Kamu-özel işbirliği modeli ve Türkiye'de belediyelerin altyapı projelerinin finansmanında uygulanabilirliği
Public-private partnership model and its viability in financing municipalities? infrastructure projects in Turkey
Yazar: HİDAYET ATASOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASIM ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alt yapı = Infrastructure ; Alt yapı hizmetleri = Infrastructure services ; Alt yapı yatırımları = Infrastructure investments ; Belediyeler = Municipalities ; Finansman = Financing ; Kamu sektörü = Public sector ; Kamu-özel sektör ilişkileri = Public-private sector relations ; Kanalizasyon = Sewage ; Projeler = Projects ; Türkiye = Turkey ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Özel sektör = Private sector ; İçme suyu = Drinking water

Özet:
Kamu-Özel İşbirliği Modelleri kamu projelerinin ve hizmetlerinin yürütülmesinde geleneksel uygulamalara alternatif olarak bütün Dünya'da genel kabul görmekte ve gittikçe artan oranda uygulama alanı bulmaktadır. Bu gelişmeye paralel olarak, Türkiye'de de aynı dönemlerde ilgi görmüş, başta enerji olmak üzere birçok sektörde Yap-İşlet, Yap-İşlet-Devret ve imtiyaz sözleşmeleriyle kamusal altyapı projeleri bu yolla hayata geçmiştir. Hizmet ve yönetim sözleşmelerini ise hemen hemen bütün kamu hizmetlerinde görmek mümkündür. Dünya uygulamalarından etkilenmenin yanı sıra uluslararası finans kuruluşlarının da önerileriyle son yıllarda ülkemizde alternatif bir finansman yöntemi olarak yoğun bir şekilde tartışılan KÖİ modelleri, gerçekten iddia edildiği gibi kamu bütçesine yük olmadan, kamu hizmetlerinin etkin olarak yerine getirilmesinde bir araç mı olduğu, yoksa sermayeye yeni yatırım alanları açmada kullanılmak istenilen bir fırsat mı olduğu, sorularına cevap bulabilmek için Türkiye koşullarının ve Dünya'daki uygulama sonuçlarının iyi analiz edilmesi gerekir.Türkiye'de yerel yönetimler hergeçen gün sosyal ve ekonomik anlamda önemini daha çok hissettirmektedir. Artan gelir kaynakları, görev ve sorumluluk alanlarıyla beraber, vatandaş beklentileri merkezi idarelerden yerel yönetimlere doğru kayma eğilimi göstermektedir. Ancak, özellikle belediyelerin artan bu beklentileri karşılamada yönetim kapasitelerinin yeterli olmadıkları da bir gerçektir. Toplumsal kalkınmanın önemli ölçütlerinden olduğu kadar, beşeri ihtiyaçların en başında yer alan içme suyu ve kanalizasyon gibi temel altyapı hizmetlerinin bile tanımlanmış standartlar düzeyinde belediyeler tarafından yerine getirilememesi bu yetersizliğin en somut göstergesidir.Bu çalışmanın temel amacı; belediyeleri malî, teknik ve genel olarak yönetim kapasitesi zaafiyetlerinin doğal sonucu olarak temel altyapı hizmetlerinde tesbit edilen boşluğun doldurulmasında, kamu-özel işbirliği modelleri yoluyla özel sektörün sermaye ve bilgi kaynaklarının kullanılmasının irdelenmesidir. Sonuçta, kamu hizmetlerine özel sektörü dâhil etme yaklaşımının, alternatif bir finansman yöntemi olmakla beraber, nüfusları 1.000 ? 12.000.000 arasında değişiklik gösteren 2.949 adet belediye için aynı düzeyde uygulanma kabiliyetinin olamayacağı gibi, genel yaklaşımdan ziyade belediye ve proje bazlı analiz edilmek suretiyle değerlendirilmesi kanaatine varılmıştır. Gerek Dünya gerekse Türkiye'deki uygulamalar; bir projenin yürütülmesi ve işletme dönemine ilişkin olarak kamu idaresinin finansman ve yönetim kapasitesinin yeterli olduğu durumda geleneksel yöntemlerin uzun vadede daha iyi sonuç verdiğini, ancak ilk yatırım maliyetinde ve/veya işletme döneminde kamu idaresinin yetersiz kaldığı durumlarda ise, hizmetin zamanında ve gerekli standartta sağlanabilmesi bakımından özel sektör işbirliğine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Abstract:
Public-Private Partnership (PPP) Models are being widely accepted in execution of public projects and services as an alternative to the traditional applications all over the world, and finding field of application increasingly. In parallel to this improvement, it has attracted attention in Turkey at the same time, and many public infrastructure projects in many sectors, specifically energy have been realized through Build-Operate, Build-Operate-Transfer and concession agreements. Service and management agreements are very common among almost all public services. The PPP models that are argued intensely as an alternative financing model in Turkey recently due to offers of international financing organizations besides being affected by the implementations all over the world, in order to find answers to the questions of whether PPP is a tool to perform the public services effectively without being a burden to the public budget as claimed or an opportunity preferred to be used to create new investment areas to the capital, the conditions in Turkey and implementation results in the world are needed to be analyzed carefully.The local administrations have become influential in social and economical aspects in Turkey day by day. Increasing income sources together with task and responsibilities, and expectations of citizens? present sliding tendency from central governments to local administrations. However, it is true that municipalities? management capacities are not enough to meet these increasing expectations. Not performing the basic infrastructure services such as water and sewerage that are not only important benchmark of social development but also one of the very essentials human needs at a defined standard level by the municipalities? is concrete indicator of this inadequacy.The main objective of this study is to research using capital and knowledge sources of private sector through public-private partnership model for filling the gap diagnosed at the main infrastructure services arising corollary financial, technical and in general terms management capacity weakness of municipalities. Eventually, although inclusion of private sector into the public services is an alternative financing method, it is concluded thereby that there would be no implementation capability at the same level for 2.949 municipalities having population from 1.000 to 12.000.000, and municipality and project base analysis is a better approach rather than general approach. Both implementations in the world and in Turkey in case public administration financing and management capacity is sufficient with respect to the execution and operational period of project the traditional methods have better results in the long term. On the other side when public administration is inadequate for initial investment cost and/or operational period, it indicates that private sector partnership is needed for provision of services at the required standards in a timely manner.