İki Tilapia türü ve bunların melezlerinin Çukurova'da havuz koşullarında yetiştirilmesi, çeşitli büyüme performansları ile karkas ve besin özelliklerinin karşılaştırılması /
Yazar: SUAT DİKEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAZMİ TEKELİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balıklar = Fishes ; Büyüme = Growth ; Havuzlar = Ponds ; Karkas özellikleri = Carcass characteristics ; Oreochromis aureus = Oreochromis aureus ; Oreochromis niloticus = Oreochromis niloticus ; Tilapia = Tilapia ; Çukurova bölgesi = Çukurova region

Özet:
Bu araştırma. Çukurova Üniversitesi Su ürünleri Fakültesi Tatlısu Balıkları araştırma ve üretim İstasyonunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada materyal olarak 2 ve 3 yaslı O.niloticus ve 0. aureus anaçları ve bunların saf ve melez yavruları kullanılmıştır. Araştırma sonrası değerlendirmeler Su ürünleri Fakültesi Laboratuarlarında gerçekleştirilmiştir. Araştırma esas olarak üç ana bölümde uygulamaya konulmuştur. Bu bölümler: a- O.auerus erkekleri ile O.niloticus dişilerinin çiftleştirilmesi ile melez ve saf yavruların elde edilmesi b- Elde edilen melez ve saf yavruların karşılaştırma amacıyla havuzlarda yetiştirilmesi, c- Hasattan sonra elde edilen ürünlerin karkas analizleri ile besin özelliklerinin belirlenmesidir. Araştırmanın gelişimi ve elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: 1. Araştırmanın ilk bölümü 1994 Nisan ayında ebeveyn grubun seçilerek sera içindeki beton teknelere stoklanmasıyla başlamıştır. Yavru alma işlemi Temmuz 1994 de tamamlanmıştır. Elde edilen yavruların ortalama %80'ini erkek bireyler oluşturmuştur. 2. Temmuz başında elde edilen 0. aureus x O.niloticus melez yavruları diğer saf yavrular ile birlikte sera dışına çıkarılarak 200 m2'lik beton havuzlara 2 adet/m* olacak şekilde stoklanmıştır. İki tekerrürlü olarak toplam 6 havuza stoklama yapılarak semirtme aşamasına geçilmiştir. 3. Semirtmede yavrulara % 20 ham protein içeriği olan yem (etlik piliç yemi) verilmiştir. Semirtmenin ilk ayında granül halinde yem verilirken ilerleyen aylarda pelet yeme geçilmiştir. Denemede yavrulara günlük olarak canlı ağırlıklarının % 6 'sı ve % 5' i kadar yem verilmiştir. Yemleme günde üç kez sabah, öğle ve akşam üzeri saatlerinde yapılmış80 ve yem elle verilmiştir. Araştırmanın semirtme bölümü temmuz ayından kasım ayına kadar sürdürülmüştür. 4. Araştırma sonunda sırasıyla melez grubun 18.69 ± 0.01 cm, 0. aureus 'un 17.65 ± 0.015 cm ve O. niloticus 'un ise 16.74 ± 0.005 cm ortalama total boylara ulaştıkları saptanmıştır. Grupların canlı ağırlık artışlarına bakıldığında araştırmanın sonunda ; Melez grubun 135.50 ± 1.93 g ile en yüksek canlı ağırlık ortalamasına ulaştığı, bunu sırayla 105.57 ± 0.02 g ile O.auerus ve 90.62 ± 0.18 g ortalamalar ile O.niloticus gruplarının izlediği saptanmıştır. Yapılan istatistiki analizlere göre melez grup hem ortalama toal boy, hem de Ortalama canlı ağırlık bakımından ebeveyn gruplardan anlamlı olarak fazla bir büyüme göstermiştir. 5. Oransal ağırlık artısında ise melez grubun Temmuz ayında * 472 oranında büyümeyle dönemler arası en yüksek büyüme oranını elde ederken, 0. aureus grubunun Ağustos ayındaki %456.8'lik büyüme oranı ikinci sırada yer almıştır. 6. Günlük canlı ağırlık artısında ise melez grup Ağustos ayında ortalama 1.650 g/gün' lük canlı ağırlık artışıyla en yüksek günlük canlı ağırlık artışına ulaşmıştır. Deneme sonunda da ortalama olarak, melez grup 1.141±0.28 g/gün ile ilk sırada yer alırken, onu 0.869 ± 0.32 g/gün ile 0. aureus ve 0.748 ± 0.275 g/gün ile O.niloticus grupları izlemiştir. 7. Araştırma sonucunda melez grup için toplam 173.24 kg yem harcanırken, yem değerlendirme oranının 1:1.61 olduğu saptanırken, 0. aureus grubu için 145.82 kg yem harcanırken 1:1.73' lük yem değerlendirme oranına ulaşılmıştır.O.ni loticus grubu için de 127.90 kg yem harcaması ile 1.75' lik yem değerlendirme oranı sağlanmıştır. Melezlerin diğer iki gruptan anlamlı olarak farklı ve daha iyi bir yem değerlendirme özelliği gösterdiği kanısına varılmıştır.81 8. Araştırma boyunca elde edilen değerlere göre grupların ortalama kondüsyon faktörleri O.niloticus' 1ar için 2.032 ± 0.021, melez grup için 2.025 ± 0.02 ve 0. aureus ' 1ar için de 1.996 ± 0.03 olarak saptanmıştır. Gruplar arasında istatistik! olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. 9. Çalışma boyunca gruplarda önemli düzeyde ölüm olayı ile karşılaşılmamıştır. Deneme sonunda 0. aureus ' ların %98.87±0.12, melezlerin %98.5±0. 25, O.niloticus' ların ise %98. 37±0. 37 ' lik canlı kalma oranı ile deneme sonuna ulaştıkları belirlenmiştir. 10. Araştırma sonunda en yüksek yenilebilir kısım melez grubun karkaslarında bulunurken bu oranın %59.41 olduğu hesaplanmıştır. Melez grubun karkaslarındaki yenilemeyen bölümleri ise %16.75 oransal kafa, fc 9.76 oransal îç organlar, %12.61 oransal kemik ve %1.45 oransal pul ağırlıklarının oluşturduğu belirlenmiştir. 0. aureus grubunun yenilebilen bölüm oranı %57.83'dür. Yenilemeyen kısımların; (vücudun) &16.765 oransal kafa ağırlığı, &13.245 oransal kemik ağırlığı,^10.375 oransal iç organlar ağırlığı ve & 1.78 oransal pul ağırlığından oluştuğu bulunmuştur. O.niloticus grubunun karkas değerlendirmeleri sonucu karkasının %57. 00' sinin yenilebilen bölümlerden oluştuğu bulunurken yenilemeyen bölümün kısımlarını % 17.68 ile oransal kafa, %12.73 ile oransal kemik, %10.58 ile oransal iç organlar ve %1.98 ile de oransal pul ağırlıklarının oluşturduğu saptanmıştır. Oransal kafa, iç organlar ve oransal pul oranları bakımından melezler daha tercih edilir değerler göstermiştir. 11. Gruplar arasında besinsel özellikler bakımından farklılıkların olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılan kimyasal analizler sonucunda ; karkaslarda en yüksek ham protein oranı % 18.76 ± 0.2 ile O.niloticus grubunda bulunurken, bunu % 18.38 ± 0.02' lik oranla 0. aureus ile %18.29 ± 0.12' lik oranı olan melez grup izlemiştir. Ancak üç grubunda aralarındaki değer farkları istatistiki bakımdan82 önemli bulunmamıştır. 12. Yapılan yag analizleri sonucu % 12.25 ± 0.21 'lik ham yağ oranı ile melez grubun diğer gruplardan daha yüksek bir ham yag içeriğinin olduğu belirlenmiştir. 0. aureus grubunun (% 10.61 ± 0.16), O.niloticus grubu ile {% 10.80 ± 0.23) benzer yağ oranlarına sahip oldukları ortaya çıkarılmıştır. 13. Gruplar arasında karkas değerlendirmeleri için yapılan kuru madde analizleri sonucunda melez grubun % 30.89 ±0.12 lik kuru madde oranıyla diğer grupların az da olsa önünde yer aldığı, bu grubu % 30.58 ± 0.09' luk oranla O. aureus grubu ve onu da % 30.32 ± 0.27' lik oranla O.niloticus grubunun izlediği bulunmuştur. Ancak aralarındaki fark önemli bulunmamıştır. t 14. Yapılan kül değerlendirmeleri sonucunda en çok kül bırakan grubun % 4.26 ± 0.07' lik oranla 0. aureus olduğu ve bu grubu % 4.09 ± 0.15 ile O.niloticus ve % 4.01 ± 0.01 ile melez grubun izlediği saptanmış, melez ve O.ni loticus gruplarının benzer 0. aureus grubunun ise farklı ve yüksek olduğu bulunmuştur. 15. Bu çalışmada elde edilen verilerden, melez grubun ana- baba hatlarına göre bazı özellikler bakımından üstün olduğu ve yetiştiricilikte öneriye değer olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted in Freshwater research station of University of Çukurova, Faculty of Fisheries. Broodstock of 2-3 years old Oreochromis ni loticus and Oreochromis aureus were used reproduction of offsprings. Carcass composition analyses were carried out Labs of Faculty of Fisheries. This study was performed in these phases; a-Cross breeding and production of hybrids between O.niloticus females and 0. aureus males.pure O.niloticus and 0. aureus fry. b-Comparison of hybrids and pure strains under pond culture conditions. c-Finally carcass composition and it's chemical analysis was made after harvest. These results of this study can be summarized as follow; 1- In the first phase of this study broodstock were selected and stocked in concrete raceways in green house and fry production was completed in July 1994. At the end of the study sex determination of the hybrids were found as 80.5* and 79.5% males. 2- In the beginning of July, fry hybrids and pure strains were stocked on 200 m* concrete ponds at stocking density of 2 fry/m2. For each species and hybrids two ponds were used during ongr owing period. 3- Feed of 20% Crude protein (Broiler feed) were used. In the first month of the growing period granule feed and during the subsequent period, pellet feed were used. Daily feed ration was 6% and 5% of the total body weight of the finger ling. Feeds were served by hand in three times a day in the morning midday and evening. Ongrowing period continued from July to November,84 4-In the second phase of the study, body weight and total length increase, feed conversion rate, conditions factor and survival rate were found. During the ongrowing period total length of fish specimens were measured monthly. Final total length of hybrids O.niloticus and 0. aureus were 18.69±0.01 cm,16.74±0.005 cm and 17.65±0.015 cm, respectively. Whilst proportional increase in body weight between August and September in hybrids was highest (472.0%).this was followed by the 0. aureus (456.8%). 5-Final weight of hybrids, O.niloticus and 0. aureus were 135.5±1.93 g, 90.62±0.18 g and 105. 57± 0.02 g, respectively. 6- Daily weight gain of hybrids was highest (1.65 g/day). Average daily weight gain throughout growing period (4 month) was 1.141 g/day for hybrids, 0.869 g/day for 0. aureus and 0.748 g/day for O.niloticus. 7- In total 173.24 kg of feed were given to the hybrids and food conversion rate was found as 1:1.61. 0. aureus was given 145.82 kg of food with a food conversion ratio of 1:1.73. 127.90 kg of food was given to O.niloticus and food conversion ratio for this species was 1:1.75. 8-Condition Factors of groups were calculated. Condition Factors of hybrids, O.niloticus and 0. aureus were 2.025+0.02 2.032+0.021 and 1.196+0.03 respectively. 9-Survival rates were observed. Survival rates of hybrids, O.niloticus and 0. aureus were 98.5%±0.25%, 98.37%±0.37, 98.87%+0.12. respectively. 10-At the harvest composition and edible parts of the carcass of the three groups were examined. Each nonedible part of carcass was found saperately. Proportional of edible part was highest in hybrids group (59.41+0. 12), nonedible parts of this85 group were 16.75±0.24% head, 9.76±0.32% viscera, 1.45±0.03 scales, 12.60±0.01% bones. Edible parts of carcass of O.aureuş was 57.83±0.18, nonedible parts of this group were 16.76±0.58% head, 10.37±0.11% viscera, 1.78+0.01 scales, 13.24+0.06* bones. Edible parts of carcass of O.niloticus was 57.00±0.14, nonedible parts of this group were 17.68+0.46% head, 10.58±0.16% viscera, 1.98±0.23 scales, 12.73±0.19% bones. 11- Some chemical analysis on meat were made for determination of differences between three groups. Result of these analysis protein levels of hybrids, O.niloticus and 0. aureus were 18.29%±0.18, 18.76%±0.20.and 18.38%±0.02. respectively. 12- Fat content of hybrids (12.25% ± 0.21) was the highest compare to pure strains. Fat contents of O.niloticus and 0. aureus were 10.61% ± 0.16 and 10.80% ± 0.23. respectively. 13-Determination of dry weight of carcass of the specimens showed no significant differences between the groups. The dry weight of hybrids. O.niloticus and 0. aureus were 30.89%±0.12 30.32%±0.27 and 30.58%±0.09, respectively. 14-Ash content of O.niloticus (4.26%±0.07) was significantly higher than 0. aureus (4.09%±0.07) and hybrids (4.01%±0.01) 15-According to data obtained from this investigation; hybrids group were found more preferable than their parents for some critics.