Şem'î Şem'ullah'ın Şerh-i Dîvân-ı Hâfız'ı: İnceleme - metin - sözlük
Şem'î Şem'ullah's Şerh-i Dîvân-ı Hâfız: Analysis - text - dictionary
Yazar: ELİF BEYZA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MAHMUT KAPLAN
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Edebiyat = Literature ; Hafız Divanı = Grind Divanı ; Hafız-ı Şirazi = Hafız-ı Şirazi ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şem`i Şem`ullah = Şem`i Şem`ullah ; Şerh = Commentary

Özet:
İran edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Hâfız-ı Şîrâzî'nin Dîvânı Türk şairleri tarafından çok sevilmiş, etkisi uzun süre devam etmiş;bazı Türk şairleri fahriyelerinde Hâfız'la kendilerini mukayese etme gereğini duyarak onun şiirlerine nazireler yazmışlardır. Fatih Sultan Mehmed de onun bir gazelini tanzir etmiştir. Türkçe'de özellikle Fars edebiyatından Hâfız-ı Şîrâzî, Sâib-i Tebrîzî, Şevket-i Buhârî, Örfî-i Şirâzî gibi şairlerin divanlarını başta Şem'î, Sürûri, Sûdî, Vehbî ve daha başka edebiyat âlimleri şerh etmişlerdir. Türk Edebiyatışarihleriözellikle Hâfız Dîvânı'nın anlaşılabilmesi için şerhler kaleme almışlardır. Ayrıca Arap edebiyatından bazı divanlarla Kaside-i Bürde, Kaside-i Bür'e, Kaside-i Hamriyye, Kasîde-i Münferîce şerhleri ile Mevlânâ'nın Mesnevî'si, Sa'dî'nin Bostân ve Gülistân'ı gibi benzeri manzum eserler şerh edilmiştir. Oldukça hacimli olan bu şerhler üzerine birçok akademik çalışma yapılmış, fakat ömrünü Farsça ünlü eserleri şerh etmeye adayan Şem'î Şem'ullah'ın Hâfız Divanı Şerhi üzerinde bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Biz de bu eseri çalışma ihtiyacı duyduk. Bu çalışmada Şem'î'nin Şerh-i Dîvân-ı Hâfız adlı eserinin şerh geleneğindeki yerinin tespîti ve bilim dünyasına kazandırılması amaçlanmıştır. Şem'i Şem'ullah'ın Şerh-i Dîvân-ı Hâfız'ı (İnceleme-Metin-Sözlük)adlı yüksek lisans tezimiz giriş, inceleme ve metin olmak üzere üç ana başlık altında hazırlanmıştır. Hâfız Divanı'nın tamamını kapsayan bu şerhte geçen bilgilerin, terim ve kıssaların Türkçe divanların anlaşılması konusunda önemli katkılar yapacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Hafız-ı Şirazî, one of the greatest poets of Persian Literature, and his Diwan are well-liked by Turkish poets. His impact on Turkish poets has continued for a long time; some Turkish poets have felt the need to compare themselves with Hafız in their poems written in the type of fahriye, a type of Diwan Literature poem in which the poet praises himself. Fatih the conqueror has also written a nazire, another type of Diwan Literature poem in which the poet writes a poem to another poet's ghazal in the same prosody and rhyme, to Hafız's ghazal. Literature scholars such as Şem'î, Surûrî, Sûdî and Vehbî have interpreted the Diwans of some poets of Persian Literature such as Hafız-ı Şirazî, Saib-i Tebrizî, Şevket-i Buharî and Örf-î Şirazi. Furthermore, Turkish Literature commentators have annotated Şirazî's Diwan, as well as Kaside-i Bürde, Kaside-i Büre, Kaside-i Hamriyye, Kaside-i Münferice, some poetic works like Mevlana's Mathanawi and Sadi's The Gulistan, and some Diwans from Arabic Literature to make them more understandable. Despite the fact that there is a great number of academic studies on the mentioned and quite voluminous works of literature, the Interpretation of Hafız Diwan written by Şem'î Şem'ullah who dedicated his life to well-known Persian works of literature has not been studied. Therefore, in this dissertation, the Interpretation of Hafız Diwan will be examined in detail. The main objective of this study is to determine the place of the mentioned work and to introduce it to the Modern Turkish Literature. The thesis titled "Şem'î Şem'ullah'ın Şerh-i Divan-ı Hafız'ı" consists of three main chapters namely introduction, examination and text. It is considered that all the information, terms and anecdotes mentioned in the Interpretation of Hafız Diwan will make significant contributions for the understanding of Turkish Diwans.