Ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen obezite önleme programının etkinliği
Effectiveness of obesity prevention program for secondary school students
Yazar: SEMA SAL ALTAN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BEKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Obezite = Obesity ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen obezite önleme programının etkinliğini değerlendirmektir.
Yöntem: Çalışma, girişim (n=58) ve kontrol grubu (n=58) olmak üzere toplam 116 öğrenci ile yürütülmüştür. Girişim grubuna yeme tutumları, öz yeterlilik ve obezite farkındalığı kavramlarını içeren obeziteyi önlemeye yönelik eğitim programı uygulanmıştır. Veriler girişim öncesi ile girişim sonrası 6., 12., ve 15. aylarda toplanmıştır.    Verilerin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde çok yönlü varyans analizi, Bonferroni düzeltmeli t testi ve çok gözlü ki-kare testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Girişim grubunda yer alan çocukların Beden Kütle İndeksi sınıflaması oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamazken (p=0.991) kontrol grubunda yer alan öğrencilerin 1. ay ölçümleri ile 15. ay ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Yeme davranışı anketi toplam puan ortalamaları arasında grup, zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı belirlenmiştir (p˃0.05). Ortaokul Öz Yeterlilik Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında grup ve zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Obezite Farkındalık Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında grup etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı ancak zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunduğu saptanmıştır (p<0.05). 
Sonuç: Obezite önlemeye yönelik geliştirilen eğitimin obezite önleme durumunda etkili olmadığı belirlenmiştir. Eğitime aile faktörünün de eklenmesi gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the effectiveness of the obesity prevention program developed for secondary school students.
Method: The study was conducted with a total of 116 students, 58 in the intervention group and 58 the control group. A training program to prevent obesity, including eating attitudes, self-efficacy and obesity awareness concepts, was applied to the intervention group. The data were collected before the intervention, at the 6th, 12th, and 15th months after the education, and analyzed using the repetead measures MANOVA, one way repetead measures ANOVA. In the evaluation of the data, multiple variance analysis, Bonferroni adjusted paired t test and multi-eyed chi-square test.
Results: While there was no statistically significant difference between the BMI classification rates of children in the intervention group (p=0.991), a statistically significant difference was found between the 1st month measurements and the 15th month measurements of the students in the control group (p<0.05). It was determined that there was no statistically significant difference between the total score averages of eating behavior questionnaire in terms of group, time and group-time interaction (p˃0.05). While there was no statistically significant difference between the total score averages of Self-Efficacy Scale in Secondary School Children in terms of group and time interaction, a statistically significant difference was found in group-time interaction (p<0.05). It was found that there was no statistically significant difference between the total mean scores of the Obesity Awareness Scale in terms of group interaction, but there was a statistically significant difference in terms of time and group-time interaction (p<0.05).
Conclusion: It has been determined that the education developed for obesity prevention is not effective in the prevention of obesity. It is suggested that the family members should also be added to education.