Kastamonu kentiçi ağaçlandırmalarında kullanılan bazı ibreli türlerde ağır metal birikiminin belirlenmesi
Determination of heavy metal deposits in some conifer species used in urban afforestations in Kastamonu
Yazar: LUTFIA AMER A ELTIR
Danışman: PROF. DR. AHMET SIVACIOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ağaçlandırma = Afforestation ; Ağır metaller = Heavy metals ; Kastamonu = Kastamonu

Özet:
Ağır  metaller  hava  kirliliğinin önemli bileşenleri durumundadır ve  önemleri endüstrileşmeye bağlı olarak artmaktadır. Genel olarak ağır metaller; doğada uzun süren bozulma  süreçleri, birikme  özellikleri, bir çoğunun kanserojen veya toksik etki göstermeleri ile  birlikte düşük miktarlarda bile toksik olmalarında  dolayı önem  taşımaktadırlar. Bu önemlerinden dolayı özelikle trafik yoğun kent merkezlerinde ve endüstri bölgelerinde  ağır metal kirliliğinin izlenmesi gerekmektedir. Bu izleme çalışmalarında farklı  bitki türleri gösterge olarak yaygın şekilde  kullanılmaktadır. Ancak farklı bitki türlerinin farklı derecelerdeki ağır metal biriktirme potansiyelleri dikkate alınarak, türlerin biriktirme  miktarlarının araştırmalarla belirlenmesi gerekmektedir. Kent içi ağaçlandırmalarında  kullanılan türler bu amaçla bir çok araştırmanın materyali olmaktadır. Bu çalışmada Kastamonu kent içi ağaçlandırmalarında kullanılan bazı ibreli türlerdeki ağır metal birikimlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla kentiçi ağaçlandırmalarda sıklıkla kullanılan Pinus sylvestris, Pinus nigra Arnold subsp. pallasiana, Abies nordmanniana subsp. bornmülleriana, Cedrus libani, Cupressus arizonica, Picea pungens, Picea orientalis, Thuja orientalis, Cryptomeria japonica ibreli ağaç türlerinin yoğun trafik olan alanlardaki bireylerinden 1 yaşlı ibre örnekleri alınmıştır. Toplanan örneklerde Ca, Mg, Cd, Cr, Cu, Fe, Pb, Mn, Ni ve Zn miktarları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; farklı ibreli ağaç türlerinde ağır metal birikimi yönünden türler arasında anlamlı farklılıklar bulunmaktadır. En yüksek değerler, Ca için A.bornmülleriana (4100,333 ppm), Mg  için C. japonica (2093,467 ppm), Cd için T. orientalis (0,252 ppm), Cr için T. orientalis (2,135 ppm), Cu için C. libani (6,272 ppm), Fe  için T.orientalis (485,421 ppm), Pb için  T.orientalis (2,765 ppm), Mn için P.pungens (27,050 ppm), Ni için C.libani (1,603 ppm), Zn için  A.bornmülleriana (14,395 ppm) türlerinde saptanmıştır. T. orientalis Cd,Cr,Fe,Pb, A. bornmülleriana Ca ve Zn, C.libani Cu ve Ni ağır metallerinde en yüksek değeri almıştır. Ağır metal birikimi fazla olan türler bu metallerin izlenmesinde gösterge olarak dikkate alınmalıdır.

Abstract:
Heavy metals are important components of air pollution and their importance is increasing due to industrialization. Heavy metals in general; they are important because of their long-lasting degradation processes in nature, their accumulation properties, their carcinogenic or toxic effects, and their toxicity even in low amounts. Due to these importance, heavy metal pollution should be monitored especially in urban centers and industrial areas with heavy traffic. Different plant species are widely used as indicators in these monitoring studies. However, taking into account the different degrees of heavy metal accumulation potential of different plant species, the accumulation amounts of the species should be determined by research. Species used in urban afforestation are the material of many studies for this purpose. In this study, it is aimed to reveal the heavy metal accumulations in some coniferous species used in Kastamonu urban afforestation. For this purpose, one-year-old needle samples were taken from individuals of coniferous tree species in areas with heavy  traffic such as Pinus sylvestris, Pinus nigra Arnold subsp. pallasiana, Abies nordmanniana subsp. bornmülleriana, Cedrus libani, Cupressus arizonica, Picea pungens, Picea orientalis, Thuja orientalis, Cryptomeria japonica. The amounts of Ca, Mg, Cd, Cr, Cu, Fe, Pb, Mn, Ni and Zn were determined in the collected samples. In the results of study,  there  are significant differences between species in terms of heavy metal accumulation in different coniferous tree species. The highest values are A.bornmülleriana (4100,333 ppm) for Ca, C. japonica (2093,467 ppm) for Mg, T. orientalis (0.252 ppm) for Cd, T. orientalis (2.135 ppm) for Cr, C.libani (6,272 ppm) for   Cu, T.orientalis for Fe (485,421 ppm), T.orientalis for Pb (2,765 ppm), P.pungens for Mn (27.050 ppm), C.libani for Ni (1,603 ppm), A.bornmülleriana (14,395 ppm) for  Zn. T. orientalis had the highest value in Cd, Cr, Fe, Pb, A. bornmülleriana   in Ca and Zn, C.libani  in Cu and Ni heavy metals. Species with high heavy metal accumulation should be considered as an indicator in the monitoring of these metals.