Hiç büyümeyen erkekler: Modern Türk romanında Peter Pan sendromu
Men who never grew up: Peter Pan syndrome in the modern Turkish novel
Yazar: BÜŞRA DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ŞENGÜL
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Modern Türk edebiyatında yer alan eserler tarih, psikoloji, sosyoloji vb. çeşitli bilimsel alanlardan etkilenerek malzemesini zenginleştirir. Edebiyat eserlerinde toplumu yansıtan, yön veren konular, Tanzimat dönemi ile başlayan yeniliklerle beraber çeşitlilik kazanır. Modernleşen dünyanın temeline insanı alması, zaman içerisinde psikoloji kavramını öne çıkarır. İnsanın olduğu yerde duygu dünyası da vardır. Edebî metinler, psikanalitik ve psikanaliz edebiyat kuramı çerçevesinde incelenirken, karakterin psikolojisine ve bilinçaltına yönelim söz konusudur. Bir durumu veya karakteri incelemek için; duygu, düşünce, anlam dünyasını kavrayabilmek ve kişilerin belirgin özelliklerine yer vermek gerekir.Modern dönemde yapılan edebiyat çalışmaları, psikoloji biliminde yer alan sendromlara dahil karakter oluşumlarına yönelik içerikleri sahiptir. Daha önce birçok psikolojik sendromun edebiyat eserlerinde tespit edildiği ve araştırma-inceleme çalışmalarında yer aldığı bilinmektedir. Bu çalışmada psikolojik sendromlardan biri olan Peter Pan Sendromu'nun modern Türk romanında yer alan erkek karakterler üzerinden belirlenmesi tezin temel konusudur. Hiç Büyümeyen Erkekler: Modern Türk Romanında Peter Pan Sendromu isimli çalışmada, araştırma alanı olarak, öncelikle Peter Pan Sendromu'nun ortaya çıkışı, bilimsel bir terim hâline gelişi, edebiyat eserlerinde ne şekilde yer aldığının peşine düşülmüştür. 1851-1959 döneminden seçilen Hançerli Hanım Hikâye-i Garibesi (1851), Felâtun Bey ve Râkım Efendi(1875), Araba Sevdası(1896), Aşk-ı Memnu (1901), Kürk Mantolu Madonna(1940) ve Aylak Adam(1959) adlı altı eser, daha önce yapılmış çalışmalardan farklı bakış açılarıyla incelenmiş ve bu dikkatle değerlendirilmiştir. Eserlerde Peter Pan Sendromu'na sahip karakterlerin özelliklerini bünyesinde taşıdığı tespit edilmiştir. Bu sendromu ortaya çıkaran temel etmenler araştırılmış, sendroma sahip olduğu düşünülen karakterlerde ortaya çıkan kişilik bozuklukları sebepleriyle açıklanmaya çalışılmıştır. Böylece Peter Pan Sendromu önce teorik olarak tanımlanmış, belirlenen eserler üzerinden uygulamalı olarak incelenmiştir. Toplumda çoğunlukla erkek bireylerde görülen bu sendromun cinsiyet yönünden sahip olduğu temel özellikler, psikoloji bilimi ile olan ilişkisi açısından ele alınarak teori ve sendromlar üzerinden bir anlam bütünlüğü kurulmaya çalışılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Peter Pan Sendromu, Modern Türk Romanı, Psikoloji, Edebiyat, Büyümeyen Erkek, Korku, Toplum, Cinsiyet, Edebiyat-insan ilişkisi.

Abstract:
The works in modern Turkish literature are influenced by various scientific fields such as history, psychology, sociology, etc., and enrich their material. The subjects that reflect and guide the society in literary works gain diversity with the innovations that started with the Tanzimat period. The fact that the modernizing world takes human beings as its basis brings the concept of psychology to the fore over time. Where there are people, there is also the world of emotions. While literary texts are examined within the framework of psychoanalytic and psychoanalytic literary theory, there is an orientation towards the psychology and unconscious of the character. To study a situation or character; It is necessary to comprehend the world of emotions, thoughts and meanings and to include the distinctive characteristics of people. Literary studies in the modern period have content for character formations with syndromes in the science of psychology. It is known that many psychological syndromes have been detected in literary works and included in research-review studies. In this study, the determination of Peter Pan Syndrome, which is one of the psychological syndromes, through the male characters in the modern Turkish novel is the main subject of the thesis. In the study titled Men Who Never Grew Up: Peter Pan Syndrome in the Modern Turkish Novel, the emergence of Peter Pan Syndrome, its becoming a scientific term, and how it took place in literary works were pursued as a field of research. Six works selected from the period 1851-1959, namely Hançerli Hanım Hikâye-i Garibesi (1851), Felâtun Bey and Râkım Efendi (1875), Araba Sevdası (1896), Aşk-ı Memnu (1901), Madonna in a Fur Coat (1940) and Aylak Adam (1959),  were examined from different perspectives from previous studies and this was carefully evaluated. In the works, it has been determined that he has the characteristics of characters with Peter Pan Syndrome. The main factors that reveal this syndrome have been investigated, and it has been tried to explain the personality disorders that occur in the characters who are thought to have the syndrome. Thus, Peter Pan Syndrome was first defined theoretically and examined practically through the determined works. The basic features of this syndrome, which is mostly seen in male individuals in the society, in terms of gender, have been discussed in terms of its relationship with the science of psychology, and a semantic integrity has been tried to be established through theories and syndromes.


Keywords: Peter Pan Syndrome, Modern Turkish Novel, Literature, Psychology, Ungrowing Men, Fear, Society, Gender, Literature-human relationship.