BİST100 ve sektör endeksleri ile seçilen makro değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği
Examination of the relationship between BIST100 and sector indices and selected macro variables: The example of Turkey
Yazar: GUNAY OMAROVA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA UYSAL
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Hisse senedi piyasaları ülke ekonomilerinin reel ve finansal kesiminin etkileşimi gösteren önemli alanlardan birisidir. Firmalar açısından yatırım projelerini destekleyen fon sağlama alanlarından biri olan hisse senedi piyasaları fon sahipleri açısından da önemli yatırım platformları arasında yer almaktadır. Portföy yatırımlarında reel ve finansal alanı dikkate alan yatırım stratejileri belirlemek risk ve getiri optimalini sağlamak açısından önemli rol oynamaktadır. Firmaların içinde bulunduğu ülkenin ekonomik durumundan doğrudan etkilenmesi, hisse senedi fiyatlarının da ülkenin ekonomik görünümüne göre hareket etmesine yol açmaktadır. Makroekonomik göstergelerin hisse senedi fiyatlarına olan etkisinin doğru kavranması yatırım kararlarının daha sağlıklı alınmasına yardımcı olacaktır. Bu araştırma, sözkonusu ilişkiden dolayı hisse senedi fiyatlarıyla seçili makroekonomik değişkenler arasındaki etkileşimi simetrik ve asimetrik ekonometrik yöntemler aracılığıyla irdelemiştir. 
Hisse senedi fiyatları göstergeleri olarak BİST100 (Borsa İstanbul 100) endeksi, BİST Mali endeksi (XUMAL), BİST SİNAİ  (XUSIN) endeksi, BİST TEKNOLOJİ (XUTEK) endeksi ve BİST Hizmetler (XUHIZ) endeksi dikkate alınmıştır. Altın, petrol, Sanayi Üretim Endeksi, TÜFE, Dolar kuru, Ticari faiz oranı, Mevduat faiz oranı ve dar ve geniş tanımlı para arzları çalışmada yer alan makroekonomik değişkenlerdir. Ele alınan değişkenler ise 2005:01-2022:12 aralığını kapsamaktadır. Çalışmada, Simetrik ve Asimetrik etki-tepki fonksiyonları analizi, yapısal kırılmaları dikkate alan ve almayan nedensellik analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, endeksler ile makroekonomik değişkenler arasındaki etkileşimin asimetrik boyutta daha belirgin olduğunu doğrulamaktadır. Özellikle altın fiyatları ve döviz kurunun endeksler üzerinde etkisinin diğer makroekonomik değişkenlere nazaran daha belirgin olduğu çalışmanın en önemli bulgusunu oluşturmaktadır.

Abstract:
Stock markets are one of the crucial areas that show the interaction of the real and financial sectors of the country's economies. Stock markets, one of the fundraising areas that support investment projects for companies, are also among the essential investment platforms for fund owners. Determining investment strategies considering fundamental and financial aspects in portfolio investments is vital in ensuring optimal risk and return. The fact that companies are directly affected by the economic situation of the country they are in and that they act according to their economic outlook in stock prices is beneficial. Understanding the effect of macroeconomic indicators on stock prices will help to make healthier investment decisions. This research examined the interaction between stock prices and selected macroeconomic variables through symmetric and asymmetric econometric methods for the reasons outlined.
BIST100 (Istanbul Stock Exchange National 100) index, BIST Financial index (XUMAL), BIST INDUSTRY (XUSIN) index, BIST TECHNOLOGY (XUTEK) index, and BIST Services (XUHIZ) index were taken into account as stock price indicators. The macroeconomic variables included in the study are gold, oil, Industrial Production Index, CPI, Nominal Exchange rate, Commercial interest rate, Deposit interest rate, and narrow and broad definition money supplies. The variables considered cover the range of 2005:01-2022:12. Symmetric and Asymmetric impulse-response functions analysis and multiple causality analyses with and without structural breaks were used in the study. The analysis results confirm that the interaction between indices and macroeconomic variables is more evident in the asymmetric dimension. The underlined finding of the study is that the effect of gold prices and exchange rates on indices is more significant than other macroeconomic variables.