İbn Teymiyye'ye göre akıl-nakil ilişkisi
According to Ibn Taymiyyah the relationship between mind and transmission
Yazar: RESUL COŞKUN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN TOPRAK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Akıl = Reason ; Allah`ın sıfatları = Attributes of God ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nakil = Transport ; Selefiye = Selefiye ; Te`vil = Te`vil ; Vahiy = Revelation ; İbn Teymiyye = İbn Teymiyye ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslama aykırı gördüğü fikirlere karşı mücadele eden İbn Teymiyye'nin kitaplarındaki en önemli meselesi, İslam dinini yanlış anlama ve uygulamalara karşı savunmaktır. O İslam dinini Kur'an ve sünnet'teki asli şekliyle korumak amacıyla selefi düşünceyi savunmuştur. İslâm toplumuna zarar vereceğini düşündüğü her türlü fikir ve uygulamalarla mücadele etmiştir. 
Bu çalışmada İbn Teymiyye'nin, akıl ve nakil anlayışı üzerinde durulmuştur. Tezimiz, giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın amacı akla ve nakle layık oldukları yeri verme ve sarih akıl ile sahih nakil arasında bir zıtlık olmayacağını izah etme ve ıspat etme konusunda İbn Teymiyye'nin fikirlerini ortaya koymak, onun selefi bakış tarzına getirdiği açılımları belirtmek ve 'dini akılcılık metodu' diye tabir edilen tutumunu tespit edip açıklamaktır. Onun amacı İslam düşüncesinin felsefi terminolojiden arındırılıp Kur'anî terminolojiye dönüştürülmesi, nassların te'vil ve teorilerle lafzî/aslî yapısından uzaklaştırılmamasıdır. Onun temel argümanlarından biri İslam düşünce sistemini anlamak için Yunan felsefesine ihtiyaç yoktur. Dolayısıyla İslâm düşüncesi Aristoculuğa indirgenmemelidir. Bu çalışmamızda İbn Teymiyye'nin ilmi şahsiyetinden ve onun selefiliğinden bahsedilmiştir. Onun yaşadığı dönem, düşünce ortamı ve onun entelektüel hayatı hakkında yapılan çalışmalar incelendi ve bu dönemin onun ilmi kişiliğinin oluşmasında etkileri araştırılıp yazıldı. İbn Teymiyye'nin kelam, felsefe ve tasavvuf karşıtlığından bahsedildi. Onun akıl ve nakil konusundaki fikirleri, eserlerinden ve hakkında yazılmış olan eserlerden tahlil ve tespit edilerek aktarılmaya çalışıldı. Onun tesbit edilen görüşleri başka âlimlerin, mezheplerin ve Mütekaddimin Selefilerin görüşleriyle karşılaştırarak değerlendirildi. Sonuç olarak İbn Teymiyyenin sanılanın aksine aklı dışlamadığı, aklın sahasını ve hududunu tayin ettiği belirlendi ve ona göre sarih akıl ile sahih nakil arasında bir zıtlık olmadığının tespiti yapılarak değerlendirildi.

Anahtar Kelimeler: Akıl, Nakil, Kur'an, Selefiyye, Te'vil, Sıfatlar

Abstract:
The most important issue in Ibn Taymiyya's books, who struggled against all kins of ideas that he thought would harm to Islam, is to defend the religion of Islam against misunderstanding and practices. He defended the Salafist thought in order to preserve the religion of Islam in its original form in the Qur'an and Sunnah. He struggled with all kinds of ideas and practices that he thought would harm the Islamic society.
In this study, Ibn Taymiyya's understanding of reason and revelation is emphasized. Our thesis consists of an introduction and three main parts. The aim of our study is to put forth the ideas of Ibn Taymiyyah about giving reason and revelation the place they deserve and to explain and prove that there will be no contradiction between the clear reason and the authentic revelation is true, to highlight the advancements he made to the Salafist school of thought and to identify and clarify his attitude known as the 'method of religious rationality' and to show the expansions he brought to the Salafist school. His aim was to purify Islamic thought from philosophical terminology and revelation it into Qur'anic terminology, and not to deprive the verses of their literal/original structure with interpretations and theories. One of his main arguments is that Greek philosophy is not needed to understand Islamic thought. Therefore, Islamic thought should not be reduced to Aristotelianism. In this study, the scientific personality of Ibn Taymiyyah and his Salafism are mentioned. We have looked at the research on the time period he lived in, his intellectual millieu and his intellectual life to examine how this time period affected the development of his scientific personality. We reported that Ibn Taymiyyah was opposed to sufism, philosophy and theology. His writings and the works produced about him were used to analyze his views on reason and revelation. His determined views were evaluated by comparing them with the views of other scholars, madhhabs and Salafists. As a result, it was determined that Ibn Taymiyyah, contrary to popular belief, did not exclude the reason, but determined the field and boundary of the reason, and according to him, it was determined that there was no contradiction between the clear mind and the authentic revelation. 

Keywords: Mind, Revelation, Qur'an, Salafiyya, Ta'vil, Atributes.