Behçet hastalarında optik koherens tomografi ve optik koherens anjiografi ile santral retina ve koroid kalınlıkları, maküler vaskuler dansite ve foveal avaskuler zon değişikliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of central retinal and choroidal thicknesses, macular vascular density and foveal vascular zone changes by optical coherence tomography and optical coherence angiography in behçet's patients
Yazar: EMİNE HAZAL AKTAŞ
Danışman: PROF. KADRİ CEMİL APAYDIN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Behçet sendromu = Behcet syndrome ; Koroid = Choroid ; Makula lutea = Macula lutea ; Retina = Retina ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Üveit = Uveitis

Özet:
Amaç: Behçet hastalarında optik koherens tomografi anjiografi ile makuler vasküler dansite ve avaskuler zon değişikliklerinin değerlendirilmesi ve bu bulguların oküler tutulumu olan, oküler tutulumu olmayan Behçet hastaları ve sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Kliniği üvea birimince takipli oküler tutulumlu Behçet hastaları ve daha önce üveit öyküsü olmayan tarafımıza dermatoloji ve romatoloji birimlerince kontrol için konsulte edilen Behçet hastaları ve sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Okuler tutulumu olan grup kendi içinde ön üveit ve arka üveit geçiren hastalar olarak ayrılmıştır. Hastaların görme keskinliği, kullandığı ilaçlar ve hastalığın süresi kayıt edilmiştir. Optik koherens tomografi (OKT) bulgularında retinal, gangiyon hücre tabakası, RNFL ve koroid kalınlığı,  epiretinal membran varlığı, kistoid makuler ödem varlığı, pigment epitel dekolmanı varlığı, foveal atrofi varlığı kayıt edilmiştir. Optik koherans tomografi anjiografi (OKTA) bulgularında ise foveal avaskuler zon (FAZ) alanı, derin ve yüzeyel kapiller pleksustaki vasküler dansite ve  FAZ düzensizlikleri kayıt edilmiştir. Aynı zamanda oküler tutulumu olan grupta fundus flöresein anjiografi (FFA) de çekilmiş olup FAZ bulguları OKTA ile karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 50 erkek (%52,1) ve 46 (%47,9) kadın olmak üzere toplam 96 hastanın 186 gözü dahil edildi. Yaş ortalamaları gruplar arasında sırasıyla 33,6; 39,2 ve 38,5 idi. Behçet hastalığı süresi ortalaması birinci grupta 7,71 yıl iken ikinci grupta 8,89 yıl idi. OKT bulgularında santral retinal kalınlık, santral koroidal kalınlık ve gangliyon hücre tabakası kalınlığında gruplarda istatistiksel anlamlı farklılık saptanmamıştır. Retina sinir lifi tabakası kalınlık ortalaması sırasıyla 14,5; 9 ve 9,7 µm  olup birinci grupta istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,019). OKTA bulgularında  oküler tutulumu olan Behçet hastaları grubunda perifoveal kapiller ağ düzensizlikleri her iki kapiller pleksusta da oküler tutulumu olmayan gruba göre anlamlı derecede daha fazla olarak bulundu (p<0,01). İkinci grupta FAZ düzensizliği oranı kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,05). Birinci grupta yüzeyel kapiller pleksus FAZ alanı ikinci grup ve kontrol grubundan anlamlı olarak daha geniş saptandı (p<0,05). İkinci grup ve kontrol grubu arasında yüzeyel kapiller pleksus FAZ alanı ölçümü anlamlı farklılık göstermedi.  Birinci grupta yüzeyel kapiller pleksus parafoveal inferior ve superior vasküler dansite ikinci grup ve kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük saptandı (p<0,05). Birinci ve ikinci grupta yüzeyel kapiller pleksus total vasküler dansitesi kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Derin kapiller pleksus FAZ alanı ölçümleri birinci grupta daha geniş olarak saptansa da gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunmadı (p=0,327). Derin kapiller pleksus vasküler dansite ölçümlerinde parafoveal inferior kadran vasküler dansitesi birinci grupta anlamlı olarak daha düşük saptandı (p=0,009). Birinci grupta dış retina ve koryokapillaris total vasküler dansite değeri ikinci grup ve kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Ön ve arka üveit gruplarında OKT, OKTA ve FFA bulgularında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı.  FFA bulgularında FAZ alanı ortalaması 0,93 mm2  olarak hesaplandı. 30 gözde FAZ düzensizliği, 34 gözde periferik vaskülit, 21 gözde aktif veya sekel optik sinir tutulumu ve 11 gözde maküler ödem izlendi. 

Sonuç: Yeni bir teknoloji olan optik koherens tomografi anjiyografi (OKTA), Behçet üveitinde maküler mikrovasküler değişiklikleri saptamada önemli bir invaziv olmayan görüntüleme yöntemidir. Oküler tutulumu olan Behçet hastalarında kontrol grubuyla karşılaştırıldığında makülada mikrovasküler değişiklikler saptanmıştır. Okuler tutulumu olmayan Behçet hastalarında ise oküler tutulumu olan gruptaki kadar olmasa da kontrol grubuyla karşılaştırıldığında mikrovasküler ağda değişiklikler saptanmıştır. Bu özelliği ile OKTA'nın göz tutulumu olan BH'nda tanı ve takipte, göz tutulumu olmayanlarda da hastalığın progresyonunu tahmin etmekte önemli yer alacağını öngörmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Behçet Hastalığı, optik koherens tomografi anjiografi, üveit, foveal avasküler zon, vasküler dansite

Abstract:
Purpose: It was aimed to evaluate the macular vascular density and avascular zone changes with optical coherence tomography angiography in Behcet patients and to compare these findings in patients with and without ocular involvement and healthy control group.
Material and Method: The study included Behcet patients with ocular involvement followed up by the uvea unit of Akdeniz University Faculty of Medicine, and  Behçet patients without ocular involvement who were consulted by the dermatology and rheumatology units for control without a previous history of uveitis.  The group with ocular involvement was divided into patients with anterior uveitis and posterior uveitis. The visual acuity of the patients, the drugs used and the duration of the disease were recorded. Optical coherence tomography (OCT) findings of retinal, ganglion cell layer, RNFL and choroidal thickness, presence of epiretinal membrane, presence of cystoid macular edema, presence of pigment epithelial detachment, presence of foveal atrophy were recorded. In the optical coherence tomography angiography (OCTA) findings, the foveal avascular zone (FAZ) area, vascular density in the superficial and deep capillary network, and FAZ irregularities were recorded. At the same time, fundus fluorescein angiography (FFA) was also taken in the group with ocular involvement, and FAZ findings were compared with OCTA.

Results: A total of 186 eyes of 96 patients, 50 male (52.1%) and 46 (47.9%) female, were included in the study. The mean age of the groups was 33.6, 39.2, 38.5 respectively. While the mean duration of Behçet's disease was 7.71 years in the first group, it was 8.89 years in the second group. In OCT findings, no statistically significant difference was found between the groups in central retinal thickness, central choroidal thickness and ganglion cell layer thickness. The mean retinal nerve fiber layer thickness was 14.5, 9, 9,7 µm respectively and  found to be statistically significantly higher in the first group (p=0.019). Perifoveal capillary network irregularities were found to be significantly higher in the group of Behçet's patients with ocular involvement in OCTA findings than in the group without ocular involvement in both capillary plexuses (p<0.01). The rate of FAZ irregularity in the second group was found to be significantly higher than the control group (p<0.05). The superficial capillary plexus FAZ area in the first group was found to be significantly larger than the second group and control group (p<0.05). Superficial capillary plexus FAZ area measurement did not differ significantly between the second group and the control group. In the first group, superficial capillary plexus parafoveal inferior and superior vascular density were found to be significantly lower than the second group and control group (p<0.05). The total vascular density of the superficial capillary plexus was found to be significantly lower in the first and second groups compared to the control group (p<0.05). Although deep capillary plexus FAZ area measurements were found to be larger in the first group, no statistically significant difference was found between the groups (p=0.327). In deep capillary plexus vascular density measurements, parafoveal inferior vascular density was found to be significantly lower in the first group (p=0.009). Choriocapillaris total vascular density values in the first group were found to be significantly lower than in the second group and control group (p<0.05). There was no statistically significant difference in OCT, OCTA and FFA findings in anterior and posterior uveitis groups. The mean FAZ area in FFA findings was calculated as 0.93 mm2. FAZ irregularity was observed in 30 eyes, peripheral vasculitis in 34 eyes, macular edema in 11 eyes and active or sequela optic nerve involvement in 21 eyes.
Conclusion:  Optical coherence tomography angiography (OCTA), a new technology, is an important non-invasive imaging method for detecting macular microvascular changes in Behcet uveitis.  Microvascular changes were detected in the macula in Behcet patients with ocular involvement compared to the control group. In Behcet patients without ocular involvement, some microvascular changes were detected when compared to the control group, although not as much as in the group with ocular involvement. In this respect, we predict that OCTA will play an important role in the diagnosis and follow-up in Behcet's disease with ocular involvement, and in predicting the progression of the disease in patients without ocular involvement.

Keywords: Behçet disease, optical coherence tomography angiography, uveitis, foveal avascular zone, vascular density