ABD grand stratejisi: Tarihsel gelişimi ve Ortadoğu ile Türkiye'ye etkisi
The US grand strategy: Its historical development and effect on the Middle East and Turkey
Yazar: MEHMET ÇAĞATAY ABUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. NEJAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Amerikan siyasi inançları = American political believes ; Amerikan tarihi = American history ; Grand stratejisi = Grand strategy ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Grand strateji her güç unsurunu hesaba katan, gerçekçi ve uzun vadeli planlar bütünüdür. ABD kuruluşu itibariyle grand stratejileriyle uluslararası sistemi etkilemiştir. Yansızlık grand stratejisinin (1776-1948) ticareti öncelikleyen bakış açısıyla ABD, Akdeniz üzerinden Ortadoğu'yla ilişki geliştirmiştir. Yansızlık grand stratejisinin askeri ve siyasi bağlar kurmayı reddeden yaklaşımı, II. Dünya Savaşı sonrasında terk edilmiş ve SSCB'ye karşı hakimiyet mücadelesi başlamıştır. Bu mücadelede ABD, üstünlük grand stratejisiyle (1948-2007) SSCB'yi rekabetçi politikalardan vazgeçirerek başarılı olmuştur. 2007 sonrasında ise Çin'i düşman olarak kabul eden uzaktan dengeleme grand stratejisi devreye girmiştir. Hint-Pasifik bölgesinde politikalarını yoğunlaştıran ABD, Ortadoğu'da İsrail ve Körfez arasında uyumun sağlandığı bir düzen arayışı içerisindedir. ABD yeni grand stratejisi çerçevesinde Türkiye'yi model ortak olarak kabul etmiş ancak iki ülke arasındaki uyum 2014 itibariyle kaybolmaya başlamıştır. Bu çalışmada ise ABD'nin kuruluşu itibariyle dış politikasına yön veren grand stratejisi ve Türkiye ile Ortadoğu üzerine etkileri vakalar üzerinden incelenmiştir.

Abstract:
A grand strategy is a whole of realistic and long-term plans that take into account every element of power. Since her establishment, the US has influenced the international system with her grand strategies. With the trade-oriented perspective of the grand strategy of neutrality (1776-1948), the US developed relations with the Middle East over the Mediterranean. The approach of the grand strategy of neutrality, which refuses to establish military and political ties, was abandoned after World War II and the struggle for dominance against the USSR began. In this struggle, the US with her grand strategy of primacy (1948-2007) succeeded by dissuading the USSR from competitive policies. After 2007, the grand strategy of offshore balancing, which considered China as an enemy, came into effect. The US, which intensifies her policies in the Indo-Pacific region, is searching for an order in the Middle East in which harmony is achieved between Israel and the Persian Gulf. The US accepted Turkey as a model partner within the framework of her new grand strategy, but the harmony between the two countries started to disappear in 2014. In this study, the grand strategy that shaped the foreign policy of the US as of her establishment and its effects on Turkey and the Middle East were examined through cases.