Die Brücke (köprü) grubu ve Türk baskı resim sanatına etkileri /
Yazar: SABİRE SUSUZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET FIRINCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Baskı resim = Printmaking ; Die Brücke Grubu = Die Brücke Group ; Resimler = Pictures ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
ÖZET 80'li yıllar bütün dünyada yeni bir resim anlayışını yaymaya başlar: Yeni Dışavurumculuk, 19.yüzyılın sonlarındaki teknolojik gelişme ve toplumsal bunalımlara karşı Almanya'da beliren Dışavurumculuk akımının nostaljik dönüşü diyebiliriz buna. Çünkü 20.yüzyıl başındaki bu akıma "Dışavurumculuk" denilmeseyde, günümüzdeki bu hareketler "Yeni Dışavurumculuk" adı altında görülürmüydü bilemeyiz. "Yaşamdan yaratma cesareti almak ve kendini yaşadığı şeyin hükmüne bağlamak" duygusuyla biraraya gelen "Die Brücke (Köprü) Grubu" etkinlikleriyle Almanya'da Dışavurumculuğun (Ekspresyonizm) ilk adımlarını atarlar. 1905'de çoğu mimarlık öğrencisi olan E.Ludwig Kirchner, Eric Heckel, K.Schmidt-Rottluff ve Fritz Bleyl birliği kurarlar. Max Pechstein, Otto Müller ve Emil Nolde sonradan katılır. Birleştirici öge, çağın bunalımını yaşayan insanın içinde bulunduğu kaos ve gelecek endişesidir. Onlar insanlığı, sarsmayı, değiştirmeyi ve önlerindeki belirsiz geleceğe hazırlanmayı amaçlar. Yeni bir insan, bilinçli bir toplum, yeniden oluşturulacak bir yaşam istekleridir. Genç ve direnişçi güçleri biraraya toplamayı isteyen bu sanatçılar, estetik kaygılardan uzak, yoksulluk ve haksızlıklara eleştirel anlatımlarıyla tepki gösterirler. Figür ya da doğa çıkışlı yapıtlarında karşıtlık etkilerini (görünüş-gerçek, ışık-gölge, acıklı-gülünç, hayran kalma-alay etme v.b.) ağaçbaskının yalın ve çarpıcıs diliyle birleştirerek verirler. Bir dünya görüşü olarak varolan Brücke'lerin olaylara bakışları günümüz insanınkinden farklı değildir. Adını "Böyle Buyurdu Zerdüşt" kitabından olan "Brücke"ler Zenci yontularını, Okyanusya ve Afrika Masklarını, Eski Alman Sanatçılarını incelerler. Yeni anlatımlarını, eski dönemlerden ararlar. Japon estamplarıyla (baskı) güncelleşen baskıresmin çağdaş uygulayıcılarından Gaugin ve Munch'dan ağaçbaskı tekniğini duygusal biçimde uygulamayı öğrenirler. Dahası Goya'nın ürkünç düşleri, Hodler'in zaman kavramını aşan yapıtları, Gauguin'in ilkelliğe veyalınlığa duyduğu ilgi, Von Gogh'un tutku ve bunalımlarını çarpıcı biçimde yansıtışı, Ensor'un düşgücü, Seurat'ın ışıklı renkleri ve Munch'un tüm yüzyılın geleceğini haber veren umutsuz "çığlık"ıyla beliren anlatımları Brücke Sanatçılarında lirik, duygusal ve ilkel bir dışavuruma dönüşür. Yüzeysel, katışıksız renkli resimleri, dış dünya gerçeğini değil, yalnızca kendi öz gerçeklerini verir. Düşgücünün de yardımıyla bir imgeye dönüşür. Sanatçılar anlatımlarında her tür teknikten yararlanırlar. Özellikle ağaçbaskı tekniği onların aracılığıyla canlanır ve çağdaş sanatın önemli anlatım araçlarından biri olur. 1920 sonrası ekspresyonizmin bittiğine dair söylentiler çıkar. Ama bu akım düşünce ve anlatım olarak hala çağımızı etkilemektedir. Bu çağdaş etkileşimden ülkemizi ayrı düşünemeyiz. Sanat ve kültür olarak bizde de yapısal değişiklikler yaşanır; 1 923'de Cumhuriyetin ilanı, 1960 devrimi, 1961 Anayasası, 1 980 hareketi v.b. Ama sosyalist düşünce eğilimleri sanatsal olarak kendini gösteremez. Batı'ya yönelik sanat ve düşünce akımları ülkemizde hızla izlenir ve içeriği pek anlaşılmadan uygulanır. Bu da biçimsel benzerlikten ileri gitmez. Dışavurumculuğun bizdeki etkileri de çoğunlukla bu yöndedir. İnsan yüzünün gergin, çaresiz görünüşü başlangıçta (KtVchner'in yapıtlarında) neydiyse içinde bulunduğumuz 90' lı yıllarda da aynıdır. Bunun nedenini belki de bitmeyen savaşlarda, açlık, hastalık, çevre kirliliği, toplumsal ve ekonomik bunalımlarda aramak gerekir. Bu ortamdaki sanatçı da ister istemez duygularını, öfkesini dışavurumcu bir "çığlık" biçiminde anlatır. Bir yandan tepki gösterirken bir yandan da akılcı çözümlere yönelir. Kısacası, 20.yüzyıl başlangıcı Dışavurumculuk akımıyla açıldı, Yeni Dışavurumculuk' la kapanıyor.

Abstract:
ABSTRACT The eighties are the beginning of the spread of a new art concept to the world: New Expressionism. We can call it a nostalgic return of expressionism which emergid in Germany against the social unrest and the technological development at the end of the nineteenth centery. We are not so sure whether these new activities of today would have been seen as new expressionism or not if the movement of the beginning of the twentieth century had not been called expressionism. The Brücke Group initiate the first steps of expressionism which come together with their ideas of "taking the courage of creativity from life and devoting themselves to their own life purposes E.Ludwig Kircher, Eric Heckel, K.Schmidt-Rottluff and Fritz Bleyl, most of whom were architect students, form this group in 1905. Max Pechstein, Otto Müller and Emil Nolde join them later. Their common feeling is the chaos in which people are and their anxiety for future. They aim to shake and change humanity and to prepare them for the uncertain future. Their wishes are a new individual, concious society and a new life. These artists who want to bring together the young and rebellious peole show reactions against the poverty, war, injustice through his critical works of art. They give the effects of the oppositions (illusion-reality, light-shack, comedy, tragedy, admiration-mock and so on) in their natural landscapes or other works by means of the plain and striking characteristics of wood cut. The Brücke group who have taken their name from the book "Thus Spoke Zarathustra" by Nietzsche study the negro gravings, African and masks, and the old German works. They seacrh their new expressive ways in the ancrent periods. They learn to apply the technique of stamping in a sensitive manner from Gauguin and Munch who are the modern opplicants of stamping which has become popular with their Japanese kind of stamping. Moreover, the horrifying dreams of Goya, the works of Hodler which go beyond his own time, the interest Gauguin in the primitive and plain things, thestriking reflection of the pussions and depressions of Van Gogh, the imaginative pover of Ensbr, the bright colors of Seurat, the desperate scream of Munch which predicts the future of the whole coming century have been transformed into the lyric, sensitive and primitive expressionism in the hand of the artists of the- Brücke group. Their superficial pure colourful paintings reflect their own reality not the social one. Their works change into genuine mages by means of their imaginative power. The artists make use of every kind of technique in their expressions. Especially the technique of woodcut is enlivened through their works and it becomes one of the most important expressive means of the contemporary art. There are some numours that expressionism came to an end after the 1920s. However, this movement has been still influencing our time as a means of expression and philosophy. We cannot think that our country has not been affected by this movement. We also have structural changes of art and culture in Turkey such as the ' declaration of independence in 1923, the revolution in 1960, the constitution of 1961, and the palitical reform of 1980. But we don't have the socialist tendencies in art. In fact the western art and philosophical trends are closely follewed and applied without its content being understood. They do it on the surface, and the effects of expressionism never go beyond the superficial imitation. The desperate and thwarted look of human being Oust like in the works of Kirchner) is the same in the nineties as it was at the beginning. We should look for its reasons in the never-ending wars-hunger, diseases, environmental pollution, political unrest and economic depressions. The artist under these circumstances naturally reflect his feelings and rage in the expressionisf'scream". On the one hand he shows his reaction, on the other hand he trres... to find reasonable solutions. In short the twentieth century began with Expressionism and is ending with New Expressionism.