Dijital öykülemenin ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlama ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi
The effect of digital storytelling on secondary students' reading understanding and digital literacy skills
Yazar: ZEYNEP GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED EYYÜP SALLABAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, dijital hikâye anlatımı olarak da tanımlanan dijital öykülemenin okuduğunu anlama ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Açıklayıcı sıralı karma desenle tasarlanan çalışmanın nicel boyutunda, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test kontrol gruplu model; nitel araştırma yöntemlerinden de mülâkat tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri, okuduğunu anlama ve dijital okuryazarlık becerileridir. Araştırmanın bağımsız değişkeni, dijital öyküleme öğretimi ve uygulamalarıdır. Araştırmanın çalışma grubu, 2022-2023 öğretim yılında İstanbul ilinin Güngören ilçesindeki iki devlet ortaokulunun 7.sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 61 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verileri "Kişisel Bilgi Formu", " Okuduğunu Anlam dda Beceri Testi" ve "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" ile elde edilmiştir. Nitel verileri ise "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile elde edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutu; uygulamalar öncesi kişisel bilgi formu, ön test olarak uygulanan okuduğunu anlama beceri testi ve dijital okuryazarlık ölçeği; 12 hafta boyunca gerçekleştirilen uygulamaların ardından son test olarak uygulanan okuduğunu anlama beceri testi ve dijital okuryazarlık ölçeği ile tamamlanmıştır. Deneysel sürecin tamamlanması ve nicel verilerin toplanmasının ardından araştırmanın nitel boyutuna geçilmiştir. Deney grubundan 9 öğrencinin katılımıyla, yarı yapılandırılmış görüşme formuna dayalı mülakatlar yapılmıştır. Elde edilen nicel verilerin istatistiksel analizleri için R vers. 2.15.3 programı (R Core Team, 2013) kullanılmıştır. Çalışma verilerinin raporlanmasında minimum, maksimum, ortalama, standart sapma, medyan, sıklık ve yüzde kullanılmış ve nicel verilerin normal dağılıma uygunlukları çarpıklık ve basıklık değerleri ile değerlendirilmiştir. Grup ve zamanın etkisini birlikte değerlendirmek amacıyla tekrarlı ölçümlerde varyans analizi kullanılmış; gruplar arası ileri değerlendirmelerde bağımsız gruplar t testi, grup içi ileri değerlendirmelerde ise bağımlı gruplar t testi kullanılmıştır. Nicel veriler arası ilişki düzeyinin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi; nicel verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare test, Fisher-Freeman-Halton exact test, Fisher's exact test kullanılmıştır. Ölçek maddelerinin iç tutarlılık düzeylerinin belirlenmesinde Cronbach's alpha katsayısı ve Kuder-Richardson-20 (KR-20) katsayısı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın nitel verilerini oluşturan mülâkat kayıtları, içerik analizi türlerinden kategorisel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Kategorisel analizde önce veriler kodlanmış, ardından kodları genel düzeyde açıklayan kategoriler belirlenmiş ve bulgular yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda okuduğunu anlama beceri düzeylerinde deney grubundaki öğrencilerin lehine anlamlı bir artış gözlemlenirken olağan Türkçe dersi planına göre metinlerin işlendiği kontrol grubundaki öğrencilerin okuduğunu anlama beceri düzeylerinde anlamlı bir artış görülmemiştir. Dijital okuryazarlık beceri düzeylerinde deney grubundaki öğrencilerde anlamlı bir istatistiksel fark gözlemlenmiş, kontrol grubundaki öğrencilerin dijital okuryazarlık becerilerinde anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Araştırmada nitel verilerden elde edilen bulgulara göre deney grubundaki öğrenciler; Türkçe dersinde işlenen metinlerin dijital öyküleme yoluyla sunulmasını dikkat çekici ve eğlenceli buldukları, metinlerin anlamlandırılmasına katkı sağladığı, dijital öykü hazırlamanın bazı zorlukları olduğu, dijital destekli bu uygulamalara derslerde daha çok yer verilmesi gerektiği yönünde görüşlerini belirtmişlerdir. Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre öğrencilerin dijital öyküleme uygulamalarında yaşadığı bazı güçlüklerin; metne uygun görseller bulma, dijital öyküyü seslendirme, bazı web tabanlı programlarının ulaşılabilirliği, evde ve sınıfta kullanılan internet araçlarının yetersiz olması ile ilgili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
This research was carried out to determine the effect of digital storytelling, also defined as digital storytelling, on reading comprehension and digital literacy skills. Experimental design with pretest-posttest control group was used in the quantitative dimension of the study, which was designed with explanatory sequential mixed design. One of the quantitative research methods, the pre-test post-test control group model; The interview technique, one of the qualitative research methods, was also used. The dependent variables of the research are reading comprehension and digital literacy skills. The independent variable of the research is digital storytelling teaching and practices. The study group of the research consists of a total of 61 students studying in the 7th grade of two public secondary schools in the Güngören district of Istanbul in the 2022-2023 academic year. Quantitative data of the study were obtained with "Personal Information Form", "Reading Comprehension Skills Test" and "Digital Literacy Scale". Qualitative data, on the other hand, were obtained with the "Semi-Structured Interview Form". The quantitative dimension of the research; personal information form before the applications, reading comprehension skill test applied as a pre-test and digital literacy scale; It was completed with a reading comprehension skill test and a digital literacy scale applied as a post-test after the applications carried out for 12 weeks. After the completion of the experimental process and the collection of quantitative data, the qualitative dimension of the research was started. Interviews based on semi-structured interview form were conducted with the participation of 9 students from the experimental group. For statistical analysis of the obtained quantitative data, R vers. The 2.15.3 program (R Core Team, 2013) was used. The minimum, maximum, mean, standard deviation, median, frequency and percentage were used in reporting the study data, and the conformity of the quantitative data to the normal distribution was evaluated with skewness and kurtosis values.. In order to evaluate the effect of group and time together, analysis of variance was used in repeated measurements; Independent groups t test was used for further evaluations between groups, and dependent groups t test was used for further evaluations within groups. Pearson correlation analysis in determining the level of correlation between quantitative data; Pearson chi-square test, Fisher-Freeman-Halton exact test, Fisher's exact test were used to compare quantitative data. Cronbach's alpha coefficient and Kuder-Richardson-20 (KR-20) coefficient were used to determine the internal consistency levels of the scale items. Statistical significance was accepted as p<0.05. Interview records, which constitute the qualitative data of the research, were analyzed using categorical analysis, one of the content analysis types. In the categorical analysis, first the data was coded, then the categories explaining the codes at a general level were determined and the findings were interpreted. As a result of the research, a significant increase was observed in the reading comprehension skill levels in favor of the students in the experimental group, while there was no significant increase in the reading comprehension skill levels of the students in the control group, where the texts were processed according to the ordinary Turkish lesson plan. A significant statistical difference was observed in the digital literacy skill levels of the students in the experimental group, but no significant difference was observed in the digital literacy skills of the students in the control group. According to the findings obtained from the qualitative data in the research, the students in the experimental group; They stated that they found the presentation of the texts taught in the Turkish lesson through digital storytelling remarkable and entertaining, contributed to the interpretation of the texts, that there were some difficulties in preparing digital stories, and that digital-supported applications should be given more space in the lessons. According to the findings obtained from the qualitative data, it was concluded that some of the difficulties experienced by the students in digital storytelling applications were related to finding images suitable for the text, vocalizing the digital story, accessibility of some web-based programs, and insufficient internet tools used at home and in the classroom.