Birinci basamak hizmetlerinde çocuk takibi ve tarama hizmetlerini etkileyen faktörler
Factors affecting child follow up and screeening in primary care services
Yazar: AZİZE TİRYAKİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEYHAN HIDIROĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Halk Sağlığı = Public Health ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Biyopsikososyal yaklaşım = Biopsychosocial approach ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Hasta takibi = Follow up studies ; Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çalışmanın  amacı,  İstanbul'un  bir  ilçesinde birinci  basamak  sağlık hizmetlerinde çocuk   tarama,   izlem   pratiklerin ve   etkileyen   faktörlerin değerlendirilmesidir.Gereç Yöntem: Çalışma kesitsel olup, Mayıs-Temmuz  2019  tarihleri arasında aile hekimlerive aile sağlığı çalışanlarına yüz yüze görüşmeyle uygulanan,demografik bilgiler, çocuğun psikososyal gelişimini destekleme programı (ÇPGD), aile eğitimi ve danışmanlığı(AED), psikososyal risk faktörlerine yönelik tarama (PRFT), aile odaklı bütüncül sağlık sistemi yaklaşımı(AOBSY), gelişimsel tarama uygulama becerileri (GTUB)bölümlerini içeren bir anket ile toplanmıştır. AED, PRFT, AOBSY, GTUB bölümleri için skorhesaplanmıştır.  Skordaki  artış, yüksek  performansı  ifade etmektedir (p <0.05 anlamlılık seviyesi).Bulgular: Toplam 245 sağlık çalışanına ulaşıldı,% 75.5'i kadın(ortalama yaş: 39.77 ± 8.94),% 48.2'si aile hekimi,% 66.9'uÇPGD eğitimi almıştır. Kadın hekimlerin AED (p: 0,000) ve PRFT (p: 0,009) skorları erkeklere göre daha yüksektir. ÇPGD eğitimi alan  katılımcılarınAED'den  aldıkları  puan almayanlara  göre  anlamlı  olarak  daha yüksektir (p:  0.008).  Eğitimi  alıp  almamalarına  görediğer  üç  bölümün  puanları arasında fark yoktur. AED, PRFT, AOBSY, GTUB bölüm skorlarında coğrafi konum, birinci basamakta çalışma süresi, haftada görülen 0-6 yaş hasta sayısı, mesleğe göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. AED, PRFT,  AOBSY, GTUB skorları birbirleriyle koreledir(p: 0,000).Sonuç: ÇPGD eğitimi alan katılımcıların almayanlara göre AED skoru anlamlı ölçüde yüksektir. AED, PRFT, AOBSY, GTUB skorları birbirleriyle koreledir. Bu bulgulara dayanarak, ÇPGD  programının PRFT,  AOBSY, GTUB açısından  geliştirilmesine önem verilmesi önerilebilir.Anahtar  kelimeler: Çocuk  sağlığı,  psikososyal  gelişim,  birinci  basamak,  çocuk gelişimi, aile hekimliği

Abstract:
Objective:Purpose of this study is evaluation of child screening, monitoring practices and affecting factors in primary care services in a district of Istanbul.Material and methods:Cross-sectional studywas conducted with family physicians and  health  workers,  between  May and July  2019.  Data  was  collected  with  a  survey included questions about demographics, program for promoting child's psychosocial development (PPCPD), anticipatory guidance-family education (AGFE), assesment of family psychosocial risk factors (AFPR), family-oriented holistic approach (FOHA), developmental screening application skills (DSAS) applied by face-to-face interview. Performance score were calculated for AGFE, AFPR, FOHA, DSAS. Increase in score indicates high performance levels of each area.Results:In total 245 health care workers were participated, 75,5% was female (avgage:39,77±8,94), 48,2% were family physicians, 66,9% received training of PPCPD. Female  physicianshad    higher  score  of  AGFE(p:0,000)andAFPR (p:0,009)than males. Participants  who  received  training of PPCPDget  higher  scores  from AGFEthan  those  did  not  (p:0,008). There  was  no  difference  inscores  of  other  three  parts according to whether they received the training or not. There is no difference between scores of each part according to geographical location, years in primary care practise, number of 0–6  year-old patients seen per week or in between family physicians and health  workers.AGFE,  AFPR, FOHA,  DSAS  scores  were  correlated  each  other (p:0,000).Conclusion:Participants  who  received  training  of PPCPDget  significantly  higher performance  level  only  for  AGFE  than  those  who  did  not. AGFE,  AFPR,  FOHA, DSAS  performance  level  were  found  to  be  correlated  each  other.  Based  on  that findings, it could be recommended to give importance to improvements of PPCPDin the terms of AFPR, FOHA, DSAS to improve performance level of all.Key    words: Child    health,    psychosocial    development,    primary    care,    child development, family medicine