Sanat ve fikir insanı olarak Mehmet Niyazi Özdemir
Mehmet Niyazi Özdemir: A man of art and intellect
Yazar: HALİL DİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. NEZAHAT ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyografi = Biography ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bilim = Science ; Biyografi = Biography ; Edebi eserler = Literary works ; Sanat = Art ; Özdemir, Mehmet Niyazi = Özdemir, Mehmet Niyazi

Özet:
Bu çalışmada Mehmet Niyazi Özdemir'in hayatı, edebi ve fikri eserleri üzerinde durulmuştur. Tezin bölümlerine geçilmeden önceki "Giriş"te Mehmet Niyazi Özdemir'in eser verdiği dönemdeki edebiyat ortamı hakkında bilgi verilmiş, ülkedeki roman ve hikâye anlayışı hakkında değerlendirmeler yapılmıştır. Kısaca siyasi ve kültürel gelişmelerden bahsedilerek Mehmet Niyazi'nin bu süreç içindeki yeri belirtilmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; yazarın doğumundan bugüne kadar hayatının önemli safhaları, tahsil yılları, Almanya'daki doktora çalışması hakkında bilgi verilmiştir. Bölümün devamında yazarın edebi anlayışının ve mizacının teşekkülü ele alınmış, beslendiği kaynaklar belirtilmiştir. Bu bölümde Mehmet Niyazi'nin milli şuur, milli tarih ve devlet anlayışı da incelenmiştir. Tezin ikinci bölümü, yazarın edebi ve fikri eserlerinin incelenmesine ayrılmıştır. Mehmet Niyazi'nin hikâyeleri ve romanları bu bölümde sistematik incelemeye tabi tutulmuştur. Yazarın, özellikle romanları planda ifade edilen biçimde tahlil edilmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır. Yazarın edebi eserleri, dil, anlatım, üslup, mesaj, şahıs kadroları, olay örgüleri, zaman, mekân unsurları gözönünde bulundurularak tahlil edilmiştir. Yine bu bölümün ikinci kısmında yazarın fikri eserleri incelenmiş ve millet, milliyetçilik, dil, tarih, medeniyet, devlet, İslam devleti konularındaki görüşleri değerlendirilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise yazarın süreli yayınlardaki yazıları kısaca değerlendirilmiştir. Bu yazılarda Özdemir, edebiyat, hukuk, sanat, milli kültür, tarih, devlet, edebi eserler ve şahıslar gibi konulara ağırlık vermiş çalışmada makaleler değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde Mehmet Niyazi Özdemir'in sanat ve fikir eserleri bir bütün olarak değerlendirilmiş ve yazarın Türk kültür hayatı için önemi belirtilmiştir. Sanat ve edebiyatı, fikirlerin anlatılmasına bir araç olarak değerlendiren Mehmet Niyazi, mesajın verilmesinde sıkıcı anlatım üslubunun değil de edebi türlerin ruhuna uygun hareket edilmesi taraftarıdır. Roman ve hikâyelerinde de bu ilkeye sadık kalmıştır. Tezin sonunda Mehmet Niyazi Özdemir'in fikri eserlerini oluştururken istifade ettiği kaynakların toplu bir bibliyografyası verilmiştir. Bu kaynak çalışması benzer konularda çalışmak isteyenlere yardımcı olmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmada kullanılan kaynaklar, yazarın eserleri, hakkında yapılan yüksek lisans çalışmaları ve belgesel programı; eserlerin tahlili için kullanılan kitaplar şeklinde sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler : Mehmet Niyazi ÖZDEMĠR, Sanat insanı, Bilim insanı

Abstract:
In this piece of work, the life, intellectual Works and decorum of Mehmet Niyazi Özdemir is worked. Before passing on to the main of the thesis, in the introduction part, some information about the literary environment that he worked in and assessments of understanding of the story and novel in the country is given. Shortly, mentioning about political and cultural improvements, the place of Mehmet Niyazi Özdemir in that process is signified. The main research part of the thesis is consisted of three parts. In the firt part, information about the important parts of the author's life beginning from his birth, education life and doctorate in Germany is given. In further parts of the same part, development of the literary understanding and the character of the writer along with the resources he fed upon is worked on. His understanding of nationel history and country is also mentioned. Second main part of the thesis deals with the study of the writer's decorum and intellectual works. It is the largest part of the thesis when looked at it's size. In this part stories and novels of Mehmet Niyazi are sistematicaly examined. Especially the novels of the author are examined and assesed as stated in the thesis plan. His literary Works are analyzed in term of language, message, style, person roll, plot, time and place. Also in the second part of this, his intellectual works are analyzed and his opinions about the nation, nationalism, language, history, civilization, goverment and state of Islam are worked on. In the third part of the thesis, his articles in the periodicals are shortly analyzed. It is also mentioned that although number of these articles is really big, they were not like level of his books and he mostly wrote about the topics such as literature, art, national culture, history and country. In the conclusion part, his art and intellectual work is looked on as a whole and his importance in Turkish cultural life is also mentioned. Mehmet Niyazi, thinking that art and literature is a good way to express the ideas, is on the side that people should act in accordance with the soul of literary works, not dull style of writing in conveying the message to the reader. He was loyal to this principle in his novels and stories. In the final part, a collective bibliography of the sources Mehmet Niyazi Özdemir used when he made his intellectual works. This resources part is prepared in order to assist people who want to work on similar topics. The sources used in this work, writer's Works, studies of master's degree about him and documentary program are all presented as boks that are used in the analyses of his works.

Key Words : Mehmet Niyazi ÖZDEMĠR, Arts people, Scientist