Rosuvastatin kalsiyumun elektrokimyasal davranışlarının incelenmesi ve farmasötik preparatlardan miktar tayini
Investigation of electrochemical behaviour of rosuvastatin calcium and its determination in pharmaceutical preparations
Yazar: BANU UYAR
Danışman: PROF. DR. SACİDE ALTINÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Elektrokimya = Electrochemistry ; Farmasötik kimya = Chemistry-pharmaceutical ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Kronoamperometri = Chronoamperometry ; Rosuvastatin = Rosuvastatin ; Voltametri = Voltammetry

Özet:
Bu tez çalışmasında, primer hiperkolesterolemi ve kombine dislipidemi tedavisinde kullanılan, Hidroksi Metil Glutaril Ko-enzim A redüktaz (HMG-KoA) inhibitörü rosuvastatin kalsiyumun elektrokimyasal davranışları dönüşümlü voltametri (CV) ve kronoamperometri (CA) yöntemleri ile incelenmiştir. Rosuvastatin kalsiyumun indirgenmesi sonucu oluşan akımın difüzyon kontrollü olduğu bulunmuştur. Ayrıca tersinirlik testleri incelendiğinde elde edilen sonuçlara göre indirgenme tepkimesinin tersinmez olduğu düşünülmektedir. CV ve CA yöntemleri ile yapılan çalışmalarda rosuvastatin kalsiyumun difüzyon katsayısı 5.79x10-5 ±2.231x10-6 cm2 sn.-1, olası mekanizma önerisine göre aktarılan elektron sayısı ise 2 olarak hesaplanmıştır. Farmasötik preparatlardaki rosuvastatin kalsiyumun tayini için diğer voltametrik yöntemlerden çok daha hızlı tarama olanağı sağlaması ve duyarlılığının yüksek olması nedeniyle kare dalga voltametri yöntemi seçilmiş ve geliştirilmiştir. Rosuvastatin kalsiyumun pH 5 asetat tamponu destek elektroliti içerisinde çalışma elektrotu olarak asılı duran civa elektrotu (HMDE), referans elektrot olarak Ag/AgCl ve karşıt elektrot olarak platin elektrot sistemi kullanılarak -1184 mV'da indirgenme piki gözlenmiştir. Bu yöntemde optimum cihaz parametreleri olarak frekans 70 Hz, adım yüksekliği 4 mV ve puls genliği 25 mV seçilmiştir. Geliştirilen bu yöntem ICH analitik yöntem validasyon parametrelerine göre değerlendirilerek tamamen valide edilmiştir. Rosuvastatin kalsiyum için doğrusallık aralığı 0.2-10.00 ?g mL-1 olarak bulunmuştur. Gözlenebilme sınırı ve alt tayin sınırı sırası ile 0.07 ve 0.20 ?g mL-1 olarak saptanmıştır. Bu validasyon çalışmalarının sonucunda hızlı, duyarlı ve tekrarlanabilir sonuçlar veren, doğru, kesin, seçici, tutarlı kare dalga voltametrisi yöntemi rosuvastatin kalsiyum etkin maddesini içeren farmasötik preparatlara uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar kaynaklardaki spektrofotometrik ve kapiller elektroforez yöntemlerinin verileri ile karşılaştırılmış aralarında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Abstract:
In this thesis, electrochemical behaviour of rosuvastatin calcium which is a hydroxyl methyl glutaryl Co-A inhibitor (a member of statin group) used for the treatment of hypercholesterolemia and dyslipidemia was investigated with cyclic voltammetry (CV) and chronoamperometry (CA) methods. According to these studies it is assumed that the reduction current is a diffusion-controlled and the process is irreversible. The results from the CV and CA were calculated and diffusion coefficient was found as 5.79x10-5±2.231x10-6 cm2 sn.-1. According to proposed reaction mechanism it is assumed that 2 electrons were transfered. For the determination of rosuvastatin calcium from the pharmaceutical preparations, square wave voltammetry (OSWV) method is selected and developed because it is more sensitive and faster than the other voltammetric methods. Rosuvastatin calcium?s reduction peak was seen at -1184 mV in pH 5 acetate buffer while hanging mercury drop electrode (HMDE) used as working electrode, an Ag/AgCl electrode used as reference electrode and a platinum wire used as counter electrode. 70 Hz frequency, 4 mV scan increment and 25 mV pulse amplitude were choosen as optimum parameters. This method was validated according to the ICH guideline on analytical method validation parameters. Linearity for rosuvastatin calcium was found between 0.20 and 10.00 mg mL-1. While the limit of detection for rosuvastatin calcium was 0.07 ? g mL-1, the limit of quantification was 0.20 ? g mL-1. As a result of these validation studies, rubbest, accurate and precise square wave voltammetric method which gives rapid, sensitive and repeatable results, was applied to the determination of rosuvastatin calcium in pharmaceutical preparations. The results obtained from developed methods were compared with a spectrophotometric method and a capillary electrophoresis method reported in the literature and no significant difference was found statistically.