Samsat Eyyûbî Sultanı el-Melikü'l-Efdal Dönemi (582-622/1186-1225)
The period of Samsat Eyyûbî Sultani el-Melikü'l-Efdal (582-622/1186-1225)
Yazar: BEHİCE GEZGİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH DUMAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; El-Melikü'l-Efdal = El-Melikü'l-Efdal ; El-Melikü'l-Efdal = El-Melikü'l-Efdal ; Eyyubiler = Ayyubids ; Eyyubiler Devleti = State of Ayyubids ; Eyyubiler Dönemi = Eyyubids Period ; Selçuklular = Seljuks

Özet:
Eyyûbî ailesi Duvin'den ayrılarak Irak Selçukluların yanına geldi. Burada Eyyûbî ailesi önemli görevler bulundu. Ancak bir müddet sonra Irak Selçuklularıyla yaşadığı münakaşadan dolayı Tikrit kalesinden ayrılarak Zengîlerin yanına yani Mu-sul'a gittiler. Eyyûbî ailesi Zengî Devleti içinde önemli görevlerde bulundular. Nu-reddin Zengî'nin vefatıyla devlet otoritesinde yaşanan boşluktan dolayı emîrler Selâhaddin Eyyûbî'yi çağırdılar. O da Dımaşk'a gelerek Eyyûbî Devleti'ni kurdu.  Eyyûbî Devleti'nin sınırlarını genişleterek İslâm âlemi adına Haçlılarla savaşarak üç semavî din için önemli olan Kudüs şehrini onlardan geri aldı. 
Selâhaddin Eyyûbî vefat etmeden önce oğlu el-Melikü'l-Efdal'i en büyük oğ-lu olması ve Haçlı seferlerinde gösterdiği başarıları sebebiyle onu veliaht olarak bırak-tı. O, babasının vefatından sonra Eyyûbî Devleti'nin tahtına oturdu. Ancak devlet yönetimindeki tecrübesizliği ve yeteneksizliğinden dolayı önce kardeşi el-Melikü'l-Azîz daha sonra amcası el-Melikü'l-Âdil'le rekabet etmek zorunda kalmasından dola-yı tahtını kaybetti. Bir müddet sonra Sümeysat dışında elinde bulunan topraklarını amcasına kaptıran el-Melikü'l-Efdal'in aileye karşı olan güveni de sarsıldı. Bunun üzerine önce Artuklulara yakınlaşarak daha sonra Türkiye Selçuklu Devleti'nin hima-yesine girdi. Amacı amcasına karşı yardım alabilmekti. Fakat bunda da pek başarılı olamadı. el-Melikü'l-Efdal, önce Türkiye Selçuklu sultanı Rükneddin Süleyman daha sonra I. Gıyaseddin Keyhüsrev ve I. İzzeddin Keykavus'un himayesine girdi. 1218 yılında Türkiye Selçuklularıyla beraber Haleb Seferine katıldı. el-Melikü'l-Efdal, bu sefer sırasında Türkiye Selçukluları tarafından kullanıldığının farkına varınca bu dev-letin himayesinden çıkarak kendi kabuğuna çekildi. Çünkü Türkiye Selçukluları Ku-zey Suriye'deki egemenlik alanını genişletmek için el-Melikü'l-Efdal'i himayelerine almışlardır. el-Melikü'l-Efdal, 622/1225 yılında Samsat'ta vefat etti. Selâhaddin Eyyûbî döneminde ateşlenen Selçuklu-Eyyûbî ilişkileri el-Melikü'l-Efdal'in takip et-tiği siyasetten dolayı alevlenmiş oldu.

Abstract:
Eyyûbî family by leaving Duvin and came to Iraq Seljuks. Eyyûbî family are found important duties here. However, after a while, they by leaving Tikrit fortress because of the dispute with the Iraqi Seljuks and went to the Zengis, or Mosul. The Ayyubid family performed important duties within the Zengî State. Due to the gap in the state authority with the death of Nureddin Zengî, the emirs invited Salahaddin Eyyubi. He by coming Damascus and established the Ayyubid State. He by expan-ding the boundaries of the Ayyubid State and took back the city of Jerusalem, which was important for the three heavenly religions, by fighting the Crusaders in the name of the Islamic world. Before he passed away, Before Salaaddin Eyyubi's death, his son al-Melikü'l-Efdal left him as heir to his the eldest son and his success in the Cru-sades. He sat on the throne of the Ayyubid State from after his father's death. However, due to his inexperience and incompetence in the state administration, he lost his throne because he had to compete with his brother al-Melikü'l-Azîz and then his uncle al-Melikü'l-Âdil. After a while, apart from Sümeysat, al-Melikü'l-Efdal, who lost his land to his uncle, was also shaken. converge to it later on Artukids before Turkey entered the patronage of the Seljuk Empire. His aim was to be get helped  against his uncle. But it was not very successful in this. But it was not very successful in this. Melikü'l-al-Afdal, before Turkey Seljuk Sultan Suleyman Rükneddin and af-terwards Gıyaseddin Keyhüsrev I. İzzeddin Kaykaus entered the protectorate. In 1218 Turkey joined the expedition along with the Seljuks Aleppo. Melikü'l-al-Afdal, during this time to realize that when you get used by the Seljuks in Turkey by taking the patronage of the state withdrew into its shell. Because Turkey Seljuks to expand its territory in northern Syria have received the patronage of the hands-Melikü'l-Afdal. al-Melikü'l-Efdal passed away in Samsat in 622/1225. The Seljuk-Eyyubi rela-tions, which were ignited during the reign of Salahaddin Eyyubi, were exacerbated by the politics followed by al-Melikü'l-Efdal.