Bağımsız denetim ve etik çerçevesinde nepotizm favoritism ve kronizm etkisi: Irak örneği
The effect of nepotism, favoritissm and cronism in the framework of independent audit and ethics: The Iraq example
Yazar: KHALAT ABDİ HAJİ HAJİ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET BEZİRCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada, etik çerçevesinde  nepotizm, favoritizm ve kronizmin bağımsız denetim süreci üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışmada,  bağımsız denetim görevi yürüten denetim elemanlarının denetimde bağımsızlık, sorumluluk, nepotizm, favoritizm, kronizm, hile ve yolsuzluk algı düzeyleri ile denetimde etik pozisyon algılarının ne düzeyde olduğu; belirlenen algı düzeylerinin bireylerin sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve aralarında korelasyon ilişki düzeyleri araştırılmıştır. Araştırma, Irak örneği örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri nicel veriler olarak şeklinde toplanmıştır. Araştırmaya farklı tanımlayıcı özellikleri bulunan116 denetçi gönüllü olarak katılım sağlamıştır.
Çalışmanın sonunda, elde edilen verilerin istatistiksel analizleri sonucunda, araştırmaya katılan denetçilerin, denetim faaliyetlerini yürütürken uymaları gereken kurallar ile yetki ve sorumluluklarını yeterli düzeyde bildikleri, ancak, bunun uygulamaya tam olarak geçiremedikleri ve bu konuda bazı çekinceleri olduğu, denetçilerin yine etik ilkeleri bilmelerine karşın zaman zaman buna uyulmayabileceği veya kişiden kişiye değişebileceği şeklinde bir algı içinde bulundukları; denetçilerin, denetimde bağımsızlık, sorumluluk, nepotizm, favoritizm, kronizm, hile ve yolsuzluk algı düzeyleri ile denetimde etik pozisyon algı düzeylerinin cinsiyet, medeni durum ve öğrenim durumuna göre farklılık göstermediği; sorumlu ortak baş denetçiler ile kıdemli denetçilerin denetimlerdeki ahlaki hilelere karşı daha duyarlı veya bilgili oldukları; büyük ve orta ölçekli şirketlerde çalışan denetçilerin etik ve ahlaki kurallara karşı daha esnek davranabildikleri tespit edilmiştir. Ayrıca, denetim elemanlarının, denetimde bağımsızlık, sorumluluk, nepotizm, favoritizm, kronizm, hile ve yolsuzluk algı düzeyleri ile denetimde etik pozisyon algı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve farklı şiddetlerde korelasyon ilişkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bağımsız Denetim, etik, Irak, Denetçi, Nepotizm, Favoritizm, Kronizm, Sorumluluk.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the effects of nepotism, favoritizm and cronyism on the independent audit process within the framework of ethics. In this respect, the study examines the level of perception of independence, responsibility, nepotism, favoritizm, cronyism, fraud and corruption in auditing and the perception of ethical position in auditing of audit personnel performing independent audit duties; It was investigated whether the determined perception levels differ according to the socio-demographic characteristics of individuals and the correlation levels between them. The research was conducted on an Iraqi sample. Research data was collected as quantitative data. 116 auditors with different identifying characteristics participated in the research voluntarily.
At the end of the study, as a result of the statistical analysis of the data obtained, it was concluded that the auditors participating in the research knew the rules they had to comply with and their authority and responsibilities while carrying out their audit activities at a sufficient level, but they could not fully put this into practice and had some reservations on this issue. Although the auditors knew the ethical principles, they sometimes They have a perception that this may not be followed or may vary from person to person; Auditors' perception levels of independence, responsibility, nepotism, favoritizm, cronyism, fraud and corruption in auditing and ethical position perception levels in auditing do not differ according to gender, marital status and education level; Responsible partner lead auditors and senior auditors are more sensitive or knowledgeable about moral fraud in audits; It has been determined that auditors working in large and medium-sized companies can act more flexible towards ethical and moral rules. In addition, it has been determined that there are statistically significant, positive correlations with different intensities between the audit staff's perception levels of independence, responsibility, nepotism, favoritizm, cronyism, fraud and corruption in auditing and their ethical position perception levels in auditing.
Key Words: Independent Audit, ethics, Iraq, Auditor, Nepotism, Favoritizm, Chronism,Responsibility.