Tarih Öğretmeni Özel Alan Yeterlikleri Alan Eğitiminin Geliştirilmesine Yönelik Aksiyon Araştırması
Action Research Towards the Development of History Teacher Special Field Standards Field Education
Yazar: HALİS YAVUZ YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AKİF PAMUK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History

Özet:
Tarih öğretmeni özel alan yeterlikleri alan eğitiminin geliştirilmesine yönelik olan bu araştırmada öğretmen yeterlilikleri kavramı önemli yer tutmaktadır. Türkiye'de 1999, 2002, 2006 ve 2017 yıllarında öğretmen yeterlilikleri belgeleri yayınlanmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2006 tarihinde yayınlanan "Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri" belgesi kapsamında 2011 yılında "Ortaöğretim Özel Alan Yeterlikleri" yürürlüğe girmiştir. Özel alan yeterlikleri kapsamında oluşturulan ve alan bilgisi, alan eğitimi bilgisi, tutum ve değerler olarak üç ana bölümden oluşan "Tarih Öğretmeni Özel Alan Yeterlikleri"nden alan eğitimi bilgisi araştırmanın temel çalışma alanıdır. Bu bağlamda araştırmanın amacı tarih öğretmenlerinin alan eğitimi bilgisinde kendilerini yetersiz hissettiği alanlar için yapılandırılan eğitsel içerikler yoluyla bu eksikliklerin giderilmesi ve geliştirilmesi olmuştur.

Araştırmada nitel yöntemden yararlanılmıştır. Nitel araştırma desenlerinden aksiyon/eylem araştırması kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak ihtiyaç analizinin yapılmasında 5'li likert test olarak hazırlanan anket ve yarı yapılandırılmış formla yürütülen görüşme kullanılmıştır. Bunun dışında veri toplama aracı olarak doküman incelemesi, ses ve video kayıtları, gözlem ve notlar bulunmaktadır. Verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analizden yararlanılmıştır. İçerik analizi ve betimsel analiz süresince Maxqda programına da başvurulmuştur.

Yapılan ihtiyaç analizi sonucunda tarih öğretmenlerinin tarih öğretmeni özel alan yeterlikleri kapsamında toplam 6 başlıkta kendilerini yetersiz hissettikleri tespit edilmiştir. Bu bağlamda "bilgi ve tarih arasındaki ilişkiyi tarihi kötüye kullanma biçimleri temellinde değerlendirebilme", "Dünyada ve Türkiye'de tarih eğitimini önemli olay ve gelişmelerle beraber değerlendirebilme", "tarih dersinde okuma-yazma stratejilerini yazılı ve sözlü edebi ürünlerden yararlanarak kullanabilme", "ergenlik çağındaki gençlerin tarihsel anlayışlarının psiko-sosyolojik temellerini popüler kültür bağlamında analiz edebilme", "öğretim teknolojileri, iletişim ve medya araçlarını medya okuryazarlığı bağlamında tarih dersinde kullanabilme", "tarih dersinde aktif öğrenme yöntem ve tekniklerini kullanabilme" başlıkları için yapılandırılan eğitsel içeriklerde katılımcıların eksiklik hissettikleri alanlarda kendilerini geliştirebildikleri ve başarılı oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Concept of teacher standards has an important place in this research, which is aimed at the development of history teacher special field standards field education. Teacher standards were shaped in Turkey in 1999, 2002, 2006 and 2017. Republic of Türkiye Ministry of National Education published the "General Standards for Teaching Profession" document in 2006. In this context, "Secondary Education Special Field Standardss" came into force in 2011. Within the scope of special field standards, "History Teacher Special Field Standards" have been created. These standards consist of three parts: field knowledge, field education knowledge, attitudes and values. In this context, the aim of the research was to eliminate and develop these deficiencies through educational content structured for the areas in which history teachers feel inadequate in their field education knowledge.

Qualitative method was used in the research. Action research, one of qualitative research designs, was used. A survey prepared as a 5-point likert scale and a semi-trained form were used to conduct needs analysis as a data collection tool. Apart from this, there are plug-in review, audio and video recordings, observations and notes as data collection tools. Content analysis and descriptive analysis were used to analyze the data. Maxqda program was also used during the content analysis and descriptive analysis.

As a result of needs analysis, it was determined that history teachers felt inadequate in a total of 6 headings within the scope of history teacher special field standards. In this context the headings are "ability to evaluate the relationship between knowledge and history on the basis of forms of historical misuse", "ability to evaluate history education with important events and developments in the world and in Turkey", "ability to use reading and writing strategies in history class by using written and oral literary products", "ability to analyze the psycho-sociological foundations of the historical understanding of adolescents in the context of popular culture", "ability to use instructional technologies, communication and media tools in history lessons in the context of media literacy", "ability to use active learning methods and techniques in history class". It has been determined that participants were able to improve themselves and be successful in the areas where they felt deficient in the educational content structured for these topics.