Sapsız meşenin toprak organik karbon ve toplam azot stokları üzerinde gelişme çağlarının etkisi: Taşköprü, Kastamonu örneği
Effect of stages of development on soil organic carbon and total nitrogen stocks of sessile oak: case study of Taşköprü, Kastamonu
Yazar: GÜLAY AKTAŞ TÜMER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE SAVACI
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Karbon depolama = Carbon storage ; Mineral yatakları = Mineral deposits ; Sapsız meşe = Sessile oak

Özet:
Bu çalışmanın amacı sapsız meşe (Quercus petraea (Matt.) Liebl.) meşcerelerinde toprak organik karbon (TOK) ve toplam azot (TA) stokunun meşcere gelişme çağlarına göre değişiminin ortaya konulmasıdır. Bu amaçla, sapsız meşenin dört farklı gelişme çağındaki (a, b, c ve d) meşcerelerinde çalışılmıştır. Farklı meşcere gelişme çağlarının 0-10 cm, 10-20 cm, 20-30 cm derinlik kademelerinden toplam 72 adet toprak örneği ve toprak yüzeyi ölü örtü örneklemesi yapılmıştır. Toprak mineral katmanlarında (30 cm'ye kadar), TOK stokları gençlik ve sıklık çağında (Ma) 31,49 ton ha-1, sırıklık ve direklik çağında (Mb) 10,64 ton ha-1, ince ağaçlık çağında (Mc) 24,76 ton ha-1 ve orta ağaçlık (Md) çağında 55,04 ton ha-1 olarak hesaplanmıştır. TOK, meşcere gelişme çağları arasında önemli (R2=0,714, p=0,000) farklılıklar göstermiştir. Meşcerelerden gençlikten orta ağaçlık çağlara geliştiğinde, TA stoku gençlik ve sıklık çağında (3,39 ton ha-1) önemli ölçüde artarken, sırıklık ve direklik çağında (1,18 ton ha-1) ve ince ağaçlık çağında (1,81 ton ha-1) azalmış ve orta ağaçlık çağında (3,03 ton ha-1) yine artmıştır. 0-10 cm'deki TOK stokunun en yüksek yüzdesi (%39,12) sırıklık ve direklik çağındaki sapsız meşe meşcerelerinde depolanmıştır. Ayrıca, ölü örtü birikimi meşcere gelişme çağlarıyla artmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma farklı gelişme çağındaki meşcerelerde topraktaki TOK ve TA depolanmasında farklılıklar görülmesi sapsız meşe meşcerelerinin atmosferdeki CO2 için yutak olmasında önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, farklı meşcere geliştirme aşamalarının ormanların potansiyel C stokunun belirlenmesinde, C depolamasına etki eden faktörlerin ortaya çıkarılmasında ve C ve N döngüsünün etkisinin belirlenmesinde etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
The study aimed to determine changes in the standing pools of soil organic carbon (SOC) and total nitrogen (TN) stocks in four different development stages of sessile oak (Quercus petrea Matt.) stands. According to a diameter at breast height (DBH) of sessile oak stands, four different stages of stand development (a, b, c and d) were studied. A total of 72 soil samples were taken under the different stages of stand development soil samples were collected in 0-10, 10-20, and 20-30 cm. Litter samples on the forest floor were taken in each plot. Soil organic carbon varied significantly among the stages of stand development. SOC stocks were calculated as 31,49 ton ha-1 in the reproduction, 10,64 ton ha-1 in the sapling or pole age, 24,76 ton ha-1 in the large pole and 55,04 ton ha-1 in the medium wood stage. SOC showed significant (R2=0,714, p=0,000) differences between stand development ages. When stands developed from the reproduction to the medium wood stage, TN stock significantly increased in the reproduction (3,39 ton ha-1), whereas the sapling or pole (1,18 ton ha-1) and the large pole (1,81 ton ha-1) stages significantly decreased, and then increased in the medium wood stage (3,03 ton ha-1). The percentage of SOC (39,12%) at 0-10 cm was the highest in the sapling or pole stages of the sessile oak stands Also, litter accumulation increased with stand development stages. As a result, this study showed that sessile oak stands in different development ages play a significant role in SOC and TN stocks in soil and as an important sink for CO2 in the atmosphere. Also, it can be stated that different stand development ages affect determining the potential C stock, revealing the factors affecting C storage and determining the effect of C and N cycle.