Refakatsiz çocukların göç deneyimlerinin araştırılması ve sorunlarının incelenmesi: İstanbul örneği
Investigation of migration experiences and problems of unaccompanied children: The case of Istanbul
Yazar: MANSUR SEYİTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı; İstanbul'da bulunan refakatsiz çocukların göç deneyimleri hakkında bilgi sahibi olmak, karşılaştıkları sorunları ve ihtiyaçları belirlemek, içinde bulundukları sosyal ağlar ve gelecek planları hakkında bilgi edinmek, refakatsiz çocukların yaşamlarında sosyal hizmetin yerini ve rolünü değerlendirmektir. Araştırmanın katılımcıları, İstanbul'da bulunan 12-18 yaş aralığındaki refakatsiz çocuklardan seçilmiştir. Araştırmada karma yöntem kullanılmış olup, çalışmanın nicel kısmında soru formu kullanılmış; form 428 çocuk tarafından yanıtlanmıştır. Nitel bölümde ise yarı yapılandırılmış soru formu kullanılarak 21 refakatsiz çocukla derinlemesine görüşme yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 20.0 İstatistik Paket Programı ve MaxQda Analytics Pro 2020 programı kullanılmıştır. 

Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri, katılımcıların 15-17 yaş arası erkek çocuklardan oluşmasıdır. Katılımcıların göç etme nedenleri arasında savaş, hayati tehlike, şiddet, ihmal ve istismar gibi ortamlardan kaçmak, eğitim, sağlık gibi temel hizmetlere erişmek ve yoksulluktan kurtulma yer almaktadır. Refakatsiz çocukların göç öncesi süreçlerine bakıldığında sorunlu ilişkilerin olduğu ve kendi ülkelerinde de risk altında oldukları görülmüştür. Refakatsiz çocukların aileleri, çocukların göç kararlarında ve hedef ülkelerin belirlenmesinde etkilidirler. Refakatsiz çocukların göç yolculuğunun birçok aşaması kaçakçılar tarafından organize edilmektedir. İnsan kaçakçılarıyla hareket eden çocukların bazen insan ticaretine maruz kaldıklarına rastlanmıştır. Refakatsiz çocukların göç süreçlerinde aileleriyle iletişim halinde oldukları, çocukların çalışarak ailelerine para göndermeye devam ettiği ve farklı ülkelerde bulunan aile üyeleriyle bir araya gelmeye ve birlikte yaşamaya dair çabaları olduğu görülmüştür. Refakatsiz çocukların eğitim, sağlık ve barınma başta olmak üzere temel ihtiyaçlarını karşılayamadıkları, çalışma hayatına erken yaşlardan itibaren katıldıkları tespit edilmiştir. Katılımcıların kurum bakımını çoğunlukla reddettikleri ve aile temelli hizmetlere sıcak bakmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to have information about the migration experiences of unaccompanied children in Istanbul, to identify the problems and needs they face, to obtain information about their social networks and future plans and to evaluate the place and role of social work in unaccompanied children's lives. The participants of the study were selected from unaccompanied children in Istanbul between ages 12-18. Mixed method was used in the research, and a questionnaire was used in the quantitative part of the study which was answered by 428 children. In-depth interviews were conducted with 21 unaccompanied children using a semi-structured questionnaire in the qualitative part. SPSS 20.0 Statistics Package Program and MaxQda Analytics Pro 2020 program were used in the analysis of the data.

One of the prominent results of the research is that the participants consisted of boys between the ages of 15-17. Escaping from environments such as war, life-threat, violence, neglect and abuse, accessing basic services such as education and health, and getting out of poverty are among the reasons for the migration of the participants. When the pre-migration processes of unaccompanied children are examined, it is seen that they have problematic relations and they are at risk in their own countries. Families of unaccompanied minors are influential in the migration decisions of children and the determination of destination countries. Many stages of the migration journey of unaccompanied minors are organized by smugglers. It has been found that children who act with human smugglers are sometimes exposed to human trafficking. It has been observed that unaccompanied children are in contact with their families during the migration process, children continue to work and send money to their families, and make efforts to come together and live together with family members in different countries. It has been determined that unaccompanied children cannot meet their basic needs, especially education, health and shelter, and that they participate in work life starting at an early age. It has also been determined that the participants mostly reject institutional care and do not look kindly on family-based services.