Türk dış politikasında Doğu Akdeniz'in stratejik önemi: Adalet ve kalkınma partisi dönemi Doğu Akdeniz politikaları
Strategic importance of the Eastern Mediterranean in Turkish foreign policy: Eastern Mediterranean policies during the justice and development party period
Yazar: EBRU POLAT
Danışman: PROF. NERGİZ ÖZKURAL KÖROĞLU
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Doğu Akdeniz, tarihsel süreç boyunca çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış, önemli mücadelelerin yaşandığı bir bölge olmuştur. Günümüzde ise keşfedilen hidrokarbon kaynakları ve dünya ticaretindeki merkezi konumuyla uluslararası alanda dikkat çekmektedir. Bu durum, sadece kıyıdaş ülkeleri değil, üçüncü ülkeleri de bölgede politika izlemeye teşvik etmektedir. Kıyıdaş ülkelerin, enerji kaynaklarından faydalanabilmek için Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlarını belirlemesi gerekmektedir. Bu durum, deniz yetki alanlarının paylaşımını merkeze almakta ve kıyıdaş ülkeler arasında anlaşmazlıklara neden olabilmektedir. Türkiye, Doğu Akdeniz'e sahip olduğu en uzun kıyı şeridiyle uluslararası hukuk çerçevesinde hidrokarbon rezervlerinden yararlanma hakkını savunmaktadır. Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, deniz yetki alanlarının belirlenmesi, bölgesel iş birlikleri ve çatışmalar gibi konular, Türkiye'nin dış politikasının odak noktalarından biri haline gelmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikalarını anlamak için Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS) büyük önem taşımaktadır. BMDHS, deniz yetki alanlarının belirlenmesi ve uluslararası deniz hukuku konularında temel bir çerçeve sunmaktadır. Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını belirleme çabaları ve bu çabaların uluslararası hukuka uygunluğu, BMDHS'nin Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikaları üzerindeki etkisini belirlemede kritik bir rol oynamaktadır. Günümüzde Türk dış politikasında Doğu Akdeniz bölgesi, stratejik önemi artan bir konumda bulunmaktadır. Özellikle Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) döneminde, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikaları büyük bir önem kazanmıştır. Bu dönemde Türkiye, bölgedeki jeopolitik dinamiklere uygun bir şekilde hareket etmek için çeşitli stratejiler benimsemiştir. Bu çalışma, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikaları üzerindeki etkilerini derinlemesine analiz ederek, Türkiye'nin bölgedeki stratejik konumunu nasıl şekillendirdiğini anlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca AK Parti döneminde Türk dış politikasının Doğu Akdeniz'deki stratejik önemi ve bu dönemde izlenen politikaların nasıl şekillendiği  incelenecektir. Bu bağlamda, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikalarının temel faktörlerini, stratejik hedeflerini ve bu politikaların bölgesel ve uluslararası etkilerini detaylı bir şekilde ele almayı hedeflemektedir. Bu araştırma ile Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikalarının evrimini, AK Parti dönemi boyunca yaşanan dönüşümleri ve gelecekteki olası gelişmeleri anlamak için önemli bir kaynak olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The Eastern Mediterranean has been a region that has hosted various civilizations and witnessed significant struggles throughout history. Today, it attracts international attention due to its newly discovered hydrocarbon resources and its central position in global trade. This situation not only prompts coastal countries but also third-party nations to pursue policies in the region. Coastal countries need to delineate their Continental Shelf and Exclusive Economic Zone boundaries to benefit from energy resources. This situation focuses on the sharing of maritime jurisdiction areas and may lead to disputes among coastal countries. Turkey defends its right to exploit hydrocarbon reserves in the Eastern Mediterranean within the framework of international law, given its longest coastline in the region. Issues such as energy resources, delineation of maritime jurisdiction areas, regional cooperation, and conflicts have become focal points of Turkey's foreign policy. Understanding Turkey's Eastern Mediterranean policies requires considering the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) as it provides a fundamental framework for determining maritime jurisdiction areas and international maritime law issues. Turkey's efforts to delineate its maritime jurisdiction areas in the Eastern Mediterranean and the compliance of these efforts with international law play a critical role in determining the impact of UNCLOS on Turkey's Eastern Mediterranean policies. The Eastern Mediterranean region holds an increasingly strategic importance in Turkish foreign policy, particularly during the AK Party era. During this period, Turkey has adopted various strategies to act in line with the geopolitical dynamics of the region. This study aims to comprehensively analyze the impact of Turkey's Eastern Mediterranean policies, aiming to understand how Turkey's strategic position in the region has been shaped. Furthermore, it will examine the strategic importance of the Eastern Mediterranean in Turkish foreign policy during the AK Party era and how the policies pursued during this period have evolved. In this context, the study aims to comprehensively address the fundamental factors, strategic objectives, and regional and international implications of Turkey's Eastern Mediterranean policies. It is believed that this research will be an important resource for understanding the evolution of Turkey's Eastern Mediterranean policies during the AK Party era and potential future developments.