Türk hukukunda Franchise sözleşmeleri
Franchise contract in Turkish law
Yazar: MERVE GÖZDE ÜÇLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE FIRAT ŞİMŞEK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Franchising yöntemi özellikle İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, günümüzdeki ekonomik düzeni şekillendiren pazar anlayışı çerçevesinde yaygınlaşmış, mal/hizmetlere kolay ve hızlı ulaşım sağlayan bir pazarlama ve dağıtım yöntemi olması sebebiyle, mal/hizmet sağlayıcıları için büyük yatırımlar gerektirmeden büyüme ve pazarda etkin olabilme, girişimciler için başarısı kanıtlanmış bir sisteme dâhil olarak daha az riskle işletme faaliyetlerini yürütebilme fırsatı sunduğundan benimsenmiştir.   Franchising yönteminin taraflar arasında kullanılmasına aracılık eden ise franchise sözleşmesidir. Franchise alan ve franchise veren adı verilen taraflar arasında akdedilen sözleşme, isimsiz bir sözleşmedir. Bu nedenle kıyasen uygulanabilecek hükümleri tespit etmek bakımından benzer sözleşmelerle karşılaştırılması önemlidir.  Franchise sözleşmesinde tarafların asli edimleri franchise veren için franchise alanı franchising sistemine dâhil etmek, sürekli bir biçimde desteklemek ve yardım etmektir. Franchise alanın borçları ise ücret ödemek, mal/hizmetlerin sürümünün artırılması faaliyetlerini yürütmektir. Tarafların borçları hususunda güven ilişkisi temelinde taraflar arasındaki yoğun işbirliği önem taşımaktadır.  Franchise sözleşmesi, franchising yönteminin özellikleri itibariyle franchise verenin, pek çok franchise alanla sözleşmeyi yaparak ağını genişletme amacını taşıdığı bir sözleşme olduğundan, sözleşmede yer alan pek çok hüküm, genel işlem koşulu olma özelliği taşımaktadır.  
Franchise sözleşmesinde kararlaştırılabilecek tekel hakkı, sözleşme sırasında franchise alanın rekabet etmeme borcu ve sözleşme sonrası rekabet yasağı anlaşması, rekabet hukuku bakımından önemlidir. Bu kayıtlar, serbest piyasa düzenini ihlal etmeden, gerekli özel şartlara uyularak franchise sözleşmesinde yer alabilecektir.  Franchise sözleşmesi, tarafların edimleri bakımından sürekli borç ilişkisi olduğundan, sözleşmenin sona ermesi ve sonuçları buna göre şekillenecektir. İfasına başlanmış diğer sürekli borç ilişkisi içeren sözleşmeler gibi franchise sözleşmesi, fesih ile sonlandırılabilecektir. Sözleşmenin sona ermesinin en önemli sonucu, franchise alan tarafından denkleştirme hakkı talep edilebilmesidir.   
Anahtar Kelimeler: Franchising Yöntemi, Franchise Sözleşmesi, Franchise, Franchise Alan, Franchise Veren, Denkleştirme Talebi, Rekabet, Genel İşlem Koşulları.

Abstract:
Franchising method, especially after the Second World War, has become widespread rapidly within the framework of the market understanding which shapes today's economic order, and it is a marketing and distribution method that provides easy and fast access to goods and services. It has been adopted both for people operating in the commercial field and for people who benefit from goods and services. With this method, people who provide goods and services have the opportunity to grow and be effective in the market without requiring large investments, while entrepreneurs have the opportunity to carry out their business activities with less risk by being included in a proven system. Undoubtedly, it is the franchise agreement that mediates the use of the franchising method between the parties. This contract, concluded between socalled the franchisor and the franchisee, is an anonymous contract in Turkish law. For this reason, it is important to compare them with similar contracts in order to determine the provisions that can be applied by analogy. The main obligations of the parties in the franchise agreement are to include the franchisee in the franchising system and to constantly support and help him for the franchisor. The obligations of the franchisee are to pay fees and to increase the availability of goods and services. In terms of other obligations of the parties, the intensive cooperation between the parties on the basis of a relationship of trust is very important. Since the franchise agreement is a contract in which the franchisor aims to expand his/her own network by making this contract with many franchisees 
due to the characteristics of the franchising method, many provisions in the contract have the feature of being a standardized terms of contract. The monopoly right in the franchise agreement, the non-compete obligation of the franchisee during the agreement and the non-compete agreement after the agreement are especially important in terms of competition law. These records can be included in the franchise agreement without violating the free market order and by complying with the necessary special conditions. Since the franchise agreement has the feature of being a permanent debt relationship in terms of the obligations of the parties, the termination of the agreement and its results will be shaped accordingly. Franchise contracts, like other contracts that have a permanent debt relationship, can be terminated by determination. The most important result of the termination of this contract is that the franchisee can demand the right of equalization.  
Keywords: Franchising Method, Franchise Agreement, Franchise, Franchisee, Franchisor, Equalization Request, Competition, Standardized Terms of Contract