Narsisizm ve bazı kişisel özelliklerin çevrimiçi alışveriş bağımlılığına etkisinin kapsamlı chaıd analizi yöntemi ile incelenmesi
Investigation of the effect of narcissism and some personal characteristics on online shopping addiction by exhaustive chaid analysis method
Yazar: CANSU EMİN
Danışman: PROF. DR. MURAT KAYRİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ DOĞAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilişim Teknolojileri ve Bağımlılık Ana Bilim Dalı / Bilişim Teknolojileri ve Bağımlılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, narsisizm ve bazı kişisel özelliklerin çevrimiçi alışveriş bağımlılığına etkisinin Kapsamlı CHAID Analizi yöntemi ile incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla tarama, nedensel karşılaştırma ve korelasyonel araştırma ile desenlenen çalışmada Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği (ÇABÖ) ve Narsisizm Ölçeği (NÖ) ile 1010 yetişkinden veri toplanmıştır. Araştırmada ilk olarak ÇABÖ ve NÖ'nün geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için doğrulayıcı faktör analizi yapılarak başlanmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler, MANOVA ve kapsamlı CHAID ile analiz edilmiştir. Bulgular katılımcıların düşük düzeyde çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ve orta düzeyde narsisizm sergilediğini göstermiştir. Katılımcıların çevrimiçi alışveriş bağımlılığı düzeylerine ilişkin analiz sonuçlarına göre kadınların ortalamalarının erkeklere,  bekarların evlilere, lisans derecesine sahip olanların lisansüstü derecesine sahip olanlara, çalışmayanların çalışanlara, öğrencilerin memur ve akademisyenlere göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmektedir. Narsisizm düzeylerine ilişkin sonuçlar; bekarların evlilere, çalışmayanların çalışanlara, öğrencilerin memurlara oranla daha yüksek narsisizm davranışı sergilediğini göstermektedir. Kapsamlı CHAID analizi sonuçlarına göre çevrimiçi alışveriş bağımlılığını en çok etkileyen değişkenlerin yaş, cinsiyet ve narsisizm düzeyi olduğu ortaya konmuştur. Analiz sonuçlarına göre yaşın artmasıyla çevrimiçi alışveriş bağımlılığı azalmaktadır. Yaşın daha küçük olduğu gruplardaki kadınlar erkeklere oranla daha fazla çevrimiçi alışveriş bağımlılığı göstermektedir. Ayrıca narsisizm düzeyinin artması da yaşı küçük gruplardaki kadınların çevrimiçi alışveriş bağımlılığını arttıran bir durumdur. Araştırmanın en önemli sonuçlarından birinin narsisizme erkeklerde ve yaşı daha küçük bireylerde daha sık rastlandığı bilgisinin literatürde yer almasına rağmen bu araştırmada en fazla çevrimiçi alışveriş bağımlılığı gösteren bireylerin yaşı görece küçük, narsisizm düzeyi yüksek kadın katılımcılar olduğu bulgusuna ulaşılmasıdır.

Abstract:
In the research, it is aimed to investigate the effect of narcissism and some personal characteristics on online shopping addiction using the Comprehensive CHAID Analysis method. For this purpose, data were collected from 1010 adults with the Online Shopping Addiction Scale (OSAS) and Narcissism Scale (NS) in the study which was designed with casual comparison and correlational research.  The research first started with a confirmatory factor analysis for the validity and reliability studies of OSAS and NS. The obtained data was analyzed using descriptive statistics, MANOVA, and comprehensive CHAID. The results indicated that the participants exhibited low levels of online shopping addiction and moderate levels of narcissism. 
According to the analysis results of the participants' levels of online shopping addiction, it is seen that women's averages are significantly higher than men's, singles are higher than married individuals, individuals with an undergraduate degree are higher than those with a postgraduate degree, non-workers are higher than workers, and students are higher than civil servants and academics.
The results regarding narcissism levels indicate that singles exhibit higher narcissistic behavior than married individuals, non-workers exhibit higher narcissism than workers, and students exhibit higher narcissism than civil servants. According to the results of comprehensive CHAID analysis, it has been revealed that age, gender, and narcissism level are the variables that most influence online shopping addiction. The analysis results show that as age increases, online shopping addiction decreases. Women in younger age groups show a higher level of online shopping addiction compared to men. 
Furthermore, the increase in narcissism level contributes to the increase in online shopping addiction in younger women. One of the most significant results of the research is that despite the existing literature indicating a higher prevalence of narcissism in men and younger individuals, in the research has been found that the individuals showing the highest levels of online shopping addiction were relatively younger women with high levels of narcissism.