Bazı orkide türlerinin in vitro koşullarda çoğaltılması, çiçeklenmesi
Flowering and multiplicatition of some orchid species in vitro
Yazar: RİFAT TARIK YARARBAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERCAN ÖZZAMBAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Botanik = Botany ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Aktif kömür varlığında Cymbidium ve Phalaenopsis `te PLB artışı denenmiş, 1 ve 2g/l aktif kömür en iyi sonucu vermiştir. Phalaenopsis'te artırılan şeker dozunun PLB çoğalmasına etkisi negatif bulunmuştur. MES ((2-[N-Morpholino]ethane-sulfonik Asit) ? sitrik asidin Phalaenopsis PLB artışına etkisini araştırdığımızda, t testi sonucuna göre sitrik asit içeren ortam daha verimli bulunmuştur. Eksplant olarak yaprak köke göre önemli bulunmuştur. Destek materyalinin PLB artışına etkisi araştırıldığında; perlit >pamuk >agar >sıvı daldırma=kâğıt sonucu ortaya çıkmıştır. Oncidium sphacelatum, Dendrobium speciosum, Brassia gireoudiana, Cymbidiella pardalina, melez Cymbidium, melez Phalaenopsis'in 1, 2, 3, 4, 5mg/l benzyladenine ve 3g/l PVP içeren pamuk destekli sıvı ortamda PLB artış miktarları önemsiz bulunmuştur. Biyoreaktör denemesinde ise sıvı dolşım sıklığının PLB artışına etkisi araştırıldığında Cymbidium, Cymbidiella ve Brassia'da 24 dolaşım/gün en iyi uygulama olmuş bunu 12 dolaşım/gün ikinci sırada ve 6 dolaşım/gün üçüncü sırada izlemiştir. Dendrobium speciosum'da ise 12 dolaşım/gün en iyi sonucu vermiş, 24 dolaşım/gün ikinci sırada ve 6 dolaşım/gün üçüncü sırada yer almıştır. Phalaenopsis ve Brassia'da thidiazuron dozlarıyla çoğaltma denemesinde, Phalaenopsis için 0,1 ve 0,2 mg/l, Brassia için 0,1 ve 0,3 mg/l thidiazuron en iyi sonucu vermiştir. Protokormlara ultrason uygulamasında ise Phalaenopsis'te 0,1mg/l TDZ ve 1dakika ultrason en iyi sonucu vermiştir. Cymbidium'da ise, 0,4mg/l TDZ ve 1 dakika ultrason en iyi sonucu vermiştir. Cymbidiella pardalina'da İBA ile kurulan köklendirme denemesinde, 1000 ve 100 ppm kısa süre daldırma en iyi sonucu vermiştir. Orchis italica türünün tohum çimlenmesinde ultrason uygulanması, çimlenme süresini 6 kat kısaltmıştır. Ophrys tenthredinifera tohum çimlendirme denemesinde, 18kV'luk kısa süreli elektrik şoku sonucunda %5,3 oranında çimlenme elde edilmiştir.

Abstract:
1 and 2g/l activated charcoal gave the best result in the multiplication of PLB of Cymbidium and Phalaenopsis. A negative correlation was found between increasing sugar concentration and Phalaenopsis PBL multiplication. Citric acid gave the best result compared to MES. In vitro grown leaf explant produced more PLB than the in vitro grown root tip. Result of the comparison of the support material were as follows; perlite > cotton > immersion > filter paper. Differences in multiplication in experiments with Oncidium sphacelatum, Dendrobium speciosum, Brassia gireoudiana, Cymbidiella pardalina, hybride Cymbidium, hybride Phalaenopsis in medium containing 1, 2, 3, 4, 5 mg/l benzyladenine and 3 g/l PVP was found not significant. However, the frequency of external loop in the bioreactor experiment was found significant. 24 loop/day was found the best treatment for Cymbidium, Cymbidiella and Brassia, while 12 loop/day and 6 loop/day were ranked as the second and third, respectively. In the case Dendrobium speciosum 12 loop/day was found as the best treatment, while 24 loop/day and 6 loop/day were ranked as second third, respectively. In multiplication experiments with Phalaenopsis and Brassia, 0,1 and 0,2 mg/l thidiazuron was found to be the best for Phalaenopsis, while 0,1 and 0,3 mg/l thidiazuron were found to be the best for Brassia. Sonication with thidiazuron, 0,1mg/l TDZ in combination with sonication for 1 minute was found best for Phalaenopsis, while 0,4mg/l TDZ in combination with sonication for 1 minute was best for Cymbidium. 1000ppm and 100ppm quick deep had the best rooting effect on Cymbidiella pardalina. Sonication in seeds of Orchis italica reduced seed germination period for six fold. Short term electric shock at 18kV stimulated germination of Ophrys tenthredinifera at %5,3 ratio.