Toplu taşıma araçlarının bakım onarım ve kalite kontrol faaliyetlerinde tersine mühendislik yöntemlerinin uygulanması
Use of reverse engineering methods for maintenance and quality control operations of public transportation vehicles
Yazar: ALİ ÇAĞLAR ÖNÇAĞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÖZDEN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Can ve mal güvenliğinin önceliği nedeniyle bakım onarım süreçleri toplu taşımadaki en büyük maliyet kalemlerinden biridir. Tezde, bakım onarım süreçlerinin iyileştirilmesi için tersine mühendislik yöntemlerinin teknik ve ekonomik açıdan uygulanabilirliği araştırılmıştır. Toplu taşıma araçları için, bakım onarım ve kalite kontrol faaliyetlerinde tersine mühendislik yöntemlerinin uygulanması ile ilgili yeterli bilimsel yayın olmadığı tespit edilmiştir. 6 eksenli taşınabilir KÖM, temaslı/temassız problar ve farklı yazılımlar kullanılarak farklı özelliklere sahip parçalar üzerinde uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Oluşturulan modellerin bir kısmı 3 boyutlu yazıcı ile imal edilmiştir.  
Uygulamalı araştırmalar sonucunda, tersine mühendislik ile özellikleri önceden bilinmeyen parçaların kalite kontrol planlarının oluşturulabileceği tespit edilmiştir. 3B yazıcı vb. teknolojilerin kullanılmasıyla doğrudan yedek parça imalatı gerçekleştirilerek satın alma sürecindeki süre ve maliyet arttıran faaliyetlerden kaçınılabileceği ve yedek parça imalat süreçlerine katkı sunulabildiği kanıtlanmıştır. Teknolojik gelişmelerin kamu kurumlarında doğru şekilde kullanılarak maliyetlerin düşürülebileceği, güvenirliğin artırılabileceği ve süreçlerin iyileştirilebileceğinin görülmesi de tezin diğer bir önemli çıktısı olmuştur. Çalışmadaki uygulamalar, endüstriyel süreçler içinde gerçekleştirildiğinden tersine mühendislik alanındaki bilimsel araştırmalara katkı sağlanmaktadır.

Anahtar sözcükler: Tersine mühendislik, toplu taşıma araçları, kalite kontrol, bakım onarım.

Abstract:
Because of the priority of life and goods safety, maintenance processes is one of the most important cost items in public transportation. In this thesis, technic and economic applicability of reverse engineering methods have been researched in order to improve the maintenance processes. It was determined that there is not enough scientific study about the application of reverse engineering methods in maintenance and quality control operations of the public transportation vehicles. Applications have been carried out on parts having different specifications with use of 6-axis portable CMM, touch/non-contact probes and different software. Some of the created CAD models of the parts in applications have been manufactured by a 3D printer.
At the end of the applied researches, it has been determined that quality control plans of the parts whose specifications are unknown can be generated with reverse engineering. It has been proved that avoiding cost-enhancing and time consuming operations of the buying process and contributing to spare part manufacturing process are possible with direct spare part manufacturing through the use of technologies such as 3D printers etc. It has been another important outcome of the thesis that reducing the costs, enhancing the reliability and improving processes can be possible by means of correct use of technologic developments in public institutions. As the applications carried out in this study have been implemented in the industrial processes, it is provided contribution to scientific researches in the field of reverse engineering.

Keywords: Reverse engineering, public transportation vehicles, quality control, maintenance.