Tuzla Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisinde koku emisyonunun karakterizasyonu ve çevreye etkisinin dispersiyon modellemesi ile belirlenmesi
Determination of odor emission characteristics and environmental effects by dispersion modeling in Tuzla Biological Wastewater Treatment Plant
Yazar: KADİR ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAKAN PEKEY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Atık su arıtma tesisleri = Waste water treatment plants

Özet:
Atıksu arıtma tesisleri genellikle çevresinde oturanlar tarafından kötü kokuların kaynağı olarak bilinmektedir. Atıksu arıtma tesislerinin bulunduğu yerlerde bu tesislerden gelen kokular ciddi rahatsızlıklara neden olmasına rağmen atıksu arıtma tesisleri faydalarından dolayı vazgeçilemez öneme sahiptir. Bundan dolayı Türkiye'nin en büyük tesislerinden biri bu çalışmada araştırmak için seçilmiştir. Bu çalışmanın amacı tesisin koku emisyon karakterizasyonunu ve çevresel etkisinin dispersiyon modellemesi ile dağılımını belirlemektir. 

Ülkemizde yasal dayanak olarak olfaktometrik ölçüm teknikleri kullanılan  çok fazla çalışma yoktur. Ayrıca herhangi bir tesisin hemen hemen tüm ünitelerini kapsayan çalışmalar da bulunmamaktadır. Bu alandaki eksikliklerin giderilmesine olan katkısından dolayı bu çalışma ayrı bir öneme sahiptir.

Çalışma kapsamında tesisin koku potansiyelini belirlemek için olfaktometrik yöntem ile koku ölçümleri yapılmıştır. Buna ek olarak kokuya sebep olan UOB konsantrasyonlarını belirlemek için aktif ve pasif ölçüm yöntemleri ile analizler yapılmıştır.  Ayrıca H2S konsantrasyonu pasif ölçüm metodu kullanılarak belirlenmiştir. Böylece tesiste kurulu bulunan koku giderim ünitesinin verimliliği değerlendirilmiştir. Tüm bu ölçümler üç mevsimi temsil etmesi için üç farklı dönemde yapılmıştır. Teknik yöntemlerle yapılan bu çalışmaların yanında sosyal çalışmalarda önemli bir veri toplama tekniği olarak kullanılan anket yöntemi ile tesis civarında oturanların ve tesiste çalışanların koku algısı ve kokunun insan üzerindeki etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır. 

Çamur ünitelerinde koku ve toplam UOB'in en yüksek değerde olduğu tespit edilmiştir. Olfaktometrik ölçümlere göre tesiste kurulu bulunan ozon ünitesi %84,9 verimlilikle çalışıyorken UOB ölçümlerine göre bu değer %55'dir. Pasif ölçümlerde bazı sonuçların yön ve mesafelerin etkisi ile değiştiği görülmüştür. Tesis dışında yapılan anketler koku şikayetinden birçok insan etkilenmesine rağmen tesisin gerekli olduğunu göstermiştir.  Tesis içinde yapılan ankette ise en çok çamur kurutma ünitesinde koku oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın son bölümü olan modelleme kısmında toplam UOB ve koku konsantrasyonlarının tesiste en yüksek seviyede iken 500 m uzaklığa ulaşmadan yaklaşık %50 oranında düştüğü görülmüştür.

Abstract:
Wastewater treatment plants are generally known to be sources of bad smells by those who live around them. Although the bad smell come from wastewater treatment plants causes serious distress in the area where they are found they have indispensable importance due to their benefits.  Thus one of the biggest plants in Turkey is selected to research in this study. Scope of this study is determining odor emission characterization and environmental impact assessment of the plant.

There is not much work in our country using olfactometric measurement techniques as a legal basis. In addition, there is no study covering almost all the units of a plant. Due to its contribution to the elimination of deficiencies in this area, this study has a special importance.

In this study odor was measured to determine odor potential of wastewater treatment plant by olfactometric  method. In addition analyzes were made to determine VOC concentration that cause odor by active and passive measurement methods. Also H2S concentration was determined by using passive measurement method. Thus according to these results the efficiency of the deodorizing unit of plant was result evaluated. All these measurements were performed in three different periods to represent three seasons. In addition to these studies conducted by technical methods, the survey method which is used as an important data collection technique in social studies, tried to evaluate the odor perception and the effects on human being in the vicinity of the facility.

The highest values of odor and total VOC were found in the slugde units. According to the olfactometric measurements the ozone unit of plant operated at 84,9% productivity while this value is 55% according to VOC measurements. In passive measurements, it was seen that some of the results changes with the effect of direction and distance. Survey in outside of the plant shows that although odor problem affects a lot of people the plant is necessary. In the survey conducted workers of the plants the highest odor were found in the slugde drying units. In VOC and odor modelling last part of this study the highest concentration in the plant was seen to fall to about %50 before it could not reach the distance of 500 m.