Çocuk üriner sistem taş hastalığı etyolojisinin multigen paneli ile belirlenmesi ve metabolik tarama ile değerlendirilmesi
Determination of etiology of pediatric urinary stone disease by multigen panel and evaluation with metabolic screening
Yazar: ELNUR ZIYADOV
Danışman: PROF. DR. NİHAT SATAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Böbrek taşları = Kidney calculi ; Etyoloji = Etiology ; Genetik = Genetics ; Nefrolitiazis = Nephrolithiasis ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; Üreter taşları = Ureteral calculi ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner taşlar = Urinary calculi

Özet:
Giriş: Üriner sistem taş hastalığı çocuklarda artan sıklıkta görülen ve etyolojisinde genetik, metabolik ve çevresel faktörlerin rol oynadığı bilinmektedir. Genetik olarak heterojen bir hastalık olması nedeniyle bu çalışmada multigen paneli ve metabolik değerlendirmeyi birlikte araştırdık.
Materyal ve Metod: Mart 2016-Temmuz 2019 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalında üriner sistem taş hastalığı nedeni ile ameliyat yapılan ve takip edilen 48 çocuk hasta çalışmaya alındı. Bilinen metabolik hastalıkları olan çocuklar çalışma dışı bırakıldı.
Her hastadan ayrıntılı anamnez alınıp, pozitif aile hikayesi sorgulandı. Kan ve idrar örnekleri alınıp metabolik değerlendirme yapıldı. Çukurova Üniversitesi AGENTEM (Adana Genetik Hastalıklar Tanı ve Tedavi Merkezi) bünyesinde seçilen hastalardan 2 cc periferik kan örneği toplandı ve DNA izolasyonu yapıldı. Elde edilen sekans verilerinin analizi gerçekleştirildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 48 çocuk hastanın 29'u (% 60,4) erkek, 19'u kız (% 39,6) 'dı. Yaş ortalaması 60±50 (12-192) ay'dı. Çalışmaya dahil edilen hastaların 28'inde (% 58,3) pozitif aile öyküsü olduğu görüldü.
En sık metabolik anormalliğin hipernatriüri (n:30 (% 62,5)) olduğu görüldü. Bunu hiperürikozüri (n:23 (% 47,9)), hiperkalsiüri (n:19 (% 39,6)), hiperoksalüri (n:18 (% 37,5)), hipomagneziüri (n:13 (% 27,1)), sistinüri (n:10 (% 20,8)) ve hipositratüri (n:5 (% 10,4)), izlemekteydi.
Çoklu gen paneli ile yapılan yeni nesil dizileme çalışmaları sonucunda kalite kontrolleri yapılan veriler üzerinde yapılan biyoinformatik analizler neticesinde 8 farklı gende toplam 21 klinik olarak anlamlı varyant tespit edilmiştir. Tespit edilen 21 varyantın genlere göre ağırlıklı dağılımı SLC3A1 geninde 5 varyant (% 23,8), SLC6A20 geninde 4 varyant (% 19), SLC7A9 ve SLC26A1 genlerinde 3'er (% 14,3) varyant şeklindedir.
Sonuç: Üriner sistem taşı olan çocuklarda tekrar taş oluşumunu engellemek ve en etkili tedavi yöntemlerinin uygulanabilmek için altta yatan metabolik ve genetik risk faktörlerinin belirlenmesi önem taşımaktadır.

Anahtar kelimeler: Çocuk üroloji, Çocuklarda Nefrolitiyazis, Nefrolitiyaziste genetik, Taş hastalığının etiyolojifisi, Üriner sistem taş hastalığı

Abstract:
Determination of Etiology of Pediatric Urinary Stone Disease by Multigen Panel and Evaluation with Metabolic Screening
Introduction: It is known that urinary stone disease is increasing in children, and genetic, metabolic, and environmental factors play a role in its etiology. In this study, we investigated the multi-gen panel and metabolic evaluation together because it is a genetically heterogeneous disease.
Methods: Between March 2016 and July 2019, 48 children who were operated and followed for the urinary system stone disease in Çukurova University Faculty of Medicine, Department of Urology, were included in the study. Children with known metabolic disorders were excluded from the study.
A detailed anamnesis was taken from each patient, and the positive family history was questioned. Blood and urine samples were taken, and metabolic evaluation was done. 2 cc peripheral blood samples were collected from the patients selected within Çukurova University AGENTEM (Adana Genetic Diseases Diagnosis and Treatment Center), and DNA isolation was performed. Analysis of the obtained sequence data was performed.
Results: Of the 48 children included in the study, 29 (60.4%) were boys and 19 were girls (39.6%). The average age was 60 ± 50 (12-192) months. It was observed that 28 (58.3%) of the patients included in the study had positive family history.
The most common metabolic abnormality was hypernaturia (n: 30 (62.5%)). This includes hyperuricosuria (n: 23 (47.9%)), hypercalciuria (n: 19 (39.6%)), hyperoxaluria (n: 18 (37.5%)), hypomagnesuria (n: 13 (27.1%)) cystinuria (n: 10 (20.8%)) and hypocitraturia (n: 5 (10.4%)) were followed.
As a result of the new generation sequencing studies carried out with the multi-gene panel, as a result of bioinformatical analysis on the data, quality controls were performed, a total of 21 clinically significant variants were detected in 8 different genes. The weighted distribution of 21 variants detected by genes is five variants (23.8%) in the SLC3A1 gene, four variants (19%) in the SLC6A20 gene, and 3 (14.3%) in the SLC7A9 and SLC26A1 genes.

	Conclusions: It is essential to identify underlying metabolic and genetic risk factors in children with urinary stone to prevent stone formation again and to apply the most effective treatment methods

Key words: Child urology, Nephrolithiasis in children, Genetics in nephrolithiasis, Etiology of stone disease, Urinary system stone disease