Yoğun bakımda takip edilen hastalarda optik sinir kılıf çapının ölçümü ile klinik ve radyolojik bulguların ilişkisi
The relationship of optic nerve sheath diameter and clinical and radiological findings in patients followed in intensi̇ve care uni̇t
Yazar: MERVE İKBAL GÖNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA SULTAN ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Optik sinir = Optic nerve ; Radyoloji = Radiology ; Tomografi-optik = Tomography-optical ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Amaç. Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği 3. basamak yoğun bakım ünitesine (YBÜ) farklı nedenler ile yatırılan hastaların demografik özellikleri, klinik bulguları ve radyolojik bulguları ile optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem. Prospektif izlem tasarımında yapılan bu tez çalışması, 1 Ocak 2021-30 Nisan 2021 tarihleri arasında 4 ay süreyle YBÜ'nde takip edilen 78 hastanın verileri analize dâhil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), beden kitle indeksi (kg/m2) (BKİ), intrakranyal patoloji, yoğun bakım yatış endikasyonu, komorbid hastalık, vital parametreler, Glasgow Koma Skalası (GKS), radyolojik olarak intrakranyal basınç artışı bulgusu, entübasyon varlığı, ventilasyon modu, ventilasyon parametreleri ve ultrasonografi ile ölçülen OSKÇ analiz edilmiştir. Verilerin toplanması için, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi, hasta başı ventilasyon parametrelerinin gözlemi, laboratuvar sonuçları ve hasta dosyaları kullanılmıştır.
,Bulgular. Hastaların yaş ortalaması 58,7±18,6 ve %61,5'i erkektir. Hastaların yarısından fazlasında yatış nedenini nörolojik veya solunum ile ilgili patolojiler oluşturmaktadır. Hastaların %77,8'inde en az bir komorbid hastalık mevcuttur ve kalp-damar hastalıkları (%41,0) en sık saptanan komorbid hastalık olarak saptanmıştır. Hastaların %39,7'sinin GKS'si 8'in altında ve tüm yatan hastaların %42,3'ü ilk 24 saat içerisinde entübe edilerek takip ve tedavisi uygulanan hastalardır. Hastaların 24. ve 72 saatte OSKÇ ortalaması sırası ile 3,83±0,41 mm ve 3,84±0,40 mm olarak bulunmuştur. GKS puanına göre ağır nörolojik hasara sahip olan hastaların 24 ve 72. saat OSKÇ ortalamasının orta ve hafif nörolojik hasara sahip hasta OSKÇ ortalamalarından istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Ayrıca yapılan ileri analiz ile hastaların hem 24. saat hem de 72. saatte GSK puanları ile OSKÇ ölçümleri arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır. 24. ve 72 saatte radyolojik olarak intrakranyal basınç artışı bulgusu olan hastalarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde OSKÇ ölçümünün, basınç artışı bulgusu olmayan hastalardan daha yüksek olduğu gözlenmiştir. İntrakranyal basınç artışını öngörmede 24. ve 72. saat OSKÇ değerleri kesim noktaları sırası ile >3,80 mm ve >4,00 mm olarak bulunmuştur. İleri analizler sonucunda; 24. saat OSKÇ 3,8 mm kesim noktası kabul edildiğinde, radyolojik olarak intrakranyal basınç artışını öngörmede bu değerin %100,0 sensitivite ve %66,7 spesifisite özellikleri gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca 72. saat OSKÇ 4,0 mm kesim noktası kabul edildiğinde, radyolojik olarak intrakranyal basınç artışını öngörmede bu değerin %100,0 sensitivite ve % 77,5 spesifisite özellikleri gösterdiği saptanmıştır.
Sonuç. OSKÇ ölçümü intrakranyal basınç artışı açısından yüksek riskli hastalarda tanı konulmasına yardımcı olarak, invazif veya medikal tedavilerin uygulanmasına fırsat sunmaktadır. Düşük riskli hastalarda ise basınç artışının olmadığının gösterilmesini sağlayarak tomografi ve MRG gibi görüntülüme testlerinin kullanımını azaltabilmektedir.

Anahtar Kelimeler. Yoğun Bakım, Optik Sinir Kılıf Çapı, Ultrasonografi, Bilgisayarlı Tomografi, Manyetik Rezonans Görüntüleme

Abstract:
Aim. In this study, we investigated the associations between the demographic characteristics, clinical findings, radiological findings and the sonographic optic nerve sheath diameter (ONSD) of the patients hospitalized in the Health Sciences University Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital, Anesthesiology and Reanimation Clinic, 3rd step intensive care unit (ICU) for different reasons.
Material and Methods. In this thesis study, which was conducted in a prospective follow-up design, the data of 78 patients who were followed up in the ICU between January 1, 2021 and April 30, 2021 were included in the analysis. Demographics of patients (age, gender), body mass index (kg/m2) (BMI), intracranial pathology, indication for intensive care hospitalization, comorbid disease, vital parameters, Glasgow Coma Scale (GCS), radiological evidence of increased intracranial pressure, intubation presence, ventilation mode, ventilation parameters, and ONSD measured by ultrasonography were analyzed. Hospital Information Management System, observation of bedside ventilation parameters, laboratory results and patient files were used for data collection.
Results. The mean age of the patients was 58.7±18.6 years and 61.5% were male. Neurological or respiratory pathologies constitute the reason for hospitalization in more than half of the patients. At least one comorbid disease was present in 77.8% of the patients, and cardiovascular diseases (41.0%) were found to be the most common comorbid disease. 39.7% of the patients had a GCS below 8 and 42.3% of all hospitalized patients were intubated within the first 24 hours. The mean ONSD of the patients at 24 and 72 hours was found to be 3.83±0.41 mm and 3.84±0.40 mm, respectively. According to the GCS score, the mean of the 24th and 72nd hour ONSD of the patients with severe neurological damage was statistically significantly higher than the mean of the patients with moderate and mild neurological damage. In addition, with the further analysis, a negative statistically significant correlation was found between the patients' GSK scores and ONSD measurements at both the 24th and 72nd hours. In patients with radiological signs of intracranial pressure increase at 24 and 72 hours, statistically significantly higher ONSD measurement was observed than in patients without signs of pressure increase. In predicting intracranial pressure increase, the 24th and 72nd hour ONSD values were found to be >3.80 mm and >4.00 mm at cutoff points, respectively. As a result of further analysis; When the 24th hour ONSD cutoff point was accepted as 3.8 mm, this value was found to have 100.0% sensitivity and 66.7% specificity in predicting the increase in intracranial pressure radiologically. In addition, when the cut-off point of the 72nd hour ONSD was accepted as 4.0 mm, this value showed 100.0% sensitivity and 77.5% specificity in predicting the increase in intracranial pressure radiologically.
Conclusions. ONSD measurement provides an opportunity to apply invasive or medical treatments by helping to diagnose patients with high risk for increased intracranial pressure. In low-risk patients, it can reduce the use of imaging tests such as tomography and MRI by showing that there is no pressure increase.

Keywords. Intensive Care, Optic Nerve Sheath Diameter, Ultrasonography, Computed Tomography, Magnetic Resonance Imaging