Yalvaç (Isparta) ilçesinin halk ilacı yönünden araştırılması
Investigation of folk medicine in yalvaç (Isparta) district
Yazar: NEZİHA YAĞMUR DİKER
Danışman: DOÇ. DR. FATMA PINAR TÜRKMENOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkiler = Plants ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Isparta-Yalvaç = Isparta-Yalvaç ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Diker, N. Y. Yalvaç (Isparta) ilçesinin halk ilacı yönünden araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmasötik Botanik Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2016. Bu çalışmada Yalvaç ilçesinde halk ilacı olarak kullanılan bitkiler saptanmış ve kayıt altına alınmıştır. Bunun için bölgede 2015 ve 2016 yılları arasında 8 arazi çalışması gerçekleştirilmiştir. Yöre insanları ile yüz yüze görüşmeler yapılarak bilgi alınmıştır. Daha sonra kaydı alınan bu bitkiler ilgili kişiler ile birlikte doğal alanlarından toplanmıştır. Tez çalışması kapsamında 20'si kadın, 40'ı erkek olmak üzere 60 kişi ile görüşülmüştür. Kadınlarda yaş ortalaması 57 iken erkeklerde 66 dır. Toplanan bitkiler usulüne uygun şekilde kurutulmuş ve teşhisleri yapılmıştır. Toplamda 30 familyaya ait 71 taksonun tıbbi amaçlı kullanımı olduğu saptanmıştır. Toplanan bitkilerin 9'u endemik, diğer 11 tanesi ise kültür bitkisidir. Değerlendirmeye alınmış bitkiler içerisinde, 6 tür için daha önce halk ilacı olarak kullanımına ait bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bitkilerin kullanım şekilleri göz önüne alındığında %59'i dahilen, %21'i haricen ve %20'i ise hem dahilen hem de haricen kullanıldığı saptanmıştır. Dahilen kullanım şekli genellikle infüzyon, dekoksiyon şeklinde iken, haricen kullanımda bitkilerin lapa olarak hazırlandığı görülmüştür. Kullanılan kısımlarına bakıldığında ise %36 oranla bitkilerin en çok herbasının kullanıldığı görülmüştür. 18 bitki ile yerel halkın en fazla tedaviye ihtiyaç duyduğu rahatsızlık karın ağrısıdır. Daha sonra 11 bitki ile şeker hastalığı ve 10 bitki ile romatizma ve diz ağrıları gelmektedir. Yörede bitkilerin tedavi amacı ile hayvan hastalıklarında da kullanımı olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, bitkilerin kullanımı açısından Yalvaç ilçesinin, oldukça zengin bilgi birikimine sahip olduğu görülmüştür. Bu çalışma daha sonraki araştırmalar için bir ön çalışma niteliğindedir.

Abstract:
Diker, N. Y. Investigation of folk medicine in Yalvaç (Isparta) district. Hacettepe University Institute of Health Sciences, MSc Thesis in Pharmaceutical Botany, Ankara, 2016. In this research, the plants used as traditional medicine in Yalvaç district were determined and recorded. For this, 8 field studies were conducted between 2015 and 2016 years. The information was collected via face-to-face interview with local people. Then, determined plants were collected with an informant in its natural habitat. A total of 60 individuals (20 women and 40 men) were interviewed. The mean age of men is 66 and 57 for women. Collected plants were properly dried and identified. It was determined that 71 species belongs to 30 families have medicinal usage. Among them 9 species are endemic and 11 species are cultivated plants. In literature, there is no any investigation with respect to 6 species which are considered in this work. It is determined that 59% of plants was used internally, 21% of plants was used externally, and 20% of plants was used both externally and internally. For internal usage, infusion and decoction were generally preferred as preparation method while poultice was preferred for external usage. It was seen that herba is the most used part of plant with a 36% utilization ratio for medicinal purposes. Local people used medical plants most frequently for the treatment of abdominal pain (18 plants), diabetic (11 plants), rheumatism and knee pain (10 plants). In district, it was determined that the plants are also used in treating animal diseases.  Consequently, it was seen that the people of Yalvaç district has significant information about the traditional medicine. This study is a preliminary work for further researches.