Atatürk Üniversitesi kampüsü batısının zemin dinamik parametrelerinin belirlenmesi
Determination of soil dinamic parametres of the west part of Atatürk Üniversitesi campus
Yazar: ÜLKÜ NAGİHAN GÜZELHAN
Danışman: PROF. DR. EKREM KALKAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Amaç: Erzurum ili aktif tektonik kuşaklar ile çevrelenmiş Doğu Anadolu bölgesinde stratejik öneme sahip bir ilimizdir. Bu sebeple deprem sırasında deprem-zemin etkileşimi hakkında bilgi sahibi olmak amacıyla kullanılan mikrotremor yöntemi ile yerin dinamik parametreleri, zemin kesitinde yer alan formasyonların dinamik davranış özellikleri ve hasar görebilirlik özelliklerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Çalışma kapsamında Atatürk Üniversitesi Kampüsünün Batı alanının zemin hakim frekansı ve büyütme faktörü gibi parametrelerinin belirlenmesi için Nakamura tarafından geliştirilen Yatay/Düşey Spektral Oran (YDSO) yöntemi kullanılmıştır. Böylelikle her bir ölçüm noktası için çalışma alanının deprem sırasındaki davranışının araştırılması hedeflenmektedir.
Yöntem: Bu tez çalışmasında Erzurum İli Yakutiye İlçesi Prof. Dr. İhsan Doğramacı Bulvarı sınırları içerisinde bulunan alanda 78 (yetmiş sekiz) adet nokta için mikrotremor yöntemi kullanılarak zemin dinamik özellikleri araştırılmıştır. Alınan ölçümler neticesinde elde edilen bulgular değerlendirilmiş, lokasyona ait Zemin Büyütme Faktörü dağılımı ve Zemin Hakim Frekans dağılımı incelenmiştir.
Bulgular: Zemin Büyütme Faktörü değerlerinin 1,4 ile 12 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda çalışma alanının büyük bir çoğunluğunda zemin büyütme faktörü değeri < 3 olarak bulunmuştur. En yüksek zemin büyütme faktörü değerleri (>10) çalışma alanının kuzeybatısında elde edilmiştir. Zemin Hakim Frekans dağılımının 0,12 Hz ile 15,4 Hz arasında değiştiği gözlemlenmiştir. Ancak değerlendirmeye alınan verilerin genel olarak Zemin Hakim Frekans aralığı 0.1 ile 1 Hz arasında olduğu ve değerlerin büyük oranda farklılık gösterdiği dört ana kapanım tespit edilmiştir. Tespit edilen kapanımlarda oluşan Zemin Hakim Frekans değerlerinin 7 - 15 Hz aralığında değerler aldığı görülmüştür.
Sonuç: Alüvyonlar üzerinde bulunan çalışma sahasında önemli zemin büyütmeleri ve düşük zemin hakim frekansı değerlerine ulaşılmıştır. Bu sebeple, teze konu alanda oluşturulacak olan yeni yapılaşmalarda zemin özelliklerinin belirlenmesinde çok disiplinli yaklaşımlar yapılmasının uygun olacağı ve mühendislik yapılarının özel önlemler dikkate alınarak inşa edilmesinin daha doğru olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Purpose: Erzurum is a strategically important city in the Eastern Anatolia region surrounded by active tectonic belts. For this reason, it is important to determine the dynamic parameters of the soil, the dynamic behavior characteristics of the formations in the soil section and the vulnerability characteristics with the microtremor method, which is used to have information about the earthquake-soil intreaction during an earthquake. Within the scope of the study, Horizontal/Vertical Spectral Ratio (YDSO) method developed by Nakamura will be used to determine parameters such as soil dominant frequency and soil amplification factor of the Western part of Atatürk University Campus. Thus, it is aimed to investigate the behavior of the study area during the earthquake for each measurement point. 
Method: In this thesis study, Erzurum Province Yakutiye District soil dynamic properties were investigated using the microtremor method for 78 (seventy-eight) points in the area within the boundaries of the Prof. Dr. İhsan Doğramacı Boulevard. The findings obtained as a result of the measurements were evaluated and the Ground Dominant Frequency distribution of the location was examined.
Findings: It was determined that the Ground Growth Factor values also varied between 1.4 and 12. As a result of the analyzes made, the ground amplification factor value was found to be < 3 in the majority of the study area. The highest ground amplification factor values (>10) were obtained in the northwest of the study area. It has been observed that the Ground Dominant Frequency distribution varies between 0.12 Hz and 15.4 Hz. However, four main inclusions were identified, in which the frequency range of the data taken into consideration was generally between 0 and 1 Hz and the values differed greatly. It was observed that the Ground Dominant Frequency values formed in the detected inclusions took values in the range of 7 - 15 Hz.
Results: Significant soil amplification and low ground dominant frequency values were achieved in the study area located on the alluvium. For this reason, it is thought that it would be appropriate to make multidisciplinary approaches in determining the soil properties in new constructions to be created in the area that is the subject of the thesis and it would be more accurate to construct engineering structures by taking special precautions into account.