Wallerstein'in dünya-sistemleri analizinde sistem karşıtı hareketler
Antisystemic movements in Wallerstein's world-system analysis
Yazar: OKAN GÖKMEN BARUTÇU
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ERTOY
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kapitalizm = Capitalism ; Sistem analizi = System analysis ; Sistem karşıtı hareketler = Antisystemic movements ; Sınıf bilinci = Class consciousness ; Uluslararası sistem = International system ; Wallerstein, Immanuel = Wallerstein, Immanuel

Özet:
Bu çalışma, Immanuel Wallerstein'in dünya-sistemleri analizi çerçevesinde, eski ve yeni biçimleriyle sistem karşıtı hareketleri ele almaktadır. Çalışmanın temel varsayımı, Marx'ın proleteryaya atfettiği sınıf bilincine dayanan yaklaşımın, sistem karşıtı hareketlerin yeni biçimleri değerlendirilirken Wallerstein tarafından terk edilmediği; fakat modern dünya-sistemi bağlamında yeniden konumlandırıldığıdır. Bu bağlamda sınıflar hala önemlidir; hatta sınıfsal kutuplaşma ve buna bağlı olarak proleterleşme Marx'tan bu yana daha fazla artmıştır. Fakat bu artan proleterleşme, tam zamanlı fabrikada çalışan işçilerle değil kısmi süreli ücretli çalışanların, informel sektörün ve işsizlerin de dâhil olduğu hane halkları ile dünya-ekonomi içinde karakterize edilmektedir. Bu bağlamda kapitalist dünya-ekonomi neredeyse tüm dünyada kırsal kesimdeki emek-gücünü sisteme dâhil ederek, emek piyasasının sınırlarına ulaşmıştır. Bununla birlikte, merkezin çevreden aktardığı ham maddelerin yeniden üretiminde yapısal sorunlar ortaya çıkmış, mevcut sistemle birlikte devlet yönelimli eski sistem karşıtı hareketlerin de sürdürülebilir bir durumda olmadığı görülmüştür. Bu noktada sistem çevrimsel değil yapısal bir kriz ile karşı karşıyadır. Sonuç ise önceden belli değildir. İmtiyazlıların çıkarlarını korumak üzere denetimli bir geçiş söz konusu olabileceği gibi, sistem karşıtı hareketlerin eşitlikçi ve özgürlükçü bir temelde ağırlığını koyduğu bir çözülme süreci de gelişebilir. Sonucu, mevcut sistemin sona ermekte olduğunu fark edebilen ve özellikle 1968 sonrası yeniden yapılanan sistem karşıtı hareketlerin, soruna dünya ölçeğinde müdahil olabilme derecesi belirleyecektir.

Abstract:
This work discusses antisystemic movements with its old and new forms in the context of Immanuel Wallerstein's world-systems analysis. Main hypothesis of the work is repositioning of class consciousness (attributed to proletariat by Marx) by Immanuel Wallerstein in the context of modern world-system. It can be said that Wallerstein does not abandon notion of class consciousness but he adjusts it according to his age. In this manner the class still does matter. Furthermore, since the times of Marx, class polarization and proletarianization increased dramatically. But this picture is characterized with partial wage labour, informal sector, unemployment and their effects on the households in contemporary world-economy rather than classical factory laborers working class picture. In this context capitalist world-economy almost insert every rural labour power around the world in; thus labour market reached its limit. Herewith structural problems emerged about reproduction of raw materials and resources which are transferred from the periphery to the core. At the same time, it has been seen that state-oriented former antisystemic movements are no longer sustainable as well as the system itself. Herein the system is in structural crisis, not cyclical. The result is not predetermined. There may be a controlled transition to keep the interests of the privileged or a resolution process may also develop dominated by antisystemic movements. What determines the result will be the ones who are aware of the current system is ending. And particularly, the capacity of acting on a world scale in terms of post-1968 antisystemic movements, will be decisive.