Pediyatrik kistik fibrozisli hastaların beslenme durumlarının saptanması ve beslenme eğitiminin beslenme durumları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Assessment of nutritional status and effect of nutrition education and nutritional status in pediatric cystic fibrosis patients
Yazar: MERVE PEHLİVAN
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN BAYSOY
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Optimal beslenme durumuna sahip olmak ile yeterli enerji ve besin ögelerini almak kistik fibrozisin tedavi başarısını etkileyen ve sağ kalımı artıran önemli faktörlerdendir. Bu araştırmanın amacı, 2-14 yaşları arasındaki kistik fibrozis tanılı çocukların beslenme durumlarını saptamak ve annelere verilen beslenme eğitiminin çocukların beslenme durumu ve annelerin beslenme bilgileri üzerindeki değişiklikleri belirlemektir. Çalışmaya alınan katılımcılar iki gruba ayrılarak bir gruba beslenme eğitimi verilmiş (eğitim grubu), diğer gruba herhangi bir müdahale yapılmamış (kontrol grubu) ve tüm katılımcılar çalışmanın 1 ve 3.ayında değerlendirilmiştir. Katılımcıların her birine araştırmacı tarafından hazırlanmış hastaya ait genel bilgiler, antropometrik veriler, beslenme alışkanlıkları ve 3 günlük besin tüketimleri ile Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi Ölçeği ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi ile anneler için Yaşam Kalite Formu-Kısa Form içeren anket formu uygulanmıştır. Çalışma süresince çocukların Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi ile Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi puanları ve annelerin yaşam kalite puanlarında anlamlı değişiklik gözlenmemiştir (p>0,05). Eğitim grubundaki çocukların yaşa göre BKİ persentiline göre yeterli beslenme durumunda olanların oranı %42,0'den %48,0'e çıkmıştır. Ayrıca, eğitim grubunun enerji alımı başlangıçta 1555,0 kkal iken 1.ayda 1625,4 kkal, 3.ayda 1784,4 kkal; yağ (g) alımı da başlangıçta 68,0 g iken 1.ayda 75,1 g, 3.ayda da 79,0 g olarak çalışma süresince artış göstermiştir. Enerji (kkal) ve yağ (g) artışının yanında eğitim grubunun tekli doymamış yağ asitleri (g), linoleik asit (g) ve oleik asit (g) alımları ile D (µg), E (mg), K (mg), B6 (mg), biotin (µg) vitamini ve demir (mg) alım düzeyleri de çalışma süresince anlamlı düzeyde artmıştır (p<0,05). Ek olarak toplam beslenme bilgi testi puanı kontrol grubunda çalışma süresince benzer kalırken, eğitim grubunda başlangıca göre özellikle çalışmanın 1. ayında anlamlı olarak yükseldiği gözlenmiştir. Sonuç olarak, annelere verilen beslenme eğitiminin, kistik fibrozisli çocukların beslenme durumları üzerinde olumlu etkisinin olduğu, çocukların enerji ve besin ögesi tüketimlerini artırdığı görülmüştür.

Abstract:
Having an optimal nutritional status and getting adequate energy and nutrients are important factors that affect the success of cystic fibrosis treatment and increase survival. The aim of this research is to assess the nutritional status of children diagnosed with cystic fibrosis between the ages of 2-14, and to determine the effects of maternal nutrition education on the nutritional status of the children and the nutritional knowledge of the mothers. The participants included in the research were divided into two groups; one group was given nutrition education (education group), and the other group was not provided with any education (control group), and all participants were assessed in the 1st and 3rd months of the research. Each of the participants filled out a survey form prepared by the researcher, which included general information about the patient, anthropometric data, nutritional habits and 3-day food consumption, Behavioral Pediatrics Feeding Assessment Scale and the Mediterranean Diet Quality Index, and Short Form Health Survey questionnaire for mothers. Behavioral Pediatrics Feeding Assessment Scale and Mediterranean Diet Quality Index scores and mothers' quality of life scores did not show any significant change during the study. However, the proportion of children who were adequately nourished according to their BMI percentile for age increased from 42.0% to 48.0% in the education group. While the energy intake of the education group was 1555.0 kcal at the beginning, it increased to 1625.4 kcal in the 1st month and 1784.4 kcal in the 3rd month; fat (g) intake also increased during the study, from 68.0 g at the beginning to 75.1 g in the 1st month and 79.0 g in the 3rd month. Besides the increase in energy (kcal) and fat (g), the education group's intake of monounsaturated fatty acids (g), linoleic acid (g) and oleic acid (g) and D (µg), E (mg), K (mg), B6 vitamin (mg), biotin (µg) and iron (mg) intake levels also increased significantly during the study (p<0.05). Furthermore, while the total nutrition knowledge test score remained similar in the control group throughout the research period, it increased significantly in the education group, especially in the 1st month of the research. It could be concluded that the nutrition education given to mothers had a positive effect on the nutritional status of children with cystic fibrosis and increased the children's energy and nutrient consumptions.