Doğal enfekte kriptosporidiozisli buzağılarda bazı akut faz proteinlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of some acute phase proteins in calves with naturally infected cryptosporidosis
Yazar: İLKER YUSUF AKINCI
Danışman: PROF. DR. METİN KORAY ALBAY
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Neonatal dönemdeki buzağı ölümlerinin ana nedenlerinden biri olan ishal ciddi ekonomik kayıplara neden olmaktadır. İshal, enfeksiyöz ajanların, nutrisyonel ve çevre faktörlerinin de içinde bulunduğu multifaktöriyel bir semptomdur. Enfeksiyöz ya da non-enfeksiyöz nedenler buzağı ishallerine neden olabilmektedir. Kriptosporidiozis yeni doğanlarda yüksek morbidite ile seyir gösteren önemli neonatal hastalıklardan bir tanesidir. Cryptosporidium parvum buzağılarda, kuzularda ve oğlaklarda neonatal ishal sendromunun etiyolojisinde önemli bir etken olarak görülmektedir. Yapılan bu çalışmada kriptosporidiozisli buzağılarda akut faz yanıtın ortaya konması, hasta hayvanlarda Hp ve SAA değerlerinin prognozdaki rollerinin değerlendirilerek hastalıktaki ookist saçılımı ile arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmada 5-15 günlük yaşlı, 15 adet kriptosporidiozisli ve 10 adet sağlıklı buzağı kullanıldı. Buzağıların 0., 3., 5. ve 7. günlerinde klinik ve ookist skorlaması, hematolojik olarak beyaz kan hücreleri (WBC), kırmızı kan hücreleri (RBC), hemoglobin (HGB), hematokrit (HCT) değerleri ve serum biyokimya parametrelerinden başta haptoglobin (Hp) ve serum amyloid A (SAA) olmak üzere, total protein (TP), albumin (Alb), glikoz, kan üre nitrojeni (BUN) ve kreatinin parametreleri değerlendirildi. Hasta olan buzağıların ookist saçılımlarının tedavi ile birlikte takip günlerinin sonunda önemli derecede azaldığı görüldü. Hasta grubundaki buzağıların ortalama Hp değerlerinin takip günlerindeki ölçümlerinde artış eğiliminde olduğu görüldü. Hasta grubundaki buzağıların ortalama SAA değerlerinin takip günlerindeki ölçüm sonuçlarının dalgalı seyir gösterdiği tespit edildi. Doğal enfekte kriptosporidiozisli buzağılarda serum haptoglobin ve serum amyloid A değerleri ile ookist atılımı arasında anlamlı bir ilişki kurulamamıştır. Sonuç olarak bu akut faz proteinlerinin hastalığın prognozunun belirlenmesinde yeterli birer biyobelirteç olamayacağı kanısına varılmıştır.

Abstract:
Diarrhea, which is one of the main causes of neonatal calf deaths, causes significant economic losses. Diarrhea is a multifactorial symptom, including infectious agents, nutritional and environmental factors. Calf diarrhea can be triggered by infectious or non-infectious causes. Cryptosporidiosis is one of the important neonatal diseases with a high morbidity in newborns. Cryptosporidium parvum appears to be an important factor in the etiology of neonatal diarrheal syndrome in calves, lambs and kids. In this study, it was aimed to reveal the acute phase response in calves with cryptosporidiosis. The roles of Hp and SAA in sick animal prognosis were investigated. It was also intended to evaluate the relationship between oocyst shedding and Hp and SAA values. Our study, within 5 to 15 age days, 15 calves with cryptosporidiosis and 10 healthy calves were used. On the 0th, 3rd, 5th and 7th days of calves with cryptosporidiosis clinical and oocyst scoring were performed. On the same days, hematological parameters such as white blood cells (WBC), red blood cells (RBC), hemoglobin (HBG) and hematocrit (HCT) values together with serum biochemistry parameters also including haptoglobin (Hp) and serum amyloid A (SAA), total protein (TP), albumin (Alb), glucose, blood urea nitrogen (BUN) and creatinine levels were measured. It was observed that the oocyst shedding of the sick calves decreased significantly at the end of the follow-up days with the treatment. In the measured values on the follow-up days, it was found that the mean Hp values of the calves in the patient group tended to rise. The mean SAA values of the calves in the patient group were found to be fluctuating on the follow-up days. No significant relationship could be established between serum haptoglobin and serum amyloid A values and oocyst excretion in naturally infected calves with cryptosporidiosis. As a result, it was concluded that these acute phase proteins are insufficient biomarkers in determining the prognosis of the disease.