Ratlarda metotreksat ve 5-fluorourasilin karaciğer, kalp ve böbrek dokusunda oluşturduğu oksidatif hasarın belirlenmesi
Determination of oxidative damage caused by methotrexate and 5-fluorouracil in liver, heart and kidney tissue in rats.
Yazar: EBRU ÖZGÜN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ATAKİŞİ
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Böbrek = Kidney ; Flüorourasil = Fluorouracil ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Kalp = Heart ; Karaciğer = Liver ; Metotreksat = Methotrexate ; Oksidatif hasar = Oxidative damage ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Florourosil, birçok kanser türünde kemoterapi ilacı olarak kullanılır ve pirimidin analoğudur. 5-FU olarak da bilinmektedir. Metotreksat (MTX), otoimmün sistem hastalıklardan kansere kadar birçok hastalıklarda tedavi edici ilaç ve kemoterapötik ajan olarak kullanılmaktadır. Ancak tedavi edici özelliğinin yanında karaciğer, böbrek gibi organlara hasar bırakmaktadır. Bu nedenle yapılan çalışmada Sprague Dawley ratların karaciğer, böbrek ve kalp dokusunda meydana getirdiği oksidatif hasarın belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda 15 adet 2 aylık erkek Sprague Dawley rat eşit olarak 3 gruba ayrılmıştır. Grup 1: Kontrol grubu (periton içi serum fizyolojik uygulanan grup), Grup 2: Metotreksat grubu (50 mg/kg tek doz intraperitoneal metotreksat uygulanan grup), Grup 3: 5- FU grubu (intraperitoneal tek doz 50 mg/kg 5-fu). Uygulamadan 1 gün sonra ratlara anestezi uygulanarak servikal dislokasyondan sonra batın ön duvarı insizyonla açılıp karaciğer, böbrek ve kalp dokuları alınmıştır. Bu dokularda lipid peroksidasyonunun bir belirteci olan malondialdehit (MDA), paramanyetik bir serbest radikal olan nitrik oksit (NO) ve endojen antioksidan olan redükte glutatyon (GSH) düzeylerine bakılmıştır. Ratların karaciğer GSH düzeyleri kontrol grubuna göre MTX ve 5-FU gruplarında önemli derecede düşük, MDA ve NO düzeyleri ise tam tersine anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Benzer şekilde böbrek GSH düzeyleri kontrol grubuna göre MTX ve 5-FU gruplarında önemli derecede düşük bulunurken, MDA her iki grupta yüksek, NO ise sadece MTX grubunda yüksek bulunmuştur. Kalp dokusunda GSH düzeyleri kontrol grubuna göre MTX ve 5-FU gruplarında önemli derecede düşük, MDA ise anlamlı düzeyde yüksek, NO de sadece 5-FU grubunda anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak MTX ve 5-FU'nun böbrek, karaciğer ve kalp dokusunda oksidatif hasara neden olarak oksidatif hasar belirteçlerinde ve antioksidan düzeylerinde değişimlere neden olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Fluorouracil is used as a chemotherapy drug in many types of cancer and is a pyrimidine analogue. Methotrexate (MTX) is used as a therapeutic drug and chemotherapeutic agent in many diseases ranging from autoimmune system diseases to cancer. However, besides its therapeutic feature and it causes damage to organs such as liver and kidney. For this reason, in this study, it was aimed to determine the oxidative damage caused by Sprague Dawley rats in liver, kidney and heart tissues. In our study, 15 2-month-old male Sprague Dawley rats were equally divided into 3 groups. Group 1: Control group (intraperitoneal saline administered group), Group 2: Methotrexate group (50 mg / kg single dose intraperitoneal methotrexate applied group), Group 3: 5- FU group (intraperitoneal single dose 50 mg / kg 5-fu ). One day after the application, anesthesia was applied to rats and after cervical dislocation, the anterior abdominal wall was incised and liver, kidney and heart tissues were removed. In these tissues, the levels of malondialdehyde (MDA), which is a marker of lipid peroxidation, nitric oxide (NO), a paramagnetic free radical, and reduced glutathione (GSH), an endogenous antioxidant, were examined. The liver GSH levels of the rats were significantly lower in the MTX and 5-FU groups compared to the control group, while MDA and NO levels were significantly higher on the contrary. Similarly, kidney GSH levels were significantly lower in MTX and 5-FU groups compared to the control group, while MDA was higher in both groups and NO was higher in only MTX group.GSH levels in heart tissue were significantly lower in MTX and 5-FU groups compared to the control group, MDA was significantly higher, and NO was significantly higher only in the 5-FU group.As a result, it was concluded that MTX and 5-FU may cause oxidative damage in kidney, liver and heart tissue, causing oxidative damage markers and antioxidant level changes.