Jean Paul Sartre'ın Gizli Oturum Oyununun görsel yorumları
Visual Comments of the Play huis clos By Jean Paul Sartre
Yazar: SEMRA YÜCEL ÖTGÜN
Danışman: PROF. MEHMET YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resim sanatı = Painting art ; Sartre, Jean Paul = Sartre, Jean Paul ; Varoluşçuluk = Existentialism

Özet:
Bu araştırmada J.P. Sartre'ın bir oyunu olan ?Gizli Oturum? metni ele alınmış, ayrıntılı irdelenmiş ve görsel yorumları yapılmıştır. Araştırma bir yazın dilinin plastik dile dönüşümüyle ortaya çıkan düşünsel ve plastik kapsamla sınırlandırılmıştır. Bir düşünür ve sanatçı olarak Sartre'ın felsefesi, oyunlarının düşünsel çerçevesi, ?Gizli Oturum? metninin düşünsel ve sanatsal yönü ve metin ve görüntü arasındaki ilişki araştırmayı desteklemesi açısından tezin kapsamına alınmıştır. Dört bölümden oluşan bu araştırmanın son bölümü de ?Gizli Oturum? oyun metninden yola çıkılarak yapılan uygulamalardan oluşmaktadır.Oyun metninden özellikle içerik düzlemi yönünden yararlanıldı. Metnin anlatım düzleminde yer alan dilbilgisel ve biçemsel özelliklerinden çok, içerik düzleminde yer alan anlatım öğeleri dikkkate alındı. Öğelerin birbiriyle ilişkileri, karşıtlık ve özdeşlik gibi bağıntılarından metindeki anlamları oluşturan gösterilenlerden yola çıkıldı. Bir çok sözcüğün biraraya gelişiyle oluşan bu anlam bütünlüğü zihnimizde imgeler olarak canlanır. İmgeler bizi çeşitli nesnelere, mekanlara ve görsel biçimlenmelere taşır.Oyunun düşüncesi, insanın varoluşunun merkezinde ne gördüğümüz ve nasıl göründüğümüzün dengesi üzerine dayanmakla beraber insanın özgür iradesiyle seçtiği varoluşun başkası karşısında değiştirilemeyeceğini de işler. Oyunun temel düşüncesini veren en ünlü deyim metinde de geçen ?Cehennem başkalarıdır? önermesidir. Bu söz, Sartre'ın insan ben'inin doğasını sorgulayarak; insanın başkasına bağımlılıktan kurtularak özgürleşmek üzerine temellendirdiği varoluşçu dünya görüşünün özünü verir. Gizli Oturum, farklı coğrafyalarda yaşamış ve birbirini daha önce hiç görmemiş yeni ölen üç insanın bir arada bulunmalarını konu alır. Bu üçlü, ikili ilişkiler kurarak üçüncüyü dışarıda bırakmanın formüllerini ararken, aslında, sonsuza kadar konuldukları cehennem hücresinde birbirlerine mahkûm olmuşlardır. Her biri diğeri için artık cehennemdir. Oyunda cehennem bir otel odası metaforuyla verilir. Metinde insanın özgürlük istemi başkalarıyla sınırlandırılmış ve başkaları bireyin varoluşunu gerçekleştirmesi için hem engeldir hem de gereklidir.Resim yorumları, metnin özünü/düşüncesini veren ?cehennem başkalarıdır? metaforuna dayanır. Tez için yapılan uygulama çalışmaları 18 adet 200x100 cm tuval üzerine yağlı boya resimden oluşmaktadır. Tuvallerin görsel sunumu, metnin düşüncesine uygun, iki tuvalin üçüncüyü göremeyeceği şekilde 45 derecelik açıyla ve aralıksız birbirini takip edecek şekilde yerleştirilmiştir. Oyunda birinin varoluşunun diğerine bağlı olduğu ve bir kısır döngüyle sonsuzlaşan devinim, hem tuvallerin düzenlenmesinde hem de resimlerde temsili renk ve biçimlerle verilmiştir. Biçimsel dil, araştırmacının daha önce yaptığı resimlerin deneyimlemesine ve metnin içinde gizli `varoluş' ve `özgürlük' kavramlarının çağrışımlarına uygun olarak dışavurumsal bir yöntemle varlık bulur.Anahtar Sözcükler:1.Jean Paul Sartre2.Varoluşçuluk3.Gizli Oturum4.Cehennem Başkalarıdır5.Metin ve Görüntü

Abstract:
In this study, one of the plays of J. P. Sartre, ?Huis Clos? has been addressed, examined thoroughly and also commented visually. This study has been limited with a spiritual and plastic concept which was occurred by a transition of a literary language to a plastic language. As a philosopher and artist, Sartre?s philosophy was taken under the scope of the thesis, according to his plays? schemas and also because of the fact that the relationship between the spiritual and artistic aspects of ?Secret Session? and the text and the image support this study. The last section of this study which consisted of four sections has been composed of the applications which have been made by being derived from the text of ?Secret Session.?It was benefitted from the play?s text, especially from its content plane. The expression element in the content plane was taken into consideration more than the grammatical and formal features in the expression item of the text. It was derived from the contacts with the terms, its correlations such as contrast, and identity and also from the shown things which were referred to the meanings in the text. This meaning unity that is created by the aggregation of so many words, brighten in our mind as images. These images carry us to the various things, places and visual figures.The play?s idea is based on the balance what we see in the center of human existence and how we are seen and also it treats that the existence which the human beings chose with free will, cannot be changed in front of someone. The most famous idiom mentioned in the text is the premise; ?Hell is others? and it gives the main idea of the play. This statement gives the essence of this existentialist world-view which Sartre based on liberalizing by being released from the addiction to anyone; by questioning the nature of human?s ego. Huis Clos describes the being together of three recently dead people and who had never seen each other before and lived in different geographies.When this threesome is searching the formula of the exclusion of the third one by entering into bilateral relations, actually they are sentenced to each other in this hell cell where they are put in forever. From now on, each one is hell for the other. The hell in the play describes with a hotel room metaphor. In the text, human?s freedom volition is limited with the others and the others are both obstacle and necessary in order that the individual realizes its existence.The image comments are based on the metaphor ?Hell is others? which gives the essence/idea of the text. These application studies which were made for the thesis have formed of 18 pieces oil on 200x100 cm canvas painting. Visual presentation of these canvases is conformed to the text?s idea and they were placed 45 degree angle the way that two canvases cannot see the third one and that they continuously follow each other. The movement, which is eternalizing with a vicious cycle and which one?s existence depends on the other in the play, has been given with the representative color and figures both in paintings and in arrangements of canvases. The formal language finds its existence with an expressing method in accordance with the associations of notions ?existence? and ?freedom? that are hidden in the text and the experiences of the researcher?s paintings previously made.Key words:1.Jean Paul Sartre2.Existentialism3.Huis Clos ? (Secret Session)4.Hell are Others5.Text and Image