Genel ortaöğretimde okul terki: Kronik devamsızlık ve okuldan kopmanın belirleyicileri
Dropout in general secondary education: Determinants of chronic absenteeism and dropout
Yazar: MURAT SÜT
Danışman: PROF. DR. BEKİR SIDDIK GÜR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada Anadolu, fen ve sosyal bilimler liselerinde öğrenim gören genel ortaöğretim öğrencileri arasında devamsızlık, kronik devamsızlık ve okuldan kopmanın temel belirleyicilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Açımlayıcı sıralı karma yöntem kullanan bu araştırmada ilk önce 12 yıllık kademeli zorunlu eğitim içinde örgün olarak eğitimlerine devam eden tüm öğrencilerin ve daha ayrıntılı olmak üzere genel ortaöğretim öğrencilerinin devamsızlık, kronik devamsızlık ve okuldan kopma durumları ile ilgili nicel analizler yapılmış daha sonra okuldan kopmuş, kronik devamsız ve devamsız katılımcılarla gerçekleştirilen görüşmeler nitel analize tabi tutulmuştur. Nicel analizler kısmında genel ortaöğretim öğrencilerinin devam durumlarına yönelik karşılaştırmalara ve ilişkisel incelemelere yer verilmiş ve CHAID analizi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen bu inceleme ve analizler neticesinde ilkokullarda birinci sınıf düzeyinde, ortaokullarda beş ve sekizinci sınıf düzeyinde, ortaöğretimde dokuz ve on ikinci sınıf düzeyinde devamsızlık, kronik devamsızlık ve okuldan kopma problemi olduğu görülmüştür. Aynı zamanda Türkiye'de örgün eğitim içinde yer alan öğrenciler arasında devamsız, kronik devamsız ve okuldan kopan öğrenci oranlarının iller arasında önemli derecede farklılaştığı ve Şanlıurfa ili başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ciddi bir okula düzenli devam etmeme probleminin varlığı tespit edilmiştir. Genel ortaöğretim öğrencilerinin okula devam durumlarına etki edebileceği düşünülen bazı değişkenlerin devamsızlık, kronik devamsızlık ve okuldan kopma üzerindeki etkileri incelenmiş ve bu inceleme neticesinde; aile gelir durumu düşük, dokuzuncu sınıfta öğrenim gören, akademik başarısı düşük, kardeş sayısı fazla, anne-baba eğitim seviyesi düşük, parçalanmış ailelerden gelen ve okul türleri arasında Anadolu lisesinde öğrenim gören genel ortaöğretim öğrencileri arasında devamsız, kronik devamsız ve okuldan kopan öğrencilerin daha fazla olduğu görülmüştür. Gerçekleştirilen CHAID analizleri sonrasında devamsızlık, kronik devamsızlık ve okuldan kopma üzerinde etki gücü en yüksek olan belirleyiciler sırasıyla akademik başarı, sınıf seviyesi, kardeş sayısı, aile gelir durumu, okul türü ve aile durumu olarak bulunmuştur.  Araştırmanın nitel boyutunda yer alan görüşmelere yönelik gerçekleştirilen tematik analiz sonucunda katılımcıların kişisel, aile, arkadaş çevresi ve okul ile ilgili gerekçeler ile devamsız, kronik devamsız ve okuldan kopma durumuna geldikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to reveal the main determinants of absenteeism, chronic absenteeism and dropout among general secondary education students studying in Anadolu, science and social sciences high schools. Using exploratory sequential mixed method study, firstly, quantitative analyses were conducted on the absenteeism, chronic absenteeism and dropout status of all students who continue their formal education within the 12 year gradual compulsory education and, in more detail, general secondary education students, and then the interviews conducted with the dropout, chronic absentee and absentee participants were subjected to qualitative analysis. In the quantitative analysis section, comparisons and correlational analyses on the attendance of general secondary education students were included and CHAID analysis was conducted. These examinations and the analyses revealed that there are absenteeism, chronic absenteeism and dropout problems at the first grade level in primary schools, at the fifth and eighth grade level in secondary schools, and at the ninth and twelfth grade level in secondary education. At the same time the rates of absenteeism, chronic absenteeism and dropout rates among students in formal education in Turkey differ significantly across provinces and that there is a serious problem of regular school non-attendance in Eastern and Southeastern Anadolu regions, especially in Şanlıurfa. The examinations on the effects of some variables that are thought to affect the school attendance of general secondary education students on absenteeism, chronic absenteeism and dropping out of school indicated that absenteeism, chronic absenteeism and dropping out of school were higher among general secondary education students with low family income, studying in the ninth grade, low academic achievement, high number of siblings, low parental education level, coming from broken families and studying in Anadolu high school among school types.  The results of the CHAID analyses presented that the determinants with the highest impact on absenteeism, chronic absenteeism and dropout were academic achievement, grade level, number of siblings, family income, school type and family situation, respectively. The results of the thematic analysis of the interviews in the qualitative dimension of the research, revealed that the participants became absent, chronically absent and disengaged from school due to personal, family, friends and school-related reasons.