Örgütsel vatandaşlık davranışlarının çalışan sonuçlarına etkileri: Sağlık kuruluşlarında bir uygulama
The effects of organizational citizenship behavior on behavioral results of an employee: A research in health establishments
Yazar: ASİYE EMEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERCAN ERGÜN
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Hastaneler = Hospitals ; Rol çatışması = Role conflict ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş stresi = Job stress ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Günümüz koşullarında çalışma ortamında yaşanan hızlı değişim, rekabet ortamı ve gelişmelerle beraber insanlar belirsizlik ve değişimle mücadele içine girmişlerdir. Bu koşullara uyum sağlamak ve çevreleri ile etkileşim içinde yaşamak zorunda olan, farklı özelliklere sahip bireylerin kişisel performansının düşmesi kaçınılmaz olmaktadır. İş ortamı için kişisel performansın büyük önem taşımasından dolayı örgütsel vatandaşlık davranışlarının (ÖVD) geliştirilmesi gerekmektedir.
Bu çalışma ÖVD boyutlarının (diğergamlık, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik, erdemlilik) çalışanın davranışsal sonuçlarına olan (rol açıklığı, rol çatışması, iş stresi, işten ayrılma eğilimi, iş tatmini, duygusal bağlılık) etkilerinin saptanması amaçlamaktadır. Hastane çalışanları; rol stres kaynakları, iş doyumu, duygusal bağlılık, işten ayrılma eğilimi ve örgütsel vatandaşlık davranışlarını esas alan faktörler açısından ele alınmıştır. Araştırmanın evrenini, Kocaeli ilinde yer alan 20 devlet hastanesinde çalışan 192 personel oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 11.5 programı ile analize tabi tutulmuştur. 
Çalışmanın sonucunda ise; örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarından diğergamlık sergileyen çalışan rol çatışması yaşamakta, duygusal bağlılığı azalmakta ve işten ayrılma eğilimi göstermektedir. Nezaket sergileyen sağlık personelinin duygusal bağlılığının azaldığı ve iş stresinin arttığı sonucuna varılmıştır. Vicdanlılık gösteren personelin iş stresinin arttığı, centilmenlik davranışı sergileyen çalışanın iş tatmini ve rol açıklığı yaşadığı görülmektedir. Erdemlilik gösteren çalışanın rol açıklığı ve duygusal bağlılığının arttığı, rol çatışması, iş stresi, ve işten ayrılma eğilimini azaldığı sonucuna varılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Örgütsel vatandaşlık davranışı, rol açıklığı, rol çatışması, duygusal bağlılık, iş stresi, iş tatmini, işten ayrılma eğilimi.

Abstract:
In our recent life, people began to struggle with obscurity and interference together with rapid variation, competitive environment and developments in working environment. It's unavoidable for those with different characteristics who need to accommodate to these conditions and to live in interaction with their environment. As personal performance has a great importance for business environment, organizational citizenship behaviors (OCB) should be developed.
This study aims to identify the effects of OCB dimensions (generosity, scrupulosity, courtesy, gentlemanship, virtuousness) on behavioral results of an employee (role clarity, role conflict, job stress, intention to leave, job satisfaction and emotional commitment). Health workers have been discussed in terms of factors based on role stress sources, job satisfaction, emotional commitment, intention to leave and citizenship behaviors. The population of the study was composed of 192 staffs working in 20 state hospitals in Kocaeli city. Survey has been used as data collection tool. The acquired data has been analyzed by using SPSS 11.5 software.
As a result of study; the staff displaying generosity from among organizational citizenship behaviour dimensions experience role conflict, their emotional commitment decrease and they show tendency to leave. Emotional commitment of the health personnel displaying courtesy decreases, while job stress of the same increases. Job stress of the staff displaying scrupulosity increases, and the staff displaying gentlemanship experiences job satisfaction and role clarity. Role clarity and emotional commitment of the staff displaying virtuousness increases, while role conflict, job stress and intention to leave of the same decreases.

Keywords: Organizational citizenship behaviour, role clarity, role conflict, emotional commitment, job satisfaction, intention to leave.