Tüketicilerin sürdürülebilir tüketim ve yenilikçilik anlayışında elektrikli araç bilgi düzeyi düzenleyici rolünün satın alma niyetine etkisi
The effect of consumers' sustainable consumption approach and levels of innovation on electric vehicle purchases
Yazar: AYSUN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ECE  AKSU ARMAĞAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Sürdürülebilir tüketim, doğal kaynakların ve çevresel öğelerin bugünün ve gelecek nesillerin hak ve yararlarını zedelemeyecek şekilde kullanılmasını öngören, ekolojik dengeyi korumaya öncelik veren tüketim davranışlarıdır. Tüketici yenilikçiliği, belirli tüketim alışkanlıkları dışına çıkarak farklı ürün veya markaları satın almaya yönelik sergilenen eğilim olup yeni teknolojilerin benimsenmesinde etkili bir faktördür. Yeniliklerin benimsenmesini ve yaygınlaşmasını sağlayan tüketici yenilikçiliği özellikle sürdürülebilir ürünlerin benimsenmesinde çok önemli bir parametredir. Bu bağlamda çalışmada yeni ve çevreci teknolojik bir ürün olan elektrikli araçlara ilişkin tüketici yaklaşımlarının sürdürülebilir tüketim yaklaşımı ve tüketici yenilikçiliği bakış açılarından tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu hedef doğrultusunda ele alınan değişkenlerden sürdürülebilir tüketim yaklaşımının ve tüketici yenilikçiliğinin boyutları ile birlikte incelenmesi ve satın alma niyetine olan etkilerinin değerlendirmesi yapılmıştır. Araştırmada 20 ifadeden oluşan Sürdürülebilir Tüketim Yaklaşımı Ölçeği, 15 ifadeden oluşan Güdülenmiş Tüketici Yeniliği Ölçeği, 14 ifadeden oluşan Elektrikli Araç Bilgisi Ölçeği ve 3 ifadeden oluşan Satın Alma Niyeti Ölçeği kullanılarak hazırlanan anket çalışması 370 katılımcıya çevirim içi olarak uygulanmıştır. Çalışmanın örneklemi 353 kişi olup hatalı olan anketler araştırmaya dahil edilmemiştir. Elde edilen veriler, SPSS ve AMOS programları ve YEM analizi çerçevesinde istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Veriler, güvenilirlik ve tutarlılık bakımından analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli çerçevesinde uyum iyiliği değerleri kontrol edilerek doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilere yönelik oluşturulacak olan yapısal eşitlik modeli çerçevesinde geliştirilen modellerin kovaryans, korelasyon ve regresyon katsayıları ile araştırma hipotezleri test edilmiştir. Araştırmada; sürdürülebilir tüketim yaklaşımının elektrikli araç satın alma niyetini etkilediği, sürdürülebilir tüketim yaklaşımının elektrikli araç satın alma niyetine etkisinde elektrikli araçlara yönelik bilginin düzenleyici etkisinin olduğu hipotezleri desteklenmiştir. Tüketici yenilikçiliğinin elektrikli araç satın alma niyetini etkilediği, tüketici yenilikçiliği yaklaşımının elektrikli araç satın alma niyetine etkisinde elektrikli araçlara yönelik bilginin düzenleyici etkisinin olduğu hipotezleri desteklenmiştir. Sonuç olarak elektrikli araç satın alma niyetinde sürdürülebilir tüketim yaklaşımı ile güdülenmiş tüketici yaklaşımının etkilerinin incelendiği araştırmada elektrikli araç bilgisinin düzenleyici etkisinin olduğu belirlenmiştir. Özgün bir araştırma modelini ve sonuçlarının yansıtıldığı araştırmanın hem pazarlama sektöründe pazarlama stratejisi geliştirecek işletmelere yol göstereceği, literatüre özgün bir çalışma olarak katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Consumption that is sustainable prioritizes the use of natural resources and environmental elements in a way that does not negatively impact present and future generations and protects the environment as a whole. Consumer innovation is the tendency to go beyond typical consumption habits to purchase different products or brands and is an influencing factor in the adoption of new technology. Consumer innovation, which ensures the adoption and dissemination of innovations, is a very important criterion, especially in the adoption of sustainable products. In this context, it aims to define consumer attitudes towards electric vehicles, which are new and environmentally friendly technological products, in the context of the perspective of sustainable consumption and consumer innovation. In accordance with this objective, sustainable consumption attitudes and consumer creativity, which are among the variables investigated, were examined, along with their dimensions, and their impact on purchase intent was evaluated. In the research, a questionnaire study was developed using the 20-item Sustainable Consumption Behavior Scale, the 15-item Motivated Consumer Innovation Scale, the 14-item Electric Vehicle Knowledge Scale, and the Purchase Intent Scale. 3 online data were applied to 370 participants. The study sample consisted of 353 people, and invalid questionnaires were not included in the study. The obtained data were statistically analyzed under SPSS software, AMOS, and SEM analysis. Data were analyzed for reliability and consistency. Under the structural equation model, the fit values were examined and a confirmation factor analysis was performed. Coefficients of variance, correlation, and regression were generated for the models developed within the framework of the structural equation model to take into account the relationships between the variables, and the research hypotheses were tested. In this research, hypotheses that sustainable consumption attitudes influence electric vehicle purchase intent and that information about electric vehicles has a moderate effect on the influence of sustainable consumption attitudes on electric vehicle purchase intentions. Hypotheses that consumer innovation affects electric vehicle purchase intent and that information about electric vehicles has a moderate effect on the effect of consumer innovation on electric vehicle purchase intent. As a result, in research examining the effects of sustainable consumption attitudes and consumer motivational attitudes on electric vehicle purchase intent, it was determined that knowledge of electric vehicles has a moderating effect. Researchers believe this original research and its findings will provide valuable guidance to companies in developing marketing strategies relevant to the field of marketing, as well as an original study in the field of marketing.