Kamu iç denetçilerinin mesleki bağımsızlık algılarının mesleki bağlılık algısı üzerindeki etkisinin incelenmesi: Üniversiteler örneği
Investigation of the effect of public internal auditors' perceptions of professional independence on the perception of professional commitment: A case of universities
Yazar: ARZU YEŞİLTAŞ
Danışman: PROF. DR. GANİTE KURT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Kamu denetimi = Public inspection ; Muhasebe ilkeleri = Accounting principles ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Bu araştırmada Türkiye'de devlet üniversitelerinde görev yapan iç denetçilerin mesleki bağlılıklarını etkileyen faktörlerin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu çerçevede iç denetçilerin mesleki etik algılarının mesleki bağımsızlık algıları üzerindeki ve mesleki bağımsızlık algılarının mesleki bağlılık üzerindeki etkileri; aynı zamanda iç denetçilerin mesleki etik algılarının, mesleki bağımsızlık algılarının ve mesleki bağlılıklarının cinsiyet, medeni durum, yaş, öğrenim düzeyi ve deneyim sürelerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya konulması amaçlanmaktadır. Oluşturulan modelin değişkenlerine dayalı olarak hazırlanan anket formu Google Forms aracılığıyla Türkiye'deki devlet üniversitelerinde görev yapan iç denetçilere uygulanmış ve 118 adet veri toplanmıştır. Araştırma modelinde yer alan ilişkileri test etmek için Yapısal Eşitlik Modellemesi  (YEM) analizi, iç denetçilerin meslek etiği algıları, mesleki bağımsızlık algıları ve mesleki bağlılıklarının cinsiyet ve medeni durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar arası t testi; yaşlarına, öğrenim düzeylerine ve deneyim sürelerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla ise tek yönlü ANOVA testi gerçekleştirilmiştir. Yapılan YEM analizi sonucunda modelde yer alan meslek etik algısının mesleki bağımsızlık algısı üzerinde; mesleki bağımsızlığının ise mesleki bağlılık üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilerinin olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Yapılan bağımsız gruplar t testi sonucunda iç denetçilerin mesleki etik algılarının, meslek bağımsızlık algılarının ve mesleki bağlılıklarının cinsiyetlerine göre istatistiki olarak farklılaşmadığı; mesleki etik algıları ve mesleki bağımsızlık algılarının medeni duruma göre istatistiki olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı, buna karşın mesleki bağlılıklarının istatistiki olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Aynı zamanda gerçekleştirilen tek yönlü ANOVA testi sonucunda ise iç denetçilerin meslek etiği algılarının, mesleki bağımsızlık algılarının ve mesleki bağlılıklarının yaşlarına, öğrenim düzeylerine ve deneyim sürelerine göre istatistiki olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the factors affecting the professional commitment of internal auditors working in public universities in Turkey. In this framework, it is aimed to reveal the effects of internal auditors' perceptions of professional ethics on their perceptions of professional independence and the effects of perceptions of professional independence on professional commitment; at the same time, it is aimed to reveal whether internal auditors' perceptions of professional ethics, perceptions of professional independence, and professional commitment differ according to gender, marital status, age, education level and length of experience. The questionnaire form prepared based on the variables of the model has been applied to internal auditors working in public universities in Turkey through Google Forms and 118 data have been collected. Structural Equation Modeling (SEM) analysis has been used to test the relationships in the research model. In addition, independent samples t-test is used to determine whether internal auditors' perceptions of professional ethics, perceptions of professional independence, and professional commitment differ according to their gender and marital status, while one-way ANOVA test is performed to determine whether they differ according to their age, education level, and years of experience. As a result of the SEM analysis, it is concluded that the perception of professional ethics in the model has a statistically significant and positive effect on the perception of professional independence and professional independence has a statistically significant and positive effect on professional commitment. As a result of the independent samples t-test, it is seen that perceptions of professional ethics, perceptions of professional independence, and professional commitment of internal auditors do not differ statistically according to their gender; perceptions of professional ethics and perceptions of professional independence differ statistically significantly according to marital status, whereas their professional commitment does not differ statistically. At the same time, as a result of the one-way ANOVA test, it is determined that internal auditors' perceptions of professional ethics, perceptions of Professional independence, and professional commitment do not differ statistically according to their age, education level, and length of experience.