Erken Neolitik Dönem'de bireysel ve toplumsal kimliklerin belirlenmesi: Aşıklı Höyük'te toplumsal cinsiyet, yaş ve kesişen kimlikler
Detecting individual and collective identities during the Early Neolithic Period: Gender, age, and the intersectionality of identities at Aşıklı Höyük
Yazar: SERA YELÖZER KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MİHRİBAN ÖZBAŞARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Güneybatı Asya'da Neolitikleşme süreci, topluluklar için yeni sosyo-ekonomik organizasyon biçimleri meydana getiren uzun erimli bir süreçtir. Bu sürecin biyokültürel sonuçları içinde mekansal ilişkilerde, demografik yapıda, iş bölümünde ve bireysel ve kolektif ölçekte sosyal roller ile kimliklerde dönüşümler yer alır. Erken Neolitik Dönem'de toplumsal cinsiyet ve yaş ile ilişkili kimliklerin günlük aktivitelerle ilişkisini ve kimliklerin materyal kültürle nasıl ifade edildiğini anlamayı amaçlayan bu çalışma, Orta Anadolu'da yer alan Aşıklı Höyük (MÖ kal. 8350-7350) yerleşmesini bir vaka incelemesi olarak ele alarak arkeolojik veride kimliklerin nasıl bir teorik ve metodolojik yaklaşımla ele alınabileceği sorusuna katkı sunmaktadır. Metodolojik olarak, kimliği beden ve materyal kültürün ilişkisel bir biçimde meydana getirdiği ve yaşam döngüsü içerisinde dönüşen bir kavram olarak ele alan bir yaklaşımla, bu çalışma feminist teoriden beslenen bir toplumsal cinsiyet arkeolojisi anlayışıyla Aşıklı Höyük örneği üzerinden farklı kimlikler arasındaki kesişimlere odaklanmaktadır. Biyoarkeolojik veriler, ölü gömme uygulamaları ve kişisel süs eşyaları gibi mezar buluntularının teknolojik ve kullanım izi analizlerinden elde edilen sonuçların karşılaştırmalı bir okumasına dayalı olarak bu çalışma ile Erken Neolitik Dönem'de materyal kültür, etkileşim, mekansal ilişkiler ve üretim-tüketim pratiklerinin kimliklerin oluşumunda merkezi bir rol oynadığı önerilmektedir.

Abstract:
During the longue durée process of Neolithisation in Southwest Asia, the early sedentary communities underwent socio-economic and biocultural transformations. These include changes in human-space interactions, demography, division of labor, and the emergence of new social roles and identities on individual and collective scales. Through the case study of Aşıklı Höyük (8350-7350 cal BCE) in Central Anatolia, this study aims to unravel the relationship between the daily activities of the inhabitants of the site and identities of gender and age, and how identities were manifested through elements of material culture. Furthermore, this study aims to contribute to the contextual and data-driven methodologies in studying past identities. Thus, the focus is on detecting the intersections between different layers of identities at Aşıklı Höyük with a gender archaeology approach, rooted in feminist theories that understand identity as a concept constituted by the relations between bodies and material culture. Based on comparisons between different datasets (bioarchaeological data, mortuary customs, and grave goods), supplemented with the technological and use-wear analyses of the beads found in funerary contexts, this study suggests that material culture, interaction, spatial relations, and production and consumption practices formed a basis for the construction of multi-layered identities during the Early Neolithic Period.