Hatay'da süt sektöründe izlenebilirliğin belirlenmesi
Evaluation of the current status of traceability in dairy sector in Hatay province
Yazar: HATİCE TUNCA SIKI
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK BOSTAN BUDAK ; DOÇ. DR. YAHYA KEMAL AVŞAR
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Gıda güvenliği = Food safety

Özet:
Bu çalışmada, Hatay ilindeki süt işletmelerinde izlenebilirlikle ilgili durumun ortaya konması amaçlanmıştır. 55 süt işletmesinde yapılan yüz yüze anket çalışması sonuçlarına göre, işletmelerden % 5.5'inin pratik olarak gıda mühendisi çalıştırdığı tespit edilmiş olup, gıda mühendisi çalıştıran işletmelerin diğer işletmelerden izlenebilirlikle ilgili olarak bir adım daha önde olduğu görüşüne varılmıştır. İşletmelerden %70.2'si izlenebilirliğin gıda güvenliği ve kalitesini destekleyeceği görüşündedir. Ancak 55 işletmeden sadece 4 tanesi izlenebilirlik uyguladıklarını belirtmiştir. İşletmelerde izlenebilirlik uygulanmasına en önde gelen neden maddi yetersizliklerden kaynaklanan engeller olarak belirlenmiştir. 19 işletme maddi külfetinden dolayı önceliği diğer eksikliklerine vermeleri gerektiğini, 9 işletme haberdar olmadığını, 1 işletme ise yasal zorunluluğu bilmediğini 1. sırada engel olarak belirtmiştir. İşletmelerden sadece 5 tanesinin izlenebilirlikle ilgili eğitim aldığı, 18 işletmenin de farklı kaynaklardan öğrendiği tespit edilmiştir. Çalışanları arasında izlenebilirlikle ilgili bilgi birikimi olan işletme sayısı 8 olarak belirlenmiş olup, 33 işletme de yetkin kuruluşlarca izlenebilirlikle ilgili eğitim düzenlenmesi halinde çalışanlarının katılım sağlayacağını belirtmiştir. İşletme sahiplerinden de % 77,4'ü konu ile ilgili eğitim sunulması halinde katılabileceğini belirtmiştir. Eğitim talep edenlerin % 50'si ise eğitimin üniversitelerce verilmesi konusunda birleşmektedir. Çalışmaya katılan işletmelerin %93.4'ü yetkili kuruluşlardan konu ile ilgili olarak maddi destek beklentisi içerisindedir.Anket sonuçları değerlendirildiğinde Hatay ilinde süt sektöründe izlenebilirlikle ilgili olarak bilgi yetersizliğinin ve işletmelerin maddi yetersizliklerinin önde gelen problemler olduğu görülmektedir. Öncelikli olarak gıda güvenliğinin temel taşlarından biri olan izlenebilirlikle ilgili eksikliği sektörde görerek bu konudaki çalışmaların ve eğitimlerin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Gıda sektörünün tüm dalları için ayrı ayrı izlenebilirlik yöntemleri geliştirilmelidir. Bu yöntemlerle ilgili olarak sektördeki tüm paydaşlar da eğitilmeli ve geliştirilen yöntemler uygulamaya konulmalıdır.

Abstract:
In this study, the status of food traceability in dairy sector in Hatay was evaluated. This was achieved by carrying out a face-to-face survey with 55 dairy plants?s owners or personnel. Results showed that out of 55 dairy plants, 5.5% have employed food engineers practically, and these ones are a cut above the others about ?traceability?. Although 70,2% of the participants think that traceability supports food security, traceability has been applied in 4 dairy plants only. The main reason for why the sector could not applied traceability systems was the economical problems. Most of the participants (19 plants) preferred to spare their economical resources to meet the other abstinence in the plants. The other reasons were lack of knowledge (9 plants) and not being aware of the statutory obligation (1 plant). It has revealed that only in small portion of dairy plants (5 plants) training about traceability has taken place and that some (18 dairy plants) learned the system from other sources. Only in 8 dairy plants, personnel with knowledge of traceability system have been employed. Thirtythree owners would allow their employee to participate to a traceability training should official authorities arrange such training. Even 77,4% of the owners themselves would like to participate to such trainings. Half of the participants who requested training prefer universities as a training institution. There has been an expectation of a financial support from the competent authority by the 93.4% of participants.According to the survey results, the dairy sector in Hatay has been in difficulties in applying traceability systems due to the economical problems and lack of knowledge.Taking this situation into consideration required studies and trainings about traceability must be effectuated and implemented throughout Hatay and possibly in the other cities which have a dairy or other food sectors composed of small enterprises as in Hatay. Different traceability methods must be built up for every branch of food sector that cover all food chain steps. All shareholders of sector must receive training about the traceability methods that are developed and also these methods must be put into practice.