Turgut Uyar'ın huzursuzluğu
Turgut Uyar's discontents
Yazar: FIRAT CANER
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN SEZER
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Turgut Uyar'ın şiir anlayışı, Dünyanın En Güzel Arabistanı ile birliktedeğişmiştir. Daha önceki kitaplarında özellikle Garip etkisi görülen şair, bu kitabındakinci Yeni hareketinin genel özelliklerine uygun, anlamın geriye itildiği, sözsanatlarının bol kullanıldığı bir şiir anlayışına yönelmiştir. Dünyanın En GüzelArabistanı modern bir sanat yapıtıdır. Ortaya çıkmasını sağlayan temel motivasyon,modernitenin bireyler üzerindeki baskısıdır. Kitaptaki şiirlerde iki mesele özellikle öneçıkartılmıştır: Birinci mesele dinin, geleneksel ahlâkın ve bunları yeniden üretenkurumların birey üzerindeki baskısı, ikinci mesele ise kentleşmenin, büyük kentyaşamının ve modern uygarlığın ürettiği şok yaşantısı ve rahatsızlıktır. Bu duygularınbirey üzerindeki olumsuz etkileri, Dünyanın En Güzel Arabistanı'nın konusu olmaklakalmaz, kitabın yapısı, şiirlerin biçim özellikleri ve imgeler dinamiği üzerinde debelirleyici olur. Bu yüzden, şiirleri kuran dizeler süreksiz, birbiri ile ilişkilendirenanlatılar çizgisellikten yoksun ve kitabı bütün kılan yapı parçalıdır.Dünyanın En Güzel Arabistanı'nda yer alan şiirler birbirlerinden bağımsızbirer bütün olmalarına karşın, birbirleriyle ilişki içindedirler ve ortak bir simge evrenive/veya ortak kişiler etrafında örgütlendiklerinden, birlikte bir bütüne varırlar.Şiirlerde işlenen olaylar, kronolojik bir çizgisellik arz etmezler. Yazar, bu şiirlerdekendisini gizler ve okuru anlatıcıyla baş başa bırakır. Bu şiirlerde öykü, tiyatro gibi şiirdışı türlerin olanakları kullanılmış, anlam geriye itilmiş ve parçaları birleştirme işigenellikle okura bırakılmıştır. Kitapta benimsenen estetik anlayış, Apollonca,kusursuzluğa yönelen bir estetik değil, okurda tamamlanmamışlık, bitmemişlik hissiniuyandıran, Turgut Uyar'ın deyişi ile acemiliğin öne çıktığı bir estetik anlayıştır.Anahtar sözcükler: şiir, modern, kent, ikinci, yeni

Abstract:
Turgut Uyar?s earlier understanding of poetry goes through a sudden changewith Dünyanın En Güzel Arabistanı [The Most Beautiful Arabia of the World]. In hisearlier style, the influence of ?Garip Poetry? can be detected, but in Dünyanın EnGüzel Arabistanı, Uyar approaches poetry with a new concept, similar to those of theother kinci Yeni [The Second New] poets?, in which meaning is pushed to thebackground and figures of speech are brough to the fore.Dünyanın En Güzel Arabistanı is a modern work of art. The basic motivationthat leads Uyar to write this book is the emotional pressures of modernity on theindividual. Here, the poet focuses on two problems: First comes the pressure on theindividual caused by religious morality, traditional ethics, and the social institutionswhich enforce these concepts. Second is the shock experience and discontents causedby modern civilization, urbanization, and the life style in urban the setting. Adverseaffects of these experiences on the individual is not only the main theme of book, butit also determines the construction its whole design, the formal characteristics of thepoems, and the dynamics of the imagery. In Dünyanın En Güzel Arabistanı, verses arenot logically continuous, the narrative lacks the commonly expected form of linearity,and the construction that makes the book a whole is rather fragmented.Although these poems are meant to be read as independent pieces, they areconnected to one another and constitute a coherent whole, because they areconstructed within the framework of a common universe of symbols or fictionalcharacters. The narrative events taking place in the poems do not display achronological linearity. The poet/author hides himself behind the narrator of theindividual poems and leaves the reader alone with the narrator. He employs varioustechniques of dramatic writing and story telling, which are not all that common inTurkish poetry. He backgrounds the meaning and expects the reader to bring togetherthe pieces of the fragmented narrative by using various ambiguous relations betweenthe imagery of the individual poems. The aesthetic choice of Turgut Uyar in this bookis not Apollonian, but Dionysian, to refer to Nietzsche?s well-know dichotomy, onethat the poet himself conceptualizes as ?clumsiness?, something that makes the readerfeel a sense of incompleteness before the whole work.Keywords: poetry, modern, city, religion, society