Ömer Nasuhi Bilmen ve Ömer Rıza Doğrul'un tefsirlerinde Hz. Meryem ve Hz. İsâ'ya ilişkin âyetlerin yorumu
Interpretation of the verses regarding Maryam and Jesus in Omar Nasuhi Bilmen and Omar Riza Doğrul's tafsirs
Yazar: BAYRAM AĞAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEL ABİDİN AYDIN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Bilmen, Ömer Nasuhi = Bilmen, Ömer Nasuhi ; Doğrul, Ömer Rıza = Doğrul, Ömer Rıza ; Hz. Meryem = Hz. Meryem ; Hz. İsa = Hz. İsa ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tefsir denilince akla gelen en önemli mefhumlardan ikisinin klasik ve modern/akılcı yaklaşım olduğu söylenebilir. Kullandıkları yöntemlerin birbirinden tamamen bağımsız olup olmadığı tartışmalı ise de ulaştıkları sonuçlar bakımından birbirinden oldukça farklıdırlar. Hz. Meryem ve Hz. Îsâ ile ilgili âyetlerin mukayeseli olarak analiz edildiği, genel olarak giriş, ilki Hz. Meryem, diğeri Hz. Îsâ eksenli iki bölüm ve sonuç kısmından oluşan bu çalışmada Ömer Nasuhi Bilmen klasik, Ömer Rıza Doğrul ise modern cenahı temsil etmektedir. Bu doğrultuda müfessirlerin sahip oldukları anlayışların alt yapıları hakkında fikir vermesi bakımından doğup büyüdükleri yerler, tahsilleri ve üstlendikleri kritik görevler hayat hikâyeleri bağlamında sunulmuştur. Çalışmanın iki temel kaynağı olması hasebiyle Ömer Nasuhi Bilmen'in Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe Meâl-i Âlisi ve Tefsîri ile Ömer Rıza Doğrul'un Tanrı Buyruğu Kur'ân-ı Kerim'in Tercüme ve Tefsiri eserlerine kısaca değinilmiştir.
Konuyla ilgili âyetlerden hareketle başlıklandırmalara gidilen çalışmada,  her başlıkta öncelikle Ömer Nasuhi Bilmen'in mezkûr eserine sadık kalınarak tercüme ve yorumları aktarılmıştır. Bundan hemen sonra mukayese imkânı tanıması için aynı şekilde Ömer Rıza Doğrul'un tercüme ve yorumları aktarılmıştır. Kıyaslamalara dair değerlendirmeler her başlık için gerekli görülmediği için nadir yerlerde yapılmış olup asıl değerlendirme sonuç bölümünde takdim edilmiştir. Böylece Hz. Meryem ve Hz. Îsâ ilgili ayetler, her iki müfessirin yorumları üzerinden karşılıklı ve tarafsız olarak kıyaslanmaya çalışıldıktan sonra elde edilen sonuçlar olağan ve olağanüstü olmaları bakımından değerlendirilmiştir.

Abstract:
Classic and modern/rational concepts are the two most important concepts spring to mind while talking about commentary of Qur'an. It may be argued if their methods are completely independent from each other but their resluts are pretty different. In this compared analysis of verses about Mary and Jesus there are two chapters comes after introduction; first one is about Mary and the other is about Jesus then conclussion follows and Omer Nasuhi Bilmen represents Classic concept, Omer Riza Dogrul represents modern concept. Commantator's biographies are briefly mentioned to give an idea about their mindset which affected by where they born and raised, educated and which critical positions they took. Omer Nasuhi Bilmen's Turkish Translation and Commentary of Holy and Generous Quran and Omer Riza Dogrul's God's Command Translation and Commentatory of Generous are briefly mentioned because they are two main works of this thesis.
In this work, headlines come after verses about subjects and in every chapter Omer Nasuhi Bilmen's translate and commentary written first. After that Omer Riza Dogrul's translation and commentary written to facilitate comparison. Assessments of comparison weren't necessary for each headline and done rarly. Main assessment took place in the conclusion chapter. By this way both commentators' commentatories about verses of Mary and Jesus compared objectively and results assessed by their ordinary and extraordinary sides.