Ahşap lavabo ve küvetlerde boyutsal kararlılık tasarımına emprenye işleminin etkisi
The effect of the impregnatin process on the dimensional stability design in wooden sinks and tubs
Yazar: BETÜL ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUSA ATAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products

Özet:
Bu çalışma, emprenye edilmiş ve verniklenmiş bazı ağaç malzemelerin suda farklı derece ve sürelerde bekletmenin radyal ve teğet yönde boyut tasarımına etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, Sapsız meşe (Quercus petraea L.) ve Anadolu cevizinden (Juglans regia L.) hazırlanan örnekler, ASTM-D 1413-99'a göre daldırma yöntemiyle stiren ile 24 saat emprenye edildikten sonra ASTM D-3023'e göre selülozik vernik ile verniklenmiştir. Hazırlanan örnekler, destile su içerisinde farklı süre (2 ve 8 saat) ve sıcaklıklarda (20±2 ve 40±5) bekletildikten sonra radyal ve teğet yöndeki ölçü değişimleri ISO 13061-15 esaslarına göre 0.01 hassasiyete sahip dijital kumpas ile ölçülmüştür. Sonuç olarak, radyal yönde boyut değişimi (mm), en yüksek meşede (20,25), suda sekiz saat bekletmede (20,14),  su sıcaklığı 40±5 °C de (20,11),  emprenye işleminde (20,37),  en düşük cevizde (19,92), suda iki saat bekletmede (20,04),  su sıcaklığı 20±2 °C (20,07) de, emprenyeli vernikli örneklerde (20,28) bulunmuştur.  Çoklu etkileşim bakımından, en yüksek M+S8+II+E de (20,77), en düşük ise C+S8+II+Vk de (19,64) bulunmuştur. Teğet yönde boyut değişimi (mm),  en yüksek meşede (20,25), suda sekiz saat bekletmede (20,21), su sıcaklığı 40±5 °C de (20,15), emprenye işleminde (20,58), en düşük cevizde (20.08) suda iki saat bekletmede(19,98), sıcaklığı 20±2 °C derece de (20,05), emprenyeli vernikli örneklerde (20,29) bulunmuştur. Çoklu etkileşim bakımından en yüksek M+S8+II+E de (21,53), en düşük ise M+S2+II+Kv de (19,55) bulunmuştur. Su alma miktarı (g); en yüksek C+S8+II+E de (11,24), en düşük ise C+S2+I+K de (6,918) bulunmuştur. Örneklerin suya maruz kalma süresi uzadıkça su alma miktarları da artmıştır. Sonuç olarak, lavabo ve küvet yapımında kullanılacak meşe ve ceviz odunun radyal ve teğet yöndeki boyut değişimi ve su alma miktarında;  birinci derecede suda kalma süresi, ikinci derecede işlem çeşidi, üçüncü derecede ağaç türü ve dördüncü derecede su sıcaklığının etkili olduğu söylenebilir. Ahşap lavabo ve küvet yapımında bu sonuçların dikkate alınması ürünlerin boyutsal kararlılıklarında avantaj sağlayabilir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of soaking in water at different degrees and times on the dimensional design of some impregnated and varnished wood materials. For this purpose, samples prepared from sessile oak (Quercus petraea L.) and Anatolian walnut (Juglans regia L.) were impregnated with styrene by dipping method according to ASTM-D 1413-99 for 24 hours and then varnished with cellulosic varnish according to ASTM D-3023. After the prepared samples were kept in distilled water for different times (2 and 8 hours) and temperatures (20±2 and 40±5), the size changes in the radial direction were measured with a digital calliper with a sensitivity of 0,01 according to ISO 13061-15 principles. As a result, the size change in the radial direction (mm), the highest in oak (20.25), according to soaking in water for eight hours (20.14), according to water temperature at 40±5 °C (20.11), according to impregnation ( 20.37), the lowest in walnut (19.92), according to soaking in water for two hours (20.04), according to water temperature 20±2 °C (20.07), compared to impregnated varnished samples (20.28) was found. In terms of multiple interactions, the highest was found in M+S8+II+E (20.77), and the lowest in C+S8+II+Vk (19.64). Dimensional change in tangential direction (mm), highest in oak (20.25), according to soaking in water for eight hours (20.21), according to water temperature at 40±5 °C (20.15), according to impregnation (20.58) ) was found in walnut (20.08), compared to soaking in water for two hours (19.98), at 20±2 °C (20.05) according to water temperature, compared to impregnated varnished samples (20.29). In terms of multiple interactions, the highest M+S8+II+E (21.53) and the lowest was found in M+S2+II+Kv (19.55). The amount of water intake (g); was found the highest in C+S8+II+E (11,24), and the lowest in C+S2+I+K (6,918).  As a result, It can be said that, in the radial and tangential dimension change and water intake amount of oak and walnut wood to be used in the construction of sinks and bathtubs; the first degree of residence time, the second degree of treatment type, the third degree of wood  species and the fourth degree of water temperature are effective.