Enerji nakil hatları için ayırıcı sönümleyici geliştirilmesi ve incelenmesi
Development and investigation of spacer damper for overhead power transmission line
Yazar: CİHAN İBA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TUNCAY KARAÇAY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Uzun mesafelerde elektrik enerjisinin nakli, yüksek gerilim hatları sağlanır. Yüksek gerilim hatlarında kullanılan iletkenlerin iletim kapasitesini artırmak ve taşıma maliyetlerini düşürmek amacıyla birden fazla iletkenle gruplanmış şekilde taşınır. Bu gruplar ikili, üçlü, dörtlü ve altılı olabilir. İletkenlerin nakil hatlarında gruplar halinde asılmasının avantajlarının yanında dezavantajları da bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi rüzgârın etkisiyle iletkenlerin birbirine temas ederek elektriksel ve mekanik arızalara yol açabilmektedir. Bu problemleri ortadan kaldırmak için ayırıcı sönümleyiciler (spacer damper) kullanılır. Bu çalışmada Türkiye'de yaygın olarak üçlü demetlerde kullanılan bir aralayacı sönümleyici geliştirilmiştir. Literatürden farklı olarak, ağırlık kaynaklı burulma momentlerinin engellmesi amacıyla ağırlık merkezi ve geometri merkezi çakışık olarak bir aralyacı sönümleyici tasarlanmıştır. Gerçekleştirilen tasarımlar bilgisayar ortamında sonlu elemanlar metodu ile analiz edilmiştir. Ayrıca farklı iletken kesitlerinde çalışacak olan iki model ilgili standartlara göre çalışma kapsamında geliştirilen test cihazları ile tip testleri ve deneyleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda ağırlık merkezi ve geometri merkezinin çakışık olduğu aralayacı sönümleyicilerde, sistem ağırlığından ziyade, kullanılan eleastomer malzemenin dinamik özelliklerinin önemli olduğu görülmüştür. Bu çalışma; "Bilim, Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı" tarafından San-Tez Projesi olarak desteklenmiş, Mart 2014'de tamamlanmıştır.

Abstract:
Electric energy is carried by transmission lines. If the transmitting process is applied for a long distance, power lines are used. In order to increasing transmission capacity and decreasing the cost more than one conductors are used as a group. These groups are could be binary, ternary, quadruple and senary. Using conductors as a group can have advantages and disadvantages. The most important disadvantages of this technique is electrical and mechanical breakdown. This breakdown occurs when the conductors touch each other by wind effect. In order to solve this problem spacer dampers are used. In this study a spacer damper is designed for three bundle transmission line. Different to the literature, a saper damper whose center of gravity and geometric center is coincident in oreder to prevent torsion. The spacer damper design analyzed with Finite Element Method. Additionally test equipments, type test and the experiments are made for different conductor section. According to the results, it can be said that the dynamic properties of the elastomer is more important than the system's weight for the spacer dampers whose center of gravity is coincident with geometric center. Also this study; "Ministry of Science, Technology and Industry" as supported by the San-Tez Project and was completed in March 2014.