Tasarım ilkelerinin kompozisyon üretiminde kullanımı ile tasarım dilinin öğrenilmesi üzerine bir vaka çalışması
A case study on learning design language by using design principles in the creation of compositions
Yazar: DUYGU YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVREN ÜLKERYILDIZ KALE
ALANYA ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kompozisyon = Composition ; Temel tasarım = Basic design

Özet:
Kompozisyon tasarımı tasarım ilkelerini içeren görsel tasarım bilgisinin bilişsel anlamda geliştirilip uygulanabilir tasarım bilgisine dönüştürülmesi ile mümkün olmaktadır. Bu noktada tasarım dilinin öğrenilmesinde, dil bilgisi (gramer) kurallarını temsil ettiği düşünülen görsel tasarım ilkelerinin kompozisyon üretimindeki güçlük düzeylerinin incelenmesi ve söz konusu görsel tasarım ilkeleri bilgilerinin uyarlanabilirlik süreçlerinin araştırılması son derece önem arz etmektedir. Tez çalışmasının amacı; (1) tasarım dilinin öğrenilmesinde, dil bilgisi (gramer) kurallarını temsil ettiği düşünülen görsel tasarım ilkelerinin kompozisyon üretimindeki güçlük düzeylerini araştırmak ve (2) görsel tasarım ilkeleri bilgilerinin uyarlanabilirlik sürecini irdelemektir. Araştırma kapsamında mimarlık öğrencileriyle iki aşamadan oluşan tasarım deneyleri gerçekleştirilmektedir ve seçilen öğrenci gruplarının görsel tasarım ilkelerine ilişkin kavramlarla tanıştırılmadan önceki tasarım başarım düzeyleri ile görsel tasarım ilkelerine dair kuramsal bilgi edinimi sonrası tasarım başarım düzeyleri; ikili karşılaştırma yöntemi ile karşılaştırılmaktadır. Mimarlık öğrencilerinin temel tasarım eğitimi almadan önce görsel tasarım ilkelerine dair bilgilerini kompozisyona uyarlama eğilimleri değerlendirildiğinde baskınlık, asimetri, simetri, zıtlık hareket ve vurgu ilkelerine dair tasarımda başarılı biçimde uyarlayabilecekleri kuramsal bilgiye eş bir kavramsal bilgi düzeyi ile tasarım eğitimine başladıklarını söyleyebilmek mümkündür. Mimarlık öğrencilerinin temel tasarım eğitimi aldıktan sonra görsel tasarım ilkelerine dair bilgilerini kompozisyona uyarlama eğilimleri değerlendirildiğinde tekrar, ritim, denge, birlik, çeşitlilik ve ahenk ilkelerine dair kompozisyon üretim başarım düzeyleri yüksek öğrenci sayılarında bir artış olduğu anlaşılmaktadır. Ancak öğrencilerin bilişsel örüntülerinin tasarım dilinin öğrenilmesi açısından yeniden yapılandırıldığının istatistiksel olarak anlamlı olduğu anlaşılan ilkeler sadece birlik ve çeşitlilik olarak ölçümlenmektedir.

Abstract:
Composition design is created by transforming the visual design knowledge, which includes design principles, into design knowledge that is developed cognitively and exploited. In addition, it is extremely important to investigate the process of exploiting the knowledge of visual design principles. The aim of the thesis study; (1) to investigate the difficulty levels during composition design of visual design principles that are thought to represent grammar rules in learning the design language, and (2) to examine the process of exploiting visual design principles knowledge. Within the scope of the research, two-stage design experiments are carried out with architecture students. The design performance levels of the students in the sample before they were introduced to the concepts related to visual design principles and the design performance levels after the theoretical knowledge acquisition are compared with the pairwise comparison method. Architecture students are assessed on their ability to exploit visual design principles before enrolling in the basic design course. It is possible that students have a conceptual knowledge of the principles of dominance, asymmetry, symmetry, contrast, movement, and emphasis that is equivalent to the theoretical knowledge they will exploit in the basic design course. On the other hand, the results; after gaining theoretical knowledge, it proves that the number of students with high composition design performance on the principles of repetition, rhythm, balance, unity, variety, and harmony is higher. However, the principles that are determined to be statistically significant in terms of restructuring students' cognitive patterns in terms of learning design language are unity and variety.