Dijital platformların belgesel üretim, dağıtım, tüketim ilişkileri üzerine etkileri: Netflix belgeselleri
Effects of digital platforms on documentary production, distribution, and consumption relations: Netflix documentaries
Yazar: SEVİNÇ KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OZAN OTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anlatı = Narrative ; Belgesel film = Documentary film ; Belgeseller = Documentaires ; Dijital platformlar = Digital platforms ; Netflix = Netflix ; İnternet protokulü televizyonu = Internet protocol television

Özet:
İnsan var olduğu andan itibaren dünyayı ve yaşayışı anlamlandırabilmek için anlatılar evreni inşa etmiştir. Anlatılar, tarih boyunca insanlığın kendisi ve diğer insanlarla kurduğu bağı güçlendiren bir iletişim aracı halini almıştır. İnsanın var ettiği bütün kültürel yapı içerisinde yer alan üretim biçimlerinde -ilkel dönem mağara resimlerinden günümüzdeki dijital yazılımlara kadar- anlatılarla karşılaşmak mümkündür. Bu çalışma, tarihsel süreç içerisinde kendi anlatı yapısını oluşturan Belgesel Sinemanın, günümüzde en çok rağbet gören dijital platform olan Netflix içinde, geçirdiği teknik ve anlatısal dönüşüme odaklanmayı hedeflemektedir.  

İnternet alanında meydana gelen web 2.0 anlayışı dijital film endüstrisini de etkileyerek seyirciyi edilgen bir yapıdan çıkarıp daha etkin bir konuma oturtmaya başlamıştır. Dijital bir platform olan Netflix'in de üretim, tüketim ve dağıtım olanakları film üretme pratiklerini ve izleme alışkanlıklarını değiştirdiği gibi Belgesel Sinema anlayışını da hem teknik hem de anlatı bakımından değiştirmeye başlamıştır. Teknik anlamda meydana gelen gelişmeler biçimsel anlamda belgesel sinemayı kurmaca film anlayışına yaklaştırırken (sinematografi, montaj, yeniden sahneleme ve anlatının devimi açısından) içerik olarak daha kişisel anlatılar rağbet görmeye başlanmıştır. Bu bağlamda tez kapsamında ele alınan Netflix orijinal yapım belgesel film örnekleri olan Dr. Stutz (2022) ve Tell Me Who I Am (2019) biçim ve içerik bağlamında kapsamlı olarak çözümlenmiştir. Çözümleme sonucunda Netflix'in üretim, tüketim ve dağıtım ilişkisi diyalektiğinde 'değişen' belgesel anlatısı seyirciyi filme dahil etme noktasında daha öznel hikayelerin anlatımına yöneldiği sonucu çıkarken, sinematografik dil kurmaca film teknikleriyle özdeşlik kurması açısından dikkat çekmiştir.  

 

Anahtar kelimeler: Anlatı, Belgesel Sinema, Netflix

Abstract:
Humanity has constructed narrative universes in order to make sense of the world and life since the moment it existed. Narratives have become communication tools that strengthen the connections that humanity has established with itself and other people throughout history. It is possible to encounter narratives in the artifacts included in all cultural structures created by wo/man —from primitive cave paintings to modern digital software. This study aims to focus on the technical and narrative transformation that documentary cinema, which has formed its own narrative structure in the historical process, has undergone in Netflix, which is the most popular digital platform today. 

The web 2.0 concept has also affected the digital film industry and started to take the audience out of a passive condition and put it in a more active position. As a digital platform, Netflix's production, distribution and consumption opportunities have changed the practices of filmmaking and viewing habits, as well as documentary cinema has begun to change both stylistically and narratively. While the developments in the technical sense have brought documentary cinema closer to the fictional film in the formal sense (in terms of cinematography, editing, re-staging and the movement of the narrative), more personal narratives have started to become in demand as content. In this context, the examples of Netflix original documentary films discussed within the scope of the thesis are Dr. Stutz (2022) and Tell Me Who I Am (2019)have been extensively analyzed in terms of form and content. As a result of the analysis, it was concluded that Netflix's documentary narrative, which 'changes' in the dialectic of production, consumption and distribution, tends to tell more subjective stories in terms of involving the audience in the film, while the cinematographic language draws attention in terms of identifying with fictional film techniques. 

Keywords: Narrative, Documentary, Netflix