Hemşirelerin mesleki rollerine ilişkin özerk davranış ölçeğinin geliştirilmesi: Nitel bir çalışma
Development of an autonomous behavior scale regarding the professional roles of nurses: A qualitative study
Yazar: GİZEM AÇIKGÖZ
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış = Behavior ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Mesleki özerklik = Professional autonomy ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma hemşirelerin mesleki rollerine ilişkin özerk davranışlarına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla nitel araştırma tasarımında ve "Hemşirelerin Mesleki Rollerine İlişkin Özerk Davranış Ölçeği" ni geliştirmek amacıyla nicel-metadolojik araştırma tasarımında gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma nitel aşamada 17 hemşire ve nicel aşamada 534 hemşire ile yürütülmüştür. Nitel veriler "Görüşme Formu" ile bireysel derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak, nicel veriler "Hemşirelerin Mesleki Rollerine İlişkin Özerk Davranış Ölçek Taslağı" kullanılarak toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde MAXQDA programı, nicel verilerin analizinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır.
Nitel araştırma verileri mesleki özerklik, hemşirelikte mesleki özerklik, bireyin kendi mesleki özerkliği ve hemşirelik rollerinde özerklik olmak üzere dört ana temada değerlendirilmiştir. Mesleki özerkliğin mesleki düzenlemeler, profesyonellik, bağımsızlık ve sorumluluk ile yakından ilişkili olduğu, hemşirelik bakımı, tedavi uygulamaları, eğitim ve araştırmada hemşireliğin özerklik uygulamalarının bulunduğu, hemşirelikte mesleki özerkliği etkileyen olumlu-olumsuz durumların olduğu ve geliştirilmesi için dikkat edilmesi gereken önemli alanlar bulunduğu belirlenmiştir. Hemşireler ayrıca mesleki rolleri çerçevesinde özerk davranış sergileyebilecekleri uygulamaları belirtmişlerdir. Nitel araştırma verileri ve literatür incelemesiyle oluşturulan 59 maddelik taslak ölçeğin uzman görüşü sonrası kapsam geçerliği 0,90 olarak bulunmuştur. Madde analizi ile madde toplam korelasyonları 0,40' ın altında olan maddeler çıkarılmıştır. Faktöre analizine uygunluğu değerlendirilen ölçeğin açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre 23 madde ve bakım, eğitim, araştırma ve yönetim olmak üzere dört boyuttan oluşan bir yapı elde edilmiş, doğrulayıcı faktör analizi ve yakınsak-ayırt edici geçerlik ile desteklenmiştir. Ölçeğin zamana karşı güvenirliğinin belirlemesinde test-tekrar test yöntemi kullanılmış, ölçek toplamı ve alt boyut ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı t:0,619, p<0,619 ve olumlu yönde, çok güçlü ve anlamlı bir ilişki olduğu r:0,983, p<0,001 görülmüştür. İç tutarlılık analizinde Cronbach alfa değeri ölçek toplamında 0,932 ve alt boyutlarında 0,771 (Bakım), 0,809 (Eğitim), 0,918 (Araştırma) ve 0,896 (Yönetim) olarak bulunmuştur.
Sonuç olarak; Hemşirelerin mesleki özerklik davranışı sergilerken farklı sorunlarla karşılaştığı ve farklı durumlardan etkilendiği ve mesleki rollerine ilişkin özerk davranışların farkında oldukları görülmüştür. Ayrıca "Hemşirelerin Mesleki Rollerine İlişkin Özerk Davranış Ölçeği" nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The research was conducted in qualitative research design in order to determine nurses' views on their autonomous behaviors related to their professional roles, and in a quantitative-methodological research design in order to develop the "Nurses' Autonomous Behavior Scale Regarding Professional Roles".
The research was conducted with 17 nurses at the qualitative stage and 534 nurses at the quantitative stage. Qualitative data were collected using the "Interview Form" and individual in-depth interviews, and quantitative data were collected using the " Draft Autonomous Behavior Scale Regarding Nurses' Professional Roles". The MAXQDA program was used in the analysis of qualitative data, and the SPSS 25 package program was used in the analysis of quantitative data. Qualitative research data were evaluated in four main themes: professional autonomy, professional autonomy in nursing, individual's own professional autonomy and autonomy in nursing roles. It has been determined that professional autonomy is closely related to professional regulations, professionalism, independence and responsibility, there are nursing autonomy practices in nursing care, treatment practices, education and research, there are positive and negative situations that affect professional autonomy in nursing, and there are important areas to be considered for its development. Nurses also stated the practices in which they can exhibit autonomous behavior within the framework of their professional roles. The content validity of the 59-item draft scale, which was created with qualitative research data and literature review, was found to be 0.90 after expert opinion. With item analysis, items with item-total correlations below 0.40 were removed. According to the results of the exploratory factor analysis of the scale, whose suitability for factor analysis was evaluated, a structure consisting of 23 items and four dimensions as care, education, research and management was obtained, supported by confirmatory factor analysis and convergent-discriminant validity. Test-retest method was used to determine the reliability of the scale against time, and there was no statistically significant difference between the scale total and sub-dimension mean scores t:0.619, p<0.619 and there was a very strong and significant positive correlation r:0.983, p<0.001 was observed. In the internal consistency analysis, Cronbach's alpha values were found to be 0.932 in the total scale and 0.771 (Care), 0.809 (Education), 0.918 (Research) and 0.896 (Managemet) in its sub-dimensions.
In conclusion; It has been observed that nurses encounter different problems and are affected by different situations while exhibiting professional autonomy behavior, and they are aware of autonomous behaviors related to their professional roles.In addition, it has been determined that the "Autonomous Behavior Scale for Nurses' Occupational Roles" is a valid and reliable scale.