18 yaş ve üzeri tip-2 diyabet tanısı olan bireylerde ayak bakımı değerlendirmesi
Foot care evaluation for individuals 18 years of age and older with type-2 diabetes
Yazar: DENİZ ELMAS KOÇAK
Danışman: PROF. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Araştırmada Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) tanısı olan, 18 yaş ve
üzerindeki bireylerde ayak bakımına ilişkin davranışların ortaya konması
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bir aylık zaman diliminde Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir sebeple başvuran 18
yaş ve üzeri, Tip 2 DM tanısı bulunan ve çalışmaya katılmayı kabul eden bireylerin
dâhil edilmesi planlandı. Çalışma gözlemsel, ölçekli tutum araştırmasıdır. Formun ilk
kısmı 10 soruluk sosyodemografik sorulardan oluşmaktadır. İkinci kısım ise ayak
bakımına ilişkin Ayak Bakım Davranış Ölçeği sorularını içeren 15 sorudan
oluşmaktadır. Ölçek beşli Likert tipinde olup 2011 yılında Emine Kır Biçer
tarafından Türkçeleştirilmiş ve Cronbach Alfa katsayısı 0,83 olarak hesaplanmıştır.
Hastalara yüz yüze sorulan sorulara ilişkin cevaplar çevrimiçi olarak derlenerek
dijitalleştirilmiş ve ilgili yazılımlar yardımıyla analiz edilmiştir. Yüz yüze
uygulanacak olan anket öncesi sözel onam alınmıştır.
Bulgular: Katılımcılardan kadınların oranı yüzde 53, erkeklerin oranı yüzde
47 düzeyindedir. Çalışmaya katılanların yüzde 53'ü lise altı, %18'i lisans düzeyinde
eğitim görmüştür. Çalışmaya katılanların ortalama yaşları 57,1±10,6'dir. En çok
görülen yaş grubu %75,7 (n=109) ile 18-64 yaş grubudur. Katılımcıların yüzde 47'si
aylık gelirini kötü, yüzde 39'u orta ve yüzde 15'i ise iyi olarak değerlendirmiştir.
Katılımcılar içinde evli olanların yüzdesi 71'dir. Çalışmaya katılanların bireylerin
ortalama olarak 12,5±8,84 yıldır diyabetli olduğu görülmektedir. Katılımcıların
yüzde 54'ü (n=78) 0 - 10 yıldır diyabet hastasıdır. Sadece 1 ilaç kullanan hastalar
(n=70) ve oral antidiyabetik (OAD) kullananlar çoğunluktadır. En sık görülen
komplikasyon %63 ile hiperglisemi, en az görülen %0,7 ile diyabetik ayaktır.
Önermeler içinde en yüksek ortalama puanı "temiz, pamuklu ve yumuşak çorap
giyme" alırken en düşük ortalama puanı "ayaklarım için nemlendirici krem sürmem"
önermesi almıştır. 15 önermenin total puanı 44,8 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin
total puanı ile katılımcıların yaşı ve diyabet süreleri karşılaştırıldığında, aralarında
anlamlı, negatif yönlü ve zayıf bir korelasyon bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda ayak bakım davranış ölçeği (ABDÖ) incelemesine
göre kadın cinsiyette, lise düzeyinde eğitim görenlerde, diyabet süresi 0-10 yıl
olanlarda, retinopati komplikasyonu bulunanlarda, kullanılan ilaç sayısı 1 olanlarda
ayak bakım davranışları daha yüksek saptanmıştır (p<0.05).

Abstract:
Aim: The aim of this study is to identify foot care behaviors in individuals
aged 18 and over who have been diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus (DM).
Materials and Methods: It was planned to include individuals aged 18 and
over who were diagnosed with Type 2 DM and who agreed to participate in the
study, among those who visited the Şişli Hamidiye Etfal Training and Research
Hospital Family Medicine Clinic for any reason within a one-month period. The
study is an observational, scale-based attitude survey. The first part of the form
consists of 10 sociodemographic questions. The second part includes 15 questions
from the Foot Care Behavior Scale related to foot care. The scale is a five-point
Likert type and was translated into Turkish by Emine Kır Biçer in 2011, with a
Cronbach's alpha coefficient calculated as 0.83. Responses to the questions asked in
face-to-face interviews with patients were compiled online, digitized, and analyzed
using appropriate software. Verbal consent was obtained before administering the
face-to-face survey.
Results: The proportion of women among the participants is 53%, while the
proportion of men is 47%. Of the participants, 53% have education below high
school, and 18% have a bachelor's degree. The average age of the participants is 57.1
± 10.6 years. The most common age group is 18-64 years, comprising 75.7%
(n=109). 47% of the participants rated their monthly income as poor, 39% as
average, and 15% as good. The percentage of married participants is 71%. The
average duration of diabetes among participants is 12.5 ± 8.84 years. 54% of the
participants (n=78) have been diabetic for 0-10 years. Patients using only one
medication (n=70) and those using oral antidiabetic agents (OAD) are in the
majority. The most common complication is hyperglycemia, at 63%, while the least
common is diabetic foot, at 0.7%. Among the propositions, "wearing clean, cotton,
and soft socks" received the highest average score, while the proposition "applying
moisturizer to my feet" received the lowest average score. The total score for the 15
propositions was calculated as 44.8. When comparing the total score of the scale with
the age and duration of diabetes of the participants, a significant, negatively directed,
and weak correlation was found.
Conclusion: In the examination of the Foot Care Behavior Scale (FCBS), it
was found that foot care behaviors were higher among women, those with a high
school level education, individuals with a diabetes duration of 0-10 years, and among
those with and without retinopathy complications, as well as in individuals using one
medication (p<0.05).