Dava takip yetkisi
Right to take legal action
Yazar: BUSE DİŞEL
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET ÖZEKES
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Davaya vekalet ehliyeti = Paralegal qualification ; Takip = Stalke ; Türk özel hukuku = Turkish private law ; Yargı yetkisi = Juristiction ; Yetki = Authority ; Özel hukuk = Private law

Özet:
Dava takip yetkisi, bir kimsenin bir davayı kendi adına, davanın tarafı olarak takip edebilmesidir. Dava takip yetkisi, kendi hakkını dava takip yetkisi ile başkasının hakkını dava takip yetkisi olarak ikiye ayrılır. Kendi hakkını dava takip yetkisi, hak sahibinin maddî hukuktaki tasarruf yetkisinin usûl hukukundaki görünümüdür. Asıl önemli ve tartışmalı olan dava takip yetkisinin özel hali, yani başkasının hakkını dava takip yetkisidir. Bu halde dava takip yetkilisi, maddî hukuk bakımından hak sahibi veya yükümlü olmamasına rağmen, başkasının hukukî ilişkisi hakkında bir davayı kendi adına taraf olarak yürütür. 
Başkasının hakkını dava takip yetkisi kullanıldığında, dava takip yetkilisi, hak sahibi/yükümlü ile karşı taraf arasında üçlü bir ilişki ortaya çıkar. Davanın tarafları dava takip yetkilisi ile karşı taraftır, bunlar arasında usûlî bir ilişki vardır. Hak sahibi ile karşı taraf arasında davaya konu olan maddî hukuk ilişkisi bulunur. Dava takip yetkilisi ile hak sahibi/yükümlüsü arasında da -başkasının hakkı için dava takip yetkisinin kullanılmasını meşrulaştıran- bir iç ilişki vardır. 
Hak sahibinin değil de dava takip yetkilisinin davanın tarafı olmasının medenî usûl hukukunda ortaya çıkardığı birtakım usûlî sorunlar vardır. Bu çalışma kapsamında da özellikle başkasının hakkını dava takip yetkisinin meydana getirdiği usûl hukukuna ilişkin önemli sonuçlar incelenmiştir. Bunlardan en önemli olanları, kesin hüküm etkisi ve derdestliktir. Başkasının hakkını dava takip yetkisi, kanunî bir temel dayanır. Hukukumuzda da çeşitli kanunlarda hak sahibi olmayan kimselere dava takip yetkisi tanıyan düzenlemeler mevcuttur. Çalışmamızda, hukukumuzdaki başkasının hakkını dava takip yetkisinin uygulama halleri de tespit edilmeye ve özellik gösteren yönleri açıklanmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Dava Takip Yetkisi, Kendi Hakkını Dava Takip Yetkisi, Başkasının Hakkını Dava Takip Yetkisi.

Abstract:
Right to take legal action is a right that a person can litigate in his/her own name as a party. There are two types of right to take legal action;(i) litigation in one's own name and behalf, (ii) representative action. In procedural law, litigation in one's own name and behalf is basically an equivalent of rightholder's power of disposition in substantive law. Representative action which is an exclusive status of right to take a legal action is more important and problematic. In this case, nominal party who is not a rightholder or obligant but still he/she takes an action in his/her own name.
	When a representative action occurs a tripartite relation is established between rightholder/obligant, nominal party and opposite party. In representative action parties are nominal party and opposite party, connected with procedural relation. Between nominal party and rightholder/obligant there is an internal relation which legitimate for the nominal party to take an action in rightholder's behalf.
Representative action creates numbers of problems in procedural law. In this study fundamental consequences of these problems are examined. Two of these fundamental consequences are lis pendence and res judicata. Representative action grounds on a statutory provision. In Turkish law there are numbers of provisions for representative action. In this study, we tried to determine the implemetations of representative action and to examine its characteristics. 
Keywords: Right to take legal action, litigation in one's own name and behalf, representative action.