Türk kökenli öğrencilere yönelik İsveç'te verilen ana dili eğitimine dair öğrenci, öğretmen ve veli görüşleri
Student, teacher and parental views on mother tongue education in Sweden for Turkish students
Yazar: NİLGÜN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKER ŞEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Türk öğrenciler = Turkish students ; Türkler = Turks ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Veliler = Parents ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İsveç = Sweden

Özet:
Yurt dışında yaşayan Türk öğrencilerin ana dili eğitimi, onların dil yeterliliğine ulaşabilmeleri açısından çok önemlidir. Bu araştırmanın amacı, İsveç'teki Türklerin ana dili eğitimini ve ana dili Türkçeyi öğrenme durumlarını belirlemektir. Çalışmanın temel konusu ve amaçları doğrultusunda cevabı aranan temel soru, İsveç'te yaşayan Türk öğrencilerin, velilerin ve öğretmenlerin ana dili Türkçeyi öğrenmeye yönelik görüşlerinin neler olduğudur. Araştırmada İsveç'te öğrenim gören Türk çocuklarının ana dillerinde karşılaştıkları sorunların neler olduğunu ortaya koyarken öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerinden yararlanmak amaçlandığından tarama modeli kullanılmıştır. Maksimum Çeşitlilik Örneklemesi yoluyla seçilen, araştırmanın evreni, İsveç'te öğrenim görmekte olan 7-18 yaş grubunda ve 1-11. sınıf arasındaki iki dilli Türk öğrenciler, öğrencilerin velileri ve İsveç'te Türkçe dersleri veren Türkçe öğretmenleridir. Örneklem ise, bu öğrencilerin öğrenim gördükleri okullardan tesadüfi küme örnekleme olarak seçilen okullarda aynı yaş ve sınıf düzeyindeki 50 öğrenciden, 25 veliden ve İsveç'te Türkçe dersleri veren 10 Türkçe öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında öğrencilere ilk bölümü 12 sorudan oluşan ve öğrencilerin cinsiyet, yaş, konuştuğu dil gibi demografik bilgilerini araştıran ve ikinci kısmı öğrencilerin ana dili dersleri ile ilgili düşüncelerini inceleyen dokuz açık uçlu maddeden oluşan anket formu kullanılmıştır. Öğrenci velilerine ilk olarak yaş, meslek, öğrenim durumu gibi bilgileri araştıran demografik bilgi formu uygulanmıştır. Ayrıca çocuklarının Türkçeyi öğrenme durumlarına ilişkin görüşlerini belirlemeyi amaçlayan ve on bir açık uçlu maddeden oluşan anket formu kullanılmıştır. Ana dili Türkçe dersi veren öğretmenlere ise ilk olarak yaş, mezun olunan bölüm, okutulan sınıf ve yaş düzeyi gibi bilgileri araştıran demografik bilgi formu uygulanmıştır. Ayrıca çocukların Türkçeyi öğrenme durumlarına ilişkin görüşlerini belirlemeyi amaçlayan ve altı kapalı uçlu sorudan oluşan anket formu kullanılmıştır. Bunun yanında İsveç'te Türkçe öğretiminin genel görümü, Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara ilişkin görüşlerini içeren açık uçlu on beş soru sorulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, İsveç'te yaşayan iki dilli Türk öğrencilerin ana dili Türkçeyi öğrenme durumlarına yönelik öğrenci görüşleri teması kapsamında; ana dili Türkçe olduğu için Türkçeyi öğrenmek, Türkçeyi, aileleriyle ve Türk arkadaşlarıyla iyi iletişim kurmak, Türkçeyi etkili bir biçimde kullanmak, Türkiye hakkında bilgi edinmek gibi nedenlerle öğrenmeyi amaçladıklarını ifade ettikleri görülmektedir. İsveç'te yaşayan öğrencilerin büyük çoğunluğu günlük konuşmayı içeren genel Türkçe öğrenmek istemekte, bu doğrultuda dil becerilerinden konuşma becerisinin kendileri için yararlı olduğunu düşünmektedir. İsveç'te yaşayan velilerin çocuklarının ana dili Türkçeyi öğrenmelerini istemelerindeki amaçlarının, çocuğunun kültürünü öğrenmesi ya da kaybetmemesi, Türkiye'ye gittiğinde iletişim kurması ve yabancılık çekmemesi ve çocuklarının ana dili olan Türkçeyi bilmesi ve iyi kullanması gibi ifadelerde bulunmuşlardır. Okul dışında çocuklarının Türkçe öğrenmesine yönelik Türkçe konuştuklarını, birlikte Türkçe film ya da dizi izlediklerini ve çocuklarının günlük yaşamda genelde aile ortamında Türkçe kullandıklarını fakat çocuklarının diğer yabancı arkadaşlarıyla ortak dilin İsveççe olmasına bağlı olarak arkadaşlarıyla günlük yaşamda Türkçeyi kullanmadıklarını belirtmişlerdir. Kitapların görsel ve içerik açısından yetersiz olması, çocukların okuma, anlama, konuşma, yazma bakımından yetersiz olması, çocukların iki dili de bir arada kullanması, konuşmada hatalar yapması, yazma becerilerinin eksik olması öğretmenlerin karşılaştıkları problemler arasındadır. Bu araştırma sonunda, yurt dışında yaşayan Türk öğrenciler için uygulanacak ana dili eğitimi politikalarına yardımcı olunması hedeflenmektedir. Çalışmanın sonuçları, İsveç'te yaşayan iki dilli Türk öğrencilerin ana dilini öğrenme durumlarına ilişkin görüşlerini ve Türk öğrencilerin Türkçeyi kullanma ile ilgili sorunlarının çözümüne yönelik önerilerini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The mother tongue education of Turkish students living abroad is very important in terms of reaching their language proficiency.The aim of this research is to determine the mother tongue education of the Turks in Sweden and the learning situations of the mother tongue Turkish. The main question asked in response to the main theme and purpose of the study is what is the opinion of Turkish students, parents and teachers living in Sweden to learn Turkish language. In the survey, a survey model was used in order to benefit from the opinions of teachers, students and parents while  identifying the problems encountered in the main language of Turkish children studying in Sweden. The universe of research, selected through the Maximum Diversity Sampling, group of 7-18 age students studying in Sweden and bilingual Turkish students in 1-11th classes , parents of students and Turkish teachers in Sweden. The sample consists of 50 students from the same age and class level in the selected schools as random cluster sampling from the schools they have studied,10 Turkish teachers and 25 students' parents. Within the scope of the research, the first part was a questionnaire consisting of 12 questions and investigating the demographic information such as gender, age, language of the students and the second part was a questionnaire consisting of nine open ended items that examined students' thoughts on their native language lessons.Demographic information form, which investigates information such as age, occupation, education status, was first applied to student's parents. In addition, a questionnaire consisting of eleven open-ended items was used to determine the opinions of children about Turkish learning situations.For the teachers who taught the mother tongue Turkish, the demographic information form was first applied to investigate the information such as age, graduated department, class and age level. In addition, a questionnaire consisting of six closed-ended questions was used in order to determine the opinions of children about their Turkish learning situations. In addition, fifteen open-ended questions were asked, including the general view of Turkish teaching in Sweden, the problems faced while  teaching Turkish, and their views on these issues. According to the results of the research, bilingual Turkish students who live in Sweden are in the scope of student opinions on the main language of Turkish language learning; it is seen that they are aiming to learn Turkish because of their mother tongue is Turkish, to communicate with Turkish people, their families and Turkish friends, to use Turkish in an effective way and to learn about Turkey. The vast majority of students in Sweden want to learn general Turkish, including daily conversation, which is useful for them. Parents of children who live in Sweden want their children to learn their mother tongue Turkish the purpose of learning the culture or not lose, to communicate when they go  to Turkey and not to feel out it in Turkey,  know children's native language and use well. They stated that they speak Turkish with teir children,their children watch Turkish movies or TV series and that their children use Turkish in the family environment  but in their everyday life they don't speak Turkish with their friends due to the fact that their common language with their foreign friends is Swedish. The books are inadequate in terms of visual and content,  children are inadequate in terms of reading, understanding, speaking, writing, children  use  both languages ,they  make mistakes in speaking and the lack of writing skills are among the problems faced by teachers. At the end of this research, it is aimed to help education policies in mother tongue to be applied to Turkish students living abroad. The results of the study reveal the opinions of the bilingual Turkish students living in Sweden on their mother tongue learning and suggestions for the solution of the problems of using Turkish language by Turkish students.