Leptin, ghrelin ve IGF-1 gen polimorfizmlerinin etçi sığır ırklarında besi performansı, bazı karkas özellikleri ve et kalitesi üzerine etkisi
Effect of leptin, ghrelin ve IGF-1 gene polymorphisms on fattening performance, certain carcass traits and meat quality in beef cattle
Yazar: AYDIN DAŞ
Danışman: PROF. DR. ÖMER AKBULUT ; DOÇ. DR. FARUK BOZKAYA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Genetik = Genetics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de yetiştirilen et ırkı kültür sığırlarında leptin, ghrelin ve insülin benzeri büyüme faktörü -1 (IGF-1) geni polimorfizmlerinin belirlenmesi, polimorfizmler yönünden genotip ve allel frekanslarının tespit edilmesi ve polimorfizmlerin kesim ve karkas özellikleri üzerine etkilerinin ortaya çıkartılması amacıyla yapılmıştır.
Çalışmanın materyalini Şanlıurfa'daki Harranova Besi ve Tarım İşletmesi'nde bulunan ve fenotipik değerlendirmeyle seçilmiş 112 Hereford, 145 Angus, 54 Charolais, 36 Black Hereford, 24 Brahman ve 34 Limousin ırkı toplam 405 adet ortalama 16,7 aylık (± 2 ay) sağlıklı ve normal kesime gelmiş erkek hayvanlar oluşturmuştur. Musculus longissimus dorsi alanı (MLD), kabuk yağı kalınlığı, toplam yağ ve yağ asidi miktarı gibi özellikler toplanan et örneklerinden tespit edilmiştir. Et örneklerinden DNA izole edildikten sonra leptin, ghrelin ve IGF-1 gen polimorfizmleri PCR-RFLP yöntemiyle belirlenmiştir.
İncelenen besi sığırı sürüsünde IGF-1 lokusunda B allelinin frekansının (0,600) A alleline göre (0,400) leptin lokusunda ise C allelinin frekansının (0,571) T alleline göre (0,429) yüksek olduğu tespit edilmiştir. Leptin/PstI genotipleri ile incelenen özellikler arasında önemli sayılabilecek bir ilişki bulunmamıştır. IGF-1/SnaBI AA genotipinin MLD alan ortalaması 61,37 cm2, AB genotipinin 61,62 cm2 ve BB genotipinin MLD alan ortalaması ise 67,13 cm2 bulunmuştur. MLD alanı bakımından BB genotipi ile AB ve AA genotipleri arasındaki fark önemli (p<0,01) bulunmuştur. Kesim ve karkas özelliklerinden olan canlı ağırlık ile karkas ağırlığı (0,946), günlük canlı ağırlık artışı (0,863) ve MLD alanı (0,311) arasında p<0,01 düzeyinde önemli pozitif korelasyonlar bulunmuştur. 
Sonuç olarak, IGF-1/SnaBI polimorfizmi ile karkas ve verim özellikleri ile yağ asidi kompozisyonu arasında ortaya çıkan ilişkiler bu gen polimorfizminin genotipik seleksiyon uygulamalarında yararlı bir markör olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur. IGF-1/SnaBI polimorfizmi yönünden B allelinin MLD alanı üzerine etkisinin bilinmesi seleksiyon çalışmalarında ekonomik bir avantaj sağlayabilecektir. IGF-1/SnaBI polimorfizminin markör destekli seleksiyon gibi genotipik seleksiyon uygulamalarında kullanılmasıyla insan sağlığı açısından önemli olan kırmızı etin yağ asidi kompozisyonu ile karkas ve verim özelliklerinin geliştirilmesine imkan sağlanmış olacaktır.

Abstract:
This study was conducted to determine certain polymorphisms in leptin, ghrelin and insulin like growth factor-1 (IGF-1) genes, to estimate genotype and alleles frequencies and assess the effects of these polymorphisms on slaughter and carcass characteristics in beef cattle raised in Turkey.
A total of 450 healthy male beef cattels suitable for slaughtering raised in Harranova Livestock and Agricultural Enterprise in Şanlıurfa were included in to the study by fenotypic evaluation from. The animal material consisted of 112 Hereford, 145 Angus, 54 Charolais, 36 Black Hereford, 24 Brahman and 34 Limousin cattles aged approximately 16,7±2 months. The characteristics sucha as musculuss longissimus dorsi area (MLD), backfat thickness, amount of total lipid and percentage of fatty acid were identified using meat samples. After DNA isolation from meat samples, leptin, ghrelin and insulin like growth factor-1 (IGF-1) gene polymorphisms were determined by using PCR-RFLP method.
Frequency of allele B (0.600) was higher than that of allele A (0.400) for IGF-1 locus while frequency of allele C (0.571) was higher than that of allele T (0.429) for leptin locus. Onthe other hand frequency of allele A (0.938) was higher than that of allele G (0.062) for ghrelin locus. There was no significiant relationship between the examined features and Leptin/Pstl genotypes. MLD area averages of IGF-1/SnaBI AA, AB, BB genotypes were calculated as 61.37 cm2, 61.62 cm2 and 67.13 cm2, respectively. There was a significiant difference (p<0.01) between BB genotype and AA, AB genotypes with respect to MLD areas. There were significiant positive correlations between live weight and carcass weight (0.946), average daily gain (0.863) as well as MLD area (0,311).
In conclusion, it was demonstrated that, the association of IGF-1/SnaBI polymorphism with carcass traits and fatty acid composition could be used as a marker in selection practises based on genotypes. The association of B allele of IGF-1/SnaBI polymorphism with a higher MLD area might present an economic advantage in selection works. Using IGF-1/SnaBI polymorphism in genotypic selection applications might allow improving fatty acid composition and carcass traits in beef cattles which are important for human health.