Kısa vadeli sermaye hareketlerinin reel döviz kuru ve iktisadi büyüme ile ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship between short-term capital movements with real exchange rate and economic growth: The case of Turkey
Yazar: ZÜHAL ALACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL HAKKI KOFOĞLU
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kısa vadeli sermaye hareketleri, finansal küreselleşmeyle başlayan sürecin en önemli sonuçları arasında bulunmaktadır. İletişim teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler yatırımcılara dışa açık ekonomilerden istediği herhangisine yatırım yapabilme ve istediğinde o piyasadan çıkabilme olanağı sunmaktadır. Kısa vadeli sermaye hareketleri ekonomileri reel döviz kuru aracılığıyla etkileyebilmektedir. Bu etkin olumlu mu yoksa olumsuz mu olabileceği ülkelerin dış ekonomik ilişkilerine bağlı olarak değişmektedir.   Bu özelliğinden dolayı sermaye hareketleri hem izlenmekte ve hem de araştırılmaktadır. Bu yönüyle sermaye hareketlerinin etkilerinin araştırılmasının önemi büyük olmaktadır.  Türkiye ekonomisinin dışa açık bir ekonomi olması dolayısıyla kısa vadeli sermaye hareketlerinden etkilenmektedir.  Bu bakımdan bu çalışmada Türkiye'de kısa vadeli sermaye hareketleri ile reel döviz kuru ve ekonomik büyüme ilişkilerinin araştırılması temel amaç olmaktadır.  Bu amaç kapsamında Türkiye'nin 2003Q1-2022Q4 dönemiyle ilişkili olarak ödemeler bilançosunda bulunan ve kısa vadeli sermaye hareketleri içinde kabul edilen Portföy Yatırımları Net Yükümlülük, Diğer Yatırımlar Net Yükümlülük ve Net Hata ve Noksan kalemlerinin Reel Döviz Kuru ve ekonomik büyüme ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmada uzun dönemli eş bütünleşme ARDL yöntemiyle, kısa dönem ilişki ise Hata Düzeltme Modeli (ECM) ile araştırılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre sadece diğer yatırımlar net yükümlülük ile reel döviz kuru arasında eş bütünleşme belirlenmiştir. Bu iki değişken arasında ECM yöntemiyle kısa vadeli nedensellik belirlenmemiştir. Buna göre Diğer Yatırımlar Net Yükümlülük kaleminde meydana gelen bir artış ulusal paranın değerlenmesine sebep olmaktadır. Kısa vadeli sermaye hareketlerinden kabul edilen diğer yatırımlar ve portföy yatırımları büyümeyi etkilemektedir. Kısa dönemde kısa vadeli sermaye hareketleri içinde izlenen bütün değişkenlerin büyüme üzerinde etkisi olduğu belirlenmiştir. Net hata ve noksan serisinin büyüme üzerinde herhangi bir etkisi belirlenmemiştir. Buna göre uzun dönemde kısa vadeli sermaye hareketlerinden olan portföy yatırımları ve net hata ve noksan değişkenleri reel döviz kuru ile eş bütünleşik bulunmuştur. Kısa dönemde sadece portföy yatırımları reel döviz kuru üzerinde etkili olmaktadır. Kısa vadeli sermaye hareketlerinden portföy yatırımları ile diğer yatırımlar değişkenlerinin iktisadi büyüme üzerinde etkileri olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri, Reel Döviz Kuru, İktisadi Büyüme,  Oto Regressif Gecikmesi Dağıtılmış Model, Hata Düzeltme Modeli

Abstract:
Short-term capital movements are among the most important results of the process that started with financial globalization. Developments in communication technologies offer investors the opportunity to invest in any open economy and exit that market whenever they want. Short-term capital movements can affect economies through the real exchange rate. Whether this effect can be positive or negative varies depending on the foreign economic relations of the countries. Because of this feature, capital movements are both monitored and researched. In this respect, investigating the effects of capital movements is of great importance. Since the Turkish economy is an open economy, it is affected by short-term capital movements. In this respect, the main purpose of this study is to investigate the relationships between short-term capital movements, real exchange rate and economic growth in Turkey. Within the scope of this purpose, the relationship between the Real Exchange Rate and economic growth of the Portfolio Investments Net Liability, Other Investments Net Liability and Net Errors and Omissions items, which are included in Turkey's balance of payments for the 2003Q1-2022Q4 period and are considered in short-term capital movements, was investigated. In the study, long-term cointegration was investigated with the ARDL method, and short-term relationship was investigated with the Error Correction Model (ECM). According to the results of the research, cointegration was determined only between other investments, net liability and real exchange rate. Short-term causality between these two variables was not determined by the ECM method. Accordingly, an increase in the Other Investments Net Liability item causes the national currency to appreciate. Other investments and portfolio investments considered to be short-term capital movements affect growth. It has been determined that all variables monitored in short-term capital movements have an impact on growth in the short term. No effect of the net errors and omissions series on growth has been determined. Accordingly, portfolio investments and net errors and omissions variables, which are short-term capital movements, were found to be co-integrated with the real exchange rate in the long run. In the short term, only portfolio investments have an impact on the real exchange rate. It has been determined that portfolio investments and other investment variables, among short-term capital movements, have effects on economic growth.
Keywords: Short-Term Capital Movements, Real Exchange Rate, Economic Growth, ARDL, ECM