Tipolojik ölçütler bağlamında kentsel dönüşüm projeleri analizi: Zeytinburnu örneği
Analysis of urban transformation projects in the context of typological criteria: Zeytinburnu example
Yazar: ASENA FEYZANUR KÜÇÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİKA ÖZDEMİR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Kent Çalışmaları ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Mimari tasarım = Architectural design ; Tipoloji = Typology ; İstanbul-Zeytinburnu = İstanbul-Zeytinburnu

Özet:
Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de mevcut yapı stoklarının doğal afetlere karşı yetersiz güçte olması, göç artışı, ruhsatsız ve kaçak yapılar, ulaşım ve altyapı problemleri ve plansız kentleşme gibi bazı nedenler zaman içerisinde kentsel dönüşümün gerekliliğini ortaya koymuştur.
Bu kapsamda yapılan çalışmada, niteliksiz yapı stokunun, gecekondulaşmanın, plansız yapılaşmanın çok olduğu İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesindeki bazı kentsel dönüşüm projeleri belirli parametreler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Öncesinde genel bakışı görmek amacı ile ilçede yaklaşık 100 kişi ile sanal anket çalışması yapılmış olup ilçe sakinlerinin kentsel dönüşüme bakış açısı belirlenmeye çalışılmıştır. 
Çalışma alanında seçilen projeler tipolojik gruplandırma açısından ilk etapta yakın çevre analizi başlığı altında yeşil ve rekreasyon alanları bakımından, ulaşım bakımından, bünyelerindeki erişilebilirlik bakımından incelenmiş olup; ikinci etapta mekan analizleri başlığı altında işlevsellik, dolu/boş veya açık/kapalı mekan bağlantıları ve yapıların yönlenmesi bakımından incelenmiştir. Üçüncü ve son etap olarak ise seçilen projelerin cephe analizleri yapılmış olup; kat yükseklikleri, cephe düzenleri, çevresel uyumlarının incelenmesi ile dikkat edilen parametreler son bulmuştur. Seçilen proje alanlarında bulunan blokların fotoğrafları, mimari planları, şematik çizimleri anlatılmak istenilen tipolojik analizleri görsel anlamda güçlendirilmiş olup değerlendirme süreci çizimler ile desteklenmiştir. Bu projeler yapı tasarım ölçütleri kapsamında birbirleri ile kıyaslanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kentsel dönüşüm, Tipoloji, Mimari tasarım, Zeytinburnu

Abstract:
Some reasons such as the insufficient strength of existing building stocks against natural disasters, increase in migration, unlicensed and illegal buildings, transportation and infrastructure problems, and unplanned urbanization have revealed the necessity of urban transformation in Turkey as in the world.
In the study carried out within the scope of this study, some urban transformation projects in Zeytinburnu district of Istanbul province, where unqualified building stock, slums, and unplanned construction are abundant, were evaluated within the framework of specific parameters. In order to see the general view, a virtual survey was conducted with about 100 people in the district, and the perspective of the residents of the district on urban transformation was tried to be determined.
The projects selected in the study area were examined in terms of typological grouping, in terms of green and recreation areas, transportation, and accessibility under the title of near environment analysis in the first place; In the second stage, under the title of space analysis, functionality, full/empty or open/closed space connections and orientation of structures were examined. As the third and final stage, facade analyzes of the selected projects were made; The parameters that were taken into consideration with examining floor heights, facade layouts and environmental harmony came to an end. The photographs, architectural plans, schematic drawings and typological analyzes of the blocks in the selected project areas were visually strengthened and the evaluation process was supported by drawings. These projects were compared with each other within the scope of building design criteria.

Keywords: Urban transformation, Typology, Architectural design, Zeytinburnu