Çevresel çalkantı ve örgütsel yenilikçilik ilişkisi: Örgütsel öğrenme ve yüksek performanslı iş uygulamalarının etkileri
The relationship between environmental turbulence and organizational innovativeness: The impact of learning orientation and high performance work systems
Yazar: EVRİM ÇARK GEMİCİ
Danışman: PROF. DR. CEMAL ZEHİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Performans = Performance ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Yüksek performanslı çalışma sistemleri = High performance working system ; Çevresel çalkantı = Environmental agitation ; Örgütsel yenilikçilik = Organizational innovations ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; İş sistemleri = Business systems

Özet:
Makro çevre değişikliklerinin rekabetin doğasını değiştirdiği günümüz dünyasında pazarların dinamik yapısı nedeniyle hemen hemen her endüstri kaçınılmaz olarak sürekli yenilik ile şekillenmektedir.  Örgütlerin yenilikçi davranışa olan yatkınlığını ve inovasyon ile ilgilenme kapasitesini ölçen örgütsel yenilikçilik, bir örgütün kontrolü dışındaki çevresel faktörler sürekli değiştiğinde, stratejik bir aksiyon olarak önem kazanmaktadır. Bununla birlikte, küreselleşme olgusu, devletleri, piyasaları ve örgütleri entegre etmeye devam ederken, teknolojik değişimin başdöndörücü hızı, bilginin de değişimini gündeme getirmektedir. Böyle bir dünyada, birçok endüstrinin artan teknolojik yönelimi daha fazla bilgi yoğunluğu yaratırken, kaynak tabanlı teori, sürdürülebilir rekabet avantajını, örgütlerin etkili stratejiler tasarlayıp kullanmasını sağlayan, rakiplerin direkt olarak elde edemeyeceği, örgüt tarafından kontrol edilen dahili tüm varlık ve yeteneklere dayandırmaktadır. Bu nedenle bu araştırmada örgütün öğrenme sürecini kolaylaştıran ve öğrenmeye karşı temel bir tutumu ifade eden örgütsel öğrenme yöneliminin rolü, yenilik için gereken bilginin ortaya konulması ve kullanımını içeren örgüt çapındaki aktiviteler ile ilgili olduğundan aracı değişken olarak ele alınmış, bununla birlikte öğrenen bir örgüt insan odaklı bir yaklaşımı beraberinde getirdiğinden yüksek performanslı iş uygulamalarının da örgütsel yenilikçilik üzerindeki aracı etkisi incelenmiştir. 
Araştırma, Ar-Ge ve inovasyon gündemi olan 233 firmanın verilerine dayanarak anket yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, öne sürülen hipotezler Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak test edilmiştir. 
Araştırma sonucunda; a) çevresel çalkantının, öğrenme yönelimi ve yüksek performanslı iş sistemleri ile pozitif ilişkili olduğu, b) öğrenme yönelimi ve yüksek performanslı iş sistemlerinin örgütsel yenilikçilik ile pozitif ilişkili olduğu c) öğrenme yönelimi ve yüksek performanslı iş sistemlerinin ayrı ayrı çevresel çalkantı ve örgütsel yenilikçilik ilişkisine aracılık etttiği görülmüştür.

Abstract:
Due to the aggressive nature of markets in today's world, where macro environmental factors affect the dynamics of competition, almost every industry is inevitably shaped by continuous innovation. Organizational innovativeness, which measures organizations' inclination towards innovative behavior and their capacity to deal with innovation, gains in importance as a strategic action when uncontrollable environmental factors keep on changing continually. On the other hand, while globalization continues to integrate economies, markets, and organizations, the dizzying pace of technological change brings along the adjustment of knowledge, as well. In such a world, while the increasing technological orientation of many industries creates information density, the resource-based view supports that sustainable competitive advantage is gained by focusing on all the internal assets and capabilities – that enable organizations to design and implement effective strategies which cannot be achieved by their competitors directly – controlled by the organization. Therefore, in this research, the role of organizational learning orientation, which facilitates the learning process of the organization and expresses a general attitude towards learning, is considered as a mediating variable, which is related to organization-wide activities inclusive of the introduction and use of information required for innovation. Besides, as a learning organization brings along a human-centered approach, the intermediating impact of high-performance business practices on organizational innovativeness have also been investigated.
The study involves a questionnaire-based survey obtained from 233 companies that have an R&D and innovation focus in Turkey. The formulated hypotheses are tested by using the Structural Equation Model.
The results show that a) environmental turbulence is positively related to learning orientation and high performance work systems; b) learning orientation and high performance work systems are positively related to organizational innovativeness c) learning orientation and high performance work systems mediated separately the relationship between environmental turbulence and organizational innovativeness.