Hikmet Erhan Bener'in romanlarında toplumsal konular
The social issues in novels of Hikmet Erhan Bener
Yazar: BEHİYE ETEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUNUS AYATA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hikmet Erhan Bener'in Romanlarında Toplumsal Konular adlı tezde yazarın hayatı, edebî kişiliği ve romanları objektif bir şekilde incelendi. Tezin başlığı Romanlarda Toplumsal Konular olmasına rağmen nesnel bir inceleme olabilmesi için yazarın diğer eserleri de tarandı.Sanata ve edebiyata yatkın bir aile içinde yetişen Bener'in edebiyat dünyasına yolculuğu şiirle (Sesler) ve öyküyle (Küçük İstasyon) başlamıştır ve ilk eserlerinin yayınlanması için gerekli maddi desteği babasından almıştır. Edebiyata şiir ve öyküyle başlayan yazar asıl ününü romancılığıyla kazanmıştır. Yeni Türk Edebiyatı sahasında romancı kimliği ile tanınan yazarın deneme, öykü, tiyatro, anı-öykü, anı türünde eserleriyle, mesleği olan maliye alanıyla ilgili eserleri ve çevirileri de vardır. Bener, edebiyat sahasında yazmaya ara verdiği 1966-1975 yılları arasında maliye alanındaki kitaplarını yazmıştır.Romanlarında insanı merkeze alan yazar, her yönüyle insanı anlatır. İnsan, sosyal ve ruhsal durumuyla, siyasal anlayışıyla onun romanlarının en önemli öğesidir. Amacı her yönüyle insan gerçeğini yansıtmaktır. Her fırsatta ?Roman bir trajedidir? diyen yazar bu sözüyle roman anlayışını özetlemektedir. Bu, insanın varoluşuyla ilgili, psikolojik, sosyal ve siyasal trajedisidir. O romanlarında bireyi bütün boyutlarıyla ele alır; yani Bener'in romanlarının arka planında bütün boyutlarıyla insan vardır. Erhan Bener'in romanlarına baktığımızda İkinci Dünya Savaşı yıllarından bugüne kadar Türkiye'nin siyasal, sosyal değişimlerini, bu değişimlerin bireydeki yansımalarını görmek mümkündür; buradan yola çıkarak eserlerinin yazıldıkları dönemlerin zihniyetini taşıdığı anlaşılır. Bener'in eserlerinde, onun kurgu süzgecinden geçerek gelen ?Türkiye'nin Panoraması?, ?Türkiye'nin Gerçeği? beraberinde insanın siyasal, sosyal ve ruhsal panoraması, gerçeği ortaya çıkar.Türkiye ile birlikte Dünya'daki ve Avrupa'daki siyasal-sosyal değişme ve gelişmeler, olaylar, bunların insan üzerindeki etkileri Bener'in romanlarında var olan bir gerçektir. Ortadakiler romanı bunun en güzel örneğidir. Atom bombasının kullanılması, Stalin'in ölümü Sovyet Rusya'nın durumu ve Türkiye'deki siyasi-sosyal olaylar (6/7 Eylül Olayları, Köy Enstitüleri'nin durumu), bunların ?Dokuzlar Çetesi? olarak adlandırılan gençler üzerindeki ve tabii ki Türkiye'deki etkileri vardır.Erhan Bener'in romanlarının arka planında onun toplumcu düşünce yapısının ipuçlarını görmek mümkündür. Olay-zaman-mekân ve kahraman unsurlarını olay örgüsü içine yerleştirirken kendi toplumsal düşünce anlayışını da verir. Yazar siyasal, sosyal, psikolojik ve felsefi yaklaşımlarını sergilerken çeşitli kurgu ve anlatım tekniklerinden yararlanır.Aydının ve küçük burjuvazinin açmazlarını, çıkmazlarını da eserlerine yansıtan yazar Yalnızlar romanında büyük kentlerden küçük bir kasabaya gelen bir grup aydının mekân-ruh çatışmasını, kendi dar çerçevelerinde boğulmalarını, Baharla Gelen'de aydının kendi içinde sorgulamasını; siyasal, sosyal, ruhsal sıkıntılarını, topluma karşı kendi kendini eleştirmesini ele alır. Ölü Bir Deniz, Ortadakiler, Işığın Gölgesi romanlarında da farklı şekillerde aydının problemlerini görmek mümkündür. Bu problemler bazen ruhsal, bazen sosyal ve siyasal problemlerdir.Hemen hemen bütün edebî türlerde ve meslekî alanla ilgili eserler veren, değişik anlatım yöntemleri ve kurgu teknikleri kullanan Erhan Bener, bireyden yola çıkarak insanın, toplumun evrensel sorunlarına eğilir.

Abstract:
In the thesis titled The Social Issues in Novels of Hikmet Erhan Bener, the life of the author, his literary character and his novels are objectively studied. Although the title of the thesis is The social Issues in his Novels, the other works of the o the author are scanned for an abjective study.The journey of the author-grown up in a family inclined to fine arts-to literature set off with poetry (Sesler) and story (Küçük İstasyon) and he provided the financial support for publishing his first pieces form his father. The author, dealing with poetry and story as a first step to literature, gained his real fame with his novels. The author, famous for his novels in Contemporary Turkish Literature, also has other works; essays, stories, plays and vocational books and translations related to his real job financ. Bener, wrote his books in the field of finance when he made a pause in writing in the field of literature.The author concentrating human in his novels, reflects human in every aspect. Mankind, with his social and psychological mood, political, views, is the most important element of his novels. His aim is to reflect the reality of human in every aspect. The author, who says that ?Novel is a tragedy? at every turn, summarizes the perception of novel with this saying. This tragedy is the human tragedy; his existence,psychological, social and political tragedy. He deals with human in every aspect in his novels, the humanbeing with his every aspect in his novels, that?s to say in the background of Bener?s novels the humanbeing with his every aspect in his novels, that is to say; ın the background of Bener?s novels, the human being with his all aspects, stands. When we examine the novels of Erhan Bener, it is possible to observe the political and social changes and developments in Turkey, form World War II until now and the individual reflection of these changes and developments. It is understood that is novels reflects the mentality of the period those works are written. In Bener?s works it appears that the political, social and psychological panorama and reality of human being along with the panorama and reality of Turkey is strained from the filter of fiction.The social and political changes and development in the World and Europe along with Turkey, and their effects on human being are the reality of Bener?s novels. The novel Ortadakiler is the most presenting one of this view. The use of atomic bombs, the collapse of the Nazi Empire, Establishment of United Nations, death of Stalin, the condition of Soviet Russia and the social and political events in Turkey (the events in 6/7 September, the state of the Rural İnstitutes) and their effects on the young group called as Dokuzlar Çetesi and the effects on Turkey are all reflected in this novel.It is possible to see the clues of the author?s socialist views in the background of Erhan Bener?s novels. While locating the event, time, place and heroes in setting of the event, he puts forward his perception of social thoughts. While the author ıs reflecting his political, social psychological and philosophical approaches, he uses variour expression and fiction techniques.The author reflects the problems and dilemma of the Intellectual an bourgeoise to his works; in the novel Yalnızlar he mentions about a group of intellectuals moved to a small town form big cities and the conflict of place and spirit, In Baharla Gelen he mentions about the intellectual questioning himself in innerside and his political, social, spiritual problems and autocriticizing. Also in Ölü Bir Deniz, Ortadakiler, Işığın Gölgesi it is possible to see the problems of the intellectual in various types. These problems are sometimes spiritual, sometimes political or social.The author, who has written mostly in every literary types and professional areas and used various expression methods and fiction techniques, deals with the unıversal problems of the individual and society while examining the human.