Nuri Tarihi (metin-inceleme)
Nuri History (text-analysis)
Yazar: SEYDİ VAKKAS TOPRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ BEYHAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Fransız İhtilali = French Revolution ; Halil Nuri Bey = Halil Nuri Bey ; Nizam-ı Cedid = Nizam-ı Djediol ; Nuri Tarihi = Nuri History ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Selim III = Selim III ; Tarihçilik = Historiography ; Vakay-ı nüvis = Official historian ; Vekayi-name = Vekayi-name

Özet:
Osmanlı Tarihi'nin ana kaynaklarından biri olan vekayinâmeler, Halepli Mustafa Nâimâ'dan itibaren yazılmaya başlanmıştır. XVIII. yüzyıl başında Nâimâ'nın vak?anüvis olarak görevlendirilmesiyle, tarih yazma işi düzenli bir devlet hizmeti haline gelmiştir.XVIII. yüzyıldan itibaren, bazı istisnâi durumlar dışında, düzenli olarak vak?anüvisler görevlendirilmiştir. Genellikle ilmiye veya kalemiye mensuplarından bilgili, yazma kabiliyetine sahip, güvenilir ve sır tutabilen kişilerden seçilen vak?anüvisler, seleflerinin bıraktığı notları da alarak, onların bıraktığı yerden başlamak üzere kendi dönemlerindeki tarihi olayları devletin resmi belgelerinden yararlanarak yazmışlardır.Vak?anüvisler tarafından kaleme alınmış olan tarihlerin çoğu akademik çalışmalara konu olarak incelenmekte ve bilim dünyasının hizmetine sunulmaktadır. 1794?1799 yılları arasında vak?anüvislik hizmetini ifa eden Halil Nuri Bey'in kaleme aldığı Nuri Tarihi, böyle bir çalışma çerçevesinde hazırlanarak literatüre kazandırılmıştır. Osmanlı Tarihi'nin 1794?1799 yılları arasındaki olaylarını konu alan ve birinci el kaynak niteliğinde olan Nuri Tarihi'nin dünyanın çeşitli kütüphanelerinde nüshaları bulunmaktadır. Eser, bu haliyle sınırlı sayıda araştırıcı tarafından kullanılabilmiştir.Bu çalışmada, Nuri Tarihi'nin dünyanın değişik kütüphanelerinde bulunan yazma nüshaları toplanmış ve doktora tez konusu olarak kullanılabilir bir metni tesis edilmiştir. Böylece vekayinâmeler dizisinin 1794?1799 yılları arasındaki döneminin ana kaynağı olan Nuri Tarihi bilim dünyasının hizmetine sunulmuştur.

Abstract:
Chronicles one of the main sources of Ottoman history had been started to be written dating from Halepli Nâimâ Mustafa Efendi. With Halepli Nâimâ Mustafa Efendi?s being charged as a chronicler at the beginning of XVIII. century the job of history writing had become a regular state function.Besides some exceptional circumstances chroniclers had been assigned regularly dating from XVIII. century. Chroniclers usually selected among erudite, good at writing, reliable and secretive members of İlmiye and Kalemiye classes got the notes which their predecessors left behind as well and wrote the historical events occuring at their periods taking the advantage of the official documents.Most of the chronicles which had been written by chroniclers have been become subject of a study and presented to the advantage of academic world. History of Nuri written by Halil Nuri Bey who performed chroniclership between 1794?1799 has been prepared in the frame of such a study and has been brought to the History literature. There are various versions of History of Nuri which is a primary source and deals with the events between 1794?1799 in different world libraries. The book in this style has given service to a limited number of academist.In this study, manuscript versions of Nuri History which are in various libraries have been gathered and its full text has been built up as a docorate thesis in a way that can be used. Thus, the main source of 1794?1799 period of chronicle series has been presented to the service of academic world.