Askeri Yargılama Hukukunda tutuklama
Arrest in Military Jurisdiction Law
Yazar: TÜLAY DELİBAŞ
Danışman: PROF. DR. EROL AKI ; PROF. DR. BAHRİ ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Askeri ceza hukuku = Military criminal  law ; Askeri mahkemeler = Military courts ; Askeri suçlar = Military offenses ; Askeri yargı = Military judgement ; Ceza hukuku = Criminal law ; Tutuklama = Arrest ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law

Özet:
Maddi gerçeğin araştırılarak bulunması amacında olan ceza yargılamasında, suç işlediği iddia edilen kişiye yönelik koruma tedbirlerinin en önemlilerinden birisi tutuklamadır. Hakkında verilmiş kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü aranmaksızın, yargılama hukuku açısından zorunlu hallerde, bir kişinin özgürlüğünün hakim kararı ile geçici olarak kaldırılması şeklinde tanımlanan tutuklama, milletlerarası sözleşmelerle ve anayasalarla güvence altına alınan, bazı temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması gibi önemli bir anlam taşımaktadır. Kişi üzerinde ceza gibi veya daha ağır etkileri olan tutuklama tedbirine baş vururken daima ceza muhakemesinin ilkeleri ve insan hakları göz önünde bulundurulmalıdır. Aksi takdirde insan hakları ihlalleriyle karşılaşmak mümkün olabilir. Hukuki niteliği itibariyle bir koruma tedbiri olan tutuklama amaç değil, araçtır ve geçicidir. Tutuklamaya ancak gecikmezlik, haklı görünüş koşullarının ve oranlılık ilkesinin varlığı halinde başvurulmalıdır. Tutuklamada bakılacak genel şart, öncelikle sanığın suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunmasıdır. Bundan sonra gelen diğer önemli şart ise, kanunda yazılı olan tutuklama nedenlerinin olayda varolmasıdır. İnsanın, insan olmasından kaynaklanan haklarından en önemlisi olan kişi özgürlüğü ve güvenliğini sınırlandıran ve bazı açılardan ayrı özellikler taşıyan askeri yargılama hukukunda tutuklama kurumu, tez konusu olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada, askeri yargıdaki tutuklama ile ilgili hükümler, CMUK ve İ.H.A.S.'ın tutuklamayla ilgili hükümleri ile karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak askeri yargının özellikleri ve tutuklama kavramı, amacı, ön şartları incelenmiştir. İkinci bölümde tutuklamanın şartları, sebepleri, komutanın askeri savcılığa soruşturma açtırması ve tutuklama talebi, tutuklamanın hükümleri, tutuklamanın sona ermesi ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, tutuklamanın sonuçları, özel tutuklama halleri ve tutuklama konusunda askeri yargıdaki diğer düzenlemeler incelenmiştir.

Abstract:
In criminal jurisdiction which aims to find the actual truth using investigation methods, one of the most important pre-trial measures is the "arrest". In some mandatory conditions of the judicial procedure, "arrest" which may be defined as the cancellation of personal liberty and freedom by a judicial decision- without reaching /having a final decision- has a special meaning; such as narrowing the limits of basic rights and freedoms which are covered by international conventions and many of the Constitutions. Basic principles of criminal jurisdiction and human rights always have to be kept in mind during an arrest or any other similar or exclusive punishment procedures. Otherwise it will be quite possible to confront with possible human rights violations. As a protective legal counter- measure, arrest is not an objective; it is a temporary instrument to be used. Arrest must be applied only as a mean of a legal rapid reaction. It must also be proportional and has to "carry out" pre conditions of the issue of legality. The general -main- rule of arrest is, primarily, the existence of clear evidences against the accused while the second rule following this one is that the written pre-conditions of "arrest" have to be found in a specific legal case. Arrest in military jurisdiction law has been chosen as the subject of this master thesis. Arrest puts barriers to personal liberties and limits their freedom which is one of the most important rights of persons; and derives from the human personality itself. In this thesis, articles related to arrest in military judicial law have been examined with CJL (Criminal Jurisdiction Law) and ECHR (European Convention of Human Rights) bilaterally. The work has three chapters. At the first chapter general specifications of military justice and concept, purpose and pre-conditions of arrest have been examined. At the second chapter, conditions & reasons of arrest, investigation order given by the commander to the military prosecutor and the demand of arrest have been criticised. At the third chapter, results & special situations of arrest and VIother rules & regulations about arrest in military justice system have been examined and tried to be clarified.