Elit sporcuların ve sedanter bireylerin psikolojik dayanıklılık profilleri
Psychological resilience profiles of elite athletes and sedentary individuals
Yazar: OKAN BURÇAK ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Sedanterler = Sedentary ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Araştırmanın amacı elit sporcuların ve sedanter bireylerin psikolojik dayanıklılık profillerini incelemek ve karşılaştırmaktır. Araştırmaya elit sporcular ve düzenli olarak bir fiziksel aktiviteyle meşgul olmayan sedanter bireyler olmak üzere toplam 465 kişi katılmıştır. Katılımcıların 225'i elit sporcu, 240'ı sedanter bireylerdir. Bu araştırmada nitel ve nicel araştırma yaklaşımlarının bir arada kullanıldığı karma yöntem araştırması desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel veriler Işık (2016) tarafından geliştirilen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile toplanmıştır. Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kendini adama, kontrol ve meydan okuma olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Nitel veriler yarı yapılandırılmış bir soru formu ve görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler SPSS 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterdiği Kolmogorov-Smirnov testiyle tespit edilmiş ve karşılaştırmalarda Tek Yönlü Varyans Analizi (One Way ANOVA), ilişkisel analizlerde ise Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, sporcu katılımcıların cinsiyet değişkenine göre kontrol alt boyutunda erkek katılımcıların lehine, yaptıkları spor branşlarına göre kendini adama alt boyutunda takım sporlarıyla uğraşanların, meydan okuma alt boyutunda ise bireysel sporlarla uğraşan katılımcıların lehine, algılanan akademik başarı düzeyi değişkenine göre kendini adama ve kontrol alt boyutlarıyla genel psikolojik dayanıklılık düzeyinde akademik başarısını yüksek olarak algılayan katılımcılarla diğer katılımcılar arasında akademik başarısını yüksek olarak algılayan katılımcıların lehine, akademik başarısını orta düzeyde algılayan katılımclarla düşük olarak algılayan katılımcıların arasında, akademik başarısını orta düzeyde algılayan katılımcıların lehine, sporcu ve sedanter katılımcılar arasında kendini adama, kontrol ve meydan okuma alt boyutlarıyla genel psikolojik dayanıklılık düzeyinde sporcu katılımcıların lehine istatistiksel açıdan anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, katılımcıların hem yaşları hem de spor yaşlarıyla meydan okuma alt boyutu arasında ise istatistiksel açıdan negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu, haftalık antrenman saatleriyle meydan okuma alt boyutu arasında ise istatistiksel açıdan pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. İçerik analizi sonucunda, hem sporcuların hem de sedanter bireylerin benzer sorunlardan bahsettikleri fakat sporcu katılımcıların sorunlarla başa çıkarken doğrudan ya da dolaylı olarak sporun olumlu etkilerini dile getirdikleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak, düzenli spor ve antrenman yapmanın, sporu bir yaşam felsefesi olarak benimsemenin ve hareket etmenin, psikolojik dayanıklılığı olumsuz etkileyen faktörlerle mücadele etmeye ve başa çıkmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine and compare the psychological resilience profiles of elite athletes and sedentary individuals. A total of 465 individuals, including elite athletes and sedentary individuals who wasn't busy with a physical activity regularly, participated in the study. 225 of the participants are elite athletes and 240 are sedentary individuals. In this study, sequential explanatory design that is one of the mixed method research designs in which both qualitative and quantitative research approaches are used together was used. Quantitative datas were collected by Psychological Resilience Scale (PRS) developed by Işık (2016). PRS consists of three sub-dimensions: commitment, control and challenge. Qualitative datas were collected by using a semi-structured questionnaire and interview technique. Quantitative data were analyzed by using SPSS 22 program. It was determined by Kolmogorov-Smirnov test that the datas showed normal distribution and the One Way ANOVA was used for the comparisons and the Pearson Correlation Test was used for the relational analyzes. Content analysis technique was used in the analysis of qualitative datas. As a result of the study, it was determined that there was statistically a significant difference in favor of male participants in the control sub-dimension according to gender variable, in favor of participants who are engaged in team sports in commitment sub-dimension, in favor of the participants who engaged in individual sports in the challenge sub-dimension according to sports branches, in favor of the participants who perceived as high their academic achievement between participants who perceived as high their academic achievement and other participants, in favor of the participants who perceived as medium their academic achievement between participants who perceived as medium their academic achievement and participants who perceived as low their academic achievement in commitment and control sub-dimensions and general psychological resilience level according to the perceived academic achievement level variable, in favor of athletes between athletes and sedentary individuals in commitment, control and challenge sub-dimensions and general psychological resilience level. Also, it was found that there was a statistically significant negative relationship between the participants' age and sports age and the challenge sub-dimension and significant positive relationship between weekly training hours and challenge sub-dimension. As a result of content analysis, it was understood that both athletes and sedentary individuals mentioned similar problems. However, it was determined that the athletes expressed the positive effects of sports directly or indirectly when coping with the problems. As a result, it is thought that doing exercise and training regularly, adopting sports as a life philosophy and moving can help to struggle and cope with factors that negatively affect psychological resilience.