Latin Amerika'nın sömürgeleştirilme sürecinde İspanyol Kilisesi'nin rolü ve faaliyetleri
The role and the functions of the Spanish church during the colonization of Latin America
Yazar: PINAR TÜRKECAN
Danışman: DOÇ.DR. GÜMEÇ KARAMUK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
ÖZET TÜRKECAN, Pınar. Latin Amerika'nın Sömürgeleştirilme Sürecinde İspanyol Kilisesi'nin Rolü ve Faaliyetleri, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2006. İspanya, maddî açıdan desteklediği Cenevizli denizci Christoph Columbus'un 1492'de Amerika kıtasını "keşfinin" ardından, kıtaya yönelik sömürgeci bir yayılma başlatmıştır. Bu yayılma, 16. yüzyılın ikinci yarısına kadar, Kraliyet adına hareket eden ispanyol fatihler {conquistadores) tarafından yürütülmüş; bu süre zarfında Orta Amerika'nın tamamı ve Güney Amerika'nın büyük bir bölümü, İspanya adına fethedilmiştir. Roma İmparatorluğu'nun beş yüzyılda fethettiği topraklardan çok daha fazlasının yalnızca bir nesil içinde elde edilmesi anlamına gelen bu durum, İspanya'yı 16. yüzyılın en büyük sömürge imparatorluğu konumuna taşımıştır. İspanya'nın Amerika'ya yönelik sömürü politikasını üç ana amaç etrafında şekillendirdiği bilinmektedir. Modern sömürgeciliğin özü olan ekonomik ve siyasî çıkar elde etme arayışı, İspanya'nın "Yeni Dünya"daki yayılmacı politikasının en temel nedenidir. Zira, Amerika'nın altın ve özellikle gümüş açısından tam bir "hazine" olması, bu kaynakların Kraliyet hazinesine aktarılma isteğini tetiklerken, İspanya'da II. Fernando (1452-1516) ve I. Isabel (1451-1504) döneminde güçlenmeye başlayan, I. Carlos (V. Karl) (1516-56) ve II. Felipe (1556=98) dönemlerinde ise gittikçe kuvvetlenen Kraliyet otoritesinin "Yeni Dünya"da hâkim kılınması, bir diğer önemli amaç olarak belirmiştir. İspanya'yı "Yeni Dünya" da yayılmacı bir politika izlemeye yönelten nedenler siyasî ve ekonomik olduğu kadar dinî niteliklidir. Şöyle ki, Katolik Hıristiyanlığın yeni keşfedilen toprakların binlerce yıllık yerleşimcilerine dayatılması, Katolisizm'e kuvvetle bağlı olan İspanyol Kraliyeti'nin başlıca amaçlarından biri olmuş, Roma Katolik Kilisesi tarafından İspanyol Kraliyeti'nin sorumluluğuna bırakılan bu misyon, Yeni Dünya'ya yönelik İspanyol sömürgeciliğinin en önemli itici gücünü oluşturmuştur.Bu amaç doğrultusunda 16. yüzyıl boyunca Kraliyetle işbirliği içinde hareket eden ve esasen hemen her konuda İspanyol Krallarının kontrolünde bulunan Kilise, sömürge yönetim sistemi içinde etkin bir konumda bulunmuş; Amerikalı yerlilerin Hıristiyanlaştırılmalarının yanı sıra "vahşî ve barbar" kabul edilen bu insanların "medenîleştirilmeleri" yönünde faaliyet göstermiştir. Özellikle Dominiken, Fransisken, Ogüsten, Mercedarios ve Cizvit Tarikattan tarafından yürütülen dînî ve sosyal faaliyetler, İspanyol Amerikası'ndaki Hıristiyan yerlilerin sayısını milyonlara ulaştırırken, İspanyol kültürüne ait kimi öğelerin Yeni Dünya'da tutunmasıyla sonuçlanmıştır. Yerlilerin eski inanç ve geleneklerine ait öğelerin yitimine ve dolayısıyla edilgenleştirilmelerine yol açan misyoner faaliyetleri, Amerika'nın asıl yerleşimcilerinin otorite altına alınmalarını kolaylaştırarak, İspanyol egemenliğinin yerleştirilmesinde doğrudan rol oynamıştır. 16. yüzyıl boyunca Kraliyet'in dinî ve sosyal konulardan sorumlu bir yan kuruluşu olarak hareket eden Kilise, şüphesiz, Yeni Dünya'nın İspanyol nüfuzu altına girmesinde etkin rol oynamış, İspanya, kültürünü olduğu kadar siyasî nüfuzunu da Amerika'ya Kilise vasıtasıyla aktarmıştır. Anahtar Sözcükler İspanyol sömürgeciliği, İspanyol Kilisesi» Hıristiyanlaştırma, Misyon

Abstract:
in ABSTRACT TÜRKECAN Pınar. The Role and The Functions of The Spanish Church During Th© Colonization of Latin America, Master's Thesis, Ankara, 2006. Following the "discovery" of America in 1492 by the Genoese sailor Christopher Columbus, Spain started a colonial invasion all through the continent. Up to the second half of the 16th century, this invasion was carried by the Spanish conquerers (conquistadores) who acted in the name of the Kingdom. During this period the great part of Southern and the hole Central America were conquered by Spain. Only in one generation, obtaining more land than the Roman Empire had conquered in five centuries, Spain arose as the greatest colonial empire of the 16th century. It is known that Spain had three main colonial purposes concerning America. The most basic one was the search for getting economic profit since America was an appetizing source of gold and silver. Another important purpose was to make the Royal authority -which started gaining power during the rule of Fernando II (1452-1516) and Isabel I (1451=1504) and became stronger with Carlos I (1516- 1556) and Felipe II (1556-1598)= dominant over the New World. The reasons leading Spain towards this colonial policy were not only economic or political but also religious. Christianizing the native Americans was one of the most basic aims of Spain, assisted by the Roman Catholic Church. Under the control of the Spanish Monarchy, all through the 16th century, the Church was active in bringing Christianity to the New World and "civilizing" the "barbarians" as well. The number of the Christian Indians reached millions by the religious and social activities of the Dominican, Franciscan, Augustine, Mercedarius and Jesuit Orders. These missionary efforts ended with the transmit of the Spanish institutions and culture, causing on the-other hand the los^ of belief and rituals of the native Americans.IV It is clear that the Church which cooparated with the Spanish Monarchy in the religious and social affairs all through the 16th century, played a leading role in the control of the New World. Key Words Spanish Colonization, Spanish Church, Christianizing, Mission