Otomatik düşünce ve akılcı olmayan inançların sosyal görünüş kaygısı üzerindeki etkisi
The effect of automatic thoughts and irrational beliefs on social appearance anxiety
Yazar: LAMAN ALİZADA
Danışman: PROF. DR. AYŞE ESRA ASLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin sosyal görünüş kaygısı sosyal ve duygusal gelişim için temel unsurlardan biridir. Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinde otomatik düşünce ve akılcı olmayan inançların sosyal görünüş kaygısı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde planlanmış, örneklem grubu küme örnekleme yöntemi ile oluşturulmuştur. Araştırmanın evreni İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa HAYEF'in ÖSYM sınavındaki Sayısal, Eşit ağırlıklı, Sözel ve Dil puan türleriyle girilen yedi bölümünde 2022-23 eğitim öğretim döneminde kayıtlı birinci ve dördüncü sınıfta öğrenim gören toplam 723 (Nkız= 523, Nerkek= 199) öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği, Otomatik Düşünceler Ölçeği, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği kullanılmıştır. Veriler "SPSS 26" programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; Bağımsız t Testi, One-Way ANOVA, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H, Post Hoc Tamhane, Tukey HSD, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon, Basit Doğrusal Regresyon ve Çoklu Regresyon Analizinden yararlanılmıştır. 
Araştırmada, öncelikle sosyal görünüş kaygısı, otomatik düşünceler ve akılcı olmayan inançların, demografik değişkenlere ilişkin farklılık düzeyleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, sosyal görünüş kaygısı ile otomatik düşünceler toplam ve alt boyut puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki; akılcı olmayan inançlar arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Otomatik düşünce ve akılcı olmayan inançların sosyal görünüş kaygısının tahmin durumunu belirlemek amacıyla regresyon analizi yapılmış ve otomatik düşünceler toplam puanı %21, otomatik düşünceler alt boyut puanları %26, akılcı olmayan inançlar puanı %8 düzeyinde tahmin gücü olduğu belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular alan yazına dayandırılarak tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. Bilişsel düşünce yapılarının sosyal görünüş kaygısını belirlemede etkili bir değişken olarak işlev gördüğü bu araştırma ile belirlenmiştir.

Abstract:
The social appearance anxiety of individuals in emerging adulthood is among the basic elements of social and emotional development. In the present study, it was aimed to examine the effect of automatic thoughts and irrational beliefs on social appearance anxiety in university students. The study had a relational survey model, and the sample group was formed with the Cluster Sampling Method. The population of the study consisted of 723 (Nfemale= 523, NMale= 199) students who were studying in the first and fourth grades in the 2022-23 academic year in seven departments of Istanbul University-Cerrahpaşa HAYEF, which are entered in the OSYM exam with Numerical, Equally-Weighted, Verbal and Language score types. The Personal Information Form, Social Appearance Anxiety Scale, Automatic Thoughts Scale, and Irrational Beliefs Scale were used as the data collection tools in the study. The data were analyzed with the "SPSS 26" Program. The Independent t-Test, One-Way ANOVA, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H, Post-Hoc Tamhane, Tukey HSD, Pearson Product-Moment Correlation, Simple Linear Regression, and Multiple Regression Analysis were used in the analysis of the data.