Halit Ziya Uşaklıgil'in hikayelerinin tematik incelenmesi
Tematic analysis of Halit Ziya Uşakligil's stories
Yazar: HANİFİ ASLAN
Danışman: PROF. DR. ALEMDAR MUSTAFA YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hikaye = Story ; Servet-i Fünun Dönemi = Servet-i Fünun Period ; Servet-i Fünun dergisi = Servet-i Fünun periodical ; Servet-i Fünun edebiyatı = Servet-i Fünun literature ; Tematik inceleme = Thematic analysis ; Uşaklıgil, Halid Ziya = Uşaklıgil, Halid Ziya

Özet:
ASLAN, Hanifi; Halit Ziya Uşaklıgil'in Hikâyelerinin Tematik İncelenmesi; Doktora Tezi; Ankara; 2008Servet-i Fünun dönemi, arayışlar devri Türk edebiyatı tarihi açısından önemli dönüm noktalarından biridir. Halit Ziya Uşaklıgil bu dönemin en önemli yazarlarından biri ve en önemli hikâyecisidir. Ancak Halit Ziya'nın edebî faaliyetleri bu dönemli sınırlı değildir.Halit Ziya Türk edebiyatının nadiren yetiştirdiği çok yönlü yazarlarından birisidir. Hikâye, onun başarılı olduğu ve çok sayıda eser verdiği bir edebî türdür. Onun hikâye yazmağa başladığı dönem, Türk edebiyatında modern anlamda hikâyelerin yavaş yavaş görünmeye başladığı bir dönemdir. Halit Ziya ile bu "hikâye dili" esas şeklini bulmuştur.Halit Ziya'nın - sadeleştirdikleri dâhil - sağlığında yayınlanmış hikâye kitaplarındaki hikâyeleri, bu çalışmanın esasını oluşturmaktadır. Çalışmamızda, Servet-i Fünun döneminde hikâye ve Halit Ziya'nın bu edebî akım içindeki yeri ve önemi kısaca değerlendirildi. Bu değerlendirmeden sonra, hikâyeler toplumsal ve bireysel temalara ayrılarak incelendi.Halit Ziya'nın günlük ve mektup tarzında yazılmış hikâyeleri olduğu gibi, hikâyelerinde, hatıralarından da büyük ölçüde istifade ettiği görülmektedir. Servet-i Fünun döneminden önce ve o dönemde yazdığı hikâyelerin dili külfetlidir. Türkçenin sadeleşme sürecine paralel olarak onun dilinde de bir sadeleşme olduğu görülür. Hatta kendi yazdıklarından bazılarını daha sonraki dönemde sadeleştirdiği de vakidir.Halit Ziya hikâye türüne getirdiği üslup ve teknikle hem kendi dönemindeki hikâyecileri, hem de kendisinden sonra gelen hikâyecileri etkilemiştir. Yazarın önemli bir üslup özelliği incelikli tahliller ve dikkatle yaptığı tasvirlerdir. Halit Ziya'nın hikâyeleri romanlarına göre yaşanan hayatı daha geniş ve çeşitli yönleri ile aksettirme çabası içindedir. Bu sebepten hikâyelerinde şahıs kadrosu çok geniştir; toplumun her kesiminden insanlar bulmak mümkündür.Halit Ziya hikâyelerindeki üslup, teknik, ele aldığı kişiler, işlediği tema ve ele aldığı konularla Türk hikâyecilik tarihinde bir aşamadır.Anahtar Kelimeler1- Halit Ziya Uşaklıgil2- Servet-i Fünun3- Hikâye4-Tematik inceleme5- Türk Hikâyeciliği

Abstract:
ASLAN, Hanifi; Halit Ziya Uşaklıgil'in Hikâyelerinin Tematik İncelenmesi; Doktora Tezi; Ankara; 2008Servet-i Fünun period, the period of search, is one of the turning points in Turkish Literature. Halit Ziya Uşaklıgil is one of the prominent writers of the period and the most important short story writer of his era when modern short stories just started to appear. Halit Ziya contributed a lot to the advance of the modern short story style and language in Turkish LiteratureHalit Ziya, who is best known for his short stories but wrote in the form of letters and diarys as well, is one of the few sophisticated writers of the Turkish Literature. He benefited from his personal experiences a lot. Before Servet-i Fünun, he used an artistic language, which is difficult to understand, but then started using a more clear language in parallel with the common understanding of the term. He even simplified some of his earlier works.The main purpose of this study is to examine the short stories in his books published when he was alive -including the ones he simplified- . In the study, his importance and place in the Servet-i Fünun Period has been told and his short stories have been analyzed in terms of social and individual themes.He had a great influence on the writers of his era as well as the ones after him. Among his most striking styles are detailed analyses and carefully made descriptions. His short stories compared to his novels are more inclined to reflect life with more perspectives; therefore he uses more characters in his short stories with people from every part of the society.Halit Ziya is an important step in Turkish Literature in respect of his themes and subjects he studied in his short stories.Key words1-Halit Ziya Uşaklıgil2-Servet-i Fünun3- Short Story4- Thematic Analysis5- Short Stories in Turkish Literature