Robert Wilson'un sahneleme anlayışının postdramatik tiyatro bağlamında analizi
Robert Wilson's analysis of staging conception in the context of postdramatic theatre
Yazar: ATAKAN ASLAN
Danışman: DOÇ. NAZIM UĞUR ÖZÜAYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Günümüzde postmodern kavramı, mimari, müzik, resim, film, fotoğraf, tiyatro, felsefe, sosyal bilimler, siyaset, sosyolojiy, tarih, ahlak, edebiyat, din, coğrafya, çevre ve kültürel çalışmalara kadar pek çok alanda karşımıza çıkmaktadır. Teorisyenler postmodern kavramın kimliğini ve doğasını henüz açık, eksiksiz ve şeffaf bir şekilde açıklayamadı ve bu postmodern kavramının özelliklerden biri olarak bilinir. Postmodernizm yeni bir dönemin işaretlerini taşıyor. Postmodern çağ, birçok seçeneğin ve deneyimin çağıdır ve sürekli olarak değişmekte ve gelişmektedir. Postmodernizm döneminde tiyatro dikkatini çeşitli konulara yöneltmiştir ve bunlardan en önemlisi de "zaman" meselesi olmuştur. Postmodern tiyatronun özellikleri onu diğer dönemlerin tiyatro yöntemlerinden ayırır. Postmodern tiyatronun en önemli özelliklerinden biri de performans yöntemlerinin bir arada kullanılması ve "çok zamanlı" (geçmiş, şimdiki zaman ve gelecek gibi farklı zamanların yan yana gelmesi) olgusu olmuştur. 
Bu tez, 20. yüzyılın ikinci yarısında dramanın keşfinden doğan postmodern tiyatroyu, dayandığı felsefi ve kavramsal temeller, bu temellerle ilişkisi ve sanatsal yansıması önemi açısından incelemektedir. Dört bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümü, postmodernizm ve onun durumuna ilişkin genel anlayışı analiz etmeye ve postmodern sanatın ayırt edici özelliklerini postmodernizmin temel kavramlarıyla ilişkili olarak tartışmaya ayrılmıştır. İkinci bölüm, postmodern dramanın gelişim sürecini ve beslenme kaynağını araştıran kapsamlı bir kavramsal analiz ve sanatsal yansımayla anlatiyor. Robert Wilson'ın hayatı ve performanslarının biçimsel özelliklerini kapsayan üçüncü bölümde, post-dramatik tiyatro bağlamında dil, zaman, uzam, beden, sahneografi, müzik ve ışık üzerinde duruluyor. Son olarak dördüncü bölümde Robert Wilson'ın en ünlü performansı ve eseri olan Einstein on the Beach, postdramatik özellikleriyle tartışılıyor. Bu tez, postmodern tiyatronun ve onun öncülerinden Robert Wilson'un doğru yönlendirilmesine katkıda bulunmayı ve dramatik sanatın geleceğine dair öngörülere yol açan yeni soru ve bulguları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Today, the concept of postmodernism is encountered in many fields ranging from architecture, music, painting, film, photography, theater, philosophy, social sciences, politics, sociology, history, morality, literature, religion, geography, environment, and cultural studies. Theorists have not yet been able to explain the identity and nature of the postmodern concept clearly, completely, and transparently; and this is known as one of the features of the postmodern concept. Postmodernism bears the signs of a new era. The postmodern era is an era of many options and experiences, constantly changing and evolving. During the postmodernism period, the theater has turned its attention to various issues, and the most important one has been the issue of "time". The characteristics of postmodern theater distinguish it from the theatrical methods of other periods. One of the most important features of postmodern theater is the combination of performance methods and the "multi-chronicle" phenomenon (juxtaposition of different tenses such as past, present, and future).
This thesis examines postmodern theater, which was born out of the discovery of drama in the second half of the twentieth century, in terms of the philosophical and conceptual foundations on which it is based, its relationship to these foundations, and the importance of artistic reflection. The first part of this four-part study is devoted to analyzing the general understanding of postmodernism and its situation and discussing the distinctive features of postmodern art concerning the basic concepts of postmodernism. The second part explains the development process of postmodern drama and its source of nutrition with a comprehensive conceptual analysis and artistic reflection. The third part, which covers the formal characteristics of Robert Wilson's life and performances, focuses on language, time, space, body, scenography, music, and light in the context of post-dramatic theater. Finally, in the fourth part, Einstein on the Beach, Robert Wilson's most famous performance and work, is discussed with its postdramatic features. This thesis aims to contribute to the correct orientation of postmodern theater and one of its pioneers, Robert Wilson, and to reveal new questions and findings that lead to predictions about the future of dramatic art.