Kadınların serviks kanseri ve taraması ile ilgili sağlık inançlarının değerlendirilmesi
Evaluation of health beliefs of women about cervical cancer and screening
Yazar: GÜLCAN ULUDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN GAMSIZKAN
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kadınlar = Women ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pap smear testi = Papanicolaou test ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; Uterus neoplazmları = Uterine neoplasms

Özet:
Amaç: Bu çalışma, kadınların serviks kanseri ve taraması hakkındaki tutum ve davranışları ile ilgili sağlık inançlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu prospektif çalışmaya Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi
Aile Hekimliği Polikliniği'ne Ocak – Mart 2019 tarihleri arasında başvuran ve çalışma
kriterlerine uyan 360 kadın dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında 'Bilgi Formu' ve 'Rahim Ağzı Kanseri ve Pap smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği' kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS v.22 paket programı ile yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Independent Samples t test, Mann-Whitney U, One-Way ANOVA ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmadaki katılımcıların yaş ortalaması 42,54 ± 10,13 (min:20-maks:65)' tür.
Katılımcıların %37,2'si daha önce hiç Pap smear testi yaptırmamış, %35,1'i ihtiyaç
duymadığı/şikayeti olmadığı için testi yaptırmadığını belirtmiştir. Ailesinde/çevresinde serviks kanseri olan katılımcıların olmayanlara kıyasla Pap smear yaptırma oranları yüksek
bulunmuştur. Katılımcıların medeni durumu, sosyal güvence durumu, Pap smear testini yaptırma nedenleri ile alt ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık
saptanmamıştır (p>0,05). Katılımcıların Pap smear yarar/motivasyon, Pap smear engeller ve
Rahim ağzı kanseri sağlık motivasyonu alt boyut puan ortalaması ile yaş grupları, meslek
grupları, serviks kanseri ve Pap smear testini bilme durumları ve Pap smear yaptırma durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların Pap smear yarar/motivasyon ve Pap smear engeller alt boyut puan ortalaması ile eğitim düzeyi, ikamet yerleri ve Pap smear testini yaptırmama nedeni arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05).
Sonuç: Çalışmadaki katılımcıların serviks kanseri ve taraması hakkında bilgi düzeyi arttıkça olumlu sağlık davranışlarına yönelimlerinin de artış gösterdiği görülmüştür. Bu nedenle eğitim programlarının düzenlenmesi ve yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık inanç modeli, serviks kanseri, pap smear testi

Abstract:
Aim: This study was conducted to evaluate the health beliefs of women about their attitudes
and behaviors about cervical cancer and screening.
Method: This prospective study included 360 women who met the study criteria and applied
to Düzce University Health Practice and Research Center Family Medicine Polyclinic between
January - March 2019 Data were collected using 'Information Form' and 'Cervical Cancer and
Pap Smear Test Health Belief Model Scale'. Statistical analysis of the data was performed with SPSS v.22 package program. Independent Samples t test, Mann-Whitney U, One-Way ANOVA
and Kruskal-Wallis tests were used to evaluate the data.
Results: The mean age of the participants was 42,54 ± 10,13 (min: 20-max: 65). 37.2% of the participants had never had a Pap smear test before and 35.1% stated that they did not have the test because they did not need the test or any complain. Having Pap smear tests rates were higher in participants with cervical cancer in / around the family than in those without. There was no statistically significant difference between the marital status, social security status, reasons for having Pap smear test and subscale scores (p> 0.05). A statistically significant correlation was found between the participants' mean scores on Pap smear benefit /motivation, Pap smear barriers and cervical cancer health motivation subscale scores, age groups, occupational groups, cervical cancer and Pap smear test status (p <0.05). A statistically significant relationship was found between the mean score of Pap smear benefit / motivation and Pap smear barriers subscale scores of the participants and the level of education, place of residence and the reason for not taking the Pap smear test (p <0.05).
Conclusion: In the study; as the knowledge level of the participants in cervical cancer and
screening increased, their tendency towards positive health behaviors increased. Therefore,
training programs should be organized and disseminated.
Keywords: Health belief model, cervical cancer, pap smear test