Beyin ve masal
Fairy tale and brain
Yazar: SEVİL CİVELEK
Danışman: PROF. DR. SİNAN CANAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Arketip = Archetype ; Beyin = Brain ; Hikaye anlatma = Story telling ; Masallar = Tales ; Nöronlar = Neurons ; Sosyal inşaa = Social construction ; Sözlü anlatım = Oral narrative

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye ve dünyada yapılan çalışmalar ışığında masallar araştırılmıştır.
Masal tarihi, toplum inşasındaki önemi, masal anlatıcılığı ele alınmıştır. Disiplinler arası
çalışmalar doğrultusunda masal anlatımı esnasında beyinde neler olduğu ve masalın
insan beyni için önemi incelenmiştir.
Tezimizde şimdiye kadar ortaya konmuş çalışmalar internet üzerinden taranarak
belirlenen makale, tez ve bildiriler incelenmiştir. Ayrıca beyin çalışmaları alanında
ülkemizde yayınlanan kitaplardan da edinilen veriler çalışmaya dahil edilmiştir.
Amacımız elde edilen veriler ve bulguların da desteğiyle, konuyu kuramsal temelde
tartışmaya açmak, önemini vurgulamaktır. Ayrıca Türk dili, psikoloji, nörobilim
alanlarında disiplinler arası çalışmalar yapılmasının gerekliliği ortaya konulmuştur.
Konu özellikle iki farklı disiplin temel alınarak incelenmiştir. İlki edebiyat disiplini
kapsamında bulunan halk edebiyatı ve daha özelde masallar başlığı altında ele
alınmıştır. Diğeri nörobilim alanında beyin üzerine yapılan çalışmalar doğrultusunda
zengin bir uyaran olan masalın etkileri ortaya konulmuştur.
Dünyaya geldiğinde beyin donanımları yeterli düzeyde olmayan insanın gelişim ve
eğitiminde masalın önemi anlatılmıştır. Zengin bir uyaran olan masal sadece eğlence
unsuru değildir. İnsanlığın yaşam deneyimlerini nesilden nesile aktaran bilge eğitici
görevini üstlenmişlerdir. Çalışmamız masal anlatımı esnasında beyinde gerçekleşen
değişim süreçleri üzerine izahatlar getirilerek konunun önemini vurgulama çabasıdır.
Anahtar Kelimeler: Masal, beyin, nöron, uyaran, arketip

Abstract:
This is a study of fairy tales based on previous research into fairy tales in Turkey and
across the world. A history of fairy tales, their significance in building communities and
the narration of fairy tales are the subjects of this study. An interdisciplinary perspective
on what happens in the human brain during the narration of fairy tales and the
importance of fairy tales for the brain are further explored.
This thesis includes a review of related literature in the form of articles, theses and
conference papers as well as a study of the data gathered from the books published in
Turkey in the field of neurology. The purpose is to underline the importance of the
subject and start a discussion about it with a theoretical viewpoint. Also,
interdisciplinary studies across fields of Turkish Language, psychology and
neuroscience seems to emerge as an absolute necessity.
There are two basic disciplinary perspectives employed in this study. The first is folk
literature and specifically fairy tales within the literary discipline. The second is
neuroscience in which fairy tales are seen as layered and rich stimuli for the human
brain and their effect on the brain is examined.
The significant developmental and educational benefits of fairy tales for the not yet
fully-developed brains of infants and children are emphasized. Fairy tales are not just
entertainment but rich, layered stimuli that help the experience of humanity be handed
down generations and thus fill in the role of wise educators. Our study is an effort to
underline the significance of the processes of change in the brain brought about by the
narration of fairy tales.
Keywords: Fairy tale, brain, neuron, stimulus, archetype