Kentsel dönüşümde uygulama model seçimine ilişkin yöntemsel bir deneme: Bahçelievler örneği
A methodological proposal on implementation model selection in urban transformation: The case of Bahçelievler
Yazar: İDİL GÖKÇE EFE
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DORUK ÖZÜGÜL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti bir deprem ülkesidir. Marmara bölgesinde beklenen büyük deprem, mevcut yapı stoku düşünüldüğünde büyük can ve mal kayıplarına neden olacaktır. Hızlı ve doğru kentsel dönüşüm uygulamaları, ülkemizin değişmeyen gündem maddesi olmalıdır. Yasa gereği dönüşüme karar verme yetkisi, çoğunluğun sağlanması halinde maliklerdedir. Kentsel dönüşüm sürecini başlatacak olan mülk sahiplerinin, kentsel dönüşüm uygulama modeline karar verirken anlaşamadıkları, karar sürelerinin uzadığı ve bazen karar veremedikleri için riskli yapılarda mecburen oturmaya devam ettikleri gözlenmiştir. Bu tez çalışması seçilen pilot alanın, yasalar ve aktif aktörler bağlamında kaç farklı şekilde kentsel dönüşüm uygulaması görebileceğini araştırmış; bu uygulamaların hangisinin yaşam kalitesi ve proje finansmanı kriterleri göz önüne alındığında en avantajlı olduğunu, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan; Promethee'yi kullanarak saptamaya çalışmıştır. Çalışma kapsamında; kentsel dönüşüm hızının arttırılması gerekli olan İstanbul içerisindeki ilçelerden risklilik oranı yüksek olan Bahçelievler İlçesi seçilmiştir. Çalışma boyunca kamu kurumları, iştirakler, özel firmalar ve alanında uzman kişiler ile görüşmeler yaparak aşama aşama fikirleri alınmıştır. Yapılan çalışma yaşam kalitesi ve finansman kriterlerinin aynı anda bakılarak, uygulama modeline karar verilmesini vurgularken, farklı kriterler ile farklı amaçlara hizmet edebileceği yönüyle gelecek çalışmalara katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Kentsel dönüşüm, yaşam kalitesi, finansman, promethee

Abstract:
The Republic of Turkey is an earthquake country. Considering the existing building stock, the expected big earthquake in the Marmara region will cause great loss of life and property. Fast and accurate urban transformation practices should be the constant agenda of our country. According to the law, the authority to decide on the transformation rests with the owners if the majority is provided. It has been observed that the property owners, who will initiate the urban transformation process, cannot agree on the urban transformation implementation model, the decision times are prolonged and sometimes they continue to live in risky buildings because they cannot make a decision. This thesis study investigated how many different ways the selected pilot area could see urban transformation in the context of laws and active actors; One of the multi-criteria decision-making methods, which of these applications is closest to the more advantage considering the quality of life and project financing criteria; it tried to detect it using Promethee. Scope of work; Bahçelievler District, which has a high risk ratio, was selected from the districts in Istanbul, where it is necessary to increase the rate of urban transformation. Throughout the study, opinions were obtained step by step by interviewing public institutions, affiliates, private companies and experts in their fields. While emphasizing the decision on the implementation model by considering the quality of life and financing criteria at the same time, the study contributed to future studies as it can serve different purposes with different criteria.

Keywords: Urban renewal, quality of life, financing, promethee