6. sınıf öğrencilerinin kesirler konusundaki problem kurma becerilerinin gelişiminde animasyon destekli problem kurma eğitiminin rolü
The role of animation assisted problem-posing education in the development of problem-posing skills of 6th grade students on fractions
Yazar: ONURCAN ZAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU SAKA
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışmanın amacı kesirler konusunda hazırlanan bilgisayar animasyonlarının
kullanılmasıyla 6. sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerinin gelişimini
incelemek ve öğrencilerin problem kurma etkinliklerinde animasyon kullanımına
ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı esas
alınmıştır. Araştırmada ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerinin
derinlemesine incelenmesi amaçlandığından nitel araştırma yöntemlerinden durum
çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2022-2023 eğitimöğretim yılında Kars ili Merkez ilçesinde yer alan bir ortaokulda 6. sınıfta öğrenim
gören 12 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçlarını uygulama
öncesinde 4 tane yarı yapılandırılmış problem kurma senaryosu, uygulama sırasında
4 tane ve uygulama sonrasında 2 tane olmak üzere araştırmacı tarafından tasarlanan 4
tane bilgisayar animasyonu ile verilen problem kurma senaryosu ve uygulama
sonrası öğrencilerin görüşlerini belirlemek için yarı yapılandırılmış görüşme soruları
oluşturmaktadır. Çalışmanın başında kesirler konusu araştırmacı tarafından dört hafta
süreyle işlenmiştir. Kesirler konusu işlendikten sonra animasyonlu senaryolara
geçilmeden önce öğrencilere her hafta birer tane olmak üzere toplamda 4 tane yarı
yapılandırılmış problem kurma senaryosu yazılı olarak verilerek öğrencilerden her senaryo için birer problem kurması istenmiştir. Böylelikle animasyonlu problem
kurma senaryolarını uygulamadan önce öğrencilerin kesirler konusundaki problem
kurma becerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Sonrasında araştırmanın konusu olan
bilgisayar animasyonları yardımıyla hazırlanmış senaryolarla 4 hafta problem kurma
çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın son aşamasında 2 hafta öğrencilere kesirler
konusunda hazırlanmış bilgisayar animasyonu izlettirilip dışarıdan bir etki olmadan
problem kurmaları istenmiştir. Verilerin analizinde kurulan problemlerin bir
matematiksel problemin sahip olması gereken özellikleri ne düzeyde karşıladığını
belirlemek için Özgen, Aydın, Geçici ve Bayram‟ın (2017) çalışmasında yer alan
problem kurma becerilerini değerlendirme ölçeğinde yer alan kriterler dikkate
alınarak betimsel analiz yapılmıştır. Uygulama sonrası yapılan görüşmeler sonucu
toplanan veriler ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda
bilgisayar animasyonlarıyla problem kurma çalışmaları öncesinde anlaşılabilir
problemler kuramadıkları görülmüştür. Bilgisayar animasyonlarıyla problem kurma
uygulaması esnasında öğrencilerin kurdukları problemlerin düzeyinin arttığı
görülmüştür. Buna ek olarak öğrencilerin kurdukları problemlerde hala eksikliklerin
olduğu tespit edilmiştir. Bilgisayar animasyonlarıyla problem kurma uygulaması
sonrası öğrencilerin yardımsız bir şekilde animasyon ile yaptıkları çalışmalarda
neredeyse hepsinin nitelikli problemler kurdukları belirlenmiştir. Uygulama
sonrasında öğrencilerin dil bilgisi kurallarına uygunluk ve özgünlük açısından
zorluklar yaşadıkları görülmüştür. Uygulama sonrasında yapılan yarı yapılandırılmış
görüşmede öğrencilerin animasyon ile problem kurma hakkında eğlenceli, ilgi çekici,
merak uyandırıcı olma, motivasyon sağlama, matematiğe karşı olumlu tutum
geliştirme, senaryonun içinde hissettirme, somutlaştırmaya yardımcı olma, problem
bileşenlerini daha iyi görmeyi sağlama, fikir verici olma, akademik başarıya olumlu
etkisi olma, görme duyusuna hitap etme ve zihinde canlandırmaya yardımcı olma
yönlerine vurgu yaptıkları belirlenmiştir. Bunların yanında senaryonun bir öğrencinin
hayal gücünü kısıtladığı şeklinde yalnızca bir adet olumsuz görüş tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Problem Kurma, Bilgisayar Destekli Animasyon, Kesirler Konusu, 6. Sınıf Öğrencileri

Abstract:
The aim of this research is to examine the development of problem-posing skills of
6th-grade students using computer animations produced on fractions and to
determine the students' views on the use of animation in problem-posing activities.
The research is based on a qualitative research approach. The research uses the case
study pattern of qualitative research methods, as it aims to examine in depth the
problem-posing skills of the 6th grade secondary school students. Participants in the
research consist of 12 students studying in the 6th grade at a secondary school in the
center of Kars province during the 2022-2023 education year. Data collection
instruments consist of 4 semi-constructed problem-posing scenarios applied before
implementing the research, 4 computer animations designed on the problem-posing
scenario planned by the researcher for use during the application and 2 for use postimplementation, and semi-structured interview questions in order to determine the
perceptions of the students post-implementation. 4 semi-structured problem-setting
scenarios before implementing the research data collection tools; 4 computer
animations designed by the researcher, 4 during implementation and 2 after
implementation; and a semi-constructed interview question for determining the students' views after application. At the beginning of the research, fractions were
taught by the researcher for four weeks. After the fractions were studied before
moving to animated scenarios, the students were given a total of four semi-structured
problem-posing scenarios for each week, and they were asked to pose a problem for
each scenario. Thus, it was aimed to examine the students' problem-posing skills on
fractions before applying the animated problem-posing scenarios. Afterwards,
scenarios prepared by the help of computer animations, which are the subject of the
research problem-posing activities, were done for 4 weeks. In the final process of the
research, the students were asked to watch computer animations on fractions and
pose problems without any external influence for 2 weeks. During the data analysis
process, descriptive analysis was carried out, taking into account the criteria found in
the scale of evaluation of the problem-posing skills involved in the research of
Özgen, Aydın, Geçici, and Bayram (2017), to determine the degree to which the
problems posed by the students meet the characteristics a mathematical problem
should have. Semi-structured interviews were conducted with the students in order to
better examine the problems found in the activities to determine the perceptions of
the problem-posing process and the computer animation problem-posing tasks. The
data collected after the interviews carried out post-implementation were analyzed
using the content analysis method. The research revealed that the students were
unable to pose understandable problems before the use of the computer animations.
During the application of computer animation problem-posing, the level of problems
that students have posed has increased. In addition, it has been found that there are
still shortcomings in the problems these students pose. After the application of
computer animation problem-posing, it has been found that almost all of the
problems that students posed on their own with animation were of high quality. After
the implementation, it was found that students had difficulty using correct and
authentic grammar. In the semi-constructed interview conducted after the
application, it was concluded that problem-posing with animation was considered by
the students to be enjoyable, interesting, curious, motivating, developing a positive
attitude toward mathematics, making them feel themselves in the scenario, being
realistic, helping to make the task concrete, making them see the problem
components better, giving ideas, helping them pose problems, having a positive impact on academic achievement, making them focused, addressing the visual sense, and helping them visualize in their mind. Furthermore, it was determined that only one student considered the scenario to limit their imagination.

Key Words: problem posing, computer assisted animation, fractions , 6th grade students