Faaliyet tabanlı maliyetlemenin işletme kararlarında kullanılması ve bir uygulama
The usage of activity-based costing in enterprise decisions and an application
Yazar: AKİF YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ GÖKÇEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünyada teknolojik ve ekonomik alanlarda son yıllarda çok hızlı gelismelerolmus, bu gelisme imalat teknolojisinde de kendini göstermistir. leri üretimteknolojilerinin kullanılması birçok islemin daha hızlı, daha kaliteli ve daha dogrubiçimde yapılmasını saglamıstır. Günümüzde kısa sürelerde daha ucuza ve daha yüksekkalitede mamuller üretebilen isletmeler, rakipleriyle rekabet edebilmektedir. Yeniortamda amaç, daha küçük partiler halinde fakat daha kaliteli ve daha fazla mamulçesidini düsük maliyetlerle piyasaya sunmak ve böylece karlılıgı artırmaktır.Bu degisiklikte toplam maliyetler içinde direkt ilk madde ve malzeme ve direktisçilik maliyetlerinin payını azaltmıs, genel üretim maliyetlerinin payını ise artırmıstır.Tabii ki bu durumda da maliyetlerdeki yapısal degisim bu maliyetlerin mamuller ileiliskilendirilmesi konusunda farklı yöntem arayıslarını zorunlu kılmıstır.Gelisen teknolojiye baglı olarak, isletmelerde mamul tasarımından baslayıpsatıs sonrası hizmetleri de kapsayan uzun bir zaman dilimi içerisinde ve degisikasamalarda birçok yeni faaliyet veya islem ortaya çıkmıstır. Bu yeni faaliyetlere baglıolarak olusan maliyetlerin mamullere yüklenmesi sürecinde eski yöntemlerinkullanılması da hatalı yönetim kararlarına neden olabilmektedir.Bu sorun 80'li yıllardan itibaren A.B.D' de üzerinde en çok durulankonulardan biri olmus ve çesitli yeni yöntemler gelistirilmeye çalısılmıstır. Maliyetyönetimi yaklasımı çerçevesinde daha saglıklı birim maliyetinin hesaplanabilmesindekullanılan yöntemlerden birisi de Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ( FTM ) olmustur.FTM yaklasımında kaynakları faaliyetlerin tükettigi ve bu nedenle de olusanmaliyetlerin mamullere o mamul üretilirken gerçeklestirilen faaliyetlerden hareketledagıtılmasının daha uygun oldugu savunulur. FTM yöntemine dayalı maliyetsisteminde, faaliyetlerin tükettigi kaynakların bilesimiyle olusan ürünlere iliskinfaaliyetlerin maliyetlerini izlemek için daha çok maliyet dagıtım anahtarları kullanmaksuretiyle daha dogru ve gerçekçi maliyet hesaplaması yapılmaya çalısılmaktadır.Geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldıgı durumlarda, FTM' nin kullanılmasıisletmelerin stratejik kararlarda kendilerine ısık tutacak ve böylece isletmeler alacagıkararlarda daha saglıklı maliyet bilgilerinden hareket edebilecekler, sonuçta da gerekulusal pazarlarda gerekse de uluslararası pazarlarda hem rekabet güçleri artacak hem dekarlılıkları artacaktır.

Abstract:
Recently more rapid developements have happened about technological andeconomical fields in the world, this developement was also occured in manufacturingtechnology. Starting the usage of adavanced manufacturing technology providedmaking many operators more rapid, more qualified and more accurate. Nowadays,business enterprises, which produce more qualified and more various products in shorttimes, contest with their rivals. The aim in the new environment is to represent morequalified and much more products in small parties with low costs and increase theprofit.This amendment decreased the portion of costs which was directly given to theproduct units in total cost before and increased the portion of costs which was indirectlygiven. The structural cgange in costs obliged to search different methods on relating tocosts with products.Depending on advanced technology, many new activities andoperationsoccured in begining from product concept and including services after sale ina long time period and various stages. The usage of old methods can also causemistaken management dacisions in the stage the costs give to the products, which occurbased on these new activities.The problem has been one of the most discussed subjects and it has been triedto improve new approaches mentioned above. One of the methods which used toestimate more accurate unit cost in Activitiy-Based Costing ( ABC ) method from thepoint of cost management approach.It is supported that sources consume activities and therefore costs distributeproducts depending on the activities on the production phase. In the cost system basedon ABC , more accurate and realistic cost estimation has been tried to do by using morecost distribution keys to folow the costs of activities concerning the products whichactivities consume the source composition.Considering ABC approach as a solution for the insufficient of traditionalsystems and developing the system based on for both production and the servicebusiness enterprises will be more useful for the enterprises in the estimation of productcosts and business managers can produce necessary information while taking decisions