Abdurrahman b. Yusuf el-Licâî ve kelam anlayışı /
Yazar: AZİZ ÖMER GÜZEL
Danışman: PROF. DR. SEFA BARDAKCI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah = God ; Allah'ın isimleri = The names of Allah ; Allah`ın sıfatları = Attributes of God ; Ebu'l-Kasım Abdurrahman b. Yusuf el-Licai = Ebu'l-Kasım Abdurrahman b. Yusuf el-Licai ; Kelam = Islamic theology ; Murabıtlar Devleti = Murabitian State ; Mutasavvıf = Theosofistical ; Muvahhidler Devleti = State of Almehades ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, Mağrib'te yaşamış bir mutasavvıf olan Ebu'l-Kasım Abdurrahman b. Yusuf el-Licâî'nin kelam anlayışını ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır.

Araştırmanın giriş bölümünde, Licâî'nin yaşadığı coğrafyada, onun asrında mevcut olan siyasî anlayıştan söz edilerek sosyal yapı ve ilmî durum hakkında bilgiler sunulmaya çalışılmıştır. Böylece, Licâî'nin ele aldığı konular ve bu konuları ele alış sebepleri hususunda fikir sunulması amaçlanmıştır. Bu anlamda karşımıza çıkan Murâbıtlar Devleti, sonrasında İbn Tûmert ve onun öncülüğünü yaptığı Muvahhidler hareketi konumuzu ilgilendiren yönlerine ağırlık vermek suretiyle ele alınmıştır.

Birinci bölümde Licâî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgiler sunulmaktadır. Bu anlamda onun ilgili olduğu tasavvuf ve kelam alanındaki tavrı ve konumu tespit edilmeye çalışılmıştır.

İkinci bölümde Licâî'nin varlık ve âlem anlayışı ele alınmış, varlığa dair öngördüğü sınıflandırmalara yer verildikten sonra onun mârifetullah, İsbat-ı vacip, Esmâullah konularındaki açıklamaları sıralanmıştır. Aynı bölümde Allah'ın zâtî ve sübûtî sıfatları hakkında Licâî'nin anlayışı ortaya konulmuştur. Bu bölümün ilk konusundan itibaren başlık açılan her konuda Licâî'den önce kelamcıların açıklamalarına yer verilmek suretiyle karşılaştırmalar yapılmış; benzerliklerin tespit edilmesine gayret gösterilmiştir.

Üçüncü bölümde ise haberî sıfatlar hakkında bilgi verildikten sonra Licâî'nin incelediği haberî sıfatlar açıklanmış sonra kelamcıların görüşleri karşılaştırmalı olarak zikredilmiştir. Bölümün sonunda Licâî'nin tenzih meselesine dair tavrına değinilmiştir.

Sonuç bölümünde Licâî'nin metodu hakkında çözümlemelere yer verilmiştir. Karşılaştırmalara mevzu olan kelamcılar ile Licâî arasındaki benzerlikler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Hülasa belirtmek gerekir ki Licâî genel itibariyle sıfatlar hakkında görüşler serdetmiştir ve bu çalışma sıfatullah bağlamında konulara yer vermektedir.

Anahtar Kelimeler: Murâbıtlar, Muvahhidler, İbn Tûmert, Licâî, Mağrib, Eşarî, Haberî, Sıfat, Mutasavvıf-Mütekellim

Abstract:
This study was written in order to reveal the understanding of kalam of Abu'l Kasım Abdurrahman b Yusuf al-Licâî, a Sufis who lived in Maghrib.

In the introduction part of the research, information about the social structure and scientific situation was tried to be mentioned in the geography where Licâî lived, by mentioning the political understanding existing in his century.Thus, it was aimed to present an idea about the issues that Licâî deals with and the reasons for handling these issues. In this sense, the Murabits State, which we came across, later İbn Tûmert and Muvahheds movement led by him, was handled by focusing on the aspects that concern our subject.

In the first part, information about the life, scientific personality and works of Licâî is presented. In this sense, his attitude and position in the field of Sufism and kalam, to which he is concerned, were tried to be determined.

In the second part, the understanding of the existence and the world of Licâî has been handled and after his predicted classifications about the existence have been listed, his expressions about mârifetullah, Isbat-ı vacip, Esmâullah issues has been listed. In the same section, Licâî's understanding of the legitimate and subtle attributes of Allah is revealed. Comparisons were made by including the explanations of the theologians prior to Licâî in every subject that has been opened since the first topic of this chapter; Efforts were made to identify similarities.

In the third part, after giving information about the news adjectives, the news adjectives examined by Licâî are explained, and then, the opinions of the theologians are mentioned comparatively. At the end of the chapter, the attitude of Licâî about the glory issue is mentioned.

In the conclusion part, analyses about Licâî's method are included. Similarities between the theologians who are subject to comparisons and Licâî are tried to be revealed.

Keywords: Murabits, Muvahheds, İbn Tûmert, Licâî, Mağrib, Eşarî, Haberî, Adjective, Sufi - Mutakallem