Kırgızistan'da din eğitimi
Religious education in Kyrgyzstan
Yazar: ALİM EMİN (ELVİN) YUSUFOĞLU (IUSUBOV)
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BANU GÜRER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımsızlık = Independence ; Din = Religion ; Din eğitimi = Religious education ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Eğitim = Education ; Kırgızistan = Kyrgyzstan

Özet:
Geçmişleri yaklaşık üç bin yıl öncesine dayanan Kırgız Türkleri, neredeyse yetmiş yıl ateist Sovyet rejimi altında kaldıktan sonra, 31 Ağustos 1991 yılında bağımsızlıklarına kavuşarak, tarihlerinde yeni dönem başlatmışlardır. Bağımsızlığını kazanan genç bir ülke, hayatın bütün alanlarında yeni demokratik uygulamalara başlamıştır. Ülkenin ekonomik, siyasi ve sosyo-kültürel alanlarında değişmeler söz konusu olduğu gibi, din ve din eğitimi konusunda da yeni bir yapılanmaya neden gidilmiştir. Bu bağlamda hayata geçirilen yeni reformalar ve yürürlüğe giren yeni yasalar, daha önce ülkede resmen yasak olan dini hayatın ve din eğitiminin yeniden canlanmasını sağlamıştır. Bu nedenle, araştırma konusu olarak seçtiğimiz "Kırgızistan'da Din Eğitimi" adlı çalışmamızda Kırgızistan'da din eğitiminin tarihsel gelişimini, bugünku durumunu ve din-devlet ilişkilerini ortaya koymaya çalıştık.
Tez çalışması giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmuştur. Tezin birinci bölümünde, genel olarak Kırgızistan'ın bağımsızlığa kadar ki süreçte tarihsel arka planı ve bu bağlamda din eğitiminin tarihsel gelişimi üzerinde durulmuştur. 
Çalışmanın ikinci bölümünde bağımsız Kırgızistan'da dini hayat ve din-devlet ilişkileri konusuna yer verilmiştir. Anayasa başta olmak üzere, din-devlet ilişkilerini belirleyen yasal ve kanuni düzenlemeler ve devletin din politikasını uygulama biçimi ayrı başlıklar altında incelenmiştir.
Tezin üçüncü bölümünde bağımsızlıktan günümüze kadar Kırgızistan'da örgün din eğitimi kapsamında, ülkede eğitim sistemi ve bu sistemde din eğitiminin yeri, din eğitiminin günümüzdeki mevcut durumu araştırma konusu olmuştur. Yaygın din eğitimi bağlamında ise, camiiler, hutbe ve vaazlar üzerinde durularak, cemaat ve din adamların faaliyetleri araştırılmıştır. Sonuç kısmında araştırmanın genel özeti ve Kırgızistan'da din eğitiminde var olan sorunların çözümüne dair öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler:  
Din, Tarih, Din eğitimi, Kırgızlar, Din-devlet ilişkileri, Kırgızistan, Örgün din eğitimi, Yaygın din eğitimi.

Abstract:
Kyrgyz Turks whose history goes back nearly three millennia gained their independence on 31 August 1991 after staying under the atheist Soviet regime for almost seventy years, thus they started a new era in their history. The young country that recently gained its independence has started new democratic practices in all areas of life. As changes have taken place in economic, political and socio-cultural areas of the country, there have also been efforts of reconstruction in religion and religious education. In this context, new reforms and new laws that came into force have enabled the revival of the religious life and religious education which had been officially illegal in the country before. This is why in our research titled "Religious Education in Kyrgyzstan," we have examined the historical development of religious education in Kyrgyzstan and tried to present its current situation and the relations between religion and state.
This thesis is composed of an introduction, three chapters, and a conclusion. In the first chapter, it has been generally focused on the background of the historical process and the development of religious education during the period until the independence of Kyrgyzstan.
Religious life and the relationship between religion and state in the independent Kyrgyzstan are dealt with in the second part of the thesis. Laws and legal regulations, especially the constitution, that determines the bases of the relationship between religion and state as well as how government practice its religious policies are also examined in this chapter.
In the third part of the thesis, the education system of Kyrgyzstan, the place of religion in this education system, and the current state of religious education are examined within the context of formal religious education from independence to the present day. In respect to informal religious education, the places of religious education, its instruments, and the activities of the congregation and Muslim religious scholars in the country have been studied. In the conclusion section of the thesis, a general summary of the research results and recommendations for the solution of the problems inherent in religious education in Kyrgyzstan have been presented.

Keywords: 
religion, history, religious education, the Kyrgyz, the relationships between religion and state, Kyrgyzstan, formal religious education, informal religious education.