Anadolu Selçuklu Dönemi çini mihrapları ve seramik yüzeylere yorumlanması
Anatolia Seljuk Time period ceramics shrine and interpretation of ceramics of surfaces
Yazar: SONER ŞANLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HİKMET SERDAR MUTLU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Camiler = Mosques ; Mihrap = Mihrap ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art

Özet:
Anadolu Selçuklu Dönemi Cami geleneğinin önemli içyapı elemanlarından biri olan çini mihraplar,XIII. yüzyılın ilk yarısında Anadolu'da görülmeye başlamıştır. Mihraplarda çini malzemeyi, ilk defa Anadolu Selçuklular kullanmıştır. İlk mozaik çini mihrap örnekleri, Konya Alâeddin Camii ve Akşehir Ulu Camii mihraplarında görülmektedir. XIII. yüzyıldan itibaren Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde sayıları giderek artan mozaik çini mihraplar günümüze kadar gelebilmiş on iki Selçuklu camiinde varlığını sürdürmektedir. 
Araştırmanın ilk bölümünde, Anadolu Selçuklu Dönemi dini, kamu ve sivil mimari anlayışı hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Bu yapılarda kullanılan malzemeler ve kullanım amaçları da kısaca tanıtılmıştır.
İkinci bölümde mihrabın tarihi gelişimi ve yapıldıkları malzemeye göre çeşitleri hakkında görseller eşliğinde açıklamalar yapılmıştır. Çini mihrapların oluşumunda kullanılan bitkisel, geometrik ve kaligrafik yazı elemanları ile ilgili bilgiler verilmiştir. Ayrıca çini üretim tekniklerinden; mozaik çini, sahte mozaik çini, kakma çini, lüster çini ve kabartma çini tekniklerinin de yapım ve teknik bilgilerine yer verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde, araştırma kapsamında teorik ve görsel bilgiler ışığında tezin seramik uygulama çalışmalarına yer verilmiştir. Anadolu Selçuklu Dönemi çini mihraplarından esinlenerek yapılan bu çalışmalarda tasarım, üretim, dekor, sırlama ve pişirme yöntemleri ile ele alınış süreçleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. 
	Son bölümde, Anadolu Selçuklu Dönemi camilerinde yer alan çini mihraplardan esinlenerek çağdaş seramik anlayışında yüzeysel ve üç boyutlu tasarımlar yapılmıştır. Bu çalışmalar o dönemi yansıtacak şekilde tasarlanmış ve ortak bir sanatsal anlatım dili oluşturulmuştur. Tez kapsamında üretimi yapılan tüm çalışmaların teknik ve plastik sanat analizleri görseller eşliğinde yapılmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde bulgular tartışılmış ve günümüz çağdaş seramik anlayışına yeni bir bakış açısı kazandırılmaya çalışılmıştır. Geçmiş uygarlığımızın izlerinden esinlenerek yapılan bu araştırmanın, yeni nesil sanatçılar için kaynak sağlaması amaçlanmıştır.

Abstract:
Ceramics Shrines are of the elements of Anatolia Seljuk Time Period Mosque and 
they emerged first part of XIII. century firstly. Usage of ceramics starts with Anatolia 
Seljuk State. First examples of mosaic ceramics seems in Shrine of Konya Alaeddin 
Mosque and Akşehir Ulu Mosque. Begining from XIII. century, ceramics shrines 
increases numbers of  them in various territory of Anatolia and they survive in twelve 
Seljuk Mosque.
In the first part of this research, it is given short information about, architecture of 
Anatolia Seljuk Time period. Also, it is promoted using materials and purposes of usage 
of them.
In the second part of the historical development of the altar and images about 
the kind of material they are made according to the disclosures were made  in the report.
It is given some information about vegetal, geometrics and caliographic writings which 
are useed in shrines. Also it is given some information about technics of production tile; 
mosaic title, kakma tile and lüster tiles in this research.
Third part of this work, it is mentionet about aplications ceramics Works with 
teoric and visual materials, it is elaborated these ceramics methods of desing, production 
dechor, organization and cooking which are designed by shrines of Anatolia Seljuk Time 
Period.
In the last chapter, the Anatolian Seljuk understanding of contemporary 
ceramic tiles inspired by the altar located in the mosque was  made surface and three 
vi
dimensional  designs.  These contemporary work reflect to that period, it is introduced
collective art language. The technical and plastic arts analyses of all the studies that are
produced within the scope of the thesis have been accompanied with the visuals.  In the 
final part of this research, it is discussed dianosis and it is gained a new  view point of 
comtemporary ceramics comprehension.  This study which is inspired by the tracks of 
the past civilization is aimed to be a source for the new generation of artists