Etkileşimsel okuma modelini temel alan Türkçe öğretiminin öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal öğrenme becerileri üzerine etkisi
The effects of the interactive reading model-based Turkish teaching on cognitive and affective learning skills of students
Yazar: TUNCAY TÜRKBEN
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİ TEMİZYÜREK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Bilişsel öğrenme = Cognitive learning ; Duyuşsal öğrenme = Affective learning ; Etkileşimsel yöntem = Interactional method ; Okuma = Reading ; Okuma modeli = Reading model ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Okuma eylemi fizyolojik, zihinsel ve ruhsal yönleri bulunan karmaşık bir süreçtir. Okumayı öğrenme süreci, temel okuryazarlıkla başlamakta ve daha sonraki eğitim süreçlerinde geliştirilebilmektedir. Bireylerin bu süreç içerisinde eleştirel ve yaratıcı okumanın gerektirdiği donanıma sahip olmalarında okuma öğretiminde kullanılan strateji, yöntem ve tekniklerin büyük bir etkisi vardır. Bu araştırmanın amacı da Etkileşimsel Okuma Modeli'ni temel alan Türkçe öğretiminin öğrencilerin okuduğunu anlama, bilişsel farkındalık ve okumaya yönelik tutum üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırma, 2016-2017 eğitim öğretim yılında Ankara ili Kızılcahamam ilçesindeki Orhangazi Ortaokulu ile İmam Hatip Ortaokulu'nda gerçekleştirilmiştir. Etkileşimsel Okuma Modeli'ne dayalı olarak planlanan programın uygulama süreci 11 hafta sürmüştür. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı desen kullanılmıştır. İlk önce nicel veriler daha sonra ise nitel veriler toplanmış ve çözümlenmiştir. Nicel veriler, nitel verilerle desteklenmeye çalışılmıştır. Etkileşimsel Okuma Modeli'ni temel alan Türkçe öğretiminin okuma becerisini geliştirmeye yönelik deneysel çalışmanın okuduğunu anlama, tutum ve bilişsel farkındalık üzerindeki etkisini belirlemek için ise eşleştirilmiş ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmaya 30 deney grubu, 30 da kontrol grubu olmak üzere toplam 60 altıncı sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmanın nicel verileri; okuduğunu anlama testleri, okuma stratejileri bilişsel farkındalık ölçeği, kişisel bilgi formu ve okuma tutumu ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Kontrol grubunda mevcut öğretim programı uygulanırken, deneysel çalışmanın yapıldığı çalışma grubunda ise etkileşimsel okumaya dayalı hazırlanan bilgilendirici ve öyküleyici metinler ile etkinliklerden oluşan program uygulanmıştır. Ayrıca, okuma öğretiminde Etkileşimsel Okuma Modeli'ne işlerlik kazandıracak okuma strateji, yöntem ve tekniklerine de başvurulmuştur. Strateji, yöntem ve tekniklerin öğrenme ortamında nasıl uygulanacağı Aşamalı Sorumluluk Aktarımı Modeli esas alınarak öğrencilere modellik yapılarak öğretilmiştir. Aşamalı Sorumluluk Aktarımı Modeli ile beraber uygulanan etkileşimli okuma öğretimi programının nihai hedefi de bağımsız, öz düzenlemeli, eleştirel ve yaratıcı okurların yetişmesidir. Okur, bu sayede metne nasıl yaklaşacağını öğrenir ve karşılaştığı bir metni rahatlıkla anlamlandırabilir. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen veriler SPSS 20.0 istatistik paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, bağımlı gruplar için t-testi, bağımsız gruplar için t-testi, yüzde (%) ve frekans (f) hesaplamalarından yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde ise nitel veri analizi yaklaşımlarından betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin deney öncesi ve sonrası okuma tutum puanları kontrol edildiğinde, deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin deney öncesi ve sonrası okuduğunu anlama ve bilişsel farkındalık puanları arasında ise anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bu verilerin yanında uygulanan öğretim programı ile ilgili öğrenci görüşleri incelendiğinde, uygulanan etkileşimsel okuma öğretiminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri, bilişsel farkındalıkları ve okuma tutumları üzerinde etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
Reading activity is a complex process involving physiological, mental and spiritual aspects. The learning process of reading starts with basic literacy skills, and may be improved in later educational stages. The strategies, methods and techniques used in teaching reading are influential in making individuals acquire critical and creative reading skills. The purpose of this study is to determine the effects of Interactive Reading Model-Based Turkish Teaching on the attitudes towards cognitive awareness and reading comprehension of students. The study was conducted in Orhangazi Secondary School and Imam Hatip Secondary School in Kızılcahamam County of Ankara in 2016-2017 Academic Year. The application process of the Interactive Reading Model-Based Turkish Teaching lasted for 11 weeks. The Explanatory Design Method, which is one of the Combined Method Designs, was used in the study. Firstly, the quantitative data were collected and analyzed in the study, and then the qualitative data were collected and analyzed. The quantitative data were supported with the qualitative data. The semi-empirical matched pretest-posttest control group design was used in the empirical intervention to detect the effects of the Interactive Reading Model-Based Turkish Teaching in improving reading skills. Sixty students from 6th Grade 30 of whom constituted the Study Group and 30 of whom constituted the Control Group were included in the study. The quantitative data of the study were collected with the reading comprehension tests, cognitive awareness form and reading attitude scale. The qualitative data were collected with semi-structured interview form. The present teaching curriculum was used in the Control Group while the program which consisted of informative and narrative texts based on the interactive reading method was used in the Study Group to which the empirical intervention was made. In addition, the reading strategies, methods and techniques, which would make the Interactive Reading Model-Based Turkish Teaching become functional, were also used. The application of the strategy, method and techniques in the learning medium was taught to the students by being models based on the Gradual Responsibility Transfer Model. The final target of the Interactive Reading Model-Based Turkish Teaching and the Gradual Responsibility Transfer Model is training and raising independent, self-organizer, critical and creative readers. In this way, the reader will learn how to approach the text, and make sense of it in an easier manner. The data that were obtained from the quantitative dimension of the study were analyzed by making use of the SPSS 20.0 Statistical Package Program. The arithmetic average, the t-test for dependent groups, the t-test for independent groups, percentage (%) and frequency (f) calculations were made use of in the analysis of the data. In the analysis of the qualitative data of the study, the Descriptive Analysis Method, which is one of the qualitative data analysis approaches, was used. According to the study findings, when the reading attitude points of the students in the Study and Control Group before and after the study were examined, no significant differences were determined between the Study and Control Group. A significant difference was determined between the reading comprehension and cognitive awareness points of the students in the Study and Control Group before and after the study. When the students' viewpoints on the applied teaching program were examined together with these data, it may be claimed that the interactive reading teaching is influential on the reading comprehension, cognitive awareness, and reading attitudes of students.