İkinci Yeni şiirinin doğuş teorileri (1956-1970)
Theories of the genesis of the Second New poetry (1956-1970)
Yazar: BİLAL BAYRAKTAR
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN ARMAĞAN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature

Özet:
1950'li yıllarda ortak bir manifesto olmaksızın ortaya çıkan İkinci Yeni şiirinin doğuşu problemi başlangıç yıllarından günümüze dek çeşitli bakış açılarıyla aydınlatılmaya çalışılmıştır. 1956 yılının ilk aylarından  itibaren kimi şair, yazar ve eleştirmenler Garip şiirine yönelik tepkiselliği veya evrimci yaklaşımı öne çıkarırken kimileri siyasal bir perspektiften Demokrat Parti iktidarı dönemini öne çıkarmış, kimileri de başka teoriler geliştirerek İkinci Yeni şiirinin doğuşunun nedenlerini araştırmaya yönelmişlerdir. Fakat bu açıklama çabalarına rağmen her bir doğuş teorisi İkinci Yeni tarzının girift yapısı karşısında tek boyutlu ve pek çok yönden eksik kalmıştır. Şimdiye dek bu açıklama biçimleri tek bir çalışma altında toplanmadan ele alındığından doğuş olgusuna dair bütünlüklü bir değerlendirme yapılamamıştır. Bu saptamaya istinaden 1956 ile 1970 yılları arasında İkinci Yeni şiirine yönelik ileri sürülen doğuş teorilerini bütünlüklü olarak eleştirel bir biçimde inceleyip kategorize etmek bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda mevcut açıklama biçimlerini içine alan altı ana doğuş teorisi konu edilecektir: Garip'ten evrim, Batı şiirini taklit, yeni mimesis, politik iktidar, sosyokültürel dönüşüm ve sanatlararasılık teorileri. Tematik bir yöntemle izi sürülen doğuş söylemleri arasındaki tarihsel ilişkiler ve karşılaştırmalı analiz metodundan kaynaklanan benzerlik ve farklılıklar tez boyunca belli kavramsal başlıklar ekseninde irdelenecek ve tartışılacaktır.

Abstract:
The problem of the birth of the Second New poetry, which emerged in the 1950s without a common manifesto, has been tried to be elucidated from various perspectives from its beginnings to the present day. As of the first months of 1956, some poets, writers and critics have emphasized the reactionary or evolutionary approach towards the Garip poetry, some have emphasized the period of the Democratic Party government from a political perspective, and some have developed other theories to investigate the reasons for the birth of the Second New poetry. However, despite these attempts at explanation, each theory of birth remains one-dimensional in the face of the intricate structure of the Second New style. Since these forms of explanation have so far been dealt with without gathering them under a single study, a holistic evaluation of the phenomenon of genesis could not be made. Based on this determination, the main subject of this study is to critically examine and categorize the theories of birth put forward for the Second New poetry between 1956 and 1970 in a holistic manner. In this direction, six main theories of birth will be discussed, encompassing existing forms of explanation: Evolution from the Garip poetry, imitation of Western poetry, new mimesis, political power, sociocultural transformation and interartistic theories. Throughout the thesis, the historical relations between the discourses of birth traced through a thematic method and the similarities and differences arising from the method of comparative analysis will be analyzed and discussed under certain conceptual headings.