Afganistan'da internet gazeteciliğinin yeri
The place of online journalism in Afghanistan
Yazar: RAZUDDIN BARLAS
Danışman: DOÇ. DR. FARUK TEMEL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Gazetecilik = Journalism ; Gazeteler = Newspapers ; Sanal gazeteler = Online newspapers ; İnternet = Internet

Özet:
Afganistan'da 2001'den sonra kültürel gelişmeler çerçevesinde özellikle basın-yayın alanında ciddi gelişmelerin yaşandığı görülmektedir. Bu dönemde yazılı, işitsel ve görsel medya organlarının yanında birçok internet gazetesi faaliyete başlamıştır. Ülkede internet gazetelerinin yaygınlaşması ve faaliyetlerinin genişlemesiyle birlikte bilgi alışverişinin ve haber akışının önceki dönemlere göre ciddi bir şekilde değiştiği görülmektedir. Ülke çapında internet gazeteleri özellikle gençler tarafından takip edilmektedir. İnternet gazetelerinin önemi ve Afgan medya organları üzerindeki etkisi gün geçtikçe çoğalmaktadır. Bu doğrultuda internet gazetelerinin Afgan medyasındaki yerini ve okuyucuların internet gazetelerine bakış açısını değerlendirmek ve araştırmak oldukça önemli gözükmektedir. Bu kapsamda Afganistan'da internet gazeteciliğinin yerini tespit etmek üzere internet gazetesi editörleriyle görüşme ve internet gazetesi takipçileriyle anket yapılarak araştırma nitel ve nicel yönelimli biçimde tasarlanmıştır. İnternet haberciliğinin özelliklerini ve okuyucuların bakışını ortaya koymayı amaçlayan tezin ilk bölümünde, gazetecilik faaliyetinin toplumsal ve siyasal önemi, gazetecilik ve iletişim teknolojileriyle ilişkisi, internet gazeteciliği ve internet gazeteciliği türleri incelenmiştir. İkinci bölümde Afgan basınının tarihsel gelişimi, Afganistan'da 2001'den sonra gazetecilik dâhil olmak üzere editörlerin gözüyle Afganistan'da internet gazeteciliğinin yeri incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde internet gazeteleri okuyucularının internet gazeteciliğine bakış açılarını tespit etmek amacıyla anket tekniği uygulanarak gerçekleştirilen çalışmanın bulgu ve analizleri yer almaktadır. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda Afganistanlı katılımcıların internet gazetelerine bakış açıları cinsiyete, yaşa, medeni ve eğitim durumuna, gelir düzeyine ve kitle iletişim araçlarına (geleneksel medya organları ve yeni medya) göre farklılık göstermektedir. Afganistan'da internet gazetelerinin medya organizasyonu içindeki yerinin önem düzeyine göre televizyon ve radyodan sonra geldiği tespit edilirken diğer taraftan okuyucuların internet gazetelerine bakış açıları olumlu olsa da güven oranı ortanın altında bir seviyededir. Geleneksel medyaya güven duyan katılımcıların internet mecrasındaki içerikler doğrultusunda kurumlara yönelik algı düzeyleri yeni medyaya güven duyan katılımcılara kıyasla daha yüksektir.

Anahtar Kelimeleri: Afganistan, Gazete, Gazetecilik, İnternet Gazeteciliği.

Abstract:
It is seen that serious developments have taken place in Afghanistan, especially in the field of press and broadcasting, within the framework of cultural developments after 2001. In this period, besides the written, audio and visual media organizations, many internet news agencies also started to cover the events of the days. With the spreading of internet news agencies and the expansion of their activities in the country, it has been seen that the information and news flow have changed significantly compared to previous times. Now, internet news agencies across the country are being followed especially by young people and the importance of internet news websites and their impact on Afghan media organizations is increasing day by day.  In this regard, it is very important to evaluate and research the place of internet news agencies among Afghan media organizations and the viewpoint of readers on internet news agencies. In this context, in order to determine the place of online journalism in Afghanistan, the research was designed in a qualitative and quantitative way by interviewing internet newspaper editors and surveying internet newspaper followers. In the first part of the thesis, which aims to raise awareness on this issue, the concept of newspaper, the history of the newspaper in the world, the social and political importance of journalism, the relationship between journalism and communication technologies and online journalism have been investigated. In the second part, the historical development of the Afghan press, including journalism in Afghanistan after 2001, the place of online journalism in Afghanistan was investigated through the eyes of the editors by implementing the interview technique, which constitutes the first basis of the study. In the last section, the findings and analyzes of the study, which was carried out by implementing the survey technique, in order to indicate the perspective levels of the readers of internet news agencies, are included. According to the findings of study, while it has been determined that the place of internet news agency in the media organization in Afghanistan comes after television and radio according to the level of importance, on the other hand, although the readers' perspectives on online newspapers are positive, the trust rate is below the average. In this context, it is among the other important results of the study that the viewpoint of the Afghan participants towards internet news agencies differ significantly according to gender, age, marital and educational status, income level and mass media (traditional media and new media organizations).

Key Words: Afghanistan, Press, Newspaper, Online Journalism.