Kitosan ve bazı bitki büyüme düzenleyicilerinin Origanum vulgare L. ssp. vulgare'nin in vitro çoğaltımı ve esansiyel yağları üzerine etkileri
The effects of chitosan and some plant growth regulators on in vitro propagation and essential oils of Origanum vulgare L. ssp. vulgare
Yazar: NOOR PREMI
Danışman: PROF. DR. FAZIL ÖZEN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Lamiaceae familyasına ait olan hem medikal hem gıda endüstrisi alanlarında çok kullanılan Origanum vulgare bitkisinin sekonder metabolitleri ve esansiyel yağlarının üretimi zor (düşük verim) bir işlem olduğu için, bu bileşiklerin birikmesini sağlayan doğal ve kötü yan etkileri olmayan bir uyarıcı aranmaktadır. Bunu sağlamak amacıyla bu çalışmada, Origanum vulgare ssp. vulgare bitkisinin in vitro çoğaltımı üzerindeki kitosanın etkileri araştırıldı. 
Kitosan, kitinin deasetillenmiş şekli olup mükemmel biyoumluluk ve biyobozunurluk özellikleri, ekolojik güvenilirliği ve düşük toksisitesi, bol yenilenebilir doğal kaynaklardan yapılması gibi birçok çeşitli özelliklere sahip olan ve çok çalışma alanında uygulanan bir biyopolimerdir. Kitosanın bitki büyümesini ve üretkenliğini uyardığı, savunma genlerini tetiklediği ve birçok bitkide mikrobiyal büyümeyi engellediği düşünülmektedir. Bazı bitkilerde sekonder metabolit sentezini arttırmakta da rol oynadığı gösterilmiştir. 
Bu çalışmada, Origanum vulgare ssp. vulgare'nin in vitro çoğalması sırasında kitosanın büyüme uyarıcı etkisini test etmek için  farklı konsantrasyonları kullanıldı. Ayrıca, iki bitki büyüme düzenleyicisi; kinetin ve 6-Benzilaminopurin, bitkinin büyümesi üzerindeki etkilerini kitosanınki ile karşılaştırmak için kullanıldı. Kullanılan kitosan ve kinetinin konsantrasyonları, kültür ortamına eklendiğinde Origanum vulgare ssp. vulgare tohumlarının çimlenme yüzdesini arttırdığı gözlemlendi. Buna ek olarak, kitosanın bazı konsantrasyonlarını içeren besi ortamlarında büyüyen eksplantların sürgünlerinin uzunluğunda, köklerinin sayısı ve uzunluğunda ve yaprak sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlemlendi. Ayrıca FT-IR spektroskopisi sonuçlarına bağlı olarak bu eksplantlarda bazı esansiyel yağ bileşenlerinin konsantrasyonlarında bir artış tespit edildi.

Anahtar Kelimeler: Bitki Büyüme Düzenleyicileri, Bitki Doku Kültürü, Kitosan, In vitro Çoğaltım, Origanum vulgare.

Abstract:
Origanum vulgare is a flowering plant from the Lamiaceae family. It is widely used in medical and food industry fields. Since it is a difficult process to produce the secondary metabolites and essential oils of Origanum vulgare in high yields, there is a need for a natural elicitor that makes it possible to accumulate these compounds in the plant. In order to ensure this, the effects of chitosan on the in vitro propagation of Origanum vulgare are being investigated in this study.
Chitosan is the deacetylated form of chitin. It has excellent biocompatibility and biodegradability, ecological safety and low toxicity, abundant renewable and natural resources, and many other properties that make it suitable for using in many fields. It is thought that chitosan stimulates growth, productivity and defense genes, and inhibits microbial growth in many plants. It has also been shown to play a role in increasing secondary metabolite synthesis in some plants.
In this study, Origanum vulgare ssp. vulgare was treated with different concentrations of chitosan to test its growth stimulating effect on the plant. In addition, two plant growth regulators; kinetin and 6-benzylaminopurine were also used to compare their effects with that of chitosan. All chitosan concentrations used were observed to increase the germination percentage of Origanum vulgare seeds when added to the culture medium. In addition, a statistically significant increase was also observed in the length of shoots, number and length of roots, and number of leaves of the explants growing in the media containing certain concentrations of chitosan. Furthermore, depending on the results of FT-IR spectroscopy, an increase in the concentrations of some essential oil components in these explants was observed.

Keywords: Plant Growth Regulators, Plant Tissue Culture, In vitro Propagation, Chitosan, Origanum vulgare.