Boyabatın geleneksel mimarisinde endüstri yapıları: Değirmenler ve Şamlılar çeltik fabrikası
Industry buildings in Boyabats traditional architecture: Mills and Şamlilar paddy factory
Yazar: DİLEK MAŞALI
Danışman: DOÇ. DR. NADİDE SEÇKİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
insanl k tarihi boyunca, teknoloji ve sanayinin geli imini yans tan geleneksel üretimyöntemleri ve üretim yap lar , Sanayi Devrimi sonras nda terk edilmi ve giderek yok olmasürecine girmi lerdir. Bu nedenle az say da örnek günümüze ula abilmi ve endüstriarkeolojisinin konusunu olu turmu tur.De irmenler, en eski geleneksel üretim yap lar ndan biridir. Günümüzde kullan lan azsay daki örnekleri mevcut olan de irmenler, güç kaynaklar na göre adland rlar. Elde irmeni, hayvan veya insan gücüyle çal an de irmen, su de irmeni, yel de irmeni vemotor gücüyle çal an de irmenler kullan m ekline göre biçimlenmektedir.Çeltik üretimi ile tan nan Boyabat, su gücünün varl ile sanayisini geli tirmi ve gelenekselüretim mimarisinde bu nitelikli biçimlenme olu mu tur. Boyabat kentinde gelenekselyöntemle üretim yapan ve yak n geçmi e kadar kullan lan de irmenler hakk nda günümüzekadar bir ara rma yap lmad tespit edilmi tir. Bu nedenle, Boyabat ve yak n çevresindekide irmenler ara lm , sistemleri çözümlenmeye çal lm ve tüm verileri ile belgelenerekele al nm lard r. ncelenen su de irmenlerinde yatay veya dü ey su çark ile hareketsa lanmaktad r. Kullan m ekillerine göre; un de irmeni, dink, dibek gibi çe itleri tespitedilmi tir.rsal alandaki terk edilmi de irmenlerin birço u harap durumdad r. Kent içinde ise bu türyap lar yenilenerek çeltik fabrikas veya un fabrikas olarak çal maya devam etmektedir.Ancak, bilinçsizce yap lan yenilemeler bu kültürel miras n yok olmas na neden olmaktad r.Gelecek nesillere aktar labilmesi için özgün kimliklerinin korunarak ya at lmas , halk n vekamu kurum ve kurulu lar n bilinçlendirilmesi gerekmektedir.Koruma amaçl bir yakla mla incelenen de irmenlerin çal ma prensipleri, geçirdikleride imler ve sorunlar , aml lar Çeltik Fabrikas örne i ve Boyabat kenti ile ili kilendirilmi ,korunmalar ve yeniden kullan mlar için öneriler geli tirilmi tir.Anahtar kelimeler: Boyabat, çeltik/pirinç, çeltik fabrikas , un de irmeni, dink, dibek, suçark , geleneksel üretim yap , endüstri arkeolojisi.JÜR :1. Doç. Dr. Nadide SEÇK N (Dan man) Kabul tarihi: 16.02.20062. Y. Doç. Dr. Ö. Faruk TUNCER Sayfa Say : 2453. Y. Doç. Dr. Gülsün TANYEL

Abstract:
During the history of human beings, the traditional production methods and productionbuildings which reflect the progress of the technology and industry are abandoned and by thetime they started to disappear. Because of this, very little of them reached to us and constitutethe subject of the industry architecture.Mills are one of the oldest traditional production buildings. Nowadays, there are very littlesamples of the active mills left. They are named according to their power supply. Handmill,mill working with the power of animal or human, watermill, windmill and mils working withthe power of motor are formed according to their using type.Boyabat is known by its production of paddy and because of its water resources, progressedits industry and formed its traditional production architecture by these specifications. It isfixed that there are not any kind of performed researches on the mills in the city of Boyabatproducing according to the traditional methods and are being used until nowadays. Because ofthis, the mills around Boyabat are searched, their systems are examined and tried to solve allthe systems of them by documentation. At the examined watermills it is seen that, the actionis supplied by the horizontal or vertical water wheels. Depending on the used types, flourmills, dink, dibek are fixed.At the rural area most of the abandoned mills are ruined. Such buildings in the city are beingrenewed and going on with their work as factory of rice (paddy) or factory of flour. However,renewing made unconsciously, causes to disappear such cultural inheritance. So as, to transferthese cultural values to the future generation the particular identification and culture must beprevented and the people, public body and establishments must be rendered conscious.The working principles of the mills which are inspected with the aim of preventing and theproblems with changings are being related with the sample of aml lar Paddy Factory and thecity of Boyabat. New proposals are being brought for renewing and again using such mills.Keywords: Boyabat, paddy/rice, paddy factory, flour mill, dink, dibek, water wheel,traditional production building, industrial archaeology.JURY:1. Doç. Dr. Nadide SEÇK N (Supervisor) Date: 16.02.20062. Y. Doç. Dr. Ö. Faruk TUNCER Page: 2453. Y. Doç. Dr. Gülsün TANYEL