Davranışsal iktisat, ahlak ve İslam iktisadı: Karşılaştırmalı bir analiz
Behavioural economics, moral and Islamic economics: A comparative analysis
Yazar: ENES CENGİZ OĞUZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SARAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlak = Morality ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Etik = Ethics ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; İslam ekonomisi = Islamic economy

Özet:
Davranışsal iktisat, Neo-klasik iktisada karşı bir tepki olarak doğmuştur. Bu çalışmada klasik iktisadın eksik yanlarını davranışsal iktisat disipliniyle beraber, ahlak ve İslam iktisadı disiplinlerini ele alarak, insan davranışlarının tercihlerindeki etkisi hesaba katıldığında ekonomi bilimi farklı bir perspektiften ele alınmıştır. Davranışsal iktisat, insanın motivasyon, mutluluk, korku ve diğer duygularını yani baş aktör olarak insan faktörünü karar verici şeklinde ortaya koyarken insan tercihlerine etki eden olguları da görmemize sebebiyet vermiştir. İktisat bilimi bize, doğrudan veya dolaylı olarak ilişkide olduğu antropoloji, sosyoloji, psikoloji ve dini inançlar gibi insanların sosyal yaşamlarını ve davranışlarını konu alan bu disiplinler sayesinde her insanın farklı karakteristik özelliği olduğunu toplum içerisinde veya iktisadi kararlarda farklı tutumlar sergilediğini göstermiştir. İktisat ve psikolojiye baktığımız zaman bu bilimlerin alt yapısında insanın bulunduğu görülmektedir. Psikoloji insan davranışları ve bu davranışların nedenleriyle, ekonomi ise bireylerin iktisadi tercihleri ve onların bu tercihleri yaparken verdiği kararlarla ilgilenir. İktisadi bir olayda etik değerler ve dini inanç ile piyasa arasında bir ahenk olduğu için meşru kar, adil ücret, adil fiyat ve toplumun refahı gibi konular da fonksiyona dahil edilmelidir. İnsanların etkileşim halinde olduğu antropoloji, psikoloji ve sosyoloji gibi disiplinlerden etkilenen iktisat bilimine ilahiyat, iktisat tarihi, dinler tarihi bilimlerinin yanında insanların inançlarını da hesaba katarsak bu bize çok disiplinli bir model olan davranışsal iktisadı ve bunun ışığında İslam iktisadını daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır. Kişinin hayatına inançlarına göre yön vermesi, ekonomik faaliyetteki davranışını inançları çerçevesinde ele alması son derece doğal bir durumdur. İslam, insanı ticari hayatta serbest bırakır; fakat nefsani duygularının içinde olduğu bir şekilde bireyi sade bir halde iktisadi hayata salmaz. (Zaim, 1995). 
Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Davranışsal Finans, İslam İktisadı, Etik-Ahlak

Abstract:
Behavioural economics was born as a reaction against neoclassical economics. It reconsidered economic science by including the missing aspects of neoclassical economics in preferences of human behaviour through behavioural economics discipline. Behavioural economics has caused humans to understand motivations, happiness, fear and other feelings, that is, human factors as the leading actor, as decision-makers, but also the events that affect human preferences. The economics has shown us different attitudes in society or in economic decisions that each person is a different characteristic by these disciplines which directly or indirectly relate to anthropology, sociology, psychology and religious beliefs, such as the social lives and behaviour of people. When we examine economics and psychology, it is seen that people are on the ground of these sciences.  Psychology is interested in human behaviours and the reasons for these behaviours, and the economy deals with the economic choices of individuals and the decisions they make when making these preferences. In this case, economics not only profit maximisation is considered because there is a harmony between ethical values, religious belief and, market. Therefore, fair profit, fair price and social welfare should be included in this function. The economics that is affected by the anthropology, psychology and sociology, where people are interacting, is behavioral economics which is a multidisciplinary model and will help us to better understand Islamic economics in the light of this, as it is the account of the beliefs of the people besides, theology, history of economics, history of religions. Regardless of the belief of the person, in a person's life according to their beliefs, the behaviour of economic activity within the framework of beliefs is a very natural situation to handle.
The Islam frees the individual in his commercial life but reminds him to pay attention to his lust (Zaim, 1995). 
Keywords: Behavioral Economics, Behavioral Finance, Islamic Economy, Ethical-Moral