Yerleşim birimlerine yakın patlatma kaynaklı titreşimlerin insanlar üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of blast induced vibration close to settlements on human beings
Yazar: TUĞÇE ÖNGEN
Danışman: PROF. DR. GÜRCAN KONAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Günümüzde, birçok maden ocağı ve patlatma ile yapılan kazı çalışmaları şehir
sınırları içerisinde veya yerleşim bölgelerine yakın konumdadır. Patlatma faaliyetleri
sonucu oluşan yer sarsıntısı, gürültü vb. olumsuzluklar patlatma yapılan bölgelere
yakın yerlerde yaşayan insanlar tarafından hissedilebilir. Böyle bir durumda da, bir
takım şikayetler meydana gelebilmektedir. Yerleşim yerlerine yakın bölgelerde
gerçekleştirilen patlatmalarda oluşan parçaçık hızları, konuyla ilgili yönetmeliklerde
yapılar için izin verilen titreşim sınır değerlerinin altında olsa bile, bu bölgelerde
yaşayan insanlar bu titreşim hızlarından rahatsız olabilirler. Patlatmanın neden
olduğu titreşim sorunları iyi bilinmesine rağmen, patlatma titreşimlerine karşı insan
tepkisinin daha fazla araştırılmaya ve incelenmeye ihtiyacı vardır. Bu çalışmanın ana
amacı, patlatma kaynaklı titreşimlerin insanlar üzerindeki etkilerini tespit etmektir.
Araştırmada öncelikle, titreşim algı seviyesi ve patlatma titreşimindeki rahatsızlık
seviyelerinin ortaya konulması amacıyla ankete dayalı saha çalışması
gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, iki farklı alanda patlatma operasyonları takip edilmiş,
patlatma alanlarında patlama kaynaklı titreşimler kaydedilirken, gönüllü katılımcılar
titreşime maruz kalma ve algılama ile ilgili anket çalışmasına katılmıştır. Titreşimi
sınıflandırmak ve rahatsızlık seviyesini belirlemek için 4'lü Likert ölçeğine göre
sorular hazırlanmıştır. Ayrıca, cinsiyetin rahatsızlık seviyelerini nasıl etkilediği de
incelenmiştir. Takip edilen patlatmalardan 228 adet anket elde edilmiş, katılımcıların
cevapları bir istatistik yazılımı olan SPSS programı kullanılarak farklı analiz
yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, patlama kaynaklı
titreşimlerin insan vücudu üzerindeki etkilerini anlamak için laboratuar ortamında
simülasyon çalışması yapılmıştır. Bu simülasyon ile psikolojik etkilerin yanı sıra
insan vücudu üzerindeki fiziksel etkilerin incelenmesi sağlanmıştır.

Abstract:
Several mines and excavation work with blasting are within city limits or close to
settled areas. Blasting activities are felt by people living in proximity to them. In
such a case, several complaints are inevitable. People living in these areas can be
made uncomfortable by the blast vibrations and air blasts, even if particle velocities
are within the vibration permissible levels for structures according to regulations.
Even though, the blast induced vibrations problems are well known, there is a need
to further investigate and study the human perception to induced blast vibrations. The
main aim of this study was to determine the effects of blasting on human. Firstly, it was investigated the perception level and the discomfort levels of blast
vibration. Also, it was investigated how gender affects the level of being
uncomfortable with blast-induced vibration. For this purpose, blasting operations
were followed in two different areas. Volunteers taken to the blast areas were
surveyed about the vibrations exposure and perception, while blast-induced
vibrations were being recorded. The questions were prepared according to 4-Point
Likert scale in order to classify the vibration and to determine the discomfort level.
228 surveys were obtained from the blast events. Participants' answers were
evaluated by statistical analysis methods using SPSS software. The second study is to
understand the effects of blast induced vibrations on the human body and simulate
such behavior in a laboratory environment. As a result, the lab simulation allowed
the investigator to study their severe physical impact on the human body.