Sözel ilaç istemi uygulamalarının neden olduğu sorunlar, hemşirelik bilişimi sistemlerinin bu sorunları önlemedeki rolü ve yenilikçi fikirler
The problems caused by verbal order applications, the role of nursing information systems in preventing these problems and innovative ideas
Yazar: NURHAN DEĞİRMENCİ BİNGÖL
Danışman: PROF. DR. KEMAL TURHAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilişim sistemleri = Information systems ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Hastane bilgi sistemleri = Hospital information systems ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tedavi hataları = Medication errors ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Sözel ilaç istemi, sağlık kuruluşlarında sıklıkla kullanılan ilaç reçeteleme şekillerinden biridir.  Bu istem şekli, hekim servis dışında bulunduğunda ya da acil durumlarda kullanılması tavsiye edilir. Ortamda çok gürültü olması, telaffuz farklılıkları, benzer ilaç isimleri ve hastaların aynı isme sahip olabilmeleri gibi nedenlerden dolayı sözel ilaç istemleri hekim tarafından hemşireye yanlış iletilebilir ya da hemşire hekimi yanlış anlayabilir. Bu yanlış anlaşılmalar hatalı ilaç uygulamalarına ve hastada istenmeyen etkilere yol açabilir. 
Bu tez çalışmasında tüm bu durumlar dikkate alınarak; bir üniversite hastanesi ve bir devlet hastanesinde çalışan hemşirelerin sözel ilaç istem alma sıklıkları karşılaştırılmıştır. Ayrıca hemşirelerin sözel ilaç istemlerini anlamada, uygulamada, kayıt altına almada karşılaştıkları zorlukları saptamak ve bu reçeteleme şeklini en aza indirebilecek yeni bilişim teknolojilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından literatür taraması yapılarak hazırlanan 32 soruluk bir anket formu ile elde edilmiştir. Anket, 15.05.2018 - 15.07.2018 tarihleri arasında üniversite ve devlet hastanesinde yataklı servislerde çalışan ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden hemşirelere uygulanmıştır. Çalışma verileri IBM SPSS Statistics 23 programına aktarılarak analizler tamamlanmıştır. Bağımsız iki kategorik değişken arasında ilişki olup olmadığı Ki-Kare Testi ile incelenmiş olup Ki-Kare beklenen değer varsayımı sağlanamadığı durumlarda ise 2x2 tablolarda Fisher's Kesin (Exact) Ki-Kare Testi ve nxm tablolarda ise Freeman-Halton Fisher's Kesin (Exact) Ki-Kare testi kullanılmıştır.
Sonuç olarak, üniversite hastanesindeki katılımcıların %39.7'si devlet hastanesindeki katılımcıların ise %32.7'si çoğu zaman kendilerine sözel ilaç istemi talebinde bulunulduğunu belirtmişlerdir. Her iki hastanede de sözel ilaç istemi uygulaması nedeni ile hatalarla karşılaşan ve kayıt aşamasında yapılan tedavi ile verilen tedavinin çeliştiğini fark eden hemşireler; sözel istemlerin mobil uygulama ya da sosyal medya destekli bir uygulama üzerinden verilmesinin daha uygun olacağını bildirmişlerdir.

Abstract:
Verbal order is one of the most common prescribing methods used in health care facilities. This type of request is recommended when the physician is out of service or in emergencies.  On the other hand, it is also used when it is not necessary because it is practical. The verbal orders may be misrepresented to the nurse by the physician or the nurse may misunderstand the physician because of the high noise, pronounced differences, similar drug names and the fact that the patients may have the same name. These misunderstandings may lead to erroneous drug administration and undesirable effects to the patient.
In this thesis, considering all these situations; The frequency of receiving verbal medication of nurses working in a university hospital and a public hospital was compared. In addition, it was aimed to determine the difficulties encountered by nurses in understanding, practicing and recording verbal drug demands and to identify new information technologies that can minimize this form of prescribing.
The data of the study was obtained by a 32-item questionnaire prepared by the researcher. The questionnaire was applied to nurses working in inpatient services at the university and state hospital between 15.05.2018 and 15.07.2018. The data was transferred to IBM SPSS Statistics 23 and the analysis was completed. The chi-square test was used to determine whether there was a correlation between two independent categorical variables and the Fisher's Exact Chi-Square Test was used for 2x2 tables and Freeman-Halton Fisher's Exact Chi-Square test was used for nxm tables.
As a result, 39.7% of the participants in the university hospital and 32.7% of the participants in the state hospital stated that they were frequently asked for verbal medication. In both hospitals, nurses who encountered errors due to verbal drug application and who noticed that the treatment given during the registration phase contradicted the treatment, reported that it would be more appropriate to give verbal requests via mobile application or social media supported practice.