Kur'ân dili'nin fonetik yapısı -kıraat ve dilbilim kaynakları çerçevesinde-
The phonetic structure of the Quranic language
Yazar: SONER AKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ASLAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Ses bilgisi = Phonetic ; Tecvid = Tecvid

Özet:
Bu çalışmanın konusu, öteden beri üzerine çeşitli yönleriyle sayısız eser kaleme alınan Kur'an dilinin mühim bir veçhesi olan fonetik (sesbilgisel) hususiyetleridir. Bu bağlamda, Kur'an dilinin her bir fonemi bu tezde ayrı ayrı değerlendirilmiş ve onlara ait bütün telaffuz, yani seslendiriliş problemleri gündeme getirilerek konu, hem klasik kıraat ve tecvîd kaynakları ve hem de modern dilbilim verileri çerçevesinde takdim edilmiştir. 
Bu araştırma, Klasik Arapça veya Kur'an Arapçası olarak adlandırılan köklü Samî diline ait olan hem aslî 29 sesi (harfi) ve hem de bu sesler etrafında gerçekleştirilen idğâm, ihfâ', izhâr, iklâb, imâle, teshîl vs. gibi çeşitli ses olaylarını da konu edinmekte ve meseleye sadece eski kaynaklar açısından değil, modern dil ve dilbilim kaynaklarından da istifade ederek yaklaşmaktadır.
Çalışmanın amacı; en eski dönemlerden beri ciddi bir mesele olan Kur'an fonetiğini, asrın gerektirdiği modern ölçütler ve dilbilim verileri ışığında yeniden incelemek ve Kur'an'ın seslendiriliş keyfiyetinin otantik yapısını ve artikülasyon mekaniğini, ilmî kriterler çerçevesinde yeniden tespit ederek onun muhafaza edilmesine katkıda bulunmaktır. Böylece bu tez çalışmasıyla, Kur'an'ın yazılı bir metin olarak muhafazasını temin eden kitabet ameliyesi dışında aynı zamanda sözlü bir metin olan Kur'an'ın bu yapısının da muhafaza edilmesi amaçlanmaktadır.
Bu çalışma; giriş, sonuç ve üç bölümden müteşekkildir. Giriş kısmında "Sesbilgisi ve Sesbilim" başlığı altında fonetik ve fonetiğin alt disiplinleri değerlendirilmiş, "Kur'ânî Sesbilgisi" başlığı altında ise konuyla yakından ilgisi olan tecvîd ilmine değinilmiştir. Kitabın birinci bölümünde, söyleyiş sesbilgisi açısından son derece önemli olan konuşma organları ve bu organların anatomik yapıları üzerinde durulmuş; ikinci bölümünde Kur'ân dili, ünlü-ünsüz fonemleri açısından incelenmiş ve okuyucunun meseleyi daha iyi kavramasına yardımcı olabilmek için konular grafikler eşliğinde arz edilmiş ve son bölüm olan üçüncü bölümünde ise Kur'ân diliyle alakalı idğâm, ihfâ', izhâr, iklâb, medd, imâle, teshîl gibi bazı ses hadiselerine kaynaklarıyla yer verilmiştir. Sonuç kısmında ise ulaşılan bulgular maddeler halinde gösterilerek çalışma, yararlanılan eserler listesiyle tamamlanmıştır.


ANAHTAR KELİMELER: Kur'ân, Kıraat, Tecvîd, Fonetik, Dilbilim.

Abstract:
The subject of this study is the phonetic characteristics of the Qur'anic language - an important aspect of the language with numerous works that has been written on its various aspects. In this context, each phoneme of the Qur'anic language separately evaluated, problems with their articulations presented in the context of both classical Qiraat and Tajweed resources and modern linguistic data.
This research is the study of Classical Arabic or Qur'anic Arabic sounds which belong to rooted Sami language with 29 essential sounds (letters) and the phonomenon around these sounds that are idgham, ikhfa, iqlab, imala, tashil from modern and classical sources.
Our goal in this study is  to reexamine and evaluate the phonetic structure if the Qur'an language in the light of modern criteria and linguistic data which has been an important topic since the earlier days, and to contribute to preservation of the authentic structure of the Qur'anic language within a scientific framework by redetermining its authentic structure. Thus, with this thesis, not only it is aimed to preserve the Qur'an as textual strcipture, but also to preserve its verbal structure.
This study is comprised of; an introduction, conclusion and three sections. In the introduction, under the "phonetics and phonology" heading evaluated is the sub-disciplines of phonetics and phonology, and under "Qur'anic Phonetics" heading meantioned is  the relevant part of the Tajweed. In the first part of the book, we focused on the speech organs and their anatomical structures which are very important aspect of articulatory phonetics; in the second part,  we examine the Qur'anic language in terms of vowel-consonant phonemes with graphics for better understanding, and in the third, the last section we examine  the vocal phenomenon such as idgham, ikhfâ ', izhar, iqlab, madd, imalah and tashil. In the conclusion, the findings are itemized and ended with the list of used works.



KEY WORDS: Qur'an, Qiraat, Tajweed, Phonetics, Linguistics