Kronik hastalığı olan fazla kilolu bireylerde COVİD-19'A ilişkin risk ve kontrol algısı
Risk perception and control regarding COVİD-19 for overweight individuals with chronic diseases
Yazar: FATUMO AHMED MOHAMED
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAY AÇIL
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Obezite = Obesity ; Pandemiler = Pandemics ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, kronik hastalığı olan fazla kilolu bireylerde Covid 19'a ilişkin risk ve kontrol algısının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Giriş: Covid 19 pandemisinin fiziksel ve psikolojik etkisi olduğu bilinmektedir. Kronik hastalık varlığı ve fazla kilolu olma, bu hastalığın daha kötü seyretmesine ilişkin algılara yön veren faktörler arasındadır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte planlanan çalışmada, Manisa ilinde bir üniversite hastanesinin dahiliye polikliniklerine başvuranlardan gönüllü 280 hastaya ulaşılmıştır. Veriler; sosyodemografik form, algılanan Covid 19 risk ölçeği (bilişsel risk, duygusal risk alt boyutları) ve Covid 19'ün kontrol algısı ölçeği ile (makro kontrol, mikro kontrol, kontrol edilebilirlik alt boyutları) ile elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde tanımlayıcı istatistiksel analizler ile t test, Mann whitney U test, tek yönlü varyans ve kruskal-wallis test analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %54,6'sı kadın ve %31,1'i hipertansiyon hastasıdır. Katılımcıların %48,2'sinin Beden Kütle İndeksi (BKİ) ise 25-29,9 aralığındadır. Araştırmada algılanan Covid 19 risk puan ortalaması 42,13±11,88 Covid 19'un kontrol algısı ölçeğinin puan ortalaması ise 3,23±0,57 olarak hesaplanmıştır. Kronik hastalığı olması ve düzenli ilaç kullanılması ile Covid 19 risk algısı toplam puanı arasında; egzersiz yapma ile ölçeğin tüm alt boyutları arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).  Medeni durum ile makro, mikro ve kontrol edebilirlik alt boyutları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Algılanan Covid 19 risk algısı ölçeği ile kontrol algısı ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Cronbach alfa güvenirliği ise  0,71-0,70 aralığındadır.
Sonuç: Sonuç olarak katılımcıların Covid 19 risk algılarının yüksek; bununla birlikte hastalık kontrol algıları ise orta seviyede bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Covid 19 risk algısı, Covid 19 kontrol algısı,  kronik hastalık, fazla kilolu olma, hemşirelik.

Abstract:
Aim: The aim of this study, was to assess the risk and control perceptions of Covid 19 related in overweight individuals with chronic disease.
Introduction: The Covid 19 pandemic is known to have physical and psychological consequences. The presence of chronic disease and being overweight are factors related to influence perceptions of this disease's severity.
Material and Method: For this cross-sectional and descriptive study, 280 volunteer patients were recruited from a university hospital's internal medicine outpatient clinics in Manisa. Data, the sociodemographic form was obtained using the perceived Covid 19 risk scale (cognitive risk and emotional risk sub-dimensions) and the perceived Covid 19 control scale (macro control, micro control, controllability sub-dimensions). Descriptive statistical analyses with t test, Mann Whitney U test, one-way variance, and Kruskal-Wallis test was used to analyze the research data.
Results: The participants were female in 54.6% and hypertensive in 31.1%. The Body Mass Index of 48.2% of the participants ranged between 25 and 29,9. In the study, the mean score of the Covid 19 disease perception scale was 42,13±11,88, and the mean score of the Covid 19 control perception scale was 3,23±0,57. The relationship between having a chronic disease and taking regular medication, as well as the Covid 19 disease perception scale, was statistically significant. (p<0.05). The relationship between marital status and macro and micro control sub-dimensions was found to be statistically significant (p<0.05). The total risk perception scale and the control perception scale had a positive correlation (p<0.05). Cronbach alpha reliability was in the range of 0,71- 0,70.
Conclusion: As a result, participants had high Covid 19 risk perceptions; however, disease control perceptions were found to be moderate.
Key Words: Covid 19 Risk Perception, Covid 19 Control Perception, Chronic Disease, Being Overweight, Nursing.