Ehl-i sünnet ile İmamiyye Şiası'nın tefrika ayetlerini ele alışı /
Yazar: ERVA NUR TURUS
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKİF CEYHAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu araştırma Ehl-i Sünnet anlayışına mensup kimi mezhep ve ekoller ile Şî'a anlayışının İmâmiyye mezhebine mensup ekollerin tefrika ayetleri hakkındaki yaklaşımlarını ele almaktadır. İslam tarihinde süreç içinde dinî anlayış farklılıklarına bağlı olarak birçok anlayış ve ekol ortaya çıkmıştır. Bu mezhep/fırka, ekol ve grupların ortaya çıkmasında psikolojik ve sosyolojik birçok etken sebep olmuş; bunlar itikadî veya siyasî temellerde zuhur etmişlerdir. Çalışmada yer verilen Ehl-i Sünnet anlayışına mensup olanlar, müslümanların çoğunluğunu temsil ederken; Şîa anlayışına mensup olanlar bu anlamda ikinci çoğunluğu temsil etmektedir. Bu iki anlayışın hem fıkhî hem de itikadî açıdan birbirinden farklı görüşleri mevcuttur.
Kur'an'da ayrılık, parçalanma gibi anlamlarda kullanılan tefrika kavramı, kınanmış ve yasaklanmıştır. Bu bağlamda ümmet içinde meydana gelmiş olan farklı anlayışların tefrika kavramını nasıl yorumladıkları merak uyandıran bir konudur.
Çalışmada ele alınan tefrika kavramının Kur'an'da geçtiği yerler tespit edilmiştir. Çalışmada yer verilen iki anlayışın bu ayetlere yaptıkları yorumlar araştırılmış; Ehl-i sünnet ve İmâmiyye Şîası'nın süreç içinde yorumlarında meydana gelen farklılıklar kronolojik olarak incelenmiştir. Bu aşamada iki anlayışın ana kaynağı olan tefsirlerden yararlanılmıştır. Ehl-i Sünnet müfessirlerinden dört; Şiî müfessirlerden de altı olmak üzere toplam on tefsire yer verilmiştir.
Sonuç olarak tefrika kavramının geçtiği ayetleri, Ehl-i Sünnet ve İmâmiyye Şîası'nın yorumları üzerinden ele alıp; bu iki anlayışın yorumları kıyaslanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ehl-i Sünnet, İmâmiyye Şîası, Tefrika, İhtilaf

Abstract:
This research deals with the approaches of some sects and ecole belonging to the Ahl al-Sunnah included and the ecole of Shi'a approaches to the serial verses of the Imamiyya sect. In the history of Islam, many approaches and ecole have emerged depending on the differences in religious approaches. Many psychological and sociological factors caused the emergence of these sectariian/sects, ecole and groups; they emerged on theological or political foundations. While those who belong to the Ahl as-Sunnah included in the study represent the majority of Muslims; those who belong to the approaches of Shia represent the second majority in this sense. These two approaches have different views from each other in terms of both jurisprudence and belief.
The concept of segregation, which is used in the Qur'an to mean separation and fragmentation, has been condemned and prohibited. In this context, it is a curious issue how different approaches that have emerged within the ummah interpret the concept of serialization.
In the study, the places where the concept of serialization is mentioned in the Qur'an have been determined. The interpretations of the two approaches included in the study on these verses were investigated; The differences that occurred in the interpretations of the Ahl as-sunnat and Imamiyya Shia in the process were examined chronologically. At this stage, tafsir, which is the main source of two approaches, was used. Four of the commentators of Ahl as-Sunnah; A total of ten tafsirs, six of which are from Shiite commentators, are included.
As a result, by considering the verses in which the concept of serialization is mentioned, through the interpretations of Ahl as-Sunnah and Imamiyya Shia; The interpretations of these two approaches were compared.
Key Words: Ahl as-Sunnah, İmamiyye Shia, Division, Dispute