Hitit tasvir sanatında bitki betimleri
A brief evaluation on the plant depictions in the Hittite deciption art
Yazar: AYŞE TUBA ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. TAYFUN YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Bitki motifleri = Plant motifs ; Bitkiler = Plants ; Hitit Devleti = Hittite Government ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; Hitit sanatı = Hittite art ; Hititler = Hittites ; Motifler = Motifs ; Tasvir = Description ; Tasvir sanatı = Depicting art

Özet:
M.Ö II. Binde Hitit Tasvirli Sanat Eserlerinde Bitki Betimleri konulu araştırmamızda döneme ait tasvirli sanat eserlerinde yer alan bitki motifleri incelenmiştir. 
Çalışmamızda M.Ö II. Bine ait Asur Ticaret Kolonileri ve Hitit yerleşimlerinde bulunmuş bitki motifli pek çok esere yer verilmiş ve bir corpus oluşturulmuştur. Ayrıca bitkilerin tipleri belirlenerek genel bir tipoloji yapılmıştır. Oluşturulan tipoloji sayesinde Hitit Dönemi bitki tipleri ile günümüz bitki tipleri arasındaki benzerlikler saptanmıştır.
Hitit Tasvir sanatında bitkiler sevilen bir motif olarak kullanılmıştır. Eserler üzerinde yer alan bitki motifleri çoğunlukla Hitit Coğrafyasında yetişen yerel bitkilerdir. Doğal çiçek motifleri ve bodur bitkiler en fazla kullanılan motifler olmuşlardır. Hititlerin çevre kültürlerle siyasi ve ticari ilişkileri sonucu tasvirli sanat eserlerinde işlenen bitki motiflerine yeni tipler de eklenmiştir. Bunlar sıcak iklim bitkileridir.
Hitit Dünyasında bitkilerin yerini ve önemini anlamamızı sağlayan en önemli bilgiler yazılı metinlerde yer almaktadır. Özellikle Kültepe metinleri ve Hitit Bayram Ritüellerini içeren metinler konuya ışık tutmaktadırlar. Bu metinlerde geçen bitki isimleri bitkilerin Hitit Döneminde nasıl ve ne amaçla kullanıldığına dair ayrıntılı bilgiler vermektedirler. 
Araştırmamız sonucunda Hitit Coğrafyasında yer almış pek çok bitkinin hala Anadolu topraklarında varlıklarını devam ettirdiklerini ve günümüz insanlarının da bitkileri Hititliler ile benzer amaçlar için kullandıklarını göstermiştir.

Abstract:
The Hittite Empire is one of the most important civilizations that contributed to the field of art through numerous artworks. The diversity of motifs in the Hittite artworks makes them unique. Although there are many researches about the illustrations on the Hittite depicted-artworks, the absence of a detailed study on botanical motifs has accelerated this study. A lot of subjects and motifs have been depicted on the artworks and botanical motifs occupy an important place among them. The botanical motifs on the artworks shed light on the Hittite art. In the light of these studies it has been seen that there are pretty much botanical-depicted Hittite works. The examples regarding the botanical-depicted artwork in this paper constitute only some instances of the works. Many of the Hittite Period works have been searched and analyzed and then the relation between the plant types in these works and modern-day plant types have been studied. The botanical motifs in the artworks, which have different details in each piece, take places in specific compositions in depiction fields. Those motifs have been applied sometimes on their own and sometimes with figures of people, animal and god. The plant motifs on the artworks have been used as decorative elements on occasions and they have been sometimes used as signs in the hieroglyph writing system. The plants frequently used by the Hittite people in the daily life have been imaged on the artworks and thus the Hittite social life has been depicted on the works.