Diyarbakır ve çevresinde kültür turizmi
Culture tourism in Diyarbakır and in the vicinity of Diyarbakır
Yazar: RECEP AKSU
Danışman: PROF. DR. MERAL SUNA DOĞANER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Turizm = Tourism ; Turizm coğrafyası = Tourism geography

Özet:
"Diyarbakır ve Çevresinde Kültür Turizmi" başlıklı bu tez çalışmasında, kültürel turizm açısından büyük bir potansiyeli bulunan Diyarbakır'ın kültür turizminde marka bir kent olmamasının nedenleri bütüncül bir coğrafi bakış açısıyla araştırılmıştır. Çalışma kapsamında; i) tez sahasındaki kültürel öğelerin tasnifinin ve mekânsal dağılımlarının yapılması, ii) kültürel turizm alt tiplerine ait mekânsal düzenlemelerin ortaya konulması, iii) sahip olduğu potansiyele rağmen Diyarbakır'ın kültürel turizm mekânları arasında ön plana çıkan bir kent olmasına engel teşkil eden sorunların saptanması ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulması hedeflenmiştir. Söz konusu çözüm önerilerini geliştirmeye yardımcı olabilmesi için araştırmada Diyarbakır ve çevresine düzenlenen tur hatlarının mevcut güzergâhları belirlenerek alternatif kültürel turizm rotaları oluşturulmuş, tur operatörleri ile seyahat acentelerinin tez sahasına yönelik bilgi ve imajları incelenmiş ve arz-talep analizleri yapılmıştır.
Araştırmada Diyarbakır ve çevresine yönelik haritaların hazırlanmasında ve mekânsal ağ analizlerinde ArcGIS/ArcInfo 10 yazılımı kullanılmıştır. Ağ (Network) analizleri yapılarak daha önce belirlenen rotalar üzerinde alternatif yol ağları oluşturulmuş ve bu sayede en uygun güzergâhlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada tur operatörleri ve seyahat acentelerinin görüşlerini incelemek amacıyla araştırmacı tarafından açık uçlu ve çoktan seçmeli sorulardan oluşan bir anket hazırlanmış ve anket yardımıyla elde edilen veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Ayrıca her bölümün sonunda, Diyarbakır'ın kültürel turizme ilişkin güçlü ve zayıf yanlarını, sahip olduğu fırsatları ve karşı karşıya kaldığı olası tehditleri ortaya koymak amacıyla SWOT analizi yapılmıştır. 
Çalışmada prehistorik, arkeolojik, tarihi, askeri ve dini miras turizmine yönelik 868 alan sınıflandırılmış ve en büyük ölçekte mekânsal dağılımları yapılmıştır. Ayrıca, çalışmadan elde edilen verilerin tümü bir arada değerlendirilerek alana yönelik alternatif kültürel turizm rotaları çizilmiştir.

Abstract:
This thesis entitled "Culture Tourism in and in the Vicinity of Diyarbakır" researches the reasons why the city of Diyarbakır, which has great potential for tourism, has not become a brand city in cultural tourism from a holistic geographical perspective. This study aims  i) to classify the cultural elements within the area of the thesis and to display the spatial distribution of them, and ii) to describe spatial regulations about the sub-types of cultural tourism, iii) to determine the problems hindering Diyarbakır from becoming an outstanding city among locations of cultural tourism despite its potential and to recommend solutions to the problems. The existing routes to tour lines in Diyarbakır and in the neighbourhood of Diyarbakır were determined, alternative routes were formed for cultural tourism, tour operators' and travel agents' knowledge of the field of the thesis was evaluated and supply and demand analyses were done in order to be help to develop the solutions to the problems.
ArcGIS/Arc Info 10 software was used in preparing the maps and in spatial network analyses. Road networks were formed in routes which had been determined before and thus efforts were made to determine the most appropriate routes. A questionnaire of open-ended questions and multiple-choice questions was prepared by the researchers so as to examine the views held by tour operators and travel agents, and the data collected with the questionnaire were put to descriptive analysis. In addition to that, the strengths and weaknesses in relation to cultural tourism in Diyarbakir and threats as well as opportunities of the field were analysed through SWOT analysis at the end of each chapter.  
This study classifies 868 areas of pre-historical, archaeological, historical, military and religious heritage tourism and shows the spatial distribution in the large scale. It also forms alternative routes for cultural tourism for the area by considering all the data collected in the study altogether.