Diyabet farkındalık ve kabul durumunun hastaların metabolik kontrol durumu üzerine etkisi
The effect of diabetes awareness and acceptance on metabolic control status of patients
Yazar: BURCU YAVUZ
Danışman: PROF. DR. VESİLE ÜNVER
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Diyabet tanısı alan hastaların farkındalık ve kabul durumunun metabolik kontrol düzeyleri üzerine etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini Acıbadem Altunizade Hastanesi'nde Temmuz 2023-Nisan 2024 tarihlerinde başvuran diyabet tanılı 76 birey oluşturdu. Veriler 14 maddelik Hasta Tanılama Formu, 14 maddesi farkındalık, 9 maddesi kabul durumunu ölçen toplam 23 maddelik Diyabet Farkındalık ve Kabul Ölçeği (DFKÖ) ile toplandı. Katılımcıların Diyabet Farkındalık ve Kabul Ölçeği Toplam puan ortalamasının 81,81±11,56 olup, Farkındalık ve Kabul alt boyutlarının puan ortalamaları sırasıyla 50,81± 6,98, 31±5,40'tır. HbA1c düzeyi ortalaması ise 8,23±1,05'dir. Cinsiyet, medeni durum, alkol kullanımı, diyabet süresi, eşlik eden kronik hastalık varlığı ve DM'ye bağlı komplikasyon yaşama durumunun hastaların Diyabet Farkındalık ve Kabul Ölçeği Puan Ortalamaları ile HbA1c değeri üzerinde bir etkisi bulunmamaktadır (p>0,05). Eğitim, ekonomik durum, sigara kullanımı ve tedavi şeklinin Diyabet Farkındalık ve Kabul Ölçeği Puan Ortalamaları ile HbA1c değeri üzerinde etkisi vardır (p<0,05). Katılımcıların yaş (r=0,32; p<0,001) ve diyabet süresi ((r=0,32; p<0,001) ile HbA1c arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişki vardır. Farkındalık ve tedavi şekli katılımcıların HbA1c düzeyleri üzerindeki değişimin %47'sini açıklamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma farkındalığı ve kabulü yüksek bireylerde metabolik kontrolün daha iyi sağlandığını ortaya koymuştur. Diyabet hemşireleri tarafından, hastaların hastalık kabul ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive study was conducted to examine the effect of awareness and acceptance status on metabolic control levels of patients diagnosed with diabetes. The study sample consisted of 76 individuals diagnosed with diabetes who were admitted to Acıbadem Altunizade Hospital between July 2023 and April 2024. Data were collected using a 14-item Patient Identification Form and a 23-item Diabetes Awareness and Acceptance Scale (DAAS), 14 items measuring awareness and 9 items measuring acceptance. The mean total score of the participant's Diabetes Awareness and Acceptance Scale was 81.81±11.56, and the mean scores of the Awareness and Acceptance subscales were 50.81±6.98 and 31±5.40, respectively. The mean HbA1c level was 8.23±1.05. Gender, marital status, alcohol use, duration of diabetes, presence of comorbid chronic diseases and DM-related complications had no effect on the mean scores of the Diabetes Awareness and Acceptance Scale and HbA1c level (p>0.05). Education, economic status, smoking and treatment type had an effect on the mean scores of the Diabetes Awareness and Acceptance Scale and HbA1c value (p<0.05). There is a moderate positive relationship between age (r=0.32; p<0.001) and duration of diabetes ((r=0.32; p<0.001) and HbA1c. Awareness and type of treatment explained 47% of the change in HbA1c levels of the participants. In conclusion, this study revealed that metabolic control was better in individuals with high awareness and acceptance. It is recommended that patient's disease acceptance and awareness levels should be evaluated by diabetes nurses.