hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Dilin kökenine dair farklı yaklaşımlar
Different approaches to the origin of language
Yazar: MERYEM KENGER
Danışman: PROF. DR. İNAN KALAYCIOĞULLARI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Bilim Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu tezde, dilin kökenleri hususunda evrimsel yaklaşımlar ele alınıp bilimsel mahiyette geçerlilikleri ve uyarlanabilirlikleri kıyaslanmıştır. Bu hususta hem modern insanın kökeni hem de modern insanın dili üretmesinde itici güçlerin neler olduğu üzerinde durulmuştur. Charles Darwin'in ortaya koymuş olduğu ortak ataya dayanan soy ağacının dilin evrimine uyarlanması ışığında ve doğal seçilimin bir sonucu olarak dilin çeşitlenip nasıl metamorfoz geçirdiği ve günümüzde konuşulan dillerin, işaret dilleri de dâhil olmak üzere, nasıl şekillendiği tartışılmıştır. Dilin evrimsel süreç kapsamında spesifik karakteristik özelliklere sahip olmasına dair kanıtlar, betimleyici bir çerçevede aktarılarak açıklanmıştır. Sonuç olarak, başta primatlar üzerinde yapılan deneylerin niteliğinin derinleşmesi ve teknolojik gelişmelerin hızla artması bağlamında evrimsel yaklaşımın haklılığına dair bulgular karşılaştırmalı olarak incelenip ortaya konmuştur.

Abstract:
In this thesis, evolutionary approaches to the origins of language are examined, and their scientific validity and adaptability are compared. Regarding this, both the origin of modern humans and the driving forces in the creation of language by modern humans are discussed. In the context of the adaptation of Charles Darwin's genealogical tree based on common ancestry to the evolution of language and as a result of natural selection, it is analysed how language has diversified and metamorphosed and how the languages spoken today, including sign languages, have been shaped. Evidence that language has specific characteristics in the scope of the evolutionary process is explained in a descriptive framework. In conclusion, as a result of the rapid increase in technological developments and the deepening of the quality of the experiments carried out on primates, the findings on the validity of the evolutionary approach are comparatively analysed and demonstrated.
Derin öğrenme bazlı ileri görüntü tamamlama teknikleri
Advanced image completion techniques based on deep learning
Yazar: AHMET ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN EMRAH ; DOÇ. DR. HACER YALIM KELEŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Derin öğrenme = Deep learning ; Evrişimli sinir ağları = Convolutional neural networks

Özet:
Derin yapay sinir ağları son yıllarda birçok farklı problemde başarıyla kullanılmaktadır. 
Özellikle görüntü sınıflandırma problemlerindeki başarısı ile ön plana çıkan Evrişimli 
Sinir Ağları (Convolutional Neural Network (CNN)) ve gerçekçi görüntü üretme 
konusunda kullanılan Üretici Çekişmeli Ağlar (Generative Adversarial Network (GAN))
buna örnek olarak gösterilebilir.
Görüntü tamamlama, derin öğrenmenin kullanıldığı ve başarılı sonuçlar alınan bir diğer 
alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Özel olarak dış boyama probleminde, doldurulan 
kısım büyük olduğundan ve resmin dış kısmına gelmesinden dolayı anlamlı ve uyumlu 
olarak resmi tamamlamak büyük zorluklar içeren bir problemdir.
Bu çalışmada derin öğrenme ile görüntü dış boyama teknikleri gerçekleştirilmiştir. 
Otomatik kodlayıcılar kullanılarak görüntü tamamlama işlemi yapılmış ayırt edici ağlar 
kullanarak iyileştirmeler yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmaya özgün olarak kenar 
tamamlayan derin öğrenme modeli geliştirilerek elde edilen kenar haritasının dış boyama 
işleminde kullanılması sağlanmıştır.

Abstract:
Deep artificial neural networks have been successfully used in many different problems 
in recent years. Convolutional Neural Networks (CNN), which stand out with their 
success in image classification problems, and Generative Adversarial Networks (GAN), 
which are used to produce realistic images, can be given as examples. 
Image completion is another area where deep learning is used and successful results are 
obtained. Specifically, in the outpainting problem, it is a very challenging problem to 
complete the image in a meaningful and coherent way because the filled part is large and 
comes to the outer part of the image.
In this study, image outpainting techniques are implemented with deep learning. Image 
completion was performed using autoencoders and enhancements were made using 
discriminative networks. In addition, an edge-completing deep learning model was 
developed uniquely for this study and the edge map obtained was used in the outpainting 
process.
Türkiye'de ziyaret fenomeninin Kars Ebu'l-Hasan Harakani Türbesi örneğinde incelenmesi
Analyzing the phenomenon of visitation in Türkiye with the example of Kars Abu'l-Hasan Harakani tomb
Yazar: ŞURANUR ARICI
Danışman: PROF. DR. İHSAN ÇAPCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Türbeler = Tombs ; Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis

Özet:
Araştırmanın amacı Türkiye'de önemli halk inançlarından biri olan türbe
ziyareti fenomenini incelemek ve Ebu'l-Hasan Harakani türbesini ziyaret edenlerin dini
tutum ve davranışlarını Din Sosyolojisi açısından analiz ederek alana bu konuda katkı
sağlamaktır. Araştırmada yorumlayıcı fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Mülakatlar
Ebu'l-Hasan Harakani türbesini ziyaret eden kırk kişi ile yarı yapılandırılmış mülakat
formu kullanılarak yapılmıştır. Mülakatlar içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri ile
incelenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucuna göre Türkiye'de türbe ziyareti
önceki yıllarda olduğu gibi varlığını sürdürmektedir ancak ziyaretçilerin türbeye geliş
amaçları ve türbede gerçekleştirdikleri uygulamalar zaman içinde değişim göstermiştir.
Türbe ziyareti ile ilgili batıl inançların yerini manevi ihtiyaçlar almış ve insanların maddi
ve manevi sıkıntılarını türbeye gelerek anlatıp huzur buldukları görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Türbe, ziyaret fenomeni, Ebu'l-Hasan Harakani, Kars

Abstract:
The purpose of the research is to examine the phenomenon of tomb visits which
is one of the important folk beliefs in Turkiye and to contribute to the field by analyzing
the religious attitudes and behaviors of those who visit the tomb of Abu'l-Hasan Harakani
in terms of Sociology of Religion. Interpretive phenomenology method was used in the
research. The interviews were conducted using a semi-structured interview form with
forty people who visited the tomb of Abu'l-Hasan Harakani.. The interviews were
analyzed and interpreted using content analysis and descriptive analysis methods.
According to the results of the research, visiting tombs in Turkiye continues to exist as in
previous years but the purposes of visitors coming to the tomb and the practices they
perform in the tomb have changed over time. Superstitious beliefs about visiting the tomb
have been replaced by spiritual needs, and it has been observed that people come to the
tomb to express their material and spiritual problems and find peace.
Keywords: Tomb, phenomenon of visitation, Ebu'l-Hasan Harakani, Kars
1992-2020 yıllarında yenilenebilir enerji için uygulanan kamu teşviklerinin değerlendirilmesi: Bir panel veri analizi
An evaluation of public incentives for renewable energy between 1992-2020
Yazar: PELİN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye (Kamu Ekonomisi) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Enerji talebindeki artışa bağlı olarak ortaya çıkan enerji krizleri ile enerji kullanımının yarattığı karbon salınımına bağlı küresel ısınma ve iklim değişikliğine çare olarak uluslararası arena yenilenebilir enerjiyi sunmuştur. Ardından çoğu ülke yenilenebilir enerji üretiminin artırılması ve yaygınlaştırılması için teşvik politikaları uygulamaya başlamıştır. Ancak tüm uygulama ve söylemlere rağmen yenilenebilir enerjinin artış hızı beklentileri karşılamamaktadır. Bu tezde; yenilenebilir enerjinin uluslararası politikalar açısından tarihsel gelişimi aktarılacak, gelişmiş ülkelerin yenilenebilir enerji tercihlerinin diğer ülkelerin politika yapım sürecine etkisi değerlendirilecek ve yenilenebilir enerji politikaları kamu tercihi teorisi açısından ele alınacaktır. 1992-2020 yılları arasında 33 ülke için yapılan panel veri analizinde teşvik politikalarının yenilenebilir enerjinin büyüme oranına anlamlı düzeyde olumlu etkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Renewable energy has been presented by the international area as a solution to the energy crises that arise due to the increase in energy demand and to the global warming and climate change due to the carbon emissions caused by energy use. Then, most countries started to implement incentive policies to increase and deploy renewable energy production. However, despite all the practices and discourses, the rate of renewable energy production does not meet the expectations. In this thesis, it has conveyed the historical development of renewable energy in terms of international policies and the effect of the renewable energy policies of developed countries on the policy making process of other countries and renewable energy policies in terms of public choice theory will be discussed. In the panel data analysis conducted for 33 countries between 1992-2020, incentive policies did not have a positive effect on the growth rate of renewable energy.
Rusya Müslümanları tarihinde dinî-içtimai meseleler: Şûra dergisi örneğinde (1908-1917)
Religious-social issues in the history of Russian Muslims: In the example of Shura magazine (1908-1917)
Yazar: İLİAS MİFTAKHOV
Danışman: PROF. DR. NAHİDE BOZKURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Giriş ve üç bölümden meydana gelen bu çalışma Şûra dergisi ve bu dergide yer
alan dini ve içtimai meseleler ile ilgilidir. Giriş kısmında Tatar Türklerinin süreli yayın
tarihleri ile 1905-1917 yılları arasında yayımladıkları gazete ve dergiler hakkında
malumat verilmiştir. Birinci bölümde Şûra dergisinin yayınlandığı Orenburg şehri ve bu
şehirde yaşayan Müslüman Türkler hakkında çeşitli bilgiler aktarılmıştır. İkinci bölümde,
Şûra dergisinin yayımlanmasında rol alan şahısların kısaca biyografilerine yer verilmiştir
ve yine bu bölümde Şûra dergisinin içeriği hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın
üçüncü bölümü ise Şûra dergisinde yer alan dini ve içtimai meselelerin değerlendirilmesi
ile ilgilidir. Bu bölümde esas olarak Şûra dergisinde yayımlanan ve kadının toplumdaki
yerini konu eden makaleler ile ilgili olarak kadının toplumdaki yerini incelenmesi ile
derginin kadının toplumdaki yerine ile yaklaşımı tespit edilmiştir. Bununla beraber İdilUral bölgesindeki din görevlileri ile ilgili meselelerin değerlendirilmesine de bu bölümde
yer verilmiştir

Abstract:
This study, consisting of an introduction and three chapters, is about Shura
magazine and the religious and social issues in this magazine. In the introduction,
information is given about the periodical publication dates of the Tatar Turks and the
newspapers and magazines they published between 1905 and 1917. In the first part,
various information is given about the city of Orenburg, where Shura magazine is
published, and the Muslim Turks living in this city. In the second part, the biographies of
the people who took part in the publication of Shura magazine are included and in this
section, information about the content of Shura magazine is given. The third part of the
research is about the evaluation of religious and social issues in Shura magazine. In this
section, the magazine's approach to the place of women in society was determined by
examining the articles published in Shura magazine, which were about the place of
women in society. In addition, issues related to religious officials in the Volga-Ural region
are also evaluated in this section.
Zumer Suresinin içeriksel ve biçimsel analizi: Kronolojik okuma
A content and formal analysis of the Surah Zumar: A chronological reading
Yazar: AYŞE KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ESRA GÖZELER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Çalışmamızın konusu risaletin Mekke döneminde nazil olan Zumer suresinin
filolojik ve tematik analizidir. Tarihsel veriler ışığında yapmaya çalıştığımız sure
incelemesinde hem konu akışındaki bütünlüğü hem de Kur'an bütünlüğünü göz önünde
bulundurmak suretiyle surenin söylemini hem hitap hem de metin olarak
değerlendirmeye çalıştık. Ayrıca tefsir literatüründe surenin ayetleriyle ilişkilendirilen
bütün rivayetleri tespit ederek, bu rivayetlerin ayetlerin anlaşılmasına olan etkilerini
araştırdık.
Giriş bölümünde özelde üzerinde çalıştığımız Zumer suresinin, genelde ise
Kur'an'ın tefsirinde kullanılan yöntemleri, nesnel anlama ulaşmanın imkanını, tarihsel
bağlam ve metin bağlamının ayetlerin anlaşılmasındaki ağırlığını tartıştık. Birinci
bölümde tefsirlerde ve esbab-ı nuzûl kaynaklarında yer alan Zumer suresinin ayetleriyle
ilgili rivayetleri derledik. Ayrıca surenin tefsirinde anahtar rolü olduğunu
düşündüğümüz kelimeleri ayrıntılı olarak analiz ettik. İkinci bölümde ise surenin
içerdiği konuları Allah ve muhataplar ekseninde detaylı bir şekilde inceledik.

Abstract:
The subject of our study is the philological and thematic analysis of the Zumar
Surah, revealed in the Mecca period of the Qur'anic revelation. In the study of the
surah, which we tried to conduct in the light of historical data, we evaluated the
discourse of the surah as both an address and a text, also taking into account both the
integrity of the subject flow and the integrity of the Qur'an.
Also, by identifying all the narrations associated with the verses of the surah in
tafsir literature, we studied the effects of these narrations on the understanding of the
verses. In the introductory chapter, we discussed the methods used in the interpretation
of the Surah Zumar in particular, and the Qur'an in general, the possibility of reaching
objective meaning, the weight of the historical context and textual context in
understanding the verses. In the first chapter, we compiled the narrations about the
verses of the Surah Zumar, which are included in the tafsir and the sources of al-asbab
al-nuzul. We also analyzed in detail the words that we believe have a key role in the
interpretation of the surah. In the second chapter we examined the subjects included in
the surah in detail about Allah and the ones addressed.
Türk Anayasa Hukukunda yasama ihmali
The legislative omission in Turkish Constitutional Law
Yazar: FATİH ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SELİN ESEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa hukuku = Constitutional law ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Anayasanın bağlayıcılığı = Constitutional obligation ; Anayasanın üstünlüğü = Rule of constitutional ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; TBMM = Turkish Grand National Assembly

Özet:
Bu çalışmada yasama organının yasa yapmaya ilişkin yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi olgusu incelenmiştir. Anayasada yasama organına ait olduğu belirtilen birçok görev ve yetki bulunmaktadır. Şüphesiz yasama organının en önemli görev ve yetkisi yasa yapmaktır. Bu bağlamda yasama organının üzerine önemli görevler düşmektedir.
Bu çalışmada yasama organının yasa yapma faaliyetine yönelik olan Anayasa kurallarının nasıl yorumlanması gerektiği, uluslararası hukukun yasama organının yükümlülükleri bağlamında nasıl bir etkiye sahip olduğu ve son olarak anayasa yargısı denetimi yapmakla görevli yargı organının yasama faaliyeti bakımından yasama organıyla nasıl bir etkileşim içerisinde olduğu ele alınmıştır.
Bu bağlamda "yasama ihmali" kavramı incelenmiş, kavramın geçmişi ve karşılaştırmalı hukuktaki yansımaları açıklanmıştır. Bu açıklamaların ışığında Türkiye bakımından yasama organının ihmalleri değerlendirilmiştir. Son olarak Anayasa Mahkemesinin konuyu nasıl ele aldığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, the obligations of the legislative body concerning law-making and the phenomenon of non-fulfilment of these obligations are analysed. There are many duties and powers specified in the Constitution as belonging to the legislative body. Undoubtedly, the most crucial duty and power of the legislative body is to make laws. In this context, the legislative body has important duties.
In this study, it is analysed how the constitutional rules regarding the law-making activity of the legislative body should be interpreted, how international law has an impact on the obligations of the legislative body, and finally, how the judicial body, which is responsible for constitutional judicial review, interacts with the legislative body in terms of legislative activity.
In this context, the concept of "legislative omission" is analysed and its history and reflections in comparative law are explained. In the light of these explanations, the omissions of the legislative body in Turkey are assessed. Finally, it is presented how the Constitutional Court has addressed the issue.
Nadir mutasyonların taramasına yönelik derin dizileme çalışmaları için çok boyutlu havuzlama yaklaşımının geliştirilmesi ve familyal hiperkolesterolemi hasta grubunda uygulanması
Development of a multi-dimensional pooling approach for scanning rare mutations in deep sequencing experiments and application on familial hypercholesterolemia patient group
Yazar: HALDUN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HİLAL ÖZDAĞ SEVGİLİ
Ankara Üniversitesi / Biyoteknoloji Enstitüsü / Temel Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Genetik = Genetics

Özet:
DNA dizi analizine dayanan testler düşük maliyetli olmamaları sebebiyle günümüzde genetik hastalıkların geniş kitlelerde taramasında sınırlı olarak kullanılabilmektedirler. Havuzlama yaklaşımı maliyet düşürücü etkisi sayesinde özellikle hastalık tarama programlarında tercih edilmektedir. Yeni Nesil Dizileme (YND/NGS) teknolojisinin havuzlama yaklaşımı ile birlikte kullanılması, genetik hastalıkların toplum çapında taranması önündeki en büyük engel olan maliyet problemine çözüm sağlayarak, kitlelerin genetik hastalıklarının DNA dizileme ile taranmasında kullanılabileceği öngörülmektedir.
Bu tez çalışmasında 2 ve 3 boyutlu farklı havuzlama yaklaşımları, basitlik ve kullanım kolaylığı ön planda tutularak test edilmiş, elde edilen sonuçlara göre seçilen 2 boyutlu 8x8'lik havuzlama ile 256 adet FH hastası ve 64 adet kontrol örneğinin 6 geni NGS teknolojisi kullanılarak nadir varyasyonlar açısından taranmıştır. 
Çalışma kapsamında denenen havuzlama yaklaşımları arasından 2 boyutlu 8x8 ve 16x16'lık havuzlamalar başarılı, 24x24'lük havuzlama ise kısmen başarılı olarak değerlendirilmiştir. Daha yüksek havuzlamalar ise başarısız olarak değerlendirilmiştir. Taranan 320 adet örneğin 75'inde, 40 farklı mutasyondan toplam 89 adet genotip tespit edilmiştir.

Abstract:
Tests based on DNA sequencing analysis have only limited application on screening of genetic diseases in masses, due to their high costs. The pooling approach especially used in disease screening programs, due to its cost reduction benefits. The combination of Next Generation Sequencing (NGS) technology and pooling approach can be used in screening of genetic diseases through the populations as it offers a solution to the high cost problem. 
In this thesis, different 2 and 3 dimensional pooling approaches are tested without compromising the ease of use. Then, 256 FH patients and 64 control samples were screened through their 6 genes by using NGS technology and 2 dimensional 8x8 pooling approach, which is selected through testing different pooling approaches. 
Among different pooling approaches tested, 2 dimensional 8x8 and 16x16 pooling strategies are evaluated as successful and 24x24 pooling is evaluated as partially successful. The higher pooling approaches are evaluated as unsuccessful. Among 320 samples screened, 89 different genotypes are detected from 40 different mutations in 75 of the samples.
Din öğretiminde tümel-tikel gerilimi: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde çevre bilincini geliştirme üzerine bir inceleme
Universal-particular tension in religious education: A study on raising environmental consciousness in Religious Culture and Ethics courses
Yazar: ELİF ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. MUALLA SELÇUK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu tez, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde mevcut ya da muhtemel olan bazı gerilimlere odaklanmaktadır. Çalışmada "tümel-tikel gerilimi" olarak ifade edilen bu gerilimlerin öğretimin tüm bileşenleri ile ilişkili olması nedeniyle bu dersin hedeflerine ulaşmasını engelleyeceği düşünülmektedir. Bu gerilimlerin fark edilmesi, yönetilebilmesi veya giderilmesi yoluyla çözüme kavuşturulmasına yönelik bir öneri sunan bu çalışma bir teori ve bir modele dayanmaktadır. Önerinin dayandığı eğitim yaklaşımı, Meyer ve Land tarafından 2003 yılında ortaya konan Eşik Kavramlar Teorisi'dir. Çalışmanın sunduğu önerinin dayandığı öğretim modeli ise Mualla Selçuk'un 2022 yılında alanın ilgilileri ile buluşturduğu Kavramsal Netlik Modeli'dir. Eşik Kavramlar teorisinden yola çıkarak Kavramsal Netlik modeline dayalı uygulama örnekleri sunan bu çalışma, çevre teması üzerinden, araştırmacılara, öğretim programı hazırlayanlara ve alandaki öğretmenlere din derslerinde çevre bilincini geliştirmeye yönelik bir keşif alanı açma amacı taşımaktadır.

Abstract:
This thesis focuses on some existing or potential tensions in Religious Culture and Ethics lessons. These tensions, which are referred to as "universal-particular tensions" in the study, are thought to prevent this course from achieving its goals since they are related to all components of teaching. This study is based on a theory and a model that offers a suggestion for solving these tensions by recognizing, managing or eliminating them. The educational approach on which the proposal is based is the Threshold Concepts Theory developed by Meyer and Land in 2003. The teaching model on which the proposal of the study is based is the Conceptual Clarity Model introduced by Mualla Selçuk in 2022. Based on the Threshold Concepts theory, this study, which presents examples of applications based on the Conceptual Clarity model, aims to open an exploration area for researchers, curriculum developers and teachers in the field to develop environmental awareness in religious lessons through the theme of environment.