Cerrahi tedavi ve hemşirelik girişimlerinde hasta bilgilendirme ve rızasının alınma durumu
The status of receiving patient's informed consent in surgical treatment and nursing practices
Yazar: HALİME FAYDALI DOKUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİDE FAYDALI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgilendirme = Informing ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi işlemler-minimal girişimsel = Surgical procedures-minimally invasive ; Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Etik = Ethics ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Rıza = Consent

Özet:
Bilgilendirme ve rıza hastanın temel haklarından biri ve özerklik ilkesinin bir öğesidir. Bilgilendirme "bilginin sunulması ve anlaşılması"nı, rıza "yeterlilik ve gönüllülük" öğelerini içermektedir. Bu çalışma, ameliyat sonrası cerrahi hastalarının ameliyata ve hemşirelik girişimlerine yönelik bilgilendirilme ve rıza alınma durumlarını saptayabilmek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 1 Ocak 2017 - 15 Mayıs 2017 tarihleri arasında, ameliyat sonrası 1. gün çalışma hakkında bilgilendirildikten sonra gönüllü olan hastalara isim yazmak zorunda olmadıkları belirtilerek, anket formu kendilerine verilip doldurulduktan sonra geri alınarak uygulanmıştır. Hastaların anket formunu yanıtlama süreleri 15-30 dakika arasında değişmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama, ki-kare ve korelasyon testleri kullanılmıştır. Araştırmanın uygulanması öncesinde hastaların bilgilendirilmiş onamı, araştırmanın yapıldığı kurum ve etik kurulun izni alınmıştır.
Çalışmada katılımcılar 18-90 yaş aralığında olup yaş ortalamaları 43.38±17.47'dir. Katılımcıların %84.5'i ameliyat hakkında bilgilendirilmiş, %93.7'sinden rıza alınmıştır. %87.4'ü hemşirelik girişimleri hakkında bilgilendirilmiş, %88.5'inden rıza alınmıştır. Hastaların ameliyat hakkında bilgilendirilme ve rıza alınma durumları arasında pozitif yönde zayıf (r:0.378), hemşirelik girişimleri hakkında bilgilendirilme ve rıza alınma durumları arasında pozitif yönde orta  (r:0.405) düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Hastaların ameliyata ilişkin rıza alınma durumlarında tedavi oldukları klinikler arasında fark olduğu, eğitim durumları yükseldikçe hemşirelik girişimleri hakkında bilgilendirilme oranlarının düştüğü, hemşirelik girişimleri hakkında rıza alınma durumlarında bağımsız değişkenlerin hiçbirinin etkili olmadığı saptanmıştır. Hastaların hemşirelik girişimleri hakkında en fazla ameliyat öncesi hazırlık, yaşam bulguları takibi, damar yolu açılması ve kan alma konularında bilgilendirildikleri ve rızalarının alındığı bulunmuştur. Hastaların %95.7'si "verilen bilgileri anladığını ve bunları kullanarak karar vermede yeterli olduğu", %94.8'i "tedavi ve bakım sürecinde gerçekleştirilen işlemleri özgür iradesi ile / gönüllü olarak kabul ettiğini" belirtmiştir.  Hastaların %78.2'si doktor tarafından bilgilendirilmesini, %63.6'sı hemşire tarafından bilgilendirilmesini yeterli bulmuştur. 
 Araştırmada elde edilen verilere göre, çalışmanın yapıldığı hastanede hastaların çoğunluğuna bilgilendirme ve rıza kapsamında gerekli bilgilerin verilmiş olduğu ve bu doğrultuda rızalarının alındığı sonucuna ulaşılmıştır.  Ancak bilgilendirme rızanın ön şartı kabul edildiğinde ikisi arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi önemlidir. Bilginin sunulduğu görülmüş, anlaşılmasına ilişkin çalışılması gerektiği düşünülmüştür. Hemşirelik girişimleri hakkında bilgilendirilme ve rıza alınma oranlarının iyileştirilmesi, gerekli alanlarda yazılı görsel materyallerin geliştirilmesi ve artırılması, bilgilendirme ve rızanın niteliğine ilişkin gerçekleştirilen çalışmaların artırılması önerilir.

Abstract:
Informed consent is one of the basic rights of the patient and a component of the autonomy principle. Information includes " presentation and understanding of information", consent includes "qualification and voluntarism". This study was carried out as a descriptive study in order to inform the patients about the operation and nursing practices after surgery. The study was carried out between January 1, 2017 and May 15, 2017, after informing the patients about the study on the 1st postoperative day by taking the questionnaire back from the patients who were voluntarily stated that they did not have to write a name. The time of their responding the questionaire varried from 15 to 30 minutes. In the evaluation of the data; number, percentage, mean, chi-square and correlation tests were used. Before the application of the study, the informed consent of the patients and the permission of the institutions and ethics committees were obtained.
	In this study, the mean age of the participants was 18-90 and the mean age was 43.38±17.47. 84.5% of the participants were informed about the operation and 93.7% of them were consented. 87.4% of them were informed about nursing practices and 88.5% of them were consented. There was a positive and weak correlation (r:0.378) in terms of being informed consent about the operation and there was a positive and moderate (r:0.405) and statistically significant (p<0.05) correlation in terms of being informed consent about the nursing practices. It was determined that there was a difference between the clinics in which the patients giving consent, the rate of informing about nursing practices decreased as the educational status increases and none of the independent variables were not effective in terms of getting consent about nursing interventions. It was found that patients were mostly information and consent about the preparation of preoperation, following up of life findings, opening the vascular access and taking a blood sample. 95.7% of the patients stated that "they understand the information given and that they are sufficient to make decisions using them" and 94.8%of them accept the operations performed in the treatment and care process with free will/voluntarily. 78.2% of the patients find adequate being informed by the doctor and 63.6% of the patients find adequate being informed by the nurse.
According to the datas in the research as a result that most of the patients got the necessary information about the informed consent and they also consented to them. However it is important that the correlation between the informed consent should be strengthened when they accepted the prerequisite of them. It was seen that the information was presented and it was though that they need to study about the realization. It is recommended to improve the rates of informed consent about the nursing practices, to develop and increase the written visual materials in the required areas, to increase the number of studies on the quality of informed consent.