Yer yüzeyi sıcaklığı ile yapı yoğunluğu arasındaki ilişkinin uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak analizi
Using remote sensing to analyse the relationship between land surface temperature and building density
Yazar: ESRA EREN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ÖZELKAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yapılaşmış çevrede, suyun toprağa sızmasını engelleyen malzemeler kullanılması yani geçirimsiz yüzey alanlarının oluşturulması, ısınma kapasitesi ve ısı iletkenliği yüksek, albedosu düşük yüzey malzemelerinin kullanılması yüzey sıcaklığını artırır. Geçirimsiz yüzeylerin fazla olduğu kentsel alanlarının, çevresindeki yoğun bitki örtüsüne sahip kırsal alanlara göre daha fazla ısınarak Kentsel Isı Adası (KIA) oluşumuna neden olur. KIA ile iklim değişikliği arasında güçlü bir ilişki vardır ve bu durum insan biyoiklimsel konforunu da olumsuz etkiler. Bu çalışmada, artan nüfus ve buna bağlı olarak genişleyen kentsel alanlardaki yapı yoğunluğu ve Yer Yüzeyi Sıcaklığı (YYS) arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla, olarak farklı kentsel dokuları ve yapı yoğunluklarını barındıran Çanakkale İli kent merkezinin 2010-2023 yılları arasındaki YYS haritaları Landsat uydu görüntüleri kullanılarak üretilmiştir. YYS ile yapı yoğunluğuyla ilişkili kat adedi, yeşil alan, kentsel doku, nüfus yoğunluğu, kişi başına düşen yapılaşmış alan yoğunluğu ve hava sıcaklığı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmada, bütün bina kat adetleri ile YYS arasında düşük; ancak mesken amaçlı kullanım niteliğine sahip binalar ile YYS arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yapılaşmış alanlar ile YYS arasında pozitif, yeşil alanlar ile YYS arasında ise negatif ilişki bulunmuştur. Hava sıcaklığı ve YYS arasında çok yüksek pozitif ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak birçok alt parçadan oluşan karmaşık bir sistem olan kentsel alanlardaki YYS artışını bina kat adedi gibi tek bir faktör ile açıklamak yetersizdir.  YYS'nın artışını birden çok faktörün bütünleşik bir etkisi ile ifade etmek gerekir.

Abstract:
The Urban Heat Island (UHI) effect occurs when impermeable surfaces, low-albedo materials, and high-heat-capacity structures in cities increase surface temperatures. This phenomenon is linked to climate change and negatively impacts human bioclimatic comfort. UHI contributes to climate change by raising energy consumption due to urban warming and leads to health issues. In this study, the relationship between building density, which are expanding due to increasing population, and Land Surface Temperature (LST) in urban areasis analysed. For this purpose, the LST maps of the city centre of Çanakkale Province, which contains different urban textures and building densities, between 2010 and 2023 were generated using Landsat satellite images. The relationships between the LST, and the building density related to number of floors, green area, urban texture, population density, built-up area density per capita and air temperature were analysed. In the study, a low correlation was found between the number of storeys of all buildings, and LST, but a significant correlation was found between residential buildings and LST. A positive correlation was found between built-up areas and LST, and a negative correlation was found between green areas and LST. A very high positive correlation was found between air temperature and LST. As a result, it is inadequate to explain the increase in LST in urban areas, which is a complex system consisting of many sub-parts, with a single factor such as the number of building storeys.  It is necessary to express the increase in LST as an integrated effect of multiple factors.