Osmanlı kaynaklarına göre Osmanlı Devleti-Almanya ilişkilerinde madencilik alanındaki faaliyetler (1871-1918)
According to Ottoman sources in the Ottoman State-Germany relations activities in mining (1871-1918)
Yazar: FATİH TAŞCI
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA BAĞÇECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Almanya = Germany ; Madencilik = Mining ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türk-Alman ilişkileri = Turkish-German relations

Özet:
1871'de siyasi birliğini sağlamasından sonra Almanya, II. Wilhelm'le birlikte başlayan dünyaya yayılma siyasetinde İngiliz ve Fransızların Uzakdoğu'ya giden yollarının önünü kesmek ve Anadolu ile Ortadoğu'nun zengin maden yataklarından yararlanarak gelişen sanayisinin hammadde ihtiyacını karşılamak amacıyla Osmanlı Devleti'ni stratejik bir ortak olarak görmeye ağırlık vermiştir. Osmanlı Devleti ise İngiliz ve Fransızların yayılmacı isteklerine ve toprak taleplerine karşı özellikle II. Abdülhamit döneminden itibaren artan bir oranda denge siyasetinde güçlü bir ortak olarak gördüğü Almanya ile ilişkilerini yoğunlaştırmıştır.
Osmanlı Devleti ile Almanya arasında 19. yüzyılın son çeyreğinde başlayıp I. Dünya Savaşı sonuna kadar sürecek olan bu stratejik ortaklık ilişkisinin kendisini gösterdiği alanlardan birisi de madencilik sektörü olmuştur. Denge siyasetinde Almanya'ya öncelik verilmesiyle Osmanlı coğrafyasında, Alman maden uzmanları keşif, araştırma, haritalandırma yapmışlar, Alman vatandaşları maden işletme iltizamları almışlar ve Alman şirket ve şahıslar önemli miktarda maden ve alaşımı Almanya'daki fabrikalara ihraç etmişlerdir. Almanların bu madencilik faaliyetleri bir bütün olarak ele alındığında bu faaliyetlerin Osmanlı madenciliğinin kurumsallaşmasında ve gelişmesinde olumlu etkisi olmuştur.
Fransızların ve İngilizlerin kendilerinden uzun yıllar önce madencilik faaliyetlerine başladıkları Osmanlı coğrafyasında kendilerine yer açmaya çalışan Almanların bu sektördeki çalışmaları Osmanlı Devleti ile Almanya arasındaki ilişkilerin gelişmesine olumlu etkisi olmuştur. Bu etki kendisini en çok ekonomik, siyasi ve askeri alanlarda göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Almanya, Madencilik, Maden İmtiyazı, Maden İhracatı

Abstract:
After achieving its political unity in 1871, Germany made the Ottoman State strategic partner in order to prevent the British and French from the Far East in the policy of spreading to the world that started with II. Wilhelm and to meet the raw material needs of the developing industry by making use of the rich mineral deposits of Anatolia and the Middle East. has focused on seeing as. The Ottoman State, on the other hand, intensified its relations with Germany, which it regarded as a strong partner in the balance politics, especially since the reign of II. Abdülhamit, against the expansionist demands and land demands of the British and French.
One of the areas in which this strategic partnership relationship between the Ottoman State and Germany, which started in the last quarter of the 19th century and lasted until the end of the First World War, was manifested in the mining sector. With the priority given to Germany in the balance policy, in the Ottoman geography, German mining experts made exploration, research and mapping, German citizens got mining tax farms and German companies and individuals exported a significant amount of mines and alloys to factories in Germany. Considering this mining site of the Germans as a whole, these activities had a positive effect on the institutionalization and development of Ottoman mining.
The Germans, who tried to make a place in the Ottoman geography, where the French and the British started mining activities many years before them, had an effect on the development of the relations between the Ottoman State and Germany in this company. This effect manifested itself mostly in economic, political and military fields.

Keywords: Ottoman State, Germany, Mining, Mining Concession, Mine Exports