Hemodiyaliz hastalarında sekonder hiperparatiroidizm ve ilgili faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of secondary hyperparathyroidism and related factors in hemodialysis patients
Yazar: MERVE ERAT ŞAŞMAZ
Danışman: PROF. DR. BAŞOL CANBAKAN ; DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ERDOĞDU
Kafkas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz = Dialysis ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Kronik böbrek hastalığı (KBH), böbrek yapısında, işlevinde veya her ikisinde de kalıcı değişiklikler olarak tanımlanan ve bireyin sağlığı için etkileri olan bir hastalıktır. Diğer bir tanımla ise glomerüler filtrasyon hızında (GFH) azalma olsun veya olmasın, böbrekte 3 ay veya daha uzun süre devam eden yapısal veya fonksiyonel anormallikler olması ya da böbrek hasarı olsun ya da olmasın GFH'nin 3 ay veya daha uzun süredir 60 ml/dk/1,73 m²'den daha düşük olması da KBH olarak tanımlanmaktadır.
Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) gelişen hastaların yaşamını sürdürebilmesi için renal replasman tedavisi (RRT) olarak adlandırılan diyaliz veya böbrek transplantasyonu tedavilerinin uygulanması gerekmektedir. SDBY'nin ideal tedavisi, böbreğin tüm fonksiyonlarının düzeldiği böbrek transplantasyonudur.
SDBY'de kemik mineral metabolizması bozukluklarına sık rastlanmakta olup sekonder hiperparatiroidizmin bunun en önemli sebeplerinden biridir. Sekonder hiperparatiroidizm, böbrekte 1.25(OH)2 üretimini azalması ile birlikte idrar fosfat atılımının bozulması, hiperfosfatemi ve nefronların fonksiyonlarının azalması ile ilişkilendirilmektedir. Hiperfosfatemi serumda iyonize kalsiyuma bağlanarak ve renal 1-alfa hidroksilazı doğrudan inhibe ederek hipokalsemiye katkıda bulunmaktadır. Azalan 1.25 dihidroksi vitamin D düzeyleri direkt hipokalsemi ve paratiroid hücresindeki vitamin D reseptörü (VDR) ile parathormon (PTH) sentezi aktivasyonuna yol açarak sekonder hiperparatiroidizme yol açabilmektedir. SDBY'li hastalarda kemik mineral bozukluklarının sıklığını ve bunun en önemli göstergelerinden biri olan paratiroid hormon düzeyleri ile ilişkili faktörleri değerlendirmeyi amaçladık.
Çalışmamız Kars Harakani Devlet Hastanesi'nde düzenli hemodiyaliz programında olan SDBY tanılı 70 hasta ile gerçekleştirilmiş olup hastalarda rutin biyokimya ve hormon tetkikleri çalışılmış ve kaydedilmiştir. Hastalar PTH seviyesi ve yaşa göre oluşturulan gruplarda değerlendirilmiş ve istatistiksel analiz bu gruplar üzerinden gerçekleştirilmiştir.
Çalışmamızda hastaların demografik dağılımı incelendiğinde literatür ile uyumlu olarak erkek cinsiyetin sayıca daha fazla olduğunu, komorbid hastalık varlığı açısından hastalarda sıklık
xi
sırasıyla hipertansiyon(HT)(% 75), diabetes mellitus(DM) (% 45) ve koroner arter hastalığı(KAH) (% 27) izlendiğini; PTH değeri düşük grubun daha yüksek yaş ortalamasına sahip olduğunu; biyokimyasal sonuçlarda ise PTH değeri düşük grupta HBA1c'nin daha yüksek seviyelerde olduğunu, kalsiyum ve alkalen fosfataz (ALP)' nin ise daha düşük seviyelerde olduğunu tespit etmiş bulunmaktayız. Çalışmamızda oluşturulan veriler ile sekonder hiperparatiroidmde rutin biyokimyasal parametreler değerlendirilmiş ve birçok anlamda literatür ile uyumlu sonuçlar elde edilmiş olsa da çalışma evreninin genişletilmesi ile daha anlamlı farklılıklar bulunabileceği kanaatini taşımaktayız.

Abstract:
Chronic kidney disease (CKD) is a disease that is defined as permanent changes in kidney structure, function, or both, and has implications for the individual's health. In other words, whether there is a decrease in glomerular filtration rate (GFR), structural or functional abnormalities in the kidney for 3 months or more, or whether there is kidney damage or not, GFR is 60 ml / min for 3 months or longer. If it is less than 1.73 m², it is defined as CKD.
In order for patients with end-stage renal disease (ESRD) to survive, dialysis or kidney transplantation treatments called renal replacement therapy should be applied. Ideal treatment for ESRD is kidney transplantation, in which all kidney functions are improved.
Bone mineral metabolism disorders are common in ESRD and secondary hyperparathyroidism is one of the most important reasons for this. Secondary hyperparathyroidism is associated with impaired urinary phosphate excretion, hyperphosphatemia, and reduced function of nephrons, with reduced production of 1.25 (OH) 2 in the kidney. Hyperphosphatemia contributes to hypocalcemia by binding to ionized calcium in serum and directly inhibiting renal 1-alpha hydroxylase. Decreased levels of 1.25 dihydroxy vitamin D can lead to direct hypocalcemia and secondary hyperparathyroidism by causing activation of parathyroid cell vitamin D receptor (VDR) and parathyroid hormone (PTH) synthesis. We aimed to evaluate the frequency of bone mineral disorders in patients with ESRD and the factors associated with parathyroid hormone levels, one of the most important indicators of this.
Our study was carried out with 70 patients diagnosed with ESRD who are on a regular hemodialysis program in Kars Harakani State Hospital, and routine biochemistry and hormone tests were studied and recorded in patients. The patients were evaluated in groups formed according to PTH level and age, and statistical analysis was carried out on these groups.
In our study, when the demographic distribution of the patients was examined, it was found that the male gender was more in number, in accordance with the literature, and that in terms of the presence of comorbid diseases, hypertension (%75), DM (% 45) and CAD (% 27) were observed, respectively; The group with low PTH values has a lower average age; In the biochemical results, we found that calcium and HBA1c were at higher levels in the group with low PTH values, while ALP was at lower levels. Although the routine biochemical parameters in secondary hyperparathyroidism were evaluated with the data generated in our study and
xiii
results were obtained in accordance with the literature in many respects, we believe that more significant differences can be found by expanding the study universe.