Şiddetli obsesif kompulsif bozuklukta üstbilişsel özelliklerin psikososyal işlevsellik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of metacognitive features on psychosocial functioning and quality of life in severe obsessive-compulsive disorder
Yazar: MÜCAHİT ÖZYOLCU
Danışman: PROF. DR. CANA  AKSOY POYRAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇLAR: Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), çoğu zaman kronik seyreden
bireyin sosyal ve mesleki işlevselliğinde bozulmaya yol açan bir hastalıktır. OKB'de
yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik üzerine etki eden en önemli faktörler
komorbidite ve hastalığın şiddetidir. Son yıllarda önemi artan üstbilişlerin ise
hastalığın oluşumu, sürdürülmesi ve prognozunda önemli bir yeri olduğu
düşünülmektedir. OKB'de üstbilişsel özelliklerin yaşam kalitesiyle ilişkisi üzerine çok
az sayıda çalışma bulunmaktadır. Şiddetli OKB'de üstbilişsel özelliklerin yaşam
kalitesi ve psikososyal işlevsellik üzerine etkisi araştırılmamış bir konudur.
Çalışmamızın amacı üstbilişlerin şiddetli OKB'de yaşam kalitesi ve psikososyal
işlevsellik düzeyine etkisini araştırarak tedavide daha bütüncül yaklaşımların
geliştirilmesi olup literatüre katkı sağlamaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza şiddetli OKB'si olan 50 hasta ve 50 sağlıklı
kontrol dahil edilmiştir. Çalışma kriterlerini sağlayan katılımcılara: Sosyodemografik
ve Klinik Veri Formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (Y-BOCS) ve
Belirti Kontrol Listesi, Üstbiliş Ölçeği-30, Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği,
Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği-Kısa Formu, Hamilton Depresyon Ölçeği,
Beck Anksiyete Ölçeği uygulandı. Gerekli olan istatistiksel yöntemlerle hasta ve
sağlıklı kontrol grubu karşılaştırdı.
BULGULAR: Şiddetli OKB'de üstbilişsel toplam puan kontrol grubuna göre daha
yüksek, yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik puanları ise daha düşük bulundu.
Vaka grubunda üstbiliş toplam puanı arttıkça yaşama kalitesi ve psikososyal işlevsellik
puanı azalmakta, hastalığın şiddeti ise artmaktaydı. Psikososyal işlevsellik ile
depresyon, anksiyete, üstbiliş, Y-BOCS toplam arasında anlamlı düzeyde korelasyon
saptanmıştır. Psikososyal işlevsellik üzerine çok değişkenli lineer regresyon analizi
yapıldığında sadece depresyon OKB'de psikososyal işlevsellik düzeyini
öngörmekteydi. SONUÇ: Kontrol ve vaka grubu arasında üstbiliş, yaşam kalitesi ve psikososyal
işlevsellik özellikleri arasında önemli farklılıklar vardır. Vaka grubunda yer alan OKB
hastalarında, yaşam kalitesi ve psikososyal işlevselliğin azalması üstbiliş özelliklerle
ilişkilidir. Çalışmamızda çok değişkenli lineer regresyonda, depresyonun psikososyal
işlevselliğe anlamlı bir etkisinin olduğu bulundu. OKB hastalarında depresyon ve
üstbilişsel özelliklere yönelik tedaviler, hastalarda yaşam kalitesi ve psikososyal
işlevselliği artırabilir. Şiddetli OKB'de yaşam kalitesi ve psikososyal işlevselliğin
artırılmasında, depresyon ve üstbilişsel özelliklerin anlaşılması için daha büyük
örneklem ve daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar sözcükler: Üstbiliş, obsesif kompulsif bozukluk, yaşam kalitesi, psikososyal
işlevsellik

Abstract:
AIMS: Obsessive Compulsive Disorder (OCD) is a chronic disorder that often leads
to impairment in the social and occupational functioning of the individual. The most
important factors affecting quality of life and psychosocial functioning in OCD are
comorbidity and severity of the disorder. Metacognitions, which have increased in
importance in recent years, are thought to have an important role in the formation,
maintenance and prognosis of the disease. There are very few studies on the
relationship between metacognitive features and quality of life in OCD. The effect of
metacognitive features on quality of life and psychosocial functioning in severe OCD
has not been investigated. The aim of our study is to contribute to the literature by
investigating the effect of metacognitions on quality of life and psychosocial
functioning in severe OCD and to develop more holistic approaches in treatment.
MATERIALS AND METHODS: Fifty patients with severe OCD and 50 healthy
controls were included in our study. Sociodemographic and Clinical Data Form, Yale-
Brown Obsession Compulsion Scale (Y-BOCS) and Symptom Checklist,
Metacognition Scale-30, Individual and Social Performance Scale, World Health
Organization Quality of Life Scale-Short Form, Hamilton Depression Scale, Beck
Anxiety Scale were applied to the participants who met the study criteria. Patients and
healthy control group were compared with the necessary statistical methods.
RESULTS: In severe OCD, the total metacognitive score was higher and quality of
life and psychosocial functioning scores were lower compared to the control group. As
the total metacognitive score increased in the case group, the quality of life and
psychosocial functioning scores decreased and the severity of the disease increased.
There was a significant correlation between psychosocial functioning and depression,
anxiety, metacognition and Y-BOCS total. When multivariate linear regression
analysis was performed on psychosocial functioning, only depression predicted the
level of psychosocial functioning in OCD. CONCLUSIONS: There are significant differences in metacognition, quality of life
and psychosocial functioning between the control and case groups. In OCD patients in
the case group, the decrease in quality of life and psychosocial functioning is
associated with metacognitive features. In our study, multivariate linear regression
showed that depression had a significant effect on psychosocial functioning.
Treatments for depression and metacognitive features in OCD patients may improve
quality of life and psychosocial functioning. Larger samples and more studies are
needed to understand depression and metacognitive features in improving quality of
life and psychosocial functioning in severe OCD.
Keywords: Metacognition, obsessive-compulsive disorder, quality of life,
psychosocial functioning