Beypazarı'nda kadın folkloru: El sanatları geleneği
Women's folklore in beypazari: Handicraft tradition
Yazar: AYŞE BULUÇ
Danışman: PROF. DR. MUAMMER METE TAŞLIOVA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk kültürü = Folk culture ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Türk folkloru = Turkish folklore ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Türk el sanatları geleneği günümüze kadar; sanayileşme, usta-çırak yapısı, ihtiyaçlar gibi çeşitli etkenlerle güncellenerek varlığını devam ettirmiştir. El sanatları eğitimi daha çok usta olarak tanınan erkek profesyonel öğreticiler tarafından verilirken kadın temsilciler de kendilerini geliştirerek geleneğin aktarılmasında rol almıştır. Bazı örneklerinde tek kişinin, bir kısmındaysa iş birliğine bağlı olarak kadınlar tarafından üretilen el sanatları ürünler yoğun olarak çeyiz hazırlama düşüncesiyle şekillenmiştir.
Çalışma alanımız olan Ankara'nın Beypazarı ilçesi hem el sanatları geleneğinin hem de çeyiz kültürünün nitelikli örneklerinin hem ihtiyaçların giderilmesi hem de ticari faaliyet olarak yaygınlık taşıması nedeniyle örnek alan olarak seçilmiştir. Genel yapısıyla Türk el sanatları hakkındaki kaynakların incelenmesi öncelikli aşama olmuştur. İkinci aşamada, saha çalışması kapsamında genç, orta yaşlı ve yaşlı olmak üzere farklı yaş gruplarıyla el sanatları ve çeyiz geleneği hakkında mülakat yapılmıştır. Kaynak kişilerin, yönlendirilen sorulara verdikleri cevaplarla el sanatları ve çeyiz geleneği hakkındaki bilgileri, geleneği hangi seviyede öğrendikleri ve aktardıkları, gelenek aktarımındaki rolleri ve geleneğin değişim, dönüşüm ve yenileşme yapısına dair ilgi veya farkındalık düzeyleri tespit edilmiştir.
Tez çalışmamızda kadın üreticiler öncelikli başlığımız olmuştur. Bu amaçla bir üretim alanı olarak somut olmayan kültürel mirasın aktarımında kadının rolü ve kadın folklorunun bir ürünü olan el sanatları geleneği değerlendirilmiştir. Yazılı, sözlü ve görsel kaynaklardan hareketle elde edilen veriler sembolik açıdan incelenmiştir. Kültür aktarımı, geleneğin güncellenmesi, değişen ihtiyaçlar ve uygulamalar üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Turkish handicraft tradition has survived to the present day; industrialization, education life, needs such as various factors such as updating itself by updating its existence. While handicraft education is mostly given by professional instructors whom we call masters, there has been a handicraft tradition among women and women have played a role in the transmission of tradition by developing themselves as much as master teachers. The handicrafts that women see as social activities and that they do in order to perform the tradition of preparing dowry are seen as the product of cultural memory.
Beypazarı district of Ankara has been chosen as an exemplary area with the view of both handicraft tradition and dowry culture. Different age groups, young, middle-aged and old, were interviewed about handicrafts and dowry tradition. With the questions directed to the source persons, it is planned to determine the knowledge about handicrafts and dowry tradition, to what extent they can learn and transfer the tradition, their role in the transfer of tradition and whether they are aware of the tradition.
With the study, the role of women in the transfer of intangible cultural heritage and the tradition of handicrafts, which is a product of women's folklore, were evaluated. The data obtained from written, oral and visual sources were examined from a symbolic point of view and attention was drawn to the transfer of culture, although the culture continued to update itself and comply with social needs, it was determined that some cultural elements were forgotten and suggestions were presented for the revival of the forgotten elements.