Mutluluk ekonomisi: Türkiye'de kamu politikalarının mutluluğa etkisi
Happiness economics: The effect of public policies on happiness in Türkiye
Yazar: MEHMET NECATİ AYSAN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR DEVELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Yeni kamu yönetimi = New public administration ; Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi = Multilevel structural equation modeling ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
İktisat bilimi içerinde bireylerin ve toplumların yaşam kalitesini ve mutluluğunu iktisadi arka plan bağlamında araştıran ve mutluluk ekonomisi olarak adlandırılan disiplinler arası yeni bir çalışma alanı ortaya çıkmıştır. Mutluluk ekonomisi yazını, GSMH gibi nitel ölçütlerin yanı sıra nicel göstergelerden de faydalanılmasına vurgu yapmaktadır. Bu yeni iktisadi alan bağlamında yapılan çalışmalar insanların ve ülkelerin refahını arttırmanın önemli bir yolunun vatandaşlara sağlanacak çeşitli kamu politikalarının uygulanmasından geçtiğini göstermektedir. Kamu hizmetlerinin sağlanması bireylerin yaşam memnuniyetinin oluşmasında kişilerin ihtiyaç duyduğu genel sağlık, eğitim, sosyal güvenlik kurumu hizmetleri gibi temel devlet hizmetlerine erişimi ve nitelik düzeyi ile ilişkilidir. Bu nedenle günümüzde kamu hizmetlerinden duyulan memnuniyet bireylerin yaşam memnuniyetini etkileyen boyutlardan önemli bir tanesi olarak değerlendirilmektedir.
Bu tez çalışmasında yeni bir iktisadi çalışma alanı olarak ortaya çıkan mutluluk ekonomisi çalışmalarına dayanarak Türkiye'de kamu politikalarının mutluluğa olan etkisi araştırılmaktadır. Araştırma verileri TÜİK tarafından 2003 yılından bu yana her yıl düzenlenen yaşam memnuniyeti araştırması mikro verilerinden oluşmaktadır. Bireylerin mutluluğu çok boyutlu süreçlerden farklı şekillerde etkilendiğinden mutluluk ekonomisi literatüründen yola çıkarak bireylerin mutluluk algısına etki eden farklı boyutlar ile 2004-2018 yılları arasını ayrı ayrı inceleyerek, tüm yılları kapsayacak ve açıklayacak şekilde yapısal eşitlik modeli geliştirdim. Söz konusu yapısal eşitlik modeline ulaşırken Türkiye'de kamu politikalarının mutluluğa etkisi boyutunu önemine binaen eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik kurumu hizmetleri kapsamında üç kamu politikası ile sınırlı tutarak ele almaktayım. Ayrıca bu çalışmamda Türkiye'de evli, çalışan ve en az lise eğitimi almış bireylerin kamu hizmetlerinden duydukları memnuniyet algısının bireysel mutluluk algılarına olan etkisi ile sınırlı tutulmuştur.
Yapısal eşitlik modellemesi analizleri sonucu her bir yılda elde ettiğim genel sonuçlara göre kamu hizmetlerinden memnuniyet seviyesi bireylerin mutluluk algılarına olumlu etki etmektedir. İkinci araştırma sonucu bu tez çalışmasında incelenen eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik kurumu hizmetlerinden duyulan memnuniyet algısının bireylerin mutluluk algısına olumlu etki etmesidir. Son olarak ise genel sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik kurumu hizmetlerinden duyulan memnuniyetin kişilerin mutluluk algısına olan olumlu etkisinin eğitim hizmetlerinden duyulan memnuniyetin kişilerin mutluluk algısına olan olumlu etkisinden her bir yıl için daha olumlu etki etmeleridir.

Abstract:
A new interdisciplinary field of study has emerged within the science of economics, called the economics of happiness, which investigates the quality of life and happiness of individuals and societies in the context of the economic background. The happiness economics literature emphasizes the use of quantitative indicators as well as qualitative measures such as GDP. Studies conducted in the context of this new economic field show that an important way to increase the welfare of people and countries is through the implementation of various public policies to be provided to citizens. The provision of public services is related to the level of quality and access to basic government services that individuals need, such as general health, education, social security institution services, in creating life satisfaction of individuals. For this reason, today, satisfaction with public services is considered to be one of the important dimensions affecting individuals' life satisfaction.
In this thesis study, the effect of public policies on happiness in Turkey is investigated, based on studies on happiness economics, which has emerged as a new economic field of study. The research data consists of micro data from the life satisfaction survey organized by TURSTAT every year since 2003. Since multidimensional processes affect individuals' happiness in different ways, based on the happiness economics literature, I developed a structural equation model to cover and explain all years by separately examining the different dimensions that affect individuals' perception of happiness and the period between 2004 and 2018. While reaching the structural equation model in question, I discuss the impact of public policies on happiness in Turkey by limiting it to three public policies within the scope of education, health and social security institution services, due to their importance. In addition, this study was limited to the effect of the perception of satisfaction of public services on the perception of individual happiness of individuals who are married, working and have at least a high school education in Turkey.
According to the general results I obtained in each year as a result of structural equation modeling analyses, the level of satisfaction with public services has a positive impact on individuals' perceptions of happiness. The second research result is that the perception of satisfaction with the education, health and social security institution services examined in this thesis has a positive impact on individuals' perception of happiness. Finally, the positive effect of satisfaction with general health services and social security institution services on people's perception of happiness is more positive for each year than the positive effect of satisfaction with educational services on people's perception of happiness.