Toplumsal cinsiyet bağlamında aile ve iktidar:  Yorgos Lanthimos'un Köpek Dişi, Istakoz ve Kutsal Geyiğin Ölümü filmleri üzerine inceleme
Family and power in the context of gender: The case of Yorgos Lanthimos' Dogtooth,The Lobster and The Killing of a sacred deer films
Yazar: SAFİYE SIVAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI ELGÜN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Biyoiktidar = Biopower ; Film = Film ; Film çözümleme = Film analysis ; Lanthimos, Yorgos = Lanthimos, Yorgos ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu çalışma, Yorgos Lanthimos'un Köpek Dişi, Istakoz, Kutsal Geyiğin Ölümü filmlerini toplumsal cinsiyet, aile ve iktidar bağlamları açısından incelemektedir. Foucault'a göre; 'özneleşme' süreci, iktidarın yaptığı tanımlamalar ve bireyin bu tanımlamaları içselleştirmesi sonucu gelişen zihinsel bir süreçtir. Bu çalışma, iktidar tarafından söylem yoluyla kurulan 'özne'ye ilişkin oluşturulan kimliğin istikrarsızlaştırılması ve ataerkil iktidar tarafından kutsallaştırılan aile kurumunun ideolojik işlevi ile toplumsal cinsiyetin inşasındaki rolünü başka 'özneleşme' imkânlarına katkı sunmak üzere tartışmayı amaçlamaktadır. Sinema filminin söylem oluşturmadaki gücü nedeniyle seçilen filmler incelenirken 'toplumsal cinsiyet', 'performativite', 'dualizm',  'ikili karşıtlıklar', 'cinsellik tertibatı', 'aile tertibatı', 'biyo-iktidar', 'mikro iktidar', 'erkeklik', 'erkeklik krizi', 'oedipal aile', 'aile ideolojisi', 'abjeksiyon', 'narsizm', 'ayna evresi', 'simgesel' ve 'imgesel' kavramları kullanılmıştır. Bu bağlamda nitel film çözümlemesi yöntemi kullanılmış ve göstergebilimsel, psikanalitik ve feminist eleştiriden yararlanılmıştır. Bu incelemeye göre; Köpek Dişi, Istakoz, Kutsal Geyiğin Ölümü filmleri, normatif düzene yönelik eleştiri barındırırken toplumsal cinsiyetin performatif yapısını ortaya çıkarmaktadır. Biyo-politik iktidarın 'özne'nin kimliğine ilişkin oluşturduğu söylemleri açığa çıkaran Lanthimos'un filmleri; iktidarın bedeni üreme odaklı kurduğu, denetlediği ve bu amaçla oedipal çekirdek ailenin sevgi söylemi aracılığıyla kutsallaştırıldığını göstermektedir. İktidar, rıza üreterek baskıcı yapısını gizlemeye çalışırken, kapitalizm aile kurumunu şekilsel olarak değiştirse de aile, 'oedipal' niteliğini korumaktadır. Kutsallaştırılan aile kurumunun enseste yakın yapısı ve oedipal ailede işleyen miko-iktidar ilişkiler aracılığıyla çocuğun cinsel kimliğine ilişkin tabu ve yasalar ile heteronormatif cinsiyet düzenin devamının sağlandığı görülmektedir.
Anahtar kelimeler:  toplumsal cinsiyet, cinsiyet, performativite, iktidar, biyo-iktidar, mikro-iktidar, aile ideolojisi, Yorgos Lanthimos,  Köpek Dişi, Istakoz, Kutsal Geyiğin Ölümü.

Abstract:
This study analyzes Dogtooth, The Lobster, and The Killing of A Sacred Deer by Yorgos Lanthimos in terms of gender, family, and power (or political power). According to Foucault, "subjectification" is a mental process which develops as a result of an individual's internalization of definitions provided by power". In an attempt to contribute to alternative chances of "subjectification", this study aims to discuss the ideological functioning of sanctified family institution by patriarchal power and its role in gender construction as well as destabilization of the identity of "subject" created via "discourse" by power holders. In the process of the analysis of the selected films, the concepts of 'gender', 'dualism', 'binary oppositions', 'sexual arrangement', 'family arrangement', 'bio-power', 'micro-power', 'masculinity', 'masculinity crisis', 'oedipal family', 'family ideology', 'abjection', 'narcissism', 'mirror stage', 'symbolic order' and 'imaginary order' have been used. To this end, the method of qualitative film analysis as well as semiotic, psychoanalytic, and feminism criticism have been used. According to this analysis, while Dogtooth, The Lobster, and The Killing of A Sacred Deer criticize normative order, they unearth the gender performativity. Lanthimos's films unveiling discourses as to the identity of 'subject' created by bio-political power show that power forms body based on mainly reproduction, supervise them and therefore sanctify oedipal nuclear family by means of discourse of love. Whereas power tries to conceal its oppressive structure by manufacturing consent, family maintains its oedipal characteristics although capitalism seemingly alters the institution. It can be seen that the taboos and laws related to a child's sexual identity as well as the maintenance of heteronormative sexuality by means of micro-power relations within family and incest-like structure of sanctified family institution.
Key words:  gender, sex, performativity, power, bio-power, micro-power, family ideology, Yorgos Lanthimos, Dogtooth, The Lobster, and The Killing of A Sacred Deer