Pilot yorgunluğu açısından uçuş teçhizatının değerlendirilmesi
Evaluation od flight equipment in terms of pilot fatigue
Yazar: İSMAİL GEVREK
Danışman: PROF. DR. METİN GÜRÜ ; DOÇ. DR. FURKAN BAŞER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kazalar = Accidents

Özet:
Sivil veya askeri bir harekâtın icrası düşünülürken, personel malzeme nakliyesi, hava hücum indirme ve sıhhi tahliye gibi faaliyetlerin vazgeçilmezi helikopterlerdir. Baskın ve gizliliğin ön planda tutulduğu planlamalarda geceden faydalanma önem kazanmakta ve geceyi avantaja çevirme konusunda gece görüş sistemleri önemli rol oynamaktadır. Bu sebepten dolayı helikopter ile gece görüş gözlüğü uçuşları artmaktadır. Gece uçuşlarının icra edildiği zaman aralığı ve ilave takılan teçhizat, yorgunluğa; yorgunlukta havacılık anlamında, dikkat azalmasına, konsantrasyon güçlüğüne ve hatalı karar verme gibi sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmayla, gece icra edilen uçuşlarda, fazladan takılan uçuş teçhizatının yarattığı bazı kısıtların iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Literatürden faydalanmak suretiyle gece görüş gözlüklerine ait özelliklerin değerlendirilmesi amacıyla anket oluşturulmuştur. İlgili firmalardan temin edilen farklı fosfor tiplerinde (beyaz ve yeşil) gece görüş gözlükleri ile uçuş icra edilmiştir. Pilotlardan, anket yöntemiyle, her tip gece görüş gözlüğüne ait, derinlik algısı, kontrast hassasiyeti, mesafe tahmini hassasiyeti, hale etkisi, beden yorgunluğu, boyun ağrısı şiddeti ve göz yorgunluğunu şiddetinin belirtilmesi istenmiştir. Yapılan çalışmada, pilotların farklı tipte gece görüş gözlüğü kullanılarak icra ettiği uçuşlarda bilişsel yorgunluğun tespiti ve bu durumun sonuçlarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Mesafe tahmini, derinlik algısı gibi hususlarda, beyaz fosforlu gece görüş gözlüğünün, yeşil fosforlu gece görüş gözlüğüne göre daha iyi sonuçlar vermiş olsa da, farklı ay durumu, farklı çevresel uçuş ortamları (karla örtülü arazi, sık orman gibi) ve farklı görev tiplerinde, daha uzun süre uçularak denenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
In considering the execution of an civil or military operation, the helicopters are indispensable for the activities such as personnel and material transportation, airborne force and medical evacuation. In the operations where predominant and confidentiality is prioritized, night-time use becomes important and night vision systems play an important role in turning the night into an advantage. For this reason, helicopter and night vision goggle flights are increasing. The time interval during which the night flights were performed and the additional equipment installed lead to fatigue. Fatigue, in terms of aviation, leads to problems such as loss of attention, difficulty in concentration and erroneous decision- making. With this study, it is aimed to improve some of the constraints created by the flying equipment in the night flights. The questionnaire designed for the evaluation of the properties of night vision glasses is based on the literature. Different phosphor types (white and green) were obtained from the related companies. The pilots were asked to indicate the severity of all types of night vision glasses, depth perception, contrast sensitivity, distance estimation sensitivity, halo effect, body fatigue, severity of neck pain and eye strain. In this study, it was aimed to determine the cognitive fatigue of the pilots performed by using different types of night vision goggles and to reveal the results of this situation. Although the white phosphorized night vision glasses gave better results than green phosphorized night vision goggles, such as distance estimation, depth perception, etc., different environmental flight environments (such as snow covered terrain, frequent forests) and longer duration for determining the effects of different task types flight tests are required.