İnsan yaşamını genetik aktarım mı kültürel memler mi daha fazla belirler?
Does human life be more determined by genetic transmission or cultural memes?
Yazar: MUSTAFA AFACAN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL KİBAR KAVUŞ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Analitik felsefe = Analytical philosophy ; Yaşama felsefesi = Philosophy of life ; Zihin felsefesi = Mind of philosophy

Özet:
Son yıllarda ortaya çıkan memetik bilimi insanı anlamaya yönelik çalışmalara önemli katkılar sağlamaktadır. Bu tezin amacı genetik açıklamalara alternatif sunan memetik disiplinine dikkat çekmek ve günümüzde insan yaşamını genlere kıyasla memlerin daha fazla belirlediğini ortaya koymaktır. Bu çalışmada, insanın biyolojik yapısından ve genetik aktarımdan daha çok, insanın toplumsallaşmasının, kültürler oluşturmasının insan beyninin mimarisini şekillendirdiği ve insanın geleceğine yön verdiği iddia edilmektedir. Genetik aktarım, özellikle insan dışı türler için, türün bir üyesinin tüm davranışlarını, beslenmesini, barınmasını, üremesini, kısacası tüm yaşamını belirlerken, insan türü genetik aktarımın çok ötesine geçerek biyolojik dünyanın ötesinde kültürel bir dünya meydana getirmiştir. Dawkins, genetik aktarıma alternatif olarak kültürün aktarımını ifade etmek için "mem" kavramını türetmiştir. Bu tez çalışmasında evrim kuramının insan yaşamındaki açıklayıcılığı ortaya konulmakta ancak insan davranışlarının yalnızca genetik aktarımla belirlenmediği savunulmaktadır. Bu noktada insan zihninin gelişimde Dawkins'in önerdiği ve daha sonra Dennett, Blackmore, Aunger gibi önemli zihin kuramcıları tarafından sahiplenilen memetiğin belirleyiciliğine dikkat çekilmektedir. Memler tıpkı genler gibi canlı organizmalarda ancak genlerden farklı olarak sadece insanlarda konaklarlar ve çoğalırlar. Birbirleriyle rekabet ederek hayatta kalmaya çalışırlar. Genlerin insanların biyolojik yapısını değiştirmesi gibi memler de insanın zihinsel mimarisini ve insan topluluklarının kültürel dünyasını değiştirirler. Sonuç olarak, genler insanın temel mimarisini oluştursalar da memler bu temelin üzerinde biyolojiye indirgenemeyecek bir kültür dünyası yaratmışlardır.

Abstract:
The science of memetics, which has emerged in recent years, makes significant contributions to studies aimed at understanding humans. The aim of this thesis is to draw attention to the discipline of memetics, which offers an alternative to genetic explanations, and to reveal that today, memes determine human life more than genes. In this study, it is claimed that human socialization and creation of cultures, rather than human biological structure and genetic transfer, shape the architecture of the human brain and direct the future of humans. While genetic transfer determines all behavior, nutrition, shelter, reproduction, in short, the entire life of a member of the species, especially for non-human species, the human species has gone far beyond genetic transfer and created a cultural world beyond the biological world. Dawkins coined the concept of "meme" to express the transmission of culture as an alternative to genetic transmission. In this thesis, the explanatory nature of the theory of evolution in human life is revealed, but it is argued that human behavior is not determined solely by genetic transmission. At this point, attention is drawn to the decisiveness of memetics, proposed by Dawkins and later adopted by important theorists of mind such as Dennett, Blackmore and Aunger, in the development of the human mind. Memes, just like genes, reside and reproduce in living organisms, but unlike genes, they only reside and reproduce in humans. They try to survive by competing with each other. Just as genes change the biological structure of people, memes change the mental architecture of people and the cultural world of human societies. As a result, although genes constitute the basic architecture of humans, memes have created a cultural world on this basis that cannot be reduced to biology.