Hanefi mezhebinin diğer mezheplere üstünlüğüne dair tartışmalar
Discussions about the superiority of the hanafi section to other sections
Yazar: GÜLAMİ ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET İNANIR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Hanefî Mezhebinin Diğer Mezheplere Üstünlüğüne Dair Tartışmalar adlı tezde, mezhep üstünlüğü ve tercih tartışmaları el-İntisâr ve't-tercîh li'l-mezhebi's-sahîh ve en-Nüketü'z-zarîfe fî tercîhi mezhebi Ebî Hanîfe adlı risaleler bağlamında incelenmiştir. Mezhep mensupları arasında münakaşa ve münazaralar yaşanmıştır. Mezheplerin kurumsallaşmasıyla birlikte bu tartışmalar, tercih ve üstünlük tartışmalarına dönüşmüştür. Mezhep mensupları mezheplerini diğer mezheplerden üstün olduğunu kanıtlamak için çeşitli eserler kaleme almışlardır. Müellifler kaleme aldıkları bu eserlerde mezheplerinin üstün ve tercih edilebilir olduğunu çeşitli meseleler ve deliller kullanarak anlatmaya çalışmışlardır.
	Bu alanda kaleme alınan risalelerden biri Eyyûbîler döneminde Sıbt İbnu'l-Cevzî (ö.654/1256) tarafından, diğeri Memlûkler döneminde Ekmeleddin Bâbertî (ö.786/1384) tarafından kaleme alınmıştır. Her iki müellifte kendi dönemlerinde Ebû Hanîfe ve mezhebi hakkında ortaya atılan eleştirilere cevap vermişlerdir. Ebû Hanîfe ve mezhebinin diğer imamlar ve mezheplerine göre özellikle Şafiî mezhebine göre üstün ve tercih edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Bu risaleler incelendiğinde tartışmalar Hanefiler ve Şafiîler arasında meydana gelmiştir. Aynı zamanda Bâbertî ile aynı dönemde yaşayan Hanefî âlimlerinden İbn Ebi'l-İzz'in, İttibâ' adlı eseriyle onun eserine reddiye kaleme alması, yaşanan tartışmaların Hanefîlerin kendi aralarında da yapıldığını göstermektedir.

Abstract:
In the thesis titled Debates on the Superiority of the Hanafi Sect over Other Sects, the debates on sectarian superiority and preference are examined in the context of the epistles called al-Intisâr ve't-tercîh li'l-mezhebi's-sahîh and an-Nüketü'z-zarîfe fi tercîhi sect Ebî Hanîfe. There were arguments and debates among the members of the sect.  With the institutionalization of the sects, these debates turned into debates of preference and superiority. Members of the sect have written various works to prove that their sect is superior to other sects. In these works, the authors have tried to explain that their sect is superior and preferable by using various issues and evidences.
             One of the treatises written in this field was written by Sıbt İbnu'l-Cevzi (d.654/1256) during the Ayyubids period, and by Ekmeleddin Bâberti (d.786/1384) during the Mamluks period. Both authors responded to the criticisms made about Abu Hanifah and his sect in their own time. They stated that Abu Hanifah and his sect should be superior and preferred over other imams and sects, especially Shafi'i sect. When these treatises were examined, discussions took place between Hanafis and Shafiis. At the same time, the fact that Ibn Abi'l-Izz, one of the Hanafi scholars who lived at the same time as Bâbertî, wrote a refutation of his work with his work called Ittibâ, shows that the discussions that took place were among the Hanafis themselves.