KOAH'lı bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyinin ilaç tedavisine uyum ve yaşam doyumu üzerine etkisi
The effect of health literacy level on adherence to medication and life satisfaction in individuals with COPD
Yazar: HAYRUNESMA USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLEYHA KILIÇ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Bu araştırma KOAH'lı bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyinin ilaç tedavisine uyum ve yaşam doyumuna etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma 20 Ocak- 20 Eylül 2023 tarihleri arasında Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Servisi'nde yatarak tedavi gören, araştırmanın dahil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 150 KOAH'lı birey ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri Hasta Tanıtım Formu, İlaca Uyum ve Reçete Yazdırma Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Bonferroni testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmada KOAH'lı bireylerin İlaca Uyum ve Reçete Yazdırma Ölçeği puan ortalaması 8.55±2.07, Yaşam Doyumu Ölçeği puan ortalaması 15.54±6.04 ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 92.97±13.92'dir. Gelir düzeyi çok düşük olan bireylerin, başka bir kronik hastalığı olmayanların, ilaç tedavisine yardım eden bir yakını olanların ve düzenli fiziksel aktivite yapanların ilaç uyumu daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Araştırmada bekarların, gelir düzeyi iyi olanların, kısmen düzenli fiziksel aktivite yapanların ve sağlığını çok iyi olarak algılayanların yaşam doyumu yüksektir (p<0.05). Erkeklerin, eğitim düzeyi yüksek olanların, çekirdek ailede yaşayanların, ilde yaşayanların, sosyal güvencesi olanların, emeklilerin, sigarayı bırakanların ve düzenli fiziksel aktivite yapanların sağlık okuryazarlık puanı yüksektir  (p<0.05). Çalışmada İlaca Uyum ve Reçete Yazdırma Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği arasında ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Sonuç olarak araştırma kapsamındaki KOAH'lı bireylerin ilaca uyumlarının çok iyi düzeyde, yaşam doyumunun orta düzeyde ve sağlık okuryazarlığının orta düzeyin üzerinde olduğu söylenebilir. KOAH'lı bireylerin sağlık okuryazarlığı, ilaç uyumu ve yaşam doyumu düzeylerini artıracak multidisipliner ve girişimsel çalışmaların yapılması önerilir. 

Anahtar Sözcükler: hemşirelik, ilaç uyumu, KOAH, sağlık okuryazarlığı, yaşam doyumu

Abstract:
This study was conducted as a descriptive study to examine the effect of health literacy level on compliance with drug treatment and life satisfaction in individuals with COPD. The study was conducted between 20 January and 20 September 2023 with 150 individuals with COPD who were receiving inpatient treatment at the Chest Diseases Ward of the Niğde Ömer Halisdemir University Training and Research Hospital, who met the inclusion criteria of the study and agreed to participate in the study. The data of the study were collected using a questionnaire form, Adherence to Refills and Medications Scale, Life Satisfaction Scale and Health Literacy Scale. Descriptive statistics, independent sample t test, one-way analysis of variance, Bonferroni test and Pearson correlation analysis were used in the evaluation of the data. The p<0.05 value was considered statistically significant. In the study, the mean score of COPD individuals on the Adherence to Refills and Medications Scale was 8.55±2.07, Life Satisfaction Scale was 15.54±6.04 and Health Literacy Scale was 92.97±13.92. Medication adherence was lower in COPD individuals with very low income, those without another chronic disease, those who had a relative helping with medication treatment and those who did regular physical activity (p<0.05). In the study, singles, those with a good income, those who did regular physical activity and those who perceived their health as very good had high life satisfaction (p<0.05). Health literacy scores were higher in men, those with a high level of education, those living in nuclear families, those living in the province, those with social security, those who were retired, those who quit smoking and those who did regular physical activity (p<0.05). In the study, no relationship was found between the Adherence to Refills and Medications Scale, Life Satisfaction Scale and Health Literacy Scale (p>0.05). As a result, it can be said that the medication adherence of the COPD individuals within the scope of the study is at a very good level, life satisfaction is at a moderate level and health literacy is above a moderate level. It is recommended that multidisciplinary and interventional studies be conducted to increase the health literacy, medication compliance and life satisfaction levels of individuals with COPD.

Keywords: nursing, medication adherence, COPD, health literacy, life satisfaction