Kent yoksulu gençlerin tüketim toplumunda yaşama deneyimleri: Ankara örneği
Living experiences of urban poor youth in consumer society: The case of Ankara
Yazar: MELİKE AKTAŞ YAMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. METİNAY İNCEOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gençler = Youngs ; Gençlik = Youth ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketicilik = Consumerism ; Tüketim = Consumption ; Tüketim alışkanlıkları = Consumption habits ; Tüketim teorileri = Consumption theories ; Tüketim toplumu = Consumption society ; Yaşam değerleri = Life values ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Kent yoksulu gençlerin tüketim toplumunda yaşama deneyimlerine odaklanan bu çalışma çerçevesinde yoksul gençlerin tüketim pratikleri, tüketimle ilişkileri ve tüketim dünyaları incelenmiştir. Ankara'nın Altındağ, Mamak ve Sincan bölgelerinde yaşayan ve yaşları 15 ile 29 arasında değişen toplam 65 gençle yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmelere dayanan alan araştırmasının bulguları, kent yoksulu gençlerin yoksulluğu çok boyutlu bir sorun olarak deneyimlediklerini göstermektedir. Yoksul yaşam koşullarının yoksulluğu yeniden üreten süreçlere dönüştüğü, tüketim toplumunda genç ve yoksul olmanın farklı içerikler kazandığını öne süren bu çalışma, yoksul gençlerin tüketim dünyalarını yoksulluğun içselleştirildiği erken dönem toplumsallaşma deneyimlerinden ve sınıfsal konumlardan türeyen habitusları çerçevesinde ele almaktadır. Alan araştırması sonucunda kent yoksulu gençlerin tüketim toplumunda yaşama deneyimlerinin tüketim toplumundan dışlanma süreçleri ve bu süreçlere karşı verilen sembolik mücadele içerisinde anlam kazandığı anlaşılmıştır. Yoksul gençlerin tüketim pratiklerinin yorumlanmasında temel olarak Pierre Bourdieu'nün Distinction (1984) adlı çalışmasında geliştirdiği yaklaşımdan ve kavramlardan yararlanılmıştır. Bourdieu'nün kültürel ve ekonomik sermayesi düşük toplumsal grupların tüketim tercihlerinin ve beğenilerinin ?gereksinimler? gözetilerek düzenlendiğini öne süren yaklaşımının, kent yoksulu gençlerin tüketimle ilişkilerinin önemli bir boyutunu oluşturduğu ancak yalnızca ?gereksinim beğenisinin? bu gençlerin tüketim pratiklerini açıklamakta yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Tüketim toplumunun baskısı altında bulunan kent yoksulu gençlerin tüketimlerinde gereksinimlerin hala temel referans noktası olmasına karşılık, bu durum gençlerin tüketim ürünlerinden yalnızca ?işlevsel? olarak yararlandıkları anlamına gelmemektedir. Kent yoksulu gençler çeşitli tüketim ürünlerinden ve tüketim biçimlerinden birer sembolik sermaye olarak yararlanarak toplumsal mesafeleri azaltmaya ve çeşitli bağlar kurmaya çalışmaktadırlar. Ancak yoksul gençlerin sınıfsal ayrımları gizlemek ve daha eşitlikçi ilişkiler kurabilmeyi sağlama çabasındaki tüketim pratikleri, toplumsal hiyerarşilerin yeniden üretilmesiyle sonuçlanmaktadır.

Abstract:
Within the frame of this study, which focuses on living experiences of sub-urban poor youth in consumer society, consumption practices of poor youth; their relationships with consumption and their world of consumption are examined. The field research findings based on semi-structured interviews with 65 young people living in Ankara?s Altındağ, Mamak and Sincan districts between the age of 15-29, indicated that sub-urban poor youth experience poverty as a multi-dimensional problem. While this research puts forward that poor living conditions are transformed into reproduction processes of poverty and being a young and poor person gains different implications in consumer society; the world of consumption of poor young is discussed through their habitus deriving from class positions and early socialization experiences leading internalization of poverty. At the end of the field research, it has been understood that living experiences of poor youth in consumer society are meaningful in the context of both exclusion processes from this society and symbolic struggles given against to these processes. Pierre Bourdieu?s theory and concepts, which are developed in his book Distinction (1984), were used to interpret consumption practices of poor youth. Bourdieu?s approach arguing the social groups with low cultural and economic capital accumulation organize their taste and consumption choices through their ?necessities? has important implications for this study however only ?taste of necessity? is not adequate to unveil consumption practices of poor youth. Under the pressure of consumer society, sub-urban poor youth still reference necessities in their consumption nevertheless this situation does not point that they only consider ?functionality? of the consumer goods. These young people utilize consumer goods and consumption patterns as a form of symbolic capital to reduce the social distances and develop various relationships. However the consumption practices based on the efforts to hide the class differences and to sustain more equal relationships, lead to reproduction of social hierarchies as a result.