Ergenlerde algılanan anne baba tutumları ile yalnızlık ve iyimserlik kötümserlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between perceived parental attitudes and perceptions of loneliness, optimism, and pessimism in adolescent
Yazar: ESRA TOPALOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA USLU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, ergenlerde algılanan ebeveyn tutumları ile yalnızlık ve iyimserlik kötümserlik algıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca ergenlerin algıladıkları anne baba tutumları, yalnızlık ve iyimserlik kötümserlik algılarının cinsiyet, yaş, sınıf, gelir durumu, kardeş sayısı, anne baba sağ olma durumu, anne baba eğitim durumu açısından farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmiştir. Betimsel araştırma modelinin uygulandığı araştırmanın örneklem grubu, 2023-2024 yılında Antalya Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı altı resmi lisede 9., 10., 11. ve 12. Sınıfta öğrenim görmekte olan 286'sı kız, 249'u erkek olmak üzere toplam 535 öğrenci oluşturmaktadır. Bu araştırmada veri toplarken Kuzgun (1972) tarafından geliştirilen "Anne Baba Tutum Envanteri (ABTE)", Yıldız ve Duy (2014) tarafından geliştirilen "Yalnızlık Ölçeği (UCLA)", Çalışkan ve Uzunkol (2018) tarafından geliştirilen "İyimserlik Kötümserlik Ölçeği" (İKÖ) ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.
	Veriler IBM SPSS Statistics Version 26 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde, t- testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Berforoni testi, Post Hock testi ve Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir.
	Araştırma sonucunda, istatistik verilerine bakıldığında ergenlerde algılanan anne baba tutumlarının alt boyutları olan algılanan demokratik ebeveyn tutumu, algılanan aşırı koruyucu ebeveyn tutumu, algılanan otoriter ebeveyn tutumu ile yalnızlık ve iyimserlik kötümserlik algıları arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Algılanan demokratik ebeveyn tutumu ile iyimserlik arasında pozitif yönlü zayıf, kötümserlik ile negatif yönlü zayıf ve yalnızlık ile negatif yönlü zayıf ilişki bulunmuştur. Algılanan aşırı koruyucu ebeveyn tutumu ile iyimserlik arasında negatif yönlü çok zayıf, kötümserlik ile pozitif yönlü zayıf, yalnızlık ile pozitif yönlü zayıf ilişki bulunmuştur.  Algılanan otoriter tutumu ile iyimserlik arasında negatif yönlü zayıf, kötümserlik ile pozitif yönlü zayıf ve yalnızlık ile pozitif yönlü ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca ergenlerde iyimserlik kötümserlik algıları ile yalnızlık arasındaki ilişkiye bakıldığında iyimserlik ile yalnızlık arasında negatif yönlü zayıf, kötümserlik ile yalnızlık arasında negatif yönlü orta düzey ilişki söz konusudur.
	Ergenlerin araştırma değişkeni olan algılanan anne baba tutumları alt boyutları (demokratik, aşırı koruyucu, otoriter) toplam puanları demografik değişkenlere göre incelendiğinde ebeveynlerini otoriter ve demokratik algılayan ergenlerde okudukları sınıfa göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca demokratik ebeveyn tutumuna sahip olan ergenlerde anne baba eğitim düzeyine göre farklılık göstermiştir. Araştırmanın bir başka değişkeni olan yalnızlık gelir durumuna göre farklılık göstermiştir. İyimserlik ve kötümserliğin bir alt boyutu olan kötümserlik algısı gelir düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between perceived parental attitudes in adolescents and perceptions of loneliness and optimism-pessimism was examined. Additionally, it was investigated whether adolescents' perceived parental attitudes, perceptions of loneliness, and optimism-pessimism differed according to gender, age, grade level, income status, number of siblings, parental survival status, and parental education level. The sample group of the study, where a descriptive research model was applied, consisted of 535 students, 286 of whom were female and 249 were male, studying in the 9th, 10th, 11th, and 12th grades in six public high schools affiliated with the Antalya Directorate of National Education in the years 2023-2024. In this research, data were collected using the "Parental Attitude Inventory (PAI)" developed by Kuzgun (1972), the "Loneliness Scale (UCLA)" developed by Yıldız and Duy (2014), the "Optimism-Pessimism Scale (OPS)" developed by Çalışkan and Uzunkol (2018), and the "Personal Information Form" developed by the researcher.
The data were analyzed using the IBM SPSS Statistics Version 26 package program. In the analysis of the obtained data, t-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Bonferroni test, Post Hoc test, and Correlation Analysis were used. The significance level in the study was accepted as.
According to the statistical data of the research, it was observed that there was a significant relationship between perceived parental attitudes in adolescents, which are sub-dimensions of perceived parental attitudes: perceived democratic parental attitude, perceived overprotective parental attitude, perceived authoritarian parental attitude, and perceptions of loneliness and optimism-pessimism. A weak positive relationship was found between perceived democratic parental attitude and optimism, a weak negative relationship between pessimism and loneliness, and a weak negative relationship between perceived overprotective parental attitude and optimism, a weak positive relationship between pessimism and loneliness. A weak negative relationship was found between perceived authoritarian attitude and optimism, a weak positive relationship between pessimism and loneliness. Additionally, when the relationship between perceptions of optimism-pessimism and loneliness in adolescents was examined, a weak negative relationship was found between optimism and loneliness, and a moderate negative relationship was found between pessimism and loneliness.
When the total scores of perceived parental attitude sub-dimensions (democratic, overprotective, authoritarian) of adolescents, which were the research variables, were examined according to demographic variables, it was found that there were differences according to the grade level in adolescents perceiving their parents as authoritarian and democratic. Additionally, differences were found according to parental education level in adolescents with a democratic parental attitude. Another variable of the study, loneliness, showed differences according to income status. The perception of pessimism, a sub-dimension of optimism-pessimism, showed significant differences according to income level.