Tisan (Yeşilovacık-Silifke) civarında yüzeyleyen jura yaşlı karbonatlı kayaçların stratigrafisi ve fasiyes özellikleri; Orta Toroslar
Stratigraphy and facies properties of the jurassic age carbonate rocks outcropped in the Tisan area (Yeşilovacik-Silifke); Central Taurides
Yazar: BURAK DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. HAYATİ KOÇ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Bentik foraminiferler = Benthic foraminiferas ; Mikrofasiyes = Microfacies ; Orta Toroslar = Middle Taurus ; Stratigrafi = Stratigraphy

Özet:
Çalışma alanı, Orta Toroslar'ın güneyinde Tisan (Silifke-Mersin) bölgesinde, Geyikdağı Tektonikirliği içerisinde yer almaktadır. Yapılan bu çalışma ile bölgede yüzeyleyen Alt-Orta Jura yaşlı karbonatlı birimlerin fosil içeriği, litolojik ve mikrofasiyes özellikleri birlikte değerlendirilmiştir. Bu kapsamda dört ölçülü kesitten alınan toplam 275 örneğin ince kesitleri hazırlanarak değerlendirilmiştir. Çalışma, paleontoloji ve mikrofasiyes analizleri ile beraber stratigrafik yorumlamaları da içeren bütünleşik bir veri içermektedir. Tisan ve yakın civarında yüzeyleyen Alt-Orta Jura yaşlı karbonatlı birimler, Dibekli Formasyonu, 
Işıklıkızıtepe Üyesi ve Tokmar Formasyonu olarak ayrılmıştır. Triyas yaşlı birimler üzerine uyumsuzlukla gelen, alt kesimleri kireçtaşı-dolomitlerden, orta-üst kesimleri çamurtaşı, laminalı-kavkılı kireçtaşı seviyeleri içeren, iri onkoidli kireçtaşı-onkoidsiz kireçtaşı ardalanmasından oluşan birim Dibekli Formasyonu'nu oluşturmaktadır. Kısa süreli su üstü olma sürecinden sonra demirli, kuvars kumlu çakıltaşı-kumtaşı litolojisinden oluşan ve Dibekli formasyonu üzerine uyumsuzlukla gelen ve Tokmar Formasyonu'nun tabanını oluşturan Işıklıkızıtepe Üyesi ile temsil edilmektedir. Işıklıkızı üyesi üzerine dereceli geçişli gelen, altta dolomitler ile orta-üst kesimlerde ise kumtaşı, kumlu-kavkılı-onkoidli kireçtaşı, dolomit ardalanmasından oluşan seviyeler Tokmar Formasyonunu oluşmaktadır. Dibekli Formasyonu'nun tabanında belirlenen Lituosepta recoarensis, Lituolipora termieri, Orbitopsella praecursor, Orbitopsella primaeva, Meandrovoluta asiagoensis ve Thaumatoporella parvovesiculifera formlarının menziline göre Üst Sinemuriyen-Pliyensbahiyen; orta-üst kesimlerinde belirlenen Pseudocyclammina maynci, Bosniella croatica, Riyadhella regularis, Timidonella sarda, Pseudocyclammina maynci, Redmondoides lugeoni, Nautiloculina oolithica, Pseudomarsonella maxima formlarının menziline göre Aaleniyen-erken Bajosiyen yaşları elde edilmiştir. Buna göre Dibekli Formasyonu'nun yaşı Üst Sinemuriyen-erken Bajosiyen olarak belirlenmiştir. Işıklıkızıtepe Üyesinin yaşı içerdiği fosil birlikteliğine ve konumuna göre Bajosiyen olarak değerlendirilmiştir. Tokmar Formasyonu'nda belirlenen Haurania desarta, Amijiella amiji, Pseudomarsonella maxima, Riyadhella regularis, Redmondoides lugeoni, 
iphovalvulina variabilis ve Selliporella donzellii türlerinin menzilerine ve birlikteliğine göre de birimin yaşı Bajosiyen-Batoniyen olarak belirlenmiştir. Çalışma alanında yüzeyleyen birimlerde toplam 51 mikrofasiyes birlikteliği belirlenmiş olup, bu fasiyeslerin bileşenleri ve fosil içeriğine dayanarak ortamsal yorumlama yapılmıştır. Bu yorumlama sonucunda bölgede yüzeyleyen Alt-Orta Jura yaşlı karbonat platformunun gelişimi Üst Sinemuriyen'de başlamıştır. Üst Sinemuriyen-Toarsiyen'in zaman zaman yer değiştiren platform içi ve gel-git ortam koşullarının, Aaleniyen'in şelf, lagün-platform içi, Erken Bajosiyen'in yüksek enerjili sığ platform koşullarının egemen olduğu bir dönemdir. Erken Bajosiyen sırasında bir su üstü olma dönemi görülür. Bajosiyen-Batoniyen boyunca yer yer kıyıya yakın, zaman zaman yüksek, yer yer düşük enerjili, lagünsığ platform kenarı ortam şartlarının devam ettiği görülmektedir. Bölgede yüzeyleyen birimler, yanal fasiyes değişimleri olmasına rağmen, Orta Toroslar'da yüzeyleyen Alt-Orta Jura yaşlı birimler ile benzer özellikler sunar.

Anahtar Kelimeler: Orta Toroslar, Dibekli/Tokmar Formasyonu, Stratigrafi, Bentik foraminifer, Mikrofasiyes, Alt-Orta Jura

Abstract:
The study area is located in the Geyikdağı Tectonic Unit, around Tisan (Silifke-Mersin) South of the 
Central Taurides. In this study, the fossil content, lithological and microfacies fatures of carbonate units that were deposited in early-middle Jurassic time were evaluated. Within this scope, sections were taken along four lines and a total of 275 thin sections were compiled and examined. The study includes an integrated data comprising stratigraphic interpretations along with paleontology and microfacies analysis. Carbonate units, which were deposited in early-middle Jurassic time around Tisan, were divided as Dibekli Formation, Tokmar Formation and Işıklıkızıtepe Member. Dibekli Formation consists of limestone-dolomites in the lower parts and alternation of limestonea having oncoids and limestones without oncoids which contain of mudstone, laminated-shelly limestone intermediate levels in the middle-upper parts and unconformably overlies the Triassic age units. It is represented by the Işıklıkızıtepe member which is made up of the lithology of ferruginous, quartz sandy pebble stones and sandstones after being on the surface for a short time and forms the base of the Tokmar Formation and which comes unconformably over Dibekli Formation. The Tokmar Formation is formed by lavels that gradually overlying the Işıklıkızıtepe member, consisting of dolomites at the bottom and alternations sandstone, sandy-shelly-oncoid limestone and dolomite in the middle-upper sections. According to the range zones of Dibekli Formation, Lituosepta recoarensis, Lituolipora termieri, Orbitopsella praecursor, Orbitopsella primaeva, Meandrovoluta asiagoensis and Thaumatoporella parvovesiculifera is dated as upper Sinemurian-Pliensbachian; according to the association of middle and upper parts, Pseudocyclammina maynci, Bosniella croatica, Riyadhella regularis, Timidonella sarda, Pseudocyclammina maynci, Redmondoides lugeoni, Nautiloculina oolithica, Pseudomarsonella maxima is dated as Aalenian-early Bajocian. As a consequence of this, Dibekli Formation is dated as upper Sinemurian and early Bajocian. Considering its location and fossil substances, Işıklıkızıtepe Member is dated as Bajocian. Based on the stratigraphyc ranges of Haurania desarta, Amijiella amiji, Pseudomarsonella maxima, Riyadhella regularis, Redmondoides lugeoni, Siphovalvulina variabilis and Selliporella donzellii, Tokmar Formation is dated as Bajocian-Bathonian. In the units which were deposited in the study area, a total of 51 microfacies associations were revelaed and depending on the components and fossil characteristics of the facies, contextual interpretations were made. As a result of the interpretations, it is concluded that the evolution of lower-middle Jurassic carbonate platform dates back to late Sinemurian. Late Sinemurian-Toarcian was a period that the conditions of changing platform and tides were dominant; Aalenian continental shelf was dominated by platform and lagoon; Early Bajocian was a period that high powered, shallow platforms were dominant. During early Bajocian, there was an emergence period. During the BajocianBathonian, conditions of lagoon and shallow platforms remained partly in near coastal areas and it was with sometimes high or low energy from time to time. In spite of having lateral facies changes, the units deposited in this area have similar characteristics with the lower-middle Jurassic units deposited in the Central Taurides. 

Key Words: Central Taurides, Dibekli/Tokmar Formation, Stratigraphy, Benthic Foraminifera, Microfacies, Lower-Middle Jurassic.