Tip 2 diabetes mellitus hastalarının tanı, tedavi ve takip sürecinde yaşadıkları engellerin metabolik kontrole etkisi
The effects of the obstacles faced by type 2 diabetes mellitus patients during diagnosis, treatment and follow-up process, on metaboli̇c control
Yazar: SONGÜL SALMAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Engeller = Barriers ; Metabolizma = Metabolism ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Tip 2 Diabetes Mellitus hastalığında tedavi hedeflerine ulaşılmasındaki engeller, hastalığın seyrini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle hastaların karşılaştıkları engellerin tespiti ve önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızın amacı tip 2 diabetes mellitus hastalarının tanı, tedavi ve takip sürecinde karşılaştıkları engellerin metabolik kontrole etkisini araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğine, 2022 Mart ve Nisan aylarında ayaktan başvuran Tip 2 diyabet hastalarında yürütülen tek merkezli, prospektif, tanımlayıcı özellikte bir araştırmadır. Çalışmaya en az 1 yıldır tip 2 diyabet tanısı olan, takiplerinde son 1 yıl içinde laboratuvar tetkikleri bulunan hastalar dahil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu ve Diyabette Engeller Ölçeği uygulandı. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Verilerin analizinde IBM Statistical Package for the Social Sciences 23.0 paket programı kullanıldı. Tüm analizlerde p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmamıza 170 hasta dahil edilmiştir. Hastaların 110 (%64,70)'u kadın, 80 (%47,05)'i 51-60 yaş aralığında, 105 (%61,76)'i ilkokul mezunu, 137 (%80,58)'si evli, 34 (%20,00) 'ü bir işte çalışmakta, 96 (%56,46)'sında obezite, 102 (%60,00)'sinde hiperlipidemi mevcutken, 72 (%42,35)'si insülin ve oral antidiyabetik birlikte kullanmaktadır. HbA1c değeri 150 (%88,23) kişide %6,5 ve üzerindedir. Diyabette Engeller Ölçeği alt maddelerinde; en yüksek puan ortalaması 22,84 ±10,82 ile Sağlık Profesyonelleri ile İlişkilerdeki Engeller puanına aittir. Yaş ile Bilgi ve İnanç Engelleri puanı arasında (p=0,019), Tanıdaki Engeller ile çalışma durumu arasında (p=0,009), Yaşam Tarzı Değişikliği Engelleri puanı ile vücut kitle indeksi arasında anlamlı ilişki vardır (p=0,042). Hipertansiyon hastalığı ile Yaşam Tarzı Değişikliği Engelleri (p=0,001) ve Diyabetle Başa Çıkma Engelleri ile arasında (p=0,008), obezite ile Yaşam Tarzı Değişikliği Engelleri arasında ilişki bulunmuştur (p=0,021). Sağlık Profesyonelleriyle İlişkilerdeki Engeller puanı ile trigliserit, üre, kreatinin, spot idrarda albümin/kreatinin arasında negatif yönde zayıf bir korelasyon vardır (p<0,05). HDL ile ise pozitif yönde zayıf bir anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,038).
Sonuç: Tip 2 diyabet hastalarında karşılaşılan engeller tedavi hedeflerini ve metabolik parametreleri olumsuz etkilemektedir. Çalışmamızda tip 2 diyabetli bireylerde karşılaşılan engeller ile bazı metabolik parametreler arasında anlamlı bir ilişki olduğunu saptadık. Karşılaşılan engellerin tespiti ve azaltılması ile medikal tedaviye ve yaşam tarzı değişikliklerine uyumun artacağı sonucuna vardık.

Anahtar kelimeler: Tip 2 diabetes mellitus, tedavi uyumu, motivasyon engelleri, metabolik kontrol

Abstract:
Objective: Obstacles in reaching treatment goals in type 2 diabetes mellitus affect the prognosis  negatively. Therefore, it is of great importance to identify and prevent the obstacles faced by patients. The aim of our study is to investigate the effects of the obstacles faced by type 2 diabetes mellitus patients during diagnosis, treatment and follow-up process, on metabolic control.
Materials and Methods: This is a single-center, prospective, descriptive study conducted on Type 2 diabetes patients who applied to the Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Family Medicine Clinic in March and April 2022. Patients who had been diagnosed with type 2 diabetes for at least 1 year and had laboratory tests in the last 1 year were included in the study. The Sociodemographic Data Form and the Diabetes Obstacles Questionnaire were administered to the participants. Data were collected by face-to-face interview method. Statistical Package for the Social Sciences 23.0 package program was used in the analysis of the data. p<0.05 was considered significant in all analyses.
Results: 170 patients were included in our study. 110 (64.70%) of the patients were female, 80 (47.05%) were 51-60 years old, 105 (61.76%) were primary school graduates, 137 (80.58%) were married, 34 (20.00%) were working, 96 (56.46%) had obesity, 102 (60.00%) had hyperlipidemia, 72 (42.35%) had insulin and oral antidiabetic combined uses. HbA1c value is 6.5% and above in 150 (88.23%) people. In the sub-items of the Diabetes Obstacles Questionnaire; The highest average score of 22.84 ±10.82 belongs to the Obstacles in Relationships with Health Professionals score. There is a significant relationship between age and Knowledge and Belief Obstacles score (p=0.019), between diagnostic obstacles and employment status (p=0.009), and Lifestyle Change score and body mass index (p=0.042). A relationship was found between hypertension and Lifestyle Change Obstacles (p=0.001) and Diabetes Coping Obstacles (p=0.008), and obesity and Lifestyle Change Obstacles (p=0.021). There is a weak negative correlation between the Obstacles in Relationships with Health Professionals score and Triglyceride, Urea, Creatinine, and albumin/creatinine in Spot urine (p<0.05). A weakly significant positive correlation was found with HDL (p=0.038).
Conclusion: Obstacles encountered in type 2 diabetes patients negatively affect treatment goals and metabolic parameters. In our study, we found a significant relationship between the obstacles encountered in individuals with type 2 diabetes and some metabolic parameters. 
We concluded that as a result of the detection and reduction of the obstacles encountered, compliance with medical treatment and lifestyle changes will increase.

Keywords: Type 2 diabetes mellitus, treatment compliance, motivation obstacles, metabolic control