Irak Cumhuriyeti'nde yürütmenin kuruluş ve yetkileri
Establishement of execution and powers in the Republic of Irak
Yazar: ZİNAH KHALİD
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR TEMİZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Irak'ta tarihsel süreçte farklı dini, kültürel ve etnik gruplar yaşamış, yaşamaya da devam etmektedir. Bu bağlamda Irak'ta heterojen yapıda devletler hüküm sürmüştür. Bu devletler tarihsel, siyasi, ekonomik ve sosyal açıdan Ortadoğu'nun en önemli devletlerinden oluşmuşlardır. Irak aynı zamanda istikrarsız ve sorunlu olan ülkelerden birisidir. 2005 Irak Anayasası ve Anayasal gerçeklik bağlamında Irak Cumhuriyeti'nde başbakan ve bakanların görev ve yetkilerinin karşılaştırılması bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Daha önce Irak'ta başbakan ve bakanların görevlerinin karşılaştırıldığı bu tarz bir çalışmanın yapılmadığı görülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın Irak'taki mevcut yönetim şeklinin anayasal açıdan uygunluğunun ve eksik yönlerinin ortaya konulması açısından önemli olduğu kanaatindeyiz. Irak'ta anayasal düzenin ve mevcut durumun anlaşılabilmesi için ülkenin yakın tarihi, ülkeye egemen olan toplum yapısı ve bilhassa da vatandaşların dinsel kültürleri hakkında ayrıntılı bilgi olunması gerekmektedir. Irak'ta, 2005 federal anayasasının dünya anayasalarından ayrıldığını görüyoruz. Silahlı kuvvetlerin sivil otoriteye bağlı olduğunu ve ülkenin savunmasından sorumlu olduğunu düşünüyordu. Güç münavebesi ve liderliği üstelenenin başbakan olması halkı sindirmek için bir araç olarak kullanılabilir. 2005 Anayasası'na göre Başbakanın yasal statüsünü belirterek Irak'ta ve sahip olduğu haklar ve görevler ve dolayısıyla yetkileri, özellikle bunların atanması Başkan Yardımcılarına dayandığından, Cumhurbaşkanı Yardımcılarının pozisyonlarını iptal etme yetkisine dair herhangi bir gösterge bulunmadığı görülmektedir. Irak'ta başbakanın yetkilerinin genel itibariyle askeri alanda olduğu düşünülse de Irak Anayasası'nda belirtildiği üzere pek çok yetkisi bulunmaktadır. Irak Anayasası'nın başbakana her konuda yürütmenin alanını içine alan ve genellikle direkt olarak başbakanın elinde olan önemli yetkiler verdiği görülmektedir. Irak Anayasası'nın 60'ıncı maddesine göre kanun tasarıları Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'nca meclise sunulmaktadır. Irak Anayasası'nın 80'inci maddesine göre bakanlar kurulu devletin genel politikasını, genel projelerini belirleme, uygulama, meclise kanun teklifinde bulunma, kanunların uygulanması için kararname, talimat ve direktifler çıkarma, genel bütçe, kesin hesap ve kalkınma planları hazırlama, bakanlık müsteşarları, büyükelçiler, genelkurmay başkanı ve yardımcıları, tümen komutanları ile yüksek askeri birlikler, milli istihbarat ve güvenlik teşkilatı başkanlıkları ile özel statüdeki üst düzey devlet memurlarının atanmasını meclise önermek, uluslar arası anlaşmaları ve sözleşmeleri müzakere etmek, imzalamak ya da bununla ilgili yetkilendirme yapmak gibi önemli yetkilere sahip olduğu görülmektedir.

Abstract:
In the historical process, different religious, cultural and ethnic groups have lived and continue to live in Iraq. In this context, heterogeneous states prevailed in Iraq. These states were historically, politically, economically and socially formed from the most important states of the Middle East. Iraq is also one of the unstable and problematic countries. The comparison of the duties and powers of the prime minister and ministers in the Iraqi Republic in the context of the 2005 Iraqi Constitution and constitutional reality is the subject of this study. It is seen that such a study has not been carried out before, comparing the duties of the prime minister and ministers in Iraq. In this context, we believe that the study is important in terms of revealing the constitutionality and deficiencies of the current regime in Iraq. In order to understand the constitutional order and current situation in Iraq, it is necessary to have detailed information about the recent history of the country, the social structure that dominates the country, and especially the religious cultures of the citizens. In Iraq, we see the 2005 federal constitution diverging from the world's constitutions. He thought that the armed forces were subordinate to civilian authority and were responsible for the defense of the country. The alternation of power and the prime minister assuming leadership can be used as a tool to intimidate the public. There appears to be no indication of the power of the Vice Presidents to revoke their positions in Iraq by stating the legal status of the Prime Minister according to the 2005 Constitution, and his rights and duties and hence their authority, especially since their appointment is based on the Vice Presidents. Although the powers of the prime minister in Iraq are generally thought to be in the military field, he has many powers as stated in the Iraqi Constitution. It is seen that the Iraqi Constitution gives the prime minister important powers that cover the realm of the executive in all matters and are usually in the hands of the prime minister directly. According to Article 60 of the Iraqi Constitution, draft laws are submitted to the parliament by the President and the Council of Ministers. According to the 80th article of the Iraqi Constitution has important powers such as, determining and implementing the general policy and general projects of the state, proposes laws to the parliament, issues decrees, instructions and directives for the implementation of laws, prepares the general budget, final accounts and development plans, undersecretaries of the ministries, ambassadors. has important powers such as recommending the appointment of the chief of staff and his deputies, division commanders and high military units, the heads of the national intelligence and security organization and high-level civil servants with special status to the parliament, negotiating, signing or authorizing international agreements and conventions.