Siderit cevherindeki demirin farklı sıcaklıklarda bazı metallerle olan ilişkisi
The relationship of metals at the different temperatures with siderite iron ore
Yazar: BAHADIR BURÇ AŞAN
Danışman: PROF. DR. HABİBE ÖZMEN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Önemli bir demir cevheri olan siderit, özellikle çelik üretiminde hammadde olarak kullanılır. Demir cevherinin kimyasal bileşimi üretilen çeliğin kalitesinde oldukça önemlidir. Bu nedenle kimyasal bileşiminin bilinmesi gerekir. Demir II karbonat (FeCO3) olarak bilinen siderit cevherine yüksek sıcaklık uygulandığı zaman başta demir ve mangan olmak üzere yapısında bulunan diğer birçok elementin oranı değişmektedir. Bu çalışmada Hekimhan–Deveci siderit cevheri, farklı zaman aralığında ve 600-1000 ⁰C aralığından farklı sıcaklıklar uygulanarak başta demir olmak üzere diğer elementlerin miktarları ICP-MS, AAS, XRF ve SEM/EDS kullanılarak belirlenmeye çalışılmıştır.
Çalışma sonucu elde edilen verilere göre SEM/EDS ile en yüksek demir miktarı (%54,40)  800 ⁰C de 2 saat bekletilerek elde edilmiştir. ICP-MS yöntemi ile analiz sonucu elde edilen sonuçlar incelendiğinde, 600 ⁰C de 1 saat bekletilen örneğin demir oranı %50 düzeylerinde çıkmaktadır. Sıcaklık arttıkça demir tenörü %56 düzeylerine çıkmakta iken mangan tenörü de artarak %6 düzeylerine ulaşmaktadır. Bu yöntemde demir ve mangan elementleri dışında diğer eser elementlerin oranları ise %1 oranının altındadır. AAS ile yapılan analizde ise sadece örneğin içerisinde en yüksek oranda bulunan elementler olan demir ve mangan oranları tesbit edilmiştir. En yüksek Fe (% 50,28) ve Mn (% 5,71) miktarları 800 ⁰C de 2 saat bekletilen örneklerde belirlenmiştir. XRF Cihazı ile yapılan siderit analizinde ise demir oranı % 37,5 olarak bulunmuştur. 
	Sonuç olarak her üç metot kıyaslandığında, 800 ⁰C de 2 saat ısıl işlem uygulanmasıyla cevher içerisindeki demir oranı %38-40 düzeylerinden %54-56 oranlarına ulaşmış ve cevher zenginleştirilmiştir. Ayrıca demir-çelik sektörü için önem arz eden mangan oranı da ortalama %3,5 dan % 6 düzeylerine ulaşmıştır.


 Anahtar Kelimeler: Demir, Siderit, İz element, SEM/EDS, ICP-MS, AAS, XRF.

Abstract:
Siderite an important iron ore is mainly used as raw material for steel production. The chemical composition of the iron ore is very important for the quality of the steel produced. Therefore, the chemical composition must be known. When high temperature is applied to siderite ore as known iron carbonate (FeCO3), the ratio of the various elements mainly iron and manganese in the structure changes. In this study, applying different temperatures varies between 600⁰C - 1000⁰C at different time period to Hekimhan-Deveci siderite ore, it is tried to determine amount of various elements, mainly iron with using ICP-MS, AAS, XRF and SEM/EDS methods.
According to the data obtained from the study results, the highest iron content is obtained with processing for 2 hours at 800 ⁰C by SEM/EDS (54.40%). When examining the results obtaining from ICP-MS method, iron content of specimen processed for 1 hour at 600 ⁰C is raised up to 50% levels. With increasing temperature, the iron quantity is raised to 56% levels while manganese quantity reaches to by 6% level. In this method, the ratios of other elements except iron and manganese elements are below 1%. In the analysis conducted with AAS, only the ratios of iron and manganese the highest elements in specimen are determined. The amount of the highest Fe (50,28%) and Mn (5,71%) contents are determined at specimens processed for 2 hours at 800 ⁰C . In the siderite analysis conducted with XRF device, Fe content is determined as % 37,5.
As a result, all three methods compared, the iron content in the ore is increased from the levels of 38-40 % to 54-56 % by applying heat treatment for 2 hours at 800 ⁰C, and the ore is enriched. In addition, the ratio of manganese, important for the iron and steel sector is reached to 3.5% average level from 6%.


Keywords: Iron, Siderite, Trace elements, SEM/EDS, ICP-MS, AAS, XRF.