36-72 aylık çocukların duygu düzenleme becerileri ile mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between emotion regulation skills and temperament characteristics of 36-72 month-old children
Yazar: ŞEYMA ÇELEN
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL TÜFEKCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma okul öncesi eğitimine devam eden 36-72 aylık çocukların duygu düzenleme becerileri ile mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırma verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Duygu Düzenleme Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Mizaç Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ankara ili Etimesgut, Yenimahalle ve Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmi ve özel okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 303 çocuk ve onların ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; çocukların Duygu Düzenleme Ölçeği alt boyutlarının betimsel özelliklerine bakıldığında, duygu düzenleme alt boyutunun ortalama civarı yığılma gösterdiği, değişkenlik/olumsuzluk alt boyutunun ise ortalamanın altında yığılma gösterdiği görülmüştür. Duygu Düzenleme Ölçeği' nin alt boyutları değişkenler açısından incelendiğinde, değişkenlik/olumsuzluk alt boyununun cinsiyet, baba öğrenim düzeyi ve anne yaşı değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Duygu düzenleme alt boyunun baba öğrenim  düzeyi, anne çalışma durumu, çocuk sayısı ve bakım veren değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca her iki alt boyutun anne öğrenim düzeyi değişkeni ile istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Çocuklar İçin Mizaç Ölçeği alt boyutlarının betimsel özelliklerine bakıldığında, yalnızca "aktivite düzeyi" alt boyutunun ortalamanın altında yığılım gösterdiği, "yakınlık ve uyum", "tepkisellik durumu", "dikkat ve sebat", "ritmiklik", "duyusal hassasiyet" ve "duygusal duyarlık" alt boyutlarının ise ortalama civarında yığılım gösterdiği tespit edilmiştir. Çocuklar İçin Mizaç Ölçeği'nin alt boyutları değişkenler açısından incelendiğinde, çocukların yaşı ve cinsiyeti, anne yaşı, baba çalışma durumu ve mesleği değişkenleri ile aralarında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Çocukların ölçeğin "tepkisellik Durumu" alt boyutundan elde ettikleri puanlarda anne ve baba öğrenim düzeyi, anne mesleği ve çocuğun bakımını gerçekleştiren kişi değişkenlerine göre; "duygusal duyarlık" alt boyutundan elde ettikleri puanlarda baba öğrenim düzeyi ve anne çalışma durumu değişkenlerine göre; "dikkat ve Sebat" alt boyutundan elde ettikleri puanlarda baba yaşı ve anne çalışma durumu değişkenlerine göre; "duyusal hassasiyet" alt boyutundan elde ettikleri puanlarda çocuk sayısı değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Çocukların duygu düzenleme becerileri ile mizaç özellikleri arasındaki ilişkiye bakıldığında Duygu Düzenleme Ölçeği değişkenlik/olumsuzluk alt boyutu ile "yakınlık ve uyum", "tepkisellik durumu", "dikkat ve sebat", "ritmiklik" ve "duygusal duyarlık" alt boyuları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Duygu düzenleme alt boyutunda ise Çocuklar İçin Mizaç Ölçeği'nin tüm alt boyutları ile arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between emotion regulation skills and temperament characteristics of 36-72 month-old children attending pre-school education. The study was designed in relational screening model. Research data were collected through "Personal Information Form", "Emotion Regulation Scale" and "Temperament Scale for Children". The study group of the research consisted of 303 children and their parents who attended public and private pre-school education institutions affiliated to Ankara Province Etimesgut, Yenimahalle and Sincan District Directorate of National Education in the 2020-2021 academic year. According to the results of the research; When the descriptive characteristics of the children's Emotion Regulation Scale sub-dimensions were examined, it was seen that the emotion regulation sub-dimension showed a concentration around the average, while the lability/negativity sub-dimension showed an accumulation below the average. When the sub-dimensions of the Emotion Regulation Scale were examined in terms of variables, it was found that the variability/negativity sub-dimension showed a statistically significant difference according to the variables of gender, father's education level and mother's age. Emotion regulation subscale showed a statistically significant difference according to father's education level, mother's employment status, number of children and caregiver variables. In addition, it was concluded that both sub-dimensions showed a statistically significant difference with the mother's education level variable. When the descriptive features of the Temperament Scale for Children sub-dimensions were examined, it was seen that only the "activity level" sub-dimension had a cluster below the average. It was determined that the sub-dimensions of "closeness and harmony", "reactivity", "attention and persistence", "rhythmicity", "sensory sensitivity" and "emotional sensitivity" accumulated around the average. When the sub-dimensions of the Temperament Scale for Children were examined in terms of variables, no statistically significant difference was found between the variables of children's age and gender, mother's age, father's employment status and occupation. According to the mother and father's education level, mother's profession and the person who takes care of the child in the scores obtained by the children from the "reactivity status" sub-dimension of the scale; According to the variables of father's education level and mother's working status in the scores they obtained from the "emotional sensitivity" sub-dimension; According to the variables of father's age and mother's employment status in the scores they obtained from the "attention and persistence" sub-dimension; It was determined that there were statistically significant differences in the scores they obtained from the "sensory sensitivity" sub-dimension, according to the variable of the number of children. When considering at the relationship between the emotional editing skills of children and their temperament characteristics, a meaningful relationship was found between the lower dimension of the Emotional Regulation Scale variability/immortality and the sub-dimension "proximity and harmony", "responsiveness", "attention and perseverance", "rhythm" and "emotional sensations". In the emotion regulation sub-dimension, it was determined that there was a statistically significant negative correlation with all the sub-dimensions of the Temperament Scale for Children.