Neoliberal popülizmden neoliberal otoriteryanizme: 2002-2017 Türkiye'si örneği
From neoliberal populism to neoliberal authoritarianism: The case of Turkey 2002-2017
Yazar: EMRE BİÇEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜVEN GÜRKAN ÖZTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Hegemonik otoriter rejimler = Hegemonic authoritarian regimes ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Otoriter liderlik = Authoritarian leadership ; Otoriteriyenizm = Authoritarianism ; Popülizm = Popülism

Özet:
Türkiye'nin 1980'li yılarla birlikte başlayan yapısal ekonomik değişim programları ile neoliberalizme eklemlenme süreci, formel güvencelerin ortadan kalkmasına neden olarak emek rejiminin istihdam yapısında esnekleşmeye ve toplumun güvencesizleşmesine yol açmıştır. Yine 1980'ler ile birlikte emeğin örgütlü gücünün yasal menfaatlerden yoksun bırakılarak ve zor yoluyla dağıtılarak kırılması toplumun devam eden özelleştirme ve piyasalaştırma politikalarıyla yoksullaşmasına neden olmuştur. Bu doğrultuda neoliberalizmin sürdürülebilirliği bağımlı toplumsal güçler ile hegemonik sınıflar arasındaki çelişkinin görünmez kılınmasına bağlı olmuş, böylece toplumun gerçekleşen ideolojik, politik ve ekonomik dönüşüme hegemonya yoluyla bağlanabilmesi sorunu ortaya çıkmıştır. Neoliberalizmin sürdürülebilirliği sorunu bu yönüyle hak temelli sosyal politika uygulamaları yerine popülist dağıtım politikalarını "hegemonik projenin"  programı haline getiren böylece birikim rejiminin çelişkilerini popülizmle örten AKP gibi partilerin güçlenmesine yol açmıştır. Ekonomik faktörlerle olduğu kadar ekonomi dışı faktörlerle de bağımlı sınıfların hegemonik projeye ideolojik ve politik olarak bağlanması noktasında popülizm önemli bir yer işgal etmiştir. Diğer yandan popülizmin kendisinin de tartışmalı bir kavram olması popülizmin ne olduğu sorusunun yanıtlanmasını da gerektirmektedir. Bu çalışmada popülizme ilişkin belirli yaklaşımlar da ortaya koyularak Türkiye'nin 2002-2017 yılları arasındaki Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı dönemi, uygulanan popülist politikalar ve popülizmin neoliberalizmle ilişkisi temelinde ele alınmaktadır. Popülizm bu anlamda Bob Jessop'on "iki uluslu hegemonik proje" ve Poulantzas'ın "otoriter devletçilik" kavramları ile bir arada değerlendirilerek ela alınmaktadır. Yine iki uluslu hegemonik proje ve otoriter devletçilik kavramları ile belirtilen dönem açıklanmaya çalışılmaktadır.

Abstract:
Beginning from the 1980s, Turkey's neoliberal transformation with economic restructuring programs caused the disappearance of formal guarantees, hence ushered in flexibility in the employment structure of the labor regime and created a precarious society. Again, with the 1980s, the dissolution of the organized power of labor through deprivation of legal benefits and suppression ended in the impoverishment of society due to the ongoing privatization and marketization policies. In this context, the sustainability of neoliberalism has been contingent upon the maintenance of an invisible contradiction between dependent social forces and hegemonic classes. As a corollary, connecting society into the ideological, political and economic transformation through hegemony has emerged as a major problem. The sustainability problem of neoliberalism in this aspect has paved the way to the empowering of such parties as the AKP. They have made populist distribution policies a program of the "hegemonic project" instead of rights-based social policy practices, thus casting the veil of populism over the contradictions of the accumulation regime. Populism has taken an important place in the ideological and political connection of dependent classes to the hegemonic project with economic factors as well as non-economic factors. On the other hand, the fact that populism itself is a controversial concept also requires an answer to the question what populism is. In this study, certain approaches to populism are also laid out and discussed on the basis of the 2002-2017 AKP administration in Turkey, populist policies and populism's relationship with neoliberalism. Populism here is considered together with Bob Jessop's concept of "two-nations hegemonic project" and Poulantzas's concept of "authoritarian statism". We will further try to explain the period pointed out by the concepts of two-nations hegemonic project and authoritarian statism.