Solunum yolu enfeksiyonu olan yenidoğanların değerlendirilmesi
Evaluation of newborns with respiratory tract infection
Yazar: HASAN YAŞAR
Danışman: PROF. DR. FATMA BEGÜM ATASAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle takip
ve tedavi edilen yenidoğanlarda, etkenlerin nazofaringeal sürüntüden polimeraz zincir
reaksiyonu (PZR) yöntemi ile tespit edilmesi; demografik, klinik, epidemiyolojik özelliklerin
ve prognoza etki eden faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, COVID-19 pandemisi
öncesi, sırası ve sonrası olmak üzere üç farklı dönemin karşılaştırılarak pandeminin etkilerinin
değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, 1 Ocak 2018 ile 31 Mayıs 2023 tarihleri arasında
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde solunum yolu
enfeksiyonu tanısıyla yatırılan, yaşı veya düzeltilmiş yaşı 0-28 gün arasında olan, majör
konjenital hastalığı bulunmayan ve kan kültüründe üreme saptanmayan 117 hastanın
epidemiyolojik, demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri retrospektif olarak incelenmiştir.
Bulgular: Solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılan 117 hastanın
105'inde (%89,7), polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) yöntemi kullanılarak etken tespit edilmiş,
respiratuar sinsityal virüs (RSV) (%42,8) ve rinovirüs (%16,1) en sık tespit edilen etkenler
olmuştur. On dokuz (%18,1) hastada birden fazla virüs saptanmıştır. Hem tek etken olarak hem
de koenfeksiyon birlikteliği olarak RSV toplam 57 (%54,2) hastada saptanmıştır. En sık
başvuru mevsiminin kış (%58,9), en sık başvuru ayının ise Ocak (%35,8) olduğu görülmüştür.
En sık gözlenen semptomlar burun akıntısı (%89,7) ve öksürüktür (%82,9). Hastaların
%63,2'sinde beslenme güçlüğü, %29'unda ateş, %10,2'sinde apne gözlenmiştir. Fizik muayene
bulgularına göre hastaların, %46,1'inde ral veya ronküs, %50'sinde ise retraksiyon tespit
edilmiştir. Hastaların hastanede yatış süresi ise ortalama 5,58±3,23 gün olarak bulunmuştur.
Hastaların %88,8'inde (n=104) solunum desteği (oksijen veya mekanik ventilasyon) gerektiği,
solunum desteği süresinin ise ortalama 4,01±3,28 gün olduğu tespit edilmiştir. Oksijen desteği
yalnızca 65 hastada (%55), invaziv olmayan mekanik ventilasyon 39 hastada (%33) ve invaziv
mekanik ventilasyon 7 hastada (%6) uygulanmıştır. Antibiyotik tedavisi 54 hastaya (%46,1)
başlanmış, bu tedavi 20 hastada (%17) 72 saat içinde sonlandırılmıştır. Oseltamivir tedavisi 39
(%33,3) hastaya başlanmış, 20 hastada (%17) bu tedavi 5 gün boyunca sürdürülmüştür.
Altı yıllık çalışma süresince hastaneye yatırılan 117 hastanın 49'u (%42) pandemi öncesi
(2018-2019) dönemde, 22'si (%19) pandemi döneminde (2020-2021) ve 46'sı (%39) pandemi
sonrası (2022-2023) dönemde yatırılmıştır. Pandemi döneminde hasta sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma kaydedilmiştir (p<0,001). Öte yandan, pandemi öncesi ve sonrası
dönemlerde hasta sayılarının benzer olduğu dikkat çekmiştir. Dönemlere göre etken dağılımı
incelendiğinde, SARS-CoV-2 enfeksiyonu dışında etkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı
bir farklılık bulunmamıştır. Tüm dönemlerde en sık saptanan etkenin RSV olmuştur. Anne sütü
ile beslenme pandemi döneminde belirgin olarak azalmıştır (p=0,02). Pandemi sonrası
dönemde influenza virüsü daha az saptanmasına rağmen, bu dönemde oseltamivir tedavisi alan
hastaların oranı, istatistiksel olarak diğer dönemlerden daha yüksek bulunmuştur (p=0,012).
Çalışmamızda, etkenler RSV, rinovirüs, SARS-CoV-2 (Şiddetli akut solunum yolu
sendromu koronavirüsü 2), influenza virüsü ve koenfeksiyonlar olmak üzere beş gruba
ayrılmıştır. RSV grubunda 45 (%43) hasta, rinovirüs grubunda 17 (%16) hasta, influenza
grubunda 9 (%8,5) hasta, SARS-CoV-2 grubunda 8 (%7,5) hasta ve koenfeksiyonlar grubunda
19 (%18) hasta bulunmaktadır. RSV ve koenfeksiyonlar grubunda hastanede yatış süresi ve tam
enteral beslenmeye geçiş süresi diğer gruplara göre belirgin şekilde daha uzun bulunmuştur
(p<0,001). RSV ve koenfeksiyonlar grubundaki tüm hastaların solunum desteğine ihtiyaç
duyduğu görülmüştür; rinovirüs grubunda bu oran %88,2, influenza grubunda %77,7 ve SARSCoV-2 grubunda %37,5 olarak tespit edilmiştir. RSV grubundaki hastalarda ortalama solunum
desteği süresi 5,6±3,24 gün olarak hesaplanmış ve bu süre gruplar arasında en yüksek ortalama
olarak saptanmıştır (p<0,001). Koenfeksiyonlar grubunda ortalama solunum desteği süresi
4,89±3,73 gün olarak hesaplanmış ve bu süre, gruplar arasında ikinci en yüksek değer olarak
bulunmuştur. İnfluenza ve SARS-CoV-2 grubundaki hastaların mekanik ventilasyon ihtiyacı
olmamıştır. Hiçbir grupta ortalama C-reaktif protein (CRP) değeri 15 mg/L'nin, ortalama
lökosit değeri ise 20.000/mm³'ün üzerinde olmamıştır.
Solunum desteği uygulanan hastaların özellikleri değerlendirildiğinde, solunum destek
tedavisi yoğunluğunun (oksijen, invaziv olmayan mekanik ventilasyon, invaziv mekanik
ventilasyon) artmasıyla birlikte, hastanede yatış süresi, tam enteral beslenmeye geçiş süresi,
antibiyotik ve bronkodilatör kullanım oranları ve RSV tespit oranında anlamlı bir artış
gözlemlenmiştir (p<0,001).
Sonuç: Polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) gibi hassas ve hızlı tanı yöntemlerinin
kullanılması, solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılan yenidoğanlarda (YD)
etiyolojik faktörlerin yüksek oranda tespit edilmesini sağlamıştır. Bu yöntemlerle elde edilen
doğru ve hızlı tanı, enfeksiyon yönetiminde özellikle antibiyotik ve antiviral kullanımına, hastanede yatış süreçlerine ve solunum desteği gereksinimlerine ilişkin önemli bir rehberlik
sunmuştur.
Respiratuvar sinsityal virüsün (RSV), yenidoğan döneminde viral alt solunum yolu
enfeksiyonlarının en sık görülen etkeni olduğu, hem tek başına hem de koenfeksiyonlarda
belirgin bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Literatürdeki ulusal ve uluslararası çalışmalarla
uyumlu olarak, bu hasta grubunda RSV'nin en sık rastlanan ve en ağır seyirli etken olduğu
belirlenmiştir.
COVID-19 pandemisi sırasında viral alt solunum yolu enfeksiyonlarının sıklığında
belirgin bir azalma kaydedilmiş olup, pandemi öncesi ve sonrası dönemlerde sıklık ve etken
dağılımının benzer olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Yenidoğan, solunum yolu enfeksiyonu, PZR, RSV

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the causative agents by polymerase
chain reaction (PCR) from nasopharyngeal swabs in newborns who were followed and treated
for respiratory tract infections in the Neonatal Intensive Care Unit and to evaluate demographic,
clinical, epidemiologic characteristics and factors affecting prognosis. Furthermore, the study
seeks to compare three distinct periods—pre-pandemic, pandemic, and post-pandemic—of the
COVID-19 era to assess the pandemic's impact.
Materials and Methods: We retrospectively analyzed the epidemiological,
demographic, clinical and laboratory characteristics of 117 patients who were admitted to the
Neonatal Intensive Care Unit of Ankara University Faculty of Medicine between January 1,
2018 and May 31, 2023 with a diagnosis of respiratory tract infection, who were age or
corrected age between 0 and 28 days, had no major congenital disease and had no growth in
blood culture.
Results: In 105 (89.7%) of 117 patients hospitalized with respiratory tract infections,
the causative agent was detected by polymerase chain reaction (PCR), with respiratory syncytial
virus (RSV) (42.8%) and rhinovirus (16.1%) being the most frequently detected agents.
Nineteen (18.1%) patients had more than one virus. RSV, both as a single agent and as a coinfection association, was detected in 57 (54.2%) patients. The most common season of
presentation was winter (58.9%) and the most common month of presentation was January
(35.8%). The most common symptoms were runny nose (89.7%) and cough (82.9%). Difficulty
in feeding was observed in 63.2%, fever in 29% and apnea in 10.2% of the patients. According
to physical examination findings, rales or rhonchi were detected in 46.1% and retraction in 50%
of the patients. The mean duration of hospitalization was 5.58±3.23 days. Respiratory support
(oxygen or mechanical ventilation) was required in 88.8% (n=104) of the patients and the mean
duration of respiratory support was 4.01±3.28 days. Oxygen support was used only in 65
patients (55%), non-invasive mechanical ventilation in 39 patients (33%) and invasive
mechanical ventilation in 7 patients (6%). Antibiotic treatment was initiated in 54 patients
(46.1%) and discontinued within 72 hours in 20 patients (17%). Oseltamivir treatment was
initiated in 39 patients (33.3%) and continued for 5 days in 20 patients (17%). Of the 117 patients hospitalized during the six-year study period, 49 (42%) were
hospitalized in the pre-pandemic period (2018-2019), 22 (19%) in the pandemic period (2020-
2021) and 46 (39%) in the post-pandemic period (2022-2023). A statistically significant
decrease in the number of patients was recorded during the pandemic period (p<0.001). On the
other hand, it was noteworthy that the number of patients was similar in the pre and postpandemic periods. When the agent distribution was analyzed according to the periods, no
statistically significant difference was found between the agents except SARS-CoV-2 infection.
RSV was the most frequently detected agent in all periods. Breastfeeding decreased
significantly during the pandemic period (p=0.02). Although influenza virus was detected less
frequently in the post-pandemic period, the proportion of patients receiving oseltamivir
treatment in this period was statistically higher than in other periods (p=0.012).
In our study, the agents were divided into five groups: RSV, rhinovirus, SARS-CoV-2
(Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2), influenza virus and co-infections. There
were 45 (43%) patients in the RSV group, 17 (16%) in the rhinovirus group, 9 (8.5%) in the
influenza group, 8 (7.5%) in the SARS-CoV-2 group and 19 (18%) in the co-infections group.
The duration of hospitalization and transition to full enteral nutrition were significantly longer
in the RSV and co-infections group compared to the other groups (p<0.001). All patients in the
RSV and co-infections group required respiratory support; 88.2% in the rhinovirus group,
77.7% in the influenza group and 37.5% in the SARS-CoV-2 group. The mean duration of
respiratory support in the RSV group was 5.6±3.24 days, the highest mean duration among the
groups (p<0.001). In the co-infections group, the mean duration of respiratory support was
calculated as 4.89±3.73 days and this duration was found to be the second highest value among
the groups. Patients in the influenza and SARS-CoV-2 groups did not require mechanical
ventilation. The mean C-reactive protein (CRP) value did not exceed 15 mg/L and the mean
leukocyte value did not exceed 20,000/mm³ in any group.
When the characteristics of the patients who received respiratory support were evaluated,
a significant increase was observed in the duration of hospitalization, duration of transition to
full enteral nutrition, antibiotic and bronchodilator use rates and RSV detection rate with
increasing intensity of respiratory support therapy (oxygen, non-invasive mechanical
ventilation, invasive mechanical ventilation) (p<0.001).
Conclusion: The use of sensitive and rapid diagnostic methods such as polymerase
chain reaction (PCR) has led to a high rate of detection of etiologic factors in neonates (NICs) hospitalized for respiratory tract infection. The accurate and rapid diagnosis obtained with these
methods has provided important guidance in infection management, especially regarding
antibiotic and antiviral use, hospitalization processes and respiratory support requirements.
Respiratory syncytial virus (RSV) has been found to be the most common causative agent
of viral lower respiratory tract infections in the neonatal period, playing a prominent role both
alone and in co-infections. In line with national and international studies in the literature, RSV
was found to be the most common and most severe agent in this patient group.
During the COVID-19 pandemic, there was a significant decrease in the frequency of
viral lower respiratory tract infections, and the frequency and causative agent distribution were
similar before and after the pandemic.
Keywords: Neonatal, respiratory tract infection, PCR, RSV