Ergenlerde öznel iyi oluş ve öz yeterlik arasındaki ilişkide umudun ve kötümserlikle başa çıkmanın aracı rolünün incelenmesi
Mediating role of hope and coping with pessimisim in the relationship between subjective well being and self efficacy in adolescent
Yazar: NAİLE OSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ ERYILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Ergenler = Adolescents ; Kötümserlik = Pessimism ; Lise öğrencileri = High schools students ; Umut = Hope ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Bu çalışmanın amacı ergenlerde öznel iyi oluş ve öz yeterlik arasındaki ilişkide umut ve kötümserlikle baş çıkmanın aracı rolünün incelenmesidir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmanın amacına yönelik belirlenen hipotezler, kurulan model ile test edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme metodu ile seçilmiştir. Çalışma grubunu, 13-17 yaş arasında, 147 kadın (%60,02) ve 97 erkek (%39,8) olmak üzere toplam 244 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmadaki veri toplama araçları, "Kişisel Bilgi Formu", "Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği", "Bilinçli Farkındalık Temelli Öz Yeterlik Ölçeği", "Sürekli Umut Ölçeği" ve "Kötümserliği Aktive Eden Olaylarla Başa Çıkma Ölçeği"dir. Araştırmada toplanan verilerin analizi SPSS 22.0 ve LISREL 8.51 programları ile yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler; öz yeterlik ve sürekli umut arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler; öz yeterlik ve kötümserlikle başa çıkma arasında anlamlı ilişkiler; sürekli umut ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler; kötümserlikle başa çıkma ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırma kapsamında geliştirilmiş olan ana modelde; öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide sürekli umudun ve kötümserlikle başa çıkmanın aracı rolü incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ana modelin doğrulanamadığı görülmüştür. Ana model doğrulanamadığından, araştırma değişkenlerinden oluşan iki alternatif model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Analizler sonucu iki alternatif modelin uyumlarının kabul edilebilir sınırlarda olduğu görülmüştür. Alternatif Model 1 ile, öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide kötümserlikle başa çıkmanın aracı rolü incelenmiştir. Öz yeterliğin kötümserlikle başa çıkma üzerinden öznel iyi oluşa dolaylı etkisinin anlamlı çıkması ile kötümserlikle başa çıkmanın bu ilişkiye aracılık ettiği sonucuna varılmıştır. Alternatif Model 2 ile öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide sürekli umudun aracılık rolü incelenmiştir. Öz yeterliğin sürekli umut üzerinden öznel iyi oluşa dolaylı etkisinin anlamlı çıkması ile sürekli umudun bu ilişkiye aracılık ettiği sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçları literatür kapsamında tartışılmış ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of coping with pessimism and hope in the relationship between subjective well-being and self-efficacy in adolescents. The study was carried out with the relational survey method, one of the quantitative research methods. The hypotheses determined for the purpose of the research were tested with the established model. The study group of the research was selected by the easily accessible sampling method. The sample group consists of a total of 244 participants, 147 women (60.02%) and 97 men (39.8%) between the ages of 13-17. Data collection tools in the research are "Personal Information Form", "Adolescent Subjective Well-Being Scale", "Conscious Awareness Based Self-Efficacy Scale", "Continuous Hope Scale" and "Coping with Events Activating Pessimism". The analysis of the data collected in the research was made with SPSS 22.0 and LISREL 8.51 programs. According to the findings, positive significant relationships between self-efficacy and subjective well-being; positive and significant relationships between self-efficacy and hope; significant relationships between self-efficacy and coping with pessimism; positive and significant relationships between hope and subjective well-being; A positive and significant relationship was found between coping with pessimism and subjective well-being. In the main model developed within the scope of the research; The mediating role of constant hope and coping with pessimism in the relationship between self-efficacy and subjective well-being was examined. As a result of the analysis, it was seen that the main model could not be confirmed. Since the main model could not be confirmed, two alternative models consisting of research variables were developed and tested. As a result of the analysis, it was seen that the fit of the two alternative models was within acceptable limits. With Alternative Model 1, the mediating role of coping with pessimism in the relationship between self-efficacy and subjective well-being was examined. It was concluded that the indirect effect of self-efficacy on subjective well-being through coping with pessimism was significant and coping with pessimism mediated this relationship. With Alternative Model 2, the mediating role of hope in the relationship between self-efficacy and subjective well-being was examined. It was concluded that the indirect effect of self-efficacy on subjective well-being through continuous hope was significant, and that continuous hope mediated this relationship. The results of the research were discussed within the scope of the literature and suggestions were presented to the researchers.