Adenoid hipertrofili hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerinin ve tedaviye yanıtının değerlendirilmesi
An evaluation of clinical and laboratory characteristics and response to treatment of patients with adenoid hypertrophy
Yazar: FATMA GÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL REİSLİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adenoidler = Adenoids ; Hipertrofi = Hypertrophy ; Nazal tıkanma = Nasal obstruction ; Radyografi = Radiography ; Solunum yolları obstrüksiyonu = Airway obstruction ; Tedavi = Treatment ; Çocuklar = Children ; İmmünoglobülin G = Immunoglobulin G ; İmmünoglobülin M = Immunoglobulin M

Özet:
Amaç: Bu çalışmada adenoid hipertrofili çocukların klinik ve laboratuvar özellikleri, eşlik eden hastalıkları, adenoid hipertrofiye bağlı gelişen komplikasyonları ve verilen tedaviye yanıtı dosya kayıtlarından değerlendirmek amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniğinde Ocak 2010 ile Ekim 2013 tarihleri arasında adenoid hipertrofi tanısı ile takip edilen 140 hastanın dosya kayıtlarının retrospektif olarak değerlendirildi.
Çalışmaya dahil edilen tüm hastalar adenoid hipertrofi tanısı radyolojik olarak doğrulanıp 8 hafta süre ile nazal steroid+antihistaminik ve/veya dekonjestan  tedavisi verilen ve 8 haftanın sonunda kontrole gelen hastalardı. Tedavi sonrası hastaların başvuru semptomlarında düzelme olup olmadığı ve adenoid büyüklüğündeki değişim dosya kayıtlarından elde edildi.  
Bulgular: Olguların poliklinik başvurusu sırasında ve tedavi sonrasında semptomları karşılaştırıldığında; burun tıkanıklığı, ağız solunumu, horlama, hapşırık, burun kaşıntısı, burun akıntısı, öksürük ve gözde kaşıntı semptomlarındaki değişiklik istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05).
Olguların 16 (%11.4)'sında adenoid hipertrofiye bağlı bir komplikasyon olduğu belirlendi. Bunlardan 15(%10.7)'i otit ve 3(%2.1)'ü sinüzit idi. Adenoid hipertrofiye otitin eşlik ettiği olgular, otiti olmayan olgularla tedaviye yanıt açısından karşılaştırıldı. Otitin tedavi sonrası klinik bulgulara etkisinin olmadığı saptandı (p=0.34).
IgM değerleri düşük olan çocuklarda normal olanlara göre adenoid boyutları tedaviyle daha az küçüldü  (p=0.03). 
IgG3 düzeyi ile adenoid boyutu arasında ters ilişki tespit edildi. Başvuru sırasında IgG3 değeri ne kadar düşükse olgunun adenoid boyutu o kadar büyük bulundu. Ancak IgG3 düzeyinin adenoid tedavi yanıtına etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. 
Hastaların tedavi öncesi ve sonrası lateral kafa grafisinde, adenoid nazofarenks oranları arasında  anlamlı fark tespit edildi (p= 0.004) (p<0.05). Tedavi sonrası lateral kafa grafisindeki değişime bakıldığında 24(%33.8) hastanın adenoidinde  büyüme; 47(%66.2) hastanın adenoidinde küçülme saptandı(p=0.006). Tedavi ile olguların 1/3'ünde adenoid boyutunda büyüme oldu. Olguların 2/3'ünde ise adenoid boyutunda küçülme sağlanarak  tedaviye yanıt alındı. Bu bulgular ile uygulanmış olan tedavinin adenoid küçülmesine etkili olduğu sonucuna varılmıştır. 
Risk faktörlerinin (ailede atopik hastalık, sigara maruziyeti, sık hastalanma) tedavi ile adenoid boyutundaki değişime etkisi anlamlı bulunmadı (p>0.05). Ancak adenoiddeki küçülme babasında atopi olmayan çocuklarda daha belirgin saptandı (p=0.005). 
Sonuç: Adenoid hipertrofili çocukların klinik, laboratuar bulguları ve tedaviye yanıtlarının retrospektif olarak değerlendirildiği bu çalışmada, sekiz haftalık nazal topikal kortikosteroid ve antihistaminik tedavisi ile adenoid boyutlarında ve klinik bulgularında belirgin düzelme saptanmış, dolayısı ile uygulanmış olan bu tedavinin adenoid küçülmesine etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Adenoid büyüklüğü ile serum IgG3 düzeyinin ters ilişkili olduğu, babadaki atopi varlığı ve IgM düşüklüğü olan hastalarda adenoidin yeterli küçülmediği görülmüştür. Adenoid hipertrofili çocuklara, cerrahi tedavi öncesi uygulanacak medikal tedavi yaklaşımlarının yarar sağlayabileceği, en azından bir grup çocuğu cerrahi müdahaleden koruyabileceği kanaatine varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Adenoid hipertrofi, lateral kafa grafisi,  medikal tedavi,  IgM , IgG3

Abstract:
Aim: In this study of children with adenoid hypertrophy, the clinical and laboratory characteristics, accompanying diseases, complications which developed associated with adenoid hypertrophy and the response to treatment were evaluated from patient records.
Methods: A retrospective evaluation was made of the records of 140 patients who were diagnosed with adenoid hypertrophy and followed up at Necmettin Erbakan University Medical Faculty Paediatric Allergy and Immunology Polyclinic between January 2010 and October 2013.
The diagnosis of adenoid hypertrophy was confirmed radiologically in all patients included in the study. Treatment of nasal steroid+antihistamine was administered for 8 weeks, at the end of which patients were called for follow-up examination. At the end of the treatment, it was recorded whether or not there was recovery of the symptoms and any change in the size of the adenoids.
Results: In the comparison of symptoms on presentation at the polyclinic and after treatment, the difference was determined to be statistically significant difference in the symptoms of nasal obstruction, mouth breathing, snoring, sneezing, nasal itching, nasal discharge, coughing and eye irritation (p<0.05). 
A complication associated with adenoid hypertrophy was determined in 16 (11.4%) of the cases; 15 (10.7%) cases of otitis and 3 (2.1%) cases of sinusitis. In the comparison of cases with and without accompanying otitis in respect of response to treatment, there was found to be no effect on the clinical findings of otitis after treatment (p=0.34). After treatment the reduction of size of the adenoid was less in infants with low IgM values compared to the infants with normal IgM values (p=0.03).
A negative correlation was determined between IgG3 level and adenoid size. It was found that however low the IgG3 value was on presentation, so the adenoid was large. However, the effect of a low level of IgG3 on the response to adenoid treatment was not found to be statistically significant. 
The difference in the ratio of adenoid nasopharynx on the pre and post-treatment lateral head radiographs was determined to be statistically significant (p=0.004, p<0.05). When the change was examined on the post-treatment lateral head radiograph, a growth in size was determined in 24 (33.8%) patients and a decrease in 47 (66.2%) (p=0.006). There was an increase in adenoid size after treatment in a third of the patients and a decrease in adenoid size was achieved in two thirds of the patients. From these results, it can be concluded that the treatment applied had the effect of reducing the size of the adenoids. 
No statistical significance was found in the effect of risk factors (family history of atopic diseases, exposure to smoking, frequent illness) on treatment and the change in adenoid size (p>0.05). However, the reduction in adenoid was more apparent in infants whose fathers did not have atopy (p=0.005).
Conclusion: In this study, which retrospectively evaluated the clinical and laboratory results and response to treatment of children with adenoid hypertrophy, a significant improvement was determined in clinical findings and and adenoid size with treatment of nasal topical corticosteroid and antihistamine for 8 weeks. Thus, it can be concluded that the application of this treatment was effective in reducing adenoid size. An negative correlation between the adenoid size and serum IgG3 levels has been found and an insufficient  reduction in adenoid size was observed in patients with low IgM and whose fathers had atopy. Therefore, the application of medical treatment may be beneficial to children with adenoid hypertrophy before surgical treatment and may at least protect this group of children from surgical intervention. 

Key Words: Adenoid hypertrophy, lateral head radiograph,  medical treatment,  IgM , IgG3