Tarih ders kitaplarında Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihinin öğretimi (1869-2024)
Teaching of the foundation date of Ottoman State in history textbooks (1869-2024)
Yazar: ORKUN YAVUZ
Danışman: PROF. DR. GÜRAY KIRPIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History

Özet:
Bu araştırmanın amacı tarihçiler tarafından ihtilaflı bir konu olarak kabul edilen Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi konusunun nasıl öğretildiğini Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti'nde 1869-2024 yılları arasında yayımlanmış tarih ders kitapları üzerinden incelemek ve tarihsel süreç içerisinde konunun öğretiminde yaşanan gelişimi nedensellik ilişkisi içerisinde ortaya koymaktır. Araştırmada bu amaç doğrultusunda doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada verilerin toplanması aşamasında olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmış olup tarih ders kitapları arasından sadece Osmanlı Devleti'nin kuruluşu konusunu içeren ders kitapları örnekleme alınmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ise bulguların sistematik, düzenlenmiş ve yorumlanmış bir şekilde sunulması amacıyla betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda tarihçiler tarafından ihtilaflı bir konu olarak kabul edilen Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi konusunun öğretiminin Osmanlı'dan günümüze içerik ve yapı bakımından nasıl bir gelişim gösterdiği dokümanter bir yöntem ile ortaya koyulmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda tarih ders kitaplarında Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi konusunun dönemin öğretim programına, paradigmasına ve ders kitabının yazarına bağlı olarak farklı şekillerde öğretilebildiği görülmüş ve bu konunun içerik açısından ihtilafa sahip bir konu olduğu saptanmıştır. Araştırmada bu problem durumuna yönelik araştırmanın bulguları ile tutarlı, bilimsel ve tarih öğretimi açısından geçerli olabilecek çözüm önerileri ortaya atılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine how the foundation date of Ottoman State, which is considered a controversial subject by historians, is taught through history textbooks published between 1869-2024 in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey and to reveal the development in the teaching of the subject in the historical process in a causal relationship. For this purpose, document analysis method was used in the research. Criterion sampling, which is one of the non-probability based sampling methods, was used in the data collection phase of the research and only the textbooks containing the subject of the foundation of the Ottoman Empire were included in the sampling among the history textbooks. In the analysis of the data obtained, descriptive analysis and content analysis methods were used together in order to present the findings in a systematic, organized and interpreted manner. In line with the findings obtained in the research, it was revealed with a documentary method how the teaching of the history of the foundation of the Ottoman Empire, which is accepted as a controversial subject by historians, has developed in terms of content and structure from the Ottoman period to the present day. As a result of the findings, it was seen that the subject of the foundation date of Ottoman State in history textbooks can be taught in different ways depending on the curriculum, paradigm and the author of the textbook of the period, and it was determined that this subject is a controversial subject in terms of content. In the research, solutions to this problematic situation were proposed that are consistent with the findings of the research, scientific and valid in terms of history teaching.