Katı atıklardan enerji üretimi: Hakkari il örneği
Energy generation from solid waste: The case of Hakkâri province
Yazar: BAHATTİN YAKIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ÇELİK
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Dünyada ve ülkemizde artan nüfus ve gelişen sanayi ile beraber atık
miktarında da artış söz konusudur. Dünyada çevresel krize neden olan ve ekosistem
için tehdit oluşturan atıklar, insanlığın temel ihtiyaçlarından olan enerji üretimini
karşılamak amacıyla değerlendirilmeye başlanılmıştır. Küreselde atıkları sorun
olmaktan çıkararak bir fırsat hammaddesi olarak enerji dönüşümünde
değerlendirme çalışmaları yaygın şekilde devam etmektedir. Dünyada enerji
taleplerinin karşılanmasında yenilenemeyen enerji kaynaklarının yetersiz kalması
nedeniyle yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim hızlı bir trende girmiştir.
Bu çalışmada katı atıklar incelenerek dünyada ve ülkemizde atık yönetimi
ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır. Katı atıkların değerlendirilme
aşamalarında öne çıkan yöntemlerden biri enerji geri kazanımıdır. Küreselde ve
ülkemizde enerji hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Hakkâri ilinde yapım
aşamasında olan düzenli atık depolama sahası ile bütünleşik enerji üretimi teknik
açıdan değerlendirilmiştir. Hakkâri ili sınırları içinde ortaya çıkan katı atık miktarı,
düzenli depolama sahasında çıkabilen depo gazı ve enerji üretimine geri
kazanılması için öngörülen gaz miktarı hesaplanmıştır. Öncelikle Hakkâri'nin
gelecekteki nüfusu iller bankası yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Hakkâri'nin
kişi başı günlük ortalama katı atık miktarından yola çıkarak yıllık toplam atık
miktarı bulunmuştur. Atık miktarı verisi kullanılarak ABD Çevre Koruma Ajansı
(USEPA) tarafından geliştirilen LandGEM matematik modeli ile de gaz miktarı
tahmin edilmiştir. Tahmin sonucu geri kazanımı sağlanan gazın içten yanmalı
motorlarda yakıldığında elektrik üretim potansiyeli hesaplanmıştır. Ayrıca enerji
üretim tesisi maliyet kalemlerine de yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hakkâri, depo gazı, yenilenebilir enerji, katı atık

Abstract:
With the increasing population and developing industry both globally and
in our country, there is also an increase in the amount of waste. Waste that causes
environmental crises worldwide and poses a threat to ecosystems has begun to be
evaluated for the purpose of meeting basic needs of humanity for energy
production. Efforts to transform waste into energy, turning it from a problem into
an opportunity, are widely ongoing globally. Due to the insufficient capacity of
non-renewable energy sources to meet the world's energy demands, there has been
a rapid trend towards renewable energy sources.
In this study, solid waste was examined, and a general assessment of waste
management both globally and in our country was made. One of the prominent
methods in the evaluation stages of solid waste is energy recovery. General
information about energy both globally and in our country is provided. The
integrated energy production, technically evaluated with the construction phase of
the sanitary landfill site in Hakkari province, has been assessed. The amount of
solid waste generated within the borders of Hakkari province, the amount of landfill
gas that can be generated in the sanitary landfill site, and the amount of gas
anticipated to be recovered for energy production have been calculated. Firstly, the
future population of Hakkari was calculated using the method of the provincial
bank. Starting from the per capita daily average solid waste amount in Hakkari, the
total annual waste amount was determined. Using the waste amount data, the gas
amount was also estimated using the LandGEM mathematical model developed by
the United States Environmental Protection Agency (USEPA). The potential
electricity generation when the recovered gas is burned in internal combustion
engines was calculated based on the estimation result. Additionally, the cost items
of the energy production facility are also included.

Key Word: Hakkâri, landfill gas, renewable energy, solid waste