Ağız sağlığı okuryazarlığı ile ortodontik tedavi ihtiyaç algıları ve gerçek ortodontik tedavi ihtiyaçları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between oral health literacy and perceptions of needs for orthodontic treatment and actual needs for orthodontic treatment
Yazar: GÖKCAN ERTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÇOBAN BÜYÜKBAYRAKTAR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı / Ortodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmada katılımcıların ağız sağlığı okuryazarlık düzeyleri ile ortodontik ihtiyaç algıları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırmamızın temel hedefi, ağız sağlığı okuryazarlığı düzeyinin değişmesiyle ortodontik tedavi ihtiyaç algısının değişimini incelemektir.
       Çalışma kapsamında, kliniğe muayene olmak için başvuran bireylerden oluşan bir örneklem seçilmiş ve katılımcıların ağız sağlığı okuryazarlık düzeyleri, ortodontik ihtiyaç algıları ve sosyo-demografik özellikleri ile ilgili veriler toplanmıştır. Veriler, deneyimli bir ortodonti uzmanı tarafından incelenmiştir. Bireylerin kendi tedavi ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla bir anket, OASIS skalası ve VAS skalası kullanılarak değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca, farklı tipteki ortodontik bozuklukları yansıtan ağız içi fotoğrafların yer aldığı bir föy hazırlanmıştır. Bu föy üzerinden bireylerin kendi ağız/diş/çene yapılarını tanımlayarak, gösterilen fotoğraflardan hangisine daha çok benzettiklerini belirtmeleri istenmiştir. Ardından, bireylerin muayenesi sırasında deneyimli ortodonti uzmanı, bireylerin gerçek ortodontik tedavi ihtiyacını VAS skalası üzerinde değerlendirmiştir. Ayrıca ortodonti uzmanı da bireyler gibi, farklı tipteki ortodontik bozuklukları yansıtan ağız içi fotoğrafların yer aldığı föy verilmiştir. Bu föy üzerinden bireylerin ağız/diş/çene yapılarını belirleyerek, gösterilen fotoğraflardan en çok hangisine benzettiklerini belirtmiştir. Ağız sağlığı okuryazarlığı düzeyini belirlemede kullanılan veri toplama araçları olarak ise; Türkçe Versiyon Ağız Sağlığı Okuryazarlığı Değerlendirme Ölçeği (TOHLAT‐P), Diş Hekimliğinde Yetişkin Okuryazarlığının Hızlı Tahmini (REALD-30) ölçeğidir. Verilerin analiz sonuçları, eğitim düzeyi yüksek kişilerin ağız sağlığı okuryazarlığının da yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca ağız sağlığı okuryazarlığının ortodontik tedavi ihtiyaç algısını etkileyen birçok faktörden yalnızca birisi olduğu ve bu yüzden bu algıyı zayıf düzeyde ilişkide olduğu sonucuna varılmıştır.
       Bu çalışma, ağız sağlığı okuryazarlığı ve ortodontik tedavi ihtiyacı arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamamıza yardımcı olabilecek önemli bir araştırmadır. Ayrıca, çalışmanın sonuçları, ağız sağlığı okuryazarlığının arttırılmasının ortodontik ihtiyaç algısının da artmasına yardımcı olabileceğini göstermektedir

Abstract:
In this dissertation, the relationship between the oral health literacy levels of the participants and their perceptions of orthodontic needs were investigated. The main goal of our research is to examine the change in the perception of need for orthodontic treatment with the change in oral health literacy level.
        Within the scope of the study, a sample consisting of individuals who applied to the clinic to be examined was selected and data on the oral health literacy levels, orthodontic needs perceptions and socio-demographic characteristics of the participants were collected. The data was reviewed by an experienced orthodontist. Evaluation was made using a questionnaire, OASIS scale and VAS scale to determine the individual's own treatment needs. In addition, a leaflet with intraoral photographs reflecting different types of orthodontic disorders was prepared. On this leaflet, individuals were asked to describe their mouth/teeth/jaw structures and indicate which of the photographs they most resemble. Then, during the examination of the individuals, the experienced orthodontist evaluated the actual orthodontic treatment needs of the individuals on the VAS scale. Furthermore, a leaflet with intraoral photographs reflecting different types of orthodontic disorders is given, just like individuals who are orthodontists. He determined the mouth/teeth/jaw structures of the individuals on this leaflet and stated which of the photographs they most resembled. As the data collection tools used to determine the level of oral health literacy; The Turkish Version Oral Health Literacy Rating Scale (TOHLAT-P) is a Rapid Estimation of Adult Literacy in Dentistry (REALD-30) scale. The results of our study show that people with a high level of education have a high level of oral health literacy. In addition, it was concluded that oral health literacy is only one of many factors affecting the perception of need for orthodontic treatment, and therefore it weakly affects this perception.
        This dissertation is an important research that can help us better understand the relationship between oral health literacy and orthodontic treatment. Moreover, the results of the study show that increasing oral health literacy can help increase the perception of orthodontic needs.