Yaşlı yumurta tavuklarının rasyonlarına farklı seviyelerde ilave edilen humik asidin verim özellikleri ile fizyolojik bağışıklık ve sindirim sistemi sağlığına etkileri
The effects of adding different levels of humic acid to the rations of old laying hens on productive properties, physiological immunity and digestive system health
Yazar: DALYA HASHIM MOHAMEDAMEN
Danışman: PROF. DR. SİNAN SEFA PARLAT
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Çiftlik hayvanları = Farm animals

Özet:
Bu tez projesi; yaşlı yumurta tavuğu rasyonlarına farklı seviyelerde ilave edilen leonardit bazlı hümik asidin verim parametreleri (yumurta verimi, yumurta kitlesi, yem tüketimi, yumurta ağırlığı, yem değerlendirme katsayısı), yumurta kabuk kalite özellikleri (yumurta kabuk kırılma direnci, yumurta kabuk ağırlığı, yumurta kabuk özgül ağırlığı, yumurta kabuk kalınlığı ve yumurta kabuk oranı), ince bağırsak (duedonum) villus histomorfolojisi (villus genişliği, villus uzunluğu)  ve serum immünoglobülin seviyelerine (IgG, IgM, IgA) etkilerini belirleyebilmek için yürütülmüştür. Araştırmada 72 haftalık yaşta toplam 240 adet Lohman hattı ticari yumurta tavuğu kullanılmıştır. Deneme 5 grupta gerçekleştirilmiştir. Deneme grupları 12 tekerrürlü olup, her bir tekerrürde 4 adet yumurta tavuğu bulunmaktadır (5 Grup x 12 Tekerrür x 4 Tavuk = 240 Tavuk). Denemede kullanılan bazal rasyon mısır – soya küspesi ağırlıklı olup, kontrol ve muamele gruplarına ait bütün rasyonlar izo-kalorik ve izo-nitrojenik olarak hazırlanmışlardır. Deneme her biri 28'er günlük 3 dönem halinde yürütülmüştür. Deneme süresinin toplam 84 gündür. Deneme çok katlı kafeste yürütülmüş, yem ve su ad-libitum sağlanmıştır. Denemede 16 saat ışık + 8 saat karanlık standart aydınlatma programı uygulanmış, ışık şiddeti 15 lüks olarak ayarlanmıştır. Denemede kullanılan leonardid bazlı sıvı hümik asit özel bir firmadan temin edilmiştir. Denemede, bazal rasyona sırasıyla dört farklı seviyede (%0.35, %0.45, %0.55 ve %0,65) hümik asit ilave edilmiştir. Bu çalışmada hümik asit içermeyen bazal rasyon grubu kontrol (Kontrol), farklı seviyelerde hümik asit içeren diğer dört grup ise (I: %0.35 hümik asit; II: %0.45 hümik asit; III: %0.55 hümik asit; IV: %0,65 hümik asit) muamele grupları olarak kabul edilmişlerdir. Deneme periyodu sonunda verim parametreleri (yumurta verimi, yumurta kitlesi, yem tüketimi, yumurta ağırlığı, yem değerlendirme katsayısı), yumurta kabuk kalite özellikleri (yumurta kabuk kırılma direnci, yumurta kabuk ağırlığı, yumurta kabuk özgül ağırlığı, yumurta kabuk kalınlığı ve yumurta kabuk oranı), ince bağırsak (duedonum) villus histomorfolojisi (villus genişliği, villus uzunluğu)  ve IgM dışında serum immünoglobülin seviyeleri (IgG, IgA) bakımından grup ortalamaları arasında gözlemlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. IgM bakımından grup ortalamaları arasında gözlemlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0,01). Kontrol grubu en yüksek IgM değerine sahip olup, IgM bakımından Kontrol grubu ile diğer bütün gruplar (I, II, III ve IV. gruplar) arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli (P<0,001); I, III ve IV.grup ortalamaları arasındaki farklılıklar önemsiz; II ve IV.grup ortalamaları arasındaki farklılıklar önemli  (P<0,01); I, II ve III.grup ortalamaları arasındaki farklılıklar ise önemsiz bulunmuştur.

Abstract:
This experiment was carried out to determine the effects of leonardite-based humic acid added to the diets of old laying hens at different levels on productivity parameters (egg productivity, egg mass, feed consumption, egg weight, feed conversion ratio), egg shell quality traits (egg shell breaking resistance, egg shell weight, egg shell specific gravity, egg shell thickness and egg shell ratio), small intestine (duodenum) villus histomorphology (villus width, villus length) and serum immunoglobulin levels (IgG, IgM, IgA). A total of 240 Lohman line commercial laying hens at 72 weeks of age were used in this research. The experiment was carried out in 5 groups. The experimental groups had 12 replicates, and each replicate consisted of 4 laying hens (5 Groups x 12 Replications x 4 Hens = 240 Hens). The basal ration used in the experiment was mainly corn-soybean meal, and all rations belonging to the control and treatment groups were prepared as iso-caloric and iso-nitrogenous. The experiment was conducted in 3 periods of 28 days each. The experiment was lasted for 84 days. The experiment was conducted in a multi-storey cage, feed and water were provided ad-libitum. A standard lighting program of 16 hours light + 8 hours darkness was applied in the experiment, and the light intensity was set at 15 lux. The leonardite-based liquid humic acid used in the experiment was supplied by a private company. In the experiment, humic acid was added to the basal ration at four different levels (0.35%, 0.45%, 0.55% and 0.65%), respectively. In this study, the basal diet group without humic acid was accepted as control (Control) and the other four groups containing different levels of humic acid (I: 0.35% humic acid; II: 0.45% humic acid; III: 0.55% humic acid; IV: 0.65% humic acid) were accepted as treatment groups. At the end of the trial period, the differences observed between the group means in terms of yield parameters (egg yield, egg mass, feed consumption, egg weight, feed conversion coefficient), egg shell quality characteristics (egg shell breaking resistance, egg shell weight, egg shell specific gravity, egg shell thickness and egg shell ratio), small intestine (duodenum) villus histomorphology (villus width, villus length) and serum immunoglobulin levels (IgG, IgA), except for IgM, were found to be statistically insignificant. The differences observed between the group means in terms of IgM were found to be statistically significant (p<0.01). In terms of IgM, the differences between the Control group (having the higest IgM value) and all other groups (groups I, II, III and IV) were found to be statistically significant (P<0.01); the differences between the means of groups I, III and IV were found to be insignificant; the differences between the means of groups II and IV were found to be significant (P<0.01); and the differences between the means of groups I, II and III were found to be insignificant.