Dolmabahçe Sarayı donatılarının endüstriyel miras kapsamında incelenmesi
Investigation of Dolmabahçe Palace equipment within the scope of industrial heritage
Yazar: AHMET EFE TİLKİ
Danışman: DOÇ. DR. JÜLİDE EDİRNE
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dolmabahçe Sarayı, Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme sürecinde inşa edilmiş olup, mimari ve teknik donanımlarıyla dikkat çeken bir yapıdır. Saray, 19. yüzyılın ortalarında Sultan Abdülmecid tarafından yaptırılmış ve dönemin en ileri teknolojileri kullanılarak inşa edilmiştir. Dolmabahçe Sarayı'nın endüstriyel miras kapsamındaki incelenmesi, ısıtma, havalandırma ve aydınlatma sistemleri. Sarayın İnşasının İstanbul'daki Tasarım ve Üretim ortamlarına Etkisi ile kullanılan yeni teknolojilere odaklanmaktadır.
Dolmabahçe Sarayı, inşa edildiği dönemde ileri teknoloji örnekleriyle donatılmıştır. Bu gelişmiş teknolojiler, sarayın konforunu önemli ölçüde artırmış ve Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme çabalarının somut bir göstergesi olmuştur. Sarayın içinde yer alan avizeler, merdiven korkulukları ve çeşitli metal işçiliği örnekleri gibi estetik unsurların yanı sıra, dönemin ileri teknolojilerini yansıtan ısıtma, havalandırma ve aydınlatma sistemleri de ayrıntılı bir şekilde incelenecektir.
Dolmabahçe Sarayı'nın inşası, İstanbul'daki tasarım ve üretim ortamlarını önemli ölçüde etkilemiştir. Sarayın halı, cam ve donatılarında kullanılan yeni teknolojiler, döneminin ileri seviyedeki üretim kapasitesini ve zanaatkarlık geleneğini yansıtmaktadır. Halılar, sarayın zengin iç dekorasyonunu tamamlayan önemli unsurlardır ve o dönemdeki halı dokuma ustalığı ile zanaatkarlığının bir örneği olup sarayın halılarının imalatı için Hereke Fabrikası kurulmuştur. Cam işçiliği ise sarayın pencerelerinde ve aydınlatma sistemlerinde kullanılmıştır ve İstanbul'un cam sanayiindeki gelişimi ile bağlantılı olup Beykoz cam fabrikasının kurulmasına vesile olmuştur. Sarayın donatıları ise Osmanlı döneminin sanat ve mimari ustalığını gösteren nadir örnekler arasındadır. Bu donatılar, sarayın tarihi ve estetik değerini yansıtarak İstanbul'un mimari mirasına katkıda bulunmuştur. Dolmabahçe Sarayı'nın inşası, İstanbul'un sanatsal ve teknik altyapısının gelişimine katkı sağlayarak, şehrin kültürel ve tarihsel mirasını zenginleştirmekle kalmayıp bu yapının sadece tarihi bir saray olarak değil aynı zamanda bir endüstri yerleşkesi olarak görülüp endüstriyel miras kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Dolmabahçe Palace was built during the modernization process of the Ottoman Empire and is a building that attracts attention with its architectural and technical equipment. The palace was commissioned by Sultan Abdülmecid in the mid-19th century and was built using the most advanced technologies of the period. Examination of Dolmabahçe Palace within the scope of industrial heritage, heating, ventilation and lighting systems. It focuses on the Impact of the Construction of the Palace on the Design and Production Environments in Istanbul and the new technologies used.
Dolmabahçe Palace was equipped with examples of advanced technology at the time it was built. These advanced technologies significantly increased the comfort of the palace and became a concrete indicator of the modernization efforts of the Ottoman Empire. In addition to aesthetic elements such as chandeliers, stair railings and various metal workmanship examples within the palace, heating, ventilation and lighting systems that reflect the advanced technologies of the period will also be examined in detail.
The construction of Dolmabahçe Palace significantly affected the design and production environments in Istanbul. The new technologies used in the palace's carpets, glass and accessories reflect the advanced production capacity and craftsmanship tradition of its period. Carpets are important elements that complement the rich interior decoration of the palace and are an example of the carpet weaving mastery and craftsmanship of that period, and the Hereke Factory was established to manufacture the carpets of the palace. Glass workmanship was used in the windows and lighting systems of the palace and was linked to the development of Istanbul's glass industry and was instrumental in the establishment of the Beykoz glass factory. The palace's equipment is among the rare examples showing the artistic and architectural mastery of the Ottoman period. These equipment reflected the historical and aesthetic value of the palace and contributed to the architectural heritage of Istanbul. The construction of Dolmabahçe Palace not only contributes to the development of Istanbul's artistic and technical infrastructure and enriches the cultural and historical heritage of the city, but this building should be seen not only as a historical palace but also as an industrial campus and should be evaluated within the scope of industrial heritage.