Beyaz deri finisajında oksidatif yaşlanmaya bağlı sararmayı önlemede l-askorbik asit kullanımının araştırılması
Investigation of using l-ascorbic acid to prevent yellowing caused by oxidative aging in the white leather finishing
Yazar: SULTAN ÇİVİ
Danışman: PROF. DR. ELİF ESER BAYRAMOĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deri Mühendisliği = Leather Engineering

Özet:
Bu çalışmada, bir antioksidan olan L-Askorbikasitin mamul beyaz vidala derilerde oksidatif yaşlanmaya bağlı sararma problemini önlemeye etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, kromla tabaklanmış büyükbaş krast deriler finisaj işlemiyle beyaza boyanmıştır. Finisajın apre katında %1, %2, %3,%4 ve %5 L-askorbik asit ilaveli denemeler gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubuna L-askorbik asit ilave edilmeyerek standart yönteme göre işlenmiştir. Bu işlemlerden sonra tüm derilere Konika Minolta CM 3600d spektrofotometre cihazında renk ölçümü analizleri uygulanmıştır. Daha sonra deriler sıcaklığı ayarlanabilen UV (ultra viyole) kabininde 24 ve 96 saat yaşlandırma işlemlerine tabi tutulmuştur. Yaşlandırma işlemlerinden sonra tekrar renk ölçümü yapılmış ve sararma kontrol edilmiştir. 96 saat sonundaki yaşlandırma işleminden alınan örneklere Krom (VI) analizi yapılmıştır . L-askorbik asitin derinin diğer performans özelliklerine etkilerini araştırmak amacıyla , TS 1008 EN ISO 105-B02 (2001) standardına göre Işık Haslığı Testi, TS EN ISO 15700 (2002) standardına göre Su ile Lekelenmeye Karşı Renk Ölçümü Analizleri  ve TS EN ISO 11640(2001) standart yöntemine göre Kuru-Yaş Sürtme Haslığı Testi analizleri gerçekleştirilmiştir. Analizlerin sonuçları istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda L-askorbik asitin kuru sürtme haslığı özelliğini geliştirirken , yaş sürtme haslığı testi ve  su ile lekelenmeye karşı renk değişimi testlerinde standart yöntemle işlenen deriye göre daha kötü sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir. Işık haslığı testlerinde gri skala değerlendirmesinde kontrol grubu örnekleri daha iyi sonuç verirken, mavi skalaya göre değerlendirildiğinde deney grubu denemelerinin sonuçları daha iyi olarak kaydedilmiştir. Krom (VI) analizleri sonucunda bütün denemelerde deri için belirlenen zararlı miktar olan 3ppm'in altında oldukları saptanmıştır. Hem görsel hem de spektrofotomektrik renk ölçümü analizleri değerlendirmesi sonucunda L-askorbik asitin derinin rengini değiştirdiği için beyaz deri üretiminde kullanımı uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte  deride elde edilen görünüm ve rengin   farklı bir finisaj tekniği olarak değerlendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Finisaj, sararma, beyaz deri, L-askorbik asit.

Abstract:
In this study, the effect of L-Ascorbic acid, an antioxidant, on the prevention of yellowing problem due to oxidative aging was investigated in white shoe-upperleather. For this purpose, chrome tanned bovine crast leathers were dyed white by finishing process. Experiments with 1%, 2%, 3%, 4% and 5% L-ascorbic acid addition were performed on the finishing layer of the finishing.L-ascorbicacid was not added to the control group and processed according to the Standard method. After this process, color measurement analyzes were performed on KonikaMinolta CM 3600d spectrophotometer. The leathers were then aged for 24 and 96 hours in a temperature-adjustable UV (ultra violet) cabinet. After aging, color measurement was performed again and yellowing was checked. Chrome (VI) analysis was performed on the samples taken from the aging process after 96 hours. In order to investigate the effects of L-ascorbic acid on other performance properties of the leather, LightFastness test according toTS 1008 EN ISO 105-B02 (2001), Color Measurement Analyzes Against Water Staining according to TS EN ISO 15700 (2002) and TS EN ISO 11640 (2001) Dry-Wet Rubbing Fastness Test according to the Standard method. The results of the analyzes were evaluated statistically. As a result of the study, it was observed that L-ascorbic acid improved dry rub fastness and gave worse results in wet rub fastness test and color staining tests against water staining than Standard processed leather. In the light fastness tests, the control group samples had better results in the gray scale evaluation, whereas the results of the experimental group experiments were better when compared  to the blue scale. As a result of chromium (VI) analysis, it was determined that in all experiments it was below 3ppm which is the harmful amount determined for the leather. As a result of the evaluation of both visual and spectrophotometric color measurement analyzes, it was found that L-ascorbicacid is not suitable for use in white leather production as it changes the color of the leather. However, it is recommended that the appearance and color obtained in the leather be considered as a different finishing technique.


Keywords: Finishing, yellowing, white leather, L-ascorbic acid.