Türkiye'de azınlıkların egitim ve ana dillerini kullanma haklarına ilişkin politikalar
Policies concerning the education of minorities and the right to use thei̇r mother tongue in Turkey
Yazar: YAŞAR SERAP DİNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM HAKAN KARATAŞ
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Azınlık hakları = Minority rights ; Azınlık okulları = Minority schools ; Azınlıklar = Minorities ; Eğitim = Education ; Eğitim hakkı = Education rights ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Gayrimüslim okulları = Non muslem schools ; Gayrimüslimler = Non muslem

Özet:
Ulus devletlerde "azınlık hakları", vatandaşlık kavramı içinde geçiştirilen, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sorunlu bir konudur. Bu hakların başında ise azınlıkların eğitimi ve ana dillerini kullanma hakları gelmektedir. Eğitim ve ana dili öğrenme hakkı, birçok uluslararası belgede yer almıştır. Ayrıca Avrupa Birliği tarafından belirlenen siyasi kriterler içinde, "azınlıkların eğitimi ve ana dillerini kullanma hakları" önemsenmekte ve üye ülkelerce izlenmektedir.
    Türkiye mevzuatında azınlıkların eğitim ve ana dili öğrenme hakkı, Lozan Anlaşması'yla güvence altına alınmıştır. Ne var ki azınlıkların bu temel haklarından yararlanması sürekli tartışma konusu olmakta ve azınlıklara yönelik politika ve uygulamalar uluslararası mahkemelere taşınmaktadır. 
     Bu araştırmada, "Türkiye'de azınlıkların eğitim ve anadili kullanma haklarına ilişkin politikalar", tarihsel süreç içerisinde ilgili literatür çerçevesinde analiz edilmeye çalışılmıştır. Araştırma bu kapsamda, "tarama modelinde betimsel bir alan araştırması"dır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de azınlıkların eğitim ve anadili kullanma haklarına ilişkin literatür ve yasal belgeler oluşturmaktadır. Bu araştırma kaynakçada belirtilen kaynaklar, Lozan Antlaşması, Bulgar Antlaşması ile sınırlıdır.     
     AB'ye katılım sürecinde, Kopenhag Kriterlerinin etkisiyle, bu konudaki sorunlarda iyileşmeler görülmekte ancak tarihsel ön yargı, sorunların çözümünü geciktirmektedir.  
     Yapılan araştırmanın Gayrimüslimlerin eğitim ve anadil kullanma haklarında yaşanan sorunların çözümüne yardımcı olacağı ve ayırımcılıkla mücadeleye dikkat çekeceği varsayılmaktadır.
     Bu araştırmada aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:
1. Gayrimüslim Türk vatandaşlarının eğitim ana dillerini kullanma hakları konusunda Osmanlı Devleti'ndeki ve Türkiye Cumhuriyetindeki konumları arasındaki benzerlik ve farklılıklar nelerdir?
2.'Türkiye'de azınlıkların eğitimi ve ana dillerin kullanım haklarıyla ilgili Kopenhag Kriterleri öncesi ve sonrası uygulanan politikaların, benzeşen ve farklılaşan yönleri nelerdir?




Anahtar kelimeler: Azınlık, Azınlık Hakları, Azınlık Dilleri, Azınlıkların Eğitimi

Abstract:
In the nation-states the concept of "minorities rights" remains a subject generally neglected by  associating it  with the concept of citizenship, and  remains a  world scale problematic subject,  including Turkey . The  rights for education and use of mother tongue remains the main rights of  the subject. The rights for education and use of mother tongue are also the main rights outlined by so many international documents.  We must also consider the fact that according to  political criterions outlined by the European Union  " minorities rights for education and use of mother tongue" are considered as very important rights  and various  applications are  followed by member countries.  
   İn  Turkey applications concerning  minorities rights for education and use of mother tongue are guaranteed by the Lausanne agreement. İn spite of these evolutions,  minorities  use of these fundamental rights remains a matter for discussion,  and concerned policies and practises are frequently brought to international  courts.  
     The research tries  to analyse Turkey's  minorities rights for education and use of mother tongue,  taking care of the historical process and the concerned litterature. According to its concept the research is a " descriptive environmental  research with scanning model." The research fields are the litterature and legal documents about minorities rights for education and use of mother tongue.  We limited our documentary approach with documents related  to  the Lausanne and Bulgarian agreements.       
     According to European Union integration process and the influence of Copenhague criterions,  important reforms have been done but prejudices coming from history are stil making difficult an eventual solution.   
      We expect this research to open the way for a betterment of policies concerning non muslim minorities rights for education and use of mother tongue, and to draw attention to  the struggle against segregation. 
The research tries to answer the questions above: 
1.  What are the similarities and differences for non muslim Turkish citizens rights and positions  for education and use of mother tongue during the Ottoman Empire period and the Turkish Republic period?
2. Similarities and differences of policies in Turkey concerning minorities rights for education and use of mother tongue in Turkey before and after the application of Copenhague criterions.