Okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışları ile öğretmenlerin motivasyon ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between school administrators' democratic attitudes and behaviors and teachers' levels of motivation and organizational commitment
Yazar: MURAT KAMAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAYRAM GÖKBULUT
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokratik tutum = Democratic attitude ; Motivasyon = Motivation ; Okul yöneticileri = School administrators ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışlarının öğretmenlerin motivasyon ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Batı Karadeniz Bölgesindeki bir ilçede görev yapan 366 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak "Okul Yöneticilerinin Demokratik Tutum ve Davranışları Ölçeği", "Öğretmen Motivasyonu Ölçeği" ve "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizi için frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız gruplar için t testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışlarının, öğretmenlerin içsel motivasyonlarının, dışsal motivasyonlarının ve örgütsel bağlılıklarının görece yüksek olduğu bulunmuştur. Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışlarının cinsiyet değişkenine göre farklılaşmadığı, mesleki kıdem ve okul türü değişkenine göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin içsel motivasyonlarının cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenine göre farklılaşmadığı, okul türü değişkenine göre anaokulunda görev yapan öğretmenlerin içsel motivasyonlarının ortaokulda görev yapan öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin dışsal motivasyonlarının cinsiyet, mesleki kıdem ve okul türü değişkenine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının ise cinsiyet değişkenine göre farklılaşmadığı, mesleki kıdem değişkenine göre 11-15 yıl ile 21 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahip öğretmenler arasında 11-15 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenler lehine farklılaştığı ve okul türü değişkenine göre ilkokulda görev yapan öğretmenler ile ortaokulda görev yapan öğretmenler arasında ilkokulda görev yapan öğretmenler lehine farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışları ile öğretmenlerin içsel motivasyonları ve dışsal motivasyonları ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin dışsal motivasyonları ve örgütsel bağlılıklarının okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışlarının anlamlı yordayıcıları olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the relationship between democratic attitudes and behaviors of school administrators and motivation and organizational commitment levels of teachers according to teachers' perceptions. The research was carried out with 366 teachers working in a province in the Western Black Sea Region in the 2020-2021 academic year. The "Democratic Attitude and Behaviors Scale of School Administrators", "Teacher Motivation Scale" and "Organizational Commitment Scale" were used as data collection tools.  In the study, to analyze the data, frequency, percentage, arithmetic mean, t test for independent groups, one-way analysis of variance, correlation analysis and regression analysis were used. The research results concluded that according to teachers' perception, the democratic attitudes and behaviors of school administrators,  intrinsic  and  extrinsic motivation and organizational commitment of teachers are relatively high. The findings revealed that according to teachers' perception, the democratic attitudes and behaviors of school administrators did not differ according to the gender variable, but according to the variable of professional seniority and school type. It was observed that the intrinsic motivation of teachers did not differ according to the variables of gender and professional seniority, and according to the school type variable, the intrinsic motivation of teachers working in kindergarten was higher than that of the teachers working in secondary schools. It was found that the extrinsic motivation of teachers did not differ according to gender, professional seniority and school type variables. The findings also showed that teachers' organizational commitment did not differ according to the gender variable, it differed between teachers with professional seniority of 11-15 years and 21 years and more in favor of teachers with a professional seniority of 11-15 years and in terms of the school type variable, it was concluded that between the teachers working in primary school and secondary school, there was a difference in favor of primary school teachers. According to teachers' perceptions, it was concluded that there was a positive and significant relationship between the democratic attitudes and behaviors of school administrators and the teachers' intrinsic and extrinsic motivations and their organizational commitment levels. Teachers 'extrinsic motivation and organizational commitment were found to be significant predictors of school administrators' democratic attitudes and behaviors.