Okul müdürlerinin sosyal ve duygusal öğrenme liderliği ile öğrencilerin akademik ve duygusal öz yeterlikleri arasındaki ilişkiler örüntüsünün incelenmesi
Rewiev of the relationshıp pattern between school principals' social and emotional learning leadership and students' academic and emotional self-efficacy
Yazar: MEHMED ESAD DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ALPAYDIN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin sosyal ve duygusal öğrenme liderlik davranışları ile öğrencilerin akademik ve duygusal öz yeterlikleri arasındaki ilişkiler örüntüsünü ortaya çıkarmaktır. Araştırma karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desen ile yapılmıştır. Çalışmada önce nitel verilerden elde edilen verilerin kullanılmasıyla olgular ortaya çıkarılmış, bu verilerden elde edilen ilişkiler örüntüsünü açıklamak için nicel veriler kullanılmıştır.  Farklı türde resmi liselerde görev yapan 11 okul müdürü nitel boyutun çalışma grubunu oluşturmaktadır. Nitel boyutta olgubilim araştırma modelinden faydalanılmıştır. Veriler, uzmanlardan ve literatürden oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formuna verilen cevaplardan elde edilmiştir. Veri analizi betimsel ve içerik analizlerinden yararlanılarak MAXQDA 2020 ile yapılmıştır.
Nitel boyutta ise yapılan görüşmeler sonucunda, "Okul Müdürünün Sosyal Duygusal Becerileri, Öğretmenlerin Gelişimine Katkı, Öğrencilerin Gelişimine Katkı ve Okul Ortamı ve İklimi" temaları elde edilmiştir. Bulgulara göre okul müdürleri, okulda paydaşlarla duygu ve düşüncelerini samimi ve içten bir şekilde etkili iletişim kurarak yapmanın önemini belirtirken karşılaşılan zorluların üstesinden gelerek birçok alanda rol model olmanın önemli bir özellik olduğunu ifade etmişlerdir. Bununla birlikte okul müdürlerinin öğretmen ve öğrencilere birçok alanda destek sağladıklarını ekip çalışması ile hedef vermenin okul ortamı ve iklim oluşturmaya olumlu yansımaları olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenci özelinde gerçekleştirilen sosyal etkinliklerin onların gelişimlerinde ciddi katkıları olduğunu belirtmişlerdir. Bu durum araştırma bulgularında elde edilen sonuçlarla örtüşmektedir. 
Nicel bölümde örneklem grubu Anadolu yakasında bulunan Kartal, Pendik ve Tuzla ilçelerinden belirlenmiştir. Toplam 443 öğretmen araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Veriler 2022 yılı Haziran ayında toplanmıştır. Nitel verilerden elde edilen veriler ve literatürden faydalanılarak Sosyal ve Duygusal Öğrenme Liderlik Ölçeği (SDÖLÖ) geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırma kapsamında geliştirilen ölçek ile birlikte Akademik Öz yeterlik Ölçeği (AÖÖ) ve Duygusal Öz yeterlik Ölçeği (DÖÖ) belirlenen örneklem üzerinde uygulanmış ve aralarındaki ilişkiler incelenmiştir. Verilerin analizinde SPSS 21 programı kullanılarak betimsel istatistikler (standart sapma, ortalama vb.), bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, post-hoc ve pearson korelasyon analizleri yapılmıştır.
Okul müdürlerinin sosyal ve duygusal öğrenme liderlik seviyesi "orta" düzeyde; öğrencilerin akademik öz yeterlik düzeyleri "düşük" ve öğrencilerin duygusal öz yeterlikleri "yüksek" düzeyde bulunmuştur. Okul müdürlerinin sosyal ve duygusal öğrenme liderliği ölçek puanlarında öğretmen gelişimi ve okul gelişimi alt boyutlarında kadınlar lehine oluşan farkın anlamlı olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin mezuniyet, kıdem, okul türü ve yaş değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği tespit edilmiştir. Öğrencilerin akademik ve duygusal öz yeterlikleri cinsiyet, maddi duruma göre farklılık göstermezken okul türüne göre Fen Lisesi öğrencilerinin diğer okul türlerinde öğrenim gören öğrencilere göre anlamlı bir fark oluşturduğu bulunmuştur. Akademik öz yeterlik puanları anne mezuniyet durumuna göre farklılık göstermezken, duygusal öz yeterlikte annesi üniversite mezunu olan öğrenciler, annesi okumaz yazmaz, okuryazar, ilkokul ve ortaokul mezunu olan öğrencilere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir. Öğrencilerin akademik ve duygusal öz yeterlikleri baba mezuniyetine göre üniversite mezunu olan öğrenciler, annesi okumaz yazmaz, okuryazar, ilkokul ve ortaokul mezunu olan öğrencilere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir. Bu bağlamda okul müdürlerinin sosyal ve duygusal öğrenme liderlikleri öğrencilerin akademik öz yeterliklerini %12,  duygusal öz yeterliklerini %9 civarı yordadığı görülmektedir. Araştırmanın son kısmında elde edilen bulgular doğrultusunda önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the relationship pattern between the social and emotional learning leadership behaviors of school principals and the academic and emotional self-efficacy of students. The research was conducted with an exploratory sequential design, one of the mixed research methods. In the study, firstly, the facts were revealed by using the data obtained from the qualitative data, and quantitative data were used to explain the relationship pattern obtained from these data. 11 school principals working in different types of public high schools constitute the study group of the qualitative dimension. Qualitative phenomenology research model was used. The data were obtained from the answers given to the semi-structured interview form created from the experts and the literature. Data analysis was carried out with MAXQDA 2020 using descriptive and content analysis. 
In the qualitative dimension, as a result of the interviews, the themes of "Social Emotional Skills of the School Principal, Contribution to the Development of Teachers, Contribution to the Development of Students and School Environment and Climate" were obtained. According to the findings, the school principals stated the importance of communicating their feelings and thoughts with the stakeholders in a sincere and sincere manner, and stated that it is an important feature to be a role model in many areas by overcoming the difficulties encountered. In addition, they stated that school principals provide support to teachers and students in many areas, and that setting goals with teamwork has positive reflections on the school environment and climate. In addition, they stated that the social activities carried out specifically for the students contributed significantly to their development. This situation coincides with the results obtained in the research findings. 
In the quantitative section, the sample group was determined from Kartal, Pendik and Tuzla districts on the Anatolian side. A total of 443 teachers voluntarily participated in the research. Data were collected in June 2022. Social and Emotional Learning Leadership Scale (SDLL) was developed by making use of the data obtained from qualitative data and the literature. Validity and reliability studies of the developed scale were carried out. Along with the scale developed within the scope of the research, the Academic Self-Efficacy Scale (PSQ) and the Emotional Self-Efficacy Scale (EPS) were applied to the selected sample and the relationships between them were examined. In the analysis of the data, descriptive statistics (standard deviation, mean, etc.), independent groups t-test, ANOVA, post-hoc and pearson correlation analyzes were performed using the SPSS 21 program. 
The social and emotional learning leadership level of school principals is at "medium" level; students' academic self-efficacy levels were found to be "low" and students' emotional self-efficacy levels were found to be "high". A significant difference was found in favor of women in teacher development and school development sub-dimensions in school principals' social and emotional learning leadership scale scores. It was determined that teachers did not show a significant difference according to graduation, seniority, school type and age variables. While academic and emotional self-efficacy of students did not differ according to gender and financial situation, it was found that Science High School students made a significant difference compared to students studying in other school types according to school type. While academic self-efficacy scores do not differ according to the mother's graduation status, it is seen that there is a significant difference in emotional self-efficacy compared to students whose mothers are university graduates, whose mothers are illiterate, literate, primary and secondary school graduates. It is seen that the academic and emotional self-efficacy of the students show a significant difference according to the graduation of their father, university graduate students, mothers who are illiterate, literate, primary and secondary school graduates. In this context, it is seen that school principals' social and emotional learning leadership predicts students' academic self-efficacy by 12% and emotional self-efficacy around 9%. Suggestions for the findings obtained as a result of the research are presented.