İzmir kent merkezi tarihi yapılarının deprem davranışı ve sismik risk değerlendirmesi için yaklaşık bir yöntem önerisi
A new approximate method for earthquake behaviour and seismic risk assessment of historical buildings in Izmir historical city center
Yazar: PINAR USTA
Danışman: DOÇ. DR. KASIM ARMAĞAN KORKMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Türkiye, evrensel nitelikteki tarihi ve kültürel varlıklarıyla oldukça zengin bir ülkedir. Ülkenin çeşitli bölgelerindeki mevcut tarihi ve kültürel anıtsal yapıları dünya çapında üne sahiptir. Bir liman kenti olan İzmir de, konumu ve kentsel özellikleri bakımından ülkenin öne çıkan sembollerinden biridir. Kentte, 19. Yüzyıl Osmanlı döneminden günümüze aktarılmış çok sayıda anıtsal tarihi yapı bulunmaktadır. Kent, Türkiye'nin çoğu bölgesi gibi deprem riski altındadır ve birçok tarihi ve kültürel yapı da bu tehdit altında varlığını sürdürmektedir. Meydana gelebilecek bir depremde mevcut tarihi yapıların hasar alması olasıdır. Bu nedenle tarihi değeri olan yapıların yapısal davranışlarının ve deprem güvenliklerinin belirlenmesi, sürdürülebilirlik açısından oldukça önemlidir. 
Bu tez kapsamında, tarihi anıtsal yapılar ele alınmıştır. Değerlendirme alanı olarak İzmir tarihi kent merkezi seçilmiştir. Osmanlı döneminden kalma mevcut tarihi ticaret ve ibadet yapılarının sismik risk açısından incelenmesi ve parametrik bir sismik değerlendirme yöntemi geliştirilmesi hedeflenmiştir. Tez kapsamında, İzmir Kemeraltı'ndaki tarihi ticaret ve ibadet yapıları ele alınıp incelenmiştir. Seçilen tarihi yapılar için, mevcut durumları üzerinden modelleme yapılmıştır. SAP 2000 Sonlu elemanlar programı kullanılarak modeller üzerinde farklı deprem kayıtları etkisi altında, zaman tanım alanında dinamik analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarıyla, tarihi yapıların deprem davranışları olasılıklı olarak incelenmiştir. Olasılıklı yapısal davranış, kırılganlık analizleri ile gerçekleştirilmiştir. Ardından, İzmir'de bulunan Osmanlı dönemi anıtsal yapılarının deprem güvenliklerinin belirlenmesinde kullanılacak parametrik bir sismik risk değerlendirme yöntemi ve  bir bilgisayar programı geliştirilmiştir. 
Tez, sekiz bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, konu ile ilgili bilgilerin verildiği giriş bölümünü; ikinci bölüm, konuyla ilgili mevcut çalışmaların taramasının verildiği kaynak özetleri bölümünü kapsamaktadır. Üçüncü bölümde, tarihi yapılar, modelleme ve analiz yöntemleri tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde, tarihi yapıların bulunduğu İzmir kentinin depremselliği ve tarihi yapıların mevcut durumu, yapısal özellikleri sınıflandırılarak verilmiştir. Beşinci bölümde, tarihi yapıların SAP2000 sonlu elemanlar programıyla yapılan üç boyutlu modellemesi ve zaman tanım alanında dinamik analizleri anlatılmıştır. Altıncı bölümde, tarihi anıtsal yapılarının deprem güvenliklerinin belirlenmesinde kullanılacak parametrik bir sismik risk değerlendirme yöntemi (PARSIS) ve bu yöntemi kullanan bir bilgisayar programı geliştirilmiştir. Yedinci bölümde, araştırma bulguları verilmiş, analizlerden elde edilen veriler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve yapıların risk durumu belirlenmiştir. Sekizinci bölümde ise sonuçlar verilmiştir.

Abstract:
Turkey, with it's significant historic and cultural heritage, is a very rich country. Existing historical and cultural monumental buildings are famous all over the World. Considering it's prime location and urban features, the city of Izmir, a port, has come to be one of the leading symbols of this heritage. Similar to other regions in Turkey, Izmir and its historical buildings have a high seismic risk. These historical and cultural monumental buildings may suffer heavy damages if exposed to an earthquake. It is, therefore, extremely important to determine the structural behavior as well as the seismic safety of these historical and cultural monumental buildings in sustainability frame. 
In this dissertation, historical monumental buildings are investigated. In the dissertation, city of Izmir was selected as the study area. The aim of the dissertation is to investigate the existing monumental historical buildings from the Ottoman period in terms of seismic risk. The commercial and worship buildings were classified from these buildings, later, they were investigated with SAP 2000 Finite Element analysis software. Time history analyses were performed using various ground motion data. As a result of the analyses, seismic behavior of historical buildings were investigated probabilistically and the structural behavior were determined using fragility analyses. Later, a parametrical seismic risk assessment method was developed for monumental historical buildings. A software was developed with the proposed methodology.
The dissertion contains eight chapters. The first chapter gives the introduction; the second chapter explains the existing research as literature review. In The third chapter, historical and cultural monumental buildings and their modeling and analysis methods are introduced. In the fourth chapter, structural characteristics of historical buldings and seismicty of Izmir are defined. Fifth chapter explaines 3D modeling of historical and cultural monumental buildings by SAP2000 and their time history analyses. In the sixth chapter, a parametrical seismic risk assessment method (PARSIS) and software which was developed to evaluate of seismic risk of hictorical buildings are given. In the seventh chapter, research findings, analysis results are discussed and structural risks are defined for historical buildings. In the eighth chapter, conclusions are given.