Mesleki özdeşleşme ile tükenmişlik ilişkisinde iş yükü algısı ve psikolojik dayanıklılığın aracı rolü
Mediation role of workload perception and psychological resilience on the relationship between occupational identification and burnout
Yazar: AYSUN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HAMDULLAH NEJAT BASIM
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Mesleki özdeşleşme = Professional identification ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Özdeşleşme = Identification ; İş yükü = Workload

Özet:
Bu araştırma, mesleki özdeşleşme ile tükenmişlik arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide iş yükü algısının ve psikolojik dayanıklılığın aracılık etkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırma değişkenleri kapsamında oluşturulan araştırma modeli, 503 hemşireden oluşan örneklem grubundan veri toplanarak test edilmiştir. Anket yöntemiyle toplanan verilerin analizi sonucunda mesleki özdeşleşme ile tükenmişlik arasında ters yönlü, iş yükü algısı ve tükenmişlik arasında aynı yönlü ve psikolojik dayanıklılık ve tükenmişlik arasında ters yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Mesleki özdeşleşme ile iş yükü algısı arasındaki ilişkinin ters yönlü, mesleki özdeşleşme ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin ise aynı yönlü olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Aracılık etki analizleri sonucunda mesleki özdeşleşme ile tükenmişlik ilişkisinde iş yükü algısının ve psikolojik dayanıklılığın kısmi aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ek olarak ilgili yazında hemşirelerin en çok mesleki tükenmişlik yaşayan meslek grubu olarak ifade edilmesine rağmen bu araştırmada hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri sadece duygusal tükenme boyutunda yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgular mesleki özdeşleşmenin tükenmişlik üzerinde ters yönde anlamlı etkisinin olduğunu ve iş yükü algısı ve psikolojik dayanıklılığın bu etkide fark yarattığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Mesleki özdeşleşme, tükenmişlik, iş yükü algısı, psikolojik dayanıklılık

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between occupational identification and burnout and to reveal the mediating effect of workload perception and psychological resilience in this relationship. The research model formed within the scope of the study variables was tested by collecting data from a sample of 503 nurses. As a result of the analysis of the data collected by the survey method, it was found that there was a negative relationship between professional identification and burnout, a positive relationship between workload perception and burnout, and a negative relationship between psychological resilience and burnout. It has been concluded that the relationship between occupational identification and workload perception is negative and the relationship between occupational identification and psychological resilience is the positive. As a result of mediation effect analysis, it was determined that workload perception and psychological resilience had a partial mediation effect in the relationship between occupational identification and burnout. In addition, although the nurses were the most experienced occupational burnout group in the relevant literature, it was concluded that the burnout levels of nurses were low. Findings show that burnout is effective on occupational identification and workload perception and psychological resilience make a difference in this effect.

Keywords: Occupational identification, burnout, workload perception, psychological resilience