Futbol takımı taraftarlarının sözlü ve fiziksel şiddet davranışlarının Akers'ın sosyal öğrenme teorisi kapsamında incelenmesi: Ankara ili Beşiktaş JK taraftarları örneği
An examination of verbal and physical aggression of soccer fans within the context of Akers' social learning theory: The case of Ankara Beşiktaş JK fans
Yazar: HANDE KOZOK
Danışman: DOÇ. DR. NACİ AKDEMİR
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Suç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Beşiktaş J.K. = Beşiktaş J.K. ; Fiziksel şiddet = Physical violence ; Futbol = Football ; Futbol müsabakaları = Football matches ; Futbol takımları = Football teams ; Holiganizm = Hooliganism ; Sosyal Öğrenme Kuramı = Social Learning Theory ; Spor sosyolojisi = Sport sociology ; Taraftar = Supporter ; Şiddet = Violence

Özet:
Futbol taraftarları arasında gözlemlenen sözlü ve fiziksel şiddet, oyunun popüler olduğu birçok ülkede karşılaşılan bir problem olarak bilinmektedir. Taraftarların şiddet eğilimlerini açıklamak amacıyla çok sayıda sosyolojik teoriye başvurulmuş ve özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren konu ile ilgili yapılan çalışmaların sayısı artmıştır. Bu tezde, taraftarların söz konusu davranışlarının nedenleri Ronald L. Akers'ın geliştirmiş olduğu sosyal öğrenme teorisi ışığında ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında Ankara ilinde ikamet etmekte olan 209 Beşiktaş JK futbol takımı taraftarının katıldığı bir anket yapılmış olup, elde edilen veriler teorinin bileşenleri olan ayırıcı birliktelikler, ayırıcı pekiştirme, taklit ve tanımlar bağlamında değerlendirilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri arasındaki farklılıkları açıklamak için betimsel analiz kullanılmıştır. Ardından katılımcıların şiddet düzeyleri ve demografik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Son olarak sözlü ve fiziksel şiddet davranışları ve sosyal öğrenme teorisinin bileşenleri arasındaki ilişki korelasyon analizi vasıtasıyla test edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda ayırıcı birliktelikler bileşeninin (bireyin referans gruplarıyla olan ilişkileri) şiddet davranışıyla en yüksek düzeyde ilişkiye sahip olan bileşen olduğu görülmüştür. Ayırıcı birlikteliklerden sonra en yüksek düzeyde ilişkinin ayırıcı pekiştirme bileşeniyle olduğu tespit edilmiştir. Bu iki bileşeni tanımlar ve taklit izlemektedir. Sonuçlar referans gruplarındaki bireylerin şiddet davranışlarını gözlemleyen taraftarların benzer davranışlarda bulunmasının daha olası olduğunu ve kişisel ve sosyal kazancın, suça elverişli tanımların (pozitif ve nötrleştirici) ve birincil ve ikincil grupların taklit edilmesinin şiddet davranışı sergilemek ile pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Verbal and physical violence observed among football fans is known as a problem encountered in many countries where the game is popular. In order to explain the violent tendencies of the fans, many sociological theories have been applied and the number of studies on the subject has increased especially since the second half of the 20th century. In this thesis, the reasons for the mentioned behaviour of the fans are discussed in the light of the social learning theory developed by Ronald L. Akers. Within the scope of the study, a survey was conducted with the participation of 209 Beşiktaş JK football team fans residing in Ankara, and the data obtained were evaluated in the context of differential associations, differential reinforcement, imitation and definitions, which are the elements of the theory. Descriptive analyses were used to explain the differences among the demographic characteristics of the participants. Then, the relationship between the levels of violence and demographic characteristics of the participants was examined. Finally, the relationship between verbal and physical violence behaviours and elements of social learning theory was tested through correlation analysis. In the study, it was observed that women exhibited lower levels of violent behaviour compared to men, married people to the group representing single and divorced/widowed individuals, and the group representing the age range of 39 years and above compared to other age groups. As a result of the findings obtained, it was seen that the element of differential associations (the individual's relationships with reference groups) is the element that has the highest level of relationship with violent behaviour. It was determined that the highest level of relationship following the differential associations was with the differential reinforcement element. These two elements are followed by definitions and imitation. The results show that fans observing violent behaviour of individuals in reference groups are more likely to engage in similar behaviours and that personal and social gain, definitions favourable to crime (positive and neutralizing), and imitating primary and secondary groups are positively associated with displaying violent behaviour.