Hemodiyaliz hastalarında sıvı kontrolü ve konfor düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between fluid control and comfort in hemodialysis patients
Yazar: ZÜLEYHA ŞENTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE ERDEM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Konfor = Comfort ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance ; Sıvı tedavisi = Fluid therapy

Özet:
Bu araştırma, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların sıvı kontrolünü ve yaşam konfor düzeyini etkileyen faktörleri belirlemek, sıvı kontrolü ve yaşam konforu arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı, analitik olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini; Nisan 2019-Haziran 2019 tarihleri arasında Aydın il merkezinde bulunan Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Diyaliz Ünitesi, Aydın Devlet Hastanesi Diyaliz Ünitesi, Atatürk Devlet Hastanesi Diyaliz Ünitesi ve Aydın ÖzelCan Diyaliz Merkezinde en az altı aydır hemodiyaliz tedavisi alan,18 yaş ve üzeri, soruları yanıtlayabilecek bilişsel yeterliliğe sahip, iletişim kurabilen ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 277 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından gerekli açıklamalar yapıldıktan sonra yüz yüze görüşme yöntemiyle, hasta dosya kayıtları ve bilgisayar veri kayıtları incelenerek toplanmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan "Bireysel Özellikler Formu, Hemodiyaliz Hastaları Sıvı Kontrol Ölçeği, Hemodiyaliz Hastaları Konfor Ölçeği'' kullanılmıştır.Araştırmanın verilerinin istatistiksel analizinde; betimsel istatistikler, Kolmogorov Simirnov normallik testi, bağımsız gruplar için Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis Varyans analizi, Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan hastaların; % 44'ü 45-64 arası yaş grubunda, % 59,9'u erkek, % 46,3'ü ilköğretim, % 67,5'i evli, % 80,5'inin sosyal güvencesi var, % 52,3'ü emekli, % 55,6 'sının geliri giderden az, % 38,3'ü eşi ve çocukları ile, % 49,5'i il merkezinde yaşamaktadır.
Hastaların; %35,7'si 1000cc ve üzeri sıvı almakta, interdiyalitik kilo alma ortalaması2333,57±1321,83 kg; % 44,8'i hemodiyaliz seansında halsizlik, % 40,4'ü kramp ve % 56'sıevde yorgunluk yaşamaktadır.
Hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrol ölçeği puan ortalaması 54,3±6,69; konfor ölçeği puan ortalaması 28,53±7,67olarak bulunmuştur.
Yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, sosyal güvence, meslek, yaşadığı yer, aile tipi, gelir durumu değişkenlerinin sıvı kontrolünü ve konforu etkilemediği tespit edilmiştir.
Hastaların hemodiyaliz seans süresi, periton diyalizi yapma durumu, hemodiyalizde ve evde sorun yaşama durumu değişkenlerininkonforu etkilediği tespit edilmiştir.
Son dönem böbrek yetmezliği tanısı alma süresi, diyaliz tedavisi alma süresi, haftalık hemodiyaliz gün sayısı, sıvı alımı, tuz kullanımı değişkenlerinin sıvı kontrolünü etkilediği tespit edilmiştir.
Hastaların konfor ölçeği puanları ile sıvı kontrol ölçeğipuanları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolünün sağlanmasında, yaşam konforunun iyileştirilmesinde sağlık algısının oluşturulması, bu yönde davranışlarının geliştirilmesi, sorunun iyi tanımlanması, eğitimlerin tekrarlanması, kanıta dayalı çalışmalarla hemşirelik girişimlerinin planlanması, araştırma sonuçlarının sahaya uyarlanması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler:Hemodiyaliz, Konfor, Sıvı Kontrolü

Abstract:
This study was conducted descriptive, analytically to determine the factors affecting fluid control and life comfort level, while examiningthe relationship between fluid control and life comfort of patients receiving hemodialysis treatment. The sample of the research consist of 277 patients aged 18 and above, who have been receiving hemodialysis treatment for at least six months, cognitively competent to answer the questions, able to communicate, and voluntarily agreed to participate in the study in Aydın Adnan Menderes University Research and Application Hospital Dialysis Unit, Aydın Public Hospital Dialysis Unit, Atatürk Public Hospital Dialysis Unit and Aydın Özel Can Dialysis Center between April 2019 and June 2019. After the necessary explanations by the researcher, the data were collected by face-to-face interview method as well as patient file records and computer data records. In the collection of data, "Individual Characteristics Form", "Hemodialysis Patients Fluid Control Scale", "Hemodialysis Patients Comfort Scale'' which were prepared by the researcher were used.In the statistical analysis of the research data; descriptive statistics, Kolmogorov Simirnov normality test, Mann-Whitney U test for independent groups, Kruskal-Wallis Variance analysis, Pearson correlation analysis were used.
Among patients who participated the study; 44% were in the age group between 45-64, 59.9% were male, 46.3% were primary school graduate, 67.5% were married, 80.5% had social security, 52.3% were retired, 55.6% of them had less income than expenses, 38.3% were living with their spouse and children, 49.5% were living in the city center.
35.7% of the patients' fluid intake was 1000cc and above, the mean intradialytic weight gain was 2333.57 ± 1321.83 kg; 44.8% of the patients experienced weakness during hemodialysis session, in addition, 40.4% of the patients experienced cramps and 56% of patients experienced fatigue at home.
Hemodialysis patients' fluid control scale mean score was 54.3 ± 6.69; comfort scale mean score was found to be 28.53 ± 7.67.
It was found that age, gender, educational status, marital status, social security, occupation, place of residence, family type, and income status did not affect fluid control and comfort.
It was determined thatthe factors affecting the comfort of patients were, the duration of hemodialysis sessions, the status of performing peritoneal dialysis, and the situation of having problems in hemodialysis and at home.
It was found that the duration of end-stage renal disease diagnosis, the duration of dialysis treatment, the number of weekly hemodialysis days, fluid intake, and salt use variables affected fluid control.
No significance was found relationship between the comfort scale scores and fluid control scale scores of the patients.
In accordance with the results obtained from the study, creating a perception of health by hemodialysis patients, ensuring fluid control, improving life comfort, developing behaviors in direction of fluid control and life comfort, defining the problem well, repeating the trainings, planning nursing interventions with evidence-based studies and adapting the results of the research to the field are recommended.

Keywords: Comfort, Fluid control, Hemodialysis,