Aile hekimlerinin çocuk ihmal ve istismar vakalarını tanıma ve yönetme konusunda bilgi ve yeterliliğini artırmaya yönelik eğitim müdahale araştırması
Educational intervention research to increase the knowledge and competence of family physicians in recognizing and managing child neglect and abuse cases
Yazar: İREM GELGEÇ
Danışman: PROF. DR. MEMNUNE ÇİĞDEM APAYDIN KAYA
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bütüncül eğitim = Holistic education ; Disiplinlerarası eğitim = Interdisciplinary education ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse

Özet:
Giriş ve Amaç: Güncel yapılan çalışmalar doğrultusunda aile hekimlerinin çocuk ihmal ve istismar vakarını tanıma yönetme konusunda eğitim ihtiyacı mevcuttur. Literatür tarandığında bu konuda Türkiye'de daha önce birinci basamağa yönelik vaka temelli eğitim müdahale araştırması yapılmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı aile hekimlerinin çocuk ihmal ve istismar vakalarını tanıma ve yönetme konusunda bilgi ve yeterliliğini artırmaya yönelik eğitimin etkinliğinin araştırılmasıdır.  

Yöntem: Araştırma eğitim müdahale araştırmasıdır. İstanbul'da çalışan gönüllü aile hekimleriyle Mayıs 2023'te yürütülmüştür. Telefon mesajlaşma ve dernek grupları üzerinden hekimlere çalışmayla ilgili bilgi verilerek hekimler araştırmaya davet edilmiştir. Olumlu yanıt veren hekimlere 2 grup halinde aile hekimliğinde çocuk ihmal ve istismar (ÇİVİ) vakalarının belirti ve risklerinin tanınması ile ilgili teorik sunumlar ve vaka tartışmalarını içeren 1 tam günlük interaktif eğitim verilmiştir. Eğitimler 2 Aile Hekimliği ve 2 Adli Tıp öğretim üyesi, 1 Aile Hekimliği asistanı, 1 Adli Tıp uzmanı, 1 psikolog, 1 avukat, 1 sosyal hizmet çalışanı tarafından yüz yüze verilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veriler ile ÇİVİ ile ilgili eğitim alma ve bildirim yapma durumlarının sorgulandığı soruları içeren anketin yanında eğitim öncesi, eğitim sonrası ve eğitimden 6 ay sonra tüm katılımcılara tekrar ulaşılarak Uysal ve arkadaşları tarafından geliştirilen "Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek (ÇİVİBRTÖ)" online ya da yüz yüze uygulanmıştır. Ayrıca eğitim öncesinde ve eğitimden 6 ay sonra ÇİVİ vakalarının yönetimiyle ilgili yeterlik algısını değerlendiren araştırıcılar tarafından oluşturulan "Çocuk İhmal ve İstismar Vakalarının Yönetimiyle İlgili Yeterlik Algısı Değerlendirme Formu" uygulanmıştır. Eğitim sonrasında sözlü ve yazılı geri bildirim alınmıştır. Veriler SPSS 26 programında Student T Testi, Kruskal Wallis Testi, Wilcoxon Testi, Friedman Testi, Spearman Testi kullanılarak analiz edilmiştir. ÇİVİBRTÖ'nün ve ÇİVİ vakalarının yönetimiyle ilgili yeterlik algılarının değerlendiren formun iç tutarlılığı; Cronbach's Alpha değeri hesaplanarak değerlendirilmiştir. p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.

Bulgular: Araştırmaya yaş ortancası 30 olan (min:26, max:53) 38 hekim katıldı [29 kadın (%76), 9 erkek (%24)]. "Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek" ten alınan ortalama puanlar, eğitim öncesinde 4,07±0,35, eğitim sonrasında 4,5±0,36 iken eğitimden 6 ay sonra 4,4 ± 0,4 olmuştur (p<0,001). Puan artışıyla yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma durumları, mezuniyet öncesi eğitim almaları, çalışma süreleri ve unvanlarıyla arasında ilişki bulunmamıştır (her biri için p>0,05). Mezuniyet sonrası eğitim alma durumu ölçek ortalama puan artışında anlamlı bir fark yaratmıştır (p=0,005). Hekimlerin ÇİVİ vakası yöntemiyle ilgili yeterlik algısı toplam puanı 55 üzerinden eğitim öncesi 29,7±8 iken eğitimden 6 ay sonra 42,7±5 olmuştur (p<0,001). Eğitim için istenen geri bildirime hekimler 10 puan üzerinden ortalama 9,5 (±0,7) puan vermişlerdir.

Sonuç: Aile hekimlerine yönelik 1 tam günlük vaka tartışmalarını içeren, çocuk ihmal ve istismar vakalarını tanıma ve yönetme konusunda verilen eğitimin etkili olduğu saptanmıştır. Eğitimin hekimlerde uzun süreli kalıcılığını sağlamak için; belirli aralıklarla eğitim tekrar edilmelidir.

Abstract:
Introduction and Aim: According to current studies, family physicians need training in recognizing and managing cases of child neglect and abuse. When the literature was scanned, it was seen that there was no education intervention research for primary care in Turkey on this subject before. The aim of this study is to investigate the effectiveness of training to increase the knowledge and competence of family physicians in recognizing and managing child neglect and abuse cases.

Method: The research is educational intervention research. It was conducted in May 2023 with volunteer family physicians working in Istanbul. The announcement about the study was sent to physicians via telephone messaging and association groups, and physicians were invited to participate in the study. Physicians who responded positively were given a full-day interactive training in two groups, including theoretical presentations and case-base workshops on recognizing the symptoms and risks of child neglect and abuse cases in family medicine. The trainings conducted interactively face-to-face by 2 family medicine and 2 forensic medicine lecturers, 1 family medicine resident doctor, 1 forensic medicine specialist, 1 psychologist, 1 lawyer, 1 social worker. A survey was administered to all participants before the training, including questions about sociodemographic data and whether they received training and reported child neglect and abuse. In addition, all participants were contacted before, after and 6 months after the training, and  "The Scale for Diagnosing The Symptoms and Risks of Child Abuse and Neglect" develope by Uysal et al. was applied online or face to face. Additively, the "Competency Perception Evaluation Form for the Management of Child Neglect and Abuse Cases", created by the researchers to evaluate the perception of competence in the management of child abuse and neglect cases, was applied before and 6 months after the training. After the traning verbal and written feedback was received. Data were analyzed using Student T Test, Kruskal Wallis Test, Wilcoxon Test, Friedman Test, Spearman Test in SPSS 26 IBM Program. The internal consistency of  the "The Scale for Diagnosing the Symptoms and Risks of Child Abuse and Neglect" and the form assessing competence perceptions regarding the management of child neglect and abuse cases was evaluated by calculating the Cronbach's Alpha value. p<0,05 considered statistically significant.

Results: 38 physicians with a median age of 30 (min: 26, max: 53) participated in the study [29 women (76%), 9 men (24%)]. The average scores obtained from the "The Scale for Diagnosing the Symptoms and Risks of Child Abuse and Neglect" were 4,07±0,35 before the training, 4,5±0,36 after the training, and 4,4±0,4 6 months after the training (p<0,001). There was no relationship between the increase in score and age, gender, marital status, having children, pre-graduation education, working hours and titles (p>0,05 for each). There is significant difference between having postgraduate education about child abuse and neglect and the increase in the scale average score (p = 0,005). The total score of physicians' perception of competence regarding the child neglect and abuse cases was 29,7±8 out of 55 before the training, it was 42,7±5 6 months after the training (p<0,001). Physicians gave an average of 9,5 (±0,7) points out of 10 to the feedback requested for the training.

Conclusion: It has been determined that the education given to family physicians on recognizing and managing child neglect and abuse cases, which includes case-base discussions and theoretical lessons and lasts 1 full day, is effective.To ensure long-term retention of training in physicians, training should be repeated at regular intervals.