Aydın ili Koçarlı bölgesi ve çevresinde radon konsantrasyonlarının toprak yapısı ve çevresel parametreler ile olan ilişkilerinin belirlenmesi
Determination of the relationship between radon concentrations with soil structure and environmental parameters in Kocarli region and around, Aydin
Yazar: AYŞE PİŞKİN
Danışman: DOÇ. DR. MÜSLİM MURAT SAÇ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Yeryüzünde doğal olarak oluşan radonun kaynağı uranyumdur. Radon konsantrasyonlarının tüm toprak türlerinde, suda, kapalı ortamlarda ve atmosferde değişen miktarlarda bulunması pek çok parametreye bağlıdır. Bu parametreler ile radon konsantrasyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi radon maruziyetinin azaltılmasında fayda sağlayacaktır. Bu çalışmada Aydın – Koçarlı bölgesindeki radon konsantrasyonlarının toprak yapısı ve çevresel parametreler ile olan ilişkileri belirlendi. Bölgede toprak gazı ve kapalı ortam radon konsantrasyonları için yirmisekiz adet istasyon kuruldu. Radon ölçümleri aylık periyodlar şeklinde bir yıl süreyle alındı. Toprak gazı radon ölçümleri LR-115 Tip 2 nükleer iz kazıma dedektörleri ile yapıldı.  İlave olarak bölgede içme ve kullanım suyu olarak kullanılan su örneklerinde kolektör yöntemi ile radon konsantrasyonları belirlendi. Bunun yanında bölgeden alınan toprak örneklerinde uranyum, toryum ve potasyum aktiviteleri NaI(Tl) gama spektroskopi sistemi kullanılarak ölçüldü. Bu doğal radyonüklidlerin radon konsantrasyonlarına katkısı incelendi. LR-115 film detektör sonuçlarına göre radon ölçümlerinin toprakta 0,80 kBq/m3 ile 62,43 kBq/m3 arasında değiştiği ve kapalı oratamlarda 26,32 Bq/m3 ile 526,4 Bq/m3 arasında olduğu görülmüştür. Kapalı ortam radon konsantrasyonlarının yüksek çıktığı bazı kapalı alanlarda sürekli radon ölçüm cihazı ile ölçümler alındı. Anlık radon ölçümleri ile günlük ölçümler değerlendirildi. Ayrıca sıcaklık nem ve ortam basınç değerleri de ölçüldü. Bölgenin toprak gazı radon konsantrasyonları ile toprak özellikleri arasındaki ilişkiler incelendi. Birbirleri ile ilişkileri istatiksel olarak değerlendirildi. 
 
Anahtar sözcükler: Radon, Doğal Radyonüklidler, Toprak Yapısı, Çevresel Parametreler

Abstract:
The source of naturally occurring radon on Earth is uranium. The presence of radon concentrations in varying amounts in all types of soils, water, atmosphere and indoor air depends on many parameters. Determining the relationship between these parameters and radon concentrations will be useful for reduce radon exposure. In this study, the relationship between the radon concentrations with the soil structure and environmental parameters were determined in the Koçarlı region and around, Aydın. In the field, twenty eight stations in soil gas radon concentrations and indoor environments were constituted. These radon measurements were periodically taken for one year. The soil gas radon measurements were carried out by using LR-115 Type II nuclear track detectors. Water samples were collected periodically to determine the effect of radon concentrations on regional waters. In addition, the NaI(Tl) Gamma-Ray Spectroscopy System was used to determine uranium, thorium and potassium levels in the soil samples from the region. According to the results of the LR-115 film detector, the radon concentrations were found to vary from 0,80 kBq / m3 to 62,43 kBq / m3 in the soil and between 26,32 Bq / m3 and 526,4 Bq / m3 in indoor conditions. Radon concentrations measurements were made with a continuous radon measuring device in indoor areas where the radon concentrations were high. Instant radon measurements and daily measurements were evaluated. Temperature, humidity and ambient pressure values were also measured. The relationship between the soil gas radon concentrations of the zone and soil properties was investigated. The association of these results with each other was evaluated statistically.
 
Keywords: Radon, Natural Radionuclides, Soil Structure, Environmental Parameters