Osmanlı Devlet'inde hapishane kurumu: Kayseri hapishaneleri örneği (1861-1919)
Prison institution in the Ottoman Empire: An example of Kayseri prisons (1861-1919)
Yazar: AYŞE GÜRGENÇ
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA BAĞÇECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Hükümlüler = Convicts ; Kayseri = Kayseri ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sağlık sorunları = Health problems

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin mahbesten hapishane kurumuna geçişi ve asıl konumuz olan Kayseri sancak hapishanelerinin bir kuruma dönüştürülerek, yapılan değişiklikler sonrasında yaşanan sorunlar ele alınmıştır. Klasik dönemde Kayseri sancağında suç işleyen kişiler zindanlara, Kayseri kalesine, mahbeslere ve özellikle kadın suçlular imam evlerine cezalarını çekmek için hapsedilmiştir. Tanzimat dönemiyle beraber yeni reformlar yapılmış, bu reformlardan biri de mahbesten hapishane kurumuna geçilerek, hapishanelerin açılması olmuştur. Ceza sistemleri değiştirilmiş 1840-1851 ve 1858 kanunnameleri yürürlüğe girmiştir. Özellikle II. Abdülhamid döneminde hapishanelerle ilgili önemli ıslah çalışmaları yapılmıştır.
Hapishane sistemi içeresinde yaşanan sorunlar ıslah çalışmalarıyla belirli ölçüde giderilmeye çalışılmış ve yeni düzenlemeler yapılmıştır. Kayseri sancak hapishaneleri erkek, kadın ve çocuk hapishaneleri olmak üzere üç kısıma ayrılmış böylece mahkumlar arasında yaşanan karışıklıklar önlenmiştir. Zamanla hapishane binalarının yıpranması sağlık problemlerini beraberinde getirirken, salgın hastalıklar, açlık, bakımsızlık, havasızlık ve kapasite doluluğu mahkumların yaşam alanlarını kısıtlamış, ölüm oranlarını arttırmış ve sık sık firar olayları yaşanmasına neden olmuştur. Hapishane görevlilerinin, durumu devlet idaresine bildirmesiyle devlet tarafından hapishaneleri teftiş için yerli ve yabancı müfettişler gönderilmiştir. Raporlar neticesinde hapishane binaları onarılırken bazı durumlarda yeni hapishane binası kiralanmıştır. Devletin iç ve dış meselelerle uğraşması hapishane sorununa kalıcı çözümler üretmesinde etkili olamamıştır. 
Anahtar Kelimeler: Hapishane, Kayseri, mahkûm, sağlık, firar.

Abstract:
In this study, the problems experienced after the transition of the Ottoman Empire from the dungeon to prison institution and the changes made by the conversion of Kayseri province prisons, which is our main subject, into an institution, were discussed. In the classical period, people who committed crimes in the province of Kayseri were imprisoned in dungeons, Kayseri castle, dungeon, and especially women criminals in the houses of sect leader in order to serve their punishment. With the Reorganization period, new reforms were made, and one of these reforms was the establishment of prisons and the establishment of Prisons. The penal systems were amended by the laws of 1840-1851 and 1858. Especially II. During the reign of Abdulhamid, important correctional work was carried out on prisons.
The problems experienced within the prison system have been fixed to a certain extent by correctional efforts and new arrangements have been made. Kayseri province prisons were divided into three sections: men's, women's and children's prisons, thus preventing the confusion among the prisoners. Over time, the attrition of prison buildings brought health problems, while epidemics, starvation, lack of care, lack of air and capacity restricted the living quarters of prisoners, increased death rates and caused frequent desertions. Local and foreign inspectors were sent by the state to inspect prisons, with prison officials reporting the situation to the state administration. As a result of the reports, the prison buildings were repaired while in some cases the new prison building was rented out. The state's handling of internal and external issues has not been effective in producing permanent solutions to the prison problem.
Keywords: Prison, Kayseri, convict, health, jailbreak.