Ankara-Gölbaşı tarım alanlarının zamansal değişim analizi
Temporal change analysis of Ankara-Gölbaşi agricultural areas
Yazar: İSMAİL DOĞUKAN MANAVBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA EYLEM POLAT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ankara-Gölbaşı = Ankara-Gölbaşı ; Arazi kullanımı = Land use ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Su kaynakları = Water resources ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Türkiye'de arazi kullanımı ivedi bir şekilde değişmektedir. Bilhassa meraların ve ormanların uğradığı zarar bunun başlıca örneğidir. Verimli zirai alanlarının kontrolsüz, plansız ve amaç dışı bir şekilde kullanılmaları, arazilerin ortadan kalkmasına neden olmaktadır. Su kaynakları ve çevresindeki arazi örtü durumlarının değerlendirilmesi uzaktan algılama yöntemleri ile modellenmesi yaygın yöntemlerden biridir. Su-orman, su-tarım, su-sağlık etkileşmeleri gibi geçmişteki ve gelecekteki durumu ortaya koyma veya tahmin modelleri geliştirmede altlıklar oluşturulması açısından önemli bir çalışmadır.

Yapılan bu çalışmada Ankara ili Gölbaşı ilçesi materyal olarak seçilmiştir. Tarım arazilerinin, su yüzey alanlarının ve orman arazisi büyüklüklerinin değişimleri, 2000-2020 yılları arası uydu görüntüleri kullanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Tarım alanı varlığı, en fazla Mayıs ayı içerisinde 545558,5 da ile 2013 yılı, en az ise 101038,6 da ile 2004 yılında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Temmuz ayında ise tarım alanı varlığı en çok 39915,9 da ile 2015 yılında, en az ise 1179 da ile 2006 yılındadır. Ağustos ayında ise tarım alanı varlığı en çok 11321,1 da ile 2015 yılı, en az ise 1293,3 da ile 2009 yılı olarak belirlenmiştir. Ayların uzun yıllar ortalaması ise; Mayıs ayı için 322068 da, Temmuz ayı için 13581 da, Ağustos ayı için ise 4764 da olarak hesaplanmıştır. Çalışma alanında 2000 yılındaki orman arazisi varlığı 8442,3 da olarak hesaplanmıştır. Toplam orman arazisi varlığı 5274,3 da'a gerilemiştir. Mayıs ayı içerisinde en büyük su yüzey alanı 2020 yılına ait olup, 9894 da'dır. En az ise 2004 yılında 6747 da olarak hesaplanmıştır. Su yüzey alanlarının yıllık yağış rejimi ile paralellik gösterdiği görülmektedir.

Abstract:
Land use in Turkey is changing rapidly. In particular, the damage to pastures and forests is a prime example of this. Uncontrolled, unplanned and unintended use of productive agricultural lands causes the disappearance of lands. Evaluation of water resources and the surrounding land cover conditions and modeling with remote sensing methods is one of the common methods. It is an important study in terms of revealing the past and future situations such as water-forest, water-agriculture, water-health interactions or creating bases for developing prediction models.

In this study, Ankara province Gölbaşı district was chosen as the material. The changes in agricultural lands, water surface areas and forest land sizes were tried to be determined using satellite images between the years 2000-2020. It was concluded that the existence of agricultural land was at the highest in May with 54558.5 da in 2013, and at least with 101038.6 decares in 2004. In July, the agricultural area is the highest in 2015 with 39915.9 decares, and the least in 2006 with 1179 decares. In August, the amount of agricultural land was determined as 2015 with a maximum of 11321.1 decares, and at least in 2009 with 1293.3 decares. The long-term average of the months; It was calculated as 322068 da for May, 13581 da for July and 4764 da for August. The forest land presence in the study area in 2000 was calculated as 8442.3 decares. Total forest land assets decreased to 5274.3 da. The largest water surface area in May belongs to 2020 and is 9894 da. The minimum was calculated as 6747 da in 2004. It is seen that the water surface areas show parallelism with the annual precipitation regime.