Pamukta (Gossypium spp.) anter kültürünü etkileyen 
faktörlerin incelenmesi
An investigation of the factors affecting to anther culture 
in cotton (Gossypium spp.)
Yazar: MEDET KORKUNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. ADEM BARDAK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Bitki dokuları = Plant tissues

Özet:
Anter kültürü esas olarak; içerisinde olgunlaşmamış mikrosporları bulunduran
anterlerin pamuk tomurcuklarından ayrılarak in vitro koşullarda kültüre alınması,
embriyoidleri verebilecek kallusların oluşması ve oluşan embriyoidlerin olgunlaştırıp
embriyoların elde edilmesidir. Çalışmanın amacı pamukta anter kültürü tekniğini
kullanarak olgunlaşmamış taraklardan alınacak anterlerin uygun besi ortamlarında kültüre
alınması ve embriyoların elde edilip sürgün oluşumunu sağlamaktır.
Üç farklı pamuk çeşidi, Aşkabat-100 (Gossypium barbadense L. ), Coker-312 ve
Stoneville-468 (Gossypium hirsutum L. )'den kallus indüksüyonu için çalışılmıştır. Farklı
boylardaki olgunlaşmamış çiçek tomurcuklarından alınan pamuk anterleri (2, 3, 4 ve 5
mm) kullanılmıştır. Aseptik koşullarda anterler yüzey sterilizasyonuna tabi tutulduktan
sonra, anterlerdeki olgunlaşmamış mikrospolar, izole edilerek kallus indüksiyonu için bitki
büyüme düzenleyicisi içeren besi ortamlarına aktarılmıştır.
Anter kültürü çalışmalarında MS (Murashige Skoog) besi ortamında oksinin ve
sitokinin türevlerinin farklı konsantrasyonlarının interaksiyonları incelenmiştir. Aşkabat-
100 çeşidinde farklı uzunluktaki anterlerde en yüksek oranda embriyoid kallus 2 mm
uzunlukta (97.00 adet), Stoneville-468 çeşidinde en yüksek 5 mm uzunlukta (72.63 adet),
Coker-312 çeşidindeki anterlerde en yüksek embriyoid kallus oluşumu 3 mm anter
uzunluğunda (55.80 adet), başlatılan kültürlerde elde edilmiştir.
Çalışma sonucunda, Aşkabat-100 çeşidi embriyoid kallus, embriyoid ve embriyo
oluşumu için en uygun sonuçları vermiştir. Daha sonra embriyoya dönüşen embriyoid
kalluslar için en iyi değerler, hormonsuz (90.73 adet) 0.1-0.5 mg/l kinetin ilaveli (76.00-
61.60 adet) ve 2.0 mg/l 2,4-D ilaveli (97.00 adet), ortamlarda ölçülmüştür. En yüksek
embriyo ve sürgün oluşumu (66.47 adet) 0.5 mg/l kinetin içeren besi ortamında
gerçekleşmiştir. Embriyonun globüler, kalp, torpedo ve kotiledon evreleri görülüp
görüntüleri elde edilmiştir. Daha sonra embriyolar olgunlaşmış, çimlenme meydana
gelmiştir ve 0.5-10 cm uzunluğunda sürgün elde edilmiştir. Fakat sürgünler tam bir
bitkiciğe dönüşmediğinden, performans yönünden beklendiği gibi sonuç elde
edilememiştir.

Abstract:
Anther culture, in principle, is the technique of culturing the anthers that have
immature microspores removed from the seeds in vitro and generating haploid embryos
from them. The present study aims at culturing the anthers taken from immature seeds of
cotton in appropiate media by using the technique of anther culturing and at producing
somatic embryos through them.
Three variants of cotton, Aşkabat-100 (Gossypium barbadense L. ), Coker 312 and
Stoneville-468 (Gossypium hirsutum L. ) were studied for callus induction. The cotton
combs obtained from immature flower seeds at different lengths (2, 3, 4 ve 5 mm) were
used as explants. After the surface sterilization was performed in aseptic conditions,
immature anthers were removed from the combs and placed in the media containing plant
growth regulatow for callus induction. The experiments were repeated three times.
In the study, interactions of different concentrations of auxin and cytokine
derivatives in MS media were investigated. Of all anthers in varying sizes, the highest
callus formation was obtained when the cultures were started with 2 mm of embryoid in
Akşabat (97.00 piece), with 5 mm for Stoneville 468 (72.63 piece), and with 3 mm for
Coker 312 (55.80 piece).
At the end of this study, Aşkabat-100 was found to produce the most advantageous
results for the formation of embryonic callus, embryoid and embryo. While the best values
for embryogenic callus which eventually turned into embryos were measured for the
specimens grown in the media supplemented with no hormone (90.73 piece), 2.0 mg/l of
2,4-D (97.00 piece) or 0.1-0.5 mg/l of kinetin (76.00-61.60 piece), the highest
measurements for embryo and explant formation (66.47 piece) were made for the samples
grown in the media containing 0.5 mg/l of kinetin. Globular, heart and torpedo stages of
the embryos were observed and photographed. Subsequently, the embryos were matured,
germination occured and the explants were obtained at the length of 0.5 to 10 cm.
However, the performance was considered to be weak due to the fact that the explants did
not finally transform into complete plantlets.