Multiple skleroz tanılı bireylerde aerobik egzersizin nörofizyolojik değerler ve fonksiyonellik üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of aerobic exercise on neurophysiological values and functionality in multiple sclerosis
Yazar: FURKAN BİLEK
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER ÇETİŞLİ KORKMAZ
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Aerobik güç = Aerobic power ; Egzersiz = Exercise ; Elektromiyografi = Electromyography ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nörofizyoloji = Neurophysiology ; İrisin = Irisin

Özet:
Bu çalışmanın amacı Multiple Skleroz (MS) tanılı bireylerde aerobik egzersizin nörofizyolojik değerler ve fonksiyonellik üzerine etkisinin araştırılmasıdır. 
Çalışmaya dâhil edilen Relapsing-Remitting tip MS (RRMS) tanılı bireyler ise Frenkel Koordinasyon Egzersizleri (FKE) (n = 16) ve Frenkel Koordinasyon Egzersizleri yaklaşımına ek olarak uygulanan aerobik egzersiz (FKE-AE) grubu (n = 16) olmak üzere randomize olarak iki gruba ayrıldı. FKE grubu sadece fonksiyonel seviyelerine uygun FKE yaklaşımı ile FKE-AE grubu ise FKE yaklaşımına ek olarak orta şiddetteteki AE'ler 6 hafta süresince uygulandı. Katılımcılar tedavi öncesi ve sonrası; maksimum aerobik kapasiteleri (VO2maks), zirve dakika ventilasyonu (VEzirve), İrisin hormon düzeyi ve elektromiyografi değerleri, Modifiye Borg Ölçeği, Multiple Skleroz Fonksiyonel Kompozit (MSFK), Ataksi Değerlendirme ve Derecelendirme Ölçeği (ADDÖ), Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Leeds Multiple Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği (LMSYKÖ) ile değerlendirildi.
Tedavi sonrasında VEzirve, MSFK'nin tüm alt parametreleri, ADDÖ'nün Duruş/Yürüyüş, Kinetik alt parametre ve toplam değerleri ve BDÖ değerleri her iki grupta da anlamlı düzeyde farklı iken sadece FKE-AE grubunda VO2maks, İrisin hormon düzeyi, YEÖ'nin tüm alt parametreleri ve LMSYKÖ'de olumlu yönde anlamlı farklılıklar kaydedildi (p < 0,05). Tedavi öncesinde gruplar benzer iken, FKE-AE grubundaki olumlu gelişmeler ile tedavi sonrasında VO2maks, VEzirve,  MSFK, ADDÖ ve YEÖ'de gruplar arasındaki farklılıkların anlamlı olduğu saptandı (p < 0,05). 
Hem FKE programı hem de FKE yaklaşımına ek olarak VO2maks'ın %50-60 şiddetinde uygulanan AE programı RRMS'li bireylerde semptomları artırmadan nörofizyolojik ve fonksiyonellik verilerinde iyileşme sağlamak amacıyla uygulanabilecek olan güvenli ve etkin fizyoterapi ve rehabilitasyon protokolleridir. FKE ve özellikle de FKE yaklaşımına ek olarak uygulanan AE programlarının nörofizyolojik değerler ve fonksiyonellik üzerine etkilerini genelleştirebilmek ve literatüre standardize protokollerin geliştirilmesinde katkıda bulunmak için farklı MS tiplerinin de dâhil edildiği, farklı şiddetteki protokollerin etkilerinin incelendiği ve uzun dönem takipli ileriki çalışmalar gereklidir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of aerobic exercise on neurophysiological values and functionality in individuals diagnosed with Multiple Sclerosis (MS).
Individuals with Relapsing-Remitting type MS (RRMS) included in the study were randomly divided into two groups, as Frenkel Coordination Exercises(FCE) (n=16) and the aerobic exercise  applied in addition to FCE approach(FCE-AE) group (n=16). For 6 weeks, only FCE, according to their functional levels, was applied to the FCE group, in addition to the FCE medium-severity AEs were applied to FCE-AE group. Participants pre and post treatment; maximum aerobic capacity(VO2max), peak minute ventilation(VEpeak), İrisin hormon levels, electromyography values, the Modified Borg Scale, Multiple Sclerosis Functional Composite(MSFC), and Scale for Assessment and Rating of Ataxia(SARA), Fatigue Impact Scale(FIS), Beck Depression Inventory(BDI), and The Leeds Multiple Sclerosis Quality of Life scale(LMSQoL) were evaluated.
Post-treatment VEpeak, MSFC's all sub-parameters', Posture/Gait, Kinetic and total SARA's and BDI's scores were significantly different in both groups, while only VO2max, İrisin hormone level, FIS's all sub-parameters and LMSQoL were significantly different in FCE-AE group(p<0.05). While the groups were similar before the treatment, positive developments in the FCE-AE group was determined and after treatment VO2max, VEpeak, MSFC, SARA and FIS scores were significantly different between the groups(p<0.05).
Both the FCE program and the AE program applied at 50-60% of the VO2max in addition to FCE approach are safe and effective physiotherapy and rehabilitation protocols that can be applied to improve neurophysiological and functionality variables in RRMS individuals without increasing symptoms. Further studies including different types of MS, examining the effects of protocols with different severity and long-term follow-up are needed in order to generalize the effects of FCE and AE applied in addition to the FCE programs on neurophysiological values and functionality and to contribute to the development of standardized protocols for the literature.