Periton diyalizi hastalarında peritoneal sıvı ve solüt transport parametrelerinin volüm durumu ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of peritoneal fluid and solute transport parameters with volume status in peritoneal dialysis patients
Yazar: MUHAMMED HÜSEYİN KOÇLARDAN
Danışman: PROF. DR. KENAN ATEŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
ÖZET

Giriş: Periton diyalizi (PD) hastalarında, özellikle diyaliz solüsyonlarının biyo-uyumsuz özelliklerine bağlı olarak zamanla periton membranının küçük solüt geçirgenliği artar, hidrolik iletkenliği ve ultrafiltrasyon kapasitesi azalır. Bu durum, volüm kontrolünün güçleşmesine, teknik ve hasta sağkalımının kısalmasına neden olur. Bu çalışmada, PD hastalarında peritoneal eşitlenme testlerinin (PET) en ayrıntılı bilgi vereni olan Uni-PET ile belirlenen peritoneal solüt ve sıvı transport parametreleriyle ultrafiltrasyon yetersizliği ve volüm durumu arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlandı.
 
Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Periton Diyalizi Ünitesi'nde izlenen 59 PD hastası dahil edildi. Hastaların demografik ve antropometrik özellikleri, son dönem böbrek hastalığının etiyolojisi, eşlik eden hastalıkları, PD süresi, yöntemi ve kullanılan solüsyonlar dahil diyaliz tedavi şeması ve idrar volümleri kaydedildi. Glomerüler filtrasyon hızı ve serum NT-proBNP düzeyi tayin edildi. Periton membranının transport özelliğini belirlemek için tüm hastalara Uni-PET yapıldı ve küçük solüt transport hızı, toplam ultrafiltrasyon volümü, küçük porlardan su transportu, serbest su transportu, sodyum elenmesi ve ozmotik glukoz iletkenliği hesaplandı. Uni-PET ile eş zamanlı olarak vücut kompozisyon monitörü (BCM) cihazı ile vücut sıvı volümleri ölçüldü. İki litre %3.86-4.25 glukozlu solüsyonla yapılan 4 saatlik değişim sonunda ultrafiltrasyon volümünün <400 mL olması ultrafiltrasyon yetersizliği ve BCM cihazı ile belirlenen mutlak volüm fazlalığı (OH) değerinin >2.5 litre olması aşikar volüm fazlalığı olarak tanımlandı.

Bulgular: Uni-PET sonuçlarına göre beş hastada (%8.5) ultrafiltrasyon yetersizliği mevcuttu. Ultrafiltrasyon yetersizliği olan hastalarda diyalizat/plazma kreatinin oranı anlamlı olarak yüksek; küçük porlardan su transportu, serbest su transportu, sodyum elenme oranı ve ozmotik glukoz iletkenliği anlamlı olarak düşük bulundu. Bu hastalarda mutlak volüm fazlalığı değeri de daha yüksek idi. Çok değişkenli analizde sadece hızlı peritoneal geçirgenlik ve anüri varlığı ultrafiltrasyon yetersizliği ile anlamlı ilişkili bulundu (sırasıyla p<0.01 ve p<0.05). BCM ile yapılan ölçümlerde 18 hastada (%32.7) volüm fazlalığı, dokuz hastada (%16.4) ise aşikar volüm fazlalığı saptandı. Çok değişkenli analizde aşikar volüm fazlalığı ile anlamlı ilişkili tek değişkenin hızlı peritoneal geçirgenlik olduğu tespit edildi (p<0.01). Sıvı transport ölçütleri ile volüm fazlalığı arasında anlamlı ilişki gözlenmedi.

Sonuçlar: Bulgularımız, PD hastalarında Uni-PET ile belirlenen peritoneal solüt ve sıvı transport ölçütleri arasında sadece hızlı peritoneal geçirgenliğin ultrafiltrasyon yetersizliği ve volüm fazlalığı ile anlamlı ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu verinin standart PET ile de elde edilebileceği dikkate alındığında, PD hastalarında peritonun transport özelliklerini belirlemek için standart PET'e göre daha zahmetli olan Uni-PET'in rutin olarak kullanılmasına gerek olmayabilir. Uni-PET'in klinik ve prognostik değeri konusunda daha kesin yargıya varabilmek için uzun süreli boylamsal çalışmalara gereksinim vardır.

Anahtar Kelimeler: Periton diyalizi, Peritoneal solüt ve sıvı transportu, Peritoneal eşitlenme testi (PET), Uni-PET, Ultrafiltrasyon yetersizliği, Biyo-impedans spektroskopi, Volüm Fazlalığı, Volüm durumu

Abstract:
ABSTRACT

Introduction: In peritoneal dialysis (PD) patients, small solute permeability of the peritoneal membrane increases, hydraulic conductivity and ultrafiltration capacity decrease over time, especially due to the non-biocompatible properties of dialysis solutions. This leads to difficult volume control and shortened technical and patient survival. The aim of this study was to evaluate the relationships between peritoneal solute and fluid parameters determined by Uni-PET, which is the most informative peritoneal equilibration test (PET), and ultrafiltration failure and volume status in PD patients.

Method: This cross-sectional study enrolled 59 PD patients followed up in the Peritoneal Dialysis Unit of the Department of Nephrology, Ankara University Faculty of Medicine. Demographic and anthropometric characteristics, etiology of end-stage renal disease, comorbidities, duration and method of PD, dialysis treatment scheme including the dialysis solutions used and urine volumes of the patients were recorded. Glomerular filtration rate and serum NT-proBNP level were determined. Uni-PET was performed in all patients to determine the transport characteristics of the peritoneal membrane and small solute transport rate, total ultrafiltration volume, water transport through small pores, free water transport, sodium sieving and osmotic glucose conductance were calculated. Body fluid volumes were obtained by body composition monitor (BCM) simultaneously with Uni-PET. An ultrafiltration volume <400 mL at the end of 4 hours of exchange with two liters of 3.86-4.25% glucose solution was defined as ultrafiltration failure and an absolute overhidration (OH) value >2.5 liters determined by BCM was defined as severe fluid overload.

Results: The results of Uni-PET demonstrated that five patients (8.5%) had ultrafiltration failure. In patients with ultrafiltration failure, dialysate/plasma creatinine ratio was significantly higher, while water transport through small pores, free water transport, sodium sieving ratio and osmotic glucose conductance were significantly lower. The absolute overhydration value was also higher in these patients. In multivariate analysis, only fast peritoneal permeability and presence of anuria were significantly associated with ultrafiltration failure (p<0.01 and p<0.05, respectively). BCM measurements revealed volume overload in 18 patients (32.7%) and severe volume overload in nine patients (16.4%). In multivariate analysis, fast peritoneal permeability was the only variable significantly associated with severe volume overload (p<0.01). No significant association was found between fluid transport measures and volume overload.

Conclusions: Our results showed that among the peritoneal solute and fluid transport measures determined by Uni-PET in PD patient, only fast peritoneal permeability was significantly associated with ultrafiltration failure and volume overload. Considering that this data can also be obtained with standard PET, Uni-PET, which is more effortful than standard PET, may not need to be routinely used to determine the transport properties of the peritoneum in PD patients. Long-term longitudinal studies are needed to make a more definitive conclusions about the clinical and prognostic value of Uni-PET.

Key Words: Peritoneal Dialysis, Peritoneal fluid and solute transport, Peritoneal Equilibration Test (PET), Uni-PET, Ultrafiltration Failure, Bioimpedance Spectroscopy, Volume Overload, Volume Status