Bipolar bozukluk hastalarında içselleştirilmiş damgalanma ve ilişkili faktörler
Internalized stigmatization and related factors in bipolar disorder patients
Yazar: SÜMEYRA DİL
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZLEM ORHAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Çalışmamızda bipolar bozukluk tanısı olan bireylerde içsel damgalanma düzeyi ile sosyal fobi, çocukluk çağı travması, benlik saygısı ve tedavi uyumu arasındaki ilişkinin araştırılması, içsel damgalama ile ilişkili faktörlerin bipolar bozukluk olan bireylerde ve kontrol grubunda farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada KSÜ SUA Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine Haziran 2022 ve Ocak 2023 tarihleri arasında ayaktan başvuran ve çalışmaya katılmak için onay veren, DSM-V kriterlerine göre 62 bipolar bozukluk tanılı vaka grubu ve 62 kontrol grubu olmak üzere toplam 124 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilenlerden her iki gruba uygulanan ölçeklerden Sosyodemografik Veri Formu, Liebowitz Sosyal Fobi Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Çocukluk Çağı Travması Ölçeği katılımcılar tarafından; vaka grubuna uygulanan ölçeklerden Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği katılımcılar tarafından,  Hamilton Depresyon Ölçeği ve Young Mani Derecelendirme Ölçeği araştırmacı klinisyen tarafından doldurulmuştur.
Bulgular: Çalışmamızda içselleştirilmiş damgalanma ve ilişkili faktörler açısından anlamlı bulunan değişkenler, intihar girişimi, ilk atak türünün karma olması, ilk atak türünün mani olması, Liebowitz sosyal fobi ölçeği korku/anksiyete, kaçınma, toplam puanı, çocukluk çağı ruhsal travma ölçeği duygusal istismar, fiziksel istismar, fiziksel ihmal, duygusal ihmal, toplam puanı, Rosenberg benlik saygısı ölçek puanı şeklindedir. Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı > 40 olan grupta intihar girişimi oranı ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ≤ 40 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,038). Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı > 40 olan grupta ilk atak türü karma olanların oranı ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ≤ 40 olan gruptan anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,040). Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı > 40 olan grupta ilk atak türü mani olanların oranı ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ≤ 40 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,037). Ruhsal hastalıklarda içsel damgalanma toplam puanı > 40 olan grupta Liebowitz sosyal fobi ölçeği korku/anksiyete, kaçınma, toplam puan ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ≤ 40 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (hepsi için p=0,000). Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı > 40 olan grupta çocukluk çağı ruhsal travma ölçeği duygusal istismar, fiziksel istismar, fiziksel ihmal, duygusal ihmal, toplam puan ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ≤ 40 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,018, p=0,042, p=0,003, p=0,044, p=0,000). Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı> 40 olan grupta Rosenberg benlik saygısı ölçek puanı ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ≤ 40 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,01). Yapılan korelasyon analizlerinde; Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ile çocukluk çağı ruhsal travma ölçeği duygusal istismar, fiziksel istismar, fiziksel ihmal, duygusal ihmal, cinsel istismar ve toplam puanı arasında anlamlı pozitif korelasyon gözlenmiştir. Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma toplam puanı ile Liebowitz sosyal fobi ölçeği korku/anksiyete, kaçınma, toplam puan ve Rosenberg benlik saygısı ölçeği arasında anlamlı pozitif korelasyon gözlenmiştir.
Sonuç: Bipolar bozukluk tanısı olan bireylerde içselleştirilmiş damgalama ile klinik özelliklerin yanı sıra sosyal fobi, çocukluk çağı travması, benlik saygısı, tedavi uyumu gibi değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi bu hastalara yönelik kapsamlı bir strateji benimsemek açısından önem taşımaktadır. Konu ile ilgili daha fazla çalışma yapılması bipolar bozukluğunun klinik özelliklerinin daha iyi anlaşılması ve hastalık seyrini olumlu yönde etkileyebilecek müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to investigate the relationship between the level of internal stigmatization and social phobia, childhood trauma, self-esteem and treatment adherence in individuals with bipolar disorder and to examine whether the factors related to internal stigmatization differ in individuals with bipolar disorder and in the control group. 
Materials and Methods: In this study, a total of 124 people, 62 cases diagnosed with bipolar disorder according to DSM-V criteria and 62 controls, who applied to the Psychiatry Outpatient Clinic of KSU SUA Hospital between June 2022 and January 2023 and gave consent to participate in the study, were included in the study. Sociodemographic Data Form, Liebowitz Social Phobia Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, Childhood Trauma Scale were completed by the participants; Internalized Stigma in Mental Illness Scale, Morisky Treatment Compliance Scale were completed by the participants; Hamilton Depression Scale and Young Mania Rating Scale were completed by the researcher clinician.
Results: The variables found to be significant in terms of internalized stigma and related factors in our study were suicide attempt, first episode type being mixed, first episode type being mania, Liebowitz social phobia scale fear/anxiety, avoidance, total score, childhood mental trauma scale emotional abuse, physical abuse, physical neglect, emotional neglect, total score, Rosenberg self-esteem scale score. The rate of suicide attempt in the group with a total score of internalized stigma in mental illness > 40 was significantly higher than the group with a total score of internalized stigma in mental illness ≤ 40 (p=0.038). In the group with a total score of internalized stigma in mental disorders > 40, the rate of mixed first episode type was significantly lower than the group with a total score of internalized stigma in mental disorders ≤ 40 (p=0.040). In the group with a total score of internalized stigma in mental illnesses > 40, the proportion of those with mania as the first episode type was significantly higher than the group with a total score of internalized stigma in mental illnesses ≤ 40 (p=0.037). In the group with internalized stigma in mental illness total score > 40, Liebowitz social phobia scale fear/anxiety, avoidance, total score was significantly higher than the group with internalized stigma in mental illness total score ≤ 40 (p=0.000 for all). Childhood mental trauma scale emotional abuse, physical abuse, physical neglect, emotional neglect, emotional neglect total score was found to be significantly higher in the group with internalized stigma in mental illness total score > 40 than in the group with internalized stigma in mental illness total score ≤ 40 (p=0.018, p=0.042, p=0.003, p=0.044, p=0.000). The Rosenberg self-esteem scale score in the group with a total score of internalized stigma in mental illness > 40 was significantly higher than the group with a total score of internalized stigma in mental illness ≤ 40 (p=0.01). In the correlation analyses, a significant positive correlation was observed between the total score of internalized stigma in mental illness and childhood mental trauma scale emotional abuse, physical abuse, physical neglect, emotional neglect, sexual abuse and total score. A significant positive correlation was observed between the total score of internalized stigma in mental illness and Liebowitz social phobia scale fear/anxiety, avoidance, total score and Rosenberg self-esteem scale.
Conclusion: Examining the relationship between internalized stigma and clinical characteristics as well as variables such as social phobia, childhood trauma, self-esteem, and treatment adherence in individuals with bipolar disorder is important for adopting a comprehensive strategy for these patients. Further studies on the subject may contribute to a better understanding of the clinical features of bipolar disorder and the development of interventions that can positively affect the course of the disease.