Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda doğrudan öğretim yöntemi aracılığıyla teşekkür etme ve izin isteme becerilerinin öğretimi
Teaching thanking and asking permission skills through direct instruction method in children with Autism Spectrum Disorder
Yazar: JALE KUTLU DİŞLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TUBA CEYHUN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı alan çocuklara doğrudan öğretim yöntemi aracılığıyla "teşekkür etme" ve "izin isteme" becerilerinin öğretimi amaçlanmıştır. OSB'li çocukların yaşadığı en büyük sınırlılık alanlarından biri kabul edilen sosyal iletişim becerilerinin desteklenmesinde kullanılan yöntemlerden biri olan doğrudan öğretim yöntemi, davranışçı yaklaşıma dayanmaktadır. Öğretim sürecinde beceriyi gerçekleştirmek üzere kullanılan ipuçları aşamalı olarak geri çekilerek, bireyi bağımsız hale getirmek amaçlamaktadır. Bu araştırmanın katılımcıları 2021-2022 öğretim yılında, İstanbul ili Avcılar ilçe sınırları içerisinde yer alan bir ilköğretim okulunda kaynaştırma öğrencisi olan ve sosyal beceri sınırlılıkları sergileyen OSB tanısı almış ikisi 10 yaşında, biri 11 yaşında 3 erkek öğrencidir. Araştırmada hedef beceri olarak "teşekkür etme" ve "izin isteme" becerileri, öğretmen ve aile görüşmeleri ile katılımcılara yönelik Sosyal Beceri Değerlendirme Formu kullanılarak seçilmiştir. Hedef becerilerin öğretim sürecinde araştırmacı tarafından oluşturulan hikayeler ve hikayeleri betimleyen, resimler sıralı kartlar şeklinde öğretim materyali olarak kullanılmıştır. Araştırma yöntemi olarak tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmada öğretim ve izleme verilerinin elde edilmesi amacıyla her bir katılımcı için ortalama 26 öğretim oturumu düzenlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, "teşekkür etme" ve "izin isteme" becerilerini kazandırmada doğrudan öğretim yönteminin etkili olduğu, iki hafta sonra yapılan izleme oturumlarında katılımcılar bağımsız olarak teşekkür etme ve izin isteme becerilerini sergiledikleri gözlenmiştir. Araştırma sonunda öğretim sürecinin etkililiğine yönelik katılımcıların ebeveynleri ve öğretmenleri olumlu görüş bildirmişlerdir.

Abstract:
In this research, aimed to teach the skills of "thank you" and "ask for permission" to children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) through direct teaching method. The direct teaching method, which is one of the methods used to support social communication skills, which is considered one of the biggest limitations experienced by children with ASD, is based on the behaviorist approach. It aims to make the individual independent by gradually withdrawing the clues used to realize the skill in the teaching process. The subjects of this research are 3 male students, two of whom are 10 years old, and one is 11 years old, who were inclusive students in a primary school located in Avcılar district of Istanbul in the 2021-2022 academic year and were diagnosed with ASD, exhibiting social skill limitations. In the research, "thank you" and "ask permission" skills were selected as target skills by using the Social Skills Evaluation Form for the participants with teacher and family interviews. In the teaching process of the target skills, the stories created by the researcher and pictures describing the stories were used as instructional materials in the form of sequential cards. As a research method, multiple probe model with inter-subject probe phase, which is one of the single-subject research methods, was used. In the research, an average of 26 teaching sessions were held for each subject in order to obtain teaching and monitoring data. As a result of the research, it was observed that the direct teaching method was effective in gaining the skills of "thank you" and "asking for permission", and in the follow-up sessions held two weeks later, the subjects demonstrated the skills of thanking and asking for permission independently. At the end of the research, the parents and teachers of the participants gave positive opinions about the effectiveness of the teaching process.