Tıbbi atık yönetiminde Swot analizi ve çok ölçütlü kararverme teknikleri ile çözüm önerilerinin geliştirilmesi
Development of solutions to medical waste management withSwot analysis and multi-criteria decision making techniques
Yazar: TOLGAHAN AKKURT
Danışman: PROF. DR. AYSUN ÖZKAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Atık yönetimi = Waste management ; COPRAS yöntemleri = COPRAS methods ; CRITIC yöntemi = CRITIC method ; Tıbbi atık = Medical waste

Özet:
Tıbbi atıklar, içerdikleri yüksek riskler nedeniyle dikkatle yönetilmesi gereken atık türlerindedir. Tıbbi atık yönetiminin mevcut durumunu ortaya koyarak, tıbbi atık profiline en uygun arıtım/bertaraf yöntemini belirlemeyi amaçlayan bu çalışmanın bulgularında tıbbi atık yönetimi açısından önemli bilgiler elde edilmiştir. Tıbbi atık yönetimi kapsamında belirlenen yöntemler (Yakma, Mikrodalga Işınlama, Sterilizasyon ve Kimyasal Dezenfeksiyon), seçilen kriterlere göre (Yatırım ve İşletme Maliyeti, İşlem Sonrası Hacimsel Azalma, Emisyon ve Sera Gazı Yayılımı ile Enerji Geri Kazanımı) SWOT analizine tabi tutulmuş ve mevcut durum tüm yönleriyle ortaya konulmuştur. Bu noktada, birçok alandaki problemlerin çözümünde belirli kriterlerin yardımıyla en uygun alternatifin seçiminin yapılabildiği Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri (MCDM)'nin kullanımı mümkündür. Belirlenen kriterler Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve CRITIC metotları ile ağırlıklandırılmıştır. Her bir ağırlıklandırma metodundan elde edilen sonuçlarla ayrı ayrı AHP, COPRAS ve MULTIMOORA metodu kullanılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Kullanılan tüm ağırlıklandırma yöntemleri ile yapılan AHP, COPRAS ve MULTIMOORA sonuçlarında öncelikli olarak yakma ve takiben mikrodalga ışınlama alternatifleri belirlenmiştir.

Abstract:
Medical wastes should be carefully managed due to their high environmental risks. This study, which aims to determine the most appropriate treatment/disposal method for medical waste by revealing the current state, is resulted in significant data in terms of medical waste management. The methods determined within the scope of medical waste management (Incineration, Microwave Irradiation, Sterilization and Chemical Disinfection) were subjected to SWOT analysis according to the selected criteria (Investment and Operational Cost, Volumetric Reduction after the Process, Energy Recovery through Greenhouse Gas Emission) and current situation is examined in all its aspects. At this point, it is possible to use Multi-Criteria Decision Making Techniques (MCDM), in which the most suitable alternative can be selected with the help of certain criteria in problem solving in many fields. The determined criteria were weighted with the Analytical Hierarchy Process (AHP) and CRITIC methods. With the results obtained from each weighting method, evaluations were made using the AHP, COPRAS and MULTIMOORA methods separately. In the AHP, COPRAS and MULTIMOORA results obtained with all the weighting methods used, incineration alternative was determined as priority followed by microwave irradiation alternative.