Çocuk hakları eğitiminin ergenlerin çocuk haklarına yönelik farkındalıkları ve öznel iyi oluşlarına katkısının incelenmesi
Examining the contribution of children's rights education to adolescents' awareness of children's rights and their subjective well-being
Yazar: EMEL SEVCAN BOYRAZ
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN AVCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada çocuk hakları eğitiminin ergenlerin çocuk haklarına yönelik farkındalıkları ve öznel iyi oluşlarına katkısının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda gerçekleştirilen saha araştırmasında nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel model tercih edilmiştir.  Araştırmanın evrenini Millî Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı resmi eğitim kurumlarında öğrenim gören 15-18 yaş ergenler; örneklemini ise Ankara ilinin Sincan ilçesi genelinde lise eğitimine devam eden 15-18 yaş grubunda olan 9, 10, 11 ve 12. sınıfta bulunan uygun örnekleme yöntemiyle seçilen eğitim (n=16) ve kontrol (n=16) grubu olmak üzere toplam 32 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Çocuk Haklarına ilişkin Tutum Ölçeği" ve "Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli: EPOCH Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada, eğitim ve kontrol gruplarının oluşturulmasından sonra her iki gruptaki katılımcılarla ön-test uygulaması yapılmıştır. Eğitim grubundaki katılımcılara çocuk hakları eğitimi uygulanırken; kontrol grubundaki katılımcılara konuyla ilgili herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Eğitim ve kontrol grupları arasındaki farklılıkları saptamak için deneysel işlemin bitiminde son test ve izleme ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı tarafından elde edilen anket verileri Excel uygulamasına aktarıldıktan sonra IBM SPSS 22 İstatistik Paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; kontrol grubu öğrencilerinin Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği ve Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli ölçeği ön test, son test ve izleme testleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Eğitim grubu öğrencilerinde Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği ön test, son test ve izleme testleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı fakat Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli ön test ve izleme testleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu; ön test-son test ve son test-izleme test arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Eğitim ve kontrol grubu öğrencilerinin Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği ve Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli ölçeği ön testleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Son test sonuçlarına göre ise eğitim ve kontrol grubu öğrencilerinin Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği ve Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli son testleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Eğitim sonra erdikten belli bir süre sonra gerçekleştirilen izleme testlerinde ise eğitim ve kontrol grubu öğrencilerinin Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği ve Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli ölçeği arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar ışığında araştırmacı tarafından çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to examine the effect of training on children's rights on adolescents' awareness of children's rights and their subjective well-being. In the field research carried out for this purpose, a semi-experimental model, one of the quantitative research methods, was selected. The population of the research is adolescents aged 15-18 who attend to official educational institutions affiliated to the Ministry of National Education (MEB). The sample consists of 32 participants in the 9th, 10th, 11th and 12th grades of high school in the Sincan district of Ankara province, who were in the 15-18 age group and were selected by convenience sampling as the training (n=16) and control (n=16) groups. It consists of 32 participants. "Personal Information Form", "Attitude Scale towards Children's Rights" and "Five-Dimensional Well-Being Model for Adolescents: EPOCH Scale" were used as data collection tools. In the research, after the training and control groups were formed, a pre-test was conducted with the participants in both groups. While informing the participants in the training group about children's rights; no intervention was implemented to the participants in the control group. Post-test and follow-up measurements were carried out at the end of the experimental procedure to determine the differences between the training and control groups. The survey data obtained by the researcher was transferred to the Excel application, it was analyzed with a IBM SPSS 22 Statistics program. According to the results of the study; it was determined that there was no significant difference between the pre-test, post-test and follow-up tests of the control group students' Attitudes Towards Children's Rights Scale and the Five-Dimensional Well-Being Model for Adolescents scale. There was no significant difference between the pre-test, post-test and follow-up tests of the Attitude Scale towards Children's Rights in the education group students, but there was a significant difference between the pre-test and follow-up tests of the Five-Dimensional Well-Being Model for Adolescents; it was determined that there was no significant difference between pretest-posttest and follow-up test-posttest. In subsequent analyses, it was determined that there was no significant difference between the pre-tests of the Attitudes Towards Children's Rights Scale and the Five-Dimensional Well-Being Model for Adolescents scale of the training and control group students. According to the post-test results, it was determined that there was no significant difference between the post-tests of the Attitude Scale on Children's Rights and the Five Dimensional Well-Being Model for Adolescents of the education and control group students. In the follow-up tests conducted after a certain period of time after the end of the training, it was determined that there was no significant difference between the Attitudes Towards Children's Rights Scale and the Five-Dimensional Well-Being Model for Adolescents scale of the training and control group students. In the light of the results obtained, various suggestions were made by the researcher.