Türkiye'deki relikt endemik sığla ağacı (Liquidambar orientalis Mill. var orientalis ve L. orientalis Mill. var. integriloba Fiori) populasyonlarında izoenzim polimorfizminin polyakrilamid jel elektroforezi (page) yöntemi ile saptanması
Determination of isozyme polymorphism in relict endemic Liquidambar orientalis Mill. var. orientalis and L. orientalis Mill. var. integriloba Fiori populations in Turkey by polyacrylamide gel electrophoresis (page) technique
Yazar: EAYLETTİN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BELGİN GÖÇMEN TAŞKIN
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Liquidambar orientalis Türkiye'nin güney-batısında yayılış gösteren relikt endemik bir türdür. Türün L. orientalis Mill. var. orientalis ve L. orientalis Mill. var. integriloba Fiori olmak üzere iki varyetesi bulunmaktadır. Ekolojik ve biyocoğrafik öneminin yanı sıra, ?sığla yağı? adı verilen bir balzamın eldesi nedeniyle ekonomik açıdan da önemli bir türdür. 20. yüzyılın başlarında 6321 ha'lık bir alanda dağılım gösteren tür, ~ % 80'lik bir daralma ile, günümüzde 1337 ha'lık bir alanda sınırlı kalmıştır.Relikt endemik olması ve ekonomik önemi nedeniyle L. orientalis bugüne kadar birçok araştırmacı tarafından morfolojik, anatomik ve palinolojik yönden çalışılmıştır. Ancak, literatürde türün genetik belirteçlerine ve genetik çeşitliliğine ilişkin kapsamlı bir çalışmaya rastlanmamıştır.Türün genetik çeşitliliğine ilişkin çalışmalar, türün korunması açısından önemlidir. İzoenzim çeşitliliğinin populasyon genetiğindeki kullanımı uzun bir geçmişe sahiptir ve izoenzimler daha yakın bir geçmişte koruma biyolojisinde de kullanılmaya başlanmıştır. Bu tez çalışmasında, 6 L. orientalis Mill. var. orientalis ve 8 L. orientalis Mill. var. integriloba Fiori populasyonu için polyakrilamid jel elektroforezi (PAGE) yöntemi ile, aspartat aminotransferaz (AAT; E.C. 2.6.1.1), katalaz (CAT; E.C. 1.11.1.6), esterazlar (?-EST, ß-EST; E.C. 3.1.1?), glutamat dehidrogenaz (GDH; E.C. 1.4.1.2-4), laktat dehidrogenaz (LDH; E.C. 1.1.1.27), malat dehidrogenaz (MDH; E.C. 1.1.1.37), fosfoglukomutaz (PGM; E.C. 5.4.2.2) ve süperoksit dismutaz (SOD; E.C. 1.15.1.1) olmak üzere 8 izoenzim sisteminde elde edilen polimorfizm bilgisi sunulmaktadır. Her bir enzim sistemi için populasyonlarda gözlenen bant ve bant deseni frekansları hesaplanmıştır. Veri analizi POPGENE Version 1.31 bilgisayar programı ile gerçekleştirilmiştir.Çalışmada esterazlar hariç, 7 izoenzim sistemi lokuslar bazında değerlendirmeye alınmıştır. Bu 7 izoenzim sistemi için toplam 13 lokus ve 27 allel gözlenmiştir. Tüm populasyon ve lokuslar için, gözlenen ortalama allel sayısı (A) 1.84 ± 0.54 ve ortalama etkili allel sayısı 1.58 ± 0.51 olarak bulunmuştur. Çalışılan populasyonlarda polimorfik lokusların oranı % 53.85 ile % 76.92 arasında değişmiştir. Tüm populasyonlar için beklenen heterozigotluk (Hb) ortalaması 0.38 ± 0.25, gözlenen hetrozigotluk (Hg) ortalaması ise 0.59 ± 0.43 olarak bulunmuştur. Gen akış düzeyi (Nm) her bir kuşakta 1.139 olarak hesaplanmıştır. Nei'nin genetik uzaklık katsayısı (DN), bütün populasyon çiftleri dikkate alındığında 0.005 ile 0.233 arasında değişmiştir. Genetik çeşitliliğin büyük bir oranının (% 70) populasyon içi çeşitliliğe ait olduğu görülmüştür.Anahtar Sözcükler: Liquidambar orientalis, relikt endemik tür, genetik varyasyon, izoenzim polimorfizmi, aspartat aminotransferaz (AAT), katalaz (CAT), esterazlar (?-EST, ß-EST), glutamat dehidrogenaz (GDH), laktat dehidrogenaz (LDH), malat dehidrogenaz (MDH), fosfoglukomutaz (PGM), süperoksit dismutaz (SOD), polyakrilamid jel elektroforezi (PAGE), koruma stratejileri.

Abstract:
Liquidambar orientalis is a relict endemic to southwest of Turkey. L. orientalis Mill. var. orientalis and L. orientalis Mill. var. integriloba Fiori are the two varieties of L. orientalis found in the same locations, together. In addition to its ecological and biogeographical importance, production of the balsam, ?liquid storax?, by wounding the bark, makes this species economically important, as well. At the beginning of 20th century, the species was covering 6321 ha area, however, today it is restricted to only 1337 ha distribution area resulting in a ~80 % decrease.Because of its relict endemism and economic importance, several morphological, anatomical and palinological studies have been carried out in L. orientalis. However, no information has been noticed about genetic markers and the genetic variability of this species in the specialized literature.Studies of genetic diversity in this species are important in terms of the conservation of this species. The use of isozyme variation has a long tradition in population genetics, and a more recent application in conservation biology. In this thesis, isozyme polymorphism data obtained from polyacrylamide gel electrophoresis (PAGE) of eight isozyme systems, aspartate aminotransferase (AAT; E.C. 2.6.1.1), catalase (CAT; E.C. 1.11.1.6), esterases (?-EST, ß-EST; E.C. 3.1.1?), glutamate dehydrogenase (GDH; E.C. 1.4.1.2-4), lactate dehydrogenase (LDH; E.C. 1.1.1.27), malate dehydrogenase (MDH; E.C. 1.1.1.37), phosphoglucomutase (PGM; E.C. 5.4.2.2) and superoxide dismutase (SOD; E.C. 1.15.1.1), in six populations of L. orientalis Mill. var. orientalis and eight populations of L. orientalis Mill. var. integriloba Fiori were reported. For each enzyme system, frequencies of individual bands and banding patterns observed in the populations were determined. Processing of data was carried out by POPGENE Version 1.31 software program.Except ESTs, 7 isozyme systems were evaluated on the basis of loci. For the 7 isozyme systems, 13 loci and 27 alleles were observed. For all populations and loci, mean number of observed alleles (Na) was found as 1.84 ± 0.54 and mean number of effective alleles (Ne) was found as 1.58 ± 0.51. The proportion of polymorphic loci for the populations ranged from 53.85 % to 76.92 %. Mean estimated expected-heterozygosity (He) of the populations was 0.38 ± 0.25 and mean observed-heterozygosity (Ho) of the populations was 0.59 ± 0.43. The level of gene flow (Nm) was 1.139 per generation. Nei?s genetic distance coefficient (DN) ranged from 0.005 to 0.233 among all possible population pairs. A high proportion (70 %) of genetic variation was within populations.Key Words: Liquidambar orientalis, relict endemic, genetic variation, isozyme polymorphism, aspartate aminotransferase (AAT), catalase (CAT), ?-esterases (?-EST), ß-esterases (ß-EST), glutamate dehydrogenase (GDH), lactate dehydrogenase (LDH), malate dehydrogenase (MDH), phosphoglucomutase (PGM), superoxide dismutase (SOD), polyacrylamide gel electrophoresis (PAGE), conservation strategies.