Huntington hastalığında kognitif fonksiyonlar transkranial doğru akım uyarımı ile modüle edilebilir mi?
Can transcranial direct current stimulation modulate cognitive functions in huntington's disease?
Yazar: ASLI DEMİRTAŞ TATLIDEDE
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HAKAN GÜRVİT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / İleri Nörolojik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Doğru akım = Direct current ; Huntington hastalığı = Huntington disease ; Huntington hastalığı = Huntington disease ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Psikomotor performans = Psychomotor performance ; Sözel akıcılık = Verbal fluency ; İşlemleme hızı = Process speed

Özet:
Huntington hastalığı otozomal dominant kalıtım gösteren, kore ile başlayan motor disfonksiyonun yanı sıra kognitif ve psikiyatrik bozukluklarla karakterize progresif bir nörodejeneratif hastalıktır. Demansa kadar ilerleyebilen kognitif bozuklukların iyileştirilmesi için şu anda herhangi bir tedavi alternatifi bulunmamaktadır. Transkranial Doğru Akım Uyarımı (tDCS) kortikal aktivitede uygulama süresini aşan değişikliklere olanak sağlayan ve invazif olmayan yeni bir nöromodulasyon yöntemidir. Yapılan çalışmalar tDCS uygulamalarının çeşitli kognitif alanlarda kolaylaştırıcı etkisi olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada Huntington hastalarında dorsolateral prefrontal kortekse yapılan tDCS uygulamalarının kognitif fonksiyonlar üzerindeki etkilerinin araştırması amaçlanmıştır.

Çalışmaya klinik tanı almış ve genetik inceleme ile tanısı doğrulanmış 22 Huntington hastası dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara farklı günlerde dorsolateral prefrontal korteks bölge üzerine gerçek ve sahte (sham) tDCS uygulamaları yapılmıştır. tDCS uygulamaları esnasında, hastalar ağırlıklı olarak yürütücü işlevleri test eden bir nöropsikolojik batarya aracılığı ile değerlendirilmişlerdir. 

Gerçek ve sahte frontal tDCS uygulamalarındaki test performansları karşılaştırıldığında, anodal tDCS'nin Huntington hastalarında sözel akıcılık testlerinde ve işlemleme hızı ile ilişkili yürütücü testlerde anlamlı bir düzelme sağladığı saptanmıştır. Önemli olarak, fonksiyonel değerlendirme skorları daha yüksek olan hastaların tDCS uygulamasından daha çok fayda gördüğü tespit edilmiştir. 

Sonuç olarak, Huntington hastalarında verbal akıcılık ve işlemleme hızı üzerinde saptanan bu olumlu etkiler, dorsolateral prefrontal tDCS uygulamalarının kognitif fonksiyonlara olumlu etki yapabileceğini göstermektedir. tDCS'nin indüklediği etkilerin, hastalığın seviyesine bağlı olarak, şebekelerdeki hasar düzeyi ve kompansatuar mekanizmaların devreye girmesiyle ilişkili olabilecek, farklılıklar gösterdiği dikkat çekmektedir. Bulgularımız Huntington hastalarında tDCS'in daha uzun süreli kullanımını içeren çalışmaların yapılması için cesaret verici olup ileride yapılacak uzun süreli çalışmalar nöromodulatuar tedavilerin Huntington hastalığının kognitif rehabilitasyonundaki yerini aydınlatacaktır.

Abstract:
Huntington's disease (HD) is an autosomal dominant progressive neurodegenerative disease mainly characterized by motor dysfunction (including chorea), cognitive and psychiatric disorders. Currently, there is no effective treatment available for cognitive impairments, which eventually progress to dementia. Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS) is a novel method of noninvasive neuromodulation that induces changes in cortical activity beyond the duration of stimulation. Many studies have reported facilitating effects of tDCS on several cognitive domains. This study aimed to investigate whether dorsolateral prefrontal (DLPFC) tDCS could modulate cognitive functions in patients with HD.

Twenty-two patients with HD, all of whom had genetic testing confirming the clinical diagnosis, were included in the study. All participants received real and sham tDCS applications over the DLPFC on separate days. During tDCS administration, patients were tested using a neuropsychological battery, mainly comprising executive functions. 

In patients with HD, anodal tDCS applications induced a significant improvement in verbal fluency tests and executive function tests mainly relying on processing speed, in comparison with sham tDCS. Importantly, patients with higher functional assessment scores benefited more from tDCS administrations. 

In conclusion, the beneficial effects of tDCS on verbal fluency and speed of processing domains suggest that DLPFC tDCS applications may have a positive effect on cognitive functions in HD. It is noteworthy that the effects induced by tDCS may vary depending on the severity of the disease and the level of damage in the network, probably reflecting the compensatory mechanisms. Our findings are highly encouraging for future neuromodulation studies in HD.