Obezite tanısı alan kadın hastaların obezitede sağlık inanç modeli ölçeği ile değerlendirilmesi
Evaluation of female patients diagnosed with obesity with the obesity health belief model scale
Yazar: YASEMİN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KAFADAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Sağlık = Health ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çalışmamızda obezite tanılı kadın hastaların sosyodemografik 
özellikleri ve obezite öyküsünün, obezite ve kilo vermeye yönelik algı, tutum ve 
inançları ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışma tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir çalışma 
olarak 18.05.2021-30.06.2021 tarihleri arasında hastanemiz Aile Hekimliği ve 
Dahiliye polikliniklerine başvuran ve beden kitle indeksi (BKİ) ≥ 30 kg/m2 olan 175
kadın hasta ile yapılmıştır. Katılımcılara araştırmacılar tarafından literatür taranarak 
oluşturulan sosyodemografik veriler ile kronik hastalıklar, obezite öyküsü, daha önce 
kilo verme girişimlerini içeren 22 soruya ilave olarak ülkemizde geliştirilen
''Obezitede Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'' uygulanmıştır. Boy ve kilo da sorularak
BKİ değerleri hesaplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programı 
kullanılmıştır.
Bulgular: 175 obezite tanılı kadın hasta ile yapılan çalışmada katılımcıların 
yaş ortalaması 47,6±11.1, BKİ ortalaması 37,1±5,3 kg/m2 bulunmuştur. 
Katılımcıların %72,6'sının kronik hastalıkları mevcuttu. Katılımcılarımızın 
%54,9'unun daha önce kilo verme girişimi vardı, %24,6'sı da aktif doktor/diyetisyen 
takibinde idi. Alt ölçeklerden alınabilecek maksimum puanlar karşılaştırıldığında en 
yüksek puan ortalamalarının ciddiyet ve yarar algısı alt ölçeğinde olduğu 
görülmüştür. 18-49 yaş grubunda daha yaşlı gruba nazaran sağlığın önemi, ciddiyet 
algısı, duyarlılık algısı, yarar algısı alt ölçek puanlarının yüksek olduğu görülmüştür. 
Eğitim düzeyi lise ve üzeri olanlarda sağlığın önemi alt ölçek puanları artmıştır. BKİ 
30-34,9 kg/m2
olan grupta sağlığın önemi alt ölçek puanı, BKİ ≥35 olan gruba göre 
daha yüksek bulunmuştur. Bir işte çalışan grupta duyarlılık algısı bir işte çalışmayan 
gruba göre daha yüksek bulunmuştur. Sigara kullanmayan grupta sağlığın önemi alt 
ölçek puanı sigara kullanan gruba nazaran daha yüksek bulunmuştur. Daha önce kilo 
verme girişimi olanlarda sağlığın önemi ve yarar algısı alt ölçek puanları daha 
yüksek bulunurken; aktif doktor/diyetisyen takibinde olan grupta sağlığın önemi, 
duyarlılık algısı ve yarar algısı puanı daha yüksek, engel algısı puanı ise daha düşük 
bulunmuştur. 
Sonuç: Çalışmamızda sosyodemografik özelliklerin özellikle daha genç yaşta 
olmanın, güncel ve daha önceki kilo verme girişimlerinin obezite ve kilo vermeye 
yönelik algı, tutum ve inançları etkilediği görülmektedir. Obezite için özellikle 
doktor ya da diyetisyen takibine girmiş olanların tutum ve algılarının sağlığın teşviki
ve geliştirilmesi için olumlu yönde geliştiği görülmektedir. Bu nedenle 
biyopsikososyal yaklaşım kapsamında hekimler ve diğer sağlık profesyonelleri
tarafından gerçekleştirilen medikal takip ve eğitimlerin, obezite tanılı hastaların
sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını uygulayarak kilo verme motivasyonlarını 
artırarak hastaları desteklediği görülmüştür. Obezite konusunda kamuoyunda ve 
medyada farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmaların artırılması gerektiğini 
düşünüyoruz.
Anahtar kelimeler: Obezite, Sağlık Tutumu, Beden Kitle İndeksi

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to investigate the relationship between the 
sociodemographic characteristics and obesity history of female patients with a
diagnosis of obesity and their perceptions, attitudes and beliefs regarding obesity and 
weight loss.
Materials and Methods: The study was conducted as a single-center, crosssectional, descriptive study with 175 female patients with a body mass index (BMI) 
≥ 30 kg/m2 who applied to Family Medicine and Internal Medicine outpatient clinics
of our hospital between 18.05.2021 and 30.06.2021. In addition to 22 questions 
including sociodemographic data and questions such as chronic diseases, obesity 
history and previous weight loss attempts prepared by the researchers by scanning 
the literatüre, the "Health Belief Model Scale in Obesity", which was developed in 
our country, was applied to the participants. Height and weight were also asked and 
BMI values were calculated. SPSS 27.0 program was used in the analysis of the data.
Results: In the study conducted with 175 female patients who are diagnosed 
with obesity, the mean age of the participants was 47,6±11.1, and the mean BMI was 
37,1±5,3 kg/m2. 72.6% of the participants had chronic diseases. 54.9% of our
participants had a previous weight loss attempt, and 24.6% were under active 
doctor/dietician follow-up. When the maximum scores that can be obtained from the 
subscales are compared, it was seen that the highest mean scores were present in the 
severity and benefits perception subscale. The health value, severity perception, 
susceptibility perception, benefits perception subscale scores were higher in the 18-
49 age groupthan older group of the participants. The health value subscale scores 
increased in those with high school or higher education level. The health value 
subscale score was found to be higher in the group with a BMI of 30-34,9 kg/m2
than the group with BMI ≥35 kg/m2. Susceptibility perception was found to be higher in 
the group working at a job than in the group not working at any job. The health value 
subscale score was found to be higher in the non-smoker group than the smoker 
group. Health value and benefits perception subscale scores were higher in those who 
had previously attempted to lose weight while health value, susceptibility and 
benefits perception scores were higher, and the barriers perception score was lower 
in the group that was under active doctor/dietician follow-up.
Conclusion: In our study; it is seen that sociodemographic characteristics 
especially being at younger age, current and previous weight loss attempts affect 
perceptions, attitudes and beliefs about obesity and weight loss. It is seen that the 
attitudes and perceptions of especially those who were under follow-up of a doctor or 
dietitian for obesity have improved positively to improve health promotion. For this 
reason, within the scope of biopsychosocial approach, it has been seen that patient 
medical follow-up and education provided by the physicians and other healthcare 
professionals, support the patients by increasing the motivation of patients with 
obesity to lose weight by practicing healthy lifestyle behaviors. We think that efforts 
to increase awareness about obesity in the public and media should be increased.
Keywords: Obesity, Health Attitude, Body Mass Index