Menenjitli çocuklarda klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of clinical and laboratory findings of childrenwith acute bacterial and enteroviral meningitis
Yazar: AYGUN BABAYEVA
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE EMİROĞLU
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Akut bakteriyel ve enteroviral menenjit tanısı konulan çocuk hastaların; yaş, cinsiyet, başvuru yakınmaları, başvuru öncesi antibiyotik kullanımı, yatışa kadar geçen süre, serum ve beyin omurilik sıvısı (BOS) bulguları, kültürlerde üretilen etkenler, kullanılan antibiyotikler,  tedavi süresi, önceden altta yatan hastalık varlığı, şifa durumu, gelişen erken komplikasyonlar açısından incelenerek, hastaların  klinik, laboratuvar bulguları ve tedavi protokollerinin etken, yaş ve erken komplikasyonlarla ilişkisi  retrospektif olarak değerlendirildi.
Gereç ve yöntemler: Eylül 2013-Eylül 2020 tarihleri arasında Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Servisi'nde akut menenjit ön tanısı ile yatırılarak ileri tetkik ve tedavi edilen 0-20 yaş aralığındaki hastalar dahil edildi. Hastaların verileri geriye dönük olarak hastane otomatizasyon sistemi ve arşiv dosyalarından elde edildi. Akut menenjit ön tanısıyla BOS incelemesi yapılan 177 hastadan, menenjit dışı tanı alanlar, kronik menenjit etkenleri saptananlar, az sayıda olan viral etkenler, ventriküloperitoneal şant menenjit gibi özel hasta grupları çalışmanın güvenilirliğini olumsuz etkileyebilecek için çalışma dışı bırakıldı. Kesin bakteriyel menenjit tanısı alan 22 hasta ve enteroviral menenjit tanısı alan 26 çocuk hasta   olmak üzere toplam 48 çocuk hasta ileri istatistiki analize alındı. Veriler IBM SPSS V23 ile analiz edildi. Önem düzeyi p<0,05 alındı.
Bulgular: Akut menenjitli çocuk hastaların yaş ortalaması 83,46 ± 62,68 ay olup, %79.2'si erkek idi. Yaş ve cinsiyet yönünden bakteriyel ve enteroviral menenjit arasında fark yoktu. Bakteriyel menenjitli 22 hastadan 15'inde S. pneumoniae, 4'ünde N. meningitidis, 2'sinde E.coli, 1'inde ise H. influenzae  tip b etken olarak saptandı. Enterovirus menenjitli hastaların tamamında tanı, BOS PCR incelemesi ile konuldu. Bakteriyel menenjitli hastalarda BOS PCR pozitifliği %86.3, BOS kültüründe üreme %50, BOS Gram boyamada pozitiflik %.27.3 ve kan kültüründe üreme %.27.3 oranında gözlendi. Bakteriyel menenjitli olup BOS PCR testi negatif sonuçlanan 3 hastaya kan kültürü ile tanı konuldu. Bakteriyel menenjitli hastalarda BOS glukoz ve protein düzeyleri, kanda lökosit sayısı, CRP ve PCT düzeyleri, enteroviral menenjitli hastalara göre anlamlı düzeyde yüksekti. Bakteriyel menenjitli hastalarda beyin görüntülemede meningeal tutulum, subdural enfeksiyon ve intrakraniyal kanama daha fazla oranda saptandı. E.coli  menenjitli iki hasta da infantidi. Bakteriyel menenjit durumu için PCT parametresine ait AUC değeri 0,855 olarak istatistiksel olarak anlamlı elde edildi (p=0,001).
Sonuç: Akut menenjitli hastalarda viral ve bakteriyel menenjit ayrımı yapılması tedavinin erken ve uygun başlanılmasında ve takipinde gereksiz antibiyotik tedavisinin başlanmasını önleyecektir. Bu ayırımın yapılmasında BOS PCR testi en etkili yöntem olmakla birlikte PCT değerleri de faydalı olabilir.

Abstract:
Pediatric patients diagnosed with acute bacterial and enteroviral meningitis; In terms of age, gender, complaints at admission, use of antibiotics before admission, time to hospitalization, serum and cerebrospinal fluid (CSF) findings, agents produced in cultures, antibiotics used, duration of treatment, presence of pre-existing disease, recovery status, and early complications. The clinical and laboratory findings of the patients and the relationship between the treatment protocols and the causative agent, age and early complications were evaluated retrospectively.

Materials and methods: Patients between the ages of 0-20 years who were hospitalized with the suspected acute meningitis in the Division of Pediatric Infectious Disease, Department of Pediatrics, Selcuk University Faculty of Medicine between September 2013 and September 2020, and who were treated for further examination and treatment were included. The data of the patients were obtained retrospectively from the hospital automation system and archive files. Special patient groups such as those with non-meningitis diagnosis, those with chronic meningitis factors, a small number of viral agents, ventriculoperitoneal shunt meningitis among 177 patients who underwent CSF examination with the suspected acute meningitis were excluded from the study as this could negatively affect the reliability of the study. A total of 48 pediatric patients, 22 of whom were diagnosed with definitive bacterial meningitis and 26 patients with enteroviral meningitis, were included in the further statistical analysis. Data were analyzed with IBM SPSS V23. Significance level was taken as p<0.05.

Results: The mean age of pediatric patients with acute meningitis was 83.46 ± 62.68 months, and 79.2% of them were male. There was no difference between bacterial and enteroviral meningitis in terms of age and gender. S. pneumoniae in 15 of 22 patients with bacterial meningitis, N. meningitidis in 4, E. coli in 2, and H. influenzae type b in 1 were found to be causative agents. All patients with enterovirus meningitis were diagnosed by CSF PCR. In patients with bacterial meningitis, CSF PCR positivity was 86.3%, CSF culture growth was 50%, CSF Gram staining was 27.3% and blood culture was 27.3%. Three patients with bacterial meningitis with negative CSF PCR test were diagnosed by blood culture. CSF glucose and protein levels, blood leukocyte count, CRP and PCT levels were significantly higher in patients with bacterial meningitis compared to patients with enteroviral meningitis. In patients with bacterial meningitis, meningeal involvement, subdural infection and intracranial hemorrhage were detected more frequently in brain imaging. Both patients with E.coli meningitis were infants. The AUC value of the PCT parameter for bacterial meningitis was 0.855, which was statistically significant (p=0.001).

Conclusion: Differentiating between viral and bacterial meningitis in patients with acute meningitis will prevent unnecessary antibiotic therapy in the early and appropriate initiation and follow-up of treatment. Although CSF PCR test is the most effective method in making this distinction, PCT values can also be useful.