Kuvvetler ayrılığı teorisi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi
The Presidential Government System under the separation of forces theory
Yazar: MEHMET AKİF TAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BUĞRA TAHTALI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasacılık = Constituonalism ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system ; Kuvvetler ayrılığı = Divivsion of powers

Özet:
Devletlerin yapısı ve işleyişini belirleyen anayasalar en üst hukuki statüyü ifade etmektedir. Anayasalar, toplumun kaderi ile ilgili verilecek kararların dayanağını oluştururken devletin yol haritası olma gibi bir yönü de bulunmaktadır. Ancak ülkelerin ulaşmayı hedefledikleri demokratik toplum için tek başına anayasanın varlığı yeterli değildir. Zira bu hukuki belgenin toplumun iradesini yansıtabilmesinin yanında insan hak ve özgürlükleri ile demokrasiyi hâkim kılabilmesi için iktidarın keyfi uygulamalarını engelleyici nitelikte olması gerekir. Anayasacılık olarak tanımlanan bu ifade Montesquieu'nun hukuk dünyasına kazandırdığı kuvvetler ayrılığı ilkesinin uygulanması ile gerçekleşebilecektir. Ülkeler yönetim tarzı bakımından farklı hükümet modelleri benimseyebilmektedirler. Demokratik olarak bilinen ve en çok uygulanan kuvvetler ayrılığına dayalı hükümet sistemleri; parlamenter sistem, yarı başkanlık sistemi ve başkanlık sistemi temel bir ölçüt olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ülke doğal olarak kendi kültürel ve sosyal yapısına uygun olacak şekilde toplumun isteklerini karşılayabilecek ve demokrasiyi işletebilecek sistemi uygulamak ister. Ülkemiz özelinde de bu tercih uzun bir süre parlamenter sistemden yana kullanılmıştır. Ancak uygulanan bu sistem ihtiyaçlara bir türlü cevap veremediği için üzerinde pek çok değişiklik yapılmıştır. Söz konusu değişiklikler daha çok yürütmenin daha fazla güçlendirilmesi noktasında toplanmıştır. Nihayetinde son yapılan anayasa değişikliği ile parlamenter sistem üzerinde değişiklik yapmaktan vazgeçilerek sistem tümüyle kaldırılmış ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi getirilmiştir. Yeni sistem, eleştiri ve tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada kuvvetler ayrılığı teorisinin temelleri ile hükümet sistemlerine etkisi ile Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine yönelik yapılan eleştiri ve tartışmalar kuvvetler ayrılığı ilkesi bağlamında irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Kuvvetler Ayrılığı, Anayasacılık.

Abstract:
Constitutions that determine the structure and functioning of states express the highest legal status. While constitutions constitute the basis of decisions to be made regarding the fate of the society, they also have an aspect such as being the road map of the state. However, the existence of a constitution alone is not sufficient for the democratic society that countries aim to achieve. This is because, besides reflecting the will of the society, this legal document must prevent the arbitrary practices of the government in order to dominate human rights and freedoms and democracy. This statement, which is defined as constitutionalism, can be realized with the application of the separation of powers principle that Montesquieu brought to the law world. Countries can adopt different government models in terms of management style. The parliamentary system, semi-presidential system and presidential system, which are known as democratic and are the most applied government systems, remain as a basic criterion. Every country naturally wants to implement a system that can meet the demands of the society and operate democracy in accordance with its own cultural and social structure. In our country, this preference has been used for a long time in favor of the parliamentary system. However, many changes have been made on this system since it could not respond to the needs. The change in question was gathered at the point of further strengthening the executive. Ultimately, with the latest constitutional amendment, the parliamentary system was completely abolished and the Presidential system was introduced. The new system brought discussions with it. In this study, criticism and discussions about the new system and the level of application of the separation of powers principle have been examined.

Keywords: Presidential Government System, Separation of Powers, Constitutionalism.