Yetişkin obez kadınlarda kronotipe dayalı beslenme modellerinin beslenme durumu ve kardiyometabolik risk belirteçleri üzerine etkisi
Effect of chronotype-based nutritional patterns on nutritional status and cardiometabolic risk markers in adult obese women
Yazar: MÜBERRA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma; kronotipe dayalı diyet müdahalesinin kardiyometabolik risk belirteçleri üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla 19-53 yaş arası fazla kilolu ve obez (Beden kütle indeksi>25,0 kg/m2) kadın birey üzerinde yürütülmüştür. Çalışma başlangıcında Sabahcıl-Akşamcıl Anketi aracılığıyla bireyler iki gruba ayrılmıştır. Daha sonrasında her iki grup da kronotipine uygun diyet alanlar (krono-sabahcıl n:15, krono-akşamcıl n:15) ve hipokalorik standart diyet alanlar (kontrol-sabahcıl n:16, kontrol-akşamcıl n:16) olmak üzere 2 gruba ayrılmıştır. Çalışma 12 hafta sürmüştür. Çalışmanın başında bireylere tanımlayıcı bilgilerinin, beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktive düzeylerinin sorgulandığı anket formu uygulanmış; çalışma başlangıcında ve sonunda ayrıca elektrokardiyografi, ekokardiyografi, efor testi, biyokimyasal analiz, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, antropometrik ölçümler, vücut kompozisyonu analizi ve akıllı saat değerleri kaydedilmiş ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Ayrıca çalışma sırasında bireylerin bir haftalık bilek sıcaklığı ölçümleri kaydedilmiştir. Çalışmanın sonunda diyet memnuniyet ölçeği formu da uygulanmıştır. Vücut ağırlığı, beden kütle indeksi ve total vücut yağ yüzdesindeki düşüş hem sabahcıl bireylerde hem de akşamcıl bireylerde krono grubunda kontrol grubuna kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Plazma düşük dansiteli lipoprotein kolesterol seviyesindeki düşüş krono-sabahcıl grubunda kontrol-sabahcıl grubuna kıyasla (p<0,05), fibrinojen seviyesindeki düşüş krono-akşamcıl grubunda kontrol-akşamcıl grubuna kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Çalışma sonunda sadece krono-sabahcıl grubunda iyi uyku kalitesine sahip birey sayısı istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmıştır (p<0,05). Sol ventrikül sistolik volüm ve aort kök değerlerinin sadece krono-akşamcıl grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde düştüğü görülmüştür (p<0,05). Sonuç olarak kronotipe dayalı diyetin uyku kalitesinin, antropometrik ölçümlerin, lipit profilinin ve kardiyak fonksiyonların iyileştirilmesinde standart hipokalorik diyete kıyasla daha etkili olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted on overweight and obese (Body mass index>25.0 kg/m2) female individuals between the ages of 19-53 to determine the effect of chronotype-based nutritional patterns on cardiometabolic risk markers. At the beginning of the study, individuals were divided into two groups using a morning and evening survey form. Afterwards, both groups were divided into two groups: those who received a chronotype-adjusted diet (chrono-morning n:15, chrono-evening n:15) and those who received a hypocaloric standard diet (control-morning n:16, control-evening n:16). The study lasted 12 weeks. At the beginning of the study, a questionnaire form was applied to individuals in which their descriptive information, nutritional habits and physical activity levels were questioned. At the beginning and end of the study, electrocardiography, echocardiography, exercise test, biochemical analysis, Pittsburgh Sleep Quality Index, anthropometric measurements, body composition analysis and smart watch values were recorded and three-day food consumption records were taken. Additionally, three-day wrist temperature measurements of the individuals were recorded during the study. At the end of the study, the diet satisfaction scale form was applied. The decrease in body weight, body mass index, and total body fat percentage was higher in the chrono group compared to the control group in both morning and evening individuals (p<0.05). The decrease in plasma low-density lipoprotein cholesterol level was higher in the chrono-morning group compared to the control-evening group (p<0.05), and the decrease in fibrinogen level was higher in the chrono-evening group compared to the control-evening group (p<0.05). At the end of the study, the number of individuals with good sleep quality increased statistically significantly only in the chrono-morning group (p<0.05). It was observed that left ventricular systolic volume and aortic root values decreased statistically significantly only in the chrono-evening group (p<0.05). As a result, it is thought that the chronotype-based diet may be more effective in improving sleep quality, anthropometric measurements, lipid profile and cardiac functions compared to the standard hypocaloric diet.