Modern yerleşı̇mlerde "sürdürülebı̇lı̇r komşuluk"; Kadıköy, Moda
"Sustainable neighborhoood" in modern settlements: Kadıköy, Moda
Yazar: EYLEM KESKİN
Danışman: PROF. DR. AHMET TERCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Komşu hakları = Related rights ; Komşuluk = Neighbour hood ; Mahalleler = Neighborhoods ; Mahremiyet = Privacy ; Modern toplum = Modern society ; Modern yaşam = Modern life ; Modernleşme = Modernization ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İstanbul-Kadıköy-Moda = İstanbul-Kadıköy-Moda ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Bu çalışmada "sürdürülebilirlik" kavramı alışılagelmişin dışında, farklı bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Eklenmek istenen kavramsal olgu, sürdürülebilirlik kelimesinin sosyal açıdan değerlendirilmesidir. Bu bağlamda, etimolojik olarak sosyal açıdan yeniden değerlendirilen sürdürülebilirlik kavramı, komşuluk ilişkilerinin karşılıklı olarak, modern yaşamda belli bir çerçevede komşuluğun sürdürülebilir olması anlamına gelmektedir. Komşuluk ilişkilerini tamamen yok sayan, buna karşılık toplumun komşuluk ilişkilerinden ibaret olduğu bir mahalle olgusuna sahip olan iki farklı düşünce şeklinin, ortak bir paydada kesiştirilip, bu iki farklı düşünce çerçevesinde sosyolojik olarak yeni ve sürdürülebilir bir yapı oluşabildiğini göstermek, çalışmanın amaçlarından biridir.
Mahalle yapısına en önemli eleştiri ise modernizm etkisinden sonra ortaya çıkan yeni düşünce yapılanmaları ile gelmektedir. Türkiye'nin tanıdığı komşuluk kavramı, mekânsal reformasyonlar ile şüphesiz ki farklı bir nitelik edinmiştir. Siyasal ve sosyal düşünce etkenlerinin, mekânsal yapıyı değiştirmese dahi, toplumun mekanı algılayış ve kullanış biçimini farklılaştırmasından ötürü, mekan farklı yorumlar kazanmıştır. Bu durum da mahalle yapısını da her yönden etkilemiştir. Modernizmin mahalle yapısına etkisi ülkemizde çoğu zaman mimari mekan açısından değil, sosyal yaşantı açısından gözlemlenebilmektedir.
Çalışmada ayrıca komşuluk ilişkilerinin farklı arayüzler arasında oluşturduğu kavramsal çelişkilerden ve modern yaşamın buna olan etkilerinden bahsedilecektir. Bu karşılıklı çelişkiler bütünü aslında mahalledeki örüntülerin kurduğu bir ağın yarattığı paradokstur; çağdaş insanın modernleşme ile mahremiyet olgusu bağlamında görünür hale gelen kararsızlığıdır. Ayrıca modernlik, mahremiyet ve tekinsizlik arasında sıkışmış arka ve yan bahçe örüntüleri, ilginç bir ilişki yumağına dönüşebilmektedir. 
Modernizm sonrası mahallede değişen sosyal bağıntılar, mahremiyet açısından ele alındığında ortaya farklı sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Modern yaşamın vaat ettiği mimaride fiziksel "şeffaflaşmanın" yanında getirdiği sosyal "anonimlik", geleneksel mahalledeki sosyal "şeffaflığı", modern yerleşimlerde sönümlemiş, kültürümüzde yıllardır farklı şekillerde süregelen mahremiyet olgusunu daha fazla öne çıkarmıştır ve Doğu ya da Batı etkilerinden ziyade apayrı bir perspektifte değerlendirilen sorular bütününe dönüştürmüştür. Bu sorulardan biri de günümüz modern şehir yaşantısında sürdürülebilir bir komşuluk olup olmadığıdır. Modern yaşamca yeniden tanımlanmış sürdürülebilir komşuluğun incelemesinin yapılacağı en ilginç noktalardan biri ise, modernleşmenin çok farklı yönleri ile ele alınabileceği, İstanbul, Kadıköy'de bulunan Moda Semti'dir.

Abstract:
In this study, the term of "sustainability" has been approached with a different terminology unlike the usual. The notional phenomenon to be appended is the social evaluation of "sustainability". In this context, sustainability, which has been reassessed etymologically in social context, means the mutual continuation of neighborly relations and sustaining the neighborhood interactions in a certain framework of modern life. One of the aims of this study is that these two ideas; disregarding the neighborhood relations completely in contrast to the perspective of neighborhood is all about neighborhood's social interactions, can be intersected in a common denominator and to show a new and sustainable structure is formed sociologically in the modern phenomenon.
The most important arguments against neighborhood structure comes with the newly emerged idea forms after the effect of modernism. Surely the neighborhood concept that Turkey has known has deflected into different ways with spatial reformations. Because of changing the perception of society's way of perceiving and utilization changing of space, even though not changing the spatial form, political and social idea factors has affected neighborhood in every way. Most of the times the effect of modernism in our country may not be observed through architectural spaces but through social living.
In this study, the conceptual contradictions between neighborhood interactions and the effects of modern life also will be discussed. This whole set of mutual contradictions is in fact the paradox created by a network of patterns in the neighborhood; it is the instability of modern individual that becomes visible in the context of the phenomenon of privacy and modernization. In addition, the backyard and side yard patterns trapped between modernity, privacy and uncanny can turn into an interesting set of relations.
When social networks in neighborhood, which have been changed after modernism, are re-evaluated in terms of privacy, different outcomes emerge. The physical "transparency" that modern life promises in architectural spaces comes with social "anonymity" has dampened the social "transparency" amongst traditional neighborhood which has highlighted the privacy terms that has been ongoing in our culture for many years and apart from Western or Eastern influence has become totally different set of questions in that perspective. One of these questions is whether there is a sustainable neighborhood in today's modern city life. One of the most interesting points to peruse the sustainable neighborhood, which is redefined by modern life, is the Moda District in Kadıköy, Istanbul, where modernization can be handled in many different ways.