İnvolusyonel osteoporoz hastalarında kemik mineral yoğunluğu ve risk faktörlerinin vertebra kırığı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Assesment of relationship between bone mineral density and risk factors with vertebral fractures in involutional osteoporosis patients
Yazar: MAHMUT ASLAN
Danışman: DOÇ.DR. JALE İRDESEL
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
ÖZETÇalışmanın amacı, involusyonel osteoporoz (postmenopozal ve senilosteoporoz) hastalarında kemik mineral yoğunluğu (KMY) ve risk faktörlerininvertebra kırığı ile ilişkisini değerlendirmektir.Çalışmaya, 1997-2005 yılları arasında Uludağ Üniversitesi TıpFakültesi (U.Ü.T.F) Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı polikliniğinebaşvuran ve ilk olarak postmenopozal veya senil osteoporoz (OP) tanısıkonmuş kadın hastalar alındı. Tüm olguların risk faktörlerini içeren OPsorgulama formu retrospektif olarak incelendi. Sekonder osteoporoza nedenolabilecek sistemik hastalığı olanlar ile kemik metabolizmasını etkileyebilecekilaç kullananlar çalışmaya dahil edilmedi. Olguların lateral torakal ve lombergrafileri U.Ü.T.F. Radyoloji Anabilim Dalı'nda görevli aynı radyolog tarafındandeğerlendirildi. T4-L4 arası vertebra kırıklarının değerlendirilmesindesemikantitatif metod olan Genant yöntemi kullanıldı. Tüm olguların DEXA ileölçülen lomber total, femur boyun, trokanter ve total kalça KMY (gr/cm2) ile tskoru ve osteoporoz risk faktörlerinin vertebra kırığı ile ilişkisi değerlendirildi.Yaş ortalaması 62.13 Â± 8.58 olan toplam 382 olgu çalışmaya alındı. 65olguda vertebra kırığı saptanırken, 317 olguda ise vertebra kırığı yoktu. Riskfaktörleri açısından karşılaştırıldığında vertebra kırığı olan olgularda yaşınoldukça yüksek, eğitimin belirgin derecede düşük, giyim tarzı olarakgeleneksel giyimin fazla ve menopoz süresinin daha uzun olduğubulunurken, kırık oranının yaş ile birlikte artış gösterdiği saptandı (p<0,05).Güneşlenme, vertebra kırığı olanlarda daha az olmasına rağmen istatistikselolarak anlamsızdı (p>0,05). Oral kontraseptif kullanımı ise vertebra kırığıolmayanlarda daha yüksekti (p<0,05). KMY ve t skoru değerleri açısındanlomber bölgede bir farklılık saptanmazken, total kalça KMY ve t skorlarıvertebra kırığı olan grupta daha düşüktü (p<0,05). Risk faktörlerinden 65 yaşüstü (>65 yaş) ve sigara kullanımı için yapılan logistik regresyon analizisonucunda sigara kullanımı anlamsız bulunurken, 65 yaş üstü kadınlarda ise%28,7 oranında vertebra kırığı saptandı (p<0,05).Çalışmanın sonucunda; yaş ve menopoz süresinin uzun olmasıylaOP'a bağlı vertebra kırığının arttığı, risk altındaki birçok hastayı gelecekteiioluşabilecek kırıklardan korumak amacıyla OP tanısının erken konulabilmesi,OP risk faktörlerinin değiştirilebilir olanları konusunda hastanınbilinçlendirilmesi ve korunma prensiplerinin verilmesi, vertebra kırığınınlomber bölgedeki KMY düşüklüğü ile her zaman uyumlu olmadığı, yaşınosteoporotik kırık oluşumunda KMY'dan bağımsız olarak rol oynadığı, kırığıolan hastaların KMY ölçümü yanında klinik ve radyografik görüntülemeyöntemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldı.Anahtar kelimeler: Primer involusyonel osteoporoz, vertebra kırığı,DEXA, risk faktörleriiii

Abstract:
SUMMARYASSESSMENT OF RELATIONSHIP BETWEEN BONE MINERAL DANSITYAND RISK FACTORS WITH VERTEBRAL FRACTURES ININVOLUTIONAL OSTEOPOROSIS PATIENTSThe aim of this study is to assess relationship between bone mineraldensity (BMD) and risk factors with vertebral fractures in women withinvolutional osteoporosis (postmenopausal and senile osteoporosis).Women with first diagnosis of postmenopausal and senileosteoporosis who came to Uludag University Medical Faculty PhysicalTreatment and Rehabilitation Department between 1997-2005 included to thestudy. Questionnaire including all risk factors for osteoporosis of each subjectsearched retrospectively. Patients with systemic medical problems can causeto secondary osteoporosis and patients using drugs that can interact withbone metabolism excluded from the study. Lumbar and thoracic lateral plainradiographs are assessed by same radiologist working in radiologydepartment. Vertebral fractures on levels T4-L4 assessed withsemiquantitative Genant method. Association between lumbar total, femurneck, trochanter and total femur BMD (gr/cm2) and t scores measured withDEXA and osteoporosis risk factors assessed.382 women with average age of 62.13Â±8.58 included to the study. n317 women there were no vertebral fracture, in 65 women vertebral fracturewas present. When compared according to the risk factors, subjects withvertebral fracture have older age, worse educational history, more commontraditional clothing, and longer menopause period than subjects with nofracture. Presence of vertebral fracture was increasing with age (p<0, 05).Sunbathing was lower in subjects with fracture but association wasstatistically insignificant (p>0, 05). Use of oral contraceptive drugs was higherin subjects who have no fracture (p<0, 05). Lumbar BMD and t scores wassimilar in both groups, total hip BMD and t score was lower in subjects withfracture (p<0, 05). By logistic regression analysis smoking was aninsignificant factor but women at an age over 65 have 28.7% vertebralfractures (p<0, 05).ivAt the end of this study when age and menopause period increasesvertebral fractures connected with osteporosis increases; for protectingwomen with higher risk from vertebral fractures can occur in future, earlydiagnosis is important; some risk factors of osteoporosis can be changed andpatient must be educated about this factors; vertebral fractures in lumbarvertebra is not always associated with BMD; age is a risk factor for formationof vertebral fractures indepent from BMD, patients who have fracture must beassessed with clinic and radiographic methods in addition to BMD isconcluded.Key words: primary involutional osteoporosis, vertebral fracture,DEXA, risk factors.v