M.Ö. 2. binyılda Doğu Akdeniz'de deniz ulaşımı ve liman olgusu
Seafaring and issue of harbour in Eastern Mediterrenean in the second millenium B. C.
Yazar: OZAN ÇÖMELEKOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAZLI ÇINARDALI KARAASLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Doğu Akdeniz bölgesi = Eastern Mediterranean region ; Limanlar = Ports ; M.Ö. 2000 = B. C. 2000 ; Tunç Çağı = Bronze Age

Özet:
Akdeniz'in aynı zamanda kültürel mirasını da oluşturan önemli deniz yolculukları, gemiler ve limanlar yüksek lisans tezi olarak hazırlanmış bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. M.Ö. 2. binyılda Doğu Akdeniz'de yer alan kültürler arasında deniz yolu ile çok yönlü ilişkiler kurulduğu bilinmektedir. Kökenleri insanoğlunun avcı-toplayıcı olarak yaşadığı zamanlara kadar uzanan bu süreçte arkeolojik kanıtlar Doğu Akdeniz'in Minos, Myken, Mısır, Kıbrıs ve Levant kültürleri tarafından yoğun olarak kullanıldığına işaret etmektedir.1960'lı ve 1980'li yıllarda ülkemiz karasularında yapılan sualtı kazıları sonucunda hızlı bir gelişim evresine giren deniz arkeolojisi, geliştirdiği çok disiplinli yöntem ve terminoloji ile bu ilişkilerin aydınlatılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın iki amacı vardır. Birincisi, deniz arkeolojisinin araştırma yöntemlerine bağlı kalarak, ele alınan dönem içerisinde yürütülen denizcilik faaliyetlerinin irdelenmesi, ikincisi ise bu faaliyetler çerçevesinde liman olgusunun değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda öncelikle çalışmada Akdeniz'in fiziksel özelliklerinin deniz ulaşımına olan etkisi ile kullanılan rotalar üzerinde belirleyiciliği, deniz taşıtlarının ortaya çıkışı ve gelişimi ve denizciliğin Doğu Akdeniz kültürleri üzerine olan etkisi incelenmiştir.M.Ö. 2. binyıla tarihlenen gelişmiş bir liman yapısının izlerine günümüzde rastlanılmaması, bu dönemde gemilerin yolculuklarında doğal koy ve sığınakları kullandığı düşüncesine yol açmıştır. Ancak bu durum arkeolojik ve ikonografik kanıtlar ile yazılı belgelerin ortaya koyduğu bilgiler ile karşıtlık içerisindedir. İkinci amaç doğrultusunda da bu karşıtlığın nedenleri araştırılarak çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This MA study mainly focuses on notable cruises, ships and harbours which also constitute the cultural heritage of Mediterrenean. It is known that there were multiple interrelationships among the cultures which were placed in Eastern Mediterrenean by seaway in the second millenium B.C. . In this period which dates back the era that people had been living as hunter- gatherer, archeological evidences indicate that the eastern Mediterrenean was intensely used by Minoan, Mycenaean, Egyptian, Cypriot and Levantine cultures.In 1960s and 1980s, with the results of underwater excavations in our seas, marine archeology plays a significant role for enlighting these relationships with its advanced multidisciplinary method and terminology. This study has two main purpose: first one is to examine the marine activities in that period being taken for this study by adhering to marine archeology research methods; second one is to evaulate the issue of harbour within the frame of these activities. Therefore, in this study the effects caused by physical characteristics of Mediterrenean on marine transportation though its indicative role on routes, emergence of vessels and their development and effects of marine on cultures of Eastern Mediterrenean are examined.Lack of evidence for structure of improved harbour leads to the idea that ships in that period of time must have used to natural bay and shelters during their trip. However, this stituation contrasts with the archeological and iconographic evidence and data revealed by the written documents. In accordance with the second purpose, it is tried to present solutions by investigating the reasons of that opposition.