Öğrencilerin kendi kendine öğrenme ve yaşam boyu öğrenme ile öz yeterliklerinin incelenmesi: Karma yöntem araştırması
Investigation of students' self-learning and li̇felong learning and self-efficiency: A mixed method research
Yazar: MERVE GÜL MAZI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİL ARİF KIRKIÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, üniversite öğrencilerinin kendi kendine öğrenme ile ilgili ihtiyaçlarının ve algılarının neler olduğunun belirlenmesi; ikinci aşamada, üniversite öğrencilerine yönelik kendi kendine öğrenme ölçeğinin geliştirilmesi; üçüncü aşamada, kendi kendine öğrenme ölçeği, yaşam boyu öğrenme ölçeği ve genel özyeterlilik ölçeği arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca belirtilen ölçeklerin kişisel bilgi formu doğrultusunda, çeşitli değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin kendi kendine öğrenme becerisi, yaşam boyu öğrenme becerisi ve öz yeterlikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın bütün verileri İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinde öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerinden elde edilmiştir.  Araştırmada karma yöntem araştırması desenlerinden keşfedici ardışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, literatür taraması yapılmış ve üniversite öğrencilerine yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Bu aşama nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik araştırma modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 21 lisans öğrencisi ile elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında "bilgilendirilmiş gönüllü olur formu" ve "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, üniversite öğrencilerine yönelik "kendi kendine öğrenme ölçeği" geliştirilmiştir. Bu aşama nicel araştırma yöntemi ve betimsel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada ayrı ayrı veriler toplanmıştır. Araştırmanın pilot uygulamasına ilişkin araştırmanın verileri 29 üniversite öğrencisi ile elde edilmiştir.  Asıl uygulamanın açımlayıcı faktör analizine ilişkin araştırmanın verileri 370 üniversite öğrencisi ile elde edilmiştir.  Asıl uygulamanın doğrulayıcı faktör analizine ilişkin araştırmanın verileri 482 üniversite öğrencisi ile elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında "pilot uygulamaya ilişkin kişisel bilgi formu", "asıl uygulamaya ilişkin kişisel bilgi formu" ve "kendi kendine öğrenme ölçeği taslak maddeleri" kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde, AFA için IBM SPSS Statistics 22 paket programı, DFA için AMOS programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde kendi kendine öğrenme ölçeğinin geçerlik, güvenirlik, madde analizi ve kullanışlılık özellikleri incelenmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında, kendi kendine öğrenme ölçeği, yaşam boyu öğrenme ölçeği ve genel özyeterlilik ölçeği arasındaki ilişkilerin incelenmesi yapılmıştır. Ayrıca belirtilen ölçeklerin kişisel bilgi formu doğrultusunda, çeşitli değişkenler açısından farklılaşma durumu incelenmiştir. Bu aşama nicel araştırma yöntemi ve korelasyonel araştırma modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 1056 lisans öğrencisi ile elde edilmiştir.  Verilerin toplanmasında "kişisel bilgi formu", "kendi kendine öğrenme ölçeği", "yaşam boyu öğrenme ölçeği" ve "genel özyeterlilik ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS Statistics 22 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde; bağımsız grup t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ANOVA sonrası tamamlayıcı post-hoc analizi tekniklerinde LSD ve Games Howell çoklu karşılaştırma testleri, pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda: Araştırmanın nitel aşamasında; literatür taraması ve içerik analizi ile elde edilen maddeler sonucunda "bilişsel öz farkındalık, duyuşsal öz farkındalık, bilişsel öz yeterlik, duyuşsal öz yeterlik" isimleri altında dört tema olacak şekilde sınıflandırılmıştır. Araştırmanın ölçek geliştirme aşamasında; kendi kendine öğrenme ölçeği (KKÖ), 16 madde ve 2 alt ölçekten ["kendi kendine öğrenme farkındalığı (10 madde)" ve "kendi kendine öğrenme yeterliği (6 madde)"] oluşan bir ölçme aracı elde edilmiştir. KMO (0,929) ve Bartlett's Testi (3298,175) sonuçlarının faktör analizine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 16 maddenin toplam varyansın %58,796'sını açıkladığı ve bu miktarının yeterli olduğu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin uyum iyiliği testi sonuçlarına göre modelin verilerle uyumlu olduğu bulunmuştur. Kendi kendine öğrenme ölçeğinin güvenirlik analizleri sonucu belirlenen Cronbach Alfa katsayısı 0,896 olarak bulunmuştur. Araştırmanın nicel aşamasında; üniversite öğrencilerinin kendi kendine öğrenme ölçeği puanlarının; cinsiyet, öğrenim görülen sınıf düzeyi, sanat faaliyetiyle uğraşma değişkenlerine göre farklılaşmadığı; öğrenim görülen fakülte, AGNO puanı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, aile tutumu, genel olarak günlük ders çalışma süresi, spor faaliyetiyle uğraşma değişkenlerine göre farklılaştığı bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin yaşam boyu öğrenme ölçeği puanlarının; cinsiyet, öğrenim görülen sınıf düzeyi, öğrenim görülen fakülte, AGNO puanı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, aile tutumu, genel olarak günlük ders çalışma süresi değişkenlerine göre farklılaşmadığı; spor faaliyetiyle uğraşma, sanat faaliyetiyle uğraşma, değişkenlerine göre farklılaştığı bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin genel özyeterlilik ölçeği puanlarının; cinsiyet, öğrenim görülen sınıf düzeyi, AGNO puanı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, sanat faaliyetiyle uğraşma değişkenlerine göre farklılaşmadığı; öğrenim görülen fakülte, aile tutumu, genel olarak günlük ders çalışma süresi, spor faaliyetiyle uğraşma değişkenlerine göre farklılaştığı bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin kendi kendine öğrenme puanları, yaşam boyu öğrenme puanları ve genel özyeterlilik puanları arasındaki ikili korelasyonlarda pozitif yönde, orta seviyede bir ilişki gücü ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kendi kendine öğrenme ölçeği ve genel özyeterlilik ölçeği birlikte yaşam boyu öğrenme ölçeğini yordadığı; yaşam boyu öğrenme ölçeği ve genel özyeterlilik ölçeği birlikte kendi kendine öğrenme ölçeğini yordadığı bulunmuştur. Son olarak, araştırmadan elde edilen sonuçlar çerçevesinde uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research consists of three stages.  The first stage determined the needs and perceptions of university students regarding self-learning; the second stage was the development of a self-learning scale for university students; the third stage aimed to examine the relationships between the self-learning scale, lifelong learning scale, and general self-efficacy scale.  In addition, it was examined whether the specified scales differed in terms of various variables in line with the personal information form.  In line with these purposes, the research's primary purpose was to examine the relationships between university students' self-learning skills, lifelong learning skills, and self-efficacy.  All research data were obtained from university students at Istanbul Sabahattin Zaim University.  In the research, exploratory sequential design, one of the mixed method research designs, was used.  A literature review was done in the first stage of the research, and a semi-structured interview form was applied to university students.  This stage was carried out with qualitative and phenomenological research methods.  The data of the study were obtained from 21 undergraduate students.  "Informed, voluntary consent form" and "semi-structured interview form" were used to collect data.  The content analysis method was used in the analysis of the data.  In the second stage of the research, a "self-learning scale" was developed for university students.  This stage was carried out in the quantitative research method and descriptive survey model.  At this stage, separate data were collected.  The research data related to the pilot application of the research were obtained from 29 university students.  The research data on the exploratory factor analysis of the actual application were obtained from 370 university students.  The research data on confirmatory factor analysis of the actual application were obtained from 482 university students.  "Personal information form regarding the pilot application," "personal information form regarding the actual application," and "self-learning scale draft items" were used to collect data.  In the statistical analysis of the data, IBM SPSS Statistics 22 package program was used for EFA, and the AMOS program was used for CFA.  The data's validity, reliability, item analysis, and usefulness properties of the self-learning scale were examined. In the third stage of the research, the relationships between the self-learning scale, the lifelong learning scale, and the general self-efficacy scale were examined.  In addition, the differentiation status of the scales in terms of various variables was examined in line with the personal information form.  This stage was carried out with quantitative and correlational research methods.  The data of the study were obtained from 1056 undergraduate students.  "Personal information form," "self-learning scale," "lifelong learning scale," and "general self-efficacy scale" were used to collect data.  IBM SPSS Statistics 22 package program was used in the statistical analysis of the data.  In the data analysis, independent group t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), post-hoc analysis techniques, LSD and Games Howell multiple comparison tests, Pearson product-moment correlation analysis, and regression analysis were used.
In the qualitative research phase, the items obtained through literature review and content analysis were classified into four themes: "cognitive self-awareness, affective self-awareness, cognitive self-efficacy, and affective self-efficacy." In the scale development phase of the research, the self-learning scale (SLS), a measurement tool consisting of 16 items and two sub-scales ["self-learning awareness (10 items)" and "self-learning efficacy (6 items)"], was obtained.  It was concluded that the results of KMO (0.929) and Bartlett's Test (3298.175) were suitable for factor analysis.  It was concluded that 16 items explained 58.796% of the total variance, which was sufficient.  According to the goodness of fit test results, it was found that the model was compatible with the data.  The Cronbach Alpha coefficient, determined as a result of the reliability analysis of the self-learning scale, was found to be 0.896.  In the quantitative phase of the research, the self-learning scale scores of university students; did not differ according to gender, level of education, and engaging in art activities.  It was found that it differed according to the variables of the faculty attended, GPA score, mother's education level, father's education level, family attitude, daily study time in general, and engaging in sports activities.  Lifelong learning scale scores of university students did not differ according to the variables of gender, class level of education, faculty of education, GPA score, mother's education level, father's education level, family attitude, and generally the daily study time.  It was found that the variables differed according to the variables of dealing with sports and artistic activities.  University students' general self-efficacy scale scores did not differ according to gender, grade level of education, GPA score, mother's education level, father's education level, and dealing with artistic activities.  It was found that it differed according to the variables of the faculty attended, family attitude, daily study time in general, and engaging in sports activities.  It was found that there was a positive, moderate relationship strength and a statistically significant relationship in the bilateral correlations between university students' self-learning scores, lifelong learning scores, and general self-efficacy scores.  The self-learning scale and general self-efficacy scale predicted the lifelong learning scale; It was found that the lifelong learning scale and the general self-efficacy scale predicted the self-learning scale.  Finally, suggestions for practitioners and researchers were presented within the framework of the results obtained from the study.