Genç ve yaşlı yetişkinlerde yönerge türü, test edilme süresi ve kelimelerin somutluk düzeyinin kelime kökü tamamlama puanı üzerindeki etkisi
The effects of instruction type, testing time and concreteness level of words on word-stem completion scores, in young and elderly adults
Yazar: HANDE KAYNAK
Danışman: DOÇ. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu arastırmanın temel amacı, genç ve yaslı yetiskinlerde yönerge türü, testedilme süresi ve kelimelerin somutluk düzeyinin kelime kökü tamamlama puanıüzerindeki etkisini incelemektir. ?kincil amaçsa, zeka ile örtük/açık bellekperformansı arasındaki iliskiyi incelemektir. Literatürde zeka ile örtük bellekarasında bir iliski olup olmadığı çok çalısılmıs bir konu değildir. Mevcutçalısmada, örtük bellek ve zeka iliskisi incelenirken ölçü aracı olarak RavenStandart Progresif Matrisler Testi (RSPM) (Raven ve ark., 1992) kullanılmıstır.RSPM'in `analitik zeka' için en uygun ölçme aracı olduğu önerilmektedir. Açıkbellek ve zeka iliskisi incelenen bir baska konudur. Ayrıca, yas ile RSPM Testipuanları arasındaki iliski de değerlendirilmektedir.Çalısmada farklı iki gelisim düzeyinden (genç ve yaslı yetiskin) olankatılımcıların, örtük ya da açık yönerge altında, anlık ya da gecikmeli testedilerek, somut ve soyut kelimeler sunularak kelime kökü tamamlama görevi ilebellek performansları ölçülmüstür.Veriler, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Orta Doğu TeknikÜniversitesi Eğitim Fakültesi ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yabancı DillerYüksekokulu Hazırlık Bölümü'nde eğitimlerine devam eden 17?24 yaslarıarasında 49 sağlıklı genç yetiskin ile Ankara Emekli Sandığı 75.Yıl Dinlenme veBakımevi, T.C. Basbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu'na(SHÇEK) bağlı Ankara Seyranbağları Huzurevi Yaslı Bakım ve RehabilitasyonMerkezi ile Ankara Ümitköy Huzurevi sakinlerinden 65 yas ve üzerinde 46sağlıklı yaslı yetiskinden elde edilmistir. Psikiyatrik ve nörolojik hastalık öyküsübulunan, bilissel süreçleri etkileme potansiyeline sahip ilaçları geçmiste kullananya da halen kullanmakta olan katılımcılar arastırmaya dahil edilmemistir.Yapılan analizler sonucunda, yas, yönerge türü, test edilme süresi vekelimelerin somutluk düzeyi değiskenlerinin temel etkileri anlamlı bulunmus olupbu değiskenlerin ortak etkileri de anlamlıdır.Açık bellek gibi örtük belleğin de zeka ile iliskili olduğu gözlenmistir. Diğeryandan, RSPM Testi'nin yasla iliskisi anlamlı bulunmustur.Mevcut çalısma, yas ile hem örtük hem de açık belleğin iliskili olduğunu, testedilme süresinin ve kelimelerin somutluk düzeyinin bellek performansınıetkilediğini ortaya koymustur.Anahtar Sözcükler Yaslanma, örtük bellek, açık bellek, zeka, test edilme süresi, yönerge türü,kelimelerin somutluk düzeyi, RSPM Testi

Abstract:
The main objective of this study is to investigate the effects of the instructiontype, testing time and concreteness level of the words on word-stem completionscores. The secondary aim is to investigate the relationship betweenintelligence and the implicit/explicit memory performance. The relationshipbetween implicit memory and intelligence is hardly received attention in theliterature. In this thesis, Raven Standard Progressive Matrices Test (RSPM)(Raven and et. al, 1992) is used in the analysis of the relationship betweenimplicit memory and intelligence. RSPM is suggested to be the mostappropriate measurement scale for ?analytical intelligence?. In addition, therelationship between explicit memory and intelligence is scrutinized. Besides,the relationship between age and RSPM test?s scores is assessed.In the study, memory performances of participants from two differentdevelopmental levels (young and elderly adults) are measured under theinstruction type of implicit or explicit, by testing immediately or delayed andpresenting concrete and abstract words with the word-stem completion task.The data has been collected from 49 healthy young adults who are currentstudents of Hacettepe University Faculty of Letters, Middle East TechnicalUniversity Faculty of Education and Middle East Technical University School ofForeign Languages, and who are between 17-24 ages and from the 46 healthyelderly people who are residents of Ankara Emekli Sandığı 75.Yıl Dinlenme veBakımevi, Ankara Seyranbağları Care and Rehabilitation Rest Home which is asubsidiary of Institution of Social Services and Protection of Children of TurkishRepublic and Ankara Ümitköy Rest Home, and who are age of 65 and above.Those who have psychiatric and neurological histories, who used and arecurrrently using medicines that have potential effects on the cognitiveprocesses, are not included to the study.The results show that main effects of the age, instruction type, testing time andconcreteness level of the words are found significant and the interaction effectof these variables is also significant.As in the case of explicit memory, implicit memory is found to be relating theintelligence. Moreover, the relation between RSPM Test and age is significant.This thesis reveals that age is related to both implicit and explicit memory andthat the testing time and concreteness level of words have significant effect onmemory performance.Key Words Aging, implicit memory, explicit memory, intelligence, testing time, instructiontype, concreteness level of words, RSPM Test