Resul Rıza; hayatı, sanatı ve şiirleri
Resul Rıza;his life,art and poems
Yazar: AYŞE ATAY
Danışman: PROF. DR. ALİ EROL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Modern şiir = Modern poem ; Resul Rıza = Resul Rıza ; Şiir = Poem

Özet:
Resul Rıza; Hayatı, Sanatı ve Şiirleri adlı tez, Azerbaycan edebiyatının önemli şairlerinden Resul Rıza üzerine monografik bir çalışmadır. Bu çalışmada Resul Rıza'nın öncü ve yenlikçi vasıflarından yola çıkılarak yeni bir bakışla değerlendirilmesi suretiyle şairin Azerbaycan ve Türk Dünyası Edebiyatlarındaki öneminin belirlenmesi ve Türkiye'de layıkıyla tanınmasına hizmet edilmesi amaçlanmıştır. 
	Geleneği moderne taşımış özgün bir şair olan Resul Rıza, çağdaş şiirin biçim ve söyleyişlerinin Azerbaycan şiirine kazandırılmasında önemli bir isimdir. Azerbaycan şiirinin 1930'larda sosyalist realizminin coşkun sesi olan şair, 1960'larla birlikte bireyin iç dünyasını yansıtan felsefi, hikemî şiirleriyle öne çıkmıştır. İyi, güzel, haklı ve yeniden yana yorulmak bilmeyen bir mücadele ve dinmeyen umut; coşkun bir insan sevgisi ve varlığı anlamlandırma gayreti üslubunu her daim yenilemiş şairin şiirlerinde öne çıkan temalardır.  
	Çalışmanın "Giriş" kısmında, şairin eser verdiği dönem ve şartlarının daha iyi anlaşılması için Modern Azerbaycan Şiirinin gelişimi, sosyal ve kültürel olaylar hakkında genel bir bilgi verilmiştir.  Tezin birinci bölümünde şairin hayatı, eğitimi, yetiştiği çevre, kültürel ve sosyal faaliyetleri, aldığı ödüller ve eserleri hakkında bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde şairin sanat, dil ve edebiyat hakkında düşüncelerini içeren yazıları, şiirleri, ayrıca edebiyatçı ve eleştirmenlerin kendisiyle ilgili görüşlerinden hareketle Resul Rıza'nın sanat anlayışı ortaya konulmuştur. Üçüncü bölüm şairin şiirlerinin içerik ve biçim yönünden incelenmesine ayrılmıştır. Metinler kısmında şairin şiirlerinden örneklere yer verilmiştir.
"Sonuç" kısmında Resul Rıza üzerine yaptığımız çalışma neticesindeki genel değerlendirmelerimiz yer almış, şairin Azerbaycan ve Türk Dünyası edebiyatlarındaki yeri ortaya konulmuştur. Çalışmamızda bize kaynaklık eden ve başvurulabilecek ilgili bibliyografyanın sunulduğu kaynakça eklenmiştir.

Abstract:
The thesis entitled "Resul Rıza; His Life, Art and Poems (Poetry)" is a monographic literary study about Resul Rıza who is one of the prominent poets of Azerbaijan literature. In this study, Rıza, well known with his revolutionary and innovative specialities in poetry, will be evaluated with a new perspective. Our primary purpose is to determine the role of the poet in the literatures of both Azerbaijan and Turkish World and to make the poet distinguished properly by the literary sphere of Turkey.
By transforming the traditional styles of lyrics into more modern poetry Rıza has become a unique poet particularly, in bringing contemporary forms, applications and expression to Azerbaijan poetry stylistically. Whereas in the 1930's Rıza used to be the spirit of the socialist realism in poetry, in the 1960's he was predominantly identified by the philosophical poems which reflect the inner-self of the individual being. In these poems, never-ending optimism and unrelieved struggle in order to gain the beauty, right, fair and novel; an emotional humanity and searching the meaning of existence are common themes.
The introduction part includes information about the progress of Modern Azerbaijan Poetry and socio-cultural events for the simple reason that the period and the conditions in which he lived through must be identified completely in order to make Rıza and his poems more comprehensible. In the first part of the thesis, the poet's life, his education, his socio-cultural environment, his social and cultural role as an activist, his awards and his literary works are given as a source of information. In the second part, Resul Rıza's imaginative and creative notion is evaluated with reference to poet's own articles and poems which depict his own perceptions about art, language and literature. Since all these references help understand the stylistic approach of the poet himself. And in the third part, the poems of the poet are evaluated both contextually and stylistically. In the texts part, a number of Resul Rıza's poems are given as examples.
Our general considerations about Resul Rıza are defined in the conclusion part, besides, his importance in the literatures of both Azerbaijan and Turkish World. The references which include source of our study and referable bibliography are included at the end of theses.