Türkiye'de Afet Yönetimi lisans programlarının Delphi çalışması ile değerlendirilmesi
Evaluating Disaster Management bachelor's degree programs in Turkey with Delphi study
Yazar: ZEHRA ASLAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Acil durum yönetimi = Emergency management ; Afet bilinci = Disaster awareness ; Afet eğitimi = Disaster education ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Delphi tekniği = Delphi technique ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Günümüzde halen afetlere karşı yetersiz uygulama ve müdahalede bulunulması ve afetlere hazırlık hususunda yetersiz kalınması, afet esnasında ve afet sonrasında yaşanan çok sayıda can ve mal kaybı yaşanmasında, toplumun afet bilinci eksikliği ve profesyonel afet çalışanları ve yöneticilerinin afet eğitminin yetersiz olması en etkili unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde afet yönetiminin her aşamasında çalışabilecek yeterlikte öğrenci yetiştiren tek lisans bölümü Acil Yardım ve Afet Yönetimi bölümüdür. Ancak bölümün istihdam sorunu olduğu bilinmektedir. Aynı zamanda bölümün müfredatı ve ders içeri incelendiğinde çok başlılık sorunu olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmanın amacı "Acil Yardım ve Afet Yönetimi" (AYAY) lisans programlarının öğrenci kabul şartları, temel öğrenme çıktıları ve mezunların meslek profilinin delphi tekniği (uzman görüşü) ile uluslararası standardize edilerek belirlenmesidir. Ülkemizde afetlerde görev yapan eğitim ve akredite kurumlarına nitelikli afet yöneticileri yetiştirmede yol gösterici bir çalışma olacağı düşünülmektedir. Bölümün giderek yaygınlaştığı görülmekte ve bu süreçte çalışmanın yeni açılan veya açılacak olan programlara müfredat oluşturmada kaynak olacağı düşünülmektedir.
Bu amaçla, bu çalışmada nitel araştırma teknikleri arasında yer alan Delphi tekniğine başvurulmuştur. Delphi tekniğinin ilk turunda afet eğitimi veren 19 akademisyen ve AFAD'da afet eğitmeni uzmanı olarak görev yapan 1 kişi katılmıştır. İkinci turda 3 kişi gruptan ayrılmış, üçüncü turda ise gruptan ayrılan olamamıştır. Delphi uygulamasının birinci turunda uzman grubuna gönderilecek olan açık uçlu sorular detaylı bir alanyazın taramasının ardından oluşturulmuştur. Ulusal ve uluslararası bilimsel yayınların incelenmesi sonucunda, afet eğitimi programına ilişkin genel yeterlilikler ve programın temel dersleri, programın boyutlarına (amaç, içerik, öğrenme-öğretme süreçleri, ölçme ve değerlendirme) ilişkin yeterlilikler, öğrencilerin öğrenme alanlarını geliştirmeye yönelik yeterlilikler, öğrencilerin çalışma alanlarını belirlemek üzere 5 kategori belirlenmiştir. Belirlenen her bir kategori bir açık uçlu soruya dönüştürülerek uzmanlara yöneltilmiştir. Elde edilen nitel veriler için içerik analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda 5 kategori altında 167 maddeden oluşan 5'li Likert tipi bir anket hazırlanmıştır. Oluşturulan anket ikinci turda uzmanlara gönderilmiştir. Uzmanlar, her bir madde için katılma düzeylerini belirtmişlerdir. Bu aşamada elde edilen veriler nicel yöntemlerle analiz edilmiştir. Üçüncü turda, ikinci turdan elde edilen analiz sonuçları da eklenerek anket uzmanlara tekrar gönderilmiş ve onlardan bir önceki turdaki yanıtlarını tekrar değerlendirmeleri istenmiştir. Üçüncü tur sonunda 5 yeterlilik alanı altında 115 yeterlilik ifadesine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Afet eğitimi, Delphi Tekniği, Afet yönetimi, Eğitim

Abstract:
Today, we are faced with the lack of disaster awareness and the lack of disaster training of professional disaster workers and managers in the event of insufficient practice and intervention against disaster and insufficient disaster preparation, and the loss of lives and property during and after disaster. In our country, the only undergraduate department to raise enough students to work at every stage of disaster management is the Emergency Assistance and Disaster Management department. However, it is known that the department is a employment problem. It was also determined that the curriculum of the department and the course were a problem of polytitle when examined inside. The aim of this research is to determine the student acceptance requirements, basic learning outcomes and professional profile of the graduates by standardizing internationally with delphi technique (expert opinion). It is thought that there will be a guiding work in raising qualified disaster managers to educational and accredited institutions in our country that serve in disasters. The department is becoming increasingly widespread, and it is thought that the work will be the source of curricula for newly opened or open programs.
For this purpose, the Delphi technique among qualitative research techniques has been consulted in this study. In the first round of the Delphi technique, 19 academics providing disaster training and 1 people who served as disaster instructor experts in AFAD participated. In the second round, 3 people left the group and in the third round, they could not leave the group.Open ended questions that will be sent to the expert group in the first round of Delphi were created after a detailed field scan. As a result of the study of national and international scientific publications, the general competencies for the disaster training program and the basic courses of the program have been determined by 5 categories to determine the dimensions of the program (purpose, content, learning-learning processes, measuring and evaluation), competencies for developing the learning areas of students, and the study areas of the students. Each category set has been converted into an open-ended question and directed to the experts. Content analysis has been applied for the derived qualitative data. A 5-count Likert survey of 160 items under 5 categories was prepared as a result of the analysis. The survey created was sent to the experts in the second round. Experts have indicated the level of participation for each item. The data obtained at this stage has been analyzed in quantitative methods. In the third round, the analysis results from the second round were added and the survey was sent back to the experts and they were asked to reevaluate their responses in the previous round. At the end of the third round, 115 competency statements were reached under 5 competency areas.

Keywords: Disaster education, Delphi Technique, Disaster management, Education