Seyitgazi'de geleneksel kent dokusunun incelenmesi: Çarşıiçi, Hamamyolu ve Eskişehir caddeleri sokak sağlıklaştırma önerisi
The examination of traditional urban texture in Seyitgazi; the street rehabilitation proposal for Carsiici, Eskisehir and Hamamyolu streets
Yazar: HATİCE ELMAS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL G. EKİMCİ
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geçmişten günümüze somut ve soyut öğeleri, yaşamsal ve kültürel değerleri barındıran tarihi kentler, kentsel alanlar ve çevreleri, bugün her toplumun kültürel değerlerinden kaynaklanan farklılıkların birer zenginlik olduğunu ve korunarak yaşamını sürdürmesi gerekliliğini göstermektedir. Seyitgazi ilçesi, Antik dönemden günümüze değin önemli bir merkezdir. Temel sivil, dini ve sosyal işlevlerin bir arada geliştiği ilçede anıtlar, korunması gerekli arkeolojik alanlar ve özgün kentsel dokusu ile sosyal, ekonomik ve kültürel olarak doğrudan ilişkili olan 'Cumhuriyet Meydanı, kent peyzajı ve kimliğinin algılanıp anlaşılmasında etkili olan en önemli düğüm noktası veya merkez /meydan olması çalışma alanı olarak seçilme nedenini oluşturur. II. Derece Arkeolojik Sit alanı içerisinde yer alan meydan ve çevresinde geleneksel sivil mimarlık yapılarının varlıklarını koruyarak bugüne gelmiş olmaları, fakat koruma adına herhangi bir çalışmanın yapılmamış olması geleneksel kent dokusunda kayıplara neden olmuştur. Bu nedenle kentsel mirasın kavranmasını, algılanmasını, yaşanmasını statik ve dinamik yönden etkileyen oluşumu ile Cumhuriyet Meydanı'nın çalışma alanı olmasını zaruri kılmıştır.

Bu kapsamda hazırlanan çalışmada, Seyitgazi ilçesinin tarihi zenginliği ve geleneksel mimari dokusu tanımlanarak, günümüze kadar gerçekleştirilen planlama ve koruma yaklaşımları incelenmiş, bu çalışmaların kentin tarihsel gelişimi ve çok katmanlı yapısı ve tarihi çevre ile uyumlu olup olmadığını belgelemek adına bölgenin koruma açısından yasal süreci irdelenmiştir. Ardından Seyitgazi'de tarihi çevredeki yerleşim alanında mevcut durumun değerlendirilmesi için analitik analizler geliştirilmiş, tarihi çevre içerisinde kalan kent mekânları, anıtsal ve geleneksel sivil mimarlık yapıları çevreleri ile birlikte incelenerek belgelenmiştir. Çalışma alanının fiziksel sorunları ve konfor durumları tespit edilerek tüm alana yönelik belgeleme ve tespit çalışmaları yapılmıştır. Yapılan tüm araştırmalarda elde edilen veriler ışığında Çarşıiçi, Hamamyolu ve Eskişehir caddelerinin geleneksel sivil mimari yapıları incelenerek yeni yapıların tarihi çevre ile uyumu hedeflenmiş ve "Sokak Sağlıklaştırma Projesi" hazırlanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Seyitgazi, Sokak sağlıklaştırma, Tarihi çevre, Kentsel arkeolojik sit, Cumhuriyet meydanı

Abstract:
From past to present, historical cities, urban areas and their environments that contain concrete and abstract elements, vital and cultural values show that today the differances arising from the cultural values of every society are the richneses and it is necessaty to be survived by protecting them. Seyitgazi district, has been an important center since ancient times. In the district where basic civil, religious and social functions develop together, Cumhuriyet Square, which is directly related to monuments, archaeological sites to be protected and its original urban texture, socially, economically and culturally, makes it the most important node or center/square that is effective in the perception and understanding of urban landscape and identity constitutes the reason for being chosen as the study area. The fact that traditional civil architectural structures have survived by preserving their existence in the square and its surroundings in the II. Degree Archeological Site area, but since no studies have been carried out for conservation caused losses in the traditional urban texture. For this reason, it has become a working area of Cumhuriyet Square with its formation, which affects the understanding, perception and living of the urban heritage in a static and dynamic way.

In the study prepared with this context, the historical richness of Seyitgazi district and the traditional architectural texture were defined. The planning and conservation approaches carried out to date have been examined and the legal process of the region in terms of conservation has been examined in order to document whether these studies are compatible with the historical development, multi-layered structure of the city and the historical environment. Afterwards, analytical analyzes were developed to evaluate the current situation of the settlements in Seyitgazi's historical environment, and the urban spaces, monumental and traditional civil architecture structures were examined and documented together with their surroundings. Physical problems and comfort conditions of the study area were identified, documentation and detection studies were conducted for the whole area. In line with the data obtained in all the researches, the traditional civil architectural structures of Çarşıiçi, Hamamyolu and Eskişehir streets were examined and the harmony of the new buildings with the historical environment was aimed and a "Street Rehabilitation Project" was prepared. Finally, a result-evaluation was made based on the findings obtained in the study area.

Keywords: Seyitgazi, Street rehabilitation, Historical environment, Urban arheological site, Cumhuriyet square