Osmanlı Devleti'nde sosyalist faaliyetler üzerine bazı örnek incelemeler
Some sample probes on socialist activities in Ottoman Empire
Yazar: SERKAN ERDAL
Danışman: PROF. DR. SELAMİ KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Devrimci Hınçak Partisi = Hunchakian Revolutionary Party ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Sosyalist parti = Ottoman Socialist Party ; Selanik Sosyalist İşçi Federasyonu = The Socialist Worker's Federation of Saloniki ; Sosyalist hareketler = Socialist movements ; Sosyalizm = Socialism ; İç Makedonya Devrimci Örgütü = Internal Macedonian Revolutionary Organization

Özet:
İşçi sınıfının siyasal bir devrim yoluyla iktidarı burjuvazinin elinden almasını ve böylece kapitalist üretim ilişkileri yerine toplumsal üretim ilişkilerini ortaya koyarak, sınıfsız bir toplum ve dünya düzeni kurmayı amaçlayan sosyalizm, XIX. yüzyıla damgasını vuran modern fikir akımları arasında önemli bir yere sahiptir. Modern Sosyalizm, kökenleri çok eski tarihlere kadar uzansa da ciddi anlamda XIX. yüzyılda Kıta Avrupasında işçi-işveren ilişkilerine bağlı olarak önce ekonomik sonra da siyasi hayatta adından söz ettirmeye başlamıştı. Aslında Osmanlı Devleti'nde de eskidenberi ekonomik amaçlı işçi hareketleri olduğu bilinmekteyse de bu hareketler, tamamen ekonomik amaçlı olup, siyasi boyutlara varmamıştı. 
19. yüzyılda değişen ekonomik ilişkilerin bir sonucu olarak ortaya çıkan ve Sanayi Devrimi ile ivme kazanan sosyalist fikirler bu yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı devlet adamlarının ve aydınlarının dikkatini çekmeye başlamıştı. Bununla birlikte, milliyet, sosyalizm, liberalizm gibi modern kavramlar Osmanlı toplumuna Avrupa'dan sızıyordu ve azınlıkların Avrupa ile daha yakın ilişkileri vardı. Bundan dolayı da Osmanlı Devleti'nde erken dönem sosyalist hareketlerin öncülüğünü azınlıklar veya gayrimüslim Osmanlı vatandaşları yapmıştı. Meşrutiyet'in iadesine kadar resmi otorite tarafından illegal kabul edilen ve yer altı faaliyetleri şeklinde devam eden sosyalist faaliyetler, 1908 yılından sonra örgütsel anlamda ortaya çıkmaya başlamıştı. Bu çalışmada 1908 öncesi ve sonrasında Osmanlı Devleti'ndeki bazı sosyalist faaliyetler ve örgütlenmeler incelenmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler:Sosyalizm,  Devrimci Hınçak Partisi, İç Makedonya Devrimci Örgütü, Selanik Sosyalist İşçi Federasyonu, Osmanlı Sosyalist Fırkası

Abstract:
Socialism, which aimed working class to take government over from bourgeoisie through a revolution, hence founding a classless society and world order by putting forth social production relations instead of capitalist production relations has an important place among movements of thought that left their marks on the 19th century. Modern socialism, although its roots date back to ancient times, became popular first in economic then in political life in the 19th century in Continental Europe depending upon employer-employee relations. In fact, although there had been economic based worker movements in Ottoman Empire since ancient times, these movements were totally economic, and never reached political dimensions. 
Socialist thoughts, which emerged out as a result of changing economic relations in the 19th century and accelerated with Industrial Revolution, attracted Ottoman Empire statesmen's and intellectuals' attention beginning from second half of this century. In addition to this, modern concepts such as nationalism, socialism, liberalism were leaking into Ottoman society from Europe and minorities had closer relations with Europe. Because of this, early socialist movements were pioneered by minorities and non-Muslim Ottoman citizens in Ottoman Empire. Socialist activities, which were considered illegal by formal authority until the remission of constitutional monarchy, and continued as underground activities, started to emerge out organisationally after 1908. In this study, some socialist activities, before and after 1908, in Ottoman Empire have been examined.
Key Words:Socializm, Hunchakian Revolutionary Party, İnternal Macedonian Revolutionary Organization, The Socialist Worker's Federation of Saloniki, Ottoman Socialist Party