Tüketicilerin korunması yönünden aldatıcı yanıltıcı reklamların etkileri: Gıda maddeleri üzerine bir araştırma
The Effects of misleading advertisements in the scope of consumer protection: A study on food products
Yazar: ESEN KARABACAK GÜRBÜZ
Danışman: PROF.DR. REZAN TATLIDİL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gıda maddeleri = Food materials ; Reklamlar = Advertisements ; Tüketicinin korunması = Consumer protection

Özet:
Tüketiciler, firmaların pazarlarda oluşturduğu yoğun rekabet ortamı içerisinde alışveriş kararlarında zorlanmaktadırlar. Tüketicilerin bilgilendirilmesinde önemli rolü olan reklamların, tüketici aleyhine olan durumları söz konusudur. Reklamlar aldatıcı ve yanıltıcı nitelikte veya çeşitli yollarla eksik, yanlış, abartılı veya malla ilgisi olmayan bilgiler vermektedirler. Reklamlar açısından tüketicilerin korunması konusuna ise, tüketiciler, işletmeler, devlet ve yasa koyucular gereken önemi vermemektedirler. Pazardaki bir mal veya hizmet hakkında tüketiciye doğru olmayan bilgiler vererek, yanlış seçim yapmalarım sağlamak ve sonuçta haksız kazanç sağlamak aldatıcı-yanıltıcı reklam olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı; her tüketiciyi yakından etkileyen; üretim, hizmet ve ticaret işletmelerinin aldatıcı-yanıltıcı, tüketiciye zarar veren uygulamalarından tüketicilerin korunmasını sağlayıcı teorik çerçevenin incelenmesinden sonra, uygulamada; tüketicilerin tüketicinin korunması konusundaki eğilimlerini araştırmaktadır. Konunun incelenmesinin ağırlık noktasını aldatıcı-yanıltıcı reklam uygulamaları oluşturmaktadır Reklamlar konusunda çeşitli çalışmalar yapılmış olmasına karşın, aldatıcı-yanıltıcı yönü yeterince ele alınmamış olması nedeniyle, aldatıcı-yanıltıcı reklamlar konusundaki eksik literatüre katkı sağlamak istenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde; tüketicinin korunması çeşitli yönleriyle incelenmiştir İkinci bölümde; pazarlama karması ve iletişim içerisindeki reklamın yeri ve önemi, aldatıcı-yanıltıcı reklam konusu ile ilgili tanım ve kavramlar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; aldatıcı-yanıltıcı reklamlarla ilgili tanım ve kavramların açıklanmasına devam edilmiştir. Dördüncü bölümde; aldatıcı-yanıltıcı reklamların etkileri, tüketiciler üzerinde gerçekleştirilen alan çalışmasının sonundaki veriler değerlendirilerek elde edilmiştir.Tüketiciler, alışveriş kararlarında büyük etkisi görülen reklamların aldatıcı- yanıltıcı etkisi konusunda, oldukça toleranslı davranmaktadırlar. Haklarının neler olduğunu bilmemekte, tüketicilerin korunmasına yönelik yasal çerçevenin bilincinde değildirler. Tüketicilerin bu konudaki bilgisizliği ve eğitimsizliği sonucunda, devletin son yıllarda almak istediği önlemler yetersiz kalmıştır. Sonuçta kimi işletmeler aldatıcı- yanıltıcı reklam uygulamalarını sürdürmektedirler.

Abstract:
Tüketiciler, firmaların pazarlarda oluşturduğu yoğun rekabet ortamı içerisinde alışveriş kararlarında zorlanmaktadırlar. Tüketicilerin bilgilendirilmesinde önemli rolü olan reklamların, tüketici aleyhine olan durumları söz konusudur. Reklamlar aldatıcı ve yanıltıcı nitelikte veya çeşitli yollarla eksik, yanlış, abartılı veya malla ilgisi olmayan bilgiler vermektedirler. Reklamlar açısından tüketicilerin korunması konusuna ise, tüketiciler, işletmeler, devlet ve yasa koyucular gereken önemi vermemektedirler. Pazardaki bir mal veya hizmet hakkında tüketiciye doğru olmayan bilgiler vererek, yanlış seçim yapmalarım sağlamak ve sonuçta haksız kazanç sağlamak aldatıcı-yanıltıcı reklam olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı; her tüketiciyi yakından etkileyen; üretim, hizmet ve ticaret işletmelerinin aldatıcı-yanıltıcı, tüketiciye zarar veren uygulamalarından tüketicilerin korunmasını sağlayıcı teorik çerçevenin incelenmesinden sonra, uygulamada; tüketicilerin tüketicinin korunması konusundaki eğilimlerini araştırmaktadır. Konunun incelenmesinin ağırlık noktasını aldatıcı-yanıltıcı reklam uygulamaları oluşturmaktadır Reklamlar konusunda çeşitli çalışmalar yapılmış olmasına karşın, aldatıcı-yanıltıcı yönü yeterince ele alınmamış olması nedeniyle, aldatıcı-yanıltıcı reklamlar konusundaki eksik literatüre katkı sağlamak istenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde; tüketicinin korunması çeşitli yönleriyle incelenmiştir İkinci bölümde; pazarlama karması ve iletişim içerisindeki reklamın yeri ve önemi, aldatıcı-yanıltıcı reklam konusu ile ilgili tanım ve kavramlar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; aldatıcı-yanıltıcı reklamlarla ilgili tanım ve kavramların açıklanmasına devam edilmiştir. Dördüncü bölümde; aldatıcı-yanıltıcı reklamların etkileri, tüketiciler üzerinde gerçekleştirilen alan çalışmasının sonundaki veriler değerlendirilerek elde edilmiştir.Tüketiciler, alışveriş kararlarında büyük etkisi görülen reklamların aldatıcı- yanıltıcı etkisi konusunda, oldukça toleranslı davranmaktadırlar. Haklarının neler olduğunu bilmemekte, tüketicilerin korunmasına yönelik yasal çerçevenin bilincinde değildirler. Tüketicilerin bu konudaki bilgisizliği ve eğitimsizliği sonucunda, devletin son yıllarda almak istediği önlemler yetersiz kalmıştır. Sonuçta kimi işletmeler aldatıcı- yanıltıcı reklam uygulamalarını sürdürmektedirler.