Rus kaynaklarına göre Kafkaslarda Rus-Alman nüfuz mücadelesi (1933-1945)
The Russian-German struggle of influence in Caucasia according to Russian sources (1933-1945)
Yazar: İSMAİL GÖRGEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN HATİPOĞLU
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Almanya = Germany ; Dünya Savaşı II = World War II ; Güç ilişkileri = Power relations ; Kafkasya = Caucasus ; Kafkasya politikası = Caucasus policy ; Nüfuz = Influence ; Rusya = Russia

Özet:
Bu çalışmada 1933-1945 yılları arasında Rusya ile Almanya'nın Kafkasya'daki siyasi, askeri ve ekonomik nüfuz mücadelesi ele alınmıştır. Çalışmada bu iki ülke arasında Kafkasya'da yaşanan mücadelenin bölge halkları ve devletleri üzerindeki etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. 
Bu amaç doğrultusunda çalışmada tarih biliminin araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda kaynak taraması, tasnif, tahlil, tenkit ve terkip yapılarak objektif bir sonuca varılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın hazırlanmasında arşiv kaynakları ve birinci el kaynaklar kullanılmış bunların yeterli olmadığı durumlarda ise ikinci el kaynaklardan da yararlanılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda Rusya ve Almanya'nın 1933-1945 yılları arasında Kafkasya için verdikleri mücadele bölge halklarını siyasi, askeri, sosyokültürel ve ekonomik açıdan olumsuz yönde etkilemiştir. Hatta bu mücadele Kafkasya devletlerini ve halklarını topluca bir felakete sürüklemiştir. Bu felakete Rusya'nın ve Almanya'nın sebep olduğu her iki devlet yetkilileri tarafından da itiraf edilmiştir. Kafkasya haklarının yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için buradaki halklara siyasi, milli, askeri ve ekonomik haklar yeniden tanınmıştır. Ancak tüm değerleri büyük tahribata uğramış olan Kafkasya halklarının kendilerini yeniden toparlaması yıllar almıştır. 
Rusya ve Almanya arasında Kafkasya'da yaşanan güç mücadelesinden en fazla zarar gören tarafın bölge halkları ve devletleri olduğu sonucuna varılmıştır. Kafkasya'da barışın ve huzurun devam edebilmesi için bölge halkları üzerinden bir politika yürütülmemesi gerektiği anlaşılmıştır. Kafkasya halklarının ve devletlerinin de birbirine karşı hoşgörülü olması kendi aralarındaki barışın korunmasına katkı sağlayacağı gibi dış aktörlerin de bölgeye müdahale etmesinin önüne de geçmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kafkasya, İkinci Dünya Savaşı, Rusya, Almanya

Abstract:
The political, military and economical struggle of influence of Russia and Germany in Caucasia between 1933 and 1945 was addressed in this study. The aim of this study was toreveal the effect of struggle between these two countries in Caucasia onregional communities and governments. 
Accordingly, the historical research method was used in this study. The literature review, classification, assessment, criticism and combination methods were used toobtain an objective result. Archive sources and the first-hand sources were used in the preparation process of this study and if these were not sufficient, second-hand sources were used.
It was found in this study that Russia increased its influence on the region during the that the struggle put up by Russia and Germany for Caucasia between 1933 and 1945. A struggle of influence between these two states in Caucasia negatively affected the regional communities politically, militarily, socio-culturally and economically. Furthermore, this struggle dragged the Caucasian governments and societies into a disaster. Both authorities admitted that Russia and Germany caused this disaster. To compensate for the victimization of Caucasian communities, political, civil, military and economic rights were once more granted to these communities. However, it took years for Caucasian communities whose values were destroyed, to recover themselves. 
It was concluded that regional communities and governments were damaged by the struggle of influence between Russia and Germany in Caucasia the most. It was understood that no political action should be conducted on regional communities for the continuance of peace and serenity in Caucasia. The tolerant relationships of the Caucasian communities and governments will contribute to maintaining the peace and serenity between themselves as well as preventing the external agents to interfere in the area.

Keywords: Caucasia, World War II, Russia, Germany