Bazı şifalı bitkilerin ekonomiye kazandırılması: Tere (Lepidium sativum L.) bitkisinin antioksidan, sitotoksik, enzim aktif özüt ve bileşenlerinin belirlenmesi
Identification of antioxidant, cytotoxic and enzyme active components from Lepidium sativum L. extracts
Yazar: MELEK YAVAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET AY
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Bölümü / Organik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Antioksidan vitaminler = Antioxidant vitamins ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Enzim aktivitesi = Enzyme activity ; Sitotoksik etki = Cytotoxic effect

Özet:
Tere (Lepidium sativum L.) turpgiller (Brassicaceae) familyasından tek yıllık, hızlı büyüyen, otsu bir bitkidir. Eski çağlardan bu yana medikal amaçlı kullanılmaktadır. Bu çalışmada tere bitkisinin topraküstü kısımlarının ve tohumlarının MeOH özütlerinin (kademeli ve doğrudan özütlenmiş) antioksidan aktivite, enzim-inhibisyon ve sitotoksik aktivite çalışmaları yapılmıştır. Antioksidan aktivite çalışmalarında sırası ile MeOH (kademeli özütlenmiş) ve MeOH (doğrudan özütlenmiş) özütleri için; DPPH yöntemi ile IC50 değerleri; 570 ve 759 µg/mL, FC yöntemi ile toplam fenolik bileşen miktarları 47,62 ve 28,30 mg ferulik asit/g özüt, TEAC yöntemi ile TEAC değerleri 5,26 ve 6,63 mM troloks/g özüt, CUPRAC yöntemi ile QERFC değerleri 0,55 ve 0,72, FRAP yöntemi ile FRAP değerleri 0,48 ve 0,43 mM FeSO4/mg özüt bulunmuştur. Enzim-inhibisyon çalışmalarında Proteaz, Tirosinaz ve ß-laktamaz enzimleri kullanılmış ve özütlerin enzimleri inhibe etmediği gözlenmiştir. Sitotoksik aktivite çalışmalarında Hep3B (karaciğer kanseri) ve HT-29 (kolon kanseri) hücreleri kullanılmış ve özütlerin, bazı derişim aralıkları için Hep3B hücreleri üzerine öldürücü etki yaptığı, HT-29 hücrelerinin ise canlılığını artırdığı gözlenmiştir. Antioksidan aktiviteye göre etken bileşenlerin ayırma-saflaştırma ve tanımlama çalışmaları devam etmektedir.Anahtar Kelimeler: Lepidium sativum L., özütler, etken bileşenler, antioksidan aktivite, enzim-inhibisyon, sitotoksik aktivite, DPPH, FC, TEAC, CUPRAC, FRAP.

Abstract:
Garden cress (Lepidium sativum L.) is an annual, fast growing herbaceous plant which belongs to Brassicaceae family. It has medicinal using since ancient ages. In this study antioxidant activity, enzyme-inhibition and cytotoxic activity studies for the extracts of aerial parts and seeds of garden cress were done. The antioxidant activity results for MeOH (fractional extracted) and MeOH (directly extracted) extracts are observed as the followings: IC50 values are 570 and 759 µg/mL by DPPH method, total phenolic contents are 47,62 and 28,30 mg ferulic acid/g extract by FC method, TEAC values are 5,26 ve 6,63 mM trolox/g extract by TEAC method, QERFC values are 0,55 and 0,72 by CUPRAC method, FRAP values are 0,48 and 0,43 mM FeSO4/mg extract by FRAP method. Protease, Tyrosinase and ß-Lactamase enzymes are used in enzyme-inhibition studies and it is observed that extracts did not inhibit the enzymes. Hep3B (hepatoma) and HT-29 (colon cancer) cells are used in cytotoxic activity studies and it is observed that extracts have toxic effect on Hep3B cells for certain concentration ranges and intensifier effect on existence of HT-29 cells. Seperation-purification and identification processes for bioactive components are proceeding according to the antioxidant activity.Keywords: Lepidium sativum L., extracts, bioactive components, antioxidant activity, enzyme-inhibition, cytotoxic activity, DPPH, FC, TEAC, CUPRAC, FRAP.