Osmanlı'da askeri eğitim öğretimin eğitim felsefesi akımları bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of military education and training in the Ottoman Empire context of educational philosophy movements
Yazar: İRFAN UYGAR
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN IMIL
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / Askeri Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Askeri Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
"Osmanlı'da Askeri Eğitim Öğretimin Eğitim Felsefesi Akımları Bağlamında 
Değerlendirilmesi" başlıklı bu çalışmada Osmanlı'da askeri eğitim öğretimin hangi 
eğitim felsefesi akımları ile bağlantılı olabileceği değerlendirilmeye çalışılmıştır. 
Çalışmanın amacı Osmanlı'da askeri eğitim öğretimi eğitim felsefesi akımları 
bağlamında değerlendirip verilen eğitimin felsefi boyutunu incelemektir. Bu 
incelemenin ilerleyen dönemde konu ile ilgili yapılacak araştırmalara konuya 
yaklaşma noktasında farklı bir bakış açısı sunacağı, askeri eğitim öğretimin 
yapılandırılmasında eğitim felsefesi akımlarının önemine dikkat çekerek katkı 
sağlayacağı öngörülmektedir. Öncesinde böyle bir çalışmaya rastlanmamış olmasının,
araştırmayı alanyazına sağlayacağı katkı açısından da değerli hale getireceği
düşünülmektedir. Çalışmada araştırmanın amacı ile uyumlu olarak doküman analizi 
yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma ile ilgili bulguların elde edilmesinde konuyla 
ilgili kitap, tez, makale, bildiri, ansiklopedi, elektronik ve dijital yayın gibi kaynakların 
içerdiği bilgiler dikkate alınmıştır. Nihai durumda elde edilen veriler, araştırmanın 
amacı ve alt amaçları doğrultusunda belirlenmiş olan tema, kategori ve kodlarla 
ilişkilendirilerek bir senteze ulaşılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde Osmanlı'da askeri eğitim öğretimin 
daha çok "Daimicilik" ve "Esasicilik" eğitim felsefesi akımları ile ilişkili olabileceği, 
bunun yanı sıra "İlerlemecilik ve Yeniden Kurmacılık" eğitim felsefesi akımlarının 
özelliklerini de kısmen yansıttığı değerlendirilebilir. Osmanlı'da kuruluş ve yükselme 
dönemindeki geleneksel askeri okullar ile XVIII. yüzyıldan itibaren açılmaya başlayan 
ve Batı usulünde eğitim veren modern askeri okullar arasında ders içerikleri, eğitim 
uygulamaları, temel alınan askeri eğitim doktrini gibi özellikler yönünden belirgin 
farklılıklar olsa da, bu okulların temel değerler açısından belli bir noktada ortak bir 
anlayışa da sahip olduğu söylenebilir. Araştırma bulguları dikkate alındığında 
Osmanlı'nın sahip olduğu temel değerlerin, özellikle de geleneksel askeri okullarda 
verilen eğitimin niteliği üzerinde etkili olduğunu ifade etmek mümkündür. Bu 
okullarda (Acemi Oğlanlar Ocağı, Enderun Mektebi vb.) Osmanlı'nın temel değerleri 
dikkate alınarak kültürel bir aktarım gerçekleştirilmiş, Padişaha yürekten bağlı, 
Osmanlı'nın fetih anlayışını esas alan bir bakış açısı ön planda olmuştur. Yine bu 
okullarda harp sanatı ve askerlik becerilerine yönelik Osmanlı'ya özgü askeri bir 
eğitim verilmiştir. Bu anlayışa göre Osmanlı askeri, Türk töresine, geleneklerine ve 
Osmanlı'nın manevi değerlerine uygun yaşamalıdır. Bu sistem XVII. yüzyıla kadar 
başarılı olmuştur. Sonraki süreçte ise savaşlarda alınan yenilgiler, yeniçerilerin kontrol 
edilemeyen başıbozukluğu, Avrupa ordularının bilimsel ve teknolojik gelişimi ve 
Osmanlı Ordusu'nun bu gelişimin gerisinde kalması gibi nedenlerden dolayı Osmanlı 
yönetimi, ordu ve askeri eğitim öncelikli olmak üzere bir takım reform girişimlerine 
başlamıştır. Bu doğrultuda XVIII. yüzyıldan itibaren Avrupa'daki örnekler dikkate 
alınarak Batı usulünde eğitim veren modern askeri okullar açılmaya başlamıştır. Bu 
okulların geleneksel askeri okullardan başlıca farkı, daha sistemli, profesyonel ve 
formal eğitimi temel alan bir işleyişe sahip olmaları, ders programlarında ağırlıklı 
olarak pozitif bilimlere yer verilmesi, değişen savaş stratejisi ve Avrupa askeri 
doktrinini temel almalarıdır. Ayrıca bu okullarda Osmanlı'nın temel değerleri
yetiştirilmek istenen asker modeli üzerindeki etkisini sürdürmüştür. Hem geleneksel 
hem de modern olarak kabul edilen askeri okullarda Osmanlı kültür ve değerlerinin 
öğrenciler tarafından içselleştirilmesinin dikkate alınması, bu doğrultuda milli ve 
manevi değerlere sahip askerler yetiştirme amacı, Daimici ve Esasici eğitim felsefesi 
akımlarının bu yöndeki düşünceleri ile örtüşmektedir. Bunun yanında askeri okullarda 
sıkı disiplin, öğrenmeye zorlama, öğretmen otoritesi ve anlatım, ezber, alıştırma, tekrar 
gibi doğrudan öğretim yöntemlerinin kullanılması Daimicilik ve Esasicilik eğitim 
felsefesi akımları ile uyumlu olan unsurlar olarak kabul edilebilir. XVIII. yüzyıldan 
itibaren açılmaya başlayan Batı tarzındaki askeri okul programlarında pozitif bilimleri 
temel alan akademik disiplinlere yer verilmesi Esasicilik, belli yönlerden de 
Daimicilik, İlerlemecilik ve Yeniden Kurmacılık eğitim felsefesi akımları ile 
ilişkilendirilebilecek bir uygulama olarak kabul edilebilir. Askeri öğrencilerin
uygulamalı dersler noktasında gerçek yaşam koşulları içerisinde yaparak yaşayarak 
öğrenmeleri, öğrenci seçiminde yetenek ve ilgilerinin dikkate alınması, özelde
Enderun Mektebi'nde öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine göre bir eğitim almaları, 
geleneksel askeri okullarda aynı zamanda sivil hayatta kullanılabilecek mesleki bir 
eğitim verilmesi gibi unsurlar belli yönlerden İlerlemecilik ve Yeniden Kurmacılık 
eğitim felsefesi akımları ile ilişkili olarak ifade edilebilir. Osmanlı'da eğitimde 
Batılılaşma ve modernleşmenin ilk olarak askeri eğitim kurumlarında başlaması, 
buradaki dönüşümün Osmanlı toplumunu ve diğer kurumları etkilemesi, bu okulların 
reformların merkezi olup toplumun diğer alanlarına yayılması Yeniden Kurmacılık 
eğitim felsefesi akımı ile dolaylı yönden uyumlu olarak kabul edilebilir. Nihai 
durumda bu çalışmada Osmanlı'da askeri eğitim öğretimin ağırlıklı olarak Daimicilik 
ve Esasicilik eğitim felsefesi akımları ile bağlantılı olduğu değerlendirilebilir.
Anahtar Sözcükler: Osmanlı'da Askeri Eğitim Öğretim, Osmanlı'da Askeri Okullar, 
Eğitim Felsefesi Akımları, Osmanlı'da Askeri Eğitim ve Öğretiminin Eğitim Felsefesi 
Akımları İle İlişkisi.
Bilim Kodu:
Sayfa Sayısı: xv + 214
Tez Danışmanı: Doç.Dr. Muhittin IMIL

Abstract:
The study titled "Evaluation of Military Education and Training in the Ottoman 
Empire in the Context of Educational Philosophy Movements" aims to examine the 
connection between military education and training in the Ottoman Empire and 
educational philosophy movements. The study analyzes the philosophical dimension 
of the education provided in the Ottoman military education and training system. It is 
expected that this examination will provide a different perspective for future research 
on the subject and contribute to the importance of educational philosophy movements 
in structuring military education and training. The study utilizes document analysis as 
the research method and considers various sources such as books, theses, articles, 
papers, encyclopedias, electronic and digital publications to obtain relevant findings. 
The final data obtained is synthesized by associating them with the themes, categories, 
and codes determined in line with the aim and sub-objectives of the research.
Based on the findings of the research, it can be evaluated that military education and 
training in the Ottoman Empire are mainly associated with the educational philosophy 
movements of " Perennialisim" and "Essentialism". Additionally, the characteristics 
of the educational philosophy movements of "Progressivism" and "Reconstructivism" 
are partially reflected in the Ottoman military education and training. Although there 
are significant differences in terms of course content, educational practices, and the 
underlying military education doctrine between traditional military schools in the early 
period of the Ottoman Empire and modern military schools that started to open from 
the 18th century and provided education in the Western style, there is a common 
understanding in terms of fundamental values. The research findings suggest that the 
fundamental values of the Ottoman Empire, especially the quality of education 
provided in traditional military schools, have a significant influence. These schools 
(such as Academy for Novice Boys, Enderun School, etc.) aimed to transmit the 
cultural values of the Ottoman Empire, foster a deep loyalty to the Sultan, and 
prioritize the Ottoman conquest perspective. Moreover, they provided military 
education specific to the Ottoman Empire's art of war and military skills. According 
to this approach, Ottoman soldiers were expected to live in accordance with Turkish 
customs, traditions, and spiritual values. This system was successful until the 17th 
century. However, due to reasons such as defeats in wars, uncontrollable disorder 
among the Janissaries, the scientific and technological advancement of European 
armies, and the Ottoman Army lagging behind in this development, the Ottoman 
administration initiated a series of reform attempts, with a priority on the army and 
military education. In this regard, modern military schools were opened from the 18th 
century, taking examples from Europe. The main difference of these schools from 
traditional military schools was that they had a more systematic, professional, and 
formal approach to education, emphasized positive sciences in their curriculum, and 
based their strategies on changing warfare and European military doctrines. 
Additionally, these schools continued to have an influence on the desired model of 
soldiers who would embody the fundamental values of the Ottoman Empire. Both 
traditional and modern military schools emphasized the importance of internalizing 
Ottoman culture and values among students, aiming to raise soldiers with national and 
spiritual values, which aligns with the ideas of the Perennialisim and Essentialism 
educational philosophy movements. Furthermore, the use of strict discipline, coercion 
in learning, teacher authority and lecture-based teaching, memorization, exercises, and 
repetition in military schools can be considered as elements compatible with the 
Perennialisim and Essentialism educational philosophy movements. The inclusion of 
academic disciplines based on positive sciences in the Western-style military school 
programs starting from the 18th century can be associated with the Essentialism 
educational philosophy movement and, to some extent, the Perennialisim, 
Progressivism, and Reconstructivism educational philosophy movements. The 
emphasis on practical lessons for military students to learn by doing and experiencing 
real-life conditions, considering students' abilities and interests in the selection 
process, and providing education tailored to their interests and abilities, as seen 
especially in the Enderun School, can be related to the Progressivism and 
Reconstructivism educational philosophy movements. The fact that the Westernization 
and modernization in education in the Ottoman Empire started with military education 
institutions, and the transformation in these institutions influenced the Ottoman society 
and other institutions, making these schools the center of reforms that spread to other 
areas of society, can be partially evaluated in line with the Reconstructivism 
educational philosophy. In conclusion, this study suggests that military education and 
training in the Ottoman Empire are primarily associated with the educational 
philosophy movements of Perennialisim and Essentialism.
Key Words: Military Education and Training in the Ottoman Empire, Military 
Schools in the Ottoman Empire, Education Philosophy Movements, The Relationship 
between Military Education and Training in the Ottoman Empire and Educational 
Philosophy Movements.
Science Code:
Number of Pages: xv + 214
Thesis Advisor: Assoc. Prof. Dr. Muhittin IMIL