Yetişkin bireylerde yağ ve posaya yönelik yeme davranışı anketinin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
The study of turkish validity and reliability of the dietary fat and fiber eating behaviour questionnaire in adults
Yazar: LEYLA AYTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU AĞAGÜNDÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmada yetişkin bireylerin posa ve yağ yeme davranışını saptamak amacıyla kullanılabilecek kolay uygulanabilir, alternatif bir anket olan Avusturalya'da geliştirilmiş 'Yetişkin Bireylerde Yağ ve Posaya Yönelik Yeme Davranışı Anketi'nin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Araştırma 176 gönüllü bireyin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin genel bilgileri, sağlık öyküleri ve yaşam tarzı alışkanlıkları bir anket formu yardımıyla belirlenmiştir. Araştırma kapsamında ele alınan anketin çevirisi yapılmış, uzmanlar tarafından değerlendirilmiş ve dil-kapsam geçerliliği yapılmış, pilot uygulaması gerçekleştirilmiş ve geçerlik-güvenilirliği değerlendirmeye yönelik ilgili istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Yağ ve posaya yönelik yeme davranışı anketinin geçerlik ve güvenirlik analizlerinde Lavaan paketi R versiyon 4.3.2 sürümü kullanılarak doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapılmıştır. Yağ ve Posaya Yönelik Yeme Davranışı Anketinin güvenirlik analizlerinden 'Eşdeğer (Paralel) Formlar (testler)' yöntemi için son 3 aylık tüketimi değerlendiren 'besin tüketim sıklığı formu' kullanılmıştır.  Bu kapsamda 'Yağ ve Posaya Yönelik Yeme Davranışı Anketi'nin iç tutarlılık kat sayısı Cronbach alfa katsayısı α=0,711(p<0.05) olarak tespit edilmiştir. Düzeltilmiş madde toplam katsayısı 0,2'nin altında olan maddeler için DFA analizlerine başvurulmuş ve bazı maddeler uzman görüşleriyle çıkarılarak anket son halini almış, mükemmel uyum yapısı sağlanmış ve bütün indekslerin Croncbach alfa değeri 0,7'den büyük bulunmuştur. Bazı maddeler çıkarılarak revize edilen anket kullanıldığında bireylerin ortalama posa indeksi skoru 2,4±0,81, yağ indeksi skoru 3,1±0,81ve toplam indeks skoru 2,9±0,65 olarak bulunmuştur. Besin tüketim sıklığı formu ile de bireylerin diyetle günlük ortalama enerji (kkal) alımları 2426,8±857,29 kkal iken, yağ alım miktarı 117,5±46,11g ve posa alım miktarı 31,7±16,53 g olarak belirlenmiştir Anket formu sonucunda hesaplanan yağ indeksi, posa indeksi ve toplam indeksi ile eşdeğer formlar yöntemi sonucu belirlenen diyetle günlük posa alım miktarı ile posa indeksi arasında anlamlı ilişki bulunmamış (p>0.05), ancak posadan zengin besin gruplarının tüketimleriyle anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05).  Ayrıca belirlenen yağ indeksi ve toplam indeks ile diyetle günlük enerji (kkal) ve toplam yağ ile yağ çeşitleri arasında negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç olarak bu araştırma kapsamında bazı maddeler çıkarılarak revize edilmiş olan 'Yağ ve Posaya Yönelik Yeme Davranışı Anketi'nin bireylerin diyet yağı (DY) ve diyet posası (DP)'na yönelik tüketim davranışlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study aimed to conduct a validity and reliability study of the 'Fat and Fiber Behavior Questionnaire in Adults' developed in Australia, which is an easy-to-apply, alternative questionnaire that can be used to determine the fiber and fat eating behavior of adults. The study was included with the participation of 176 volunteers. The general information, health histories and lifestyle habits of the individuals were determined with a questionnaire form. The questionnaire covered within the research of the study was translated, evaluated by experts, language-content validity was performed, pilot application was carried out and relevant statistical analyses were performed to evaluate validity and reliability. Confirmatory factor analyses (CFA) were conducted using the R version 4.3.2 Lavaan package in the validity and reliability analyses of the fat and fiber eating behavior questionnaire. For the 'Equivalent (Parallel) Forms (tests)' method, which is one of the reliability analyses of the Fat and Fiber Behavior Questionnaire, the 'Food Frequency Questionnaire, that evaluates the consumption of the last 3 months was used. In this context, the internal consistency coefficient of Fat and Fiber Behavior Questionnaire' was determined as Cronbach's alpha coefficient α=0,711 (p<0.05). For items with item-total correlation coefficients below 0.2, CFA analyses were applied and the questionnaire was finalized by removing some items after receiving expert opinion Croncbach's alpha values of all indexes of the Questionnaire, which had a perfect fit structure, were found to be greater than 0.7.When the questionnaire revised by removing some items was used, the average fiber index score of the individuals was found to be 2.4±0.81, the fat index score was found to be 3.1±0.81 and the total index score was found to be 2.9±0.65. With Food Frequency Questionnaire, the average daily energy (kcal) intake of individuals with diet was determined as 2426.8±857.29 kcal, while the amount of fat intake was 117.5±46.11 g and the amount of fiber intake was 31.7±16.53 g was determined that there was no significant relationship between the fat index, fiber index and total index calculated as a result of the questionnaire form and the daily fiber intake amount determined as a result of the equivalent forms method and the fiber index (p>0.05), but there was a significant relationship with the consumption of fiber-rich food groups (p<0.05). In addition, a negative correlation was found between the determined fat index and total index and daily energy (kcal) and total fat and fat types (p<0.05). As a result, it was determined that the 'Fat and Fiber Behavior Questionnaire', which was revised by removing some items within the scope of this research, is a valid and reliable tool in assessing the consumption behaviors of individuals towards dietary fat (DF) and dietary fiber (DP).