Toprak özellikleri ile doygun hidrolik iletkenlik arasındaki ilişkilerin pedotransfer fonksiyonlarla değerlendirilmesi
Evaluation of relationships between soil properties and saturated hydraulic conductivity by pedotransfer functions
Yazar: İBRAHİM ETHEM TURAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM CANBOLAT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarım, ekoloji ve çevre bileşenleri kapsamında toprak hidrolik özellikleri, toprak ve su yönetiminde önemlidir. Bu araştırmada, toprağın hidrolik özelliklerinin tayin edilerek, doygun hidrolik iletkenliğin dolaylı olarak belirlenmesi ve sonuçların literatür de mevcut pedotransfer modellerle karşılaştırması amaçlanmıştır. Araştırma, Erzurum Sakalıkesik ovasında Özbek ve Yukarı Yenice köyleri arasındaki alandan pulluk tabakasını temsil eden derinlikten alınan 20 toprak örneği üzerinde yürütülmüştür. Örneklerin bazı fiziksel, mekaniksel ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Doygun hidrolik iletkenlik tayini, toprak örneklerinden hazırlanan <2 mm, 2-1 mm ve <1 mm franksiyonlar üzerinde yapılmıştır. Hazırlanan bu franksiyonlar üzerinden kütle yoğunluğu, porozite ve doygun hidrolik iletkenlik değerleri belirlenmiştir. Araştırmada <2 mm franksiyonu üzerinde belirlenen doygun hidrolik iletkenlik değerleri, literatürden seçilen 8 pedotransfer fonksiyonuda kullanılarak test edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, toprak örneklerinin 8'i ince bünyeli ve 12'si orta bünyelidir. Örneklerin kum franksiyonunda, ortalama değer olarak, çok ince kum diğer alt franksiyonlara göre yüksek bulunmuştur. Toprak örnekleri üzerinde belirlenen fiziksel ve mekaniksel nem parametrelerinden tarla kapasitesi ve devamlı solma noktası ile likit ve plastik limit parametrelerinin toprak özellikleri ile yapılan ilişki çalışmasında çoklu lineer regresyon katsayılarının yüksek değerler verdiği belirlenmiştir. Üç ayrı fraksiyon üzerinden tayin edilen kütle yoğunluğu, porozite ve doygun hidrolik iletkenlik değerleri ile toprak pedolojik özellikleri arasında nem parametrelerinde olduğu gibi çoklu lineer regresyon katsayılarının basit regresyon katsayılarından yüksek olduğu kaydedilmiştir. Araştırmada, <2 mm fraksiyonu üzerinde belirlenen doygun hidrolik iletkenlik değerlerinin karşılaştırıldığı pedotransfer fonksiyonlar, Wösten 97 ve Wösten 99 hariç diğerleri uygunluk kriterleri bakımından uyumlu bir performans sergilemiştir. 

Mayıs 2019, 79 sayfa

Abstract:
Within the scope of agriculture, ecology and environmental components, soil hydraulic properties are important in soil and water management. In this study, it was aimed to determine some hydraulic properties of soil for indirectly estimating saturated hydraulic conductivity from basic characteristics of soil and to compare the results with the existing pedo transfer models given in literature. The research was carried out on 20 soil samples taken from plow layer in the area between the Özbek and Yukarı Yenice villages in Erzurum Sakalıkesik plain. Some physical, mechanical and chemical properties of the soil samples were determined. Saturated hydraulic conductivity was determined on prepared soil samples with <2 mm, 2-1 mm and <1 mm fractions. Bulk density, porosity and saturated hydraulic conductivity values of these fractions were also determined. The saturated hydraulic conductivity values determined on <2 mm fraction were tested using 8 selected pedotransfer functions in literature. The results indicated that 8 out of 20 soil samples were fine textured and 12 medium textured. In the sand fraction of the samples, very fine sand was higher than the other fractions. It was determined that multiple linear regression coefficients were high for the relations between field capacity and permanenet wilting point, liquid and plastic limit parameters with soil properties. Multiple linear regression coefficients between the pedological properties and bulk density, porosity, and saturated hydraulic conductivity on three separate fractions (<2 mm, 2-1 mm and <1mm) were higher than the simple regression coefficients as in moisture parameters. The results of this study showed that pedotransfer functions comparing the saturated hydraulic conductivity values determined on the <2 mm fraction, except for Wösten 97 and Wösten 99, showed a suitable performance in terms of other calibration criteria.
May 2019, 79 pages