Anti-TNF-alfa kullanan ankilozan spondilit tanılı hastalarda metabolik sendrom ve obezite sıklığı
Anti-TNF-alfa kullanan ankilozan spondilit tanılı hastalarda metabolik sendrom ve obezite sıklığı
Yazar: FEYZA ÇELİKEL
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ ERDOĞDU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Antagonistler = Antagonists ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha

Özet:
Amaç: Kronik inflamatuar romatizmal hastalıklarda kardiyovasküler mortalite ve morbiditede artış bilinmektedir. Kardiyovasküler morbidite ve metabolik sendrom (MetS) gelişiminde rolü olduğu düşünülen Tümör Nekroz Faktör-alfanın (TNF-alfa) Ankilozan Spondilit (AS) hastalarında daha fazla salındığı kanıtlanmıştır. AS'li hastaların insülin direnci, MetS ve kardiyovasküler hastalıklar (KVH) için artmış riske sahip olduğu bildirilmiştir. Literatürde TNF-alfa antagonistlerinin, MetS, insülin direnci, lipid profili ve KVH riski üzerine olumlu etkilerini savunan az sayıda çalışma vardır. Ultrasonografik olarak değerlendirilebilen, hemen ksifoid kemiğin altından ölçülen preperitoneal yağ kalınlığı ve karın duvarı yağ indeksi (yüksek maksimum subkutan/ minimum preperitoneal yağ kalınlığı oranı) de MetS ile ilişkilendirilmiştir. Literatürde AS'li hastalarda ultrasonografik inceleme ile MetS varlığını araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Biz bu çalışma ile TNF-alfa antagonistleri kullanan AS hastalarında MetS ve obezite sıklığını araştırmayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Modifiye New York tanı kriterleri'ne göre tanı konulmuş 120 AS hastası değerlendirildi. En az 1 yıldır kliniğimizde ayaktan takip edilen hastaların 57'si TNF-alfa antagonisti, 63'ü ise NSAİİ ve/veya sentetik DMARD tedavisi almaktaydı. Katılımcıların boy, kilo, vücut kitle indeksi, bel çevreleri, tansiyonları, BASDAİ, BASFİ, uluslararası fiziksel aktivite anketi (İPAQ), ESH, CRP, AKŞ, HbA1c ve lipid parametreleri ölçüldü. Ayrıca, hastaların son 1 yıl içerisinde ölçülmüş olan serum insülin düzeyleri dosyalarından kaydedildi. 
Bulgular: TNF-alfa antagonisti kullananlarla, kullanmayanlar arasında total kolesterol, LDL, TG, AKŞ, HbA1c, ESH, CRP, BASDAİ, İPAQ skoru ve karın duvarı yağ indeksi benzerdi. TNF-alfa antagonisti kullananlarda National Cholesterol Education Program(NCEP) Adult Treatment Panel III (ATPIII) kriterlerine göre MetS sıklığı, insülin direnci, kilo, ilaç kullanımından itibaren olan kilo artışı, bel çevresi, BASFİ ve preperitoneal yağ kalınlığı istatistiksel olarak yüksek, HDL istatistiksel olarak düşük bulundu. Yapılan lojistik regresyon analizi ile TNF-alfa antagonist kullanımının MetS'u yaklaşık 4 kat arttırdığı tespit edildi.
Sonuç: TNF-alfa antagonist tedavisi AS'de inflamasyonu ve CRP'yi azaltarak KVH riskini de azalttığı kabul edilmektedir. Ancak, çalışmamızda ortaya koyduğumuz şekilde TNF-alfa antagonistleri ile tedavinin AS'lilerde MetS riskini ve insülin direncini artırmak suretiyle KVH riskini artırıyor olabilir. Bu nedenle bu hastalara KVH'a karşı önerilerde bulunarak, yaşam tarzı değişikliği ile değiştirilebilir risk faktörlerini azaltması, takibi uygun olacaktır. Devamında, TNF-alfa antagonistlerin MetS ve kardiyovasküler risk faktörleri üzerine olan etkilerinin daha iyi anlaşılabilinmesi için daha geniş çaplı klinik araştırmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Ankilozan Spondilit, Tümör Nekroz Faktör-alfa antagonist tedavisi, Metabolik Sendrom, Obezite

Abstract:
Aim: An increase in cardiovascular mortality and morbidity is known in chronic inflammatory rheumatic diseases. It has been proven that Tumor Necrosis Factor-alpha (TNF-alpha), which is thought to have a role in the development of cardiovascular morbidity and metabolic syndrome (MetS), is more secreted in Ankylosing Spondylitis (AS) patients. It has been reported that patients with AS have an increased risk for insulin resistance, MetS, and cardiovascular diseases (CVD). There are few studies in the literature advocating the positive effects of TNF-alpha antagonists on MetS, insulin resistance, lipid profile and CVD risk. Preperitoneal fat wall and abdominal fat wall index (high maximum subcutaneous/minimum preperitoneal fat thickness ratio), which can be evaluated ultrasonographically, measured just below the xiphoid bone, were also associated with MetS. There has been no study in the literature investigating the presence of MetS by ultrasonographic examination in patients with AS. In this study, we aimed to investigate the frequency of MetS and obesity in AS patients using TNF-alpha antagonists.
Materials and Methods: In this study, 120 AS patients diagnosed according to the Modified New York diagnostic criteria were evaluated. Of the patients who were followed up in our clinic for at least 1 year, 57 were receiving TNF-alpha antagonist, and 63 were receiving NSAIDs and/or synthetic DMARDs. Participants' height, weight, body mass index, waist circumference, blood pressures, BASDAI, BASFI, international physical activity questionnaire (IPAQ), ESR, CRP, FBS, HbA1c and lipid parameters were measured. In addition, the serum insulin levels of the patients, which were measured in the last 1 year, were recorded from their files. Total cholesterol, LDL, TG, FBS, HbA1c, ESR, CRP, BASDAI, IPAQ scores and abdominal wall fat index were similar between those using and not using TNF-alpha antagonists. According to the National Cholesterol Education Program (NCEP) Adult Treatment Panel III (ATPIII) criteria in TNF-alpha antagonist users, the frequency of MetS, insulin resistance, weight, weight gain since drug use, waist circumference, BASFI and preperitoneal fat thickness were found statistically high, and HDL was found statistically low. With the logistic regression analysis, it was determined that the use of TNF-alpha antagonist increased MetS approximately 4 times.
Conclusion: It is accepted that TNF-alpha antagonist therapy also reduces the risk of CVD by reducing inflammation and CRP in AS. However, as we demonstrated in our study, treatment with TNF-alpha antagonists may increase the risk of CVD by increasing the risk of MetS and insulin resistance in patients with AS. For this reason, it would be appropriate to advise these patients against CVD, to reduce risk factors that can be changed with lifestyle changes, and to follow-up. Further, larger clinical studies are needed to better understand the effects of TNF-alpha antagonists on MetS and cardiovascular risk factors.
Keywords: Ankylosing Spondylitis, Tumor Necrosis Factor-alpha antagonist therapy, Metabolic Syndrome, Obesity