Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Yerleşkesinde 2005-2009 yılları arasında kadrolu çalışanların sağlık tarama sonuçları ve bunlarla ilişkili faktörler
Health screening results and related factors among the permanent academic and administrative staff of Hacettepe University at Sihhiye Campus between 2005-2009
Yazar: GÜLSÜN ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. HİLAL ÖZCEBE
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Bölümü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara = Ankara ; Hacettepe Üniversitesi = Hacettepe University ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Personel = Personnel ; Risk faktörleri = Risk factors ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Tanımlayıcı tipte olan bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Yerleşkesi kadrolu personelinde yapılan sağlık tarama bulguları ve tanıları ile bunlarla ilişkili faktörleri ortaya çıkarmak, personelin düzenli sağlık kontrolü konusunda farkındalığını arttırmak amacı ile yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizlerinde Ki-kare ve lojistik regresyon kullanılmış, taramanın yararı hesaplanmıştır. Ulaşılan personelin %48,9'u kadın, %26,7'si 40-44 yaş aralığında, %35,1'i akademik, %76,7'si evlidir. Araştırma sırasında görüşülen personelin %10,4'ü obezdir. Personelin %15,1'i kaza geçirmiş olup, bunların %65,2'si trafik kazasıdır. Personelin %18,0'ına tarama sonucunda ilaç başlanmış olup, bunların %67,6'sı beslenme ve kan hastalıklarında kullanılan ilaçlardır. Personelin beyan ettiği vakaların %16,7'si, tanı konulan vakaların %34,4'ü, endokrin, beslenmeye bağlı ve metabolik hastalıklar olmuştur. Taramanın yararının en yüksek bulunduğu hastalıklar üriner sistemin diğer hastalıkları (%97,0), obezite (%90,3), lipoprotein metabolizma bozuklukları ve diğer lipidemiler (%81,9), metabolik bozukluklar (%81,4) ve karaciğer hastalıkları (%80,0) olmuştur. Üriner sistemin diğer hastalıkları kadınlarda, erkeklere göre 5,8 kat yüksek olasılıkta saptanmıştır. Obezite, evli olan personelde evli olmayan personele göre 3,9 kat yüksek, idari personelde akademik personelden 1,8 kat yüksek, 41 yaş ve üzerindeki personelde 40 yaş ve altındaki personele göre 5,7 kat yüksek olasılıkta saptanmıştır. Lipoprotein metabolizması bozuklukları ve diğer lipidemiler, erkeklerde kadınlara göre 2,5 kat yüksek, akademik personelde idari personele göre 1,7 kat yüksek, 41 yaş ve üzerindeki personelde 40 yaş ve altındaki personele göre 2,7 kat yüksek olasılıkta saptanmıştır. Metabolik bozukluklar erkeklerde kadınlara göre 2,4 kat yüksek, akademik personelde idari personel göre 1,6 kat yüksek, 41 yaş ve üzerindeki personelde 40 yaş ve altındaki personele göre 2,7 kat yüksek olasılıkta saptanmıştır. Karaciğer hastalıkları erkeklerde kadınlara göre 5,6 kat yüksek ve 41 yaş ve üzerinde 40 yaş ve altına göre 2,1 kat yüksek olasılıkta bulunmuştur. Tarama programları sonucunda belirlenen taramanın yararının en fazla olduğu en çok görülen hastalıklara ve bunların risk gruplarına özel müdahaleler ve maliyet analizleri yapılması çalışan sağlığının korunmasını ve geliştirilmesini sağlarken, maliyet etkin olarak bu hastalıkların kontrolünü de sağlayabilecektir.

Abstract:
This descriptive study was held on the staff working at Sihhiye Campus of University of Hacettepe. It was aimed to find out the health status of personnel involved in health screening program at the university, and to increase the awareness of importance of regular (periodic) health examination. Chi-square and multivariate logistic regression were used for the analysis of data obtained from the study, and the yield of screening was also estimated. Of the total accessed staff, 48.9% were female, 26.7% of them were between 40-44 years old, 35.1% were academic staff, 76.7% were married. From the staff interviewed during the screening, 10.4% were obese. Among all personnel, 15.1% had an accident, 65.2% of them were traffic (motor vehicle) accidents. Following the screening, 18.0% of the staff were started to take medication, and 67.6% of which were related to hematologic or nutritional illnesses. Of the cases reported by personnel themselves, 16.7% and 34.4% of cases newly diagnosed were "endocrine, nutritional and metabolic" related disorders. Diseases with the highest yield of screening were other diseases of urinary system (97.0%), obesity (90.3%), lipoprotein metabolism disorders and other lipidemias (81.9%), metabolic disorders (81.4%), and liver diseases (80.0%). The frequency of other diseases of urinary system group was found 5.8 times higher in women than in men. The frequency of obesity was found 3.9 times higher in married staff than unmarried staff, 1.8 times higher in administrative staff than academic staff, 5.7 times higher over the age of 40 than under the age of 41. The frequency lipoprotein metabolism disorders, and other lipidemias group was found 2.5 times higher in men than in women, 1.7 times higher in academic staff than administrative staff, 2.7 times higher over the age of 40 than under the age of 41. The frequency of metabolic disorders group was found 2.4 times higher in men than in women, 1.6 times higher in academic staff than administrative staff, 2.7 times higher over the age of 40 than under the age of 41. The frequency of liver diseases group was found 5.6 times higher in men than in women, 2.1 times higher over the age of 40 than under the age of 41. Making special interventions and cost analysis on the most common diseases with the highest yield identified by screening and the risk factors provides health protection and promotion on staff  and also may provide control of these diseases cost effectively.