Polikistik over sendromu, idiopatik hirşutizm ve idiopatik hiperandrojenemisi olan hastaların optik koherans tomografi ile göz bulgularının karşılaştırılması
Comparison of the eye results of optical coherence tomography in patients with polycystic ovary syndrome, idiopathic hirsutism and idiopathic hyperandrogenism
Yazar: ŞEYMA DAĞLITUNCEZDİ ÇAM
Danışman: PROF. DR. İPTİSAM İPEK MÜDERRİS
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Genital hastalıklar = Genital diseases ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Hiperandrojenizm = Hyperandrogenism ; Hirsutizm = Hirsutism ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS) klinikte menstrüel düzensizlikler, hiperandrojenizm bulguları ve hirşutizm ile karakterize olmakla birlikte Tip II diyabet, dislipidemi, kardiyovasküler sistem hastalıkları ve endometriyum kanseri gibi uzun dönem sağlık riskleri taşıması nedeniyle günümüzde önemli bir sağlık problemi olarak kabul edilmektedir.
Hirşutizm, kadınlarda vücudun androjenlere hassas bölgelerinde vellüs tipteki kılların terminal kıllara dönüşmesi ile ortaya çıkan kıllanma olarak tanımlanabilir (69). Modifiye Ferriman Gallwey skorlaması ile hirşutizm tanısı konulur. Hirşutizmin en sık nedeni polikistik over sendromu olup 2. sırada ise idiopatik hirşutizm yer alır.
İdiopatik hirşutizm; androjen fazlalığı bulguları olan, ancak normal menstürasyon, normal boyutlarda ve fonksiyonda overler ve adrenal bezleri olan kadınları tanımlamak için kullanılır. 
İdiopatik hiperandrojenizm ise klinik hiperandrojenemi bulguları olan ve serum androjen düzeyleri artmış, ancak adet döngüsü ve overlerin ultrason incelemesinin normal olduğu hastalar olarak tanımlanır (78). 
Seks steroid hormonlar kardiyovasküler sistem, karaciğer gibi dokularda etki ettiği gibi oküler dokularda da reseptörleri olduğu bulunmuştur (91, 92).
Çalışmamızda PKOS, idiopatik hirşutizm ve idiopatik hiperandrojenemi tanısı alan hastalarda olası hormonal değişikliklerin oküler dokulara etkisini optik koherans tomografi (OCT) ile göstermeyi amaçladık
Hastalar ve metod: Bu çalışma Ocak 2017-Şubat 2018 tarihleri arasında adet görememe, kilo artışı, kıllanma/kıllanma artışı şikâyetleri veya rutin kontrol amacı ile başvuran reproduktif çağdaki 18-44 yaş arası kadınlardan PKOS, idiopatik hirşutizm, idiopatik hiperandrojenemi tanısı alan hastalar çalışmaya alındı. USG'de overleri normal, klinik hiperandrojenemi bulgusu ve laboratuvar parametresi olmayan olgular kontrol grubuna eklendi. Her dört grupta da 59 hasta olmak üzere toplam 236 olgu seçildi.
Hastalarda hirşutizm değerlendirilirken Modifiye Ferriman Gallwey skorlaması kullanıldı. Ayrıca hastaların aile öyküsü, kilo durumu, hirşutizme eşlik eden ek klinik bulguların varlığı (akne, adet düzensizliği, saç dökülmesi, galaktore) gibi demografik verileri kaydedildi. Hastalarda TSH, DHEAS, PRL değerleri ve erken folliküler fazda LH, FSH, E2, 17- OH-P, A, sT ve SHBG seviyeleri ölçüldü. Göz Anabilim Dalı'nda erken foliküler fazda OCT ile değerlendirildi. 
Bulgular: Her dört grup; yaş, kilo, boy ve VKİ'leri açısından benzerdi. MFG paramatresi PKOS ve idiopatik hiperandrojenemi gruplarında benzer izlendi. LH ve E2 değerleri PKOS grubunda anlamlı yüksek izlenmiştir. DHEAS, total testosteron ve serbest testosteron düzeyleri idiopatik hiperandrojenemi ve PKOS grubunda benzer olup; diğer gruplara göre iki gruptaki değerler anlamlı yüksek olarak bulundu. Sağ/sol Ns, sol Ni değerleri, maküla ve koroid kalınlıklarının hasta gruplarda kontrol grubuna göre anlamlı kalın olduğu görüldü. Bu değişikliğin de hormonal etki ile ilişkili olduğu bulundu.
Sonuç: Nörodejeneratif hastalıklar ve glokom gibi oküler hastalıkların takibinde OCT de kullanılmaktadır. Hormonal değişiklikler sonucunda gözde ortaya çıkan etkilerin bu hastalıkların takibinde yanıltıcı olabilir. Bu nedenle PKOS, idiopatik hiperandrojenemi vb. hormon değişiklikleri ile seyreden klinik durumlarda göz bulgularının takibi de düşünülmelidir. 
Anahtar Kelimeler:	Hiperandrojenemi, hirşutizm, Optik koherans tomografi, Polikistik over sendromu

Abstract:
Aim: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is considered to be an important health problem because of its long-term health risks such as Type II DM, dyslipidemia, cardiovascular system diseases and endometrial cancer as well as being characterized by menstrual irregularities, hyperandrogenism and hirsutism.
Hirsutism can be defined as male-type hair growth resulting from the overgrowth of terminal hairs in androgen sensitive regions of the body for female (69). Hirsutism is diagnosed with Modifiye Ferriman Gallwey score. The most common cause of hirsutism is idiopathic hirsutism after Polycystic Ovary Syndrome. 
Idiopathic hirsutism; is used to describe women with androgen excess findings but with normal menstruation, normal size and functioning ovaries and adrenal glands.
Idiopathic hyperandrogenism is defined as patients with clinical hyperandrogenemia and elevated serum androgen levels but normal menstrual cycle and ovarian ultrasonography (78).
Sex steroid hormones have been found to be receptors in the cardiovascular system and liver as well as in ocular tissues (91, 92). We aimed to demonstrate the effect of possible hormonal changes on ocular tissues with optical coherence tomography (OCT) in patients with PCOS, idiopathic hirsutism and idiopathic hyperandrogenemia.
Patients and methods: This study was carried out between January 2017 and February 2018 for patients with PCOS, idiopathic hirsutism and idiopathic hyperandrogenemia in the reproductive ages of 18-44 years who applied to the ERÜTF Gynecology Polyclinic for the complaints of complaints of amenorhea, weight and hirsutism or routine control. Control group subjects were selected for those with normal appearance of ovarian ultrasound, clinical hyperandrogenemia and normal laboratory parameters.  A total of 236 patients were selected, including 59 patients in all four groups. Modified Ferriman Gallwey scoring was used when patients were evaluated for hirsutism.
In addition, demographic data such as family history, weight status, presence of additional clinical findings (acne, menstrual irregularity, hair loss, galactorrhea) accompanying hirsutism were recorded.
TSH, DHEAS, PRL and  LH, FSH, E2, 17-OH-P, A, sT, SHBG in the early follicular phase levels were measured and were assessed by OCT in the early follicular phase in the ophthalmology clinic.
Results: All four groups were similar in age, weight, height and BMI. MFG parameters were similar in the PKOS and idiopathic hyperandrogenemia groups. LH and E2 values were significantly higher in the PCOS group. DHEAS, total testosterone and free testosterone levels are similar in idiopathic hyperandrogenemia and PCOS group; the values in the two groups were significantly higher than the other groups. Right / left Ns, left Ni values, macula and choroidal thickness were found to be significant in the patient groups when compared to the control group. This change was also found to be related to the hormonal effect.
Conclusions: OCT is also used following ocular diseases such as neurodegenerative diseases and glaucoma. The effects that occur in the eyes as a result of hormonal changes can be misleading following these diseases.
Because of this, PKOS, idiopathic hyperandrogenemia etc. should be followed by eye findings in clinical conditions with hormone changes.
Key Words:	Hirsutism, Hyperandrogenemia, Optical Coherence Tomography, Polycystic Ovary Syndrome