11-14 yaş grubu çocukların beslenme bilgi düzeyleri ve DEBQ ile yeme bozukluklarının belirlenmesi
Determination of nutritional knowledge levels of students within the age group 11-14 and to identify eating disorders using the DEBQ
Yazar: BEYZA TUNCAY
Danışman: PROF. DR. METİN SAİP SÜRÜCÜOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma; 11-14 yaş grubu öğrencilerin beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve
Hollanda Yeme Davranışları Anketi (DEBQ) kullanılarak yeme bozukluklarının belirlenmesi
amacıyla yapılmıştır. Keçiören İlçesinde bulunan Hüseyin Güllüoğlu Ortaokulu ve Tarhuncu
Ahmet Paşa Ortaokulu'nda öğrenim gören 368 kız öğrenci, 352 erkek öğrenci olan 6.sınıf,
7.sınıf ve 8.sınıf öğrencileri araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Öğrencilerin genel
özellikleri, beslenme bilgi düzeyleri ve Hollanda Yeme Davranışları Anketi uygulanarak
ölçeğin üç alt boyutunda yeme davranış bozuklukları sorgulanmıştır. Alınan puanlar hem
beslenme bilgi düzeyleri, hem de cinsiyet ve sınıf farklılıklarına göre karşılaştırılmıştır.
Öğrencilerin %48,3'ünün beslenme bilgi düzeyi yetersiz, %43,6'sının yeterli, %8,1'inin
beslenme bilgi düzeyi iyi düzeyde bulunmuştur. Cinsiyete göre beslenme bilgi düzeyleri
arasında anlamlı fark bulunamamıştır (p<0.05). Öğrencilerin en fazla oranda doğru
cevapladığı sorular; yaşam için gerekli olan azotu bulunduran besin ögesi (Erkek %84,3, Kız
%88,5), saf karbonhidrat bulunduran besin ögesi (Erkek %91,4, Kız %92,1), şeklindedir.
Öğrencilerin en fazla oranda yanlış cevapladığı sorular; en çok posaya sahip besin (100
gramda) (Erkek %84,0, Kız %87,7), doymamış yağ olarak bilinen yağ çeşidi (Erkek %80,8,
Kız %83,1), olarak bulunmuştur. Öğrencilerin kısıtlayıcı yeme davranışı ortalama puanı
2,82±1,82; duygusal yeme davranışı ortalama puanı 3,50±1,34; dışsal yeme davranışı ortalama
puanı 3,10±1,19 olarak bulunmuştur. Elde edilen puanların düzeyi incelendiğinde öğrencilerin
en çok duygusal yeme davranışını ardından dışsal yeme davranışını sergilemektedir.
Öğrencilerin kısıtlayıcı yeme davranışı ise oldukça düşük düzeydedir. Beslenme bilgi
düzeyine göre değerlendirildiğinde bilgi düzeyi yüksek olan 6. 7. ve 8. sınıf erkek ve kız
öğrenciler kısıtlayıcı yeme davranışını daha fazla gösterirken, duygusal ve dışsal yeme
davranışını daha az göstermiştir (p<0.05). 6. 7. ve 8. sınıf erkek ve kız öğrencilerin beden kütle
indeksleri arttıkça kısıtlayıcı yeme davranışlarının azalmakta olduğu bunun yanı sıra duygusal
ve dışsal yeme davranışlarının da artmakta olduğu bulunmuştur (p<0.05). Özellikle
öğrencilere etkin ve sürekli verilecek yeterli-dengeli beslenme eğitimi insan sağlığını tehdit
eden sorunların ve uygulamaların önlenmesine, hatalı alışkanlıkların, davranışların
değiştirilmesine, edinilen bilginin tutuma dönüşmesine yardımcı olacaktır. Tutumun davranışa
dönüşebilmesi için ise beslenme eğitiminin tekrarının ve kontrolünün sağlanması önem arz
etmektedir.

Anahtar Sözcükler: adölesan, beslenme bilgi düzeyi, yeme davranış bozuklukları,

Abstract:
This research was conducted to determine nutritional knowledge levels of students
within the age group 11-14 and to identify eating disorders using the Dutch Eating Behavior
Questionnaire (DEBQ). Research sample of this research is 368 female and 352 male students
who are studying at 6th, 7th and 8th grade in Hüseyin Güllüoğlu Secondary School and
Tarhuncu Ahmet Paşa Secondary School located in Keçiören District. The general
characteristics of the students and their nutritional knowledge levels are determined and by
applying the Dutch Eating Behavior Questionnaire, eating behavior disorders are questioned
in three subscales of the scale. The scores were compared according to nutritional knowledge
levels as well as gender and grade differences. It was found that 48.3% of the students had
insufficient, 43.6% were adequate, and 8.1% had good nutritional knowledge level. There was
no significant difference between nutritional knowledge levels with respect to gender (p <0.05)
the questions that most of the students answer correctly are; nutrient containing nitrogen which
is essential for life (84.3% for male, 88.5% for female), pure carbohydrate (91.4% for male,
92.1% for female). The questions that most of the students answer wrongly are; nutrient
containing the most pulp (In 100 grams) (84.0% for male, 87.7% for female), an unsaturated
oil (80.8% for male, 83.1% for female). The mean score of the restrictive eating behavior of
the students was 2,82 ± 1,82; the mean score of emotional eating behavior was 3,50 ± 1,34;
the mean score of external eating behavior was found to be 3,10 ± 1,19. When the level of the
obtained scores is examined, the emotional eating behavior of students is followed by the
external eating behavior of students mostly. The restrictive eating behavior of students is at
pretty low level. When they are evaluated according to nutritional knowledge level, male and
female students studying at 6th, 7th and 8th grades who have high nutritional knowledge
level show restrictive eating behavior more, while they show emotional and external eating
behavior less (p <0.05). As the body-mass indexes of 6th, 7th and 8th-grade male and female
students increased, restrictive eating behaviors decreased and in addition to this emotional and
external eating behaviors increased (p <0.05). In particular, adequate and balanced nutrition
education that will be given to the students effectively and continuously will help to prevent
the problems and practices that are threatening human health and to change the bad habits and
behaviors and to turn the acquired knowledge into attitude. In order to be able to turn attitude
into behavior, it is crucial to ensure repetition and control of nutritional education.

Keywords: adolescents, eating behavior disorders, nutritional knowledge level,