Ortoreksiya nervozanın yordayıcıları olarak yeme tutumu, duygu düzenleme güçlüğü, anksiyete, depresyon ve benlik saygısı
Eating attitudes, difficulties in emotion regulation, anxiety, depression and self esteem as predictors of Orthorexia nervosa
Yazar: ŞENAY DERELİ KÜÇÜKARDA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Benlik saygısı = Self esteem ; Depresyon = Depression ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ortoreksiya nervoza (sağlıklı yeme takıntısı) sağlıklı besinler tüketimiyle ilgili aşırı meşguliyeti anlatan bir durumdur. Henüz Ruhsal Bozukluklar Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nda yer almamaktadır ancak son yıllarda ortoreksiya nervoza hakkında bilimsel çalışmalar çoğalmıştır. Yapılan bu çalışmada amaç 0-36 aylık bebeği olan annelerin ortoreksiya nervoza yatkınlığını incelemektir. Ayrıca bu sırada ortoreksiya nervoza ile ilgili olabileceği düşünülen sosyodemografik değişkenlerle birlikte Yeme Tutumu, Duygu Düzenleme Güçlüğü, Depresyon, Anksiyete ve Benlik Saygısı ölçekleriyle ortoreksiya nervozanın ilişkisine bakılmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla Ortoreksiya Nervoza Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu (ORTO-11), Yeme Tutumu Kısa Formu (YTT-26), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Beck Anksiyete Envanteri (BAE) kullanılmıştır. Araştırmaya 0-36 aylık (x=17,41 ss=10,90) çocuğu olan 380 kadın katılmıştır. Katılımcılara ölçekler, online olarak sosyal medya platformları üzerinden gönderilmiştir. Verilerin analizi SPSS programı 25 paket programı ile yapılmış ve araştırma hipotezlerini test etmek için Bağımsız Gruplar t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi ve Pearson Korelasyon Analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Hiyerarşik Regresyon Analizi uygulanmış ve anlamlılık p<0.05 olarak alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ORTO-11 ile YTT-26 puanları arasında (r=-,407**, p<. 001) negatif yönlü orda düzeyli bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Doğrusal regresyon analizi sonucuna göre ortoreksiya nervozanın yeme tutumu ölçeği, depresyon ve anksiyete envanterleri tarafından yordandığı tespit edilmiştir. Uygulanan hiyerarşik regresyon analizine göre yeme tutumu ölçeği, doğal/saf gıda tüketme durumu, beslenme düzenine dikkat etme durumu ve sağlıklı beslenmeyle ilgili doğru bilgiler edinildiğinde bu bilgiler doğrultusunda davranışlarını değiştirme durumunun ortoreksiya nervozayı yordadığı tespit edilmiştir. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmış ve gelecek çalışmalar için önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Orthorexia nervosa (obsession with healthy eating) is a condition that describes excessive preoccupation with the consumption of healthy foods. It is not yet included in the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, but scientific studies on orthorexia nervosa have increased in recent years. The aim of this study is to examine the susceptibility of mothers with 0-36 months old babies to orthorexia nervosa. In addition, the relationship between orthorexia nervosa and Eating Attitude, Difficulty in Emotion Regulation, Depression, Anxiety and Self-Esteem scales, along with sociodemographic variables thought to be related to orthorexia nervosa, was examined. In order to collect research data, Orthorexia Nervosa Rating Scale Short Form (ORTO-11), Eating Attitude Short Form (YTT-26), Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), Rosenberg Self-Esteem Scale (RBSS), Beck Depression Inventory (BDI), and Beck Anxiety Inventory (BAI) was used. 380 women with children aged 0-36 months (x=17.41 sd=10.90) participated in the study. Scales were sent to the participants online via social media platforms. The analysis of the data was made with the SPSS program 25 package program and Independent Groups t-Test, One Way Analysis of Variance and Pearson Correlation Analysis, Multiple Linear Regression Analysis, Hierarchical Regression Analysis were applied to test the research hypotheses and the significance was taken as p<0.05. As a result of the analyzes made, it was understood that there was a moderately negative correlation between ORTO-11 and EAT-26 scores (r=-.407**, p<. 001). According to the results of linear regression analysis, it was determined that orthorexia nervosa was predicted by the eating attitude scale, depression and anxiety inventories. According to the hierarchical regression analysis applied, it was determined that when the correct information about the eating attitude scale, natural/pure food consumption status, the state of paying attention to the diet and healthy nutrition is obtained, the state of changing behaviors in line with this information predicts orthorexia nervosa. The findings were discussed in the light of the relevant literature and suggestions for future studies were included.