Dünya ve evren konu alanına yönelik sorgulama temelli öğrenme ortamlarının değerlendirilmesi
Evaluation of inquiry-based learning environments for the earth and universe subject area
Yazar: AYŞE ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. EZGİ TAYLAN KOPARAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsanoğlunun bilim yolculuğu doğadaki düzenlilikleri fark etmesiyle başlamıştır. Bu yolculuğun en eski disiplinlerinden biri de astronomidir. Fen eğitiminde önemli bir yere sahip olan astronomiye, öğrencilerin fen konularını anlamalarında yardımcı bir disiplin gözüyle bakılmaktadır. 21. yy becerileri arasında yer alan düşünen ve sorgulayan bireyler yetiştirilmesi gerekliliği ve gelişen teknoloji ile birlikte bilgiye daha kolay ulaşma isteği fen eğitiminde yapılandırmacı teori perspektifinde yeni arayışları da beraberinde getirmiştir.
Bu çalışmada "Dünya ve Evren" konu alanı seçilerek, Fen Eğitiminde astronomi konu alanı öğretiminde sorgulama temelli eğitim ortamları oluşturarak uygulama ve değerlendirme yapılmıştır. Yapılandırmacı teori ışığında sorgulama temelli yaklaşım ile öğretmen adaylarına ve öğretmenlere ortaokul 5. sınıf astronomi konularını nasıl öğreteceklerini kavratmak amacıyla iki günlük eğitim verilmiştir. Bu eğitimde metaforlar, KWL diyagramları ve çağrışım kartları kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların astronomiye yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla Bilici ve ark. (2012) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan Astronomi Tutum Ölçeği (ATÖ) uygulanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla araştırmanın başında ve sonunda katılımcıların görüşleri alınmıştır.  Eğitim sonunda 5. sınıf astronomi konularının öğretimine yönelik ders planı hazırlamaları istenmiş ve bu planların öz ve akran değerlendirmeleri yapılmıştır.
Araştırmaya 2017-2018 eğitim öğretim yılında Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliğinde okuyan daha önce astronomi dersi almamış 32 üniversite 3. sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmanın öğretmenlere yönelik uygulaması ise 2018-2019 eğitim öğretim yılı başında Düzce ilinde yapılmış olup araştırmaya daha önce astronomi eğitimi almamış 6 öğretmen ve daha önce astronomi eğitimi almış 26 olmak üzere toplam 32 öğretmen katılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden özel durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın desenini ise bütüncül çoklu durum deseni oluşturmaktadır.
Araştırmada sorgulama temelli hazırlanan eğitim ortamının astronomiye yönelik tutumlarında olumlu değişikliğe sebep olduğu, sorgulama temelli eğitime ilişkin olarak bilgi düzeylerinin arttığı, astronomi kavramına yönelik nitel bulguların öğretmen adaylarında ve öğretmenlerde farklılaştığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmen adayları ve öğretmenler ders planı hazırlama becerileri açısından karşılaştırıldığında ampirik gözlemlerin öğretmen adayları lehine olumlu sonuçlar verdiği görülmektedir.

Abstract:
The science journey of humankind started with the recognition of regularities in nature. One of the oldest disciplines of this journey is astronomy. Astronomy, which has an important place in science education is considered as an auxiliary discipline to help students understand science subjects. The necesity to educate individuals who are thinking and questioning among 21st century skills and the desire to reach information more easily along with the developing technology have brought new searches in the perspective of constructivist theory in science education.
In this study, the subject area of Earth and Universe was selected and application and evaluation were conducted by designing inquiry-based educational environments in astronomy subject instruction in Science Education. In the light of the constructivist approach, a two-day training course was given to the pre-service teachers and in-service teachers in order to teach them how to teach 5th grade astronomy subjects. Metaphors, KWL diagrams and association cards were used in this education. In addition, in order to determine the attitudes of the participants towards astronomy (Bilici et al., 2012), the Astronomy Attitude Scale (AAS2), which was adapted to Turkish, was applied. At the beginning and end of the research, the opinions of the participants were taken with semi-structured interview forms. At the end of the education, the pre-service teachers and in-service teachers were asked to prepare a lesson plan for the teaching of astronomy subjects in the 5th grade and these plans were assessed by self assessment and peer assessment. 
In the 2017-2018 academic year, at Bülent Ecevit University Science Teaching Department 32 university 3rd-grade students who had not previously studied astronomy were enrolled in this study. The application of the towards for teachers was made in Düzce province at the beginning of the 2018-2019 academic year and a total of 32 teachers, 26 of whom had previously received astronomy education, participated in the study. In this study, special case study method was used. The pattern of the study is the case study method.
In the research, it has been concluded that the education environment based on questioning led to a positive change in attitudes towards astronomy, the level of knowledge about inquiry-based education increased and the qualitative findings related to the concept of astronomy differed in teacher candidates and teachers. In addition, it was observed that empirical observations gave positive results in favor of pre-service teachers when pre-service teachers and in-service teachers were compared in terms of their lesson plan preparation skills.