Agro-ekolojik zon temelli peyzaj planlama üzerine bir araştırma: Bartın ili örneği
A research on agro-ecological zone based landscape planning: The case of Bartın province
Yazar: KÜBRA TEKDAMAR
Danışman: PROF. DR. CANAN CENGİZ
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Günümüz dünyasında iklim krizi ve gıda güvenliği, sürdürülebilir kalkınmanın en kritik unsurları arasında yer almaktadır. Tarımsal nitelikleri yüksek alanların belirlenmesi gerek sağlıklı toplumsal yapıların oluşturulması gerekse ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu alanların etkin kullanımı tarımsal üretkenliği artırabilir, ekosistem dengesini koruyabilir, çevresel sorunları önleyebilir ve sürdürülebilir kalkınmaya katkılar sunabilir. Bu bağlamda, tarımsal alanların ekolojik niteliklerinin belirlenmesi ve bu alanlara yönelik stratejik planlamaların yapılmasının yanı sıra tarım ve turizmin entegrasyonu da süreçte dikkate alınması gerekenlerin başında gelmektedir.
Bu tez çalışmasında, Bartın ilinde tarım alanlarının ekolojik niteliklerinin belirlenmesi, tarımsal alan kullanımlarına yönelik değerlendirmeler ve bu alanların turizmle ilişkilendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada, iklim krizi bağlamında tarımsal üretimin, güvenli gıdaya erişimin ve tarımsal ormancılığın önemini göz önünde bulundurarak, tarımsal niteliği yüksek alanların tespit edilmesi, bu alanlara yönelik niteliklerin belirlenmesi, ekolojik zonlamaların yapılması, iklimle uyumlu tarımsal stratejilerin geliştirilmesi ve turizm odaklarının entegrasyonuna yönelik analizler ve değerlendirmeler yapılmıştır. Coğrafi bilgi sistemleri ve bulanık üyelik fonksiyonları kullanılarak tarımsal uygunluğa sahip alanlar tespit edilmiş ve Bartın ili için agro-ekolojik zon haritası oluşturulmuştur. Bartın ilinde ekonomik ve ekolojik değeri yüksek tarımsal ormancılık türlerin başında gelen kestane (Castanea sativa Mill.) incelenmiştir. Kestane (Castanea sativa Mill.) üzerinde yapılan değerlendirmeler, mevcut ve potansiyel yetişme alanlarını belirlemeyi ve agro-turizm potansiyelini ortaya koymayı hedeflemiştir. Agro-ekolojik zonlama temelinde belirlenen potansiyel kestane alanları, sürdürülebilir tarımsal ormancılık uygulamalarına uygun bölgeler olarak tanımlanmış, tarımsal ormancılığın ve agro-turizmin bölgesel kalkınmadaki rolü vurgulanmıştır. 
Çalışma kapsamında, Bartın ilindeki peyzaj karakter alanları çerçevesinde kestane üzerine değerlendirmeler yapılarak, agro-ekolojik uygulamalar açısından alana ilişkin taşkın ve erozyon risklerine yönelik analizler gerçekleştirilmiş, tarım-turizm entegrasyonu açısından ise rota planlama önerileri geliştirilmiştir. Yapılan bu analizler ve değerlendirmeler, tarımsal arazilerin korunmasına, tarımsal kaynakların sürdürülebilirliğine ve sürdürülebilir kalkınmaya katkılar sunmaya yönelik önemli bilgiler içermektedir.
Sonuç olarak, bu çalışma Bartın ilindeki mevcut ve potansiyel kestane yayılış alanları açısından turizm, kentleşme baskısı ve kentsel yeşil alan sistemi gibi faktörleri değerlendirerek, tarımsal odaklı koruma ve gelişim çerçevesinde stratejik planlar için önemli veriler sunmaktadır.

Abstract:
In today's world, climate crisis and food security are among the most critical components of sustainable development. Identifying areas with high agricultural qualities is of great importance in terms of creating healthy societal structures and ensuring economic and environmental sustainability. The effective use of these areas can increase agricultural productivity, maintain ecosystem balance, prevent environmental problems and contribute to sustainable development. In this context, determining the ecological characteristics of agricultural lands, making strategic plans for these areas, as well as integrating agriculture and tourism, are among the primary considerations that should be addressed in the process.
This thesis study aims to determine the ecological characteristics of agricultural areas in Bartın province, evaluate agricultural land uses and associate these areas with tourism. In the study, considering the importance of agricultural production, access to safe food, and agroforestry in the context of the climate crisis, efforts were made to identify areas with high agricultural potential, determine their characteristics, conduct ecological zoning, develop climate-adaptive agricultural strategies, and analyze and assess the integration of tourism focal points. Using geographical information systems and fuzzy membership functions, areas with agricultural suitability were identified and an agro-ecological zone map was created for Bartın province. In Bartın province, chestnut (Castanea sativa Mill.), a species of high economic and ecological value in agroforestry, has been examined. The assessments focused on chestnut (Castanea sativa Mill.) aimed to determine the existing and potential growing areas and to reveal the agro-tourism potential. The potential chestnut areas, identified through agro-ecological zoning, have been defined as regions suitable for sustainable agroforestry practices, emphasizing the role of agroforestry and agro-tourism in regional development.
Within the scope of the study, chestnut evaluations were made within the framework of landscape character areas in Bartın province, analyses were carried out regarding flood and erosion risks related to the area in terms of agro-ecological practices, and route planning suggestions were developed in terms of agriculture-tourism integration. These analyses and evaluations contain important information regarding the protection of agricultural lands, the sustainability of agricultural resources, and contributions to sustainable development.
In conclusion, this study provides valuable data for strategic plans within the framework of agriculture-focused conservation and development by evaluating factors such as tourism, urbanization pressure, and the urban green space system in terms of the current and potential chestnut distribution areas in Bartın province.