Marshall planı ekseninde Türkiye
Turkey in axis of the Marshall plan
Yazar: SERKAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR ÜÇÜNCÜ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Dış yardımlar = External aids ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Marshall Planı = Marshall Plan ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu tez çalışması, Marshall Planı'nı enine boyuna incelenmesi ve bu planın Türkiye üzerindeki etkilerinin gösterilmesi amacıyla kaleme alınmıştır. Sovyetler Birliği, önemli bir komünist yayılma peşindeydi. Aynı dönemde Avrupa savaştan çok kötü bir halde çıkmış ve sanayisi harap olmuştu. Kendi imkânlarıyla ayağa kalkabilecek bir halde değildi. Dışarıdan bir destek gerekiyordu. Bu desteği ABD sağladı. ABD, bu plan ile sadece Avrupa ekonomisinin gelişmesini sağlamamış aynı zamanda ABD'nin ekonomik geleceğini de kurtarmıştır. Bu plan ile Avrupa ekonomisi savaştan önceki günlerine geri dönüş sinyalleri vermiş ve Sovyetler Birliği'nin yayılması karşısında kendisini korumuştur.
Marshall Planı, Soğuk Savaş'ın en önemli hamlesidir. Plana dâhil ülkelerden birisi de Türkiye'dir. Türkiye bu plana bazı aşamalardan sonra girebilmiştir. Ayrıca plana dört elle sarılmış ülkelerden bir tanesidir. Ancak, bu plan beklendiği gibi yarar sağlamamıştır. Türkiye'ye biçilen rol Türkiye'nin sınaî kalkınmasını engelleyerek tarıma kaymasına neden olmuştur. Maden bakımından zengin olan Türkiye coğrafyası sınaî gereksiniminden uzak kalmış ve madenleri hammadde olarak Avrupa'ya aktarmıştır. Tarımsal kalkınmayla ülke ekonomisini düzeltmeyi amaçlayan Türkiye, 1950'deki tarımsal üretim patlamasına aldanmış ve bu yolda devam etmiştir. 
İncelemelere göre, Türkiye pek çok ekonomik yanlış yapmıştır. ABD'nin Öne sürdüğü şartlar Türkiye'nin ekonomik gerilemesine neden olmuştur. Bu şartlardan dolayı Türkiye, devletçi ekonomiyi terk etmiş ve liberal ekonomiye yönelmiştir. Ayrıca Amerikan uzmanları tarafından hazırlanan raporlar, Türkiye'nin geleceği adına önemli rol oynamıştır. Bu yanlışlardan dolayı Türkiye zamanla ekonomik bağımsızlığını kaybetmiştir.



Anahtar Kelimeler: Marshall Planı, Amerikan yardımı, ECA, OEEC.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine at length the Marshall Plan, and to demonstrate the effects of this plan on Turkey. After the World War II, Soviet Union planned a communist expansion. At the same period; Europe came back from the war very badly, and its industry was devastated. He was not strong enough to fix all by its opportunities.  It needed the foreign aid. This aid came from The USA. With this plan, The USA not only provided the development of the European economy but also saved their economic future. Besides; with this plan, European economy rose back the years before the war, and they protected themselves against expansion of the Soviet Union.
Marshall Plan was the best move of the cold war. One of the countries that were inside of plan was Turkey. It could join in this plan after solving some issues. Otherwise, Turkey was overzealous to join this plan. The role given to turkey obstructed his industrial development, and caused only to develop in the agricultural area. The mineral-rich Turkey geography stayed away from industrial development and these mines were sold to European countries as raw material. Turkey intended to improve the economy with agricultural development fell for the abundance of agricultural production, and continued in this way.
According to investigation, Turkey has done a lot of wrongs.  Conditions devoted by The USA caused economic recession in Turkey. Because of these conditions, Turkey abandoned statist economy completely, and slanted liberal system. Besides, Reports made up by The USA experts played important role for Turkey's future. By and by Turkey lost its economic independence.



Keywords: Marshall Plan, American aid, OEEC, ECA, European Recovery Plan