İstanbul'da üç cem evine devam eden Alevi topluluklarda kentleşme bağlamında kültürel aktarım
Cultural transmission in the context of urbanization in Alevi̇ communities who continue to three cem houses
Yazar: GÖKÇEN ÇATLI ÖZEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE YAPRAK CİVELEK
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
1990?lara kadar belli bir kapanmışlık içindeki Alevilik, günümüzde daha çok görünürlük kazanmıştır. İlk önemli değişim, 1989?da yurt dışında kamuoyuna duyurulan Alevilik Bildirisiyle ortaya çıkmış ve Türkiye?de de Alevilerin örgütlenmesine örnek teşkil etmiştir. Alevi Rönesansı olarak addedilebilen bu dönemle birlikte, kentlere 1960 yılından başlayarak göç edenler, otuz yıllık suskunluk ardından kendi iktidar mekânlarını, vakıf ve dernek gibi oluşumlarla kurmuşlardır. Çalışmada bu mekânlar, kent tipi cem evleri olarak ele alınmıştır. Burada geliştirilen sosyal-kültürel-ekonomik sermayeler, Alevilerin kimlik mekânları olarak kentte Alevi görünürlüğünü sağlamıştır. Alevi modernleşmesi varsayımıyla birlikte artık cem evlerine ibadethane statüsü verilmesinden, din dersi kitaplarında Aleviliğin daha teferruatlıca anlatılmasından, Diyanet İşleri Başkanlığı?nda Alevilik adına da bir merkez oluşturulması gerekliliğinden bahsedilmektedir. 
Bazı Alevilerin hemşehrilik kültürüyle, aynı muhitte-mahallede-apartmanda bir arada kalmaları ve Alevi nüfus yoğunluğunun olduğu yerlerde bir cem evini faaliyete geçirmeleri, iktidar mekânı üzerinden geliştirilen söylemlere ve gettolaşmaya örnek teşkil etmiştir. Bu yapıların, çalışma yürütülen Alevi topluluklarda yarattığı algı, ritüeller ve topluluk yapılanmalarıyla ele alınmıştır. 
Etnografik temelli çalışma, cem evlerine devam eden Alevi toplulukların kentleşme ve modernleşme varsayımıyla, sosyo-kültürel-ekonomik ve dini sermayelerinin, kent tipi iktidar mekânı cem evleri üzerinden yorumlanmasına dayalıdır. 
Antropolojik alan araştırması Ekim 2010-Mart 2013 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Bu çalışmalar Garip Dede, İkitelli, Acısu Cem Evleri?nde yürütülmüştür. Katılımlı gözlemde bulunulmuş, 60 kişiyle derinlemesine mülâkatlar düzenlenmiştir. Yapısalcı, yapısal-işlevselci, simgesel ve din antropolojisinin teorik açıklamaları, bu doğrultuda ele alınmıştır.


Anahtar kelimeler: Alevi, antropoloji, sosyal değişim, geçiş ritüelleri, cem evi, din, 	göç, kentleşme, modernleşme, gettolaşma, iktidar mekânı.

Abstract:
Alevism which had not been discussed much until 1990?s, has become more visible today. First important change has come to light with Alevism Manifesto which was launched abroad in 1989, and this has been served as a model for Alevis to be organized in Turkey. With this era which is referred to as Alevi Renaissance, Alevis who had migrated to cities by 1960 have established their own power locations with constitutions such as foundations and associations. These locations have been considered as city type cem houses in this study. Social-cultural-economic capitals which were developed in these places have become the flapping flag of the visibility of Alevis in the city as Alevis? identity locations. Now, recognizing cem houses as places of worship, explaining Alevism in a more detailed way in the national education books and the requirement of establishing an Alevi center within the Department of Religious Affairs have been discussed with the assumption of Alevi modernization. 
	Some Alevi people?s staying at the same neighborhood-hometown-building with the culture of citizenship and launching a cem house where the population is intense served as a model for discourses developed over power locations and getting ghettoized. The perception that these structures created in Alevi communities that are carried out in this study have been discussed with rituals and community structuring.
	This ethnographic based study is based on the assumption of urbanization and modernization of Alevi communities who go to cem houses and interpretation of socio-cultural-economic and religious capitals over city type power locations cem houses. 
	Anthropological field research has been carried out between October 2010 and March 2013. Research was conducted in Garip Dede, İkitelli, and Acısu Cem Houses. Contributed observation has been conducted, deep meetings and interviews have been organized.  The theoretical explanations of structuralism, structural-functionalist, symbolic and anthropology of religion have been discussed. 


Key words: Alevi, anthropology, social change, rites of passage, cem house, religion, migration, urbanization, modernization, getting ghettoized, power locations.