Behçet Necatigil şiirlerinin söz dizini (Sıklık-dil-kavram)
The syntax index of Behçet Necatigil's poems (Frequency-language-concept)
Yazar: YASEMİN GÜNGÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ÖZER
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dil, bir toplumun yaşayışını, kültürel, maddi ve manevi değerlerini içinde barındıran önemli bir unsurdur. Bu bağlamda bir dilde kullanılan kelime ve kelime grupları bizlere önemli bilgiler sunar. Bilindiği gibi her şair ve yazarın, kendine has bir söz hazinesi vardır. Şair ve yazarlar bu söz hazinelerindeki sözcükleri kendilerine özgü bir üslûpla şekillendirir, düzeltir, yontar, onlara yeniden ve sürekli hayat verirler. Bu çalışmada Cumhuriyet Döneminin hiçbir akıma ve anlayışa bağlı kalmamış ender şairlerinden Behçet Necatgil'in şiirlerinin söz dizini (sıklık-dil-kavram) unsurları ele alınmıştır. Behçet Necatigil'in incelediğimiz tüm şiirleri dijital ortama aktarılmış, Microsoft Excel programı üzerinde dizin çalışması yapılmış ve Antconc programıyla kelime sıklıkları ortaya çıkarılmıştır. Şairin, en sık kullandığı on kelimeye baktığımızda (Bir, Ben, O, Bu, Ne, Ev, Ol-, Git-, Gibi, Çok) görevli sözcükler ve zamirler daha fazla yer tutmaktadır. Sıklık listelerinin hemen her kitap için başında gelen (bu, şu, hep, her, vb.) dilbilgisel görevli sözcükler kavram listelerine dâhil edilmemiştir. Çalışmada tespit edilen veriler incelendiğinde sırasıyla en sık kullandığı on kavramın ilk sırasında 138 defa geçiş sıklığı ile ev karşımıza çıkmaktadır. Devamında 99 tekrarla yer; 84 el; 78 gece ve yol; 71 gün; 66 su ve göz; 53 zaman; 50 uzak kavramı vardır. Bu kavramların Necatigil'in yaşam dünyası ile örtüştüğü tespit edilmiştir. Behçet Necatigil, şiirlerinde 14.239 kelime kullanmıştır. Tekrar eden sözcükler hesaba katılmadığında bu sayı 3.038'tir. Necatigil'in şiirlerinde kullandığı kelimelerin % 80'lik kısmını Türkçe kelimeler oluşturmaktadır. Kullandığı yabancı dilden geçen kelimelerin çoğu da halkın gündelik dilde kullandığı kelimelerdir.
Bu dizin çalışmasıyla Behçet Necatigil'in şiirlerinde en çok kullanılan kelime ve kavram bilgisi tespit edilmiş, ayrıca yapılan kelime kökeni çalışmasıyla da en çok hangi dilden kelime kullanıldığı bilgisine de ulaşılmıştır ve bunların tamamı tablolar halinde sunulmuştur. Bu çalışmanın ortaya koyduğu söz dizininin, incelenen kelime ve kavramların Behçet Necatigil üzerine yapılacak başka araştırmalara kaynaklık etmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Language is an important element that embodies the life of a society, its cultural, material and spiritual values. In this context, the words and word groups used in a language provide us with important information. As it is known, every poet and writer has a unique treasure of words. Poets and writers shape, correct, shape the words in these word treasures with their own unique style, give them new and constant life. In this study, the elements of the syntax (frequency-language-concept) of the poems of Behçet Necatgil, one of the rare poets of the Republican Period who did not adhere to any current and understanding, were considered. All of Behçet Necatigil's poems that we have reviewed have been digitized, index work has been done on the Microsoft Excel program, and word frequencies have been revealed with the Antconc program. When we look at the ten words that the poet uses most often (One, Me, Him, This, What, Ev, Be-, Go-, Like, Many), the attendant words and pronouns take up more space. Which comes at the top of the frequency lists for almost every book (this, that, hep, her, etc.) grammatically tasked words are not included in the concept lists. When the data determined in the study are examined, the house appears with a transition frequency of 138 times during the first of the ten concepts that it uses most frequently, respectively. In the continuation, there are 99 repetitions of the concept of place; 84 hands; 78 nights and the road; 71 days; 66 water and the eye; 53 time; 50 distance. It has been determined that these concepts coincide with the life world of Necatigil. Behçet Necatigil used 14,239 words in his poems. When repeated words are not taken into account, this number is 3,038. Turkish words make up 80% of the words used by Necatigil in his poems. Most of the words that pass through the foreign language he uses are also words that people use in everyday language.
With this index study, the knowledge of the most commonly used words and concepts in Behçet Necatigil's poems has been determined, and in addition, with the word origin study, information about which language words are used the most has been obtained, and all of them have been presented in tables. The syntax index revealed by this study is intended to be a source for other research on Behçet Necatigil of the words and concepts studied.