Toksik liderliğin öğretmenlerin mobbing algıları ve örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisi
The effect of toxic leadership on teachers' mobbing perceptions and organizational commitment
Yazar: PELİN ÖZCAN
Danışman: PROF. İLKNUR MAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mobbing = Mobbing ; Okul müdürleri =   ; Toksik liderlik = Toxic leadeship ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Toksik liderlik, örgüt ortamına ve çalışanların hem performansına hem de ruhsal durumuna büyük ölçüde zarar veren ve yıkıcı bir liderlik tarzıdır. Eğitim ise bir toplumun kalkınması için temel belirleyici konumundadır. Eğitim yoluyla toplumsal hedeflere ulaşılması için eğitim sürecindeki aktörlerin etkili bir şekilde performans göstermesi sağlanarak olumsuz tutum ve davranışlardan kaçınılması gerekmektedir. Toksik liderlik ve mobbing, eğitim kurumlarının hedeflerini engelleyen durumlara örnekler arasındadır. Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin toksik liderliğinin öğretmenlerin mobbing algıları ve örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisini incelemektir. 

 Bu araştırma ilişkisel tarama modeline dayalı olarak ve nicel desende gerçekleştirilmiştir.  Çalışmada Çanakkale ili merkez okullarında ve Çan ilçesinde görev yapan 455 öğretmen yer almıştır. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Toksik Liderlik Ölçeği, Mobbing Ölçeği ve Öğretmenler İçin Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS programına aktarılarak yüzde analizi, frekans analizi, regresyon analizi, korelasyon analizi, Mann Whitney-U testi, Shapiro-Wilk testi, Kolmogrov-Smirnow testi ve Kruskal Wallis-H testi analizleri uygulanmıştır. Çalışmada okul müdürlerinin toksik liderlik düzeyleri ve öğretmenlerin mobbing algı düzeyleri yüksek, öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri orta düzeyde bulunmuştur. Ulaşılan sonuçlar, eğitim kurumlarında okul müdürlerinin toksik liderlik davranışlarının mobbingin algılanmasında etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca eğitim kurumlarında mobbing davranışlarının öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyini düşürdüğü sonucuna varılmıştır. Bir diğer yandan öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi ile eğitim kurumlarında toksik liderlik düzeyleri arasında pozitif bir ilişki bulunduğu çalışmanın çarpıcı bulguları arasındadır. Sonuç olarak, okullarda toksik davranışları uyarmak, tanımlamak ve ele almak için işlevsel bir sistem oluşturulması ve bu konuda gerek öğretmenlere gerekse okul müdürlerine hizmet içi eğitimler düzenlenmesi öneri olarak getirilebilir.

Anahtar Kelimeler: Toksik liderlik, Mobbing, Örgütsel bağlılık, Okul Müdürleri, Öğretmenler.

Abstract:
Toxic leadership is a destructive leadership style that greatly harms the organizational environment and both the performance and mental state of employees. Education is the main determinant for the development of a society. In order to achieve social goals through education, actors in the education process should be ensured to perform effectively and negative attitudes and behaviors should be avoided. Toxic leadership and mobbing are examples of situations that hinder the goals of educational institutions. The purpose of this research is to examine the effect of school principals' toxic leadership on teachers' mobbing perceptions and organizational commitment. 

This research was conducted based on the relational screening model and in a quantitative design. 455 teachers working in central schools of Canakkale province and Can district took part in the study. Demographic Information Form, Toxic Leadership Scale, Mobbing Scale and Organizational Commitment Scale for Teachers were used as data collection tools. The collected data were transferred to the SPSS program and frequency, percentage, correlation, regression, Mann Whitney-U test, Kolmogrov-Smirnow test, Shapiro-Wilk test and Kruskal Wallis-H test analyzes were performed. In the study, school principals' toxic leadership levels and teachers' mobbing perception levels were high, and teachers' organizational commitment levels were found to be moderate. The results show that the toxic leadership behaviors of school principals in educational institutions are effective in the perception of mobbing. The study also concludes that mobbing behaviors in educational institutions reduce the organizational commitment level of teachers. On the other hand, one of the striking results of the study is that there is a positive relationship between the level of toxic leadership in educational institutions and the organizational commitment levels of teachers. As a result, it can be suggested that a funtional system may be established to warn, identify and address toxic behaviors in schools and that in-service training may be organized for both teachers and school principals on this subject.

Keywords: Toxic leadership, Mobbing, Organizational commitment, School Principals, Teachers.