Benin'de tüketicilerin domates satın alma fiyatını etkileyen faktörlerin analizi
Analysis of factors affecting consumer's tomato purchasing price in Benin
Yazar: MOUINATOU ALIDOU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHMİYE FİGEN CEYLAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Yaş Meyve ve Sebze (YMS) üretim ve pazarlamasının gelişmekte olan pek çok ülkede olduğu gibi özellikle Batı Afrika'da da sosyo-ekonomik kalkınmaya önemli etkileri vardır. Bu çalışmanın genel amacı, Benin'de tüketicinin domates satın alırken üstlenmeyi kabul ettikleri fiyat (fiyat primi eklenmiş piyasa fiyatı) üzerine temel sosyoekonomik ve ürün kalite özellikleri ile gelir düzeyinin etkisinin incelenmesidir. Cotonou'da (Benin) basit tesadüfi örnekleme çerçevesinde belirlenen 223 domates tüketicisi ile yüz yüze anket uygulaması yapılmış ve elde edilen birincil veriler analiz amacıyla kullanılmıştır. Dolayısıyla, tüketicinin organik/konvansiyonel domates, yerel/ithal domates ve Akikon L.esculentum var. pyriforme (en çok tercih edilen domates çeşidi) için ödemeyi kabul etikleri fiyat üzerinde pazar faktörleri, kalite özellikleri, tüketim dönemi tercihi ve sosyo-ekonomik faktörlerin etkileri Hedonik Fiyatlama yöntemi aracılığıyla incelenmiştir. 
 
Sonuç olarak, yerel, organik ve Akikon çeşidi (L.esculentum var. Pyriforme) için yüksek fiyat primi ortalamaları sırasıyla 0.30 Dolar; 0.32 Dolar ve 0.28 Dolar'dır. Buna göre, çalışmada 400 gramlık domates için standart 200 FCFA (0.36 Dolar) piyasa fiyatına, bulunan primi eklediğimizde kabullenilebilen nihai fiyat düzeyleri sırasıyla 0.66 Dolar, 0.68 Dolar ve 0.64 Dolar olmuştur.Yerli domates için üstlenilen fiyatı etkileyen önemli faktörlerin, tüketicilerin yaşı, geliri ve mesleği gibi kişisel özellikleri, domatesin kalite ve şekil özellikleri ile yerli tercihi olduğu anlaşılmıştır. Organik domates için kabul edilen fiyat üzerinde etkili olan önemli faktörler kalite özelliği, şekil, mevsimsel tercih ve organik ürün tercihi iken, Akikon L.esculentum var. pyriforme çeşidi için kabul edilen fiyatı etkileyen faktörlerin ise, şekil, renk ve tazelik, ebat, tür tercihi ve gelir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Vegetables play important roles especially in socio-economic development of Western African countries as in many other developing countries . The main objective of this study was to examine effects of main socio economic factors, quality features and income level on tomato purchasing price accepted by consumers (market price with addition of the accepted premium) in Benin. Primary data was collected via face to face survey from 223 tomato consumers, determined within the framework of simple random sampling in Cotonou (Benin). Therefore, effects of the market factors, quality characteristics, seasonal fluctuations and socio-demographic factors on the consumer's accepted price paid for the organic/conventional tomato, the local/imported tomato and Akikon L.esculentum var. pyriforme (the most preferred tomato variety) were examined with hedonic pricing method. 

As a result, the average price premium for local tomato, for organic tomato and for Akikon (L.esculentum var. pyriforme) tomato variety were 0.30 Dollars; 0.32 Dollars and 0.28 Dollars respectively. Accordingly, when the found price premium was added to the standard market price of 200 FCFA (0.36 Dollars) of tomato for 400 grams, the final accepted prices appeared as 0.66 Dollars, 0.68 Dollars and 0.64 Dollars in a consecutive order. It was understood that the important factors that affect accepted price for local tomato were personal characteristics of consumers as age, income and occupation, quality and shape characteristics of tomato and preference towards local tomato. While the important factors that affect accepted price for organic tomato were quality characteristics, shape, seasonal preference and preference towards organic tomato, the factors that affect accepted price for Akikon (L.esculentum var. Pyriforme) were found as shape, colour, freshness, size, variety preference and income.