Tanzimat Dönemi Türkçe tiyatro metinlerde kadın karakterler
Women characters in Turkish theatre during The Tanzimat Era
Yazar: İLKNUR AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. MÜNİP MELİH KORUKÇU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Yönetmenliği Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Kadınlar = Women ; Karakter = Character ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tanzimat edebiyatı = Tanzimat Literature ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
Bu tezin amacı, Tanzimat döneminde Türkçe kaleme alınmış tiyatro metinlerinde kadın karakterin özelliklerinin belirlenmesidir.
Çalışmanın birinci bölümü olan giriş kısmında, çalışmanın çerçevesi ele alınmıştır. İkinci bölüm, batı tiyatrosunun Osmanlı topraklarında yer almasının anlatıldığı tarih bölümüdür. Bu bölümde Osmanlı Devleti'nin batı tiyatrosu ile tanışması, ve tiyatronun XIX. yüzyılda Osmanlı'da nasıl geliştiği anlatılmıştır. Aynı zamanda bu dönemde  Türkçe kaleme alınmış tiyatro oyun türlerinin komedya, manzum dram, romantik dram, melodram, evcil ve duygusal dram, müzikli oyun olduğu tespit edilmiştir. 
Üçüncü bölüm, yapılan çalışmanın sonucunun sağlıklı olması için kaleme alınmış bir bölümdür. Bu bölümde Tanzimat döneminde toplumda kadının yeri sorgulanmıştır. Kaynaklar araştırılmış, toplumda kadına ne gözle bakıldığı, ne haklara sahip olduğu, Tanzimat döneminde yapılan yeniliklerin kadının toplumsal hayatı ve yerini nasıl etkilediği ortaya konmuştur.
Dördüncü bölümde, Tanzimat dönemindeki tiyatro türlerinden birer oyun örneği seçilmiştir. Seçilen oyunlar; komedya türü için Şair Evlenmesi, manzum dram için Nesteren, romantik dram için Vatan Yahut Silistre , melodram için Afife Anjelik , duygusal ve evcil dram için Zavallı Çocuk, Müzikli Oyun türü için ise İstanbul Efendisi'dir. Tanzimat dönemi Türkçe tiyatro metinlerinde kadın karakterlerin özelliklerini tespit edebilmek için adı geçen bu oyunlarda konunun ekseninde duran kadın karakter, ana kadın karakter olarak kabul edilmiştir. Belirlenen karakter yazar tarafından hangi özellikleri öne çıkartılarak kaleme alınmıştır sorusu çerçevesinde alıntılarla incelenmiştir.

Sonuç bölümü tüm bölümlerde elde edilen verilerin karşılaştırıldığı ve tespitlerin yapıldığı değerlendirme yapılan bölümdür. Özellikle üçüncü bölümde görülen Tanzimat dönemindeki Osmanlı kadını ile dönemin tiyatro eserlerinde yer alan kadın karakterlerin özellikleri karşılaştırılmış ve ne kadar gerçek oldukları incelenmiştir. Bunun yanında, yazarların kadın karakterleri neden kaleme aldıkları, karakter özelliklerini ne amaç güderek belirledikleri incelenmiş ve tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türk Tiyatrosu, Kadın Karakter, Tanzimat.
.

Abstract:
The purpose of this thesis is to analyze female characters in Turkish Theatre during the Tanzimat Period.

First section is the introduction and a general structural outline.
Second part is a historical discussion of Western Theatre's presence and influence upon Ottoman Empire, analyzing its effects on Ottoman theatre in late nineteenth century. Popular types of plays  are discussed, concluding that comedy, poetic drama, romantic drama, emotional drama,  melodrama and musicals are the types of plays produced during this era.

In section three, after an intensive search of related literature, the place and importance of women in Ottoman Society is analyzed, with the effects of reforms and civil rights movements of that time.

In the fourth section, some popular plays of the Tanzimat Period are discussed from the point of women characters. These include "Şair evlenmesi" for comedy,  "Vatan Yahut Silistre" for romantic drama, "Afife Anjelik" for melodrama , "Zavallı Çocuk" for emotional drama and "İstanbul Efendisi" for musical. In order to determine the attributes of female characters in Turkish plays of the Tanzimat era, the woman who is directly related to the main theme is selected and analyzed as the main character.

In the last section, a conclusive evaluation is conducted by comparing different female characters from previous sections and assessing how realistic these could be, along with authors' motivations in creating them. Characters from the plays discussed in the third section are used specifically for the above mentioned analysis.

Keywords: Turkish Theatre, women characters, Tanzimat.