Öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik okuryazarlıkları ve küresel iklim değişikliği farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of pre-service teachers' literacy towards renewable energy sources and global climate change awareness
Yazar: ELİF ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NESİBE ÖNDER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada; öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik okuryazarlıkları ve küresel iklim değişikliğine ilişkin farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve bu iki değişkene ilişkin görüşlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma yöntem araştırma modelinden açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Ankara ilinde bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 196 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin elde edilmesinde iki adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Veri toplama araçlarının ilki ''Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Yönelik Okuryazarlık Ölçeği'', ikincisi ''Üniversite Öğrencilerinin Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği''dir. Nicel verilerin analizinde SPSS 21 analiz programı kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin elde edilmesinde ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmen adaylarının hem yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik okuryazarlıkları hem de küresel iklim değişikliğine ilişkin farkındalıklarının cinsiyet ve yaşamlarının büyük çoğunluğunu geçirdikleri yere göre farklılık göstermediği ancak bölüm değişkenine göre incelendiğinde sınıf öğretmenliği adayları lehine bir sonuca ulaşılmıştır. Bir çevre kuruluşuna üye olma durumu incelendiğinde ise sadece küresel iklim değişikliğine ilişkin farkındalıkları üzerinde bir etki gösterdiği görülmüştür. Öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik okuryazarlık düzeylerine göre (düşük, orta ve yüksek) küresel iklim değişikliğine ilişkin farkındalıklarının genel toplam puanları incelendiğinde orta ve yüksek düzeyler arasında yüksek düzeydeki ortalamalarının daha yüksek çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının küresel iklim değişikliğine ilişkin farkındalık düzeylerine göre yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik okuryazarlıkları incelendiğinde farkın orta ile düşük ve yüksek ile düşük düzeyler arasında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak nitel verilerden elde edilen sonuçlar incelendiğinde öğretmen adayları yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artması için en çok insanların bilinçlendirilmesi gerektiğini söylemişlerdir. Küresel iklim değişikliğinin dünya, ekosistem ve canlılığı olumsuz etkilediğini, yenilenemeyen enerji kaynaklarının ve sera gazı salınımının fazla olmasını küresel iklim değişikliğinin nedenleri olarak ilk sıralarda gördüklerini ve bu konuda kaygılı olduklarını söylemişlerdir. Küresel iklim değişikliğini önlemek için en çok çevre ve doğayı koruyarak bireysel katkı sağlanabileceği toplumsal olarak da toplumu bilinçlendirerek, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını artırarak ve toplu çalışmalarla katkı sağlanabileceği yine öğretmen adayları tarafından söylenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine pre-service teachers' literacy towards renewable energy sources and their awareness of global climate change in terms of various variables and to determine their views on these two variables. For this purpose, explanatory design, one of the mixed method research models, was used in the research. The study group of the research consists of 196 teacher candidates studying at a state university in Ankara in the academic year of 2021-2022. While determining the study group, purposive sampling method was used in line with the purpose of the research. In the study, two data collection tools were used to obtain quantitative data. The first of the data collection tools is the "Literacy Scale for Renewable Energy Resources" and the second is the "Scale of Global Climate Change Awareness of University Students". SPSS 21 analysis program was used in the analysis of quantitative data. Semi-structured interview form was used to obtain the qualitative data of the research. Content analysis was used in the analysis of qualitative data. According to the results obtained from the research, both the literacy of the pre-service teachers towards renewable energy sources and their awareness of global climate change did not differ according to their gender and the place where they spent most of their lives, but when examined according to the department variable, a result was reached in favor of the primary school teacher candidates. When the status of being a member of an environmental organization is examined, it is seen that it has an effect only on their awareness of global
climate change. When the general total scores of pre-service teachers' awareness of global climate change according to their literacy levels towards renewable energy sources (Low, medium and high) were examined, it was concluded that the high level averages between medium and high levels were higher. When the literacy levels of teacher candidates regarding renewable energy sources were examined according to their awareness levels on global climate change, it was concluded that the difference was between medium and low and between high and low levels. Finally, when the results obtained from the qualitative data were examined, the pre-service teachers said that most people should be conscious in order to increase the use of renewable energy sources. They said that global climate change affects the world, ecosystem and life negatively, that they see non-renewable energy sources and high greenhouse gas emissions as the first causes of global climate change and that they are concerned about this issue. It has been said by the pre-service teachers that individual and social contributions can be made by protecting the environment and nature, raising awareness of the society and doing collective work in order to prevent global climate change.