Abdullah b. Vehb'in tefsir rivayetlerinin toplanması ve tasnifi
Collection and classification of Abdullah b. Wahb's tafsir narrati̇ons
Yazar: EMİRA CEYLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA ÇELEM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdullah b. Vehb = Abdullah b. Vehb ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez, son yüzyılın çeyreğine kadar gizli kaldığı tespit edilen, günümüzde yazılan birçok tefsir tarihi eserinde ismi anılmayan bir tefsire dikkatleri çekerek eseri ve müfessirini tanıtmayı, müfessirin kendi eserinden başka Taberî ve İbn Ebî Hâtim tefsirlerinde bulunan rivayetlerinin toplanmasını ve tasnif edilmesini amaçlamaktadır. 
İmam Malik'le aynı dönemde yaşayan fakih, muhaddis ve müfessir Abdullah b. Vehb'in (ö. 197/812) tefsir rivayetlerinin toplandığı el-Câmi' Tefsîru'l-Kur'ân isimli mahtût nüsha, Macar asıllı müsteşrik Miklos Muranyi tarafından 1992-1995 yılları arasında tahkik edilmiştir. Mahtût nüshadaki rivayetler sûre tasnifli olmayıp İbn Vehb'in şeyhlerinden işittiği şekilde kaydedilmiştir. Muranyi, dipnotlarda rivayetlerin hangi ayetlere ait olduğuna dair bilgi verse de çalışmasında birtakım eksikler ve yanlışlar vardır. Bu sebeple tahkikin tek tek incelenmesi bir mecburiyet olmuştur. 
Tezin giriş kısmında Abdullah b. Vehb'in hayatı ve eserlerine kısaca değinilmiştir. Daha sonra İbn Vehb'in naklettiği tefsir rivayetlerini bir araya getiren eserindeki rivayetler sûre düzeniyle tasnif edilmiş; mahtût nüshadaki yıpranmadan dolayı eksik bırakılan bazı rivayetler tamamlanmıştır. Çalışma esnasında İbn Vehb'in, tek senedle şeyhinden aldığı tüm rivayetleri bir arada verdiği tespit edilmiştir. Bu rivayetlerin bazılarına Taberî ve İbn Ebî Hâtim'in eserlerinde bölünmüş olarak rastlanmış, bazıları ise sened muhafaza edilerek tarafımızdan bölünmüştür. Çalışmayı bir ileri boyuta taşımak maksadıyla eser Taberî ve İbn Ebî Hâtim'in eserlerindeki İbn Vehb rivayetlerinin İbn Vehb'in eserinde bulunan rivayetlerle karşılaştırılmış, aynı olduğu tespit edilenler dipnotta belirtilmiş, farklı olanlar metin içerisine alınmıştır. Böylece İbn Vehb rivayetlerinin bir araya toplandığı yeni bir kaynak meydana getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This thesis aims to introduce the work and its commentator by drawing attention to an unnamed commentary in many of the histories of exegesis works written today that retained to be hidden until the quarter of the last century, and to collect and classify the interpretations of the exegete in Tabari and Ibn Abi Hatim commentaries other than his work. The exemplum of written Al-Câmi' Tefsîru'l-Qur-an, which was a collection of exegesis interpretations of Abdullah b. Vehb (d.197/812), who lived during the time of Imam Malik, an alfaqui, narrators of Muhammad's all sayings, deeds, and approvals, and expounder, substantiated by the Hungarian orientalist Miklos Muranyi between 1992-1995. The narrations in the written copy were not classified in line with surahs and registered as Ibn Vehb heard from his sheiks. Although Muranyi states the information about which verses the narrations belong in the footnotes, there are some deficiencies and inaccuracies in his study. For this reason, it has become a necessity to examine his study in detail.

Abdullah b. Vehb's life and studies are briefly mentioned in the introduction part of the thesis. Following it, the narrations in his study, which brought together the exegesis interpretations explicated by Ibn Vehb, are classified in surah order. Some of the narrations that were left incomplete due to the wear and tear in the written copy have been completed accordingly

During the study, it is understood that Ibn Vehb stated together all the narrations he received from his sheik within the framework of a single deed. Some of these narrations were found in the study of Tabari and Ibn Abi Hatim as divided, and some of them have been divided by us through keeping the respective single deed.

To take the study to a further level, the narrations of Ibn Vehb in the study of Tabari and Ibn Abi Hatim compared with the narrations stated in Ibn Vehb's study. The narrations that are the same in all studies have been indicated in the footnote, while the different ones have been included in the text part. Therefore, it has been tried to create a new source in which the narrations of Ibn Vehb are collected