Fârâbî'nin medeniyet tasavvurunda felsefenin yeri
The place of philosophy in Fârâbî's conception of civilization
Yazar: ABDULKERİM AKINCI
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT MEÇİN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tezin konusu sistematik ve müstakil bir felsefi sistem geliştiren İslam filozoflarının ilklerinden biri olan Fârâbî'nin siyaset felsefesi alanında ortaya koyduğu medeniyet tasavvurunda felsefenin değerini ve önemini ele almaktadır. Fârâbî, özellikle siyaset alanında yazmış olduğu el-Medînetü'l-Fâzıla, es-Siyâsetü'l-Medeniyye ve Fusûlu'l-Medenî eserlerinde ideal bir toplum öngörür. Erdemli toplum düzeninden sorumlu olan bir ilk başkan (Reisü'l-Evvel) vardır. Fârâbî toplum yönetiminin yanı sıra eğitiminden de sorumlu baş koordinatör olan devlet başkanının belli nitelikleri taşıması gerektiğini ifade eder. Bu nitelikler içerisinde ilk başkanın filozof olması dikkat çekicidir. Fârâbî, felsefesinde filozof-kral şeklinde adlandırdığı bu kişi dünya ve ahiret mutluluğunu ile toplumun dirlik ve düzenliğini sağlayan ilk yöneticidir. Fârâbî'nin ideal erdemli toplumunda bilgelik niteliğine sahip ilk yöneticiyle felsefeye verdiği bu üstün konum tezin ana konusunu oluşturur. Bunu ele alırken İslam dünyasının ve düşüncesinin felsefeyle yeni tanışması bağlamında felsefenin kabulü ve konumu dikkat edeceğimiz ayrı bir husustur. Amacımız İslam dünyasında felsefenin konumlandırma problemi yaşandığı bir dönemde Fârâbî gibi öncü bir ismin medeniyet tasavvurunda bu probleme nasıl bir cevap verdiğini göstermektir. Nitekim Fârâbî'nin medeniyet tasavvurunda felsefeye verdiği seçkin konum önemli bir tavır olarak klasik dönemde İslam düşüncesinde felsefenin konumu da belirlemeye yardımcı olacaktır. Bu nedenle Fârâbî'nin kral-filozof yönetimindeki erdemli toplumdan din ve felsefeyi uzlaştırma çabasını da göstermeye çalıştık. Esasında Fârâbî'nin felsefe ve filozofa verdiği değer, din-felsefe ile peygamber-filozof ilişkisi gibi bir dizi problem üzerinden değerlendirilmesi gereken bir konudur. Bu bağlamda müstakil bir şekilde Fârâbî'nin medeniyet tasavvurunda felsefenin yerini tespit ederken bu problemleri de ele alıp literatüre mütevazı bir katkı sunmayı temenni ediyoruz.

Abstract:
The subject of this thesis is the value and underpinning of philosophy in the vision of civilization put forward in political chemistry by Fârâbî, one of the first Islamic philosophers who developed a systematic and independent system of salvation. Fârâbî envisions an ideal society, especially in his works on politics, el-Medînetü'l-Fâzıla, es-Siyâsetü'l-Medeniyye and Fusûlu'l-Medenî. There is a first president (Reisü'l-Evvel) who is responsible for the order of the virtuous society. Fârâbî refers to the carrying of certain qualities of the head of state, who is the chief coordinator responsible for the education of the society as well as its management. It is noteworthy that among these qualities, the first person to be a philosopher was. Fârâbî is the first ruler who ensures the happiness of this person, whom he famously calls the philosopher-king, in this world and the afterlife, and the direction and order of the society. This superior position that Fârâbî gives to philosophy and the first ruler with the quality of wisdom in the ideal virtuous society constitutes the main subject of the thesis. While discussing this, the acceptance and position of philosophy in the context of the Islamic world and thought's new introduction to philosophy is a separate issue that we will pay attention to. Our aim is to give an answer to this problem in the civilization vision of a leader like Fârâbî, at a time when philosophy in the Islamic world was experiencing the problem of its lifetime. As a matter of fact, the distinguished position that Fârâbî gave to philosophy in his vision of civilization will, as an important behavior, help determine the position of philosophy in Islamic thought in the classical period. For this reason, we also tried to show Fârâbî's effort to reconcile religion and philosophy in the virtuous society under the rule of the king-philosopher. In fact, the value that Fârâbî gives to philosophy and the philosopher should be evaluated through a series of problems such as the relationship between religion-philosophy and prophet-philosopher. In this context, while independently determining the place of philosophy in Fârâbî's vision of civilization, we hope to address these problems and make a modest contribution to literature.