İslam Hukukunda hayvanların verdiği zararların hukukî mes'ûliyeti ve tazmini
The legal responsibility and indemfinication of damages that are give by animals in the Islamic Law
Yazar: RAMAZAN DAVŞAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YARGI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Bedensel zararlar = Bodily harms ; Hayvanlar = Animals ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Manevi zararlar = Moral damges ; Sorumluluk = Responsibility ; Sorumluluk = Responsibility ; Zarar = Damage ; Zarar verme = To harm ; Zararın tazmini = loss compensation ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
Birçok amaca matuf olarak insanoğlunun istifadesi için yaratılmış olan hayvanlar
bazen arzu edilmeyen zarara, malî ve bedeni kayıplara sebep teşkil edebilmektedir. Bu
tezde hayvanların verdiği zararlarda hukukî mes'ûliyetin nasıl teşekkül edeceği, hukukî
mes'ûliyet için aranan şartlar, hayvanların türlerine göre meydana gelen zararlar, zararın
karşılanması için öngörülen tazmin sebepleri ve tazminat şekilleri İslam hukuku açısından
incelenmiş, günümüzde karşılaşılan sorunlara cevaplar aranmıştır.
Özellikle kamu tüzel kişiliğinin sorumluluk alanında bulunan sahipsiz hayvanların
zararlarındaki mes'ûliyet fikri ile ilgili yeni yaklaşımlar ortaya koymaya çalışılmıştır.
Çalışmamızda klasik fıkıh kitaplarının yanında, modern fıkıh çalışmalarından ve
güncel meseleler incelenirken hukuk teorilerinden ve mevzû hukuktan yararlanılmıştır.
İslam hukukunda "Hayvanların verdiği zarar hederdir" kaidesi genel bir prensip
olarak belirtilmiştir. Bununla birlikte hayvanın zarar vermesine sebep olma, telef veya
cinâyeti hayvan aracılığı ile kasten yapma, hayvanın bakım ve gözetimi konusunda kusurlu
davranma gibi hallerden dolayı hayvanlar tarafından verilen zararlarda, hayvan üzerinde
fiili egemenliğe sahip olanın tazminat ödeyeceği konusunda görüş birliği vardır. İslam
hukukunda üçüncü kişilerin ya da mağdur tarafın ürkütme, korkutma, kapıyı açma, engel
koyma, zararı def etmede ihmalkâr davranması gibi sebep fiilleri neticesinde meydana
gelen zararlarda mes'ûliyetin, hayvan sahipleri ile mağdur taraf arasında karşılıklı olarak
paylaştırılması öngörülmüştür. Çevreleri için aşırı derecede tehlike arz eden saldırgan
hayvanların bireysel olarak barındırılmaları, hukuka aykırılık olarak kabul edilmiştir.
Tepme, süsme, ısırma ve benzeri şekillerde zarar verme potansiyeline sahip olan hayvanlar
ile başta ekili araziler olmak üzere cana ve mala zarar verdiği çevrece bilinen her türlü
hayvanların da sahipleri tarafından gece ve gündüz bakım ve muhafazasının yapılması
gerektiği İslam hukukçuları tarafından belirtilmiştir.

Abstract:
Having been created as many purposes for the benefit of humankind, animals can
sometimes be the cause of undesirable damage, financial and physical losses.
In this thesis, how to create legal liabilty for the damage caused by animals, the
conditions sought for the legal liabilty, the damage occurring with respect to species of
animals, compensation reasons envisaged to be met for the damage, and the types of
compensation have been examined in terms of Islamic law and the answers to the problems
encountered today have been sought.
New approaches to the idea over the liability for the damage caused by stray
animals roaming in the area where particularly a public legal entity has the responsibility
have been tried to be put forward. In our study, besides the classical jurisprudence (fiqh)
books modern fiqh studies, legal theories, and while contemporary issues are being
examined, theories of law and statute law have been made use of, as well.
In Islamic law, "The damage caused by animals is a loss" is stated as a general
principle. However, it is agreed that it is the owner of the actual sovereignty over the
animal who will pay the compensation in the case of damages caused by animals due to the
reasons such as causing the animal to damage, destroying or murdering intentionally
through animals, and defective behavior in the care and supervision of the animal. In
Islamic law, it is foreseen that responsibility will be shared mutually between the animal
owners and the victims in case of damages resulting from the actions of the third parties or
the victims such as being negligent in making frightened, intimidation, leaving the door
open, causing an obstruction, and eradicating the damage. As hostile animals pose very
serious danger to their environment, their being host individually is considered to be
unlawful. It has been indicated by the Islamic jurists that the animals which have the
potential for kicking, goring, biting, and doing any other harms and the animals
environmentally known to cause harm to one's life and property, notably cultivated fields,
should be also taken care of day and night by their owners.