Güneydoğu Karadeniz kıyılarında ısparoz balığı (Diplodus annularis (linnaeus, 1758))'nın bazı populasyon parametreleri
Some population parameters of annular sea bream (Diplodus annularis (linnaeus, 1758)) im the Black Sea coast
Yazar: SAMET ERAT
Danışman: PROF. DR. İSMET BALIK
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology

Özet:
Bu tez çalışması, Eylül 2015-Ekim 2017 tarihleri arasinda Güneydoğu Karadeniz'in Ünye/ORDU kıyılarında yürütülmüştür. Çalışma ile, bölgede yaşayan ısparoz balığı (Diplodus annularis, (Linnaeus, 1758))'nın bazı populasyon parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, araştırma süresince fanyalı ağlar (Toru 34-44 mm, fanyası 90-110 mm arası göz açıklıklarında) ve olta ile toplam 295 ısparoz balığı yakalanmıştır. Yakalanan her bir ısparoz balığının total boyu ölçülmüş, total ağırlığı tartılmış ve yaş tespiti için otolitleri çıkarılmıştır. Elde edilen verilerden örneklerin yaş, boy ve ağırlık dağılımları, boy-ağırlık ilişkisi, kondisyon faktörü, yaşlar arasındaki boy ve ağırlık artışları, kondisyon faktörleri, yaş-boy ve yaş-ağırlık ilişkileri, büyüme performansı indeksi, ölüm katsayıları, ilk stoka katılım boyu, ilk av boyu, stoka katılım başına elde edilebilecek nispi ürün miktarı belirlenmiştir. 
Isparoz balığı örneklerinin yaşları 1-7, total boyları 13.3-23 cm, total ağırlıkları 50.3-235.8 g arasında değişmiştir. Güneydoğu Karadeniz'de bu tür için büyümenin negatif allometrik olduğu saptanmıştır. Ortalama kondisyon faktörü ise 2.076 bulunmuştur. Von Bertalanffy Büyüme Denkleminin parametreleri W∞=264.3 g, L∞=24.15 cm, K=0.490 yıl ve t0=-0.451 yıl olarak hesaplanmıştır. Büyüme parametreleri kullanılarak hesaplanan büyüme performansı indeksi (Φ') ise 2.456 olarak tespit edilmiştir. Güneydoğu Karadeniz'in Ünye kıyılarında yaşayan ısparoz balıklarının stoka katılım boyu (Lr) 15.2 cm olarak tespit edilmiş olup %25'inin 16 cm (L25=16 cm)'e, %50'sinin 16.5 cm (L50=16.5 cm)'e ve %75'inin 17.66 cm (L75=17.66 cm)'e kadar avlandığı anlaşılmıştır. Anlık total ölüm katsayısı (Z) 1.75 yıl-1 olarak hesaplanırken, doğal ölüm katsayısı (M) 0.96 yıl-1 ve balıkçılık ölümü katsayısı (F) 0.79 yıl-1 bulunmuştur. Mevcut sömürülme oranı (E) ise 0.45'dir. Balıkçılık ölümü katsayısı (F) 0.79, optimum (Fopt = 0.48 yıl−1) ve sürdürürlebilir maksimum ürünün alınabileceği (Flimit = 0.64 yıl−1) biologik referans noktalarından daha yüksek bulunmuştur. Mevcut sömürülme oranı düzeyinin (E=0.45) stoka katılım başına nispi ürün için belirlenen sömürülme oranından (Emak.=0.368) daha yüksek olduğu anlaşılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Karadeniz, Isparoz, Diplodus annularis, Büyüme, Ölüm  Katsayıları, Sömürülme Oranı.

Abstract:
This study was conducted in the Ünye (Ordu) coast of the south-eastern Black Sea between September 2015 and October 2017. The aim of this study is to determine some population parameters of annular sea bream (Diplodus annularis, Linnaeus, 1758) living in the region. For this purpose, during the study a total of 295 annular sea bream were collected by trammel nets (mesh size was 34-44 mm for inner wall and 90-110 mm outer walls). The total length of each specimen was measured to the nearest 0.1 cm and the total weight was measured to the nearest 0.1 mg. To determine the age of each specimen, the sagitta otoliths were removed, cleaned and stored dry in code-numbered envelopes. Age, length and weight distributions of specimens, the length-weight relationship, condition factor, growth in the length and weight, condition factors, the age-length and the age-weight relationships, the growth performance index, mortality coefficients, the recruitment length, the first landing size, the maximum yield per recruit were determined. 
The age, length and weight of annular sea bream specimens ranged from 1 to 7 years; from 13.3 to 23 cm; from 50.3 to 235.8 g, respectively. The b (2.66) value showed that the growth is negative allometric for the annular sea bream in the south-eastern Black Sea. Mean condition factor was determine as 2.076. Parameters of von Bertalanffy growth equations were calculated as W∞ =264.3 g, L∞ = 24.15 cm, K = 0.490 per year and t0=-0.451 year. The growth performance index (Φ') was estimated as 2.456 for annular sea bream.   Recruitment length (Lr) was determine as 15.2 cm and it was found that 25% had caught up to 16 cm (L25=16 cm), 50% had caught 6.5 cm (L50 =16.5 cm) and 75% had caught up to 17.66 cm (L75=17.66 cm). The annual total mortality (Z), natural mortality (M), fishing mortality coefficients (F) were calculated as 1.75, 0.96 and 0.79 year-1, respectively. Exploitation rate was E=0.45. The annual instantaneous fishing mortality rate was considerably greater than both the target (Fopt = 0.48 year−1) and limit (Flimit = 0.64 year−1) biological reference points, suggesting that this species is being over-exploited in the south-eastern Black Sea. The current level of exploitation rate (E = 0.45) was higher than the exploitation ratio for maximum yield per recruit (E-max = 0.368) suggesting that overexploitation occurred. 
Keywords: Black Sea, Annular Sea Bream, Diplodus annularis, Growth, Mortality Coefficients, Exploitation Rate.