Migren ve gerilim tipi baş ağrısı tanılı ergenlerde uyku alışkanlıkları ve kronotipin değerlendirilmesi ve klinik değişkenlerle ilişkisinin araştırılması
Assessment of sleep habits and chronotype in adolescent with migrene and tension type headache and investigation of their relationship with clinical variables
Yazar: ZEHRA ALGAN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÖZCAN
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Ergenler = Adolescents ; Kronotip = Chronotype ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, migren ve gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) tanılı ergenlerde uyku ile ilgili alışkanlıkları, tercih ettikleri kronotipleri değerlendirerek sağlıklı ergenlerden oluşan kontrol grubu ile karşılaştırmak ve bu verilerin psikiyatrik semptom ve bozukluklar, duygu düzenleme becerileri gibi klinik değişkenlerle ilişkisini araştırmaktır.
Yöntem: Bu çalışmaya İnönü Üniversitesi Çocuk Nöroloji polikliniğine başvuran ve primer baş ağrısı tanısı alan 12-18 yaş aralığında 110 ergen hasta alınmıştır. Araştırma grubu ile yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş 78 sağlıklı ve gönüllü ergenden kontrol grubu oluşturulmuştur. Katılımcıların psikiyatrik değerlendirmesi araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış bir görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu (SDVF), Baş Ağrısı Veri Formu (BAVF), Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Emosyon Regülasyonu Anketi (ERA), Beck Anksiyet Ölçeği (BAÖ), Çocuk Somatizasyon Envanteri-24 (ÇSE-24), MIDAS Anketi Pediatrik Formu (pedMIDAS) uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 188 ergenden 54'ü migren, 56'sı GTBA tanısı alırken, kontrol grubu 78'i sağlıklı ergenden oluşmaktaydı. Katılımcıların 118'i kız (%62,8), 70'i erkekti (%37,2). Migren grubunun yaş ortalaması 14,82±1,85, GTBA grubunun yaş ortalaması 14,85±1,90, kontrol grubunun yaş ortalaması 14,51±1,90 olarak saptanmıştır. Migren, GTBA ve kontrol grupları yaş, cinsiyet ve aileye ait sosyodemografik özelliklerden ailede baş ağrısı öyküsünün bulunması kontrol grubuna göre anlamlı yüksek bulunurken diğer özellikler benzer bulunmuştur. Gruplar arasında kronotip tercihleri açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Emosyon regülasyonu ve uyku problemleri gruplar açısından benzer bulunmuştur. Uyku kaygısı ve gün içinde uykululuk alt ölçekleri GTBA hastalarında daha sık saptanmıştır. Hem migren hem GTBA'da anksiyete, depresyon ve somatizasyon ölçek puanları daha yüksek bulunmuştur. Hastaların depresyon, anksiyete ve somatizasyon semptomları ile ağrı şiddeti arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır.
Tartışma: Sonuçlar değerlendirildiğinde; primer başağrısı tanılı ergenlerin uyku alışkanlıkları ve kronotip açısından sağlıklı ergenlere benzer olduğu görülmüştür. Bu grupta anksiyete, depresyon ve somatizasyon ölçek puanlarının daha yüksek olması ve ağrı şiddeti ile semptomların ilişkili olması, ek psikiyatrik sorunların primer baş ağrısı olan ergenlerin ağrılarla baş etme mekanizmalarını etkileyebileceğini düşündürür. Klinik pratikte migren ve GTBA olan ergenlerin psikiyatrik hastalıklar açısından değerlendirilmelerinin faydalı sonuçları olacağı kanaatindeyiz. 
Anahtar Kelimeler: Baş ağrısı, GTBA, kronotip, migren, psikiyatrik hastalıklar, uyku

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate sleep-related habits and chronotypes of adolescents diagnosed with migraine and tension-type headache (TTH) and compare them with a control group of healthy adolescents and to investigate the relationship of these data with clinical variables such as psychiatric symptoms and disorders and emotion regulation skills.
Method: In this study, 110 adolescent patients between the ages of 12-18 who applied to Inonu University Pediatric Neurology outpatient clinic and were diagnosed with primary headache were included. A control group was formed from 78 healthy and voluntary adolescents matched in terms of age and gender with the study group. Psychiatric evaluation of the participants was carried out by the researcher in a semi-structured interview. In addition, the participants were given the Sociodemographic Data Form, Headache Data Form, Childhood Chronotype Questionnaire, Child Sleep Habits Questionnaire, Beck Depression Inventory, Emotion Regulation Questionnaire, Beck Anxiety Scale, Child Somatization Inventory-24, MIDAS Questionnaire Pediatric Form were administered.
Results: Of the 188 adolescents participating in the study, 54 were diagnosed with migraine and 56 were diagnosed with TTH, while the control group consisted of 78 healthy adolescents. 118 of the participants were girls (62.8%) and 70 were boys (37.2%). The mean age of the migraine group was 14.82 ± 1.85, the mean age of the TTH group was 14.85 ± 1.90, and the mean age of the control group was 14.51 ± 1.90. Migraine, TTH and control groups were found to be similar except that there was a family history of headache due to age, gender and family sociodemographic characteristics. There was no significant difference between the groups in terms of chronotype preferences. Emotion regulation and sleep problems were similar in terms of groups. The subscales of sleep anxiety and daytime sleepiness were found more frequently in TTH patients. Anxiety, depression and somatization scale scores were found to be higher in both migraine and TTH. Significant correlation were found between the depression, anxiety and somatization symptoms of the patients and the severity of pain.
Discussion: When the results are evaluated; It was observed that adolescents diagnosed with primary headache were similar to healthy adolescents in terms of sleep habits and chronotype. Higher anxiety, depression and somatization scale scores in this group and the correlation between pain severity and symptoms suggest that additional psychiatric problems may affect the coping mechanisms of adolescents with primary headache. We believe that evaluating adolescents with migraine and TTH in terms of psychiatric diseases will have beneficial results in clinical practice.
Key Words: Headache, TTH, chronotype, migraine, psychiatric diseases, sleep