Felsefi bir etkinlik olarak sinema
Cinema as a philosophical activity
Yazar: ORKHAN IMANOV
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE FUNDA SERİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Anlam = Meaning ; Deleuze, Gilles = Deleuze, Gilles ; Felsefe = Philosophy ; Hareket = Movement ; Kavramlar = Concepts ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sinema = Cinema ; Zaman imge = Time image ; İmge = Image

Özet:
Tarihsel olarak bakıldığında genel olarak felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin
düşüncenin bir olanağı olarak görülmekten çok, birbirinden farklı iki disiplin olarak
ele alınıp irdelendiğini gözlemliyoruz. Bu tezin amacı ise, özellikle Gilles
Deleuze'ün konuyla ilgili görüşlerine dayanarak, felsefe ve sinema arasındaki
ilişkinin düşüncenin bir olanağı olabileceğini göstermektir. Bu yüzden tezde
uygulanan yöntem, sinemayı felsefi kavramlar ışığında ele alarak sinemaya
felsefeden bakmayı kapsar. İlk bölümde, sinemanın felsefi bir etkinlik olma olanağı
sinemanın kendi tartışmaları içerisinde irdelenmektedir; ikinci bölümde ise, aynı
sorun, Deleuze'ün hem hareket-imge ve zaman-imge kuramı hem de genel olarak
felsefeye yönelik görüşleri temelinde tartışılmaktadır.
Tezde, felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin düşüncenin yeni bir olanağı
olabileceğini göstermeye çalışırken, bu iki alan arasındaki karşılaşmanın yeni bir
düşünme etkinliğini ortaya çıkardığı ileri sürülmektedir. Böyle noktadan hareketle,
bu düşünme etkinliğinin sanatsal olduğu kadar felsefi bir etkinlik olduğu görüşü,
Deleuze'ün saptamalarından yola çıkılarak gerekçelendirilmeye çalışılmaktadır.
Bunun en temel nedeni, Deleuze ile birlikte felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin
çarpıcı bir değişime uğramış olması ve bunun sonucunda onun felsefesinin her iki
alan için de dönüştürücü etkiler yaratmasıyla açıklanabilir. Bu türden bir dönüşümü
en çok, kavramlar icat eden felsefenin yanı sıra sinemanın da kavramlar yaratmada
bir olanaklılığa kavuşmasında gözlemliyoruz. Bu olanaklılık, nesnesi imgeler olan
sinemanın kavramlar yaratmada artık bir zemin işlevi görmesiyle açıklanabilir. Bu
olanaklılık sayesinde karşımıza artık imgelerden oluşan kavramlar çıkar; bunlar,
imge-kavramlardır. Sinema ile felsefe arasındaki ilişkinin yeniden yapılandırılması 
iv
anlamına gelen bu kavramsal dönüşüm, yeni bir düşünme yönteminin de
habercisidir. Bu türden bir uslamlamanın doğuşunda ise, Deleuze ve öğretilerinin
etkisi büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla, Deleuze'ün felsefeye ve sinemaya
yaklaşımı, bu çalışmanın hem çıkış noktasını hem de yöntemini belirlemiştir.
Anahtar kelimeler: Deleuze, kavram, anlam, hareket-imge, zaman-imge.

Abstract:
From a historical perspective we observe that philosophy and cinema are being
evaluated as two different disciplines rather than seeing the relation between cinema
and philosophy in general as a possibility for thinking. The purpose of this thesis is
to show that, particularly depending on the relevant ideas of Gilles Deleuze, the
relation between cinema and philosophy is a possibility for thinking. Therefore the
method applied in the thesis involves an account of cinema formed under the
guidance of philosophical concepts. In the first part, the possibility of cinema as a
philosophical activity is discussed within the debates of cinema itself; the same
problem, in the second part of the thesis, is discussed both throughout Deleuze's
theories of movement-image and time-image, and his philosophical outlook in
general.
While we try to show that the relation between philosophy and cinema may be
a new possibility for thought, we argue that encounters occurred in between them
generate a new thinking activity as well. Through such a vantage point, depending on
Deleuze's determinations, we try to justify that this thinking activity is philosophical
as well as artistic activity. First and foremost reason of this may be explained as
follows: starting with Deleuze, the relation of philosophy and cinema changed
strikingly, and his philosophy created some transforming effects for both fields as a
result of this change. We mostly observe this kind of transformation in the way that
cinema, besides the philosophy that invented the concepts, has an opportunity to
create concepts. This possibility can be explained by the fact that cinema whose
subject-matter is images now serves as a ground for creating concepts. Thanks to this
possibility, we now see concepts consisting of images; these are image-concepts. 
vi
This conceptual transformation, which means reconstruction of the relationship
between cinema and philosophy, heralds a new way of thinking. The influence of
Deleuze and his teachings is of great importance in the birth of such reasoning.
Therefore, Deleuze's approach to philosophy and cinema has determined both the
starting point and the method of this study.
Keywords: Deleuze, concept, sense, movement-image, time-image.