Sosyal kaygıyı azaltmaya yönelik bilişsel davranışçı terapi temelli çevrimiçi psikoeğitim programının etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of cognitive behavioral therapy based online psychoeducation program to reduce social anxiety
Yazar: ZOHRA SAFAROVA
Danışman: DOÇ. DR. SAKİNE GÜLFEM ÇAKIR ÇELEBİ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Ölçekler = Scales ; Öz duyarlılık = Self compassion ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde bilişsel davranışçı terapi temelli çevrimiçi psikoeğitim programının, öğrencilerin sosyal kaygı, otomatik düşünceler ve öz şefkat düzeyleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışmanın amacı doğrultusunda araştırmada ön test son test izleme testi kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma grubu Akdeniz Üniversitesine devam etmekte olan 18 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma sırasında deney grubunda yer alan katılımcılara sosyal kaygıyı azaltmaya yönelik 6 oturumluk bilişsel davranışçı terapi temelli çevrimiçi psikoeğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki katılımcılara ise herhangi bir müdahale programı uygulanmamıştır.
Katılımcılara ön test, son test ve izleme testleri uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Otomatik Düşünme Ölçeği ve Öz Şefkat Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri Mann Whitney U, Friedman ANOVA, ANCOVA ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitim programı uygulanan deney grubu öğrencilerinin sosyal kaygı ve otomatik düşünceler düzeylerinde azalma meydana gelmiştir. Uygulama sonrasında bireylerin öz şefkat düzeylerinde ise artma görülmüştür. İzleme testi sonuçlarında değişimin kalıcılığının devam ettiği görülmüştür. Kontrol grubunun ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir farklılık gözlemlenmemiştir. Son test puanları karşılaştırıldığında deney ve kontrol gruplarının sosyal kaygı, otomatik düşünceler ve öz şefkat ölçeklerinden aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the effects of a cognitive-behavioral therapy-based online psychoeducation program on social anxiety, automatic thoughts, and self- compassion levels of university students. A pretest-posttest follow-up control group experimental design was used in this study. The research group consisted of 18 undergraduate students attending Akdeniz University. During the study, the experimental group received a six-session cognitive-behavioral therapy-based online psychoeducation program aimed at reducing social anxiety, while the control group received no intervention program.
Pretest, posttest, and follow-up tests were administered to the participants. Personal Information Form, Liebowitz Social Anxiety Scale, Automatic Thoughts Scale, and Self- Compassion Scale were used as data collection tools. The research data were analyzed using Mann Whitney U, Friedman ANOVA, ANCOVA, and Wilcoxon Signed Ranks Test. As a result of the study, the experimental group that received the cognitive-behavioral therapy-based psychoeducation program showed a decrease in their social anxiety and automatic thoughts levels. Additionally, an increase in their self-compassion levels was observed after the intervention. The follow-up test results showed that the changes were sustained over time. There was no statistically significant difference between the pretest and posttest scores of the control group. However, a significant difference was found in the posttest scores of the experimental and control groups in terms of their social anxiety, automatic thoughts, and self- compassion scales.