Kritik hastaların algıladıkları çevresel stresörlerin yoğun bakım ünitesi deneyimlerineetkisi
Effect of environmental stressors that critical patients perceived on intensive care unitexperiences
Yazar: ERKAN ÖZBAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL YÜKSEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kritik hastalık = Critical illness ; Stres yönetimi = Stress management ; Stres yükleyici = Stressor ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) tedavi ve bakım uygulanan hastalar, iyileşme süreçlerini ve yoğun bakım deneyimlerini olumsuz etkileyen çevresel stresörlere maruz kalmaktadır. Bu araştırmada, birinci basamak YBÜ hastalarının algıladıkları çevresel stresörleri ve bu stresörlerin yoğun bakım deneyimlerine etkisini belirlemek amaçlandı.
Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, 1 Mart 2019-1 Mart 2020 tarihleri arasında Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi birinci basamak YBÜ'lerinde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini, bu birimlerde en az 24 saat tedavi ve bakım uygulanan, 18 yaş ve üzeri 320 hasta oluşturdu. Araştırma öncesi etik kuruldan ve kurumdan gerekli izinler alındı. Veriler, tanıtıcı özellikler veri formu, Yoğun Bakım Ünitesinde Çevresel Stresörler Ölçeği (YBÜÇSÖ) ve Yoğun Bakım Deneyim Ölçeği (YBDÖ) ile toplandı. Verilerin analizinde, bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi, pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanıldı.
Hastaların yaş ortalaması 51,77±14,60 yıl olup, %55,31'i erkekti ve %35,63'ü genel cerrahi YBÜ'nde idi. Hastaların %41,56'sının travma hastası olduğu, yarısından fazlasına büyük bir cerrahi girişim uygulandığı belirlendi. Çoğunluğunun (%79,38) hemşire ile iletişim kurabildiği, %68,13'üne dört-beş tıbbi araç uygulandığı ve %31,88'inin YBÜ'nde iken dört ve daha fazla sayıda olumsuz hisler yaşadığı belirlendi. YBÜÇSÖ puan ortalamasına göre (100,10±13,79), YBÜ'nde karşılaştıkları çevresel stresörlerin hastaları olumsuz etkilediği saptandı. Çoklu lojistik regresyon analizi ile yapılan değerlendirmede, hastaların medeni durumunun, bulundukları YBÜ'nin ve YBÜ'nde yaşadıkları olumsuz hislerin sayısının, YBÜÇSÖ puan ortalamasını %17 oranında etkilediği belirlendi (p< 0.05). YBDÖ toplam puan ortalamasına göre (63,25±6,49), hastaların yoğun bakım deneyimlerinin orta düzeyde olumlu olduğu saptandı. Çoklu regresyon analizi ile yapılan değerlendirmede, hastaların eğitim süresinin, bulundukları YBÜ'nin, hemşire ile iletişim kurabilmelerinin, uygulanan tıbbi araç-gereç sayısının, YBÜ'nde yaşadıkları olumsuz hislerin sayısının, YBÜ yatış süresinin ve YBÜÇSÖ puanının, YBDÖ puanını %56 oranında etkilediği saptandı (p<0.05).
Sonuç olarak araştırma bulguları, birinci basamak YBÜ'lerinde yatan hastaların yoğun bakım deneyimlerinin orta düzeyde olumlu olduğunu ve maruz kaldıkları çevresel stresörlerin deneyimlerini olumsuz etkilediğini ortaya koydu.

Abstract:
Patients treated and cared for in intensive care units (ICUs) are exposed to environmental stressors that negatively affect their healing processes and intensive care experiences. The aim of this study was to determine the environmental stressors of perceived by primary care ICU patients and their effects on these patients' intensive care experiences.
This descriptive study was conducted in Konya Training and Research Hospital primary care ICU between March 1, 2019 and March 1, 2020. The study sample consisted of 320 patients aged 18 and over who received at least 24 hours of treatment and care in these units. Prior to the study, necessary permissions were obtained from the ethics committee and the institution. Data were collected using a patient information form, the Intensive Care Unit Environmental Stressor Scale (ICUESS) and the intensive care experience questionnaire (ICEQ). Data were analyzed using independent samples t-test, one-way analysis of variance, Pearson correlation analysis and multiple regression analysis.
The mean age of the patients was 51.77±14.60 years, 55.31% were male and 35.63% were in the general surgery ICU. It was determined that 41.56% of the patients were traumatic, and more than half of them underwent a major surgical intervention. The majority (79.38%) were able to communicate with the nurse, 68.13% received treatment through four or five medical devices, and 31.88% experienced four or more negative feelings while in the ICU. According to the ICUESS mean score (100.10±13.79), the environmental stressors they encountered in the ICU were found to affect patients negatively. The multiple regression analysis results showed that the marital status of the patients, the ICU unit they were treated in and the number of negative feelings they experienced in the ICU affected the ICUESS mean score by 17% (p<0.05). According to ICEQ total score mean (63.25±6.49), the intensive care experiences of the patients were found to be moderately positive. The multiple regression analysis results showed that the patients' education duration, the ICU unit they were treated in, their ability to communicate with the nurse, the number of medical devices and equipment used for their treatment, the number of negative feelings they experienced in the ICU, the duration of their ICU stay and their ICUESS score affected their ICEQ score by 56% (p<0.05).
In conclusion, the results showed that the intensive care experiences of the patients in primary care ICUs were moderately positive and that the environmental stressors they were exposed to negatively affected their experiences.