Açık kamusal mekanlarda termal konforun değerlendirilmesi üzerine bir araştırma: Eskişehir örneği
A research on the evaluation of the thermal comfort in open public spaces: Case of Eskisehir
Yazar: ZÜBEYDE TUĞBA ALKAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ DUMAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihsel süreçten itibaren kentsel mekanların oluşumunda çevresel faktörler temel etken olmuştur. Bu süreçte yerleşimlerin mekânsal özellikleri iklim, arazi karakteri, biyoçeşitlilik, su kaynakları vb. tarafından şekillenmiştir. Son yıllarda iklim değişikliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkan kentsel ısı adası bireylerin yaşam kaliteleri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Sıcaklık, nem ve rüzgar gibi mikro iklim değişkenleri ile doğrudan ilişkili olan termal konfor ise kentsel ısı adası etkisinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Bu nedenle kamusal açık alanlardaki dış mekân aktiviteleri çeşitli yönlerden araştırılmaktadır. Halk sağlığı ve yaşam kalitesi üzerindeki bu olumsuz etkiler termal konfor olarak belirlenen çalışma konusunun önemini ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada Köppen İklim Sınıflandırmasına göre BSk iklim sınıfında yer Eskişehir İlinin Tepebaşı ve Odunpazarı merkez ilçelerinde bulunan kamusal açık alanların 2023 yılı yaz aylarına ait yer yüzey sıcaklıkları değerlendirilmiştir. Bunun sonucunda Vilayet Meydanı ve Cumhuriyet Meydanı çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Çalışma alanında sıcaklık, nem ve rüzgar iklim parametrelerini belirlemek için meteorolojik ölçümler ile eş zamanlı anket çalışması yapılmıştır. Sonuçları değerlendirmek için ArcGIS, SPSS ve RayMan programları ile dış mekan termal konfor analizlerinde termal hassasiyeti ölçmek üzere geliştirilen PET İndeksi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda Vilayet Meydanı ve Cumhuriyet Meydanı'nda öğle saatlerinde bireylerin termal algısı aşırı sıcak olarak gözlemlenmiştir. Vilayet Meydanı'nın Cumhuriyet Meydanı'na oranla termal olarak daha stresli olduğu görülmüştür.

Abstract:
Environmental factors have been the main factor in the macroform of urban spaces since the historical process. In this process, the spatial characteristics of settlements have been shaped by climate, land characteristics, biodiversity, water resources, and similar factors. The urban heat island, which has emerged as a result of climate change in recent years, has a significant impact on the quality of life of individuals. Thermal comfort, which is directly related to microclimate variables such as temperature, humidity and wind, is significantly affected by the urban heat island effect. For this reason, outdoor activities in open public spaces are investigated from various aspects. These negative effects on public health and quality of life reveal the importance of the study subject determined as thermal comfort. In this study, the land surface temperatures of public open spaces in the central districts of Tepebaşı and Odunpazarı in Eskişehir, which is classified as a BSk climate zone according to the Köppen Climate Classification, were evaluated for the summer months of 2023.As a result, Vilayet Square and Cumhuriyet Square were determined as the study area. A simultaneous survey study was conducted with meteorological measurements to determine the climate parameters of temperature, humidity and wind in the study area. In order to evaluate the results, ArcGIS, SPSS and RayMan programs and PET Index developed to measure thermal sensitivity in outdoor thermal comfort analyses were used. As a result of the study, the thermal perception of individuals in Vilayet Square and Cumhuriyet Square at noon was observed as extreme heat. It was observed that Vilayet Square was more thermally stressful than Cumhuriyet Square.