Köpeklerde yalancı gebelik olgularının tedavisinde ve laktasyonun durdurulmasında vitex agnus castus etkinliğinin araştırılması
Investigation of the efficacy of vitex agnus castus in the treatment of pseudopregnancy cases and termination of lactation in bitch
Yazar: İPEK İNAN
Danışman: PROF. DR. MURAT FINDIK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Veteriner Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu tez çalışmasında yalancı gebelik semptomu gösteren ve laktasyonun durdurulması hedeflenen köpeklerde Vitex agnus castus kullanımının meme sekresyonunun sonlandırılması amaçlanmıştır. Çalışma materyalini Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı'na yalancı gebelik ve sonlandırılması gerekli laktasyon şikayeti ile getirilen hayvanlar oluşturmuştur. Hayvanlar rastgele olarak iki gruba ayrılmış; uygulama grubuna (n=12) VAC <15 kg için; 1 tb/5 kg/24 sa:  >15 kg için; 1 tb/15 kg/24 sa (ProlactiNO, VetExpert, Türkiye); kontrol grubuna (n=12) ise dopamin agonisti kabergolin (KAB) 5 µg/kg/24 sa (Dostinex Pzifer, ABD) uygulanmıştır. Uygulama günü 0. gün kabul edilmiş ve 4., 7. ve 10. günlerde köpeklerin klinik muayeneleri yapılmıştır. Hem VAC hem de KAB grubunda meme sekresyon bulgusu köpeklerin hepsinde belirlenmiştir. Davranış değişikliği gösteren hayvanların oranı ise VAC grubunda %41,7, KAB grubunda %33,3' tür. Tedavi sonunda başarı oranları KAB grubunda %66,7, VAC grubunda %16,7 olarak belirlenmiştir. Diğer yandan meme sekresyonu sonlanmayan hayvanlarda 10. günde memelerdeki sekresyon VAC grubunda %68,7; KAB grubunda %80 azalmıştır. Davranış değişikliklerinin ise VAC grubunda 3. gün ile 8. gün arasında köpeklerin %80'inde; KAB grubunda ise  2. gün ile 7. gün arasında köpeklerin %50'sinde tamamen ortadan kalktığı belirlenmiştir. Yapılan uygulamalar her iki grupta da hematolojik ve serum biyokimyasal parametrelerde sayısal değişiklere yol açmasına rağmen referans değerler dışına çıkmamıştır. Uygulamalar sonucunda KAB grubunda yan etki olarak %2,5 oranında kusma gözlenmiştir; VAC uygulamaları sonucunda herhangi bir yan etki görülmemiştir. Serum PRL düzeylerinin karşılaştırılmasında ise VAC ve KAB grupları arasında sadece dördüncü günde KAB grubunda şekilenen yükselişe bağlı olarak istatistiksel önem bulunmuş (P <0,01), 0., 7, ve 10. günler arasında bir önem belirlenememiştir. 
Sonuç olarak; elde ettiğimiz veriler köpeklerde yalancı gebeliğe ait meme sekresyonu ve davranış değişikliklerinin ortadan kaldırılması ile laktasyon sonlandırılmasında 10 günlük tedavi sürecinde -özellikle meme sekresyonu üzerine olan- etkisi kabergoline göre düşük kalmaktadır. Ancak, VAC'ın bu sürede -yan etki göstermeden- meme sekresyonunda yol açtığı azalma oranı, tedavi süresi uzatıldığı takdirde başarı oranının da artacağına dair umut vermektedir. Buradan yola çıkarak konu ile ilgili klinik ve hormonal düzeyde çalışmaların devam etmesi hedeflenmektedir.

Abstract:
In this thesis study, it was aimed to terminate milk secretion by using Vitex agnus castus in bitches showing false pregnancy symptoms and lactation should be terminated. The material of this study was composed of patients that were brought to Ondokuz Mayıs University, Faculty of Veterinary Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology with a complaint of pseudopregnancy that require termination of lactation. Patients were randomly assigned to two groups; the study group (n=12) received VAC, 1 tb/5kg/24h for dogs weighting <15kg, 1 tb/15kg/24h for dogs weighting >15kg (ProlactiNO, VetExpert, Turkiye); The control group (n=12) received cabergoline (KAB), which is a dopamine agonist, 5µg/kg/24h (Dostinex, Pfizer, USA). The first drug administration was considered day 0 and clinical examinations of every og was carried out at the 4th, 7th and 10th days. Mammary secretions were detected in both VAC and KAB groups. Patients that shown behaviour changed in 41.7% of the VAC group and 33.3% in the KAB group. Treatment success rates were 66.7% in the KAB group and 16.7% in the VAC group. On the other hand in patients with non-terminated lactations, the secretions were decreased by 68.7% in the VAC group and 80% in the KAB group. Behavioral changes were completely normalized between the 2nd and 7th days for 50% of the KAB group and between the 3rd and 8th days for 80% of the VAC group. Drug administrations changed the hematological and biochemical parameters but all parameters stayed within the reference values. The side effect ratio of drug applications of KAB group was 2.5% which was vomiting; no side effects were seen in any drug administration of the VAC groups. The only statistically significant finding between the comparison of PRL levels of VAC and KAB groups were at the 4th day marked by the increase in the KAB group (P<0.01); no statictical significance was found at day 0, 7th or 10th days. 
As a result, during the 10-day trial period, VAC was less successful in suppressing the behavioral changes and -especially- reducing lactation compared to cabergoline. However the partial success of VAC in decreasing the mammary secretions suggest that the treatment may be successful if the duration of drug application is prolonged. We aim to study the clinical and hormonal effects of the drug using these results as a waystone.