Kütahya Erguniye Mevlevîhanesi /
Yazar: MEHMET GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZKAN
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Kütahya Ergûn Çelebi Mevlevîhanesi (Zaviyesi ya da Dergâhı) olarak bilinen bu eser, günümüzde "Dönenler Camii" olarak hizmet vermektedir. Mevlevîhane, Kütahya Ulu Camii ve Vâcidiye Medresesi ile aynı bölgede yer almaktadır. İlk kuruluşu hakkında kaynaklar 14. Yüzyıla kadar dayandırmaktadır. Ancak eserin günümüze ulaşan yapısı 19. Yüzyılda yapılan tamiratlar ve eklemeler ile bu şeklini almıştır. Bitişiğindeki Selçuklu döneminden kalma Hezâr Dinarî Mescidi; sonradan, Kütahya Mevlevîhane'sinde ilk meşihat eden ve yapıya adını veren Celaleddin Ergûn Çelebi ve ahfadının medfun olduğu bir türbe haline gelmiştir. Konya ve Karahisar (Afyon) Mevlevîhanelerinden sonra, en önemli ve erken dönem Mevlevîhanelerinden olan Kütahya Mevlevîhanesi'nin ilk inşasına dair bir kitabesi bulunmamaktadır. Ancak Germiyanoğlularının I. Yakub Bey'den itibaren "Çelebi" unvanıyla anılması, Mevlevîhane'nin 14. Yüzyılda kurulmuş olacağını göstermektedir. Nitekim aynı dönemlerde Ulu Arif Çelebi'nin bölgeye yaptığı seyahat bu durumu destekler niteliktedir. Kütahya Mevlevîhanesi'nin tarihinde en önemli mevki şüphesiz, dergâhın bilinen ilk şeyhi Celaleddin Ergûn Çelebi'dir. Konya'da önemli Mevlevi şeyhlerinin elinde yetişen Ergûn Çelebi Kütahya postnişinine tayin edilmiştir. Ergûn Çelebi ile dergâha ilave edilen hücre, matbah ve semahâne ile Kütahya Mevlevîhanesi zamanının en önemli Mevlevîhanelerinden biri olmuştur. Ergûn Çelebi'den sonra çelebiler tarafından devam ettirilen Mevlevîhane genellikle türbegah olarak devam ettirilmiştir. Ergûn Çelebiden sonra Kütahya Mevlevîhanesi'nde 19. Yüzyıla gelinceye kadar; Burhaneddin Çelebi (ö. 798/1395), Zeyneddin Çelebi (ö. 828/1424), İbrahim Dede (ö. 1010/1601), Mehmed Dede (. 1060/1650), Kâmile Hanım (ö.?), Hüseyin çelebi (ö.?) Fatma Hanım (ö. 1122/1710), Sâkıb Dede (ö. 1148/1735), Halis Ahmed Dede (ö. 1191/1791), Abdurrahim Atâ Çelebi (ö. 1206/1791), İsmail Hakkı Çelebi ve İdris Hamdi Çelebi postnişin olarak görev yapmışlardır.

Abstract:
Known as the Kütahya Ergûn Çelebi Mevlevîhanesi (Zaviyesi or Dervish Lodge), this work is now serving as the "Dönenler Mosque". Mevlevihane is located in an area close to Kütahya Great Mosque and Vacidiye Madrasa. The sources about its first establishment date back to the 14th century. However, the structure of the work that has survived to the present day has taken this form with the repairs and additions made in the 19th century. Adjoining Hezâr Dinarî Masjid from the Seljuk period; Later, it became a mausoleum where Celaleddin Ergun Çelebi and his descendants were buried in the Kütahya Mevlevi Lodge, who were the first to witness and give the building its name. After the Konya and Karahisar (Afyon) Mevlevi Lodges, there is no inscription on the first construction of the Kütahya Mevlevi Lodge, which is one of the most important and early period Mevlevi Lodges. However, the fact that the Germiyanoğlus were named as "Celebi" after I. Yakub Bey shows that the Mevlevihane would have been established in the 14th century. As a matter of fact, Ulu Arif Çelebi's visit to the region at the same time also supports this idea. The most important position in the history of the Kütahya Mevlevi Lodge is undoubtedly Celaleddin Ergun Çelebi, the first known sheikh of the lodge. Ergun Çelebi, who grew up in the hands of important Mevlevi sheikhs in Konya, was appointed to the Kütahya post-niche. Kütahya Mevlevihanesi became one of the most important Mevlevihanes of its time, with the cell, printing press and semahane added to the lodge with Ergun Çelebi. Mevlevihane, which was continued by the celebis after Ergun Çelebi, was generally continued as a tomb. After Ergun Çelebi, in the Kütahya Mevlevi Lodge until the 19th century; Burhaneddin Çelebi (d. 798/1395), Zeyneddin Çelebi (d. 828/1424), İbrahim Dede (d. 1010/1601), Mehmed Dede (d. 1060/1650), Kamile Hanım (d.?), Hüseyin Çelebi (d.?) Fatma Hanım (d. 1122/1710), Sâkıb Dede (d. 1148/1735), Halis Ahmed Dede (d. 1191/1791), Abdurrahim Ata Çelebi (d. 1206/1791), İsmail Hakkı Çelebi and İdris Hamdi Çelebi served as postnishin.