En eski çağlardan Urartu'nun yıkılışına kadar Kars ve çevresi /
Yazar: AKIN BİNGÖL
Danışman: PROF.DR. ENVER KONUKÇU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ = Old Age ; Kars = Kars ; Prehistorya = Prehistory ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular Dönemi = Urartians Period

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ EN ESKİ ÇAĞLARDAN URARTU'NUN YIKILIŞINA KADAR KARS VE ÇEVRESİ Akın BİNGÖL Danışman: Prof. Dr. Enver KONUKÇU 2003-SAYFA 323+XVII Jüri: Prof. Dr. Enver KONUKÇU Anadolu'yu ve Kafkasları birbirine bağlayan bir jeopolitiğe sahip olması nedeniyle Kars, binlerce yıldır güçlü devletlerin sahip olmak istediği bir bölgedir. Tarihöncesi çağlardan beri yerleşim gördüğü bilinen Kars ve çevresinde hayvancılığın ileri derecede olması ve zengin maden varlığı ekonomik olarak güçlü kalmak isteyen Urartu Devleti'nin de dikkatini çekmekte gecikmemiştir. Bu nedenle Urartu Devleti'nin güçlü kralları bu bölgeye pek çok kez sefer düzenlemiştir. Bu seferler sonucunda, hem burada kalıcı olmak hem de Kafkaslardan gelecek tehlikelere karşı önlem almak amacıyla pek çok kale yaptırmışlardır. Bütün bunları bıraktıkları yazıtlardan takip edebilmekteyiz. Urartu Devleti'nin yıkılışını hazırlayan İskit ve Kimmer göçleri buralardan girerek, devleti tehdit etmiştir. Anahtar Kelimeler: Kars, Diauehi, Yazıhkaya, Sarıkamış Yazıtı, Zivin Yazıtı.ABSTRACT Ph. D. Thesis KARS AND SURROUNDINGS FROM THE OLDEST AGES TO COLLAPSE OF URARTIANS Akın BİNGÖL Supervisor: Prof. Dr. Enver KONUKÇU 2003-PAGES 323+XVII Jury: Prof. Dr. Enver KONUKÇU Having a geopolitical situation bridging Anatolia and the Caucasian, Kars in area which has been desired by powerful countries for centuries. Hoping to remain powerful in economic terms, Urartians were quite quick to be attracted by, the developed status of animal breeding in and around Kars, which has been settled ever since the pre-historic ages, and the presence of rich mining reservoirs. This is why the Urartian kings made a number of expeditions to the area. They and many castles built there with the aim of keeping permanent there and taking measures against the dangers or attacks from the Caucasian. All these developments can be followed in the inscriptions left by them. Preparing the to the destruction of the Urartians, Scythian and Cimmerian migrations came through these points to challenge them. Key words: Kars, Diauehi, Yazılıkaya, Inscriptions of Sarıkamış, Inscriptions of Zivin.

Abstract:
ONSOZ Yapmış olduğumuz bu tezde, Kars ve çevresinin, Tarihöncesi Çağlardan Urartu'nun yıkılışına kadar olan dönemlerini incelemeye çalışacağız. Bölgede yapılan araştırmaların azlığı bizi buna yönlendirmiştir. Eksiklik yalnızca Kars ve çevresine ait değil, bütün bir Doğu Anadolu'nun kuzey kısmını kapsamaktadır. Birinci bölümde, Kars ve çevresinin coğrafyasından bahsedeceğiz. Böylelikle çevremizi coğrafi yönden tanımış ve tanıtmış olacağız. İkinci bölümde, Tarihöncesi çağlar hakkında kısa bilgiler, Türkiye'de ve Kars'ta bu döneme ait yerler hakkında bilgiler verilecek. Tarihöncesi çağlar anlatırken daha iyi anlaşılabilmesi için, Jeolojik Zamanlar ve taş yapım tekniğinden bahsedilecektir. Üçüncü bölümde, Anadolu kronolojisinde önemli yeri olan Hititler ve Hititlerden önce Anadolu'da ekonomik olarak etkin bir güç olan Asur Kolonileri anlatılacak. Bölgemizle ilişkisi bir varsayımdan öteye geçmeyen Hititleri, anlatımda konu bütünlüğü bozulmaması için ele aldık. Dördüncü bölümde, merkezi Van olmak üzere Doğu Anadolu'da etkin bir güç olan Urartulann bölgeyle olan ekonomik ve siyasi ilişkisi üzerinde duruldu. Güçlü kralları zamanında, maden, hayvan ve insan gereksinimlerini elde etmek için, devamlı olarak seferler düzenlemişlerdir. Ayrıca Urartu ile Kuzey Suriye'de güç yarışına giren Asur Devleti 'de, Urartu üzerine yürüdüğünde, bölgemizin ekonomik cazibesine dayanamayarak buralara kadar gelmişlerdir. Böylece, Kafkaslara açılan ve oradan gelecek tehlikeleri ortadan kaldırmak için tutulması gereken bir konumda bulunan Kars'ın jeopolitiği o zamandan beri anlaşılmıştır. Beşinci bölümde ise, bölgede yapmış olduğumuz yüzey araştırmaları sonucunda saptadığımız yerlerden bahsettik. Böylece daha önce çok az çalışılan bölgede, sanılanın aksine çok zengin bir araştırma potansiyelinin varlığım ortaya koymaya çalıştık. Bu araştırmayı yalnızca Kars il sınırı içerisinde kalan yerlerle sınırlı tutmadık. Daha önceleri Kars'a bağlı birer ilçe iken, il statüsü verilen Ardahan ve İğdır'da araştırmaya dahil edilmiştir. Çünkü araştırma yaparken görüldü ki bu il her açıdan birbirini tamamlayan unsurdular.