Huzurevi çalışanlarının iş stresi ve iş doyumunun yaşlılara yönelik ayrımcılıkla ilişkisi
The relationship between nursing home employees' work-related stress,  job satisfaction, and ageism attitudes
Yazar: SEMRA GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN KESER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Geriatri = Geriatrics ; Huzurevleri = Nursing homes ; Personel = Personnel ; Yaşlılar = Aged ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş stresi = Job stress

Özet:
Dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfus ve beraberinde getirdiği sorunlar gün geçtikçe artmaktadır. Özellikle yaşlanma ile birlikte meydana gelen kayıplar, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirememe durumları yaşlıların ev veya kurum bakımına ihtiyaç duymalarına neden olmaktadır. Huzurevleri yaşlı bireylerin 24 saat boyunca hizmet alabildikleri kurumsal hizmet alanlarıdır. Yaşlı bireylerin bakımı duygusal ve fiziksel anlamda çeşitli zorlanmalara neden olmaktadır. Kaliteli bir bakımın olabilmesi için bakım hizmetini karşılayan çalışanların çalışma koşullarının incelenerek gerekli iyileştirmelerin yapılmasına ihtiyaç vardır. Bakım verenler işlerini yaparken en çok stres, depresyon, yorgunluk, bezginlik, iş doyumsuzluğu gibi sorunlar yaşadıklarını ifade etmektedirler.	Huzurevlerinde çalışan personelin psikolojik ve sosyal açıdan desteklenmesi ve yaşadıkları yoğun strese yönelik koruyucu ve çözümleyici kurumsal önlemlerin alınması, personelin yaşlılara karşı tutumlarını da olumlu yönde etkileyecektir. Huzurevindeki yaşlılara sunulan hizmetin kalitesi çalışanların iş doyumu ve olumlu yaşlı tutumlarından ayrı düşünülemez. Bu nedenle huzurevi çalışanlarının yaşlı tutumu, işe bağlı stresi ve iş doyumları ile ilgili daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulmaktadır. Yaşlı bakım hizmetlerinin başarısı, niteliği ve beklentilerle ilgili gerekli planlamaların yapılmasına gereksinim vardır. Bu araştırmada elde edilecek olan veriler kapsamında huzurevi çalışanlarının sorunlarının da gündeme geleceği, uygun çözüm önerilerinin tartışılabileceği ve bu çalışmanın konu ile ilgili farkında lığın artmasına katkı sağlayacağı ön görülmektedir.
Yöntem: Huzurevi çalışanlarının, işe bağlı stresi ve iş doyumu ile yaşlı tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlanmış tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir araştırmadır.  Araştırma Antalya il merkezinde bulunan ve araştırma yapmamızı kabul eden 5 huzurevinde yapılmıştır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği (YATÖ), Algılanan İş Stresi Ölçeği ve Minnesota İş Doyum Ölçeği kullanılmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 39.94±11.23 (19- 66) yıl, çalışma yılı ortalaması ise 4.55±4.25 (1- 18) yıldır. Katılımcıların %61.7'si (n= 66) kadın, %67.3'ü (n= 72) evli, %73.8'i (n= 79) çocuk sahibidir. Eğitim durumuna bakıldığında çalışanların %31.8'i (n=34) üniversite mezunu, %29.9'u (n=32) ilkokul mezunudur. Çalışanlar; % 41.1 (n=44) bakım personeli, %16.8 (n=18) temizlik görevlisi, %15.9 (n=17) hemşire, %12.1 (n=13) yönetici, ve %14.0 (n=15) diğer (memur, şoför, güvenlik görevlisi, diyetisyen, aşçı, uğraşı terapisti, sekreter) meslek üyelerinden oluşmaktadır. 
Yaşlı Ayrımcılığı Tutumu Genel Puanı 69.56±11.72, Genel Doyum Puan Ortalaması 3.89±0.83, İçsel Doyum Alt Boyutu Puan Ortalaması 4.03±0.82, Dışsal Doyum Alt Boyutu Puan Ortalaması 3.68±0.9, İşe Bağlı Stres Puan Ortalaması 2.05±0.67 bulunmuştur.
Sonuçlar: İş doyumu puanı 3 kesme noktasının üzerinde olduğu için huzurevi çalışanlarının iş doyumları yüksektir.  Çalışanlar uyaran etkisi yaratıp başarıyı arttıran  "D" grubu stres düzeyine sahiptirler. Huzurevi çalışanları yaşlının yaşamını sınırlamayan, genel olarak yaşlılara karşı olumlu tutum içerisindedirler. İş Stresi ile Genel İş Doyumu arasında orta düzeyde anlamlı negatif ilişki (p<0.01), Yaşlı Ayrımcılığı Tutum ile Genel İş Doyumu arasında zayıf düzeyde anlamlı pozitif bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Yaşlı Ayrımcılığı Tutumu ile İş Stresi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.


Anahtar Kelimeler: İş Doyumu; İşe Bağlı Stres; Yaşlı Ayrımcılığı Tutumu; Huzurevi;
Huzurevi Çalışanları

Abstract:
The worldwide elderly population and accompanying problems are increasing day by day. In particular, age-associated losses in physical ability and the resultant inability to perform daily living activities cause elderly people to require either in-home or institutional care. Nursing homes are institutional service areas where elderly people can receive care services 24 hours a day. The care of elderly individuals causes various difficulties in both the emotional and the physical sense. To maintain good-quality elderly care, it is necessary to examine the working conditions of the employees providing the care services and to make any necessary improvements in this regard. Caregivers report that they experience stress, depression, fatigue, discomfort, and job dissatisfaction at most when doing their jobs. Therefore, supporting personnel working in nursing homes psychologically and socially, as well as taking preventive and analytical institutional measures against the intensive stress they experience, will positively affect their attitudes towards the elderly people in their care. The quality of care services for elderly individuals in nursing homes cannot be considered separately from the employees' job satisfaction and positive ageism attitudes. Therefore, more information is needed regarding nursing home employees' work-related stress, job satisfaction, and ageism attitudes. There is a need to make appropriate plans for success to ensure a high quality of care and to meet expectations in elderly care services. In light of the obtained research data and results, this study is expected to put nursing home employees' problems on the agenda and initiate discussions regarding appropriate solutions for these problems, as well as raising awareness about the subject.
Method: This descriptive and cross-sectional study was designed to examine the relationship between nursing home employees' work-related stress, job satisfaction, and ageism attitudes. The study was carried out in five nursing homes located in the city center of Antalya, Turkey. The research data were collected using the Personal Information Form, the Ageism Attitude Scale, the Perceived Stress Scale, and the Minnesota Satisfaction Questionnaire.
Results: The mean age and working experience of the participants were 39.94 ± 11.23 (19–66) and 4.55 ± 4.25 (1–18) years, respectively. Among them, 61.7% (n= 66) were female, 67.3% (n = 72) were married, 73.8% (n= 79) had children, 31.8% (n= 34) were university graduates, and 29.9% (n= 32) were primary school graduates. Of the participants, 41.1% (n = 44) were caregivers, 16.8% (n = 18) were cleaning staff, 15.9% (n = 17) were nurses, and 12.1% (n=13) were other personnel (including driver, security officer, nutritionist, cook, occupational therapist, and secretary). The mean ageism attitude score was determined as 69.56 ± 11.72. The mean general satisfaction score was found to be 3.89 ± 0.83, whereas the mean internal and external satisfaction subscale scores were found to be 4.03 ± 0.82 and 3.68 ± 0.9, respectively. The mean work-related stress score was determined as 2.05 ± 0.67.
Conclusion= The participant nursing home employees' mean job satisfaction score was above the cut-off point of 3, indicating that they had high job satisfaction. They had a "D" group stress level, which creates a stimulant effect and increases success. They also had a positive attitude towards elderly individuals in general, without limiting these elderly people's lives. A significant negative relationship was found between work-related stress and general job satisfaction, whereas a significant positive relationship was found between ageism attitude and general job satisfaction. However, no significant relationship was identified between ageism attitude and work-related stress.

Keywords: Job satisfaction; work-related stress; ageism attitude; nursing home; nursing
home employees