Cumhuriyet Dönemi basın yayın yasakları (1923-1960)
The press and publication ban i̇n The Republic Period (1923-1960)
Yazar: DENİZ GÜNER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA EKİNCİKLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Basın-yayın = Press and publication ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Takrir-i Sükun Kanunu = Takrir-i Sükun Law ; Yasaklar = Prohibitions

Özet:
Bu çalışmanın amacı Cumhuriyet döneminde 1923-1960 yılları arasındaki basın ve yayın yasaklamalarını, yasaklamaların gerekçelerini ve yıllara göre dağılımlarını belirleyerek ülkenin tehdit algıları ve bu algının dönem içerisindeki değişimini ortaya koymaktır. Söz konusu çalışmada Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Celal Bayar'ın cumhurbaşkanlıkları dönemlerindeki sansür faaliyetlerinin karşılaştırılması yapılmış ve bu dönemlere göre ülkenin hassasiyetlerindeki değişimler konusunda yorumlama yapılmaya çalışılmıştır. Tez çalışmasının ana malzemesini oluşturan basın ve yayın yasakları dönemin gazetelerinden ve Başbakanlık Cumhuriyet Arşivinden temin edilerek kronolojik olarak sıralanmış ve yasaklamaların gerekçeleri amaca yönelik kullanılmak üzere olabildiğince belirlenmiştir. Araştırma sonucu elde edilen verilerin ortaya çıkardığı görünüm şöyledir: Mustafa Kemal Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığındaki kuruluş ve İnkılâpların gerçekleşmesi sürecinde özellikle iç tehditler ön plana çıkmış ve yasaklamalar inkılâpların korunmasına yönelik olarak yapılmıştır. II. Dünya Savaşı'nın da gerçekleştiği İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı yıllarında ise savaş dışında kalma yönündeki yasaklamalar her ne kadar ön plana çıkmış olsada esas endişenin muhalefet ve bölücülük olduğu görülmektedir. Celal Bayar'ın Cumhurbaşkanlığındaki Demokrat Parti döneminde ise komünizm Türkiye için en önemli tehdit unsuru olarak görülmeye başlanmıştır.

Anahtar Kelimeler : Sansür, Basın ve Yayın, Takrir-i Sükûn Kanunu, Muhalefet, Propaganda

Abstract:
The aim of this study is to present threat perception of the country and its alteration according to years by specifying the press and publication bans and the reasons for them and their divisions in the Republic period between 1923 and 1960. In the study in question, the censorship issues are compared in the presidential time of Mustafa Kemal Ataturk, Ismet Inonu and Celal Bayar and it is tried to comment on the variation on the precision of country according to each period. The press and publication bans comprising the main material of the thesis study were ordered chronologically by being procured Prime Ministry Republic archive and the reasons for prohibition were designated for the purpose of using devoted to the goal as much as possible. The view shown up by the data got at the end of the research is that: In the process of establishment and occurrence of revolution of the Turkish Republic with Mustafa Kemal Ataturk as its first president, the internal threats particularly stood out and the bans were applied so as to protect the revolutions. In the years of Ismet Inonu's Presidency while Second World War going on even if the bans being opted out of the war oriented came into prominence the disaffection and separatism were seen as the main concern.  In the period of Democratic Party with Celal Bayar's Presidency communism was seen as the most crucial threat risk for Turkey.

Key Word : Censorship, Press and Publication, Law on the Maintenance of Order, Discrepancy, Propaganda.