Çukurova koşullarında ikinci ürün mısır bitkisine Zea mays L. uygulanan azot dozları ve büyüme düzenleyicilerinin verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Effects of nitrogenes and growth regulators to maize (Zea mays L.) yield and yield components at Çukurova second crop condition
Yazar: AYŞE GÜLGÜN GÖKÇEK
Danışman: PROF. DR. YUSUF KIRTOK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azot = Nitrogen ; Büyüme düzenleyici maddeler = Growth regulator matters ; Mısır = Maize ; Tarla bitkileri = Field crops ; Çukurova bölgesi = Çukurova region

Özet:
Çukurova koşullarında 1992 ve 1993 yıllarında yapılan bu çalışmada, orta erkenci (LG-55 ve LG- 60) ve orta geçci (LG- 2771) mısır çeşitlerine (Zea mays L.) uygulanan farklı azot (0, 18 ve 36 kg/da) dozlarının ve farklı büyüme düzenleyicilerinin (Maxicrop, Omex ve Cytozyme) verim ve verim komponentlerine etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre dane verimi bakımından yıllar, çeşitler, azot dozları ve büyüme düzenleyicileri arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. En yüksek verim 1992 yılında LG- 60 çeşidinde 524 kg/da ile 0 kg N/da doz ve 1993 yılında ise LG- 2771 çeşitinde 803 kg/da ile 36 kg N/da doz ve Omex uygulamasından elde edilmiştir. İki yıllık varyans analiz sonuçlarına göre hektolitre ağırlığı, sömek oranı, dane verimi, koçanda dane sayısı, koçan boyu uygulanan faktörlerden etkilenmiştir.

Abstract:
It was experimented that the affect of nitrogen levels (0, 1 8 and 36 kg/da) and different growth regulators (Maxicrop, Omex and Cytozyme) on the yield and yield components of three com varieties (LG- 55, LG- 60 and LG- 2771) in Çukurova conditions in 1992 and 1993. As result of this research, there were differences according to the grain yield among years, varieties, nitrogen levels and growth regulators. In 1992, the highest yield was observed 524 kg/da at 0 kg/da nitrogen level and Omex 60 variety. In 1993, the highest yield was observed 830 kg/da at nitrogen level and the parcel which were applied Omex from LG- 2771. As the result of two years of variance analyse, the hectolitre weight, sumach rate, seed yield, the number of seed on ear and the ear length were affected by research factors.1. GİRİŞ Gramineae familyasının bir üyesi olan mısır, ekim alanı olarak dünyada buğday ve çeltikten sonra üçüncü sırayı almasına karşılık üretimde ikinci sıradadır. Mısır ıslahındaki hızlı ilerlemeler sonucu vejetasyon süresi kısa, verimi yüksek melez mısır çeşitleri ıslah edilmiştir. Böylece çeşitler Akdeniz, Ege gibi iklimi uygun bölgelerde kışlık bitkilerden sonra ikinci ürün olarak yetiştirilebilmektedir. Adana, İçel ve Hatay illerini içine alan Çukurova bölgesinde ekili tarla arazisi 1 milyon ha, ova niteliğindeki arazi miktarı ise 550.000 ha civarındadır. Bu alan içinde 1 13 bin ha'hk ekim alam ve yaklaşık 800 bin tonluk dane üretimi ile mısır çok az bir alan kaplamaktadır (Anonymous, 1994). Başarılı bitki üretimi geniş anlamda bitkinin genetik potansiyelini ortaya koyabilecek iklim faktörlerine ve modern bitki yetiştirme tekniklerine bağlıdır. Bu tekniklerden biri de tarımda kimyasal kullanımıdır. Kimyasallar içerisinde de gübre kullanımı birinci sırayı almaktadır. Ülkemizde toplam gübre kullanımı 9 milyon ton, gübre kullanılan alan 17 milyon ha ve tarım alanlanmızdaki gübre kullanım oranı % 75 olarak saptanmıştır. Ancak gübre kullanımı çeşide, toprak koşullarına, iklim elverişliliğine göre değişmektedir. Bir yöremizde mısıra 15 kg N/da dozu yeterli iken bir diğer yöremizde ise bu doz yeterli olmamaktadır. Hatta aynı doz azotlu gübre, farklı formdaki ticari gübreler tarafından temin edildiğinde yine verimde farklı sonuçlarla karşılaşılmaktadır. Çünkü her form gübrenin topraktan alınabilirliği farklıdır (Kaplan ve Aktaş, 1993). Bu kimyasallardan bir grup da doğal veya yapay hormonlardır. Bu hormonlar bitkilerde verimi etkiyebilecek bazı fizyolojik reaksiyonları