Aile merkezli eğitim modeli ile çoklu yetersizliğe sahip çocuğu olan ailelerin güçlendirilmesi sürecinin incelenmesi
Examining the process of strengthening families of children with multiple disability via family centered education model
Yazar: ADİLE EMEL SARDOHAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÖNÜL AKÇAMETE
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Aile katılımı = Family participation ; Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Eğitim = Education ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Güçlendirme = Empowerment ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Çoklu yetersizliğe sahip çocuğu olan ailelerine verilen aile eğitimlerinde dikkat edilmesi gereken önemli hususlar, ailelere verilen eğitimin; ailenin gereksinimlerine göre belirlenmesi, kültürel yapısına cevap verebilmesi, güçlenmesini sağlaması ve yaşam kalitesini yükseltmesi, uzman ve ailenin işbirliğiyle çalışmasını öngörmesidir. Bu noktaları kapsayan aile merkezli uygulamaların, özel gereksinimli çocukların ve ailelerinin yaşam kalitelerini arttırmada etkili olduğu araştırma verileriyle kanıtlanmıştır. Ancak incelenen Türkiye alanyazında araştırma konusu ile ilgili sınırlılık dikkat çekmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, erken çocukluk döneminde çoklu yetersizliğe sahip çocuğu olan ailelerin gereksinimleri doğrultusunda yürütülecek aile merkezli eğitim hizmetleri sürecinin incelenmesidir. Araştırma eylem araştırması olarak desenlenmiştir. Araştırmaya çocukları çoklu yetersizlik tanısı almış 3 anne ve çocukları katılmıştır. Okul ortamında yürütülen eğitimlerde 13 aile eğitimi oturum gerçekleştirilerek Aile Merkezli Aile Eğitim Desteği (AMAED) Programı oluşturulmuştur. Araştırma verileri günlükler, saha notları, belgeler, video kayıtları, görüşmeler, ses kayıtları, anne-çocuk oyun kontrol listeleri, sosyo-demografik bilgi formu, oturum planları ve gözlemler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler sistematik analitik analiz tekniği ile analiz edilmiş, veriler toplandıkça okunmuş, özetlenmiş ve karşılaştırılarak notlar alınmış böylelikle betimsel analiz de gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, annelerin dile getirdikleri gereksinimler aile merkezli aile eğitimi modeli temelinde karşılanmış ve güçlendiklerine dair kanıtlar elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, bu araştırmanın ileride yapılacak çalışmalara ışık tutacağını düşündürmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Aile Merkezli Eğitim, Çoklu Yetersizlik, Güçlendirme, Eylem Araştırması

Abstract:
Important issues in education given to families of children with multiple disabilities are that education should be determined in accordance with the families' needs, respond to the cultural structure, strengthen the family and enhance the quality of life, predict the cooperation between the specialist and the family. The family centered practices that include in these issues are proved to be effective with research data in increasing the life quality of children with special needs and their families.  However, limitedness in the national literature examined stands out. Accordingly, the aim of this study is to examine the process of family centered education services given to families of children with multiple disabilities in their early childhood. This research is designed as an action research. 3 mothers and their children with a diagnosis of multiple disability participated in the research. Family Centered Family Education Support (FCFES) Program is built by making 13 family education sessions with interventions in school environment. Research data is gathered via diaries, field notes, documents, video records, interviews, and voice records, control lists of mother-child games, socio-demographic information forms, session plans and observations. Datas are analysis via 
Systematic analytical analysis and datas gathered is read, summarized and notes are taken with comparison when it is gathered so that descriptive analysis is done. In the study, mothers' needs are tried to be satisfied in the basis of family centered family education model and evidence that they are strengthened is obtained. The results obtained makes us think that this research will light the way of future studies.
Key Words: Family Centered Education, Multiple Disability, Strengthening, Action Research.