Kentsel dokunun 3 boyutlu fraktal analiz modeli ile değerlendirilmesi: Lefkoşa örneği
The assessment of urban texture with a 3D fractal analysis model: The example of Nicosia
Yazar: SELİM KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET İNCEOĞLU
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Doku analizi = Texture analysis ; Fraktal analiz = Fractal analysis ; Kent dokusu = Urban texture ; Üç boyutlu analiz = Three dimensional analysis

Özet:
Bu tez çalışmasının temeli mimari yapı ve dokunun üç boyutlu fraktal analizi üzerine kurulmuştur. Mimari yapı ve dokunun, bütüncül bir yaklaşımla üçüncü boyuttaki özellikleri ile incelenmesi daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Günümüze kadar birçok farklı kültürün etkisiyle gelişen mimari karakter kentsel bütünlük ve sürdürülebilirlik açısından önemli olduğu için bu karakterin altında yatan matematiksel boyutun anlaşılması yeni tasarımlar ve mevcut bir dokuda yapılacak müdahaleler için büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışma kapsamında, mimari karakteri matematiksel veriye dönüştüren bir model geliştirilmiştir. Modelin geliştirilmesinde nicel bir yaklaşım olan fraktal analiz yöntemi temel alınmıştır. Çalışma kapsamında önerilen üç boyutlu fraktal analiz modelinin Lefkoşa Suriçi'nin geleneksel dokusunu en iyi yansıtan Arabahmet mahallesinde belirlenen sokak ve tekil konutlar üzerinde uygulaması yapılmıştır. Yapılan analizlerde konut dokusunun oluşturduğu sokakların genel itibari ile fraktal boyut değerleri 2,52 üzerindedir. Bu da sokakların karakterinin ve karmaşıklık derecesinin yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu sokakların fraktal boyut değerleri birbirine yakınlık göstermektedir. Bu da aynı mahallede bulunan farklı sokakların mekânsal ve kütlesel tutarlılığını destekler niteliktedir. Sokak dokusunda tespit edilen uyumun tekil konut analizinde de benzerlik göstermektedir. Ancak konutlar avlu duvarları ile ele alındığı zaman fraktal boyutun düştüğü görülmektedir. Tez kapsamında geliştirilen bu model, iki boyutlu fraktal analiz çalışmalarının üç boyutlu olarak mimari yapı ya da doku hakkında daha çok bilgi edinmemizi sağlayacak şekilde yapılmasının mümkün olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The foundation of this thesis is based on the three-dimensional fractal analysis of architectural structure and texture. Examining the architectural structure and texture in the third dimension with a holistic approach will provide a better understanding. Since the architectural character, which has developed under the influence of many different cultures, is important in terms of urban integrity and sustainability, understanding the mathematical dimension underlying this character is of great importance for new designs and interventions to be made in an existing texture. Therefore, within the scope of the study, a model has been developed that transforms the architectural character into mathematical data. The fractal analysis method, which is a quantitative approach, is based on the development of the model. The three-dimensional fractal analysis model proposed within the scope of the study was applied on the streets and single houses determined in the Arabahmet neighborhood that best reflects the traditional texture of Nicosia Suriçi. In the analyzes made, the fractal dimension values of the streets formed by the housing texture are above 2.52 in general. This shows that the character and complexity of the streets are high. In addition, the fractal dimension values of these streets are close to each other. This supports the spatial and mass coherence of different streets in the same neighborhood. The harmony detected in the street pattern is also similar in the analysis of the single dwelling. However, when the houses are handled with the courtyard walls, it is seen that the fractal dimension decreases. This model, which was developed within the scope of the thesis, shows that it is possible to carry out two-dimensional fractal analysis studies in three dimensions in a way that allows us to obtain more information about architectural structure or texture.