Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yer, kişi ve zaman itibariyle yargı yetkisi
Jurisdiction of international Criminal Court in terms of place, people and time
Yazar: MUSTAFA AKDUMAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUHOĞLU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Harp/Harekât Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Uluslararası Ceza Mahkemesi = International Criminal Court ; Uluslararası ceza hukuku = International criminal law ; Uluslararası hukuk = International law ; Yargı yetkisi = Juristiction

Özet:
Nüremberg ve Tokyo Uluslararası Askeri Ceza Mahkemeleri, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından savaşın galip devletleri tarafından kurulmuştur. Çok eleştiriye maruz kalmış olsalar da, uluslararası hukukun gelişimine sağladıkları katkı olumlu yönde olmuştur. Bu mahkemelerin ardından Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yine ad hoc nitelikli Yugoslavya ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemeleri kurulmuştur. Halen faal durumdaki bu mahkemeler ise uluslararası ceza mahkemesi kurulması sürecinin son safhasını oluşturmuşlardır.Uluslararası ceza hukuku açısından tarihi öneme sahip Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni kuran Roma Statüsü, uzun müzakereler sonucunda 17 Temmuz 1998 tarihinde, 120 devletin lehte, 7 devletin aleyhte ve 21 devletin çekimser oyu ile kabul edilmiş ve 1 Temmuz 2002 yılında yürürlüğe girmiştir.Kendisinden önce kurulan ad hoc Nüremberg ve Tokyo Uluslararası Askeri Ceza Mahkemeleri galip devletler tarafından, Ruanda ve Eski Yugoslavya için kurulmuş olan uluslararası ceza mahkemeleri ise, BM Güvenlik Konseyi'nce, BM Antlaşması'nın 7'nci Bölümüne istinaden alınan karar dâhilinde kurulmuştur. Bu açıdan, bu mahkemeler BM örgütünün bir alt organı durumundadırlar. Buna karşın Uluslararası Ceza Mahkemesi ise uluslararası bir sözleşmeyle kurulmuş bağımsız bir mahkemedir.Uluslararası Ceza Mahkemesi, uluslararası toplumu ilgilendiren soykırım, insanlık aleyhine suçlar, savaş suçları ve saldırı suçu gibi en ağır suçların yargılanması amacıyla kurulmuş ve bu amacı gerçekleştirmek hususunda gerekli donanıma sahip olan bir kurumdur.Mahkemenin oluşturulmasının arkasında yatan asıl neden Roma Statüsü'nün ön sözünde de belirtildiği üzere, insanlığa yönelik bu en ağır suçlar kim tarafından, nerede işlenirse işlensin soruşturulması, cezasız kalmaması; böylece yenilerinin işlenmesinde caydırıcı bir rol oynanmasıdır. Bu açıdan bakıldığında mahkeme, insanlığın tekrar çok büyük acılar yaşamaması için bir umut olarak kurulmuştur.Bu önemli amacın gerçekleşmesinde, mahkemenin kuruluşu ne kadar önemli bir girişim ise; onun etkin ve aktif bir şekilde çalıştırılması ise en az onun kadar önemlidir. Roma Konferansı sırasında yapılan düzenlemede görülen eksiklikler tespit edilerek giderilmeli ve tüm ülkelerin katılımı için en uygun hale getirilmelidir. Başta mahkemenin yargı yetkisi kapsamında yapılanlar olmak üzere, ülkelerin yönelttiği tüm eleştiriler, uluslararası kamuoyu yararı ve hukuk genel ilkeleri gözetilerek giderilmeye çalışılmalıdır.Roma Statüsü'nün giriş bölümü ve ilk maddesi, Mahkeme'nin ulusal ceza yargısını tamamlayıcı nitelikte olduğunu ifade etmektedir. Roma Statüsü sadece taraf ülkeleri bağlayıcı gibi gözükse de, yargı yetkisini tanımayan devletlerin vatandaşları üzerinde de yargı yetkisini kullanabilmesi mümkündür. Bu nedenle başta terörizm, Ege Denizi, Kıbrıs gibi nedenlerle haklı olarak taraf olmayan Türkiye olmak üzere, diğer ülkelerin ulusal mevzuatında bir kısım düzenlemelere gitmesi gerekmektedir.

Abstract:
Following World War II, victorious countries of the war established the international tribunals of Nuremberg and Tokyo. Although they exposed much criticism, they provide a positive effect on development of international law. After these tribunals, United Nations established the two tribunals for the Former Yugoslavia and the other for Rwanda. The tribunals, that is still active, are the last step of the establishment of a permanent international criminal court.The Rome Statute establishing the International Criminal Court of the historical importance, at the end of long negotiations on July 17, 1998, established by vote of 120 states accepted, 7 state?s refusal and 21 states abstained. International Criminal Court entered into force in July 1, 2002.Before the International Criminal Court, Nuremberg and Tokyo International Military Courts established by the victorious states. Rwanda and Yugoslavia Courts are established by United Nations according to the 7. Section of the UN Treaty.In this regard, these courts are the lower body of an organization of UN. In contrast, International Criminal Court, established by agreement is an independent court.International Criminal Court established in order to prosecution of offenses that genocide, crimes against humanity, war crimes and crimes attack; the Court that has the necessary equipment to accomplish this goal.The main reason for the establishment of the Court, as also stated in the preliminary passage of the Rome Statute, punish the criminals and the role of deterrence. From this perspective, the court is a hope for humanity for avoid too great pain.For the achieving this important purpose; how important is the establishment of the court and also active and effective working of the court is important. Deficiencies identified and it should be most suitable for the participation of all countries. Especially under the jurisdiction of the court, all critics should remove.The introduction of the Rome Statute and the first article are about complementarity of the Court for national criminal jurisdiction. The Court may seem binding only in the countries party to the Rome Statute, it can exercise jurisdiction over citizens of states that does not recognize the jurisdiction of the International Criminal Court. For this reason, Turkey that is not a party to the statute for primarily terrorism, Aegean Sea and Cyprus and some other countries that not party to the statute, have to make some regulations on their national legislation.