Sosyo-psikolojik açıdan vergi mükelleflerinin vergi karşısındaki tutum ve davranışları: Nevşehir ili örneği
Socio-psychological perspective on the attitudes and behaviors of taxpayers aganist the tax: Example Nevşehir province
Yazar: EMİNE TUNCA
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL AĞCAKAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Nevşehir = Nevşehir ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi sosyolojisi = Tax sociology ; Vergi ödeme gücü = Tax paying ability

Özet:
Vergi bireylerin içinde yaşadığı toplumu kapsayan siyasi bir teşkilata karşı ödemek zorunda oldukları maddi bir yükümlülüktür. Bireyler ne tür bir devlet içinde yaşarlarsa yaşasınlar hepsi vergi denilen bu olguyla karşılaşırlar. Verginin ilk ortaya çıkışı gönüllülük esasına dayansa da, zamanla cebri bir hal almasından dolayı, mükellefler üzerinde olumsuz bir etkiye yol açar. Vergi sonucunda gelir kaybına uğrayan mükellefler sosyal, siyasal, ekonomik ve mali durumlara bağlı olarak farklı tepkiler gösterirler. Bu tepkiler, verginin sosyo-psikolojik açıdan incelenmesini zorunlu kılmaktadır.Bu tezin amacı; vergi mükelleflerinin vergi karşısındaki tutum ve davranışlarını etkileyen unsurları ele alarak, bunların vergi politikaları üzerine etkilerini değerlendirmektir. Bu çalışmada vergi uyumunun sosyo-psikolojik analizi Nevşehir ilindeki mükellefler düzeyinde yapılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla ilk olarak konuyla ilgili kavramlar açıklanmaya çalışılmış ve daha sonra mükelleflere etki eden faktörler sonucunda hangi davranış şekillerinin ortaya çıkacağı konusunda bilgi verilmeye çalışılmıştır. Daha sonra basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 352 mükellefe uygulanan anketler, SPSS (Social Package for Social Science) programı ile analize tabi tutulmuştur. Düz tablo ve çapraz tablolardan yararlanılarak analiz edilen alan bulguları değerlendirilerek, mükelleflerin tutum ve davranışları ölçülmeye çalışılmıştır.Yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen sonuçlara göre; Nevşehir ilindeki mükelleflerinde, sosyo-psikolojik açıdan pek çok değişkenden etkilenerek vergi karşısında farklı tepkiler ortaya koydukları gözlemlenmiştir. Ayrıca; mevcut vergi sisteminin vergi adaletini sağlamadığı ve ödenen vergilerin etkin olarak kullanılmadığı görüşünün hâkim olduğu, vergi politikalarının mükellef ihtiyaçlarına uygun düzenlenmediği gibi pek çok bulguya ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergi Mükellefi, Mükellefin Tutum ve Davranışları

Abstract:
Tax is a monetary obligation to be met by individuals as a duty for the state in which they live and work. No matter in whatever kind of state an individual lives, he or she is sure to face the phenomenon of tax. Even though the concept of taxation originally emerged based on voluntariness, because it has evolved into an obligatory duty in time, it is usually regarded as a negative phenomenon by taxpayers in general. Taxpayers who lose a certain amount of their income because of taxpaying show reactions depending on social, political, economic and financial circumstances. Such reactions make it necessary to study the concept of taxation in the light of sociopsychological factors.This thesis seeks to evaluate the effects of certain factors which affect taxpayers? attitudes and behaviours towards the phenomenon of tax. In this study, a socio-psychological analysis of tax compliance was carried out on taxpayers in the city of Nevşehir, Turkey. First of all, terms related to the topic were explained and what sort of behaviours would be developed by the taxpayers as a result of the factors which have a negative influence on them were discussed. Following that, questionnaires were administered to the 352 taxpayers selected through simple random sampling method and the results were analyzed through a SPSS (Social Package for Social Science) program. Making use of regular and cross tabulations, results were evaluated in order to be able to measure the attitudes and behaviours of the taxpayers.According to the results obtained in the study, it was observed that taxpayers in the city of Nevşehir showed various reactions towards the concept of taxation under the influence of many variables. Besides this, it was found out that the present tax system cannot provide any tax equity and that tax revenue is not spent efficiently and effectively. Also, it was a common idea among the taxpayers that tax policies are mot made in accordance with the needs of taxpayers.Key Words: Tax, Taxpayer, Taxpayer Attitudes and Behaviours.