Erken Cumhuriyet Dönemi'nde öncü bir mimar: Tahsin Sermet Bey (1889-1969)
A leading architect in the Early Republic Period: Tahsin Sermet Bey (1889-1969)
Yazar: ERDEM BAYAZIT
Danışman: DOÇ. DR. CENK BERKANT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi = First National Architectural Period ; Biyografi = Biography ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Mimari = Architectural ; Mimarlar = Architects ; Mimarlık = Architecture ; Mimarlık tarihi = Architectural history ; Sermet, Tahsin = Sermet, Tahsin ; İzmir = Izmir

Özet:
19. yüzyılın sonuna doğru artan batılılaşma hareketleriyle birlikte değişen sosyal, kültürel ve ideolojik yaklaşımlar; diğer birçok alanda olduğu gibi mimarlık alanında da kendine yer bulmuştur. Modernleşen dünya ile birlikte karşımıza çıkan köklü değişimler; sosyo-kültürel, demografik ve ideolojik değişimlerin odağında 19. yüzyıl Osmanlı mimarlığı ve daha sonra Cumhuriyet dönemi mimarlığı üzerinde etkin rol oynamıştır. Yeni bir ideoloji ve toplum yapısı üzerinde yükselmeye başlayan bu geçiş dönemi, Erken Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı (1908-1930) ile anılan dönem ile birlikte mimaride kendine özgün üslup arayışına girmiştir. Bu kapsamda Selçuklu-Osmanlı ve Türk Sanatı ögeleri ile birlikte Batılı üslupların kullanıldığı eklektik bir anlayış benimsenmiştir. Değişen bürokrasi ve yaşanan dönüşümün kendini en çok hissettirdiği alanlardan birisi doğal olarak mimaridir. Bu doğrultuda hem Cumhuriyet öncesi hem de Cumhuriyet döneminde mimarlık ortamında yeni uygulayıcılar ve tasarımcılar ön plana çıkmıştır. 1908-1918 arasında, çoğunluğu Sanayi-i Nefise Mimarlık şubesi mezunu I. Kuşak Mimarlar olarak addedilen Cumhuriyet mimarisinin selefleri bu imar ve inşa faaliyetlerinde, kendilerinden sonraki mimarlık ortamında tartışmasız kilometre taşı kabul edilmektedir. Buradan yola çıkarak bu kuşağın öncü isimlerinden Yük. Mimar Mühendis Tahsin Sermet Bey'in biyografisi üzerinden bir tez çalışması planlanmıştır. Mimarın kişisel yaşamı ve mimarlık kariyerine dair bilgi, belge, arşiv kayıtları, dönemin gazete ve mecmuaları, dönemin sanatı ve mimarlığıyla ilgili yayınlar titizlikle incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde elde edilen bilgi ve bulgular; mimarın kariyeri, eğitimi, tasarladığı yapılar, büro yaşamı, sanatçı kimliği, Cumhuriyet mimarlığındaki rolü, misyonu ve mimari yaklaşımını belirleyen etmenlerle sentezlenerek bir mimar biyografisi oluşturulmuştur. Tahsin Bey'in Erken Cumhuriyet Dönemi ve bunu takip eden yıllarda İzmir, Ankara ve İstanbul'daki çalışmaları ve bu şehirlerde bulunduğu dönemler Cumhuriyet mimarlığı açısından değerlendirilmiş, literatürdeki sınırlı bilgiler de dikkate alınmış, bu doğrultuda gerçekleştirilen detaylı ve özgün çalışmalarla tez içeriği zenginleştirilmek istenmiştir. Yapılan araştırmalarda; mimarın kişisel yaşamı, onun Cumhuriyet mimarlığında rolü ve mesleki kariyeri hakkındaki bilgilerin oldukça sınırlı, yüzeysel ve dağınık olduğu tespit edilmiştir. Buradan yola çıkarak mimarın kariyeri ve kişisel yaşamıyla ilgili bilgi ve belgeleri, farklı şehir ve araştırma metotları ile özgün bir tez çalışması halinde ve bilimsel veriler ışığında ortaya koyulmuştur. Çalışmalar kapsamında Cumhuriyetin öncü mimarlarından biri olarak kabul edilen Tahsin Sermet Bey'in tasarımları ve kendisine atfedilen projelerle birlikte dönemin mimarlık ortamına etkisi ön planda tutulmuştur.

Abstract:
Social, cultural and ideological approaches that changed with the increasing westernization movements towards the end of the 19th century; As in many other fields, it has also found a place in the field of architecture. The radical changes that we encounter with the modernizing world; In the focus of socio-cultural, demographic and ideological changes, it played an active role on 19th century Ottoman architecture and later on the architecture of the Republican period. This transition period, which started to rise on a new ideology and social structure, started to search for its own unique style in architecture with the period mentioned with Early Republican Period Architecture (1908-1930). In this context, an eclectic understanding in which Western styles are used together with Seljuk-Ottoman and Turkish Art elements has been adopted. Naturally, architecture is one of the areas where the changing bureaucracy and the transformation experienced the most. In this direction, new practitioners and designers came to the fore in the architectural environment both before and during the Republican period. Between 1908 and 1918, the predecessors of the Republic architecture, who were considered as the First Generation Architects, most of whom graduated from the Fine Arts Academy Department of Architecture, are considered an undisputed milestone in the architectural environment after them in these reconstruction and construction activities. Based on this, one of the leading names of this generation, Yuk. A thesis study was planned based on the biography of Architect Engineer Tahsin Sermet Bey. Information, documents, archive records, newspapers and magazines of the period, publications about the art and architecture of the period were meticulously examined. The information and findings obtained as a result of this examination; An architect's biography has been formed by synthesizing the factors that determine the architect's career, education, buildings he designed, office life, artist identity, role in the architecture of the Republic, mission and architectural approach. Tahsin Bey's works in the Early Republican Period and the following years in İzmir, Ankara and Istanbul and the periods he was in in these cities were evaluated in terms of Republican architecture,  limited information in the literature was also taken into account, and the content of the thesis was desired to be enriched with detailed and original studies carried out in this direction. In the researches; It has been determined that the information about the personal life of the architect, his role in the architecture of the Republic and his professional career is quite limited, superficial and scattered.
From this point of view, the information and documents related to the career and personal life of the architect have been revealed in the light of scientific data in an original thesis with different city and research methods. Within the scope of the studies, the designs of Tahsin Sermet Bey, who is considered one of the pioneering architects of the Republic, and his influence on the architectural environment of the period were prioritized with the projects attributed to him.