Talasemi taşıyıcısı çocuklarda genotoksisite ve sitotoksisitenin sitom yöntemiyle değerlendirilmesi
Evaluation of genotoxicity and citotoxicity of thalassemia carrier children BY cytome assay
Yazar: EZGİ ÖZEL BABACANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GONCA ÇAKMAK DEMİRCİGİL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Mikroçekirdek testleri = Micronucleus tests ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Talasemi = Thalassemia ; Çocuklar = Children

Özet:
Kalıtsal hemoglobin bozukluklarından biri olan talaseminin, en sık görülen türü beta talasemidir. Beta talasemi majör bireylerle yapılan çalışmalarda genotoksisite riskinde artış gösterilmiştir. Ancak günümüze dek beta talasemi minör (BT minör) bireyler ile yapılmış genotoksisite riskinin değerlendirildiği kapsamlı bir çalışma bulunmamakta ve yapılmış çalışmaların sonuçlarından yeterli bilgi sağlanamamaktadır. Çalışmamızda BT minör çocuklardaki genotoksisite riskinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Genotoksisitenin kanser gelişiminde ara bir basamak olduğu bilinmektedir. Çocukluk çağında olası bir riskin saptanması, gelecekte kanser oluşumunu engellemeye yönelik önlemlerin alınması için fırsat sağlayacaktır. Çalışma grubunu oluşturan BT minör çocuklar (n=79) ile bu çocukların sağlıklı kardeşleri ya da benzer demografik özelliklerdeki sağlıklı çocuklarda (n=74), geçerlenmiş ve etkin bir yöntem olan sitogenezin durdurulduğu mikroçekirdek yöntemi (SD-MÇ) (sitom yöntemi) kullanılmıştır. MÇ sayısının yanı sıra NT ve NPK sıklıkları belirlenerek, NBİ hesaplanarak sitom analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışma tasarımında sadece hastalık etkilerini gösterebilmek için; yaş, cinsiyet, diyet, sigara ve çevresel farklılıklar gibi karıştırıcı faktörler önlenmeye çalışılmış, popülasyon büyüklüğü yeterli genişlikte seçilmiştir. Hematolojik ve biyokimyasal parametreler de incelenerek sitom yöntemi verileri ile ilişkileri araştırılmıştır. Çalışmamız BT minör çocuklarda genotoksisitenin araştırıldığı ve SD-MÇ yönteminin kullanıldığı bilimsel literatürdeki ilk çalışmadır. Çalışmamızda, genotoksisite ve sitotoksisite parametreleri ve oksidatif stres ile ilişkilendirilen biyokimyasal parametreler, BT minör ve sağlıklı çocuklarda benzer bulunmuştur (p>0,05). MÇ sıklığı için bulunan kesim noktasının üstünde MÇ sıklığına sahip BT minör çocukların (%39,2), sağlıklı çocuklardan (%21,6) istatistiksel olarak daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0,05). BT minör çocuklar ile sağlıklı çocuklar arasında anlamlı fark gösteren biyokimyasal parametreler ile sitom parametreleri arasındaki anlamlı ilişkiler ise ileride araştırılabilir çalışma konusu olarak düşünülmektedir. Sonuç olarak, çocuklarda BT minör olmak genotoksisite açısından her ne kadar riskli görünmese de, yaşamın ilerleyen yılları ile risk faktörlerinin artması sonucu etkileşimler araştırılmalı, BT minör çocuklar takip edilmelidir. İlk olma özelliğindeki araştırmamızın, yetişkin BT minör bireylerde de tekrarlanmasında yarar vardır.

Abstract:
Thalassemia is one of the hereditary hemoglobin disorders, the most common type is beta thalassemia. It is shown that genotoxicity risk is increased in beta thalassemia major patients. Until now there is no comprehensive study which the risk of genotoxicity in beta thalassemia (BT) minor individuals are evaluated and the data of these studies is insufficient for conclusion. In our study, it has been tried to clarify the possible risk of genotoxicity and cytotoxicity in BT minor children. It is known that genotoxicity is intermediate step in carsinogenesis. Detection of possible risk in childhood provides an opportunity to take measures for cancer prevention in the future. In our study, BT minor children have been included as study group (n=79), healthy sisters and brothers of these children and healthy children which have similar demographic characteristics are included as control group (n=74). Cytokinesis blocked micronucleus assay (CB-MN) (cytome assay) which is validated and efficient method has been used to assess the risk of genotoxicity and cytotoxicity. With determination of number of micronucleus (MN), frequency of nuclear bud and nucleoplasmic bridge and calculation of nuclear division index cytome analysis has been done. In the design of this study, it has been tried to prevent any confounding factors such as age, gender, diet, smoking and environmental differences between the study and control group and adequate population is chosen to demonstrate only the disease effects. Hematologic and biochemical parameters also were evaluated and the relation between these outcomes and data of cytome assay were assessed. Our study is the first in the literature with regards to study design to investigate the genotoxicity and cytotoxicity in thalassemia minor children by usage of CB-MN assay. Similar outcomes were found in control and study group in terms of genotoxicity, cytotoxicity parameters and, biochemical parameters associated with oxidative stress (p>0,05). It is found that number of study group is higher than the number of control group which are over the cut off point of MN frequency. The control and study group were evaluated according to MN frequency cut off point, and the number of individuals in BT minor group (%39,2) according to the cut off point were statistically higher than the number of individuals in healthy children group (%21,6). The significant relations between the cytome parameters and parameters which are significant between BT minor and healthy children can be subjects for further evaluations. However our results indicate that being BT minor children is not a risk in terms of genotoxicity, with the continuation of life the risk factors can be induced, so that the interactions and monitorization should be considered for BT minor children. It is beneficial to repeat our research in BT minor adults.