Dünya yürüyüş parkurları sıralaması ve yürüyüş parkuru seyahati rotalaması
World walking trails ranking and walking trails travel routing
Yazar: CANBERK PEHLİVAN
Danışman: PROF. DR. AYDIN ULUCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration

Özet:
Yürüyüş parkurları (Walking Trails) ülkeler için turizm faaliyetleri içerisinde yer alan önemli bir turizm türüdür. Turizm alanında yapılan Yöneylem Araştırması, Performans Analizi ve Çok Kriterli Karar Analizi (ÇKKA) çalışmalarına literatürde sıklıkla rastlanmaktadır. Bu çalışmada son yıllarda popüler bir turizm türü olan Yürüyüş parkurlarının çok metotlu bir analiz çalışması yapılarak, sıralama elde edilmesini amaçlamaktadır. Dünyadaki en iyi yürüyüş yolları anahtar kelimesi ile yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen alternatif yürüyüş yollarının, teknik, turizm, iklim ve makroekonomik olmak üzere tematik olarak belirlenen kriterler üzerinden, bir ÇKKA metodu olan PROMETHEE metodu ve Veri Zarflama Analizi (VZA) süper etkinlik modeli kullanılarak sıralamaları elde edilmiştir. PROMETHEE metodu ve VZA kullanılarak ortaya çıkan tematik sıralamaların tek bir nihai sıralama olarak elde edilmesi için bir Sıra Toplulaştırma (Rank Aggregation) yöntemi kullanılmıştır. Sıra Toplulaştırma yönteminin kullanılması ile birlikte birbirleri içerisinde çelişen sıralamaları nihai sıralama haline getirerek objektif bir sıralama elde edilmesi amaçlanmıştır. Sıra Toplulaştırma yöntemi ile elde edilen nihai alternatif sıralaması Gezgin Satıcı Problemi (TSP) kullanılarak kıtasal bazlı rotalama elde edilmiştir. TSP kullanılarak elde edilen kıtasal bazlı rotalamada hem alternatifler arası mesafe minimize edilirken hem de alternatiflerin sıralamaları maksimize edilmiştir. Sonuç olarak, dünyadaki en iyi yürüyüş yolları anahtar kelimesi ile elde edilen 49 alternatif yürüyüş parkurlarının, toplamda tematik olarak sınıflandırılan 20 kriter üzerinden çok metotlu bir analiz çalışması yapılarak nihai sıralamasının elde edilmesi ve elde edilen nihai alternatif sıralamasının TSP kullanılarak kıtasal seyahat rotalaması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Turizm, Yürüyüş Parkurları, Çok Kriterli Karar Analizi, Çok Kriterli Karar Verme, Veri Zarflama Analizi, PROMETHEE metodu, Süper Etkinlik Modeli, Sıra Toplulaştırma, Gezgin Satıcı Problemi, Rotalama, Spearman'ın Sıralama Korelasyonu.

Abstract:
Walking trails are an important type of tourism that takes place in tourism activities for countries. Operations Research, Performance Analysis and Multi-Criteria Decision Analysis (MCDA) studies in the field of tourism are frequently encountered in the literature. In this study, it is aimed to obtain a ranking by making a multi-method analysis study of walking trails, which is a popular type of tourism in recent years. Ranking of the alternative walking trails obtained because of the research made with the keywords of the best walking paths in the world, using the PROMETHEE method, which is a MCDA method, and the Data Envelopment Analysis (DEA) super efficiency model, over the thematically determined criteria such as technical, tourism, climate, and macroeconomics has been obtained. A Rank Aggregation method was used to obtain the thematic rankings that emerged using the PROMETHEE method and DEA as a single final ranking. With the use of the Rank Aggregation method, it is aimed to obtain an objective ranking by making the conflicting rankings into the final ranking. Continental based routing was obtained by using the Traveling Salesman Problem (TSP), the final alternative ordering obtained by the Rank Aggregation method. In the continental-based routing obtained by using TSP, both the distance between the alternatives is minimized and the rankings of the alternatives are maximized. As a result, it is aimed to obtain the final ranking of the 49 alternative hiking trails obtained with the keyword of the best walking routes in the world, by making a multi-method analysis study over 20 thematically classified criteria in total, and the continental travel routing of the final alternative ranking obtained by using TSP.

Keywords: Tourism, Walking Trails, Multi Criteria Decision Analysis, Multi Criteria Decision Making, Data Envelopment Analysis, PROMETHEE method, Super Efficiency Model, Rank Aggregation, Traveling Salesman Problem, Routing, Spearman's Rank Correlation.