Çoban çökerten (Tribulus terrestris) ekstraktının gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) erkeklerinin bazı büyüme ve üreme parametreleri üzerine etkileri
Effects of puncture vine (Tribulus terrestris) extract on some growth and reproductive parameters of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) males
Yazar: DENİZHAN KILINÇ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT YORULMAZ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Oncorhynchus mykiss = Oncorhynchus mykiss ; Tribulus terrestris = Tribulus terrestris

Özet:
Kültür balıkçılığı endüstrisinde yetiştiriciler, dölleme başarısı ve larvaların hayatta kalması konusunda daha çok yumurta kalitesine odaklanmışlardır. Fakat üretim başarısında gametlerin her ikisinin (yumurta ve sperm) kaliteside önemli bir yer tutmaktadır. Bununla birlikte, her geçen yıl üretim miktarları artan gökkuşağı alabalığı Oncorhynchus mykiss (Walbaum, 1972) yetiştiriciliğinde, birçok sorun çözülmüş olsa bile halen erkek damızlıklardan elde edilen sperm kalitesinde sorunlar yaşanmaktadır. Yapılan araştırmalarda ve yetiştiricilik sektöründe lider olmuş işletmelerle yapılan görüşmelerde, kültür başarısını etkileyen en önemli sorunlardan birinin sperm kalitesi olduğu görülmüştür. Bu tez çalışmasında, androjenik etkisi olduğu antik çağlardan beri bilinen Tribulus terrestris (Linneus, 1753), (TT) bitkisinin ekstresi gökkuşağı alabalığı erkek anaçlarının yemlerine 0, 100, 250 ve 500 mg/kg oranlarında ilave edilerek bazı büyüme ve üreme parametreleri üzerine etkileri araştırılmıştır.  Püskürtme yöntemi ile hazırlanan TT takviyeli yemler ile anaç balıklar (30 birey/ağ kafes) iki tekrarlı olarak gerçekleştirilen besleme denemelerinde Ekim, Kasım ve Aralık aylarına denk gelen 90 günlük bir süre boyunca doyana kadar günde 2 defa beslenmiştir. Besleme dönemi süresince anaçların boy ve ağırlıkları on beşer günlük aralıklarla ölçülerek yemlerin boy ve ağırlık artışına etkileride kaydedilmiştir. Doksan gün sonunda, anaçlardan kuru sağım yoluyla sperma toplanarak sperm kalite parametreleri değerlendirilmiştir. Ayrıca fonksiyonel sperm kalite parametrelerni değerlendirmek için fertilizasyon denemeleri yapılmış ve yumurtaların döllenme, gözlenme ve açılma oranları belirlenmiştir. Deneme sonunda yapılan değerlendirmeler, TT takviyeli yem ile beslenen erkek alabalıkların TT250 grubundaki (1379±100,27g) ağırlık artışının kontrol grubundan (1243±85,61g) istatistiksel olarak belirgin (p<0.05) şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir. Sperm kalite parametreleri incelendiğinde, TT250 grubu motilite süresinin (27,2±4,78s) kontrol grubuna kıyasla (21,7±3,67s) istatistiksel olarak yüksek olduğu görülmüştür. TT250 ve TT500 gruplarının motilite oranlarının (%92±3,3-%93±2,4), kontrol ve TT100 gruplarına (%85±4,7-%87±4,5), kıyasla istatistiki belirgin farklı olduğu bulgulanmıştır (p<0.05). TT takviyeli yemlerle beslenen erkek alabalıkların üreme parametrelerine bakıldığında, döllenme oranları TT100 grubunda (%96,11±1,16), gözlenme oranları TT250 grubunda (%87,11±3,25) ve açılma oranları TT250 grubunda (%80,25±3,19) sırasıyla kontrol gruplarına (%92,33±2,38)-(%80,55±4,15)-(%70,37±3,92) kıyasla istatistiki olarak daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir (p<0.05).Tez çalışması, TT ekstresinin alabalıkların sperm kalitesini, döllenme, gözlenme ve açılma oranlarını anlamlı olarak arttırdığını ortaya koymakla birlikte, daha önceki araştırmaların verileri göz önünde bulundurulduğunda, sadece üreme sezonunda değil sezon dışı üretimlerde TT kullanımının üretimi destekleyebileceği gözlenmiştir.

Abstract:
In the aquaculture industry, breeders have focused more on egg quality in terms of fertilization success and larval survival. However, the quality of both gametes (egg and sperm) have a significance for production success.
Even though many problems have been overcomed in rainbow trout, Oncorhynchus mykiss (Walbaum, 1792), culture, which is increasing in production every year, in the past years, there are still problems with the quality of sperm obtained from male brood stocks. In the research carried out and in the interviews with leaders of aquaculture industry, it has been seen that one of the most important problems affecting cultural success is sperm quality.

In this thesis study, the extract of Tribulus terrestris (Linneus, 1753), (TT) plant, which is known to have androgenic effect since ancient times, was added to the feeds of rainbow trout male broodstock at 0, 100, 250 and 500 mg/kg and its effects on some growth and reproductive parameters were investigated. In the feeding trials, the broodstock fish (30 individuals/net cage) were fed twice a day for a period of 90 days in October, November and December until satiation with TT supplemented feeds prepared by spraying method. During the feeding period, the length and weight of the broodstock were measured at fifteen-day intervals and the effects of feeds on length and weight gain were recorded. At the end of ninety days, semen was collected from the rootstocks by dry milking and sperm quality parameters were evaluated. In addition, fertilization trials were carried out to evaluate functional sperm quality parameters and fertilization, eyeing and hatching rates of eggs were determined. At the end of this study, it was determined that the weight gain in TT250 group (1379±100,27g) was statistically significantly (p<0.05) higher than the control group (1243±85,61g) in male trout fed with TT supplemented feed. When the sperm quality parameters were analyzed, it was observed that the duration of motility of TT250 group (27,2±4,78s) was statistically higher than the control group (21,7±3,67s). The motility rates of TT250 and TT500 groups (92±3.3%-93±2.4%) were significantly different (p<0.05) compared to control and TT100 groups (85±4.7%-87±4.5%). When the reproductive parameters of male trout fed with TT supplemented feeds were examined, fertilization rates in TT100 group (96.11±1.16%), eyeing rates in TT250 group (87.11±3.25%) and hatching rates in TT250 group (80.25±3.19%) were statistically higher than control groups (92.33±2.38%)-(80.55±4.15%)-(70.37±3.92%) respectively (p<0.05).
The thesis study revealed that TT extract significantly increased the sperm quality, fertilization, eyeing and hatching rates of trout, and considering the data of previous research, it was reported that the use of TT could support production not only in the breeding season but also in off-season production.