Yazın eğitiminde kuramlar ve uygulamalar
The theories and practices in literary education
Yazar: MUHLİSE COŞKUN ÖGEYİK
Danışman: PROF. DR. TÜLİN POLAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / İngiliz Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Edebiyat kuramları = Literary theories ; Eğitim = Education ; Paradigma = Paradigm

Özet:
Bu çalışmada, yazınbilimde ortaya konulan kuramların paradigma değişimlerini inceleyerek, kuramların yazınbilime yaptıkları kalkılan betimlemek amaçlanmaktadır. Böyle bir amaç, yazın kuramları ne tür paradigma değişimleri yapmıştır, yazın eğitiminde, yazın metni okuma ediminde hangi yazın kuramı en uygun kuramdır, yazın metni türlerini okuma edimi arasında ne tür farklılıklar vardır gibi soruların sorgulanmasını gerektirir. Bu bağlamda, yazınbilim alanındaki bütün yazın kuramları etraflıca ele alınarak hazır kuramlardan geniş ölçekli bir yazın yaklaşımı önerisi sunulmaktadır. Bu yeni yaklaşım yazın kuramlarının belli yönlerini ele alarak oluşturulmuştur. Söz konusu yeni yazın yaklaşımı ile iki şiir, bir kısa öykü ve bazı roman ve öykülerden alınan kısa alıntılar üzerinde çözümleme çalışmaları örnek modeller olarak sunulmuştur. Böyle bir araştırmanın sonunda, her bir yazın kuramının yazınbilimde paradigma değişimi yaptığı, - tek bir yazın kuramı yerine bütün yazın kuramlarının belli yönlerini ele alarak oluşturulan geniş ölçekli bir yazm yaklaşımı ile yazın metinlerini okuma ediminin daha üretici ve yaratıcı bir biçimde gerçekleştirilebildiği, - yazın metni türlerini okuma ediminin farklı yaklaşımlar gerektirdiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
oz Bu çalışmada, yazınbilimde ortaya konulan kuramların paradigma değişimlerini inceleyerek, kuramların yazınbilime yaptıkları kalkılan betimlemek amaçlanmaktadır. Böyle bir amaç, yazın kuramları ne tür paradigma değişimleri yapmıştır, yazın eğitiminde, yazın metni okuma ediminde hangi yazın kuramı en uygun kuramdır, yazın metni türlerini okuma edimi arasında ne tür farklılıklar vardır gibi soruların sorgulanmasını gerektirir. Bu bağlamda, yazınbilim alanındaki bütün yazın kuramları etraflıca ele alınarak hazır kuramlardan geniş ölçekli bir yazın yaklaşımı önerisi sunulmaktadır. Bu yeni yaklaşım yazın kuramlarının belli yönlerini ele alarak oluşturulmuştur. Söz konusu yeni yazın yaklaşımı ile iki şiir, bir kısa öykü ve bazı roman ve öykülerden alınan kısa alıntılar üzerinde çözümleme çalışmaları örnek modeller olarak sunulmuştur. Böyle bir araştırmanın sonunda, her bir yazın kuramının yazınbilimde paradigma değişimi yaptığı, - tek bir yazın kuramı yerine bütün yazın kuramlarının belli yönlerini ele alarak oluşturulan geniş ölçekli bir yazm yaklaşımı ile yazın metinlerini okuma ediminin daha üretici ve yaratıcı bir biçimde gerçekleştirilebildiği, - yazın metni türlerini okuma ediminin farklı yaklaşımlar gerektirdiği ortaya konulmuştur. ABSTRACT This study aims to inquire into the paradigmatic changes of the literary theories and to describe the tendencies of the mentioned thoeries in the field of literary studies. Such an aim entails to examine such questions: what are the paradigmatic changes that the current literary theories have displayed in the field of literary studies, which literary theory is the most functional in literary education while reading the literary texts, what are the methods used while responding to different types of literary texts,? In this context, the literary theories are questioned and the proposal of a new approach to literary texts is introduced in this study. This approach involves some points of the current literary theories. Two poems, a short story and some extracts from different novels and stories were chosen to study and to examine the new approach as the sample studies. In conclusion, it has been ascertained that each of the current literary theories has displayed paradigmatic changes in the field of literary studies, instead of employing only one literary theory, a large-scale appproach including certain principles of the current literary theories may bring larger perspective to literary studies and enhance creative readings, all literary texts do not get the same response from readers of different profile. m