Halk hekimliği uygulamaları: Van örneği
Folk medicine practices: Van case
Yazar: ELİF AŞĞA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEVİM EVSEL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Halk hekimliği birçok kültürün katkısıyla gelişerek günümüze kadar ulaşan tedavi uygulamalarıdır. Modern tıp her alanda gelişmesine rağmen Anadolu'da bu uygulamaların hali hazırda tercih edilmeye devam ettiği bilinmektedir.
Bu çalışma, Van'da tercih edilen halk hekimliği uygulamalarının sağlık sosyolojisi bağlamında değerlendirilmesini içermektedir. Bu amaçla 7 kadın ve 3 erkek halk hekimi ile nitel araştırma yöntemi kapsamında derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde Van'da halk hekimlerinin toplumla kurduğu ilişkiler, modern tıbba dair görüş ve tutumları ve bu süreçte karşılaştıkları problemlerin sağlık sosyolojisi dahilinde araştırılması amaçlanmıştır. Bu anlamda çalışmada, halk hekimlerinin ne tür hastalıklarla ilgilendikleri, hangi yöntemleri kullandıkları, mesleki açıdan karşılaştıkları zorluklar, bölgede halk hekimliğinin tercih edilme nedenleri, hasta-hastalığa olan bakış açıları ve tedavilerinde nasıl bir süreç izlediklerine değinilmiştir.
Saha araştırmasında ilgili katılımcılara kartopu tekniği ile ulaşılması hedeflenmişti. Fakat bölgede yaşayan halk hekimlerinin birbirleriyle iletişim halinde olmamalarından dolayı referans kişiler aracılığıyla ulaşılmıştır. Saha araştırmasından elde edilen veriler gizlilik ilkesi gözetilerek güvenli bir ortamda muhafaza edilmiştir.
Çalışma Van kent merkezinde ikamet eden halk hekimleri ile yürütülmüştür. Bu da halk hekimliğinin kırsal alanla sınırlı kalmayıp aynı zamanda kent merkezlerinde de tercih edildiğinin göstergesidir.
Bu çalışmanın sonuçlarına göre halk hekimlerinin bilgi ve deneyimlerini bir sonraki kuşağa aktaramadıkları anlaşılmıştır. Bu anlamda yürütülen çalışmada köklü bir geçmişe sahip olan halk hekimliğine dair bilgilerin derlenmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
Folk medicine is the treatment practices that have developed with the contribution of many cultures and have survived to the present day. Despite the development of modern medicine in every field, it is known that these practices continue to be preferred in Anatolia.
This study includes the evaluation of folk medicine practices preferred in Van in the context of health sociology. For this purpose, in-depth interviews were conducted with 7 female and 3 male folk healers within the scope of qualitative research method. In these interviews, it was aimed to investigate the relations of folk healers in Van with the society, their views and attitudes towards modern medicine and the problems they face in this process within the sociology of health. In this sense, the study focused on what kind of diseases folk healers deal with, which methods they use, the difficulties they face professionally, the reasons why folk medicine is preferred in the region, their perspectives on the patient-disease and the process they follow in their treatment.
In the field research, it was aimed to reach the relevant participants with the snowball technique. However, since the community healers living in the region were not in contact with each other, they were reached through reference persons. The data obtained from the field research were kept in a secure environment by observing the principle of confidentiality.
The study was conducted with community healers residing in Van city center. This is an indication that folk medicine is not limited to rural areas but is also preferred in urban centers.
According to the results of this study, it was understood that folk healers could not transfer their knowledge and experience to the next generation. In this sense, it is important to compile information about folk medicine, which has a long history, in the study carried out.