Okul dışı etkinliklerle desteklenen eleştirel düşünme öğretiminin, eleştirel düşünme eğilimine ve fizik dersine yönelik tutuma etkisi
The effects of critical thinking education supported by out-of-school activities on critical thinking disposition and attitude toward physics course
Yazar: HÜLYA ERTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET İLHAN ŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fizik eğitimi = Physics education

Özet:
Nicel ve nitel araştırma deseninin birlikte kullanıldığı araştırma, 2009-2010 öğretim yılı bahar döneminde, Ankara'da bulunan bir Anadolu Lisesi'nde 9. sınıfta öğrenim gören, toplam 120 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bir kontrol grubu ve üç deney grubunun (Deney A, Deney B, Deney C) yer aldığı araştırmada fizik dersi, kontrol grubu öğrencileri ile mevcut programa uygun olarak yürütülmüştür. Deney A grubundaki öğrencilerle fizik dersinde, içerik temelli eleştirel düşünme öğretimi gerçekleştirilmiş, Deney B grubunda okul dışı bilimsel etkinlikler uygulanmıştır. Deney C grubu öğrencileri ile her iki program birlikte yürütülmüştür. Okul dışı bilimsel etkinlikler Enerji Parkı, Feza Gürsey Bilim Merkezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Müzesi'nde gerçekleştirilmiştir. Öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desenin kullanıldığı araştırmanın nicel bölümünde, uygulanan öğretim yöntemlerinin, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerine etkisini tespit etmek amacıyla, İngilizceden Türkçeye uyarlaması yapılan ?Eleştirel Düşünme Eğilim Ölçeği?, fizik dersine yönelik tutumlarına etkisini tespit etmek amacıyla ?Fizik Dersi Tutum Ölçeği?, öntest-sontest olarak uygulanmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde, okul dışı bilimsel etkinliklerin öğrenciler üzerindeki etkisini derinlemesine incelemek amacıyla, düzenlenen okul dışı etkinlikler öncesinde ve sonrasında öğrencilerle görüşmeler yapılmış, etkinlikler sonrasında her öğrencinin gezi ile ilgili günlük yazması istenmiştir. Elde edilen sonuçlar, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ve fizik dersine yönelik tutumları arasında, uygulanan yöntemlere göre istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu göstermektedir. Fizik öğretiminde, okul dışı bilimsel etkinliklerle desteklenen eleştirel düşünme öğretiminin, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerinin geliştirilmesinde ve derse yönelik tutumlarının arttırılmasında yararlı olabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Abstract:
Using the qualitative and quantitative research methods together, this study was conducted in 2009-2010 academic year spring semester, with 120 students enrolling to the 9th grade of an Anatolian High School in Ankara. The study consisted of one control group and three experimental groups (Experimental Group A, Experimental Group B and Experimental Group C). In the control group research was carried out in accordance with the current program. Students in the experimental group A received the course content with content-based critical thinking education and students in the experimental group B received the course content with out-of-school activities. Experimental group C received both of the treatments applied to Group A and Group B. Out-of-school activities were carried out in the Energy Park, Feza Gürsey Science Center and Middle East Technical University Science and Technology Museum. Pretest-posttest control group experimental design was applied in the quantitative part of the study. To determine the effects of treatments on students? critical thinking dispositions, Critical Thinking Disposition Questionnaire which was adapted into Turkish with the researchers, was used. Additionally Attitudes Toward Physics Course Questionnaire was used as pretest and posttest. In the qualitative part of the study, to examine the effects of out-of-school activities on students? critical thinking dispositions and attitudes toward physics course in detail, interviews were conducted with students before and after out-of-school activities. Besides, students were asked to keep a diary to write their experiences they have obtained from the trips. The results of the study revealed that there are significant differences between students enrolling to different treatment groups with respect to their critical thinking dispositions and their attitudes toward physics course. As a teaching method, using critical thinking education supported by out-of-school science activities in physics will be able to develop students? critical thinking dispositions and attitudes toward physics course.