COVID-19'un hane içi bulaşmasında etkili olan risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of effective risk factors in household transmission of COVID-19
Yazar: YİĞİT ŞENOL
Danışman: DOÇ. DR. KADRİYE AVCI
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
2019 yılın Aralık ayında Hubei Eyaleti'nin Vuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakaları ile başlayan COVİD-19 (Koranavirüs Hastalığı) salgını kısa sürede tüm dünyayı etkilemiştir. COVİD-19 etkeni olan SARS-CoV-2'nin bulaşma özellikleri yeterince bilinmemektedir. Bulaşma özelliklerinin bilinmesi hastalığın yayılmasını engellemek için alınacak önlemler için yol gösterici olacaktır. Bulaşma özelliklerini belirlemede vakaların temaslılarının tespitinde kolaylık ve vaka temaslılarını izleme kolaylığı gibi özellikleri ile hane halkı çalışmaları önem kazanmaktadır. Bu nedenle kesitsel tipte olan bu çalışmada COVİD-19'un haneiçi bulaşmasına neden olan faktörleri tespit etmek, hane içi ikincil atak hızını hesaplamak, temaslıların duyarlılığını ve birincil vakanın bulaştırıcılığını artıran faktörleri belirlemek amaçlanmıştır.
Bu çalışmaya Afyonkarahisar'da 24-31 Ağustos 2020 tarihleri arasında COVİD-19 testi pozitif olan vakaların olduğu 701 hane ve bu hanelerde yaşayan 1813 yetişkin birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcılar ile telefon aracılıyla görüşülmüş ve araştırmacılar tarafından hazırlanan 45 soruluk anket formu uygulanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi ve Çok Değişkenli Lojistik Regresyon Analizi yapılmıştır. 
İkincil atak hızı  %31,5 olarak bulunmuştur. İlk vakanın bulaştırıcılığını artıran faktörler erkek olmak, eğitim düzeyinin 8 yıldan fazla olması, il veya ilçede yaşamak, hanede yaşayan kişi sayısının az olması, COVID-19 şiddetli geçirmek, evde izolasyon ve maske kullanımına uyulmaması olduğu görülmüştür. Hane halkının duyarlığını artıran faktörler kadın olmak, eğitim düzeyinin 8 yıldan fazla olması, obezite, sigara kullanmamak ve COVİD-19 vaka ile aynı odada uyumak olarak belirlenmiştir. 
Hastalığın hane içinde yayılmasını artıran faktörlerin bir kısmının önlenebilir faktörler olduğu görülmektedir. Vakaların tanınması kontrol önlemlerinin alınması için önemlidir. Bu nedenle COVİD-19 hastaların olabildiğince erken tanınması ve izolasyon önlemlerinin alınması hane içi bulaşmanın azaltılmasında anahtar role sahip olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The COVİD-19 (Coranavirus Disease) epidemic, which started with pneumonia cases of unknown etiology in Wuhan, Hubei Province in December 2019, affected the whole world in a short time. The transmission properties of SARS-Cov-2, which is the COVİD-19 agent, are not known adequately. Knowing the properties of the transmission will guide the measures to be taken to prevent the spread of the disease. Household studies gain importance in determining the properties of transmission, with features such as the convenience of identifying the contacts of the cases and the ease of monitoring the case contacts. For this reason, in this cross-sectional study, it is aimed to determine the factors that cause the transmission of COVİD-19 in the household, to calculate the secondary attack rate in the household, to determine the factors that increase the sensitivity of the contacts and increase the contagiousness of the primary case.
In this study, 701 households with positive COVİD-19 test cases between 24-31 August 2020 in Afyonkarahisar and 1813 adults living in these households were included. All participants were interviewed by phone. A questionnaire form consisting of 45 questions prepared by the researchers was applied. Descriptive statistics, chi-square test and multivariate logistic regression analysis were performed. 
Secondary attack rate was 31.5% in the study. Factors that increased the infectivity of the first case were being male, having an education level of more than 8 years, living in a province or district, low number of people living in the household, severe COVID-19, non-compliance with isolation precaution and nonadherence to face mask use. The factors that increase the sensitivity of the household were determined as being a woman, having an education level of more than 8 years, obesity, not smoking, and sleeping in the same room with the case of COVİD-19. 
Diagnosing the cases is important for taking control measures. For this reason, it is thought that diagnosing COVİD-19 patients as early as possible and taking isolation measures will have a key role in reducing the spread of the disease within the household.