Doğum sonrası 4.ayda annenin uyku kalitesi, uykululuk düzeyi ve maternal bağlanmaarasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between maternal sleep quality, sleepiness level and maternal attachment in the fourth month postpartum
Yazar: BÜŞRA NUR KABAK
Danışman: DOÇ. DR. MUHTEŞEM EROL YAYLA ; DR. ALİ İHSAN ÇABUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Maternal bağlanma = Maternal attachment

Özet:
Amaç: Maternal bağlanma; gebeliğin başlangıcından itibaren oluşmaya başlayan ve kişinin sosyal yetilerini etkilediği düşünülen, annenin bebeğine karşı oluşturduğu duygusal bağdır. Bu çalışmada postpartum 4. aydaki annelerin uyku kalitesi ve gündüz uykululuk düzeylerinin maternal bağlanmayla olan ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.01.2023-01.04.2023 tarihleri arasında Adana'daki Yeşilbağlar Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, 4 aylık bebeği olan, 18 yaşından büyük, okuryazar ve uyku bozukluğu tanısı olmayan 388 anne ile yürütülen kesitsel bir araştırmadır. Yüz yüze görüşülen 415 kişiden biri uyku bozukluğu tanısı nedeniyle, 3'ü okuryazar olmaması nedeniyle ve 23'ü anketlerindeki eksik veriler nedeniyle çalışmadan çıkarılmıştır. Katılımcılar yapılandırılmış anket formu, Maternal Bağlanma Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi'ni
doldurmuştur. Veri analizi, SPSS 27.0 istatistik paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiş, p<0,05 olan durumlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcı annelerin yaş ortalaması 30,0±4,0 yıl ve MBÖ puan ortalaması 98,30±7,50 olarak bulundu. Yapılandırılmış anket formundan elde edilen verilere göre evli annelerin dul annelere göre, kronik hastalığı olmayan annelerin kronik hastalığı olanlara göre ve bebek bakımında kendini yeterli algılayan annelerin algılamayanlara göre MBÖ puanları daha yüksekti. Bu gruplar arasındaki farklar istatistiksel olarak anlamlıydı (sırasıyla p=0,001, p=0,036, p=0,001). Katılımcılar son 1 ayda 5,7±1,3 saat uyku süresi bildirdi. Epworth Uykululuk Ölçeği ve Pittsburg Uyku
Kalitesi İndeksi için ortalama puanlar sırasıyla 6,0 ±4,1 ve 9,4±3,1 olarak bulundu. Uyku parametreleri ile maternal bağlanma arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Postpartum dönemde uyku süresinde ve uyku kalitesindeki azalmaya rağmen, gündüz uykululuğunda bir artış gözlenmedi.
Sonuç: Çalışmada elde edilen bulgular postpartum dönemde maternal uyku
kalitesi ve gündüz uykululuk düzeylerinin maternal bağlanma üzerine etkisi olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte evli olmak, kronik hastalığın olmaması ve bebek bakımında yeterli hissetmek, maternal bağlanma seviyelerinin artmasına katkıda bulunan faktörlerdir.

Abstract:
Aim: Maternal attachment refers to the emotional bond that a mother develops with her baby, beginning from the onset of pregnancy, and is believed to influence the individual's social competencies. This study aims to evaluate the relationship between maternal sleep quality and daytime sleepiness levels of mothers in the fourth month postpartum and their maternal attachment. 
Materials and methods: This study is a cross-sectional investigation conducted between January 1, 2023, and April 1, 2023, involving 388 mothers with infants aged four months, who were over 18 years old, literate, and without a diagnosis of sleep disorders, visiting the Yeşilbağlar Family Health Center in Adana. Out of 415 individuals interviewed face-to-face, one was excluded due to a diagnosis of sleep disorder, three due to illiteracy, and 23 due to incomplete data on their questionnaires. Participants completed a structured questionnaire, the Maternal Attachment Scale, the Epworth Sleepiness Scale, and the Pittsburgh Sleep Quality Index. Data analysis was performed using the SPSS 27.0 statistical package, with p-values < 0.05 considered statistically significant.
Results: The mean age of the participating mothers was found to be 30.0 ± 4.0 years, and the average score on the Maternal Attachment Scale (MAS) was 98.30 ± 7.50. According to the data obtained from the structured questionnaire, married mothers had higher MAS scores compared to widowed mothers, mothers without chronic illnesses compared to those with chronic illnesses, and mothers who perceived themselves as adequate in baby care compared to those who did not. The differences among these groups were statistically significant (p=0.001, p=0.036, p=0.001,respectively). The participants reported an average sleep duration of 5.7 ± 1.3 hours over the past month. The mean scores for the Epworth Sleepiness Scale (ESS) and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were found to be 6.0 ± 4.1 and 9.4 ± 3.1, respectively. No significant relationship was found between sleep parameters and maternal attachment. Despite a decrease in sleep duration and sleep quality during the postpartum period, no increase in daytime sleepiness was observed.
Conclusion: The findings of the study indicate that maternal sleep quality and daytime sleepiness levels during the postpartum period do not have an effect on maternal attachment. However, being married, having no chronic illnesses, and feeling adequate in baby care are factors that contribute to increased levels of maternal attachment.