Bergama yöresi Alevi kültürü ve müzik pratikleri
Bergama region Alevi culture and music practices
Yazar: NAZLICAN İRİÇAM
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ŞAHİN
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bireyin, toplulukların ya da toplumların yaşam tarzları, inançlar, düşünsel, dinsel ve 
estetik gelişimini ifade eden unsurlar kültürün ögelerini oluşturmaktadır. Anadolu'da 
bulunan farklı topluluklar kültürlerini nesilden nesile aktarmışlardır. Geçmişten günümüze 
değin Anadolu'da devam eden Alevi-Bektaşi inanç ve sosyokültürel yapısı özellikle 
edebiyat ve müzik aracılığıyla kuşaklararası aktarımla varlıklarını sürdürmüşlerdir. 
Bu Araştırmada, Bergama Yöresinde bulunan Alevilerinin ritüel içi müzik pratikleri 
ele alınmıştır. Bergama'da bulunan merkez cemevi çalışmalarını Pir Sultan Abdal 
Derneği'ne bağlı olarak yürütmeye devam etmektedir. Aleviler Anadolu'ya Danişment Gazi 
zamanında Orta Asya'dan gelmektedir ve ilk yurt bölgeleri Sivas ve Tokat olmuştur. 1243 
yılında yapılan Selçuklular ve Moğollar arasındaki Köse Dağ savaşı sonucunda batıya göç 
ile boy beyi ve mürşidi olan Köse Süleyman oğullarının önderliğinde Bergama yöresinde 
Karesi Beyliği kurulmuş böylelikle Bergama'da yaşayan Alevilerin yurt bölgesi haline 
gelmiştir. 
Çalışmanın içeriğinde Aleviliğin tarihsel gelişimi, Alevi kültürü ve kimliği, Alevi 
müzikleri temeli doğrultusunda; Bergama yöresi ve özellikleri, bölgede yaşayan Alevilerin 
ritüel uygulamaları ve ritüel içi müzik pratiklerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu 
sebeple; yaşadıkları bölgede, ibadetlerini ve birçok etkinliklerini gerçekleştirdikleri 
cemevinde alan araştırması yapılmıştır. Alevi kültürü ile yapılan çalışma ile ritüel 
uygulamalarının verileri, katılımcı gözlem ve görüşme yoluyla ilk defa bu çalışmada 
incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Anadolu kültürü, Bergama, Müzik, Ritüel

Abstract:
Elements expressing the lifestyles, beliefs, intellectual, religious and aesthetic 
development of individuals, communities or societies constitute the elements of culture. 
Different communities in Anatolia have transferred their cultures from generation to 
generation. Alevi-Bektashi belief and socio-cultural structure, which has continued in 
Anatolia from the past to the present, has survived through intergenerational transmission, 
especially through literature and music. 
In this research, ritual music practices of Alevis living in Bergama Region are 
discussed. The center cem house in Bergama continues to carry out its activities under the 
Pir Sultan Abdal Association. Alevis came to Anatolia from Central Asia during the time of 
Danişment Gazi and their first dormitory regions were Sivas and Tokat. As a result of the 
Köse Dağ war between the Seljuks and the Mongols in 1243, the Karesi Principality was 
established in the Bergama region under the leadership of the sons of Köse Süleyman, who 
was the chief and master of the tribe, and thus became the homeland of the Alevis living in 
Bergama. 
In the content of the study, in line with the historical development of Alevism, Alevi 
culture and identity, Alevi music; It is aimed to reveal the Pergamon region and its 
characteristics, the ritual practices of the Alevis living in the region and the ritual music 
practices. Therefore; A field research was conducted in the cem house where they performed 
their worship and many activities in the region where they lived. The data of the ritual 
practices and the study with the Alevi culture were examined for the first time in this study 
through participant observation and interview.

Keywords: Anatolian culture, Bergama, Music, Ritual