Modernleşme süreci Türk tiyatrosu'nda ideal bireyin temsili
The represantation of an ideal individual in Turkish theatre during the modernization process
Yazar: TAMER TEMEL
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ PEKMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Birey = Individual ; Modernleşme = Modernization ; Temsil = Representation ; Temsili anlatım = Allegoric narration ; Tiyatro = Theatre ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; İdealizm = Idealism

Özet:
"MODERNLEŞME SÜRECİ TÜRK TİYATROSU'NDA İDEAL BİREYİN TEMSİLİ" adlı doktora tezi, Tanzimat Dönemiyle birlikte Osmanlı Toplumunda başlayıp, Cumhuriyet Türkiye'sine dek uzanan Modernleşme sürecinde, ideal bireyler sunması noktasında, tiyatronun nasıl ve ne şekilde araçsallaştırıldığını değerlendirmiştir. Tezin kuramsal çerçevesini oluşturan birinci bölümde; modernleşme sürecinin Batı toplumlarında hangi aşamalar içerisinde gerçekleştiği ve Osmanlı'nın bir kültür değişimi olan modernleşmeyi nasıl karşıladığı tartışılmıştır. Tanzimat Dönemiyle başlayan modernleşme sürecinde, toplum sosyal, kültürel ve ekonomik alanda büyük bir değişim yaşamaya başlar. Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemleri'nde de devam eden toplumsal değişim çabaları, toplumun kendi iç dinamiklerinin henüz hazır olmamasından dolayı, dayatmacı bir anlayışla gerçekleştirilmek istenir. Modernleşmeye yönelik pek çok davranış ve yaşayış biçimi henüz değişime açık olmayan halka yönetici sınıf (elit zümre) aracılığıyla benimsetilmek istenir.
Modernleşmeyle birlikte sanat yaşantımıza giren pek çok yeni türde olduğu gibi tiyatro sanatı da; yaşanmakta olan kültürel değişime duyarsız kalmamış ve yazarlar modernleşmeyle birlikte yaşanan sorunları oyunlarında yansıtmışlardır. Bu oyunlarda geleneksel Osmanlı yaşantısının bir takım yanlış uygulamaları eleştirilirken, modernleşmeyle birlikte tanışılan yeni insani değerler övülmüştür. Bu yaklaşımdan hareket eden oyun yazarlarımız modernleşme süreci boyunca yazdıkları oyunlarda ideal olan yaşama biçimini ve ideal birey tasarımlarını oyunları aracılığıyla bir model olarak sunmuşlardır.

Abstract:
In a PhD thesis named 'THE REPRESANTATION OF AN IDEAL INDIVIDUAL IN TURKISH THEATRE DURING THE MODERNIZATION PROCESS', it is evaluated how and in what conditions the theatre became instrumentalized in the respect of the representation of the individuals during the period from the Tanzimat Reform era in the Ottoman society to the Republic of Turkey.  In the first chapter forming the theoretical framework, it is discussed how the modernization process took place in Western societies and how the Ottoman communities evaluated this evaluation that was a cultural change. In the modernization process introduced in Tanzimat Era, the society started to change in terms of society, culture and economy. The social change struggles continuing in the constitutional and republic period was tried to be realized with an enforcing approach since the society's internal dynamics were not ready for such a change. Many approaches and life styles towards the modernization were tried to impose to a society that was not ready yet for a change by the elite or ruling classes. 
The theater art as well as many new genres in art; did not ignored the cultural change and the authors reflected the problems along with the modernization process through the plays. In these plays, while the traditional Ottoman life style was being criticized, the new human values were praised. In their plays during the process of modernization, the playwrights presented the ideal life style and ideal individual designs as a model through their plays.