Multipl sklerozda atak şiddetinin değerlendirilmesinde kullanılan fiziksel, psikososyal ve bilişsel testlerin karşılaştırılması : Prospektif kohort çalışma
Comparison of physical, psychosocial and cognitive parameters used inassessment of multiple sclerosis exacerbation severity: A prospective cohort study
Yazar: JAVID BABA
Danışman: PROF. DR. SERKAN ÖZAKBAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kohort çalışmaları = Cohort studies ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Testler = Tests

Özet:
Multipl skleroz (MS) heterojen hastalık olup hastaların atak döneminde değerlendirilmesi için yaygın olarak Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (Expanded Disability Status Scale-EDSS) kullanılmaktadır. Ama bu test üst ekstremite, bilişsel etkilenme ve hastalığın neden olduğu psikososyal etkileri ölçmekte yetersiz kalıyor.   
       Demografik veriler ve güvenilirliği gösterilmiş test ve anketleri kullanarak atak şiddetini ve Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) puanındaki değişikliği yansıtan bir model geliştirmeyi amaçladık. 
       Çalışmaya 120 Relapsing Remitting Multipl Skleroz (RRMS) ve altı Sekonder Progresif Multipl Skleroz (SPMS) bireyi atak döneminde alındı. Remisyon döneminde 103 atak değerlendirildi. İnravenöz Metilprednizolon (IVMP) tedavisi öncesi ve en az bir ay sonra fiziksel: Dokuz Delikli Çivi Tetsi (9DDT), Zamanlı 25 Adım Yürüme Testi (Z25YT), İki Dakika Yürüme Testi (2DYT), Six Step Spot Test (SSST), bilişsel: Multipl Skleroz için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme (BICAMS), Paced Auditory Serial Additional Test (PASAT) ve psikososyal: Multipl Skleroz Yürüyüş Ölçeği -12 (MSYÖ-12), Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği (MYEÖ), El Becerisi Ölçeği-36, Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği (MUSIQoL), Epworth Uykululuk Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) testler uygulandı. Demografik veriler: yaş, cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu, eğitim düzeyi, hastalık süresi, sigara ve alkol kullanımı, düzenli egzersiz, boy, kilo ve Vücut Kitle İndeksi tedavi öncesi alındı.  Demografik, fiziksel ve bilişsel faktörlerin Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelmeye etkisini ölçmek için lineer regresyon analizi yapıldı.
            Anlamlık düzeyi p<0.05 kabul edildi. Atak öncesi ve remisyon dönemindeki testleri karşılaştıran -Wilcoxon işaret sıralama testinde Z25YT ve MUSIQoL anketin beş altgrupunda (arkadaşlarla ilişkiler, aile ile ilişkiler, sağlık ekibi memnuniyeti, duygusal ve cinsel hayat, reddetme) anlamlı düzelme saptanmadı. Symbol Digit Modalities Test (SDMT), medeni durum, 2DYT ve VKİ parametreleri ve Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelme arasında negativ bağlantı saptandı. Ve bu model Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelmenin %23'nü açıkladı. 
        Multipl Skleroz hastalarında birden çok ve farklı bölgeler etkilendiği için daha kapsamlı test veya bataryayalara ihtiyaç vardır. Biz çalışmada demografik, fiziksel ve bilişsel parametrelerin önemini göstermiş olduk. Atak sonrası Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelmeyi açıklayan dört parametre: SDMT, medeni durum, VKİ ve 2DYT buna örnektir. Hasta değerlendirirken birçok parametreye bakılması ve bu konuda nörogörüntüleme, biomarker ve genetik incelemeyi de içeren daha kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır.
Anahtar sözcükler: Multipl skleroz, atak, EDSS

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a heterogenous disease and Expanded Disability Status Scale (EDSS) is widely used for clinical assessment of exacerbations. However, it is well known that the EDSS has an inadequate assessment of upper extremity function, cognitive decline, and psychosocial impact of the disease. 
      We aimed to design a model to reflect attack severity and changes in EDSS score by using patient demographics together with well-approved tests and surveys.
      120 Relapsing Remitting Multiple Sclerosis (RRMS) and 6 Secondary Progressive Multiple Sclerosis patients (SPMS) were enrolled during the relapse phase of the disease. One hundred three of those patients were evaluated during remission. Before Intravenous Methylprednisolone treatment and at least one month after that, physical: Nine-Hole Peg Test (9HPT, Timed 25-Foot Walk (T25FW), Two-Minute Walking Test (2MWT), Six Step Spot Test (SSST), cognitive: Brief International Cognitive Assessment for Multiple Sclerosis (BICAMS), Paced Auditory Serial Additional Test (PASAT) and psychosocial: Twelve Item MS Walking Scale (MSWS-12), Modified Fatigue Impact Scale (MFIS), Manual Ability Measurement (MAM-36), Multiple Sclerosis International Quality of Life (MUSIQoL), Epworth Sleepiness Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) tests were applied. Patient demographics (age, gender, marital status, job, education, disease duration, smoking, alcohol consumption, regular physical exercise, height, weight, Body Mass Index (BMI) were gathered before treatment. Linear regression analyses were used to evaluate the impact of demographics, physical, cognitive, and psychosocial factors on EDSS. The significance level was accepted at p<0.05.
      No significant improvement was found in T25FW test and in five subgroups of MUSIQoL survey (Relationships with Friends, Relationships with Family, Relationship with the Healthcare System, Rejection) by using Wilcoxon Signed Rank test. Statistically significant negative correlation was found between the SDMT (Symbol Digit Modalities Test), marital status, 2MWT and BMI. Our model correlated with 23% of EDSS improvement.  
       Because of the multisystemic and polyregional effects of MS, we need more comprehensive tests for evaluation. We have shown the importance of demographic, physical, and cognitive parameters that is SDMT, marital status, 2MWT, BMI on EDSS improvement. Patient assessment should include various parameters, and more comprehensive studies in this field encompassing neuroimaging, biomarker, and genetic tests should be carried out. 
Keywords: Multiple sclerosis, attack, EDSS