Irakta yetiştirilen bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde kallus oluşumu ve bitki rejenerasyınu
Kallus induction and plant regeneration in some Iraqi common wheat varieties
Yazar: HÜSEYİN AHMET
Danışman: PROF. DR. SAİT ADAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Bitki rejenerasyonu = Plant regeneration ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kallus oluşumu = Callus formation ; Triticum aestivum = Triticum aestivum

Özet:
Bu çalışmada, Irak florasında genetik materyal olarak ve yetiştiricilik açısından önem taşıyanekmeklik buğday çeşitleri Temmuz 2, Irak, Eliz 66, İba 99 Musaddak, İba 99 Müseccelkullanılmıştır. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü biyoteknolojilaboratuarı ve deneme saksılarında gerçekleştirilen bu araştırmada, kullanılan çeşitlerde kallusve rejenere bitkicik potansiyelin in vitro koşullarında belirlenmeye çalışılmıştır. Kallusoluşumu için 8 ml/L 2,4-D içeren katı MS ortamı ve bitki rejenerasyonu için 20 g/l sucroz ve7 g/l agar içeren katı MS ortamı kullanılmıştır.Çalışmada, kallus oluşumu, kallus ağırlığı, rejenerasyon kapasitesi, kültür etkisi ve rejeneratifbitki sayısı paremetreleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; kallus oluşumu % 88.75(Eliz 66)-% 98.75 (İba 99 Musaddak), kallus ağırlığı 0.7025 g (Temmuz 2) - 7.2179 g (Eliz66), rejenerasyon kapasitesi % 86.75 (Eliz 66)-% 98.75 (İba 99 Musaddak), kültür etkisi %77.50 (Eliz 66)-% 97.50 (İba 99 Musaddak) bitki sayısı ise de 3.500 (İba 99 Musaddak) -16.26 (Temmuz 2) arasında olarak belirlenmiştir. Ayrıca, karakterler arasındaki ilişkilerincelendiğinde; kallus ağırlığının yüksek olması bitki sayısını arttırmıştır (r = 0.674**). Artankallus ağılığı ve oluşan rejenerasyon yeteneğinin yüksek olmasını (r = 0.900**) sağlamıştır.Irak'ta geliştirilip tescil edilen ve yaygın olarak yetiştirilen (kuraklık, tuzluluk gibi bazıabiyotik stres faktörlerine dayanıklılık / tolerans) bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde kallusoluşumu ve rejenerasyon yetenekleri bir başka deyişle bu çalışmada adı geçen buğdayçeşitlerinin doğrudan gen aktarma yöntemlerin de kullanılabilme potansiyelleri belirlenmiş,bunlardan Irak çeşidinin bu tip çalışmalarda en uygun çeşit olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Buğday, doku kültürü, Irak, kallus oluşumu, bitki rejenerasyonu

Abstract:
Some common wheat varieties such as Temmuz 2, Iraq, Eliz 66, İba 99 Musaddak, İba 99Müseccel which are important as genetic materiyal and in agriculture of Iraq were used inthis study. Experiment was carried out at the biotechnology laboratories of Department ofField Crops, Agriculture Faculty of Ankara University; the aim of this research was todetermine the callus induction and plant regeneration for this varieties under in vitroconditions. For this purpose 8 ml/l 2,4-D was used for callus induction and 20 g/l agar wasused for plant regeneration as MS.Parameters such as callus induction, callus weight, regeneration capacity, culture efficiencyand number of regenerated plant were measured in this study. According to obtained result;callus induction was % 88.75 (Eliz 66)-% 98.75 (İba 99 Musaddak), callus weight was0.7025 g (Temmuz 2)-7.2179 g (Eliz 66), regeneration capacity was rejenerasyon kapasitesi% 86.75 (Eliz 66)-% 98.75 (İba 99 Musaddak), cluture efficiency was % 77.50 (Eliz 66) -% 97.50 (İba 99 Musaddak) and number of regenerated plants was 3.500 (İba 99 Musaddak)- 16.26 (Temmuz 2). In addition, when investigated relationships among traits; there wassignificant relationship between callus weight and number of regenerated plants (r = 0.674**).And also, regeneration capacity was effected as significantly by callus weight (r = 0.900**)Callus induction and regeneration capacity or their potential of the production process of transgenetic plant were investigated of some Iraqi common wheat varieties (which are resistant /tolarent to the drought, salt and some abiotic stress factors) in this research; and also, it wasdetermined Irak variety is most favorable for this kind of studies.Key Words: Wheat, tissu culture, Iraq, callus induction, plant regeneration.