Süt dişi vital pulpa amputasyonlarında internal rezorbsiyon komplikasyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of internal resorption as a complication in vital primary pulpotomy
Yazar: DENİZ SÖNMEZ
Danışman: PROF.DR. LEYLA DURUTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Araştırmamızda; klinik ve radyolojik değerlendirmelere göre vital olduğu belirlenen veamputasyon gereksinimi oluşan dişlerin çürüklü ve çürüksüz pulpaperforasyonlarında, perforasyon büyüklüğü göz önünde tutularak, kalsiyum hidroksitile yapılan pulpa amputasyonlarında internal rezorbsiyonun hangi koşullar altındageliştiği ve fizyolojik kök rezorbsiyonunun internal rezorbsiyon gelişimi üzerine olanetkisi incelenerek, Ca(OH)2 ile yapılacak süt dişi vital pulpa amputasyonlarında teşhisve tedavi kriterlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Bu amaçla; yaşları 4 ile 9 arasında değişen 83 çocukta, 75 tanesi alt süt 1.azı diş, 79 tanesi ise alt süt 2. azı olmak üzere, belirtilen klinik ve radyografikdeğerlendirme kriterlerine göre vital pulpa amputasyonu endikasyonu olan 154 dişçalışma kapsamına alındı.Çalışma grupları, çürüksüz ve büyük pulpa perforasyonu olan dişler (KontrolGrubu, 48 diş), çürüklü ve küçük pulpa perforasyonu olan dişler (Deney Grubu I, 54diş), ile çürüklü ve büyük pulpa perforasyonu olan dişler (Deney Grubu II, 52 diş)olmak üzere 3 grup olarak oluşturuldu. Her grup da kendi içinde radyografik olarakfizyolojik kök rezorbsiyonunun başlamış olup olmamasına göre 2 alt gruba ayrıldı.Amputasyon işlemi hassas teknikle tamamlandıktan sonra, amputasyonmateryali olarak kulanılan Ca(OH)2'in üzerine ZOE kaide maddesi yerleştirilerek hergrupta dişlerin bir kısmı amalgamla,bir kısmı da paslanmaz çelik kronla restoreedildiler.Amputasyonların tamamlanmasından sonra dişler 3'er aylık dönemler halinde12 ay süre ile takip edilerek tedavi sonuçları klinik ve radyografik başarı ölçütlerinegöre değerlendirildiler. Buna göre, tedavi sonucunun başarısız olduğu belirlenendişler kökleri fizyolojik olarak rezorbe olan süt dişleri ile birlikte çekilerek histopatolojikdeğerlendirmeye alınmıştır.Çalışma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, tedavinin kontrolgrubunda %89,6; Deney grubu I'de %74,1 ve Deney grubu II'de %50 oranındabaşarılı olduğu görülmüştür. Tedavinin başarısı bakımından gruplar arasındaki farkınistatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir.Restoratif materyallerin tedavinin başarısı üzerine olan etkisi incelendiğinde,amalgamla restore edilen dişlerde %60 oranında, PÇK ile restore edilen dişlerde ise%79,7 oranında başarılı olduğu ve aradaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğugörülmüştür.Periradiküler patoloji görülme sıklığı açısından değerlendirildiğinde; kökpulpası sağlıklı ise, PÇK ile yapılan restorasyonlarda hiç periradiküler lezyongelişmezken amalgam ile restore edilen dişlerde periradiküler lezyon görülmeoranının %4,5 olduğu, kök pulpasında kronik bir enfeksiyon bulunma olasılığınınarttığı durumlarda amalgamla restore edilen dişlerde periradiküler patoloji gelişmeoranının %47,8'e yükseldiği, PÇK ile restore edilen dişlerde ise periradiküler patolojigelişme olasılığının az olduğu ve sadece pulpanın kronik olarak enfekte olmaolasılığının en fazla olduğu grupta bu oranın %13,8 olduğu ve aradaki farkınistatistiksel olarak önemli olduğu görülmüştür.Kök pulpasının sağlıklı olarak kabul edildiği durumlarda internal rezorbsiyongörülme oranının %8,3 olduğu, kök pulpasında kronik enfeksiyon bulunmaolasılığının artmasına bağlı olarak bu oranın %25'e çıktığı ve aradaki farkınistatistiksel olarak önemli olduğu gözlenmiştir. Restorasyonun türüne bağlı olarakinternal rezorbsiyon görülme oranının amalgam restorasyonlarda %14,3, PÇK da ise%17,9 olduğu ve aradaki farkın istatistiksel olarak önemli olmadığı ancak internalrezorbsiyonun genel başarısızlık içindeki payının amalgam restorasyonlarda %35,7;PÇK'da ise %88,2 olduğu görülmüştür.Restorasyon kayıpları ile tedavinin başarısı arasında ve fizyolojik kökrezorbsiyonu ile internal rezorbsiyon arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak önemliolmadığı ve tamir dentini oluşumu ile internal rezorbsiyon arasında da bir ilişkiolmadığı gözlenmiştir.Histopatolojik değerlendirmede ise 21 adet örneğin 12'sinde kök pulpalarınınnekrotik yapıda olduğu gözlenmiş, hiçbir örnekte odontoblast varlığı veya dentinköprüsü formasyonu izlenmemiştir. İki örnekte çok yoğun mikst tipte enflamatuarhücre infltrasyonu ile kök kanal ağızlarında pıhtı varlığı, tek bir örnekte ise internalrezobsiyon ile uyumlu bulgular izlenmiştir.Çalışmamızın sonuçlarına göre, süt dişlerinde Ca(OH)2 ile yapılan pulpaamputasyonlarında; internal rezorbsiyonun, pulpada tedavi öncesinde tanı hatasınedeniyle teşhis edilemeyen olası bir kronik enfeksiyona bağlı olarak geliştiğinisöylemek mümkün olabilir.Anahtar kelimeler: Süt dişi, amputasyon, kalsiyum hidroksit, internal rezorbsiyon.

Abstract:
Evaluation of internal resorption as a complication in vital primary pulpotomyThe aim of this study was to evaluate the internal resorption complication incariously or caries free pulpal perforations with different sizes in vital primary teeth,which required vital pulpotomy and treated with calcium hydroxide pulpotomy. Theeffect of physiological root resorption on internal resorption was also studied toevaluate the diagnosis and treatment criteria for primary teeth calcium hydroxidepulpotomy.83 child aged between 4-9 participated the study.154 primary molar teeth (75lower primary 1. molar and 79 lower primary 2. molar) were treated with calciumhydroxide pulpotomy. Teeth with carious free large pulpal perforations wereclassified as control group (48 teeth), little carious perforations were treatment groupI (54 teeth), and large carious perforations were treatment group II (52 teeth). All ofthe groups were radiographically divided into two subgroups according to ifphysiological root resorption has started or not.All of the teeth were pulpotomized with a gentle technique and the calciumhydroxide material was covered with ZOE. The teeth were randomly restored withamalgam or stainless steel crown (SSC).The treatments were followed up every three months up to twelve monthsand the clinical and radiographical success was evaluated the treatments that hadfailed and teeth with physiological root resorption were extracted and examinedhistopathologically.The general results of the study revealed that the success rate in the controlgroup was 89,6% and 74,1%, 50% in the treatment group I, and treatment group II,respectively. The difference between the groups was significant.The success rate in the teeth restored with amalgam was 60% and it was79,7% in the SSC group and the difference was significant. It was observed thatwhen the radicular pulp tissue was healthy, the teeth which were restored with SSCshowed no periradicular pathology, whereas this rate was 4,5% in the amalgamgroup. When the probability of chronically infected radicular pulp increased the teethwith amalgam restoration showed 47,8% periradicular pathology. In the SSC groupperiradicular pathology was mostly seen (13,6%) in teeth that most probably havechronically infected radicular pulp. The difference between the groups wasstatistically significant.The rate of internal resorption was 8,3% in teeth which were accepted to behealthy. This rate increased to 25% in teeth with probably chronically infectedradicular pulp and the difference was significant. The rate of internal resorption was14,3% in the amalgam group and 17,9% in the SSC group. There was nostatistically significant difference between the groups. The ration of internalresorption in the total treatment failures was 35,7% in the amalgam group and88,2% in the SSC group.The difference between the restoration failures and treatment success wasnot significant. The relation between physiological root resorption and internalresorption was not statistically significant. There was no relation between reparativedentin formation and internal resorption.In the histopathological examination 12 of the 21 teeth showed necrotic radicularpulp tissue without odontoblastic layer. None of the specimens showed dentinbridge formation. Two specimens showed mixed type inflammatory cell infiltrationand clot formation. Only one specimen showed signs of internal resorption.The results of this study showed that internal resorption complication seen inprimary teeth calcium hydroxide pulpotomy, results from the misdiagnosis of thechronically inflamed pulp tissue at the beginning of the treatment.Key words: primary teeth, pulpotomy, calcium hydroxide, internal resorption.