Gediz kaplıcalarının (Kütahya) hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal değerlendirilmesi
Hydrogeological and hydrogeochemical study of the Gediz spas, Kütahya, Turkey
Yazar: CİHAN GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN TARCAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Jeotermal enerji = Geothermal energy

Özet:
Ilıca ve Muratdağı jeotermal alanları Simav grabeninin doğu ucunda yer almaktadır. GedizIlıca jeotermal alanında Paleozoik yaşlı metamorfikler ve bunları kesen fay zonları rezervuarkayayı Senozoyik yaşlı sedimenter birimlerinin kil ve marn gibi geçirimsiz katmanları ise örtübirimleri oluşturur. Muratdağı'nda ise Jurasik yaşlı metasedimenter birimler ile Muratdağıkarmaşığının ikincil permeabiliteli seviyeleri rezervuar kaya niteliğini taşırlar. Ilıca alanındakaynaklar Dağardı melanjı ile Yeniköy formasyonu dokanağından boşalım yapmaktadırlar.Ilıca ve Muratdağı alanında termal suların sıcaklıkları sırası ile 31,2°C-77°C ve 20,3°C-43°Carasında değişmektedir. Bu noktalardan periyodik olarak 4 kez örnekleme yapılıp ölçüm veanalizleri ayrıntılı olarak tamamlanmıştır. Her iki jeotermal alan da meteorik yeraltı sularıylabeslenmektedir. Termal sular her iki alanda da buhar ısıtmalı sular olup Ilıca alanında sodyumsülfat Muratdağı alanında ise magnezyum sülfat tiptir. Ilıca termal suları yüzde 54-70oranında sıcak su içeriği ile soğuk yeraltı suları ile karışmaktadır. Muratdağı termal suları iseözel bir karakter ile ana akışkanı barındırmayan buhar ısıtmalı sulardır. Ilıca jeotermal sularımevsimsel etkiler ile ısı ve Eh gibi ölçümlerde yüksek farklar göstermektedir. Termal sulararagonit, kalsit, kalseduan, hematit, illit, kaolinit ve kuvars gibi minerallerce doygundur.Jeotermal alanların yaklaşık rezervuar sıcaklıkları, Ilıca 162ºC, Muratdağı ise 84ºC'dir. Ilıcajeotermal alanında Gediz Belediyesi tarafından bir ısıtma projesi yapılmaktadır. Her ikijeotermal alanda da termal turizm amaçlı tesisler bulunmaktadır ve kullanım suları direkt alıcıortamlara verilmektedir. Suların özellikleri ısıtmacılık uygulamalarında yüksek kullanımdandolayı çeşitli uygulama ve çevresel sorunlar oluşturmaya yatkındır.

Abstract:
The Kütahya Gediz spas are located in the eastern part of the Simav Graben, which is oneof the Western Turkey grabens. Gediz geothermal systems have been physically divided intotwo main groups; the Ilıca and Muratdağı geothermal areas. The reservoir rocks of thegeothermal systems are Paleozoic metamorphic rocks in the Ilıca area and Jurassic toCretaceous Muratdağı Melange, which consists of marble, cherty limestones, schist,ultramafic rocks and their complexes, in the Muratdağı area. Since the clayey levels of theoverlying Miocene - Pliocene sedimentary rocks, they are the cap rocks of the systems. Theheat sources are the high geothermal gradient caused by graben tectonics of the area. Thermalwaters in the Ilıca and Muratdağı areas are generally sodium, sulfate and bicarbonate andcalcium, sulfate types, respectively. Cold waters in the areas are mainly dominated bymagnesium and bicarbonate ions. Assessments of chemical geothermometers and mixingmodels applied to the thermal waters, which have measured discharge temperatures rangingfrom 31.2°C to 77°C in Ilıca area and 20.3°C to 43°C in Muratdağı area, suggest that reservoirtemperatures 162°C in Ilıca area and 84°C in Muratdağı area. The important environmentalproblems in Ilıca area are boron and total dissolved solids contaminations in cold aquifers andsoils. To prevent these environmental impacts of thermal waters used for spas and districtheating in the area, re-injection of produced thermal waters into the geothermal reservoirs isnecessary.