Dorothy Orem'in öz bakım modelinin sezaryen ile doğum yapan kadınların hemşirelik bakımına uygulanması
The application of Dorothy Orem's self care model in the nursing care of women having birth with cesarean
Yazar: AYŞE KILIÇ
Danışman: PROF.DR. NUR ŞENEL
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
VII. ÖZET Araştırma; Orem'in Öz-bakım modeli kuramına temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin, GATA eğitim hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde sezaryen ile doğum yapan primipar kadınlarda, postpartum 3. güne kadar, operasyona bağlı problemlerin kontrolüne etkisini belirlemek amacıyla yarı-deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma, GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğinde sezaryen ile doğum yapmış olan primipar kadınlar ile Nisan 2004 ve Mart 2005 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini son trımestırdaki primipar,bilinci açık ve sözel iletişim kurabilen, en az ilkokul düzeyde eğitim almış, kontrollerini GATA' da yaptıra ve doğumunu da burada yapmayı planlayan, genel anestezi altında sezaryen yapılmış, bebeğinin herhangi bir sağlık problemi olmayıp yanında olan ve araştırmaya katılmayı kabul eden kadınlar oluşturmuştur. Yukarıdaki kriterlere uyan Nisan 2004-Eylül 2004 tarihleri arasında 40 kadın kontrol grubunu, Ekim 2004-Mart 2005 tarihleri arasıdaki 40 kadın deney grubunu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama formu, öz-bakım gücü ölçeği (ÖBGÖ), öz-bakım izlem cetveli, yaşanan sağlık sorunlarını belirleme formu, alınan eğitimi değerlendirme ve memnuniyet formu, öz-bakım rehberi kullanılmıştır. Kontrol ve deney grubunda veri toplama araçları, antenatal dönemde ve sezaryen operasyonu sonrasında üç gün boyunca uygulanmıştır. Kontrol grubundaki anneler bakım sırasında normal prosedüre uygun hemşirelik bakımı alırken, deney grubundaki annelere Orem'in öz-bakım modeli çerçevesinde sezaryene bağlı oluşabilecek yan etkiler ve kontrolüne yönelik öz-bakım uygulamaları hakkında eğitim verilmiştir.bu eğitim yazılı öz- bakım rehberleri ve bire bir görüşme yöntemiyle gerçekleştirilmişti. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, yüzdelikler, iki grup arasındaki faklılığı araştırmak için bağımsız örneklemlerde t testi, (independent samples t test), aynı değişkene ait iki ayrı ölçüm değerlerinin karşılaştırılmasında iki eş arasındaki farkın önemlilik testi (paired samples t test), nonparametrik verilerin karşılaştırılmasında ki-kare testi (Chi-Square test) kullanılmıştır. Tüm analizler için yanılma düzeyi olarak a=0.05 değeri seçilmiştir. 72Değerlendirme sonuçlarına göre; S Sezaryen sonunda annelerin yaşadıkları sıkıntılar açısından ameliyat yerine bağlı insizyon bölgesi ve sırt-omuz ağrısı ve öksürürken ağrı yaşama sorunlarını iki grup arasında fark oluşturmamakla birlikte, aldıkları eğitimin bir sonucu olarak değişebilecek olan sıkıntılar olan emzirme, distansiyona bağlı karında ağrı ve meme ucunda acı yaşama açısından iki grup arasıdan fark belirlenmiştir. Buna göre sezaryen doğum sonu dönemde öz-bakımlarım sağlayarak yaşadıkları sıkıntıların azalabileceği görülmüştür. S DG'ndaki gebelerin eğitim öncesi ve sonrasında öz-bakım gücü ortalama puanlarında da artış belirlenmiştir (p>0.05). Sonuç olarak öz-bakım modeline uygun olarak verilen hemşirelik bakımının sezaryene yönelik yan etkilerin/komplikasyonlarm önlenmesi ve/veya azaltılmasında etkili olduğu görülmüştür. 73

Abstract:
VII.2. ingilizce Özet SUMMARY Application of D.Orem's Self Care Model to the Nursing Care of Women Who Experienced Cesarean Delivery This research was conducted as semi-experimental in order to determine the effect of the nursing interventions, based on self-care model, on the control of the problems resulted from operation until the 3rd day of the postpartum, in the primipara women having birth with cesarean in the clinic of gynecology and obstetrics in GMMA. The research was done with the primipar women who had given birth with cesarean in the clinic of gynecology and obstetrics in GMMA between April 2004 and March 2005. The sample consisted of the primipar women in the last trimester, who were conscious and able to communicate verbally, who educational backgrounds were at least at the level of primary school, who had their controls done in GMMA and planned to give birth there, who were exposed to cesarean under general anesthesia, who babies had no health problems, and who accepted to participate in the research willingly. Among the women having these criteria, 40 women were included in the control group between April 2004-September 2004 and 40 were included in the study group between October 2004-March 2005. For collecting data, data collection form which was developed by the researcher, self- care agency scale, self-care observation scale, a form for identifying the experienced health problems, assessment and satisfaction form and self-care guide were used. Data collection instruments were implemented in antenatal period and during the three days after the cesarean operation in the control and study groups. While the mothers in the control group got the nursing care in parallel with the usual procedure, the mothers in the study group were given education on the cesarean and the self-care implementations for control considering Orem's self-care model. This education was given through written self- care guides and face to face interviews. In the analysis of the data, means, percentages, t-test in the independent samples for identifying difference between two groups (independent samples t-test), significancy test of the difference between two spouses in comparing two seperate measurement scores belonging to the same variable (paired samples t-test), Chi-Square test in comparing non-parametric data were used. For all the analysis, the value of qc=0.05 was chosen as error level. 74According to the results of the assesment; ?S There was no difference in the degree of the pain in the incision and back- scoulder areas and of the pain experienced while coughing between two groups. However, a difference was found in terms of abdominal ache and pain in the nipples resulted from breast-feeding and distantion, which were, the problems that could change depending on the given education. As a result, it was seen that the troubles in the post-cesarean period could be decreased by providing their self-care..S For the pregnant women in the study group, an increase was identified in the avarage scores of self-care agency before and their after education (p>0.05). Consequently, it was fouund that the nursing care given in the framework of the self- care model was useful in preventing and/or decreasing the side-effects complications that resulted from cesarean. 75