Unilateral koklear implant kullanıcısı bireylerde  dinleme çabasının objektif ve subjektif olarak değerlendirilmesi
Objective and subjective evaluation of listening effort in unilateral cochlear implant user individuals
Yazar: CEYLAN KARAÇAR
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL ÇİÇEK ÇINAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Dinleme = Listening ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Odyoloji = Audiology ; Çift görev performansı = Dual task performance ; İşitme bozuklukları = Hearing disorders ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Dinleme çabası, belirli bir dinleme görevi sırasında kişiye ve/veya işitsel uyaranın özelliğine bağlı olan zorlukların üstesinden gelebilmek için bilişsel kaynakların kullanılması olarak tanımlanır. Bu çalışmada klinik uygulamada dinleme çabasının objektif ölçümü için oldukça önemli olan pupillometri yönteminin fayda ve limitasyonları buna bağlı olarak işitme kayıplı bireylerin değerlendirilmesinde uygulanabilirliği açıklanmıştır. Bu çalışmanın amacı, tek taraflı koklear implant kullanıcılarının dinleme çabasını objektif ve subjektif olarak değerlendirmek ve normal işiten bireylerden elde edilen değerler ile karşılaştırmaktır. Bu çalışmada anadili Türkçe olan 14 tek taraflı koklear implant kullanıcısı ve 14 normal işitmeye sahip toplam 28 bireyde Türkçe Matris test cümleleri kullanılarak, Matris test içerisindeki gürültüde konuşmayı ayırt etme eşiklerini (KAE) %50 ve %70 ayırt etme seviyelerine göre her bir grubu 2 farklı durumda monaural test edecek şekilde düzenlenmiştir. Çift görev paradigması ile pupil boyutu ve cevap süresi kaydedilmesiyle dinleme çabası değerlendirilmiştir. Çalışmanın birincil görevi işitsel sunulan uyaranların tekrarlanması, ikincil görevi görsel olarak sunulan fonetik dengeli tek heceli kelimeler arasında uyak bulunması şeklinde uygulanmıştır. Çalışma sonucunda cevap süresi ve pupil boyutu ölçümleri arasında anlamlı korelasyon elde edilmiştir (r = ,177, p<.001). Pupil boyutu ölçümlerinde Türkçe Matris testinde konuşma anlaşılırlık eşiği %50'den %70'e çıkarıldığında özellikle tek taraflı implant kullanan grupta anlaşılırlık oranları artsa da pupil boyutunda anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. %50 ve %70 anlaşılırlık seviyelerinin değişimi normal grupta anlamlı bir fark yaratmıştır. Cevap süresi ölçümlerinde %70 KAE seviyesinde çalışma grubu ve kontrol grubu arasında anlamlı farklılık edilmiştir. Sonuç olarak anlaşılırlık seviyesi artınca koklear implant kullanan grupta normal işiten gruba göre cevap süresi daha uzun bulunmuş dolayısıyla anlaşılırlık artsa bile tek taraflı implant kullanan grupta dinleme çabası normal işiten bireylere göre daha fazla olarak gözlemlenmiştir.

Abstract:
The listening effort is defined as using cognitive resources to overcome challenges that depend on the person and/or the feature of auditory stimulus during a specific listening task. In this study, the benefits and limitations of the pupillometry method, which is very important for the objective measurement of listening effort in clinical practice, and accordingly its applicability in the evaluation of individuals with hearing loss are explained. The aim of this study is to objectively and subjectively evaluate the listening effort of unilateral cochlear implant(CI) users and compare with normal hearing individuals. Using Turkish Matrix test sentences in a total of 28 individuals with 14 unilateral CI user and 14 normal hearing who are native Turkish in this study, the Matrix was arranged to test each group monaural in 2 different cases based on the differentiation thresholds of 50% and 70% in the noise within the test. The listening effort was evaluated by recording pupil size and response time through the dual task paradigm. The primary task of the study was to repeat the auditory stimuli, and the secondary task was to find rhymes between phonetically balanced monosyllabic words presented visually. The study resulted in significant correlation between measurements of answer time and pupil size (r =, 177, p < .001). In pupil size measurements, when the speech intelligibility threshold was increased from 50% to 70% in the Turkish Matrix test, although the intelligibility rates increased especially in the CI group, no significant change was observed in pupil size. The variation of 50% and 70% intelligibility levels made a significant difference in the normal hearing group. For response time measurements, there was a significant difference between the study and the control group at the SDT level of 70%. As a result, when the level of intelligibility increased, the response time was found to be longer in the cochlear implant group compared to the normal hearing group.