Karaçam meşcerelerinde enerji nakil hatlarının orman tür bileşimine etkisi (Çubuk örneği)
The effect of energy transmission lines on forest species composition of anatolian black pine stands (A case of Çubuk regions)
Yazar: MEHMET KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA İMAL ; DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÇOBAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Anadolu karaçamı = Anatolian black pine ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Enerji nakli = Energy transport ; Ormanlar = Forests

Özet:
Hayat kalitesinin artışına paralel olarak enerji üretimi ve tüketimi de tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de artış göstermektedir. Artan bu talebin sürekli olarak karşılanabilmesi için düşük maliyetli ve güvenilir tesislerinin kurulması gerekmektedir. Enerjiyi kaynağından tüketicilere ulaştırılmasında kullanılan enerji nakil hatları, ormanlık alanlardan geçtiğinde yangın riski yarattığı gibi ekosisteme de olumsuz etkileri olmaktadır. Bu araştırmada, enerji nakil hatlarının ormanlardaki tür bileşimine etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çubuk ilçesine bağlı Dağkalafat Köyü'nün kuzeyinden geçen güvenlik ve tedbir amacıyla tıraşlanan ve dönemsel olarak budanan enerji nakil hattı güzergâhı araştırma alanı olarak seçilmiştir. Çubuk Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinden geçen enerji nakil hattının altından ve hattın hemen bitişiğinde bulunan orman içinden hat boyunca 10×10 m büyüklüğünde toplam 22 adet örnek alan alınmıştır. Örnek alanlardaki vejetasyon alımları, Braun-Blanquet yöntemine göre gerçekleştirilmiştir. Enerji nakil hattı altı ve ormanlık alandan alınan örnek alanlar tür çeşitliliği ve tür bileşimleri bakımından karşılaştırılmıştır. Enerji iletim hattı güzergâhından alınan örnek alanlardaki tür çeşitliliği, hattın bitişiğindeki ormanlık alandan alınan örnek alanlara oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Düzenli olarak tıraşlanan enerji nakil hattı altında Quercus macranthera hâkimiyetinde bir vejetasyon oluşurken, ormanlık alan Pinus nigra hâkimiyetindedir. Enerji nakil hatları orman alanlarında parçalanmaya neden olmaktadır. Bu nedenle, enerji nakil hatlarının güzergâhı planlanırken en uygun güzergâhların seçimiyle olumsuz etkiler azaltılabilir.

Abstract:
Production and consumption of energy increase in parallel to increase in life quality as in the world and also in Turkiye. In order to meet this growing demand constantly, it is necessary to build reliable and cost-efficient energy facilities. Energy transmission lines, which is used to deliver energy from its source to consumers, create fire risk and have negative effects on ecosystems when passing through forested areas. In this research, it was aimed to determine the effect of energy transmission lines on the species composition of forests. The route of the energy transmission line, which passes through the north of Dağkalafak Village of Çubuk province, which were clear-cut for safety and precaution and periodically pruned, was chosen as research area. A total of 22 sample plots in the size of 10x10 m were taken from power-line corridor passing through the boundaries of Çubuk Forest Enterprise Directorate and from the forest right next to the line along the line. Vegetation sampling was carried out using Braun-Blanquet method. Sample plots which were taken from power-line corridor and forest areas were compared in terms of species diversity and composition. It was found that species diversity of the plots taken from power-line corridors were higher than the plots taken from the forest areas adjacent to the line. While periodical clear-cutting on power-line corridor created Quercus macranthera dominated vegetation, forest areas dominated by Pinus nigra. Energy transmission lines cause fragmentation on forest areas. For this reason, when planning energy transmission lines selection of appropriate routes will decrease negative effects.