Ortoreksiya Nervoza ile düşünce-beden biçimi kaynaşması, beden imgesi baş etme stratejileri ve öz-şefkat arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationship between Orthorexia Nervosa and thought-shape fusion, body image coping strategies, and self-compassion
Yazar: BERK NALDÖKEN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP TEKİNSAV SÜTCÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Beden = Body ; Beden imajı = Body image ; Düşünce-beden biçimi kaynaşması = Thought-shape fusion ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Ölçekler = Scales ; Öz duyarlılık = Self compassion

Özet:
Bu çalışmada ortoreksiyanın iki boyutu ile (ortoreksiya nervoza ve sağlıklı
ortoreksiya) düşünce-beden biçimi kaynaşması, beden imgesi baş etme stratejileri
(görünüşü düzeltme, olumlu mantıksal kabullenme ve kaçınma) ve öz-şefkat arasındaki
ilişkileri incelemek amaçlanmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı ise düşünce-beden biçimi
kaynaşması, beden imgesi baş etme stratejileri ve öz-şefkatin ortoreksiya nervoza ve
sağlıklı ortoreksiyayı ne ölçüde yordadığını tespit etmektedir. Çalışmanın örneklemi 18-64
yaş aralığındaki 660 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Çalışmada ölçüm araçları olarak
Kişisel Bilgi Formu, Teruel Ortoreksiya Ölçeği (TOÖ), Düşünce-Beden Biçimi
Kaynaşması Ölçeği (DBBKÖ), Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeği (BİBSÖ) ve ÖzDuyarlık Ölçeği (ÖDÖ) kullanılmıştır. Veriler çok değişkenli varyans analizi (MANOVA),
Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi üzerinden incelenmiştir.
Yürütülen analizler sonucunda, ortoreksiya nervozanın düşünce-beden biçimi kaynaşması,
görünüşü düzeltme, olumlu mantıksal kabullenme ve kaçınma ile pozitif yönde; öz-şefkat
ile negatif yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak, sağlıklı ortoreksiyanın özşefkat, düşünce-beden biçimi kaynaşması, görünüşü düzeltme ve olumlu mantıksal
kabullenme ile pozitif; kaçınma ile negatif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Yürütülen
hiyerarşik regresyon analizi sonucunda sağlıklı ortoreksiya, düşünce-beden biçimi
kaynaşması, görünüşü düzeltme ve kaçınmanın ortoreksiya nervozayı açıklamada pozitif
yönde anlamlı katkılar sağladığı bulunmuştur. Sağlıklı ortoreksiya için yürütülen hiyerarşik
regresyon analizinde ise düşünce-beden biçimi kaynaşması ve görünüşü düzeltmenin
modele olan anlamlı katkılarının pozitif yönde, kaçınmanın ise negatif yönde olduğu tespit
edilmiştir. Sonuç olarak, kaçınma stratejisinin kullanımı açısından ortoreksiya nervoza ve
sağlıklı ortoreksiyanın birbirinden farklılaştığı görülmüştür. Çalışmanın bulguları ilgili
literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: ortoreksiya nervoza, sağlıklı ortoreksiya, düşünce-beden biçimi kaynaşması, beden imgesi baş etme stratejileri, öz-şefkat

Abstract:
The goal of this study is to examine the relationship between the two dimensions of
orthorexia (orthorexia nervosa and healthy orthorexia) and thought-shape fusion, body
image coping strategies (appearance fixing, positive rational acceptance, and avoidance),
and self-compassion. Another aim of the study is to determine to what extent thought-shape
fusion, body image coping strategies, and self-compassion predict orthorexia nervosa and
healthy orthorexia. The sample of the study consists of 660 adult individuals between the
ages of 18-64. In the study, Personal Information Form, Teruel Orthorexia Scale (TOS),
Thought-Shape Fusion Scale (TSF), Body Image Coping Strategies Inventory (BICSI), and
Self-Compassion Scale (SCS) were used as measurement tools. Multivariate analysis of
variance (MANOVA), Pearson correlation analysis and hierarchical regression analysis
were applied in the analysis of the data. The results revealed that there was a positive
correlation between orthorexia nervosa and thought-shape fusion, appearance fixing,
positive rational acceptance, and avoidance. However, there was also a negative correlation
between orthorexia nervosa and self-compassion. In addition, there was a positive
correlation between healthy orthorexia and self-compassion, thought-shape fusion,
appearance fixing, and postive rational acceptance. In contrast, a negative relationship was
found between healthy orthorexia and avoidance. As a result of the hierarchical regression
analysis, it was seen that healthy orthorexia, thought-shape fusion, appearance fixing and
avoidance contributed positively to the explanation of orthorexia nervosa. In the
hierarchical regression for healthy orthorexia, it was observed that thought-shape fusion
and appearance fixing had a positive contribution to the model, while avoidance was found
to be negative. Therefore, the important difference between orthorexia nervosa and healthy
orthorexia appears to be the use of the avoidance strategy. The findings of the study were
discussed within the relevant literature.

Key words: orthorexia nervosa, healthy orthorexia, thought-shape fusion, body image coping strategies, self-compassion