Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde toplumdilbilimsel yeti
Sociolinguistic competence and teaching Turkish as a foreign language
Yazar: GÖKÇE TÜRKEN
Danışman: DOÇ. DR. NAZMİYE TOPÇU TECELLİ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Dil öğretimi = Language teaching ; Sosyodilbilim = Sociolinguistic ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students

Özet:
Yabancı dil öğretiminde öğrenicilere doğru dilbilgisel yapıların yanı sıra, dilin farklı sosyal bağlamlara uygun şekilde kullanılmasının öğretilmesi; diğer bir deyişle, toplumdilbilimsel yetinin kazandırılması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan B2 düzeyi ders kitaplarında toplumdilbilimsel yetiye ne derecede yer verildiğini araştırmaktır. Çalışmanın amacı, buradan elde edilecek veriler ışığında, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında geliştirilen ve kullanılan malzemelere katkı sağlamaktır. 
Çalışma, tarama modelinde nitel araştırma olarak desenlenmiştir. Veri toplama aracı olarak doküman inceleme tekniğinden yararlanılmıştır. Örneklem olarak seçilen Yedi İklim Türkçe, Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe ve Gazi TÖMER Yabancılar için Türkçe öğretim setlerinin B2 düzey ders kitapları, çalışma için geliştirilen bir kontrol listesine göre değerlendirilmiştir. Kitapları incelemede kullanılan kontrol listesi, Avrupa Ortak Başvuru Metni'nin toplumdilbilimsel yeterlik başlığı altındaki maddeler ve literatür taranarak incelenen diğer çalışmalar esas alınarak oluşturulmuştur. Elde edilen veriler ünite bazında tablolaştırılarak sunulmuştur.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre ders kitaplarında en fazla yer verilen toplumdilbilimsel unsurların atasözleri ve deyimler olduğu görülmüştür. Kitaplarda çoğunlukla bilgilendirici metinlere yer verildiği ve karşılıklı konuşma bölümlerine yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, resmî dil ve ortak dil biçimlerinin sıkça görüldüğü, ancak günlük iletişimde kullanılan daha az resmî ve teklifsiz dil kullanımlarına yeterince yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. İnternet dili, telefon konuşması, e-posta gibi farklı iletişim kanallarına ise neredeyse hiç yer verilmediği belirlenmiştir.

Abstract:
The acquisition of the correct grammatical structures as well as the use of language in accordance with different social contexts; in other words, sociolinguistic competence is crucial to foreign language teaching. The aim of this study is to investigate the extent to which sociolinguistic competence is included in the B2 level textbooks used in teaching Turkish as a foreign language. In the light of the data to be obtained from here, it is also aimed to contribute to the materials developed and used in the field of teaching Turkish as a foreign language.
The study was designed as a qualitative research in the scanning model. Document analysis technique was used as a data collection tool. The B2 level textbooks Yedi İklim, Yeni Hitit ve Gazi TÖMER which are commonly used in the field of teaching Turkish as a foreign language were selected as samples and were evaluated according to a checklist. The checklist used to evaluate the books was created on the basis of the items under the sociolinguistic competence heading of the Common European Framework of Reference and other related studies in the literature. The data obtained are presented in tabular form on a unit basis.
According to the findings obtained in the research, it has been found that the most frequently used sociolinguistic elements in the textbooks are proverbs and idioms. It has been determined that the books mostly contain informative texts and the conversation parts are in the minority. For this reason, it has been concluded that official language and common language forms are frequently seen, but less formal and informal language usages used in daily communication are not sufficiently included. It has been determined that different communication channels such as internet language, telephone conversation and e-mail are almost never included.