Tip 2 diyabetli yetişkin hastaların fonksiyonel gıda hakkında bilgi düzeylerinin saptanması, tüketme ve tercih durumlarının belirlenmesi
Determining the level of information about functional food of adult patients with TYPE 2 diabetes, determining consumption and preference
Yazar: MERVE BAHTİYAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK ARDUZLAR KAĞAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin tercihleri = Food preferences ; Besinler = Foods ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Fonksiyonel besinler = Functional foods ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Araştırma Bursa'da özel bir hastanenin klinik ve polikliniğe başvuran 133'ü kadın, 67'si erkek toplam 200 yetişkin tip 2 diyabetlinin fonksiyonel gıdalara yönelik bilgi düzeyleri ve tüketim durumlarını belirlemek, fonksiyonel gıda tüketiminin yaş, cinsiyet, medeni durum, biyokimyasal parametrelerden nasıl etkilendiğini saptamak amacıyla yapılmıştır. Katılımcıların sağlıklı yeme indeksi skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Fonksiyonel gıda kavramını bilme durumu incelendiğinde katılımcıların; yüzde 25.5'i duyduğunu ama yeterli bilgiye sahip olmadığını, yüzde 48.5'i fonksiyonel gıdaları bildiğini fakat bu isimle adlandırıldığını bilmediğini, yüzde 26'sı ise yeterli derecede bilmediğini belirtmiştir. Eğitim seviyesi ve fonksiyonel gıda bilgi düzeyini incelediğimizde okuryazar olmayan (%12) kişilere göre lisans mezunu, (%25) yüksek lisans ve doktora mezunu (%10.5) olan kişilerin tüketme oranının daha yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyete göre bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p<0,05) ancak kadınların puanları erkeklerden yüksek bulunmuştur. Medeni duruma göre bakıldığında ise fonksiyonel gıda bilgi düzeyi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmazken (p>0,05); bekârların puanlarının evlilerden yüksek olması dikkat çekicidir. Katılımcıların kan parametreleri ile ilişki incelendiğinde açlık kan şekeri, tokluk kan şekeri ve HbA1c ölçümleri ile sağlıklı yeme indeksi skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Ancak total kolesterol ile sağlıklı yeme indeksi skoru arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. HDL Kolesterol ile sağlıklı yeme indeksi skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. LDL Kolesterol ve trigliserit ile sağlıklı yeme indeksi skoru arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. En sık tükettikleri fonksiyonel gıdaların ilişkisinde ise tarçın ve çemen otu tüketme sıklığı ile yeme indeksi skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunurken tam tahıllar, zeytinyağı, Türk kahvesi, tatlı patates ve zerdeçal ile sağlıklı yeme indeksi skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak toplumda sağlıklı beslenme bilincinin artışına paralel olarak bireylerin gıda ve hastalık ile ilişkili bilgi düzeylerinin artabileceği saptanmıştır. Ancak yaşanabilecek sorunlardan biri doğru kaynaktan doğru bilginin alınması konusudur. Günümüzde ve gelecekte sağlığın korunması ve geliştirilmesinde önemli rolü olan fonksiyonel gıdaların tanınması ve yeterli düzeyde tüketiminin sağlanması toplum sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
The study was carried out with 200 participants, 20 of whom were female and 67 were male, between the ages of 20 and 81, who applied to the clinic and outpatient clinic of a private hospital in Bursa, how functional food consumption is affected by age, gender, marital status, biochemical parameters. It was made to determine. There was no statistically significant relationship between the healthy eating index score of the participants. When the status of knowing the concept of functional food is examined, the participants; 25.5 percent said they had heard but did not have enough information, 48.5 percent knew that they knew functional foods but did not know that it was named by this name, while 26 percent did not know enough. When we examine the education level and functional food knowledge level, it was seen that the consumption rate of people who are undergraduates (25%), graduate and doctorate graduates (10.5%) is higher than those who are illiterate (12%). According to gender, no statistically significant difference was found (p <0.05), but the scores of women were higher than men. According to marital status, there was no statistically significant difference between functional food knowledge level scores (p> 0.05); It is noteworthy that the singles' scores are higher than the married people. When the relationship between the blood parameters of the participants was examined, no statistically significant relationship was found between fasting blood glucose, postprandial blood glucose and HbA1c measurements and healthy eating index score. However, a negative correlation was found between total cholesterol and healthy eating index score. There was no statistically significant relationship between HDL Cholesterol and healthy eating index score. A negative correlation was found between LDL Cholesterol and triglyceride and healthy eating index score. In the relation of the functional foods they consume most, there was a statistically significant relationship between the frequency of eating cinnamon and fenugreek and the eating index score, while no statistically significant relationship was found between whole grains, olive oil, Turkish coffee, sweet potatoes and turmeric and the healthy eating index score. As a result, it has been determined that in parallel with the increase of consciousness of healthy nutrition in the society, individuals' levels of food and disease-related knowledge may increase. However, one of the problems that may arise is getting the right information from the right source. Recognition of functional foods that have an important role in the protection and development of health today and in the future and ensuring their adequate consumption are of great importance for public health.