Tanacetum armenum (DC) SCH. BIP. bitkisinin kimyasal kompozisyonu ve biyolojik aktiviteleri
Chemical composition and biological activity of tanacetumarmenum (DC) SCH. BİP
Yazar: KEVSER AYÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. GÜLMİRA ÖZEK
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitki özütü = Plant extract ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fitokimya = Phytochemical ; Tanacetum armenum = Tanacetum armenum ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde yetişen Tanacetum armenum (DC) Sch. Bip. bitkisi
üzerinde fitokimyasal ve biyolojik aktivite taramaları gerçekleştirilmiştir. Bitkinin 
uçucu yağı (TAUY), n-hegzanlı, metanollü ve sulu ekstreleri (TAHE, TAME, TASE) 
ve metillenmiş sabit yağ asitleri elde edilmiştir. TAUY ve yağ asitlerinin kimyasal 
kompozisyonları GC-FID/MS ile incelenmiştir. Major uçucu bileşikler olarak kafur 
(%48.3), borneol (%13.6) ve γ-ödesmol (%13.5) tespit edilmiştir. Yağ asitleri profilinde 
palmitik (%43.8), nonadekanoik (%18.3), linoleik (%10.9), araşidik (%7.8) ve linolenik 
(%4.8) asitleri tespit edilmiştir. Uçucu yağ ve ekstrelerin antioksidan aktiviteleri TEAC
(Troloksa eşdeğer antioksidan kapasite), DPPH (difenil pikrilhidrazil), β-Karoten 
soldurma ve ORAC (oksijen radikal absorbans kapasitesi) testleri ile değerlendirilmiştir. 
TAME, TASE ve TAUY önemli derecede antioksidan aktivite göstermiştir. GC/MS ve 
LC/MS ile kombine biyootografik yöntemlerle antioksidan aktiviteden sorumlu 
bileşiklerin 3,5-dikafeoilkuinik asit, luteolin glukozit, 5-kafeoilkuinik asit, ikarisid b5, 
luteolin, kafur, 1,8-sineol ve borneol olduğu tespit edilmiştir. Ekstrelerde toplam fenol 
ve flavonoit miktarları değerlendirilip en yüksek değerler TASE ve TAME'de 
saptanmıştır. Antidiyabetik potansiyelin tespiti için α-amilaz enzimini inhibe etme etkisi 
incelenmiştir. En yüksek inhibisyon değerleri TAME (İnh % 33.92) ve TAHE'de (İnh 
% 33.84) saptanmıştır. Antimikrobiyal araştırmaların sonucunda TAUY'nın B. subtilis, 
K. aerogenes ve Candida türlerine karşı etkili olduğu tespit edilmiştir. TAHE'nin Gram 
(+) ve (-) suşlara karşı aktivite gösteren en etkili ekstre olduğu tespit edilmiştir. Bununla 
birlikte, ekstrelerin, standart antimiktobiyal ajanlara kıyasla suşlara karşı zayıf bir 
şekilde etkili olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, comprehensive phytochemical studies and screening of biological 
activities of Tanacetum armenum (DC) Sch. Bip have been carried out. For this purpose 
the essential oil (TAUY), n-hexane, methanol and water extracts (TAHE, TAME, 
TASE) and the fatty acids were obtained. The chemical compositions of TAUY and 
fatty acids were investigated by GC-FID/MS technique. Camphor (48.3%), borneol 
(13.6%) and γ-eudesmol (13.5%) were determined as major volatile compounds. 
Palmitic (43.8%), nonadecanoic (18.3%), linoleic (10.9%), arachidic (7.8%) and 
linolenic (4.8%) acids were found in the fatty acids profile. Antioxidant activities
evaluated by TEAC, DPPH, β-Carotene bleaching and ORAC tests. TAME, TASE and 
TAUY demonstrated significant antioxidant activity. The compounds responsible for 
antioxidant activity were determined by bioautography method in combination with LCMS/MS and GC/MS as 3,5-dicaffeoylquinic acid, luteolin glucoside, 5-dicaffeoylquinic 
acid, icariside 5b, luteolin, camphor, 1,8-cineole and borneol. The highest values of total 
phenol and flavonoid contents of the extracts were found in TASE and TAME. In order 
to determine the anti-diabetic potential the inhibitory effect on α-amylase enzyme was 
tested. Highest inhibition values were found in TAME (Inh 33.92%) and TAHE (Inh 
33.84%). As a result of antimicrobial studies, it has been determined that TAUY is 
effective against B. subtilis, K. aerogenes and Candida species. TAHE has been found 
to be the most effective extract showing activity against Gram (+) and (-) strains. 
Although, it has been observed that the extracts are weakly effective against the strains 
compared to the standard antimicrobial agents.