Şizofrenili bireylerde yaşam becerileri eğitiminin işlevsellik üzerine etkisinin incelenmesi
An investigation of the effect of life skills training on functioning in people with schizophrenia
Yazar: HATİCE ABAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ESRA AKI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Psikiyatrik rehabilitasyon = Psychiatric rehabilitation ; Toplumsal işlev = Social function ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaşam becerileri programı = Life skills program ; İşlevsellik = Functionality ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Ruh sağlığı alanında ergoterapi müdahalelerini de içeren psikososyal yaklaşımlar tedavinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu çalışma, şizofrenili bireylerde bireysel olarak tasarlanan yaşam becerileri eğitiminin işlevsellik üzerine etkisini incelemek amacıyla planlandı. Araştırmaya rastgele atama sonucu 17'si kontrol, 15'i müdahale grubunu oluşturan toplam 32 şizofrenili birey dahil edildi. Bireylerin motivasyon seviyeleri Vona du Toit Yaratıcı Beceriler Modeli çerçevesinde yarı yapılandırılmış görüşme, hastalık belirtileri Pozitif Negatif Sendrom Ölçeği, hastalık şiddeti Klinik Global İzlenim Ölçeği, temel günlük yaşam aktiviteleri Katz Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlık İndeksi, yardımcı günlük yaşam aktiviteleri Lawton ve Brody'nin Yardımcı Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, genel işlevsellik düzeyi Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği, sosyal işlevsellik Sosyal işlevsellik Ölçeği, mesleki işlevsellik Mesleki Rehabilitasyon Anketi ve zaman kullanımı becerileri 24 saatlik zaman kullanımı günlüğü kullanılarak müdahale öncesi ve sonrasında iki grupta değerlendirildi. Kontrol grubuna ergoterapi bakış açısıyla önerileri içeren tek seanslık eğitim, müdahale grubuna ise 8 hafta, haftada iki kez (16 seans) yaşam becerileri eğitimi verildi. Araştırmanın sonucunda müdahale grubunda kontrol grubu ile karşılaştırıldığında bireylerin motivasyon seviyelerinde frekans dağılımı açısından daha fazla artış olduğu görüldü. Bireylerin negatif belirtileri, genel psikopatoloji, hastalık şiddeti, temel ve yardımcı günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık, sosyal, mesleki ve genel işlevsellik ve zaman kullanımı becerilerinde iyileşme görüldü (p0,05). Bu bulgular doğrultusunda, şizofreni bireylerde birey merkezli olarak planlanan yaşam becerileri eğtiminin rehabilitasyon alanında etkin bir tedavi yöntemi olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Araştırmanın sonuçlarının uzun süreli takip çalışmalarıyla desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: şizofreni, yaşam becerileri, yaratıcı beceriler, üretkenlik, işlevsellik

Abstract:
Psychosocial approaches constitute an important part of the treatment in mental health. This study was planned to investigate the effects of client-centered life skills training on the functioning of schizophrenia. A total of 32 individuals with schizophrenia were assigned randomly between intervention (n=15) and control groups (n=17). Motivation levels of individuals were assessed with a semi-structured interview within the framework of the Vona du Toit Model of Creative Abilities, symptom severity was assessed with the Positive and Negative Syndrome Scale, the severity of illness was assessed with Clinical Global Impressions, activities of daily living were assessed with Katz Index of Independence in Activities of Daily Living and Lawton – Brody Instrumental Activities of Daily Living Scale, global, social and vocational functioning were assessed with Functioning Assessment Short Test, Social Functioning Scale and Work Rehabilitation Questionnaire respectively, and time use was assessed with a 24-hour time use diary. All tests were applied pre and post-intervention to both groups. Control group received general occupational therapy recommendations for one session while the intervention group received client-centered life skills training for 2 sessions per week for 8 weeks (16 sessions). There was a greater improvement in motivation levels in the intervention group compared to the control group. There was a statistically significant improvement in the study group in negative symptoms, general psychopathology, the severity of illness, independence in basic and instrumental activities of daily living, social functioning, vocational functioning, global functioning, and time use compared to control group (p<0.05). It is concluded that client-centered life skills training may be an effective intervention for people with schizophrenia. It is recommended that the results of the research should be supported by long-term follow-up studies.

Key words: schizophrenia, life skills, creative abilities, productivity, functioning