MEB ortaöğretim Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan hikâye ve roman metinlerinin kültürel unsurları barındırma ve kültürel aktarım yönünden incelenmesi
Examination of Ministry of National Education secondary education Turkish language and literature texts in terms of housing cultural items and cultural transfer
Yazar: SEYHAN BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. MESUT BULUT
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında okullarda okutulan Millî Eğitim
Bakanlığı Ortaöğretim Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında bulunan hikâye ve roman
metinlerinin kültürel unsurları barındırma ve kültürel aktarım yönünden incelenmesi; Türk
kültürüne ait ögelerin ilgili ders kitaplarında ne ölçüde yer aldığının belirlenmesi, Millî Eğitim
Bakanlığı 2018 Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı hedef boyutuna uygunluğunun
incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak nitel
araştırma yönteminin "doküman incelemesi" tekniği kullanılmış ve ilgili ders kitaplarındaki
metinler Sedat Veyis ÖRNEK'in "Köy-Kent Monografisi (2016)" esas alınarak tasnif edilmiş
ve bu şekilde incelenmiştir. Verilerin analizinde "içerik analizi" kullanılmıştır.
Bulgular: Bu çalışma kapsamında Ortaöğretim TDE ders kitaplarındaki 35 hikâye ve roman
metni kültürel unsurlar ve kültürel aktarım bakımından incelenmiştir. İnceleme sonucunda 19
başlıkta toplam 1505 adet kültürel öge tespit edilmiştir. En çok karşılaşılan kategori adlar
kategorisidir (285); en az karşılaşılan kategori ise halk müziği çalgıları (1) ve dernekler ve
kuruluşlar, yardımlaşma ve dayanışma (1) kategorisidir. En az kültürel öge 154 adet ile 9. sınıf;
en çok kültürel öge 608 adet ile 12. sınıf TDE ders kitabında tespit edilmiştir.
Sonuç: Millî, manevi değerleri gelecek nesillere aktarmak eğitim politikasının temelini
oluşturur. Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarındaki hikâye ve roman metinleri,
kültürel unsurları barındırma bakımından incelenmiş ve 9. sınıfta okutulan metinlerde 154, 10.
sınıfta okutulan metinlerde 288, 11. sınıfta okutulan metinlerde 455, 12. sınıfta okutulan
metinlerde ise 608 adet kültürel öge tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türk dili ve edebiyatı, kültürel unsurlar, kültürel aktarım

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the story and novel texts in the Ministry of
National Education Secondary Education Turkish Language and Literature textbooks taught in
schools in the 2021-2022 academic year in terms of containing cultural elements and cultural
transfer; It is aimed to determine the extent to which the elements of Turkish culture are
included in the relevant textbooks and to examine the compliance with the target dimension of
the Ministry of National Education 2018 Turkish Language and Literature Curriculum.
Method: Qualitative research method was used in the study. The texts in the related textbooks,
"Village-City Monography", in which the "document analysis" technique of the qualitative
research method is used as the data collection tool, has been classified and run in this way.
"Content analysis" was used in the analysis of the data.
Findings: Within the scope of this study, 35 story and novel texts in secondary education
Turkısh language and literature textbooks were examined in terms of cultural elements and
cultural transmission. As a result of the examination, a total of 1505 cultural elements were
identified under 19 titles. The most common category is the category of nouns (285); the least
encountered category is folk music instruments (1) and associations and organizations,
cooperation and solidarity (1). 9th grade with at least 154 cultural items; the most cultural
element was identified in the 12th grade Turkısh language and literature textbook with 608
items.
Conclusions: Transferring national and moral values to future generations forms the basis of
education policy. The story and novel texts in the secondary school Turkish Language and
Literature textbooks were examined in terms of containing cultural elements and 154 cultural
elements were identified in the texts taught in the 9th grade, 288 in the texts taught in the 10th
grade, 455 in the texts taught in the 11th grade, and 608 in the texts taught in the 12th grade.
has been done.
Keywords: Turkish language and literature, cultural elements, cultural transfer