Bağlama enstrümanında ağaç tekne büyüklüğünün akustiğe etkisi
The effect of wooden trunk size on acoustics in the instrument bağlama
Yazar: MAHİR ALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLÇİN CANKIZ ELİBOL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products

Özet:
Bu araştırmada; Bağlama enstrümanının temel bölümlerinden biri olan teknenin boyutunun değişmesi ile akustik değişim ilişkisi incelenmiştir. Bağlama enstrümanı geleneksel olarak ağaç malzeme kullanılarak yapılmaktadır. Tekne (Gövde,Ses Kutusu), Kapak (Ses Tablası) ve Sap bölümlerinden oluşur. Kapak kısmının özelliklerinin tüm telli enstrümanlarda akustiğe etkisi bilinmektedir. Bu çalışma, Tekne kısmındaki ölçü değişikliğinin akustiğe olan etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, aynı ağaç türünden, aynı teknik özelliklerdeki seçimlerle elde edilmiş malzemelerle 2 adet kısa sap bağlama üretilmiştir. Aynı malzeme ve yöntemle üretilen bağlamaların tekneleri aynı kalınlıkta, aynı tür ağaçtan olmak koşulu ile büyüklüklerinin farklı olması sağlanmıştır. Tekne büyüklükleri farklı bu iki bağlamanın ses değerleri teknik olarak bilgisayar programı ile ölçülmüş ve akustik farkları tespit edilmiştir.
Araştırmada öncelikle bağlamanın yapısal kısımları ele alınmıştır. Akabinde bağlama ailesi boyutlarına göre sınıflandırılmıştır. Atölyede iki farklı tekne ölçüsünde bağlama imal edilmiştir. Tekne büyüklükleri farklı, kullanılan ağaç türleri ve kalınlıkları aynı olarak imal edilen 2 bağlama da aynı şartlarda dijital ölçüme tabi tutulmuş, akustik farklılıkları bilimsel olarak tespit edilmiş, grafik yöntemi ile de ifade edilmiştir.
Araştırma sonucunda akustik farklılıkların belirlenmesiyle bir önem oluşturulmaya çalışılmış, bu önem ile çalgı üretimi ve seçimine yönelik farklı bakış açıları ve yeni fikirler oluşturulmak istenmiştir.
Araştırma bütünüyle nicel bir araştırmadır. Veriler dijital ölçüm teknikleri kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda bağlama teknesinin büyüklüğü değiştiğinde akustik değişimin de olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda çalgıların yapım veya seçim süreçlerine ilişkin bazı öneriler getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bağlama, Tekne Büyüklüğü, Akustik, Bağlama Akustiği.

Abstract:
This research aims to examine the acoustic change of baglama's body  when its size is changed. The instrument 'baglama' is traditionally made of wooden material. It consists of the body (music box), the cover ( face) and the neck. It is well known that features of the face influence the acoustic sound for all the stringed instruments.  This research examines the influence of the body part on the acoustic sound when its size is changed. Within the scope of this research, two short-necked baglamas were made of the same tree species with same technical characteristics. Produced from the same materials with the same methods, the bodies of these baglamas have different sizes but same thickness.  Technically, the sound indexes of these two baglamas which have different-sized bodies were measured by a computer program and the acoustic differences were determined.
In this research, first of all, the structural parts of baglama were determined. Then, the baglama family was classified according to their sizes.  Two different-sized baglamas were produced in the workshop.  Their body size are different whereas their wooden material and thickness are the same. These baglamas were subjected to the digital measurement under the same conditions, the acoustic differences were scientifically determined and figured with graphic method.
As a result of this research, We tried to create an importance while determining the acoustic differences and with this importance We suggest to create new point of views and ideas for instrument production and selection. 
This research is a quantitative research. The data was obtained with the help of digital measurement techniques. The data were evaluated within quantitative data analysis. The acquired data shows that when the size of the body of a baglama is changed, the acoustic sound changes as well. In parallel with this result, We developed some suggestions relating to the production and selection processes of these instruments.

Key Words: Baglama, The Body Size, Acoustic, The Acoustic of Baglama.