Türkiye'de yetişen Carduus L. (Asteraceae, Cardueae) cinsinin revizyonu
Revision of Genus carduus L. (Asteraceae, Cardueae) distributed in Turkey
Yazar: SERKAN KÖSTEKCİ
Danışman: DOÇ. DR. TURAN ARABACI
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Asteraceae = Asteraceae

Özet:
Bu çalışma, Carduus L. cinsinin (Asteraceae, Cardueae) Türkiye'de yayılış gösteren türlerinin revizyonunu içermektedir. Türler genel morfoloji, sipsela makro ve mikromorfolojisi, palinolojik ve moleküler taksonomik açıdan incelenmiştir.
Bu çalışma öncesinde Türkiye'de yayılış gösteren Carduus türlerinin sayısı 16 (28 takson) olarak biliniyordu. C. nutans subsp. taygaetus taksonu Türkiye'de yayılış göstermediği için ülkemiz Carduus taksonlarından çıkarılmıştır. C. pycnocephalus subsp. breviphyllarius taksonunun subsp. cinereus'un sinonimi olduğu belirlenmiştir. C. lanuginosus yeniden düzenlenmiş ve subsp. kotschyi alttür seviyesinde kabul edilmiştir. C. transcaspicus subsp. macrocephalus Türkiye florası için yeni kayıt olarak verilmiştir.
Cinsin sipsela yüzey özellikleri stereo mikroskop ve elektron mikroskobu (SEM) altında ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sipsela şekilleri oblanseolat, darca obovat, darca oblong ve oblong olarak belirlenmiştir. Yüzey ornamentasyonları skalariform, skalariform-ribbed, skrobikulat-ribbed, skrobikulat ve skrobikulat-foveolat olmak üzere 5 farklı tipdedir.
Palinolojik incelemeler sonucunda cinsin polen şekillerinin prolat-spheroidal, oblat spheroidal ve suboblat olduğu belirlenmiştir. Ayrıca tüm polenlerin trikolporat açıklığa sahip olduğu gözlenmiştir.
Moleküler sistematik analizleri ile türlerin çekirdek ribozomal DNA'sı üzerinde bulunan ITS gen bölgesi dizileri belirlenmiştir. Bu diziler kullanılarak UPGMA, Neighbour Joining ve Parsimony analizleri yapılmış ve cinsin türlerinin filogenetik ilişkileri incelenmiştir.
Bu çalışma sonucunda Carduus cinsinin Türkiye'de 17 tür (28 takson) ile temsil edildiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study includes the revision of the species of genus Carduus (Asteraceae, Cardueae) distributed in Turkey. General morphology, macro and micro-morphology of cypsela, palynology, molecular taxonomy of species were examined.
The number of the genus Carduus distributed in Turkey was known with 16 species (28 taxa) before this study. Due to showing no distribution in Turkey, C. nutans subsp. taygaetus was omitted from the Turkish Carduus taxa. C. pycnocephalus subsp. breviphyllarius regarded as synonym of the C. pycnocephalus subsp. cinereus. C. lanuginosus was rearranged and the subsp. kotshyii was accepted at subspecies level. C. transcaspicus subsp. macrocephalus was given as a new record for the Flora of Turkey.
Cypsela surface properties of the genus were thoroughly examined under stereo microscope and scanning electron microscopy (SEM). Shapes of cypsela were determined as oblanceolate, narrowly obovate, narrowly oblong and oblong. Surface ornamentations were in five different types as scalariform, scalariform-ribbed, scrobiculate-ribbed, scrobiculate and scrobiculate-foveolate.
The pollen shapes of the genus are determined as prolate-spheroidal, oblate-spheroidal and suboblate by palynological analyzes. In addition, tricolporate apertures was observed in all pollen grains.
The ITS gene regions located in nuclear ribosomal DNA of species were determined by the molecular systematic analyzes. UPGMA, Neighbour Joining and Parsimony analyzes were performed and phylogenetic relationships of the species were investigated.
As a result of this study it was determined that the genus Carduus is represented by 17 species (28taxa) in Turkey.