Koroner arter hastalığı olan bireylerde kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyinin ve sağlık algısının tedaviye uyum ile ilişkisi
The relationship of cardiyovascular disease risk factors knowledge level and health perception with adherence to medication in individuals with coronary artery disease
Yazar: DİDEM AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE TAŞKIN YILMAZ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Koroner arter hastalığı, dünyada ve Türkiye'de kalp hastalıkları içerisinde en sık görülen hastalıklardan biridir. Bu çalışma koroner arter hastalığı olan bireylerde kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyinin ve sağlık algısının ilaç tedavisine uyum ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki araştırma, 8 Ekim-31 Aralık 2023 tarihleri arasında Bolu İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kardiyoloji polikliniğine gelen 225 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler hasta tanılama formu, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi (KARRİF-BD) Ölçeği, Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ), İlaca Uyum ve Reçete Yazdırma Ölçeği (İURYÖ) ile elde edilmiştir. Hastaların KARRİF-BD Ölçeği puan ortalaması 23,8±3,1, SAÖ puan ortalaması 48,9±5,7 ve İURYÖ puan ortalaması 9,3±2,3'tür. Çalışmamızda başka kronik hastalığa sahip olan, hastalığı hakkında bilgi alan, ilaçlarını her zaman düzenli kullanan hastaların bilgi düzeyin daha yüksek olduğu; hastaların yaşı arttıkça KVH risk faktörleri bilgi düzeyi ve sağlık algısının arttığı; kadın, okuryazar olmayan, sigara kullanmayan, hastalığı hakkında bilgi almayan hastaların sağlık algısının daha yüksek olduğu; ilaçlarını her zaman düzenli kullanan hastaların ilaca uyum ve reçete yazdırma düzeyinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. KARRİF-BD Ölçeği ile İURYÖ arasında negatif yönlü çok zayıf düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur (r=-0,193; p<0,05). SAÖ öz farkındalık ve kontrol merkezi ile İURYÖ arasında pozitif yönlü çok zayıf düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir (sırası ile r=0,196; p<0,05; r=0,238; p<0,05). SAÖ sağlığın önemi alt boyutu ile İURYÖ arasında negatif yönlü zayıf düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur (r=-0,261; p<0,05). Ayrıca sağlık algısına yönelik öz farkındalık ve sağlığın önemi alt boyutlarının ilaca uyumu %34,5 düzeyinde etkilediği saptanmıştır (F=11,733; p<0,001, R2=0,345). Hemşirelerin koroner arter hastalığı olan bireylere kardiyovasküler hastalıklar risk faktörlerinin önemini, hastalığın semptomları ile baş edebilmede sağlık algısının önemini ve ilaç tedavisine gösterilen uyumun önemini içeren konularda düzenli aralıklarla eğitim ve danışmanlık vermesi, ilaca uyum konusunda hastaları yakından takip etmesi önerilmektedir.

Abstract:
Coronary artery disease is one of the most common heart diseases in the world and in Turkey. This study was conducted to determine the relationship between cardiovascular disease risk factors knowledge and health perception and compliance with drug therapy in individuals with coronary artery disease. The descriptive and correlation-seeking research was conducted with 225 patients who came to cardiology clinic at Bolu İzzet Baysal Hospital between 8 October and 31 December 2023. Data were obtained using the patient diagnosis form, Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level Scale, Health Perception Scale and Medication Compliance and Prescription Writing Scale. The patients' mean Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level Scale score was 23,8±3,1, their mean Health Perception Scale score was 48,9±5,7, and their mean Medication Compliance and Prescription Writing Scale score was 9,3±2,3. The level of knowledge was higher in patients who had another chronic disease, were informed about their disease, and used their medications regularly; as the age of patients increases, the level of knowledge and perception of health increases; patients who are women, illiterate, non-smokers, and who do not receive information about their disease have higher health perception; It has been determined that patients who always use their medications regularly have a higher level of compliance with medication and prescription. It was found that there was a very weak negative relationship between the Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level Scale and the Medication Compliance and Prescription Writing Scale score averages (r=0,193; p<0,05). It was determined that there was a very weak positive relationship between the Health Perception Scale control center and self-awareness sub-dimensions and the Medication Compliance and Prescription Writing Scale score averages (r=0,196; p<0,05; r=0,238; p<0,05, respectively). It was found that there was a weak negative relationship between the Health Perception Scale importance of health sub-dimension and Medication Compliance and Prescription Writing Scale score averages (r=-0,261; p<0,05). In addition, it was determined that the self-awareness and importance of health sub-dimensions of health perception affected medication compliance by 34,5% (F=11,733; p<0,001, R2=0,345). It is recommended that nurses provide regular training and consultancy to individuals with coronary artery disease on issues including the importance of cardiovascular disease risk factors, the importance of health perception in coping with the symptoms of the disease, and the importance of compliance with drug therapy, and monitor patients closely regarding drug compliance.