Yabancı dil öğretimi bağlamında Türkçe ve Arapça organ adları içeren deyimlerin incelenmesi
Analyze of idioms which comprise organ names in Turkish and Arabic in the context of teaching foreign languge
Yazar: WESSAMELDIN MOHAMED KAMAL MOHAMED MOHAMED AMİN
Danışman: DOÇ. DR. NAZMİYE TOPÇU TECELLİ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Arapça = Arabic ; Deyimler = Idioms ; Organ adları = Names of organs ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bir dili iyi öğrenmenin/öğretmenin en büyük göstergesi sadece o dilin dil bilgisi ve kelimelerinin öğrenilmesi/öğretilmesi değildir. Dil öğrenimi; deyim, atasözü ve kalıp sözler gibi derin kültürel unsurları barındıran söz öbekleriyle desteklenmelidir. Ana dili Arapça olanların, Türkçe öğrenirken deyim ve atasözü gibi söz öbeklerinin içinde  söz sanatları, mecazi anlatım ve karmaşık söz dizimi gibi yer alan ögeler dolayısıyla güçlük çektikleri bilinmektedir. Arapçada deyim ve atasözlerinin şimdiye kadar kesin bir şekilde ayrımı yapılmadığı için Türkçe öğrenirken öğrenciler tarafından deyim ve atasözünün ayrımı da yapılamamaktadır. Türkçe deyimin kaç kelimeden oluştuğu tartışmalı bir konu olduğu gibi Arapçada da dilbilimciler arasında  bu konuyla ilgili bir birlik olmadığı görülmektedir. Bazı Arapça sözlüklerde deyimin bir sözcükten bazılarında ise en az iki sözcükten oluştuğu görülmektedir. Türkçe ile Arapça arasında pek çok ortak kelime olduğu gibi birçok ortak deyim da vardır. Deyim, atasözü ve kalıp sözler gibi  söz öbekleri de o dilin konuşulduğu ülke dışında öğrenilmesi güç bir iştir.
Bu çalışmada öncelikle, Arapça ve Türkçede organ isimleri içeren deyimler saptanmıştır. Daha sonra ise, bu deyimlerin yapısal ve anlamsal açıdan benzerlikleri araştırılmıştır. Bu doğrultuda ana dili Arapça olan öğrencilere bu benzerlik ve farklılıklardan yararlanılarak deyimlerin nasıl öğretileceğine ilişkin öneriler getirilmeye çalışılmıştır.
Çalışmada Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanmış Deyimler sözlüğü ve Ömer Asım Aksoy Deyimler sözlüğü'nde (göz, kulak ve burun) organ adları içeren deyimler taranmıştır. Arapçada sözlüklerde (göz, kulak ve burun) organ adlarından oluşan deyimler de tespit edildikten sonra Türkçede tespit edilen deyimler ile karşılaştırılmıştır. İki dilde (göz, kulak ve burun) organ adları içeren deyimler gerek aynı ifade ve anlam açısından örtüşen gerekse de aynı anlam fakat ifadesi farklı olan deyimlerin tespiti yapılacmıştır. iki dilde tespit edilen deyimler, kaç sözcükten oluşması, hangi sözlüklerde bulunması, deyimi oluşturan unsurların temel ve yan anlamları ortaya konulup deyimlerin cümle içinde kullanımına birer örnek verilmiştir. "Göz" 15, "kulak" 12 ve "burun 5 deyimlerin açıklanması yapılıp iki dildeki benzer ve farklı yönler ortaya konulmuştur.
Araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle iki dil arasındaki deyimlerin benzer yönlerin Yabancı Dil olarak Öğretimi/Öğreniminde kolaylık sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler
Türkçe Deyimler, Arapça Deyimler, Deyimlerde Organ Adları, Türkçe Deyim Öğretimi

Abstract:
The primary indicator of learning/teaching a language is not merely learning/teaching its grammar or vocabulary. Language learning should be supported by phrases containing deep cultural elements such as idioms, proverbs and routines. It is known that those whose native language is Arabic experience difficulties while learning Turkish due to the elements such as figures of speech, metaphorical expression and complex syntax in phrases such as idioms and proverbs. Since the idioms and proverbs have not been precisely distinguished in Arabic so far, no distinction between idioms and proverbs can be made by students while learning Turkish.
In this study, first of all, Arabic and Turkish idioms containing organ names will be determined. Then, structural and semantic similarities between these idioms will be investigated. Accordingly, an attempt will be made to propose how to teach idioms to the students whose native language is Arabic, by making use of these similarities and differences.
In the study, Turkish idioms containing organ names will be extracted from the Idioms Dictionary prepared by the Turkish Language Association and Ömer Asım Aksoy's Idioms Dictionary (eye, ear and nose). After the idioms containing organ names (eye, ear, and nose) in Arabic dictionaries are identified, they will be compared to those found in Turkish. The idioms containing organ names (eyes, ears and noses) in two languages, both with the same expression and meaning, and the same meaning but different expression, will be identified. The idioms determined in two languages, how many words they contain, which dictionaries they are found in, the primary meaning and the connotations of the elements that make up the idiom will be revealed and an example for the use of idioms in the sentence will be presented. "Eye" (15), "ear" (12) and "nose" (5) idioms will be explained, and similar and different aspects in two languages will be illustrated.
It is believed that the use of similar aspects of the idioms in two languages found in this study and the universality of idioms containing organ names may provide convenience in Foreign Language Teaching.

Key Words
Turkish Idioms, Arabic Idioms, Organ Names in Idioms, Turkish Idiom Teaching