COVID-19 pandemisi döneminde tip-1 diyabetes mellitus tanısıyla takip edilen çocuklarda kaygı düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of anxiety level in children followed with type-1 diabetes mellitus during the COVID-19 pandemic
Yazar: ECEM KARAOKUR
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DERYA BULUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Pandemiler = Pandemics ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, T1DM tanısı ile takip edilen ve eşleştirilmiş sağlıklı çocukların Covid-19 pandemisi sırasındaki kaygı düzeylerinin ölçülmesi ve karşılaştırılması, çocukların ve ailelerinin sosyodemografik özellikleri, Covid-19 pandemisine ilişkin değişkenleri, T1DM tanısı olanların klinik özellikleri ve pandemi sırasında tıbbi takip ve tedavi durumlarının kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya T1DM tanısı ile takip edilen, geçirilmiş Covid-19 öyküsü olmayan, kaygı bozukluğu, psikotrop ilaç kullanımı ve zihinsel yetersizlik öyküsü olmayan 9-18 yaş arasındaki 100 çocuk, kontrol grubuna ise kronik hastalığı bulunmayan, geçirilmiş Covid-19 öyküsü olmayan, kaygı bozukluğu, psikotrop ilaç kullanımı ve zihinsel yetersizlik öyküsü olmayan 9-18 yaş arasındaki 100 çocuk alınmıştır. Çalışmaya katılan çocukların ebeveynlerine sosyodemografik bilgi formu, çocuklara ise yaş grubuna uygun olacak şekilde durumluk-sürekli kaygı envanteri (STAI) ve çocuklar için durumluk-sürekli kaygı envanteri (STAI-C) uygulanmıştır. T1DM tanısı olanların klinik takip ve tedavileri ile ilgili bilgileri hasta dosyalarından edinilmiştir. 
Bulgular: 9-12 yaş grubunda T1DM tanılı çocukların kontrol grubuna göre durumluk ve sürekli kaygı puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. 13-18 yaş T1DM grubundaki çocukların ekran başında daha fazla zaman geçirdikleri, aynı zamanda pandemi sırasında yüz yüze eğitime daha az katıldıkları bulunmuştur. Pandemi öncesinde ve pandemi sırasında ölçülen HbA1c değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışmaya katılan T1DM tanılı çocukların pandemi koşullarında metabolik kontrollerinin bozulmamış olduğu düşünülmüştür. T1DM grubunun durumluk kaygı puanları ile annede sigara kullanımı arasında anlamlı düzeyde korelasyon saptanmıştır. 
Sonuç: Diyabet hastalarında metabolik kontrolün sağlanması için insülin ve diğer medikal tedavilerin planlanması ve uygulanmasının yanında çocuk ve ailenin psikososyal sorunlarının ele alınması ve gereken müdahalelerin yapılması önem taşımaktadır. Pandeminin etkisiyle çocuk ve gençlerin sosyal izolasyon yaşamaları ve okula devam edememeleri, artmış ekran maruziyetinin neden olabileceği önlem alınması gereken riskler oluşturmuştur. Bu çalışmada da olduğu gibi genellikle hasta çocuk takibinden annelerin sorumlu olmasından dolayı, anneye ait stres ve kaygının çocukları da etkileyebileceği göz önüne alındığında, kronik hastalıkların takibinde annelerin de psikolojik desteğe ihtiyacı olabileceği akılda tutulmalı ve sonraki yapılacak çalışmalarda dikkate alınmalıdır.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to measure and compare the anxiety levels of followed with the diagnosis of T1DM and matched healthy children, and to examine the relationship between the sociodemographic characteristics of children and their families, the variables related to the Covid-19 pandemic, the clinical characteristics and medical follow-up and treatment status of those with T1DM and their anxiety levels during the Covid-19 pandemic.  
Materials and Methods: 100 children between the ages of 9-18, who were followed up with the diagnosis of T1DM, had no history of Covid-19, had no history of anxiety disorder, psychotropic drug use, and intellectual disability were included in the study. 100 children between the ages of 9-18, who do not have a chronic disease, no history of Covid-19, no history of anxiety disorder, use of psychotropic drugs, and intellectual disability, were included in the control group. The sociodemographic information form was applied to the parents of the children participating in the study, the state-trait anxiety inventory (STAI) and the state-trait anxiety inventory for the children (STAI-C) were applied to the children in accordance with the age group. Information about clinical follow-up and treatment of patients with T1DM was obtained from patient files.
Results: It was found that the state and trait anxiety scores of children diagnosed with T1DM in the 9-12 age group were significantly higher than the control group. It has been found that children in the 13-18 age group with T1DM spend more time in front of the screen, and also participate less in face-to-face education during the pandemic. There was no significant difference between the HbA1c values measured before and during the pandemic. It was thought that the metabolic controls of the children with the diagnosis of T1DM included in the study were not impaired in the pandemic conditions. A significant correlation was found between the state anxiety scores of the T1DM group and smoking in the mother.
Conclusion: In order to provide metabolic control in diabetic patients, it is important to plan and apply insulin and other medical treatments, as well as to address the psychosocial problems of the child and family and to make the necessary interventions. Due to the effect of the pandemic, the social isolation of children and young people and their inability to attend school have created risks that need to be taken precautions, which may be caused by increased screen exposure. Considering that maternal stress and anxiety may also affect children, since mothers are generally responsible for the follow-up of sick children, as in this study, it should be kept in mind that mothers may also need psychological support in the follow-up of chronic diseases and should be taken into account in future studies.