Eleştirel söylem çözümlemesi: Fransa'daki sarı yelekliler hareketine ilişkin haberlerin Cumhuriyet ve Yeni Şafak gazetelerindeki ideolojik sunumu
Critical discourse analysis: The ideological presentation of the news of the yellow vests movement in France in Cumhuriyet and Yeni Safak newspapers
Yazar: TAMER ATAÇ
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Fransa = France ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Sarı Yelekliler = Yellow Vests ; Sosyal hareketler = Social movements ; Söylem = Discourse ; Yeni Şafak gazetesi = Yeni Şafak newspapers ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu tezde eleştirel söylem çözümlemesi yapılmıştır. Çalışma 2018 yılının Kasım ayında Fransa'da başlayan Sarı Yelekliler Hareketi'nin, Cumhuriyet ve Yeni Şafak gazetelerindeki ideolojik sunumunu konu almaktadır. İlgili haberler Teun Adrian van Dijk'ın "makro-mikro yapı" modeline göre çözümlenmiştir. Kuramsal temelde eleştirel söylem çözümlemesi ve van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi yaklaşımı anlatılmıştır. Yöntem açıklandıktan sonra çözümlemeye geçilmiştir. Çözümlemede van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi yaklaşımının Türkçe haberlerin incelenmesine uygun olduğu gözlemlenmiştir.
Çalışmada her iki gazetenin de kendi ideolojik çizgileri doğrultusunda bir ideolojik üretim yaptığı saptanmıştır. Cumhuriyet gazetesi, genellikle Sarı Yeleklilerin eylem ve söylemlerine yer vermeye çalışmıştır. Yeni Şafak gazetesinin haber söylemi ise genellikle Emmanuel Macron karşıtlığı üzerinden kurgulanmıştır. Cumhuriyet gazetesi Sarı Yelekliler Hareketi'ne Yeni Şafak gazetesinden daha yakın bir duruş sergilemiştir. Ama ideolojik bir sunum yapmaktan da kaçınamamıştır. Sonuç olarak iki gazete de haber söyleminde ideolojik üretim yapmıştır. Böylelikle haber söyleminin ideolojik olduğu saptanmıştır. Haber söyleminin ideolojik olması sorunludur ve bu durum güç odakları tarafından manipüle edilebilirdir. Yani olayın kendisinden çok, haber söylemi önem kazanmaktadır. Aynı olay ekseninde ortaya çıkan iki farklı ideolojik üretim, bu durumun bir yansıması olarak gösterilebilir. Sonuç olarak bu çalışma haber söyleminde ideolojik üretiminin sabit, fakat biçiminin farklı olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
In this thesis, critical discourse analysis has been done. The study focuses on the ideological presentation of the Yellow Vests Movement, which started in France in November 2018, in the newspapers of Cumhuriyet and Yeni Şafak. Related news has been analyzed according to Teun Adrian van Dijk's "macro-microstructure" model. On a theoretical basis, critical discourse analysis and van Dijk's approach to critical discourse analysis were described. After the method was explained, analysis started. In the analysis, it was observed that van Dijk's critical discourse analysis approach is suitable for the analysis of the Turkish news.
In the study, it was determined that both newspapers produced an ideology in the line with their own ideological lines. As a result, it has been observed that Cumhuriyet newspaper generally tries to include the actions and statements of the Yellow Vests. On the other hand, it has been seen that the news discourse of the Yeni Şafak newspaper is generally based on the opposition of Emmanuel Macron. Cumhuriyet newspaper took a closer stance to the Yellow Vests Movement than Yeni Şafak newspaper. But also Cumhuriyet newspaper could not avoid making an ideological presentation. It was determined that both newspapers produced ideology in their news discourses. Thus, news discourse has been determined to be ideological. The fact that news discourse is ideological is problematic and this can be manipulated by power. Hereby, news discourse becomes more important than the event's itself. Two different ideological productions emerging in the same event axis can be shown as a reflection of this situation. As a result, this study revealed that ideological production is fixed but its form is different in the news discourse.