Anthemis pauciloba var. sieheana (Eig) Grierson ve Cota tinctoria subsp. euxina (boiss.) Oberpr. & Greuter türlerinden elde edilen uçucu yağ ve yağ asitlerinin biyoaktivite çalışmaları
Bioactivity studies on essential oils and fatty acids isolated from Anthemis pauciloba var. sieheana (Eig) Grierson and Cota tinctoria subsp. euxina (boiss.) Oberpr. & Greuter
Yazar: BETÜL EREN KESKİN
Danışman: PROF. DR. SEZGİN ÇELİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Compositae Familyası bitkilerinden olan Anthemis pauciloba var. sieheana ve Cota tinctoria subsp. euxina Kayseri ve İstanbul'dan toplanmıştır. Toplanan bitkilerin toprak üstü kısımlarının uçucu yağlarının ve hekzan ekstrelerinden elde edilen yağ asitlerinin bileşimi GC-MS kullanılarak belirlenmiştir. Tez kapsamında bu maddelerin antimikrobiyal ve sitotoksik aktivite çalışmaları yapılmıştır. 
Anthemis pauciloba var. sieheana bitkisinde %63,11 oranı ile 96 tane uçucu yağ bileşeni belirlenmiştir. Uçucu yağların ana bileşenlerinin 1,8-cineole (%8,499), βpinene (%5,115), spathulenol (%3,247) olduğu anlaşılmıştır. Yağ asitleri bileşiminde ise %97,115 oranı ile 6 maddenin varlığı tespit edilmiştir. Ana bileşenler (Z,Z)-9,12octadecadienoic acid (%55,61), hexadecanoic acid (%12,831) ve octadecanoic acid (%4,562) olarak belirlenmiştir. Cota tinctoria subsp. euxina bitkisinin uçucu yağ analizinde %74,94 verim ile 84 madde belirlenmiştir. Ana maddeler β-pinene (%23,240), α-pinene (%6,518) ve limonene (%3,655)'dir. Yağ asitlerinde ise %81,342 verimle 7 madde bulunmuştur ve ana maddelerin (Z,Z)-9,12-octadecadienoic acid (%72,353), hexadecanoic acid (%15,402) ve octadecanoic acid (%4,936) olduğu anlaşılmıştır.  
Bitkilerin antimikrobiyal etkilerini belirlemek için bitkilerden elde edilen uçucu yağların farklı konsantrasyonları kullanılarak minimum inhibisyon konsantrasyonu değerleri saptanmaya çalışılmıştır. Maddelerin Gram-pozitif ve Gram-negatif olmak üzere farklı bakterilere karşı etkileri araştırılmış ve C. tinctoria subsp. euxina bitkisine ait uçucu yağların farklı konsantrasyonlarda tüm bakteri suşlarına karşı inhibe edici etki gösterdiği tespit edilmiştir. A. pauciloba var. sieheana bitkisinin ise Escherichia coli DH5α ve Staphylococcus aereus suşlarına karşı inhibe edici etki gösterdiği konsantrasyonları belirlenmiştir. 
Sitotoksik aktivite tayini için insan servikal kanserine ait HeLa hücreleri kullanılmıştır. Hücreler hekzan ekstrelerinin farklı konsantrasyonları ile farklı sürelerde muamele edildiğinde hekzan ekstrelerinin hücreler üzerinde anlamlı bir sitotoksik etki göstermediği belirlenmiştir.

Abstract:
Anthemis pauciloba var. sieheana and Cota tinctoria subsp. euxina belonging to the family of Compositae were collected from Kayseri and İstanbul. The compositions of the essential oils of the aerial parts of the plants and fatty acids obtained from the hexane extracts were determined by using GC-MS. Within the scope of the thesis, antimicrobial and cytotoxic activity studies of these substances were carried out.  
In the essential oils of A. pauciloba var. sieheana 96 compounds were detected with 63.11%. It was understood that the main components of the essential oils are 1,8-cineole (8.499%), β-pinene (5.115%) and spathulenol (3.247%). In fatty acids, 6 compounds were identified with 97.115%. The main components were (Z,Z)-9,12-octadecadienoic acid (55.61%), hexadecanoic acid (12.831%) and octadecanoic acid (4.562%). In the analysis of the essential oils of C. tinctoria subsp. euxina, 84 compounds were determined with 74.94%. The main components were β-pinene (23.240%), α-pinene (6.518%) and limonene (3.655%). In fatty acids on the other hand, 7 compounds were identified with the yield of 81.342%. the main components were (Z,Z)-9,12octadecadinoic acid (72.353%), hexadecanoic acid (15.402%) and octadecanoic acid (4.936%). 
In order to determine the antimicrobial effects of the plants, it was tried to determine the minimum inhibition concentration values using different concentrations of essential oils isolated from the plants. The effects of the substances against different Gram-positive and Gram-negative bacteria were investigated and it was found that the essential oils of C. tinctoria subsp. euxina showed inhibitory effects against all bacterial strains at different concentrations. On the other hand, A. pauciloba var. sieheana showed inhibitory effect against Escherichia coli DH5α and Staphylococcus aureus at different concentrations. 
For the cytotoxic activity assay, HeLa cell line belonging to human cervical cancer was used. When cells were treated with different concentrations of hexane extracts, any cytotoxic effect was not observed.