Acil servise başvuran travmatik intrakranial patolojilere sahip hastalarda; kontrol tomografinin sonlanıma etkisi
In patients with traumatic intracranial pathologies applying to the emergency department; effect of control tomography on finish
Yazar: OSMAN EMRE EDİRNELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE ÖZLÜER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Travmatik beyin hasarı dünya çapında ciddi bir sağlık sorunudur. Önemli miktarda ölüme ve kalıcı sakatlığa sebep olur. Bilgisayarlı tomografi (BT), fizik muayene ile birlikte travmatik beyin hasarının değerlendirilmesi için birincil tanı yöntemidir. Bununla birlikte BT, yüksek miktarda X ışınlarının uygulandığı, radyasyon maruziyetine neden olan bir görüntüleme yöntemidir. Bu sebeple hastaya gereksiz radyasyon vermemek, gereksiz tıbbi harcamanın ve uygunsuz sevklerin önüne geçmek adına beyin BT çekmek için bazı kriterler oluşturulmuştur. Çoğunlukla klinik alışkanlıklar nedeniyle hastaların acil servisteki takipleri esnasında kontrol amaçlı tekrarlayan BT görüntülemeleri de yapılabilmektedir. Literatür incelendiğinde, bu yaklaşımın tartışmalı olduğu ortaya çıkmaktadır. BBT gereksinimi olmayan hastaya istenen BBT; işgücü kaybı, artan maliyet, gereksiz radyasyon maruziyeti gibi kayıplarla ilişkilendirilmiştir. Çalışmamızda patoloji saptanan hastaların çekilen ilk ve kontrol tomografileri karşılaştırılıp çekilen kontrol tomografinin sonlanıma etkisi ve kontrol tomografinin gerekliliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
               Bu çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı'nda gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza 01.01.2019-01.10.2022 tarihleri içinde acil servise kafa travması ile başvuran ve acil serviste kontrol amaçlı beyin BT çekilmiş tüm hastalar çalışmaya dahil edilme kriterleri çerçevesinde dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, ilgili literatür doğrultusunda geliştirilen araştırmacı tarafından hazırlanan 14 soruluk olgu rapor formu kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 21.0 istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık için p değerinin 0,05'den küçük saptanması koşulu aranmıştır.
              Çalışmamıza 51'i (%21,5) kadın, 186'sı (%78,5) erkek olmak üzere toplamda 237 izole kafa travmalı hasta dahil edilmiştir. Hastaların %27,0'ının (n=64) pediatrik, %54,0'ının (n=128) erişkin, %19,0'ının (n=45) geriatrik yaş grubunda olduğu tespit edilmiştir. Hastaların %65,8'inde (n=156) kafa içi lezyon saptanmıştır. Kafa içi lezyon saptananların %48,1'inde (n=75) SAK, %23,7'sinde (n=37) intraparankimal kanama, %19,9'unda (n=31) subdural kanama, %8,3'ünde (n=13) epidural kanama geliştiği tespit edilmiştir. Hastaların %36,7'sinde (n=87) ek yaralanmanın eşlik ettiği görülmüştür. Ek yaralanma olarak en sık toraks yaralanmasının (n=34, %39,1), ikinci en sık multiple yaralanmanın (n=31, %35,6), üçüncü en sık ekstremite yaralanmasının (n=18, %20,7) eşlik ettiği tespit edilmiştir. Hastaların %68,4'üne (n=162) yatış, %23,2'sine (n=55) taburculuk kararı verildiği, %8,0'ının (n=19) ameliyata gittiği, %0,4'ünün (n=1) eksitus olduğu görülmüştür. Başvuru GKS ortanca değeri 15,0 (1,0), kontrol GKS ortanca değeri 15,0 (1,0) bulunmuş ve başvuru ve kontrol GKS'si arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptanmamıştır. Kontrol BT hastaya ilk BT çekildikten sonrası süresi baz alınmış; ortanca 6,0 (2,0) saat sonra çekildiği tespit edilmiştir. Kontrol BT çekilme saati pediatrik yaş grubunda ortanca 6,0 (2,0), erişkin yaş grubunda ortanca 6,0 (2,0), geriatrik yaş grubunda ortanca 6,0 (1,0) bulunmuş ve yaş grupları arasında kontrol BT çekilme saati açısından istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir.
               Literatür çalışmalarına baktığımızda; kontrol BT çekilen hastalarda klinik kötüleşme oranlarının düşük, taburculuk oranlarının yüksek ve kontrol BT çekilmesi için gereken sürelerin çalışmamıza göre çok daha yüksek olduğu görülmektedir. Çalışmamızda literatür ile uyumlu bir şekilde klinik kötüleşme oranı düşük, literatür ile ters bir şekilde taburculuk oranı ve kontrol BT çekilmesi için gereken süre düşük bulunmuştur.  Literatür ile uyumlu olmayan bu sonuç kafa travması ile acil servise gelip BT çekilen hastalarda nörolojik kötüleşme olmasına bakılmaksızın kontrol BT çekildiğini göstermektedir. Acil servis koşullarında yatış ya da taburculuk kararı uzayan hastaların klinik yönetiminin optimalden uzaklaştığı, ek tetkiklerle maliyetlerin arttığı, sağlık çalışanlarının hâlihazırda oldukça fazla olan iş yüklerinin daha da arttığı gerçeği göz önüne alınarak hasta yönetiminde kontrol BT istemleri yapılırken daha seçici olunmasının fayda sağlayacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Traumatic brain injury is a serious health problem worldwide. It causes significant death and permanent disability. Computed tomography (CT) combined with physical examination is the primary diagnostic method for the evaluation of traumatic brain injury. However, CT is an imaging method in which high amounts of X-rays are applied, causing radiation exposure. For this reason, some criteria have been established for brain CT in order not to give unnecessary radiation to the patient, to prevent unnecessary medical expenses and inappropriate referrals. Repetitive CT scans can also be performed for control purposes during the follow-up of patients in the emergency department, mostly due to clinical habits. A review of the literature reveals that this approach is controversial. CBT requested for the patient who does not need CBT; It has been associated with losses such as loss of workforce, increased cost, unnecessary radiation exposure. In our study, it was aimed to compare the first and control tomography of patients with pathology and to determine the effect of control tomography on the outcome and the necessity of control tomography.
            This study was carried out in Aydın Adnan Menderes University Faculty of Medicine, Department of Emergency Medicine. All patients who applied to the emergency department with head trauma between 01.01.2019 and 01.10.2022 and had brain CT for control purposes in the emergency department were included in our study within the framework of inclusion criteria. As a data collection tool, a 14-question case report form prepared by the researcher, developed in line with the relevant literature, was used. Research data were evaluated using SPSS 21.0 statistical program. For statistical significance, the p value was determined to be less than 0.05.
             A total of 237 patients with isolated head trauma, 51 (21.5%) female and 186 (78.5%) male, were included in our study. It was determined that 27.0% (n=64) of the patients were in the pediatric age group, 54.0% (n=128) were adults, and 19.0% (n=45) were in the geriatric age group. Intracranial lesion was detected in 65.8% (n=156) of the patients. 48.1% (n=75) SAH, 23.7% (n=37) intraparenchymal hemorrhage, 19.9% (n=31) subdural hemorrhage, 8.3% of those with intracranial lesions It was determined that epidural bleeding developed in 3 (n=13). Additional injury was observed in 36.7% (n=87) of the patients. As additional injuries, the most common thoracic injury (n=34, 39.1%), the second most common multiple injury (n=31, 35.6%), and the third most common extremity injury (n=18, 20.7%) it has been detected. 68.4% (n=162) of the patients were hospitalized, 23.2% (n=55) were discharged, 8.0% (n=19) underwent surgery, 0.4% ( n=1) was found to be dead. The median GCS at admission was 15.0 (1.0), and the median value for control GCS was 15.0 (1.0), and no statistically significant difference was found between the admission and control GCS. Control CT was based on the time after the first CT was taken; It was determined that the median was 6.0 (2.0) hours later. The median time of CT scan was 6.0 (2.0) in the pediatric age group, 6.0 (2.0) in the adult age group, and 6.0 (1.0) in the geriatric age group. No statistically significant relationship was found in terms of time.
              When we look at the literature studies; It is seen that clinical worsening rates are low, discharge rates are high, and the time required for control CT is much higher than in our study in patients who underwent control CT. In our study, the rate of clinical worsening was found to be low, in line with the literature, and the time required for discharge rate and control CT scan was found to be low, contrary to the literature. This result, which is inconsistent with the literature, shows that patients who come to the emergency department with head trauma and undergo CT scan, regardless of neurological deterioration, have control CT. Considering the fact that the clinical management of patients whose hospitalization or discharge decision is prolonged in the emergency department conditions is far from optimal, the costs increase with additional examinations, and the workload of healthcare professionals, which is already quite high, increases, we think that it will be beneficial to be more selective when making control CT requests in patient management.