Hemşirelerin etik değerleri ile ihbarcılık niyetleri ve nedenleri arasındaki ilişki: Kamu hastanelerinde bir araştırma
Relationships between ethical values of nurses and their whistleblowing intentions and reasons: A study in public hospitals.
Yazar: YASEMİN ÇEKİÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE EŞKİN BACAKSIZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Etik = Ethics ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Niyetler = Intentions ; İhbar = Denunciation

Özet:
Bu çalışma sağlık hizmetlerinin sunumunda büyük bir öneme sahip olan hemşire insan gücünün etik değerleri ile ihbarcılık niyetleri ve nedenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yürütüldü. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki araştırmanın verileri Nisan-Haziran 2019 tarihleri arasında, İstanbul ve Tekirdağ İl Sağlık Müdürlüklerine bağlı ikişer hastanede çalışan toplam 294 hemşireden elde edildi. Veri toplama aracında kişisel bilgi formu, Etik Durum Ölçeği, İhbarcılık Nedenleri Ölçeği ve İhbarcılık Niyeti Ölçeği yer aldı. Araştırmanın gerçekleştirebilmesi için etik kurul onayı, kurum izinleri, ölçek kullanım izinleri ve gönüllülerden bilgilendirilmiş onam alındı. Verilerin analizinde psikometrik (iç tutarlık katsayısı), tanımlayıcı (sayı, yüzde, en düşük-en yüksek-ortalama ve standart sapması), ilişki arayıcı (nokta saçılım grafikleri ve Pearson moment korelasyon) ve karşılaştırma analizleri (bağımsız gruplarda t-testi, Mann Whitney U, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis) kullanıldı. Analizler sonucunda hemşirelerin Etik Durum Ölçeği Puan ortalamasının 3,87±,49 (α=0,86); İhbarcılık Niyetleri Ölçeği puan ortalamasının 3,46±,56 (α=0,85) ve İhbarcılık Nedenleri Ölçeği puan ortalamasının 3,44±,44 (α=0,87) olduğu belirlendi. Hemşirelerin Etik Değerleri ile İhbarcılık Niyetleri arasında zayıf (r=,302); İhbarcılık Nedenleri (r=,211) arasında ise çok zayıf güçte, pozitif yönlü ve istatistiksel açıdan ileri derecede anlamlı ilişkiler olduğu belirlendi (p<,001). Hemşirelerin medeni durumları ve çalıştıkları birimlerin etik durum algıları üzerinde; yaşları, medeni durumları, mesleki ve kurumsal deneyimlerinin ihbarcılık niyetleri üzerinde; yaşları, medeni durumları, çalıştıkları kurumlar, mesleki ve kurumsal deneyimlerinin ise ihbarcılık nedenleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı farklar oluşturduğu saptandı (p<,05). Analiz sonuçları doğrultusunda hemşirelerin ihbarcılık niyetleri ve nedenlerin etik durum algıları ile ilişkili olduğu görülmektedir. Etik durum algısı yüksek olan hemşireler etik olmadığını düşündükleri durumları ihbar etme konusunda daha aktiftir.

Abstract:
This study was conducted to analyze the relationships between the ethical values of nursing workforce which has a great importance in the provision of health services and intentions and reasons for whistleblowing. The data of this descriptive and correlational study was collected from 294 nurses who are working in total of four Ministry of Health Hospitals in Istanbul and Tekirdag by using Personal information form, Ethical Issues Scale, Whistleblowing Intention and Reasons Scales. Ethics committee approval, institutional permissions, utilization permit of scales, the informed consent of the participants are all taken. For the data analyses; psychometric, (internal consistency coefficient) descriptive (number, percentage, minimum- maximum-mean and standard deviation), correlational (scatter plots and Pearson moment correlation) and comparative analyses (independent samples t-test, Mann Whitney U, One-way ANOVA and Kruskal Wallis) were performed. As a result of the analysis, mean scores of the nurses was found as 3.87±.49 (α=.86) for Ethical Issues Scale; 3.46±.56 (α=.85) for Whistleblowing Intention Scale, and 3.44±.44 (α=.87) for Whistleblowing Reasons Scale. It was found a weak relationship between nurses' perception of ethical issues and whistleblowing intentions (r=.302), and very weak relationship with whistleblowing reasons (r=.211), both relationships were positive and statistically significant (p<.001). It was stated that units and marital status of nurses make statistically significant differences on their ethical perceptions; ages, marital status, professional and institutional experience of nurses were differs significantly whistleblowing intentions; and ages, marital status, institutions, professional and institutional experience of nurses have the same effect  on reasons for whistleblowing (p<.05). According to the results, it is seen that nurses' intention to report and reasons for whistleblowing are related with their ethical issues perceptions. Nurses with high ethical perception levels are more active in reporting events that they think are unethical.