Üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri, psikolojik iyi oluş ve dijital bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between personality domains, psychological well-being and digital addiction levels of university students
Yazar: DAMLA GEZER
Danışman: PROF. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sayısal bağımlılık = Digital addiction ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada temel amaç, üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri, psikolojik iyi oluş düzeyleri ve dijital bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda üniversite öğrencilerinin kişilik özelliklerinin, psikolojik iyi oluş düzeyleri ve dijital bağımlılık düzeylerini açıklayıcı etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında üniversite öğrencilerinin kişilik özelliklerinin, psikolojik iyi oluş düzeylerinin ve dijital bağımlılık düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, eğitim aldıkları bölüm ve dijital medya araçlarını günlük ortalama kullanma sürelerine göre farklılaşmasını ortaya koymak amaçlanmaktadır. 
Mevcut araştırma kapsamında ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesinde eğitimine devam eden öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 318 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların %83'ü kadın, %17'si erkektir ve yaşları ortalama 21'dir.  Araştırmada verilerin toplanması için araç olarak katılımcıların cinsiyet, yaş, sınıf düzeyleri,  hangi bölümde okudukları ve dijital medya araçlarını günlük kullanım süresi bilgilerinden oluşan kişisel bilgi formu ile On-Maddeli Kişilik Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PERMA) Dijital Bağımlılık Ölçeği  kullanılmıştır. 
Verileri analiz etmek için SPSS 16.0 programından yararlanılmıştır. Cinsiyete göre analizlerde ölçek toplam puan ve ölçeklerin alt boyutlarının puanları normal bir dağılım göstermiştir böylece bağımsız iki örnekleme t testi analizi yapılmıştır. Yaşa göre oluşturulan grupları, sınıf düzeyine göre, bölüm ve dijital medya araçlarını günlük kullanım süresi değişkenlerine ait karşılaştırmalarımızda ise ANOVA testi kullanılmıştır. LSD post hoc testi ise karşılaştırmalarda farkın kaynağını bulmak için kullanılmıştır. Kişilik özellikleri, psikolojik iyi oluş ve dijital bağımlılık değişkenleri arasındaki ilişkinin analizinde Pearson korelasyonundan yararlanılmıştır; kişilik özelliklerinin psikolojik iyi oluş ve dijital bağımlılık üzerindeki açıklayıcı etkiyi tespit edebilmek için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmada istatistiksel anlamlılık düzeyi  0.05 (p<0.05)tir. 
Sonuçlar, cinsiyete göre incelendiğinde, erkek katılımcıların duygusal dengelilik düzeyi ve kadın katılımcıların olumsuz duygular düzeyi yüksektir.  Kadınların dijital bağımlılık, nüksetme ve bırakamama düzeyleri erkeklerden  anlamlı düzeyde daha yüksektir.
Araştırma sonuçları yaşa göre incelendiğinde 22 yaş altı üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılıkların hayatın akışını engelleme düzeyinin yüksek olduğu anlaşılmaktadır. 18-19 yaş grubu katılımcıların duygusal dengelilik puanları diğerlerine göre anlamlı düzeyde daha düşük,  18 ile 19 yaşlarında olan ve 20 ile 21 yaşlarında olan grupların katılımcılarında yumuşak başlılık puanları, 24 yaş ve üstü katılımcıların puanlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. 22-23 yaş grubu katılımcıların başarı puanı diğer gruplara göre daha yüksektir. 
Araştırma sonuçları sınıf düzeyine göre incelendiğinde 1. Sınıfta öğrenim gören üniversite öğrencilerinde aşırı kullanım görüldüğünü ve bu durumun onların hayat akışını engellediğini, psikolojik iyi oluş düzeylerinin diğer yaş gruplarından daha düşük olduğunu ortaya koymaktadır. 
Araştırma sonuçları bölüme göre incelendiğinde, matematik, Türkçe, PDR, fen bilimleri, sosyal bilimler, sınıf öğretmenliği ve yabancı dil bölümlerinde öğrenim gören katılımcıların ilişkiler puanı; PDR, fen bilimleri ve sosyal bilimler bölümlerinde öğrenim gören katılımcıların anlam puanı; matematik, fen bilimleri, yabancı dil ve sınıf öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören katılımcıların yumuşak başlılık puanları; diğer bölümlerde öğrenim görenlere göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. PDR, sosyal bilimler, yabancı dil ve sınıf öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören katılımcıların duygusal dengelilik puanları, Türkçe, matematik ve resim/müzik bölümlerinde okuyanların puanına göre daha yüksek olarak saptanmıştır. Türkçe, matematik, PDR bölümlerinde okuyanların dijital bağımlılık puanı, fen bilimleri bölümünde okuyanlara göre daha yüksektir.
Araştırma sonuçları dijital medya araçlarının günlük kullanım süresine göre incelendiğinde, günlük 3 saat ve üstü kullanan üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Üniversite öğrencilerinin dijital medya araçlarını kullanım süresi azaldıkça başarı düzeyinin arttığı, dijital medya araçlarını kullanım süresi arttıkça olumsuz duygulanım düzeyinin yükseldiği saptanmıştır.  Dijital medya araçlarını günlük 5 saat ve daha uzun süre kullanan katılımcıların nüksetme puanı, dijital medya araçlarını günlük 1-2 saat kullanan katılımcıların puanına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Dijital medya araçlarını günlük 9 saat ve daha uzun süre kullanan katılımcıların hayatın akışını engelleme puanı, dijital medya araçlarını günlük 1-6 saat kullanan katılımcıların puanına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir.  Dijital medya araçlarını günlük 7 saat ve daha uzun süre kullanan katılımcıların duygu durumu puanı, dijital medya araçlarını günlük 1-6 saat kullanan katılımcıların puanına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir.  Dijital medya araçlarını günlük 3 saat ve daha uzun süre kullanan katılımcıların bırakamama puanı, dijital medya araçlarını günlük 1-2 saat kullanan katılımcıların puanına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir.
Araştırmanın sonuçları, psikolojik iyi oluş düzeyinin dijital bağımlılık düzeyi ile negatif yönlü ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Kişilik özelliklerinin psikolojik iyi oluş boyutları ile pozitif yönde anlamlı ilişkisi olduğunu, olumsuz duygular alt boyutu ile psikolojik iyi oluşun negatif yönde anlamlı ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır.  Sonuçlar, üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri değişkenlerinin birlikte psikolojik iyi oluş değişkenindeki değişimin yaklaşık %37'sini açıkladığını ortaya koymaktadır. Modele göre duygusal olarak dengeli, sorumlu ve dışa dönük kişilik özellikleri, psikolojik iyi oluşta artışa neden olmaktadır. Üniversite öğrencilerinin kişilik özelikleri değişkenlerinin birlikte dijital bağımlılık değişkenindeki değişimin yaklaşık %11'ini açıkladığı saptanmıştır. Modele göre duygusal olarak dengeli ve sorumlu kişilik özellikleri, dijital bağımlılıkta azalmaya neden olmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study was to examine the relationship between personality traits, psychological well-being levels, digital addiction levels of university students. For this purpose, it was aimed to determine the explanatory effect of university students' personality traits, psychological well-being levels and digital addiction levels. Within the scope of the study, it is aimed to reveal the differentiation of personality traits, psychological well-being levels and digital addiction levels of university students according to the variables of gender, age, class level, department they study and average daily use of digital media tools.
Within the scope of the current research, the relational screening model was used. The research population consisted of  the students from Dokuz Eylul University Buca Education Faculty who continue their education between the years 2020-2021. The sample consisted of 318 university students, 83% of them were women, 17%  of them were men and their average age is 21. In the research, a questionaire consisting of the participants' gender, age, class levels, the department they studied and the daily use of digital media tools, the Ten-Item Personality Scale, and the Psychological Well-Being Scale (PERMA) with Digital Addiction Scale were the tools to collect data in the study.
For this study, SPSS 16.0 program was used to analyze the data. In the analyzes according to gender, the total score of the scale and the scores of the sub-dimensions of the scales showed a normal distribution, so an independent two-sample t-test analysis was performed. ANOVA test was used in our comparisons of age groups, grade level, department and daily usage time of digital media tools. The LSD post hoc test was used to find the source of the difference in comparisons. In the analysis of the relationship between personality traits, psychological well-being and digital addiction variables, Pearson correlation; Multiple regression analysis was conducted to determine the explanatory effect of personality traits on psychological well-being and digital addiction. The level of statistical significance in the study was 0.05 (p<0.05).
When the results are analyzed by gender, the emotional stability level of the male participants and the negative emotions level of the female participants are high. Women's levels of digital addiction, relapse and inability to quit are significantly higher than men.
When the results of the research are analyzed according to age, it is understood that the level of digital addictions preventing the flow of life is high in university students under the age of 22.The emotional stability levels of the students between18 and 19 ages old were low, and the agreeableness levels of the students between18 and 19 ages and the students between 20 and 21 ages were higher than the levels of the students at 24 ages and older. The success score of the students between 22 and 23 ages was higher than the other groups.
The results of the research were examined according to the grade level. It is revealed the 1st year students were overused and this prevents their life flow, and their psychological well-being levels are lower than those of other age groups.
The results of the research were analyzed by department, relationship score of the participants who studied in Turkish, mathematics, PCG, science, social sciences, foreign language and classroom teaching departments; Meaning score of participants studying in PCG, science and social sciences departments; the agreeableness scores of the participants who studied in science, classroom teaching, foreign language, mathematics departments; were significantly higher than those studying in other departments. Emotional stability scores of the participants who studied in PCG, social sciences, foreign language and classroom teaching departments were significantly higher then the students from mathematics, painting/music, Turkish departments. The digital addiction scores of the students who studied in Turkish, mathematics and PCG departments were higher than the students from science department.
The results of the research were analyzed according to the time spent daily for using digital media tools, for the students who were using 3 or more hours a day, their dijital addcition level was high, the level of success of university students increases as the time spent daily for using digital media tools decreases. According to the time spent daily, as the duration increased their negative affect levels increased. The relapse score of the participants who used digital media tools for 5 hours or more a day was significantly higher than the score of the participants who used digital media tools for 1-2 hours a day. The score of preventing the flow of life of the participants who used digital media tools for 9 hours or more a day was significantly high according to the score of the students who used digital media tools for 1-6 hours a day. The students who used digital media tools daily for 7 hours or more had high emotional state score rather than the students who used digital media tools for 1-6 hours a day. Participants who used digital media tools for 3 hours or more per day had a significantly higher score for not being able to quit than those who used digital media tools for 1-2 hours a day.
According to the results, the negative relation between psychological well-being and digital addiction; the positive relation between personality traits and psychological well-being dimensions, negative relation between personality traits and negative emotions sub dimension were found. The results also indicated that the personality traits of the university students together explained about 37% of the change in their psychological well-being levels. According to the model, emotionally stable, responsible and extroverted personality traits lead to an increase in psychological well-being. The results also indicated that the personality traits of the university students together explained about 11% of the change in their digital addiction levels. According to the model, emotionally stable and responsible personality traits cause a decrease in digital addiction.