Kimya öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi
Determination of professional competence levels of chemistry pre-service teachers
Yazar: NALAN AKKUZU
Danışman: PROF. DR. HÜSAMETTİN AKÇAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışmanın ana amacı, kimya öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerini belirlemek, mesleki yeterlilikleri çerçevesinde alan bilgisi, pedagojik alan bilgisi, pedagoji bilgisi, öğretime yönelik öz yeterlik inancı, öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve öğretmenlik deneyimi süresi arasındaki ilişkileri gösteren bir yapısal eşitlik modelini doğrulamaktır. Araştırmanın ilk aşaması öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerinin belirlenmesidir. İkinci aşaması ise öğretmen adaylarında bulunması gereken yeterlilikler ve yeterliliklerini etkileyen başlıca faktörler göz önüne alınarak bir model geliştirilmiş ve bu modelin doğrulanması yoluna gidilmiştir.Araştırmada nicel ve nitel araştırma tekniklerinin yer aldığı karma araştırma modeli kullanılmıştır. Bu araştırmada önce ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak nicel, sonra nitel araştırma türü olan özel durum çalışması uygulanmış ve sonuçlar araştırmanın sonunda bir araya getirilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında öğretmen adaylarının alan bilgisi yeterlilik, pedagojik alan bilgisi yeterlilik, mesleğe yönelik tutum ve kimya öğretimine yönelik öz yeterlik inanç düzeyleri araştırmacı tarafından hazırlanan ölçeklerle belirlenmiştir. Ayrıca kimya öğretmen adaylarının eğitim derslerinden aldıkları not ortalamalarına bakılarak pedagoji bilgileri belirlenmiştir. Tüm bu yeterlilik ve yeterlilikleri etkileyen faktörler doğrultusunda araştırmacı tarafından öne sürülen modelin doğrulanması amaçlanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise kimya öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi, mesleki yeterlilikler ve etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi veren modeli destekleyebilmek amacıyla bir özel durum çalışması uygulanmıştır.Araştırmanın katılımcılarını dört farklı üniversitede Kimya Öğretmenliği Programında okuyan 202 öğretmen adayı oluştururken nitel verileri elde etmek için Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Kimya Öğretmenliği Programının son sınıfında okuyan gönüllü altı öğretmen adayı oluşturmaktadır.Araştırmanın verileri genel kimya alan bilgisi testi, öz yeterlik inancı ölçeği, öğretmenlik mesleği tutum ölçeği, kişisel bilgi formu, pedagojik alan bilgisi ölçeği, yarı-yapılandırılmış görüşmeler, gözlem ve yansıtıcı günlükler ile elde edilmiştir. Nicel verilerde öğretmen adaylarının mesleki yeterliliği belirlemek için SPSS analizi kullanılırken yapısal eşitlik modelini doğrulamak için LISREL 8.71 istatistiksel programı kullanılmıştır. Nitel verilerde ise betimsel istatistik ve doküman incelemesi kapsamında basit içerik analizi kullanılmıştır.Nicel analiz sonrasında elde edilen bulgulara göre, kimya öğretmen adaylarının alan bilgileri düşük, pedagojik alan bilgileri ise genellikle yeterli çıkmış olsa da nitel veriler bu bilgilerin zaman içerisinde deneyimle kazanıldığını ve yeterli düzeye erişildiğini göstermektedir. Ayrıca mesleki yeterlilik ve yeterliliği etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi veren modelde ilişkilerin uyum iyiliği kriterleri göz önünde bulundurularak veri ile tutarlı olduğu ortaya çıkmış, pedagojik bilgi değişkeni dışında tüm model doğrulanmıştır. Benzer şekilde nitel çalışmada da bazı öğretmen adayları eğitim derslerinden almış oldukları pedagoji bilgisinin etkili ve yeterli olmadığını, pratiğe dönüştürülmedikçe bu bilginin kalıcı olmadığını vurgulamış ve bu durum da pedagoji bilgisinin modelde uyum sağlamamasını ve yer almamasını desteklemiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the professional competence levels of secondary chemistry pre-service teachers, and also it was aimed to verify structural equation model suggested relationships among content knowledge, pedagogical content knowledge, pedagogical knowledge, teaching self-efficacy belief, attitudes towards the teaching profession and teaching experience within the framework of the professional competence.In this research, mixed research design included quantitative and qualitative research techniques was used. Firstly, relational scanning model was used as quantitative research methods and then case study method was applied as qualitative methods. At the end of the study, results were combined. Competence levels of content knowledge, pedagogical content knowledge, attitude toward teaching profession and self efficacy beliefs of chemistry pre-service teachers were determined with data collection tools which were prepared by researcher. Additionally, pedagogical knowledge of chemistry pre-service teachers were determined by looking at their cumulative grade point averages of pedagogical lessons. In the direction of all of these competences and factors affecting competences, the model proposed by the researcher was aimed to verify. In the qualitative section of this study, case study was applied because of promoting the quantitative section.The participants of the study consisted of 202 chemistry pre-service teachers in four different university for quantitative data and six volunteer chemistry pre-service teachers who were in the last year of the chemistry teacher training program for qualitative data.The data were obtained by chemistry content knowledge test, self-efficacy belief scale, teaching profession attitude scale, pedagogical content knowledge scale, personel information form, semi-structured interviews, observation and reflective diaries. While LISREL 8.71 statistical program was utilized to verify structural equation model, SPSS statistical programs were used to determine the professional competence levels of pre-service teachers. In the qualitative data, descriptive statistics, content analysis within the document examination were used.According to the quantitative findings the content knowledges of the pre-service teachers were low, their pedagogical content knowledges were generally enough, but qualitative data showed that pedagogical content knowledge was acquired over time and has been reached sufficient level. Additionally, the relationships occurred in model was consisted with the data considering goodness of fit criteria and proposed model was verified except the pedagogical variable. Similarly, the qualitative study findings indicated that pedagogical knowledge is not beneficial until it transforms the theoretical to practice. For this reason some pre-service teachers stressed that pedagogical knowledge is not permanent. Also this result was supported pedagogical knowledge which was not fit and located in the model.