Ankilozan spondilit ve romatoid artrit tanılı hastalardaaerobik kapasite ve solunum fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of pulmonary function and aerobic capacity inankylosing spondilitis and rheumatoid arthritis patients
Yazar: DAMLA CANKURTARAN
Danışman: PROF. DR. EDA GÜRÇAY
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamızda Modifiye New York kriterlerine göre Ankilozan Spondilit (AS) ve
American Collage of Rheumatology (ACR) tanı kriterlerine göre Romatoid Artrit (RA)
tanılı hastaların egzersiz kapasitesi ve solunum fonksiyonunu sağlıklı kontrollerle
karşılaştırmak; egzersiz kapasitesi ve solunum fonksiyonlarına demografik verilerin,
laboratuar parametrelerin, hastalığa özgü değerlendirme parametrelerinin, duygu
durumunun ve yaşam kalitesinin etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmaya 36 AS, 27
RA ve 24 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 87 hasta dahil edilmiştir. Düzenli egzersiz
yapan, sistemik organ tutulumu olan, klinik ve laboratuar açıdan stabil olmayan, son 6 ay
içinde cerrahi geçiren, parenteral steroid kullanan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir.
Çalışmaya alınan hastaların yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), mesleki ve
medeni durumları, sigara kullanımı, hastalık süresi, aile öyküsü, kullandıkları ilaçlar,
artiküler tutulum şekli, extraartiküler tutulum varlığı kayıt edildi. Kardiyovasküler risk
değerlendirmesi için hastaların lipid profili, açlık glikoz düzeyi (AKŞ), glikozillenmiş
hemoglobin (HbA1c) değerleri ölçüldü. AS'li hastalarda hastalık aktivitesi için Bath AS
hastalık aktivitesi ölçeği (BASDAI), fonksiyonel durum Bath AS fonksiyonel indeksi
(BASFI), aksiyel iskeletin mobilitesi Bath AS metroloji indeksi (BASMI) ve göğüs
ekspansiyonu değerlendirildi. RA'lı hastalarda hastalık aktivitesi hastalık aktivite skoru28 (DAS-28), özürlülük düzeyi sağlık değerlendirme anketi (HAQ) ile incelendi.
Hastaların duygu durumunu Beck depresyon ölçeği (BDI) ve yaşam kalitesi kısa form-36
(SF-36) ile değerlendirildi.
Tüm hastalara spirometrik değerlendirme yapıldı ve zorlu vital kapasitenin
referans ve ölçüm değerleri (FVC %ref, FVC, L), 1. dakikadaki zorlu ekspiratuar hacmin 
iv
referans ve ölçüm değerleri (FEV1 %ref, FEV1, L), FEV1/FVC değerleri kaydedildi.
Hastaların egzersiz kapasitesini belirlemek için Care Fusion Type Master Screen-CPX
cihazı ile treatmillde Bruce protokolü kullanıldı. Katılımcıların testten önce en az 3 saat
süreyle yemek yememeleri, sigara ve kafein tüketmemeleri önerildi. Test öncesinde ve
test sırasında 12 derivasyonlu elektrokardiografi (EKG) kaydı alındı Maksimum süre,
maksimum VO2 (max VO2) değeri, maksimum kalp hızı, metabolik eşlenik (MET)
değeri, test sırasında ulaşılan maksimum hız, test sırasında ulaşılan maksimum yük (W),
respiratory exchange ratio (RER) değerleri kayıt edildi.
Çalışmaya dahil edilen AS hastalarının yaş ortalaması 40.3±9.86, sağlıklı
kontrollerin 41.5±11.58 ve RA hastaların 51.71±9.97 yıl idi; 3 grubun yaş ortalaması
arasında anlamlı fark vardı. Cinsiyet, medeni durum, iş durumu, sigara kullanımı ve VKI
açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Üç grup arasında BDI ve SF-36 alt
parametreleri açısından anlamlı bir fark tespit edilmedi.
FEV1 ve FVC değerleri; kontrol grubunda diğer iki gruba göre ve AS grubundaki
FEV1/ FVC oranı RA ve kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti. Max VO2 değeri;
kontrol grubunda AS ve RA gruplarına, AS grubunda RA grubuna göre anlamlı olarak
daha yüksek sonuçları yansıtıyordu. Fonksiyonel egzersiz kapasitesini değerlendirmek
için kullanılan 6 dk yürüme testinin sonuçları kontrol grubunda RA'lı gruptan yüksek
bulundu.
AS grubunda yaşın FEV1, FVC ve max VO2'yi negatif yönde etkilediği tespit
edildi. Yaştaki her bir yıl artışta FEV1'de 0.456 L ve FVC'de 0.435 L azalmaya neden
olduğu saptandı. AS'li grupta FEV1'e en fazla etki eden parametre yaş olarak bulundu.
Hastalık süresi ile pulmoner fonksiyon ve egzersiz kapasitesi arasında ilişki tespit
edilmedi. RA'da yaşın pulmoner fonsiyonlara etkisi tespit edilmezken, max VO2 üzerinde
negatif etkisi tespit edildi ve RA'da yaştaki 1 yıl artışın max VO2'de 0.425 ml/kg/dk
azalmaya neden olduğu gösterildi. RA'lı hastalarda sigara kullanımına göre hiç sigara
içmemiş hastalarda halen sigara içen hastalara göre FVC yüksek bulundu. AS grubunda
VKI'ye göre FEV1, FVC, FEV1/FVC, 6 dk yürüme testi ve max VO2 değerlerinde 
v
anlamlı bir ilişki tespit edilmezken; RA grubunda kilolu hastaların max VO2 değerleri
obez hastalara göre anlamlı olarak yüksekti
BASMI'deki bir birimlik artış FEV1'de 0.414 L ve FVC'de 0.483 L azalmaya
neden oldu ve AS grubunda FVC'ye en fazla etki eden parametrenin BASMI olduğu tespit
edildi. Göğüs ekspansiyonu 4 cm üstünde olan grupta, 4 cm altında olan gruba göre FEV1
ve FVC değerleri anlamlı olarak yüksek bulundu. Pulmoner kapasite ile önemli ilişki
gösteren göğüs ekspansiyonu ile aerobik kapasite arasında korelasyon tespit edilmedi.
AS'de fonksiyonları değerlendiren BASFI'deki 1 birimlik artış max VO2'de 0.280
ml/kg/dk azalmaya neden oldu. AS'de hastalık aktivitesi ile pulmoner fonksiyonlar ve
egzersiz kapasitesi arasında ilişki tespit edilmezken; RA grubundaki hastalarda DAS-28
ile FEV1 ve max VO2 arasında negatif ilişki bulundu.
RA ve AS grubunda BDI ile solunum fonksiyon testleri arasında ilişki tespit
edilmedi. AS'li hastalarda SF-36 alt parametreleri ile solunum fonksiyon testleri arasında
ilişki tespit edilmezken; 6 dk yürüme testi ile SF-36 fiziksel fonksiyon, fiziksel rol
güçlüğü, vitalite ve ağrı alt parametreleri; RA grubunda ise fiziksel fonksiyon alt
parametreleri arasında ilişki tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; sağlıklı kontrollerde RA ve AS hastalarına göre daha iyi sonuçlar
elde edilmiştir ve yaşın egzersiz kapasitesi, solunum fonksiyonlarını etkileyen önemli bir
etken olarak ortaya konulmuştur. AS'de spinal mobilitenin solunum kapasitesini,
fonksiyonel durumun egzersiz kapasitesini; RA'da ise hastalık aktivitesinin hem solunum
fonksiyonlarını hem de egzersiz kapasitesini etkileyen parametre olduğu belirlenmiştir.
Romatolojik hastalıklarda egzersiz kapasitesi, solunum fonksiyonlarına etkileyen
faktörleri belirlemek ve egzersiz kapasitesi, solunum fonksiyonlarını geliştirmek için
yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacı ile daha fazla hasta sayısı ile çalışmalara
ihtiyaç vardır.

Abstract:
In this study we aimed to, compare aerobic capacity, pulmonary function of
patients who diagnosed as Ankylosing spondylitis (AS) according to modified New York
criteria and Rheumatoid Arthritis (RA) according to American College of Rheumatology
(ACR) with healthy control subjects; to examine the effect of demographic datas,
laboratory parametres, disease-spesific evaluation parameters, mood and quality of life on
aerobic capactiy and pulmonary function tests. We included 87 patients; 36 were AS, 27
were RA and 24 were healthy subjects. We excluded the patients who had systemic
involvement, unstable laboratory and clinical outcomes, parenteral steroid usage and were
operated in the last 6 months.
Age, sex, body mass index (BMI), marital and business status, smoking, duration
of disease, type of articulary involment, present of extraarticulary involment were noted
for all patients. We measured lipid profile, glucose and glycosylated hemoglobin a1c
(HbA1c) for each patients. Disease activity evaluated by Bath AS Disease Activity Index
(BASDAI), diseased releated function by Bath AS Functional Index (BASFI), level of
axial mobility by Bath AS Mobility Index (BASMI) and chest expansion in AS patients;
for RA patients we used disease activity score-28 (DSA-28) in order to evaluate disease
activity and Health Assessment Questionnaire (HAQ) for the level of disability. Quality
of life was evaluted by short form-36 (SF-36) and mood by Beck depression inventory
(BDI).
Pulmonery function test was performed to all patients and forced expiratory
volüme in one second (FEV1), forced vital capacity (FVC) and rate of FEV1/FVC were
noted. Bruce protocol was used as an exercise test protocol by Care Fusion Type Master 
vii
Screen-CPX device. All participants instructed to refrain ingesting food or caffeine or
tobacco products within three hours of testing. Twelve-lead electrocardiogram were
monitored before and during test. Maksimum time, peak oxygen uptake (peak VO2), peak
heart rate (HRpeak), metabolic equavalent (MET), peak exercise speed, peak exercise load,
respiratory exchange ratio (RER) were determined as highest values during exercise.
The mean age of AS patients was 40.3±9.86 years, 41.5±11.58 years for healty
subjects and 51.71±9.97 years for RA patients; there was significant difference in age
between groups. Sex, BMI, marital and business status, smoking, BDI and SF-36 were
homogenous for the groups.
In healthy subjects; FEV1 and FVC were significantly higher than AS and RA, in
AS patients; FEV1/FVC ratio was significantly higher than RA and healty subjects. Peak
VO2 values were the highest in healthy subjects and lowest in RA patients. Functional
capacity was measured with 6 minute walking test and healty subjects had significant
higher outcomes than RA patients for 6 minute walking test.
Age was negatively corraleted with FEV1, FVC and peak VO2; each one year
increase of age, FEV1 0.456 L and FVC 0.435 L decreased. Age was the most effective
parameter of the FEV1 in AS patients. We didn't observe correlation between duration of
the disease with pulmonary function test or exercise capacity in AS patients. In RA
patients, no correlation was found between age and pulmonary function; but age was
negatively correlated wtih peak VO2. One-year older RA patients' peak VO2 values were
0.425 ml/kg/m lower than one-year younger RA patients. In RA patients never smoked
patients had significant higher FVC values than current smoker patients. There was no
correlation between BMI and FEV1, FVC, FEV1/FVC, 6 minute walking test and peak
V02 values in AS group; altough overweight patients had higher peak VO2 than obes
patients in RA group.
The most effective parametre for FVC was BASMI; when BASMI was increased
for one unit, FEV1 0.414 L and FVC 0.483 L decreased. Chest expansion higher than 4
cm patients compared with lower 4 cm patients; chest expansion higher than 4 cm groups
FEV1 and FVC values were significant higher than the other group. No correlation was 
viii
observed between chest expansion or exercise capacity. For each one unit increment of
BASFI 0.280 ml/kg/m reductiın of peak VO2 was occured. DAS-28 was negatively
correlated with FEV1 and pek VO2; although there was no correlation between disease
activity and pulmonary function, exercise capacity in AS patients.
BDI was found as an ineffective parameter for pulmonery function test and
exercise capacity. In AS patients, there was no significant correlation between quality of
life and pulmonary function tests; but 6 minute walking test was corraleted with physical
functioning, role-physical, bodily pain, vitality domains. In RA group physical function
domains of SF-36 test showed positive correlation with 6 minute walking test.
In conclusion, this study shows that healthy subjects had better exercise capacity
and pulmonary function than RA and AS patients. It was demonstrated that age was an
effective parameter for pulmonary function and exercise capacity. In AS patients, spinal
mobility wasfound as an effective paraöeter for pulmonary function; functional status for
exercise capacity. In RA patients, disease activity affected pulmonary function test and
exercise capacity. In rheumatologic diseases, studies with large number of participants are
warranted to determine factors which may affect pulmonary tests and exercise capacity
and to detect factors which improve respiratory functions.