Muhammed el-Gazzâlî'nin hadis ve sünnet'e yaklaşımı (Fıkıhçılara ve Hadisçilere göre Nebevi Sünnet adlı eseri özelinde)
Muhammad al-Ghazali's approach to hadith and sunnah (Specific to his work titled Prophetic Sunnah according to Fiqhists and Hadithists)
Yazar: ÜMİT DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Gazzali = Gazali ; Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; Sünnet = Sunna ; İslamiyet = Islam

Özet:
Son dönemin önemli davetçi ve mütefekkirlerinden olan Muhammed el-Gazzâlî'nin Hadis ve Sünnet'e yaklaşımının ele alandığı bu çalışma bir giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmı çalışmanın amacı, kapsamı, önemi, sınırlılığı, konu hakkında yapılan çalışmalar ve literatürün yanında, Gazzâlî'nin hayatı, hocaları ve eserlerinden oluşmaktadır.
Birinci bölümde müellifin sünnet tanımı, sünnetin kaynağı, bağlayıcılığı, kitap nezdindeki konumu, Kitap ve Sünnet arasındaki nesh ilişkisi, haber anlayışı, hadislerin taksimi, sened ve metin tenkidi prensipleri, hadislerin doğru anlaşılmasında etkili olan faktörler, temel hadis kaynakları hakkındaki görüşleri, fiten, gayb ve kader konusunda rivâyet edilen hadislere yaklaşımı ile dini ve sosyal açıdan kadınlar hakkında bazı meselelere yaklaşımına değinilmiştir. Belirtilen konular ele alınırken varsa müellife yöneltilen eleştirilere ilgili yerlerde değinilmiştir. Ayrıca gerekli görülen yerlerde ulemanın konu hakkındaki görüşlerine de yer verilmiştir.
İkinci bölümde ise, Gazzâlî'nin tenkit ettiği bazı rivâyetler konu edinilmiştir. Öncelikle Gazzâlî'ye Hadis ve Sünnet konusunda yöneltilen eleştirilere özetle yer verildikten sonra, konu merkezli ele alınan rivâyetlerindeğerlendirilmesine geçilmiştir. Bu bağlamda rivâyetler tefsir ile ilgili olanlar, fıkıh ile ilgili olanlar ve diğer konular olmak üzere üç başlık altında ele alınmıştır. Gazzâlî'nin tenkit ettiği rivâyetler hakkındaki değerlendirmelerine yer verildikten sonra söz konusu rivâyetler hakkında müellife yöneltilen eleştirilere yer verilmiştir. Bunun yanında söz konusu rivâyetler hakkında hem önceki ulemanın hem de rivâyetler hakkında çalışma yapmış çağdaş araştırmacıların görüşlerine de yer verilmiştir. Gazzâlî'nin rivâyetlere temelde metin eksenli yaklaşımından dolayı, senedden çok metin üzerinde durulmuştur. Sonuç kısmında ise Gazzâlî'nin Hadis ve Sünnet ile ilgili tespit edilen görüşleri ile kendisine yöneltilen eleştiriler objektif bir şekilde değerlendirilmeye tabi tutulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This study, which deals with the approach of Muhammad al-Ghazali, one of the most important inviters and thinkers of the last period, to Hadith and Sunnah consists of an introduction, two parts and a conclusion. The introduction part consists of the aim of the study, its scope, importance, limitedness, studies on the subject, literature as well as Ghazali's life, his teachers and works.
In the first part, the author's definition of sunnah, the source of sunnah, its bindingness, its position in the book, the nash  relationship between the Book and the Sunnah, the understanding of Khabar, the division of hadiths, the principles of sanad and text criticism, the factors that are effective in understanding the hadiths correctly, his views on the basic sources of hadith, his approach to the narrated hadiths about fiten, gayb  and fate, and his approach to some issues about women in religious and social terms were mentioned. While dealing with the determined subjects, the criticisms directed to the author, if any, were mentioned in the relevant places. In addition, where deemed necessary, the opinions of the ulema on the subject were included.
First of all, after giving a brief summary of the criticisms directed to Ghazali on Hadith and Sunnah, it was started to evaluate the narratives that were dealt with subject-centered. In this context, the narratives were discussed under three headings: those related to tafsir, fiqh and other issues. After giving place to al-Ghazali's evaluations about the narratives he criticized, the criticisms directed to the author about these narratives were included. In addition, the views of both the previous ulema and the contemporary researchers who had worked on the narratives were also included. Due to the text-oriented approach of Ghazali to the narratives, the emphasis was placed on the text rather than the sened. In the conclusion section, Ghazali's identified views on Hadith and Sunnah and the criticisms directed to him were tried to be evaluated objectively.