Kemoterapi ilişkili semptomların yönetiminde mobil tabanlı izlem sisteminin etkinliği
Effectiveness of mobile based monitoring system in the management of chemotherapy-related symptoms
Yazar: ÜNAL ÖNSÜZ
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Kanser =   ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kemoterapi =   ; Mobil sağlık = Mobile health ; Semptom = Symptom ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, kemoterapi ilişkili semptomların ve yaşam kalitesinin yönetiminde, çalışma kapsamında geliştirilen ONKOSİS mobil uygulamasının etkisini değerlendirmek amacı ile gerçekleştirildi. 
Tek kör, randomize kontrollü deneysel tasarıma sahip bu çalışma Kocaeli Üniversitesi Semahat Aracı Onkoloji ve Palyatif Bakım Merkezi Ayaktan Kemoterapi Ünitesi'nde 199 hastanın katılımı ile gerçekleştirildi. Basit rastgele randomizasyonun kullanıldığı çalışmada müdahale grubu 98, kontrol grubu 101 hasta ile çalışmayı tamamladı. Kemoterapi tedavisi süresince semptom yönetiminde standart bakımın yanı sıra, müdahale grubunun ONKOSİS mobil uygulamasını, kontrol grubunun ise demo mobil uygulamayı kullanması sağlandı. Çalışmanın verileri Tanılama Formu, Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği, kemoterapi semptomları ile baş etme ve hasta memnuniyet durumu sorgulanarak elde edildi. İzlem sıklığı hastalara uygulanan tedavi protokolünün türüne göre planlanlandı. Dört kür tedavi uygulanan hastaların izlemleri 2., 3. ve 4. kürlerden sonra; 6 kür tedavi uygulanan hastaların izlemleri ise 2., 4. ve 6. kürlerden sonra toplam üç izlemde tamamlandı.
Çalışma grubunu yaş ortalaması 47,18±13,83 olan, %41,7'si ilkokul mezunu, %74,4'ü kadın, %81,1'i evli, %38,2'si ev hanımı ve %74,4'ü Kocaeli'nde ikamet eden hastalar oluşturdu. Hastaların %26,6'sı gastrointestinal, %21,6'sı meme ve %17,1'i akciğer kanseri nedeniyle, 2,3 veya 4 haftalık döngüler halinde tedavi almaktaydı. Müdahale ve kontrol grubunda yer alan hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri benzerdi. Tedavi sürecinde, ONKOSİS mobil uygulamasının kullanımının hastalarının yaşam kalitesini arttırdığı, semptom yönetimini iyileştirdiği, hasta memnuniyetini olumlu etkilediği, ancak izlem dışı sağlık kuruluşlarına başvuruları azaltmadığı saptandı. 
Sonuç olarak; ONKOSİS mobil uygulamasının, tedavi sürecinde kanser hastalarının semptom yönetimini desteklemede ve yaşam kalitesini iyileştirmede etkili bir araç olduğu görüldü. Mobil ygulamanın kanser bakımında daha yaygın bir şekilde benimsenmesinin, hasta sonuçlarının iyileştirilmesine ve bakım kalitesinin artırılmasına katkı sağlayabileceği saptandı

Anahtar kelimeler:  Kanser, Kemoterapi, Mobil Uygulama, Semptom Yönetimi, Yaşam Kalitesi

Abstract:
This study was conducted to evaluate the impact of the ONKOSIS mobile application developed as part of the study on the management of chemotherapy-related symptoms and quality of life. 
This single-blind, randomised, controlled experimental design study was conducted with the participation of 199 patients at Kocaeli University Semahat Aracı Oncology and Palliative Care Center, Outpatient Chemotherapy Unit. In the study, which used simple randomisation, the intervention group consisted of 98 patients and the control group consisted of 101 patients. During chemotherapy, the intervention group used the ONKOSIS mobile application in addition to standard care for symptom management, while the control group used a demo mobile application. Data were collected using the diagnostic form, the Nightingale Symptom Assessment Scale, chemotherapy symptom management and a patient satisfaction survey. The frequency of follow-up was planned according to the type of treatment protocol applied to the patients. Patients who received four cycles of treatment were followed up after the 2nd, 3rd and 4th cycles, while patients who received six cycles of treatment were followed up after the 2nd, 4th and 6th cycles, for a total of three follow-up visits.
The study group consisted of patients with a mean age of 47.18±13.83 years, of whom 41.7% had completed primary school, 74.4% were female, 81.1% were married, 38.2% were housewives and 74.4% lived in Kocaeli. 26.6% of the patients were being treated for gastrointestinal cancer, 21.6% for breast cancer and 17.1% for lung cancer, with treatment cycles of 2, 3 or 4 weeks. The sociodemographic and clinical characteristics of the patients in the intervention and control groups were similar. During treatment, the use of the ONKOSIS mobile application was found to improve patients' quality of life, improve symptom management, and positively affect patient satisfaction, but did not reduce the number of healthcare visits outside of follow-up.
In conclusion, the ONKOSIS mobile application was found to be an effective tool in supporting symptom management and improving quality of life for cancer patients during the treatment process. It was found that widespread use of the mobile application in cancer care could contribute to improved patient outcomes and quality of care.

This study was funded by Scientific Research Projects Coordination Unit of Istanbul University-Cerrahpasa Rectorate. Project number: TDK-2022-36349

Keywords:  Cancer, Chemotherapy, Mobile Application, Symptom Management, Quality of Life