Aile içi roller, bağlar ve maneviyat
In-family roles, bonds and spirituality
Yazar: NİHAL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile bağları = Family ties ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile içi roller = Family roles ; Bağlanma = Attachment ; Değerler = Values ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Maneviyat = Spirituality

Özet:
Tez kapsamında özelde aile ilişkiler genelde ise ikili ilişkiler incelenmiştir. Tezin amacı, psikolojik yaklaşımlarda olduğu gibi aile içi ilişkilerin güçlenmesi noktasında maneviyat ve değerler ekseninde hizmet sunmaktır.

Karma yöntemle (nitel ve nicel) gerçekleştirilen araştırma, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi lisans ve lisansüstü eğitimine devam eden, yirmisi kadın ve yirmisi erkek olmak üzere kırk katılımcı ile gerçekleşmiştir. On kadın, on erkek deney; on kadın, on erkek kontrol grubunu oluşturmaktadır. Kontrol grubu ile İÖA ve TA, deney grubu ile artı olarak 6x ikili görüşme halinde DOMAB uygulanmıştır. İlk ve son görüşmede yarı yapılandırılmış görüşme ile nitel bulgulara ulaşılmıştır.

Öntest-sontest kapsamında deney ve kontrol grubu arasında İÖA sonucunda anlamlı bir farklılık bulunmazken, TA sonucunda anlamlı bir farklılık görülmektedir. Ayrıca İÖA ile TA arasında bir ilişkiye ulaşılmamıştır. Nitel bulgular incelendiğinde, katılımcıların benlik algıları bağlanma modellerini etkilediği anlaşılmıştır. Bağlanma modellerindeki değişikliğin diğer bir sebebi de olumlu ve olumsuz dini başa çıkmadır.

İslam literatüründe bireyin nefs gelişimini ve yaradan ile bağını tanımlayan nefs mertebelerinin insan ilişkilerine de rehberlik edebileceği araştırma sonucunda ulaşılmış ve ilişkilere uyarlanmıştır. 1)Emmare-Haklılık Boyutu, 2)Levvame-Farkındalık Boyutu, 3)Mülhime-Zihinsel Bağın Kurulması, 4)Mutmainne-Gönül Bağının Kurulması, 5)Raziye-İlişkiden Razı Olma 6)Marziye-İlişkide Bütünleşme 7)Kamile(Safiye)-İlişkinin Kendini Gerçekleştirmesi.

Psikoloji, felsefe ve İslam literatürünü biraraya getiren bu çalışmada bağlanmanın boyutları gün yüzüne taşınmıştır (saplantılı bağlanma-fazlalık/aşırılık-ifrat, kayıtsız bağlanma-azlık/eksiklik-tefrit ve güvenli bağlanma-altın orta/fazilet-itidal). Böylece ilişkiler birden fazla açıdan değerlendirilerek ihtiyaç belirlemede yol gösterici bir nitelik taşıdığı da söylenebilir.

Anahtar Kelimeler; aile, roller, bağlanma, maneviyat, değer,dini baĢa çıkma

Abstract:
Within the scope of the thesis, family relations in general and bilateral relations in general are examined. The aim of the thesis is to serve to strengthen the relationships within the family spiritually in the values axis as in psychological approaches.

Research, which was carried out with a mixed method (qualitative and quantitative), was carried out with a total of twenty participants, twenty women and twenty men, who continue their undergraduate and graduate education at Ankara University Divinity Faculty. Ten women, ten men constitute the study and ten women, ten men constitute the control group. In addition to the RSQ and TA 6x DOMAB bilateral interviews with the control group. Qualitative findings were obtained through semi-structured interview in the first and last interview.

While there is no significant difference between the experimental and control groups as a result of RSQ, there is a significant difference as a result of TA. In addition, no relationship has been reached between RSQ and TA. When qualitative findings were analyzed, it was understood that participants' self-perception affects attachment models. Another reason for the change in attachment models is positive and negative religious coping.

In the Islamic literature, it has been reached and adapted to the relations that the levels of nephs, which define the development of the individual and the bond with the creator, can also guide the human relations. 1)Ammara-Fairness Dimension, 2)Lewwama-Awareness Dimension, 3)Molhama-Establishingthe Mental Bond, 4)Motmainna-Establishingthe Heart Bond, 5)Radhiyya-Being Consent of Relationship 6)Mardhiyya-Integration in Relationship 7)Safiyya-Relationship Self-Realization.

In this study, which brings together the literature of psychology, philosophy and Islam, the dimensions of attachment have been brought to light (obsessive attachment-excess/excessive-ifrat, indifferent attachment-minority/deficiency-tefrit and secure attachment-gold medium/virtue-sobriety). Thus, it can be said that the relations are evaluated from more than one point and it has a guiding quality in determining the needs.

Keywords; Family, Roles, Binding, Sprituality, Virtues, Religious Coping