Kronik hastalıkla yaşam ölçeği'nin türk toplumunda geçerlik ve güvenirliğin incelenmesi
Investigation of the validity and reliability of the living with chronic disease scale in Turkish population
Yazar: MERVE CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMURAN CERİT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, kronik hastalıklardan en yaygın görülen Diabetes Mellitus (DM), Hipertansiyon (HT) ve diğer kronik hastalık tanısı olan bireylerde Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği'nin (Escala de Convivencia Con un Proceso Crónico) Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin incelemek amacıyla metodolojik ve tanımlayıcı olarak iki aşamada yapıldı. Birinci aşama metodolojik, ikinci aşama tanımlayıcı olarak yapıldı. Çalışmanın metodolojik aşamasının örneklemini bir devlet hastanesinin iç hastalıkları kliniğine başvuran DM ve HT tanılı 500 birey, tanımlayıcı aşamasının örneklemini ise DM, HT ve diğer kronik hastalıklara sahip 700 birey oluşturdu. Metodoloji aşamada; ölçeğin geçerliği için dil, kapsam, yüzey ve yapı geçerliliği, yakınsak geçerlik, güvenirliği için iç tutarlılık (Cronbach Alfa), zamana karşı değişmezlik incelendi. Zamana göre değişmezlik için test tekrar test yöntemi kullanıldı. 30 hastaya on dört gün arayla iki kez ölçek uygulandı. Tanımlayıcı aşamada ise ortalama, standart sapma, sayı ve yüzde değerler hesaplandı ve gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız gruplarda t testi, ANOVA, Mann Whitney U testi, Kruskall Wallis testi yapıldı. Elde edilen istatiksel sonuçlar %95 güven aralığında, p<0,05 düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Veriler kişisel bilgi formu, Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği ile toplandı. 
Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği'nin metodolojik aşamasında; kapsam geçerlik indeksi (Ö-KGİ) 0,959 bulundu. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda ölçeğin orijinalinde olduğu gibi 5 alt boyutlu yapı ve 26 madde olarak doğrulandı. DFA sonucuna göre uyum indeksi değerleri (χ²/df) 3,91; RMSEA 0,076; SRMR 0,075; RMR 0,90; GFI 0,80; CFI 0,97; IFI 0,97; RFI 0,96; NFI 0,97; NNFI 0,97 olarak belirlendi. Bu değerler kabul edilebilir ve mükemmel uyum sınırları içindedir. Yakınsak geçerlik sonuçlarında CR değerleri 0,777-0,917 arasında, AVE değerleri ise 0,469- 0,651 arasında değişti. Ölçeğin cronbach alfa katsayısı 0,940 ve test tekrar test korelasyon katsayısı 0,99 bulundu. İki yarı güvenilirliğinde ise istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (t=-48,48; p=0,000) belirlendi. Tanımlayıcı aşamada ise; cinsiyet grubunda fark bulunmadı (p>0,05). Yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, kronik hastalık türü, kronik hastalık tanısı aldıkları yıl ve sürekli kullandığı ilaç sayısına göre kronik hastalıkla yaşam düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). 18-65 yaş bireylerin diğer yaş gruplarından, bekarların evlilerden, üniversite mezunlarının diğer eğitim düzeylerinden, sadece bir kronik hastalığa sahip olanların birden fazla kronik hastalığa sahip olanlardan, bir yıldır kronik hastalığa sahip olanların birden fazla yıldır sahip olanlardan kronik hastalıkla yaşam düzeyleri daha yüksek bulundu (p<0,05). Yapılan çalışmanın sonunda Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği'nin Türk dili için geçerli ve güvenilir olduğu belirlendi.

Abstract:
This research was conducted in two stages, methodologically and descriptively, to examine the Turkish validity and reliability of the Living with Chronic Disease Scale (Escala de Convivencia Con un Proceso Crónico) in individuals diagnosed with Diabetes Mellitus (DM), Hypertension (HT) and other chronic diseases.  The first phase was methodological and the second phase was descriptive. The sample of the methodological phase of the study consisted of 500 individuals diagnosed with DM and HT who applied to the internal medicine clinic of a state hospital, and the sample of the descriptive phase consisted of 700 individuals with DM, HT and other chronic diseases. In the methodology phase, language, content, face and construct validity, convergent validity, internal consistency (Cronbach's alpha) and time invariance were examined for the validity of the scale. Test-retest method was used for time invariance. 30 patients were administered the scale twice, fourteen days apart. In the descriptive stage, mean, standard deviation, number and percentage values were calculated and independent groups t test, ANOVA, Mann Whitney U test, Kruskall Wallis test were performed for intergroup comparisons. The statistical results obtained were statistically significant at 95% confidence interval and p<0.05 level. Data were collected with personal information form and Living with Chronic Disease Scale.
At the methodological stage of the Living with Chronic Illness Scale, the content validity index (CVI) was 0.959. As a result of confirmatory factor analysis (CFA), 5 sub-dimensional structure and 26 items were confirmed as in the original scale. According to the CFA results, the fit index values (χ²/df) were 3.91; RMSEA 0.076; SRMR 0.075;  RMR 0.90; GFI 0.80; CFI 0.97; IFI 0.97; RFI 0.96; NFI 0.97; NNFI 0.97. These values  are within the acceptable and perfect fit limits. In the convergent validity results, CR values ranged between 0.777-0.917 and AVE values ranged between 0.469-0.651.  Cronbach's alpha coefficient was 0.940 and the test-retest correlation coefficient was 0.99. There was a statistically significant difference in the two-half reliability (t=-48.48; p=0.000). At the descriptive stage, no difference was found in the gender group (p>0.05). There was a statistically significant difference in the level of living with chronic disease according to age, marital status, education level, type of chronic disease, year of diagnosis of chronic disease and number of medications used continuously (p<0.05). Individuals aged 18-65 years had higher levels of living with chronic disease than other age groups,  single individuals had higher levels than married individuals, university graduates had higher levels than other education levels, individuals with only one chronic disease  had higher levels than those with more than one chronic disease, and individuals with one year of chronic disease had higher levels than those with more than one year of chronic disease (p<0.05). At the end of the study, it was determined that the Living with Chronic Disease Scale was valid and reliable for the Turkish language.