Agnès Varda sinemasında flanöryen imgeler
The flaneurian images in the cinema of Agnès Varda
Yazar: İREM NUR KURAL
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİF ESENDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Flaneur = Flaneur ; Flanöz = Flaneuse ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Varda, Agnes = Varda, Agnes ; İmge = Image

Özet:
On dokuzuncu yüzyılın başında Sanayi Devrimi ile birlikte modern yaşama geçilmesiyle ortaya çıkan bir kavram olan flanör, kentte kalabalıklar arasında çeşitli bağlamlarda çeşitli kişiliklerle bir arada bulunmaktadır. Ancak kavram eril bir anlam ifade etmektedir. Sonradan flanör hakkında gerçekleşen tartışmalar, kavramın dişil hali olan flanözün de varlığı üzerinden şekillenmiştir. Sinema ise, kalabalıklar içerisindeki flanöz ve flanörlere ev sahipliği yapar. Bazen kurgu bazen belgesel türünde üretilmiş filmlerde yer alan flanöz/flanör sayesinde izleyici, karakterin içinde bulunduğu kent hakkında bilgi sahibi olur. Flanöz/flanörün gözünden kenti gözlemleyen izleyici, sinema sayesinde kentin sahip olduğu sosyal, ekonomik, kültürel yapı hakkında fikir edinir. Bu çalışmada da Fransız yönetmen Agnès Varda'nın filmografisinden hareket edilerek seçilmiş "Cléo de 5 à 7" ve "Sans toit ni loi" filmlerinde flanöz/flanöryen imgelerin izi sürülmüştür. "Cléo de 5 à 7" filminin flanözü Cléo ve "Sans toit ni loi" filminin flanözü Mona gözünden feminist yaklaşımla filmlerin sosyolojik analizi yapılmış, kadının kamusal alanda var olabilme mücadelesi tartışılmıştır. İçerik analizi yapılan filmlerden elde edilen temalar, "toplumsal cinsiyet eşitsizliği", "sosyal statü ve sınıfsal konum" ve "toplumsal aidiyet" olarak belirlenmiştir. Elde edilen temaların analizi, nitel desen temelinde görsel analiz metodu ile yapılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgular, kadınların flanözlüğünün pek çok faktör tarafından sınırlandırıldığına yöneliktir. Kadının ekonomik durumu, toplumsal statüsü, hem sınıfsal hem de cinsiyetlendirilmiş dış görünümü, cinsiyete dayalı kimlik mücadelesi gibi faktörler mekân ve zamana bağlı olarak flanözlüğü kısıtlayan faktörlerdir.

Abstract:
Flaneur, a concept that emerged with the transition to modern life with the Industrial Revolution at the beginning of the nineteenth century, coexists with various personalities in various contexts among the crowds in the city. However the concept has a masculine meaning. Later discussions about flaneur were shaped by the existence of flaneuse, which is the feminine version of the notion. The cinema, on the other hand, hosts the flaneuses and flaneurs in the crowds. Thanks to the flaneuse/flaneur, which is sometimes included in fiction and sometimes documentary films, the audience has information about the city the character is in. The viewer, who observes the city through the eyes of the flaneuse/flaneur, gets an idea about the social, economic, and cultural structure of the city, thanks to the cinema. In this study, flaneurian images were traced in the films "Cléo de 5 à 7" and "Sans toit ni loi", which were selected based on the filmography of the French director Agnès Varda. A sociological analysis of the films was made with a feminist approach from the perspective of Cléo, the flaneuse of the movie "Cléo de 5 à 7" and Mona, the flaneuse of the movie "Sans toit ni loi", and the struggle of women to exist in the public space was discussed. The themes obtained from the films whose content was analyzed were determined as "gender inequality", "social status and class position" and "social belonging". The analysis of the obtained themes was made with the visual analysis method based on qualitative patterns. The findings obtained as a result of the analysis are that the flaneuse as a woman is limited by many factors. Factors such as women's economic status, social status, both their class and gendered appearance, and the struggle for gendered identity are factors that limit flair depending on space and time.