Yükseköğretim programları bağlamında yeni nesil üniversite girişimlerinin incelenmesi: Atatürk Üniversitesi örneği
An examination of new generation university initiatives in the context of higher education programs: The case of Ataturk University
Yazar: GÜLER BİÇİM
Danışman: PROF. DR. ADNAN KÜÇÜKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç:Araştırmanın amacı yükseköğretim reform hareketleri doğrultusunda Atatürk Üniversitesi tarafından yürütülen Yeni Nesil Üniversite Tasarım Dönüşüm Projesi'nin amaçları, planları, uygulama ve değerlendirme süreçlerinin yeni nesil üniversite standartları bağlamında incelenmesidir. 
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veri toplamak amacıyla görüşme ve doküman incelemesi, örnekleme yöntemi olarak amaçlı örneklem seçilmiştir. Amaçlı örneklemden ölçüt örneklemin seçildiği araştırmadaki katılımcılar; Atatürk Üniversitesi Rektör Yardımcıları, projeye katılan ilgili Dekanlar, proje danışmanlık ekibinden ilgili öğretim üyeleri, projede görev alan öğretim üyeleri, proje doğrultusunda kurulan yeni birimlerin yöneticileridir. Doküman incelemesi için belgeler, arşiv kayıtları, çalışma dokümanları, projeye yönelik tüm haberler ve açıklamalar, proje gelişim ve değerlendirme raporları, strateji belgeleri, çalıştay sonuç raporları incelenmiştir. Belirlenmiş olan katılımcılarla gerçekleştirilen görüşme ve yapılmış olan doküman incelemesiyle veriler toplanmıştır ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. 
Bulgular ve sonuçlar: Araştırmada elde edilen bulgulara göre, Yeni Nesil Üniversite Tasarım Dönüşüm Projesi'nin eğitim programına vurgu yapan misyonu açısından gelişim gösteren alanları; 212 öğretim programının yenilenmesi, derslerin %13'ünün azaltılması, ulusal kredilerin azaltılarak yerine evrensel derslerin tasarlanması, kredi sayılarının %20 azaltılması ve ölçme değerlendirme sisteminin güncellenmesi şeklinde sıralanabilir. Atatürk Üniversitesi eğitim misyonuna vurgu yapan standartlar doğrultusunda değerlendirildiğinde, yeni nesil üniversite özellikleri taşımaktadır. Projenin eğitim misyonu açısından gelişmeye açık yanları ise; program izleme ve güncelleme uygulamalarının sınırlı olması, mezun izleme sistemlerinin bulunmaması ya da etkin ve verimli sonuçlar elde edilememesi, farklı öğretim yöntem ve tekniklerinin genele yayılım göstermemesi, akredite programı bulunmayan fakültelerin olması, akran değerlendirme uygulamalarının olmaması, eğitim, araştırma ve toplumsal katkı süreçlerinin birbiri ile ilişkili olarak yapılandırılmamasıdır. Projenin "araştırma" misyonu açısından gelişim gösteren alanları; araştırma stratejisi ve hedeflerine yönelik tanımlı süreçler ve uygulamaların bulunması, araştırma süreçlerine ilişkin izleme mekanizmalarının oluşturulmasıdır. Gelişmeye açık yanlar ise; araştırma süreçlerinin izlenmesine yönelik sonuçların yeteri kadar değerlendirilmeyerek iyileştirmelerin sınırlı düzeyde kalması, performans göstergelerinin izlenmesine yönelik bilgi yönetim sistemlerinin sınırlı düzeyde kullanılması, araştırma yetkinliğinin geliştirilmesine yönelik uygulamaların sınırlı kalmasıdır. Projenin toplumsal katkı misyon alanı için gelişim gösteren alanı; toplumsal katkı stratejisi ve hedeflerine yönelik tanımlı süreçler ve uygulamaların bulunmasıdır. Gelişmeye açık yanları ise; toplumsal katkı süreçlerinin izlenmesine yönelik sonuçların yeteri kadar değerlendirilmeyerek iyileştirmelerin ve performans göstergelerinin izlenmesine yönelik bilgi yönetim sistemlerinin sınırlı düzeyde kullanılmasıdır.

Abstract:
Purpose: The aim of the research is to examine the aims, planning, implementation and evaluation processes of the "New Generation University Design Transformation Project" carried out by Atatürk University in line with higher education reform movements in the context of new generation university standards.
Method: Case study, one of the qualitative research methods, was used in the study. Interviews and document analysis were used to collect data, and purposive sampling was selected as the sampling method. The participants in the research, in which criterion sampling was selected from purposive sampling, were the Vice Rectors of Atatürk University, relevant Deans participating in the project, relevant faculty members from the project consultancy team, faculty members involved in the project, and managers of new units established in line with the project. Documents, archive records, working documents, all news and explanations about the project, project development and evaluation reports, strategy documents, workshop result reports were analyzed for document review. Data were collected through interviews with the identified participants and document analysis and analyzed through content analysis.
Findings and Conclusions: According to the findings of the research, the areas of improvement in the New Generation University Design Transformation Project in terms of the educational mission are as follows: 212 renewal of the curriculum, reducing 13% of the courses, reducing national credits and designing universal courses instead, reducing the number of credits by 20% and updating the assessment and evaluation system. The aspects of the project that are open to improvement in terms of the educational mission are as follows: limited program monitoring and updating practices, lack of graduate monitoring systems or inability to obtain effective and efficient results, lack of dissemination of different teaching methods and techniques, faculties without accredited programs, lack of peer evaluation practices, lack of structuring education, research and social contribution processes in relation to each other. Areas of improvement in terms of the "research" mission of the project are the existence of defined processes and practices for research strategy and objectives, and the establishment of monitoring mechanisms for research processes. On the other hand, areas for improvement are as follows: the results of the monitoring of research processes are not evaluated sufficiently and improvements are limited, information management systems for monitoring performance indicators are used at a limited level, and practices for improving research competence are limited. The area of improvement for the social contribution mission area of the project is that there are defined processes and practices for the social contribution strategy and objectives. The areas open for improvement are the limited use of information management systems to monitor improvements and performance indicators by not sufficiently evaluating the results of the monitoring of social contribution processes.