Ankara Orman Bölge Müdürlüğü'ndeki genç doğal karaçam (pinus nigra) meşcerelerinde bitkisel kütle miktarlarının belirlenmesi
Determination biomass of yaung natural black pine (pinus nigra)stands in Regional Forest Directorate of Ankara
Yazar: SEDA SARANAY
Danışman: PROF. DR. AHMET YEŞİL ; PROF. DR. DOĞANAY TOLUNAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Amenajmanı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Türkiye'de çapı 8 cm'den küçük olan ve yaklaşık 1.8 milyon ha alan kaplayan genç ormanlar envanter dışında bırakılmaktadır. Bu nedenle genç ormanlardaki bitkisel kütle miktarları hakkında veri eksikliği bulunmaktadır. Bugüne kadar yapılan sera gazı envanter raporlarında ibreli genç ormanlar için hektarda 25 ton, yapraklılar için ise 15 ton bitkisel kütle olduğu kabul edilerek hesaplamalar yapılmıştır. Çalışma ile ülkemizin önemli türlerinden olan karaçamın (Pinus nigra Arnold.) göğüs yüksekliğindeki çapı 8 cm'den küçük doğal meşcerelerin (a gelişim çağı) toprak üstü ve toprak altı kütlelerinin birim alandaki miktarlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Ankara Orman Bölge Müdürlüğündeki 'a' gelişim çağındaki genç doğal karaçam meşcerelerinden 35 örnekleme noktasının her birinde 100 m2 örnek alan çevrilmiş ve fidanların dip çapı ile boyu ölçülmüştür. Her bir örnekleme noktasında bir fidan kökü ile birlikte sökülmüştür. Bu fidanda yaprak, dal, gövde ve kökler ayrılarak, tartılmış ve laboratuvarda kuru ağırlıkları belirlenmiştir. Böylece fidanların kuru ağırlıkları hesaplanmıştır. Daha sonra dip çap, boy ve kabuklu gövde hacminin bağımsız değişken olduğu denklemler üretilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, fidanlarda çap ve boyun birlikte kullanıldığı modellerin ağaç bileşenleri bitkisel kütlelerini daha iyi tahmin ettiği belirlenmiştir. Örneğin toplam bitkisel kütlenin (kök dahil) tahmini için geliştirilen denklem Btbk=0,2145(D02H)0,5846 olup, denklemin R2 değeri 0,938'dir. Genç doğal karaçamlar için hacim ağırlığı 0,262 t/m3, topraküstü bitkisel kütle genişletme katsayısı (BEFtüstü) 3,120, topraküstü bitkisel kütle genişletme ve dönüştürme katsayısı (BCEFtüstü) 0,905, kök/sak (R) oranı 0,151 olarak bulunmuştur. Birim alandaki toprak üstü bitkisel kütle 18,59 t/ha, toprak altı bitkisel kütle ise 3,69 t/ha olarak hesaplanmıştır. Sunulan bu çalışma ile doğal karaçam gençliklerinde toprak üstü bitkisel kütle stoklarının, kök-sak oranının ve kabuklu gövde odunu hacim ağırlığının sera gazları ulusal envanterindeki değerlerden daha düşük, BEFtüstü katsayısının ise daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In Turkey, young forest stands less than 8 cm in diameter cover about 1.8 million hectare area and these young stands are excluded from the inventory. For this reason, there is a lack of data on the amount of biomass in young forests. In the greenhouse gas inventory reports prepared until today, calculations were made by assuming that 25 tonnes biomass in hectare for young conifer stands and 15 tonnes biomass in hectare for young broadleaved stands are considered. With this study, it was aimed at the determination of the amount of aboveground and belowground biomass of stands in development stage of black pine (Pinus nigra Arnold.) which is one of the important tree species of Turkey. For this purpose, 100 square meters of sample plots for 35 sampling points of the natural young black pine stands in Ankara Regional Directorate of Forestry were taken and root collar diameters and heights of each seedling in the plots were measured. At each sampling point, 1 seedling was removed along with the root. In this seedling, leaves, branches, trunks and roots were seperated, weighed and dry weights were determined in the laboratory. Thus, the dry weights of the seedlings were calculated. Then equations were produced with root collar diameter, height and cubic meter over bark which are used as independent varibales. As a result of the study, it was determined that models using diameter and height together made better prediction of biomass of tree components. For example, the equation to estimate of total biomass (including below ground biomass) was developed as Btb=0,2145(D02H)0,5846 which R2 is 0,938. For natural young black pines, it was found that wood density is 262 t/m3, biomass expansion factor (BEFabove-ground) is 3,120, biomass conversion and expansion factor (BCEFabove-ground) is 0,905, and the root to shoot ratio (R) is 0,151.  In a unit area, above ground biomass was calculated as 18,59 t/ha, below ground biomass was calculated as 3,69 t/ha. With this study, it was determined that aboveground biomass stocks, root to shoot ratio and basic wood density are lower than the values of the national greenhouse gas national inventory report but BEFabove-ground factor is much higher.