Adölesan bireylerin süt ve süt ürünleri tüketimalışkanlıkları ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of milk and dairy products consumption habits and knowledge levels of adolescent individuals
Yazar: KEVSER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. RABİA MEHTAP TUNCAY
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
. Bu çalışma Gaziantep ilinde
Ocak- Ağustos 2024 tarihleri arasında 10-19 yaş grubu 100 adölesan bireyin süt ve süt ürünleri tüketimi
ve bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmış tamamlayıcı kesitsel bir çalışmadır. Katılımcılara genel
bilgiler, süt ve süt ürünlerine ilişkin bilgiler, süt ürünleri tüketim sıklığı, süt ve süt ürünleri tüketimi ve
bilgi düzeylerine yönelik tutum ölçeğinin değerlendirildiği anket uygulanmıştır. Araştırmaya katılan adölesanların %58'i kız, %42'si erkektir. %89'unun gelişim durumu normal olup %15-85 persentilde yer
almaktadır. Gelişim durumu ile süt ve süt ürünleri tüketimi, tüketim sıklığı ve bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı (p>0.05) bir ilişki saptanmamıştır. Gelişim durumu normal olan grupta, yarım
yağlı veya light süt içenlerin oranı (%39.3), kısa-zayıf olan gruptan (%72.7) anlamlı bir şekilde (p<0.05)
daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Adölesan bireylerin eğitim seviyesi ve ailelerin gelir düzeyi ile süt ve
süt ürünleri tüketimi ve bilgi düzeyi arasındaki anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Adölesanların
%71'i sabah kahvaltı yapmakta ve %75'i sütü severek tüketmektedir. %60'ı steril (UHT) süt tüketmekte,
%86'sı peynir ve yoğurt tüketmeyi, %93'ü ayran tüketmeyi sevmektedir. Süt ve süt ürünleri içerisinde en
az tereyağı ve kaymak tüketildiği tespit edilmiştir. Adölesanların süt ve süt ürünleri bilgi düzeyi, ölçeğin
puanına göre hesaplandığında iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. Adölesan bireylerin büyük çoğunluğunun
süt ve süt ürünlerini sevmesine rağmen süt tüketme sıklığının yeterli düzeyde olmadığı tespit edilmiştir.
Bu nedenle süt ve süt ürünleri tüketiminin artmasına yönelik faaliyetlerin geliştirilmesi, reklam ve propaganda çalışmalarının artması sağlanmalı ve eğitim hayatının en başından itibaren müfredata beslenme
dersi eklenmeli, beslenme uzmanlarının belirli aralıklarla beslenme eğitimi vermesi sağlanmalı ve aileler
bu konuda bilinçlendirilmedir. Yapılan bu çalışmanın farklı gruplarda yer alan bireylerin süt ve süt ürünleri bilgi düzeyleri ve tüketim durumlarının belirlenmesine yönelik ileride yapılması planlanan başka çalışmalara katkı sağlaması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
. Bu çalışma Gaziantep ilinde
Ocak- Ağustos 2024 tarihleri arasında 10-19 yaş grubu 100 adölesan bireyin süt ve süt ürünleri tüketimi
ve bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmış tamamlayıcı kesitsel bir çalışmadır. Katılımcılara genel
bilgiler, süt ve süt ürünlerine ilişkin bilgiler, süt ürünleri tüketim sıklığı, süt ve süt ürünleri tüketimi ve
bilgi düzeylerine yönelik tutum ölçeğinin değerlendirildiği anket uygulanmıştır. Araştırmaya katılan adölesanların %58'i kız, %42'si erkektir. %89'unun gelişim durumu normal olup %15-85 persentilde yer
almaktadır. Gelişim durumu ile süt ve süt ürünleri tüketimi, tüketim sıklığı ve bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı (p>0.05) bir ilişki saptanmamıştır. Gelişim durumu normal olan grupta, yarım
yağlı veya light süt içenlerin oranı (%39.3), kısa-zayıf olan gruptan (%72.7) anlamlı bir şekilde (p<0.05)
daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Adölesan bireylerin eğitim seviyesi ve ailelerin gelir düzeyi ile süt ve
süt ürünleri tüketimi ve bilgi düzeyi arasındaki anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Adölesanların
%71'i sabah kahvaltı yapmakta ve %75'i sütü severek tüketmektedir. %60'ı steril (UHT) süt tüketmekte,
%86'sı peynir ve yoğurt tüketmeyi, %93'ü ayran tüketmeyi sevmektedir. Süt ve süt ürünleri içerisinde en
az tereyağı ve kaymak tüketildiği tespit edilmiştir. Adölesanların süt ve süt ürünleri bilgi düzeyi, ölçeğin
puanına göre hesaplandığında iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. Adölesan bireylerin büyük çoğunluğunun
süt ve süt ürünlerini sevmesine rağmen süt tüketme sıklığının yeterli düzeyde olmadığı tespit edilmiştir.
Bu nedenle süt ve süt ürünleri tüketiminin artmasına yönelik faaliyetlerin geliştirilmesi, reklam ve propaganda çalışmalarının artması sağlanmalı ve eğitim hayatının en başından itibaren müfredata beslenme
dersi eklenmeli, beslenme uzmanlarının belirli aralıklarla beslenme eğitimi vermesi sağlanmalı ve aileler
bu konuda bilinçlendirilmedir. Yapılan bu çalışmanın farklı gruplarda yer alan bireylerin süt ve süt ürünleri bilgi düzeyleri ve tüketim durumlarının belirlenmesine yönelik ileride yapılması planlanan başka çalışmalara katkı sağlaması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.