Primer osteoporozda risk faktörleri ve yaşam kalitesinin etkisi
Risk factors and effects of quality of life primer osteoporosis
Yazar: NURŞERİF KARADEMİR
Danışman: Y.DOÇ.DR. LEVENT ALTINEL
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
ivÖZETÖrnek T. Zonguldak l Merkezinde Kronik Obstrüktif Akciğer HastalığıPrevalansının Değerlendirilmesi. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi TıpFakültesi, Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Anabilim Dalı Tezi, Zonguldak2006. Günümüzde Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), tüm dünyaülkelerinde önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Diğer hastalıkların mortaliteoranlarının yıllar içinde düşmesine karşılık KOAH prevalansı ve mortalitesi giderekartış göstermektedir. Bu araştırma Zonguldak il merkezinde KOAH prevalansınıbelirlemek amacıyla yapıldı. Zonguldak il merkezinde oturan 18 yaş ve üstü 611kişiye, mahalle ve sokak temelinde küme ve sistematik örnekleme yöntemleri birliktekullanılarak ulaşıldı. Araştırmaya katılan bireylere yüz yüze görüşme yöntemiyleanket formu dolduruldu ve solunum fonksiyon testi ile birlikte erken reversibilite testiyapıldı. Çalışmaya katılan bireylerden 260'ı (%42.6) erkek, 351'i (%57.4) bayan idi.Yaş ortalaması 49.20Â±15.4 (minumum 18, maksimum 87) bulundu. Kırk yaş ve üstübirey sayısı 447 (%73.1) idi. Anket formu, solunum fonksiyon testi ve erkenreversibilite testi sonuçları Global Obstructive Lung Disease (GOLD) kriterleri ilebirlikte değerlendirildiğinde KOAH prevalansı %15.2 (93 kişi) saptandı. KOAHsaptanan hastaların yaş ortalaması 57.3Â±14.3 (minumum 25, maksimum 87) idi. Kırkyaş ve üzerinde KOAH prevalansı %17.9 idi. KOAH prevalansı (evre 0 hariç) %11.1(68 kişi) olarak tespit edildi. Bu oran KOAH evre 0 için %4.1 (25 kişi) idi. KOAHtespit edilen hastaların %26.8'i evre 0, %17.2'si hafif, %43'ü orta, %11.8'i ağır ve%1'i çok ağır evrede idi. KOAH tespit edilen hastaların %79.5'inde sigara içmeöyküsü vardı. Sigara içme oranı erkek KOAH'lı hastalarda %96.4, kadın KOAH'lıhastalarda %54 idi. Çalışmaya katılan erkeklerin %21.5'inde, bayanların %10.5'indeKOAH saptandı. Sonuç olarak KOAH, Zonguldak il merkezinde önemli bir halksağlığı sorunudur.Anahtar Kelimeler: KOAH, epidemiyoloji, prevalans

Abstract:
ÖZETBu çalıÂºma osteoporozlu olgularda risk faktörlerini belirlemek veosteoporozun yaÂºam kalitesine etkisini incelemek amacıyla planlanmıÂºtır.2005-2006 yılları arasında Afyon Kocatepe Üniversitesi AraÂºtırma VeUygulama Hastanesi kemik dansitometri laboratuarına baÂºvuran postmenopozal 910hasta çalıÂºmaya alınmıÂºtır. Olguların sistemik hastalıkları (diyabet,hipertiroidizm,hiperparatiroidizm,hipertansiyon,gastrointestinal hastalıklar,böbrek yetmezliÃ°i,romatizmal,nörölojik) göz önüne alınarak araÂºtırmanın sonucunu etkileyeceÃ°idüÂºünülerek çalıÂºma dıÂºı bırakılmıÂºtır.ÇalıÂºmaya alınan vakalardan 4 grupbelirlenmiÂºtir.1.grubu osteoporoz teÂºhisi konmuÂº 1 yıldır ilaç tedavisi görenhastalar(n=101)oluÂºturdu.,2. grubu kemik mineral yoÃ°unluÃ°u ölçümü T-skor -1.0 ile-2.5 arasında olanlar(n=132) oluÂºturdu.,3.grubu kemik mineral yoÃ°unluÃ°u ölçümü T-skor -2.5 veya altında osteoporoz teÂºhisi konmuÂº olan(223)oluÂºturdu.,4.grubumineral yoÃ°unluÃ°u ölçümü T-skor -1.0?den büyük olan (n=144)hastalar oluÂºturdu.Dansitometrik ölçümler GE-LUNAR DPX-NT cihazıyla yapılmıÂºtır.Ölçümler sırasında AP Spine L1-L4, sol femur boyun, sol femur trokanter, sol femurtoplam BMD, T-Skor, Z-Skor deÃ°erlerine bakılmıÂºtır. AraÂºtırmada sosyodemografik, durumu, alıÂºkanlıklar, beslenme durumu, kemik mineral yoÃ°unluÃ°uölçümleri, yaÂºam kalitesi ölçeÃ°i verileri hastalardan anket formu ile toplanmıÂºtır.AraÂºtırma verilerinin toplanmasında araÂºtırmacı tarafından geliÂºtirilen ?Anketformu?(Ek1)ve ?Nottingham saÃ°lık profili-1 anket formu?(Ek2)kullanılmıÂºtır.Verilerin istatiksel deÃ°erlendirmesi, bilgisayarda SPSS 12,0 for Windowsistatistik paket programında yapılmıÂºtır. AraÂºtırmada sayılabilir deÃ°iÂºkenler yüzdelikdaÃ°ılımı ile ölçülebilir deÃ°iÂºkenler ise ortalama, standart sapma ile ifadeedilmiÂºtir.Gruplar arası farklılıklarda chi kare testi BMD analizinde varyans analizi,sosyo demografik verilerin analizinde Anova testi uygulanmıÂºtır.AraÂºtırma sonuçlarına göre olguların yaÂº ortalaması ilaç kullanan grupta59.91, osteopenik grupta 55.33,normal grupta 50.48, osteoporoz grubunda 62.64yılolarak bulunmuÂºtur.Tüm gruplar arasında yaÂº daÃ°ılımı minimum 36 yaÂº,4maksimum 87 yaÂº olarak bulunmuÂºtur. Bu deÃ°erler bize osteoporozun yaÂºla birliktearttıÃ°ını belirtmektedir.ÇalıÂºmada Osteoporozlu hastalarda BMI?nin osteoporoz grubunda 51.81saptanmıÂºtır.Osteoporozlu olgularda ÂºiÂºmanlıÃ°ın yaygın olduÃ°uolduÃ°ugörülmektedir.ÇalıÂºmada Osteoporozlu hastalarda BMI?nin osteoporoz grubunda 51.81saptanmıÂºtır.Osteoporozlu olgularda ÂºiÂºmanlıÃ°ın yaygın olduÃ°uolduÃ°ugörülmektedir.AraÂºtırmadan elde edilen sonuçlar normal grup ile osteoporoz grubu arasındaboy kaybı açısından anlamlı fark bulunmuÂºtur.(p:0.008)sonucunda %94.6`sı güneÂºlenmediÃ°iAraÂºtırma osteoporozlu grubunsaptanmıÂºtır.HastalıÃ°ın oluÂºumunda risk etmeni olarak düÂºünülen erken menopoz yaÂºı,menarÂº yaÂºı, güneÂºe az maruz kalma, artmıÂº kırık riski ve sedanter yaÂºamosteoporozun geliÂºimi için risk oluÂºturmadaki etkisi önemli bulunmuÂºtur.Sigara, alkol ve kahve tüketimi hastalar tarafından az sıklıkla ve düÂºükmiktarlarda tüketildiÃ°i saptanmıÂºtır.Kötü uyku nedeni araÂºtırması sonucunda stresin osteoporoz grubu ile normalgrup arasında anlamlı farkı bulunmuÂºtur.(p:0.001)AraÂºtırma sonucunda aile menopoz yaÂºı(40 yaÂº altı) normal grup ileosteoporoz grubu arasında anlamlı fark bulunmuÂºtur.(p:0.002)ÇalıÂºmaya katılan olgulara 17 yiyeceÃ°in tüketim sıklıkları karÂºılaÂºtırmasındahastaların kalsiyumun diÃ°er en iyi kaynaÃ°ı olan yoÃ°urt ve peynir tüketimibakımından haftada bir kez tüketildiÃ°i saptanmıÂºtır. Kalsiyumun ikinci derecedezengin kaynaÃ°ı olan pekmez, yeÂºil yapraklı sebzeler ve kuru baklagilleri daha sıktükettikleri saptanmıÂºtır.Besin tüketimi araÂºtırması sonucunda, olgularda peynir,yoÃ°urt, süt, yumurta ,kuru meyve alımının, osteoporozlu grup ile normal grup arasında anlamlı farklılıklarsaptanmıÂºtır. (p:0.001)ÇalıÂºmamızda olgularımızın NHP soru formu alt bölümleri göz önündesırayı yorgunluÃ°un aÃ°rının(ilaçbulundurulduÃ°unda,ilk (osteopenik) 2.sırayı5kullanan) 3.sırayı fiziksel aktivitelerin (ilaç kullanan), 4.sırayı uyku(ilaç kullanan),5.olarak emosyonel reaksiyonlar(ilaç kullanan),6.olarak sosyal izolasyon( osteopenik) grubun etkilendiÃ°i saptanmıÂºtır.Yapılan çalıÂºmalarda ostoporoz kısa boylu,minyon tipli,zayıf yapılıkadınlarda görülmektedir.Bizim çalıÂºmamızda Afyonkarahisar ilinda beslenmealıÂºkanlıÃ°ından dolayı ÂºiÂºman kadınlarda osteoporoz görülmüÂºtür.İlaç kullanımının osteoporoz üzerindeki etkisi ilerlemeyi engelleme yönündeolduÃ°u tespit edilmiÂºtir.6