Tekstil endüstirisinde kullanılan ekolojik etiketler ve  nordic ecolabel standartlarının (Swan label) denim ürün üretiminde uygulanması
Ecological labels used in textile industry and application of nordic ecolabel standards (Swan label) in denim product production
Yazar: EBRU ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. SEMA PALAMUTÇU
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Günümüzde tüketiciler tarafından ikinci derimiz olan kıyafetlerimizin ne kadar güvenli olduğunu ve üretim sürecinde çevreye ve insana ne kadar zarar verdiğini sorgulanmaya başlanmıştır. Çevre dostu kimyasalların kullanımı, daha az su ve enerji tüketimi ile doğal kaynakların kullanımının kontrolün sağlanması ile çevreye duyarlı tekstil ürünlerinin üretimine olan önem artmıştır. Çevre dostu sertifikalı, eko-etiketli, tekstil ürünlerine talep artmıştır. Bu çalışmada tekstil sektöründe kullanılan ekolojik standartları, uygulamaları ve Kuzey Avrupa ülkeleri tarafından kabul edilen Nordic Swan Ecolabel etiket standartlarının denim ürün üretiminde uygulanması incelenmiştir. Nordic Swan Ecolabel standartlarına uygun kalitede 3 farklı içerikte denim kumaş belirlenmiştir. Bu kumaşlara Nordic Swan Ecolabel standartlarına göre oluşturulan envanter listesindeki kimyasallar kullanılarak Swan reçetesi ve Nordic Swan Ecolabel kriterlerinde yasaklı madde olarak geçen klorlu ağartıcı ile (klorlu ağartıcı olarak hypo tercih edildi) hypo yıkama reçetesi oluşturulmuştur. Swan ve Hypo yıkama reçetelerine göre yapılan yıkamalarda swan yıkama ile daha az kimyasal, su ve enerji kullanıldığı gözlenmiştir. Her iki reçeteye göre 3 kaliteden kumaş yıkatılarak çekme test değerleri kontrol edilmiş ve swan reçetesi ile yıkanan kumaşların daha düşük çekem test değerlerine sahip olduğu görülmüştür.  Kumaşlara ayrıca kalıcı uzama, elastikiyet, atkı ve çözgü yırtılma testleri uygulanmıştır. Swan reçetesi ile yıkanan kumaşların kalıcı uzama, elastikiyet, atkı ve çözgü yırtılma değerlerinin daha iyi olduğu gözlenmiştir.  Kumaşlara yapılan yaş ve kuru sürtünme haslığı testinde ise Hypo 'nun kumaş üzerindeki indigo boyayı liften daha fazla sökmesi nedeniyle kuru ve yaş sürtünme haslığının Swan reçeteye yıkanan kumaşlara göre daha iyi olduğu görülmüştür.

ANAHTAR KELİMELER: Çevre dostu üretim, Denim kumaş, Enerji tüketimi, Tekstil.

Abstract:
I began to question how safe our second skin is for sunrisers and how much harm to the environment and people in production. The use of environmentally friendly chemicals, less water and energy savings and the use of natural resources Demand for environmentally friendly certified, eco-labeled, textile products has increased. Nordic Swan Ecolabel label standards were examined in denim products. Nordic Swan Denim fabric design in 3 different contents in accordance with Ecolabel standards. This is the list of chemicals in the inventory list by Nordic Swan Ecolabel standards for fabrics. According to Swan and Hypo washing recipes, less chemical, water and energy preparation was observed with swan washing. According to both recipes, 3 quality fabrics are being washed and the tensile test has already been checked and it appears that the fabrics washed with swan recipe have lower tensile test values. Elongation, elasticity, weft and warp removal tests were applied to the fabrics. It was observed that the continuous elongation, elasticity, weft and warp reduction values of the fabrics washed with Swan recipe were better. In the wet and dry friction fastness test of the fabrics, if Hypo fabric removes the fabric room indigo dye more than the fiber, there is dry and wet friction. It is estimated that the world textile industry releases 4 trillion liters or several million liters of residual water per day.

 
KEYWORDS: Environment friendly manufacturing, Denim fabric, Energy consumption, Textile.