Lise biyoloji, fizik ve kimya ders kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Examination of high school biology, physics and chemistry textbooks in terms of values education
Yazar: ESRA KOLTAŞ
Danışman: PROF. DR. OSMAN SERHAT İREZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji dersi = Biology lesson ; Ders kitapları = Textbooks ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Fizik dersi = Physics lesson ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmada lise 9, 10, 11 ve 12.sınıf biyoloji, fizik ve kimya ders kitaplarında değerler eğitiminin ne kapsamda ve ne oranda yer aldığını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın temelini ise MEB (2017-2018) ders öğretim programlarında yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, özdenetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik değerleri oluşturmuştur. Doküman incelemesi yöntemi kullanılarak incelenen ders kitapları, hazırlanan değerler değerlendirme ölçeğinden faydalanılarak gözden geçirilmiştir. Değer ve değerler eğitiminin tanımı yapılmış, değerler eğitimi yaklaşımları ve uygulamaları hakkında bilgi verilmiştir. MEB tarafından kabul edilmiş 12 ders kitabı değer ifadelerini barındıran metinler bakımından incelendiğinde, toplam 164 değer ifadesi barındıran metne rastlanmıştır. Bu bağlamda, en çok değer ifadesi barındıran dersin biyoloji dersi olduğu tespit edilmiştir. En fazla tespit edilen değer ise vatanseverlik değeridir. Bununla birlikte, adalet ve dürüstlük değerleri, her üç derste de en az tespit edilen değerler olmuştur. Diğer taraftan, ders kitaplarının değerler eğitiminin aktarımında oynadığı rolün önemi de araştırmanın bir diğer önemli konusunu teşkil etmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to assess extent to which and how the values education within the 9th, 10th, 11th and 12th grade biology, physics and chemistry textbooks. Thus, the basis of the study consists of the values such as justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, affection, responsibility, patriotism, and helpfulness which were defined within the Turkish Ministry of National Education (2017-2018) curriculum. For each textbook, the method of reviewing consisted of the document analysis method. The textbooks were reviewed by means of the values rating scale prepared by us. Moreover, we tried to define the core values and as well as the values education. In addition to this, we tried to give necessary information on the approaches and applications related to the values education. The results of the study revealed that when the 12 textbooks assigned by the Turkish Ministry of National Education were examined to find out the texts including value expressions, there exist 164 texts containing the value expressions. In this context, we found out that the biology textbooks contain more value expressions compared to the other textbooks. We also found out that patriotism is the value that occurs most. However, we observed that the notions of justice and honesty are rarely used in the textbooks of all three fields. On the other hand, another important goal of the study reveals the fact that the textbooks are of great importance in conveying the values.