8 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili (H.1245-1249
m.1830-1834-s.1-50) / The Adana Court Registry Number 8 (H.1245-1249 / m.1830-1834-s.1-50)
Yazar: MUHTEBER OKAY
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN KARLANGIÇ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Şer'iyye sicilleri tarihimize ışık tutması açısından önemli kaynaklardan biridir. Sicillerdeki belgeler, Osmanlı Devleti'nin idari, sosyal, iktisadi hayatına dair önemli bilgiler içermektedir. Kayıtlar, mahkeme görevlileri tarafından tutulduğundan birinci elden kaynak olarak önem arz etmektedir.
 "8 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili" içerik yönünden zengin bilgilere sahiptir. Adana' nın idari, sosyal, etnik, dini ve ekonomik yapısı hakkında önemli verilere ulaşılmasını sağlamıştır. Adana Eyaletinin ilgili dönemlerinde; tereke kayıtlarına dayalı veraset davaları, alacak-verecek konuları, darp ve gasp olayları, şark ve Kıbrıs Adasına asker gönderme ile ilgili konular yer almaktadır. Ayrıca vergilerden, ihraç edilen mallardan ve görevini yerine getirmeyen naib/vali gibi görevlilerin başka yerlere sürgünlerinden de bahsedilmektedir. 8 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili'nin çevirisi yapılan kısmında 52 mahalle, 5 sancak, 5 kaza, 5 köy-mezra, 1 kasaba, 1 nahiye ismi tespit edilmiştir. Ayrıca 4 aşiret ve 5 cema'at ismi de sicilde geçmektedir. Adana'ya çevre illerden gelip yerleşenlerin olduğu, şehrin çeşitli eyalet ve sancaklardan göç aldığı belgelere yansımıştır. Farklı etnik ve din topluluklardan oluşan mahallelerin olduğu görülmektedir. Ayrıca sicilde din değiştirme olaylarına da rastlanılmıştır. Adana halkının çoğunluğu Türkmenlerden oluşmaktadır. Bunların dışında Arap, Kürt ve Ermeni gibi topluluklar da yaşamaktadır.

Abstract:
The religious court record is an important source in terms of paving the way for our history. The documents contain important information about the administrative, social and economic aspects of the Ottoman Empire. Since records are kept by court officials, they are important as a primary source.
''The Adana Religious Court Record Number 8'' has rich information in terms of content. In this record, information is given about the administrative, social, ethnic, religious and economic structure of Adana. In the relevant periods of Adana Province; Inheritance lawsuits based on estate cases, assets and liabilities issues, assault and extortion events, and issues related to sending soldiers to the east and Cyprus Island are included. It is also mentioned that taxes, exported goods and the exile of officials such as the regentship/governor who do not fulfill their duties are exiled to other places.
In the translated part of The Adana Religious Court Record Number 8, the names of 52 settlement, 5 sanjaks, 5 districts, 5 villages-wicks, 1 town, 1 township were identified. In addition, the names of 4 tribes and 5 jamaats appear in the record.
It is reflected in the documents that there are people who came and settled in Adana from the surrounding provinces and that the city received immigration from various states and sanjaks. It is seen that there are settlements consisting of different ethnic and religious communities. In addition, religious conversion incidents were also found in record. The majority of Adana's people are Turkmen. Apart from these, communities such as Arabs, Kurds and Armenians also lived.