Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk adlı eserin dil özellikleri, transkripsiyonlu metni ve dizini hazırlanarak dil ve edebiyat eğitimi yönünden incelenmesi
The examination of the Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk work in terms of language and literature education by preparing language features transcribed text and index
Yazar: AYŞE ERBAY
Danışman: PROF. DR. MESUT ŞEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Filoloji = Philogy ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı bünyesinde Çorum Hasan
Paşa İl Halk Kütüphanesi'nde 19 Hk 34879 demirbaş numarası ile kayıtlı olan Terceme-i
Kitâbü'l-Ahlâk adlı 16. yüzyıla ait yazma eserin dil özellikleri, transkripsiyonlu metni ve
dizini oluşturularak dil ve edebiyat eğitimi açısından incelenmesidir.
Çalışma giriş, ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular, sonuç ve kaynakça olmak üzere altı
bölümden oluşmaktadır. Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk adlı eserin Türk dili ve edebiyatı
eğitimindeki yeri ve önemi, nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi ve
içerik analizi yöntemi uygulanarak tespit edilmiştir.
Bulgular bölümünde ilk olarak Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk ve dili hakkında bilgiler
verilmiştir. Sonra Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk Türk dili ve edebiyatı eğitiminde kullanımı ve
modern dönem kişilik gelişimi kuramlarıyla kişilik gelişimi ve ahlak eğitimi açısından kritik
edilmiştir. Değerler eğitimi bakımından da eser incelenmiştir.
Eser dil incelemesi bölümünde imla, ses ve biçim özellikleri üzerinde durularak ayrıntılı bir
şekilde incelenmiştir. Metin bölümünde Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk'ın tüm yapraklarının
transkripsiyon alfabesi ile Latin harflerine aktarımı yapılmıştır.
Dizinde transkripsiyonlu metinde bulunan tüm kelime ve kelime gruplarının alfabetik dizini
yapılarak kelime anlamları metnin bağlamından yola çıkılarak verilmiştir.
Sonuç bölümünde çalışmadan edilen sonuçlar sıralanıp eser, Türk dili ve edebiyatı
eğitimindeki yeri ve önemi açısından değerlendirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Eski Türkiye Türkçesi, edebiyat eğitimi, ahlak eğitimi, değerler eğitimi, öğretici metin

Abstract:
The aim of this study is the language characteristics, transcription text and index of the 16th
century manuscript called Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk, which is registered with the fixture
number 19 Hk 34879 in Çorum Hasan Paşa Provincial Public Library within the body of the
Turkish Manuscripts Institution. It is created and analyzed in terms of language and literature
education.
The study consists of six chapters: introduction, related studies, method, findings, conclusion
and bibliography. The place and importance of Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk in Turkish
language and literature education has been determined by applying document analysis and
content analysis methods, which are qualitative research methods.
In the findings section, firstly, information about Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk and its language
is given. Later, Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk and modern period personality development
theories were criticized in terms of personality development and moral education. The work
was also examined in terms of values education.
In the language analysis section of the work, it has been examined in detail with emphasis
on spelling, sound and morphological features. In the text section, all the leaves of Tercemei Kitâbü'l-Ahlâk were translated into Latin letters with the transcription alphabet.
All the words and word groups in the transcripted text are indexed alphabetically and the
meanings of the words are given based on the context of the text.
In the conclusion part, the results obtained from the study are listed and the work is evaluated
in terms of its place and importance in Turkish language and literature education.

Keywords: Old Anatolian Turkish, literature education, moral education, values education, tutorial text