Durağan, animasyonlu ve etkileşimli kavram haritalarının çoklu ortamlardan öğrenmeye etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of static, animated and interactive concept maps on multimedia learning
Yazar: ŞEVKET POLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR DÖNMEZ
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Dikkat çekme = Getting attention ; Grafik düzenleyiciler = Graphic organizers ; Kavram haritaları = Concept maps ; Çoklu öğrenme ortamı = Multimedia learning environment ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; grafik düzenleyici olarak kullanılan durağan, etkileşimli ve
animasyonlu kavram haritalarının, çoklu ortamlardan öğrenmeye etkilerinin
incelenmesidir. Araştırma kapsamında "IP ve IP Sınıfları" konusunda çoklu ortam,
farklı türlerde kavram haritaları ve konuya ilişki bir başarı testi hazırlanmıştır.
Araştırmada deneysel araştırma yöntemlerinden ön test – son test kontrol gruplu
deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni katılımcıların başarı
testinden aldıkları puanlar, bağımsız değişkeni ise çoklu ortam ile birlikte kullanılan
durağan, animasyonlu ve etkileşimli kavram haritası türleridir. Araştırmanın
katılımcıları, 2018 – 2019 öğretim yılında Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesinde
programlarına devam etmekte olan 196 gönüllü öğretmen adayından oluşmaktadır.
Araştırmaya katılımda gönüllülük esası gözetilmiş olup, katılımcıların daha önce
Bilgisayar Ağları, Ağ Temelleri, Bilgisayar Ağları ve İnternet, Bilgisayar Ağları ve
İnternete Giriş, Bilgisayar Ağları ve İletişim derslerinden herhangi birini almamış
olmaları gözetilmiştir. Araştırmada kontrol ve deney gruplarındaki katılımcıların erişi
puanları arasındaki farklılıkları analiz etmek amacıyla tek yönlü varyans analizi
(ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA sonrası gruplar arası farkların incelenmesi için
Scheffe testi tercih edilmiştir. Kavram haritalarının öğrenmeye etkisinin zamandan
bağımsızlığını test etmek amacıyla ise kovaryans analizi (ANCOVA) uygulanmıştır.
Elde edilen bulgular doğrultusunda, animasyonlu kavram haritasını ve etkileşimli
kavram haritasını kullanan grup ile kontrol grubu arasında animasyonlu ve etkileşimli
kavram haritası kullanan gruplar lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark
bulunmaktadır. Buna karşın diğer bir kavram haritası türü olan durağan kavram
haritasını kullanan grup ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark
bulunmamaktadır. Kavram haritası türlerinin kendi aralarındaki farklılaşmaya
baktığımızda ise, animasyonlu kavram haritası kullanan grup ile durağan kavram
haritası kullanan grup arasında animasyonlu kavram haritası kullanan grup lehine
istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Ancak inceleme süreleri kontrol
edildiğinde katılımcıların erişi puanları bağlamında, gruplar arasında anlamlı bir fark
gözlenmemiştir. Bu sonuçlara göre, çoklu ortam sunumlarında dikkat çekme aracı
olarak kullanılan kavram haritalarının öğrenmeye etkilerinin, kavram haritası
türlerinden çok inceleme süresinden kaynaklanabileceği düşünülmektedir.

Anahtar sözcükler: Çoklu Ortam, Dikkat Çekme, Grafik Düzenleyici, Kavram
Haritası, Kavram Haritası Türleri

Abstract:
The purpose of the thesis was to study the effects of static, interactive, and animated
concept maps used as graphic organizers on multimedia learning. Within the scope of
the research, multimedia on "IP and IP Classes", different types of concept maps, and
an achievement test were prepared. A pre test – post test control group design was used
in the study. The dependent variable was the achievement test scores of the participants
and the independent variable was the static, animated, interactive concept map types
used with the multimedia. The participants of the research were 196 teacher candidates
who continue their education at Ege University Faculty of Education in the 2018-2019
academic year. Participation in the study was on a voluntary basis, and it was sustained
that the participants had not taken any of the "Computer Networks", "Network Basics",
"Computer Networks and Internet", "Computer Networks and Internet Access",
"Computer Networks and Communication" courses. In the study, one-way analysis of
variance (ANOVA) was used to analyze the differences between the gain scores of the
participants in the control and experimental groups. Scheffe test was preferred to
analyze differences between groups after the ANOVA. And also, covariance analysis
(ANCOVA) was applied to test the time independence of the effect of concept maps
on learning. In line with the findings obtained, a statistically significant difference was
found between the groups using animated concept maps and using interactive concept
maps to compare to the control group. This difference was in favor of groups using
animated and interactive concept maps. In spite of that, no statistically significant
difference was found between the group using the static concept map, which is another
concept map type, and the control group. When we look at the differentiation between
the concept map types, there was a statistically significant difference between the group using the animated concept map and the group using the static concept map in
favor of the group using an animated concept map. However, when the inspection
times were checked, no significant difference was observed between the groups in
terms of the gain scores of the participants. According to these results, when the effects
of concept maps that used in multimedia presentations on learning as signaling means
are examined, this effect is thought to be related to the inspection time rather than the
concept map type.

Keywords: Multimedia, Signaling, Graphic Organizer, Concept Map, Concept Map
Types