Kapsayıcı tasarım ilkeleri ve erişilebilir kamusal alan tasarımı üzerine bir araştırma: Ataköy örneği
A research on accessible public spaces with exclusive design principles: Ataköy case
Yazar: YÜSRA DAĞGEÇEN
Danışman: DOÇ. DR. CEM BEYGO
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Büyükşehir Planlaması ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Engelsiz kent = Barrier-free city ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Kentsel tasarım = Urban design ; Yavaş şehir = Cittaslow ; İstanbul-Ataköy = İstanbul-Ataköy

Özet:
Toplumdaki her birey biriciktir ve birbirinden farklı fiziksel, zihinsel özelliklere sahiptir. Bireylerin yetenekleri veya kısıtlılık durumları değişkenlik gösterse de hepsi aynı çevreyi paylaşmaktadır. Bulunduğu çevredeki hizmetlere bir başkasına muhtaç olmadan ulaşabilmek her bireyin hakkıdır. Yürüme vb. zorluklar çeken bireyler ya da görme fonksiyonlarında kısıtlılığı bulunan bireyler detayları iyi tasarlanmamış ve/veya uygulanmamış bir kentte güvenle yaşayamıyor ve gün geçtikçe yaşadıkları konutların dışına çıkmayı daha tehlikeli buluyorlar. Kentler tasarlanırken gerekli teknik özen gösterilmez ise bireyler güvenle yaşayamaz ve bu durum sosyal kalitenin düşmesine sebep olur. Tekerlekli sandalye veya beyaz baston kullanarak yürüyen bir vatandaş da küçük çocuğuyla seyahat eden bir ebeveyn de ve hatta valiz ile dolaşan bir yolcu da aynı rahatlıkta hareket edebilmelidir.
Kentsel tasarım tüm vatandaşları kucaklayacak kalitede olmalıdır bunun için de kentler tasarlanırken her bireyin eşit şekilde erişebilmesi ve hizmet alabilmesi için mimar, mühendis, şehir bölge plancısı, tıbbi uzman ve yasa yapıcılar gibi birçok disiplinden profesyonel bir araya gelmeli ve olabilecek en güvenli, en konforlu ve en erişilebilir ortamı kullanıcılarına sağlayabilmelidir.
Engelli birey yoktur, engelli çevre vardır düşüncesiyle yazılan bu yüksek lisans tezinde engelsiz tasarım rehberleri incelenmiş, erişilebilir ortamlar yaratmak için yapılması gerekenler şekil ve grafiklerle açıklanmıştır. Vaka çalışması olarak İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, Ataköy Mahallesi seçilmiş, burada yaşayan vatandaşların kentsel kalite memnuniyeti ölçülmüştür. Alınan bilgiler ve yapılan gözlemler sonucunda engelsiz tasarım için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Every individual in the society is unique and has different physical and mental characteristics. Although the abilities or limitations of individuals vary, they all share the same environment. It is the right of every individual to be able to access the services in his/her environment without being dependent on anyone else. Individuals with walking difficulties or individuals with limited visual functions cannot live safely in a poorly designed city and they find it dangerous to go out from their dwellings. If the necessary care is not taken while designing cities, individuals cannot live safely and this leads to a decrease in social quality. A wheelchair user, a citizen using a white cane, a parent traveling with a small child and even a passenger carrying a suitcase should be able to move in the same comfort.
The quality of urban design should embraces all citizens. For this, while cities are being designed, professionals from many disciplines such as architects, engineers, city-regional planners, medical specialists and lawmakers should come together and provide the safest, most comfortable and most accessible environment to its users so that every individual can access and receive services equally.
In this research, which was realized with the idea that there is no disabled person but there is a disabled environment, barrier-free design guides are examined and what needs to be done to create accessible environments is explained with figures and graphics. As a case study, Istanbul province, Bakırköy district, Ataköy District was selected, and the urban safety and quality satisfaction of the citizens living here was inquired. As a result of the survey and the observations, suggestions were presented for barrier-free design.