Çift ilişkilerinde algılanan partner duyarlılığı, özşefkat, kişilerarası duygu düzenleme ve ilişki doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The associations between perceived partner responsiveness, self compassion, interpersonal emotion regulation and relationship satisfaction in couple relations
Yazar: LEVENT KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİS ÖZERK
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çiftlerin ilişki doyumu, birçok faktörün ve ilişki sisteminin birbirini etkilemesiyle ortaya çıkan karmaşık bir süreçtir. Hem kişisel (içsel) hem de kişiler arası düzeylerde ilişki doyumuna etki eden psikolojik yapıların birbiriyle ve ilişki doyumuyla ilişkisine dair çalışmalar gelişim aşamasındadır. Alanyazında bireylerin kendileriyle kurdukları ilişkinin bir göstergesi olan özşefkat ve "önemli ötekiler" ile kurulan ilişkinin bir göstergesi olan kişilerarası duygu düzenleme düzeylerinin, bireylerin partnerleriyle kurdukları ilişkinin göstergeleri olan algıladıkları partner duyarlılığı ve ilişki doyumları değişkenleri ile doğrudan ilişkilerini ayrı ayrı değerlendiren bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırma, romantik çift ilişkilerine dair alanyazındaki bu eksikliğin giderilmesine katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Bu araştırmada 18 yaşın üzerindeki ve romantik partner ilişkisi en az altı aydır süren heteroseksüel çiftlere (n=257) demografik bilgi formu, algılanan partner duyarlılığı ölçeği, özşefkat ölçeği, kişilerarası duygu düzenleme ölçeği ve yatırım modeli ölçeğinin ilişki doyumu alt ölçeği, internet linki üzerinden uygulanmıştır. Katılımcılara internet ortamında yapılan duyurular yoluyla kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılmış, uygulama sırasında tüm çiftlerin ortak bir rumuz belirlemeleri beklenmiştir.  Söz konusu araştırma değişkenleri arasındaki doğrudan ilişkiler, çift ilişkisinin kişiler arası doğasına uygun olarak, aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli (APIM) çerçevesinde incelenmiştir. Ardından, erkeklerin ve kadınların ilişki doyumunu yordayan bağımsız değişkenlerin analizi hiyerarşik regresyon analizi çerçevesinde yapılmıştır. Son olarak, bireylerin ilişki doyumu ile ilgili karakteristik özelliklerinin anlaşılmasına katkı sağlamak amacıyla erkeklerin ve kadınların ilişki doyumlarını yordayan değişkenler arasındaki etkileşim etkileri analiz edilmiştir. 

Aktör etkiler bağlamında, erkeklerin ve kadınların algıladıkları partner duyarlılığı düzeyleri ile kendi ilişki doyumu düzeyleri arasında (p<.001), özşefkat düzeyleri ile kendi algıladıkları partner duyarlılığı düzeyleri arasında (sırasıyla p<.001 ve p<.05) doğrudan ilişkilerin mevcut olduğu tespit edilmiştir. Partner etkiler bağlamında ise, erkeklerin özşefkat düzeyleri ile kadınların kişilerarası duygu düzenleme düzeyleri arasında (p<.05) ve kadınların özşefkat düzeyleri ile erkeklerin ilişki doyumu düzeyleri arasında (p<.05) doğrudan ilişkilerin mevcut olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenlerinin ilişki doyumuna ait toplam varyansı açıklama düzeyi erkeklerde %39, kadınlarda %41 olarak bulunmuştur. Kadınların ilişki doyumunu yordayan değişkenler kadınların yaşı, ortalama gelir düzeyi ve algıladıkları partner duyarlılığı ve erkeklerin ilişki doyumu olarak bulunmuştur. Erkeklerin ilişki doyumunu yordayan değişkenler ise kadınların yaşı, özşefkat ve ilişki doyumu düzeyleri, çiftlerin ilişki süresi ve erkeklerin algıladıkları partner duyarlılığı olarak tespit edilmiştir. Hem erkeklerde hem de kadınlarda ilişki doyumunu yordayan en güçlü değişkenin kendi algıladıkları partner duyarlılıkları olduğu bulunmuştur. Ayrıca, erkeklerin ilişki doyumu üzerinde kendi algıladıkları partner duyarlılığı düzeyleri ile kadınların ilişki doyumlarının (p<.001) ve kendi algıladıkları partner duyarlılığı düzeyleri ile şimdiki romantik ilişki sürelerinin (uzunluğunun) (p<.05) etkileşim etkileri oluşturdukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Relationship satisfaction of couples is a complex process that occurs through interaction of many factors and relationship systems. Studies on the psychological constructs that affect both each other and relationship satisfaction at personal (internal) and interpersonal levels are still in the development stage. In the literatüre on romantic couple relationships, no study has been found that separately evaluates the direct relationships among self-compassion, which is an indicator of the relationship that individuals establish with themselves, and interpersonal emotion regulation levels, which is an indicator of the relationship established with "significant others", with the variables of perceived partner responsiveness and relationship satisfaction, which are the indicators of the relationship quality which individuals establish with their partners. This research aimed to contribute to the elimination of this deficiency in the literature on romantic couple relationships.

In this research, heterosexual couples (n=257) who are above 18 years old and having a romantic relationship that last for more than six months were asked to fill demographic information form, perceived partner responsiveness scale, self-compassion scale, interpersonal emotion regulation scale and relationship satisfaction subscale of investment model scale was provided to participants with an internet link. Participants were contacted through announcements in internet media by convenience sampling method and asked to use the same identical nickname as a couple. In accordance with the interpersonal nature of the couple relationship, the direct relationships between the perceived partner responsiveness, self-compassion, interpersonal emotion regulation and relationship satisfaction variables of heterosexual couples (n=257) were examined within the framework of the actor-partner interdependence model (APIM). Then, predictive variables of the relationship satisfaction of men and women were analyzed within the framework of hierarchical regression analysis. Finally, the interaction effects between the predictive variables of the relationship satisfaction of men and women were analyzed in order to contribute for understanding the characteristic features regarding relation satisfaction of men and women.

In the context of actor effects, it was determined that there were direct relationships between men and women's perceived partner sensitivity levels and their own relationship satisfaction levels (p<.001), between their self-compassion levels and their self-perceived partner sensitivity levels (p<.001 and p<.05, respectively). In the context of partner effects, it has been determined that there were direct relationships between men's self-compassion levels and women's interpersonal emotion regulation levels (p<.05), and between women's self-compassion levels and men's relationship satisfaction levels (p<.05). Independent variables accounted for 39% and % 41 of the variance in relation satisfaction levels of men and women, respectively. Predictive variables of women's relationship satisfaction were found as women's age, average income level and perceived partner responsiveness and men's relationship satisfaction whereas predictive variables of men's relationship satisfaction were found as women's age, self-compassion and relationship satisfaction, relationship length of the couple and men's perceived partner responsiveness. The best predicting variable of the relationship satisfaction was found as the own perceived partner responsiveness for both men and women. Moreover, interaction effects between men's own perceived partner responsivenss and women's relationship satisfaction (p<.001) and also interaction effects between men's own perceived partner responsivenss and length of the current relationship (p<.05) on men's relationship satisfaction was detected.