Liberalizasyon dönemlerinde mali piyasalardaki kırılganlığın oluşturduğu krizler
The crises resulting from the fragility of financial markets in Liberalization periods
Yazar: MERT URAL
Danışman: DOÇ. DR. İLKİN BARAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Kriz = Crisis ; Liberalleşme = Liberalization

Özet:
ÖZET 1970'li yılların ortalarından itibaren gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, finansal düzenleme ya da baskı uygulamalarının ortadan kaldırıldığı ve ekonomilerde liberalizasyon ve dışa açılma eğilimlerinin ortaya çıktığı görülmektedir. Ancak, pek çok gelişmekte olan ülkede, makroekonomik istikrarsızlık giderilmeden sürdürülmeye çalışılan iç ve dış finansal liberalizasyon girişimleri, finansal krizlere yol açmaktadır. Makroekonomik istikrarsızlıklar, finansal piyasaları kırılgan duruma getirmekte ve ekonominin krize sürüklenmesini kolaylaştırmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde kamu kesimi finansman gereksinimi ve kalkınmanın finansmanını karşılama zorlukları, finansal yapıda dalgalanmalara neden olabilmektedir. Bu dalgalanmalar, söz konusu ülke ile yakın ekonomik ilişkilerde bulunan diğer ülkeleri de belli ölçüde etkilemektedir. Bu durum, özellikle finansal krizlerin nedenleri ve etkileri ile bu krizlerin uyarıcıları ve önleme politikaları konusunda geniş bir çalışma alanı oluşturulmasına yol açmıştır. Bu çalışmada, faktör analizi (temel bileşenler analizi yöntemi) kullanılarak, birbiriyle doğrusal bağlantılı çok sayıda değişken yerine, bu değişkenlerdeki toplam değişimin kabul edilebilir bir kısmını açıklayan, birbirinden bağımsız ortak bileşenler elde edilmesi amaçlanmıştır. Temel bileşenler analizi, kriz yaşamış ya da ticaret veya spekülatif amaçlı sermaye hareketleri sonucu krizden etkilenmiş ülkelerin, 1986-2001 dönemine ait çeyrekli verilerinden yararlanılarak kullanılan 14 değişken üzerinden uygulanmıştır. Ayrıca, Türkiye için 23 değişken kullanılarak faktör analizi genişletilmiştir. Analiz sonuçları tablolar halinde gösterilerek yorumlanmıştır. Son olarak, genişletilmiş faktör analizi sonuçları kullanılarak, finansal kriz yaşama olasılığı bir logit model ile analiz edilmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Since mid-seventies developed and developing counties have been witnessing both financial regulations with the removal of interventionist practices and liberalization efforts with outward-oriented economic policies. However, financial liberalization attempts (both internal and external) without having macroeconomic stability lead to financial crises in many developing countries. Macroeconomic instabilities create fragile financial markets paving the way for future economic crises. In developing countries, increase in public sector borrowing requirements and difficulties of financing economic development, may cause fluctuations in the financial structure. These fluctuations, also affect other countries having close economic relationships with that country to a certain extent. This situation has resulted in a wide range of study in the field of the causes and the effects of financial crises, and also early signals and preventive policies. By employing a factor analysis (principal components analysis), this work, aims to obtain some common components which are independent of each other. This method, tries to explain the acceptable part of the total change instead of explaining the multicollinear variables. Principal component analysis is employed to countries that experienced economic crises and affected by, due to speculative short term capital flows or trade by using quarterly data set with 14 variables for the period 1986-2001. In addition, the factor analysis is extended by using 23 variables for Turkey. The results are shown in tables and interpreted. Finally, using the results of the extended factor analysis, the probabilities of experiencing a financial crisis are analyzed with a logit model.