Çift çift Er ve Os çekirdeklerinde dipol uyarılmalarının incelenmesi
Investigations of dipole excitations in even-even Er and Os nuclei
Yazar: BÜŞRA BABLAK
Danışman: PROF. DR. FİLİZ ERTUĞRAL
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında çift-çift deforme çekirdekleriçin spini ve paritesi   olan elektrik dipol durumları nükleer uyarılma spektrumundaki üç bölgede (Spektroskopik Bölge (0-4 MeV); Cüce dipol rezonans-PDR (4-8 MeV); Dev Dipol rezonans-GDR (8-20 MeV)) ayrı ayrı, Kuazi Parçacık Rastgele Faz (QRPA) yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu yaklaşımla ortalama potansiyelin kırılan simetrisinin restorasyonu için izoskaler ve izovektör ayrılabilir etkileşmeler özuyumlu olarak belirlenmiştir. İzovektör dipol-dipol etkileşmesinin tek bir parametresini içeren model(TGI)ile,  QRPA yaklaşımında restorasyonun gerçekleşmediği (NTGI), yalnız öteleme değişmezliğin (TI) ve yalnız Galileo değişmezliğin (GI) restore edilmesiyle elde edilen yaklaşımlarla, gerçekleştirilen restorasyonların spektruma karışan sıfır enerjili sahte hallerin (Goldstone modu) ayrılmasına katkısı incelenmiştir. 

Çift-çift deforme ve geçiş çekirdeklerinden,190-192Os ve 166-168Er izotoplarının  ve   geçişleriiçin indirgenmiş geçiş olasılıkları (B(E1)) ve enerji ( ) değerleri model çerçevesinde hesaplanmıştır. İncelenen çekirdekler için Spektroskopik ve GDR bölgesinde K=1 dalının, PDR bölgesinde K=0dalının baskın olduğu görülmüştür. GDR bölgesinde Os izotopları için hesaplanan toplam fotoabsorbsiyon tesir kesitinin ( )13-15MeV enerji aralığında bulunan pik değerlerinin spektrumda oluşturduğu hörgüçlü yapı deneysel verileriyle uyumlu sonuçlar vermiştir. Ayrıca elektrik dipol geçişlerinin bazı karakteristik özelliklerinden, radyasyon kalınlıkları (E1) veindirgenmiş radyasyon kalınlıkları red(E1)araştırılmıştır.

Abstract:
In this thesis, electric dipole excitation of   states in even-even deformed nuclei for three energy region (spectroscopic region (0-4 MeV), pygme dipole resonance-PDR (4-8 MeV); Giant dipole resonance-GDR (8-20 MeV) were investigated in the framework Quasi Random Phase Approximation (QRPA). Isoscaler and isovector interactions for the restoration of broken symmetries in the mean-field potential have been determined self-consistently. In this thesis, we have looked into details the effect of zero energy spurious state on the spectrum using the cases of QRPA with no restoration (NTGI), only restoration of Translational Invariance (TI), only restoration of Galileo Invariance (GI) and restoration of both Translational Invariance and Galileo Invariance. 

The B(E1) reduced transition probabilities of   and  and ( ) energies have been calculated for the190-192Os ve 166-168Er isotopes using the model.K=1 branch in the spectroscopic and GDR region, K=0 branch in the PDR region were observed that is dominant. Calculated photo absorption cross section ( ) is in good agreement with experimental data for Os isotopes where the peaks in the range of 13-15 MeV comes from K=0 and K=1 branch for deformed nuclei. Furthermore, (E1) decay width, reduced transition probabilities red(E1)have been investigated using some of the feature of electric dipole transitions.