Fındık tarımı çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin fiziksel ve ergonomik tehlikelerle ilgili bilgi düzeylerine etkisi
The effect of occupational health and safety education on hazelnut agriculture workers' knowledge levels related to physical and ergonomic hazards
Yazar: OĞUZHAN TİRYAKİ
Danışman: PROF. DR. GAMZE ÇAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ergonomi = Ergonomics ; Fındık = Hazelnut ; Fındık bahçeleri = Hezelnut plantations ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; Tarım işçileri hastalıkları = Agricultural workers' diseases ; Tehlike = Danger ; İş gücü eğitimi = Labour force training ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçi sağlığı = Worker health

Özet:
Bu çalışma; Trabzon Arsin ilçesinde yaşayan 60 fındık tarımı çalışanının fındık
tarımında karşılaştıkları tehlike ve risklere dikkat çekmek, iş sağlığı ve güvenliği
rehberi doğrultusunda hazırlanacak eğitimin ne kadar etkili olabileceğini ortaya
koymayı amaçlamıştır. Müdahale çalışması olarak yapılan bu araştırmada katılımcılara
verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimi ve broşürü öncesinde temel bilgi düzeyini
belirlemek amacıyla ön test uygulaması yapılmıştır. Eğitim ve broşür verildikten iki
hafta sonra son test yapılarak bireylerin bilgi düzeyindeki artış belirlenmiştir. 35
sorudan oluşan anket formunun ilk 10 sorusu sosyodemografik özellikleri belirleyici, 25
sorusu ise iş sağlığı ve güvenliği hakkında temel bilgi düzeyini belirleyici sorulardan
oluşmaktadır. Katılımcıların % 53.3'ü erkek olup yaş ortalamaları 43.0±14.4 ve %46.7'si
kadın olup yaş ortalamaları 37.2±15.0 yıldır. Bireylerin %60.0'ı fındık tarımıyla
uğraşırken kaza geçirdiğini, %71.7'si daha önce iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili herhangi
bir eğitim almadığını belirtmiştir. Katılımcıların iş sağlığı ve güvenliğinde fiziksel
tehlike ve riskler hakkında bilgi puanı düzeyleri eğitim öncesi 62.7±17.8 iken eğitim
sonrası 79.3±16.3 olarak anlamlı derecede artış göstermiştir (p<0.001). Eğitim sonrası
son test puanına genç yaşta olmanın (p=0.001), yüksek eğitim düzeyinin (p=0.004),
normal BKİ'nin (p=0.038), daha önce eğitim almış olmanın (p=0.002) ve daha önce
kaza geçirmemiş olmanın (p=0.027) anlamlı olarak olumlu yönde etki ettiği tespit
edilmiştir.
Bu çalışmada Trabzon'da fındık tarımı çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği
hakkında fiziksel ve ergonomik riskler konusunda bilgi eksiklikleri olduğu görülmüştür.
Bu eksikliklerin doğru eğitimler verilerek giderilebileceği tespit edilmiştir. Çalışanların
eğitimleri için üniversiteler, tarım il ve ilçe müdürlükleri, tarım kooperatifleri
kullanılabilir. Ayrıca yerel radyo ve televizyon kanallarından da yardım alınabilir.
Anahtar Sözcükler: Çalışan Sağlığı, Çiftçiler, Ergonomi, Fındık, Tarım

Abstract:
The study was conducted with 60 workers living in the Arsin district of the
province of Trabzon and working in hazelnut farming in order to draw attention to the
hazards and risks of hazelnut farming and to show the effectiveness of the training to be
prepared in line with the occupational health and safety guidelines. In this intervention
study, a pre-test was applied to determine the basic knowledge levels prior to the
occupational health and safety training and the brochure to be given to the participants.
Two weeks after giving the training and the brochures, the post-test was applied to
determine the increase in the knowledge levels of the individuals. The first 10 items of
the 35-item questionnaire were the questions to determine sociodemographic
characteristics and remaining 25 items were consisting of questions to determine the
basic knowledge level about occupational health and safety. Of the participants, 53.3%
was male and their mean age was 43.0±14.4% and 46.7% was female and the mean age
of the females was 37.2±15.0 years. Of the individuals, 60.0% had accidents while
working in hazelnut farming, and 71.7% had never received any training related to
occupational health and safety. The knowledge levels of participants about physical
hazards and risks in occupational health and safety increased significantly from
62.7±17.8 points before the training to 79.3±16.3 points after the training (p<0.001). It
was found that being young (p=0.001), higher level of education (p=0.004), normal
BMI (p=0.038), previous training (p=0.002) and having never had an accident
(p=0.027) were found to significantly and positively affect the post-test score.
In this study, workers in hazelnut farming in Trabzon were found to lack
information about physical and ergonomic risks related to occupational health and
safety. These deficiencies can be eliminated by providing proper training. Universities,
directorates of provincial and district agriculture, and agricultural cooperatives can be
used for training of workers. In addition, the local radio and television channels can also
be utilized in this regard.
Keywords: Agriculture, Ergonomics, Farmers, Hazelnut, Occupational Health