Güneş enerjisi santrali kurulacak alanların CBS - çok ölçütlü karar analizi yöntemi ile belirlenmesi
Defining area for CSP central (power plant) using method of GIS-multi criteria decision analysis
Yazar: DOLUNAY GÜÇLÜER
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL BATUK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Ülkelerin gelişmişlik oranları enerji tüketimleriyle doğru orantılıdır. Sanayisi sürekli gelişmekte olan Türkiye enerji ihtiyacını karşılamak için şimdiye kadar kullandığı kaynaklardan farklı kaynaklar bulmak durumundadır. Fosil yakıtların giderek pahalılaşması, Türkiye'yi enerji politikası açısından dışa bağımlı kılma zorunluluğu, fosil kaynakların kullanımı sonucu karbondioksit (CO2), kükürtdioksit (SO2), nitrojenoksitlerin (NOx) emisyonları hem ekolojik dengeyi bozmakta hem de tarafı olduğu Kyoto Protokolü'ne uygun düşmemesi yenilenebilir enerji kullanımını çok önemli bir konuma getirmiştir. Bu durumda güneş enerjisi potansiyeli açısından çok verimli olan Türkiye sınırsız bir öz kaynak olan güneşi, enerji üretme amaçlı kullanmak durumundadır.Günümüzde yenilenebilir enerji kapsamında güneş enerjisi oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır.Özellikle Türkiye ile aynı enlemde ve iklim yapısında bulunan İspanya'nın güney kısımlarında yoğunlaştırılmış güneş santralleri (CSP - Concentrating Solar Power) yaygın olarak bulunmaktadır.Bu çalışmanın amacı bir ilde kurulacak CSP santrali için en uygun alanların CBS ortamında belirlenmesidir. Bu amacı gerçekleştirmek için CBS ortamında Çok Ölçütlü Karar Analizi (ÇÖKA) yöntemi Konya İli için uygulanmıştır. Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası (GEPA), il sınırları, sayısal yükseklik modeli, eğim, çevre koruma alanları, kuş göç yolları, göller, nehirler, deprem fay hattı, enerji nakil hattı, trafo merkezleri, havalimanları, demiryolu, karayolu, rüzgar elektrik santralleridir (RES). Uygulama bölgesi olan Konya'nın çok geniş bir yüzölçümüne sahip olması ve güneş enerjisinden elektrik elde etme potansiyelinin de yüksek olması, örnek bölge olarak seçilmesinde önemli bir rol oynamıştır.Bu çalışmada, sınırsız, bağımsız ve öz bir kaynak olan güneş enerjisi kullanılarak Türkiye'nin enerji ihtiyacının karşılanmasına CBS-ÇÖKA uygulaması ile katkıda bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Güneş enerjisi, CBS, çok ölçütlü karar analizi, CSP.

Abstract:
Countries improving level has a direct proportion with consuming energy amount. Turkey, which has improving industry, has to find some other sources different than up to now. Renewable energy usage has become very crucial situation; fossil fuel?s increasing prices, obligation of Turkey?s dependence on foreign sources, emission of carbondioxide (CO2), sulphurdioxide (SO2), nitrogenoxide (NOx) damage to ecological balance and also inappropriate to Kyoto Protocol which Turkey has part of. Turkey has to use sun for producing electricity in order to use its vertile, unlimited solar power potential.Nowadays, solar power is using very widely as a renewable energy. Especially in Spain, whis has in the same lattitude and similar climate condition, it can be seen very frequently solar power plants in the south part.The aim of this study to determine the best areas for Concentraring Solar Power (CSP) central installation using GIS technique. To make this aim come true GIS - Multi-criteria Decision Making (MCDM) analysis method was used. The criteria were solar power potential atlas (GEPA), province border, digital elevation model (DEM), slope, special protected environmental areas, bird flight path, lake, river, earthquake fault line, power transmission line, substation, airport, railway, motorway, wind power plant. Konya province is chosen for the application area. Due to its wide surface area and high solar power potential characteristics became significant factor to be chosen.In this study, application of GIS-MCDM method use of unlimited, independent and native resource sun power in order to respond Turkey?s electricity demand.Key Words: Solar power, GIS, MCDM, CSP.