Hemodiyaliz hastalarında egzersiz engellerinin belirlenmesi
Determination of exercise barriers in hemodialysis patients
Yazar: MUHAMMED ENİS AKKOYUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFÜNAZ ÖZER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diyaliz = Dialysis ; Egzersiz = Exercise ; Engellenme = Frustration ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Bu çalışma hemodiyaliz uygulanan hastalarda egzersiz engelleri ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan bu araştırma, İstanbul'da Avrupa yakasında bulunan 2 Diyaliz Merkezi'nde Aralık 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında 200 (%95 katılım) heomodiyaliz hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, 'Modifiye Charlson Komorbidite İndeksi'(MCKİ), 'Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi' (IPAQ) ve 'Diyaliz Hastalarında Egzersiz Yararları/Engelleri Ölçeği' (DPEBBS) ile yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Hastaların, yaş ortalaması 57,52±16,42 olup hemodiyaliz yıl ortalaması 5,72±4,33'dir. Hastaların %61'i erkek, %77'i evli, %28'i ilkokul mezunu, %62'si çalışmamaktadır. Hastaların, %86,5'inin farklı kronik hastalıkları bulunduğu, %27,5'i sigara kullandığı, %10'u düzenli egzersiz yaptığı ve %35,5'nin fazla kilolu olduğu tespit edilmiştir. %43,2'sinin egzersiz yapmak istemediği, %21,4'ü egzersiz konusunda sağlık personelinin bilgi vermediği ve %10,9'u egzersiz yapacak alanı olmadığı için egzersiz yapmadığı belirlenmiştir. Hastaların IPAQ, MET toplam puan ortalaması 1601,4±1171,98 olarak belirlenmiştir. Haftalık MET toplam puanına göre hastaların %15'i inaktif, %78'i minimal aktif ve %7'si ise yeterince aktiftir. Hastaların MCKİ puan ortalaması 6,54±5,04 bulunmuştur. DPEBBS toplam puan ortalaması 62,09±9,28 bulunmuştur. Cinsiyet, eğitim durumu, çalışma durumu, sigara içme, aktivite durumu ve düzenli egzersiz yapma durumlarına göre DPEBBS ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Yaş, diyaliz süresi ve MCKİ ile DPEBBS arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak, hemodiyaliz hastaların egzersiz yararları algısının orta düzeyde, fiziksel aktivite düzeylerinin yeterli olmadığı görülmüştür. Erkekler, üniversite mezunları, tam zamanlı çalışanlar, yeterli aktif olanlar, genç yaşta olanlar, diyaliz süresi az olanlar ve komorbititesi az olan hastalar egzersizin yararlı olduğunu düşünmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine exercise limitations and affecting factors in patients undergoing hemodialysis. This descriptive and cross-sectional study was carried out with patients receiving hemodialysis treatment in 2 Dialysis Centers on the European side of Istanbul and 200 patients (95% participation) between December 2020 and February 2021. Research data were collected through face-to-face interviews with Introductory Information Form, Modified Charlson Comorbidity Index (MCKI), International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), and Exercise Benefits/Barriers Scale for Dialysis Patients (DPEBBS). The mean age of the patients was 57.52±16.42 years and the mean hemodialysis year was 5.72±4.33. 61% of the patients were male, 77% were married, 28% were primary school graduated and 62% were unemployed. It was determined that 86.5% of the patients had different chronic diseases, 27.5% smoked, 10% regularly exercised, and 35.5% were overweight. It was determined that 43.2% did not want to exercise, 21.4% did not give information about exercise, and 10.9% did not exercise because they did not have an area to exercise. The IPAQ, MET total score average of the patients was determined as 1601.4±1171.98. Based on the weekly MET total scores; 15% of patients were inactive, 78% minimally active and 7% sufficiently active. The mean MCKI score of the patients was found to be 6.54±5.04. DPEBBS total score average was 62.09±9.28. DPEBBS average scores show statistically significant differences according to gender, educational status, employment status, smoking, activity and regular exercise status. A negative and significant correlation was found between age, dialysis time and MCKI and DPEBBS. As a result, it was seen that the perception of exercise benefits of hemodialysis patients was moderate, and their physical activity levels were not sufficient.
Exercise is thought to be beneficial in patients who men, university graduates, full-time workers, those who are active enough, those at a young age, those with short dialysis time and patients with low comorbidity.