Diyarbakır koşullarında farklı tatlı sorgum çeşitlerinin biyokütle verimi ve silaj kalite özelliklerinin saptanması
Determination of biomass yield and silage quality characteristics of different sweet sorghum varieties under diyarbakir condition
Yazar: SUAT KAPLAN
Danışman: PROF. DR. CELAL YÜCEL ; PROF. DR. MUZAFFER DENLİ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalite = Quality ; Silaj = Silage ; Verim = Yield

Özet:
Araştırma, beş farklı tatlı sorgum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr.) çeşidinin, Diyarbakır koşullarında biyokütle verimi ve silaj kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, Haziran-2020 tarihinde, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma Alanında (Diyarbakır), tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Silaj yapılan bitki materyali, bitkinin salkımdaki tanelerin süt-hamur olum döneminde hasat edilmiştir. Hasatta biyokütle verimlerinin saptanmasının yanı sıra, tüm bitki materyali ile silaj yapılarak önemli silaj kalite özellikleri saptanmıştır. Araştırmada çeşitlere göre değişmekle birlikte, sap kalınlığının ise 19.20-21.43 mm, bitki boyunun 326.1-373.7 cm, hasıl (yaş ot) veriminin 8785.7- 11635.7 kg/da ve kuru madde  (KM) veriminin 2698.6-3496.5 kg/da arasında değiştiği saptanmıştır. Ayrıca genotiplere göre değişmekle birlikte önemli silaj kalite özelliklerinde ham protein (HP) oranın %2.06-2.91, nötral deterjan lif (NDF) %47.23-59.33, asit deterjan lif %29.96-39.05, sindirilebilir kuru madde (SKM) oranın %58.74-65.76, kuru madda tüketiminin %2.05-2.54 ve nispi yem değerinin (NYD) ise 94.1-129.6 arasında değiştiği saptanmıştır. Araştırma sonucunda No91, M81E ve Topper-76 çeşitlerinin KM verimi bakımından, Roma ve Ramada çeşitlerinin ise silaj kalite özellikleri bakımından ilk sıralarda yer aldığı görülmüştür. Tatlı sorgumun bazı çeşitlerinin Diyarbakır ikinci ürün koşullarında dekara 3300 kg üzerinde KM verimi verdiği ve silaj kalite özelliklerinde nispi yem değerinin 120'nin üzerinde olduğu ve silajlık mısıra alternatif olabileceği görülmektedir.

Abstract:
The research was carried out to determine the biomass yield and silage quality characteristics of five different sweet sorghum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr.) varieties under Diyarbakır conditions. The research was conducted in June-2020 in the Research Area of the Faculty of Agriculture of Dicle University (Diyarbakır) in 4 replications according to the randomized blocks trial pattern. The silaged plant material was harvested during the milk-dough maturation period of the grains in the panicle of the plant. In addition to determining the biomass yields in the harvest, some important silage quality characteristics were determined by making silage with whole plant material. In the study, it was determined that the stem thickness was 19.20-21.43 mm, the plant height was 326.1-373.7 cm, the biomass yield was 8785.7- 11635.7 kg da-1, and the dry matter (DM) yield varied between 2698.6-3496.5 kg kg da-1, although it varies according to the cultivars. In addition, depending on the varieties, important silage quality characteristics include 2.06-2.91% crude protein (CP), acid detergent fiber (ADF) 29.96-39.05%, neutral detergent fiber (NDF) 47.23-59.33%, digestible dry matter (DDM) ratio 58.74-65.76%, dry matter intake (DMI) 2.05-2.54% and the relative feed value (RFV) were found to vary between 94.1-129.6. Therefore it was infered that No91, M81E and Topper-76 varieties took the first place in terms of DM yield and Roma and Ramada varieties in terms of silage quality characteristics. It is seen that sweet sorghum yields more than 3300 kg per decare under Diyarbakır second crop conditions and it is over relative feed value 120 in terms of feed quality and can be an alternative to maize for silage.