Erişkin karaciğer nakli hastalarında immünsüpresif ilaç tedavisine uyumun belirlenmesi
Determination of compliance with immunosuppressive drug treatment in adult liver transplant patients
Yazar: ÇAĞLAR MIZRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERTAÇ USTA
İnönü Üniversitesi / Karaciğer Nakli Enstitüsü / Karaciğer Nakli Ana Bilim Dalı / Transplantasyon Koordinatörlüğü Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
Amaç: Bu çalışma, karaciğer transplantasyonu yapılan hastaların immünsüpresif ilaç kullanımına uyumunu belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve metot: Tanımlayıcı türdeki araştırma verileri 01.03.2022 – 01.03.2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü'nde karaciğer nakli olan hastalar oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında immünsüpresif tedavi alan 115 hastaya ulaşılmıştır. Araştırma verileri veri toplama formuyla, toplanmış, veri toplama formu; kişisel bilgi formu, hastalık ve tedaviye ilişkin soru formu ve İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeğinden oluşmuştur. Verilerin analizinde SPSS 18.0 programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler ve tanımlayıcı özelliklerin ölçek puanlarıyla karşılaştırılmasında student t testi ve One Way Anova testi uygulandı. One Way Anova sonrasında gruplar arasındaki farkı ortaya çıkaran grubu belirlemede Tukey testi kullanıldı.
Bulgular: Katılımcıların İmmünsüpresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği puan ortalaması 45,14±4,42 olduğu, cinsiyet, yaş, medeni durum, meslek, şu anki çalışma durumu ve nakil sonrası çalışma durumu, eğitim durumuna göre ölçek puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmadığı belirlendi (p>0,05). Alkol kullanmayan ve geliri giderinden fazla olan katılımcıların ölçek puan ortalamasının diğerlerinden yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Nakil olma nedeni ve nakilden sonra geçen süreye göre ölçek puan ortalamalarının farklılık gösterdiği saptandı. Donör tipi ve canlı donöre yakınlık derecesi, nakil sonrası enfeksiyon geçirme durumuna göre ölçek puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olmadığı belirlendi (p>0,05). Kortikosteroid kullanan katılımcıların ölçek puan ortalamasının anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Alkol kullanmayan ve geliri giderinden fazla olan hastaların immünsüpresif ilaç uyumunun daha yüksek olduğu saptandı. Donör tipi ve canlı donöre yakınlık derecesi, nakil sonrası enfeksiyon geçirme durumu ve nakil sonrası sağlık sorunlarının azalma durumuna göre immünsüpresif ilaç uyumunun farklılık göstermediği belirlendi. Nakilden sonra gecen sürenin kısa olmasının ilaç uyumunu olumlu etkilediği saptandı.
Anahtar Kelimeler: İmmünsupresif tedavi, organ nakli, karaciğer nakli, tedaviye uyum.

Abstract:
Purpose: This study was conducted to determine the compliance of liver transplantation patients with the use of immunosuppressive drugs.
Material Method: Descriptive type research data were collected between 01.03.2022 and 01.03.2023. The population of the research consists of liver transplant patients at Turgut Özal Medical Center Liver Transplant Institute. Within the scope of the research, 115 patients receiving immunosuppressive treatment were reached. Research data were collected with a data collection form, and the data collection form consisted of a personal information form, a questionnaire regarding the disease and treatment, and the Immunosuppressive Medication Compliance Scale. SPSS 18.0 program was used to analyze the data, and student t test and One Way Anova test were applied to compare descriptive statistics and descriptive features with scale scores. Student t test and One Way Anova test were applied to compare descriptive features with scale scores. After ANOVA, Tukey test was used to determine the group that revealed the difference between the groups.
Results: It was determined that the average scale score of the participants who did not consume alcohol and whose income was more than their expenses was higher than the others (p <0.05). It was determined that the scale score averages differed depending on the reason for the transplant and the time elapsed after the transplant. score of participants using corticosteroids was significantly It was determined that there was no significant difference between the scale score averages according to the donor type, degree of closeness to the living donor, and post-transplant infection status (p>0.05). It was found that the average scale score of participants using corticosteroids was significantly higher (p<0.05).
Conclusion: It was found that immunosuppressive medication compliance was higher in patients who did not consume alcohol and whose income was more than their expenses. It was determined that immunosuppressive medication compliance did not differ depending on the donor type and the degree of closeness to the living donor, post-transplant infection status, and the decrease in post-transplant health problems. It was determined that a short period of time after transplantation had a positive effect on medication compliance.
Keywords: Immunosuppressive therapy, organ transplantation, liver transplantation, compliance with treatment.