Multipl sklerozlu hastalarda beyin atrofisi, kognisyon ve optik koherans tomografi ilişkisinin sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması
A comparison of the relations between brain atrophy, cognition and 
optic coherance tomography between multiple sclerosis patients and 
healthy controls
Yazar: ŞÜKRAN ÇEVİK YURTOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BAKAR ; PROF. DR. ÖMER FARUK TURAN
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Çalışmamızda McDonald tanı kriterlerine göre kesin MS tanısı almış
olan Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Multipl Skleroz
Polikliniğinde izlenen Multipl Skleroz (MS) hastalığı tanılı 43 hasta ve 15
sağlıklı kontrol grubu alındı. MS'li olgular Relapsing Remiting (RRMS),
Relapsing Remiting Optik Nörit (RRMS-ON) geçirmiş olgular ve Sekonder
Progresif (SPMS) olmak üzre üç gruba ayrıldı ve TFT, Vit B12, folik asit
değerleri incelendi. Hamilton depresyon testi ile depresyon varlığı dışlandı.
Göz dibi muayeneleri yapıldı ve optik koherans tomografileri (OKT) çekildi.
Olgulara uzman psikolog tarafından modifiye edilmiş Wechsler bellek
ölçeği, Sözel bellek süreçleri testi, Görsel bellek testi, Mantıksal bellek testi,
Dikkat testi, Çizgilerin yönünü belirleme testi, Raven testi (RSPM), Stroop,
Benton yüz tanıma testi, Akıcılık testleri ve PASAT testi uygulandı. Tüm
olguların otomatik segmentasyon yöntemi ile bilateral kranial subkortikal
volümleri ölçüldü. Elde edilen volüm ülçümleri total intrakranial volüme
oranlanarak beyin parankimal fraksiyonları hesaplandı.
Çalışmaya toplam 58 (%65,5'i kadın, %34,5'i erkek) olgu alındı.
Gruplar arasında atrofi açısından sol akkumbens, sol lateral ventrikül, sol
talamus, sol kaudat, sol putamen, sol pallidum volümleri ile sağ lateral
ventrikül, sağ talamus, sağ putamen, sağ pallidum, sağ hipocampus, sağ
akkumbens, 3. ventrikül ve beyaz cevher hipointens volümleri açısından
anlamlı fark saptandı. Derin gri cevher, meziyal temporal yapılar ve lateral
ventrikül volümleri ile dikkat, akıcılık, sözel bellek süreçleri ve mantıksal
bellek süreçleri testleri arasında anlamlı korelasyon mevcuttu. Optik nörit
geçirsin yada geçirmesin tüm MS hastalarında SPMS grubunda daha kötü
olmak üzre OKT skorları artmış olarak bulundu. Retinal sinir lifi kalınlığı
(RSLK) ile beyin parankimal fraksiyonu arasında anlamlı korelasyon tesbit
edildi.
MS hastalarında yapılan beyin atrofisi ilgili çalışmalar ülkemizde elle
çizme şeklinde yapılmakta, otomatik segmentasyon yöntemi henüz yaygın kullanılmamaktadır. Yaptığımız bu çalışma ile güvenilir ve ayrıntılı subkortikal
ölçümler OKT sonuçları ve kognitif testlerler ile ilişkilendirilerek literatüre
değerli ve güvenilir bilgiler sağlanmıştır.
Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, beyin atrofisi, kognisyon, optik
koherans tomografi.

Abstract:
Forty-three MS patients diagnosed according to McDonald's ctiteria
and being followed up in the outpatient MS Unit of Neurology Department in
Uludag University Medical Faculty and 15 healthy individuals as controls
were included in the study. MS patients were divided into three groups as
RRMS, Relapsing Remitting Optic Neuritis (RRMS-ON) and SPMS. Thyroid
function tests, serum vitamine B12 and folic acid levels were measured in all
the cases. Fundoscopy and OCT were done for all them. Hamilton
depression test scores above 16 were included.
An experienced psychologist performed modified Wechsler Memory
Scale Revised form (WMS-R), Lines Orientation test, Stroop Color Word
Interference test (STROOP), Standard Raven Progressive Matrices (SRPM),
Benton Facial Recognition Test, verbal fluency test and Paced Auditory
Serial Addition tests in all cases.
Cranial subcortical volumes of the subjects were measured using an
automatic segmentation method. Brain parenchymal fractions were
calculated using the obtained volume measurements proportioning to the
total intracranial volume.
Fifty eight subjects (65,5% female, 34,5% male) were enrolled in the
study. There were statistically significant differences between the patients
and the control group in terms of volumes of the left accumbens, left lateral
ventrikule, left thalamus, left caudate nucleus, left putamen, left pallidum,
right lateral ventricule, right thalamus, right putamen, right pallidum, right
hippocampus, right accumbens, third ventricule and the hypointense white
matter. There was significant correlation between the volumes of the deep
gray matter, mesial temporal structures and lateral ventricule volumes and the test results of the WMS-R. OCT scores of all MS patients, whether or not
they experienced optic neuritis, were increased, being worser especially in
the SPMS group. Correlations between the retinal nerve fiber layer thickness
and the brain parenchymal fractions of the patients were statistically
significant.
Manual methods instead of automatic segmentation method is being
more commonly used in the studies with brain atrophy and MS in our country.
Our study contributed to the literature by showing the correlations between
the reliable and detailed subcortical measurements, OCT results and
cognitive tests in MS patients.
Key words: Multiple sclerosis, brain atrophy, cognition, optic
coherance tomography