Çok partili hayata geçiş denemeleri (1923?1938)
The practices of transition to the multi-party (political) life (1923-1938)
Yazar: SEDA SARI
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH İLGAZİ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history ; Çok partili döneme geçiş = Multiparty transition period

Özet:
Milli egemenlik esasına dayalı ve özellikle Cumhuriyet idaresine sahip bulunan memleketlerde siyasi partilerin varlıkları doğaldır. Partilerde ve ülke yönetiminde vazife alacak kişilerin canlı amaçlara, kanında ve vicdanında zenginliklere sahip olması gerekmektedir. Şuna veya buna hizmet etmek, özel çıkar sağlamak için değil, toplumun refahı için çalışmak zorundadırlar.Türkiye için gerçek demokrasi, Atatürk ilkelerinde ve özellikle halkçılık ilkesinde vardır. Bu nedenle demokrasi, halkın sadece kendi görüşlerini en iyi ve sadık bir şekilde temsil edecek ve vicdanlarının süzgecinden geçirdikleri kanaatlerini ortaya koyma gücünde olan insanları seçmekle gerçek değerine ulaşmaktadır.İşte bu çerçevede 1923?1938 yıllarında çok partili siyasi hayata geçiş denemeleri gerçekleşmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasi partisi olan Cumhuriyet Halk Fırkası'na, muhalif olarak Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasıyla çok partili siyasi hayata geçiş ilk kez denenmiştir. İkinci deneme ise 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasıyla gerçekleşmiştir. Ardından Ahali Cumhuriyet Fırkası, Türk Cumhuriyet Amele ve İşçi Partisi, Laik Cumhuriyetçi İşçi ve Çiftçi Partisi adlarıyla çok partili hayata geçiş denenmiştir. Bu denemelerin başarısız olmasının gerekçeleri arasında toplum faktörü ve dışsal etkenler ağır basmaktadır.Cumhuriyetin ilanıyla başlayan süreçte çok partili hayata geçiş denemelerinin ardından CHP tarafından tek parti yönetimi uygulanmaya çalışılmıştır. 1946 yılında Demokrat Partinin kurulmasıyla Türkiye Cumhuriyeti Devleti çok partili siyasi hayata geçiş denemesinde başarıyı yakalamıştır. 1923?1938 yılları 1946 yılında yakalanan çok partili hayatın yerleşmesinde temelini teşkil etmektedir.Anahtar Kelimeler: Çok Partili Hayat, Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri, Parti Denemeleri.

Abstract:
The assets of political parties are natural in the country which are on the basis of national sovereignty and particularly has a Republican administration. The people who will be working in the administration of the country and parties have to have real aims and power in their soul. They have to work the wealthy of the society, not for the benefits of individuals.The real democracy for Turkey is Ataturk?s in principles and especially in policy of populism. For this reason, the real democracy reaches the true valve of it by choosing the individuals who represent the views of the people in the best way and who has the best way and who has the self-esteem to put forward his opinions freely.In this case, between the years 1923-1938 the practices of transition to the multi-party life was done. Transition to multi-party political life have been tried for the first time by the establishment of Progressive Republican Party in opposition on the Republican People?s Party which was the first political party of Republic of Turkey?s. After that, transitions to multi-party political life have been tried by the establishment of Free Republican Party, Turkish Republic Workers and Workers' Party and secular Republican Party of Workers? and Farmers? Party. Social factors and external agents are among the reasons for the failure of these trials.In the process which was started with the declaration of republic, one party government tried to be applied by Progressive Republican Party after the practices of transition to multi-party political life. In 1946 with the establishment of the Democratic Party, Republic of Turkey has achieved success in the transition to multi-party political life. The period between 1923 and 1938 is the basis of the foundation of multi-party political life which could be done in 1946.Keyword: Multi-Party of Life, Trials of Transition to Multi-Party, Party Trials.