Covid-19 ve diğer viral enfeksiyon tanılı çocuklarda koagülopati değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of coagulopathy values in children with covid-19 and other viral infections
Yazar: FARAZ TALEBAZADEH
Danışman: PROF. DR. FATMA BETÜL ÇAKIR
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Enfeksiyonlar = Infections ; Koagülasyon = Coagulation ; Virüs hastalıkları = Virus diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: SARS-CoV-2 enfeksiyonu salgını, yeni bir koronavirüsün neden olduğu ve ilk olarak Aralık 2019'da Çin'in Wuhan şehrinde tespit edilen primer olarak solunum yolunu tutan multi-sistemik hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) olarak adlandırılan oldukça bulaşıcı hastalığın ana klinik semptomları ateş, kuru öksürük, yorgunluk, kas ağrısı ve nefes darlığıdır.
11 Mart 2020 tarihinde 4000'den fazla insanın ölümüne yol açmasıyla Dünya Sağlık Örgütü tarafından resmen pandemi olarak ilan edilmiştir. Dünya çapında bugüne kadar 35 milyonu aşkın kesin COVID-19 vakası ve 1 milyon üzeri ölüm raporlanmasına karşın sayılar artmaya devam etmektdir. COVID-19'lu çocuklarda, genellikle hafif solunum yolu enfeksiyon bulguları bulunmaktadır.
Çoğu hastada virüs hafif-orta düzeyde semptom göstersede vakaların %15'inde durum, sistemik inflamatuar cevap sendromu (SIRS), akut solu¬num sıkıntısı sendromu (ARDS), çoklu-organ tutulumu, yaygın damar içi pıhtılaşma (DİK) ve şok gibi ciddi hastalık tablolarına ilerleyebilmektedir. Bu hastalarda en önemli kötü prognoz göstergelerinden biri koagülopati gelişimi¬dir. Elde edilen veriler COVID-19 enfeksiyonunun patogenezinde koagülopatinin önemli bir yerinin olduğunu göstermektedir. 
Çalışmamızda SARS-CoV-2 enfeksiyonunda pediatrik yaş grubunda, yetişkinlerde olduğu gibi koagülopati ve D-Dimer parametrelerinde anlamlı değişikliğinin araştırılması, ayrıca COVID-19 dışı diğer viral enfeksiyonlarda da inflamatuar süreç ile birlikte tetiklenen koagülasyon kaskadı hakkında ve bunun enfeksiyonun şiddeti ve seyri ile olan ilişkisinin incelenmesi ve bu iki grubun verilerinin farklılıklar açısından karşılaştırılması amaçlandı.

      Yöntem ve gereçler: Mart 2020 ve Eylül 2020 tarihleri arasında Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi Çocuk Kliniğine başvuran ve yaş aralığı 1 ay ile 18 yaş olan, COVID-19 enfeksiyonu saptanan hastalar ile COVID-19 dışı diğer viral enfeksiyon geçiren hastalar çalışmaya alındı. Koagülopati değerleri (PT, INR, APTT, Fibrinojen, D-Dimer), tam kan sayımı, biyokimyasal değerleri (CRP, ALT, AST, LDH), anamnez/ fizik muayene bulguları ve akciğer grafileri tutulumu açısından değerlendirilip karşılaştırldı.

        Sonuç: Çalışmamızda COVID-19 hastaların yaşı, diğer viral enfeksiyon geçiren gruba kıyasla anlamlı olarak daha yüksek saptandı. COVID-19 (+) hastalarının COVID-19 (-) saptanan gruba göre D-Dimer değerinin anlamlı olarak yüksek olduğu gösterildi. Ayrıca klinik evre olarak orta düzeyde olan COVID-19 (+) hastaların hafif veya asemptomatik geçirenlere göre bu değerlerin daha yüksek olduğu tespit edildi. Fibrinojen COVID-19 (+) ve COVID-19 olmayan viral enfeksiyon geçiren diğer grup arasında anlamlı olarak farklı saptanmadı. Çalışmamızda COVID-19 (-) diğer viral enfeksiyonlarda D-Dimer'in tarama testi olarak prognostik değeri olmadığı ve rutin bakılmasının anlamlı fark yaratmayacağı saptandı. PT, INR, APTT değerlerinin COVID-19 (-) lerde, COVID-19 (+) hastalarına göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu gösterildi. COVID-19 (+) olan ve hafif-orta düzeyinde semptom gösteren çocuklarda hemogram tetkiklerinde lökopeni, nötropeni, lenfopeni, lenfositoz, monositoz, nötrofil/lenfosit oranı (NLR) artışı, trombositopeni ve trombositoz açısından diğer viral enfeksiyonlara göre anlamlı farklılık saptanmadı. Çalışmamızda COVID-19 (+) hastalarının COVID-19 (-) saptanan gruba göre baş ağrısı şikâyetinin anlamlı olarak daha fazla olduğu tespit edildi. HGB, MCV ve HCT değerleri COVID-19 (+) olan hastalarda diğer viral enfeksiyon geçiren gruba kıyasla anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edildi.
      Anahtar kelimeler: COVID-19, pediatrik, koagülopati, D-Dimer, ACE-2 , çocuk, COVID-19 dışı viral enfeksiyon

Abstract:
Background: The SARS-CoV-2 infection epidemic is a multi-systemic disease that primarily involves the respiratory tract, caused by a novel coronavirus and was first detected in Wuhan, China in December 2019. Called coronavirus Disease 2019 (COVID-19) by the World Health Organization (WHO), the main clinical symptoms of the highly contagious disease are fever, dry cough, fatigue, muscle pain, and shortness of breath. It was officially declared as a pandemic by the World Health Organization, with the death of more than 4000 people on March 11, 2020. Although more than 35 million definite cases of COVID-19 and over 1 million deaths have been reported worldwide so far, the numbers continue to increase. Children with COVID-19 usually have mild signs of respiratory infections. Although the virus shows mild to moderate symptoms in most patients, in 15% of the cases, can progress to the severe conditions such as systemic inflammatory response syndrome (SIRS), acute respiratory distress syndrome (ARDS), multi-organ involvement, diffuse intravascular coagulation (DIC) and shock. The development of coagulopathy is one of the most important poor prognosis indicators in these patients. The data obtained show that coagulopathy has an important place in the pathogenesis of COVID-19 infection. In our study, we investigated the significant changes in coagulopathy and D-Dimer parameters in the pediatric age group as in adults in SARS-CoV-2 infection, and also about the coagulation cascade triggered by the inflammatory process in other viral infections other than COVID-19 and its relationship with the severity and course of the infection. It was aimed to examine and compare the data of these two groups in terms of differences.

      Material and methods: Patients who were admitted to Bezmialem Vakıf University Hospital Pediatric Clinic between March 2020 and September 2020 and whose age range was between 1 month and 18 years, with COVID-19 infection and those with other viral infections other than COVID-19 were included in the study. Coagulopathy values (PT, INR, APTT, Fibrinogen, D-Dimer), complete blood count, biochemical values (CRP, ALT, AST, LDH), history / physical examination findings and chest radiographs were evaluated and compared.

      Results: In our study, the age of COVID-19 patients was found to be significantly higher than the group with other viral infections. It was shown that COVID-19 (+) patients had a significantly higher D-Dimer value compared to the group with COVID-19 (-). In addition, these values were found to be higher in COVID-19 (+) patients with moderate clinical stage than those with mild or asymptomatic patients. No significant difference was found between the fibrinogen of COVID-19 (+) and the other group with non-COVID-19 viral infection. In our study, it was determined that D-Dimer has no prognostic value as a screening test in non-COVID-19 (-) viral infections, and routine monitoring would not make a significant difference. PT, INR, APTT values were shown to be significantly higher in COVID-19 (-) patients compared to COVID-19 (+) patients. No significant difference was found in hemogram results of  children with COVID-19 (+) and with mild to moderate symptoms, in terms of leukopenia, neutropenia, lymphopenia, lymphocytosis, monocytosis, increased neutrophil / lymphocyte ratio (NLR), thrombocytopenia and thrombocytosis compared to other viral infections. In our study, it was found that COVID-19 (+) patients had a significantly higher headache complaint than the group with COVID-19 (-). HGB, MCV and HCT values were found to be significantly higher in patients with COVID-19 (+) compared to the group with other viral infections.

      Keywords: COVID-19, pediatric, coagulopathy, D-Dimer, ACE-2, child, non-COVID-19 viral infections