Manaki Kardeşlerin Türk sinema tarihindeki yeri ve önemi
The place and importance of the Manaki Brothers in the history of Turkish cinema
Yazar: TANIL ARAYANCAN
Danışman: DOÇ. DR. EBRU GÜHER
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Makedonya = Macedonian ; Manaki, Milton = Manaki, Milton ; Osmanlı İmparatorluğu =   ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Bu tez çalışmasında Yanaki (1878-1954)-Milton (1882-1964)yılları arasında yaşayan Manaki Kardeşler'in müstakil biyografileri yanında Türk sinemasındaki önemi ve yeri üzerinde durulacaktır. Bilindiği üzere 1895 yılında Lummiere kardeşlerin ilk filmlerinin gösteriminden kısa bir süre sonra yani 1896 yılında Yıldız Sarayı'nda II. Abdülhamid ve Osmanlı hanedanı mensuplarına ilk film gösterimi yapılmıştır. Fakat sinemanın Osmanlı topraklarına girmesine ve hızlı bir şekilde yayılmasına rağmen ilk film çekimin yapılması gösterimden tam 20 yıl sonra 1915 olarak belirtilmektedir. Sinema literatüründe ilk Türk sinema filmi Enver Paşa'nın talimatıyla 14 Kasım 1914'te Yeşilköy (Ayestefanos) de bulunan Rus Abidesi'nin yıkılış görüntülerinden oluşan, Fuat Uzkınay tarafından çekilen 1915 yılında sinemada gösterilen film olarak kayda geçmektedir. Söz konusu bu filmin kayıtlarının bulunmamasından ötürü gerçekten çekildiğine dair bazı kuşkular da dile getirilmekle birlikte Fuat Uzkınay Ayastefanos'taki Rus Abidesi'nin yıkılışı filmi ile ilk Türk Sinemacısı unvanı alarak literatüre geçmiştir.
         Bu tez çalışmasında Türk sinemasına 1905 yılında Manaki kardeşler tarafından çekilmiş filmler varken, Fuat Uzkınay'ın çektiği belgesel filmin Türk sinema tarihine ilk film olarak geçmesinin nedenleri birkaç madde üzerinde tartışılacaktır. Fransız İhtilali ile birlikte ortaya çıkan ulus-devlet anlayışının Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde algılanış biçimi, Osmanlı tebaasının değişime uğrama süreci, sinemanın devlet tekelinde yapılması, ulus-devlet inşa sürecinde sinemanın yüklendiği kültürel ve siyasal fonksiyonlar Manaki Kardeşler örneği üzerinden değerlendirilecektir. Türk sinema tarihinde tartışmalı olan ilk Türk sinemacıların kim olduğu ve dönem içerisindeki kültürel, siyasi ve sosyal olayların gelişiminin ortaya konulması açısından bilim hayatına katkı sunacağını düşünülmektedir. Ayrıca Osmanlı sinema tarihinin öncülerinden olan Milton ve Yanaki (Manaki Kardeşlerin) müstakil biyografileri oluşturulurken, filmlerinin tarihsel değerlendirilmesi yapılıp, onların Türk sinemasındaki yeri ve önemi üzerinde literatürde yapılan tartışmalara cevap aranmaya çalışılmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Manaki Kardeşler, Makedonya, Osmanlı, Sinema, Ulahlar, Türk Sineması

Abstract:
In addition to the individual biographies of the Manaki Brothers, who lived between the years Yanaki (1878-1954) and Milton (1882-1964), the importance and place in Turkish cinema will be emphasized. As it is known, shortly after the screening of the Lummiere Brothers' first film in 1895, the first film was shown to Abdulhamid II and members of the Ottoman dynasty at Yıldız Palace in 1896. However, despite the fact that cinema entered the Ottoman lands and spread rapidly, the first film shooting is stated as 1915, exactly 20 years after the screening. In the cinema literature, the first Turkish cinema film is recorded as the film shot by Fuat Uzkınay Bey and shown in the cinema in 1915, consisting of footage of the collapse of the Russian Monument in Yeşilköy (Ayestefanos) on November 14, 1914, upon the instructions of Enver Pasha. Some doubts are also expressed about whether this movie was actually shot due to the lack of records. However, Fuat Uzkınay entered the literature with the title of the first Turkish Filmmaker with his movie The Destruction of the Russian Monument in San Stefano.
          In this thesis study, while there were films shot by the Manaki brothers in Turkish cinema in 1905, the reasons why the documentary film shot by Fuat Uzkınay was the first film in the history of Turkish cinema will be discussed on a few items. The way the nation-state concept, which emerged with the French Revolution, was perceived in the last periods of the Ottoman Empire, the process of transformation of Ottoman subjects, the state monopoly of cinema, and the cultural and political functions undertaken by cinema in the nation-state building process will be evaluated through the example of the Manaki Brothers. It is thought that it will contribute to scientific life in terms of revealing who the first controversial Turkish filmmakers were in the history of Turkish cinema and the development of cultural, political and social events during the period. In addition, while creating independent biographies of Milton and Yanaki (Manaki Brothers), one of the pioneers of Ottoman cinema history, their films are evaluated historically and answers are sought to the debates in the literature about their place and importance in Turkish cinema
Key Words: Manaki Brothers, Macedonia, Ottoman, Cinema, Vlachs, Turkish Cinema