Yatay yoğunlaşmaların tek taraflı etkilerinin belirlenmesinde talep tahmini ve simülasyon tekniklerinin uygulanması
Application of demand estimation and simulation techniques in determining unilateral effects of horizontal concentrations
Yazar: AYDIN ÇELEN
Danışman: DOÇ. DR. BURAK GÜNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Benzetim = Simulation ; Benzetim tekniği = Simulation technique ; Talep tahmin sistemi = Demand estimation system ; Talep tahmini = Demand estimation ; Yoğunlaşma = Concentration

Özet:
Rekabet otoritelerinin amaçlarından birisi, rekabetin azalmasına neden olan teşebbüsler arası yoğunlaşma işlemlerini engellemektir. Otoriteler tarafından yaygın ve rutin biçimde uygulanan geleneksel yoğunlaşma kontrolü yapısaldır ve öncelikle endüstri yoğunlaşma ölçülerine dayanmaktadır: İlgili pazar tanımına göre 4 firma yoğunlaşma oranı (CR4) ve Herfindahl Hirschman indeksi (HHI) gibi yoğunlaşma oranları hesaplanır ve bu oranlardaki değişim işlemin hukuk dışılığı için bir karine oluşturur. Yoğunlaşma oranlarına ilave olarak, geleneksel yoğunlaşma kontrolünde göz önünde bulundurulan pazarın diğer yapısal özellikleri, pazara giriş engelleri, talep esnekliği, fiyatların ve talebin durağanlığı ve pazarın şeffaflığıdır. Farklılaştırılmış ürünlerin bulunduğu pazarlardaki yoğunlaşmaları değerlendirirken yapısal analizi uygulamak kolay değildir. Çünkü bu tür pazarlarda sunulan ürünlerdeki çeşitlilik ilgili ürün pazarının sınırlarının çizilmesini zorlaştırmaktadır. Herhangi iki ürün arasındaki rekabetin yoğunluğu tüketicilerin bu ürünleri hangi ölçüde birbirlerinin yakın ikamesi olarak gördüklerine göre değişmektedir. Bu nedenle yoğunlaşma oranları, farklılaştırılmış ürünlerin olduğu pazarlardaki yoğunlaşmaların rekabetçi etkilerini göstermede başarısız olmaktadır. Yapısal analizin farklılaştırılmış ürünlerin olduğu pazarlardaki yetersizliklerini gidermek üzere ?yoğunlaşma simülasyonları? adında bir yeni yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemde, öncelikle bazı varsayımlar altında oluşturulmuş bir talep fonksiyonu tahmin edilmekte, ardından bu tahminin sonuçları yoğunlaşma sonrası denge durumunun simülasyonunu gerçekleştirmek üzere kullanılmaktadır. Bu çalışmada, yoğunlaşma simülasyon modelleri tartışılmış, ve standart ve yuvalanmış logit modelleri, Efes-Tekel ve Tuborg-Tekel alternatif yoğunlaşmalarının rekabetçi etkilerini analiz etmek için Türkiye bira pazarına uygulanmıştır.Çalışma bu yoğunlaşma işlemlerinin rekabetçi etkilerine ilişkin olarak birçok detaylı sayısal sonuç ortaya koymuştur. Bunlar içerisinde, ortalama bira fiyatındaki değişim oldukça kısa ve bilgilendiricidir. Yuvalanmış logit modeline göre, Efes-Tekel ve Tuborg-Tekel yoğunlaşmaları sonrasında bira fiyatı sırasıyla %0,63 ve %0,3 oranlarında artmaktadır. Tam kartel işbirliği durumunda, yani Efes-Tuborg-Tekel yoğunlaşmasında, ise bira fiyatındaki artış oranı %7,37 olarak hesaplanmıştır. Bu ve çalışmadaki diğer rakamlar ışığında, rekabet eksikliği nedeniyle pazardaki fiyatların tam kartel işbirliği fiyatına yakın olduğu göz önünde bulundurularak, önerilen Efes-Tekel yoğunlaşmasının engellenebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
One of the competition authorities? goals is to prevent the concentrations between undertakings which may result in a lessening of competition. The traditional merger control carried out extensively and routinely by authorities is structural, and based primarily on industry-concentration measures: The pre- and post-concentration ratios such as the 4-firm concentration ratio (CR4) and Herfindahl Hirschman Index (HHI) are computed according to the relevant market definition, and the changes in these ratios give rise to presumptions of illegality. In addition to the concentration ratios, the other structural features of markets considered in the traditional merger control are barriers to entry, the elasticity of market demand, the stability of price and demand, and the transparency of the market. The structural analysis is difficult to implement when evaluating concentrations in industries with differentiated products. Because, the diversity of the products offered in these markets makes it difficult to draw the borders of the relevant product market. The intensity of the competition between any pair of the product changes according to what extent the consumers consider these products as close substitutes. For this reason, the concentration ratios fail to show the competitive effects of the concentrations in markets with differentiated products.A new method called ?concentration simulations? is developed in order to deal with the drawbacks of the structural analysis in the industries with differentiated products. In this method, firstly a demand function formed under several assumptions is estimated, and then the result of this estimation is used to simulate the post-concentration equilibrium. In this study, the concentration simulation models are discussed, and the standard and nested logit models are applied to the Turkish brewery market in order to analyze the competitive effects of two alternative concentrations, namely Efes-Tekel and Tuborg-Tekel.The study revealed a great deal of detailed numeric findings with respect to competitive effects of these concentrations. Among them, the change in the average price of the beer is rather brief and informative. According to the nested logit model, the price of beer increases by %0.63 and %0.3, respectively, following Efes-Tekel and Tuborg-Tekel concentrations. In the case of full collusion, namely Efes-Tuborg-Tekel concentration, the increase in the price of beer is calculated as %7.37. In the light of these and the other figures in the study, it has been concluded that it might be possible to block the proposed Efes-Tekel concentration by taking into consideration that the price in the market is currently very close to the full collusion level due to the lack of competition.