Testis kanseri ve kendi kendine testis muayenesine yönelik inanç ve tutumlar ile kadercilik eğilimi arasındaki ilişki
The relationship between beliefs and attitudes towards testicular cancer and testicular self-examination and fatalism tendency
Yazar: İNAN CAN GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL AKTAŞ
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kadercilik = Fatalism ; Kendi kendine muayene = Self-examination ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Testiküler hastalıklar = Testicular diseases ; Testiküler neoplazmlar = Testicular neoplasms ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu çalışma, sanayi sektöründe çalışan genç erişkin erkeklerin testis kanseri ve kendi kendine testis muayenesine yönelik inanç ve tutumları ile kadercilik eğilimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu çalışma Eylül 2020 – Şubat 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Gaziantep ili Şehitkamil ilçesi sanayi sitesinde yer alan iki fabrikada çalışan 18-35 yaş arası 201 işçi oluşturmuştur. Örneklem seçimine gidilmeksizin çalışma, araştırmaya katılmayı kabul eden 201  işçi ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında sosyo-demografik özellikleri ve testis kanseri ve kendi kendine testis muayenesine yönelik soruları içeren Tanıtıcı Bilgi Formu, Testis Kanseri Taramalarında Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Kadercilik Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 23,0 istatistik paket programında yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik ve ortalama değerleri ve normalite testis sonucuna göre t testi, varyans analizi ve pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın yapılması için ölçeğin Türkiye geçerlilik ve güvenirlik çalışmasını yapan yazarlardan yazılı izin, SANKO Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni, çalışmanın yapılacağı fabrikalardan kurum izni ve katılımcılardan sözlü onam alınmıştır. Çalışma bulgularına göre bireylerin %37,8'i 25-30 yaş grubunda, %63,2'si evli, %37,8'si lise öğrenimine sahip ve %52,7'ünün gelir giderinden azdır. Bireylerin, Champion Sağlık İnanç Model Ölçeği (CSİMÖ) duyarlılık algısı alt boyutu puan ortalaması 11,49±4,55, önemseme/ciddiyet algısı alt boyutu puan ortalaması 19,31±7,05, yarar algısı alt boyutu puan ortalaması 8,96±3,28, engel algısı alt boyutu puan ortalaması 12,69±4,56, öz etkililik algısı alt boyutu puan ortalaması 15,26±5,96 olarak hesaplanmıştır. Bireylerin yaş, medeni durum ve eğitim durumuna göre Testis Kanseri Taramalarında Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyut puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Gelir, KKTM ve testis kanseri hakkında eğitim almayı isteme, KKTM yapma ve KKTM yapmayı bilme durumuna göre bireylerin Testis Kanseri Taramalarında Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyut puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin Kadercilik Eğilimi Ölçeği toplam puan ortalaması 67,61±11,35, önceden belirlenmişlik alt boyutu puan ortalaması 24,59±6,92, kişisel kontrol alt boyutu puan ortalaması 15,99±5,56, batıl inanç alt boyutu puan ortalaması 15,64±5,36, şans alt boyutu puan ortalaması 11,38±3,81 olarak hesaplanmıştır. Bireylerin yaş, medeni durum, gelir durumu, son bir yılda KKTM yapma, testis kanseri ve KKTM hakkında bilgi alma ve KKTM yapmayı bilme durumuna göre Kadercilik Eğilimi Ölçeği toplam ve tüm alt boyutları puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Eğitim düzeyi ve KKTM ve testis kanseri ile ilgili eğitim almak isteme durumuna göre Kadercilik Eğilimi Ölçeği Kişisel Kontrol alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). 
Bireylerin Kadercilik Eğilimi Ölçeği toplam puanı ile Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği Duyarlılık Algısı alt boyutu, Önemseme/Ciddiyet Algısı alt boyutu ve KKTM Engel Algısı alt boyutu puanları arasında pozitif yönde çok zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the relationship between the beliefs and attitudes of young adult men working in the industrial sector towards testicular cancer and testicular self-examination and their fatalism tendency. This descriptive and cross-sectional study was conducted between September 2020 and February 2021. The population of the research consisted of 201 workers aged between 18-35 working in two factories located in the industrial site of Şehitkamil district of Gaziantep province. The study was completed with 201 workers who agreed to participate in the study without making a sample selection. Introductory Information Form including socio-demographic characteristics and questions about testicular cancer and testicular self-examination, Champion's Health Belief Model Scale in Testicular Cancer Screenings and Fatalism Tendency Scale were used to collect data. Statistical analysis of the data was made in SPSS 23,0 statistical package program. T test, analysis of variance and Pearson correlation analysis were used according to number, percentile and mean values and normality testicular result in the evaluation of the data. Written permission from the authors who conducted the validity and reliability study of the scale in Turkey, ethics committee permission from SANKO University Non-Interventional Research Ethics Committee, institutional permission from the factories where the study will be conducted, and verbal consent from the participants were obtained to conduct the research. According to the findings of the study, 37,8% of the individuals are in the 25-30 age group, 63,2% are married, 37,8% have high school education and 52,7% are less than their income expenses. Individuals' Champion Health Belief Model Scale (CSIMI) sensitivity perception sub-dimension mean score is 11,49±4.55, caring/seriousness perception sub-dimension mean 19,31±7,05, benefit perception sub-dimension mean score 8,96±3,28, obstacle perception sub-dimension mean score 12,69± 4,56, and the mean score of the perception of self-efficacy sub-dimension was calculated as 15,26±5,96. There was no significant difference between Champion's Health Belief Model Scale sub-dimension score averages in Testicular Cancer Screenings according to the age, marital status and educational status of the individuals (p>0.05). A significant difference was found between Champion's Health Belief Model Scale sub-dimension mean scores in Testicular Cancer Screenings according to income, wanting to be educated about SCT and testicular cancer, performing SCT and knowing how to do SCT (p<0.05). Individuals' Fatalism Tendency Scale mean of total score is calculated as 67,61±11,35, predetermination subscale mean score is 24,59±6,92, personal control subscale mean score is 15,99±5,56, superstition subscale mean score is 15,64±5,36, chance subscale mean score 11,38±3,81. No statistically significant difference was found between the mean scores of the Fatalism Tendency Scale total and all sub-dimensions according to the age, marital status, income status, having done SCT in the last year, getting information about testicular cancer and SCT, and knowing how to do SCT (p>0.05). A statistically significant difference was found between the Fatalism Tendency Scale Personal Control sub-dimension score averages according to education level and willingness to receive education about BDT and testicular cancer (p<0.05).
It was found that there is a very weak and statistically significant positive correlation between the total score of the Individuals' Fatalism Tendency Scale and the Susceptibility Perception sub-dimension, Caring/Seriousness Perception sub-dimension and KKTM Obstacle Perception sub-dimension scores of Champion's Health Belief Model  determined.