Farklı ülkelerin öğretim programlarının iki dillilik ve anadilinin ikinci dil/yabancı dil olarak öğretimi bakımından incelenmesi
An study of different countries' curricula in terms of bilingualism and teaching native language as a second language/foreign language
Yazar: NUREFŞAN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA DEMİRTAŞ TOLAMAN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; İkinci dil öğretimi = Second language teaching

Özet:
Bu araştırmada Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Finlandiya, Avustralya ve Türkiye'deki dil öğretim programlarında iki dillilik kavramının nasıl ele alındığının incelenmesi ve bu ülkelerde uygulanan anadilinin ikinci dil/yabancı dil olarak öğretim programlarının amaç, içerik, öğrenme-öğretme süreci, ölçme ve değerlendirme süreçleri açısından değerlendirilmesi ile elde edilecek benzerliklerin ve farklılıkların karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada ülkelerin ikinci dil/yabancı dil öğretim programlarını belirlenen kriterlere göre incelemek için ilişkisel tarama modellerinden karşılaştırmaya dayalı tarama modeli kullanılmıştır. Ülkelerin öğretim programlarında iki dillilik kavramının incelenmesi sonucunda Yabancılara Türkçe Öğretimi Programı'nda iki dillilik kavramının kısıtlı olarak yer aldığı, aracılık kavramıyla ilişkilendirilmiş olduğu görülmektedir. Amerika Kaliforniya öğretim programında iki dillilik, çok dillilik ve çok kültürlülük kavramlarına yer verildiği ve iki dilli öğrencilerin yetiştirilmesine önem verildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Kanada Ontario öğretim programında öğrencilerin iki dilli veya çok dilli bireyler olmaları hedeflenmektedir. Finlandiya öğretim programında öğrencilerin çok dilli eğitim sayesinde aktif bir küresel vatandaş olması, küresel konularda tartışma ve girişimlerde bulunmasının amaçlandığı görülmektedir. Avustralya öğretim programında çok kültürlü toplum yapısının dil eğitiminde de çok dilli bir anlayışla devam ettirildiği tespit edilmiştir. 
Öğretim programlarının incelenmesi sonucunda elde edilen verilere göre ana dilinin ikinci dil/yabancı dil olarak öğretim programlarında ülkelerin hedef dilde etkili iletişim kurma ve dili farklı bağlamlarda kullanmayı amaçladığı görülmüştür. Ayrıca Kanada, Avustralya ve Türkiye'nin öğretim programlarında kültürel anlayış geliştirilmesi ile ilgili amaçlar olduğu tespit edilmiştir. Tüm ülkelerin programlarının okuma, yazma, konuşma, dinleme becerilerini kapsama bakımından ortak bir içeriğe sahip olduğu görülmektedir. Bununla birlikte Amerika'da iletişim kurma, Kanada'da kültürel unsurlar ve oryantasyon, Finlandiya'da kültürel çeşitlilik ve metin yorumlama konularının programın içeriğinde önemli bir yer aldığı görülmektedir. Öğretim programlarının öğretme-öğrenme süreci bakımından incelenmesi ile elde edilen verilere göre, programların öğrenci merkezli olması, işbirliğine dayalı olması, kazanımlara uygun etkinlikler yapılması ve bilgi teknolojilerinden yararlanılması bakımından benzerlik taşıdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte Finlandiya hariç tüm ülkelerde bilgi teknolojilerinin kullanılmasına önem verildiği görülmüştür. Ölçme ve değerlendirme süreci bakımından elde edilen verilere göre de programların kazanımlara dayalı ve süreç odaklı bir ölçme değerlendirme sistemini benimsediği görülmüştür. Bununla birlikte ABD, Kanada ve Avustralya programlarında tanımlayıcı, özetleyici ve biçimlendirici değerlendirme yöntemlerinin kullanıldığı, Türkiye ve Finlandiya programlarında ise özetleyici ve biçimlendirici değerlendirmelerin kullanıldığı ve özdeğerlendirme, akran değerlendirmesi gibi alternatif değerlendirme yöntemlerinin kullanıldığı belirtilmiştir. Diğer ülkelerden farklı olarak Kanada'da değerlendirme sürecine velilerin de dâhil edildiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: İki dillilik, İkinci dil/Yabancı dil Öğretim Programı, Öğretim Programı, Karşılaştırmalı Eğitim.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine how the concept of bilingualism is handled in language curricula in the United States, Canada, Finland, Australia and Turkey and to compare the similarities and differences to be obtained by evaluating the native language as a second language/foreign language curricula implemented in these countries in terms of purpose, content, learning-teaching process, assessment and evaluation processes. In order to examine the second language/foreign language curricula of the countries according to the criteria determined in the study, the comparative survey model, one of the relational survey models, was used. As a result of the examination of the concept of bilingualism in the curricula of the countries, it is seen that the concept of bilingualism is limited in the Turkish Curriculum for Teaching Turkish to Foreigners and is associated with the concept of mediation. It is concluded that the concepts of bilingualism, multilingualism and multiculturalism are included in the curriculum of California, USA and that importance is attached to raising bilingual students. In the Canadian Ontario curriculum, students are aimed to become bilingual or multilingual individuals. The Finnish curriculum aims for students to become active global citizens and engage in discussions and initiatives on global issues through multilingual education. In the Australian curriculum, it is determined that the multicultural society structure is maintained with a multilingual understanding in language education.
According to the data obtained as a result of the examination of the curricula, it was seen that the countries aim to communicate effectively in the target language and to use the language in different contexts in the curricula of teaching native language as a second language/foreign language. In addition, it was found that the curricula of Canada, Australia and Turkey have objectives related to developing cultural understanding. It is seen that the programs of all countries have a common content in terms of including reading, writing, speaking and listening skills. However, it is seen that the topics of communicating in the USA, cultural elements and orientation in Canada, cultural diversity and text interpretation in Finland have an important place in the content of the curricula. According to the data obtained by examining the curricula in terms of the teaching-learning process, it was determined that the curricula were similar in terms of being student-centered, being based on cooperation, conducting activities appropriate to the learning outcomes and making use of information technologies. However, it was observed that all countries except Finland emphasized the use of information technologies. According to the data obtained in terms of measurement and evaluation process, it was seen that the programs adopted a measurement and evaluation system based on outcomes and process-oriented. However, it was stated that descriptive, summative and formative assessment methods were used in the programs of the USA, Canada and Australia, while summative and formative assessments were used in the curricula of Turkey and Finland, and alternative assessment methods such as self-assessment and peer assessment were used. Unlike other countries, it was found that parents were also included in the evaluation process in Canada.
Keywords: Bilingualism, Second language / Foreign language curriculum, Curriculum, Comparative Education.