XI. asırdan XIII. asrın sonuna kadar Sangarius (Sakarya) ve çevresinin siyasî tarihi
Political history of Sangarius (Sakarya) and its environs from the XI th century to the end of the XIII th century
Yazar: ENGİN ESEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GONCA SUTAY
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Sakarya ve çevresi, tarih boyunca çeşitli ulus ve devletlerin ilgisini çekmiş ve bölgeye izlerini bırakmıştır. Selçuklu dönemiyle birlikte başlayan Türkleşme süreci, Sakarya'nın asırlar boyunca Türk yurdu haline gelmesini sağlamıştır. Bölgede uzun süredir varlık gösteren Türkler, Sakarya'nın siyasî tarihinde önemli mücadeleler vermiş ve kültürel dokusuna önemli katkılarda bulunmuşlardır.
     Sakarya ve çevresinin siyasî, askerî ve tarihî hareketliliğinin ortaya konulması amacıyla hazırlanan bu çalışma XI. ve XIII. asırlarda Sakarya ve çevresindeki siyasî yapılanmaları ve bu dönemde yaşanan siyasî olayları incelemeyi amaçlamaktadır. XI. asrın başlarında, Selçuklu Türkleri Anadolu'ya girerek Bizans'ın içinde bulunduğu taht kavgasından faydalanmış ve bölgede hâkimiyet kurmaya başlamışlardır. Malazgirt Savaşı ile hızlı bir şekilde Sakarya ve çevresine kadar fetihlerde bulunan Türkler XI. ve XIII. asırlarda Anadolu'nun önemli siyasî olaylarına tanıklık etmiş ve bölgenin stratejik konumunu şekillendiren önemli bir unsur halini almıştır. XI. asrın sonu ile XII. asrın ortalarında gerçekleşen Haçlı Seferleri sonucunda Anadolu'da Türkmen beylikleri hâkimiyet kurmaya başlamıştır. Sakarya ve çevresi bu süreçte Türkmen beylikleri arasındaki mücadelelerin ve siyasî rekabetin merkezi konumuna gelmiştir.
     Çalışmamızda ilgili asırlar boyunca önemli tarihî olay ve süreçlerin yaşandığı bir coğrafyada, siyasî mücadeleler üzerinde durularak Türklerin yurt edinme mücadeleleri açısından kentin tarihine katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Sakarya and its surroundings have attracted the attention of various nations and states throughout history and left their traces in the region. The Turkification process that started with the Seljuk period ensured that Sakarya became a Turkish homeland for centuries. Turks, who have been present in the region for a long time, have fought important struggles in the political history of Sakarya and made significant contributions to its cultural texture.
     This study, which was prepared to reveal the political, military and historical mobility of Sakarya and its surroundings, aims to examine the political structures in Sakarya and its surroundings in the XI. th and XIII. th centuries and the political events that took place in this period. At the beginning of the XI. th century, the Seljuk Turks entered Anatolia and took advantage of the Byzantine throne dispute and started to dominate the region. With the Battle of Malazgirt, the Turks rapidly conquered as far as Sakarya and its environs, witnessed important political events in Anatolia in the XI. th and XIII. th centuries, and became an important element that shaped the strategic position of the region. As a result of the Crusades at the end of the XI. th and mid XII. th centuries, Turkoman principalities began to dominate Anatolia. In this process, Sakarya and its surroundings became the center of the struggles and political rivalries between Turkoman principalities.
     In our study, we have tried to contribute to the history of the city in terms of the struggles of the Turks to gain a homeland by focusing on political struggles in a geography where important historical events and processes took place throughout the relevant centuries.