Muhammed Ali Sâbûnî'nin "Revâiʿu'l-beyân fî Tefsîri âyâti'l-ahkâm mine'l-kur'ân" tefsirinde kıraatlere yaklaşımı
Muhammad Ali Ali Al-Sâbûnî's approach to qiraats in his commentary "Revâi al-beyan fî Tafsîri âyâti Al-Ahkâm mi̇ne al-Qur'ân
Yazar: TAHA YASİN DURNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT KAYA
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahkam = Provisions ; Ahkamu`l-Kur`an = Ahkamu`l-Kur`an ; Fıkıh = Fıkh ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Muhammed Ali Sabuni = Muhammed Ali Sabuni ; Revaiu`l-Beyan = Revaiu`l-Beyan ; Tefsir = Commentary

Özet:
Kıraatler, Kur'ân âyetlerinin telaffuzu ve tefsirinde, anlam zenginliği ve farklı yaklaşımlar ortaya koyması bakımından tefsir ilminin başlıca unsurlarından olmuştur. Muhammed Ali Sâbûnî tarafından te'lif edilen Revâiü'l-Beyân adlı tefsir, her düzeyde ilim ehlinin istifade ettiği bir eserdir. Müellifinin, İslâmî ilimlere olan vukûfiyetleri dolayısıyla, Kur'ân âyetlerini, dil, i'râb, kıraat vb. ilimlerden istifade ederek, kısa ve anlaşılabilir ifadelerle tefsir etmesi, onu başarılı kılmıştır. Tefsirde özlü ifade konusundaki başarısını kıraatlere yaptığı atıflarda da göstermiştir.
Bu çalışma, Muhammed Ali Sâbûnî'nin Revaiü'l-Beyân ahkâm tefsirinde kıraatlere yaklaşımını ele almıştır. Müellifin kıraatlere yaklaşımındaki esas aldığı kriterler ve esaslar, kıraatleri dilbilimi, fıkıh, mânâ ve tefsir açısından değerlendirmesi gibi hususların açıklığa kavuşturulması hedeflenmiştir. Kıraatlerin tefsir ve fıkıhla ilişkisine birçok alim dikkat çekmiştir. Çağdaş dönemde ahkâmu'l-Kur'an alanında eser yazan Sâbûnî de bu alana yönelik katkı sağlamıştır. Müellifin kıraat-tefsir, kıraat-fıkıh ilişkisini mezcettiği bu eserin tahlil edilmesi kıraat alanına katkı sağlayacağı, bu alanda bir boşluğu doldurduğu kanaatindeyiz.
Çalışmanın birinci bölümünü, müfessirin hayatı ile Revâiü'l-Beyân tefsirinin tanıtımı oluşturmaktadır. Bu bölümde müfessirin ilmî şahsiyeti, ders aldığı hocaları ve yetiştirdiği talebeleri, âlimlerin onun hakkındaki görüşleri, tefsir yönü, fıkhî yönü ve mezhebi ele alınacaktır. Çalışmanın ana gövdesini oluşturan ikinci bölümde ise, Revâiü'l-Beyân tefsirindeki kıraatlerin konu ve sıhhat bakımından genel değerlendirmesinin yanı sıra, tefsirde kıraatlerle ilgili kullanıldığını tespit ettiğimiz bazı husûsi kavramların açıklaması yapılacaktır. Aynı şekilde bu bölümün devamında, tefsirdeki kıraat farklılıklarının Arap lehçeleri, sarf-nahiv ilmi ve edatlar ile olan ilişkisi, örnekleriyle detaylıca izah edilecektir. Hülâsa bu çalışma, İslami ilimler literatüründe önemli bir yeri olan Revâiü'l-Beyân tefsirini kıraatler açısından değerlendirerek yaklaşım tarzını ortaya koyacaktır.

Abstract:
Qiraats have been one of the main elements of the science of tafsir in terms of richness of meaning and different approaches in the pronunciation and exegesis of Qur'anic verses. The tafsir entitled Revāʾi al-Bayān, edited by Muhammad 'Ali al-Sābūnī, is a work that is used by scholars at all levels. Due to the author's knowledge of Islamic sciences, his exegesis of the Qur'anic verses with short and comprehensible expressions by making use of sciences such as language, i'rāb, qira'at, etc. has made him successful. His success in concise expression in exegesis is also shown in his references to qiraat.
This study deals with Muhammad Ali al-Sabuni's approach to qiraat in his tafsir of Revai al-Bayan ahkâm. It is aimed to clarify issues such as the author's criteria and principles in his approach to the Qiraat, his evaluation of the Qiraat in terms of linguistics, fiqh, meaning and tafsir. Many scholars have drawn attention to the relationship between qiraat and tafsir and fiqh. In the contemporary period, al-Sābunī, who wrote a work in the field of Ahkām al-Qur'an, also contributed to this field. We believe that analysing this work, in which the author combines the relationship between Qiraat and exegesis and Qiraat and fiqh, will contribute to the field of Qiraat and fill a gap in this field.
The first part of the study consists of the life of the mufassir and the introduction of his tafsir Revā'i al-Bayān. In this section, the scholarly personality of the mufassir, his teachers and the students he trained, the opinions of the scholars about him, his tafsir aspect, his jurisprudential aspect and his sect will be discussed. In the second part, which constitutes the main body of the study, in addition to the general evaluation of the qiraats in the tafsir of Revā'i al-Bayān in terms of subject matter and authenticity, some specific concepts that we have found to be used in the tafsir related to the qiraats will be explained. Likewise, in the continuation of this section, the relationship between the differences of qiraat in the tafsir with Arabic dialects, the science of sarf, the science of nahiv and prepositions will be explained in detail with examples. In short, this study will reveal the approach of Revā'i al-Bayān, which has an important place in the literature of Islamic sciences, by evaluating it in terms of qiraats.