Akdeniz koşullarında farklı tuzluluk ve sulama düzeylerinde quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) bitkisinin verim ve fizyolojik tepkilerinin araştırılması ve SALTMED modelinin test edilmesi
The investigation of yield and physiological responses of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) at different salinity and irrigation levels and evaluation of SALTMED model under Mediterranean conditions
Yazar: ÇİĞDEM İNCE KAYA
Danışman: PROF. DR. ATTİLA YAZAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kinoa = Quinoa ; Su stresi = Water stress ; Sulama yöntemleri = Irrigation methods ; Tuz stresi = Salt stress ; Tuzluluk = Salinity

Özet:
Bu çalışmada Akdeniz iklim koşullarında, farklı sulama suyu tuzluluk düzeyleri (0.5, 10, 20 ve 30 dS/m) ve farklı sulama stratejilerinin (tam sulama, %33 ve %67 kısıntılı sulama ve kısmi kök kuruluğu) quinoa bitkisinin gelişimi, verimi ve topraktaki tuz birikimine etkilerinin yanı sıra bitkinin kuraklık ve tuzluluk stresine gösterdiği fizyolojik tepkiler incelenmiş; SALTMED modelinin quinoa bitkisi için verim, kuru madde ve toprak nemini tahmin etmede kullanım olanakları araştırılmıştır.
	Araştırmada su ve tuz stresinin quinoa bitkisinin gelişimini ve dane verimini etkileyen faktörler olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte quinoa bitkisinin kuraklık ve tuzluluk stresi koşullarında bünyesindeki su durumunu kontrol etmek ve topraktan su alımını sürdürmek için yaprak su potansiyelini düşürdüğü; etkili stoma davranışları ile transpirasyonu kontrol altında tuttuğu gözlenmiştir. Stressiz koşullarda quinoa bitkisinin su stres indeksi (CWSI) değerlerinin 0.02 ile 0.58 arasında değiştiği, bitkiye uygulanan su ve tuz stresinin yoğunluğuna bağlı olarak CWSI'nın 0.96 değerine ulaştığı görülmüştür.
SALTMED modelinin Akdeniz iklim kuşağında farklı tuzluluk düzeylerinde farklı sulama stratejileri uygulanarak sulanan quinoa bitkisi için kuru madde ve dane verimi ile toprak su içeriğini tahmin etmede oldukça iyi bir performans sergilediği ve sulama yönetimi için kullanışlı bir araç olma potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of various irrigation strategies (full, deficit irrigations of 33 and 67%, and PRD) and salinity levels (0.5, 10, 20 ve 30 dS/m)  on growth and yield of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) along with physiological responses to drought and salinity stresses and salt accumulation in soil under the Mediterranean climate conditions were investigated; the SALTMED model ability on simulation of soil moisture, total dry matter and grain yield of quinoa was evaluated.	According to research results, water and salt stresses are two factors which affect quinoa growth and grain yield. Under drought and salinity stress conditions, quinoa decreases leaf water potential to maintain water uptake from soil and control its water status through controlled transpiration with its effective stomatal behaviour. The crop water stress index (CWSI) values of quinoa were changed between 0.02 and 0.58 under stress-free conditions and it reached 0.96 depending on intensity of the water and salt stress.
The SALTMED model has showed a very good performance on prediction of biomass, grain yield and soil water content for quinoa grown under various irrigation strategies with different salinity levels in the Mediterranean conditions of Turkey.  It was determined that the model has the potential to be an effective tool for irrigation management.