Farklı sektörlerdeki belirli mesleklere ilişkin toplumsal cinsiyet algısı: Doğrudan ve dolaylı ölçüm yöntemlerine ilişkin bir araştırma
Gender perception for specific professions in different sectors: A research about explicit and implicit measurement methods
Yazar: TAYFUN BULUT
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ŞAHİN BAŞFIRINCI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kozmetik sektörü = Cosmetic sector ; Madencilik sektörü = Mining sector ; Mesleki benlik algısı = Vocational self perception ; Mesleki rol = Career role ; Mesleki toplumsal cinsiyet = Occupational gender ; Meslekler = Occupations ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçüm yöntemleri = Measurement methods

Özet:
Toplumsal cinsiyet, toplumun kişilere yüklediği roller ve basmakalıp yargılar gibi çeşitli unsurlar ile yaşamın pek çok alanını etkilemektedir. Toplumsal cinsiyetle ilgili bu unsurlar erkeklerin veya kadınların hem Türkiye hem de dünya genelinde belirli mesleklerde ve sektörlerde yoğunlaşmalarına neden olmaktadır. Günümüz dünya işgücü piyasasında, genel olarak erkeklerin bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında, kadınların ise hemşirelik ve sosyal hizmet gibi alanlarda yoğunlaştıkları görülmektedir. Bu durum mesleklere ilişkin eşitsiz bir cinsiyet dağılımına yol açmaktadır. Tüm bu etkenlerden dolayı konu ile ilişkili olarak yapılan araştırma sayısı hızla yükselmiştir. Ancak yabancı literatüre kıyasla Türkiye'de mesleklere ilişkin cinsiyetçi algılamaları sektörler üzerinden konu alan araştırma sayısının son derece az olduğu görülmektedir. Bu nedenle bu araştırmanın birinci amacını, Türkiye'de kozmetik ve madencilik sektörlerindeki 8 farklı mesleğe ilişkin toplumsal cinsiyet algısını ortaya koymak oluşturmaktadır. Araştırmanın ikinci amacını, farklı sektörlerdeki belirli mesleklere ilişkin toplumsal cinsiyet algısının doğrudan ve dolaylı ölçüm yöntemiyle karşılaştırmalı olarak incelenmesi oluşturmaktadır. Mesleklere ilişkin cinsiyetçi algılamalarda farklı ölçüm yöntemlerinin etkisi incelenerek yöntemsel açıdan konuya yönelik yeni bilgiler sağlanmaktadır. Son olarak araştırmanın üçüncü amacı ise mesleklere ilişkin toplumsal cinsiyet algısını farklı sektörler üzerinden incelemektir.
Araştırmada, nicel yöntemden yararlanılmıştır. Bu bağlamda Trabzon Üniversitesi öğrencilerinin kozmetik ve madencilik sektörlerindeki 8 farklı mesleğe ilişkin toplumsal cinsiyet algılamaları, doğrudan (anket) ve dolaylı (senaryo) olarak iki farklı yöntemle incelenmiştir. Araştırma verilerinin analizi bağımsız örneklem t-testi ve ki-kare analizi ile yapılmıştır. Sonuçlar, katılımcıların mesleklere yönelik güçlü bir cinsiyetçi bakış açısına sahip olduklarını ve toplumsal cinsiyetçi algılamalarda ölçüm yöntemi ve sektör farklılıklarının önemli bir etken olduğunu yansıtmaktadır.

Abstract:
Gender affects many areas of life with various factors such as the roles that society places on people and stereotypes. Gender-related elements of these men or women and causes them to concentrate in Turkey as well as in certain occupations and industries worldwide. In today's world labor market, men are generally concentrated in the fields of science, technology, engineering and mathematics, and women are concentrated in fields such as nursing and social work. This phenomenon leads an gender equality problem across different professions. Due to all these factors, the number of researches related to the subject has increased rapidly. However, in Turkey, compared to foreign literature concerning the professions sexist perceptions among sectors shows that the number of field research on the subject is extremely limited. Therefore, the first objective of this research, to explore gender perceptions toward eight different professions in two different sectors, namely cosmetics and mining sectors in Turkey. The second aim of the research is to examine the gender perception of certain professions in different sectors by direct and indirect measurement method. By examining the effect of different measurement methods in sexist perceptions about professions, new information about the subject is provided methodologically. Finally, the third aim of the research is to explore if gender perceptions toward professions differ regarding to the sector.
In the research, quantitative method was used. In this context, the gender perceptions of Trabzon University students related to 8 different professions in the cosmetics and mining sectors were examined through two different methods: direct (questionnaire) and indirect (scenario). The analysis of the research data was done by independent sample t-test and chi-square analysis. The results reflect that participants have a strong sexist perspective towards professions, and measurement method and sector differences are an important factor in gender perceptions.