Maverdi ve Nizamü'l-mülk'te yönetim düşüncesi
Management thought i̇n Mawardi̇ and Ni̇zamü'l-mulk
Yazar: ZEHRA YAKIT
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL ERAT
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Yönetim = Management

Özet:
Çalışmamızın konusu olan Maverdi ve Nizamü'l-Mülk zaman zaman devletin çeşitli organlarında da aktif olarak yer almış, düşünce, görüş ve uygulamalarıyla yönetimin sağlam kriter ve değerlerini belirlemişlerdir. Bu çalışmanın amacı da Maverdi ve Nizamü'l-Mülk düşüncelerini yönetim çerçevesinde değerlendirmektir.
Yönetim kavramı ise insanların tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri amaçlara ulaşabilmek için, başkalarına iş gördürme, başkaları aracılığı ile iş başarma ve amaçlara ulaşmadır. Yönetici, işleri bizzat yapan değil, yapılması gereken işleri planlayan, örgütleyen, koordine eden ve denetleyen kişidir. Bu tanım doğrultusunda Maverdi ve Nizamü'l-Mülk eserlerinden yararlanarak düşünce yapılarını karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmada Maverdi ve Nizamü'l-Mülk'ün yaşadıkları dönemler de düşünülerek o dönemde yaşadıkları ve yazdıkları eserler bize kaynaklık etmektedir.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm konuyla alakalı olan yönetim, siyasetname kavramların tanımı ve analizleri yapılarak bilinen siyasetnameler çerçevesinde yönetim kavramının tahlili yapılmıştır. İkinci bölümde Maverdi ve Nizamü'l-Mülk'ün hayatlarına, eserlerine ve yaşadıkları dönemlere değinilerek o dönemlerin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel durumları hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise Maverdi ve Nizamü'l-Mülk'ün yönetim düşüncelerini ele alarak eserlerinde yönetimde olması gereken ve dikkat edilmesi gereken hususları başlıklar halinde ele alınıp düşünceleri karşılaştırılmaya çalışıldı. En son ise genel bir değerlendirme yapılarak sonuç bölümü yazılmıştır.
Saptanan veriler devlet, devlet başkanlığı, vezir, veziriazam, reaya, yöneten-yönetilen arasındaki ilişkiler, adalet, dürüstlük ve hakkaniyet, din ile devlet arasındaki ilişkiler, asker, ordu ve güvenlik gibi konu başlıklar altında incelenmiştir. Yapılan bu çalışmayla siyasetnameler aracılığıyla ulaşılan ilke ve yöntemler her iki düşünürün düşünceleri kapsamında benzerlik ve farklılıkları karşılaştırarak ortaya koymaktır.
Son olarak çalışmada kullanılan yöntem temel kavramlar ele alınarak, bu kavramların onlarla ilişkili olduğunu düşündüğümüz konular hakkında literatür taraması yapılacak tez ve makaleler incelenecektir. Bu doğrultuda Maverdi ve Nizamü'l-Mülk'ün yönetim kavramı ve bu kavramlara ilişkin konular hakkındaki yaklaşımları tespit edilmiş, Maverdi ve Nizamü'l-Mülk merkezli kaynaklardan yararlanılmıştır. Gereken yerde başka düşünürlerin konuyla alakalı düşünceleri ele alınacak, gereken yerde de farklı kaynaklardan yararlanılarak karşılaştırmalı bir yol izlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler doğrultusunda konjonktürel bir bakış açısıyla karşılaştırma ve analizler yapılarak sonuca bağlanıp çalışma tamamlanmış olacaktır.

Abstract:
Maverdi and Nizamü'l-Mülk, who are the subjects of our study, have also actively participated in various organs of the state from time to time and have determined sound criteria and values of management with their thoughts, opinions and practices. The aim of this study is to evaluate the thoughts of Maverdi and Nizamü'l-Mülk within the framework of management. The concept of management, on the other hand, is to make others work, to achieve business through others and to achieve goals to achieve goals that people cannot achieve alone.
The manager is not the person who personally does the work, but the person who plans, organizes, coordinates and supervises the work that needs to be done. In accordance with this definition, we have considered the structures of thought comparatively by using the work of Maverdi and Nizamü'l-Mülk considering the periods in which Maverdi and Nizamü'l-Mülk mulk lived in the study, the works they lived and wrote during that period are a source for us. 
The study consists of four parts. In the first part the definition and analysis of the concepts of management and politics related to the subject were made and the analysis of the concept of management was made within the framework of known political concepts. In the second part, information about the political, social, economic and cultural situations of those periods is given by referring to the lives, works and periods of Maverdi and Nizamü'l-Mülk. In the third and last chapter, we tried to discuss the management thoughts of Maverdi and Nizamü'l-Mülk by considering the issues that should be in management and should be taken into consideration in their works in the form of titles and comparing their thoughts.
The data were examined under topics such as state, presidency, vizier, vizier, reaya, relations between the ruler and the ruled, justice, honesty and equity, relations between religion and the state, soldier, army and security. With this study, the principles and methods reached through the political writings are to compare and reveal the similarities and differences within the scope of the thoughts of both thinkers.
Finally, the basic concepts of the method used in the study will be discussed, and the theses and articles will bw examined in the literatüre on the subjects that we think are related to these concepts. In this regard, Maverdi and Nizamü'l-Mülk's approaches to the concept of management and issues related to these concepts were determined, and sources centered on Maverdi and Nizamü'l-Mülk were used. Where necessary, the thoughts of other thinkers on the subject will be discussed, and where necessary, a comparative path has been tried to be followed by making use of different sources. In line with the information obtained, comparisons and analyzes will be made from a conjunctural perspective and the study will be concluded.