Kardeş Kömeği mecmuasında edebiyat meseleleri
Literary issues in Brotherly Aid magazine
Yazar: ÇETİN GÜNEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AFİNA BARMANBAY
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Azerice = Azeri language ; Dergiler = Magazines ; Edebi metinler = Literary texts ; Edebiyat dergisi = Literature magazine ; Kardeş Kömeği mecmuası = Kardeş Kömeği magazine ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Türk Ordusu 1914-1918 yıllarında Kafkas cephesinde Ruslara karşı savaşmış ve bozguna uğramıştır. Savaş yüzünden binlerce Türk askeri şehit edilmiş, işgaller başlamış ve Türk halkı büyük bir felaketle karşı karşıya kalmıştır. İşgal bölgesindeki Anadolu halkının yardımına Azerbaycan Türkleri yetişmiş ve Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi aracılığıyla onlara yardım etmişlerdir. Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi Erzurum, Kars, Ardahan, Kağızman, Iğdır, Batum, Artvin, Rize, Trabzon gibi bölgelerde insanlara yardım elini uzatmıştır. Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi birçok bölgede yardım etme amacıyla farklı isimlerde dernek, teşkilat, komisyonlar oluşturmuştur. Bunlardan biri de Azerbaycan'da kurulan Kardeş Kömeği (Kardeş Yardımı) Komisyonudur. 
1915'te Azerbaycan aydınlarınca gizli bir şekilde oluşturulan bu komisyonun amaçları, savaş sebebiyle yetim bırakılan Türk çocuklarına, ihtiyaç sahiplerine, yaralı askerlere yardımda bulunmak, cepheye koşacak Azerbaycanlılardan oluşan gönüllü birlikleri harekete geçirmek vs. gibi konular olmuştur. 1917 yılında Kardeş Kömeği komisyonu daha çok yardım kampanyasına destek ve Anadolu'nun durumundan Azerbaycanlıların haberdar olması için Kardeş Kömeği mecmuası çıkarılmıştır.
Bu çalışmada, Anadolu halkının yaşadığı sıkıntı ve ıstıraplı zamanlarında yardıma koşan Azerbaycan Türk aydınları, onların yaptıkları çalışmalarının bir ürünü olan Kardeş Kömeği isimli mecmuada geçen edebî meseleler, Türkiye ve Azerbaycan'ın dil, kültür ve tarih birlikteliği vurgulanarak ele alınmıştır. İki ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde Birinci Dünya Savaşı döneminde Osmanlı-Azerbaycan ilişkilerinde Kardeş Kömeği'nin yeri, 2. bölümünde ise "Kardeş Kömeği Mecmuasında Edebiyat Meseleleri" ele alınmıştır.

Abstract:
The Turkish Army fought against the Russians in the Caucasus front between the 1914-1918 and was defeated. Because of the war, thousands of Turkish soldiers were martyred, the invasions began and the Turkish people faced a great disaster. The Azerbaijani Turks came to the aid of the Anatolian people in the occupied region and helped them through the Baku Muslim Association (Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi). The Baku Muslim Association (Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi) has extended the hand to help people in cities such as Erzurum, Kars, Ardahan, Kagızman, iğdir, Batum, Artvin, Rize, Trabzon. The Baku Muslim Association (Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi) established various associations, organizations and commissions with different names in order to help in many regions. One of them is the "Kardesh Komegi (Brother Helper) Commission" established in Azerbaijan. The aim of this commission, which was formed secretly by the Azerbaijani intellectuals in 1915, was to help the Turkish children, the needy and the wounded soldiers who were left orphaned due to the war and to mobilize voluntary units consisting of Azerbaijanis who would run to the front and like theese. In 1917, the "Kardesh Komegi" commission published the "Kardesh Komegi" magazine in order to support the aid campaign and to inform Azerbaijanis about the situation in Anatolia.
In this study, it's discussed the Azerbaijan Turkish highbrowed who helped Anatolian people which in painfull and disstressfull times, the literatural issues in the "Kardesh Komegi" magazine which is the product of their studies with emphasis Turkey and Azerbaijan language, culture and history on togetherness. This study consists of two main parts. In the first part is's discussed Azerbaijan-Turkey relations in the early XX century and the litthe second part is's reviewed the titled "Literary Issues in Brotherly Aid Magazine".