Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisi: Gelişmekte olan ülkeler örneği
Impact of foreign direct invesments on economic growth: A case of developing countries
Yazar: HAMZA YAROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRULLAH ÖZDEN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkeler arasında, 1980'li yıllarda başlayan liberalleşme hareketi öncesine kadar sınırlı bir etkileşim vardı. Bu hareketle birlikte, özellikle gelişmiş ülkelerin sahip oldukları Çok Uluslu Şirketler'in (ÇUŞ) ellerinde bulundurdukları sermayeleri değerlendirmek için az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelere doğrudan veya dolaylı olarak yatırım yapmaya başladıkları gözlemlenmiştir. Özellikle de doğrudan yabancı yatırımların (DYY) gelişmekte olan ülkelere yöneldiği gözlemlenmiştir. Liberalleşme sürecinin hızlanması, gelişmekte olan ülkelerin DYY çekmek adına mücadelesini artırmıştır. Doğrudan yabancı yatırımların bu ülkelerin büyümelerine olumlu yönde katkı sağlayacağı düşüncesi, bu mücadelenin en önemli gerekçelerinden biri olmuştur. 
 Literatüre bakıldığında doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyümenin üzerinde pozitif etki yarattığı düşünülse de farklı sonuçların olduğu çalışmalar da mevcuttur. Bu yönüyle çalışmamızda G-20 ülkeleri arasında yer alan ve aynı zamanda gelişmekte olan; Türkiye, Arjantin, Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Suudi Arabistan, Güney Kore, Meksika ve Güney Afrika'nın 1990-2018 yılları arasındaki dönemlerin verilerini kullanarak doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenmiştir. Panel veri analizi sonuçlarına göre doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyüme üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. İhracatın da büyüme üzerinde pozitif etkisi gözlemlenirken Ar-Ge harcamalarının ise büyüme üzerinde negatif etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımların, teknoloji transferi aracı olduğu gerçeği düşünüldüğünde yatırımın destinasyonunun gelecek çalışmalarda analize dâhil edilmesi gerektiği kanaatindeyiz. 

Anahtar Kelimeler: DYY, Ekonomik Büyüme, Liberalleşme, Sermaye Birikimi, Panel Veri Analizi.

Abstract:
There was a limited interaction among countries until the liberalization movement in the 1980s. With this movement, direct and indirect investments had been made in underdeveloped or developing countries in order to utilize capitals held by multinational companies owned by especially developed countries. Foreign Direct Investments (FDI) have been directed to particularly developing countries. With the liberalization, developing countries have been working hard to attract FDI inflows. The idea of the positive effect of FDI on economic growth is one of the important reasons for this hard work.  
Although the literature shows that foreign direct investments have a positive effect on economic growth, there are different results in the field. This study focuses on the effect of foreign direct investment on economic growth in developing countries including Turkey, Argentina, Brazil, China, India, Indonesia, Saudi Arabia, South Africa and Mexico which are also among G20 countries using panel data analyses in the period 1990-2018. Using panel data analysis, it is found that FDI has a positive and statistically significant effect on economic growth. Export has also a positive effect on the growth whereas R&D expenditures have a negative effect. Due to the fact that FDI can be considered as a transfer tool for technology, we suggest that the importance of FDI destination needs to studied for future analysis.  

Keywords: FDI, Economic Growth, Liberalization, Capital Accumulation, Panel Data Analysis.