Fibromiyaljili bireylerde uyku hijyeni eğitiminin uyku kalitesi, ağrı ve depresyon üzerine etkisi
The effect of sleep hygiene training on sleep quality, pain and depression in individuals with fibromyalgia
Yazar: EMİNE BAŞAR OKUL
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY KARS FERTELLİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Depresyon = Depression ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Hemşirelik = Nursing ; Kronik ağrı = Chronic pain ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu çalışma, Fibromiyaljili (FM) bireylerde uyku hijyeni eğitiminin uyku kalitesi, ağrı ve depresyona etkisini incelemek amacıyla yarı deneysel olarak yapıldı. Araştırma evrenini Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran Fibromiyalji tanılı bireyler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemine FM tanısı almış, 35'i müdahale, 35' i kontrol grubu olmak üzere 70 birey alındı.
Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Pitssburg Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKÖ), Vizüel Analog Skala (VAS) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile toplandı.  Müdahale grubundaki bireylere uyku hijyeni eğitimi verildi. Kontrol grubuna ise eğitim verilmedi. Her iki gruptaki bireylere ilgili ölçekler ilk ve son görüşmede (bir ay sonra) olmak üzere iki kez uygulandı. Verilerin analizinde; Ki-kare analizi, Fisher ki-kare analizi, bağımsız örneklem t testi, bağımlı örneklem t testi, Cohen d etki büyüklüğü ve McNemar testi kullanıldı.      
Son ölçümde eğitim verilen müdahale grubunun yüksek olan PUKÖ, VAS ve BDÖ  (sırasıyla 6.00±2,72; 4.97±1.77; 11.00±7.87) puanının azalarak uyku kalitesinin arttığı, ağrı ve depresyonun azaldığı bulunmuştur. Kontrol grubunun ise yüksek olan PUKÖ puanlarında azalma olduğu, VAS ve BDÖ puanlarının yine aynı düzeyde kaldığı belirlenmiştir.  Gruplar arası incelemede son ölçümde PUKÖ ve VAS puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur.
Sonuç olarak FM'li bireylere verilen uyku hijyeni eğitiminin bireylerin uyku kalitesini artırmada ve ağrının azalmasında etkili olduğu belirlendi. Bu sonuç doğrultusunda FM'li bireylere, bireyselleştirilmiş uyku hijyeni eğitiminin hemşireler tarafından verilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Fibromiyalji, Uyku Hijyeni, Uyku Kalitesi, Ağrı ve Depresyon

Abstract:
This study was conducted semi-experimentally to examine the effect of sleep hygiene training on sleep quality, pain and depression in individuals with fibromyalgia (FM). The research consisted of individuals diagnosed with FM who applied to the Physical Medicine and Rehabilitation outpatient clinic of Cumhuriyet University Hospital. The study included 70 individuals diagnosed with FM, 35 of whom were intervention and 35 control groups.
 	Data was collected with Introductory Information Form (TIF), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Visual Analog Scale (VAS) and Beck Depression Inventory (BDI). Sleep hygiene training was given to the individuals in the intervention group. The control group was not trained. Individuals in both groups were given the relevant scales twice, at the first and last interview (one month later). Chi-square analysis, Fisher chi-square analysis, independent sample t-test, dependent sample t-test, Cohen d effect size and McNemar test were used in the data analysis.
In the last measurement, it was found that the higher scores of PSQI, VAS and BDI (6.00±2.72; 4.97±1.77; 11.00±7.87, respectively) of the trained intervention group decreased and sleep quality increased, pain and depression decreased. In the control group, it was determined that there was a decrease in the high PSQI scores, and the VAS and BDI scores remained at the same level. When the data between the groups were examined, it was found that the difference between the mean of PSQI and VAS scores was significant in the last measurement.
As a result, sleep hygiene training given to individuals with FM was found to be effective in improving sleep quality of individuals and reducing pain. In line with this result, it is recommended that nurses give individuals with FM individualized sleep hygiene training.
Keywords: Fibromyalgia, Sleep Hygiene, Sleep Quality, Pain and Depression