Mehmet Akif Ersoy'un eserleri üzerinde dil ve üslûp incelemesi
The language and style in the works of Mehmet Akif Ersoy
Yazar: MUSTAFA ULUÇAY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
"Mehmet Akif Ersoy'un Eserleri Üzerinde Dil ve Üslûp İncelemesi" başlıklı bu çalışma, Türk edebiyatı tarihinde önemli bir yere sahip olan şâir ve nâsir Mehmet Akif'in eserlerindeki dil ve üslûp özelliklerini kapsamlı bir şekilde ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. 
Bu amacı gerçekleştirmek için başta Akif'in meşhur eseri Safahat olmak üzere, Sıratımüstakim ve Sebilürreşat dergilerindeki makaleleri, vaazları, tefsir yazıları, hitabeleri, tercüme eserleri, mektupları ve geçtiğimiz yıllarda [2012] bir kısmı neşredilen Kur'an Meâli, yani manzum ve mensur bütün eserleri gözden geçirilmiş; onun dil ve üslûp özelliklerini en iyi yansıtan metinler tespit edilmiştir. Malzeme olarak ele alınan bu metinler, Akif'in dil ve üslûbunun taşıdığı karakteristik özellikleri bakımından incelenmiş, örneklerle anlatılmıştır. 
Çalışma giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Tanzimat döneminden Millî Edebiyat'a dil ve üslûbun geçirdiği evreler özet halinde verilmiştir. İlk bölümde Mehmet Akif'in dil, üslûp ve sanat anlayışı ve bu konudaki görüşleri teorik ve pratik olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde Safahat ve diğer şiirlerindeki dil ve üslûp özellikleri, Akif'in dil ve üslûbundaki dönemler; son bölümde ise mensur eserlerindeki dil ve üslûp özellikleri tespit edilmiş ve incelenmiştir.  
Bu çalışma sonunda Mehmet Akif'in, eserlerinde konuşulan canlı Türkçeyi bütün özelliği, kıvraklığı ve zenginliğiyle dile getirdiği, dilde sadeleşme düşüncesini sözde bırakmayıp eserlerinde de tatbik ettiği, daha çok şair olarak tanınan Akif'in aynı zamanda üslûp sahibi bir nâsir, sanatkâr bir mütercim, coşkun bir hatip olduğu, şiir ve nesirlerinin tasannusuz birer sanat eseri olduğu, Kur'an Meâli'ni bile yaşayan, konuşulan günlük Türkçe ile yazdığı, hayatı gibi üslûbunun da çok renkli ve çok yönlü olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mehmet Akif Ersoy, dil, üslûp, dil incelemesi, üslûp incelemesi, Safahat.

Abstract:
This study intends to examine the language and style in the works of Mehmet Akif Ersoy who played a significant role in the history of the Turkish literature as a poet and writer. 
In order to meet the objective of this work, I reviewed all of Akif's poems and writings including his renowned work Safahat, articles published in periodicals such as Sıratımüstakim and Sebilürreşat, sermons, commentaries of various Qur'anic verses, speeches, translations, letters, and his partial translation of the Qur'an that was published in 2012. I singled out and assessed the texts that reflect the characteristics of Akif's language and style distinctively by showing some specific examples.  
The study includes an introduction and three major chapters. The introduction presents the different stages of language and style in Turkish literature from the Tanzimat to the National Literature (Millî Edebiyat) period while the first chapter sheds light on Akif's view of language and style in literary work both in theory and practice. The second chapter primarily deals with the features of Akif's poetry by focusing on his Safahat and other poems. It also explores the shifts in Akif's language and style in different periods. The last chapter delves into Akif's writings in order to reveal his distinct style and language. 
This study concludes that Mehmet Akif utilizes the living Turkish with its all aspects and richness. His endeavor of using a simple language in literature does not remain in theory. He also puts theory into practice in his works. This becomes apparent in his Turkish translation of the Qur'an in which he employs a simple language used in daily life. While Akif is mainly known as a poet, with this study it becomes evident that he is also a competent writer with a definite style, a specialist in translation, and a lively speaker. Akif's language and style in his writings are as colorful and multifaceted as his life story. 
Key Words: Mehmet Akif Ersoy, the language, the style, examine the language, examine the style, Safahat.