Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde  bisitopeni/ pansitopeni gelişmiş hastalarda risk faktörleri ve prognozun araştırılması
Investigation of risk factors and prognosis in patients with bicitopenia / pancytopenia in A newborn intensive care unit
Yazar: ECE TÜSÜZ ÖNATA
Danışman: PROF. DR. HALE ÖREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Bisitopeni = Bisitopenia ; Pansitopeni = Pansitopenia ; Prognoz = Prognosis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Giriş ve Amaç: Yenidoğan anemisi, nötropenisi ve trombositopenisi yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde özellikle preterm ve düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda sık görülen hematolojik problemlerdir. Yenidoğanlar en çok transfüze edilen hasta gruplarından biridir. Literatürde yenidoğan anemisi, trombositopenisi ve nötropenisini ayrı ayrı değerlendiren çalışmalar mevcut olup henüz yenidoğan bisitopenisi ve pansitopenisi ile ilgili bir çalışma bulunmamaktadır.  Çalışmamızda yenidoğan servis ve yoğun bakım ünitesinde takip edilen hastalarda pansitopeni/ bisitopeni  tablosunu ortaya çıkaran  nedenler ve risk faktörlerinin belirlenerek önlenebilir nedenlerin ortadan kaldırılmasıyla pansitopeni/ bisitopeni sıklığının azaltılması, sitopenik yenidoğanlarda tedavi ve klinik izlem sonuçlarının değerlendirilmesi  amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: 01/01/2015- 31/12/2018 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi yenidoğan 1. , 2. ve 3. düzey yoğun bakım ünitelerinde yatan 2672 hasta yaşamının ilk 1 ayında bisitopeni/ pansitopeni geliştirmesi açısından retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik özellikleri, laboratuvar bulguları ve klinik özellikleri kaydedildi.
Bulgular: 2672 yenidoğanda  bisitopeni prevalansı %3,4; pansitopeni prevalansı %0,4 olarak bulundu. Antenatal ve natal risk faktörlerinden preterm doğum, asfiktik doğum ve düşük doğum ağırlığının bisitopeni ve pansitopeni için risk faktörü olduğu; sezeryan doğum  ve gestasyonel hipertansiyonun bisitopeni için risk faktörü olduğu saptandı. Cinsiyet, anne yaşı, erken membran rüptürü, gestasyonel  diyabet ve annede  romatolojik hastalık risk faktörü olarak bulunmadı. Bisitopeni ve pansitopeninin en sık saptanan nedeni sepsisti.
            Bisitopeninin ortanca ilk saptanma günü 6. gün, nadir günü 6. gün ve düzelme günü bisitopeninin başlangıcından sonraki 3. gün  pansitopeninin ortanca başlangıç günü 5. gün, nadir günü  6. gün ve düzelme günü pansitopeninin başlangıcından sonraki 7. gün olarak bulundu. Hastaların %4,9'unda ilk 1 ay içinde bisitopeni/pansitopeninin tekrarladığı görüldü.
            Bisitopenik hastalarda ortalama transfüzyon sayısının (eritrosit süspansiyonu ve aferez trombosit) 2,16; pansitopenik hastalarda 5,64 olduğu saptandı. Transfüzyon sayısı ile düzelme günü arasında anlamlı ilişki bulundu ancak transfüzyon sayısının tekrarlama ile ilişkili olmadığı saptandı. Mekanik ventilasyon ihtiyacı olan hastalarda kanama bulgusunun ve eritrosit süspansiyonu ihtiyacının daha fazla olduğu görüldü.
            Bisitopenik ve pansitopenik hastaların %4,8'inde ciddi anemi; %32'sinde ciddi trombositopeni vardı. Hastalarda ciddi anemi ve ciddi trombositopeninin bulunması ve mekanik ventilasyon ihtiyacının olması iyileşme süresinin uzamasına neden olan kötü prognostik faktörler olarak saptandı.
            Bisitopenik hastaların %15,2'si pansitopenik hastaların %27,3'ü kaybedilmişti. Bu yenidoğalarda en sık ex olma nedeni sepsisti.
   Sonuç: Bisitopeni/ pansitopeninin yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde yatan, özellikle preterm ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde sık görüldüğü  ve mortalitenin oldukça yüksek olduğu saptandı. Risk faktörleri arasında preterm, düşük doğum ağırlıklı, asfiktik olma ve gestasyonel hipertansiyonun yer aldığı görüldü. Ciddi anemi ve ciddi trombositopenisi gelişen mekanik ventilayon ihtiyacının eşlik ettiği olgularda iyileşme süresinin daha uzun olduğu saptandı. Bisitopeni/ pansitopenide en sık saptanan nedeninin ve en sık mortalite nedeninin sepsis olduğu görülerek sepsisin gelişmesini önleyici tedbirlerin alınması, erken tanısı ve etkin tedavisi ile hem insidansın hem de mortalitenin azaltılabileceği düşünüldü.
Anahtar kelimeler: Yenidoğan, pansitopeni, bisitopeni, prognoz

Abstract:
Background and Aim: Neonatal anemia, neutropenia, and thrombocytopenia are common hematological problems in neonatal intensive care units, especially in preterm and low birth weight newborns. Newborns are one of the most transfused patient groups. In the literature, there are studies evaluating neonatal anemia, thrombocytopenia and neutropenia separately, but there is no study on neonatal bicytopenia and pancytopenia yet. In our study, we aimed to reduce the frequency of pancytopenia / bicytopenia by eliminating preventable causes by determining the causes and risk factors that cause pancytopenia / bicytopenia and to evaluate the treatment and clinical follow-up results in cytopenic newborns.
Materials and Methods: 2672 patients hospitalized in the neonatal 1st, 2nd and 3rd level intensive care units of Dokuz Eylül University Medical Faculty Hospital between 01/01/2015 and 31/12/2018 were retrospectively analyzed in terms of developing bicytopenia / pancytopenia in the first month of life. Demographic characteristics, laboratory findings and clinical characteristics of the patients were recorded.
Findings: The prevalence of bicytopenia in was 3.4%; the prevalence of pancytopenia was found to be 0.4%. Among the antenatal and natal risk factors, preterm delivery, asphytic delivery and low birth weight were risk factors for bicytopenia and pancytopenia; cesarean delivery and gestational hypertension were found to be risk factors for bicytopenia. Gender, maternal age, premature rupture of membranes, gestational diabetes, and maternal rheumatologic disease were not among risk factors for bicytopenia / pancytopenia. The most common cause of bicytopenia and pancytopenia was sepsis.
The median first detection day of bicytopenia was the 6th day, nadir day was the 6th day, and the recovery day was the 3rd day after the onset of bicytopenia The median onset day of pancytopenia was the 5th day, nadir day was the 6th day, and the recovery day was the 7th day after the onset of pancytopenia. Bicytopenia / pancytopenia reoccured in 4.9% of the patients within the first month.
The mean number of transfusions (erythrocyte and platelet suspension) in bicytopenic patients was 2.16 and was 5.64 in pancytopenic patients. A significant association was found between the number of transfusions and recovery days, but it was found that the number of transfusions was not associated with reoccurrence. Bleeding symptoms and the need for erythrocyte suspension were high in patients who needed mechanical ventilation.
Among neonates with  bicytopenia and pancytopenia 4,8% had severe anemia and 32% had severe thrombocytopenia. The presence of severe anemia, severe thrombocytopenia and the need for mechanical ventilation were found to be poor prognostic factors leading to a prolonged recovery period.
It was observed that 15.2% of bicytopenic patients and 27.3% of pancytopenic patients were dead. Sepsis was the most common cause of death in these patients.
Results: Development of bicytopenia and pancytopenia was common especially in preterm and low birth weight infants hospitalized in the neonatal intensive care units, and the mortality rate was quite high in these newborns. It has been observed that being preterm, low birth weight, asphyxia and gestational hypertension were risk factors for cytopenia. It was found that the recovery period was longer in cases with severe anemia, severe thrombocytopenia and  needed  mechanical ventilation. Since sepsis was the most common cause of  bicytopenia/ pancytopenia and mortality in these neonates, incidence of bicytopenia/ pancytopenia and mortality can be decreased by increasing preventive measures, providing early diagnosis and effective treatement.
Keywords: Newborn, pancytopenia, bicytopenia, prognosis