Multıple skleroz hastalarında fiziksel aktivite düzeyinin ağrı, yorgunluk ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of physical activity level on pain, fatigue and quality of life in patients with multiple sclerosis
Yazar: DENİZ SULTAN AKIN
Danışman: PROF. DR. MELEK GÜNEŞ YAVUZER
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Multipl Sklerozlu (MS) hastalarda hastalığın süresi ve meydana getirdiği fonksiyonel kısıtlılıklar artıkça, fiziksel aktivite düzeyinde azalma ve hareketsiz yaşam tarzının yerleştiği, aynı yaş grubundaki sağlıklı bireylere göre daha az aktif oldukları bilinmektedir. Bu çalışma farklı fiziksel aktivite düzeyine sahip MS hastalarında ağrı, yorgunluk şiddeti, yaşam kalitesini saptamak ve fiziksel aktivite düzeyinin ağrı, yorgunluk şiddeti ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Ocak-Şubat 2020 tarihleri arasında Türkiye Multipl Skleroz Derneği'nde yapılmıştır. Çalışmamıza, MS tanısı kesinleşmiş, en az bir aydır atak geçirmemiş olan, Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) puanı 1-5 arasında olup, Türkçe konuşup, anlayabilen gönüllü 50 olgu katılmıştır. Araştırmaya katılacak bireylere Gönüllü Bilgilendirme ve Onam Formu imzalandıktan sonra; katılımcıların demografik bilgileri ve anketlere verdiği yanıtlar kayıt edilmiştir. Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ile fiziksel aktivite düzeyi, Yorgunluk Şiddet Ölçeği ile yorgunluk şiddeti, Multipl Skleroz'a Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MuSiQoL) ile yaşam kaliteleri değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan 50 hastanın (%72'si kadın) yaş ortalaması 35,2 yıldı. Katılımcıların %36'sının fiziksel olarak aktif olmadığı, %42'sinin fiziksel aktivite düzeyinin düşük olduğu, %22'sinin fiziksel aktivite düzeyinin sağlığı korumak için yeterli olduğu saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, yürüme düzeyi, orta düzeyde fiziksel aktivite ve toplam fiziksel aktivite düzeyi ile yorgunluk şiddeti negatif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca yürüme düzeyi ve toplam fiziksel aktivite ile ağrı düzeyinin negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ağrı düzeyi ile yorgunluk, yaşam kalitesi fiziki durum, semptomlar ve psikolojik durum pozitif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur (p<0,01). Araştırmadan elde edilen bulgulara göre MS tanı ve tedavi sürecinde fiziksel aktivitenin ağrı, yorgunluk ve yaşam kalitesi gibi bileşenler açısından önemli bir değişken olduğu, MS hastalığı ve hastalığın getirdiği semptomları kontrol altına almak amacıyla MS hastalarının bu konuda bilinçlendirilmesi ve bireye özgü planlanmış fiziksel aktivite programlarını uygulamaya yönlendirilmesinin önemli olduğu görüşündeyiz. Bu alanda geniş hasta sayılı, uzun dönem takip çalışmalarının gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Multiple Skleroz, Ağrı, Fiziksel Aktivite, Yaşam Kalitesi

Abstract:
In patients with multiple sclerosis (MS), it is known that while the duration of the disease and the functional constraints increase, the level of physical activity decrease and the sedentary lifestyle settle, and it's also known that they are less active than healthy individuals in the same age group. The aim of the study was to determine pain, fatigue severity, quality of life in MS patients with different levels of physical activity and to determine the effect of physical activity level on pain, fatigue severity and quality of life. The study was conducted at the Turkish Multiple Sclerosis Association on January-February 2020. 50 patients with a diagnosis of MS, who have not had an attack for at least a month, whose Extended Disability Status Scale (EDSS) score is between 1-5 and who were able to speak and understand Turkish were included in our study. After paritcipants signed the voluntary information and consent form, demographic information and responses to the surveys were recorded. Level of physical activity was assessed by the International Physical Activity Survey, fatigue severity scale and fatigue severity, and quality of life were assessed by the Multiple Sclerosis-specific quality of life scale (MuSiQoL). The average age of 50 patients (72% were female) involved in the study, was 35.2 years. It was found that 36% of the participants were not physically active, 42% had a low level of physical activity, and 22% had a sufficient level of physical activity to maintain health. According to the findings from the study, walking level, moderate physical activity and total physical activity level were negatively correlated with and fatigue severity (p<0.05). It was also found that walking level and total physical activity were negatively correlated with pain level (p<0.05). Pain level and fatigue, quality of life physical condition, symptoms and psychological status were positively correlated (p<0.01). According to our findings from the study, physical activity is an important variable in terms of components such as pain, fatigue and quality of life during MS diagnosis and treatment process, in order to control MS disease and its symptoms, to raise awareness among MS patients and it is important to direct them to personally planned physical activity programs. It is thought that long-term follow-up studies with large numbers of patients are needed in this field.

Keywords: Multiple Sclerosis, Pain, Physical Activity, Quality of Life