Endüstri arkeolojisi kavramı ve Tire'de bulunan endüstri yapılarının endüstri arkeolojisi kapsamında incelenmesi, yeni "işlev" önerileri
The industrial archaeology and in this extention, refunctioning of the industrial buildings in Tire
Yazar: NURŞAH YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ ALTINOLUK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Endüstri arkeolojisi 20.yy.ın ikinci yarısında Avrupa'da ortaya çıkan bir kavram ve çalısmaalanıdır. 20. yy.ın ikinci yarısında, degisen toplumsal beklentiler ve genel refah düzeyi,teknolojik ilerleme gibi nedenlerle Sanayi Devrimi'nin getirdigi makinelesme ve agır sanayiile birlikte çevreye verilen ekolojik zarar, üçüncü dünya ülkelerine tasınmıstır. Bunun sonucuolarak kent içinde islevsiz kalan endüstri yapıları ve tüm ekipmanları birer kültürel mirasolarak kabul edilmis, bu yapı ve bölgelerin yeniden kente kazandırılması düsüncesi ortayaçıkmıstır.Günümüzde, Avrupa'da ve ülkemizde endüstri arkeolojisi kapsamında yeniden islevlendirilenendüstri yapıları da bu kavramın gelismekte olan bir disiplin oldugunu göstermektedir.Cografi konumu, kültür, sanayi, ticaret ve siyasi alanlarda tarihsel süreç içindeki yeri ve rolüsayesinde kazandıgı ve günümüzde de yasatmaya çalıstıgı endüstri mirası zenginligi ile Tire,endüstri arkeolojisi kapsamında ele alınması gereken yerlesimlerden biridir.Bu çalısmada; endüstri arkeolojisi kavramı aktarılmaya çalısılmakta ve bu kapsamda Tirelçesi ile Tire'de bulunan, zamanla kent içinde, yerlesim bölgelerinin yakınlarında kalmıs,bazıları kapanmıs, yakın zamana kadar geleneksel yöntemlerle ve teçhizatlarla üretimyapmakta olan, bazıları ise halen endüstri mirası makineleri ile bir el sanatı olarak üretiminidevam ettirmeye çalısan endüstri binaları ve endüstri mirası incelenmektedir. Arastırmaiçerisinde; ülkemizden ve dünyadan, endüstri arkeolojisi kapsamında yeniden islevlendirmeörnekleri yer almaktadır.Tüm bu bilgiler ısıgında Tire'de bulunan endüstri binaları ve makinelerinin islevsizkalmasının, kent yasamı, saglık standartları ve planlama ilkeleri açısından kaçınılmaz bir sonolacagı belirlenmistir. Arastırmada, bu yapıların endüstri arkeolojisi kapsamında bilinçli birsekilde korumaya alınarak, kentin ihtiyaçları ve planlama kararları dogrultusunda yenidenislevlendirilmesinin, korunan endüstri mirası ile kentin sürekliligini; verilen yeni islevlerleyasanabilirligini önemli ölçüde etkileyecegi aktarılmaya çalısılmıs olup, bu kapsamda yenidenislevlendirme önerilerinde bulunulmaktadır.Anahtar kelimeler: Endüstri Arkeolojisi, Tire, slev Dönüsümü

Abstract:
Industrial Archaeology is a concept that was appeared in 20th century. In the second half ofthe 20th century, due to change of social expectation and general prosperity level,technological progress; mechanization, heavy industry and ecological damage transported tothe Third World. As a result of this, the industrial buildings, which had been unfunctioned inthe city centre and all the apparatuses has accepted as an industrial heritage and the idea ofacquired these buildings and areas to the city has appeared.Nowadays, the refunctioned industrial buildings demonstrate that, this industrial archaeologyis a concept that is improving.With it?s geographical location, culture, richness of industrial heritage which was obtaineddue to industry, commerce and political role and position in the historical process; Tire is asettlement that should be utilized in the extension of industrial archaeology.In this work, the concept of industrial archaeology is tried to explain. In this extension, Tireand the industrial buildings in Tire, which stayed next to the settlement and are closed or stilltrying to work as a handicraft by traditional methods, are investigated. In the study, exampleof refunctioning, from all over the world and Turkey, in the extension of industrialarchaeology, has been taking a part.Making use of all these knowledge, it is determinated that the industrial buildings andheritages are going to be unfunctioned as a result of city life, health standards and planningprinciple, and it is an inevitable and. In the study, it is tried to expound that, these buildingsand all their apparatuses should be protecting consciously. It is tried to explain thatrefunctioning these buildings, direction of the necessity of city and planning principle, effectsthe continuousness of the city existing and standards of the city life. At the and of these studythese, that buildings are refunctioned as a proposal.Keywords: Industrial Archaeology, Tire, refunctioning