Dımaşk Eyyûbîleri'nin siyasî tarihi 582/1186 – 658/1260
Political history of Damascus Ayyubids 582/1186 – 658/1260
Yazar: YAVUZ ŞENBAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KILIÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Dımaşk = Damascus ; Eyyubiler = Ayyubids ; Haçlılar = Crusaders ; Siyasi tarih = Political history

Özet:
Dımaşk Eyyûbîleri'nin Siyasî Tarihi isimli bu çalışmanın amacı, Eyyûbîler döneminde Dımaşk şehrinin siyasî tarihini bir bütün olarak sunmaktır. Selâhaddîn-i Eyyûbî, devletin temellerini Mısır'da atmış olmasına rağmen hem siyasî birliği sağlamak hem de Haçlılarla mücadele etmek için Dımaşk'ı merkez edinmişti. Dımaşk, Melik Efdal döneminde de bu vasfını korudu. Dımaşk'ı Melik Efdal'den alan ve onu tahttan uzaklaştıran Melik Azîz, devletin merkezini Kahire'ye taşıdı. Askerî ve ticarî yollara hâkim olan Dımaşk, stratejik konumu nedeniyle Eyyûbîler Devleti'nde her dönem etkin rol oynadı. Eyyûbîler Devleti federatif bir yapıya sahipti. Eyyûbî sultanları, siyasî birliği sağlamak için Şam'ın kalbi diyebileceğimiz Dımaşk'a hâkim olmak istemişlerdi. Öte yandan Şam'daki diğer melikler, sultanın saldırgan tutumuna karşı Dımaşk'ı siper olarak kullandıkları için şehir, iç çekişmelerin merkezi olmuştur. Melik Kâmil'in ölümünün ardından hanedan mensupları arasında yaşanan mücadeleden en fazla etkilenen merkez, Dımaşk olmuştur. Öte yandan hanedan mensuplarının dâhilî ve hâricî ittifaklar kurarak birbirleriyle mücadele etmesi devletin, gücünün azalmasına ve kısa sürede yıkılmasına neden olmuştur. Dımaşk buna rağmen Eyyûbîler döneminde askerî, ilmî, ticarî ve iktisadî yönden İslâm dünyasının önde gelen merkezlerinden biri olmuştur.

Anahtar Kelimeler:	Eyyûbîler, Dımaşk, Zengîler, Moğollar, Anadolu Selçukluları, Haçlılar.

Abstract:
The aim of this study, named Political History of Damascus Ayyubids, is to present the political history of Damascus city as a whole during the Ayyubid period. Although Salahaddin Ayyubi had laid the foundations of the state in Egypt, he had taken Damascus as its center both to ensure political unity and to fight the Crusaders. Damascus maintained this quality during the reign of Melik Efdal. Melik Aziz, who took Damascus from Melik Efdal and removed him from the throne, moved the center of the state to Cairo. Damascus, which dominates the military and commercial roads, played an active role in the Ayyubid State in every period due to its strategic location. The Ayyubid State had a federative structure. Ayyubid sultans wanted to dominate Damascus, which we can call the heart of Damascus, in order to ensure political unity. On the other hand, the city became the center of internal conflicts as other kings in Damascus used Damascus as a bulwark against the aggressive attitude of the sultan. After the death of Melik Kamil, the center most affected by the struggle between the members of the dynasty was Damascus. On the other hand, the struggle of the members of the dynasty with each other by establishing internal and external alliances led to the decline of the power of the state and its collapse in a short time. Despite this, Damascus became one of the leading centers of the Islamic world in terms of military, scientific, commercial and economic aspects during the Ayyubid period.

	Keywords: Ayyubids, Damascus, Zangids, Mongols, Anatolian Seljuks, Crusaders.