Dokuz eylül üniversitesi 10 no'lu Gaziemir Eğitim ASM'de kayıtlı 15-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması konusundaki tutumlarının doğurganlık düzeyleri ile ilişkisi
Relationship between women's attitude of family planning and parity in primary
Yazar: TUĞÇE KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Aile Planlaması = Family Planning
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Doğum = Delivery ; Doğum kontrolü = Contraception ; Evli kadınlar = Married women ; Fertilite = Fertility ; Kadınlar = Women ; İzmir-Gaziemir = İzmir-Gaziemir

Özet:
Amaç
Aile planlaması (AP); hem istenmeyen gebelikleri, hem de aşırı doğurganlığı önleyerek anne ve çocuk sağlığına olumlu katkıda bulunan, dolayısıyla toplumun sağlık düzeyinin yükselmesinde rol oynayan önemli bir sağlık hizmetidir. AP çiftlerin istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olmalarını sağlayarak üremenin iyilik halinde gerçekleşmesini sağlar. Kadınların aile planlamasına yönelik tutumları, doğurganlık davranışını etkilemektedir. Bu nedenle, nüfus artışını azaltmak için kadınların aile planlamasına yönelik tutumlarını anlamak önemlidir. Bu araştırmanın amacı; Dokuz Eylül Üniversitesi 10 No'lu Gaziemir Eğitim ASM'de kayıtlı 15-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması konusundaki tutumlarının, doğurganlık düzeyleri ile ilişkisini saptamak ve aile sağlığı merkezimizde etkili ve yararlı AP hizmeti sunmak için ihtiyaç analizi yapmaktır.
Yöntem
Kesitsel analitik olarak yapılan çalışmamızda evreni İzmir ili Gaziemir ilçesinde Dokuz Eylül Üniversitesi 10 No'lu Binbaşı Reşat Bey Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı 15-49 yaş arası evli/birlikte yaşayan 636 kadın oluşturmaktadır. Örneklem seçilmemiş tüm nüfusa ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışma 460 kadınla tamamlandı. Çalışmada sosyo-demografik özellikler, obstetrik özellikler ve AP yöntemine ilişkin özellikleri içeren veri toplama formu ve 'Aile Planlaması Tutum Ölçeği' kullanıldı. Anketler yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı.
Bulgular
Katılımcıların yaş ortalaması 32,67 ± 7,691, evlilik yaş ortalaması 20,67 ± 4,177. Katılımcıların %18.3 okur-yazar değil, %37.4 'ü ilkokul mezunu ve %79.1'i ev hanımı. Katılımcıların ortalama gebelik sayısı 2,88 ± 1,84, ortalama canlı doğum sayısı 2,2 ± 1,5, ortalama ölü doğum sayısı 0,07 ± 0,29, ortalama düşük sayısı 0,42 ± 0,83, ortalama küretaj sayısı 0,11 ± 0,43 ve ortalama yaşayan çocuk sayısı 2,23 ± 1,46'dır. Dört ve üzeri gebeliği olanların oranı %31.1, üç ve üzeri çocuğu olanların oranı % 37'dir. AP yöntemi bilme durumu %99,3. Bilinen yöntemler
sırasıyla kondom %90.8, geri çekme %90.2, hap %89.3'dür. AP yöntemi kullanma durumu %80'dir. Kullanılan yöntemler sırasıyla %35.3 geri çekme, %28 kondom, %22.3 RİA, %9 hap, %7.1 tüp ligasyon, %3.8 enjeksiyondur. AP yöntemi bırakma durumuna göre %43.4 RİA, %40 kondom, %53.6 geri çekme. Son gebeliğini planlama durumuna göre %31,6 planlı ve %68,4'ü plansız. Katılımcıların %48.7'si çocuk sahibi olmayı planlıyor ve bunlardan % 30.4'ü hemen düşünüyor. Katılımcıların Aile Planlaması Tutum Ölçeği (APTÖ) puanları ortalaması 117,35±16,19, Topluma İlişkin Alt Ölçek (TİAÖ) puan ortalaması 54,34±9,25, Yönteme İlişkin Alt Ölçek (YİAÖ) puan ortalaması 35,73±5,96, Gebeliğe İlişkin Alt Ölçek (GİAÖ) puanı ortalaması 28,28±4,59. Katılımcıların eğitim durumları ve çalışma durumları ile doğurganlık düzeyi arasında negatif ilişki bulunmuştur. Katılımcıların APTÖ toplam puanları ile doğurganlık düzeyleri arasında negatif bir ilişki vardır. Katılımcıların TİAÖ ve GİAÖ puanları ile gebelik sayısı arasında ve TİAÖ puanı ile çocuk sayısı arasında anlamlı negatif korelasyon vardır.
Sonuç
AP Tutum puanları yükseldikçe doğurganlık düzeyi azalmaktadır. Çalışmada kadınların AP'ye ilişkin tutumlarının olumlu olduğu ancak istenen düzeyde olmadığı saptanmıştır. Tutumun alt bileşenleri değerlendirildiğinde en kötü tutum puanlarını 'Yönteme ilişkin tutumlar' kısmı oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tutum, aile planlaması, doğum kontrol, aile planlaması yöntemleri

Abstract:
ABSTRACT
Aim
Family planning (FP) ; is an important health service that prevents both unwanted pregnancies and excessive fertility, positively contributing to maternal and child health and thus plays a role in raising the level of health of the community. FP allows couples to have as many children as they want, the couple wants them, and the breeder to be in good health. Women's attitudes towards family planning affect fertility behavior. For this reason, it is important to understand women's attitudes towards family planning in order to reduce population growth.
Method
Cross-sectional analytical study was carried out at University Family Health Center (FHC). The study included 460 women aged between 15 and 49 who were married or had partnered. We collected data by a questionnaire where socio-demographic and obstetric characteristics included and also used "Family Planning Attitude Scale" (FPAS) developed by Orsal O. FPAS has three sub-dimensions: society attitude towards FP (SAFP), attitude towards contraceptive methods (ACM) and attitude towards gestation (AG). A higher score on the scale means positive FP behavior. Descriptive analyses, t test, chi square and correlation analysis were performed in the data analysis.
Results
The mean age of participants was 32,67 ± 7,691, the mean age of marriage was 20,67 ± 4,177. 18.3% of the participants were not literate, 37.4% were primary school graduates and 79.1% were housewife. The mean number of pregnancies was 2.88 ± 1.84, mean number of live births was 2.2 ± 1.5, mean number of stillbirths was 0.07 ± 0.29, the mean number of abortion was 0,42 ± 0,83, the mean number of curettage was 0,11 ± 0,43 and the mean number of living children is 2,23 ± 1,46. The proportion of those who have four or more gestations is 31.1%, and the proportion of those who have three or more children is 37%. FP method knowledge status 99.3%. Known methods are condom 90.8%, withdrawal 90.2%, pill 89.3% respectively. FP
method use rate is 80%. The methods used are 35.3% withdrawal, 28% condom, 22.3% ria, 9% pills, 7.1% tube ligation, 3.8% injections. According to the FP method discontinuation status, 43.4% ria, 40% condom, 53.6% withdrawal. According to the planning status of the last pregnancy, 31.6% planned and 68.4% unplanned.48.7 % of the participants plan to have children and immediately think of 30.4% of them. The mean FPAS scores of the participants were 117,35 ± 16,19, mean SAFP scores were 54,34 ± 9,25, mean ACM scores were 35,73 ± 5,96, mean AG scores were 28.28 ± 4.59. There was a negative relationship between participants' educational status and working status and fertility level. As the number of pregnancies (r = -0.212, p <0.001) and the number of living children (r =- 0.228, p<0.001) increased, FPAS scores decreased. As the number of pregnancies and number of living children of women increased, the SAFP score and the AG score decreased (p <0.01).
Conclusion
As family planning attitude scores decrease, the parity of women increases. It has been determined that the attitudes of women towards FP are positive, but not at the desired level. When evaluating the sub scales of attitude, it was determined that the worst attitude scores were "attitude towards contraceptive methods".

Key words: Attitude, family planning, birth control, family planning methods