Türkiye'de sağlık coğrafyası bakımından kadınlarda görülen beş kanser türünün ilçe bazında dağılımı ve coğrafi ortam ile ilişkisinin belirlenmesi
According to medical geography in Turkey, distribution of 5 types of cancer bing seen on women in districts and determining with geographic areas
Yazar: KEZİBAN MEREY
Danışman: PROF. DR. MESUT ELİBÜYÜK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Türkiye Coğrafyası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Coğrafya = Geography ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Dünyada etkisini sürdüren hastalıklar içinde kanser, önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada bir yerde ortaya çıkan kanser vakalarının etyolojisine coğrafi faktörlerin yani doğal coğrafya öğelerinin; kayaçların, minerallerin, iklim elemanlarının, suyun, toprağın ve bitkilerin yanında beşeri ve ekonomik faktörlerin etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Bunun için coğrafi bilgi sistemlerinden yaralanılarak veri analizleri yapılmış ve artık günümüzde her alanda etkin kullanım alanları olan CBS' nin sağlık verileri üzerinde de kullanılması gerekliliği ve buna bağlı olarak Sağlık Bakanlığı bünyesinde kullanılmasının önemine değinilmiştir. Türkiye'de kadınlarda en sık görülen kanserlerden beş tanesi (Meme, Mide, Deri, Akciğer ve Yumurtalık kanserleri) seçilmiştir. Kadınlarda sık görülen kanser hastalıklarının ve belirlenmiş olan bu kanser hastalıklarına bağlı ölümlerin ve aynı zamanda Türkiye'de ilçe bazında ecza depolarından eczanelere çıkışı yapılan kanser ilaçlarının dağılış haritaları oluşturulmuş, birbirleriyle ilişkilendirerek hastalığın oluşumunda coğrafi mekâna bağlılık olup olmadığına bakılmıştır. Türkiye'de ilçe bazında dağılış haritaları MapInfo Professionel 8,5 yazılımı kullanılarak hazırlanmıştır. Araştırmada, bir hastalığın ya da sağlık hizmetlerinin coğrafi dağılışının yapılmasında, konuda uzman olan coğrafyacıların özellikle sağlık coğrafyası alanında uzmanlaşmış kişilerin çalışmasının, yapılan planlamalarda daha güvenilir ve akılcı çözümler üretilebileceği düşüncesi vurgulanmıştır.

Abstract:
Among all other diseases continuing its effectiveness, the cancer has an important role. With this study, it is researched if geographic factors, in other words natural geographic elements like rocks, minerals, climatic elements, water, soil and plants, have any effect to the ethnology of cancer episodes, as well as demographic and economic factors or not. In this study, by benefiting from the geographical information systems, data analyses have been realized and it is mentioned that GIS today having effective areas of usage for all areas should be used also on health data and within this context it should be used within the Ministry of Health. Five of types of cancer (breast, stomach, skin, lung and ovarian) which are seen as the most common for the women in Turkey are selected. Distribution maps of cancer diseases seen as the most common for the women and deaths related to these selected cancer diseases and at the same time province based cancer medications distributed from pharmaceutical warehouses to pharmacies in Turkey are formed, and it is researched if the evolution of the disease has a dependency upon the geographical place or not by associating these maps. The province based distribution maps in Turkey are prepared by using the software MapInfo Professionel 8,5. In the study, it is underlined that the contribution of expertized geographers, especially expertized health geographers would create more reliable and logical planning solutions during the geographical distribution of a disease or health services.