Şermin Yaşar'ın çocuk hikâyelerinin söz varlığı açısından incelenmesi
An examination of Şermin Yasar's children's stories in terms of vocabulary
Yazar: NUR BETÜL AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİYE ÇAĞIMLAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Etkin iletişim kurabilmek ve dilin inceliklerini anlayabilmek, geniş bir kelime dağarcığına sahip olmaktan geçer. Bir dilin içindeki tüm sözcükler, o dilin kelime dağarcığıdır. Kelime dağarcığı üzerine yapılan birçok çalışma olmasına rağmen, bu çalışmaların hala yeterli düzeyde olmadığı düşünülmektedir. Eserlerdeki kelime dağarcığının tespit edilmesi, kullanılan dilin özgün özelliklerini ortaya çıkarmak, dilin söz varlığı ögelerini belirlemek, dile yeni ögeler eklemek, toplumun sosyolojik, psikolojik, tarihsel, dilbilimsel kimliğini belirlemekte etkilidir. Bu nedenle, kelime dağarcığının bu kimlikleri belirlemede etkili olduğu birçok edebi alan bulunmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Şermin Yaşar'ın hikâye kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi ve bu söz varlığı unsurlarının tespit edilmesidir. Şermin Yaşar'ın hikâyelerinde kullanılan bu söz varlıklarının ne sıklıkta kullanıldığının belirlenmesi, hikâyeleri hakkında bir değerlendirme yapmamıza olanak sağlayabilir. Hikâyelerde kullanılan söz varlığı unsurlarının, hangilerinin öne çıktığı ve hangilerinin daha az kullanıldığının belirlenmesi, elde edilen bulguların tablo ve grafiklerle görselleştirilmesi amaçlanmıştır.
Şermin Yaşar'ın eserlerini söz varlığı açısından incelemeyi ve söz varlığı unsurlarının kullanım sıklıklarını belirlemeyi amaçlayan bu çalışma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırmada, tarama modeli kullanılarak mevcut bir durumun olduğu gibi ortaya çıkarılması sağlanmıştır. Araştırmada veri toplama tekniklerinden biri olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. 
Araştırma gurubunu Şermin Yaşar'ın çocuk kitapları oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil edilen eserler ise; "Dedemin Bakkalı, Dedemin Bakkalı Çırak, Para ağacı, Lo, Abartma Tozu, Oh Ne Ala Memleket, Cingo, Babaannem Geri Döndü, Kuş Masalları, Hayal Kuran Çocuk, Cebimdeki Mandalina Ağaçları, Bizimki, Garip Bir Kuyruk, Uyuyor Musun?, Cesaret Sandığı" isimli toplam 15 çocuk kitabıdır. 
Araştırma sonucunda yazarın incelenen eserlerinde 29 atasözünün kullanım sıklığı toplamda 29 defa;766 deyimin kullanım sıklığı toplamda 1175; 429 ikilemenin kullanım sıklığı 563; 172 terimin kullanım sıklığı 417;94 ilişki sözlerin kullanım sıklığı 183;31 Anadolu ağzının kullanım sıklığı 131;19 argo sözlerin kullanım sıklığı 46;6 tekerlemenin kullanım sıklığı 6; 2 bilmecenin kullanım sıklığı 2 olarak tespit edilmiştir. Kitapların tümünde söz varlığı unsurlarının kullanım sıklıklarının toplam içeriğe oranları ise şu şekildedir: deyim %46, ikileme %22, terim%16, ilişki sözler%7, Anadolu ağzı%5, argo %1,8, atasözü %1, tekerleme %0.23, bilmece %0,0. Yazarın, deyimleri, ikilemeleri, terimleri ve ilişki sözleri daha fazla kullandığı, atasözlerine, argo sözlere, tekerleme ve bilmecelere ise daha az yer verdiği görülmektedir. 

Anahtar kelimeler: Şermin Yaşar, hikâye, söz varlığı.

Abstract:
Being able to communicate effectively and understand the subtleties of the language requires having a wide vocabulary. All words in a language are the vocabulary of that language. Although there are many studies on vocabulary, it is thought that these studies are still not sufficient. Determining the vocabulary in the works is effective in revealing the original features of the language used, determining the vocabulary elements of the language, adding new elements to the language, and determining the sociological, psychological, historical and linguistic identity of the society. Therefore, there are many literary fields where vocabulary is effective in determining these identities.
The aim of this study is to examine Şermin Yaşar's story books in terms of vocabulary and to identify these vocabulary elements. Determining how frequently these vocabulary items are used in Şermin Yaşar's stories may enable us to make an evaluation about her stories. It is aimed to determine which vocabulary elements used in the stories are prominent and which are less used, and to visualize the findings with tables and graphs.
This study, which aims to examine Şermin Yaşar's works in terms of vocabulary and to determine the frequency of use of vocabulary elements, is a qualitative research.
The research aims to reveal an existing situation as it is by using the scanning model. Document review method, one of the data collection techniques, was used in the research.
The research universe consists of Şermin Yaşar's children's books. As the study sample, Şermin Yaşar; Dedemin Bakkalı, Dedemin Bakkalı Çırak, Para ağacı, Lo, Abartma Tozu, Oh Ne Ala Memleket, Cingo, Babaannem Geri Döndü, Kuş Masalları, Hayal Kuran Çocuk, Cebimdeki Mandalina Ağaçları, Bizimki, Garip Bir Kuyruk, Uyuyor Musun?, Cesaret Sandığı 15 children's books were examined.
As a result of the research, the frequency of use of 29 proverbs in the author's examined works is 29 times in total; the frequency of use of 766 idioms is 1175 in total; Frequency of use of 429 reduplications: 563; Frequency of use of 172 terms is 417;94, frequency of use of related words is 183;31, frequency of use of Anatolian dialect is 131;19, frequency of use of slang words is 46;6, frequency of use of tongue twisters is 6; It has been determined that the frequency of use of 2 riddles is used twice. The ratio of the frequency of use of vocabulary elements to the total content in all books is as follows: idiom 46%, reduplication 22%, term 16%, relationship words 7%, Anatolian dialect 5%, slang 1.8%, proverb 1%, tongue twister 0.23%, riddle is 0.07%. The author frequently uses idioms, reduplications, terms and relationship words; We see that he rarely includes proverbs, slang words, nursery rhymes and riddles. Another result obtained from these studies is that the most frequently used words in Şermin Yaşar's stories are idioms, reduplications, terms and related words; We see that he rarely includes proverbs, slang words, nursery rhymes and riddles.

Key words: Şermin Yaşar, story, vocabulary.