Osmanlı telgraf tarihinde Emile Lacoine'ın çalışmaları veMebâhis-i Telgraf isimli eseri
Emile Lacoine's work in the history of Ottoman telegraph and his work titled Mebahis-i Telgraph
Yazar: BETÜL ALAŞAHAN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ZORLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı / Bilim ve Teknoloji Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Tarih = History
Dizin: Darüşşafaka = Darüşşafaka ; Eğitim tarihi = Educational history ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Telgraf = Telegraph ; İletişim = Communication

Özet:
İnsanların iletişim kurmaya dair ihtiyaçları, iletişim tekniklerinin gelişmesini sağladı.
Sözlü ve yazılı iletişim yöntemleri giderek çeşitlendi ve farklı coğrafyalarda farklı
teknikler ortaya çıktı. Sınırları genişleyen devletler, siyasi hareketlilikler ve savaşlar
ise haberleşme yöntemlerinin gelişmesine sebep oldu. Ulaklar yoluyla yapılan
haberleşme çoğunlukla temel haberleşme yöntemiyken ışık, ses, duman ve yansımalar
haberleşmeyi hızlandırmak için kullanılan yöntemler arasındaydı. Haberleşme
tarihinde devrim niteliğinde bir gelişme olan telgrafın icadına kadar adım adım gelişen
ve çeşitlenen haberleşme yöntemleri, bilim tarihi araştırmacıları için geniş bir çalışma
alanı sundu. Dünyada yaşanan siyasi ve askeri gelişmeler daha kısa zamanda daha
uzun mesafeyi kat ederek haberleşme ihtiyacını doğurdu. Bir rahip ve bilim insanı olan
Fransız Claude Chappe tarafından 18. yüzyılda tasar1anan semafor telgraf, kısa sürede
Avrupa genelinde etkin bir şekilde kullanılmaya başlandı. Özellikle kilise kulelerinin
üzerine inşa edilen semafor telgraflar geceleri ve sisli havalarda kullanılamıyor
olmasına rağmen, güvenli bir haberleşme yöntemi olması sebebiyle hızlı bir şekilde
benimsendi. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde büyük bir savaşa hazırlanan
devletlerde haberleşmenin hızı savaşların seyrini değiştirecek kadar önemli bir hale
gelmişti. Tam bu sırada yaygınlaşmaya başlayan elektrikli telgraf, hatların kurulması
maliyetli olduğu için ve kurulan hatlar düşman tarafından kesilebildiği için hemen
kabul edilmedi. Elektrikli telgrafın icadından sonra da semafor telgraf başta Fransa
olmak üzere Avrupa'nın pek çok bölgesinde kullanılmaya devam edildi. Fakat daha
sonra haberleşmeyi daha önce görülmemiş bir şekilde hızlandırdığı için kabullenildi
ve telgraf ağları dünyanın dört bir yanına ulaştı. Kırım Savaşı (1853-1856) sırasında
telgrafın önemini fark eden Osmanlı Devleti, bu tarihten sonra hızlı bir şekilde
telgrafçılığa yatırım yapmaya başladı. Demiryolları ile paralel olarak kurulan telgraf
hatları hızlı bir şekilde devletin en uzak noktalarını bile İstanbul'a bağladı. İstanbul
üzerinden Fransa ve İngiltere'ye iletilen haberler ile uluslararası bir iletişim ağı
kurulmuş oldu. Tüm bu gelişmelerde ise yabancı mühendislerin payı büyüktü. Fransız
bilim insanı Emile Lacoine elektrik-elektronik mühendisliğinin Osmanlı Devleti'nde
gelişmesi için dersler vererek ve telgraf sistemlerinin teknolojik alt yapısını açıklamak
üzere Fransızca olarak yazdığı ve Osmanlı Türkçesine Mebâhis-i Telgraf ismiyle
tercüme edilen kitabı ile Osmanlı telgrafçılığında önemli bir yere sahiptir. Bu tez
çalışmasında dünya haberleşme tarihinde Osmanlı Devleti'nin yeri ve Emile
Lacoine'ın Osmanlı Devleti bünyesinde yaptığı çalışmalar ele alınarak Mebâhis-i
Telgraf adlı kitabın telgrafçılık eğitimindeki yeri ve önemi incelenecektir.

Abstract:
The need for people to communicate has led to the development of communication
techniques. Oral and written communication methods gradually diversified and
different techniques emerged in different geographies. Political movements and wars
led to the development of communication methods. Sending messengers was mostly
the basic communication method; light, sound, smoke and reflections were among the
methods used to speed up communication. Due to the political and military
developments in the world, the need for communication has emerged by covering a
longer distance in a shorter time. The semaphore telegraph, designed in the 18th
century by the French priest and scientist Claude Chappe, soon began to be used
effectively throughout Europe. Although semaphore telegraphs built on church towers
cannot be used at night and in foggy weather, they were quickly adopted due to being
a secure communication method. By the middle of the 19th century, the speed of
communication in states preparing for a great war had become so important that it
changed the course of wars. The electric telegraph, which started to become
widespread at this time, was not immediately accepted because the establishment of
the lines was costly and the established lines could be cut by the enemy. After the
invention of the electric telegraph, the semaphore telegraph continued to be used in
many parts of Europe, especially in France. But it was later accepted that it accelerated
communication in an unprecedented way, and telegraph networks reached all corners
of the world. By the middle of the 19th century, the world was preparing for a great
war. The speed of communication had become so important that it changed the course
of wars. The telegraph, which started to become widespread at this time, was found
costly at first. It was then quickly adopted, and telegraph networks reached all corners
of the World. Realizing the importance of the telegraph during the Crimean War
(1853-1856), the Ottoman Empire started to invest in telegraphy after this date.
Telegraph lines established in parallel with the railways quickly connected even the
furthest points of the state to Istanbul. An international communication network was
established with the news transmitted to France and England via Istanbul. In all these
developments, the share of foreign engineers was great. French scientist Emile Lacoine
has an important place in Ottoman telegraphy with his book written in French and
translated into Ottoman Turkish as Mebâhis-i Telegraf, giving lectures for the
development of electrical-electronic engineering in the Ottoman Empire and
explaining the technological infrastructure of telegraph systems. In this thesis, the
place of the Ottoman Empire in the history of world communication and the work of
Emile Lacoine in the Ottoman Empire will be discussed and the place and importance
of the book called Mebâhis-i Telgraf in telegraph education will be examined.