Haber konusu olarak polisin toplumsal olaylara müdahale yöntemi /
Yazar: OĞUZHAN BAŞIBÜYÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALUK SELMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Halkla İlişkiler = Public Relations ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Gazetecilik = Journalism ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Medya = Media ; Müdahale = Intervention ; Polis = Police ; Sosyal olaylar = Social events

Özet:
181 ÖZET Bu araştırmada, ilk olarak Türk basının toplumsal olaylardaki rolü ve önemi göz önünde bulundurularak bu olaylarda nasıl bir görevi yerine getirdiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Medya profesyonellerinin haber seçimlerinin nasıl olduğu ve toplumsal olaylara ilişkin olarak kullandıkları haber kategorilerinin açığa çıkarılması amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için ilk önce yayın politikaları esas alınarak beş ayrı günlük gazete tespit edilmiştir. İkinci olarak esnaf eylemlerinin yoğun olduğu bir dönem olan 2001 yılı ilk altı ayında meydana gelen toplumsal olaylarla ilgili bu gazetelerde çıkan haberler içerik analizi yöntemi ile taranmıştır. İkinci olarak rasgele seçilen birtakım toplumsal olaylarla ilgili kurmaca haberler yazılmıştır. Olaylar kendi içerisinde polisin müdahale ettiği ve polis müdahalesinin olmadığı şekilde sistematik olarak ayrılmıştır. Müdahale olan ve olmayan şeklinde ayrılan haber kategorilerine ilişkin her birinde sekiz adet olmak üzere on altı adet haber hazırlanmıştır. Bu haberler İstanbul, Ankara, İzmir'de çalışan 147 medya mensubuna uygulanmıştır. Ankete katılanlardan haberi yayınlayacak tek sorumlu kişi kendileri olduklarını varsayarak okudukları haber girişine kaç puanlık bir haber değeri verdiklerini (dokuzlu bir puan cetveline göre) işaretlemeleri istenmiştir. Araştırmanın sonucunda meydana gelen toplumsal olaylarla ilgili yapılan haberlerde güvenlik kuvvetlerince müdahale olan olayların daha fazla haber değeri taşıdığı ve gazetelerin gelenekselleşmiş haber değerleriyle konuya yaklaştıklarını kanıtlanmıştır. Ayrıca gazetelerin okur182 kaygısıyla hareket ettiklerini ve en çok gazetenin satıldığı üç büyük kentle ilgili haberlere öncelik verdiklerini de gözlenmiştir. Diğer taraftan Medya profesyonellerinden tek sorumlunun kendileri olduğu ve herhangi bir baskı unsuru olmadığı bir ortamda, müdahale olan ve müdahale olmayan şeklinde iki ana grupta sınıflandırılmış toplam 16 haber girişine haber değeri olarak kaç puan verildiği sorulmuş ve alınan cevapların değerlendirilmesinde müdahale olan olaylara daha fazla haber değeri verilirken, müdahale olmayan olayların daha az haber değeri taşıdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak bütün ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de basın-yayın organları ve kamuoyu polisiye olaylara ve haberlere ilgi duymaktadır. Çok ilgi duyulan konulardan biri de toplumsal olaylarda polisin tutum ve davranışlarıdır. Çünkü, toplumsal olaylara müdahale herkesin gözü önünde meydana geldiğinden, polisin tutum ve davranışlarının gözlenmesi diğer hizmet birim lerine göre daha kolay olmaktadır. Bu nedenle değişim ve iyileştirme çalışmalarına, öncelikli olarak Çevik Kuvvet Birimlerinden başlanarak personelin değişen çevre ve toplum şartlarına göre geliştirilmesi sağlanmalıdır. Gazetecilik açısından değerlendirildiğinde ise, sadece toplumsal olaylara ilişkin değil, genel olarak çözüm gazeteciliği denilen yeni bir gazetecilik ve habercilik anlayışına gereksinim duyulmaktadır. Çözüm gazeteciliği olaylara dayalı habercilik anlayışının terk edilerek, sorun çözmeye dayalı bir anlayışın gelişmesi gerektiğini öneren bir yeni gazetecilik anlayışıdır. Bu anlayışa göre, basının temel görevi toplumun sorunlarına ışık tutmak ve bu sorunların çözümünde sadece karar alıcıları değil toplumu da183 harekete geçirmektir. Çözüm gazeteciliği, sıradan insanların sorunlarına ve bu sorunların çözümüne odaklanmasıyla geleneksel gazetecilik anlayışından ayrılmaktadır. Bu araştırmanın polis-medya ilişkilerine ışık tutacağı umulmakta ve bu ilişkiye olumlu bir yön verilmesine yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
184 ABSTRACT In this study first it is tried to get determine the role and the mission of Turkish press in demonstrations. The purpose of this study is to determine the news categories which are using by the media professionalsts about the demonstrations. To achieve this aim first, five newspaper has determined by their political tendency and second the news about demonstrations for the first six months period of the year of 2001 when a lot of tradesman demonstration occured, scanned with content analyzing method. As second some unreal demonstration news got preparedared and they divided two part as force used and unused by police and totally sixten news prepared about them and wanted from journalist to grade this news. Totaly 147 media profesionalist joined this survey and at the begining it was told them they were free to grade the survey and "you are the only one responsible person to choose and grade this news". As a result of this study it is observed that if police used force in any demonstration, journalists prefer to make a lot of news about this demonstration and it was observed that using or unusing force by police in any demonstration is the main indicator and result for journalists to make news about that event. On the other hand the relation and comunication185 betweeen police forces and journalists not at a good level. Both of them still have some misunderstandings about each other. It is expected that this study would be a step to determine and to solve the problems between police forces and media.