Osmanlı seferlerinde kırım hanlığının rolü ve etkisi"(1484) Akkirman'dan (1683) II. Viyana Kuşatmasına"
The role and influence of the crimean khanate onthe Ottoman campaign"from Akkirman (1484) to Vienna II. Siege (1683)"
Yazar: ŞUAYP ATEŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ SİNAN BİLGİLİ
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Kırım Hanlığı her ne kadar bağımsız bir Hanlık olarak teşekkül etmiş olsa da tarihin akışında 1475 yılı itibarı ile Osmanlı himayesinde girdi. Böylece Hanlığın hızlı süvarileri Osmanlı seferlerinin doğal bir paydaşı oldu. Kırım hanları ve savaşçıları bu ortak seferlerden hem siyasî hem de iktisadi fayda sağladılar. Öyle ki Tatar savaşçılar bu seferleri kendileri için bir geçim kapısı olarak görmeye başladılar. Hanlığın ordusunda yer alan başta Tatarlar olmak üzere Nogay, Çerkes ve Kazak savaşçılar katıldıkları seferlerde kendilerine tahsis edilen topraklara akınlar düzenleyip yağma-çapul yaparak gelir elde ettiler. Hakeza Hanlar, Osmanlı hazinesinden savaş payı tazmin ederler, yine maaşları Osmanlı hazinesinden ödenen Sekban birliği tarafından korunurlar hatta katıldıkları her sefer öncesi ve sonrasında Hanzâde ve Mirzalar dahil değerli hediyeler ile taltif edilirlerdi. Han'ın süvarileri katıldıkları seferlerde öncü birlik rolü üstlenmelerinin yanı sıra Osmanlı ordusu için istihbarat ve lojistik desteği de sağlıyorlardı. Aynı zamanda Tatar savaşçıların Osmanlı askeri üzerinde manevi bir etkisi vardı.
XV. yüzyılın son çeyreğinden XVII. yüzyılın başına kadar Osmanlı seferlerinin bir parçası olan Kırım Hanlığı savaşçılarını bu süreçte Osmanlı ordusu için vazgeçilmez bir savaş ortağı konumuna getirmiştir. Bu tez çalışması, Kırım savaşçılarının Osmanlı ordusu içerisindeki etkin rolünü ve Osmanlı askeri üzerindeki maddi ve manevi etkisini ortaya koyma açısından Tarih bilimine yeni bir bakış açısı kazandırma amacı taşımaktadır.

Abstract:
Although the Crimean Khanate was initially formed as an independent Khanate, it came under the Ottoman suzerainty starting from the year 1475 within the course of history. As a result, the swift cavalry of the Khanate became a natural ally in Ottoman campaigns. The Crimean khans and warriors benefited both politically and economically from these joint campaigns. In such a way, the Tatar warriors began to view these campaigns as a means of livelihood. Notably, the troops of the Khanate, primarily composed of Tatars alongside Nogays, Circassians, and Cossack warriors, raided and plundered the allocated lands during their participations in these campaigns, thereby gaining income. Additionally, the Khans received war indemnities from the Ottoman treasury, their salaries were paid by the Ottoman treasury through the "Sekban" regiment, and they were rewarded with valuable gifts, including the Hanzade and Mirzas, before and after each campaign. Apart from assuming the role of the vanguard in the campaigns they participated in, the Khan's cavalry also provided intelligence and logistical support to the Ottoman army. Moreover, the Tatar warriors had a spiritual influence on the Ottoman military.
From the last quarter of the 15th century to the beginning of the 17th century, the Crimean Khanate's warriors, as an integral part of Ottoman campaigns, became an indispensable ally of the Ottoman army. This thesis aims to provide a new perspective to historical science by revealing the effective role of Crimean warriors within the Ottoman army and their material and spiritual impact on the Ottoman military.