Antik Çağ'da Kuzey Pisidia'nın sosyo-ekonomik yapısının mekânsal analiz verileriyle değerlendirilmesi
Evaluation of the socio-economic structure of Northern Pisidia in Ancient with spatial analysis data
Yazar: İLKAY ATAV
Danışman: PROF. DR. FİKRET ÖZCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik gemi = Antique ship ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Geç Antik Dönem = Late Antigue Period ; Peyzaj arkeolojisi = Landscape archeology ; Çevresel arkeoloji = Environmental archeology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kuzey Pisidia Bölgesi'ndeki (Eğirdir Gölü çevresi) 
antik yerleşim alanlarının geçmişte nasıl kullanıldığını ve ekonomik yapısının nasıl 
olduğunu bütünsel bir bakış açısıyla anlamak, açıklamak ve yorumlamaktır. 
Araştırma, coğrafi olarak Mikro Bölge olarak tanımlanan alanda bir vaka 
çalışmasıdır. Mikro Bölge, 2014-2022 yılları arasında F. Özcan tarafından yürütülen 
"Kuzey Pisidia Yüzey Araştırmaları (KPYA)" projesi kapsamında incelenen alan 
olarak tanımlanmıştır. Mikro Bölge'de Parlais, Prostanna, Bindaios, Malos, 
Timbriada ve Kapıkaya kent ve yerleşim alanlarının ilk insan izlerinden başlayarak 
Hellenistik, Roma İmparatorluğu, Geç Antik Çağ ve Erken Bizans İmparatorluğu 
dönemlerine ait arkeolojik verileri incelenmiştir. Çevresel arkeoloji ve peyzaj 
arkeolojisi yaklaşımlarını benimseyerek mekânsal analizler yoluyla kurgulanan bir 
araştırma modeli uygulanmıştır. Bu model, arkeolojik, numismatik, epigrafik ve 
diğer araştırmalardan elde edilen verilerin bir araya getirilmesi, katmanlaştırılması, 
haritalandırılması ve geçmişe yönelik tahmin analizlerini içermektedir. Böylelikle 
coğrafi bilgi sistemi (CBS) kullanılarak istatistiksel ve mekânsal analizlerle mikro 
bölgeye ait verilerin yoğunlukları ve dönemsel dağılımları incelenmiş, yerleşim ve 
ekonomik örüntüler analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Kuzey Pisidia'da 
incelenen mikro bölgenin tarih boyunca stratejik bir öneme sahip olduğu ve bu 
nedenle savunma sistemlerinin geliştirildiği anlaşılmıştır. Çevresel faktörlerin, 
bölgenin yerleşim alanlarının seçimi ve ekonomik faaliyetlerde önemli rol oynadığı 
belirlenmiştir. Tüm çevresel koşullar göz önüne alındığında, tarımsal faaliyetlerin 
mikro bölgenin "kendi kendine yeterli" seviyede olduğunu, bölgenin itici ekonomik
gücünün ise ormancılık ve su/ göl ekonomisine dayandığı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to understand, explain, and interpret from a holistic 
perspective how the ancient settlements in the Northern Pisidia (around Lake 
Eğirdir) were used in the past and their economic structure. The research is a case 
study in an area geographically defined as a micro region. This region is defined as 
the area examined within the scope of the "Northern Pisidia Archeaological Survey 
(KPYA)" project carried out by F. Özcan between 2014 and 2022. In the micro
region, archaeological data from the Hellenistic, Roman Empire, Late Antiquity, and 
Early Byzantine Empire periods, starting from the first human traces in the cities and 
settlements of Parlais, Prostanna, Bindaios, Malos, Timbriada, and Kapıkaya, were 
examined. A research model constructed through spatial analysis was applied by 
adopting environmental archaeology and landscape archaeology approaches. This 
model includes the combination, stratification, mapping, and retrospective analysis 
of data obtained from archaeological, numismatic, epigraphic, and other research. 
Thus, the densities and periodic distributions of microregional data were examined, 
and settlement and economic patterns were analyzed through statistical and spatial 
analysis using geographic information systems (GIS). As a result of the study, it was 
understood that the microregion examined in Northern Pisidia had strategic 
importance throughout history and therefore defense systems were developed. It was 
determined that environmental factors played an important role in the selection of 
residential areas and economic activities in the region. Considering all environmental 
conditions, it is thought that the agricultural activities of the microregion were at a 
"self-sufficient" level, and the driving economic power of the region was based on 
forestry and water/ lake economy.