Türkiye'de para politikası araçlarından biri olarak tahvillerin etkinliğinin araştırılması: Oyun teorisi yaklaşımı
Investigating the effectiveness of bonds as one of the monetary policy tools in Turkey: Game theory approach
Yazar: ELMIRA REZAEI PILEHROUD
Danışman: PROF. DR. CİHAN TANRIÖVEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Küresel ekonomik gelişmelerin para politikasına etkisi ve Merkez Bankalarının politika değişiklikleri üzerindeki zorlamalar, ekonomik istikrar, enflasyon kontrolü ve ulusal para birimi değerini koruma gibi temel amaçlar üzerinde önemli değişikliklere yol açmıştır. Bazı iktisatçılara göre devlet müdahalesi, özellikle para politikalarının uygulanması, ekonomide sorunlara yol açabilir. Carfì ve Musolino'nun (2012) belirttiği gibi, devlet bütçe açığı Merkez Banka'dan borç alarak finanse edilmesi durum, ekonomik dalgalanmalara, enflasyona, faiz oranlarının yükselmesine neden olabileceği ve işsizlik oranının artması ve ekonomide istikrarsızlığın artması bu bağlamda, politika araçlarının etkinliği, iktisatçılar ve politika yapıcıları arasında endişe yaratmaktadır. Merkez Bankası, açık piyasa işlemleri kapsamında tahvil alıp satarak faiz oranı ve para arzını kontrol etmektedir. Bu noktada, özellikle spekülatörlerin bu piyasaya dahil olması dikkate alınarak tahvil ihraçlarının etkinliği ele alınmıştır. Çalışmanın temel yöntemi, sözkonusu tahvil aracı etkinliğin oyun teorisi yaklaşımıyla statik ve dinamik durumda, her biri bir amaç fonksiyonuna sahip olan üç oyuncu olan devlet, TCMB ve spekülatörler etkileşimi analiz edilmiştir. Modeldeki dış parametreler regresyon yöntemleri ve Eviews yazılımları kullanılarak tahmin edilmiştir. Sonraki aşamada elde edilen veriler Maple yazılımını kullanarak Nash ve Stackelberg çözümlerinde analiz edilmiştir. Sonuç olarak, tez Türkiye'de para politikasının tahvil kullanımının ekonomik kayıpları oyun teorisi yaklaşımıyla 2007-2020 yılları arasında analiz ve değerlendirmiştir. Elde edilen bulgular, TCMB, devlet ve spekülatörler arasındaki etkileşimin incelenmesi Nash dengesini göstermekte. Son aşamada kayıpları en aza indirmek için devlet ve Merkez Bankaları arasında nasıl bir etkileşim kurmalarının hakkında önerilerde bulunmakta. Bu çalışma, mali ve para otoritelerine, bütçe açığı, çıkarılan tahvilden satılan tahvilin farkı ve faiz oranı farklılığına ne kadar ağırlık vermeleri konusunda tavsiyelerde bulunmaktadır.

Abstract:
The impact of global economic developments on monetary policy and the pressures on central banks' policy changes have led to significant changes in the basic objectives such as economic stability, inflation control and preserving the value of the national currency. According to some economists, government intervention, especially the implementation of monetary policies, can cause problems in the economy. As Carfì and Musolino (2012) point out, financing the state budget deficit by borrowing from the central bank may cause economic fluctuations, inflation, increase in interest rates, increase in unemployment rate and increase in instability in the economy. In this context, the effectiveness of policy tools is questioned by economists. and creates concern among policy makers. The central bank controls the interest rate and money supply by buying and selling bonds as part of open market operations. At this point, the effectiveness of bond issuances is discussed, especially considering the involvement of speculators in this market. The basic method of the study is to analyze the interaction of three players, the state, the central bank and speculators, each with an objective function, in static and dynamic situations with the game theory approach of the bond brokerage activity in question. External parameters in the model were estimated using regression methods and Eviews software. In the next stage, the data obtained were analyzed in Nash and Stackelberg solutions using Maple software. As a result, the thesis analyzes and evaluates the economic losses of bond usage in monetary policy in Turkey between 2007 and 2020 with a game theory approach. The findings show Nash equilibrium, examining the interaction between the central bank, the state and speculators. In the final stage, it makes suggestions about how to interact between the state and central banks to minimize losses. This study advises fiscal and monetary authorities on how much weight to give to the budget deficit, bond deficit and interest rate differential.