Türkiye'de "Dindarlık" konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi
Bibliometric analysis of postgraduate theses on "Religiousness" in Turkey
Yazar: MEHMET FATİH DEMİRÖZ
Danışman: DOÇ. DR. NURTEN KIMTER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din = Religion ; Din psikolojisi = Religious psychology

Özet:
Bu araştırmanın konusu, Türkiye'de 1995 ve 2022 yılları arasında "dindarlık" konulu lisansüstü çalışmaların, belirlenen kriterlere göre bibliyometrik analiz ile incelenmesidir. Çalışmanın birinci bölümünde giriş, ikinci bölümünde kavramsal çerçeve bağlamında Türkiye'de Din Psikolojisinin gelişim süreci, literatürle ilgili çalışmalar, din ve dindarlık, dindarlığın boyutları, dindarlığı etkileyen faktörler, dindarlık çalışmalarında kullanılan ölçekler, bibliyometrik analiz yönteminin ne olduğu vb. konular ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, araştırmanın konusu, amacı ve önemi, hipotezleri, modeli, evren ve örneklemi, kapsam ve sınırlıkları ile veri setinin oluşturulması ve analiz teknikleri konu edinilmiştir. 

Çalışmanın dördüncü bölümü olan bulgular kısmında ise YÖK tarafından hizmet veren "Ulusal Tez Merkezi" sisteminden taranan lisansüstü tezler evreni içinden, ulaşılan ilk dindarlık çalışmasının 1995 yılına ait olduğu tespit edilmiştir. Buradan hareketle 1995 yılından başlayarak 2023 yılına kadar yapılan 430 adet "dindarlık" konulu tez çalışmalarından oluşan örneklem esas alınmıştır. Doküman incelemesi yoluyla toplanan 430 adet "dindarlık" konulu çalışma nitel araştırma desenlerinden bibliyometrik analiz ve içerik analiz teknikleri ile incelenerek ulaşılan bulgular tablo ve şekiller halinde ortaya koyulmuştur. Daha sağlıklı veriler elde edebilmek adına dindarlık ile ilgili hazırlanan lisansüstü tezler üç alt bölümde detaylandırılmıştır. İlk olarak bu konuyla ilgili belirlenen 430 çalışmadan oluşan "dindarlık" konulu tüm lisansüstü tezler bibliyometrik analize tabi tutulmuştur. Sonrasında 321 adet "dindarlık konulu" tez çalışması "İlahiyat Temel Alanı" bağlamında analiz edilmiştir. Son olarak ise "Din Psikolojisi Bilim Dalı" bağlamında 219 adet çalışma bibliyometrik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Son bölümde ise ulaşılan bu bulgular birbirleriyle olan ilişkileri ve farklılıkları açısından mukayese edilerek yorumlanmış ve bu çalışmanın İlahiyat temel alanı içerisinde bibliyometrik analiz yöntemi ile yapılan ilk tez çalışma olması bakımından gelecek çalışmalarla ilgili gerekli görülen önerilerle çalışma sonlandırılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulguların gelecekte ilgili konuyu çalışacak araştırmacılar için konu seçimi, örneklem ve yönteme belirme hususlarında ışık tutucu olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bibliyometrik Analiz, Dindarlık, Din Psikolojisi, İlahiyat, PivotTable, Türkiye'de Yapılan Lisansüstü Tezler

Abstract:
The subject of this research is to examine postgraduate studies on "religiousness" in Turkey between the years 1995 and 2022 through bibliometric analysis based on predetermined criteria. The first part of the study discusses the introduction, while the second part covers the conceptual framework, including the development process of the Psychology of Religion in Turkey, studies related to the literature, religion and religiousness, dimensions of religiousness, factors influencing religiousness, scales used in religiousness studies, and the concept of bibliometric analysis. The third section addresses the subject, aim, and significance of the research, hypotheses, model, population and sample, scope and limitations, as well as the establishment of the dataset and analysis techniques.
In the fourth section, which is the findings section, it is determined that the first study on religiousness was found in the universe of postgraduate theses scanned from the "National Thesis Center" system operated by the Higher Education Council dates back to 1995. Starting from 1995 until 2023, a sample consisting of 430 theses on the topic of "religiousness" was selected. Through bibliometric analysis and content analysis techniques, findings derived from examining 430 studies on the topic of "religiousness" through qualitative research designs were presented in tables and figures. In order to obtain more reliable data, postgraduate theses prepared on religiousness were detailed in three subsections. Firstly, all postgraduate theses on the topic of "religiousness" consisting of the determined 430 studies were subjected to bibliometric analysis. Then, 321 theses on "religiousness" were analyzed in the context of the "Basic Field of Theology." Lastly, 219 studies were analyzed within the context of the "Science Branch of Religious Psychology" using bibliometric analysis. In the final section, the obtained findings were interpreted by comparing their relationships and differences, and the study was concluded with necessary recommendations for future research, considering that this study is the first thesis study conducted with bibliometric analysis method within the field of theology. It is believed that the findings of this study will shed light on the selection of topics, sampling, and methodology for researchers who will study the relevant subject in the future.

Keywords: Bibliometric Analysis, Religiousness, Psychology of Religion, Theology, PivotTable, Postgraduate Theses in Turkey