Mental durum değişikliği ile acil servise başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda erken ve geç tanı alan hasta gruplarının karşılaştırılması
Comparison of early and late diagnosed patient groups in patients aged 65 and over WHO applied to the emergency department with altered mental status
Yazar: BAŞAK YÜKSEK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ ASLANER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Geriatri = Geriatrics ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruhsal semptomlar = Mental symptoms ; Teşhis = Diagnosis ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Mental durum değişikliği acil servise başvuran hastalarda sık rastlanan bir
bulgudur. Davranış değişikliği, oryantasyon bozukluğu, dikkatsizlik gibi hafif
formlardan koma haline kadar pek çok klinikte kendisini gösterebilir. Etiyolojik
olarak intrakranial patolojilerden tüm sistemleri etkileyen metabolik bozukluklara
kadar geniş bir yelpazede karşımıza çıkabilmektedir. Özellikle artan yaşla birlikte
metabolik bozuklukların, endokrin değişikliklerin mental durum üzerinde etkisinin
arttığı bilinmektedir.
Çalışmamızda True Altered Mental Status (Tr-AMS) kriterleri üzerinden
mental durum değişikliği saptanan 65 yaş üzerindeki hastaların tanı alma süreleri
ile mortaliteleri arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmaya dahil
edilen 157 hastanın 121 tanesi erken dönemde (<6 saat) tanı almıştır. Erken tanı
alan hastalarda en sık görülen tanı metabolik bozukluklardır ve hastane içi
mortaliteleri %34 iken 3 aylık mortaliteleri %40 olarak bulunmuştur. Geç tanı alan
(>6 saat) 36 hastada en sık iskemik serebrovasküler hastalık tanısı konulmuş ve geç
tanı alan hastaların %19'unda hastanede %36'sında ise 3 ay içinde mortalite
gözlenmiştir. Erken tanı alan grupta mortalite oranı daha yüksek saptanmakla
birlikte aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.
Mental durum değişikliği mortalitesi yüksek ve tanı koyması güç bir kinik
durumdur. Çalışmamızda erken ve geç tanı grupları arasında mortalite farkı
izlenmemiştir. Daha fazla hasta sayısı ve çok merkezli çalışmalarla elde edilen
sonuçların tekrar değerlendirilmesi uygun olacaktır. Geç tanı alan hasta grupları açısından ise, etiyoloji araştırılırken daha nadir tanıların akla getirilmesi uygun
olacaktır.

Abstract:
Altered mental status is a common symptom in patients presenting to the
emergency department. It can manifest itself in many clinics, from mild forms such
as behavioral change, disorientation and inattention to coma. Etiologically, it can
be encountered in a wide range from intracranial pathologies to metabolic disorders
affecting all systems. It is known that the effects of metabolic disorders and
endocrine changes on increasing age can make altered mental status easily.
In our study, it was investigated whether there is a relationship between the
duration of diagnosis and mortality in patients over 65 years of age, whose mental
status changes were determined through the True Altered Mental Status (Tr-AMS)
criteria. Of the 157 patients included in the study, 121 were diagnosed in the early
period (<6 hours). The most common diagnosis in patients with early diagnosis is
metabolic disorders, and in-hospital mortality was 34%, while 3-month mortality
was 40%. The most common diagnose was ischemic cerebrovascular disease in 36
patients who were diagnosed late (>6 hours), and mortality was observed in 19% of
in the hospital and 36% within 3 months. Although the mortality rate was higher in
the group with early diagnosis, the difference was not statistically significant.
Altered mental status is a clinical condition with high mortality and difficult
to diagnose. In our study, no difference in mortality was observed between the early
and late diagnosis groups. It would be appropriate to re-evaluate the results obtained
with larger number of patients and multicenter studies. In terms of late-diagnosed patient groups, it would be appropriate to consider rarer diagnoses while
investigating the etiology.