Bankalarda risk yönetimi ve türev ürünlerin kullanımı üzerine BİST'de bir uygulama
An application on BIST on risk management in banks and the use of derivative products
Yazar: ÜMRAN BULUT
Danışman: PROF. DR. DERVİŞ BOZTOSUN
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe ve Finans Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Türevler = Derivatives ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Risk, belli bir durumun zarar ya da fayda ile sonuçlanmasıdır. Her sektör kendi içinde çeşitli riskler barındırır. Bir bankanın özellikle de büyük miktarda kaldıraç kullandığı için dikkatle yönetilmesi gereken birçok riski vardır. Risklerin etkin yönetimi olmadan işler kısa sürede çözülemez hale gelebilir. Bir bankanın finansal açıdan zayıf bir pozisyonda olduğu düşünülürse; müşteriler fonlarını çekecek, diğer bankalar borç vermeyecek ve finansal piyasalarda tahvil veya ticari senet gibi borç senetlerini satamayacak, bu da bankanın mali durumunu daha da kötüleştirecektir. Dahası, bir bankadaki mali kötüleşme diğer bankalara ve piyasaya da hızlı biçimde yayılacaktır.  Bu risklerin sebep olacağı zararların minimuma indirilmesi veya risklerin fırsata dönüştürülmesi için risklerin doğru yönetilmesi gerekir.
Bu bağlamda çalışmanın amacı, Türkiye'de bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaları riskleri ve türev kullanım oranlarına göre sınıflandırmak ve bankalar arasında karşılaştırma yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle şube sayısı çokluğu bakımından ilk 20 mevduat bankası belirlenmiş olup, bu bankalara ait riskleri ölçmek için öncü göstergeler belirlenmiştir. 
Çalışmada ikinci olarak, bankaların türev kullanım oranlarına ulaşılmış olup, bankaların türev kullanım oranları ve risklilikleri arasında paralellik olup olmadığı araştırılmıştır.
Son olarak çalışma neticesinde bankalar; riskleri bakımından homojen olarak kümelenmiş olup, bankaların maruz kalmış oldukları riskler ve türev kullanım oranları arasında paralellik tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Risk, Bankalar, Türev Ürünler.

Abstract:
Risk is that a certain situation results in harm or benefit. Each sector has various risks in itself. A bank has many risks that need to be carefully managed, especially as it uses a large amount of leverage. ıf the risks do not manage effectively, things can become unsolvable in a short time. Considering that a bank is in a financially weak position; customers will withdraw their funds, other banks will not lend, and they will not be able to sell debt securities such as bonds or debt securities in the financial markets, which will worsen the bank's financial situation. Moreover, financial deterioration in one bank will spread rapidly to other banks and markets. The risks must be managed correctly in order to minimize the damages caused by these risks or to turn the risks into opportunities.
In this context, its purpose is to classify banks operating in the banking sector in Turkey according to their risks and derivative product usage rates and to make a comparison between banks. In line with this purpose, the first 20 deposit banks were determined in terms of the number of branches and leading indicators were determined to measure the risks of these banks.
Secondly, in the study, the derivative usage rates of the banks were reached and it was investigated whether there is any parallelism between the derivative usage rates and the riskiness of the banks. 
Finally, as a result of the study, banks are clustered homogenously in terms of their risks, and a parallelism has been determined between the risks that banks are exposed to and the rates of derivative use.
Keywords: Risk, Banks, Derivative Products.