Üçüncü yaş eğitim programları katılımcıları ile kurumların iş birliği eğilimlerinin karşılaştırılması: Bilgelik Programı örneği
Comparison of cooperation tendencies between institutions and participants in third age education programs: The example of the Wisdom Program
Yazar: NEZİHE ATILGAN
Danışman: PROF. DR. FİRDEVS GÜMÜŞOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırma, toplumun yaşlanma süreci, aktif yaşlanma ile ilgili çalışmalar ve kurumların bu alandaki yönelimlerine dair kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Yaşlanma, insan yaşamının doğal bir süreci olup, bireylerin fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan yaşadıkları değişimleri içermektedir. Aktif yaşlanma ise, yaşlı bireylerin sağlıklı, bağımsız ve kendileri için anlamlı bir yaşam sürmelerini teşvik etmek amacıyla yürütülen çeşitli programlar ve faaliyetlerle ilişkilidir. Üçüncü yaş, bireylerin toplumsal alanda birçok sorumluluğunun azaldığı ve bireylerin yaşamlarında yeni bir aşamaya girdiği bir dönemi temsil etmektedir. Bu dönem, bireylerin yaşamında önemli değişikliklerin yaşandığı bir sürece karşılık gelir.
Bu çerçevede üçüncü yaş eğitim programları, yaşlı bireylerin bu dönemlerini daha verimli ve anlamlı geçirmelerine yardımcı olmayı amaçlayan önemli bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Üçüncü yaş eğitim programları, katılımcıların sosyal etkileşimlerini artırarak yalnızlık duygusunu azaltırken, yeni beceriler öğrenmelerine ve mevcut yeteneklerini geliştirmelerine olanak tanımaktadır. Bu durum çeşitli kurumlar için de kendilerine yeni, sosyal sorumluluk alanları açmalarına kaynaklık etmektedir. Kurumlar "Üçüncü Yaş Eğitim Programları" oluşturarak yaşlı nüfusu desteklemekte ve toplumsal sorumluluk bilinci oluşturmayı hedeflemektedir.
İstanbul Aydın Üniversitesi ile Anadolu Eğitim ve Kültür Vakfı iş birliğinde yürütülen Bilgelik Programı, bu bağlamda yaşlı bireylere yönelik olarak oluşturulan önemli bir eğitim programı örneğidir. Araştırmanın amacı, bu programın katılımcıları ile kurumlar arasındaki iş birliği eğilimlerini incelemek ve değerlendirmektir. Araştırma sürecinde, 54-83 yaş aralığında bulunan 25 Bilgelik Programı katılımcısıyla yüz yüze görüşmeler yapılmış ve 17 farklı kurum temsilcisiyle çevrimiçi platform üzerinden görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel içerik analizi ve duygu analizi yöntemleriyle ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Betimsel içerik analiz sürecinde Cohen'in kappa katsayısı da ele alınarak elde edilen verilerin güvenirliliği ve geçerliliği test edilmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde araştırmanın yöntemi ve ileri sürülen hipotezler açıklanmıştır. İkinci ve üçüncü bölümde yaşlanma süreci ve aktif yaşlanma olgusu ilgili literatüre dayanılarak ele alınmıştır. Yaşlılık, yaşlanma süreci, yaşlanma kuramları ve aktif yaşlanma gibi temel kavramlar detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
Dördüncü bölümde, Bilgelik Programı katılımcıları ve kurum temsilcileri ile yapılan görüşmelerin sonuçları analiz edilmiştir. Bu analizde tersine mentorluk, erken dönemlerde aktif yaşlanma farkındalıklarının oluşturulması, üçüncü yaş beklentileri ve üçüncü yaş üniversitelerine katılım motivasyonu, Bilgelik Programı'nın kamuoyu tarafından tanınırlığı ve süresi hakkında elde edilen veriler irdelenmiştir. Bunun yanısıra Türkiye'deki kurumların üçüncü yaşa yönelik programlarına paydaş olma istekleri, kurum temsilcilerinin yaşlılık çalışmalarına yönelik bakış açıları, sosyal sorumluluk çalışmalarına katılım şartları, sosyal sorumluluk çalışmaları ile marka değeri arasındaki bağlantı ve Türkiye'de aktif yaşlanma projelerine verilen destek algısı üzerinde durulmuştur. Bu analiz sürecinde Amazon'un Amazon Web Services (AWS) bünyesinde Amazon Comprehend adlı yapay zekâ hizmeti olan doğal dil işleme platformu da kullanılarak duygu analizi yapılmış ve sonuçlar yorumlanmıştır. 
Beşinci ve son bölümde ise, elde edilen bulgular çerçevesinde gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Yapılan araştırma sonucunda elde edilen bulgular, üçüncü yaş eğitim programlarına katılan 60 yaş üstü bireyler ile görüşme yapılan kurumlar arasında karşılıklı iş birliği eğilimlerinin olduğunu göstermektedir. Diğer yandan, karşılıklı iş birliği eğilimi olmasına rağmen, uygulama safhasında bu iş birliğinin yeterince güçlü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yaşlanma, Aktif Yaşlanma, Bilgelik Programı, Sosyal Sorumluluk

Abstract:
This research presents a comprehensive analysis of the aging process in society, studies related to active aging and the tendencies of institutions in this field. Aging is a natural process of human life that involves changes individuals experience physically, mentally and socially. Active aging, on the other hand, is related to various programs and activities aimed at encouraging older individuals to live healthy, independent and meaningful lives. The third age represents a period in which individual's experience a reduction in many social responsibilities and enter a new phase in their lives. This period corresponds to a process of significant changes in their lives.
In this context, third age education programs emerge as an important tool aimed at helping elderly individuals spend this period more efficient and meaningful. These programs enable participants to increase their social interactions, reducing feelings of loneliness while also allowing them to learn new skills and develop their existing abilities. This situation also provides institutions with new social responsibility areas. By creating third age education programs, institutions support the elderly population and aim to foster a sense of social responsibility.
The Wisdom Program, conducted in collaboration with Istanbul Aydın University and the Anadolu Education and Culture Foundation, is an important example of an educational program created for elderly individuals in this context. The purpose of this research is to examine and evaluate the cooperation tendencies between the participants of this program and the institutions. During the research process, face to face interviews were conducted with 25 participants of the Wisdom Program aged between 54-83. Online interviews were held with representatives from 17 different institutions. The obtained data were analyzed in detail using descriptive content analysis and sentiment analysis methods. During the descriptive content analysis process, the reliability and validity of the obtained data were tested by considering Cohen's kappa coefficient.
The first part of the study explains the research method and the proposed hypotheses. The second and third parts address the aging process and the phenomenon of active aging based on the relevant literature. Fundamental concepts such as old age, the aging process, aging theories, and active aging are discussed in detail. 
In the fourth part, the results of the interviews with The Wisdom Program participants and institution representatives are analyzed. This analysis examines the data obtained on reverse mentoring, the creation of early-stage active aging awareness, third-age expectations and motivation for participating in third-age universities, the public recognition and duration of The Wisdom Program. Additionally, the willingness of institutions in Turkey to participate in third-age programs, the perspectives of institution representatives on studies related to old age, the conditions for participating in social responsibility activities, the connection between social responsibility activities and brand value, the perception of support for active aging projects in Turkey are emphasized. In this analysis process, sentiment analysis was conducted and the results were interpreted using Amazon Comprehend, an artificial intelligence service within Amazon Web Services for natural language processing.
In the fifth and final part, suggestions for future research are presented based on the findings obtained.
The findings obtained as a result of the research show that there are mutual collaboration tendencies between individuals over the age of 60 participating in third age education programs and the institutions interviewed. On the other hand, despite the tendency for mutual collaboration, it has been concluded that this collaboration is not strong enough in phase of practice.

Keywords: Ageing, Active Aging, The Wisdom Program, Social Responsbility