Alkol bağımlılığında volümetrik beyin MR incelemesi
Volumetric brain MRI examinations in alcohol addiction
Yazar: EZGİ GÖKMEN
Danışman: PROF. DR. SULTAN TARLACI
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkolizm = Alcoholism ; Hacim analizi = Volumetric analysis

Özet:
DSM-5'e göre alkol bağımlılığı, kişinin planladığından fazla alkol tüketmesi, alkol kullanımını kontrol edememesi, aşırı zaman harcaması, bırakmakta zorlanması ve sosyal ya da mesleki sorumluluklarını yerine getirememe gibi işlevsel bozulmalarla karakterize edilen bir bozukluktur (APA, 2013). Bu çalışmanın amacı, alkol bağımlılığı olan bireylerde beyin yapısındaki volümetrik değişiklikleri incelemek ve bu değişikliklerin bağımlılıkla ilişkili olası etkilerini değerlendirmektir.
Araştırmamıza, NP İstanbul Beyin Hastanesi'nde tedavi görmüş olan alkol bağımlısı 29 erkek ve 2 kadın katılımcı dahil edilmiştir. Kontrol grubu ise 17 erkek ve 2 kadından oluşmaktadır. Katılımcıların beyin MR görüntüleri analiz edilerek frontal, temporal, parietal, oksipital loblar ile insular ve limbik sistem gibi bölgelerdeki volümetrik değişiklikler değerlendirilmiştir. Ayrıca, bireylerin yaş, alkol kullanım süresi ve miktarı, bağımlılık şiddeti, aşerme düzeyleri ve depresyon durumları ilgili ölçeklerle değerlendirilmiş ve bu verilerin beyin yapısındaki değişikliklerle olası ilişkileri incelenmiştir.
Bulgular beyin bölgelerinde hacim ve kortikal kalınlık açısından önemli farklılıklar göstermiştir. Alkol bağımlılığı olan grup ile kontrol grubu kıyaslandığında, alkol bağımlılığı olan grupta beyaz madde hacmi (p=0.042), sağ frontal lob (p=0.048) ve triangular inferior frontal girus hacmi (p<0.001) gibi bölgelerde önemli hacim ve kortikal kalınlık azalmaları göstermiştir. Ayrıca, sağ ve sol postcentral girus (p=0.003, p=0.002) ve sol superior oksipital girus hacmi (p=0.01) anlamlı farklılıklar içermektedir. MATT skorları ile sağ precentral girus hacmi arasında negatif korelasyon (r=-0.605, p=0.028) tespit edilirken, PENN ile sol superior oksipital girus (r=0.590, p=0.034) ve oksipital pole hacimleri arasında pozitif korelasyonlar bulunmuştur. 
Bu bulgular, alkol bağımlılığının beyindeki yapısal değişikliklerle nasıl ilişkili olduğunu derinlemesine anlamamızı sağlarken, bağımlılık tedavilerinin geliştirilmesi konusunda da yeni perspektifler sunmaktadır.

Abstract:
According to DSM-5, alcohol dependence is a disorder characterized by functional impairments such as consuming more alcohol than planned, inability to control alcohol use, excessive time expenditure, difficulty in quitting, and inability to fulfill social or professional responsibilities (APA, 2013). The aim of this study was to examine the volumetric changes in brain structure in individuals with alcohol dependence and to evaluate the possible effects of these changes related to addiction.
The study included 29 male and 2 female alcohol dependent participants who were treated at NP Istanbul Brain Hospital. The control group consisted of 17 males and 2 females. Brain MRI images of the participants were analyzed and volumetric changes in the frontal, temporal, parietal, occipital lobes, insular and limbic system were evaluated. In addition, age, duration and amount of alcohol use, severity of addiction, craving levels and depression status of the individuals were evaluated with relevant scales and the possible relationships between these data and changes in brain structure were examined.
The findings showed significant differences in brain regions in terms of volume and cortical thickness. When the alcohol dependence group was compared with the control group, the alcohol dependence group showed significant volume and cortical thickness reductions in regions such as white matter volume (p=0.042), right frontal lobe (p=0.048) and triangular inferior frontal gyrus volume (p<0.001). Furthermore, significant differences were found in the right and left postcentral gyrus (p=0.003, p=0.002) and left superior occipital gyrus volume (p=0.01). Negative correlations were found between MATT scores and right precentral gyrus volume (r=-0.605, p=0.028), while positive correlations were found between PENN and left superior occipital gyrus (r=0.590, p=0.034) and occipital pole volumes. 
These findings provide a deeper understanding of how alcohol dependence is related to structural changes in the brain and offer new perspectives on the development of addiction treatments.