Mevlid geleneğinde Velâdet Bahri icrâlarının tahlîli
Analysis of Velâdet Bahri's executions in the mevlid tradition
Yazar: ABDURRAHİM ARPAGUŞ
Danışman: PROF. DR. SERDA TÜRKEL OTER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Mevlid dendiği zaman akla Anadolu'da ve Türklerin yaşadığı birçok coğrafyada Süleyman Çelebi'nin "Vesiletü'n-Necât" isimli mesnevi formunda yazılmış eseri gelir. Bu manzum eser yüzyıllar boyunca dillerden dillere aktarılarak okuna gelmiştir. Öyle ki Müslümanların dini bir ritüele dönüştürerek ifa ettikleri durumlardan olan ölüm, doğum, sünnet, asker uğurlama ve dahası işyeri açma gibi hallerde bile mevlid okunmaya devam etmiştir. Bu çalışmada mevlid geleneğinin tarihsel süreç içerisinde uygulama alanlarına değinilmiş, mevlid bahirleri arasında yer alan "Velâdet Bahri" güfte ve aruz yönüyle değerlendirilmiş, seçilen mevlidhanlardan Bekir Sıdkı Sezgin, Tahir Karagöz ve İsmail Coşar'ın Velâdet bahri icrâları makam ve seyir özellikleri açısından tahlîl edilmiştir. Çalışmanın evreni; mevlid Geleneği ve Velâdet bahri icrâları, örneklemi ise Bekir Sıdkı Sezgin, Tahir Karagöz ve İsmail Coşar'ın Velâdet bahri icrâlarına dair ulaşılan ses kayıtlarıdır. Çalışmanın amacı; mevlid geleneğini araştırmak ve icrâ tahlilleri incelenen mevlidhanların icrâlarının, mevlid formu icrâsı yapacak kişilere ulaşmasını sağlamaktır. Çalışma; mevlid konusunda yapılan çalışmaların az olması ve icrâ tahlilleri yapılan mevlidhanların icrâlarının ilk kez makam ve seyir özellikleri açısından geleneksel tavırla açıklanması ile önemlidir. Çalışma sonucunda mevlid geleneği irdelenmiş ve icrâları tahlil edilen mevlidhanların icrâlarındaki makam ve seyir özellikleri tespit edilerek çalışmanın sonuç bölümünde açıklanmıştır.

Abstract:
When mevlid is mentioned, Süleyman Çelebi's "Vesiletü'n-Necât" written in masnavi form comes to mind in Anatolia and in many geographies where Turks live. This verse work has been translated from languages to languages for centuries. So much so that even in cases such as death, birth, circumcision, sending off soldiers and opening a business, which are among the situations that Muslims perform by turning it into a religious ritual, Mawlid continued to be recited. In this study, the application areas of the mevlid tradition in the historical process were mentioned, "Velâdet Bahri", which is among the mevlid bahirs, was evaluated in terms of lyrics and prosody, and the Velâdet Bahri performances of selected mevlidhans Bekir Sıdkı Sezgin, Tahir Karagöz and İsmail Coşar were analyzed in terms of mode and navigational characteristics. The universe of the study; The tradition of mevlid and Velâdet bahri performances, the sample of which is the sound recordings of Bekir Sıdkı Sezgin, Tahir Karagöz and İsmail Coşar's Velâdet navy performances. Purpose of the study; to research the tradition of mawlid and to ensure that the performances of the mawlids whose performance analyzes are examined reach the people who will perform the mawlid form. Study; It is important because the studies on mawlids are few and the performances of mawlidhans, whose performance analyzes are made, are explained for the first time in a traditional manner in terms of maqam and navigating characteristics. As a result of the study, the tradition of mawlids was examined and the maqam and rhythm characteristics of the mawlidhans whose performances were analyzed were determined and explained in the conusion partcl of the study.