Iğdır ilinin (Doğu Anadolu Bölgesi) doğal bitkilerinin halk tarafından kullanımı
Uses of the wild plants in iğdir province (East Anatolia)
Yazar: ERNAZ ALTUNDAĞ
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ÖZHATAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Etnobotanik = Ethnobotany ; Iğdır = Iğdır ; Taksonomi = Taxonomy ; Türkiye = Turkey ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bu araştırma Iğdır ilinin doğal bitkilerinin halk tarafından çeşitli kullanılışlarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Yöreye Mayıs 2007-Ekim 2008 tarihleri arasında arazi çalışmaları yapmak amacıyla gidilmiş, 4 ilçesine (Merkez, Tuzluca, Aralık, Karakoyunlu) bağlı 78 köy ziyaret edilerek 1170 bitki örneği toplanmıştır. Bu bitkilerin yöresel adları, kullanılışları, kullanılan kısımları, hazırlanışları, uygulanış şekilleri ve uygulama süreleri hakkında bilgiler derlenmiştir. Toplanan örnekler, İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu'nda(ISTE) saklanmaktadır. Bu çalışmanın sonucunda farklı kullanılışlara sahip 292 doğal bitki taksonu saptanmıştır. Bunlardan 162 takson halk ilacı, 143 takson gıda, 25 takson baharat veya çay, 82 takson hayvanlarda tedavi amacıyla ve yem olarak, 22 takson yakacak olarak kullanılmakta olup 70 taksonun ise bunların dışında çeşitli farklı kullanılışları olduğu belirlnmiştir. Kullanımı olan bitkilerden 16 takson endemiktir.Literatürde etnobotanik kullanımına rastlanmayan 93 takson Türkiye için ilk defa çalışmamızda saptanmıştır. Bu taksonlardan 52'si tıbbi amaçla, 54'ü gıda, 3'ü çay, 5'i baharat, 56'sı hayvan yemi olarak, 19'u yakacak ve 19'u farklı amaçlarla kullanılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Tıbbi Bitkiler, Faydalı Bitkiler, Iğdır, Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye.

Abstract:
This survey has an aim to identify the folk usage of the wild plants in Iğdır province. For this purpose, the field works have been done from May 2007 to September 2008. During this research 78 villages, belong to the 4 districts (Merkez, Tuzluca, Aralık, Karakoyunlu) have been visited and 1170 plant specimens were collected. The information for these plants, such as local names, their usages, used parts, methods of preparation, administration dosage and duration of treatments have been recorded. The collected specimens are housed in the Herbarium of the Faculty of Pharmacy, Istanbul University (ISTE). As a result of identification of the collected plant specimens, 292 taxa have been determined which used for local people. Among them 162 taxa are used as medical purposes, 143 taxa as food, 25 taxa as spice or tea, 82 taxa as fodder and animal diseases, 22 taxa as fuel. Additionally 70 taxa have been established for different usages. And also 16 taxa are endemic.The uses of 93 taxa are recorded in Turkey for the first time. Among them 52 taxa are used for treatment of illness, 54 taxa as food, 3 taxa as tea, 5 taxa as spice, 56 taxa as fodder and animal diseases, 19 taxa as fuel and 19 taxa have been established for different usages.Key Words: Medicinal Plants, Useful plants, Iğdır, East Anatolia, Türkiye.