Uzun dönem metilfenidat kullanımının kardiyovasküler fonksiyonlar üzerine etkisinin ekokardiyografiyle değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of long-term methyphenidate use oncardiovascular functions by echocardiography
Yazar: ÇAĞATAY TUNCA
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HAKAN GÜLLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı / Kardiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ekokardiyografi = Echocardiography ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Metilfenidat = Methylphenidate

Özet:
Amaç: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocuk ve ergenlerde en
yaygın görülen ve tedavisinde başta metilfenidat olmak üzere birçok farmakolojik
ajanın sıklıkla kullanıldığı nörogelişimsel bir bozukluktur. Literatürde metilfenidatın
uzun dönem kullanımının kardiyovasküler sistem açısından ne kadar güvenli olduğu
noktasında görüş farklılıkları bulunmaktadır; ilacın hipertansiyon, miyokart
enfarktüsü, ventriküler artimi, ani kardiyak ölüm, kardiyomiyopati, kalp yetmezliği,
pulmoner hipertansiyon ve stroke riskini arttırdığına dair veriler mevcuttur.
Çalışmamızda uzun dönem uzun etkili metilfenidat kullanan DEHB tanılı hastaları,
yaş cinsiyet eşleştirilmiş sağlıklı gönüllülerle klinik ve ekokardiyografik özelliklerine
göre karşılaştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Kardiyoloji Kliniği'ne yönlendirilen DEHB tanılı, 2 yıl ve üzeri uzun etkili
metilfenidat kullanımı olan 70 hasta ile 51 sağlıklı gönüllü alındı. Transtorasik
ekokardiyografi kullanılarak M-Mode, 2D, Doppler ve 2D-Speckle Tracking gibi
temel ve ileri tekniklerle hastalar değerlendirildi. Strain görüntüler analiz program ile
işlem sonrası diğer tüm veriler ise anlık olarak değerlendirildi.
Bulgular: Yaş ve cinsiyet açısından eşletirilmiş vaka ve kontrol grupları
arasında kinik özellikler açısından vücüt kitle indeksi (Vaka grubunda 22,50±4,05,
kontrol grubunda ise 24,03±3,58'di. (p <0.05)) ve sistolik kan basıncı (Vaka
grubunda 120,87±12,16, kontrol grubunda ise 116,25±11,38'di. (p <0.05)) arasında
istatiksel anlamlılığa ulaşan fark bulunmaktaydı. Her iki parametre yine ilaç kullanım
süresiyle de sırasıyla negatif ve pozitif şekilde anlamlı korelasyon göstermekteydi.
2D-STE tekniği ile alınan apikal dört boşluk, üç boşluk, iki boşluk ve global
longitudinal strain değerlerinde vaka ve kontrol grupları arasında fark
saptanmamıştır. (p = sırasıyla 0,946, 0,311, 0,568 ve 0,397) LV E'(Lateral) değeri de
vaka grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha düşüktü, ancak normal
sınırlarda kalmaktaydı. (18,62±2,99'e kıyasla 20,48±3,66 p <0.05) İlaç kullanım
süreleri ile LV E'(Lateral), RV E'(Lateral) ve RV A'(Lateral) değerleri yine normal
sınırlarda kalmakla beraber negatif korelasyon göstermekteydi. (p < 0.05)
Çalışmamızda vaka ve kontrol gruplarında normal sınırlarda olmakla beraber E/E' (p
= 0,924), LVEF (p = 0,174), Tei indeksi (p = 0,763), TAPSE (p = 0,072) ve MAPSE
(p = 0,138) gibi bir çok parametre arasında istatiksel anlamlılık yaratan bir ilişki
bulunmamaktaydı. Çalışmada kapak yapıları ve yetmezlikleri açısından her iki grup
arasında anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Tüm parametreler göz önüne alındığında, uzun dönem uzun etkili
metilfenidat kullanımını incelediğimiz geç ergenlik ve erken erişkinlik dönemindeki
bireylerde; ilacın kardiyovasküler fonksiyon bozukluğu yaratmadığını, vaka ve
kontrol grupları arasında fark gösteren E' lateral değerinin ve kullanım süresi ile çok
zayıf derecede korelasyon gösteren LV E'(Lateral), RV E'(Lateral) ve RV
A'(Lateral) değerlerinin direkt olarak kardiyak disfonksiyonu yansıtmayacağını
düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Metilfenidat, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu,
Global longitudinal Strain (GLS)

Abstract:
Background: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a
neurodevelopmental disorder that is most common in children and adolescents, and
many pharmacological agents, especially methylphenidate, are frequently used in its
treatment. There are differences of opinion in the literature on how safe the longterm use of methylphenidate is for the cardiovascular system; There are data that the
drug increases the risk of hypertension, myocardial infarction, ventricular
arrhythmia, sudden cardiac death, cardiomyopathy, heart failure, pulmonary
hypertension and stroke. In our study, we aimed to compare ADHD patients using
long-term long-acting methylphenidate with age-sex-matched healthy volunteers
according to their clinical and echocardiographic characteristics.
Material and Methods: Our study included 70 patients with ADHD who were
referred to the Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Cardiology
Clinic, who had been using long-acting methylphenidate for 2 years or more, and 51
healthy volunteers. Patients were evaluated with basic and advanced techniques such
as M-Mode, 2D, Doppler and 2D-Speckle Tracking using transthoracic
echocardiography. Strain images were evaluated with the analysis program and all
other data were evaluated instantly after the procedure.
Results: Body mass index (22.50±4.05 in the case group and 24.03±3.58 in the
control group (p < 0.05)) and systolic blood pressure in terms of clinical
characteristics between the case and control groups matched for age and sex. (It was
120.87±12.16 in the case group and 116.25±11.38 in the control group. (p < 0.05))
there was a statistically significant difference. Both parameters also showed
significant negative and positive correlations with the duration of drug use,
respectively. There was no difference between the case and control groups in the
apical four-chamber, three-chamber, two-chamber and global longitudinal strain
values obtained with the 2D-STE technique. (p = 0.946, 0.311, 0.568 and 0.397,
respectively) LV E'(Lateral) value was also significantly lower in the case group
compared to the control group, but remained within the normal range. (20.48±3,66
versus 18.62±2.99, p <0.05) The duration of drug use and LV E'(Lateral), RV
E'(Lateral) and RV A'(Lateral) values were still within normal limits, but showed a
negative correlation. (p < 0.05) In our study, although within normal limits in the
case and control groups, E/E' (p = 0.924), LVEF (p = 0.174), Tei index (p = 0.763),
TAPSE (p = 0.072) and MAPSE (p = 0.138), there was no statistically significant
relationship between many parameters. In the study, no significant difference was
found between the two groups in terms of valve structures and insufficiency.
Conclusion: Considering all parameters, in individuals in late adolescence and early
adulthood we examined the long-term use of long-acting methylphenidate; We
believe that the drug does not cause cardiovascular dysfunction, the E' lateral value,
which differs between the case and control groups, and the LV E'(Lateral), RV
E'(Lateral) and RV A'(Lateral) values, which are very weakly correlated with the
duration of use. We think that it does not reflect diastolic dysfunction.
Key words: Methylphenidate, Attention Deficit and Hyperactivity Disorder,Global
Longitudinal Strain (GLS)