Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik uygulamaları arasındaki ilişki
The relationship between the educational leadership behaviors of the school principals and the guidance practices of the class guidance teachers
Yazar: ERCAN KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAD ŞENTÜRK
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Rehberlik = Guidance ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul, ortaokul ve liselerde sınıf rehber öğretmenliği görevini sürdürmekte olan öğretmenlerin algıları yoluyla okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik uygulamaları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evreni, Ağrı il merkezi ve Ağrı iline bağlı ilçelerde 2019-2020 eğitim-öğretim döneminde çalışmakta olan 7019 sınıf rehber öğretmenidir. Bu araştırmada, tabakalı seçkisiz örnekleme yöntemi ile ilçe ve okul kademesine göre öğretmenler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında Ağrı ilinde yer alan sekiz ilçeden 391 sınıf rehber öğretmenine ulaşılmıştır. Araştırmada Şahin (2011a) tarafından Türkçe' ye uyarlanan Öğretimsel Liderlik Ölçeği ile Terekeci (2010) tarafından geliştirilen Öğretmenlerin Rehberlik Uygulamaları Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca, sınıf rehber öğretmenlerine ait demografik bilgilere ulaşmak için kişisel bilgi formu hazırlanmıştır. Araştırmaya katılan sınıf rehber öğretmenlerinin; cinsiyet, branş türü ve öğrenim düzeyi açısından farklılaşma durumu t-testi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan sınıf rehber öğretmenlerinin görev yaptıkları okulda rehberlik servisi bulunması durumuna göre farklılaşması Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Bunun yanında sınıf rehber öğretmenlerinin görev yaptıkları okul türü açısından farklılaşma durumu ise ANOVA testi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan sınıf rehber öğretmenlerinin çalışılan ilçe, mesleki kıdem, okuldaki çalışma süresi, okul müdürü ile birlikte çalışma süresi, sınıf mevcudu ve sınıf rehber öğretmeni olma süresi Kruskal Wallis H testi ile analiz edilmiştir. Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik uygulamaları arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon tekniği yoluyla incelenmiştir. Ayrıca, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik uygulamalarını yordama durumunu saptamaya yönelik Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin cinsiyetlerine göre okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarına yönelik öğretmen algılarının farklılaştığı görülmüştür. Sınıfta bulunan öğrenci mevcuduna göre rehberlik uygulamalarının farklılaştığı da görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin branşına, okul türüne, mesleki kıdemine, öğrenim düzeyine, okuldaki çalışma süresine, okul müdürü ile birlikte çalışma süresine, rehberlik servisi bulunma durumuna ve sınıf rehber öğretmeni olma süresine göre okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ve öğretmenlerin rehberlik uygulamaları arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarına yönelik öğretmen algıları ile rehberlik uygulamaları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğretimsel liderlik davranışlarının alt boyutları olan okul genelinde mesleki gelişmeyi sağlama, paylaşılan amaçları tanımlama ve iletme, öğretme ve öğrenme sürecine geribildirim sağlama ve denetim ile rehberlik uygulamaları arasında da arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırma kapsamında yapılan çoklu regresyon analizine göre okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının, sınıf rehber öğretmenlerinin gerçekleştirmiş olduğu rehberlik uygulamalarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between the educational leadership behaviors of the school principals and the guidance practices of the class guidance teachers by the perceptions of the teachers who work as a class guidance teacher in primary, secondary and high schools.  This study has been conducted in a descriptive study in the correlation research model. The population of this study consisted of 7019 class guidance teachers working in the city center of Ağrı and the towns of Ağrı in 2019-2020 academic year.  In this study, teachers are included into the study randomly according to the district and school level by the stratified sampling method. Within the scope of the study, 391 class guidance teachers are included, from eight districts in Ağrı. Data were collected with Educational Leadership Scale (Şahin, 2011a), Guidance and Counselling Applications Scale (Terekeci, 2010) and Personal Information Form. Differentiation status of class guidance teachers participating in the research gender, branch and education level were analyzed by t-test. The differentiation status of the class guidance teachers who participated in the study availability of guidance service in the school was analysed by Mann Whitney U test. On the other hand, the type of school was analyzed with ANOVA test. Differentiation status of class guidance teachers participating in the research according to the district, teaching seniority, duration of working at school, working time with the principal, class size, duration of being a class counselor were analyzed by Kruskal Wallis H test. The relationship between educational leadership behaviors of school principals and guidance practices of class guidance teachers was analyzed through Pearson Product Moment Correlation Technique. Moreover, Multiple Linear Regression Analysis was carried out to determine the situation of educational leadership behaviors of school principals for guidance practices of class guidance teachers. According to the results of the research, it was seen that the teachers' perceptions about the educational leadership behaviors of school principals differ according to the gender of the teachers. It was also observed that the guidance practices differed according to the students in the classroom. In addition, there is no significant difference between the principals' educational leadership behaviors and teachers' guidance practices in accordance with branch of teachers, type of school, professional seniority, level of education, working time at school, working time with the principal, availability of guidance service and duration of being a guidance teacher. It has been determined that there is a positive and significant relationship between teacher perceptions of instructional leadership behaviors of school principal and guidance practices. Study results showed that there is a positive and significant relationship between the sub-dimensions of educational leadership behaviors, providing professional development throughout the school, defining and communicating shared goals, providing feedback and supervision to the teaching and learning process, and guidance practices. According to the multiple regression analysis conducted within the scope of the research, it was concluded that the instructional leadership behaviors of school principals are significant predictor of classroom guidance teachers on guidance practices.