E. Levinas perspektifinden toplumsal cinsiyet inşasında ölüm sorunsalı
E. Levinas' perspective on the issue of death during social gender construction
Yazar: GÖKHAN GÜNEY GÜNERİ
Danışman: PROF. DR. ZEHRAGÜL AŞKIN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıkları = Sexual and gender minorities ; LGBTT = Lesbian, Gay, Bisexsual, Transsexsual and Transgender ; Levinas, Emmanuel = Levinas, Emmanuel ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölüm = Death ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Bu tez toplumsal cinsiyet sorunsalını Levinas'ın perspektifinden ölüm olgusu ile ilişkisinde ele almakta ve ölü bedenler üzerinden toplumsal cinsiyet inşalarının ne şekilde sürdürüldüğünü, sahipsizler mezarlığı örneğinden hareketle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bilindiği gibi beden üzerine yüklenen her türlü inşa, bedenin metalaştırılması ile birlikte bedenler üzerinden mülk edinmeyi yani sahiplenme sorununu da kapsar. Kişiler, toplumsal yaşamda söz konusu sahiplenme sorunsalına karşı ait oldukları kültürel çerçevelenme içinde sırtlarını yaşama hakkına dayayan bir söylem geliştirme ihtiyacı duyarlar. Bu noktada kişilerin yaşamlarının en son ve döndürülemez olanağı olarak ölüm, onları yaşıyorken ilgilendiren bir olgu olarak yaşam pratiğine ve söylem biçimine dahildir. Bu bağlamda tezin temel iddiası toplumsal cinsiyet inşalarının sadece yaşam dünyasını yani kamusal alanı düzenlemekle sınırlı kalmayıp ölüm olgusunda da merkezi bir öneme sahip olduğudur. Öyle ki,  gündelik yaşam yanında ölüm sonrası seremoni ve  ritüelleri de kapsayan kamusal alanda beden, çoklu şekilde toplumsal denetimin odağındadır. Bu nedenle toplumsal cinsiyet inşalarının yaşamın sonlanmasına karşılık gelen ölüm olgusunu da içine alarak sorgulanması önemlidir. Tezde toplumsal cinsiyet inşalarının ölüm ve sonrasında da sürdürüldüğü savı Levinas'ın perspektifinden irdelenmiştir. Çünkü ölüm olgusu, Levinas'ın genel felsefi yöneliminin  önemli bir yerinde durur. Levinas'ın ölüm olgusu ve ölüm sonrasında bir başkasına karşı nasıl yaklaşılması gerektiğine ilişkin düşünceleri, tezin çözüm önerisine ve bütüncül iddiasına uygundur. Emmanuel Levinas'ın ilk felsefe olarak işaretlediği etik, başkasına karşı sorumluluğun yüz yüze gelinen her halinde (yaşarken / öldükten sonra) hiçbir kategorik inşaya tabi olmayan bir geçerliliğe sahiptir. Levinas'çı çizgide ilerleyen bu çalışmanın amacı da toplumsal cinsiyet inşaları başta olmak üzere her türlü belirlenimci yapının oluşturduğu ayrımcılığa karşı çoklu bir çözüm önerisi sunmaktır. Levinas'ın genel perspektifi bu önerinin yakınında durur. O yüzden Levinas'ın felsefesi çalışmaya dayanak oluşturmaktadır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to deal with the problem of gender from the perspective of Levinas who relates gender to the concept of death and analyze through potter cemetery that how gender construction continues on death bodies. As it is known, along with the fact that every kind of social construction built on human bodies results in the commodification of those bodies, it involves the problem of owning, that is, claiming possession over bodies. Individuals need to develop a particular discourse which is based on their rights to live inside the cultural frame to which they belong, against this issue of possession in their communal living. At this point, death -as the last and irrevocable option of life-  is included in an individual's life practice and discourse style as a fact which interests his/her life.  The main argument of this thesis is that the social construction(s) of gender not only organizes one's world in which s/he lives, that is, his/her public space, but it is also maintained even during the phenomenon of death. In this respect, body in public sphere, which involves ceremony and rituals practiced after death besides daily life, is at the center of communal supervision. That's why it is crucial to scrutinize social construction of gender together with the concept of death which is the correspondent of the end of life. The argument that social construction of gender must be questioned also after death has been improved under the light of Levinas' ideas. It is because the concept of death which stands at an important point in Levinas' perspective and his ideas on how to approach a person after death are very close to the suggestion of the resolution of this thesis and its overall assertion. Ethics, which Emanuel Levinas claimed to be the first philosophical area, must prevail in any occurrence of any kind of responsibilities towards others; before and after death, without being subjected to any categorical construction. Levinas puts emphasis on one's deterritorialization without being subject of social construction, not only during his/her life but also after life. The main aim of this study is to offer a solution with Levinasian approach to the problem of discrimination which was made by any kind of deterministic construction whose first example is construction of social gender. Levinas' general perspective has a similar approach to this suggestion. Thus, Levinas' philosophy is the base of this study.