Dönüştürücü öğrenme kuramı açısından öğretmen adaylarının bilgi ve iletişim teknolojileri entegrasyonu uygulamaları
Preservice teachers? information and communication technologies integration practices in terms of transformative learning theory
Yazar: ÖZDEN ŞAHİN İZMİRLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. IŞIL KABAKÇI YURDAKUL
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Dönüştürücü öğrenme = Transformative learning ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Bilişim Teknolojileri (BT) öğretmen adaylarının dönüştürücü öğrenme kuramına dayalı olarak mikro düzeyde bilgi ve iletişim teknolojisi (BİT) entegrasyonu gerçekleştirme dönüşümlerini incelemektir.Tarama modeli kullanılan araştırmada yöntem çeşitlemesinden yararlanılmış, yöntemler arası çeşitleme türlerinden karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırma, 2011-2012 öğretim yılı bahar döneminde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü'nde yürütülen öğretmenlik uygulaması dersi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını öğretmenlik uygulaması dersini alan 54 BT öğretmen adayı, altı uygulama öğretmeni ve iki uygulama öğretim elemanı oluşturmuştur. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları temel ve destek veri toplama araçları olarak iki kategoriye ayrılmıştır. Temel veri toplama araçlarının geliştirilmesi için dönüştürücü öğrenme veri toplama seti temel alınmış ve BİT entegrasyonu uygulamaları için uyarlanmıştır. Destek veri toplama araçlarını ise uygulama öğretmeni ve uygulama öğretim elemanı için geliştirilen görüşme formları ve araştırmacı günlüğü oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler betimsel istatistikler (frekans, yüzde), ki-kare testi ve Fisher'ın tam olasılık testi ile analiz edilirken nitel veriler ise tümevarım analizi kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre BT öğretmen adaylarının yaklaşık üçte birinin öğretmenlik uygulaması dersinden dolayı mikro düzeyde BİT entegrasyonu dönüşümü yaşadığı görülürken çoğunun ise mikro düzeyde BİT entegrasyonu kapsamında dönüşüm yaşamadığı görülmüştür. Öğretmenlik uygulaması dersi kapsamında mikro düzeyde BİT entegrasyonu dönüşümü yaşayan BT öğretmen adaylarının çoğunun dönüşümün ilk basamaklarında yer aldıkları belirlenmiştir. Bunun yanı sıra eleştirel değerlendirmenin, yeni bir karar almanın, özgüven gelişmesinin, mutlu olmanın ve olumlu dönüt almanın BT öğretmen adaylarının mikro düzeyde BİT entegrasyonu dönüşüm göstergeleri arasında yer aldığı bulunmuştur. BT öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersi kapsamında mikro düzeyde BİT entegrasyonu dönüşümlerini uygulama öğretmeni, uygulama öğretim elemanı, öğretmenlik uygulaması dersi arkadaşı ve diğer branş öğretmenleri gibi kişilerin kolaylaştırdığı belirlenmiştir. Dönüşümü kolaylaştıran kişilerin yanı sıra BT öğretmen adaylarının konu anlatımı, uygulama öğretmeninin ders anlatımını gözlemlemesi, ders gözlem raporu yazması, kendi kendilerini sorgulaması ve BİT araçlarını kullanması gibi sınıf etkinliklerinin dönüşümü kolaylaştırdığı bulunmuştur. Uygulama okulunun ve öğretmenlik uygulaması dersinin bazı aksayan yönleri ile BT öğretmen adayının, uygulama öğretmeninin ve uygulama öğretim elemanının bazı eksikliklerinin öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersi kapsamında mikro düzeyde BİT entegrasyonu dönüşümünü engelleyen unsurlar arasında yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlik uygulaması dersinin BİT entegrasyonunu geliştirme-uygulama fırsatı sunmasından dolayı BT öğretmen adaylarının mikro düzeyde BİT entegrasyonu dönüşümüne katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunların yanı sıra BT öğretmen adaylarının dönüşüm yaşayabilmeleri için dersin paydaşları olan uygulama öğretim elemanının, uygulama öğretmeninin ve BT öğretmen adayının bazı sorumlulukları olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonunda BT öğretmen adaylarının BİT entegrasyonu dönüşümü yaşayabilmeleri için uygulamaya ve yapılacak araştırmalara yönelik önerilerin yanı sıra öğretmenlik uygulaması dersinin yürütülmesine yönelik bir model önerisi sunulmuştur.Anahtar Sözcükler: BİT entegrasyonu, dönüştürücü öğrenme kuramı, öğretmenlik uygulaması dersi, Bilişim Teknolojileri öğretmen adayları, yetişkin öğrenmesi

Abstract:
The purpose of this research is to investigate transformations of preservice Information Technology (IT) teachers? micro level information and communication technology (ICT) integration practices in the context of transformative learning theory.In this research, which survey model was used, mixed design, one of the models of combined designs, was used. The research was conducted in the context of teaching practice course given at the department of Computer Education and Instructional Technology in the Education Faculty in Eskişehir Osmangazi University in the 2011-2012 spring semester. Participants of the research were 54 preservice IT teachers, six supervising teachers and two supervising faculty members. Data collection tools used in the research were categorized as main and supporting data collection tools. Main data collection tools were based on transformative learning data collection set. To develop main data collection tools, transformative learning data collection set was adapted for ICT integration practices. Supporting data collection tools were interview forms, developed for supervising teachers and supervising faculty member, and researcher diary. While quantitative data obtained from the research were analyzed with descriptive statistics (frequency, percent), chi square test and Fisher's exact probability test, qualitative data were analyzed by inductive analysis.According to the results obtained from the research, it was seen that while approximately one-third of preservice IT teachers had micro level ICT integration transformation due to the teaching practice course, most of them did not have any transformation due to the teaching practice course. Most of preservice IT teachers who have micro level ICT integration transformation within the scope of teaching practice course took place in the first steps of the transformation. Besides, it was found that critical evaluation, making a new decision, developing self-confidence, being happy and taking positive feedback are within the indicators of preservice IT teachers? micro level ICT integration transformation. It was determined that people like supervising teacher, supervising faculty member, friend from teaching practice course and other branch teachers facilitated preservice IT teachers? micro level ICT integration transformation within the scope of teaching practice course. As well as transformation facilitators, it was found that class activities like preservice IT teachers? instructing, observing their supervising teacher?s instructing, writing lesson observation report, questioning themselves and using ICT tools facilitated transformation. It was concluded that some failing aspects of practicing school and teaching practice course, some deficiencies of preservice IT teacher, supervising teacher and supervising faculty member were within the hindering factors of micro level ICT integration transformation within the scope of teaching practice course. It was concluded that because of providing opportunity to develop/implement ICT integration, teaching practice course contributed to the preservice IT teachers? micro level ICT integration transformation. In addition, it was determined that supervising faculty member, supervising teacher and preservice IT teacher who are course stakeholders have some responsibilities for preservice IT teachers to have transformation. At the end of the research, as well as suggestions for practice and further researches, a model suggestion to conduct teaching practice course were presented for preservice IT teachers to have micro level ICT integration transformation within the scope of teaching practice course.Keywords: ICT integration, transformative learning theory, teaching practice course, preservice Information Technology teachers, adult learning