Analitik hiyerarşi sürecinin envanter yönetiminde karşılaşılan sınıflama ve öncelik belirleme problemlerine uygulanması
Application of analytic hierarchy process to classification and priority setting problems in inventory management
Yazar: OZAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ÜZEYME DOĞAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Endüstri İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Analitik hiyerarşi yöntemi = Analytical hierarchy method ; Envanter kontrolü = Inventory control ; Envanter problemleri = Inventory problems ; Envanter yönetimi = Inventory management

Özet:
ÖZET Bu çalışmada; Envanter Yönetiminde envanter kalemleri için uygun kontrol ve denetim düzeyleri belirlenirken karşılaşılan, söz konusu envanter kalemlerinin sınıflandırılması ve birbirlerine göre önceliklerinin belirlenmesi problemlerine çözüm aranmıştır. Bu tip karar problemlerinde, gerek envanter kalemlerinin göreceli olarak önceliklerinin belirlenmesi gerekse de etkin bir şekilde sınıflandırılması aşamalarında Analitik Hiyerarşi Sürecinin uygulanması önerilmiştir. Söz konusu düşüncenin doğruluğu, aynı envanter verilerine hem Geleneksel ABC Analizi, hem de Fiyat ve Yıllık Talep yanında dört farklı kriterin daha kullanıldığı Çok Kriterli bir Envanter Sınıflandırma Analizinin uygulanıp sonuçların analiz edilmesi suretiyle test edilmiştir. Analizde kullanılan kriterlerin ağırlıklarının Analitik Hiyerarşi Süreci ile belirlenmesi ve sınıflandırma analizlerinin gerçekleştirilebilmesi için C++ programlama dilinde bir bilgisayar programı hazırlanmıştır. Çok Kriterli Sınıflandırma Analizi sonuçları, Geleneksel ABC Analizi sonuçları ile karşılaştırılmış ve iki sınıflandırma arasında sınıf değiştiren kalemlerin bir analizi yapılmıştır. Gerek sınıf değiştiren kalemler, gerek uygulamanın gerçekleştirildiği işletmeden önceden elde edilmiş envanter verileri gerekse de Çok Kriterli Sınıflandırma Analizi sonuçları arasında yüksek düzeyde tutarlılık tespit edilmiştir. Bu çalışma sonuçlarına göre; envanter kalemlerinin birbirlerine göre göreceli öncelik düzeylerinin belirlenmesi ve sınıflandırılmasında Analitik Hiyerarşi Süreci kullanılarak gerçekleştirilen Çok Kriterli Envanter Sınıflandırma Analizi oldukça tutarlı sonuçlar vermiştir. Çok kriterli karar problemlerinde karar destek aracı olarak yaygın bir şekilde kullanılmakta olan Analitik Hiyerarşi Sürecinin, envanter yönetiminde, envanter kalemlerinin sınıflandırılması ve birbirlerine göre önceliklerinin belirlenmesi problemlerine uygulandığında oldukça etkin bir yöntem olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Solutions to the classification and priority setting problems, which emerge in the course of assessing control and review levels for inventory items, are investigated in this study. We propose to use Analytic Hierarchy Process, both in the assessment of relative priorities and efficient classification of inventory items. We tested the validity of this proposal by applying Traditional ABC Analysis and a Multicriteria Inventory Classification Analysis to the same inventory data. In addition to Price and Annual Demand, we used four more criteria to conduct the Multicriteria Inventory Classification Analysis. We developed a computer program in C++ programming language, in order to derive the criteria weights using Analytic Hierarchy Process, and to perform Classification Analyses. Results of the Multicriteria Classification Analysis and the Traditional ABC Analysis are compared, then, an analysis of class-altering items is carried out. A high degree consistency is determined between the analysis of class-altering items, multicriteria classification results and the raw inventory data obtained from the firm. According to the results of this study; we can state that the Multicriteria Inventory Classification Analysis, which is performed by using Analytic Hierarchy Process in the priority setting and classification of inventory items, produced very consistent results. Analytic Hierarchy Process, which is used extensively as a decision aiding tool in multicriteria decision problems, is a very efficient method when it is applied to the classification and priority setting problems in Inventory Management. VI