Yapılarda temel izolatörlerinin kullanılışı
Implementation of base isolation in buildings
Yazar: MUSTAFA UYAR
Danışman: DOÇ.DR. NEVZAT KIRAÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
ÖZETTemel izolasyon sitemleri ve etkileri araştırıldıkça, binaların depreme karşıdayanıklı hale getirilmesi sorununa kesin çözüm getiremeyen ?Rijit yapı mı, esnek yapımı?? tartışmalarına belki de gerek olmadığı düşünülecektir. Geleneksel yapı türleri ileizolasyonlu yapılar karşılaştırıldığında, dinamik etkilerin şaşırtıcı bir oranda azaldığıgörülmektedir. Böyle bir tasarımla, binalarda dayanıklılık açısından ciddi bir sorunyaratan deprem etkisi asgari düzeye indirilebilmektedir. Dinamik yüklere karşıkoymaya çalışmaktansa, izolatörlerle onları etkisiz hale getirme fikri daha mantıklı biryaklaşımdır.Fakat ülkemizde temel izolasyon sistemleri, ithal edilen pahalı bir teknolojiolması ve tecrübesizlik nedeniyle nadiren kullanılmaktadır. Konu incelendiğinde,uygulamasının çok kolay olduğu ve ülkemizde üretim ve projelendirme anlamında bilgibirikiminin yeterli olduğu görülecektir. Bu yolla maliyeti düşürerek, sismik etkilerinyüksek olduğu deprem bölgelerinde, sosyal konutlarda bile kullanılması sağlanabilir.Bu çalışmanın ilk bölümlerinde, deprem hasarlarına karşı korunmak maksadıylabinanın temeline tesis edilen bir yay sistemi olarak nitelendirebileceğimiz temelizolasyonu ve izolasyonda kullanılan sistemler hakkında genel bilgiler verilmektedir.Üçüncü bölümde yönetmeliklere göre kullanılan sismik veriler incelenmiş, dördüncübölümde bu verilere göre izolatörlü ve izolatörsüz farklı yapı türleri için yapılmış analizsonuçları karşılaştırılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda proje gereklerine göreizolatör sistemi seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlara yer verilmiştir.Son bölümde izolatörlü bir binada açı yöntemi denge denklemlerinin nasıloluşturulabileceği araştırılmış, sistem belirlenen bir modele göre çözülmüş, ulaşılansonuçlar ETABS Analiz Programı sonuçları ve Amerikan UBC-97 Yönetmeliğine göreyapılan statik hesap sonuçları ile karşılaştırılarak doğruluğu ispatlanmıştır.Anahtar Kelimeler : Temel zolasyonu, zolatör, Periyod Yükseltme, Sönüm, SismikYükler

Abstract:
SUMMARYWhile researching base isolations systems and their effects, we should think thatthe arguments which couldn?t provide a solution, about `Is a rigit structure or a flexiblestructure better for preventing earthquake damages??, is needless. When isolatedbuildings are compared with traditional ones, the surprising amount of reduction indynamic effects can be seen. The earthquake effects which cause a serious problem forsystem durability can minimized by this kind of desing. The idea of making dynamicforces ineffective by using isolators, is absolutely logical than trying to resist them.But in our country, base isolation systems are used rarely, because of being anexpensive imported technology and inexperience. If this subject researched carefully,we will see how easy to install it and we have enough knowledge to design and produceit. After reducing the cost by this way, we can use this technology even in social houseson high seismic zones.First chapters of this study provide general information about base isolation,which we can define as a spring system located between the base of a building and theground. Third chapter deals with seismic inputs according to Codes. In Fourth chapter,analys results for different types of isolated and non-isolated structures are compared.After this evaluation, selection of base isolation system according to characteristics ofdifferent types of projects is discussed.At last chapter, how to form the equations for static analysis is searched, asystem is solved by the method defined, and this model definition is proved bycomparing the results with results of ETABS and with the results of general staticmethod of UBC-97.Key Words : Base Isolation, Isolator, Period Shift, Damping, Seismic Loads