Doğal Sit alanlarının korunmasına yönelik ulusal ve uluslararası kriterlerin, Sakarya ili- Maden deresi sit alanı örneğinde incelenmesi ve uygulanabilirliği
Analysis and applicability of national and international criteria for the protection of natural protected areas in the case of Sakarya province-Maden creek conservation area
Yazar: SERAY PEŞİN
Danışman: DOÇ. MEHMET RIFAT AKBULUT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Koruma; geçmişten günümüze miras kalan soyut ve somut değerlerin gelecek nesillerce korunarak aktarılmasını sağlayan bir araçtır. Mimari anlamda koruma ilk önce anıt eserle başlayıp, düzensiz ve estetik kaygılar taşıyan bina formlarının oluşması, sanayileşme ve savaşların etkisiyle özgünlüğünü kaybeden tek düze kentlerimizin, doğal çevresiyle beraber korunması gerektiği fikri zamanla uluslara yerleşmeye başlamış ve günümüzdeki halini almıştır. Anıt eser ve doğal çevresinin birlikte korunmasıyla estetik ve sanatsal değerler taşıyan kentler üretebilmek, sit alanlarının korunmasında ana hedef olmaktadır. Bu bağlamda Sit Alanları belirlenirken sit alan kriterleri, sit alanlarının özellikleri, sit sınırlarının tespiti oldukça önemlidir konulardır. 
Doğal Sit Alanlarının korunması ekolojik sürekliliğin sağlanmasında, turizmin ve ekonominin gelişmesinde, doğal güzelliklerin ve kültürel değerlerin korunarak devam etmesi hususlarında önem arz etmektedir. Doğal alanların; Unesco ve bağlı kuruluşlar tarafından sit ilan edilmesi, o alana olağanüstü evrensel değer statüsü kazandırmaktadır. Doğal güzellikleri bakımından benzersiz bir alanın ulusal ve uluslararası ölçekte sit ilan edilmesi o alanın değerlenmesini, tanınmasını, ekonomisinin ve turizmin gelişmesini sağlamaktadır. 
İnsanlığın ortak mirası kabul edilen sit alanlarının korunması, ulusal ve uluslararası ölçekte herkesin sorumluluğundadır. Tüm dünyayı ve dünyanın geleceğini etkileyen Doğal Sit Alanların Tespiti konusu hassas olup, doğru ve anlamlı olarak, açıklanabilir nitelikle, sağlam analiz ve veri çalışmalarıyla tespit edilmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda tezde izlenilen yöntem olarak Sit alan kriterlerinin ulusal ve uluslararası ölçekte kanunların, yönetmeliklerin açıklamaları ve önemli kuruluşlar tarafından kabul edilme şartları, bu kriterlere bakış açısı ve sit alanı kabul edilmesine ilişkin araştırmalar ülkemizden dünyadan örneklerle beraber, Sakarya ili Maden Deresi Doğal Sit Alanı üzerinden irdelenmeye çalışılmıştır.Maden Deresi Doğal Sit Alanı ayrıca sulak alan olması sebebiyle; ülkemizde ve dünyada sulak alan kavramı, gelişimi, bağlı kanun ve yönetmelikler, korunması bağlamında önemli kurumların tutumları; ulusal ve uluslararası örnekler üzerinden tarafımdan incelenmiştir. Maden Deresi Doğal Sit Alanına ait ekolojik, ekonomik, sosyal analiz çalışmaları, tespitler  ve sorunlar, çözüm öneriyle beraber anlatılmıştır. 
Doğal sit alanlarının korunmasında gelişen teknoloji, sanayileşme, kontrolsüz yapılaşmanın hızla artışı, kent merkezlerinin bütün çevresiyle beraber planlanmıyor olması; sit alanlarının korunmasının geçmişten günümüzde mimari ve şehircilik ilkeleri açısından ne kadar gerekli olduğunu bize göstermektedir. Küreselleşme ve hızla nüfus artışı, uygunsuz olarak imara açılan alanlar; biyolojik çeşitliliği yok etmekte ve günümüzün su ihtiyacı, küresel ısınma, türler arası dengesizlikler gibi sorunları doğurmuştur. 
Eşi benzeri olmayan doğal güzelliklerimizin sit ilan edilmesi beraber; insanlığın ortak mirası kabul edildiğini ve evrensel olarak korunması gerektiğini konusunda ulusların bilinçlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda Koruma Amaçlı İmar Planı yapılmadan önce uluslar alansal belirlemeleri doğru tespit edip, alanın korunma önem derecesi göz önünde bulundurarak tasarım yapmalıdır. Ana hedef, ekolojik, ekonomik, sosyal sürekliliğinin devamının sağlanması olmalıdır. Alanların doğal ekolojisinin korunması biyolojik sürekliliği sağlarken, kentlerimizin özgünlüğü ve karakteri korunarak o alanı cazibe merkezi durumuna getirmektedir. Bu durum turizmin ve ekonominin gelişmesini sağlarken, o alana ve ulusa verilen önem değerini  arttırmaktadır. Bu konuda Sit alanlarımızın korunmasında vatandaşların biliçlenmesi, kamu  kurum ve kuruluşların tutumları önem arz etmektedir.

Abstract:
Protection; It is a tool that provides the transfer of the abstract and tangible values inherited from the past to the present. In the architectural sense, we first started with the monument and the formation of building forms with irregular and aesthetic concerns. With the preservation of the monument and the natural environment together with the cities which have aesthetic and artistic values, it is the main target for the conservation of the protected areas. In this context, while determining the Site Areas, the criteria of the site area, the characteristics of the sites and the determination of the boundaries of the sites are important issues.

Conservation of Natural Protected Areas is important in ensuring ecological continuity, development of tourism and economy, preservation of natural beauties and cultural values. Natural areas; Being declared a site by Unesco and its affiliates gives it the status of an extraordinary universal value. The establishment of a unique site in terms of natural beauties on a national and international scale provides for the 
appraisal, recognition, development of the economy and tourism.

The protection of protected areas, which are accepted as the common heritage of humanity, is the responsibility of everyone at national and international scale. Detecting the entire world and the future of the world, the issue of the detection of natural sites is sensitive and accurate, meaningful, should be determined by sound analysis and data studies.

İn this context, as the method followed in the thesis, the national and international laws, regulations and the conditions of being accepted by the important institutions, the perspective of these criteria and the acceptance of the site area, together with the examples from the world, are examined in Sakarya Province through the Maden Creek Natural Protected Area. Maden Creek Natural Protected Area is also a wetland; the concept and development of wetlands in our country and in the world; national and international examples were examined by me. Ecological, economic, social analysis studies, determinations and problems of Maden Creek Natural Protected Area are explained together with the solution proposal.
Developing technology in the protection of natural protected areas, industrialization, rapid increase of uncontrolled construction, urban centers are not planned together with the whole environment; It shows us how the conservation of protected areas is necessary from the past to today's architectural and urban principles. Globalization and rapid population growth; it destroys biodiversity and has created problems such as today's water need, global warming, inter-species imbalances.

The prominence of our unique natural beauty as a site; all states should know that the common heritage of mankind is accepted and that it must be universally protected. In this context, before the Development Plan for Conservation Plans are made, nations should design the area by determining the spatial determinations correctly and considering the importance of protection of the area. The main objective should be to ensure the continuity of ecological, economic and social continuity. The conservation of the natural ecology of the areas ensures biological continuity, while preserving the originality and character of our cities, making it the center of attraction. This situation provides the development of tourism and the economy, while increasing the importance given to that area and nation. In this regard, the awareness of citizens in the protection of our sites, public institutions and organizations attitudes are important.