Çağdaş sanat müzelerinde dijital halkla ilişkiler uygulamaları: İstanbul'daki özel müzeler üzerine bir inceleme
Digital public relations practices in contemporary art museums: A study on private museums in Istanbul
Yazar: ESRA ABRAK
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM KOÇER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Müzecilik = Museology

Özet:
Bu araştırma İstanbul'da faaliyet gösteren çağdaş sanat müzelerinin, dijital halkla ilişkiler ortam ve araçlarını nasıl kullandıkları ve hangi dijital halkla ilişkiler uygulamalarını kullanarak müzecilik hizmetlerini gerçekleştirdiklerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Araştırmanın evrenini, Türkiye'deki büyük ölçekli şirketlerin bünyeleri ekseninde kurulmuş, çağdaş sanat müzeleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, amaçlı örneklem yöntemi ile seçilen İstanbul'da yer alan çağdaş sanat müzelerinden İstanbul Modern, Pera Müzesi ve Sakıp Sabancı Müzesi'dir.

Araştırma yöntemi olarak, içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çağdaş sanat müzelerinin kurumsal web sayfaları içerik ve tasarım özellikleri bakımından içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir.  Araştırmada İstanbul Modern, Pera Müzesi ve Sakıp Sabancı Müzesi yetkilileri ile yapılan görüşme sonucunda, müzelerin halkla ilişkiler birim yapılanmasına yönelik veriler elde edilmiştir.

İnceleme sonucunda elde edilen bulgulara göre çağdaş müzelerinin kurumsal web sayfalarında içeriksel anlamda ağırlıklı olarak iletişim bilgileri, hakkımızda bilgileri, pazarlama amaçlı halkla ilişkiler faaliyetleri, yayınlara yönelik çalışmaları, koleksiyona ilişkin bilgiler, eğitim programları gibi unsurlara yer verildiği görülmektedir. Hedef kitle, medya ilişkileri, kampanya bilgileri, reklam bilgilerinin yetersiz olduğu ortaya çıkmaktadır. İnsan kaynakları yönetimi bilgileri açısından müze web sayfalarında yeterli veriye ulaşılamamıştır. 

Müzelerin web sayfalarının tasarım açısından incelemesinde, ana sayfa tasarımında genel kurallara uygun olduğu görülmektedir. Etkileşim açısından, ziyaretçinin müze ziyareti öncesinde müze ile ilgili dijital doküman ve görsel unsurların zenginleştirilmesi olumlu katkı sağlayabilir. Görünürlük için daha çok anahtar kelime kullanımı iyi olacaktır. Müzelerin web sayfasına erişilebilirlik özelliği açısından bilgilerin temel sekmelerde yer verilmesi önemlidir. Ayrıca web sayfası tasarımında engelli dostu bir yaklaşım benimsenmesi gereği vardır. 

Müzelerin dijİtal halka ilişkiler ortam ve araçlarını aktif bir şekilde  kullandıkları tespit edilmiştir. Özellikle sosyal medya platformlarını sıklıkla kullandıkları bulgusuna varılmıştır. Müzelerin kurumsal web sayfalarından erişilen bilgiler doğrultusunda, sosyal medya platformları, çevimiçi basın kitleri, blog, e- bülten yanı sıra dijital etkinliklerden yararlandıkları görülmüştür. Ayrıca müzelerin seyahat, müzik hizmeti sağlayan mecraları da kullandıkları, profesyonel insan kaynakları platformu, kültür-sanat platformunda yer aldığı bulgusuna varılmıştır. Yapılan incelemede çevrimiçi mağazacılık hizmetleri olduğu görülmektedir. Sanal müzeler, özellikle müzecilik alanına özgü geliştirilmiş bir çalışma olarak değerlendirilebilir.

Dijital halkla ilişkiler uygulamaları açısından, müzelerin kurumsal web sayfalarında ağırlıklı olarak sosyal sorumluluk, sponsorluk, etkinlik yönetimi, marka yönetimi, konularında daha görünür ve etkin oldukları görülmektedir. Kurum kimliği ve kurumsal itibar ile ilgili veriler paydaş iletişimi açısından önemlidir. Ancak müzelerin kurumsal web sayfalarında kurum kimliği ve kurumsal itibara yönelik kısmen bilgiye ulaşılmıştır. Kriz yönetimi ile ilgili veriye ulaşmak mümkün olmamıştır. Risk yönetimi açısından yeterli bilgi erişimi söz konusu olmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Dijital halkla ilişkiler, çağdaş sanat müzesi, özel müzeler, İstanbul Modern, Pera Müzesi, Sakıp Sabancı Müzesi

Abstract:
This study aims to discover how contemporary art museums in Istanbul use digital public relations media and tools, as well as which digital public relations applications they use to provide museological services.

The research's population consists of modern art museums in Turkey that were founded under major corporations. Istanbul Modern, Sakıp Sabancı Museum and Pera Museum are museums of modern art located in Istanbul that make up the research sample.

As the research methodology, the content analysis method was applied. The content analysis method was used to review the design elements and content of corporate websites of the selected museums of modern art.  Data about the public relations departments of Istanbul Modern, Pera Museum, and Sakıp Sabancı Museum was acquired as an outcome of the interviews conducted as part of the research project with their officials.

According to the findings of the analysis, corporate websites of contemporary art museums primarily feature content related to their contact information, "about us" sections, marketing-related public relations initiatives, publication projects, details of their collections, and educational programs. The target audience, media relations, and campaign and advertising data are all found to be insufficient. Also, the websites of the examined museums do not contain sufficient information regarding human resources management. 

The design analysis of museum websites reveals that they adhere to the general guidelines for home page design. In terms of engagement, however, improving online resources and related visuals might help visitors before they visit the museum. Increasing the number of keywords would be beneficial for visibility. The inclusion of essential information in the main tabs is important to ensure accessibility to the websites of the selected museums. Additionally, in terms of website design, a disability-friendly approach must be taken.

These museums have been found to actively use digital tools and media for public relations. It has been discovered, in particular, that they frequently use social media platforms. According to information acquired from the museums' corporate websites, they use digital campaigns in addition to blogs, e-bulletins, online press kits, and social media platforms.  Moreover, museums have been observed to participate in professional human resources, cultural, and art platforms, as well as to utilize media that offer travel and music services. The research also reveals the use of online commerce services. Virtual museums can be considered as an advancement in the field of museology in particular.

In terms of digital public relations applications, themes such as social responsibility, sponsorship, event management, and brand management have been observed to be more visible and prominent on museum corporate web pages. Data related to corporate identity and corporate reputation are important for stakeholder communication. However, corporate websites only provided limited information about the museums' company identity and reputation. Furthermore, there was no information available about crisis management. Likewise, sufficient risk management information could not be obtained.

Keywords: Digital public relations, contemporary art museum, private museums, Istanbul Modern, Pera Museum, Sakıp Sabancı Museum