İklimlendirme sistemlerinin yapı içi hava niteliği üzerindeki olumsuz etkileri
The negative effects of air conditioning systems on indoor air quality
Yazar: AYGÜL CEYLAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE BALANLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hava kirliliği-bina içi = Air pollution-indoor ; İklimlendirme sistemleri = Air conditioning systems ; İnsan sağlığı = Human health

Özet:
İnsanın temel gereksinmesi yaşamını sağlıklı bir biçimde sürdürebilmesidir. Zamanının büyük kısmını kapalı ortamlarda geçiren insanın, yapı içinde bu gereksinmesinin karşılanmasında yapı içi hava niteliği önemli bir etkendir.Kapalı bir ortamda, insanların sağlık ve konfor gereksinmelerini karşılaması gereken yapı içi hava niteliği; havanın doğal karışımındaki maddelerin oranının değişmesi, iç ortam hava sıcaklığı ve bağıl nem oranı, ortam içindeki hava akış hızı ve mekândaki elektroiklimsel oluşumlar ile yapı içi ve dışı kaynaklı hava kirleticileri nedeniyle bozulmaktadır.İklimlendirme sistemlerinin asıl amacı; iç ortamlarda havanın ısıtılması, soğutulması, nemlendirilmesi ya da neminin alınması, kirleticilerden arındırılması ile uygun hava hareketi ve hızıyla mekânlara dağıtılmasını sağlamaktır.Yapı içinde, kullanıcı sağlığını bozmayan ve istenen konfor koşullarını gerçekleştiren uygun bir iç ortam havası sağlayan iklimlendirme sistemlerinin; gereksinmelere uygun tasarlanmaması, bileşenlerinin yanlış seçimi, sistem üretimi, uygulanması ve kullanımındaki yanlışlık ve eksiklikler, bakım ve temizliğinin gerektiği süre ve şekilde yapılmamasıyla oluşan kirlilik yapı içi hava niteliğini belirleyen özellikleri olumsuz etkileyerek insanlarda; genel alerjik rahatsızlıklar (baş ağrısı, öksürük, aksırma, yorgunluk vb.) ile alerjik zatürre, astım, aşırı duyarlılık zatürresi, nemlendirici ateşi, saman nezlesi, alerjik rinit, deri alerjileri, bronşit, bronşiyolit, lejyoner hastalığı, pontiak ateşi, aspergilloz, histoplazmoz ve kriptokokkoz gibi solunum yolu hastalıklarıyla sıkıntı, bunalım, sinirlilik, yorgunluk, çalışma verimi ve üretkenlikte düşme ile kirleticilerle sürekli etkileşim sonucunda ruhsal bozukluklar gibi yapı kaynaklı sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.İklimlendirme sistemlerinde sağlık sorunlarına neden olan önemli kirlilik kaynakları arasında; ısıtıcı ve soğutucu bataryalar, su toplama tavaları, kullanılan yalıtım ürünleri, nemlendiriciler, filtreler, hava kanalları ve menfezler ile soğutma kuleleri yer almaktadır.Varlığı belirlenen sağlık sorunlarına karşı önlem alınabilmesi için önce bu hastalıkların tanımlanması ve iklimlendirme sistemindeki hangi olumsuzluk etkenlerinin bu soruna neden olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Böylelikle sorunun çözümüne yönelik sistemin tasarım, uygulama ve kullanımı süresince alınabilecek önlemler ile oluşabilecek sağlık sorunları önlenebilir ya da varolan olumsuz durumlar denetim altına alınabilir. Yine bu yaklaşımla; tasarımcılar, konu ile ilgili bilgilendirilerek sistem tasarımı konusunda etkin görev almaları ve birçok bilim dalından uzman ile birlikte çalışabilecekleri ortamın hazırlanması sağlanmaktadır.Anahtar Kelimeler: Yapı içi hava niteliği, iklimlendirme sistemleri, yapı içi hava kirleticileri, yapı kaynaklı sağlık sorunları

Abstract:
The basic need of all humans is to lead a healthy life. Most of the people spent his most of time indoors and indoor air quality is an important factor when indoors for having this need.Indoor air quality which has to answer requirements of human?s health and comfort in a closed environment impaired cause of the change of the natural mixture ratios of the substances in the air, temperature, relative humidity of the air, air flow speed, electro-climatic formations and air pollutants related with indoor and outdoors.The main aim of air conditioning systems is to provide of indoor air heating, cooling, humidification or moisture to be taken from air, filtration, adequate air movement and speed of distribution to spaces.Air conditioning systems provide a suitable indoor air which is to get comfort conditions and not to harm human health in building. But, nondesigned suitable for requirements, wrong choosing of compounds, mistakes and deficiencies of system?s production, installing and using, pollution related with no cleaned and maintained adversely affect properties of indoor air quality and cause health problems related with building for humans. These health problems are respiratory diseases such as general allergic disorders (headache, coughing, sneezing, fatigue, etc.), allergic pneumonia, asthma, hypersensitivity pneumonia, humidifier fever, hay fever, allergic rhinitis, skin allergies, bronchitis, bronchiolitis, legionnaires disease, pontiac fire, aspergillosis, histoplasmosis, cryptococcosis and distress, depression, irritability, fatigue, decreased work efficiency and productivity, mental disorders as a result of continuous interaction with pollutants.Heating and cooling coils, drain pans, insulation products, humidifiers, filters, air ducts, vents and cooling towers are major sources of air conditioning system?s pollution which cause health problems.Before taking precaution against the health problems, identification of these diseases and negative factors which cause this problem in systems should be known. Thus, can prevented the health problems that may occur and controlled existing negative situations with precautions of during the system design, installing and using time. So it is provided that having informed designers can have active role about system design and preparation of occasion to work together with experts in many branches of science with this approach.Key words: Indoor air quality, air conditioning system, indoor air pollutants, health problems related with the building