Farklı su stresi koşullarının bazı kıvırcık (Lactuca sativa var. crispa) ve göbekli (Lactuca sativa var. longifolia) marul çeşitlerinde verim ve kalite üzerine etkileri
The effects of different water stress conditions on yield and quality of some curly (Lactuca sativa var. crispa) and cos (Lactuca sativa var. longifolia) lettuce varieties
Yazar: SALAHUDIN SAED MOHAMOUD
Danışman: DOÇ. DR. HALİL DEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez araştırmasında farklı su stresi koşullarının kıvırcık (Lactuca sativa var. crispa) ve göbekli marullarda (Lactuca sativa var. longifolia) verim ve bazı kalite özelliklerine etkileri araştırılmıştır. Araştırmada bitkisel materyal olarak Campania kıvırcık ve Bitez göbekli marul çeşitleri kullanılmış, fideler 50 x 40 cm sıra arası ve sıra üzeri aralıkla dikilmiştir. Çalışmada parsel büyüklüğü 1.6 m2 olup her bir tekrarlamada 10 adet bitki yer almıştır. Çalışma kapsamında GS (Geleneksel sulama), %125 S (A Sınıfı Buharlaşma Kabındaki buharlaşmaya göre %125 sulama), %100 S (A Sınıfı Buharlaşma Kabındaki buharlaşmaya göre %100 sulama), %75 S (A Sınıfı Buharlaşma Kabındaki buharlaşmaya göre %75 sulama), %50 S (A Sınıfı Buharlaşma Kabındaki buharlaşmaya göre %50 sulama), YIS %125 (Uygulama 2'de uygulanan su miktarının her sulamada ardışık olarak köklerin bir yarısı ıslatılacak şekilde uygulanan yarı ıslatmalı sulama), YIS %100 (Uygulama 3'te uygulanan su miktarının her sulamada ardışık olarak köklerin bir yarısı ıslatılacak şekilde uygulanan yarı ıslatmalı sulama), YIS %75 (Uygulama 4'te uygulanan su miktarının her sulamada ardışık olarak köklerin bir yarısı ıslatılacak şekilde uygulanan yarı ıslatmalı sulama) ve YIS %50 (Uygulama 5'te uygulanan su miktarının her sulamada ardışık olarak köklerin bir yarısı ıslatılacak şekilde uygulanan yarı ıslatmalı sulama) olmak üzere toplam 9 uygulama yer almıştır. Çalışmada su stresi koşullarının kıvırcık ve göbekli marul çeşitlerinde klorofil miktarı, L, Hue ve Chroma renk değerleri, baş boyu (cm), kök boğazı çapı (mm), yaprak sayısı (adet/bitki), suda çözünebilir toplam kuru madde miktarı (%), pH değeri, ortalama baş ağırlığı (g/adet), toplam verim (kg/da), pazarlanabilir verim (kg/da), yaprak alanı ve su kullanım randımanı üzerine etkileri incelenmiştir. Çalışmada incelenen kriterler değerlendirildiğinde baş boyu, kök boğazı çapı, yaprak alanı, toplam ve pazarlanabilir verim, ortalama baş ağırlığı, pazarlanabilir ortalama baş ağırlığı ve kıvıcık marulun sulama suyu kullanım randımanında GS ve %125 S uygulamarının en iyi sonuçları verdiği bulunmuştur.Bitez marul çeşidin YIS %100 ve YIS %50 uygulamaları hariç araştırmada yer alan ve aynı su miktarı verilen geleneksel ve yarı ıslatmalı sulama uygulamalarının marullarda baş boyu, kök boğazı çapı, yaprak sayısı, toplam verim, pazarlanabilir verim, ortalama baş ağırlığı ve pazarlanabilir verim ortalama baş ağırlığı parametrelerinde geleneksel kısıntılı sulamaların öne çıktığı görülmüştür.

Abstract:
This research was carried out in a plastic greenhouse in the Faculty of Agriculture in Akdeniz University to examine the effects of different water stress conditions on yield and quality of some curly (Lactuca sativa var. crispa) and cos (Lactuca sativa var. longifolia) lettuce varieties. Campania curly and Bitez cos lettuce varieties were used as plant material and seedlings were planted at 50 x 40 cm spacing. In the study, the size of the parcel was 1.6 m2 and there were 10 plants in each repetition. In the research the following applications were used: GS (conventional irrigation), %125 S (125% irrigation according to Class-A Pan evaporation), %100 S (100% irrigation according to Class-A Pan evaporation), %75 S (75% irrigation according to Class-A Pan evaporation), %50 S (50% irrigation according to Class-A Pan evaporation), YIS %125 (125% irrigation according to class-A Pan evaporation applied on the two halves of the plant roots alternatively in each successive irrigations), YIS %100 (100% irrigation according to class-A Pan evaporation applied on the two halves of the plant roots alternatively in each successive irrigations), YIS %75 (75% irrigation according to class-A Pan evaporation applied on the two halves of the plant roots alternatively in each successive irrigations) and YIS %50 (50% irrigation according to class-A Pan evaporation applied on the two halves of the plant roots alternatively in each successive irrigations). In the study, the content of chlorophyll, L, Hue and Chroma colour values, head length (cm), root collar diameter (mm), number of leaves (leaf/plant), total soluble solids (%), pH value, average head weight (g/plant), total yield (kg/da), marketable yield (kg/da), leaf area and irrigation water use efficiency parameters were determined in curly and cos lettuce plants. As a result of the study, it was found that GS and 125% S applications yielded the best results in terms of head length, root collar diameter, leaf area, total and marketable yield, total head weight, marketable head weight and irrigation water use efficiency of curly lettuce. When YIS 100% and YIS 50%  applications of Bitez lettuce variety are excluded and conventional and partial root irrigation applications given the same amount of water are compared, it was observed that the conventional irrigations were prominent in head length, root collar diameter, number of leaves, total yield, marketable yield, total yield head weight and marketable yield head weight.