Alternatif protein kaynakları üretiminin gıda güvenliğine ve sürdürülebilirliğe etkisi
Effects of alternative protein sources production on food safety and sustainability
Yazar: ÖMER KURTOĞLU
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN GÜNEŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Dünya nüfusunun 2050 yılında 9,7 milyar olması beklenmektedir. Dünyadaki nüfus artışı ve gelecekte artacak olan et talebi, çevresel ve insan sağlığı sorunlarının artmasına neden olacaktır. Bu sorunların giderilmesi için gıda sisteminde geleneksel et ve et ürünlerine alternatif olacak proteinlerin neler olabileceği araştırılmaktadır. Bu alternatif proteinlerden bazıları bitkisel bazlı et, bitkisel bazlı süt, yapay et ve yenilebilir böcek proteinidir. Alternatif proteinler geleneksel et ve et ürünlerine kıyasla daha az su, arazi ve enerji kullanmaktadır. Aynı zamanda küresel ısınmaya etkileri çok azdır. Bununla beraber çeşitli sıkıntıları bulunmaktadır. Bitkisel bazlı etin besin değeri bakımından çok fazla tuz içermesi, B12 vitamini ve bazı mineraller bakımından zayıf olması, yapay et ve böcek proteini üretiminin düşük ölçekli olmasından dolayı gelecekte yüksek miktarda üretilmesinin sonuçlarının belirsiz olması ve insan sağlığına etkilerinin tam olarak bilinmemesi bunlardan bazılarıdır. Gelecek için alternatif proteinlerin çevresel sorunların çözümünde önemli bir rol oynayacağı ama insan sağlığına etkisinin tam olarak bilinmediği görülmektedir. Tüm bunlara rağmen küresel ölçekte alternatif protein kaynaklarına olan yatırım miktarları artmaktadır. Bu durum alternatif protein sektörünün geleceği için önemlidir. Alternatif proteinlerin üretimi yeni teknoloji olmasından dolayı gelecekte daha verimli ve sürdürülebilir olması için araştırmalara ihtiyaç vardır. Türkiye'de yapılan çalışmaların az olması ve yeterli miktarda Türkçe kaynakların bulunmaması sıkıntı yaratmaktadır. Bu çalışmanın amacı alternatif protein kaynakları hakkında yapılan araştırmaların az olduğu Türkiye'de bu alana katkı sağlamaktır.

Abstract:
World population is expected to reach 9,7 billion in 2050. Population growth and inreased  demand of meat in the future will cause a rise of enviromental and health problems. As a solution for these, alternative proteins for meat and meat products are researched. Some of these alternative proteins are plant-based meat, plant-based milk, cultivated meat and edible insect proteins. Alternative proteins use less water, land and energy compared to traditional meat and meat products. At the same time, their contribution to global warming is very low. However there are several problems. For example, plant based meat contains too much salt and has low amount of B12 vitamin and some minerals, high production of cultivated meat and edible insect protein are uncertain in the future because of low scale of cultivated meat and edible insect protein production and the effects on human health are not fully known. It is seen that alternative proteins will play an important role in solving environmental problems for the future but their effects on human health are not known. Despite all these, the amount of investment in alternative protein market is increasing on global scale. This is important for the future of  alternative protein sector. Since alternative protein sources are new technologies, research is needed to make them more efficient and sustainable in the future. The lack of studies in Türkiye and lack of sufficient amount of Turkish references create problems. The aim of this study is to contribute to researches in Türkiye.