Modern İranın oluşum süreci: 20. yüzyılın ikinci yarısında İranda meydana gelen siyasi ve sosyal dönüşümler
The formation process of modern İran political and social transformations in Iran in the second half of the 20th century
Yazar: AYTEN RAHİMOVA RAHİMOVA
Danışman: DOÇ. DR. HASAN IŞIK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Kültürel dönüşüm = Cultural transformation ; Modernleşme = Modernization ; Siyasi gelişmeler = Political improvements ; Sosyal gelişme = Social development ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution

Özet:
İran Devleti, siyasal ve kültürel tablosu değişkenliği ile her zaman tarihinde dikkat çeken konumda olmuştur. Bugün de tartışmalara açık 1906 anayasal devrimi, İranlıların monarşiyi sona erdirmeye ve monarşinin gücünü sınırlandırabilecek bir anayasa kurmaya hazır olduklarını göstermişti. Fakat Modern İran'ın politik kültürü Pers medeniyeti ve İran'da kurulmuş çok sayıda devletin biriktirmiş olduğu sosyokültürel miras üzerine inşa edilse de İran'ın İslam dinini kabulünden sonra özellikle İslam'ı kendi kültürel ve siyasal özellikleri ile sentezlemiş 1979 devrimi, İranlıların Şah'ın monarşi sistemindeki politikalarından ve yolsuzluklarından bıktığını kanıtlamıştır. İran 20. yüzyılın sonlarına doğru ekonomik istikrarsızlık, eşitsiz sosyal ve ekonomik kalkınma ve basit ekonomik veya yapısal temelli yaklaşımlarla, çeşitli diğer sorunlarla tarihte yer edinmiştir. Geçen yüzyılda İran'da yaşayan kitleleri anlamanın anahtarı İran'ın siyasi kültürünün dikkatli bir şekilde analiz edilmesiyle mümkün olacaktır. Yapılmış olan bu çalışmada, çağdaş somut kanıtlara dayanarak İran'ın devrimci dünya görüşünün uzun monarşizm tarihinde bir araya getirilmiş kültürel temelleri sorgulanacak ve Modern İran Devletinin inşa süreci irdelenecektir. Çalışma sonunda, ele alınan elli yıllık dönemin ilk çeyreği ile son çeyreğinin farklı faktörler yönünden karşılaştırılmasına imkân verecek bir içeriğe sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bilgiler ile 1979 İran İslam Devrimi öncesi ve sonrası çeyrek yüzyıllık süreç ile karşılaştırılarak çeşitli sonuçlara ulaşılabilmektedir.

Abstract:
The 1906 constitutional revolution showed that the Iranians were ready to end the absolutist monarchy and to establish a constitution that could limit the power of the monarchy.The 1979 revolution proved that the Iranians were tired of the Shah's policies and corruption in the monarchic system.When Iran encountered economic instability, unequal social and economic development, and various other problems that could not be fully explained by simple economic or structurally based approaches, both of these revolutions revealed that Iranians chose revolutionary transformation through mass mobilization instead of accepting such frustrations with the system.The key to understanding why Iranian masses have mobilized so often over the past century will be possible through careful analysis of Iran's political culture.Based on contemporary empirical evidence, the cultural foundations of the Iranian revolutionary worldview, combined with the long history of monarchism, will be questioned with this work we have conducted and the construction process of the Modern Iranian State will be examined.