Tüketicilerin seyahat motivasyonlarının geliştirilmesinde gastrorehberliğin rolüne ilişkin model önerisi: Türkiye örneği
A model proposal for the role of gastroguidance in the development of consumers' travel motivation: The sample of Turkey
Yazar: ÖZCAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. OZAN BAHAR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Seyahat = Travel ; Turist rehberi = Tourist guides ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Dünya üzerindeki farklı uygarlıkların sahip oldukları etnik ve yerel kültürler neticesinde ülkeler, birbirinden zengin mutfak içeriklerine sahip olmuşlardır. Ülkelerin zengin içeriğe sahip oldukları bu mutfaklar, turizm sektörü içerisinde alternatif bir turizm çeşidi olarak sunulmakta, doğrudan ve dolaylı olarak ülkelere döviz getirisi sağlamaktadır. Artan kıyasıya rekabet koşulları ve hızlı gelişen teknoloji göz önünde bulundurulduğunda da sahip olunan kültürel ve yöresel değerlerin ön plana çıkarılması için etkili bir tanıtıma ve zengin içerikli sunumlara ihtiyaç duyulmaktadır. Etkili sunum ve tanıtımlar sadece medya, fuar, panel, sempozyum vb. aracılığıyla değil, aynı zamanda ülkelerin turizm elçileri rolünde görev alan ve birebir turistlerle iletişim içerisinde bulunan turist rehberleri aracılığıyla da yapılmaktadır.
Çalışma bu kapsamda; ülkenin en önemli turizm elçilerinden biri olan profesyonel turist rehberlerinin, hızla gelişen ve ülkelere döviz girdisi sağlayan gastronomi alanında etkili hizmet sunabilmeleri adına gastrorehberliğe yönelik model önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Daha önce konuyu bu bağlamda inceleyen bir tez çalışmasına rastlanılamamış olması, konunun özgünlüğünü koruması ve ilgili alanyazında yeterince yer verilmemesi araştırmanın ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu açıdan çalışmada model önerisi geliştirmek için detaylı ve derinlemesine saha araştırmasına gerek duyulduğundan dolayı yöntem olarak nitel araştırma yöntemi kullanılması tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında faal olarak turlara çıkan gastrorehberler, gastronomi turları düzenleyen seyahat acentaları, gastroturistler ve rehber-akademisyenler ile yarı yapılandırılmış sorular eşliğinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeye katılan katılımcılar alanında uzman ve bilirkişi kimselerden amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Farklı örneklemler ile yapılan görüşmelerde konunun detaylı incelenmesi ve model önerisi geliştirilmesi amacıyla katılımcılara yönelik birbirinden çoğunlukla bağımsız, toplamda 55 soru sorulmuştur. Bu sorulardan belirli kesimleri gastrorehberliğe yönelik model önerisi geliştirmek için ortak soru biçiminde sorulmuş, ayrı örneklemden katılımcıların farklı görüş ve önerileri alınmıştır. Ayrıca katılımcı gözlem ile gastronomi turlarına dahil olunmuş, daha önceki bireysel tecrübelerden faydalanılmıştır. Araştırma neticesinde elde edilen veriler, betimsel yöntem ve içerik analizine tabi tutulmuştur. 
Araştırmanın bulgularına göre birçok tema ve kod belirlenmiş ancak model önerisi için gastrorehberlerin sahip olması gereken nitelik ve özellikler, bilgi ve beceriler, roller ve eğitimler olmak üzere 4 farklı tema oluşturulmuştur. Gastrorehberliğe yönelik oluşturulan modelde, gastrorehberlerin daha çok tanıtım ve aktarım rollerinin olduğu, yeme-içmeye yönelik kendilerinin de teorik ve uygulamalı eğitimlere sahip olması gerektiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, genel mutfak bilgisi ile ürün bilgisine ve yeme-içme tarihi hakkında bilgiye sahip olmaları, kendilerinin de yeme-içmeye meraklı ve kaşif olmaları gerektiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Gastronomi, Gastrorehberlik, Seyahat Motivasyonu, Turist Rehberi, Turizm.

Abstract:
Countries hava had rich culinary contents from each other as a consequence of the ethnic and local cultures of different civilizations in the world. These cuisines, which have rich content of countries are used as an alternative tourism type in the tourism sector, and it provides foreign exchange income to countries directly or indirectly. Considering the increasing competitive cutthroat conditions and rapidly developing technology, effective promotion and rich content presentations are necessary to bring owned cultural and local values to the fore. Effective presentations and promotions are not only limited through the media, fairs, panels, symposium etc., but it is also done by the tourist guides who are in direct contact with tourists and take part in the role of tourism ambassadors of countries.
In this context, the study aims to develop a model proposal for gastroguidance so that the professional tourist guides, one of the most important tourism ambassadors of country can provide effective services for the field of gastronomy, which is rapidly developing and provides foreign currency inflows to the countries. The fact that there has not been a thesis examining the subject in this context before, preserving the originality of the subject and it is not included enough in the relevant literature shows how important it is. In this respect, since detailed and in-depth field research is needed for developing a model proposal in the study; the use of qualitative research method has been preferred. Within the scope of the study, the interviews with actively touring gastroguides, travel agencies organizing gastronomic tours, gastrotourists and guide-academicians accompanied by semi-structured questions have been carried out. The participants of the interview have been selected from experts and the experts in their fields by using purposive sampling method. In the interviews with different samples, a total of 55 questions, mostly independent of each other, were asked to the participants in order to examine the subject in detailed way and to develop a model proposal. Some certain parts of these questions were asked in the form of common question to develop a model proposal for gastroguidance, different opinions and suggestions of the participants from a separate sample were taken. Additionally, having participated in gastronomy tours with participant observation; previous individual experience has been used. The data obtained as a result of the research, has been subjected to descriptive method and content analysis.
According to the findings of the research, many themes and codes were determined; however 4 different themes were created such as the qualifications that gastroguides should have, knowledge and skills, roles and trainings. In the model which is created for gastroguidance, it has been revealed that gastro guides have more promotional and transfering roles, and that they themselves should have theoretical and practical trainings for eating and drinking. Besides, it has been determined that they should have general culinary knowledge, product knowledge and knowledge about the history of eating and drinking, and they should be curious and explorers about eating and drinking by themselves.

Keywords: Gastronomy, Gastroguidance, Travel Motivation, Tourist Guide, Tourism.