Astım tedavisinde kullanılan zafirlukastın elekrtokimyasal ve kromatografik yöntemler ile farmasötik preparatlardan ve biyolojik materyallerden analizi
Analysis of zafirlukast, using in the treatment of asthma in parmaceutical preparations and biologic materials by electrochemical and chromatographic methods
Yazar: İNCİLAY SÜSLÜ
Danışman: PROF.DR. SACİDE ALTINÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
İİİ ÖZET Süslü, İ., Astım Tedavisinde Kullanılan Zafirlukasın Elektrokimyasal ve Kromatografik Yöntemler ile Farmasötik Preparatlardan ve Biyolojik Materyallerden Analizi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Analitik Kimya Programı, Doktora Tezi, Ankara, 2004. Zafirlukast, kronik astımın önlenmesinde ve tedavisinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada, farmasötik preparatlardaki zafirlukastın tayini için basit, hızlı, güvenilir ve tamamen valide edilmiş kare dalga (OSWV), kare dalga adsorptif sıyırma (OSWAdSV) ve diferansiyel puis adsorptif sıyırma voltametrisi (DPAdSV) gibi voltametrik yöntemler ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemi geliştirilmiştir. Zafirlukastın elektrokimyasal davranışları dönüşümlü voltametri, kronoamperomelri ve doğrusal taramalı voltametri ile araştırılmıştır. Bu yöntemlerde deneysel ve cihaz parametrelerinin etkisi değerlendirilmiştir. Zafirlukastın analizi için en iyi destek elektrolit olarak pH'sı 8.00 olan 0.10 M borat tamponu bulunmuştur. HPLC yönteminde, zafirlukastın ayırımının optimizasyonu için hareketli fazı içeriği, pH'sı ve akış hızının etkisi araştınlmıştır. Analiz, Nucleosil Ci8 (5 um, 250 x 4.6 mm, i.ç.,) kolonda, oda sıcaklığında ve asetonitril:asetat tamponu (pH 3.00; 10 mM) (70:30, h/h) içeren hareketli fazda, 0.8 mL/dk akış hızında yapılmıştır. UV dedektör dalga boyu 240 nm'ye ayarlanmıştır. OSWV, OSWAdSV, DPAdSV ve HPLC yöntemleri için gözlenebilme sınırlan sırasıyla 50.00 ng mL"1, 5.00 ng mL"1, 15.00 ng mL"1 ve 25.00 ng mL"1 olarak bulunmuştur. Geliştirilen yöntemler validasyon parametrelerinin değerlendirilmesiyle valide edilmiştir. Yöntemler farmasötik preparatlardaki zafirlukastın tayinine uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar kaynaklardaki spektrofotometrik yöntem verileri ile karşılaştırılmış ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Önerilen HPLC yöntemi aynca zafirlukast eklenmiş insan plazmasına da uygulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Zafirlukast, kare dalga voltametrisi, kare dalga adsorptif sıyırma voltametrisi, diferansiyel puis adsorptif sıyırma voltametrisi, yüksek performanslı sıvı kromatografisi, farmasötik preparat, biyolojik materyal.

Abstract:
IV ABSTRACT Süslü, İ., Analysis of Zafirlukast, Using in the Treatment of Asthma in Pharmaceutical Preparations and Biological Materials by Electrochemical and Chromatograhic Methods, Hacettepe University Health Sciences Institute, Ph. D. Thesis in Analytical Chemistry, Ankara, 2004. Zafirlukast is used to prophylaxis and treatment of chronic asthma. In this study a simple, rapid, reliable and fully validated voltammetric methods such as square wave (OSWV), square wave adsorptive stripping (OSWAdSV) and diferansiyel puis adsorptive stripping voltammetry (DPAdSV) and high performance liquid chromatographic method (HPLC) were developed for the determination of zafirlukast in pharmaceutical preparations. The electrochemical behaviour of zafirlukast was investigated using cyclic voltammetry, chronoamperometry and linear sweep voltammetry. The effect of experimental and operational parameters were evaluated in these methods. The 0.10 M borate buffer of pH 8.00 was found to be best as a supporting electrolyte for assay of zafirlukast. In HPLC method, the effects of the composition, pH and flow rate of mobile phase were investigated for the optimization of zafirlukast separation. The analysis was performed on a Nucleosil Cig (5 um, 250 x 4.6 mm, i.d.) column at room temperature and mobile phase containing acetonitrileracetate buffer (pH 3.00; 10 mM) (70:30, v/v), at flow rate of 0.8 mL/min. The UV dedector was set at wavelength of 240 nm. Piribedil was used as an internal standard. The retention time of piribedil and zafirlukast were 3.9 and 5.7 min, respectively. These conditions were used for analysis of zafirlukast in pharmaceutical and biological materials. The detection limits of OSWV, OSWAdSV, DPAdSV and HPLC methods were found as 50.00 ng mL"1, 5.00 ng mL"1, 15.00 ng mL"1 and 25.00 ng mL"1, respectively. The developed methods were validated by evaluation of validation parameters. The methods were applied to the determination of zafirlukast in pharmaceutical preparations. The results obtained were compared with a spectrophotometric method reported in literature and no significant difference was found statistically. The proposed HPLC method also was applied to zafirlukast spiked human plasma. Keywords: Zafirlukast, square wave voltammetry, square wave adsorptive stripping voltammetry, differential puis adsorptive snipping voltammetry, high performance liquid chromatography, pharmaceutical preparation, biological material.