Anafilaksi ile başvuran çocuk hastalarda serum triptaz düzeyinin hastaların demografik özellikleri, laboratuvar bulguları ve klinik durumları ile değerlendirilmesi
Evaluation of serum tryptase level in pediatric patients presenting with anaphylaxis by demographic characteristics, laboratory findings and clinical conditions of the patients
Yazar: UĞUR CEM METE
Danışman: DOÇ. DR. FATMA DUKSAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Anafilaksi, acil bir durum olarak kabul edilir ve hızlı tedavi gerektiren sistemik hipersensitivite reaksiyonudur. Çalışmamızda anafilaksi tanılı çocuk hastaların etiyolojileri, demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar bulgularının serum triptaz düzeyleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Konya Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM) Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde 01.01.2019-01.02.2022 tarihleri arasında Çocuk Acil, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniklerine anafilaksi nedeni ile başvuran, 0-18 yaş arası, anafilaksi tanı kriterlerini sağlayan ve serum triptaz düzeyi alınmış olan 161 hastanın tıbbi dosyaları geriye dönük olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 161 hastanın yaş ortalaması 9,97 ± 5,67 idi. Hastaların 79'u (%49) kadın, 82'si (%51) erkekti. Anafilaksi kaynağı etkenleri dağılımına bakıldığında hastaların 74'ü (%45,9) gıda, 38'i (%23,6) ilaç, 21'i (%13,1) böcek ve 28'i (%17,4) diğer sebepler kaynaklı olarak saptandı. Hastaların 92'sinde (%57,1) atopi/alerji öyküsü varken 69'unda (%42,9) atopi/alerji öyküsü yoktu. Hastaların 83'ünün (%51,5) birinci derece ailesinde atopi/alerji öyküsü varken 78'inde (%48,5) atopi/alerji öyküsü yoktu. Anafilaksi atağı sayısı olarak hastaların 4'ü (%2,5) 3.atağını, 21'i (%13) 2.atağını ve 136'sı (%84,5) ilk atağını geçirmişti. Hastalara anafilaksi geçirdikten sonraki ilk taburculuk zamanında yazılan epinefrin reçete sayısı 119 (%74) idi. 42 (%26) hastaya anafilaksi sonrası poliklinik kontrolüne geldikten sonra epinefrin reçete edilmişti. Anafilaksi şiddeti gruplarını kendi içlerinde değerlendirdiğimizde hafif grupta 0-2 saat ve 3.saat sonrası karşılaştırması istatiksel olarak anlamlı (p:0,001) ve ağır grupta 0-2 saat ve 3.saat sonrası karşılaştırması istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Anafilaksi kaynağının triptaz düzeyi üzerine etkisi yaş, anafilaksi şiddeti ve anafilaksi kaynağı ile değerlendirildiğinde yaş (p<0,001) ve anafilaksi şiddetinin (p:0,013) etkileri istatiksel olarak anlamlı saptandı. Ağır anafilaksi grubunda ortalama triptaz seviyeleri [9,9 (5,2-11,1) µg/ml] 0-2 saat aralığında hafif ve orta gruba sırasıyla [6,18 (4,93-8,89) µg/ml ve 4,60 (3,13-7,24) µg/ml] göre daha yüksekti. Hastaların ortalama serum triptaz düzeyleri anafilaksi şiddetlerine göre karşılaştırıldığında ortalama serum triptaz düzeyi ağır grupta diğer gruplara göre daha yüksek bulundu ve yapılan istatiksel analizde anlamlı olarak (p:0,004) saptandı.
Sonuç: Yaş, cinsiyet, atopi geçmişi, ailede atopi ve beraberinde eşlik eden hastalıklardan ilaç kullanımına kadar birçok demografik özellik çocukluk çağı anafilaksisi için önemli risk faktörleridir. Gıdalar, ilaçlara göre daha küçük yaşlarda daha şiddetli bir anafilaksi atağına neden olabilmektedir. Serum triptaz düzeyi anafilaksi şiddetini belirlemede önemli bir parametre olup, uygun zamanda alındığında hastalığın seyri ve şiddeti açısından klinisyene yön gösterebilmektedir. Anafilaksi, yaşamı tehdit eden bir alerjik reaksiyon olduğundan hızlı tanı ve uygun tedavi uygulanması hayati önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Anafilaksi, anafilaksi nedenleri, anafilaksi şiddeti, çocuk, triptaz

Abstract:
Objective: Anaphylaxis is considered an emergency and is a systemic hypersensitivity reaction that requires rapid treatment. In our study, it was aimed to evaluate the etiology, demographic characteristics, clinical and laboratory findings of pediatric patients diagnosed with anaphylaxis by serum tryptase levels.
Materials and Methods: In our study, patients aged 0-18 years, who met the diagnostic criteria for anaphylaxis, applied to the Pediatric Emergency, Pediatrics Polyclinics and Pediatric Allergy and Immunology Polyclinics in Konya Health Application and Research Center (SUAM) Pediatrics Clinic between 01.01.2019-01.02.2022 the medical files of 161 patients whose serum tryptase levels were taken were evaluated retrospectively.
Results: The mean age of 161 patients included in the study was 9.97 ± 5.67 years. Of the patients, 79 (49%) were female and 82 (51%) were male. Considering the distribution of anaphylaxis source agents, 74 (45.9%) of the patients were food-induced, 38 (23.6%) drug-induced, 21 (13.1%) insect-induced, and 28 (17.4%) were detected due to other causes. While 92 (57.1%) of the patients had a history of atopy/allergy, 69 (42.9%) did not have a history of atopy/allergy. While 83 (51.5%) of the patients had a first-degree family history of atopy/allergy, 78 (48.5%) did not have a history of atopy/allergy. As for the number of anaphylaxis attacks, 4 (2.5%) of the patients had their third attack, 21 (13%) had their second attack, and 136 (84.5%) had their first attack. The number of epinephrine prescriptions written to the patients at the time of their first discharge after anaphylaxis was 119 (74%). Epinephrine was prescribed to 42 (26%) patients after they came to the outpatient clinic for anaphylaxis. When we evaluated the severity of anaphylaxis groups within themselves, the comparison of 0-2 hours and >3 hours in the mild group was statistically significant (p:0.001), and the comparison of 0-2 hours and >3 hours in the severe group was statistically significant (p<0.001). When the effect of anaphylaxis source on tryptase level was evaluated with age, anaphylaxis severity and anaphylaxis source, the effects of age (p<0.001) and anaphylaxis severity (p:0.013) were found to be statistically significant. The mean tryptase [9.9 (5.2, 11.1) µg/ml] were higher in the severe anaphylaxis severity were between 0-2 hours compared to the mild and moderate groups [6.18 (4.93, 8.89) µg/ml and 4.60 (3.13, 7.24) µg/ml respectively] was found to be higher than when the mean serum tryptase levels of the patients were compared according to the severity of anaphylaxis, the mean serum tryptase level was found to be higher in the severe group than in the other groups, and it was found to be significant (p:0.004) in the statistical analysis.
Conclusion: Age, gender, history of atopy, familial atopy, and many demographic features from comorbidities to drug use are important risk factors for childhood anaphylaxis. Foods can cause a more severe anaphylaxis attack at younger ages than drugs. Serum tryptase level is an important parameter in determining the severity of anaphylaxis, and when taken at the appropriate time, it can guide the clinician in terms of the course and severity of the disease. Since anaphylaxis is a life-threatening allergic reaction, prompt diagnosis and appropriate treatment are vital.
Keywords: Anaphylaxis, anaphylaxis causes, anaphylaxis severity, child, tryptase