Tramadol etkin maddesinin farmasötik preparatlarda ve metaboliti ile birlikte tavşan plazmasında GC-MS yöntemi ile tayini
Determination of tramadol active substance BY GC-MS method in pharmaceutical preparations and rabbit plasma with metabolitis
Yazar: EMRAH ALKAN
Danışman: PROF. DR. BİLAL YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry ; Eczacılık = Pharmacy ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Metabolitler = Metabolites ; Tavşanlar = Rabbits ; Tramadol = Tramadol

Özet:
Amaç: Tramadol etkin maddesinin farmasötik preparatlarda ve tavşan plazmasında metaboliti ile aynı anda miktar tayininine yönelik bir GC-MS yöntemi geliştirmektir. Aynı zamanda geliştirilen yöntem valide edildikten sonra farmasötik preparatta ve tavşan plazmasında uygulamasını yapmaktır.
 Materyal ve Metot: Çalışmada; Agilent 6890 Network GC sistem, 5973 kütle spektroskopisi dedektörü, Agilent 7673 serisi otosampler ve HP-5 MS kolon (30 m x 0.250 mm, film kalınlığı 0.25 µm) kullanılarak 1 mL dak-1 akış hızı, 1L splitless enjeksiyon hacmi ve sıcaklık programı 70 ºC'de 1.0 dakika, 35 ºC yükselterek 250 ºC' de 1.0 dakika bekletilerek, sonra dakikada 20 ºC yükselterek 290 ºC'de 1.0 dakika bekletilerek uygulanan fırın sıcaklık programı ile analiz gerçekleştirildi.
Bulgular: GC-MS yönteminin invitro ve plazma ortamında kalibrasyon eğrisi 0.05-5.0 g mL-1 derişim aralığında doğrusaldır. Yöntemin farmasötik preparat Contramal Retard tabletten geri kazanım değerleri  % 97.9 ile % 100.3 arasında olduğu belirlendi. Tramadol ve metabolitinin GC-MS tavşan plazma çalışmasında, optimum koşullar belirlendikten sonra etil asetat ve dietileter çözücüsü (50:50, h/h) ile sıvı-sıvı ekstraksiyon işlemi uygulandı. Yöntemin plazmadan geri kazanım değerleri % 91.6-% 99.4 arasında tespit edildi. Tramadol için Cmax (ng mL-1) 32124.1, AUC(0-24 h) (ng mL-1 h) 31486.8, AUC (0-) (ng dak mL-1) 36324.2, t1/2 (h) 2.64 ve kel sabiti 32.1 olarak belirlendi. O-desmetil tramadolün farmakokinetik parametrelerinden Cmax (ng mL-1) 940, tmax (h) 6.0, AUC(0-24 h) (ng mL-1 h) 14675.3, AUC (0-) (ng dak mL-1) 16756.2, t1/2 (h) 8.67 ve kel sabiti 0.608 olarak belirlendi.
Sonuç: Geliştirilen bu yöntemler hassas, duyarlı, seçici, doğru ve kesin olduğu geçerlilik testleri ile gösterildiğinden dolayı yöntemlerin farmasötik preparatda tramadol miktar tayini için ve aynı zamanda tavşan plazmasında tramadol ile metaboliti O-desmetil tramadolün aynı anda miktar tayini için de GC-MS yönteminin uygulanabilir olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
Aim: To develop a GC-MS method for the simultaneous quantification of tramadol active substance in pharmaceutical preparations and rabbit plasma with its metabolite. Moreover, to apply it in pharmaceutical preparation and rabbit plasma after the developed method has been validated.
 Material and Method: In the study, the analysis was carried out using the Agilent 6890 Network GC system, 5973 mass spectroscopy detector, Agilent 7673 series autosampler and HP-5 MS column (30 m x 0.250 mm, film thickness 0.25 µm), 1 mL dak-1 flow rate,  1L splitless injection volume and temperature program at 70 ºC for 1.0 minute, by increasing 35 ºC and keeping it at 250 ºC for 1.0 minute, then by increasing 20 ºC per minute and keeping it at 290 ºC for 1.0 minute.
Results: The calibration curve of the GC-MS method in vitro and in plasma is linear in the concentration range of 0.05-5.0 g mL-1. The recovery values of the method from the pharmaceutical preparation Contramal Retard tablet were determined to be between  % 97.9 and % 100.3. In the GC-MS rabbit plasma study of tramadol and its metabolite, liquid-liquid extraction was performed with ethyl acetate and diethylether solvent (50:50, v/v) after optimum conditions were determined. Recovery values of the method from plasma were determined between % 91.6 and % 99.4. For Tramadol, Cmax (ng mL-1) 32124.1, AUC(0-24 h) (ng mL-1 h) 31486.8, AUC (0-) (ng dak mL-1) 36324.2, t1/2 (h) 2.64 and kel constant were determined as 32.1. Among the pharmacokinetic parameters of O-desmethyl tramadol, Cmax (ng mL-1) 940, tmax (h) 6.0, AUC(0-24 h) (ng mL-1 h) 14675.3, AUC (0-) (ng dak mL-1) 16756.2, t1/2 (h) 8.67 and kel constant were determined as 0.608.
Conclusion: Since these methods have been shown by validation tests to be sensitive, selective, accurate and precise, it was concluded that the GC-MS method is applicable for the quantification of tramadol in pharmaceutical preparations, as well as for the simultaneous quantification of tramadol and its metabolite O-desmethyl tramadol in rabbit plasma.