hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Uyarlama kayıtları
Adjustment clauses
Yazar: HALE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HASAN AYRANCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sözleşme, belirli bir amaca ulaşmak için yapılır. Taraflar, sözleşmenin içeriğini sözleşmeyle elde etmek istedikleri menfaatleri dikkate alarak belirlemektedir. Fakat, tarafların sözleşmeyle elde etmeyi amaçladığı menfaatlerin gerçekleşmesi gelecekteki gelişmelere bağlı olarak güçleşebilir. Taraflar, ihtiyatlı davranarak henüz sözleşmenin kurulması sırasında veya sözleşmenin kurulmasından sonra fakat durum değişikliğinin gerçekleşmesinden önceki zaman aralığında sözleşmenin yapıldığı andaki koşulların değişmesi sebebiyle ortaya çıkacak sözleşme riskinin dağılımını aralarında anlaşarak belirleme özgürlüğüne sahiptir. Tarafların bu amaçla kararlaştırdıkları sözleşme hükümleri "uyarlama kayıtları"dır.
Sözleşme özgürlüğüne göre, taraflar uyarlama kayıtlarını sözleşmeyle elde etmeyi amaçladıkları menfaatlerin niteliğine göre farklı şekillerde kaleme alabilir. Bu sebeple, her türlü uyarlama kaydını içeren bir hukuki tasnif yapılması mümkün değildir. Bununla birlikte, uyarlama kayıtlarından doğan hukuki sorunları çözebilmek için bu kayıtların sistematik bir şekilde incelenmesi zorunludur.

Abstract:
The parties conclude a contract for a specific purpose. They determine the contract terms according to this purpose. However, depending on future developments, one of the parties' performance may become more onerous. In this case, the parties may need to adapt the contract. Freedom of contract allows the careful parties to allocate the risk that may arise due to the change of circumstances even before they occur. The contractual terms used for this purpose are (contractual) adjustment or adaptation clauses. This thesis conducts a comprehensive study on adjustment clauses using the comparative law method and the economic analysis of law.
In this study, the adaptation method the parties agreed on determines the validity of the adaptation clauses. The results demonstrate that current statutory provisions on individually negotiated contracts in Turkish law ensure contractual justice in adaptation clauses. However, the same conclusion does not apply to the statutory provision on unilateral adaptation clauses in standard form contracts. Therefore, this provision needs to be amended.
Yargıtay kararları ışığında taşınmaz satış vaadi sözleşmesi
Promise to sell agreement for the immovable property in light of the decisions of the Court of Cassation
Yazar: ONUR MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ ABİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, öteden beri özellikle hukuki niteliği, şekil şartı, sözleşmeden doğan hakkın tapu kütüğüne şerhi ve etkisi, sözleşmenin ifası yahut ifa edilmemesi bağlamında öğretide ve uygulamada birçok tartışmaya konu olmuş, öyle ki uygulamada Yargıtay kararları dahi kendi içinde çelişmiştir. Günlük hayatta sıklıkla tercih edilen hem müstakil olarak hem de diğer sözleşmeler ile iç içe geçerek karşımıza çıkan taşınmaz satış vaadi sözleşmesi Yargıtay'ı da fazlaca meşgul etmektedir.
Bu çalışmada, öğretinin ve Yargıtay'ın konuya yaklaşımı bağlamında taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ele alınmaktadır. Bu kapsamda sözleşmenin hukuki niteliği, benzer sözleşmelerden farkı, şekil şartları, unsurları, sözleşmeden doğan hakkın tapuya şerhi ve etkisi, ifası, ifa edilmemesinin sonuçları ve sona ermesi incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ön sözleşme, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, taşınmaz satış sözleşmesi, şerh.

Abstract:
Promise to sell agreement of immovable property, has been a subject of extensive discussions in legal scholarship and practical application. These discussions have primarily focused on its legal classification, the requisite formalities, the annotation of contractual rights in the land registry, as well as the consequences of fulfilling or breaching the agreement. The complexity of these aspects has led to contradictions even within the decisions of the Court of Cassation in practice. The promise-to-sell agreement, commonly utilized in everyday transactions, whether as a standalone contract or in conjunction with others, is a topic that receives considerable attention from the Court of Cassation.
This study examines the promise-to-sell agreement for real estate within the framework of both doctrinal perspectives and the stance adopted by the Court of Cassation. Within this framework, the analysis encompasses the legal characterization of the agreement, distinctions from comparable contracts, the requisite formalities, its constituent elements, the annotation of rights emanating from the contract on the title deed, its execution, the repercussions of non-compliance, and the procedures for termination. 

Keywords: Preliminary contract, promise to sell agreement of immovable property, sell agreement of immovable property, annotation.
İmpalsif diferensiyel denklemlerde kararlılık analizi
Stability analysis of impulsive differential equations
Yazar: LEVENT FURKAN DİREKÇİ
Danışman: PROF. DR. FATMA KARAKOÇ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Bu tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm giriş kısmına ayrılmıştır.
İkinci bölümde tezde kullanılan temel matematiksel kavramlar açıklanmış ve yapay sinir ağları hakkında genel bilgi verilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ilk olarak impalsif diferensiyel denklemler tanıtılmıştır. Devamında impalsif diferensiyel denk-lemlerin kararlılığı ile ilgili olarak yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. Özellikle impalsif yapay sinir ağları üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölüm uyumlu kesirli türev içeren yapay sinir ağı modellerine ayrılmıştır. İlk kesimde uyumlu kesirli türevin temel özellikleri incelenmiş ikinci kesimde impals etkisi olmayan modeller üzerine yapılan araştırmalar ifade edilmiştir. Dördüncü bölümün son kesimi tezin orijinal kısmını oluşturmaktadır. Bu kesimde Hopfield türünde uyumlu kesirli türev içeren impalsif bir sistem ele alınmıştır. Sistemin denge noktasının varlık ve tekliği ispatlanmış, üstel kararlılığı için yeter koşullar elde edilmiştir. Ayrıca sayısal bir örnek ele alınıp impalsif olmayan sistemle impalsif sistemin kararlılık durumu karşılaştırılmıştır. Tezin son bölümünde yapılan incelemeler özetlenerek bu çalışmanın literatüre yaptığı katkı ifade edilmiştir.

Abstract:
This thesis consists of five chapters. The first chapter is devoted to the introduction part. In the second chapter, the basic mathematical concepts which are mentioned in the thesis are explained and general information about the artificial neural networks is given. In the third chapter, firstly, impulsive differential equations are introduced. Then the investigations on the stability of impulsive differential equations are examined. Especially, impulsive artificial neural networks are considered. The fourth chapter is devoted to artificial neural networks with conformable fractional derivatives. The first section provides the basic properties of conformable fractional derivative. In the second section, the research on the non-impulsive models is mentioned. The last section of the fourth chapter involves the original part of this thesis. In this section a Hopfield-type impulsive system with conformable fractional derivative is discussed. The existence and uniqueness of the equilibrium point of the system is proved. Moreover, sufficient conditions for the exponential stability of the equilibrium point are obtained. In addition, a numerical example is considered and stability of the impulsive system is compared with the non-impulsive system. In the final chapter the investigation is summarized and the contribution of this work is explained.
Magnesia ad Maeandrum mimari bezemeleri - anthemion dekorasyonu
Architectural decorations of Magnesia ad Maeandrum - anthemion decoration
Yazar: BÜŞRA ADALAR
Danışman: DOÇ. DR. GÖRKEM KÖKDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anthemion = Anthemion ; Lotus çiçeği = Lotus flower ; Magnesia ad Maendrum = Magnesia ad Maendrum ; Roma Dönemi = Roman Period

Özet:
Magnesia ad Maeandrum Mimari Bezemeleri - Anthemion Dekorasyonu"
başlıklı yüksek lisans tezinin birinci bölümünde Magnesia ad Maeandrum antik kentinin
coğrafi konumu, kuruluşu ve kazı tarihçesi sunulmuştur. Tezin ikinci bölümünde;
Magnesia ad Maeandrum kenti içerisindeki yapılarda ve mimari fragmanlarda yer alan
anthemion dekorasyonu incelenmiş, üçüncü bölümünde ise Magnesia'daki yapılarda yer
alan anthemion dekorasyonunun stilistik karşılaştırması yapılmış ve bu sonuçlar ışığında
saptanan sonuçlar ile kentteki yapı faaliyetleri değerlendirilmiştir.
Tez kapsamında kent içerisindeki 7 yapıya ait mimari bloklar ve bu bloklara ait
olabileceği düşünülen fragmanlar stilistik açıdan değerlendirilmiştir. Bu
değerlendirmeler sonucunda gözler önüne serilen farklılıklar, yapılarda farklı ustaların
çalışabileceği veya farklı dönemlerde imar faaliyetlerinin yürütülmüş olabileceği
yorumunu yapmamıza olanak sağlamıştır. Ayrıca Hellenistik Dönem özelliklerinin yanı
sıra Roma Dönemi'ne tarihlendirilen stil özelliklerinin saptanması, kentte bu dönemde
ciddi bir yapı faaliyetlerin yürütüldüğünü ortaya çıkarmıştır.
Anahtar Sözcükler
Magnesia ad Maendrum, Mimari Bezemeler, Hellenistik, Roma, Anthemion
Dekorasyonu, Lotus, Palmet

Abstract:
The scope of the thesis titled "Magnesia ad Maeandrum Architectural Decorations
- Anthemion Decoration" is as follows.
In the first part of the thesis, the geographical location, foundation and excavation
history of the ancient city of Magnesia ad Maeandrum are presented.
In the second part of the thesis; The Anthemion Decoration in the buildings and
architectural fragments in the City of Magnesia ad Maeandrum was examined, and in the
third part, a stylistic comparison of the Anthemion decoration in the buildings of
Magnesia was made and in the light of these informations the results and building
activities in the city were evaluated.
Within the scope of the thesis, architectural blocks belonging to 7 buildings in the
city and fragments thought to belong to these blocks were evaluated stylistically. The
differences revealed as a result of this evaluation allow us to comment that different
masters may have worked on the buildings and that the buildings may have developed in
different periods. In addition, the detection of style features dating back to the Roman
Period, as well as Hellenistic period features, revealed that serious building activities were
carried out in the city during this period.
Key Words
Magnesia ad Maendrum, Architectural Decoration, Hellenistic Period, Roman Period,
Anthemion Decoration, Lotus, Palmette
Kullanım süresi dolmuş olan Naproxenin korozyona etkisinin deneysel ve teorik olarak araştırılması
Teoretical and experimental investigation of expired Naproxen effect on corrosion
Yazar: BATU SERCAN CANTÜRK
Danışman: PROF. DR. KAAN CEBESOY EMREGÜL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Korozyon = Corrosion ; Yoğunluk fonksiyonu teorisi = Density function theory

Özet:
Bu çalışmada kullanım süresi dolmuş olan Naproxen ilacının korozyon inhibisyon etkinliği elektrokimyasal yöntemler ile ve teorik incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Elektrokimyasal incelemeler 1M HCl ortamında düşük karbon çelik kullanarak EIS ve tafel yöntemleri ile ölçüm alınmıştır. Teorik çalışmalar DFT teorisinde M062X/6-311G(d,p) yöntemi ile yapılmıştır. Çalışmalar sonucu Naproxen ilacının inhibisyon etkinliği (%81.1) literatürde bildirilen diğer kullanım süresi dolmuş olan ilaçların inhibisyon etkinliğine benzer olduğu göstermiştir.

Abstract:
Expired Naproxen drug has been investigated for its corrosion inhibition efficiency using electrochemical and theoretical methods. The electrochemical investigations have been carried out in an enviroment of 1M HCl with a low carbon steel using EIS and tafel methods. Theoretical investigations have been carried out using the DFT theory with M062X/6-311G(d,p). The investigation has concluded that Naproxen exhibits similiar inhibition efficiency (81.1%) with other already published expired drug studies in the literature.
İmpalsif klein-gordon s-dalga denkleminin spektral özellikleri
Spectral properties of impulsive klein-gordon s-wave equations
Yazar: HALİT TAŞ
Danışman: PROF. DR. ELGİZ BAYRAM
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Jost çözümü = Jost solution ; Klein-Gordon denklemi = Klein-Gordon equipment ; Rölativistik dalga denklemi = Relativistic wave equation ; Saçılma teorisi = Scattering theory ; Spektral analiz = Spectral analysis ; Spektral teori = Spectral theory ; Spektral özellikler = Spectral properties

Özet:
Bu tez dört bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölüm giriş kısmına ayrılmıştır.
İkinci bölümde, spektral teori ve saçılım teorisinde kullanılan bazı temel kavramlar ve teoremler verilmiştir. 
Üçüncü bölümde, impalsif koşul ve bir sınır koşulu ile reel potansiyelli Klein-Gordon s-dalga denklemi tarafından elde edilen bir sınır değer problemi incelenmiştir. Problemin üst yarı düzlemde Jost çözümü ve Jost fonksiyonu elde edilmiş, elde edilen bu veriler yardımıyla da saçılım fonksiyonu tanımlanmış ve saçılım fonksiyonunun bazı özellikleri ispatlanmıştır. Ayrıca Jost çözümünün katsayılarıyla ilgili olan Jost fonksiyonu için asimptotik eşitlik verilmiştir.
Dördüncü bölüm tartışma ve sonuç kısmına ayrılmıştır.

Abstract:
This thesis consist of four chapters.
The first chapter is devoted to the introduction.
The second chapter, some well known basic definitions and theorems of spectral theory are given.
The third chapter, a boundary value problem generated by the Klein-Gordon s-wave equation with a real potential with an impulsive condition and a boundary condition is examined. The Jost solution and Jost function of the problem in the upper half plane were obtained, and with the help of these data, the scatter function was defined and some properties of the scatter function were proven. Additionally, asymptotic equality is given for the Jost function, which is related to the coefficients of the Jost solution.
The fourth chapter is devoted to discussion and conclusion.
Ergenlerde tinnitusun anksiyete ve depresyon ile ilişkisi
The relationship of tinnitus with anxiety and depression in adolescents
Yazar: MURAT ÇAĞRI TURAN
Danışman: PROF. DR. İRFAN YORULMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Tinnitus = Tinnitus

Özet:
Tinnitus, işitsel uyarım olmaksızın kulakta veya kafada algılanan ses olarak tanımlanabilir. Tinnitusun çeşitli sınıflandırmaları vardır ve bunlar temel olarak objektif ve subjektif tinnitus olarak ikiye ayrılır. Subjektif tinnitus sadece hastanın kendisi tarafından duyulurken, objektif tinnitus hem hasta hem de muayene eden kişi tarafından duyulur. Tinnitus genellikle yaşlılarda işitme kaybının bir yan etkisi olarak görülmüştür, ancak araştırmalar tinnitusla karşı karşıya kalan kişi sayısının çok daha fazla olduğunu ve çocuklar ve ergenler de dahil olmak üzere tüm yaş gruplarını kapsadığını göstermiştir. Tinnitus ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişki, genellikle depresif eğilimleri olan kişilerde tinnitusun depresyonu tetiklemesi olarak görülür. Tinnitusun değerlendirilmesi ve tedavisinde depresyon ve anksiyete bozuklukları gibi psikiyatrik bozuklukların da ele alınması ve tedavinin bunlar üzerindeki etkilerinin araştırılması önemlidir. Bu nedenle, tinnitusun tanı ve tedavisinde çok boyutlu bir psikiyatrik ve akustik değerlendirme gereklidir. Bu çalışmanın amacı ergen tinnitus hastalarında anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.

Abstract:
Tinnitus can be defined as a sound that a person perceives in the ear or head without auditory stimulation. There are various classifications of tinnitus, but it is mainly classified into objective tinnitus and subjective tinnitus. Subjective tinnitus is heard only by the patient himself/herself, while objective tinnitus is heard by both the patient and the examiner. While tinnitus has generally been considered a side effect of hearing loss in the elderly, studies have shown that the number of people facing tinnitus is much greater and extends to all age groups, including children and adolescents. Regarding the relationship between tinnitus and anxiety and depression, the common view is that tinnitus can trigger depression in individuals with depressive tendencies. In the evaluation and treatment of tinnitus, it is also important to focus on psychiatric disorders such as depression and anxiety and to examine the effectiveness of treatment for these conditions. Therefore, the diagnostic and treatment process for tinnitus should include both psychiatric and acoustic evaluations from multiple perspectives. The purpose of this study was to evaluate the relationship between anxiety and depression in adolescents with tinnitus
Minimum açısal hızlı hareketler
Motions with minimum angular velocity
Yazar: MURAT AKSAR
Danışman: PROF. DR. YUSUF YAYLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Birinci bölüm giriş kısmına ayrılmış ve tez konusu hakkında genel bilgiler verilmiştir.
İkinci bölümde, tezin diğer bölümlerinde kullanilacak olan ön bilgiler ve bazı kavramlar verilmiştir.
Üçüncü bölümde, 3-boyutlu Öklid uzayında minimum açısal hızlı çatı (RMF) yardımıyla yörüngesi küresel eğri olan minimum açısal hızlı hareketlerin (RMM) belirlenmesinde B.JÜTTLER, "Rotating Minimizing Spherical Motions" adlı çalışmasında kuaterniyonları kullanmıştır. Yörünge eğrilerinin özel seçilmesi halinde kuaterniyonik helislerin nasıl elde edileceği araştırılmıştır. Bu bölümün son kısmında ise minimum açısal hızlı hareketlerin uygulamasına yer verilmiştir .
Dördüncü bölümde, 3-boyutlu Öklid uzayında minimum açısal hızlı hareketler için elde edilen sonuçlar 3-boyutlu Minkowski uzayında da incelenmiş ve benzer sonuçlar elde edilmiştir.
Beşinci bölümde ise tezden elde edilen sonuçlara ve önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The first chapter is devoted to the introduction and general information about the subject of the thesis.
In the second chapter, preliminaries and some definitions that will be needed for other sections of the thesis are given.
In the third chapter, in 3-dimensional Euclidean space,it is given the structure of the motion RMM with the spherical curve orbit by using rotation minimizing frames (RMF).For the determinates of these motions,in "Rotation Minimizing Spherical Motions" by B. JÜTTLER, quaternions have been used. How to obtain quaternionic helices if orbital curves are chosen specifically has been investigated. In the last part of this chapter, an application is given for the Rotation minimizing motion. 
In the fourth chapter, the results obtained for rotation minimizing motions in 3-dimensional Euclidean space are also examined in 3-dimensional Minkowski space and similar results are obtained.
In the fifth chapter, the results which are obtained from the thesis and some proposals are given.
Sosyal devlet ilkesi bakımından gelir ve servetin vergilendirme yoluyla yeniden dağıtımı
Redistribution of income and wealth through taxation in the light of the principle of social state
Yazar: ESRA DEMİR BELİN
Danışman: PROF. DR. CENKER GÖKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasal vergi politikası = Constitutional tax policy ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi hukuku = Tax law

Özet:
Dünya savaşlarını takip eden dönemde bireyler için gittikçe güçleşen ekonomik koşullar devletlerin vatandaşları için aldığı sosyal önlemleri genişletmiştir. Sosyal devlet ilkesi ile anayasalarda da yer almaya başlamış bu eğilim, devlete gelirin ve servetin yeniden dağıtımı noktasında bir sorumluluk yüklenip yüklenemeyeceği sorusuna da ortaya çıkarmıştır. Sosyal devlet ilkesinin hem sosyal hem de ekonomik alanda toplumsal eşitliğin sağlanabilmesi için devlet tarafından gerekli önlemlerin alınmasını zorunlu kılması bu sorunun cevabını olumlu hale getirmiştir.
Sosyal devlet ilkesi ışığında gelirin ve servetin yeniden dağıtılmasının birçok aracı bulunmaktadır. Bu yollardan sosyal yardımlar gibi doğrudan aktarımlar için dağıtılacak bu değerlerin toplanması vergilendirme yoluyla gerçekleştirilmektedir. Vergilendirmede adaletin sağlanması için gözetilen birçok araç da yeniden dağıtımın sağlanmasında rol oynamaktadır.
Bu çalışmada sosyal devlet ilkesinin gelirin ve servetin yeninden dağıtılması gerekliliği üzerindeki etkisi ile bu yeniden dağıtımda rol oynayan ya da rol oynayabilecek vergilendirme araçları araştırılmıştır.

Abstract:
In the period following the world wars, the economic conditions that became increasingly difficult for individuals expanded the social measures taken by states for their citizens. This trend, which started to be included in constitutions with the principle of the social state, has also raised the question of whether the state should be responsible for the redistribution of income and wealth. The fact that the principle of social state obliges the state to take necessary measures to ensure social equality in both social and economic fields has made the answer to this question positive.
In the light of the principle of the social state, there are many means of income and wealth redistribution. Among these means, the collection of these values to be distributed for direct transfers such as social assistance is realized through taxation. Many instruments pursued to ensure fairness in taxation also play a role in ensuring redistribution.
In this study, the impact of the welfare state principle on the necessity of redistribution of income and wealth and the taxation instruments that play or may play a role in this redistribution are explored.
Yüksek boyutlu büyük verilerde aykırı değerleri tanılama teknikleri
Outlier detection techniques in high-dimensional big data
Yazar: ASLIHAN ASENA KÖPRÜ
Danışman: PROF. DR. OLÇAY ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Aykırı değerler = Outliers ; Büyük veri = Big data

Özet:
Gelişen teknoloji ve artan kaynaklarla birlikte ortaya çıkan yüksek boyutlu veri sorununa odaklanmaktadır. Binlerce veya milyonlarca değişken içeren bu veri setleri, analiz ve yönetim açısından önemli zorluklar ortaya koymaktadır. Bu tez kapsamında, büyük veri ve yüksek boyutlu verilerin tanımı, geçmiş uygulamaları ve diğer disiplinlerle olan ilişkileri ele alınmış, yüksek boyutlu büyük verilerin analizi için kullanılan boyut indirgeme teknikleri incelenmiş, bu tekniklerin pratikte nasıl uygulandığı anlatılmıştır. Aykırı değer tespiti yöntemleri üzerinde yapılan çalışmalarla birlikte, bu yöntemlerin simülasyonlarla test edilmesi ve elde edilen sonuçlar tezin temel çıkarımlarını oluşturmuştur.

Abstract:
Focusing on the issue of high-dimensional data arising from advancing technology and increasing resources, this thesis addresses significant challenges in analysis and management posed by datasets containing thousands or millions of variables. Within the scope of this thesis, definitions of big data and high-dimensional data, historical applications, and interdisciplinary relationships are explored. Dimensionality reduction techniques employed for the analysis of high-dimensional big data are examined, and practical implementations of these techniques are elucidated. Alongside studies on outlier detection methods, the thesis encompasses simulations to test these methods, and the results obtained form the fundamental conclusions of the study.