İstinye kıyı mekanı üzerine bir araştırma
A reserach about the Istinye bay area
Yazar: ZÜMRÜT TURUNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FUNDA ÖZTÜRK KERESTECİOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İstanbul Boğaziçi kıyısında yer alan İstinye yerleşmesini kent kıyısı literatürü ve mekansal analizler yolu ile anlamak bu tezin amacıdır.Birinci bölümde; tezin konu alanı, amacı, önemi ve yöntemi açıklanmıştır.İkinci bölümünde; kent kıyı mekanının tanımı,kent-kıyı ilişkisi, dünya literatüründe dönüşen limanlar üzerinden işncellenip,çalışılmıştır. Liman bölgeleri, tersaneler ve yakın çevrelerinin dönüşüm projelerinden planlama ilkeleri kararlarında tespit edilen ortak veriler belirlenmiştir. Türkiye'de yapılan kıyı dönüşüm projelerini de incelenmiştir.Üçüncü bölümünde; alan çalışması olarak seçilen Boğaziçi'ndeki İstinye kıyı mekanının önemini ve konumunu daha iyi anlayabilmek aşağıdaki analizler yapılmıştır :1)Boğaziçi kıyılarının denizden silüetinin yerleşme-kitle ve yeşil alan tipolojileri oluşturulmak üzere denizden resimler çekilmiştir. Amaç Boğaziçi kıyı yerleşmelerindeki yerleşme ve yeşil alan-koru dengesinin varlığını tespit etmektir.2)İstinye koyu mahallesi tarihi doku analizi.3)İstinye mahallesinin tarihsel süreçte arazi kullanışları incelenmiştir. Aşağıdaki dönemler incelenmiştir:?İstinye yerleşmesinin ilk kuruluşu?1900-1955 : İstinye Tersanesi ve taş ocakları gelişim dönemi?1956-1965: İstinye vadisinde yer alan sanayi alanlarının planlı gelişim dönemi?1966-1975: Sanayi alanlarının dondurulması ve sit alanı ilanı dönemi?1976-1989: Yasadışı yapılaşmalarda hızlı artış ve yoğunlaşma dönemi?1990-2006: Sanayi faaliyetlerinin desantralize edilmesi- hizmetler sektörünün hakimiyeti dönemi-2000 yılı arazi kullanım paftası-2007 yılı arazi kullanım paftası-2007 yılı fotoğraflarla günümüz İstinye'si4)İstinye'nin günümüz kullanımlarında kitle yeşil alan ilişkisinin 1/1000 kesitler üzerinden tespiti yapılmıştır.-Hava fotoğrafları ve fotoğraflar5)İstinye ulaşım analizi yapılmıştır.6)İstinye mahallesini etkileyen kentsel değerlerin analizi yapılmıştır.Sarıyer ilçesinin nüfus olarak yoğun bir bölgesi olan İstinye'nin tarihsel süreç içerisindeki önemi, doğal koyunun liman ve tersane olarak kullanım süreci ve günümüz kullanımları incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: kent-kıyı, tersane, kıyı dönüşüm projeleri, İstanbul, Boğaziçi, İstinye

Abstract:
This dissertation is written to understand İstinye settlement which is located in İstanbul Bosphorus bay area by the literature of urban bay areas and spatial analysises.In the first chapter, the subject, the purpose and the method of this dissertation is explained.In the second chapter, definiton of urban bay areas and city-shore relationship has been researched overlooking the seaport regeneration projects in world literature. Datas associated with the planning principles of regeneration projects about seaports, shipyards and the nearby places have been established.Waterfront regeneration projects produced in Türkiye have also been researched.In the third chapter; analysises have been made to understand the İstinye bay area which was chosen as the field research :1) The silhouette of the Bosphorus from the sea has been photographed to reveal the balance between residential areas and landscape.2) İstinye bay area neighbourhood historical area analysis.3) İstinye neighbourhood landuse in historical period have been researched. The periods below were researched:?The establishment of İstinye settlement.?1900-1955 : İstinye shipyard and stone quarry development process.?1956-1965 : The development of industrial areas in İstinye valley as planned.?1966-1975 : Shutting off the industrial areas and declaration as of a site area.?1976-1989 : Increase and density in illegal settlements.?1990-2006 : Decentralisation of industrial activities- leading in service industry.- Landuse layer of 2000- Landuse layer of 2007- Current photos of İstinye4) The balance between landscape and residential area in current landuse of İstinye has been defined by scale of 1/1000 section.- overview photos and photos5) İstinye transportation analysis has been made.6) The values that affects the landuse of İstinye neighbourhood have been analyzied.The importance of İstinye in historical period which has rapid population growth in Sarıyer district, the period of the usage of bay area as a seaport and shipyard and current usage period have been researched.Keywords: City-Shore, shipyard, waterfront regeneration projects, İstanbul, the Bosphorus, İstinye.