Anonim şirketlerde emredici hükümler ilkesinin esas sözleşmeye etkisi
The effect of principle of mandatory norms to the articles of association in joint stock companies
Yazar: EZGİ KADEROĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERDEM CAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Esas sözleşme, anonim şirketin kuruluşu açısından atılacak ilk adım olması ve şirkete dair en temel hususları belirlemesi sebebiyle gerek kurucular gerekse ortaklar açısından büyük önem arz etmektedir. Çalışmamızın ilk bölümünde esas sözleşmenin önemi ve işlevi belirlendikten sonra hukuki niteliğine dair görüşler açıklanmış, Türk doktrininde bu görüşlere karşı yaklaşımlar Yargıtay kararları ışığında incelenmiştir. 
Esas sözleşmenin yorumlanması konusunda göz önünde bulundurulması gereken en önemli husus, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile hayatımıza giren ve m. 340'ta yer alan emredici hükümler ilkesidir. İlkeye göre esas sözleşmede kanunun anonim şirketlere ilişkin hükümlerinden sapılabilmesi için kanunda buna açıkça izin verilmesi gerekmektedir. İlkenin kabulüyle birlikte, eTTK'de geçerli olan "kanunda açıkça yasaklanmayan her konunun kural olarak esas sözleşme ile düzenlenebileceği" kuralı artık terk edilmiş; esas sözleşme açısından sözleşme serbestisi ilkesinin yerini emredici hükümler ilkesi almıştır. Türk Ticaret Kanunu m. 340 hükmü lafzının net olmaması, ilkenin olumlu ve olumsuz birçok sonucu olması, doktrinde büyük tartışmaya sebep olmaktadır. Tüm bu tartışmalar ve konu hakkındaki değerlendirmelerimiz ikinci bölümde yer almaktadır. 
Esas sözleşmenin niteliksel olarak incelenmesi ve emredici hükümler ilkesinin değerlendirilmesinden sonra çalışmamızın son bölümünde esas sözleşmenin unsurları incelenmiştir. Konu hakkındaki doktrinsel görüşler, uygulamadaki aksaklıklar ve karşılaştırmalı hukuktaki düzenlemeler detaylıca ele alınmıştır.

Abstract:
Articles of association have utmost importance for both founders and partners; since it constitutes the first step in order to establish a company and determines the significant matters. The first part of our study examines the importance and functions of articles of association, doctrinal opinions on its legal character along with the Supreme Court decisions.    
When interpreting the articles of association, the most important issue is to bear in mind the principle of mandatory norms which is stipulated in Turkish Commercial Code numbered 6102, Article 340. According to this principle, in order to distinct from the provisions of law, an express permission shall be given in the related article. With the adoption of this principle, the rule of "each matter may be arranged unless otherwise prohibited" has been repealed and principle of mandatory norms has superseded freedom of contract in the context of articles of association. In this regard, having an ambiguous meaning, also advantages and disadvantages throw this principle into question. All these scholarly disputes, doctrinal approaches and our assessments take part in the second section of our study.   
After examination and evaluation of principle of mandatory norms, the third part of our study examines the articles of association with its elements. Doctrinal opinions, problems in practice and regulations in comparative law are discussed thoroughly.