Birinci basamakta 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser taraması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının kolorektal kanser taraması tutum inanç ölçeği ile değerlendirilmesi /
Yazar: ERSAN ÖZER
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Tüm dünyada en sık görülen kanser türleri arasında  kolorektal kanserler erkeklerde en sık üçüncü sırada yer alırken, kadınlarda en sık ikinci sırada yer almaktadır. Ülkemizde kolorektal kanserler tüm kanser türlerinin %7,6' sını oluştururken, kansere bağlı ölümlerin de %7,4' ünden sorumludur. Tarama programları ile kolorektal kanserlere bağlı mortalite ve morbidite azaltılabilmektedir. Çalışmamızda birinci basamakta 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser taraması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmeyi amaçladık.

GEREÇ VE YÖNTEM: Ekim 2020 - Kasım 2020 tarihleri arasında Beykoz Soğuksu Aile Sağlığı Merkezi' ne başvuran 50-70 yaş arası 148 bireyin 21 sorudan oluşan anket formu ve 16 sorudan oluşan Kolorektal Kanser Taraması Tutum İnanç (KKTİ) Ölçeği sorularını yanıtlaması istendi. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılar araştırmacı yardımı ile formu doldurdular.
BULGULAR: Çalışmaya katılan katılımcıların %53,8' i erkek %46,2' si kadın olup hastaların yaş ortalaması 60.70±5.76 yıldır. Katılımcıların %65,4' ü KRK taramaları hakkında bilgi sahibi değildi. Katılımcıların %18,5' i daha önce KRK taraması yaptırmıştı. KRK taraması yaptırmayanların %58,5' i test hakkında bilgisi olmadığından yaptırmadıklarını ifade ettiler. Medeni durumun, cinsiyetin, eğitim düzeyinin, gelir düzeyinin ve aile de KRK öyküsünün KRK taramaları konusunda tutum ve davranışı etkilediği saptandı. Bilgilendirme sonrasında 34 katılımcıya gaitada gizli kan testi yapılmıştır. 
SONUÇ: Çalışmamızda 50-70 yaş arası bireylerin KRK taraması yaptırma oranının ve KRK taramaları hakkında bilgi düzeylerinin oldukça düşük olduğunu tespit ettik. Düşük olan bu oranların arttırılabilmesi için sağlık çalışanlarına ve hastalara farkındalık yaratılması ve  bireylere tarama testi önerilmesi oldukça önemlidir.

Abstract:
AIM: Colorectal cancer (CRC) is one of the most frequent cancers in the world; it is the third most common cancer in men and the second most common in women.
In our country, while colorectal cancers are seen 7,6% rate among the all cancer types, also responsible for 7,4% of cancer-related deaths.
Colorectal cancer-related morbidity and mortality can be decreased with screening programmes. In our study; at the first step, we aimed to evaluate the knowledge about colorectal cancer screening, attitudes and behaviours of the individulas that are between the ages 50 to 70.
MATERIALS AND METHODS: 148 individulas between the ages 50 to 70, who are applied to Beykoz Soğuksu Family Health Center (Primary Care Clinic) between October 2020 and November 2020, are requested to answer the questionnaire form consisting of 21 questions and the Colorectal Cancer Screening Attitude and Belief (CCSAB) Scale consisting of 16 questions. Participants who accepted to take part the study filled the form with helping of the researcher.
RESULTS: 53,8% of the participants in the study are men and 46,2% are women, and the average age of the patients is 60.70 ± 5.76 years. 65,4% of the participants were not informed about CRC screenings. 18,5% of the participants had previously had CRC screening. 58,5% of those who did not have CRC screening stated that they did not have it done because they were not be knowledgeable with the test. Marital status, gender, education level, income level and family history of CRC were established to affect the attitude and behavior in CRC screenings. After the enlightenment, 34 participants were examined a fecal occult blood test.
CONCLUSİON: In our study, we determined that the rate of having CRC screening of individulas between the ages 50 to 70 and of their knowledge level about CRC screening are quite low.
It is very important to raise awareness for healthcare professionals and patients and to recommend screening tests to individuals in order to increase those low rates.