0-10 yaş çocuğu olan 18-50 yaş aralığındaki ebeveynlerin parasetamol kullanımı konusundaki bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of parents aged 18-50 years with 0-10 age children on the use of paracetamol
Yazar: FATMA ZEHRA BÜYÜKGÖK
Danışman: UZMAN ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Asetaminofen = Acetaminophen ; Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
0-10 YAŞ ÇOCUĞU OLAN 18-50 YAŞ ARALIĞINDAKİ EBEVEYNLERİN PARASETAMOL KULLANIMI KONUSUNDAKİ BİLGİ, TUTUM VE DAVRANIŞLARI
Amaç: Parasetamol çocukluk çağında hem ebeveynler tarafından hem de hekimler tarafından en sık ve güvenle kullanılan ateş düşürücü/ağrı kesici olmasına rağmen, akılcı kullanımı konusunda bilgi ve tutum eksikleri olduğu görülmektedir. Çalışmamızın amacı ebeveynlerin parasetamol kullanımı konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarını incelemektir.
Gereç ve yöntem: Çalışmada 1 Mart 2020-31 Mart 2020 tarihleri arasında S.B.Ü. Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran 0-10 yaş arası çocuğu olan 18 yaş ve üstü ebeveynlere parasetamol kullanımı ile ilgili bilgi düzeylerini, tutum ve davranışlarını belirlemeye yönelik 31 soruluk anket ve 40 tutumluk akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutum ölçeği (AİKYETÖ) uygulanmıştır. Dahil edilme kriterlerini karşılayan ve ankete katılmayı kabul eden 216 kişi ile çalışma yapılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler değerlendirilirken, istatistiksel analiz için IBM SPSS v 22 (USA) programı kullanılmış olup, %95 güven düzeyi ile çalışılmıştır. Hesaplanan p değeri  < 0,05 için anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Ebeveynlerin yaş ortalaması 34,8±6,2 (18-50)  idi. Katılımcılarımızın %81'i kadın idi. Çalışmaya %47,8'i üniversite mezunu olmak üzere 149 anne ve %56,5'i üniversite mezunu olmak üzere 35 baba katıldı. Katılımcılarımızın %40,8'inin 5000 TL ve üzeribir gelire sahip olduğunu, %96,7'sinin evli olduğunu, %51,6'sının birden fazla çocuk sahibi olduğunu saptadık. Ebeveynlerin %53,3'ü ilk 6 ay içerisinde çocuğuna ilk kez ateş düşürücü/ağrı kesici ilaç vermekteydi. Ebeveynlerin  %83,2'si ateş düşürücü/ağrı kesici ilacı doktor reçetesi ile almakta,  ateş düşürücü/ağrı kesici ilaç olarak  %68,5'i parasetamolü kullanmaktaydı. Katılımcıların %32,6'sı parasetamol içeren ilacın dozunu reçeteye göre ayarlıyordu.Ebeveynlerin %79,1'i 38°C üzerinde olan vücut sıcaklığını ateş olarak kabul ederken, %65,8'i çocuğun vücut sıcaklığı 38-39 °C arası olunca ateş düşürücü vermekteydi. Ebeveynlerin %37'i 30-60 dakika aralıklarla çocuğun ateşini ölçmekte, % 72,8'i ateş yüksekliğinde ilk yaptığı uygulama çocuğunun kıyafetlerini çıkarmaktı.Ebeveynlerin %84,2'si çocuğun ateşi düşmezse ilacın dozunu arttırmıyor, %93,8'i çocuğu sağlık kuruluşuna götürüyordu. Ebeveynlerin %82,6'sı parasetamol içeren şurup ile eş zamanlı olarak parasetamol içeren fitil uygulamamaktaydı. Ebeveynlerin %44,6'sı ateş haricinde ağrı nedeniyle çocuğuna parasetamol içeren ilaç vermekteydi. Araştırmaya katılan ebeveynlerin %73,9'u ateş düşürücü/ağrı kesici ilaç ile ilgili bildiklerini doktordan öğrenmekteydi.
Çalışmamızda akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutum ölçeğinden ebeveynlerin aldıkları ortanca puanı 187 olarak bulundu (min:119-maks:191). Ebeveynlerin yaşı artıkça puan ortalaması artmaktaydı (p=0,012). Ebeveynlerin yaşlarına göre etkili ve güvenli kullanım ölçek puanları yaş artıkça puan ortalaması düşmekteydi (p=0,005). Katılımcıların eğitim düzeyi arttıkça ortalama düşmekteydi (anne,p=0,035, baba, p=0,018). Cinsiyet ve yaşayan çocuk sayısı ile AİKYETÖ puanları arasında da istatistiksel anlamlı ilişki saptanmamıştır. Ebeveynlerin çocuğun ateşli olduğu dönemde ateşini ölçme sıklığı ile akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutum ölçeğinde doğru ve bilinçli kullanım tutumları arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,017). Ebeveynlerin parasetamol kullanım özellikleri ile etkili ve bilinçli kullanım arasında ise istatistiksel anlamlı ilişki bulunamamıştır.
Sonuçlar: Parasetamol, ebeveynler tarafından en sık kullanılan ilaçlardan biridir. Parasetamolün akılcı ve doğru kullanımına yönelik ebeveynlerin bilinç düzeyi düşüktür.
Anahtar Kelimeler: Parasetamol, Ateş, Akılcı ilaç kullanımı, Ebeveyn, Bilgi, Tutum, Davranış

Abstract:
KNOWLEDGE, ATTİTUDES AND BEHAVİORS OF PARENTS AGED 18-50 YEARS WİTH 0-10 AGE CHİLDREN ON THE USE OF PARACETAMOL
Aim: Although paracetamol is the most frequent and safe antipyretic / pain reliever used by both parents and physicians in childhood, it seems that there is a lack of knowledge and attitude about rational use. The aim of our study is to examine parents' knowledge, attitudes and behaviors about paracetamol use.
Materials and Methods: In this study, a 31-question questionnaire and 40 questions about the parental attitude of Wise Medicine Usage Scale were used to determine the knowledge, attitudes and behaviors related to paracetamol using for their children among parents with children between 0 and 10 years of age 18 years and older who applied to the Family Medicine Outpatient Clinics of Beyazıt Training and Research Hospital, S.B.Ü. Ankara Dışkapı between 1 March 2020 – 31 March 2020. Work was conducted with 216 people who met the inclusion criteria and agreed to participate in the survey. Data were analyzed using IBM SPSS (Statistical Program for Social Scientists) 22 (USA) program for statistical analysis and 95% confidence level was used. The calculated p value was accepted as significant for <0.05.
Results: The average age of the parents was 34,8±6,2 (18-50). 81% of our participants were women. The study included 149 mothers, 47.8% university graduates, and 35 fathers, 56.5% university graduates participated. Wedetermined that 40.8% of ourparticipants had an income of 5000 TL andabove, 96.7% were married, 51.6% had more than one child.
53.3% of parents gave their children antipyretic / analgesic drug for the first time in the first 6 months. 83.2% of the parents were taking antipyretic / pain medication with a doctor's prescription, and 68.5% of them were using paracetamol as an antipyretic / pain medication. 32.6% of the participants adjusted the dose of the drug containing paracetamol according to the prescription. While 79.1% of the parents considered the body temperature above 38 ° C as fever, 65.8% gave the child a fever reducer when the body temperature was between 38-39 °C. 37% of the parents measure the child's fever with an interval of 30-60 minutes, and the first application that 72.8% made at the height of the fever was to remove the clothes of the child. 84.2% of the parents did not increase the dose of the drug if the child's fever did not fall, 93.8% of the parents were taking the child to the health institution. 82.6% of the parents did not apply suppositories containing paracetamol simultaneously with syrup containing paracetamol. 44.6% of the parents gave their children medicines containing paracetamol due to pain other than fever. 73.9% of the parents who participated in the study learned from the doctor what they know about antipyretic / pain medication.
In our study, the median score of the parents on the rational drug use scale was found to be 187 (min:119-maks:191). The average score increased as the age of the parents increased  (p=0.012). When the average of effective and safe use scale scores according to the age of the parents is evaluated; the average score decreased as age increased (p = 0.005). As the education level of the participants increased, the average decreased (mother, p=0.035, father, p=0.018). There was no statistically significant relationship between gender and number of living children and parental attitude scales cores for rational druguse. A statistically significan trelationship was found between the frequency of measuring the child's fever during the child's fever and the correct and conscious use attitudes on the rational  drug use scale (p=0.017). No statistically significant relationship was found between parents' paracetamol use characteristics and effective and conscious use.
Conclusions: Paracetamol is one of the most frequently used drugs by parents. Parents' awareness of rational and correct use of paracetamol is low.
Key Words: Paracetamol, Fever, Choosing Wisely Medicine, Parents, Knowledge, Attitude, Behaviour