Sürdürülebilir kalkınma bağlamında kurulacak olan nükleer reaktörlerin Türkiye'nin enerji güvenliğine etkileri
The nuclear reactors' effects to the Turkey's energy security that will be setup in connect with sustainable development
Yazar: EKREM ÖNDER UYAR
Danışman: DOÇ. DR. ESRA HATİPOĞLU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Enerji santralleri = Power plants ; Güvenlik = Security ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Nükleer reaktörler = Nuclear reactors ; Sürdürülebilir enerji = Sustainable energy ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development

Özet:
Hayatın her alanında çok büyük gelişmelere şahit olunan günümüzde nüfus artışı ve teknolojik ilerlemenin de etkisiyle, enerjiye olan ihtiyaç büyük bir hızla artmaktadır. Enerji tüketimi, uluslararası alanda ekonomik büyüme ve ülkelerin kalkınma düzeylerinin belirlenmesi açısından en temel parametrelerden biri haline gelmiştir. Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanabilmesi ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlar arasında bir denge sağlanması ile mümkün olabilir. Uygun enerji politikalarının oluşturulması ve arz güvenliğinin sağlanması, sürdürülebilir kalkınma açısından hayati öneme sahiptir.Enerji arz güvenliği, enerji kaynaklarını kesintisiz, güvenilir, ucuz, temiz ve çeşitlendirilmiş kaynaklardan elde ederek ve bunları en verimli şekilde kullanarak sağlanabilir. Linyit dışında fosil enerji kaynakları bakımından zengin olmayan Türkiye, bunun yanında yanlış uygulanan enerji politikaları sonucu büyük oranda enerji ithal eden bir ülke konumuna düşmüştür. Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelme konusunda geç kalınmasının yanında yüksek miktarda kayıp ve kaçak kullanım sonucu Türkiye büyük zararlara uğramıştır.Bu tezde, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir enerji politikalarının önemini vurgulanmış, dünya üzerindeki birincil enerji tüketimi ile elektrik üretiminde birincil enerjilerin rolü incelenmiştir. Müteakiben nükleer enerjinin dünya üzerinde elektrik üretimindeki yeri incelenmiş ve nükleer enerjinin fayda ve mahzurları ortaya koyulmuştur. Ardından nükleer reaktörlerin, diğer elektrik enerji santrallerinin sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, çevresel ve sosyal boyutları açısından karşılaştırmalı fayda-maliyet analizi yapıldıktan sonra Türkiye'de sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması açısından nükleer enerjinin rolü incelenmiştir. Son olarak hâlihazırda nükleer reaktörle ilgili çıkarılan ?Nükleer Güç Santrallerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışına İlişkin Kanun? kapsamında yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Bu bağlamda tezde öne sürülen argüman, Türkiye'deki mevcut enerji politikalarının; kayıp-kaçak oranını düşürecek, enerjinin verimli kullanılmasını sağlayacak, yerli kaynaklardan tam anlamıyla istifade edecek şekilde oluşturulduğu takdirde enerji talebin kısa ve orta vadede karşılanabileceğidir. Bu tedbirlerin alınmasına rağmen yine de enerji arz güvenliğinin sağlanaması ve talebin karşılanamaması durumunda nükleer enerjinin sıkıntılarının çözülmesini müteakip alınmasının gerektiğidir.Sonuç olarak Türkiye'nin enerji politikalarının, sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları arasında denge sağlayamamasından ve ülke içindeki verimsiz ve kayıp-kaçak kullanımlardan kaynaklanan bazı sıkıntılarının mevcut olduğu gözükmektedir. Öncelikle bu sıkıntılara çözüm bulunması önem arz etmektedir. Buna rağmen enerji ihtiyacına cevap verilememesi durumunda enerji arz güvenliğinin sağlanması açısından değişik alternatifler değerlendirilebilir. Bu alternatiflerden birinin, mevcut tüm sıkıntılarının çözülmesini müteakip, yeni nesil nükleer reaktörlerin işletmeye alınması olabileceği düşünülmektedir. Mevcut haliyle nükleer santrallerin Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınmasına ve sürdürülebilir enerji politikalarının oluşturularak enerji güvenliğinin sağlanmasına ne kadar katkı sağlayabileceği tam anlamıyla açıklığa kavuşmuş gözükmemektedir.

Abstract:
At life?s each area in which we testify big developments nowadays, the need for energy increases in a very speedy way with the effect of growth of population and technological development. The energy consumption became one of the parameters to determine the economical growth and the development levels of countries at international area. To provide sustainable development is possible by a balance between economical, environmental and social dimensions. To constitute appropriate energy policies and to provide the security of energy supply is vital for the sustainable development.The security of energy supply can be provided by getting the energy sources from continuous, safe, cheap, clean and diverted sources and by using them in productive ways. Moreover, also with the wrong energy policies applications; Türkiye, which is not a very rich country of fossile energy sources except lignite, became a country that imports energy at a very big rate. Besides the big rates of illicit and lacking usage of energy sources, being late to turn towards renewable energy sources, Türkiye had too much damnum.In this thesis, sustainable development and sustainable energy policies importance has been emphasized and the primary energy consumption and the role of primary energy in electricity production has been examined carefully. And also the advantages and the disadvantages of nuclear energy and the place of nuclear energy in electricity production of the world has been examined. After nuclear reactors, the other electricity energy power stations and making comparative profit-cost analysis for the economical, environmental and social dimensions of sustainable development, the role of nuclear energy is examined in order to provide the sustainability in Türkiye. At last the studies done for the law ?The Establishment and Management of Nuclear Power Reactors and The Sale of Energy? about the nuclear reactors have been evaluated. In this context the means of evidence of this thesis is the demand for the energy in short and medium terms would be provided if the existing energy policies in Türkiye will be formed by using the local sources fully and using the energy in an efficient way and decreasing the lacking and illicit rates. However by taking these precautions, if the security of energy supply is not provided and the demand can not be corresponded, the nuclear energy might be taken into consideration after solving its problems.As a result, it is seen that because of the lacking, illicit and unproductive usage inside the country and not having a balance between economical, social and environmental dimensions of sustainability of Turkish energy policies, there exists some problems. First of all, it?s important to find a solution to these problems. There can be different alternatives evaluated to provide the security of energy supply in case the energy need is not corresponded to. The new generation nuclear power reactors can be thought as one of the alternatives after the solution of all these problems. It can not be fully explained how much support does existing nuclear power reactors provide contribution to the entire constitution of the sustainable development and the sustainable energy policies.