Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında sarkopeni ile pankreatik ekzokrin yetersizliği arasındaki ilişki
The relationship between sarcopenia and pancreatic exocrine insufficiency in patients with tTYPE 2 diabetes mellitus
Yazar: ŞEVKİCAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT SAKA
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kaslar = Muscles ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases

Özet:
Giriş: Sarkopeni, en önemli geriatrik sendromlar arasında yeralmakta, morbidite, mortalite ve hayat kalitesini doğrudan etkilemektedir. Tip 2 Diyabetes mellitus (Tip 2 DM) hastalarında sarkopeni prevalansı artmaktadır. Artmış insülin direnci ve inflamasyon sebep olarak gösterilmekle beraber DM hastalarında sarkopeni nedenleri tam olarak netleşmemiştir. DM ile pankreas ekzokrin yetersizliği (PEY) ilişkisi bilinmektedir ve az sayıda çalışmada PEY ile sarkopeni ilişkisi gösterilmiştir. Bu çalışmada Tip 2 DM'de PEY ile sarkopeni arasında olası bir ilişkinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniğine Mayıs-Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran 65 yaş üstü Tip 2 DM tanılı 120 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, Tip 2 DM ilgili verileri ve komplikasyonları sorgulanmış, mini nütrisyon değerlendirme testi kısa form ile malnütrisyon riski, PEY anketiyle PEY olasılığı değerlendirilmiş, el dinamometresi ile el kavrama gücü, 4 metre yürüme testi ile yürüme hızı ve biyoelektrik impedans analizi (BİA) ile kas kütlesi ölçülmüş, dışkı örneklerinden fekal elastaz düzeyi bakılmıştır. Sarkopeni tanısında EWGSOP2 (European Working Group on Sarcopenia in Old People-2) kriterleri kullanıldı. Tip 2 DM hastalarında sarkopeni ile PEY arasında olası bağımsız bir ilişki olup olmadığı araştırıldı.
Bulgular: 120 hastanın %64.2'si (n=77) kadın, %35.8'i (n=43) erkekti. Ortalama yaş 70.4±4.2 yıl, VKİ 29.6±4.3 kg/m2 bulundu. Hastaların %15.8'inde (n=19) malnütrisyon riski, %50.8'inde (n=61) obezite ve %59.1'inde (n=71) düşük kas kuvveti (erkeklerde %53.4, kadınlarda %62.3) ve %15'inde (n=18) apendiküler kas kütlesi indeksi (ASMİ) düşük bulundu (erkeklerde %25.6, kadınlarda %9.1). EWGSOP2 kriterlerine göre hastaların %10'unda (n=12, 7 erkek ve 5 kadın) kesin sarkopeni mevcuttu. Hastaların %22.5'inde  (n=27) PEY saptandı. Tüm grupta sarkopeni ile D vitamini eksikliği arasında anlamlı ilişkili bulundu. Kadınlarda olası sarkopeni ile D vitamini eksikliği, erkeklerde ise olası sarkopeni PEY ile ilişkili bulundu. Erkek PEY hastalarında kas kuvveti düşüktü (p=0.002), kas kütlesi düşük bulunsa da bu fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı.
 Sonuç: Bu bulgular, 65 yaş üzeri Tip 2 DM'li erkeklerde PEY'in düşük kas kuvveti ile ilişkili olduğunu, sarkopeniye neden olabileceğini göstermektedir. 65 yaş ve üzeri sarkopenik Tip 2 DM erkek hastalarda PEY araştırılmalıdır. Bu konuda yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, Sarkopeni, Pankreas Ekzokrin Yetersizliği

Abstract:
Introduction: Sarcopenia is an important geriatric syndrome that directly affects morbidity, mortality and quality of life. The prevalence of sarcopenia is higher in patients with Type 2 Diabetes mellitus (Type 2 DM). Increased insulin resistance and inflammation have been associated with sarcopenia in DM patients, those need more evidence. The relationship between DM and pancreatic exocrine insufficiency (PEI) is known, and few studies have shown the relationship between PEI and sarcopenia. In this study, we aimed to show a possible relationship between PEI and sarcopenia in old aged Type 2 DM patients.

Material and methods: We included 120 old aged (≥65 years) Type 2 DM patients to this prospective study those admitted to Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine Outpatient Clinic, between May-December 2021. Characteristics of the patients, diseases and the complications were noted, malnutrition risk was screened with Mini-Nutritional Assessment-Short Form, PEY was screened with PEY test questionnaire, the hand grip strength was measured with a hand dynamometer, gait speed was evaluated with 4-meter walking test and muscle mass was measured with bioelectric impedance analysis (BIA). Fecal elastase test from stool sample was used to diagnose PEI. EWGSOP2 (European Working Group on Sarcopenia in Old People-2) criteria were used for the diagnosis of sarcopenia. We investigated whether there is a possible independent relationship between sarcopenia and PEY in old aged patients with type 2 DM.

Results: Of 120 patients, 64.2% (n=77) were female and 35.8% (n=43) were male. Mean age was 70.4±4.2 years, mean BMI was 29.6±4.3 kg/m2. Malnutrition risk was observed in 15.8% (n=19) of the patients, obesity in 50.8% (n=61), low muscle strength in 59.1% (n=71) (53.4% in men, 62.3% in women) and low appendicular muscle mass index (ASMI) in 15% (n=18)  (25.6% in men, 9.1% in women). According to the EWGSOP2 criteria, 10% of the patients (n=12, 7 men and 5 women) had definite sarcopenia. PEI was diagnosed in 22.5% (n=27) of the patients. Vitamin D deficiency showed significant association with probable sarcopenia in the whole group, whereas probable sarcopenia was associated with vitamin D deficiency in women and PEI in men. Muscle strength was significantly lower in patients with PEI in men (p=0.02). Although muscle mass was also lower in men with PEI, that difference did not showed statistical significance. 
Conclusion: Our results showed that PEI is associated with lower muscle strength in old aged Type 2 DM male patients. PEI should be investigated in old aged Type 2 DM patients with probable or definite sarcopenia. Further studies are needed. 

Key words: Type 2 Diabetes mellitus, sarcopenia, pancreatic exocrine insufficiency