Şirketlerin sermaye yapılarının belirlenmesinde vergi etkisi: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama
Tax effect on determining the capital structures of companies: An application on Borsa Istanbul
Yazar: KEMAL FARUK YAZGAN
Danışman: DOÇ. DR. ARİF SALDANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Nakdi sermaye = Cash capital ; Sermaye artırımı = Capital increase ; Sermaye yapısı = Capital structure ; Vergi indirimi = Tax relief ; Vergiler = Taxes ; Şirketler = Companies

Özet:
Bu çalışmada şirketlerin sermaye yapılarının belirlenmesinde vergi etkisi araştırılmaktadır. Araştırma kapsamında 2010-2022 yılları arasında, nakdi sermaye artırımında vergi indirimi uygulaması düzenlemesinin yapıldığı yıl olan 2015 yılı öncesinde ve sonrasında nakdi sermaye artırımı yapan halka açık ve hisseleri Borsa İstanbul'da işlem gören 12 adet şirketin çeyrek dönemlik verileri kullanılmıştır. Çalışmada nakdi sermaye artırımında vergi indirimi uygulaması vergi etkisi olarak dikkate alınmıştır. Çalışma kapsamına dahil edilen şirketlerin nakdi sermaye artırım tarihleri kukla (dummy) değişken olarak dikkate alınmıştır. Vergi etkisinin yanı sıra şirketlerin kendilerine özgü nitelikte olan faktörler arasından cari oran, alacak devir hızı oranı, aktif karlılık oranı, net satış büyüme oranı ve aktif büyüme oranları yapılan literatür incelemesi sonucunda şirketlerin sermaye yapılarını belirlemek üzere araştırma kapsamına alınmıştır. Ekonometrik yöntem uygulamasında, ilk önce değişkenlerin durağanlık derecelerini belirlemek amacıyla Genişletilmiş Dickey-Fuller ve Phillips-Perron birim kök testleri yapılmıştır. Daha sonra bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler arasında uzun dönem eşbütünleşme ilişkisinin olup olmadığı ARDL sınır testi yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Son aşamada ise uzun dönem katsayıları ve hata düzeltme katsayıları ARDL sınır testi yöntemi ile tahmin edilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda araştırma kapsamında yer alan üç şirketin finansal kaldıraç oranı ile vergi değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü ilişkinin olduğu görülmüştür. Bir adet şirkette finansal kaldıraç oranı ile vergi değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkinin olduğu görülmüştür. Diğer şirketlerde ise literatürde yer alan çalışmaların ve genel beklentinin aksine istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonunda finansal kaldıraç oranını azaltıcı etki yapacağı, böylece finansal sistemin işleyişine katkı sağlayarak ülke ekonomisine etkisi olacağı düşünülen politika önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the tax effect in determining the capital structures of companies is investigated. Within the scope of the research, quarter-end data of 12 publicly traded companies whose shares are traded in Borsa Istanbul, which made cash capital increase before and after 2015 (the year in which tax deductions were made in cash capital increase) were used. In the study of the tax effect, the tax deduction application in cash capital increase has been taken into account. The cash capital increase dates of the companies included in the scope of the study were considered as a dummy variable. In addition to the tax effect, the current ratio, receivables turnover ratio, asset profitability ratio, net sales growth rate and asset growth rates, which are among the factors that are unique to the companies, were included in the research to determine the capital structures of the companies as a result of the literature review. Firstly, Extended Dickey-Fuller and Phillips-Perron unit root tests were performed to determine the stationarity degrees of the variables in the econometric method application. Then, whether there is a long-term cointegration relationship between the dependent variables and the independent variable was investigated using the ARDL bounds test method. In the last stage, long-term coefficients and error correction coefficients were tried to be estimated by ARDL bounds test method. As a result of the research, it was seen that there is a statistically significant and negative relationship between the financial leverage ratio and the tax variable of the three companies within the scope of the research. It was observed that there is a statistically significant and positive relationship between the financial leverage ratio and the tax variable in one company. Contrary to the studies in the literature and the general expectation, it was detected that there was no statistically significant relationship in other companies. At the end of the study, policy suggestions were made that are thought to have a reducing effect on the financial leverage ratio, thus contributing to the functioning of the financial system and having an impact on the country's economy.