Hasta ve hasta yakınlarının klinik araştırmalar hakkında algı, bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of perception, knowledge, attitude and behaviours of patients and their relatives about clinical trials
Yazar: İREM YILDIZ
Danışman: PROF. DR. YEŞİM TUNÇOK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Hastaneler = Hospitals
Dizin: Algı = Perception ; Anketler = Questionnaires ; Bilgi = Knowledge ; Biyomedikal araştırmalar = Biomedical research ; Davranış = Behavior ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki hasta ve yakınlarının klinik araştırmalar hakkında algı, bilgi, tutum ve davranışlarının bir anket aracılığıyla değerlendirilmesidir.
Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel bir araştırma olan çalışmamıza 384 hasta ve yakını katıldı. Katılımcıların tanımlayıcı özellikleri, klinik araştırmalar hakkında algı, bilgi, tutum ve davranışları tanımlayıcı istatistik kullanılarak değerlendirildi. Değişkenlerin ilişkisi ki-kare ve eğimde ki-kare testleri ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya Kardiyoloji ve Nöroloji polikliniklerinden 152' şer, Hematoloji polikliniğinden 80 kişi katıldı. Katılımcıların yarısından fazlası (%54.4) kadın, yarısından fazlası (%52.1) hasta, yaklaşık yarısı (%48.2) üniversite mezunu ve %8.1'i sağlık çalışanıydı. Klinik araştırma algısı üniversite ve üstü mezunları ile sağlık çalışanlarında daha yüksekti (p<0.05). Klinik araştırmalar hakkında bilgi düzeyi 65 yaş üstünde (%66.7), erkeklerde (%57.1) ve sağlık çalışanlarında (%74.1) daha yüksekti (p˂0.05). Katılımcıların %5.7 (22)'si daha önce bir klinik araştırmaya katılmıştı. Klinik araştırmaya katılma isteği erkeklerde ve sağlık çalışanlarında daha yüksek bulundu (p<0.05). Katılımcıların geliri yükseldikçe klinik araştırmalar hakkındaki algı ve bilgi düzeyinin arttığı saptandı. Sağlık çalışanı olmayanların klinik araştırma ile ilgili bilgilerin kamu spotunda, gazete, radyo ve televizyon gibi yayın organlarında yer almasını istedikleri görüldü (%91.4, p<0.05).  
Sonuç: Eğitim düzeyi yüksek, sağlık çalışanı ve gelir düzeyi yüksek olan katılımcıların klinik araştırmalar hakkındaki algı ve bilgi düzeyleri daha yüksek bulundu. Toplumun klinik araştırmalar hakkında algı, bilgi, tutum ve davranışlarını olumlu yönde değiştirmek için; kamu spotu, gazete, radyo ve televizyon gibi yayın organları kullanılmalıdır.  
Anahtar Sözcükler: Klinik araştırma, bilgi, algı, tutum, davranış, hasta, hasta yakını

Abstract:
Aims: The evaluation of the perceptions, knowledge, attitudes and behaviors of the patients and their relatives about the clinical trials at Dokuz Eylül University Medical Faculty through a questionnaire.
Method: In a descriptive, cross-sectional study, 384 patients and relatives participated. Participants' descriptive characteristics were assessed by statistical analysis of perception, knowledge, attitudes and behaviors about clinical trials. Relation among variables were tested by chi-square test and chi-square test for trend. 
Results: The study included 152 participants from the Cardiology and Neurology and 80 participants from the Hematology outpatient clinics. More than half of the participants (54.4%) were women, more than half (52.1%) were patients, almost half (48.2%) were college and above graduates, and 8.1% of them were healthcare workers. The clinical trial perception was higher in participants who were college and above graduates and healthcare workers (p<0.05). The level of knowledge about clinical trials was higher in participants above 65 years (66.7%), in men (57.1%) and in healthcare workers (74.1%, p<0.05). 5.7% (22) of the participants had previously participated in a clinical trial. The desire to participate in a clinical trial was found to be higher in men and healthcare workers (p<0.05). As the incomes of participants increase, perceptions and knowledge about clinical trials are also increasing. Those who were not healthcare workers need the information on clinical trials to be included in public media such as newspapers, radio and television in the public domain (91.4%, p<0.05).
Conclusion: Participants who are health care workers or with high level of education or with high-income level have higher perception and knowledge level about clinical trials. To change perceptions, knowledge, attitudes and behaviors of the public about clinical research positively, public service announcement, newspapers, radio and television should be used.
Keywords: Clinical trial, information, perception, attitude, behaviour, patient, patient's relatives