Otizm spektrum bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin tükenmişlik düzeyi ve yaşam kaliteleri bakımından incelenmesi
Examination of life quality and burnout level of parents with children who have autism spectrum disorder and typically development
Yazar: MÜGE KURBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİLLA TEKİN
Haliç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, otizm spektrum bozukluğu olan ve olmayan çocuklara sahip
ebeveynlerin yaşam kalitelerini ve tükenmişlik düzeylerini incelemek, ebeveynlerin
yaşam kalite algıları ve tükenmişlik düzeylerinin hangi değişkenlerden etkilendiğini
belirlemek, yaşam kaliteleri ile tükenmişlik düzeyleri arasında bir ilişki olup
olmadığını saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya, İstanbul il merkezinde
Tohum Otizm Vakfı Özel Eğitim Okulu'na devam eden otizm spektrum bozukluğu
olan çocukların anne ve babaları ile Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı kreş ve
ilköğretim okullarına devam eden normal gelişim gösteren çocukların anne ve
babalarından oluşan 300 kişilik bir grup dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak,
aile ve çocuklara dair çeşitli demografik bilgilerin yer aldığı "Bilgi Formu",
ebeveynlerin tükenmişlik düzeylerini ölçmeye yönelik "Maslach Tükenmişlik
Ölçeği" ve algılanan yaşam kalitesini belirlemek amacıyla "Dünya Sağlık Örgütü
Yaşam Kalite Ölçeği-Kısa Form" (WHOQOL-Bref Tr) uygulanmıştır. Araştırma
bulgularına göre ebeveynlerin yaşam kaliteleri ve tükenmişlik düzeyleri arasında
negatif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki vardır. OSB'li çocuğu olan
ebeveynlerin tükenmişlik düzeyleri normal gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlere
göre daha yüksek, yaşam kaliteleri ise daha düşüktür. Otizmli çocuk anneleri ise
babalara göre daha çok tükenmişlik yaşarken daha düşük yaşam kalitesi
belirtmişlerdir. Araştırma sonucunda, yaşam kalitesi ve tükenmişlik düzeylerinin
ebeveyn ve çocuklara ait demografik özelliklerinden etkilendiği görülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the quality-of-life and the degrees of burnout
of parents whom have children with autism spectrum disorders, to determine the
perceived of quality-of-life and from which variables the degree of burnout is
affected and to question to see if there is a meterial correlation between the life-ofquality
and the degress of burnout. During this research, a group of 300 subjects
coupled with mothers and fathers have children with with autism spectrum disorders
from the Istanbul branch of Tohum Autism Foundation Special Education School
and parents with typically developing children from various Ministry of National
Education associated pre-school level institutations as well as elemantry schools. As
for data collection purposes, "Information Form" was used to get insights on various
demographic information in regards to families and children, "Maslach Burnout
Inventory" was also distriubted among the parents in order to measure the different
degrees of burnout. Also "World Health Organization Quality of Life-Bref-Tr" was
used to determine perceived quality-of-life. In accordance with the findings based on
the research, there is a significantly high negative correlation between quality-of-life
and the degrees of burnout for given parents. The degree of burnout as its measured
was relativty high for the parents have children with autism spectrum disorders
compared to control group, parents to typically developing childrens, and on the
contrary, life-of-quality for main group were lower compared to control group.
Mothers are going through a burnout were higher in terms of numbers compared to
fathers and indicated lower quality-of-life. Study findings indicated that quality-oflife
and the degree of burnout were actually affected by demographic variables for
parents and children.