Stratejik esnekliğin geliştirilmesi için alternatif bir yol: Türkçe ders kitabındaki etkinliklerin uyarlanması
An alternative way to improve strategic flexibility: Adaptation of activities in the Turkish textbook
Yazar: BENGÜ ERDİL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KARTAL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, bilişsel esneklik stratejilerine göre uyarlanan üçüncü sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlere bağlı etkinliklerin öğrencilerin stratejik esneklik gelişimlerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
     Araştırma kontrol grubu olmayan tek grup ön test-son test deneysel desene göre gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılının güz yarıyılında, Kocaeli iline bağlı bir ilçedeki ilkokulda öğrenim gören üçüncü sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin seviyelerine uygun olarak hazırlanan ve altı problem çözme stratejisini içeren Türkçe dersine yönelik açık uçlu problemler yoluyla toplanmıştır. Araştırma, Türkçe ders kitabındaki etkinliklerin bilişsel esneklik stratejilerine göre uyarlanması ve bu etkinliklerin yedi hafta boyunca haftada altı saat olarak uygulanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamadaki etkinliklerde problem çözme stratejilerinden geriye doğru çalışma, bağıntı bulma, sistematik liste yapma, muhakeme etme, şekil veya diyagram çizme, tahmin ve kontrol stratejilerine yer verilmiştir. Araştırma verileri ön-test ve son-test olarak uygulama öncesi ve sonrasında olmak üzere iki defa toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi McNemar testi ile yapılmıştır. Araştırmanın her bir alt problemine ilişkin verilerin analizinde öğrencilerin problem çözme stratejilerini uygulamadaki başarıları, bu başarının okul öncesi eğitim alma durumları ve ikinci sınıf Türkçe dersi başarı notları ile arasındaki ilişki araştırılmıştır. 
     Araştırma bulgularına göre, ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin problem çözmede strateji kullanma başarılarında ön-test ve son-test arasında anlamlı bir fark vardır; okul öncesi eğitim alan ile almayan ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin problem çözme başarıları arasında son-test lehine çıkan anlamlı ilişkinin kaynağında okul öncesi eğitim alma vardır ve ikinci sınıf Türkçe dersi başarı notları ile ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin problem çözme başarıları arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 
     Araştırma sonuçları, stratejik esnekliği geliştirmeye yönelik yapılan bu uygulama öğrencilerin dil becerileri yönünden herhangi bir durumla/problemle karşılaştıklarında bunun çözümü için uygun stratejiyi kullanarak birçok çözüm yolu bulabileceklerini; stratejinin uygulamaya geçirilmesiyle okul öncesi eğitim alan öğrencilerin son testleri lehine çıkan fark ise okul öncesi eğitim almanın stratejileri kullanma düzeylerine etkisini ve bu etkiye yol açan unsurlardan birinin de dilsel açıdan okul öncesi eğitimde erken okuryazarlık becerilerinin desteklenmesi olduğunu göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Bilişsel esneklik stratejileri, ilkokul, problem çözme stratejileri, Türkçe ders kitapları, yürütücü işlevler.

Abstract:
In This research, it was aimed to determine the effect of text-based activities in third grade Turkish textbooks, adapted according to cognitive flexibility strategies, on students' strategic flexibility development.
     The research was conducted according to a single group pretest-posttest experimental design without a control group. The research was conducted in the fall semester of the 2022-2023 academic year with third grade students studying at a primary school in a district of Kocaeli province. Research data was collected through open-ended problems for the Turkish language course, which were prepared in accordance with the levels of third grade primary school students and included six problem-solving strategies. The research was carried out by adapting the activities in the Turkish textbook according to cognitive flexibility strategies and implementing these activities six hours a week for seven weeks. The activities in this application include problem-solving strategies such as working backwards, finding correlations, making systematic lists, reasoning, drawing figures or diagrams, prediction and control. Research data were collected twice, as pre-test and post-test, before and after the application. Analysis of research data was done with the McNemar test. In the analysis of the data regarding each sub-problem of the research, the students' success in applying problem-solving strategies, the relationship between this success and their pre-school education status and second-grade Turkish course success grades were investigated.
     According to the research findings, there is a significant difference between the pre-test and post-test in the success of third grade primary school students in using strategies in problem solving; Receiving pre-school education is the source of the significant relationship in favor of the post-test between the problem-solving success of third-grade primary school students who received pre-school education and those who did not, and a significant relationship was also found between the second-grade Turkish course success grades and the problem-solving success of third-grade primary school students.
     The research show that this application aimed at improving strategic flexibility will enable students to find many solutions by using the appropriate strategy when they encounter any situation/problem in terms of their language skills; The difference in favor of the post-tests of students receiving pre-school education after the strategy was put into practice shows that receiving pre-school education has an impact on the level of using strategies and that one of the factors causing this effect is the support of early literacy skills in pre-school education in linguistic terms.

Keywords: Cognitive flexibility strategies, primary school, problem solving strategies, Turkish textbooks, executive functions