Diyet kalitesi ile diş sağlığı arasındaki ilişki
The relationship between diet quality and dental HEALTH
Yazar: DİLARA ÜNSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN GARİPOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Diyet ve beslenme alışkanlıkları, ağız-diş sağlığının korunmasında büyük bir öneme sahiptir. Ağız-diş hastalıklarını etkileyen risk faktörleri arasında yetersiz ağız hijyeni ve sigara-alkol kullanımı gibi etkenlerin yanı sıra sağlıksız beslenme alışkanlıkları, basit şeker oranı yüksek gıdaların tüketimi ve sıklığı gibi diyet faktörleri de yer almaktadır. Bu çalışma, yetişkin bireylerde beslenme alışkanlıkları ve diyet kalitesi ile diş sağlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Ocak-Mart 2020 tarihleri arasında İstanbul'da özel bir diş sağlığı polikliniğine başvuran, yaşları 19-75 arasında değişen 63'ü kadın, 81'i erkek olmak üzere toplam 144 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Katılımcıların genel bilgileri, antropometrik ölçümleri, diş sağlığı uygulamaları, genel beslenme alışkanlıkları, 24 saatlik hatırlatma yöntemiyle alınan besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığını içeren anket formu yüz yüze görüşme yoluyla alınmış, diyet kaliteleri Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ) ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların ağız içi muayeneleri diş hekimi tarafından yapılmış ve çürük (decayed), eksik (missing), dolgulu (filled) diş sayıları toplanarak DMFT indeksi hesaplanmıştır. Katılımcıların DMFT indeksi ortalaması kadınlarda 8,97±5,67, erkeklerde 9,07±7,31 olarak bulunmuştur. Katılımcılar arasında düzenli diş fırçalamayanların ortalama DMFT, çürük ve eksik diş değerlerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Beden kütle indeksi (BKİ) sınıflamasına göre obez olan katılımcılarda ortalama DMFT, eksik ve dolgulu diş değerlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Besin tüketim sıklığı ile diş sağlığı göstergeleri incelendiğinde, her gün asitli içecek tüketenlerde, ayran ve meyve tüketmeyenlerde ortalama çürük diş değerlerinin daha yüksek olduğu, haftada 3-4 kez şerbetli tatlı tüketenlerde ise en yüksek ortalama eksik diş değerinin olduğu saptanmıştır (p<0,05). Çay ve kahveyi şekerli tüketen katılımcıların ortalama eksik diş ve DMFT değerlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Diyetle alınan sakkaroz miktarı ile dolgulu diş sayısı arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların SYİ puan sınıflamasına göre, kötü diyet kalitesine sahip olanların ortalama çürük diş değeri daha fazla bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak iyi kaliteye sahip bir diyet tüketilmesi, şekerli besinlerin ve asitli içecek tüketiminin sınırlandırılması, düzenli diş fırçalama alışkanlığının kazandırılması ve ideal vücut ağırlığının sağlanması diş sağlığının korunması adına fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Diet and nutritional habits have great importance in the protection of oral-dental health. The risk factors affecting oral-dental diseases include inadequate oral hygiene, smoking-alcohol usage as well as dietary factors such as unhealthy eating habits, consumption and frequency of foods with high levels of added sugar. This study was conducted to evaluate the relationship between dietary habits and diet quality and dental health in adults. The study was conducted with a total of 144 adults, 63 women and 81 men, aged 19-75, who applied to a private dental health polyclinic in Istanbul between January and March 2020. Participants' general information, anthropometric measurements, dental health practices, general nutritional habits, food consumption record taken with a 24-hour reminder method, and a questionnaire form including food consumption frequency were obtained through face-to-face interviews, and their diet quality was evaluated with the Healthy Eating Index (HEI). Participants' intraoral examinations were carried out by the dentist, and the DMFT index was calculated by collecting the number of decayed, missing and filled teeth. The mean DMFT index of the participants was found to be 8.97±5.67 for women and 9.07±7.31 for men. Among the participants, those who do not brush their teeth regularly had higher mean DMFT, decayed and missing teeth (p<0.05). According to the body mass index (BMI) classification, it was observed that the mean DMFT, missing and filled teeth values were higher in obese participants (p<0.05). When the frequency of food consumption and dental health indicators were examined, it was found that the mean value of decayed teeth was higher in those who consumed acidic drinks every day and did not consume ayran and fruit, and those who consumed desserts with sherbet 3-4 times a week had the highest mean missing tooth value (p<0.05). It was observed that the participants who consumed tea and coffee with sugar had a higher mean of missing teeth and DMFT values (p<0.05). A positive correlation was found between the amount of sucrose ingested in the diet and the number of filled teeth (p<0.05). According to the HEI score classification of the participants, the mean decayed tooth value of those with poor diet quality was found to be higher (p<0.05). Consequently, it is thought that consuming a good diet quality, limiting the consumption of sugary foods and acidic drinks, gaining regular tooth brushing habits and ensuring the ideal body weight will be beneficial for the protection of dental health.