Kaynak işçilerinde mesleki maruziyete bağlı olası oksidatif stres göstergelerindeki değişikliklerin incelenmesi
Assessment of changes in the oxidative stress parameters induced by occupational exposure in welders
Yazar: DİLEK TOKAÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE NURŞEN BAŞARAN ; DOÇ. DR. SEVTAP AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Duman = Smoke ; Kaynakçılık = Welding business ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Toksisite = Toxicity ; İşçiler = Workers

Özet:
Son yıllarda metallerin kesilmesi ve birleştirilmesi işlemlerinde mekanik yöntemlere oranla daha kolay ve hızlı bir teknik olan kaynak yöntemi, imalatçılar ve tamirciler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. Kaynakçılıktaki temel olası tehlikeler, iş yeri ortam havasının kirliliği (gaz ve dumanlar), elektromanyetik radyasyon, elektrik, gürültü, yangın ve patlama olmakla birlikte kaynak gazına maruziyet, önemli bir sorundur. Kaynakçıların kaynak dumanı yoluyla, toksik metallere ve gazlara maruz kaldıkları gösterilmiştir. Kaynak işçilerinde görülen bronşit, hırıltılı solunum, bozulmuş pulmoner fonksiyon, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, metal duman ateşi, akciğer kanseri,  nörotoksisite gibi sağlık sorunları ile kaynak işlemi sırasında açığa çıkan kaynak dumanı maruziyeti arasında ilişki olduğu gözlenmiştir. Ayrıca kaynak işçilerindeki mesleki maruziyetin deri, göz, böbrek, üreme sistemi üzerine de olumsuz etkileri olabileceğine dair çalışma sonuçları bulunmaktadır. Metal bileşiklerinin ve gazların inhalasyonu serbest radikal oluşumuna ve kaynak işçilerinde oksidatif hasara neden olabilmektedir. Sağlık üzerindeki olumsuz etkilerin bu oksidan hasardan kaynaklanabileceği iddia edilmektedir. Bu tez çalışmasında kaynak işçilerinde mesleki maruziyet sonucu oluşan oksidatif hasar biyogöstergelerinde oluşabilecek değişiklikler incelenmiş ve sonuçlar sağlıklı bireyler ile karşılaştırılmıştır. Kaynak işçilerinde kontrollere kıyasla glutatyon peroksidaz, katalaz, süperoksit dismutaz aktiviteleri ve glutatyon düzeyi istatistikel anlamlı düşük, oysa glutatyon redüktaz aktivitesi, malondialdehit ve 8-hidroksi-2-deoksiguanozin düzeyleri ise istatistikel anlamlı yüksek bulunmuştur. Kaynak işçilerinde görülen oksidatif stres göstergelerinin düzeltilmesi ileride gelişebilecek hastalıkların önlenmesi açısından yararlı olabilecektir.

Abstract:
In recent years, the welding, which is an easier and faster technique than the mechanical methods in cutting and joining metals, is widely used by the manufacturers and repairers. The main potential hazards in welding are; the pollution of the workplace air (gas and fumes), electromagnetic radiation, electricity, noise, fire and explosion, as well as the exposure of welding fumes, is a problem in the workplace environment. It has been shown that welders are exposed to mainly hazardous metals and gases during welding. In welders, a strong relation has been observed with exposure to gases released during welding process and health problems such as bronchitis, wheezing, impaired pulmonary function, chronic obstructive pulmonary disease, metal smoke fever, lung cancer, neurotoxicity. Also there are studies showing that occupational exposure may have adverse effects on the skin, eyes, kidney and reproductive system in welders. The inhalation of metal compounds and gases may produce free radicals in welders and cause oxidative damage. It is suggested that adverse effects of welding fume has been resulted from the oxidative damage. In this thesis, the biomarkers of oxidative damage due to occupational exposure in welders was investigated and the results were compared with their healthy controls. Glutathione peroxidase, catalase, superoxide dismutase activities and glutathione level in welders were found to be statistically significant lower, whereas glutathione reductase activity, malondialdehyde, and 8-hydroxi-2-deoxyguanosine levels were found to be statistically significant higher than the  controls. The amelioration of oxidative stress biomarkers seen in welders may be helpful in preventing the diseases to be occured in the future.