Yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART) tekniğiyle oluşturulmuş tedavi planlamalarının dozimetrik doğruluklarının farklı dozimetrik 
sistemler kullanılarak karşılaştırılması
Comparison of the dosimetric accuray of intenstiy modulated radiation therapy plans with different dosimetric systems
Yazar: ÇAĞATAY RECEP ÖZBAY
Danışman: PROF. MUSTAFA CENGİZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyoterapi Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Kalite kontrol = Quality control ; Parçacık hızlandırıcılar = Particle accelerators ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) üç boyutlu konformal radyoterapi tekniklerinin gelişmiş bir yöntemidir. Bu teknikte ışınlanan alanlar birçok alt alana bölünebilir ve herbir alt alanın radyasyon yoğunluğu değiştirilebilir. Kompleks alanlara ve yüksek doz değişim bölgelerine sahip olan YART planlarının kalite kontrolü çok önemlidir. Bu çalışmada Eclipse tedavi planlama sisteminde (TPS) yapılmış YART planlarının dozimetrik kalite kontrollerinin farklı dozimetrik sistemler kullanılarak yapılması ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Farklı yerleşimli tümörlere sahip 20 hastanın YART planlarının kalite kontrolleri iyon odası, 2D Array, Gafkromik EBT2 film ve EPID dozimetrik sistemleri kullanılarak yapılmıştır.İki boyutlu dozimetrik sistemlerle yapılan kalite kontrollerde gama analiz yöntemi kullanılmıştır. Sadece bir noktada değerlendirmeye olanak sağlayan iyon odalarının, hızlı doz değişim bölgelerine sahip olan YART planlarının kalite kontrollerinde yetersizdir. Bu sebeple birçok noktada değerlendirme yapmak gerekmektedir. 2D Array tekrarlanabilirlik ve güvenilirlik açısından başarılı bir dozimetrik sistemdir. Her kalite kontrol işlemi öncesinde kalibre edilmesi gereken bu sistem kurulum ve süre açısından pratik değildir. Gafkromik EBT2 filmlerin özellikle alan kenarlarında, gama analizinde başarısız olduğu görülmüştür. Tüm film sonuçları incelendiğinde Gafkromik EBT2 filmlerin düşük doz bölgelerinde doz cevabının iyi olmadığı kanısına varılmıştır. EPID cihaza mekanik bir kolla bağlı olan, başka kablo yada elektrometre sistemine gerek duymayan bir sistemdir. Amorfslikon dedektörlere sahip olduğundan bir kere kalibre etmek ve aylık olarak kontrol etmek yeterlidir. Çalışmadanelde edilen sonuçlar incelendiğinde EPID `in düşük ve yüksek doz bölgelerinde başarılı olduğu görülmüştür. Doğruluk tekrarlanabilirlik ve zaman tasarrufu açısından başarılı olan bu sistemin özellikle hasta yoğunluğu fazla olan kliniklerde kullanılmasının faydalı olacağı kanısına varılmıştır.

Abstract:
Intensity modulated radiation theraphy (IMRT) is a technique of the 3D conformal radiation therapy. In this method, irradiated fields can be seperated in to many subfields which are called segments. Each segments? radiation doses can be adjusted. IMRT plans have complex segments and lots of high gradient dose regions. Therefore, quality assurance of IMRT plans are very important. The aim of this study is performing qualtiy assurance (QA) tests of IMRT plans by using different dosimetric systems and comparisons of results. Twenty patients IMRT plans? QA were tested with using ionization chamber (IC), 2D Array, Gafchromic EBT 2 film and Electronic Portal Imaging Device (EPID). Gama analysis method was used for dosimetric comparison of the two dimensional detector systems. Based on our comparison, we think that, ionization chamber is insufficient for QA of the IMRT plans. IC can measure only one point dose. It has inadequate spatial resolution. In terms of reproducibilty and reliability 2D Array is the succesful dosimetric system. Before every QA, calibration 2D Array is necessary. This system needs electrometer, cables and computer so it is not practical. We saw that, gafchromic EBT2 films results did not pass the gama analysis around the end of the fields. After all film analysis, we obtain that Gafchromic EBT2 film? dose response is not good for low dose region. EPID is the detector array device which attached the LINAC with mechanical arm. This device don?t need any extra system or cables. EPID has Amorphouslicon detectors. Therfore, one time callibration and monthly control is enough. After examination of the obtained results, we saw that EPID is the succesful dosimetric system for high and low dose region. In terms of reproducibilty and reliability EPID is well done and its time saving system for clinics which have high workload.