Onkoloji birimlerinin mekansal açıdan kullanıcıları üzerindeki etkilerinin irdelenmesi ve bir model önerisi
Scrutinizing the effects of oncology units on users in terms of interior design and a model proposal
Yazar: ESRA BAYIR
Danışman: PROF. DR. İPEK FİTOZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Hasta kapasiteleri, kanser insidansındaki düzenli artış, onkoloji birimlerinin sağlık kurumlarında kapladıkları alan ve gelişmekte olan kanser tedavi portföyü hem onkoloji birimlerinin hem de onkoloji merkezleri bulunan sağlık yapılarının mimari tasarım süreçlerinin değişmesine neden olmaktadır. Onkoloji birimlerinin mekân kurgusu ile hastane konfigürasyonu değişmekte; kullanıcıların erişebilirlik ve mekân memnuniyetlerine ilişkin algıları da etkilenmektedir. Tedavi sürelerinin büyük çoğunluğunu hastanede geçiren; farklı yaş/cinsiyet/hastalık ve evreye sahip kanser hastaları için de; onkoloji birimlerinin mekânsal veriler anlamında iyi kurgulanması gerekmektedir. Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma; onkoloji servisleri iç mekân standartlarını araştırmak, kanser hastalarının tedavi alanlarındaki yaşam ve tedavi kalitelerini etkileyen iç mekân parametreleri ile etkilenme düzeylerini saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. İki adet kapsamlı onkoloji merkezinde gönüllü kanser hastaları üzerinde; mekân
deneyimi ve iç mekân memnuniyeti sorgulanarak, onkoloji birimlerinin iç mekân özellikleri ile erişim verilerine ilişkin öznel ve nesnel veriler toplanmıştır. 1000 adet hasta, 33 tür kanser ve her yaştan hasta grubunun dahil edildiği bu çalışma; yetişkin onkoloji servisleri iç mekân özelliklerine ilişkin hasta memnuniyetinin, iç mekân tasarımı konusuna girdi sağlayacak kadar çok değişken altında sorgulanması bakımından alanında tek ve özgündür.
Sağlık yapıları için kullanım sonrası değerlendirme sürecini belirlemeye ve iyileştirmeye yönelik yeni değerlendirme ölçütleri öneren "Tasarım Kalite Göstergesi (DQI)" yaklaşımı yöntem olarak tercih edilmiştir. Çalışma, hastaların öznel iç mekân deneyimlerinin bir anket yoluyla değerlendirilmesi ekseninde şekillendirilmiştir.
Onkoloji hastalarının %95'inin tıbbi onkoloji kliniğini kullandığı ve kemoterapi tedavisi gören hastaların radyoterapi tedavisi gören hastalara kıyasla iç mekân bileşenlerinden daha çok etkilendikleri tespit edilmiştir. Renk, kişisel alan ve fiziksel çevre koşullarından yüksek düzeyde etkilenildiği ve bu iç mekân bileşenlerinin alınan tedavi üzerinde de etkili olduğu yönünde görüşler ortaya çıkmıştır.
Kanser hastalığına ilişkin demografik verilerin hastaların yol bulma eylemi ile iç mekân memnuniyetlerini etkilediği tespit edilmiştir. İç mekân memnuniyetini ve mekân kalitesini artırmanın kanserli hastaların yaşam kalitelerini de artıracağı düşünülmektedir. Onkoloji birimleri kurgulanırken; sağlık hizmetleri kalitesinin yanısıra iç mekâna ilişkin kullanıcı değerlendirmelerinin dikkate alınması, mekân kalitesinin artmasına ve iç mekân tasarım sürecine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Patient capacities, the regular increase in cancer incidence, the area covered by the oncology unit in the hospital and the developing cancer treatment portfolio are causing a change in the architectural design processes of both health care structures including oncology units and oncology centers. The hospital configuration and oncology units interior design is changing and also user perceptions of accessibility and space satisfaction are are affected. Oncology units need to be well structured in terms of spatial for cancer patient spent the majority of their time in hospitals with different age/gender/disease and cancer stage. This descriptive and cross-sectional study was undertaken to investigate oncology unit interior standards and determine the influence level of cancer patients and interior
components affecting the quality of life and treatment in the treatment areas.
On volunteer cancer patients in two comprehensive oncology centers were questioned space experience and interior satisfaction, and also subjective-objective data
about the interior components with accessibility of the oncology units were collected. This case study; included 1000 cancer patients, 33 types of cancer and all age groups, are unique in the field in terms of questioning patient satisfaction about interior design under as many variables as input of interior components for adult oncology services.
Design Quality Indicator (DQI) approach which proposes new evaluation criterions to determine and improve the post-use evaluation process for healthcare building, has been used as method. The study was shaped on the basis of a questionnaire survey of patients' subjective indoor experiences. It has been found that 95% of the oncology patients use the medical oncology clinic and the patients who receive chemotherapy treatment are more affected by interior than the patients who receive radiotherapy treatment. It has been occured that color, personal space and physical environmental conditions highly were influenced patients. Morever patients think that these internal components are also influential on the their treatment.
It has been determined that the demographic characteristics related to the cancer disease affect the patients' access and indoor satisfaction. It is thought that improving interior satisfaction and space quality will also increase the quality of life of cancer patients. While designing oncology units, It is foresaw that considering the quality of the health services as well as the user evaluations related to interior will contribute to the increase of the space quality and the interior design process.