Kataloglamada standardizasyon açısından Türkiye Bibliyografyası'nın içerik analizi /
Yazar: DOĞAN ATILGAN
Danışman: DOÇ. DR. BENGÜ ÇAPAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kütüphanecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1992
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Kataloglama ve sınıflama = Cataloging and classification ; Standartlaşma = Standardization ; Türkiye Bibliyografyası = Türkiye Bibliography

Özet:
1934 yılından beri düzenli olarak yayınlanan Türkiye Bibliyografyası ülke yayınlarının tümünü listelmesi özelliği ile ulusal bibliyografik denetimi gerçekleştirirken, Kataloglama kurallarının standart biçimini uygulaması ve ülke genelindeki kütüphanelerce yaygınlıkla kullanılabilir olması nedeniyle bir merkezi kataloglama aracı olarak kabul edilebilir. Bu ilkeden hareketle çalışmamızda amacı ulusal bibliyografik denetim- ve merkezi kataloglamanın temel aracı olarak Türkiye Bibliyografyası yukarda sözü geçen işlevleri açısından incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda varsayımımız şöyle belirlenmiştir: Ulusal bibliyografyamız içerik, düzen ve güncellik açısından kataloglamada tekbiçimlilik özelliğini taşımamaktadır. Bunun yanında merkezi kataloglama işlevlerini sağlıklı bir biçimde yerine getirmesi için gerekli kataloglama kurallarının kullanılmasında da kataloglamada uyum ilkesine ters düşmektedir. Bu varsayımda ileri sürülenleri ortaya231 koymak için Türkiye Bibliyografyası AAKK'nın ikinci edisyonunu kullanmaya başladığı 1985 yılından 1990 yılı sonuna kadar ele alınarak örneklem yöntemiyle seçilen kayıtlar incelenmiştir. Seçilen kayıtlar niteleme alanları, başlık seçimi, sınıflama ve dizinlerden bibliyografyadaki bilgiye erişim açısından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Kataloglama kuralları açısından yapılan inceleme sonunda bibliyografya da AAKK'nın ikinci basımının kullanılmaya başlandığı ilk yılda yüksek düzeydeki hata oranının uygulama ilerledikçe belirli bir düşüş gösterdiği görülmüştür. Yapılan hataların çoğunlukla noktalama işaretlerinin kullanılışı ile ilgili olduğu ne AAKK'nın ikinci adisyonunun getirdiği yeniliklerin uygulanmasından kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda bibliyografyanın katalaoglamada uyum ilkesini yerine getirmediği ve dizinlerinin yetersiz olduğu kanısına varılmıştır. Sonuç olarak Türkiye Bibliyografyası'nın merkezi kataloglama ve ulusal bibliyografik denetim aracı olma işlevlerini yerine getiremezken, bu hata oranı ile kataloglama da, bibliyografyayı rehber olarak kullanan diğer kuruluşları da olumsuz yönde etkileyecektir.

Abstract:
Türkiye Bibliyografyası is being published since 1934. Because it lists bibliographical information about ali Turkish publications it is accepted as the bibliographic control tool of Turkish Literatüre. On the other hand as it gives the bibliographic descriptions according to the AACR2 it can be used as the main cenralized cataloging tool of Turkey. in this work-, Türkiye Bibliyografyası is ânalyzed according to its aboye mentioned functions the hyphotesis is stated as below: From the point of view of contents, arrangement and updatedness the Bibliography does not carry the characteristics of uniformity in cataloging. it does not have 'cataloging consistency' in the use of cataloging rules, and thıs will kinder it from providing f ör sound central cataloging functions. To prove the hypothesis the bibliographic records in Türkiye Bibliyografyası which are picked according to sampling methods are examined starting from 1985 up till 1990. The records that vere picked are233 evaluated according to their decription area, choise of heading, classification and indexes. As aresult it is found that the ratio of errors is high, there are more arrors at the first years of the use of AACR2 and the most of errors are in punctuation, there is very low cataloging consistency in Türkiye Bibliyografyası and its indexes are inadequate. For conclusion it can be-said that"Türkiye Bibliyografyası is inadequate as a central cataloging and national bibliographic control tool and with its low 'cataloging consistency' it will effect the other organizations that use it as a. catalogingguide negativety.