Avantajlı ve dezavantajlı bölgelerdeki ortaokul yöneticilerinin bakış açısından okullarında karşılaştıkları kriz durumları ve baş etme yollarının incelenmesi
Investigation of the crisis situations faced at their schools and the methods of collecting from the perspective of secondary school administrators located in advantaged and disadvantaged regions
Yazar: GİZEM DEDE
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA GİZİR
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
karşılaştıkları kriz durumlarının neler olduğu, bu kriz durumlarıyla başa çıkma yöntemleri ve baş çıkmada yaşadıkları zorluklar ile ihtiyaç duydukları bilgi ve becerilerin incelenerek belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Hatay il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ve kamu ortaokullarında çalışan okul yöneticileri oluşturmaktadır. Çalışma grubu Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü'nün hazırlamış olduğu İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (SEGE-2022) sonuçları doğrultusunda belirlenmiştir. Okul sayılarının belirlenmesinin yanı sıra bölgenin yoğun göç alması ve ilgili alanyazında göçün okullarda kriz durumlarına yol açabileceğine yönelik bulgular dikkate alınarak Gündüz (2011)'ün "Öğrenci ve Velilerin Sosyal ve Ekonomik Özellikleri İle İlgili Okul Yöneticisi İle Görüşme Formu" adıyla 7 soruluk görüşme formu kaynak olarak kullanılmıştır. SEGE Araştırması (2022) ve ön görüşme formu sonuçları göz önünde bulundurularak farklı özelliklere sahip her ilçeden avantajlı ve dezavantajlı ortaokul yöneticileri amaca yönelik örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi ile seçilerek toplam 34 okul yöneticisinden oluşan çalışma grubu oluşturulmuştur. Ayrıca bu okulların avantajlı ve dezavantajlı olma durumu dikkate alınarak 16 dezavantajlı, 17 avantajlı olacak şekilde katılımcılar belirlenmiştir. Bu araştırmada, nitel araştırma desenine uygun olarak ilgili alanyazın ve araştırma soruları dikkate alınarak yarı yapılandırılmış bir görüşme formu oluşturularak ve sonrasında pilot çalışma yapılarak bu formda yer alan sorular dil, anlaşılabilirlik ve süre açısından değerlendirilmiştir. Verilerin tamamı görüşme tekniği ile toplanmış, veriler içerik analizi kullanarak ana tema, tema, ana kategori, kategori ve alt kategorilere ayrılmıştır. Analiz sonucunda, araştırma konusu çevresel nedenler, örgütsel nedenler, krizle baş etme yolları, krizle baş etmede karşılaşılan zorluklar, krizle baş etmede ihtiyaç duyulan bilgi ve beceriler, kriz durumlarıyla baş etmede üst yönetimlerden beklentiler şeklinde altı ana temaya ait bulgular avantajlı ve dezavantajlı bölgelerde bulunan ortaokullar adına benzerlikler ve farklılıklar çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine and identify the crisis situations that middle school administrators in advantaged and disadvantaged regions frequently encounter, the methods they use to deal with these crisis situations, the difficulties they experience in dealing with these crisis situations, and the knowledge and skills they need. The study group was defined according to the results of the Socio-Economic Development Ranking Survey of Districts (SEGE-2022) prepared by the General Directorate of Development Agencies. In addition to determining the number of schools, Gündüz's (2011) seven-question interview form entitled "Interview Form with School Administrator on Social and Economic Characteristics of Students and Parents" was used as a source, taking into account the intense migration in the region and the findings in the relevant literature that migration can lead to crisis situations in schools. Considering the results of the SEGE survey (2022) and the preliminary interview form, the advantaged and disadvantaged middle school administrators from each district with different characteristics were selected by the maximum variation sampling method from purposeful sampling methods and a study group of 34 school administrators was formed. In addition, considering the advantaged and disadvantaged status of these schools, 16 disadvantaged and 17 advantaged schools were selected. In this study, a semi-structured interview form was developed in accordance with the qualitative research design, taking into account the relevant literature and research questions, and then finalised by conducting a pilot study. All data were collected using the interview technique and the data were divided into main themes, sub-themes, main categories, categories and sub-categories using content analysis. As a result of the analysis, the findings belonging to six main themes such as environmental causes, organisational causes, ways of coping with crisis, difficulties encountered in coping with crisis, knowledge and skills needed in coping with crisis, and expectations from senior management in dealing with crisis situations were discussed in the framework of similarities and differences on behalf of middle schools in advantaged and disadvantaged regions.