Gebe ergenlerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of attention deficit hyperactivity disorder, impulsivity, and associated factors in pregnant adolescents
Yazar: HİLAL YAZICI KOPUZ
Danışman: DOÇ. DR. ASLI SÜRER ADANIR
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada bir grup gebe ergende Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB),  dürtüsellik, yaşam kalitesi ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. 
            Bu amaçla, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne başvuran 12-19 yaş arası 50 ergen gebe ve sosyodemografik özellikler açısından benzer 55 kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm olgular Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11),  Conners-Wells Ergen Özbildirim Ölçeği uzun formu (CWEÖÖ-U) ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) ile dürtüsellik, DEHB ve yaşam kalitesi açısından taranmıştır. Ayrıca çalışma grubunda herhangi bir gebelikten korunma yöntemi kullanılıp kullanılmadığı, gebelik haftası, gebelik komplikasyon(lar)ı, varsa önceki gebelikler, bebeğin babasının yaşı; ve  her iki grupta katılımcıların yaşı, eğitim durumu, daha önce psikiyatrik tanı alıp almadığı, medeni durumu, kiminle birlikte yaşadığı, adli bir süreci olup olmadığı, cinsel olarak aktif olup olmadığı, sigara, alkol ve madde kullanım öyküsü ve geçirilmiş travma öyküsü olup olmadığı kaydedilmiştir.
            Çalışma grubunda DEHB ve dürtüsellik, kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. ÇİYKÖ alt ölçeklerinde fiziksel sağlık alt ölçek puanlarının gebe ergenlerde kontrol grubuna kıyasla daha düşük olması, gebelikte fiziksel sağlığın olumsuz etkilendiği göstermektedir. Sosyodemografik verilere bakıldığında çalışma grubunun eğitim düzeyinin kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğu, çalışma grubunun büyük bir kısmının okula devam etmediği ve okula devam eden gebelerin de akademik başarılarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmektedir. Ayrıca gebe ergenlerin annelerinin, kontrol grubunun annelerine göre daha az eğitim almış olduğu ve 18 yaş altında gebe kalma oranlarının daha yüksek olduğu izlenmiştir. Ölçekler arası korelasyonlara bakıldığında, CWEÖÖ-U alt ölçekleri ( aile problemleri, duygusal sorunlar, DEHB indeksi, DSM-IV DEHB semptom alt ölçekleri ) ile ÇİYKÖ alt ölçekleri arasında saptanan istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon, DEHB varlığının olguların yaşam kalitesini belirgin olarak bozduğunu desteklemektedir.
            Sonuç olarak; tedavi edilmemiş DEHB ve dürtüsellik; riskli cinsel davranışlar, erken yaşta başlayan cinsel deneyimler, korunmasız cinsel ilişki gibi nedenlerle erken ve planlanmamış gebelik riskini belirgin oranda artırmaktadır. Ergen gebeliği hem fiziksel ve ruhsal açıdan yeterli olgunluğa erişmemiş olan ergenin hem de doğacak çocuğun sağlığı açısından tüm dünyada önemli bir sorun teşkil etmektedir. Ergen anneler kendi eğitimlerini sürdüremedikleri gibi bilgi deneyim eksikliği ve ekonomik yetersizlikler sebebiyle çocuklarına kaliteli bakım, sağlık ve eğitim sağlamakta zorluk yaşayabilirler ve bu durum nesiller boyu devam eden bir yoksulluk döngüsüne neden olabilir. Tüm bu nedenlerle, bu riskli grubu daha iyi tanımak ve erken müdahale, koruma ve destek programlarının hazırlanması, ergen gebeliğinin ve olası olumsuz sonuçlarının azaltılması açısından faydalı olacaktır.

Anahtar kelimeler: Ergen gebeliği, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik, yaşam kalitesi

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), impulsivity, quality of life and related factors in a group of pregnant adolescents.
             For this purpose, 50 pregnant adolescent aged 12-19 years who applied to the obstetrics and gynecology outpatient clinic of Akdeniz University Medical Faculty Hospital; and 55 controls matched in terms of sociodemographic characteristics were included in the study. All subjects were screened in terms of impulsivity, ADHD, and quality of life with the The Barratt Impulsiveness Scale-11 (BIS-11), Conners-Wells Adolescent Self-Report Scale (CASS-L), and The Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL). In addition, whether any contraceptive method was used, gestational week, pregnancy complication(s), previous pregnancies (if any), and age of the baby's father for the study group; and age, education level, previous psychiatric diagnosis, marital status, who they lived with, whether they had a forensic process, whether they were sexually active, history of smoking, alcohol and substance use, and history of trauma for the 2 groups were also recorded.
             ADHD and impulsivity were found to be significantly higher in the study group compared to the control group. The fact that physical health subscale scores of the PedsQL were lower in pregnant adolescents compared to the control group indicates that physical health is adversely affected during pregnancy. Considering the sociodemographic data, it was seen that the education level of the study group was lower than the control group, the majority of the study group did not attend school, and the academic achievement of the pregnant adolescents attending school was significantly lower than the control group. In addition, it was observed that the mothers of pregnant adolescents received less education than the mothers of the control group and the rate of pregnancy under the age of 18 was higher. Considering the correlations between the scales; the statistically significant negative correlation between the subscales of CASS-L (family problems, emotional problems, ADHD index, DSM-IV symptoms; inattention and DSM-IV symptoms) and PedsQL supports that the presence of ADHD significantly impairs the patients' quality of life.
             In conclusion; untreated ADHD and impulsivity significantly increase the risk of early and unplanned pregnancy due to risky sexual behaviors, early sexual experiences, and unprotected sexual intercourse. Adolescent pregnancy is an important problem all over the world in terms of the health of both the adolescent who has not reached physically and mentally sufficient maturity, and the child to be born. Adolescent mothers may not be able to continue their education and may have difficulties in providing qualified care, health care and education to their children due to lack of knowledge, experience and economic inadequacies, and this may lead to a cycle of poverty that continues for generations. For all these reasons, identifying this risky group better and preparing early intervention, protection and support programs will be beneficial in terms of reducing adolescent pregnancy and its possible negative consequences.

Keywords: Adolescent pregnancy, attention deficit hyperactivity disorder, impulsivity, quality of life