Batı sanatında ötekinin temsili olarak cadı imgesi
The witch imagery as the representation of the other in Western art
Yazar: BAYKAR DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERAP YÜZGÜLLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Avrupa sanatı = European art ; Büyücü = Magician ; Cadı = Witch ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Temsil = Representation ; Ötekilik = Otherness ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Çalışmamız, kökleri Geç Ortaçağ'ın sapkın olarak adlandırılan gruplarına dayandırılan, Rönesans döneminden itibaren kitlesel kıyımların gerçekleştiği cadı avı çılgınlığını, 15.-19. yüzyıllar arasında Batı sanatında üretilen cadılık temalı imgeler üzerinden ele almaktadır. Günah keçisi kavramı üzerine odaklanılan ilk bölümde, Hıristiyanlığın erken dönemleri ve Ortaçağ'da sapkınlık (heretiklik) kavramı ve Kilise'nin sapkın olarak tanımladığı isimler-gruplar incelenmiştir. Bu kapsamda Eski Ahit'te yasaklanan bazı uygulamalara ve Hıristiyanlığın Avrupa'ya yayılmasına rağmen halk belleğinden silinmemiş pagan inançlara yer verilmiştir. Hıristiyanlığın yükselişi sırasında ana akım Kilise'nin Kutsal Kitap'ı yorumlama ve pratiğe aktarma konunda eksik olduğunu düşünen ancak Kilise tarafından sapkın ilan edilen Hıristiyan gruplar mercek altına alınmıştır. Son olarak ise Kilise'nin sapkınlığa bir müdahale olarak kurduğu Engizisyon ve ceza yöntemlerine değinilmiştir. 
İkinci bölümde cadı kelimesinin etimolojisinin incelenmesinin ardından Papalık Fermanları ile başlayan ve Malleus Maleficarum'un yayımlanmasıyla doruğuna ulaşan cadılık literatürü ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Cadı kimliğinin literatürle belirginleştirildiği bu süreçte, Kilise Babaları döneminde doktrinsel nedenlerle sapkın kabul edilen gruplara yöneltilen suçlamaların cadılıkla nasıl bağdaştırıldığı ve kitleler halinde katliamların gerçekleştirildiği "cadı avı" konu edilmiştir.
Batı sanatındaki cadı betimlerinin ikonografik yöntemle çözümlendiği üçüncü bölümde, cadı imgesinin ortaya çıkışına kaynaklık eden sapkın temalı betimlerden başlayarak başta 16. ve 17. yüzyıllar olmak üzere cadılık teması üzerine başlıca eserler incelenmiştir. Bu inceleme söz konusu eserlerin içerikleri ve üslup nitelikleri açısından Avrupa resmindeki cadı betimleri bağlamında gerçekleştirilmiştir. Son olarak ise cadılara en sık uygulanan ceza ve infaz yöntemleri de görsel örnekler üzerinden ele alınmıştır.


Anahtar Kelimeler: Cadı, Cadılık, Cadı Avı, Hıristiyan teolojisi, Büyücülük, Batı Sanatı, Endor Cadısı, ikonografi, imge

Abstract:
Based on the late Middle Age's heretic groups, this study examines the Witch Hunt mania that lead to mass massacres since the Renaissance period, in terms of the witch images that were produced between the 15th – 19th centuries in Western art. In the first chapter, which focuses on the term Scape-Goat, the term "heretics" in the early Christian period and in the Middle Ages are examined with the groups that are named as heretics by the Church. In this respect, some practices banished in the Old Testament and the pagan beliefs that were not erased from the community's mind in spite of the expansion of the Christianity in Europe are included in this chapter. The Christian sects (heretic groups) which were titled to be heretics by the Church are closely examined. Finally, the Inquisition, established as intervention against to heretics, by the Church and the torture methods are observed.
In the second chapter, after the etymological examination of the term "witch", the witchcraft literature, that began with the Papacy rescripts and reached its heights with the publication of Malleus Maleficarum is closely examined. While the witch identity is highlighted through literature, how the accusations to groups, accepted as heretics because of the doctrinal reasons, during the Church Father's period are related with witchcraft and the mass massacres as known as Witch Hunt is observed.
In the third chapter where witch portrayals are analysed with iconographic method, beginning with the examination of the heretic portrayals as the originators of the witch imagery; the major works about Witchcraft, primarily from the 16th and 17th centuries are examined. Taking into consideration the content and the style of the works, the examination is held depictions of witch in the context of European painting. Conclusively, by using visual examples, the frequent exercises of torture and execution methods on witches are observed.


Key Words: Witch, Witchcraft, Witch Hunt, Christian Theology, Sorcery, Western Art, Witch of Endor, Iconography, Imagery