Bursa ilinde 1-16 yaş çocuklarda demir eksikliği, demir eksikliği anemisi ve çinko eksikliği prevalansı
To determine iron deficiency, iron deficiency anemia and zinc deficiency prevalence in 1-16 age children who are living in Bursa
Yazar: FATİH KILIÇBAY
Danışman: DOÇ.DR. ADALET MERAL GÜNEŞ
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
BURSA L NDE 1-16 YAŞ ÇOCUKLARDA DEM R EKS KL Ğ ,DEM R EKS KL Ğ ANEM S VE Ç NKO EKS KL Ğ PREVALANSIÖZETAmaç:1) Bursa ilinde sosyoekonomik düzeyi düşük bölgede yaşayan 1-16 yaşarasındaki çocuklarda demir eksikliği (DE), demir eksikliği anemisi (DEA)ve çinko eksikliği prevalansının saptanması.2) Beslenme alışkanlığı ile aile eğitim düzeyinin demir eksikliği anemisi veçinko eksikliği gelişimine etkilerinin araştırılmasıGereç ve Yöntem: Bu çalışma Bursa ilinde sosyoekonomik düzeyi düşükbölgede hizmet veren 3 farklı sağlık ocağına Mart 2003-Mayıs 2004 tarihleriarasında başvuran, yaşları 1-16 yaş arasında değişen 500 sağlıklı olgudayapıldı. Olgularda başvuru yakınmaları ve fizik bakı ile enfeksiyon ve kronikhastalık olmadığı saptandı. Çalışmaya alınan çocuklar yaş gruplarına göre1-1.9 yaş, 2 yaş-5.9 yaş, 6 yaş-10.9 yaş ve 11- 16 yaş üzeri olmak üzeredört gruba ayrılarak incelendi. Tüm olgularda tam kan sayımı, serum demir(Âµg/dl), demir bağlama (Âµg/dl), ferritin (ng/ml), transferrin saturasyonu (%),saç çinko düzeyi (Âµg/g) araştırıldı. Beslenme ve aile eğitim düzeyiniaraştırmak için kategorik anket sorgulaması yapıldı. Çalışmamızda anemi,DE, DEA'si III.National Health and Nutrition Examination Survey(NHANES III) kriterlerine göre araştırıldı. Anemi saptanan çocuklardatalasemi minor ve DEA'ni ayırmak için Mentzer ndeksi kullanıldı. Çinkoeksikliği için saç çinkosunun <70 Âµg/g altında olması eşik değer olarak alındı.Bulgular ve Sonuç: Olgularımız 247'si (%49) erkek, 253 (%51) kızdı veortalama yaş 7,4Â±3,9 yaş idi. NHANES III kriterlerine göredeğerlendirildiğinde; anemi görülme prevalansı %31 (n=155) idi ve gruplararası dağılım; grup1 : % 40, grup 2 :%28, grup 3 :%28, grup 4:%35 olarakbulundu. Anemi görülme sıklığı grup 1 ve 4'de diğer gruplara göre anlamlıolarak yüksek bulundu (p<0,05). DE, 500 olgunun %12'sinde (n=61), DEAise %7,4 (n=37) saptandı. DEA'ni saptamada sensitivite ve spesifitesi enyüksek kriter serum ferritin düzeyi bulundu. Talasemi minor, 500 olgunun18'inde (%3,6) saptandı.Çinko eksikliği prevalansı %57 (n=287/500) olarak bulundu. Çinko eksikliğiaçısından anemik olan ve olmayan olgular arasında anlamlı fark saptanmadı(p>0,05). Hemoglobin değeri ile saç çinko düzeyleri arasında korelasyonbulunmadı (r=0,68;p>0,05). Saç çinko düzeyinin yaşla birlikte arttığı görüldü.Cinsiyete göre incelendiğinde ise kızlarda her yaş grubunda düzeylerinanlamlı olarak düşük olduğu saptandı (p<0,05).Çinko eksikliği ve DEA olan olgularımızda anlamlı olarak et tüketiminin az,süt tüketiminin fazla olduğu bulundu (p<0,05,p<0,05). Anemik grupta anlamlıolarak anne eğitim düzeyi daha düşük saptandı (p<0,05).Sonuç olarak demir eksikliği, demir eksikliği anemisi ve çinko eksikliğiülkemiz için hala önemli bir sağlık problemidir. Bu problemin düzeltilmesi için,ülkemizin sosyoekonomik koşullarının düzeltilmesi, yaygın olarak kullanılankitle iletişim araçları kullanılarak ailelere yönelik eğitim programlarınınyapılmasında fayda vardır. Çocukların beslenmesinde ve eğitiminde önemlirole sahip olan annelerin eğitim düzeylerinin yükseltilmesi gerekmektedir.Özelikle süt çocukluğu döneminde demir eksiliği ve çinko eksikliğinin erkentanısı ve tedavisi ile önlenmesi, çocukların sağlıklı bir şekilde büyüme vegelişmelerini sağlayacaktır.Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, çinko eksikliği,çocukluk dönemi

Abstract:
TO DETERM NE RON DEF C ENCY, RON DEF C ENCY ANEM A ANDZ NC DEF C ENCY PREVALENCE N 1-16 AGE CH LDREN WHO AREL V NG N BURSASUMMARYObjective:1) To determine iron deficiency (ID), iron deficiency anemia (IDA) and zincdeficiency prevalence in 1-16 age children who are living in a region withlow socioeconomic level, in Bursa.2) To investigate, the effects of nutritional habits and familiar educationlevel to develop iron deficiency anemia and zinc deficiency.Material and methods:This study is performed in 3 different local hospitalwhich attend in a low socioeconomic region, in 500 healthy subjects agedbetween 1-16 years who were admitted between 2003 March-2004 May. Insubjects, no chronic disease and infection were determined with presentingcomplaints and phsical examination. Children who were included in the studywere divided into 4 groups according to age groups 1-1,9 years, 2-5,9 years,6-10,9 years and 11-16 years. In all subjects; complet blood count, serumiron (Âµg/dl), total iron binding capacity (Âµg/dl), ferritin (ng/ml), transferinsaturation (%), hair zinc level (Âµg/g) were evaluated. To investigate nutritionand familiar education level, categorical questionnaire was used. In ourstudy; anemia, IDA and ID was investigated according to III.National Healthand Nutrition Examination Survey (NHANES III) criteria. In children who weredetermined as anemic, Mentzer Index was used to diferentiate talassemiaminor and IDA. The value of hair zinc <70 Âµg/g is considered threshold valvefor zinc deficiency.Results and Conclusion : There were 247 males (49 %), 253 females(51 %). The mean age was 7,4Â±3,9 years. When we evaluate according toNHANES III criteria; the prevelance of anemia was %31 (n=155) andiintergroups distribution was found; group 1:%40, group 2:%28, group 3:%28and group 4: %35. In group 1 and 4 anemia frequency was significientlyhigher than other groups (p<0,05). ID was determined in %12 of 500 cases(n=61), IDA was determined in %7,4 of 500 cases (n=37). In determining IDAthe criterion which had the highest specifity and sensitivity was serum ferritinlevel. Talassemia minor was found in 18 of 500 cases (3,6 %).Zinc deficiency prevalence was %57 (n=287/500). Considering zincdeficiency, there were no significiant defference between anemic and non-anemic cases (p>0,05). There was no corelation between hemoglobin valvesand hair zinc levels (r=0,68;p>0-05). We observed that hair zinc levelincreased with age. When we evaluate according to gender, we found that inevery age group zinc level is significantly lower in girls (p<0,05).In our Zinc deficiency and IDA cases, meat consumption wassignificiantly low and milk consumption was high (p<0,05;p<0,05). In anemicgroup, we determined that mother?s education level was significiantly low(p<0,05).In conclusion; iron deficiency, iron deficiency anemia and zincdeficiency are stil an important health problem. For solving this problem; thesocioeconomic conditions of our country must be improve, communicationobjects which are used for society should make educational programies forfamilies. Mothers that have an important role in children?s nutrition andeducation must be better educated. Especially in infancy period, earlydiagnose and treatment of iron deficiency and zinc deficiency and, so makingmeasure about these diseases will improve children?s development andgrowing.Key Words: Iron deficiency, iron deficiency anemia, zinc deficiency,childhoodii