Tedbîrü'l-Mevlûd 3a-182b varakları arası (Giriş-inceleme-söz varlığı-metin-dizin)
Between pages 3a-182b of Tedbîrü'l-Mevlud (Introduction-analysis-vocabulary-text-index)
Yazar: BURAK OKUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEBAHAT ARMAĞAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Tedbiru`l-Mevlud = Tedbiru`l-Mevlud ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Tıp = Medicine ; Çocuk sağlığı = Child health ; Şaban Şifai = Şaban Şifai

Özet:
Hastasını iyice inceleyip teşhis ve tedavisini gerçekleştiren kimseye tabip denir.
Tıp, nefsi ve bedeni tedavi eden disiplin olarak tanımlanabilir. Osmanlı döneminde tıp
alanında hazırlanan eserlerde genellikle tüm yaş grubuna isabet eden hastalıklar birlikte
ele alınırken Tedbîrü'l-Mevlûd başlıklı eser çocuk sağlığı için müstakil bir eser
konumundadır. Şa'bân Şifâ'î'nin bu eseri, çocuk sağlığı ve eğitimini müstakil olarak ele
alması bakımından bir ilk niteliğindedir.
Tedbîrü'l-Mevlûd adlı eserde cinsel birleşme, hamilelik, fetüsün oluşum ve
gelişimi, anne ve çocuk sağlığının korunması için alınması gereken önlemler, çocuk
hastalıkları ve çocuğun nasıl bir eğitimden geçmesi gerektiği anlatılır.
Tedbîrü'l-Mevlûd başlıklı eserin incelenen nüshası Ankara Üniversitesi İlahiyat
Fakültesi Kütüphanesinde 36101 arşiv numarasıyla kayıtlıdır. Müellifin kendi yazdığı
düşünülen nüsha üzerinden çalışma gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Süleymaniye Yazma
Eserler Kütüphanesinde 344 arşiv numarasıyla kayıtlı nüsha ile karşılaştırma
yapılmıştır.
Çalışma, Giriş, İnceleme, Söz Varlığı, Metin, Ekler, Dizin ve Sonuç bölümünden
oluşur. Giriş bölümünde Şa'bân Şifâ'î'nin hayatı, eserleri ve Tedbîrü'l-Mevlûd adlı
eserine değinilmiştir. İnceleme bölümünde metnin yazım, ses ve şekil özellikleri
incelenmiştir. Söz Varlığı bölümünde metinde kullanılan kelimeler ve dil verileri ele
alınmıştır. Ayrıca bitki, organ, hastalık, terkip, hekim adları ve söz varlığı
incelemesinde elde edilen bulgular verilmiştir. Sonrasında transkribe edilen Tedbîrü'l-
Mevlûd adlı eser yer almıştır. Ekler başlığı altında derkenar notları verilmiştir. Dizin
bölümünde TürkSözDiz 3.5 yazılımı yardımıyla hazırlanan madde başı dizini yer
almıştır. Dil unsurlarının ve kelime istatistiklerinin yer aldığı Sonuç bölümü ve
sonrasında incelemede yararlanılan kaynakların yer aldığı Kaynakça ile çalışma
tamamlanmıştır.

Abstract:
The person who examines the patient thoroughly and performs the diagnosis and treatment is called a physician. Medicine can be defined as the discipline that treats the soul and the body. In the works prepared in the field of medicine in the Ottoman period, diseases that affect all age groups are handled together, while the work titled Tedbîrü'l-Mevlûd is an independent work for children's health. This work of Şa'bân Şifâ'î is a first in terms of handling child health and education independently.
In the work called Tedbîrü'l-Mevlud, sexual intercourse, pregnancy, the formation and development of the fetus, precautions to be taken to protect mother and child health, pediatric diseases and what kind of education the child should undergo are explained.
The examined copy of the work titled Tedbîrü'l-Mevlud is registered in Ankara University Faculty of Theology Library with the archive number 36101. The study was carried out on the copy that was thought to be written by the author himself. In addition, a comparison was made with the copy registered with the archive number 344 in the Süleymaniye Manuscripts Library.
This study consists of Introduction, Review, Vocabulary, Text, Appendices, Index and Conclusion. In the introduction, Şa'bân Şifâ'î's life, works and his work named Tedbîrü'l-Mevlud are mentioned. In the analysis section, the spelling, sound and shape features of the text were examined. In the Vocabulary section, the words and language data used in the text are discussed. In addition, plant, organ, disease, composition, physician names and the findings obtained in the vocabulary analysis are given. Afterwards, the work named Tedbîrü'l-Mevlud, which was transcribed, took place. The margin notes are given under the title of appendices. In the index section, the headline index prepared with the help of TürkSözDiz 3.5 software is included. The study was completed with the Conclusion section, which includes language elements and word statistics, and then the Bibliography, which includes the resources used in the analysis.