Türkiye'de bitkisel yağ sektörünün genel durumu ve Çukurova'daki bitkisel yağ işletmelerinin işletmecilik sorunları
The General situation of vegetable oil industry in Turkey and management problems of the vegetable oil firms in the Çukurova region
Yazar: EMEL BAHAR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR GÜRGEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitkisel yağlar = Plant oils ; Destekleme politikaları = Support policies ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; Yağlar = Oils ; Yağlı tohumlar = Oilseeds

Özet:
Türkiye'de yağlı tohum üretimine elverişli yeterli tarım alanları olmasına rağmen ihtiyaç duyulan bitkisel yağ miktarı yerli üretimle karşılanamadığından, her yıl önemli miktarlarda yağlı tohum ve ham yağ ithal edilmektedir. Bu durum, döviz kaybına neden olmakta ve gelişmekte olan ülkemiz ekonomisi için büyük bir ekonomik yük oluşturmaktadır. Araştırmada öncelikle Dünya'da ve Türkiye'de yağlı tohumlar üretimi ve bitkisel yağ sanayiinin durumu incelenmiştir. Türkiye'de yağlı tohumlara uygulanan destekleme politikaları, ham yağ, rafine yağ ve margarin sanayiinde kurulu kapasite, üretim, tüketim, ithalat ve ihracat konulan üzerinde durulmuş ve sorunlar saptanmıştır. Araştırmanın ikinci kısmında, Çukurova Bölgesindeki bitkisel yağ işletmeleri incelenmiştir. Bölgede araştırma esnasında aktif durumda olan 7 ham yağ, 5 rafine yağ, 2 rafine ve margarin ve I margarin olmak üzere toplam 1 5 bitkisel yağ işletmesinin çeşitli kademedeki yöneticileriyle anket çalışması yapılmıştır. İşletmelerin kapasiteleri, teknolojik durumları, çalışma sistemleri, üretim miktarları, hammadde temini, fınansal durumları, pazarlama ile ilgili konular ile yönetim ve personel politikaları incelenmiş ve sorunları tespit edilerek çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Belirlenen sorunlar işletmeden işletmeye farklılık göstermekle birlikte, hammadde yetersizliği ve fiyatlarındaki istikrarsızlık, atıl kapasite, finansman yetersizliği ve haksız rekabetin hemen hemen bütün işletmelerin ortak sorunları olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bitkisel yağlar, yağlı tohumlar,Çukurova Bölgesi, işletmecilik sorunları.

Abstract:
Although, Turkey has suitable agricultural land to produce oil seeds, a great deal of oil seed and crude oil are imported every year, since the amount of the required vegetable oil hasn't been met with domestic production. This causes the loss of foreign currency in the country. In this research, firstly, the production of oil seeds and the situation of vegetable oil industry in the world and in Turkey were investigated. The support policies which were applied to oil seeds in Turkey, the capacities of crude oil, liquid oil and margarine sectors, production, consumption, import, export affairs were discussed and the problems were brought out. In the second part of the research, vegetable oil firms in Çukurova Region were analysed. Investigation data was collected by questionnaire from the managers of 1 5 active firms -7 crude oil, 5 liquid oil, 2 liquid and margarine and 1 margarine- The capacities of the firms, technological levels, operation systems, the amount of production, the supply of raw material, financal states, marketing, management and personnal affairs were examined and problems and solutions were discussed. Determined problems are changing from firm to firm, but the lack of raw materials and instability of their prices, inactive capacity, the lack of the financing and unfair competition are defined as the common promlems nearly for all of the firms. Key words: Vegetable oil, oil seeds, Çukurova Region, administration problems.