İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Hizmetleri Birimi sağlık çalışanlarında tükenmişlik ve depresyon düzeylerinin iş memnuniyetiyle ilişkisi
Istanbul Provincial Health Directorate Home Health Services unit relationship between burnout and depression levels and job satisfaction among health workers
Yazar: YUNUS ALİTURAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN TÜZÜN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Okullar-halk sağlığı = Schools-public health

Özet:
Bu çalışmada, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'nde görevli sağlık çalışanlarının tükenmişlik ve depresyon düzeyleri ile iş memnuniyeti arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının psikolojik sağlığının iş verimliliği ve memnuniyet üzerindeki etkilerini belirlemek ve bu bağlamda etkili müdahaleler önermektir. Çalışma, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılarak yapılan bir kesitsel anket tasarımını temel almaktadır. Araştırma, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlıkları Evde Sağlık Birimlerinde görev yapan 177 sağlık çalışanı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde katılımcılara ait temel tanımlayıcı özellikler, ikinci bölümde çalışma yaşamı ile ilgili özellikler, üçüncü bölümde Maslach tükenmişlik ölçeği, dördüncü bölümde Beck depresyon ölçeği ve beşinci bölümde Çalışan Memnuniyeti ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum, meslek, meslekteki süre, evde sağlık hizmetlerinde çalışma süresi, mesleği isteyerek seçme, meslekten memnuniyet, mesleği yakınlarına önerme, haftalık çalışma saati, yurtdışına gitmeyi tercih etme, kronik hastalık varlığı, sağlık durumu, evde sağlık hizmetlerinde çalışmaktan memnuniyet ve evde sağlık hizmetlerindeki yöneticilerden memnuniyet gibi bilgileri toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS 28 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, frekans analizi, bağımsız örneklem T-testi, Anova (tek yönlü varyans) analizi, Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Bu çoklu regresyon analizinin bağımlı değişkeni iş memnuniyeti, bağımsız değişkenleri tükenmişlik, depresyon, tanımlayıcı bilgiler ve çalışma koşullarına ilişkin değişkenler yer almaktadır. Araştırma bulguları, katılımcıların tükenmişlik ve depresyon düzeylerinin çeşitli sosyo-demografik ve mesleki özelliklere göre farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Kadın sağlık çalışanlarının duygusal tükenme ve depresyon düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Bekar katılımcıların evlilere göre daha yüksek tükenmişlik ve depresyon düzeylerine sahip olduğu ve bu farkın anlamlı olduğu saptanmıştır. Kronik hastalığı olan katılımcıların tükenmişlik ve depresyon düzeylerinin, kronik hastalığı olmayanlara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Mesleki özellikler açısından, hemşirelerin duygusal tükenme düzeylerinin sağlık teknikerlerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, yönetici pozisyonunda çalışmayan katılımcıların tükenmişlik düzeylerinin, yönetici pozisyonunda çalışanlara göre daha yüksek olduğu ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Meslekteki çalışma süresi ve haftalık çalışma saatlerinin tükenmişlik ve depresyon üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırma, evde sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelinin tükenmişlik ve depresyon düzeylerinin iş memnuniyeti üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermektedir. Depresyon ve tükenmişlik düzeylerinin azaltılması için sağlık çalışanlarına yönelik psikolojik destek ve danışmanlık hizmetlerinin artırılması, çalışma ortamının iyileştirilmesi ve çalışan memnuniyetini artıracak önlemlerin alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between burnout and depression levels and job satisfaction of healthcare professionals working in the Home Health Services Unit of Istanbul Provincial Health Directorate was examined. The aim of the study is to determine the effects of psychological health of healthcare workers on work productivity and satisfaction and to suggest effective interventions in this context. The study is based on a cross-sectional survey design using the Maslach Burnout Scale and Beck Depression Scale. The study was conducted on 177 healthcare workers in Istanbul. Data collection tools consist of four sections. In the first part, general information of the participants, in the second part Maslach Burnout Scale, in the third part Beck Depression Scale and in the fourth part Employee Satisfaction Scale were used. Information such as gender, age, marital status, occupation, time in the profession, time working in home health services, willingly choosing the profession, satisfaction with the profession, recommending the profession to relatives, weekly working hours, preference to go abroad, presence of chronic disease, health status, satisfaction with working in home health services and satisfaction with managers in home health services were collected. IBM SPSS 28 package program was used for data analysis. Statistical methods such as descriptive statistics, frequency analysis, independent sample T-test, Anova (one-way variance) analysis, Pearson correlation analysis and multiple regression analysis were applied. The findings of the study revealed that the burnout and depression levels of the participants differed according to various socio-demographic and occupational characteristics. It was found that female health care workers had higher levels of emotional exhaustion and depression than male health care workers, but this difference was not statistically significant. It was found that single participants had higher levels of burnout and depression than married participants and this difference was significant. It was determined that burnout and depression levels of participants with chronic diseases were significantly higher than those without chronic diseases. In terms of occupational characteristics, nurses were found to have higher levels of emotional exhaustion than health technicians. In addition, it was determined that the burnout levels of the participants who did not work in managerial positions were higher than those who worked in managerial positions, but this difference was not statistically significant. It was determined that working hours and weekly working hours in the profession did not have a significant effect on burnout and depression. This study shows that burnout and depression levels of health personnel working in home health services have significant effects on job satisfaction. It was concluded that in order to reduce depression and burnout levels, psychological support and counseling services for healthcare workers should be increased, the working environment should be improved and measures should be taken to increase employee satisfaction.