Klozapin kullanan şizofreni hastalarında içgörünün değerlendirilmesi; sosyodemografik değişkenler, işlevsellik ve depresif belirtiler ile ilişkisi
Assesment of insight and relation between insight and sociodemoghraphic variables, functionality and depressive symptoms in patients with schizophrenia on clozapin treatment
Yazar: SÜLEYMAN DÖNMEZLER
Danışman: DOÇ. DR. NURHAN FISTIKCI ; DR. SEVİNÇ ULUSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresyon = Depression ; Klozapin = Clozapine ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; İçgörü = Insight ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Klinik pratikteki büyük problemlerden biri şizofreni hastalarındaki içgörü yetersizliğidir. Bu sebeple içgörüyü etkileyen faktörlerin ve içgörü yordayıcılarının araştırılması önem arz etmektedir. Bu değişkenlerin saptanabilmesi içgörüyü arttırmak için efektif ve etkili bir tedavi stratejisi oluşumuna yardımcı olabilir.  Klozapin kullanan hastaların polikliniklerimize düzenli bir şekilde gelmeleri, tedaviye uyumlarının iyi olması, aylık hemogram takiplerine uymalarının gözlenmesi üzerine bu kişilerde içgörü ve ilişkili faktörleri kapsamlı bir şekilde incelenip, bulgular doğrultusunda öneriler verilerek klinik pratiğe ve alanyazına katkıda bulunmak istenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine Aralık 2019- Şubat 2020 tarihleri arasında başvuran ve en az son 6 aydır klozapin kullanan, ardışık olarak alınan 54 şizofreni hastasında içgörünün; alt boyutları dahil olmak üzere, cinsiyet, yaş, eğitim yılı gibi sosyodemografik değişkenler ve klozapin dozu, pozitif, negatif belirtiler ve depresif belirti şiddeti gibi değişkenlerle korelasyonu incelenmiştir. Hastaların içgörü düzeyi "İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği (İÜBDÖ)", işlevsellik düzeyi "Global Değerlendirme Ölçeği (GAS)" kullanılarak belirlenmiştir. Şizofreni belirtilerini değerlendirmek için "Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS)", depresif belirtilerin değerlendirilmesi için "Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (ÇŞDÖ)" uygulanmıştır.  
BULGULAR: Altı aydan uzun süredir klozapin kullanan kadın şizofreni hastalarında içgörü ve depresyon belirtileri erkek şizofreni hastalarına göre daha az saptanmıştır. Altı aydan uzun süredir klozapin kullanan şizofreni hastalarında yaş ve tedaviye uyum alt ölçeği arasında pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. PANSS Yargılama ve İçgörü Eksikliği Maddesi ile İÜBDÖ toplam arasında çok ileri  derecede negatif ilişki belirlenmiştir. İçgörünün hastalığının farkında olma alt boyutu arttıkça depresif semptomlar artmaktadır. İçgörünün tedaviye uyum boyutu ile depresyon belirtileri arasında ilişki saptanmamıştır. İşlevsellik ile pozitif belirtiler, negatif belirtiler ve global psikopatoloji arasında negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. 
SONUÇ: Altı aydan uzun süredir klozapin kullanan şizofreni hastalarında içgörünün sosyodemografik ve tedavi süreci ile ilgili değişkenlerle ilişkisi ortaya konulmuştur. Altı aydan uzun süredir klozapin kullanan hastalarda içgörü depresif belirtilerle pozitif yönde ilişkili saptanmıştır. Kadın hastalarda erkek hastalara göre daha az depresif belirti şiddeti ve içgörü düzeyleri olduğu görülmüştür. İçgörünün tedaviye uyum alt boyutu depresif belirtiler ile ilişkili bulunmamışken işlevsellikle pozitif yönde ilişkilidir. Bu avantajları sayesinde tedaviye uyum alt boyutunun, içgörüyle ilgili yapılacak müdahaleler açısından klinisyenlere yol gösterebileceği düşünülmüştür. Bu alanda yapılacak prospektif ve müdahale içeren çalışmalarla daha güvenilir sonuçlara ulaşılabilir.

Abstract:
AIM: One of the major problems of clinical practice is a lack of insight in patients with schizophrenia. Therefore, it is imperative to evaluate the insight-related variables. Uncovering these variables may contribute to a proper treatment of patients. After observing that the patients are coming to the outpatient clinics for control regularly, that the patients comply with their treatment and complete blood count controls monthly, evaluation has been made about insight and insight-related factors and recommendations have been made accordingly to further improve clinical knowledge and practice.
METHOD: In this study, attention has been focused on the evaluation of the 54 consecutive patients who are followed by the outpatient clinics in Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Education and Research Hospital between December 2019 and February 2020 with schizophrenia under clozapine treatment for more than 6 months for the insight and related factors. The correlation of insight between the variables of gender, age, education status, sociodemographic status, positive and negative symptoms of the patients and the dosage of clozapine had been evaluated. In this research, there had been applied "Schedule for assessing the three components of insight" to determine the level of insight, "Global assessment of functioning" to define the level of functionality, "PANSS" to appraise the symptoms of schizophrenia and "The Calgary Depression Scale for schizophrenia" to evaluate the symptoms of depression.
RESULTS: It has been observed that the female patients with schizophrenia under clozapine treatment for more than 6 months had a lower level of insight and depression than male patients. Positive correlation had been noticed between ages and treatment compliance which has been detected by "Medication Adherence Scale". There had been found a very strong negative correlation between item of Lack of judgement and insight on PANSS and "Schedule for assessing the three components of insight". Increased awareness of having a mental disorder as a dimension of insight was founded to be associated with aggravated depressive symptoms. Conversely, there had been no association detected between depressive symptoms and treatment acceptance as another dimension of insight. Negative correlation had been detected between functionality and positive symptoms as well as between negative symptoms and global psychopathology. 
CONCLUSION: The relation between insight and a few variables depending on patients and their treatment processes has been analyzed in this study. Investigating the insight and the related factors with insight has been provided evidence for ongoing researches in the field. Taking the advantage of the positive correlation between functionality and insight which had been found in this study into consideration, it would be beneficial for clinicians to further improve their interventions in patients' insight during the treatment process. More reliable results may have been achieved with prospective and interventional studies in the field.