Rahim ağzı kanseri taraması inanç ölçeği'nin (RAKTİ Ölçeği) Türkçe'ye uyarlanması ve Ankara'da bir üniversitenin 30 yaş ve üzeri kadın idari personelinin ulusal rahim ağzı kanseri tarama programına katılımı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Cervical cancer screening belief scale (RAKTİ scale) adaptation to Turkish and 30 years of age of a university in Ankara national cervical cancer of female administrative staff of and above participation in the screening program and related factorsevaluation of
Yazar: ZEHRA GÜREL
Danışman: DOÇ. DR. NÜKET PAKSOY ERBAYDAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara = Ankara ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Genital neoplazmlar-kadın = Genital neoplasms-female ; Kadınlar = Women ; Kitle taraması = Mass screening ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pap smear testi = Papanicolaou test ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada; Rahim Ağzı Kanseri Taraması İnanç Ölçeği'nin (RAKTİ Ölçeği) geçerlik ve
güvenirliğinin belirlenmesi ve Hacettepe Üniversitesi'nde görevli 30 yaş ve üzeri kadın
idari personelin rahim ağzı kanseri taraması yaptırma durumlarının, tarama
davranışlarını etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. İki aşamalı olarak yapılan
bu araştırmanın ilk aşaması metodolojik tipte, ikinci aşama ise kesitsel tipte
yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşaması için veriler Hacettepe Üniversitesi ile çeşitli il ve
ilçe sağlık müdürlüklerinde görevli 629 personelin katılımıyla çevrimiçi ve gözlem altında
toplanmıştır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizi sonuçlarına göre RAKTİ Ölçeği'nin, 30
yaş ve üzeri idari personel için jinekolojik muayene ve rahim ağzı kanseri taramasına
yönelik tutum ve inançları değerlendiren geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olmadığı
sonucuna varılmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması için veriler Hacettepe Üniversitesi'nde
görevli 330 personelin katılımıyla gözlem altında toplanmıştır. İkinci aşamada;
personelin rahim ağzı kanser taraması yaptırma durumları ve tarama davranışlarını
etkileyen faktörler araştırılmıştır. Katılımcıların %96,4'ü pap smear testini, %57,9'u HPV
testini duymuştur. Katılımcıların %76,1'i rahim ağzı kanserine yönelik tarama testi
yaptırmıştır. Araştırmada halen evli olanlar ile önceden evlenmiş olanların, ileri yaşta
olanların, halen aile planlaması yöntemi kullananların ve menopoza girmiş olanların
tarama testi yaptırma oranının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Katılımcıların özellikle
risk faktörleri başta olmak üzere rahim ağzı kanseri ve taramasına ilişkin yeterli düzeyde
bilgi sahibi olmadığı saptanmıştır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda
HPV testini duyma durumu ve gebelik sayısının rahim ağzı kanseri ve taramasına yönelik
bilgi puanını pozitif yönde ve anlamlı olarak yordadığı saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların
jinekolojik muayene ilişkin bazı tutum ve davranışlarının olumlu sağlık davranışlarını
(örneğin düzenli kadın doğum kontrol muayenesi olma ve tarama testi yaptırma durumu
gibi) etkilediği saptanmıştır. Araştırmanın bulguları üniversite personelinde rahim ağzı
kanseri ve taramasına yönelik bilgi düzeylerinin artırılması, olumlu tutum ve sağlık
davranışı kazanmalarını sağlamak amacıyla hizmet içi eğitimleri de içeren geniş kapsamlı
müdahalelerin gerekliliğine işaret etmektedir.
Anahtar kelimeler: Kanser, Kanser Taraması, Rahim Ağzı Kanseri Taraması İnanç Ölçeği,
Pap Smear, HPV Testi

Abstract:
In this study; It was aimed to determine the validity and reliability of the Pap
Smear Belief Questionnaire (PSBQ) and to investigate the cervical cancer screening
status and the factors affecting screening behaviors of female administrative staff at the
age of 30 or older at Hacettepe University. This study was conducted in two stages. The
first stage of this study was methodological and the second stage was cross-sectional.
For the first stage of the study, the data were collected online and under observation
from 629 people who were working at Hacettepe University or various provincial and
district health directorates. After the the results of the validity and reliability analysis, it
was concluded that the PSBQ is not a valid and reliable measurement tool that evaluates
attitudes and beliefs towards gynecological examination and cervical cancer screening
for administrative personnel aged 30 and older. For the second phase of the study, the
data were collected under observation with the participation of 330 personnel from
Hacettepe University. In the second phase; status of cervical cancer screening and the
factors affecting screening behaviors were investigated. 96.4% of the participants heard
the pap smear test, 57.9% of them heard the HPV test. 76.1% of the participants had a
screening test for cervical cancer. In this study, It was found that the rate of getting
screening test done was higher in those who are currently married and those who have
been married before, those who are of advanced age, those who are still using family
planning methods and those who have gone through menopause. It was found that the
participants did not have enough knowledge about cervical cancer, especially its risk
factors, and screening. As a result of the multiple linear regression analysis, it was
determined that the status of knowing the HPV test and the number of pregnancies
significantly and positively predicted the knowledge score of cervical cancer and
screening. In addition, it was found that some attitudes and behaviors of the participants
regarding gynecological examination affect their positive health behaviors (such as
having regular gynecological contraception and screening tests). The findings of the
study emphasize the necessity of comprehensive interventions, including in-service
trainings, in order to increase the knowledge level about cervical cancer and screening,
and to develop them with positive health behaviors among them.
Keywords: Cancer, Cancer Screening, Pap Smear Belief Ouestionnaire, Pap Smear, HPV
Testing