Ortaokul öğrencilerinin sosyobilimsel konular hakkındaki informal muhakeme ve karar verme becerilerinin araştırılması
Investigation of secondary school students' informal reasoning and decision-making about socioscientific issues
Yazar: HAYRİYE YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. ESRA BOZKURT ALTAN
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karar verme = Decision making ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Muhakeme yeteneği = Reasoning ability ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues ; İnformal çıkarımsal muhakeme = Informal inferential reasoning ; İnformal öğrenme ortamları = Informal learning environments

Özet:
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin yerel ve genel sosyobilimsel konulara (SBK) ilişkin informal muhakemeleri ve karar verme süreçlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu iki aşamalı olarak belirlenmiştir. Birinci aşamada uygun örnekleme yoluyla araştırmacının görev yaptığı ortaokuldaki öğrenciler ile araştırmanın yürütülmesi planlanmıştır. İkinci aşamada da amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi esas alınmıştır. Çalışma grubu Karadeniz Bölgesi'nde bir ilçe merkezinde 7. sınıfa devam eden 30 kız, 29 erkek olmak üzere toplam 59 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın verilerini etkinlik föyleri (SBK senaryoları), SBK'lere dair karar verme formları ve alan notları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 2 genel, 2 yerel SBK esas alınarak senaryolar hazırlanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmanın karar vermeye dair sonuçlarında tüm SBK'lerle ilgili olumlu yaklaşım sergileyenlerin sayısının, olumsuz yaklaşım sergileyenlerin sayısına göre daha fazla olduğu görülmüştür. Ancak yerel ve genel SBK'lere göre öğrenci kararlarının farklılaştığı belirlenmiştir. Öğrencilerin genel SBK'lerde etik boyutuna yerel SBK'lere kıyasla daha fazla yer verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin sosyobilimsel muhakemelerinin süreç boyunca komplekslik ve çoklu perspektif boyutlarında daha üst derecelere ulaştığı tespit edilmiştir. Ahlak ve etik gelişiminde yerel SBK'lerin ayrı bir önemi olup olmadığı ile igili daha detaylı araştırmalar yapılması ve uygulayıcıların sınıf ortamlarında yerel SBK'lere yer vermeleri önerilmektedir.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the informal reasoning and decision-making processes of secondary school students regarding local and general socioscientific issues (SSI). The study group of the research has been determined in two stages.  In the first stage, it has been planned to carry out the research with the students in the secondary school where the researcher is working through convenient sampling. In the second stage, the criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, was taken as basis. The study group consists of a total of 59 participants, 30 girls and 29 boys, attending the 7th grade in a town center in the Black Sea Region. The research has carried out with the case study design, one of the qualitative research designs. The data of the research consists of activity sheets (SSI scenarios), decision-making forms and field notes on SSIs. Within the scope of the research, scenarios has been prepared based on 2 general and 2 local SSIs. The data obtained from the research has been analyzed through descriptive analysis. In the decision-making results of the research, it has seen that the number of those who showed a positive approach to all SSIs was higher than the number of those who had a negative approach.     However, it has been determined that student decisions differ according to local and general SSIs. It has been concluded that the students gave more place to the ethical dimension in general SSIs compared to local SSIs. It has been determined that students' socioscientific reasoning has reached higher levels in the dimensions of complexity and multiple perspectives throughout the process. Suggestions has been made about whether local SSIs have a separate importance in moral and ethical development and whether practitioners should include local SSIs in classroom environments.