COVID-19 pandemisi sürecinde üniversite öğrencilerinin çevreye yönelik farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of university students' awareness of the environment in the COVID-19 pandemic process
Yazar: FERİT SERKAN AKDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SUAT TÜRKOGUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çevre Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çevre Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsanın tarihsel gelişimi doğadan uzaklaşmasını da beraberinde getirmiştir. Yüzyıllar boyunca doğa, toprak ve diğer tüm canlılarla birebir etkileşim halinde olan insanoğlu, zamanla bunlardan uzaklaşmış ve kendini tanıma sürecini yaşarken diğer canlılara olan saygısını yitirmeye başlamıştır. Ortaya çıkan teknolojik gelişmeler, kentleşme, nüfus artışı gibi faktörler insanın toprakla bağını koparmış, endüstrileşme ve sanayileşme tarımsal yaşam koşullarını dahi olumsuz etkilemiştir.

Çevre problemleri yalnızca ortaya çıktığı yerde kalmamakta, dünyanın çok farklı bölgelerini de etkilemektedir. Elbette etrafında olan çevresel sorunları fark eden insan, bu problemlerin çözümüne odaklanabilir. Ancak, insanda bulunan içsel dürtüler, saf çıkarcı düşünce anlayışlarından kaynaklansa bile daha kapsamlı bir eğitimle, sürekli davranışlara dönüşmelidir. Çevreye karşı olumlu tutumlara sahip, dost ve yararlı davranışlar sergileyen, hatta bunları bir yaşam tarzı haline getiren, kendinden sonraki nesilleri de bu anlayışla büyüten bireyler yetiştirilmelidir. Bu da ancak bilinçli bir çevre eğitimi ile olabilir. 

Çevre eğitiminin değişen dünyada yaygınlığı hızla artmakta ve giderek eğitim ve öğretim üzerinde daha fazla durulan bir konu haline gelmektedir. Her yaş düzeyinde olduğu gibi özellikle üniversite düzeyindeki öğrencilerin çevreye yönelik farkındalıkları ve bu konuda olumlu tutuma sahip olmaları çevrenin korunması açısından çarpan etkisinin yüksek öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bu araştırmada COVİD-19 pandemisi sürecinde üniversite öğrencilerin çevreye yönelik tutum ve farkındalık düzeylerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi kolay ulaşılabilir yöntemle seçilen ve eğitim fakültesine devam eden öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmada, "Çevre tutum ölçeği" ve "çevre farkındalık ölçeği" veri toplama aracı kullanılmış ve verilerin analizinde betimsel istatistikler, t testi ve ANOVA kullanılmıştır. Sonuç olarak, mezun olunan lise türüne, lise alanına, kardeş sayısına, anne ve baba eğitim durumuna ve çevre ile ilgili bir etkinliğe katılma durumu açısından anlamlı farklıklar olduğu cinsiyet ve sınıf düzeyinde ise anlamlı bir farklılık oluşmadığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar dikkate alındığında, ileride yapılacak araştırmalarda çevre ile ilgili katılmış olduğu etkinliklerin daha detaylı sorulması, bu değişkenlerin çevreye yönelik farkındalık ve tutuma yönelik etkisinin incelenmesi ve yapılan bu araştırmanın daha geniş bir örneklemle yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The historical development of humankind has brought about his distance from nature. Human beings, who have been in one-to-one interaction with nature, soil, and all other living things for centuries, have moved away from them in time and have begun to lose their respect for other living things while experiencing the process of self-knowledge. Factors like technological developments, urbanization, and population growth have severed people's bonds with the earth, and industrialization has even adversely affected agricultural living conditions.

Environmental problems do not remain only in the places where they occur, but also affect very different parts of the world. Certainly, people who perceive the environmental problems around them can focus on solving these problems. However, even if these internal impulses in human beings originate from pure self-interested thinking, they must be transformed into continuous behaviors with a more comprehensive education. Individuals who have positive attitudes towards the environment, looking for friendly and beneficial behaviors, even making them a lifestyle, and elevating the next generations with this understanding, must be raised. This can only be achieved with responsive environmental education.

The prevalence of environmental education is increasing rapidly in the changing world and it is becoming a subject that is increasingly emphasized in education and training. As with all age levels, especially university students' awareness of the environment and their positive attitudes show that the multiplier effect is of high importance in terms of environmental protection. This study aimed to reveal the attitudes and awareness levels of university students toward the environment in process of the COVID-19 pandemic. A general screening model was used in this study. The sample of the study consists of students who are selected by an easily accessible method and continue to the faculty of education. In the study, the data collection tool "Environmental attitude scale" and "environmental awareness scale" was used, and descriptive statistics, t-test, and ANOVA were used in the analysis of the data. The results showed that there were significant differences in terms of the type of high school graduate, the area of high school, the number of siblings, the educational status of parents, and participation in an environmental activity except in terms of gender and class level. According to these results, it is suggested that in future research, the activities related to the environment should be asked in more detail, and the effect of these variables on awareness and attitude towards the environment should be carried out with a larger sample.