Sosyal medyada aktivizm etkinliklerine katılım motivasyonu ölçeği'nin geliştirilmesi
Development of the motivation scale for participation in activism activities on social media
Yazar: SEZEN GARİP
Danışman: PROF. DR. NAHİT ERDEM KÖKER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / İletişim Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Aktivizm = Activism ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Bu tez çalışması çerçevesinde geliştirilen ölçme aracı, üniversite öğrencilerinin sosyal medya aktivizmine katılım motivasyonlarını ortaya çıkarmaktadır. Çalışmanın araştırma evreni ve örneklemini Ege Üniversitesi öğrencileri oluşturmaktadır. Gerçekleştirilen ölçek geliştirme süreci basamakları kapsamında nitel ve nicel araştırma süreçleri sonucunda 7 boyuttan oluşan 27 maddelik bir ölçme aracı ortaya çıkmıştır. Ölçme aracının boyutları; sosyal etkenler, sosyal medyanın etkisi, gerçeklik algısı, bilgilendirme, psikolojik ve kişisel etkenler, aktivizm amacı ile gelecek kaygısı şeklindedir. 7 boyut 27 maddelik ölçme aracının faktör analizi ve Cronbanch's Alpha değerlerine göre KMO katsayısı ,945 olup açıklanan toplam varyans oranı 7 boyut bağlamında %86 olarak ortaya çıkmıştır. Ölçme aracındaki maddeler de istenilen boyutların altına yerleşmektedir. Genel güvenirlik ve alt boyutların güvenirlik değerleri de 0,90 üzerinde yer almıştır.  Boyutlar arasındaki korelasyon değerleri de istatistiksel açıdan anlamlı olup pozitif yönlü orta ve yüksek düzeyde ilişkiler gözlemlenmiştir. Ölçme aracındaki maddelerin yük değerleri ,695 ile ,980 arasında yer almıştır. Uyum geçerliği ve bileşik güvenirlik sonuçlarına göre de AVE değerleri 0,70 üzeri ve CR değerleri de 0,90 üzerinde yer almıştır. Uyum iyiliği değerlerine göre de X2/sd değerinin yanında sekiz uyum değeri, iyi uyum ve kabul edilebilir uyum değeri arasında yer almıştır. Dolayısıyla elde edilen sonuçlar doğrultusunda ölçme aracı geçerli ve güvenilir olarak yorumlanmıştır. Üniversite öğrencileri için geliştirilen ölçme aracı, farklı hedef kitleler üzerine de uygulanarak işlerliği kanıtlanabilir. Öte yandan farklı bir üniversite öğrenci grubuna da uygulanabilir. Bunun yanında ölçme aracının; yeni medya okuryazarlığı, sosyal medya okuryazarlığı, sosyal medya bağımlılığı, sosyal sorumluluk, sosyal katılım, marka aktivizmi, dijital pazarlama gibi konular ile olan ilişkisine yönelik çalışmalar yapılabilir. Geliştirilen ölçme aracının eğitim kurumları, devlet kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal medya aktivizm ile ilgili çalışmalarına da fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The measurement tool developed within the framework of this thesis study reveals university students' motivations for participating in social media activism. The research population and sample of the study consists of Ege University students. As a result of the qualitative and quantitative research processes within the scope of the scale development process steps, a measurement tool consisting of 27 items consisting of 7 dimensions emerged. Dimensions of the measuring tool; social factors, the effect of social media, perception of reality, information, psychological and personal factors, concern for the future with the purpose of activism. According to the factor analysis and Cronbanch's Alpha values of the 7-dimension, 27-item measurement tool, the KMO coefficient was .945 and the total variance rate explained was 86% in the context of 7 dimensions. The items in the measuring tool also settle below the desired dimensions. The overall reliability and reliability values of the sub-dimensions were above 0.90. The correlation values between the dimensions are also statistically significant and positive, medium and high level relationships were observed. The loading values of the items in the measurement tool were between .695 and .980. According to the convergent validity and composite reliability results, AVE values were above 0.70 and CR values were above 0.90. According to the goodness of fit values, besides the X2/sd value, eight fit values were among the good fit and acceptable fit values. Therefore, in line with the results obtained, the measurement tool was interpreted as valid and reliable. The measurement tool developed for university students can be proven effective by applying it to different target audiences. On the other hand, it can also be applied to a different group of university student. In addition, the measurement tool; Studies can be conducted on its relationship with issues such as new media literacy, social media literacy, social media addiction, social responsibility, social participation, brand activism and digital marketing. It is thought that the developed measurement tool will also benefit educational institutions, government institutions and non-governmental organizations in their studies on social media activism.