Kur'an-ı Kerim'de erkek tasviri ve algısı
The depiction and perception of the male in the Holy Quran
Yazar: HACER ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN UĞUR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Erkekler = Men ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Kadın-erkek ilişkileri = Woman-man relations ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Toplumsal rol = Social role ; İslamiyet = Islam

Özet:
Allah'ın yarattıkları içerisinde insan cinsi de diğer varlıklar gibi kadın ve erkek olarak çift yaratılmıştır. Biri olmadan diğeri tek başına bir anlam ifade etmemektedir. Kadın ve erkek birbirini tamamlayan eşdeğer varlıklardır. Her birinin farklı özellikleri, rol ve sorumlulukları vardır. Yaratılış ve dünyaya gönderiliş amaçları, sorumluluk ve görevlerini yerine getirerek imtihanda başarı olmalarıdır. İnsanın iki cinsi dünya imtihanından birlikte sorumlu tutulmuşlardır. Cinsiyet konusu, kadın ve erkek cinsinin hak ve sorumlulukları ve toplum içerisindeki konumu insanlığın varoluşundan günümüze kadar tartışılmıştır. Cinsiyet meselesi iki cins arasındaki ilişkiler ve erkeğin toplumdaki üstün olarak anlaşılan rolü bağlamında değerlendirilmiştir. Tüm dinler ve düşünce sistemleri bu tartışmalı alana çözüm önerileri getirmişlerdir.
Kur'an-ı Kerim cinsiyet meselesini ve erkeğin toplumdaki rol ve sorumluluğunu insan fıtratına ve yaratılış gayesine uygun bir bakış açısı ile açıklamıştır. İnsanın dünyada ve ahirette mutluluğunu sağlamak, Kur'an-ı Kerim'in cinsiyet meselesine bakışının da temel referans kaynağını oluşturmuştur. Erkekten beklenen görev ve sorumlulukların çerçevesi Kur'an-ı Kerim'de olumlu ve olumsuz örnekler ile açıklanmıştır. Bu örnekler ve açıklamalar yaşandığı dönemin tarihi özelliklerinde bağımsız olarak günümüz insanının yaşamında yol haritası olarak anlaşılmalıdır. İnsanın cinsiyeti karşı cinse karşı bir üstünlük vesilesi değil, bir imtihan vesilesi olarak açıklanmaktadır. İnsanın iki cinsi birbirini tamamlayan ve birbirine cennet ya da cehennem olabilen bir sınanma birlikteliği olarak da anlaşılmalıdır. Cinsiyet biyolojik anlamı ile birlikte toplumun ona yüklediği anlamı da ifade etmektedir. Hem biyolojik anlamda hem de görev ve sorumluluk anlamında Kur'an-ı Kerim Müslüman erkeklerin yaşamları için kılavuz belirlemiştir.

Anahtar Kelimeler: cinsiyet, toplumsal rol, kavvâm, erkek (racül)

Abstract:
Among the creations of God, the human species was created in pairs, male and female, just like other beings. One without the other makes no sense. Men and women are equivalent beings who complement each other. Each of them has different characteristics, roles and responsibilities. The purpose of creation and sending into the world is to fulfill the religious obligations and duties before God. Both genders of the humankind were held responsible for the religious ordeal together. The issue of gender, the rights and responsibilities of men and women and their position in society have been discussed since the existence of mankind. The question of gender has been assessed in the context of relations between the two genders and the role of the man considered to be superior in society. All religions and all systems of thought have provided solutions to this controversial subject.
The Qur'an explains the issue of gender and the role and responsibility of men in society from a perspective appropriate to human nature and the purpose of creation. Ensuring the happiness of people in the world and in the hereafter has also been the main source of reference for the Quran's view on the issue of gender. The framework of duties and responsibilities expected from man is explained in the Quran by positive and negative examples. These examples and explanations should be understood as a road map in the lives of people today, regardless of the historical characteristics of the times in which they lived. The gender of the human being is explained as a means of testing and not as a means of superiority over the opposite gender. The two kinds of humankind are also to be understood as a union which go together in life which complement each other and which can either end in heaven or hell. Besides its biological significance, gender also expresses the meaning that society ascribes to it. The Qur'an has set a guide for the life of Muslim men, both in the biological sense and in terms of duty and responsibility.

Keywords: gender, social role, qavvâm, man (racül)