Periferik intravenöz uygulamalarda iki farklı kateterin etkinliğinin incelenmesi
Investigation of TWO different catheter efficiencies in peripheral intravenous applications
Yazar: BETÜL KUŞ
Danışman: DOÇ. FUNDA BÜYÜKYILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Flebit = Phlebitis ; Hemşirelik = Nursing ; Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; İlaç veriş-intravenöz = Administration-intravenous

Özet:
Periferal intravenöz kateterler (PİK), hastane ortamlarında en sık uygulanan invaziv girişimlerden birisidir. PİK uygulaması sırasında endotel tabaka zarar görebilmekte, uygulama sırasında ve sonrasında ağrı, ektravazasyon, flebit ve hematom gelişebilmektedir. Bu bağlamda çalışma; PİK uygulamalarında kliniklerde sıklıkla tercih edilen, teflon bazlı ürün ile vialon içerikli (manuel kontrolü, kapalı valf sistemi olan) kateterlerin etkinliklerinin incelenmesi amacıyla, randomize kontrollü olarak planlandı ve gerçekleştirildi. Araştırma, Bozok Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Cerrahi Birimler Servisi'nde Aralık 2016-Kasım 2017 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Araştırmanın verileri; Hasta Bilgi Formu, Ağrı  Şiddeti ve Memnuniyet Algı Değerlendirmesi, Görsel İnfüzyon Flebit Tanılama Skalası (GİFTS), Mikrobiyolojik Kolonizasyon Formu kullanılarak toplandı. Deney grubundaki hastalara vialon içerikli kateter; kontrol grubundaki hastalara ise; teflon içerikli PİK intavenöz (IV) yoldan uygulandı. Girişim sonrasında 8 saatlik aralıklarla hastaların PİK bölgelerindeki ağrı şiddeti ve flebit düzeyleri değerlendirildi. Flebit değerlendirmeleri biribirinden bağımsız iki gözlemci hemşire tarafından gerçekleştirildi. Verilerin analizinde uygun istatiksel yöntemler kullanıldı. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, p≤0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi.
Çalışma kapsamındaki hastaların bireysel özellikleri değerlendirildiğinde; yaş ortalamasının 43,39±10,69 (22-64) yıl, BKİ ortalamasının 26,92±3,83 kg/m2 (fazla kilolu), büyük çoğunluğunun kadın (%57,2), evli  (%84,1), ilköğretim mezunu (%67,8), gelirlerinin giderlerine eşit olduğu (%37,0) ve il merkezinde (% 68,8) eşi ve çocukları (% 69,2) ile birlikte yaşadığı saptandı. Hastaların büyük bir çoğunluğunun kronik bir hastalığının olmadığı (% 79,8), total artroplasti ameliyatı (%77,4) nedeniyle ortalama 5,37±2,35 gün süredir hastanede yattığı belirlendi. Deney grubundaki hastaların %82,7'sine, kontrol grubundaki hastaların  %89,4'üne ilk seferde IV PİK'in başarılı bir şekilde yerleştirildiği, PİK kalış süresinin deney grubunda ortalama 4,72±1,20 gün, kontrol grubunda ise 4,10±0,92 gün olduğu ve  kalış süresi açısından gruplar arasında çok ileri düzeyde anlamlı farklılık olduğu saptandı (p≤0,001). Deney grubundaki hastaların %16,3'ünde, kontrol grubunda  ise %53,8'inde flebit geliştiği ve flebit gelişim durumu açısından, deney ve kontrol grupları arasında istatiksel olarak çok ileri düzeyde anlamlı farklılık belirlendi (p≤0,001). Sonuç olarak vialon içerikli kateterlerin; teflon içerikli ürüne göre ilk seferde girişim başarısının daha yüksek, kalış süresinin daha uzun ve flebit gelişiminin daha az düzeyde olduğu saptandı.

Anahtar Kelimeler: Periferik intravenöz kateter, hemĢirelik, flebit, ağrı, kalıĢ süresi.

Abstract:
Peripheral intravenous catheters (PIVCs), are one of the most commonly used invasive procedures in hospital. The endothelial surface can be damaged during the application of PIVC, in addition the procedure may lead to pain, extravasation, phlebitis or hematoma. In this context, a randomized controlled study was planned to determine the effect of the commonly used teflon-based products and vialon catheters (manually controlled, with closed valve system). The study was conducted between December 2016-November 2017 in the Surgical Units Clinic of the Bozok University Training and Research Hospital.
The data were collected through the following instruments: Patient Information Form, the Pain Level and Satisfaction Perception Evaluation, the Visual Infusion Phlebitis Scale (VIPS), the Microbiological Colonisation Form. PIVC was inserted with vialon catheters in the experimental group and with teflon-based catheters in the control group via intravenously (IV). Following the PIVC application, the patient was evaluated for the pain and phlebitis levels at every 8-hours. The phlebitis levels were evaluated by the independent nurse observers. The data were statistically analyzed. The confidence interval was 95% and p≤0.05 was accepted as significant.
The demographic data were as follows: mean age 43.39±10.69 (22-64) years, mean BMI 26.92±3.83 kg/m2 (overweight), 57.2% female, 84.1% married, 67.8% primary school graduate, 37.0% has equal income and expenses, 68.8% lives in the city center, 69.2% lives with spouse and children. The majority of the subjects (79.8%) did not have a chronic disease, and most of the patients (77.4%) were hospitalized due to total arthroplasty. The average duration of hospitalization was 5.37±2.35 days. The PIVC success rate in the first intervention was 82.7% for the experimental group and 89.4% for the control group. The PIVC dwell time were 4.72±1.20 days for the experimental group and 4.10±0.92 days for the control group. There was a significant difference between the two groups (p≤0.001). The phlebitis development rates were 16.3% for the experimental group and 53.8% for the control group (p≤0.001). To conclude, the initial success intervention rate and dwell time are higher/longer and the prevalence of phlebitis is lower for vialon catheters.

Key Words: Peripheral intravenous catheters, nursing, phlebitis, pain, dwell time.