Diyabet tanılı veya obez bireylerin artmış kanser riskleri hakkında farkındalık ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of awareness and attitudes about increased cancer risk of individuals with diabetes or obesity
Yazar: ELİF SOYBELLİ KONTAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SARGIN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRAÇ VURAL KESKİNLER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Farkındalık = Awareness ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Aile hekimliği ve İç Hastalıkları polikliniğine başvuran obez veya diyabetli bireylerin artmış kanser riskleri hakkında farkındalıklarını ve kanser taraması yaptırma oranlarını değerlendirmek
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mart 2021-Haziran 2021 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Prof. Dr. Süleyman YALÇIN Şehir Hastanesi Aile hekimliği ve İç Hastalıkları polikliniğine başvuran Tip 2 Diyabet tanısı veya obezitesi olan 500 hasta dahil edildi ve kesitsel olarak incelendi. Bu hastalara yapılacak çalışmanın içeriği anlatılıp, yazılı onamları alındı. Yüz yüze görüşme yöntemiyle araştırmacı tarafından yöneltilen, artmış kanser risk farkındalığı ve kanser tarama testleri hakkındaki bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek amacıyla literatür eşliğinde hazırlanan anket soruları dolduruldu. Hastaların sosyodemografik özellikleri ve antropometrik ölçümleri alındı. Çalışmamız tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteydi. Veriler IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 yazılımı kullanılarak analiz edildi. İstatistiksel olarak anlamlı değer P<0,05 kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmamızda 346 kadın, 154 erkek katılımcı bulunmaktaydı. 18-39 yaş arasında 76 (%15,2), 40-59 yaş arasında 286 (%57,2), 60 yaş ve üzerinde 138 (%27,6) kişi bulunmaktaydı. Katılımcılardan 81 (%16,2) kişi normal veya az kilolu, 419 (%83,8) kişi obez idi. Katılımcılardan 339(%67,8) kişi diyabet tanılıydı.  Kanser taramaları açısından hastalar değerlendirildiğinde; kadınlardan 271 (%78,3) kişinin kendi kendine meme muayenesi, 86 (%24,9) kişinin klinik meme muayenesi, 192 (%55,5) kişinin mamografi, 207 (%59,8) kişinin Pap-smear yaptırdıkları görüldü. 346 kadından 108'i (%31,2), 154 erkekten 33'ü (%21,4) gaitada gizli kan baktırmışlardı. Kadınların gaitada gizli kan baktırma oranları anlamlı düzeyde fazlaydı (p<0,001). Kolonoskopi yaptırma oranlarında ise cinsiyetler arası anlamlı bir fark gözlenmedi. Genel olarak herhangi bir kanser (en az bir kanser) için tarama yaptıran katılımcı sayısı 349 (%69,8) idi. Bu oran kadınlarda 306 kişi ile %88,4, erkeklerde 43 kişi ile %27,9'du ve anlamlı olarak kadınlarda yüksek idi(p<0,05). Kanser taraması yaptırma oranı ailesinde kanser olanlarda %85,3, olmayanlarda %64,4 idi ve anlamlı olarak aile öyküsü olanlarda fazlaydı (p<0,05). Kendilerine kanser taraması açısından bilgilendirme yapılan 92 kişiden 83'ü (%90,2) tarama yaptırırken, bilgilendirme yapılmayan 408 kişiden 266'sının (%65,2) kanser taraması yaptırdığı gözlendi ve bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0,05). "Obezite/diyabet hangi kanserler için risk faktörüdür?" sorusuna "meme kanseri" yanıtını veren kadın sayısı 69(%19,9), "Serviks kanseri" yanıtını veren kadın sayısı 44(%12,7) idi. "Prostat kanseri" yanıtını veren erkek sayısı 19(%12,3) idi. Katılımcılara yöneltilen "Obezite/diyabet kanser için risk faktörü müdür?" sorusuna 304(%60,8) katılımcı evet, 196(%39,2) katılımcı hayır ya da bilmiyorum cevabını verdi. Tarama yaptırma oranı hiç sigara kullanmayanlarda %80,8 iken kullanıp bırakanlarda %53,1 ve kullanmakta olanlarda %57,9 olarak görüldü ve bu fark sigara kullanmayanlarda daha çok yaptırıldığı yönünde istatiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Çalışmamıza katılanlardan 101(%20,2) kişinin 30 paket/yıl üzeri sigara içme öyküsü mevcut idi; bunların 29'u (%28,7) DDBT çektirmiş, 72'si (%71,3) çektirmemişti.
Sonuç: Çalışmamızın sonucu, bireylerin ulusal kanser tarama programları hakkındaki bilgi düzeylerinin ve diyabet/obezitenin kanser riskini artırdığı yönündeki bilgilerinin yeterli düzeyde olmadığını düşündürmektedir. Kadınlarda ve kendisine bilgilendirme yapılan kişilerde kanser taramalarına ilginin daha yüksek oranda olduğu görüldü. Ailesinde kanser öyküsü olanlar ile olmayanlar kıyaslandığında beklenildiği gibi ailesinde kanser öyküsü olanların kanser taramalarını daha sık yaptırdığı görüldü. Yoğun sigara içenlerde DDBT çektirmenin az tercih edildiği görüldü. Sonuç olarak eğitim düzeyi düşük insanlara eğitim ve tanıtım faaliyetlerinin yapılarak farkındalık sağlanması kanserle mücadelede oldukça önemlidir.

Abstract:
Objective: To evaluate the awareness of increased cancer risks and the rate of cancer screening among obese or diabetic individuals who applied to the Family Medicine and Internal Medicine outpatient clinic.
Materials and Methods: 500 patients with Type 2 Diabetes or obesity who applied to Göztepe Family Medicine and Internal Medicine outpatient clinic between March 2021 and June 2021 were included and analyzed cross-sectionally. The content of the study to be performed was explained to these patients and their written consent was obtained. Questionnaires prepared by the researcher using face-to-face interview method and prepared in the light of the literature were filled in order to evaluate the level of knowledge, attitudes and behaviors about increased cancer risk awareness and cancer screening tests. Sociodemographic characteristics and anthropometric measurements of the patients were taken. Our study was descriptive and cross-sectional. Data IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. It was analyzed using 1989, 2010 software. Statistically significant value P<0.05 was accepted.
Results: There were 346 female and 154 male participants in our study. There were 76 (15.2%) people between the ages of 18-39, 286 (57.2%) people between the ages of 40-59, and 138 (27.6%) people aged 60 and over. Of the participants, 81 (16.2%) people were normal or underweight, and 419 (83.8%) were obese. Among the participants, 339 (67.8%) people were diagnosed with diabetes. When patients are evaluated in terms of cancer screening; It was seen that 271 (78.3%) women had breast self-examination, 86 (24.9%) had clinical breast examination, 192 (55.5%) had mammography, and 207 (59.8%) had Pap-smear. 108 (31.2%) of 346 women and 33 (21.4%) of 154 men had stool occult blood checked. The rate of checking the stool for occult blood in women was significantly higher (p<0.001). There was no significant difference between genders in the rates of colonoscopy. In general, the number of participants who were screened for any cancer (at least one cancer) was 349 (69.8%). This rate was 88.4% with 306 people in women, 27.9% with 43 people in men, and it was significantly higher in women (p<0.05). The rate of cancer screening was 85.3% in those with a family history of cancer, 64.4% in those without, and it was significantly higher in those with a family history (p<0.05). While 83 (90.2%) of 92 people who were informed about cancer screening had screening, it was observed that 266 (65.2%) of 408 people who were not informed had cancer screening, and this difference was statistically significant (p<0.05). "Obesity/diabetes is a risk factor for which cancers?" The number of women who answered the question "breast cancer" was 69 (19.9%), and the number of women who answered "cervical cancer" was 44 (12.7%). The number of men who answered "prostate cancer" was 19 (12.3%). "Is obesity/diabetes a risk factor for cancer?" 304 (60.8%) participants answered yes, 196 (39.2%) participants answered no or I don't know. While the rate of screening was 80.8% in never-smokers, it was 53.1% in those who used and quit, and 57.9% in those who used to smoke, and this difference was statistically significant in that it was done more often in non-smokers (p<0.05). Among the participants in our study, 101 (20.2%) people had a smoking history of more than 30 packs/year; 29 (28.7%) of them had DDBT and 72 (71.3%) did not.
Conclusion: The results of our study suggest that the level of knowledge of individuals about national cancer screening programs and their knowledge that diabetes/obesity increases the risk of cancer are not sufficient. It was observed that the interest in cancer screening was higher in women and people who were informed. Compared to those who have a family history of cancer and those who do not, as expected, those with a family history of cancer were more frequently screened for cancer. It was observed that DDBT was less preferred in heavy smokers. As a result, it is very important to raise awareness by conducting educational and promotional activities to people with low education levels in the fight against cancer.