Türkiye'de 2000 – 2020 yılları arasındaki okul öncesi dönemde akran zorbalığı çalışmalarının incelenmesi
Investigation of peer bullying in the pre-school period studies carried out in Turkey between 2000 and 2020
Yazar: ZEYNEP BİLGE KOÇAK
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÜLAY OGELMAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'de 2000–2020 yılları arasında tamamlanan okul öncesi dönemde akran zorbalığı çalışmalarının incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini 18 tez ve 14 makale olmak üzere 32 çalışma oluşturmaktadır.
Bulgulara göre yüksek lisans tezlerinin, doktora tezlerinden daha fazla olduğu belirlenmiştir. Yıllara göre dağılımda, en fazla tezin 2017 ve 2019, en fazla makalenin 2019 ve 2020 yıllarında hazırlandığı görülmektedir. Konu ile ilgili en fazla tezin Gazi Üniversitesinde hazırlandığı belirlenmiştir. İllere göre dağılımda, konu ile ilgili en çok tezin Ankara'da, makalelerde ise Denizli'de gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Tezlerinin tamamı, makalelerin ise büyük çoğunluğu Türkçe'dir. İncelenen tezlerde en sık kullanılan anahtar kelimenin "zorbalık", makalelerde "akran şiddeti" olduğu belirlenmiştir. Tezlerde ve makalelerde en fazla nicel araştırma yaklaşımı tercih edilirken; doktora tezlerinde nitel yaklaşıma, yüksek lisans tezleriyle makalelerde karma yaklaşıma rastlanılmamıştır. Tezlerde en fazla betimsel ve ilişkisel tarama modelleri, makalelerde en fazla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Tezlerde ve makalelerde en sık yer alan örneklem grubu "okul öncesi dönem çocukları"dır. Makalelerin, tezlere göre örneklem grubu sayı aralıkları açısından daha çeşitli olduğu belirlenmiştir. Tezlerde en sık yer alan örneklem seçim yöntemi amaçsal örnekleme, makalelerde basit rastgele örnekleme yöntemidir. Tezlerde ve makalelerde, en sık kullanılan ölçme aracı sayısı 3; veri toplama aracı ise ölçektir. Tezlerin tamamında ve makalelerin büyük çoğunluğunda kesitsel yöntemden yararlanılmıştır. Tezlerde ve makalelerde en sık tercih edilen konunun demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, kardeş değişkenleri, doğum sırası, anne-baba yaşı, anne-baba öğrenim durumu, beden kitle indeksi, anne-baba yaşı, anne-baba mesleği, aile tipi, okul öncesi eğitime devam etme süresi, sosyoekonomik düzey, anne-babanın evlilik durumu, aile yapısı, öğretmenlerin mesleki deneyimleri) olduğu belirlenmiştir. 	

Anahtar kelimeler: Okul Öncesi Dönem, Akran Zorbalığı, Zorba Çocuklar, Kurban Çocuklar, Akran İlişkileri

Abstract:
This research aims to examine the studies on peer bullying in the preschool period completed between 2000 and 2020 in Turkey. The sample of the research consists of 32 studies, including 18 theses and 14 articles.
According to the findings, it was determined that master's theses were more than doctoral theses. In the distribution by years, it is seen that the most theses were prepared in 2017 and 2019, and the most articles were prepared in 2019 and 2020. It was determined that the most thesis on the subject was prepared at Gazi University. In the distribution by provinces, it was determined that the most thesis on the subject was completed in Ankara, and the articles were completed in Denizli. All of the theses and most of the articles are in Turkish. It was determined that the most frequently used keyword in the theses examined was "bullying" and "peer violence" in the articles. While the quantitative research approach is preferred the most in theses and articles; qualitative approach was not found in doctoral theses, and the mixed approach was not found in master's theses and articles. Descriptive and correlational survey model were used the most in theses, and correlational survey model was used most in articles. The most common sample group in theses and articles is "preschool children". It was determined that the articles were more diverse than the theses in terms of sample group number ranges. The most common sample selection method in the theses is purposive sampling and simple random sampling in articles. In theses and articles, 3 measurement tools are used the most frequently; and the data collection tool is the most frequently used scale. The cross-sectional method was used in all theses and most of the articles. It has been determined that the most preferred topic in theses and articles is demographic variables (age, gender, sibling variables, birth order, parental age, parental education level, body mass index, parental occupation, family type, duration of pre-school education, socioeconomic level, parental marital status, family structure, professional experience of teachers).

Keywords: Preschool Period, Peer Bullying, Bullied Children, Victim Children, Peer Relations