Farklı çalışma ortamlarında gama doz hızı ölçümleri ve risk düzeyinin belirlenmesi
Gama dose measurements in different workingenvironments and determination of risk level
Yazar: AYSU ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ENGİN ÇALIK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Son yıllarda radyasyon insan hayatının bir parçası haline gelmiştir.
Gama ışınlarının biyolojik etkileri, maruz kalınan doz miktarına ve
süresine bağlıdır. Az doz miktarına uzun süre maruz kalmak kanser gibi
hastalıklara neden olmaktadır. İnsanlar zamanlarının çoğunu evlerinden
sonra iş yerlerinde veya okullarda geçirmektedirler. İş yerleri kapalı ortam
olabileceği gibi, açık havada da olan farklı çalışma ortamları
olabilmektedir. İnsanların iş yerlerindeki sağlıkları ve güvenlikleri çeşitli
yasalarla hem dünyada hem de ülkemizde güvence altına alınmıştır. Ege
Üniversitesi yerleşkesinde birçok farklı çalışma ortamında, farklı binalarda
ve açık havada gün içerisinde akademik ve idari personel, öğrenciler,
hastalar, ziyaretçiler uzun süre bulunmaktadırlar. Bu çalışmada, Ege
Üniversitesi yerleşkesi içerisinde bulunan 17 tanesi kapalı ortamlarda, 13
tanesi açık havada olan toplam 30 noktada, taşınabilir radyasyon doz hızı
ve doz ölçer cihazı ile Eylül 2019-Mart 2020 tarihleri arasında altı ay
boyunca periyodik olarak gama doz hızı ölçümü yapılmıştır. Yapılan
ölçümlerden soğurulan doz hızı, yıllık etkin eşdeğer doz hızı ve yaşam
boyu ortalama kanser gelişme olasılığı hesaplanmıştır. Elde edilen
sonuçlar dünya ve Türkiye'de yapılan diğer çalışmalarla ve iş sağlığı ve
güvenliği yönetmeliklerinde yer alan sınır değerlerle karşılaştırılmıştır.
Sonuçların iş sağlığı ve güvenliği yönünden uygunluğu değerlendirilmiştir

Abstract:
In recent years, radiation has become the part of human life. Biological
effects of the gamma rays, is depending on the exposur time and dosage. Being
exposed by a minimum dose for a long time causes to diseases such as
cancer.People are spending most of their times at offices and schools whereafter
their homes. Workplaces can be indoor areas as they can be also outdoor areas
which are different. Healt and safety of people in workplaces are guarenteed
globally and domestically by various legislations. In Ege University campus,
academic staff and administative personal, students, patients and visitors are
situating for a long time in many different working places,different buildings and
open air. In this study, during six months of period between the dates of
September 2019 – March 2020, gamma dose rate mesasurements had been made
with portable radiation dose rate and dose meter device at 30 locations
intotal, 17 of them outdoor and 13 of them indoor which located in the Ege
University Campus. From the measurements, the absorbed dose rates, the annual
effective equivalent dose rates and the estimation of lifetime cancer risk were
calculated. The result which are obtained are compared with the limit values of
global studies & other studies made in Turkey and occupational health and safety
regulations. Convenience of the results evaluated in terms occupational health and
safety.