Multiple skleroz hastalarında beyin volümünün radyolojik değerlendirilmesi
Radiological evaluation of brain volume in multiple sclerosis patients
Yazar: TUNAHAN REFİK DUMLU
Danışman: DOÇ. DR. HEDİYE PINAR GÜNBEY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmada, relapsing-remitting (RRMS), primer progresif (PPMS) ve sekonder progresif (SPMS) alt tipindeki multiple skleroz (MS) hastalarının farklı beyin kısımlarındaki hacim değişikliklerinin zaman aralıklı çekilen manyetik rezonans görüntüleme (MRG) taramalarıyla analiz edilerek, hastaların her birinin zaman içerisindeki beyin volüm değişikliklerinin MS alt tiplerine göre karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği'nde 15/05/2022 ve 15/05/2023 tarihleri arasında 10 RRMS, 12 PPMS tanısı ve 12 SPMS tanısı ile takip edilen ve seri kranial MRG izlemi yapılmış hasta ile yürütülmüştür. Üç farklı MS alt grubu arasında birinci, ikinci ve üçüncü MRG izlemlerinde farklı anatomik yapıların hacimsel ve kalınlık değişimlerinin karşılaştırmaları yapılmıştır.
Bulgular: Birinci ve ikinci MRG arasında Oksipital PPMS grubunda hacimsel olarak azalma, RRMS ve SPMS gruplarında ise artma vardır (p=0,012). Benzer olarak, inferior oksipital gyrusda PPMS grubunda hacimsel olarak azalma, RRMS ve SPMS gruplarında ise artma vardır (p=0,043). Bununla birlikte, serebellar vermis I-V lobüllerde SPMS grubunda hacimsel olarak azalma, RRMS ve SPMS gruplarında ise artma vardır (p=0,041). Birinci ve ikinci MRG arasında Triangular inferior frontal gyrusda PPMS ve SPMS gruplarında kalınlık azalması ve RRMS grubunda ise artışı vardır (p=0,021). Bununla birlikte, Planum temporalede PPMS grubunda kalınlık artışı, RRMS ve SPMS gruplarında ise azalma vardır (p=0,025). Birinci ve üçüncü MRG arasındaAmygdalada PPMS grubunda hacimsel olarak azalma, RRMS ve SPMS gruplarında ise artma vardır (p=0,025). Bununla beraber, Transverse temporal gyrusda RRMS grubunda hacimsel olarak azalma, PPMS ve SPMS gruplarında ise artma vardır (p=0,025). Entorhinal areada ise RRMS grubunda hacimsel olarak azalma, PPMS ve SPMS gruplarında ise artma vardır (p=0,046). Bununla birlikte, Central operculumda RRMS grubunda hacimsel olarak artış, PPMS ve SPMS gruplarında ise azalma vardır (p=0,043). Ayrıca, Frontal operculumda RRMS ve PPMS gruplarında hacimsel olarak artış, SPMS grubunda ise hacimsel azalma vardır (p=0,039). Birinci ve üçüncü MRG arasındaPosterior orbital gyrusda SPMS grubunda kalınlıkta azalma, RRMS ve PPMS gruplarında ise kalınlık artışı vardır (p=0,029). Ayrıca, temporal lobda RRMS grubunda kalınlık artışı, RRMS ve SPMS gruplarında ise azalma vardır (p=0,034).
Sonuç:Çalışmada total beyin hacminde, WM ve GM hacimlerinde, subkortikal yapıların, beyin loblarının ve özellikli yapıların ve serebellar vermis lobüllerinin hacimsel değişimlerinde artma/azalma ve kalınlık ölçümlerindeki değişimler gösterilmiştir.

Abstract:
Aim:This study aimed to analyze the volume changes in different brain regions of patients with relapsing-remitting (RRMS), primary progressive (PPMS), and secondary progressive (SPMS) subtypes of multiple sclerosis (MS) using serial magnetic resonance imaging (MRI) scans taken at intervals, and to compare the changes in brain volume over time for each patient according to MS subtypes.
Materials and Methods:The study was conducted with 34 patients diagnosed with MS (10 RRMS, 12 PPMS, and 12 SPMS)and followed up at the Radiology Clinic of Kartal Dr. Lütfi Kırdar Training and Research Hospital, Health Sciences University with serial cranial MRI scanning between 15/05/2022 and 15/05/2023. Volumetric and thickness comparisons of different anatomical structures were made among three different MS subgroups between first, second and third MRI follow-ups.
Results:Between the first and second MRI scannings, there was a decrease in volume in the occipital lobe in the PPMS group, while there was an increase in volume in the RRMS and SPMS groups (p=0.012). Similarly, there was a decrease in volume in the inferior occipital gyrus in the PPMS group, while there was an increase in volume in the RRMS and SPMS groups (p=0.043). However, there was a decrease in volume in the cerebellar vermis I-V lobules in the SPMS group, while there was an increase in volume in the RRMS and SPMS groups (p=0.041). Between the first and second MRI scannings, there was a decrease in thickness in the triangular inferior frontal gyrus in the PPMS and SPMS groups and an increase in the RRMS group (p=0.021). Additionally, there was an increase in thickness in the planum temporale in the PPMS group, while there was a decrease in the RRMS and SPMS groups (p=0.025). Between the first and third MRI scannings, there was a decrease in volume in the amygdala in the PPMS group, while there was an increase in the RRMS and SPMS groups (p=0.025). Moreover, there was a decrease in volume in the transverse temporal gyrus in the RRMS group, while there was an increase in the PPMS and SPMS groups (p=0.025). In the entorhinal area, there was a decrease in volume in the RRMS group, while there was an increase in the PPMS and SPMS groups (p=0.046). Additionally, there was an increase in volume in the central operculum in the RRMS group, while there was a decrease in the PPMS and SPMS groups (p=0.043). Furthermore, there was an increase in volume in the frontal operculum in the RRMS and PPMS groups, while there was a decrease in the SPMS group (p=0.039). Between the first and third MRI scannings, there was a decrease in thickness in the posterior orbital gyrus in the SPMS group, while there was an increase in thickness in the RRMS and PPMS groups (p=0.029). Additionally, there was an increase in thickness in the temporal lobe in the RRMS group, while there was a decrease in the RRMS and SPMS groups (p=0.034).
Conclusion:The study demonstratesincreases and decreases in volumetric and thickness measurements of total brain tissue, WM and GMs, subcortical structures, brain lobes, specific structures, and cerebellar vermis lobules.