Gazali ve Swinburne`de Tanrı-zaman ilişkisi
The Relation between Dod and time in Gazali and Swinburne
Yazar: ENGİN ERDEM
Danışman: PROF.DR. RECEP KILIÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Gazzali = Gazali ; Swinburne, Richard = Swinburne, Richard ; Tanrı = God ; Zaman = Time

Özet:
Felsefe ve teoloji geleneğinde Tann'nın ezelîliği iki biçimde yorumlanmıştır. Birinci görüşe göre Tann'nın ezelîliği, O'nun zamanın dışında veya zamansız olması anlamına gelir. Diğer görüşte ise Tanrı, zamansız bir varlık değil, aksine sonsuz bir zamanın her anında bulunan bir varlıktır. Bu çalışmada ilk olarak, Tann'nın zamansızlığı görüşünü benimseyen Gazâlî'nin yaklaşımım inceledim. Ona göre, zaman âlemin yaratılması ile başlamıştır ve sadece ilintisel bir gerçekliğe sahiptir. Zamanın varlığı, hareket ve değişime bağlıdır. Tann'nın değişmez ve kendi dışındaki her şeyi yaratan bir varlık olması, O'nun zamansız bir varlık olduğunu gösterir. Fakat Tann'nın zamansızlığı ve değişmezliği, O'nun bir zat olmasını engellemez. Çünkü Tann'nın bir fiili yapması O'nda sadece ilişkisel bir değişime neden olur. Tann'nın zamansal olgulan bilmesine gelince, Gazâlî'ye göre, Tann bunlan zamansız ve değişmez bir bilgiyle bilir. Çünkü, Tann'nın bakış açısından geçmiş, şimdi ve gelecek gerçek ayıranlar değildir. ikinci olarak, Tann'nın zamanlılığını savunan Swinburne'un görüşlerini inceledim. Ona göre zaman, mantıksal bir zorunlulukla sınırsız olmalıdır. Tann, her şeyi bilen, her şeye gücü yeten bir varlık olarak, ilâhî zamansızlık görüşünde iddia edildiği gibi tek bir an' da var olamaz. Aynı şekilde Tann'nın zamansal olgulan bilmesi, O'nun zaman içinde var olmasına bağlıdır. Aynca, yaratma, sevme ve bilme gibi ilâhî fiiller, O'nun katı anlamda değişmez bir varlık olamayacağı anlamına gelir. Tann, zamansız bir varlık değildir, aksine O, zamanın her bir periyodunda vardır. Tann ve zamanın birlikte bulunması, Tann'nın zamanın mahkumu olduğu anlamına gelmez. Çünkü bu ilâhî irade ile olmuştur.

Abstract:
In the tradition of Philosophy and theology God's eternity has been interpreted in two ways. According to the first view God's eternity means that He is outside of time or timeless. As for the rival view, God is not a timeless being but He has an existence which persists through an infinite time. In this thesis, firstly I analysed Gazali' s approach, who adopts the view of God's timelessness. According to him, time did start by the creation of the Universe and it has only an accidental reality. The existence of time depends on motion and change. The fact that God is an immutable being and the Creator everything except himself shows that He is a timeless being. But God's timelessness and immutability do not keep him from being a person. Because, to perform an action causes only a relational change in God. As for the God's knowledge about the temporal facts, according to Gazali, God knows them by a timeless and immutable knowledge. Because, from the God's point of view, past, present and future are not real distinctions. Secondly, I analysed Swinburne's views, who defends God's temporality. According to him, time as a logical necessity must be unbounded. God as an omnipotent and omniscient being can't exist at an instant as it has been caimed in the view of divine timelessness. In the same way, God's knowing temporal facts depends on His existence in time. In addition to this, the fact that divine actions such as creating, loving and knowing mean that He can't be an immutable being in a strong sense. God is not a timeless being but He exists throughout all periods of time. The fact that God and time exist together doesn't mean that God is a time's prisoner. Because this arises from the divine will.