COVİD-19 sonrası kardiyopulmoner uygunluk düzeyinin normal değerlerle karşılaştırılması ve fiziksel kapasiteyi etkileyen faktörlerin araştırılması
Comparison of cardiopulmonary fitness level with normal values after COVİD-19 and evaluation of factors affecting physical capacity
Yazar: BURAK KAMİL TURAN
Danışman: PROF. DR. YEŞİM KURTAİŞ AYTÜR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: SARS-CoV-2 2019 yılı sonlarında saptanan yeni bir koronavirüs türüdür, neden olduğu hastalık COVID-19 olarak adlandırılmıştır. COVID-19 başta akciğerler olmak üzere birçok organı ve sistemi etkilemesi nedeniyle COVID-19'un uzun dönem etkilerinin aydınlatılması önem taşımaktadır. Bu çalışma ile COVID-19 geçiren bireylerin egzersiz kapasitesinde değişiklik olup olmadığının ortaya konması ve bunun yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite düzeyi, hastalık şiddeti ve komorbiditelerle ilişkisinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Çalışmanın ikincil amacı egzersiz kapasitesindeki değişikliklerin nedenlerini belirlemek ve rehabilitasyon programlarının hedeflerini tanımlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Katılımcıların demografik bilgileri ile semptomları, eşlik eden tıbbi durumları, hastalık şiddetleri kaydedilmiştir. Katılımcılara 6 dakika yürüme testi, solunum fonksiyon testleri ve kardiyopulmoner egzersiz testi uygulanmış, fiziksel kapasite maksimum oksijen tüketimiyle (VO2maks) değerlendirilmiştir. Katılımcılar ayrıca Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) ile değerlendirilmişlerdir. 
Bulgular: Çalışmaya hafif, orta, ağır, kritik hastalık şiddetlerinden sırasıyla 53, 44, 26, 9 katılımcı katılmıştır. Yorgunluk, miyalji ve baş ağrısı en sık bildirilen semptomlardır. Obezite, hipertansiyon ve sigara kullanımı en sık eşlik eden tıbbi durumlardır. IPAQ ile yapılan değerlendirmelerde bireylerin fiziksel aktivite düzeylerinin COVID-19 sonrasında azaldığı saptanmıştır. Hastalık şiddeti farklı gruplar arasında VO2maks düzeyleri açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Bireyler COVID-19 öncesi sahip oldukları fiziksel aktivite düzeylerine göre gruplandıklarında VO2maks düzeyleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Sadece hastalık şiddeti hafif olan bireylerde erkeklerin kadınlara göre VO2maks düzeyleri anlamlı olarak düşük saptanmıştır. Obezite, hipertansiyon, sigara kullanımı, diyabet ve aterosklerotik kalp hastalığı olan ve olmayan gruplarda ve farklı yaş gruplarındaki bireyler arasında beklenen VO2maks düzeyleri arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. Egzersiz kapasitesi düşük olan grupta vital kapasite (VC), zorlu vital kapasite (FVC), birinci saniyedeki zorlu ekspirasyon hacmi (FEV1) ve maksimal istemli ventilasyon (MVV) daha düşük saptanmıştır. Düşük kapasiteye sahip grupta egzersiz testi sırasında anaerobik eşiğe daha erken ulaşılmıştır. COVID-19 geçiren bireylerde 6 dakika yürüme testi yürüme mesafesi ve VO2maks düzeyleri arasında güçlü korelasyon saptanmıştır. 
Sonuç: COVID-19 geçiren bireylerin egzersiz kapasitesinde azalma nedeninin öncelikli olarak azalmış fiziksel aktivite düzeyi ve solunum kısıtlılıkları olduğu sonucuna varılmıştır. Hastalık seyri üzerinde negatif etkisi olan ileri yaş, düşük fiziksel aktivite düzeyi ve komorbiditelerin öngörülen egzersiz kapasitesi üzerinde etkili olmadığı gösterilmiştir. COVID-19 geçiren bireylere yönelik rehabilitasyon programlarının fonksiyonel akciğer kapasiteleri, solunum kas gücü ve dayanıklılığı geliştirmeye öncelik verilecek şekilde tasarlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: 6-dakika yürüme testi, COVID-19, egzersiz toleransı, kardiyopulmoner egzersiz testi, solunum fonksiyon testleri

Abstract:
Aim: SARS-CoV-2 is a new type of coronavirus detected in late 2019, and the disease caused by the virus is named COVID-19. Since it affects many organs and systems, especially the lungs, it is important to elucidate the long-term effects of COVID-19. The primary aim of the study was to reveal if any change occured in exercise capacity in individuals with a history of COVID-19 and to clarify its relationship with age, gender, physical activity level, disease severity, and comorbidities. The secondary aim of the study was to determine the causes of changes in exercise capacity and to define the objectives of rehabilitation programs.
Materials and Methods: The demographic information, symptoms, medical conditions, and disease severity of the participants were recorded. The participants were assessed by the 6-minute walk test,  pulmonary function tests, and cardiopulmonary exercise test, and physical capacity was determined by maximum oxygen consumption (VO2max). The participants were also assessed by the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ).
Results: 53, 44, 26, and 9 participants with mild, moderate, severe, and critical disease severity, respectively, were included. Fatigue, myalgia, and headaches were the most reported symptoms. Obesity, hypertension, and smoking were the most common medical comorbidities. IPAQ results showed that the physical activity levels of the individuals decreased after COVID-19. There was no significant difference regarding disease severity in terms of VO2max levels. There was no significant difference between the VO2max levels of the groups with different physical activity levels of subjects prior to COVID-19. Only in the mild disease severity group the VO2max levels of males were found to be significantly lower than those of females. There were no significant difference in predicted VO2max levels between the groups with and without obesity, hypertension, smoking, diabetes, or atherosclerotic heart disease and between the patients in different age groups. Vital capacity (VC), forced vital capacity (FVC), forced expiratory volume in first second (FEV1), and maximal voluntary ventilation (MVV) were found to be lower in the group with decreased exercise capacity. The group with decreased exercise capacity reached the anaerobic threshold earlier during the exercise test. A strong correlation was found between 6-Minute Walk Test walking distance and VO2max levels in COVID-19 patients. 
Conclusions: It was concluded that the reason for the decrease in exercise capacity of individuals with COVID-19 is primarily decreased physical activity and respiratory limitations. It has been shown that advanced age, low physical activity level and comorbidities, which have negative effects on the course of the disease, do not affect the predicted exercise capacity. It was concluded that rehabilitation programs for individuals with COVID-19 should be designed to prioritize improving functional lung capacities, respiratory muscle strength, and endurance.
Key Words: 6-minute walk test, COVID-19, exercise tolerance, cardiopulmonary exercise test, respiratory function tests