Tablet bilgisayarlara yönelik geliştirilen e-kitapların video ile zenginleştirilmesi süreci: bir tasarım tabanlı araştırma
Enrichment process of e-books intended for tablet computers with video: A design based research
Yazar: GÜRKAN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK KARAMAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayarlar = Computers ; Elektronik kitap = Electronic book ; Tabletler = Tablets ; Tasarım tabanlı araştırma = Design based research ; Video = Video ; Zenginleştirilmiş kitaplar = Enriched books

Özet:
Bu çalışmada ders kitabı olarak kullanılan bir e-kitabın video ögeleriyle zenginleştirilmesi ve öğrencilerin bu şekilde hazırlanmış bir e-kitap üzerindeki kullanıcı deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında e-kitapların video ögeleriyle zenginleştirilmesi sürecine yönelik tasarım önerileri oluşturulmuştur. Bu amaçla 20 kişilik lisans öğrencilerinin katıldığı tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Katılımcı görüşlerine göre yeni tasarımlar yapılmış ve dördüncü döngüde tasarımlar netleşmiştir. Her bir döngüde katılımcılara üç ünite sunulmuş ve belirlenen tasarım değişkenlerine yönelik görüş bildirmeleri istenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuş, sonraki döngüde e-kitap ünitelerinde kullanılacak video ögeleri analiz sonuçlarına göre tasarlanmış ve uygulanmıştır. Her bir döngünün sonucu bir sonraki döngünün başlangıç noktasını oluşturmuştur. Belirlenen tasarım değişkenlerine göre katılımcıların süreç içindeki görüşleri doyum noktasına ulaştığında, bu değişkenlere yönelik geliştirme çalışmaları tamamlanmıştır.  
Tasarımlarda, video özelliklerine yönelik tür, kapsam, jenerik, süre, içerik ve anlatım tekniği değişkenleri üzerinde durulmuştur. Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri, metinlerden farklı, ancak paralel içeriklerin günlük hayattan örnekler eşliğinde anlatıldığı videoların ilgi görmesidir. Araştırmada öne çıkan bir başka bulgu ise katılımcıların videoların çok kısa ya da çok uzun olmamasını, farklı gösterim ve anlatımları içermesini ve ana başlıklara yönelik olmasını tercih etmeleridir. Tasarımlarda ayrıca video ögelerinin e-kitaplara uygulanmasında sayfa içi yerleşimi ve sayısı gibi değişkenler üzerinde de durulmuştur. Videonun sayfa içindeki yerleşimiyle ilgili sonuçlar incelendiğinde; katılımcıların kullanılan videoyu aynı ekranda görmek için video ögelerinin orta ve büyük ebatlı olarak sayfa içine gömülü bir şekilde e-kitaba eklenmesini daha çok tercih ettikleri görülmüştür. Tercihlerin videoların giriş, genel bakış, tekrar ya da özet gibi farklı kullanım amaçlarına göre değişkenlik gösterdiği de belirlenmiştir. Çalışma sonucunda katılımcıların önerileri doğrultusunda bir tasarım rehberi geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: 
E-kitaplarda video kullanımı, video, e-kitap, e-kitap zenginleştirme, tasarım tabanlı araştırma, tablet bilgisayar

Abstract:
The purpose of this study is to enrich e-book used as a text book by video components and analyze students' experiences about an e-book prepared in this way. Within the scope of this study, it is also aimed to create design proposals for the enrichment process of e-books by video components. In this direction, a design based research method was used in this study and the participants were 20 undergraduate students. New designs were prepared in accordance with the participants' views and the designs were finalized in the fourth cycle. The participants were provided with three units in each cycle and were asked to express their opinions about the determined design variables. Content analysis was used to analyze data obtained through semi-structured interviews. After this phase, video components that will be used in the next cycle of e-book units were designed and implemented in accordance with analysis results. The result of each cycle was the starting point of the next cycle. When the participants' views about the design variables became saturated during the process, improvement efforts toward these variables were ended. 
In the designs, it was focused on variables for the video features such as type, scope, generics, duration, content and expression techniques. One of the significant results of this study was that videos that were different from texts but in which parallel contents were expressed with daily life examples attracted more attention. Another one was that participants preferred videos that were neither too long nor too short and included different presentations and expressions and were intended for main topics. In the designs, it was also focused on variables fot the integration of video components in e-books such as in-page placement and number of videos for each unit. When the results related to in-page placement were analyzed, it was clear that participants better preferred the embedded video components with middle and big sizes into e-book in order to see the video on the same screen. It was also pointed out that preferences varied according to different usage aims such as video in, overview, repetitions and summary. A design guide in accordance with the suggestions of participants in the study were improved.
 
Key words:  
Video using in e-books, video, e-book, e-book enrichment, design based research, tablet computer