Sosyal hizmet açısından ihtiyaç ve hak kavramları bağlamında engelli bireyin varoluşu
The existence of disabled people in relation to the social work concepts of needs and rights
Yazar: RAMAZAN KOCAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan ihtiyaçları teorisi = Human needs theory

Özet:
Engellilik hem bedensel hem de çevresel ve toplumsal boyutu olan bir kavramdır ve söz konusu boyutlarıyla bireyin seçtiği bir durum değildir. Engelli bireyler insan olmalarından kaynaklı olarak ise ölüm, özgürlük, yalnızlık ve anlamsızlık gibi ontolojik hakikatlere muhataptırlar ve engellilik durumu bu hakikatlerle ilişkilenme konusunda etkili olabilmektedir. Bu çalışmada, fiziksel engelli bireylerin varoluşunu, ihtiyaç ve insan hakları ile ilgili yaşam deneyimleri bağlamında anlamak ve sosyal hizmet bakış açısından analiz etmek amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımlarından olan fenomenolojik araştırma olarak tasarlanmış olup araştırma kapsamında Konya ili Merkez ilçelerinde yaşayan on sekiz yaşının üzerindeki yirmi üç fiziksel engelli birey ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve bulguların analizi "Varoluşçu Temalara İlişkin Bulguların Analizi", "İhtiyaç Temalarına İlişkin Bulguların Analizi" ve "Hak Temalarına İlişkin Bulguların Analizi" olmak üzere üç ana başlı k altında toplanmıştır. Araştırmamız göstermiştir ki ontolojik hakikatleri engelli bireyler özelinde ele almak gerekmektedir. Engelli bireyler hem bedensel hem de toplumsal sebeplerle ontolojik hakikatlerle daha farklı temaslar kurabilmektedirler. Bunun yanında eğitim, çalışma, erişilebilirlik, katılım gibi insan hakkı olarak da ifade bulan ihtiyaçların giderilemiyor oluşu varoluş imkanını kısıtlayabilmektedir. Ontolojik hakikatler yalnızca engelli bireyler için değil sosyal hizmet uzmanları için de geçerlidir. Bu sebeple sosyal hizmet uzmanları önce kendi ontolojik kaygıları ile yüzleşmeli sonrasında hizmet alanlara bu konuda yardımcı olmalıdır. Politika yapıcılar, insanların varoluş imkanının artırılmasına yönelik bir çaba sarf etmelidir ve sosyal hizmet uzmanları politika yapıcılara bu konudaki yükümlülüklerini hatırlatmalıdır. Gelecek araştırmalarda fiziksel engelli bireylerin yanı sıra diğer engel gruplarından bireylerin varoluşunu konu edinen araştırmalara da yer verilmesi yoluyla engelli bireyin varoluşu ile ilgili daha kapsamlı bir perspektif sunulması sağlanabilir.

Abstract:
Disability is a concept that has both physical, environmental and social dimensions and is often not a situation that the individual chooses. Because of being human, disabled individuals are subject to ontological truths such as death, freedom, loneliness and meaninglessness, and disability can be effective in relating to these truths. In this study, it is aimed to understand the existence of individuals with physical disabilities in the context of their life esperince related to needs and human rights, and to analyze them from a social work perspective. The research was designed as a phenomenological research, which is one of the qualitative research approaches, and semi-structured interviews were conducted with twenty-three physically disabled individuals over the age of eighteen living in the central districts of Konya province. The findings obtained from the interviews were analyzed with the content analysis method and the analysis of the findings were gathered under three main headings: "Analysis of Findings on Existential Themes", "Analysis of Findings on Needs Themes" and "Analysis of Findings on Rights Themes". Our research has shown that ontological truths need to be addressed specific to individuals with disabilities. Disabled individuals can establish different contacts with ontological truths for both physical and social reasons than non-disabled individuals. In addition, the inability to meet the needs that are expressed as human rights such as education, work, accessibility and participation limits the possibility of authentic existence. Ontological truths apply not only to individuals with disabilities, but also to social workers. For this reason, social workers should first face their own ontological concerns and then help the service users in this regard. Policy makers should make an effort to increase people's possibility of existence, and social workers should remind policy makers of their obligations in this regard. Future research can provide a more comprehensive perspective on the existence of the disabled individual by including with individuals from other disability groups.