Enerji güvenliğinin modellenmesi ve Türkiye örneği
Energy security modelling and a case study on Turkey
Yazar: OĞUZHAN AKYENER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SENCER PEKER
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Güvenlik = Security ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; Modelleme = Modelling ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Enerji güvenliği kavramı, her ne kadar 1. Dünya Savaşı sürecinde dahi tartışılıyor olsa da, daha çok 1973 OPEC krizi sonrasında akademik camiada yer almaya başlamış ve sürekli farklı nitelikleriyle tanımlanmaya çalışılan bir terim olarak dikkat çekmiştir.  
Bu minvalde birçok tanımlama yapılmış ve akademik çalışma kaleme alınmıştır. Çoğu tanımlama, genellikle ilgili yazar kadrosunun mesleki disiplinindeki literatürü merkeze koyan bir perspektifte yaklaşım sergilerken, birbirlerinden esinlenmiş ve hep aynı hususların tekrar edildiği izlenimi veren yaklaşımlar da ihtiva ettiği için literatüre çok da yeni argümanlar kazandırılamamıştır.
Burada görülen ihtiyaca cevap verebilme, enerji güvenliğine çok daha geniş perspektifli bir bakış açısı kazandırabilme ve farklı analiz bölgeleri ya da ülkeler nezdinde (esnek bir şekilde revize edilerek sayısallaştırılabilmesi sayesinde) bütünsel kıyaslanabilir bir uygulama alanı oluşturabilme gayesiyle bu çalışmada yeni bir enerji güvenliği modeli konsepti kurgulanmıştır. 
Bu kapsamda ortaya 4 basamaklı bir model koyulamaya çalışılmıştır. Bu basamaklar:
- Makro düzeyde analiz,
- Enerji türlerine göre süreç analizi,
- Dolaylı etmen analizi
- Ve proje bazlı analizdir. 
Literatürdeki mevcut yaklaşımların ötesinde, ilgili farklı mesleki disiplinlerle ilişkilendirilebilecek bu unsur ve analiz yöntemleri, sayısallaştırılarak, matematiksel bir kıyaslama modeli oluşturulması hedeflenmiştir.
Kurgulanan model anlatıldıktan sonra, örnek teşkil etmesi açısından Türkiye için uygulanmıştır. Bu örnek uygulama sürecinde de, nitelikli, güncel verinin ne kadar hayati derece önemi olduğu gerçeği ortaya çıkmıştır. Diğer bir ifade ile veri eksikliği sebebiyle bazı örnek yaklaşımlar Türkiye için test edilememiş veya rakamsallaştırılamamıştır. Bu durumlarda da, kavramsal açıklamalar ile model tamamlanmaya çalışılmıştır.
Bu çalışmada, uluslararası literatürde ilk olma niteliği taşıyan ve bütün (enerji ithalatçısı ya da ihracatçısı) ülkeler veya bölgeler dahilinde uygulanabilecek bütünsel bir enerji güvenliği modeli kurgulanmıştır.

Abstract:
Although the concept of energy security has being discussed even during the First World War, it started to take place in the academic literature after the 1973 OPEC crisis. In this regard, many definitions have been made and academic works have been written on this new topic.
Most of definitions generally show an approach that puts the writers' professional disciplines' sights at the center of the analysis. In addition usually the concept goes through a path of supply-demand balances, climate change, efficiency and diversification, which of those issues give the impression that the same topics and approaches are repeated.
However, energy security is concept that needs multidimensional and a dynamic approach which also differs from location to location. In addition some mathematical calculations and comparison criteria may help the evaluation procedures in energy security issues. This means, we need a more widely applicable, comparable, flexible and mathematically supported energy security model.
In this study, a new energy security model concept has been designed in order to respond to the global demands, to provide a much wider perspective to energy issues and to create a holistic comparable application environment for different locations or countries. In this context, a 4-step model was tried to be revealed. These steps are:
- Macro level analysis,
- Process analysis according to energy types,
- Indirect factor analysis
- And at last, project based analysis.
Beyond the current approaches in the literature, it is aimed to create a mathematical comparison model by digitizing these elements and analysis methods that can be associated with different professional disciplines.
After describing the details of the propounded model, the prepared concept was applied to Turkey as being a reference case application. In this process, the fact that; how up-to-date data becomes a vital demand for the analysis, has been revealed. In other words, due to lack of data, some issues has not been able to be evaluated in the concept of Turkey's energy security model. In these cases, the model was tried to be completed with conceptual explanations.
In this study, a holistic energy security model, which is the first in the international literature and that can be applied within all (energy importer or exporter) countries or regions, has been designed and presented.