Rüzgâr enerjisi santrallerinin (res) faaliyet gösterdiği bölgedeki (Kocaeli-Kandıra) ornitofauna üzerine etkileri
Effects of wind power plants (wpp) on ornithofauna in the region of activity (Kocaeli-Kandira)
Yazar: BİLGENUR YAŞA
Danışman: PROF. DR. ALİ UZUN
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Genel Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Türkiye, Palearktik Biyocoğrafya Bölgesindeki başta gelen göç yolu üzerindedir. Ülkenin kuzeybatı, kuzeydoğu ve güneyinde darboğaz bölgeler ve göç koridorları bulunmaktadır. Dolayısıyla, Türkiye RES'ler için rüzgâr potansiyeli bakımından ayrıcalıklı ve önemli bir konumdadır. Bu nedenle kurulacak RES'lerin Türkiye ve kurulduğu alanın ornitofaunasına etkileri konusundaki bilimsel çalışmalara önemli ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, RES'lerin bulundukları bölgelerdeki ornitofauna üzerine etkilerini araştırmaktır. Çalışma alanı Kocaeli İli Kandıra İlçesi'nde bulunan, 6 türbin ve bir işletme şantiyesinin bulunduğu Gökdağ RES alanıdır. Alan tamamen orman arazisi üzerinde kalmaktadır. Türbinler için açılmış platform alanları, yeraltı kabloları, yollar ve işletme binası ile birlikte 113.000 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Dört farklı mevsimde (özellikle ilkbahar ve sonbahar göç dönemlerinde) Şubat 2019 - Kasım 2019 tarihleri arasında arazi çalışmaları yapılarak RES'lerin alana, ornitofaunaya ve türe özgü etkileri (popülasyon büyüklüğü, alanda yayılış şekilleri, üreme potansiyeli, beslenme, göç özellikleri) ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Türlerin belirlenmesinde ve sayımında hat boyu ve nokta sayım yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak; Çalışma alanında 7 takımdan 18 familyaya ait toplam 43 kuş türü tespit edilmiştir. Bu türlerden 29'u yerli, 8'i yaz göçmeni, 4'ü kış göçmeni ve 2'si transit göçerdir. Tespit edilen türlerden Aquila heliaca (Şah kartalı) Kocaeli ili için yeni kayıttır. Çalışma alanında belirli bir habitat kaybı yaşanmıştır. Fakat oluşan habitat kaybı, türbin sayısının az olması ve tesisin küçük olması sebebiyle önemli bir kayıp değildir. Ses şiddeti ve RES'lere olan mesafenin kuşların davranışları üzerine etkilerine bakıldığında ise, RES'lerin bazı kuş türleri üzerinde etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Fakat birçok kuş türünde etki oluşturmaması nedeniyle, Gökdağ RES alanının genel avifauna üzerinde fazla etkisi olmadığı sonucuna varılabilir. Ayrıca türbinlere çarpma kaynaklı ölü kuş türü kaydedilmemiştir.

Abstract:
Turkey is on the primary migration route of the Palearctic Biogeography region. There are bottlenecks and migration corridors in the northwest, northeast and south regions of the country. Thus, Turkey is on a significant and privileged position for wind power plants in terms of wind potential. Scientific studies are needed to measure the potential effects of WPPs on ornithofauna of the potential establishment areas in Turkey. The aim of this study is to find out the environmental effects of WPPs on ornithofauna regions. The study area is Gökdağ WPP area located in Kandıra District of Kocaeli Province, where 6 turbines and an operation site are located. The area is located entirely on a forest land. The platform areas opened for turbines cover an area of 113,000 m2 with underground cables, roads and business building. Field studies were visited in four different seasons between February 2019 and November 2019 (especially in the spring and autumn migration periods) to reveal the effects of WPPs on the area, ornithofauna and species in terms of population size, distribution patterns, reproductive potential, nutrition and migration characteristics. Line length and point counting methods were used to identify and count the species. As a result; 43 bird species belonging to 18 families from 7 ordo were determined in the study area. 29 of these species are resident, 8 are summer migrants, 4 are winter migrants and 2 are transit migrants. Aquila heliaca (Shah eagle) is a new record for Kocaeli province. There was a loss of habitat in the study area but it is not a significant loss due to the small number of turbines in a small facility. Regarding the effects of sound intensity and distance to WPPs on the behavior of birds,it is observed that WPPs had an effect on some bird species. However, it can be concluded that the Gökdağ WPP area does not have an important effect on the overall avifauna, since it does not affect most of the bird species. In addition, there is no dead bird record caused by the turbines in the WPP facility area.