Kriz dönemlerinde uygulanan kurumsal stratejilerde entelektüel liderliğin rolü: Otel işletmelerinde bir uygulama
The role of intellectual leadership in corporate strategies applied during crisis: An implementation in hotel managements
Yazar: ZEYNEP TOMBAŞ
Danışman: PROF. DR. DERMAN KÜÇÜKALTAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Büyüme stratejileri = Growth strategies ; Entelektüel liderlik = Intellectual leader ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Kriz = Crisis ; Kurumsal strateji = Corporate strategy ; Küçülme = Downsizing ; Liderlik = Leadership ; Otel işletmeciliği = Hotel business ; Oteller = Hotels ; Strateji = Strategy

Özet:
Siyasi, ekonomik, terör, doğal afetler ya da salgın hastalıklar sebebi her ne olursa olsun krizler işletmeler için; öngörülmesi zor, gelecek planlarını alt üst eden, acilen çözümlenmezse işletmenin varlığını dahi tehdit eden durumlardır. Turizm sektöründe faaliyet gösteren otel işletmeleri krizlere karşı duyarlı olan yapısıyla yaşadığı krizlerden önemli ölçüde etkilenirken ve bu süreçte uyguladığı stratejilerin ve aldığı önlemlerin işletmenin devamlılığı açısından hayati önemi bulunmaktadır. Otel işletmeleri krizleri, lider yetersizliği nedeniyle başarısızlıkla ya da stratejik düşünebilen, vizyon sahibi, toplumsal olaylara duyarlı, muhakeme yeteneği yüksek ve entelektüel, rasyonel, duygusal yetkinlikleriyle fark yaratabilen liderlerle krizleri fırsata çevirerek başarılı bir şekilde sonlandırabilir. Bu çalışmada, otel yöneticilerinin sahip olduğu entelektüel liderlik özelliklerinin kriz dönemlerinde uyguladıkları kurumsal stratejileri üzerinde anlamlı bir etkisinin olup olmadığını ortaya koymak amacıyla İstanbul ve Antalya'da faaliyet gösteren 5 yıldızlı otel işletmelerindeki 321 üst düzey otel yöneticisinden anket yoluyla veriler toplanmış ve SPSS 25.0 ve AMOS 24 programları kullanılarak analizler yapılmıştır. Analiz sonuçları İstanbul'daki otel yöneticilerinin kriz dönemlerinde büyümeyi tercih ederken, Antalya'daki yöneticilerinin daha çok küçülmeyi tercih ettiğini göstermektedir. Aynı zamanda İstanbul'daki otel yöneticilerinin, Antalya'dakilere kıyasla entelektüel liderlik özelliklerine yönelik algılarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Krizlerin otel yöneticilerinin büyüme kararları üzerinde etkili olmadığı, küçülme kararları üzerinde anlamlı düzeyde etkisinin olduğu sonucuna ulaşılırken entelektüel liderlik özellikleri boyutlarından entelektüel liderlik yetkinliği, işletme ve paydaşları güçlendirme yetkinliği ve kurumsal temsiliyet yetkinliğinin büyüme kararları üzerinde pozitif etkisinin olduğu, küçülme kararları üzerinde ise sadece entelektüel liderlik yetkinliği boyutunun negatif yönde etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca doğal ve biyolojik krizlerde otel yöneticilerinin sahip olduğu entelektüel liderlik özelliklerinin büyümeye yönelik stratejik kararlarında negatif yönlü aracılık etkisinin olduğu, küçülmeye yönelik stratejik kararları üzerinde de olumsuz etkiyi azaltma yönünde bir aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Political, economic, terrorism, natural disasters or epidemics crises are the situations which are difficult to predict, disrupt future plans, threaten even the existence of the business if they are not resolved urgently. While hotel businesses operating in the tourism sector are significantly affected by the crises they experience with their sensitive structure to crises, the strategies implemented and the measures taken in this process are of vital importance for the continuity of the business. Hotel businesses can successfully end crises by failure, due to lack of leaders or with managers who can think strategically, have vision, are sensitive to social events, have high judgment skills, and can make a difference with their intellectual, rational and emotional competencies. In this study, in order to reveal whether the intellectual leadership characteristics of hotel managers have a significant effect on their corporate strategies implemented in crisis periods. Research data were collected from 321 senior hotel managers in 5-star hotels in Istanbul and Antalya.  Analyzes were made by SPSS 25.0 and AMOS 24 programs. Results show that while hotel managers in Istanbul prefer to grow in times of crisis, their managers in Antalya prefer to shrink more. Concurrently, it is seen that hotel managers in Istanbul have a higher perception of intellectual leadership characteristics compared to those in Antalya. It has been concluded that the crises did not have an effect on the growth decisions of the hotel managers, but had a significant effect on the downsizing decisions, the intellectual leadership competency, the competency of empowering the business and stakeholders, and the competency of corporate representation have a positive effect on the growth decisions, while only the intellectual leadership competency factor has been found to have a negative effect on the downsizing decisions. In addition, it has been determined that the intellectual leadership characteristics of hotel managers in natural and biological crises have a negative mediating effect on their strategic decisions for growth, and also they have a mediating effect on their strategic decisions towards downsizing to reduce the negative effect.