Ultrason kullanımının periferal intravenöz kateterizasyonun başarısına etkisi
The influences of the use of ultrasound on the success of peripheral intravenous catheterization
Yazar: ELİF GÜNAY İSMAİLOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; Ağrı = Pain ; Hemşirelik = Nursing ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Ultrason = Ultrasound

Özet:
Araştırma, periferal venöz kateter uygulamasında güçlük yaşanan hastalarda ultrason eşliğinde periferal venöz kateter uygulamasının işlemin başarı oranına ve hastanın hissettiği ağrıya etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmış metodolojik bir çalışmadır.Araştırma, 1 Ocak-30 Haziran 2011 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisine Ocak-Haziran 2011 tarihleri arasında başvuran hastalar oluşturmuştur. Örneklem seçiminde Basit Randomizasyon yapılmış, örneklem kriterlerine uyan ve araştırmaya alınan ilk hasta ultrason eşliğinde periferik intravenöz (İV) kateter uygulanan gruba (uygulama grubu), ikinci hasta geleneksel yöntemle periferik İV kateter uygulanan gruba (kontrol grubu) dahil edilmiştir. Her grupta 30 hasta olmak üzere toplam 60 hasta araştırmanın örneklemini oluşturmuştur.Verilerin toplanmasında Olgu Rapor Formu ve Görsel Kıyaslama Ölçeği (GKÖ) ve Taşınabilir Ultrason Cihazı kullanılmıştır. Veriler ultrason eşliğinde periferal venöz kateter uygulaması eğitimi alan bir araştırmacı ve dört hemşire tarafından toplanmıştır. Verilerin toplanması aşamasında öncelikle hastalara GKÖ hakkında bilgi verilmiş, daha sonra uygulayıcılar tarafından periferal İV kateterizasyon işlemi gerçekleştirilmiştir. Kateterizasyondan sonra GKÖ aracılığı ile hastanın ağrısı değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik dağılımlar, varyans analizi, ki-kare, Student t testi kullanılmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için; Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Etik Kurulu'ndan, Ege Üniversitesi Hastanesi Acil Servis'inden yazılı, araştırmaya katılmayı kabul eden hastalardan yazılı/sözlü izin alınmıştır.Araştırma sonucunda; hastaların yaş ortalamasının 49.82±16.48 yıl olduğu, %58,3'ünün kadın olduğu, %35'inin ilköğretim mezunu olduğu, 21.7'sinin karın ağrısı şikayetiyle acil servise başvurduğu, %16,7'sinin akciğer kanseri tanısı olduğu, beden kitle indeksi ortalamasının 26,37±5,87 kg/m2 olduğu saptanmıştır.Kontrol grubundaki hastaların; periferal İV kateterizasyon başarı oranları %30, ilk girişimde başarı oranları %10, girişim sayısı ortalaması 2.10±0.61, komplikasyon gelişme oranı %46.7 ve ağrı şiddeti ortalaması 6.0±1.98 olarak bulunmuştur.Uygulama grubundaki hastaların; periferal İV kateterizasyon başarı oranları %70, ilk girişimde başarı oranları %20, girişim sayısı ortalaması 2.07±0.64, komplikasyon gelişme oranı %30 ve ağrı şiddeti ortalaması 4.77±1.74 olarak bulunmuştur.Periferal İV kateter uygulaması başarı oranlarının uygulama grubunda daha yüksek olduğu (p<0.05), yaş ve beden kitle indeksi değişkenlerinin kontrol ve uygulama grubundaki hastalarda girişimin başarı durumunu etkilemediği (p>0.05), kronik hastalığının bulunma durumunun ise uygulama grubundaki hastalarda başarı durumunu etkilediği (p<0.05) saptanmıştır.Uygulama grubundaki hastalarda hissedilen ağrı şiddeti ortalamalarının daha düşük olduğu (p<0.05), yaş, eğitim düzeyi ve cinsiyetin kontrol ve uygulama grubundaki hastalarda ağrı şiddetini etkilemediği (p>0.05) saptanmıştır.Anahtar Sözcükler: Ağrı, ultrason, Periferal intravenöz kateterizasyon

Abstract:
This study is a methodological research particularly designed to investigate the influences of the use of ultrasound in peripheral venous cateterization on the rate of succees and pain experienced by patients especially in those who reportedly have difficulties in peripheral venous cateterization.The study was conducted in the Emergency Service in Ege University The School of Medicine Hospital between January 1-June 30 2011. The study universe was composed of the patients admitted to the Emergency Service between January-June 2011. The sample was chosen with simple randomization and the first patient who complied with the inclusion criteria was added to the case study group (those who had ultrasound guided peripheric intravenous (IV) catheter) and the second patient was added to the control group (those who had peripheric IV catheter with traditional methods). The study sample, therefore, included 30 patients in both groups, 60 patients in total.The study data were collected with a Case Report Form and a Visual Analogue Scale (VAS) by a researcher and a Portable Ultrasound Device and four nurses who were previously trained for the administration of ultrasound guided peripheral venous catheter. The patients were primarily informed about the VAS before the administration of peripheral IV catheterization by the researchers. Following the procedure, the pain was evaluated with VAS. The data were evaluated with number and percentage distributions, variance analysis, chi-square and the Student t test. The study was implemented with the approval of the Board of Ethics at Ege University The School of Nursing and the Emergency Service management, and oral/written consents of the participants.The study results illustrated that the mean age of the participants was 49.82±16.48 years and 58,3% of the patients were female. It was further noted that 35% of the participants graduated from primary school. The results also demonstrated that 21.7% of the patients came to the Emergency Service suffering from abdominal pain and 16,7% were diagnosed with lung cancer. The results finally showed that the average body mass index was 26,37±5,87 kg/m2 .In the control group, the success rate of peripheral IV catheterization was found to be 30% and the success rate in the first trial was 10%. The average number of trials was 2.10±0.61. Certain complications were observed in 46.7% of the patients and the mean intensity of pain was measured as 6.0±1.98.In the case study group, on the other hand, the success rate of peripheral IV catheterizations was noted to be 70% and the success rate in the first trial was 20%. The average number of trials was 2.07±0.64 while in 30% of the patients certain complications were reported and the mean intensity of pain was 4.77±1.74.In light of the study results, it was suggested that the success rate in peripheral IV catheter was higher among the case study group (p<0.05). It was further stated that age and body mass index variables didn't have a significant influence on the succcess rate in both groups (p>0.05) while the diagnosis of a chronical disease affected the success rate in patients in the case study group (p<0.05).It was also concluded that the mean intensity of felt pain was lower in the case study group (p<0.05) and that age, educational status and sex didn't influence the intensity of pain in both groups (p>0.05).Key Words: Pain, ultrasound, peripheral intravenous catheterization