Kadın yöneticilerin dijital liderlik yetkinliğinin cam tavana etkisi: Türkiye'deki üniversitelerde bir araştırma
The effect of digital leadership competence of female managers on the glass ceiling: a study in Turkish universities"
Yazar: DİMA SALAH
Danışman: PROF. DR. AYŞEHAN ÇAKİCİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Dijital liderlik = Digital leadership ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'deki üniversitelerde kadın yöneticilerin dijital yetkinliklerinin (dijital liderlik becerileri ve dijital yeterlilikleri), cam tavanı kırma üzerindeki etkisini ve bu yetkinliklerin kadınların daha üst pozisyonlara gelmesi için tek başına yeterli olup olmadığını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Araştırma Türkiye'deki üniversitelerde orta kademede görev yapan (dekanlar, dekan yardımcıları, yüksek okul müdürleri ve yardımcıları, meslek yüksek okulu müdür ve yardımcıları ile enstitü müdürü ve yardımcıları) akademisyen kadın yöneticileri kapsamaktadır. Örnek büyüklüğü 400 kişi olarak tespit edilmiştir.  Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, regresyon analizi, t testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) analizlerinden yararlanılmıştır.
Bulgulara göre akademide orta kademe kadın yöneticilerinin cam tavan düzeyi düşüktür. Cam tavan engeli çoklu rol üstlenme, kadınların kişisel tercihleri ile stereotip boyutlarından ziyade mesleki ayırımcılık ile örgüt kültürü ve örgüt politikaları boyutlarından kaynaklanmaktadır. Bunun yanında kadın yöneticilerin cam tavan algıları medeni durumu, yaş ve yönetim deneyim süresine göre anlamlı bir farklılığın olmadığını göstermektedir. Diğer sonuçlara göre, kadın yöneticiler, dijital çağdaki kendilerine ilişkin kalıp yargılarına karşı direnç göstermekte ve teknolojiye uyum sağlama konusunda isteklilik göstermektedir. Bu sonuç ile uyumlu olarak katılımcıların dijital liderlik yetkinliklerine bakıldığında yönetici kadınların dijital liderlik becerilerinin düzeyi yüksek ve tüm boyutları (vizyoner liderlik, dijital çağ öğrenme kültürü, mesleki ve sistematik gelişimde mükemmellik, dijital vatandaşlık) üst düzeydedir. Ayrıca kadın yöneticiler yüksek düzeyde dijital yeterliliğe sahiptir. Programlama boyutu dışında dijital yeterliliğin tüm boyutları (iletişim ve iş birliği, problem çözme, dijital içerik geliştirme, bilgi ve veri okuryazarlığı, güvenlik) yüksek düzeydedir. Kadın yöneticilerin dijital liderlik becerileri ve dijital yeterliliği yaş gruplarına göre anlamlı şekilde farklı olurken deneyim süresi açısından anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Çoğu katılımcı, Covid-19 salgınının, dijital becerilerinin geliştirilmesinde ve teknolojiyi verimli kullanmasında etkin rol oynadığını düşünmüştür. Dijital liderlik becerilerinin cam tavan üzerinde anlamlı bir etkisi varken, dijital yeterliliğin anlamlı bir etkisi yoktur. Bütüncül bakıldığında dijital liderlik yetkinliklerinin cam tavan üzerindeki etkisi çok düşüktür.

Abstract:
This research aims to explore the digital leadership competencies (digital leadership skills and digital literacy) of female managers in Turkish universities, their impact on breaking the glass ceiling, and whether these competencies alone are sufficient for women to reach higher positions. The study includes academic female managers in middle-level positions in Turkish universities. The sample size of the study has been determined as 400 individuals. Descriptive statistics, regression analysis, t-test, and ANOVA were applied in the data analysis. Results show that the glass ceiling level for female managers in academia is low. The glass ceiling barrier arises from organizational culture and policies related to professional discrimination rather than multiple role-taking, personal preferences, or stereotypical dimensions. Additionally, the perception of the glass ceiling among female managers shows no significant difference based on marital status, age, and management experience. Furthermore, female managers resist stereotypical judgments related to themselves in the digital age and show willingness to adapt to technology. Consistent with this result, when examining the digital leadership competencies of participants, it is found that female managers have a high level of digital leadership skills and excel in all dimensions (visionary leadership, digital learning culture, excellence in professional and systematic development, digital citizenship). Moreover, female managers possess a high level of digital literacy, except for the programming dimension, as all dimensions of digital literacy (communication and collaboration, problem-solving, digital content development, information and data literacy, security) are high. The digital leadership skills and digital literacy of female managers are significant according to age, while there is no significant difference based on experience duration. Most participants believe that the COVID-19 pandemic has played an effective role in developing their digital skills and utilizing technology efficiently. While digital leadership skills have a significant impact on the glass ceiling, digital literacy does not. Overall, the impact of digital leadership competencies on the glass ceiling is very low.