Şükûfe-nâmeler ve Şehr-emîni Câmii Hatibi Mehmed bin Ahmed El-Ubeydî'nin Tezkire-i Şükûfeciyânı Netâ'icü'l-Ezhâr
Şükûfe-nâmes and Şehr-emîni Mosque Hatib Mehmed bin Ahmed El-Ubeydî's Tezkire-i Şükûfeciyân Netâ'icü'l-Ezhâr
Yazar: ZEHRA FİDAN
Danışman: PROF. DR. CİHAN OKUYUCU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bitkiler = Plants ; Edebiyat = Literature ; Mehmed bin Ahmed el-Ubeydi = Mehmed bin Ahmed el-Ubeydi ; Netayicü'l-Ezhar = Netayicü'l-Ezhar ; Tezkireler = Tezkireler ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çiçekler = Flowers

Özet:
Bitki kültürü -özellikle bahçe ve çiçek geleneği- Osmanlı kültür tarihi incelemelerinde önemli bir yer tutmaktadır. Şükûfe-nâme olarak bilinen çiçek risaleleri ise çiçek ve çevresinde gelişen kültürü takip edebileceğimiz en temel eserlerdir. Bu eserlerde çiçeklerin türleri, yetişme koşulları, toprakları, bakım ve üretim teknikleri hakkında temel bilgiler verilmektedir. Şehr-emîni Camii Hatibi Mehmed bin Ahmed el-Ubeydî'nin H.1110/M.1699'da yazdığı Tezkire-i Şükûfeciyân olarak bilinen Netâicü'l-Ezhâr ise 202 çiçek uzmanının biyografilerini içeren ilk ve tek çiçekçi tezkiresidir. 
Botanik, ziraat, şehircilik, sosyoloji, kültür tarihi, sanat tarihi, edebiyat, tasavvuf gibi pek çok farklı disiplinin ortak çalışma alanı kabul edilebilecek olan çiçekler ancak bizzat kendileri için yazılmış çiçek metinleri değerlendirildiğinde renkleri, kokuları, şekilleri, ifade ettikleri anlamlar ve özel isimleriyle gerçeklik kazanacaktır. Böylece çiçek konulu her türlü çalışmaya kaynaklık edebilecek temel eserler ortaya çıkarken, çiçeğin o dönem insanları için ne anlam ifade ettiği de anlaşılabilecektir.
Bu kapsamda Osmanlı bahçe ve çiçek kültürüne değinilmiş, meşhur çiçek risaleleri hakkında bilgi verilmiş, Netâ'icü'l-Ezhâr'ın (Tezkire-i Şükûfeciyân) tenkitli metni hazırlanmış ve ondan yola çıkılarak çiçeklere isim verme geleneğinin divan edebiyatına yansımaları üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Şükûfe-nâme, çiçek risalesi, tezkire-i şükûfeciyân, Netâ'icü'l-Ezhâr, divan şiirinde lâle isimleri

Abstract:
Plant culture –especially garden and flower tradition- has an important place in Ottoman culture studies. Flower books as known şükûfe-nâme are basic documents that show flower and the culture around flowers. In these books are given informations about kinds, growth conditions, soil, care and production technics of flowers. Netâ'icü'l-Ezhâr as known Tezkire-i Şükûfeciyân which had written by Şehremini Mosque Imam Mehmed bin Ahmed el-Ubeydî in 1110/1699 is only flower experts biography which includes life of 202 flower experts.
Flowers which can be assumed as a common working area of numerous disciplines such as botanic, agriculture, urbanism, sociology, culture history, art history,  literature, Islamic Sufism  will be understood clearly in terms of their colors, smells, shapes, meanings and special names if the flower  texts written specially for them are evaluated. As a result of this, while basic works come to light that can be reference to all kinds of work about flower, the importance of flower for that time people can also be understood.
By this content; garden and flower culture has been mentioned, informed about famous flower books, prepared transcription of Netâ'icü'l-Ezhâr (Tezkire-i Şükûfeciyân) and based on it put emphasize on  reflections to divan literature of naming to flower tradition.
Key words: Şükûfe-nâme, flower books, tezkire-i şükûfeciyân, Netâ'icü'l-Ezhâr, tulip names in divan poetry