Median sinir varyasyonları ve persistan median arter prevalanslarının el bileği MRG incelemesi ile araştırılması
İnvestigation of the median nerve variations and the prevalance of persistent median artery by using MRİ
Yazar: FATİH DAĞ
Danışman: DOÇ. DR. BERNA DİRİM METE
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Arterler = Arteries ; Bilek = Wrist ; Bilek eklemi = Wrist joint ; El = Hand ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Medyan sinir = Median nerve

Özet:
Fleksör tendonların komşuluğunda yer alan median sinirin  sıkışması sonucu en sık izlenen periferik nöropati olan karpal tünel sendromu gelişir. Karpal tünel sendromu nedeniyle el bileğine yönelik yapılan cerrahi operasyonlar her geçen gün artmaktadır. Olası cerrahi komplikasyonlardan kaçınmak için ameliyat öncesi median sinir anatomisinin ve bu bölgenin arteryal varyasyonlarının bilinmesi faydalıdır. Bu çalışmanın amacı median sinir varyasyonları ve persistan median arter prevalansının el bileği MRG incelesi ile araştırılmasıdır.
Şubat 2013 ile Temmuz 2015 tarihleri arasında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde el bileği MRG incelemesi yapılmış 158 kadın ve 142 erkek toplam 300 hastaya ait veriler retrospektif olarak incelendi. Bütün incelemeler 1,5 Tesla MRG cihazı ile el bileği koili kullanılarak yapıldı. MRG incelemeleri aksiyel TSE T1 ve aksiyel TSE yağ baskılı Proton Dansite (PD) ağırlıklı görüntüleri ile yapıldı. Distal median sinir dallanması karpal tünele göre değerlendirildi. Fleksör retinakulum karpal tünelin proksimal başlangıcı ve karpometakarpal eklem tünelin distal ucu olarak kabul edildi. Karpal tünel distalindeki dallanmalar normal anatomiyi temsil ederken tünel proksimalinde ve tünel içerisindeki bifid-trifid median sinir görünümleri varyasyon olarak değerlendirildi. Ayrıca tüm olgularda persistan median arter varlığı araştırıldı ve prevalansı hesaplandı. Hastalar yaş, cinsiyet ve el bileği yönüne göre alt gruplara ayrıldı.
Median sinir,  300 el bileğinin 38 (%12,7)  tanesinde karpal tünel proksimalinde, 34 (%11,4) tanesinde karpal tünel içerisinde bifid yapıda iken yalnızca 1(%0,3) olguda karpal tünel içerisinde trifurkasyon göstermektedir.  227 (%75,6) el bileğinde normal anatomiyi temsil eden tünel distalinde dallanma izlendi. 44(%14,8) el bileğinde persistan median arter tespit edildi ve bu hastaların 28 (%63,6) tanesinde aynı zamanda median sinir varyasyonu mevcuttu. Yaş, cinsiyet ve el bileği yönüne göre oluşturulan alt gruplarda median sinir varyasyonları ve persistan median arter sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmedi.
MRG distal median sinirin normal anatomisini ve persistan median arteri göstermek de oldukça yetkindir. Sonuç olarak el bileği MRG incelemesi ile median sinir varyasyonları % 24,4 ve persistan median arter % 14,8 oranında saptandı. Özellikle karpal tünel sendromu nedeniyle opere edilmesi planlanan olgularda, preoperatif dönemde olası median sinir varyasyonlarının MRG ile değerlendirilmesinin     postoperatif komplikasyonlara karşı koruyucu olacağını düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: MRG, median sinir ,varyasyon, persistan median arter

Abstract:
Compression of median nerve that is located adjacent to flexor tendons causes carpal tunnel syndrome, which is the most common peripheral neuropathy. The number of surgical operations of wrist performed for carpal tunnel syndrome has been increasing with each passing day. It is beneficial to know median nerve anatomy and arterial variations of this region to avoid possible complications. The aim of this study was to investigate median nerve variations and the prevalence of persistent median artery by means of wrist MRI. 
Data of a total number of 300 patients (158 females and 142 males) who were admitted to Izmir Katip Celebi University, Ataturk Education and Research Hospital and underwent wrist MRI between February 2013 and July 2015 were retrospectively examined. All examinations were performed by using 1,5 Tesla MRI device with wrist coil. In MRI examination, axial TSE T1 and axial TSE fat-suppressed Proton Density (PD) weighted images were obtained.  Distal median nerve branching was assessed according to carpal tunnel. Flexor retinaculum was accepted as the proximal end of carpal tunnel, while carpometacarpal joint was accepted as distal end of the tunnel. Branchings distal to carpal tunnel represented normal anatomy, while bifid-trifid median nerve images in the tunnel were accepted as variation. In addition, the presence of persistent median nerve was investigated and its prevalence was calculated in all cases. The patients were divided into sub-groups with regard to age, gender and the direction of wrist. 
Among 300 wrists, median nerve was located at proximal part of the wrist in 38 (12,7%) cases, the nerve was bifid in structure in carpal tunnel in 34 (11,4%) subjects, while only 1(0,3%) patients had median nerve showing trifurcation in carpal tunnel. Branching at distal part of the tunnel, which represents normal anatomy, was observed in 227 (75,6%) wrists. 44 (14,8%) wrists were found to have persistent median artery and 28 (63,6%) of these patients had also median nerve variation. There was no statistically significant difference between age, gender and wrist direction groups in terms of median nerve variations and the frequency of persistent median artery. 
MRI is quite useful in demonstrating normal anatomy of distal median nerve and persistent median artery. As a result, the rates of median nerve variations and persistent median artery in MRI examination were found to be 24,4% and 14,8%, respectively. We suggest that preoperative MRI evaluation performed to detect possible median nerve variations may prevent postoperative complications in the patients scheduled for carpal tunnel syndrome surgery. 

Key Words: MRI, median nerve, variation, persistent median artery