Mimari ve kentsel mekanların biçimleniş açısından incelenmesi
Investigation of architectural and urban spaces in terms of formation
Yazar: ŞEYDA NUR REYHAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF SAĞLIK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Dış mekan = Outdoor ; Kentsel mekan = Urban space ; Mimari mekan = Architectural space ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship ; İç mekan = Interior space

Özet:
İnsanın çevre ile kurduğu ilişki mekân aracılığıyla ortaya çıkmıştır. Kişiler ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sergilediği davranışlarını mekânda ortaya koymaktadır. Ancak bir mekânın varlığından söz edebilmek diğer mekanlarla kurduğu ilişkilerle mümkündür. Bu ilişki mimari mekanlar arasında var olduğu gibi mimari ve kentsel mekanlar arasında da mevcuttur.  Mekân tasarımı, iç mekânlardan başlayarak, kentlerde; caddelere, meydanlara, park ve bahçelere özetle kent sakinlerinin belirlediği sınırların bütününde ve yarattığı her çevrede devam eden bir bütünselliği içermektedir. Bu perspektif ile yapılan disiplinlerarası çalışmalar, insan ve çevre ilişkisini inceleyen araştırmacıların bakış açıları özelden genele ya da genelden özele doğru incelendiğinde, ortak alanların planlanması ve tasarımının benzer ihtiyaçlara dayalı olarak şekillendiğini göstermektedir. Bu bağlamda, İstanbul'un Kadıköy ve Taksim semtleri incelenerek, bu bölgelerdeki mimari ve kentsel mekânlar ele alınmıştır. Söz konusu semtlerin simgesi haline gelmiş olan konutlar ve meydanlar seçilerek mimari konut planlarının ve kent meydanlarının, mimari ve kentsel ölçekteki unsurları detaylı bir şekilde incelenmiş ve mekanlar arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Mimari ve kentsel mekân bileşenlerinin analizi, Kevin Lynch'in kent imgesi kavramının temel öğeleri olan yollar, sınırlar, bölgeler, düğüm noktaları ve nirengi noktalarını içermektedir. Çalışma, bireysel yaşamın başladığı iç mekânlardan, sosyal yaşamın şekillendirdiği kentsel mekanların tasarımına kadar olan her alanda, bireylerin ortak algılarıyla oluşan iç ve dış mekânların benzerlikleri Lynch yöntemiyle ele alınmıştır. Disiplinlerarası bir perspektiften hareketle, mimari mekanlarla kentsel mekanlar arasındaki ilişki vurgulanmış, bu iki tür mekânın benzerlikleri ve farkları ortaya çıkarılmıştır. Böylece çalışma, mekân tasarımının sadece mimari açıdan değil, aynı zamanda sürdürülebilir ve etkileşimli çevreler oluşturabilmek için kentsel tasarım bağlamında da ele alınması gerektiğine dair bir katkı sağlamış olmaktadır.

Abstract:
The human relationship with the environment has emerged through space. People exhibit their behaviors in order to meet their needs in space. However, it is possible to talk about the existence of a space through the relations it establishes with other spaces. This relationship exists between architectural spaces as well as between architectural and urban spaces.  Space design, starting from interior spaces, in cities; streets, squares, parks and gardens, in short, it includes a holism that continues in the whole of the borders determined by the city residents and in every environment created. Interdisciplinary studies conducted with this perspective show that the planning and design of common spaces are shaped based on similar needs when the perspectives of researchers examining the relationship between human and environment are analyzed from specific to general or from general to specific. In this context, the architectural and urban spaces in Kadıköy and Taksim districts of Istanbul are examined. The architectural and urban elements of architectural housing plans and urban squares were examined in detail and comparisons were made between the spaces by selecting the houses and squares that have become the symbols of these neighborhoods. The analysis of architectural and urban space components includes roads, borders, regions, nodes and triangulation points, which are the basic elements of Kevin Lynch's concept of urban image. The study examines the similarities of interior and exterior spaces formed by the common perceptions of individuals in every field from the interior spaces where individual life begins to the design of urban spaces shaped by social life, using the Lynch method. From an interdisciplinary perspective, the relationship between architectural spaces and urban spaces is emphasized and the similarities and differences of these two types of spaces are revealed. Thus, the study contributes to the idea that space design should be considered not only in terms of architecture but also in the context of urban design in order to create sustainable and interactive environments.