Sosyal kimlik kuramı çerçevesinde işyerlerinde lider davranışlarının incelenmesi
Examination of leader behaviors at workplaces within framework of social identity theory
Yazar: HASAN YENTÜR
Danışman: DOÇ. DR. SERAP AKFIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki Temeller Kuramı = Moral Foundations Theory ; Lider yöneticilik = Leader managership ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Sosyal kimlik = Social identity ; İşyeri = Work place

Özet:
Liderlik ile ilgili alan yazına bakıldığında, ahlaki ihlalde bulunun lidere verilen desteğin azalıp azalmayacağını, liderin ne kadar başarılı ve etkili değerlendirildiğini, kimlik liderlik özellikleri çerçevesinde inceleyen çalışmalar 
bulunmamaktadır. Bundan dolayı, bu çalışmanın amacı, sosyal kimlik yaklaşımına dayanan Kimlik Liderlik Modelinden yola çıkarak, liderlerin ahlaki olmayan davranışlarına (başkalarına zarar verici davranışlarının) rağmen, izleyenleri tarafından hangi koşullarda desteklenmeye devam edildiği ve liderin ahlaki olmayan davranışları karşısında izleyenlerin lidere ilişkin başarı ve etkililik değerlendirmelerinin hangi koşullarda değiştiğini incelemektir. Bu amaçtan hareketle, liderin kimlik ilerletici özelliği ve liderin ahlaki ihlalinin yöneldiği grubun türüne göre dört farklı lider senaryosu hazırlanmıştır. 
Çevrim içi yürütülen bu çalışmaya 389 kadın ve 226 erkek olmak üzere 615 kişi gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılar, araştırmacılar tarafından hazırlanan dört farklı senaryoya seçkisiz atanmıştır. Katılımcılar, verilen senaryoları okuduktan sonra senaryolara uygun hazırlanan anket formunu doldurmuşlardır. Bulgulara göre; lider kimlik ilerletici olduğunda daha fazla desteklenmiş, daha başarılı ve daha etkili değerlendirilmiştir. Ayrıca, dış gruba zarar veren lider; daha fazla desteklenmiş, daha başarılı ve daha etkili değerlendirilmiştir. Tüm bunlarla birlikte, liderin kimlik ilerletici olduğu ve iç gruba zarar verdiği durumda, kimlik ilerletici olduğu ve dış gruba zarar verdiği duruma göre daha az başarılı ve etkili değerlendirilmiştir. Lider, kimlik ilerletici olduğu ve dış gruba zarar verdiği durumda, kimlik ilerletici olmadığı 
ve dış gruba zarar verdiği duruma göre daha çok başarılı ve etkili değerlendirilmiştir. Bunların yanında, liderin kimlik ilerletici olmadığı ve iç gruba zarar verdiği durumda kimlik ilerletici olduğu ve dış gruba zarar verdiği duruma göre daha az başarılı ve etkili değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Liderlik, Sosyal Kimlik Kuramı, Kimlik Liderlik Modeli, Liderin Kimlik İlerleticiliği, Ahlaki Temeller Kuramı, Ahlaki İhlal.

Abstract:
Looking at the literature on leadership, there are no studies examining whether the support given to the leader who violates morality will decrease, how successful and effective the leader is evaluated on the framework of identity 
leadership featureas. Therefore, the purpose of this study, by the Identety Leadership Model which is based on the social identity approach, is to examine the conditions under which leaders continue to be supported by their followers 
despite their immoral behaviors (harmful behaviors to others) and under which conditions the followers' evaluations of success and effectiveness of the leader change in the face of the leader's immoral behaviors. By this purpose, four 
different leader scenarios were prepared according to the leader's identity advancement feature and the type of group towards which the leader's moral violation directed. 615 people, including 389 women and 226 men, voluntarily participated in this online study. Participants were randomly assigned to four different scenarios which is prepared by the researchers. After reading the scenarios, the participants filled out the questionnaire which is prepared in accordance with these scenarios. According to the findings; When the leader was identity advancement, leader was supported more, evaluated more successful and more effective. Also, the leader who harmed the outgroup; was supported more, evaluated more successfully and more effectively. With all of these, evaluated less successful and effective when the leader was identity advancement and harmed the ingroup than when the leader was identity advancement and harmed the outgroup.The leader was evaluated more successful and effective when the leader was identity advancement and harmed the outgroup than when leader was not identity advancement and harmed the outgroup. Besides these, the leader was evaluated less successful and effective when the leader was not identity advancement and harmed ingroup than when the leader was identity advancement and harmed outgroup.
Keywords: Leadership, Social İdentity Theory, Identity Leadership Model, Leader Identity Advancement, Moral Foundations Theory, Moral Violation.