Geleneksel, kültürel veya sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerde çalışanların sorunları: Mardin/Midyat telkâri çalışanları örneği
Problems of employees in professions with traditional, cultural, or artistic value, through to lost: the case of Mardin/Midyat filigree employees
Yazar: İSMAİL ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. ELİF YÜKSEL OKTAY
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
İnsanlığın hayat tarzını, beğeni ve estetik anlayışlarını ortaya koyan önemli kültür alanlarından biri geleneksel mesleklerdir. Dünyada teknolojinin hızlı bir şekilde gelişim göstermesi ve makinelerin seri üretimi insanların hayat biçimlerine etki etmiş, büyük bir değişime yol açmış ve bu gelişmeler karşısında geleneksel meslekler de olumsuz etkilenmiştir. Geleneksel mesleklerin etkilenmesi bu mesleklerin çalışanlarını da olumsuz etkilemiştir. Keza el emeği göz nuru ile üretimini yaptıkları ürünlere talep azalmış, imitasyon ürünler ortaya çıkmış, geleneksel yöntemlerle yapılan ürünleri üretme faaliyetlerinde zorluklar ortaya çıkmış, elde edilen kazancın düşmesi ve yetersiz olması gibi durumlar sonucunda çırak bulmada zorluklar yaşanmış, bu da usta yetişmemesine ve geleneksel mesleklerin yavaş yavaş kaybolmasına neden olmuştur.
Trabzon, Ankara ve Mardin gibi illerde üretimi devam eden telkari sanatı da geleneksel, kültürel veya sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslekler arasında sayılmaktadır (İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği, 2019).  Geleneksel yöntemlerle halen devamlılığı sürdürülen ve bu alanda ürünler üretilen telkâri sanatının Mardin'in Midyat ilçesindeki geçmişi M.Ö. 3000 yıllarına kadar dayanmaktadır. Bu çalışmada Mardin ilinin Midyat ilçesinde gerçekleştirilen telkari sanatının yok olmaya başlama nedenleri ile telkari ustalarının ve diğer çalışanlarının sorunları nitel bir araştırma yapılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla Midyat ilçesindeki telkari ustaları ve diğer çalışanlara neden telkâri mesleğinin kaybolmaya yüz tuttuğu, bu alanda neden çırak ve usta yetişmediği, çalışanların sorunları ve mesleğin gelecekteki durumu ile ilgili sorular sorulmuştur. Geleneksel yöntem ile el emeği göz nuru telkâri sanatını sürdüren çalışanlardan mesleklerinin devamlılığı için tespit ve öneriler alınmış ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
One of the important cultural dimensions that reveal the life style of humanity, aesthetics of taste and understanding is traditional occupations. The rapid development and mass production of machines around the world have affected the life structure of people, caused a great change, and traditional occupations have also negatively affected in the face of these developments. The effect of traditional professions has also negatively affected the employees of these professions. Likewise, the demand for the products produced by handicraft decreased, imitation products emerged, difficulties arose in the traditional industrial production groups, difficulties in finding an apprentice, such as the decrease in the result obtained and its inadequacy, this led to mastery and the gradual disappearance of traditional professions. 
The art of filigree, which continues to be produced in provinces such as Trabzon, Ankara and Mardin, is also counted among the professions that are on the verge of disappearing with traditional, cultural or artistic value (Istanbul Tradesmen and Craftsmen Association, 2019). The history of the filigree practice, which is still maintained by the traditional exiles and produced in these regions, in the Midyat district of Mardin dates back to BC. It rose to 3000 years. An attempt has been made to reconstruct this effect through a qualitative study of filigree masters and other workers' confusions, due to the fact that the dense filigree art began to disappear in the Midyat district of Mardin province. For this purpose, questions were asked to the filigree masters and other workers in Midyat district about why the filigree profession is about to disappear, why the apprentice and master training in this field, employment problems and the last state of pregnancy. The suggestions and evaluations were made for the continuity of their profession from the people who work in the art of filigree, who continue their manual labor with the traditional method.