Bir kamu kurumunda çalışan personellerde yeme farkındalığı, sezgisel yeme davranışı ve akdeniz diyeti kalite indeksi (KIDMED) arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between mindful eating, intuitive eating behavior and mediterranean diet quality index (KIDMED) in personnel working in a public institution
Yazar: RUMEYSA SERİN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA KÖSELER BEYAZ
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, Mayıs-Ağustos 2023 tarihleri arasında bir kamu kurumunda çalışan, çalışmaya katılmaya gönüllü, yaşları 18-65 yıl arasında değişen 312 kurum personeli ile yürütülmüştür. Çalışma; kamu personellerinde yeme farkındalığı, sezgisel yeme durumu ve Akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır. Yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak katılımcılardan bir anket formu doldurmaları istenmiştir. Ankette; katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıkları, bazı beslenme alışkanlıkları sorgulanıp Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30), Sezgisel Yeme Ölçeği (IES-2) ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) uygulanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 39.2±9.83 yıl olup %13.8'i bir diyet uyguladığını belirtmiştir. Beden Kütle İndeksi (BKİ) sınıflamasına göre çalışmaya katılan bireylerin %49.4'ü normal, %41.7'si hafif şişmandır. Kadınların %73.2'si normal, %22'si hafif şişman; erkeklerin %33'ü normal, %55.1'i hafif şişmandır. Kadın ve erkeklerin BKİ değerleri ortalaması sırasıyla 23.8±3.91 kg/m2 ve 26.2±3.32 kg/m2'dir. Yeme Farkındalığı Ölçeği alt faktörlerinden duygusal yeme ve enterferans puan ortalamaları erkeklerde kadınlara göre, yeme kontrolü ve farkındalık puan ortalamaları kadınlarda erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sezgisel Yeme Ölçeği puan ortalamaları değerlendirildiğinde; sezgisel yeme alt faktörlerinden 'açlık, tokluk sinyallerine göre yeme' en yüksek, 'duygusal nedenler yerine fiziksel nedenlere bağlı yeme' en düşük puan ortalamasına sahiptir. Sezgisel yeme ile cinsiyet ilişkisi değerlendirildiğinde kadınların duygusal nedenler yerine fiziksel nedenlere bağlı yeme puan ortalamasının erkeklere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların Akdeniz diyetine uyumları arttıkça disinhibisyon, duygusal yeme, yeme kontrolü, yeme disiplini, farkındalık ve enterferans puanlarının artış gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların Akdeniz diyetine uyumları arttıkça açlık-tokluk sinyallerine göre yeme, beden-besin seçimi uygunluğu ve Sezgisel Yeme Ölçeği puanlarının arttığı, koşulsuz yeme izni puanının ise azaldığı tespit edilmiştir (p<0.05). Bu çalışmada diyet kalitesinin yeme farkındalığının bazı alt faktörleri ve sezgisel yeme durumu ile bağlantılı olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu ilişkinin cinsiyet, BKİ ve yaş gibi faktörlerden etkilendiği bulunmuştur. Elde edilen verilerin bu alanda yapılacak çalışmalarla desteklenmesinin faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yeme farkındalığı, sezgisel yeme davranışı, Akdeniz diyeti.

Abstract:
This study was conducted between May and August 2023 with 312 institutional personnel, aged between 18 and 65, who worked in a public institution and volunteered to participate in the study. This study; it was conducted to determine the relationship between mindful esting, intuitive eating status and compliance with the Mediterranean diet among public personnel. Participants were asked to fill out a survey form using the face-to-face interview method. In the survey; The participants' socio-demographic characteristics, lifestyle habits, and some nutritional habits were questioned and the Mindful Eating Questionnaire (YFÖ-30), Intuitive Eating Scale (IES-2) and Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) were applied. The average age of the participants was 39.2±9.83 years and 13.8% stated that they were on a diet. According to Body Mass Index (BMI) classification, 49.4% of the individuals participating in the study were normal weight and 41.7% were overweight. 73.2% of women are normal weight, 22% are overweight; 33% of men are normal weight and 55.1% are overweight. The average BMI values of women and men are 23.8±3.91 kg/m2 and 26.2±3.32 kg/m2, respectively. The mean scores of emotional eating and interference, which are sub-factors of the Mindful Eating Questionnaire, were found to be significantly higher in men than in women, and the mean scores of eating control and mindfulness in women were significantly higher than in men (p<0.05). When the Intuitive Eating Scale average scores are evaluated; among the intuitive eating sub-factors, 'eating based on hunger and satiety signals' has the highest mean score, and 'eating for physical reasons rather than emotional reasons' has the lowest mean score. When the relationship between intuitive eating and gender was evaluated, it was determined that the average score of women eating for physical rather than emotional reasons was higher than that of men (p<0.05). It was found that as the participants' adaptation to the Mediterranean diet increased, their disinhibition, emotional eating, eating control, eating discipline, mindfulness and interference scores increased (p<0.05). It was determined that as the participants' adaptation to the Mediterranean diet increased, their eating according to hunger-satiety signals, body-food choice suitability and Intuitive Eating Scale scores increased, and the unconditional eating permission score decreased (p<0.05). In this study, it was determined that diet quality was associated with some sub-factors of mindful eating and intuitive eating status. It has also been found that this relationship is affected by factors such as gender, BMI and age. It is thought that it would be useful to support the data obtained with studies in this field. 

Keywords: Mindful eating, intuitive eating behavior, Mediterranean diet.