Beta agonist ilaç etken maddelerin kiral davranışlarının incelenmesi
Investigation of chiral behaviors of beta agonist active pharmaceutical ingredients
Yazar: MEHMET GÜMÜŞTAŞ
Danışman: PROF. DR. SİBEL AYŞIL ÖZKAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Adrenerjik beta agonistleri = Adrenergic beta-agonists ; Agonistler = Agonists ; Enantiyomerik tanıma = enantiomeric recognition ; Enantiyomerler = Enantiomers ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Polisakkaritler = Polysaccharides ; Yüksek basınç sıvı kromatografisi =   ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Tez kapsamında sekiz kiral beta agonist türevi etken maddenin enantiyomerlerinin ayrımı altı farklı polisakkarit temelli kiral YBSK kolonu ile çeşitli polar organik faz, normal faz ve sulu polar organik faz çözücüleri kullanılarak çalışılmıştır. Analitlere ait enantiyomerlerin başarılı bir şekilde ayrımının yanı sıra, çalışmada asıl vurgulanan nokta kiral seçici ve hareketli faz bileşimlerinin hatta hareketli faza ilave edilen asidik veya bazik katkı maddelerinin enantiyomerlerin alıkonma sırasına olan etkilerinin araştırılmasıdır. Enantiyomerlerin alıkonma sırasının tersinirliği oldukça ilgi çekici bir konudur. Bu bağlamda polisakkarit türü (selüloz veya amiloz), türevlerin tipi (karbamat veya benzoat yapılarını içermesi), fenil karbamatlar üzerindeki fonksiyonel gruplar ve bağlandıkları konum ayrıca hareketli fazın bileşimindeki polar çözücünün (2-propanol) miktarı ve formik asit ve dietilamin gibi katkı maddelerinin alıkonma sırası üzerine etkisi incelenmiştir. Buna ek olarak geliştirilen yöntemler, piyasadan temin edilebilen dozaj şekillerinin (klenbuterol, ritodrin ve terbutalin) analizi için yöntem geçerlilik testleri kapsamında YBSK kullanılarak tamamen valide edilmiştir. Geliştirilen yöntemlerin tekrar edilebilir ve uygulanabilir olduğu gösterilmiştir. Yüksek geri kazanım değerleri geliştirilen yöntemlerin temin edilen ilaçlar içerisinde bulunan yardımcı maddeler ve katkı maddelerinden etkilenmediğini göstermektedir.

Abstract:
Scope of this thesis, the separation of enantiomers of eight chiral beta agonist derivatives was studied on six different polysaccharide-based chiral HPLC columns with various polar organic phase, normal-phase and aqueous polar organic phase eluents. Along with the successful separation of analyte enantiomers, the emphasis of this study was on the effect of the chiral selector and mobile phase composition as well as of the effect of acidic and basic additives on the elution order of enantiomers. The interesting phenomena is reversal of enantiomer elution order function of the polysaccharide backbone (cellulose or amylose), type of derivative (carbamate or benzoate), nature and position of the substituent(s) in the phenylcarbamate moiety. Furthermore, the polar modifier composition of the mobile phase (2-propanol), and the effect of additives like formic acid and diethyl amine were investigated on this perspective. In addition, the determination of the active pharmaceutical ingredients that can be found from the market (clenbuterol, ritodrine and terbutaline) were fully validated by evaluation of the validation parameters by using HPLC. The developed methods were demonstrated to be highly feasible and reproducible. High percentage recovery suggested that the optimized methods were free from the interferences of the commonly used excipients and additives in the formulations of the supplied drugs.