Kronik insomni hastalarında endokrin ve metabolik değişiklikler ve endotel disfonksiyonu
Endocrine and metabolic changes and endothelial dysfunction in chronic insomnia patients
Yazar: ÖMER FARUK BOLATTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA İSMAİLOĞULLARI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Deksametazon süpresyon testi = Dexamethasone suppression test ; Endotelyum = Endothelium ; Ghrelin = Ghrelin ; Glukagon = Glucagon ; Hipofiz adrenal sistemi = Pituitary adrenal system ; Hipotalamo hipofizeal sistem = Hypothalamo hypophyseal system ; Leptin = Leptin ; Nabız = Pulse ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Amaç: İnsomni patogenezinde öne sürülen nedenlerden biri fizyolojik hiperarousaldır. Ayrıca insomni hastalarında metabolik bozukluklar da sık bildirilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız; kronik insomni hastalarında kortizol ritmini, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HHA) aksın dinamik testleri ile fizyolojik arousal durumunu, HOMA-IR, oral glikoz tolerans testi (OGTT), leptin, ghrelin ile metabolik durumlarını ve nabız dalga hızı(NDH) ile de endotel fonksiyonlarını değerlendirmektir.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Gevher Nesibe Hastanesi Nöroloji Kliniğinde, 23-60 yaş arasında herhangi bir psikiyatrik, endokrin ve uyku hastalığı olmayan 20(13 kadın, 7 erkek) insomni hastası ve yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi(VKİ) uyumlu 15 sağlıklı kontrol alındı. Kortizol ritmi (06:00, 12:00, 18:00, 24:00), Adrenokortikotrop hormon (ACTH) stimülasyon testine kortizol cevabı, glukagon stimülasyon testine kortizol ve büyüme hormonu(BH) yanıtları, deksametazon süpresyon testi, OGTT, leptin, ghrelin düzeylerine bakıldı. Endotel disfonksiyonu değerlendirmek amaçlı NDH incelendi. 
Bulgular: İncelenen kortizol ritminde saat 18:00 kortizolü hasta grubunda daha yüksek bulundu(0.14±0.11 vs 0.08±0.06)(p=0.044) . Glukagon stimülasyon testine büyüme hormonu(BH) cevabında hasta grubunda daha az yanıt izlendi fakat istatiksel anlamlılığa ulaşmadı(9.7±9.6 vs 16.3±13.6)(p=0.077). Hasta grubunda leptin seviyelerinin daha yüksek olduğu görüldü(18±16.9 vs 13.1±14.6)(p=0.021). Ghrelin seviyeleri arasında fark bulunmadı. ACTH stimülasyon, glukagon stimülasyon ve deksametazon süpresyon testlerine kortizol cevabında hasta ve kontrol arasında fark bulunmadı. Endotel disfonksiyonu açısından değerlendirilen NDH'nda hasta ve kontrol grubunda anlamlı fark izlenmedi. 
Sonuçlar: Bu çalışmanın sonuçları değerlendirildiğinde insomni hastalarında HHA aksın dinamik çalışmalarında kortizol cevaplarının normal olmasına karşın, akşam kortizollerinin yüksek olduğu saptandı. Glukagon stimülasyon testinde BH cevaplarının az olması ise BH aksında bozulmanın HHA aksındaki bozulmadan daha ön planda olduğunu destekler bir bulgu olarak değerlendirildi. Hasta grubunda daha yüksek leptin düzeylerinin görülmesi, insomni hastalarında leptin direnci olabileceğini düşündürdü.

Abstract:
Objective: Physiological hyperarousal is proposed as one of the factors in the pathogenesis of insomnia. Besides this, metabolic disorders are also frequently reported in patients with insomnia. Our goal in this study is to evaluate physiological arousal by performing cortisol rhythm assessments and dynamic tests of the hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis, to evaluate the metabolic condition by performing HOMA-IR, oral glucose tolerance test (OGTT), leptin and ghrelin assessments and to evaluate endothelial functions by performing pulse wave velocity (PWV) assessments in patients with chronic insomnia.
Material and Method: The study conducted at the Neurology Clinic of the Gevher Nesibe Hospital of the Erciyes University Faculty of Medicine enrolled 20 (13 female, 7 male) insomnia patients between 23 and 60 years of age with no psychiatric, endocrine or sleep disorders and 15 healthy control subjects with age, gender and body mass indexes (BMI) matched. Cortisol rhythm tests (06:00, 12:00, 18:00, 24:00), cortisol response to adrenocorticotropic hormone (ACTH) stimulation tests, cortisol and growth hormone (GH) response to glucagon stimulation tests, dexamethasone suppression tests, OGTT, leptin and ghrelin levels were measured. Pulse wave velocity was measured to evaluate endothelial function.
Findings: The cortisol rhythm test revealed that the 18:00 o'clock cortisol level was higher in the patient group (0.14±0.11 vs 0.08±0.06)(p=0.044). The GH response to the glucagon stimulation test was weaker in the patient group. However, this did not have any statistical significance(9.7±9.6 vs 16.3±13.6)(p=0.077). Higher leptin levels were observed in the patient group (18±16.9 vs 13.1±14.6)(p=0.021). There was no difference between the ghrelin levels. The cortisol responses of the patient group and the control group to the ACTH stimulation, glucagon stimulation, and dexamethasone suppression tests did not show any differences. No significant difference was observed between the patient and control pulse wave velocity values assessed to evaluate endothelial function.
Results: The evaluation of the study results shows that cortisol levels in the evening are higher despite the presence of normal cortisol responses in the dynamic studies of the HPA axis. The weak GH responses in the glucagon stimulation tests were regarded as a finding that supports the opinion that GH axis disorders are more prominent than HPA axis disorders. Besides this, the higher leptin levels in the patient group suggest that patients with insomnia may be leptin-resistant.