Multipl skleroz ve diğer demiyelinizan hastalıklarda herpes virüslerin nöronal otoantikorlar ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship of herpes viruses with neuronal autoantibodies in multiple sclerosis and other demyelinating diseases
Yazar: BİHTER GÖKÇE BOZAT
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE AYDIN TÜRKOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Demiyelinizan hastalıklar = Demyelinating diseases ; Herpesvirüs enfeksiyonları = Herpesviridae infections ; Herpesvirüsler = Herpesviridae ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nörofilament hafif zincirleri = Neurofilament light chains ; Nöromiyelitis optika = Neuromyelitis optica ; Otoantikorlar = Autoantibodies ; Pseudotümör cerebri = Pseudotumor cerebri

Özet:
Demiyelinizasyona yol açan otoimmün yanıtın tetiklenmesine neden olacak muhtemel mekanizma ve bu mekanizmanın virüslerle ilişkisi hakkında çok az şey bilinmektedir. Bu çalışmada, Multipl Skleroz (MS) ve Nöromiyelitis Optika Spektrum Bozukluğu (NMOSD) olgularında Anti-EBV, Anti-HHV6A pozitiflik seviyelerinin Anti-AQP4, Anti-flotillin, Nörofilament Hafif Zincir (NfL) ve Nogo-A seviyeleri ile olası ilişkilerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Etik Kurul onayı 04.02.2020/74 sayılı karar ile alındı. Kliniğimize başvuran 19-54 yaş arası MS (n=19), NMOSD (n=8) ve Psödotümör Serebri (PTS, n=15) olgularının tanı amaçlı alınan BOS örnekleri, ELISA ve IFA yöntemleri (BAİBÜ BAP 2021.08.32.1503) ile çalışıldı. Grup karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklem T/Mann Whitney-U, Çapraz Tablolar-Fisher's Exact ve Pearson/Spearman korelasyon analiz testleri kullanıldı. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Anti-AQP4 pozitiflik yüzdesi en fazla PTS grubundaydı, p=0,055. Anti-HHV6A pozitif MS (p=0,046) ve PTS (p =0,015) olgularının Nogo-A seviyeleri daha yüksekti. Anti-flotillin pozitif MS olgularında NfL seviyesi daha az gözlendi, p=0,051. MS (p=0,046) ve PTS (p=0,011) olgularının Nogo-A seviyeleri ile Anti-HHV6A pozitiflikleri, NMOSD olgularının hastalık başlangıç yaşları ile NfL seviyeleri (p=0,027) ve PTS olgularının Nogo-A ve NfL seviyeleri arasında pozitif yönde korelasyon saptandı, p=0,031. Elde edilen sonuçlara göre tanı aşamasında PTS olgularında Anti-AQP4 pozitifliklerinin değerlendirmesinin yapılması önerilmektedir. Anti-EBV pozitifliğinin, üç olgu grubunda yüksek olması, ayırıcı tanı yerine tedavi stratejilerinde kullanılacak bir parametre olabileceği düşünülmektedir. Anti-HHV6A'nın ayırıcı tanıda daha etkili olduğu ve özellikle aksonal hasarı gösteren yeni biyobelirteçlerle birlikte çalışılması önerilmektedir. Ayırıcı tanıda Anti-flotillin ile ilgili çok merkezli ve daha fazla olgu sayısı ile yapılacak yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Little is known about the possible mechanism by which the autoimmune response leading to demyelination is triggered and its relationship to viruses. In this study, it is aimed to determine the relationship between Anti-EBV, Anti-HHV6A positivity levels and Anti-AQP4, Anti-flotillin, Neurofilament Light Chain (NfL) and Nogo-A levels in Multiple Sclerosis (MS) and Neuromyelitis Optica Spectrum Disorder (NMOSD) cases. Ethics Committee approval was obtained with the decision numbered 04.02.2020/74. CSF samples taken for diagnostic purposes of MS (n=19), NMOSD (n=8) and Pseudotumor Cerebri (PTS, n=15) cases aged 19-54 years who applied to our clinic were studied with ELISA and IFA methods (BAIBU BAP 2021.08.32.1503). Independent Sample T/Mann Whitney-U, Crosstabs-Fisher's Exact and Pearson/Spearman correlation analysis tests were used for group comparisons. A p value of <0.05 was considered statistically significant. The percentage of Anti-AQP4 positivity was highest in the PTS group, p=0.055. Nogo-A levels were higher in Anti-HHV6A positive MS (p=0.046) and PTS (p=0.015) cases. NfL levels were observed less in Anti-flotillin positive MS cases, p=0.051. Positive correlation between Nogo-A levels and Anti-HHV6A positivity in MS (p=0.046) and PTS (p=0.011) cases, disease onset age and NfL levels in NMOSD cases (p=0.027) and Nogo-A and NfL levels in PTS cases detected, p=0.031. According to the results obtained, it is recommended to evaluate Anti-AQP4 positivity in PTS cases at the diagnosis stage. It is thought that the high Anti-EBV positivity in three case groups may be a parameter to be used in treatment strategies rather than differential diagnosis. It is recommended that Anti-HHV6A is more effective in the differential diagnosis and that it should be studied with new biomarkers that show axonal damage in particular. There is a need for new multicenter studies with larger number of cases related to Anti-flotillin in the differential diagnosis.