Bağımsız denetimin banka performansına etkisi: Ticari bankalar örneği
The effect of independent audit on bank performance: The example of commercial banks
Yazar: AHMET YERLİKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM ADA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bağımsız denetim = Independent audit ; Performans = Performance

Özet:
Finansal sistemin işleyişinde etkili olan en önemli unsurlardan biri, ekonomik faaliyetlerin devamı ve hem bireysel hem de ticari ilişkilerin sürekliliği bağlamında ticari bankalardır. Artan riskler ve piyasaların ekonomik koşullar nedeniyle daha kırılgan hale gelmesi hem ticari bankalar hem de piyasadaki diğer unsurlar açısından büyük tehditler oluşturmaktadır. Bağımsız denetim süreci ile bankaların faaliyetleri ve finansal işlemleri denetlenerek, piyasadaki bu tehditlere karşı bankaların işlerliği ve güvenilirliği artırılmaktadır. Bağımsız denetim ise, işletmelerin faaliyetlerinin objektif bir şekilde, yetkili kişi ve kurumlarca yasa ve standartlara uygun olarak gerçekleştirildiğini kanıtlamak amacıyla yapılan bir süreçtir. Hem ülke ekonomisi hem de küresel piyasaların etkinliği açısından büyük öneme sahip olan ticari bankaların objektif olarak denetlenmesi, sistemin küresel anlamda işleyişi açısından hayati öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, ticari bankalarda gerçekleştirilen bağımsız denetim faaliyetlerinin, bankaların performansları üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, 2018-2022 yılları arasında Türkiye'de aktif olarak faaliyet gösteren ticari bankaların bağımsız denetim görüşü ve kilit denetim konusu sayısı değişkenleri ile performans göstergesi olarak bankaların ilgili dönemlerdeki Aktif Kârlılık Oranı (ROA), Öz Sermaye Kârlılığı (ROE) ve Net Faiz Marjı (NIM) oranları dikkate alınarak bir araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırma modelindeki hipotezler, Yapısal Eşitlik Modellemesi (Structural Equation Modeling-SEM) yöntemlerinden biri olan Kısmi En Küçük Kareler (Partial Least Squares-PLS-SEM) yöntemi ve SmartPLS 4 yazılımı kullanılarak test edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, seçilen dönemlerden ikisinde kilit denetim konusu sayısı ile sonraki yılın banka performansı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiş, ancak bağımsız denetim görüşünün banka performansını etkilemediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Commercial banks play a crucial role in the financial system by supporting economic activities and maintaining individual and commercial relationships. However, increasing risks and economic vulnerabilities have made both banks and markets more fragile, posing significant threats. Independent audits enhance the functionality and reliability of banks by objectively examining their activities and financial transactions, ensuring compliance with laws and standards. This process is vital for the stability of both national economies and global financial markets. This study investigates the impact of independent audit activities on the performance of commercial banks. The research focuses on commercial banks operating in Turkey between 2018 and 2022, using independent audit opinion and the number of key audit matters as variables. Performance indicators include Return on Assets (ROA), Return on Equity (ROE), and Net Interest Margin (NIM). The study employs the Partial Least Squares (PLS-SEM) method, a Structural Equation Modeling (SEM) technique, using SmartPLS 4 software to test the hypotheses. Findings reveal a significant relationship between the number of key audit matters in two selected periods and the following year's bank performance. However, the independent audit opinion did not show any impact on performance. This research highlights the importance of independent audits in strengthening the performance and reliability of commercial banks, contributing to the overall stability of the financial system.