Erken kambriyen yaşlı karameşe metagranitoyidi'nin (Yusufeli-Artvin, KD Türkiye) petrolojisi
Petrology of early cambrian aged karameşe metagranitoids (Yusufeli-Artvin, NE Türkiye)
Yazar: BATUHAN AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. ORHAN KARSLI
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Artvin = Artvin ; Granit = Granite ; Grovak = Graywacke ; Kambriyen kayaçlar = Cambrian rocks

Özet:
Bu tez çalışmasında, konu ile ilgili Sakarya Zonu'ndan yeni yaş ve izotop verileri sunulmuştur. Sakarya Zonu'nda Kadomiyen oluşukların varlığı, Ediyakaran ve Erken Kambriyen tektonik olayları için önemli bilgiler vermektedir. Bu çalışmada, Yusufeli (Artvin-KD Türkiye) yöresinde Karameşe metagranitoyidi'nden zirkon iz element, zirkon U-Pb jeokronoloji, jeokimya, Nd izotop ve Hf izotopları verileri sunulmuştur. Zirkon U-Pb yaş verileri, Karameşe metagranitoyidi'nin, Erken Kambriyende (534–530 My) Kambriyen öncesi temel kayaçlara sokulduğunu göstermektedir.
Karameşe metagranitoyidi, S-tipi granit özelliğine sahip olmakla birlikte; muskovit (10%) içermektedir. Örnekler, kuvvetli peralumin ve orta-K kalk-alkalin jeokimyasal özellik sunarlar. Düşük NTE içerikli ve hafif pozitif Eu anomalileri gösterirler. Örnekler, negatif Nd(t) (-4.76 ile -2.90) ve εHf (t) (-4.75 ile -1.08) değerlerine sahip olmakla birlikte; hafif NTE ve GİYE'lerce zenginleşme ve YAEE'lerce tüketilme gösterirler. Bu jeokimyasal ve izotopik karakteristikler, manto ve alt kabuk türevli ergiyiklerle uyumlu değildir. Bunun aksine Karameşe metagranitoyidleri, grovak türü kayaçlardan oluşan heterojen litolojiye sahip metasedimanter kayaçların, muskovit dehidrasyonu ile ergimesi oluşmuş olmalıdırlar.
Söz konusu S-tipi granitlerin yitim olayları ile oluşmadığı, bunun yerine, yaklaşan plaka kenarı olaylarından levha içi rejime geçişte oluştukları anlaşılmaktadır. Büyük olasılıkla, Erken kambriyen sürecinde, Iapetus okyanusal litosferin kopması sonucu oluşan ektansiyonel hareketler, kabuksal malzemenin ergimesinden sorumlu olmalıdır.

Abstract:
We document new Cadomian age and isotope data from the Sakarya Zone. These data are the first report confirming the presence of the Precambrian basement and well-preserved Cadomian terranes. We represent zircon trace elements, zircon U-Pb geochronology, bulk-rock geochemistry, Nd isotopes, and zircon Hf isotopes from the Karameşe metagranitoid in the Artvin (Yusufeli) area, NE Turkey. The zircon U–Pb age data yielded by LA-ICP-MS demonstrate that the Karameşe metagranitoid should have intruded into the Precambrian basement units throughout Early Cambrian (ca. 534–530 Ma).
The metagranitoid is made up of S-type granites, with high modal content of muscovite (10%). The samples show highly peraluminous and medium-K calc-alkaline geochemical affinities. They possess low REE concentrations and a slight positive Eu anomaly. The samples have negative Nd(t) of -4.76 to -2.90 and εHf (t) of -4.75 to -1.08 values, slightly light LILEs enrichments, and HFSEs depletions. These reveal that the metagranitoid was generated through muscovite dehydration melting of metasedimentary source.
We argue that the generation of the S-type granitoid was originated in the continental extensional basin that shifted from convergent to intra-continental setting. Then, we propose that the Early Palaeozoic intrusive along the eastern Sakarya Zone is mainly an expression of crustal thinning in the Cadomia orogenic belt at the northern Gondwana, with the tectonic turnover from convergent margin to crustal extension possibly induced by break-off of Iapetus oceanic lithosphere during the time of the Ediacaran-Cambrian boundary.