60–72 aylık çocuklarda hızlı isimlendirme ve erken okuryazarlık becerilerinin incelenmesi
An investigation of rapid naming and early literacy skills of children between 60-72 months
Yazar: DAMLA DİLARA ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE NİLAY KAYHAN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Hızlı adlandırma = Rapid naming ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okuma becerileri = Reading skills

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, 60-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerileri ile hızlı isimlendirme becerilerinin incelenmesidir. Ayrıca çalışmada çocukların erken okuryazarlık becerileri ve hızlı isimlendirme becerilerinin anne ve babanın yaşı, eğitim durumu, iş durumu ile çocukların okul öncesi eğitim alma durumu, okul öncesi eğitime devam etme süresi, kardeş sayısı ve kardeşe sahip olma durumu, okul SED düzeyi bağımsız değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırmaya, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İzmir ili ve merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında öğrenim gören; 60-72 aylık tipik gelişim gösteren, ana dili Türkçe olan, herhangi bir özel gereksinim alanına yönelik gelişimsel tanısı olmayan ve okulöncesi öğrenimine aktif devam eden 111 çocuk dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen çocukların erken okuryazarlık beceri düzeylerine ilişkin bilgiler "Erken Okuryazarlık Testi (EROT)", hızlı isimlendirme beceri düzeylerine ilişkin bilgiler "Hızlı İsimlendirme Testi (HİT)", kendilerine ve ailelerine ilişkin bilgiler "Demografik Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. 
	Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiş, çocukların Hızlı İsimlendirme Testi (HİT) alt testlerinden elde ettikleri puanların anne ve babanın yaşı, eğitim durumu, iş durumları ile çocukların okul öncesi eğitim alma durumu, okul öncesi eğitime devam etme süresi, kardeş sayısı ve kardeş sahibi olma durumu, okul sosyoekonomik düzey (SED) bağımsız değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Çocukların Erken Okuryazarlık Testi (EROT) alt testlerinden elde ettikleri puanların istatistiksel olarak değerlendirilmiş; elde edilen sonuçlara göre EROT alt testlerinden elde ettikleri puanların çocukların okul öncesi eğitim alma durumuna göre anlamlı bir şekilde farklılık gösterdiği, bu farklılığın okul öncesi eğitim alan öğrenciler lehine olduğu; okulöncesi eğitime devam etme değişkenine göre de daha uzun süre okul öncesi eğitim alan çocukların lehine anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Kardeşe sahip olup/olmama durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği ve bu farklılığın kardeşi olmayanlar lehine anlamlı bir şekilde farklılık gösterdiği belirlenmiştir.  Anne ve baba eğitim düzeylerine göre anlamlı farklılık olduğu ve bu farklılığın ebeveynlerin eğitim düzeyi yüksek olanlar lehine olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Okul SED düzeyi değişkenine göre anlamlı bir farklılık olduğu; bu farklılığın düşük-orta ve düşük-yüksek SED arasında ve üst olanlar lehine anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Buna karşılık bulguların anne iş durumu, anne-baba yaş durumu ve kardeş sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Çocukların hızlı isimlendirme becerileri ile erken okuryazarlık becerileri arasında ilişkiyi belirlemeye yönelik elde edilen veriler istatistiksel olarak incelendiğinde; elde edilen korelasyon katsayılarına göre hızlı isimlendirme becerisi ile EROT sözcük bilgisi, sesbilgisel farkındalık ve harf bilgisi arasında yüksek düzeyde bir ilişki, hızlı isimlendirme becerisi ile EROT dinlediğini anlama arasında düşük düzeyde bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar hızlı isimlendirme ve erken okuryazarlık becerilerinin birbirleri ile yüksek ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu anlamda bulgular çocukların formal okuma sürecine başlamadan önce kazanmaları gerektiği öncül beceriler olması yönünde dikkati çekicidir. Ayrıca çocukların bu becerilerinde anne-babanın eğitim düzeyi ve okulöncesi eğitime devam etme sürelerinin önemli birer değişken olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç olarak, hızlı isimlendirme ve erken okuryazarlık becerilerinin birbirleri ile ilişkili olduğu, çocukların okuma becerileri üzerinde etkili olduğu ve bu becerilerin gelişimi üzerinde anne-babanın eğitim düzeyi ve okulöncesi eğitime devam etme sürelerinin önemli değişkenler olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Erken okuryazarlık, Hızlı isimlendirme testi, Okuma becerileri, Okul öncesi eğitim.

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate the relationship between early literacy skills and rapid naming skills of 60-72 months old children. In addition,  study examined whether chilren's early literacy skills and rapid naming skills differed according to the independent variables of mother and father's age, educational status, job stutus, pre-scholl education, number of siblings and having siblings, school population socioeconomic status (SES). 111 children who studied at public schools affiliated with the Ministry of National Education in Izmir province and its central districts in the 2021-2022 academic year, who were 60-72 months old and showed typical development, whose native language was Turkish, who did not have a developmental diagnosis for any special needs area, and actively continued preschool education were included in the study. Information about the early literacy skill levels of the children who were included in the study was obtained with the "Early Literacy Test (ELT)", information about their rapid naming skill levels was obtained with the "Rapid Naming Test (RNT)", and information about the children and their families was obtained with the "Demographic Information Form". 
	The data obtained were statistically evaluated and the scores obtained from  the RNT subtestts of the children were determined by the age of the mother and father, educational status, the duration of pre-school education, the number of siblings and having a sbling and school SES did not differ significantly according to independent variables. According to the results obtained, the scores obtained by the children from the ELT sub-tests differed significantly in terms of children's preschool education status and this difference was in favor of the children who received preschool education; there was a significant difference in terms of duration of preschool education in favor of the children who continued preschool education for a longer period. It was determined thatthere was a significant difference according to the status having or not having sblings and this differencesignificantly differed in favor of those who did not have siblings. It was found that there was a significant difference in terms of the parents' education level and this difference was in favor of the children whose parents had higher education levels. There is a significant difference according to the school SES variable, it was determined that this difference differed significantly between low-medium and low-high SES  and in favor of upper ones. However, it was seen that there was no significant difference in terms of the variables of mothers' job status, parents' age, and the number of siblings. Spearman's rank-order correlation was used to determine whether there was a relationship between children's rapid naming skills and early literacy skills. When examining the correlation coefficients obtained, it was found that all correlations were significant. It was determined that there was a high relationship between total scores obtained from RNT and ELT. The findings obtained were discussed in line with the studies in the literature The results obtained in the study show that rapid naming and early literacy skills are highly related to each other. In this sense, it draws attention that these are primary skills that children should acquire before they start the formal reading process. Besides, it was stated that parents' education level, school SES, having siblings and children's duration of preschool education were significant variables in these skills. 
In conclusion, it was seen that rapid naming and early literacy skills are related to each other, they are effective on the children's reading skills, and parents' education level and children's duration of preschool education were important variables for the development of these skills.
Keywords: Early literacy, Rapid naming test, Reading skills, Preschool education.