İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesindeki Türkçe yazmalarda lake ciltler
The lacquer bookbindings in Turkish manuscripts at rare books library of İstanbul university
Yazar: ABDULBARİ DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET SACİT AÇIKGÖZOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Cilt Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Cilt sanatı = Book binding ; El sanatları = Handicrafts ; Kütüphaneler = Libraries ; Lake sanatı = Lake art ; Nadir eserler = Precious books ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazma eserler = Manuscripts ; İstanbul Üniversitesi = Istanbul University

Özet:
Mimar Kemaleddin Bey (1870-1927) tarafından tasarlanan ve 1913 yılında tamamlanan Medresetü'l-Kuzât'ın (Kadılar Medresesi) binasında hizmet veren İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, dünyanın sayılı yazma eser kütüphanelerindendir . Kütüphane, bünyesinde barındırdığı Arapça, Farsça ve Türkçe eserler bakımından oldukça zengin bir koleksiyona sahiptir. Bu zenginlik sayıdan ziyade eserlerin farklı kültürlere ait olmasından ve eser çeşitliliğinden kaynaklanmaktadır.
Nadir Eserler Kütüphanesi'nde 22.417'nin üzerinde yazma, 30.000 civarında eski harfli basma mevcuttur. Çalışmamız kapsamında, kütüphanede bulunan Türkçe yazmalardaki lake ciltler incelenmiştir. Kütüphanede 9943 adet Türkçe el yazmanın içinde 43 adet lake cilt tespit edilmiştir. İç ve dış kapakların fotoğrafları çekilip bu kapakların desen çizimleri yapılarak eserlerin konusu, tarihi, süslemesi ve cilt özellikleri gibi bilgileri katalog oluşturularak düzenlenmiştir.
Araştırmada Farsça (F1422), Arapça (A3710) ve Türkçe (T5650) el yazmalardan birer tane, özelikle kısmi yerlerde dökülme olan lake ciltler seçilerek mikroskop altında incelendi. Dökülen kısımların sırasıyla katman tespitleri yapılmıştır. Çalışmamızda incelenen lake ciltlerde tespit edilen katmanlar doğrultusunda, toplam 6 lak denemesi yapılmış, tam olarak uygulanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The Library of Rare Books of Istanbul University which designed by Architect Kemaleddin Bey (1870-1927) and completed in 1913 and serves in the building of Medresetü'l-Kuzât (Kadılar Madrasa), is one of the world's foremost manuscript libraries. The library has a rich collection of manuscript in Arabic, Persian and Turkish. The library has a rich collection in Arabic, Persian and Turkish. The richness of the library stem from the fact that the works belong to different cultures rather than the number and the variety of works.
The Rare Books Library has over 22,417 manuscripts and around 30,000 works which is old letters. In the context of our study, the lacquer technique bookbindery in Turkish manuscripts in the library were examined. Of 9943 Turkish manuscripts in the library 43 were identified with lacquered skins. The photographs of the interior and exterior covers of these works were taken and the drawings of these covers were made and the subject, history, decoration and skin characteristics of the works were prepared by creating a catalog.
In the study, a Persian (F1422), a Arabic (A3710) and a Turkish (T5650) manuscripts, especially lacquer skins which were partially damaged were selected and examined under microscope. The layer determinations were made respectively for the damaged parts. In our study, in the direction of the layers detected in lacquered skins, a total of 6 lac attempts were made and these accordingly tried to be applied.