Okasyonalizm savunucularının zihinsel arka plan analizi: Gazzâlî ve Malebranche'da nedensellik
An analysis on the mental background of occassioalists: Causation in al-Ghazâlî and Malebranche
Yazar: METİN AKAR
Danışman: PROF. DR. MURAT ARICI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Gazzali = Gazali ; Malebranche, Nicole = Malebranche, Nicole ; Nedensellik = Causality ; Occasionalist = Occasionalist

Özet:
Bu tez, okasyonalizmin tüm yönleriyle yeterince anlaşılmadığı fikrinden yola çıkarak okasyonalizmin metafiziksel arka plan varsayımlarını ortaya koyma ve bu görüşün bütünlüklü bir analizini yapma teşebbüsünde bulunmaktadır. Bu kapsamda tez, "neden-sonuç ilişkilerinin yegâne hakiki nedeni Tanrı'dır" şeklindeki okasyonalizmin ana tümel iddiasını öne çıkarmakta ve bu sonuca götüren öncülleri detaylarıyla ortaya koymayı birincil hedef edinmektedir. Tez bu hedefi gerçekleştirmek için okasyonalizmin başat savunucularından Gazzâlî ve Malebranche'ın görüşlerine odaklanmaktadır. Tezde ilk önce, bu iki düşünürün okasyonalist yaklaşımlarının tam anlamıyla anlaşılabilmesi için önceki dönemde yürütülen nedensellik tartışmaları ana hatlarıyla ele alınmaktadır. Nitekim bu tartışmalar Gazzâlî ve Malebranche'ın okasyonalist görüşlerinin zeminini belirlemektedir. Ardından bu iki düşünürün yaklaşımları üzerinden okasyonalist argümanın öncülleri masaya yatırılmakta ve bu sayede okasyonalizmin metafiziksel bir arka plan analizi yapılmaktadır. Bu analiz hem okasyonalistlerin nedensellik eleştirilerini dayandırdıkları akla ve vahye dayalı delilleri öne çıkarmakta hem de okasyonalist iddianın kalbinde yer alan Tanrı'nın merkezi konumunu açıklığa kavuşturmaktadır. Nitekim Tanrı'nın varlığı ve evrene sonsuz irade ve kudreti ile müdahale etmesi; genel anlamda Tanrısal müdahalenin olmadığı bir nedenselliğin reddedilmesinde, özel anlamda zihin-beden etkileşimi probleminin okasyonalizme özgü çözümünde birincil unsur olarak karşımıza çıkar. Okasyonalist argümanın kritik unsurları ve arka plan varsayımları bu şekilde detaylarıyla analiz edildikten sonra tez, okasyonalizme yöneltilen itirazları ve bu itirazlara verilen okasyonalist cevapları diyalektik bir yöntemle değerlendirmeye tabi tutmaktadır. Bu sayede okasyonalizmin güçlü ve zayıf yönleri ortaya çıkarılmakta, okasyonalizmin iç tutarlılığına işaret edilmekte ve bu iç tutarlılığın itirazları göğüsleyebilme kapasitesine dikkat çekilmektedir. Son tahlilde tez, bugün çağdaş zihin felsefesinde zihin-beden etkileşimi problemi bağlamında okasyonalizmin hala savunulabilir bir yaklaşım olduğunu iddia etmekte, ancak zihnin doğasına yönelik gizemci/bilinemezci bir tavrı benimsediği için çağdaş bilimsel anlayışla görünürde uyuşmayan bir epistemik pozisyonu temsil ettiği sonucuna ulaşmaktadır.

Abstract:
This thesis attempts to put forward the background metaphysical assumptions of occasionalism and to make a comprehensive analysis of this view, starting from the idea that all aspects of occasionalism are not adequately understood. In this context, the thesis highlights the main universal claim of occasionalism as "God is the only true cause of all cause-effect relationships" and aims to present the premises leading to this conclusion in detail. To achieve this goal, the thesis focuses on the views of Ghazali and Malebranche, two of the main proponents of occasionalism. In order for the occasionalist approaches of these two thinkers to be understood fully; the thesis first outlines the debates surrounding causality, which were carried out before Ghazali and before Malebranche. As a matter of fact, these discussions lay the groundwork for the occasionalist views of Ghazali and Malebranche. Secondly, the thesis discusses the premises of the occasionalist argument over the approaches of these two thinkers. In this way, the thesis makes a metaphysical background analysis of occasionalism. This analysis not only highlights the evidence grounded on reason and revelation which the occasionalists base their critique of causality on, but also clarifies the central position of God at the heart of the occasionalist claim. As a matter of fact, the existence of God and his intervention in the universe with his infinite will and power appears as the primary element within two cases: first, in the rejection of causality without divine intervention and second in the specific solution of occasionalism to the mind-body interaction problem. After analyzing the critical elements and background assumptions of the occasionalist argument in detail by this way; the thesis evaluates the objections to occasionalism and the occasionalist responses to these objections with a dialectical method. In this way, the thesis reveals the strengths and weaknesses of occasionalism, points out the internal consistency of occasionalism, and draws attention to the capacity of this internal consistency to withstand objections. As a final diagnosis, the thesis states that occasionalism is still a defensible approach in the context of the mind-body interaction problem in contemporary philosophy of mind. Nevertheless, the thesis also comes to the conclusion that occasionalism represents an epistemic position that is apparently incompatible with contemporary scientific understanding, since it adopts a mystic/agnostic attitude towards the nature of the mind.