Yaşlı bireylerde akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of rational drug use and affecting factors in elderly individuals
Yazar: İBRAHİM DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL KARADAĞ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics

Özet:
Bu çalışma, yaşlı bireylerde akılcı ilaç kullanımı (AİK) ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Çalışma 01 Nisan-30 Haziran 2022 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Hastanesi Geriatri polikliniğinde yapılmıştır. Çalışma kapsamına 513 yaşlı birey dâhil edilmiştir. Veriler, Yaşlı Tanıtım Formu ve Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği (AİKÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov-Smirnov normallik testi, Mann Withney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Spearman's korelasyon analizi kullanılmıştır. 
Çalışmada yaşlı bireylerin yaş ortalamasının 70.87±5.95, AİKÖ puan ortalamasının 34.69±4.60 olduğu saptanmıştır. Ayrıca lisans ve üstü eğitim düzeyine sahip olan yaşlı bireylerin,  il merkezinde yaşayanların,  sürekli ilaç kullananların ve reçete edilen ilacı önerilen sürede kullananların AİKÖ puan ortalaması daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çalışmada yaşlı bireylerin kullandığı ilaç sayısı ile AİKÖ puanı arasında düşük düzeyde pozitif yönde korelasyon olduğu saptanmıştır (r=0.282, p=0.48). 
Sonuç olarak, yaşlı bireylerin AİK konusunda bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu, AİK'i lisans ve üstü eğitim düzeyi ile il merkezinde yaşamanın etkilediği belirlenmiştir. Bu doğrultuda yaşlı bireylerin AİK konusunda bilgi düzeylerinin belirli aralıklarla değerlendirilerek eğitim programlarının planlanması önerilmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine rational drug use (RDU) and affecting factors in elderly individuals.
The study was carried out between 01 April and 30 June 2022 in Geriatrics Polyclinic of Mersin University Hospital. 513 elderly individuals were included in this study. Data were collected by face-to-face interview method using the Elderly Information Form and the Rational Drug Use Scale (RDUS). Kolmogorov-Smirnov normality test, Mann Withney U Test, Kruskal Wallis Test and Spearman's correlation analysis were used to evaluate the data.
In the study, it was determined that the mean age of the elderly individuals was 70.87±5.95, and the mean RDUS score was 34.69±4.60. In addition, it was found that the average of the RDUS score of the elderly individuals who have undergraduate and higher education level, live in the city center, use drugs constantly and use the prescribed drug for the recommended time was found to be higher (p<0.05). In the study, it was determined that there was a low level of positive correlation between the number of drugs used by elderly individuals and the RDUS score (r=0.282, p=0.48).
As a result, it has been concluded that the knowledge level of elderly individuals about RDU is insufficient. It has been determined that the undergraduate and higher education level and the living place affect the RDU. In this direction, it has been suggested to plan training programs by evaluating the knowledge levels of elderly individuals about RDU at regular intervals