Multipl skleroz hastalarının spastisite derecesinin uyku ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between spasticity degree and sleep and life quality in multiple sclerosis patients
Yazar: ÇAĞDAŞ BALCI
Danışman: PROF. DR. HANDAN IŞIN ÖZIŞIK KARAMAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Kas spastisitesi = Muscle spasticity ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Multipl Skleroz (MS) hastalığı otoimmün, ataklarla seyreden, genç nüfusu
etkileyen ve özürlülük ile seyreden nörodejeratif bir hastalıktır. Her kronik
hastalık gibi, MS de yaşam kalitesini etkilemektedir. Yalnızca santral sinir
sistemindeki lezyonlar nedeniyle oluşan motor ve duyusal semptomlar değil;
uyku sorunları, mesane problemleri, cinsel sorunlar, ağrı, yorgunluk ve spastisite
de gündelik yakınmaların başlıca nedenleri arasındadır.
Amaç: Bu çalışmada klinik, radyolojik ve elektrofizyolojik çalışmalarla
Multipl Skleroz tanısı almış ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık
Uygulama ve Araştırma Merkezi Nöroloji Kliniği tarafından takipte olan
hastaların uyku kalitesinin ve yaşam kalitesinin spastisite derecesiyle arasındaki
ilişkinin saptanması planlandı.
Yöntem ve Bulgular: Çalışmaya Multipl Skleroz tanısı olan, yazılı
onamları alınmış gönüllüler dahil edilmiştir. Çalışma 102 kişilik bir gruptan
oluşmuştur. Çalışmaya 18 yaşından büyük ve McDonald kriterlerine göre MS
tanısı alanlar dahil edilmiştir. Çalışma için ret kriterleri arasında ise, Multipl
Skleroz dışında spastisiteye sebep olma ihtimali olan başka bir kronik hastalığa
sahip olmak ve mental retardasyon yer almaktadır. Öncelikle Modifiye Ashworth
Skalasına göre spastisite derecesi saptanmıştır. Ardından anket yoluyla
sosyodemografik veriler öğrenilmiştir. PittsburghUyku Kalitesi Ölçeği (PUKÖ) ile
uyku kalitesi sorgulanmış, yaşam kalitesi değerlendirmesi için ise WHOQOLBREF(TR)
kullanılmıştır. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Uygulama
ve Araştırma Merkezi bilgi yönetim sisteminde yer alan multipl skleroz
hastalarına ait sosyodemografik veriler, MS tipi, EDSS skoru, BOS'ta Oligoklonal
Bant varlığı, Uyarılmış Potansiyellerin sonuçları(VEP-SEP-BAEP) ile
demiyelinizan plakların sayısı/lokalizasyonu verileri de incelenmiştir.Elde edilen
data elektronik ortamda SPSS 21.0 istatistik programına aktarılmıştır ve analizler
bu programda yapılmıştır. Araştırma alanındaki verilerin bileşenleri arasındaki 
iii
İstatistiksel analiz için Mann-Whitney U testi, Ki-kare testi, Kendall's Tau sıra
korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 olarak kabul
edilmiştir.
102 katılımcının %75,4'ü kadın cinsiyettedir ve yaş ortalaması 40,8±10,5
olarak gözlenmiştir. EDSS puanı 2,7±2,1iken, PUKÖ puanları 6,1±3,6 olarak
saptanmıştır. Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği Puanı normal(≤5 puan) olanlar ile
anormal(>5 puan) olan grupların spastisite derecesiyle karşılaştırması
incelendiğinde, istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilmiştir. Multipl Skleroz
hastalarında spastisite derecesi arttıkça uyku kalitesi kötüleşmektedir (p=0,005).
EDSS ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki saptanamamıştır (p=0,121).Multipl
skleroz Hastalarının yaşam kalitesini inceleyen WHOQOL-Bref(TR) ölçekleri
incelendiğinde, her bir alt tipi için geçerli olmak üzere spastisite değeri, EDSS
puanı ve uyku kalitesi arasında istatiksel olarak anlamlı, negatif zayıf korelasyon
saptanmış olup MAS derecesi arttıkça yaşam kalitesi tüm ölçeklerde
düşmektedir. Aynı şekilde, EDSS skoru arttıkça ve uyku kalitesi bozuldukça da
benzer biçimde daha düşük yaşam kalitesi saptanmıştır.
Sonuç:Gerek EDSS gerekse de MAS ile saptanan spastisite derecesi
arttıkça yaşam kalitesi düşmektedir. Ancak EDSS'nin uyku kalitesine doğrudan
etkisi yoktur. Multipl Skleroz hastalığında sık rastlanan ve çeşitli klinik testlerle
kolaylıkla açığa çıkarılabilen en büyük sorunlardan biri uyku bozukluklarıdır.
Uyku problemlerinin etiyolojisinde spastisite anlamlı bir rol oynamaktadır ve
hastalarda tedavi stratejisi belirlerken spastisitenin ve uyku bozukluklarının
üzerinde durulması önem taşımaktadır.

Abstract:
Multiple sclerosis is an autoimmune and neurodegenerative disease
characterized by recurrent attacks. It is associated with high disability score and
affect young population. MS has influence on life quality like other chronic
diseases. The most important causes of daily problems are not only motor and
sensory findings because of central nervous system demiyelinating lesions but
also sleep disorders, bladder problems, sexual problems, pain, fatique and
spasticity.
Objective: In this study we aimed to learn about the relationship between
spasticity and sleep and life quality in multiple sclerosis patient who diagnosed
as MS with clinical, radiological and electrophysiologic findigs and holding on
Canakkale Onsekiz Mart University, Neurology department.
Methods-Results: Patients already diagnosed with Multiple Sclerosis
volunteers written consent has been obtained included in this study. Study
consisted of a group of 102 patients. Inclusion criterias of this study are aging
older than 18 years old and diagnosed with MS acording to McDonald Criterias.
Exclusion criterias are having other chronic diseases which causes spasticity
rather than MS and mental retardation. Firstly we determined degree of
spasticity acording to Modified Ashworth Scala. Than we learned
sociodemographic findings via questionnarie. Pittsburgh Sleep Quality Index
was used to determine sleep quality and WHOQOL BREF(TR) was used to
determine life quality. In this study type of disease, EDSS, oligoclonal band in
CSF, VEP, SEP, BAEP results are analyzed. The obtained data were
electronically transferred to SPSS 21.0 statistical software. Mann-Whitney U test
Ki-square test, Kendall's Tau corelation analyzing methods were used for
statistical investigating. It was accepted as p<0,05 for statistical significance. 
 %75,5 of 102 participants are female sex. Median age is 40,8±10,5.
EDSS score is 2,7±2,1 and PSQI score is 6,1±3,6. There is statistically
significance between spasticity degree and Pittsburg groups (normal:≤5 score
and anormal:>5 score). If degree of spasticitiy increases in multiple sclerosis
patients sleep qaulity deteriorated (p=0,005). There are no correlation between
EDSS and sleep quality (p=0,121). In all parts of Whoqol Bref test, there are
statistically significant findings(negative week correaltion) between EDSS and
sleep qaulity. If MAS and EDSS score increases, or decrease in sleep quality,
life quality becomes worse.
Conclusion: MAS and EDSS score have negative effect on life quality.
But there are no relationship between sleep quality and EDSS. Sleep disorders
are frequent in multiple sclerosis and spasticity have an significant role in sleep.
Clinicians must pay attention to sleep problems and spasticity when plannig
individual MS treatment.