Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu tanısı bulunan 8-15 yaş arası çocuklarda yürütücü işlev fonksiyonlarının bilgisayar tabanlı nöropsikolojik test bataryası olan CNSVS (the central nervous system vital signs)ile değerlendirilmesi
Evaluation of executive functions in children with attention deficit/hiperactivity disorder aged 8-15 by using a computerized neuropsychological test battery, CNSVS (the central nervous system vital signs)
Yazar: KEMAL UTKU YAZICI
Danışman: PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: DEHB, erken başlangıç gösteren, oldukça sık görülen ve işlevselliği yoğun bir şekilde etkileyen nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB etiyolojisini belirlemeye yönelik yapılan birçok deneysel ve teorik çalışma, nöropsikolojik yetersizliklerin özellikle de yürütücü işlev bozukluklarının, etiyolojide önemli bir rolü olduğunu göstermiştir. Sonrasında araştırmacılar, farklı DEHB alt tiplerinde, farklı yürütücü işlev bozukluklarının rol oynayabileceğini ileri sürmüşlerdir. Bu çalışmada; DEHB tanılı olguların, bilgisayar tabanlı test bataryası (CNSVS) ile nöropsikolojik profilinin saptanması, yürütücü işlev bozuklukları açısından DEHB grubunun, sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması, DSM-V taslak kriterlerine göre sınıflandırılan DEHB alt tiplerinin kendi aralarında ve sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması ve olası yürütücü işlev farklılıklarının saptanması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamıza, Ege Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği?ne başvuran, deneyimli bir çocuk psikiyatristi tarafından yapılan yarı yapılandırılmış psikiyatrik görüşme (K-SADS-PL) sonucu DEHB tanısı alan, 8-15 yaş arası olgular alınmıştır. Daha sonra, bütün olgular, tanıya kör olan deneyimli iki çocuk psikiyatristi tarafından tekrar değerlendirilmiştir. Klinik tanı, ?Best Estimate Procedure? yöntemiyle (aile ve çocukla yapılan yarı yapılandırılmış psikiyatrik görüşme, aile ve öğretmenler tarafından doldurulan ölçekler ve WISC-R iki alt test sonucu) konulmuştur. Olgular, DSM-V taslak kriterleri açısından da değerlendirilerek, 101 DEHB-Bil, 50 DEHB-DE, 50 DEHB-Rest ve 100 sağlıklı kontrol olgusu, çalışmamızın örneklemini oluşturmuştur. Grupların oluşturulmasından sonra tüm olgulara, CNSVS nöropsikolojik test bataryası uygulanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 16.0 programıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Uygulanan CNSVS sonucu elde edilen ana bölüm puanlarının hepsinde (Nörokognitif İndeks, Toplam Bellek, Psikomotor Hız, Reaksiyon Süresi, Bütüncül Dikkat ve Bilişsel Esneklik), DEHB grubu kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük puan almıştır. DEHB alt tipleri kendi aralarında değerlendirildiğinde, DEHB-Rest grubunun, bilgi işlem süreci açısından diğer alt tiplerden, anlamlı olarak daha yavaş oldukları, DEHB-Bil grubunun ise, tepki ketleme konusunda, diğer alt tiplere göre anlamlı olarak daha fazla sorunyaşadığı ve DEHB-Bil tanılı olguların daha dürtüsel olduğu saptanmıştır. 123Sonuç: Bu çalışmada, DEHB grubu, nöropsikolojik özellikleri açısından, kontrol grubundan anlamlı olarak farklılaşmıştır. Dolayısıyla, bu alanda kullanılmakta olan bilgisayar tabanlı test bataryalarından elde edilen puanların, DEHB tanısı koyma aşamasında, klinik gözlem ve psikiyatrik değerlendirmeye yardımcı bir parametre olarak kullanılabileceği düşünülmüştür. Esas olarak; çalışmamızda, iyi tanımlanmış DEHB alt tiplerinin kendi aralarında nöropsikolojik açıdan karşılaştırılması yapılmıştır. Kullanmakta olduğumuz DSM-IV sınıflandırma sistemine ek olarak, DSM-V taslak kriterlerine uygun şekilde hareketlilik semptomları kısıtlı olan DEHB-DE grubu (DEHB-Rest) üçüncü alt tip olarak örnekleme alınmıştır. Sonuçlar, DEHB-Rest alt tipinin, özellikle bilgi işlem sürecinde diğer alt tiplerden ayrıştırılabildiğini, bu grubun bilgi işlem sürecinde diğer alt tiplere göre anlamlı olarak daha yavaş olduğunu göstermiştir. Bu bulgumuz, hareketlilik semptomlarının az olduğu DEHB-DE grubunun (DEHB-Rest), diğer alt tiplerden farklı bir grup olduğunu öngören DSM-V?i destekler niteliktedir. Bulduğumuz sonuçların, sonradan yapılacak çalışmalarla desteklendiği takdirde, DEHB?nin bilişsel haritasının çıkarılmasına yardımcı olabileceği düşünülmektedir

Abstract:
troduction and Objective: ADHD is a common neurodevelopmental disorder having significant influence over functionality as well as being associated with early onset. Many experimental and theoretical studies aiming to determine the etiology of ADHD have shown that neuropsychological inabilities, particularly executive dysfunctions, play an important role in its pathophysiology. Recently, investigators have proposed that various forms of executive dysfunction may be involved in different subtypes of ADHD. In this study, by using CNSVS computerized test battery, we aimed to determine the neuropsychological profile of ADHD patients, compare the ADHD group with healthy controls in terms of executive dysfunctions, compare subtypes of ADHD (classified according to the DSM-V draft criteria) with each other and with the control group, and reveal possible differences relative to executive dysfunctions. Method: In this study, patients aged 8-15 years who presented to the Department of Child and Adolescent Mental Health, Ege University, and were diagnosed with ADHD by an experienced pediatric psychiatrist based on the semi-structured psychiatric interviews (KSADS-PL), were included. Following admission, each patient was evaluated again by 2 experienced pediatric psychiatrists who were blinded to the previous diagnosis. The clinical diagnosis was established by `Best Estimate Procedure? method (including semi-structured psychiatric interviews of child and family, scales completed by family and teachers, and two subtests of WISC-R). Our study sample was comprised of 101 ADHD-C, 50 ADHD-PI, 50 ADHD-Rest, and 100 healthy individuals who were also evaluated with regard to DSM-V draft criteria. Following the selection of groups, each individual underwent CNSVS neuropsychological test battery. The obtained data were analyzed by SPSS 16.0 program. Results: Scores for all domains (Neurocognitive index, memory, psychomotor speed, reaction time, complex attention, and cognitive flexibility) of the CNSVS were significantly lower in the ADHD group than in the control group. When subtypes of ADHD were compared with each other, ADHD-Rest group was found to be significantly slower in information processing as compared with the others, whereas ADHD-Bil group was having significantly more problems in response inhibition as well as being more impulsive as compared with the other groups.