Aile hekimliği asistanlarının fiziksel aktivite durumları ve egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki bilgi tutum ve davranışları
Knowledge attitudes and behaviors of family medicine assistants about physical activity status and exercising recipe
Yazar: AYŞE TUĞBA UÇAR
Danışman: PROF. DR. OKTAY SARI ; DOÇ. DR. TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Egzersizin insan vücudu üzerindeki olumlu etkileri sayısız bilimsel veriyle kanıtlanmıştır. Aile Hekimliği birinci basamak hizmette sağlık sistemine ilk başvuru noktası olması nedeniyle sağlık sorumluluğunu üzerine aldığı bireylerden uygun gördüğü hastalara egzersiz reçetesi planlamak için en iyi pozisyondadır. Ülkemizde, birinci basamak aile hekimlerinin egzersiz reçetesi verme ve hekimin egzersiz reçetesi konusunda bilgi, tutum ve engel ilişkisini inceleyen nitelikli çalışma sayısının az olduğu görülmüştür. Bu nedenle bu araştırmamız, birinci basamak hekimlerinin reçete düzenleme oranını saptama, aile hekimlerinin egzersiz reçeteleme konusunda kendini yeterli hissetme düzeylerinin belirlenmesi; bu konuda karşılaşılan engellerin ortaya çıkarılması ve bu engellere yönelik çözüm önerilerinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. 
Gereç ve Yöntem: 15.07.2022-15.12.2022 tarihleri arasında Aile hekimliği asistanlarının sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, kendi fiziksel aktivite yapma durumunun reçeteleme üzerine etkisi, mesleğe yönelik belirttikleri özelliklerinin hastalarına egzersiz reçetesi verme davranışlarına olan katkısı, egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi amacıyla elektronik ortamda hazırlanmış olan anket formu kullanılmıştır. Anket formu kapsamında, egzersiz reçete düzenlenmesi   konusunda aile hekimlerinin önünde yer alan engellerin belirlenmesi ve çözüm önerilerinin değerlendirilmesine yönelik sorular da yer almaktadır. Çalışma TAHUD'a (Türkiye Aile Hekimliği Uzmanlık Derneği) kayıtlı Aile Hekimliği Asistanları üzerinde yapılmıştır. Anket formuna ait web linki tarafından kurumsal sosyal paylaşım ağı aracılığıyla katılımcılara ulaştırılmıştır. Verilerin analizi için SPSS programı kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 253 aile hekimi asistanlarının %60,5'i 26-31 yaş aralığında %60,9'u kadındır. Aile hekimliği asistanlarının egzersiz reçeteleme konusundaki bilgi düzey puanı min:5 maks:25, egzersiz reçeteleme konusundaki tutum düzey puanı min:10 maks:50 ve egzersiz reçeteleme komsundaki engel düzey puanı min:10 maks:50 olarak belirtilmiştir. Aile hekimliği asistanları arasında Fiziksel aktivite yapma sıklığı farklı olan asistanların Egzersiz Reçeteleme Konusundaki Bilgi (p<0,048), Tutum (p<0,032) puanları bakımından istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur. Fiziksel aktivite sıklığı yüksek olan asistanların Egzersiz Reçeteleme Konusundaki Bilgi düzey (13,87) ve Tutum düzey (27,33) puanları daha yüksektir. Aile hekimliği asistanlarının egzersiz reçeteleme konusundaki Bilgi, Tutum ve Engel puanlarının Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; Egzersiz reçetesi düzenleme durumu üzerinde yaş (p<0,026), kronik hastalık durumu (p<0,011), Egzersiz reçeteleme konusunda bilgi (p<0,001) ve tutum (p<0,001) düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. 32-37 yaşında olan aile hekimliği asistanlarında Egzersiz Reçeteleme Konusundaki Tutum (28,16) düzey puanı, 25 yaş ve altında olan aile hekimi asistanlarında Egzersiz Danışmanlığı Konusunda Engel (31,58) düzey puanı daha yüksektir.  Kronik hastalık bulunan aile hekimliği asistanlarında 3,9 kat daha fazla egzersiz reçetesi düzenleme görülmüştür. Aile hekim egzersiz reçeteleme sıklığına göre bilgi (B=0,754) ve tutum düzey puanı (B=0,883) arttıkça egzersiz reçetesi düzenlemenin arttığı tespit edilmiştir. Analiz sonucuna göre tek faktörlü model incelendiğinde; egzersiz reçetesi düzenleme durumu üzerinde yaş (p<0,002), hekimlik süresi (p<0,025), kronik hastalık durumu (p<0,049), fiziksel aktivite yapma sıklığı (p<0,017), günlük muayene edilen hasta sayısı (p<0,036), eğitim alma durumu (p<0,002) ve Egzersiz Reçeteleme Konusunda Bilgi (p<0,001) ve Tutum (p<0,001) düzey puanları istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır.
Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının uzmanlık eğitim müfredatında yer alan egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki eğitim programını alan hekimlerin hastalarına egzersiz danışmanlığı yapma ve egzersiz reçetesi verme eğiliminde oldukları saptanmıştır. Yaş, hekimlik süresi ve günlük muayene edilen hasta sayısı arttıkça daha fazla egzersiz reçetesi düzenlendiği saptanmıştır. Hekimlerin egzersiz reçetelemedeki bilgi düzeyiyle tutumu arasında pozitif yönlü, egzersiz danışmanlığı konusundaki engel arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: aile hekimliği asistanları; fiziksel aktivite, egzersiz reçeteleme

Abstract:
Objective: The positive effects of exercise on the human body have been proven by numerous scientific data. Since Family Medicine is the first point of reference to the health system in primary care, it is in the best position to plan exercise prescriptions for the patients it deems appropriate from the individuals it takes responsibility for health. In our country, it has been observed that the number of qualified studies examining the relationship between primary care family physicians' exercise prescription and the physician's knowledge, attitude and disability about exercise prescription is low. Therefore, this study aims to determine the prescription rate of primary care physicians, to determine the level of self-efficacy of family physicians in prescribing exercise; It aims to reveal the obstacles encountered in this regard and to evaluate the solution proposals for these obstacles.

Materials and Methods: Between 15.07.2022 and 15.12.2022, in addition to sociodemographic characteristics of family medicine residents, the effect of their physical activity status on prescribing, the contribution of their professional characteristics to their behavior in giving exercise prescriptions to their patients, and their knowledge, attitudes and behaviors about issuing exercise prescriptions. A questionnaire form prepared in the environment was used. Within the scope of the questionnaire, there are also questions about determining the obstacles in front of family physicians in the preparation of exercise prescriptions and evaluating the solution proposals. The study was conducted on Family Medicine Assistants registered to TAHUD (Turkish Family Medicine Specialization Association). The web link of the survey form was delivered to the participants via the corporate social network. SPSS program was used for data analysis.

Results: Of the 253 family physician assistants participating in the study, 60.5% were women, and 60.9% were in the 26-31 age range. The knowledge level score of family medicine residents on exercise prescribing was min:5 max:25, the attitude level score on exercise prescribing was min:10 max:50, and the disability level score in the exercise prescribing neighborhood was min:10 max:50. A statistically significant difference was found among family medicine residents in terms of Knowledge (p<0.048) and Attitude (p<0.032) scores on Exercise Prescribing of residents with different frequency of physical activity. Residents with a high frequency of physical activity had higher Knowledge level (13.87) and Attitude level (27.33) scores on Exercise Prescribing. In the multivariate logistic regression analysis of the Knowledge, Attitude and Disability scores of family medicine residents on exercise prescribing; Age (p<0.026), chronic disease status (p<0.011), knowledge about exercise prescribing (p<0.001) and attitude (p<0.001) levels were found to be statistically significant on exercise prescription regulation. Attitude towards Exercise Prescribing (28.16) level score for family medicine residents who are 32-37 years old, and Barrier for Exercise Counseling (31.58) level points for family medicine residents who are 25 years and younger are higher. 3.9 times more exercise prescription regulation was seen in family medicine residents with chronic disease. It was determined that exercise prescription regulation increased as the knowledge (B=0.754) and attitude level score (B=0.883) increased according to the frequency of family physician exercise prescribing. According to the results of the analysis, when the single factor model is examined; age (p<0.002), duration of practice (p<0.025), chronic disease status (p<0.049), frequency of physical activity (p<0.017), number of patients examined daily (p<0.036), Educational status (p<0.002) and Knowledge on Exercise Prescribing (p<0.001) and Attitude (p<0.001) level scores were found to be statistically significant.
Conclusion: It was determined that the physicians who took the training program on the regulation of exercise prescription, which is included in the specialty training curriculum of family medicine residents, tended to give exercise counseling and exercise prescriptions to their patients. It was determined that more exercise prescriptions were issued as age, duration of practice and the number of patients examined daily increased. A positive relationship was found between the physicians' level of knowledge in exercise prescribing and their attitude, and a negative relationship was found between the obstacle in exercise counseling.

Key words: Family medicine assistants; physical activity; exercise prescribing