Mimarinin biçimlenmesinde kültürel faktörler: Türkiye ölçeğinde kültürel değişimlerin eğitim binalarına yansıması örneğinde
Cultural factors in architectural manner: Reflections of the cultural changes to the school buildings in Turkey
Yazar: PINAR ACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMÜR BARKUL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kültür = Culture ; Mimarlık = Architecture ; Okul binaları = School buildings ; Sosyal değişme = Social change

Özet:
Bu araştırma, günlük hayatta çok sık kullanılan 'kültür' kavramının ve mimari ile ilişkilerinin incelenip ; kültürel değişimlerin eğitim binalarına yansımasının ortaya konulması çalışmasıdır. Öncelikle kültür kavramının tanımları, özellikleri, çeşitleri, sınıflandırılması ve kültürel süreçler incelenip, bunların mimariye yansımaları araştırılmıştır. Kültür-mimarlık ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Kültür- mimarlık çalışmalarının hangi yönlerden ele alındığı ortaya konulmuştur. En genel bakış açısıyla iki şekilde incelendiği sonucuna varılmıştır. Bunlardan birincisi kültürün farklılaşmasıdır. Aynı ihtiyaçların karşılanma şekillerinin mekana yansımalarının kültürlere göre farklılaşmalarının incelendiği karşılaştırmalı bir çalışmadır. İkincisi ise kültürel değişimlerin mimariye yansımasıdır. Toplumda değişen sosyo-kültürel etkenler sonucunda bina ihtiyaçları değişmektedir. Bu çalışmada değişim eğitim binaları çerçevesinde incelenmiştir. Egemen kültürün ürünü olan eğitim binalarından toplumun değişen ihtiyaçlarının ne şekilde belirlendiği ortaya konmuştur. Devletin belirlediği tip okul projeleri ve özel okul projeleri incelenmiştir. Farklı planlamaların sebepleri, değişen sosyo kültürel faktörler bağlammda 1923 'den günümüze kadar olan dönemde incelenmeye çalışılmıştır. Değişimin ek yapılan devlet okullarına ve yeni yapılan devlet okulları ile ek yapılan özel okullara ve yeni yapılan özel okullara yansıması incelenmiştir. İhtiyaç programlarının mekana yansımasıyla, 'değişenler ve değişmeyenler' ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise şu düşünce öne çıkmaktadır: İster egemen kültür, isterse toplum şekillendirsin tüm mimarlık insanın elinden çıkmıştır. İnsanlar binaları, binalar da insanları şekillendirmektedir. Karşılıklı bir etkileşim söz konusudur. Mimarlar kültürün değişmesini ve farklılaşmasını gözardı etmeden insanları da doğru şekillendirecek binalar tasarlamalıdır. İlköğretim binaları bunların en önemlileridir. Geleceği şekillendirecek olan bugünün çocuklarının zamanlarının büyük kısmını geçirdikleri eğitim mekanları hızlı bir değişim ve gelişim içindedir. Eğitim yapılarının kullanıcının gereksinimlerine yeterli olması için bu değişim ve gelişimlerin tasarımcılar tarafından iyi incelenmesi gerekmektedir.Anahtar kelimeler: Kültürel değişim, eğitim binaları

Abstract:
This article puts the reflections of the cultural changes to the education buildings taking it's starting point on the notion "culture" which has an often usage in daily life and connection between culture and architecture. Primarily, the notion "culture" is searched under its definitions, properties, samples, classifications and boundaries, with the reflections of these results to architecture. Searching them with their ways of studies has constituted the relation between culture and architecture. It is found that in its most common overview, these studies are observed in two main groups. The first group maintains the researches of cultural differences where it is compared how the same needs result in space within different societies. The second group maintains' the researches of cultural variations reflecting to architecture. Due to varying socio-cultural factors the architectural demands of the public changes. The education buildings are examined for this group and with the help of these dominant cultural effected buildings it is put forward how the varying needs of public is determined. The reason of different designs, under the varying socio-cultural factors from 1923 to today, is searched with the examples of the government type schools and private schools. The inquiry took its place in the new government schools and old government schools with new additions while the same consideration was taking place in the private schools. The changes and constants in the design program and their effects to the space construction are searched. While drawing a conclusion the leading consideration is that whether they have been shaped by the dominant cultural effects or by the social effects all architectural products have been made by human and with a mutual interaction while human beings shape the buildings at the same time buildings shape human beings too. Architects should prepare their designs that will influence the social personality with the awareness of variation and differentiation in culture.Keywords: Cultural change with diversity, school buildings.