Travma yaşayan kadınlara kültüre adapte edilmiş bilişsel davranışçı grup terapi uygulanması ve etkilerinin incelenmesi
The application of culturally adapted cognitive behavioral therapy and investigation of it's impact in women with traumatic experiences
Yazar: ŞULE NUR ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. Z. CEREN ACARTÜRK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Kadınlar = Women ; Stres bozuklukları = Stress disorder ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Travma = Trauma ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde kanıta dayalı kültüre adapte edilmiş transdiyagnostik tedavilerin geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, randomize kontrollü çalışma ile travma sonrası stres bozukluğu tanı ölçütlerini karşılayan kadın katılımcılara "TSSB için Kültürel Olarak Adapte Edilmiş Somatik Odaklı Tanılar Arası Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)" KU-BDT kılavuzunun uygulanması ve etkilerinin incelenmesidir. Uygulanan tedavinin ardından travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, anksiyete ve somatizasyon semptomlarının istatiksel olarak anlamlı ölçüde azaltılması hedeflenmiştir. KU-BDT bilişsel yeniden yapılandırma, gevşeme ve beden egzersizleri, psikolojik esneklik, duygu düzenleme ve maruz bırakma tekniklerini içermektedir. KU-BDT kılavuzu 10 seanstan oluşmaktadır. Grup terapisi şeklinde hafta bir kez uygulanmıştır. Çalışmada katılım ölçütlerini karşılayan kadın katılımcılar, 29 kişi deney, 30 kişi kontrol grubu seçkisiz atama yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmanın veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Tanı Ölçeği (TSSÖ) uygulanmış ve Post Travmatik Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PKL-5), Beck Depresyon Envanteri II (BDE II) Beck Anksiyete Envanteri (BAE),  somatik belirtiler ve kültürel sendomlar için Türkçe Semptom ve Sendrom Eki (TSSE)  ölçeklerinden yararlanılmıştır. Kültüre Uyarlanmış Bilişsel Davranışçı Terapi'nin etkililiğini değerlendirmek için bağımlı değişkenlerin aynı anda analiz edildiği MANOVA analizi kullanılmıştır. KUBDT'nin katılımcıların travma belirtileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu bir etki gösterdiği ortaya konulmuştur. Araştırmanın önemi ise, Türk kültürüne adapte edilmiş tedavi protokolünün TSSB tanısı almış bireyler için ülkemizde ilk kez uygulanmış olmasıdır.

Anahtar Kelimeler: Travma, travma sonrası stres bozukluğu, grup terapi, Kültüre Uyarlanmış Bilişsel Davranışçı terapi

Abstract:
There is a need to develop transdiagnostic treatments adapted to the evidence-based culture. This study aims to examine the application and effects of the CA-CBT guidelines "Culturally Adapted, Somatic-Focused CBT (CA CBT) for PTSD" to female participants who met PTSD's diagnostic criteria with a randomized controlled study. It was aimed to reduce the symptoms of posttraumatic stress disorder, depression, anxiety, and somatization significantly. CA-CBT includes cognitive restructuring, relaxation and body exercises, psychological flexibility, emotion regulation, and exposure therapy, and its manual consists of 10 sessions. It was applied once a week as a group therapy format. In the current study, female participants who met the participation criteria were determined by 29 random experimental groups and 30 random control group. In the data collection process of the study, Demographic Information Form, Post Traumatic Stress Disorder Diagnosis Scale (PDS) and Post Traumatic Stress Disorder Checklist (PCL-5), Beck Depression Inventory-II (BDI II) Beck Anxiety Inventory (BAI), The Turkish Symptom and Syndrome Addendum (Turkish SSA) were applied. To evaluate the effectiveness of the therapy program, MANOVA analysis, in which dependent variables were analyzed simultaneously, was used. The importance of the research is that the treatment protocol adapted to Turkish culture was applied for the first time in Turkey for individuals diagnosed with PTSD.

Keywords: Trauma, posttraumatic stress disorder, group therapy, Culturally Adapted Cognitive Behavioral Therapy