2002 yılı Bismil-Batman (Dicle güneyi) arasında saptanan paleolitik buluntular
Paleolithic findings discovered in 2002 Batman-Bismil (Southern Dicle) region
Yazar: NECLA ULBEN YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. HARUN TAŞKIRAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Batman = Batman ; Diyarbakır-Bismil = Diyarbakır-Bismil ; Paleolitik Dönem = Paleolithic Period ; Prehistorya = Prehistory

Özet:
Bu çalışmayla; 2001 yılında başlatılan Ilısu Baraj Gölü alanı yüzey araştırmasının devamı niteliğinde olan, 2002 yılı Ilısu Baraj Gölü alanı yüzey araştırmasında ele geçen 565 adet Paleolitik dönem buluntusu değerlendirilmiştir. Araştırma alanı; Diyarbakır İli, Bismil İlçesi ile Batman İli arasında kalan alan olup, 22 adet Paleolitik buluntu yeri saptanmıştır.Buluntular; iki yüzeyliler, çekirdekler, yonga-dilgiler ve aletler olmak üzere toplam 4 ana grupta incelenmiştir. Bu gruplar içinde sayısal olarak en büyük yüzdeyi çekirdekler oluşturmaktadır. Ardından yonga-dilgiler, aletler ve son olarakta iki yüzeyliler gelmektedir.İki yüzeylilerin neredeyse tamamına yakını klasik iki yüzeylilerden oluşmaktadır. En çok ele geçen alt tip badem biçimliler, daha sonra pisi balığı biçimlilerdir. Sadece 1 adet Micoquien tip ele geçmiştir. Dönemlerine bakıldığında, %74'ü Orta Acheuléen döneme aitken; %15'i Alt-Orta Acheuléen'e, %11'i ise Üst Acheuléen'e tarihlenmektedir.Çekirdeklerin büyük bir çoğunluğu hazırlanmış çekirdeklerdir. Alt tiplerde en çok tek kutuplu levallois yongalı recurrent çekirdek ele geçmiştir. Çekirdeklerin yarısından çoğu tipolojik olarak Orta Paleolitik'e tarihlenmiştir.Yonga-dilgi grubuna ait yontmataş buluntulardan %80'i yongalardan oluşmaktadır. Yonga-dilgi alt tiplerinde ilk sırayı düzeltisiz yonga almakta olup; ardından düzeltili yonga gelmektedir. En yoğun tarihlendikleri dönem Orta Paleolitiktir.Yontmataş alet tiplerinde sayısal yoğunluk kenar kazıyıcılara aittir. Tipolojik olarak buluntuların çoğunluğu Orta Paleolitik'e aittir.Özetle; incelediğimiz yontmataş buluntu topluluğunun genel tekno-tipolojik özellikleri söz konusu alanın, Alt Paleolitik sonu, Alt Paleolitikten Orta Paleolitik'e geçiş ve Orta Paleolitik süresince Paleolitik insanlar tarafından yoğun bir şekilde iskan edildiğini göstermektedir.

Abstract:
With this research, the Paleolithic findings (565 pieces) from the surface research, the continuation of the one performed at the same place in 2001, at Ilısu Dame Lake in 2002 are evaluated. The research area covers the zone between Diyarbakır-Bismil and Batman including 22 Paleolithic finding places.The findings are classified in four main groups: bi-faces, cores, flakes-blades and tools. Cores have the largest percentage numerically in these. After that, flake-blades, tools and bi-faces are listed in order.Most of the bi-faces are consist of classic bi-faces. The most seized sub-types are amygdaloidal shaped types and thereafter limande shaped types. There is one Micoquien type found. Considering bi-faces period, 74% percent of the samples belong to Middle Acheuléen period, 15% percent belong to Lower-Middle Acheuléen and 11% percent belong to Upper Acheuléen.Most of the cores are prepared ones. In the sub-types unipolar lineal flaked levallois recurrent core is the most found. Typologically, more than half are dated as Middle Paleolithic.80% flake-blade group lithic findings are consisted of flake. Considering the flake-blade subtype, unretouched flakes lead and followed by retouched flakes. Typologically, most of the samples belong to Middle Paleolithic.Numerically the most intense lithic tool group is side-scrapers. Typologically, most of the samples belong to Middle Paleolithic.To sum up; the techno-typological features of the lithic findings indicates the area is inhabited intensively by Paleolithic people during the end of the Lower Paleolithic, during the passing from Lower Paleolithic to Middle Paleolithic and during the Middle Paleolithic periods.