Elif Şafak'ın The Architect's Apprentice adlı romanındaki deyim ve atasözlerinin Türkçe ve Fransızca çevirilerinin yorumlayıcı anlam kuramına göre karşılaştırmalı incelemesi
A comparative analysis of french and Turkish translations of the proverbs and idioms in The Architect's Apprentice of Elif Shafak in the light of the interpretive theory of translation
Yazar: NASİBE ERKALAN ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN TEKİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Deyimler = Idioms ; Fransızca = French language ; Roman = Novel ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Yorumlayıcı anlam kuramı = Interpretative meaning theory ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Şafak, Elif = Şafak, Elif

Özet:
İnsan yaşamı ile iç içe olan ve her türden bilimsel ve kültürel alanda ihtiyaç duyulan çeviri, dilsel, kültürel ve iletişimsel bir etkinliktir. Bu çalışmada, Elif Şafak'ın The Architect's Apprentice adlı eserinden seçilen, hem bir dilin en kıymetli varlıkları hem de bir kültürün düşünce tarzını ve yaşayış biçimini yansıtması nedeniyle o kültürün aynası niteliğinde olan atasözleri ve deyimlerin Fransızca ve Türkçe çevirileri, Yorumlayıcı Anlam Kuramı ışığında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İnceleme aşamasında, kaynak eserden seçilen atasözleri ve deyimler, dilsel ve kültürel bağlamları dikkate alınarak değerlendirilmiş ve bunun yanında Yorumlayıcı Anlam Kuramında da önemine sıklıkla değinilen eşdeğerlik ölçütleri de göz önünde bulundurulmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen veriler, Fransızcaya L'architecte du sultan başlığı ile çevrilmiş olan eserin, kaynak metin ile iletilmek istenen anlamın erek dile akıcı ve anlaşılır bir biçimde aktarıldığını göstermiştir. Veriler ışığında, Türkçeye Ustam ve Ben adı ile çevrilmiş olan eserin ise büyük ölçüde eşdeğerliğin sağlanarak çevrildiği ancak kaynak metin yazarının kullanmış olduğu kimi atasözleri ve deyimlerin çevrilmediği, bu nedenle kaynak metin yazarının iletmek istediği anlamın zaman zaman istenen etki ile aktarılamadığı görülmüştür.

Abstract:
Translation, which is intertwined with daily life and required in any kind of scientific and cultural field is a linguistic, cultural and communicational act. This study comparatively analyses the French and English translations of the idioms and proverbs used in The Architect's Apprentice book by Elif Şafak in the light of The Interpretive Theory of Translation due to the fact that idioms and proverbs are invaluable parts of a culture, of which they serve as a mirror reflecting the mentality and life styles. In the analysis part, idioms and proverbs selected from the source text are examined in their linguistic and cultural contexts, and besides, equivalence criteria, frequently referred in The Interpretive Theory of Translation, are taken into consideration. The results obtained from the study indicate that the target text transferred as L'architecte du sultan into French fluently and clearly conveys the meaning intended in the source text. The examination of the Turkish translation titled Ustam ve Ben, on the other hand, indicates that though this translation mostly achieves equivalence, it skips to translate some idioms and proverbs utilized by the source text author, thus it occasionally fails to convey the intended meaning with the desired effect.