Queer Teoride din; Bir altkültürün din sosyolojik yorumu
Religion in queer theory; Religio sociological interpretation of a sub culture
Yazar: DİLVİN DİLARA USTA
Danışman: PROF. DR. ADİL ÇİFTÇİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Altkültür = Subcultur ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; LGBTT = Lesbian, Gay, Bisexsual, Transsexsual and Transgender ; Queer Kuramı = Queer Theory ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; İslamiyet = Islam

Özet:
1980'lerde postmodernist ve feminist paradigmalar özelinde gerçekleştirilen "kimlik" temelli teorik tartışmalar, 1990'larda queer teorinin temelleri için önemli bir gelişme olarak değerlendirilir. Bu dönemde kimlik üzerine yürütülen en ateşli tartışmalar, Batı'da "gay" hareketi olarak bilinen LGBTİ toplumsal hareketi tarafından, cinsiyet kimliği özelinde gerçekleştirilmiştir. Queer teorinin düşünsel yapısının temelinde yer alan her türlü kimlik kategorisinden sıyrılma düşüncesi, LGBTİ toplumsal hareketinin temel mücadele alanı olan cinsiyet kimliği üzerine mücadelesini, cinsiyet kimlikleri tarafından inşa edilen her türlü kategorik ifade ile mücadeleye yöneltmiştir. Queer teorinin her türlü sabiteye karşı duran yapısı, queeri toplumsal hayatın her kesimi ile ilişki hale getirmektedir. Queer teori bu ilişkilerden birini de din ile kurmaktadır. Özellikle 1994 ve sonrasında queerin şemsiye bir kavram olarak konumlanışı, din ve dinsel metinleri, kendisini queer olarak tanımlayanlar tarafından yeniden yoruma açılmasına olanak tanımıştır.
Queer teorinin düşünsel perspektifi ile kuramsal ve metodolojik çerçevesini kuran bu tez çalışması, ilk olarak LGBTİ hareketinin toplumsal zeminde ilerlediği mücadelenin de bir örüntüsü olan altkültür kategorilerini ve queer teorinin düşünsel yapısı ile LGBTİ hareketinin ilişkiselliğini tartışmaktadır. İkinci olarak da, queer teoloji aracılığıyla yeniden yorumlamaya açılan teolojik ifadelere değinip, LGBTİ hareketine yönelik "kutsal metin odaklı dinsel tavırlarda" meydana gelen söylemsel ve yorumsal değişim ifadelerini incelemektedir. 
Bununla birlikte, geleneksel İslam teolojisinde hemcins cinselliğine yönelik ifadelendirilen söylemlerin değişime uğrayabileceğine işaret eden bu çalışma bunu yaparken, Avrupa ve Amerika'da kendini queer müslüman olarak tanımlayan bireylerin, İslam teolojisindeki kutsal metinleri queer teoloji perspektifinden tartışmaya açan düşünsel yapıların Türkiye örneklemindeki benzerlerini açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Queer Teori, LGBTİQ Hareketi, Altkültür, Din, Queer Teoloji, Queer İslam.

Abstract:
"Identity" based theoretical discussions carried specific to postmodernist and feminist paradigms in 1980s, is considered as an important development for basis of queer theory in 1990s. Most heated debates carried on identity in this period are carried specific to gender identity by LGBTI social movement which is known as "gay" movement in West. Thought of getting through all kinds of identity categories which take place on the basis of intellectual structure of queer theory has directed struggle on gender identity which is main area of fight of LGBTI social movement towards fight against all kinds of categorical expression built by gender identities. Structure of queer theory confronting all kinds of constants is making queer relationship with all sections of social life. Queer theory is establishing one of these relationships with religion. Especially in 1994 and afterwards, positioning of queer as an umbrella concept has enabled opening of religion and religious texts for interpretation by those who define themselves as queer.
This thesis study establishing intellectual perspective of theoretic and methodological framework of queer theory is firstly arguing relationship of LGBTI movement with intellectual structure of queer theory and sub-culture categories which is a pattern of struggle of LGBTI movement through which it moves forward on social terrain. Secondly, referring to theological expressions opened for re-interpretation by means of queer theory, it inspects discursive and interpretational change expressions experienced in "religious behaviors focused on sacred texts" towards LGBTI movement. 
However, this study indicating that discourses expressed for same sex partnerships in Islam theology may undergo a change is, while doing this, aiming to clarify the likes of ideational structures opening sacred texts of Islam theology with queer theology perspective of the individuals defining themselves as queer Muslims in Europe and America in Turkey sample.



Keywords: Queer Theory, LGBTİQ Movement, Sub-culture, Religion, Queer Theology, Queer Islam.