Niğde ve Nevşehir illeri patates ekiliş alanlarındaki Meloidogyne Chitwoodi Golden, O'Bannon, Santos & Finley (Nemata: Tylenchida) ırklarının tespiti ve yaygın olarak üretilen bazı patates çeşitlerinin bu ırklara reaksiyonlarının belirlenmesi
Determination of meloidogyne Chitwoodi Golden, O'Bannon, Santos & Finley (Nemata: Tylenchida) races in potato production areas of Niğde and Nevşehir provinces and reaction of some potato cultivars against these races
Yazar: EMRE EVLİCE
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE BAYRAM
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma kapsamında Niğde, Nevşehir, Isparta, Aksaray, Konya ve Kayseri illeri patates üretim alanlarından toplam 78 Meloidogyne spp. popülasyonu elde edilmiştir. Popülasyonların tamamı moleküler yöntemlerle, onbeş popülasyon ise morfolojik ve morfometrik karakterlerine göre teşhis edilmiştir. Teşhis çalışmalarında sadece M. chitwoodi tespit edilmiştir. Isparta, Aksaray, Konya ve Kayseri için etmen yeni kayıt niteliğindedir. Niğde (45), Nevşehir (12) ve Aksaray (1) illerinden 58 popülasyon ırk belirleme çalışmalarında kullanılmıştır. Popülasyonların havuç, yonca ve Solanum bulbocastanum SB22 üzerindeki üreme durumları belirlenerek M. chitwoodi ırk ve patotiplerinin durumu araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, popülasyonların tamamının havuçta iyi derecede çoğaldığı (R:2.01-4.66) belirlenmiş ve havuç iyi konukçu olarak sınıflandırılmıştır. Yonca, 29 popülasyon için zayıf konukçu (R:0.102-0.747), 29 popülasyon için ise konukçu (R:0-0.093) değil olarak sınıflandırılmıştır. S. bulbocastanum SB22 üzerinde çoğalabilen herhangi bir popülasyon tespit edilememiştir. Bu sonuçlara göre Türkiye'de sadece M. chitwoodi ırk-1'in varlığı tespit edilmiş, M. chitwoodi ırk-2 ve patotiplerinin varlığına yönelik herhangi bir sonuç elde edilememiştir. Ayrıca, M. chitwoodi'nin Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen 19 patates çeşidi ve 1 aday çeşit üzerindeki üreme durumu ve bazı bitki gelişim parametreleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Elde edilen yumurta paketi sayısı, yumurta sayısı, üreme katsayısı ve yumurta paketi indeksi açısından M. chitwoodi'nin patates çeşitlerinin tamamında iyi derecede çoğaldığı ve gelişim parametrelerinde önemli bir düşüşe neden olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, en çok ve en az üreme görülen çeşitler arasında yumurta paketi sayısı (Adora, 423.20; Challenger, 204.80) ve üreme katsayısı açısından (Adora, 58.60; Marabel, 28.20) yaklaşık 2 kat fark olduğu, çeşitlere bağlı olarak M. chitwoodi'nin bitki gelişimine olan negatif etkisinin değişkenlik gösterdiği ortaya konmuştur.

Abstract:
Totally 78 Meloidogyne spp. populations were obtained from potato production areas of Nigde, Nevşehir, Isparta, Izmir, Konya and Kayseri provinces within the scope of this study. All populations were diagnosed with molecular methods, also 15 populations were identified according to morphological and morphometric characters. In the diagnostic studies, only M. chitwoodi species was identified, which is new record for Isparta, Aksaray, Konya ve Kayseri provinces. Totally 58 populations belong to M. chitwoodi were used in race determination studies. Determinating reproductive ability of populations on carrot, alfalfa and Solanum bulbocastanum SB22, situations of M. chitwoodi race and pathotypes were investigated. As a conclusion, it was determined that all populations can reproduce on carrot with good degree (R:2.01-4.66) classified as a good host. Alfalfa was classified as poor host (R:0.102-0.747) for 29 populations and non-host (R:0-0.093) for the other 29 populations. Any population having ability to reproduce on S. bulbocastanum SB22 could not be identified. According to these results, only M. chitwoodi race 1 was found in Turkey and also no evidence for the existence of race 2 and pathotypes. Besides, reproduction capacities of M. chitwoodi on 19 potato varieties grown commonly in Turkey and 1 candidate variety and its effects on some plant growth parameters were investigated. It was determined that M. chitwoodi reproduced well in all potato varieties in terms of numbers of egg and egg mass, reproduction factor and egg mass index obtained and it caused a significant reduction in the growth parameters. As a result, it was found approximately 2-fold differences with regards to number of egg mass (Adora, 423.20; Challenger, 204.80) and reproduction factor (Adora, 58.60; Marabel, 28.20) between varieties with maximum and minimum reproductive. It was also determined that negative effect on plant growth caused by M. chitwoodi showed variation as depending on varieties.