Kaynak işlerindeki fiziksel etkenlere maruziyetin belirlenmesi ve değerlendirilmesi
Determining and evaluation of exposure to physical factors in welding processes
Yazar: UĞUR BAYAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ARABACI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kazalar = Accidents ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Kaynak işi, metal sektöründeki başlıca faaliyet alanlarından biridir. Kaynak işçiliğinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanabilmesi için geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu açıktır. Bu sebeple kaynak çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilebilmesi adına, çalışan sağlığını olumsuz yönde etkilediği bilinen iş hijyeni fiziksel etkenleri üzerine bir çalışma yapılması planlanmıştır. Bu çalışmada Ankara ilinde metal sektöründe faaliyet gösteren ve gaz altı, toz altı ve/veya örtülü elektrot ark kaynak işi ile çalışma yürüten 15 farklı işyerinde iş sağlığı ve güvenliği düzeyinin belirlenmesi adına iş hijyeni fiziksel etkenlerinin ölçülmesi sağlanmıştır. Çalışma kapsamında, kaynak işinde ölçümü yapılmak üzere belirlenen fiziksel etken parametreleri gürültü, el – kol titreşimi, aydınlatma ve termal konfor olmuştur. Ölçümler, ilgili mevzuat kapsamında yetkilendirilmiş ve akredite edilmiş bir laboratuvar tarafından gerçekleştirilmiş ve kalibrasyonu yapılmış olan cihazlarla yapılmıştır. Her parametre için ulusal mevzuatta ve uluslararası standartlarda belirtilen ölçüm kriterlerine uyulmuş, ölçüm sonucunda elde edilen veriler yine bu kriterler doğrultusunda analiz edilmiştir. İşyerlerinde kaynak çalışanlarına yönelik olarak ayrıca bir anket uygulanmış ve bu yolla çalışanların ve işyerinin iş sağlığı ve güvenliği düzeyi belirlenmeye çalışılmıştır. Anket esnasında çalışanlara fiziksel etkenlere maruziyetleri konusunda rahatsızlık durumları da sorulmuş, elde edilen çalışan beyanları ile ölçüm sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi sağlanmıştır. İşyerlerinin fiziksel etken ölçüm sonuçlarının ve anket verilerinin değerlendirmesini kolaylaştırmak adına benzer büyüklükteki işyerleri gruplandırılmıştır. Böylece işyerleri büyük, orta, küçük ve mikro sınıf olmak üzere dört farklı kategoriye bölünmüş ve yapılan değerlendirmeler bu sınıflandırma kapsamında gerçekleşmiştir. Yapılan çalışmada; kaynak işi ve metal sektöründe ortaya çıkan fiziksel etkenlerin nedenleri ve düzeyleri, bu etkenlerin azaltılması ve önlenmesine yönelik tedbirler, ölçümlerin yapılış yöntemleri, ölçümlerin öncesi, sırası ve sonrasında ortaya çıkan durumlar ile fiziksel etken ölçüm sonuçları ve bu sonuçların genel değerlendirmesi ortaya konulmuştur. Yapılan değerlendirme sonucunda kaynak işi özelinde metal sektöründe en çok dikkat edilmesi gereken fiziksel etkenin gürültü olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Welding is one of the main fields of activity in the metal industry. It is clear that comprehensive studies are needed to ensure occupational health and safety in welding work. For this reason, it is planned to conduct a study on the physical factors of occupational hygiene, which are known to adversely affect employee health, in order to improve the occupational health and safety conditions of the welding workers. In this study, physical factors of occupational hygiene were measured in order to determine the level of occupational health and safety in 15 different workplaces operating in the metal sector in Ankara and working with gas, submerged and/or covered electrode arc welding. Within the scope of the study, the physical factor parameters determined to be measured in the welding work were noise, hand-arm vibration, lighting and thermal comfort. Measurements were made with devices that were calibrated and carried out by a laboratory authorized and accredited within the scope of the relevant legislation. For each parameter, the measurement criteria specified in the national legislation and international standards were followed, and the data obtained as a result of the measurement were analyzed in line with these criteria. A survey was also applied to the resource workers in the workplaces and in this way, the level of occupational health and safety of the employees and the workplace was tried to be determined. During the survey, the employees were also asked about their discomfort regarding their exposure to physical factors, the obtained employee statements and measurement results were evaluated together. In order to facilitate the evaluation of physical factor measurement results and survey data of workplaces, workplaces of similar size are grouped. Thus, workplaces were divided into four different categories as grand, medium, small and micro-scale, the evaluations were made within the scope of this classification. In the study; the causes and levels of the physical factors that occur in the welding work and metal sector, the measures to reduce and prevent these factors, the methods of making the measurements, the situations before, during and after the measurements, the results of the physical factor measurement and the general evaluation of these results are presented. As a result of the evaluation, it has been determined that the most important physical factor in the metal sector, especially welding, is noise.