Türkiye'de küçülen kentler ve planlama: İpsala, Edirne
Shrinking cities and planning in Turkey: İpsala, Edirne
Yazar: NESLİHAN BALCI
Danışman: PROF. DR. ALİYE AHU AKGÜN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Dünyada küreselleşmenin etkilerinin giderek artması, iletişim teknolojilerinin ilerleyerek mekan algısını değiştirmesi ve mekansal sınırların kalkmasıyla beraber metropoller mega kentlere dönüşmüş ve dünyadaki nüfus dağılımının dengesi değişim göstermiştir. Bir noktada mega kentler oluşurken, diğer noktada nüfusu azalarak küçülen kentlere rastlamak şaşırtıcı bir sonuç değildir. Bugün dünyada artık kabul edilmiş bir olgu olarak küçülen kentlerin sayısı başta gelişmiş ülkeler olmak üzere her geçen gün artmaktadır. Küresel ölçekte bu küçülmeyle mücadele edebilmek için stratejiler geliştirmeye başlanmışken Türkiye'de küçülen kentler olgusu hala göz ardı edilmektedir. Bu bağlamda mevcut planlama yaklaşımları sorgulanarak yenilikçi planlama yaklaşımlarının benimsenmesi açısından Türkiye'deki duruma genel bir bakış sağlanması hedeflenmiştir. 
Çalışmanın ilk bölümünde tezin amacı, kapsamı, metodolojisi açıklanmış olup çalışmanın çıkış noktasından yola çıkarak hipotez ve araştırma soruları tanımlanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde kavram çerçevesi oluşturulmuş küçülen kent kavramı tanımlanarak, tarihsel geçmişi, ortaya çıkışı, sebep ve sonuçları değerlendirilerek tipolojileri açıklanmıştır. Bu bölümde mevcut planlama politikalarının büyüme odaklı olduğu ve nüfusu azalan yerleşimlerin küçülme olgusunu kabullenemediği üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, dünyadan küçülen kent örneklerine yer verilerek küçülmenin sonuçları irdelenmiştir.  
Çalışmanın dördüncü bölümünde planlama ve küçülme ilişkisi incelenmiş; küçülme olgusunun planlanmasının nasıl olabileceğine dair yaklaşımlar sunulmuştur. Klasik ve yenilikçi planlama yaklaşımlarına yer verilen bu bölümde geleneksel planlama yaklaşımlarından uzaklaşarak yenilikçi yaklaşımların ve akıllı küçülme politikalarının etkilerine yer verilmiştir. Çalışmanın beşinci aşamasında, Türkiye'deki küçülen kentleri tespit edilebilmek amacıyla ülkenin nüfus eğilimleri incelenmiş, bu kapsamda Türkiye için bir küçülen kent tipolojisi oluşturularak küçülme özellikleri, mekansal dağılımı ve ortak özellikleri değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde Türkiye'deki tipik bir küçülen kent karakterini yansıtan Edirne'nin İpsala ilçesi inceleme alanı olarak seçilerek nüfus eğilimleri ile imar planı kararlarının uyumluluğu irdelenmiştir. Bu inceleme sonrasında Türkiye'de nüfus kaybeden yerleşimlerde nüfus kaybı göz ardı edilerek nüfus verileri ile ters orantılı bir şekilde yeni gelişme alanlarının açıldığı, yoğunluk artışlarının yapıldığı ve küçülme olgusuna dair herhangi bir yaklaşımda bulunulmadığı göze çarpmaktadır. Çalışma sonucunda küçülen kentlere ait imar planlarında dikkate alınabilecek yaklaşımlara dair öneriler sunularak genel bir değerlendirme yapılmıştır.  Bu önerilerin uygulanabilir hale gelmesi için otoritelerin ilgili yönetmeliklerde kapsamlı değişiklikler yapması gerektiği unutulmamalıdır.

Abstract:
The increasingly changing dimension of globalization in the world, the changing form of communication has produced mega cities and radically has changed the balance of population distribution. Today, it is not surprising to come upon cities that are rapidly declining in many parts of the world. Especially in the developed countries, these cities have started to be seen as a problem and the innovative planning approaches have been accepted in order to solve this problem. While other countries have begun to take measures, Turkey still does not see the shrinking settlements as a problem. Since present planning legislations are based on growth strategies, a uniform planning approach is in a dominant position. Innovative planning approaches need to be acknowledged in order to make solution decisions that focus on the problems in shrinking settlements. The research also examines the world examples and development plans of shrinking settlements in Turkey. It is aimed to help the urban planners in terms of efficiency, realism and implementation of the development plans.
The main aim of the study is to investigate shrinking cities as a phenomenon and questioning the planning approaches for shrinking areas which try to stay alive and dynamic even though their decreasing population. Therefore, it is examined population trends and spatial planning approaches in Turkey and how population loss shoud be evaluated. During the study, shrinking cities in the world with the relationship between planning and shrinking are examined as well as the conceptual framework of shrinking. Also, an overview of shrinking in Turkey and a local shrinking city example are presented. 
The methodology of the research is based primarily on literature research and secondly on ArcGIS 10.7-based mapping, correlation with SPSS 26.0 support and clustering analyzes. In addition, an important part of the study consists of presenting information by performing statistical data analysis and examining and evaluating the existing planning approaches within the scope of zoning plans of a sample urban settlement that has lost population.
This study mainly consists of six parts. In first part, which is also introduction, the reasons of choosing shrinking cities as the subject with the aim, the context, the methodologies of the study, the hypothesis and research questions are given. 
In chapter two, it is focused on the conceptual framework, the definition of shrinking cities and smart decline, evolution of the phenomenon during history, typologies of shrinking cities developed by many researchers. With the literature overview, the reasons and effects of shrinking cities are evaluated in terms of their impacts on urbanization. 
Chapter three of the study examines several shrinking city examples from all over the world. In this chapter, examples from Great Britain, United States of America, Russia and Germany are examined by cause&effects. In this chapter, also traditional and innovative planning approaches are explained and the phenomenon of smart decline is defined. 
In chapter four of the study displays the current situation in Turkey. It is focused on exactly all 972 districts in the country. This chapter, it is aimed to give general information about population trends of Turkey such as pooulation growth rate, proportion of aging population, aging index and potential support rate. Then a correlation and clustering analyzes are realized to understand better the trends and typologies in Turkey. Also, national maps are created with the support of the program ArcGIS to reflect the current demographic data. Correlation and clustering analyzes are also supported by the program of SPPS.  
Chapter five only consist of an analysis of a shrinking city from Turkey: İpsala, Edirne. In this chapter, while referring the general information, the demographic development, the economic situation, the urban structure and effects of shrinking in İpsala, the existing development and zoning plans of the district are investigated to be able to find answers for the study's starting point. On the basis of this investigation, a general evaluation is presented at the end of this chapter.  
Last chapter of the study evaluates the impacts of shrinking on urban structure and planning approaches. This chapter also address the need for future researches. As a result of the study, a general evaluation was made by presenting suggestions about the approaches that can be taken into consideration in the development and zoning plans of the shrinking cities. It should be noted that in order for these recommendations to be applicable, authorities should make extensive changes to the relevant regulations.