İlkokul 2. 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin ve öğretmenlerinin okudukları metne ilişkin hazırladıkları soruların incelenmesi
An analysis of the questions prepared by second, third and fourth grade primary school students and their teachers regarding the text they read
Yazar: HİLAL GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BAŞARAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, öğretmenlerin sordukları soruların niteliği (yüzeysel ve derinlemesine anlam kurmaya dayalı; metinler arası, metin dışı ve metin içi anlam kurmaya dayalı; soru çeşitliliği; hatırlama, anlama, analiz vb. gerektirdiği süreçlere göre) ile öğrencilerin sordukları soruların niteliğinin ve ne ölçüde benzeştiğinin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu İstanbul ili Şişli ilçesinde bulunan bir ilkokulda öğrenim gören ve kolay örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen, 2. 3. ve 4. sınıf öğrencileri ile bu sınıfların sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın katılımcıları ikinci sınıflardan 42, üçüncü sınıflardan 43 ve dördüncü sınıflardan 39 öğrenci olmak üzere toplam 124 öğrenci ile 6 sınıf öğretmeninden oluşmuştur.
Araştırmada elde edilen temel sonuçlar şu şekildedir: 2. 3. ve 4 sınıf öğrencileri okudukları hikâye edici metin ve şiir türüne ilişkin hazırladıkları sorular "gerektirdiği bilişsel süreçlere göre" en fazla "hatırlama" düzeyindedir. Bilgilendirici metin türünde ise 2. ve 4. sınıflarda en fazla "hatırlama" düzeyinde soru sorarken 3. sınıflarda ise "anlama" düzeyinde soru sormaktadır. Öğrencilerinin okudukları hikâye edici metin türü ve şiir türüne ilişkin soruların "cevabın kaynağına göre" en fazla "metin içi" anlam içeren soru sormaktadır. Bilgilendirici metin türüne ilişkin ise 2. ve 4. sınıflar en fazla "metin içi" soru sorarken 3. sınıflarda ise "metin dışı" anlam içeren soru sormaktadır. Öğrencilerinin okudukları hikâye edici metin türü ve şiir türüne ilişkin soruların "yüzeysel ve derinlemesine anlam kurmayı gerektirmesi" açısından 2. 3. ve 4. sınıflarda en fazla "yüzeysel" anlam içeren soru sormaktadır. Bilgilendirici metin türüne ilişkin ise 2. ve 4. sınıflarda en fazla "yüzeysel" anlam kurmayı gerektiren soru sorulurken 3. sınıflarda ise "derinlemesine" anlam içeren soru sorulmaktadır. 2. 3. ve 4 sınıf öğrencilerinin ve öğretmenlerinin okudukları hikâye edici, bilgilendirici ve şiir türüne ilişkin hazırladıkları soruların sorular "türüne" göre incelendiğinde her üç kademede de sadece açık uçlu soru sorulduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenleri ile öğrencilerin sorduğu sorular tüm bu kriterler açısından paralellik göstermektedir.

Abstract:
This study aims to determine the nature of the questions asked by teachers (based on cognitive processes such as surface-level and deep-level meaning, intertextual, extratextual, and intratextual meaning, question variety, and processes requiring recall, comprehension, analysis, etc.) and to what extent these align with the nature of the questions asked by students. To achieve this, the research employed document analysis, a qualitative research method. The study group consists of students from 2nd, 3rd, and 4th grades from an elementary school in Şişli, Istanbul, selected through a convenience sampling method, and their classroom teacher. The participants of the study include a total of 124 students (42 from 2nd grade, 43 from 3rd grade, and 39 from 4th grade) and 6 classroom teachers.
The main findings of the study are as follows: Students from 2nd, 3rd, and 4th grades ask questions related to narrative texts and poems at the highest level of "recall" based on the cognitive processes required. For informative texts, 2nd and 4th graders ask the most questions at the "recall" level, while 3rd graders ask questions at the "comprehension" level. Regarding the source of the answers, students ask questions with the most "intratextual" meaning for narrative texts and poems. For informative texts, 2nd and 4th graders mostly ask "intratextual" questions, while 3rd graders ask questions with "extratextual" meaning. In terms of "surface-level and deep-level meaning," students from 2nd, 3rd, and 4th grades predominantly ask "surface-level" questions about narrative texts and poems. For informative texts, 2nd and 4th graders mostly ask "surface-level" questions, whereas 3rd graders ask "deep-level" questions. When analyzing the questions asked by students and teachers about narrative, informative, and poetic texts according to their "type," it is observed that only open-ended questions are used at all three levels. The questions asked by both classroom teachers and students are consistent across these criteria.