İklim değişikliğinin etkisi altında Seyhan üst-havzası ekosistem bileşenlerinin modellenmesi ve etkileşim düzeylerinin belirlenmesi
Modelling and investigating the upper-Seyhan river basin ecosystem variables and their interactions under the climate change
Yazar: CENK DÖNMEZ
Danışman: PROF. SÜHA BERBEROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmanın amacı Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Yukarı-Seyhan Havzası'nda, yüzey akışı, evapotranspirasyon ve yağış gibi hidrolojik bileşenlerin Net Birincil Üretim (NBÜ) üzerindeki etkilerinin tahmin edilmesidir. Bu kapsamda, ekosistem bileşenlerinin etkileşim düzeyleri eko-hidrolojik tabanlı bir yaklaşımla NBÜ ve hidrolojik bileşenler temel alınarak belirlenmiştir. Çalışma alanı ağaç türleri, su varlığı ve kalitesi bakımından yüksek çeşitliliğe sahiptir. Su döngüsü ve orman verimliliğinin tahmini, orman ekosistemlerinin gelecekteki dinamiklerinin belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu durum yarı kurak Akdeniz ekosistemlerinde su kaynaklarının yönetimi açısından da özel bir öneme sahiptir.Çalışmada, hidrolojik bileşenlerin orman verimliliği üzerindeki etkileri üç ana bölümde modellenmiştir; i) hidrolojik bileşenlerin J2000 hidrolojik modelleme sistemi ile modellenmesi, ii) BIOME-BGC modeli ile NBÜ modellemesi, iii) J2000 ve BIOME-BGC modeli sonuçlarının hidrolojik bileşen ve orman verimliliği arasındaki etkileşim ve sezon değişimlerinin belirlenmesi için birleştirilmesiSezon değişimlerinin belirlenebilmesi için ekosistem bileşenlerinin değerlendirilmesi aylık bazda yapılmıştır. Model sonuçları değerlendirildiğinde, model yaklaşımlarının farklı yüksekliklerde karbon ve su döngülerinin hesaplanmasındaki ana fiziksel süreçleri kabul edilebilir doğrulukta tahmin edebildiği görülmüştür.

Abstract:
The main objective of this study is to estimate the effects of hydrological quantities including runoff components, evapotranspiration and precipitation on the Net Primary Production (NPP) of Upper-Seyhan Basin located on Eastern Mediterranean Region of Turkey. The correlations of the ecosystem variables were derived on eco-hydrological basis in respect to the interactions between the NPP and hydrological quantities. The area is characterised by a rich biodiversity in terms of tree species and high vulnerability to water availability and quality. Predicting and modelling the interactions of water cycles and forest productivity are an important issue to understand future dynamics of forest ecosystems under different scenarios. This has particular importance in managing water resources at semi-arid environments of Mediterranean.In this study, the interaction of hydrological dynamics and the forest productivity were modelled in three main phases; i) modelling hydrological dynamics using J2000 hydrological modelling system, ii) modelling Net Primary Production (NPP) of the forest ecosystem using BIOME-BGC Model, iii) incorporating the J2000 and BIOME model results to define seasonal changes and the interaction of hydrological dynamics and the forest productivity, The evaluation on a monthly basis were performed to investigate seasonal changes of the ecosystem functions and their interactions. According to the model validations, the model approaches were able to capture the main physical processes that govern the carbon and water fluxes across different altitude zones. Thus, the corresponding cycles in a Mediterranean subcatchment were simulated with reasonable accuracy, reasonably.