Gestasyon yaşı ≤ 32 hafta olan preterm yenidoğanlarda idrar fosfor atılımının kemik mineral eksikliğinin önlenmesinde bir gösterge olarak kullanılması /
Yazar: ASLI DUDAKLI
Danışman: PROF. ELMAS ZEYNEP İNCE
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Yenidoğan Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Kemik dokusu = Bone tissue ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İdrar = Urine

Özet:
Giriş: Prematüre osteopenisi raşitik değişiklikler olmadan kemik mineral içeriğinde azalma (osteopeni) ile karakterizedir. Kalsiyum ve fosfor düzeyleri ile kemik mineralizasyonunun doğru olarak değerlendirilmesinin zorluğu, prematüre osteopenisinin etkili yönetimini zorlaştırır.
Amaç: Bu çalışmada gestasyon yaşı ≤ 32 hafta olan preterm yenidoğanlarda idrar fosfor atılımının kemik mineral eksikliğinin önlenmesinde bir gösterge olarak kullanılmasının uygun olup olmadığının ve idrar fosfor atılıma göre fosfor replasmanı yapılmış yenidoğanlarda kemik mineralizasyonu belirteçleri olan serum Ca, P, ALP düzeyleri arasındaki ilişkinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Araç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya Ocak 2016-Aralık 2020 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Neonatoloji Bilim Dalı, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatırılarak takip edilmiş, gestasyon yaşı ≤ 32 hafta olan yenidoğanlar dahil edildi. Yatarak takip edildiği süre boyunca prematüre osteopenisi açısından riskli bulunan toplam 243 hasta dosyası incelendi. Metabolik hastalık tanısı alan, karaciğer fonksiyon testlerinde bozulmaya neden olacak sistemik hastalığı, klinik olarak anlamlı patent duktus arteriozus (PDA) dışında ağır konjenital kalp hastalığı ve diğer konjenital anomalileri olan 68 hasta çalışmaya dahil edilmedi, toplam 175 hasta ile örneklem oluşturuldu. Perinatal ve postnatal tanılar ile birlikte hastaların parenteral ve enteral beslenme özellikleri, kullanılan ilaçlar kaydedildi. Takip edilen preterm yenidoğanlarının kaçında osteopeninin erken bulgusu olan ALP yüksekliği saptandığı, bu hastaların gestasyon haftası, enteral beslenmeye geçiş süreci, eşlik eden komorbiditeleri arasındaki ilişki, serum Ca, P, ALP, idrar Ca, P, kreatinin düzeyleri ile TRP oranları tedavi öncesi ve sonrası olmak üzere değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 175 hastanın %50,9'u (n=89) kız cinsiyette, %49,1'i (n=86) ise erkekti. Gestasyon haftası olup ortalama 30 (±2 gün) hafta olarak bulundu. Hastalarda en erken ALP yüksekliği görülen günün ortanca değeri 16. gün olarak bulundu. Takipleri boyunca ALP yüksekliği (≥ 450 IU) görülenler %50,9 (n=89) iken görülmeyenlerin oranı %49,1 (n=86) olarak saptandı. Çalışmaya dahil edilen hastalarda ALP yüksekliği görüldüğü esnada bakılan serum P değerleri normal aralıkta olanlar %71,9 (n=64) iken düşük olanların oranı ise %28,1 (n=25) olarak saptandı. Osteopeni bulguları geliştiği sırada serum P düzeyi normal olan hastaların %58,7'sinin (n=37) idrar P seiyesi 5 mg/dL'nin altında iken %41,3'ünün (n=26) idrar P'si 5 mg/dL ve üzerinde saptandı. Benzer şekilde bu hastalarda TRP %95 ve üzeri olanlar %54 (n=34) iken, TRP %95 altında olanlar %46 (n=29) olarak bulundu. Tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında tedavi sonrasında serum ALP değerlerinin düşüşü ile serum P ve idrar P değerlerinde yükselme istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p değerleri sırasıyla p=0,001, p=0,001, p=0,001, p<0,01).
Sonuçlar: Sonuçlarımıza göre prematüre bebeklerde P eksikliğinin osteopeniye neden olan en önemli faktörlerden biri olduğu bilinmekte olup çok özellikle ileri preterm bebeklerde sık kullanılan serum P düzeylerinin normal sınırlarda olması yanıltıcı olabileceği özellikle riskli gruptaki bebeklerde idrar P düzeyleri ile doğrulanması gerektiği gösterildi.

Abstract:
Introduction: Osteopenia of prematurity is characterized by decreased bone mineral content without showing signs of rickets. The exact evaluation of bone mineralisation with using only serum calcium and phosphorus levels is a challenge and this causes difficulty of manegement of osteopenia in premature infants.
Aim: In this study we aim to define the appropriate usage of urinary phosphate excretion as an indicator to prevent decreased bone mineralisation. We intend to show the relation between bone mineralisation indicators such as serum Ca, P and ALP in newborns who undegone phosphorus replacement treatment according to urinary phosphate excretion.
Material and Methods: In this retrospective study wpremature babies with gestational age under 32 weeks and who had been admitted to Newborn Intensive Care Unit of Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine Hospital Neonatology Department between January 2016 and December 2020 were included. Two hundred and fourty-three patients files were investigated for osteopenia of prematurity. Sixty.eight patients who had diagnosed with metabolic diseses, kongenital heart disease except clinically unimportant PDA and any systemic illness that could cause impaired liver functions were excluded. The sample sized was formed with remaining 175 patients. The patients' diagnosis, the characteristics of parenteral/enteral feding and medications were noted. These preterm babies who showed elevated ALP levels were evaluated for their gestational age, the begining of the enteral feeding, the relations between comorbidities, labratory values of serum Ca, P, ALP, urinary Ca, P levels and TRP before and after phosphorus treatment during their follow up period.
Results: One hundred and seventy-five patients included in this study whom 50,9% (n=89) was female, 49,1% (n=86) was male. Mean gestational age was found as 30 weeks and (±2 days). Median day for the beginig of elevated ALP levels was found to me 16 th day. Eighty-nine (50,9 %) patients had shown ALP levels greater than 450 IU and 86 (49,1 %) patients' ALP levels remained in normal range during their follow up period. Serum P levels were normal in 71,9% (n=64) patients and lower than normal in 28,1% (n=25) when their ALP levels were elevated. The urinary phosphorus levels were found under 5 mg/dL in 58,7% and above 5 mg/dL in 41,3%(n=26) of patients who showed first signs of osteopenia and had normal serum P levels. Fifty-four percent(n=34) of the patients had TRP level above 95% and 46% (n=29) of the patients had TRP level below 95% similar to findings of urinary P levels. When labratory findings compared to before and after treatment values, the increase in serum and urinary P levels and decreased in ALP levels after phosphorus treantment were found to be statistically significant (p values respectively p=0,001, p=0,001, p=0,001, p<0,01).
Conclusions: The importance of phosphorus depletion in the patogenesis of osteopenia of prematurity is well known. Our results showed that serum P levels were mostly in normal range and it can be misleading for detecting osteopenia especially in extremely premature babies. For this reason it is important to do verification with urinary P levels in babies with high risk for osteopenia of prematurity.