Standartlaştırılmış yağış indeksi (SYİ) ve normalin yüzdesi indeksi (PNI) metotları ile Şanlıurfa-Mardin illerindeki kuraklık analizi
Drought analysis of Sanliurfa-Mardin provinces by using standardized precipitation index (SYI) and normal percentage index (PNI) methods
Yazar: EMİN ÖZKUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REŞİT GERGER
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Kuraklık, yağışın ortalama yağıştan düşük olması olarak tanımlanır. Kuraklık, meteorolojik, hidrolojik ve tarımsal kuraklık olmak üzere farklı türlerde meydana gelebilir. Meteorolojik kuraklık yağışın eksikliği olarak tanımlanır ve meydana gelecek diğer kuraklıkların başlangıcı olarak kabul edilir. Bu nedenle, bu tez çalışmasında ülkemizin en verimli arazilerini içerisinde barındıran Şanlıurfa ve Mardin illerinde oluşan tarihsel kuraklıklar Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SYİ) ve Normalin Yüzdesi İndeksi (Percent of Normal Index-PNI) yöntemleri ile belirlenmiştir. Çalışmada SYİ ve PNI metotlarını kullanmak için kesintisiz olarak, en az 30 yıllık verileri bulunan altı istasyon (Mardin, Nusaybin, Şanlıurfa, Akçakale, Birecik, Ceylanpınar) seçilmiştir. SYİ yöntemine göre, beş farklı zaman ölçeğinde (3, 6, 9, 12 ve 24) analizler yapılmıştır. Çalışma sonucunda, SYİ değerlerine göre tüm dönemler için en uzun kurak dönemler çoğunlukla 2000-2007 yıllarında başladığı belirlenmiştir. Ayrıca PNI değerlerine göre, ele alınan istasyonların neredeyse tamamında kurak yıl sayısının nemli yıl sayısından fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca PNI değerlerine göre, ele alınan istasyonların neredeyse tamamında kurak yıl sayısının nemli yıl sayısından fazla olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda 12 aylık zaman ölçeğine göre PNI yöntemi ile belirlenen kurak dönem oluşma yüzdelerinin SYİ yöntemi ile belirlenen kurak dönem oluşma yüzdelerinden daha yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
Drought is defined as the precipitation being less than the average. Drought can occur in different types as meteorological, hydrological and agricultural droughts. Meteorological drought is defined as the lack of precipitation and is considered the beginning of other drought type. In this thesis, therefore, historical droughts in Şanlıurfa and Mardin, which are the most fertile lands of the Turkey, are determined by Standardized Precipitation Index (SPI) and Percentage of Normal Index (PNI) methods. Six stations (Şanlıurfa, Birecik, Akçakale, Ceylanpınar, Mardin, Nusaybin) with at least 30 years of data are selected to use the SPI and PNI methods. Drought analysis of SPI are performed for five different time scales (3, 6, 9, 12 and 24). As a result of the study, it is determined that the longest dry periods for all time scales mostly started in 2000-2007 according to SPI values. In addition, according to PNI values, it is observed that the number of dry years is higher than the number of wet years in almost all the stations. According to PNI values, it is observed that the number of dry years is higher than the number of wet years in almost all the stations. Finally, it is seen that PNI method is higher in dry period percentages than SPI method according to 12-month time scale.