Viskon elyafta ekolojik boyama yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of ecological dyeing methods in viscose fiber
Yazar: AHMET RECEP HELVACI
Danışman: PROF. DR. YASEMİN KORKMAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Çalışmanın ilk bölümünde ticari katyonik viskon süprem kumaş numuneleri asidik,
nötr ve alkali ortamlarda farklı sıcaklıklarda ve farklı boyarmadde konsantrasyonlarında
fındık kabuğu doğal boyarmaddesi ile çektirme yöntemine göre boyandı. Boyanan
katyonik viskon kumaşların renk kuvveti (K/S), renk ölçümleri, haslık testleri yapıldı ve
boyama sonrası atık banyoların kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) ve absorbans değerleri
incelendi. Sonuçlara göre katyonik viskon kumaş için en iyi boyama proses şartları
belirlendi. Belirlenen boyama proses şartlarına göre çalışmanın ikinci bölümünde katyonik
viskon elyaf ile pamuk, standart viskon, tencel ve modal elyaflarının Ring Karde iplik
eğirme sırasında %50-%50 oranındaki karışımları ile üretilen süprem kumaşlar boyandı.
Boyanan karışımlı ve melanj efektli süprem kumaşların renk ölçümleri ve haslık testleri
yapıldı. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise ön yıkama yapılmış, boyamaya hazır %100
standart viskon numunesi ile ticari bir katyonizasyon bileşiği, firmanın önerdiği
katyonizasyon prosesine göre muamele edildi. Katyonize edilen viskon kumaş ile işlem
görmemiş standart viskon kumaşın FT-IR ve renk ölçüm analizleri yapıldı. Analiz
sonuçları, ticari katyonik viskon kumaşın FT-IR ve renk ölçüm analiz sonuçları ile
karşılaştırıldı ve renk yeterliliği araştırıldı. Yapılan çalışmalarda doğal fındık kabuğu
boyası ile boyanan katyonik viskonun en iyi boyama prosesi 98ᵒC'de %15 konsantrasyon
ile pH 10,8 olarak bulundu. Ayrıca ticari katyonik viskonun organik boyama
denemelerinin katyonize edilen standart viskona göre daha başarılı olduğu gözlendi.
Anahtar Kelimeler: katyonik viskon, doğal boyarmadde, renk ölçümü, katyonizasyon,
haslık

Abstract:
In the first part of the study, commercial cationic viscose single jersey fabric
samples were dyed according to the hazelnut shell natural dyeing method in acidic, neutral
and alkali environments at different temperatures and different dyestuff concentrations.
Color force(K/S), color measurements, fastness tests and chemical oxygen demand (KOİ)
and absorbance analysis in post-dyeing waste baths of dyed cationic viscose fabrics were
evaluated. According to the results, best dyeing process conditions of cationic fabric were
determined. According to the determined dyeing process conditions, cationic viscose yarn
with tencel, modal, standard viscose and cotton yarns were mixed in 50%-50% ratio during
Ring Karde yarn spinning and these single jersey fabric mixtures were dyed. Color
measurements and fastness tests of dyed blended and melange effect jersey fabrics were
performed. In the second part of the study, a commercial cationization compound was
treated with 100% viscose sample which was prewashed and ready for dyeing, according
to the cationization process proposed by the company. FT-IR and color measurement
analyzes of cationized viscose fabric and untreated viscose fabric were performed. The
analysis results were compared with the color measurement analysis results of commercial
cationic viscose fabric and color adequacy was investigated. In the studies, the best dyeing
process of cationic viscose dyed with natural hazelnut shell dye was found to be pH 10.8
with a concentration of 15% at 98ᵒC. Also organic dyeing experiments of commercial
cationic viscose were observed to be more successful than cationized standard viscose.
Key Words: cationic viscose, natural dyestuff, color measurement, cationization, fastness