Ankara'da bir Aile Sağlığı Merkezine başvuran 65 yaş üstü hastaların beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status of patients over 65 years of age WHO APPLY to A family HEALTH center in ankara
Yazar: MERVE SAYIN
Danışman: UZMAN İREP KARATAŞ ERAY
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Ankara = Ankara ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Geriatri = Geriatrics ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Giriş ve Amaç: Dünya'da ve Türkiye'de artan yaşlı nüfus, beraberinde yaşlılığa özgü fiziksel, duygusal, sosyolojik, fonksiyonel, bilişsel birçok problemi de beraberinde getirmiştir (1). Malnutrisyon, makro ve mikro besin öğelerinin yetersiz veya dengesiz alımı olarak tanımlanmaktadır. Avrupa Klinik Nutrisyon ve Metabolizma Derneği(ESPEN-The Europen Society for Clinic Nutrition and Metabolism), beslenme yetersizliğini klinik olarak malnutrisyon terimi ile eş anlamlı olarak kullanmaktadır (2). Malnutrisyon prevalansı yaşla birlikte artmakta ve yaşlı bireyler için önemli bir mortalite ve morbidite sorunu olmaktadır (3,4). Akut ve kronik hastalıkları olanlarda hastaların beslenme bozukluğu gelişme riskinin yüksek olduğu kabul edildiğinden, beslenme taraması tüm klinik ve bakım ortamlarında her zaman önerilmektedir (5). Çalışmadaki amacımız birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 65 yaş ve üzeri hastaların beslenme durumunu MNA ve MNA-SF testlerini karşılaştırarak saptamak, beslenme durumu ile ilişkili olabilecek sosyodemografik ve klinik özellikleri belirlemektir.
Yöntem: Çalışma 65 yaş ve üzeri bireylerde malnütrisyonun değerlendirilmesine yönelik kesitsel bir çalışmadır. Etimesgut 2 No'lu Aile Sağlığı Merkezi nüfusuna kayıtlı, araştırmaya katılmayı kabul eden 65 yaş ve üzeri 292 hastaya yüz yüze görüşme yöntemiyle anket uygulandı. 22 soruluk anket uygulanmıştır. Ankette yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, diabetes mellitus, hipertansiyon, kalp damar hastalıkları, kronik solunum yolu hastalıkları(astım, KOAH vb.), sindirim sistemi bozuklukları, demans, depresyon, osteoporoz, nörolojik bozukluklar, diğer hastalıklar(anemi, guatr vb), çiğneme güçlüğü, yutma güçlüğü, ilaç kullanımı ve sigara kullanımı sorgulanmıştır. Beslenmenin tarama ve değerlendirilmesi için MNA ve MNA-SF testleri uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanıldı. Karşılaştırmaların Sonuçları %95, %99 güven aralığında; p<0,05, p<0,01 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: MNA-SF tarama testi yapılarak elde edilen tarama sonuçlarına göre katılımcıların %28,08'i malnutrisyon riski altında, %4,11 malnutre olarak belirlenmiştir. MNA testi ile yapılan değerlendirme skoruna göre; %23,97'i
ix
malnutrisyon riski altında, %3,77 malnutre durumu olarak belirlenmiştir. Bu durumda MNA-SF ve MNA karşılaştırıldığında %84,25 değerin uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Malnutrisyon ve malnutrisyon riskinin yutma ve çiğneme güçlüğü varlığında, kronik hastalık varlığında, düzenli ilaç kullanan bireylerde istatiksel açıdan anlamlı daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kronik hastalıklardan; KOAH/astım hastalarının malnutrisyon riski oranı (%41,86), osteoporozu olan katılımcıların malnutrisyon oranı(%14,29), ASKVH olan katılımcıların malnutrisyon riski (%32,61) ve malnutrisyon oranları (%4,67) istatiksel olarak anlamlı yüksek bulundu(p<0,05). Ayrıca BKİ, kol ve baldır çevresi değerlerinin malnutrisyon veya malnutrisyon riski tespit edilen bireylerde daha düşük düzeyde olduğu belirlendi.(p<0,05).
Sonuç: Yaşlılarda malnutrisyon ve malnutrisyon riskinin değerlendirilmesi, malnutrisyonla ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi gerekmektedir. Çalışmamızda kullandığımız MNA-SF veya MNA beslenmenin değerlendirilmesinde kullanılabilecek ucuz, pratik ve güvenilir bir yöntemdir.
Anahtar kelimeler: beslenme değerlendirmesi, malnutrisyon, yaşlı

Abstract:
Introduction and Aim: Increasing elderly population in the world and in Turkey has brought with it many physical, emotional, sociological, functional and cognitive problems specific to old age (1). Malnutrition is defined as insufficient or unbalanced intake of macro and micronutrients. The European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN) uses nutritional deficiency as clinically synonymous with the term malnutrition (2). The prevalence of malnutrition increases with age and is an important mortality and morbidity problem for elderly individuals (3,4). Nutritional screening is always recommended in all clinical and care settings, as patients with acute and chronic diseases are considered to be at high risk of developing malnutrition (5). Our aim in the study is to determine the nutritional status of patients aged 65 and over who applied to the primary health care institution by comparing MNA and MNA-SF tests, and to determine the sociodemographic and clinical characteristics that may be related to the nutritional status.
Method: The study is a cross-sectional study for the assessment of malnutrition in individuals aged 65 and over. A questionnaire was applied by face-to-face interview method to 292 patients aged 65 and over, registered to the population of Etimesgut Family Health Center No. 2, who agreed to participate in the study. A questionnaire with 22 questions was applied. Age, gender, marital status, education level, diabetes, hypertension, cardiovascular diseases, chronic respiratory diseases (asthma, COPD, etc.), digestive system disorders, dementia, depression, osteoporosis, neurological disorders, other diseases(anemia, goiter etc.), chewing difficulties, dysphagia, drug use and smoking were questioned. MNA and MNA-SF tests were applied for screening and evaluation of nutrition. While evaluating the findings obtained in the study, SPSS 22.0 Statistics package program was used for statistical analysis. Results of Comparisons 95%, 99% confidence interval; p<0.05, p<0.01 were evaluated at the level of significance.
Results: According to the screening results obtained by performing the MNA-SF screening test, 28.08% of the participants were at risk of malnutrition and 4.11% were found to be malnourished. According to the evaluation score made with the MNA test;
xi
23.97% were at risk of malnutrition and 3.77% were identified as malnourished. In this case, when MNA-SF and MNA were compared, the value of 84.25% was found to be compatible. It has been determined that the risk of malnutrition and malnutrition is statistically significantly higher in the presence of swallowing and chewing difficulties, in the presence of chronic disease, and in individuals using regular medication. From chronic diseases; The malnutrition risk ratio of COPD/asthma patients (41.86%), the malnutrition rate of participants with osteoporosis (14.29%), the malnutrition risk of participants with ASKVH (32.61%) and malnutrition rates (4.67%) were statistically significantly higher found (p<0.05). In addition, BMI, arm and calf circumference values were found to be lower in individuals with malnutrition or malnutrition risk (p<0.05).
Conclusion: It is necessary to evaluate malnutrition and the risk of malnutrition in the elderly, and to determine the factors that may be associated with malnutrition. The MNA-SF or MNA we used in our study is a cheap, practical and reliable method that can be used in the evaluation of nutrition.
Key words: nutritional assessment, malnutrition, elderly