Hematopoetik kök hücre nakli alıcılarında üst ekstremite aerobik egzersiz eğitiminin egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of upper extremity aerobic exercise training on exercise capacity and quality of life in hematopoietic stem cell transplantation recipients
Yazar: GÜLŞAH BARĞI
Danışman: DOÇ. DR. MERAL BOŞNAK GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Hematoloji = Hematology

Özet:
Hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) hastalarında egzersiz kapasitesi, kas kuvveti, yaşam kalitesi, fiziksel aktivite seviyesi, yorgunluk ve ruh hali kötüleşmektedir. Bu parametreler üzerine HKHN alıcılarında çeşitli egzersiz eğitimlerinin iyileştirici etkileri gösterilmiştir. Bu süreçte çoğunlukla alt ekstremiteye uygulanan egzersizler sebebiyle alıcıların alt ekstremite kas kuvveti korunurken, üst ekstremite kas kuvveti ve egzersiz kapasitesi azalmaktadır. İleriye dönük, rastgellenmiş, kontrollü, tek kör planlanmış bu çalışmanın amacı, HKHN alıcılarında üst ekstremite aerobik egzersiz eğitiminin (ÜEAEE) solunum fonksiyonları, egzersiz kapasitesi, dispne, kas ve öksürük kuvveti, fiziksel aktivite, yaşam kalitesi, yorgunluk, anksiyete ve depresyon üzerine etkilerini araştırmaktı. Eğitim grubundaki alıcılara (n=16) ÜEAEE (maksimum kalp hızının %60-80'ininde, 30 dk/gün, 3 gün/hafta, 6 hafta) uygulandı. Kontrol grubundaki alıcılara (n=16) ev programı olarak alternatif kol hareketleri ve solunum egzersizleri birlikte verildi. Solunum fonksiyonları, egzersiz kapasitesi, dispne, kas ve öksürük kuvveti, fiziksel aktivite, yaşam kalitesi, yorgunluk, anksiyete ve depresyon değerlendirildi. Grupların demografik ve klinik özellikleri benzerdi (p>0,05). Eğitim grubunda egzersiz kapasitesi, kalp hızı rezervi, solunum kas kuvveti, uyku süresi ve yaşam kalitesi kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı iyileşti (p<0,05). Solunum fonksiyonları, dispne, periferik kas ve öksürük kuvveti, fiziksel aktivite, yorgunluk, anksiyete ve depresyondaki değişim gruplar arasında benzerdi (p>0,05). Eğitim grubunda FEV1/FVC, PEF, egzersiz kapasitesi, dispne, solunum ve periferik kas kuvveti, öksürük kuvveti, uyku süresi, yaşam kalitesi, depresyon ve iş yükü istatistiksel anlamlı düzeldi; kontrol grubunda egzersiz kapasitesi, dispne, kuadriseps femoris kas kuvveti ve yaşam kalitesi istatistiksel anlamlı arttı, toplam enerji harcaması ve anksiyete azaldı (p<0,05). ÜEAEE egzersiz kapasitesi, solunum kas kuvveti, uyku süresi ve yaşam kalitesini iyileştirir, etkin ve güvenlidir.

Abstract:
Exercise capacity, muscle strength, quality of life (QOL), physical activity level, fatigue and mood deteriorate in hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) patients. Healing effects of exercise trainings on aforementioned parameters demonstrated in recipients. While lower extremity muscle strength is preserved during process owing to lower extremity exercises, upper extremity muscle strength and exercise capacity are decreased in recipients. Investigating effects of upper extremity aerobic exercise training (UEAET) on pulmonary function, exercise capacity, dyspnea, muscle and cough strength, physical activity, QOL, fatigue, anxiety and depression in recipients was aimed in this prospective, randomized controlled, single-blinded study. UEAET (60-80% of maxHR, 30 min/day, 3 days/week, 6 weeks) was applied to intervention group (IG) (n=16). Alternate, combined arm and breathing exercises were applied to control group (CG) (n=16) at home. Pulmonary function, exercise capacity, dyspnea, muscle and cough strength, physical activity, QOL, fatigue, anxiety and depression were evaluated. Baseline characteristics were similar in groups (p>0,05). Exercise capacity, heart rate reserve, respiratory muscle strength, sleep duration and QOL significantly improved in IG compared with CG (p<0,05). Changes in pulmonary functions, dyspnea, peripheral muscle and cough strength, physical activity, fatigue, anxiety and depression were similar between groups (p>0,05). The FEV1/FVC, PEF, exercise capacity, dyspnea, muscle and cough strength, sleep duration, QOL, depression and workload significantly improved within IG; exercise capacity, dyspnea, quadriceps femoris muscle strength and QOL were significantly increased, total energy expenditure and anxiety were decreased within CG (p<0,05). The UEAET, effective and safe, improves exercise capacity, respiratory muscle strength, sleep duration and QOL.