İşletmelerde sosyal sorumluluk standartlarının İş Hukuku açısından değerlendirilmesi
Evaluating social responsibility standards in enterprises in terms of Labour Law
Yazar: VEHBİ CUMHUR YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. ERCAN AKYİĞİT
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kanunlar 4857 sayılı = Laws 4857 numbered ; SA 8000 = Social accountability 8000 ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş Kanunu = Labour Law ; İş hukuku = Labour law ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşletmeler günümüz artan rekabet koşullarında ayakta kalabilmek ve hayatını sürdürebilmek için düşük maliyet yüksek kar olgusundan daha fazla unsura ihtiyaç duyar hale gelmiştir. Üretimin artan insan nüfusu ile doğru orantılı olarak ciddi bir şekilde yükselişe geçmesi, devamında sorumsuzca kullanılan çevresel kaynakların kirliliğine ve buna bağlı olarak da tüketicinin yok olan çevresel değerler karşısında daha fazla bilinçlenmesine neden olmuştur. Dünyada giderek artan bilinçlenme müşterileri daha pahalı olması halinde bile çevreye saygılı ürünleri almaya itmiştir. Bunların yanında işletmeler üretim faktörlerini gelişen ve değişen dünya düzenine göre yapılandırırken en önemli üretim faktörünün, bünyesinde çalışan insan olduğunun farkına varmıştır. Çünkü bir işletmenin dış müşterileri konumundaki tüketicilere en iyi şekilde ulaşmasının yolu ilk önce iç müşterilerini yani çalışanlarını memnun etmesine bağlıdır.Bu anlamda işletmelerde çalışan bireylerin haklarını güvence altına alan ve çalışma esaslarını bir standarda bağlayan Sosyal Sorumluluk Standardı oluşturulmuştur. Bu standardın işletmenin imajını korumak ya da düzeltmek, çalışanların moralini ve verimliliğini artırmak, müşterilerin beklenti ve ihtiyaçlarını karşılamak ve yeni pazar olanaklarıyla rekabette üstünlük kazandırmak gibi işlevleri olduğu ifade edilebilir. SA 8000 standardının işletmelerde; çocuk çalışması, zorla çalıştırma, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınması, örgütlenme özgürlüğü, ayrımcılığın engellenmesi, çalışma saatlerinin ve ücretlerin düzenlenmesi konularında odaklandığını ve işletmeye daima olumlu katkılar sağladığını söylemek mümkündür.Uluslar arası Çalışma Örgütü tarafından hazırlanan sözleşmeler çerçevesinde işletmelerde çalışanların sosyal haklarını garanti altına alan SA 8000 standardının sunmuş olduğu koşullar özellikle Türk İş Hukuku esas alındığında birçok ortak yana sahip oldukları görülebilir. Çalışma hayatında ilgili taraflar hakkında açık ve net hükümler barındıran 4857 sayılı İş Kanunu aynı zamanda Sosyal Sorumluluk Standardının temel koşulları olan çocuk çalışması, zorla çalıştırma, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınması, örgütlenme özgürlüğü, ayrımcılığın engellenmesi, çalışma saatlerinin ve ücretlerin düzenlenmesi konularında işletmelere yol gösteren detaylı bir kaynak durumundadır.Bu çalışmanın amacı özellikle ülkemizde son yıllarda işletmeler tarafından benimsenen SA 8000 standardının sahip olduğu koşulların Türk İş Hukuku sistemindeki açılımını ortaya koyarak standardın metni ile İş Kanunumuzun koşullar ile ilgili hükümlerinin bir karşılaştırmasını yapmaktır. Ortaya çıkacak sonuç tüm dünyada çalışma hayatının düzenlenmesini amaç edinen ve standart bir metin olan SA 8000'in koşullarının 4857 sayılı İş Kanununa olan uygunluğunu ve sosyal sorumluluk anlamında faaliyet göstermek isteyen ülkemizdeki tüm işletmelerin kanuni altyapımıza uygunluğu bakımından bu standardı uygulayabileceklerini gözler önüne koymaktır.

Abstract:
Enterprises need much more components than low costs and high profits in order to survive in today?s increasing conditions of competition. Due to the rise of the production direct proportion to the population, usage of the environmental sources pollution which is used irresponsible way, made consumers being more conscious over against the vanishing environmental values. The rise of being conscious in the world forced consumers to buy goods which respect to environment even if they are more expensive. Furthermore enterprises realized that the most important factor of production is human while they construct the factors of production according to the developing and changing world order. Because the best way for enterprises to reach the external clients is to satisfy their internal clients in other words their employees.In this respect, social responsibility standard has been formed which secures the employees rights and standardize the work principals. This standard can be expressed as it has functions such as protecting and fixing the image of the enterprise, increasing the employees? morale and efficiency, facing the clients? needs and expectations and bringing in advantage in terms of competition. In enterprises SA 8000 Standard; focuses on kid employees, forcing to work, providing Occupational Safety and Health cautions, freedom of association, prevention of discrimination, organizing the working hours and fees and also provides positive additions to the enterprises.As a part of the agreements prepared by International Labour Organisation, there can be seen a lot of common points with the Turkish Labour Law and the circumstances provided by SA 8000 standard which guarantees the employees? social rights. The Labour Law No. 4857 which has absolute clauses regarding the concerned parties in working life, is also a detailed source leading to the enterprises concerning kid employees, forcing to work, providing Occupational Safety and Health cautions, freedom of association, prevention of discrimination, organizing the working hours and fees which are the basic conditions of social responsibility standard.The purpose of this study is to make comparison between the Labour Law with related Clauses and standard?s text SA 8000?s circumstances which are adopted by enterprises in recent years especially in our country. The result will present the coherence of the standard text SA8000 which has the aim of organizing the working life all over the world, to the Labour Law No. 4857 and also this standard can be applied according to our legal infrastructure by all enterprises which demand to have activities in terms of social responsibility.