Yabancı pay sahipliği oranı ve kârlılık oranı ilişkisi: Borsa İstanbul örneği
Relationship between foreign shareownership ratio and profitability ratio: Borsa Istanbul example
Yazar: AHMET YUMUK
Danışman: PROF. DR. ASLI AFŞAR
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Yabancı mülkiyet kavramı, yabancı bir ülkede, bir kaynak üzerinde kontrol ve mülkiyet sağlayan her türlü yabancı özel yatırımı kapsamaktadır. Buradaki mülkiyet teknoloji, sermaye, yönetim ve finansal uzmanlığı vb. içermektedir. Genel olarak yabancı mülkiyetin, özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilerde firmanın performansı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu düşünülmektedir. Yabancı pay sahipliği ise, firma ortaklık yapısındaki yabancı yatırımcı oranını ifade etmektedir. Yabancı pay sahipliği ile firma finansal performansı arasındaki ilişkinin pozitif yönde olduğu dile getirilmektedir. Bu durumun BİST firmaları içerisinde incelenmesi ise bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışma, BİST alt sektörlerde faaliyette bulunana 15 firmanın yabancı pay sahipliği ile aktif karlılık (ROA), özsermaye karlılığı (ROE) ve operasyonel karlılığı (FAVÖK) arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, 2016-2022 dönemine ait veriler, panel veri analiz teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada yatay kesit bağımlılığı ve homojenlik testleri yapılmıştır. Bunun sonucuna göre Levin, Lin ve Chu, Im, Pesaran ve Shin, ADF-Fisher ve PP-Fisher birim kök testleri ile serilerin durağanlıkları incelenmiştir. Ardından değişkenler arasındaki ilişki panel ARDL tekniği ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, yabancı pay sahipliği ile aktif karlılık (ROA) ve özsermaye karlılığı (ROE) arasında pozitif ve anlmlı bir ilişki bulunmaktadır. Bununla birlikte yabancı pay sahipliği ile operasyonel karlılık (FAVÖK) arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır.

Anahtar Sözcükler: Yabancı Pay Sahipliği, ROA, ROE, FAVÖK, Panel ARDL

Abstract:
The concept of foreign ownership covers any foreign private investment in a foreign country that gives control and ownership over a resource. Ownership here includes technology, capital, management and financial expertise, etc. In general, foreign ownership is considered to have a positive impact on firm performance, especially in underdeveloped and developing economies. Foreign ownership refers to the proportion of foreign investors in the ownership structure of the firm. It is stated that the relationship between foreign ownership and firm financial performance is positive. The examination of this situation within BIST firms constitutes the subject of this study. The study aims to examine the relationship between foreign ownership and return on assets (ROA), return on equity (ROE) and return on operations (FAVOK) of 15 firms operating in BIST sub-sectors. For this purpose, data for the period 2016-2022 are analyzed using panel data analysis techniques. In the study, horizontal cross-section dependence and homogeneity tests were conducted. Accordingly, the stationarity of the series is analyzed with Levin, Lin and Chu, Im, Pesaran and Shin, ADF-Fisher and PP-Fisher unit root tests. Then, the relationship between the variables is analyzed with the panel ARDL technique. According to the findings, there is a positive and significant relationship between foreign ownership and return on assets (ROA) and return on equity (ROE). However, there is no significant relationship between foreign ownership and operational profitability (FAVOK).

Keywords: Foreign Ownership, ROA, ROE, FAVOK, Panel ARDL