Renal transplantasyon sonrası serum leptin düzeyleri, insülin rezistansı ve antropometrik parametrelerdeki değişiklikler /
Yazar: SEYİT MEHMET KAYACAN
Danışman: DOÇ. DR. S. TEVFİK ECDER
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2001
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Bu çalışma, kronik böbrek yetersizliği nedeniyle diyaliz tedavisi gören hastalardaki üremiye bağlı iştahsızlık ve bununla ilişkili azalmış antropometrik parametreler, vücut kitle indeksi (VKİ) ve vücut yağ kitlesi (VYK) üzerine renal transplantasyonun etkisini araştırmak için yapılmıştır. Ayrıca transplantasyon öncesi ve sonrası erken ve geç dönemlerde leptin ve insülin rezistansı arasındaki ilişki de irdelenmiştir. Çalışmaya kliniğimizde öpere edilmiş 35 renal transplantlı hasta (20 E, 15 K) alınmıştır. Kontrol grubunda ise böbrek fonksiyonu normal 35 sağlıklı insan (15 E, 20 K) bulunmuştur. Bu hastalardan transplantasyondan 48 saat önce immunosupresif tedavi başlamadan ve transplantasyondan sonra 1. hafta, 1. ay ve 6. aylarda kan örnekleri alınarak serumları -20°C'de depolanmıştır. Daha sonra bu serumlarda leptin düzeyi ölçülmüştür. Ayrıca eş zamanlı plazma insülin ve insülin c-peptid, kan glukoz, kolesterol ve trigliserid düzeylerine de bakılmıştır. Bu bulgulardan hastaların pretx ve posttx 1. ay ve 6. aydaki insülin rezistansının göstergesi olan HOMA değerleri hesaplanmıştır. Transplantasyon öncesi ve posttx 1. ay ve 6. ayda vücut ağırlığı, vücut yüzey alanı, "caliper" ile hastaların antropometrik parametreleri (triseps, biseps, umbilikus, suprailiak ve subskapular deri kalınlıkları; boyun, kol, el bileği, bel ve kalça çevreleri) ölçülmüştür. Bu bulgulardan yararlanarak bu dönemlere ait VKÎ, VYK, bel /kalça oranı hesaplanmıştır.50 Çalışmanın sonucunda, pretransplant serum leptin değerlerinin kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek olduğu ve posttx 1. haftada serum leptin düzeyinde belirgin bir azalma olup, ancak posttx 1. aydan itibaren yeniden artmaya başladığı görülmüştür. Posttransplant 6. ayda bazale göre anlamlı bir artış bulunmuştur. Plazma insülin düzeyleri ile HOMA değerlerinin de serum leptin düzeyi ile pretx ve posttx erken ve ileri dönemlerde anlamlı olarak korele olduğu dikkati çekmiştir. Bu bulgu leptinin gerek üremik glukoz intoleransında gerekse posttransplant diyabet gelişiminde önemli bir faktör olduğunu da düşündürmüştür. Ancak hiperleptineminin mi insülin rezistansına yol açtığı, yoksa hiperinsülineminin mi ob gen ekspresyonu yoluyla hiperleptinemiye neden olduğu konusu tartışmalı bulunmuştur. Ayrıca literatürde gösterildiği gibi gerek pretx gerekse posttx erken ve ileri dönemlerde kadınlardaki serum leptin düzeyleri erkeklere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Transplantasyon sonrası çoğu antropometrik parametredeki (bel ve kalça çevresi, umbilikal ve subskapular deri kalınlıkları, VKÎ ve VYK) anlamlı artış, beslenme üzerine transplantasyonun olumlu katkısını da vurgulamıştır. Ancak transplantasyon öncesine göre posttx 1. haftada serum leptin düzeyi ile birlikte belirgin olarak azalan HCMA değerinin 1. aydan itibaren yeniden anlamlı olarak artmaya başlaması ileri dönemde posttx diyabet gelişiminin önlenmesi açısından transplantasyon sonrası erken dönemdeki diyetin önemine de dikkati çekmiştir.

Abstract: