Otel yöneticilerinin kişilik özellikleri ve duygu durumlarının, etik karar almalarına etkisi
The effect of personality traits and mood of hotel managers on their ethical decision making
Yazar: MERVE AYCAN
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ŞAHİN
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Beş yıldızlı oteller = Five star hotels ; Etik = Ethics

Özet:
Otel işletmeleri pek çok farklı kültüre ve düşünce sistemine sahip işgörenlerin, ziyaretçilerin ve yöneticilerin bir arada bulunduğu alanlardır. Bireysel etkileşimin oldukça fazla yaşanması otel işletmelerinde etik konusunu daha hassas hale getirmiştir. Etik dışı uygulamaların ve kararların işletmeyi, işgörenleri ve tüketicileri etkileyeceği bilinen bir gerçektir.

Araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Otel yöneticilerin kişilik özellikleri ve duygu durumunun etik karar alma üzerine etkisini araştırmak ve yöneticilerin kişisel özelliklerine göre araştırma değişkenleri arasında farklılıkları incelemektir. Araştırma, İstanbul'da faaliyet gösteren uluslararası beş yıldızlı otel işletme yöneticileri üzerinde gerçekleşmiştir. Toplamda 412 otel yöneticisine ulaşılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler modeller kurularak incelenmiş ve yapısal eşitlik modeliyle analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modellerinin sınanması SmartPLS hazır yazılımı ile gerçekleştirilmiştir.

Araştırma sonucunda; uyumluluk, deneyime açıklık, dışa dönüklük ve duygusal denge kişilik özellikleri ile rölativizm görüşü arasında aynı yönde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sorumluluk kişilik özelliği ve idealizm görüşü arasında aynı yönde istatistiksel açıdan anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Pozitif ve negatif duygu durumlarının ise otel yöneticilerinin etik karar almalarına dolaylı yönde etki ettiği belirlenmiştir. Pozitif duygu durumları otel yöneticilerinin karar almalarını işbirlikçi yönde desteklemektedir. Negatif duygu durumunun ise bazı kişilik özelliklerinde rölativizm görüşünü azalttığı tespit edilmiştir. Otel yöneticilerinin çalıştıkları departmanlara göre pozitif ve negatif duygu durumlarına sahip olmaları ile idealizm ve rölativizm görüşleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Etik-Ahlak, Etik Karar Alma, Kişilik Özellikleri, Duygu Durumu, Otel İşletmeleri

Abstract:
Hotel management keeps together employees, visitors and managers with many different cultures and thought systems together. Experiencing a lot of individual interactions has made the issue of ethics more sensitive. It is a known fact that unethical practices and decisions will affect the business, employees and consumers.

The research has two fold purposes. The aim of this study is to investigate the effect of personality traits and mood of hotel managers on ethical decision making and to examine the differences between research variables according to the characteristics of the managers. The research was conducted on 412 hotel managers on international five-star hotels operating in Istanbul. The relations between the variables were examined by establishing models and investigated with the structural equation model. The testing of structural equation models was performed with SmartPLS software programme.

As a result of the research; a statistically significant relationships were found between the personality traits of extraversion, agreeableness, openness to experience and emotional stability and the view of relativism in the same direction. A statistically significant relationship was found in the same direction between the personality trait of responsibility and the view of idealism. It has been observed that positive and negative emotional states have an indirect effect on the ethical decision making of hotel managers in general. Positive emotional states support hotel managers' decision making in a collaborative way. Negative emotional states has been found to reduce the view of relativism in some personality traits. There was no statistically significant difference between the positive and negative emotions of the hotel managers according to the departments they work in, and the views of idealism and relativism.

Keywords: Ethics-Morality, Ethical Decision Making, Personality Traits, Emotional State, Hotel Management