Kaynaştırma uygulamasına devam eden özel gereksinimli öğrenci velilerinin algılanan stres düzeyi ve yaşam doyumu arasındaki ilişki: (İstanbul Pendik ilçesi örneği)
Investigating the relation between perceived stress level and life satisfaction of parents of students continuing in inclusive education: (Case of İstanbul, Pendik district)
Yazar: EZGİ KARAARSLAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK TUTKUN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Yaşam Boyu Öğrenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kaynaştırma eğitimi devam eden özel gereksinimli öğrenci
velilerinin yaşam doyumu ve algılanan stres düzeylerini belirlemek, velilerin yaşam doyumu
ve algılanan stresleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve bu ilişkiyi, cinsiyet, yaş, eğitim
durumu, medeni durum, algılanan ekonomik gelir, öğrencinin eğitsel tanısı, öğrencinin
eğitim kademesi, öğrencinin eğitsel tanı sayısı değişkenleri açısından incelemektir.
Çalışmada, araştırma yöntemi olarak, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli
kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini, İstanbul ilinin Pendik ilçesindeki kaynaştırma eğitimine
aktif olarak devam eden öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Bu sayı araştırmanın yapıldığı
2021-2022 eğitim öğretim yılında yaklaşık 5500'dür. Araştırmanın örneklemini ise, 322
öğrenci velisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, Dağlı ve Baysal tarafından
uyarlaması yapılan "Yaşam Doyumu Ölçeği" ve Bilge, Öğce, Genç ve Oran tarafından
uyarlaması yapılan "Algılanan Stres Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler istatistiksel analiz
yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucu elde edilen bulgular şunlardır: 1-Velilerin algılanan stresleri düşüğe yakın
orta düzeyde, yaşam doyumu düzeyleri ise orta düzeyde bulunmuştur. 2-Algılanan stres ve
yaşam doyumu arasındaki ilişki incelendiğinde, negatif korelasyon bulunmuştur. 3-
Algılanan stres düzeyi ile demografik değişkenler arasında anlamlı ilişki bulunanlar: Eğitim
durumu ilkokul olan katılımcıların algılanan stres puanları, lisans ve üstü düzeyde eğitim
alan katılımcılara göre anlamlı derecede daha yüksektir. Düşük gelire sahip katılımcıların
algılanan stres ölçeği puanları, orta gelire sahip katılımcılardan daha yüksektir. Çocuklarında
dil ve konuşma güçlüğü olmayan ve çocuklarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
olan velilerin algılanan stres düzeyi diğer katılımcılardan daha yüksek bulunmuştur. Birden
fazla eğitsel tanısı olan çocuğa sahip katılımcıların stres puanları, tek tanılı çocukların
velilerinden daha yüksektir. Lise düzeyinde okuyan öğrenci velilerinin stres puanları, okul
öncesi kademeye göre anlamlı derecede daha yüksektir. Ancak, ortaokul ve ilkokul düzeyinde eğitim alan katılımcılar arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Ayrıca
katılımcıların cinsiyeti, yaşı, medeni durumu ile stres puanları arasında anlamlı bir ilişkiye
rastlanmamıştır. 4-Yaşam doyum düzeyi ile anlamlı ilişki bulunanlar: Gelir seviyesi orta ve
yüksek olan katılımcıların yaşam doyum puanları ile düşük gelir düzeyine sahip
katılımcıların puanları arasında gelir düzeyi düşük olanları aleyhine anlamlı bir ilişkiye
rastlanmıştır. Diğer değişkenlerden katılımcıların; cinsiyeti, yaşı, eğitim durumu, medeni
durumu ile öğrencinin; eğitsel tanısı, okul kademesi ve tanı sayısı gibi faktörler ile yaşam
doyumu arasında bir ilişki bulunmamıştır.
Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinim, Ebeveyn, Veli, Kaynaştırma, Yaşam Doyumu, Stres,
Aile.

Abstract:
The aim of this study is to determine the life satisfaction and perceived stress levels of
parents of special needs students who continue inclusive education, to reveal the relation
between parents' life satisfaction and perceived stress, and to examine this relation in terms
of gender, age, education level, marital status, perceived economic income, educational
diagnosis of the student, the educational level of the student, and the number of educational
diagnoses. In the study, the relational survey model, one of the quantitative research
methods, was used. The target population in research consists of the parents of students
actively attending inclusive education in Pendik district of Istanbul. This number is
approximately 5500 for the academic year 2021-2022, when the study was conducted. The
sample of the study consists of 322 parents. The data collection methods used are the "Life
Satisfaction Scale" adapted by Dağlı and Baysal, and the "Perceived Stress Scale" adapted
by Bilge, Öğce, Genç, and Oran. The data were analyzed using statistical analysis methods.
The findings of the study are as follows: 1- Parents' perceived stress levels were found to be
close to low to moderate, and their life satisfaction levels were moderate. 2-When the relation
between perceived stress and life satisfaction was examined, a negative correlation was
found. 3-Significant relation between perceived stress levels and demographic variables
were found as follows: Participants with primary education had significantly higher
perceived stress scores compared to those with undergraduate and higher education. -
Participants with low income had higher perceived stress scale scores than participants with
moderate income. Participants with children without language and speech difficulties or
attention deficit and hyperactivity disorder had higher perceived stress levels than other
participants. Participants with multiple educational diagnoses for their children had higher
stress scores than parents of children with a single diagnosis. - Parents of students studying
at the high school level had significantly higher stress scores than those at the preschool
level. However, there was no significant difference among participants with middle school and elementary school education. No significant relation was found between participants'
gender, age, marital status, and stress scores. 4-Variables with a significant relation between
life satisfaction level and were as follows: Participants with middle and high income had life
satisfaction scores in contrast to participants with low income. No relation was found
between life satisfaction and other variables such as participants' gender, age, education
level, marital status, and factors related to the student, such as the student's educational
diagnosis, school level, and number of diagnoses.
Keywords: Special Needs, Parent, Inclusive Education, Life Satisfaction, Stress, Family.