Çokkültürcü sosyal hizmet uygulamasına eleştirel bir bakış: Londra'dan bir örnek
A critical approach to multiculturalist social work practice: A case from London
Yazar: ÖZGE ÖZGÜR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM CANKURTARAN ÖNTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Sosyal hizmetler = Social services ; Uluslararası göç = International migration ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; İngiltere-Londra = England-London

Özet:
İnsanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahip göç olgusu, çokkültürlü toplumları yaratmaktadır. Sosyal hizmet mesleği neredeyse çeyrek yüzyıldır insanların ve toplumların çeşitlilik gösteren öznel ve kültürel bağlamlarından uzak durması ve batı merkezci bir bakışa odaklanmış olması gerekçesiyle eleştiriye tabi tutulmaktadır. Artık mesleğin, bu öznellik ve farklılıkları ?kabul etmesi? ya da ?duyarlı olması? ile değil, bu farklılıkları birer zenginlik olarak doğrudan ve dolaylı uygulamalarda aktif olarak ele almasıyla daha insancıl ve etkili olabileceği tartışılmaktadır. Bu yönüyle, eleştirel çokkültürcü sosyal hizmet uygulaması, çokkültürcülük politikalarına ilişkin eleştirileri paylaşmakla kalmayıp, geleneksel sosyal hizmet uygulamasının tektipleştirici eğilimini daha çoğulcu bir yapıya dönüştürmeyi hedeflemektedir. Bu çerçevede araştırma sorusu ?sosyal hizmet uzmanları ve hizmet alanlar çokkültürlü yaşantıyı ve çokkültürcü sosyal hizmet uygulamasını nasıl anlamlandırmaktadır?? şeklinde ifade edilebilir. Bu soruyu yanıtlamada niteliksel araştırma metodolojisi içinde yer alan ?yerinden kuram? stratejisi kullanılarak, çokkültürcü sosyal hizmet uygulaması için eleştirel bir kuram geliştirme denemesinde bulunulmuştur. Bilgiler, gözlem ve derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Bu amaçla, Londra'da Hackney Belediyesi'ne bağlı yetişkin ve yaşlı hizmetleri, çocuk ve aile hizmetleri, özürlü hizmetleri, sağlık-tıbbi danışma hizmetleri ve ruh sağlığı hizmetlerinde çalışan sosyal hizmet uzmanları (21) ve bu hizmetlerden yararlananlar (25) ile görüşülmüştür. Görüşülen sosyal hizmet uzmanlarının 11'i kadın, 10'u erkek; hizmet alanların ise 15'i kadın, 10'u erkektir. Bu görüşmeler ışığında aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır:-Göç nedenlerini, sürecini ve sonrasını belirleyen ve yaşam alanlarını yakınlaştıran pratikler, göç olgusunda sınıf analizinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.-Dayanışma ağları, göçü kolaylaştıran ancak çokkültürcü yaşantıyı engelleyen bir pratik olarak deneyimlenmektedir.-Dil konusu ?sorun? olarak algılanmakta, bu konuya hak ve kaynak perspektifinden bakılamamaktadır.-Irkçılık, sınıfsal öfkenin bir göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çokkültürcülüğün önündeki bu önemli engel, yalnızca sosyal alanda değil, kamu alanında da Beyaz İngiliz orta sınıfın egemenliği biçiminde ortaya çıkmaktadır.-Politik boyutta çokkültürcü yaşantı, koşullu konukseverlik anlayışından olumsuz etkilenmektedir.-Sosyal boyutta, gerçek anlamda bir çokkültürcü yaşantının olmadığı görülmektedir. Hackney, özel bir örnek olarak, etkileşim fırsatlarının ve ?birlikte yaşama deneyiminin? önyargıları kırmaya yardımcı olduğunu göstermektedir.-Önyargılardan arınma, hoşgörü, kabul ve özfarkındalık değer boyutunda çokkültürcü uygulamaların temelidir.-Çokkültürcü sosyal hizmet uygulamasının en sorunlu alanı, kültürel göreciliğin yarattığı ?değer çatışmaları? konusudur.-Bilgi boyutunda, ?bilgi iktidarına? izin vermeyecek düşünümselliğin kazanımı önemlidir.Anahtar Sözcükler: Çokkültürcü sosyal hizmet, göç ve çokkültürlülük, eleştirel yaklaşım, kültürel farklılık.

Abstract:
Having a past equivalent to the history of humanity, the phenomenon of migration creates multicultural societies. The profession of social work has been criticized for almost a quarter of a century on the grounds that it has been away from the varying subjective and cultural contexts of people and societies, and has focused on a West-centric perspective. Nowadays it is discussed that the profession could only be more humane and effective by not only ?accepting? or ?being sensitive? to these subjectivities and differences, but also taking them actively in direct and indirect practices as wealth. In this context, critical multiculturalist social work practice not only shares critics towards multiculturalist politicies, but also aims to transform the homogenizing tendencies of the traditional social work practice into more pluralist structures. Therefore, a social work conception that is constructed not on so-called objectivity, but constructed on the need of understanding subjectivity refers to the re-construction of the profession itself. In this sense the research question can be expressed as: ?How do social workers and service users interpret both multicultural life and multiculturalist social work practice? Answering this question, this study tries to develop a critical theory for the multiculturalist social work practice via the strategy of ?grounded theory? which takes place in the qualitative research methodology. The data were gathered via observation and in depth interviews. For this purpose, interviews were conducted with the social workers (21) who work in London Hackney Municipality?s adult and elderly services, children and family services, disability services, health-medical consultation services, and mental health services, and with the services users (25). Among social workers 11 of them are women and 10 of them are men and among service users 15 of them are women and 10 of them are men. In the light of these interviews the following have been reached:-The practices that determine the causes, process and afterwards of migration, and make living areas get closer to each other put forth the necessity of class analysis in the phenomenon of migration.-Solidarity networks have been experienced as facilitative for migration process but prohibitive practices for multiculturalist social life.-Language issue has been held from a ?problem? perspective but not from the perspective of rights or resources. This has caused the support for language acquisition (i.e. language courses) end in nothing.-Racism appears as an implication of class anger. This important barrier against multiculturalism appears as the dominance of the White British middle class not only in the social sphere, but also in the public sphere.-Multicultural life in the political dimension is influenced negatively by the conditional hospitality.-It is observed that a multiculturalist life in the real sense of the word lacks in the social dimension. Hackney as a special case proves that opportunities of interaction and ?experience of co-existence? help destroy prejudices.-Aside from prejudices, tolerance, acceptance, and self-awareness are the bases of multiculturalist practices on the dimension of values.-The most problematic area of multiculturalist social work practice is the matter of ?value conflicts? caused by cultural relativism.-Acquiring of reflexivity which does not allow ?power of knowledge? is important on the dimension of knowledge.Key Words: Multiculturalist social work, migration and multiculturalism, critical approach, cultural diversity.