Romanov koyun ırkının Giresun ilindeki adaptasyon ve verim özelliklerinin belirlenmesi
Determination of adaptation and yield characteristics of romanov sheep breed in Giresun province
Yazar: ORHAN AKAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF ÇAM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Canlı ağırlık = Live weight ; Fertilite = Fertility ; Giresun = Giresun ; Romanov koyunları = Romanov sheeps ; Vücut ölçüleri = Body measurements ; Yaşama gücü = Vitality

Özet:
Bu çalışma, Romanov koyun ırkının Giresun İli yetiştirici koşullarında döl verim özellikleri, kuzularda büyüme, yaşama gücü ve bazı vücut ölçülerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın hayvan materyalini, 2019 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı ile Giresun ili Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği koordinasyonu ile yetiştiricilere işletme başı dağıtılan 20 baş gebe dişi koyun ve 1 damızlık koçtan meydana gelen 4 sürü oluşturmuştur. İki işletmenin koyunları bir araya getirilerek tek bir sürü oluşturulmuştur. Araştırmanın hayvan materyalini, 2020 ve 2021 yılı anaç koyunlarda döl verimi, koyun ile kuzularda yaşama güçleri ve kuzularda büyüme ile ilgili ölçüm değerlerine dayanmaktadır. Anaç Romanov koyunlarda döl verim kriterleri iki yılın kümülatif değeri olarak koç altı koyun başına 1,29 olarak belirlenmiştir. Doğuran koyun başına doğan kuzu sayısı ise 1,56 olarak hesaplanmıştır. Giresun'da farklı işletmelerde yetiştirilen Romanov koyununun gebelik oranları bakımından yıllar arsında (2=3.616, P=0,460) ve işletmeler arasında farklılığın (2=0,373, P=0,542) önemli olmadığı belirlenmiştir. İşletmelerde gebelik oranlarının %75 ile %88,64 arasında değiştiği belirlenmiştir. Romanov koyunlarında yavru atma (abort) oranının %6,70 olduğu belirlenmiştir. Çalışmada Romanov koyunlarda tekiz doğum oranı 50,98, ikiz doğum oranı 41,83 ve üçüz doğum oranı 7,19 olarak gerçekleşmiştir. Kuzu doğum ağırlıkları üzerinde yıl etkisi önemli bulunmamıştır. Doğum ağırlığı ortalaması 2020 yılında dişi kuzular için 2,19±0,02, erkek kuzular için 2,57±0,02 ve ortalama 2,36±0,017 kg, 2021 yılında dişi kuzular için 2,24±0,02 erkek kuzular için 2,47±0,02 kg ve ortalama 2,35±0,017 kg olarak belirlenmiştir. Kuzularda cinsiyet (E 2.51±0.017, D 2,22±0,016 kg) ve doğum tipinin (Tekiz 2,66±0,016, İkiz 2,45±0,014 ve üçüz 1,91±0,027 kg) doğum ağırlığı üzerindeki etkisi önemli (P<0.001) bulunmuştur. İşletmeler arasında kuzu doğum ağırlıkları (2,337, 2,36±0,018 ve 2,39±0,023 kg; P<0,05) bakımından farklılıklar bulunmuştur. Kuzu sütten kesim ağırlıkları (90. gün) üzerinde yıl (2020 için 12,30±0,045 kg ve 2021 yılı içi 12,74±0,04 kg), cinsiyet (dişi 12,27±0,038, erkek 12,90±0,053 kg) ve doğum tipinin (tekiz 13,79±0,046, ikiz 12,68±0,040 ve üçüz 11,67±0,079 kg) etkisi önemli (P<0.001), işletmelerin etkisi önemsiz bulunmuştur. Romanov kuzuların sütten kesime kadar günlük canlı ağırlık artışı üzerinde yıl (2020 110,52±0,458 g ve 2021 115.50±0,455 g), cinsiyet (dişi 111.76±0,392 ve erkek 115,59±0.544 g) ve doğum tipi (tekiz 118,13±0,476, ikiz 113,63±0,414 ve üçüz 108,55±0,807 gram) etkili (P<0.001), işletme etkisiz bulunmuştur. Romanov kuzularının Giresun ilindeki gelişme performansları yerli ırklardan oldukça düşük olduğu belirlenmiştir. Döl verimini artırmak amacıyla yapılacak melezleme çalışmalarının kontrollü olarak yapılması, yöre koyunculuğu ve yerli genetik kaynakların yapısının bozulmaması açısından önem taşımaktadır. 
Anahtar Sözcükler: Romanov koyunu, Döl Verimi, Batın büyüklüğü, Canlı ağırlık, Vücut ölçüleri; Yaşama gücü, Kuzu gelişimi

Abstract:
This study was carried out to determine the fertility traits, growth, viability, and some body measurements of the Romanov sheep breed in Giresun province breeder conditions. The animal material of the research consisted of 4 herds consisting of 20 pregnant female sheep and one breeding ram distributed to the breeders per farm in 2019 with the coordination of the Ministry of Agriculture and Forestry and the Giresun Province Breeding Sheep and Goat Breeders' Association. The sheep of the two farms were brought together to form a single flock.. The animal material of the research is based on the measurement values of fertility, the viability of sheep and lambs, and growth in lambs in 2020 and 2021 brood ewes. In the matrilineal Romanov ewes, the cumulative value of the fertility criteria of two years was 1.29 determıned as and 1.56 lambs per calving ewe. It was determined that the pregnancy rates of Romanov sheep bred on different farms in Giresun were insignificant between years (2=3.616, P=0.460) and between farms (2=0.373, P=0.542). It has been determined that pregnancy rates in enterprises vary between 75% and 88.64%. It was determined that the abortion rate in Romanov sheep was 6.70%. In the study, the singleton birth rate was 50.98, the twin birth rate was 41.83, and the triplet birth rate was 7.19 in Romanov sheep. The effect of the holding factor on the viability of the lambs has not been determined. The effect of the year's factor on lamb birth weights was not found significant. The average birth weight is 2.19±0.02 for female lambs, 2.57±0.02 for male lambs, and the mean birth weight 2.36±0.017 kg in 2020, 2.24±0.02 for male lambs for female lambs 2.47±0.02 kg, and the mean 2.35±0.017 kg in 2021. The effect of sex (M 2.51±0.017, F 2.22±0.016 kg) and birth type (single 2.66±0.016, twin 2.45±0.014 and triplets 1.91±0.027 kg) on birth weight in lambs was significant (P<0.001). There were differences between farms regarding lamb birth weights (2,337, 2.36±0.018, and 2.39±0.023 kg; P<0.05). Lamb weaning weight (90th day) on year (12.30±0.045 kg for 2020 and 12.74±0.04 kg for 2021), gender (female 12.27±0.038, male 12.90±0.053 kg) and birth type (single 13.79±0.046, twin 12.68±0.040 and triplet 11.67±0.079 kg) effects were significant (P<0.001), while the effect of enterprises was found to be insignificant. Year (2020 110.52±0.458 g and 2021 115.50±0.455 g), sex (female 111.76±0.392 and male 115.59±0.544 g), and birth type (single 118.13) on the daily live weight gain of Romanov lambs from weaning to weaning. ±0.476, twin 113.63±0.414, and triplets 108.55±0.807 grams) were found to be effective (P<0.001), operation ineffective. It was determined that the development performances of Romanov lambs in Giresun province were considerably lower than the domestic breeds. It is crucial to carry out controlled crossbreeding studies to increase the fertility of the local sheep breeding and preserve the structure of local genetic resources.
Keywords:  Romanov sheep, Fertility, Litter size, Body weight, Body measurement; Vitality, Lamb development