Sivil toplum kuruluşu olarak kamuya yararlı derneklerde örgütlenme özgürlüğü
Freedom of association in associations beneficial to the public as non-governmental organizations
Yazar: ŞEYDA BALCI ATİLLA
Danışman: PROF. DR. ÖMER KESKİNSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Derneklerin sahip olduğu örgütlenme hakkı kapsam olarak çok geniş bir hak olmasının yanı sıra bireylerin birçok amaç doğrultusunda bir arada bulunmasına olanak sağlayan bir haktır. Bu çalışmada derneklerin örgütlenme özgürlüğü sendika ve siyasi parti özgürlüklerini de içerecek şekilde ele alınmıştır. Derneklerin birer türü olarak siyasi partiler ve sendikalar incelenmekte, örgütlenme özgürlüğü ile ilgili sendika ve siyasi partilere ilişkin ayrı bir düzenleme olmadığı için bu örgütlenme tipleri derneklerin tabi olduğu rejim doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bu özgürlük, sadece bireyin haklarını korumayı hedeflemez aynı zamanda derneğin de sahip olduğu hakları vurgulayıp, dernek tüzel kişiliğini koruma altına almaktadır. Bu yönüyle derneklerdeki örgütlenme özgürlüğü, bireysel ve kolektif özellikleri bulunan bir özgürlük olarak karşımıza çıkmaktadır. Bireyin ya da dernek tüzel kişiliğinin haklarının güvence altına alınması, korumaya tabi tutulması ve aynı zamanda bireyin ve derneğin çıkarları çatıştığında kimin ne ölçüde faydalanacağı ya da kime daha fazla koruma sağlanacağı mahkeme kararları doğrultusunda gerçekleşmektedir. Çalışmada, sivil toplum kuruluşu olarak dernek ve dernek dışında sivil toplum kuruluşu olarak sayabileceğimiz örgütlenme biçimlerine kavramsal ve tarihsel olarak yer verilip, örgütlenme özgürlüğüne ayrıntılı bir şekilde değinilerek, bu hakkın öznesi, işlevi, kapsamı, Türkiye'deki mevcut örgütlenme biçimleri incelenmiş ve örgütlenme özgürlüğü birçok açıdan ele alınmıştır. Örgütlenme özgürlüğü ile ilgili mahkeme kararlarına bakılarak, mahkeme kararları insan hakları açısından değerlendirilmiştir. Derneklerdeki örgütlenme özgürlüğü, tarihsel gelişimi, öznesi ve bu özgürlüğün sınırlarına yer verilerek, hem örgütlenme özgürlüğü hem de derneklerdeki örgütlenme özgürlüğü incelenirken mevzuatlardan, mahkeme kararlarından ve bilimsel doktrinden faydalanılmıştır.

Abstract:
The right to organize that associations have is not only a very broad right in scope, but also a right that allows individuals to come together for many purposes. In this study, the freedom of association of associations is discussed, including the freedom of unions and political parties. Political parties and unions are examined as types of associations. Since there is no separate regulation regarding freedom of association for unions and political parties, these types of organizations are evaluated in line with the regime to which associations are subject. This freedom not only aims to protect the rights of the individual, but also emphasizes the rights of the association and protects the legal personality of the association. In this respect, freedom of association in associations appears as a freedom with individual and collective features. Securing and protecting the rights of the individual or the legal entity of the association, as well as determining who will benefit to what extent or who will be provided with more protection when the interests of the individual and the association conflict, are determined in line with court decisions. In study, the forms of organization that we can count as associations and non-governmental organizations as non-governmental organizations are included conceptually and historically, and the freedom of association is touched upon in detail, the subject, function and scope of this right are examined, as well as the existing forms of organization in Turkey, and the freedom of association is examined in many ways. has been considered from this perspective. By looking at the court decisions regarding freedom of association, these court decisions were evaluated in terms of human rights. Freedom of association in associations, its historical development, its subject and the limits of this freedom are included, and legislation, court decisions and scientific doctrine are used while examining both freedom of association and freedom of in associations.