Koroner arter bypass greftleme cerrahisi geçiren hastalarda serum endokan seviyesinin postoperatif komplikasyonlarla ilişkisi
Relationship of serum endocan level with postoperative complications in patients underwent coronary artery bypass graft surgery
Yazar: MUHAMMEDSAİD KORKAR
Danışman: PROF. DR. AYNUR KARAYOL AKIN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; ENDOKAN = ENDOCAN ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications

Özet:
Amaç: Koroner arter bypass greftleme cerrahisi uygulanan hastalarda serum endokan seviyesi ile hastaların yoğun bakım takiplerinde gelişen komplikasyonlar ve mortaliteleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: Bu çalışma Haziran 2019-Ocak 2020 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı'nda elektif olarak koroner arter bypass greftleme cerrahisi geçiren 41 hastada uygulandı. Hastalardan anestezi indüksiyonu öncesi, ameliyat sonrası yoğun bakıma alınmadan önce ve ameliyat sonrası 72. saatte olmak üzere 3 kez kan alındı. Ameliyat sonrası koroner yoğun bakım ünitesinde takip edilen hastaların vazopressör ihtiyacı ve mekanik ventilatör ihtiyacı olan süre, ekstübasyon saati, yoğun bakımda kaldıkları gün sayısı ve takiplerinde gelişen komplikasyonlar kaydedildi. 
Bulgular: Hastaların 36'sı erkek (%87,8), 5'i kadındı (%12,2). Hastaların yaşları 41-74 arasında olup ortalama yaş 60,58±9,81 yıl olarak saptandı. Hastaların ortalama kardiyopulmoner bypass süreleri 134,8±57,1 dakika olup, ortalama cross klemp süreleri ise 61,7±23,9 dakikaydı. Hastalar ameliyat sonrası yoğun bakımda ortalama 5,95±6,39 gün takip edilmiş olup, medyan değer 4 gündü. Hastaların yoğun bakım takiplerinde; % 41,5 (n: 17)' inde komplikasyon gelişmiştir. Takipleri sırasında onbir hastanın (%26,8) re-operasyon ihtiyacı olmuş, beş hasta (% 12,2) renal replasman tedavisine alınmış, yedi hastada (%17,1) pnömoni gelişmiş, beş hastada (%12,2) nörolojik komplikasyon görülmüştür. Takipleri sırasında on hastada (%24,4) iskemik hepatit, bir hastada (%2,4) cerrahi işlem gerektiren gastrointestinal sistem komplikasyonu, bir hastada (%2,4) yara yeri enfeksiyonu, bir hastada (%2,4) akut solunum sıkıntısı sendromu, bir hastada (% 2,4) mediastinit, bir hastada (% 2,4) sepsis gelişmiştir. Takiplerinde ise 8 hasta (%19,5) eksitus olmuştur. Post-op endokan değerleri karşılaştırıldığında re-operasyon (p=0,022) ihtiyacı olan ve pnömoni (p=0,029) gelişen hastaların post-op endokan değerlerinin, re-operasyon ihtiyacı olmayan hastalar ve pnömoni gelişmeyen hastalara göre yüksek olması istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Hastaların 72.saat endokan değerlerinin yüksekliği ile takiplerinde gelişen re-operasyon ihtiyacı (p=0,005), nörolojik komplikasyon (p=0,012), pnömoni (p=0,006), vazoplejik sendrom (p=0,029), sepsis (p=0,045) ve eksitus (p=0,035) arasında istatistiksel açıdan anlamlı (p<0,05) bir ilişki bulundu. Çalışmada yer alan 24 saatten fazla vazopressör ihtiyacı olan hastaların, 24 saatten daha az vazopressör ihtiyacı olan hastalara göre post-op endokan (p=0,040) ve 72.saat endokan (p=0,011) değerlerinin yüksek olması istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Mekanik ventilatör ihtiyacı 24 saatten fazla olan grupta 72.saat endokan düzeyinin, mekanik ventilatör ihtiyacı 24 saatten az olan gruba göre yüksek olması istatistiksel açıdan anlamlı (p<0,05) bulunmuştur.
Sonuç: Koroner arter bypass greftleme cerrahisi geçiren hastalarda ameliyat sonrası yüksek serum endokan düzeyleri ile hastalardaki pnömoni gelişimi, reoperasyon ihtiyacı, vazopressör ve mekanik ventilatör ihtiyacı olan süre ve mortalite arasında anlamlı ilişkili saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Bypass, endokan, komplikasyon, koroner

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to investigate relationship between serum endocan level and complications and mortality developed during ICU follow-up in patients underwent coronary artery bypass graft surgery. 
Material and method: The study was conducted on 41 patients underwent elective coronary artery bypass graft surgery at Anesthesiology and Reanimation Department of Erciyes University, Medicine School. Three blood samples were drawn from patients before anesthesia induction, before admission to ICU after surgery and on the hour 72 after surgery. In patients followed in coronary care unit after surgery, vasopressor need, time on mechanical ventilation, time of extubation, length of ICU stay (days) and complications were recorded. 
Results: Of the patients included, 36 (87.8%) were men while 5 (12.2%) were women. Mean age was 60.58±9.81 years ranging from 41 to 74 years. Mean duration of cardiopulmonary bypass was 134.8±57.1 minutes while mean duration of cross-clamp was 61.7±23.9 minutes. Mean length of ICU stay was 5.95±6.39 (median: 4 days) at postoperative period. During ICU follow-up, complication was developed in 17 patients (41.5%). Again, 11 patients (26.8%) required re-operation and 5 patients (12.2%) underwent renal replacement therapy while pneumonia was developed in 7 patients (17.1% and neurological complication was noted in 5 patients (12.2%). During follow-up, following complications were developed in the patients: ischemic hepatitis in 10 patients (24.4%), gastrointestinal system complication requiring surgery in one patient (2.4%), wound site infection in one patient (2.4%), acute respiratory distress syndrome in one patient (2.4%), mediastinitis in one patient (2.4%) and sepsis in one patient (2.4%). Eight patients (19.5%) died during follow-up. When considering endocan levels, it was found that postoperative endocan levels were significantly higher in patients required re-operation and those with pneumonia when compared to those without need for re-operation or pneumonia (p<0.05). It was found that elevated endocan level on the hour 72 was significantly correlated with need for re-operation (p=0.005, neurological complication (p=0.012), pneumonia (p=0.006), vasoplegic syndrome (p=0.029), sepsis (p=.045) and death (p=0.035). It was found that endocan levels measured after surgery and on the hour 72 after surgery were significantly higher in patients required vasopressor more than 24 hours when compared to those required less than 24 hours (p=0.011). It was also found that endocan level on the hour 72 was significantly higher in patients required mechanical ventilator more than 24 hours when compared to those required less than 24 hours (p<0.05).  
Conclusion: Significant correlations were detected between elevated serum endocan level at postoperative period and pneumonia, need for re-operation, need for vasopressor, time on mechanical ventilator and mortality in patients underwent coronary artery bypass graft surgery.
Key words: Bypass, coronary, complication, endocan