Kentsel yaşanabilirlik bağlamında kentli hakları ve kent hakkı
Urban rights and right to the city in the context of urban livability
Yazar: HÜSEYİN MURAT LEHİMLER
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ŞAHİN ; DR. ZEYNEP BANU DALAMAN
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Ekonomi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kentler = Cities ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel haklar = Urban rights ; Kentsel yaşam = Urban life

Özet:
İnsan yerleşmelerinde kırsal yaşamın daha ilerisinde yaşam koşulları sağlama beklentisiyle ortaya çıkan kentler, kentleşmenin geldiği nokta itibariyle tartışmalı bir mekâna dönüşmüştür. Kentlerin yaşanabilirliğe katkısı; insan haklarının gerçekleştirildiği ve refahın paylaşıldığı alana dönüşmeleridir. Nitekim kentli, refahtan adil biçimde payını alan ve insan haklarını bireysel yada kolektif taleplerle elde edebilen bireyi tanımlamaktadır. Ancak tarihsel seyir, bu iki yönün eş zamanlı sağlanıp sağlanmadığını tartışılır kılmıştır.  Kentin gelişimine tarihsel açıklamalar yapan klasik düşünürler, eş zamanlılığın Sanayi Devrimi sonrasında gerçekleşememe nedenlerini izaha çalışmıştır. 1960'lı yıllardan sonra ise Henri Lefebvre ve David Harvey'in kuramları, literatürde ve uygulamada genel kabul görmeye başlamıştır. Kuramcılar, olguyu "kent hakkı" olarak tanımlamıştır. Kent hakkı, kentleşmeye yönelmiş görünse de insanların çoğunun kentlerde yaşadığı dünyada, yaşanabilirliğin anahtar kavramına dönüşmüştür. Kavramın, kentli haklarından farklı olarak, dünyanın tamamına ve dünyanın geleceğine odaklanarak, dünyada artan sosyal hareketleri etkilediği ileri sürülmektedir. Dünyada ve Türkiye'de küresel düzeyde hukukileşen kent hakkına karşı direnç geliştiği hipotezine yönelik literatür araştırması, tezin temel dayanağı durumundadır.

Abstract:
The cities, which emerged with the expectation of providing living conditions beyond the rural life in human settlements, have turned into a controversial place in terms of urbanization. Contribution of cities to the livability is the fact that they are transformed into areas where human rights are realized and welfare is shared. As a matter of fact, the citizen is defined as the individual who benefits from the welfare squarely and possesses the human rights through individual or collective demands. However, the historical course made it debatable whether these two directions were provided simultaneously. Classical thinkers, who explained the development of the cities from a historical perspective, tried to compile the reasons why synchronicity could not be realized after the Industrial Revolution. The theories of Henri Lefebvre and David Harvey began to be scientifically accepted in the literature and in practice Theorists defined the phenomenon as "the right to the city". Although the right to the city seems to be directed towards urbanization, it has become a key concept of inhabitability in cities where most of the world population live. It is argued that the concept, unlike the rights of the urbanite, affects also the increasing social movements in the world and focuses on the future of the whole world. This thesis is based primarily on the literature search to the hypothesis arguing that a resistance has been developed to the right to the city globally the in the world and in Turkey.