Küresel kent-bölgenin çeperinde Çorlu'da mahalle, konut ve gündelik yaşamın dönüşümü
Transformation of the neighborhood, housing, and everyday life in Çorlu at the edge of the global city-region
Yazar: ŞEFİKA AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kent yönetimi = City management ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel ayrışma = Urban decomposition ; Kentsel büyüme = Urban growth ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel hizmetler = Urban services ; Kentsel planlama =   ; Kentsel politika = Urban policy ; Kentsel yaşam = Urban life

Özet:
Bu tez çalışmasında İstanbul küresel kent-bölgesinin çeperinde yer alan ve Trakya'nın en büyük yerleşimi olan Çorlu'nun 1970'ten itibaren tarım ve garnizon kentinden sanayi kentine dönüşüm süreci ve kentin sakinlerinin bu dönüşümü nasıl yaşadığı ele alınmaktadır. İstanbul'dan sanayi desantralizasyonu sürecinde oluşan ağların makro düzeyde İstanbul kent-bölgesine, mezo düzeyde Trakya Bölgesi'ne ve mikro düzeyde Çorlu'ya ve yakın çevresine etkileri üzerinde durulmaktadır. Bu üç düzeydeki dönüşümü takip edebilmek için asamblaj kentçiliği ve eleştirel kent teorisi arasında çoklu bir teorik konum seçilmiştir. Asamblaj kentçiliği kentin sakinlerinin kent-bölge oluşum sürecini nasıl yaşadıkları sorusuna cevap vermeyi sağlarken, eleştirel teori, kapitalist kentleşme süreçlerinin bağlamsallığına ve güç ilişkilerine vurgusuyla kent-bölgenin çeperindeki sanayi gelişimini kavramaya olanak tanımaktadır. Kent-bölge oluşumunun, mikro düzeyde çeperdeki etkisini ortaya çıkarmak için Çorlu'daki sakinlerin gündelik yaşamları, mahallelerin dönüşümü ve konut gelişimi incelenmiştir. Bu analiz için nitel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan etnografik desen tercih edilmiştir. Sosyal, kültürel ve ekonomik düzey bakımından farklı toplumsal grupların yaşadığı 7 konut türü belirlenmiş ve bu konutların yoğunlaştığı veya ilk örneklerinin yer aldığı 7 mahalle araştırma sahası olarak belirlenmiştir. Bu mahallelerde gözlem yapılmış ve 35 sakinle yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında yerel/ulusal gazete arşivlerinde ve Çorlu Belediyesi Arşivi'nde doküman incelemesi yapılmış, 70 yerel aktörle yapılandırılmamış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileriyle birlikte Çorlu'nun İstanbul kent-bölge oluşum sürecine katılımı farklı ölçeklerin birbirine karıştığı; canlı cansız tüm varlıkların asamblajlar oluşturduğu, dağıldığı, tekrar birleştiği değişken gri bir alan olarak betimlenmiştir. Araştırma sonucunda, Çorlu'nun sayısız asamblajın varlığı ile oluştuğu ve dönüştüğü görülmüştür. Bu oluşuma etki eden politika ve uygulamalar Çorlu'nun sakinlerinin konut sorunun çözümünde, mahallelerin dönüşümünde açığa çıkmakta, gündelik yaşamlarında icra edilmektedir. Kent-bölgenin çeperindeki sakinler kapitalist arzu akışlarına kapılmakta, yersizyurtsuzlaşmakta, gündelik yaşamlarını dönüştürmekte ve çok çeşitli asamblajların bileşenleri olmaktadırlar. Devletin yeniden ölçeklendiği süreçte oluşan gezegensel kentleşme manzaralarıyla Çorlu dıştan içe içten dışa patlamakta, eşitsiz gelişimin yeni coğrafyalarından birisi olmaktadır.

Abstract:
In this thesis, the transformation of Çorlu, which is a town located on the periphery of Istanbul global city-region and is the largest settlement of Thrace, from an agricultural and garrison city to an industrial city since 1970 and how the inhabitants of the town experienced this change, is examined. The effects of the networks formed during the industrial decentralization from Istanbul are discussed at the macro level for Istanbul city-region, at the mezo level for Thrace Region, and for Çorlu and its immediate surroundings at the micro level. In order to follow the transformation in these three levels, a multiple theoretical position between assemblage urbanism and critical urban theory has been chosen. Assemblage urbanism answers the question of how the city's inhabitants experience the process of city-region formation; on the other hand, the critical theory, through its emphasis on the contextuality of capitalist urbanization processes and power relations, lets to grasp the industrial development on the periphery of the city-region. The everyday life of Çorlu's residents, the transformation of the neighborhoods, and housing developments were examined to reveal the micro-level effect of the city-region formation. The ethnographic design among the qualitative research methods was preferred for this analysis. In terms of social, cultural, and economic level, seven types of residences inhabited by different social groups have been selected, and seven neighborhoods where these dwellings or their prototypes are mostly located have also been determined as research areas. Observations were made in these neighborhoods, and semi-structured interviews were conducted with 35 residents. Within the scope of the research, document analyzes were carried out in the archives of local/national newspapers and the municipality, and unstructured in-depth interviews were conducted with 70 local actors. Along with the research data, Çorlu's participation in the Istanbul city-region formation process is described as a variable gray area where different scales mingle, and all living and non-living assets create assemblages, disperse and reunite. It is concluded in the research that Çorlu is formed and transformed by the existence of countless assemblages. Policies and practices affecting this formation are revealed in the solution of the housing problem of the Çorlu's residents, in the transformation of the neighborhoods, and are carried out in their everyday lifes. Residents on the periphery of the city-region are swept away by flows of capitalist desire and deterritorialized; they are transforming their everyday lifes and becoming components of a wide variety of assemblages. With the planetary urbanization landscapes formed in the re-scaling process of the state, Çorlu has exploded from the inside out and become one of the new geographies of uneven development.