Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların oyun becerilerinin incelenmesi
Examination of play skills of children with autism spectrum disorder
Yazar: EZGİ YAZGAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE MERVE İMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Oyun becerileri = Play skills ; Oyunlar = Plays ; Çocuklar = Children

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu sözel iletişim ve etkileşim alanlarında görülen
problemler ile tekrarlayan takıntılı davranışların görüldüğü bir nörogelişimsel
bozukluktur. Otizmli çocukların her birinde farklı sıra ve sayıyla belirtiler bulunur.
Bunlar, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların normal gelişim gösteren
akranlarından ayırt edilebilmesi için kullanılan gelişimsel farklılıklardır. Otizmli
çocukların normal gelişim gösteren akranlarından farklılaştığı alanlardan birisi de
oyundur. Bu araştırmanın amacı otizm spektrum bozukluğu olan çocukların oyun
becerilerinin incelenmesidir. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda otizm
spektrum bozukluğu olan 18 çocuğun oyun becerileri, devam etmekte oldukları özel
eğitim ve rehabilitasyon merkezinde incelenmiştir. Araştırma öncesinde dört farklı
oyun türü belirlenmiş ve oyun türlerine uygun birer oyuncak seçilmiştir. Her bir
çocuk için ayrı bir gözlem oturumu planlanarak veri toplama süreci
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri otizmli çocukların gözlem oturumunda
çekilen video kayıtları ve araştırmacının oturumlarda tuttuğu gözlem kayıt notları ile
toplanmıştır.
Araştırmada elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle incelenerek kodlara
ayrılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, otizmli çocukların en çok
dramatik oyunda ve işlevsel oyunda oyuncağı işlevine uygun olarak kullandıkları
gözlenmiştir. Çocuklar en çok kurallı ve yapı inşa oyunlarında oyuncağın işlevi
dışında kullanmışlardır. Otizmli çocuklar oyun sürecinde tekrarlayan ve takıntılı
davranışlar göstermiştir. Oyunda sergilenen iletişim becerileri bulgularına göre ise
işlevsel, dramatik ve kurallı oyunda göz teması kuran çocuk sayısı, kurmayan
çocuklara göre fazladır. Çalışma grubunun ortalama olarak üçte biri araştırmacıyla
sözel iletişim başlatma davranışlarında bulunmuştur. Araştırmada sözel iletişimde
ekolali gösteren bir çocuk, bütün oyun türlerinde araştırmacının yönergelerini
tekrar etmiştir.

Abstract:
Autism spectrum disorder is a neurodevelopmental disorder in which
problems in verbal communication and interaction and repetitive obsessive behaviors
are seen. Each child with autism has symptoms in a different order and number.
These are developmental differences used to distinguish them from their normally
developing peers. One of the areas where children with autism differ from their
normally developing peers is play. The aim of this study is to examine the play skills
of children with autism spectrum disorder. In line with the main purpose of the study,
the play skills of 18 children with autism spectrum disorder were examined in the
special education and rehabilitation center they attend. Before the research, four
different game types were determined and a toy suitable for each game type was
selected. A separate observation session was planned for each child. The data of the
study were collected with the video recordings taken during the observation session
of the children with autism and the notes taken by the researcher during the sessions.
The data obtained in the research were analyzed by content analysis method
and divided into codes. Considering the results of the study, children with autism
showed the most appropriate use of toys in dramatic and functional game. Children
mostly showed using the toy out of its function in constructive game and game with
rules. Children with autism showed two types of repetitive and obsessive behaviors.
According to the communication skills findings, the number of children who made
eye contact was higher than the children who did not in in functional, dramatic game
and game with rules. On average, one third of the study group engaged in initiating
verbal communication with the researcher. In the study, one child who showed
echolalia in verbal communication, repeated the instructions of the researcher in all
play types.