Kur`an-ı Kerim`de arınma kavramı
The Refinement in the Koran
Yazar: AHMET LÜTFİ ALKAYA
Danışman: DOÇ. DR. İDRİS ŞENGÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Din = Religion
Dizin: Arınma = Refinement ; Ruh temizliği = Spirit cleaning ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
162 SONUCUN TÜRKÇE OZETI Kur'an-ı Kerim, insana kendisi ve evrenin varoluş felsefesini bildiren metafizik ve şümullü bir bilgidir. Halife olarak yaratılan insan, dünya üzerinde eşyaya yön veren ve eşyada tasarruf imkanına sahip tek akıllı varlıktır. Kur' an, önem atfettiği insanın, istenilen faaliyeti verimli bir şekilde göstermesini, sahip olduğu bütün fakülteleri ve eğilimleriyle sağlıklı bir kişilik ve sağlıklı bir toplum oluşturmasını istemektedir. Bu bilgiler ışığında insanın yönlendirilip yöneltilmesine ve bünyesi ve dış dünya ile uyum içerisinde bulunup varoluş amacına ulaşma çabası olan verimliliğine, Kur'an tarafından arınma adı verilmektedir. İnsanın yapısı Kur'an tarafından iki aşamada ele alınarak anlatılmaktadır. Birinci aşaması kötülüklerin kaynağı olarak gösterilen değişik eğilimlerle örgülü toprak kökenli beden, ikinci aşaması iyi olan tüm değerlerin kaynağı ruhtur. İnsan, yapısını oluşturan ruh- beden ilişkisinde ortaya koyduğu uyum konusunda yaratılış gayesi olan ibadetle sınanmaktadır. Kur'an, bu uyumun olumluluğu veya olumsuzluğu durumunu, ruhun biyolojik yapıdaki görünümleri ve etkileşimlerini, değişik ayetlerinde nefs-i emmare, nefs-i lewame, nefs-i mülkime, nefs-i marziye gibi sıfatlarla belirtmektedir. Bu sıfatlar, insanın yaratılış amacını gerçekleştirme derecesinin ifadesi olarak anlatılmaktadır. O halde Rahmani ruh salt iyilik olabilir; fakat vücutla birlikte bulunduğu durumlardaki etkilenimleri tamamiyle içinde bulunduğu biyolojik yapının eğilimlerinin kullanım niteliğine bağlıdır. Eğilimlerini iyi kullanmasını bilmeyen insanlar, hayatta en fazla acı çekenler, Kur'an diliyle azab çeken ve sıkıntı içerisinde yaşayanlar, bu tutumu sergileyen insanlardır. Kur 'ani eğitim herşeyden önce bu noktada yol göterici kaynaktır. O bize, hayatımıza vahyi disiplini kazandırarak eğilimlerimize hakim olmamızı, onları ustalıkla kullanmamızı, dolayısıyla istikrarlı bir yaşamı mümkün kılarak kula kulluktan, bünyeye kulluktan, göğe yükseliyormuş veya yüksekten düşerken bir kuş kapıveriyor gibi anlatılan kaos duygusundan ve bu şekilde yaşamaktan kurtulmamızı sağlamaktadır. Bunun yolu da eğitim ve öğretimin esasını, fitti eğitim modelini sunan Kur'an ve onun hayata tatbiki olan sünnete dayandırmaktan geçmektedir.

Abstract:
163 SUMMARY The holy Koran is a metaphysical and comprehensive knowledge that advises the human beings of themselves and the existence philosophy of the universe. The human being,who is created as a representative of God on earth,is the only reasonable entity that directs the things and that has the ability to obtain the possession of the things. The Koran demands the human being,to whom it attaches importance,to work productively in the activities,to establish a sound personality and a sound society with his faculties and aptitudes. The orientation and management of the human being in the light of this knowledge and the productivity of him which is to reach the existence objective by remaining in accomodation with his body and outside world are called as refinement by the Koran. The structure of the human being is handled and explained within two phases by the Koran. The first phase is the earth-originated body which is pointed as the source of malice and is embraced with different tendencies and the second phace is the soul that is the source of all values that are of goodness. The human being is examined in terms of the worship which is the creation purpose in terms of the accomodation he exhibits in body-soul relation. The Koran states the negative or positive states of this accomodation,the apperance and interaction of the soul in biological structure with capacities such as nefs-i emmare1 [, nefs-i lewame2, nefs-i mülkime3, nefs-i marziye4 in its different verses. These capacities are explained as the expressions of the degree to which the creation purpose of the human being is realised. Therefore, the divine soul can be merely goodness; however, the interactions of it within the body is solely dependent on the nature of the usages of the biological tendencies. The human beings who do not know how to use their tendencies are the ones who suffer most,the ones who feel pain and live in difficult in Koran's terms,the ones who exhibit such manners.Koranic education is,above all,a guide source on this point The Koran makes us acquire the divine discipline and control our tendencies,so that we enable a firm life and get rid of feelings of chaos that are described as rising into the sky or being caughtby a bird while falling down from the top and get rid of living in this way. The procedure of doing this goes through basing the nature of education on the Koran that presents the natural education model and on the practice of it into real life which is the way prescribed by Mohammed 'The body.structure that forces one to malicious like anger,greed,lust etc. 2 Pangs ofconscious,uneasiness,qfter a malicious behaviour. 3 One 's inspiration,common sense like wishing to help the poor, the innocent. 4 The state of being appreciated by others and being productive.