İçecek tüketim miktarı ve türünün vücut kompozisyonuna, biyokimyasal parametrelere ve metabolik sendrom oluşumuna olan etkisinin değerlendirilmesi
Evaluati̇on of the effect of amount and type of beverage consumpti̇on on bi̇ochemi̇cal parameters and metaboli̇c syndrome formati̇on of body composi̇ti̇on
Yazar: DENİZ NADİDE CAN
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Biyokimya = Biochemistry ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Vücut bileşimi = Body composition ; İçecekler = Beverages

Özet:
Metabolik sendrom (MetS) abdominal obezite, hipertansiyon, açlık glikozun artması ve lipid profilinin bozulması (HDL düzeyinin düşmesi, LDL düzeyinin artması) ile tanımlanır. Metabolik sendromun patogenezi %10'u genetik faktörlerle açıklanır.  Birçok çevresel faktörün MetS'i etkilediği bilinmektedir. Metabolik sendrom, yaşam stili, fiziksel aktivite ve sigara içmek ile yakından ilşkilendirilmiştir. Yeterli miktarda sebze ve meyve, tam tahıllılar ve süt ve süt ürünleri tüketmek metabolik sendrom riskini azaltabileceği, rafine şeker tüketiminin de MetS görülme riskini arttırabileceği belirtilmiştir. Asitli ve enerjisi yüksek içecek tüketimi tüm dünyada giderek artmaktadır.  Özel pazarlama mevzuatının eksikliğinden ve düşük maliyeti olmasından dolayı bu tarz içecekler suya göre tercih edilmeye başlanmış ve tüketimleri giderek artmaktadır.  Diyette içecek tüketiminin artması ve katı gıdaların azalması daha fazla disakkarit tüketilmesine yol açmaktadır. Son zamanlar yapılan birçok geniş skalalı kohort çalışması asitli ve enerjisi yüksek içecek tüketimi ile MetS arasında pozitif ilişki olduğunu işaret etmektedir. Bu çalışmanın amacı, içecek tüketim miktarı ve türünün vücut kompozisyonuna, biyokimyasal parametrelere ve MetS oluşumuna olan etkisininin değerlendirilmesidir. Çalışmaya 154 kişi katılmıştır. Çalışmada, enerji alımı, sigara içme süreleri ve yaş kontrol edilip analizler yapılmıştır.  Sonuç olarak; MetS olan erkeklerin içecekten gelen enerjisi metabolik sendrom olmayanlara göre anlamlı olarak pozitif düzeyde ilişkili bulunmuştur. Araştırmada MetS olan kişilerin şekerli içecek tüketimleri beden kütle indeksi (BMI) grupları arasında anlamlı farklılıklar göstermektedir. Gruplar arasındaki farklılıklar değerlendirildiğinde, obez kişilerin ortalama gazlı ve enerjisi yüksek içecek tüketim değeri anlamlı olarak hafif obez kişilerin ortalama değerinden daha yüksektir. Buna ek olarak MetS olan kadınların vücut yağ yüzdesi ve viseral yağ alanı ile şekerli içecek tüketim miktarları arasında negatif; vücut yağ kütlesi, viseral yağ alanı ve kalça çevresi ile tatlandırıcılı içecek tüketim miktarları arasında pozitif yönde ve normal düzeyde; vücut suyu ve vücut kas kütlesi ile alkollü içecek tüketim miktarları arasında pozitif yönde normal düzeyli ve anlamlı bir ilişki vardır. Metabolik sendromlu kadınların vücut yağ kütlesi, viseral yağ alanı ve kalça çevresi ile alkollü içecekten gelen enerji arasında pozitif yönde, normal düzeyli ve anlamlı bir ilişki vardır. Sonuç olarak MetS ve içecek tüketim miktarı ve türünün arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Bu konuda içecekler hakkında daha derin analiz yapabilmek için örneklemi daha geniş çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Metabolic syndrome is defined by abdominal obesity, hypertension, increased fasting glucose and impaired lipid profile (decreased HDL level, increased LDL level). 10% of the metabolic syndrome is explained by genetic factors. Many environmental factors are known to affect the metabolic syndrome. Metabolic syndrome is closely related to life style, physical activity and smoking. It is stated that consuming sufficient amount of vegetables and fruits, whole grains and milk and milk products can decrease the risk of metabolic syndrome and that refined sugar consumption can increase the risk of metabolic syndrome. The consumption of carbonated and sugary beverages is increasing all over the world. Due to the lack of special marketing legislation and low cost, such beverages are preferred over water and their consumption is increasing. Increasing the consumption of dietary beverages and the reduction of solid foods cause more disaccharide consumption. Many recent large scale cohort studies indicate a positive correlation between consumption of sugar and carbonated beverages and metabolic syndrome. The aim of this study is to evaluate the effect of quantity and type of beverage consumption on body composition, biochemical parameters and formation of metabolic syndrome. 154 people participated in the study. In this study, energy intake, smoking period and age were checked and analyzed.As a result; men who had metabolic syndrome had significantly positive energy related to beverage. In the study, the consumption of sugary drinks between individuals with metabolic syndrome shows significant differences between the BMI groups. When the differences between the groups are evaluated, the mean sugary consumption value of obese people is significantly higher than the average value of mild fat individuals.  In addition, the body fat percentage of women with metabolic syndrome was negatively correlated with the amount of sugar and the consumption of sweet drinks; height, body fat mass, videral fat area and hip values and sweetened beverage consumption between the amounts of positive and normal level; There is a positive and normal relationship between body water and body muscle mass and alcohol consumption. There is a positive, normal and significant relationship between height, body fat mass, videral fat area and hip values and energy from alcohol in women with metabolic syndrome.As a result, it is known that there is a relationship between metabolic syndrome and beverages. In order to make a deeper analysis about beverages, more extensive studies are needed.