Yarı kurak iklim koşullarında buğday-arpa yetiştiriciliği için arazi uygunluk sınıflaması ve ekonomik değerlendirme
Land suitability classification and economic evaluation for wheat-barley cultivation in semi-arid climate conditions
Yazar: BULUT SARĞIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİYAMİ KARACA
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Arpa = Barley ; Buğday = Wheat ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Uygunluk analizi = Correspondence analysis

Özet:
Bu çalışma, Van İli Tuşba İlçesi Alaköy ve Atmaca Mahalle sınırları
içerisindeki yaklaşık 4206.82 ha'lık alanda gerçekleştirilmiştir. İncelenen alanda 15
toprak serisi ve 35 farklı haritalama ünitesinin dağılım gösterdiği belirlenmiştir.
Toprak Taksonomisi ile FAO/WRB'e göre çalışma alanı toprakları, morfolojik
özelliklere ve laboratuvar analiz sonuçlarına bağlı olarak tanımlanmıştır. Çalışma
alanı, toprak taksonomisine göre Entisols ve Inceptisols ordosunda, FAO/WRB'e göre
Fluvisol, Leptisol, Cambisol ve Regosol ordolarında sınıflandırılmıştır. Araştırmada
260 yüzey toprağı örneklenmiş olup, örneklerde fiziksel, kimyasal ve verimlilik
analizleri yapılmıştır. Toprak kalite indeksi için 24 farklı parametre belirlenmiş ve
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanarak haritalar elde edilmiştir. Parametrelerin
arazi uygunluk sınıflarının belirlenmesi açısından etkileri Analitik Hiyerarşik Süreç
(AHS) modeli kullanılarak ağırlıklandırılmış ve her bir parametre ait alt sınıf değerleri
ile parametrik bir yaklaşım olan standart skorlama fonksiyonu (SSF) kullanılmıştır.
Kullanılan bu modellerden yararlanılarak çalışma alanını temsil eden kalite indeks
haritaları üretilmiştir. Oluşturulan haritalar zayıf, orta ve iyi olmak üzere 3 farklı
toprak kalite indeks sınıfını içermektedir. Toprak kalite indeks değerleri ile verim
değerleri arasında pozitif ilişkinin olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde ekonomik
yönden de toprak kalite indeksleri ile verim değerleri arasında önemli ilişkinin
bulunduğu belirlenmiştir. Arazi uygunluk sınıflaması için kullanılan metotların ve
modellemenin buğday ve arpa yetiştiriciliği için kullanılabilir nitelikte olduğu
düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out on an area of approximately 4206.82 ha within the
borders of Alaköy and Atmaca Neighborhood, Tusba District of Van Province. It was
determined that 15 soil series and 35 different mapping units were distributed in the
investigated area. According to the Soil Taxonomy and FAO/WRB, the soils of the
study area were defined depending on the morphological characteristics and laboratory
analysis results. The study area is classified according to soil taxonomy in Entisols and
Inceptisols orders and Fluvisol, Leptisol, Cambisol, and Regosol orders according to
FAO/WRB. In the study, 260 surface soils were sampled, and physical, chemical, and
productivity analyses were performed on the samples. Twenty-four different indicators
were determined for the soil quality index, and maps were obtained by using
Geographic Information Systems (GIS). The indicators' effects in determining the land
suitability classes were weighted using the Analytical Hierarchical Process (AHS)
model, and the subclass values of each indicator and the standard scoring function
(SSF), a parametric approach were used. Quality index maps representing the study
area were produced by using these models. The maps included three different soil
quality index classes as poor, medium and good. It was determined that there was a
positive relationship between soil quality index values and yield values. Similarly, it
has been determined that there is a significant relationship between soil quality indices
and yield values in terms of economics. The methods and modeling used for land
suitability classification are considered usable for wheat and barley cultivation.