Dans müzeleri ve Türkiye'de geleneksel dans müzesi için bir model önerisi
Dance museums and a model recommendation for a traditional dance museum in Turkey
Yazar: GİZEM ATATOPRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖCAL ÖZBİLGİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Oyunları Ana Bilim Dalı / Türk Halk Oyunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzecilik = Museology
Dizin: Dans = Dance ; Dans etme = Dancing ; Dans müzeleri = Dance museums ; Geleneksel Türk dansı = Traditional Turkish dance ; Geleneksel giysiler = Traditional cloths ; Müze binaları = Museum buildings ; Müzeler = Museums ; Sanat müzeleri = Art museums ; Türk folkloru = Turkish folklore ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances

Özet:
Tarih öncesi dönemlerden günümüze pek çok içsel durumun dışa vurum şekli olarak yapıldığı düşünülen dans, her yönüyle sosyal bilimlerin önemli bir inceleme ve araştırma konusu olmuştur. Bu inceleme ve araştırmalar sonucu elde edilen bilgilerin, dans, dans eden kişi ve toplumlar hakkında çokça ipucu ihtiva ettiği görülmüştür. Dansı oluşturan her türlü bileşenin barındırdığı kodların kıymeti zaman içinde anlaşılmış ve dans disiplini bir bilim dalı haline dönüşmüştür. Bununla birlikte dans ve dansla ilintili ögelerin korunması ve sürdürülebilmesi için çeşitli önlemler üretilerek türlü çalışmalar yapılmıştır. Bu düşünceleri kapsayacak en geniş toplumsal çözümleme alanı olarak sayılabilecek dans müzelerinin oluşturulması, dans ve dansa ait her türlü bileşene ev sahipliği yaparak dansların yaşatılması, yeni nesiller tarafından öğrenilmesi, korunması, saklanması, geleneksel ve teknolojik unsurlardan yararlanarak geleceğe aktarılması adına çok yönlü aracı bir görev üstlenecektir.
Bu çalışmanın konusu olan geleneksel danslar, hem ifade aracı hem de görsel sunum boyutlarıyla ele alınmış, geleneksel dansa konservatif bağlamda bakılarak, geçmişten günümüze süregelen çalışmalar, işlenen temalar, dansa özel geleneksel giysiler göz önüne alınarak, müzeci bakış açısıyla, farklı ülkelerdeki dans müzeleri örnekleri, bu müzelerdeki çalışma yöntem ve prensipleri incelenmiştir. Geleneksel dansların zaman ve mekân bağlamlarıyla kalıcılığının sağlanması ve gelecek nesillerin faydalanabilmesi adına; kaynak, tanıtım, sunum yönleriyle bir dans müzesi kurulması fikri bir öneri olarak sunulmuştur.
Geleneksel dans hem bireysel hem de toplumsal ilişkiler ağı içerisinde önemli bir iletişim aracıdır. Dans, bireyin ve toplumsal koşulların aidiyet ve statü gibi sosyo-ekonomik normlarını, etnik ve evrensel bağlamda görünür kılınmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda, geleneksel danslara ait simgesel unsurlarının yaygın etkisinin korunması, yaşatılması, aktarılması ve sunulması, bu çalışmanın amacını oluşturmuştur. Bu amaca yönelik olarak kurulması öngörülen bir geleneksel dans müzesi fikri için çalışmanın birinci bölümünde genel olarak müze, müzecilik, müze çeşitleri kavramlarının tanımı ve açıklamalarıyla konuya giriş yapılmıştır. İkinci bölümde, ülkemizde kurulması öngörülen geleneksel dans müzesi için fikir oluşturması adına uluslararası dans müzeleri ve yaptıkları çalışmalar incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise ülkemizde kurulması öngörülen geleneksel dans müzesinin biçim ve içeriğine yönelik örnekler verilmiş, ülkemizde bu tarz bir çalışmanın uygulanabilirliği ve geleneksel dans müzesinin gerekliliğine dair bir dizi çıkarım ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Dans Müzesi, Geleneksel Dans Müzesi

Abstract:
Dance, which is thought to have been performed as a form of expression of many internal situations from prehistoric times to today, has been an important study and research subject of social sciences in all aspects. It has been observed that the information obtained as a result of these examinations and researches contains many clues about dancing, dancing people and societies. The value of the codes contained in all kinds of components that make up the dance has been understood over time and dance discipline has turned into a science. In addition, various measures have been produced and various studies have been carried out in order to protect and maintain dance and dance related elements. It will undertake a multi-faceted tool for the creation of dance museums that can be considered as the largest social analysis area to cover these thoughts, to keep dances alive by hosting all kinds of dance and dance components, to teach new generations, protect, preserve and transfer them to the future by using traditional and technological elements.
The traditional dances, which are the subject of this study, have been handled with both expression and visual presentation dimensions by looking at traditional dance in a conservative context, the ongoing studies from the past to the present, the themes handled, the traditional clothing specific to the dance, the examples of dance museums in different countries, the working methods and principles in these museums were examined from the museum perspective. In order to ensure the permanence of traditional dances in time and space contexts and to benefit future generations, the idea of establishing a dance museum with resource, promotion and presentation aspects was presented as a proposal.
Traditional dance is an important means of communication both in individual and social networks. Dance enables the socio-economic norms of the individual and social conditions such as belonging and status to be made visible in an ethnic and universal context. In this context, the purpose of this study is to preserve, keep alive, transfer and present the widespread effect of symbolic elements of traditional dances. In the first part of the study for the idea of a traditional dance museum that is envisaged to be established for this purpose, the subject is introduced with the definition and explanations of the concepts of museum, museology and museum types. In the second part, international dance museums and their works are examined in order to create an idea for the traditional dance museum that is envisaged to be established in our country. In the third and last part, examples of the form and content of the traditional dance museum that is envisaged to be established in our country are given, and a number of inferences and suggestions are made regarding the applicability of such a study in our country and the necessity of a traditional dance museum.

Keywords: Dance Museum, Traditional Dance Museum