Davranışsal iktisat ve COVID-19 pandemi sürecinde tüketici davranışlarındaki değişiklikler: Türkiye örneği
Behavioral finance and the changes in consumer behavior during the COVID-19 pandemic: Example of Turkey
Yazar: HİLAL ÖNGE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARMAĞAN TÜRK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Ekonomik etki = Economic effect ; Kukla değişkenler = Dummy variables ; Kukla modeli = Puppet model ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyal etki = Social affect ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours

Özet:
20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan davranışsal iktisat, iktisat biliminin ve psikoloji biliminin birleşmesinden ortaya çıkar ve insanların rasyonel davranmadığını, bunun yerine sınırlı rasyonalitenin olduğunu savunmaktadır.  İktisat biliminde yapılan ekonomik analizleri psikolojik temellere dayandıran davranışsal iktisat, bireylerin rasyonel davranmamalarının ardındaki nedenleri incelemekte ve bu nedenlere çözüm aramaktadır. Bu bağlamda davranışsal iktisat, Covid-19 pandemisinin tüketiciler üzerindeki etkisini anlamada yardımcı olacaktır.
Bu çalışmanın birinci bölümünde davranışsal iktisadın ortaya çıkışı ve gelişim süreci incelenmiş olup davranışsal iktisat yaklaşımları açıklanmıştır.Ek olarak davranışsal iktisatta kullanılan yöntemlerden ve uygulanan oyunlardan bahsedilmiştir. İkinci bölümde tarihsel süreç içerisinden yaşanan salgın hastalıklar ve Covid-19 pandemisi açıklanmış olup Covid-19 pandemisinin sosyal ve ekonomik etkileri incelenmiştir. Çalışmanın son bölümü olan üçüncü bölümde ise Türkiye'de Covid -19 pandemisinin tüketici davranışlarındaki etkileri, gıda harcamaları,sağlık harcamaları ve kişisel bakım harcamaları verileri ile 2005-2022 dönemi için Yapay (Kukla) Değişkenli model kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Covid-19 pandemi dönemi öncesine göre, Covid-19 pandemi döneminde gıda harcamalarında %32, sağlık harcamalarında %23.05 ve kişisel bakım harcamalarında %23 artış olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar davranışsal iktisat çerçevesinde yorumlanmıştır

Abstract:
Behavioral finance is the combination of economics and psychological sciences which emerged in the second year of the 20th century and argued that people do not behave rationally matter of fact, there is limited rationality. Behavioral finance exxplaims acconomic analysis based on psychological foundations and also examines the underlying causes of why people do not behave rationally and search for a solution. In this context, behavioral finance will help understand the effects of the COVİD-19 pandemic on consumers.
 The first part of the study examines the occurrence and developmental process of behavioral finance. Furthermore, it refers to methods used and games applied in behavioral finance. The second part of study analyzes the process of epidemics throughout history and explains the COVİD-19 pandemic besides its effects on social and economic impacts. The third and final part of the study examines the effects of the COVİD-19 pandemic on consumer behaviors in Turkey while analyzing the expenses of nourishment, health, and self-care according to data between the years 2005-2022 by using the Artificial (Unnatural) Variable Model. The research results of analyses show that comparing the time between before and during COVİD-19, and inceasing ratio in expenses of nourishment %32, health %23.05, and self-care %23 observed. The result obtained was interpreted according to behavioral finance.