Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığında depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi düzeylerinin kronik böbrek hastalığı evresi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the depression, anxiety and quality of life levels, and the chronic kidney disease stage in autosomal dominant polycystic kidney disease
Yazar: AYŞENUR MİRAY YARLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EBRU GÖK OĞUZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nefroloji = Nephrology ; Psikiyatri = Psychiatry ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Polikistik böbrek hastalıkları = Polycystic kidney diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, hangi psikososyal sorunların Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı (ODPBH) ile ilişkili olduğunu ve özellikle de bu hastaların tedaviye uymamasının nedenleri üzerine odaklandık. Yaşam kalitesinin düşmesi, anksiyet, depresyon ve diğer psikososyal faktörlerin bu hastalarda tedavinin etkinliğini azaltan tutumlara yol açtığını savunan hipotezimiz mevcuttur. ODPBH'de, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi düzeylerini, genetik ve psikososyal faktörleri ayrıntılı olarak inceledik. ODPBH tanılı hastalarda anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi, hastalığın seyri için önemli faktörler olan ilaç, diyet ve tedaviye uyumda değişikliklere neden olabileceğinden; ODPBH hastalarında depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi düzeyleri ile kronik böbrek hastalığı evresi arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 1 Nisan 2019 ile 1 Ağustos 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür ve Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniğinde takip edilen yüz hasta dahil edilmiştir. Çalışmamızdaki hastalara beş ölçek uygulanmiştır. Bu beş ölçek; EQ-5D Yaşam Kalitesi İndeksi, EQ-5D Visual Analog Skala (VAS), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS), Hasta Sağlığı Anketi (PHQ-9) ve Genetik Psikososyal Risk Aracı (GPRI) şeklindedir.
Bulgular: EQ-5D ve EQ-5D VAS ölçeklerinin toplam skorları ile Kronik Böbrek Hastalığı (KBH) evresi (sırasıyla; p<0,000 ve β=-5,355, p<0,000 ve β=-8,394)  ve diyaliz tedavisi (sırasıyla; p<0,000 ve β=-4,682, p<0,000 ve β=-8,394) arasında istatiksel olarak anlamlı negatif bir korelasyon bulunmuştur. EQ-5D ve EQ-5D VAS ölçeklerinin toplam skorları ile tahmini Glomerular Filtrasyon Hızı (tGFH)  arasında ise istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon bulunmuştur (sırasıyla; p<0,000 ve ρ =0,700, p<0,000 ve ρ=0,750). Böbrek uzunluğu ile EQ-5D'nin ağrı alt parametresi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon olduğu saptanmıştır (p <0,000; ρ = 0,375). MSPSS toplam skoru ve evresi ile KBH evresi arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon olduğu bulunmuştur (sırasıyla; p=0,035 ve β=0,342, p=0,038 ve β=0,362). GPRI ölçeğinin 'Kişisel' alt grubu ve KBH evresi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyonun olduğu tespit edilmiştir (p=0,019 ve β=0,199). Anksiyete ve depresyon ölçeği olan PHQ-9 skalasının toplam skoru ve evresi ile KBH evresi arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyonun olduğu saptanmıştır (sırasıyla; p<0,000 ve β=0,364, p<0,000 ve β=0,331). Diyalize giren hastaların EQ-5D ve EQ-5D VAS toplam puanlarının daha düşük olduğu (p<0,000) ve diyaliz tedavisinin varlığı ile EQ-5D ve EQ-5D-VAS toplam skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif bir korelasyon olduğu görülmüştür (sırasıyla; p<0,000 ve β=-4,682, p<0,000 ve β=-8,394). MSPSS ölçeği toplam puan ve evresi ile diyaliz tedavisinin varlığı arasında istatiksel olarak pozitif bir korelasyon bulunmuştur (sırasıyla; p=0,037 ve β=0,362, p=0,045 ve β=0,362). GPRI skalası 'Kişisel' alt grup toplam puanı ile diyaliz tedavisinin varlığı arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon bulundu (p=0,038, β=0,186). Diyaliz tedavisi ile PHQ-9'nun evre ve puanları arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon görülmüştür (her iki değişken için; p<0,000, β= 0,331). Hastaların diyet uyumu ile EQ-5D ve EQ-5D VAS toplam puanları arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon bulunmuştur (sırasıyla; p=0,006 ve β=2,687, p=0,004 ve β=3,148). Diyet uyumu ile PHQ-9 puan ve evresi arasında istatiksel olarak anlamlı negatif bir korelasyon bulundu (sırasıyla; p=0,003, p=0,006 ve β=-0,692).
Sonuç: Çalışma popülasyonda; KBH evresi arttıkça ve tGFH değeri azaldıkça, yaşam kalitesi azalmaktayken anksiyete ve depresyon sıklığı artmaktadır. ODPBH'li hastalarda; böbrek uzunluğu (hacim) arttıkça ve diyet uyumu azaldıkça, anksiyete ve depresyon şiddetleri artmaktayken yaşam kalitesi azalmaktadır. Unutulmaması gereken önemli bir nokta ise yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyonun hipertansiyon ve diyet uyumu ile yakın ilişki içinde olmasıdır. Bu özel hasta grubunda, hastalığın seyrini etkileyen psikososyal komponenentlerin erken tespit edilip düzeltilmesi en az ODPBH tedavisi kadar etkili olacaktır. Sonuç olarak, ODPBH'nin seyrini genel geçerlilikle öngörebilen, fiziksel ve psikolojik komponentlerden oluşan yeni bir skalanın gerekliliğini ortaya koyan daha çok çalışma gerekmektedir.

Abstract:
Objectives: In our study, we focused on which psychosocial problems are related to Autosomal Dominant Polycystic Kidney Disease (ADPKD) and especially the reasons why these patients do not comply with the treatment. We have a hypothesis that the decrease in quality of life, the anxiety, the depression and other psychosocial factors lead to attitudes that decrease the effectiveness of treatment in these patients. We comprehensively examined the depression, anxiety and quality of life levels, genetic and psychosocial factors in ADPKD. Since the anxiety, depression and quality of life in the ADPKD patients may cause changes in the compliance with drug, diet and treatment, which are important factors for the course of the disease; we aimed to evaluate the relationship between the depression, anxiety and quality of life levels, and the chronic kidney disease stage in the patients with ADPKD. 
Materials and Methods: The present study was conducted between April 1, 2019 and August 1, 2019. A hundred patients followed-up with ADPKD at the Department of Nephrology, Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital were included in the present study. Five scales as European Quality of Life 5 Dimension (EQ-5D), EQ-5D Visual Analogue Scale (VAS), Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS), Patient Health Questionnaire (PHQ-9) and Genetic Psychosocial Risk Instrument (GPRI) were applied to the ADPKD patients.
Results: It has been detected that there is a statistically significant negative correlation between the total scores of EQ-5D and EQ-5D VAS scales, and the Chronic Kidney Disease (CKD) stage (respectively; p<0.000 and β=-5.355, p<0.000 and β =-8.394) and dialysis treatment (respectively; p<0.000 and β=-4.682, p<0.000 and β=-8.394). It has been detected that there is a statistically significant positive correlation between the total scores of EQ-5D and EQ-5D VAS scales, and the estimated Glomerular Filtration Rate (eGFR) (respectively; p<0.000 and ρ = 0.700, p<0.000 and ρ = 0.750). It has been detected that there is a statistically significant positive correlation between the kidney length and the pain sub-parameter of EQ-5D scale (p<0.000, ρ=0.375). In addition, it has been found that there is a statistically significant positive correlation between the total score and stage of MSPSS scale and the CKD stage (respectively; p=0.035 and β=0.342, p=0.038 and β=0.362). It has been determined that there is a statistically significant positive correlation between the personal subgroup of the GPRI scale and the CKD stage (p=0.019, β=0.199). It has been detected that there is a statistically significant positive correlation between the total score and stage of PHQ-9, which is a scale of anxiety and depression, and the CKD stage (respectively; p<0.000 and β=0.364, p<0.000 and β=0.331). It has been seen that the total scores of EQ-5D and EQ-5D VAS are lower in the patients undergoing dialysis (p<0.000), and that there is a statically significant negative correlation between the total scores of EQ-5D and EQ-5D-VAS with the presence of dialysis treatment (respectively; p<0.000, β =-4.682 and p<0.000, β =-8.394). In addition, it has been found that there is a statically significant positive correlation between the total score and stage of MSPSS scale and the presence of dialysis treatment (respectively; p=0.037 and β=0.362, p=0.045 and β=0,362). It has been detected that there is a statistically significant positive correlation between the total score of 'personal' subgroup of GPRI scale and the presence of dialysis treatment (p=0.038, β =0.186). In addition, it has been seen that there is a positive correlation between the total score and stage of PHQ-9 and the dialysis treatment (for both variables; p<0.000, β= 0.331). It has been detected that there is a statistically significant positive correlation between the total scores of the EQ-5D and EQ-5D-VAS, and the dietary compliance (respectively; p=0.006, β=2.687 and p=0.004, β=3.148). It has been found that there is a statistically negative correlation between the total score and stages of PHQ-9 and the dietary compliance (respectively; p=0.003 and β=-0.692, p=0.006 and β=-0.692).
Conclusion: In the study population, as the CKD stage increases and eGFR level decreases; the frequency of anxiety and depression increase, whereas the quality of life decreases. In the patients with ADPKD; as kidney length (volume) increases and dietary compliance decreases, the severities of anxiety and depression increase while the quality of life decreases. An important point to remember is that quality of life, anxiety and depression are closely related to hypertension and dietary compliance. In this particular group of patients, early detection and correction of the psychosocial components affecting the course of the disease will be as effective as treatment of ADPKD. As a result, more studies are needed to reveal the necessity of a new scale consisting of physical and psychological components that can predict the course of ADPKD with general validity.