Adep dersi öğretmenlerinin yeterlilikleri: Oş ili örneğinde bir alan araştırması
Proficiency of morality lesson teachers: Case field research in Osh region
Yazar: KUBATALİ TOPCHUBAEV
Danışman: PROF. DR. MUALLA SELÇUK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak bilgisi = Moral knowledge ; Ahlak bilgisi = Moral knowledge ; Ahlak bilgisi = Moral knowledge ; Alan araştırması = Field research ; Din kültürü = Religious culture ; Din öğretimi = Religious teaching ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu araştırmada Kırgızistan'daki din öğretiminin tarihi gelişim süreci gözler önüne serilerek, Adep Dersi Öğretmenlerinin yeterlik düzeyleri tespit edilmiş ve bu yeterlik düzeylerinin; cinsiyet, görev süresi, öğrenim durumu, mezun olunan fakülte, görev yaptığı yerleşim merkezi, haftalık girdiği ders saati, alanla ilgili kaynakların takibi, takip edilen kaynaklar, hizmet içi eğitim kursuna katılma durumu ve aylık gelir durumu gibi faktörlere göre farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır.Adep Dersi öğretmenlerinin sahip olmaları gereken yeterliklerin belirlenmesinde, Doğan ve Altaş tarafından geliştirilen ?İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Yeterlik Ölçeği? temele alınarak söz konusu ölçek araştırmamızın evrenine göre uyarlanmıştır. Adep Dersi öğretmeninden beklenen nitelikler, Adep Dersinin amacı ve konuları dikkate alınarak yeterlilik maddeleri zenginleştirilmiştir. Yapı geçerlilik çerçevesinde veriler geçerlik, güvenirlik ve faktör analizinden geçirilerek, düşük faktör yük değerine sahip maddeler ölçme aracından çıkartılmıştır. Uygulamada kullanıldığı son haliyle ölçme aracı toplam 75 maddeden oluşmaktadır. Ölçme aracında ortaya çıkan boyutlar yeniden adlandırılarak değerlendirmeye alınmıştır. Adep Dersi öğretmenlerinin yeterlik boyutları olarak tespit edilen altı boyut aşağıdaki gibidir:1.Öğretmenlik Rolünü Benimseme, Yansıtma ve Geliştirme Becerileri2.Etkili Öğretim, Rehberlik, Ölçme ve Değerlendirme Becerileri3.Amaca Ulaştıracak Bilgi ve Beceriler4.Din Bilgisi Becerileri5.Çocuk Merkezli Yaklaşım Becerileri'dir.Araştırmanın evreni, Kırgızistan Cumhuriyeti Oş ilinde görev yapan Adep Dersi Öğretmenlerinden oluşmaktadır. Örneklem ise evrene dâhil olan orta mekteplerde görev yapan ve evreni temsil edecek olan 266 Adep Dersi öğretmenini kapsamaktadır. Ölçme aracı araştırmacının kendisi tarafından uygulanmıştır. Alana gönderilen ölçme araçlarının 300 tanesinin geri dönüsü sağlanmış ve bunlardan 266'si değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde, SPSS tekniği ile Tek Yönlü Variyans Analizi (ANOVA), T-Testi, LSD çoklu karşılaştırma testi, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır.

Abstract:
In this research taking into account the process of historical development of teaching of religion in Kirgizstan, The Competences of Decorum Lesson (Adep Sabagı) Teachers are analyzed. The question whether these proficiency levels vary related to the factors as sex, tenure of office, education level, graduate faculty, local settlement where teacher works, lesson hours taught in a week, monitoring and following up the recourses dealt with the subject, state of participating to training courses, and monthly income is investigated in the research.When the proficiency which Decorum Lesson teachers should have, was determined, Proficiency Measurement for the Teachers of Culture of Religion and Knowledge of Morality lessons of Primary schools proposed by Doğan and Altaş was taken as a basis and adapted to the scope of the research. The expected features from teachers of Decorum Lesson were enriched by taking into consideration the purpose and the subjects of Decorum Lesson. The data having been analyzed by validity, reliability and factor within framework of structural validity and the substances with low value factors were withdrawn from the tool of measurement. Measurement tool in the final phase was composed of 75 items totally. The dimensions gained in measurement tool were renamed and were taken into evaluation.The six dimensions that are teachers? proficiency dimensions are as follows:1.To love Role of Teacher, Reflection and Development Skills2.Effective Teaching, Supervising, Testing and Assessment Skills3.Knowledge to reach the goal and skills4.Religion Information Skills5.Child-Centered Approach SkillsScope of the study is teachers of Decorum Lesson who serve in the province of Osh of the Kyrgyz Republic. The sample included 266 Decorum Lesson teachers who serve in the middle schools and fit the requirements of scope of the study. Measurement instrument was applied by the researcher himself. 266 of 300 filled measurement tools returned from the field were taken into analysis. When the research data was analyzed, SPSS technique and analysis of variance (one-way anova), T-Test and LSD multiple comparisons test, Mann-Whitney U test and Kruskal-Wallis H test were applied.