Kanunname-i Sultaniyye
Kanunname-i Sultaniyye
Yazar: DOĞAN GÜN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR YÜCEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Tarih = History
Dizin: Fetvalar = Fatwas ; Kanunname = Kanunname ; Kanunname-i Sultaniyye = Kanunname-i Sultaniyye ; Şeyhülislam Ebussuud Efendi = Şeyhulislam Ebussuud Efendi

Özet:
14 GÜN, Doğan, Ş3nûnnâme-i Sulfâniyye, Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Prof. Dr. Yaşar YÜCEL) ÖZET Elimizdeki Kanunname, Kanuni Sultan Süleyman'ın şeyhü'l-İslamı olan Ebu's-Su^d Efendi'nin yorumladığı kanunname olmakla birlikte, her şeyden önce çeşitli padişah hükümlerinin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir kanun mecmucasıdır. Eski ve yeni kanunnamelerin derlenmesiyle oluşturulan bu ka nunname, kanun adamlaranın elleri altında bulundurdukları ve ihtiyaç duy duklarında bilgi edinmek amacıyla açıp baktıkları bir rehber kanun kitabı ma hiyetindedir. Kanunname-i sultaniyye adlı kanunnamemizin birinci bölümünde; Os manlı Devleti'nin hakim olduğu çok geniş sınırlar içinde, ne kadar Beylerbeyi, ümera, defter kethüdası ve tımar defterdarı olduğu, her beylikte kaç sancak ol duğu, sancaklardaki umar, zecamet ve kılıç sayısı, beylerbeyleri sancak beyleri ve diğer görevlilere tahsis edilen haslar, bu kişilerden alman vergiler belirtilmiştir. Bununla birlikte en büyük yönetim birimleri olan eyaletler ele alınmış ve bey lerbeyi tararından yönetilen bu yerleşim birimlerinin nitelikleri, yürürlükteki ka nunları, hangi durumlarda kanuna göre nasıl hareket edileceği, ayrıca toprak da ğıtımının hangi hallerde kanuna uygun veya aykırı olacağı rakamlar ve örneklerle ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Kanunnamenin, "Risale-i Diğer ve Kanunname-i Cedid" olarak geçen ikinci kısmında ise; Osmanlı toplumsal düzeninin kanunlarla nasıl sağlandığı ve sosyo ekonomik yapısının başlıca hukukî temelleri görülmektedir. Ticari faaliyetin uy gulanışına ve zanaatkarlara ilişkin kurallar, ceza hukukuna ait sorunları dü zenleyen kanunlar şehir ve köy kesiminden üretim biçimine göre reayadan alınan vergiler, değişik hukuk alanlarına ait belirli padişahların verdikleri emir ve fer manlar vardır. Son bölümde; Miri arazî, Tımar ve zecametlere dair Sultan Süleyman za manında konulan ve Ebu's-SuWun fetvalarına dayanan kararlar, ek olarak da arz-ı cöşriye, haraciye ve Arz-ı Memleket hususundaki Ebu's-Su°ud'un fetva su retleri, o devirde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara Ebu's-Su'ııd'un verdiği ce vaplar detaylarıyla kanunnamede yer almaktadır.

Abstract:
The kanunnâme that we have examined has been interpreted and rearranged by the Şeyhü'l-İslam Ebu's-Sucud Efendi in the reign of Suleiman the Lawgiver. Above all, it is a collection of laws compiled by codifying various imperial decrees. It consists of both old and then-new kânunnâmes gathered together and has been kept under hand by the statesmen as a guide book. In the first chapter of our kanunnâme which is called Kânunnâme-i SulCaniyye, throughout the all territories of Ottomans, how many beyler beyis, ümerâ, defter kethüdası and timar defterdarı there were; the number of sancaks in each beylik; the number of timar, zecamet and kılıç in each sancak; the hâşş revenues granted to sancak beyis and also to the other officials; the taxes taken from these beys and officials are all listed. In addition to this, provinces, as the largest administration units, have been analyzed via mentioning the codes of these places where beylerbeyis were in charge. Besides, the way of making the land distribution legal and the cases that were against the law have been explained in detail by the means of numerical examples. The second part of the kanunnâme, under the title "Risâle-i Diğer and Kânunnâme-i Cedid" demonstrates how to attain the Ottoman social order by laws and the principal legal basis of its socio - economic structure. Moreover, some rules about commercial activities and artisans, laws regulating issues related to the criminal law, in accordance with their productivity the taxes taken from the recâyâ in towns and villages and finally the decrees and orders given by certain sultans have been indicated. In the final part, decisions taken in the Sultan Suleiman's reign, mainly based upon Ebu's-sucud's fetwas are remarked, particularly those concerning miri arazî timar and zecamets. Additionally, Ebu's-Sucud's Fetwa copies dealing with Arz-ı cöşriye, Haraciye and Arz-ı Memleket, the problems faced at that time and his answers to cope with them have all taken place in detail.