Hegemonyanın yerel ve kültürel üretimi: Bursa örneğinde küçük ve orta ölçekte müteahhitlik
Local and cultural production of hegemony: Small and midscale contractors in the case of Bursa
Yazar: ESRA DABAĞCI
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ERBAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez, Türkiye'de müteahhitlik olgusunun, geniş toplum kesimleri nezdinde, neden ve nasıl hegemonik bir iktisadi imgeleme dönüştüğü ve bunun ardındaki yerel ve kültürel dinamiklerin neler olduğu sorularıyla meşguldür. Müteahhitliğin, "hegemonik bir iktisadi imgelem"e dönüşmesiyle, toplum genelinde önemli bir karşılık bulmasını ve kitlesel bir arzu halini almasını kastediyorum. "İktisadi imgelem" kavramı üzerinden toplumların iktisadî alanı tasavvur etme ve örgütleme biçimleriyle ilgili anlam çerçeveleri ve bunları meşrulaştırma biçimlerini şekillendiren kültürel ve toplumsal pratikleri ve anlatıları tartışmaya açıyorum. Bu çalışmada, "hegemonik bir iktisadi imgelem" olarak müteahhitliği, toplumun kendi ihtiyaçları, beklentileri ve çıkarları doğrultusunda eşitsizlikleri anlama, bunlara yönelik yanıt üretme ve meşrulaştırma sürecinin bir parçası olarak okudum. Hegemonyanın, doğrudan siyasal ve ideolojik araçlara ihtiyaç duymadan, geniş bir toplumsal alana yayılma kapasitesine sahip küçük ve orta ölçekte müteahhitlik üzerinden nasıl kurulduğunu ele aldım. Dolayısıyla bu çalışma, okuyucuyu, hegemonya üretimini, devlet-piyasa ilişkileri düzleminin ötesine taşıyarak toplumun geneline yayılan ve böylece güçlü basınçlar üreten yerel ve kültürel süreçler üzerinden okumaya davet etmektedir. Haziran-Eylül 2023 arası dönemde Bursa'da gerçekleştirdiğim saha araştırması kapsamında kentte faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli müteahhitlerle derinlemesine görüşmeler yaptım. Müteahhitliğin hegemonik bir iktisadi imgeleme dönüşmesinde etkili olan yerel ve kültürel unsurların neler olduğu sorusuna, Kültürel Ekonomi Politik yaklaşımının önerdiği kuramsal çerçeve doğrultusunda değerlendirdiğim araştırma bulgularından hareketle iki aks üzerinden yanıt verdim: (1) müteahhitlerin sosyal hareketlilik örüntüleri ve (2) bir neoliberal yönetimsellik biçimi olarak enformellik.

Abstract:
This dissertation primarily engages with the questions of why and how the phenomenon of construction contracting (müteahhitlik) has transformed into a hegemonic economic imaginary in Turkey, and what local and cultural dynamics underpin this transformation. By referring to contracting as a "hegemonic economic imaginary", I mean its widespread resonance among the broader society and becoming a mass economic desire. Through the concept of "economic imaginary," I open up discussions on the cultural and social practices and narratives that shape the frameworks of meaning through which societies envision and organize the economic realm, as well as the ways these frameworks are legitimized. In this study, I interpret contracting as a hegemonic economic imaginary, interpreting it as part of the process by which people recognize inequalities, generate responses to them, and legitimize them according to their needs, expectations, and interests. I investigate how hegemony is established through small and midscale contracting without relying on direct political and ideological agents, but rather through its capacity to spread across a wide social sphere. Therefore, this study invites readers to examine the production of hegemony not only at the level of state-market relations, but through local and cultural processes that pervade society and generate significant pressures. I conducted a field research in Bursa between June and September 2023, made in-depth interviews with small- and midscale contractors. Drawing from the research findings evaluated through the theoretical framework suggested by the Cultural Political Economy approach, I addressed the question of which local and cultural factors contribute to the becoming construction contracting into a hegemonic economic imaginary along two axes: (1) the social mobility patterns of contractors and (2) informality as a form of neoliberal governmentality.