Uyku kısıtlamasında çerçeveleme etkisinin risk alma davranışları üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the framing effect on risk-taking behaviors in sleep restriction
Yazar: YAĞMUR MUTLU
Danışman: PROF. DR. ERSİN OĞUZ KOYLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışmada, 18-27 yaş arası sağlıklı uyku düzenine sahip olan 19 genç yetişkin katılımcı üzerinde, 7 gün boyunca yatakta geçirilen 4 saat uyku kısıtlamasının çerçeveleme etkisi (kayıpta risk alma kazançta riskten kaçınma) doğrultusunda risk alma davranışlarını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Bu doğrultuda, üç hafta boyunca her bir katılımcıya; bir hafta boyunca 4 saat uyku kısıtlaması dönemi, bir hafta serbest uyku dönemi ve bir hafta boyunca da 8 saatlik uyku içeren dinlenme dönemi uygulanmıştır. Katılımcıların uyku düzeni, kendilerine çalışma boyunca verilen aktivite saatleri ile takip edilmiştir. Kısıtlama ve dinlenme dönemlerinin son gecesini takip eden ertesi günde katılımcılar laboratuvara davet edilerek risk alma davranışlarını incelemek üzere testler yapılmıştır. Bu testler: Alışılmadık Hastalık Görevi, kısmi geri bildirim verilen Balon Analog Risk Görevi ve geri bildirim verilmeyen Piyango Seçim Görevi olmak üzere üç farklı risk görevinden oluşmaktadır. Risk görevlerinin sonunda katılımcılar, yaşam amaçlarının çerçeveleme etkisi ve uyku koşulları arasındaki mediyatör olma durumunun incelenmesi için Psikolojik İyi Olma Ölçeklerinin yaşam amaçları kısmını çözmüşlerdir. Uyku dönemleri oluşturmak için kullanılan uyku protokolünün, çalışmada kullanılan: uyku saati verileri ve katılımcıların uykululuk ile kafeinli içecek tüketimi değerlendirmeleri üzerinden analiz edildiğinde başarıyla uygulandığı sonucu elde edilmiştir. Ancak, uyku kısıtlamasının çerçeveleme etkisi doğrultusunda risk görevleri üzerinde anlamlı bir fark yaratmadığı sonucu elde edilmiştir. Benzer şekilde, yaşam amaçlarının uyku koşulları ve çerçeveleme etkisi arasında ilişkide mediyatör etkisi olmadığı sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
The current study researched how 4 hours of sleep restriction time in bed for 7 days affected risk-taking behaviors in line with the framing effect (risk-taking in loss, avoiding risk in gain) on 19 young adult participants with a healthy sleep pattern. In this respect, a 4-hour sleep restriction period for one week, an ad-lib sleep period for one week, and an 8-hour well-rested sleep period for one week were applied to each participant for three weeks. Sleep pattern of each participant was tracked with activity watches which provided to them. Participants were invited to lab and tests were applied to examine risk-taking behaviors on the next day following the last night of both sleep restriction and a well-rested sleep period. These tests consist of three different risk tasks: Unusual Risk Task, Balloon Analog Risk Task with partial feedback, and the Lottery Choice Task without feedback. At the end of risk tasks, participants completed the Purpose in Life section of the Scales of Psychological Well-being to examine the Purpose in Life condition of being a mediator between the framing effect and sleep periods. It was received a result that the sleep protocol used to create sleep periods was successfully applied when analyzed based on the sleep device data used in the study and the participants' sleepiness and caffeinated beverage consumption evaluations. However, it was concluded that sleep restriction did not make a significant difference on risk tasks in line with the framing effect. Similarly, it was concluded that Purpose in Life does not have a mediator effect on the relationship between sleep periods and the framing effect.