Üniversitelerde görev yapan idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik algıları arasındaki ilişki
The relationship between organizational identity and self-efficacy perceptions of administrative staff in the universities
Yazar: ŞEBNEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. FERUDUN SEZGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yükseköğretim = Higher education ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel kimlik = Organizational identification ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Üniversite personeli = University personnel ; Üniversiteler = Universities ; İdari personel = Administrative personnel

Özet:
Araştırmanın amacı, üniversitelerde çalışan idari personelin görüşlerine göre örgütsel kimlik ve özyeterlik algısı düzeylerini ortaya çıkarmak, bu iki kavramın birbiri ve belirli demografik değişkenler ile arasındaki ilişkileri belirlemek ve idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik düzeyleri konusunda kurum türüne göre bir fark olup olmadığını incelemektir. Buna ek olarak, çalışmada idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik düzeyleri hakkındaki görüşlerini ve bu iki algıyı yükseltmeye ilişkin önerilerini bir araya getirerek sentezlemek hedeflenmiştir. Araştırma karma desende tasarlanmıştır. Araştırmanın hedef evrenini üniversitelerin akademik birimlerinde görev yapmakta olan tüm idari personel, örneklemini ise Ankara'daki devlet ve vakıf üniversitelerinde bulunan sosyal bilimler, fen bilimleri ve sağlık bilimleri olmak üzere 3 temel bilim alanına ait fakülteler oluşturmaktadır. Çalışmada Ankara'da bulunan 9 vakıf ve 5 devlet üniversitesinin eğitim, iktisadi ve idari bilimler, fen/fen edebiyat, mühendislik, diş hekimliği ve sağlık bilimleri fakültelerine yer verilmiştir. Araştırmada seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme ve basit seçkisiz örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmına 321, nitel kısmına ise 12 idari personel katılmıştır. Çalışmada nicel verilerin derlenmesine yönelik "Genel Özyeterlik Ölçeği" ve "Çok Boyutlu Örgütsel Kimlik Ölçeği", nitel verilerin elde edilmesine yönelik ise araştırmacı tarafından bu çalışma kapsamında geliştirilmiş bir yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada öncelikle Çok Boyutlu Örgütsel Kimlik Ölçeği Türkçe'ye uyarlanmış, veriler toplanmış ve çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesi için betimsel istatistikler, ilişkisiz örneklemler için t testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik algılarının cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve medeni durum değişkenlerine göre bir farklılık gösterip göstermediğinin anlaşılması amacıyla veriler kategorilere ayrılarak ilişkisiz örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Çalışmada, nitel veriler için görüşme tekniği kullanılmış ve betimsel analiz uygulanmıştır. Nitel ve nicel veriler birleştirme yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları üniversitelerde görev yapan idari personelin üniversiteye yönelik olumlu bir tutum içerisinde olduklarını ortaya koymuştur. İdari personelin uyum ve davranışsal aidiyet boyutlarında birbirlerine yakın ve orta düzeyde bir algı geliştirdikleri görülmüştür. Personel görev yaptığı üniversiteye yönelik yüksek düzeyde bir bağ hissetmekte ve kendisini yeterli ve donanımlı görmektedir. Vakıf üniversitelerinde görev yapan idari personel devlet üniversitelerindeki idari personele göre daha yüksek örgütsel kimlik algısına sahiptir. Ancak örgütsel kimlik algısının alt boyutlarında kurum türü değişkenine göre farklı düzeyde ilişkiler saptanmıştır. Her iki kurum türünde de idari personel kendisini yüksek düzeyde donanımlı ve yetkin hissetmektedir. İdari personelin cinsiyeti örgütsel kimlik algı düzeyleri üzerinde bir fark yaratmamakta, özyeterlik algısı her iki cinsiyet için de yüksek hesaplanmasına rağmen kadın idari personel yaptığı iş konusunda kendisini erkek personelin hissettiğinden daha yeterli hissetmektedir. Personelin yaşı arttıkça örgütsel kimlik algısı da yükselmektedir. Evli idari personel bekar idari personele göre daha yüksek örgütsel kimlik algısına sahipken evli ve bekar idari personelin özyeterlik algısında bir fark yoktur. Kurumdaki çalışma süresi arttıkça personelin özyeterlik algısı da yükselmektedir. Ancak kurumdaki çalışma süresi ile örgütsel kimlik ve alt boyutları arasında herhangi bir ilişki tespit edilmemiştir. İdari personelin özyeterlik ve örgütsel kimlik algısı eğitim düzeyine göre farklılaşmamaktadır. Buna ek olarak, personelin özyeterlik algısı arttıkça örgütsel kimlik algısının da yükseldiği ve özyeterlik algısının örgütsel kimlik algısının yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında idari personelin yaptıkları işin değerli olduğunu düşündüğü ve üniversitede görev yapmaktan memnuniyet duyduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, üniversitelerin idari personele sağladığı çalışma şartları ve hak ve ayrıcalıkların personelin memnuniyet duygusunu etkileyen temel faktörler olduğu, personelin görevlerine yönelik olumlu yaklaşımlarının diğer sebeplerinin ise kuruma atfettikleri değerden ve yaptıkları işten aldıkları keyiften kaynaklandığı görülmüştür. Personelin ifadeleri görevlerine dair olumsuz yaklaşımların kendini değersiz hissetme, adaletsizlik duygusu, mecburiyet hissi ve umutsuzluktan kaynaklandığı yönündedir. Üniversitelerde çalışan idari personelin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları sorunlar çalışma şartları, üniversite içi iletişim, fiziksel olanaklar ve işleyiş ile ilgili sorunlar olarak gruplanabilir. Araştırmada, ayrıca, özyeterlik ve örgütsel kimlik algılarının artmasına yönelik idari personelin sundukları önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to identify the organizational identity and self-efficacy levels of administrative staff, relationships between these two concepts and some demographic variables and to explore the differences in the organizational identity and self-efficacy levels of administrative staff working at the state/private universities. The study also aimed to explore the opinions of administrative staff on their organizational identity and self-efficacy levels and how to improve them. For this aim, mixed-methods research was adopted. The target population of this research is the administrative staff working at the universities and the sample consisted of the staff selected by stratified and simple random sampling method from the faculties of Educational Sciences, Economic and Administrative Sciences, Arts and Sciences, Engineering, Dentistry and Health Sciences in 5 state and 9 foundation universities in Ankara. The data were collected through "The Self-Efficacy Scale" and "Multidimensional Identity Scale" from 321 administrative staff and semi-structured face-to-face interview form developed by the researcher from 12 administrative staff. In the first stage of the research, Multidimensional Identity Scale was adapted to Turkish culture. In the second stage, data were collected and analyzed. Independent samples t-test, Pearson product moment correlation coefficient, simple linear regression, one-way Anova, and descriptive statistics were applied for the analysis of the quantitative data. For the qualitative data, descriptive analysis is preferred. The findings of the study indicated that organizational identity levels of administrative staff are not low and they are not in a negative attitude towards the university. Besides, they score moderately on the organizational identity dimensions of goodness of fit and behavioral involvement. Administrative staff develop a high level of attachment to the university and they have a high level of self-efficacy on their job. Administrative staff in private universities have a higher level of organizational identity than the staff at the state universities. However, staff in both institutions have a high level of self-efficacy. Although both sexes develop a high level of efficacy, female staff feel more efficacious than the male staff. The level of organizational identity increases as the staff get older. Staff who are married have a higher level of organizational identity. However, their levels of self-efficacy do not differ. As the staff get more experienced at the university, their levels of self-efficacy also increase. Educational level of the staff does not create a significant difference on the organizational identity and self efficacy levels. Moreover, organizational identity levels increase with the self-efficacy of the staff and self-efficacy predicts the organizational identity in this context. The staff share the opinion that they have valuable contribution to the university and they are contented with being at the university. The main reasons of this are working conditions, benefits and rights the university enables them. The other reasons of their positive attitude towards the university are the value they attribute to the university and the joy they feel from their job. The negative attitude of the staff stem from the feeling of worthlessness, injustice, obligation and hopelessness. The problems the staff face at the university can be classified as working conditions, poor communication, inadequate facilities and operational mechanisms. The study also consists of the suggestions the staff generates for the development of their self-efficacy and organizational identity.