Erken Cumhuriyet Dönemi yazılı anlatılarda Çingenelerin dışlanma biçimleri
Discrimination types of Gypsies on written expressions in the Early Republician Period
Yazar: SİMGE MERT
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ ASLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Dışlanmışlık = Exclusion ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Kıptiler = Copts ; Çingeneler = Gypsies

Özet:
Althusserci bir yaklaşım ile kişisel ideolojinin edinimsel üretim sürecinde toplum ve devlet aktarımlarının etkili oluşu sebebiyle, ön yargı ve ayrımcılık kavramlarını devlet ideolojisi üzerinden okumak faydalı olmaktadır. Bu çalışmada Çingenelerin ötekiliği, devlet ideolojisinin söyleme etkisi üzerinden anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Althusser'in devlet aygıtları bağlamında yasalara, devletin ideolojik aygıtları bağlamında ise gazete haberlerine odaklanılan çalışmada, var olan dışlayıcı söylemlerin vücuda getirilmesinde ya da yeniden üretilmesinde devletin nasıl rol aldığı sorusu çalışmanın asıl problematiğini oluşturmaktadır. Ulus devlet pratiklerinin egemen olduğu Erken Cumhuriyet döneminde kimlik üzerinden vatandaş inşasında Kıpti/ Çingene kavramlarına yüklenen anlamlar ile günümüz algısı ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Devlet söylemini temsilen Çingenelere yönelik yasa maddelerinin Çingeneleri nasıl dışladığı incelenmiş, derinlemesine mülakatlarla çalışma zenginleştirilmiştir. Basının etkisini temsilen Cumhuriyet gazetesinin 1929-1950 yılları arasındaki Çingene/Kıpti haberleri Teun Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışma ile ötekiliğin oluşmasında devlet söylemi ve aygıtlarının aktif rolü olduğu bulgusuna varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Roman/ Çingene/ Kıpti, Erken Cumhuriyet, Dışlanma,Cumhuriyet Gazetesi, Eleştirel Söylem Analizi.

Abstract:
The transfer of social and state conventions are influental in the actual production process of personal ideology. Thus, it is beneficial to discuss the concepts of ethnicity, alienetion and discrimination through the state ideology.  This study aims to explain the alienation of Romans through the effect of the state ideology on the rhetoric. The state's role in the production or reproduction of the existing discriminative rhetoric constitutes the main problem of Althusser's study, which focuses on news reports in the context of the state's ideological apparatuses. In the construction of citizenships through identity during the early republician period, in which nation state practices dominate, an association is tried to be established between the meaning attributed to the concepts of Romans/Copts /Gypsies and the current perception of these concepts. The study discusses how laws regarding Romans as a representation of the state rhetoric discriminated Romans and this is enriched with detailed discussions. As a representation of the effect of the press, some of news reports on Gypsies/Copts published on the Cumhuriyet Daily between the years of 1929 and 1950 are analyzed with Teun Van Dijk's discourse analysis method. The study arrives as the state rhetoric and the state apparatuses have an active role in the emergence of alienation.


Keywords: Roma/Gypsy/Copt, The Early Republician Period, Discrimination, The Cumhuriyet Daily, Discourse Analysis Method.