Karaçay Türklerinde dini ve sosyo-kültürel hayat (Tokat ili örneği)
The religious and socio-cultural life of Karachay Turks (Example of Tokat province)
Yazar: AYŞE ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FİDAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma 1943 Karaçay sürgününden sonra yerleşilen bölgelerden biri olan Tokat ilinde yaşayan Karaçay Türklerinin dini hayatlarının sosyo-kültürel yaşamlarına olan etkisini incelemeyi hedeflemektedir. Çalışmanın temel amacı Karaçay Türklerinin İslam dinine girişlerini, sürgünden sonra hayatlarında ne gibi değişimlerin olduğunu, ailevi ve sosyal yapılarını, kültürlerini incelemek ve açıklamaktır. Karaçay Türklerinin yaşadığı coğrafyaların kültürel hayatları üzerindeki etkisi, bu etkinin aile hayatını şekillendirmesi üzerinde durulmaktadır. Aynı zamanda günümüz Karaçay Türklerinin dini ve sosyo-kütürel hayatlarının nasıl şekillendiği ele alınmaktadır. Bu doğrultuda Tokat'ta bulunan Karaçaylı bireyler seçilmiştir. Meselenin Tokat ilinde incelenmesinin nedeni ise bu çevrede yer alan Karaçaylılar hakkında bilgi sahibi olunmasını sağlamaktır. Çalışmanın kapsamında hedeflenen amaçlara uygun olarak 18 maddelik mülakat formu kullanılarak 20 Karaçay Türkü ile mülakat çalışması gerçekleştirilmiştir.
Mülakat geri dönütleri Karaçay Türklerinin dindarlığı, dini hayatı ve insanların dine mesafesi, Karaçay Türklerinin dini, İslami ve itikâdi meseleleri, Karaçay Türkleri, toplumsal cinsiyet ve dindarlık bağlamı, Karaçay Türkleri, gelenek ve din ilişkisi bağlamında analiz edilmeye çalışılmıştır. Karaçay Türklerinin sosyo-kültürel hayatı 6 önemli kapsamda değerlendirilmiştir. İlki; Karaçay Türklerinin kendilerini dindar olarak nitelendirebilmeleri ve dini yaşantıya verdikleri önem, ikincisi; Karaçay Türklerinin çocuk yetiştirme konusunda din fenomenini gördükleri nokta ve Karaçaylı olmanın dini ötekileştirebileceği, üçüncüsü; Karaçay gelenekleri ile dini çatışma, dördüncüsü; Karaçay gençlerinin dine mesafesinin nedenleri, beşincisi; dinin cinsiyet ekseninde nasıl algılandığı, altıncısı; Karaçay aile yapısı, doğum, ölüm ve sakınma gelenekleridir. Bu ilişki ağları kapsamında hareket edilerek Karaçay Türkleri Tokat ili özelinde ele alınmaya çalışılacaktır.

Abstract:
This study aims to examine the religious life of Karachay Turks living in Tokat, one of the regions in which they settled in after the exile, and the effect of their religious life on their socio-cultural life. The main purpose of the study is to examine and explain the Karachay Turks' conversion to Islam, what kind of changes they had in their lives after the exile, their family and social structures, and their cultures. The study also emphasizes the geography in which the Karachay lived in, the effects shaped their family lives. At the same time, the study discusses how the socia-cultural and religious lives of the Karachay Turks was shaped. According to this, some of the Karachay individuals who were living in Tokat were selected. The reoson for examining the issue in the provice of Tokat is to provide information about the Karachays living in this region. Within the scope of the study, 20 Karachay Turks were interviewed by using an 18-question interview form in accordance with the aims.
Interview feedbacks were analyzed in the context of Karachay Turks' religion, religious life and people's distance from religion, Karachay Turks' religion, Islamic and creed issues, Karachay Turks; the context of gender and religiosity, Karachay Turks the relationship between tradition and religion. The socio-cultural life of the Karachay Turks has been evaluated in 6 important contexts. First; Karachay Turks' ability to describe themselves as religious and the importance they attach to religious life, second; The point where Karachay Turks see the phenomenon of religion in raising children and that being a Karachay cab marginalize religion. Third; Karachay's traditions and religious conflict, fourth; The reasons for the distance of Karachay youth to religion. Five; how religion is perceived in terms ofgender, sixth; Karachay family structure, is birth, death and avoidance traditions. By acting within the scope of these relations networks, Karachay Turks will be questioned in the province of Tokat.