Sermaye piyasası yatırım kararlarında etkili olan davranışsal faktörler: Kırılgan beşli üzerine bir uygulama
Behavioral factors influencing capital market invesment decisions: The case on the fragile five
Yazar: CEM TEMİR
Danışman: PROF. DR. SERKAN ÇANKAYA
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Sermaye Piyasası Ana Bilim Dalı / Sermaye Piyasası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Aşırı güven hipotezi = Overconfidence hypothesis ; Borsa = Stock exchange ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Kötümserlik = Pessimism ; Kırılgan ülkeler = Fragile countries ; Sermaye piyasası = Capital market ; Yatırım kararları = Investment decisions ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımcılar = Investors ; İyimserlik = Optimism

Özet:
Bu çalışmada aşırı iyimserlik, aşırı kötümserlik, aşırı güven, spontan reaksiyonlar ve rasyonel beklenti değişkenlerinin kırılgan beşli ülkelerinin sermaye piyasalarında yer alan referans borsa endekslerinin işlem hacimlerine olan etkisi araştırılmıştır. Analizde 01.01.2010 – 01.01.2020 yılları arasında günlük değerlerden oluşan veri seti kullanılmıştır. Dhaoui (2011) ve Oprean ve Tanasescu (2014) tarafından ileri sürülen model kullanılmış olup, en küçük kareler yönteminden yararlanılmıştır. 
Çalışma bulgularına bakıldığında kırılgan beşli ülke piyasaları arasında benzerlik ve farklılıklar tespit edilmektedir. Rasyonalite hipotezinin ve aşırı güven yanılgısının Güney Afrika Cumhuriyeti haricindeki tüm pazarlar için reddedilebileceğini göstermektedir. Tüm ülke piyasalarında benzer sonuçlar elde edildiği ve aşırı iyimserlik ve aşırı kötümserlik yanılgılarının Türkiye, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika Cumhuriyeti, Endonezya piyasalarının işlem hacimleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu tespit edilmektedir. Spontan reaksiyon ise Hindistan, Brezilya ve Endonezya ülkeleri üzerinde bir etkiye sahiptir. 
Çalışma sonuçlarına bakıldığında ise piyasaların çalışma şeklini kontrol edenlerin akılcı yatırımcılar olmadığı görülmekte ve işlem hacimleri, büyük ölçüde yatırımcıların rasyonel olmayan davranışlarından etkilenmektedir. Ayrıca piyasalar yatırımcıların tahmin ettiği yöne hareket ederken yatırımcılar aşırı optimist tavırlar sergilemekte, piyasalar yatırımcıların beklediği yönün tam tersine bir hareket halindeyken yatırımcılar aşırı pesimist tavırlar sergilemektedir.
Özellikle bu çalışma uluslararası piyasalarda yatırım yapan oyuncular açısından farklı ülke sermaye piyasalarında farklı davranışsal faktörlerin etkili olduğunu göstermektedir. Özellikle kırılgan beşli ülke özelinde hangi faktörlerin daha etkili ve belirgin olduğu tespit edilmiş olmaktadır. Yatırım stratejisi tespit edilirken katkı sağlaması hedeflenmektedir. İleriye yönelik çalışmalarda ayrıca farklı zaman periyotlarında bu davranış şeklinde değişim sergilenmesi mümkündür. Özellikle kriz dönemlerinde sergilenen davranışlar farklılık gösterebilmektedir. Buna yönelik daha geniş bir veri seti ile kriz dönemlerini de kapsayacak çalışmaların katkı sağlaması mümkündür.

Abstract:
In this study, the effect of excessive optimism, excessive pessimism, excessive confidence, spontaneous reactions and rational expectation variables on the trading volumes of reference stock market indices in the capital markets of the fragile five countries was investigated. A data set consisting of daily values between 01.01.2010 and 01.01.2020 was used in the analysis. The model put forward by Dhaoui (2011) and Oprean and Tanasescu (2014) was used and the least squares method was used. 
Looking at the findings of the study, similarities and differences are identified between the markets of the fragile five countries. It shows that the rationality hypothesis and overconfidence misconception can be dismissed for all markets except the Republic of South Africa. Similar results were obtained in all country markets, and extreme optimism and extreme pessimism of the misconception of Turkey, India, Brazil, South Africa, Indonesia are found to have a significant impact on the trading volumes of the market. The spontaneous reaction, on the other hand, has an effect on the countries of India, Brazil and Indonesia. 
Looking at the results of the study, it seems that those who control the way markets work are not rational investors, and trading volumes are largely affected by the non-rational behavior of investors. In addition, as markets move in the direction expected by investors, investors exhibit extreme optimist attitudes, while markets are moving in the opposite direction expected by investors, investors exhibit extreme pesimist attitudes.
In particular, this study shows that different behavioral factors are effective in different country capital markets from the point of view of players investing in international markets. Especially in the fragile five countries, it has been determined which factors are more effective and obvious. It is aimed to contribute when determining the investment strategy. In future studies, it is also possible to exhibit changes in this form of behavior over different time periods. Especially during times of crisis, the behaviors exhibited may vary. It is possible that studies covering crisis periods can contribute to this with a wider data set.