Sadrüşşerîa'nın fıkıh usûlü düşüncesinde lafızların kesinliği problemi
The problem of the linguistic certainty in Sadr al-Sharīa's legal methodology
Yazar: SELMA ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ÖNDER ; PROF. DR. ŞÜKRÜ ÖZEN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Lafız = Listeral ; Razi = Razi ; Usulü`l-fıkh = Usul al-figh ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Fahreddin er-Râzî'nin açık bir biçimde gündeme getirdiği dilin kesinliği problemi, İslâmî ilimler metodolojisi ile ilgili önemli bir problem alanını ortaya koymaktadır. Dil-mantık, lafız-anlam ilişkilerinin ekseninde yer alan bu tartışma, özellikle hakikat bilgisinin nasıl elde edileceği sorusunun bir tezahürü olarak dile getirilmiştir. Bu doğrultuda Râzî önemli ve derinlikli metodolojik bir eleştiri yaparak nihaî kesinliğin izini sürmüştür. Bu çaba hakikat bilgisinin sağlanması adına önemli bir adım olmakla birlikte, dilin kesinlik taşımadığı iddiası; şer'î bilginin esasını oluşturan lafzî delillerin geçerliliğini tehlikeye atmaktadır. Bu nedenle dilin kesinlikten uzak olduğu görüşü, birçok âlim tarafından eleştirilmiştir. Bu iddiayı Hanefî usûlüne taşıyan Sadrüşşerîa da bu âlimler arasında olup, Râzî'den daha farklı bir kesinlik anlayışını vurgulayarak dilin kesinlik imkânını sistematik bir biçimde ortaya koymuştur. Bu kapsamda çalışma; Sadrüşşerîa'nın görüş ve eserleri merkezinde dilin kesinliği tartışmasının arka planını, temellerini ve içeriğini konu edinmektedir. Çalışmada teorik çerçevesi incelenen problem, fıkıh usûlünde yer alan dil meseleleri kapsamında da tetkik edilmiştir. Böylece çalışmada, temel Hanefî usûl eserleri dikkate alınarak, Sadrüşşerîa'nın dilin kesinliği problemine yaklaşımının fıkıh usûlündeki izdüşümleri analiz edilmiştir.

Abstract:
The problem about the certainty of the language that Fakhr al-Din al-Rāzī explicitly raises reveals an important problem area related to the methodology of Islamic sciences. This discussion, which is on the axis of language-logic, word-meaning relations, has been expressed as a manifestation of deliberately dealing with the question of how to obtain certain knowledge. In this direction, al-Rāzī pursued the ultimate certainty by making an important and profound methodological criticism. While this effort is an important step in providing certainty of knowledge, the claim that language is not certain jeopardizes the validity of literal evidence that forms the basis of knowledge about Sharīa. Therefore, the opinion that language is far from certainty has been criticized by many scholars. Sadr al-Sharīa who carried this claim to Hanafi legal methodology, was also among these scholars, systematically dealed with the possibility of certainty of language emphasizing over an approach to certainty different from that al-Rāzī suggests. In this context, this study focuses on the background, fundamentals and content of the discussion of the certainty of language within the confine of Sadr al-Sharīa's views and works. The problem, whose theoretical framework was examined in the study, was also studied within the scope of language issues in Islamic legal methodology. Thus, in this study, taking into consideration the basic Hanafi works on legal methodology, the projections of the approach of Sadr al-Sharīa's approach to the problem of certainty of language in the legal methodology were analyzed.