Lomber disk hernili hastalar için hazırlanan web tabanlı eğitimin yaşam kalitesi ve öz-bakım gücüne etkisi
The effect of web-based education prepared for lumbar disc hernia patients on quality of life and self-care strength
Yazar: SİNEM GEÇİT
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN ÖZBAYIR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, lomber disk hernili hastalar için hazırlanan web tabanlı eğitimin
yaşam kalitesine ve öz bakım gücüne etkisinin belirlenmesi amacı ile yapıldı. Yöntem: Araştırma, 2 aşamalı karma yöntem olarak planlandı. Karma yöntem deseni, 'keşfedici sıralı karma yöntem deseni' temel alınarak planlandı. Bu desen kapsamında araştırmanın ilk aşamasında hasta, hemşire ve hekimler ile niteliksel araştırma deseni ile derinlemesine görüşmeler yapılarak veriler toplandı. Verilerin toplanmasında 'Hasta Tanırım Formu', 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu-Hastalar İçin', 'Hekim ve Hemşire Tanıtım Formu' ve 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu-Hekim ve Hemşireler İçin' formları kullanıldı. Birinci aşamanın nitel verileri MAXQDA Plus 2020 Programı ile analiz edildi. Araştırmanın ikinci aşamasının verileri ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel yöntem kapsamında randomizasyon ile girişim ve kontrol grubuna ayrılarak toplandı. Verilerin toplanmasında 'Hasta tanıtım Formu', 'Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu-SF-36' ve 'Öz-Bakım Gücü Ölçeği' kullanıldı. Girişim grubuna, birinci aşamanın sonuçları ve literatür doğrultusunda hazırlanan web tabanlı eğitim, kontrol grubuna, hazırlanan web sayfasının aynı içeriğine sahip eğitim kitapçığı verildi. Araştırmanın ikinci aşamasının verileri SPSS (25.0) programı ile analiz edildi.
Bulgular: Niteliksel aşamanın sonuçları 'yaşanılan güçlükler' ve 'bilgi gereksinimleri' 2 ana tema ve 7 alt temadan oluştu. Niceliksel aşamada girişim ve kontrol grubundaki hastaların zaman ile etkileşimleri değerlendirildiğinde; 'Öz-Bakım Gücü Ölçeği' puanları ve 'Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu-SF-36'un alt boyutlarından fiziksel fonksiyon boyutu, emosyonel rol boyutu, mental sağlık boyutu, canlılık boyutu, ağrı boyutu ve genel sağlık boyutu puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı etkileşim saptanmadı (p>0.05). Bu puanlar doğrultusunda grupların zamana göre değişiminin benzer olduğu sonucuna varıldı.
Sonuç: Lomber disk hernisi olan hastaların ameliyat öncesi ve sonrası dönemde yaşam kaliteleri ve öz bakım güçlerinin farklı derecelerde etkilendiği, tedavi süreci ile ilgili ayrıntılı bilgi gereksinimlerinin olduğu saptandı. Lomber disk hernili hastalara verilen eğitimin, yaşam kalitesi ve öz bakım gücünü arttırdığı belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Lomber disk hernisi, web tabanlı eğitim, yaşam kalitesi, öz bakım gücü

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of web-based education prepared for patients with lumbar disc hernia on quality of life and self-care power. Method: The research was planned as a two-stage mixed method. The mixed method design was planned based on the 'exploratory sequential mixed method design'. Within the scope of this design, in the first stage of the research, data were collected by conducting in-depth interviews with patients, nurses and physicians using a qualitative research design. In the collection of data, 'Patient Identification Form', 'Semi- Structured Interview Form-For Patients', 'Physician and Nurse Introduction Form' and 'Semi-Structured Interview Form-For Physicians and Nurses' forms were used. Qualitative data of the first phase were analyzed with the MAXQDA Plus 2020 Program. The data of the second phase of the research were collected by randomization and divided into intervention and control groups within the scope of the quasi- experimental method with pretest-posttest control group. 'Patient Information Form', 'Quality of Life Scale Short Form-SF-36' and 'Self-Care Agency Scale' were used to collect data. The case group was given a web-based training prepared in line with the results of the first stage and the literature, and the control group was given a training booklet with the same content of the prepared web page. The data of the second phase of the research were analyzed with the SPSS (25.0) program.
Results: The results of the qualitative phase consisted of 2 main themes 'challenges experienced' and 'information needs' and 7 sub-themes. When the interactions of the patients in the case and control groups with time were evaluated in the quantitative stage; Statistically significant interaction in terms of 'Self-Care Agency Scale' scores and sub-dimensions of 'Quality of Life Scale Short Form-SF-36' in terms of physical function dimension, emotional role dimension, mental health dimension, vitality dimension, pain dimension and general health dimension scores not found (p>0.05). In line with these scores, it was concluded that the change of the groups according to time was similar.
Conclusion: It was determined that patients with lumbar disc herniation had different levels of quality of life and self-care strengths in the preoperative and postoperative period, and they needed detailed information about the treatment process. It was
III
determined that the education given to patients with lumbar disc hernia increased the quality of life and self-care power.
Keywords: Lumbar disc herniation, web-based education, quality of life, self-care agency