Gagauz resminde millî kimlik özellikleri ve çağdaş sanat uygulamalarına yansıması
National identity features in Gagauz paintings and its reflection on current art applications
Yazar: METE KARAÇOBAN
Danışman: PROF. DR. ALAYBEY KAROĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tezin konusu, tarihi açısından gelişimine oldukça yeni başlayan Gagauz sanatı ve bu gelişim kapsamında Gagauz sanatına yansıyan millî kimlik özellikleri olmuştur. Bu tezin amacı Gagauz sanatını inceleyerek tanıtmak ve Gagauz resim sanatına yansıyan millî kimlik özelliklerini tespit etmektir. Tezde, sanatı ile Gagauz Yeri Özerk Bölgesini temsil eden ve Gagauz Ressamlar Birliği, "Gagauz-Art" Sanatçılar Topluluğu ve bazı serbest olarak çalışmalar yapıp sergilere katılan ve 39 sanatçının 71 çalışmasının betimsel analizleri yapılarak yorumlanmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği döneminin milletler arasındaki kimlik farklarını en aza indirme ve ortalama bir Sovyet vatandaşı imajını ortaya koyma çalışmalarına karşı bir direniş olarak bir millî kimlik uyanışı başlamıştır. 1950-60'lı yıllarda körüklenen millî bilinç hareketleri içerisinde, Gagauz Türklerinin millî kimlik üzerine yapılan araştırmalar doğrultusunda ve oluşmaya başlayan resimsel dil ile sanatçıların eserlerine milletini, millî kimliğini yansıtma çabaları başlamıştır. Yani Sosyal Realizmin oluşturduğu, Sovyet yaşam tarzını anlatan sanat ortamına millî kimlikler de dahil olmaya başlamıştır.  Tez, 1950'li yılların son dönemlerinden itibaren Gagauzların yazılı edebiyatları ile eş zamanlı ortaya çıkmış ve sanat alanında Sovyet akademilerinde eğitim almış ressamların çalışmalarında, Gagauz milletinin gündelik hayatları, milletin geçmiş yaşantı sahneleri ve folklor öğelerini eklemeye başladıkları vakitten günümüze doğru geçen zaman içerisindeki değişimi ve sanatçıların geliştirdikleri öznel resim dillerini ele almaktadır. Son olarak tez konusu ile ilişkili hazırlanan ve 14 çalışmadan oluşan bir çevrimiçi sergi düzenlenmiştir. Bu çalışmalarda Gagauz millî kimliği ve anlatılar ön plana çıkartılmış ve bu çalışmalara sonuç bölümünde yer verilmiştir.

Abstract:
The subject of the thesis has been the Gagauz art, which has just begun its development in terms of history, and the national identity features reflected in Gagauz art within the scope of this development.The aim of this thesis is to provide an insight into the art which is created by the Gagauz while determining the features of a national identity which are reflected in the Gagauz painting. "Gagauz-Art" Artists Society and Gagauz Painters Assembly, representing the Gagauz Semi-Autonomous Region, along with 71 works of some 39 artists, who work independently and attend exhibitions, have been analyzed in the thesis. With the national consciousness movements incited during the 1950s and 1960s, which were a reaction against the projects to eliminate the differences between societies during the Union of Soviet Socialists Republic and establish an average Soviet citizen image, studies on the national identity of Gagauz Turks have increased; consequently, artists started to reflect their nation and national identity in their  orks by means of a rising artistic complexity. The present thesis attempts to analyze the subjective artistic mode of expression developed by the artists along with the changes which started in the late 1950s and eaching nowadays. Our research also focuses on the written  orks türe of the Gagauze with artists who were educated in Soviet art academies and would reflect the  orks life, past scenes, and folkloric features of the Gagauz society in their  orks. Lastly, having been prepared in accordance with the subject matter of the thesis and consisted of 14 works, an online exhibition was opened and these  orks were included in the conclusion section.