Ortaokul Türkçe ders kitabı metinlerinin bibliyoterapi tekniği ile incelenmesi
Investigation of secondary school Turkish course book texts using bibliotherapy technique
Yazar: MERVE BABAYİĞİT KİSBET
Danışman: DOÇ. DR. HULUSİ GEÇGEL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yapılan araştırmanın amacı 2022-2023 eğitim öğretim yılında kullanılan Anıttepe,
Ata ve MEB Yayınları'nın ortaokul Türkçe ders kitaplarında bulunan bibliyoterapik
unsurları tespit etmektir. Araştırmanın deseni, yazılı materyalleri ve diğer metinleri analiz
etmek için nitel çalışmalarda kullanılan doküman incelemesi yöntemidir. Çalışmada
doküman olarak 5., 6., 7. ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları ele alınmıştır. Araştırmanın verileri
toplanırken ilgili literatür taranmış, Erdemir'in (2016) geliştirdiği listeden yararlanılmış,
araştırmanın geçerliliğini artırmak ve alanın kapsamına uygun bir değerlendirme aracı
geliştirmek için Türkçe Eğitimi ve PDR alan uzmanlarının görüşleri de alınarak yeni bir
rubrik kullanılmıştır.
En fazla bibliyoterapik unsur içeren temanın "Millî Mücadele ve Atatürk" teması
olduğu görülmüştür. "Erdemler", "Millî Kültürümüz", "Birey ve Toplum" temaları da "Millî
Mücadele ve Atatürk" temasını takip etmektedir. "Zaman ve Mekân" ise en az bibliyoterapik
unsur barındıran tema olarak tespit edilmiştir. İncelenen 5. sınıf Türkçe Ders Kitabı
metinlerinde 138, 6.sınıf Türkçe Ders Kitabı metinlerinde 127, 7.sınıf Türkçe Ders Kitabı
metinlerinde 128 ve 8.sınıf Türkçe Ders Kitabı metinlerinde 132 unsur olmak üzere toplam
525 bibliyoterapik unsur tespit edilmiştir. Türkçe ders kitaplarında en fazla yer verilen unsur
f=109 ile "millî manevi ve kültürel değerlere sahip olma", en az yer verilen unsur ise f=13
ile "bireysel farklılıklara saygı gösterme ve kalıp yargılardan uzaklaşma" olarak tespit
edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda 2022-2023 eğitim öğretim yılında kullanılan 5, 6, 7 ve 8.
sınıf Türkçe ders kitapları olumlu benlik algısı geliştirme, doğaya ve tüm canlılara karşı
sorumluluk bilinci geliştirme, yalnızlık ve soyutlanma duygusundan uzaklaşma, bir birey
olarak kendini tanıma, kaygı, öfke ve zaman yönetimi becerisi geliştirme, dijitalleşen
toplumda yaşanan problemleri tanıma, bireysel farklılıklara saygı gösterme ve kalıp
yargılardan uzaklaşma konusunda yetersiz kaldığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: bibliyoterapi, iyileşme, okuma, Türkçe ders kitabı.

Abstract:
The aim of the study is to identify bibliotherapeutic elements found in middle school
Turkish textbooks of Anıttepe, Ata and MEB Publications used in the 2022-2023 academic
year. The research design is the document review method used in qualitative studies to
analyze written materials and other texts. 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish textbooks were
considered as documents in the study. While collecting the data of the study, the relevant
literature was reviewed, the list developed by Erdemir (2016) was used, and a new rubric
was used by taking the opinions of Turkish Education and PDR field experts in order to
increase the validity of the research and develop an evaluation tool suitable for the scope of
the field.
It was observed that the theme containing the most bibliotherapeutic elements was the
theme of "National Struggle and Ataturk". The themes of "Virtues", "Our National Culture",
"Individual and Society" also follow the theme of "National Struggle and Atatürk". "Time
and Space" was determined as the theme containing the least bibliotherapeutic elements. A
total of 525 bibliotherapeutic elements were identified, 138 of which were examined in the
5th grade Turkish Textbook texts, 127 in the 6th grade Turkish Textbook texts, 128 in the
7th grade Turkish Textbook texts and 132 elements in the 8th grade Turkish Textbook texts.
The most mentioned element in Turkish textbooks was "having national, spiritual and
cultural values" with f = 109, and the least included element was "respecting individual
differences and staying away from stereotypes" with f = 13.
As a result of the research, the 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish textbooks used in
the 2022-2023 academic year developed positive self-perception, developing awareness of
responsibility towards nature and all living things, getting away from the feeling of
loneliness and isolation, knowing oneself as an individual, anxiety, anger. It has been
observed that it is insufficient in developing time management skills, recognizing the
problems experienced in the digitalizing society, respecting individual differences and
moving away from stereotypes.
Keywords: Bibliotherapy, Healing, Reading, Turkish Textbook.