Tekstil tasarımında mordan baskı uygulamaları ve haslık değerlerinin belirlenmesi
Mordant printing applications and fatnes values in textile design determination
Yazar: KADER ATIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU İREM CAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Moda ve Tekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Basmacılık = Block printing ; Bilgisayar destekli tasarım = Computer aided design ; Doğal boyalar = Natural dyes ; Doğal boyar maddeler = Natural dyestuffs ; El baskısı = Hand printing ; Ev tekstili = Home textile ; Geleneksel tasarım = Traditional design ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Gıda atıkları = Food wastes ; Üç boyutlu tasarım = Three dimensional design

Özet:
Mordan baskı tekniği literatürde çalışmalarına az rastlanan bir doğal boyama tekniğidir. Mordan baskı tekniğinin ilk örneklerine Hindistan'da rastlanmıştır. Bu teknikte mordan maddeleri kullanılarak baskı için macunlar hazırlanmakta ve kumaş yüzeyine baskı yapılmaktadır. Mordan maddeleri doğal boyamacılıkta doğal boyar madde ve boyanan lif, iplik ve kumaş arasında bağlayıcı olarak kullanılmaktadır. Mordan baskı tekniğinde boyar madde olarak doğal boyamacılıkta kullanılan bitkiler ile boya işlemi gerçekleştirilmektedir. Doğal boyamacılıkta kullanılan bu bitkilerden bazıları gıda atığı olarak elde edilebilmektedir.  

     Çalışma kapsamında demir sülfat ve şap mordan maddeleri ile doğal boyamacılıkta kullanılan gıda atıklarından nar kabuğu, sarı soğan kabuğu, mor soğan kabuğu ve avokado çekirdeği boyar maddeleri baskı uygulamaları için seçilmiştir. Seçilen mordan maddeleri ve boyar maddeler kullanılarak baskı uygulamaları için baskı macunları hazırlanmıştır. Baskı macunları pamuk ve keten kumaşlar üzerine basılmıştır. Uygulanan baskıların 20 tanesinin yıkama haslık değeri ölçülmüştür. Haslık değerleri 3 ve üzeri olan baskı uygulamaları doğrultusunda üç boyutlu tasarım programları kullanarak ev tekstili alanı için ürün tasarımları hazırlanmıştır. CLO 3D giysi tasarım programı ve illustrator programları üç boyutlu tasarımların oluşturulması için kullanılmıştır. Hazırlanan mutfak tekstili tasarımları arasından bir koleksiyon hayata geçirilmek üzere seçilmiştir.

Abstract:
The first examples of the mordant printing technique were found in India. This in the technique, pastes are prepared for printing using mordants and is printed on the fabric surface. Mordants are used in natural dyeing it is used as a binder between the dyestuff and the dyed fiber, yarn and fabric. Mordant is used as a dyestuff in printing technique in natural dyeing. The dyeing process is carried out with plants. Used in natural dyeing some of these plants can be obtained as food waste.
  
     Within the scope of the study, iron sulfate and alum mordants and dyestuffs of pomegranate peel, yellow onion peel, purple onion peel and avocado seed from food wastes used in natural dyeing were selected for printing applications. Printing pastes were prepared for printing applications using the selected mordants and dyes. The printing pastes were printed on cotton and linen fabrics. Washing fastness values of 20 of the applied prints were measured. In line with the printing applications with fastness values of 3 and above, product designs for home textiles were prepared using three-dimensional design programs. CLO 3D garment design program and illustrator programs were used to create three-dimensional designs. One collection was selected among the kitchen textile designs to be realized.