Kadın olma'nın anlamının kadınların söylemindeki inşası ve bu inşayı yaparken kullanılan dilsel kaynaklar
Constructing the meaning of ?being a woman? in women?s discourses and the discoursive sources used when constructing it
Yazar: ELÇİN ELÇİ
Danışman: PROF. DR. SİBEL A. ARKONAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kadınlar = Women ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yaşayan kadınların söyleminde, ?kadın olma?nın anlamının söylemlerdeki inşasının, bu inşayı yaparken kullanılan açıklayıcı repertuarların, söylemlerin kadınlara sunduğu özne pozisyonlarının ve ideolojik ikilemlerin söylem analizi ile incelenmesidir.Çalışmanın katılımcılarını 26 yaş üstü 21 kadın oluşturmaktadır. Her söylem grubuyla olmak üzere 10 ayrı fokus grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Konuşmalar ses kayıt cihazıyla kaydedilmiş ve yazıya dökülerek söylem analizine tabi tutulmuştur.Konuşma metinlerinden `bedendeki kadın', `toplumdaki kadın' ve `gelecekteki kadın' olmak üzere üç açıklayıcı repertuar elde edilmiştir. Tespit edilen özne pozisyonları; `güçlü kadın', `ben ve benden olmayan diğer kadın' ve `bastırılan kadın' pozisyonlarıdır. Kadın olmanın anlamına dair ideolojik ikilemlerin `çalışan, eğitimli kadın / çocuğuna anne olan kadın', `kadın erkek eşittir / kadın ve erkek doğaları itibariyle eşit olamazlar', `kadın olmak güzel bir şey / kadın olmak kötü bir şey', `ipler kadının elinde / çaresiz kadınlar' olarak ortaya çıktığı görülmüştür.Bu çalışma, kadın olmanın kadınlar için ne demek olduğunun, toplumda var olan iç içe geçmiş söylemlerden doğru konuşulduğunu ve kadın olmaya dair anlamın yinelenen ortak üretimini ortaya koymuştur. Ancak, bu `ortak anlam' kadının statüsü konuşulduğunda çeşitlenmiştir. Kadın konumlandırmaları da bu çeşitlilik ve statü içerisinden yapılmıştır.Anahtar kelimeler: Kadın olmanın anlamı, açıklayıcı repertuarlar, özne pozisyonları, ideolojik ikilemler, söylem analizi.

Abstract:
The aim of this study is to examine through discourse analysis the construction of the meaning of being a woman in discourses of women living in Turkey, interpretative repertoires used when constructing it, subject positions that these discourses present to women and ideological dilemmas.Participants of the study consisted of 21 women over the age of 26. Ten different focus group interviews were held with each discourse group. Talks were recorded, then transcribed and evaluated through discourse analysis.Three interpretative repertoires, ?women in body?, ?women in society? and ?women in future?, were obtained from the speech texts. Determined subject positions were ?strong woman?, ?I and the other woman?, and ?repressed woman?. Ideological dilemmas about the meaning of ?being a woman? were ?working, educated woman / mother woman?, ?women and men are equal / women and men cannot be equal due to their natures?, ?it is good to be a woman / it is bad to be a woman? and ?women run the show / desperate women?.This study shows that what ?being a woman? means to women is talked through the nested discourses in the society and it reveals the reproduction of the meaning of being a woman. However, this common meaning has varied when talking about the status of the woman. The position of women has been determined by this variety and status.Keywords: The meaning of being a woman, interpretative repertoires, subject positions, ideological dilemmas, discourse analysis.