Muharrem b. Muhammed ez-Zîlî es-Sivâsî'nin "Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan" adlı eseri (Giriş-inceleme-metin-tıpkıbasım)
Muharrem b. Muhammed ez-Zîlî es-Sivâsî's "Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan" (Introduction- review-text-facsimile)
Yazar: NOOR KHALID IBRAHIM
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA KARADAVUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Ebu Hanife = Ebu Hanife ; Ebu Yusuf = Ebu Yusuf ; Menakıbname = Menagip ; Muhammed b. Hasan = Muhammed b. Hasan ; Muharrem ez-Zili = Muharrem ez-Zili

Özet:
Menakıbnâmeler, velilerin hayatını, olağanüstülüklerini ve ahlakı değerlerini ihtiva eden eserlerdir. Başta sözlü halk ürünleri olan menkıbelerin yazıya aktarılıp bir araya getirilmesiyle meydana gelen bu eserler hem halk bilimi ürünleri hem de yazıldığı dilin özelliklerini taşıması bakımından oldukça önemlidir.
Allah dostu velilerin inanç ve öğreti temelli olan menkıbelerinde, gerçekleşmesi olağanüstü özellik gerektiren olaylara inandırıcı bir nitelik kazandırır. Bu menkıbelerde geçen kerâmetlere koşulsuz inanan insanlar, velilere hayattayken olduğu gibi öldükten sonra da saygı ve sevgi gösterirler. Çünkü velilerin öldükten sonra da kerâmetlerinin sürdüğü inancına hakimler. Dolaysıyla Allah'a ulaşmada ve dileklerinin gerçekleşmesi için velilere gösterdikleri saygı aynı şekilde türbelerine de gösterilmektedir.  Biz de tercüme ettiğimiz eserde, veli Ebû Hanife'nin gösterdiği kerâmetleri içeren menkıbelere yer verdik.
Tezimizin konusu olan bu çalışmada dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde "Konu, Amaç, Kapsam ve Yöntem" başlıkları altında araştırmayla ilgili genel bilgiler verilmiş ve çalışmanın yol haritası çizilmiştir. Birinci bölümde "Tasavvuf Kavramı, Menkıbe Kavramı ve Doğuşu, Veli-Evliya Kavramı, Kült ve Veli Kültü Kavramı, Kerâmet, Motif ve Kerâmet Motifi Kavramı" araştırmanın temel kavramı hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde, (ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümler) Muharrem b. Muhammed ez-Zîlî es-Sivâsî'nin hayatı, konu olan eserimiz Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan'ın inceleme, eserdeki menkıbeler ve tespit edilen kerâmet motiflerini göstererek detaylı bir şekilde bilgi verilmiştir. Akabinde metin bölümü, Arap alfabesiyle ve Arapça olarak kaleme alınan yazma eserin, Türk diline tercümesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın tıpkıbasım bölümü ise tercüme ettiğimiz Türkçe bölümüyle karşılaştırılabilmesi için, 39 varaktan oluşan nüshanın tıpkıbasımı verilmiştir.
Çalışmanın sonuç bölümünde, Ankara Milli Yazmalar Kütüphanesi'nden temin edilen "06 Mil Yz A 7911/1" demirbaş numaralı yazma eserin (Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan) tarafımızca Arapçadan Türkçeye, Türkiye Türkçesi dil kuralları çerçevesinde tercüme ediliş yöntem ve aşamaları ile bu eserde bulunan ve çalışmamızın ana gövdesini oluşturan "kerâmet motifi" unsurlarını örnekleriyle neşrettik.

Anahtar Kelimeler: Menkıbe, Kerâmet, Veli, Ebû Hanife, Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan

Abstract:
Legends are works that contain the lives of saints, their extraordinary and moral values. These works, which were created by transferring the legends, which are oral folk works, into writing and bringing them together, are very important in terms of both the works of folklore and the characteristics of the language in which they were written.
In the legends of the saints who are friends of Allah, which are based on beliefs and doctrines, events that require extraordinary realizations have a convincing quality. People who unconditionally believe in the miracles in these legends show respect and love to their saints after they die, as well as when they were alive. Because they believe that the saints miracles continue after they die. Therefore, the respect they show to the saints in reaching God and for the fulfillment of their wishes is also shown to their shrines. In the works that we translated, we have included the epigraphs including the miracles shown by the saint Abu Hanife.
This study, which is the subject of our thesis, consists of four main chapters. In the introduction section, general information about the research has been given under the headings of "Subject, Purpose, Scope and Method" and the road map of the study has been drawn. In the first chapter, "The Concept of Sufism, The Concept of legends and Its Birth, The Concept of saints, The Concept of worship (Believe) and saints' worship (saint Believe), The Concept of Miracle, Motif and Miracle Motif" has been given information about the basic concept of the research. In the review section (the second, third and fourth chapters), the life of Muharrem b. Muhammed ez-Zîlî es-Sivâsî, our subject work Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan has been given detailed information by showing the examination, legends in the work and the identified miracle motifs. Subsequently, the transcript part was written in Arabic language and in Arabic alphabet which was translated into Turkish language. A facsimile of the original transcript of the study, which consists of 39 sheets, has been given so that it can be compared with the Turkish section we translated.
In the conclusion part of the study, the manuscript with the fixture number "06 Mil Yz A 7911/1" (Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan) obtained from the Ankara National Manuscripts Library was translated by us from Arabic to Turkish within the framework of the Turkish language rules standards. We have published with examples the methods and stages of its translation and the elements of the "miracle motif" that constitute the main body of our work.

Keywords: Legend, Mircale, Saint, Ebu Hanife, Menâkıb-ı Ebû Hanife ve Sahibeyhi Ebû Yusûf ve Muhammed b. Hasan