Gelenekten geleceğe Mantıku't-Tayr
Mantikut Tayr, from past to present
Yazar: ELİF SERTUÇ
Danışman: PROF. DR. PERVİN ÇAPAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ali Şir Nevai = Ali Şir Nevai ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Feridüddin Attar = Feridaldin Attar ; Mantıku't-Tayr = Mantıku't-Tayr ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Bir toplumun birikimi sayılan gelenek, Klâsik Türk şairlerinin temel başvuru kaynağıdır. Tarihsel seyirde, Klâsik Türk edebiyatında İslâm dini ve kültürünü benimsemiş şairler için Fars edebiyatı, tasavvuf kültürü ve Kur'ân-ı Kerîm'le birlikte, diğer kutsal kitaplarda geçen peygamber kıssaları da vazgeçilmez bir ilham kaynağı olmuştur. Bunların arasında Hz. Süleyman kıssası, içinde barındırdığı pek çok evrensel tema dolayısıyla dikkat çekmiştir. Onun, genel olarak bütün yaratılmışların ve özellikle kuşların dilini bilmesi üzerinden pek çok eser yazılmıştır. Bu eserlerin içinde en meşhuru ise XII.yy.'da İranlı şair Feridüddin Attâr'ın,  Neml Suresi'nin 16. Ayetinde geçen, "…bize kuş dili öğretildi…" cümlesinden ilham alarak yazdığı, Mantıku't-Tayr adlı tasavvufî, alegorik mesnevîsidir. Eserde, Simurg'a varmak isteyen kuşların zorlu yolculukları anlatılmıştır. Feridüddin Attâr'la başlamasa da onunla meşhur olan kuşların dilini bilmek teminin tesiri, XIV.yy.'da Türk edebiyatına da geçerek çağdaş zamanlara kadar ulaşmıştır. Araştırmada geleneksel metinlerden postmodern anlatılara gelinceye dek, değişen ve dönüşen kültür ögeleri dikkatlere sunulacak, çağdaş sanatkârın gelenekten ne ölçüde yararlandığı tespit edilecektir. Çalışmanın evrenini, tarihsel süreçte kuş dili temasıyla işlenen tüm eserler, örneklemini ise Feridüddin Attâr'ın Mantıku't-Tayr, Gülşehrî'nin Mantıku't-Tayr, Ali Şîr Nevâyî'nin Lisânü't-Tayr adlı mesnevîleri ve Murat Gülsoy'un Bize Kuşdili Öğretildi adlı hikâyesi teşkil edecektir.  
Anahtar Kelimeler: Hz. Süleyman Kıssası; Feridüddin Attâr, Mantıku't-Tayr; Gülşehrî; Ali Şîr Nevâyî, Lisânü't-Tayr, Murat Gülsoy, Bize Kuşdili Öğretildi;  Metinlerarasılık; Postmodernizm; Alımlama Estetiği

Abstract:
Traditions, considered as the cultural heritage of societies, are the major sources of reference for Classical Turkish poets. Over the course of history, the Persian literature, the Sufi culture as well as the Qur'an along with the parables of other prophets became an indispensable source of inspiration for Classical Turkish poets who  adopted the Islamic religion and culture. Among them, Hz. Solomon's story, has particularly grabbed attention because of the variety of universal themes involved. The fact that he was proficient in the languages of all creatures, particularly birds, gave rise to the emergence of many works. . The most famous of these is the allegorical Sufi mesnevi, Mantıkut Tayr, of Feridüddin Attar, who got inspired by the sentence "…we were taught the bird language", taking place in the 16th verse of Surat an-Neml. In this work, the difficulties endured by the birds struggling to arrive in Simurg are explained. Despite originating before being adopted by Feridüddin Atar, the theme of proficiency in the bird language thrived with him and persisted into the modern times, having been incorporated to the Turkish literature. In the research, from the traditional texts to the postmodern narratives, the transformation of cultural elements will be disclosed, and the extent to which contemporary artisans have benefited from this tradition will be determined. The universe of the study involves all the works committed throughout the historical process, while the sample is composed of Feridüddin Attâr's Mantıku't-Tayr, Gülşehrî's Mantıku't-Tayr, Ali Şîr Nevâyî's Lisânü't-Tayr mesnevis and Murat Gülsoy, Bize Kuşdili Öğretildi.
Key Words:  Hz. Süleyman Parable; Feriduddin Attâr The Conference of the Birds; Gulsehri; Ali Şîr Nevâyî, Lisânü't Tayr, Murat Gülsoy, Bize Kuşdili Öğretildi; intertextuality; Postmodernism; Reception Aesthetics.