Evde bakım hastalarına bakım verenlerin sağlık okuryazarlığının ve bakım verme yükünün değerlendirilmesi
Relati̇onshi̇p between health li̇teracy and caregi̇ver burden of caregi̇vers of home care pati̇ents
Yazar: SERKAN KARAKAN
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN BURAK SELÇUK
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada evde bakım hastalarına bakım verenlerin sağlık okuryazarlığı ve bakım verme yükü sorgulanıp, iki kavram arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışma gözlemsel kesitsel bir çalışmadır. Araştırma, Malatya il merkezinde, Malatya Eğitim Araştırma Hastanesi Evde Bakım Birimi'ne kayıtlı hastaların bakım verenleri üzerinde yapılmıştır. Araştırma 15 Nisan 2021 ile 15 Temmuz 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Malatya il merkezinde yaşayıp evde bakım hizmeti alan 3000 hastanın primer onlarla ilgilenen bakım vericileri oluşturmuştur. Örneklem grubuna %95 güven % 5 hata aralığıyla hesap yapıldığında en az 341 bakım vericisi dahil edilmesi gerektiği bulunmuş, 350 kişiyle çalışma tamamlanmıştır. Veriler sosyo-demografik özellikler formu, sağlık okuryazarlığı ölçeği ve bakım verme yükü ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme ya da telefon ile görüşmeyle toplanmış ve veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Bakım verenlerin sağlık okuryazarlığı toplam puanı ortalama 97,1±18,9 olarak bulunmuş, yeterli düzeyde olarak değerlendirilmiştir. Bakım verenlerin ortalama bakım verme yükü toplam puanı ise 38,4±13,6 olarak bulunmuş, orta düzeyde olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda sağlık okuryazarlığı ile bakım verme yükü arasında negatif yönde orta düzeyde ileri derecede anlamlı ilişki bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı arttıkça bakım verme yükü azalmaktadır. Yaş, gelir durumu ve bakım verenin kronik hastalığının olması ile sağlık okuryazarlığı ve bakım verme yükü arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Sonuç: Evde bakım hastalarına bakım verenlere eğitim verilmesi, gelir durumu düşük olanlara maddi destek sağlanması, kronik hastalığı olanlara tıbbi destek sağlanması önerilmiştir. Sağlık okuryazarlığı ve bakım verme yükünü araştıran çalışmalar arttırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Bakım verme yükü, Evde bakım hastası

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to question the health literacy and caregiving burden of caregivers of home care patients and to examine the relationship between the two concepts.
Material and Method: This study is an observational cross-sectional study. The research was carried out on the caregivers of the patients registered in the Malatya Training and Research Hospital Home Care Unit in the city center of Malatya. The research was carried out between 15 April 2021 and 15 July 2021. The universe of the study consisted of primary caregivers of 3000 patients who lived in Malatya city center and received home care services. It was found that at least 341 caregivers should be included in the sample group when the calculation was made with a 95% confidence 5% error interval, and the study was completed with 350 people. Data were collected by face-to-face interview or telephone interview using the socio-demographic characteristics form, health literacy scale and caregiving burden scale, and the data were analyzed using the SPSS 22 package program.
Results: The mean total score of health literacy of caregivers was found 97,1±18,9, and it was evaluated as adequate. The mean caregiver burden total score of the caregivers was found 38,4±13,6, and it was evaluated as moderate. In our study, a moderate and highly significant negative correlation was found between health literacy and caregiving burden. As health literacy increases, the burden of caregiving decreases. A significant relationship was found between age, income status, chronic disease of the caregiver, and health literacy and caregiving burden.
Conclusion: It has been suggested to provide education to caregivers of home care patients, to provide financial support to those with low income, and to provide medical support to those with chronic diseases. Studies investigating health literacy and caregiving burden should be increased.
Key Words: Health literacy, Caregiving burden, Home care patient