İşgücü piyasasında uyumsuz eşleşme ve aşırı eğitimlilik olgusu: Türkiye'nin ilk 500 büyük firması, Ankara ili örneği
Overeducation and mismatch in the labor market: the case of top 500 largest industrial organizations in Turkey, Ankara province
Yazar: IŞIL KURNAZ BALTACI
Danışman: PROF. DR. EYÜP BEDİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ankara = Ankara ; Aşırı kapasite = Excess capacity ; Eğitim = Education ; Nitelikli iş gücü = Skilled labour ; Uyumsuzluk = Mismatch ; Çalışanlar = Workers ; İş durumu = Business statement ; İş gücü piyasası = Labour market ; İş hayatı = Work life ; İş tercihleri = Job preferences

Özet:
Bu çalışmada, yükseköğretim mezunu bireylerin, neden eğitim düzeylerinin altındaki bir işi kabul ettiklerinin kavramsal ve teorik arka planı açıklanmaktadır. Çalışmada, literatürde uyumsuz eşleşme ve aşırı eğitimlilik olarak adlandırılan bu olgunun, hangi nedenlerle ortaya çıktığının ve işgücü piyasasında ne tür etkiler yarattığının ortaya konulması amaçlanmaktadır. 
Çalışmada, ilk olarak TÜİK verileri kullanılarak Türkiye işgücü piyasasındaki aşırı eğitimlilik düzeyi objektif yöntemle ölçülmüştür. Bu amaçla, Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması ile Uluslararası Standart Eğitim Sınıflandırması itibariyle istihdam edilenlerin meslek grupları, nitelik düzeyleri ve eğitim seviyeleri arasında ilişki kurulmuştur. İkinci olarak, eğitimin işgücü piyasasındaki rolü ile uyumsuz eşleşme ve aşırı eğitimlilik olgusunun varlığının arz ve talep yönünden bütüncül bir bakış açısı içinde araştırılması amacıyla bir saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Saha araştırması, Türkiye'nin ilk 500 büyük firması içinde yer alan, özel sektörde faaliyet gösteren ve merkezi Ankara'da olan firmalarla sınırlandırılmıştır. Araştırmada, veri toplama araçlarının tasarımında hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerini bütünleştiren bir yaklaşım izlenmiştir. Saha araştırması iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk olarak, araştırma kapsamındaki firmalarda çalışan en az yüksekokul mezunu 159 çalışanın katılımıyla bir anket uygulaması yapılmıştır. İkinci olarak, araştırma alanı içindeki firmalarda insan kaynakları faaliyetlerinin yürütülmesinden sorumlu olan 15 yönetici ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir.
TÜİK veri setine dayanarak yapılan hesaplamalarda, 2014 yılı itibariyle Türkiye işgücü piyasasında 15 – 64 yaş grubundaki yükseköğretim mezunları arasında nitelik düzeylerinin altındaki işlerde istihdam edilenlerin oranının yüzde 32.6; 15 – 24 yaş grubundakilerin oranının ise yüzde 56.2 olduğu ortaya konulmuştur. Saha araştırmasından elde edilen bulgular ise, araştırma alanındaki firmalarda nitelik uyumsuzluğu oranının yüzde 36.4 olduğunu göstermiştir. Bu oran, TÜİK veri seti kullanılarak çalışma çağındaki nüfus için bulunan uyumsuzluk oranının sadece 3.8 puan üzerindedir. Bu bağlamda, her iki bulgunun birbirleriyle büyük ölçüde tutarlı olduğu görülmüştür. Diğer taraftan, işgücü piyasasının talep kesimini temsil eden yöneticilerle gerçekleştirilen görüşmelerde katılımcıların tamamı tarafından firmalarında, yaptıkları işle nitelikleri arasında uyumsuzluk olan çalışanların bulunmadığı ifade edilmiştir.

Abstract:
The conceptual and theoretical background of why higher education graduates accept a job below their educational level is explained in this study. It's aimed to be revealed in this study by which reasons this phenomenon, named as qualification mismatch and overeducation in literature, rises and what kind of effects it creates in labour market. 
In this study, firstly the level of overeducation in Turkish labor market is measured by using TurkStat data with objective method. For this purpose, relationship between occupational groups, qualification levels and education levels of employees have been interrelated in respect of International Standard Classification of Occupations and International Standard Classification of Education. Secondarily, a field study has been realized with the intent of researching role of education in labor market, and existence of qualification mismatch and overeducation in terms of demand and supply within an integrative perspective.  Field study has been limited with the firms which take place in Turkey's first 500 major firms, operate in private sector, and are centered in Ankara. An approach which integrates both quantitative and qualitative research methods has been pursued in designing data collection means. Field study has been realized in two stages. Initially, a survey has been conducted with attendance of 159 employees who are at least higher education graduate, working for the firms in scope of research. Secondly in-depth interviews have been implemented to 15 managers who are in charge of conducting human resources activities in firms that are in research field. 
Calculated in regard to TurkStat data set, the incidence of overeducation in Turkish labor market has been measured as 32.6 percent for the population in working age (15- 64 age group) and 56.2 percent for the young population (15- 24 age group). Findings obtained from field study have indicated that the incidence of qualification mismatch is 36.4 percent for the companies in the research field. This incidence is only 3.8 point above from the mismatch incidence found for the population in working age based upon TurkStat data. In this context, it's seen that both findings hold together to a large extent. On the other hand, in the interviews which implemented to managers who represent the demand fraction of labor market, the absence of employees whose qualifications and jobs are mismatched in their firms have been stated by all attendees.