Acil servise hiperglisemi ile başvuran hastalarda ETCO2 ölçümünün prediktif değeri ve diyabetik ketoasidoz ciddiyeti ile korelasyonu
The predictive value of the measurement of ETCO2 and the correlation with the severity of diabetic ketoacidosis in patients applied to the emergency department with hyperglycemia
Yazar: HAZAL SELVİ YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. EMİNE EMEKTAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tedavi = Emergency treatment ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ketoasidoz = Diabetic ketoacidosis ; Hiperglisinemi = Hyperglycinemia ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Kapnografi = Capnography

Özet:
Amaç: Diyabetes Mellitus (DM), pankreasın  hücrelerinden salgılanan insülin hormonunun eksikliği veya etkisizliği nedeniyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Diyabetin akut komplikasyonlarından olan Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ise hiperglisemi, metabolik asidoz, ketonemi ve elektrolit anormallikleri ile karakterize bir acil durumdur. Kapnografik olarak ölçülen ETCO2 düzeyi, hastanın metabolik durumuyla yakından ilişkili olduğu için, hiperglisemik hastalarda potansiyel olarak DKA'nın varlığını veya yokluğunu tahmin etmekte kullanılabilir. Bu çalışmada amacımız, acil servise başvuran hiperglisemik hastalarda ETCO2 düzeyinin prediktif değerini belirlemek ve DKA ciddiyeti ile korelasyonunu araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında 01/03/2019 ve 01/12/2020 tarihleri arasında keçiören eğitim ve araştırma hastanesi erişkin acil servise başvuran ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan hiperglisemik hastalar incelendi.
Bulgular: Çalışmaya 84 hasta dahil edilmiş olup 43'ünde (%51.2) izole hiperglisemi, 41'inde ise (%48.8) DKA mevcuttu. Hastaların 41'i (%48.8) kadın, 43'ü (%51.2) erkek olup, hastaların yaş ortancası değeri 51 (IQR %25-75: 44.2-62) olarak saptandı. DKA grubundaki hastaların tedavi sonrası ölçülen VKG parametreleri ile ETCO2 düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelediğimizde; pH, HCO3- ve BE değerleri ile ETCO2 düzeyi arasında güçlü pozitif korelasyon olduğu görüldü (sırasıyla her bir değer için korelasyon katsayıları 0.815, 0.820, 0.862 ve p <0.001). Hastalarda DKA ya da izole hiperglisemi tanılarına karar vermekte kullanılabilecek ETCO2 düzeyi için cut-off değeri 27,5 olarak saptandı ve bu değer için duyarlılık ve özgüllük değerleri sırasıyla %93 ve %99 olarak belirlendi.
Sonuç: Kapnografik ETCO2 düzeyi ölçümü, düşük maliyetli ve non-invaziv bir yöntem olarak gerek imkanların kısıtlı olduğu saha koşullarında ön tanı konulmasını ve doğru triyaj yapılabilmesini, gerekse acil servislerde klinisyenler tarafından DKA'lı hastaların hızlıca tanınarak bir an önce tedaviye başlanabilmesini sağlar.
Anahtar Kelimeler: Acil Servis, Diyabetes Mellitus, Diyabetik Ketoasidoz, Hiperglisemi, Kan Gazı, ETCO2, Kapnografi

Abstract:
Aim: Diabetes Mellitus (DM) is a chronic disease that occurs due to the deficiency or ineffectiveness of the insulin hormone secreted from the  cells of the pancreas. Diabetic Ketoacidosis (DKA), one of the acute complications of diabetes, is an emergency situation characterized by hyperglycemia, metabolic acidosis, ketonemia and electrolyte abnormalities. The capnographically measured ETCO2 level can potentially be used to predict the presence or absence of DKA in hyperglycemic patients, as it is closely related to the patient's metabolic status. Our aim in this study is to determine the predictive value of ETCO2 level in hyperglycemic patients admitted to the emergency department and to investigate its correlation with DKA severity.
Material and Methods: Within the scope of the study, hyperglycemic patients who applied to the adult emergency service of Keçiören Training and Research Hospital between 01/03/2019 and 01/12/2020 and met the inclusion criteria of the study were examined.
Results: 84 patients were included in the study, and 43 (51.2%) had isolated hyperglycemia and 41 (48.8%) had DKA. 41 (48.8%) of the patients were female and 43 (51.2%) were male, and the median age of the patients was 51 (IQR 25-75%: 44.2-62). When we examined the relationship between the VBG parameters measured after the treatment and ETCO2 levels of the patients in the DKA group; it was observed that there was a strong positive correlation between pH, HCO3- and BE values and ETCO2 level (correlation coefficients for each value 0.815, 0.820, 0.862 and p <0.001, respectively). The cut-off value for the ETCO2 level, which can be used to decide on the diagnosis of DKA or isolated hyperglycemia in patients, was determined as 27.5%, and the sensitivity and specificity values for this value were determined as 93% and 99%, respectively.
Conclusions: Capnographic ETCO2 level measurement, as a low-cost and non-invasive method, enables pre-diagnosis and correct triage in field conditions where opportunities are limited, and enables clinicians to quickly identify patients with DKA and start treatment as soon as possible.
Keywords: Emergency Service, Diabetes Mellitus, Diabetic Ketoacidosis, Hyperglycemia, Blood Gas, ETCO2, Capnography