Bazı triticale çeşitlerinde farklı ekim sıklıkları ile azot dozlarının verim ve verim öğelerine etkileri
Effects of different sowing density and nitrogen doses in some triticale varieties
Yazar: KAMİL KARA
Danışman: PROF. DR. SAİME ÜNVER İKİNCİKARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azot dozu = Nitrogen dose ; Tritikale = Triticale ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu çalışma, 2003-2004 ve 2004-2005 üretim yıllarında, Ankara Üniversitesi Ziraat FakültesiAraştırma Uygulama Çiftliği'nde yürütülmüştür. Araştırmada, Tatlıcak 97, Melez 2001,Karma 2000 ve Presto triticale çeşitlerine, farklı ekim sıklıkları (350, 450 ve 550 adettohum/m2 ) ve azot dozları (4, 6 ve 8 kg N/da) uygulanmıştır.Araştırma, tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlüolarak kurulmuştur. Araştırmada, ekim sıklıkları ve azot dozlarının dört triticale çeşidinde,başaklanmaya kadar geçen gün sayısı, bitki boyu, bitkide fertil kardeş sayısı, başak uzunluğu,başakta tane sayısı, başak tane verimi, bin tane ağırlığı, birim alan hasat indeksi, birim alantane verimi ve tanede protein oranı üzerine etkileri incelenmiştir. İki yıl süreyle yürütülençalışmada, incelenen karakterler yönünden yıllar arası farklılık önemli bulunmuş ve yıllar ayrıayrı değerlendirilmiştir. Ele alınan özelliklerde, çeşitler, ekim sıklıkları ve azot dozlarıarasındaki farklılıklar önemli olarak belirlenmiştir. Artan ekim sıklıklarında, bitki boyu vebirim alan tane verimi de artmıştır. İncelenen tüm karakterlerde, artan azot dozlarına bağlıolarak artış saptanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, birinci yıl Karma 2000 çeşidinde 483.69-550.14 kg/da, Prestoçeşidinde 415.64-530.91 kg/da, Tatlıcak 97 çeşidinde 447.44-504.14 kg/da ve Melez 2001çeşidinde 414.84-483.18 kg/da arasında değişen tane verimi değerleri elde edilirken, ikinci yılbu değerler sırasıyla 599.66-705.09 kg/da, 539.76-646.22 kg/da, 627.71-761.56 kg/da ve577.35-657.78 kg/da arasında değişim göstermiştir. Protein oranları ise birinci yıl Karma2000 çeşidinde %9.85-10.26, Presto çeşidinde %9.92-10.66, Tatlıcak 97 çeşidinde %9.67-10.58 ve Melez 2001 çeşidinde %10.67-11.74 arasında değişirken, ikinci yıl bu değerler,sırasıyla %12.30-12.87, %12.30-12.77, %11.67-12.20 ve %11.50-12.13 olarak belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Triticale, azot dozları, ekim sıklıkları, verim, verim öğeleri.

Abstract:
This research was conducted in Applying Research Farm, Faculty of Agriculture, Universityof Ankara during 2003-2004 and 2004-2005 growing seasons. Using Tatlıcak 97, Melez 2001,Karma 2000 and Presto triticale varieties, the effect of different sowing densities (350, 450and 550 grain.m-2 ) along with varying level of nitrogen doses (4, 6 and 8 kg N.da-1) with onyield and yield components were determined.The experiment was designed as Randomized Complete Block Design as Split Split Plotswith 3 replications. The aim of this research was to determine the effects of different sowingdensities and various doses of nitrogene on days to heading, plant height, number of fertiletillers per plant, spike lenght, grain number per spike, grain weight per spike, thousand grainweight, harvesting index, grain yield and protein content in trticale varieties. The resultsobtained for the analyzed parameters per year were significantly different, therefore, theywere evaluated on yearly basis. There were significant difference among cultivars and theapplications; sowing densities and N doses. At the increasing sowing densities, plant heightand grain yield also increased. At the increasing N doses, it?s determined that the allinvestigated components tended to rise.According to the results of the research, Karma 2000?s seed yield is between 483.69 to 550.14kg.da-1, Presto from 415.64 to 530.91 kg.da-1, Tatlıcak 97 from 447.44 to 504.14 kg.da-1 andMelez 2001 from 414.84 to 483.18 kg.da-1 in the first year, while in the second year 599.66 to705.09 kg.da-1, 539.76 to 646.22 kg.da-1, 627.71 to 761.56 kg.da-1 ve 577.35 to 657.78 kg.da-1respectively. Protein contents were obtained Karma 2000?s 9.85-10.26 %, Presto from 9.92-10.66 %, Tatlıcak 97 from 9.67-10.58 % and Melez 2001 from 10.67-11.74 % in the firstyear, while in the second year 12.30-12.87 %, 12.30-12.77 %, 11.67-12.20 % and 11.50-12.13% respectively.Key Words : Triticale, nitrogen doses, sowing densities, yield, yield components.