Küreselleşme ve enflasyon: Küresel çıktı açığı hipotezi - Türkiye örneği
Globalisation and inflation: Global output gap hypothesis ? Turkish case
Yazar: SERKAN ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. ERCAN EREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / Para ve Banka Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Enflasyon = Inflation ; Enflasyon hedeflemesi = Inflation targeting ; Küreselleşme = Globalization ; Türkiye = Turkey ; Çıktı açığı = Output gap

Özet:
Fiyat ve ücretlerin kısa dönemde yapışkan olduğu varsayımına dayanan enflasyon hedeflemesi stratejisinde merkez bankalarının kullandığı para politikası enstrümanı, kısa vadeli faiz oranıdır. Merkez bankaları kısa vadeli faiz oranı aracılığıyla ulusal çıktı açığını (üretim düzeyini) etkilemekte, çıktı açığındaki değişim de enflasyon oranını yönlendirmektedir.1990'lı yıllardan itibaren birçok ülkenin enflasyon dinamiğinde önemli değişimler yaşanmaya başlamıştır. Son 20 yıldır birçok ülkede hem enflasyon düşük ve istikrarlı seyretmekte hem de ulusal kaynak kullanımı ile yurtiçi enflasyon oranı arasındaki ilişki zayıflamaktadır. Phillips Eğrisi'nin yataylaşması anlamına gelen bu durumu açıklayan teorilerden birincisi enflasyon beklentilerinin sabitlenmesine vurgu yapmakta, ikincisi son 20 yıldır petrol fiyatları gibi dışsal şokların yaşanmamış olmasına bağlamakta, üçüncüsü ise ekonomilerde yapısal değişimin ortaya çıktığını öne sürmekte ve küreselleşmenin bu değişimde rol aldığını iddia etmektedir.Çalışmanın amacı Türkiye'deki enflasyon oranı ile ulusal çıktı açığı arasındaki ilişkinin seyri noktasında bir değişimin olup olmadığını araştırmak ve küreselleşme düzeyinde yaşanan artışın bu değişim üzerinde etkili olup olmadığını sınamaktır.Çalışmada küreselleşmenin etkisini sınamak için küresel çıktı açığı değişkenini içeren Genişletilmiş Phillips Eğrisi modeli kullanılmıştır. En küçük kareler yöntemi kullanılarak rasyonel bekleyişleri içeren İleriye Dönük Genişletilmiş Phillips Eğrisi ile yapılan analizde küresel çıktı açığının yurtiçi enflasyon oranı ?özellikle de ticarete konu olan mallar enflasyon oranı? üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ulusal kaynak kullanım düzeyi ile yurtiçi enflasyon oranı arasındaki ilişkinin seyri, Kalman Filtresi algoritması ile incelenmiş ve Phillips Eğrisi'nin eğiminin zaman içerisinde azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Under the inflation targeting strategy which bears on the assumption that asserts in the short run prices and wages are rigid, central banks? monetary policy instrument is short-term interest rates. Central banks affect the output gap through short-term interest rates, thus the change in output gap directs the inflation.Since 1990s, dramatic changes were observed in the dynamics of inflation in many countries. In many countries, for 20 years, the inflation rates have been low and stable and also the relationship between national resource use and domestic inflation has weakened. While the first theory explains this situation in which flatter Phillips Curve emphasizes that inflation expectations have been getting fixed, the secondtheory suggests that there have been no egzogenous shocks like oil prices for 20 years and the third theory which argues that frictional changes emerged in the economies and the globalisation played role in the occurrence of these changes.The aim of this thesis, to inquiry whether a change occured in the direction of the relationship between inflation rate and domestic output gap in Turkey and to test whether the increase in globalisation degree influences this change. In our work, the Phillips Curve equation was used and the model was extended with the parameter of global output gap in order to test effect of the globalisation. By using least squaremethod, in analysis with Forward Looking Extended Phillips Curve that involves rational expectations, we have reached a conclusion in which global output gap is influential on the domestic inflation rate, especially on inflation rate of tradable goods. On the other hand, the relationship between national resource use level and domestic inflation rate has been tested by Kalman Filter Algorithm and reached thatthe slope of Phillips Curve have had declined by the time.