Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde söz varlığının geliştirilmesine yönelik teknoloji destekli araç geliştirme ve uygulama
Technology assisted tool development and implementation for improvement of vocation in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: RABİA GÜRBÜZ US
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA DEMİRTAŞ TOLAMAN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Son yıllarda bilim ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler eğitim ve öğretimi de etkilemiştir. Derslerde geleneksel öğretim yöntemlerinin yanı sıra teknoloji destekli araç ve uygulamalar ile dijital içerikler de tercih edilmeye başlamıştır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde de teknolojik ve dijital materyallerin kullanımı yaygınlaşmaya başlamış ancak istenen düzeye henüz ulaşılmamıştır. Bu sebeple yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde daha fazla araç ve materyal geliştirmeye ihtiyaç duyulmaktadır.
Temel amacı, teknoloji destekli araç geliştirmek ve bu araçla gerçekleştirilen kelime öğretiminin, Türkçe öğrenen uluslararası öğrencilerin kelime öğrenme başarısına ve Türkçe öğrenmeye yönelik motivasyonlarına etkisini ortaya koymak olan bu araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemi desenlerinden gömülü (iç içe) desen işe koşulmuş ve araştırmanın nicel boyutu yarı-deneysel desenle planlanmıştır. Araştırmada öncelikle kelime öğretimi amacıyla teknoloji destekli bir araç tasarlanmış ve aracın tasarım süreci ADDIE öğretim tasarımı modeline göre yürütülmüştür. Teknoloji destekli araç tasarımının tamamlanmasının ardından bir Türkçe öğretim merkezinde Türkçe öğrenen 20 deney ve 20 kontrol grubu olmak üzere toplamda B1 düzeyinde 40 öğrenci ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Uygulama öncesinde deney ve kontrol grubu öğrencilerine "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği", demografik bilgi formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen kelime başarı testi uygulanmıştır. Teknoloji destekli aracın uygulaması yalnızca deney grubu öğrencileri ile gerçekleştirilmiş ve ayrıca yine deney grubu öğrencileri ile yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile görüşme yapılmıştır. Uygulama sonunda hem deney hem de kontrol grubu öğrencilerine tekrar Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği ve kelime başarı testi uygulanmıştır. 
Araştırmanın verileri SPSS 22.0 programıyla analiz edilmiş, Shaphiro Wilk testi, bağımlı gruplar t-testi, bağımsız gruplar t testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Mann Whitney U testi analiz aşamasında kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda teknoloji destekli araç ile kelime öğretimi yapılan deney grubu öğrencilerinin kelime başarı testi puanları artmış ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Kontrol grubu öğrencilerinin puanlarında ise anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Öğrencilerin motivasyon puanlarına bakıldığında ise hem deney grubu hem de kontrol grubu öğrencilerinin ölçek geneli ve ölçek alt boyutlarında uygulama öncesi puanları ile uygulama sonrası puanları arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Deney grubu öğrencileri ile yapılan görüşmelerin sonucunda da teknoloji destekli aracı beğendikleri, diğer derslerde de kullanmak istedikleri sonucu çıkmıştır. Sonuç olarak teknoloji destekli araç ile yapılan kelime öğretiminin öğrencilerin kelime öğrenme başarısını arttırdığını ve öğrencilerin teknoloji destekli aracı beğendiklerini söylemek mümkündür.
Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, Kelime öğretimi, Söz varlığı, Teknoloji, Motivasyon.

Abstract:
The rapid developments in science and technology in recent years have also affected education and training. In addition to traditional teaching methods, technology-supported tools and applications and digital content have started to be preferred in the lessons. The use of technological and digital materials in teaching Turkish as a foreign language has started to become widespread, but the desired level has not been reached yet. For this reason, there is a need to develop more tools and materials in teaching Turkish as a foreign language.
The main purpose of the present study is to reveal the effect of vocabulary teaching through technology-supported tools on the success of international students learning Turkish and their motivation towards learning Turkish. To fulfill the stated aims, the mixed research method was used within the scope of the study. In the disseration, embedded (nested) design, one of the mixed research method designs, was used and the quantitative dimension of the research was planned with a semi-experimental design. In the study, first, a technology supported tool was designed for vocabulary teaching and the design process of the tool was carried out according to the ADDIE instructional design model. After the completion of the technology supported tool design, the study was carried out with a total of 40 B1 students, 20 of whom were in the experimental group and 20 in the control group, who were learning Turkish in a Turkish teaching center. Before the application, "Motivation Scale For Learning Turkish as a Foreign Language", demographic information form, and vocabulary achievement test developed by the researcher were applied to the experimental and control group students. The application of the technology-supported tool was carried out only with the students of the experimental group. Additionally, with the same group of students, semi-structured interviewswere conducted. At the end of the application, the Motivation Scale For Learning Turkish as a Foreign Language and the vocabulary achievement test were applied to both the experimental and the control group students.
The data of the study were analyzed with SPSS 22.0 program, by using Shaphiro Wilk test, dependent groups t-test, independent groups t-test, Wilcoxon signed-rank test and Mann Whitney U test in the analysis phase. Qualitative data were analyzed by content analysis method.
The results of the study showed that the vocabulary achievement test scores of the students in the experimental group who were taught vocabulary with a technology-supported tool increased and a statistically significant difference emerged. No significant difference was found in the scores of the control group students. When the motivation scores of the students were examined, no significant difference was found between the pre-research and post-research scores of the experimental and control groups students in the overall scale and scale sub-dimensions. As a result of the interviews with the experimental group students, it was concluded that they liked the technology-supported tool and wanted to use it in other lessons. In conclusion, it is possible to say that vocabulary teaching with a technology-assisted tool increases the success of students in learning vocabulary and that students like the technology-assisted tool.
Keywords: Teaching Turkish as a foreign language, Teaching vocabulary, Vocabulary, Technology, Motivation.