Sosyal bilgiler eğitiminde öğretmenlere uygulanan seminer ve öğrencilere yapılan etkinliklerin katkıları bakımından dijital vatandaşlık olgusu
The phenomenon of digital citizenship in terms of the contribution of seminars and activities applied to teachers and students in social studies education
Yazar: İSMAİL SARİ
Danışman: DOÇ. DR. SEYİT TAŞER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Sayısal iletişim = Digital communication ; Sayısal vatandaşlık = Digital citizenship ; Seminer = Seminar ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, dijital vatandaşlığa dayalı olarak sosyal bilgiler eğitiminde gerçekleştirilen etkinliklerin 7. sınıf öğrencilerinin ve dijital vatandaşlık eğitimi kapsamında yapılan seminerin sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital vatandaşlık becerilerine katkısını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede öğrencilere ilişkin uygulama, 2016-2017 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Diyarbakır İli, Ergani İlçesi İsmet Paşa Ortaokulunun 7/A ve 7/B sınıflarında öğrenim gören 66 öğrenciyle öğretmenlere ilişkin uygulama ise aynı eğitim-öğretim döneminde Ergani İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaokullarda görev yapan ve gönüllük esası çerçevesinde seminere katılan 25 sosyal bilgiler öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. 
Bu araştırmada deneysel yöntem benimsenmiştir. Bu bağlamda, öğrencilere yönelik "öntest-sontest kontrol gruplu model", öğretmenlere yönelik ise "tek gruplu öntest-sontest model" kullanılmıştır. Çalışma grupları üzerinden toplanılan nicel veriler, SPSS 24.0 programından faydalanılarak çözümlenmiştir. Bu kapsamda öğrenciler üzerinden elde edilen nicel verilerin çözümlenmesinde Kovaryans Analizi'nden (ANCOVA), öğretmenler üzerinden elde edilen nicel verilerin çözümlenmesinde ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi'nden faydalanılmıştır. Diğer taraftan nitel verilerin çözümlenmesinde ise öğretmenler ve öğrenciler için betimsel analiz tekniğinden faydalanılmıştır. 
Araştırma sonucunda, gerçekleştirilen uygulamaların hem sosyal bilgiler öğretmenlerinin hem de 7. sınıf ortaokul öğrencilerinin dijital vatandaşlığın "dijital okuryazarlık", "dijital ticaret", "dijital güvenlik", "dijital hak ve sorumluluklar", "dijital sağlık", "dijital etik", "dijital kanun", "dijital iletişim" ve "dijital erişim" alt boyutları konusunda becerilerinin geliştirilmesine katkı sağladığı ve bu konuda kendilerine geniş bir bakış açısı kazandırdığı saptanmıştır. Bu sonuçtan hareketle, sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital vatandaşlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik hizmet içi çalışmalarının yapılması ve öğrencilerin nitelikli birer dijital vatandaş olarak yetiştirilebilmesi için dijital vatandaşlık etkinliklerinin sosyal bilgiler öğretim programıyla bütünleştirilerek öğretilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to investigate the contribution of the activities carried out in the social studies education based on digital citizenship the 7th grade students and social studies teachers took seminar of digital citizenship training to digital citizenship skills. The implementation regarding students in this frame was conducted with 66 students studying in the 7/A and 7/B classes of İsmet Paşa Secondary School in Ergani county, Diyarbakır province in 2016-2017 education year spring term; the implementation regarding teachers, in the same education term, with performing duty in secondary schools connected Ergani County National Education Directorate and with attending seminar 25 social studies teachers in a voluntary basis frame.
Experimental method was used in this research. Consequently, pretest-posttest control group design was used for students and one-group pretest-posttest design was used for teachers. Quantitative data collected from the study groups were analyzed by using SPSS 24.0 program. In this context, Covariance Analysis (ANCOVA) was used to analyze the quantitative data obtained from students, and Wilcoxon Signed Rank Test was used to analyze the quantitative data obtained from teachers. On the other hand, descriptive analysis technique was used for teachers and students in the analysis of qualitative data.
As a result, it is determined that the practices performed have contributed to both social studies teachers and the 7th grade students regarding sub-dimension of digital citizenship "digital literacy", "digital commerce", "digital security", "digital rights and responsibilities", "digital health and wellness", "digital etiquette", "digital law", "digital communication" and "digital access". This has given broad point of view to them. In order to develop in-service training for the development of digital citizenship skills of social studies teachers and to educate students as qualified digital citizens, it is suggested to teach the digital citizenship activities by integrating them with the social studies curriculum.