Psikiyatrik hastalıklar, madde ve alkol bağımlılığında beslenme eğitiminin diyet ve ruh sağlığı üzerindeki etkisi
The impact of nutrition education on diet and mental health in psychiatric disorders, substance, and alcohol addiction
Yazar: TUĞÇE ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, farmakoterapi ve psikoterapi tedavilerine ek olarak uygulanan diyet ve beslenme eğitiminin, bireylerin beslenme alışkanlıklarını, fiziksel aktivite düzeylerini ve sağlık sonuçlarını nasıl etkileyebileceğini değerlendirmek için yapılmıştır. Araştırma, 19-64 yaş grubunda vaka grubu (VG; 20 kişi) ve kontrol grubu (KG; 20 kişi) olmak üzere toplam 40 kişinin dahil edildiği, ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel bir desen kullanılarak Ankara'da bir psikiyatri hastanesinde gerçekleştirilmiştir. Sağlıklı beslenme eğitimi VG'na 10 oturumda verilmiş, KG ise eğitim almamıştır. Beslenme eğitimi, sağlıklı beslenme alışkanlıkları, enerji dengesi, vitamin ve mineral alımı eğitimleri içermektedir. Müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde alınan veriler; genel bilgileri, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları ve demografik özelliklerini belirlemek için tanımlayıcı anket formu; beslenme tüketimini değerlendirmek için 24 saatlik besin tüketim kaydı; psikolojik durumu ve beslenme ile ilişkisi için CES Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği, Yeme Tutum Testi, Modifiye Edilmiş Besin Bağımlılığı Ölçeği, Gece Yeme Anketi, Duygusal İştah Anketi; vücut kompozisyonu için antropometrik ölçümler, beslenme bilgi düzeyi için Beslenme Bilgi Ölçeği'ni içermektektedir. Enerji alımı VG'da ortalama 2500 kcal'den 2100 kcal'ye (p<0,01), karbonhidrat alımı %55,0'ten %48,0'e (p<0,05) düştüğü; C vitamini alımının %40,0 (p<0,01) ve demir alımının %35,0 (p<0,01) arttığı gözlenmiştir. Depresyon skorları CES Ölçeği'ne göre beş puan (p<0,01), anksiyete skorları Beck Ölçeği'ne göre dört puan azalmıştır (p<0,05). Beslenme bilgisi düzeyi de anlamlı şekilde artmıştır (p<0,01). Vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi ve kalça çevresi KG'da ön test ve son test arasında anlamlı bir şekilde artmıştır (t sırasıyla -5,74, -5,37, -11,3 ve -11,4; p<0,01). Gruplar arasında vücut ağırlığı ve BKİ değişimi açısından anlamlı fark bulunmaktadır (U sırasıyla 11,0 ve 12,0; p<0,01). Çalışma, beslenme müdahalelerinin psikiyatrik hastalıklar ve madde bağımlılığının yönetiminde önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Sağlık hizmeti sağlayıcılarının ve politika oluşturan kişilerin, tedavi yaklaşımlarını geliştirmek için beslenme müdahalelerini etkin şekilde entegre etmeleri gerektiği söylenebilir.

Abstract:
This study evaluated the impact of diet and nutrition education, combined with pharmacotherapy and psychotherapy, on nutritional habits, physical activity, and health outcomes. Conducted at a psychiatric hospital in Ankara, the research used a quasi-experimental pre-test-post-test control group design with 40 participants aged 19-64, divided into a case group (CG; 20 people) and a control group (KG; 20 people). The CG received 10 sessions of nutrition education, while the KG did not. Education topics included healthy eating, energy balance, and vitamin and mineral intake.Data collected before and after the intervention periods included: a descriptive questionnaire form to determine general information, health status, nutritional habits, and demographic characteristics; a 24-hour dietary recall to assess dietary intake; the CES Depression Scale and Beck Anxiety Scale to measure psychological status and its relation to nutrition; the Eating Attitude Test, Modified Food Addiction Scale, Night Eating Questionnaire, and Emotional Appetite Questionnaire; anthropometric measurements for body composition; and the Nutrition Knowledge Scale to assess nutritional knowledge levels.Results showed a decrease in the CG's energy intake from 2500 to 2100 kcal (p<0,01) and carbohydrate intake from 55% to 48% (p<0,05), with vitamin C intake increasing by 40% (p<0,01) and iron intake by 35% (p<0,01). Depression scores dropped by five points (p<0.01) on the CES Scale and anxiety scores by four points (p<0,05) on the Beck Scale. Nutritional knowledge significantly increased (p<0,01). In the KG, body weight, BMI, waist circumference, and hip circumference significantly increased (t=-5,74, -5,37, -11,3, and -11,4; p<0,01). Significant differences in body weight and BMI changes were found between the groups (U=11,0 and 12,0; p<0.01). The study suggests that nutritional interventions play a crucial role in managing psychiatric disorders and substance addiction. Healthcare providers and policymakers should effectively integrate nutritional interventions to enhance treatment approaches.