Kümelenme ve organize sanayi bölgeleri: TR63 bölgesi üzerine bir uygulama
Clustering and organized industrial districts: A case study on the TR63
Yazar: GÜL DERTLİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖRNEK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Hatay = Hatay ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Kümeleme = Clustering ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Osmaniye = Osmaniye

Özet:
"Aynı ya da benzer iş kolunda faaliyet gösteren, coğrafi olarak birbirine yakın, birbirleriyle işbirliği ve rekabet halinde olan üretici firmalar, onları destekleyici kurum ve kuruluşların bir araya gelmesi" olarak tanımlanan kümelenme, günümüzde, üstün rekabet gücüne sahip olmanın temellerinden birini oluşturmaktadır. Dünyada kümelenmeye yönelik uygulamalar Porter'ın "Ulusların Rekabet Üstünlüğü (1990)" çalışmasıyla ivme kazanırken, Türkiye'de bu alana yönelik uygulamalar ancak 2000'li yıllarda gündeme gelebilmiştir. Bu kapsamda Türkiye'de kümelenme ile ilgili yapılan çalışmalar sonucunda rekabet gücü yüksek sektörlerin önemli bir kısmının organize sanayi bölgelerinde konumlandığı görülmüş ve bu bölgeler firma kümelenmelerin oluşması ve gelişmesini doğrudan etkileyen ara mekanizmalar olarak uygulama alanı bulmuştur.  Bunun yanı sıra, Türkiye'de organize sanayi bölgelerinin, firmaların birlikteliği, ortak araştırma-geliştirme ve diğer teknolojik altyapı için önemli bir mekânsal yakınlık sağlaması, bu bölgelerin firma kümelenmeleri üzerindeki etkisini daha da artırmaktadır.
	Bu çerçevede çalışmada öncelikle kümelenme ve organize sanayi bölgelerine ilişkin literatür kavramsal çerçevede ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda organize sanayi bölgelerinde yer alan firmaların kümelenme eğilimleri TR63 Bölgesi'ndeki (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) organize sanayi bölgeleri özelinde incelenmektedir. Bu bağlamda, üç ilin merkezinde yer alan organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren 140 firma ile yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 25.0 istatistik programı kullanılmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler, çapraz tablolar ve ki kare analizi ile sınanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, TR63 Bölgesi'nde yer alan organize sanayi bölgelerindeki firmaların kümelenme potansiyeline sahip olduğu ve dikey kümelenme ilişkileri gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The cluster concept defined as "bringing firms which operate within the same or similar business line, geographically close to each other, cooperating and competing with each other, along with institutions and supporting firms together", today, has become one of the basis for having superior competitive power. While activities for clustering in the world have gained momentum with the study of Porter's "Competitive Advantage of the Nations" (1990), studies in this field in Turkey have been added to the agenda but in 2000s. In this context, it is observed that a significant portion of the sectors with high competition are located in the organized industrial districts as a result of the studies for the clustering in Turkey and these districts became intermediate mechanisms directly affecting the formation and development of the firms clustering. In addition, organized industrial districts in Turkey which allows firms to be close to each other, to do joint research and development and also provides with technologic infrastructure for all firms, increases the impact of these districts on firms clustering.
	In this context, firstly the literature on clustering and organized industrial districts are discussed in a conceptual framework. For the purpose of the study, the clustering tendencies of the firms located in the organized industrial districts in TR63 Region (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) is investigated. A face to face survey is conducted with 140 firms operating in the organized industrial districts located in the centers of these three provinces.  SPSS 25.0 statistical program is used for the analysis of the obtained data. The data are tested by descriptive statistics, cross tables and chi-square analysis. According to the findings; the selected organized industrial districts in the TR63 Region have clustering potential and exhibit vertical clustering relations.