Çocuk yanıklarının psikiyatrik rehabilitasyonunda multidisipliner yaklaşımın önemi
The importance of multidisciplinary approach in psychiatric rehabilitation of pediatric burn cases
Yazar: EROL CAN KÜLİCE
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇAĞRI SAVAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Cerrahisi = Pediatric Surgery
Dizin: Depresyon = Depression ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik rehabilitasyon = Psychiatric rehabilitation ; Stres bozuklukları = Stress disorder ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Yanıklar = Burns ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Modern yanık tedavi ünitelerinin kurulmasıyla tedavinin fiziksel, 
psikolojik ve sosyal yönlerini birleĢtirmeyi amaçlayan yanık rehabilitasyon sürecine 
gereksinim artmıĢtır. ÇalıĢmamızda, çocuk yanık yoğun bakım ünitesinde takip 
ettiğimiz çocuk yanık olgularında psikiyatrik bozuklukların yanık ile iliĢkisi, tanı ve 
tedavi yöntemlerinin tanımlanması amaçlandı.
Gereç-Yöntem: Retrospektif olarak yapılması planlanan bu çalıĢmaya Sağlık 
Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji-Onkoloji 
Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Yanık Yoğun Bakım 
ünitesinde Ocak 2013 ve Ocak 2017 yılları arasında 0-18 yaĢ arası yatan hastaların 
alınması planlandı. Veriler toplanırken hastane bilgi sistemindeki (SARUS) ve hasta 
dosyalarındaki kayıtlar kullanıldı. YatıĢ ile birlikte hasta aileleri beslenme ve bakım 
saatlerinde yanık ünitesine uygun temizlik ve izolasyon koĢulları sağlanarak alındı. 
Günlük olarak uzman psikolog tarafından değerlendirilmesine rağmen 304 olgunun 
85 tanesi (%28) klinik gereklilik görülerek psikiyatri bölümüne danıĢıldı. Bazı 
hastalara mevcut tedavi yeterli görülürken; bazılarına ise tekli veya ikili psikiyatrik 
ilaç tedavisi bazı hastalarımıza da davranıĢçı terapi ile tedavi önerildi. Tedavi 
protokolüne karar verilirken doktor, hemĢire, psikolog ve ailenin gözlemi dikkate 
alındı. Hasta verileri kayıt sistemi geçmiĢe dönük taranarak hastalarının 
cinsiyetlerine, yaĢlarına, yanık etiyolojilerine, yanık yüzdelerine, baĢvuru sonrasında 
hangi semptom ile Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı tarafından konsültasyon istendiğine, 
konsültasyonların ilk olarak yatıĢtan sonra kaçıncı günde istendiğine, değerlendirilme 
sonrasında herhangi patoloji saptanıp saptanmadığına, uygulanan tedavi 
yöntemlerine, tedavi sonuçlarına ulaĢıldı. Veri kaydı olarak toplanan bu bilgilerin 
ortaya çıkan psikiyatrik patolojilerde etkisi araĢtırıldı.
Bulgular: Ocak 2013 ve Ocak 2017 tarihleri arasında çocuk yanık yoğun 
bakım ünitesinde tedavi edilen 304 olgudan çocuk psikiyatrisine konsülte edilen 85
(%28) olguda psikiyatrik semptomlar görülmesi üzerine Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı 
Anabilimdalı'na konsulte edildi. Olguların yaĢ ortalaması 8,8 yıl olup ortalama yanık 
yüzdesi % 33,6 olarak saptandı. Yanık etkeni 45 olguda alev (% 52,9), 26 olguda 
sıcak su (%30,5), 9 olguda elektrik yanığı (%10,5), 5 olguda ise sıcak süt (%5,8) 
olarak tespit edildi. Çocuk psikiyatrisine konsülte edilme zamanı ortalama 12. gün 
olarak bulundu. Konsültasyon nedenleri en sık huzursuzluk, uykusuzluk, iĢtahsızlık, 
diĢ gıcırdatma, iletiĢime geçmeme, ajitasyon ve madde kullanımıydı. Konsultasyon 
sonucunda 28 olguda (%32,9) psikiyatrik bozukluk saptanmaz iken 29 (%34,1) 
olguda akut stres bozukluğu saptanmıĢ olup aynı zamanda bu gruptan 2 (%2,3) 
hastada deliryum saptanmıĢtır. 23 olguda (%27) post-travmatik stres bozukluğu 
saptanmıĢtır.1 hastada (%1,1) depresif bozukluk saptanmıĢtır.1 hastada (%1,1) ise 
nöbet eĢlik eden psikoz saptanmıĢtır. 25 olguda (%29,4) tedavi önerisinde 
bulunulmamıĢtır. Psikiyatrik bozukluk saptanmayan olguların; ortalama yanık 
yüzdesi 31,1, medikal tedavi verilen olguların ortalama yanık yüzdesi 36,1,
davranıĢçı terapi önerilen grupta ortalama yanık yüzdesi 30,09 olarak tespit edildi.
50
Sonuç: Çocuklarda yanık, vücut bütünlüğünü bozmasının yanı sıra ağrı ve 
psikolojik bozukluklara neden olarak disiplinler arası rehabilitasyon programının 
önemini artırmaktadır. Yanık sebebiyle yatıĢ yapılan çocuklar psikopatoloji açısından 
risk taĢır ve sürecin tüm safhalarında multidisipliner yaklaĢım esas olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Yanık, çocuk, psikiyatri, stres bozukluğu, depresyon

Abstract:
Aim: The need for a rehabilitation process that aims to combine physical, 
psychological and social aspects of treatment after modern pediatric burn units 
establishment has increased. We aim at evaluating the relation between psychiatric 
disorder and burn at the pediatric intense care burn unit.
Material and Methods: Burn cases which were consulted to pediatric 
psychiatry between May 2013 and May 2017, receiving treatment at the intense care 
burn unit were observed backdating concerning age, gender, burn percentage and 
affects, results of pediatric psychiatry consultation and medical treatment.
Results: Between Jan 2013 and Jan 2017,in intense care pediatric burn unit, 
the 86 cases which were consulted by child psychiatry out of 304 cases that are in 
progress of treatment consisted of 54 male 31 female. Average age of cases 8.8 years 
and average burn percentage 33,6%.In 45 cases (52,9%) flame, in 26 cases (30,5%)
water burn, in 9 cases (10,5%) electricity burn, in 5 cases(5,8%)milk flour were seen 
as reasons. Approximately on the 12.day of the bed treatment, they were consulted 
by child psychiatrist. The reasons of consultation are uneasiness, anorexia, tooth 
creaking, lack of communication, agitation, and use of drugs.Psychiatric disorder 
was not found on 28 cases (32,9%). 23 cases (27%) with the diagnosis of post 
traumatic stress disorder,29 cases (34,1%) with diagnosis of acute stress disorder, 1 
cases (1,1%) with depression,2 cases (2,3%) with psycosis,2 cases (2,3%) with 
delirium were given medical treatment the average burn percentage of cases with no 
psychiatric disorder was found out to be 31,1%. The average percentage of medically 
treated cases is 36,1%. In the group for which psychotherapy and more intimate 
family communication was suggested the approximate burn percentage is 30,09%.
Conclusion: Pediatric burn cases increase the importance of the 
interdiciplinary rehabilitation program by causing pain and psychological disorders 
as well as disrupting body integrity. Children hospitalized forn burns are at risk in 
terms of psychopathology and a multidisciplinary approach should be essential at all 
stages of the process.
Key Words: Burn, child, psychiatry, stress disorder, depression