Remisyonda şizofreni hastalarında metabolik sendromun yaşam biçimi ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi
The relationship between metabolic syndrome and lifestyle, psychological resilience in remission schizophrenia patients
Yazar: ÖZGÜN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. DERYA İPEKÇİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Şizofreni hastalarında metabolik sendrom (MetS) risk faktörlerini anlamak bu hastalarda etkili tedavi stratejilerini geliştirmek için önemli bir adımdır. Çalışmamızda şizofreni hastalarında MetS'nin yaşam biçimi ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisinin araştırılması; MetS'si olan ve olmayan şizofreni hastalarında yaşam biçimi ve psikolojik dayanıklılığın karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerinde takip edilen son altı ay içinde hastane yatışı ve tedavi değişikliği olmamış şizofreni tanılı 140 hasta çalışmamıza dahil edildi. Psikiyatrik muayene ve ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (DSM-5) bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme klinisyen versiyonu (SCID-5/CV) uygulanarak tanısal değerlendirme yapıldı. MetS taraması için hastaların kan basıncı, boy, kilo, bel ve kalça çevresi ölçümleri alındı; bu veriler, kan lipid düzeyleri ve açlık glukoz düzeyleri ile birlikte sosyodemografik ve klinik veri formuna kaydedildi. Hastalar MetS'si olan ve olmayan şeklinde iki gruba ayrıldı. Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİÖ), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBDÖ) ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ) kesitsel olarak uygulandı.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen hastaların %33,6'sında MetS, %88,6'sında abdominal obezite tespit edilmiştir. Cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi çalışma hayatı, tekli veya çoklu antipsikotik kullanımı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. MetS'li grupta PANSS negatif belirti puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir.  MetS'si olan hastaların yaş ve hastalık süresi ortalamaları, MetS'si olmayan hastaların ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek bulunmuştur. Yaş, hastalık başlangıç yaşı ve hastalık süresi ile MetS tanı kriteri sayısı arasında pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Yaş ve klorpromazin eş değer dozu artışı ile MetS riskinin arttığı saptanmıştır . Gruplar arasında psikolojik dayanıklılık düzeyi ve yaşam biçimi açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır. YPDÖ aile uyumu alt ölçeği ile MetS tanı kriteri arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. SYBDÖ toplam skorları, SYBDÖ kendini gerçekleştirme ve fiziksel aktivite alt ölçek skorları ile MetS tanı kriteri sayısı arasında negatif korelasyon bulunmuştur.
Sonuç: MetS varlığının PANSS negatif belirti şiddeti ile olan ilişkisinin gösterilmesi çalışmamızın önemli sonucudur. Yaş ve klorpromazin eşdeğeri antipsikotik dozunun MetS için yordayıcı olduğu bulunmuştur. Ayrıca, YPDÖ aile uyumu aile uyumu alt ölçeği ile MetS tanı kriteri sayısı arasında pozitif, SYBDÖ kendini gerçekleştirme ve fiziksel aktivite alt ölçekleri ile MetS arasında negatif korelasyon bulunması, bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının gelişimine katkıda bulunabilir.

Abstract:
Aim: Comprehending MetS risk factors in schizophrenia patients is pivotal for devising effective treatment strategies. This study aims to explore the relationship between metabolic syndrome (MetS), lifestyle, and psychological resilience in schizophrenia patients. Additionally, the study seeks to compare lifestyle and psychological resilience between schizophrenia patients with and without MetS.
Materials and Methods: A total of 140 schizophrenia patients meeting the inclusion and exclusion criteria were enrolled in the study, undergoing follow-up at the Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital clinics. Diagnostic assessments were conducted through psychiatric examinations and the Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5). For metabolic syndrome screening, patients' blood pressure, height, weight, waist circumference, and hip circumference measurements were taken; these data, along with blood lipid levels and fasting glucose levels, were recorded on the sociodemographic and clinical data form. Patients were categorized into two groups based on the presence or absence of MetS. The Short Psychiatric Evaluation Scale, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Clinical Global Impression Scale (CGI-S) Healthy Lifestyle Behaviors Scale and the Resilience Scale for Adults werw applied cross-sectionally
Results: MetS was identified in 33.6% of the included patients, with 88.6% exhibiting abdominal obesity. There were no statistically significant differences between groups in terms of gender, marital status, education level, employment status, antipsychotic type, or single/multiple antipsychotic use. In the MetS group, smoking rates and PANSS negative symptom scores were significantly higher. Positive correlations were found between age, age of onset, duration of illness, and the number of MetS diagnostic criteria. Multivariable regression analysis demonstrated relationships between age, chlorpromazine equivalent antipsychotic dose, PANSS general psychopathology scores, CGI improvement scores, and MetS. No significant differences were observed in psychological resilience and lifestyle behaviors between the groups. Positive correlations were found between the family cohesion subscale and MetS diagnostic criteria, while negative correlations were observed between self-realization and physical activity subscales and MetS diagnostic criteria.
Conclusion: The demonstration of the relationship between the presence of MetS  as well as the severity of negative symptoms is one of the significant outcomes of our study. Age and antipsychotic dose  tent to elevate the risk of MetS. Moreover, positive correlations between family cohesion and MetS diagnostic criteria, alongside negative correlations between self-realization and physical activity, may contribute to formulating personalized treatment approaches.