İstanbul il merkezindeki ortaokullarda öğrenim gören öğrencilerin kahvaltı alışkanlıkları üzerine bir araştırma
A research on breakfast habits of the students studying in secondary schools in İstanbul province
Yazar: ÖZGENUR SAVAŞAN
Danışman: PROF. DR. DİDEM ÖNAY DERİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Kahvaltı = Breakfast ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Kahvaltı günün en önemli ve en çok ihmal edilen öğünüdür. Özellikle okul çocukları yeterli ve dengeli kahvaltı yapmaları gerekirken, hiç yapılmamakta ya da dengesiz bir kahvaltıyla okula gitmektedirler. Bu araştırmada İstanbul ilinde yaşayan ortaokul öğrencilerinin kahvaltı alışkanlıkları incelenmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri cinsiyet, sınıf düzeyi ve başarı durumu; bağımlı değişkenleri ise kahvaltı olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini İstanbul il merkezinde tesadüfi olarak seçilen 6 ortaokulda okuyan 5-6-7 ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak öğrencilerin demografik bilgilerini, sağlık durumu ve ilaç kullanımlarını, beslenme alışkanlıklarını, besin tüketim sıklıklarını ve kahvaltı yapma alışkanlıklarını ölçmeye yönelik bir anket uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Araştırmaya yaşları 10 ile 15 arasında değişen 188'i kız (%53,3), 165'i erkek (%46,7) olmak üzere toplam 353 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerin %58,6'sı normal vücut ağırlığına sahip, %13,9'u çok şişman, %13,3'ü hafif şişman, %7,9'u zayıf, %6,2'si çok zayıftır. Öğrencilerin %68,6'sı günde 3 öğün tüketmektedir, en çok atlanılan öğün sabah kahvaltısıdır.  Düzenli kahvaltı yapmayan öğrencilerin %53,5'i kahvaltıya zaman ayıramadıkları için, %37'si sabahları açlık hissetmedikleri için, %5,5'i kahvaltı yapmazsa kilo vereceklerine inandıkları için, %1,6'sı kahvaltı yapmayı sevmedikleri için kahvaltı yapmadıklarını belirtmişlerdir. Öğrencilerin %45,6'sı kahvaltı yapmamanın başarılarını etkilediğini düşünmektedir. Öğrencilerin %56,7'si kahvaltı yaptıklarında derse katılımlarının yüksek olduğunu belirtmiştir. Kahvaltı yapmadıkları günlerde öğrencilerin en çok hissettikleri şikâyetlerin başında yorgunluk, halsizlik, açlık hissi ve dikkat eksikliği gelmektedir. Öğrenciler tarafından kahvaltıda en çok tüketilen besinlerin yumurta, peynir-çökelek, sucuk; çay, süt ve taze meyve suyu; bal, yaş pasta ve reçel olduğu belirlenmiştir.  Okul çağı çocukları ve adölesanlara erken yaşlardan itibaren doğru kahvaltı alışkanlıklarını kazandırmak ve kahvaltının yeterli ve dengeli beslenmedeki önemini kavratmak amacıyla devamlı ve belirli dönemlerde beslenme eğitimi verilmeli, bu konu eğitim müfredatına eklenip etkin eğitim yöntemleriyle ele alınmalı, okulda kahvaltı programları uygulamaya koyulmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: kahvaltı, öğrenci, adölesan, öğün, beslenme.

Abstract:
Breakfast is the most important and the most ignored meal of the day.Especially, although school-age children need to have a nutritious and well-balanced breakfast, they don't have breakfast or they go to school without having a healthy one.The breakfast habits of secondary school students were researched with this study.Variables of the study have been determined to be gender, age and success.The study sample consists of randomly selected secondary school students (5th, 6th, 7th and 8th grades) in 6 different schools.A survey which assesses students' demographic information, health condition, medicinal use, nutritional habits and frequencies (including breakfast) has been developed as a data collection tool.SPSS kit was used for data evaluation.353 students aged between 10 and 15 ,188 (53,3%) of whom are female and 165 (46,7) of whom are male, have taken part in this study.58,6% of students weigh normal, 13,9% of them are very fat, 13,3% are not too fat, 7,9% are slim and 6,2 % are thin.68,6% of students have all meals a day and the most ignored meal is breakfast. Among the students who don't have a regular breakfast habit ,53,5 % of them have indicated that they don't have time for it, 37% of them have told that they don't feel hungry in the mornings, 5,5 % believes that they will lose weight if they don't have breakfast and 1,6% of them don't have it because they don't like it.45,6 % of the students think that having no breakfast effects the success.56,7 % of them have indicated that they have a better performance during the lessons when they have breakfast.The students feel tired and weakness, they feel hungry and have attention deficit when they don't have breakfast.It was indicated that egg, cheese, bologna, tea,milk, fresh fruit juice, honey, cake, jam are the food and drinks the students prefer to have mostly for breakfast.School- age children and adolescents always should be informed about dietetics from the beginning of early ages in certain periods to make them have healthy breakfast habits and see the importance of the breakfast for adaquated and balanced nutrition. And this issue should be added to the education curriculum and reviewed with effective education methods and breakfast programs should be implemented in the schools.
Keywords: breakfast, student, meal, nutrition, adolescent.