Halka açık konaklama işletmelerinde kurumsal yönetim uygulamaları ve işletme değerine etkisi: Uluslararası bir karşılaştırma
Corporate governance practies in lodging companies and their impact on firm value: An international comparison
Yazar: ŞERBAN BAKAY ERGENE
Danışman: DOÇ. DR. ERDİNÇ KARADENİZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Halka açık ortaklıklar = Public held companies ; Hisse senetleri = Stocks ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Turizm = Tourism ; İMKB = İstanbul Stock Exchange ; İşletme değeri = Value of business

Özet:
Turizm, istihdama, gelir yaratmaya, döviz gelirine ve ülke ödemeler dengesine katkı sağlayan ve bu bağlamda ülke ekonomileri için son derece önemli olan bir sektördür. Turizmin önemi, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin kurumsal yönetime uyumunu gerektirmektedir. Bu araştırmada BIST turizm endeksinde yer alan işletmelerle (yerli) 2016 yılında dünyada marka değeri en yüksek altı konaklama işletmesinin (yabancı) kurumsal yönetim uygulamaları incelenmiş ve SPK kurumsal yönetim ilkeleri esasları baz alınarak kurumsal yönetim puanları hesaplanmıştır. Puanlama bağlamında yapılan inceleme sonucunda, yabancı işletmelerin 2011-2015 yılları arasındaki kurumsal yönetim puanlarının 74 ile 94 puan arasında olduğu ve yıllar içinde işletmelerin kurumsal yönetim uygulamaları arasındaki farkların azaldığı saptanmıştır. Yerli işletmelerin 2011-2015 yılları arasındaki kurumsal yönetim puan düzeyleri ise 35 puan ile 73 puan olarak hesaplanmıştır. Yıllar içinde işletmelerin kurumsal yönetim puanlarının arttığı saptanmıştır. Kurumsal yönetim düzeylerindeki artışların özellikle Yeni TTK'daki düzenlemelere paralel olarak konaklama işletmelerinin kurumsal yönetim uygulamalarına daha fazla önem vermeye başladıkları dikkati çekmektedir. Araştırmada ayrıca analiz kapsamındaki konaklama işletmelerine ait kurumsal yönetim puanları ile işletmelere ait finansal bazı göstergelerin işletme değeri üzerindeki katkısını belirleyebilmek için CRT analizi gerçekleştirilmiştir. CRT analizine göre tüm işletmelerin kurumsal yönetim puanı üzerinde işletme büyüklüğü, en büyük ortak oranı ve yaş değişkenlerinin daha fazla katkı yapan unsurlar oldukları saptanmıştır. Yine analize göre, analize dahil edilen işletmelerin işletme değeri üzerinde kurumsal yönetim puanı ve borç/aktifler oranının daha fazla katkı sağlayan unsurlar oldukları belirlenmiştir. Yerli işletmelerin işletme değeri üzerinde işletme büyüklüğü daha fazla katkı sağlayan bir değişkenken yabancı işletmelerin işletme değeri üzerinde ise işletme büyüklüğü ve borç/aktifler oranı daha fazla katkı sağlayan değişkenler oldukları saptanmıştır. Son olarak işletme performansı üzerinde kurumsal yönetim puanı ve işletme büyüklüğünün önemli değişkenler oldukları saptanmıştır.

Abstract:
Tourism is a sector that contributes to employment, income generation, foreign exchange income and the balance of payments and is very important for the economies of the country in this context. The importance of tourism requires the adaptation of companies operating in the sector to corporate governance. In this research, the corporate governance practices of the companies in the BIST tourism index and six of the most valuable brand hotel in the world in 2016 (foreign) were examined on the basis of Capital Market Board corporate governance principles. As a result of this review, corporate governance scores were calculated. It was been found that the corporate governance scores of foreign firms in the analyzed years were between 74 and 94 points and the differences between the corporate governance practices of firms decreased within the years. The corporate governance score levels of domestic firms between 2011 and 2015 were calculated as 35 points and 73 points. Over the years, corporate governance scores of companies have increased. It is noteworthy that the increase in corporate governance levels has begun to attach more importance to the corporate governance practices of lodging companies, especially in line with the regulations of the New Turkish Commercial Code. In addition, CRT analysis was conducted in order to determine the contribution of corporate governance scores and some financial indicators of the companies on the firm value of the lodging companies within the scope of the analysis. According to CRT analysis, it is found that the size of firm, the largest shareholder ratio and age variables are the most contributing factors on the corporate governance score of all companies. According to the analysis, it is determined that corporate governance score and debt/assets ratio are the factors that contribute more to the firm value of the companies firm included in the analysis. It was found that while the size of the firm contributed more to the firm value of the domestic companies, the variables of the size of the firm and the debt/assets ratio were the variables that contributed more to the firm value of foreign companies. Finally, it has been determined that corporate governance score and firm size are important variables on firms performance.