Diklorotriazin reaktif boyarmaddenin (reaktif turuncu 86) selülozik elyafa uygulanması ve yıkama şartlarının incelenmesi
Dyeing cellulosic fiber with dichlorotriazinyl reactive dyestuff (reactive orange 86) and examination of washing-off conditions
Yazar: LÜTFİYE SERCAN TURHAN
Danışman: DOÇ.DR. AYŞE MURATHAN ; PROF.DR. ATİLLA MURATHAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Reaktif boyarmaddeler yüksek renk haslıkları ve geniş renk spektrumlarındandolayı selülozik elyafın boyanmasında önemli bir yere sahiptir. Devlet PlanlamaTeşkilatı Projesi kapsamında yürütülen bu çalışmada öncelikle diklorotriazin veasetilamino reaktif gruplarını içeren boyarmadde sentezi yapılmıştır. Eldeedilen boyarmaddenin karakterizasyonu için H NMR, UV, IR ve kütlespektrumlarına bakılmıştır.Çektirme yöntemine göre bu boyarmadde ile selülozik elyafın boyanmasıişlemine düşük sıcaklıkta ve sodyum klorürün en başta boyama banyosuna ilaveedilmesi ile başlanmıştır. Sıcaklığın yükseltilmesi ve sabitlenmesinin ardındansodyum karbonatın boyama banyosuna eklenmesi ile pH arttırılmıştır.Boyama koşulları sabit tutularak boyanan numunelerin yıkama işlemlerinde,kullanılan kimyasal maddeler değiştirilmiştir. Böylece boyarmaddenin selülozikelyaf üzerindeki çektirme derecisine, fikse oranına ve renk haslıklarına beşfarklı alkali (sodyum hidroksit, potasyum hidroksit, sodyum karbonat,amonyum hidroksit, sodyum bikarbonat), ticari sabun ve şehir suyukullanılarak yapılan yıkama işlemlerinin etkileri incelenmiştir.Sabit boyama koşullarından dolayı tüm farklı yıkama şartları için çektirmeyüzdesi 99,29 bulunmuştur. Elde edilen reaktif boyarmaddeninheterobifonksiyonel yapıda olması, tüm şartlar için yüksek fikse oranına nedenolmuştur.Boyanmış numunelerin yıkama, sürtünme, ter ve ışık haslığı deneylerinde isebeklenildiği üzere yüksek değerler tespit edilmiştir. Yıkama ve sürtünme gibiyaş haslıkların yüksek olması, boyama işlemi ardından yapılan yıkamaişlemlerinin başarılı olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler :Reaktif boyarmadde, yıkama

Abstract:
Since reactive dyestuffs have high color fastness and wide color spectrum, indyeing of cellulosic fiber they have always importance. In this study, under DPTproject, firstly reactive dyestuff, insisting of dichlorotriazinyl and acetylaminoreactive group is synthesized. For characterization of this dyestuff, 1H NMR,UV, IR and mass spectra were taken.By using exhaust method, the dyeing of cellulosic fiber with this dyestuff isbegun at low temperature and with presence of sodium chloride in the dye bath.After increasing and fixing the temperature, pH is increased by adding sodiumcarbonate.Under fixing the dyeing conditions, the chemicals which are used in thewashing-off conditions were changed. Thus, the effect of washing-off conditionsto the fixation ratio and color fastness of the dye to the fiber were examined byusing five different alkali (sodium hydroxide, potassium hydroxide, sodiumcarbonate, ammonium hydroxide and sodium bicarbonate), commercial soapand tap water.Since all of the dyeing conditions were same, the percentage of exhaustion isfound as 99.29 for all different type of washing-off conditions. Because thedyestuff is heterobifunctional, for all cases of washing-off the high fixation ratiowas obtained.The washing-off, friction, perspiration and light fastnesses of the dyed fiber arealso obtained as expected as high values. The high values of wet fastness aswashing-off and friction are the evidence of the successful washing-offprocesses.Key Words : Reactive dyestuff, washing