Adolesan tenis sporcularında enerji dengesi ve makro besin ögesi alımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of energy balance and macronutrient intakes in adoslescent tennis players
Yazar: FATMANUR GÜNEY
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN HÜSREV TURNAGÖL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports

Özet:
GÜNEY, F. Adölesan Tenis Sporcularında Enerji Dengesi ve Makro Besin Ögesi Alımlarının Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Spor Bilimleri ve Teknolojisi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2024. Bu çalışmanın amacı, adölesan tenis sporcularının dinlenme, antrenman, maç öncesi ve maç günlerinde enerji dengesi, kullanılabilir enerji düzeyi, vücut kompozisyonu ve makro besin ögesi alımlarını incelemektir. Çalışmaya 12-18 yaş arası 6 kız (14,43 ± 1,90 yıl) ve 8 erkek tenisçi (14,38 ± 1,88 yıl) dahil edilmiştir. Katılımcılardan hazırlık ve yarışma dönemlerini kapsayan iki laboratuvar ziyareti arasında (4 gün hazırlık ve 3 gün yarışma) besin tüketim ve fiziksel aktivite kayıtları alınmıştır. Dinlenik metabolik hız ölçümleri Quark CPET gaz değişim analizörü ile yapılmış ve vücut kompozisyonu çift enerjili x-ışını absorpsiyometrisi ile analiz edilmiştir. Kız tenisçilerin enerji alımları dinlenme günü ortalama 1443,49 ± 559,81 kkal; antrenman günü 1269,25 ± 264,26 kkal; maç öncesi gün 1400,01 ± 259,93 kkal ve maç günü 1779,12 ± 709,86 kkal'dır (p>0,05). Erkek tenisçilerin enerji alımları ise dinlenme günü 1716,19 ± 271,85 kkal; antrenman günü 1993,93 ± 696,75 kkal; maç öncesi gün 1982,89 ± 650,60 kkal ve maç günü 1864,04 ± 207,06 kkal'dir (p>0,05). Enerji harcamaları, kız tenisçilerde dinlenme günü 2212,25 ± 369,34 kkal; antrenman günü 2474,71 ± 345,81 kkal; maç öncesi gün 2648,86 ± 623,31 kkal ve maç günü 2909,18 ± 661,39 kkal'dir. (p>0,05). Erkek tenisçilerin enerji harcamaları dinlenme günü 2287,78 ± 464,02 kkal; antrenman günü 2656,09 ± 547,10 kkal; maç öncesi gün 2653,95 ± 406,35 kkal ve maç günü 2900,73 ± 502,39 kkal'dir (p<0,05). Her iki grup da negatif bulunan enerji dengesi, kızlarda dinlenme günü -768,76 ± 738,27 kkal, antrenman günü -985,60 ± 572,57 kkal, maç öncesi gün -1248,85 ± 401,93 kkal, maç günü -1130,05 kkal; erkeklerde ise dinlenme günü -571,59 ± 454,90 kkal, antrenman günü -616,87 ± 562,08 kkal, maç öncesi gün -671,06 ± 413,36 kkal, maç günü -1036,68 ± 518,36 kkal olarak hesaplanmıştır (p>0,05). Kullanılabilir enerji düzeyi, kız tenisçilerin %66,67'sinde 30 kkal/YVA kg/gün'den az, %16,67'sinde 30-44 kkal/YVA kg/gün aralığında ve %16,67'sinde 45 kkal/YVA kg/gün'den fazla bulunmuştur. Kullanılabilir enerji düzeyi, erkek tenisçilerin %50'sinde 30-44 kkal/YVA kg/gün arasında, %50'sinde ise 45 kkal/YVA kg/gün'den yüksek bulunmuştur. Yarışma dönemi ölçümlerinde, katılımcıların vücut ağırlıkları (51,37 ± 10,76 kg) ve boy uzunlukları (165,39 ± 11,19 cm) artış göstermiştir (Hazırlık döneminde vücut ağırlığı: 50,61 ± 11,62 kg; boy uzunluğu: 164,02 ± 11,50 cm) (p<0,05).  Vücut kompozisyonu değişkenleri incelendiğinde, kemik kütlesi, yağ kütlesi ve yağsız vücut kütlesinde anlamlı değişiklik bulunmamıştır (p>0,05). Makro besin ögesi alımlarında, kızların protein ve karbonhidrat alımları önerilerin altında kalırken, yağ alımları yüksek bulunmuştur. Erkeklerin protein alımları yeterli, karbonhidrat alımları düşük ve yağ alımları yüksektir. Sonuç olarak, adölesan tenisçilerde negatif enerji dengesi gözlemlenmiş, kızların düşük kullanılabilir enerji düzeyi nedeniyle erkeklerden daha yüksek risk altında olduğu belirlenmiştir. Optimal büyüme, performans gelişimi ve sağlık için adölesan tenisçilerin bireysel beslenme planlarının dikkatlice takip edilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Adölesan Tenisçi, Enerji Dengesi, Kullanılabilir Enerji, Vücut Kompozisyonu, Makro Besin Ögesi

Abstract:
GÜNEY, F. Evaluation of Energy Balance and Macronutrient Intake in Adolescent Tennis Players. Master's Thesis, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Sports Sciences and Technology Program, Ankara, 2024. The aim of this study is to examine the energy balance, energy availability, body composition, and macronutrient intake of adolescent tennis players during rest, training, pre-match, and match days. The study included 6 female (14.43 ± 1.90 years) and 8 male (14.38 ± 1.88 years) tennis players aged 12-18. Data were collected over two laboratory visits, spanning the preparation (4 days) and competition (3 days) periods, during which food intake and physical activity were recorded. Resting metabolic rate was measured using the Quark CPET gas exchange analyzer, and body composition was assessed by dual-energy X-ray absorptiometry. Energy intake for female players averaged 1443.49 ± 559.81 kcal on rest days, 1269.25 ± 264.26 kcal on training days, 1400.01 ± 259.93 kcal on pre-match days, and 1779.12 ± 709.86 kcal on match days (p>0,05). For male players, energy intake was 1716.19 ± 271.85 kcal on rest days, 1993.93 ± 696.75 kcal on training days, 1982.89 ± 650.60 kcal on pre-match days and 1864.04 ± 207.06 kcal on match days (p>0,05). Energy expenditure for female players was 2212.25 ± 369.34 kcal on rest days, 2474.71 ± 345.81 kcal on training days, 2648.86 ± 623.31 kcal on pre-match days and 2909.18 ± 661.39 kcal on match days (p>0,05). For male players, it was 2287.78 ± 464.02 kcal on rest days, 2656.09 ± 547.10 kcal on training days, 2653.95 ± 406.35 kcal on pre-match days and 2900.73 ± 502.39 kcal on match days (p<0,05). Both groups demonstrated negative energy balance values: for female players, -768.76 ± 738.27 kcal on rest days, -985.60 ± 572.57 kcal on training days, -1248.85 ± 401.93 kcal on pre-match days and -1130.05 kcal on match days; for male players, -571.59 ± 454.90 kcal on rest days, -616.87 ± 562.08 kcal on training days, -671.06 ± 413.36 kcal on pre-match days, and -1036.68 ± 518.36 kcal on match days (p>0,05). The energy availability was less than 30 kcal/kg/day in 66.67% of female tennis players, between 30 and 44 kcal/kg/day in 16.67%, and greater than 45 kcal/kg/day in 16.67%. Among male tennis players, the energy availability was between 30 and 44 kcal/kg/day in 50% and above 45 kcal/kg/day in the other 50%. Measurements during the competition period indicated slight increases in body weight (51.37 ± 10.76 kg) and height (165.39 ± 11.19 cm) compared to the preparation period (body weight: 50.61 ± 11.62 kg; height: 164.02 ± 11.50 cm) (p<0,05). Body composition analysis showed no significant changes in bone mass, fat mass, or lean body mass (p>0.05). Macronutrient intake analysis revealed that female players had inadequate protein and carbohydrate intake but exceeded the recommended fat intake. Male players had adequate protein intake, low carbohydrate intake, and high fat intake. In conclusion, a negative energy balance was observed in adolescent tennis players, with female players at a higher risk due to lower energy availability compared to males. Individualized nutritional plans for adolescent tennis players should be closely monitored to ensure optimal growth, performance, and health ourcomes.
Keywords: Adolescent Tennis Player, Energy Balance, Available Energy, Body Composition, Macronutrient