Sigara bırakma polikliniği'ne başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin belirlenmesi
Determining the predictions of smoking cessation success of the patients who applied to the smoking cessationclinic
Yazar: BURAK HOŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Lojistik regresyon analizi = Logistic regression analysis ; Nikotin = Nicotine ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; İstatistiksel yöntemler = Statistical methods

Özet:
Amaç: Bu çalışma Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'ne bağlı Sigara Bırakma Polikiliniğine başvuran  hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin sosyodemografik özelliklerine, alkol kullanım durumlarına, sigara kullanma yılına ve ek hastalıklarına göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca çalışmada sigara bırakma başarı öngörüsüne göre bireyler iki ayrı gruba (yüksek ve düşük) ayrılarak, yüksek sigara bırakma başarı öngörüsüne sahip bireyleri kestirebilecek bir model lojistik regresyon analiziyle oluşturulmuştur. 
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve prospektif olan bu çalışmaya 01.07.2020 - 31.12.2020 tarihleri arasında Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'ne bağlı Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran 329 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara; cinsiyet, yaş gibi sosyodemografik özelliklerin yanı sıra beden kitle indeksi, alkol kullanım durumu, sigara kullanım süresi ve ek hastalıklar gibi bilgileri içeren anket ve Fagerströn nikotin bağımlılık ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların sigara bırakma başarı öngörülerinin değerlendirilmesi amacıyla sigara bırakma başarı öngörü ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin yaşa göre anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiş olup 51 yaş ve üstündeki hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin, 26 yaş ve altı, 27-32 yaş ve 33-40 yaşlarındaki hastaların başarı öngörülerinden anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin katılımcıların diğer sosyodemografik özelliklerine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Katılımcıların ek hastalıkları olup olmamasına göre sigara bırakma öngörülerinin katılımcıların hipertansiyon hastası, koah olup olmamasına ve psikiyatri hastalığı olup olmamasına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Hipertansiyon hastası bireylerin sigara bırakma başarı öngörüleri hipertansiyon hastalığı olmayanlara göre anlamlı bir şekilde daha yüksek iken benzer şekilde koah olanların sigara bırakma başarı öngörülerinin koah olmayanlardan anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Psikiyatrik hastalığı olanların sigara bırakma başarı öngörülerinin psikiyatrik hastalığı olmayanlardan manidar şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörüleri ile nikotin bağımlılıkları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır(p>.05).
Son olarak sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörüleri ile ilişkili olduğu düşünülen "yaş, cinsiyet, çalışma durumu, toplam gelir, koah, alkol kullanma durumu, sigara içmenin yasak olduğu yerlerde sigara içmeme durumunun zorluğu" değişkenlerin, başarı öngörüsü yüksek ve düşük grup üyeliklerini yordama gücünü belirlemek amacıyla lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen modelde yer alıp manidar olan tüm değişkenler incelendiğinde model için en etkili değişkenlerin sırasıyla, koah, sigara içmenin yasak olduğu yerlerde sigara içmemenin zorlaması, çalışma durumu ve yaş olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Yaptığımız bu çalışmayla, sigara bırakma polikliniğine başvuran hastalara Sigara Bırakma Başarı Öngörü Ölçeği(SBBÖÖ) uygulanarak başarı öngörüleri ve başarı öngörü puanlarıyla ilişkili faktörler belirlendikten sonra, sigara bırakma polikliniklerinde daha etkin, maliyeti daha az ve daha başarılı bir yaklaşım sergilenebilir.
Anahtar Kelimeler: Sigara bağımlılığı, sigara bırakma başarı öngörüsü, Fagerström nikotin bağımlılığı, lojistik regresyon analizi.

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to determine whether the smoking cessation success predictions of the patients who applied to the Smoking Cessation Polyclinic of Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital differ significantly according to their sociodemographic characteristics, alcohol use, smoking years and comorbidities.In addition, in the study, individuals were divided into two separate groups (high and low) according to their smoking cessation success prediction, and a model that could predict individuals with high smoking cessation success prediction was tested by logistic regression analysis.
Materials and Methods: This cross-sectional and prospective study was conducted by 329 patients who applied to the Smoking Cessation Polyclinic of Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital were included. Fagerströn nicotine addiction scale and a questionnaire including sociodemographic characteristics such as gender and age, as well as BMI, alcohol use status, smoking duration and comorbidities.were applied to the participants. In addition, a smoking cessation success prediction scale was applied to evaluate the smoking cessation success predictions of the participants.
Results: It was determined that the smoking cessation success predictions of the patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic showed a significant difference according to age.It was determined that the smoking cessation success predictions of patients aged 51 and over were significantly higher than the success predictions of patients aged 26 and younger, 27-32 years, and 33-40 years old. In addition, it was determined that patients' smoking cessation success predictions did not differ significantly according to … characteristics. It was determined that the predictions of smoking cessation differed significantly according to whether the participants had comorbid diseases or not, according to whether the participants had hypertension, COPD and psychiatric disease. While the predictions of smoking cessation success of individuals with hypertension were significantly higher than those without hypertension, similarly, it was determined that the predictions of smoking cessation success of those with COPD were significantly higher than those without. It was determined that smoking cessation success predictions of those with psychiatric diseases were significantly lower than those without psychiatric diseases. In addition, no significant relationship was found between the predictions of smoking cessation success and nicotine addictions of the patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic (p>.05).
Finally, logistic regression analysis was performed to determine the power of variables associated with smoking cessation success predictions to predict patients' group membership with high smoking cessation predictions. When all the significant variables in the model were examined, it was determined that the most effective variables for the model were COPD, the compulsion of not smoking in places where smoking is prohibited, employment status and age, respectively.
Conclusion: With this study, after determining the predictors of success and predicting success scores by applying the Smoking Cessation Success Prediction Scale (SSSS) to patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic, a more effective, less costly and more successful approach can be demonstrated in smoking cessation outpatient clinics.
.Keywords: Smoking addiction, predicting smoking cessation success, Fagerström nicotine addiction, logistic regression analysis.