada iki gün olmak üzere günde 30-45 dakika boyunca toplam 24 seans yapılmış ve ölçekler uygulanmıştır. Kontrol grubundaki bireylere ise, hiçbir müdahale yapılmamış ve sadece ölçekler uygulanmıştır.
Çalışmanın verileri, SPSS for Windows 22.0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirmesinde, Ki-kare Testi, Bağımsız Gruplarda t Test, Friedman testi, Bonferroni Post Hoc Testi, Pearson Korelasyon, Kurtosis ve skewness kat sayıları kullanılmış ve yanılma düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmada, yoga uygulaması yapılan müdahale grubundaki hastaların son test puan ortalamalarının 3.73±0.83 olduğu ve müdahale grubundaki hastaların yorgunluk düzeyinin azaldığı (p<0.05), kontrol grubundaki hastaların yorgunluk düzeyinde ise anlamlı bir değişim olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Yoga müdahale grubundaki hastaların konfor ve fonksiyonel performans son test puan ortalamalarının sırasıyla 3.75±0.34, 1.50±0.50 olduğu ve müdahale grubundaki hastaların konfor ve fonksiyonel performans düzeylerinin kontrol grubundan daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Kontrol grubundaki hastaların konfor ve fonksiyonel performans düzeylerinin ise azaldığı tespit edilmiştir (p<0.05). Yorgunluk ile konfor ve fonksiyonel performans arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu belirlenirken, konfor ile fonksiyonel performans arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuş ve bu ilişkinin istatistiksel olarak önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Buna göre, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların yorgunluk düzeyleri azaldıkça, konfor ve fonksiyonel performans düzeylerinin arttığı, fonksiyonel performans düzeyleri arttıkça da konfor düzeylerinin arttığı görülmüştür.
Sonuç: Bu çalışmada,  hemodiyaliz tedavisi alan hastaların yoga uygulaması ile yorgunluk düzeylerinin azaldığı, konfor ve fonksiyonel performans düzeylerinin arttığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, hemşirelerin hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yoga uygulamalarını kullanmalarının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: This study carried out to determine the effect of yoga practice on fatigue, comfort, and functional status in patients receiving hemodialysis treatment.
Method: 67 (Intervention group, 32 / Control group, 35) individuals who received hemodialysis treatment at the Dialysis Unit of Mengücek Gazi Training and Research Hospital and Private Nephromer Dialysis Center in Erzincan constituted the sample of this randomized controlled experimental study. The study data were collected by using the Patient Identification Form, Piper Fatigue Scale, Hemodialysis Comfort Scale (HDCS), Functional Performance Inventory-Short Form (FPI-Short Form). Before starting the study, the study forms were applied to both groups, and it was determined that the difference between the groups in terms of socio-demographic characteristics was statistically insignificant (p>0.05). Yoga sessions were applied, two days a week for 12 weeks, a total of 24 sessions for 30-45 minutes a day with individuals in the intervention group and the scales were applied. No intervention was made to the individuals in the control group, and only the scales were applied.
The data of the study were evaluated using the SPSS for Windows 22.0 package program. In the evaluation of the data, Chi-square Test, Independent Group's t-Test, Friedman test, Bonferroni Post Hoc Test, Pearson Correlation, Kurtosis and Skewness coefficients were used, and the level of error was taken as 0.05.
Results: In the study, it was found that post-test score averages of the patients in the yoga intervention group were 3.73±0.830 and fatigue levels of the patients in the intervention group decreased (p<0.05), while fatigue level of the patients in the control group did not show a significant change (p>0.05). It was found that post-test score averages of the comfort and functional performance of the patients in the yoga intervention group were 3.75±0.340 and 1.50±0.506, respectively and the comfort and functional performance levels of the patients in the intervention group were higher than the control group (p<0.05). It was found that comfort and functional performance level of the patients in the control group decreased (p<0.05). It was concluded that while there was a negative association between fatigue and comfort and functional performance, there was a positive association between comfort and functional performance, and this association was statistically significant (p<0.05). Accordingly, as the fatigue levels of patients receiving hemodialysis treatment decreased, their comfort and functional levels increased, and as their comfort levels increased, their functional performance levels increased. 
Conclusion: In this study, it was determined that the fatigue levels of the patients who received hemodialysis treatment decreased with yoga practice and their comfort and functional performance levels increased. In line with these results, it is considered that it is important for nurses to use yoga practices in patients receiving hemodialysis treatment.