Diyabetli yaşlılarda ilaç tedavisine uyumun değerlendirilmesi
Assessing medication adherence in the elderly with diabetes
Yazar: FERİDE BADUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞEYDA ÖZCAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kesitsel ve tanımlayıcı tipte tasarlanan bu çalışmanın amacı, diyabetli yaşlılarda oral ilaç tedavisine uyumu ve yaşın artışı ile birlikte uyumda ortaya çıkan değişiklikleri, yaşam kalitesi ve metabolik kontrol de dahil olamak üzere oral ilaçlara uyumla ilişkili olan faktörleri değerlendirmektir.Araştırmanın örneklemini İstanbul'daki iki diyabet polikliniğinden seçilen 200 tip 2 diyabetli birey oluşturmaktadır. Veriler, görüşme formu, MedTake-TR İlaç Uyum Ölçeği, Standardize Mini Mental Test (SMMT), İyilik Durumu/Yaşam Kalitesi İndeksi- WHO-5 ve Diyabet Tedavisinden Memnuniyet Anketi-DTSQ kullanılarak, hastalarla birebir görüşme ile toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS Client version kullanılarak yüzdelik, t testi, ki-kare (?2), Fisher's exact ?2, Mann Whitney U, One Way Anova ve Kruskal Wallis Testleri ve korelasyon analizi ile yapılmıştır.Diyabetlilerin %32,5'i (n:65) 40-49,9, %37,5'i (n:75) 50-59,9 yaş aralığında, HbA1c düzeyleri 7,14±1,53 idi. Olguların %64,5'i kadın, %71' i ilköğretim düzeyinde eğitime sahipti. Diyabet süresi 5,06±4,64 olan olguların %88,5'inin diyabet haricinde en az bir kronik hastalığı vardı. Günlük alınan tablet sayısı 5,50±2,48, OAD sayısı ise 3,36±1,7 idi. Oral ilaç tedavisine uyum puanı ortalaması 77,21±15,26, uyumun en yüksek olduğu ilaç grubu HT ilaçları (81,17±17,86) idi. Diyabetlilerin ekonomik durumu iyi olan ve ilaç eğitimi alan diyabetlilerin ilaç tedavisine uyum puanları daha yüksek bulundu. Diyabete uygun beslenen ve düzenli kontrollere gelen bireylerde ilaç tedavisine uyumun anlamlı olarak arttığı görüldü. Uyumu yüksek olan olgularda HbA1c, AKŞ ve LDL seviyeleri daha düşük tespit edildi. İlaç uyumu ile yaşam kalitesi arasında ilişki bulunamaz iken, tedavi memnuniyeti arttıkça OAD ve tüm ilaçlara uyumun arttığı, SMMT puanı arttıkça OAD ilaçlara uyumun anlamlı olarak arttığı belirlendi. İlaçlarını reçeteye uygun kullananlarda yaşam kalitesi ve tedavi memnuniyetinin arttığı görüldü.Sonuçlar, ilaç tedavisinin düzenli sürdürülmesinin yaşam kalitesi ve tedavi memnuniyetini arttırdığını, ilaç uyumunun tedavi memnuniyeti ile ilişkili olduğunu, mental yeterliliğin OAD tedavisine uyumda etkili olduğunu gösterdi. Diyabetlilerin ilaç tedavisine uyumları düzenli olarak değerlendirilmeli, eğitim ile desteklenmelidir.Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, uyum, Oral ilaç tedavisi, Yaşlılık, MedTake, MedTake-TR.

Abstract:
The objective of this study was to assess the medication adherence; changes in medication adherence by increased age; the effecting factors by including life quality, treatment satisfaction and metabolic control in the elderly with diabetes.The sample of the study is composed of 200 people type 2 diabetes from two diabetes outpatient clinic in İstanbul. The data is collected by one on one interview by using interview form, MedTake-TR tool, Standardised Mini Mental Test(SMMT), WHO-5 and Diabetes Treatment Satisfaction Questionnaire(DTSQ). Frequencies, t-test, chi-square, Mann-Whitney-U, One-way Anova, Kruskal Wallis and correlation tests were used to analyse data using SPSS Client version.%32,5 (n:65) of patients was in 40-49,9 and %37,5 (n:75) was in 50-59,9 age group. HbA1c average is 7,14±1,53. %64,5 of sample was women,%71 of them had primary education. The diabetes duration was 5,06±4,64 years and 88.5 had another cronic ilness except diabetes. The average of daily taken pills was 5,50±2,48, average of OAD pills is 3,36±1,7. The average adherance score was 77,21±15,26. The highest score recorded on hypertension medication adherence was 81,17±17,86. It has been identified that well economic situation, medication education, medical nutrition therapy and regular health checks were enhancing the adherence. HbA1c, AKŞ and LDL determined on lower levels on the patients having high adherence. There was no correlation between medication adherence and life quality. Treatment satisfaction increased by increased score of Oral Hypoglycemic agents adherence and total medication adherence.Taking all the points mentioned above the results, the adherence with diabetes could be effected by economic situations and medical drug education. Medical drug education is required to enharence the medical treatment adherence.Key words: Type 2 diabetes, adherence, oral medication, elderly, MedTake, MedTake-TR.