Anadolu Selçuklu dönemi ve çevre kültürlerde melek figürlü kompozisyonlar
Compositions of angel figures at Anatolian Seljuks period and near cultures
Yazar: ZUHAL ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE DENKNALBANT ÇOBANOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Figür = Figure ; Kompozisyon = Composition ; Melek = Angel ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Tasvir = Description ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
''Anadolu Selçuklu Dönemi ve Çevre Kültürlerde Melek Figürlü Kompozisyonlar'' başlıklı araştırma, Anadolu Selçuklu dönemi taş ve alçı malzemeler üzerindeki melek tasvirleri ile çevre kültürlerdeki melek tasvirlerinin etkileşim boyutunu göstermek için karşılaştırılarak değerlendirilmesini amaçlar. Melek figürlerinin kompozisyon şeması, yerleştiriliş şekilleri, ikonografik anlamları ve üslup özellikleri ise tezin kapsamını oluşturur. Anadolu Selçuklu dönemi taş ve alçı malzeme üzerinde melek tasvirlerinin çok az işlendiği görülmüştür. Bu sebeple tezde günümüze gelebilen ve gravürlerden öğrenebildiğimiz melek figürlü taş ve alçı eserler üzerinde durulmuştur. Günümüze gelebilen az sayıda örneğin geçmişten gelen kültürel devamlılık ve ayrıca çevre kültürlerin etkisiyle ortaya çıktığı görülmüştür. Bu amaçla Bizans, Ermeni, Gürcü, Sasani ve Memlük dönemi eserlerinden örnekler verilmiştir. Melek figürlerinin ikili ve dörtlü kompozisyon şemaları üzerinde durulmuş, şemanın merkezinde bulunan simgeler üzerine düşünülmüştür. Figürlerin üslupsal açıdan karşılaştırmaları yapılmış ve etkileşim boyutu bu şekilde ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Farklı inançlarda meleklere yüklenen anlamlar üzerinde durulmuş ve ikonografik olarak neyi temsil ettikleri yönünde değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
''Compositions of Angel Figures at Anatolian Seljuks Period and Near Cultures'' is a study that comparing and showing interaction extent between angel figure examples on stone and plaster materials at Anatolian Seljuks period and angel figures around the near cultures. Composition schema of angel figures, placement patterns, iconographic meanings and their features of style are making content of this thesis. As seeing as angel figures rarely using on stone and plaster materials during the Anatolian Seljuk period. As a result of that we are taking as a subject examples that we found at gravures and examples reaching our day on stone and plaster materials. Effect from near cultures and cultural continuity from the past has been enable a small number of example reaching up to present. Purpose of that we give examples of works from Byzantine, Armenian, Georgian, Sassanid and Memluk periods. During the research we has been handle on double and quaternary angel composition schemas and thinked of the meaning of symbols, that placed center. Figures has been compared about their style features and with this method it has been tried the discover measure interaction level. Making assessment on meaning of angel in different beliefs and what angel represent on iconographic direction meaning are examined.