Celaleddin Devvani'de Tanrı'nın varlığı ve sıfatları
The existence of god and and his attributes in Jalal al-din al-Dawani
Yazar: ESMA ÇUBUKCU
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah'ın varlığı = Existence of God ; Allah`ın sıfatları = Attributes of God ; Celaleddin ed-Devvani = Celaleddin ed-Devvani ; Tanrı = God

Özet:
Tanrı'nın varlığının kanıtlanması, ilahi basitlik ve ilahi sıfatlar meselesi 
filozoflar ve kelamcılar arasında tartışılan ve görüş ayrılıklarının belirginleştiği 
felsefesi-teolojik geleneğin ve çağdaş din felsefesinin en tartışmalı konularından 
biridir. İki bölümden oluşan tezde Celaleddin Devvani'nin Tanrı'nın varlığı ve 
sıfatları hakkındaki görüşleri konu edilmektedir. 
Birinci bölümde, teistik kanıtların sınıflandırılmasını, Devvani'nin isbat-ı 
vacib anlayışını, onun deliline getirilen eleştirileri ve Devvani'nin bu eleştirilere 
verdiği cevapları açıkladık. Devvani'ye göre İlahi basitlik ve Tanrı'nın bir'liği 
arasındaki ilişkiyi inceledik. İkinci bölümde Devvani'nin zat-sıfat ilişkisi ve ilahi 
sıfatlar hakkındaki görüşlerini inceledik. 
Sonuç olarak; Devvani, Tanrı'nın varlığını kanıtlamada İbn Sina'nın yolunu 
takip etmiş ve bu yolun burhan-ı limmi olduğunu ortaya koymuştur. İlahi basitliğe 
göre Tanrı'da varlık-mahiyet ayrımının imkansızlığını, vücud ve mevcud 
kavramlarının analizini yaparak açıklamıştır. Tanrı'nın bir'liğini apriori delillerle 
araştırarak İbn Sinacı bakış açısını paylaşmıştır. Tanrı'nın sıfatlarını ve zat-sıfat 
özdeşliğini ilahi basitliğe uygun olarak yorumlamıştır. İbn Sinacı metafizik ilkelerle 
Eşari kelamının kaderciliği arasında senteze gitmesi Devvani'nin dikkat çekici bir 
özelliği olarak öne çıkmaktadır.

Abstract:
The proof of existence of God, the problem of divine simplicity and divine 
attributes which are the topics of philosophical-theological tradition and modern 
philosophy of religion are the issues which the divergences become evident and 
discussed between philosophers and mutakallimin. In the thesis consisting of two 
parts, Jalal al-Din al-Dawani's convictions with regard to God's existence and 
attributes are being examined. 
In the 1st chapter, the classification of theistic proofs, Dawānī's intellection 
of isbat-ı wajib, the supporting-opposing views on his proof and his responses to 
the ideas are analyzed. Furthermore, concepts of divine simplicity and God's 
oneness were examined through Dawani's perspective. In the 2nd chapter, 
Dawani's ideas on relationship between God's nature and his attributes and divine 
attributes were rendered. 
In conclusion, Dawani followed Avicenna's path while proving God's 
existence and put forward that the path is burhan-ı limmi. He had explained the 
impossibility of distinction between existence and essence in God by analyzing the 
concepts of wujud and mawjud in terms of divine simplicity. He analyzed God's 
oneness with apriori evidences and shared Avicenna's point of view. He 
interpreted God's attributes and the identity of God's existence and essence 
depending on divine simplicity. His syntheses between Avicenna's metaphysical 
principles and Ash'ari theology is one of the most remarkable characteristics of 
Dawani.