Anadoluhisarı Osmanlı dönemi mezar taşı kitabelerinin dil incelemesi
The linguistic analysis of Ottoman period epitaphs in Anadoluhisari
Yazar: YUSUF AÇIKGÖZ
Danışman: PROF.DR. EMİNE GÜRSOY NASKALİ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu araştırmada yüz doksan dokuz mezar taşı baş kitabeleri fonetik açıdan ele alınıp,her biri kendi dönemini yansıtacak şekilde incelenmiştir. Tarih olarak 14. yüzyılın sondöneminden başlayarak, 15. yüzyıl, 16. yüzyıl, 17. yüzyıl, 18. yüzyıl ve 19.yüzyılın dilözelliklerinin bazı hususları ilk bakışta rahatça görülmektedir. Ama çoğunlukla kitabeler 19yüzyıla aittir. Bu çalışmada, taşların plastik özellikleri bir tarafa bırakılmıştır. Arapalfabesinden Latin alfabesine çevrildiğinde transkırip yapılarak bir çevirim olmuştur. 15.yüzyıl, 16. yüzyıl, 17. yüzyıl, 18. yüzyıl ve 19. yüzyılın dil özelliklerini içinde barındırdığıiçin aynı kelimenin hangi yüzyılda kullanılışı nasılsa o şekilde metne sadık kalınarak kalemealınmıştır. Mezar taşının baş kitabesinde yazılan satırlar sayısı kadar çeviri yapılmıştır. Bubakımdan cümle olarak değil de kitabedeki satır olarak yazılmıştır.Fotoğraf çekilen yerin durumun iyi olmaması ve değişik teknikleri uygulamak için izinverilmemesinden dolayı bazı fotoğraflarda çift mezar taşı baş kitabesi görülecektir. Amabunlar teker teker ayrı sayfalarda yazılmıştır. Bazı mezar taşlarının bir kısmının toprakaltında olmasından dolayı parantez içinde (alt tarafı toprak altındadır) ibaresi metneeklenmiştir. Bazı taşların kırık olmasından dolayı bu durumu göstermek için dik parantez içiüç nokta [?] ile belirtilmiştir. Bütün çabalara rağmen okunamayan yazılar ise okunulamayankelime kadar parantez içi ( ) bırakılmıştır. Çekilen her fotoğrafa bir numara verilmiş sonra bunumaralara göre bir sınıflandırma yapılmıştır. Sınıflandırma esnasında adı geçen kavramıbulmak için fotoğraf numarasından yararlanılmalıdır. Bunun yanında metinlerde geçenkelimelerin anlamlarının bulunması için sözlük eklenmiştir. Sözlükte yer almayan kelimelerya bilinen kelimeler olduğundan ya da lügatlerde bulunamayan kelimeler olduğundandır.Metinlerin daha rahat anlaşılması için meslekleri belirten bir ilave eklenmiştir. Çevirimesnasında metne sadık kalmak adına tarihler sadece hicri tarih olarak konuldu. Tezin sonunahicri yılın karşılığı olarak miladi yıl da eklendi. Böylelikle dönemin şu ana çevirimi de dahada kolay oldu. Fotoğraflar kronolojik bir sisteme göre değil de mezarlıktaki adalarda bulunanmezarlara göre yapıldığı için hangi tarihin kaçıncı sayfada geçtiğini bulmak için tarihçizelgesine sayfa numarası da eklenmiştir.Araştırmanın asıl amacı mezar taşı baş kitabelerini fonetik açıdan incelemek olsa danihai amaç kaybolan bu tarihi zenginliği zabt ü rabt altına alıp gelecek kuşaklara aktarmaktır.Araştırma dönemin dil özelliklerini göstermesi açısından büyük bir yere sahiptir.Araştırma yapılan yerin tarihi ve coğrafi özellikleri giriş bölümünde tanıtılarakaraştırmacıların bir bilgi bütünlüğüne ulaşmaları hedeflenmiştir.

Abstract:
Anadoluhisarı which is used as millitary area in 15 th century and as summer place in18 century, has historical and geographical importonce. The subject of this study is to readand to classify the ottoman gravestones which exist here.199 head slabs has been read and taken photographs. Then, they have been classified.The dictionary, and occuppatinoal section and history Schedule have been attached to benefitfrom this study.