Sağlık çalışanlarının COVID-19 aşısı olma durumları ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Vaccination situations of healthcare professionals against COVID-19 and evaluation of affecting factors
Yazar: MERVE BALCI
Danışman: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Sağlık çalışanlarının aşı kabulünün yüksek olması COVID-19 pandemisi ile mücadelede çok önemlidir. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının COVID-19 aşısı olma durumları ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesini amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı nitelikte kesitsel bir araştırmadır. Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde çalışmakta olan 501 sağlık çalışanı (149 dönem VI tıp öğrencisi, 352 araştırma görevlisi) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri katılımcıların sosyo-demografik bilgileri, COVID-19 anamnez bilgileri, COVID-19 aşısı ve diğer aşılarla ilgili anamnez bilgilerine yönelik sorulardan oluşan 47 soruluk yüz yüze veya çevrim içi doldurulan anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS 21.0 istatistik paket programı yardımıyla gerçekleştirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışmakta olan 501 sağlık çalışanı katılmıştır. Bu sağlık çalışanlarının %70,3'ü araştırma görevlisi doktor, %29,7'si dönem VI tıp fakültesi öğrencisidir. Katılımcıların %53,9'u kadın, %46,1'i erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 27,5±3,1 olup minimum yaş 23, maksimum yaş 40'tır. Katılımcıların %88,2'si çift doz COVID-19 aşısı yaptırdığını bildirmiştir. COVID-19 aşısı yaptırma sıklığı erkeklerde kadınlara göre (p=0,023), bekarlarda evlilere göre (p=0,006) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. 2020-2021 sezonunda grip aşısı yaptıranların yaptırmayanlara göre COVID-19 aşı kabulü anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,043). Katılımcıların %31,9'u (n=160) COVID-19 enfeksiyonu geçirmiştir. COVID-19 enfeksiyonu geçirenlerin geçirmeyenlere göre aşı yaptırma sıklığı anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,004). Katılımcıların aşı yaptırma sebepleri çoktan aza doğru %54,4 'hastalığa karşı bağışıklık kazanmak için', %17,2 'hastalığı ağır geçirme riskini azaltmak için', %11,7 'toplumsal bağışıklığın sağlanmasına katkıda bulunmak için', %9,7 'ailemi ve çevremi korumak için', %3,6 'aşı yaptırmayanlara yönelik kısıtlamalar gelebileceği için' %3,4 'bulaştırıcılığı azaltmak için' şeklinde bildirilmiştir. COVID-19 aşısını yaptırmayanların %45,8'i gelecekte COVID-19 aşısı yaptıracağını belirtmiştir. Katılımcıların aşı yaptırmama sebepleri çoktan aza doğru %42,6 'aşının etkinliği ve güvenliği açısından yeterli veri olmaması', %22,2 'hastalığı geçirmemin üstünden aşılama için yeterli süre geçmemesi', %17,6 'aşıların kısa ve uzun dönem yan etkilerinden endişe duymam' ve %17,6 'gebelik ve emzirme ile ilgili yeterli çalışma olmaması' şeklinde bildirilmiştir. Katılımcıların %93,2'si aşıyı ailesine ve arkadaşlarına, %95,0'ı hastalarına tavsiye ettiğini bildirmiştir. Aşıyı ailesine, arkadaşlarına ve hastalarına tavsiye edenlerin tavsiye etmekte emin olmayanlara göre aşı yaptırma sıklığı anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001).

	Sonuç: Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %88,2'sinin COVID-19 aşısı yaptırdığı bulunmuştur. Aşı kabulünü cinsiyet, medeni durum, grip aşısı öyküsü, daha önceki aşılara karşı yan etki öyküsü, geçirilmiş enfeksiyon öyküsü, COVID-19'u aileye bulaştırmaktan korkma durumu, aşının etkinliği ve güvenliği ile ilgili endişe duyma, aşının kısa ve uzun dönem yan etkileri ile ilgili endişe duyma gibi durumların etkilediği görülmüştür. Aşı kampanyaları oluştururken aşı kabulünü ve reddini etkileyen bu faktörlerin göz önünde bulundurulmasının faydalı olacağını düşünmekteyiz. 
	Anahtar Kelimeler: COVID-19, Aşı, Sağlık Çalışanları

Abstract:
Aim: The high acceptance of vaccines by healthcare workers is very important in the fight against the COVID-19 pandemic. In this study, it was aimed to evaluate the COVID-19 vaccination status of healthcare workers and the affecting factors.

Materials and Methods: This study is a descriptive cross-sectional research. The study was carried out with 501 healthcare professionals (149 term VI medical students, 352 research assistants) working at Selcuk University Faculty of Medicine. Research data were collected through a 47-question questionnaire, which was filled in face-to-face or online, consisting of questions about the participants' socio-demographic information, COVID-19 anamnesis, COVID-19 vaccine and anamnesis information about other vaccines. All statistical analyzes were performed with the help of IBM SPSS 21.0 statistical package program. Statistical significance was considered as p<0,05.

Findings: 501 healthcare professionals working at Selcuk University Medical Faculty participated in the study. 70,3% of these healthcare professionals are research assistant doctors and 29,7% are students of term VI medical school. 53,9% of the participants were female and 46,1% were male. The average age of the participants was 27,5±3,1, with a minimum age of 23 and a maximum age of 40. 88,2% of the participants reported that they had a double dose of COVID-19 vaccine. The frequency of vaccination against COVID-19 was found to be significantly higher in males than females (p=0,023), and in singles compared to married people (p=0,006).In the 2020-2021 season, COVID-19 vaccine acceptance was found to be significantly higher in those WHO had the flu vaccine compared to those WHO did not (p=0,043). 31,9% of the participants (n=160) had COVID-19 infection. Vaccination frequency was found to be significantly lower in those WHO had COVID-19 infection compared to those WHO did not (p=0,004). Reasons for getting vaccinated from many to few of the participants 54,4% 'to gain immunity against the disease', 17,2% 'to reduce the risk of severe disease', 11,7% 'to contribute to the provision of community immunity', 9,7% were reported as 'to protect my family and my environment', 3,6% as 'to reduce contagiousness' 3,4% as restrictions may come for those WHO do not get vaccinated. 45,8% of those WHO did not have the COVID-19 vaccine stated that they would have the COVID-19 vaccine in the future. Reasons for not getting vaccinated from most to least were reported as; 42,6% 'insufficient data on the efficacy and safety of the vaccine', 22,2% 'not enough time to vaccinate since I had the disease', 17,6% 'I have some concerns about short and long-term side effects of vaccines' and 17,6% 'There aren't enough studies on pregnancy and breastfeeding'. 93,2% of the participants reported that they recommended the vaccine to their family and friends, and 95,0% to their patients. The frequency of vaccination was found to be significantly higher among those WHO recommended the vaccine to their family, friends and patients compared to those WHO were not sure about recommending it (p<0,001).

	Conclusion: It was found that 88,2% of the health workers participating in the research had the COVID-19 vaccine.It has been observed that conditions such as gender, marital status, history of flu vaccine, history of side effects from previous vaccines, history of previous infection, fear of transmitting COVID-19 to the family, concerns about the efficacy and safety of the vaccine, concerns about the short-and long-term side effects of the vaccine affect vaccine acceptance.We think that it will be useful to consider these factors that affect vaccine acceptance and rejection while creating vaccination campaigns.
	Key words: COVID-19, Vaccine, Healthcare Professionals