Çatak'taki mimari eserler
Architectural works in Çatak
Yazar: MUHAMMET TAHA ÇOHAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YALÇIN KARACA
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hanlar = Inns ; Hristiyan mimarisi = Christian architecture ; Kiliseler = Churchs ; Köprüler = Bridges ; Manastır = Monastery ; Mimari eserler = Architectural works ; Türk-İslam mimarisi = Turkish-Islamic architecture ; Van-Çatak = Van-Çatak

Özet:
Van'ın güney ilçelerinden biri olan Çatak, aynı adı taşıyan Çatak Çayı ile Norduz Deresi'nin birleştiği dar bir vadi içerisinde kurulmuştur. Trişin Yaylası'ndaki mağaralara işlenen kaya resimleri, Mezolitik Çağ'dan itibaren insanların bu bölgeye yerleştiklerini göstermektedir. Çatak, XI. yüzyıl başlarına kadar Vasal Vaspurakan Krallığı'nın elinde kalmıştır. M.S. 1100 tarihinde Ahlat Selçukluları'nın, 1350 tarihinden sonra Hakkari Beylerinin egemenliğine girmiştir. Bir dönem Safevi idaresinde kalan Çatak, 1548 tarihinde Osmanlı topraklarına katılarak ?Şatak veya Şıtak? adıyla Nahiye Merkezi yapılmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra 1935 yılında Van'ın ilçesi yapılmıştır, ilçe belediyesi ise 1937'de kurulmuştur. İnsanlar, ibadetlerini yerine getirebilmeleri için inşa ettikleri yapılarla birlikte sosyal ve ticari yaşamda da farklı yapılara ihtiyaç duymaktadırlar. Gerek sosyo-ekonomik öneme sahip olan hanlar gerek ulaşım kolaylığının sağlanması için inşa edilen köprüler ve bunlarla birlikte dini mimarinin vazgeçilmez unsuru olan kiliseler de önemli yer tutmaktadırlar. Bu çalışmada da bu çabaların sonucu olarak ortaya konulan bölgede yaşamış Ermeni ve Müslüman toplumlara ait olan toplam da on iki adet yapı detaylıca araştırılıp tanıtılmıştır. ?Çatak'taki Mimari Eserler? in incelenip araştırılması, yüzyıllardır burada yaşamış farklı toplumların sanatsal çabalarının ve buna bağlı olarak ortaya koydukları yapıların tanıtılması ve bilim dünyasına kazandırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Objektif ve bilimsel metotlarla yapılmaya çalışılan bu araştırmanın, bundan sonra yapılacak tüm araştırmalar için bir temel oluşturacağı inancındayım.

Abstract:
Introduction of seven churches was made which are from the Armenian Religious Archtitecture and which we could reach within the province borders in the catalogue. Apart from these,with the bridge we evaluate in Armenian Civil Architecture area because of its Armenian tablets,total three bridge structures were examined within the work. Other architectural works entering to our works are two pcs inn constructions located in the South caravan road. It is possible to say that almost all of the structures we checked from the regional examples were constructed between the X and XVIIth centuries in terms of plan and architectural features When we look at the features of plan and materials of Christian Religious Architecture which we examined as catalogue in our work,we can say that there are no typlogies and material special to region;we can say that we can see these in earlier structures samples in Vaspurakan region. No specialty to the region is seen in other architectural works and inns in terms of plan and architectural features we work. In these structures,we can see the same examples in the works of Van region. Even if this work can be evaluated in Catak province,I aim in the thought of that this work will be the inspirer for the works of Van and its provinces. Results we see in the literatüre scannings is??Architectural works are scarcely any in Catak?? I hope that this work which we introduced the structures with our own Accord will be a road map for further scientific works.