Cumhuriyetin 100. yılında belediyeler
Municipalities in the 100th year of the Republic
Yazar: FURKAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MURAT TEK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Mahalli idareler =   ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. sene-i devriyesini doldurması ile birlikte aradan geçen bir asırlık dönem içinde Türkiye, idari, siyasi, ekonomik açıdan çok köklü değişim ve dönüşüm hareketlerine sahne olmuştur. Bu değişim ve dönüşüm hareketlerinin en önemli halkalarından biri de hiç kuşkusuz yerel yönetim sistemidir. İmparatorluk döneminde merkeziyetçi-bürokratik bir gelenek ve güçsüz bir yasal/kurumsal altyapı ile başlayan modern yerel yönetim tecrübesi, Cumhuriyet dönemi ile çağdaş örneklerin ışığında gelişim seyri izlemiştir. Yerel yönetim sisteminin ana omurgasını oluşturan belediyeler, Türkiye'de ortak ihtiyaçların ve yerel hizmet beklentilerinin karşılanmasının yanında yerel demokrasi ve yerel siyasetin de en önemli unsuru haline gelmiştir. Cumhuriyetin kuruluş yıllarında yurttaşların önemli bir bölümünün köylü nüfusa dayandığı Türkiye'de belediyeler, sınırlı bir yönetsel alanda hizmet sunarken, Cumhuriyetin 100. yılında nüfusun %95'inin belediyeleşmesi ile birlikte hem mahalli sistemin hem de Türk idari yapılanmasının ayrılmaz/vazgeçilmez ünitesine dönüşmüştür. Bu önemi küreselleşmenin istek ve beklentileri daha da artırmaktadır. İşte tüm bu gerekçeler, belediyeciliğimizin gelişim seyrini, değişim ve dönüşüm hareketlerini, idari ve mali kapasitesini, demokratik yönünü, merkezi hükümet ile arasındaki vesayet ilişkilerini tarihsel süreç içinde kapsamlı bir biçimde incelenmesini gerektirmiştir. Çalışma kapsamında belediyecilik sistemini, bütüncül bir şekilde ortaya koyabilmek amacıyla önce Cumhuriyet belediyeciliğinin imparatorluktan döneminden devraldığı miras araştırılmıştır. Bu noktada "Osmanlı Belediyeciliğinin Ortak Özellikleri ve Devralınan Miras" açıklığa kavuşturulmuştur. Daha sonra Cumhuriyet belediyeciliği; sırayla 1923-1930, 1930-1950, 1950-1960, 1960-1980, 1980-2004, 2004-2012, 2012-2023 dönemleri ile incelenmiştir. Cumhuriyet belediyeciliğinin dayandığı temel ilkeler / "Ortak Özellikler" bu yedi ayrı dönemin karakteristik özelliklerden yola çıkılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca belediyecilik sisteminin genel görünümü ortaya koyabilmek adına belediyelerin güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri dikkate alınarak "Genel FÜTZ / SWOT Analizi" çıkarılmıştır. Böylece Türkiye'nin sahip olduğu yerel yönetim kültürü açığa kavuşturulmuştur. Çalışma ile belediyecilik sisteminin zayıflıkları ve elde edilen olumsuz tecrübeler ışığında mevcut sorunlara birtakım çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
With the 100th anniversary of the Republic of Turkey, the country has experienced profound administrative, political and economic changes and transformations over the past century. Undoubtedly, one of the most significant components of these changes and transformations is the local government system. The modern local government experience, which began with a centralist-bureaucratic tradition and a weak legal/institutional infrastructure during the Imperial period, has evolved in the light of contemporary examples during the Republican era. Municipalities, which constitute the backbone of the local government system, have become the most crucial element of local democracy and local politics as well as fulfilling common needs and local service expectations in Turkey. In the foundation years of the Republic of Turkey, municipalities provided services within a limited administrative area, at a time when a significant portion of the population was rural. By the 100th anniversary of the Republic, with 95% of the population municipalized, municipalities have become an inseparable/indispensable part of both the local system and the Turkish administrative structure. This importance is further increased by the demands and expectations of globalization. All these reasons necessitate a comprehensive examination of the evolution, change and transformation movements, administrative and financial capacities, the democratic aspect, and tutelage relations between the central government and municipalities within the historical process.  Within the scope of the study, in order to present the municipal system in a holistic manner, the legacy of the Republican municipalism from the imperial period was first investigated. At this point, "Common Features of Ottoman Municipalism and Inherited Legacy" were clarified. Afterwards, Republican municipalism has been analyzed in the following periods: 1923-1930, 1930-1950, 1950-1960, 1960-1980, 1980-2004, 2004-2012, 2012-2023. An attempt has been made to identify the basic principles / "Common Features" of  Republican municipalism, based on the distinctive characteristics of these seven different periods. In addition, in order to reveal the general view of the municipal system, a "General FUTZ / SWOT Analysis" was prepared, considering the strengths, weaknesses, opportunities and threats facing the municipalities. This approach has unveiled the culture of local governance in Turkey. In response to the weaknesses of the municipal system and the negative experiences gained, the study has proposed several solutions to address existing problems.