Osmanlı'dan Cumhuriyet'e devralınan kütüphanecilik mirası: Cumhuriyet döneminde kütüphaneciliğin kurumsallaşması
Librarianship inheritance taken over from Ottoman empire to Republic: Corporization of librarianship in republican period
Yazar: HÜLYA BİÇER
Danışman: PROF. DR. ERTAN EĞRİBEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Kütüphanecilik = Librarionship ; Kütüphaneler = Libraries ; Siyaset = Politics ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışmada Osmanlı'dan Cumhuriyet'e devralınan kütüphanecilik mirasını/Cumhuriyet döneminde kütüphaneciliğin kurumsallaşmasını ele aldık. Geleneksel Osmanlı, Batılılaşma ve Cumhuriyet dönemlerinde devletin siyasi seçimine bağlı olarak kütüphanecilik anlayışı ve kütüphane türleri çeşitlilik göstermiştir. Batılılaşma döneminin devlet düzeyinde gerçekleşen modernleşme çabaları ile birlikte devlet örgütlenmesine ait kütüphanelerin içeriği değişmiştir. Cumhuriyet döneminin topyekün Batılılaşma siyaseti, toplum kimliğini değiştirmeye yönelik çabası Osmanlı?dan devralınan kütüphanecilik mirasının donmuş bir miras/müze kütüphane olarak korunmasına, Osmanlı?dan devralınan bilgi birikiminin ifade edilemez, anlaşılmaz hale gelmesine neden olmuştur. Osmanlı bilgi mirasının değerlendirilememesi nedeniyle Türk toplum düşüncesinin kaynaklarıyla temasta bir sorun vardır.
Kütüphaneler bilginin saklandığı, yaygınlaştırıldığı ve sürekliliğinin sağlandığı yerler olarak önem kazanmıştır. Bilginin korunması, yeniden üretilmesi yanında bilginin yığın halinde olmaktan çıkarılarak sınıflandırılması bakımından da kütüphaneler önemli bir rol üstlenmiştir. Her bilgi belli bir sistematik içinde sınıflandırılmaktadır. Bilginin sınıflandırılmasında benimsenen sistematik belli bir dünya görüşünü de yansıtmaktadır. Saklanan bilginin değeri, tasnifi, toplum bilinci ve kimliğinin biçimlenmesi ve sistematiği hakkında belli değerlendirmeler yapma imkanı vermektedir. Bilginin/bilincin sistemleştirilmesi hem sosyoloji hem de bilgi ve belge yönetimi alanının ortak ilgisi olduğu için kütüphanecilik her iki bilim alanının ortak konusudur. Cumhuriyet dönemi kütüphanecilik anlayışı sadece bir kopuşu değil, belli bir sürekliliği de ifade etmektedir. Bu sürekliliği ortaya koyacak temeller, devletin yaptığı siyasi seçime bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda bu görüşümüzü temellendirmeye çalıştık.

Abstract:
In this study, we examined the librarianship inheritance taken over from Ottoman Empire to Republic / corporatization of librarianship in Republican Period. In traditional Ottoman, Westernization and Republican periods, librarianship understanding and library types varied according to the political preference of the state.  Together with the modernization efforts of Westernization Period realized at state level, the content of libraries belonging to state organization changed.  The total Westernization policy of Republican Period and the effort for changing the identity of the community caused the librarianship inheritance taken over from Ottoman Empire to be preserved as a frozen inheritance / museum library and the accumulation of knowledge taken over from Ottoman Empire to become inexpressible and incomprehensible. Due to the failure in utilization of Ottoman accumulation of knowledge, there is a problem of contact between Turkish community considerations with their sources. 
Libraries are important places where knowledge is stored, generalized and its continuity is ensured. Libraries also play an important role in classification of the knowledge (becoming apart from being bulk) as well as preserving and reproducing it. Each knowledge is classified in a certain systematic. The systematic used in the classification of the knowledge reflects a certain world perspective. The value and classification of the stored knowledge allows evaluations to be made about the structuring and systematic of community consciousness and identity. As systemization of the knowledge / consciousness is the common interest of sociology as well as information and document management librarianship is the common subject of both scientific fields. Librarianship understanding in the Republican Period expresses not only disengagement but also certain continuity. The basics which will introduce this continuity came out according to the political preference of the state. In our study we tried to ground this opinion of us.