Batı Trakya kırsal yerleşim konutlarındaki Osmanlı-Türketkisi
Ottoman-Turkish impact on Western Thrace rural settlement houses
Yazar: NICHAL MISERLI CHOUSEIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET OSMANOĞLU
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yunanistan'ın kuzeyinde yer alan Batı Trakya bölgesi Kuzey Yunanistan olarak
da adlandırılmaktadır. Batı Trakya bölgesi, Xanthi, Rodopi ve Evros vilayetlerini içeren
ve 19. yüzyıldan 20. yüzyılın ortalarına kadar uzanan taş ve ahşap yapıların mimari
mirasının çok önemli bir rezervini barındıran çok kültürlü bir bölgedir. Çalışmanın giriş bölümü olan birinci bölümde çalışmanın amaç, kapsam ve
yöntemi, çalışma ile ilgili literatür taraması aktarılmıştır. Çalışmanın amacı Yunanistan
Batı Trakya bölgesinde Gümülcine, İskeçe ve Dedeağaç illerine bağlı kırsal
yerleşimlerde bulunan geleneksel konutların yerleşim planı, bahçe düzeni, mekan
düzeni ve kullanımı, yapım malzemesi ve tekniği ile cephe kurgusu ve süsleme
özellikleri incelenerek konutların yerleşimden yerleşime değişen farklılıkları ve
benzerlikleri belirlenmiştir. Çalışma hakkında arşiv ve literatür taraması yapılmış olup, incelenen konutların saha çalışma yapılarak fotoğrafik tespitleri yapılmış ve ilgili
çizimleri oluşturulmuştur. İkinci bölümde çalışılan bölgedeki geleneksel kırsal konutların oluşumunu
etkileyen coğrafi, iklimsel, topografik, sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel faktörler ve
bölgede bulunan yerel malzemeden bahsedilmiştir. Üçüncü bölüm, Batı Trakya
bölgesinde bulunan araştırmaya dahil edilmiş Gümülcine, İskeçe ve Dedeağaca bağlı
kırsal yerleşimler ve incelenen konutların fotoğrafik tespitler ve çizimlerle
desteklenerek anlatımından oluşmaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde kırsal
konutların oluşumunu etkileyen faktörlere göre değerlendirilmesi, farklı yerleşim
yerlerinde bulunan konutların benzerliklerine ve farklılıklarına göre karşılaştırması
tablolar oluşturarak yapılmıştır. Son olarak sonuç bölümü olan beşinci bölümde
v
incelenen konutların bulunduğu bölgeye ve kırsal yerleşime göre değerlendirmesi
yapılarak, ortaya çıkan benzerlik ve farklılıklarına göre bulgular ortaya konulmuştur. Çalışmaya dahil edilen konutların büyük bir kısmı Rodop dağlarının eteklerine
sıralanmıştır, diğer bir kısmı ise ovada yer almakta olup 18.-20. yüzyıllar arasında
yapılmış Osmanlı dönemi konut tipini ifade etmektedir. Batı Trakya bölgesinde, Gümülcine'ye bağlı 29 konut, İskeçe'ye bağlı 12 konut ve Dedeağaca bağlı 1 konut
incelenmiştir. Araştırma kapsamında saha çalışması yapılan yerleşim isimlerinin
Anadolu'daki cemaat, boy ve oymak isimleri ile aynı olduğu ve incelenen konutların
Osmanlı dönemi konutları ile benzer özelliklere sahip olduğu görülmüştür. Çalışmanın son bölümünde bölgede bulunan kırsal yerleşim konutlarının
birbirleriyle topografya, sosyo-kültürel yapı, yapım tekniği ve malzemesi açısından
benzerlikler gösterirken, sosyo-ekonomik yapı itibariyle konut hacmi, mekan kullanımı, cephe düzeni ve süsleme özellikleri açısından farklılıklarının da bulunduğu ortaya
konulmuş olup Geleneksel Batı Anadolu konutları ile benzer niteliklere sahip olduğu
gözlemlenmektedir.

Abstract:
The Western Thrace region, located in the north of Greece, is also called
Northern Greece. The region of Western Thrace is a multicultural region that includes
the provinces Xanthi, Rodopi and Evros and holds a very important reserve of the
architectural heritage of stone and wooden structures dating from the 19th to the mid- 20th centuries. The first part of the study is introduction, which include the aim, scope and
method of study, and literature review related to the study are given. The aim of the
study is to examine the traditional houses in the rural settlements of Komotini, Xanthi
and Alexandroupoli in the Western Thrace region of Greece in the context of layout, garden arrangement, space arrangement and use, construction technique, construction
material and facade setup and to determine the differences and similarities of these
dwellings according to their settlements.An archive and literature review has been made
about the study, and photographic determinations have been made and related drawings
have been created by conducting field studies. In the second part are mentioned geographical, climatic, topographic, socio- economic, socio-cultural factors affecting the formation of traditional rural dwellings in
the studied region and local materials in the region are mentioned. The third chapter
consists the description of the rural settlements of Komotini, Xanthi and Alexandroupoli, which were included in the research in the Western Thrace region, and the examined
houses, supported by photographic determinations and drawings. In the fourth part of
the study, the evaluation of rural houses according to the factors affecting their
formation, the comparison of the houses in different settlements according to their
similarities and differences are conveyed by creating tables. Finally, in the fifth chapter,
vii
which is the conclusion, the houses examined houses were evaluated according to the
region and rural settlement, and results were revealed according to the similarities and
differences. Most of the houses included in the study are lined up on the skirts of the
Rhodope Mountains, and some of them are located on the plain, expressing the Ottoman
period house type built between the 18th and 20th centuries. In the Western Thrace
region were examined 29 houses in Komotini, 12 houses in Xanthi and 1 house in
Alexandroupoli. In the research, it was seen that the names of the settlements where the
fieldwork was carried out were the same as the names of the communities and tribes in
Anatolia, and the houses examined had similar characteristics with the houses of the
Ottoman period. In the last part of the study, it has been revealed that while the rural settlement
houses in the region show similarities with each other in terms of topography, socio- cultural structure, construction technique and materials, there are differences due to
socio-economic structure and selected houses have similar characteristics with the
traditional West Anatolian houses.