Cebirsel düşünmenin genelleme aracılığıyla geliştirilmesi perspektifinde ortaokul Matematik ders kitaplarının incelenmesi
An analysis of secondary school Mathematics textbooks from the perspective of fostering algebraic thinking through generalization
Yazar: GÖZDE AYBER
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK TANIŞLI
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cebir = Duress ; Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Öğrenme ve öğretme sürecinde öğretmenlere rehberlik etmesi ve öğrenmeye kaynak oluşturmasıyla önemli bir yere sahip olan, tamamlayıcı öğretim materyallerinden biri olarak görülen ders kitaplarının genelleme sürecini desteklemesi etkili bir matematik öğrenimi ve öğretimi, aynı zamanda matematiksel ve cebirsel düşünme gelişimi için önemlidir. Bu bağlamda yapılan araştırma ile ortaokul matematik ders kitaplarının cebirsel düşünmenin gelişiminde genelleme süreci açısından "Aritmetiğe ve Niceliksel Muhakemeye", "Örüntüler ve Fonksiyonel İlişkiye" ders kitaplarında ne kadar ve nasıl yer verildiğine yanıt aranmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yaklaşımı kullanılmıştır. Ders kitaplarındaki görev ve uygulamalar araştırmanın analitik çerçevesinin iki temel boyutu esas alınarak oluşturulan bir kodlama matrisi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda ders kitaplarında yer alan görev ve etkinliklerin analitik çerçeve bağlamında benimsenen genelleme bileşenlerinden "Aritmetiği ve Niceliksel Muhakemeyi Genelleme" bileşenini yüksek oranda karşıladığı, "Örüntüler ve Fonksiyonel İlişki/Değişkenler" bileşeninin ise yer yer göz ardı edildiği görülmüştür. Ayrıca bu görev ve etkinliklerdeki genelleme durumlarının öğrencilere hazır olarak sunulduğu, öğrencilerin genellemeleri keşfetmeleri ve ifade etmelerine olanak sağlayan genelleme durumlarına büyük ölçüde yer verilmediği belirlenmiştir. Buna ek olarak ders kitaplarının tümünde genelleme durumlarının öğretim programına paralel olarak günlük hayatla ilişkilendirilmeye çalışıldığı görülmüştür.


Anahtar Sözcükler: Matematik eğitimi, Matematiksel düşünme, Cebirsel düşünme,Genelleme, Matematik ders kitapları

Abstract:
Efficient usage of generalization by the textbooks which are regarded as one of the supplementary teaching materials and constitute a substantial place on learning and teaching process by guiding the teachers is important for an effective mathematics learning and teaching, and development of mathematical and algebraic thinking as well. In this research, it was sought to understand how and to what extent secondary school mathematics textbooks include both "Generalization of Arithmetic and Quantitative Reasoning", and "Patterns and Functional Relationship" in terms of generalization in the development of algebraic thinking. In this study, the document analysis approach, a qualitative research method, was used with the aim of collecting data. Tasks and practices in the textbooks were analyzed using a coding matrix based on two basic dimensions of the analytical framework of the research. As a result of the research, it was seen that the task and practices in the textbooks supported the component of "Generalization of Arithmetic and Quantitative Reasoning" sufficiently, and the component of "Patterns and Functional Relation/ Variables" was partly ignored. It has been also noticed that the generalizations in these tasks and practices are presented directly to the students. Moreover, the tasks and practices which are expected to allow students to explore and express the generalizations are mostly ignored. In addition, it has been observed that generalizations have been generally associated with everyday life in parallel with the curriculum in all textbooks.