Toplu konutların mekânsal ve çevresel kalitesinin kullanıcı memnuniyeti açısından değerlendirilmesi; Elazığ toplu konutları örneği
Investigation on spati̇al and environmental quali̇ty of mass housing in the context of user satisfaction: Elazıg mass housing
Yazar: BUKET İPEK
Danışman: PROF. DR. HAVA ÖZYILMAZ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde sanayileşme ve ilerleyen teknoloji ile birlikte hızla büyüyen kentleşme, konut ihtiyacını beraberinde getirmiştir. Genellikle çok katlı betonarme yapıdan oluşan bu konutlar, kullanıcı ihtiyacına cevap vermeyen, kullanıcıların mekânsal gereksinimleri ve fiziki çevre koşulları düşünülmeden tasarlanmış yapılardır. İnsanların yaşamlarını sürdürdükleri bu konutlar, insan ilişkilerinin ve bu ilişkilerin gerektirdiği asli unsurları içeren mekânlar olarak yaşanılabilir ve kaliteli olmalıdır. Çalışma, insanların gereksinimleri doğrultusunda geliştirdikleri mekânsal arayışlar ve buna yönelik ortaya çıkan toplu konutların mekânsal ve çevresel kalitesinin kullanıcı memnuniyeti açısından değerlendirilmesi üzerine kurgulanmıştır. Bu bağlamda, çalışma kapsamında toplu konutların mekânsal ve çevresel kalite özellikleri bakımından kullanıcı memnuniyetini arttıran faktörlerin saptanması için, toplu konut, konut, mekânsal kalite ve çevresel kalite konuları araştırılmış, kullanıcıların konut mekânsal kalite ve çevresel kalite bileşenleri belirlenmiştir. Proje kapsamında uygulaması yapılmış bir TOKİ projesi için belirlenen mekânsal ve çevresel kalite ölçütleriyle, alan çalışması ve anket uygulaması yapılmıştır. Elazığ Çaydaçıra Bölgesi'nde kullanıcılara yapılan anketlerin tek yönlü varyans analizinin parametrik olmayan karşılığı Kruskal Wallis varyans testi ile değerlendirilmesiyle, toplu konut kullanıcılarının mekânsal ve çevresel kalite  memnuniyet düzeyinde etkili olan; işlevsellik, estetik, ekonomik, teknik, çeşitlilik, park ve ulaşım olanakları, aktivite ve kamusal alanlar, erişilebilirlik, topografyaya uyum, sosyal etkileşim ile ilgili faktör düzeyleri belirlenmiştir. Çalışma bölgede yapılan alan çalışması ile birlikte kalite parametrelerini sağlayan binaların avantajlarını, yaşam kalitesine etkisini ve toplu konut projelerinde kullanıcı memnuniyet düzeyini analiz etmiştir. Bu yaklaşım ile tip toplu konut projeleri yerine yenilikçi projelere öncülük edebilecek, kullanıcı memnuniyet düzeyini arttıracak stratejiler ve birtakım öneriler oluşturulmuştur.

Abstract:
Today, rapidly growing urbanization with industrialization and advancing technology has brought along the need for housing. These residences, which usually consist of multi-storey reinforced concrete structures, are structures that do not respond to the needs of the users and are designed without considering the spatial requirements and comfort conditions of the users. These dwellings, where people live their lives, should be livable and of high quality as spaces that include human relations and the essential elements required by these relations. The study has been built on the spatial quests that people have developed in line with their needs about spatial and environmental quality of the mass housings in terms of user satisfaciton. Within the scope of the study, mass housing, housing, spatial quality and environmental quality issues were investigated, and the residential spatial quality and environmental quality components of the users were determined to determine the factors that increase user satisfaction in terms of spatial and environmental quality characteristics of mass housing. A field study and survey was conducted with the spatial and environmental quality criteria determined for a TOKİ project that has been built within the scope of the project. Factor levels of which is effective in the spatial and environmental quality satisfaction level of mass housing related to functionality, aesthetics, economic, technical, diversity, park and transportation facilities, activity and public spaces, accessibility, adaptation to topography, social interaction were determined with the evaluating the non-parametric equivalent of the one-way analysis of variance of the questionnaires made to the users in the Çaydaçıra Region of Elazığ, with the Kruskal Wallis variance test. The study analyzed the advantages of buildings that provide quality parameters, their impact on quality of life and the level of user satisfaction in mass housing projects, together with the field study carried out in the region. With this approach, strategies and some suggestions have been created that can lead innovative projects instead of uniform mass housing projects and to increase the level of user satisfaction.