Karstik olmayan havzalarda yapay akış-sürek eğrisinin elde edilmesi (Doğu Karadeniz örneği)
Obtaining of synthetic flow-duration curve in nonkarstic 
basins (East-Blacksea region)
Yazar: SEDEF GENÇ
Danışman: PROF. DR. NEŞET ORHAN BAYKAN
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yenilenebilir enerjinin öneminin gittikçe artması nedeniyle enerji üretimi de
gitgide bu alana kaymaktadır. En eski ve en yaygın kaynak olan hidroelektrik
enerjisinin de bu pastadaki payı azımsanamayacak boyuttadır.
Bir su kuvveti tesisinin planlanmasındaki başlıca faktör şüphesiz o bölgedeki
akış değerleridir. Ancak bu ihtiyaç duyulan akış ölçümleri maalesef akarsuların tüm
kolları üzerinde yapılamamaktadır. Kısacası akış ölçümü olmaması yani akış sürek
eğrisinin elde edilememesi hidrolojik tasarımın ana sorunlarından biridir. Geçmişte
de farklı verilerle ve çözüm teknikleriyle akış-sürek eğrisi elde edilmesi yada
bölgeselleştirilmesi birçok çalışmaya konu olmuştur.
Bu çalışmada da, akış sürek eğrileri üstel bir bağıntı (akış=α*℮-β*t) ile ifade
edilip bu bağıntının parametreleri modellenmiştir. Üstel ifadedeki α ve β
parametrelerinin enlem, boylam, yükselti, akaçlama alanı ve yıllık ortalama yağış
verileriyle elde edilmesi denenmiştir.
Karstik olmayan yapıdaki Doğu Karadeniz Bölgesi, yani DSİ 22 numaralı
Doğu Karadeniz Havzası çalışma alanı olarak seçilmiştir. DSİ'ye ait 28 akım gözlem
istasyonunun kullanıldığı çalışmada akış verilerinin doğal hali, logaritmaları ve doğal
logaritmaları ile işlemler yinelenmiştir. Çalışmada uzun süreli günlük ortalamalar,
yani her istasyon için 365 değer kullanılmıştır. Tüm Türkiye'yi karstik/karstik
olmayan bölge ayrımı yapmaksızın ele alan çalışmayla karşılaştırıldığında, bölgesel
yapıdaki bu çalışma ile daha yüksek korelasyonlar elde edilmiştir.
Akış-sürek eğrisi ile en yüksek ilişkinin elde edildiği model istasyona ait tüm
özellikleri içeren bağıntıdır. Ayrıca akış verilerinin doğal hallerinin kullanılması da
en yüksek ilişkiyi vermiştir. Buna ek olarak, sonuçların daha da iyileştirilmesine
yönelik akış-sürek eğrisinin bir bölümünün modellenmesi denenmiş, ancak bunun
sonuçlarda olumlu bir etki yaratmadığı görülmüştür.

Abstract:
magnitude of the production of total energy towards this area also. The oldest and
commonly used resource of energy is hydropower that has an underestimated
dimension in this market.
The main factor in planning of an hydro-power plant undoubtedly depends on
the existence of flows in cited region. However, these flow measurements have not
been carried out on every courses of the basin. Briefly said, the not observed and
measured flow-values, that means not obtaining the flow-duration curve, is one of
the most commonly problems of an hydrological design. In recent studies,
synthetically created of the flows-duration curve and regionalization attempts with
different approaching techniques and methods have been investigated.
In this study also, flow-duration curves are expressed with an exponential
equation (flow=α*℮-β*t) and the parameters of the model are simulated. It has been
tested even if the obtaining the parameters α and β of a combination of latitude,
longitude, altitude, drainage area, and long-term averaged annual precipitation data.
Eastern Black Sea Region of non-karstic formation, namely the basin
numbered as 22 by DSI (State Hydraulic Authority) was chosen as the case-study
area. In the study 28 flow observation stations (AGİ) in this region have been used.
The analyses have been repeated for observed, transformed of their normal and
Neperian-logarithm data. Long-term averaged daily data for each station, also 365
values, have been utilized. The modeling-study performed in a non-karstic basin
have given more reliable and high correlations compared to the previous study
contained the whole Turkey without making separation.
The model that obtained the highest relation with the flow duration curve is
the correlation that possesses all the features of the station, namely all meteophysico-
geographical data. Besides, using the originally observed values of the flow
data has given highest correlations. In addition, it was tried to model a part of flow
duration curve to enhance the results, but it was seen that this did not have a positive
impact on the results. Thus, it was concluded that, with the given correlation, the
flow duration curve can be obtained by high definition.