Nohut (Cicer arietinum L.) tarımında farklı toprak işleme yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of different soil tillage methods in the chickpea (Cicer arietinum L.) cultivation
Yazar: ABDULLAH KASAP
Danışman: PROF. DR. İLKNUR DURSUN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tarım Makinelerı ve Teknolojileri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarım = Agriculture ; Tarım makineleri = Agricultural machinery ; Tarım toprakları = Agricultural soils ; Toprak = Soil ; Toprak frezeleri = Rotary tillers ; Toprak işleme = Tillage ; Toprak koruma = Soil conservation ; Toprak nemi = Soil moisture ; Toprak sıkışması = Soil compaction ; Toprak örtüsü = Soil cover

Özet:
Bu çalışmada; nohut tarımında 6 farklı toprak işleme yönteminin toprağın bazı fizikomekanik özellikleri, ürün verimi, verim unsurları, işletme karakteristikleri ve maliyet üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Üç yıl süreyle Tokat ili Kazova Bölgesinde yürütülen çalışmada Gökçe çeşidi nohut kullanılmıştır. Uygulanan toprak işleme yöntemleri; A (sonbaharda kulaklı pulluk, ilkbaharda tarla kültivatörü ve dişli tırmık), B (kulaklı pulluk, tarla kültivatörü ve dişli tırmık), C (toprak frezesi), D (çizel, diskli tırmık ve sürgü), E (frezeli ara çapa makinasıyla şeritsel toprak işleme) ve F (doğrudan ekim)' den oluşmaktadır. Denemeler, tesadüf blokları deneme desenine göre 3' er tekerrürlü olarak düzenlenmiştir. Araştırma sonucunda; incelenen toprak işleme yöntemleriyle toprağın işlenmesinden sonraki gravimetrik nem içeriği sırasıyla en düşük ve en yüksek değer olmak üzere % 22.17-26.34, hacim ağırlığı 1.31-1.524 g cm-3 toprak porozitesi  % 43.20-49.57, penetrasyon direnci 0.23-0.94 MPa, organik madde içeriği % 1.43-1.86, parça boyut dağılımı % 16,29-43,10 ve yüzey artığı gömülme yüzdesi ise % 21.97-87.62 olarak bulunmuştur. Uygulanan yöntemlere göre nohut bitkisinin çıkışı 13.67-14.33 gün, metrekaredeki bitki sayısının 17.02-20.64 adet m-2, bitki boyunun 28.61-37.26 cm, ilk bakla yüksekliğinin  15.49-18.07 cm, bitkideki dal sayısının 1.24-2.36 adet bitki-1, bitkideki bakla sayısının 8.01-26.71 adet bitki-1, bitkideki tane sayısının 8.21-29.59 adet bitki-1, metrekaredeki bitki veriminin 163.06-470.74 kg da-1, metrekaredeki tane veriminin 80.60-260.63 kg da-1, 100 tane ağırlığının 43.44-47.46 g, hasat indeksinin % 52.51-56.43 ve bakladaki tane sayısının 1.11-1.13 adet bakla-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. Ayrıca yöntemlerin ortama maliyetlerinin 174.25 ile 192.10 ₺ da-1 arasında değiştiği, girdi çıktı oranın da 0.50 ile 1.51 arasında değiştiği bulunmuştur. Sonuç olarak C ve D yöntemlerinin bölgede alternatif toprak işleme yöntemleri olarak uygulanabileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effects of six different tillage methods on some physicomechanical properties of the soil, product yield, yield elements, operating characteristics and cost in chickpea cultivation. The study was carried out in Kazova Region of Tokat province for three years and Gökçe cultivar of chickpea was used in trials (2008-2009-2010). Tillage methods applied in the study were; A (moldboard plough in autumn, cultivator and tooth harrow in spring), B (moldboard plough, cultivator and tooth harrow), C (rotary tiller), D (chisel, disc harrow and slider), E (strip tillage with router rotary hoe) and F (direct seeding). The trials were arranged in randomized block design with three replications. After the cultivation of the soil with different tillage methods the lowest and the highest values for the gravimetric moisture content were 22.17 and 26.34 %, for the bulk density 1.31 and 1.524 g cm-3, for the soil porosity 43.20 and 49.57 %, for the penetration resistance 0.23 and 0.94 MPa, for the organic matter content 1.43 and 1.86 %, for the fragment size distribution 16,29 and 43.10 %, for the surface residue burial percentage 21.97 and 87.62 %. As plant characteristics; the duration for emergence of the chickpea plant was 13.67-14.33 days, the number of plants per square meter was 17.02-20.64 pcs m-2, the plant height was 28.61-37.26 cm, the first pod height was 15.49-18.07 cm, the number of branches in the plant was 1.24-2.36 pcs plant-1, the pod per plant was 8.01-26.71 pcs plant-1, the number of seeds per plant was 8.21-29.59 pcs plant-1, the plant yield per square meter was 163.06-470.74 kg da-1, the grain yield per square meter was 80.60-260.63 kg da-1, the weight of 100 seeds was 43.44-47.46 g, the harvest index was 52.51-56.43 % and the number of grains in the pod was 1.11-1.13 pcs pod-1. In addition, it was found that the average costs of the methods varied between 174.25 and 192.10 ₺ da-1, and the input-output ratio varied between 0.50 and 1.51. The results revealed that C and D methods can be applied as alternative tillage methods in the region.