Şamanist kültürlerde kadın imgesi
The image of woman in Shamanist cultures
Yazar: MERVE ALBAYRAK ESKİBALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ARZU KORUCU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
İlksel toplumların doğa ile olan güçlü bağı, hayatı anlamlandırma noktasında ve inançlarında oldukça önemlidir. Doğaya olan güçlü bağlılık nedeni ile doğada yer alan her şeyin bir ruhu olduğuna inanılmış; bu durum animist inanç biçimini oluşturmuştur. Ruhlara olan kutsal inanç ve bağlılık ise zamanla Şamanizm'in temellerini ve toplumların yaşam biçimlerini oluşturmuştur. Verimliliği ve insanlığa bir yuva görevi görmesinden dolayı Şamanist ve animist inancın temelini oluşturan doğa, kadının fizyolojik yapısı ile özdeşleştirilmiştir. Bu özdeşleştirme, kadını toplum nezdinde kutsal bir yerde konumlandırmıştır. Kutsal sayılan kadın figürü Şamanizm'de de önemli bir yer edinmiştir. 
Kadınların toplumsal alanda üstlendiği aktif rol, zamanla yerlerini erkeklerin almasından dolayı değişmiştir. Ataerkil düzenin ortaya çıkması, kadınların tarih sahnesindeki etkin rolünün geriye doğru bir evrim sürecine girmesine sebep olmuştur. Bu sistem, anaerkil düzenin hakimiyetine son vermiş ve onları ikincil bir konuma itmiştir. Bu çalışmada kadınların ilksel toplumlardan günümüze kadar değişen konumu, başta kadim Türk uygarlıkları olmak üzere Şamanist dünya görüşünün hakim olduğu kültürlerden seçilen mitolojik örnekler ışığında incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, kadınların pasif konumunun sebebinin, insanlığın doğadan ve animist düşünceden gittikçe daha fazla kopmasıyla birlikte değişen ve tamamen ataerkil sistemin etkisinde kalan toplumsal normlar olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The primary communities' strong connection with nature is essential for them in making sense of their lives and their beliefs. Due to the strong devotion to nature, it was believed that everything in nature possesses a spiritual essence; thus, originated the form of animistic belief. As for this particular belief and devotion to the sacred spirits, in the course of time, it established the fundamentals of Shamanism and constituted the communities' way of life. Thanks to its fertility and role as a home to humanity, nature which, constitutes a Shamanistic and animistic form of belief, is identified with the physiological structure of the woman. This identification positions the woman in a sacred place in the eyes of society. The woman figure, which is accepted as sacred, also gained significant ground in Shamanism.
The active role in the social field, which was assumed by women, changed in the course of time as men superseded their position. The emergence of the patriarchal structure reduced the effective role of women in stages of history, to a process of retrogressive evolution. This system put an end to the domination of matriarchy and subordinated women to a secondary position. In this study, the changing process of women's position from primal communities to the present ones is examined in the light of mythological examples chosen especially from ancient Turkic civilisations and cultures where the Shamanistic world-view is dominant. At the end of the study, the reason for women's passive position is determined as the social norms that have changed more and more with humanity's continuing detachment from nature and animistic notions completely under the influence of the patriarchal system.