Mekânsal deneyimde ses ve işitme olgusu: Zimoun örneği
The phenomenon of sound and hearing in spatial experience: The case of Zimoun
Yazar: AYLİN YAMANDAĞ ÖNER
Danışman: DOÇ. ÖZGE KANDEMİR
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Mekan = Space ; Ses = Voice ; Ses algılayıcıları = Sound sensors

Özet:
Ses, doğal ya da yapılı çevrede, en ilkelden en gelişmişe toplumsal yaşamın dışa vurumu olan kültürel ifade biçimlerinde farklı şekillerde varoluş göstermektedir. Sesin havadaki basit mekanik bir titreşime indirgenemeyecek derecede derin bir anlama sahip olması, sesi kavram olarak pek çok disiplinin konusu haline getirirken, aynı zamanda mekânsal deneyime hizmet eden bir fenomene dönüştürmektedir. Sesin varlığı ya da yokluğu, deneyim olasılıklarını genişletirken insanın mekânı algılama sürecine de etki etmektedir. Bu bağlamda literatürde, son yıllarda işitsel farkındalık üzerine ortaya konulmuş çalışmalarda; genelde gündelik yaşamda özelde ise mimarlık alanında sesin, bir problem olarak ele alındığı dikkat çekmektedir. Bu yaklaşımın aksine ele alınan çalışma, işitsel farkındalık yardımıyla sesi; mekânsal atmosferi ve deneyimi zenginleştiren ve de bu yönde tasarımcıya zengin bakış açıları kazandıran bir fenomen olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda disiplinler arası bir yaklaşımla ses olgusunun insan için önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sesin fizyolojik, bilişsel, psikolojik ve sosyolojik boyutlarının birlikte değerlendirilmesi gerekliliği elde edilen veriler aracılığıyla ortaya konularak, sesin mekâna, mekânın sese etkileri ve her birinin işitsel deneyime katkıları incelenmiştir. "Mekânın sesi", "Sesin mekânı" ifadelerine ve literatüre yeni girdiği görülen "Ses mimarisi" kavramına yer verilerek Zimoun'un çalışmaları bu kavrama yönelik örneklem olarak gösterilmiştir. Böylelikle sesin mekânla olan ilişkisel bağlantısı ve ses-işitme olgusunun mekânın dinamiklerini değiştirip onu yeniden tanımlayabilme yetisi açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Ses, Ses duyumu-algısı, İşitsel-Mekânsal deneyim, Ses mimarisi

Abstract:
The sound shows its presence variously in cultural expressions that are the manifestations of social life from the most primitive to the most developed in the natural or built environment. The fact that sound has such a deep meaning that it cannot be reduced to a simple mechanical vibration in the air makes sound the subject of many disciplines as a concept, while at the same time turning it into a phenomenon that serves as a spatial experience. The presence or absence of sound expands the possibilities of experience, as well as affects the human process of perceiving space. In this context, it is noted that in the literature, in recent years, in studies on auditory awareness; in general, in everyday life, in particular, in the field of architecture, the sound is considered as a problem. In contrast to this approach, the study aims to evaluate sound as a phenomenon that enriches the spatial atmosphere and experience with the help of auditory awareness and gives rich perspectives to the designer in this direction. In line with, the importance of the phenomenon of sound for humans has been tried to be revealed dec an interdisciplinary approach. The necessity of evaluating the physiological, cognitive, psychological, and sociological dimensions of sound together was revealed through the data obtained, and the effects of sound on space, space on sound, and the contributions of each of them to auditory experience were examined. The expressions "The sound of space", "The space of sound", and the concept of  "Sound architecture", which seems to have just entered the literature, are included and Zimoun's works are shown as an example for this concept. In this way, the relational connection of sound with space and the ability of the sound-hearing phenomenon to change the dynamics of space and redefine it has been tried to be revealed.

Keywords: Sound, Sensation-perception of sound, Aural-spatial experience, Sound architecture