Muğla ilinde yayılış gösteren Apis mellifera anatoliaca Maa, 1953 (Anadolu bal arısı)'nın Muğla ekotipinin genetik çeşitliliğinin ISSR belirteçleri kullanılarak belirlenmesi
Determination of genetic diversity of Muğla ecotype of Apis mellifera anatoliaca Maa, 1953 (Anatolian honey bee) spreadi̇ng in muğla province using ISSR markers
Yazar: SEMANUR ACAR
Danışman: DOÇ. DR. ALPER TONGUÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Bal arıları Apidae familyası, Apis cinsi içerisinde koloni halinde yaşayan sosyal
böceklerdir. Bal arıları bitkisel kaynaklı tarım ürünlerinin dünya üzerindeki en
önemli tozlaştırıcısı olmaları sebebiyle ekonomik ve ekolojik olarak doğada kilit role
sahiptirler. Türkiye'nin sahip olduğu çeşitli iklim özellikleri, coğrafik koşullar ve
barındırdığı habitatların varlığı ile farklı alanlara uyum sağlayan birçok ekotipe
sahiptir. Bunlardan biri Apis mellifera anatoliaca'nın Muğla ekotipidir. Bu ekotip;
Muğla bölgesinin iklim koşullarına uyum göstererek üreme düzeni ve morfolojik
özellikleri ile diğer ekotiplerden farklılık göstermektedir.
Apis mellifera anatoliaca'nın Muğla ekotipinin genetik çeşitliliğini ortaya koymaya
yönelik çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma ile Apis mellifera
anatoliaca'nın Muğla ekotipinin ISSR moleküler markör tekniği kullanılarak
popülasyon içi ve popülasyonlar arası çeşitliliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışmada, Muğla'nın 13 ilçesinden, her ilçeden 10 farklı popülasyondan
toplanan 130 bireyin, popülasyon içi ve popülasyonlar arası genetik çeşitliliğini
belirlemek için ISSR belirteçleri kullanılmıştır. Toplamda 10 adet polimorfik ISSR
belirteci ile taramalar gerçekleştirilmiştir. Taramalar sonucunda elde edilen verilerin
analizi için POPGENE Version 1.32 ve GenAlex Version 6.05 bilgisayar programları
kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda toplam 425 lokus saptanmış ve
primer başına ortalama 42 polimorfik lokus tespit edilmiştir. Popülasyonların
polimorfik lokus sayısı 107 ile 213 arasında değiştiği belirlenmiştir. Tüm
popülasyonlar için gözlenen ortalama alel sayısı (Na) ve ortalama etkili alel sayısı
(Ne) sırasıyla 1,99±0,04 ve 1,41±0,35, Nei'nin genetik çeşitlilik değeri (h) ve
shannon sabiti değeri sırasıyla 0,24±0,18 ve 0,38±0,24 olarak tespit edilmiştir.
Genetik çeşitlilik en düşük Seydikemer'de, en yüksek ise Bodrum ilçesinde
belirlenmiştir. Ayrıca tüm popülasyonlara ait toplam genetik çeşitlilik (HT) ve
popülasyon içi genetik çeşitlilik (HS) sırasıyla 0,24±0,03 ve 0,12±0,01,
popülasyonların genetik farklılaşma katsayısı (GST) 0,50, gen akış değeri, (Nm) 0,49
olarak belirlenmiştir.
Yapılan analizler sonucunda 13 ilçenin birbirine uzaklığı Nei'nin genetik uzaklık
değeri ile belirlenmiştir. Marmaris ve Datça lokasyonlarının birbirine genetik olarak
en yakın, Yatağan ve Marmaris ilçelerinin en uzak lokasyonlar olduğu tespit
edilmiştir. Moleküler Varyans Analizi (AMOVA) sonucunda popülasyon içi ve
popülasyonlar arası varyasyon oranı sırasıyla % 51 ve % 49 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Honey bees are social insects that live in colonies in the Apidae family, the genus
Apis. Honey bees are the most important pollinators of plant-based agricultural
products in the world, ıt has a key role in nature economically and ecologically.
Turkey has many ecotypes that adapt to different areas with its various climatic
characteristics, geographical conditions and the presence of habitats it hosts.
One of these ecotypes is Muğla ecotype, Apis mellifera anatoliaca. This ecotype;
adaptation to Muğla climatic conditions shows the from other ecotypes with its
reproduction pattern and morphological features. But Apis mellifera anatoliaca there
are very few studies to reveal the genetic diversity of the Muğla ecotype.
For this purpose, we examined the genetic similarities and differences between and
within the population of Apis mellifera anatoliaca subspecies, Muğla ecotype using
ISSR molecular marker technique. In this study, the inner-population and interpopulation 
genetic diversity of 130 bee samples from 13 different populations
collected from 10 different locations in Muğla province were analyzed using ISSR
markers. POPGENE Version 1.32 and GenAlex Version 6.05 computer software
were used to analyze the data obtained as a result of the scans. As a result of the
analyzes, a total of 425 loci were detected with 10 ISSR primers, and an average of
42 polymorphic loci per primer was detected. The number of polymorphic loci in the
populations ranges from 107 to 213.
The data of the populations were analyzed, the average number of alleles (Na) and
the average effective allele number (Ne) observed for all populations was found be
be 1.99±0.04 and 1.41±0.35 respectively. Genetic diversity value (h) and Shannon
constant of Nei for all populations was determined as 0.24±0.18 and 0.38±0.24
respectively. While the location with the lowest genetic diversity among all
populations was determined as Seydikemer, the location with the highest genetic
diversity was determined as Bodrum. In addition, the total genetic diversity (HT) and
genetic diversity within the population (HS) of all populations was found to be
0.24±0.03 and 0.12±0.01 respectively, genetic differentiation coefficient (GST) of the
populations was determined as 0.50, and gene flow value (Nm) was 0.49.
As a result of the analysis, the distance of 13 districts from each other was
determined by the genetic distance value of Nei. Marmaris and Datça populations
were found to be genetically closest to each other. Marmaris and Yatağan
populations were found to be genetically most distant. Molecular Analysis of
Varience (AMOVA), was performed using the GenAlex Version 6.05 program. As a
result of Molecular Analysis of Varience (AMOVA), it was observed that the
variation was 51 % within the population and 49 % among the populations.