Maoa bölgesi polimorfizmlerinin yaygın anksiyete bozukluğu ve sigara kullanma davranışı ile ilişkisi
The association between polymorphisms of maoa region and generalized anxiety disorder and smoking behavior
Yazar: KÜBRA KAZANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAAN YILANCIOĞLU
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Genetik = Genetics ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Anksiyete bozuklukları, depresyon ve panik bozukluklar gibi psikolojik rahatsızlıklar sıklıkla Monoamin Oksidaz geninin uVNTR polimorfizminin yüksek MAOA enzim aktivitesine sebep olan varyasyonu ile (MAOA-H) ilişkilendirilir. Bu çalışmada MAOA-uVNTR polimorfizmlerinin Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) ve sigara kullanımına olan, ayrıca bir çevresel etken olarak ele alındığında ise sigara kullanımının yaygın anksiyete bozukluğu üzerinde olan etkisinin araştırılması hedeflenmiştir.
Çalışmaya 18-30 yaş aralığında 58'i kadın, 42'si erkek olmak üzere toplamda 100 kişi dahil edildi. 100 kişiden svap aracılığıyla ağız içi epitel doku sürüntü örneklerinin alınması ve Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7), Endişe ve Anksiyete Ölçeği (EAÖ), Problemlere Karşı Olumsuz Tutum Ölçeği (POTÖ) ve Bilişsel Kaçınma Ölçeği (BKÖ) olmak üzere YAB ile ilgili 4 adet ölçeğin uygulanması eş zamanlı olarak gerçekleştirildi. Alınan biyolojik örneklerin DNA izolasyonunun ardından her birine PCR uygulaması yapıldı ve elektroforezin ardından ultraviyole ışık altında fragment analizi gerçekleştirildi. Her bir kişiye konulan tanıların ardından MAO geninin X kromozomu üzerinde lokalize olması sebebiyle ortaya çıkan heterozigot bantlaşma gösteren bireyler (29 kadın) çalışmadan dışlandı ve istatistiksel veriler ki-kare testi ve T-testi analizleriyle 71 kişi ile tamamlandı.
Çalışmaya dahil edilen 71 kişinin %40,8'i kadın, %59,2'si ise erkek idi. Örneklem grubunun %46,5'i sigara kullanmıyorken %53,5'i sigara kullanıyordu. Alellerin dağılımına bakıldığında ise, kadınlarda en çok gözlenen alel grubunun %93,1 oranında 3 aleli yani MAOA-H genotipi iken, %6,9 oranında 1 aleli yani MAOA-L genotipi idi. Erkeklerde ise bu oran %81,0 oranında MAOA-H genotipi iken, %19,0 oranında MAOA-L genotipi olarak gözlemlendi. Ölçek puanları ile polimorfizmler arasındaki bağlantı için yapılan istatistiksel analizler sonucunda, Endişe ve Anksiyete Ölçeği (EAÖ) ve MAOA-H genotipi arasında anlamlı bir sonuç elde edildi (X2=3,953; p<0,05), ancak diğer ölçeklerde anlamlılığa ulaşılamadı. Ölçek puanları ve genotip karşılaştırılması dışında, toplamda 5 adet alt parametreye sahip BKÖ ölçeğinin istatistiksel veri sonuçlarına göre, oyalanma ve düşüncelerin bastırılması alt parametrelerinin cinsiyet değişkeni ile anlamlı bir ilişkisinin olduğu (t=2,521; p<0.05), (t=2,497; p<0.05); ayrıca imgelerin düşünceye dönüştürülmesi alt parametresinin de sigara kullanımı değişkeni ile anlamlılık sağladığı görülmüştür (t=-2,252; p<0.05). Cinsiyet ve sigara kullanımının da genotip üzerinde etkisi konusunda da anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.
Yaygın Anksiyete Bozukluğu rahatsızlığını çeşitli yönleriyle ele alan çalışmamızda, EAÖ ölçeğine göre yaygın anksiyete bozukluğu ve MAOA-H varyasyonları arasında anlamlı bir etkileşim tespit edilmiştir. Buradan yola çıkarak, genetik faktörlerin psikolojik rahatsızlıklar üzerinde etkisi olabileceği sonucuna varılabilmektedir. Genetik olarak kalıtılan veya polimorfizmlerin/mutasyonların etki ettiği psikolojik rahatsızlıklar üzerindeki ilaç tedavilerinin saptanması ve uygulanması, zanlı açısından suç davranışının, mağdur açısından da intihar vakaları ve kendine zarar verme davranışlarının önlenmesini sağlama potansiyeline sahip olabilir. Bu nedenle daha fazla araştırılması gerekmektedir.

Abstract:
Anxiety disorder, depression and panic disorder and such psychological disorders are mostly associated to Monoamine Oxidase gene's variation which uVNTR polymorphism causes to high MAOA enzyme activity. This research focuses on the association between Generalized Anxiety Disorder (GAD), smoking behaviour and MAOA polymorphisms. On the other hand, another aim of the research is the relation between smoking considered as an environmental impact and anxiety disorder as well as examines.
For this research total of 100 people, 58 females and 42 males, aged between 18-35 are included. From these people, buccal swab samples are collected and conducted 4 different scales simultaneously related to generalized anxiety disorder which are Generalized Anxiety Disorder-7 test (GAD-7), Worry and Anxiety Scale (WAS), Negative Attitude Scale for Problems (NASP) and Cognitive Avoidance Questionnaire (CAQ). After isolation of biological samples, PCR application was used and after being electrophoresed, fragment analyse was made under ultraviole light. When all subject were diagnosed, 29 females were removed because of MAO gene's localization on X chromosome and statistical datas gathered from the remained subjects by the use of chi-square and t-test analyses.
Of the 71 individuals included in the study, 40.8% were female and 59.2% were male. 46.5% of the sample group did not smoke while 53.5% of them were smoking. Considering alleles it was observed that 93,1% of females have 3 alleles meaning they have MAOA-H and only 6,9% of them have 1 allele meaning MAOA-L genotype. Similarly to females, it was seen 81% of males have MAOA-H genotype and 19% of males have MAOA-L genotype. As a result of statistical analysis for the significance between the scale scores and polymorphisms, a significant result was obtained between the Worry and Anxiety Scale (WAS) and the MAOA-H genotype (X2 = 3,953; p <0.05), but no significant results were found in the other scales. In addition to the scale scores and genotype comparisons, according to the statistical data results of CAQ, which had a total of 5 sub-parameters, there was a significant association between the variables of distraction and suppression of thoughts (t = 2,521; p <0.05), (t = 2,497; p <0.05). And also, it was found that transforming images into thought which is also a sub parameter of CAQ provided no significant result with smoking (t = -2.252; p <0.05). There was no significant result regarding the effect of gender and smoking on genotype, too.
Examining Generalized Anxiety Disorder in various ways, it has been confirmed that there is a positive outcome from WAS that point outs the association between Generalized Anxiety Disorder and MAOA-H variation. Based on the result, it can be proposed genetic factors have an effect upon physchological disorders. The detection and implementation of drug treatments on genetically inherited or psychological disorders affecting polymorphisms or mutations may have the potential to prevent criminal behavior for the suspect, suicide cases and self-harm behavior for the victim. For this reason, more research needs to be investigated.