Ege bölgesinde yetişen kavun çeşitlerinin morfolojik ve ISSR DNA markörleri kullanılarak tanımlanması
Determination of genetic variation among melon genotypes grown in Aegean region, by morphologic and ISSR DNA markers
Yazar: FİGEN ATALMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA İLBİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Cucumis melo = Cucumis melo ; Kavun = Melon ; Moleküler markerler = Molecular markers

Özet:
Kavunun gen merkezlerinden biri olan ülkemiz üstünözelliklerde çok sayıda yerel çeitlere de sahiptir. Bu kavunçeitlerinin meyve ekli-büyüklüü, tadı, eker içerii, depolanabilmeperformansı ve bazı hastalıklara dayanıklılıı bakımından üstünözellileri olmakla birlikte bu çeitlerin birçou kaybolmakta ve ıslahprogramlarında etkin bir ekilde kullanılmamaktadır. Bu nedenle,bazı yerel kavun çeitlerimiz ile ticari çeitlerimizin morfolojik vemoleküler markörlerle deerlendirilerek bunlar arasındaki genetikilikilerin açıa kavuturulması gerekmektedir.Bu çalımada, Ulusal Gen Bankamız ile Amerikan Gen Bankasındantemin edilen kırk kavun genotipinin morfolojik-agronomiközelliklerinin deerlendirilmesi yanı sıra moleküler markörlerle dekarakterize edilmesi ve bu genotipler arasındaki genetikvaryasyonun belirlenmesi amaçlanmıtır.UPOV kriterlerinde yer alan bitkilerin özellikleri ile yaprak eklirengi,meyve ekli-aırlıı, meyve eti sertlii ve rengi gibi 29morfolojik ve agronomik özellikler ile 56 polimorfik ISSR markörübakımından kavun genotipleri deerlendirilmitir. statistikdeerlendirmeler, NTSYS-pc (2.2j) programında PrincipalKomponent Analizi (PCA) ve UPGMA'ya göre gruplama (cluster)analizleri yapılarak, dendogramları oluturulmutur.Hem morfojik hem de moleküler açıdan yapılandeerlendirmede, kavun genotiplerinin 4 gruba ayrıldııbelirlenmitir. Morfolojik gruplandırmada, Kırkaaç genotiplerininfarklı gruplarda da yer aldıı görülmütür. Hasan Bey genotipi isefarklı bir grup oluturmu, Çeme kavunu da Kırkaaç-589 genotipiile aynı grupta yer almıtır. Aynı zamanda bu iki genotipin genetikbenzerlik katsayısı da moleküler gruplamada oldukça yüksekdeerde olmutur. Bununla birlikte, morfolojik gruplandırmadafarklı grupta yer alan TR-40503 (Van) ile PI-344308 (Izmir)genotipleri ISSR markörlerine göre yapılan gruplandırmada enyakın genotipler olarak bulunmutur.Çalımada yer alan kavun genotiplerinin morfolojik-agronomiközellikler açısından benzerlik katsayısı, moleküler markörlerinkinegöre daha düük olmutur. Bu sonuç, kavun genotipleri arasındamorfolojik olarak büyük varyasyonun olmasına ramen aslındagenetik açıdan birbirlerine yakın olduklarını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Cucumis melo L, kavun genotipleri, morfolojiközellikler, ISSR, genetik varyasyon

Abstract:
Turkey, one of the secondary centers of the melon, has lots oflocal melon varieties. Many of them have not been producedcommercially, although there is considerable variation in fruit sizeand shape, taste, brix and storability, and disease resistance whichare important for breeding programme. In this research some localmelon varieties and commercial varieties were evaluated based onmorphologic and molecular markers to establish the geneticrelationship among them.Forty melon genotypes collected from various parts of Turkeyby Turkish Gene Bank and American Gene Bank, werecharacterized by using morphologic-agronomic characters andmolecular markers to investigate genetic variation among them.Twenty nine morphologic and agronomic characteristics such us leafshape and color, fruit shape and weight, flesh color and firmness,brix, some features of plants according UPOV criteria and 56polymorphic ISSR markers were used to define genetic similarityamong the melon genotypes by using Principal Component Analysis(PCA) and cluster analysis using the UPGMA in NTSYS-pc (2.2j)software.The melon genotypes used in this study clustered mainly into 4group for both morphological and genetical basis. In themorphological cluster, the Kirkagac genotypes divided into differentclusters. The genotype Hasan Bey formed group separately but thegenotype Cesme took place in the same group of Kirkagac-589.Furthermore, the genetic similarity coefficient between these twogenotypes was high in molecular basis. TR-40503 (Van) and PI-344308 (Izmir) which took place in different group in morphologicalbasis, were the most genetically close genotypes indicating thehighest genetic similarity coefficient based on ISSR markers.The genetic similarity coefficient among melon genotypes basedon morphologic and agronomic characters was lower as to comparerange of molecular markers. This data indicated that although thereis a wide morphological variation among the melon genotypes, thegenetic distance among these genotypes, essentially is geneticallydistance on basis of DNA markers.

Keywords: Cucumis melo L, melon genotype, morphologic marker,ISSR marker, genetic variation