İbn Mâce'nin Mukaddime'sindeki hadisler ışığında kelâmî meseleler
Theolocigal problems in the light of hadiths in the Muqaddima of Ibn Mace
Yazar: YASİN ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR PALABIYIK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kelam = Islamic theology ; Mukaddime = Mukaddime ; Rivayetler = Rumours ; Sünnet = Sunna ; İbn Mace = İbn Mace ; İslamiyet = Islam

Özet:
İran sınırları içerisinde bulunan Kazvîn şehrinde 209/824 yılında dünyaya gelen ve 273/886 yılında vefat eden İbn Mâce, hicrî VII. asırdan itibaren Kütüb-i Sitte'ye dahil edilen es-Sünen adlı eseriyle tanınan bir muhaddistir. O, Horasan, Mısır, Rey, Şam, Basra, Kûfe ve Bağdat gibi ilim merkezlerine yolculuklar yapmış, Ali b. Muhammed et-Tanâfisî, Ebû Bekr b. Ebî Şeybe, Hişam b. Ammar gibi zamanın önde gelen muhaddislerinden hadis rivâyet etmiştir. Kendisinden de Ebü'l-Hasen el-Kattân, Ebû Bekr Hamid el-Ebherî, Ebû Ca'fer Muhammed b. Îsâ hadis rivâyet etmişlerdir.
İbn Mâce Sünen'ine Mukaddime ile başlamıştır. Bu mukaddimede sünnete ittibanın gerekliliği, hadis rivâyetinde ihtiyatlı olma, Hz. Peygamber adına hadis uydurmanın ağır vebali, râşid halifelerin sünnetine ittiba, sahabenin faziletleri, re'y ve kıyastan sakınma gibi konuların yanı sıra imanın tanımı ve mahiyeti, iman-İslâm ilişkisi, iman-amel ilişkisi, imanda artma azalma, kader, rü'yetullah ve Allah'ın sıfatları gibi itikadî tartışmalar ele alınmıştır.
Hicrî III. asırda cereyan eden siyasî ve itikadî tartışmalardan etkilenen İbn Mâce, Mukaddime'sini o devirde yoğunluklu olarak tartışılan meselelere ayırmış gerek bâb başlıkları gerekse o bâbın altına yerleştirmiş olduğu rivâyetler ve araya serpiştirdiği âyetlerle hem Ehl-i Hadis'in görüşlerini desteklemeyi hem de muhaliflerine cevap vermeyi amaçlamıştır.

Abstract:
Ibn Maja who was born in the city of Kazvîn in İran in 209/824 and passed away in 273/886 is one of the hadith scholars known for his work named as as-Sunan which has been involved in Kutub-i Sitte since the seventh century. He traveled to religous science centers, such as Horasan, Egypt, Ray, Damascus, Basra, Kufa, Baghdad and narrates from the leading scholars of the time like Ali b. Muhammed et-Tanâfisî, Ebû Bekr b. Ebi Şeybe, Hişam b. Ammar. Ebû'l Hasen el-Kattan, Ebû Bekr Hamid el-Ebheri, Ebû Ca'fer Muhammed b. İsa narrated hadith from him, too.
Ibn Maja started his work called as as-Sunan with the Muqaddimah. In this Muqaddimah, as well as the issues about necessity of obeying he sunnah, being cautious in the narration of the hadith, the sin of inventing lies in the name of Prophet, the allegiance to the sunnah of the caliphs of the rashid, the merits of the companion and the avoidance of comparison; the definition and nature of faith, the relationship between faith and Islam, the relationship between faith and deed, increase and decrease in faith, destiny, ru'yatullah and attributes of Allah are discussed under subject headings.
Ibn Maja who was influenced by the political and creed debates occuring in third century, separated his Muqaddimah for the issues that were mostly discussed at that time and aimed to not only respond to his opponents, but also support the opinions of the Ahl-i Hadith through both the titles of the sections od hadiths, the rumors he placed under that sections of hadiths and the verses he interspersed.