Diyabet hastalarında bitki, bitkisel ürün kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of the use of herbal, herbal products in diabetes patients
Yazar: METHİYE MANCAK KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. UFUK KOCA ÇALIŞKAN
Gazi Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aldose redüktaz = Aldose reductase ; Alfa-glükozidaz = Alpha-glucosidases ; Amilazlar = Amylases ; Cinnamomum = Cinnamomum ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Olea europaea L. = Olea europaea L.

Özet:
Diyabet hastalarında bitki, bitkisel ürün kullanımının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen bu tez çalışmasında, diyabet hastalarının hastalıklarının tedavisi için kullandığı bitki ve bitkisel ürünler bir anket çalışması ile belirlenmiştir. Literatür tabanlı ve tarafımızca hazırlanan anket, etik kurul onayı alınarak Gazi Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji Bölümü'nde gerçekleştirilmiştir. Anket verileri analiz edildiğinde, diyabetik hastaların tedavide en çok tarçın (%29,3) ve zeytin yaprağı (%21,7) kullandığı, bu bitkileri genellikle aktarlardan (%51,7) temin ettiği tespit edilmiştir. Bu verilerden yola çıkarak, tarçın (Cinnamomum cassia, C. burmannii, C. loureiroi ve C. verum) kabuğu ve zeytin (Olea europea) yaprağının doğadan toplanan, aktar, market ve eczaneden temin edilen örneklerinin farmakognozik analizleri (makroskobik ve mikroskobik analiz, ince tabaka kromatografisi, toplam kül miktar tayini, kurutmada kayıp), yüksek basınçlı sıvı kromatografisi analizleri ve diyabetle ilişkili enzimler (α-amilaz, α-glukozidaz ve aldoz redüktaz) üzerindeki inhibisyon aktivite tayinleri yapılmıştır. Çalışma bulguları, farklı tarçın türlerinin sulu ve etanollü ekstrelerinin 7,73-333,691 mg/g trans-sinnamaldehit ve 43,735 mg/g'a kadar kumarin, zeytin yaprağı örneklerinden hazırlanan sulu ve etanollü ekstrelerinin ise 190,31-374,295 mg/g oleuropein içerdiğini göstermiştir. Aktarlardan hazır formda satın alınan tarçın örneklerinde trans-sinnamaldehit ve kumarin miktarı tespit edilemezken, aktardan hazır formda alınan zeytin yaprağı ekstresinin oleuropein miktarının diğer zeytin yaprağı ekstrelerinden çok daha düşük olduğu (50,952 mg/g) tespit edilmiştir. C. cassia, C. burmannii ve C. loureiroi örneklerinin dekoksiyonu ve etanollü ekstrelerinin Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi verilerine göre sağlık riski oluşturacak miktarlarda yüksek kumarin içerdiği belirlenmiştir. Farklı tarçın türleri ile gerçekleştirilen analizler hem gıda hem de tedavi amaçlı kullanılacak tarçın seçiminde türün hayati önem taşıdığını göstermiştir. Enzim inhibisyonu aktivite tayini analizleri değerlendirildiğinde, tüm tarçın ve zeytin yaprağı örneklerinin α-amilaz, α-glukozidaz ve aldoz redüktaz enzimleri üzerinde inhibe edici etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Aktarlardan temin edilen hazır formda sunulan örnekler (ekstre, kapsül veya poşet çay şeklinde) diyabet enzimleri üzerinde in vitro etkiler göstermiş olsa da bu örneklerin içerikleri ile ilgili problemler olduğu belirlenmiştir. Bu tez çalışmasında elde edilen veriler, aktarlarda satılan ürünlerin titizlikle denetlenmesinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Eczaneden temin edilen takviye edici gıdaların in vitro aktivitelerinin olduğunun belirlenmesi ve içerik problemlerinin olmaması eczacıların ürün seçimi konusunda daha seçici olduğu ve eczanelerde satılan bu ürünlerin daha güvenilir olduğunu düşündürmüştür.

Abstract:
This thesis study was carried out to evaluate the use of herbals and herbal products in diabetes patients, plants and herbal products used by diabetes patients for the treatment of their diseases, which were determined by a questionnaire study. The survey was carried out with the approval of the ethics committee at the Gazi University Hospital, Department of Endocrinology. When the survey data were analyzed, it was determined that the patients mostly used cinnamon (29.3%) and olive leaves (21.7%) for the treatment of diabetes, and these plants were generally obtained from herbalists (51.7%). Based on these data, pharmacognostic analyzes (macroscopic and microscopic analysis, thin layer chromatography, total ash, loss on drying), high pressure liquid chromatography analyses, and inhibition activity on diabetes-related enzymes (α-amylase, α-glucosidase and, aldose reductase) were performed on the samples of cinnamon (Cinnamomum cassia, C. burmannii, C. loureiroi and C. verum) and olive (Olea europea) leaves collected from nature, obtained from herbalists, markets and pharmacies. The study findings showed that extracts of different cinnamon species using aqueous and ethanol contained 7,73-333,691 mg/g trans-cinnamaldehyde and up to 43,735 mg/g coumarin, aqueous and ethanol extracts prepared from olive leaf samples contained 190,31-374,295 mg/g oleuropein. While the amount of trans-cinnamaldehyde and coumarin in ready-made cinnamon samples from herbalists could not be determined, the amount of oleuropein in the ready-made olive leaf extract from herbalists was found to be much lower (50,952 mg/g) than the other olive leaf extracts. It was determined that the decoction and ethanol extracts of C. cassia, C. burmannii and C. loureiroi samples contain high levels of coumarin that may pose a health risk according to the European Food Safety Authority data. The analyzes performed with different cinnamon types have shown that the type is vital in the selection of cinnamon to be used for both food and therapeutic purposes. When the enzyme inhibition activity assays were evaluated, it was determined that all cinnamon and olive leaf samples had inhibitory effects on α-amylase, α-glucosidase, and aldose reductase enzymes. Although the samples presented in ready-made form (in the form of extracts, capsules, or tea bags) obtained from herbalists show in vitro effects on diabetes enzymes, it has been determined that there are problems with the contents of these samples. The data obtained in this thesis study again revealed the importance of meticulous inspection herbalist products. The determination of the in vitro activities of the supplements obtained from the pharmacy and the absence of content problems made us think that pharmacists are more selective about product selection and that these products sold in pharmacies are more reliable.