Diyabetik ayak sebebiyle yapılan ampütasyonlarda prognostik belirteçler
Prognostic markers for amputations due to diabetic foot
Yazar: TOLGAHAN KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ŞEKER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology

Özet:
Amaç: Diyabetik ayak nedeniyle alt ekstremiteye ampütasyon uygulanmış olan 
hastalarda ampütasyon güdüğünde oluşan yaralar tekrarlayan ameliyatlar 
gerektirebilmektedir. Hastaların ameliyat sonrası dönemde yaşam kaliteleri 
düşmekte, mortalite oranları yükselmektedir. Ampütasyon uygulanmış diyabetik 
hastalardaki yara iyileşmesi sorunlarının ve erken dönem mortalitenin nedenlerini 
ortaya koyabilmek, prognozu etkileyen faktörleri incelemek amacıyla bu çalışma 
planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Diyabetik ayak nedeniyle alt ekstremiteye ampütasyon 
uygulanan 39 hasta prospektif olarak takip edilmiştir. Ameliyat öncesi dönemde tam 
kan sayımı, eritrosit sedimentasyon hızı, C reaktif protein, prokalsitonin,
hemoglobulin A1c, albümin, total protein, transferrin ve ferritin değerleri, yaş, 
cinsiyet, vücut kitle indeksi, sigara kullanım öyküsü, diyaliz öyküsü, 
revaskülarizasyon öyküsü, ameliyat süresi, ameliyatta turnike kullanılıp 
kullanılmadığı bilgileri kaydedilmiştir. Ameliyat öncesi dönemde hastaların bilişsel 
performansı standardize mini mental test (SMMT) ile; depresyon durumu Beck 
depresyon ölçeği (BDÖ) ile değerlendirilmiştir. Hastalar ameliyat sonrası dönemde 3 
ay boyunca takip edilmiştir. Bu süre içinde ampütasyon güdüğünde enfeksiyon 
gelişen hastalar ile enfeksiyon gelişmeyen hastalar; ölen hastalarla sağ kalan hastalar; 
komplikasyon gelişen hastalarla komplikasyon gelişmeyen hastalar karşılaştırılmıştır.
Bulgular: BDÖ puanı daha yüksek olan hastaların enfeksiyon gelişimi açısından 
daha riskli grupta yer aldıkları tespit edilmiştir. Ameliyatta turnike kullanımının 
enfeksiyon gelişimi için risk faktörü olduğu saptanmıştır. Ayrıca BDÖ puanı 
yüksekliğinin ve SMMT puanı düşüklüğünün ameliyat sonrası kısa dönem mortalite 
açısından risk faktörü olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Diyabetik ayak nedeniyle yapılan ampütasyonlarda turnike kullanımı, 
hastaların depresyon duygu durumları ve bilişsel fonksiyonları ameliyat sonrası 
dönemdeki morbidite ve mortaliteyi etkilemektedir. Ampütasyon planlanan hastalara 
ameliyat öncesi dönemden itibaren multidisipliner bir yaklaşımla nöropsikiyatrik 
değerlendirme yapılması faydalı olabilir.

Abstract:
Aim: In diabetic patients who undergo lower extremity amputation due to diabetic 
foot, the wounds at the amputation stump may require repeated surgeries. These 
patients experience a decreased quality of life and higher mortality rates postsurgery. We aimed to identify the factors that influence prognosis including wound 
healing and early mortality in diabetic patients who have undergone amputation.
Material and method: A total of 39 patients who underwent lower extremity 
amputation due to diabetic foot were prospectively followed. Preoperative data 
including blood count, erythrocyte sedimentation rate, C-reactive protein, 
procalcitonin, hemoglobin A1c, albumin, protein, transferrin, and ferritin levels, age, 
gender, body mass index, smoking, dialysis, revascularization, duration of surgery, 
and tourniquet use during surgery were recorded. Prior to the surgery, patient's 
cognitive performance and depression status was assessed using the Standardized 
Mini-Mental State Examination (SMMSE) and Beck Depression Inventory (BDI), 
respectively. Patients were followed for 3 months after the surgery. Patients who 
developed infections at the amputation stump were compared to those who did not, 
patients who survived versus those who died, and patients with complications versus 
those without complications.
Results: Tourniquet use during surgery and higher BDI scores were identified as risk 
factors for infection. Higher BDI scores and lower SMMSE scores were risk factors 
for short-term postoperative mortality.
Conclusions: In patients who underwent amputation due to diabetic foot, tourniquet 
use during amputation, preoperative depression status and cognitive function affected 
postoperative morbidity and mortality. A multidisciplinary neuropsychiatric 
evaluation preoperatively may be beneficial.