Spontan subaraknoid kanama sonrası dijital subtraksiyon anjiografi ile serebral anevrizma saptanan hastaların epidemiyolojik, klinik ve radyolojik bulgularının retrospektif olarak incelenmesi
After spontaneous subarachnoid bleeding with digital subtraction angiography patients with cerebral aneurysm epidemiological, clinical and radiological retrospectively of the findings examination
Yazar: HALİT ŞENSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BORA TETİK
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Anjiyografi-dijital subtraksiyon = Angiography-digital subtraction ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage

Özet:
Giriş ve Amaç: Subaraknoid kanama, beyinde subaraknoid aralıkta travmatik veya 
spontan nedenlerle çoğunlukla arteryel nadiren de venöz sebeplerle kan bulunmasına
denilmektedir. Subaraknoid kanamaların çoğu travma kaynaklıdır. Spontan subaraknoid 
kanamanın ise en sık sebebi serebral anevrizma rüptürüdür. Çalışmamızda spontan 
subaraknoid kanama ile acil servise gelen hastaların epidemiyolojik, klinik ve radyolojik 
bulgularının retrospektif olarak incelenmesiyle elde edilen verilerin ulusal ve uluslararası 
literatürle birlikte değerlendirilmesi ve ortaya çıkan sonuçlara göre literatürle karşılaştırılması
hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi acil servisine 2011-
2020 yılları arasında spontan subaraknoid kanama ile başvuran DSA sonucu serebral 
anevrizma saptanan 590 kişilik hasta grubu retrospektif olarak değerlendirildi. Spontan SAK 
ile acil servisimize gelip DSA sonucu serebral anevrizma saptanan hastaların başvuru 
anındaki yaşları, kadın-erkek cinsiyet oranları, acil servise başvuru yaptıkları ayların ve 
mevsimlerin sıklıkları, başvuru anındaki şikayetleri ve klinik bulguları, bilinen eşlik eden 
kronik hastalıkları, geliş GKS değerleri, FISHER ve WFNS sınıflamalarına göre dağılımları, 
prognozları, hastanede yatış süreleri, yapılan tedavi yöntemleri incelendi. DSA sonrası tespit 
edilen anevrizmaların lokalizasyonları, boyutları, şekilleri ve multipl anevrizma varlıkları
araştırıldı.
Bulgular: Retrospektif çalışmada spontan subaraknoid kanama ile acil servise en sık 
başvurunun 6.dekatta olduğu, kadın-erkek cinsiyet oranının 1.5/1 olduğu, en sık başvuru 
zamanının kış-ilkbahar mevsimleri özellikle Aralık ayı olduğu ve mortalite oranı %39 olarak 
tespit edildi. Kliniğimizde yapılan DSA‟larda en sık a.cerebri media anevrizması saptandı.
Spontan SAK‟ta en sık geliş Ģikayetinin baş ağrısı olduğu, ek olarak bulantı-kusma, epileptik 
nöbet, fokal nörolojik defisit, bilinç değişikliği, bilinç kaybı gibi bulguların olduğu görüldü. 
Epileptik nöbetin ve bilinç kaybının hastalarda prognozu olumsuz yönde etkileyip mortaliteyi 
ciddi anlamda arttırdığı saptandı. Spontan SAK ile gelen hastalarda en sık görülen kronik 
hastalık hipertansiyon olarak kaydedilirken elde edilen verilerde mortaliteyi arttırdığı 
bulundu. FISHER ve WFNS sınıflamalarında grade ve sınıf ilerledikçe mortalitenin 
yükseldiği görüldü.

Sonuçlar: Spontan SAK ciddi morbidite ve mortaliteye sebep olan ağır bir patolojidir. 
İntraserebral anevrizma tedavisi cerrahi veya endovasküler girişimsel yöntem farketmeksizin 
oldukça zor ve riskli olup, multidisipliner yaklaşımla deneyimli ekip ve sağlık merkezlerinde 
yapılması gerekmektedir. Çalışmamızda elde ettiğimiz istatiksel sonuçlara göre kadın-erkek 
oranı, hastaların başvuru dekatlarının sıklığı, genel mortalite oranı, yaş-mortalite ilişkisi,
anevrizmanın en sık görüldüğü lokalizasyon, spontan SAK gelişiminin mevsimsel dağılımları, 
FISHER ve WFNS‟nin mortalite ile olan ilişkisi literatürle uyumlu olarak saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler : Spontan subaraknoid kanama , Serebral anevrizma , Epidemiyoloji

Abstract:
Introduction and Purpose: Subarachnoid hemorrhage is defined as the presence of 
blood in the subarachnoid space of the brain due to traumatic or spontaneous causes, mostly 
arterial and rarely venous. Most subarachnoid hemorrhages are caused by trauma. Cerebral 
aneurysm rupture is the most common cause of spontaneous subarachnoid hemorrhage. In our 
study, it was aimed to contribute to the literature according to the results obtained by 
evaluating the data obtained by retrospectively examining the epidemiological, clinical and 
radiological findings of patients who came to the emergency department with spontaneous
subarachnoid hemorrhage, together with the national and international literature.
Materials and Method : We retrospectively evaluated a group of 590 patients who 
came to the emergency department of Inönü University Turgut Özal Medical Center with
spontaneous subarachnoid hemorrhage between 2011 and 2020 and were diagnosed with 
cerebral aneurysm as a result of DSA. Patients with spontaneous SAH who came to our 
emergency department and were found to have cerebral aneurysm as a result of DSA, age at 
admission, male-female gender ratios, frequency of months and seasons when they applied to 
the emergency department, complaints and clinical findings at the time of admission, known 
concomitant chronic diseases, admission GCS values, distribution according to FISHER and 
WFNS classifications, prognosis, length of hospital stay, and treatment methods were 
examined. The localizations, sizes, shapes and presence of multiple aneurysms detected after 
DSA were investigated.
Findings: In our retrospective study, it was determined that the most frequent 
admission to the emergency department with spontaneous subarachnoid hemorrhage was in 
the 6th decade, the female-male sex ratio was 1.5/1, the most common admission time was in 
the winter-spring seasons, especially in December, and the mortality rate was 39%. A.cerebri 
media aneurysms were the most common aneurysms found in DSAs performed in our clinic. 
It was observed that the most common presenting complaint in spontaneous SAH was 
headache, and additional findings such as nausea-vomiting, epileptic seizures, focal 
neurological deficits, changes in consciousness, loss of consciousness werw also recorded. It 
was determined that epileptic seizure and loss of consciousness affected the prognosis 
negatively and increased mortality significantly. While hypertension was the most common 
chronic disease in patients presenting with spontaneous SAH, it was found that it increased 
mortality. In FISHER and WFNS classifications, mortality increased as grade progressed.
5
Results: Spontaneous SAH is a severe pathology that causes serious morbidity and 
mortality. Regardless of the surgical or endovascular interventional method, the treatment of 
intracerebral aneurysm is very difficult and risky, and it should be performed by an 
experienced team and health centers with a multidisciplinary approach. According to the 
statistical results we obtained in our study, the female-male ratio, the frequency of the 
patients' presentation, the general mortality rate, the age-mortality relationship, the most 
common location of the aneurysm, the seasonal distributions of spontaneous SAH 
development, the relationship between FISHER and WFNS with mortality were found to be 
consistent with the literature.
Keywords: Spontaneous subarachnoid hemorrhage, Cerebral aneurysm, Epidemiology