Kurumsal sürdürülebilirlik ölçümü: Türkiye, Avrupa ve ABD şirketlerinde karşılaştırmalı analitik bir inceleme
Measurement of corporate sustainability: A comparative analysis of turkey, Europe and USA companies
Yazar: SEDEF GÜLSÜM AKSU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURCAN HAKAN ÇIRAKLAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Avrupa Birliği = European Union ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türkiye = Turkey ; Şirketler = Companies

Özet:
21. yüzyıldan öncesinde işletmelerin odak noktası kar maksimizasyonu iken biyo-çeşitliliğin, temiz su kaynaklarının azalması, karbon emisyonlarının artması gibi çevresel sorunların daha da somut hale gelmesi ve insan sağlığı ile toplumların refah düzeyindeki yaşanan eşitsizlikler sonucunda örgütler faaliyetlerini yeniden şekillendirme yoluna gitmişlerdir. Örgütlerin sürdürülebilirliğinin, sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlayacağı düşüncesi ile örgütler sürdürülebilirliğin ekonomik, çevresel ve sosyal eşitlik boyutlarını bir arada ele alan stratejiler oluşturmaya başlamışlardır.
2011-2014 yılları arasında Küresel Raporlama Girişimi (GRI) raporu hazırlayan BIST 100, DOW JONES 30 VE EUROSTOXX 50 endekslerinde yer alan şirketlerin kurumsal sürdürülebilirlik performanslarını ölçülerek bulgular bölgeler ve yıllar arası kıyaslanmıştır. Araştırma kapsamında beş farklı sektör altında yer alan toplamda 36 şirkete ait veriler, işletmelerin GRI ve faaliyet raporlarından elde edilmiştir. Bu sektörler; tüketim malları, temel sanayi, petrol-gaz, telekomünikasyon ve temel madenlerdir.
Kurumsal sürdürülebilirlik performansı ekonomik, çevresel ve sosyal olmak üzere 3 boyut üzerinden değerlendirmiştir. Bu boyutlar altında belirlenen 14 gösterge belirlenmiştir. Göstergelerin her biri eşit öneme sahip olmadığı için öncelikle ENTROPI yöntemi ile ağırlıklandırılmış ardından TOPSIS yöntemiyle bulgular elde edilmiştir.
Bulgular ışığında kurumsal sürdürülebilirlik boyutlarından ekonomik performans boyutu çerçevesinde göreceli olarak Türk şirketleri telekomünikasyon sektöründe, ABD şirketleri ise temel sanayi ve petrol-gaz sektörlerinde daha yüksek sürdürülebilirlik düzeyine sahip oldukları öne çıkmaktadır. Avrupa şirketlerinin ise petrol-gaz sektöründe daha yüksek, ancak Türk ve ABD şirketleri ile kıyaslandığında daha düşük bir sürdürülebilirlik düzeyine sahip olduğu görülmektedir.
Kurumsal sürdürülebilirlik boyutlarından çevresel performans boyutu çerçevesinde göreceli olarak Türk ve ABD şirketlerinin tüketim malları ve temel sanayi sektörlerinde daha yüksek sürdürülebilirlik düzeyine sahip oldukları bulgulanmıştır. Avrupa şirketlerinin ise tüm sektörlerde istikrarlı bir sürdürülebilirlik performansı sergiledikleri izlenmektedir.
Bir başka önemli bir bulgu, kurumsal sürdürülebilirlik boyutlarından sosyal performans boyutu kapsamında göreceli olarak Türk, ABD ve Avrupa şirketlerinde temel madenler sektöründe daha yüksek sürdürülebilirlik düzeyine sahip oldukları saptanmış öte yandan Avrupa şirketlerinin ise diğer bölgere kıyasla daha homojen bir sürdürülebilirlik düzeyine sahip olduklarını göstermektedir.

Abstract:
While firms' focal point was maximization of profit before 21st Century, as a result of becoming clear of environmental problems such as depletion in bio-diversity and clean water, increase in carbon emissions and inequalities in human health and social welfare, organizations began to redesign their operations. With the idea of that sustainability of organizations will contribute to sustainable development, they began to develop strategies which address economic, environmental and social dimensions of sustainability together. One of the surprising results of the research is that as a developing country, Turkey has a consistent sustainability in contrast with other regions. Also considering fluctuations in findings of social performance, it points out that Turkish and US companies are deficient in being sustainable in terms of social dimension.
The findings were compared according to different regions and years through measuring corporate sustainability performance of companies which prepared GRI reports between 2011 and 2014 and took place in BIST 100, DOW JONES 30 and EUROSTOXX 50 indexes. In the scope of research, data of 36 companies in five different sectors were obtained from GRI and annual reports of companies. These sectors are consumer goods, industrials, oil & gas, telecommunication and basic materials.
Corporate sustainability performance was considered through economic, environmental and social dimensions. 14 indicators were determined under these dimensions. Because each indicator didn't have equal importance, firstly these indicators were weighted through ENTROPY Method then the findings were obtained through TOPSIS Method.
According to findings, in terms of economic performance of corporate sustainability, findings point out that Turkish companies have higher sustainablity level in telecommunication sector; US companies have higher sustainablity level in indusrty and oil&gas sectors. European companies have higher sustainablity level in oil&gas sector, but they have a lower sustainablity level in comparison with Turkish and US companies.
In terms of environmental performance of corporate sustainability, findings point out that Turkish and US companies have higher sustainablity level in consumer goods and industry sectors. European companies have a consistent sustainablity performans in all sectors.
In terms of social performance of corporate sustainability, another important finding point out that Turkish, US and European companies have higher sustainablity level in basic minerals sector. Also the findings show that European companies have a homogeneous sustainablity level in comparison with Turkish and US companies.