Ürogenital sistem kanserlerinde kullanılan cisplatinin neden olduğu ovaryum hasarının, telomerlerle ilişkisi
The relationship between ovarian damage caused by cisplatin used in urogenital system cancers and telomeres
Yazar: GÖKÇE NUR ARIK EROL
Danışman: PROF. DR. GÜLNUR TAKE KAPLANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Bu çalışmada  cisplatinin neden olduğu ovaryum hasarına sikloastrogenolün etkilerinin, foliküler aktivasyon, hücresel proliferasyon , protein sentezi ve apoptoz yolakları üzerinden araştırılması hedeflendi. Bu amaçla, gavaj ve intraperitoneal uygulama yapılan kontrol grupları (n=5), sikloastrogenol verilen grup (n=10), cisplatin verilen grup (n=10) ve cisplatin+sikloastrogenol verilen grup (n=10) olmak üzere, 180-200 gram ağırlığındaki 40 adet sprague dawley rattan 5 deney grubu tasarlandı. Deneklerden serumdan AMH ve telomeraz enzim seviyesi ölçümü gerçekleştirildi. FOXO3a, PCNA,  mTOR, ve Kazpaz 3 proteinleri immünohistokimya metodu ile değerlendirildi. Histomorfolojik değerlendirmeler neticesinde cisplatinin preantral follikül sayılarında azalmaya neden olurken sikloastrogenolun bu azalmayı tolere ettiği görüldü. İmmünohistokimya deneyleri neticesinde cisplatinin FOXO3a ve PCNA tutulumunda azalmaya neden olurken sikloastrogenol bu azalmaları tolere ettiği gözlemlendi. mTOR immünohistokimya deneyleri neticesinde uzun dönem cisplatin uygulamasının oosit nükleusunda veziküler yıkıma ve disorganizasyona neden olduğu, sikloastrogenol uygulanan gruplarda ise oosit nükleuslarında veziküler tutulumda artış olduğu belirlendi. Bu duru sikloastrogenolün, protein sentezini artırmasıyla ilişkilendirildi. Apoptoz belirteci olan Kaspaz 3 immünohistokimya deneyleri neticesinde ise cisplatinin kaspaz 3 tutulumunu artırdığını, sikloastrogenolün ise anti-apoptotik etki gösterdiği belirlendi. Real-time PCR ile telomer uzunluğu ölçümü sonucunda, cisplatinin telomerlerde kısalmaya neden olduğu, sikloastrogenolün ise hem telomeraz enzim aktivitesinde artış sağlayarak hem de telomerlerde uzama sağlayarak etki ettiği görüldü. Sonuç olarak cisplatinin düşük doz ve uzun dönem uygulanmasının ovaryum morfolojisi ile folikül sayı ve yapısında dejeneratif etki gösterdiği, ve kısa dönem düşük doz uygulanan CAG'ın ise proflaktik özellik sergilediği belirlendi.

Abstract:
In this study, we aimed to investigate the effects of cycloastrogenol on ovarian damage caused by cisplatin through FOXO3a, PCNA, mTOR and Caspase 3 pathways. For this purpose we  used sprague dawley rats (n=40) and designed 5 experimental groups; gavage and intraperitoneal injection  groups (n=5), cycloastrogenol group (n=10), cisplatin group (n=10) and cisplatin+cycloastrogenol group (n=10). We measured AMH and telomerase enzyme levels in the serum of experimental animals. As a result of  histomorphological evaluations, we found that cisplatin caused a decrease in the number of preantral follicles, while cycloastrogenol tolerated this decrease. As a result of immunohistochemistry experiments, we observed that cisplatin caused a decrease in FOXO3a and PCNA expressions, while cycloastrogenol tolerated these decreases. As a result of mTOR immunohistochemistry experiments, we determined that long-term cisplatin application caused vesicular destruction and disorganization in the oocyte nuclei, while there was an increase in vesicles in the oocyte nuclei in the groups administered cycloastrogenol. We associated this with the protein synthesis-enhancing activity of cycloastragenol. As a result of the Caspase 3 immunohistochemistry experiment, which is a marker of apoptosis, we determined that cisplatin increased the expression of caspase 3, while cycloastrogenol had an anti-apoptotic effect. As a result of telomere length measurement with real-time PCR, we found that cisplatin causes shortening of telomeres, while cycloastrogenol acts by both increasing telomerase enzyme activity and lengthening telomeres. As a result, we determined that low-dose and long-term application of cisplatin has a degenerative effect on ovarian morphology, follicle number and structure, and short-term, low-dose CAG has prophylactic properties.