Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında kadının şahsiyet inşası
Personality construction of women in Sâmiha Ayverdi's novels
Yazar: ESRA SAR
Danışman: PROF. DR. FULYA BAYRAKTAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kimlik = Identity ; Kimlik algısı = Identity perception ; Kimlik inşası = Identity formation ; Kimlik oluşumu = Identity construction

Özet:
Osmanlı'nın son yıllarından Cumhuriyet'in kuruluşu ve sonraki sürecine tanıklık eden mutasavvıf, mütefekkir, entelektüel, eğitimci, edebiyatçı, tarihçi kimliği ile edebiyat, felsefe, tarih, güzel sanatlar alanında çalışmalar yapan, tasavvuftan aldığı güçle eserlerini daha da zenginleştiren Sâmiha Ayverdi, Türk edebiyatının önemli kadın yazarlarındandır. Eserlerinde İslam tasavvufunu, ilahi aşkı, manayı merkeze alarak insan hayatını her yönüyle ele almıştır. Allah'ı bilmenin, ilahi aşk ile bütünleşmenin, irfana ermenin yolunun manadan geçtiğini, ruhi bütünlüğün ancak o zaman sağlanabileceğini savunmuştur. Sâmiha Ayverdi'nin "Batmayan Gün" (1939) adlı romanı tasavvuf anlayışı ile ortaya koyduğu ilk romanıdır. Bu romanda bir kadın kahramanın (Aliye) ilahi aşk yolunda kendini bulma, manevi gelişimini tamamlama sürecinde yaşadığı ilahi aşk serüveni anlatılmaktadır. Bu çalışma Sâmiha Ayverdi'nin Batmayan Gün adlı romanı odak alınarak Osmanlı'dan Cumhuriyet'e doğru uzanan siyasi, sosyal ve toplumsal dönüşüm sürecinde kadınların deneyimlerini, kadın kimliklerini, şahsiyet oluşumunu, yeni kadın kimliği ile alakalı ortaya çıkan gelişim süreçlerini incelemiştir. Bu çalışma ile Sâmiha Ayverdi'nin romanları irdelenerek romanlarda geçen kadın kahramanların kimlik ve şahsiyet oluşumları detaylı olarak ele alınmıştır. Ayrıca Türk Romanında kadının kimliği, şahsiyeti ele alınarak dönem içerisindeki değişimi vurgulanmıştır. Çalışmanın sonucunda "Batmayan Gün" adlı romanda yer alan kadın kahramanların kimlik oluşumları ve şahsiyet inşalarında elde edilen bulgular ayrıntılı bir şekilde yorumlanmıştır.

Abstract:
Sâmiha Ayverdi who withnessed the establishment and subsequent process of the Republic from the last years of the Ottoman Empire, worked in the fields of literature, philosophy, history, fine arts with the identity of mystic, thinker, intellectual, educator, writer, historian and enriched her works even more with the power she got from sufism and mystical views, is one of the important women writers of Turkish literature. In her works, she focused on every aspect of human life by putting Islamic mysticism, divine love and meaning at the center. She argued that the way to know Allah, to integrate with divine love, to attain wisdom passes through meaning and that spiritual integrity and coherence can olnly be achieved then. Sâmiha Ayverdi's novel "Batmayan Gün" (1939) is her first novel that she put forward with Sufism and mysticism. In this novel, a heroine (Aliye) finding herself on the path of divine love, the adventure of divine love in the process of completing her spiritual development is explained. Based on Sâmiha Ayverdi's novel "Batmayan Gün", this study examined women's experiences, women's identities, personality constructions, development process related to the new woman identity in the political, social and communal transformation process from the Ottoman Empire to the Republic. With this study, Sâmiha Ayverdi's novel were handled and the identity and personality construction of female protoganists in the novels were discussed in detail. In addition, the identity and personality construction of women in Turkish novels were mentioned and the change in the period was emphasized. As a result of the study, the findings obtained in the identity and personality constructions of female protoganists in the novel "Batmayan Gün" were interpreted in detail.