Öğrenci ve mezun hemşirelerin yetkinlik algıları ile otonomi ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki
The relationship between the competence perception of student and graduate nurses and their autonomies and critical thinking disposition
Yazar: ZÜLFİYE BIKMAZ
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Yetkinlik = Competence ; Özerklik = Autonomy ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Araştırma, hemşirelerin algılanan yetkinlik düzeyleriyle öğrenci hemşirelerin hemşirelerden bekledikleri yetkinlik düzeyleri, eleştirel düşünme eğilimleri, algılanan otonomi düzeyleriyle sosyo-demografik arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte tasarlanmıştır. Ayrıca çalışan ve öğrenci örnekleminde özgün adı "Nursing Competence Scale (NCS)" olan "Hemşire Yetkinlik Ölçeği (HYÖ)"nin kültürlerarası uyarlanması bağlamında geçerlik ve güvenirlik çalışılması sebebiyle metodolojik tipte bir çalışmadır.
Araştırmanın örnekleminde, bir üniversite hastanesinde en az 6 aydır çalışan ve uygun şekilde anketleri dolduran 443 kişi hemşire grubunu oluşturmuştur. Dört kamu üniversitesi hemşirelik bölümü 3. ve 4. sınıf öğrencilerinden oluşan 543 birey öğrenci grubunu oluşturmuştur. Veri toplama araçları; katılımcıların sosyo-demografik, kişisel-mesleki özelliklerini tanımlamaya yönelik hazırlanan soru formu, "HYÖ", "Sosyotropi-Otonomi Ölçeği'nin Otonomi Altölçeği" ve "Kaliforniya Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği" kullanılmıştır. Değerlendirmede betimleyici istatistikler, nonparametrik testler, Rasch analizi, korelasyon ve regresyon testleri kullanılmıştır.
HYÖ'nin çeviri-geri çevirisi yapılarak dil geçerliliği ve uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Son hali verilen ölçek, öğrenci ve hemşirelerden oluşan bir grup üzerinde pilot uygulaması yapılmıştır. Ölçeğin zamana göre değişmezliği test-tekrar test yöntemi ve zaman sorununu azaltmak amacıyla iki yarı güvenirliği yöntemi kullanılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık analizlerinde, madde toplam puan korelasyonları incelenmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa katsayısı; hemşirelerde 0,980, öğrencilerde 0,986 olarak belirlenmiştir. 
Yaş, cinsiyet, medeni durum, aile yapısı, eleştirel düşünme eğitimi almış olmak, eğitim durumu, öğrencinin sınıfı, çalışılan servis, çalışma şekli, poziyonu ve çalışma süresi gibi değişkenler ile yetkinlik ve eleştirel düşünme arasında istatistiksel anlamlılık taşıyan ilişki bulunmuştur. Öğrenci grubunun; sınıfı çalışma durumu, karar veriş biçimi, mezunların; toplam çalışma süresi, çalışma şekli ve eğitim durumu gibi değişkenler ile otonomi arasında istatistiksel anlamlılık taşıyan ilişki belirlenmiştir. 
Sonuç olarak; kültürlerarası uyarlaması yapılan HYÖ'nin geçerli ve güvenilir bir araç olduğu ve otonomi ve eleştirel düşünmeyle ilişkili olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was planned as a descriptive regressive study in order to determine the relationship between the competency levels of working nurses, the levels of competency expected by nursing students, the critical thinking disposition of nurses, their perceived autonomy levels, and certain socio demographic characteristics. It is also a methodological study with regard to the intercultural adaptation of the Nursing Competence Scale (NCS) in both working and student samples.
The sample of the study group of nurses at a university hospital for at least 6 months working properly and consists of 443 people filled out questionnaires. The student group, consisting of 543 individuals from the 4 public university nursing 3rd and 4th grade students. Data collection tools consisted of a questionnaire prepared in order to define the socio demographic, economic, and personal characteristics of the participants, the "Nursing Competency Scale", the "Autonomy Subscale of the Sociotropy – Autonomy Scale", and the "California Critical Thinking Disposition Inventory". In data evaluation, descriptive statistics, nonparametric tests, Rasch analysis and correlation and regression tests were used.
The language validity of the "NCS" was performed by translation and back translation, and the context validity of the scale was performed with expert views. The scale, which was formed into its final structure, was applied in a pilot application on a group consisting of graduate and student nurses. The time constancy of the test was obtained by analysis testing retesting method. In order to reduce the time problems with the two half reliability method was used. The Cronbach Alpha coefficient of the scale was found to be 0.980 for the nurse group and 0.986 for the student group.
Statistically meaningful relationships between competence and critical thinking and variables such as age, gender, marital status, family structure, having had critical thinking training, education level, class of the students, service worked in, employment style and position, and employment duration were found.  Statistically meaningful relationships between autonomy and certain variables of the student group such as year, employment status, decision making style regarding self, total duration of employment, employment style, and education status were found.
As a result, it was determined that the NCS which was adapted interculturally was a valid and reliable measurement tool and was found to be associated with autonomy and critical thinking.