Böbrek transplantasyonu olan hastaların yaşadıkları güçlüklerin belirlenmesi
Determination of difficulties experienced by kidney transplantation
Yazar: MELEK SERPİL TALAS
Danışman: DOÇ.DR. NURHAN BAYRAKTAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET Talaş, M. S., Böbrek transplantasyonu oton hastaların yaşadıkları güçlüklerin belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Cerrahi Hastalıktan Hemşireliği Programı Doktora Tezi, Ankara, 2002. Araştırma, böbrek transplantasyonu olan hastaların yaşadıkları güçlükleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve retrospektif olarak yapılmıştır. Araştırma, Mart-Ağustos 2001 tarihleri arasında Sosyal Sigortalar Hastanesi Ankara İhtisas Hastanesi Transplantasyon Polikliniği'nde izlenen 125 hasta üzerinde uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan hastaların tanıta özelliklerini, böbrek transplantasyonu sonrasında hastaların yaşadıktan güçlükleri içeren anket formu kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hastalarla görüşülerek toplamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik hesapları, ki kare testi, fisher kesin ki kare testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, böbrek transplantasyonu dan hastaların çeşitli sosyoekonomik, fizyolojik ve psikolojik güçlükler yaşadıkları belirlenmiştir. Hastaların %71.2'si maddi gelirlerinin yetersiz olduğunu, %83.2'si hastalıktan ile ilgili sosyal güvencesi dışında masrafları karşılamak zorunda kaldığını ve bunun ekonomik yük getirdiğini, %58.4'ü çalışma şartlarında değişiklik olduğunu, %87.2'sinin bakım ve tedavisi konusunda ailesinden destek aldığını ve %25.6'sı sosyal aktivitelere katılmadığını açıklamıştır. Hastaların %38.4'ünde üriner sistem ve solunum sistemi enfeksiyonları ve %25.6'sında Hepatit B, C ve CMV enfeksiyonları, %5.6'sında malignite, %22.4'ünde hipertansiyon, %45.2'sinde kolesterol yüksekliği olduğu ve %67'sinde antirejeksiyon ilaçların yan etkileri olduğu belirlenmiştir. Psikolojik alana ilişkin olarak hastaların %80.8'i ailesinin kendisi için endişelenmesine üzüldüğünü, %16.8-%22.4'ü aile içindeki rolünü yerine getiremediğini, %67.2-%35.2'si başetme rnekanizmalarını tam olarak kullanamadıklarını, %26.2'si güçsüzlük ve %40.81 suçluluk yaşadığını belirtmiştir. Hastaların %86.4'ünün rejeksiyon korkusu ve ümitsizlik duygulan ve %29.9'unun beden imajı ile ilgili kaygılar yaşadığı bulunmuştur. Ayrıca, hastaların ilaçlan ve sağlıklı yaşamaları için gerekli bilgilerinin yeterli olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, hastalara taburculuk sırasında ve sonrasında eğitim yapılmasına, evde bakım hizmetleri verilmesine ve bu konuda hemşirenin rolüne ilişkin önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Böbrek Transplantasyonu, Güçlükler ve Hemşirelik. iv

Abstract:
ABSTRACT Talaş, M. S., Determination of difficulties experienced by patients with kidney transplantation. Hacettepe University Health Science Institute PhD Thesis in Surgical Nursing, Ankara, 2002. This retrospective and descriptive study was carried out to define difficulties of the patients who had had kidney transplantation. This research was done in 125 patients who visited at Sosyal Sigortalar Kurumu Ankara İhtisas Hospital Transplantation Policlinic between March and August 2001. A questionnaire was prepared based on the literature. It includes the characteristics of with kidney transplant patients and problems related to their illness. Data were collected through interviews. To evaluation the data; percentages, chi-squares test, exact chi- squares test and Mann-Whitney U test were used. According to the results, patients with kidney transplant have been experienced various social, economical, psychological problems. To illustrate its 71.2% of the patients have inadequate income and 83.2% of them had to spent for expense additional to their social security. Moreover 58.4% of patient's work conditions have been changed upon kidney transplantation and 25.6% of patient's stop to social activation. Most of tire patients (87.2%) had to have support from their families care and treatment. Besides these problems patient had additional health problems such as 38.4% of them had infections in urinary and respiratory tract. Hepatitis B, C, and CMV infections had been diagnosed in 25.6%. Also some of the had developed hypertension (22.4%) hypercholesterolemia (26.5%) and 5.6% of them had been developed malignity. Most of the patients (67.2%) developed antirejection drugs side effects. Psychologically, most of them felt sorry for their worried families (86.4%).Some of them complained that they could not catch up with their responsibilities in family life. Patients also felt guilty (40.8%), weakness (26.2%), hopeless (29.9%), rejection anxiety (86.4%) and worries about body image (29.9%). Besides all patient had been found inadequate in knowledge about their medicine, illnesses for healthy life. In accordance with results of research, it has been advised that education related to conditions after discharge life should begin when the patient has been accepted to hospital and continue after discharged. Home care and rehabilitation services should be created for kidney transplantation patients. Key Words : Kidney Transplantation, Difficulties and Nursing. T.C YÜKSEKÖ?RJETOI ftUfiJJ&if DOKOMANTASYOM MEKKE39