Ortaokul ve lise öğrencilerinin akademik sosyal yeterlilik algılarının sağlığı geliştirme davranışlarına etkisi
The effectofmiddle and highschool students' perceived academic socialcompetencies on their health promotion behaviors
Yazar: TUĞÇE MERVE KALKANLI
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ŞEYDA ÖZBIÇAKÇI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akademik yetkinlik = Academic self-efficacy ; Algı = Perception ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul hemşireliği = School nursing ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Sosyal yeterlilik = Social competence

Özet:
Amaç: Bu çalışma öğrencilerin yeterlilik algılarının sağlığı geliştirme davranışlarına etkisini incelemek amacıyla planlanmıştır.
Yöntem: Araştırmanın tipi tanımlayıcı, korelasyonel bir çalışmadır. Örnekleme alınan 1302 öğrenci, evreni oluşturan Gaziemir İl Milli Eğitim'e bağlı 20 okuldan tabakalı örneklem yöntemiyle, şubelerden ise basit rastgele örneklemle seçilmiştir.  Anket yöntemiyle toplanan veriler yüzdelik hesaplamalar, ortalamalar,t testi ve F,  Tukey HSD ile değerlendirilmiştir. Değişkenler arası ilişkiler Pearson Korelasyon analizi ve çoklu regresyon analiziyle incelenmiştir. 
Bulgular: Ortaokulda eğitim gören öğrenciler lisede eğitim gören öğrencilere göre daha yüksek sağlığı geliştirme puanları almışlardır (p<.001). Öğrencilerin egzersiz ve beslenme alt boyutlarından daha düşük puanlar aldıkları saptanmıştır. Öğrencilerin sağlığı geliştirme davranışı toplam puanları ile yeterlilik algısı toplam puanları arasında güçlü pozitif yönde anlamlı ilişki vardır (p<.001).Çalışmamızda algılanan öz yeterlilik düzeyi ile adölesan sağlığı geliştirme davranışları toplamı ve altı alt başlıklar arasında güçlü pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<.001). Adölesanların sağlığı geliştirme davranışlarına etkili olan değişkenler çok önemliden az önemliye doğru; sosyal yeterlilik, akademik yeterlilik, eğitim aldığı okul türü, annenin eğitim düzeyi, babanın çalışma durumu olarak sıralanmıştır (p<.001).Beş bağımsız değişken, öğrencilerde sağlığı geliştirme davranışı toplam puanına ait değişimi %48 oranında açıklamaktadır.
Sonuç: Okul sağlığı hemşirelerinin adölesanlara yönelik yeterlilik algıları geliştirmeleri sağlığı geliştirmede önemlidir, bütüncül bir yaklaşım sergilemeleri için bu konulara ilişkin planlamalar ve girişimlerde bulunmaları önerilir.
Anahtar Sözcükler: Adölesan dönem, sağlığı geliştirme davranışları, okul hemşireliği, akademik sosyal yeterlilik algısı

Abstract:
Objective:This study aimed to examine the effect of students' academic and social competence on their health promotion behaviors.
Method:This descriptive correlational study samples consists of 1,302 students from 20 schools affiliated with the Gaziemir of National Education by stratified sampling, and from class by simple random sampling. Collected data by the questionnaire method were assessed using percentages, means, thet-test, F test Tukey's HSD. The relationships between the variables were examined using Pearson's correlation, multiple regression analyses.
Findings:The middle school students had higher health promotion behavior scores than the high school students(p<.001). The students got lower scores on the exercise and nutrition subscales. There was a strong, positive correlation between health promotion behavior scores and competence scores of the students(p<.001) and positive correlation between competence levels and total scores on the adolescent health promotion behaviors(p<.001). In order of priority, the variables that affected the adolescents' health promotion behaviors were: social, academic competence,type of school, mother's education level, father's employment status(p<.001). These five independent variables accounted for the change in the students'  health promotion behavior scores at a rate of 48%.
Results:It is important for school nurses to improve the competence of adolescents.They should use a holistic approach and make interventions regarding these subjects.
Key words:Adolescence,health promotion behaviors,school nursing, perceived academic social competence