Farklı sprint interval modellerinden alınan metabolik ve fizyolojik akut yanıtların değerlendirilmesi
Evaluation of metabolic and physiological acute responses obtained from difficult sprint interval modalities
Yazar: HAKAN AS
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÖZKAYA
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bisiklette uygulanan geleneksel sprint interval türü olan Wingate tipi interval (vücut kütlesinin %7,5'i ile; 6 x 30-sn maksimal yüklenme; 1:8 yüklenme/dinlenme oranı), takip eden yüklenmelerde pedal devir hızlarının dramatik bir şekilde düşmesine bağlı olarak "aralıklı sprint" özelliğinin kaybedildiği bir interval türüdür (SIT1). Buna bağlı olarak SIT1'lerde yüklenme sırasında azalan oklüzyon ve hipoksik koşullar, sprint intervallerden beklenen aerobik ve anaerobik dayanıklılık gelişimi potansiyellerini olumsuz etkiliyor olabilir. Bu tez çalışmasının amacı hâlihazırda uygulanmakta olan popüler bir sprint interval türü olan SIT1'e kıyasla, plot çalışmalarımızdan elde edilen bulgulara dayalı olarak tasarladığımız alternatif sprint interval modellerinin dayanıklılık geliştirmedeki potansiyel etkilerini değerlendirmekti. Çalışma, bisiklet sporcusu olmayan düzenli fiziksel aktivite yapan (3-5 gün/hafta) yedi erkek katılımcıyla gerçekleştirildi (yaş: 24±3 yıl; boy: 177,9±1,9 cm; kütle: 77,7±7,2 kg; vücut yağ yüzdesi: %8,81±4,1). Katılımcılara dört uyum seansını takiben, bireysel zirve oksijen kullanım düzeylerini belirlemek için submaksimal ve maksimal kademeli testler yapıldı. Sonrasındaysa SIT1'e kıyasla oluşturulan beş sprint interval uygulamasının (6 x 30-sn yüklenmeler; 1:8 yüklenme/toparlanma oranı) etkileri sınandı.  Bu uygulamalardan SIT2 vücut kütlesinin %5'i ile maksimal yüklenmeler; SIT3 %200 PPO yükünde sabit rpm ve dirençte yüklenme; SIT4 30-sn yüklenmelerin ortalama rpm değerleri 120 üzerinde olacak şekilde; SIT5, 30-sn yüklenme periyotlarının son 5-sn ortalama rpm değeri 120 üzerinde olacak şekilde ve SIT6 uygulaması 30-sn süresince izokinetik modda, rpm değerinin 120'ye sabitleneceği şekilde uygulatıldı. Elde ettiğimiz bulgular, en yüksek rpm ortalamalarıyla tamamlanan sprint interval uygulamasının 139 rpm ile SIT5 olduğunu gösterdi (p=0.001). Bunun doğal bir sonucu olarak SIT5 modeli SIT1, SIT2 ve SIT3'e kıyasla en yüksek   kan laktatı yanıtını verdi (19,9 mmolL-1; p<0,05). Laktatın toparlanma kinetiklerine bakıldığında da SIT5 modelinden alınan 120. dakika kan laktatı yanıtları (2,3 mmolL-1), diğer tüm uygulamalara kıyasla daha yüksekti (p<0,05). Diğer yandan sprint hızlarının korunamadığı SIT1 ve SIT4 modellerine kıyasla SIT5 modelinde RER'in daha geç toparlanabildiği saptandı (p<0,05). Dolasıyla bu tez çalışmasıyla SIT5 uygulamasının özellikle anaerobik prosesleri daha iyi geliştirebileceği, diğer yandan da dolaylı olarak aerobik performans geliştirici potansiyellerinin olabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
The Wingate type interval (7,5% of body mass, maximal load of 6 x 30-sec, 1: 8 load / rest ratio), which is a traditional sprint interval type applied in cycling, is an interval type (SIT1) in which the "intermittent sprint" feature is lost due to the dramatic drop in pedal turn speeds in subsequent loads. Accordingly, decreasing occlusion and hypoxic conditions during loading at SIT1 may negatively affect aerobic and anaerobic endurance development potentials expected from sprint intervals. The aim of this thesis study was to evaluate the potential impact of alternate sprint interval models we have designed based on findings from our plot studies, in comparison with SIT1, a popular sprint interval type currently in use. The study was carried out in seven male participants (age: 24 ± 3 years, height: 177.9 ± 1.9 cm, mass: 77.7 ± 7.2 kg) who does regular physical activity (3-5 days / body fat percentage: 8.81 ± 4.1%). Sub-maximal and maximal incremental tests were performed to determine levels of individual peak oxygen use following four compliance sessions with participants. The effects of the five sprint interval practices (6 x 30-sec loads, 1: 8 load / recovery ratio) were compared when compared to SIT1. From these practices SIT2 is maximal loaded with 5% of body mass; SIT3 load at 200% PPO at constant rpm and resistance; The average rpm values of the SIT4 30-sec loads are above 120; SIT5 was implemented in such a way that the rpm value was fixed at 120 in the isokinetic mode during the 30-sec period, and the SIT6 practice was over the last 5-sec average rpm value of the 30-sec charging periods. Findings showed that the sprint interval practice completed with the highest rpm averages was SIT5 at 139 rpm (p = 0.001). As a natural result, the SIT5 model gave the highest  blood lactation response compared to SIT1, SIT2 and SIT3 (19.9 mmolL-1; p <0.05). When the lactate recovery kinetics were examined, the 120-min blood lactate responses (2.3 mmolL-1) obtained from the SIT5 model were higher than all other practices (p <0.05). On the other hand, RER could be recovered later in the SIT5 model compared to the SIT1 and SIT4 models where sprint rates were not maintained (p <0.05). Through this thesis, it was concluded that the application of SIT5 could improve the anaerobic processes better and indirectly the aerobic performance enhancing potentials.