Borsa İstanbul endeksleri ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of relationship between Borsa Istanbul indexes and macroeconomic variables
Yazar: MEHMET HULUSİ EKREN
Danışman: PROF. DR. MURAT AKBALIK
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Nedensellik = Causality ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model

Özet:
Finansal piyasalar ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi her zaman güncelliğini koruyan bir araştırma konusu olmuştur. Finansal piyasalarda, özellikle borsalarda, yaşanan hareketler ve bu hareketlerin nedenleri araştırmacılar, yatırımcılar ve denetleme ve düzenleme otoriteleri tarafından takip edilmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde sermaye piyasaları ve borsaların oluşum ve gelişim süreci; ikinci bölümünde ise borsa endeksleri ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkiye odaklanan literatür incelenmiştir. Son bölümde, ekonometrik yöntemlerle analiz yapılarak borsa endeksleri ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Bu çalışmanın amacı, borsa endeksi ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi inceleyerek kullanılan değişkenler, incelenen dönem ve ulaşılan sonuçlara göre literatüre katkı sağlamaktır. Bu amaçla, Borsa İstanbul A.Ş. (BİST) bünyesinde bulunan BİST 100, BİST Mali, BİST Sınai ve BİST Hizmetler endeksleri ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişki Mayıs 2010 ile Aralık 2019 arası dönemde aylık veriler kullanılarak Johansen Eşbütünleşme ve Granger Nedensellik Testleri, varyans ayrıştırması ve Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) uygulanarak incelenmiştir.
Çalışmanın sonucuna göre, borsa endekslerinin farklı makroekonomik değişkenlerden farklı ölçüde etkilendiği ve farklı nedensellik ilişkisine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Studying the relationship between finance and macroeconomics has always been a current research topic. The movements in the financial markets, especially the stock markets, and the reasons for these movements are followed by researchers, investors and regulatory and supervisory authorities. In the first part of this study, the foundation and development process of capital markets and stock markets; in the second part, literature focusing on the relationship between stock market indexes and macroeconomic variables were examined. In the last part, the relationship between stock market indexes and macroeconomic variables was analyzed by econometric methods.
The main purpose of this study is to contribute to the literature according to variables used, period examined and results obtained by examining the relationship between stock market index and macroeconomic variables. For this purpose, the relationship between BIST100, BIST Financial, BIST Industrials and BIST Services indexes contained within Borsa İstanbul A.Ş. (BİST) and marcoeconomic variables examined by applying Johansen Cointegration and Granger Causality Tests, variance decomposition and Vector Error Correction Model (VECM) for period between May 2010 to December 2019 by using monthly data.
According to the results of the study, it is concluded that stock market indexes are affected differently by macroeconomic variables and have different causality relationships.