İstihdam edilen engelli bireylerin değişen sosyo-kültürel iletişimleri: Konya örneği
Changing socio-cultural communications of disabled individuals employed: The case of Konya
Yazar: ÖZGE ÖZDİL
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE AKSAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Konya = Konya ; Sosyal iletişim = Social communication ; Sosyokültürel iletişim = Socio-cultural communications ; İstihdam = Employment ; İş hayatı = Work life

Özet:
Engelli kavramına yüklenen olumsuz anlam yüzyıllarca toplumda engellilerin yerini ve toplum içerisindeki diğer bireylerin engellilere yönelik yaklaşımlarını belirleyen önemli bir faktör olmuştur. Endüstriyel üretimden önce feodal yapılanmanın hâkim olduğu üretim sisteminde engelliler geçimlik çalışma ve küçük zanaat işletmelerinde çalışarak toplumsal hayatta yer edinmişlerdir. Fakat sanayi devrimi ile birlikte üretimdeki ilkeler değişmiş geleneksel üretimin yerini hız ve verim ilkeleri almıştır. Engelli bireyler bu ilkelere göre yavaş, verimsiz ve beceriksiz olarak tanımlanmışlardır. Bu nedenle engelli bireyler üretim sistemi dışına itilmişler. Üretici konumundan tüketici konumuna geçen engelli bireyler toplumda birer fazlalık olarak görülmüş. Sonuç olarak toplum dışına itilmişlerdir. 1960'lı hak temelli anlayış hâkim olana kadar engelliliği sadece tedavi edilmesi gereken bir hastalık ve eksiklik olarak gören anlayış hâkim olmuştur. Bu çalışmada ortaya konmak istenilen çalışma hayatının engelli bireylerin toplumsal yer edinmesinde ve sosyo-kültürel iletişimlerinin gelişmesinde etkili olduğudur. Bu bağlamda ilk olarak tartışmanın odağında yer alan kavramlar ele alınmıştır. Sosyal ve kültürel etkileşimde çalışma hayatından kaynaklanan farklılıkların saptanabilmesi için seçilen çalışan engelli bireylerle mülakat yapılmıştır. Çalışma hayatında girdikten sonra engelli bireylerin toplumsal hayata daha fazla katıldığı ve sosyal ilişkilerde daha aktif olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The negative meaning attributed to the concept of disability has been an important factor determining the place of the disabled in the society and the approaches of other individuals in the society towards the disabled for centuries. In the production system dominated by feudal structuring before industrial production, the disabled had a place in social life by working in subsistence work and small craft enterprises. However, with the industrial revolution, the principles in production have changed and traditional production has been replaced by the principles of speed and efficiency. Persons with disabilities are defined as slow, inefficient and inept according to these principles. For this reason, disabled individuals have been pushed out of the production system. Disabled individuals, who moved from producer to consumer position, were seen as a surplus in the society. As a result, they were ostracized from society. Until the rights-based understanding of the 1960s became dominant, the understanding that saw disability only as a disease and deficiency that needed to be treated was dominant. In this study, it is aimed to reveal that the working life is effective in the social place of the disabled individuals and the development of their socio-cultural communication. In this context, firstly, the concepts that are at the center of the discussion are discussed. In order to determine the differences arising from working life in social and cultural interaction, interviews were conducted with selected working disabled individuals. It has been determined that after entering working life, disabled individuals participate more in social life and are more active in social relations.