Bellek, kültürel temsil ve müzik: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin Kerbela temalı "Sevgide Buluşalım" etkinlikleri
Memory, cultural representation and music: "Let's Meet in Devotion" events with the theme of Karbala by Kocaeli Metropolitan Municipality
Yazar: CİHAN CANPOLAT
Danışman: PROF. DR. AYHAN EROL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kolektif bellek = Collective memory ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Toplumsal bellek = Social memory

Özet:
Bu çalışmada, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen "Sevgide Buluşalım" etkinliği çerçevesinde bir araya gelen toplumsal aktörlerin sahip olduğu farklı Alevilik kavrayışları, etkinlikteki müziksel edimler üzerinden incelenmiştir. Çalışmada; alan araştırması, literatür taraması, gözlem ve görüşmeler yapılarak bir yapı oluşturulmuş ve üç ana bölüm olarak kurgulanmıştır. Birinci bölümde; kolektif-kültürel bellek, kültürel temsil, ikinci bölümde: Alevilik, kentte Alevi kimliği, Kerbela olayı ve mersiyeler, üçüncü bölümde de bellek-kimlik ilişkisi ve kültürel temsil yoluyla Aleviliğin müzik pratiklerinin bu sürece etkisi incelenmiştir.
Alevilik, Ortodoks Sünni İslam anlayışına muhalif, bir zaman aralığında görece içe kapanık, senkretik bir inanç biçimidir. Anadolu'da dağınık, ulaşılması zor kırsallarda yaşamış olan Aleviler, bu sebeple birbirinden farklı ritüelistik geleneklere sahiptirler. Üretim ilişkilerinin değişmesi ve sanayileşmeyle birlikte kente göç etmiş ve yalıtılmış yaşam biçiminden çıkıp farklı kültürel, etnik yapılarla beraber yaşamaya başlamışlardır. Bu durum Alevilerin yaşam biçimlerinde değişimlere yol açmış, kimliklerini, inanç pratiklerini tekrar inşa etmeleri gerekmiştir. Bahsettiğimiz inşa sürecinde baskılarla karşılaşmış, kendilerini ifade etmekte, ibadetlerini gerçekleştirmekte zorluklar yaşamışlardır. Fakat 1980'lerden sonra, STK'lar yoluyla bir araya gelmiş ve toplumsal görünürlüklerini artırmışlardır. Bu dönem bir uyanış olarak da kabul edilmektedir. Gelenek, kültür ve ritüellerinin sözel olarak saklanıp aktarıldığı Alevi toplumu bu yeniden inşa sürecinde Alevi dini müziğini ve diğer ritüel içi ifade pratiklerini bellek aktarıcısı olarak kullanmıştır. Ayrıca beraber yaşadıkları kültürlerle temas ederken, değişime uğramış bu inanç temelli kültürel ifade pratiklerini kullanmışlar ve demokratik talepleri, toplumsal kabulleri için meşru bir zemin yaratmışlardır. Çalışma boyunca müzik, bir bellek aktarıcısı, kimliğin yapı öğesi, simgesel anlamlar deposu, kültürel temsil aracı olması boyutlarıyla incelenecektir.

Abstract:
In this study, the different perceptions of Alevism held by social actors who came together within the framework of the "Let's Meet in Devotion" event organized by the Kocaeli Metropolitan Municipality are examined through the musical performances at the event. The study is structured into three main sections using field research, literature review, observation, and interviews. In the first section, collective-cultural memory and cultural representation are discussed. The second section covers Alevism, Alevi identity in the city, the Karbala event, and elegies. The third section examines the impact of the music practices of Alevism on this process through the relationship between memory and identity and cultural representation.

Alevism is a syncretic belief system that is opposed to the Orthodox Sunni Islamic understanding and was relatively introverted for a period. Alevis, who lived in scattered and hard-to-reach rural areas of Anatolia, have different ritualistic traditions for this reason. With changes in production relations and industrialization, they migrated to the cities and started living with different cultural and ethnic structures, leaving their isolated lifestyles behind. This has led to changes in their way of life, necessitating the reconstruction of their identities and belief practices. During this reconstruction process, they faced pressures and had difficulties in expressing themselves and practicing their worship. However, after the 1980s, they came together through NGOs and increased their social visibility. This period is also considered an awakening. The Alevi community, which traditionally preserved and transmitted their traditions, culture, and rituals orally, used Alevi religious music and other intra-ritual expression practices as memory transmitters in this reconstruction process. Additionally, as they interacted with the cultures they lived alongside, they utilized these belief-based cultural expression practices that had undergone changes and created a legitimate ground for their democratic demands and social acceptance. Throughout the study, music will be examined as a memory transmitter, a building element of identity, a repository of symbolic meanings, and a tool for cultural representation.