Görsel sanatlar dersi kapsamında öğrenci uygulamalarının göstergebilimsel analizi
Semiotic analysis of student works in the scope of visual arts lesson
Yazar: ESRA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. SERDAR TUNA
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Gösterge = Sign ; Gösterge bilim = Semiotics ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sanat eğitimi = Art education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, göstergebilim analiz yöntemi ile analiz edilen öğrenci resim çalışmalarının, sosyo-ekonomik düzeye ve cinsiyet değişkenine göre ne tür özellikler taşıdığını belirlemektir. Bu çalışma karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara ilinde yer alan Halide Edip Adıvar Ortaokulunda ve Polis Amca Ortaokulunda 2022-2023 öğretim yılında öğrenim gören 36 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri; resim uygulaması, yarı-yapılandırılmış görüşme ve öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeylerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan anket ile toplanmıştır. Görüşme verileri ses kayıt cihazı kullanılarak kaydedilmiştir. Verilerin analizi için Peirce'in "görüntüsel gösterge, belirti, simge" şeması, Barthes'ın "düzanlam ve yananlam" şeması ve Saussure'ün "gösterge, gösteren, gösterilen" şeması kullanılmıştır. Öğrenciler "doğa" ve "yol" konusunda iki resim çalışması gerçekleştirmiştir. Araştırmanın sonucunda; yol temasına ilişkin yapılan çalışmalarda, alt sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin daha çok görüntüsel gösterge ve belirti kullandıkları, üst sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ise daha çok simge kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan "düzanlam ve yananlam" şemasına göre yapılan yol konulu çalışmaların analizi sonucunda; alt sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin daha çok düzanlam kullandıkları, üst sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ise daha çok yananlam kullandıkları tespit edilmiştir. Nitekim doğa çalışmasına ilişkin yapılan çalışmalarda alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin birbirine yakın oranda gösterge türleri, düzanlam ve yananlam kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanın sıra cinsiyet değişkenine göre incelenen çalışmalarda, öğrencilerin kullandıkları göstergelerin birbirine yakın değerde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin yaptıkları çalışmaların "gösterge, gösteren, gösterilen" şemasına göre analizinde, sosyo-ekonomik düzeye ve cinsiyet değişkenine göre farklılaştığı anlaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to determine what kind of characteristics the student painting works analyzed with the semiotic analysis method have according to the socio-economic level and gender variable. This research was carried out with mixed research method. The work group of the research consists of 36 students studying at Halide Edip Adıvar Secondary School and Polis Amca Secondary School in the province of Ankara in the 2022-2023 academic year. The data of the research were collected through the painting application, semi-structured interview and a questionnaire created by the researcher to determine the socio-economic levels of the students. The interview data were recorded using a voice recorder. For the analysis of the data, Peirce's "image sign, symptom, symbol" schema, Barthes' "denotation and connotation" schema and Saussure's "sign, signifier, signified" schema were used. The students carried out two painting works on "nature" and "road" topics. As a result of the research; In the works on the road theme, it was concluded that the students at the lower socio-economic level used more visual indicators and symptoms, while the students at the higher socio-economic level used more symbols. On the other hand, as a result of the analysis of the works on the road made according to the "denotation and connotation" scheme; It has been determined that the students at the lower socio-economic level use more denotation, while the students at the upper socio-economic level use more connotations. As a matter of fact, in works on nature topic, it has been concluded that students from lower and upper socio-economic levels use indicator types, denotation and connotation at a close rate. In addition, in the works examined according to the gender variable, it was seen that the indicators used by the students were close to each other. In the analysis of the students' works according to the "signifier, signifier, signified" scheme, it was understood that there were differences according to the socio-economic level and gender variable.