Spınosad'ın sıçan karaciğeri üzerine histokimyasal etkisi
Histological effects of spinosad on rat liver
Yazar: BURAK TUNÇ
Danışman: PROF. DR. NURSEL GÜL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Biyo-insektisit olan spinosad, zararlı böceklerle mücadelede giderek daha fazla kullanılmaktadır. Bu insektisit hem hedef olan canlıları (böcekler) hem de hedef olmayan canlıları (dolaylı yoldan insan ve diğer omurgalılar) etkilemektedir. Spinosad böcekleri etkisiz hale getirirken, insanlar da kazara bulaşma olursa bu maddeden etkilenmektedir. Bu nedenle insanın da dahil olduğu memeli grubundaki sıçanlar deneylerde örnek model olarak kullanılmıştır. Deneylerde kullanılan sıçanlar 14 gruba ayrıldı. İkisi kontrol grubu,  altısı Spinosad uygulanan grup, altısı Spinosad + E vitamini uygulanan grup olarak belirlendi. Her grupta 3 birey kullanıldı. Spinosad uygulandıktan 24 saat, 72 saat ve 1 hafta sonra sıçanlar eter anestezisi ile bayıltılıp, sakrifiye edildi ve bu sıçanlardan karaciğer dokuları disekte edildi. Doku örnekleri Hemotoksilen – Eosin boyaması ile ışık mikroskobunda ve DAPI boyaması ile florasans mikroskobunda incelendi. 
Yapılan incelemeler sonunda spinosadın 9mg/kg ve 37.38 mg/kg dozları uygulandıktan 72 sonra sıçan karaciğerinde bağışıklık hücrelerinin bulunmasına, hepatositlerde yapısal hasarların meydana gelmesine ve Disse aralığı ile sentral venlerde çok sayıda eritrosit hücrelerinin bulunmasına neden olduğu ışık mikroskobunda gözlendi.  Kullanılan dozların uygulanmasından bir hafta sonra 72 saat uygulamasına göre daha az hasar tespit edildi. Tedavi amacıyla uygulanan 200 mg/kg E vitamini dozunun karaciğer yapısında kontrol grubuna yakın yapısal özellikler gözlendi.

Yapılan bu tez çalışması spinosadın karaciğer yapısına hücresel yönden hasar verdiği buna karşılık E vitamini uygulamasının karaciğer yapısını olumlu yönde etkilediğini gösterdi. Elde edilen bulgular,  literatürde bu konuda eksik olan mikroskobik gözlemlerin tamamlandığı ve bulgular gelecekte bu konuda yapılacak çalışmalara uygun kaynak olacağı düşünüldü.

Abstract:
Spinosad, the bio-insecticide, is increasingly used to combat pests. This insecticide affects both target creatures (insects) and non-target creatures (indirectly human and other vertebrates). While spinosad neutralizes insects, humans are also affected by this substance if it is accidentally contaminated. Therefore, rats in the mammal group, including humans, were used as model models in experiments. The rats used in the experiments were divided into 14 groups. Two were the control group, six were the Spinosad applied group, and six were the Spinosad + vitamin applied group. Three individuals were used in each group. 24 hours, 72 hours, and 1 week after spinosad was applied, rats were anesthetized and sacrificed under ether anesthesia, and liver tissues were dissected from these rats. Tissue samples were examined under light microscope with Hematoxylin-Eosin staining and under fluorescence microscope with DAPI staining.
At the end of the examinations, it was observed in the light microscope that after 72 doses of spinosad were administered at doses of 9mg / kg and 37.38mg / kg, it caused the presence of immune cells in the rat liver, structural damage in hepatocytes and the presence of numerous erythrocyte cells in the Disse gap and central veins. One week after the administration of the used doses, less damage was detected compared to the 72-hour application. The liver structure of the 200 mg / kg vitamin E dose administered for therapeutic purposes was observed to have structural features close to the control group.

This thesis study showed that spinosad damaged the liver structure cellularly, whereas the application of vitamin E positively affected the liver structure. It was thought that the findings obtained, microscopic observations lacking in the literature on this subject were completed and the findings would be a suitable source for future studies on this subject.