Üç boyutlu teknoloji destekli STEM etkinliklerinin dezavantajlı kız öğrencilerin STEM kariyer ilgileri ve tutumlarına etkisi
The effect of three-dimensional technology supported STEM activities on disadvantaged female students' STEM career interests and attitudes
Yazar: AYŞEGÜL ÜLDEŞ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN TAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Çalışma, üç boyutlu (3D) teknoloji destekli ders dışı STEM etkinliklerinin dezavantajlı kız öğrencilerin STEM'e karşı tutum ve STEM kariyer ilgilerine olan etkisini incelemeyi amaçlamıştır.
Yöntem: Karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desenin kullanıldığı çalışmanın katılımcılarını, Ağrı'da iki ortaokulda öğrenim gören 27 dezavantajlı 7. sınıf kız öğrencisi oluşturmuştur. Uygulama aşaması yaz tatilinde 5 hafta boyunca sürmüştür. Başlıca veri toplama araçları; STEM'e Karşı Tutum Ölçeği, STEM Mesleklerine Yönelik İlgi Ölçeği, yarı yapılandırılmış ve odak grup görüşmeleri, araştırmacı notları ile gözlem ve akran değerlendirme formlarıdır. Nicel verilerin analizinde bağımlı örneklemler t testi, nitel verilerin analizinde ise betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Analiz sonuçları öğrencilerin fen, teknoloji ve mühendisliğe karşı tutum ve kariyer ilgileri ile 21. yy becerilerinde artış olduğunu, matematiğe karşı tutum ve kariye ilgisinde ise bir değişiklik olmadığını göstermiştir. Öğrencilerin STEM kariyer ilgileri üzerindeki bu etkiye, yapılan STEM etkinliklerinin duyarlılık gerektiren problem durumları içermesinin, 3D teknolojileri kullanma fırsatı vermesinin ve ders dışı faaliyet olarak yapılmasının yol açtığı düşünülmektedir. Katılımcılar deneyimledikleri etkinlikleri genel olarak; eğlenceli, öğretici ve ilham verici olarak değerlendirmişler ve bazı öğrenciler kariyer tercihini değişerek STEM alanındaki kariyerlere yönelmek istediklerini belirtmişlerdir. 
Sonuçlar: Elde edilen sonuçlar, 3D teknoloji destekli ders dışı STEM etkinliklerinin dezavantajlı kız öğrencilerin fen, mühendislik ve teknoloji alanlarına yönelik tutumlarına ve bu alanlardaki kariyer ilgilerine katkı sağladığına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler: ders dışı STEM eğitimi, 3D teknolojiler, dezavantajlı kız öğrenciler, STEM kariyer ilgisi

Abstract:
Purpose: This study aimed to examine the effect of three-dimensional (3D) technology-supported extracurricular STEM activities on disadvantaged female students' attitudes towards STEM and STEM career interests.
Method: The participants of the study, in which a convergent parallel design, one of the mixed methods designs was used, consisted of 27 disadvantaged 7th grade female students studying in two middle schools in Ağrı. The implementation phase lasted for 5 weeks during the summer vacation. Main data collection tools were Attitudes toward STEM Scale, STEM Career Interest Survey, semi-structured and focus group interviews, researcher notes and observation and peer evaluation forms. Paired samples t test was used in the analysis of quantitative data, and descriptive and content analysis was used in the analysis of qualitative data.
Findings: Analysis results showed that there was an increase in students' attitudes and career interests towards science, technology and engineering and their 21st century skills, while there was no change in their attitudes and career interests towards mathematics. It is thought that this effect on students' interests is caused by the fact that STEM activities include problem situations that require sensitivity, provide the opportunity to use 3D technologies, and are carried out as extracurricular activities. Participants generally evaluated the activities they had experienced as fun, instructive and inspiring, and some students stated that they wanted to change their career preferences and focus on careers in the STEM field. 
Results: The results indicate that 3D technology-supported extracurricular STEM activities contribute to disadvantaged female students' attitudes toward science, engineering and technology fieldsand their career interests in these fields.

Keywords: extracurricular STEM education, 3D technologies, disadvantaged female students, STEM career interest