Düşük irtifa görüntüleme sistemlerinin ortofoto üretiminde kullanımı
Use of low altitude imaging systems in orthophoto production
Yazar: ABDÜSSELAM KESİKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ERKAN BEŞDOK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Son yıllarda topografyaya ait arazi yüzeyinin ve detay verilerinin alınması işleminde İnsansız Hava Aracı (İHA)'nın kullanımı giderek artmaktadır. İHA'lar ile araziye ait hem sayısal veriler elde edilmekte hem de ortofoto üretimi sağlanabilmektedir. Yakın geçmişte bu işlemler için insanlı profesyonel uçaklar kullanılmakta ve bu sebeple maliyetler artmakta ayrıca küçük alanların ölçülmesi işlemlerinde kullanımları gereksiz olmaktaydı. Gelişen teknoloji beraberinde İHA teknolojisinin yeterliliklerini artmasını sağlamış, fiyatların da düşmesi ile haritacılık uygulamalarında bu teknolojinin kullanım sıklığı artmıştır. Tez çalışması kapsamında Kayseri ili Talas ilçesinde bulunan Kayseri Üniversitesi 15 Temmuz Yerleşkesi'ne ait bölgenin 100m ve 200m yüksekliklerinden alınan görüntüleri 9 adet, 16 adet ve 25 adet yer kontrol noktası (YKN) kullanılarak fotogrametrik değerlendirmeye tabi tutulmuş ve elde edilen sonuçlar birbirleri ile kıyaslanarak fark analizleri yapılmıştır. Ayrıca bu veri setleri 650 adet nokta ile üretilen arazi modeli ile kıyaslanarak 10 histogram aralığında 650 adet noktanın hata analizi yapılmıştır. Sonuçların elde edilmesinde YKN bazında hata tespitinden ziyade üretilen TLI fonksiyonlarının karşılıklı değerlendirilmesi ile hata analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre yüksekliğin artması eğer çözünürlüğü bozuyorsa hata miktarını arttırmaktadır. YKN sayılarının küçük bölgelerde görece artması ise sonucu hissedilir derecede iyileştirmemektedir. İdeali ortalama sayıda YKN ile düşük yükseklikten alınan görüntülerden ortofoto harita üretilmesidir. Farklı yüksekliklerden elde edilen görüntülerin birlikte kullanılması ise ortak nokta üretimini zorlaştırmakta olmasından dolayı üretilen verinin kalitesine olumlu yönde bir etki yapamamaktadır.

Anahtar Kelimeler: İHA, Ortofoto, YKN, TLI.

Abstract:
In recent years, the use of Unmanned Aerial Vehicle (UAV) has been increasing gradually in the process of obtaining the land surface and detailed data of the topography. With UAVs, both numerical data of the field can be obtained and orthophoto production can be provided. In the recent past, manned professional aircraft have been used for these operations and therefore the costs have increased and their use in the measurement of small areas was unnecessary. With the advancing technology, the efficiency of the UAV technology has increased, and the frequency of use of this technology in cartography applications has increased with the decrease in prices. Within the scope of the thesis study, the images taken from 100m and 200m altitude of Kayseri University 15 July Campus in Kayseri province Talas district were subjected to photogrammetric evaluation using 9, 16 and 25 ground control points (GCPs) and the results obtained were compared with each other analyzed. In addition, these data sets were compared with the land model produced with 650 points and error analysis of 650 points in 10 histogram range was made. In obtaining the results, error analyzes were made by mutual evaluation of the generated TLI functions rather than error detection on YKN basis. According to the results, if the height increases, if it impairs the resolution, it increases the error amount. The relative increase of GCP numbers in small areas does not improve the result noticeably. The ideal is to produce orthophoto maps from images taken from low height with average number of GCPs. Using images obtained from different heights together cannot make a positive effect on the quality of the produced data, since it makes common point production difficult.

Keywords: UAV, Orthophoto, GCP, TLI.