Havayolu taşımacılığı sektöründe elektronik ortamda bilet alımının birleşik teknoloji kabul ve kullanım modeli ile incelenmesi
Examining electronic ticketing in air transport sector with unified theory of acceptance and use of technology model
Yazar: ELA ÖZKOCAGİL
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİN IRMAK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Elektronik bilet = Electronic ticket ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Bu araştırmanın amacı; havayolu kullanıcılarının e-bilet web siteleri ve mobil biletleme uygulamaları kullanım düzeylerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli ve alt boyutlarından yararlanarak kullanıcıların ilgili boyutlar bakımından düzeyleri belirlenmiştir. Tezin ilk bölümünde sivil havacılık ve havayolu taşımacılığı; ikinci bölümde ise Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeline ilişkin alanyazına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise elde edilen analiz sonuçları ve bulgular sunulmuştur. İnternet üzerinden yayınlanan ölçek çalışması 1 ay boyunca e-mail, sosyal ağlar ve mobil uygulamalar ile dağıtılmıştır. Türkiye ve yurtdışından katımlar elde edilmiş ve 308 adet geçerli geri dönüş sağlanmıştır. 
Ölçekteki maddelerin hangi temel bileşenlere işaret ettiğini belirleyebilmek amacıyla açıklayıcı faktör analizi yapılmıştır. Geçerlilik ve güvenilirlik aşamasında, orijinali İngilizce olan ölçek, alan uzmanı kişiler tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir. Daha sonra Türkçe form tekrar İngilizceye çevrilmiştir. İki İngilizce form karşılaştırılarak tutarsızlıklar giderilmiştir. Tekrar karşılaştırma yapılmış ve ikinci aşamada formlar arasında tutarlılık sağlanmıştır. Ölçeğin Türkçe' ye çevrilmiş son hali uygulanmıştır. 
Demografik özelliklerin (yaş, cinsiyet, eğitim) e-bilet web siteleri ve mobil uygulamaları kullanımına etkisi T-testi ve ANOVA ile incelenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü, derecesini ve önemini incelemek amacıyla korelasyon analizinden faydalanılmıştır. Daha sonra modelde yer alan doğrudan ilişkilerin test edilebilmesi amacıyla Doğrusal Regresyon kullanılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; e-bilet alımında web'in her seyahatte kullanılma yüzdesi mobil biletleme uygulamalarına göre daha yüksek çıkmıştır. Hem e-bilet web siteleri hem de mobil biletleme uygulamaları kullanıcılarının Kolaylık Algılarının yüksek olduğu yani, kullanıcılar için e-bilet web sitelerini ve mobil uygulamaları nasıl kullanacağını öğrenmenin ve kullanmanın kolay olduğu, yapılan işlemlerin ise açık ve anlaşılır olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Algılanan gizlilik ise e-bilet kullanımında, kullanıcıların en az önem verdikleri değişken olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Mobil biletleme uygulamaları kullanıcılarının davranışsal niyetlerinin cinsiyete göre farklılık gösterdiği sonucu elde edilmiştir. E-bilet web siteleri Kullanıcılarının Kolaylık Algısı, Sosyal Etki ve Yenilikçiliğin yaşa göre; Kolaylık Algısı, Sosyal Etki, Hazsal Motivasyon, Alışkanlık, Algılanan Gizlilik ve Davranışsal Niyetin ise eğitim durumlarına göre değişiklik gösterdiği gözlemlenmiştir. Mobil biletleme uygulamaları kullanıcıların ise Sosyal Etki ve Kolaylık Algısının hem yaşa hem de eğitim durumuna göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Hem web hem de mobil biletleme uygulamaları kullanıcılarının Güven Algısı ve Bilgi Kalitesi arasında kuvvetli bir ilişki söz konusu olduğu görülmüştür. 
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, havayolu şirketlerinin e-bilet kullanımını arttırmaya yönelik tüketicilerin Kolaylık Algısı, Performans Beklentisi, Fiyat Tasarruf Yönelimi ve Bilgi Kalitesini karşılama ve geliştirme yönünde bu çalışmanın sonuçlarını göz önünde bulundurmaları önerilmiştir. 


Anahtar Kelimeler: Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli, UTAUT, Havayolu Ulaşımı, E- Biletleme, Mobil Biletleme

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the airline users' usage levels of e-ticket web sites and mobile ticketing applications. For this purpose, Unified Theory of Acceptance and Use of Technology Model and its dimensions were used in order to determine the levels of users in terms of the relevant dimensions. In the first chapter of the thesis, literature review was presented related to civil aviation and air transport and, in the second chapter, literature review was presented for the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology Model. The third chapter is related to the obtained analysis results and findings. Scale published over the Internet for 1 month, were distributed through e-mail, social networks and mobile applications. Eventually, 308 valid participations from Turkey and abroad were included to study. 
Factor analysis was conducted in order to determine the scale items which pointed to the basic components. During validity and reliability phase, scale which is originally in English, has been translated to Turkish by experts. Then, the Turkish version was translated back into English.  Discrepancies were resolved by comparing both initial and secondary English forms. Comparisons were made again between two forms and consistency was ensured in the second phase. The last Turkish version of scale was used as a data collection tool. 
The effects of the demographic characteristics (age, gender, education) on the use of e-ticket websites and mobile applications were analyzed by using T-tests and analyses of variance. To investigate the direction, extent and significance of the relationships between variables, correlation analyses were conducted. After that, in order to examine the linear relationships, regression analyses were employed.
According to the results obtained from the research; the percentage of e-ticketing usage is higher than the percentage of the use of mobile ticketing applications. Both e-ticketing websites and mobile ticketing applications users' perception of easiness were seem to be higher. This shows that learning the use of websites and mobile applications were perceived as easy and transaction processes clear and understandable. The perceived privacy in the use of e-ticketing web site was regarded as the least important variable by users. 
There are significant differences between the users' behavioral intentions of mobile ticketing applications regarding to the gender. E-ticket website users' easiness perception, social influence and innovativeness expectation levels have showed significant differences related to age. Moreover, easiness perception, social influence, hedonic motivation, habits, perceived privacy and behavioral intention levels differ depending on the level of the education. Mobile ticketing application users' easiness perception and social influence levels differ depending on both age and education. The results of the study also revealed that there is a strong relationship between trust perception and information quality for both web site and mobile ticketing application users.  
In line with these results of the study, it was recommended that airline companies should consider satisfying users' easiness perceptions, performance perceptions, price-saving orientations and information quality expectations.  


Keywords: Acceptance and Use of Technology Model, UTAUT, Air Transport, E-Ticketing, Mobile Ticketing