Ortaöğretim 9. ve 10. sınıf fizik ders kitabında yer alan değerlendirme sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi
Investigation of secondary school 9th and 10th grade physics textbooks' evaluation questions according to the Revised Bloom's Taxonomy
Yazar: SEVİL DEMİR
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR MASKAN
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Ders kitapları = Textbooks ; Fizik dersi = Physics lesson ; Fizik eğitimi = Physics education ; Fizik öğretimi = Physics teaching ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sorular = Questions

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaöğretim 9. ve 10. sınıf fizik ders kitabında yer alan değerlendirme sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre incelenmesidir. Araştırmada; Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulunun 21.06.2019 gün ve 11959243 sayılı yazısı ile eğitim aracı olarak kabul edilmiş, okutulması uygun görülmüş 9. sınıf fizik ders kitabında yer alan 220 fizik sorusu ile Millî Eğitim Bakanlığı,  Talim ve Terbiye Kurulunun 18049 gün ve 8 sayılı kararı ile ders kitabı olarak kabul edilmiş,10. sınıf fizik ders kitabında yer alan 207 fizik sorusu doküman incelemesi yöntemi kullanılarak Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin (YBT) bilgi ve bilişsel boyut basamaklarına göre incelenmiştir. Araştırmanın verileri nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Doküman analizi yöntemiyle verilerin edilme süreci içerisinde olan dokümanlara ulaşma, orjinalliği kontrol etme, dokümanları anlama, verileri analiz etme ve veriyi kullanma şeklinde yapılmıştır. Yürütülen araştırmanın dış güvenirliliği güvenirlik katsayısı Cohen Kappa Katsayısı ile hesaplanmış ve K= 0,81 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İç geçerlik ise Miles ve Huberman förmülü kullanılarak 0,93 olarak hesaplanmıştır. İncelenen 9. sınıf fizik ders kitabında değerlendirme sorularında yer alan 220 adet fizik sorusu ve 10. sınıf fizik ders kitabında yer alan 207 değerlendirme sorusu Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilgi ve bilişsel boyut basamaklarına göre incelenerek elde edilen sonuçlar yüzdelik ve frekans değerlerine dönüştürülerek tablolaştırılmıştır.
9. sınıf fizik ders kitabı (DSFDK) fizik bilimine giriş (1. ünite) ünitesi değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom'un bilişsel alan taksonomisine göre değerlendirildiğinde, soruların önemli bir kısmının hatırlama- olgusal ve anlama-kavramsal basamaklarda yer almakta olduğu görülmektedir.
DSFDK madde ve özellikleri ünitesi (2. ünite) değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre değerlendirildiğinde, soruların %60'ı (19) gibi çok önemli bir bölümü uygulama-işlemsel boyutta yer almaktadır. 
DSFDK hareket ve kuvvet ünitesi (3. ünite) değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre değerlendirildiğinde, soruların %31'i (12) uygulama-işlemsel ve %26'sı (10) anlama-kavramsal boyutta yer almaktadır. 
DSFDK enerji ünitesi (4. ünite) değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre değerlendirildiğinde, soruların %44'ü (15) uygulama-işlemsel ve %20'si (7) anlama-kavramsal boyutta yer almaktadır.  Yaratma basamağı ve üst bilişsel seviyede soru olmadığı görülmüştür. 
DSFDK ısı ve sıcaklık ünitesi (5. ünite) değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre değerlendirildiğinde, soruların %26'sı (12) uygulama-işlemsel ve %13'ü (6) çözümleme-kavramsal boyutta yer almaktadır.
DSFDK elektrostatik ünitesi (6. ünite) değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre değerlendirildiğinde, soruların %35'i (13) uygulama-işlemsel ve %22'si (8) hatırlama-olgusal boyutta yer almaktadır. 
YBT' ye göre genel olarak değerlendirildiğinde, 9. sınıf fizik ders kitabı değerlendirme sorularını en fazla uygulama basamağı 75 (%35), anlama basamağı 46 (%21), çözümleme basamağı 36 (%16), hatırlama basamağı 35 (%16), değerlendirme basamağı 22 (%10) ve yaratma basamağı 6 (%2,5) oluşturmaktadır. Bilgi boyutuna bakıldığında ise en fazla işlemsel 93 (%42) ve kavramsal 75 (%34) boyutta soruların olduğu görülmektedir. Olgusal boyutta soruların 37 (%17) olduğu ayrıca üst bilişsel soruların tüm sorular içerisinde  %7'lik (15)  bir kısım oluşturduğu görülmektedir. DSFDK değerlendirme soruları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ise soruların %34'ü (74) uygulama-işlemsel, %38'si (17) anlama-kavramsal ve %30'u (14) hatırlama-olgusal boyutta yer almaktadır.
10. sınıf fizik ders kitabı (OSFDK) 1. ünite değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi' ne göre incelendiğinde, soruların %57'si (25) uygulama-işlemsel ve %27'si (12) hatırlama-olgusal boyutta yer almaktadır. 
10. sınıf fizik ders kitabı 2. ünite değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelendiğinde, soruların %43'ü (20) uygulama-işlemsel ve %30'ü (14) hatırlama-olgusal boyutta yer almaktadır. 
OSFDK 3. ünite değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelendiğinde, soruların %38'i (20) hatırlama-olgusal ve %28'i (15) uygulama-işlemsel, % 24'ü anlama-kavramsal (13) boyutta yer almaktadır. 
OSFDK 4. ünite değerlendirme soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelendiğinde, soruların %39'u (25) hatırlama-olgusal ve %33'ü (20) uygulama-işlemsel boyutta yer almaktadır. 
YBT'ye göre genel olarak değerlendirildiğinde, 10. sınıf fizik ders kitabı değerlendirme sorularını en fazla uygulama basamağı 87 (%42,5), hatırlama basamağı 77 (%37), anlama basamağı 35 (%17), çözümleme basamağı 7 (% 3,5) ve yaratma basamağı 1 (%0,5) oluşturmaktadır. Değerlendirme basamağında soru bulunmamaktadır. Bilgi boyutuna bakıldığında ise en fazla işlemsel 89 (%43) ve Olgusal boyutunda soruların 74 (% 35,5) olduğu görülmektedir. Kavramsal 43 (%21) boyutta soruların olduğu ayrıca üst bilişsel soruların tüm sorular içerisinde  %0,5'lik (1)  bir kısım oluşturduğu görülmektedir. 10. sınıf fizik ders kitabı değerlendirme soruları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ise soruların % 41'i (84) uygulama-işlemsel, %34'ü (71) hatırlama-olgusal ve %15'i (31) anlama-kavramsal boyutta yer almaktadır.  9. ve 10. sınıf fizik ders kitapları değerlendirme soruları bir arada YBT'ye göre değerlendirildiğinde, en fazla uygulama basamağı 162 (%38), hatırlama basamağı 112 (%26), anlama basamağı 81 (%19), çözümleme basamağı 43 (%11) ve değerlendirme basamağı 22 (%6) oluşturmaktadır. Yaratma basamağında 7 soru (%2) bulunmaktadır. 9. ve 10. sınıf fizik ders kitabı değerlendirme soruları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ise soruların %37'si (158) uygulama-işlemsel, %24'ü (101) hatırlama-olgusal ve %16'sı (69) anlama-kavramsal boyutta yer almaktadır. 
Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu, fizik ders kitaplarında Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin Bilişsel Alan Basamaklarına uygun düşünme becerilerini geliştirici sorulara dengeli bir şekilde yer verilmesini sağlamalıdır. Fizik öğretmen adaylarının lisans eğitimlerinde bu konudaki bilgileri öğrenmiş olarak mezun olmaları gerekmektedir. Fizik öğretmenlerinin gerek yüz yüze eğitimdeki ve gereke uzaktan eğitimdeki ders işleniş süreçlerinde üst düzey düşünmeyi gerektiren soruları da yeterince kullanması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the assessment questions in the 9th and 10th grade physics text book according to the revised Bloom's Taxonomy. Research; 220 physics questions in the 9th Grade Physics textbook, which were accepted as an educational tool with the letter number 11959243 and dated 21.06.2019 of the Ministry of National Education, Education and Discipline, and the Ministry of National Education, Board of Education and Discipline was accepted as a text book with the decision no. 10. 207 physics questions in the classroom physics text book were analyzed according to the information and cognitive dimensions of the Revised Bloom's Taxonomy using the document analysis method. The data of there search were made in the form of accessing the documents included in the document analysis method, checking the originality, understanding the documents, analyzing the data and using the data. The external reliability coefficient of the study was calculated with the Cohen Kappa Coefficient and it was concluded that K = 0.81.
Internal reliability was calculated by Miles and Huberman's Formula and found to be 0.93.
220 physics questions included in the evaluation questions in the examined 9th grade physics text book and 207 evaluation questions in the 10th grade physics text book were examined according to the information and cognitive dimensions of the revised Bloom'sTaxonomy, and the obtained results were converted in to percentages and frequency values.
When the assessment questions of the 9th grade Physics text book (DSFDK) introduction to physics (unit 1) unit are evaluated according to the cognitive domain taxonomy of Revised Bloom, a significant portion of the questions took place in there call-factual and understanding-conceptualsteps.
When the assessment questions of 9th grade Physics textbook (DSFDK) it emand properties unit (2nd Unit) are evaluated according to the revised bloom taxonomy, a very importantpart of the questions, such as 60% (19), are in the application-operational dimension.
When assessment questions the 9th grade Physics textbook (DSFDK) motion and force unit (3rd Unit) are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 31% (12) of the questions are in application-operationaland 26% (10) in comprehension-conceptual dimension.
When the assessment questions of 9th grade Physics textbook (DSFDK) energy unit (4th Unit) are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 44% (15) of the questions are in application-operationaland 20% (7) in comprehension-conceptualdimension. It was seen that there were no questions at the creative level and metacognitive level.
When the assessment questions of 9th grade Physics textbook (DSFDK) heat and temperature unit (5th Unit) are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 26% (12) of the questions are in application-operationaland 13% (6) in analysis-conceptual dimension.

When the assessment questions of 9th grade Physics textbook (DSFDK) electrostatic unit (6th Unit) are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 35% (13) of the questions are in application-operationaland 22% (8) in recall-factual dimension.
When evaluated 9th grade Physics textbook (DSFDK) according to the revised bloom taxonomy, the maximum application level of the 9th grade physics text book assessment questions was 75 (35%), the comprehension level was 46 (21%), the analysis step was 36 (16%), there call level was 35 (16%). Evaluation level is 22 (10%) and creation level is 6 (2.5%). When looking at the dimension of knowledge, it is seen that there are mostly operational 93 (42%) and conceptual 75 (34%) questions. It is seen that the factual questions are 37 (17%) and metacognitive questions constitute 7% (15) of allquestions. When the DSFDK evaluation questions are evaluated as a whole, 34% (74) of the questions are in application-operational, 38% (17) in comprehension-conceptualand 30% (14) in remembering-factual dimension.
When the assessment questions of 10th grade physics textbook (OSFDK) 1st Unit are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 57% (25) of the questions are in practice-operationaland 27% (12) in recall-factualdimension.
When the assessment questions of 10th grade physics textbook (OSFDK) 2nd Unit are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 43% (20) of the questions are in practice-operationaland 30% (14) in remembering-factualdimension.
When the assessment questions of 10th grade physics textbook (OSFDK) were evaluated according to the 3rd Unit with the revised bloom taxonomy, 38% (20) of the questions were recall-factual, 28% (15) were practical-operational, 24% were comprehension-conceptual( 13) is located in thedimension.
When the assessment questions of 10th grade physics textbook (OSFDK) 4th Unit are evaluated according to the revised bloom taxonomy, 42% (25) of the questions are in recall-factualand 33% (20) in practice-operational dimension.
When 10th grade physics text book evaluated according to with the revised bloom taxonomy, the most application level of 10th grade physics text book assessment questions was 87 (42.5%), remembering level 77 (37%), comprehension level 35 (17%), analysis step 7 (%) 3,5), and the creation step is 1 (0.5%). There are no questions in the evaluation step.
When looking at thedimension of knowledge, it is seen that the most operational questions are 89 (43%) and the questions in the Factual dimensionare 74 (35.5%). It is seen that there are conceptual questions in 43 (21%) dimensions and meta cognitive questions constitute 0.5% (1) of all questions.
When the 10th grade physics text book evaluation questions are evaluated as a whole, 41% (84) of the questions are applied-operational, 34% (71) recall-factualand 15% (31) comprehension-conceptual.
Whenthe 9th and 10th grade physics text boks are evaluated together according to YBT, the most application level is 162 (38%), remembering level 112 (26%), comprehension level 81 (19%), analysis step 43 ( 11%) and Evaluation level 22 (6%). There are 7 questions (2%) in the creation step. When the 9th and 10th grade physics text book assessment questions are evaluated as a whole, 37% (158) of the questions are applied-procedural, 24% (101) recall-factualand 16% (69) comprehension-conceptual is located.