MMP13 ve MMP20 gen polimorfizmleri ile diş çürüğü ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of association between MMP13 and MMP20 gene polymorphisms with dental caries
Yazar: FUNDA ÇAĞIRIR DİNDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. NESRİN ERONAT
Ege Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı; MMP13 ve MMP20 genlerindeki tek nükleotid polimorfizmlerinin (SNP) çürük oluşumundaki etkisinin incelenmesidir. Bunun yanında; beslenme, ağız hijyen alışkanlıkları, dental plak miktarı ve sosyoekonomik düzeyin diş çürüğü gelişimine etkisinin değerlendirilmesidir.
Çalışmaya, çürük dişlerinin tedavisi ya da ortodontik tedavi amacıyla başvuran, sistemik hastalığı bulunmayan, herhangi bir ilaç kullanmayan, plak indeksi (Silness&Löe) 2 ve altında olan 6-14 yaş aralığında 200 olgu dahil edildi. Her olgunun sosyodemografik bilgileri, ağız hijyen alışkanlıkları, florlu preparat kullanımı, şekerli içecek ve ara öğünlerde şekerli gıda tüketim sıklığı ile ilgili bilgilerini içeren anket formları dolduruldu. Çalışmaya katılan olguların, oral muayeneleri yapılarak çürükten etkilenme düzeyleri (DMFT+dmft değerleri) ve plak indeksleri belirlendi. Daha sonra olgular, üç gruba ayrıldı: Grup 1; DMFT + dmft = 0 (n=67), Grup 2; DMFT + dmft = 1-4 (n=63), Grup 3; DMFT + dmft ≥5 (n=70).
 Her olgudan, uyarılmamış tam tükürük örneği alındı. Tükürük örneklerinden elde edilen DNA'larda, MMP13 rs2252070 (A/G) ve MMP20 rs1784418 (G/A) SNP'lerine spesifik FRET teknolojisine yönelik problar ile Realtime PCR çalışması yapıldı. Elde edilen veriler, istatistiksel olarak ki-kare testi ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi.
 Çalışmanın bulgularına göre; çürükten etkilenme düzeyi ile MMP13 allel dağılımı arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu (p=0.012) ve A allelinin çürüğe yatkınlığı arttırdığı, çürükten etkilenme düzeyi ile MMP13 genotip dağılımı arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptandı (p=0.171). MMP20 genotip ve allel dağılımı ile çürükten etkilenme düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.946 ve p=0.367). Hergün şekerli içecek tüketiminin (p=0.039); düşük gelir (p=0.021) ve anne eğitim (p=0.036) düzeyinin; diş fırçalama (p=0.001),  florlu diş macunu ya da florlu preparat kullanımının (p <0.001) düzensiz olmasının çürüğe yatkınlığı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttırdığı saptandı. Baba eğitim düzeyinin düşük olması (p= 0.154), her gün ara öğünlerde şekerli gıda tüketimi (p=0.073) ve görünür plak varlığının (p=0.501) çürük riskini arttırdığı, ancak bunun istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı belirlendi. Lojistik regresyon analizine göre çürüğe yatkınlıkta istatistiksel olarak anlamlı fark yaratan değişkenler önem sırasına göre; gelir düzeyi, florlu preparat kullanımı ve şekerli içecek tüketimi olarak belirlendi. Anne eğitim düzeyinin, gelir düzeyi ile; diş fırçalama sıklığının, florlu preparat kullanım sıklığı ile korelasyon gösterdiği saptandı. 
Sonuç olarak bu çalışmada; MMP13 polimorfizminin diş çürüğüne yatkınlığı arttırabileceği belirlendi. MMP20 polimorfizminin ise diş çürüğü oluşumu ile ilişkisi saptanamadı. Gelir düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi, şekerli içecek tüketimi, diş fırçalama ve florlu preparat kullanım sıklığı gibi çevresel faktörlerin de çürük gelişiminde etkili olabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate whether polymorphisms in MMP13 and MMP20 (SNP) were associated with dental caries. Besides, the association between development of dental caries and dietary, oral hygiene habits, amount of dental plaque accumulation, socioeconomic status were investigated. 
This study was conducted on 200 subjects aged between 6 and 14 years who applied for dental caries or orthodontic treatment needs. The inclusion criteria were; no systemic diseases, not using medicine, maximum plaque index level of 2 (Silness&Löe). In order to collect the information for the study, a questionnaire form was filled concerning sociodemographic status, oral hygiene habits, and the frequency of using fluoride-containing products, consuming sweet drinks and consuming sweets between meals. DMFT+dmft values and plaque accumulation scores were determined for each subject. Subjects were divided into three groups: Group 1; caries free (DMFT + dmft = 0, n=67), Group 2; moderate caries (DMFT + dmft = 1-4, n=63), Group 3; high caries (DMFT + dmft = 5≤, n=70).
Unstimulated whole saliva samples were collected from each subject. After extracting the genomic DNA from saliva, genetic polymorphisms of MMP13 rs2252070 (A/G) and MMP20 rs1784418 (G/A) were genotyped using real-time polymerase chain reactions (PCR). The chi-square test and logistic regression analysis was performed for statistical investigation.
A correlation was found between dental caries and variant allele frequency of MMP13 (p=0.012).  A allele increased the susceptibility to dental caries. No significant correlation was found between dental caries and MMP13 genotype distribution (p=0.171).  Allelic and genotype frequencies of the polymorphism in MMP20 were similar between the groups (p=0.946 and p=0.367, respectively).  Consuming sweet drinks every day (p=0.039), low income level (p=0.021), education level of mother (p=0.036), using fluoride-containing products irregularly or once a day (p <0.001) increased susceptibility to dental caries. Although it was not statistically significant, low education level of father (p= 0.154), consuming sweets between meals every day (p=0.073) and visible plaque accumulation (p=0.501) increased the susceptibility of dental caries. The factors found to be correlated with dental caries development according to logistic regression analysis were; income level, using fluoride-containing products and consuming sweet drinks. In addition education level of mother were correlated with income level and the frequency of tooth brushing with using fluoride-containing products.
In this study it is concluded that MMP13 polymorphism may contribute the development of dental caries. No significant correlation was found between MMP20 polymorphism and dental caries. It was also found that environmental factors such as income level, education level of mother, consumption of sweet drinks, frequency of tooth brushing and using fluoride-containing products may be correlated with dental caries development.