Yaşlı hastalarda ameliyat sonrası bilişsel değişiklikler
Cognitive changes after operation in older patients
Yazar: MERAL UCUZAL
Danışman: PROF.DR. NERİMAN AKYOLCU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
6- ÖZET Araştırma, riskli bireylerin tanılanıp uygun önlemlerin alınarak nitelikli ve etkin bakımın gerçekleştirilmesine katkı sağlamak için, ameliyat sonrası dönemde yaşlı hastalarda görülebilecek bilişsel değişikliklerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın örncklcmini, evren içindeki araştırmaya katılmaya istekli, 65 yaş ve üzerinde, bilinci açık, demans, Alzheimer veya başka psikiyatrik bozukluğu olmayan, alkol bağımlılığı, görme, işitme ve sözel iletişim güçlüğü bulunmayan hastala.- arasından, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 120 kişi oluşturdu. Laparoskopik ve perkütan cerrahi girişim geçirecek olan hastalar, ameliyat sonrasında erken taburcu olacakları ve 5. güne kadar izlenemeyecekleri için araştırma kapsamına alınmadı. Veriler, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinin Ortopedi ve Üroloji Anabilim Dalı servisleri ile Genel Cerrahi Anabilim Dalının 2 farklı servisinde 27 Ocak 2004 - 30 Haziran 2004 tarihleri arasında ve İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesinin Ortopedi ve Üroloji Anabilim Dalı servisleri ile Genel Cerrahi Anabilim Dalının i servisinde ise 17 Haziran 2004 - 30 Haziran 2004 tarihleri arasında toplandı. Veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen hastaların demografik özelliklerinin yer aldığı anket formu ve bilişsel durumu değerlendiren Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanıldı. Elde edilen veriler SPSS ( Stastical Package of Social Science ) for Windows 6.0 paket programında, yüzdelik hesaplar, ki-kare (X2), ANOVA, l-testi ve Post Hoc önemlilik testleri kullanılarak analiz edildi. 68Öncelikle, ameliyat öncesi dönemde olan ve araştırma kriterlerine uyan hastalara anket formu uygulandı. Hiç eğitimi olmayan ya da birkaç yıl okula gidip, ilkokul diploması almayan hastaların bilişsel durumlarını değerlendirmede Eğitimsizler İçin Standardize Mini Mental Test (SMMT-E), en az ilkokul mezunu olan hastaların bilişsel durumlarını değerlendirmek için ise Standardize Mini Mental Test (SMMT) uygulanarak, hastaların ameliyat öncesi bilişsel durumları belirlendi. Aynı hastalar ameliyat sonrası 1., 3. ve 5. günlerde tekrar değerlendirildi ve bu yolla ameliyat sonrası dönemdeki bilişsel değişiklikler saptandı. Hastaların MMT' nin toplam ve tüm alt gruplarından aldıkları puanların, ameliyat sonrası 1. ve 3. günlerde ameliyat öncesine göre düştüğü, 5. günde ise ameliyattan önceki düzeyine yaklaştığı belirlendi. Ameliyat sonrası dönemde, toplam MMT puanı ve kayıt hafızası dışında diğer alt gruplardan alınan puanların, ameliyat öncesine göre gerileme göstermesi, istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı bulundu (p= 0.000). Kadınların; ileri yaşta ve dul olanların, okuma yazma bilmeyen, köy/kasabada yaşayan ve ortopedi servisinde yatanların, ameliyat öncesi ve sonrası dönemde MMT' den daha düşük puan aldıkları ve ameliyat sonrasında daha fazla gerileme gösterdikleri belirlendi. Evli, eşi ile yaşayan ve hastanede kaldığı süre içinde en fazla desteği eşinden alan hastaların ise izlenen süreçte genellikle MMT' den daha yüksek puan aldıkları ve ameliyat sonrasında daha az gerileme gösterdikleri saplandı. Sonuç olarak; cerrahi girişimlerin, yaşlı hastaların bilişsel fonksiyonlarında gerilemeye neden olduğu, ancak ameliyat sonrası 5. günde, bilişsel fonksiyonların ameliyat öncesi düzeyine yaklaştığı belirlendi. Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, cerrahi girişim, biliş, Mini Mental Test 69

Abstract:
7- SUMMARY COGNITIVE CHANGES AFTER OPERATION IN OLDER PATIENTS T!iis study is performed as a definer with the aim of identifying cognitive changes after operation that may appear in older patients in order to contribute to the qualified and effective care implementation by taking appropriate measures alter diagnosing risky individuals. The study sample is formed of 120 persons selected with targeted sampling method among patients that are willing to participate to the survey, 65 years old and older, having open consciousness, without Alzheimer or other psychiatric disorder, not having alcohol addiction, sight, hearing and oral communication difficulty. Patients that will be subject to laparoscopic and percutaneous surgical interference are not included in this study since they will be discharged in advance and will not be monitored until 5lh day. The data are collected between January 27Ntl, 2004 and June 30lh, 2004 in wards of Orthopedics and Urology Department and in 2 different wards of General Surgery Department of Istanbul University, Cerrahpaşa Faculty of Medicine Hospital and between June 17,h, 2004 and June 30T\ 2004 in wards of Orthopedics and Urology Department and in lward of General Surgery Department of Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine Hospital. A questionnaire form developed by the researcher and containing demographical characteristics of patients and a Standardized Mini Mental Test (SMMT) evaluating cognitive sia'tus are used &s data gathering means. The data gathered are analysed using percentage calculations, cni-squarc (X ), ANOVA, t-test and Post Hoc significance test in SPSS (Statistical Package of Social Science) tor Windows 6.0. 70Firstly, the questionnaire form is used lor patients that are in pre-operation period and that are conforming to the study criteria. The pre-operation cognitive status of patients is determined using Standardized Mini Menial Test for Uneducated People (SMMT-E) for evaluating the cognitive status of patients that do not have any education or even though attending to school for some years not having elementary school diploma and Standardized Mini Mental Test (SMMT) for evaluating the cognitive status of patients that are at least graduated from elementary school. Same patients are re evaluated on 1st, 3Rd and 5Th days after operation and thus the cognitive changes during after operation period are determined. It is determined that the scores gained by patients from total and all sub-groups of MMT are decreased on 1st and 3Rd days after operation compared to pre-operation period and however on the 5 ' day it is determined that these scores are close to their pre-operation level. The fact that the total MMT scores and scores gained from other sub-groups with the exception of recording memory show a worsening compared to pre- operation period is found statistically highly significant (p=0.000). It is determined that women, with old age and widow, illiterate, living in villages/small towns and hospitalised at orthopedics ward gained lower scores of MMT before and after operation period and show higher worsening after operation. It is determined that patients married, living with his/her partner and taking the biggest support from his/her partner during his/her stay in hospital have generally gained higher scores from MMT during the monitored process and have shown less worsening during after operation period. As a conclusion it is determined that the surgical interference causes worsening of cognitive functions in older patients and that despite this on 5lh day after operation the cognitive functions approach to their pre-operation level. Key words: Old age, surgical interference, cognition, Mini Mental Test 71