Hava kargo taşımacılığının uluslararası ticarete etkisi: Büyük havalimanlarının rolü
Effects of air cargo transportation on international trade: Role of large airports
Yazar: DOĞAN AHMET İZER
Danışman: DOÇ. DR. FULYA TAŞEL
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Mekansal kümelenme = Spatial cluster ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Ticari havacılık = Commercial aviation ; Uluslararası hava taşımacılığı = International air transportation

Özet:
Hava kargo taşımacılığı ve havalimanlarının hayatımız için önemi, Covid-19 salgını sırasında sağladıkları hızlı taşımacılık imkânı ile kanıtlanmıştır. Bu etkileşim şehirler için havalimanlarının 21. yüzyılda oynadıkları rolü daha belirgin hale getirmiştir. Bu rol, havalimanı şehri ve Aerotropolis gibi kavramların çerçevesinde şekillenmeye başlamıştır. Bu kavramların etkisi, özellikle büyük havalimanları olmak üzere, son 40 yıl içinde inşa edilen havalimanlarında giderek daha fazla gözlenmektedir. Havalimanlarına bu kavramlar çerçevesinde yeni ticari işlevler eklenirken, bu işlevler doğrultusunda havalimanları geniş alanlara ve büyük maliyetler ile inşa edilmektedirler. Hava taşımacılığı 2009 – 2019 yılları arasında hızlı bir şekilde büyümüştür. Bu tez çalışmasında, ele alınan 2009 – 2019 yılları arasında ve incelemeye konu olan 8 büyük havalimanı bakımından hava kargo taşımacılığı ve uluslararası ticaretin arasındaki etkileşimin incelenmesi hedeflenmiştir. Uluslararası ticaret, hava kargo taşımacılığı ve havalimanları ile ilgili elde edilen veriler Granger nedenselliği, Hata Giderme ve Rastsal Katsayı yöntemleri uygulanarak analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgular, uluslararası ticaret ve hava kargo taşımacılığı arasında karşılıklı Granger nedenselliği ile bir ilişki olduğuna işaret ederken, uçuş sayısı ile ticaret arasında böyle bir bulguya rastlanmamıştır.  Hata giderme modelinde seçilen verilerin uzun dönemli ilişkileri incelenmiştir. Rastsal katsayı yöntemiyle incelenen havalimanlarında uluslararası ticaret ve hava kargo taşımacılığının her havalimanında farklı şekilde etkileştiği gözlenmiştir.

Abstract:
The importance of air cargo transportation and airports in our lives was proven during the Covid-19 pandemic with the rapid transport capabilities they provided. This interaction has made the role of airports in cities more prominent in the 21st century. This role has started to take shape within the framework of concepts such as the airport city and Aerotropolis. The impact of these concepts, especially in the case of large airports, has been increasingly observed in airports built in the last 40 years. New commercial functions are added to airports within the framework of these concepts, and airports are constructed on large areas and at significant costs to accommodate these functions. Air transportation has grown rapidly between 2009 and 2019. This thesis aims to examine the interaction between air cargo transportation and international trade for the years 2009-2019, focusing on 8 major airports under investigation. Data obtained related to international trade, air cargo transportation, and airports were analyzed using Granger causality, Vector Error Correction, and Random Coefficient methods.
The findings indicate a mutual Granger causality relationship between international trade and air cargo transportation while no such relationship was found between flight numbers and trade. Long-term relationships of the selected data were examined in the Vector Error Correction model. It was observed that international trade and air cargo transportation interacted differently at each airport examined through the Random Coefficient method.