Halk eğitim merkezi müdürlerinin liderlik davranışları ile öğrenen örgüt özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between the leadership styles of the public education center principals and characteristics of learning organizations
Yazar: NİSA ALTUNAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Halk eğitim merkezleri = Public education centres ; Halk eğitimi = Public education ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Müdürler = Directors ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Araştırma ile halk eğitim merkezlerinde görevlerine devam etmekte olan öğretmenlerin algılarına göre, halk eğitim merkezi müdürlerinin liderlik stilleri ile öğrenen örgütlerin özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışma nicel bir araştırma olmakla beraber ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın değişkenlerinden biri bağımlı/içsel öğrenen örgüt özellikleri, diğeri bağımsız/dışsal yöneticinin liderlik stilidir. Çalışma 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, Ankara iline bağlı 10 ilçede bulunan halk eğitim merkezinde yapılmıştır. Bu araştırmada kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi kullanılmış, 225 öğretmene ulaşılmış ve çalışmanın analizleri gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı ise okul müdürlerinin liderlik stillerinin tespitine yönelik Bass & Avolio (1990) tarafından geliştirilen "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği (Multifactor Leadership Questionaire - MLQ)"  ile Sillins, Mulford ve Zarins (2001)  tarafından geliştirilen öğrenen örgütlerin özelliklerinin tanımlanmasını içeren "Örgütsel Öğrenme ve Öğrenci Çıktıları İçin Liderlik (LOLSO)" ölçeğinden uyarlanan "Öğrenen Örgütlerin Özellikleri Ölçeği" 5 dereceli likert tipinde uygulanmıştır. SPSS 23.0 ve LISREL 8.8 istatistik programları verilerin analizinde kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin gücünü saptamak için korelasyon katsayıları hesaplanmış, araştırma dahilinde incelenen dönüşümcü ve etkileşimci liderlik tarzlarının, öğrenen örgüt özelliklerinin alt boyutlarının her birini etkileme durumu, etkilenenlerin de etkileme düzeyini açıklama gücünün bulguları çoklu regrasyon analizi ile ortaya koyulmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular, halk eğitim merkezi öğretmenlerinin günümüzün tipik geleneksel liderlik tarzını yansıtan etkileşimsel liderlikten ziyade, öğretmen özerkliğini maksimize eden dönüşümsel liderlik özelliği gösteren bir müdür ile birlikte çalışmayı tercih ettiklerini göstermektedir. Bu bulgular öğrenen örgütlerin özelliklerini yansıtan özelliklerin tümünde (1. Güven ve işbirlikçi iklim, 2. Gözlenen ve paylaşılan misyon, 3. Risk alma ve inisiyatif kullanma, 4. Mesleki gelişim)  dönüşümsel liderliğin güçlü etkisi olduğunu göstermektedir. Bu araştırmanın, öğretmenlerin dönüşümsel davranışı ortaya koyan müdürleri tercih etmeleri hakkındaki bulgularının örgütsel öğrenmeleri pekiştirdiği görülmektedir. Çalışmanın sonuçlarına bakılarak liderlik stillerinin örgütsel öğrenme ile ilişkisi ve örgütsel öğrenmeyi etkileme düzeyi tartışılmış, önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to ascertain the connection between the leadership styles of public education center principals and the characteristics of learning organizations according to the point of views of teachers working in public education centers. Although the study is a quantitative research, it is prepared in the relational screening model. The two variables of this research are the (dependent/internal) learning organization characteristics and the (independent/external) the leadership style of the manager. The research was operated in the public education centers in 10 districts of Ankara in the 2018-2019 academic year. Easily accessible sampling method was used, 225 teachers were reached and the analysis of the actual application was made throughout this study. As a data collection tool, the "Multifactor Leadership Questionaire (MLQ)" produced by Bass & Avolio (1990) was applied to detect the leadership styles of organization principals, and "Characteristics of Learning Organizations Scale", which was adapted from the "Leadership for Organizational Learning and Student Outcomes (LOLSO)" scale that includes defining the characteristics of learning organizations developed by Sillins, Mulford, and Zarins (1999) between 1997 and 2001, was applied in a 5-point Likert type. For data analysis, SPSS 23.0 and LISREL 8.80 statistical package program were used. 
Correlation coefficient was calculated for the power of the relationship between the dependent and independent variables. Additionally, by using multiple regression analysis, it is determined the condition of the variables in affecting one another, and the findings of the explanation strength of the ones that do have an effect each other.
The results of the study show that public education center instructors would rather to work with a manager who shows transformational leadership that maximizes teacher autonomy, rather than interactional leadership that reflects today's typical traditional leadership style. Besides these results, it is also shown that transformational leadership has a powerful effect on all of the characteristics that mirror the features of learning organizations (1. Trust and collaborative climate, 2. Observed and shared mission, 3. Risk taking and using initiative, 4. Professional development). It is demonstrated that the results of this research about teachers' preference for principals who demonstrate transformational behavior reinforce organizational learning. The relationship between leadership styles and organizational learning and how they affect organizational learning were discussed based on the findings of the research; recommendations were presented to the usage of practitioners and researchers.