Ortaokul öğrencilerinin ve fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir çevre tutumları ile öğrencilerin çevre konularına ilişkin öğrenme düzeylerinin belirlenmesi
Determining the sustainable environment attitude of secondary school students and science teachers and the learning level of students with regard to environmental issues
Yazar: EMİNE AYDIN
Danışman: PROF. DR. MAHMUT SELVİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Çevre = Environment ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri kapsamında ortaokul öğrencilerinin ve fen bilimleri
öğretmenlerinin sürdürülebilir çevreye yönelik tutumları ile ortaokul öğrencilerinin ekosistem,
biyolojik çeşitlilik ve çevre sorunları konularına yönelik bilgi düzeylerini belirlemektir. Bu
amaçla araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmanın evrenini Ankara ili Etimesgut İlçesinde bulunan 2018-2019 eğitim öğretim
yılında öğrenim gören sekizinci sınıf öğrencileri ve aynı yıl görev yapan Fen bilimleri
öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma gruplarının belirlenmesinde olasılıklı örnekleme
yöntemlerinden küme örneklemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı
tarafından geliştirilen "sürdürülebilir tutum ölçeği (SÇTÖ)" ve "Ekosistem, Biyolojik
Çeşitlilik, Çevre Sorunları başarı testi (EBÇT)" olmak üzere iki farklı ölçme aracı kullanılarak
toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve Excell programları kullanılarak çözümlenmiş,
bulgular araştırma problemleri göz önünde bulundurularak yorumlanmıştır. Elde edilen
sonuçlara göre; öğrencilerin fen bilimleri dersi notları, Ekosistem, Biyolojik Çeşitlilik, Çevre
Sorunları ve EBÇT; Bilgi, Kavrama, Uygulama, Analiz düzeyi puanları; Davranış, Düşünce,
Algı, SÇTÖ puanları arasında pozitif yönde ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca; EBÇT, SÇTÖ, 
Ekosistem, Biyolojik Çeşitlilik, Çevre Sorunları puanları, Düşünce, Algı, Bilgi, Kavrama,
Uygulama düzeyi puanları Fen Bilimleri dersi notlarının anlamlı birer yordayıcısı olduğu
bulunmuştur. Öğrencilerin Ekosistem, Biyolojik Çeşitlilik ve EBÇT puanları kızlar lehine
anlamlı farklılık gösterirken Çevre Sorunları puanları erkekler lehine anlamlı farklılık
göstermiştir. Bilgi, Kavrama, Uygulama düzeyi puanları kız öğrencilerde anlamlı bulunurken,
Analiz düzeyi puanları erkek öğrencilerde daha anlamlı bulunmuştur. Davranış, Düşünce,
Algı ve SÇTÖ puanları kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Bloom'un Tam
öğrenme kuramına göre değerlendirilen alt problem sonuçlarında; kız öğrencilerin ekosistem
ve biyolojik çeşitlilik konularını öğrenmede başarılı olduğu, çevre sorunları ve EBÇT'ye
ilişkin öğrenmelerde başarısız olduğu görülmüştür. Erkek öğrencilerin ise ekosistem,
biyolojik çeşitlilik, çevre sorunları ve EBÇT'ye ilişkin öğrenmelerde başarısız olduğu
görülmüştür. Kız öğrencilerin Bilgi ve Kavrama düzeyi sorularını rahatlıkla çözebildikleri,
uygulama ve analiz düzeyi sorularını çözemedikleri; erkek öğrencilerin Bilgi düzeyi sorularını
çözerken başarılı oldukları; Kavrama, Uygulama ve Analiz düzeydeki soruları çözmede
başarısız oldukları görülmüştür. Kız ve erkek öğrencilerin Davranış, Düşünce, Algı ve SÇTÖ
puanları incelendiğinde her puan türünün olumlu düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Fen
Bilimleri öğretmenlerinin ise Davranış, Düşünce, Algı ve SÇTÖ puanları cinsiyetlerine göre
anlamlı farklılık göstermezken yine her puan türünde olumlu düzeylere sahip olduğu
sonucuna varılmıştır. Araştırma, öğretmenlere ve araştırmacılara yönelik olmak üzere iki
başlık altında öneriler sunularak tamamlanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the attitudes of secondary school students and science
teachers towards sustainable environment within the scope of science. It is also aimed to
determine the level of knowledge of secondary school students about ecosystem, biological
variety, and environmental problems. For this purpose, scanning method, which is the
quantitative research methods, was used in the research. The research was conducted on
eighth grade students who were educated in the 2018-2019 academic year in Etimesgut,
Ankara, and Science teachers who were working at the same place in the same year. Cluster
sampling method which is a probabilistic sampling methods was used to determine the study
groups. The data of the research were collected using two different measurement tools,
namely the "sustainable attitude scale" and the " EBÇT " achievement test. The obtained data
were analyzed by using SPSS and Excel programs, and the findings were interpreted 
considering the research problems. According to the obtained results, Science course grades
of students showed a positive correlation between Ecosystem, Biodiversity, Environmental
Problems, EBÇT; Knowledge, Understanding, Application, Analysis level scores; and
Behavior, Thought, Perception, and SÇTÖ scores. Also, it has been found that the scores of
EBÇT, SÇTÖ, Ecosystem, Biological Diversity, Environmental Problems, Thought,
Perception, Knowledge, Understanding, Application level scores are significant predictors of
grades of Science course. Ecosystem, Biodiversity and EBÇT scores of the students differ
positively in girls, while Environmental Problems scores differ positively in boys. While
Knowledge, Comprehension and Practice level scores were found to be more meaningful in
female students, Analysis level scores were found more meaningful in male students.
Behavior, Thought, Perception and SÇTÖ scores showed a significant difference in favor of
female students. In the sub-problem results evaluated according to Bloom's mastery learning
theory, it has been observed that female students are successful in learning ecosystem and
biodiversity issues. However, it was observed that female students failed in learning about
environmental problems and EBÇT. It was observed that male students failed in learning
about ecosystem, biological diversity, environmental problems EBÇT. It was observed that
female students could easily solve Knowledge and Comprehension level questions, but could
not solve application and analysis level questions. Also, it was observed that male students
were successful in solving Knowledge level questions, although failed in solving the
questions at the level of Comprehension, Application and Analysis. When the Behavior,
Thought, Perception and SÇTÖ scores of female and male students were examined, it was
found that each type of score was at a positive level. It was concluded that Science teachers'
Behavior, Thought, Perception and SÇTÖ scores did not differ significantly according to their
gender, yet they had positive levels in each type of score. The research was completed by
submitting suggestions under two headings as for teachers and researchers. The research was
completed with suggestions for teachers and researchers.