Okul öncesi dönemde normal gelişen çocukların özel gereksinimli akranlarına ilişkin tutumları: Bir karma yöntem araştırması
Attitudes of typically developing preschool children towards their peers with special needs: A mixed methods study
Yazar: ÖZLEM BAHCECİ
Danışman: DOÇ. DR. SERTAN TALAS
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki normal gelişim gösteren çocukların kaynaştırma ve bütünleştirme programına devam eden özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada karma yöntem araştırmaları desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır.  Araştırma Karaman ilinde bulunan 5 anaokulunda 111 okul öncesi dönemdeki öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel verileri Ahmetoğlu, Sphendi ve Acar tarafından Türkçe' ye uyarlanan Okul Öncesi Kabul Ölçeği (OÖKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 25.0 programın kullanılarak betimsel ve istatistiksel tekniklerden faydalanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Okul öncesi Kabul Ölçeğinden en yüksek ve en düşük puan alan beşer öğrenci ile okullarında görüşmeler gerçekleştirilirmiştir. Araştırmanın nitel kısmında kullanılan görüşme formuna verilen cevaplar içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın nicel boyutunda tipik gelişen öğrencilerin akranlarını kabul düzeylerinin cinsiyet (kız/erkek) ve yaş (60-66 ay/ 67-72 ay) değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Bulgulara göre katılımcılardan kız cinsiyetinde olanların ortalama puanlarının erkek cinsiyetinde olanlardan anlamlı olarak yüksek olduğu görülmektedir. Yani kız çocukların özel gereksinimli akranlarını kabul düzeyleri erkek çocuklara göre daha yüksek bulunmuştur. Yine bulgulara göre yaş değişkenine bakıldığında ise anlamlı olarak bir farklılık görülmediği sonucu ortaya çıkmıştır. 
Araştırmanın nitel boyutunda ise, yapılan içerik analizi sonucunda araştırmacı tarafından 4 tema belirlenmiştir. Öğrencilerin görüşleri doğrultusunda bu temalar "Engelli bireylerin özelliklerine ilişkin algılar", "Engellilik algısı", "Empati" ve "Özel gereksinimli sınıf arkadaşlarına bakış açıları" olarak belirlenmiştir. Veriler literatür ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Kabul, Tutum, Normal Gelişen Çocuk, Özel Gereksinimli Birey

Abstract:
This research was conducted to determine the attitudes of typically developing preschool children towards their peers with special needs who attend an inclusion and integration program. An exploratory sequential design, one of the mixed methods research designs, was used in the research. The research was conducted with 111 pre-school students in 5 kindergartens in Karaman province. The quantitative data of the study were collected using the Preschool Acceptance Scale (PÖKÖ) adapted to Turkish by Ahmetoğlu, Sphendi and Acar. Descriptive and statistical techniques were used in the analysis of quantitative data using the SPSS 25.0 program. The qualitative data of the study were collected through a semi-structured interview form developed by the researcher. Interviews were held with five students, each with the highest and lowest scores on the Preschool Acceptance Scale, at their schools. The answers given to the interview form used in the qualitative part of the research were analyzed using the content analysis method.
In the quantitative dimension of the research, it was examined whether typically developing students' acceptance levels of their peers differed according to gender (girl/boy) and age (60-66 months/67-72 months) variables. According to the findings, it is concluded that the average scores of the participants of female gender are significantly higher than those of male gender. In other words, girls' acceptance levels of their peers with special needs were found to be higher than boys. Again, according to the findings, when looking at the age variable, it was concluded that there was no significant difference.
In the qualitative dimension of the research, 4 themes were determined by the researcher as a result of the content analysis. In line with the opinions of the students, these themes were determined as "Perceptions of the characteristics of disabled individuals", "Perception of disability", "Empathy" and "Perspectives on classmates with special needs". The data were discussed in the light of the literature.

Key Words: Preschool Acceptance, Attitude, Typically Developing Child, İndividual With Special Needs