Kubad-Abad Saray çinilerindeki hayvan motiflerinin ikonografisi, simgesel anlamı ve günümüz seraminde yorumları
Icononography the symbolic meaning and interpretation of contemporary ceramics of animal motifs on the Kubad-Abad Palace tiles
Yazar: MİNE ERDEM
Danışman: PROF. MEZAHİR AVŞAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hayvan figürleri = Animal figures ; Hayvanlar = Animals ; Kubad-Abad Sarayı = Kubad-Abad Palace ; Motifler = Motifs ; Saraylar = Palaces ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Simgesel biçim = Symbolic form ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Kubad-Abad Sarayı bünyesinde yer alan Büyük Saray ve Küçük Saray çinileri, ilginç resim üslubuyla, Selçukluların simgeler dünyasını yansıtmakta, ikonografi ile birlikte farklı bir atmosfer oluşturmaktadır.Kubad-Abad Sarayındaki çinilerin yapımında; kuş, aslan başta olmak üzere geyik, dağ keçisi, köpek, at, tilki, eşek, tavşan gibi tabiatta yer alan hayvanların dışında, çift başlı kartal, grifon, simurg, siren, ejderha gibi mitolojik hayvanlar ile yarı insan yarı hayvan tasvirlerinden de faydalanılmıştır. Hayvan figürlerinin, Türk mimari süsleme sanatlarında uygulama alanlarını inceleyebilmek için öncelikli olarak, hayvan üslubunun çıkış noktasını ve özelliklerini bilmek gerekmektedir. İslamiyet öncesi göçebe toplumun özelliklerini yansıtan hayvan figürlerinin uygulandığı örnekler, İslamiyet'in kabulünden sonra da kesintiye uğramadan devam etmiştir. Bu örnekler, Anadolu Selçuklu sanatında başta çift başlı kartal olmak üzere geniş bir uygulama alanı bulmuş, Beylikler sanatında önemini kaybetmiş, Osmanlı sanatında ise adeta yok olmuştur. Bu figürlerin en sık kullanıldığı dönem, Orta Asya'dan Anadolu Selçuklu sanatı sonuna kadar olan süreçtir. Yine çalışmada hayvan üslubuyla bağlantılı olarak Şamanizm ve şaman toplumlarındaki hayvan kültü hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır.Tez çalışmasında, Kubad Abad Sarayının duvarlarını kaplayan hayvan motifli çiniler, duvar dekoru olmaktan çıkarılarak, kullanışlı ve aynı zamanda sanatsal, üç boyutlu seramik formlara dönüştürülmüştür. Hayvan motifleri arasından, çift başlı kartal ve kuş figürü seçilerek, seramik formlar bezenmiştir. İzlenilen bu yöntemle Kubad Abad Saray çinileri günümüz seramiklerine uyarlanmış ve tezde varılmak istenen amaca ulaşılmıştır.Anahtar kelimeler; Kubad Abad Sarayı, Çini, Hayvan Figürleri, Seramik.

Abstract:
The Grand Palace and the Little Palace tiles in the Kubad-Abad Palace reflect the figural world of the Seljuks with their interesting painting style and form a different atmosphere with the iconography.In the production of Kubad-Abad Palace tiles; not only animals exist in the nature such as birds, lions, deer, mountain goats, dogs, horses, foxes, donkeys, rabbits were used but also mythological animals such as the double-headed eagle, the griffin, simurg, sirens, dragons and half-human half-animal depictions were used. It is necessary to know the starting point of animal style and characteristics in order to examine the application areas of animal figures in the Turkish architectural decorative arts. Examples with animal figures reflecting the characteristics of pre-Islamic nomadic society continued after the adoption of Islam. Animal figures especially double-headed eagle found a wide application area in Anatolian Seljuk art, lost importance in the Beylik art and almost destroyed in Ottoman art. These figures are most commonly used in the period from Central Asia to the end of Anatolian Seljuk?s. Therefore the study subject is limited until the end of the Anatolian Seljuk art period. At the same time another purpose of this study is to acquire information about the cult of animals in the Shamanism and the shaman societies interconnected with the animal style.In this thesis study, the anımal motıfs tıles, which is cover Kubad Abad palace wall, converted useful and three dimensional ceramıc forms. Double-headed eagle and bird fıgurs chosed from between ın the anımal motıfs and ceramıc forms decorated with them. Kubad Abad palace tıles adapt nowadays ceramıcs and the major aim attained in this thesis.Keywords; Kubad-Abad Palace, Tile, Anımal figurs, Ceramıc.