Demokrat Parti Dönemi'nde Türkiye-Bulgaristan ilişkileri
Turkey in Democrat Party period, relations with Bulgaria
Yazar: DENİZ ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. MELİH TINAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Bulgaristan = Bulgaria ; Bulgaristan Türkleri = Bulgarian Turks ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Göçler = Migrations ; Türk-Bulgar ilişkileri = Turkish-Bulgarian relations ; Uluslararası göç = International migration ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
19.yy ile birlikte Osmanlı hâkimiyetinde olan Bulgaristan, diğer Balkan ulusları gibi imparatorluktan kopmaya başlamış ve 1908 yılında bağımsızlığını kazanmıştır. Bulgaristan'ın kopuş süreciyle birlikte ülkede azınlık durumuna düşen Türk nüfusun da göç serüveni ortaya çıkmış ve günümüze kadar sürüp gitmiştir. Gerek Prenslik gerek Krallık dönemlerinde Bulgar yöneticilerinin Türk azınlığa karşı düşmanca politikaları devam etmiş, ülkedeki Türk azınlığı iki ülke arasındaki ilişkilerin her zaman temel noktasını oluşturmuştur. Bulgaristan'ın 1944'te Sosyalist rejime geçmesiyle birlikte bu durum değişmemiş 1950-1951 yıllarında Bulgaristan'dan Türkiye'ye büyük bir göç meydana gelmiştir.
Türkiye 1946'da çok partili hayata geçmiş ve Türk siyasal hayatına giren Demokrat Parti 1950 yılındaki seçimlerle birlikte iktidara gelmiştir. Dış politika konusunda daha önceki yönetimden çok da farklı bir yol izlemeyen Demokrat Parti, NATO'ya girerek Türkiye'nin batı bloğundaki yerini güçlendirmiştir. Bundan sonraki süreçte dış siyasetini bu örgütün politikasıyla birlikte paralel yürüten Türkiye'nin Sovyet bloğundaki Bulgaristan ile ilişkileri genel olarak mesafeli bir şekilde devam etmiştir.
Türkiye'nin Balkanlarda işbirliğini sağlamak amacıyla oluşturulan Balkan Paktı'na dâhil olması Bulgar hükümetinin tepkisine neden olmuş ayrıca hudutta çıkan sorunlar ve casusluk faaliyetleri iki ülke arasındaki ilişkilerin gerilmesine yol açmıştır. Tüm bunlara rağmen Türkiye ve Bulgaristan arasında diyalog devam etmiş, iki taraf bu on yıllık süreçte ticari münasebetlerini geliştirmek amacıyla ortak kararlara imza atmışlardır. Bu çalışmada Demokrat Parti'nin on yıllık iktidarı sürecinde Soğuk Savaş döneminin iki farklı kutbunda yer alan Türkiye ve Bulgaristan arasındaki ilişkiler ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türk – Bulgar İlişkileri, Demokrat Parti, Bulgaristan Türkleri, 1950-1951 Göçü, Balkanlar, Dış Politika

Abstract:
In 19th century, Bulgaria, under Ottoman reign, starting to detach from the empire like other Balkan Nations did, gained its independence in 1908. With the detachment process of Bulgaria, an immigration adventure began for Turkish population who gained the status of minority, and it has continued until now. In the periods of both pricipality and kingdom, hostile acts of Bulgarian governers toward Turkish minorities continued and Turkish minorities in the country were always the key factor on the relations between two countries. Although Bulgaria adopted a socialist regime in 1950, this situation remained the same, and large migrations from Bulgaria to Turkey took place in the years 1950 and 1951.
Turkey started a multi party system in 1946, and Democrat Party, having just showed up in the political arena of Turkey, became the government party in 1950 elections. Following much the same foreign policies as former governments did, Democrat Party joined NATO, which strenghtened Turkey's position in Western Bloc. Although frosty, the relations between Bulgaria in Soviet Block and Turkey which shaped her foreign policy accordingly with the policies of NATO continued.
Turkey's accession to Balkan Pact which was established in order to build a collaboration in Balkans caused reaction from the Government of Bulgaria, also, border conflits and smuggling activities made the relations between the two countries stiff. However, the contact between Turkey and Bulgaria continued, and in this ten years of process, two sides signed joint resolutions in order to enhance their commercial relationships.
This study takes up the relations between Turkey and Bulgaria, which were on two different poles during the cold war period, during ten years government of Democrat Party.

Keywords: Turk – Bulgarian Relations, Democrat Party, Bulgarian Turks, 1950-1951 Migration, Balkans, Foreign Policy.