Cumhuriyet Döneminde azınlık ve yabancı okulları (1923-1980)
Minority and foreign schools in the Republican Period (1923-1980)
Yazar: TUĞBA ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. BAYRAM AKÇA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Azınlık okulları = Minority schools ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Misyoner okulları = Missionary schools ; Misyonerlik = Missionary ; Misyonerlik faaliyetleri = Missionary activities ; Yabancı okullar = Foreign schools

Özet:
Osmanlı Devleti'nin yaptırım gücünün zayıflamasıyla birlikte azınlık ve yabancı okulları arasında devleti parçalamak isteyen güçlerin marifetiyle yıkıcı / parçalayıcı faaliyetler gözlemlenmektedir. I. Dünya Savaşı'nın yarattığı ortamda birçoğu kapanmış olsa da savaşın sona ermesinin ardından bu okullar birer birer yeniden faaliyete geçtiler.
Çağdaş medeniyetler seviyesine bir an önce çıkmak isteyen devlet bir dizi inkılâp hareketi başlattı. Bu inkılâp hareketleri içerisinde eğitimin önemini iyi kavrayan dönemin siyasileri yabancı ve azınlıklara ait olan okulların varlığının devamını uygun görmüştür. Fakat bununla beraber artık bu okulların denetim altında, kaliteli eğitim sunan kurumlar olması çabasıyla; kanun, genelge ve emirler ile denetimleri sağlanmıştır. Getirilen düzenlemelere uyumları sağlanan okulların ruhsatları yenilenerek faaliyetlerine izin verilmiş ve yeni hükümet tarafından da resmi olarak tanınmışlardır.
Yeni düzen, uyulması gereken yeni kurallar ve değişmekte olan toplum yapısı bu okulların yeni bir çehreye bürünmesine neden olmuştur. Fakat bu gelişmeler birçok okulu zorlayarak kendilerinin kapanma kararı vermelerine ya da uygunsuz faaliyetleri nedeniyle devlet eliyle kapatılmalarına neden oldu. Devlet politikaları ile Türkçe dil dersi ve Türkçe kültür dersleri (tarih, coğrafya, sosyoloji) verilmesini sağlamak ve bu derslerin öğretmenlerinin okullarca kabulünü sağlamak bazı okullar için zor olmuştur.
Tüm düzenleme ve denetlemelere rağmen yabancı ve azınlık okulları misyonerlik faaliyetlerine soyunmuş, devlet aleyhine hareket etme çabalarını devam ettirmek istemişlerdir. Diğer yandan Türk eğitim sistemi içerisinde yer almak isteyen bu okullar birtakım sorunları aşmak uğruna mücadele etmişlerdir. Bu araştırmada okulların birçok düzenleme, uyum sorunlarına rağmen öğrenciler tarafından tercih edilen, okullarda yer almak için sınavlarda yarışan öğrenciler için önemli kurumlar oldukları ele alınmıştır. Bu çerçevede toplumun farklı kesimlerinin bu okullarla ilgili hem olumlu hem de olumsuz fikirler besledikleri ve de 1980 yılına gelindiğinde sayıları oldukça azalmış olsa da söz konusu okulların Türk eğitim sisteminin önemli bir parçasını oluşturduğundan bahsedilmektedir.

Abstract:
With the weakening of the sanctions power of the Ottoman Empire, destructive / disruptive activities are observed between minority and foreign schools with the ingenuity of forces that want to break up the state. Although many of them were closed in the environment created by World War I, these schools were reactivated one by one after the end of the war. 
The state, which wants to rise to the level of modern civilizations as soon as possible, has launched a series of revolution movements. The politicians of the period, who understood the importance of education in these revolution movements, saw fit for the continuation of the existence of schools belonging to foreigners and minorities. However, in the effort to make these schools institutions that offer quality education under supervision; laws, circulars and orders and audits are provided. The schools that complied with the regulations were renewed and allowed to operate and were officially recognized by the new government. 
The new order, the new rules to be followed and the changing community structure have led to a new face for these schools. However, these developments forced many schools to decide to close themselves or to be closed by the state due to their inappropriate activities. It has been difficult for some schools to ensure that Turkish language lessons and Turkish culture courses (history, geography, sociology) are given with state policies and that teachers of these courses are accepted by schools. 
Despite all the regulations and inspections, foreign and minority schools have taken up missionary activities and wanted to continue their efforts to act against the state. On the other hand, these schools, which want to take part in the Turkish education system, have struggled to overcome some problems. In this research, it was discussed that schools are important institutions for students who compete in exams to take part in schools, which are preferred by students despite many regulatory and adaptation problems. In this context, it is mentioned that different segments of society have both positive and negative opinions about these schools, and although their numbers decreased considerably by 1980, these schools constitute an important part of the Turkish education system.