Erken evre Parkinson hastalığında kognitif görev ve postural stabilite ilişkisi
The relationship between cognitive task and postural stability in the early stages of Parkinson's disease
Yazar: MİRAY ERDEM
Danışman: PROF. DR. DURUHAN MELTEM DEMİRKIRAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Denge = Equilibrium ; Duruş = Posture ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
Erken Evre Parkinson Hastalığında Kognitif Görev ve Postural Stabilite İlişkisi
Giriş ve Amaç: Parkinson hastalığı erişkinlerde, genellikle ileri yaşlarda
görülen, etyopatogenezi henüz kesin olarak anlaşılamış progresif, nörodejeneratif bir
hastalıktır. Postural instabilite bu hastalığın ileri dönemlerinde görülen, özürleyici
özelliklerinden ve ana semptomlarından biridir. Bu çalışmada kliniğimizde takip edilen
erken evre Parkinson hastalarında ikincil kognitif görevin postural stabilite üzerine
etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çukurova Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Hareket
Hastalıkları polikliniğinde erken evre Parkinson hastalığı tanısıyla izlenen, hastalık
süresi en fazla 5 yıl olan 30 Parkinson hastası ve 20 sağlıklı birey prospektif olarak
değerlendirmeye alındı. Tüm olgulara nörolojik muayene, minimental test uygulandı.
Parkinson hastalığı olanların sakatlık derecesini belirlemek için Birleşik Parkinson
Hastalığı Değerlendirme Ölçeği ve Hoehn&Yahr skorları kaydedildi. Açık dönemdeki
hasta grubunda ve sağlıklı kontrollerde denge işlevleri statik postürografi cihazı
kullanılarak ölçüldü. Postürografik ölçümlerde elde edilen toplam vücut salınımı, lateral
salınım, anterior-posterior salınım, salınım alanı ve hızları ile Romberg katsayısı
parametrelerinin göz açık, göz kapalı, matematiksel ve verbal kognitif görevle birlikte
elde edilen değerleri incelendi. Postürografik ölçümlerde elde edilen veriler
karşılaştırıldı. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 22. sürüm kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Postürografik ölçümlerde gözler açık, gözler kapalı olarak yapılan
kayıtlamalarda ve ek kognitif görevler sırasında hiç bir parametrede hasta ve kontrol
grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Her iki grupta da göz
kapalı tüm ölçümlerde salınım değerleri, göz açık ölçümlere göre istatistiksel olarak
anlamlı yüksekti. Benzer şekilde ek kognitif görev ile hem hasta hem de kontrol
grubunda, lateral salınım dışındaki salınım değerleri göz açık ölçümlere göre belirgin
artmıştı. Ancak kontrol grubundan farklı olan tek değer, Parkinson hastalığı olan
olgularda matematiksel ek kognitif görev sırasında salınım alanındaki anlamlı artıştı
(p<0,05). Korelasyon analizlerinde ise Parkinson hastalığı olan olgularda yaşın özellikle
lateral salınım (r:0,370, p:0,044) ve verbal kognitif görev sırasındaki salınımlar ile
(r:0,385, p:0,036) pozitif korelasyon gösterdiği belirlendi. Motor skorların ise göz açık
ve göz kapalı bazı parametrelerle ve matematiksel kognitif görev varlığında salınım
alanı (r:0,447, p:0,013) ve hızı (r:0,469, p:0,009) ile korele olduğu saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada erken evre Parkinson hastalığı olan olgularda ikincil
kognitif görevlerin postural stabiliteyi belirgin ölçüde etkilemediği saptanmıştır.
Postural stabilite görsel, vestibüler ve propioseptif sistemlerin entegrasyonu ile ortaya
çıkar ve bu sistemlerden sadece ikisinin sağlam olması dengeyi sağlamak için yeterlidir.
Bununla birlikte hem sağlıklı bireyler hem de Parkinson hastalığı olan olgularda elde
edilen sonuçlar görsel sistemin bu yaş grubunda postural stabilite üzerine beklenilenden
daha fazla etkili olduğunu telkin etmiştir. Yaşın pek çok salınım parametresi ile
korelasyon göstermiş olması, ilerleyen yaşla birlikte subklinik proprioseptif veya
vestibüler etkilenmelerin de olabileceğini düşündürmüştür, bu da görsel sistemin her
ikigruptaki etkilerinin artmış olmasının nedeni olabilir. Parkinson hastalarında yaş dışında,
motor bulguların artışı ile postural salınımlarda artış olduğu, kognitif görevlerin yaş
veya motor skorlara bağımlı olarak salınımı etkilediği saptanmıştır.
Değerlendirmeleri yaparken sorgulanması gereken bir başka konu da,
postürografik sonuçlar üzerine dopaminerjik tedavinin etkileridir. Erken dönem
Parkinson hastalığında motor semptomlar üzerine dopaminerjik tedavinin olumlu
etkileri çok iyi bilinen bir gerçektir. Çalışmaların açık dönemde yapılmış olması erken
evre Parkinson hastalığında dopaminerjik tedavinin subklinik postural instabilite
üzerine olumlu etkilerinin olabileceğini akla getirmelidir.
Sonuç olarak erken evre PH'nda ek kognitif görevlerin hastanın yaşına, motor
skorlarına ve görevin süresine bağlı olarak postural stabiliteyi etkileyebileceği kanısına
varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çift görev çatışması, kognitif görev, parkinson hastalığı, postural
instabilite, statik postürografi, romberg katsayısı.

Abstract:
The Relatıonshıp Between Cognıtıve Task And Postural Stabılıty In The Early
Stages Of Parkınson's Dısease
Introduction: Parkinson's disease is an adult-onset progressive,
neurodegenerative disease with an unclear etiopathogenesis. Postural instability is one
of the disabling, cardinal symptoms of Parkinson's disease ocurring in advanced stages.
The aim of this study is to examine the presence of dual task interference with cognitive
tasks on postural stability in early stages of Parkinson's disease.
Material and Methods: Thirty early-stage Parkinson's disease patients with a
disease duration of at most five years, followed at Movement Disorders Unit of
Neurology Department, Çukurova University and 20 age and sex-matched healty
controls were enrolled in this prospective study. Neurological examination and minimental
state examination were performed in all subjects. In order to determine the
degree of disability in patients, Unified Parkinson Disease Rating Scale and Hoehn &
Yahr scores were recorded. Balance control was assessed under several conditions (eyes
open, eyes closed, mathematical and verbal cognitive tasks) using a static posturography
in patients when they are "on" and in controls. The changes in total body sway, lateral
sway, anterior-posterior sway, sway area and their velocities, as well as the Romberg
coefficient were analysed. The SPSS22 was used for statistical analysis.
Results: There were no statistically significant difference in any of the
posturographic measures between patients and the control group with eyes open, eyes
closed and secondary cognitive tasks. All posturographic parameters with eyes closed
were statistically different from the measures with eyes open in both the patient and the
control group. Similarly, all posturographic measures, except lateral sway, increased
significantly with cognitive tasks compared to the ones with eyes open in both groups;
however, the only difference from the control group was the significant increase in
sway area with mathematical task in the patient group (p< 0.05). As for the correlation
analysis, age correlated with lateral sway (r:0,370, p:0,044) and sway area during verbal
cognitive tasks (r:0,385, p:0,036) in patients. Unified Parkinson Disease Rating Scale
motor scores correlated with same of the sway parameters with both eyes open and eyes
closed. They also correlated with sway area (r:0,447; p:0,013) and velocity of sway
area (r:0,469, p:0,009) under mathematical cognitive task.
Conclusions: Secondary cognitive tasks did not significantly affect postural
stability in the early stages of Parkinson's disease in this study. Postural stability occurs
with an integration of visual, vestibular and proprioceptive systems. If only two of these
three systems are healthy, it will be enough for a normal balance control. On the other
hand, the results of this study suggest that visual inputs are more influential on balance
in this age group of subjects than expected. The correlation of age with many sway
parameters in both controls and patients suggests that with advancing age there could be
latent, subclinical proprioceptive and/or vestibular defects and this might have
magnified the effect of visual system in this age group. In Parkinson's disease patients,
other than age, advancing motor scores correlated with an increase in postural sway.Cognitive tasks effected postural sway in association with both advancing age and
disease. Another point that should not be missed is the possible effect of dopaminergic
therapy on the posturographic results. It is a well-known fact that the motor symptoms
of early-stage Parkinson's disease respond well to dopaminergic therapy, probably
including subclinical postural instability in this case.
In conclusion, our findings suggest that in early- stage PD, cognitive tasks could
affect postural stability depending on the age, the motor scores and the duration of the
task.

Key Words: Dual task interference, cognitive task, Parkinson's disease, postural
instability, static posturography, Romberg coefficient.