Endüstri mirasının korunmasına yönelik bir alan çalışması: Belemedik demiryolu yapılarını koruma önerisi
A field study for conservation of lndustrial heritage: Proposal for conservation of Belemedik railway buildings
Yazar: DİLAN YEŞİLAĞAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YILDIZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Endüstrileşmenin gösterdiği gelişim ile ortaya çıkan endüstri yapıları teknoloji ve bilginin
değişimi ile birlikte gelişen ihtiyaçlara cevap veremeyerek zamanla terk edilmiştir. Endüstri
yapılarının korunmasına yönelik çalışmalar 1940'lı yıllarda bireysel çabalar ile başlamış ve
Endüstri Mirası kavramı ortaya çıkmıştır. Demiryolu Mirasının korunması da benzer
süreçlerle gelişim göstermiştir. Ülkemizdeki demiryolu mirasının özgünlüğünü ve önemini
yansıtan Berlin-Bağdat Demiryolu hattının Pozantı-Belemedik-Hacıkırı kısmı ve Belemedik
Orta Şantiye alanının endüstri mirası kapsamında incelendiği tez çalışması ile metruk
haldeki belemedik demiryolu yapıları ve içerisinde bulunduğu tarihi çevrenin belgelenmesi,
özgün nitelikleri ile öneminin ortaya çıkarılması ve bütünleşik koruma yaklaşımı
kapsamında önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Belemedik orta şantiye
alanında bulunan tarihi yapıların belgelenmesi için rölöveleri oluşturularak, fotoğraflanmış;
yapılar mimari özellikleri ve malzeme kullanımları yönüyle analiz edilmiştir. Yapılan
araştırmalar neticesinde Pozantı-Belemedik-Hacıkırı demiryolu hattı ve bu hattın inşası için
kurulan şantiye alanının bölgedeki ekonomik ve sosyal gelişime katkı sağladığı, yerel ve
topoğrafik özellikleriyle benzersiz olduğu, demiryolu altyapı tesisleri ile yapılarının
inşasında uygulanan yapım teknikleri ve kullanılan teknolojiler yönüyle insanın yaratıcı
dehasının üst düzey temsilcisi olduğu ve bu yapıların teknolojik değişimin sergilenmesi
açısından başarılı bir örnek olduğu somut verilerle ortaya konulmuştur. Çalışmada; metruk
haldeki Belemedik Demiryolu yapıları ve içerisinde bulunduğu tarihi çevrenin belgelenmesi,
özgün nitelikleri ile öneminin ortaya çıkarılması ve bütünleşik koruma yaklaşımı ile Yabani
Hayvan Rehabilitasyon ve Arıcılık Eğitim Merkezi veya Ekoturizm Konseptli Konaklama
Tesisi olmak üzere yeni işlev önerileri geliştirilmiştir.
2024, xviii + 170 Sayfa
Anahtar Kelimeler: Endüstri Mirası, Demiryolu Mimarisi, Tarihi Demiryolu Yapıları,
Koruma.

Abstract:
Industrial structures that emerged with the development of industrialization were abandoned
over time due to their inability to respond to the needs that developed with the change in
technology and information. Studies on the protection of industrial structures began in the
1940s with individual efforts and the concept of Industrial Heritage emerged. The protection
of Railway Heritage has also developed through similar processes. In the study, which
examines the Pozantı-Belemedik-Hacıkırı section of the Berlin-Baghdad Railway line and
the Belemedik Middle Construction Site area within the scope of industrial heritage,
reflecting the originality and importance of the railway heritage in our country, aims to
document the abandoned Belemedik railway buildings and the historical environment in
which they are located, to reveal their original qualities and importance, and to develop
suggestions within the scope of an integrated conservation approach. In this context, in order
to document the historical buildings in the Belemedik middle construction site, their
architectural surveys were created and photographed; the structures were analyzed in terms
of their architectural features and material use. As a result of the research, it has been
demonstrated with concrete data that the Pozantı-Belemedik-Hacıkırı railway line and the
construction site established for the construction of this line contribute to the economic and
social development in the region, are unique with their local and topographic features, are a
high-level representative of human creative genius in terms of the construction techniques
and technologies used in the construction of railway infrastructure facilities and structures,
and are a successful example of technological change. In the study; the documentation of the
abandoned Belemedik Railway buildings and the historical environment in which they are
located, revealing their original qualities and importance, and new function proposals have
been developed with an integrated protection approach, such as the Wild Animal
Rehabilitation and Beekeeping Education Center or the Ecotourism Concept
Accommodation Facility.
2024, xviii + 170 Pages
Keywords: Industrial Heritage, Railway Architecture, Historical Railway Buildings,
Conservation.