Ceza muhakemesinde yapay zekâ kullanımı
Use of artificial intelligence in criminal procedure
Yazar: OĞUZHAN SAPAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EFSER ERDEN TÜTÜNCÜ
İstanbul Kültür Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
İnsanlık kendisinden bağımsız şekilde düşünen, öğrenen, karar alan ve aldığı kararları uygulayan bir varlığı ilk çağlardan beri hayal etmektedir. Daha önce ancak insan denetiminde ve gözetiminde hareket edebilen mekanik araçlardan farklı olarak yapay zekâ, ilk kez bu hayalin gerçekleşmesinin mümkün olabileceğini göstermiştir. Modern toplumlarda yargı üzerindeki ağır iş yükünün hafifletilmesine ilaç olma ve yargının daha dinamik bir şekilde hareket etmesine olanak sağlayabilecek olması nedeniyle yapay zekânın hukuktaki uygulanabilirliği büyük verinin kullanım imkânları ve teknolojinin gelişimiyle birlikte daha güçlü şekilde gündeme gelmiştir.
Ceza muhakemesi hukuku bağlamında da yapay zekânın uygulanabilirliği, dünya üzerindeki çeşitli örnekler ve ortaya çıkardığı sonuçlarla birlikte daha fazla görünür ve tartışılır hale gelmiştir. Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği başta olmak üzere çeşitli uluslararası ve uluslarüstü organizasyonlar ile ulusal makamlar, yapay zekâyı en doğru şekilde kullanmak ve bunların kullanılmasıyla ortaya çıkan riskleri en aza indirerek bu sistemleri denetlenebilir hale getirmek için konuyu derinlemesine ve tüm paydaşlarıyla beraber ele alarak çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmalardan elde edilen sonuçlarla ortak bir anlayışla tek bir hukuki bir çerçeve oluşturulması hedeflenmektedir.
Bu çalışmada öncelikle yapay zekânın ne olduğu, öğrenme yöntemleri ve yakın kavramlardan farkına değinilmiş, devamında ceza muhakemesinde hangi başlıklarda ve ne şekilde kullanılabileceği dünya üzerindeki örneklerle ele alınarak tartışılmış, ortaya çıkarabileceği sonuçlar hakkında bilgi verilmiş ve yapay zekânın Türk ceza muhakemesi hukukundaki muhtemel kullanımı bakımından değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
Since the earliest times, humanity has dreamed of a being that thinks, learns, makes decisions and implements them independently. Unlike mechanical tools that could only act under human control and supervision before, artificial intelligence has shown for the first time that it is possible to realize this dream. In modern societies, the applicability of artificial intelligence in law has come to the agenda more strongly with the possibilities of using big data and the development of technology, as it can help alleviate the heavy workload on the judiciary and enable the judiciary to act more dynamically.
In the context of criminal procedure law, the applicability of artificial intelligence has become more visible and discussed with various examples around the world and the results it has revealed. Various international and supranational organizations, particularly the Council of Europe and the European Union, as well as national authorities, are conducting in-depth studies on the subject, together with all stakeholders, in order to use artificial intelligence in the most appropriate way and to make these systems auditable by minimizing the risks arising from their use. With the results obtained from these studies, it is aimed to establish a single legal framework with a common understanding.
In this study, firstly, the definition of artificial intelligence, learning methods and its difference from similar concepts are explained, then the topics and the ways in which it can be used in criminal procedure are discussed with examples from around the world, information is given about the results it may reveal, and evaluations are made in terms of the possible use of artificial intelligence in Turkish criminal procedure law.