Renkli şekerlemelerde eser metallerin atom tutucu yarıklı tüp-atomik absorpsiyon spektrofotometresi ile tayini
Determination of trace metals in color candies by atomic absorption spectrophotometer-slotted tube atom trap
Yazar: TÜLİN BAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAMAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, çocukların çok tükettikleri renkli şekerlemelerde Pb, Cd ve Cu konsantrasyonlarının tayini amaçlandı. Bu elementlerin seçiminde, kurşunun aşırı toksik, kadmiyumun kanserojen ve bakırın küçük derişimlerinin gerekli olmasının yanı sıra yüksek derişimlerinin zararlı olması ve vücutta birikme özelliğinin olması etkili olmuştur. Şeker örnekleri kuru yakma ve mikrodalga yöntemleri ile çözülerek en iyi metod belirlendi. Atom tutucu yarıklı tüplerle daha önce elde edilen duyarlılık artışını daha da arttırabilme imkanını araştırmak için, kuvars tüpler molibden ve vanadyumun çözeltileri ile etkileştirildi. Böylece, molibden ve vanadyum çözeltileriyle işlem görmüş ve görmemiş kuvars tüplerle AAS' de ölçüm işlemleri gerçekleştirildi. Bu kuvars tüplerin SEM görüntüleri çekildi.Şeker türlerinden farklı markalardaki bonibon, jelibon, topitop ve çikolata gibi renkli şekerlemeler satın alındı. En iyi sonuçların alındığı mikrodalga çözme metoduyla örnekler çözünürleştirildi. Elde edilen berrak çözeltiler atom tutucu yarıklı tüp (slotted tube atom trap=STAT)-atomik absorpsiyon spektrofotometresi (AAS) ile analiz edildi.Analizi yapılan örneklerden, bonibonda Cu 0.16-6.4 ppm arası, Pb 0.5-1.4 ppm arası ve Cd ise tayin sınırının altında bulundu. Jelibonda ise Cu 0.2-0.5 ppm arası, Pb 1.4 ppm ,Cd tayin sınırının altında bulundu. Renkli şekerlemelerde sırasıyla Cu tayin sınırının altında, Pb 0.6-1.8 ppm, Cd tayin sınırının altında bulundu. Çikolata ise Cu 3.2-4.05 ppm, Pb tayin sınırının altında, Cd 0.6 ppm olarak bulundu. Elde edilen verilerden, bazı şekerleme türlerinde Pb ve Cu konsantrasyonlarının Türk Gıda Kodeksi'nce müsaade edilen sınır değerlerinin üzerinde olduğu bulunduğundan, çocukların renkli şeker türlerini aşırı tüketmemeleri gerektiği sonucuna varıldı.Anahtar Kelimeler: Kadmiyum, Kurşun, Bakır, Atomik Absorpsiyon Spektrofotometresi, SEM, Şeker, STAT.

Abstract:
In this study, determinations of Pb, Cd and Cu concentrations in color candies which children consumed these colour matters. In the selection of these elements, extremely toxicitiy of lead, carcinogenic of cadmium and essentiality of cupper at low concentrations as well as its toxicity at high concentractions were effected. The most digestion method was determined by examining microwave digestion and dry ashing method for candy samples. Quartz tubes were treated with Mo and V solutions to increase the sensitivity more than the former studies by using slotted tube atom trap. So, measurements by AAS were carried out by using quartz tubes treated and non-treated with Mo and V. Further, images of these quartz tubes were obtained by SEM analysis.The color candies such as bonibon, jelibon, topitop and chocolate in different mark were purchased. The samples were digested by using microwave method that is the best method. The obtained clear solutions were analysed by slotted tube atom trap (STAT)-atomic absorption spectrophotometry (AAS).Among the analysed samples, metal concentrations were found in the ranges of 0.16-6.4 ppm for copper and 0.5-1.4 ppm for Pb in bonibon; 0.2-0.5 ppm for Cu and lower detection limit-1.4 ppm for Pb in Jelibon. Lead concentrations in color sugars were found in range of 0.6-1.8 ppm. Cd concentrations in the studied bonibon, Jelibon and color sugars were found lower than detecion limit. Finally, Cu and Cd concentrations in chocolate were found in ranges of 3.2-4.05 ppm and lower than detection limit-0.6 ppm while Pb level was observed to be lower than the detection limit. From the obtained data, it was concluded that children shouldn?t consumed the colour candies in extreme amount because Pb and Cu concentrations in some colour candy species exceed the limit values recommended by Turkish Food Codex.Keywords: Cadmium, Lead, Copper, Atomic Absorption Spectrophotometer, SEM, candy, STAT.