Vücûdî'nin Risâle-i Gazâ'sı (İnceleme-metin)
Risâle-i Gazâ of Vücûdî (Analysis-text)
Yazar: İBRAHİM BİLGE
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN ERİŞEN YAZICI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
16. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin seferler ve savaşlarla geçirdiği bir yüzyıl olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yüzyılda hem batıda hem doğuda birçok savaşta yer alan Osmanlı Devleti doğuda Safevîlerle 1578-1590 yılları arasında mücadele etmiştir. Çalışmamıza konu olan Vücûdî'nin Risâle-i Gazâ adlı bu eseri İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi Suna ve İnan Kıraç Vakfı Yazmalar Koleksiyonu SR_000332'de kayıtlıdır. Bu eser manzum-mensur bir gazavât-nâme olup Lala Mustafa Paşa ve Özdemiroğlu Osman Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun Safevîlerle yaptığı mücadeleleri anlatır. Vücûdî bizzat savaşa katılmış, gördüğü olayları eserinde anlatmıştır. Vücûdi, olayları sadece anlatmakla kalmayıp Osmanlı devlet adamlarından, Safevî beylerinden, gördüğü şehirlerden, kalelerden, ırmaklardan, dağlardan da ayrıntılı bir şekilde bahsetmiştir.

Tezimiz giriş bölümüyle birlikte beş bölümden oluşmaktadır. 

Giriş bölümünde gazavât-nâme kavramı üzerinde durularak Türk edebiyatındaki            gazavât-nâmeler tanıtılmıştır.

İkinci bölümde Vücûdî'nin hayatı ve eserleri ele alınmıştır.

 Üçüncü bölümde Risâle-i Gazâ'nın teknik özellikleriyle birlikte içerik incelemesi yapılmıştır. Bu bölümdeki incelemede dil ve üslûp özellikleri, imlâ özellikleri, metindeki manzumeler, eserde geçen şahıs ve yer isimlerinin üzerinde durulmuştur.
Dördüncü bölümde eserin nüsha tavsifi, metnin kurulmasında izlenen yöntem, transkripsiyon alfabesi ve eserin transkripsiyonlu çevirisi bulunmaktadır. 

Son bölümde sonuç, kaynakça ve özel adlar dizini yer almaktadır.  

Anahtar Kelimeler: Vücûdî, Risâle-i Gazâ, Gazavât-nâme, Lala Mustafa Paşa, Özdemiroğlu Osman Paşa, Osmanlı- Safevi mücadelesi

Abstract:
In the history of Ottoman Empire, 16th century characterized as century of campaigns ands battles. Taking parts in numerous battles in both western and eastern borders; empire combatted with Safavid forces on eastern borders between 1578-1590. The literary work in this paper, Risâle-i Gazâ by Vücûdî is registered in Library of Istanbul Research Institute, Suna and İnan Kıraç Foundation Manuscripts Collection SR_000332. This manuscript is a gazavat-name written in manzum-mensur style (harmonic prose) that narrates the battles of Ottoman army commanded by Lala Mustafa Pasha and Ozdemiroglu Osman Pasha, against Safavid forces. Writer Vücûdî taken part in mentioned battles and narrated that he witnessed. Aside from narrating the events that transpired, Vücûdi also gave detailed descriptions of Ottoman bureucrats, Safavid lords, cities, towns, forts, rivers, and mountains he traveled during the campaign.

This paper consists of five sections, including introduction.

Introduction section tackles the term "gazavat-name" along with presenting several examples from Ottoman-Turkish literature.

Second section introduces the author Vücûdî on basis of his life and works.

On third section, the contents of work reviewed along with technical characteristics. Language and wording characteristics, orthographic specifications, poems within text and names of people and places mentioned in work are discoursed within this section.

Fourth section presents the transcribed translation of work, including transcription alphabet, copy description and method followed in the process of founding the text.

Last section consists of summary, bibliography and index of proper nouns.