HBeAg negatif kronik hepatit B tanılı hastaların uzun dönem takibi
Long-term follow-up of patients with HBeAg negative chronic hepatitis B
Yazar: YUSUF EMRE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖMER FEHMİ TABAK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B e antijenleri = Hepatitis B e antigens ; Hepatit B yüzey antijenleri = Hepatitis B surface antigens ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: HBeAg negatif kronik hepatit B tanılı hastaların tedavi amaçlı kullandıkları antiviral ajanların; uzun dönem takiplerindeki etkinliği, tedavi başarısı, direnç gelişimi, yan etki profili gibi farklı değişkenlerin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: Retrospektif ve tek merkezli olan çalışmaya HBeAg negatif kronik hepatit B tanısıyla Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji kliniğimizde en az 3 yıl boyunca takip edilen hastalar dahil edildi.
Bulgular: Çalışmaya 200 hasta dahil edildi. Hastaların 127'si (%63,5) erkek olup yaş ortalaması 44,40±12,60'tı. Hastaların ortalama takip süresi 74,2±26,9 aydı. Oral antiviral ajanların, tam virolojik yanıt oranları değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,290). Hastaların antiviral tedavi öncesi dönemdeki APRI ve FIB-4 skorlarının karaciğer sirozu tanısını koymadaki tanısal keskinliğini gösteren ROC eğrisi altında kalan alan değerleri sırasıyla 0,753 ile 0,858 olarak hesaplandı. FIB-4 skorunun siroz tanısının konulmasında duyarlılığı %78, özgüllüğü %86 idi. Antiviral tedavi sonrasında ise APRI skorunda 0,676±1,113 (p<0,001), FIB-4 skorunda 0,51±0,75 (p<0,001) puanlık düşüş saptandı.
Antiviral tedavisi kesilen 49 hastanın 32'sinde (%65,3) virolojik relaps, 26'sında (%53) biyokimyasal relaps tespit edildi. Antiviral tedavisi kesilen hastalarda kullanılan ilaçlar ile virolojik (p=0,18) ve biokimyasal (p=0,07) relaps oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Takipleri sırasında 6 (%3) hastada HBsAg seroklirensi, 6 hastanın 3'ünde (%1,5) ayrıca anti-HBs serokonversiyonu gelişti. Hastaların uzun dönem takiplerinde ise 5 (%2,5) kişide hepatosellüler kanser tanısı konulmuş olup 4 (%2) kişide ölüm izlendi.
Sonuç: Bu çalışmada, FIB-4 skorunun siroz tanısının konulmasında yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca,  HBeAg negatif kronik hepatit B tanılı hasta grubunda tedavi sonlanımının hasta sağaltımında etkili bir yöntem olabileceği sonucuna varılmıştır.	
Anahtar kelimeler: HBeAg negatif, kronik hepatit B, FIB-4, siroz.

Abstract:
Background and Aim: We aimed to evaluate the effectiveness, treatment success, development of resistance and side effect of antiviral agents used in patients diagnosed with HBeAg negative chronic hepatitis B during long-term follow-up.
Methods: Patients who were followed by the Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology for at least 3 years with the diagnosis of HBeAg negative Chronic Hepatitis B were included in this retrospective and single-center study.
Results: A total of 200 patients with a mean age of 44±12 and 64% male were evaluated. Mean duration of treatment was 74,2±26,9 month. When the complete virological response rates of oral antiviral agents were evaluated, there was no statistically significant difference (p = 0.290). The area under receiver-operating characteristic curves (AUROC) for detecting cirrhosis before the antiviral treatment were: FIB-4=0,858 and APRI=0,753. . The sensitivity and specificity of FIB-4 for diagnosis of cirrhosis were 78% and 86% respectively. APRI and FIB-4 scores after treatment decreased 0,676±1,113 (p<0,001) and 0,51±0,75 points (p<0,001) compared on baseline.
Among 49 patients whose antiviral treatment was discontinued, virological relapse in 32 (65.3%) and biochemical relapses in 26 (53%) were detected. The preference of antiviral agents was not associated with virological (p = 0.18) or biochemical (p = 0.07) relapse rates. During follow-up, HBsAg seroclearance developed in 6 (3%) patients and anti-HBs seroconversion developed 3 (1.5%) of  these 6 patients. Hepatocellular cancer was observed in 5 (2.5%) people, and mortalty rate was in 2% (n=4).
Conclusions: In this study, it was determined that the FIB-4 score had high sensitivity and specificity in the diagnosis of cirrhosis. In addition, it was concluded that the treatment cessation in HBeAg negative chronic hepatitis B patients may be an effective method.
Keywords: HBeAg negative, chronic hepatitis B, FIB-4, cirrhosis.