Selçuklu Dönemi geometrik motiflerinin günümüz seramik sanatına yansımaları ve yeni üç boyutlu karo tasarımları
Reflection of geometric motifs in Seljuk Empire period on today's ceramics and new three dimensional tile designs
Yazar: KEREM İLDEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEDAT KACAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Fayans = Tile ; Geometrik motifler = Geometric motifs ; Motifler = Motifs ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Üç boyutlu tasarım = Three dimensional design

Özet:
İslam sanatlarında, Anadolu Selçuklu Devleti 11. ve 13. yüzyıllar arasında mimari bezeme alanında kuşkusuz en görkemli ve verimli dönemlerini geçirmiştir. Bu dönemlerde mimari bezemenin en çok kullanılan tasarım elemanlarından biri olan geometrik motiflerde bu teze konu olmaktadır. Çok geniş bir envantere sahip olan geometrik motifler, anlam, teknik ve çeşit bakımından da çok zenginlerdir. Sonsuzluk ve simetri anlayışını derinlemesine yansıtan motifler birçok çalışmaya konu olmuştur. Kaynak ya da araştırma ile ilgili bir eksik olmasa da, günümüz çağdaş seramik sanatında geometrik motiflerin yansımaları konusunda verimli kaynak ve uygulamalar yeterli değildir. Bu tezde amaç verileri doğru kullanarak çağdaş bir bakış açısı ile geometrik motiflere farklı bir boyut ve tasarım anlayışı kazandırmaktır. Envanterin doğru incelenmesi ve çözümlenmesi ile geometrik motifler üzerine bir boyutlandırma çalışması yapılmıştır. Ağırlıklı olarak geometrik motiflerin çizim yöntemleri incelenmiş, kavranmış ve var olan desenler üzerinden farklı bir yorum getirilmiştir. Tezin en büyük amacı bu motifleri 2 boyuttan çıkarıp, yeni 3 boyutlu rölyef karolar haline getirerek karoların kompozisyonlarını bu günün çağdaş mekanlarına taşımaktır.
Günümüz koşullarında endüstriyel anlamda seramik üretimleri artık çok gelişmiştir. Bu gelişmeler ile düz karolar dışında rölyefli duvar seramiklerini de koleksiyonlarda görmekteyiz. İşte tam bu noktada firmaların ya da özel tasarımcıların geleneksel motiflerimizden esinlenerek tasarladığı koleksiyonlarında bu motiflerin doğru kullanımına yönelik karşımıza sorunlar çıkmaktadır. Bu sorunlardan yola çıkarak yeni 3 boyutlu karolar tasarlanmış, doğru, farklı, yenilikçi bir tasarım ve üretim anlayışı ile bir koleksiyon oluşturulmuştur. Geometrik motiflerin boyut kazanması ile oluşan ışık/gölge oyunları tasarımın gücünü ve görsel etkiyi arttırmaktadır. Geçmiş kültürümüzün izlerini bugünün çağdaş mekanlarına taşımak ve tarihsel birikimlerimizi yeni nesillere doğru şekilde aktarmak en büyük amaçlarımızdandır.

Anahtar Kelimeler: Karo, Selçuklu, 3 Boyutlu, Seramik

Abstract:
In Islamic art, Anatolian Seljuk Empire experienced undoubtedly the most magnificent and efficient period between 11th and 13th centuries in terms of architectural decoration. This study addresses to geometrical motifs that were one of the most used design elements of architectural decoration in that period. Having a wide inventory, geometrical motifs are rich in terms of meaning, technique and variety. Motifs thoroughly reflecting eternity and symmetry concept have been discussed in many studies. Although there is no insufficiency regarding resources or research, today's contemporary ceramics does not have enough efficient resources or applications with regards to the reflection of geometrical motifs. This study aims to bring a different dimension and design understanding to geometrical motifs from a contemporary point of view by using the data in the right manner. By analyzing and reasoning out the inventory in the right manner, a dimensioning study was carried out on geometrical motifs. Drawing methods used for geometrical motifs were majorly analyzed and understood, and a different interpretation was concluded on existing patterns. The ultimate goal of this study is to make motifs 3-dimensional relief tiles rather than 2-dimensional ones and bring such tile compositions to today's contemporary places.
Production of ceramics has been well developed in the industry when today's conditions are concerned. Thanks to these developments, apart from plain tiles, relief wall ceramics can be seen in collections as well. At this point, issues come up in terms of using these motifs in the right manner in collections created by companies or special designers by being inspired by traditional motifs. Starting from these issues, new 3-dimensional tiles were designed and a collection was created in the right manner with a different, innovative design and production understanding. Chiaroscuro generated by dimensioning geometrical motifs increases the power and visual effect of design. This study ultimately aims to bring the traces of our past culture to today's contemporary places and hand down historical background to next generations in the right way.

Keywords: Tile, Seljuk, 3 Dimension, Ceramic