Türkiye savunma sanayii ihracatı: Orta Doğu – Kuzey Afrika ülkeleri üzerine bir araştırma
Turkish defense industry exports: A study on Middle East – North African countries
Yazar: RÜMEYSA MANİSA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜREYYA KOVACI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gümrük İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kuzey Afrika ülkeleri = North Africa country ; Orta Doğu = Middle East ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Türk savunma endüstrisi = Turkish defense industry ; Çekim modeli = Gravity model ; İhracat = Export

Özet:
Türkiye'nin jeopolitik konumu nedeniyle savunma sanayii kritik öneme sahiptir. Bu nedenle Türkiye, teknolojik altyapısını ve yönetim becerilerini geliştirmeye ve ihtiyaç duyduğu savunma sanayii ürünlerini yerli imkânlar dâhilinde güvenli ve sürekli olarak üretmeye çalışmıştır. Dolayısıyla savunma sanayiindeki gelişmeler dışa bağımlılığı azaltmakta ve savunma sanayii ürünlerinin ihracat oranlarını artırmaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye'nin Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine 2011-2020 yılları arasında yaptığı savunma sanayii ihracatı, yıllık veriler kullanılarak çekim modeli kapsamında incelenmektedir. Modelde Türkiye'nin yapmış olduğu savunma sanayii ihracatı bağımlı değişken; GSYİH, ülkelerin başkentlerinin Ankara'ya olan mesafeleri ve nüfus değişkenleri bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Panel veri analizinde kullanılacak olan modelin tahmin edilmesi için literatürde kullanılan testler uygulanmakta ve bu testlerin sonucunda belirlenen model için varsayım test analizleri STATA-17 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Varsayım test analizlerinin sonucuna göre panel veri sabit etkiler Driscoll-Kraay standart hatalar tahmincisi kullanılarak modellerin tahminleri yapılmıştır. Analiz sonucunda, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin GSYH'sinin Türkiye'nin savunma sanayii ihracatını pozitif, mesafe değişkeninin ise negatif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, bu ülkelerin ekonomik kalkınması ve taşıma maliyetlerinin azaltılması, Türkiye'nin savunma sanayii ürünleri ihracatının gelişmesinde etkili olabileceği ve Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine yapılan ihracatın, Türkiye'nin savunma sanayiinin gelişmesine katkı sağlayabileceği ileri sürülebilir.

Anahtar Kelimeler: Savunma Sanayii, İhracat, Çekim Modeli, Orta Doğu - Kuzey Afrika Ülkeleri, Panel Veri Analizi.

Abstract:
The defense industry is critical in Turkey due to Turkey's geopolitical position. Because of this, Turkey has tried to develop its technological infrastructure and management skills and produce the needed defense industry products safely and continuously within the domestic possibilities. Therefore, developments in the defense industry reduce foreign dependency and increase the export rates of defense industry products.
In this study, Turkey's defense industry exports to the Middle East and North African countries between 2011-2020 were examined within the scope of the gravity model by creating panel data using annual data. In the established models, Turkey's defense industry exports are the dependent variable; the countries' GDP, the distance of the capitals of the countries to Ankara, populations of the Middle East and North African countries, and the Covid-19 effective years were used as independent variables. In order to predict the model to be used in panel data analysis, tests used in the literature are applied, and the assumption test analyses for the model determined as a result of these tests were carried out through the STATA-17 program.  According to the diagnostic test analysis results, the models were analyzed using the panel data fixed effects Driscoll-Kraay standard errors estimator, and estimations were made. As a result of the analysis, it was concluded that the GDP of the Middle East and North African countries affected Turkey's defense industry exports positively, and the distance variable affected it negatively. In this context, it can be claimed that the economic development of these countries and the reduction of transportation costs may be effective in the development of Turkey's exports of defense industry products, and exports to the Middle East and North African countries may contribute to the development of Turkey's defense industry.

Keywords: Defense Industry, Export, Gravity Model, Middle East - North African Countries, Panel Data Analysis.