Numan B. Beşir'in hayatı ve gaaliyetleri
Numan B. Bashir's life and activities
Yazar: MEHMET SELVİ
Danışman: PROF. DR. ÜNAL KILIÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Asr-ı Saadet'te yaşayarak Allah Rasûlü'ne (sav) sahâbe olma üstünlüğünü elde etmiş neslin hayatları hakkında bilgi sahibi olmak, dini anlama ve yaşama hususunda gayret eden Mü'minler için büyük bir önem arz etmektedir. Bununla beraber sahâbîleri tanımak tarihi olay ve olguların doğru anlaşılıp yorumlanmasına ışık tutacağı gibi tarih ilmine de katkı sağlayacaktır. Buradan hareketle bu çalışmada Rasûlullah'ın (sav) Medine'ye hicretinden sonra Ensar'dan doğanların ilki olarak kabul edilen Nu'mân b. Beşîr'in (ra) hayatı ve faaliyetleri konu edilmiştir. 
Araştırmacı yazım usulüne göre hazırlanan bu çalışmada nitel araştırma yönteminin doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Ensâb, Tabakât, Tarih, Teracim, Hadis ve Fütuhât kitaplarında dağınık halde bulunan bilgilerden elde edilen veriler ışığında sistematik bir planlama yapılıp Nu'mân b. Beşîr'in doğumundan ölümüne kadar geçen süreç kronolojik bir düzen içerisinde sunulmaya çalışılmıştır. Çalışmamız süresince doküman taraması, incelemesi, veri toplama ve veri analizi yöntemleri uygulanmıştır. Konu ile ilgili dokümanların analiz, sentez, değerlendirme, karşılaştırma ve yorumlaması yapılmıştır. Nu'mân b. Beşîr, Hz. Peygamber'in (sav) Medine'ye hicretinin ikinci yılında Ensar arasında dünyaya gelmiş çocukların ilki olması sebebiyle ismi önem kazanmış bir kişidir. Çevresinde Kur'an ve sünnet eksenli bir hayat tarzını önceleyen insanların olduğu, dolayısıyla İslâm'ın hayat bulduğu bir ortamda yetiştiği, bu durumun da sonraki yaşantısını olumlu anlamda etkilediği görülmüştür. İsminin ön plana çıktığı Emevîler döneminde komutanlık, kadılık ve valilik görevlerinde bulunmuştur. Toplum içinde oldukça anlayış sahibi, barış taraftarı, mutedil, halim-selim, cömert ve yardımsever bir yapıya sahip biri olarak tanınmaktadır. Annesi ve dayısı gibi şâir bir kişiliği ve etkili bir hitap etme kabiliyeti olduğu görülmüştür. Ayrıca bu kabiliyeti çocuklarına da sirayet etmiştir. Âlimlerin çoğunluğuna göre Rasûlullah (sav) zamanında yaşı küçük de olsa hadis işitmiş ve naklettiği hadisler hadis kaynaklarında yer almıştır. Çok yönlü bir kişiliğe sahip olduğu anlaşılan Nu'mân b. Beşîr, yaşadığı dönemde ortaya çıkan tarihî olay ve olgularda uzlaşmacı ve yapıcı bir tavır ile hareket ederek aktif rol üstlenmiş, dönemin önemli simalarından biri olmasıyla İslam tarihinde önemli bir yere sahip olmuştur. 
Anahtar Kelimeler: İslam Tarihi, Nu'mân b. Beşîr, Sahâbî, Ensâr, Emevîler, Kûfe

Abstract:
Being acquainted with the lives of the generation who lived in Asr al-Saadat and had the privilege of being the Companions of the Messenger of Allah is of great importance for believers who strive to understand and live the religion. Additionally, recognizing the Companions will not only shed light on the correct understanding and interpretation of historical events and facts but also contribute to the science of History. Starting from this point of view, this thesis study focuses on the life and activities of Nu'mân b. Bashir who is regarded as one of the child Companions and the first of those born from Ansār after the Prophet's migration to Medina. 
The document analysis technique of the qualitative research method was used in this thesis study, which was prepared according to the researcher's writing approach. In the light of the data obtained from the information scattered in the books of History, Tabakât, Teracim, Hadith, Futuhat, and Ansab, systematic planning was made, and the period from the birth of Nu'man b. Bashir till his death was tried to be presented in chronological order. Throughout our study, document scanning, analysis, data collection, and data analysis methods were applied. The documents connected with the subject were analyzed, synthesized, evaluated, compared, and interpreted.
al-Nu'mân b. Bashir was a personage as being the first of the children born among the Ansār in the second year of Prophet Muhammad's migration to Madinah. It has been observed that he grew up in an environment, in which there were people around him mindful of a lifestyle based on the Qur'an and the Sunnah, hence Islam came to life, and this situation positively affected his later life. During the Umayyad period, when his name shone out, he served as a commander, qadi, and governor. He was known in public as a man of great understanding, irenic, moderate, mild-mannered, generous, and humanitarian. He was considered a poet and eloquent just like his mother and uncle. Additionally, he passed on this talent to his children. In compliance with the larger number of scholars, even though he was young at the time of the Messenger of Allah, he heard hadiths and the hadiths he narrated were included in the hadith sources. Thought of a multifaceted personality Nu'mân b. Bashir occupies an important place in the history of Islam for being one of the important figures of the period; since he took an active role in the historical events and phenomena that emerged in his period by acting in a conciliatory and constructive manner.  
Keywords: History of İslam, al-Nu'mân b. Bashir, Companion, Ansar, Umayyads, Kufa