Komşu Türk devletlerinde Osmanlı algısı (1300-1600)
The ottoman perception in Turkish states that were neighboring with the Ottoman Empire (1300-1600)
Yazar: GÖKHAN AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN GÖKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Algı = Perception ; Beylikler = Principalities ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlılar = Ottomans ; Sosyal algı = Social perception ; Türk devletleri = Turkish states ; Türkler = Turks ; Önem algısı = Importance perception

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Osmanlıların 1300-1600 yılları arasında
ilişkiler kurduğu Türk devletlerinin birincil kaynaklarından olan tarih
kitaplarındaki (vekayinameler, kronikler) bilgiler incelenerek Osmanlı algısının
oluşum nedenleri ve niteliklerinin ortaya konulmasıdır. Sözü edilen
kaynaklarda Osmanlılar hakkında son derece önemli bilgiler mevcuttur.
Anadolu Beylikleri dönemi kaynaklarında Osmanlı algısı olumsuz bir niteliğe
sahip olmakla birlikte diğer Türk devletlerinin kaynakları için daha karmaşık
bir tablo karşımıza çıkmaktadır. Timurlular dönemi tarihçilerinden Şâmî ve
Yezdî'nin eserlerindeki Osmanlılar ile ilgili olumsuz ifadelere, sonraki
dönemlerde kaleme alınan tarih kitaplarında pek rastlanmamaktadır. Memlûk
dönemi kaynaklarında Yavuz'dan önceki Osmanlı padişahları hakkında olumlu
ve saygılı ifadeler kullanılmakla beraber bu durum Osmanlıların Mısır'a girip
Memlûk Devleti'ne son vermeleriyle birlikte değişmiş, İbn İyas'ın eserinde
(Bedâyi‛ü'z-Zuhûr) Yavuz hakkında son derece olumsuz ifadeler kullanılmıştır.
Diğer bir Türk devleti olan Safevî Devleti'nin (1600 öncesi) kaynaklarında
Osmanlılar hakkında kullanılan olumsuz ifadeler son derece azdır. Bütün bu
verilen bilgilere dayanarak kaynaklardaki Osmanlı algısının daima olumlu veya
olumsuz olduğu hakkında bir genelleme yapmak mümkün değildir.
Anahtar Kelimeler: Algı, Bakış Açısı, Beylikler, Memlûk, Osmanlı, Safevî, Timur, Yavuz.

Abstract:
Primary aim of this study is to reveal features of Ottoman perception
and its formation causes by viewing informations in history books (annals,
chronicles) are as primary sources of Turkish states that had contacted with
Ottomans between 1300-1600. There are extremely important informations in
mentioned sources about Ottomans. Ottoman perception in Anatolian
Principalities period's sources is deprecating but a more complex table emerges
in other Turkish states' sources. There are negative expressions about Ottomans
in history books of Sami and Yazdi who were Timurid period's historians but it
is difficult to run across same expressions in other history books written later
periods. It seems that in Mamluk period's sources possitive and respectful
expressions were used about Ottoman padishahes before Yavuz. However this
situation changed after Ottomans entered Egypt and ended Mamluks, for
instance Ibn Iyas's history book (Bada'i' al-Zuhur) has extremely negative
expressions about Yavuz. (Before 1600) In sources of The Safavid State that was
an other Turkish state, negative expressions were barely used about Ottomans.
These all informations seem that it is not possible to generalize whether the
Ottoman perception is always possitive or negative.
Keywords: Perception, Perspective, Principalities (Beyliks), Mamluk, Ottoman, Safavid, Timur, Yavuz.