Sanat ve mekan ilişkisi üzerinden endüstri mirası yapılarda mekansal belleğin korunması
Protecting spatial memory in industry buildings about of the art and space relationship
Yazar: MURAT ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE YILDIRIM GÖNÜL
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Sanat ve mekân, içinde tasarım barındıran yaratıcı bir ifade ve iletişim biçimidir. Sanat ve mekân ilişkisi; insanlığın en temel gereksinimi olan barınma ihtiyacı ile başlamış ve barındığı mekânı mükemmelleştirme çabasıyla sanatı mekanla buluşturmuştur. Sanatın gelişimi insanlık tarihinin en büyük göstergesidir. 20. yy. başlarında Marcel Duchamp'ın sanatın içeriğinden çok düşüncenin önemli olduğunu belirtmesiyle çağdaş sanat anlayışı ön plana çıkmıştır. Çağdaş sanat ile hazır nesne kullanımı, teknolojinin sanatla birlikteliğinin başladığını göstermektedir. Aynı zamanda sanat ve mekân disiplinlerarası etkileşim ile çağdaş sanatın da bir yansımasıdır. 
Geçmişin izlerini taşıyan endüstri mirası yapılarının oluşturduğu, mekân algısının meydana getirdiği mekânsal bellek kavramı göstergeler okunarak anlaşılmaktadır. Tarihi ve kültürel yapının korunması ve sürekliliği için gerekli olan mekânsal belleğin göstergeler aracılığı ile koruma altına alındığı ve sürdürülebilirlik açısından da önemli bir kavramdır. Endüstri mirası yapılarda göstergelerin doğru kullanımı, yeniden işlevlendirilmesi sonrası yeni anlam ve çağrışımların oluşmasına da büyük katkı sağlamaktadır.
Tüm dünyada endüstriyel üretim ve buna bağlı gelişmeler toplumların yaşamında önemli yer tutmaktadır. İşlevini yitirmiş endüstri yapıları zamanla önemini yitirip terkedilerek bulundukları çevrelerde görüntü kirliliği oluşturmaktadır. Artan rant baskılarının etkisiyle yıkılmaları dahi söz konusu olabilmektedir. Kentlerin içinde ya da hemen çeperinde yer alan, değişen teknolojik, çevresel, ekonomik veya sosyal sebeplerle kullanılmayan endüstri yapıları belgelenerek koruma altına alınmaktadır. Uluslararası koruma örgütleri ve UNESCO'nun desteklediği, sergileme ve müze alanı olarak yeniden işlevlendirilen eski endüstri yapıları göstergeler yardımıyla okunarak geçmiş kültürü gelecek nesillere aktarmaktadır.
Bu konuda en iyi örneklerden biri, Almanya'da bulunan tarihinin en önemli endüstri yapılarından Völklingen Demir İşletmesi'dir.  Kömür, çelik ve demir 250 yıldır Almanya'nın Saarland endüstri bölgesinin ekonomik & kültürel yapısını şekillendirmiş ve yeniden işlevlendirme konusunda arge çalışmaları da yürüten, yenilikler deneyen bir alan olarak her zaman ön plandadır. Bu çalışmada, bir endüstri şehrinden ve yapısından, bir sanat ve kültür merkezine, müzesine dönüşmenin en başarılı örneği ve aynı zamanda UNESCO Endüstri Miras Alanı olan Völklingen Demir İşletmesi ele alınmıştır. Yeniden işlevlendirme vurgusu yapılırken, mekânsal bellek, kimlik değerleri ve sanatsal mekanlar olarak kültürel sürdürülebilirliğe katkısına odaklanılmıştır.

Abstract:
Art and space is a form of creative expression and communication based on a design. The relationship between art and space; It starts with the need for shelter, which is the most basic need of humanity and the idea of perfecting space brings art and space together. The development of art is one of the greatest indicators of human history. At the beginning of the 20th century, Marcel Duchamp emphasized, that thinking is more important than the content of art and it brings with it an understanding of contemporary art. In addition, art and space are a mirror of interdisciplinary interaction and contemporaryart. 
Industrial production and related developments take an important place in the life of community around the world. Industrial buildings, that have lost their main function and importance over time and are abandoned, causing visual pollution in their surroundings. They can even be destroyed by increasing rent pressure. Many industrial buildings are located in or at the edge of cities and are not used for changing technological, ecological, economic or social reasons. They are documented and placed under protection. The old industrial buildings, supported by international nature and culture conservation organizations and UNESCO and converted into exhibition and museum areas, are read with the help of indicators and transmit this common heritage to future generations. 
One of the best examples in this regard is the Völklingen Ironworks in Germany, one of the most important industrial plants in its history. Coal, steel and iron have shaped the economic and cultural structure of the German industrial region of Saarland for 250 years and have always played a pioneering role as an area that also carries out R&D studies on conversion and tests innovations. In this study, the most successful example of conversion from an industrial city and its structure to an art and culture center and museum as well as the UNESCO industrial heritage site Völklingen Ironworks are discussed. In emphasizing reuse, the focus is on their contribution to cultural sustainability as spatial memory, identity values and art spaces.