Kronik hastalığı olan yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı ve öz etkililik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of health literacy and self-efficacy levels of individuals with chronic disease
Yazar: BEYZA YILDIRAK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KARAMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; kronik hastalığı olan yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı düzeyini ve öz etkililik düzeyini belirlemek ve kronik hastalığı olan yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyi ile öz etkililik düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemini; Ocak-Mart 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi erişkin acil servis ve dahiliye kliniklerine başvuran, araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 288 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Kronik Hastalıklarda Öz-Etkililik Ölçeği" kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Veriler değerlendirilirken; Mann Whitney U, t testi, ANOVA, Kruskall Wallis testi ve pearson korelasyon analizi yöntemleri kullanılmıştır, sonuçlar %95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde yorumlanmıştır. 
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 55,83±17,44 olup, %60,1'i kadın, %77,8'i evli, %41,7'si ilkokul mezunudur. Hastaların ortalama kronik hastalık süresi 14,18±9,14 yıldır. Hastaların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 97,74±22,37'dir. Yaş, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, sigara kullanımı, kendi okuma düzeyleri ve okuma yazma için yardım alma durumu sağlık okuryazarlığını; yaş, çalışma durumu, kullanılan ilaç sayıları ve kendi okuma düzeyleri öz etkililiği etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Hastaların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması ile Kronik Hastalıklarda Öz-Etkililik Ölçeği arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda kronik hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ortalamanın üzerinde, öz-etkililik düzeyinin ise yüksek olduğu saptanmıştır. Tanıtıcı özelliklerin çoğunun sağlık okuryazarlığını ve öz etkililiği etkilediği görülmüştür. Bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyi ile öz etkililik düzeyi arasında pozitif yönde ilişki olduğu sonucuna varılmış, sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça öz-etkililik düzeyinin de arttığı saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kronik hastalık; sağlık okuryazarlığı; öz etkililik; hemşirelik

Abstract:
Objective:The aim of this research; to determine the level of health literacy and self-efficacy of adults with chronic diseases and to examine the relationship between the level of health literacy and self-efficacy of adults with chronic diseases.
Materials and Methods: The sample of the descriptive study; Between January and March 2023, 288 patients who applied to the Health Sciences University (SBU) Ankara Gülhane Training and Research Hospital adult emergency and internal medicine clinics and met the inclusion criteria of the study consisted of 288 patients. Research data were collected by face-to-face interview method using "Descriptive Information Form", "Health Literacy Scale" and "Self-Efficacy Scale in Chronic Diseases". While evaluating the data; Mann Whitney U, t test, ANOVA, Kruskall Wallis test and pearson correlation analysis methods were used, results were interpreted at 95% confidence interval, p<0,05 significance level.
Results: The mean age of the patients participating in the study was 55,83±17,44, 60,1% were female, 77,8% were married, and 41,7% were primary school graduates. The mean duration of chronic disease of the patients was 14,18±9,14 years. The mean score on the Health Literacy Scale of the patients was 97,74±22,37. Getting help for age, marital status, education level, employment status, smoking, own reading level and literacy; health literacy; Age, working status, number of drugs used and own reading levels were determined as factors affecting self-efficacy. A statistically significant relationship was found between the patients' Health Literacy Scale mean scores and the Chronic Diseases Self-Efficacy Scale.
Conclusion: In our study, it was determined that the health literacy levels of individuals with chronic diseases were above the average and their self-efficacy levels were high. Most of the descriptive characteristics were found to affect health literacy and self-efficacy. It was concluded that there is a positive relationship between the level of health literacy and self-efficacy of individuals, and it was determined that as the level of health literacy increased, the level of self-efficacy increased.
Keywords: Chronic disease, health literacy, self-efficacy,nursing