Türkiye'deki A grubu hayvanat bahçelerinde çalışan sorumlu yönetici ve veteriner hekimlerin hayvan refahına yaklaşımları üzerine bir çalışma
A study on approaches to animal welfare of engagement directors and veterinarians employed in type A zoos in türkiye
Yazar: EMRAH BOZKAYA
Danışman: PROF. DR. RAZİYE TAMAY BAŞAĞAÇ GÜL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Geçmişte kralların, asillerin ve soyluların eğlence amaçlı ya da zenginliklerini ve siyasal iradelerini temsil etmek için kullandıkları hayvanat bahçeleri günümüzde insanların merak duygularını tatmin eden, biyolojik çeşitliliğin korunması yönünde çalışmaların ve bilimsel araştırmaların yürütüldüğü rekreasyonel merkezler haline gelmiştir. 
Tez çalışmasında; Türkiye'de bulunan A grubu hayvanat bahçelerinde istihdam edilen sorumlu yönetici ve veteriner hekimlerin, hayvanat bahçesinde bulunan hayvanların refahına ve hayvan kullanım etiğine yönelik yaklaşımlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmanın evrenini, Türkiye'de ruhsatlı olarak faaliyet gösteren 8 adet A Grubu hayvanat bahçesinde görev yapan toplam 38 sorumlu yönetici ve veteriner hekim oluşturmuştur. Örneklem seçimine gidilmemiş, evrenin tamamına ulaşılmıştır. Araştırmanın ana materyali, tezin maksadı doğrultusunda hazırlanan anket formundan elde edilen verilerden sağlanmıştır. Nicel verilerin istatiksel analizleri SPSS 20 programı kullanılarak yapılmış; nitel veriler "içerik analizi metodu" ile çözümlenerek değerlendirilmiştir.
Tez çalışmasında, sorumlu yöneticilerin ve veteriner hekimlerin çalıştıkları hayvanat bahçelerindeki hayvanların refahı konusunda genel olarak olumlu görüş bildirdikleri görülmüştür. Bununla beraber sorumlu yöneticilerin ve veteriner hekimlerin; ziyaretçiler tarafından hayvanlara verilen yiyecek ve içeceklerin önlenmesindeki zorluklar, barındırılan hayvan sayısının ortalamanın üstünde olması, veteriner hekimlerin teşhis ve tedaviye ilişkin yaptığı uygulamaların yetersizliği, yeterli sayıda hayvan sağlığı personelinin bulunmaması, tedavi için yeterli tecrit alanlarının olmaması, ötanazinin uygulanmasındaki problemler, hayvanların besin zinciri gözetilerek yerleştirilmesindeki zorluklar, ziyaretçi baskısı nedeniyle hayvanların sergilenmesi ile ilgili gerekli tedbirlerin alınmaması, hayvanat bahçelerinin koruma çalışmalarına yeterince müdahil olmaması, çevresel zenginleştirme için yeterli malzeme bulunmaması, ziyaretçiler tarafından hayvanlara temasın engellenmesindeki zorluklar ve hayvanat bahçelerinde nesli tehlike altında olan türler yerine popüler türlerin barındırılması gibi konularda kararsız ya da olumsuz görüş bildirdikleri de saptanmıştır. Veteriner hekimler ve sorumlu yöneticiler arasında hayvan refahı ve hayvan kullanım etiği açısından yaklaşık %36 oranında bir ihtilaf bulunduğu belirlenmiştir. Bu noktada, sorumlu yöneticiler ve veteriner hekimler arasında oluşan görüş farklılıklarının asgari düzeye indirilmesine yönelik tedbirlerin alınması; ayrıca hayvanat bahçelerinde görev yapan tüm meslek gruplarıyla daha detaylı çalışmalar yapılarak hayvan refahının azami seviyeye çıkarılmasına çalışılması önem arz etmektedir.

Abstract:
Zoos, which were used by kings, lords and nobles for entertainment purposes or to represent their wealth and political will in the past, have now become recreational centers, where people's curiosity is satisfied, and studies and scientific researches are conducted in order to protect biological diversity.
In the study; it was aimed to determine the approaches of engagement directors and veterinarians employed in Type A zoos in Türkiye towards the welfare of animals in the zoo and the ethics of animal use. 
The population of the study consisted of a total of 38 engagement directors and veterinarians working in 8 licensed Group A zoos operating in Türkiye. No sample selection was made, the entire universe was reached. The main material of the research was provided from the data obtained from the survey form prepared in line with the purpose of the thesis. Statistical analyzes of quantitative data were made using SPSS 20 program; Qualitative data were analyzed and evaluated using the "content analysis method".
Accordingly, it was observed that engagement directors and veterinarians generally expressed positive opinions about the welfare of the animals in the zoos they worked in. However, engagement directors and veterinarians expressed undecided or negative opinions on issues such as difficulties in preventing food and drink given to animals by visitors, the number of animals housed being above average, inadequate practices of veterinarians regarding diagnosis and treatment, lack of sufficient number of animal health personnel, lack of adequate isolation areas for treatment, problems in the implementation of euthanasia, difficulties in placing animals in the food chain, failure to take necessary precautions regarding the exhibition of animals due to visitor pressure, not being sufficiently involved in conservation efforts of zoos, not having enough materials for environmental enrichment, difficulties in preventing contact with animals by visitors, and hosting popular species instead of endangered species in zoos. It has been determined that there is a conflict of approximately 36% between veterinarians and engagement directors in terms of animal welfare and animal use ethics. At this point, it is of great importance to take measures to minimize differences of opinion between engagement directors and veterinarians and to conduct more detailed studies with all professional groups working in zoos to maximize animal welfare.