Bir Tıp Fakültesi ve Hastanesi'nde çalışan bireylerin kardiyovasküler risk skorları, biyokimyasal verileri ve uyku kalitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovascular risk scores, biochemical data and sleep quality of individuals working in a Medical Faculty and Hospital
Yazar: MEDİNE KOCAMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. KEMAL MACİT HİSAR ; PROF. DR. HÜSAMETTİN VATANSEV
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Personel-hastane = Personnel-hospital ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index

Özet:
Kardiyovasküler hastalıklar (KVH), dünya genelinde başlıca ölüm nedenlerindendir. Risk faktörleri arasında sigara, obezite, yüksek tansiyon, dislipidemi, diyabet ve hareketsiz yaşam tarzı bulunmaktadır. Özellikle sağlık çalışanları, yoğun iş temposu, düzensiz uyku ve yüksek stres seviyeleri nedeniyle bu risk faktörlerine daha fazla maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Hastanesi'nde görev yapan sağlık çalışanlarının kardiyovasküler risk skorları, biyokimyasal verileri ve uyku kalitelerini belirlemektir.
           Bu kesitsel araştırmaya, 40-69 yaş arası 167 sağlık çalışanı gönüllü olarak katılmıştır. Veri toplama sürecinde sosyodemografik bilgi formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve SCORE2 kardiyovasküler hastalık risk skoru kullanılmış, biyokimyasal analizler yapılmıştır. Çalışmanın örneklemi, benzer hipotezlere dayanan bir araştırma makalesine dayanarak OpenEpi çevrimiçi programı ile belirlenmiştir.
           Çalışmaya katılan 167 sağlık çalışanının yaş ortalaması 47,23±5,21 yıl olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %60,5'i kadın, %39,5'i erkek olup, %42,5'i aktif sigara kullanıcısıdır. Kardiyovasküler hastalık risk değerlendirmesi, SCORE-2 kardiyovasküler hastalık risk skoru ile yapılmış ve katılımcıların %41,9'u yüksek risk, %6,6'sı ise çok yüksek risk grubunda değerlendirilmiştir. Kardiyovasküler hastalık riski açısından erkeklerin kadınlara ve alkol kullananların kullanmayanlara göre daha yüksek riske sahip olduğu saptanmıştır. Bireylerin Score2 kardiyovasküler hastalık risk skorunda öğrenim durumu açısından anlamlı farklılık saptanmış olup en yüksek risk oranına lise-önlisans mezunlarının sahip olduğu görülmüştür.
          Çalışmaya katılanların uyku kaliteleri Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile ölçülmüş ve Pittsburgh puan ort. 5,41±2,97'idi. Pittsburgh puanı iyi ve kötü olarak iki gruba ayrıldı. Çalışmaya dahil edilen kişilerin %44,3'ünün kötü uyku kalitesine sahip olduğu bulunmuştur. Kadınların erkeklere göre daha düşük uyku kalitesine sahip olduğu saptanmıştır.  Bireylerin öğrenim durumu ve meslek grupları uyku kaliteleri açısından değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Öğrenim durumu açısından uyku kalitesi kötü olma oranı en yüksek ilköğretim mezunlarında görülmüştür. Meslek gruplarında uyku kalitesi kötü olma oranı en yüksek yardımcı personelde saptanmıştır.
            Sonuç olarak, sağlık çalışanlarının büyük bir kısmının yüksek KVH riski ve düşük uyku kalitesiyle karşı karşıya olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, sigara ve alkol tüketimini azaltmaya yönelik programların, düzenli sağlık taramalarının ve sağlıklı yaşam tarzlarının teşvik edilmesi gerektiğini göstermektedir. Sağlık çalışanlarının iş yükü ve stres seviyeleri dikkate alınarak uyku kalitesini artırıcı önlemler de önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Hastane çalışanı, kardiyovasküler hastalık riski, uyku kalitesi

Abstract:
Cardiovascular diseases (CVD) are the leading cause of death worldwide. Risk factors include smoking, obesity, high blood pressure, dyslipidaemia, diabetes and sedentary lifestyle. Especially healthcare workers are more exposed to these risk factors due to their busy work schedule, irregular sleep and high stress levels. The aim of this study was to determine the cardiovascular risk scores, biochemical data and sleep quality of healthcare workers working in Selçuk University Faculty of Medicine and Hospital.
             In this cross-sectional study, 167 healthcare workers aged 40-69 years participated voluntarily. Socio-demographic information form, Pittsburgh Sleep Quality Index and SCORE2 cardiovascular disease risk score were used in the data collection process and biochemical analyses were performed. The sample of the study was determined by the OpenEpi online programme based on a research article based on similar hypotheses.
                       The mean age of 167 health care workers who participated in the study was 47.23±5.21 years. 60.5% of the participants were female, 39.5% were male, and 42.5% were active smokers. Cardiovascular disease risk assessment was performed with the SCORE-2 cardiovascular disease risk score and 41.9% of the participants were in the high risk group and 6.6% in the very high risk group. In terms of cardiovascular disease risk, males were found to have a higher risk than females and alcohol users were found to have a higher risk than non-users. A significant difference was found in the Score2 cardiovascular disease risk score of the individuals in terms of educational status, and it was observed that high school-undergraduate graduates had the highest risk rate.
          The sleep quality of the study participants was measured with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and the mean Pittsburgh score was 5.41±2.97. 5.41±2.97. Pittsburgh score was divided into two groups as good and poor. It was found that 44.3% of the people included in the study had poor sleep quality. Females were found to have lower sleep quality than males.  When the educational status and occupational groups of the individuals were evaluated in terms of sleep quality, a significant difference was found between the groups. In terms of educational status, the highest rate of poor sleep quality was observed in primary school graduates. In occupational groups, the highest rate of poor sleep quality was found in auxiliary personnel.       
        In conclusion, a large proportion of healthcare workers were found to be at high risk of CVD and poor sleep quality. These findings suggest that programmes to reduce smoking and alcohol consumption, regular health screenings and healthy lifestyles should be encouraged. Measures to improve sleep quality by taking into account the workload and stress levels of healthcare workers are also recommended.
Key words: Hospital workers, cardiovascular risk, sleep quality