Adana ili DR. Ekrem Tok Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran bireylerin sigaraya yönelik beklentilerinin sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi
Dr. Ekrem Tok Mental Health and Diseases Hospital Smoking Cessation Policlinic examining the expectations of individuals in terms of sociodemographic variables
Yazar: KEMAL BALICA
Danışman: DOÇ. DR. SUNAY FIRAT
Çukurova Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Bağımlılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tütün = Tobacco ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder

Özet:
Sigara bağımlılığı sosyal, psikolojik, tıbbi ve ekonomik yönleri olan çok yönlü bir problemdir. Dünyada 1,1 milyar tütün kullanıcısı bulunmakta olup tütün kullanıcılarının %85'i sigara kullanıcısıdır. Tütün kullanımı ile başa çıkabilmek için arz ve talep ile mücadelenin yanı sıra tedavi edici yöntemler küresel politika araçları kullanılmaktadır. Sigara kullanıcılarının sigarayı bırakmasını sağlamak amacıyla ülkemizde 2009'da kurulan Sigara Bıraktırma Polikliniklerinin sayısı günümüzde 502'ye ulaşmıştır.  
Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte yapılan bu çalışmada Dr. Ekrem Tok Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran bireylere ait sosyodemografik verilerin, tütün bağımlılığı düzeylerinin ve sigaradan beklentilerin öğrenilebilmesi için "Sosyodemografik Veri Toplama Formu" "Fageström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT)" ve "Sigaradan Beklentiler Ölçeği (SBÖ)" uygulanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran bireylerin FNBT puan ortalaması ve standart sapması (4,68±2,018) olarak bulunmuştur. Cinsiyet (p=0,280), yaş (p=0,192) ve eğitim durumu (p=0,417) değişkenlerine göre FNBT puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran bireylerin Sigaradan Beklentiler Ölçeği toplam puan ortalaması ve standart sapması 5,36±1,30 olarak bulunmuştur. Sigaradan Beklentiler Ölçeği (SBÖ) sonuçlarına göre, sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin cinsiyet (p=0,280), yaş (p=0,192) ve eğitim durumu (p=0,417) değişkenlerine göre SBÖ ölçeği puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). 
FNBT ile SBÖ ve alt ölçekleri arasındaki korelatif ilişki değerlendirildiğinde sadece iştah/kilo kontrolü alt ölçeği ile FNBT arasında pozitif yönlü ve çok zayıf anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p>0,05)..
Sigara bağımlılığının bireyler üzerindeki karmaşık etkisi göz önünde bulundurularak Sigara Bırakma Polikliniklerinde SBÖ uygulanması gerekmektedir.

Abstract:
Smoking addiction is a multi-faceted problem with social, psychological, medical and economic aspects. There are 1.1 billion tobacco users in the world and 85% of tobacco users are cigarette users. In order to deal with tobacco use, therapeutic methods as well as the fight against supply and demand use global policy tools. 
In this descriptive and cross-sectional study, "Sociodemographic Data Collection Form", "Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND)" and Brief Smoking Consequences Questionnaire – Adult (BSCQ-A) were applied to learn socio-demographic data, tobacco addiction levels and tobacco expectations of individuals who applied to the Dr. Ekrem Tok Mental Health and Diseases Hospital Smoking Cessation Clinic.
According to the results of the research, the FTND score average and standard deviation 4.68±2.018 of the individuals who applied to the Smoking Cessation Clinic were found. According to gender (p=0.280), age (p=0.192) and educational status (p=0.417), there was no significant difference between FNBT mean scores (p>0.05). Total score average and standard deviation of the Expectations from Smoking Scale of individuals who applied to the Smoking Cessation Outpatient Clinic were found to be 5.36±1.30. According to the Results of the Expectations from Smoking Scale (BSCQ-A), no significant difference was found between the mean scores of the SDI scale according to the variables of gender (p=0.280), age (p=0.192) and educational status (p=0.417) of individuals who applied to the smoking cessation clinic (p> 0.05).
When the correlative relationship between FTND and BSCQ-A and its subscales was evaluated, only a positive and weakly significant relationship was found between the appetite / weight control subscale and FTND (p>0.05).
Considering the complex effect of cigarette addiction on individuals, BSCQ-A should be applied in Smoking Cessation Polyclinics.