Temizlenme sürecindeki İzmir Körfezi'nde derelerin ötrofikasyona olan etkilerinin araştırılması
Investigating the effects of creeks to eutrophication in İzmir Bay on cleaning process
Yazar: SERKAN KÜKRER
Danışman: PROF. DR. BAHA BÜYÜKIŞIK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Ötrofikasyon = Eutrophication ; İzmir Körfezi = İzmir Bay

Özet:
İzmir Körfezi uzun yıllar boyunca Akdeniz'in en kirli körfezlerin birisi olmuştur. Büyük Kanal Projesinin 2000 yılında tamamlanmasından sonra, körfeze kanalizasyon akışı engellenmiştir. Bu çalışmada iç körfeze su taşıyan tek kaynak olan derelerin eutrofikasyona olan etkileri araştırılmıştır. Araştırma kapsamında derelerden ve denizden aylık periyotlarda örneklemeler yapılmıştır. Dere ve deniz sularında temel oşinografik değişkenler ve nutrientler ölçülmüştür. Ayrıca deniz örneklerinde fitoplankton komünitesi boy gruplarına ayrılarak, her boy grubunun biyoması ve pigment konsantrasyonlarına yaptıkları katkı değerlendirilmiştir. Yapılan analizlerde dere sularının yüksek konsantrasyonlarda nutrient içerdiği görülmüştür. Deniz suyundaki nutrient konsantrasyonlarının geçmiş yıllara göre azaldığı tespit edilmesine rağmen fitoplankton biyomasının arttığı görülmüştür. Nutrient konsantrasyonlarına ve klorofil-a'ya ait en düşük ve en yüksek değerler amonyum için 0,23-22,28 ?M; nitrat için 1,54-11,77 ?M; nitrit için 0,00-3,51 ?M; silikat için 1,99-41,94 ?M; fosfat için 0,00-5,96 ?M; klorofil-a için 5,03-30,26 ?g/L bulunmuştur. Bu durum azalan nutrient değerlerinden fitoplanktonun da sorumlu olduğunu göstermektedir. İç körfeze hâkim olan fitoplankton grubu nanoplanktondur. Körfezin dışına doğru gidildikçe pikoplanktonda artış görülmektedir. Genel olarak yüzeyden dibe doğru gidildikçe de pikoplankton biyomasının arttığı görülmüştür. Derelerdeki yüksek nutrient konsantrasyonlarının kontrol altına alınması İzmir Körfezi'nin temizlenme sürecine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Izmir Bay has been one of most polluted bays of Mediterranean for a long time. After ?Big Channel Project? completed in 2000, sewage flow to the bay has been avoided. Accordingly, influences of the creeks which are the only source of water transportation to the inner bay were investigated in this current study. Therefore in the research comprehension, monthly samplings of creek and sea water were performed for each. Basic oceanographical variables and nutrients were measured. Besides, phytoplankton community was arrayed into size fractions to assess the contribution of each size fractions to biomass and pigment concentrations. Analyses were showed that the creek waters have very high nutrient concentrations. Although decrement of nutrient concentrations of the sea as compared to past years was detected, results of the analyses showed that the phytoplankton biomass was increased. Minimum and maximum values of nutrient concentrations and chlorophyll-a were found to be 0,23-22,28 ?M for ammonium; 1,54-11,77 ?M for nitrate; 0,00-3,51 ?M for nitrite; 1,99-41,94 ?M for silicate; 0,00-5,96 ?M for phosphate; 5,03-30,26 ?g/L for chlorophyll-a. This case shows that phytoplankton is also responsible for decrement of nutrient values. Nanoplanktons were found to be dominant phytoplankton group in the inner bay. An increment of pikoplankton was detected towards the outside of the bay. Generally it was found that pikoplankton biomass was increased from surface to deep water of the sea. Consequently, controlling these high nutrient concentrations might contribute the cleaning process of Izmir Bay.