Tekirdağ koşullarında bazı yem bitkilerinin farklı gelişme dönemlerinde kök ve gövdelerinde biriktirilen kimi besin maddelerinin değişimi
The change of food substances that are collected in the roots and the stem of some forage crops in conditions of Tekirdağ
Yazar: ERSAN BAYRAKTAR
Danışman: PROF.DR. MURAT ALTIN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ivYÜKSEKL SANS TEZTEK RDAĞ KOŞULLARINDA BAZI YEM B TK LER N N FARKLIGEL ŞME DÖNEMLER NDE KÖK VE GÖVDELER NDE B R KT R LEN K MBES N MADDELER N N DEĞ Ş MTRAKYA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTARLA B TK LER ANAB L M DALIÖZETBu araştırmanın amacı Tekirdağ koşullarında bazı yem bitkilerinin farklı gelişmedönemlerinde kök ve gövdelerinde biriktirilen kimi besin maddelerinin değişiminibelirlemektir.Araştırma, Tekirdağ koşullarında 2002 yılında Trakya Üniversitesi Tekirdağ ZiraatFakültesi deneme tarlasında tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üçtekrarlamalı olarak ekilmiş olan çok yıllık çim, salkım otu, kırmızı yumak ve yonca bitkilerikullanılarak 2004 ve 2005 yılları arasında yürütülmüştür.Araştırma yıllarının ilkbaharda ve sonbaharda kritik periyot olarak adlandırılan kışöncesi dönemde birer hafta arayla kök ve gövde örnekleri tarladaki deneme parselinin toprağı20 cm derinliğinden kökleri ile birlikte sökülmüş, yıkanarak örnekler toplanmıştır. Ayrıca budört bitkide sonbaharda ve ilkbaharda bitki boyu 10 cm' yi bulduğundan itibaren toprak üstükısımlardan 10'ar gün ara ile örnekler alınmıştır. Kök ve gövde örneklerinde yapısal olmayankarbonhidratlar (gilikoz, fruktoz ve sakaroz) ile ham kül, ham protein, ham yağ ve N.siz özmaddeler analizi yapılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, büyümenin erken döneminde köklerde yapısalolmayan karbonhidratların seviyesi düşük iken, olgunluğun ilerlemesi ile belirgin bir şekildeyükselmiştir. Yağışları takip eden dönemlerde yapısal olmayan karbonhidrat oranları kısasüreli düşüşler göstermiş fakat tekrar yükselmiştir. Bitkilerin kışın yaz aylarına göre dahafazla yapısal olmayan karbonhidratları tükettiği tespit edilmiştir.Değişik gelişme dönemlerinde çok yıllık çim, salkım otu, kırmızı yumak ve yoncaköklerinde ham yağ oranı kışın düşüş göstermekte iken mart ayının ikinci yarısından itibarenyükselişe geçmekte ve nisan ayı sonlarına kadar yükselişini sürdürmektedir. Bu dönemdensonra mayıs ayı sonuna kadar ise azalmaktadır.vBuğdaygillerin köklerindeki ham protein oranı kışın düşüş göstermiş, şubat ayısonundan itibaren yükselişe geçerek mart ayı ortalarına kadar yükselmeye devam etmiştir. Budönemden sonra mayıs sonuna kadar düşüş göstermiştir. Yoncada ise kışın azalan ham proteinoranı mart ayı başından itibaren yükselişe geçmiş, bu yükselişini nisan ayı sonlarına kadarsürdürmüştür. Bu tarihten itibaren mayıs ayı sonuna kadar ise azalma eğiliminde olmuştur.Bütün bitkilerde, vejetatif gelişmenin hızlı olduğu dönemde, gövdede yapısal olmayankarbonhidratların, olgunluğun ilerleyen dönemlerine göre bir miktar fazla olduğu tespitedilmiştir.Bütün bitkilerde gelişmenin hızlı olduğu nisan ayında gövdede protein oranıyüksekken selüloz oranı azalmaktadır. Çiçeklenmenin meydana geldiği mayıs ayında isebitkilerdeki protein oranı azalırken selüloz oranı artmıştır. Üç buğdaygildeki kül oranlarıvejetatif gelişmenin olduğu nisan ayında yüksek iken gelişme hızının yavaşladığı mayısayında azalmaktadır.Yoncada kül oranı çok değişme göstermemekle beraber mayıs ayı içinde bir miktardüşmüştür. Çok yıllık çim, salkım otu ve kırmızı yumak bitkilerinde kuru madde gelişmeninilerlemesi ile bir miktar artmakta, yoncada ise değişiklik göstermemektedir. Bütün bitkilerdesindirilebilir protein ve azotsuz öz madde oranları pek değişmezken, yağ oranları zamaniçinde alçalıp yükselen bir seyir izlemektedir.Dört bitkide de gövdede sodyum oranının dönemler arasında pek değişmediği,kalsiyumun gelişmeye paralel olarak artış gösterdiği saptanmış ve fosforun buğdaygillerdeartış gösterirken yoncada azaldığı tespit edilmiştir. Suda çözünebilen klorürün çok yıllık çimve salkım otunda yükseldiği ancak kırmızı yumakta düştüğü, yoncada ise dönemler arasındadeğişiklik göstermediği saptanmıştır. Hidroklorik asitte çözünmeyen kül oranı buğdaygillerdedüşerken yoncada pek değişiklik göstermemiştir.2005Anahtar Kelimeler: Çok yıllık çim (Lolium perene L.), Salkım otu (Poa pratensis L.),Kırmızı yumak (Festuca rubra L.), Yonca (Medicago sativa L.), Glikoz, Fruktoz, Sakaroz,Nişasta, Ham protein, Ham selüloz, Ham kül, Ham yağ, Azotsuz öz maddeler, Sindirilebilirprotein, Sodyum, Kalsiyum, Fosfor, Toplam klorür, Kök, Sap

Abstract:
viMASTER THESISTHE CHANGE OF FOOD SUBSTANCES THAT ARE COLLECTED IN THEROOTS AND THE STEM OF SOME FORAGE CROPS IN CONDITIONS OFTEKIRDAGTRAKYA UNIVERSITYGRADUATE SCHOOL OF NATUREL AND APPLIED SCIENCESDEPARTMENT OF FIELD CROPSABSTRACTThe aim of this research is to see the change of food substances that are collected inthe roots and the stem of some forage crops in conditions of Tekirdag.The research is proceed, according to divided parcel testing figure using perennialryegrass, kentucky bluegrass, red fescue, alfalfa plant in the testing field of Tekirdagagriculture faculty, Trakya University between 2004 to 2005 years.Research years of critical period of autumn and spring term before winter, root andbody samples are up rooted from 20 cm depth of parcel of land and cleaned.Besides, at autumn and spring, after plant length reached to 10 cm, samples are taken fromabove the ground ten by ten days. At the root and body samples non-structural carbohydrate(glucose, fructose, sucrose) crude ash, crude protein, crude oil and non-nitrogen basicmaterials analyzed.According to the result of the research, while the amount of the non-structural carbonhydrates in the root was low at the beginning of growing period it increase distinctly withmellowness. The decrease was observed at the non-structural carbon hydrates amount for ashort period following the rains but it increase again simultaneously. Additionally, it wasnoticed that plants use up non-structural carbonhydrates in winter more than summer.While the ratio of crude oil in the root of perennial ryegrass, kentucky bluegrass, redfescue, and alfalfa is low in the winter than it start to increase by the mid of March and thisrise continues until the end of April. After that period the decreases is occurred until the endof May.At grasses roots, crude protein ratio decreased at winter, from end of February andthen, increased till middle of March. After this term, it decreased until end of the May.On the other hand, at alfalfa, crude protein ratio increased beginning from March till end ofthe April. From that time till May, it is seemed to be reduction inclination.At the body of all plants, non-structural carbohydrate ratio is determined much more atfast vegetative growth terms, than advanced maturity term.All plants grow fast in April and at this period the crude protein ratio is high while theamount of crude cellulose decreases. In May when the blooming get start, the crude proteindecrease and the crude cellulose increase. While the crude ash amount of three grasses is highviiat the period of vegetative growth, this amount decrease in May when the speed of growthslowdown.Inside of the alfalfa the ratio of crude ash content is not change accept in May a littleincrease. At the plant which are kentucky bluegrass and red fescue, the content of dry increasethroughout of their life but at the alfalfa there is no change. At whole plant digestion proteinand the ratio of non-nitrogen basic materials content does not change but ratio of crude oilcontent is varied.Sodium proportion remains constant between periods in four plant nebat. In additionto improvement, Calsium quantity rising up while phosphorus is increasing in grasses,decreasing in alfalfa. Water resolvable chloride is increasing in perennial ryegrass andKentucky bluegrass nebat but decreasing in red fescue. Chloride isn't changing more betweenperiods. With hydrochloric acid insoluble ash proportion is decreasing in grasses but it'snotice that ash proportion in alfalfa isn't changing.2005Key Words : Perennial ryegrass ( Lolium perene L.), Kentucky bluegrass (Poapratensis L.), Red Fescue ( Festuca rubra L.), Alfalfa (Medicago sativa L.), Glucose, Fructose,Sucrose, Starch, Crude protein, Phosphorus, Root, Stem.