Hanzade Servi'nin eserlerinin kök değerler açısından incelenmesi
Analysing of Hanzade servi's works in terms of root values
Yazar: ŞAHİN BORA GÜVENSOY
Danışman: PROF. DR. OSMAN UYANIK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Servi, Hanzade = Servi, Hanzade ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Kültür, toplumun asırlar boyu her bir bireyiyle ilmek ilmek işlediği bir kilimdir. Kilimin iplikleri ise değerlerden oluşur. Değerlerin ortaklığı toplumun birbirine karşı anlayışlı olmasını sağlar. İnsanların, birbirlerinin önem atfettiği insani değerlere karşı duyarlılık göstermeleri, toplumsal barışın tesisine katkı sağlar. Eğitim sisteminin yalnızca akademik başarı üzerine olması insanları rekabet hâline sokar. Bu durum elbette öğrencilerin psikolojisini de etkiler. Değer eğitimi, eğitimin insani tarafıdır. Bir işçinin işini hakkıyla yapmasını, patronun işçinin hakkını vermesini, memurun kamu malına özen göstermesini, yöneticinin halkın faydasını gözetmesini sağlar.  Değer eğitimi bu amaçla verilmeye başlanmıştır. Değerler ezberlenecek bilgiler değildir, özümsenmesi gerekir. Bunun en kolay yolu bireye yaşamadığı hayatları tecrübe imkânı sunan edebiyattır. Edebiyat aracılığıyla değerler zamanın hükmünden kurtulur ve her devrin insanına dokunabilir.
Bu araştırmanın amacı Hanzade Servi'nin çocuk kitaplarındaki kök değerleri tespit etmek ve incelemektir. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır, verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Hanzade Servi'nin örneklem içinde incelenen eserleri "Bir Sır Kaç Kilometre? , Havuç Ağacı, Hayalet Tozu, Hortlaklar Geçidi, Kalamar Pansiyon, Karakura'nın Düşleri, Kora ile Kelebek, Kumsal'ın Çizgili Dünyası, Sevgili Hiç Tanımadığım Çocuk-1, Sevgili Hiç Tanımadığım Çocuk-2 Mektup Ağacı, Umacı, YO-YO, YO-YO 2 Hebele Hübele Mühendisi" olmak  üzere on üç adettir. Söz konusu eserler 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan on kök değer (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, yardımseverlik, vatanseverlik) göz önünde bulundurularak incelenmiştir.
Araştırma sonucunda eserlerde kök değerleri muhteva eden cümle veya cümleler tespit edilmiştir. Eserlerde tespit edilen kök değerler her kitap için ayrı başlıkta verilmiştir. Kök değerin görülme sıklığı ve eserdeki sayfa numarası tablo hâlinde verilip ardından örnek cümleler sıralanmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, kitaplarda kök değerleri yansıtan 876 ifade tespit edilmiştir. Kitaplarda en sık dostluk (f: 185) ve sevgi (f: 147) kök değerleri tespit edilirken buna karşın adalet (f :26) ve vatanseverlik (f: 16) kök değerleri kitaplarda en az tespit edilen kök değerler olmuştur. Çalışmada kitapların değerler eğitiminde kullanılabileceği ancak adalet, vatanseverlik, sabır ve dürüstlük değerlerine yeterince yer verilmemesi sebebiyle bu değerler için etkili olamayacağı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına dayanarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Culture is a rug that society has been embroidering with each individual for centuries. The threads of the rug consist of values. The commonality of values enables the society to be understanding towards each other. They show sensitivity to the human qualities that each other value, and thus an environment of peace is ensured. The fact that the education system is based only on academic success puts people in competition. This, of course, also affects the psychology of students. Value education is the human side of education. It enables a worker to do his job properly, a boss to give the worker his due, a civil servant to take care of public property, and a leader to look out for the benefit of the public.  Value education has started to be given for this purpose. Values are not information to be memorised, they need to be assimilated. The easiest way to do this is through literature, which offers individuals the opportunity to experience lives they have not lived. Through literature, values are freed from the judgement of time and can touch people of every era.
The aim of this study is to identify and analyse the root values in Hanzade Servi's children's books. In this qualitative study, document analysis method was used and content analysis was used to analyse the data. Hanzade Servi's works examined in the sample are thirteen, including "Bir Sır Kaç Kilometre? , Havuç Ağacı, Hayalet Tozu, Hortlaklar Geçidi, Kalamar Pansiyon, Karakura'nın Düşleri, Kora ile Kelebek, Kumsal'ın Çizgili Dünyası, Sevgili Hiç Tanımadığım Çocuk-1, Sevgili Hiç Tanımadığım Çocuk-2 Mektup Ağacı, Umacı, YO-YO, YO-YO 2 Hebele Hübele Mühendisi". These works were analysed by taking into consideration the ten root values (justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, affection, responsibility, helpfulness, patriotism) in the 2019 Turkish Curriculum.
As a result of the research, sentences or sentences containing root values were identified in the works. The root values identified in the works are given under a separate heading for each book. The frequency of occurrence of the root value and the page number in the work are given in a table and then sample sentences are listed. According to the findings of the study, 876 expressions reflecting root values were identified in the books. While the root values of friendship (f: 186) and affection (f: 147) were identified most frequently in the books, the root values of justice (f: 26) and patriotism (f: 16) were the least frequently identified root values in the books. In the study, it was determined that the books can be used in values education, but they cannot be effective for these values because justice, patriotism, patience and honesty values are not sufficiently included. Based on the findings of the study, various suggestions were made.