Kıraat disiplininde metodolojik alan tanımlaması
Methodological field identification in the science of qiraat
Yazar: MUHAMMED İSA YÜKSEK
Danışman: PROF. DR. SITKI GÜLLE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Yöntembilim = Methodology

Özet:
Bu çalışma, Kur'an nazmının mevsukiyetini temini kendisine amaç edinen kırâat ilminin teorik alanına ait olan ve başta ulûmü'l-Kur'an olmak üzere farklı disiplinlerde incelenen problematiklere dairdir. Aynı zeminin farklı bağlamlarda ele alınan meselelerini bir araya getirip yeni bir alan tanımlaması yapmayı hedefleyen çalışmanın merkezinde "metodoloji", "tutarlılık" ve "bütünlük" olmak üzere üç temel ilke bulunmaktadır. 
İlimler felsefesine ait iki temel kavram olan "mebâdi" ve "mesâil" ilk iki bölümün kurgusunda öncelikli rol oynamaktadırlar. Tanımlaması yapılacak alanın temel problematikleri "mesâil" kavramı ile, alanın tarışmadan farklı disiplinlerden aldığı ve kullandığı bilgiler ise "mebâdi" kavramı ile karşılanmaktadır. "Mebâdi" ve "mesâil" kavramları altında yer alan başlıklar, içerikleri ve bağlantıları bu iki kavramın bahsedilen karşılıklarına göre kurgulanmış, problematikler ile farklı disiplinlerden alınan bilgiler arasına belirgin bir çizgi çekilmiştir.
Çalışmanın birinci bölümü kırâatların ontolojik zemini ile alakalı problematikleri, ikinci bölümü ise kırâatların epistemolojik zemini ile alakalı problematikleri ele alıp incelemektedir. Öncelikle "mebâdi", sonra da "mesâil" üst başlıkları altındaki konular bu iki bölümde özgün bir şekilde sadece kendi bağlamlarında tartışılmış ve kesin yargılara varmaktan kaçınılmıştır. 
Çalışmanın üçüncü bölümü bir deneme mahiyetinde, tanımlaması yapılan alana dair metodoloji şablonu vermektedir. Gelişme ve genişlemeci yapısı dikkate alınarak hazırlanan bu şablonda ilk iki bölümde analiz ve kritize edilen problematiklerden çıkan sonuçlar arasındaki ilişki ağı kurulmuş, her bir konuya ait çıktıların şemadaki yerine oturması sağlanarak çalışmanın benimsediği metedolojinin alanın proplematiklerinin çözümünde aranan metodolojiye olumlu bir katkı yansıtması sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This study is about the issues regarding the science of Qıraat which aims to preserve the authenticity of Qur'anic scripture and examined issues mainly by ulumul Qur'an (Qur'anic Scienses) and other disciplines. There are three main tenets such as methodology, coherence and wholeness in the center of the study which main goal is to gather different issues examined on different contexts but on the same ground.
"Mebadi" and "mesail", which are the two basic concepts of the philosophy of sciences, has a major role in the construction of first two chapters. The major problematic of the field to be defined is met with the concept of "mesial"; and the knowledge taken from other diciplines and used without any discussion is met by the concept of "mesial". Headlines are designed under the concept of "Mebâdi" and "mesâil" with their contents and connections. There is a clear cut between the issues and the knowledge taken from different disciplines.
While the first chapter of the study focuses on the problematic regarding ontological ground of qıraats, the second chapter is about epistemological ground of qıraats. The subjects under the headlines of "mebadi" and "mesial" are discussed authentically in their own contexts. It is also avoided to have sharp judgments on them.
The third chapter of the study gives a methodological template on the discipline of Qıraat. It is considered that the development and the expansionary structure of the template in its preparation. In the first two parts, the web of relation is constructed by using the results which are gained through analyzing and criticizing the .issues. Then, the outcome which belongs to each subject has been put in their own place in the template. By doing this, it is aimed to contribute to methodology which has been established in this study.