Bong Joon-ho  sinemasında modernite eleştirisinin mekânsal temsili
Spatial representation of the critique of modernity in Bong Joon-ho cinema
Yazar: İLKNUR EFEOĞLU
Danışman: PROF. DR. GAYE BİROL
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy ; Mimarlık = Architecture ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Modernite, toplumsal yapının dönüşümüne ve geleneksel olanın yerini çağdaş olanın almasına ilişkin düşünceler sistemini ifade etmektedir. Bu tezde, modernite eleştirilerine ilişkin araştırmalar yapılmış ve kapitalizm kavramının modernite içerisindeki en etkin kavram olduğu tespit edilmiştir. Modernite ve kapitalizm; gözetim- kontrol, sınıfsal yapı-mekânsal farklılaşma ve yabancılaşma kavramlarının yeni anlamlar kazanmasına zemin hazırlamıştır. Kapitalizm sermaye-emek ilişkilerini konu alarak endüstrileşmenin ana etkenini oluşturmaktadır. Teknolojik gelişmelerin endüstrileşmeyi şekillendirmesiyle üretim işletmelerinde yeni örgütlenmeler ve yeni sosyal ilişkiler kurulmuştur. Üretimi en üst seviyeye getirmek amacıyla endüstrinin temel unsuru olan ve gözetim-kontrolün idari şekilde sağlandığı fabrikalar ortaya çıkmıştır. Fabrikalar, kentlerdeki endüstriyel üretim ve sermaye birikimine yönelik ekonomik merkezler haline gelmeye başlamıştır. Bu sebeple modernleşme süreci kentsel yapının dönüşmesinde etkin rol oynamıştır. 
Modernite çok boyutlu bir kavram olarak dünyada politik, kültürel ve sosyal yönlerden büyük değişimlere neden olmuştur. Modernitenin kültürel boyutu ise sinematografik anlatının oluşmasını sağlamıştır. Modernleşme çağında ortaya çıkan ve dünyayı temsil eden görsel sanatlar arasında yer almakta olan sinema, olay örgüsünü anlatabilmek için mekânlara ihtiyaç duymaktadır. Mimarlık ve sinema arasında bir eserin üretiminde kullanılan teknikler açısından benzerlikler bulunmaktadır. Mimarlık ve sinema birbiri ile etkin ilişki kuran, birbirini etkileyen ve besleyen iki disiplin haline gelmektedir. Mimarlık ve kentin, kimi zaman sinemada yer alan olay örgüsünün ana kurgusunu meydana getirdiği, kimi zaman da buna katkı sağladığı saptanmıştır. Sinemada aktarılan her şeyin içinde gerçekleştiği kent ve mekânın, belirli bir dönemin eğilimlerini gözler önüne serdiği görülmektedir. Bu iki disiplin, felsefe, sosyoloji, psikoloji gibi disiplinlerle de ilişki kurarak kendini geliştirmekte ve disiplinlerarası araştırmalara olanak sağlamaktadır. 
Bu tezde, akademik ortamda sınırlı düzeyde ele alındığı tespit edilen yönetmen Bong Joon-ho'nun filmleri modernite açısından incelenerek literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır. Yönetmen Bong Joon-ho filmlerinde, modernleşme sürecine ve kapitalizme ilişkin eleştirilere yer vermektedir. Bu sebeple, tezde öncelikle modernite ve kapitalizme ilişkin kavramlar olarak tespit edilen gözetim ve kontrol, sınıfsal yapı ve mekânsal farklılaşma ve yabancılaşma kavramlarına ilişkin literatür incelenmiş ve söz konusu kavramlar açıklanmıştır. Ardından yönetmenin filmleri bu kavramlar üzerinden incelenmiş ve bu kavramların hem olay örgüsünde hem de mekânlarda yansımaları ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen bulgular karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Modernity expresses the system of ideas about the transformation of the social structure and the replacement of the traditional with the contemporary. In this thesis, researches on the criticism of modernity have been made and it has been determined that the concept of capitalism is the most effective concept in modernity. Modernity and capitalism; It paved the way for the concepts of surveillance-control, class structure-spatial differentiation and alienation to gain new meanings. Capitalism is the main factor of industrialization by taking the capital-labor relations as the subject. With the shaping of industrialization by technological developments, new organizations and new social relations have been established in production enterprises. In order to maximize production, factories, which are the basic elements of the industry and where supervision and control are provided in an administrative way, have emerged. Factories began to become economic centers for industrial production and capital accumulation in cities. For this reason, the modernization process has played an active role in the transformation of the urban structure.
As a multidimensional concept, modernity has caused great changes in political, cultural and social aspects in the world. The cultural dimension of modernity, on the other hand, provided the formation of cinematographic narrative. Cinema, which is among the visual arts that emerged in the era of modernization and represents the world, needs spaces to tell the plot. There are similarities between architecture and cinema in terms of the techniques used in the production of a work. Architecture and cinema are becoming two disciplines that interact, affect and feed each other effectively. It has been determined that architecture and the city sometimes constitute the main fiction of the plot in the cinema, and sometimes contribute to it. It is seen that the city and space in which everything conveyed in the cinema takes place reveals the tendencies of a certain period. These two disciplines develop themselves by establishing relations with disciplines such as philosophy, sociology and psychology and provide opportunities for interdisciplinary research.
In this thesis, it is aimed to contribute to the literature by examining the films of director Bong Joon-ho, which has been found to be limited in the academic environment, in terms of modernity. Director Bong Joon-ho includes criticisms of the modernization process and capitalism in his films. For this reason, in the thesis, the literature on the concepts of surveillance and control, class structure and spatial differentiation and alienation, which are identified as concepts related to modernity and capitalism, has been examined and these concepts have been explained. Afterwards, the films of the director were examined through these concepts and the reflections of these concepts both in the plot and in the spaces were revealed. Obtained results were compared.