Yedi İklim Türkçe ders kitapları dinleme etkinliklerinin incelenmesi
Analysing listening skill in course books of Yedi İklim Türkçe
Yazar: ZUHAL OLGUN
Danışman: PROF. DR. FATİH YILMAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Türkiye Maarif Vakfı = Turkish Maarif Foundation ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yunus Emre Enstitüsü = Yunus Emre Institute

Özet:
Bu çalışmada Yunus Emre Enstitüsü tarafından basılan Yedi İklim Türkçe yabancılar için Türkçe öğretimi ders kitaplarının dinleme etkinlikleri incelenmiştir. Dinleme becerisine diğer becerilere oranla ne kadar yer verildiği, dinleme becerisi kazanımları, dinleme etkinlikleri, dinleme etkinliklerine verilen yönergelerin etkinliklerle uyumu ve dinleme öncesi, dinleme esnası ve dinleme sonrası etkinliklerine yer verilip verilmediği çalışmanın konusu olmuştur. Dinleme becerisine kitapta ne kadar yer verildiğini tespit etmek için dinleme becerisinin diğer becerilere oranına bakılmıştır. Sonuçlar grafiklerle gösterilmiştir. Dinleme becerisi kazanımlarını incelerken Türkiye Maarif Vakfının 2019 yılında hazırladığı yabancılar için Türkçe öğretim programında yer alan dinleme becerisi kazanım listeleri referans alınmıştır. Her bir dil seviyesine göre Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metnine göre hazırlanan bu kazanım listeleri yardımıyla Yedi İklim Türkçe seti ders kitaplarında hangi kazanımlara yer verildiği tespit edilmiştir. Sonuçlar tablolarda sayısal verilerle sunulmuştur. Ders kitaplarında dinleme becerisine yer verilirken ne tür etkinliklerin kullanıldığı incelenmiş ve hangi tür alıştırmaların daha çok kullanıldığıyla ilgili sonuçlar çalışmada sunulmuştur. Dinleme etkinlerindeki yönergelerin etkinliklerle uyumu da incelenerek yönergelerle ilgili sorunlara değinilmiştir. Dinleme becerisi verilirken dinleme öncesi, dinleme anı ve dinleme sonrası aşamaların kullanılıp kullanılmadığı incelenmiştir. Bu çalışmada verileri elde etmede nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi kullanılmıştır. Bulgular incelendiğinde diğer becerilere oranla dinleme becerisinin Yedi İklim Türkçe ders kitaplarında en az yer verilen beceri olduğu tespit edilmiştir. Dinleme etkinlikleri boşluk doldurma, cümle tamamlama, doğru-yanlış alıştırmaları gibi etkinliklere yer verilerek etkinlik çeşitliliği sağlanmıştır. Fakat otantik metinlerin kullanımına çok az yer verilmiştir. Dil öğrenim alanlarıyla ilgili çeşitliliğe de önem verildiği tespit edilmiştir. Etkinliklerin yönergelerine bakıldığında çeşitli sorunlar tespit edilmiştir. Dinleme becerisi kazanımları Türkiye Maarif Vakfının dinleme kazanım listelerinin yarısına kadarıyla uyumludur. Dinleme becerisi etkinlikleri kitapta sunulurken dinleme becerisiyle ilgili aşamaların ihmal edildiği tespit edilmiştir. Özellikle dinleme öncesi etkinliklerinin ders kitaplarında neredeyse hiç yer almadığı sadece öğretmen kitabında soru-cevap şeklinde öneriler olarak kaldığı görülmüştür. Dinleme anı etkinliklerinin ihmal edilmediği ve dinleme sonrası etkinliklere ise çoğunlukla yer verildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: yabancılara Türkçe öğretimi, dinleme becerisi, Türkiye Maarif Vakfı, Yedi İklim Türkçe, Yunus Emre Enstitüsü

Abstract:
The set books named Yedi İklim Türkçe which was published to teach Turkish for foreigners by Yunus Emre Enstitüsü  were analysed for listening skill in this study. The study was about the rate of listening skill in course books, achivement tables for listening skill, comparing activities in course books, instructions of the activies and process of listening. The rate of four skill was reviewed to understand how often  listening skill took place in course books. The results were shown on the graphics. Analysing the listening achievement, the achievement tables in the programme prepared by Türkiye Maarif Vakfı were used. The achievement tables were parepared according to the Common European Framework of Reference For Languages (CEFR) for six level scales in 2019. With the help of these achievement tables, the rate of achievements in course books were acquired. The results were presented on tables. The types of activities for listening were also analysed and the rate of usage was showed in graphics. The instructions for listening activities were reviewed and reported the problems about the instructions of the listening activities with the help of the examples taken from the course books. Besides, pre-listening, while listening and post-listening processes were assessed and the example activities from the course books were shown in research. Document analysis which is one of the qualitative research methods was used to collect the data inthis study. It was determined that listening skill in course books of Yedi İklim Türkçe was less than the other skills when the findings were assessed. Listening activities such as filling the blanks, completing the sentences, True-False questions etc. were varied. However, authentic materials and texts were used less. It was determined that the variety of linguistic areas was provided. The instructions were detected to have some problems and some were irrelevant to the activities. The examples about these problems were given in the research. The listening skill achievements were related to the achievement lists prepared by Türkiye Maarif Vakfı. The process of listening was ignored in the books when listening activities were analysed. Pre-listening activities were ignored the most. They were not given in the course books, but they were taken place in teacher's book as an advice. While- listening and post listening activities were given enough in the books especially while- listening activities were not ingored.

Key Words: teaching Turkish for foreigners, listening skill, Türkiye Maarif Vakfı, Yedi İklim Türkçe, Yunus Emre Enstitüsü