İdari işlemler ve iptal nedenleri /
Yazar: MEHMET ALİ GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. CELAL ERKUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Hukuka aykırılık = Unlawful ; İdari işlemler = Administrative processes ; İdari yargı = Administrative justice ; İptal davası = Annulment action

Özet:
Tez konum idari işlemler ve iptal nedenleridir. Konu başlığından da anlaşılacağı üzere araştırma konusu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde idari işlemler çeşitli yönleriyle incelenmiş, ikinci bölümde de açıklanmaya çalışılan idari işlemlerin hangi hallerde hukuka aykırılık arzedecekleri üzerinde durulmuş, özellikle idari işlemin beş unsuru açısından iptal nedenleri ele alınmıştır. Birinci bölümde, ilk olarak idari işlem kavramı organik ve işlevsel kriter çerçevesinde ele alınmıştır. Buna göre yasama ve yargı organlarının da idare işlevine ilişkin işlemleri de idari işlem kabul edilmiştir. Burada iki kilit kavram kullanılmıştır. Birincisi idari makam, diğeri ise, idare işlevi kavramıdır. Bu kavramlar işlevsel kritere göre değerlendirildiğinde idari işlemin tanımının bir bölümüne ulaşılmıştır. Yine bu bölüm kapsamında, idari faaliyetlerin rejimi üzerinde durulmuş ve idari faaliyetler kategorisinde bulunan, idari işlem, idari eylem ve idari sözleşmeler başlıklar halinde incelenmiştir. Alt başlıklar olarak da, hukuki işlem, idari işlem, idarenin işlemleri, idari işlem ve idari eylem, ayrımlarıyla, idari sözleşme türleri ele alınmıştır. Bu tez kapsamında birinci bölümde amaçlanan iptal davasına konu oluşturabilecek idari işlem tanımına ulaşmak olduğundan, ana başlık olarak kesin ve yürütülebilir işlem kavramı ele alınmıştır. Bu başlık kapsamında icrai ve icrai olmayan idari işlemler incelenmiştir. Böylece, işlevsel kriter çerçevesinde başlangıcını oluşturduğumuz iptal davasına konu teşkil edebilecek idari işlemin tanımını, kesin ve 105yürütülebilir işlem kavramını inceledikten sonra elde ederek birinci bölüm sonuçlandırılmıştır. İkinci bölümde idari işlemlerde iptal nedenleri incelenmiş, iptal nedeni sayılan sakatlıklara geçilmeden genel olarak idarenin yasallığı ve yargısal denetim zorunluluğu, iptal davasının tanımı, amacı, konusu, Fransa ve Türkiye'de iptal nedeni sayılan sakatlıklar, hukuka aykırılık deyiminin anlamı kapsamı ve hukuka aykırılık oluşturan durumlar açıklanarak giriş mahiyetinde bilgiler verilmiştir. îdari işlemlerin unsurları yönünden sırasıyla incelenen konulardan ilki yetki yönünden hukuka aykırılık oluşturan durumlar içerisinde görev gaspı, yetki gaspı, ağır ve açık yetki aşımı halleri ile konu, yer ve zaman itibarıyla oluşacak yetki aşımı halleri incelenmiştir. Yine yetki unsuru ile ilişkili şekil yönünden hukuka aykırılık türleri tasniflere tabi tutularak incelenmiştir. Üçüncü unsur olarak sebep yönünden hukuka aykırılık teşkil eden durumlar açıklanmış ve bu unsurda çeşitli ayrımlara tabi tutularak bir çok altbaşlık halinde incelenmiştir. Dördüncü unsur olarak da sebep unsuruyla yakından ilişkili konu unsuru incelenmiş, bu yakın ilişki nedeniyle sebep ve konu unsurlarının ikisini birden ifade etmek amacıyla esas öğeside denilmiştir. Bu kapsamda konu yönünden ortaya çıkan sakatlık türleri incelenmiştir. Son unsur olarak maksat yönünden hukuka aykırılık halleri genel ve özel amaç yönünden hukuka aykırılık teşkil etmesi bakımından incelenmiş, ayrıca maksat yönünden hukuka aykırılığın sınırları başlığı altında idare hukukunun önemli konularından bağlı yetki ve takdir yetkisi konuları ayrıntılı şekilde incelenmiş ve sonuç bölümüyle araştırma konusu noktalanmıştır.

Abstract: