Türkiye'de ulus devletin oluşum sürecinde köy enstitülerinin rolü ve etkisi
The role and effect of the village institutes at the nation state creation process in Turkey
Yazar: ÖZGÜR AKTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ VARLIK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Köy enstitüleri = Village institutions ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
Türkiye'de ulus devletin oluşum süreci, I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğunun dağılmasının ardından Mustafa Kemal ve arkadaşlarının başlattığı halk hareketiyle başlamıştır. Kurtuluş Savaşının bitimiyle yeni devletin yönetim şekli Cumhuriyet olarak belirlenmiştir.Cumhuriyet idaresinin devraldığı toplumsal yapı, gelenek ve göreneklere dayalı, sosyal ve ekonomik yönden geri kalmış bir durumdaydı. Bağımsızlığın kazanılması için verilen mücadeleden sonra sıra çağdaş medeniyet seviyesine ulaşabilmek için eğitim ve kültür alanında mücadele vermeye gelmişti. Toplumda okuma yazma oranı çok düşüktü. 1928 yılında Latin harfleri kabul edilerek büyük bir eğitim seferberliği başlatılmıştır.Kültürel alanda yapılan devrimler, toplumun yapısını değiştirmeye yönelik ciddi değişiklikler gerçekleştirmiştir. Devrimlerin topluma benimsetilmesi ve cumhuriyet ideolojisine sahip vatandaşların eğitilmesi için eğitime siyasal işlevler yüklenmiştir.Köy Enstitüleri 1940 yılında açılan ve iş eğitimine önem veren eğitim kurumlarıydı. Köy Enstitüleri, uyguladıkları demokratik eğitim yöntemleriyle, insanların demokrasiyi benimsemelerine yardımcı olmuştur. Tarihsel koşulların olanaklarından yararlanmak yoluyla, halkın bilinçlendirilmesi ve özgür bireyler olmalarının sağlanması hedeflenmiştir.1947 yılına kadar etkin bir şekilde çalışan Köy Enstitüleri, Cumhuriyet Halk Partisi içindeki sağ görüşlü kesimin iktidara gelmesiyle saldırılara uğramıştır. Köy Enstitülü öğretmenlerin köylerinde halkı bilinçlendirmeye ve aydınlatmaya başlaması, köy ağalarını rahatsız etmiştir. Demokrat Parti 1950 seçimlerinden önce Köy Enstitülerine karşı olan tutumunu, seçimlerden sonra iktidara gelince de sürdürmüş ve 1954 yılında tamamıyla kapatmıştır.Bu çalışmada ulus devletin oluşum sürecindeki tarihsel arka plan anlatılırken, ulus devletin istediği vatandaş profilinin nasıl olması gerektiği tartışılmıştır. Köy Enstitülerinin bu süreçteki rolü insanlara vatandaşlık bilinci kazandırarak siyasal katılımı teşvik etmesidir. Enstitülerin sürece etkisi ise, halkı kul olmaktan kurtarıp, bağımsız bir ülkenin onurlu bir yurttaşı haline getirmeye çalışmasıdır.

Abstract:
The progress of the nation-state in Turkey had been started by Mustafa Kemal and his friends? public movement, following the collapse of the Ottoman Empire afterwards the World War I. By the end of the Turkish Independence War, Republic had been declared as the new government style of the new state.The structure of the society, which had been absorbed by the new administration was highly dependent to tradition and customs and was in a poor situation over socially and economically. After the big campaign to obtain the Independence, the next step had been chosen to battle on education and culture, to become a modern civilization. The Ratio of the literacy at society was too low. The new administration accepted Latin alphabet to solve this problem and started a great campaign for education.Reforms in the culture area had succeeded important changes over the structure of the society. To appropriate the reforms to the society, and to educate people about the ideology of republic, the administration embarked political functions to the education.Village Institutes was built in 1940 and focussed over occupational education. This institutes helped people to embraced democracy with employing democratic education methods. To take advantage of the historical conditions, its target was to make conscious people and to create free individuals.Village Institutes which had worked successfully until 1947; had been attacked along with accede of the right wing part which was inside of the People's Republican Party. Starting to make conscious public and enlightenment those by the teachers from Village Institutes disturbed the landowners. The Democratic Party had followed the opposite attitude to the Village Institutes, when it was acceded after the elections, just like the same before the 1950 elections and in 1954 they enclosed these institutes entirely.In this thesis, the historical background of the creation of the nation-state has analyzed and the state-wanted citizen profile has discussed. The role of the Village Institutes in this process is encouraging political participation by causing conscious of citizenship to the people. The influence of these institutes, was trying to save people being slaves and to help them to become honourable compatriot of substantive nation.