Osteoporöz hastalarında oral ve intravenöz bifosfonat kullanımının çenelerdeki kemik yoğunluğuna etkisinin fraktal analiz yöntemi kullanılarak karşılaştırılması
Comparison of the effect of oral and intravenous bisphosphonate use on bone density in the jaws in osteoporosis patients using fractal analysis method
Yazar: FERHAT MUSULLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. HİLAL ALAN
İnönü Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bifosfonatlar = Biphosphonates ; Fraktal analiz = Fractal analysis ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Çene = Jaw

Özet:
Amaç: Çalışmamızda; postmenopozal osteoporoz nedeniyle bifosfonat kullanan 50 yaş üzerindeki kadınlarda, bifosfonat kullanım süresi ve veriliş yolunun mandibular kortikal ve trabeküler kemik üzerine etkilerini öğrenmeyi ve dental panoramik radyogramların osteoporozun erken teşhisindeki yerini değerlendirmeyi hedefledik.  
Materyal ve metot: Elli yaş üstü postmenopozal 90 birey çalışmamıza dahil edildi. I. Grup sağlıklı bireyler (n=30), II. Grup oral bifosfonat kullanan osteoporoz hastalar (n=30), III. Grup intravenöz (IV) bifosfonat kullanan osteoporoz hastalar (n=30) olacak şekilde gruplandırıldı. Her grup posterior bölgede molar diş varlığına göre 2 alt gruba ayrıldı. Panoramik radyogram üzerinde seçilen ilgili bölgelerde (Region of Interest-ROI) fraktal analiz yöntemi ile trabeküler kemik yoğunluğu sayısal olarak belirlendi. Mandibulanın mental foramen altında kalan kortikal kemik genişliği (MCW) ölçüldü. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular: Elde edilen bulgulara göre oral veya intravenöz bifosfonat kullanan dişli ve dişsiz bireylerin fraktal boyut (FB) değerleri sağlıklı bireylere oranla ölçülen her bölgede daha düşük FB değerleri elde edilmiştir. Yine ilaç kullanım şekli fark etmeksizin hem oral hem IV bifosfonat kullanan hastaların mandibular kortikal kemik kalınlıkları sağlıklı bireylere oranla anlamlı oranda az olduğu görülmüştür. Oral bifosfonat kullanan dişli bireyler ile IV bifosfonat kullanan dişli bireylerin FB değerleri birbirine yakın olmakla birlikte seçilen iki ROI bölgesinde oral bifosfonat kullanan hastalarda anlamlı oranda düşük sonuçlar elde edilmiştir. Dişsiz hastalarda ise yine yakın değerler elde edilmiş olmasına karşın sadece bir bölgede oral bifosfonat kullanan hastaların IV bifosfonat kullanan hastalara oranla anlamlı oranda daha düşük değere sahip olduğunu gördük. Mandibular kortikal kalınlık ölçümlerinde ise anlamlı bir farklılık olmasa da oral bifosfonat kullanan bireylerin dişli veya dişsiz oluşu fark etmeksizin IV bifosfonat kullanan bireylere oranla daha düşük MCW değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Bifosfonatların kullanım süreleri ile mandibulanın ilgili bölgelerinden elde ettiğimiz fraktal değerler arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır.
Sonuçlar: Elde ettiğimiz sonuçlar bize intravenöz bifosfonat kullanımının mandibulanın trabeküler ve kortikal kemiklerinde daha iyi bir kemik kazanımı elde edilmesinde önemli bir rol aldığını düşündürmektedir. MCW değerlerinin ölçümünün ise osteoporoz hastalarında önemli bir belirteç olarak hastaların erken teşhisinde ve gerekli bölümlere yönlendirmesinde önemli bir tanı aracı olarak kullanılması gerektiğini savunuyoruz.

Abstract:
Aim: In our study; we aimed to learn the effects of bisphosphonate use duration and route of administration on mandibular cortical and trabecular bone in women over 50 years of age using bisphosphonates for postmenopausal osteoporosis, and to evaluate the place of dental panoramic radiograms in the early diagnosis of osteoporosis.
Materials and Method: 90 postmenopausal individuals over the age of 50 were included in our study. Group I; healthy individuals (n=30), II. Group; osteoporosis patients using oral bisphosphonates (n=30), III. Group; Osteoporosis patients using intravenous (IV) bisphosphonates (n=30) were grouped as. Each group was divided into 2 subgroups according to the presence of molar teeth in the posterior region. Trabecular bone density was determined numerically by fractal analysis method in the relevant regions (ROI) selected on the panoramic radiogram. The width of the cortical bone (MCW) under the mental foramen of the mandible was measured. Obtained data were evaluated statistically.
Results: According to the findings, fractal dimension (FB) values of toothed and edentulous individuals using oral or intravenous bisphosphonates were lower in every region measured compared to healthy individuals. Again, regardless of the type of drug use, it was observed that the mandibular cortical bone thickness of the patients using both oral and IV bisphosphonates was significantly lower than the healthy individuals. Although the FB values of toothed individuals using oral bisphosphonates and toothed individuals using IV bisphosphonates were close to each other, significantly lower results were obtained in patients using oral bisphosphonates in the two selected ROI regions. Although similar values were obtained in edentulous patients, we found that patients using oral bisphosphonates in only one region had a significantly lower value than patients using IV bisphosphonates. Although there was no significant difference in mandibular cortical thickness measurements, it was observed that individuals using oral bisphosphonates had lower MCW values than individuals using IV bisphosphonates, regardless of whether they were toothed or edentulous. No significant correlation was found between the duration of use of bisphosphonates and the fractal values obtained from the relevant regions of the mandible.
Conclusions: Our results suggest that the use of intravenous bisphosphonates plays an important role in achieving a better bone gain in the trabecular and cortical bones of the mandible. We argue that the measurement of MCW values, as an important marker in osteoporosis patients, should be used as an important diagnostic tool in the early diagnosis of patients and directing them to the necessary departments.