Çevre koşullarında stratejik duruş, firma yetenekleri ve firma performansı ilişkisi: Lojistik sektöründe bir araştırma
Strategic posture, firm capabilities and firm performance relationship in environmental conditions: A research in the logistics industry
Yazar: SANİYE YILDIRIM ÖZMUTLU
Danışman: PROF. DR. ESİN CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik yetenekler = Dynamic capabilities ; Firma performansı = Firm performance ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Performans = Performance ; Stratejik duruş = Strategic posture ; Çevre koşulları = Environmental conditions ; İşletme yetenekleri = Business capabilities

Özet:
Yapılan bu çalışmanın amacı, öncelikli olarak çevresel koşulların firma performansı üzerinde yarattığı etkileri araştırmaktır. Bunu yaparken stratejik duruşun, aracı (mediator) etkisinin varlığı öngörülerek değişkenler arası etkileşimi araştırılmıştır. Ayrıca, firma yeteneklerinden olan dinamik yeteneklerin, çevresel koşullar-firma performansı, çevresel koşullar-stratejik duruş ve stratejik duruş-firma performansı ikili ilişkilerinde düzenleyici (moderator) etkilerine de bakılmıştır. Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de Marmara bölgesinde Uluslararası Nakliyeciler Derneğine (UND) kayıtlı olan ve bu derneğe kayıtlı olmayıp, Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneğine (UTİKAD) kayıtlı olan, lojistik firmalarının değişken çevresel koşullarda stratejik duruşu, firma yetenekleri ve performansı arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Bu amaç ve kapsam doğrultusunda, bir araştırma modeli ve buna bağlı araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Oluşturulan araştırma modeli, Dess ve Beard (1984) tarafından geliştirilen çevre koşullarının üç boyutunu, Venkatraman (1989) tarafından geliştirilen stratejik duruşun altı boyutunu, Pavlou ve El Sawy (2006) tarafından geliştirilen firma yeteneklerinden olan dinamik yeteneklerin dört boyutunu içermekte ve firma performansı değişkenlerinden oluşmaktadır. Araştırma modelindeki hipotezleri test etmek için araştırma kapsamında faaliyet gösteren 218 lojistik firmasında, yönetici pozisyonunda çalışan 264 kişiye, araştırmaya ait anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi, SPSS ve AMOS paket programı kullanılarak Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, stratejik duruş değişkeninin, çevresel koşullar ile firma performansı arasında tam aracılık etkisine sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca dinamik yetenekler değişkeninin ikili ilişkilerde düzenleyici etkide bulunmadığı ama stratejik duruş ve firma performansı üzerinde doğrudan etkide bulunduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, elde edilen bulgularla lojistik firmalarının stratejik duruş özelliklerinin farkına varmalarına olanak sağlanarak, firma yeteneklerinin nasıl geliştirilebileceği ve değişen çevre koşullarında performanslarını nasıl arttırıbilecekleri yönünde yol gösterecek bilgiler ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çevre Koşulları, Stratejik Duruş, Dinamik Yetenekler, Firma Performansı, Lojistik Firmaları

Abstract:
The aim of this study is primarily to investigate the effects of environmental conditions on firm performance. While doing this, the interaction between the variables was investigated by predicting the presence of the mediator effect of the strategic posture. In addition, the moderator effects of dynamic capabilities, which are firm capabilities, on environmental conditions-firm performance, environmental conditions-strategic posture and strategic posture-firm performance bilateral relations were also examined. Within the scope of this research, the logistics organizations that are registered with the International Transport Association (UND) in the Marmara region and known to be unregistered in this association will be addressed with respect to the relationship between strategic posture, firm capabilities, and performance under varying environmental conditions. According to the aim and scope, a research model and related to research hypotheses have been developed. This research model includes three dimensions of environmental conditions developed by Dess and Beard (1984), six dimensions of the strategic posture developed by Venkatraman (1989a), four dimensions of dynamic capabilities within the firm capabilities developed by Pavlo and El Sawy (2006), and firm performance variables. In order to test the hypotheses in the research model, a survey was applied to 264 people working in the management position in 218 logistics companies. The analysis of the obtained data has been carried out by the Structural Equation Modeling (SEM) method using SPSS and AMOS software. According to the results of the analysis, it has been determined that the strategic posture variable has the full mediation effect between environmental conditions and firm performance. In addition, it has been determined that the dynamic capabilities variable do not have the moderating effect in bilateral relations, but it has the direct effect on strategic posture and firm performance. As a result, with the findings obtained logistics firms to realize their strategic posture features, information has been provided to guide how they can improve their capabilities and improve their performance in changing environmental conditions.

Key Words: Environmental Conditions, Strategic Posture, Firm Capability, Firm Performance, Logistics Firms