Erişkin kalp cerrahisi yapılan hastalarda kardiyopulmoner bypass ile ilişkili akciğer komplikasyonlarının saptanmasında akciğer ultrasonografisinin önemi
The importance of lung ultrasonography in determining cardiopulmonary bypass related lung complications in patients with adult heart surgery
Yazar: ABDULLAH GÖKHUN ALPUA
Danışman: PROF. DR. SİNAN ARSAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Akciğer = Lung ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyopulmoner bypass = Cardiopulmonary bypass ; Komplikasyonlar = Complications ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Kardiyopulmoner baypas ile erişkin kalp cerrahisi yapılan hastalarda pulmoner komplikasyonlar önemli bir mortalite ve morbidite sebebidir. Bu çalışmamızda, akciğer ultrasonunun postoperatif pulmoner komplikasyonlarının saptanmasındaki öneminin araştırılması ve aynı zamanda eş zamanlı çekilen akciğer röntgeni ile arasındaki uyumu saptamak amacıyla planlanmıştır.

Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya açık kalp cerrahisi yapılan, 18-80 yaş arası, ağırlığı 50-100 kg olan 60 erişkin hasta dahil edilmiştir. Tüm hastalarda postoperatif 0.,1. ve 2. günlerde akciğer ultrasonu yapıldı ve sonucuna göre hastalar 3 profile ayrıldı. Profil A: ultrasonda ileri düzeyde ödem tespit edilen (beyaz akciğer), Profil B: ultrasonda orta düzeyde akciğer ödemi ile uyumlu olan B çizgileri olan ve Profil C: ödemsiz (normal) akciğer ile uyumlu A çizgileri gösteren hastalar. Hastalar akciğer ödeminin ağırlığına göre Grup 1 (Profil A+B) ve Grup 2 (Profil C) olarak iki gruba ayrıldılar. Aynı zamanda eş zamanlı olarak hastaların çekilen akciğer röntgenlerine göre hastalar belirli kriterlere göre puanlama yapılarak ödem var ya da yok olarak değerlendirilmiştir. Bunlara ek olarak hastalardan yine eş zamanlı olarak kan örnekleri alınmıştır. Akciğer profili ile postoperatif klinik parametreler arasında ilişki araştırılmıştır.

Bulgular: Hastaların medyan [minimum-maksimum] yaşı 60,02 [26-80], vücut ağırlığı 79,62 kg [54-100] olarak tespit edilmiştir. Postperatif 0.günde Grup 1'de 11, Grup 2'de 49 hasta mevcuttu. Postoperatif 0.günde iki grup arasında PA skorlarında ve diürez miktarlarında Grup 1'deki hastalarda Grup 2'ye kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek tespit edilmiştir (p<0.001, p=0,044). Aynı zamanda yine postoperatif 0.günde PAO/FİO değerlerinde Grup 1'deki hastalarda Grup 2'ye kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır (p=0.043). Postoperatif 1.günde Grup 1'de olan hasta sayısı 18 olup Grup 2'de olan hasta sayısı 42 olarak görülmüştür. Postoperatif 1.günde Grup 1 ve Grup 2 arasında PA skorlarında yapılan değerlendirmelerde Grup 1'deki hastalarda Grup 2'ye kıyasla istatistiksel olarak 
6 
Anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.001). Postoperatif 2.günde Grup 1'de hasta sayısı 10 olurken Grup 2 hasta sayısı 50'ye yükselmiştir. Yine postoperatif 2.günde Grup 1 ve Grup 2 arasında PA skorlarında, kreatinin düzeylerinde, prokalsitonin değerlerinde, kan ürünü miktarlarında ve serum BNP değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.001, p=0.023, p=0.036, p=0.019, p=0.008).

Sonuç: Çalışmamız bize akciğer ultrasonunun pulmoner komplikasyonların saptanmasında oldukça etkili bir yöntem olduğunu göstermekle beraber eş zamanlı yapılan akciğer röntgeni ile uyumlu olduğu sonucunu vermektedir. Postoperatif ultrason uygulamasının rutin klinik değerlendirme içerisine alınması erişkin kalp cerrahisi sonrası görülen postoperatif pulmoner komplikasyonların özellikle akciğer röntgenine göre zararsız, pratik ve maliyetsiz şekilde erken dönemde saptanmasını sağlayacağını düşünmekteyiz.



Anahtar kelimeler: erişkin kalp cerrahisi, kardiyopulmoner baypas, akciğer ultrasonu, pulmoner komplikasyonlar.

Abstract:
Aim: Pulmonary complications have remained as an important cause for mortality and morbidity in patients undergoing adult cardiac surgery with cardiopulmonary bypass. 
In this study, we aimed to investigate the importance of lung ultrasound in the detection of postoperative pulmonary complications and also to determine the concordance between concurrent lung x-rays.

Patients and Method: Sixty adult patients 18-80 years of age, weighting 50-100 kg who underwent open cardiac surgery were included into the study. In all patients, lung ultrasonography was performed on postoperative day 0, 1 and 2 and classified into three profiles. Profile A: severe edema sign (white lung), Profile B: presence of B lines consistent with moderate degree pulmonary edema and Profile C: A lines consistent with no edema (normal lung). Patients were grouped into 2 according to the severity of pulmonary edema on ultrasonography: Group 1 (Profile A+B) and Group 2 (Profile C). At the same time, patients were evaluated according to certain criteria according to the lung x-rays taken by the patients and evaluated as edema with or without edema. In addition, blood samples were also taken from the patients simultaneously. The relationship between lung profile and postoperative clinical parameters was investigated.8

Results: The median [minimum-maximum] age of the patients was 60.02 [26-80], and body weight was 79.62 kg [54-100]. On the postoperative day 0, there were 11 patients in Group 1 and 49 patients in Group 2. On postoperative day 0, PA scores and diuresis levels between the two groups were found to be statistically significantly higher in Group 1 compared to Group 2 (p <0.001, p = 0.044). Also, at postoperative 0th day, PAO / FIO values were found to be statistically significantly lower in Group 1 patients compared to Group 2 (p = 0.043). On the first postoperative day, the number of patients in Group 1 was 18 and the number of patients in Group 2 was 42. In the postoperative day 1, the evaluations on PA scores between Group 1 and Group 2 found that patients 

8 
In Group 1 were statistically significantly higher than Group 2 (p <0.001). On the second postoperative day, the number of patients in Group 1 was 10, while the number of Group 2 patients increased to 50. On the second postoperative day, it was found that there was a statistically significant increase in PA scores, creatinine levels, procalcitonin values, blood product amounts and serum BNP values between Group 1 and Group 2 (p <0.001, p = 0.023, p = 0.036, p = 0.019 , p = 0.008).


Conclusion: Although our study showed that lung ultrasound is a very effective method for the detection of pulmonary complications, it concludes that it is compatible with concurrent lung x-ray. We think that postoperative ultrasound application should be included in the routine clinical evaluation and it will ensure that postoperative pulmonary complications seen after adult cardiac surgery are detected in harmless, practical and cost-effective manner in the early period, especially compared to lung x-ray.

Keywords: adult cardiac surgery, cardiopulmonary bypass, lung ultrasonography, pulmonary complications.