Bebek sütü, devam sütü, özel tıbbi amaçlı mama ve bebek ek gıdalarında As, Cd, Hg ve Pb düzeylerinin araştırılması
Investigation of the levels of As, Cd, Hg and Pb in infant milk, follow-on milk, infant food for special medical purposes and nutritional supplement
Yazar: HİCRAN NURAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YİPEL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bebekler için en temel besin kaynağı olan anne sütü, fizyolojik gereksinimleri karşılamak için yeterli besin içeriğine sahiptir. Annede meydana gelen baskılayıcı faktörler ve metabolik durumlar nedeniyle anne sütü yetersiz kaldığında yerine bebeklerin beslenmesi için hazırlanan bebek sütü, devam sütü, özel tıbbı amaçlı mama ve bebek ek gıdalarına başvurulabilir. Anne sütünün bileşimi hakkında doğru ve eksiksiz bilgi edinmek, bebeklerin besin ihtiyaçlarını anlamaya ve aynı zamanda anne sütü yerine geçebilecek doğru süt, mama ve gıdaları bulmaya kolaylık sağlar. 
Ağır metaller toksik etkilere neden olma riskine sahip kimyasal maddelerdir. Günümüz koşullarında evsel atıklardan tarımsal faaliyetlere, sanayi kaynaklarından atmosfer kirleticilerine kadar her türlü yoldan doğaya yüksek miktarda yayılarak bitkisel ve hayvansal gıdalar üzerinden besin zincirine girerek tüketimlerine bağlı olarak bebekler ve diğer canlıların için sağlık risklerine yol açarlar. 
Bu çalışmada, Türkiye'de satışa sunulan bebek ve devam sütleri ile özel tıbbi amaçlı mama ve bebek ek gıdalarında esansiyel olmayan bazı (As, Cd, Hg ve Pb) ağır metal içeriklerinin araştırılarak bebek sağlığı için taşıdığı riskleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu nedenle Hatay'daki satış noktalarında (market, süpermarket ve eczane) satışa sunulan 51 adet bebek sütü (n=10), devam sütü (n=15), özel tıbbı amaçlı mama (n=15) ve bebek ek gıdaları (n=11) toplanarak, arsenik (As), kadmiyum (Cd), cıva (Hg) ve kurşun (Pb) ağır metallerinin analizleri ICP-MS (indüktif eşleşmiş plazma kütle spektrometresi) cihazıyla yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar ulusal ve uluslararası otoriteler tarafından belirlenen limitler ve literatür verileriyle karşılaştırılmıştır. Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğinin belirlemiş olduğu tolere edilebilir maksimum limitler göz önünde bulundurularak değerlendirildiğinde bebek sütü, devam sütü, özel tıbbi amaçlı mama ve bebek ek gıdalarında As, Cd, Hg ve Pb ağır metallerinin belirlenen ortalama konsantrasyonlarının limitlerin altında olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Breast milk, the most basic food source for infants, has sufficient nutrient content to meet physiological requirements. When breast milk is insufficient due to certain suppressive factors and metabolic conditions in the mother, it can be replaced by infant milk, follow-on milk, infant food for special medical purposes and nutritional supplement prepared for the nutrition of infants. Obtaining accurate and complete information about the composition of breast milk makes it easier to understand the nutritional needs of infants and at the same time to find the right formulas that can replace breast milk. 
Heavy metals are chemical substances that pose a risk of causing toxic effects. In today's conditions, they cause health risks for infants and other living organisms depending on their consumption by entering the food chain through plant and animal foods and entering the food chain through plant and animal foods by spreading in high amounts to nature in all kinds of ways from domestic wastes to agricultural activities, from industrial sources to atmospheric pollutants.
In this study, it was aimed to investigate the heavy metal contents of infant formulas and follow-on milks offered for sale in Türkiye. For this reason, 51 infant milk (n=10), follow-on milk (n=15), infant food for special medical purposes (n=15) and nutritional supplement (n=11) offered for sale in markets and supermarkets in Hatay were collected and analysed for As, Cd, Hg and Pb heavy metals by ICP-MS. The results were compared with the literature data determined by national and international authorities and the possible effects on infants were discussed. Considering the maximum tolerable limits determined by the Turkish Food Codex Regulation on Contaminants, it was determined that the average concentrations of As, Cd, Hg and Pb heavy metals in infant milk, follow-on milk, formula for special medical purposes and infant supplementary foods were below the limits.