Hititlerde zanaatlar ve zanatkârlar
Artisanship and artisans in Hittites
Yazar: HATİCE UYANIK
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Hitit Dönemi = Hittite Period ; Hitit sanatı = Hittite art ; Hititler = Hittites ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Zanaatkarlık = Craftsmanship ; Zanaatlar = Crafts

Özet:
"Hititlerde Zanaatlar ve Zanaatkârlar" adlı bu tez çalışması, M.Ö. II. binde Anadolu'da ilk defa siyasi birliği sağlamış olan Hititlerde, zanaat faaliyetlerinin, ekonomik, sosyal ve kültürel yapıdaki yerini, filolojik ve arkeolojik kaynaklar ışığında ortaya koymayı amaçlamaktadır. 
Çivi yazılı metinlerden tespit edilen metal işlemeciliği, dokumacılık, dericilik, marangozluk ve çömlekçilik gibi başlıca zanaat dalları esas alınarak, çalışma kapsamında bu zanaat kollarının organizasyonları, zanaatkârların çalışma mekanları ve koşulları, uygulamış oldukları teknikler, üretmiş oldukları ürünler, zanaat ürünlerinin fiyatları ve zanaatkârların sosyal statüleri incelenmiştir.
Hitit ülkesinde saray ve tapınağa bağlı olanlar ve serbest çalışanlar olmak üzere iki grup zanaatkâr mevcuttu. Serbest çalışan zanaatkârlar, saray ve tapınaktan bağımsız olarak kendi evlerinin ihtiyaçlarını karşılamak için belli bir ücret karşılığı iş yapanlardı. Bir kamu görevlisi olarak nitelendirilebilecek olan saray ve tapınağa bağlı zanaatkârlar ise uzmanlıkları doğrultusunda sarayın, tapınağın ve ordunun ihtiyacı olan her türlü malzemenin üretilmesinden sorumluydular. Kraliyetin bekası için, bu üretim faaliyetlerinin sekteye uğramaması gerekiyordu. Bu nedenle saray ve tapınağa bağlı zanaatkârların ihtiyaç duyduğu her türlü hammadde, alet-edevat, çalışma ortamı ve kişisel ihtiyaçlar, devlet tarafından karşılanmaktaydı. Hitit ülkesinde üretimi yapılmayan zanaat ürünleri ise ticaret, haraç ve hediye yoluyla yine devlet tarafından temin edilmekteydi. Hitit ekonomisinde önemli bir yere sahip olan zanaatkârlar, idari, askeri, sosyal ve kültürel açıdan da ciddi roller üstlenmişlerdir.



Anahtar Kelimeler: Hitit Devleti, Zanaatkâr, Atölye, Ekonomi, Tapınak.

Abstract:
This study titled as 'Artisanship and Artisans in Hittites' aims at presenting the position of artisanship facilities, in the light of philological and archaeological resources, in economic, social and cultural structure of Hittites who for the first time achieved a political unity in Anatolia during the second century B. C.
Based on primary works of artisanship such as metal embroidery, textile industry, leather trade, carpentry and pottery, organizations of these aspects of artisanship, working spaces and conditions of the artisans, their techniques, products they produced, prices of the these products and social status of the artisans have been analyzed.
There were two types of artisans in Hittites; those who belonged to the court and the temple and those who were freelancers. Freelancers were those who worked for a sum of fee in order to provide their own needs independently of the court and the temple. Artisans having worked dependent on the court and the temple who could be called a public official were responsible of producing every kind of material in the direction of their expertise of which the temple and the army were in need. For the continuation of the kingdom, those production facilities should not be interrupted. For that reason, every kind of raw material, paraphernalia, work environment and personal necessities were met by the state itself of which the artisans dependent on the court and the temple were in need. The products of artisanship that were not produced in Hittites were again supplied by the state through trade, tax and lagniappe. Artisans who had a significant place in the economy of Hittites played important roles in terms of administration, military, society and culture.



Key Words: State of Hittite, Artisan, Atelier, Economy, Temple.