Karaciğer nakli hastalarının psikolojik sağlamlık düzeyi ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişki
The relationship between resilience and rational drug use in liver transplant patients
Yazar: ŞİRİN URUÇ DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RUNİDA DOĞAN
İnönü Üniversitesi / Karaciğer Nakli Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Bu araştırma karaciğer nakli hastalarının psikolojik sağlamlık düzeyi ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ilişkisel tanımlayıcı olarak yapıldı.
Materyal ve Metot: Araştırma Ocak 2020 ile Haziran 2021 tarihleri arasında Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsünde yapıldı. Araştırmanın örneklemini 114 karaciğer nakli olmuş hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Veri Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği kullanıldı. Çalışmanın yapılması için gerekli kurum izni ve etik kurul izni alındı. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeğinden aldıkları ortalama puan 80.0 ± 9.53 olarak (yüksek) hesaplandı. Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeğinden alınan ortalama puan 18.19 ± 5.69 olarak (normal) belirlendi. Psikolojik sağlamlık ölçeğinde; sigara kullanan hastaların ve ilaç kullanımı ile ilgili bilgiyi hekimden alan hastaların aldıkları puanlar istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulundu (p<0.05). Akılcı İlaç Kullanımı ölçeğinde; okur-yazar olan, özel sağlık sigortasına sahip olan ve nakil üzerinden 13-18 ay geçmiş olan hastaların aldıkları puan istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulundu (p<0.05). Akılcı ilaç kullanımı ve kısa psikolojik sağlamlık ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>005).
Sonuç: Bu araştırmada katılımcıların akılcı ilaç kullanım düzeyi yüksek, psikolojik sağlamlık düzeyi ise normal bulundu. Akılcı ilaç kullanımı ve psikolojik sağlamlık ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşireler; karaciğer nakli olmuş hastaların akılcı ilaç kullanımı ilkelerine uygun hareket edip etmediğini takip etmeli, taburculuk eğitiminde bu konuda eğitimler vermeli bununla birlikte hastaları psikolojik sağlamlık açısından değerlendirmeli ve rehberlik etmelidir.

Abstract:
Objective: This study was conducted as relational descriptive to determine the relationship between resilience and rational drug use in liver transplant patients.
Materials and Methods: This study was conducted between January 2020 and May 2021 at a Liver Transplant Institute of Turgut Özal Medical Center. The sample of the study consisted of 105 patients who had liver transplant. In data collection, Socio-demographic Data Form, Brief Resilience Scale and Rational Drug Use Scale were used. Institutional and ethics committee permissions were obtained for the study. Data were collected by face-to-face interview method.
Results: The average score obtained from the Rational Drug Use Scale was found as 80.0 ± 9.53 (high) and Brief Resilience Scale as 18.19 ± 5.69 (normal level). In the psychological resilience scale; The scores of patients who smoke and those who received information about drug use from a doctor were found to be statistically significantly higher (p<0.05). In the Rational Drug Use scale; The scores of the patients who were literate, had private health insurance and were 13-18 months after the transplant were found to be statistically significantly higher (p<0.05). There was no statistically significant relationship between the Rational Drug Use Scale and the Brief Resilience Scale (p>0.05).
Conclusion: In this study, the level of Rational Drug Use was found to be high and Resilience level was found to be low. There was no statistically significant relationship between Rational Drug Use Scale and the Brief Resilience Scale. In line with these results, it can be stated that nurses should follow whether patients who have undergone liver transplantation act in accordance with the principles of rational drug use, they should provide training on this subject in discharge education, and that they should guide patients by evaluating them in terms of resilience.