Propolis uygulamasının siyah alaca buzağılarda büyüme performansı, kan profili ve bazı genlerin ekspresyonları üzerine etkileri
The effects of propolis administration on growth performance, blood profile, and expression of some genes of holstein-friesian calves
Yazar: VEYSEL FATİH ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. METE YANAR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışma propolis uygulamasının Siyah Alaca ırkı buzağılarda ishal, bağışıklık, yemden yararlanma, büyüme, gelişme ve sağlık parametreleri üzerine etkilerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. 
Yöntem: Çalışmanın, hayvan materyalini Atatürk Üniversitesi Gıda Hayvancılık Araştırma ve Uygulama Merkezi Sığırcılık Biriminde doğan Siyah Alaca ırkı buzağılar oluşturmuştur. Alt gruplarda 6 erkek ve 6 dişi buzağı olacak şekilde kontrol ve muamele gruplarında toplam 24 baş buzağı araştırmaya dâhil edilmiştir. Buzağılar doğumun ardından 60 gün boyunca doğum ağırlıklarının %10'u kadar tam yağlı sütle beslenmiştir. Buzağılar 60 günlük yaşta sütten kesilmişlerdir. Birinci haftadan itibaren buzağılara buzağı başlangıç yemi verilmiştir. Kaba yem Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezinden temin edilmiştir. Buzağıların yemden yararlanma ve canlı ağırlık artışlarını belirlemek amacıyla yem tüketimleri günlük olarak canlı ağırlıkları ise 15 günde bir takip edilmiştir. Buzağıların ishal durumlarını belirlemek amacıyla haftalık olarak ishal skorlamaları yapılmıştır. Buzağılardan aylık aralıklarla alınan kanlarda hematolojik analizler, PCR analizleri ve Immunoglobulin G ve M analizleri yürütülmüştür. Araştırma 120 gün sürdürülmüştür. 
Bulgular: Propolis tüketen buzağıların yemden yararlanma bakımından kontrol grubundaki buzağılardan sütten kesim sonrasında (P<0,01) ve ilk dört aylık yaşta (P<0,05) oldukça iyi performans göstermiştir. Muamele grubundaki buzağıların ilk dört aylık dönemde daha yüksek vücut uzunluğu gelişimi (P<0,05) sağladığı ve sütten kesim ile 120 günlük yaşlar arasında göğüs çevrelerinin daha fazla (P<0,01) gelişim göstermiştir. Propolisin doğum ve 1 aylık dönemde günlük ortalama canlı ağırlık artışına istatistiksel olarak önemli (P<0,05) katkı yaptığı gözlenmiştir. Dört aylık araştırma sonunda propolis grubundaki buzağıların kontrol grubundan 7,4 kg daha fazla ağırlığa sahip olduğu belirlenmiştir. Propolis uygulanan gruptaki buzağıların ishal puanlarının tüm dönemlerde kontrol grubundaki buzağılardan önemli derecede (P<0,01) düşük olduğu belirlenmiştir. Propolisin araştırmanın ikinci ayında buzağıların serum IgG ve IgM düzeylerini önemli derecede (P<0,05) artırdığı belirlenmiştir. Üç aylık yaşta propolis tüketen buzağılarda serum Lenfosit (LY%), Hematokrit (HCT%) (P<0,05), Kırmızı kan hücresi (RBC) ve Hemoglobulin (HGB) (P<0,01) değerlerinde önemli artış olduğu gözlenmiştir. Propolis uygulamasının hücrelerde bağışıklık sistemi ile ilgili genlerin ( IL-1, IL-6, IL-18, TNF-α ve NF-κB) ifadelerini önemli ölçüde düşürdüğü, IGF-1 gen ifadesini ise önemli derecede artırdığı belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırma bulguları propolisin buzağılarda bağışıklığı güçlendirmede ve hastalıklara karşı vücut direncini artırmada, yemden yararlanma ve gelişimi artırmada etkin bir şekilde kullanılabileceğini göstermiştir. Bu özellikleri ile propolisin buzağı ishallerinden ve diğer hastalık etmenlerinden kaynaklı kayıpların önüne geçilmesinde, yemden yararlanmayı iyileştirmede ve buzağılarda büyüme ve gelişmeyi artırmada antibiyotiklere alternatif doğal bir madde olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Propolis, Buzağı İshalleri, Bağışıklık, Büyüme ve Gelişme, Kan Profili

Abstract:
Purpose: This study was carried out to determine the effects of propolis administration on diarrhea, immunity, feed efficiency, growth, development and health parameters in Holstein Friesian calves.
Method: The animal material of the study consisted of Holstein calves born in Atatürk University Food and Livestock Research and Application Center Cattle Breeding Unit. A total of 24 calves in the control and treatment groups, including 6 male and 6 female calves in the subgroups, were included in the study. Calves were fed with full-fat milk at 10% of their birth weight for 60 days after birth. Calves were weaned at the age of 60 days. From the first week, calves were given calf starter feed. Roughage was obtained from Atatürk University Plant Production Application and Research Center. In order to determine the feed efficiency and average daily live weight gain of the calves, feed consumption was monitored daily and their live weights were followed every 15 days. In order to determine the diarrhea status of the calves, their manure was scored weekly. Hematological analyzes, PCR analyzes and Immunoglobulin G and M analyzes were carried out on the blood taken from the calves at monthly intervals. The research lasted 120 days.
Results: The calves consuming propolis performed quite well after weaning (P<0.01) and at the first four months of age (P<0.05) compared to the calves in the control group in terms of feed efficiency. It was found out that the calves in the treatment group achieved higher body length development (P<0.05) in the first four months, and chest circumferences showed greater (P<0.01) improvement between weaning and 120 days of age. Propolis administration made a statistically significant (P<0.05) contribution to the daily average live weight gain at birth and in the 1-month period. At the end of the four-month study, it was determined that the calves in the propolis group weighed 7.4 kg more than the control group. It was determined that the diarrhea scores of the calves in the propolis applied group were significantly (P<0.01) lower than the calves in the control group in all periods. Propolis was determined to result in a significant (P<0.05) increase in the serum IgG and M levels of calves in the second month of the study. It was observed that there was a significant increase in serum Lymphocyte (LY%), Hematocrit (HCT) (P<0.05), Red Blood Cell (RBC) and Hemaglobulin (HGB) (P<0.01) values in calves consuming propolis at the age of three months. Propolis administration significantly decreased the expression of genes related to the immune system (IL-1, IL-6, IL-18, TNF-α and NF-kB) and increased the expression of IGF-1 significantly.
Conclusion: Research findings show that propolis can be used effectively to strengthen immunity and increase body resistance against diseases as well as increase the feed efficiency and body development in calves. With these properties, it was concluded that propolis can be used as an alternative natural substance to antibiotics in preventing losses from calf diarrhea, and other disease factors, increasing the feed convertion as well as growth and development in calves.
Keywords: Propolis, Calf Diarrhea, Immunity, Growth and Development, Blood Profile