Aile içi şiddet nedeniyle açılan boşanma davalarında çocuk tanıklığına ilişkin meslek elemanlarının görüşlerinin incelenmesi
Examining the opinions of professional staff on child witness in divorce cases due to domestic violence
Yazar: SEMİH SÜTÇÜ
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile içi şiddet = Domestic violence ; Aile mahkemeleri = Family courts ; Boşanma = Divorce ; Tanık = Witness ; Tanıklık = Testimony ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, aile içi şiddet nedeniyle açılan boşanma davalarında çocukların tanık sıfatıyla dinlenmesine ilişkin süreçlerde çocuk tanıklığı uygulamalarıyla ilgili mevcut durumu, gelişmeye açık yönleri ve alternatif uygulama yöntemlerini aile mahkemelerinde görev yapan sosyal hizmet uzmanı, pedagog, psikolog gibi profesyonellerin görüşleri doğrultusunda incelemektir. Bu bağlamda, aile mahkemelerinde aile içi şiddet nedeniyle açılan boşanma davalarında çocuk tanıklığı uygulaması, multidisipliner bir bakış açısı ile sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve pedagogların görüş ve deneyimleri çerçevesinde ele alınmış ve aile içi şiddet ve boşanma çerçevesinde çocukların tanıklığı ile ilgili bir model önerisinde bulunulmuştur.
Nitel araştırma yöntemi benimsenerek gerçekleştirilen bu araştırmada Türkiye'de aile mahkemelerinde en az 3 yıl mesleki deneyime sahip ve halen aile mahkemelerinde görevli sosyal hizmet uzmanı, pedagog ve psikologlardan oluşan toplamda 31 meslek elemanı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler yarı-yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Araştırma verileri MAXQDA 18.2 nitel veri analiz programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan araştırma sonucu, Türkiye'de aile kavramı, Türkiye'de aile içi şiddet olgusu, boşanma davaları ve çocuklar, tanıklık, adli sistemde çocuk tanık, mesleki uygulamalar ve çocuk tanık, ebeveynler ve çocuk tanık ve çocuk tanıklığı önerileri olmak üzere sekiz tema oluşturulmuştur.
Araştırma sonucunda Türkiye'de aile olgusunun kutsal olarak ifade edildiği ve ataerkil aile yapısının da önemini koruduğu, aile içi şiddet olgusunda ise bu aile yapısı faktörleri, toplumsal cinsiyet rollerinin etkili olduğu görülmüştür. Aile içi şiddet ve boşanma çerçevesinde çocukların mahkemede tanıklıkları ile ilgili adli sistem, meslek elemanları sistemi ve ebeveynler sisteminde çocukların önemli ölçüde sorun yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Ayrıca aile içi şiddet ve boşanma olgularıyla bağlantılı olarak çocukların tanıklığı uygulamasının geliştirilmesi ve daha çok çocuk odaklı, çok boyutlu bir sistem kurulması gerekliliği ifade edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the current situation, developmental aspects and alternative application methods regarding the processes of hearing children as witnesses in divorce cases filed due to domestic violence, in line with the opinions of professionals such as social workers, pedagogues and psychologists working in family courts. In this context, the practice of child witnessing in divorce cases filed due to domestic violence in family courts has been handled with a multidisciplinary perspective within the framework of the views and experiences of social workers, psychologists and pedagogues, and a model has been proposed regarding the testimony of children within the framework of domestic violence and divorce.
In this research, which was carried out by adopting the qualitative research method, in-depth interviews were conducted with a total of 31 professional staff, consisting of social workers, pedagogues and psychologists, who have at least 3 years of professional experience in family courts in Turkey and are still working in family courts. The data were obtained with a semi-structured interview form. Research data were analyzed through the MAXQDA 18.2 qualitative data analysis program. As a result of the research, eight themes were created: the concept of family in Turkey, the phenomenon of domestic violence in Turkey, divorce cases and children, testimony, child witness in the judicial system, professional practices and child witness, parents and child witness and child witness suggestions.
As a result of the research, it has been seen that the family phenomenon in Turkey is expressed as sacred and the patriarchal family structure also maintains its importance, and these family structure factors and gender roles are effective in the phenomenon of domestic violence. Within the framework of domestic violence and divorce, it has been revealed that children have significant problems in the judicial system, the system of professional staff and the system of parents regarding the testimony of children in court. In addition, it was stated that in connection with the cases of domestic violence and divorce, the practice of child witnessing should be developed and a more child-oriented, multidimensional system should be established.