Temettuat Defterlerine göre Selanik kazası çiftlikleri
Thessaloniki farms according to the Temettuat Registers
Yazar: ERTUĞRUL ÇAM
Danışman: PROF. DR. MEHTAP ÖZDEĞER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Cizye = Cizye ; Cizye Defterleri = Cizye Notebook ; Selanik vilayeti = Selanik province ; Tarımsal işletmeler =   ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers ; Yunanistan-Selanik = Greece-Selanik ; Çiftlik = Farm ; Çiftlikat-ı hümayunlar = Çiftlikat-ı hümayunlar

Özet:
Bu doktora tezi çalışması, Osmanlı İmparatorluğu'nda birer zirai işletme örneği olan büyük çiftlikleri 1844 yılı için Selanik özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çünkü Selanik bu tip büyük çiftliklerin İmparatorluk idaresi altındaki bölgelerde en erken görüldüğü yerlerden birisiydi. Büyük çiftlik yapılarının Osmanlı İmparatorluğu'nda görüldüğü ilk yerlerden biri olan Selanik için Temettuat Defterleri çalışmamızın ana kaynağını oluşturmaktadır. Çünkü Osmanlı tahrir defterleri gibi Temettuat defterleri de Osmanlı İmparatorluğu'nun idari ve mali yapısını anlamaya dönük gerçek istatistiki verileri içeren ve arşivlerde yer alan en zengin koleksiyonlardan birisidir. Bu amaçla Selanik Temettuat Defterleri sayesinde, 1844 yılında Selanik'in 8 nahiyesinde mevcut olarak tespit edilen 146 adet çiftliğe ait istatistiki veriler oluşturulması amaçlanmıştır. Söz konusu 146 adet çiftliğin öncelikle idarecileri, hissedarları, hane sayıları ve cizye defteri sayıları ile 1844 yılı içerisinde elde ettikleri gelirler ve vergi yüklerinin tespit edilmiştir. Bu çiftliklerin arazi varlıklarının niceliği ve niteliği tespit edilmeye çalışılmıştır. Çiftliklerde üretimi yapılan 13 ürünün 1844 yılı için üretim miktarı ile birlikte birim fiyatları da tespit edilmiştir. Ayrıca çiftliklerdeki hanelerdeki mükelleflerin mesleki dağılımları da istatistiki olarak sunulmaya çalışılmıştır. Bu sayede 1844 yılı için Selanik dahilindeki çiftliklerin idari ve mali yapısına dair literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır.

Abstract:
This doctoral thesis study aims to examine the Big Farms, which are examples of agricultural enterprises in the Ottoman Empire, for the year 1844 in Thessaloniki. Because Thessaloniki was one of the earliest places where Big Farms of this type were seen in the territories under the Imperial administration. Temettuat registers are the main source of our study for Thessaloniki, one of the first places where large farm structures were seen in the Ottoman Empire. Because, like the Ottoman Tahrir registers, the Temettuat registers are one of the richest collections in the archives, which contain real statistical data to understand the administrative and financial structure of the Ottoman Empire. For this purpose, it was aimed to generate statistical data on 146 farms, which were identified in 8 sub-districts of Thessaloniki in 1844, by means of Thessaloniki Temettuat Registers. First of all, the managers, shareholders, the number of households and the number of jizye registers, the incomes and tax burdens of these 146 farms in 1844 were determined. It has been tried to determine the quantity and quality of the land assets of these farms. The unit prices of 13 products produced in the farms for the year 1844 were determined together with the production amount. In addition, the occupational distribution of the taxpayers in the households in the farms has also been tried to be presented statistically. In this way, it is aimed to contribute to the literature on the administrative and financial structure of the farms in Thessaloniki for the year 1844.