Fotodinamik terapi ile kanser tedavisinde fotoduyarlaştırıcı aday olarak kullanılabilecek fonksiyonel pirazolin türevleri içeren ftalosiyaninlerin sentezi ve fotofizikokimyasal özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the photophysicochemical properties and synthesis of phthalocyanines containing functional pyrazoline derivatives as photosensitive candidates in cancer treatment by photodynamic therapy
Yazar: HALİSE YALAZAN
Danışman: PROF. DR. HALİT KANTEKİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Ftalosiyaninler = Phthalocyanines

Özet:
Günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi olan kanser hastalığının teşhis ve tedavisinde teknolojinin sağladığı yenilikler doğrultusunda her geçen gün umut verici gelişmeler yaşanmaktadır. Kanser hastalığının tedavisinde ameliyat, kemoterapi ve radyoterapi gibi geleneksel tedavi yöntemleri kullanılmakta, ancak bu yöntemlerde hastalığın çok yüksek tekrarlama riski ve pek çok yan etkisi bulunduğundan alternatif yeni bir tedavi yöntemi olan fotodinamik terapi (PDT), sahip olduğu birçok avantaj sebebi ile kanser tedavisinde çok önemli rol oynamaktadır. Son yıllarda yapılan klinik araştırmalar sonucunda ftalosiyanin bileşiklerinin fotodinamik terapide fotoduyarlaştırıcı madde olarak kullanılabileceği ortaya çıkmıştır. Bu tez çalışması kapsamında, pirazolin bileşiklerinin biyolojik ve farmokolojik özellikleri sebebi ile flor, dimetilamino ve dimetoksi gruplarını içeren fonksiyonel pirazolin türevleri (HY1,2,3-OH) başlangıç bileşikleri olarak seçilmiş, bu bileşiklerden ftalosiyaninler için öncü moleküller olan ftalonitril bileşikleri (HY1,2,3-CNp/np) ve son olarak aksiyal silisyum (HY1,2,3-SiPc) periferal ve non-periferal çinko ftalosiyanin (HY1,2,3-ZnPcp/np) bileşikleri sentezlenmiş ve literatüre 18 yeni bileşik kazandırılmıştır. Sentezlenen yeni ftalosiyanin bileşiklerinin fotodinamik terapide fotoduyarlaştırıcı madde olarak kullanılabilirliklerini belirlemek amacıyla fotofiziksel ve fotokimyasal ölçümleri incelenmiştir.

Abstract:
Promising developments are being made every day in the diagnosis and treatment of cancer, one of today's most important health problems, in the direction of technological innovations. Traditional treatment methods such as surgery, chemotherapy, and radiation therapy are used to treat cancer, but these methods have a very high risk of recurrence and many side effects, and photodynamic therapy (PDT), an alternative new treatment method, has many advantages and has played a important role in cancer treatment. As a result of clinical research conducted in recent years, it has been revealed that phthalocyanine compounds can be used as photosensitizers in photodynamic therapy. Within the scope of this thesis, due to the biological and pharmacological properties of pyrazoline compounds, functional pyrazoline derivatives (HY1,2,3-OH) containing fluorine, dimethylamino and dimethoxy groups were chosen as starting compounds, and phthalonitrile compounds (HY1,2,3-CNp/np), which are precursor molecules for phthalocyanines, were obtained from these compounds and finally, axial silicon (HY1,2,3-SiPc) peripheral and non-peripheral zinc phthalocyanine (HY1,2,3-ZnPcp/np) compounds were synthesized and 18 new compounds were introduced to the literature. Photophysical and photochemical measurements of the synthesized new phthalocyanine compounds were examined to determine their usability as photosensitizers in photodynamic therapy.