Fotofilmik imgenin Henri Bergson'un süre kavramı çerçevesinde incelenmesi
A study into the photofilmic image through the lens of Bergsonian duration
Yazar: EREN ERYOL
Danışman: DOÇ. DR. TUNA UYSAL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu çalışma hareketli görüntülerle fotoğrafik imgelerin bir arada kullanıldığı fotofilmik
imgeleri zaman bağlamında incelemektedir. Fotofilmik olarak adlandırılan imgeler
hem hareketi hem durağanlığı içeren imgeler olduğu için bu imgelerin bütünsel
anlamda nasıl bir zamansallığa sahip oldukları bir sorunsal olarak belirmektedir.
Fotofilmik imgelerin hareket ve zamansallık açısından ne ifade ettiğini kavrayabilmek
adına Henri Bergson'un zaman anlayışı bize verimli bir içerik sunmaktadır. Bergson,
oldukça farklı bir zaman kavrayışına sahiptir ve bu zaman anlayışını süre kavramıyla
ifade etmektedir. Bergson'un süre kavramıyla birlikte her durağanlık içinde bir hareket
saptanabilmektedir. Bununla birlikte ilk elden kolayca hareket olarak görünen her
durumun bize bir zamansallık vermeyeceği de yine süre kavramıyla açıklanır. Bundan
dolayı bu çalışma, durağan görüntüleri hareketli görüntülerle iç içe geçiren fotofilmik
imgelerin kendine özgü zamansallığını kavrayabilmek adına Bergson'un süre
kavramını işe koşmaktadır.
Fotofilmik imgeleri değerlendirebilmek için 'süre'yi kavrayabilmek, süreyi
kavrayabilmek için de Bergson felsefesini anlamak gerekmektedir. Bu amaçla birinci
bölümde Bergson felsefesinin zamanla ilişkili temel kavramları incelenmektedir.
Bergson felsefesi bir zaman anlayışı etrafında kurulmaktadır ve bu bölüm bu felsefeyi
bütünlüklü olarak açıklarken süre kavramını merkeze almaktadır.
İkinci bölüm fotofilmik imgelerin yapı taşları olan fotoğrafik imge ile sinematografik
imgenin kendi başlarına ne olduklarını incelemektedir. Bu iki imge türünün bir araya
gelmesini ifade eden fotofilmik kavramı bu kavramı ortaya atan kuramcıların fikirleri
ışığında açıklanmaktadır.
Son bölümde de fotofilmik yapıtlar üreten David Clarbout, Thierry Kuntzel, Bill Viola
ve Chris Marker'ın yapıtları süre kavramının sunduğu anlayış çerçevesinde incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Fotofilmik, Fotoğraf, Bergson, Süre, Hareket, Zaman

Abstract:
This study investigates photofilmic images in view of the concept of time. As
photofilmic images employ both moving and still images, the kind of temporality these
images hold in their entirety emerges as a major problematique. Henri Bergson's
philosophy of time provides a fertile ground through which to understand how
photofilmic images function temporally, namely in relation
to the established dichotomy of movement and stillness. According
to Bergson's notion of duration, it is possible to locate movement within
stillness, while at the same time what readily appears to be movement does not
necessarily grant us temporality per se. It is only through an unconventional
understanding of time like Bergson's that the distinctive temporality of the photofilmic
image can be better grasped. To that end, it is crucial to comprehend
Bergsonian duration, which is unpacked in the first chapter of this study alongside the
main tenets of Bergson's philosophy. In the second chapter, photographic and
cinematographic images are scrutinized individually in dialogue with the key thinkers
of the field, which culminates in a theoretical discussion of the photofilmic image. The
third and last chapter analyzes photofilmic works by David Clarbout, Thierry Kuntzel,
Bill Viola, and Chris Marker in light of the theoretical trail of thought informed by
Bergsonian duration.

Keywords: photofilmic, photography, Bergson, duration, movement, time, photographic temporality