Androgenik tütün haploidlerinde asenaften ve trifluralinin antimitotik etkileri
Antimitotic effects of acenaphthene and trifluralin on androgenic tobacco haploids
Yazar: NESRİN ÖRÇEN
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ EMİROĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tütün (Nicotiana tabacum cv. Sarıbağlar) haploidlerinin (3-5yapraklı bitkiciklerinin) dihaploid hale getirilmesinde, antimitotik etkiliiki kimyasal ?asenaften? ve ?trifluralin?in kromozom katlamaetkinlikleri iki ayrı denemede test edilmiştir. Dihaploidlerinbelirlenmesinde kromozom sayımları yanında tohum tutma, polenfertilitesi ve stoma hücre boyutları da göz önüne alınmıştır.Trifluralin denemesinde; trifluralin 0, 10, 30, ve 50 ÂµMkonsantrasyonlarında, 24, 48 ve 72 saatlik üç farklı sürede, 150 rpmçalkalayıcıda, içerisinde sıvı Nitsch besin ortamı bulunan erlenlerde,uygulanmıştır. Deneme bölünmüş parseller deneme düzenine göre üçtekerrürlü olarak kurulmuş ve her muamele için 50 bitkicikkullanılmıştır. Konsantrasyon farklılıklarının kromozom katlamaoranına etkisi istatistiki açıdan önemli bulunmamıştır, fakat uygulamasüresi arttıkça kromozom katlama oranı azalmıştır. Çünkü uygulamasüresinin artması yaşamlarını devam ettirebilen bitki sayısınıazaltmıştır. En yüksek kromozom katlama oranı % 63.3'e kadar çıkmışve bu oran 10 ÂµM konsantrasyonda 24 saatlik uygulamadagörülmüştür.Asenaften denemesi tek faktörlü tesadüf blokları denemedesenine göre üç tekerrürlü olarak gerçekleştirilmiştir. Her muameleiçin 50 bitkicik kullanılmıştır. Bitkicikler yaklaşık 100 mg kristalizeasenaften içeren sterilize tülbent keseler ile kültür kaplarına (6x7cm)sarkıtılarak 48, 72 ve 96 saat süreyle asenaften buharına maruzbırakılmışlardır. Her bir kültür kabında beş bitkicik biraradaasenaften buharına maruz kalmıştır. Uygulama süresinin kromozomkatlama oranı üzerine etkisi önemli bulunmamış olmasına rağmen,uygulama süresinin artması ile kromozom katlama oranı % 3.2'den10.4'e kadar çıkmıştır.Anahtar kelimeler: Trifluralin, asenaften, doubled haploid, kromozomkatlama, antimitotik, Nicotiana tabacum.

Abstract:
In order to test the chromosome doubling effects of twoantimitotic chemicals ?trifluralin? and ?acenaphthene?, twoexperiments were conducted separately, using androgenetic haploidplantlets with 3 to 5 leaves of tobacco ?Nicotiana tabacum cv.Sarıbağlar?. Besides chromosome counts; seedsetting, pollen fertilityand sizes of stomatal guard cells were also considered in distinguishingdihaploids.In the trifluralin experiment, plantlets were treated in flaskscontaining liquid Nitsch medium and 0, 10, 30 and 50 ÂµM trifluralinefor 24, 48 and 72 h on a 150 rpm shaker. Fifty plantlets were used pertreatment and experimental design was split-plots with threereplications. The effects of concentrations were not significant, but thechromosome doubling ratio decreased with increasing durations,because longer treatments affected the surviving of plantlets. Thehighest chromosome doubling up to 63.3 % was recorded for 24 htreatement with 10 ÂµM.Acenaphthene experiment was monofactorial randomized blockswith three replications. About 100 mg christals were hanged in smallsterilized chease cloth bags into culture vessels (6x7 cm) containing 5haploid plantlets, for 48, 72 and 96 h. Fifty plantlets per treatment wereused, and treatment effects were not significant although averagedoubling ratios increased from 3.2 to 10.4 % with increasing durations.Key Words: Trifluralin, acenaphthene, doubled haploid, chromosomedoubling, antimitotic, Nicotiana tabacum.