Hastane çalışanlarında deprem sonrası travma düzeyi ve stresle baş etme yöntemleri
Post-earthquake trauma level and methods of coping with stress in hospital staff
Yazar: EMİNE BİÇEN BASKI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Deprem; evsizliğe, yıkımlara, göçlere, insanların sevdiklerini kaybetmesine ve bunlarla ilişkili olarak önemli ruh sağlığı sorunlarına yol açan bir doğal afettir. Deprem sonrası hastane çalışanları depremin olumsuz etkilerinin yanında artan iş yüklerinin stresini de yaşamaktadır. Çalışmanın amacı hastane çalışanlarında travma düzeyini saptamak, stres ile başa çıkma yöntemlerini araştırmak, bu konuda literatüre katkı sağlamaktır.
Prospektif, kesitsel, tanımlayıcı nitelikteki araştırmamız 6 Şubat Kahramanmaraş depremini yaşayan Şanlıurfa Harran Üniversitesi Araştırma Hastanesi'nde çalışan 511 gönüllü üzerinde çevrimiçi online anket aracılığı ile yapıldı.
Çalışmamızda travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) açısından kadın cinsiyet (p=0,000), depremde yakınını kaybetmek (p=0,000), evinin hasarlanması (p=0,009), deprem sonrası kendi evi dışında kalınması (p=0.000), geçmişte travmatik olay yaşanılması (p=0,000) ve arama kurtarma çalışmalarına katılmak (p=0,012) risk faktörü olarak bulunmuştur. Ayrıca hastane çalışanlarından doktor dışı sağlık çalışanlarının stres puanlarının hem doktorlardan hem de sağlık dışı hastane çalışanlarından daha fazla oldukları bulunmuştur (p=0,001). Bunun nedeni özellikle hemşirelerin hastalarla daha yakın temasta bulunarak duygusal bağ kurması olabilir. Stresle başa çıkmada olumlu yeniden değerlendirme stratejilerini daha fazla kullananların stres puanlarının daha az olduğu saptanmıştır (p=0,000). Dini başa yöntemlerinin ise daha yüksek stresle puanlarıyla ilgili olduğu saptanmıştır (p=0,023). Bunun nedeni daha çok Tanrı'nın cezalandırmasını düşünmek gibi olumsuz dini başa etme stratejisi seçimi olabilir.
Çalışma sonuçlarımız başta hemşireler ve hekimler olmak üzere tüm hastane çalışanlarının TSSB açısından risk altında olduğunu ortaya koymuştur. Her yönden yıkıcı etkileri olan deprem felaketini deneyimleyen ve çalışma koşulları nedeniyle ağır fiziksel ve ruhsal yüke maruz kaldığı bilinen hastane çalışanlarında çeşitli seviyelerde ortaya çıkan TSSB nedeniyle ciddi sağlık sorunları yaşamalarının önüne geçilmesinde mevcut etkilenme durumlarının düzenli aralıklarla taranması ve iyileştirici müdahalelerin planlanması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Hastane Çalışanı, Deprem, Stres, Travma

Abstract:
Earthquake is a natural disaster that causes homelessness, destruction, migration and loss of loved ones, which can lead to significant mental health problems. After the earthquake, hospital workers experience the stress of increased workloads as well as the negative effects of the earthquake. The aim of this study is to determine the level of trauma in hospital workers, to investigate the methods of coping with stress and to contribute to the literature on this subject.
Our prospective, cross-sectional, descriptive study was conducted with an online survey on 511 volunteers working at Şanlıurfa Harran University Research Hospital who experienced the February 6 Kahramanmaraş earthquake.
In our study, it was found that female gender (p=0,000), losing a relative in the earthquake (p=0,000), having a damaged house (p=0,009), staying outside one's own house after the earthquake (p=0,000), experiencing traumatic events in the past (p=0,000), and participating in search and rescue operations (p=0,012) were risk factors for post-traumatic stress disorder (PTSD). In addition, it was found that the stress scores of non-physician health workers among hospital employees was higher than both physicians and non-medical hospital employees (p=0,001). The reason for this may be that especially nurses have closer contact with patients and establish emotional bonds. Stress scores was found to be lower in those who used positive reappraisal strategies more in coping with stress (p=0,000). Religious coping methods were found to be more related to stress scores (p=0,023). This may be due to the choice of negative religious coping strategies such as thinking about God's punishment.
Our study results revealed that all hospital workers, especially nurses and physicians, are at risk for PTSD. It is recommended that hospital workers who experienced the earthquake disaster, which had devastating effects in all aspects, and who are known to be exposed to heavy physical and psychological burden due to their working conditions, should be screened regularly for their current vulnerability and remedial interventions should be planned in order to prevent them from experiencing serious health problems due to PTSD at various levels.
Key Words: Hospital Staff, Earthquake, Stress, Trauma