Covid-19 pandemi sürecinin e-ticaret, haksız rekabet ve tekelleşme üzerindeki etkileri
Effects of Covid-19 pandemic process on e-commerce, unfair competition and monopolization
Yazar: BATUHAN KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÖZARSLAN DOĞAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde insanların teknolojik gelişmeler ile değişen ve gelişen tüketim alışkanlıkları e-ticaretin de Covid-19 pandemisinin etkisiyle gelişimini hızlandırdığı farklı tüketim kanallarına yönelmelerini sağladığı görülmektedir. Bu etki e-ticaret alanındaki büyüme hızını arttırmakla beraber süreci kısaltmaktadır. Piyasa hacmini ve kullanıcı adedini büyük miktarda arttırdığı görülmektedir. Zira bu süreçle gelen e-ticaret alanındaki gelişim dünya genelinde pazar alanını arttırmaktadır. İhracat ve ithalatta kayda değer bir artış sağlanmıştır. Bunlarla beraber akabinde büyük şirket ve kuruluşların oluşturduğu haksız rekabet, tekelleşme ve fiyat eşitsizliği de incelenmiştir. Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrasında e-ticaret sektöründe yükselen bir ivmenin olduğu görülmektedir. Z kuşağının da nüfus yoğunluğundan kaynaklı gelişen teknolojiye alışma ve benimseme hızı küresel çaptaki pandemi ile birleşince olumlu yönde e-ticaretin seyrini direkt olarak etkileyen bir unsur olarak kabul edilmektedir. 
Bu çalışmada Covid-19 pandemisinin e-ticaret özelinde oluşturduğu etkiler sonucunda tüketicilerin değişen tüketim alışkanlıkları, haksız rekabet ve tekelleşme arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul ili Avcılar ilçesi genelinde 145 kişiye online anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 28.0.1 istatistik paket programı aracılığıyla analiz yapılmıştır. Anketlerden elde edilen verilere ilişkin varyans analizi (ANOVA) kullanılarak istatistik veriler değerlendirilmiştir. Modele göre online alışveriş yapma eğilimi değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,200, gelir durumunun etkisi 0,104 olarak tespit edilirken yaş dağılımın artmasının-0,123 negatif yönlü bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Online alışverişe güven değişkeni üzerinde medeni durumun doğrudan etkisi 0,411, öğrenim durumunun doğrudan etkisinin 0,109 olduğu tespit edilmiştir. Pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,345, gelir durumun doğrudan etkisi ise 0,215 olarak tespit edilip istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda öğrenim durumunun, gelir durumunun ve yaş aralığının online alışveriş eğilimi, online alışverişe güven ve pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları ile arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, it is seen that people's changing and developing consumption habits with technological developments enable them to turn to different consumption channels, which e-commerce accelerates its development with the effect of the Covid-19 pandemic. This effect increases the growth rate in the field of e-commerce and shortens the process. It is seen that it has increased the market volume and the number of users to a great extent. Because the development in the field of e-commerce that comes with this process increases the market area around the world. A significant increase was achieved in exports and imports. In addition to these, unfair competition, monopolization, and price inequality created by large companies and organizations were also examined. It is seen that there is a rising momentum in the e-commerce sector before and after the Covid-19 pandemic. The speed of adaptation and adoption of the developing technology due to the population density of the Z generation, combined with the global pandemic, is considered as a factor that directly affects the course of e-commerce in a positive way.
In this study, the relationship between the changing consumption habits of consumers, unfair competition and monopolization as a result of the effects of the Covid-19 pandemic on e-commerce was examined. Within the scope of the study, an online questionnaire was applied to 145 people throughout the Avcılar district of Istanbul. The obtained data were analyzed using the SPSS 28.0.1 statistical package program. Statistical data were evaluated by using analysis of variance (ANOVA) regarding the data obtained from the questionnaires. According to the model, the direct effect of education status on the variable of online shopping tendency was determined as 0.200, the effect of income status was determined as 0.104, while the increase in age distribution had a negative effect of -0.123. The direct effect of marital status on the online shopping trust variable was found to be 0.411 and direct blocks of usage costs 0.109.The direct effect of education status on the consumption habits variable during the pandemic period was 0.345, and the direct effect of income status was found to be 0.215 and statistically significant. As a result of the findings, it has been determined that there is a relationship between education status, income status and age range with online shopping tendency, trust in online shopping and consumption habits during the pandemic period.