Ameliyat sonrası erken dönem solunum komplikasyonlarını belirlemede stop-bang ve berlin obstrüktif uyku apne sendromu testlerinin etkinliğinin karşılaştırılması
Comparison of efficacy of stop-bang and berlin obstructive sleep apnea syndrome questionnaires in determining early postopera-tive respiratory complications
Yazar: PERVİN GÖKAY
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ TAŞTAN
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Solunum = Respiration ; Solunum bozuklukları = Respiration disorders ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Bu çalışma, ameliyat olacak hastalarda STOP-BANG ve Berlin Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) tarama testlerinin ameliyat sonrası erken dönemde meydana gelen solunum komplikasyonlarını belirlemedeki etkinliğini araştırmak amacıyla planlanmış, tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışmanın örneklemini 15 Kasım-15 Mart 2013 tarihleri arasında laparoskopik kolesistektomi ameliyatı olan 126 hasta oluşturmuştur.
Tüm hastalara, ameliyat öncesi dönemde OUAS tarama testleri uygulanmıştır. Hastalar entübasyon, ekstübasyon sırasında ve Anestezi Sonrası Bakım Ünitesi (ASBÜ)'nde meydana gelen solunum komplikasyonları yönünden değerlendirilmiştir. 
Araştırmada entübasyon sırasında STOP-BANG testi düşük ve yüksek riskli gruplar arasında komplikasyon varlığı, entübasyon zorluğu, yüz maskesi ile havalandırma güçlüğü ve desatürasyon gelişim sıklığı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Bununla birlikte Berlin testine göre düşük ve yüksek riskli gruplar arasında bu tür bir farklılık saptanmamıştır. Ekstübasyon sırasında STOP-BANG testine göre düşük ve yüksek riskli gruplar arasında komplikasyon varlığı, hava yolu obstrüksiyonu ve desatürasyon gelişim sıklığı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Berlin testinde ise ekstübasyon sırasında düşük ve yüksek riskli gruplar arasında, komplikasyon varlığı, öksürme, nefes tutma ve desatürasyon gelişim sıklığı açısından anlamlı farklılıklar bulunmuştur. ASBÜ'nde meydana gelen hafif desatürasyon, ciddi desatürasyon ve O2 desteğine gereksinim gibi solunum komplikasyonlarını belirlemede her iki test sonuçlarına göre, düşük ve yüksek riskli gruplar arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Berlin testinden farklı olarak STOP-BANG testinde, düşük ve yüksek riskli gruplar arasında bradipne gelişme sıklığı açısından fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.	
Bu sonuçlar doğrultusunda, perioperatif dönemde meydana gelen solunum komplikasyonlarının önceden belirlenmesinde OUAS tarama testlerinin kullanılması önerilmektedir. STOP-BANG testi kullanımı kolay ve solunum komplikasyonlarını belirlemede daha etkin olmasından dolayı cerrahi kliniklerde öncelikle tercih edilebilir. 

Anahtar Kelimeler: uyku apnesi, anestezi, solunum komplikasyonları

Abstract:
This study is a descriptive study planned to investigate the efficacy of STOP-BANG and Berlin Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) screening tests to predict respiratory complications in the early postoperative period in surgical patients. The study sample included 126 patients who underwent laparoscopic cholecystectomy between November 15, 2013 and March 15, 2014. 
OSAS screening tests were administered in all patients during pre-operative period. The patients were evaluated in terms of the respiratory complications during intubation, extubation and during evaluation in Post-Anesthesia Care Unit (PACU).
This study revealed statistically significant differences between low-and high-risk groups in STOP-BANG testing during intubation in terms of the presence of complications, difficulty of intubation, difficulty with face mask ventilation, and frequency of desaturation occurrence. However, there was no such difference between low-and high-risk groups according to Berlin questionnaire. During extubation, there were statistically significant differences between low-and high-risk groups with STOP-BANG testing in terms of the presence of complications, airway obstruction, and frequency of desaturation occurrence. We found significant differences between low and high-risk groups during extubation with Berlin Questionnaire in terms of the presence of complications, coughing, breath holding, and frequency of desaturation occurrence. In addition, we found significant differences between low-and high-risk groups in both tests in terms of respiratory complications, such as mild desaturation, severe desaturation and the oxygen requirement in PACU.  A statistically significant difference was found between low-and high-risk groups with STOP-BANG testing in terms of frequency of bradypnea occurrence in PACU as differently from Berlin Questionnaire. 
In conclusion, we recommend use of OSAS screening tests to predict respiratory complications during perioperative period. STOP-BANG testing may be preferred primarily in surgical clinics because of it's easy of use and efficiency predicting respiratory complications.

Keywords: sleep apnea, anesthesia, respiratory complications