Toplumsal bellek ve Orta Doğu sineması: Toplumsal travmaların Lübnan sinemasına yansımaları
Collective memory and Middle Eastern cinema: Reflections of collective traumas on Lebanese cinema
Yazar: GÖKHAN EVECEN
Danışman: DOÇ. DR. SIRRI SERHAT SERTER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Kolektif bellek = Collective memory ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Lübnan = Lebanon ; Lübnan sineması = Lebanese cinema ; Lübnan-Beyrut = Lebanan-Beriut ; Sinema = Cinema ; Toplumsal bellek = Social memory ; Toplumsal travma = Collective trauma

Özet:
Hatırlamanın ve unutmanın toplumsal çerçeve içinde deneyimlendiği savına dayanan toplumsal bellek, toplumların ve bireylerin kimliklerini yeniden üreten dinamik bir mekanizmadır. Toplumsal travmalarla dolu geçmişe sahip Orta Doğu'da toplumsal bellek bu anlamda önemini korumaya devam etmektedir. Orta Doğu'nun Orta Doğu'su olarak nitelenen, mezheplere dayalı toplumsal ve siyasal sistem üzerine inşa edilen Lübnan, kimlik farklılıklarının çatışmalara dönüştüğü bir ülke konumundadır. Lübnan'da toplumsal travmaların kendi sinemasına nasıl yansıdığını ele alan bu çalışma, özellikle Lübnan sinemasının Rönesans Dönemi olarak adlandırılan 2005 – 2020 yılları arasına odaklanmaktadır. Buna yönelik olarak Nadine Labaki'nin Where Do We Go Now?, Vatche Boulghourjian'ın Tramontane, Ziad Doueiri'nin The Insult, Ahmad Ghossein'in All This Victory ve Joana Hadjithomas / Khalil Joreige'in Memory Box adlı filmleri  örneklem olarak seçilmiş ve bu filmler toplumsal belleğin bileşenleri olan geçmiş, mekân, kimlik ve travma temaları altında çözümlenmiştir. Uluslararası festivaller aracılığıyla dünya sinemasında sesini duyurmaya başlayan Lübnan sinemasına toplumsal belleğin özellikle son dönemindeki yansımaları, seçilen örneklem filmlerin analizinin yanı sıra saha araştırması ile desteklenerek araştırılmıştır.

Abstract:
Collective memory, which is based on the argument that remembering and forgetting are experienced within a social framework, is a dynamic mechanism that reproduces the identities of societies and individuals. In the Middle East, which has a history of collective traumas, collective memory continues to maintain its importance in this sense. Described as the Middle East of the Middle East and built on a sectarian social and political system, Lebanon is a country where identity differences have turned into conflicts. This study, which deals with how collective traumas in Lebanon are reflected in its cinema, focuses especially on the period between 2005 and 2020, which is called the Renaissance Period of Lebanese cinema. For this purpose, Nadine Labaki's Where Do We Go Now?, Vatche Boulghourjian's Tramontane, Ziad Doueiri's The Insult, Ahmad Ghossein's All This Victory and Joana Hadjithomas / Khalil Joreige's Memory Box were selected as samples and these films were analysed under the themes of past, space, identity and trauma, which are the components of collective memory. The reflections of collective memory on Lebanese cinema, which has started to make its voice heard in the world cinema through international festivals, especially in the recent period, were investigated by supporting the analysis of the selected sample films as well as field research.