Kararlı koroner arter hastalarında statin tedavisinin oksidatif belirteçler üzerine etkisi
Effect of statin therapy on oxidative markers in patients with stable coronary artery disease
Yazar: CANSU EBREN
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAKAN KARPUZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; C reaktif protein = C reactive protein ; Kolesterol-LDL = Cholesterol-LDL ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Miyeloperoksidaz = Myeloperoxidase ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Amaçlar: Aterosklerotik kardiyovasküler hastalık gelişiminde ve sonlanım noktaları üzerinde lipid parametrelerinin yanı sıra inflamasyon ve oksidatif stres önemli rol oynamaktadır; çalışmamızda kararlı koroner arter hastalarında (KKAH) pitavastatinin oksidatif stres üzerine etkisini göstermeyi amaçladık. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kateter Laboratuvarı'nda koroner anjiyografisi (KAG) yapılan, daha önce statin tedavisi almamış, 2016 ESC Dislipidemi Kılavuzu'nda belirtilen risk skorlamasına göre hiperlipidemi kriterlerini karşılayan ardışık 100 KKAH dahil edildi; ayrıca KAG'de normal koroner arterler saptanan 50 kişilik kontrol grubu oluşturuldu. Çalışma kriterlerini karşılayan hiperlipidemik KKAH'larına günde bir kez pitavastatin 4 mg başlandı ve 6 ay sonra kontrole çağırıldı. ELIZA yöntemiyle yüksek duyarlıklı C-reaktif protein (hs-CRP), okside düşük yoğunluklu lipoprotein (ox-LDL) ve myeloperoksidaz (MPO) düzeyleri ölçüldü.

Bulgular: İlaç grubuna uygulanan 6 aylık tedavi sonucunda total kolesterolde (TK) %21,2 (p=0,0001), düşük yoğunluklu lipoproteinde (LDL) %32,3 (p=0,0001), trigliseridde (TG) %18,4 (p=0,0001), hs-CRP'de %19,7 (p=0,0001), ox-LDL'de %23,9 (p=0,0001), MPO'da %28,2 (p=0,0001), ox-LDL/yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) oranında %26,8 (p=0,0001) anlamlı düşüş ve ox-LDL/LDL oranında ise -istatistiksel olarak sınırda anlamlı olmakla beraber- %17,5 (p=0,044) artış izlendi. HDL, açlık kan glukozu, HbA1c ve ox-LDL/TK oranında anlamlı fark gözlenmedi. İlacını düzenli kullanan ve kullanmayan kişilerde yapılan alt grup analizinde düzensiz kullanan grupta TK, LDL, TG ve hs-CRP değerlerinde anlamlı değişim izlenmemekle birlikte ox-LDL'de %24,4 (p=0,001) ve MPO'da %36,1 (p=0,014) düşüş saptandı. Düzenli ilaç kullanan grupta ise hem TK, LDL ve TG  
seviyelerinde hem de hs-CRP'de %23 (p=0,0001), ox-LDL'de %23,8 (p=0,0001), MPO'da %42,5 (p=0,0001) anlamlı düşüş izlendi.

Sonuç: Kararlı koroner arter hastalarında günde bir kez pitavastatin 4 mg kullanımı hs-CRP, ox-LDL ve MPO düzeylerinde anlamlı düşüşe yol açmaktadır.

Anahtar Sözcükler: hs-CRP, kararlı koroner arter hastalığı, myeloperoksidaz, oksidatif stres, ox-LDL

Abstract:
Aim: In addition to lipid parameters, inflammation and oxidative stress play an important role in the development of atherosclerotic cardiovascular disease and its endpoints. In our study, we aimed to show the effect of pitavastatin on oxidative stress in patients with stable coronary artery disease (SCAD).

Materials and Methods: The study included 100 consecutive SCAD patients, who had coronary angiography (CAG) at the Cerrahpaşa Medical Faculty Catheter Laboratory, who had not received statin therapy before, and met the criteria for hyperlipidemia according to the risk scoring specified in the 2016 ESC Dyslipidemia Guideline. Additionally, a control group of 50 people with normal coronary arteries in CAG was formed. Once a day pitavastatin 4 mg was started for hyperlipidemic SCAD patients that met the study criteria and were called for control six months later. High-sensitivity C-reactive protein (hs-CRP), oxidized low-density lipoprotein (ox-LDL) and myeloperoxidase (MPO) levels were measured with the ELIZA method.

Results: After 6 months of treatment applied to the drug group, 21.2% (p = 0.0001) in total cholesterol (TC) (p=0.0001), 32.3% (p=0.0001) in low density lipoprotein (LDL), 18.4% (p=0.0001) in triglyceride (TG), 19.7% (p=0.0001) in hs-CRP, 23.9% (p=0.0001) in ox-LDL, 28.2% (p=0.0001) in MPO, 26.8% (p=0.0001) in the ratio of ox-LDL/high density lipoprotein (HDL) significant decrease and 17.5% (p=0.044) in the ratio of ox-LDL/LDL increase which statistically close to significance limit were observed. There was no significant difference in HDL, fasting blood glucose, HbA1c and ox-LDL/TC ratio. Furthermore, subgroup analysis was performed in individuals who use the drug regularly and irregularly. No significant change was observed in the TC, LDL, TG and hs-CRP values in the group using the drug irregularly. Along with, 24.4% (p=0.001) in ox-LDL and 36.1% (p=0.014) in MPO, a decrease was found. On the other hand, in the group using the drug regularly, in both TC, LDL and TG levels and 23% (p=0.0001) in hs-CRP, 23.8% (p=0.0001) in ox-LDL, 42.5% (p=0.0001) in MPO significant decrease was observed.
 
Conclusion: The use of 4 mg pitavastatin once a day in patients with stable coronary artery disease causes a significant decrease in hs-CRP, ox-LDL and MPO levels.

Keywords: hs-CRP, myeloperoxidase, oxidative stress, ox-LDL, stable coronary artery disease