Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde ibadet konularının öğretiminde mezhepler üstü yaklaşımın ders kitaplarına yansıması
The reflection of the non-denominational approach in the textbooks to the teachinng the subjects of worship in secondary school religious culture and moral knowledge courses
Yazar: BUŞRA ADIYAMAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM AŞLAMACI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Din öğretimi = Religious teaching ; Mezhepler = Sects ; Ortaokullar = Secondary schools ; İbadet = Worship

Özet:
DKAB dersi öğretim programlarında, 2000'li yıllardan itibaren din bilimsel yaklaşım olarak İslam öğretiminde mezhepler üstü bir yaklaşımın benimsendiği ifade edilmektedir. Son olarak 2018 yılında yenilenen öğretim programında da "İslam düşüncesinde ortaya çıkan yorumlar bilimsel bir metotla ve mezhepler üstü bir yaklaşımla ele alınmıştır (MEB, 2018)" ifadesi ile bu yaklaşımın devam ettiği anlaşılmaktadır. Öğretim programında ifade edilmiş olan mezhepler üstü yaklaşımın DKAB ders kitaplarında bulunan ibadet konularına yansıma durumunu incelemek araştırmamızın amacını oluşturmaktadır. Araştırmada, veriler nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yolu ile toplanmıştır. Ardından bu veriler içerik çözümlemesine tabii tutularak değerlendirilmiştir. 2018 yılında güncellenmiş olan DKAB dersi öğretim programı ve ders kitapları olmak üzere iki çeşit veri kaynağı bulunmaktadır. Çalışmamızda 5. sınıf ve 8. sınıf düzeyi için seçilen kitaplar Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları; 6. sınıf ve 7. sınıf düzeyi için ise özel yayınevleri tarafından yayınlanmış ders kitaplarıdır. Araştırma sonucunda, incelenen ders kitaplarının ibadet konularını işlerken önemli ölçüde mezhepler üstü yaklaşımı yansıttığı ancak, vacip kavramı, namazın kılınışı, umre ibadetinin hükmü, ziynet eşyasından zekatın verilip verilemeyeceği, altında zekat oranı gibi meselelerde yansıtmadığı saptanmıştır. Ayrıca MEB yayınevine ait kitaplarda yer alan ibadet konularının, özel yayınevi kitaplarında yer alan ibadet konularına nazaran mezhepler üstü yaklaşıma daha uygun hazırlandığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Mezhepler Üstü Yaklaşım, Ders Kitabı

Abstract:
Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) course curriculum, it is stated that as from 2000s, an non- denominational approach above religious has been took on teaching of Islam as a religious scientific approach. In the curriculum renewed the last time in 2018, it is understood that this approach continues with the statement that "the interpretations that arise in Islamic thought are considered by a scientific method and non- denominational approach (MEB, 2018)". To examine the state of reflection of the non- denominational approach expressed in the curriculum on the topics of worship found in the RCMK coursebooks is the aim of our research. In the study, data was collected from qualitative research methods through document review. Then, This data was evaluated through content analysis. There are two types of data sources: the RME course curriculum and coursebooks, both of which were updated in 2018. In our study, the books chosen for grades 5 and 8 are from Ministry of National Education (MoNE) publications and books selected for 5 and 7 are from private publications. .As a result of the research, it was found that the textbooks studied significantly reflect a non- denominational approach when processing worship topics, but do not reflect on issues such as the concept of wajib, the performance of prayer, the provision of Umrah worship, whether zakat can be given from ornaments, the ratio of zakat under it. In addition, it was found that the worship topics contained in the books of the MoNE publication are more suitable for a non- denominational approach than the worship topics contained in the books of the private publications.

Keywords: Religious education, Religious Culture and Moral Knowledge Course, Non- denominational approach, coursebook