Türkiye'de gazetecilerin emeklilik sonrası davranışları üzerine bir araştırma
A research on the behaviours of journalists after retirement in Turkey
Yazar: MELEK ERHAN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT BAYAT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Emeklilik = Retirement ; Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Yaşam süreci = Life process

Özet:
Bu araştırmada gazetecilerin emeklilik sonrasındaki yaşam tercihlerinin incelebilmesi için emeklilik hakkını elde ettikten sonraki kararları ve bu kararların gerekçesi olan nedenlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Tarama modeline uygun olarak tasarlanmış, betimleyici özellikte nicel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini basın kanununa bağlı olarak Türkiye'de "gazeteci" tanımı ile çalışarak emekliliği hak eden gazeteciler ve fiilen emekli gazeteciler oluşturmaktadır. Evrenden çalışma grubu olarak seçilen Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu, Çağdaş Gazeteciler Derneği, Parlamento Muhabirleri Derneği, Foto Muhabirleri Derneği üyelerinden 194 gazeteciye ulaşılarak emeklilik kararı sonrasındaki davranışlarını betimleyebilmek için tasarlanan anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 24 paket programında frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ile analiz edilmiştir. Araştırmadaki gazetecilerin %26,8'i emekliliği hukuken hak ettikten hemen sonra, %67'si ise en geç 5 yıl içinde emekli olmaktadır. Emeklilikten sonra yeniden çalışma yaşamına dönen gazetecilerin %64,7'si gazetecilik mesleğine devam etmekte, gazetecilik yapmayanların da %72,1'i de yine gazetecilikle ilintili işler yapmaktadır. Gazetecilerin %36,3'ü geçim sıkıntısı ve emekli aylığının yetersizliği, %27,4'ü mesleki tecrübeyi kullanmak, %22,6'sı üretken olmak, %4,1'i sosyal statünün devamı, %4,8'i boş zaman faaliyeti bulamama ve evde sıkılma nedenleriyle emeklilikte çalışmayı istemektedir. Emekli olan bu gazetecilerin %54,5'i ortaya çıkan boş zamanlarını ailesi ile ilgilenerek, %21,4'ü spor yaparak, %15,9'u hikâye, roman ya da şiir yazarak, %6,9'u el sanatı yaparak ve %1,4'ü resim yaparak değerlendirmektedir. Araştırmada kadın ve erkeklerin emeklilik ve sonrasındaki yaşamsal kararlarında farklılaşmalar da tespit edilmiştir. Buna göre, kadın gazetecilerin (%28,6) emeklilik sonrası sivil toplum kuruluşlarında çalışma tercihi erkeklerden (%17,9) fazladır. Erkek gazetecilerin büyük çoğunluğu (%47,3) emeklilik sonrası iş bulamadığı için çalışmazken, kadınların büyük çoğunluğu (%56) aileye vakit ayırmak, hayatı yaşamak, gazeteciliği zihinsel olarak sonlandırmak, yoğun iş temposundan sıkılmak, mesleğini gerektiği gibi yapamamak ve mesleğin uğradığı deformasyon gibi nedenlerle çalışmamaktadır.

Abstract:
In this research, the decisions after retirement, and their causes were aimed to investigate on a journalists group. The research was designed according to the "scanning model" which is one of the quantitative research methods. The population sampling in this study consists of retired journalists and journalists who deserved retirement by working with the definition on the press law in Turkey. 194 journalist members of Journalists Confederation of Turkey, Progressive Journalists Association, Parliament Correspondents Association and Photo journalist Association of Turkey, who were chosen by research group, completed a questionnaire that included measures of describing the behaviors after their individual retirement decisions. The results of the research shows that the majority (64.7%) of the journalists who re-started working after retirement returned back to journalism as a profession.  Those who do not work as journalists (72.1%) also work in journalism-related jobs. 36.3% of the journalists in the sample wanted to work in retirement, due to financial difficulties and inadequate pensions, 27.4% want to use professional experience, 22.6% being productive, 4.1% continuation of social status, 4.8% not being able to find leisure time activities and being bored at home want to work. 54.5% of these retired journalists, spend their leisure times by dealing with their families, 21.4% by doing sports, 15.9% by writing stories, novels or poems, 6.9% by making handicrafts and 1.4% by drawing. The research also revealed differences between men and women in retirement and the vital decisions after retirement. Female journalists (28.6%) prefer to work in non-governmental organizations after retirement than men (17.9%). The majority of male journalists (47.3%) do not work because they cannot find a job after retirement, the majority of women (56%) does not work by the reasons as spending time with the family, living life, mentally ending journalism, getting bored with busy work pace, not doing their job properly, and the deformation of the profession.