Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve Türkiye'ye yönelik bir seçim sistemi tartışması
The Presidential System of Government and a discussion on an election system for Türkiye
Yazar: BİLAL KARAKIŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEFA USTA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system ; Seçim sistemleri = Election systems ; Seçimler = Elections ; Siyasal sistem = Political system ; Siyasi seçimler = Political elections

Özet:
Küreselleşmenin etkisi ile dünyanın her alanda değişime ihtiyaç duyduğu, bu değişimin hızlı bir şekilde hissedilerek gerçekleştiği dönemde, her alanda olduğu gibi siyasal ve yönetsel alanda da zamana ve gelişmelere ayak uydurabilmek için değişimler kaçınılmaz olmaktadır. Hükümet sistemi ve seçim sistemi değişiklikleri de farklı ülkeler tarafından belli dönemlere uygulamaya konulmuştur. 
Osmanlı Devletinde, 19. yüzyılın sonlarından bu yana Türk siyasal sisteminde seçimler gerçekleştirilmiştir. Cumhuriyet'in ilk yıllarından, çok partili hayata geçişe kadar geçen süreçte iki dereceli çoğunluk sistemi kullanılırken, 1946 yılından sonra tek dereceli liste usulü çoğunluk sistemi uygulanmıştır. 1960 sonrası süreçte ise 1965 seçimleri hariç barajlı ve barajsız D'hondt seçim sistemlerinden yararlanılmıştır. Seçim sistemleri ile birlikte Osmanlı'dan günümüze Türkiye'de anayasal gelişmeler ekseninde hükümet sistemleri de değişime uğramıştır. Dönemsel olarak incelendiğinde, Osmanlı Devleti'nde mutlak monarşiden meşruti monarşiye kadar hükümet sistemlerin uygulandığı dikkati çekmektedir. Cumhuriyet ile birlikte, meclis hükümet sistemi, parlamenter sistem ve son olarak Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi yürürlüğe girmiştir. 
2017 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliğini içeren referandum ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiş, yasama, yürütme ve yargı mekanizmalarında önemli değişikliklere gidilmiştir. 2018 yılında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri başta olmak üzere, hem milletvekilliği hem de yerel seçimlerde siyasi partiler arası ittifak uygulamalarına gidilmiştir. Buradan hareketle hazırlanan çalışmanın temel amacı, geçmişten günümüze Türkiye'de uygulanan seçim sistemleri ve hükümet sistemlerinin irdelenerek, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte mevcut seçim sistemi değerlendirilerek, uygulanabilecek seçim sistemlerinin tartışılmasıdır.
Bu amaç doğrultusunda hazırlanan çalışma kapsamında ilk olarak hükümet sistemleri ile ilgili kavramsal bilgilere yer verilmiş ve tarihsel süreçte Türkiye'de uygulanan hükümet sistemlerine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında seçim sistemleri ile ilgili kavramsal çerçeve çizilmiş ve geçmişten günümüze uygulanan seçim sistemleri irdelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçiş süreci ve getirdiği yenilikler ele alınarak, partiler arası ittifak ve yürürlükteki seçim sistemi değerlendirmeye alınmıştır. Çalışma sonucunda, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yönetimde istikrarın sağlandığı, seçim sistemi tartışmalarında temsilde adalet ilkesinin öncelenmesi gerektiği sonucu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Hükümet Sistemleri, Seçimler, Seçim Sistemleri

Abstract:
In a period when the world needs change in every field with the effect of globalization, and this change is realized by being felt quickly, changes are inevitable in order to keep up with the times and developments in the political and administrative field as well as in every field. Changes in the government system and electoral system have also been implemented by different countries for certain periods.
In the Ottoman Empire, elections have been held in the Turkish political system since the end of the 19th century. While the two-degree majority system was used in the period from the first years of the Republic to the transition to the multi-party system, a single-degree list-style majority system was applied after 1946. In the post-1960 period, except for the 1965 elections, D'hondt election systems with and without a threshold were used. Along with the electoral systems, government systems have also changed in the axis of constitutional developments in Turkey from the Ottoman period to the present. When examined periodically, it is noteworthy that government systems were implemented in the Ottoman Empire from absolute monarchy to constitutional monarchy. With the Republic, the parliamentary government system, the parliamentary system and finally the Presidential Government System came into force.
With the referendum that included the constitutional amendment in 2017, the Presidential Government System was adopted and important changes were made in the legislative, executive and judicial mechanisms. Particularly in the Presidential elections held in 2018, alliances between political parties were implemented in both parliamentary and local elections. From this point of view, the main purpose of the study is to examine the election systems and government systems applied in Turkey from past to present, and to discuss the electoral systems that can be applied by evaluating the current election system with the transition to the Presidential Government System.
Within the scope of the study prepared for this purpose, firstly, conceptual information about government systems is given and the government systems implemented in Turkey in the historical process are included. In the second part of the study, the conceptual framework related to the election systems was drawn and the election systems applied from the past to the present were examined. In the last part of the study, the transition process to the Presidential Government System and the innovations it brought were discussed, and the alliance between parties and the current election system were evaluated. As a result of the study, it has been revealed that stability in the administration is ensured with the Presidential Government System, and that the principle of justice in representation should be prioritized in the electoral system discussions.
Keywords: Presidential Government System, Government Systems, Elections, Election Systems