Sürdürülebilir tarımın ölçümü ve Türkiye açısından değerlendirilmesi
Measurement of sustainable agriculture and an assessment for Turkey
Yazar: MUHAMMED ŞÜKRÜ MOLLAVELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN MIHÇI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dünya Ticaret Örgütü = World Trade Organization ; Kyoto Protokolü = Kyoto Protocal ; Ortak tarım politikası = Common agricultural policy ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir tarım = Sustainable agriculture ; Tarım = Agriculture ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Veri zarflama yöntemi = Data envelopment method

Özet:
Son yüzyılda, teknolojik açıdan yaşanan hızlı gelişim ve değişimden tarım sektörü de büyük ölçüde etkilenmiş ve tarımsal verimliliğin artırılması yoğun teknolojilerin kullanımıyla olanaklı hale gelmiştir. Özellikle, 1950'li yıllardan sonra tarımda modernleşme daha da hızlanmıştır. Tarımsal modernleşme ile birlikte gübre kullanımı, zirai ilaç kullanımı ve enerji kullanımı artmış, sulama olanakları daha fazla yaygınlaşmış ve toprak işleme biçimleri büyük ölçüde değişmiştir. Bu değişim, tarımsal üretimde büyük artışların elde edilmesini sağlamakla birlikte, bir takım çevresel sorunları da beraberinde getirmiştir. Bununla birlikte, dünya nüfusunun hızla artıyor olması, doğal kaynak tabanının sınırsızca tüketilmesi ve yoksulluğun ortadan kaldırılamamış olması gibi olguların da baskısıyla dünya ekosistemi üzerindeki riskler artmıştır. Küresel ısınma, iklim değişimi, biyoçeşitlilik kayıpları ve doğal kaynak bozulmaları bu riskin önemini ortaya koyan önemli işaretler olmuştur. Bu durum mevcut iktisadi anlayışın yeniden ele alınması ve değişime gidilmesini zorunlu kılmaktadır.Sürdürülebilir tarım bu değişimin öncül düşüncelerinden birini oluşturmaktadır. Bu bağlamda sürdürülebilir tarım, ekonomik açıdan varlığını devam ettirebilir, çevreye duyarlı ve sosyal açıdan kabul edilebilir bir tarım sisteminin benimsenmesini öngörmektedir. Çalışma sürdürülebilir tarım olgusunu tartışmakta ve sürdürülebilir tarımın ölçümü üzerine odaklanmaktadır. Bu amaçla, Dünya Ticaret Örgütü çatısı altında tarım müzakerelerini yürüten ve Avrupa Birliği üyeliği yönünde adımlar atan Türkiye'nin tarım sektörünün sürdürülebilir tarım açısından çevresel performansı Avrupa Birliğine üye ülkelerle karşılaştırılmaktadır. Performans karşılaştırılmasında, parametrik olmayan bir doğrusal programlama modeli olan veri zarflama tekniği kullanılmaktadır. Analiz, 1995?2005 döneminde performans değişimini görmek üzere Malmquist İndeks yaklaşımı ile son yıl için veri zarflama analizi uygulamalarından oluşmaktadır.

Abstract:
In the last century, agricultural sector has mainly been affected by the rapid improvement of technological change, and hence, the use of intensive technology in agriculture raised agricultural productivity. In particular, modern agriculture has become widespread after the 1950s. So that uses of fertilizer, pesticide, energy and irrigation facilities have been increased, cultivation of land has been changed. Although these changes provided high increases in agricultural production, they created environmental problems as well. Furthermore, phenomenons like increasing of world population, unlimited consumption of natural resources, and presence of poverty have increased the risks on world ecosystem. Global warming, climate change, lost of biodiversity and deterioration of natural resources could be considered as signs of such risks. As a result, this situation forces the reassessment of the current economic thoughts.Sustainable agriculture can be concerned in this context. Sustainable agriculture involves economically viable, environmentally sensitive and socially agreeable agriculture systems. This study investigates the concept of sustainable agriculture and focuses on the measurement of it. For this aim, environmental performance of Turkish agriculture sector has been compared with the European Union countries in the context of sustainable agriculture basing on the frame of WTO agricultural negotiations and the participation process of the country into EU. For this comparison, data envelopment analysis (DEA) which is a nonparametric linear programming model has been used in addition to the Malmquist index technique. The empirical analysis covers 1995?2005 periods.