COVİD-19 pandemisi sürecinde beden eğitimi öğretmenlerinin öğrenilmiş çaresizlik, iş doyumu ve yaşam doyumu düzeylerinin incelenmesi: Mersin ili örneği
Physical education teachers in the COVİD-19 pandemic processlearned helplessness, examination of levels of job satisfaction and life satisfaction: Example of Mersin
Yazar: ŞEYMANUR BİRCAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÇEPİKKURT
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; COVID 19 = COVID 19 ; Mersin = Mersin ; Pandemiler = Pandemics ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırma Covid-19 pandemisi sürecindeki beden eğitimi öğretmenlerinin öğrenilmiş çaresizlik, iş ve yaşam doyumu düzeylerini tespit etmek, bu değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koymak, bunun yanında bazı demografik değişkenlerle karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 öğretim yılı bahar döneminde Mersin merkez ilçelerinde görev yapan devlet ve özel kurumlarda çalışan 334 (n=234; %70.3 erkek, n=99; %29.7 kadın) beden eğitimi öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışmada "Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği", "Minnesota İş Doyum Ölçeği" ve "Yaşam Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır, Verilerin analizinde öncelikle betimsel istatistikler yapılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği sonucuna ulaşılınca bağımsız gruplar T-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyonu ve Regresyon analizleri kullanılmıştır ve hata payı 0.05 olarak alınmıştır.
Betimsel analizlerin sonucunda, katılımcıların öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri orta, içsel iş doyumu düzeyleri yüksek, dışsal iş doyumu ve yaşam doyumu düzeyleri orta seviyede bulunmuştur. Ölçek ve ölçek alt boyutları ile cinsiyet arasında yapılan karşılaştırma sonucu, erkeklerin öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri kadınlardan yüksek bulunmuştur. Yaş değişkeni açısından öğrenilmiş çaresizlik genel puanında 45 yaş üstü öğretmenlerin 35 yaş altında olanlara ve 35-44 yaş arasına göre puanları anlamlı derecece yüksek bulunmuştur. İçsel iş doyumu ve yaşam doyumu değişkenlerinde de 45 yaş üstü katılımcıların puanları 35 yaş altına göre anlamlı olarak yüksek tespit edilmiştir. Mesleki kıdem değişkeninde de yalnızca yaşam doyumu düzeylerinde anlamlı farklılık tespit edilmiştir buna göre 11-15 yıl arasındaki grubun 1-5 yıl arasındaki gruba göre yaşam doyumu düzeyleri yüksek tespit edilmiştir. Devlet/özel kurumlarda çalışma değişkenine göre özel kurumlarda çalışan öğretmenlerin dışsal iş doyumu boyutunda devlette çalışanlardan anlamlı olarak yüksek puanlara sahip oldukları sonuçları görülmüştür. Mesleği isteyerek seçme değişkenine bakıldığında ise mesleğini isteyerek seçenlerin seçmeyenlere göre içsel-dışsal iş doyumu ve yaşam doyumu düzeylerinde anlamlı olarak farklılaştığı sonucu tespit edilmiştir. Pandemi sürecinin biteceğine dair umutlu olma değişkeninde umutlu olanların içsel-dışsal iş doyumu ve içsel çaresizlik boyutlarında umutsuzlara göre puanlarının anlamlı olarak yüksek bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucuna göre öğrenilmiş çaresizlik, içsel- dışsal iş doyumu, yaşam doyumu ve içsel-dışsal çaresizlik düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Son olarak yapılan regresyon analizinde ise öğrenilmiş çaresizlik ve iş doyumunun yaşam doyumunu %24 oranında yordadığı bulunmuştur.
Sonuç olarak pandemi sürecindeki beden eğitimi öğretmenlerinin öğrenilmiş çaresizlik, iş doyumu ve yaşam doyumu düzeyleri pandemi öncesindeki öğretmenlerle benzer seviyede görülmüştür. Öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri içsel iş doyumu dışında tüm değişkenlerle aynı yönde ilişkili bulunmuştur. Katılımcıların içsel iş doyumu düzeyleri arttıkça dışsal çaresizlik düzeylerinin düştüğü tespit edilmiştir. İçsel iş doyumu diğer değişkenlerle aynı yönde ilişkili bulunmuştur. Dışsal iş doyumu düzeyleri arttıkça yaşam doyumu ve içsel çaresizlik düzeylerinin de arttığı görülmüştür. Yaşam doyumu ile içsel çaresizlik aynı yönde ilişkili bulunmuştur. Son analiz sonuçlarına göre bireylerin içsel çaresizlik seviyeleri düştükçe dışsal çaresizlik seviyelerinin arttığı ve yaşam doyumunun en önemli yordayıcısının içsel iş doyumu değişkeni olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This research was conducted to determine the learned helplessness, job and life satisfaction levels of physical education teachers during the Covid-19 pandemic process, to reveal the relationship between these variables, and to compare them with some demographic variables. The sample of the research consists of 334 (n=234; 70.3% male, n=99; 29.7% female) physical education teachers working in public and private institutions working in Mersin central districts in the spring term of the 2020-2021 academic year. "Learned Helplessness Scale", "Minnesota Job Satisfaction Scale" and "Life Satisfaction Scale" were used in the study. In the analysis of the data, primarily descriptive statistics were made. When it was concluded that the data were normally distributed, independent groups T-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson Correlation and Regression analyzes were used and the margin of error was taken as 0.05.
As a result of descriptive analyzes, participants' learned helplessness levels were found to be moderate, internal job satisfaction levels were high, and external job satisfaction and life satisfaction levels were moderate. As a result of the comparison between the scale and its sub-dimensions and gender, the learned helplessness level of men was found to be higher than that of women. In terms of age variable, the scores of teachers over 45 years of age were found to be significantly higher than those under 35 years of age and those between 35-44 years of age in the general score of learned helplessness. In the variables of internal job satisfaction and life satisfaction, the scores of the participants over the age of 45 were found to be significantly higher than those under the age of 35. In the variable of professional seniority, a significant difference was found only in the levels of life satisfaction. Accordingly, the group between 11-15 years had higher levels of life satisfaction than the group between 1-5 years. According to the variable of working in public/private institutions, it was seen that teachers working in private institutions had significantly higher scores than those working in the state in the dimension of external job satisfaction. When we look at the variable of choosing the profession voluntarily, it has been determined that those who chose their profession voluntarily differed significantly in internal-external job satisfaction and life satisfaction levels compared to those who did not choose their profession. In the variable of being hopeful that the pandemic process will end, it was concluded that those who were hopeful had significantly higher scores in the internal-external job satisfaction and internal helplessness dimensions compared to the hopeless ones. According to the results of the correlation analysis, significant relationships were found between levels of learned helplessness, internal-external job satisfaction, life satisfaction and internal-external helplessness. Finally, in the regression analysis, it was found that learned helplessness and job satisfaction predicted life satisfaction by 24%.
As a result, the learned helplessness, job satisfaction and life satisfaction levels of physical education teachers during the pandemic process were found to be similar to the teachers before the pandemic. Learned helplessness levels were found to be correlated in the same direction with all variables except internal job satisfaction. It was determined that as the internal job satisfaction levels of the participants increased, their external helplessness levels decreased. Intrinsic job satisfaction was found to be correlated with other variables in the same direction. It was observed that as the levels of external job satisfaction increased, the levels of life satisfaction and internal helplessness also increased. Life satisfaction and internal helplessness were found to be correlated in the same direction. According to the results of the last analysis, it was determined that as the internal helplessness levels of the individuals decreased, the external helplessness levels increased and the most important predictor of life satisfaction was the internal job satisfaction variable.