Okul öncesi öğretmenlerine yönelik Dijital Yeterlilikler Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve okul öncesi öğretmenlerinin dijital yeterlilik ile mesleki tükenmişlikleri, teknoloji kullanımı istek ve kaygıları arasındaki ilişki
Turkish adaptation of Digital Competences Scale for preschool teachers and the relations between preschool teachers' digital competencies and professional burnout, technology use desires and anxieties
Yazar: OĞUZHAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ASUDE BALABAN DAĞAL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Okul Öncesi Öğretmenlerine Yönelik Dijital Yeterlilikler Ölçeğinin
Türkçeye uyarlanmasıdır. Bunun yanı sıra okul öncesi öğretmenlerinin dijital yeterlilikleri ile
mesleki tükenmişlikleri, teknoloji kullanım istekleri ve kaygıları arasındaki ilişkinin
belirlenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın ilk aşamasında ölçek uyarlama modeli kullanılmıştır. Ölçek uyarlama modeli
kapsamında ölçeğin dilsel çevirisi, eşdeğerliliği, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları
yapılmıştır. İkinci kısımda ise nicel araştırma yöntemlerinden karşılaştırma türünde ilişkisel
tarama modelinde bir çalışma yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim öğretim
yılı bahar döneminde Türkiye'deki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim
kurumlarında görev yapan, 24.02.2022 tarihinde araştırmacı tarafından rastgele seçilen on
popüler sosyal medya hesabını takip eden okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır.
Araştırmanın örneklemini ise 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Türkiye'deki
Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan, 24.02.2022
tarihinde araştırmacı tarafından rastgele seçilen on popüler sosyal medya hesabını takip eden
toplamda 536 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. 536 okul öncesi öğretmeninin 300'ünden
toplanan veriler araştırmanın ölçek uyarlama aşamasındaki analizler için kullanılırken 236 okul
öncesi öğretmeninden toplanan veriler, araştırmanın ilişkisel tarama aşaması için kullanılmıştır.
Araştırmanın verileri; araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Türkçe uyarlaması
yapılmış olan Okul Öncesi Öğretmenlerine Yönelik Dijital Yeterlilikler Ölçeği, Öğretmen
Mesleki Tükenmişlik Ölçeği ve Öğretmenlerin BİT Tutumları Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır.
Türkçe uyarlama çalışması yürütülen ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla çok
değişkenli analiz yöntemlerinden açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi
uygulanmıştır. Analiz neticesinde KMO katsayısı .86 olarak tespit edilmiştir. Dört alt boyuttan
oluşan ölçeğin varyans açıklama yüzdesi %45.73'tür. Ölçeğin faktör yükü değerleri .79 ile .37
arasında değişim göstermektedir. Güvenilirlik analizleri sonucunda ölçeğin iç tutarlılık
katsayısı .88 olarak bulunmuştur. Uygulanan analizler neticesinde geçerli ve güvenilir bir ölçme
aracı elde edilmiştir.
Araştırmanın ikinci basamağında uygulanan korelasyon analizi sonucunda, öğretmenlerin
dijital yeterlilikleri ile BİT tutumları arasında pozitif yönde ilişki tespit edilirken dijital
yeterlilikleri ve tükenmişlikleri arasında ilişkiye rastlanmamıştır. Uygulanan regresyon analizi
sonucunda ise Öğretmenlerin BİT tutumunun dijital yeterlilikleri üzerinde istatistiksel olarak
anlamlı etkisinin olduğu bulunmuştur (p<.05). BİT tutum ölçeğindeki 1 puanlık artış dijital
yeterlilikler ölçeğinde 0.535 puan artmaya neden olmaktadır.
Öte yandan uygulanan bağımsız grup t-testi ve tek yönlü varyans(ANOVA) analizleri
sonucunda öğretmenlerin tükenmişliklerinde; cinsiyet değişkenine göre erkekler öğretmenler
lehine, yaş değişkenine göre yaşça büyük öğretmenler lehine, çalışılan coğrafi bölge
değişkenine göre Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde çalışanlar lehine anlamlı farklılık tespit
edilmiştir. Bununla birlikte araştırma bulguları, EBA için hizmet içi eğitim alan öğretmenlerin
almayan öğretmenlere göre daha yüksek dijital yeterlilik puanlarına sahip olduğunu ortaya
koymaktadır.

Anahtar Sözcükler: Okul Öncesi, Eğitimde Dijitalleşme, Dijital Yeterlilik, Teknoloji Kullanımı, Mesleki Tükenmişlik, İstek, Kaygı

Abstract:
The aim of this research is to adapt the Digital Competences Scale for Preschool Teachers into
Turkish. In addition, it was aimed to determine the relationship between the digital competences
of preschool teachers and their professional burnout, technology use willingness and anxiety.
In the first stage of the research, the scale adaptation model was used. Within the scope of the
scale adaptation model, linguistic translation, equivalence, validity and reliability studies of the
scale were carried out. In the second part, a study was carried out in relational screening model
in comparison type, one of the quantitative research methods. The universe of the research
consists of preschool teachers who work in pre-school education institutions affiliated to the
Ministry of National Education in Turkey in the spring term of the 2021-2022 academic year
and follow ten popular social media accounts randomly selected by the researcher on
02.24.2022. The sample of the study, on the other hand, consists of 536 preschool teachers, who
work in pre-school education institutions affiliated to the Ministry of National Education in
Turkey in the spring term of the 2021-2022 academic year, and follow ten popular social media
accounts randomly selected by the researcher on 02.24.2022. While the data collected from 300
of 536 preschool teachers were used for the analyzes at the scale adaptation stage of the
research, the data collected from 236 preschool teachers were used for the relational screening
stage of the research.
The data of the research were collected through the Personal Information Form prepared by the
researcher, the Digital Competences Scale for Preschool Teachers, which were adapted into
Turkish, the Teachers' Professional Burnout Scale and the Teachers' ICT Attitudes Scale.
Exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis, which are among the multivariate
analysis methods, were applied to determine the construct validity of the scale whose Turkish
adaptation study was carried out. As a result of the analysis, the KMO coefficient was
determined as .86. The variance explanation percentage of the scale, which consists of four subdimensions, is 45.73%. The factor load values of the scale vary between .79 and .37. As a result
of the reliability analysis, the internal consistency coefficient of the scale was found to be .88.
As a result of the analyzes applied, a valid and reliable measurement tool was obtained.
As a result of the correlation analysis applied in the second step of the research, a positive
relationship was found between teachers' digital competencies and ICT attitudes, but no
relationship was found between their digital competencies and burnout. As a result of the
applied regression analysis, it was found that teachers' ICT attitudes had a statistically
significant effect on their digital competencies (p<.05). An increase of 1 point in the ICT
attitude scale causes an increase of 0.535 points in the digital competence scale.
On the other hand, as a result of the independent group t-test and one-way variance (ANOVA)
analysis; According to the gender variable, in favor of male teachers, according to the age
variable in favor of older teachers, and according to the geographical region of study, in favor
of the employees in the Southeastern Anatolia Region. On the other hand, research findings
reveal that teachers who receive in-service training for EBA have higher digital competency
scores than teachers who do not.

Keywords: Pre-School, Digitalization in Training, Digital Competence, Use of Teknology, Vocational Burnout, Desire, Anxietie