İşkence olgularının adli tıbbi değerlendirilmesi
Forensic medically evaluation of torture cases
Yazar: CANAN ŞAHİN KAFTANCIOĞLU
Danışman: PROF.DR. MEHMET ŞEVKİ SÖZEN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; İşkence = Torture

Özet:
nsan hakları ve temel özgürlüklerin evrensel olarak ve ayırım gözetilmeksizin tüminsanlar için esit olarak gerçeklestirilmesi, çagımızın baslıca amaçlarından birisidir. skencehukuksal düzenlemelerle yasaklanmıs olmasına ragmen dünyanın birçok ülkesinde halensistemli olarak uygulanmaktadır.skencenin önlenmesine yönelik yapılacak olan çalısmalarda hekimlere önemligörevler düsmektedir. skence sonrası olusan fiziksel ve ruhsal sekelleri tedavi etmek kadar,iskenceye tanı koymak ve bunu belgelendirmek de hekimin baslıca sorumluluklarındandır. Buçalısmada da; Türkiye nsan Hakları Vakfı (THV) stanbul Subesi'ne iskence gördükleriniifade ederek basvuran kisilere ait yazılı belgeler incelenerek, bu belgelerden hareketleiskenceye maruz kalan kisilerin muayeneleri ve olayın belgelendirilmesine yönelik rapordüzenlenmesi konusunda ülkemizdeki mevcut veriler degerlendirilerek uluslararasıstandartlara uygun tıbbi yaklasımın nasıl olması gerektiginin tartısılması amaçlanmıstır.Çalısma, THV stanbul Subesi'ne 1997 Haziran -1999 Haziran ayı içinde müracaateden 436 olgu (Grup I) ile 2002 yılı içinde müracaat etmis olan toplam 317 olgunun (Grup II)dosyaları taranarak gerçeklestirildi. skence gördügünü ifade ederek basvuran olguların belirlizaman dilimleri arasında hem sosyodemografik özellikleri hem de mevcut muayene bulguları,tanıları resmi kurumlar tarafından verilmis olan adli raporlar, tanıların iskenceyleiliskilendirilmesi ve bu özelliklerin zaman içindeki degisimi ve gelisimi incelenmistir.Olguların en yüksek oranda %39 ile 18-30 yasları arasında oldugu ve bunu %26 ile31-40 yaslarının takip ettigi dikkati çekmektedir. Dogum yerlerine göre degerlendirildigindeçogunlugunun Güneydogu Anadolu ve Dogu Anadolu bölgesinden oldugu belirlenmistir.skence magdurları ile yapılan tüm çalısmalarda bu durum aynı olup, bu iki bölgededoganların toplam oranı %49 olarak bulunmustur.skence gören olguların I. grupta %89, II. grupta ise %77 oranında siyasal nedenlerlegözaltına alındıgı tespit edilmistir.Muayene özellikleri degerlendirildiginde tıbbi inceleme giderek daha detaylıyapılmakla birlikte yine de muayenenin optimal kosullara ulasmadıgı saptanmıstır.skence sonrası ilk bir ay içinde basvuran olguların kas ?iskelet sistemi sikayetlerininilk sırada yer aldıgı belirlenmistir. Bunu psikiyatri, nöroloji, ürogenital, ve sindirim sistemineait sikayetler takip etmektedir.Çalısmada I. Grupta ilk bir ay içinde basvuran olgulara THV tarafından konulmusolan tanıların iskenceyle iliskilendirilmesine bakıldıgında bir ay sonrasında basvuran olgularakıyasla iliskilendirmenin daha yüksek oranda yapılabildigi görülmüstür. Aynı durum II. Grupiçin de geçerli olup bu grupta iliskilendirilebilen olguların sayısında anlamlı bir artıs olmustur.Zaman içinde hekim muayeneleri iskence hakkında tıbbi bilgi, deneyim ve tanı koymayöntemlerinin gün geçtikçe gelismesi nedeniyle daha titiz ve detaylı yapılmasına olanaksaglamakta ve dolayısıyla iskence tanısını koymayı daha da kolaylastırmaktadır. Spesifikiskence yöntemlerine ait yardımcı testler ve görüntüleme tekniklerinin de gelismesihekimlerin tanıya giden yolda daha da kararlı olmalarını saglayacaktır.Anahtar kelimeler: skence, adli tıp, hekim sorumlulugu, rapor hazırlama

Abstract:
Implementing of human rights and fundamental freedoms universally, indiscriminatelyand equally for all people is one of the basic purposes of our time. Though the torture isprohibited by legal regulations, it is still systematically implemented in the many regions ofworld.Physicians have important roles in studies to be performed for preventing torture.Diagnosing and documenting torture as well as treating physical and mental sequels occurringafter torture are main responsibilities of physicians. In this study, the documents about peoplewho applied to Istanbul Division of Turkey Human Rights Foundation (TIHV) declearing thatthey were tortured was investigated and by evaluating current data in our country aboutreporting for documenting the incident and examinations of people exposed to torture movingfrom this documents on, it is aimed in this study to discuss how the medical approachesshould to be appropriate to international standards.The study was done by scanning of the files of 436 cases (Group I) applied to TIHVIstanbul Division in June 1996 ? 1999 June and the files of 317 cases (Group II) applied in2002. Sociodemographic characteristics and current examination diagnoses, forensic reportsgiven by official foundations, associating diagnoses with torture between particular timeintervals of cases applied for being tortured, and changes and developments of these qualitieswithin the course of time were examined.It is observed that cases are mostly between 18-30 years old as a rate of 39% followedby the second bigger group between 31-40 as a rate of 26%. When they are evaluatedregarding to their birth places, it can be established that most of them were from SoutheastAnatolia and Eastern Anatolia. The statistic was same in all studies done for torture victimsand total rate of people born in these two regions were 49%.It was found that 89% of cases in 1st group and 77% cases in 2nd group were arresteddue to political reasons.When examination qualities were evaluated, it was found that examinations did notreached optimal conditions though they were performed gradually more detailed.It was observed that cases applied within first month after torture had mostly muscleskeletalsystem complaints. Psychiatry, neurology, urogenital and digestive system complaintsare the following problems.When diagnoses related with torture by TIHV for cases in 1st group applied withinfirst month is reviewed in the study, it is seen that associating was at higher rate whencompared with cases who applied after the first month of torture. It was same in the 2nd groupand there was a significant increase in case count which can be associated.As the medical knowledge, experience and diagnosing methods about torture aredeveloping day by day, it becomes easier to diagnose particularly and in a detailed way.Improvement of auxiliary tests and displaying techniques for specific torture methods willenable physicians to be more determined on the road going to the diagnosis.Keywords: Torture, forensic medicine, physicians responsibility, generating report