Türkiye'de siyasal popülist söylemin yükselişi: Menderes ve Ecevit'in siyasal söylevleri üzerine bir analiz
The rise of political populist discourse in Turkey: An analysis of the political discourses of Menderes and Ecevit
Yazar: MERT DEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT VURAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Türkiye'de siyasal popülist söylemin iki karşıt ideoloji tarafından nasıl kullanıldığı bu araştırmanın hareket noktasını oluşturmaktadır. Türkiye'nin siyasal tarihinde popülist söylemin politik hareketlerin içinde nasıl vücuda geldiklerini, bunun akabinde aynı siyasal hatlardaki ardıl hareketlere nasıl bir miras olarak aktarıldıklarını, hangi somut ve tanımlayıcı unsurlardan oluştuklarını anlamak bugünkü söylemin de bir anlamda kök analizini yapabilmek açısından önem arz etmektedir. Çalışmada, Türkiye'de popülizmin gelişimi 	entelektüel ve siyasal popülizm bağlamlarında ele alınmış, çok partili düzene geçişin ardından beliren yeni formasyonun siyasal popülizme nasıl bir zemin yarattığı odaktaki temel soruyu oluşturmuştur. Menderes ve Ecevit'in popülist söylemlerinin Türkiye siyasi tarihinde önemli bir yer tuttukları ileri sürülmüştür. Örneklem açısından Menderes'in popülist söylemi, merkez sağ siyaset ekseninde ele alınırken; Ecevit'in popülist söylemi ise merkez sol siyaset açısından değerlendirilmiştir. Tezin bir sınırlılığı olarak, 1980 öncesindeki iki seçim dönemi incelenmiştir. Bu dönemler Menderes için 1957 genel seçimi, Ecevit için ise 1977 genel seçimi olarak belirlenmiştir.

Bu kapsamdan hareketle çalışmanın kuramsal çatısı, Laclau'nun, popülizmi siyasetin mantığında yatan bir söylem olarak gören yaklaşımı çerçevesinde oluşturulmuştur. Menderes ve Ecevit'in siyasal söylevlerine, basılı yayınlardan elde edilen veriler ışığında nitel bir analiz uygulanmıştır. Analiz kapsamında Jagers & Walgrave'in 'ince ve kalın popülizm' sınıflandırmasından hareket edilmiştir. Söylevlerin incelenmesi sonucu ulaşılan veriler anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde, Laclau'nun sunmuş olduğu analitik kavramlar yardımıyla söylem analizine tabi tutulmuştur. Menderes'in sağ ideolojik, Ecevit'in ise sol ideolojik perspektiften ilgili dönemler bazında popülist söyleme başvurdukları; Menderes'in milli irade, Ecevit'in ise halk iktidarı çağrısının ardıllarına söylemsel bir miras olarak aktarıldıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
How political populist discourse is used by two opposing ideologies in Turkey is the starting point of this research. It is important to understand how populist discourse in Turkey's political history came into being within political movements, how it was passed on as a legacy to successor movements along the same political lines, and what concrete and defining elements it consisted of in order to make a root analysis of today's discourse. In this study, the development of populism in Turkey is analyzed in the contexts of intellectual and political populism. The main question at the center of the study is how the new formation that emerged after the transition to a multi-party system created a basis for political populism. It is argued that the populist discourses of Menderes and Ecevit have an important place in the political history of Turkey. For the sample, Menderes's populist discourse is analyzed in terms of center-right politics, while Ecevit's populist discourse is examined in terms of center-left politics. As a limitation of the thesis, two election periods before 1980 were considered. These periods were determined as 1957 general elections for Menderes and 1977 general elections for Ecevit.

Based on this context, the theoretical foundation of the study was formed within the framework of Laclau's approach that sees populism as a discourse that lies in the logic of politics. A qualitative analysis was applied to Menderes and Ecevit's political speeches in the light of the data obtained from printed publications. Within the scope of the analysis, Jagers & Walgrave's classification of 'thin and thick populism' was used. The data obtained from the analysis of the speeches were subjected to discourse analysis with the help of analytical concepts provided by Laclau in order to form a meaningful whole. It was concluded that Menderes resorted to populist discourse from a right-wing ideological perspective and Ecevit from a left-wing ideological perspective on the basis of the relevant periods; Menderes's call for national will and Ecevit's call for people's power were passed on to their successors as a discursive legacy.