Kentsel dönüşümün sosyolojik ve ekonomik etkileri: Antalya Kepez Santral Mahallesi kentsel dönüşüm örneği
The sociological and economic effects of urban transformation: the example of urban transformation in Antalya Kepez Santral neighborhood
Yazar: MESUT ELMASTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KEPENEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Şehir Planlamanın bir eylem alanı olarak ortaya çıkışı ve gelişim süreci içerisinde 'kentlerin dönüşümü' olgusu her zaman önemli bir belirleyici olarak var olmuştur. Tarihte siyasal, ekonomik ve toplumsal yapıların yeniden örgütlendiği ya da yeniden yaratıldığı her aşamada, kentlerin doğasını da yeniden örgütleyen ya da yeniden yaratan dönüşümler gündeme gelmiştir. Planlama disiplininin bu noktada bir ihtiyaç olarak devreye girmesi ile hızlı kentleşmenin, kentlerin sosyal ve fiziksel yapısında meydana getirdiği bozulmalar mevcut yapıyı yaşanabilir ve sürdürülebilir bir kent olmaktan çıkarmaktadır. Bu çöküntü sürecine girmiş kentsel alanların yaşam standartlarının yükseltilmesi amacıyla bir planlama aracı olarak kullanılan kentsel dönüşüm, sadece fiziksel boyutuyla değil ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarıyla da anlaşılması ve uygulanması gereken kapsamlı bir konudur. Türkiye'nin birçok büyük kentinde kentsel dönüşüm adı altında gerçekleşen projeler, uygulama biçimleri açısından çeşitlilik göstermektedir. Ancak gerçekleşen bu uygulamalarda merkezi ve yerel yönetimlerin, kent mekânlarında yaşanan fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel sorunlara yönelik uyguladıktan bu projeleri, sadece fiziksel yenileme bağlanımda ele aldıkları görülmektedir. Kenti bir bütün olarak ele almayan yaklaşımlarla uygulanan bu projeler, çöküntü sürecindeki kent mekânlarına kalıcı çözüm getirmekten uzaktırlar.
Çalışma kapsamında incelenen Kepez-Santral Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi tek katlı yığma gecekondu yapılarının yoğun olmasının ve deprem kuşağında yer alması ile çalışmanın önemi arttırmaktadır. Sadece fiziki dokunun yıkılıp yeniden inşa edilmesi biçiminde algılanmakta ve bu noktada sürecin bilhassa sosyal boyutu göz ardı edilmektedir Arsa fiyatlarının üzerlerinde bulunduğu yapı fiyatlarının önüne geçmesi ile başlayan dönüşüm süreci sadece fiziksel değil sosyal olarak da gerçekleşmekte ancak bu süreç eş zamanlı olmamaktadır. Süreç içerisinde oluşacak hukuki ve sosyal sorunlar dönüşümün gerçek amacını tamamlamasını engellemektedir. Bu nedenle sürecin bir bütün olarak incelenmesi gerekmektedir.
Bu araştırma kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan kentsel dönüşüm projelerinin yerel halk görüşleri dikkate alınarak oluşturulmasını amaçlamaktadır. Bu araştırma kapsamında yapılacak kentsel dönüşüm projesi, Türkiye'nin en büyük kentsel dönüşüm olması nedeniyle önem arz etmektedir. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden olan saha taraması ve delfi yöntemi ile araştırma verileri toplanmıştır. Saha taraması ile mevcut durum hakkında bilgi sahibi olunmuştur. Delfi yöntemi ile de yapılacak olan kentsel dönüşüm projesinin yerel halkın istekleri doğrultusunda nasıl olması gerektiğini öngörmektedir.

Abstract:
The emergence of urban planning as an action plan and the concept of "transformation of cities" in the development process have always been important determinants. In history, in every stage of reorganization or creation of political, economic and social constructs, reorganizing or recreating transformation of cities' nature has been a current issue. Since planning discipline has been seen as a need, social and physical corruption of cities have made cities unlivable and unsustainable places. Urban transformation which is used as a planning tool to increase life standards of these deteriorated cities is a comprehensive issue which should be understood not only physically but also economically, social and environmentally. Urban transformation projects conducted in various big cities of Turkey show diversifications in terms of application technics. However, it is seen that central and local authorities approach these physical, economic, social and environmental problems seen in urban areas only in terms of physical renewal. Projects which do not see cities as a whole are far from bringing permanent solutions to decadent cities.
In the research Kepez-Santral neighborhood urban transformation project is analyzed. This area is chosen because it is full of one floor slums and in the earthquake prone area. So this increases the importance of the research. Urban transformation is only considered as pulling down physical constructions; thereby social aspect of the process is neglected. Starting with the increase in land prices over construction prices, transformation process occurs not only physically but also social. But this process does not occur simultaneously. Political and social problems which may occur during the transformation process prevent the intended purpose. Therefore, the process should be taken in the hand as a whole.
Within the context of this research it is intended that the planned urban transformation projects will be realized by taking local people opinions into consideration. Urban transformation projects done in the context of this research is an important project since it is the biggest transformation project of Turkey. In the study, field research and Delphi method which are among the qualitative research methods are used and data are collected by these ways. Urban transformation project done by using Delphi technic will take into account local people's requests. So, the project will pay attention people's opinions about the transformation.