Serebrovasküler hastalıklarda erken ve geç dönemde nöbet sıklığı
Frequancy of early and late onset seizures after cerebrovascular disease
Yazar: TURGAY DEMİR
Danışman: PROF. DR. HACER BOZDEMİR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Epilepsi = Epilepsy ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation

Özet:
Giriş ve amaç: Serebrovasküler Hastalıklar, özellikle ileri yaşlarda olmak üzere, semptomatik epilepsilerin patogenezinde önemli bir yere sahiptir. Çalışmada Serebrovasküler hastalık sonrası gelişen erken ve geç başlangıçlı epileptik nöbetlerin sıklığını ve prognozunu belirlemeyi amaçladık.Gereç ve yöntem: Retrospektif olarak yapılan çalışmada akut serebrovasküler hastalık tanısı alan 1789 hastanın Nöroloji arşiv dosyası tarandı ve epileptik nöbet geçirdiği tespit edilen 188 hasta çalışmaya dahil edildi. Dosyalardan anamnez, özgeçmiş, demografik özellikler, nörolojik muayene, inme geçirme yaşı, inme tipi ve etyolojisi, MRG veya BBT bulgularına göre inme lateralizasyonu, lezyonların topografik değerlendirmesi, EEG bulguları, nöbet başlangıç zamanı, nöbet tipi ve sıklığı, almakta oldukları antiepileptik tedavi, tedavi sonrası nöbet sıklığına göre prognoz bilgileri kayıt edildi. İnme tipleri iskemik ve hemorajik olarak sınıflandırıldı. İskemik inme alt tipleri TOAST sınıflamasına göre değerlendirildi. İnme sonrası nöbet geçiren hastalar erken ve geç dönem nöbet grubu olmak üzere iki grup oluşturuldu. İnme sonrası ilk 15 günde nöbet geçirenler erken başlangıçlı nöbet grubu, 16. gün ve sonrasında nöbet geçirenler ise geç başlangıçlı nöbet grubu olarak değerlendirildi. Erken ve geç dönem nöbet grupları, sıklık, yaş ve cinsiyet, inme tipi ve etyolojisi, nöroradyolojik bulgular, EEG bulguları, antiepileptik tedaviler ve tedavi sonrası prognoz açısından karşılaştırıldı.Bulgular: İki grup birlikte değerlendirildiğinde inme sonrası nöbet sıklığı % 10,5 bulundu. Ancak inme sonrası erken başlangıçlı nöbet sıklığı % 5,1, geç başlangıçlı nöbet sıklığı % 5,4 olarak saptandı. İskemik inme sonrası nöbet sıklığı % 10,2, hemorajik inme sonrası nöbet sıklığı % 11,4 bulundu. Erken başlangıçlı nöbet sıklığı iskemik inme sonrası % 4,9, hemorajik inme sonrası % 5,7; geç başlangıçlı nöbet sıklığı iskemik inme sonrası % 5,3, hemorajik inme sonrası % 5,7 olarak saptandı. Kırkaltı (% 56,1) kadın hastada erken dönemde, 36 (% 43,9) kadın hastada geç dönemde; 45 (% 42,5) erkek hastada erken dönemde, 61 (% 57,5) erkek hastada ise nöbetlerin geç dönemde başladığı görüldü. İskemik inme etyolojisinde erken (% 26,3) ve geç dönem nöbet grubunda (% 27,8) en fazla büyük arter aterosklerozu tespit edildi. Erken nöbet grubunda sağ hemisfer (% 42,9), geç nöbet grubunda ise sol hemisfer tutulumu (% 51,5) daha sık bulundu. % 91,4 oranında lober tutulum, % 62,7 oranında MCA tutulumu tespit edildi. 17 hasta (% 9,5) status epileptikus tanısı aldı, bu hastaların 13'ü erken başlangıçlı nöbet grubundaydı. Hastaların % 90,5'inde monoterapi ile nöbetler tam ya da kısmi olarak kontrol altına alındı.Sonuçlar: İnme sonrası nöbetlerin en sık 60 yaş üstünde ortaya çıktığı ve çoklukla monoterapi ile kontrol altına alındığı görülmüştür. İnme sonrası geç başlangıçlı nöbetlerin göreceli olarak daha sık görüldüğü, erken ve geç başlangıçlı nöbetlerin hemorajik inmede daha sık olduğu dikkati çekmiştir. Erken ve geç başlangıçlı nöbet oluşumunda lober-multilober, unilateral, supratentoryel tutulum, anterior sirkülasyon ve MCA tutulumu risk faktörleri arasındadır ve her iki grupta benzer sıklıktadır.

Abstract:
Introduction: Cerebrovascular diseases have an important role in the pathogenesis of symptomatic epilepsy, especially in older age. In this study, we aimed to evaluate frequency and prognosis of early and late onset seizures after cerebrovascular disease.Material and Method: In this retrospective study, 1789 patients? who were diagnosed with acute cerebrovascular disease Neurology archive files have been scanned and 188 patients who have seizures were taken to study. History, personal profil, demographic caracteristics, neurological examination findings, age at stroke, stroke type and etiology, lateralization of stroke according to MRG or CT scan, topographic evaluation of the lesions, EEG findings, seizure onset, seizure type and frequency, antiepileptic treatment, prognosis after treatment data from archive files was recorded. Stroke types were classified to ischemic and hemorrhagic stroke. Subtypes of ischemic stroke evaluated according to TOAST classification. Patients who had seizures after stroke, including early and late seizure group were divided into 2 groups. The patients who had seizure at first 15 days after stroke were considered as early-onset seizure, the patients who had seizure after 16. day were considered as late-onset seizure group. Early and late seizure grups, frequency, age and sex, stroke type and etiology, neuroradiological findings, EEG findings, antiepileptic treatment and prognosis after treatment were compared.Subject: Frequency of seizures after stroke was found 10.5 %. The frequency of early-onset seizures after stroke was 5.1 %, late-onset seizure frequency was 5.4 %. Frequency of seizures after ischemic stroke was 9.6 %, frequency of seizures after hemorrhagic stroke was found 14.2 %. Early-onset seizure frequency was 4.6 % after ischemic stroke, 7.1 % after hemorrhagic stroke; late-onset seizure frequency was 5.0 % after ischemic stroke, 7.1 % after hemorrhagic stroke. 46 (56.1 %) female patients at an early stage, 36 (43.9 %) female patients late, 45 (42.5 %) male patients at an early stage, 61 (57.5 %) male patients, seizures began in later periods. Most frequently etiology of ischemic stroke was large arterial atherosclerosis for early-onset (26.3 %) and late-onset seizures (27.2 %). Right hemisphere involvement was more frequently for early-onset seizures (42.9 %), left hemisphere involvement was more frequently for late-onset seizures (51.5 %). Lobar involvement was 91,4 %, MCA involvement was detected 62.7 %. Seventeen patients (9.5 %) were diagnosed status epilepticus. Thirteen of them (76.4 %) were in early-onset seizure group. The seizures were totally or partially controlled in 90.5 % of the patients with monotherapy.Results: Seizures after stroke is most frequently in adult population older than 60 years and usually be controlled by antiepileptic monotherapy. Relatively late-onset seizures after stroke are more common. Early and late-onset seizures after stroke are more common in hemorrhagic stroke. Lobar-multilobar, unilateral, supratentorial, anterior circulation and MCA involvement are the risk factors for early and late-onset seizures after stroke and these are same for two groups.