Isparta ili kiraz ihracatının analizi
The analysis of cherry export of Isparta province
Yazar: FUNDA ÇERÇİNLİ ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. TUFAN BAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Isparta ilinde kiraz üretimi yapan üreticilerden ve bu ilden kiraz alıp ihraç eden firmalardan elde edilen verilerle Isparta ilinin kiraz ihracatının analizini yapmaktır. 
Araştırmanın birinci bölümünde, Isparta ilinde üreticilerin kiraz ihracatına bakış açılarını belirlemek için 169 üreticiyle yüzyüze anket yöntemiyle veriler toplanmıştır. Ayrıca üreticilere yöneltilen likert ölçeğindeki sorulara verilen cevaplar "Faktör Analizi" yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Isparta ilinden kiraz alıp ihraç eden 37 ihracatçı firma ile anket yapılarak, Isparta ilinin kiraz ihracatı geniş bir açıdan tartışılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre kiraz üretimi ve ihracatının Isparta ili ekonomisi için önemli bir üretim faaliyeti olduğu, Türkiye'nin toplam kiraz üretimi içerisindeki payının 2015'te %2.57 olmasına rağmen yetiştirilen kirazın kalite açısından Türkiye'de tercih edilen ihraçlık bir ürün olduğu, fakat sektörde önemli sorunların da mevcut olduğu tespit edilmiştir. Üreticilerin ürettiği kirazı ihracatçıya taze olarak satmaktan başka çaresinin olmadığı ve üreticilerin örgütlenme düzeyinin düşüklüğünden şikâyetçi oldukları belirlenmiştir. En büyük ihracat pazarı olan Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu ile ilişkilerin kiraz ihracatının boyutunu etkilediği bulgular arasındadır. Üreticilerin görüşlerinin "Faktör Analizi" yöntemiyle analizi sonucunda "Kârlılık, Avrupa Birliği, Kalite, İhracatçıya mahkûmiyet, Alım merkezleri ve Üniversiteyle işbirliği" gibi 6 faktörü üreticilerin kiraz ihracatında önemli gördüğü tespit edilmiştir. İhracatçılarla yapılan anket sonuçlarına göre ise en fazla %78.38 ile "0900 Ziraat" (Napolyon) çeşidinin ihraç edildiği, firmaların %97.59 oranında ihracatta karayolunu tercih ettiğini ve en cazip pazarın Rusya Federasyonu olduğu görülmektedir. 
Isparta ili için önemli bir gelir kaynağı olan kiraz üretimi için üreticilerin ihracatçıya mahkûm olmaması, örgütlenme düzeyinin artırılması ve kirazın tanıtımı için devlet-özel sektör-üretici işbirliğinin geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
The objective of this study is to analyse the cherry export of Isparta province through the data collected from cherry producers and exporters. 
The field research of the study was conducted in two parts. In the first part, in order to investigate the producer opinions on cherry export in Isparta province, data were collected from 169 cherry producers using a survey method. The data in likert scale were analysed using factor analysis. In the second part, the data collected by survey methods from 37 cherry exporters were analysed and the results of both findings were discussed in details.
According to the results, it is founded that cherry farming and export has a considerable role in Isparta. Although Isparta produces only 2.57% of total cherry production of Turkey in 2015, the cherries produced in Isparta has been preferred since the quality of cherry is better than that of other regions. However sector has serious problems such as; the producers find no way out selling their fresh products to exporters and the level of cooperation among producers is rather low. It also found that political relations with European countries and Russian Federation, which are main export markets, has direct effects on export volume. The results of factor analysis determine that 6 factors as "Profitability, European Union, Quality, Dependency to Exporters, Sales Centres and Cooperation with University" were found significant. The results of exporter surveys show that the most exported variety with 78.38% exported is "0900 Ziraat" (Napoleon) and 97.59% of cherry export has been transported by highways and beside, the most attractive market for Turkey is Russian Federation.
In order to increase the revenue of cherry producers and eliminate dependency to exporters, level of cooperation among producers should be increased, to promote cherry production, and public-private-producer partnership should be developed.