Edebı̇yat tarı̇hı̇mı̇zde İstanbul sanatçı müzelerı̇nı̇n gelı̇şı̇mı̇
The development of our literary artist's museums in İstanbul
Yazar: HÜLYA İSMİ
Danışman: DOÇ. DR. MUTLU ERBAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müze Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Edebiyat = Literature ; Edebiyat tarihi = History of literature ; Müzeler = Museums ; Sanat = Art ; Sanatçı müzeleri = Artist museums ; Sanatçı müzeleri = Artist museums ; Sanatçılar = Artists ; Yazarlar = Authors ; Özel müzeler = Private museums ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Türkiye'de müze kavramının yaygınlaşmasıyla sanatçı müzelerinin kuruluşu da artmıştır. Topluma değer katan sanatçıların anılarını geleceğe taşıma arzusuyla adlarına müzeler kurulmuş, edebiyat sanatçılarına verilen değer de bu yönde gelişmiştir. 1945'te Tevfik Fikret'in Aşiyan adını verdiği evi müzeye çevrilmiştir. Bunu Sait Faik Abasıyanık'ın Burgazada'daki evi ve Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Heybeliada'daki evi izlemiştir. Türkiye'de yazar ve şairlere verilen değer arttıkça birçok şehirde edebiyat müzeleri açılmıştır. Bunlar sanatçıların evlerinin müzeye çevrilmesiyle oluşan müze ev, onlara adanan müzeler, müze kütüphaneler, birçok sanatçıya yer veren müzeler veya diğer şekillerde kurulan müzeler olabilmektedir.
Dünya örnekleri incelendiğinde özellikle Avrupa ve Amerika'nın edebiyat müzelerinin gelişmişlikleri, ICOM'un Uluslararası Edebiyat Müzeleri Komitesi olan ICLM adında bir komitesi bulunduğu, edebiyat müzeleri araştırmalarının yürütüldüğü görülmektedir. Çalışmada dünyada gelişmekte olan bu durumdan yola çıkılarak Türkiye'deki edebiyat müzeleri için faydalı öneriler sunmak adına bu müzelerin yoğunlukla bulunduğu İstanbul ele alınmış, şehirdeki tüm edebiyat müzeleri yapılan araştırmalar ve yurtdışı örneklerindeki gelişmelerle incelenmiştir.
İstanbul'da bulunan edebiyat müzeleri ekonomik şartlar, mekânsal kısıtlılıklar, yönetim ve diğer çevresel faktörlerden dolayı koleksiyon, sosyal faaliyetler, araştırma çalışmaları, pazarlama faaliyetleri gibi konularda yurtdışı örneklerine kıyasla gelişmesi gereken müzelerdir. Fakat son yıllarda yürüttükleri çalışmalarla gelişmekte ve daha fazla ziyaret edilmekte olduklarını kanıtlamışlardır. Ayrıca İstanbul'daki edebiyat müzeleri bu tür faaliyetler konusunda geliştikleri sürece şehrin kültürel markalaşmasına olumlu katkıda bulunabilecek ve yazar-müze- şehir bağlantısını kuran ve tanıtan en önemli mekanlar haline gelebileceklerdir.



Anahtar kelimeler: Edebiyat müzesi, yazar ve şair müzeleri, sanatçı müzesi, ICLM, müze ev.

Abstract:
Museums of artists became widespread in Turkey together with the increase in the concept of museum. With the purpose of bring the artist's memories to future, memorial places related to them converted into museums or museums were established for them. Besides, the value that given to writers and poets improved and firstly Tevfik Fikret's house named Aşiyan turned into a museum in 1945. Then Sait Faik Abasıyanık's house in Burgazada and Hüseyin Rahmi Gürpınar's house in Heybeliada turned into museums. After that, literary museums were established in many cities in Turkey. These are; historic house museums, museums were dedicated to them, library museums, museums that include many of writers and poets or the museums that were established with other forms.
When samples in the world analyzed, it is seen that literary museums are improved especially in Europe and America. Moreover ICOM has an International Committee of Museums, called ICLM which conducts researches about literary museums. In this thesis Istanbul sample is studied because it is seen as a cultural capital of Turkey and literary museums density is high in there. All the literary museums in the city analyzed by the help of researches and samples in the world.
Literary museums that are located in Istanbul should be improved from the aspect of collections, social activities, researches and marketing strategies when compared to the samples in the world. But is must be bear in mind that economic circumstances, space, management circumstances and other factors have important roles in this situation. In recent years, these museums in Istanbul proved the improvement with their works. Also, while progressing in such activities, literary museums in Istanbul may contribute to the cultural branding of the city and they may be the most important places that correlates writer-museum-city connection.



Keywords: Literary museums, writer and poet museums, artistic museums, ICLM, historic house museums.