Ortaokul öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
Examining the financial literacy levels of secondary school students
Yazar: ALİ KEMAL AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR TUNA
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Finansal okuryazarlık, bireylerin bütçelerini yönetirken bilinçli değerlendirmelerde
bulunabilme ve etkili finansal kararlar alabilme becerisi olarak tanımlanmaktadır. Bütçe
oluşturmak, tasarruf yapmak, tasarruflarını doğru yönetmek, finansal risklere karşı hazır
bulunmak ve emeklilik planlaması yapmak gibi finansal yeterliliklere bireyler yaşamları
boyunca ihtiyaç duymaktadır. Dolayısıyla tüm dünyada finansal okuryazarlığı geliştirmeye
yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Finansal okuryazarlığı geliştirme sürecindeki en önemli
faktör, hedefleri iyi belirlenmiş bir finansal eğitim programını toplumun tüm kesimlerine
sunabilmektir. Eğitim süreci boyunca edindikleri finansal bilgi, beceri ve tutumları
davranışlarına yansıtabilen bireyler finansal okuryazar olarak kabul edilmektedir.
Bu çalışmada yedinci ve sekizinci sınıfta öğrenim görmekte olan ortaokul öğrencilerinin
finansal okuryazarlık düzeyleri, PISA araştırmalarındaki finansal bağlamdaki problemler
incelenerek oluşturduğumuz sorularla ölçülmüştür. Ardından katılımcıların finansal
okuryazarlık puanları; cinsiyet, ebeveynlerinin eğitim düzeyi, Türkçe ve matematik
derslerindeki başarı puanları değişkenleri açısından incelenmiştir. Yapılan finansal
okuryazarlık başarı testinde katılımcılar 100 puan üzerinden 43,625 puanlık bir performans
göstermişlerdir. Katılımcıların finansal okuryazarlık düzeylerinin cinsiyete göre anlamlı bir
biçimde farklılaşma göstermediği görülürken; annelerinin ve babalarının eğitim düzeyleri,
Türkçe ve matematik dersi başarılarına göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür.
Yapılan analizler sonucunda ebeveynlerin eğitim düzeyleri arttıkça bireylerin finansal
okuryazarlık puanlarının genel olarak arttığı görülmektedir. Matematik ve Türkçe ders
başarılarının artmasıyla birlikte de finansal okuryazarlık puanlarının artma eğilimde olduğu
görülmektedir.

Abstract:
Financial literacy is defined as the ability to make conscious evaluations and make effective
financial decisions while managing individuals' budgets. Individuals need financial
competencies such as creating budgets, saving, managing their savings correctly, ready for
financial risks and retirement planning throughout their lives. It is very important to develop
financial knowledge, skills and attitudes and to be transformed into behavior. Therefore,
studies are carried out to improve financial literacy all over the world. The most important
factor in the process of developing financial literacy is present an educational program with
well-defined targets to all segments of society. Individuals who can reflect the financial
knowledge, skills and attitudes they gained during the education process into their behaviors
are considered financially literate.
In this study, the financial literacy levels of seventh and eighth grade secondary school
students were measured with questions we created by examining financial problems in PISA
research. Then, the financial literacy scores of the participants were examined in terms of
variables such as gender, parents' education levels, Turkish and mathematics lessons success
scores. In the financial literacy achievement test, participants achieved a performance of
43,625 points out of 100. While the financial literacy success scores of the participants didn't
differ significantly according to gender; it was observed that there was a significant difference
according to the education level of their mothers and fathers and their success in Turkish and
mathematics courses. As a result of the analysis, it is seen that as the education level of the
parents increases, the financial literacy scores of individuals generally increase. It is seen that
financial literacy scores tend to increase with the increase in mathematics and Turkish lesson
achievement.