Mersin bölgesi dolomitlerinin taklit süs taşı olarak değerlendirilmesi
Evaluation of Mersin region dolomites as imitation gemstone
Yazar: FATMA GÜNDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM GÜRBÜZ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gemoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Dolomit minerali  (MgCO3) düşük sertliğe sahip olmasına rağmen nadir gözlenen kristalli ve şeffaf olanları işlenerek süstaşı olarak değerlendirilmektedir. Ancak kristal formunda süs taşı olabilecek kalitede dolomit minerali ülkemizde görülmemektedir. Bu çalışmada, ülkemizde birçok bölgede bol miktarda bulunan opak ve açık renklerde olan ve başta cam - seramik ve demir çelik sanayisi olmak üzere birçok farklı sektörde geniş kullanım alanına sahip dolomitlerin taklit süs taşı olarak kullanılabilirliği üzerine deneysel uygulamalar yapılmıştır. Denemeler de iki farklı materyal ve yöntem kullanılmıştır. Materyallerden biri Mersin Aydıncık bölgesinden alınan dolomitler diğeri ise saflaştırılmış olan dolomittir. Yöntemlerden biri ısıl işlem diğeri ise ısıl işlem gerektirmeyen porselen diş üretimi malzemeleri ile yapılmıştır.  Porselen diş yapımında kullanılan model tozu ve sıvısına dolomit ve renk pigmentleri eklemeleri yapılarak elde edilen ürüne zımparalama, parlatma (cila) işlemleri uygulanmıştır.  Isıl işlem denemelerinde ise dolomitler organik malzeme,  gliserin ve yağ ile macun formuna getirilmiş ve kauçuk kalıplarda istenilen şekiller verilerek 850 dereceye kadar kademeli olarak fırınlanmıştır. 
Isıl işlem denemelerinde sadece dolomit ile yapılan uygulamalarda kırılma ve dağılmalar olduğu ancak içerisine silis takviyesi yapılan örneklerin daha dayanıklı olduğu gözlemlenmiştir. Isıl işlem gerektirmeyen dişçilikte kullanılan malzemeler ile çok daha kısa sürede katı materyallerin elde edildiği uygulamalarda cilalama işlemi sonrası yeterli parlaklığa ulaşıldığı gözlemlenmiş ve taklit süs taşı olarak kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Although dolomite mineral (MgCO3) has low hardness, the rare crystalline and transparent ones are processed and evaluated as gemstones. Its hardness is low and variable, between 3.5 and 4, and it has excellent cleavage properties. However, dolomite mineral, which can be used as a gemstone in crystal form, is not seen in our country. In this study, the usability of dolomite, which is abundant in many regions in our country, has opaque and light colors, and has a wide usage area in many different sectors, especially in the glass - ceramic and iron and steel industry, as imitation ornamental stone. Experimental applications have been made on it.Two different materials and methods were used in the experiments. One of the materials is dolomite taken from Mersin Aydıncık region and the other is purified dolomite. One of the methods is made with heat treatment and the other is made with porcelain tooth production materials that do not require heat treatment. Dolomite and color pigments were added to the modeling powder and liquid used in porcelain tooth making, and sanding and polishing processes were applied to the resulting product. In heat treatment experiments, dolomites were turned into a paste with organic material, glycerin and oil, shaped into desired shapes in rubber molds and gradually baked at up to 850 degrees.
In heat treatment experiments, it was observed that there were breakages and disintegrations in applications made with only dolomite, but samples with silica reinforcement were more durable. It has been observed that solid materials are obtained in a much shorter time with materials used in dentistry that do not require heat treatment, and sufficient brightness is achieved after the polishing process, and it has been determined that it can be used as an imitation gem stone.