Ortognatik cerrahi hastalarında konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülemelerinde kondiler değişikliklerin incelenmesi
Investigation of condylar changes in cone beam computed tomography imaging in orthognathic surgery patients
Yazar: GÜL SARITAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESENGÜL ŞEN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Giriş ve Amaç: Dentofasiyal deformiteler; maksillo-mandibular kompleksin normal pozisyonundan klinik olarak anlamlı düzeyde deviasyonu olarak tanımlanmakta ve oklüzyon bozuklukları ile sonuçlanmaktadır. Oklüzyon bozukluklarının tedavisinde ortognatik cerrahi ile tedavi yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. Bu çalışmada konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülemeleri kullanılarak ortognatik cerrahinin mandibular kondilin metrik ölçümleri üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Tanımlayıcı tipte kesitsel tasarıma sahip bu tez çalışması Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde 2013 ve 2023 yılları arasında kemik gelişimini tamamlamış ve genel anestezi altında bilateral sagittal split ramus osteotomisi ve Le Fort I osteotomisi geçirmiş 50 hasta ile yürütülmüştür. Çalışmada kullanılacak olan demografik veriler yaş (yıl), cinsiyet iken, klinik veriler arasında oklüzyon sınıfı (Class II, Class III), ameliyat türü ve tarihi, maksilla ve mandibulaya uygulanan müdahaleler (advancement, setback, sarkıtma, rotasyon) yer almıştır. KIBT ölçümleri; preoperatif ve postoperatif  6.-12. aylardaki görüntüler üzerinden yapılmıştır. Çalışmada ölçümler için kullanılacak KIBT görüntüleri üzerinde doğrusal, açısal ve volümetrik ölçümler kullanılarak değerlendirme yapılmıştır. Görüntülerde yapılacak metrik ölçümler ile mandibula kondilindeki değişimler incelenmiştir. Hastaların demografik ve klinik özellikleri ile preoperatif dönem metrik ölçümleri, postoperatif dönem metrik ölçümleri ve iki ölçüm arasındaki değişim miktarı arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Bulgular: Çalışma 31'i (%62) kadın, 19'u ise (%38) erkek toplam 50 hasta ile yürütülmüştür. Erkeklerin ortanca yaş değerinin kadınlara göre 4 yaş daha ileri olduğu belirlenmiş, cinsiyete göre yaş dağılımları arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,011). Hastalara ait preoperatif ve postoperatif  KIBT görüntülerinden elde edilen verilerin analizi sonucunda; sağ mandibular düzlem açısı (MDA), sol MDA, sağ kondil derinliği, sol kondil derinliği, sağ kondil genişliği, sol kondil genişliği, sağ kondil uzunluğu ve sol kondil uzunluğu arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sağ aksiyel kondiler açı, preoperatif 19,0 iken postoperatif  dönemde bu değer anlamlı bir şekilde artarak 21,2 saptanmıştır. Benzer şekilde, sol aksiyel kondiler açı ve sol koronal kondiler açı preoperatif dönemde sırası ile 16,5 ve 82,2 iken, postoperatif dönemde anlamlı bir şekilde artarak sırası ile 21,2 ve 82,6 olarak bulunmuştur. Kondil hacim ölçümlerinin cinsiyete göre dağılımları incelendiğinde; hem sağ (Δ sağ kondil hacmi) hem de sol kondil hacim değişiminin (Δ sol kondil hacmi) cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiş, erkeklerde anlamlı düzeyde Δ sağ kondil hacmi ve Δ sol kondil hacminin daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Operasyon öncesi ve operasyon sornrası KIBT ölçümleri karşılaştırmalarında farklı sonuçlar elde edilmiştir. Ortognatik cerrahinin kondil konumlanmasındaki etkisinde temporomandibuler eklemin (TME) kompleks yapısı ile birlikte remodeling ve adaptasyon sürecine etkisi olan birçok lokal faktörün rolü söz konusudur.

Anahtar kelimeler: Dentofasiyal deformite, oklüzyon bozuklukları, ortognatik cerrahi, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi.

Abstract:
Background and Objective: Dentofacial deformities are clinically significant deviations of the maxillomandibular complex from its normal position, often resulting in occlusal disorders. Orthognathic surgery is widely used to correct occlusal disorders. This study aims to determine the impact of orthognathic surgery on the metric measurements of the mandibular condyle using cone-beam computed tomography (CBCT) imaging.
Materials and Methods: This cross-sectional descriptive study was conducted at the Faculty of Dentistry, Tokat Gaziosmanpasa University, between 2013 and 2023. Fifty patients who had completed their skeletal growth and had undergone bilateral sagittal split ramus osteotomy and Le Fort I osteotomy under general anesthesia were included in the study. Demographic (age and gender) and clinical data (occlusion class [Class I, Class II, Class III], type and date of surgery, and maxillary and mandibular interventions [advancement, setback, lowering, rotation]) were collected. CBCT measurements were performed on preoperative and 6-12 month postoperative images. Linear, angular, and volumetric measurements were used to evaluate changes in the mandibular condyle. The association between demographic and clinical characteristics, preoperative and postoperative metric measurements, and the changes between pre and postoperative measurements were analyzed.
Results: During the study period 31 females (62%) and 19 males (38%) were included in the study. Males were, on average, 4 years older than females with a statistically significant difference (p=0.011). Analysis of preoperative and postoperative CBCT data revealed no significant differences in right and left mandibular plane angle, right and left condyle depth, right and left condyle width, or right and left condyle length. The right axial condylar angle significantly increased from 19.0 preoperatively to 21.2 postoperatively. Similarly, the left axial condylar angle and left coronal condylar angle increased significantly from 16.5 and 82.2 preoperatively to 21.2 and 82.6 postoperatively. When condylar volume changes were analyzed by gender, both right and left condyle volume changes showed significant differences, with males exhibiting significantly lower right and left condyle volume changes than females.
Conclusion: Different results were obtained when comparing preoperative and postoperative CBCT measurements. The effects of orthognathic surgery on condylar positioning involve various local factors, including the temporomandibular joint's (TMJ) complex structure and the remodeling and adaptation processes.

Keywords: Dentofacial deformity, occlusal disorders, orthognathic surgery, cone-beam computed tomography.