Hukuki boyutuyla evrensel hizmet
The universal service and its legal dimension
Yazar: ESER US
Danışman: PROF. DR. MELTEM KUTLU GÜRSEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Kamu hukuku = Public law

Özet:
Devlet kavramının tanımlanmasındaki aslî unsurlardan olan ve çogu kez?devletin islevi?ne denk olarak kabul edilen kamu hizmeti kavramında,özellikle son otuz yıl içinde ciddi bir degisiklik gözlemlenmektedir. AmerikaBirlesik Devletleri'nin liberal ekonomi uygulamaları, küresellesme süreciylebirlikte Avrupa ülkeleri hukuk sistemleri üzerinde kendisini göstermis, özelliklede Avrupa Birligi ile üye devlet hukukları üzerindeki etkisi kaçınılmaz halegelmistir. Avrupa yapılanmasının iktisadi anlayısının kamu hizmetleriüzerindeki ilk etkisi ise kamu hizmetinin klasik kavramlarındaki degisim ileortaya çıkmaktadır.Avrupa Birliginin liberal ilkelere dayalı ve serbest rekabet kurallarınınhâkim oldugu bir ortak pazarın yaratılması amacı, kamu hizmetleri alanınserbest rekabet araçlarına açılması sonucunu dogurmustur. Bu nedenle,Avrupa Birligi, bu amaca görece engel olan kamu hizmeti kavramına kendimevzuatında yer vermemis olup, bu kavram yerine, ?genel ekonomik yararhizmeti?, ?evrensel hizmet? ve ?kamu yükümlülükleri? gibi klasik kamuhizmetlerini hatırlatacak bir takım terimler kullanılmaktadır. Avrupa Birligievrensel hizmete iliskin ilk düzenlemesini, 1987 tarihli Telekomünikasyonalanının serbestlestirilmesine yönelik Yesil Kitap ile yapmıstır. Daha sonrabirçok metinde kendine yer bulan evrensel hizmet kavramı, iç pazarınaltyapısını olusturan telekomünikasyon sektöründe kabul edilmis ve bilgitoplumu saglama amacında oldugu vurgulanmıstır. 1992 tarihli Postahizmetlerine iliskin Komisyon tarafından hazırlanan Yesil Kitap'ta evrenselhizmet, ?Toplulugun bütününde, cografi konumlarından bagımsız olarakherkese ulasılabilir fiyat ve belirli bir kalitede saglanan temel hizmet? olaraktanımlanmıstır.Evrensel hizmet kavramının yasal bir düzenleme ile Türk Hukukundakendine yer bulması ise, 16.6.2005 tarih ve 5639 sayılı Evrensel HizmetinSaglanması ve Bazı Kanunlarda Degisiklik Yapılması Hakkında Kanun ilegerçeklesmistir. Bu düzenlemeyle, telekomünikasyon ve elektronik haberlesmehizmetlerinin evrensel hizmet kapsamına giren ve yerine getirilmesinde maligüçlük bulundugu için isletmeciler tarafından kaçınılan temel hizmetleryükümlülük olarak getirilmistir. Bu yükümlülügün yüksek maliyetler nedeniyleüstlenilmemesini bertaraf etmek amacıyla da bir finansman sistemiöngörülmüstür.Sonuç olarak evrensel hizmet kavramı, gerek Avrupa Birligiuygulamasında gerekse Türkiye'de, serbest piyasa ekonomisine açılan kamuhizmeti alanlarında bir yandan rekabet açısından güvence saglarken, digeryandan da piyasa basarısızlıgı durumuna karsı hizmetten yararlananlarıkoruyucu isleve sahiptir.Anahtar Kelimeler: Kamu hizmeti, Serbestlestirme, Genel Ekonomik YararHizmeti, Telekomünikasyon Hizmetleri, Evrensel Hizmet.

Abstract:
Crucial changes have been observed for 30 years in the concept of publicservice which is an essential element to describe state notion. Besides, theconcept is mostly received in terms of state function. In the context ofglobalization, the national legislative frames are broadly influenced by theUnited States? liberal economy practice. The effect of this practice is notablyvisible in the legislative frames of member states of the European Union (EU).First impact of economic structure of the Community on the public service isreflected in the evolution of the classic concept of public service.Within the EU, adhesion to the principles of liberal economy leads to thecreation of European common market and opens public service area to theinstruments of competition. However, public services are not regulated byCommunity legislation, which creates a question of competence. Thatinterference is avoided by the use of terms as ?service of general economicinterest", "universal service " and "public obligations", which remind exactlyclassical public services.The EU set up its first legislative act concerning universal services withthe Green Paper on ?the Liberalization of Telecommunications Infrastructure?in 1987. Following this act, the concept of universal service is used in numerousdocuments. It is admitted as a part of telecommunications area which composesthe infrastructure of internal market. It is also emphasized that the universalservice guaranteed the development of the intelligence society. The Green Paperof the European Commission on the "Development of the single market forPostal Service", in 1992, describes the universal service as follows: "a minimumrange of services of specified quality which must be provided in all MemberStates at affordable prices for the benefit of all users, irrespective of theirgeographical location".The regulation in full measure of universal service intervened with code5639 in May 16th, 2005. Turkish legislator?s definition for minimum service anduniversal service complies with pre-established definitions: ?every individualis entitled to receive inside national borders, and against abordableremuneration, services of electronic communications in a particular quality?With this regulation, minimum services became constraining in Turkey,including telecommunications services and the electronic services considered tobe universal services. They were avoided by entrepreneurs for difficulties ofexecutions in financial terms. Resulting directly from the Code, financialobligations committed to entrepreneurs appearing in the competitive market inorder to avoid risks with social consequences.As a result, either in EU practice or in Turkey, the application ofuniversal service concept promotes not only an equitable competition, but alsoprotects individuals against the possible failure of the market.Key words: Public Service, Liberalization, Services of General EconomicInterest, Services of Telecommunications, Universal Service.