Anadolu Selçuklu Devleti zamanında Doğu ve Güneydoğu Anadolu ticaret şehirleri
Trade cities of Eastern and Southeastern Anatolia in period of Anatolian Seljuks
Yazar: ONUR AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR BEDİRHAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ortaçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Doğu Anadolu = Eastern Anatolia ; Ekonomi = Economy ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Ticaret = Trade

Özet:
Büyük Selçuklular, 1040 Dandanakan Savaşı'nda Gaznelileri yenerek,
devletlerinin temellerini attıktan sonra fetih politikalarına devam etmiştir. Sultan Alp
Aslan'ın 1071 Malazgirt Savaşı'nda Bizans İmparatorluğunu ağır yenilgiye uğratarak
Anadolu'nun kapılarını Türklere açmasıyla birlikte Anadolu'da sultana bağlı kalmak
şartıyla birçok Türk beylikleri kurulmuştur.
Selçuklu hanedanı ailesinden olan Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Türkiye
Selçukluları devletinin temellerini 1078'de İznik'te atmıştır. Anadolu'da askeri ve siyasi
mücadeleler sonucu siyasi birliği sağlayan Türkiye Selçukluları, savaşlardan dolayı
ekonominin durma noktasına geldiği Anadolu'da, ekonominin kalkınması için çalışmalar
başlatmıştı. Ticareti canlandırmak için yabancı tüccarları teşvik edici kararlar almıştı.
Ticaretin kesintiye uğramaması ve tüccarların mağdur olmaması için Akdeniz ve
Karadeniz liman şehirlerinin fetihleri gerçekleştirilmiştir.
Anadolu'nun coğrafi olarak önemli ticaret yollarının geçiş noktasında olması ve
şehirlerinin çoğu da daha önceden ticaret yolları üzerinde kurulması nedeniyle
Selçuklular dönemi bu şehirlerden bazıları büyük ticaret merkezi haline gelmiş ve iktisadi
olarak gelişmiştir. Türkiye Selçukluları zamanında Doğu ve Güneydoğu Anadolu
şehirlerinden geçen ticaret yolları, bölgedeki şehirlerin ticari ve ekonomik olarak
kalkınmasını sağlamıştır.
Ticaret yolları üzerinde bulunan önemli merkezlerde uluslararası pazarlar
kurularak dünyanın dört bir tarafından gelen tüccarlar bu pazarlarda buluşurdu. Ayrıca
ahilerin de etkisiyle şehirlerde kurulan meslek örgütleri şehirlerin ekonomik olarak
kalkınmasına katkı sağlamıştır. Anadolu'nun iklim şartlarından dolayı tarım ve
hayvancılığa elverişli olması ticaret ile beraber sanayi, tarım, hayvancılık ve madencilikte
bölge şehirlerinin ekonomik olarak gelişmesine katkı sağlamıştır. Sivas, Erzurum,
Erzincan, Diyarbekir, Mardin, Düneysir, Malatya, Urfa ve Harput gibi şehirler Türkiye
Selçukluları zamanında doğu bölgesinin en büyük ticaret merkezlerindendi.

Abstract:
reat Seljuks formed an independent state after the Dandanakan War in 1040
against the Ghaznavids and they continued their conquest policies. Many Turkish
Principalities were established in Anatolia on the condition of remaining loyal to the
Sultan when Sultan Alparslan severely defeated the Byzantine Empire in the Battle of
Manzikert in 1071, in conjuction with opened the doors of Anatolia to the Turks.
Kutalmışoğlu Süleyman Shah who is a member of the Seljuk dynasty laid the
foundations of the Anatolian (Turkey) Seljuk Sultanate at İznik in 1078. Turkey Seljuks
provided political unity as a result of the military and political struggle in Anatolia.
Turkey Seljuks started work for the development of the economy in Anatolia because of
it came to a standstill due to the war. He made incentive investment to revive trade for
foreign traders. The conquests of the Mediterranean and Black Sea port cities were come
true so that trade was not interrupted and merchants were not suffer.
Some cities were become trade centers and were developed economically due to
the fact that Anatolia is at the crossing point on the important trade routes geographically
and establishment of Anatolian cities on trade routes. Trade routes passing through East
and Southeast Anatolian cities provided commercial and economic development in region
cities in the period of Turkey Seljuks. International markets were established in important
centers on trade routes and merchants met all of from world in these markets. In addition,
VIII
professional organizations which were established in cities with the influence of ahi
community contributed to the economic development of the cities.
Being suitable for agriculture and husbandry due to the climatic conditions of
Anatolia contributed to the economic development of the cities of region in industry,
agriculture, husbandry and mining along with trade. Cities such as Sivas, Erzurum,
Erzincan, Diyarbekir, Mardin. Düneysir and Harput were the great trade centers in
Eastern Turkey in the period of the Seljuks.