Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için hazırlanmış yardımcı okuma kitaplarının okunabilirliklerinin incelenmesi
Investigation of readability of supplementary reading books prepared for teaching Turkish as a foreign language
Yazar: İLKE ALTUNTAŞ GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇEVİK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yabancılara Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yabancılara Türkçe öğretiminde dil becerilerinin, özellikle okuma becerisinin, geliştirilmesi öğrenicinin düzeyine uygun metinlerle olanaklıdır. Etkili bir dil öğretimi için öğretim sürecini düzeye uygun farklı türdeki metinlerle, yardımcı okuma kitaplarıyla zenginleştirmek gerekmektedir. Bir metnin öğreniciye uygun olup olmadığını belirlemenin yöntemlerinden biri okunabilirlik düzeyini bulmaktır. Araştırmanın amacı, Türkçe öğrenen yabancı öğreniciler için hazırlanmış Anadolu Hikâyeleri serisini okunabilirliği açısından incelemektir. Bu amaç doğrultusunda seride yer alan hikâye kitaplarının okunabilirlik puanları ile düzeyleri belirlenmiştir. Kitapların ortalama sözcük ve cümle uzunlukları ile ortalama okunabilirlik puanları ve düzeyleri de hesaplanmıştır. Nitel yaklaşımla yapılandırılan bu araştırmanın veri kaynağını Yunus Emre Enstitüsü tarafından yayımlanmış Anadolu Hikâyeleri serisindeki tüm kitaplar oluşturmuştur. Seride A1-A2 düzeyine yönelik 5 hikâye kitabı yer almaktadır. Veri kaynağı, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veriler, doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizleri, Ateşman'ın (1997), Çetinkaya ve Uzun'un (2010), Bezirci ve Yılmaz'ın (2010) okunabilirlik formüllerine göre yapılmıştır. Analizler sonucunda; Laleye Sor, Kırmızı Ayakkabılar ve Yılkı kitapları Ateşman (1997) ile Çetinkaya ve Uzun (2010) formüllerinde okunabilirlik düzeyleri açısından yakın sonuçlar vermiştir. Kitaplar, "kolay" ve "eğitsel okuma" düzeyindedir. Bezirci ve Yılmaz (2010) formülüne göre ise sırayla "lisans, lise, ilköğretim" olmak üzere farklı eğitim düzeylerine denk gelmektedir. Bayramlık adlı kitap için de benzer bir durumun söz konusu olduğu belirlenmiştir. Kitap, "çok zor" ve "engelli" düzeydedir. Bezirci ve Yılmaz (2010) formülüne göre ise "ilköğretim" eğitim düzeyindedir. Son olarak Bir Bardak Çay adlı kitap; 3 formül için de ortak okunabilirlik düzeyinde yani "çok kolay", "bağımsız okuma" düzeyi ve "ilköğretim" olarak bulunmuştur. Sonuç olarak kitap incelemelerinde Ateşman (1997) ile Çetinkaya ve Uzun'un (2010) okunabilirlik ölçümlerinin çoğunlukla birbirine yakın sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Kitapların ortalama okunabilirlik düzeyi formüllere göre "kolay", "eğitsel okuma" ve "lise" iken ortalama sözcük uzunluğu 2,91 hece ve ortalama cümle uzunluğu ise 4,52 sözcük olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
Improving language skills of teaching Turkish to foreigners, especially reading skills, is possible with texts suitable for the level of the student. For an effective language teaching, it is necessary to enrich the teaching process with different types of texts and supplementary reading books suitable for the level. One of the methods of determining whether the text is suitable for the learner is to find the readability level. The aim of the research is to examine the Anatolian Stories (Anadolu Hikayeleri) series prepared for foreign learners of learning Turkish in terms of their readability. For this purpose, the readability scores and levels of the story books in the series were determined. The average word and sentence lengths and average readability scores and levels of the books were also calculated. The data source of this research, structured with a qualitative approach, was all the books in the "Anatolian Stories" series published by Yunus Emre Institute. The series includes 5 story books for A1-A2 levels. The data source was selected by purposive sampling method. Data were collected through document review. The analyzes of the data were made according to the readability formulas of Ateşman (1997), Çetinkaya and Uzun (2010), and Bezirci and Yılmaz (2010). As a result of the analysis, Laleye Sor, Kırmızı Ayakkabılar and Yılkı books gave similar results in terms of readability levels in the formulas of Ateşman (1997) and Çetinkaya and Uzun (2010). The books are "easy" and in "educational reading" levels. According to the formula of Bezirci and Yılmaz (2010), it corresponds to different education levels as "undergraduate, high school and primary education" respectively. It has been determined that there is a similar situation for the book called Bayramlık. The book is "very difficult" and "disabled" level. According to the formula of Bezirci and Yılmaz (2010), it is at the "primary education" level. Finally, the book called Bir Bardak Çay was found to be "very easy", "independent reading" level and "primary education" at common readability levels for all three formulas. As a result, it was determined that the readability measurements of Ateşman (1997) and Çetinkaya Uzun (2010) mostly gave similar results in their book reviews. The average readability level of the books is "easy", "educational reading", "high school" according to the formulas and the average word length of the books was calculated as 2.91 syllables and the average sentence length as 4.52 words.