Cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenler ile bakım verenlerinin psikolojik dayanıklılık özelliklerinin, çocuk ve ergenlerin psikopatolojisi ile ilişkisi
The relationship between psychological resilience characteristics of child and adolescent victims of sexual abuse and their caregivers and psychopathology of children and adolescents
Yazar: AYŞEGÜL ŞEN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MERVE ÇIKILI UYTUN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Cinsel istismar = Sexual abuse ; Ergenler = Adolescents ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; İstismar = Abuse

Özet:
Amaç: Çalışmamızın birincil amacı cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenler ile
bakım verenlerinin psikolojik dayanıklılık özelliklerinin birbirleriyle ve çocuk ve ergenlerin
ruhsal bozukluklarıyla ilişkisini incelemektir. Ayrıca çocuk ve ergenlerin psikolojik
dayanıklılığı ile mizaç ve karakter özellikleri, duygu düzenleme becerileri ve aile tutumları
arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı
ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Polikliniği'ne başvuran, kliniğimizde takiplerine devam edilen,
11-18 yaş aralığında olan, cinsel istismar mağduru 56 çocuk ve bakım verenleri dahil edilmiştir.
Çalışmaya alınan her hastada sosyodemografik bilgi ve vaka formu doldurulmuştur. Çocuklara
yönelik tanısal amaçlı bir görüşme olan Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve
Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) hem çocuklar hem
de bakım verenler ile görüşülerek tamamlanmıştır. Çocuklara; Çocuk ve Ergen Dayanıklılık
Formu, Çocuklar İçin Mizaç ve Karakter Envanteri, Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği
verilmiştir. Bakım verenlere ise Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Aile Hayatı ve
Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri verilmiştir.
Bulgular: Çocuk ve ergenlerdeki nörogelişimsel bozukluklar haricindeki aktif
psikopatoloji varlığı ile bakım verenlerin psikolojik dayanıklılık toplam ve alt boyut (kendilik
algısı, gelecek algısı, yapısal stil, sosyal yeterlilik, sosyal kaynaklar) puanları arasında negatif
yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılık seviyesi ile
bakım verenlerin psikolojik dayanıklılık toplam ve alt boyut (kendilik algısı, gelecek algısı,
yapısal stil, aile uyumu, sosyal kaynaklar) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki
bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin dayanıklılık seviyeleri ile duygu düzenlemenin içsel-işlevsel
ve dışsal-işlevsel alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, içsel-işlevsel
olmayan ve dışsal-işlevsel olmayan alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki
saptanmıştır. Çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılık seviyeleri ile mizaç alt boyutu olan
ödül bağımlılığı, sebat etme ve karakter alt boyutu olan kendini yönetme ile pozitif yönlü
anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile psikolojik
dayanıklılık seviyeleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve
ergenlerin dayanıklılık seviyeleri ile Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği'nin
Demokratik Tutum ve Eşitlik Tanıma alt boyut puanı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki
bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılık seviyesi ile bakım verenlerin kısa
semptom envanterinin tüm alt boyut (anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon,
hostilite) puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerdeki
aktif psikopatoloji varlığı ile duygu düzenlemenin içsel-işlevsel alt boyutu arasında negatif
yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, içsel-işlevsel olmayan ve dışsal-işlevsel olmayan alt boyutları
arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji
varlığı ile karakter alt boyutu olan kendini yönetme arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki
bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile Aile Hayatı ve Çocuk
Yetiştirme Tutumu Ölçeği alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
bulunamamıştır. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile bakım verenlerin kısa
semptom envanterinin tüm alt boyut (anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon,
hostilite) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Sonuçlar: Cinsel istismar belirlendikten sonra çocuk ve ergenlere ruhsal destek
verildiği gibi bakım verenlere de ruhsal destek verilmesinin gerektiği düşünülmektedir. Çocuk
ve ergenler ile bakım verenlerin dayanıklılığını arttırmayı amaçlayan müdahalelerin
genişletilmesi hem yapılan müdahalelerin daha etkin olması hem de toplum sağlığı açısından
ciddi önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Cinsel İstismar, Psikolojik Dayanıklılık, Çocuk ve Ergen, Bakım
Veren, Mizaç ve Karakter, Duygu Düzenleme, Aile Tutumu

Abstract:
Objective: The primary aim of our study is to examine the relationship between the
psychological resilience characteristics of children and adolescents who are victims of sexual
abuse and their caregivers, and their relationship with mental disorders of children and
adolescents. In addition, it was aimed to evaluate the relationship between the psychological
resilience of children and adolescents and their temperament and character traits, emotion
regulation skills and family attitudes.
Method: Our study consists of 56 children and caregivers who were victims of sexual
abuse and met the inclusion criteria, aged between 11 and 18, who applied to Ankara University
Faculty of Medicine, Department of Child and Adolescent Psychiatry, and were followed up in
our clinic.Sociodemographic information and case form were filled in for each patient included
in the study. A diagnostic interview for children, "Schedule for Affective Disorders and
Schizophrenia for School-Age Children - Present and Lifetime Version (K-SADS-PL)" was
completed by interviewing both children and their caregivers. Child and Adolescent Resilience
Form, Junior Temperament and Character Inventory, the Regulation of Emotions Questionnaire
were given to children. The caregivers were given the Adult Resilience Scale, the Parental
Attitude Research Instrument, and the Brief Symptom Inventory.
Results: A negative significant relationship was found between the presence of active
psychopathology, excluding neurodevelopmental disorders, in children and adolescents, and
the total and sub-dimension resilience (self-perception, future perception, structural style, social
competence, social resources) scores of their caregivers. A positive and significant relationship
was found between the resilience level of children and adolescents and the total and subdimension (self-perception, future perception, structural style, family harmony, social
resources) scores of caregivers. There was a positive and significant relationship between the
resilience levels of children and adolescents and the internal-functional and external-functional
sub-dimensions of emotion regulation, and a negative significant relationship was found
between the internal-non-functional and external-non-functional sub-dimensions. A positive
and significant relationship was found between the psychological resilience levels of children
and adolescents and the reward dependence as temperament sub-dimension, self-directedness
as the character sub-dimension and perseverance. A significant negative correlation was found
between the presence of active psychopathology in children and adolescents and their levels of
resilience. A positive and significant relationship was found between the resilience levels of
children and adolescents and the Democratic Attitude and Equality Recognition score which is
a sub-dimension of the Parental Attitude Research Instrument. A negative significant
correlation was found between the psychological resilience level of children and adolescents
and the scores of all sub-dimensions (anxiety, depression, negative self, somatization, hostility)
of the caregivers' brief symptom inventory. There was a negative and significant relationship
between the presence of active psychopathology in children and adolescents and the internalfunctional sub-dimension of emotion regulation, and a positive and significant relationship
between the internal-non-functional and external-non-functional sub-dimensions. A negative
significant relationship was found between the presence of active psychopathology in children
and adolescents and self-directedness, which is the character sub-dimension. No statistically
significant correlation was found between the presence of active psychopathology in children
and adolescents and the sub-dimension scores of the Parental Attitude Research Instrument. A
positive and significant relationship was found between the presence of active psychopathology
in children and adolescents and the scores of all sub-dimensions (anxiety, depression, negative
self, somatization, hostility) of the caregivers' brief symptom inventory.
Conclusions: After sexual abuse is identified, it is crucial to provide psychological
support to caregivers as well as psychological support for children and adolescents. The
expansion of interventions aimed at increasing the resilience of children and adolescents and
caregivers cannot be underestimated in terms of both more effective interventions and public
health.
Key Words: Sexual Abuse, Resilience, Child and Adolescent, Caregiver, Temperament
and Character, Emotion Regulation, Family Attitude