Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde (Oltu, Erzurum) Sarıçam (Pinus sylvestris L.) ağaçlandırma alanlarında sığır otlatmanın etkileri
Effects of cattle grazing on the scots pine (Pinus sylvestris L.) plantations in Northeastern Anatolia Region (Oltu, Erzurum)
Yazar: ADNAN BİLGİLİ
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT DAŞCI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma ile, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde (Oltu, Erzurum) orman kenarı mera alanlarında, bölgenin hakim asli ağaç türü olan sarıçam (Pinus sylvestris L.) ağaçlandırma alanlarında kontrollü sığır otlatmasının etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla çalışma, 2012-2014 yılları arasında Erzurum ili Oltu ilçesi Hisar orman işletme şefliği sınırları içerisinde ortalama 2160 m rakımlı orman kenarı mera alanı vasfına sahip sarıçam ağaçlandırma alanında yürütülmüştür. Çalışma alanı tesadüf blokları deneme desenine göre, herbir parsel 0,2 ha olmak üzere, 3 otlatma parseli (H,T,A), 1 kontrol parseli (K) ve 3 tekerrürden oluşan, toplamda 12 parsel olarak tesis edilmiştir. Çalışmada otlatma zamanının belirlenmesi için otlatma parselleri Haziran, Temmuz ve Ağustos ayı otlatma parselleri şeklinde tesis edilmiştir. Her parselde üç farklı boy grubunda ve homojen olarak 150 adet, toplamda 1800 adet sarıçam fidanı seçilerek nisbi çap ve boy artımları belirlenmiş ve fidan yaşama oranları tespit edilmiştir. Bu çalışmada bitki özelliklerine dair, botanik kompozisyon, kuru ot verimi, nisbi yem değeri, ham protein, ADF ve NDF oranları gibi konular ele alınmıştır. Ayrıca sığır otlatmasının topraktaki muhtemel etkilerini belirleyebilmek için toprak penetrasyon direnci, toprak nemi, toprak hacim ağırlığı ve toprak organik maddesi ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, kontrollü sığır otlatmasının sarıçam fidanları üzerinde negatif bir etkisi olmamıştır. Otlatma yapılan tüm parsellerdeki sarıçam fidanları ortalamada kontrol parsellerine göre daha fazla çap ve boy artışına sahip olmuştur. Sonuç olarak; vejetasyonun geç olgunlaştığı yüksek rakımlı orman kenarı mera niteliğine sahip benzer alanlarda, sarıçam fidanlarının 60 cm'den daha fazla boya sahip olması ve kontrollü otlatma yaptırmak koşuluyla, Temmuz ve Ağustos aylarında kapasite dahilinde sığır otlatması yaptırmak hem bölge hayvanlarına kaliteli yem, hem de fidan büyümesine olumlu katkılar sağlayabilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of controlled cattle grazing on scots pine (Pinus sylvestris L.) plantations, it is the primary tree species of region, in forest gap rangelands in the Northeast Anatolia Region (Oltu, Erzurum). The study was carried out in the scots pine plantations of Hisar enterprise in Oltu, Erzurum, with average altitude of 2160 m. between 2012-2014 years. The study area was established 12 plots in totally, 3 grazing plots (J,J,A), 1 control plot and 3 replications. The experiment designed with randomized blocks experimental design and each plot has 0,2 hectare. Grazing plots was established as june, july and august month for determine time of grazing in study. Each plot had 150 scots pine seedling, they had three different height group and 1800 scots pine seedling in totally. These three different scots pine seedlings groups arranged homogeneously in each plots based on relative diameter and height. After all grazing treatments, heighs, diameters and survival rates of seedling were measured and compared the growth and stuations of the seedlings of each grazing treatment months. In this study, botanical composition, dry matter yield, relative feed value, crude protein, ADF and NDF ratios were determined. Also, soil penetration resistance, soil moisture, soil bulk density and soil organic matter were measured to determine for possible effects of cattle gazing. Based on this study results, cattle grazing had not negative effects on scots pine seedlings. In all grazing treatment plots, the seedlings heigher and had more diameters than that in control plots in average. According to the results of this study, the forest gap rangelands with high altitude and lately matured vegetations of this areas, similar to study area, can be controlled cattle grazing throught in July and August can be useful for growth and development of scots pine seedlings, and provided quality feed for animals, if scots pine seedlings have 60 cm or more.