Koşula bağlı hukuki işlemler
Conditional of legal transactions
Yazar: TUBA SEVİNDİK
Danışman: PROF. DR. CEM BAYGIN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Koşul cümleleri = Conditional statements ; Koşullu borçlar = Contingent liabilities ; Ölüme bağlı tasarruf = Testamentary disposition

Özet:
Koşul kavramı, sadece hukuk alanına özgü bir kavram olmayıp, çeşitli alanlarda ve çeşitli anlamlarda kullanılan bir kavramdır. Dar ve teknik anlamı ile koşul, taraf iradesiyle bir işlemin hukuki etkisinin doğması, ortadan kalkması veya devam etmesinin gelecekte gerçekleşmesi şüpheli bir olaya bağlanması olarak tanımlanmıştır. Koşul kavramı irade özerkliği ve sözleşme serbestisi içerisinde kendisine yer bulan önemli bir kavramdır. Kişiye hukuk alanında sözleşme yapma hususunda tanınmış olan irade serbestisi koşul kavramının önemini arttırmaktayken koşul kavramı da irade serbestisi ilkesinin uygulama alanını daha da genişletmektedir. Koşul, ileride doğacak risklerin azaltılması ve oluşan yeni hukuki koşullara mevcut durumun uyarlanması adına tarafların yaptıkları işlemlerde daha dikkatli davranmalarına sebep olmaktadır. İlk ve gerçek anlamı ile Roma hukukunda yer alan koşul kavramı, günümüze kadar geçerliliğini korumaktadır. Koşulun geleceğe ilişkin ve belirsiz olması koşul kavramının temel unsurunu oluşturmaktadır. Hukuki işlemlerin bazıları koşula bağlanabilirken, bazıları kamu düzeni, genel ahlakın korunması ve işlem güvenliği amacıyla koşula bağlanamamaktadır. Koşul kavramı TMK'da ve TBK'da farklı başlıklar altında karşımıza çıkmaktadır. TBK. m.170-176 arasında yer alan koşula ilişkin hükümler genel nitelikte olup, geciktirici ve bozucu koşul ayrımına dayanmaktadır. Ölüme bağlı tasarruflarda (TMK. m.515), beğenme koşuluyla satış sözleşmesinde (TBK. m.249) ve bağışlama sözleşmesinde koşul (TBK. m.290) kavramlarına açıkça yer verilmiştir. Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinde (TMK. m.764-765) ise, koşul kavramına açıkça yer verilmiş olmasa da işlemin özelliği gereği koşula bağlı bir hukuki işlem söz konusudur.

Abstract:
The concept of condition is not only a concept specific to the field of law but is a concept used in various fields and has multiple meanings. In its narrow and technical sense, condition is defined as connecting the emergence, termination, or continuation of the legal effect of a transaction with the will of the party to an event that is doubtful to occur in the future. The concept of condition is an important concept that finds its place within the autonomy of will and freedom of contract. While the freedom of contract granted to a person to make a contract in law increases the importance of the concept of condition, the concept of condition further expands the application area of the principle of freedom of contract. The condition causes the parties to act more carefully in their transactions to reduce future risks and to adapt the current situation to the new legal conditions. The concept of condition, which has its first and true meaning in Roman law, remains valid today. The fact that the condition is future-related and uncertain constitutes the fundamental element of the concept of condition. While some legal transaction may be conditional, others may not for public order, protection of public morals, and security of legal transactions. The concept of condition appears under different headings in the Turkish Civil Code and the Turkish Code of Obligations. The provisions of the Turkish Code of Obligations on conditionality between Articles 170-176 are general and based on the distinction between suspensive and a resolutive conditions. The concepts of condition are explicitly included in Testamentary Dispositions  (the Turkish Civil Code Art. 515), sale contracts on condition of liking (the Turkish Code of Obligations Art. 249) and donation agreements (the Turkish Code of Obligations Art. 290). Although the concept of condition is not explicitly included in Retention of Title Clause, (the Turkish Civil Code Art. 764-765), a legal transaction is conditional due to the nature of the transaction.