Sistemik lupus eritematozus hastalarında bilişsel işlevlerin değerlendirilmesi ve bilişsel işlevler ile otoantikorlar ve beyin görüntüleme bulguları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of cognitive functions in systemic lupus erythematosus patients and examination of the relationship between cognitive functions, autoantibodies and brain imaging findings
Yazar: TAHSİN ROLLAS
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN ÖZÇELİK EROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada nöropsikiyatrik sistemik lupus eritematozus (NPSLE) hastalarının bilişsel işlevler açısından değerlendirilmesi ve bilişsel işlevler ile otoantikorlar ve beyin görüntüleme bulguları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 24 NPSLE hastası ve 12 sağlıklı kontrol alınmıştır. Hastalar ve kontroller Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal 5. El Kitabı (DSM-5) için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (The Structured Clinical Interview for DSM-5® (SCID-5)) ile değerlendirilmiş, her iki gruba bilişsel test bataryası, volümetrik manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve difüzyon tensör görüntüleme (DTG) uygulanmıştır. Hasta grubundan anti-ribozomal P proteini için kan alınmıştır. Volümetrik MRG için voksel temelli morfometri, DTG için Tract-Based Spatial Statistics (TBSS) yöntemi kullanılmıştır. Uygulanan SCID-5 sonucunda tüm hastalara depresyon tanısı konmuştur. Çalışma sonucunda NPSLE grubunda dikkat, dil becerileri, yürütücü işlevler, görsel-uzamsal beceriler başta olmak üzere birçok bilişsel alanda anlamlı bozukluklar olduğu görülmüştür. Volümetrik ölçümlerde sağ subgenual anterior singulat korteks (sACC) ve serebellum hacimlerinin, DTG açısından karşılaştırıldığında sağ eksternal kapsülün fraksiyonel anizotropi (FA) değerinin hastalarda sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır. Anti-ribozomal P proteini ve anti-ds DNA düzeyleri ile çalışma belleği, dikkat, yürütücü işlevler arasında negatif bir korelasyon olduğu gösterilmiştir. Kısa süreli belleği, çalışma belleğini, dikkati, bilgi işleme kapasitesini, yürütücü işlevleri değerlendiren bilişsel test sonuçları ile volümetrik MRG ve DTG bulguları arasında korelasyonlar saptanmıştır. Çalışmamız NPSLE'de sağ sACC ve serebellumdaki hacim kaybının ve sağ eksternal kapsülde beyaz cevher bütünlüğündeki bozulmanın bilişsel işlev kayıplarına eşlik ettiğini ve bilişsel işlevlerdeki bozulmanın otoantikor düzeyleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir.

Abstract:
This study aimed to evaluate neuropsychiatric systemic lupus erythematosus (NPSLE) patients regarding cognitive functions and the relationship between cognitive functions and autoantibodies, brain imaging findings. 24 NPSLE patients and 12 healthy controls were included in the study. Patients and controls were evaluated with the Structured Clinical Interview for DSM-5® (SCID-5), and both groups were given a cognitive test battery, volumetric magnetic resonance imaging (MRI), and diffusion tensor imaging (DTI) were applied. In the patient group, blood sample was taken for anti-ribosomal P protein. Voxel-based morphometry was used for volumetric MRI, and the Tract-Based Spatial Statistics (TBSS) method was used for DTI. As a result of the SCID-5 application, all patients were diagnosed with depression. It was shown that there were significant impairments in many cognitive areas in the NPSLE group, especially attention, language skills, executive functions, and visual-spatial skills. In the patient group, right subgenual anterior cingulate cortex (sACC) and cerebellum volumes was lower than healthy control.  Compared the healthy controls, the right external capsule fractional anisotropy was lower in the patient groups. It was shown that there were negative correlations between anti-ribosomal P protein and anti-ds DNA levels and working memory, attention, and executive functions. Correlations were detected between cognitive test results evaluating short-term memory, working memory, attention, information processing capacity, and executive functions and volumetric MRI and DTI findings. Our study showed that volume loss in the right sACC and cerebellum and deterioration in white matter integrity in the right external capsule accompanied cognitive dysfunction in NPSLE and that the deterioration in cognitive functions is associated with autoantibody levels.