Z kuşağının Türkiye'nin dış politikalarına yönelik yaklaşımı üzerine bir araştırma
A research on generation Z's approach towards Turkey's foreign policies
Yazar: ZEYNEP DİLEKLİ KARATAY
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AYHAN KOYUNCU
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kuşak farklılıkları = Generational diversity ; Kuşak çatışması = Generation clash ; Kuşaklar = Generations ; Kuşaklar teorisi = Generation theory ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
Sosyoloji, psikoloji, gerontoloji gibi sosyal bilimlerin önemli konu başlıklarından biri olan kuşaklar ile ilgili çalışmalar gün geçtikçe artmaktadır. Literatürde bebek patlaması kuşağı, sessiz kuşak, X, Y ve Z kuşakları olmak üzere beş temel kuşak yer almaktadır. Bunlara ilaveten Z kuşağı sonrasını ve yeni bir dünyayı temsilen alfa olarak nitelendirilen kuşağın olacağına yönelik çalışmalar da bulunmaktadır. Kuşak sınıflandırmaları yeni bir olgu olmamakla beraber her zaman sosyal gerçekliğini koruyan bir olgu olacaktır. Günümüzün en genç kuşağı olarak kabul edilen ve bu çalışmanın da temel konusu 1996-2010 yılları aralığında doğan Z kuşağıdır. En küresel kuşak olarak bilinen Z kuşağı en çok sosyal medyayı fazla kullanma alışkanlığı ve de özelliğiyle de bilinmektedir. Yapılan çeşitli çalışmalar Z kuşağının sosyal medyada en az üç saat geçirdiğini, yeniliklere açık bir kuşak olduğunu, çevre, insan ve hayvan hakları konularına önem verdiği, özgürlüklerine önem verdiklerini, özgürlük, demokrasi gibi konuları önemsediğini, bireyselliklerinin ön planda olduğunu göstermektedir. Bu araştırma Z kuşağının Türkiye'nin mevcut dış politikalarına yönelik yaklaşımlarını tespit etmek, Z kuşağının profilini ortaya çıkarmak ve politikliğini tartışmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada anket tekniği kullanılmış ve tabakalı örneklem kullanılarak Türkiye'nin yedi bölgesini temsilen yedi il seçilmiştir. Bu iller, Ankara, Antalya, İstanbul, İzmir, Diyarbakır, Trabzon ve Van şeklindedir. Araştırma evrenini Türkiye'de yaşayan 1996-2010 yılları arasında doğan Z kuşağı bireylerini kapsamaktadır. Araştırma örneklemini ise evren içerisinden tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 698 birey oluşturmaktadır. Katılımcıların ankete ilişkin cevapları SPSS 25 programında frekans, yüzde analizleri, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplar (ilişkisiz örneklemler), t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey HSD çoklu karşılaştırmalar (post-hoc) testi, ki-kare testi ve Pearson korelasyon analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar Z kuşağının dini inanış düzeyinin yüksek olduğunu, evlilik, aile ve toplumsal ilişkilere geleneksel yaklaşımının yüksek olduğunu, politik katılım düzeyinin düşük olduğunu fakat Z kuşağının dış politikalara ilgisinin olduğunu göstermektedir. Bu ve çeşitli araştırma verilerinden hareketle çalışmada Z kuşağının apolitik değil politik bir kuşak olarak kabul edilmesi gerekliliği tartışılmaktadır.

Abstract:
Studies on generations, which is one of the important topics of social sciences such as sociology, psychology and gerontology, are increasing day by day. There are five basic generations in the literature: Baby boom generation, Silent generation, X, Y, and Z generations. In addition to these, there are also studies indicating that there will be a generation described as alpha, representing the post-Generation Z and a new world. Although generation classifications are not a new phenomenon, they will always be a phenomenon that maintains its social reality. Generation Z, which is considered to be the youngest generation of today and the main subject of this study, was born between 1996 and 2010. Generation Z, known as the most global generation, is also known for its habit and feature of using social media excessively. Various studies show that Generation Z spends at least three hours on social media, that they are a generation that is open to innovations, that they attach importance to the environment, human and animal rights, that they attach importance to their freedom, that they care about issues such as freedom and democracy, and that their individuality is at the forefront. This research was conducted to determine Generation Z's approaches to Turkey's current foreign policies, to reveal the profile of Generation Z and to discuss its politics. Survey technique was used in the research and seven provinces were selected to represent seven regions of Turkey using stratified sampling. These provinces are Ankara, Antalya, Istanbul, Izmir, Diyarbakir, Trabzon and Van. The research population includes Generation Z individuals born between 1996 and 2005 living in Turkey. The research sample consists of 698 individuals selected from the universe using the stratified random sampling method. Participants' answers to the survey were processed in the SPSS 25 program with frequency, percentage analyses, descriptive statistics such as arithmetic mean and standard deviation, independent groups (unrelated samples), t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey HSD multiple comparisons (post-hoc) test. was analyzed using chi-square test and Pearson correlation analysis. The results obtained from the research show that Generation Z has a high level of religious belief, a high traditional approach to marriage, family and social relations, a low level of political participation, but Generation Z has an interest in foreign policies. Based on this and various research data, it is discussed in the study that Generation Z should be considered a political generation, not an apolitical one.