Otolog hematopoetik kök hücre nakli yapılan lenfoma hastalarında sağkalım üzerine etkisi olan faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting survival in patients with lymphoma whom underwent autologous hemotopoetic stem cell transplantation
Yazar: TAHSİN SEZGİN ALKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEYLAGÜL KAYNAR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Hematoloji = Hematology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Lenfoma = Lymphoma ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: Otolog hematopoetik kök hücre nakli (OHKHN) birçok ciddi hastalık için kür şansı sağlayan bir tedavi yöntemi olmasına karşın önemli oranda mortalite ve morbiditeyi de beraberinde getirmektedir. Geriye dönük olarak yürütülen bu çalışmada OHKHN yapılan hastalarda nakil sonuçlarının kesitsel analizinin yapılması, nakil sonrası dönemde mortaliteye katkı sağlayan faktörlerin araştırılması ve bu faktörlere bağlı ölümlerin göreceli risklerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.Hastalar ve Yöntem: Bu çalışmada Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı Erciyes Transplant Merkezi'nde Ocak 2005 ile Ocak 2010 tarihleri arasında OHKHN yapılan 40 Non-Hodgkin Lenfoma (NHL) ve 42 Hodgkin Lenfoma (HL) hastasının verileri geriye dönük olarak değerlendirildi. OHKHN yapılan hastalar yaş, verilen ilk sıra kemoterapi (KT) rejimine yanıt, OHKHN öncesinde verilen radyoterapi (RT), OHKHN sırasındaki hastalık durumu, OHKHN sırasındaki International Prognostic İndex (IPI) skoru, OHKHN'e yanıtları, OHKHN sonrası hastalıksız sağ kalım süresi (HSS) gibi genel sağkalım süresini (GSS) etkileyebilecek demografik ve nakil ile ilişkili faktörlere bakıldı. Cox regresyon analizi kullanılarak herhangi bir nedene bağlı ölümlerin göreceli riskleri saptandı.Bulgular: Çalışmamızda OHKHN yapılan HL grubu hastalardan (O-HL), OHKHN sonrası tam remisyon elde edilen hastalarda (p=0,009) ve OHKHN sonrası HSS daha uzun olan hastalarda (p=0,032) GSS diğer gruplara kıyasla daha yüksek olarak bulundu. OHKHN yapılan NHL grubu hastalarda (O-NHL), OHKHN sırasında IPI skoru düşük olan hastalarda (p=0,000), OHKHN sırasında hastalık durumu tam remisyon olanlarda (p=0,009), OHKHN'ne alınan yanıtın tam remisyon olduğu hastalarda (p=0,002) ve OHKHN sonrası HSS daha uzun olan hastalarda (p=0,008) GSS'leri diğer gruplara kıyasla daha yüksek olarak bulundu. Herhangi bir nedene bağlı nakil ilişkili mortalite göreceli riski anlamlı olarak arttıran parametre O-HL'de, OHKHN'ne yanıtı tam remisyon olmayanlarda tam remisyon olanlara kıyasla 8,13 kat yüksek bulundu (p=0,009). Herhangi bir nedene bağlı nakil ilişkili mortalite göreceli riski anlamlı arttıran parametreler O-NHL'de, OHKHN sırasında IPI skoru 2 olanlarda 16,83 kat (p=0,000), OHKHN sırasında refrakter hastalığı olanlarda tam remisyonda olanlara kıyasla 16,01 kat (p=0,009), OHKHN'ne yanıtı tam remisyon olmayanlarda 25,83 kat (p=0,002) yüksek bulundu. Ek olarak hem O-HL'de hem de O-NHL'de OHKHN sonrası HSS'nin kısa oluşu artmış mortalite ile ilişkili idi (sırası ile p=0,009 ve p=0,008). O-HL'da mortalite oranları; 1. yıl %13, 2. yıl %30, 3.yıl %35 saptandı. O-NHL'da mortalite oranları; 1. yıl %35, 2. yıl %51, 3.yıl %73 saptandı.Sonuç: Çalışmada O-HL'de OHKHN sonrası HSS ve OHKHN'ne alınan yanıt, O-NHL'de OHKHN sırasındaki IPI skoru, OHKHN sırasında hastalık durumu, OHKHN sonrası HSS ve OHKHN'ne alınan yanıt prognostik olarak önemi gösterilmiş parametrelerden idi. İstatistiksel olarak sağkalım üzerine anlamlı etkisi bulunamadı ise de sayısal olarak anlamlı olan parametreler; O-NHL'de hastalık histolojisi, tanı anındaki hastalık evresi, verilen ilk KT rejimi sonrası alınan yanıt, OHKHN yapılan yıllar, OHKHN öncesi RT verilmesi idi. O-HL'de ise hastalık histolojisi, verilen ilk KT rejimi sonrası alınan yanıt, OHKHN yapılan yıllar, sağkalım üzerine istatistiksel olarak anlamlı etkileri gösterilemese de sayısal olarak anlamlı parametreler idi. Nakil kararı alınırken bu parametrelerin gözden geçirilmesi ile nakil ilişkili mortalite ve morbidite oranlarında iyileşme sağlanabilir.Sonuç olarak nakil sonrası yaşam süresi üzerine etkisi OHKHN sırasındaki IPI skorunun düşük olması, OHKHN'e yanıtın tam remisyon olması ve OHKHN sonrası HSS'nin uzun olması O-NHL'de anlamlı iken OHKHN'e yanıtın tam remisyon olması ve OHKHN sonrası HSS'nin uzun olması O-HL'de anlamlı olarak bulundu. Her kök hücre nakli merkezinin kendi hasta gruplarına ait nakil ilişkili mortalite ve morbidite risk faktörlerini ve tedavi sonuçlarını belirlemesi OHKHN sonuçlarının iyileştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.Anahtar Kelimeler: Lenfoma, otolog hematopoetik kök hücre nakli, prognoz.

Abstract:
Aim: Although autologous hematopoietic stem cell transplantation (AHSCT) is atreatment modality serving cure chance for many disorders,it causes serious rates of mortality and morbidity also. In this retrospective study, it was aimed to perform a cross-sectional analysis, factors affecting mortality rates in post-transplant period and relative risks for these mortality rates in all patient whom underwent AHSCT.Patients and methods: In this study, data of 40 patients with Non-Hodgkin Lymphoma (NHL) and 42 patients with Hodgkin Lymphoma (HL) whom underwent AHSCT from January 2005 to January 2010; in Stem Cell Transplantation Unit, Department of Hematology, Faculty of Medicine, Erciyes University were retrospectively evaluated. The demographic and transplant-related factors such as; age, response to first-line chemotherapy (CT), radiotherapy prior to AHSCT, disease status and International Prognostic Index (IPI) at the time of AHSCT, response rates to AHSCT,disease-free survival (DFS) and overall survival (OS) after AHSCT were evaluated.Cox regression analysis were used to determine relative risks for mortality rates due to any reason.Results:In HL patients with AHSCT, the OS was found longer in patients whom had complete remission after AHSCT (p=0.009) and in patients whom had longer DFS (p=0.032). In NHL patients with AHSCT,OS was found longer in groups whom had low IPI score at the time of AHSCT (p=0.000), whom had complete remission(CR) at time of AHSCT (p=0.009),whom had complete response to AHSCT (p=0.002) and whom had longer DFS rates (p=0.008) after AHSCT. In autologous HL, the relative transplant-related mortality risk was the complete response rate to AHSCT, which was 8.13 times higher in group not achieving CR. The parameters increasing transplant-related mortality rates in autologous NHL were found 16.83 (p=0.000) times higher in patients whom had IPI score 2 at time of AHSCT, 16.01(p=0.009) times higher in patients whom had refracter disease compared with patients achieving CR and 25.83 (p=0.002) times higher in patients whom had no CR to AHSCT. Additionally,in both NHL and HL,short DFS was related with increased mortality rates (p=0.008 and 0.009 respectively). Mortality rations in the patients with O-HL in the first, second and third years were %13,2, %30, %35 respectively. Mortality rations in the patients with O-NHL were %35,2, %51, %73 respectively.Conclusion: The significant prognostic parameters were; DFS after AHSCT and response to AHSCT in autologous HL and IPI and disease status at time of AHSCT, DFS after AHSCT and response to AHSCT in patients with autologous NHL. The parameters found as quantitively significant but not statisticall significant were; in autologous NHL,histological subtype, disease stage at time of diagnosis,response to first-line CT,time of AHSCT and radiotherapy prior to AHSCT and in autologous HL, parameters of histological subtype, response to first-line CT,time of AHSCT.At time of decision for transplantation, to validate these parameters may improve transplant-related mortality and morbidity rates.As a result, in autologous NHL, low IPI score at time of AHSCT, CR to AHSCT and long DFS after AHSCT were found significant on post-transplant survival while in patients with autologous HL; CR to AHSCT and long DFS after AHSCT were found significant.It is very critical of every transplantation centers for improving results of AHSCT to determine risk factors for post-transplant mortality and morbidity rates and also treatment results.Key words: Lymphoma, autologous hematopoietic stem cell transplantation,prognosis.