Erken çocuklukta zorbalığa yönelik farkındalık programının çocuk ve öğretmen açısından incelenmesi
Examination of early childhood bullying awareness program in terms of child and teacher
Yazar: ŞİFA KEVSER ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇOBAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken müdahale eğitim programı = Early intervention educational program ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
Bu araştırma, 60-72 çocukların; zorbalığa yönelik farkındalıklarını, zorbalığı diğer saldırganlık davranışlarından ayırt ederek, gerektiğinde ihtiyaç duyabilecekleri zorbalıkla baş etme ve zorbalığa müdahale stratejilerini benimsemelerine; onlara bu bilgi becerileri kazandıracak öğretmenlerin ise; zorbalığın ne olduğunu, türlerini, zorbalığı önleme ve müdahaleye yönelik bilgi ve becerileri kazanmalarına katkı sağlamayı hedeflemiştir. Bu kapsamda Erken Çocuklukta Zorbalığa Yönelik Farkındalık Programı (ZOYFA) geliştirilerek çocuk ve öğretmen açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 60-72 ay arası, alt sosyo-ekonomik düzeydeki ailelere mensup 12 çocuk ve onların üç öğretmeni oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak; Erken Çocuklukta Zorbalığa Yönelik Farkındalık Çocuk Görüşme Formu, Erken Çocuklukta Zorbalığa Yönelik Farkındalık Resimli Çocuk Görüşme Formu, Zorbalıkla Baş Etme Stratejileri Problem Hikayeler Formu, Gözlem Notları, Çocuk Resimleri, Erken Çocuklukta Zorbalığa Yönelik Farkındalık Öğretmen Ön Görüşme Formu ve Erken Çocuklukta Zorbalığa Yönelik Farkındalık Öğretmen Son Görüşme Formu kullanılmıştır. Veriler tümdengelimsel ve tümevarımsal yaklaşımın bir arada kullanıldığı hibrit ve tematik yaklaşım ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular; Erken Çocuklukta Zorbalığa Yönelik Farkındalık Programının (ZOYFA) çocukların zorbalığı tanıma, anlama ve ayırt etmelerine, zorbalıkla etkin baş etme ve müdahale etme stratejilerini benimseme ve öğrenmelerine, öğretmenlerin ise, zorbalığa yönelik bilgi ve becerileri geliştirmelerine katkı sağladığını göstermektedir.

Abstract:
This research aims to enhance the awareness of children aged 60 to 72 months regarding bullying, distinguishing it from other aggressive behaviors, and adopting strategies for coping with and intervening in bullying when necessary. Furthermore, it seeks to equip teachers with the knowledge and skills to understand what bullying is, its types, and strategies for prevention and intervention. To this end, the Early Childhood Bullying Awareness Program (ZOYFA) was developed and examined from the perspectives of both children and teachers. The study was conducted using a case study design, a qualitative research approach. The study group consisted of 12 children aged between 60-72 months from families of lower socio-economic status and their 3 teachers. Data collection tools included Early Childhood Bullying Awareness Child Interview Form, Early Childhood Bullying Awareness Child Pictorial Interview Form, Bullying Coping Strategies Problem Stories Form, Observation Notes, Children's Drawings, Early Childhood Bullying Awareness Teacher Pre-Interview Form, and Early Childhood Bullying Awareness Teacher Post-Interview Form. The data were analyzed using a hybrid approach that combines deductive and inductive reasoning, as well as a thematic approach. The findings indicate that the Early Childhood Bullying Awareness Program (ZOYFA) contributes to children's recognition, understanding, and differentiation of bullying, as well as their adoption and learning of effective coping and intervention strategies, while also enhancing teachers' knowledge and skills related to bullying.