Truman Doktrini ve Marshall Planı'nın Türkiye'deki siyasi ve ekonomik yansımaları
Political and economic effects of the Truman Doctrine and Marshall Plan on Turkey
Yazar: ÖZGÜR ÖZBEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN AFŞAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Marshall Planı = Marshall Plan ; Siyasal etki = Political clout ; Truman Doktrini = Truman Doctrine ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra meydana gelen iki kutuplu dünya sistemi Soğuk Savaş sürecinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Yeni Dünya sisteminde, SSCB'nin artan baskısı nedeniyle ABD ile yakınlaşmanın artması, Türkiye'nin içerisinde bulunacağı kutbu da belirleyen faktör olmuştur. Bunun sonucunda da Türkiye, bu savaşın sonunda ortaya çıkan doktrinlerin, planların ve ideolojik yapılanmaların bir üyesi olmuştur. SSCB'nin yayılmacı tavrından rahatsız olan ABD, SSCB'yi kontrol altına almak için Marshall Planı'nı oluşturmuş ve Türkiye ile Yunanistan'a bazı yardımlar sağlayacak olan Truman Doktrinini devreye sokmuştur. Bunun sonucunda Truman Doktrinini kabul eden Türkiye, kurulduğu zamandan bu yana takip ettiği bağımsız dış politika anlayışını terk etmiştir. ABD, özellikle siyasi ve ekonomik olmak üzere askeri ve kültürel gibi birçok yardımı kapsayan bir paket ile savaştan sonra tahrip olan Avrupa'nın gelişimini hedeflemiştir. Bu sebeple de Avrupa Ekonomik İşbirliği Antlaşması olan Marshall Planı'nı devreye sokmuştur. Türkiye de Truman Doktrini ve Marshall Planı'na dahil olmasıyla birlikte ekonomik ve politik olmak üzere etkilerinin günümüze kadar sürdüğü birçok değişim ve dönüşüme uğramıştır. Truman Doktrini ve Marshall Planı'nın Türkiye'ye, ABD ile olan ilişkilerinde ne tür etkilerde bulunduğunu, Türkiye'nin dış politikasına ve ekonomisine ne gibi yansımalarının olduğunu ortaya koymak çalışmanın temel amacıdır. Bu dönemi kapsayan konuyla ilgili kaynaklar taranmış, dönemle ilgili yapılan çalışmalar incelenmiş ve elde edilen bulgular değerlendirilerek Truman Doktrini ve Marshall Planı'nın çalışmaya konu olan süreç içerisinde Türkiye'nin dış politika ve ekonomik ilkelerinde önemli değişiklikler meydana getirdiği ortaya konmuştur. Marshall Planı'na kendi isteğiyle dâhil olan Türkiye, imzaladığı ekonomik yardım anlaşmasıyla kuruluş ilkelerinin öngördüğünden çok farklı bir yola girmiştir. Truman Doktrini ve Marshall Planı Türkiye'yi askeri, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel olarak her alanda etkilemiş, özellikle dış politikadaki tercih ve tutumlarında belirleyici bir rol oynamıştır.

Abstract:
The bipolar world system that emerged after the Second World War paved the way for the Cold War process. In the new world system,The USSR increase of interest to the United States with increasing pressures has been the determining an important factor including Turkey. As a result of this, Turkey have been a member revealed the doctrine, plans and ideological embodiments at the end of this war. USA, disturbed by the expansionist attitude of the USSR, created the Marshall Plan and Truman doctrine which will provide some assistance to Greece and Turkey has put its doctrine. As a result,Turkey that accepts Truman Doctrine has abandoned its independent foreign policy (neutrality policy) since the time it was established. The United States aimed at the development of Europe, which was destroyed after the war, with a package that included many aids such as military and cultural, especially political and economic. For this reason, it has put the Marshall Plan, which is the European Economic Cooperation Treaty, into effect. Turkey has undergone many changes and transformations, both economic and political, whose effects have continued until today. The aim of this study is to reveal what effects The Truman Doctrine and the Marshall Plan have on Turkey's relations with the United States and what radical changes has caused in Turkey's foreign policy and econom .Scanned on the subject of resources covering this period were evaluated and the findings were examined and studies about the Truman Doctrine and the Marshall Plan in the process which is the subject of study of Turkey's foreign policy and economic policy has been shown to bring about significant changes. Turkey, which is voluntarily included in the Marshall Plan, has entered into a very different path than the establishment principles envisioned by the economic assistance agreement it has signed. The Truman Doctrine and Marshall plan influenced Turkey militarily, economically, socially, politically culturally in all areas and played a decisive role in its preferences and attitudes, especially in foreign policy.