Nevşehir ili Ortahisar kasabası Bizans dini mimarisi
Byzantine religious architecture in Ortahisar town of Nevsehir province
Yazar: SEHER SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER METE MİMİROĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans mimarisi = Byzantine architecture ; Dini mimari = Religious architecture ; Duvar resimleri = Wall paintings ; Kaya oyma mekan = Rock carved dwellings ; Kiliseler = Churchs ; Manastır = Monastery ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; Nevşehir-Ürgüp-Ortahisar = Nevşehir-Ürgüp-Ortahisar ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Kapadokya bölgesi, İç Anadolu'nun güneydoğu yönünde yer alan volkanik hareketlerin olduğu bir kuşak üzerinde bulunmaktadır (Tuncel, 1996: 34). Önemli yerleşmelere ev sahipliği yapmış olan Kapadokya bölgesinde Hristiyanlık, hızlı bir şekilde yayılmaya başlamış ve bununla birlikte ihtiyaçlar doğrultusunda çeşitli mimari eserler inşa edilmiştir. Bizans Dönemi içerisinde Kapadokya Bölgesi'nde yer alan kaya oyma kilise ve manastırlar dikkate değer ve önemli eserler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Büyük bir bölümü yıkılmış ya da ayakta kalmış bir şekilde günümüze ulaşan bu eserler Bizans mimarisi için önemli belge niteliğine sahiptir. Bu önemli ve değerli eserler içerisinde, Nevşehir ili Ortahisar Kasabası Bizans Dini Mimarisi adlı çalışma, tezin konusunu oluşturmaktadır. Tez dâhilinde yirmi sekiz yapı incelenmiştir. Geneli kaya oyma olarak karşımıza çıkan bu eserlerde tek nefli, iki nefli, üç nefli bazilikal, serbet haç planı ve son olarak kapalı yunan haç planı uygulanmıştır. Yapıların bazılarında aşı boyası, kabartma ve fresko tekniğinde yapılmış duvar resimleri süsleme programı olarak kullanılmıştır. Yapılarda genel olarak haç motifleri ve İncil'den sahneler, peygamberler, aziz ve azize figürleri görülmektedir. Bu çalışma ile birlikte incelenen yirmi sekiz eser Ortahisar Kasabası'nın Hristiyanlıkta önemli bir Bizans yerleşkesi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The Cappadocia region is located on a belt of volcanic movements in the southeast direction of Central Anatolia (Tuncel, 1996: 34). Christianity began to spread rapidly in the Cappadocia region, which was home to important settlements, and with it, various architectural works were built in accordance with the needs. Rock-carved churches and monasteries located in the Cappadocia region during the Byzantine period are notable and important artifacts.
These works, most of which have been destroyed or survived, have an important document quality for Byzantine architecture. Among these important and valuable works, the work entitled Byzantine religious architecture of the town of Ortahisar in Nevsehir province is the subject of the thesis. Twenty-eight structures were examined within the thesis. In these works, which are generally seen as rock carvings, one-nave, two-nave, three-nave Basilica, serbet cross plan and finally closed Greek cross plan were applied. In some of the buildings, grafting paint, relief and murals made in fresco technique were used as ornamentation programs. In general, crucifix motifs and scenes from the Bible, prophets, figures of saints and Saints are seen in the buildings. Twenty-eight works examined together with this study show that Ortahisar town was an important Byzantine settlement in Christianity.