Bakır bazlı şekil hatırlamalı alaşım üretimi ve alaşımların yapısal, termal ve elektriksel özelliklerinin incelenmesi
The production of copper based shape memory alloys and investigation of the structural, thermal and electrical properties of alloys
Yazar: CANAN AKSU CANBAY
Danışman: PROF. DR. AYŞE AYDOĞDU
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Genel Fizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada Cu-Al-Mn, Cu-Al-Ni ve Cu-Al-Be alaşımları ergitme yöntemi kullanılarak elde edildi. Alaşımların yapıları ve faz dönüşümleri tayin edildi. Bu incelemede; EDX analizi, X-ışınları difraktogramı, metalografik metotlar, diferansiyel termal analiz (DTA), diferansiyel tarama kalorimetresi (DSC), elektriksel ölçümler (R-T) kullanıldı. Alaşımların manyetik özellikleri VSM ölçümleri ile incelendi. X-ışını ölçümleri sonucunda alaşımların sahip olduğu yapılar ve yansıma veren düzlemleri belirlendi. Diferansiyel termal analiz ölçümleri sonucunda yüksek sıcaklık bölgesinde ve düşük sıcaklık bölgesinde alaşımların yapısında meydana gelen düzenli-düzensiz faz geçişleri belirlendi. Alaşımların içeriğindeki elementlere (% ağırlıkça) bağlı olarak değişim gösteren martensit (Ms, Mf) ve austenit (As, Af) dönüşüm sıcaklıkları diferansiyel tarama kalorimetresi ölçümleri ile belirlendi. Bu sonuçlar elde edilen elektriksel ölçüm verileri ile desteklendi. Ayrıca, alaşımların manyetik özellikleri incelendi.Yapılan ölçümler sonucunda T1-T4 alaşımlarının oda sıcaklığında martensit yapıya sahip olduğu belirlendi. T5 ve T6 alaşımlarının austenit yapı içerisinde martensit plakalar içerdiği tespit edildi. T7 ve B1 alaşımlarının oda sıcaklığında düzenli yapıda oldukları belirlendi. T1-T4, T7 ve B1 alaşımlarının TG/DTA ölçümleri ile A2?B2?DO3 faz geçişleri belirlendi. T5 ve T6 alaşımlarında faz geçişleri gözlenmedi. Alaşımların DSC ölçümlerinde T1-T4, T7 ve B1 alaşımlarına ait dönüşüm sıcaklıkları belirlenirken T5 ve T6 alşımı için dönüşüm gözlenmedi. Elektriksel-direnç (R-T) ölçimleri ile T5 ve T6 alaşımlarında dönüşüm gözlenmezken T1-T4, T7 ve B1 alaşımlarında dönüşüm sıcaklıkları bulundu. Manyetik ölçümler sonucunda ise T1, T2, T3, T5, T6 ve T7 alaşımlarının tipik manyetizasyon gösterdiği belirlendi.

Abstract:
In this study, Cu-Al-Mn, Cu-Al-Ni and Cu-Al-Be alloys were produced by melting method. The structures and phase transformations were investigated. In these observations; EDX analysis, differential thermal analysis (DTA), differential scanning calorimetry (DSC), electrical measurements (R-T) were used. The magnetic properties of the alloys were determined by VSM measurements. The element ratios in each alloy were determined by EDX analysis. The structures of the alloys and the planes giving the reflection were determined by X-ray measurements. The order-disorder phase transformations at high temperature region and low temperature region were determined by differential thermal analysis measurements. The variations in the martensit (Ms, Mf) and austenit (As, Af) transformation temperatures according to the concentration (% wt.) of the alloy were determined by differential scanning calorimetry. Besides this, these results were supported with the electrical measurements (R-T). The magnetic properties of the alloys were investigated.As a result of the measurements; T1, T2, T3 and T4 alloys are in martensit structure at room temperature. T5 and T6 alloys consist martensit variants in austenite structure. T7 and B1 alloys are in ordered structure at room temperature. The phase transformations of the T1-T4, T7 and B1 alloys were determined from TG/DTA measurements. The phase transformations of the T5 and T6 alloys weren?t examined. The austenite and martensit transformation temperatures of the T1-T4, T7 and B1 alloys were determined from DSC measurements. The austenite and martensit transformation temperatures of the T5 and T6 alloys weren?t observed. Besides this, the T5 and T6 alloys didn't show a transformation in electrical resistance-temperature (R-T) measurements. But we observed the transformations of the T1-T4, T7 and B1 alloys accomodating with the DSC measurements. As determined from the magnetic measurements,T1, T3, T5, T6 and T7 alloys show typical magnetization.