Attilâ İlhan'ın Bıçağın Ucu adlı romanının dil incelemesi
A Stylistic Analysis of the Novel Bıçağın Ucu by Attilâ İlhan
Yazar: CENGİZ DEMİR
Danışman: PROF. DR. ADNAN RÜŞTÜ KARABEYOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Deyimler = Idioms ; Dil özellikleri = Language features ; Roman = Novel ; Üslup = Stylistic ; İlhan, Attila = İlhan, Attila ; İmge = Image

Özet:
Bu çalışma, Türk edebiyatında güçlü bir şair ve usta bir romancı olarak bilinen Attilâ İlhan'ın Bıçağın Ucu adlı romanının dil ve üslup özelliklerinin öne çıkan yanlarını ortaya koymak amacı ile yapılmıştır. Çalışma yapılırken metin incelemesinde hem nicel hem de nitel üslupbilim yöntemlerinden yararlanılmış, elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle ortaya konulmuştur. 
	Giriş, beş bölüm, sonuç ve ekler şeklinde planlanan çalışmada, giriş bölümünde Attilâ İlhan'ın hayatı, çalışmanın konusu olan Bıçağın Ucu hakkında bilgi, üslup ve üslupbilim üzerine genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde istatistiksel üslupbilimin bazı temel uygulamaları romana uygulanarak romanın söz varlığı rakamlarla ortaya konmuştur. Ayrıca yapılan ölçümlerin sonuçları tablo, şekil ve grafik gibi görsel unsurlarla desteklenerek sunulmuştur. Yazarın üslubunu yansıtacak kendine özgü bazı sözcük ve ifadelere dikkat çekilmiştir. İkinci bölümde yazarın edebilik ölçüsü olarak kabul ettiği imgeler, hem imgelenen varlıklara göre hem de imge üretme yollarına göre incelenmiştir. Üçüncü bölümde yazarın kullanmış olduğu deyimler ve atasözleri anlamları verilerek örneklerle sunulmuştur. 
	Dördüncü bölümde yazarın oldukça çok kullandığı ikilemeler romandan tanıklarla incelenmiştir. Son bölümde metin incelemesine farklı bir bakış açısıyla, romanda adından sıkça söz edilen bazı tarihi kişileri, siyasi oluşum ve yaklaşımları, dönemin kültürünü yansıtan pek çok kültürel unsuru yazarın dili üzerinden yaklaşılarak romandan örneklerle incelenmiştir. Elde edilen veriler sonuç bölümünde değerlendirdikten sonra, romanın tüm söz varlığını ortaya koymak adına sözcük sıklık listesi, alfabetik dizin ve özel adlar dizini çalışmaya eklenmiştir.

Abstract:
This study was carried out in order to reveal the prominent aspects of the lexical and stylistic features of Bıçağın Ucu by Attilâ İlhan known as a powerful poet and master novelist in Turkish literature. While conducting the study, both quantitative and qualitative stylistic methods were used in the text analysis and the data were presented with statistical methods.

The study consists of the introduction, five chapters, the conclusion and the appendices. The introduction section includes some information about Attilâ İlhan's life, the novel Bıçağın Ucu, the subject of the study, and general information about style and stylistics. In the first part, the basic applications of statistical stylistics have been applied to the novel, and the lexicon of the novel was revealed in numbers. In addition, the results have been presented by supporting them with visual tools such as tables, figures and graphics. Attention was drawn to the use of some idiosyncratic words and expressions that reflect the style of the author. In the second part, the images accepted by the author as a measure of literariness were classified according to both the imagined entitiy and the ways of producing imagery. In the third chapter, the idioms and proverbs used by the author were presented with their meanings and instances.

In the fourth chapter, the geminations that the author used a lot were examined with instances from the novel. In the last part, by approaching the text with a different perspective, the people frequently mentioned in the novel, the political approaches and some cultural notions reflecting the culture of the period were analyzed through the language of the author with examples from the novel. After interpreting the data in the conclusion section, the word frequency list, the index and the index of proper names have been added to the study to reveal the vocabulary of the novel.