Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik düzeyinin öğretmen profesyonelizmine olan etkisinde bilişsel esnekliğin aracılık rolü
Intermediating role of cognitive flexibility on the effect of individual innovation level of physical education and sports teachers on teacher professionalism
Yazar: NURİ BERK GÜNGÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM FATİH YENEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education ; Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Bireysel yenilikçilik = Individual innovativeness ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Yenilikçi iş davranışı = Innovative work behavior ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik düzeyinin öğretmen profesyonelizmine etkisinde bilişsel esnekliğin aracılık rolünün belirlenmesidir. Katılımcıların bireysel yenilikçilik düzeylerinin öğretmen profesyonelizmini etkileyeceği ve bilişsel esnekliğin bu ilişkide bir aracı etkiye sahip olduğu ileri sürülmüştür. Araştırmada söz konusu değişkenler arasındaki olası ilişkileri gösteren bir model kurulmuş ve bu model yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak test edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Ankara ili sınırlarında bulunan merkez ilçelerde Millî Eğitim Bakanlığı personeli olarak görev yapmakta olan 162'si kadın, 289'u erkek olmak üzere toplam 451 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak; Hurt, Joseph ve Cook (1977) tarafından geliştirilen, Kılıçer ve Odabaşı (2010)'nın dilimize uyarlamış olduğu "Bireysel Yenilikçilik Ölçeği"; Martin ve Rubin (1995) tarafından geliştirilen, Çelikkaleli (2014)'nin geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını gerçekleştirerek dilimize uyarlamış olduğu "Bilişsel Esneklik Ölçeği"; Tschannen-Moran, Parish ve Dipaola (2006)'nın geliştirdiği, Cerit (2012) tarafından dilimize uyarlanan "Öğretmen Profesyonelizm Ölçeği" kullanılmıştır. Veri seti üzerinde gerçekleştirilen Shapiro-Wilk testi ile skewness ve kurtosis değerleri verilerin normal dağıldığını göstermiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra, Independent-Samples T- Testi, One-Way ANOVA ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda katılımcıların Bireysel Yenilikçilik Ölçeğinden aldıkları ortalama puan (=67.56) dikkate alındığında; sorgulayıcı kategorisinde yer aldıkları ve yenilikçilik düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu ifade edilebilir. Katılımcıların Bilişsel Esneklik Ölçeğinden aldıkları ortalama puan (=3.90) ve Öğretmen Profesyonelizm Ölçeğinden alınan ortalama puan (=3.59) incelendiğinde, bilişsel esneklik ve profesyonelizm düzeyinin ortalamanın üzerinde olduğu belirtilebilir.  Cinsiyet değişkenine göre gerçekleştirilen analizlerde; fikir önderliği alt boyutuna, deneyime açıklık alt boyutuna, risk alma alt boyutuna, toplam bireysel yenilikçilik puanına ve toplam öğretmen profesyonelizm puanına göre kadın katılımcılar lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Değişime direnç alt boyutunda ise erkek katılımcılar lehine anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Katılımcıların toplam bilişsel esneklik puanı dikkate alındığında cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık saptanamamıştır. Okul türü değişkenine göre öğretmen profesyonelizm puanı incelendiğinde, ortaokullarda görev yapmakta olan katılımcılar lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Bireysel yenilikçilik, bilişsel esneklik ve öğretmen profesyonelizmi ile hizmet süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla oluşturulan yapısal eşitlik modeli sonuçları önerilen modeli desteklememektedir. Bu sonuca göre; katılımcıların bireysel yenilikçilik düzeyinin öğretmen profesyonelizmini etkilediği, ancak bilişsel esnekliğin modelde aracılık rolünü gerçekleştirmediği tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to determine the mediating role of cognitive flexibility in the effect of individual innovation level of physical education and sports teachers on teacher professionalism. It has been suggested that individual innovation levels of the participants will affect teacher professionalism and cognitive flexibility has a mediating effect in this relationship. In the study, a model was established showing the possible relationships between these variables and tested using structural equation modeling. The study group of the research consists of 451 physical education and sports teachers, 162 women and 289 men working in the central districts of Ankara in the 2018-2019 academic year. As data collection tools; Hurt, Joseph and Cook (1977) developed by Kılıçer and Odabasi (2010) 's that have adapted our language "Individual Scale Innovation"; Martin and Rubin (1995) developed by Çelikkaleli (2014) by performing the validity and reliability of which have adapted our language "Cognitive Flexibility Scale"; "Teacher Professionalism Scale, developed by Tschannen-Moran, Parish and Dipaola (2006) and adapted to our language by Cerit (2012) was used. With the Shapiro-Wilk test performed on the data set, skewness and kurtosis values showed normal distribution of the data. In addition to descriptive statistics, Independent-Samples T-Test, One-Way ANOVA and structural equation modeling were used for data analysis. When the average score (= 67.56) of the participants was taken into consideration as a result of the analyzes carried out; It can be stated that they are in the category of interrogators and their levels of innovation are above average. When the average score (= 3.90) of the participants' Cognitive Flexibility Scale and the average score (= 3.59) from the Teacher Professionalism Scale were examined, it could be stated that the level of cognitive flexibility and professionalism was above average. In the analyzes performed according to gender variable; A significant difference was found in favor of female participants according to the idea leadership sub-dimension, openness to experience sub-dimension, risk taking sub-dimension, total individual innovation score and total teacher professionalism score. In the sub-dimension of resistance to change, a significant difference was found in favor of male participants. When the total cognitive flexibility score of the participants was taken into consideration, no significant difference was found according to the gender variable. When the teacher professionalism score was examined according to the school type variable, a statistically significant difference was found in favor of the participants working in secondary schools. There was no statistically significant relationship between individual innovation, cognitive flexibility and teacher professionalism and duration of service. The results of the structural equation model created to test the hypotheses of the study do not support the proposed model. According to this result; It was found that the level of individual innovation of the participants affected teacher professionalism, but cognitive flexibility did not perform the mediating role in the model.