Alzheimerlı hasta ve hasta yakınlarının yaşam kalitesinin ölçülmesi ve hastalığın hasta yakınlarına olan yükü
Measurement of life quality of Alzheimer's disease patients and relatives and the burden on patients' relatives
Yazar: HAZAL ONAT
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Tükenmişlik = Burnout ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Alzheimer hastalığı, son yıllarda dünya üzerindeki genç nüfusun azalması ve yaşlı nüfusun artması sebebi ile oldukça yaygın görülen nörolojik ve ölümcül bir hastalıktır. Alzheimer hastalığına sahip bireylerin tamamıyla iyileşmeleri söz konusu olmadığı için her geçen gün hastalıkları daha da ağırlaşmaktadır. Bu sebeple, bu hastalara bakım veren kişilerin hem maddi hem de manevi perspektifte çok büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu çalışmada, Alzheimer hastalığına sahip bireylerin bakımını üstlenen yakınlarının hem maddi hem de manevi yükleri araştırılmıştır. Araştırma kapsamında, Hacettepe Üniversitesi Dahiliye Anabilim Dalı Geriatri Bilim Dalı'na başvuran Alzheimer teşhisi konmuş 100 hasta yakını ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen bu görüşmelerde, hasta yakınlarına tükenmişlikleri, bakım verme yükleri ve yaşam kalitelerini ölçmeye dair bir takım anketler uygulanmıştır. Bu anketlerde her bir ölçüm birimi ile tanımlayıcı bulgular arasında Mann Whitney U Testi uygulanmıştır. Analizler sonucunda, katılımcıların %79'unun kadın olduğu, %57'sinin 55 yaş ve altında olduğu, %58'inin lise ve altı eğitim düzeyine sahip olduğu, %70'inin çalışmıyor olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların %57'sinin en az bir sağlık sorunu olduğu ve bunun da kalp ve damar hastalıkları ile ilgili olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük bir kısmı hastalarının kendilerine bağımlı olduklarını ve özellikle kadın katılımcıların erkek katılımcılara oranla kendi içlerinde ruhsal gerginlik ve özel yaşamları ile ilgili ciddi bir bozulma, toplumsal ilişkilerde kendilerini daha soyutlanmış, ekonomik yükleri daha ağır ve hastalarına daha bağımlı yaşadıklarını belirtmişlerdir. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu, hastalarının ne hissettiğini hemen anladıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca yine katılımcıların büyük bir kısmı, hastaları üzerinde önemli ölçüde kişisel başarı elde ettiklerini ifade etmişlerdir. Kadın katılımcıların erkek katılımcılara oranla daha fazla duygusal tükenme yaşamalarına rağmen erkek katılımcıların daha çok duyarsızlaşma yaşadığı da tespit edilmiştir. Hasta yakınlarına hastalarının sağlık sorunları ile ilgili yöneltilen sorularda hasta yakınlarının hastalarında en çok anksiyete ve depresyon gözlemledikleri belirlenmiştir. Katılımcıların yaşam kalitelerine bakıldığında ise erkek katılımcıların kadın katılımcılardan daha yüksek hayat standardına sahip olduğu gözlemlenmiştir.


Anahtar Sözcükler
Alzheimer, Hasta Yakını, Hasta Yakını Yükü, Bakım Verme Yükü, Tükenmişlik,
Yaşam Kalitesi

Abstract:
Alzheimer's Disease is a neurological and therminal illness which is quite common due to the decrease of young population and the increase of elderly population in the world in recent years. Alzheimer's patients do not get better completely. For this reason, their disease become more serious every day. Because of the fact that the caregivers have great responsibilities in mental and moral distances, in the survey, the researcher has investigated Alzheimer's patients, caregivers not only financially but also from the point of moral burdens.  The survey has been realized 100 Alzheimer's caregivers in Geriatrics department in Hacettepe University Hospital. In these interviews, the researcher has done some surveys. The surveys have been about caregivers fatigues, caregiving burdens and their life quality. In the surveys, the researcher has used Mann Whitney U Test between each measures and descriptive findings. In the survey, %79 of the participants are female, %57 of the participants are under the age of 55, %58 of the participants graduated from high schools or primary schools or uneducated and %70 of the participants are not working. Moreover, %57 of the participants have at least one health problem. The mentioned health problems are about cardio-vascular system. A large part of participants have claimed that their patients depend on them. Especially, female participants feel limited in their private lives, isolated relationships, financial burden and more devoted to their patients than male participants. A large part of participants have added what their patients feel and their personal success on their patients. Female participants experience emotional exhaustion more than male participants, but male participants become depersonalizationed than female participants. All participants have believed that their patients have depression and anxiety. Male participants have better life quality than female participants.


Key Words
Alzheimer's, Patient Relatives, Patient Relatives' Burden, The Burden Of Care Giving,
Exhaustion, Life Quality