Öğretmen adaylarının dijital çevre ve dijital atık kavramlarıyla ilgili algılarının incelenmesi
Examining the perceptions of teacher candidates regarding digital environment and digital waste concepts
Yazar: MURAT BİÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN YANARATEŞ
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Atıklar = Wastes ; Sayısal atık = Digital waste ; Sayısal yetenekler = Digital capabilities ; Sayısal çevre = Digital environment ; Sayısallaştırma = Digitization ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, öğretmen adaylarının dijital çevre ve dijital atık kavramlarıyla ilgili algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sürecinde temel karma araştırma yöntemlerinden birleştirme (çeşitleme) deseni kullanılmıştır. Birleştirme deseni ile nitel ve nicel veriler faklı bakış açıları ile ele alınabilmektedir. Eğitim bilimleri alanında yapılan birçok çalışmada elde edilen nicel bulgular çoğu zaman katılımcıların genel eğilimlerini ve ilişki düzeylerini açıklamaktadır (Karasar, 2011). Nitel bulgular ise araştırmacılara daha derin ve kişisel görüşlerin belirlenmesinde daha esnek bir araştırma ortamı kurulmasını sağlamaktadır. Bu nedenle nicel ve nitel verilerin ortak bir paydada birleştirilmesi çalışmanın geçerliğini,  güvenirliğini ve kapsamını olumlu yönde etkilemektedir (Acar, 2017). Araştırmanın örneklemi 2021-2022 öğretim yılı, güz döneminde Karadeniz Bölgesinde bir devlet üniversitesine bağlı eğitim fakültesinin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören 340 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Dijital Çevre Algı Ölçeği", "Dijital Atık Algı Ölçeği", "Kelime İlişkilendirme Testi" ve "Yarı Yapılandırılmış Açık Uçlu Görüşme Soruları" kullanılmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS 25.0 programları kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının dijital çevre kavramıyla ilgili algılarının cinsiyet, sınıf düzeyi, anabilim dalı ve aylık harcama düzeyine göre anlamlı bir farklık ortaya çıkarmadığı, yalnızca yaşanılan yer değişkeni açısından anlamlı farklılık oluşturduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının dijital atık kavramıyla ilgili algılarının yalnızca cinsiyet değişkeni açısından anlamlı farklılık oluşturduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının dijital çevre ve dijital atık algıları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmen adayı yetiştiren fakültelerin ders öğretim programlarına dijital çevre ve dijital atık konularının ilave edilmesi, bu bağlamda onlara konuyla ilgili bazı projeler ve uygulamalı dersler verilmesi ve konuyla ilgili okul dışı öğrenme ortamlarının sağlanması önerilmiştir.

Abstract:
This research aims to examine teacher candidates' perceptions of the concepts of the digital environment and digital waste. Combination (variation) design, one of the basic mixed research methods, was used in the research process. With the combining pattern, qualitative and quantitative data can be handled differently. Quantitative findings obtained in many studies in the field of educational sciences often explain the general tendencies and relationship levels of the participants (Karasar, 2011). Qualitative findings, on the other hand, provide researchers with a more flexible research environment in determining deeper and personal views. For this reason, combining quantitative and qualitative data on a common denominator positively affects the validity, reliability and scope of the study (Acar, 2017). The research sample consists of 340 teacher candidates studying in various departments of the education faculty of a state university in the Black Sea Region in the fall semester of the 2021-2022 academic year. "Personal Information Form", "Digital Environment Perception Scale", "Digital Waste Perception Scale", "Word Association Test", and "Semi-structured Open-Ended Interview Questions" were used as data collection tools in the research. SPSS 25.0 and SPSS AMOS 24.0 programs were used to analyse the quantitative data obtained. According to the findings obtained in the study, it was determined that the perceptions of the pre-service teachers about the concept of a digital environment did not reveal a significant difference according to gender, class level, department and monthly expenditure level, but only in terms of the place of residence variable. It was determined that the pre-service teachers' perceptions about the concept of digital waste significantly differed only in terms of the gender variable. In addition, it was determined that there is a positive relationship between pre-service teachers' perceptions of the digital environment and digital waste. In line with the findings obtained as a result of the research, it was suggested that the subjects of the digital environment and digital waste should be added to the curriculum of the faculties that train teacher candidates. In this context, some projects and practical lessons should be given to them, and out-of-school learning environments should be provided.