Anadolu yüncü kilimlerinde görsel algı yanılsamaları (Balıkesir bölgesi)
Visual perception illusions at the Anatolian yüncü rugs (Balikesir region)
Yazar: GİZEM ÇOLPAN
Danışman: PROF. DR. KADRİYE DİDEM ATİŞ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Algı = Perception ; Balıkesir = Balıkesir ; Görsel algılama = Visual perception ; Kilimler = Rugs

Özet:
Çalışmanın ana amacı, Gestalt Algı Kuramı şekil-zemin ilişkisinin havsız kirkitli dokumalar üzerindeki ilişkisini incelemektir. Araştırma süresince elde edilen verilerin ve ulaşılan sonuçların halı kilim tasarımı eğitim öğretim süreçlerinde kullanılabilmesini sağlamak ve bu konu ile ilgili daha sonra yapılacak çalışmalarda öncül olmak amaçlanmaktadır.  
Cavit Binbaşoğlu (1992, s.34 )' na göre algı, nesne ve olaylara karşı organizmanın yaptığı anlamlı, sistemli ve toptan bir tepkidir. Bu sebeple algı kısmen öğrenmeye dayalı bir kişilik tepkisidir. Doğal olarak kişinin algısına göre görme değişebilmektedir. Önder Yağmur (2014, s.149-151)'a göre, Görsel algılama ve anlamlandırmada en önemli psikolojik kuramlardan biri olan Gestalt Algı Psikolojisi, 1910'da Max Wertheimer, Kurt Koffka ve Wolfgang Köhler tarafından oluşturulmuştur. Gestalt teorisi şekil-zemin ilişkisi, yakınlık, benzerlik, tamamlama, devamlılık ve basitlik olmak üzere altı bölüme ayrılmaktadır. Bu bölümler, algı psikolojisinin tasarımdaki önemini vurgulamak amacı ile, çalışmada ayrıntılı olarak incelenmiştir. 
Tez çalışmasında sanat eğitiminde önem taşıyan görsel algının, tasarım üzerindeki etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede Balıkesir bölgesindeki Yüncü Kilimlerindeki havsız kirkitli dokumalarda motif, tasarım, renk ve şekil zemin ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Dokumaların incelenmesinin yanında temel tasarım, tasarım ilkeleri, Görsel algılamada belirliliği sağlayan ilkeler, algı psikolojisi gibi kavramlar araştırılmıştır. Ulaşılmak istenen hedefler; Bakmak ve görmek arasındaki farkı okuyucuya aktarmak, görme ve algılama ilişkisini kavramak, dokumalar üzerindeki algı yanılsamalarını fark ettirmek ve Gestalt Algı Kuramının kirkitli dokumalardaki önemini vurgulamaktır. 
Araştırmada varılan sonuçta, toplam yirmi dokuz adet kilime ulaşılmıştır. Balıkesir'in yüncü köyleri gezilmiştir. Köylerde dokuma geleneği bitmiştir. Atalardan kalan kilimler üzerinde, görsel algı yanılsamasına zemin hazırlayan öğelerin olduğu belirlenmiştir. Bu öğelere ayrıntılı biçimde çalışmada yer verilmiştir.

Abstract:
The main aim of this study is to investigate the relationship of Gestalt Perception Theory shape-ground relationship on nonwoven fabric. The aim of this study is to ensure that the data obtained during the research and the results achieved can be used in the carpet-rug design education-teaching processes and to be the forerunner in the later studies.
According to Cavit Binbasoglu (1992, p.34), perception is the meaningful, systematic and wholesale reaction of the organism against objects and events. For this reason, perception is partly a learning-based personality response. Naturally, vision can be changed according to one's perception. According to Önder Yağmur (2014, p.149-151), Gestalt Perception Psychology, one of the most important psychological theories in visual perception and meaning, was formed in 1910 by Max Wertheimer, Kurt Koffka and Wolfgang Köhler. Gestalt theory is divided into six parts: shape-ground relationship, proximity, similarity, completion, continuity and simplicity. These sections are examined in detail in this study to emphasize the importance of perception psychology in design.
In this thesis, the effects of visual perception, which is important in art education, on design are tried to be revealed. In this context, it is aimed to evaluate the relationship between motif, design, color and shape floor in the lint-free fabrics in the "Yüncü" rugs in the Balıkesir region. In addition to the examination of textiles, basic design, principles of design, principles that provide specificity in visual perception, concepts of perception psychology have been investigated. The objectives to be achieved are; To understand the difference between seeing and seeing, to comprehend the relationship between vision and perception, to realize the illusions of perception on textiles and to emphasize the importance of Gestalt Perception Theory in textiles with Kirkit.
A total of twenty-nine kilims were reached in the study. Balıkesir's Yüncü villages were visited. The tradition of weaving in villages is over. It has been determined that there are elements on the rugs of the ancestors that prepare the ground for the illusion of visual perception. These elements are detailed in the study.