Afrika kıtasında kadınların kalkınma düzeyi: Çok değişkenli istatistiksel bir analiz
Women's development level in African continent: Multivariate statistical analysis
Yazar: MAHMURE ERCAN
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Gelişmiş bölgeler = Development regions ; Kadınlar = Women ; Kalkınma = Development ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Toplum kalkınması = Community development

Özet:
Çalışmanın ilk amacı, gelişme göstergeleri kullanarak 143 ülke kadının göreli kalkınma düzeyini belirlemektir. İkinci amacı, kadınların kalkınması bakımından Afrika'nın dünyadaki konumunu belirlemektir. Üçüncü amacı, dünya ülkelerinin analizinde kullanılan aynı değişkenlerle 45 Afrika ülkesini analiz etmek, kıtanın kaç gruba ayrılacağını araştırmaktır. Dördüncü amacı, ilave değişkenler sonucunda Afrika ülkelerinin konumlarının değişip değişmeyeceğini kontrol etmektir.
Çalışmada ekonomik, eğitim, sağlık, çocuk sahibi olma, çocuk bakımı, politik ve hukuki göstergeler kullanılarak temel bileşenler analizi ile kümeleme analizi yapılmıştırr. 193 dünya ülkesinden 143'ü, 54 Afrika ülkesinden 45'i ele alınmıştır. 
"Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu" (The Global Gender Gap Report)'nda, "Dünyanın Kadınları Raporu" (The World's Women Report)'nda, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP, 1995)'nın hazırladığı "Toplumsal Cinsiyet Gelişmişlik Endeksi" (Gender Development Index, GDI)'nde kadınların gelişimi erkeklere kıyasla ele alınmaktadır. Kadınların başka ülke kadınlarına kıyasla gelişimini göstermemektedir. Bu çalışmada ise kadınların gelişmişliği diğer ülke kadınlarına kıyasla yapılmıştır. 
Çalışma, dünya ülkelerindeki kadınların birbirleriyle kıyaslanıyor olması bakımından, ele alınan ülke sayısı bakımından ve ele alınan değişken sayısı bakımından literatürdeki en kapsamlı çalışmalardan biri olacaktır.
Yapılan analizler sonucunda, kadınların kalkınması bakımından birinci sırada olan küme, Gelişmiş Bölgeler (Avrupa Birliği ülkeleri) ve gelişmiş bölgeler (diğerleri)dir. Bostvana ve Güney Afrika ülkeleri de bu kümede yer almıştır. Analize dâhil edilen 45 Afrika ülkesinin 33'ü en son sırada olan kümede yer almıştır. Afrika için yapılan analiz sonucunda birinci sırada olan kümede Güney Afrika ülkesi yer almıştır. İlave değişkenlerle Afrika kıtası için yapılan analiz sonucunda, küme sayısı beş iken; Mısır, Libya, Cezayir, Fas, Tunus, Etiyopya, Madagaskar, Mauritius'un birinci sırada olan kümede yer aldığı sonucu elde edilmiştir. Küme sayısı altı iken, Bostvana ve Güney Afrika ülkelerinin birinci sıradaki kümede yer aldıkları ortaya çıkmıştır. 
Kıtanın dünya içerisindeki konumunu iyileştirmek amacıyla yapılması gerekenler şunlardır: İş kurma prosedür maliyetinin azaltılması, okuryazarlık ve yükseköğretimde okullaşma oranlarının artırılması, doğurganlık ve anne ölüm oranlarının azaltılması gerekmektedir. İlave değişkenlerle yapılan analizin sonucunda, ilk evlilik yaşının yükseltilmesi, doğum kontrol hapı kullanım yaygınlığının artırılması, doğurganlık oranının azaltılmasına yönelik politikaların yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 


Anahtar Kelimeler: Kalkınma, Kadınların Kalkınması, Afrika, Kümeleme Analizi

Abstract:
The primary goal of this study is to determine the relative development level of women in 143 countries using the development indicators. The second reason for deciding Africa's position on the planet is as far as women's improvement. The third target is to analyze the 45 African countries with the same variables used in the analysis of world countries, to explore what number of sizes of the landmass are isolated. The fourth aim is to see through the add variables to check whether the places of African nations changes or not. 
In the review, economic, educational, health and survival, child-bearing, ,child-care, political and lawful indicators were utilized through analyze principal components and cluster analysis. 143 of 193 world nations and 45 of 54 African nations were inspected.
By using the Global Gender Gap Report, The World's Women Report, The Gender Development Index (GDI) arranged by UNDP in (1995), this study shows relative development of women comparatively with men, it does not shows relative development of women comparatively with the women in other countries.  In this review, the improvement of women were compared with the women of different nations.
This study will be a stand out amongst the most complete reviews in the writing, both regarding the nation being referred to and the factors being tended to, because of the fact that the women of the world nations are practically identical to each other.
As a result of the analyzes made, the developed regions (European Union countries-28) and the developed regions (others), ranked first in terms of women's development in the cluster. Bostwana and South Africa countries are also included in this cluster. Of the 45 African countries included in the analysis, 33 were in the last ranks. The South Africa country was in the first place as the result of the analysis for Africa. As a result of the analysis for the Africa continent with additional variables, the number of clusters was five; Egypt, Libya, Algeria, Morocco, Tunisia, Ethiopia, Madagascar, Mauritius are ranked first in the cluster. While the number of clusters was six, it became clear that Bostwana and South Africa countries were in the first place. 
In order to improve the position of the continent in the world, it is necessary to reduce cost of business start-up procedures, increase literacy and enrollment rates in higher education, reduce fertility and maternal mortality rates. As a result of the analysis with additional variables, it was reached that the first marriage age should be increased, contraceptive  prevalence should be increased, and policies should be taken to reduce the fertility rate.


Key Words: Development, Women's Development, Africa, Cluster Analysis