Ebeveynlerde psikolojik esneklik ve ilişkili faktörler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocukların ebeveynleri ilegenel populasyon karşılaştırması
Psychological flexibility and related factors inparents: Comparison of the parents of the pediatricpatients diagnosed with attention deficit hyperactivitydisorder with general population
Yazar: SEDA SARIKAYA ERDİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RÜMEYSA YENİ ELBAY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRAH KARADERE
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Stres = Stress ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), erken çocukluk
döneminde başlayıp ilerleyen yıllarda da etkisi devam eden, dikkat eksikliği
ve hiperaktivite/dürtüsellik davranışları ile kendini gösteren, işlevselliği
birçok yönden etkileyen nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB tanılı
çocukların ebeveynleri, tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerine göre
daha fazla bakım yükü altındadır. Ebeveynler, çocuğun öngörülemeyen
semptomlarıyla başa çıkmak için mücadele ederken öfke, hayal kırıklığı,
çaresizlik, depresif belirtiler ve bozulmuş sosyal/mesleki işlevsellik yaşarlar.
Son yıllarda Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) bakış açısıyla ebeveynlerde
psikolojik esnekliğin önemine dikkat çeken çalışmalar artmaktadır.
Psikolojik esnekliği yüksek ebeveynler ruhsal açıdan daha sağlıklı olmakla
beraber daha olumlu çocuk yetiştirme uygulamalarına yatkındır.
Çalışmamızın amacı DEHB tanılı çocukların ebeveynlerinde psikolojik
esneklik ile birlikte ebeveyn stresi, yaşam doyumu gibi faktörleri
incelemektir.
YÖNTEM: Bu çalışmaya, çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine başvuran,
DEHB tanısı alan çocuk ve ergenlerin 84 gönüllü ebeveyni ve kontrol grubu
olarak tipik gelişim gösteren çocuğu olan 84 gönüllü ebeveyn dahil edilmiştir.
Tüm gruplara Bilgilendirilmiş Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu,
Kabul ve Eylem Formu-II (KEF-II), Ebeveyn Stres İndeksi-Kısa Formu (ESİKF),Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ) anket çalışması olarak uygulanmıştır. Vaka
grubuna bu anketlere ek olarak Conners Ana-baba Dereceleme ÖlçeğiYenilenmiş Kısa Formu (CADÖ-YK) anket çalışması olarak uygulanmıştır.
DEHB tanılı olguların ebeveynleri ile kontrol grubu ebeveynleri psikolojik
esneklik, ebeveyn stresi ve yaşam doyumu açısından karşılaştırılmış, aynı
zamanda DEHB grubu ebeveynlerde psikolojik esneklik ve diğer
parametrelerin birbiri ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca regresyon analizi ile
psikolojik esnekliği yordayacağı düşünülen bazı faktörler incelenmiştir.
Çalışmada anlamlılık değeri p<0.05 olarak kabul edildi. 
Özet
vi
BULGULAR: DEHB grubu ebeveynlerde KEF-II puanları kontrol grubu
puanlarından istatistiksel açıdan anlamlı farklı saptanmazken, kontrol
grubuna göre daha yüksek ebeveyn stresi puanları ve daha düşük yaşam
doyumu puanları bulundu (p<0.05). KEF-II skorları ile CADÖ-Karşı gelme ve
CADÖ-Toplam skorları, ESİ-KF alt ölçek ve toplam ölçek skorları arasında
pozitif korelasyon saptandı (p<0.05). KEF-II ile YDÖ skorları arasında negatif
korelasyon saptandı(p<0.05). Hiyerarşik regresyon analizinde psikolojik
katılığı öngörmede ESİ-Ebeveyn sıkıntısı alt ölçeği anlamlı saptandı(p<0.05).
SONUÇ: Her ne kadar vaka ve kontrol grubu arasında psikolojik esneklik
açısından anlamlı farklılık saptanmasa da; psikolojik esnekliği daha az olan
ebeveynlerde ebeveyn stresi skorlarının ve çocuğun DEHB belirti skorlarının
yüksek olması, aynı zamanda ebeveyn yaşam doyumu skorlarının düşük
olması; ebeveynlerde psikolojik esneklik müdahaleleri ihtiyacını ortaya
koymaktadır. Psikolojik esnekliği artıracak müdahaleler, anne babaların
yaşadıkları ebeveynlik stresini azaltıp bildirdikleri yaşam doyumunu
artırırken, çocukların davranış sorunlarına yönelik adaptif stratejiler
geliştirmelerini, çocukları ile daha sağlıklı etkileşimde bulunmalarını ve değer
odaklı ebeveynlik uygulamalarını hayata geçirmelerini sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, psikolojik
esneklik, ebeveyn stresi, yaşam doyumu.

Abstract:
OBJECTIVE: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a
neurodevelopmental disorder that starts in early childhood and continues in
later years, manifests itself with attention deficit and
hyperactivity/impulsivity behaviors, and affects functionality in many ways.
Parents of children with ADHD are under a greater burden of care than
parents of children with typical development. As parents struggle to cope with
the child's unpredictable symptoms, they experience anger, frustration,
helplessness, depressive symptoms, and impaired social/occupational
functioning. In recent years, there has been an increase in studies that draw
attention to the importance of psychological flexibility in parents, from the
perspective of Acceptance and Commitment Therapy (ACT). Parents with high
psychological flexibility are more psychologically healthy and inclined to more
positive child-rearing practices. The aim of our study is to examine
psychological flexibility along with parental stress and life satisfaction in
parents of children with ADHD.
METHODS: Study group was comprised of 84 volunteer parents of children
and adolescents diagnosed with ADHD who applied to the child and
adolescent psychiatry outpatient clinic. As the control group 84 volunteer
parents of children with typical development were included. Informed
Consent Form, Sociodemographic Data Form, Acceptance and Action
Questionnaire-II (AAQ-II), Parental Stress Index-Short Form (PSI-SF),
Satisfaction with Life Scale (SWLS) were applied to all groups as a
questionnaire. In addition, Conners Parent Rating Scale-Revised Short Form
(CPRS-RS) was applied to study group as a questionnaire. Parents of ADHD
patients and control group parents were compared in terms of psychological
flexibility, parental stress, and life satisfaction. Additionally, the relationship
between psychological flexibility and other parameters in ADHD parents
group was examined. By regression analysis, some factors that are thought 
Abstract
viii
to predict psychological flexibility were examined as well. The significance
value in the study was accepted as p<0.05.
RESULT: KEF-II scores in study group were not statistically significantly
different from control group. Higher parental stress scores and lower life
satisfaction scores were found in study group, compared to the control group
(p<0.05). Positive correlations were found between AAQ-II scores and CPRSOppositional subscale, CPRS-Total scores, PSI-SF subscales and PSI-SF total
scores (p<0.05). A negative correlation was found between AAQ-II and SWLS
scores (p<0.05). In the hierarchical regression analysis, the PSI-Parental
distress subscale was found to be significant in predicting psychological
inflexibility(p<0.05).
CONCLUSION: Although there was no significant difference between the case
and control groups in terms of psychological flexibility, parents with less
psychological flexibility have higher parental stress scores and child's ADHD
symptom scores, as well as lower parental life satisfaction scores.Findings
suggest the need for psychological flexibility interventions.
Interventions that will increase psychological flexibility will reduce the
parenting stress experienced by parents and increase their life satisfaction,
while enabling parents to develop adaptive strategies for child's behavioral
problems, interact with their children in a healthier way, and implement
value-oriented parenting practices.
Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, psychological flexibility,
parental stress, life satisfaction.