Göre (Nevşehir) yöresi alterasyon minerallerinin mineralojik, petrografik ve jeokimyasal incelenmesi
Mi̇neralogical, petrographical, and geochemi̇cal investigation of bi̇lezi̇k tepe (Göre, Nevşehi̇r) and its surroundings
Yazar: OBAIDULLAH ANDAR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÇİFLİKLİ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma, Orta Anadolu Volkanik Provensi (OAVP) içerisinde yer alan Göre (Nevşehir) bölgesinde yakın zamanda keşfedilen bentonitlerin mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özelliklerinin ortaya konulması ve aynı zamanda alterasyon minerallerinin belirlenmesini hedeflemektedir. Bu doğrultuda optik ve elektron mikroskop, X-ışınları kırınımı, X-ışınları fluoresans spektrometresi, indüktif eşleşmiş plazma-kütle spektrometresi incelemeleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanında, genel olarak Aşıkidağ Andeziti, Kavak İgnimbiriti ve Kumtepe İgnimbiriti birimleri gözlenmektedir. Çoğunlukla piroklastik (ignimbirit) ve kısmen lav ürünlerini etkileyen alterasyon boz-sarımsı beyazımsı renkli silisli ve grimsi yeşil, yeşil renkli kil mineral oluşumlarına neden olmuştur. Altere örnekler başlıca silis mineralleri (kuvars, kristobalit, opal-CT), kil (simektit, (montmorillonit), ± illit), ferromagnezyen minerali olarak biyotit ± piroksen minerali, feldispat grubu (K-feldspat ve plajiyoklaz) mineralleri içermektedir. Simektitin yapısal formülü 11 oksijen atom bazına göre: (Na, Ca, K)0.3-0.4(Al, Fe, Mg)2 (Si4O10) (OH)2 şekline sahip montmorillonitik dioktahedral Ca-simektit olarak belirlenmiştir. Katyon değişim kapasitesi (KDK) değerleri 0.190-0.761 meq/gr aralığındadır ve simektit içerikleriyle doğru orantılı bir artıştadır. Ana oksit ve iz element bileşimlerine göre düşük-orta dereceli alterasyon ürünü ignimbiritler ile yüksek dereceli alterasyon ürünü bentonitler alkali karakterli traki-andezitik (ortaç) bileşimli magmadan türemiştir.
Anahtar sözcükler: Bentonit, simektit, Katyon değişim kapasitesi

Abstract:
This study aims to reveal the mineralogical-petrographic and geochemical properties of the bentonites recently discovered in the Göre (Nevşehir) region, located in the Central Anatolian Volcanic Province (OAVP), and also to determine the alteration minerals. In this regard, optical and electron microscopes, X-ray diffraction, X-ray fluorescence spectrometry, and inductively coupled plasma-mass spectrometry examinations were carried out. In the study area, Aşıkidağ Andesite, Kavak Ignimbrite, and Kumtepe Ignimbrite units are generally observed. The alteration, which mostly affects pyroclastic (ignimbrite) and partly lava products, has resulted in gray-yellowish-whitish siliceous and grayish-green clay mineral formations. Altered samples mainly include silica minerals (quartz, cristobalite, opal-CT), clay (smectite, montmorillonite, ± illite), biotite ± pyroxene mineral as a ferromagnesian mineral, and feldspar group minerals (K-feldspar and plagioclase). Is the based on 11 oxygen atoms: (Na, Ca, K)0.3-0.4(Al, Fe, Mg)2 (Si4O10) (OH)2 It was determined as montmorillonite dioctahedral Ca-smectite. Cation exchange capacity (CEC) values are in the range of 0.190-0.761 meq/g and increase in direct proportion to the smectite contents. According to major and trace element compositions, low-medium grade alteration product ignimbrites and high-grade alteration product bentonites are derived from alkaline magma with trachy-andesitic (intermediate) composition.
Keywords: Bentonites, Smectite, Cation Exchange Capacity (CEC).