Şihâbüddîn El-Mercânî'nin i'tikâdî görüşleri
Theological views of Shihab al-din al Marjani
Yazar: MEHMET KÖSE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN AKKUŞ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Eş`ari = Eş`ari ; Hanefiler = Hanifies ; Kelam = Islamic theology ; Maturidi = Maturidi ; Mezhepler = Sects ; İnanç sistemi = Faith system ; İnançlar = Beliefs ; İslamiyet = Islam ; Şehabettin Mercani = Şehabettin Mercani

Özet:
Mercânî, XIX. yüzyılda Kazan'da yaşamış (1818-1889) ve özellikle kelâm, İslâm hukuku, tarih ve biyografi gibi ilim dallarında ses getiren önemli eserlere imza atmıştır.Öğrenimini devrinin önemli ilim merkezlerinden olan Buhara ve Semerkant'ta tamamlayan Mercânî bütün hayatı boyunca araştırma, eğitim-öğretim ve telif faaliyetlerine devam etmiştir.Kazan'daki müsteşriklerle diyalog halinde bulunmuş, Rusya ve Avrupa'daki ilmî ve diğer alanlarda meydana gelen gelişmeleri yakından takip etmiştir. Kısa süreli de olsa İstanbul ve Mısır'da önemli temaslarda bulunmuş buralardaki genel durumdan haberdar olmuştur.Rusya müslümanları arasında XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren daha belirgin hale gelen ve Cedîdcilik olarak isimlendirilen, din, eğitim ve kültür alanlarındaki yenileşme hareketinin öncülerinden biri olarak kabul edilmiştir.Mercânî'nin, İslâm inanç esaslarını özetlemesiyle meşhur Nesefî Akâidi gibi bir eseri şerhetmesi onun bu alanda hemen her konuyla ilgili görüşleri hakkında bilgi sahibi olmamıza imkân sağlamıştır.Mercânî Akâid ve Kelâm'ı birbirinden ayrı değerlendirmiştir. Kelâmî meselelerin inançla ilgili konuların arasına sokulmasına karşı çıkmıştır.Kendisi Hanefî-Matüridî bir çizgide olan Mercânî, i'tikâdî konuları açıklarken filozofların ve diğer mezheplerin görüşlerine de yer vermiştir.Filozofların bazı fikirlerinin yanlış anlaşıldığını belirtmiştir. Özellikle Eş'arî mezhebine ciddî tenkidlerde bulunmuştur.

Abstract:
Shihab al-Din al-Marjani (1818-1889) was a prolific scholar who lived in Kazan and wrote important works in different fields like Kalam (Islamic Theology), Islamic Law, history, and biography. He completed his education in Bukhara and Samarkand, important academic centers of the time. He spent his entire life with scholarly pursuits.Marjani was in contact with the Orientalists in Kazan and followed the developments and studies in different fields in Russia and Europe. He made short but important visits in Istanbul and Egypt, and had a general information about the situation there.Marjani was one of the pioneers of Jadidism, the reformist movement on religion, education and culture which became more widespread among the Russian Muslims during the second half of the 19th century. His commentary on the Nasafi?s Aqaid, enables us to learn us about Marjani?s views in almost every issue in this field. Marjani evaluated the study of Articles of Faith (Aqaid) and study of Theology (Kalam) seperately. He objected the matters of Theology to be considered among the topics related to the Articles of Faith.A follower of the Hanafi school, Marjani also related the views of other schools and philosophers as he explained the matters on the Articles of Faith. He asserted that some ideas of philosophers were misunderstood and made serious criticisms about the Ash?ariyyah school.