Beliren yetişkinlikte romantik ilişki temalı ve eş odaklı obsesif kompulsif belirtilerin gelişimsel yordayıcıları: Özerklik, bağlanma ve mükemmeliyetçilik
Developmental predictors of romantic relationship and partner-based obsessive-compulsive symptoms on emerging adulthood: Autonomy, attachment and perfecti̇oni̇sm
Yazar: BURCU YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Yetişkinler = Adults ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment ; Ölçekler = Scales ; Özerklik = Autonomy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada yetişkin bağlanma biçimleri, ebeveynlerin psikolojik kontrol düzeyi, özerk iradeyi destekleme düzeyi ve bireyin mükemmeliyetçilik düzeyinin bireyin romantik ilişki temalı ve eş (romantik ilişki içinde bulunulan kişi; sevgili, nişanlı, sözlü, eş, partner) odaklı obsesif-kompulsif belirtileri arasındaki ilişkinin sınanması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Hacettepe Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde halen lisans eğitimini sürdüren 233'ü kadın (%66) 120'si erkek (%34) olmak üzere 353 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama amacıyla Özerk İradeyi Destekleme Ölçeği, Psikolojik Kontrol Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II, Frost–Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Partnere İlişkin Obsesif-Kompulsif Belirti Ölçeği, Romantik İlişki Obsesyon ve Kompulsiyonları Ölçeği kullanılmıştır. Romantik İlişki Temalı ve Eş Odaklı Obsesif-Kompulsif belirtilere ilişkin gelişimsel modeller Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında ilk olarak bağlanma temelli gelişimsel bir model ve ardından psikolojik kontrol temelli ikinci bir model oluşturulmuş ve sınanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre bağlanma temelli modelde güvensiz bağlanma örüntüleri olan kaygılı, kaçınmacı bağlanmanın ve psikolojik kontrolün gelişimsel faktörler olarak geliştirilen modelde güçlü birer değişken olduğu ve uyumsuz mükemmeliyetçi kişilik özelliğinin patolojiye giden yolu güçlendiriği görülmüştür. Aynı zamanda psikolojik kontrol modelinde de uyumsuz mükemmeliyetçi kişilik özelliğinin, psikolojik kontrol ve romantik ilişki-eş odaklı obsesif kompulsif belirtiler arasında bir aracı olduğu görülmüştür. Yapılan model analizi sonucunda yetişkin bağlanma biçimi, ebeveynlerin psikolojik kontrolü ve bireyin mükemmeliyetçilik düzeyinin eş odaklı ve romantik ilişki temalı obsesif-kompulsif belirtileri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of the study was to investigate the link between adult attachment styles, perceived level of psychological control and autonomy support from participants' parents, perfectionistic tendencies to partner related and romantic relationship themed obsessive compulsive symptoms. The sample in the study included 233 (66%) female and 120 (34%) male university students who were attending to diffrent faculties at Hacettepe University. In the study "Experiences in Close Relationships Inventory II (ECRI - II)", "Psychological Control Scale - Youth Self Report (PCS-YSR)", ''Autonmy Support Scale'', "Frost Multidimensional Perfectionism Scale (F-MPS)", Relationship Obsessions and Compulsions Inventory (ROCI) and Partner-Related Obsessive-Compulsive Symptoms Inventory (PROCSI) were administered to the participants. Developmental models were evaluated with Structural Equation Model (SEM). In the study, attachment based developmental model was generated at first. Afterwards, psychological control based model generated and tested. In consequence of the model analysis adult attachment styles, parents' psychological control and level of perfectionistic tendencies of participants, partner related and romantic relationship themed obsessive-compulsive symptoms were evaluated with an integrated approach. According to the results of the attachment based model anxious and avoidant attachment and psychological control take place as strong developmental variables in the model. Also it has shown that maladaptive perfectionism make stronger the pathway to psyhopathology. In a similar manner, psychological control based model also showed that maladaptive perfectionism mediated the relationship of parents' psychological control and partner related and romantic relationship themed obsessive-compulsive symptoms. Results were discussed in the light of literature.