Çalışan evli kadınlarda üreme sağlığını koruyucu davranışların geliştirilmesi
Promoting reproductive health preventive behaviours in married women workers
Yazar: HÜLYA DEMİRCİ
Danışman: PROF.DR. HACER KARANİSOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
7. ÖZET ÇALIŞAN EVLİ KADINLARDA ÜREME SAĞLIĞINI KORUYUCU DAVRANIŞLARIN GELİŞTİRİLMESİ Araştırmamız, çalışan evli kadınların üreme sağlığını korumaya ilişkin bilgi düzeyleri, davranışları ve durumlarını saptamak; belirlenen sorunlar doğrultusunda, yetişkin eğitimi ilkeleri göz önünde bulundurularak, ileri bir eğitim modeli geliştirmek ve bu modelin etkinliğini değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Araştırmada örneklem grubu belirlenirken; tekstil sektöründe çalışan kadın sayısının diğer sektörlere kıyasla daha fazla olması, genellikle birbirlerine benzer özelliklerde, aralarında iletişim düzeyleri yüksek kadın işçilerin bir arada çalışması ve bu alanda daha önce benzer çalışmaların yapılmamış olması nedeniyle tekstil sektörü tercih edilmiştir. Araştırma, tanımlayıcı ve yarı deneysel olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşama, A ve B fabrikalarında Eylül 2001- Mayıs 2002 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına, bu iki fabrikada çalışan, evli, en az ilkokul mezunu ve çalışmaya katılmayı kabul eden 220 kadın küme örnekleme yöntemiyle alınmıştır. Bu aşamada kadınların üreme sağlığını koruyucu bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemek için Görüşme Formu ve Evli Kadınların Üreme Sağlığını Koruyucu Tutumlarını Belirleme Ölçek Taslağı kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasının örneklemini, A Fabrikasında hazır giyim bölümünde çalışan 84 kadın oluşturmuştur. Bu kadınlara gerekli açıklamalar yapıldıktan sonra, çalışmaya katılmaya istekli olanlar arasından gelişigüzel örnekleme yöntemiyle seçilen 25 kişilik bir grup "Üreme Sağlığı Eğitim Programı"na alınmıştır. Katılımcılara eğitim öncesi ve eğitimden üç ay sonra, Kadın Sağlığı Bilgi Testi ve araştırmacı tarafından geliştirilen Evli Kadınların Üreme Sağlığını Koruyucu Tutumlarını Belirleme Ölçeği (Cronbach's Alpha 0.82, test-tekrar test güvenirlik katsayısı 0.90) uygulanmıştır. 105Araştırmamızda, çalışan kadınların üreme sağlığını koruyucu bilgi, tutum ve davranışlarının yetersiz olduğu ve bu konuda, hem A hem de B fabrikalarında kapsamlı bir eğitim programının uygulanmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın birinci aşamasında belirlenen üreme sağlığına ilişkin sağlık eğitimi gereksinimleri ve işyeri koşullarına göre bir kadın sağlığı eğitim modülü hazırlanmış ve ikinci aşamada uygulanmıştır. Eğitim modülünün içeriği, araştırmacı tarafından hazırlanan "Kadın Üreme Sağlığı Eğitim Modülü-Eğitici El Kitabı" doğrultusunda ve yetişkin eğitimi ilkeleri göz önüne alınarak düzenlenmiştir. Kadınlara uygulanan sağlık eğitimi programının etkinliği değerlendirildiğinde, programının genel olarak başarılı olduğu; eğitim öncesi ve eğitimden üç ay sonra Kadın Sağlığı Bilgi Testi, Toplam Ölçek Puanı ve Genital Yol Enfeksiyonlarından Korunma, Üreme Sağlığını İlgilendiren Konularda Doktora Gitme, Üreme Organ ve Meme Kanserinden Korunma, Üreme Sağlığını Korumaya Yönelik Genel Sağlık Davranışları ölçek alt boyutları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı, İstenmeyen Gebeliklerden Korunma ölçek alt boyutunda ise fark olmadığı saptanmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, tekstil sektöründe çalışan kadınların üreme sağlığını korumaya yönelik bilgi, tutum ve davranışların yetersiz olduğu ve uygulanan eğitim programının önemli ölçüde hedeflerine ulaştığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Üreme sağlığı, sağlık eğitimi, çalışan kadınlar, iş sağlığı, koruyucu sağlık davranışları. 106

Abstract:
7. SUMMARY PROMOTING REPRODUCTIVE HEALTH PREVENTIVE BEHAVIOURS IN MARRIED WOMEN WORKERS This study was planned in order to determine the knowledge levels, behaviours and attitudes of married women workers about reproductive health preventive behaviours; and also to develop an advanced education model according to established problems of women by taking the adult education principles into consideration, and to evaluate the efficacy of this model. When forming the sample groups, textile sector was chosen because; it has more women workers compared to other sectors, also well communicated women groups with similar characteristics work together and there isn't any study about this subject made in the textile sector. This study was carried out in two stages as a descriptive and semi- experimental research. The first stage of the study was carried out in A and B factories between September 2001 - May 2002. Two hundred and twenty women who are married, working in these factories, volunteer to participate in the study and at least graduated from primary school were chosen by cluster sampling method and included to the study. In this stage, an 'Interview Form' and preliminary draft form of 'The scale for determining the reproductive health preventive attitudes of married women' were used to determine the knowledge levels, behaviours and attitudes of women about reproductive health preventive behaviours. The sample of the second stage was consisted of 84 women who work in the ready-made clothing department in factory A. After giving the required information, 25 volunteer women who were chosen by convenience sampling method were included to 'Reproductive Health Education Programme'. 'Women Health Knowledge Test' and 'The scale for determining the reproductive health preventive attitudes of married women' (Cronbach's Alpha 0.82, test re-test reliability value 0.90) which was 107developed by the researcher, were administered to the participants before the education and three months after education. It was determined that, women workers' knowledge levels, behaviours and attitudes about reproductive health preventive behaviours were inadequate and there wasn't any comprehensive education programmes in both A and B factories. 'Women reproductive health education module' was prepared and carried out in the second stage of the study according to conditions of the work place and reproductive health education needs of women which were determined in the first stage of the study. Contents of the education module was prepared according to the ' Women Reproductive Health Education Module - Teacher's Handbook' which was writen by the researcher by taking the adult education principles into consideration. When the efficacy of the health education programme for women was evaluated, it was found that the programme was successful in general; the difference before and three months after education for Women Health Knowledge Test, Total Scale Point and subscale points of 'Preventing Genital Infections ','Viziting Doctor In Reproductive Health Related Issues', 'Preventing Reproductive System and Breast Cancers', 'General Health Behaviours for Preventing Reproductive Health' were statistically significant. There wasn't a significant difference about the subscale 'Preventing Unwanted Pregnancies'. As a result, it was found that, knowledge levels, behaviours and attitudes about reproductive health preventive behaviours of women who work in textile sector were inadequate, and that the health education programme for women meet the goals in general. Key Words: Reproductive health, health education, working women, occupational health, promoting healt behaviours. 108