Glokomlu köpeklerde dorzolamid HCL'nin oküler kan akımı üzerine etkisi
Effect of dorzolamid HCL to blood flow in glaucomatous dogs
Yazar: ŞEVKET ÖZVEREL
Danışman: PROF. DR. ALİ BUMİN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Cerrahi-veteriner hekimlik = Surgery-veterinary ; Dorzolamid = Dorzolamide ; Glokom = Glaucoma ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Kan akış hızı = Blood flow velocity ; Köpekler = Dogs ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Glokom etkilediği hemen hemen tüm köpeklerde körlüğe yol açar ve köpeklerde körlük oluşturan başlıca hastalıklardan bir tanesidir. Sağaltım için denenen birçok medikal ve cerrahi girişim sık sık başarısızlıkla sonuçlanmaktadır. İntraoküler basınç kontrol altına alınabilse bile glokomun ilerleyici olması araştırmacıları glokomun patogeneziyle ilgili birçok teoriyi araştırmaya itmiştir. Özellikle Beşeri Hekimlik'te bu alanda birçok araştırma yapılmıştır. Yapılan bu araştırmalardan bir tanesi de oküler kan akımıdır. Farklı tekniklerle yapılan birçok araştırmada glokomun azalan kan akımı ile bağlantısı bulunmuş ve hem progresyonda hem de patogenezde etkili olduğuna dair kanıtlar elde edilmiştir. Birçok ilacın da oküler kan akımına etkisini tespit ederek, glokomun progresyonu ile arasındaki ilişki saptanmaya çalışılmıştır. Veteriner Hekimlik'te glokomun oküler kan akımının üzerine etkisini araştıran çok az çalışma vardır. Fakat herhangi bir ilacın glokomlu köpeklerde oküler kan akımına olan etkisinin araştırıldığı bir çalışma da yoktur. 
Bu amaçla glokomlu köpeklerde en çok kullanılan ilaçlardan bir tanesi olan dorzolamid HCl'nin oküler kan akımına olan etkisini araştırdık. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Cerrahi Anabilim Dalı Kliniği'ne getirilen farklı yaş, ırk ve cinsiyetteki glokom tanısı konulmuş, son 14 gün içerisinde herhangi bir ilaç kullanmamış, sistemik olarak herhangi bir hastalığı bulunmayan sağlıklı 10 adet köpek (10 göz) bu çalışmanın hayvan materyalini oluşturdu. Köpeklerin 4'ü erkek, 6'sı dişi olup yaşları 4 aylık ile 6 yaş arasında değişmekteydi. Köpeklerden bir tanesi Pug ırkı, bir tanesi de Alman Av Terrieri (Jagd Terrier) olup geri kalan olgular melez köpeklerden oluşmaktadır.
Yapılan fiziksel, oftalmolojik ve ultrasonografik muayene sonucunda glokom tanısı doğrulanan hastalardan Renkli Doppler Ultrasonografi cihazı ile eksternal oftalmik arterden rezistif indeks (Rİ) değeri ölçümü yapıldı. Hastalara topikal olarak günde 3 kere uygulanması için %2'lik dorzolamid HCl verildi. Beş gün süreyle günde 3 kere ilacı kullanan hastalara tekrar fiziksel, oftalmolojik, ultrasonografik ve Renkli Doppler muayeneleri yapılarak rezistif indeks değerleri elde edildi. Daha sonra elde edilen bulgular istatistiksel olarak değerlendirildi.
Çalışmada eksternal oftalmik arterde 0. gün ölçümü ile 5. gün ölçümü karşılaştırıldığında 7 hastada Rİ değerinin azaldığı, 1 hastada sabit kaldığı ve 2 hastada ise arttığı tespit edildi. Yapılan istatiksel hesaplamalarda ise günde 3 kere uygulanan %2'lik dorzolamid HCl'nin 5 günlük uygulama sonrasında istatiksel olarak belirgin bir şekilde Rİ değerini azalttığı tespit edildi (p=0,009). 
Sonuç olarak çalışmada istatiksel olarak dorzolamid HCl'nin köpeklerde intraoküler basıncı azaltması yanında oküler kan akımını artırdığı tespitine ve güvenle kullanılabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
Glaucoma cause blindness in almost all the dogs that is affecting, and it is the one of the main diseases of the dogs that cause blindness. Failure is quite often with many medical and surgical interventions for glaucoma treatment. Even though the intraocular pressure is controlled, the disease can progress and lead scientists to investigate many theories about pathogenesis. Especially in Human Medicine a lot of research has been done on this field. One of them is ocular blood flow. By using different techniques, many relations have been found between glaucoma and decreased blood flow. There are many evidences that blood flow affects both progression and pathogenesis of glaucoma.  Researchers also have investigated the connection with progression of glaucoma in relation to blood flow caused by the drugs. There are few researches in Veterinary Medicine that highlights effect of glaucoma to the blood flow. However, there isn't any research in glaucomatous dogs that investigates effects of any drug on ocular blood flow.   
For this purpose, this research investigates effect of dorzolamid HCl to ocular blood flow which is one of the most popular glaucoma drug in dogs. Ten dogs (ten eyes) diagnosed with glaucoma were examined at Surgery Department Clinic of Ankara University of Veterinary Faculty. Studied dogs have different ages, breeds, sexes, haven't used any medication last 14 days and haven't diagnosed with systemic disease. Four of the dogs were male and six of them were females. Ages of the dogs varied between 4 months to 6 years old. One of the dogs was Pug breed and one of them was Jagd Terrier. All the other dogs were mixed breed. 
Color Doppler ultrasonography machine was used to measure resistive index value (RI) from the external ophthalmic artery of the patients that were first examined physically, ophthalmologically and by ultrasonography and diagnosed with glaucoma.  Topically dorzolamid HCl %2 was given to owners to apply 3 times a day.  Physical, ophthalmologic, ultrasonographic and Color Doppler examinations repeated, and resistive index values gathered after using the drug for 5 days in 3 times a day frequency. Then the results were statistically evaluated. 
In the study, comparison of initial and 5th day measurements of external ophthalmic artery revealed that RI values decreased in 7 patients, increased in 2 patients and remained constant in one patient. At the end of the 5 days statistical evaluations revealed that 3 times a day usage of dorzolamid HCl 2% significantly decreased RI value (p=0,009).
In conclusion, this study found that statistically Dorzolamid HCl 2% increased ocular blood flow beneath the intraocular pressure lowering effect and can safely use in patients with glaucoma.