Tiyatro'da ortaklaşa yaratım ve Türkiye'deki yansımaları (Devising theatre)
Collaborative creation in theatre and its reflections in Turkey (Devising Theatre)
Yazar: GÜLCE UĞURLU
Danışman: PROF. ZELİHA BERKSOY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ortaklaşa yaratım tiyatrosu = Devised theatre ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Bu tez çalışması, yirminci yüzyılın ikinci yarısında tiyatronun genel kabul görmüş üretim şekline bir alternatif olarak ortaya çıkan 'Ortaklaşa Yaratım Tiyatrosu'nun (Devised Theatre) gelişimiyle tiyatronun yaratım aşamasındaki süreçlerin ve bunlara ilişkin işleyişin farklılaşmasını, yaratımın ortaklaşmasıyla ortaya çıkan dinamikleri ve bir yaklaşım olarak 'ortaklaşa yaratım' olgusunu incelemektedir. Beş bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, Ortaklaşa Yaratım Tiyatrosu'nun tanımı ve bir giriş niteliğinde kısa tarihi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ortaklaşa yaratım tiyatrosunda, yaratım ortaklarının çalışma süreçlerindeki rolleri  ile ortaklaşa yaratım sürecinde oyunculuk çalışmaları ve doğaçlamanın işlevi, metnin oluşturulması, sahneleme, tasarım gibi yaratım sürecini kapsayan bileşenler ve bu bileşenlerin birbirleriyle etkileşimine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Amerika'da, Fransa ve İngiltere'de ortaklaşa yaratım tiyatrosunun gelişiminde anahtar rol oynayan topluluklar ve Türkiye'de ortaklaşa yaratım tiyatrosu unsurlarını kullanarak veya çalışma modeline yakınsayan yöntemlerle çalışan toplulukların çalışmalarına değinilmektedir. Dördüncü bölümde, ortaklaşa yaratım tiyatrosunun kaynakları ve üretim süreçlerinde yararlandığı biçimler üzerinde durulmuştur. Beşinci bölüm, oyunculuk ve yaratıcı ortaklık bağlamında bir örnek incelemesi olarak Oyun Deposu tiyatro topluluğunun "Çirkin İnsan Yavrusu" oyununa ayrılmış, oyun ortaklaşa yaratım tiyatrosunun bileşenlerini oluşturan çalışma pratikleri üzerinden çözümlemeye tabii tutulmaktadır. Böylece 'Ortaklaşa Yaratım Tiyatrosu' olgusuna bütünlüklü bir bakış geliştirilmeye çalışılmıştır.
Tezin amacı günümüzde ortaklaşa yaratım tiyatrosu süreçlerinin bütünlüklü yapısının bir tiyatro yapma biçimi olarak başta oyunculara ve tiyatro yapanlara sunduğu yaratıcılık olanaklarının araştırılması ve oyuncunun bir tiyatro üretim sürecine yaratıcı katkısını maksimuma ulaştıran, oyuncuyu her açıdan etkin bir yaratıcı olarak konumlayan ve Türkiye'de örneklerine görece az rastlanan bu tiyatro yapma biçiminin incelenmesine yönelik katkıda bulunmaktır.



ANAHTAR KELİMELER : Ortaklaşa Yaratım Tiyatrosu, ortaklaşa yaratım, yaratım ortağı.

Abstract:
This thesis focuses on the development of 'Devised Theatre' which emerged in the second half of the 20th century as an alternative method to generally accepted forms of theatre making. So 'devised theatre', as a form of collaborative theater making, is examined. A brief historical context of 'Devised Theatre' is explored in the first chapter of this study. In the second chapter, deviser roles in production processes, acting in collaborative devising process, the role of improvisation and the elements of devising such as creating a text, staging/presentation, designing and all these processes' interactions are explored. The key companies in devised theatre in the United States, France and England are examined. Also some examples in Turkey is explored where Devised Theatre's elements or the similar methods are used by some companies. The fourth chapter focuses on the sources and forms that provide basis to devised theatre. The final chapter, provides the practical and theoretical analysis of "Çirkin İnsan Yavrusu" (Ugly Human-ling) of Oyun Deposu company as a case study. 
The aim of the thesis is to explore the creative potential which devising process and collaborative creation as a form of theater making, presents to performers and to all those who involve in theatre making, and to contribute to the analysis of a rare theatre making mode in Turkey, devised theatre, which positions performers as an active deviser by all means and puts a strong emphasize on their creative contribution.



KEY WORDS: Devised Theater, Devised Performance, Devising, Deviser, Collaborative Creation, Ugly Human-ling.