Bireysel başvuru hakkı kapsamında tutuklama tedbiri
Detention measure within the scope of the right to individual application
Yazar: MURAT GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. DEVRİM AYDIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Hakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Bireysel başvuru = Individual application ; Kanunilik = Legality ; Kişi güvenliği = Person security ; Kişi özgürlüğü = Person freedom ; Tutuklama = Arrest ; Türk Anayasası = Turkish Constitution ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
2012 yılında Anayasa Mahkemesinde bireysel başvuru yolunun başlaması ile Türkiye'de insan haklarının yargısal denetimi farklı bir yola geçmiştir. Daha öncesinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde başvuru imkânı mümkün olsa da Anayasa Mahkemesinin iç hukukta tüketilmesi zorunlu bir yol olması Türk yargısında bir dönüşüme yol açmıştır. Bu dönüşümün en önemli sebebi, iç hukukta Anayasa Mahkemesi kararlarının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre uygulanabilirliğinin ve denetlenebilirliğinin görece yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.
Anayasa'nın 19. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinde tanımlanan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, bireysel başvurular açısından en önemli şikayetler arasındadır. Zira tutuklama tedbirine yapılan itirazların kesin bir kararla reddedilmesi üzerine kişiler Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkına sahiptirler. Bu nedenle çok ağır bir yaptırım olan tutuklanmadan bir an önce kurtulmak isteyen kişiler her başvuru yolunu denemektedirler. Bireysel başvuru yolu da başvuru imkânı rahat olması nedeniyle yaygın bir iç hukuk yolu haline dönüşmüştür.
Bireysel başvuru yolunun ikincil bir yol olması ve kabul edilebilirlik koşullarının diğer davalara göre daha sert olması nedeniyle başvuruların büyük bir kısmı reddedilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı da tutuklamanın hukuki olmadığına yönelik şikayetlerin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre nasıl incelendiğini aktarmaktır. Bu amaç doğrultusunda bireysel başvuru mekanizmasının kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında daha sağlıklı işleyeceği düşünülmektedir.

Abstract:
With the initiation of individual application in the Turkish Constitutional Court (TCC) in 2012, the perception of human rights in Turkey has moved to a different dimension. Although it was possible to apply to the European Court of Human Rights (ECHR) before then, in domestic law, the fact that the application to the TCC is a compulsory way to be exhausted, has led to a transformation in the Turkish judiciary. The most important reason for this transformation is, relatively high applicability and auditability of the TCC decisions in domestic law, compared to the decisions of the ECHR.
The applications about beraches of the right to freedom and security of person, which are defined in Article 19 of the Constitution and Article 5 of the European Convention on Human Rights, are the most important complaints among the individual applications. Because, upon the rejection of the objections to the detention measure with a final decision, individuals have the right to make an individual application to the TCC. For this reason, people who want to regain their freedom as soon as possible, try every legal procedure. It has become a common domestic remedy due to the ease of application in the individual application path.
Although is it is easy to apply to TCC; most of the applications are getting rejected because of derivativeness of individual application and stricteness of admissibility conditions. The main purpose of this study is to convey how the complaints regarding the unconstitutionality of detention are analyzed according to the decisions of the TCC and the ECHR. It is hoped that this study will enable the individual application mechanism to function better, in the context of the right to personal freedom and security.