Ergenlerde flört şiddetini önleme psikoeğitim programının etkisininincelenmesi
Investigating the effect of dating violence prevention psychoeducation program among adolescents
Yazar: CEYDA TANBURACI MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. DİLEK YELDA KAĞNICI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergen psikolojisi = Adolescent psychology ; Yakın partner şiddeti = Intimate Partner violenc

Özet:
Ergenlik dönemi birçok genç için flört yaşantılarının başlangıç zamanıdır. İlk flört yaşantılarını heyecanla bekleyen gençler için bu yaşantılar çok değerli olmakla birlikte riskleri de barındırmaktadır. Bu risklerden birisi de ergenlerin flört şiddeti mağduru ya da faili olma durumudur. Bu araştırma kapsamında 15-18 yaş aralığındaki ergenlerin flört şiddetini yaşantılarına dahil olmalarının önlenmesi amacıyla uluslararası ve ulusal alan yazın incelenerek bir psikoeğitim programı geliştirilmiş ve programın etkisi incelenmiştir. Buna bağlı olarak mevcut araştırmanın amacı geliştirilen 'İlişkin Güvenliyse Sen Güvendesin Psikoeğitim Programı' nın flört şiddetini önlemeye etkisini ölçmek ve katılımcı olan ergenlerin program hakkındaki görüşlerini incelemektir.
Araştırmada nitel ve nicel verilerin bir arada kullanıldığı karma araştırma desenlerden ardışık açıklayıcı desen kullanılmış olup ilk olarak programın etkisi deneysel desenlerden ön test, son test ölçümlü	kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılarak ölçülmüştür. Sonrasında psikoeğitim programına katılan bireylerin programa ilişkin görüşleri alınmıştır. Çalışma grubu İzmir ilinde yaşayan, 15-18 yaş aralığında olan ve çalışma için gönüllü olan 26 katılımcıdan oluşmuştur. Deneysel işlem kapsamında kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmazken deney grubuna sekiz oturumluk psikoeğitim uygulaması gerçekleştirilmiştir. Veriler Kişiler Arası İlişkiler Ölçeği ve odak grup görüşmesi formu ile toplanmıştır. Toplanan nicel verilerin analizi karışık ölçümler için varyans analizi ile yapılırken nitel veriler için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda ergenlerde flört şiddetini önleme psikoeğitim programının kişilerarası ilişkilerde besleyici ilişki tarzlarını anlamlı düzeyde arttırdığı; ketleyici ilişki tarzlarını anlamlı düzeyde azalttığı tespit edilmiştir. Deney grubuna katılan 15-18 yaş aralığındaki katılımcılar hem baskı ve şiddetin ne olduğuna dair bilgi hem de karar verme, reddetme, hayır diyebilme, kişisel sınırı belirleme ve kendini ifade etme konusunda beceri elde ettiklerini, flört ilişkisi içindeki hatalarını görme, flört şiddeti uygulama, toplumsal cinsiyet eşitliği gibi birçok konuda farkındalık kazandıklarını, programa katılım amaçlarına ulaştıklarını, programın işleyişinde aktif kaldıklarını ve akıcı bir içeriğe sahip olduğunu, grup liderinin iletişim şeklinin program uygulanışına olumlu etki ettiğini ve program uygulanma süresinin daha uzun ve partnerle birlikte katılımın daha yararlı olabileceği belirtmişlerdir. Araştırmanın son bölümünde elde edilen veriler nicel ve nitel bulgular bütünleştirilerek tartışılmıştır.
Son olarak programın etkisine katkı sağlamak amacıyla uygulayıcı ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur. Ergenlik döneminin başlangıcından itibaren hem ortaokul hem lise kademesinde psikoeğitim programlarının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Özellikle ergen bireylerin gelişiminde kritik öneme sahip olan okul ortamlarında uygulamaların yapılmasının etkili olacağı öngörülmüştür. Programın içeriğini kapsayan farklı ölçekler kullanılarak etkinin incelenmesi ve farklı illerde yaşayan 15-18 yaş aralığındaki bireylerle uygulamaların yapılması da önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ergenlik dönemi, Ergenlikte flört şiddeti, Flört şiddetini önleme, Güvenli ilişki, Psikoeğitim programı.

Abstract:
Adolescence is the beginning of dating experiences for many young people. While these experiences are very valuable for young people who are eagerly waiting for their first dating experience, they also contain risks. One of these risks is that adolescents are victims or perpetrators of dating violence. With this research, a psychoeducation program was developed by examining the international and national literature in order to prevent adolescents between the ages of 15-18 from being involved in dating violence in their lives, and the effect of the program was examined. Accordingly, the aim of the present study is to measure the effect of the developed "If Your Relationship Is Safe, You Are Safe Psychoeducation Program" on preventing dating violence and to examine the opinions of the participating adolescents about the program.
In the research, sequential explanatory design, which is one of the mixed research designs in which qualitative and quantitative data are used together, was used. First of all, the effect of the program was measured using a quasi experimental model with a control group with pre-test and post-test measurements. Afterwards, the opinions of the individuals who participated in the psychoeducation program about the program were taken. The study group consisted of 26 participants living in İzmir, aged between 15-18 and volunteering for the study. Participants were randomly assigned to the experimental and control groups. While no intervention was made to the control group within the scope of the experimental procedure, eight sessions of psychoeducation were applied to the experimental group. The data were collected with the Interpersonal Relations Scale and the focus group interview form. While the analysis of the collected quantitative data was done with variance analysis for mixed measurements, the content analysis method was used for qualitative data. 
As a result of the research, it was found that the psychoeducational program for the prevention of dating violence in adolescents significantly increased the nurturing relationship styles in interpersonal relationships; It was found that inhibiting relationship styles significantly decreased. Participants between the ages of 15 and 18 who participated in the experimental group gained both knowledge about oppression and violence and skills in making decisions, rejecting, saying no, determining personal boundaries and expressing themselves. They stated that they gained awareness on many issues such as gender equality, they achieved the goals of participation in the program, they remained active in the operation of the program and had a fluent content, the communication style of the group leader had a positive effect on the implementation of the program, and the program implementation period could be longer and participation with the partner could be more beneficial. In the last part of the study, the data obtained were discussed by integrating the quantitative and qualitative findings.
Finally, suggestions were presented to practitioners and researchers in order to contribute to the impact of the program. From the beginning of adolescence, psychoeducation programs should be expanded both in secondary and high school levels. It is predicted that the implementation of applications in school environments, which has a critical importance in the development of adolescent individuals, will be effective. It is also recommended to examine the effect by using different scales covering the content of the program and to make applications with individuals between the ages of 15-18 living in different provinces.
Keywords: Adolescence, Dating violence in adolescence, Prevention of dating violence, Psychoeducation program, Secure relationship.