Bazı bitkisel kökenli bileşenlerin depo ürün zararlıları üzerindeki insektisidal aktivitelerinin incelenmesi
Investigation of the insectidal activities of some vegetable origin components on storage product pests
Yazar: ANAS MOSLEH HASAN HASAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL ŞAHİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım ve Yaşam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Depolanmış besin ürünlerine zarar veren böceklerle mücadele etmek çok önemlidir. Sitophilus granarius L., Tribolium castaneum ve Rhysoperta dominica depolanan ürünlerde büyük zarar oluşturan böceklerdir. Bu zararlılarla besinlerde kalıntı bırakan suni kimyasallar kullanmadan mücadele etmek için uçucu yağlarla ilgili araştırmalar uzun zamandır yapılmaktadır. Bu maksatla Ferula divaricata, Psephellus pulcherrimus ve Glaucosciadium cordifolium bitki türlerinin uçucu yağları kullanılmıştır. Çalışmada bitkilerin uçucu yağları metanol ekstraksiyonu ile elde edilmiştir. Böcekler üzerinde temas aktivitesi ve repellent aktivite denemeleri yapılmıştır. Sonuçlara göre temas aktiviteleri genel olarak vasat veya vasatın altında çıkmıştır.  S. granarius için G. cordifolium 72 saat sonunda %44,14 ölüm oranıyla en yüksek aktiviteyi göstermiştir. T. confusum için sonuçlar vasatın altında çıkmıştır. R. dominica için her 3 bitki türü de vasatın üstünde sonuç vermiş ve G. cordifolium %51,88 ve F. divaricata %76,02 değerlerine uylaşmıştır. Repellent aktivite testlerinde genel olarak vasata yakın sonuçlar alınmıştır. %1'lik konsantrasyonda her 3 bitki türü de ölçülen saat aralıklarında skala 1 ve skala 2 aralıklarında sonuç vermiştir. %5'lik konsantrasyonda ise daha dikkat çekici sonuçlar alınmıştır. P. pulcherrimus 24 saat sonunda T. confusum üzerinde %64 uzaklaştırıcı etki gösterirken, R. Dominica üzerinde F. divaricata 12 saatte %38 ve G. Cordifolium 3 saatte %44 uzaklaştırıcı etki göstererek skala 3 değerlerine ulaşmışlardır. Tüm sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde F. divaricata bitkisinin R. Dominica böcekleri üzerinde kontak ve repellent aktivitesinin yüksek olduğu görülmüştür. Daha detaylı çalışmalarla aktivite gösteren etken kimyasalın bulunmasına yönelik araştırmalara ihtiyaç olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Controlling insects that damage stored food products is very important. Sitophilus granarius, Tribolium castaneum and Rhysoperta dominica are insects that cause great damage to stored products. In order to control these pests without using artificial chemicals that leave residues in food, research on essential oils has been carried out for a long time. For this purpose, essential oils of Ferula divaricata, Psephellus pulcherrimus and Glaucosciadium cordifolium were used. The essential oils of the plants were obtained by methanol extraction. Contact activity and repellent activity tests were carried out on insects. According to the results, contact activity was generally average or below average.  For S. granarius, G. cordifolium showed the highest activity with 44.14% mortality after 72 hours. For T. confusum the results were below average. For R. dominica, all 3 plant species were above average with G. cordifolium and F. divaricata reaching 51.88% and 76.02%, respectively. In the repellent activity tests, results were generally close to average. At 1% concentration, all 3 plant species gave results in the scale 1 and scale 2 ranges at the measured time intervals. More remarkable results were obtained at 5% concentration. While P. pulcherrimus showed 64% repellent effect on T. confusum at the end of 24 hours, F. divaricata showed 38% repellent effect on R. dominica in 12 hours and G. cordifolium showed 44% repellent effect in 3 hours and reached scale 3 values. When all the results are evaluated in general, it is seen that F. divaricata has high contact and repellent activity on R. dominica insects. It was revealed that researches are needed to find the active chemical that shows activity with more detailed studies.