Bipolar bozukluk tip I ve tip II hastalarında psikolojik dayanıklılığın yaşam kalitesi üzerine etkileri
Effects of psychological resilience on quality of life in bipolar disorder TYPE I and TYPE II patients
Yazar: AHMET ÖZERCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE YORGUNER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Stres = Stress ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Psikolojik dayanıklılık; zorluklara başarılı biçimde uyum sağlama yeteneği şeklinde tanımlanan ve geliştirilebilir koruyucu faktörleri içeren bir kavramdır. Bipolar bozukluk (BPB) hastalarında tedavide amaç yalnızca semptom düzeyinde iyileşmeyi sağlamak değil, aynı zamanda bireyin öznel iyilik halini tanımlayan yaşam kalitesini de arttırmaktır. Bu çalışmada; birincil olarak, ötimik dönemde olan bipolar bozukluk tip I ve tip II (BPB-I ve BPB-II) hastalarının psikolojik dayanıklılıklarının, yaşam kalitelerinin, pandemi ile ilişkili stres düzeylerinin ve stres algılarının birbirleriyle ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ayrıca bipolar bozukluk hastalarında psikolojik dayanıklılığa ve yaşam kalitesine etki eden klinik ve sosyodemografik özelliklerin belirlenmesi; ikincil olarak bipolar bozukluk tip I ve II hastalarında psikolojik dayanıklılığın yaşam kalitesine etkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya 57 ötimik BPB tanılı hasta ve 43 sağlıklı kontrol katılmıştır. Tüm katılımcılara DSM-5 bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme formu (SCID-5-CV), sosyodemografik ve klinik veri formu, pandemi ilişkili stres soru formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAM-A) uygulanmıştır. Ayrıca tüm katılımcılara Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu Türkçe Versiyonu (WHOQOL-BREF-TR), Algılanan Stres Ölçeği-10 (ASÖ-10) ve Yaşam Olayları Kontrol Listesi-5'i (YOKL-5) uygulanmıştır.  
Bulgular: Çalışmamızda BPB grubunda YİPDÖ toplam puanları ile bedensel ve ruhsal yaşam kalitesi puanları, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. BPB-II hastaları ile BPB-I grubu karşılaştırıldığında YİPDÖ toplam puanının BPB-II grubunda daha düşük olduğu bulunmuştur. BPB-II hastaları ile BPB-I hastaları arasında yaş değişkeni kontrol edildiğinde ruhsal yaşam kalitesi alanının BPB-II grubunda daha düşük olduğu gözlenmiştir. Algılanan stres ve pandemi ilişkili stres puanları BPB ve kontrol grubu arasında anlamlı farklılık göstermemesine karşın, BPB-II grubunda bu parametrelerin BPB-I grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. BPB hastalarında haftalık fiziksel egzersiz süresinin psikolojik dayanıklılık ile pozitif yönde korelasyonu; hastalık süresi, toplam atak sayısı ve depresif atak sayısının ise bedensel, ruhsal, sosyal yaşam kalitesi alanları ile negatif yönde korelasyonu saptanmıştır. Regresyon analizinde, ilişkili klinik değişkenler kontrol edildiğinde, BPB hastalarında psikolojik dayanıklılığın yaşam kalitesi bedensel, ruhsal ve sosyal alanlarını istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde yordadığı bulunmuştur. 
Sonuç: Bu bulgulardan hareketle psikolojik dayanıklılık; eşik altı ruhsal belirtiler, pandemi ilişkili ve genel stres düzeyleri, belirli sosyodemografik ve klinik özellikler kontrol edildiğinde dahi BPB hastalarında yaşam kalitesini istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilemektedir. Ötimik dönemdeki BPB hastalarının öznel iyilik halinin bir belirteci olan yaşam kalitelerinin sağlıklı kontrollere göre daha düşük olduğu düşünüldüğünde, psikolojik dayanıklılığı güçlendirecek müdahaleler yaşam kalitesini iyileştirmede önemli rol oynayabilir.
Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, psikolojik dayanıklılık, yaşam kalitesi, algılanan stres, pandemi ilişkili stres

Abstract:
Aim: Psychological resilience defines as the ability to adapt successfully to difficulties and includes protective factors. Treatment of bipolar disorder (BPD) patients, it is important not only to symptomatic remission, but also to improve the quality of life, which describes the subjective well-being of the individual. The aim of this study was; firstly, the comparison of psychological resilience, quality of life, pandemic-related stress levels and perceived stress of bipolar disorder type I and type II (BPD-I and BPD-II) patients in the euthymic period with each other and with healthy controls furthermore, determining clinical and sociodemographic characteristics related to psychological resilience and quality of life in bipolar disorder patients; secondly, to investigate the effects of psychological resilience on quality of life in patients with bipolar disorder type I and II.
Method: 57 euthymic BPD patients and 43 healthy controls participated in the study. Structured Clinical Interview for DSM-5-Disorders (SCID-5-CV), sociodemographic and clinical data form, pandemic-related stress questionnaire, Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Young Mania Rating Scale (YMRS), Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) were applied to all participants. In addition, Resilience Scale for Adults (RSA), World Health Organization Quality of Life Scale-Short Form Turkish Version (WHOQOL-BREF-TR), Perceived Stress Scale-10 (PSS-10) and Life Events Checklist-5 (LEC-5) were applied to all participants.
Results: RSA total scores, physical and psychological quality of life scores were lower in BPD group compared to healthy individuals. When BPD-II group were compared with the BPD-I group, RSA total score was lower in the BPD-II group. Between BPD-II patients and BPD-I patients, when the age variable was controlled, it was observed that the mental quality of life domain was lower in the BPD-II group. There were no statistically significant differences perceived stress and pandemic-related stress scores between BPB and control group but these parameters were found to be statistically significantly higher in the BPD-II group than BPD-I. Physical exercise duration were significantly, positively correlated with psychological resilience in the BPD group. Illness duration, total number of depressive and total episodes were negatively correlated with physical, psychological and social quality of life domains in the BPD group. In the regression analysis, sociodemographic and clinical variables were controlled, it was found that resilience positively and statistically significantly predicted the physical, mental and social domains of quality of life in the BPD group.
Conclusion: Based on these findings, psychological resilience; even when subthreshold psychiatric symptoms, pandemic-related and general stress levels are controlled, statistically significantly predict quality of life in BPD patients. Considering that the quality of life of BPD patients in the euthymic period is lower than that of healthy controls, psychological resilience based interventions may play an important role in improving quality of life.
Key words: Bipolar disorder, psychological resilience, quality of life, perceived stress, pandemic-related stress