İstanbul'un kentsel gelişimi ve bu gelişimin tarım ve orman alanları üzerindeki etkisinin coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama ile belirlenmesi
Determination of urban development of Istanbul and its impact on agriculture and forest areas by geographical information systems and remote sensing
Yazar: MUSTAFA AKYOL
Danışman: PROF. DR. ERSİN KAYA SANDAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İnsanoğlu ilkel yaşamdan günümüze edindiği bilgiler ışığında birçok alanda gelişim kaydetmiştir. Nitekim ağaç kovuklarından çıkıp yüzlerce metre yükselen gökdelenleri inşa etmiştir. Bununla kalmayıp metropol olarak tanımladığımız milyonlarca nüfusu barındıran kentleri meydana getirmişlerdir. Ancak bizler kentlerin büyümesini sağlarken kimi yerlerde insanlık için oldukça önemli olan tarım ve orman alanlarının yok olmasına neden olduk. Bu nedenle bizler bu çalışmanın temel amacı İstanbul ilinde yaşanan kentsel büyümenin tarım ve orman örtüsü ile ilişkisini ortaya koymaktır. Bu çalışma yapılırken CORINE verileri ve Landsat Uydu görüntüleri kullanılmıştır. CORINE ve Landsat verileri ArcGIS 10.5 programı ile çeşitli parametreler kullanılıp analizler yapılmıştır. CORINE ile yapılan analizler sonucunda 1990 yılında İstanbul ilinde yerleşim alanlarının kapladığı alan 72,605 hektar iken 2018 yılına gelindiğinde 124,019 hektara kadar bir büyüme göstermiştir. Landsat uydu görüntüleri ile yapılan kontrollü sınıflama sonucunda 1987 yılında yerleşim alanlarının büyüklüğü 68,514 hektar olduğu hesaplanmıştır. 2022 yılına kadar geçen 35 yıllık zaman diliminde yerleşim alanlarının büyüklüğü 125,918 hektara ulaşmıştır. Yerleşim alanları büyüme gösterirken orman alanları ve tarım alanları küçülme yaşamıştır. Nitekim 1987 yılında 277,169 hektar olan ormanlık alanlar 2022 yılına gelindiğinde 236,349 hektara kadar küçülmüştür. Tarım alanları da 1987 yılında 173,159 hektar iken 2022 yılında 156,047 hektara gerilemiştir. Analiz sonuçlarından hareketle kentsel büyümenin kontrollü bir şekilde sağlanması ve orman alanları ile verimli tarım alanlarının korunmasına dikkat etmek gerekmektedir. Aksi halde İstanbul'daki kentsel gelişmenin orta vadede orman ve tarım alanlarını büyük ölçüde ortadan kaldıracağı görülmektedir.

Abstract:
Mankind has made progress in many areas in the light of the knowledge gained from primitive life to the present. As a matter of fackt, he built skyscrapers rising hundreds of meters from tree hollows. Not only that, they created cities with millions of inhabitants, which we define as metropolises. However, while we made cties grow, we caused  the destruction of agricultural and forest areas, which are very important for humanity in some places.  Therefore, the main purpose of this study is to reveal the relationship between urban growth in Istanbul and agriculture and forest cover. CORINE data and Landsat Satellite images were used in this study. CORINE  and Landsat data were anlyzed by using various parameters with ArcGIS 10.5 program. As a result of the analyzes made with CORINE, the area covored by the residential areas in  Istanbul in 1990 was 72.605 hectares, and by 2018 it has grown to 124,109 hectares. As a result of the controlled classification made with Landsat satellite images, the size of the settlement areas in 1987 was calculated as 68,514 hectares. In the 35 year peiod until 2022, the size of the settlement areas has reached 125,918 hectares. While residential areas have grown, forest areas and agricultural areas have experienced shrinkage. As a matter of fact forest areas, which were 277,169 hectares in 1987, shrank to 236,349 hectares in 2022. Based on the results of the analysis, it is necessary to ensure urban growth in controlled manner and to protect forest areas and fertile agricultural areas. Otherwise, it is seen that urban development in Istanbul will largely eliminate forest and agricultural areas in the medium term.