19. ve 20. yüzyılın Türk kültür hayatında şerbet
Sherbet in Turkish cultural life of the 19th and 20th centuries
Yazar: SEHER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ŞADUMAN HALICI
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Tarih = History
Dizin: Orta Asya = Central Asia ; Osmanlılar = Ottomans ; Selçuklular = Seljuks ; Türk kültürü = Turkish culture ; Türk mutfağı = Turkish cuisine ; Yemek kültürü = Food culture ; İçecekler = Beverages ; Şerbet = Sherbet

Özet:
Buğdayın yeşermesi ile kültür hayatına yemek faktörünün girmeye başlaması topluma şekil veren büyük bir gelişmedir. Devamında gerçekleştirilen yeni ürün arayışı ise bu topluluklara çeşitlilik kazandırmıştır. Çeşitliliğin içerisinde yer alan ve Türk kültürünün içecek hayatına Orta Asya'dan günümüze kadar varlığını koruyan şerbet de, her dönem için ayrı bir simgesel faktör olmuştur. Bunun yanında Orta Asya, Selçuklu ve Osmanlı coğrafyasına bir göz atıldığında farklı besin gruplarının ve çorbalardan tatlılara kadar birbirine eşdeğer zenginlik ve nefasette yemeklerin ortaya çıkmış olduğu görülmektedir.
Bu çalışmada Orta Asya, Selçuklu ve Osmanlı Devleti'nin hâkimiyet sahalarındaki besin grupları, yemekleri, tatlıları ve içeceklerine yer verilerek dönemin yemek ve kültür portresi çizilmeye çalışılmış, akabinde Türk mutfak kültürü içerisinde yer alan içeceklere değinilerek daha geniş anlamda bir bilgi sahibi olunması amaçlanmıştır. Türk mutfak kültürü akademik çalışmalarında bir eksikliğinin var olduğu düşünülerek hazırlanan şerbet ise çalışmanın ana konusunu oluşturmuş, Orta Asya, Selçuklu ve Osmanlı coğrafyası şerbet kültürü araştırılarak bu eksiklik giderilmeye çalışılmıştır. Elde edilen kaynakların mevcudiyeti doğrultusunda 74 adet şerbet tarifi de eklenerek tarih, gastronomi ve turizm alanlarına yaygın etkisi olacağı düşünülmektedir. Bu katkıların sağlanması için tez içerisinde yer alan şerbetlerin, Bilimsel Projeler, Workshoplar ve Belediye destekli eğitimler yoluyla hayata geçirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
With the sprouting of wheat, the introduction of food into the cultural life is a great development that shaped the society. Subsequently, the search for new products has brought diversity to these communities. The sherbet, which has preserved its existence from Central Asia to the present day, was another symbolic change for its period. It is seen that foods with richness and delight have emerged.
It was tried to draw the food and cultures of the period by including the food groups, dishes, desserts and beverages in the domination areas of this Central Central Asian, Seljuk and Ottoman Empire, and then it was aimed to gain a wider knowledge by referring to the beverages that took the second place in Turkish cuisine culture. Considering that there is a deficiency in Turkish culinary culture academic studies, sherbet has formed its main subject, and this deficiency has been tried to be eliminated by researching the sherbet culture in Central Asia, Seljuk and Ottoman geography. The availability of the obtained resources is thought to be the source of common resources for history, gastronomy and tourism, with the addition of 74 sherbet recipes. It is suggested that the sherbet included in these contributions should be implemented through Scientific Projects, Workshops and Municipality Supported trainings.