Çoklu yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin öz yeterlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından belirlenmesi
Identifying the level of self-efficacy of parents' who have children with multiple disabilities in accordance with different factors.
Yazar: GÜLNİHAL SULTAN ŞENDUR
Danışman: PROF. DR. ELİF SAZAK
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Ebeveynler = Parents ; Sosyal destek = Social support ; Yetersizliği olan çocuklar = Children with disabilities ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Çoklu yetersizlik kavramını, kendi başlarına sorun alanları oluşturacak çeşitli yetersizliklerin bir kombinasyonu olarak açıklanmaktadır. Ebeveyn öz yeterliği, çocuk ve ebeveyn işleyişiyle ilgili, potansiyel olarak önemli bir bilişsel yapıdır ve bakıcıların başarılı bir şekilde ebeveynlik yapma yeteneklerine ilişkin beklentileri olarak geniş bir şekilde tanımlanabilir. Ebeveynlerin, çocuklarının yetersizlikleri tanılandığı andan itibaren yaşadıkları her şey psikolojilerini bir şekilde etkileyebilmektedir. Bu noktada ebeveynlerin öz yeterliliği çocuklarıyla ilgili aldıkları kararlarda etkili bir faktör olarak değerlendirilebilir. Bu araştırmanın amacı, çoklu yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin öz yeterlik düzeylerini incelemek ve ebeveynlerin öz yeterlik düzeylerini çeşitli değişkenler açısından ortaya koymaktır.
Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli ile gerçekleştirilen araştırmanın katılımcıları 136 anne ve 95 babadan oluşmaktadır. Çocuklara ve ebeveynlere ait demografik bilgileri elde etmek için kişisel bilgi formu, ebeveynlerin öz yeterliklerini değerlendirmek için Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği Türkçe Versiyonu/EÖYÖ-TV kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ebeveynlerin öz yeterlik puanlarının yetersizliği olan çocuğun bakımıyla ilgilenen kişiye, çocuğun cinsiyetine ve çocuğun yetersizlik düzeyine göre farklılık göstermektedir. Ebeveyn cinsiyeti, ailede çalışan ebeveyn sayısı, ebeveynlerin eğitim düzeyleri, ebeveynlerin maddi destek alma durumları ise ebeveyn öz yeterlik puanlarında herhangi bir etkiye neden olmamaktadır. Yine analizlere göre ebeveynlerin öz yeterlik puanları arttıkça ebeveynlerin yaşları, çocuk sayısı ve çocukların yaşları azalmaktadır. İncelenen literatür taramada da bu bulguları destekleyen bir sonuç bulunmamaktadır. Ebeveynlerin öz yeterlik puanlarıyla çocuğun tanı yaşı, aylık gelir ve çocuğun eğitim alma süresi arasında literatürdeki bulgularla uyumlu olarak bir ilişki bulunmamıştır. Araştırmalar arasında katılımcı farklılıkları ve bu araştırmanın çoklu yetersizliği olan çocukların ebeveynlerinin öz yeterliği konusunda ilk araştırma olması bulgulardaki farklılıkları açıklamak için önemlidir.

Abstract:
Multiple disabilities can be defined as a combination of various disabilities that pose a problem per se. Parental self-efficacy is potentially an important cognitive structure for child and parent correlation, and it can be widely described as a childminder's expectations to be able to parent successfully. Once a parent's child is diagnosed with a disability, any experience can somehow have an effect on their psyche. A parent's self-efficacy, in this sense, may be considered an influential factor to their decisions they make on their children. The aim of this study is to look into the self-efficacy levels of parents with children who suffer from multiple disabilities and compare them depending on variable reasons.
The participants of this descriptive research involves 136 mothers and 95 fathers. A personal information form was employed to obtain demographic data of children and their parents and a Turkish language version of Parental Self-Efficacy Scale (EÖYÖ-TV) was used to evaluate parents' self-efficacy. The results of the analysis demonstrated differences depending on the child's gender and level of disability whereas the parent's gender, education level, the number of working parents or whether the parents receive some sort of benefits did not have any influence on parents' self-efficacy points. Also, the higher the parents' self-efficacy points were, the lower the number of children and their age. There is no supporting evidence for these findings in literature, though. No correlation was found between the self-efficacy points of parents who have children with multiple disabilities and the diagnosis age, monthly income and duration of the child's education span. This research stands out in that it is the first one to study the self-efficacy of parents who have children with multiple disabilities as well as the fact that the participants of the research diversified.