Diyabetli hastalarda ayak bakım eğitimine yönelik geliştirilen mobil uygulamanın etkinliğinin değerlendirilmesi /
Yazar: BERNA ORHAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE NEFİSE BAHÇECİK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Hasta eğitimi = Patient education ; Sağlık eğitimi = Health education

Özet:
Amaç: Diyabetli hastalarda ayak bakım eğitimine yönelik mobil uygulamanın
geliştirilmesi ve verilen mobil uygulama eğitiminin hastaların ayak bakımı bilgi, özetkililik
ve davranış düzeyleri üzerine etkinliğinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın birinci aşaması metadolojik tipte, ikincisi ise,
randomize kontrollü müdahale aşamasıdır. Araştırmanın verileri Mart-Eylül 2017
tarihleri arasında İstanbul ilinde bulunan bir eğitim ve araştırma hastanesinde
toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya
katılmayı kabul eden 65 deney, 65 kontrol olmak üzere 130 kişi oluşturmuştur. Veri
toplama aracı olarak; Bilgi Formu, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ), Diyabetik
Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği (DABÖÖ), Ayak Bakımı Davranış Ölçeği (ABDÖ)
Diyabetik Ayak Değerlendirme Formu ve Mobil Uygulama Eğitim Programına İlişkin
Görüş Formu kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için Student's T, Mann
Whitney U, Kruskal Wallis H, Bonferroni, Paired Samples, Wilcoxon Signed, Pearson
ki-kare, Fisher's Exact ve Fisher Freeman Halton testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Deney ve kontrol grubunun son test, izlem 1 (14. gün) ve izlem 2 (1. ay)
sonundaki DABÖ, DABÖÖ, ABDÖ, puanları mobil uygulama eğitimi alan deney
grubunda, izlemlere göre artış anlamlı derecede yüksek olurken (p<0,01), kontrol
grubunda izlemlerde istatistiksel olarak anlamlı artış bulunmamıştır (p>0,05).
Sonuçlar: Diyabetli hastalarda ayak bakım eğitimine yönelik geliştirilen mobil
uygulamanın, bireylerin bilgi, öz etkililik ve davranış düzeylerini arttırmada etkili
olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to develop a mobile application for foot care education
in patients with diabetes, the assessment of the efficacy of the given mobile application
education on the patients' foot care knowledge, self-efficacy and behavior levels.
Material and Method: The first phase of the study was the methodological type and
the second was the randomized controlled experimental. The data of the study were
collected in a training and research hospital in İstanbul province between March-
September 2017. The population of the study consisted of 130 people – 65 in the
experimental group, 65 in the control group – who met the research criteria and agreed
to participate in the study. The Information Form, the Diabetes Foot Knowledge
Questionnaire (DFKQ), the Diabetic Foot Care Self- Efficacy Scale (DFCSS), the Foot
Self Care Observation Guide (FSOG), the Diabetic Foot Assessment Form, and the
Opinion Form for the Mobile Application Education Program were used as data
collection instruments. For the statistical analysis of the data, Student's T, Mann
Whitney U, Kruskal Wallis, Bonferroni, Paired Samples, Wilcoxon Signed, Pearson
Chi-square, Fisher's Exact and Fisher's Freeman Halton tests were used.
Results: The scores of DFKQ, DFCSS, FSOG at the end of the post test, follow-up 1
(day 14) and follow-up 2 (month 1) of the experiment and control group were
significantly higher than the follow-ups in the experimental group taking the mobile
application education (p <0.01 ), there was no statistically significant increase in
follow-up in the control group (p> 0,05).
Conclusions: The mobile application developed for foot care education in patients
with diabetes was found to be effective in increasing the knowledge, self-efficacy and
behavior levels of individuals.