Kozanoğlu türkülerinin ezgi yapısı bakımından analizi
Analysis of Kozanoğlu folk songs in terms of tune structure
Yazar: KADİR İCİK
Danışman: PROF. DR. CAN KARAHAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Ezgi = Melody ; Halk müziği = Folk music ; Halk türküleri = Folk songs ; Kozanoğulları = Kozanoğulları ; Makame = Maqamah ; Müzik eserleri = Music works ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türküler = Folk songs

Özet:
Osmanlı Döneminde, XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Çukurova Bölgesi'nde
varlığını sürdürmüş olan Kozanoğulları aşireti, her ne kadar Osmanlı devletine karşı
isyan hareketlerinde bulunmuş olsa da, isyanlar bastırıldıktan sonra halkın gözünde
büyük itibar bıraktığı ve hatta halkın bu aşireti konu edinen türküler yakarak özlemle
andıkları bilinmektedir. Bu noktadan hareketle bu çalışmada, Kozanoğulları'nın
tarihine yönelik bilgilerin derlenmesi, Kozanoğulları'na ithafen yakılmış türkülerin
tespit edilmesi ve bu türkülerin incelenerek makam özelliklerinin belirlenmesi
amaçlanmıştır.
Araştırma kapsamında veri toplamaya yönelik olarak doküman analizi yöntemi
kullanılmıştır. Bu bağlamda öncelikle Kozanoğulları ile alakalı mevcut yazılı
dokümanlar incelenmiş ve Kozanoğulları'nın tarihi ve yaşamlarına dair bilgilere
ulaşılmıştır. Sonrasında bu kaynaklara ilave olarak Kozanoğulları'na ithafen yakılmış
türküleri belirleme maksadıyla, nota arşivleri taranmış ve Kozanoğulları'nı konu
edindiği düşünülen 7 adet türkü notası tespit edilmiştir. Ayrıca, ses kayıtları, müzik
arşivleri, albümler ve konu ile alakalı yapılmış TV. ve radyo programlarının
incelenmesiyle, 7 adet türkünün ses kayıtlarına ulaşılmış ve bu kayıtlar 'Finale Music'
nota yazım programı kullanılarak araştırmacı tarafından notaya alınmıştır.
Araştırma kapsamında elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile
çözümlenmiştir. Verilerin toplanması sürecinde tespit edilen toplam 14 eserin makam
özelliklerinin belirlenmesi noktasında ise, son dönem sayısı giderek artan Türk Müziği
nazariyatçıları tarafından Arel sistemine bir alternatif olarak tercih edilmeye başlanan
ve ezgi hareketi temelli bir yaklaşım olan, "ezgi çekirdekleri" yaklaşımının kullanımı
tercih edilmiştir.
Sonuç olarak, eserlerin başlangıç, gelişme ve karar hareketlerine bakıldığında
makam adlandırmaları yapılması durumu ortaya çıkmış ve bu durum ezgi hareketi
temelli yaklaşıma göre yapılmıştır. Bu noktada; 4 adet eserin Karcığar Kürdi makamı,
4 adet eserin Kürdi makamı, 2 adet eserin Uzzâl makamı, 1 adet eserin Tahir makamı,
1 adet eserin Hicaz makamı, 1 adet eserin Uşşak makamı ve kalan son eserin ise Huzi
makamında olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Although Kozanoğulları tribe, which continued its existence in Çukurova
region during the 18th and 19th centuries in the Ottoman period, rebelled against the
Ottoman empire, it was found that after these revolts were suppressed, they left a great
reputation in the eyes of the people and the people even wrote folk songs about them
and remembered them with longing. Starting from this point, the aim of the present
study was to compile information about the history of Kozanoğulları, to find out the
folk songs written for Kozanoğulları and to find out the makam characteristics of these
folk songs.
Within the scope of the study, document analysis method was used to collect
data. In this context, first the existing written documents on Kozanoğulları were
analyzed and information about the history and life of Kozanoğulları was reached. In
addition to these sources, the archives of musical notes were then scanned to find out
the folk songs dedicated to Kozanoğulları and seven folk song notes, which are thought
to be on Kozanoğulları, were identified. In addition, voice recordings of the seven folk
songs were reached with the examination of voice recordings, music archives, albums
and TV and radio programs on the subject and these recordings were noted by me by
using 'Finale Music' note writing program.
The data obtained from the study were analyzed with descriptive analysis
method. In the determination of makam characteristics of 14 songs identified during
the data collection process, "melody cores" approach, which is a melody-based
approach that has been preferred as an alternative to Arel system by an increasing
number of Turkish music theorists in the last period, was preferred.
Finally, when the starting, building and ending actions were examined, makam
naming ensued and this was done according to melody action based approach. At this
point, it was concluded that four of the works was in Karcığar Kürdi makam, four were
in Kürdi makam, two were in Uzzâl makam, one was in Tahir makam, one was in
Hicaz makam, one was in Uşşak makam and the last work was in Huzi makam.