Sulu ve kuru koşullarda yetiştirilen ekmeklik buğday çeşitlerinde farklı ekim sıklıklarının bazı fizyolojik, verim ve kalite özelliklerine etkisinin belirlenmesi
The effect of sowing rates on some physiological, yield and quality characteristic in bread wheat genotypes grown under dry and irrigated conditions
Yazar: ALİ CEVAT SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MURAT OLGUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoloji = Biology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim sıklığı = Seeding density ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Ekmeklik kalitesi = Bread quality ; Tane verimi = Grain yield

Özet:
Bu araştırma; 2012-2013 ve 2013-2014 ürün yıllarında Eskişehir'de Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme arazilerinde sulu ve kıraç koşullarda yürütülmüştür. Denemede dört farklı ekim sıklığı (350, 500, 650 ve 800 tohum/m²) uygulamasının altı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşidinin (Alpu 01, Atay 85, Bezostaya 1, Harmankaya 99, Sönmez 01 ve Sultan 95) verim, verim unsurları, kalite ve bazı fizyolojik özellikleri üzerine etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 	
Hem kıraç hemde sulu koşullarda Bezostaja 1 kalite yönünden Harmankaya 99 ise tane verim ve verim unsurları yönünden yüksek performans gösteren çeşitler olarak belirlenmiştir. Diğer taraftan kıraç koşullarda başak uzunluğu, bin tane ağırlığı, başakta tane sayısı ve ağırlığı, hasat indeksi, bitki boyu, bayrak yaprak alanı, başaklanma gün sayısı, bayrak yaprak klorofil içeriği ve tane protein oranı parametrelerinde; sulu koşullarda ise başak uzunluğu, bin tane ağırlığı, başakta tane sayısı ve ağırlığı, hasat indeksi, başaklanma gün sayısı, bayrak yaprak klorofil içeriği, hektolitre ağırlığı ve tane protein oranı parametrelerinde ekim sıklıkları arttıkça elde edilen değerlerde azalma meydana gelmiş olup en yüksek değerler 350 tohum/m² ekim sıklığı uygulamasından alınırken, en düşük değerler 800 tohum/m² uygulamasından elde edilmiştir. Kıraç koşullarda en yüksek tane verimi 650 tohum/m² den alınırken sulu koşullarda bu değer 500 tohum/m² den elde edilmiştir. Yine kıraç ve sulu koşulların her ikisinde de ekim sıklığı arttıkça tane veriminde kuadratik artışlar görülmüş olup optimum ekim sıklığı kıraç koşullarda 625 tohum/m², sulu koşullarda ise 510 tohum/m² olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out in Transitional Zone Agricultural Research Institute during crop growing seasons at 2012-2013 and 2013-2014. The aim of the reseach was to determine the effects of the application of four different sowing densities (350, 500, 650 and 800 seed/m²) on six bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars (Alpu 01, Atay 85, Bezostaya 1, Harmankaya 99, Sönmez 01 and Sultan 95) in rainfed and irrigated conditions for yield, yield components, some quality and physiological traits. 
In this study Harmankaya 99 and Bezostaja 1 cultivars gave high performance for grain yield, yield components, physiological traits and quality in both rainfed and irrigated conditions. On the other hand, in rainfed conditions spike length, thousand grain weight, grain number and weight in spike, harvest index, plant height, flag leaf area, number of days of heading, flag leaf chlorophyll content and grain protein content; in irrigated conditions spike length, thousand kernel weight, grain number and weight in spike, harvest index, number of days of heading, flag leaf chlorophyll content, hectoliter weight and grain protein content values were decreased with increasing seeding rates. The highest values were given from 350 seeds/m² seeding rates while the lowest ones belonged to 800 seeds/m² seding rates. Quadratic increases were occured on yield with increasing sowing rate in both irrigated and rainfed conditions. Once the highest grain yields in irrigated and rainfed conditions were taken from 650 seeds/m² and 500  seeds/m² respectively; optimum seeding rates were determined as 625 seeds/m² in rainfed conditions and 510 seeds/m² in irrigated conditions.