Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nda çalışan meslek elemanlarının ikincil travmatik stres düzeylerinin incelenmesi
An examination of secondary secondary traumatic stress levels of social workers work at Ministry of Family, Labour and Social Services
Yazar: MEYREM ÖZEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU PINAR BULUT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Travma, çocukluk çağı başta olmak üzere yaşamın her döneminde karşılaşılabilen ve mesleki çalışma koşulları ve gereklilikleri dolayısıyla meslek hayatında da ortaya çıkabilen bir durumdur. Bu çalışmanın amacı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı kuruluşlarda çalışan 176 meslek elemanının ikincil travmatik stres (İTS) düzeylerini demografik değişkenlere göre incelemek, ikincil travmatik stres düzeylerinin çocukluk çağı travmaları, empati düzeyleri ve algılanan sosyal destek düzeyleri ile ilişkilerini ve çocukluk çağı travmalarının ikincil travmatik stres düzeyi ile olan ilişkisinde empatinin aracı ve algılanan sosyal desteğin düzenleyici rollerini araştırmaktır. Bu amaçlar doğrultusunda katılımcılar Demografik Bilgi Formu, İkincil Travmatik Stres Ölçeği (İTSÖ), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Kişilerarası Tepkisellik Ölçeği (KTÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeğini (ÇBASDÖ) cevaplamışlardır. Gerçekleştirilen bağımsız örneklemler t testi sonuçları, kadınların ikincil travmatik stres düzeylerinin erkeklerden, psikiyatrik tanısı bulunan katılımcıların ise tanısı bulunmayanlardan daha yüksek olduğunu göstermiştir. Demografik değişkenler kontrol edildiğinde, modele ilk olarak çocukluk çağı travmaları dahil edilmiş, ikinci olarak algılanan sosyal desteğin sonrasında da empatinin alt ölçeklerinin ikincil travmatik stres düzeyini nasıl etkilediğini gösteren hiyerarşik çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre çocukluk çağı travmaları ikincil travmatik stres düzeyini anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Oluşturulan modelin son basamağında cinsiyet, çocukluk çağı travmaları ve empatinin alt ölçeklerinden kişisel rahatsızlığın ve perspektif almanın İTS düzeyi üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Algılanan sosyal desteğin düzenleyici rolünü belirlemek üzere Hayes'in (2013) PROCESS Macro Model 1 analizi gerçekleştirilmiştir ancak algılanan sosyal desteğin çocukluk çağı travmaları ile ikincil travmatik stres düzeyleri arasındaki ilişkide düzenleyici rolünün bulunmadığı görülmüştür. Benzer şekilde söz konusu bu iki değişken arasındaki ilişkide hiyerarşik çoklu regresyon analizinde anlamlı bulunan kişisel rahatsızlık ve perspektif almanın ve empati toplam puanının da aracı bir etkilerinin olup olmadığına Hayes PROCESS Macro ile bakılmıştır. Empati toplam puanı analizin ön koşullarını sağlamadığı için aracı rolüne bakılamamıştır. Diğer taraftan kişisel rahatsızlık için yapılan analiz sonucunda çocukluk çağı travmaları ile ikincil travmatik stres düzeyleri arasındaki ilişkide aracı rolü olduğu görülmüştür. Bootstrapping yöntemi ile incelendiğinde perspektif almanın da çocukluk çağı travmaları ile ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide aracı rolünün olduğu saptanmıştır. Sosyal Hizmetler alanında çalışan meslek elemanlarının ikincil travmatik stres düzeylerini tetikleyen ve negatif yönde yordayan değişkenler araştırma bulguları çerçevesinde kısıtlılıkları ile tartışılarak gelecek çalışmalarda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Trauma is a condition that can be encountered at any stage of life, including during childhood, and can also emerge in professional life due to the working conditions and requirements of the profession. The aim of this study is to examine the secondary traumatic stress (STS) levels of 176 professionals working in institutions affiliated with the Ministry of Family and Social Services according to demographic variables, and to investigate the relationships between secondary traumatic stress levels and childhood traumas, empathy levels, and perceived social support levels. Additionally, the study aims to explore the moderating role of perceived social support and mediation role of emphaty in the relationship between childhood traumas and secondary traumatic stress levels. For these purposes, participants completed the Demographic Information Form, the Secondary Traumatic Stress Scale (STSS), the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), the Interpersonal Reactivity Index (IRI), and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). The results of the independent samples t-test revealed that women had higher levels of secondary traumatic stress compared to men, and participants with psychiatric diagnoses had higher levels than those without diagnoses. Hierarchical multiple regression analysis, controlling for demographic variables, showed that childhood traumas significantly predicted secondary traumatic stress levels. In the final step of the model, gender, childhood traumas, and the subscales of empathy—personal distress and perspective-taking—had significant effects on STS levels. To determine the moderating role of perceived social support, Hayes' (2013) PROCESS Macro Model 1 analysis was conducted, but it was found that perceived social support did not have a moderating role in the relationship between childhood traumas and secondary traumatic stress levels. Similarly, the potential mediating effects of personal distress, perspective-taking, and total empathy scores in the relationship between these two variables were examined using Hayes' PROCESS Macro. The total empathy score did not meet the prerequisites for analysis, so its mediating role could not be examined. On the other hand, the analysis for personal distress showed that it had a mediating role in the relationship between childhood traumas and secondary traumatic stress levels. Using the bootstrapping method, it has been determined that perspective taking also plays a mediating role in the relationship between childhood traumas and secondary traumatic stress. The factors that trigger and negatively predict secondary traumatic stress levels among professionals working in the field of Social Services were discussed within the framework of the research findings, along with limitations and suggestions for future studies.