Kolaylaştırıcı okul yapısının öğretmenlerin yenilikçi davranışları ve öğrenme çevikliği üzerindeki etkisi
The effect of facilitative school structure on teachers' innovative behaviour and learning agility
Yazar: ABDULLAH YURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN ALBEZ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı kolaylaştırıcı okul yapısının öğretmenlerin yenilikçi davranışları ve öğrenme çevikliği üzerindeki etkisini belirlemektir. Aynı zamanda öğretmenlerin kolaylaştırıcı okul yapısı, yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği hakkındaki görüş ve deneyimlerini ortaya çıkarmaktır.
Yöntem: Araştırmada karma yöntem içerisinde yer alan açımlayıcı desen kullanılmıştır. Öncelikle nicel veriler Likert türü ölçeklelerle elde edilmiştir. Daha sonra ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel ve nitel verileri Denizli'de Merkezefendi ve Pamukkale ilçelerinde görev yapan çeşitli kademe ve branşlardaki öğretmenlerden elde edilmiştir. Nicel örneklemde 366 öğretmen yer alırken nitel çalışma grubunda toplam 24 öğretmen yer almaktadır. Araştırmanın verileri 2023-2024 öğretim yılında toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır.
Bulgular:  Nicel bulgulara göre, öğretmenlerin kolaylaştırıcı bürokrasi algısı, engelleyici bürokrasi algısından yüksektir. Öğretmenlerin yenilikçi davranışları ve öğrenme çeviklikleri orta düzeydedir. Kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliği öğretmenlerin cinsiyetlerine, öğrenim durumlarına göre anlamlı farklılık göstermemektedir; ancak çalışılan okul kademesine göre fark etmektedir. Kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve yenilikçi davranış öğretmenlerin yaş aralığına göre anlamlı farklılık göstermezken, öğrenme çevikliğinde anlamlı farklılık vardır. Kolaylaştırıcı bürokrasi öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki öğretmen sayısına göre anlamlı farklılık göstermezken, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliğinde anlamlı farklılık vardır. Kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliğinde öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki öğrenci sayısına göre anlamlı farklılık yokken yenilikçi davranışta vardır. Çalışılan okuldaki süreye göre her üç değişkende de anlamlı farklılık yoktur ancak mesleki kıdemde kolaylaştırıcı bürokrasi, engelleyici bürokrasi ve öğrenme çevikliğinde vardır. Kolaylaştırıcı bürokrasi, yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği arasında pozitif yönlü korelasyon varken engelleyici bürokrasi, yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği arasında negatif yönlü, anlamlı ilişki vardır. Yenilikçi davranış ve öğrenme çevikliği arasında anlamlı ilişki vardır. Yenilikçi davranış, engelleyici bürokrasi ve kolaylaştırıcı bürokrasi ile öğrenme çevikliği arasında kısmi aracılık rolüne sahiptir. Araştırmanın nitel bulgularına göre, okuldaki bürokratik yapıyı, yenilikçi davranışları ve öğrenme çevikliğini etkileyen çeşitli bireysel ve örgütsel faktörler yer almaktadır.
Sonuçlar: Okul yönetiminin kolaylaştırıcı bürokratik yönetim yaklaşımı ve uygulamaları öğretmenlerin yenilikçi davranışlarını ve öğrenme çevikliğini yordamakta ve desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: kolaylaştırıcı okul yapısı, engelleyici okul yapısı, yenilikçi davranış, öğrenme çevikliği

Abstract:
Purpose: The main purpose of this study is to determine the effect of facilitative school structure on teachers' innovative behaviours and learning agility. It also aims to reveal teachers' views and experiences about facilitative school structure, innovative behaviour and learning agility.
Method: In the research, the convergent parallel design within the mixed method was used. Firstly, quantitative data were obtained with Likert type scales. Then, data were collected through a semi-structured interview form. The quantitative and qualitative data of the study were obtained from teachers in various grades and branches working in Merkezefendi and Pamukkale districts in Denizli. While there are 366 teachers in the quantitative sample, there are 24 teachers in the qualitative study group. The data of the study were collected in the 2023-2024 academic year. Content analysis was used to analyse qualitative data.
Findings: According to the findings of quantitative data, teachers' perception of facilitative bureaucracy is higher than the perception of obstructive bureaucracy. Teachers' innovative behaviours and learning agility are at medium level. Facilitative bureaucracy, obstructive bureaucracy and learning agility do not differ significantly according to teachers' gender and education level, but they differ according to the level of school they work in. Facilitative bureaucracy, obstructive bureaucracy and innovative behaviour do not differ significantly according to the age range of the teachers, but there is a significant difference in learning agility. Facilitative bureaucracy does not show a significant difference according to the number of teachers in the schools where teachers work, while there is a significant difference in obstructive bureaucracy and learning agility. While there is no significant difference in facilitative bureaucracy, obstructive bureaucracy and learning agility according to the number of students in the schools where teachers work, there is a significant difference in innovative behaviour. There is no significant difference in all three variables according to the length of time in the school, but there is in facilitative bureaucracy, obstructive bureaucracy and learning agility in professional seniority. While there is a positive correlation between facilitative bureaucracy, innovative behaviour and learning agility, there is a negative and significant relationship between inhibitory bureaucracy, innovative behaviour and learning agility.There is a significant relationship between innovative behaviour and learning agility. Innovative behaviour has a partial mediating role between inhibiting bureaucracy and facilitating bureaucracy and learning agility.In the qualitative findings of the study, there are various individual and organisational factors affecting the bureaucratic structure, innovative behaviours and learning agility in schools.
Conclusions: Facilitative bureaucratic management approach and practices of school administration predict and support teachers' innovative behaviours and learning agility.
Keywords: facilitating school structure, inhibiting school structure, innovative behaviour, learning agility