Günümüz Türkiye Türkçesine göre Süle Fakîh'in Yûsuf u Zelihâ adlı mesnevisinde arkaik unsurlar
Archaic elements in Süle Fakîh's masnavi named Yûsuf u Zeli̇hâ according to today's Turkish
Yazar: CUMALİ UTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT PARLAKPINAR
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arkaizm = Archaism ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish

Özet:
Eski Anadolu Türkçe, Oğuz Türkçesinin müstakil bir yazı dili olarak ortaya çıktığı ilk dönem olarak Türk dili tarihi açısından önemli bir yere sahiptir. Oğuz yazı dili, bu dönem içerisinde hem Eski Türkçeden getirdiği hem de kendine has özellikleriyle Türk dilinin tarihî bir diyalekti olarak Türk dili tarihindeki yerini almıştır. Bu dönem eserleri; günümüz yazı dilinde bulunmayan ve çeşitli fonetik, morfolojik ve semantik sebeplerden dolayı arkaikleşmiş gramer ögeleri ve söz varlığının tanıklanması, listelenmesi ve kayıt altına alınması açısından önemlidir. 

Bu çalışmanın amacı, Eski Anadolu Türkçesi Dönemi eserlerinden Süle Fakîh'in Yûsuf u Zelihâ mesnevisinde kullanılmış olan ve günümüz Türkiye Türkçesi yazı diline kıyasla arkaik özellikler gösteren gramer ögeleri ve söz varlığının incelenip bunların tarihsel ve yapısal gelişimlerinin analiz edilmesi ve özellikle de gramer öğelerinde görülen arkaikleşmelerin sebepleri üzerinde çıkarımlarda bulunmaktır.

İnceleme esnasında tespit edilen arkaik gramer ögeleriyle ilgili olarak alanyazında daha önce yapılmış çalışmaların verilerinden faydalanılırken alandaki tartışmalara değinilmiş, eklerin tarihsel ve yapısal özellikleri bu çerçevede değerlendirilmiştir. Söz varlığı içinse ele alınan her bir sözlük unsurunun Türk dil tarihi içerisindeki görünümleri kronolojik olarak fonetik, morfolojik, semantik ve etimolojik özellikleriyle değerlendirilmiştir.

Abstract:
Old Anatolian Turkish has an important place in the history of Turkish language as the first period in which Oghuz Turkish emerged as an independent written language. In this period, Oghuz written language has taken its place in the history of Turkish language as a historical dialect of Turkish language with its unique features both from Old Anatolian Turkish and its own characteristics. The works of this period are important in terms of witnessing, listing and recording the grammatical elements and vocabulary that are not found in today's written language and have become archaic due to various phonetic, morphological and semantic reasons.
 
The aim of this study is to examine the grammatical elements and vocabulary used in Sule Fakîh's Yûsuf u Zelihâ, one of the works of the Old Anatolian Turkish Period, which show archaic features compared to today's Turkish written language, to analyze their historical and structural development and to make inferences on the reasons for the archaicization of grammatical elements.

Regarding the archaic grammatical elements identified during the examination, the data of previous studies in the literature were utilized, the discussions in the field were mentioned, and the historical and structural features of the affixes were evaluated within this framework. As for the vocabulary, the appearance of each dictionary element in the history of Turkish language was evaluated chronologically with its phonetic, morphological, semantic and etymological features.