Değer esaslı kentsel dönüşüm uygulama modeli: sultanbeyli ilçesi örneği
Value based urban transformation application model: the case of sultanbeyli̇ district
Yazar: ÇAĞRI SELVİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KURT
İstanbul Okan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Türkiye'de 1950'li yıllar sonrası yaşanan hızlı kentleşme süreci, düzensiz gelişerek konut ve mülkiyet sorunu gibi temel kentsel sorunlara neden olmuştur. Konut sorununa yönelik çözüm üretilememesi nedeniyle yasadışı yerleşimlerin sayısı artmış, zamanla imar affı düzenlemeleriyle bu yerleşimlere yasallık kazandırılmaya çalışılmıştır. Konut sorununa koşut olarak oluşan mülkiyet sorunlu alanlara yönelik ise özel, kamu ya da orman arazileri üzerinde "işgalci" durumunda olanlara tapu dağıtılması hedeflenmiştir. Türkiye kentlerinde ve mülkiyet sorunlu alanlarda yapılaşmaların büyük kısmının deprem tehlike bölgelerinde, mühendislik hizmeti almadan, geleneksel yöntemlerle ve imara aykırı biçimde inşa edilmiş olmaları, bu alanlarda dönüşümü bir gereklilik olarak ortaya koymaktadır. Dolayısıyla mülkiyet sorunlu alanlarda gerçekleştirilen tapu dağıtım süreçleri ile mülkiyetin yeniden düzenlendiği bir imar uygulaması olan kentsel dönüşümün birlikte ele alınması hem yeni oluşan mülkiyet dağıtımlarını kolaylaştıracak hem de sağlıksız yapıların dönüşüm süreçlerinin hızlanmasına olanak tanıyacaktır. Böylece vatandaşlar "arsa" tapusu yerine "kat mülkiyet" tapusuna kavuşmuş ve imara aykırı yerleşimler yerini iskanlı konutlara bırakmış olacaktır. Bu bağlamda bu alanların dönüşümünde yeni kentsel sorunlara yol açan "alan" esaslı uygulama yerine, imara aykırı yerleşimlerde daha uygulanabilir olduğu düşünülen "değer" esaslı modelin uygulanması, yapı yoğunluklarını azaltması ve dağıtımı daha adaletli bir şekilde gerçekleştirmesi açısından önem kazanmaktadır. Çalışma kapsamında ele alınan Sultanbeyli İlçesindeki mülkiyet sorunlu alanlarda da tapu dağıtım süreçleri devam etmekte ve imara aykırı oluşmuş bu alanlarda sağlıklı konutlara erişim açısından kentsel dönüşüm uygulamalarının artacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda İlçedeki kentsel dönüşüm uygulamalarının "değer" esaslı modele göre gerçekleştirilmesi ve bu uygulamaların tapu dağıtım süreçleri ile birlikte ele alınması irdelenmiş, bu kapsamda değerlendirilmeler yapılarak çözüme ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The rapid urbanization process experienced in Turkey after the 1950s developed unevenly and caused basic urban problems such as housing and property problems. Due to the inability to find a solution to the housing problem, the number of illegal settlements increased, and over time, these settlements were tried to be legalized with zoning amnesty regulations. It is aimed to distribute title deeds to those who are "occupant" on private, public or forest lands for the areas with property problems, which occur in parallel with the housing problem. The fact that most of the constructions in Turkish cities and areas with property problems have been built in earthquake danger zones, without engineering service, with traditional methods and contrary to zoning, which reveals a necessity for transformation in these areas. Therefore, handling the title deed distribution processes carried out in problematic areas and the urban transformation, which is a zoning practice in which the property is reorganized, will both facilitate the newly formed property distributions and accelerate the transformation processes of unhealthy buildings. Thus, the citizens will have the "condominium" deed instead of the "land" deed, and the settlements that are against the zoning will be replaced by inhabited houses. In this context, the application of the "value"-based model, which is thought to be more applicable in the settlements contrary to zoning, instead of the "area"-based application that causes new urban problems in the transformation of these areas, gains importance in terms of reducing the building densities and realizing the distribution in a more equitable way. Title deed distribution processes continue in Sultanbeyli District, which is handled within the scope of the study, and it is predicted that urban transformation practices will increase in terms of access to healthy housing in these areas that are contrary to zoning. In this context, the realization of the urban transformation applications in the district according to the "value" based model and the handling of these applications together with the title deed distribution processes were examined, and in this context, evaluations were made and suggestions for the solution were presented.