XVI. yüzyılda Osmanlı ve Babürlülerin gayr-i müslim politikaları
Non-muslim policies of the Ottomans and the Mughals in the 16th century
Yazar: HAFIZ AAMIR ALI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ HACIGÖKMEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Hindistan, Anadolu ve Avrupa coğrafyası he ne kadar birbirinden oldukça uzak olsa da, farklı dönemlerde bu bölgelerde kurulmuş Türk devletleri ve bu devletlerin hâkimiyetinde yaşayanların dini inanışları, yaşam tarzları, kendine has ortamları, kültür ve gelenekleri açısından farklı ve ortak yönleri bulunmaktadır. İslam'ın ortaya çıkışı ve XI. yüzyıldan itibaren Türk fetihlerinin bu iki bölgede yoğunlaşması, bu bölgelerin kaderini değiştirmekte oldukça etkili olmuştur. İnsanlık tarihinde ziraat, askeri faaliyetler, siyasi değişimler, bilimsel faaliyetler ve denizcilik alanında önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bunun yanı sıra dünya nüfusunun artması ve yeni dünyanın keşfi XVI. yüzyılda Osmanlıları ve Babürlüleri birçok açıdan etkilemiştir.  Bu durum XVII. yüzyıl dünyasında önemli sonuçlar doğurmuştur. İki devletinde Müslüman ve Türk olmalarına rağmen genel politikaları ve gayrimüslimlere karşı tutumlarında benzerlikler olduğu gibi farklılıklar da vardır. Bu devletlere özellikle gayrimüslim tebaalarıyla ilişikleri açısından bakıldığında uyguladıkları politika daha sonra kurulan devletler için örnek teşkil edebilecek mahiyettedir. 
Bu asırda, Osmanlılar ve Babürlü devletleri siyasî fetihler yapmakla yetinmeyip, gayrimüslim tebaasına verdiği hakları, tanıdığı dini ve dünyevi özgürlük, ortak ticarî ve ilmi faaliyetler açısından da oldukça yüksek bir seviyeye ulaşmışlardır. Gayrimüslim tebaa konusunda Osmanlı tebaası ehl-i kitap olması ve Babürlü tebaanın büyük kısmının pagan olması temel yapı olarak farklık göstermektedir. XVI. yüzyılda Babürlü devleti daha kuruluş dönemini yaşarken Osmanlı devleti ise en ihtişamlı dönemini yaşamaktadır. Bu yüzden bu iki devlet arasında karşılaştırma yapılması zor olsa bile oldukça dikkat çekici bir konudur. Bu çalışmada, Osmanlılar ve Babürlerin gayrimüslim tebaası ile olan ilişkileri ayrıntılı olarak ortaya konulmaya ve mukayese edilmeye çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Babürlüler, Osmanlılar, XVI. yüzyıl, Gayr-i Müslim, Politikaları.

Abstract:
Although Anatolia, Europe, and India are geographically quite far apart from one another, the Turkish states that have been established there over the years and the populations that have lived there have distinct and shared characteristics in terms of their religions, way of life, special environments, culture, and traditions. The advent of Islam and the concentration of Turkish conquests in these two territories starting in the 11th century had a significant impact on the course of these two regions' history. Important advancements have been made in the realms of agriculture, warfare, politics, science, and seafaring throughout the course of human history. The Ottomans and the Mughals were also significantly impacted by the growth in global population and the discovery of the New World in the 16th century.  The world of the 17th century was affected negatively by this circumstance. Despite the fact that both states were made up of Turks and Muslims, there were some common policies and attitudes regarding non-Muslims that were shared by both.  When we examine these governments, particularly in terms of their interactions with their non-Muslim citizens, the policies they adopted can be used as a model for states that were established later.
The Ottoman and Mughal governments achieved a very high level in this century in terms of the rights they accorded to their non-Muslim people, the religious and secular freedoms they acknowledged, and the shared commercial and scientific endeavors. These nations not only made political victories. In terms of non-Muslim subjects, there is a contrast in the fundamental structure, with the Ottoman subjects being people of the book and the bulk of the Mughal subjects being pagans. The Ottoman empire was at its most magnificent era when the Mughal state was still in its founding years in the 16th century. Because of this, it is pretty astonishing even if it is challenging to compare these two states. The relationship between the Ottomans and the Mughals and their non-Muslim people has been extensively compared and described in this research.
Keywords: Mughals, Ottomans, 16th century, Non-Muslim, Policies.