Geçmişten günümüze İngiloylar'ın dini ve kültürel yaşantısı
Religious and cultural life of Ingiloy's from past to present
Yazar: ELCHIN ZAMANOV
Danışman: DOÇ. DR. NERMİN ÖZTÜRK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan-Balaken = Azerbaijan-Balaken ; Dini hayat = Religious life ; Gürcüler = Georgians ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Kültür = Culture ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Sosyal hayat = Social life ; İngiloy = Ingilois

Özet:
Eski Alban halklarından olan Geller`in günümüzdeki temsilcileri sayılan İngiloylar, Azerbaycan`ın kuzeybatı bölgesinin Qakh (Qax), Balaken ve Zaqatala illerinde yaşamaktadırlar. Eskiden kendilerine has dilleri olan bu halkın dili, XV. yüzyılda Gürcüler tarafından gerçekleştirilen asimilasyon sonucu unutturulmuştur. İngiloylar, günümüzde Gürcü dilinin doğu lehçesi ve Azerbaycan Türkçesi ile konuşmaktadırlar. 
Balaken ve Zaqatala illerinde yaşayan İngiloylar çoğunlukla İslâm din dinî inancına, Qakh (Qax) ilinde yaşayan İngiloylar ise çoğunlukla Hıristiyan dinî inancına bağlıdırlar. Müslüman İngiloylar, 
       İslâm dininin Şâfiî ve Hanefî mezheblerine, Hıristiyan İngiloylar ise Hıristiyan dininin Ortodoks mezhebine mensupturlar. Ayrıca İngiloylar, Albaniya`da Hıristiyanlık ve İslâm dinî yayılmadan önce putperestlik, ateşperestlik ve doğa ile ilgili inançlara da itikat etmişler. 
Müslüman İngiloylar, dinî bayramlar olarak Ramazan ve Kurban bayramlarını, Hıristiyan İngiloylar ise Paskalya Bayramı`nı kutlarlar. Ayrıca her iki dine mensup olan İngiloylar`ın kendilerine has olan ve eskiden beri kutladıkları bahar bayramı Qorqot ve Kürmük gibi millî bayramları da mevcuttur. İngiloylar`ın geçmişten günümüze kadar yaşattıkları kendilerine has aile, evlilik ve ölü kültürleri mevcuttur. 
      Anahtar Kelimeler: İngiloy, Qorgot, Kürmük, Qakh (Qax), Balaken, Zaqatala

Abstract:
The Ingilois who are considered the present representatives of the Gell's that is one of ancient Albanians nations are still living in Gakh, Balakan and Zaqatala in the northwestern regions of Azerbaijan. The language of this nation which had their original language earlier was forgotten as a result of their assimilation by Georgian in the 15 th century. The Ingilois speak to Eastern dialect of the Georgian language and Azerbaijan Turkish language currently.
 	The Ingilois who are living in Balakan and Zaqatala regions basicly worship to belief of Islam but The Ingilois who are living in Gakh idiolize to belief of Christianity. The Muslim Ingilois belong to the Shafi and Hanafi paths of Islam. The Christian Ingilois belong to the Orthodox path of Christianity. The Ingilois had also worshiped to Atheism, Idolatrous and Nature-related beliefs before the spread of Christianity and Islam in Albania.
    The muslim Ingilois celebrate Ramadthan and Gurban holidays as religious ones, however the christian Ingilois celebrate Easter. The Ingilois that idiolize both faiths have also own traditional holidays as Qorqot and Kurmuk which are celebrated from ancient times.   
The Ingilois have lived with their own family, marriag and funeral cultures from past to present time.
    Keywords: Ingilois, Qorqot, Kurmuk, Qakh (Qax), Balakan, Zaqatala