Türk Ticaret Kanunu Tasarısı'na göre anonim şirketlerin denetimi ve denetçinin hukuki sorumluluğu
Auditing of the incorporated companies and auditor?s legal responsibility according to the draft of Turkish Trade Act
Yazar: FATİH DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. METİN TOPÇUOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code

Özet:
Halen yürürlükteki Türk Ticaret Kanunumuza göre anonim şirketlerde, genel kurul ve yönetim kurulunun yanı sıra diğer bir zorunlu organ denetim organıdır. Anonim şirketlerde denetim organı en fazla beş, en az bir denetçiden oluşur. Yasa gereği zorunlu ve daimi bir organ olan denetim organı, anonim şirketlerde iç denetimi yapmakla yetkili ve görevlidir. Denetim organının mevcut olmaması anonim şirketin feshine yol açmaktadır. Denetim organı her ne kadar zorunlu organ olsa da mevcut Ticaret Kanunumuzun kabul ettiği sistemde, denetim istenen sonucu vermemiştir. Bu açıdan denetim alanında yetişmiş, uzman ve bağımsız kişilerin denetim faaliyetlerinde yer alması bir zorunluluktur. Türk Hukuku karma sistemi benimsemiş, denetçilerin anonim şirketin hem ortaklık yönetimini hem de hesaplarını denetleme yetki ve görevi kabul edilmiştir.Anonim şirketlerde şirket ortaklarının ve alacaklılarının korunması oldukça önemlidir. Ayrıca, yatırımcıların korunması ve ticari hayatta anonim şirketlere duyulan güvenin sağlanması bu tür şirketlerin etkin bir şekilde denetlenmesi ile mümkündür. Bu nedenle Ticaret Kanunu Tasarısı ile anonim şirketlerin denetiminde köklü değişiklikler yapılmıştır. Tasarıda, denetçiler anonim şirketin zorunlu organı olmaktan çıkarılmıştır. Denetçinin bağımsızlığına ayrı bir önem veren Tasarı, denetçi ile denetlenecek şirket arasındaki her türlü ilişkiyi denetçiliğe ve etiğe aykırı görmektedir. Bu nedenle Tasarı getirdiği yeni sistemle, anonim şirketlerin denetimini esas olarak uzman ve bağımsız denetçilerden oluşan bağımsız denetim kuruluşlarına bırakmıştır. Tasarı, anonim şirketleri ölçeklerine göre küçük, orta ve büyük olmak üzere üç gruba ayırarak, büyük anonim şirketlerin bağımsız denetim kuruluşu tarafından denetlenmesini zorunlu kılmıştır. Küçük ve orta ölçekli anonim şirketler ise bağımsız denetim kuruluşu tarafından denetlenebileceği gibi bir veya birden fazla yeminli malî müşavir veya serbest muhasebeci malî müşavir tarafından denetlenebilecektir.Denetimin konusu, ortaklığın yılsonu finansal tabloları ile yıllık raporların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespitidir. Denetimden geçmeyen finansal tablolar ve yıllık raporlar, düzenlenmemiş sayılmaktadır. Dolayısıyla yönetim kurulunun gerçeği yansıtmayan tablo ve raporlara dayanarak karar alması engellenmiştir. Bağımsız denetim faaliyetinin denetim ilke ve kurallarına uygun yapılmaması neticesinde başta şirket ve pay sahipleri olmak üzere ilgili bir çok kişi zarar görmektedir. Bu nedenle bağımsız denetim faaliyetini gerçekleştirenlerin hukuki sorumluluğu ortaya çıkmaktadır. Bağımsız denetim faaliyetini gerçekleştirenler denetimi dürüst ve tarafsız bir şekilde yapmak ve sır saklamakla yükümlüdürler.

Abstract:
According to current Turkish Trade Act, in incorporated companies, in addition to general assembly and board of management, another requisite body is audit body. Audit body in incorporated companies, consists of at least one, at most five auditors. The audit body, which is compulsory according to the act, is authorized and responsible for internal auditing. Nonexistence of the audit body leads dissolution of an incorporated company. Even though audit body is compulsory in the system which is accepted by the current Trade Act, auditing has not been effectual. In this respect, it is a necessity that the people, who are well-trained, professional and independent, should participate in auditing operations. Turkish Law approves the hybrid system, also it is admitted that auditors have the right and task of auditing both partnership management and accounts.Protection of company partners and claimants is quite important. Also, protection of the investors and maintaining of the reliance on incorporated companies in business life is possible with effective auditing of such companies. For this reason, with the Draft of Trade Act great revolutions were made in auditing of incorporated companies. The draft, giving a particular importance to independence of the auditor, takes all kinds of relations between the auditor and the company to be audited, contrary to auditorship and ethics. For this reason, with the system brought by the draft, audit of incorporated companies is mainly to be delivered to independent auditing institutions composed of expert and independent auditors. The draft is splitting incorporated companies into three groups according to their sizes; small, medium and big and makes auditing of all incorporated companies mandatory. Additionally, small and middle sized incorporated companies can be audited by one or more than one certified public accountants or independent accountants and financial advisors as well as independent audit institutions.Subject of auditing is detection on whether year-end financial tables and annual reports are true or not. Year-end financial tables and annual reports, that are not audited, are taken as unissued. So, the decision to be made by board of management based upon insubstantial tables and reports is prevented. As a result of independent audit activities which are not suitable to rules and principles of audit, initially company owners and stakeholders; many relevant people suffer. For that reason, the legal responsibility of the people, who fulfill independent audit activities, has come up. The officials, who carry out audit activities, are obliged to fulfill the audit incorruptibly and objectively and to keep secret.