Endüstri mirası kapsamındaki su kulelerinin yeniden işlevlendirilme süreçlerinin örnekler üzerinden irdelenmesi
Examining the re-functioning processes of water towers within the scope of industrial heritage through examples
Yazar: ELİF DEVRİM
Danışman: DOÇ. DR. KUNTER MANİSA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari = Architectural ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Hayatın en temel unsuru olan su, canlıların varlıklarını sürdürebilmeleri için gerekli olan elzem bir ihtiyaçtır. Bu doğrultuda, su kaynaklarına yakın bölgelerde yerleşim yerleri kurulması tarih boyunca öncelikli olarak tercih edilmiştir. Şehirleşmenin temelini oluşturan suyun, kullanıcıya ulaştırılması için yıllar içinde birçok yapı etkili rol oynamıştır. Suyun etkin bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla inşa edilen su yapıları, inşa edildikleri dönemin kültürel ve sosyal özelliklerine dair önemli ipuçları sunmaktadır. Su yapıları arasında kayda değer bir konuma sahip olan su kuleleri, geçmişin izlerini günümüze taşıyan ve kültürel değeri olan endüstri mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Suyun depolanması ve dağıtılması hedefiyle inşa edilen su kuleleri hem mimari açıdan ilgi çekici hem de teknik açıdan önemli yapılar olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Ancak dünya nüfusundaki artış, gelişen teknoloji, altyapı 
değişiklikleri, bakım ihmali benzeri etkenler günümüzde çok sayıda su kulesinin özgün işlevini yitirmesine neden olmuştur. Yeniden işlevlendirme projeleriyle yapılara kazandırılan fonksiyonlar, bu yapıların ekonomik, çevresel ve toplumsal açılardan sürdürülebilir şekilde kullanılmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda, su kulelerinin yeniden işlevlendirilmesi, endüstriyel mirasın korunmasına ve şehirlerin kimliklerinin güçlendirilmesine yol açmaktadır. Çalışma kapsamında, su kulelerinin zaman içindeki evrimi, çalışma prensibi, mekânsal düzenlemesi ve işlevselliği, konumu gibi unsurlar detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu bilgiler, su kulelerinin yeniden işlevlendirilmesi için önemli bir temel oluşturacak şekilde analiz edilmiştir. Çalışmanın bir diğer odak noktasını oluşturan endüstri mirası kavramı ele alınmış; bu bağlamda, endüstri yapılarının korunmasına yönelik çalışmalar ile bu yapıların yeniden işlevlendirilmesinin gerekliliği irdelenmiştir.  Oluşturulan kavramsal çerçeve ışığında, endüstri mirası kapsamında yeniden işlevlendirilen su kulesi örnekleri çözümlenmiştir. Dünya genelindeki projelerden belirli ölçütler doğrultusunda seçilen örneklerin, ilk kullanımlarından dönüşüm süreçlerine ve yeni kullanım aşamalarına kadar olan yolculukları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu süreçte, eski yapıya yeni işlev kazandırma amacıyla yapılan müdahaleler ele alınmıştır. Son olarak, değerlendirmeler yapılarak çalışmanın genel sonuçları ortaya konulmuştur.

Abstract:
Water, the most fundamental element of life, is an essential need for living organisms to survive. Throughout history, settlements have been primarily established near water resources. Over time, many structures have been built to effectively deliver water, a key factor in urbanization. Water structures, constructed to ensure the efficient use of water, provide valuable insights into the cultural and social characteristics of the periods in which they were built. Among these, water towers hold a prominent position, constituting an important part of industrial heritage that carries traces of the past into the present and holds cultural value. Built for water storage and distribution, water towers have remained architecturally intriguing and technically significant. However, factors such as population growth, technological advancements, infrastructure changes, and neglect have caused many water towers to lose their original functions today. The functions added through reuse projects allow these structures to be used sustainably in economic, environmental, and social terms. In this context, the reuse of water towers helps preserve industrial heritage and strengthen the identities of cities.The study examines the evolution of water towers over time, their working principles, spatial arrangement, functionality, and locations in detail. This information forms an important foundation for the reuse of water towers. The concept of industrial heritage, another key focus of the study, is discussed, along with the need for the protection and refunctioning of industrial buildings. Based on this conceptual framework, examples of water towers repurposed within industrial heritage were analyzed, with a detailed examination of their transformation processes and new uses. Finally, general conclusions are presented through evaluations.