Nitrogliserin kaynaklı baş ağrısında lokal soğuk uygulamanın etkisi
The effect of lokal cold application in nitroglycerin-induced headache
Yazar: YASEMİN KALKAN UĞURLU
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Nitrogliserin = Nitroglycerin ; Soğuk uygulaması = Cold application

Özet:
Primer ve sekonder pulmoner hipertansiyon, unstabil anjina pektoris, akut miyokard infarktüsü kaynaklı konjestif kalp yetersizliği gibi pek çok hastalığın tedavisinde kullanılan nitrogliserinden kaynaklanan baş ağrısı, nitrat tedavisinin en yaygın yan etkisidir ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu baş ağrısının nedeni soğuk uygulamanın vazokonstrüktör etkisinin tam aksine damarlardaki vazodilatasyondur. Randomize, öntest-sontest nitelikte olan bu araştırmanın amacı, intravenöz nitrogliserin tedavisi alan bireylerde, ağrının en sık deneyimlendiği bölge olan bilateral frontotemporal ve oksipital bölgesine lokal soğuk uygulama yapmanın, baş ağrısını önlemesi ve şiddetinin azaltılmasına etkisinin değerlendirilmesidir. Bu araştırma Ekim 2020- Mayıs 2021 tarihleri arasında Ordu Devlet Hastanesi Koroner Yoğun Bakım Ünitesi'nde gerçekleştirildi. Araştırmaya 61 intravenöz nitrogliserin tedavisi alan hasta (deney 1=31, deney 2=30) dahil edilirken grup atamalarında randomizasyon sağlandı. Veriler Hasta Bilgi Formu, Hasta İzlem Formu, ve Vizüel (Görsel) Analog Skalası kullanılarak toplandı. Ayrıca hastalara lokal soğuk uygulama yapabilmek için jel buz paketleri ve Sıcal-Soğuk Uygulama Aplikatörü   kullanıldı. Deney 1 grubuna intravenöz nitrogliserin tedavisi ile başlayan 20 dakika lokal soğuk uygulama yapılırken, deney 2 grubuna infüzyon boyunca baş ağrısı gelişmesi halinde 20 dakika lokal soğuk uygulama yapıldı.  Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve parametrik olmayan testler ve lojistik regresyon analizi kullanıldı. Araştırmanın her iki grubundaki katılımcıların özellikleri benzerdi. Araştırma sonucunda, infüzyon başlangıcında hastaya aralıksız 20 dakika boyunca lokal soğuk uygulama aplikatörü kullanılarak uygulanan lokal soğuk uygulamanın nitrogliserin kaynaklı baş ağrısını önlediği (p<0,05), baş ağrısı gelişince hastaya aralıksız 20 dakika boyunca lokal soğuk uygulama aplikatörü kullanılarak uygulanan lokal soğuk uygulamanın nitrogliserin kaynaklı baş ağrısını tamamen yok etmediği (p=0,144), ancak azalttığı saptandı (p<0,05). Sonuç olarak, nitrogliserin kaynaklı baş ağrısının yönetiminde lokal soğuk uygulama aplikatörü kullanılarak yapılan soğuk uygulamanın etkili ve güvenli bir yaklaşım olduğu belirlendi.

Abstract:
Headache caused by nitroglycerin, which is used in the treatment of many diseases such as primary and secondary pulmonary hypertension, unstable angina pectoris, congestive heart failure caused by acute myocardial infarction, is the most common side effect of nitrate therapy and negatively affects the quality of life. The cause of this headache is vasodilation in the vessels, in contrast to the vasoconstrictor effect of the cold application. The aim of this randomized, pretest-posttest study is to evaluate the effect of applying local cold to the bilateral frontotemporal and occipital regions, which are the most common areas of pain, in preventing and reducing the severity of headache in individuals receiving intravenous nitroglycerin therapy. This research was carried out in Ordu State Hospital Coronary Intensive Care Unit between October 2020 and May 2021. While 61 patients (experiment 1=31, experiment 2=30) receiving intravenous nitroglycerin treatment were included in the study, group assignments were randomized. Data were collected using the Patient Information Form, the Patient Follow-up Form, and the Visual Analogue Scale. In addition, gel ice packs and Hot-Cold Application Applicator were used to apply local cold to the patients. Experiment 1 group was given local cold application for 20 minutes starting with intravenous nitroglycerin treatment, while experimental 2 groups were applied local cold application for 20 minutes if headache developed during the infusion. In the statistical evaluation of the data; descriptive statistics, parametric and non-parametric tests, and logistic regression analysis were used. The characteristics of the participants in both groups of the study were similar. As a result of the research, it was found that local cold application using the local cold application applicator for 20 minutes continuously at the beginning of the infusion prevented the nitroglycerin-induced headache (p<0.05), and when the headache developed, a local cold application did not eliminate the nitroglycerin-ınduced headache. (p=0.144) but reduced it (p<0.05). In conclusion, it was determined that cold application using the local cold application applicator is an effective and safe approach in the management of nitroglycerin-induced headaches.