Birinci basamakta takip edilen hipertasiyon hastalarının tedaviye uyumu ve yaşam değişikliği başarısının değerlendirilmesi
Evaluation of the compliance of hypertension patients with treatment followed in primary care and the success of life change
Yazar: TUNA ŞANLI
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedavi = Treatment ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı hipertansif hastaların tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği konularındaki başarı durumlarını ölçmek, bu faktörlerin kan basıncı kontrolü üzerindeki etkilerini anlamak, hasta ve hekimler üzerinde bu konuda farkındalık oluşturmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel bir çalışma olarak planlandı. Ağustos 2019- Şubat 2020 tarihleri arasında, Kocaeli Derince  Mersincik 1 no.lu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 300 hipertansiyon tanılı hasta üzerinde, katılımcılarla karşılıklı görüşülüp anket formuyla veri toplanarak yapıldı. Hastaların kan basıncı, boy, kilo, bel çevresi ölçümleri yapıldı, varsa daha önceki biyokimya ve kan sayımı sonuçları kaydedildi, sosyodemografik özellikleri, tıbbi bilgileri ve yaşam tarzı alışkanlıklarını içeren anket soruları soruldu, en son 'hipertansif bireylerin tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği başarısı' ölçeği dolduruldu. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 300 hastanın yaş ortalaması 62.41±10.49 idi. Kadın ve erkeklerin yaş ortalamaları arasında anlamlı farklılık yoktu. Katılımcıların ortanca hipertansiyon süresi 10 yıl (%25=4, %75=16) idi. Katılımcıların %20'si bir, %43.3'ü iki, %28.3'ü üç, %7'si dört, %1' i beş, %0.3'ü altı antihipertansif ilaç kullanmaktaydı. Hastaların özgeçmişi değerlendirildiğinde %40.7'sinde Tip 2 diyabet, %27.7'sinde hiperlipidemi, %24.7'sinde koroner kalp hastalığı, % 5.3'ünde kronik böbrek hastalığı mevcuttu. Hastaların %53.7'sinin ailesinde yüksek tansiyon, kalp hastalığı, inme gibi hastalıklar saptandı. İlaçlarınıza hiç ara verdiğiniz veya bıraktığınız oldu mu'' sorusuna %83'ü hayır hiç ara vermedim veya bırakmadım cevabını verdi. Hastaların sadece %19'u tam olarak diyetine uyuyordu. Katılımcıların %55.3'ü hiç egzersiz yapmıyordu. Sigara kullanım durumlarına bakıldığında %17.7'si sigara kullanıyordu. Sistolik kan basınçları değerlendirildiğinde katılımcıların %44.7'sinin SKB≥140 mmHg idi. Yine, %33'ünün DKB≥90 mmHg olarak ölçüldü. Katılımcıların %52'si tedaviye rağmen hipertansif olarak bulundu. Kadınların %53.5'inin, erkeklerin % 50.6'sının kan basıncı düzeyleri hedef değerlerin üzerinde idi (≥140/90 mmHg). Kan basıncı yüksek olanların %48.7'sini kadınlar, %51.3'ünü erkekler oluşturmaktaydı, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p=0,645). Katılımcıların %8'inin VKİ normal, %32.3'ü kilolu, %59.7'si obezdi. Kadınların ortalama VKİ 34.14±6.84 kg/m², erkeklerin 30.20±4.76kg/m² idi. Kadınlarla erkekler arasında VKİ açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardı (p=0,001). Katılımcılar ''Hipertansif bireylerin tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği başarısı'' ölçeğine göre incelendiğinde %81'i uyumluydu. Kadın ve erkekler arasında uyum açısından fark yoktu. Uyumsuz olanların %66.7'si, uyumlu olanların %48.6'sı  hipertansifti. Aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi idi (p=0.014). Uyumlu hastaların obezite oranları anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,047). Haftada 3 gün ve üzeri egzersiz yapan hastalar daha uyumlu bulundu (p=0.007). Hastaların kan lipid seviyeleri ile uyum durumları arasında herhangi bir ilişki saptanmadı. Sistolik ve diyastolik kan basıncı yüksek olanların, ortalama VKİ ve ortalama bel çevreleri, sistolik ve diyastolik kan basınçları normal olanlara göre anlamlı derecede yüksekti (p=0.001, p=0.001)
Sonuç: Çalışmamızda ulaştığımız hipertansif bireylerin tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği başarısı oranı literatür ile uyumluydu. Uyum oranı yüksek olan hastaların kan basıncı kontrol oranları daha iyi, obezite oranları daha düşük idi. Hipertansiyon tedavisinde başarıya ulaşılabilmesi için, gerek hasta ve yakınlarının, gerekse hekim ve yardımcı sağlık personelinin, tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği konularında bilinçlendirilmesi tedavinin ana unsurlarından biridir.  
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, tedaviye uyum, yaşam tarzı değişikliği, obezite

Abstract:
Objective: The purpose of our study is to measure the success of hypertensive patients in compliance with treatment and lifestyle change, to understand the effects of these factors on blood pressure control, and to raise awareness on patients and doctors.
Materials and Methods: The study was planned as a cross-sectional study. Between August 2019 and February 2020, it was performed on 300 patients patients diagnosed with hypertension who registered at Kocaeli Derince Mersincik No. 1 Family Healthcare Center by interviewing the participants and collecting data with a survey form. Patients' blood pressure, height, weight, waist circumference measurements were done, previous biochemistry and blood count results were recorded, including sociodemographic characteristics, medical information and lifestyle habits were asked. scale was filled. The obtained data were evaluated with appropriate statistical methods.
Results: The average age of the 300 patients who participated in the study was 62.41 ± 10.49. There was no significant difference between the average age of women and men. The median hypertension duration of the participants was 10 years (25% = 4, 75% = 16). The 20% of the participants used one, the 43.3% two, the 28.3% three, the 7% four, the 1% five, the 0.3% six anti-hypertensive drugs. When the patient's past was evaluated, the 40.7% had Type 2 diabetes, the 27.7% had hyperlipidemia, the 24.7% had coronary heart disease, the 5.3% had chronic kidney disease. Diseases such as high blood pressure, heart disease and heart stroke were detected in the family of the 53.7% of the patients. 83% of patients answered the question of  "Have you ever give up or stopped your medicines?" as  "no I never give up or stopped medicines" Only 19% of patients complied with the diet program exactly. 55.3% of the participants did not exercise at all. Considering the smoking status, the 17.7% of participants were smoking. When systolic blood pressures were evaluated, 44.7% of the participants were SBP≥140 mmHg. 33% of them were measured as DBP≥90 mmHg. 52% of the participants was hypertensive despite of  treatment.  53.5% of women and the 50.6% of men had high blood pressure levels above target values ≥140 / 90 mmHg. Of those with high blood pressure, 48.7% were women and 51.3% were men, and there was no statistically significant difference between them (p = 0.645).  8% of the participants were normal according to BMI, 32.3% were overweight and 59.7% were obese. The average BMI of women was 34.14 ± 6.84 kg / m², and of men was 30.20 ± 4.76kg / m². There was  statistically significant difference between women and men in terms of BMI (p = 0.001). When the participants were examined according to the scale of '' Compliance of treatment and lifestyle change success of hypertensive individuals '' 81% of them was consistent. There was no difference between men and women in terms of coherence. The 66.7% of the compliant  and the 48.6% of the not compliant  with hypertension. The difference between them was statistically significant (p = 0.014). The obesity rates of compliant patients was significantly lower (p = 0.047). Patients exercising 3 days or more in a week were more coherent (p = 0.007). No relation was found between blood lipid levels and compliance status of the patients. The average BMI and average waist circumference of those with high systolic and diastolic blood pressure were significantly higher than those with normal systolic and diastolic blood pressures (p = 0.001, p = 0.001)
Conclusion: In our study, the rate of hypertensive individuals' success in treatment compliance and lifestyle change was consistent with the literature. Patients with higher compliance had better blood pressure control rates and lower obesity rates.  In order to achieve success in the treatment of hypertension, raising the awareness of patients and their relatives as well as physicians and assistant health personnel on compliance with treatment and lifestyle change is one of the main elements of the treatment.
Keywords: Hypertension, compliance to treatment, lifestyle change, obesity