Biyogübre uygulamalarının toprakta agregat oluşumu ve stabilitesi üzerine etkileri
Effects of biofertilizers on aggregate formation and stability of soil
Yazar: MEHMET SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, beş farklı biyogübre uygulamasının (bireysel ya da kombine halde) mısır (Zea mays L.) bitkisinin yetiştirildiği killi tın tekstüre sahip toprağın (Typic Xerofluvent) agregat oluşumu ve stabilitesi üzerine etkileri incelenmiştir. Ayrıca, uygulamaların makro (2-1 mm) ve mikro (0.25-0.050 mm) boyuta sahip agregatların organik karbon içerikleri üzerine etkileri incelenmiş ve organik karbon içeriği ile agregat stabilitesi arasındaki ilişki belirlenmiştir. Sera koşullarında ve saksı denemesi olarak yürütülen çalışma, tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olacak şekilde yapılmıştır. Deneme uygulamaları ise şu şekilde gerçekleşmiştir: kontrol (gübre uygulamasız) (K), inorganik gübre (15:15:15 kompoze gübre+amonyum nitrat, %33 N) (G), mikorizal fungus (Glomus spp.) içerikli biyogübre (M), mikroalg (Chlorella spp.) içerikli biyogübre (A), bakteri (Bacillus megaterium KBA-10+Pantoea agglomerans RK-134+Pseudomonas fluorescens FDG-37) içerikli biyogübre (BMF), bir diğer bakteri (Bacillus subtilis PA1+Paenibacillus azotofixans PA2) içerikli biyogübre (BCP), vermikompost (V), vermikompost+mikorizal fungus (VM), vermikopost+mikroalg (VA), vermikompost+bakteri (VBMF), vermikompost+bakteri (VBCP).
90 günlük inkübasyon süresi sonunda,  biyogübre uygulamaları makroagregatları arttırıcı yönde eğilim göstermiştir. BCP ve BMF uygulamaları >4 mm, M uygulaması  4-2 mm ve 2-1 mm, A ve V uygulamaları ise 2-1 mm boyuta sahip agregatların miktarında kontrole göre önemli düzeyde artış meydana getirmiştir. Vermikompost ile yapılan kombine uygulamalar sonucu >4 mm boyuta sahip agregatların miktarında önemli düzeyde artışlar elde edilmiştir. Vermikompost+mikorizal fungus (VM) makro (2-1 mm) boyuta sahip agregatların stabilitesi üzerine istatistiksel olarak en önemli artışı gerçekleştiren uygulama olmuştur. Benzer şekilde, M uygulamasının makro (2-1 mm) boyuta sahip agregatların stabilitesini arttırıcı yönde etki ettiği gözlenmiştir. Ayrıca, bakteri içerikli biyogübrelerin her ikisi de, bireysel ya da vermikompost ile kombine halde, makro (2-1 mm) ve mikro (0.25-0.050 mm) boyuta sahip agregatların stabilitesini kontrole göre önemli düzeyde arttırmışlardır. Biyogübre uygulamalarının genel olarak makro (2-1 mm) ve mikro (0.25-0.050 mm) boyuta sahip agregatların organik karbon içeriğini farklı düzeylerde arttırdığı gözlenmiştir. Bunun yanında, vermikompost ile yapılan kombine uygulamaların makro (2-1 mm) ve mikro (0.25-0.050 mm) boyuta sahip agregatların organik karbon içeriği üzerine kontrole veya bireysel biyogübre uygulamalarına göre çoğunlukla daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Vermikompost (V) uygulaması agregat stabilitesi üzerine önemli bir etki gerçekleştirmemişken, makro (2-1 mm) ve mikro (0.25-0.050 mm) boyuttaki agregatların organik karbon içeriğini önemli düzeyde arttırmıştır. İnorganik gübre (G) uygulamasının agregat stabilitesi ya da organik karbon içeriği üzerine etkisi ise hiçbir agregat boyutunda istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır.
Deneme sonunda her bir uygulamadan elde edilen makro (2-1 mm) ve mikro (0.25-0.050 mm) boyuta sahip agregatların organik karbon içerikleri ve agregat stabilite değerleri arasında önemli ve pozitif korelasyonlar gözlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of five different biofertilizers (alone or in combination) on aggregate formation and stability of clay-loam (Typic Xerofluvent) textured soil, in which maize (Zea mays L.) plant was grown, were investigated. Moreover, the effects of treatments on organic carbon contents of macroaggregates of 2-1 mm diameter and microaggregates of 0.25-0.050 mm diameter were assessed and correlation between organic carbon content and aggregate stability was determined. The study was conducted as a pot experiment under greenhouse conditions using a Completely Randomized Design with three replications. The study consisted of eleven experimental treatments: control (no fertilizer) (K), inorganic fertilizer (15:15:15 compound fertilizer+ammonium nitrate, 33% N) (G), biofertilizer containing mycorrhizal fungi (Glomus spp.) (M), biofertilizer containing microalgae (Chlorella spp.) (A), biofertilizer containing bacteria (Bacillus megaterium KBA-10+Pantoea agglomerans RK-134 +Pseudomonas fluorescens FDG-37) (BMF), another biofertilizer containing bacteria (Bacillus subtilis PA1+Paenibacillus azotofixans PA2) (BCP), vermicompost (V), vermicompost+mycorrhizal fungi (VM), vermicompost+microalgae (VA), vermicompost+bacteria (VBMF), vermicompost+bacteria (VBCP).
At the end of 90 days incubation period, the results of the study showed that biofertilizer treatments tended to increase the formation of macroaggregates. The amount of macroaggregates was significantly enhanced by treatments compared to control (respectively; >4 mm size class by BCP, 4-2 mm size class by M treatment, 2-1 mm size class by M, A and V treatments). The amount of aggregates >4 mm was greatly increased as a result of combined applications of biofertilizers and vermicompost. Vermicompost+mycorrhizal fungi (VM) statistically had the most significant increase on stability of macroaggregates of 2-1 mm size class. Likewise, it was observed that M treatment had an increasing impact on stability of macroaggregates (2-1 mm). Also, both of biofertilizers containing bacteria, alone or in combination with vermicompost, significantly improved stability of aggregates of macro (2-1 mm) and micro (0.25-0.050 mm) size classes compared to control. Biofertilizer treatments increased organic carbon content of macroaggregates of 2-1 mm diameter and microaggregates of 0.25-0.050 mm diameter both in general and at different levels. Besides that, it was determined that biofertilizers in combination with vermicompost mostly had stronger effects on organic carbon content of aggregates of macro (2-1 mm) and micro (0.25-0.050 mm) size classes in comparison with control and biofertilizer treatments alone. Vermicompost (V) treatment didn't have a significant effect on aggregate stability, whereas it significantly enhanced organic carbon content of aggregates of macro (2-1 mm) and micro (0.25-0.050 mm) size classes. The effect of inorganic fertilizer (G) treatment on aggregate stability or organic carbon content was not found significant for any aggregate sizes (2-1 mm or 0.25-0.050 mm).
Significant and positive correlations between organic carbon contents and stability values of aggregates of macro (2-1 mm) and micro (0.25-0.050 mm) size classes that were obtained by each treatment at the end of the experiment were observed.