Özel gereksinimli çocuğa sahip olan ebeveynlerin depresyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationships between depression and anxiety levels of parents who have children with special needs
Yazar: ESMA DOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET NUR TUĞLUK
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Özel eğitim destek hizmetleri = Special education support services ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin depresyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma, Maltepe ilçesinde yer alan rehabilitasyon  merkezlerine kayıtlı özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler ile yapılmıştır. Özel gereksinimli çocukların ebeveynleri arasında özellikle annelerin psikolojik sağlık durumlarının daha fazla etkilenebileceği literatürde sıklıkla vurgulanmaktadır. Çalışma kapsamında, Beck Anksiyete Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılarak ebeveynlerin kaygı ve depresyon düzeyleri  arasındaki ilişki incelenmiştir. 

Araştırma sonuçları, özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin depresyon ve kaygı düzeylerinin genellikle yüksek olduğunu ve bu durumun ebeveynlik yükleri, çocuğun gelişimsel zorluklarına dair algılar ve sosyal destek eksikliği gibi faktörlerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Çalışmada, erkek katılımcıların kaygı düzeylerinin daha tutarlı ancak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bu bulgu, annelerin yaşadıkları psikolojik baskının farklı dinamikler içerdiğini düşündürmektedir. Özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin ruh sağlığı üzerindeki bu olumsuz etkiler, daha kapsamlı psikososyal destek programları geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ebeveynlere yönelik bireysel ve aile temelli müdahale programlarının oluşturulması, özellikle annelerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bu bulgular, aile dinamiklerinin daha geniş bir perspektiften ele alınması ve sağlık hizmetlerinde bütüncül yaklaşımların benimsenmesi gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Olan Ebeveyn, Depresyon, Kaygı, Düzeyleri.

Abstract:
This research aims to examine the relationships between depression and anxiety levels of parents with children with special needs.The research aims to select a random sample from mothers of children with special needs registered in various special education and rehabilitation centers by collaborating with them. It is frequently emphasized in the literature that the psychological health status of mothers, especially mothers, among parents of children with special needs may be more affected. Within the scope of the study, mothers' anxiety and depression levels were evaluated using the Beck Anxiety Scale and Beck Depression Scale, and the findings were examined in the context of gender differences.
Research results show that depression and anxiety levels of mothers with children with special needs are generally high, and this may be related to factors such as parenting burdens, perceptions of the child's developmental difficulties, and lack of social support. The study found that male participants' anxiety levels were more consistent but higher. This finding suggests that the psychological pressure experienced by mothers involves different dynamics. These negative effects on the mental health of mothers with children with special needs reveal the need to develop more comprehensive psychosocial support programs. Creating individual and family-based intervention programs for parents is considered an important step towards improving the quality of life, especially of mothers. These findings show that family dynamics should be considered from a broader perspective and holistic approaches should be adopted in health services.
Key Words: Parentes of Children with Special Needs, Depression, Anxiety, Levels.