Beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin algıladıkları ebeveyn red-kabul düzeyi, sosyal görünüş kaygısı ve öz-duyarlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between perceived parental rejection-acceptance level, social appearance anxi̇ety, and self-compassion in indivi̇duals in emergi̇ng adulthood
Yazar: YASİN PINAR
Danışman: ÖĞR. GÖR. HATİCE EPLİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel problemi: Beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin algıladıkları ebeveyn red-kabul düzeyi, sosyal görünüş kaygısı ve öz duyarlılık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın yöntemi, nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel desen olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18-29 yaş arasındaki 590 kişiden oluşmaktadır. ilgili literatür taranmış ve buradan hareketle araştırmaya konu olan değişkenler arasında iki adet kuramsal model oluşturulup araştırma bu değişkenler üzerine kurgulanmıştır. Bu kurgu kapsamında, ilgili değişkenler arasında yordayıcı ilişkiler ve algılanan ebeveyn red-kabul düzeyi ve sosyal görünüş kaygısı ilişkisinde öz duyarlığın aracı rolü sınanmıştır. Ayrıca algılanan ebeveyn red-kabul düzeyi, sosyal görünüş kaygısı düzeyi ve öz duyarlılık düzeyinin cinsiyete göre farklılaşma gösterip göstermediği incelemiştir. Oluşturulan kuramsal modellerin test edilmesinde Yapısal Eşitlik Modellemesinden (YEM) yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya koymak için uygun yol modelleri oluşturulmuştur. Doğrulayıcı Faktör Analiz (DFA) ile test edilen kuramsal modellerin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu belirlenmiştir.

Veriler üzerinde betimsel istatistik, doğrusal korelasyon ve aracılık analizi tekniği prosedürü yürütülmüştür. Analizler sırasında SPSS ve AMOS paket programlarından yararlanarak, bulgular değerlendirilmiştir. Bulgular sonucunda beliren yetişkinlerde, algılanan anne red-kabul düzeyinin sosyal görünüş kaygısını pozitif yönde yordadığı, algılanan anne red-kabul düzeyinin öz duyarlığı negatif yönde yordadığı, algılanan baba red-kabul düzeyinin sosyal görünüş kaygısını pozitif yönde yordadığı, algılanan baba red-kabul düzeyinin öz duyarlığı negatif yönde yordadığı, öz duyarlık düzeyinin sosyal görünüş kaygısını negatif yönde yordadığı görülmüştür. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi neticesinde, anne red-kabul ile sosyal görünüş kaygısı arasında öz duyarlığın kısmi aracı rolü ve baba red-kabul ile sosyal görünüş kaygısı arasında öz duyarlığın kısmi aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Anne red-kabul, baba red-kabul, sosyal görünüş kaygısı ve öz duyarlık puanlarının cinsiyete göre farklılaşmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The main problem of this research is to examine the relationship between perceived parental rejection-acceptance level, social appearance anxiety and self-compassion of individuals in emerging adulthood. The method of the research was determined as the correlational design, one of the quantitative research methods. The sample of the study consists of 590 people between the ages of 18-29. The relevant literature was searched and two theoretical models were created among the variables that were the subject of the research, and the research was built on these variables. Within the scope of this construct, the predictive relationships between the related variables and the mediating role of self-compassion in the relationship between perceived parental rejection-acceptance level and social appearance anxiety were tested. In addition, it was examined whether the perceived parental rejection-acceptance level, social appearance anxiety level and self-compassion level differed according to gender. Structural Equation Modeling (SEM) was used to test the theoretical models created. Appropriate path models were created to reveal the relationships between the variables. It was determined that the theoretical models tested with Confirmatory Factor Analysis (CFA) had acceptable fit indices.
Descriptive statistics, linear correlation and mediation analysis technique procedures were carried out on the data. During the analysis, the findings were evaluated by using SPSS and AMOS package programs. As a result of the findings, it was found that perceived maternal rejection-acceptance level positively predicted social appearance anxiety, perceived maternal rejection-acceptance level predicted self-compassion negatively, perceived father rejection-acceptance level positively predicted social appearance anxiety, perceived father rejection-acceptance level predicted self-compassion negatively. It was seen that the level of self-compassion predicted the social appearance anxiety negatively. As a result of the examination of the relationships between the variables, it was determined that there was a partial mediating role of self-compassion between maternal rejection-acceptance and social appearance anxiety, and a partial mediator role of self-compassion between father rejection-acceptance and social appearance anxiety. In addition, it was determined that maternal rejection-acceptance, father-rejection-acceptance, social appearance anxiety and self- compassion scores did not differ according to gender.