Kronik obtrüktif akciğer hastalığı olan olgularda solunum fonksiyonlarının, yaşam kalitesinin, anksiyete ve depresyonun alevlenme sayısına etkisi
Effects of respiratory function, life quality, anxiety and depression on exacerbation count in cases with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: LEYLA ÇEVİRME
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜNDENİZ ALTIAY
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı Dünya'da ve Türkiye`de sık görülen morbidite ve mortalitesi artan bir hastalıktır. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı'na eşlik eden hastalıkların tanı ve tedavisi hastalığın kontrolünü kolaylaştırmakta, yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve düzeltilmesi ise hastalığın takibinde önemli bir yer almaktadır. Bu nedenle çalışma kronik obstrüktif akciğer hastalığı'nda solunum fonksiyonlarının, yaşam kalitesinin, anksiyetenin ve depresyonun alevlenme üzerine etkisini araştırmayı amaçlamıştır.Mayıs 2007-Mayıs 2008 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran, ayaktan ardışık 70 kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanılı hasta çalışmaya alındı. Hastalara ilk görüşmede yaşam kalite anketleri ve anksiyete, depresyon değerlendirme ölçeği uygulandı. Hastalar alevlenme sayısı açısından 1 yıllık takibe alındı.Çalışmadaki olguların yaş ortalaması 64 idi. Çalışmada erkek hasta oranı %88.6, kadın oranı ise %11.4 idi. Cinsiyet ile atak sayısı arasında anlamlı ilişki saptandı (p=0.045). Olguların %70'i ilkokul mezunu idi ve eğitim düzeyi ile atak sayısı arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p=0.989). Hastaların medeni durumu ile atak sayısı arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.599). Ortalama FEV1 düzeyi 1.57±0.66 litre idi. 0-1 atak geçirenlerin FEV1'i 1.62±0.73 litre ve ?2 atak geçirenlerin ise 1.48±0.52 litre idi. Solunum fonksiyonları ile atak sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.368). Depresyon sıklığı %10 olarak bulundu. Depresyon skoru 2.84±3.70 idi ve 2 (%2.9) hastaya major, 5 (%7.1) hastaya hafif depresyon tanısı kondu. Ancak depresyon ile atak sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.134). Anksiyete skoru, 0-1 atak geçirenlerde 13.48±6.18 ve ?2 atak geçirenlerde ise 18.38±5.52 idi. Atak ile anksiyete arasında orta derecede pozitif korelasyon saptandı (p<0.001, rs=0.468).Yaşam kalite anket skorları düşük olan hastaların anlamlı olarak daha sık alevlenme geçirdiği saptandı. Short form-36'nın fiziksel sağlık alanı (p=0.004) ve mental sağlık alanının alt gruplarında( canlılık ve ruhsal rol kısıtlılığı), World health organization quality of life-103'ün bağımsızlık (p=0.011), fiziksel sağlık (p=0.031) alanında ve St. George's respiratory questionnaire'nin semptom (p=0.005), etki (p=0.001) alanı ve toplamda (p=0.004) atak sıklığı ile anlamlı ilişkili olduğu saptandı.Sonuç olarak bu çalışma sistemik, geri dönüşümsüz ve alevlenmelerle seyreden bir hastalık olan kronik obstrüktif akciğer hastalığı'nda, erkek cinsiyetin, anksiyetenin ve kötü yaşam kalitesinin sık alevlenme ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bundan yola çıkarak kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan olguların takibinde yaşam kalite anketleri ve psikolojik durumu değerlendiren ölçeklerin düzenli kullanımı ile birlikte yaşam kalitesinin düzeltilmesi ve eşlik eden psikolojik faktörlerin sağaltımı ile daha iyi alevlenme kontrolü sağlanabilir.Anahtar kelimeler: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, yaşam kalitesi, anksiyete, depresyon, alevlenme

Abstract:
Chronic obstructive pulmonary disease is one of the most frequent lung disseases in Turkey and world. Its morbidity and mortality is increasing. Diagnosis and treatment of diseases coexisting with chronic obstructive pulmonary disease make its management easier. Asssesment and improvement of quality of life play particularly important roles in follow up of the disease. Thus, this study aims to investigate respiratory function, quality of life, and the effects of anxiety and depression on chronic obstructive pulmonary disease exacerbation.Included in this study are 70 chronic obstructive pulmonary disease ambulatory patients, reporting to the Trakya University Medical Faculty Pulmonary Disease Department between May 2007 and May 2008. At the first interview, life quality questionnaires, and anxiety and depression evaluation scales were applied to patients. Recovering patients received follow up evaluation for 1 year to assess exacerbation rates.The mean age of the cases in the study was 64±10 years. The male population rate was 88.6% and the female population rate was 11.4%. A significant relationship was found between gender and the number of attacks (p=0.045). No significant relationship was found between education level and the number of attacks (p=0.989) 70% of the cases were primary school graduates. No significant relationship was found between marital status and the number of attacks (p=0.599). The mean FEV1 (forced expiratory volume in one second) level was 1.57±0.66 liters. The FEV1 of patients who had 0-1 attacks was 1.62±0.73 liters and for patients who had ?2 attacks, the FEV1 level was 1.48±0.52 liters. No significant relationship was found between respiratory function and frequency of attacks (p=0.368). Depression frequency was found to be 10%. The depression score was 2.84±3.70. Two patients were diagnosed as having major depression (2.9%) and five patients (%7.1) were diagnosed as having minor depression. However, no significant relationship was found between depression and attack frequency (p=0.134). The anxiety score of the patients who had 0-1 attacks was 13.48±6.18 and the score was 18.38±5.52 in patients who had ?2 attacks. An average positive corelation was found between frequency of attacks and anxiety (p<0.001, rs=0.468).Patients who had low life quality questionnaire scores were found to have significantly more frequent exacerbations. A significant relationship was found between Short Form-36?s physical health area (p=0.004) and mental health area (viability and mental role state of being under the care of a guardian), World Health Organization Quality of Life-103?s independence area(p=0.011) and physical health area (p=0.031), and St. George?s Respiratory Questionnaire?s sypmtom (p=0.005) area, effect area (p=0.001) and total (p=0.004) attack frequency.In conclusion, this study suggests male gender, anxiety and poor life quality are related to exacerbations in chronic obstructive pulmonary disease which is an irreversible systemic disease creeping with exacerbations. According to this study*--*, chronic obstructive pulmonary disease exacerbation control can be augmented by the improvement of life quality and comorbid psychological factors through the organized use of life quality questionnaires and scales assessing phychological status.Key Words: Chronic obstructive pulmonary disease, quality of life, anxiety, depression, exacerbation.