Hastane öncesi acil tıpta hastanın müdahaleyi reddetmesi: Kuramsal değerlendirme ve bir alan çalışması
The patient's refusal of treatment in prehospital emergency medicine: Theoretical assessment and a field study
Yazar: HASAN ERBAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SULTAN ALAN
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Acil tedavi = Emergency treatment ; Acil tıp = Emergency medicine ; Hastalar = Patients ; Tedavi reddi = Treatment refusal ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
Acil tıp kendine özgü bir tıp alanıdır. Gerek fiziki mekan gerekse insan kaynakları olarak özelleşmiş bir alandır. Kendine özgü dinamikleri mevcuttur.Acil tıbbın farklı bir versiyonu ise hastane öncesi acil tıptır. Hastane öncesi acil tıbbın temel yaklaşımı hastaya olay yerinde tıbbi müdahalede bulunmaktır. Hastane dışı bir ortamda bulunmak sağlık profesyonellerini pek çok sorunla yüz yüze getirmektedir. Etik sorunlar, bu alanın en önemli sorunlarından biridir. Etik sorunlar içinde ise tedavi reddi ve bununla bağlantılı süreçler önemli bir sorun alanı oluşturmaktadır.Çalışmamızın amacı, acil sağlık profesyonellerinin tedavi reddi konusundaki yaklaşımlarını saptamaktır.Bu amaçla Kahramanmaraş, Adana, Mersin ve Antakya'da sahada aktif görev yapan hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde görev yapan sağlık profesyonellerine yönelik tanımlayıcı bir araştırma yapılmıştır. Uygulanan veri toplama formunda 10 ifade bulunmaktadır. Katılımcılardan bu ifadeleri benimseme derecelerine göre 0-10 arası puan vermeleri istenmiştir. 424 katılımcının verileri değerlendirilmiştir.Buna göre sağlık profesyonelleri hastanın tedaviyi reddetme hakkını benimsemektedir. Ancak bu hakkın kullanımı aşamasında, acil tıbbi durum varlığı ve yeterliğin tespiti konuları önemli etik çatışmaları barındırmaktadır. Meslek yaşı genç katılımcılar ve kadın katılımcılar yarar sağlamayı önceleyen bir tutum sergilemişlerdir. Genel anlamda ise yeterliği olmayan hastaların tedaviyi reddetme hakkı olmadığı yönünde bir görüş bulunduğu ortaya çıkmıştır çıkmıştır.Genç katılımcılar hasta özerkliğine saygılı bir tutum ortaya koymuşlardır. Ancak genç katılımcılar paradoksal olarak, acil tıbbi durumlar söz konusu olduğunda paternalizme yatkın bir görüş belirtmişlerdir.Genel olarak; hastane öncesi acil sağlık profesyonellerinin hastanın tedaviyi reddetme hakkını benimsediği, ancak hayati tehlikenin varlığında ve kişinin yeterliği olmadığı durumlarda bu hakkın kullanımını benimsemediği bulunmuştur.

Abstract:
Emergency care is a unique area of medicine. It is a special area of both the physical space and human resources. It has own dynamics.Pre-hospital emergency medicine is a different version of the emergency medicine. The basic approach of pre-hospital emergency medicine is to care directly to the patient at scene. Being a non-hospital environment brings health care professionals face many problems. Ethical issues, is one of the most important issues of this field. In ethical issues, refusal of treatment and related process are major problem area.Purpose of this study was to determine the approaches of emergency health care professionals on the refusal of treatment.For this purpose, it was made a descriptive research to pre-hospital emergency health care professionals who engaged active duty in the field in Kahramanmaraş, Adana, Mersin and Antakya. There are 10 expressions in the form of data collection. It was asked to participants to score between points 0-10 according to the degree of adoption of these expressions. 424 participants were evaluated.Accordingly, health care professionals are adopt the patient?s right to refuse of treatment. However, it contains the important ethical conflicts as the existence of an emergency medical condition and detection of competence, during the use of this right. Age of the young professionals and female participants exhibited an attitude which highlights the utility. In general, it was found that incompetent patients have not the right to refuse the treatment.Young participants have demonstrated an attitude of respect for patient?s autonomy. However, they expressed an opinion that prone to paternalism in emergency medical situations.Generally, it was found that pre-hospital emergency care professionals adopted the right the refuse of treatment; however they did not adopt the use of the right in presence of life-threatening situations and non-competence of the patient.