Yahudi fundamentalizmi: Gush Emunim örneği
Jewish fundamentalism: Example of Gush Emunim
Yazar: ZEYNEP SARA AYDIN
Danışman: PROF. DR. HALİL AYDINALP
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada, Yahudi fundamentalizmi temelinde 1974'te İsrail'de kurulan Gush Emunim 
adlı yerleşim hareketi konu alınmıştır. Dini fundamentalizm, dini inanç ve uygulamalarda öze 
dönmeyi savunurken dini öze zarar vereceğine inandıkları sonradan eklenen yorum ve 
uygulamalara genel olarak karşı çıkan bir fikir yapısıdır. Bu zihniyet, büyük dini geleneklerin 
varlık gösterdiği her toplumda bazı dönemlerde artsa bazı dönemlerde azalsa da geçmişten 
günümüze var olmuştur. Modern zamanlarda güç kazanmasında seküler yaşam biçiminin 
yaygınlaşması ve dinin toplum nezdindeki konumunu kaybetmesi de etkili olmuştur. Arka 
planında pek çok psiko-sosyal faktör bulunan dini fundamentalizm olgusu sonuçta reaksiyoner 
bir dini ideoloji olarak modern dönemde sıkça tartışılan bir konudur.
Dini inanç ve yaşantılarında aşırılıklarıyla tanınan ve fundamentalist bir grup olarak bilinen 
Gush Emunim, Yahudi kutsal metinlerinde kendilerine vaat edildiğine inandıkları fakat 
halihazırda Filistin sınırları içinde kalan ve Filistin halkının yaşadığı Batı Şeria bölgesine 
yerleşim kampları kurarak faaliyetlerine başlamıştır. İdeolojisi ve hareket tarzı olarak radikal 
bir dini grup olarak görülen Gush Emunim'le ilgili temel bulgularımızı şu şekilde 
sıralayabiliriz: Gush Emunim, ideolojisi, faaliyetleri ve etkileri itibariyle katı dini bir harekettir. 
Dini metinleri özellikle vaat edilen topraklar konusunda literal anlama eğilimindedir. Dini 
anlam dünyaları beşeri hukuk ve siyaseti dışlayan anti-seküler bir dini idealizmden beslenir. 
Dindar ve seküler ayrımı gözetmeksizin tüm Yahudilerin Büyük İsrail topraklarını geri almak 
için çaba sarf etmekle yükümlü olduğu fikrini dini ideoloji haline getiren Gush Emunim 
dışlayıcı bir harekettir. Kuruluş sürecinde şiddetten uzak duran hareket, katı ideolojisi nedeniyle 
şiddet potansiyeline sahiptir. Gush Emunim dini literalizm, katı dini gelenekçilik, dışlayıcılık, 
kurtuluşçuluk/binyılcılık ve şiddet potansiyeli açısından fundamentalist bir harekettir.
Araştırmada dolaylı gözlem yöntemi kullanılmış ve nitel bir araştırma deseni içinde belge 
tarama tekniği ile sonuca götürülmüştür.

Abstract:
In this study, the settlement movement known as Gush Emunim, which was established in 
Israel in 1974 based on Jewish fundamentalism, is the subject of investigation. Religious 
fundamentalism is a belief system that advocates a return to the essence of religious beliefs and 
practices while generally opposing later-added interpretations and practices that they believe 
will harm the religious essence. This mindset has existed to various degrees in societies where 
major religious traditions have prevailed, sometimes increasing and sometimes decreasing over 
time. The proliferation of secular lifestyles and the diminishing role of religion in society in 
modern times have contributed to its gaining prominence. The phenomenon of religious 
fundamentalism, which has many psychosocial factors behind it, is a frequently debated issue 
in the modern era as a reactionary religious ideology.
Gush Emunim, known for its extremism in religious beliefs and practices and recognized 
as a fundamentalist group, began its activities by establishing settlements in the West Bank, 
which is currently within the boundaries of Palestine and inhabited by the Palestinian people, 
believing that it was promised to them in Jewish sacred texts. Our key findings regarding Gush 
Emunim considered a radical religious group in terms of its ideology and modus operandi, can 
be summarized as follows: Gush Emunim is a rigid religious movement in terms of its ideology, 
activities, and effects. They tend to interpret religious texts, especially regarding promised 
lands, in a literal sense. Their religious worldview is fueled by an anti-secular religious idealism 
that excludes human law and politics. Gush Emunim is an exclusive movement that turns the 
idea that all Jews, regardless of their religious or secular distinctions, are obligated to make 
efforts to reclaim Greater Israel's territories into a religious ideology. Although the movement 
initially avoided violence during its formation, it has the potential for violence due to its strict 
ideology. Gush Emunim is a fundamentalist movement in terms of religious literalism, strict 
religious traditionalism, exclusivity, messianism/millenarianism, and potential for violence.
The research utilized an indirect observation method and was conducted within a qualitative 
research design using document scanning techniques.