Türkiye ve Azerbaycan lise öğrencilerinin psikolojik iyi oluşları ve sosyal kaygıları üzerinde helikopter anne baba tutumlarının yordayıcı etkileri
The predictive effects of helicopter parent's attidudes on psychological well-being and social concerns of high school students in Turkey and Azerbaijan
Yazar: TURKAN NABIZADE
Danışman: PROF. DR. BAŞARAN GENÇDOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Helikopter ebeveyn = Helicopter parents ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sosyal kaygı = Social anxiety

Özet:
Bu araştırmada Türkiye ve Azerbaycan'da öğrenim gören lise öğrencilerinin psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygıları üzerinde helikopter anne baba tutumlarının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca Türkiye ve Azerbaycan öğrencilerinin helikopter ebeveyn, psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygı açısından karşılaştırılması yapılmıştır.
Yöntem: Araştırmanın evreni, Azerbaycan'ın Bakü ilinde ve Türkiye'nin Erzurum ilinde 2021-2022 yılında eğitim öğretim yılında farklı lise türlerinde eğitim gören lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise Türkiye'den 300 ve Azerbaycan'dan 300 olmak üzere toplam 600 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Demografik Bilgi Formu, Psikoloji İyi Oluş Ölçeği, Sosyal Kaygı Ölçeği ve Helikopter Anne Baba Tutum Ölçeği kullanılmıştır.  Elde edilen verilerin analizinde SPSS 23 istatistik paket programı ile Lineer Regresyon analizi, Pearson Momentler Çarpımı korelasyon analizi, frekans, yüzde, t Testi, Tukey testi ve Kruskal-Wallis H testi yapılmıştır.
Bulgular: Yapılan araştırma sonucu elde edilen bulgular göre Türkiye'de helikopter anne ve baba tutumu ile psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygı puanları arasındaki ilişki anlamsız bulunmuştur. Azerbaycan'da ise helikopter anne ve baba tutumu ile psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygı arasında doğru yönde anlamlı bir ilişki vardır. Azerbaycan'daki lise öğrencilerinin helikopter anne ve baba tutumu değişkenin psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygının toplam varyansının %2'sini açıklamaktadır. Türkiye ve Azerbaycan'daki lise öğrencilerinin cinsiyete göre ölçekler arasında bir fark olmadığı görülmüştür. Türkiye'de lise öğrencilerinin yaşa göre ölçekler arasında bir fark olmadığı, Azerbaycan'da ise sadece sosyal kaygı ölçeği arasında fark olmadığı görülmüştür. Türkiye ve Azerbaycan'daki lise öğrencilerinin sınıf düzeyine göre ölçekler arasında bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Türkiye'deki lise öğrencilerinin anne öğrenimlerinin ölçekler arasında bir fark olmadığı baba öğrenimleri arasında ise sadece psikolojik iyi oluş ölçeği arasında bir fark olduğu görülmüştür. Azerbaycan'da ise lise öğrencilerinin anne öğrenimlerinin ölçekler arasında anlamlı bulunmuş ve baba öğrenimleri arasında ise fark olmadığı görülmüştür. Türkiye'de lise öğrencilerinin kardeş sayısının ölçekler arasında bir fark olmadığı tespit edilmiştir. 
Sonuçlar: Lise öğrencilerinin helikopter anne baba tutumlarının sosyal kaygılarının, psikolojik iyi oluşlarını yordama güçlerinin sonuçlarına göre Türkiye'deki lise öğrencilerinin Helikopter Anne Baba Tutumu değişkenlerinin hem Psikolojik İyi Oluş hem Sosyal Kaygı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olmadığı görülmüştür.  Azerbaycan'da ise lise öğrencilerinin Helikopter Anne Baba Tutumu değişkeninin hem Psikolojik İyi Oluş hem de Sosyal Kaygı açısından düşük düzeyde anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmüştür. Lise öğrencilerinin demografik özelliklerine göre helikopter anne baba tutumu, psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygı açısından farkların olduğu bulunmuştur. Türkiye ve Azerbaycan lise öğrencilerinin helikopter anne baba tutumu, psikolojik iyi oluş ve sosyal kaygı açısından karşılaştırılması sonucu ise Türkiye'deki lise öğrencilerin Helikopter Anne Baba Tutum puanları Azerbaycan'da lise öğrencilerinde ise Psikolojik İyi Oluş puanları yüksek bulunmuştur. Sosyal Kaygı açısından ise her iki ülke öğrencileri arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir.

Abstract:
Aim: The aim of this research is to investigate the effect of helicopter parenting attitudes on  psychological well-being and social anxiety of high school students studying in Turkey and Azerbaijan. Additionally, the study aims to compare the helicopter parenting models of these two groups (Turkish and Azerbaijani students) in terms of psychological well-being and social  anxiety.
Method: The universe of the research consists of a total of 600 high school students, located in Baku, Azerbaijan and Erzurum province, Turkey. The sample size was determined as 234. Demographic Information Form, Psychology Well-being Scale, Social Anxiety Scale, and Helicopter Parenting Attitude Scale were used during the data collection process. The SPSS 23 (Statistical Package for Social Sciences) statistical software package was used to analyze the data obtained from the survey.
Results: According to the findings obtained as a result of the research, the relationship between helicopter mother and father attitude and psychological well-being and social anxiety scores was found to be insignificant in Turkey. In Azerbaijan, on the other hand, there is a significant relationship between helicopter parental attitude and psychological well-being and social anxiety. The helicopter mother and father attitude of high school students in Azerbaijan explains 2% of the total variance of the variable of psychological well-being and social anxiety. It was observed that there was no difference between the scales according to gender of high school students in Turkey and Azerbaijan. It has been observed that there is no difference between the scales according to the age of high school students in Turkey, and there is no difference only between the social anxiety scale in Azerbaijan. It has been determined that there is no difference between the scales according to the grade level of high school students in Turkey and Azerbaijan. It has been observed that there is no difference between the scales of high school students' mother education in Turkey, and there is only a difference between the psychological well-being scale among the father's education. In Azerbaijan, mother education of high school students was found to be significant between the scales and there was no difference between father education. It has been determined that the number of siblings of high school students in Turkey does not differ between the scales.
Conclusions: According to the results of high school students' helicopter parent attitudes's predictive power of their social anxiety and psychological well-being, it was seen that the helicopter parent attitude variables of high school students in Turkey were not a significant predictor of both Psychological Well-Being and Social Anxiety. In Azerbaijan, the Helicopter Parent Attitude variable of high school students was found to be a low-level significant predictor of both Psychological Well-Being and Social Anxiety. It was found that there were differences in terms of helicopter parental attitude, psychological well-being and social anxiety according to the demographic characteristics of high school students. As a result of the comparison of Turkey and Azerbaijan high school students in terms of helicopter parenting attitude, psychological well-being and social anxiety, the Helicopter Parenting Attitude scores of high school students in Turkey and the Psychological Well-Being scores of high school students in Azerbaijan were found to be high. In terms of Social Anxiety, there was no significant difference between the students of both countries.