Uzaktan yüksek lisans eğitimine katılan öğrencilerin katılma durumlarını etkileyen değişkenler
Variables affecting student participation patterns in a distance education master degree program
Yazar: DENİZ YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. MERAL UYSAL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Uzaktan eğitim = Distance education ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Yüksek lisans öğrencileri = Graduate students ; Öğrenci güçlüğü = Student diffuculties ; Öğrenci katılımı = Student participation

Özet:
Yetişkinlerin uzaktan eğitim yoluyla yapılan bir yüksek eğitim faaliyetine katılımını merkeze alan bu araştırma nitel olarak tasarlanmış bir durum çalışması desenine sahiptir. Araştırmada yetişkinlerin uzaktan eğitime katılım örüntüleri tüm yönleriyle ele alınmış ve bu süreçte ki olumlu-olumsuz deneyimleri ile uzaktan eğitime dair önerileri ortaya konulmuştur.
Araştırmanın çalışma grubunu Selçuk Üniversitesi Uzaktan Eğitim İşletme (tezsiz) Yüksek lisans programı öğrencileri, akademisyenleri ve programın yapımcıları olmak üzere 26 kişi oluşturmaktadır.  Katılımcılar belirlenirken amaçlı örnekleme yaklaşımında tipik durum örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veriler, sosyo-demografik bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmıştır. Görüşmelerde ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınarak elde edilen verilere BDNVA (Bilgisayar destekli nitel veri analizi) ile MAXQDA 2020 yazılımı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır.
Bu araştırma da uzaktan eğitime katılan yetişkinlerin demografik özellikleri, uzaktan eğitime katılma nedenleri, uzaktan eğitimi tercih nedenleri, terk nedenleri, bu programı tamamlayarak elde ettikleri faydalar, akademisyen ve sistem ekibinin uzaktan eğitime yönelik olumlu düşünceleri, uzaktan eğitim sürecinde karşılaşılan güçlükler ve sistemin geliştirilmesine yönelik öneriler ile yetişkin öğrenen özelliklerinin programa yansımaları, ortaya çıkarılmıştır.
Araştırma bulguları, erkek ve kadın öğrencilerin uzaktan eğitime farklı yönelim nedenleri olduğunu ortaya koyarken, uzaktan eğitimi tercih nedenlerinin iş ve aile yaşamı ile ilişkili olduğunu ve sağlık sorunu ve ulaşım sorununun da tercihte rol oynadığını göstermiştir. Araştırmanın ortaya koyduğu "askerlik tecili", gibi bazı katılma nedenleri, bir takım sosyo-ekonomik durumlarla ilişkili bir araç olarak öğrencilik durumunun kullanıldığını ortaya koyarken, iş ile ilgili kariyer amaçlarının ve kendini geliştirme ile ilgili nedenlerin de katılımda geçerli olduğu bulgulanmıştır. Araçsallaştırılan bu eğitimden yetişkinlerin amaçlarını karşılamaları sonucunda terk gerçekleşmekte programla veya bireyin kişisel ve sosyal çevresi ile ilgili olan koşullar da terki tetiklemektedir. Öğrenci ve eğitimcilerin, öğrenme-öğretme süreçlerinde karşılaştıkları güçlüklerin etkileşimsizlik, motivasyon eksikliği ve teknik altyapı olanaklarının sınırlı kullanımı ile ilgili olduğu anlaşılırken, program planlamalarının çalışan veya dezavantajlı yetişkin bireylerin durumları dikkate alınmadan yapıldığı görülmüştür. Uzaktan eğitim programlarının, geleneksel eğitim programlarına göre ikincilleştirildiği duygusunun da öğrenciler arasında hâkim olduğu ortaya çıkmıştır.
Programın yetişkin eğitimi için verimli bir sistem olabilmesi için etkileşim ve iletişim sorunlarının ortadan kaldırılması önerilirken, geleneksel eğitim normundan vazgeçilemeyeceği öngörüsü ile harmanlanmış eğitim formlarının hayata geçirilmesi ve kamusal desteğin sağlanması, bunun yanı sıra doktora yolunun açılması programın gelişimine yönelik yapılan öneriler olmuştur. 
 Araştırmanın sonuçları, yetişkin eğitimine hizmet eden bir model olarak öne sürülen uzaktan eğitimin, güçlü ve gerçekçi bir paradigma değişikliğine ve planlamaya ihtiyacı olduğunu ve bu formuyla yetişkin eğitimine hizmet misyonunda oldukça sınırlı kaldığını ortaya koymuştur.

Abstract:
This research which focuses on the participation of adults in a higher education activity through distance education, has a case study design that is qualitatively designed. In the research, the participation patterns of adults in distance education were discussed in all aspects and their positive and negative experiences in this process and their suggestions about distance education were presented. 
The study group of the research consists of 26 people, including Selcuk University Distance Education Business (non-thesis) Master's program students, academicians and the producers of the program. While determining the participants, the typical case sampling method was used in the purposive sampling approach. In the study, data were collected by socio-demographic information form and semi-structured interview forms. Content analysis of the data obtained by recording the interviews with a voice recorder was carried out using CAQDAS (Computer-assisted qualitative data analysis) and MAXQDA 2020 software. 
In this research, the demographic information of the adults participating in distance education, the reasons for participating in distance education, the reasons for choosing distance education, the reasons for leaving the program, the benefits obtained by completing this program, the positive thoughts of academicians and program producers about distance education, the difficulties encountered in the distance education process and suggestions for the development of the system and the reflections of adult learner characteristics on the program were revealed. 
Research findings revealed that male and female students have different reasons for preferring distance education, while the reasons for choosing distance education are related to work and family life, and health problems and transportation problems also play a role in the preference. While some reasons for participation such as "military service deferral" revealed by the research expose that the status of being a student is used as a tool related to some socio-economic conditions, it has been found that career goals and reasons related to self-development are also valid in participation. As a result of adults meeting their goals from this instrumentalized education dropout occurs, and conditions related to the program or the individual's personal and social environment also trigger dropout. While it was understood that the difficulties faced by students and educators in the learning-teaching processes were related to lack of interaction and comminication, lack of motivation and limited use of technical infrastructure means, it was seen that the program planning was made without considering the situations of working or disadvantaged adult individuals. It has also emerged that the feeling that distance education programs are subordinated to traditional education programs is dominant among students.
While it is proposed to eliminate interaction and communication constrains of the program to be an efficient system for adult education,  the implementations of blended education forms with the foresight that the traditional education norm cannot be abandoned, and providing government support, as well as opening the path to the doctorate have been suggestions for the development of the program.
The results of the research revealed that distance education, put forward as a model serving adult education, needs an effective and realistic paradigm shifting and planning, and in this current form, it seems very limited in its mission to serve adult education.