Bireyselleştirilmiş ilaç eğitiminin yaşlıların ilaç kullanma uyumlarına etkisi
The impact of individualized drug education on medication adherence in older adults
Yazar: TAYYİBE GÖK
Danışman: PROF. DR. AYLA BAYIK TEMEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bireyselleştirilmiş ilaç eğitiminin yaşlıların ilaç kullanma uyumlarına etkisini incelemek amacıyla tasarlanmış araştırma 01.09.2008 - 20.04.2009 tarihleri arasında Antalya il merkezinde T.C. Sağlık Bakanlığı Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi yaşlı polikliniğine kayıtlı 40 yaşlının evlerine ziyaret düzenlenerek yürütülmüştür.Mini Mental Değerlendirme Ölçeği'nden yeterli puan alan yaşlılara düzenlenen ilk ev ziyaretinde anket formları doldurulmuş, ilaç tabletleri sayılmış, eğitim öncesi ilaç uyum puanı ve ilaç bilgi puan ortalamaları hesaplanmıştır. İkinci ev ziyaretinde yaşlılara hastalıkları, ilaçları hakkında Bireyselleştirilmiş İlaç Kullanım Eğitimi verilmiş ve ilaç tabletleri sayılmıştır. Üçüncü ev ziyaretinde ise `İlaç Kullanımına İlişkin Bilgi Durumlarını Belirleme Formu' doldurulmuş, ilaç tabletleri sayılmış, eğitim sonrası ilaç kullanım uyum puanı ve ilaç kullanım bilgi puan ortalamaları hesaplanmıştır.Araştırmaya katılan yaşlıların yaş ortalaması 70.82±3.98'dır. Yaşlıların %50'si erkek, %42.5'i okuryazar, %42.5'i evli ve %65'i eş/çocuklarıyla yaşamaktadır. Yaşlıların %65'i hipertansiyon hastasıdır. Yaşlıların %30'u dört farklı türde ilaç kullanmaktadır. Yaşlıların %67.5'i ilaçlarını kullanmayı unuttuklarını belirtmiştir. Yaşlıların eğitim öncesinde ilaç kullanma bilgi puanları ortalaması 7.1±2.94, eğitim sonrası bilgi puanları ortalaması 11.7±2.58 olarak belirlenmiştir. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (t=-11.66, p<0.000). Yaşlıların 14'ü eğitim öncesinde ilaç kullanmada uyumlu iken, eğitim sonrasında 26 yaşlı ilaçlarına uyum göstermeye başlamıştır. İlaç kullanımına uyumda eğitimin olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir (X²=12, p<0.000). Eğitim sonrasında ilaç kullanmada uyumlu olan yaşlıların ilaç kullanma bilgi puanı, uyumsuz olan yaşlıların bilgi puanından fazla bulunmuştur (Z=-2.47, p<0.01). Öğrenim durumu, yaşlıların yaşadıkları kişi, yaşlı polikliniğine devam etme süreleri, ilaçlarını kullanmayı unutma durumu, ilaçlarını almayı unutmamak için yöntem kullanma durumu ile eğitim sonrası bilgi puan ortalaması arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Aynı değişkenlerin ilaç kullanım uyumunda fark yaratmadığı saptanmıştır.Araştırmanın sonucunda; yaşlılara verilen Bireyselleştirilmiş İlaç Kullanım Eğitimi yaşlıların ilaç uyumunu ve ilaçlarına ilişkin bilgi puan ortalamalarını yükselttiği belirlenmiştir.

Abstract:
This research, aimed to find out the impact of individualized drug education on medication adherence in older adults. The research was carried out between January 9 2009 and April 20 2009 by organizing home visits for 40 older adults (20 male, 20 female ) who were registered to the geriatric outpatient department of a government Antalya Hospital in Turkey.Data was gathered in four stages: in the first stage, Mini Mental Scale was applied volunteers in order to select eligible sample. Those who have scores over 23 were requested to participate the study and ask for appointment dates for home visits, In the second stage, in the first homevisit, researcher collected data regarding sociodemographic characteristics percieved health status, medication using knowledge level of the older adults. Researcher asked them to bring the prescribed drugs and counted the number of the tablets, estimated the medication using knowledge score and medication adherence. In the third stage, during the second home visit, researcher implemented an individualized medication education consisted information regarding chronical diseases, actual or potential medication-related problems and principles for drug using . Researcher prepared medication reminder charts for each drug for them and gave out. And then researcher counted the number of tablets again. İn the fourth stage, the third home visit was organized and medication using knowledge level of the older adults was assessed again and medication adherence was estimated by counting the drug tablets again.The average of the age of older adults participated in the study was 70.82 ± 3.98. 50% of them were male, 42.5 % were literate, 42.5 % were married and 65 % were living with their children, % 65 were suffering from hypertension. 30% have been using 4 different kinds of medication. Among the older adults, %67.5 reported that they forgot to take their drugs time to time. Medication using knowledge average score before the education was 7.1±2.94 and 11.7±2.58 after the education. This difference is statistically significant (t=-11.66,p<0.000). 14 of the older adults assessed as adherence before the education whereas 26 older adults were assessed adherence after the education. Before the education the number of nonadherence older adults was 26 and it was 14 after the education. The education had a positive impact on the drug usage (X²=12, p<0.000). Older adults having higher medication knowledge score were found to be more adherence (Z=-2.47, p<0.01). There was a significant difference between educational status, living alone, the length of the time attending to geriatrics outpatient department, using a method not to forget to take the drugs and medication knowledge score after the education. It?s detected that the same variables didn?t make a difference in the medication adherence.Generally evaluating the results from the research; Indivivualized Drug Using Education has an positive impact on medication adherence in older adults.