Sinema ve oryantalizm: 2000 sonrası ulusötesi sinemada Türk kadın kimliğinin temsili
Cinema and orientalism: Representation of Turkish women's identity in transnational cinema after 2000
Yazar: İLKER ÇÖZELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM EVREN YÜKSEL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Cinsiyet tercihi = Sex preference ; Feminizm = Feminism ; Oryantalizan Dönem = Orientalist period ; Oryantalizm = Orientalism ; Sinema = Cinema ; Türk kadını = Turkish women ; Ötekileşme = Otherisation ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Oryantalizm bir bilim dalı olarak kabul edilmesinden bu güne kadar, çeşitli alanlarda etkinliğini sürdürmüştür. Sinema da oryantalizmin ideolojik olarak işleyişini sürdürdüğü bir alandır. Oryantalist ideolojide ötekileştirilen diğerlerinin her zaman olumsuz özelliklere sahip olması tesadüfi değil, ideolojiktir. Sinemada da ötekileştirilen toplumların ve üyelerinin temsil ediliş tarzlarının oryantalist ideoloji tarafından yani Batı tarafından belirlendiği görülmektedir. Said'in de belirttiği gibi Batı, Doğu'yu ötekileştirerek kendi benliğini var edebilmektedir. Bu denklemin terazisinde bilgi-iktidar yatmaktadır. Bu noktada Foucault'nun bilgi-iktidar nosyonunun oryantalizme eklenmesinin ve oryantalizmin pratiğe dönüşmesinin katkısı yadsınamaz. Bilen tarafın iktidar kurduğu ve özne konumuna geldiği, böylelikle bilmeyen tarafın ötekileştirildiği ve nesne konumuna mecbur bırakıldığı görülmektedir. Oryantalizmde ayrıca Doğu'nun Batı tarafından dişil konuma getirilmesiyle Batı'nın eril konuma getirilmesi sağlanmaktadır. Böylelikle oryantalizmde bakire ve el değmemiş egzotik Doğu'nun, Batı'nın sömürüsüne maruz kalması pratiğe dönüşmektedir.
Bu tezde oryantalizm- toplumsal cinsiyet ilişkisini tartışmak için, ulusötesi sinemadan Mustang, Meleğin Sırları, Takiye: Allah Yolu'nda isimli üç film seçilmiştir. Bu üç film, oryantalist söylemin işleyişi bakımından ve feminist film analizinin temel kavramları çerçevesinde, Türk kadın kimliğinin temsili bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular tartışılmış ve veriler ortaya konmuştur. Doğu'nun, Batı sinemasında metaforik olarak kadınla bağdaştırılması ışığında kadın ile Doğu arasında kurulan benzerlikler üzerinde durulmuştur. Toplumsal cinsiyet çerçevesinden bakıldığında oryantalizmdeki Doğu temsilleri ile popüler sinemadaki kadın temsilleri incelenerek bulgular ortaya konulmuştur. Çalışmanın örneklemini oluşturan filmler oryantalist söylem ve toplumsal cinsiyet ilişkileri çerçevesinde incelendiğinde, kadının erkek bakışının nesnesi konumuna indirgendiği ve Batılı bir gözle egzotikleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır.


Anahtar sözcükler: Oryantalizm, Doğu-Batı, Toplumsal Cinsiyet, Ataerkil İdeoloji, 2000 Sonrası Ulusötesi Sinema, Feminizm.

Abstract:
Since the acceptance of Orientalism as a branch of science, Orientalism has continued its activities in various fields. Cinema is also an area where the field of Orientalism which the study finds. From the existence of cinema to the present day, popular cinema is the continuation of the existing ideology. Cinema and orientalism express an intertwined field. Feminism, which opposes the imposition of popular culture and proposes a solution, takes place under the name of feminist cinema in cinema. While feminist criticisms criticize the othering and objectification of women; orientalism criticizes cultures and geographies at the macro level. Feminist film and orientalism is also fully compatible point where a society or community members oppose the point where it piece by piece by transforming marginalized. It is not accidental but ideological that others who have been marginalized in Orientalist ideology always have negative characteristics. It is seen that in the cinema that the representation style of otherized societies and the members of these societies are determined by the orientalist ideology, namely by the West. Differences in the representation methods tried to be explained in the East - West dichotomy are remarkable. Whether the Western representations of the East is indeed Eastern, and the ability to distinguish textual / fictional details between the representation of the true East and the East and the representation of the East that the West calls, is about how much orientalist thought prevails. An analysis of orientalist representations in cinema was made by adding the perspective of Edward Said, the leading name of orientalism to the study. In this study, it was argued that Said was exploited and misrepresented about the East, and that the Eastern notion of the West did not actually exist. Women are otherized to the secondary position of men; Easterners were otherized and brought to the secondary position of the West. 

The West can create its own self by otherizing the East. It is useful to use Hegel's slave-master dialectics at this stage. The slave must be a slave according to the dialectic so that the master can exist. To put it further, the master's ability to come to the subject position is ensured by enslaving another self into the object position. Knowledge-power lies in the balance of this equation. The contribution of Foucault's notion of knowledge-power to orientalism and the conversion of orientalism into practice is undeniable. It is seen that the knowing side established power and brought itself to the position of subject, thus the other side of the non-knowing side and being forced to the object position. In popular cinema, which is the subject of feminist film criticism, men represent everything while women representation who do not know anyting. It can be said that knowledge brings power in both orientalism and popular cinema criticized by feminist cinema. In Orientalism, the West is brought to the masculine position by making the West feminine. Thus, in orientalism, the pity of the virgin and untouched exotic East towards the exploitation of the West turns into practice. 
In this thesis, three films from transnational cinema and different countries were selected. These three films have been analyzed through orientalist discourse analysis by using feminist film criticism. The findings were discussed and documented. Considering whether the East described is real and compared with the real East, the differences found are revealed. In the light of the metaphorical reconciliation of the East with the women in Western cinema, the similarities between the women and the east are emphasized. From a gender perspective, Oriental representations in orientalism and women's representations in popular cinema were examined and the findings were presented. 

Keywords: Orientalism, East – West, Gender, Patriarchal Ideology, Transnational Cinema after 2000, Feminism