Dinamik bir yetenek olarak stratejik çift yönlülük ve firma performansı: Örgüt bağlamındaki davranışsal öncülleri ve şebekeleşmenin moderatör etkisi /
Yazar: SELVA KILIÇ KEÇELİ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE GÜNSEL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Örgütsel çift yeteneklilik = Organizational ambidexterity ; Şebeke örgüt yapıları = Network organization structure ; Şirket performansı = Company performance

Özet:
Stratejik yönetim alanındaki gelişmeler strateji, yönetim sistemleri ve örgüt yapılarıyla ilgili olarak birçok yeniliği  beraberinde getirmektedir. Çok yönlü rekabetçilik, çok yönlü yetenekler, yenilik, yeni ürün geliştirme , firma birleşmeleri ve şebekeleşme yeni rekabetçi stratejiler olarak önem kazanmaktadır.  Bu durum firmaların rakiplerinden farklılaşmak için rekabetçilik stratejilerini ve örgütsel yapılanmalarını yeniden gözden geçirmelerini zorunlu kılmaktadır. 
Firmaların çevresel değişim ve yenilik sürecinde rekabetçilik kazanmak ve sürdürülebilirlik elde etmesi için dinamik bir yetenek olarak mevcut yeteneklerini sürekli geliştirmesi ve yeni yetenekler edinmesi gerekmektedir. Firmaların teknolojik ilerleme ve müşteri talep değişimlerine karşı adaptasyon sağlama ve örgütlerini bu değişimlere uyumlaştırma sürecinde sahip olduğu kaynak ve yeteneklerinden en üst düzeyde istifa ederek geliştirirken bir yandan  da geleceğe dönük olarak yeni kaynak ve yetenekleri  edinmesi ise Çift Yönlülük kavramının araştırma konusunu oluşturmaktadır.
Çift Yönlülük ilgili yapılan yazınsal araştırmalarda çift yönlülük yeteneği ve şebekeleşmenin rolüne  ilişkin ampirik çalışmaların yer almadığı saptanmıştır. Bununla birlikte, Türkiye 'deki firmaların çevresel değişim ve teknolojik yenilikler karşısında geleneksel yönetim anlayışını devam ettirmeleri, yenilik ve yetenek geliştirme üzerine stratejik  yönetim bilgisinden mahrum olmaları  piyasada rekabetçi bir aktör olmalarını engellemektedir. Bu noktada çalışmada esas olarak, firmalara stratejik bir yetenek olarak  Çift Yönlülük kazandırılmasına ilişkin kavramsal bilgiler sunulması yanında yenilik sürecinde şebekeleşmenin  öneminin vurgulanması amaçlanmaktadır. 
Çalışmanın teorik bölümünde, Dinamik Yetenekler teorisine dayanarak Çift yönlülük kavramı firmaların rekabetçiliği ve yenilikçiliği bakımından değerlendirilmekte; firmaların Çift yönlülük yeteneğini geliştirmelerinde etkili  davranışsal öncülleri, Gibson (2004) tarafından geliştirilen Davranışsal entegrasyon modelindeki örgütsel disiplin ,baskın örgütsel amaçlar, güven ve destek unsurları olarak "örgütsel bağlamda" ele alınmaktadır. İlerleyen bölümde ise bu öncüller ve firma performansındaki etkileri tartışılarak araştırma bölümünde konuyla ilgili oluşturulan hipotezler test edilmektedir. Sonuç kısmında ise  elde edilen ampirik verilere dayanarak Türkiye'de Doğu Marmara Bölgesi'nde yer alan KOBİ'lerin Çift Yönlülük bakımından davranışsal öncülleri değerlendirilmektedir. 
Araştırmada özellikle Çift Yönlülük yeteneği ile firma performansı –nitel ve nicel- arasındaki ilişkide şebekeleşmenin fonksiyonunu ortaya koymak amacıyla, Teknoloji Geliştirme Merkezleriyle şebekeleşme ve işbirliği içerisinde olan KOBİ'ler incelenmektedir. 105 adet firmadan toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesine göre yol analizine tabi tutulmuştur. 
Araştırma bulguları, TEKMER bünyesinde yer alan firmaların şebekeleşmeden istifade edebilmelerine paralel olarak geliştirici yetenekleri  ile performans –hem nitel hem de nicel- arasındaki ilişkilerinin şiddetlendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, Çift Yönlülük yeteneğinin keşfedici boyutu ise nicel performans üzerinde olumlu ve anlamlı etkiye sahip iken  nitel performans arasında direkt bir ilişkininin varlığına rastlanmamıştır. Davranışsal öncüllere ilişkin bulgular ise örgütsel disiplin ve örgütsel desteğin Çift Yönlülük geliştirilmesi üzerinde etkili olduğunu; örgütsel güvenin ise Çift Yönlülük bakımından etkili bir unsur olmadığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
Improvements in the strategic management area brings out a lot of new changes related to firm's strategy, management systems, and organization structure. Multi-competitiveness, meta- capabilities, innovation, new product development and strategic mergers &acqusitions also networking become more important as a new competitive strategy. 
This situation makes it vital for the companies to re-evaluate their competitive strategies and organizational structures to obtain sustainability and make a difference between their competitors. In the process of innovation and environmental changes firms have to gain new skills and improve their existing skills as a dynamic capability. Firms' activities related with  the exploitation  and exploration in order to be aligned and efficient in their management of today's business demands while simultaneously adaptive to changes in the environment is the subject of organizational ambidexterity (OA).
However, in the face of environmental change and technological innovation in Turkey, firms still continue the traditional management approach and lack of strategic management knowledge especially in innovation and talent development, cause them to be unsuccesful as an  active competitor in the market. Besides, it is also determined that organizational ambidexterity as a capability and the role of networking for OA in empirical studies are very limited in the  literature.
At this point, this study mainly aims to provide conceptual information on how to gain OA for the companies as a strategic capability and also to emphasize the importance of networking for OA in the innovation process. In the theoretical section of the study, basis of  Dynamic Capabilities Theory, OA of firms are discussed in terms of competitiveness and innovation; behavioral antecedents which are effective for the ability of OA for the companies, evaluated in "organizational context" developed by Gibson (2004), organizational discipline ,stretching, trust and support are addressed as elements of Behavioral Integration Model. The following section,  after related antecedents and the effects on firm performance, are discussed, related hypotheses are test in the research section. In the conclusion part, based on empirical data obtained from behavioral antecedents of SMEs located in the eastern Marmara region of Turkey  are examine in terms of  OA.  
In order to emphasize the moderating effect of the networking in the relationship between firm performance -qualitative and quantitative performance- and  organizational ambidexterity, the data collected from 105 firms is submitted to  path analysis by through structural equation model. Firms that collaborate with Technology Development Center are investigated, in particular, due to the fact that these SME have a take-up place in the initiative network.
Results show that; whereas the discipline and support factors have significant effects on improving organizational ambidexterity; stretching doesn`t seem to be an antecedent. Moreover, trust doesn' t found to be the fitting antecedent, either. Furthermore, according to the research findings, firms that can benefit from networking of the Technology Development Center can improve  their performance both in qualitative and in quantitative way as to their exploitations.  On the other  hand, the exploration has a positive and significant effect on quantitative performance but no direct relationship could be found between the qualitative performance and exploration.