SSCB sonrası dönemde Batı Kafkasya`da sosyal yapı ve değişme -Adıge toplumu örneği-
Social structures and changes at West Caucasia at the post-USSR period -Simple of adyghe society
Yazar: FETHİ GÜNGÖR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURHAN BALOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adigeler = Adygheas ; Batı Kafkasya = West Caucasia ; Kafkasya = Caucasus ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal yapı = Social structure ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War

Özet:
Batı Kafkasya'da yaşayan Adıge toplumunda Rus istilasıyla birlikte başlayan değişim süreci, Sovyetler döneminde planlı bir asimilasyona dönüşmüştür. Mamafih, "Sovyet adamı yaratma" projesi karşısında milli değerlerini koruyabilmek için kapalı bir topluma dönüşen Adıgeler, SSCB dağıldıktan sonra hızla milli değerlerine yönelmiştir. Akraba topluluklardan Adıgelerin milli değerlerinde SSCB'nin dağılmasından sonra gözlenen değişmeler gözlem, mülakat ve anket teknikleri ile yerinde tahlil edilmiş, tarihi süreç içinde sosyal bünyenin arz ettiği yapısal özellikler beş dönemde incelenmiştir. Kabardey, Adıgey, Çerkeş, Şapsığya ve Mezdog bölgelerinde yaşayan 713.000 Adıge, örneklemde 573 denekle temsil edilmiş olup, araştırmada yapısal - fonksiyonel modelin uygunluğu esas alınmıştır. Çalışma evreninde İslam dinine mensubiyet % 90, Ahiret inancı % 79, Hz. Muhammed'i son peygamber kabul etme % 73, ateizmi benimseme % 0,1, domuz eti yeme % 14, Rus ile evlenme % 2, evlilik dışı ilişkiyi tasvip etme % 8, kendi geleceğini tayin talebi % 52, SSCB sonrasında değişimin en belirgin şekilde gerçekleştiği alan olarak milli değerlerin gösterilmesi % 51 oranında gözlenmiştir. Tüm bu bulgular, "Sovyet adamı yaratma" projesinin bölgede başarısız olduğunu şüphe götürmez bir şekilde ortaya koymaktadır. ABSTRACT Russian incursion at Caucasus has evolved the change in Adyghe society of West Caucasus to planned assimilation during the Soviet era. Adyghe closed society for value preservation has countered the Soviet individual project and fully embraced the values after the dissolution of USSR. Historical change in social structure is evaluated in five periods. Post Soviet era changes in Adyghe society is evaluated by field study at Caucasus thru observations, interviews and polling techniques. 713.000 Adyghe people living in Kabardei, Adyghei, Cherkessia, Shapsugia and Mezdog regions are sampled by 573 pollers with structural and functional model. Study results: 90% Muslim, 79% faith in hereinafter, 73% faith in Prophet Muhammad, 0,1% atheist, 14% pork consumer, 2% Russian wedlock, 8% extramarital consent, 52% independence will, The most evident aspect of change is upholding the national values at 51 % during the post Soviet era. Study results indicate that "Soviet individual project" was unable to attain its goal at the region. Ill

Abstract:
Batı Kafkasya'da yaşayan Adıge toplumunda Rus istilasıyla birlikte başlayan değişim süreci, Sovyetler döneminde planlı bir asimilasyona dönüşmüştür. Mamafih, "Sovyet adamı yaratma" projesi karşısında milli değerlerini koruyabilmek için kapalı bir topluma dönüşen Adıgeler, SSCB dağıldıktan sonra hızla milli değerlerine yönelmiştir. Akraba topluluklardan Adıgelerin milli değerlerinde SSCB'nin dağılmasından sonra gözlenen değişmeler gözlem, mülakat ve anket teknikleri ile yerinde tahlil edilmiş, tarihi süreç içinde sosyal bünyenin arz ettiği yapısal özellikler beş dönemde incelenmiştir. Kabardey, Adıgey, Çerkeş, Şapsığya ve Mezdog bölgelerinde yaşayan 713.000 Adıge, örneklemde 573 denekle temsil edilmiş olup, araştırmada yapısal - fonksiyonel modelin uygunluğu esas alınmıştır. Çalışma evreninde İslam dinine mensubiyet % 90, Ahiret inancı % 79, Hz. Muhammed'i son peygamber kabul etme % 73, ateizmi benimseme % 0,1, domuz eti yeme % 14, Rus ile evlenme % 2, evlilik dışı ilişkiyi tasvip etme % 8, kendi geleceğini tayin talebi % 52, SSCB sonrasında değişimin en belirgin şekilde gerçekleştiği alan olarak milli değerlerin gösterilmesi % 51 oranında gözlenmiştir. Tüm bu bulgular, "Sovyet adamı yaratma" projesinin bölgede başarısız olduğunu şüphe götürmez bir şekilde ortaya koymaktadır. ABSTRACT Russian incursion at Caucasus has evolved the change in Adyghe society of West Caucasus to planned assimilation during the Soviet era. Adyghe closed society for value preservation has countered the Soviet individual project and fully embraced the values after the dissolution of USSR. Historical change in social structure is evaluated in five periods. Post Soviet era changes in Adyghe society is evaluated by field study at Caucasus thru observations, interviews and polling techniques. 713.000 Adyghe people living in Kabardei, Adyghei, Cherkessia, Shapsugia and Mezdog regions are sampled by 573 pollers with structural and functional model. Study results: 90% Muslim, 79% faith in hereinafter, 73% faith in Prophet Muhammad, 0,1% atheist, 14% pork consumer, 2% Russian wedlock, 8% extramarital consent, 52% independence will, The most evident aspect of change is upholding the national values at 51 % during the post Soviet era. Study results indicate that "Soviet individual project" was unable to attain its goal at the region. Ill