Benî Hilâl'in Kuzey Afrika'ya göçü ve etkileri
The migration of Beni Hilal to North Africa and its effects
Yazar: YAKUP KARADUMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Göç, İslâm'ın ilk yıllarından itibaren Müslümanların gündeminde olan bir olgudur. Müslümanların Habeşistan ve Medine hicretleriyle başlayan göç serüveni yeni fethedilen topraklara gerçekleşen nüfus hareketiyle artarak devam etmiştir. Bu göçler sayesinde fethedilen topraklar hem Müslümanların elinde kalmış hem de yerel halk İslâm dini ile tanışma imkânı bulmuştur. Müslümanların hayatında önemli bir yere sahip olan göç kavramı, bedevî Arap kabilelerin yaşam tarzı için vazgeçilmez bir olguydu. Bu bedevî kabileler arasında da Benî Hilâl'in mümtaz bir yeri bulunmaktadır. Zira bu kabile uzun yıllar boyunca bedevî özelliklerini muhafaza etmiş ve bu sebeple farklı diyarlara göçmüştür. Benî Hilâl'in bu bedevî tutumu çoğu zaman Müslümanların aleyhine olmuştur. Kabilenin son göç güzergahı ise Kuzey Afrika topraklarına olmuştur. Bu göç, beraberinde birçok siyasî, askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik sonuçlar doğurmuştur. Benî Hilâl'in Kuzey Afrika'ya göçü siyasî bakımdan en çok Zîrîleri ve Hammâdîleri etkilemiş, bu iki devlet göçün ardından zayıflama dönemine girmişlerdir. Fâtımîler, Benî Hilâl'in Kuzey Afrika'ya intikalinden siyasî ve ekonomik açıdan avantaj sağlarken bölge halkı bu göçten siyasî, ekonomik, sosyal ve ilmî bakımdan çok olumsuz etkilenmiştir. Bununla birlikte bu göçün bedevî Berberilerin İslam dinini ve Arap kültürünü benimsemelerinde büyük etkisi olmuştur. Benî Hilâl uzun zaman boyunca bölgedeki gücünü muhafaza etmiş ve bu sayede bölgede kurulan devletlerle iletişim kurmuştur. Kabile üyelerinin haçlılar karşısındaki üstün mücadelesi, Benî Hilâl'in destanlara konu olmasına vesile olmuştur.

Abstract:
Migration is a phenomenon that has been on the agenda of Muslims since the early years of Islam. The migration adventure, which started with the migration of Muslims to Abyssinia and Medina, continued to increase with the population movement to the newly conquered lands. Thanks to these migrations, the conquered lands remained in the hands of Muslims and the local people had the opportunity to get acquainted with the religion of Islam. The concept of migration, which had an important place in the lives of Muslims, was an indispensable phenomenon for the lifestyle of Bedouin Arab tribes. Among these Bedouin tribes, Benî Hilâl has a special place. For this reason, this tribe preserved its bedouin characteristics for many years and migrated to different lands for this reason. This bedouin attitude of Benī Hilāl was often to the detriment of Muslims. The last migration route of the tribe was to North Africa. This migration had many political, military, social, cultural and economic consequences. The migration of Benī Hilāl to North Africa affected the Zīrīs and Hammādīs the most politically, and these two states entered a period of weakening after the migration. While the Fatimids benefited politically and economically from the migration of Benī Hilāl to North Africa, the people of the region were adversely affected politically, economically, socially and scientifically. However, this migration had a great impact on the Bedouin Berbers' adoption of Islam and Arab culture. Benî Hilâl maintained its power in the region for a long time and thus communicated with the states established in the region. The superior struggle of the tribe members against the crusaders was instrumental in making Benî Hilâl the subject of epics.