Türkiye'de kayıt dışı ekonominin seyri: Elektrik tüketimi yaklaşımı
The course of the informal economy in Turkey: An approach to electricity consumption
Yazar: PINAR HARMANLI
Danışman: PROF. DR. RAHMİ YAMAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Kayıt dışı ekonomi; devletten gizlenen, kamu otoritelerinin denetimi dışında kalarak kayıt altına alınamayan veya alınamamış olan her türlü ekonomik faaliyet olarak ifade edilebilmektedir. İçerisinde yasalarla yasaklanmış olan ekonomik faaliyetlerin yanı sıra yasalarla yasaklanmamasına rağmen bilinçli şekilde kayıtlara geçirilmeyen veya belgelendirilmeyen ekonomik faaliyetler de yer almaktadır.
Kayıt dışı ekonomiyle ilgili ilk çalışmalar; 1940'lı yıllara kadar dayanmakla birlikte 1960'lı yıllara gelindiğinde fark edilmeye başlanmış, 1970'li yıllarda araştırmacıların ilgisini çekmiş ve 1980'li yılların başlarına gelindiğinde ise uluslararası alanda tartışılmaya başlanmış bir konu haline dönüşerek literatürdeki yerini almıştır. 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye ekonomisinin gündemine yerleşerek büyüklüğü, nedenleri, sonuçları ve işleyişi bakımından yoğun araştırmaların konusu olmuştur. Günümüze gelindiğinde kayıt dışı ekonomi olgusu ise; küresel bir nitelik kazanarak dünya üzerinde tüm ülke ekonomilerinin karşı karşıya kaldığı, ilgilendiği ve çözüm yolları bulmaya çalıştığı küresel bir sorun şekline dönüşmüştür. Bu bağlamda kayıt dışı ekonomi, yalnızca az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için değil bunun yanı sıra gelişmiş olan ülkeler içinde farklı boyutlarda ortaya çıkabilen sorunlar oluşturmaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye'deki kayıt dışı ekonominin seyri elektrik tüketimi/üretimi yaklaşımı kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada, elde edilen sonuçlar neticesinde kayıt dışı ekonominin boyutunun belirlenmesinin yerine bir önceki yıla göre kayıt dışı ekonomide meydana gelen artışların ve azalışların belirlenmesinin gerçeğe daha uygun olacağı bu durumda da, çıkan sonuçların pozitif değerler olabileceği gibi negatif değerler de olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda elektrik tüketimi/üretimi yaklaşımının tek başına ekonomik faaliyetlere ilişkin yeterli gösterge sayılamayacağı sonucuna da ulaşılmıştır.

Abstract:
Informal economy can be expressed as any kind of economic activity that is hidden from the state and cannot be registered or taken under the control of public authorities. In addition to the economic activities that are prohibited by law, there are also economic activities that are not consciously recorded or documented, although they are not prohibited by law.
Although the first studies on the informal economy date back to the 1940s, they began to be noticed in the 1960s, attracted the attention of researchers in the 1970s, and by the early 1980s, it became a topic that began to be discussed in the international arena and took its place in the literature.It has been on the agenda of the Turkish economy since the 1990s and has been the subject of intense research in terms of its size, causes, results and functioning. Nowadays, the informal economy phenomenon has gained a global character and has turned into a global problem that economies of all countries face, deal with and try to find solutions to. In this context, the informal economy has turned into a problem that may arise in different dimensions not only for underdeveloped and developing countries, but also for developed countries.
In this study, the course of the informal economy in Turkey has been tried to be shown using the electricity consumption/production approach.In the study, it was concluded that in this case, where the obtained results express the increases and decreases in the informal economy compared to the previous year, the results can be positive as well as negative values. At the same time, it was concluded that the electricity consumption/production approach alone cannot be considered an adequate indicator of economic activities.