XVI. yüzyılda Ayntab esnaf teşkilatı
Ayntab craftsmen organization in 16.th century
Yazar: TALİP ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. METİN AKİS
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Ahilik = Akhism ; Esnaflar = Artisans ; Fütüvvet = Futuwwat ; Gaziantep = Gaziantep ; Loncalar = Guilds ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük imparatorluklarından bir tanesi olan Osmanlı İmparatorluğu üç kıtada hüküm sürmüştür. Bu imparatorluğun sosyal ve ekonomik yönden çok önemli kurum ve kuruluşlara sahip olduğu bilinmektedir. Bunların en önemlilerinden bir tanesi de esnaf teşkilatıdır. Bu çalışmamızda daarşiv belgeleri ve literatürde ki kaynaklardan faydalanılarak XVI. Yüzyıl da bir Osmanlı kenti olan Ayntab şehrinde mesleklerini icra eden esnaflar incelenmiştir. Giriş bölümünde araştırma sahası hakkında bilgi verilerek ve bu coğrafyadaki ticari hayatın esnaflık üzerindeki etkilerine değinilen çalışmamız, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde Osmanlı esnaf teşkilatının dayanmış olduğu temeller ve tarihsel süreç içerisinde geçirmiş olduğu evreler ve esnaflığın tarihsel ve kültürel arka planı ele alınmıştır. Bu çerçevede fütüvvet, ahilik, lonca ve gedik nosyonlarının açıklanmasının ardından Esnaf nizamnameleri, Osmanlı kentlerinde loncalar, Esnaflarda suç ve ceza, Orducu esnafı ve Esnaf sandığı hakkında bilgi verildikten sonra birinci bölüm sonlandırılmıştır. İkinci bölümde ise, Osmanlı esnaf örgütünün yapısı ve yönetimsel organizasyonu başlığı altında değerlendirilmiştir. Bu bölümde, Osmanlı esnaf teşkilatı içerisinde usta, kalfa ve çırak münasebetleri ve Osmanlı esnaf teşkilatının yöneticileri hakkında bilgi verilmiştir. Son olarak üçüncü bölümde ise XVI. Yüzyılda Ayntab esnaf teşkilatı, konusu derinlemesine incelenmiştir. XVI. Yüzyılda Ayntab'da yaşayan meslek kolları ve üye sayıları, zanaat ve ticaret birimlerine ait yapılar, Ayntab esnafının karşılaştığı zorluklar, sıkıntılar ve bunların çözümleri, Ayntab vakıfları ve mali kaynakları, Ayntab mukataalarının gelir durumları ve son olarak Ayntab'daki mülk satışları ve kiralamalarda esnafın rolüne değinilerek üçüncü bölüm sonlandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: XVI. Yüzyıl, Osmanlı, Esnaf, Fütüvvet, Ahilik, Lonca, Ayntab

Abstract:
One of the most biggest empire of history of the world Ottoman Empire has ruled in three continents. It is known that this empire has very significant social and economic instutions. Craftsmen organization is one of the most important of these organizations. In this work craftsmen of 16th century Ottoman city of Ayntab has been surveyed by the archived documents and local sources. It has given information about the research area and touches on the effects of the comercial life on craftsmen which is the first chapter of the thesis. In the first chapter, it has been discussed the fundamentals of Ottoman craftsmen organization and its phases had been evolve in the historical period and historical and cultural backgrounds. In this perspective first chapter has been ended after discussing turkish-islamic guild, ahi-order, guild and breach; craftsmen regulations, guilds in Ottoman cities, crime and punishment on craftsmen, Orducu craftsmen, craftsmen treasury. In the second chapter, structure of the Ottoman craftsmen organization and administrative organization has discussed. In this chapter it is explained the relationships between master, foreman and apprentice and the administrator of Ottoman craftsmen organization. In the third and final chapter Ayntab craftsmen organization in the 16th century has been studied profoundly. Thirt chapter has ended with the current jobs and number of members, instutions of craft and trade, difficulties of Ayntab craftsmen and their solutions, financal sources of Ayntab foundations, income conditions of Ayntab mukataas and lastly role of craftsmen of Ayntab on property selling and leasing in the 16th century. 
Anahtar Kelimeler: 16th Century, Ottoman, Craftsmen, Turkish-Islamic Guild, Ahi-Order, Guild, Ayntab