Çok düşük frekanslı elektromanyetik alan maruziyetinin eritrosit yaşam süresi üzerine olası etkilerinin incelenmesi
Investigation of possible effects of extremely low frequency electromagnetic fields into erythrocyte lives
Yazar: SİNEM ELMAS
Danışman: PROF. DR. AHMET ZEYBEK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Son yıllarda yapılan çalışmalar elektromanyetik alanların (EMA) insan sağlığı üzerinde zararlı etkileri olabileceğini belirtmektedir. Günlük hayatta çok sık karşılaştığımız 50 Hz çok düşük frekanslı EMA'ların (ÇDF-EMA) insan sağlığına etkileri tartışmalıdır. Çalışmamızda 50 Hz ÇDF-EMA'nın, in vitro koşullarda, nükleusu ve organelleri bulunmayan ve bu nedenle dışardan gelebilecek herhangi zararlı bir etkiye karşı diğer vücut hücrelerine kıyasla nispeten daha çok duyarlı olan eritrositlerin yaşam ömrü üzerine etkisi araştırıldı. Sağlıklı gönüllülerden elde edilen tam kanlar 35 gün süresince 50 Hz, 0.3 mT ÇDF-EMA'a maruz bırakıldı. Bu süre sonunda kanlarda bulunan eritrositlerin sayısı, hematokrit değerleri ve yaşlanmanın bir göstergesi olan ozmotik frajiliteleri incelendi. 35 gün sonunda hem EMA maruziyetine bırakılan, hem de bırakılmayan kanların eritrositlerin sayısı ve hematokrit değerleri azalmışken ozmotik frajilliteleri artmıştır. Ancak iki grup arasında eritrosit sayısı ve hematokrit değerlerinin değişimi açısından bir istatistiksel fark yokken, EMA maruziyetine bırakılan eritrositlerde EMA maruziyetine bırakılmayan eritrositlere oranla ozmotik frajilitenin istatistiksel olarak anlamlı derecede daha az arttığı gözlenmiştir. Bu sonuçlar bize 50 Hz'lik ÇDF-EMA maruziyetinin eritrosit yaşam süresini in vitro koşullarda etkilemediğini, ancak, in vivo koşullarda ozmotik frajiliteyi azaltması nedeniyle eritrosit yaşam ömrünü uzatabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
In recent years, studies have indicated that electromagnetic fields (EMF) may have harmful effects on human health. The effects of the 50 Hz extremely low frequency EMF (ELF-EMF) that is often used in daily life, on the human health are still controversial. In our study, we investigated the effects of 50 Hz ELF-EMF on the life span of erythrocytes that have no nucleus and organelles, and therefore relatively more sensible compared to other cells in the body to any harmful effect may come from the outside, in vitro. Whole blood which obtained from healthy volunteers were exposed to 50 Hz, 0.3 mT ELF-EMF during 35 days. After this time, erythrocytes counts in blood, hematocrit value and their osmotic fragility that an indicator of aging has been examined. At the end of 35 days, in bloods of both EMF exposed group and Non-exposed group, while erythrocytes counts and the hematocrit values was decreased, osmotic fragility was increased. However, while there was no statistically significant changes in terms of the change rates of hematocrit values and erythrocyte counts between two groups, it is observed that the osmotic fragility of erytrocytes in EMF exposed group, significantly less reduced relatively the erytrocytes in Non-exposed group. These results make us think that 50 Hz ELF-EMF exposure doesn't effect the life span of erythrocytes in vitro, but, may extend erythrocytes' life cycles due to reduction of the osmotic fragility of the erythrocytes in vivo conditions.