Okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarının incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Examination of sustainable leadership behaviors of school principals: A mixed method research
Yazar: SEMİH ÇAYAK
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sürdürülebilir liderlik = Sustainable leadership ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarını ne düzeyde gerçekleştirdiklerini incelemek ve bu konuda öğretmenlerin görüşlerini belirlemektir. Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırma desenlerinden sıralı açıklayıcı desende gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel kısmının örneklemi, 2017-2018 eğitim-öğretim yılı birinci döneminde İstanbul ili Pendik ilçesinde bulunan resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 645 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen "Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise nicel verilerin toplandığı okullarda görev yapmakta olan 30 öğretmen ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi, nicel verilerin analizinde ise parametrik istatistiksel analiz teknikleri kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda başlıca şu sonuçlara ulaşılmıştır: Öğretmenlerin okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışları sergilemelerine yönelik algıları "katılıyorum" düzeyindedir. Buradan da okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışları sergilediği anlaşılmaktadır. Öğretmenler okul müdürlerini sürdürülebilir liderliğin alt boyutlarından sırasıyla en çok ekonomik sürdürülebilirlik, yönetsel sürdürülebilirlik, kültürel sürdürebilirlik ve sosyal sürdürülebilirlik açısından sürdürülebilir olarak algılamaktadır. Ayrıca öğretmenlerin okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarına ilişkin algıları öğretmenlerin; cinsiyetlerine, okul müdürlerinin cinsiyetlerine, mesleki kıdemlerine, görev yaptıkları eğitim kademelerine, branşlarına, görev yaptıkları okuldaki öğretmen sayılarına ve okul müdürü ile çalışma sürelerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermektedir. Ancak öğretmenlerin okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarına ilişkin algıları öğretmenlerin eğitim durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Yapılan görüşmeler neticesinde öğretmenler, okul müdürlerinin yönetsel sürdürülebilirliği sağlamak için okul üyeleri ile olumlu ilişkiler kurma, işbirlikçi bir ortam oluşturma ve herkese eşit davranma gibi davranışlar sergilediklerini; sosyal sürdürülebilirliği sağlamak için ise dezavantajlı öğrencilere yardım etme, çevre koruma faaliyetleri düzenleme ve yemek ve geziler düzenleme gibi bazı etkinlikler gerçekleştirdiklerini; ekonomik sürdürülebilirliği sağlamak için ise bağışlar, sosyal etkinlik gelirleri  ve okul-aile birliği gibi finansman kaynaklarını kullandıklarını; kültürel sürdürülebilirliği sağlamak için ise özel günler ve etkinlikler düzenlediklerini, kurumsallaşma adına bir dizi faaliyetlerinde bulunduklarını ve kazanılan başarıları duyurma gibi çalışmalar gerçekleştirdiklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca katılımcıların görüşleri doğrultusunda okul müdürlerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarına ilişkin olarak birtakım öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the extent to which school principals perform sustainable leadership behaviors according to teacher perceptions and to determine the opinions of teachers in this respect. Research has been conducted on sequential descriptive pattern which is one of the mixed method research patterns and contains both quantitative and qualitative methods. The sample of the quantitative part of the research consists of 645 teachers working in the official primary, secondary and high schools in the county of Pendik in the province of Istanbul in the first semester of 2017-2018 academic year. The quantitative data of the study were obtained from "Sustainable
Leadership Scale " which is improved by the researcher.  The qualitative data of the study were obtained from semi-structured interviews with 30 teachers who were working in schools where quantitative data were collected. Content analysis method was used for analysis of qualitative data and parametric statistical analysis methods were used for analysis of quantitative data.
The main results of the research are as follows: Teachers' perceptions of school principals to exhibit sustainable leadership behaviors are "I agree". Hence, it is understood that school principals exhibit sustainable leadership behaviors. In addition, teachers perceive school principals as sustainable in terms of subdivisions of sustainable leadership which contains economic sustainability, administrative sustainability, cultural sustainability and social sustainability (from more to less). Teachers' perceptions of school principals on sustainable leadership behaviors show statistically significant differences according to the; gender of the school principals, gender of the teachers, professional seniority of the teachers, education levels in which teachers work, branches of the teachers, number of teachers working in school and duration that teachers work with school principals. However, teachers' perceptions of school principals on sustainable leadership behaviors do not show a statistically significant difference according to the educational status of the teachers. In addition, as a result of the interviews made, teachers have been expressed that the school principals exhibits behaviours like; establishing positive relationships with school members, creating a collaborative environment and treating everyone equally in order to achieve administrative sustainability, performing some activities such as helping disadvantaged students, organizing environmental protection activities and organizing meals and sightseeings in order to to achieve social sustainability, using financial resources such as donations, social activity incomes and school-family union incomes in order to achieve economic sustainability, organizing special events and carrying out activities such as being in institutionalization activities and announcing the achievements that achieved in school  in order to provide cultural sustainability. Furthermore, some suggestions have been developed with the views of the participants regarding the sustainable leadership behaviors of school principals.