İllerin karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu ürün gruplarının belirlenmesi ve bu ürün gruplarında pazar potansiyeli olan ülkeler ile eşleştirilmesi; Şırnak, Kilis ve Gaziantep örneği
Determining the product groups in which provinces have comparative advantage and matching them with countries with market potential in these product groups; The case of Şırnak, Kilis and Gaziantep
Yazar: MUHAMMED OFLAS
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM HÜSEYNİ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
2010'lu yıllarda oluşan literatür bir ülkenin ekonomik olarak kalkınıp gelişmiş ülkelere yakınsaması için sofistike ürün üretip ihraç etmesinin en önemli unsurlardan biri olduğunu işaret etmektedir. Özellikle ikinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ekonomik olarak gelişmiş ülkelere yakınsayan çok az sayıda ülke örnekleri incelendiğinde de sadece daha sofistike ürün üretip ihraç edebilen Japonya, Güney Kore, Singapur ve Çin'in başarılı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda ülke bölge veya illerin ekonomik olarak kalkınması için sofistike ürün üretip ihraç etmenin çok önemli bir unsur olduğu ifade edilebilir. Bu bağlamda bu çalışmanın temel amacı Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan Şırnak, Kilis ve Gaziantep illerinin karşılaştırmalı üstünlüğe sahip oldukları ürün gruplarını belirleyerek bu ürün gruplarının sofistike değerini ölçmek böylelikle illerin daha sofistike olan ürün gruplarının üretimine odaklanmalarını sağlamaktır. Çalışmanın diğer bir amacı ise belirlenen bu ürün gruplarında Türkiye'nin pazar potansiyeli olan ülkeleri tespit etmektir. 
Çalışma kapsamında kullanılan veriler TUİK'in dış ticaret, Birleşmiş Milletlerin UN-Comtrade ve Dünya Bankasının Dünya Kalkınma Göstergeleri veri tabanlarından alınmıştır. Şırnak, Kilis ve Gaziantep illerinin karşılaştırmalı üstünlüğe sahip oldukları ürün gruplarını belirlemek için Laursen tarafından asimetrikliği düzeltilmiş Balassa Endeksi (RSCA) kullanılmıştır. Belirtilen illerin karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu ürün gruplarında pazar potansiyelinin olduğu ülkeleri belirlemek için de Kunimoto'nun ihracat yoğunluk endeksinin bir formu kullanılmıştır. Ürün grupları ve ülkelerin ihracatlarının sofistike değerini hesaplamak için Hausmann vd. tarafından geliştirilen PRODY ve EXPY yöntemi kullanılmıştır. 
Çalışma sonucunda Şırnak, Gaziantep ve Kilis'in Karşılaştırmalı üstünlüğe sahip oldukları ürün sayıları yüksek olsa da bu ürünlerin büyük bir kısmının sofistike olmadığı belirlenmiştir. Çalışmada Şırnak ilinin sadece 15, Gaziantep ve Kilis illerinin ise sadece 11 sofistike olan ürün grubunda simetrik karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, Şırnak ilinin simetrik karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu sofistike ürün gruplarında İngiltere, İspanya, İtalya, Fransa, Macaristan, Portekiz, Çekya, ABD, Japonya, Malezya, Vietnam, Hindistan'a; Gaziantep ilinin Almanya, İngiltere, İtalya, Portekiz, Çekya, Slovakya, ABD, Vietnam, Irak'a; Kilis ilinin Almanya, İngiltere, İtalya, İspanya, Fransa, Çekya, ABD ve Malezya'ya pazar potansiyeli olduğu belirlenmiştir.
Çalışmadan elde edilen bulgular bir bütün olarak düşünüldüğünde, belirlenen ürün gruplarında illerin üretim ve ihracatında avantajlı oldukları Aynı zamanda bu ürünlerin sofistike oldukları bu nedenle mezkûr illerin bu ürünlerin üretimine odaklanmaları için uygun teşvik politikalarının belirlenmesinin önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The literature that emerged in the 2010s indicates that producing and exporting sophisticated products is one of the most important factors for a country to develop economically and converge to developed countries. Especially in the post-World War II period, only Japan, South Korea, Singapore and China, which are able to produce and export more sophisticated products, have been successful. In this context, it can be stated that producing and exporting sophisticated products is a very important factor for the economic development of a country, region or province. In this context, the main purpose of this study is to determine the product groups in which the provinces of Şırnak, Kilis and Gaziantep in the Southeastern Anatolia Region have comparative advantage and to measure the sophisticated value of these product groups, thus enabling the provinces to focus on the production of more sophisticated product groups. Another objective of the study is to identify the countries with Turkey's market potential in these product groups.
The data used within the scope of the study are taken from TUIK's foreign trade, United Nations' UN-Comtrade and World Bank's World Development Indicators databases. In order to determine the product groups in which Şırnak, Kilis and Gaziantep provinces have comparative advantage, Laursen used the asymmetry-corrected Balassa Index (RSCA). A form of Kunimoto's export intensity index was used to identify the countries with market potential in the product groups in which these provinces have comparative advantage. To calculate the sophisticated value of exports of product groups and countries, the PRODY and EXPY method developed by Hausmann et al.
As a result of the study, it was determined that although the number of products in which Şırnak, Gaziantep and Kilis have comparative advantage is high, most of these products are not sophisticated. In the study, it was determined that Şırnak province has symmetric comparative advantage in only 15 and Gaziantep and Kilis provinces have symmetric comparative advantage in only 11 sophisticated product groups. In the study, it was determined that Şırnak province has market potential to the UK, Spain, Italy, France, Hungary, Portugal, Czechia, Japan, Japan, Malaysia, Vietnam, India; Gaziantep province has market potential to Germany, UK, Italy, Portugal, Czechia, Slovakia, Slovakia, USA, Vietnam, Iraq; Kilis province has market potential to Germany, UK, Italy, Spain, France, Czechia, USA and Malaysia in sophisticated product groups in which it has symmetric comparative advantage.
When the findings obtained from the study are considered as a whole, it is thought that the provinces are advantageous in the production and export of the determined product groups, and at the same time, these products are sophisticated, so it is important to determine appropriate incentive policies for the aforementioned provinces to focus on the production of these products.