Avrupa Birliği'nin ortak güvenlik ve savunma sisteminin Türkiye açısından değerlendirilmesi
An assessment of the common security and defense system of European Union with respect to Turkey
Yazar: FEVZİ EYİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ŞUHNAZ YILMAZ ÖZBAĞCI
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Union Security and Defence Policies ; Güvenlik = Security ; Lizbon Antlaşması = Treaty of Lisbon ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Ortak girişimler = Joint ventures ; Savunma = Defence ; Türkiye = Turkey

Özet:
Soğuk Savaş'ın sona ermesi ile birlikte uluslararası güvenlik ortamında görülen değişim, Avrupa Birliği'nin (AB) siyasi kararlarını destekleyebilecek bir güvenlik ve savunma sistemi oluşturmasını zorunlu kılmıştır. Başlangıçta NATO içerisinde bir kimlik olarak geliştirilen AB'nin ortak güvenlik ve savunma sistemi, kademeli olarak kimlikten politikaya dönüştürülmüştür. 2000'li yıllarla birlikte NATO'dan özerk bir kurumsal yapı ve operasyonel kabiliyet kazanan söz konusu sisteme, 2009 yılında yürürlüğe giren Lizbon Antlaşması ile kolektif savunma boyutu da dâhil edilmiştir. Böylece AB, güvenlik ve savunma alanında tarihinde hiç olmadığı kadar bütünleşme sağlamış ve uluslararası arenada rol almaya başlamıştır.Bu çalışma, Liberal Hükümetlerarasıcılık kuramı ve Realizm kuramının zayıf devletlerin sistemdeki baskın gücün yanında yer alması yaklaşımı çerçevesinde hazırlanmıştır. Çalışmanın odaklandığı problem, Türkiye'nin dışında kaldığı AB'nin ortak güvenlik ve savunma sisteminin, Türkiye'ye yönelik mevcut ve muhtemel etkilerinin araştırılmasıdır. Bu kapsamda, ilk olarak sistemin hedefleri, genel esasları, kurumsal yapısı ve işleyiş şekli, finansman yapısı ve operasyonel kabiliyeti ortaya koyulmuştur. İkinci olarak, sistemin uygulama alanını ve geleceğini belirleyen kırılganlıklar incelenmiştir. Üçüncü olarak, Avrupa güvenliğindeki rolü ve katkıları itibariyle Türkiye'nin sistemle etkileşimi ortaya koyulmuştur. Son olarak, elde edilen tüm verilerden hareketle Türkiye'ye yönelik risk, tehdit ve fırsatlar değerlendirilmiştir.Çalışmanın sonucunda, AB'nin güvenlik ve savunma alanında yavaş ama sürekli bir gelişim kaydettiği, bu alanda kamuoyu desteğini arkasına aldığı ve hem sert hem de yumuşak güç kullanabilen uluslararası bir aktör olma arayışında olduğu görülmüştür. Ancak rasyonel oyuncular olarak hareket eden üye ülkeler arasında uyumsuzluk olması, karar alma sistemi, finansman yapısı ve operasyonel kabiliyet konularında önemli yetersizlikler olması ve Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Avrupa güvenliğindeki yönlendirici konumunu devam ettirmesi nedeniyle, AB'nin yakın vadede NATO'ya bir alternatif teşkil edemeyeceği değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile Türkiye arasında gelişebilecek bir kriz durumunda, AB'nin bir bütün olarak Türkiye'ye karşı bir müdahalede bulunmayacağı, ancak bazı alt ortaklıklar kurulabileceği ön görülmüştür. Son olarak, Türkiye'nin güvenlik ve savunma alanında, AB'yi bir bütün olarak değerlendirmek yerine, çıkar ve önceliklerinin uyum sağladığı AB üyesi ülkelerle, güvenlik ve savunma alanındaki ilişkilerini artırarak sisteme dâhil olma yolunda daha güçlü bir konum elde edebileceği vurgulanmıştır.

Abstract:
The diversity of international security agenda, which emerged with the end of the Cold War, has compelled the European Union (EU) to generate an autonomous security and defence system. The system, which originally developed within NATO was gradually transformed into an EU common policy. With the Lisbon Treaty (2009), the security system which has acquired its own institutional structure and operational capabilities by 2000?s has begun to include the collective defence dimension. Therefore, the EU raised integration level in security and defence and started to play an active role in the international arena.This study has been prepared within the framework of Liberal Intergovernmentalism and the bandwagoning theory of Realism. The problem of this study focuses on the EU?s common security and defence system?s existing and potential effects to Turkey which is currently out of this system. First, the basic specifications (aims, institutional structure, operational capabilities etc.) of this system are explored. Second, the vulnerabilities of system are examined. Thirdly, Turkey?s interaction with this system was explored. Lastly, this study evaluates risks, threat and opportunities for Turkey.As a conclusion, it is argued that the EU has made a slow but steady progress in the field of security and defence, has acquired public support and is aiming to become an international actor, which can use both soft and hard power simultaneously. However, it is also argued that the EU cannot be alternative to the NATO in the near-term, because of the lack of harmony of its members, the inadequacies of the system and the persisting decisive position of the USA for European security. Accordingly, it is presumed that the EU as a monolithic unit can not intervene against Turkey in case of a potential crisis with Greece or Greek Cypriots. However, it is also presumed that Greece and the Greek Cypriots can make some sub partnerships against Turkey in case of a crisis. The last but not the least, it is argued that Turkey can develop relations in the field of security and defence with the Union?s members which have policies compatible with Turkey, rather than to approach the EU as a monolithic unit especially in the field of security and defence.