Sakız ve Çine Çaparı koyun ırklarında retina varyasyonlarının funduskopik muayene ile belirlenmesi ve karşılaştırılması
Determination and comparison of retinal variations in the Chios and Çine Çapari sheep breeds through funduscopic examination
Yazar: ESER ÇAKMAKÇI
Danışman: PROF. DR. ALİ BELGE
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Cerrahi-veteriner hekimlik = Surgery-veterinary

Özet:
Amaç: Çalışmada, sağlıklı Sakız ve Çine Çaparı koyun ırklarının fundus görüntüleri üzerinde retina varyasyonlarının belirlenmesi ve elde edilen verilerin karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Materyali, 2 yaşında gelişimini tamamlamış, alınan anamnez bilgileri, yapılan fizik ve göz muayeneleri sonucu sağlıklı olduğu belirlenen 30 adet Sakız ve 30 adet Çine Çaparı koyun ırkı oluşturdu.
Fundus kamerası ile fundus görüntüleri elde edildi. Alınan görüntüler bilgisayar ortamına aktarıldı ve kaydedildi. Görüntüler üzerinde fundusun normal varyasyonları, tapetum rengi, tapetumun yansıması, tapetumun homojenliği, optik diskin, optik sinir başı ve retinal endotelinin yeri, rengi, şekli, çapı ve sınırları incelendi. Kıl örtüsü rengi ile tapetal bölgenin pigmentasyonu arasındaki ilişki incelendi, retina damarlarının seyri ve çap oranları belirlendi.
Bulgular: Sakız ırkı koyunlarda tapetal alanın renk dağılımı sağ gözde mavi-yeşil 19 (%63,3) mavi 11 (%36,7) ve sol gözde mavi-yeşil 21 (%70) ve mavi 9 (%30) şeklinde dağılım gösterdi. Çine Çaparı ırkı koyunlarda tapetal bölge epitelinin pigment yapısının sağ gözlerin 23 (%76,7)'ünde mavi-yeşil, 7 (%23,3)'sinde yeşil; sol gözlerin 21 (%70)'inde mavi-yeşil, 9 (%30)'unda ise yeşil renkli olduğu belirlendi.
Çine Çaparı ırkı koyunlarda nontapetal bölge epitel renginin sağ gözlerin 27 (%90)'sinde kahverengi, 3 (%10)'ünde siyah renkli olduğu görüldü. Sol gözlerde nontapetal bölgenin 22 (%73,3) koyunda kahverengi, 8 (%26,7) koyunda siyah renkli olduğu belirlendi. Sakız ırkı koyunlarda nontapetal bölge epitelinin pigment yapısının tamamında (60) siyah (%100) olduğu görüldü.Optik diskin şekli, Sakız ırkı koyunların sağ ve sol gözlerinin 29 (%96,7)'unda oval, 1 (%3,3)'inde yuvarlak görüldü. Çine Çaparı ırkı koyunlarda sağ gözlerin 28 (%93,3)'inde oval, 2 (%6,7)'sinde yuvarlak; sol gözlerin 27 (%90)'sinde oval, 3 (%10)'ünde yuvarlak olarak saptandı.
Bergmeister papillası, Sakız ırkı koyunların sağ gözlerinin 24 (%80)'ünde; sol gözlerinin 26 (%86,7)'sında görüldü; sağ gözlerin 6 (%20)'sında, sol gözlerin 4 (%13,3)'ünde görülmedi. Bergmeister papillasının varlığı sağ ve sol gözler arasında birbirine yakın sayıda idi. Çine Çaparı ırkı koyunların sağ gözlerinin 20 (%66,7)'sinde görüldü, 10 (%33,3)'unda ise görülmedi. Sol gözlerin 17 (%56,7)'sinde görüldü, 13 (%43,3)'ünde ise görülmedi.
Sakız ırkı koyunların sağ gözlerinde nontapetal bölgedeki arter sayısının 6 koyunda 1, 23 koyunda 2, 1 koyunda 3; sol gözlerde 5 koyunda 1, 25 koyunda 2 adet olduğu tespit edildi. Nontapetal bölgedeki vena sayısının sağ gözlerin 19'unda 1, 11'inde 2; sol gözlerin 21'inde 1, 9'unda 2 adet olduğu görüldü. Sakız ırkı koyunların sağ ve sol gözlerindeki arter ve vena sayılarının birbirine yakın olduğu dikkati çekti. Çine Çaparı ırkı koyunların sağ gözlerinde nontapetal bölgede 11 koyunda 1, 19 koyunda 2, 2 koyunda 3 arter; sol gözlerde 11 koyunda 1, 19 koyunda 2 arter tespit edildi. Nontapetal bölgedeki vena sayısının sağ gözlerin 19'unda 1, 11'inde 2; sol gözlerin 17'sinde 1, 13 'ünde 2 adet olduğu görüldü. Çine Çaparı ırkı koyunların sağ ve sol gözlerindeki vena sayısının birbirine yakın olduğu dikkati çekti.
Sonuç: Sakız ve Çine Çaparı ırkı koyunların fundus muayene bulgularının küçük farklılıklarla birlikte birbirine benzer olduğu görüldü. Diğer koyun ırkları ile yapılan kıyaslamalarda ırk ve coğrafi konum kaynaklı olduğu düşünülen farklılıklar dikkati çekti.

Abstract:
Objective: This study aimed to determine retinal variations in healthy Chios and Çine Çaparı sheep breeds through fundus imaging and to compare the obtained data.
Materials and Methods: The material consisted of 30 Chios and 30 Çine Çaparı sheep breeds, aged 24 months, whose development was completed, and were deemed healthy based on anamnesis information, physical and eye examinations. Fundus images were obtained using a fundus camera, transferred to a computer environment, and recorded. The normal variations of the fundus, tapetal color, tapetal reflection, tapetal homogeneity, optic disc, optic nerve head and retinal endothelium location, color, shape, diameter, and boundaries were examined. The relationship between the color of the fur and the pigmentation of the tapetal region was investigated, and the course and diameter ratios of retinal vessels were determined.
Results: In Chios sheep, the color distribution of the tapetal area in the right eye was blue-green 19 (63.3%) and blue 11 (36.7%), while in the left eye, it was blue-green 21 (70%) and blue 9 (30%). In Çine Çaparı sheep, the pigment structure of the tapetal region epithelium in the right eyes was blue-green in 23 (76.7%) and Green in 7 (23.3%), while in the left eyes, it was blue-green in 21 (70%) and green in 9 (30%).
In Chios sheep, the pigment structure of the nontapetal region epithelium in the right eyes was brown in 27 (90%) and black in 3 (10%), while in the left eyes, it was brown in 22 (73.3%) and black in 8 (26.7%). In Chios sheep, the pigment structure of the nontapetal region epithelium was black (100%) in all eyes (n=60).
The shape of the optic disc in Chios sheep was oval in 29 (96.7%) of the right eyes and 29 (96.7%) of the left eyes, and round in 1 (3.3%) of both eyes. In Çine Çaparı sheep, the shape of the optic disc was oval in 28 (93.3%) of the right eyes, round in 2 (6.7%), oval in 27 (90%) of the left eyes, and round in 3 (10%).
The presence of Bergmeister's papilla in Chios sheep was observed in 24 (80%) of the right eyes and 26 (86.7%) of the left eyes, while it was not observed in 6 (20%) of the right eyes and 4 (13.3%) of the left eyes. In Çine Çaparı sheep, Bergmeister's papilla was observed in 20 (66.7%) of the right eyes, not observed in 10 (33.3%), observed in 17 (56.7%) of the left eyes, and not observed in 13 (43.3%).
In Chios sheep, the number of arteries in the nontapetal area of the right eyes was 1 in 6 sheep, 2 in 23 sheep, and 3 in 1 sheep, while in the left eyes, it was 1 in 5 sheep, 2 in 25 sheep. The number of veins in the nontapetal area of the right eyes was 1 in 19 sheep and 2 in 11 sheep, while in the left eyes, it was 1 in 21 sheep and 2 in 9 sheep. In Çine Çaparı sheep, the number of arteries in the nontapetal area of the right eyes was 1 in 11 sheep, 2 in 19 sheep, and 3 in 2 sheep, while in the left eyes, it was 1 in 11 sheep and 2 in 19 sheep. The number of veins in the nontapetal area of the right eyes was 1 in 19 sheep and 2 in 11 sheep, while in the left eyes, it was 1 in 17 sheep and 2 in 13 sheep.
Conclusion: Fundus examination findings of Chios and Çine Çaparı sheep breeds were found to be similar with minor differences. When compared with other sheep breeds, differences thought to be related to breed and geographical location were observed.