Affetme eğilimini geliştirmeye yönelik psikoeğitim programının lise öğrencilerinin affetme düzeylerine etkisi
The effect of the psycho-educational program on high school students to develop the tendency of forgiveness
Yazar: SEREN TEZCAN YANAR
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLAL ERKAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağışlama = Forgiveness ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlik döneminde olan 9. 10. ve 11. Sınıf öğrencilerin affetmeyi geliştirmeye yönelik Worthington tarafından geliştirilen REACH Affetme Süreç modeli ışığında oluşturulan psikoeğitim programının etkililiğini test etmek amaçlanmıştır. 12-21 yaş aralığında olan öğrencilerin ergenlik dönemi gelişim özellikleri bağlamında akran ilişkilerinin önem kazanması ve akranlar arasında çatışmaların yoğun yaşandığı bu dönemde affetme eğiliminin az olduğu gözlenmiştir.  Bu amaçla deney-kontrol ve plasebo gruplu, ön test-son test ve izleme testinin yer aldığı yarı deneysel model kullanılmıştır. Çalışmanın deney, kontrol ve plasebo grubundaki öğrencileri 2021-2022 eğitim öğretim yılında Şırnak'taki Fatih Sosyal Bilimler Lisesindeki öğrencilerinden 39 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 13'ü (10 kız 3 erkek)  deney, 13'ü (10 kız 3 erkek)  tanesi kontrol ve 13'ü (10 kız 3 erkek) plasebo grubunda yer almaktadır. Çalışmada affetme düzeylerini ölçmek için Asıcı ve Karaca (2018) tarafından geliştirilen Ergenler için Affetme Ölçeği (EAÖ) ve Kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Bu ölçme araçları araştırmacı tarafından uygulanmış ve veriler toplanmıştır. Deney grubuna araştırmacı tarafından Worthington tarafından geliştirilen REACH Affetme Süreç modeli ışığında oluşturulan affetmeyi geliştirmeye yönelik psikoeğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir işlem yapılmamıştır. Plasebo grubuna ise her hafta affetme ile ilişkisinin olmadığı düşünülen etkinliklere yer verilmiştir. Veri analizine geçilmeden önce deney, kontrol ve plasebo gruplarına uygulanan Ergenler için Affetme Ölçeği verilerinin parametrik varsayımları incelenmiştir. Normallik varsayımı için önce çarpıklık – basıklık değerleri incelenmiş, sonrasında ise araştırma grubunun 50'den az olması gerekçesiyle Shapiro-Wilk testi kullanılmıştır. Çarpıklık – basıklık değerleri ve normallik testi analizi sonucu elde edilen bulgular neticesinde ölçeklerden alınan puanların tüm gruplar için normal dağılım gösterdiği kabul edilmiştir. Bunun neticesinde tek yönlü Varyans Analizi, bağımlı gruplar için t testi ve bağımsız gruplar için t testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ise affetmeyi geliştirmeye yönelik uygulanan psikoeğitimin öğrencilerin affetme düzeylerindeki artmada önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Deney ve kontrol gruplarının son test puanları arasında anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Sonuçlar literatüre uygun şekilde tartışılmış ve gelecekte yapılacak çalışmalarda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to test the effectiveness of the psycho-education program, which was created in the consideration of the REACH forgiveness process model developed by Worthington, in improving the forgiveness of 10th and 11th grade students in adolescence. It has been observed that in the context of adolescence development characteristics of students aged 12-21, peer relationships gain importance and the in this period when conflicts among peers are intense, tendency to forgive is less. For this purpose, a quasi-experimental model with experimental-control and placebo groups, pre&post-test and follow-up test was used. The students in the experimental, control and placebo groups of the study consist of 39 students at Fatih Social Sciences High School in Şırnak in the 2021-2022 academic year. Of these students, 13 (10 girls, 3 boys) were in the experimental group, 13 (10 girls, 3 boys) were in the control group, and 13 (10 girls, 3 boys) were in the placebo group. In the study, the Forgiveness Scale for Adolescents (FSFA) and Personal Information Form developed by Asıcı and Karaca (2018) were used to measure forgiveness levels. Measurement tools were applied by the researcher and data were collected. A psycho-education program aimed at improving forgiveness, which was created in the consideration of the REACH forgiveness process model developed by Worthington, was applied to the experimental group by the researcher. No action was taken in the control group. However, in the placebo group, activities that are thought to be unrelated to forgiveness will take place every week. Before proceeding to the data analysis, the parametric assumptions of the Forgiveness Scale for Adolescents data applied to the experimental, control and placebo groups were examined. For the normality assumption, skewness and kurtosis values were examined first, and then the Shapiro-Wilk test was used on the grounds that the research group was less than 50. As a result of the skewness – kurtosis values and the findings obtained as a result of the normality test analysis, it was accepted that the scores obtained from the scales showed a normal distribution for all groups. So, one-way Analysis of Variance, t test for dependent groups and t test for independent groups were used. As a result of the research, it has been shown that psycho-education applied to improve forgiveness has a significant effect on the increase in students' forgiveness levels. It was found that there was a significant difference between the post-test scores of the experimental and control groups. The results were discussed in accordance with the literature and suggestions were made for future studies.