Sağlık okuryazarlığı düzeyinin gastrointestinal sistem kanserlerinde postoperatif komplikasyonlar üzerine etkisi
The effect of health literacy level on postoperativecomplications in gastrointestinal system cancers
Yazar: İSKENDER EREN DEMİRBAŞ
Danışman: UZMAN BELKIZ AYLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal neoplazmlar = Gastrointestinal neoplasms ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; kliniğimizde gastrointestinal sistem kanseri tanısı almış
ve operasyon planlanan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyinin ölçülerek ameliyat
sonrasında gerçekleşen komplikasyonlar ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı.
Gereç – Yöntem: Hastanemiz genel cerrahi kliniğinde gerçekleştirilen
gözlemsel prospektif çalışmamıza Temmuz 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında toplam
73 hasta dahil edildi. Çalışma için etik kurul onayı alındı. Gastrointestinal sistem
malignitesi tanısı olan ve elektif ameliyatı planlanmış hastalara ameliyat öncesinde
çalışma ile ilgili onamlar alınarak SOYA-AB anketini doldurmaları sağlandı.
Hastaların sosyodemografik özellikleri kayıt altına alındı. Ameliyat öncesi albümin,
hemoglobin değerleri ile kan transfüzyonu ihtiyacına bakıldı. Unrezektabl kabul
edilerek eksploratif ya da palyatif işlem uygulananlar çalışma dışına çıkarıldı. Kanser
cerrahisi uygulanan hastalar ameliyat sonrası 2 ay süreyle takip edildi. Hastaların yatış
süresi, komplikasyonlar, mortalite, tekrarlayan yatış ve ameliyat durumları kaydedildi.
Bulgular: Hastaların %6,8'inde erken dönemde mortalite gerçekleşti.
Mortalite gerçekleşen hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi mortalite
gerçekleşmeyenlere göre istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur. Hastaların
%71,2'sinde ameliyat sonrası iki aylık dönemde komplikasyon gelişmezken %6,8 yara
yeri enfeksiyonu, %4,1 operasyon lojunda abse/hematom, %4,1 kardiyak
komplikasyonlar, %5,5 pnömoni, %8,2 anastomoz kaçağı gerçekleşti. Sağlık
okuryazarlığı puanları ile abse/hematom hariç morbidite oluşması arasında istatistiksel
bağlantı bulunmamıştır. Alt grup olan 'hastalıktan korunma' puanları tekrar yatış
durumu olanlara kıyasla olmayanlarda daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyi azaldıkça gastrointestinal kanserli
hastalarda ameliyat sonrası mortalite daha sık rastlanmakta olup hastaların sağlık
okuryazarlığını artırmaya yönelik çalışmalar bu durumları engellemeye yardımcı
olacaktır.
Anahtar Kelimeler: gastrointestinal kanserler, morbidite, mortalite,postoperatif komplikasyonlar, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: In this study; it was aimed to measure the level of health literacy of
patients who were diagnosed with gatrointestinal system cancer and planned to operate
in our clinic, and to search the relationship between health literacy and postoperative
complications.
Materials and Methods: A total of 73 patients were included in our
observational prospective study performed at the general surgery clinic of our hospital
between July 2019 and February 2020. Ethics committee approval for the study was
obtained. Patients with a diagnosis of gastrointestinal system malignancy and
scheduled for elective surgery were asked to fill out the HLA-EU questionnaire after
obtaining consent for the study. Sociodemographic characteristics of the patients were
recorded. Albumin, hemoglobin values and the need for blood transfusion before
surgery was evaluated. Those who were considered unresectable and underwent
explorative or palliative procedures were excluded from the study. Patients were
followed up for 2 months after cancer surgery. The length of hospitalization,
complications, mortality, recurrent hospitalization and operation were recorded.
Results: Early mortality occurred in 6.8% of the patients. The health literacy
level of patients with mortality was statistically significantly lower than those without
mortality. While 71.2% of the patients did not develop complications in the
postoperative two months period, 6.8% wound infection, 4.1% operation lobe abscess
/ hematoma, 4.1% postoperative cardiac complications, 5.5% pneumonia, 8,2%,
anastomosis leaks occurred. No statistical correlation was found between health
literacy scores and morbidity accept abscess/hematoma. The sub-group 'disease
prevention' scores were found higher in patients who did not have readmission status
compared to those without.
Conclusion: As the level of health literacy decreases, postoperative
mortality is more common in patients with gastrointestinal cancer, and studies to
increase patients' health literacy will help prevent these situations.
Key words: gastrointestinal cancer, health literacy, morbidity, mortality,postoperative complications