Tasavvuf psikolojisi açısından ben ve benötesi
Self and beyond-self by the side of sufî psychology
Yazar: HATİCE REFHAN TEMİZKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET NECMETTİN BARDAKÇI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Ben ötesi = Transpersonal ; Benlik kavramı = Self concept ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Kalp = Heart ; Nefs = Soul ; Ruh = Spirit ; Tasavvuf = Mystic ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil

Özet:
Kadim bilgeliğe göre, insan fiziksel yapıda belirmeden önce bilinç ve enerjiden ibarettir ve fiziksel bedendeyken de önceki varoluşunun bütün bilgisini bilinçdışı seviyede taşır. Uygun bilinç düzeyine girdiği zaman kendi gelişim seviyesinin izin verdiği ölçüde bu bilgiye ulaşır. Kozmogonik-psikolojik işlevler birbirinin tamamlayıcısıdırlar ve eşleşmeye tabidirler.  Bir anlamda İslam'ın batınî yönünü oluşturan tasavvuf Mutlak'tan tecelli yoluyla inen, dört unsurla ete-kemiğe bürünen ruhun bedenden tekrar yükselişini konu alır. Tasavvuf'taki seyr-i sülûk "Ben"in kendinden kendine gerçekleştirdiği bir yolculuktur. Bu yolda insanda işleyen kuvvetler kalp, nefs, ruh ve akıldır. Tüm "benüstü ben"e ulaşma yollarında ilk aşama 'ölüm bilinci'ni yaşamaktır. Sufî tecrübede de insana günlük hayat rüyasından uyanması ve bir üst gerçekliğe ulaşabilmesi için ölümü tecrübe ettirilir. Sûfî tecrübe aşkınlık yoluyla Yaradan'da erimek ve O'nunla yeniden doğmaktır. Bu yolda nereden gelip nereye gittiğini bilmek bütün batınî geleneklerin özünü oluşturur, ortak amaç "benlik bilgisi"ne ulaşmaktır. İnsan tekâmül ettikçe bilinci genişleyecek ve gerçek benliğini tanıyacaktır. Farklılaştırılmış bilinç halleri ile bilinçdışına ulaşan insan aşkınlığı bu şekilde deneyimler. Kendini bilen Rabb'ini bilir. Bu biliş kendindeki ve âlemdeki Cemâl ve Celâl tecellîlerini dengelemekle ve gelişip dönüşmekle mümkündür. Bunu gerçekleştirme arzusu, egosunu aşıp özüne ulaşma derdini taşıyan herkesin ortak noktasıdır. Psikoloji de bu konuda tasavvufla işbirliği yapabilir. 


Anahtar Kelimeler: Ben, Kalp, Nefs, Ruh, Akıl, Kadim Bilgelik, Sufî Tecrübe, İnsan-ı Kâmil.

Abstract:
According to ancient wisdom humankind is a combination of conciousness and energy before it existed in physical structure and even in physical structure it carries all information of existance in unconcious level. It reaches this information in a scale of its development when it promotes to convenient conciousness level. Cosmogonical-psychological functions are supplementals of each other and they get pairs. Sufism what is the esoteric part of Islam involves the rally of soul which is transformed with levels of existence and is shaped in flesh and bones with four factors. The spiritual travel which is in Sufism a journey of "self" by itself. The forces which are treated on this path are heart, nafs, soul and mind. It is expected from the one to experience the death to wake up from the dream of Daily life in Sufi experience. Sufi experience is to melt in creator by the way of love and reborn with it. Knowing the place where it is came from and where to go generates the core of all esoteric traditions. Common aim is to reach the information of self. Humankind will broaden its conciousness and know the reals self as it develops itself. We reach to the unconscious level with differantiated ranges of awareness, we can get experienced the beyond one with this way, our unconsciousness involves our all evolutionary processes. The one who knows himself knows his lord. This consciousness is possible with having a balance between Jamal and Jalal aspects and transformation. This is a common sense of everybody whom kills its ego and has awareness of reaching the core. Psychology may cooperate with Sufism at this point.


Key Words: Self, Heart, Nafs, Soul, Mind, Sacred Wisdom, Sufi Experience, Perfect Humanbeing.