Farklı lokasyonlardan elde edilen Centaurea tchihatceffii tohumlarının üretimi
Propagation of Centaurea tchihatcheffii seeds collected from different locations
Yazar: MERVE SOYUPEK
Danışman: DOÇ. DR. ŞİRİN DÖNMEZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Çalışmanın amacı, Ankara ili Gölbaşı ilçesinde doğal yayılış gösteren ve Asteraceae (Papatyagiller) familyasına ait, endemik ve nesli tehlike altında olan Centaurea tchihatcheffii türüne ait iki farklı lokasyondan toplanan tohumların tohumla üretim potansiyelini belirlemektir. Araştırma kapsamında, 2023 vejetasyon dönemi sonunda Ankara'nın Gölbaşı ilçesindeki Bahçelievler rezerv alanından ve Eymir Mahallesi'nde özel mülkiyete ait bir bahçeden toplanan tohumlar, 2024 vejetasyon dönemi başında çimlenme ve fide çıkışı testlerine tabi tutulmuştur.
C. tchihatcheffii tohumlarının çimlenme engelini gidermek amacıyla, tohumlar 12 ve 24 saat suda bekletildikten sonra çimlenme ve fide çıkışı denemeleri gerçekleştirilmiştir. Tohumlar üzerinde yapılan çimlenme testlerinin ardından elde edilen fidelerde bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak uzunluğu, yaprak eni, çiçek çapı, dallanma sayısı ve çiçek sayısı gibi morfolojik özellikler ölçülmüştür. Ayrıca, örnekler üzerinde fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), demir (Fe), bakır (Cu), mangan (Mn) ve çinko (Zn) gibi bazı makro ve mikro elementlerin analizleri gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen sonuçlar, Bahçelievler Mahallesi rezerv alanından toplanan tohumların çimlenme oranının % 3,3 olduğunu, bunun ise kontrol grubunda ve 24 saat suda bekletilen örneklerde gerçekleştiğini göstermiştir. Eymir Mahallesi'nden toplanan tohumlarda ise en düşük çimlenme oranı %13,3 ile 12 saat suda bekletilen örneklerde gözlenirken, en yüksek çimlenme oranı %40 ile kontrol grubunda elde edilmiştir. Bahçelievler tohumlarının fide çıkış oranı en yüksek % 16,6 ile 24 saat suda bekletilen örneklerde görülürken, Eymir tohumlarında bu oran % 86,6 ile kontrol grubunda saptanmıştır. Fide çıkış hızı ise 12,7 ile 16,2 gün arasında değişiklik göstermiştir. Her iki lokasyondan toplanan tohumlardan elde edilen fidelerin morfolojik ölçümleri karşılaştırıldığında, özellikle bitki boyunda % 99,9, yaprak sayısı ve yaprak eninde % 95 oranında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Bu durum, Eymir lokasyonuna ait tohumlardan elde edilen fidelerin daha iyi gelişim gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Makro ve mikro element analizlerine göre, Bahçelievler Mahallesi'nden elde edilen fideler, Eymir Mahallesi'nden elde edilen tohumlara kıyasla daha yüksek makro element içeriğine sahiptir. Özellikle fosfor, potasyum, kalsiyum ve magnezyum açısından anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Bahçelievler tohumlarında ise demir, bakır, mangan ve çinko gibi elementlerin daha yüksek düzeyde olduğu gözlemlenmiştir. Çalışma sonucunda özellikle rezerv alanından elde edilen tohumlarda çimlenme ve bitki gelişimi açısından önemli sorunlar olduğu ortaya konulmuştur. Bu sorunların giderilmesi amacıyla gerek bakım gerek ise genetik devamlılığın sağlanması konusunda önlemler alınması önerilmektedir.
 sonra doldurulacaktır.

Abstract:
The study aims to determine the seed production potential of seeds collected from two different locations of the endemic and endangered Centaurea tchihatcheffii species belonging to the Asteraceae family, which naturally spreads in Gölbaşı district of Ankara province. With in the scope of the research, seeds collected from the Bahçelievler reserve area in Gölbaşı district of Ankara at the end of the 2023 vegetation period and from a privately owned garden in Eymir Neighborhood were subjected to germination and seedling emergence tests at the beginning of the 2024 vegetation period.
To eliminate the germination barrier of C. tchihatcheffii seeds, germination, and seedling emergence tests were carried out after the seeds were soaked in water for 12 and 24 hours. Morphological characteristics such as plant height, number of leaves, leaf length, leaf width, flower diameter, number of branches, and number of flowers were measured in the obtained seedlings after the germination tests on the seeds. In addition, some macro and micro elements such as phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), magnesium (Mg), iron (Fe), copper (Cu), manganese (Mn) and zinc (Zn) were analyzed on the samples.
The results showed that the germination rate of seeds collected from Bahçelievler Neighborhood Reserve Area was 3.3 %, observed in the control group and samples kept in water for 24 hours. In the seeds collected from Eymir Neighborhood, the lowest germination rate was observed in samples kept in water for 12 hours at 13.3 %, while the highest germination rate was obtained in the control group at 40 %. While the seedling emergence rate of Bahçelievler seeds was observed as the highest with 16.6 % in samples kept in water for 24 hours, this rate was determined as 86.6 % in the control group in seeds collected from Eymir Neighborhood. The seedling emergence rate varied between 12.7 and 16.2 days. When the morphological measurements of seedlings obtained from seeds collected from both locations were compared, statistically significant differences were detected, especially in plant height with 99.9 %, leaf number, and leaf width with 95 %. This situation reveals that the seedlings obtained from the seeds collected from Eymir Neighborhood showed better development.
According to macro and microelement analyses, seedlings obtained from the Bahçelievler Neighborhood have higher macroelement content than those obtained from the Eymir Neighborhood. Significant results were obtained, especially in terms of phosphorus, potassium, calcium, and magnesium. In Bahçelievler seeds, elements such as iron, copper, manganese, and zinc were observed to be at higher levels. As a result of the study, it was revealed that there were significant problems in terms of germination and plant development, especially in seeds obtained from the reserve area. To eliminate these problems, it is recommended to take precautions regarding both maintenance and genetic continuity.