Düşünce deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of thought experiments on the development of pre-service science teachers scientific reasoning skills
Yazar: ECEHAN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE BELGE CAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; düşünce deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerileri gelişimindeki etkisini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test tek gruplu desen kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları, seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Bu araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesi fen bilgisi öğretmenliği lisans programını okumaya devam eden 97 fen bilimleri öğretmen adayı ile (1, 2, 3, 4. sınıf) gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama süreci beş haftalık bir zaman diliminden oluşmaktadır. Bu çalışmada veriler, Duran (2014) tarafından geliştirilen Hipotetik- Yaratıcı Akıl Yürütme Becerileri Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Tek gruplu ön test- son test şeklinde uygulanan envanterden elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ilişkili örneklem t-testi ve bu testin non-parametrik karşılığı olan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Fen bilimleri öğretmen adaylarının Hipotetik-Yaratıcı Akıl Yürütme Becerileri Envanteri'nden aldıkları puanların analizi için ilişkili t-testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda son test toplam puan ortalamasının (𝑥̅=84,53) ön test toplam puan ortalamasından (𝑥̅=79,77) yüksek olduğu bulunmuştur. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır [t(96) = -4,33, p= .000< 0.05] ve son test lehinedir. Normal dağılım varsayımının sağlanamadığı tüm bilimsel muhakeme becerileri alt boyutları için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; hipotetik-yaratıcı düşünme becerisi, oranlı düşünme becerisi, olasılıklı düşünme becerisi, korelasyonel düşünme becerisi için ön test ve son testten alınan puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sıra ortalamaları ve sıra toplamları göz önünde bulundurulduğunda farkın pozitif sıralar yani son test lehine olduğu görülmektedir. Değişkenleri belirleme ve kombinezonlu düşünme becerisinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Sonuç olarak, düşünce deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerilerinin gelişimine olumlu etkisi olduğu saptanmıştır. Bu etkinin özellikle hipotetik-yaratıcı düşünme, oranlı düşünme, olasılıklı düşünme ve korelasyonel düşünme becerisi alt boyutlarının gelişimine yönelik olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of thought experiments on the development of scientific reasoning skills of pre-service science teachers. In the study, pre-test post-test one-group design, one of the quantitative research methods, was used. The participants of the study were determined by convenient sampling technique from non-random sampling methods. This study was conducted with 97 pre-service science teachers (1st, 2nd, 3rd, 4th grades) who were enrolled in a state university science teaching undergraduate program in the spring semester of the 2022-2023 academic year. The data collection process of the study consisted of a five-week period. In this study, data were collected using the Hypothetical-Creative Reasoning Skills Inventory developed by Duran (2014). The data obtained from the inventory, which was administered as a one-group pretest-posttest, were analyzed with the SPSS program. Paired sample t-test and Wilcoxon Signed Ranks Test, which is the non-parametric equivalent of this test, were used to analyze the data. Paired sample t-test was applied to analyze the scores of pre-service science teachers from the Hypothetical-Creative Reasoning Skills Inventory. As a result of the analysis, it was found that the post-test total mean score (𝑥̅=84.53) was higher than the pretest total mean score (𝑥̅=79.77).  This difference is statistically significant [t(96) = -4.33, p= .000< 0.05] and in favor of the posttest. Wilcoxon Signed Ranks Test was applied for all sub-dimensions of scientific reasoning skills for which the assumption of normal distribution was not met. According to the results obtained, it was concluded that there was a statistically significant difference between the pre-test and post-test scores for hypothetical-creative thinking skill, proportional thinking skill, probabilistic thinking skill, and correlational thinking skill. When the rank averages and rank sums are considered, it is seen that the difference is in favor of the positive ranks, that is, the post-test. No statistically significant difference was found in determining variables and combinatorial thinking skills. In conclusion, it was found that thought experiments had a positive effect on the development of pre-service science teachers' scientific reasoning skills. This effect was found to be especially for the development of hypothetical-creative thinking, proportional thinking, probabilistic thinking and correlational thinking skill sub-dimensions.