Kadınların doğurganlık hakkında bilgi ve deneyimleri üzerine sınırlı bir araştırma: Şırnak örneği
A limited research on women's knowledge and experiences about fertility: Şırnak case
Yazar: SİBEL AÇAR SALTAN
Danışman: PROF. DR. BERNA ARDA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Aile Planlaması = Family Planning

Özet:
Bu tez çalışmamızda, Şırnak'ta yaşayan kadınların doğurganlık sayısının fazla olması ve korunma yöntemleri ile ilgili yeterince bilgilerinin olup olmamasından kaynaklanan sorunlar özellikle kadın hakları ve sağlığı açısından ele alınmıştır. Kadınların doğurganlık sayısı üzerinde toplumun etkisi olduğu hipotezinden yola çıkılarak, toplumun doğurganlık üzerindeki etkisi araştırılmıştır.  Araştırmamız, çok yönlü yapısından dolayı nitel yöntem takip edilerek, katılımcılar ile derinlemesine görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir.

 Araştırma örneklemini oluşturan, Şırnak'ta yaşayan ve en az üç çocuk sahibi olan 20-55 yaş arası kadınlar ile birebir yapılan görüşmeler nitel yöntemin yapısına uygun olarak katılımcıların belirlediği ve rahat ettiği ortamda yapılmıştır. Ayrıca, nüfus politikalarının sağlık hizmetlerine yansımasını ve kadınların yaşadığı sağlık sorunlarını incelemek amacı ile kadın doğum uzmanı olan kadın hekim ve hemşire ile yüz yüze görüşülmüştür. Görüşmeler sonucunda, katılımcıların fazla doğum sayısının nedenleri, bu konudaki düşünceleri, korunma yöntemleri ile ilgili bilgileri, sağlık hizmetlerine erişimleri ile ilgili veriler fenomenolojik yaklaşım ile değerlendirilmiştir. 

Kadının Dünya'da ve Türkiye'deki konumundan başlayarak, Şırnak özelinde kadının eğitim ve ekonomik açıdan konumuna değinilmiştir. Doğurganlık verilerinde Şırnak'ta doğum hızının hala yüksek olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Mevcut politikaların kadın bedeni üzerindeki olumsuz etkisi ve üreme sağlığı yöntemlerinin bu bölgelerde yetersiz veya işlevsiz olduğu konusu irdelenmiştir. 


Yürüttüğümüz bu saha çalışması sonucunda, katılımcıların sağlık personelinden, eşinden, toplumdan çekindikleri için soru soramadıkları, bilgi edinemedikleri ve dolayısı ile istedikleri zaman istedikleri gibi korunamadıkları bilgisine rastlanmıştır. Ataerkil yapının sonucu olan bu güvensiz ortam, kadınların hareketlerini sınırlamış ve üreme sağlığı hizmetlerine ulaşabilmelerine de engel olmuştur. Kadınların doğurgan olması ve annelik rolünü üslenmesi ile ilgili toplumda bir baskının olduğu ortadadır. Görüşmelerde karşılaştığımız cinsel yetenek ve fertiliteyi ıspatlamak olgusu hala çoğu toplumda kadın ve erkek statüsünün başlıca belirleyicisi olarak görülmektedir. Bu durum Şırnak özeli için de geçerli olup kadınların doğurma davranışlarını oldukça etkilemiştir. Kürt nüfusu ile ilgili düşünceleri de bu kadınları korunma yöntemlerinden uzaklaştıran farklı bir faktör olarak kadınlar tarafından dile getirilmiştir. Sonuç olarak, bu bölgedeki yüksek doğurganlık oranını sadece doğunun kültürel yapısının değil, dini, politik ve ekonomik faktörlerin de etkilediği ortaya çıkmıştır. Toplumun bilinç ve eğitim seviyesinin yükseltilmesi, ataerkil düşünce yapısının dönüştürülmesi ve sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, sorunun çözümü açısından etkili olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this thesis, A Lımıted Research On Women's Knowledge and Experıences About Fertılıty: Şırnak Case, the problems arise from high fertility rate of women living in Şırnak and their insufficient knowledge about reproductive methods are discussed especially in terms of women's right and health. Based on the hyothesis that society has an effect on the fertility rate of women, the effect of the society on fertility was investigated. Due to its multiple nature,  qualitative method was conducted in depth interviews with participants. 
One to one interviews with women aged between 20-55, living in Şırnak and have at least 3 children constitute the research sample and the research was conducted in an comfortable environment chosen by participants in accordance with the structure of qualitative method. Additionally, in order to examine the reflection of population policies on health services and health problems experienced by women, interviews were held with a female obstetrician and a nurse. As a result of the interviews, the participants' data about the reasons of excess birth rate, their thoughts on this issue, their knowledge about productive methods and their access to health services were evaluated with phenomenological approach. 
Starting from the position of women in the World and in Turkey, the educational and economical position of women in Şırnak is mentioned. According to the fertility rate datas, it is found that birth rate in Şırnak is still high. The negative impacts of current policies on female body and the inadequate or dysfunctional reproductive health methods in these regions are examined. 
As a result of this qualitative study, we observed that the participants couldn't ask questions since they shy away from their husband, society and healthcare personnels, therefore, they couldn't control their birth number and time as they want.  This uncomfortable environment is the result of patriarchal structure of society, and this kind of conditions prevent women from accessing reproductive health services. It is obvious that there is a pressure in society for women to be fertile and undertake motherhood duties. The phenomenon of proving sexual ability and fertility which we encounter during interviews, is still seen as the main determinant of the status of men and women in most societies. This phenomenon is valid also for Şırnak and has greatly affected women's reproductive behavior. The participants also expressed their thoughts affected by society  about Kurdish population as a different factor that pushes these women away from birth control methods. In conclusion, it has been revealed that not only cultural structure of the east, but also religious, political and economic factors have been played crucial roles in the high fertility rate of this region. It is thought that raising the awareness and education level of the society, transforming the patriarchal mentality and improving health services will be effective in solving the problem.