Engelli çocuğa sahip olup olmama ile ailelerin bilgi-iletişim teknolojilerine bağımlılık düzeyleri ve sosyal dışlanma etkisinin incelenmesi
Whether having a disabled child or not and dependence levels of families to information and communication techologies and the survey of the effect social exclusion
Yazar: ŞENEL YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAZİYE SENEM BAŞGÜL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Ebeveynler = Parents ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal medya = Social media ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu çalışmada, engelli çocuk sahibi olan ve olmayan ebeveynlerin internet, akıllı
telefon ve sosyal medya bağımlılığı ve sosyal dışlanmışlıkları arasındaki ilişki incelenmiştir.
Araştırmaya, engelli çocuk sahibi olan 102 ebeveyn ile engelli çocuk sahibi olmayan 102
ebeveyn katılmıştır. Çalışmada, engelli çocuk sahibi olma bakımından internet, akıllı telefon
ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişki karşılaştırılmıştır.
Araştırmada kullanılan veri toplama araçları "Young Internet Bağımlılığı Ölçeği –
Kısa Form","Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği", Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği – Yetişkin
Formu" ve "Sosyal dışlanmışlık Ölçeği" olarak belirlenmiştir.
Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, bakım veren kişinin anne olması
bakımından sosyal dışlanmışlık – maddi yoksunluk düzeylerinin anlamlı düzeyde ilişkili
olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, ebeveynin engelli çocuk sahibi olma durumu ile
araştırma değişkenleri arasındaki korelasyon değerlerinin daha yüksek ve pozitif ilişkili
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan doğrusal regresyon sonuçlarına göre sosyal haklar alt
boyutlarının ebeveynlerin internet bağımlılığı skorlarını anlamlı biçimde yordadığı
bulunmuştur. Bununla birlikte, katılımcıların internet bağımlılığı skorları, sosyal medya
bağımlılığı alt boyutları ve akıllı telefon bağımlılığı değişkenleri bakımından anlamlı bir
biçimde yordanmaktadır.
Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, engelli çocuk sahibi olan
ebeveynlerde maddi boyutta sosyal dışlanma düzeyi daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen
sonuç doğrultusunda, engelli çocuk sahibi ailelere yönelik desteğin yapılandırılabileceği ve
ilerleyen dönemlerde çalışmaların bu doğrultuda ilerletilebileceği öne sürülebilir.

Abstract:
This study aimed to examine the relationship among problematic Internet, smartphone,
Social media usage and Social ostracism of parents having children with disabilities and
without disabilities. For this research, 102 disabled childrens' parents and 102 parents having
a child without any disabilities filled out the survey forms. The study mainly compared the
degree of relationship among research variables in terms of having children with disabilities.
Measure mentinstruments for data collection sincluded "Participant Information
Form", "Young Internet Addiction Questionnaire", "Smartphone AddictionScale", "Social
Media Addiction Scale – Adult Short Form", and "Social Ostracism Questionnaire".
Based on theresults of the study, financialin sufficiency subscale was found as
significantly different in terms of participants' gender. Besides, correlationco efficients were
found as higher among research variables and related subscales in terms of having children
with disabilities. Based on the findings obtained from linear regression included all
participants, it was found that Social rights subscales were predictive for problematic internet
usage. Internet addiction was also found as highly and significantly correlated with
smartphone and Social media addictions.
The results of the research indicated that financialin sufficiency was higher among
mothers of disabled children. The findings provided insight as well as contribution in terms of
structuring effective support programs for parents as well as their children with disability.