Erzurum türkülerindeki kuş motiflerinin ezgi yönlendirmesi üzerine bir çözümleme
A analysis on the melodic direction of bird motifs in Erzurum folk songs
Yazar: ORHAN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ KAHYAOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Türk Müziği Çalışmaları Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Erzurum türkülerinde kullanılan kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi ifadelere müzikal olarak etkisini inceleyerek, bu motiflerin yerel özellikler ve kültürel bağlam üzerindeki katkılarını anlamayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Bu çalışmada, Erzurum türkülerinde yer alan kuş motifleri ezgi yönlendirmesi açısından incelenmiştir. Araştırma sürecinde betimsel tarama modeli kullanılarak, Türk Halk Müziği repertuvarındaki eserler ile konuya ilişkin literatür detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi tekniği uygulanmış ve kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi anlamları ile müzikal işlevleri yorumlanmıştır.
Bulgular: Bu bölümde, kuş motifleri bulunan 41 Erzurum türküsünün edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi bağlamlardaki işlevleri değerlendirilmiştir. Kuş motiflerinin ezgi yönlendirmesindeki etkileri detaylı analizlerle incelenmiş ve bulgular yorumlanarak sunulmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada, Erzurum türkülerinde yer alan kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi anlamları, ezgisel ve ritmik yapılarıyla birlikte incelenmiştir. Bülbül, kumru, güvercin ve turna motiflerinin ezgisel ifadeleri, kuşların doğadaki hareketleri ve sembolik anlamlarını yansıtan karakteristik müzikal ögelere rastlanmıştır. Anka gibi mitolojik motifler ise özellikle yeniden doğuş temasını yansıtan ezgisel yapılarla öne çıkmakta olup, anlam zenginliğine katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kuş Motifleri, Ezgi Yönlendirmesi, Erzurum Türküleri, Semiyolojik Çözümleme, Kültürel Anlam

Abstract:
Purpose: This study aims to understand the contribution of these motifs to local characteristics and cultural context by examining the musical effect of bird motifs used in Erzurum folk songs on literary, cultural, mythological, and religious-mystical expressions.
Method: In this study, bird motifs in Erzurum folk songs were examined in terms of melody direction. By using the descriptive scanning model during the research process, the works in the Turkish Folk Music repertoire and the literature on the subject were analyzed in detail. Content analysis technique was applied to evaluate the data and the literary, cultural, mythological, religious-mystical meanings and musical functions of bird motifs were interpreted.
Findings: In this section, the functions of 41 Erzurum folk songs with bird motifs in literary, cultural, mythological, and religious-mystical contexts are evaluated. The effects of bird motifs on melody direction were examined with detailed analysis and the findings were interpreted and presented.
Results: In this study, the literary, cultural, mythological, and religious-mystical meanings of bird motifs in Erzurum folk songs were examined together with their melodic and rhythmic structures. Melodic expressions of nightingale, dove, dove, and crane motifs, and characteristic musical elements reflecting the movements of birds in nature and their symbolic meanings were found. Mythological motifs such as the phoenix stand out with melodic structures that reflect the theme of rebirth, and it has been concluded that they contribute to the richness of meaning.
Keywords: Bird Motifs, Melodic Guidance, Erzurum Folk Songs, Semiological Analysis, Cultural Meaning.