Farklı sektörlerdeki boyahane ünitelerinin hava kirliliği potansiyellerinin incelenmesi
Investigation of air pollution patentials of dyehouses i̇n different sectors
Yazar: BEGÜM SOYDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE ÖZBAY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Boyahanelerde kullanılmakta olan kimyasallar, türlerine ve konsantrasyonlarına göre hava kalitesini bozmaktadır. Yapılan bu çalışma kapsamında farklı alanlarda (tekstil, deri, kimya ve bakım onarım-imalatı) faaliyet göstermekte olan dört farklı boyahanede iç ortam ve emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek hava kalitesi bakımından değerlendirme yapılmıştır.
Bilindiği üzere boyalar, alifatik hidrokarbonlar (n-hekzan, n-heptan), aromatik hidrokarbonlar, halojenlenmiş hidrokarbonlar (metil klorür, propilen diklorür), (toluen), alkoller, ketonlar (metil etil keton), esterler (etil asetat) ve eterlerin (metil eter, etil eter, butileter) ana kaynağı olan kimyasal malzemelerdir. Bu sebeple boyahane ünitelerinde iç ortam ve bacada uçucu organik bileşiklerin izlenmesi son derece önemlidir. Yapılan çalışmada iç ortam ve bacalarda uçucu organik bileşikler (1,2dikolorobenzen, mpksilen, tetrahidrofuran, toluen, etilmetilketon, hekzan, metilsiklohekzan, n-heptan, klorobenzen, anilin, 1,2 dikloroetan, karbontetraklorür,1,3 dikloropropan, bromobenzen, p-izopropil toluen, trikloroetilen, izobütilmetilkeron, n-bütilasetat, 1,4 dioksan, etilasetat, izopropilasetat, kloroform, benzen, siklohekzan) ölçülmüştür. Ölçüm sonuçları değerlendirildiğinde en yüksek UOB konsantrasyonlarına deri sanayi sektöründeki boyahane ünitesinin iç ortamında rastlanırken, emisyon bakımından en yüksek konsantrasyonlar bakım onarım imalathanesinin boyahane ünitesinde olduğu belirlenmiştir. 
Çalışma sonunda tüm boyahane ünitelerinde çıkan ölçüm sonuçları sınır değerler ile karşılaştırılmış ve ilgili boyahane ünitelerinde hava kalitesini iyileştirmek amacıyla çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The chemicals used in dyeing houses destroy air quality according to their types and isolates. Within the scope of this study, indoor and emission measurements were carried out in four different dyehouses operating in different fields (textile, leather, chemical and maintenance repair-manufacturing) and an assessment was made in terms of air quality. 
As is known, the dyes include aliphatic hydrocarbons (n-hexane, n-heptane), aromatic hydrocarbons, halogenated hydrocarbons (methyl chloride, propylene dichloride), (toluene), alcohols, ketones (methyl ethyl ketone), esters (ethyl acetate) and ethers ( methyl ether, ethyl ether, butylether). For this reason, it is extremely important to monitor volatile organic compounds in the indoor environment and chimney in dyeing units. In this study, volatile organic compounds in indoor environment and chimneys (1,2diclorobenzene, mpxylene, tetrahydrofuran, toluene, ethylmethylketone, hexane, methylcyclohexane, n-heptane, chlorobenzene, aniline, 1.2 dichloroethane, carbontetrachloride, 1.3 dichloropropane, bromobenzene, p-isopropyl toluene, trichlorethylene, isobutylmethylkerone, n- butylacetate, 1.4 dioxane, ethylacetate, isopropylacetate, chloroform, benzene, cyclohexane, n-heptane) were measured. When the measurement results were evaluated, the highest UOB concentrations were found in indoor air of the dyeing unit in the leather industry sector, while the highest emission concentrations were found in the dyeing unit of the maintenance and repair shop.
At the end of the study, the measurement results obtained from all dye house units were compared with the limit values and solutions were proposed to improve the air quality in the respective dye house units.