Çayağaci (Melaleuca alternifolia L.) yağinin farkli formülasyonlarinin Sitophilus oryzae L. (Col.: Curculionidae) üzerindeki kontakt ve fumigant etkileri
Fumigant and contact effects of tea tree oil (Melaleuca alternifolia L.) formulations on Sitophilus oryzae L. (Col.: Curculionidae)
Yazar: BEYZA NUR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYHAN GÖKÇE
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İnsektisitlerin kontrolsüz kullanımı çevre ve insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Uçucu yağların ise insanlara, çevreye ve hedef alınmayan böceklere karşı daha az toksik bir etkisi olduğu bilinmektedir. Yapılan bu çalışmada Myrtaceae familyasına ait çayağacı (Melaleuca alternifolia) yağı ve formülasyonlarının (TTO, F14, F15, F16, F17, F18) Sitophilus oryzae üzerinde kontakt ve fumigant etkileri laboratuvar koşullarında araştırılmıştır. Kontakt ve fumigant toksisite sonucunda en yüksek toksisiteyi F15 formülasyonunun gösterirken en düşük toksisite ise kontakt etki için TTO formülasyonunda fumigant için F14 formülasyonunda gözlemlenmiştir. Doz etki çalışması sonucunda kontakt etki LD10, LD50 ve LD90 sırasıyla 1.13, 6.69, 39.40 µl/böcek olarak hesaplanırken fumigant etki de ise LC10, LC50, LC90 sırasıyla 0.42, 1.87, 8.30 ml/L olarak hesaplanmıştır. Kontakt etki çalışma sonucunda populasyonun LT10 için ihtiyaç duyulan süre 4.33 saat olurken populasyonun LT50 ve LT90 için ihtiyaç duyulan süreler sırasıyla 12.18 ve 34.27 saat olarak hesaplanmıştır. Fumigant etki çalışma sonucunda ise populasyonun LT10 süresi 9.85 saat, LT50 ve LT90 için ihtiyaç duyulan süreler sırasıyla 25.51 ve 66.05 saat olarak hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda uçucu yağ olan çayağacı yağının özellikle F15 formülasyonunun birincil depo zararlısı olan pirinç bitinin kontrolünde kullanma potansiyelinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Extensive use of insecticides negatively affects the environment and human health. Essential oils are thought to have less toxic effects on humans, the environment and non-target insects. In this study, the contact and fumigant effects of tea tree oil (Melaleuca alternifolia) belonging to the Myrtaceae family and its formulations (TTO, F14, F15, F16, F17, F18) were tetsed on Sitophilus oryzae adults under laboratory conditions. The F15 formulation showed the gretaets toxicity in both contact and fumigant toxicity biotestes as the least toxicity was observed in the TTO formulation for the contact effect and the F14 formulation for the fumigant application. The LD10, LD50 and LD90 were calculated as 1.13, 6.69, 39.40 µl/insect for the contact effect dose-respoce bioassay with F1, respectively, while fumigant effect LC10, LC50, LC90 were calculated as 0.42, 1.87, 8.30 ml/L, respectively. In contact toxicity bioassay, the LT10 was calculated as 4.33 hours while the LT50 and LT90 were 12.18 and 34.27 hours, respectively. The LT10 was 9.85 hours as LT50 and LT90 were s 25.51 and 66.05 hours for fumigant toxicity bioassay, respectively. As a result of the study, it was determined that the essential oil of tea tree oil, especially the F15 formulation, has the potential to manage the rice weevil poplation.