Ahmed Kuddûsî Dîvânı'nda tarihî ve efsânevî şahsiyetler
Historical and legendary figures in Ahmed Kuddûsî Dîvân
Yazar: KEVSER CAN
Danışman: DOÇ. DR. MELEK DİKMEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ahmed Kuddusi = Ahmed Kuddusi ; Divanlar = Divans ; Efsaneler = Mythologies ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Tasavvuf = Mystic ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şairler = Poets

Özet:
19. yüzyılın önemli mutasavvıf şairlerinden olan Ahmed Kuddûsî, yaşadığı dönemde şiirleri halk tarafından en çok okunan ve ezberlenen şairlerdendir. Yoğun olarak işlediği tasavvufî konular ile sosyal hayatı ilgilendiren konulardan da bahsetmektedir. Kuddûsî Dîvânı'nda peygamberlerden mutasavvıflara, şairlerden filozoflara, çift kahramanlı aşk hikâyelerinin efsanevî kahramanlarından sahabeye kadar geniş bir yelpazede şahıs kadrosunun varlığı dikkat çekicidir. Hayatı boyunca güzel ahlâklı insanlar yetiştirmek isteyen Ahmed Kuddûsî, şiirlerinde yer verdiği nasîhatleri ilgili şahıslara yaptığı atıflarla destekleyerek daha etkili ve anlaşılır hale getirmiştir. Hatta bazı şahsiyetler hakkında müstakil şiirler yazmıştır. Bu şahısların bir kısmı örnek alınacak isimler iken bazıları uyarrmak amacıyla zikredilen olumsuz karakterlerdir. Klâsik Türk Şiirinde şairler, şiir söylemedeki üstünlüklerini ve söz sanatlarındaki maharetlerini ifade etmek için başka şairlerle kendilerini mukayese ederken umumiyetle İran şairlerini zikrederler. Ancak Kuddûsî, Hz. Peygamber döneminde yaşamış Şuarâü'n-Nebî'yi kendisine örnek almıştır.

Bu çalışma, Kuddûsî Divanında söz konusu edilen şahsiyetlerin hangi yönleri ile ele alındıklarını, ne tür özelliklerinin vurgulandığını tespit etmeye yöneliktir.

Anahtar Kelimeler: Kuddûsî, Tasavvuf, 19. Yüzyıl, Tarihî Şahsiyetler, Efsânevî Şahıslar

Abstract:
Ahmed Kuddûsî who was one of the most important Sufi poets in 19th century was one of the most widely read and memorized poets by the public in his lifetime. In Kuddûsî Diwan, the presence of a wide range of personal cadres from prophets to sufis, poets to philosophers, from the legendary heroes of double-heroic love stories to companions is remarkable. Ahmed Kuddûsî who wanted to educate people who have social ethics throughout his life, and he supported his target with his poems with the references he made to the people concerned and made it more effective and understandable. He even wrote individual poems about some personalities. Some of these individuals were exemplary names, while some of them were negative characters for warning purposes. In classical Turkish poetry, poets generally mention Iranian poets while comparing themselves with other poets to express their superiority in poetry and their skill in rhetoric. However, Kuddûsî took Shuarâü'n-Nebî as example, who lived in the time of Prophet Muhammed.

This study aims to determine the aspects of the individuals mentioned in Kuddûsî Divan and the characteristics of them.

Key Words: Kuddûsî, Sufi Poet, Historical and Legendary Persons