Sınıf öğretmenlerinin örgütsel muhalefet algıları ile mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişki
The relationship between elementary school teachers' perception of organizational dissent and their professional burnout
Yazar: VAHİT REFİK KURTAY
Danışman: PROF. DR. KAYA YILDIZ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin örgütsel muhalefet ve mesleki tükenmişlik algıları arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Bunun yanında sınıf öğretmenlerin örgütsel muhalefet algılarının mesleki tükenmişlik üzerine etkisini incelemektir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak "Örgütsel Muhalefet Ölçeği" ve "Maslach Mesleki Tükenmişlik Ölçeği" kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizlerinde Kolmogorov-Smirnov testi, t testi ve anova ile basit doğrusal regresyon modellemesinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini Batman kent merkezinde 2022-2023 yılında çalışan 1842 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Tesadüfi örneklem yöntemi ile belirlenmiş 407 sınıf öğretmenin örgütsel muhalefet ile mesleki tükenmişlik algıları belirlenmiş, kişisel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadıkları incelenmiş, örgütsel muhalefet ve mesleki tükenmişlik algıları arasındaki ilişki ve örgütsel muhalefet algılarının mesleki tükenmişlik üzerine etkisi incelenmiştir.
Araştırmada duygusal tükenmişlikte cinsiyete göre anlamlı bir fark bulunmuşken medeni durum ve öğrenim durumlarında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Öğretmenlerinin duyarsızlaşma ve kişisel başarılarında öğrenim ve medeni durumları açısından anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Araştırmada dikey ve yatay muhalefet ortalama puanların yaşa, mesleki kıdeme ve öğrenim durumuna göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı saptanmıştır. Ayrıca tükenmişlik alt boyutları ile örgütsel muhalefet alt boyutları arasındaki ilişkiler istatistiki olarak anlamlıdır. Dikey muhalefetin duyarsızlaşma ve duygusal tükenme üzerine anlamlı ve negatif bir etkisi olduğu bulgulanmıştır. Dikey muhalefet değişkeninin kişisel başarı üzerine anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu bulgulanmıştır. Yatay muhalefetin duygusal tükenme ve duyarsızlaşmaya anlamlı bir etkisi olmadığı sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
This study explores the relationship between organizational dissent and perceptions of professional burnout among primary school teachers. Additionally, it investigates the influence of teachers' perceptions of organizational dissent on professional burnout. A correlational survey design was adopted in the study. Data collection instruments included the "Organizational Dissent Scale" and the "Maslach Burnout Inventory." The data analyzed on SPSS 25. Kolmogorov-Smirnov test was conducted to check the distribution of the data. To compare the groups t-test and ANOVA were employed, and a simple linear regression model was tested. The population of the study consisted of 1842 primary school teachers working in Batman city center during the 2022-2023 academic year. The sample, on the other hand, included 407 teachers who were reached through random sampling method from this population. The study investigated whether teachers' perceptions of study variables differed by demographics and the association between organizational dissent and perceptions of professional burnout, as well as the influence of organizational dissent perceptions on professional burnout. The findings suggested that teachers' emotional exhaustion level differed statistically significantly by gender while there was no difference by marital status and educational level. Regarding depersonalization and personal accomplishment, marital status and educational level did not create a statistically significant difference. The study also found that organizational dissent (vertical and horizontal) did not statistically significantly differ by age, experience, and educational level. . As for the associations between variables, there were statistically significant associations between the dimensions of professional burnout and organizational dissent. The vertical dissent had a significant negative influence on depersonalization and emotional exhaustion and a significant positive influence on personal accomplishment. Lastly, horizontal dissent did not have a statistically significant influence on emotional exhaustion and depersonalization.