Ermeni tehciri ve Adapazarı Ermenileri
The Armenian relocation and Adapazarı Armenians
Yazar: HALUK ŞENGÜL
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ AKSANYAR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Ermeni tehciri = Armenian deportation ; Ermeniler = Armenians ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sakarya-Adapazarı = Sakarya-Adapazarı ; Tehcir = Deportation ; Türk-Ermeni ilişkileri = Turkish-Armenian relations

Özet:
Ermeni tehciri XX. yüzyılın başından beri ülkemizde ve dünya gündeminde bir sorun haline gelmiş veya bir şekilde getirilmiştir ve Türk milletine karşı yapılan asılsız suçlamaların kaynağı olmuştur. Türkler ile Ermeniler arasındaki münasebetler Türklerin Anadolu'ya ayak basmasıyla başlamış ve XVIII. yüzyılın sonlarına doğru dostane ilişkiler içerisinde devam etmiş ve hatta Osmanlı Devleti tarafından sadık milletler sınıfına tabi tutulmuştur. Osmanlı Devleti'ndeki Ermeniler, Fransız İhtilalinin getirmiş olduğu milliyetçilik akımından etkilenmeleri ve emperyalist batılı devletlerin müdahalesi neticesinde Osmanlı Devletine karşı ayaklanmıştır. Doğu Anadolu bölgesinde bir Ermeni devleti kurmayı amaçlayan Ermeniler Osmanlı Devletinin farklı şehirlerinde isyanlar çıkarmış, bu isyanlar sonucunda yüzbinlerce masum Türk hayatını kaybetmiştir. Birinci Dünya savaşı esnasında da Ermeniler boş durmamış Osmanlı Devletinin farklı bölgelerinde isyan çıkarmaya devam etmiş ve hatta işgal güçlerinin işlerini kolaylaştırmak için de Osmanlı ordusuna ve askerlerine zarar vermiştir. Bunun neticesinde Osmanlı Devleti içerisindeki Ermenilerin yapmış olduğu ayrılık hareketleri ve isyanlar sonucu Osmanlı hükümeti tehcir kanunu çıkarmıştır. Bu tehcir kanunu çerçevesinde katliam yapanlar ve onlara yardım edenler savaş bölgesi olmayan yerlere göç ettirilmiştir. Bu kanun o günkü şartlar çerçevesinde titizlikle uygulanmaya çalışılmıştır.
Adapazarı Ermenileri ise bu dönemde göçe tabi tutulmuşlardır. Adapazarı Ermenilerinin hepsi olmasa da önemli bir kısmı olaylara karıştıkları tespit edilmiştir. Bu araştırmalar neticesinde vardığımız sonuç şudur. Yaklaşık yüzyıldan beri devam eden ve günümüze kadar gelen bu mesele siyasileşmiş ve içinden çıkılması güç bir duruma gelmiştir. Sonuç olarak şunu belirtmek gerekir. Bu meselenin çözümü güçlü, dirayetli, kendinden emin bir devlet olmakla ve devlet-millet elele vererek uluslararası siyasi ve bilimsel bir kamuoyu oluşturarak bu konudaki haklılığımızı ispat etmek olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ermeni, Tehcir, Tehcir Kanunu, Adapazarı Ermenileri.

Abstract:
The Armenian Relocatin has become an issue on the agenda of the world and our country since the beginning of the XX th century and it has been the source of untrue accusations that has been against Turkish Nation. The relations between Turks and Armenians began when Turks arrived Anatolia and the relations continued in a friendly way towards the end of the XVIII th century, and even they were subjected as faithful nations by Ottoman Empire. Armenians in Ottoman Empire revolted against the Ottoman Empire because of being affected by nationalism which French Revolution brought and because of the result of the intervention of the imperialist western states. Armenians who aimed to establish an Armenian state in Eastern Anatolia revolted in different cities of Ottoman Empire, as a result of those riots hundred of thousands of innocent Turks passed away. During the World War I, Armenias were not idle, they continued revolting in different parts of Ottoman Empire and even they damaged to Ottoman Army and soldiers in order make occupying nations work easier. So, Ottoman goverment made deportation law as a result of revolts and seperation movements of Armenians in Ottoman Empire. Within the framework of that deportation law, the ones who helped them were forced to migrate to places which were not theater of war. This law was tried to apply rigorously in accordance with the conditions.
In this period, Armenias in Adapazarı were subjected to migration. Not all of the Armenians in Adapazarı but a significant number of them had been identified as they involved those events. As a result of this research, our conclusion is this: This issue that lasts about hundred year and is ongoing today has politicized and become a difficult situation that can not be solved. As a result, this should be noted: The solution of this issue; we should be prove that we are right about this issue by creating an international political and scientific public opinion and by being a self-assured, powerful and wiser state. 

Keywords: Armenian, Relocation, Deportation Law, Armenians in Adapazarı.