Samsun, Bafra Kızılırmak Deltasında tuzlu topraklarda yetişen bazı halofit bitkilerin ekofizyolojik ve anatomik özellikleri
Ecophysiologycal and anatomical characters of some halophyte plants distributed on saline soils in the Bafra Kızılırmak Delta, Samsun
Yazar: ADNAN AKÇİN
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN YALÇIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Prolin = Proline ; Tuz stresi = Salt stress

Özet:
Bu çalışmanın başlıca amacı Samsun, Bafra Kızılırmak Deltası?nda tuzlu topraklarda yetişen Salicornia prostrata Pall. ve Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata halofit bitkilerinde artan tuzluluğa bağlı olarak ortaya çıkan ekofizyolojik ve anatomik adaptasyonları değerlendirmektir.
Araştırma sonuçlarımız, her iki türde de yüksek tuz seviyelerinde fotosentetik pigmentlerin azaldığını göstermiştir. Bununla beraber, prolin miktarı toprak tuz konsantrasyonundaki artışa  bağlı olarak önemli derecede artmıştır.
 Anatomik sonuçlar, araştırılan türlerin kök, gövde ve yaprak anatomik özelliklerinin tuz stresinden önemli derecede etkilendiğini ortaya koymuştur. Yüksek tuzluluk, Salicornia prostrata Pall.?nın kök korteksindeki korteks içi hava boşluklarının eni, korteks  ve periderma kalınlığında belirgin bir artışa sebep olmuştur. Salicornia prostrata Pall.?nın kökünde trake sayısı yüksek tuz seviyelerinde artmış, buna karşın trake çapı azalmıştır. Trake çapının, Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata?nın kökünde de azaldığı belirlenmiştir. Gövde anatomik kesitlerinin incelenmesi, Salicornia prostrata Pall.?da kutikula kalınlığı, palizat dokusu, su depo dokusu kalınlığı, ligninleşmiş hücre eni ve boyunun yüksek tuzlulukla artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Benzer şekilde, Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata? nın gövdesinde de korteks kalınlığı yüksek tuz seviyelerinde artış göstermiştir. Bizim sonuçlarımız, Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata?da yaprak palizat doku kalınlığının ve sukkulentliğin, tuz konsantrasyonundaki artışa bağlı olarak belirgin bir şekilde arttığını ortaya koymuştur. Araştırılan türlerde stoma boyutları ve stoma indeksi, tuz konsantrasyonlarındaki artışla önemli derecede azalma göstermiştir.
Araştırılan her iki türün tuz stresine değişik şekilde cevap vermesinin nedeni, bitkilerin tuz stresine değişik tepkiler vermeleri ve farklı uyum mekanizmalarına sahip olmalarından kaynaklanabilir. Tuzluluk stresine Salicornia prostrata Pall., Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata?dan daha iyi adaptasyon göstermiştir.
Anahtar kelimeler: Tuz stresi, Fotosentetik pigmentler, Prolin, Salicornia, Suaeda, Anatomi.

Abstract:
The main objective of this work is the evaluation of ecophysiological and anatomical adaptations of Salicornia prostrata Pall. and Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata with increasing salt levels, which are halophyte plants and growth on saline soils in the Bafra Kızılırmak Delta, Samsun.
The result of our studies suggests that photosynthetic pigments decreased at the highest salt levels in both species. However, the proline content significantly increased with increase in salinity level.
Anatomical results showed that root, stem and leaf anatomical structures of the studied species altered significantly by salt stress. The high salinity increased the thickness of periderma, cortex and the width of aeriferous cavities in the root cortex of Salicornia prostrata Pall. The number of xylem vessels increased at higher salt levels while the diameter of xylem vessels decreased  in the root of Salicornia prostrata Pall. It was determined that the diameter of xylem vessels decreased in the root of the Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata. The investigation of stem anatomical sections showed that the thickness of cuticle, palisade tissue, water-storing parenchyma and the length and width of lignified cells increased by high salinity. Similarly, the thickness of cortex in the stem of Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata increased at the high salinity level. Our results   showed that thickness of palisade tissue and succulence in the leaf of Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata significantly increased with a further increase in salt concentrations. The dimensions of stomata and stoma index decreased significantly with the increase in salt concentrations in the studied species.
The reason of different response to salt stress of the studied both species may be their  different adaptation mechanisms and this indicated the different response to salt stress. Salicornia prostrata Pall. displayed better adaptation to salinity stress than  Suaeda prostrata Pall. subsp. prostrata.
Key words: Salt stress, Photosynthetic pigments, Proline, Salicornia, Suaeda, Anatomy