Kirman Selçuklularında siyasi ve iktisadi yapı
Political and economic structure in Kerman Seljuks
Yazar: BEHNAM SALJOOGHI KHOSHKAR
Danışman: DOÇ. DR. SEFER SOLMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik durum = Economic situation ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kirman Selçukluları = Kerman Seljuks ; Limanlar = Ports ; Selçuklular = Seljuks ; Siyasi yapı = Political structure ; Ticaret = Trade ; Ticaret yolları = Trade routes

Özet:
Kirman Selçukluları, 1043-1187 yılları arasında Kirman, Mekrân, Umman, Büyük
Bahreyn ve kısmen Fars (İran'ın Güney ve Güney Doğusunda) bölgelerine hâkim olan bir
Türk devletidir. Kara Arslan Melik Kavurd, Selçuklular lehine Dandanakan savaşını
kazandıktan sonra Merv'deki kurultayın kararları üzere Emîr Çağrı Beyin büyük oğlu olan
Kavurd Bey Kirman tarafına gelerek Selçukluların Güney şubesini kurmuştur. Melik Kavurd
Kirman'ı tamamen ele geçirdikten sonra Umman, Mekrân ve Fars'a da hâkim olup, bu
bölgelerde huzur ve güven sağlamış, ticarete önem vermiş ve bölgedeki halkın refahını
yükseltmiştir. Bu uygulama Kavurd'un çocukları, özellikle Turanşah devrinde, daha sonra da
I. Arslanşah, I. Muhammedşah ve Tuğrulşah dönemlerinde de devam etmiştir. Zengin ve
potansiyeli yüksek olan Kirman bölgesi, Selçukluların sayesinde tam bir altın çağ yaşamış,
siyasi ve iktisadi anlamda güçlü bir konuma yükselmiştir. Ancak Tuğrulşah'ın ölümüyle
şehzadeler tahta oturmak için savaşa tutuşacaklar ve Fetret Dönemi denilen dönem
başlayacaktır. II. Arslanşah'ın ölümüyle iç savaş bitse de artık Kirman Selçukluları
zayıflamış, bölgede düzen, huzur ve refah kalmamıştır. Kirman Selçuklularının bu zayıf
döneminde Kara Oğuzlar, Kirman'a şeddetli bir baskın yapıp Âl-i Kavurd'un devletine son
verdiler. Bu çalışmamızda XI. ve XII. yüzyıllarda İran'ın güneyinde hâkim olan Kirman
Selçuklularının siyasi ve iktisadi yapısının incelenmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimler: Kirman Selçuklular, Selçuklular, Kavurd, Kirman, Berdesîr,
Cîruft, Bem, Kiş

Abstract:
Kerman Seljuk Sultanate is a Turkish state that dominated Kerman, Makran, Umman,
Qatar Bahrain and parts of Fars (South and South East of Iran) between 1043-1187. Kara
Arslan Melik Qavurd (Qavurt), after winning the Dandanakan war in favor of the Seljuks,
came to the side of Kavurd Bey Kirman, who was the eldest son of Emîr Çağrı Bey for the
decisions of the congress in Merv, and established the Southern branch of the Seljuks. Melik
Kavurd After taking over Kerman, expanded his domination and took over Oman, Makran
and Fars. He ruled justly and provided peace and confidence in these regions, gave
importance to trade and increased the welfare of the people in the region. This practice
continued during Qavurt's children rule, especially in the period of Turanshah, and later in the
periods of Arslanshah I Muhammadshah I and Tughrilshah. The rich and high potential
Kerman region experienced a complete golden age thanks to the Seljuks and reached a strong
political and economic position during their rule. However, with the death of Tughrilshah, the
princes fought a continuous war to sit on the throne and the period called the Fetret Period
begun. The civil war ended with the death of Arslanshah II, then the Kerman Seljuk Sultanate
were weakened and there was no order, peace and prosperity in the region. During this period
of the Kerman Seljuk weak Sultanate, the Black Ghuzz made a violent raid Kerman and
ended the Qavurt dynasty. this study, especially parts XI. and XII, is aimed to analyze the
political and economic structure of the Kerman Seljuk Sultanate, who ruled in some parts of
southern Iran for centuries.

Key Words: Kerman Seljuk Sultanate, Seljuks, Qavurt, Kerman, Bardsir, Jiroft, Bam,
Kish