Hadis râvilerinde Şiîlik eğilimi
Inclinitaion toward Shi'ism in hadith râwis
Yazar: MUHAMMED ENES TOPGÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN CİRİT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Raviler = Ravis ; İslam dini = Islam religion ; Şia = Şia ; Şiiler = Shi'is

Özet:
Rivâyetlerinin kabul edilebilmesi için bir râvide, adâlet ve zabt vasıflarınınbulunması gerektiği hadis usûlü eserlerinde ifade edilmektedir. Râvide adâlet vasfıbulunmadığı zaman, o râvinin zabt durumu dikkate alınmamakta ve rivâyeti kabuledilmemektedir. Aklî yeterliliği olmayan, Allah'ın emir ve yasaklarına riâyet etmeyen,kişiliğini zedeleyici tavırlarda bulunan, ehl-i bid`at olarak nitelenen fırkalara mensupolan kimseler adâlet vasfını yitirmektedirler. Bu tür fırkalara mensup olan râvilerinrivâyetlerinin ise ancak bazı şartları taşıması durumunda kabul edileceği belirtilmiştir.Şîa, Kaderiyye, Mürcie, Cehmiyye, Havâric gibi pek çok fırka Ehl-i Sünnet tarafındanehl-i bid`at içerisinde değerlendirilmişse de, araştırmada bunlardan sadece Şiîlikeğilimine sahip olmak, pratik yansımaları ile ayrıntılı bir şekilde tahlil edilmiştir.Çalışmada öncelikle ehl-i bid`at ve ehl-i bid`atten hadis rivayeti konusunadeğinilmiş, daha sonra cerh-ta`dîl âlimlerinin Şiîlik ithamlarında kullandıkları lafızlarmüstakil olarak ele alınmıştır. Bu lafızlar içerisinde özellikle ?Şiî? ve ?teşeyyu?kavramları üzerinde durulmuştur. İlk iki asırdaki ithamlarda, tafdîl tartışmalarınınoldukça etkili olduğu yönünde bir kanaate ulaşılmıştır. Daha sonra Kütüb-i Sitte ricâlinikonu edinen eserler taranmış ve Şiî olmakla itham edildiği tespit edilen 201 râvinin kısabiyografilerine yer verilmiştir. Sünnî ve Şiî ricâl kitapları göz önünde bulundurularakyapılan biyografi yazımları sonucunda 70 râvinin Şiî eğilimler taşıdığı kanaatineulaşılmıştır. Bu râvilerin 13'ünün ?Aşırı Şiî Eğilimli?, 33'ünün ?Şiî Eğilimli? ve24'ünün ?Şiî Eğilimleri Zayıf? olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu râvilerin 16'sındanBuhârî; 28'inden Müslim; 39'undan Ebû Dâvûd; 47'sinden Tirmizî; 42'sinden Nesâî ve49'undan İbn Mâce'nin hadis rivâyetinde bulunduğu görülmektedir. 111 râvininkendilerine yöneltilen ithamlardan uzak oldukları anlaşılmış, 20 râvi hakkında iseherhangi bir kanaat belirtilememiştir.

Abstract:
In the hadith methodology works, it is stated that a r?wi should havequalifications of ad?lah (trustworthy) and dzabt in order for his narrations (riv?y?t) to beacceptable. If r?wi does not have the quality of trustworthy his state of dzabt is nottaken into consideration and his narration would not be accepted. Those who do nothave the mental capacity, do not comply with the commands and negations of Allah,acts as harmful to his character and people who are connected to the factions describedas Ahl al-Bid?ah would lose their quality of ad?lah. It is stated that only if they fulfillsome requirements, narrations of r?wis from those kind of factions can be acceptable.Although various factions like Shia, Qadariyyah, Murjiah, Jahmiyyah and Hav?rij areconsidered by the Ahl al-Sunnah among the Ahl al-Bid?ah, in the research, only factionsthat have tendency to Shiism are analyzed in detail through practical reflections.In the study, firstly, it is touched upon Ahl al-Bid?ah and hadith narration fromAhl al-Bid?ah, then wordings of scholars used in Shiism allegations are covered per se.Especially the terms of ?Shiite? and ?tashayyu`? are elaborated among these wordings.It is reached that quarrels of ?tafdil? debates are very influential on the allegations in thefirst two centuries. After that books that deal with the rij?l of al-Kutub al-Sittah arescanned and short biographies of 201 r?wis whom are alleged by being Shiite are addedto the research. After writing these biographies in light of Sunnid and Shiite rij?l books,it is concluded that 70 of those r?wi?s have Shiite affiliation. 13 of these r?wi?s aredetermined as ?extremely prone to Shiism?, 33 of them as ?prone to Shiism? and 24 ofthem as ?weakly prone to Shiism?. Furthermore, it is observed that Bukh?r? hadaccounts from 16 of those 70 r?wi?s, Muslim had from 28, Ab? D?ooud had from 39,Tirmidh? had from 47, Nes?? had from 42 and Ibn M?jah had accounts from 49 of them.It is understood that 111 r?wi?s are far from the allegations on them, on the other 20r?wi?s, there could not be defined any exact idea.