Ergenlerin prososyal davranışları, kişilerarası problem çözme becerileri ve iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adolescents' prosocial behaviors, interpersonal problem-solving skills and communication skills
Yazar: GAMZE NUR AYKUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURTEN ELKİN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada ergenlerin prososyal davranışları, kişilerarası problem çözme becerileri ve iletişim becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada iki ya da daha fazla olan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığı ve derecesini değişkenlere müdahale etmeden incelemek için nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya İstanbul ilinde 2023-2024 eğitim-öğretim yılında liselerin her sınıf düzeyinde eğitim görmekte olan 385 öğrenci katılım sağlamıştır. Katılımcıları sınıf ayrımında belirlemek için "Tabakalı basit rastgele örnekleme yöntemi" kullanılmıştır. 
Araştırmada öğrencilerin demografik özelliklerine "Kişisel Bilgi Formu ile ulaşılmıştır. Prososyal davranış eğilimlerini belirlemek amacıyla "Ergen Prososyallik Ölçeği", kişilerarası problem çözme becerilerini ölçmek için "Kişilerarası Problem Çözme Envanteri" ve iletişim becerilerini tespit etmek amacıyla ise "İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. 
Çalışmada elde edilen veriler SPSS 27 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçekler arasındaki ilişki düzeyi ve yönü, Pearson Korelasyon yöntemiyle incelenmiştir. Ölçeklerin demografik değişkenlere göre farklılıklarını anlamak için Bağımsız Gruplar t-testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Yordayıcılık analizi için ise Basit Doğrusal Regresyon tercih edilmiştir. Tüm bu istatistiksel analizler, %95 güven aralığında ve p değeri 0.05 anlam düzeyi esas alınarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada elde edilen verilerin analizlerine göre ergenlerin prososyallik düzeyi arttıkça, iletişim becerileri ve yapıcı problem çözme, ısrarcı-sebatkar yaklaşımın arttığı, bunun aksine kendine güvensizlik ve sorumluluk almamanın azaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca ergen prososyallik ve iletişim becerileri düzeyleri cinsiyete göre karşılaştırıldığında kadınların erkeklere göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu tespit edilmiştir. Kişilerarası problem çözme becerileri cinsiyete göre incelendiğinde, kendine güvensizlik alt ölçeğinde erkeklerin kadınlara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu, yaşa göre bakıldığında ise 13 yaşında olanların diğerlerine göre daha yüksek puan aldıkları gözlenmiştir. 
Ergenlerin prososyal davranışları, kişilerarası problem çözme ve iletişim becerileri arasındaki ilişkilerin anlaşılması, ergenlerin sosyal uyumlarına ve refahlarına yönelik müdahalelerin tasarlanması ve uygulanmasında önemli olacaktır. Ayrıca belirlenen ilişki yönü ve düzeylerinin alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of the study was to determine the relationship between adolescents' prosocial behaviors, interpersonal problem-solving skills, and communication skills. The relational survey model, one of the quantitative research types, was used to examine the presence and degree of relationship between two or more variables without intervening in the variables. The study involved 385 students from high schools in Istanbul during the 2023-2024 academic year, with representation from each grade level using the "Stratified Simple Random Sampling" method.
Demographic characteristics of the students were obtained through a "Personal Information Form." The "Adolescent Prosociality Scale" was used to determine prosocial behavior tendencies, the "Interpersonal Problem Solving Inventory" was used to measure interpersonal problem-solving skills, and the "Communication Skills Assessment Scale" was used to assess communication skills.
The data obtained in the study were analyzed using SPSS 27 software. The level and direction of the relationship between the scales were examined using the Pearson Correlation method. Independent Samples t-tests and ANOVA tests were used to understand the differences in scales according to demographic variables. Simple Linear Regression was preferred for predictive analysis. All these statistical analyses were conducted with a 95% confidence interval and a significance level of p < 0.05.
According to the analyses of the data obtained in the study, it was observed that as adolescents' prosociality levels increased, their communication skills and constructive problem-solving skills increased, along with an increase in persistent-determined approach, while on the contrary, self-doubt and irresponsibility decreased. Additionally, when prosociality and communication skills levels of adolescents were compared by gender, it was found that females had higher averages than males. When interpersonal problem-solving skills were examined by gender, it was observed that males had higher averages than females in the self-doubt subscale, and when examined by age, it was observed that those aged 13 scored higher than others.
Understanding the relationships between adolescents' prosocial behaviors, interpersonal problem-solving, and communication skills will be crucial for designing and implementing interventions aimed at promoting adolescents' social adjustment and well-being. Additionally, it is believed that the identified direction and levels of relationships will contribute to the literature.