Resim sanatının mimari tasarım stüdyolarına etkisi: Bir stüdyo deneyimi
The effect of painting art on architectural design studios: A studio experience
Yazar: MUSTAFA TAŞCI
Danışman: PROF. DR. MİNE ULUSOY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık, bünyesinde mühendislik, ekonomi, işletme, sosyoloji, psikoloji, felsefe, sanat ve tasarım gibi birçok alanı barındıran multidisipliner bir meslektir. Mimarlık eğitimi boyunca, bütün bu alanların temel dersleri ve bu derslere paralel olarak mimari tasarım stüdyosu dersleri yürütülmektedir. 
Mimari tasarım stüdyosu derslerinde tasarım süreci şu şekilde özetlenebilir: Tasarım konusunun belirlenmesi ile başlayan süreç, ihtiyaç programının tespiti ile devam eder. Ardından, tasarım konseptinin belirlenmesi, planlar kesitler ve görünüşlerin oluşturulması, model ve maket üretimi ve son olarak sunum tekniklerinin çalışılması ile süreç tamamlanmaktadır. Bütün bu süreçlerde tasarım ilke ve elemanları kullanılarak sağlam işlevsel ve estetik yapılar tasarlanması beklenilmektedir. 
Üretilen mimari tasarımların estetik ve sanat yönünden değer taşıyabilmesi için konseptinin tasarımın her aşamasında yansıtılabilmesi gerekmektedir. Sanatsal altyapıya sahip tasarım konsept ve kararları ile çıkılan yolda mimari ürünlerin daha başarılı olması beklenir. 
Sanat hayal gücünün somutlaşmış halidir. Bir başka deyişle, insanın duygu ve düşüncelerini estetik olarak ifade etmesine olanak sağlayan bir araçtır. Günümüzde kabul edilen yedi sanat dalı; mimari, resim, heykel, müzik, edebiyat, tiyatro ve sinemadır. Sanat dalları insanın ve toplumun kendisini ifade biçimleri olarak farklılaşmıştır. Bu durum aynı duyguların farklı biçimlerde ifade edilmesine olanak sağlar. Bir başka deyişle, sanat dalları aynı kökten oluşmuş ağaçlar gibidir. 
Çalışmanın hipotezi olarak sanat dallarının birbirlerini etkileyebileceği fikri ortaya atılmıştır. Sanat dallarının etkileşimi neticesinde daha nitelikli ürünlerin ortaya çıkacağı fikri ortaya atılmıştır. Mimarlık alanında düşünülecek olursa, diğer sanat dallarından etkilenilmesi neticesinde sanatsal başarısı daha yüksek mimari tasarımların ortaya çıkabileceği düşünülmüştür. 
Bu hipotez ile çıkılan yolda, hipotezin deneyimlenebileceği bir çalışma yapılmasına karar verilmiştir. Çalışma takvimi ve içeriği belirlenmiştir. Resim sanatı ile mimarlık arasındaki ilişkinin ortaya konulabilmesi için mimarlık ve resim bölümü öğrencilerinin beraber çalışabileceği workshoplar planlanmıştır. Workshop konuları ve çalışmaları resim eğitimi bölümü ve mimarlık bölümü öğretim üyeleri ile belirlenmiştir. 
Çalışma kapsamında, eşdeğer nitelikte iki grup öğrenci seçilmiştir. Öğrencilere tek değişkenli ve kontrollü bir deney uygulanmıştır. Kontrol grubundaki öğrencilere klasik yöntem ile mimari tasarım stüdyosu dersi verilmiş iken, deney grubundaki öğrencilere dönemin başından itibaren 8 hafta süren temel sanat workshopları ve resim sanatı eğitimi verilmiştir. Bu workshoplarda temel sanat bilgisi, sanat eleştirisi, sanat eseri okuması, estetik değer yargısı gibi bilgiler hem teorik olarak hem de pratik olarak aktarılmıştır. Öğrencilerden işlenilen konular ile alakalı çalışma yapmaları istenilmiştir. 
Bu çalışmalar haftalık sekiz saatlik mimari tasarım stüdyosu dersinin yarısını oluşturmuştur. Workshoplardan arta kalan süre zarfında, stüdyo dersinin ana konusu ile ilgili çalışılmıştır. Örnek projelerin incelenmesi, ihtiyaç programı belirlenmesi, çevre analizi, arazi etüdü, fonksiyon şeması gibi çalışmalar yaptırılmıştır. Workshoplar dönem ortası olan sekizinci haftaya kadar sürdürülmüştür. Devam eden haftalarda mimari ürün çalışmalarına ağırlık verilmiştir. 
Fikir ve konsept aşaması için öğrencilerden workshoplarda aldıkları eğitimleri kullanarak iki ve üç boyutlu çalışmalar yapması istenilmiştir. Vaziyet planı, plan, kesit, görünüş, cephe, detay, maket ve model çalışmaları yapılarak süreç ilerletilmiş ve çalışmalar sonuçlandırılmıştır. 
Sonuç ürünler mimarlık alanında öğretim üyesi olan uzmanlar tarafından değerlendirilmiştir. Değerlendirme aracı olarak beşli likert ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar nicel analiz yöntemi olan SPSS programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, iki grubun sonuçları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını görmek için T testi uygulanmıştır. Değerlendirmelerde, deney grubundaki öğrencilerin kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla daha başarılı eserler ortaya koyduğu gözlemlenmiştir. 
Sonuç olarak, sanat dallarının birbirlerini pozitif etkilediği hipotezi bu çalışma özelinde desteklenmiştir. Öğrencilerin sıra dışı bir stüdyo deneyimi ile derse ve mesleğe ilgisinin arttığı tespit edilmiştir. Böylelikle, stüdyo derslerinin daha verimli geçtiği söylenebilir. Yedi sanat dalından birisi olarak kabul edilen mimarlık mesleğinin eğitim aşamasında öğrencilere daha verimli bir mimari tasarım eğitim modeli önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: mimarlık, konsept, sanat, resim sanatı, tasarım, eğitim

Abstract:
Architecture is a multidisciplinary profession that includes many fields such as engineering, economics, business, sociology, psychology, philosophy, art and design. During architecture education, basic courses of all these fields and architectural design studio courses are taught. 
The design process in architectural design studio courses can be summarized as follows: The process begins with determining the design topic and continues with the determination of the project requirements. Then, it continues with determining the design concept, drawing plans, sections, and views, producing models and mock-ups. Finally, the process is completed by presentation techniques. In all these processes, it is expected to design robust, functional and aesthetic buildings by using design principles and elements. 
In order for architectural designs to carry aesthetic and artistic values, the design of the concept must be reflected at every stage. Architectural works made with design concepts and decisions that have an artistic background are expected to be more successful. 
Art is the embodiment of imaginations. In other words, it is a tool that allows people to express their feelings and thoughts aesthetically. Today, the seven branches of art are; architecture, painting, sculpture, music, literature, theater and cinema. Branches of art have differentiated as ways of expression of people and society. This allows the same emotions to be expressed in different ways. In other words, branches of art are like trees formed from the same root. 
As the hypothesis of the study, the idea that the branches of art can influence each other was put forward. The idea was put forward that more qualified products would emerge as a result of the interaction of branches of art. Considering the field of architecture, it is thought that architectural designs with higher artistic success may emerge as a result of being influenced by other branches of art. 
Starting with this hypothesis, it was decided to conduct a study in which the hypothesis could be experienced. The work schedule and content have been determined. In order to reveal the relationship between painting and architecture, workshops have been planned where students of architecture and painting departments can work together. Workshop topics and studies were determined by the faculty members of the art education department and the architecture department. 
Within the scope of the study, two groups of students with equivalent qualifications were selected. A univariate and controlled experiment was applied to the groups. While the students in the control group were given classical architectural design studio methods, the students in the experimental group were given basic art workshops and painting art training for 8 weeks starting from the beginning of the semester. In these workshops, information such as basic art knowledge, art criticism, analyzing works of art, and aesthetic value judgment were conveyed both theoretically and practically. Students were asked to do works on the topics covered. 
These studies constituted half of the eight-hour weekly architectural design studio course. During the remaining time from the workshops, the main subject of the studio course was studied. Studies such as sample examination, project needs assessment, environmental and land analysis and bubble diagrams were carried out. The workshops continued until the eighth week, which is the middle of the semester. In the following weeks, emphasis was placed on architectural product works. 
For the concept phase, students were asked to create two- and three-dimensional works using the knowledges they received in the workshops. The process was progressed, and the work was concluded by carrying out site plan, plans, sections, views, façades, details, models, and mock-ups. 
The final projects were evaluated by experts who are faculty members in the department of architecture. A five-point likert scale was used as an evaluation tool. The results were evaluated using the SPSS program, which is a quantitative analysis method. Additionally, T test was applied to see whether there was a significant difference between the results of the two groups. In the evaluations, it was observed that the students in the experimental group produced more successful works than the students in the control group. 
As a result, the hypothesis that the branches of art positively affect each other was supported in this study. It has been determined that students' interest in the course and the architecture profession increases with an extraordinary studio experience. Thus, it can be said that studio lessons are more productive. A more efficient architectural design education model has been proposed to students during the education phase of the architecture profession, which is considered one of the seven branches of art.
Keywords: architecture, concept, art, pictorial art, design, education