Sporda hür irade kuramı ve başarı hedefi kuramının değerlendirilmesi
The evaluation of self-determination theory and achievement goal theory in sport
Yazar: FERİDE ZİŞAN KAZAK ÇETİNKALP
Danışman: PROF. DR. BİROL DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Motivasyon = Motivation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Guay, Vallerand ve Blanchard (2000, 175?213) tarafından geliştirilmiş Durumsal Güdülenme Ölçeği ve Conroy, Elliot ve Hofer (2003, 456?476) tarafından geliştirilmiş Sporda 2x2 Başarı Hedefleri Envanteri'nin Türk sporcularına uyarlanmak ve uyarlanan bu ölçüm araçları kullanılarak cinsiyet ve spor dallarına göre sporcuların güdüsel özelliklerini karşılaştırmaktır. Ölçeklerin uyarlanmasına ilişkin işlemler sonunda, Durumsal Güdülenme Ölçeğinin uyum indeksleri, ?² / df= 210.71/76 = 2.77, RMSEA = 0.061, CFI = 0.95, GFI = 0.94, ve NNFI = 0.93 olarak bulunmuştur. İçsel güdülenme, özdeşimle düzenleme, dışsal düzenleme ve güdülenmeme alt ölçeklerine ait iç tutarlık değerleri sırasıyla, 0.79, 0.73, 0.77 ve 0.79'dur. Sporda 2x2 Başarı Hedefleri Envanteri'ne ilişkin uyum indeksleri ise, ?² / df= 128.14/43 = 2.98, RMSEA = 0.066, CFI = 0.98, GFI = 0.95, and NNFI = 0.96 olarak hesaplanmıştır. Ustalık - Yaklaşma, Ustalık - Kaçınma, Performans - Yaklaşma ve Performans - Kaçınma alt ölçeklerine ait iç tutarlık değerleri sırasıyla, 0.94, 0.75, 0.88 ve 0.73'dür. Sonuçlar, Durumsal Güdülenme Ölçeği ve Sporda 2x2 Başarı Hedefleri Envanteri'nin Türk sporcularının güdülenme düzeylerini belirlemede kullanılabilir ölçüm araçları olduğunu ortaya koymaktadır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması sonrasında yapılan çalışmada elde edilen bulguları ele aldığımızda, cinsiyet ve spor dalı açısından dışsal düzenleme, güdülenmeme, ustalık-kaçınma alt ölçeklerinde istatistiksel olarak anlamlı farkın olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The first aim of this study was to determine reliability and validity for Turkish athletes of ?the Situational Motivation Scale? which has been developed by Guay, Vallerand and Blanchard (2000, 175?213), and ?the 2x2 Achievement Goals Questionnaire for Sport? which has been developed by Conroy, Elliot and Hofer (2003, 456?476). The second purpose of this study was to evaluate athletes? motivational characteristics according to gender and sport branches. The CFA yielded a 15-item four-factor model for the Situational Motivation Scale that fits the data very well, where ?² / df= 210.71/76 = 2.77, RMSEA = 0.061, CFI = 0.95, GFI = 0.94, and NNFI = 0.93. The Cronbach?s alpha coefficients were 0.79 for intrinsic motivation, 0.73 for identified regulation, 0.77 for external regulation, and 0.79 for amotivation subscales. The results indicated that the proposed four-factor model of the 2x2 Achievement Goals Questionnaire for Sport provided a good fit to the data. The indices of fit was ?² / df= 128.14/43 = 2.98, RMSEA = 0.066, CFI = 0.98, GFI = 0.95, and NNFI = 0.96. Cronbach?s alpha coefficients of the scale were found 0.94 for mastery-approach, 0.75 for mastery-avoidance, 0.88 for performance-approach, and 0.73 for performance-avoidance subscales. All of results showed that the 2x2 Achievement Goals Questionnaires for Sport and the Situational Motivation Scale could be used to determine Turkish athletes? motivation levels. After reliability and validity studies, a study on examining motivational characteristics of athletes was carried out. The results were revealed that athletes? external regulation, amotivation and mastery-avoidance scores were differed in terms of gender and sport branches.