Akıl ve zekâ oyunlarının matematik eğitiminde kullanımı: Bir meta-sentez çalışması
Utilization of cognitive and intellectual games in the realm of mathematics pedagogy: A meta-synthetic inquiry
Yazar: SEVAL ZİLAN
Danışman: PROF. DR. TAMER KUTLUCA
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Meta-sentez yöntemi = Meta-synthesis method ; Zeka oyunları = Mind games

Özet:
Türkiye'de akıl ve zekâ oyunları dersinin ortaokullarda seçmeli bir ders olarak okutulmaya başlanması ile son yıllarda zekâ oyunları ile ilgili birçok disiplinde araştırma yapılmış ve yapılmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye' de matematik eğitiminde akıl ve zekâ oyunları üzerine gerçekleştirilmiş çalışmalarının eğilimini ortaya koymaktır. Çalışmanın verileri "Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi" veri tabanlarında "akıl ve zekâ oyunları", "zekâ ve akıl oyunları", "zekâ oyunları", "akıl oyunları" gibi anahtar kelimeleri taratılarak ulaşılan çalışmalardan elde edilmiştir. Araştırma kapsamına giren çalışmalar ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Buna göre 36 lisansüstü tez meta-senteze dâhil edilmiştir. Veriler meta-sentezin doğasına uygun bir şekilde incelenmek üzere veri analiz sürecine hazırlanmıştır ve içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Analiz sonucu elde edilen kodlar ve temalar bulgular bölümünde tablolar eşliğinde sunulmuştur. Meta-senteze dâhil edilen çalışmalar; istatistiki bilgiler, çalışmaların amaçları, amaca yönelik olarak kullanılan veri toplama araçları, seçilen matematik konuları, kullanılan akıl ve zekâ oyunları, çalışmaların sonuçları ve önerileri başlıkları altında toplanmıştır. Çalışmaların benzer ve farklı yönleri karşılaştırılarak bütünsel bir açıdan ele alınarak bir sentez çalışması yapılmıştır. Çalışmalar "Akıl ve Zekâ Oyunlarının Bazı Değişkenlere Etkisi", "Akıl ve Zekâ Oyunlarıyla Öğretime İlişkin Durum Tespiti"," Akıl ve Zekâ Oyunlarının Seçimi, İncelenmesi ve Sınıflandırılması" ve "Akıl ve Zekâ Oyunlarıyla Öğretimde Kullanılan Stratejiler" olmak üzere 4 temada incelenmiştir. Çalışmalarda, en fazla "Akıl ve Zekâ Oyunlarının Bazı Değişkenlere Etkisi" teması araştırılmıştır. Araştırmaların akıl ve zekâ oyunlarının öğrencilerin bilişsel becerilerine etkisi ile ilgili ulaşılan sonuçlar incelendiğinde akıl ve zekâ oyunlarıyla öğretimin matematik başarısını arttırdığı, problem çözme, akıl yürütme ve uzamsal becerileri geliştirdiği; duyuşsal durumlara etkisiyle ilgili sonuçlar incelendiğinde ise öğrencilerin matematiğe karşı tutumlarında olumlu gelişme olduğu en yaygın ulaşılan sonuçlar olmuştur. Matematik eğitiminde akıl ve zekâ oyunlarının yıllar geçtikçe daha yaygın kullanıldığı gözlemlenmiştir. Bu meta-sentez çalışması ile matematik eğitiminde akıl ve zekâ oyunları kullanımı konusunda çalışacak araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Matematik Eğitimi, Akıl ve Zekâ Oyunları, Meta-sentez.

Abstract:
With the beginning of mind and intelligence games being taught as an elective course in middle schools in Turkey, there has been many studies on intelligence games in various disciplines and still continues to be done. The purpose of this study is to show the tendency of the studies on intelligence and mind games in Mathematics education in Turkey. The data of this study is acquired from the studies in the databases of "Turkish Council of High Education National Thesis Center" and "TR Index (TR Dizin)"by searching the keywords such as "mind and intelligence games", "intelligence and mind games", "mind games", "intelligence games". The studies that were within the scope of this research were detected by criterion sampling. Thus, 27 post-graduate theses and 13 articles that weren't produced from those theses were included in meta synthesis. The data were examined with the content analysis method and prepared for the data analysis process so as to be examined in accordance with meta-synthesis. The codes and themes obtained by the analysis is shown in the "findings" section with tables. The studies that were included in meta-synthesis, their depictive features, the research methods used, data collection tools, data analysis, validity-reliability,the math topics that were selected, mind and intelligence games used, were all collected under the title of "conclusion and recommendations". A synthesis study was conducted by comparing the studies' similar and different aspects, and by reviewing with a holistic perspective.  It has been observed that Mind and Intelligence Games are being used more commonly in mathematics teaching over the years. It was found out that the subject of "Mind and Intelligence games' effects on some variables" was the most prevalent among the studies. The most common results upon examining findings from the Mind and Intelligence Games' effects on students' cognitive states was that mind games improves problem solving skills, whereas in findings from their affective state, it was most common that students enjoy mind and intelligence games. With the meta-synthesis study, suggestions are presented to the researchers who will study the use of Mind and Intelligence Games in Mathematics education. 

Keywords: Mathematics education, Mind and Intelligence Games, Meta-synthesis