Romanya'daki Osmanlı mimari eserleri ve koruma sorunları
Ottoman buildings in Romania and their conservation problems
Yazar: SERKAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DENKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Koruma tedbirleri = Protection measures ; Koruma çalışmaları = Protection studies ; Mimari eserler = Architectural works ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Romanya = Romania ; Sanat eserleri = Artistic works

Özet:
Bu çalışmada, bugünkü Romanya topraklarından olan Eflak'ın, 1393 yılında Yıldırım Bayezid ve 1457 yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından Osmanlı hâkimiyetine girdiği ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşları sonunda imzalanan Berlin Antlaşması'yla hâkimiyetinin son bulduğu süreç içerisinde, Osmanlı'nın Romanya'da inşa ettirdiği yapıların tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, toplam 354 adet anıtın Osmanlı döneminde inşa ettirildiği ve bu anıtlardan ise sadece 73 adedinin günümüze ulaşabildiği anlaşılmıştır. Günümüze ulaşan eserler; 44 cami, dört türbe, 21 çeşme, üçü han ve bir adet hamamdan oluşmaktadır.
	Gerek Balkan savaşları, gerek Komünist rejim ve gerekse Müslüman nüfusun şehri terk etmesinden dolayı kullanım dışı kalan toplam 281 adet eser, bilinçli ve sistemli şekilde yıktırılmıştır. Günümüze ulaşamayan eserlerin %53'ünün Dobruca bölgesinin dışında yer alması ve Müslüman nüfusun Dobruca dışında görülmemesi de bu yıkımın en önemli diğer sebepleri arasında gösterilebilinir. Günümüze ulaşan eserlerin tamamına yakının Dobruca bölgesinde yer alıyor olması, hem bölgedeki Müslüman nüfusun hem de bu Müslüman halkın eserleri sahipleniyor olmasıyla da ile açıklanabilinir.
Romanya'da yer alan eserlerin tamamını mimari yönden ele alan bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu araştırma, hem konunun bir bütün olarak ele alınmasını sağlayacak hem de tabiat şartları ve çeşitli siyasi sebeplerle hızlı bir şekilde yıkılarak ortadan kaldırılan bu anıtlarımızın belgelenmesine katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın diğer bir önemi de günümüze ulaşan eserlerimizin 1574 yılından 1922 yılına kadar olan süreç içerisinde geçirdiği değişimi Romanya ölçeğinde kronolojik olarak gözleme şansını araştırmacılara sağlayacak olmasıdır. Ayrıca günümüze ulaşan eserlerin bugünkü fiziki durumları incelenerek koruma yöntemleri hakkında fikirler ileri sürülmesi ile var olan eserlerin gelecek nesillere aktarılması sağlanacaktır.

Abstract:
This study aims to identify the artifacts built by Ottoman Empire in Romania through the period when Eflak, situated in Romania nowadays, was first dominated by Ottoman Empire in 1393 and in 1457 under the leadership by Yıldırım Bayezid and Fatih Sultan Mehmed respectively, and later terminated its sovereignty by Berlin treaty during Ottoman-Russian War (1877-1878). At the end of the research, it was revealed that there were totally 354 monuments built in Ottoman period and only 73 monuments of them could reach to the present day. These 73 monuments consist of 44 mosques, 4 shrines, 21 fountains, 3 inns and 1 bath. 
281 monuments left out of use because of both communist regime and abandoning of muslim people were demolished deliberatively and systematically. The facts that %53 of the extinct monuments took place out of Dobruca and there is no muslim population out of Dobruca can be indicated as one of the important reasons for this destruction. Hence, this can be explained that nearly all of the extant monuments take place in Dobruca and muslim population in Dobruca adopts the monuments. 
There has not been any study which investigates all of monuments in Romania architecturally so far. Therefore, this study aims to contribute to the area with regard to providing a detailed investigation and document all the monuments which were swiftly demolished by both natural conditions and political reasons. Another contribution of the present study for the researchers might be tracking all changes of the extant monuments choronologically during the period from 1574 to 1922 in Romania. Furthermore, the present study suggests some precautions for protecting physcial conditions of the extant monuments and handing down it to the next generations.