Horoz, erkek ördek ve güvercinde aorta descendens'in seyri ve dallanması üzerinde karşılaştırmalı makroanatomik araştırmalar
Comparative macroanatomical investigations on the pattern and branches of the aorta descendens among the rooster, drake, and pigeon
Yazar: İBRAHİM KÜRTÜL
Danışman: PROF.DR. R. MERİH HAZIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
69 ÖZET Horoz, Erkek ördek ve Güvercinde Aorta Descendens'in Seyri ve Dallanması Üzerinde Karşılaştırmalı Makroanatomik Araştırmalar Bu araştırmada üç farklı kanatlı takımına ait olan horoz, erkek ördek ve güvercinde aorta descendens'in seyri ve dağılımı karşılaştırmalı olarak incelendi. Çalışmada Ankara yöresinden temin edilen ve erişkin olmak üzere l0 adet Leghorn ırkı horoz, 10 adet yerli ördek ve 10 adet yabani güvercin kullanıldı. Materyaller damar içi latex enjeksiyonu ve korozyon kast yöntemleri ile doldurularak diseksiyonları yapıldı. Aorta descendens'in horoz ve ördekte bilateral olarak a. iliaca externa'yi, güvercinde ise a ischiadica'yı verdikten sonra pars synsacralis aortae olarak devam ettiği gözlendi. Pars synsacralis aortae'nin de bilateral olarak a. iliaca interna'yı verdiği ve sonra a mediana caudae olarak devam ederek kuyruğun son kısmında sonlandığı belirlendi. Aorta descendens'in üç türde de seyri boyunca; tek olarak a celiaca'yı a. mesenterica cranialis'î ve a. mesenterica caudalis'i verdiği gözlendi. Bu damarlardan a. celiaca ve a. mesenterica cranialis'in seyri ve dallanması genelde benzeşirken, a. mesenterica caudalis'in özellikle başlangıcının türler arasında farklı olduğu ortaya kondu. Benzer şekilde aorta descendens'in seyri esnasında üç türde de bilateral olarak; aa. segmentates' i, a. renalis cranialis'i, a. İliaca externa'yi, a. ischiadica'yı ve a. iliaca interna'yı verdiği tespit edildi. A. testicularis'in ise hem direkt aorta descendens5ten hem de a. renalis cranialis' ten başlangıç aldığı görüldü. Bu damarlardan aa segmentates, a renalis cranialis, a testicularis, a iliaca externa ve a. iliaca înteraa5nın seyrinin ve dallanmasının türler arasında genel olarak benzediği görüldü. Diğer yandan a ischiadica'dan ayrılan a, renalis media ve a renalis caudalis'in; horoz ve ördekte tek bir kök halinde ayrılırken, güvercinde bağımsız olarak orijin aldığı saptandı.70 A. mediana caudae'nin üç türde de pars synsacralis aortae'nin pygostylus'un başlangıç seviyesinde a. iliaca interna'yi bilateral olarak verdikten sonraki kısmının olduğu gözdendi. Bu damardan köken alan ve gl. uropygialis'i besleyen damarların türlerde farklı şekillendiği görüldü. Horoz ve ördekte gl. uropygialis'in beslenmesi İçin; a. glandulae uropygialis dextra ve sinistra'nın ve a. glandulae uropygialis ventralis'in a. mediana caudae'den aynldığı belirlendi. Güvercinde ise bezin a. mediana caudae'den tek olarak çıkan a. glandulae uropygialis tarafindan beslendiği tespit edildi. Sonuç olarak, üç farklı takıma ait horoz, erkek ördek ve güvercinde aorta descendens'in seyri ve vermiş olduğu dallar ortaya kondu. Damarın vermiş olduğu dalların seyri genel olarak birbirleriyle ve literatürle benzeşmekle beraber, bu dallardan ayrılan alt dalların sayısı, seyri ve yapılan anastomozlar bir türün farklı bireylerinde bile değişiklik göstermektedir. Bu durum, dolaşım sisteminde damarlaşmada varyasyonun ne kadar yaygın olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: Aorta descendens, güvercin, horoz, ördek

Abstract:
71 SUMMARY Comparative Macrnanatomical investigations on the Pattern and Branches of the Aorta Descendens among the Rooster, Drake, and Pigeon This research was conducted to observe comparatively pattern of branching and distribution of the descending aorta (aorta descendens) in rooster, drake and pigeon, each of which belongs to three xufferent avian orders, A number of 10 Leghorn roosters, 10 domestic drakes, and 10 pigeons, all being mature and provided from Ankara region, were used in the study. The materials were either injected with xed- colored latex through the left ventricule or corrosion casted with mono- and polymethylmethacrylate (takilon). The descending aorta was observed continuing caudally as pars synsacralis aortae after bilaterally giving the external iliac artery in the rooster and drake, and the ischiadic artery in pigeon. Pars synsacralis aortae also was determined bilaterally sending the internal iliac artery, after that coursing.caudally ms the median caudal artery; thus, terminating in the last segment of the tail in all cadavers. The descending aorta in all the cadavers dissected was seen sending the celiac artery, and the cranial and caudal mesenteric arteries unilaterally throughout its course. Of these, while the pattern and branching of the celiac and cranial mesenteric arteries seemed similar in general among the species, especially origin of the caudal mesenteric artery was revealed to vary. Similarly, the descending artery during its pattern was displayed giving the segmental arteries, the cranial renal artery, the external and internal iliac arteries, and the ischiadic artery bilaterally. The testicular artery was also observed originating bilaterally both from the descending aorta directly and the cranial renal artery in all cadavers. Pattern of branching of the segmental arteries, the cranial renal artery, the external and internal iliac arteries, and the testicular arteries in all cadavers was similar in general. While the ischiadic artery in the rooster and drake gave the middle72 and ca«dal renal arteries with a common trunk, that in the pigeon sent those vessels separately. Pars synsacralis aortae in all the cadavers was determined to become the caudal median artery after bilaterally giving the internal iliac artery at the level of the beginning of the pygostyi. Vessels arising from it and supplying the uropygial gland were determined to vary among the species studied. The right and left uropygial arteries and ventral uropygial artery in the rooster and drake were displayed arising from the caudal median artery. The gland in pigeon; however, was seen supplied only by one artery, the uropygial glandular artery unilaterally arising from the^caudal median artery. In summary, pattern of branching and distribution of the descending aort^ in rooster, drake and pigeon, each of which belongs to three different avian orders were observed comparatively. Although, the data obtained from three different species were similar in general, the number, pattern and anastomoses of the smaller vessels arisen from the branches of the descending aorta differ greatly even in the members of the same order. This significantly emphasizes once more that variation in the circular system is not uncommon. Key Wardsi Descending aorta, drake, pigeon, rooster