Samsun müzesi'nde bulunan cam eserler
Glass vessels in Samsun museum
Yazar: ÖZKAN ÖZBİLGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AKIN TEMÜR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Cam eserler = Glass works ; Müzeler = Museums ; Roma Dönemi = Roman Period ; Samsun = Samsun

Özet:
Günümüzde hemen hemen her alanda kullanılan cam, antik çağın oldukça erken dönemlerinde keşfedilmiş ve önemli bir hammadde olarak işlev görmüştür. Başlangıçta daha çok zengin sınıf için, gösteriş amaçlı kullanılan cam, farklı yapım tekniklerinin gelişmesiyle birlikte, endüstriyel bir madde olarak kullanılmış ve üretimin hızlanmasıyla birlikte toplumun her kesimine hitap eder hale gelmiştir. Özellikle kase, bardak ve şişe gibi farklı kap formlarında karşımıza çıkan cam eserler, toplumsal hayatın önemli bir parçası olmuş ve yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Samsun Müzesi envanterinde de çok sayıda cam eser mevcuttur. Çoğu satın alma olmasına karşın, büyük oranda sağlam ele geçmiş olması, eserlerin mezar buluntusu olduğunu düşündürmektedir. Bu eserlerin genel bir değerlendirmesi daha önce yapılmamış ve literatüre kazandırılmamıştır. Söz konusu eserlerin değerlendirilmesi ve kullanıldığı döneme dair olası bir tarih belirlenebilmesi, hem bölgenin siyasi tarihi açısından hem de benzer örneklerin hangi coğrafyalarda nasıl bir yayılım gösterdiğinin belirlenebilmesi açısından oldukça önem arz etmektedir. Bununla birlikte, müze envanterinde bulunan eserlerin üretim yeri veya üretim geleneğine dair genel bir çerçevede veri elde edebilmemize de olanak verir. Bu doğrultuda Samsun Müzesi envanterinde bulunan cam eserlerin, Doğu Akdeniz kültürleriyle olasılıkla dolaylı olarak bir etkileşime girdiği veya Doğu Akdeniz kültürünün geniş bir coğrafyaya yayıldığı düşünülebilir. Dolayısıyla eserlerin üretim yerine dair kesin bir bilgi verilemese bile, uzun bir tarihi geçmişe sahip Amisos ya da onun çevresinde Roma döneminde kurulan Neoklaudiopolis gibi kentlerin var olması, bu bölgede de cam üretimi olabileceğini düşündürmektedir. Ancak kazı çalışmalarının yetersiz olması buna dair bir tahmin yürütülmesini imkansız kılmaktadır. Bu bağlamda eserlerin Doğu Akdeniz kökenli olduğu ve bu kültürlerin, Anadolu'nun diğer bölgelerinde olduğu gibi, Samsun ve çevresine de yayılım gösterdiği sonucuna varılır.
Anahtar Kelimeler; Cam, Cam Üretimi, Samsun, Samsun Müzesi, Antik Camlar

Abstract:
Glass, used in almost every area today, was discovered in the early stages of antiquity and functioned as an important raw material. Initially, used for the wealthy class more and for the purpose of affectation, glass was used as an industrial material together with the development of different construction techniques and has been addressed to every segment of society thanks to acceleration of production. Glass vessels, especially in different container forms such as bowls, cups and bottles, become an important part of social life and were used intensely. There are numerous glass vessels in the Samsun Museum inventory. Although most of them were purchases, the fact that these vessels are largely intact suggests that these artifacts were found in tombs. A general evaluation of these vessels has not been done before and has not been published in the field literature. The determination of a possible date for the evaluation and use of such vessels is very important in terms of determining the political history of the region as well as in which geographies the similar examples spread. However, it also allows us to obtain data in a general framework of the production location or production tradition of the vessels contained in the museum inventory. In this regard, the glass vessels in the inventory of Samsun museum may be thought to have an indirect interaction with Eastern Mediterranean cultures or that Eastern Mediterranean culture spread to a wide geography. Thus, even if certain information about the production place of vessels could not be given, existence of cities such as Amisos, which had a long history, or Neoklaudiopolis, which was founded during the Roman period, suggests that there might be glass production in this region. However, the lack of excavation works makes it impossible to predict an estimate. In this context, it is concluded that these vessels are of Eastern Mediterranean origin and that these cultures spread to Samsun and its surroundings, as in other regions of Anatolia.
Keywords; Glass, Glass Production, Amisos, Samsun Museum, Ancient Glass