Çöven ekstraktı, tahin ve bunların etkin maddeleri saponin ve sesaminin tip 2 diyabet üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of coven extract, tahini, and their active ingredients saponin and sesamin on type 2 diabetes
Yazar: TUĞBA MELİKE PARLAK
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN TRAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırmada sesamin, saponin, tahin ve çöven ekstraktının tek ve kombine kullanımlarının tip 2 diyabetes mellitusta (T2DM) glisemik ve lipid profil, bazı serum biyokimyasal parametreler ve diyabet ile ilişkili bazı endojen maddelerin mRNA ekspresyonunu etkileyebileceği hipoteze edildi. Bu amaçla farelerde streptozotosin (STZ) ile deneysel olarak oluşturulan T2DM'de sesamin, saponin, sesamin+saponin, tahin, çöven ektsraktı ve tahin+çöven ektsraktı uygulamalarının kan glukoz, glikozile hemoglobin (HbA1c), serum biyokimyası (trigliserid, kolesterol, aspartat aminotransfraz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), kan üre nitrojen (BUN), kreatinin), insülin, adiponektin, leptin, adenozin mono fosfat ile aktive olan kinaz (AMPK) düzeyleri ile karaciğer ve kas dokusu glukoz taşıyıcı (GLUT) -1, ve GLUT-4 peroksizom proliferatör ile aktive edilen reseptör (PPAR) -α ve PPAR-γ mRNA ekspresyonlarını belirlemek amaçlandı. Araştırmada 92 adet Swiss albino erkek fare kullanıldı. Sekiz adet fare sağlıklı kontrol (SK, serum fizyolojik, 0.2 mL/fare, PO, SID) grubu için ayrıldıktan sonra diğer hayvanlara yüksek yağlı besleme ve STZ uygulaması yapılarak T2DM oluşturuldu. T2DM oluşturulan 84 adet fare 8 gruba ayrılarak diyabet kontrol (DK, serum fizyolojik, 0.2 mL/fare, PO, SID), sesamin (50 mg/kg, PO, SID, D+SS), saponin (0.4 mg/kg, PO, SID, D+SP), sesamin (50 mg/kg, PO, SID) + saponin (0.4 mg/kg, PO, SID) (D+SS+SP), tahin (22.25 mg/kg, PO, SID, D+T), çöven ekstraktı (20 mg/kg, PO, SID, D+Ç) ve tahin (22.25 mg/kg, PO, SID) + çöven ekstraktı (20 mg/kg, PO, SID) (D+T+Ç) 2 hafta süresince uygulandı. Deneme sonunda hayvanlar ötenazi edilerek kan, karaciğer, gastrocnemius ve soleus kas dokuları alındı. Kan glukoz, HbA1c, trigliserid, kolesterol, AST, ALT, BUN ve kreatinin düzeyleri otoanalizörde ölçüldü. Serum insülin, adiponektin, leptin ve AMPK tür spesifik ELISA kitleri ile ELISA okuyucusunda ölçüldü. Karaciğer ve kas GLUT-1, GLUT-4, PPAR-α ve PPAR-γ mRNA ekspresyonları real time polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PZR) yöntemi ile analiz edildi. Çalışma sonuçları istatistiki olarak analiz edildiğinde, SK grubuna göre DK grubu serum BUN, kreatinin ve leptin konsantrasyonları ile karaciğerde GLUT-1, GLUT-4 ve PPAR-α, kas dokuda GLUT-1, PPAR-α ve PPAR-γ mRNA ekspresyonları hariç diğer parametrelerde önemli değişiklikler belirlendi. Denemede kullanılan maddelerin ve kombinasyonlarının diyabetin neden olduğu glukoz ve HbA1c değerlerindeki artışları önemli derecede düşürdüğü, tahinin trigliserid ve kolesterol seviyelerinde önemli oranda artışa neden olduğu, çöven ekstraktının güçlü bir antihiperlipidemik etkiye sahip olduğu, saponin hariç diğer maddelerin ALT seviyesini düşürüdüğü, sesamin ve saponinin tek başına uygulamaları hariç diğer uygulamaların insülin seviyesinde artışlara neden olduğu, tahinin adiponektin seviyesinde önemli artışa neden olduğu, tahin+çöven ekstraktı uygulamasının leptin düzeyini arttırdığı, denemede kullanılan bütün maddelerin AMPK seviyesini arttırdığı, çöven ekstraktının diyabetin neden olduğu karaciğer GLUT-4 ve PPAR-γ mRNA ekspresyonundaki azalmayı düzelttiği, sesamin ve saponinin kas PPAR-α mRNA ekspresyonundaki azalmayı düzelttiği belirlendi.

Abstract:
In this study, it was hypothesized that the single and combined use of sesamin, saponin, tahini, and fenugreek extract may affect the glycaemic and lipid profile, some serum biochemical parameters, and mRNA expression of some endogenous substances associated with diabetes in type 2 diabetes mellitus (T2DM). To verify the hypothesis, sesamin, saponin, sesamin+saponin, tahini, coven extract, and tahini+coven extract administrations in experimentally induced T2DM in mice affected blood glucose, glycosylated hemoglobin (HbA1c), serum biochemistry (triglycerides, cholesterol, aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT), blood urea nitrogen (BUN), creatinine, insulin, adiponectin, the study aimed to determine the levels of leptin, adenosine mono-phosphate-activated kinase, glucose transporter (GLUT)-1, and GLUT-4 peroxisome proliferator-activated receptor (PPAR)-α and PPAR-γ mRNA expression levels in liver and muscle tissue. In the study, 92 Swiss albino male mice were used. After 8 mice were separated into the healthy control group (SK, normal saline, 0.2 mL/mouse, PO, SID), T2DM was induced in the other animals by high-fat feeding and streptozotocin (STZ) administration. T2DM was induced in 84 mice divided into 8 groups and diabetes control (DK, normal saline, 0.2 mL/mouse, PO, SID), sesamin (50 mg/kg, PO, SID, D+SS), saponin (0.4 mg/kg, PO, SID, D+SP), sesamin (50 mg/kg, PO, SID)+saponin (0.4 mg/kg, PO, SID) (D+SS+SP), tahini (22.25 mg/kg, PO, SID, D+T), coven extract (20 mg/kg, PO, SID, D+C) and tahini+(22.25 mg/kg, PO, SID)+coven extract (20 mg/kg, PO, SID) (D+T+C) were administered for 2 weeks. At the end of the experiment, animals were euthanized and blood, liver, gastrocnemius, and soleus muscle tissues were removed. At the end of the experiment, the animals were euthanized and blood, liver, gastrocnemius, and soleus muscle tissues were collected. Serum glucose, HbA1c, triglyceride, cholesterol, AST, ALT, BUN, and creatinine levels were measured on an autoanalyzer. Serum insulin, adiponectin, leptin, and AMPK were measured on an ELISA reader with species-specific ELISA kits. Liver and muscle GLUT-1, GLUT-4, PPAR-α, and PPAR-γ mRNA expression levels were analyzed by real-time polymerase chain reaction (RT-PCR) method. When the study results were analyzed statistically, induced diabetes caused significant changes in other parameters except for plasma leptin and creatinine levels, GLUT-1, GLUT-4, and PPAR-α in the liver, and GLUT-1, PPAR-α, and PPAR-γ mRNA expression levels in muscle. The substances and their combinations used in the trial significantly reduced the increases in glucose and HbA1c values caused by diabetes. Tahini caused a significant increase in triglyceride and cholesterol levels. Coven extract was found to have a strong antihyperlipidemic effect. Other substances except saponin reduced the ALT level. Except for the single applications of sesamin and saponin, other applications caused increases in insulin levels. Tahini caused a significant increase in adiponectin levels, and tahini+coven extract application increased the leptin level. All substances used in the trial increased AMPK levels. Coven extract significantly improved change in the liver GLUT-4 and PPAR-γ mRNA expression caused by diabetes. Sesamin and saponin were determined to improve the decrease in muscle PPAR-α mRNA expression.