Çevresel etkenlerin psikopatoloji üzerine etkilerinin transdiagnostik faktörler bağlamında ele alınması
The effects of environmental factors on psychopathology in the context of transdiagnostic factors
Yazar: FUAD BASHIROV
Danışman: PROF. DR. MERAM CAN SAKA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Komorbidite = Comorbidity ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Çevre faktörleri = Environmental factors

Özet:
Amaç: Çevresel faktörler ve bunların etkileşimleri psikopatolojiyi etkilediği bilinmektedir.
Değişkenlerin çokluğu ve psikopatolojik sonuçların geçerli, genelleştirilebilir değerlendirilmesine
duyulan ihtiyaç, spesifik etiyolojileri keşfetmek için yapılan çabalarda büyük
zorluklar ortaya koymaktadır. Çalışmamızın amacı çevresel etkenlerin psikopatoloji üzerine
etkilerinin transdiagnostik faktörler bağlamında incelenmesidir. Çalışmamızdaki değerlendirmeler
iki bölümde yapılmıştır. İlk bölümde çevresel etkenler ve psikopatoloji Transdiagnostik
Faktörlerde ne kadar farklılaştığına bakılacak, ikinci bölümde Transdiagnostik Faktörler
bağlamında psikopatoloji ile çevresel etkenlerin ilişkisine bakılacak.
Yöntem: Çalışmaya kliniğimize Mayıs-Haziran 2017 tarihleri arasında baş vuran 383 hasta
alındı. Çevresel etkenleri ve psikopatolojiyi değerlendirmek için Yaşam Olayları Listesi, Şiddet
Değerlendirme Anketi, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Olayların Temel Etkisi,
İlişkiler Anketi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı
Ölçeği, Kendiliğin Temel Şema Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği kullanılmıştır. Hastaların
tanıları ve hastalık şiddetleri muayene eden doktorlardan öğrenilmiştir.
Bulgular: Çalışmanın ilk bölümünde, bulgular Transdiagnostik Faktörlerin bu faktörlere
dahil olmayan bozukluklardan farklı kılan yanlarını göstermektedir. İkinci bölümünde
psikopatoloji Transdiagnostik Faktörler bağlamında ele alınmış, çevresel etkenlerle ilişkileri
irdelenmiştir. İçselleştirme ve Dışsallaştırma Faktörlerinin özellikle akut olaylardan etkilenme
ve bağlanma şekillerinde çevresel etkenlerle ilişkilerinde farklılıklar belirgin olmakla beraber,
benlik saygısı ve kendilik/diğerleri hakkında inançlar bağlamında bir birilerine benzer
sonuçlar gösterdiler. Yine çevresel faktörlerden yaşam olayları listesi İçselleştirme Faktörüyle daha fazla ilişkili görülmekle beraber şiddet uygulama davranışı Dışsallaştırma Faktörüyle
daha ilişkili gibi görülmektedir.
Sonuç: Transdiagnostik yaklaşım olaylardan etkilenme, bağlanma şekilleri, benlik saygısı,
kendilik/diğerleri hakkındaki inançlar bağlamında ele alındığında anlaşılması zor olan çevresel
etken x psikopatoloji etkileşiminde psikopatolojinin yönünü göstermesi açısından kolaylıklar
sağlayabilir.
Anahtar Sözcükler: çevresel etkenler, psikopatoloji, Transdiagnostik yaklaşım, İçselleştirme
Faktör, Dışsallaştırma Faktör

Abstract:
The Effects of Environmental Factors on Psychopathology in the Context of
Transdiagnostic Factors
Objective: Environmental factors and their interactions are known to influence psychopathology.
The multitude of variables and the need for a valid, generalizable assessment
of psychopathological outcomes presents great challenges in the effort to discover
specific etiologies. The aim of our study is to examine the effects of environmental factors
on psychopathology in the context of Transdiagnostic Factors. The evaluations of our
work were done in two parts. In the first part, environmental factors and psychopathology
will be examined to see how they differ in Transdiagnostic Factors. In the second part, we
will look at the relationship between psychopathology and environmental factors in the
context of Transdiagnostic Factors.
Method: We recruited 383 patients who visited our clinic between May-June 2017. Selfreport
scales were used to assess environmental factors and psychopathology. We
learned from the doctors who examined the diagnoses of patients and severity of illnesses.
Results: In the first part of the study, findings indicate different aspects of transdiagnostic
factors that differ from those not involved in these factors. In the second part, psychopathology
is discussed in the context of Transdiagnostic Factors, and related to environmental
factors are examined. When the Internalization and Externalization Factors
were handled in particular in terms of the attachment patterns and influence of acute
events, differences were observed in relation to environmental factors. Showed similar
results when evaluated in the context of self-esteem and beliefs about self / others.
Again, environmental factors seem to be more related to the Internalization Factor list of life events, but violence implementation behavior appears to be more related to Externalization
Factor.
Conclusion: The transdiagnostic approach may provide facilities in terms of psychopathology
in the psychopathology interaction, which is difficult to understand when
it is addressed in the context of events, forms of attachment, self-esteem, beliefs about
self / others.
Key Words: environmental factors, psychopathology, transdiagnostic approach,
internalization factor, externalization factor