İnflamatuar barsak hastalıklarında ekstraintestinal manifestasyonların sıklığı
The prevalance of extrintestinal manifestations in inflammatory bowel diseases
Yazar: YASİN KALPAKÇI
Danışman: PROF. SERAP ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
İnflamatuvar barsak hastalıkları (İBH), gastrointestinal kanalı (GİK) farklı lokalizasyonlarda atake edebilen kronik seyirli hastalıklardır. İBH, intestinal semptomlarından sorumlu lokal inflamasyon ve ekstraintestinal manifestasyonlardan (EIM) sorumlu sistemik inflamasyon ile karakterizedir. Sistemik inflamasyon sonucu hemen her organ sistemi ile ilgili EIM görülebilir; eklem, deri, göz, hepatobiliyer ve renal manifestasyonlar başlıca tutulumlardır. EIM'lar İBH intestinal semptomları ile eşzamanlı, sonradan, hatta çok daha önce de ortaya çıkabilirler. EIM'ların, bazen altta yatan barsak hastalığından daha ciddi morbiditeye yol açması nedeniyle, erken tanı ve tedavisi çok önemlidir. Literatürde EIM'ların sıklığı ile ilgili çok fazla çalışma yapılmasına karşın, ülkemizde 12 merkezin dahil edildiği tek bir kapsamlı çalışma bulunuyor. Bu çalışmadaki EIM sıklığı %15-31 arasında bildirilmiştir. HÜTF erişkin gastroenteroloji bölümünde 1970-2011 arasında takip edilen İBH'lı 235 hastayı çalışmaya aldık ve retrospektif olarak tıbbi kayıtlarını inceledik.Çalışmaya aldığımız 235 İBH hastasının 136'sı ÜK (%57.9), 99'u CH (%42.1) hastalarından oluşmaktaydı. Hastaların 109'u erkek (%46.4), 126'sı (%53.6) kadınlardan oluşurken, ÜK'li hastaların ortalama yaşı 48.99 ve CH'lu hastaların ortalama yaşı 44.19'du. Anatomik tutulum bölgelerine göre ÜK'li hastaları proktosigmoidit, distal kolit, ekstensif kolit (pankolit); CH'lu hastaları ince barsak (İB),İB/kolon, ileitis, ileoçekal, anorektal ve diğerleri. CH'lu hastaları klinik tiplerine göre fistülizan, strüktüran (obstriktif), inflamatuvar (non-penetran, non-strüktüran) ve fistülizan CH'u fistül tiplerine göre gruplandırdık. Olguların EIM sıklıklarına ek olarak; İBH tipi, cinsiyet, anatomik tutulum, CH klinik ve fistül tipleri, İBH tanı zamanına göre ortaya çıkış süresi ve birbirleriyle ilişkilerini inceledik.Sonuç olarak EIM sıklığını %62.6 bulduk ve bu rakam literatürde bildirilenden daha yüksekti. Kadınlarda daha sık saptadığımız Tip 2 artrit hariç cinsiyet farkı yoktu. Geriatrik hastalarda (? 65 yaş) hepatobiliyer tutulumların ve kolelitiyazisi daha sık iken, diğer EIM'lar yaş ile farklılık göstermiyordu. Eklem, deri ve renal tutulumlarının birbirleriyle doğru orantılı ve hepatobiliyer tutulumlar ile deri tutulumlarının ters orantılı olduklarını gözlemledik. ÜK'de distal kolit varlığında ankilozan spondilit (AS), Tip 2 artrit, deri tutulumu ve hepatosteatoz; CH'da İB/kolon tutulumunda deri bulguları ve eritema nodosum (EN) sıklıklarının arttığını saptadık. CH klinik tiplerine göre EIM'lar arasında fark bulamazken, fistülizan CH'da perianal fistüller ile deri bulguları ve EN arasında anlamlı bir ilişki olduğunu gözlemledik.

Abstract:
İnflammatory bowel diseases (IBD) are chronic diseases that may involve various parts of the gastrointestinal system (GIS). IBD is characterized with local and systemic inflammation that are responsible for GIS symptoms and exstraintestinal manifestations (EIM). EIM?s can be seen in any organ system; muscoloskeletal, dermatologic, ocular, hepatobiliary and genitourinary manifestations are main involvements. EIM may ocur simultaneously with IBD intestinal symptoms or any time during disease course, but also precede diagnosis of IBD. Since EIM?s may cause greater morbidity than underlying bowel disease, early diagnosis and treatment of EIM?s is essential. Though there are many studies about EIM?s in the literature, there is only one comprehensive study performed 12 centers in Turkey. In this study EIM?s prevalance has been reported between 15-31 %. We investigated 235 IBD patients followed by Gastroentology department of Hacetepe University between 1970-2011 and patients recordings have been assessed retrospectively.235 IBD patients included in this study consists of 136 (57.9 %) ulcerative colitis (UC) and 99 (42.1 %) chron disease (CD). While 109 males (46.4 %) and 126 (53.6 %) females consist of the patinets, the avarage age was 48.99 for UC and 44.19 for CD. According to the anatomic localizations, UC divided into proctosigmoiditis, distal colitis, extensive colitis; CD diveded into small intestine, ileocolon, ileitis, ileocecal, anorectal and other involvements. With respect to clinical types of CD grouped to fistulating, stenosing (obstructive) and inflammatory (non-fistulating, non-stenosing) and fistulating CD grouped advancedly according to fistul types. In addition to EIM?s prevalance in IBD, we also analysed EIM?s according to IBD type, age, sex, anatomic localizations, clinical and fistul types of CD, occuring time and with each other.As a result, we found overall EIM prevalance 62.7 % which was more than reported in literature. Except Type 2 arthiritis that was more frequent in females, there was no difference in EIM?s in respect of sex. Hepatobiliary manifestations and cholelithiasis more frequent in geriatric patients and other EIM?s were similar according to age. While muscoloskeletal, dermatologic and genitourinary manifestations were directly proportional, hepatobiliary and dermatolojic manifestations were inversely proportional. Although, we detected ankylosing spondylitis, Type 2 arthiritis, cutaneous involvements and hepatosteatosis more frequent in distal colitis of UC; cutaneous involvements and erythema nodosum (EN) were more frequent in ileocolonic CD. There was no difference between EIM?s with respect to clinical types of CD, however in fistulating CD we observed cutaneous manifestaions and EN more frequent in perianal fistulas.