Danıel Dennett ve Davıd Chalmers'ta bilinç ve yapay zekâ problemi
Daniel Dennett and David Chalmers on the problem of consciousness and artificial intelligence
Yazar: MELEK BÜBER
Danışman: PROF. DR. CENGİZ İSKENDER ÖZKAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tezde amaçlanan, bilinç problemine yönelik temel iki yaklaşım olan düalizm ile fizikalizm karşıtlığı üzerinden David Chalmers ile Daniel Dennett'ın görüşlerini incelemek ve yapay zekâ problemine yaklaşımlarını tartışmaktır. Zihin felsefesindeki temel sorulardan olan "bilinç nedir?" sorusu, bilincin ontolojik ve epistemolojik statüsü bağlamında "bilinçli yapay zekalar mümkün müdür?" sorusu ile yakından ilişkilidir. Bu bağlamda çalışmada öncelikle bilinç problemi, ardından yapay zekâ problemi ele alınmaktadır. 
Çalışmanın birinci bölümünde Chalmers'ın "bilincin kolay ve zor problemleri" olarak adlandırdığı ayrım bağlamında bilince yönelik yaklaşımları ve ortaya koyduğu bilinç görüşü olan Doğalcı Düalizm incelenmektedir. 
İkinci bölümde Dennett'ın yanılsamacı yaklaşımı bağlamında düalizme yönelik eleştirileri incelenmektedir. Dennett'ın fenomenoloji yöntemine karşı önerdiği heterofenomenoloji yöntemini açıklamanın ardından Kartezyen tiyatroya karşı ortaya koyduğu bilinç görüşü olan Çoklu Taslaklar Modeli incelenmektedir. 
Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde öncelikle yapay zekânın fikri ve tarihsel gelişimi açıklanmaktadır. Güçlü ve zayıf yapay zekâ ayrımı üzerinden probleme yönelik literatürdeki önemli tartışmalar verilmekte, alandaki güncel gelişmeler örneklenerek tartışmanın somut yansımaları ele alınmaktadır. Chalmers ve Dennett'ın bilinç problemine yönelik yaklaşımlarının yapay zekâ problemine yansımaları incelenmektedir.
Çalışmanın sonuç bölümünde düalizm ve fizikalizm karşıtlığı üzerinden Chalmers ve Dennett'ın bilinç görüşlerinin güçlü yapay zekânın olanaklılığı sorusuna yanıtları tartışılmaktadır. Chalmers'ın literatürde düalist olarak tanımlanmasına karşın görüşleri bağlamında monist olarak nitelenmesi gerektiği düşünülmektedir. Her iki düşünürün bilinç problemine dair görüşlerinin birbirine zıt görüşler olduğu kabul edilse de zihni bilgisayımsal ve işlevselci yönleriyle ele almaları bakımından görüşlerinin yapay zekâ problemi bağlamında kesiştiği iddia edilmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the views of David Chalmers and Daniel Dennett on the consciousness problem through the dualism-physicalism opposition and to discuss their approaches to the artificial intelligence problem. The fundamental question in the philosophy of mind, "What is consciousness?" is closely related to the question, "Are conscious artificial intelligences possible?" in terms of the ontological and epistemological status of consciousness. In this context, the thesis first addresses the problem of consciousness, followed by the problem of artificial intelligence.
The first chapter explores Chalmers' distinction between the "easy and hard problems of consciousness" examining his approach to consciousness and his theory of Naturalistic Dualism.
In the second chapter, Dennett's criticisms of dualism are discussed within the framework of his illusionist approach. After explaining the heterophenomenology method he proposes as an alternative to phenomenology, the chapter examines Dennett's Multiple Drafts Model of consciousness, which opposes the Cartesian Theater.
In the third and final chapter of the study, the conceptual and historical development of artificial intelligence is first explained. Major debates in the literature on the distinction between strong and weak AI are presented, and concrete implications of the discussion are addressed by exemplifying current developments in the field. The reflections of Chalmers and Dennett's approaches to the consciousness problem on the artificial intelligence problem are also examined.
In the discussion and conclusion section, the responses of Chalmers and Dennett to the question of the feasibility of strong AI are discussed through the opposition between dualism and physicalism. Although Chalmers is often described as a dualist in the literature, it is argued that his views should be characterized as monist. While the views of both thinkers on the consciousness problem are generally accepted as opposing, it is suggested that their perspectives converge in the context of the artificial intelligence problem, as they both approach the mind from computational and functionalist standpoints.