Eğitim ve uyum bağlamında Kırgızistan'dan Türkiye'ye nitelikli göç
Skilled migration from Kyrgyzstan to Turkey in the context of education and integration
Yazar: AIZAT IBRAEVA
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YAZGAN HEPGÜL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Göçler = Migrations ; Kültürleşme = Acculturation ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası göç = International migration ; Uluslararası öğrenciler = International student ; Öğrenciler = Students

Özet:
Dünyada küresel olarak beşerî sermaye yarışı göç olgusu aracılığıyla yetenek dağılımını asimetrik hale 
getirmektedir. Değerli becerilere sahip olan bireyler, kazanabilecekleri getiriler nedeniyle hem yurt içinde hem de yurtdışına göç etme eğilimindedir. Nitelikli göçün önemli bir payı, yükseköğrenim kurumlarının teşvik ettiği yetenek geliştirme süreci ile gerçekleşir. Bu durumlarda, birinci göç eylemi ve göçmen seçimi, formal yeteneklerden ziyade doğal eğilim ve becerilerin değerlendirilmesi ve elenmesi üzerinden gerçekleşir. Yabancı uyruklu öğrenciler ve akademisyenlerin göç akımı daha gelişmiş ülkelerdeki üniversitelerde yoğunlaşır ve çoğu zaman aynı kişiler mezun olduktan sonra yerli şirketler tarafından işe alınır. Böylece, ilk bakışta geçerli olarak gerçekleşmesi beklenen eğitim bağlamındaki nitel göç, hem sosyo-psilokojik olarak bireysel boyutta, hem de makro boyuttaki aktör-kurum ve kurum-kurum ilişkileri bünyesinde meydana gelen faktörlerin etkisiyle ana ve hedef toplumlarda yeni sosyal olgulara sebep olabilmektedir. Bu perspektiften eğitim göçünün sosyolojik olarak incelenmesi, göç veren ile göç alan ülke arasındaki ilişkilerinin durumunu ve potansyel değişim dönüşüm yönlerinin siyasi boyutundan ziyade, bireyler arası etkileşim ve göçmenlerin sermaye kullanımı özellikleri perspektifinden ele alınmasına olanak sunar. 2017-2018 eğitim-öğretim yılı için YÖK tarafından yayımlanmış istatistiklere göre, Türkiye'de toplam 1926 Kırgızistan vatandaşı yüksek eğitim kurumlarında önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerinde eğitim görmektedir.
Bu çalışmada, Kırgızistan'dan Türkiye'ye yüksek eğitim görmekte olan öğrencilerin eğitim sırasında eğitim
sürecinde kültürleşme özellikleri ve nitelikli göçmen olarak kültürel, sosyal ve beşeri sermayesini kullanması ve
geliştirilmesi araştırılmıştır. Kuramsal çerçeve olarak, Kültürleşme ve Uyum Modelleri, İtme-Çekme Göç Kuramı,
nitelikli göç bağlamında Beşeri Sermaye Kuramı ve Bourdeou'nun Sermaye Biçimleri Kuramı kullanılmıştır. Temel
araştırma sorusu "Geçici göçmen olan Kırgızistan'lı öğrencilerinin Türkiye toplumunda eğitim aldığı sürecinde
benimsediği kültürleşme modelleri nelerdir, nasıl sınıflandırılabilir ve öğrencilerin beşeri, sosyal ve kültürel
sermayesi arasında ilişki var mıdır?
olarak belirlenmiştir. Araştımanın yöntemi, karma saha araştırma yöntemi ile derinlemesine görüşme ve çevrimiçi
survey veri toplama teknikleri olarak belirlenmiştir. Nitel yöntem ile derinlemesine mülakat aracılığıyla veri
toplamak için İstanbul, Ankara, Konya, Sakarya şehirlerinde yüksek eğitim görmekte olan Kırgızistan'lı
öğrencilerinden kartopu örnekleme yöntemi ile her şehirden 5 kişi, toplam 20 öğrenci seçilmiştir. Nicel araştırma
yöntemi ile veri toplamak üzere olasılıklı olmayan örnekleme türü olan kotalı örneklem tekniği ile, 9.45'lik güven aralığı, %95'lik güven seviyesi ile toplam 200 kişi seçilmiş, değerlendirmeye uygunluk eleme prosedürü sonucunda
ise toplam 102 cevap formu analize tabi tutulmuştur. Elde edilmiş nitel verilerin analizi içerik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Nicel veri analizinde ise basit yüzdelik değerlendirme ve değişkenler arası ilişkisel bağ tespit etme yöntemi (Ki-Kare testi) kullanılmıştır.
Sahada elde edilmiş bulguların değerlendirilmesi temelinde, öğrencilerin Türkiye'de kültürleşme sürecini etkileyen temel kurumsal, sosyal ve bireysel faktörler tespit edilerek sınıflandırılmıştır. Nitel ve nicel veri analizi sonucunda Türkiye'deki Kırgızistan'lı öğrencilerin 5 aşamadan oluşan Dengeli Kültürleşme Modeli, Seçici Kültürleşme Modeli, Yanlış Yapboz Modeli ve Kozmopolit Kültürleşme Modeli olmak üzere 4 temel kültürleşme modeli tasarlanmıştır. Öğrencilerin Türkiye'de kültürleşme stratejisi olarak en çok entegrasyon ve ayrılma stratejisini tercih edildiği, asimilasyon ve marjinalleşme stratejisinin ise en az benimsendiği sonucuna varılmıştır. Kırgızistan'lı öğrencilerin kültürleşme modellerini şekillenmesinde ağırlıklı olarak kurumsal ve sosyal faktörlerin etkili olduğu görülmiştür. Bireylerin göç öncesi sahip olduğu dil bilgisi, mesleki bilgi, becerileri ve tecrübeleri ile psikolojik özellikleri gibi kültürel ve beşeri sermayesi, sosyal sermayesi ile desteklenerek göç sürecinin ilk aşamalarında uyum sağlamada etkili kullanıldığı, sonraki aşamalarında ise alıcı toplumdan edinilmiş yeni unsurlar ile farklı düzeylerde genişlediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Nitelikli Göç, Kırgızistan'dan Türkiye'ye Öğrenci Göçü, Kültürleşme Modelleri, Beşeri Sermaye, Bourdieu'nun Sermaye Biçimleri Kuramı

Abstract:
The global race for human capital makes talent distribution asymmetric through the phenomenon of immigration. People with valuable skills tend to migrate both domestically and abroad because of the income they can earn. An important share of skilled migration occurs through a talent development process supported by higher education institutions. In these cases, the first migratory action and selection of immigrants occurs through the assessment and elimination of natural tendencies and skills, rather than formal skills. The migration flow of foreign students and teachers is concentrated in universities in more developed countries, and often after graduation the same people are hired by domestic companies. Thus, qualitative migration in the context of education, which is expected to be valid at first glance, can cause new social phenomena in the main and target societies due to factors arising in both the socio-psychological individual dimension and such macro-relationships as a subject-institute and institute-institute. From this point of view, a sociological study of educational migration makes it possible to determine the status of relations between an immigrant and a host country and the potential aspects of the potential transformation of changes, interactions between people and the use of capital among migrants. According to the academic year 2017-2018, published by the Higher Education Statistics Institute, a total of 1926 Kyrgyz citizens are educated in Turkish higher education institutions to earn undergraduate, graduate, and doctoral degrees.
In this study, the features of acculturation strategies suring studying process and of the use and development
of the cultural, social and human capital of students from Kyrgyzstan in Turkey as qualified migrants were
analyzed. The conceptual framework was based on acculturation and adaptation models, migration theories,
human capital theories in the context of skilled migration, Bourdieu's Theories of Capital Forms. The main
research question is formulated as "What are the acculturation models of temporary skilled migrants, which
are students from Kyrgyzstan, is there a connection between the social, cultural and human capital of students
and their acculturation model?" The research method is a mixed method using in-depth interview and online
survey data collecting tecniques. To collect qualitative data using an in-depth interview, in total 20 students
who studied in Istanbul, Ankara, Konya, Sakarya using the snowball selection method were selected. For
quantitative research, 200 people were selected using the quota sampling method with a 9.45 confidence
interval, a 95% confidence level and after a selection procedure 102 response forms were analyzed. The
analysis of the obtained qualitative data evaluated by the content analysis method. In the quantitative data
analysis, a simple method for assessing percent and determining the correlation relationship (chi-square test)
was used.
In result of the qualitative and quantitative data analysis, four main five-staged acculturation models of Kyrgyz
students in Turkey were formulated: Balanced Acculturation Model, Selective Acculturation Model, Wrong-Puzzle Model and Cosmopolitan Acculturation Model. It was also concluded that in the process of educational
migration, most of the students preferred integration and separation acculturation strategies, and less of them
choosed assimilation and marginalization strategies. Institutional and social factors have a significant impact
on the formation of student adaptation models. It was found that with the support of social capital, certain
forms of cultural and human capital, such as language skills, professional knowledge, skills and experience, as
well as individual psychological characteristics were effectively used in the adaptation process, especially in
the early stages of the migration process and expanded at different levels with new elements acquired in the
recipient society at later stages.

Keywords: Skilled Migration, Student Migration From Kyrgyzstan to Turkey, Acculturation Models, Human Capital, Bourdieu's Theory of Forms of Capital