Mikoriza'nın sera koşullarında domateste bitki besin maddesi alımı, fide gelişmesi ve verime etkisinin belirlenmesi
The Effect of mycorrhizal inoculation on the tomato seedling growth, yield and nutrient uptake under the greenhouse condition
Yazar: AYHAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ORTAŞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki besin maddeleri = Plant nutrients ; Domates = Tomato ; Fide büyümesi = Seedling growth ; Mikoriza = Mycorrhiza ; Seralar = Greenhouses

Özet:
Bu çalışma, mikorizal inokulasyonun sera koşullarında domates fidesi gelişimine, bitki besin maddesi alımına ve verime etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Projenin ön çalışmasında değişik mikoriza türlerinin domates fidelerinin gelişimine ve bitki besin maddesi alımına etkileri değerlendirilerek, diğer aşamalarda kullanılacak mikoriza türü belirlenmiştir. Daha sonraki aşamada ise steril ve steril olmayan koşullarda yetiştirilen domates fidelerine fosfor uygulamalarının etkisi saksı denemelerinde değerlendirilmiş ve Glomus mossea ile steril koşullarda çalışılmıştır. Deneme iki aşamalı olarak sürdürülmüş olup, ilk aşamada Fantastic domates çeşidinin 2 farklı döneminde mikoiza uygulanan fideleri kullanılmıştır. Bunlar mikorizasız fideler, tohum döneminde mikoriza uygulanan fideler ve fide şaşırtma döneminde mikoriza uygulanan fidelerdir. İnokulasyon konsantrasyonu her bitki için 400 spor/bitki olacak şekilde uygulanmıştır. Tohum ve fide aşamasında mikoriza uygulamaları fidelerin fizyolojik gelişme parametrelerini her iki deneme yılında da arttırmıştır. Bunun yanında mikorizal inokulasyon fidelerin fosfor konsantrasyonunu olumlu şekilde etkilemiştir. Projenin ikinci aşamasında fideler metil bromidle (60 g m"2) sterilize edilmiş sera toprağına dikilmişlerdir. İnokulasyon zamanı, inokulasyon ve fosfor uygulamalarının (0 ve 12 kg da"1) 12 kombinasyonu bloklara dağıtılmışlardır. Her iki deneme yılında mikoriza uygulamalarından daha yüksek verim elde edilmesine karşılık, ilk yıl verimdeki farklılık önemli bulunurken, ikinci yıl verim ve bitki besin maddesi alımındaki farklılıklar istatistiki olarak önemli çıkmamıştır. Erken inokulasyon yapılan bitkiler daha iyi gelişmiş fakat inokulasyonun sağladığı bu avantaj belirli bir dönemden sonra etkisini devam ettirememiştir. Anahtar Kelimeler: Mikoriza, Domates, Bitki Besin Maddesi Alımı, Fide Gelişimi.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of mycorrhizal inoculation on the tomato seedling growth, yield and nutrient uptake under the greenhouse condition. In the preliminary experiments, the influence of mycorrhiza species and sterilisation have been examined. Glomus mossea species is used sterilised conditions as a mycorrhizal inoculant. The main experiment consisted of two stages. In the first stage, three types of transplants of 'Fantastic' tomato variety were used: I- noninoculated; II- preinoculated or seed inoculation, in which the inoculum was mixed into the germination medium; HI- inoculated or seedling inoculation, in which the inoculum was placed below the plant at transplanting. Inoculum concentration of AM-fungi was about 400 spores/plant for each seedling. Preinoculated and inoculated tomato seedling grew better than noninoculated tomato seedling approximately 8-10 weeks after sowing. Preinoculation and inoculation increased all physical growth parameters of tomato seedling in two years. Inoculation also affected phosphorus concentration of tomato seedlings. In the second stage of study, preinoculated, inoculated and noninoculated plants were transplanted methyl bromide fumigated (60 g m"2) soil in greenhouse. The factorial combination of inoculation time, inoculation and P application (0 and 120 kg ha*1) constituted twelve treatments which were randomised in each block. In the first year of the experiment, differences among the yield was statically significant However, differences among the nutrient uptake and yield of each inoculation time was not statically significant in the second year of the experiment. Early inoculated tomato grew better than noninoculated, however, the benefit of inoculation to growth and yield does not persist after certain time from transplanting to the greenhouse. Keywords: Mycorrhiza, Tomato, Plant Nutrient Uptake, Seedling Development.