Galium asparagifolium boıss. et Heldr. bitkisi üzerinde farmakognozik çalışmalar
Pharmacognostic studies on galium asparagifolium boiss. et Heldr.
Yazar: ÜMİT TOKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE KAYALAR ; DOÇ. DR. NAZLI SARIKAHYA
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Flavonoidler = Flavonoids ; Galium asparagifolium = Galium asparagifolium ; Rubiaceae = Rubiaceae ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; İridoitler = Iridoids

Özet:
Galium türleri, Rubiaceae familyasının üyeleridir ve Türkiye'de 10 bölümde 101 tür ile temsil edilmektedir. Bu türler, yoğurt fermantasyonunda kullanılabilecek bir enzim içerdiğinden Türkçe'de "Yoğurt otu" olarak adlandırılmaktadır. Galium türlerinin iridoit glikozitler ve antrakinonların yanı sıra flavonoitler, naftalenler, lignanlar, saponinler ve fenolik asitler açısından zengin olduğu bilinmektedir. Bu türler üzerinde yapılan birçok biyolojik aktivite çalışması; antioksidan, antiinflamatuar ve sitotoksik aktivite gibi önemli biyolojik aktivitelere, Galium türlerinin sahip olduğunu ortaya koymuştur.
Bu tez çalışmasında, farmakognozik yönden kapsamlı araştırma yapılmamış olan Galium asparagifolium'un fitokimyasal bileşenlerinin tespiti ve biyolojik aktivitelerinin araştırılmasına yer verilmiştir. Çalışmamızda total ekstreden hareketle hazırlanan n-butanol ekstresi, kromatografik yöntemlerle (KK, İTK, VSK, OBSK, YBSK) incelenerek tek ve saf bileşikler elde edilmiştir. Galium aspragifolium'un toprak üstü kısımlarından toplam on bir bileşik izole edilmiştir. Literatür bulgularımıza göre, elde edilen bileşiklerden birinin doğadaki varlığı, ilk kez bu tez çalışmasında rapor edilmiştir. İridoit ve flavonoit aglikonlarına sahip dokuz bileşik ise farklı kaynaklardan daha önceden izole edilip yapısı aydınlatılmış olan bileşiklerdir. Ayrıca karbonhidrat türevi bir bileşik de izole edilip yapısı aydınlatılmıştır. Bileşiklerin yapıları modern spektroskopik yöntemler (1D-, 2D-NMR, HR-MS) yardımıyla tanımlanmıştır. Deasetilasperulozit, Skandozit metil ester (6β-hidroksigenipozit), Asperulozidik asit metil ester (Dafillozit), Asetilskandozit, Skandozit, Aukubin, Asperulozit, Rutozit, Narsiszozit ve bir karbonhidrat türevi daha önceden farklı kaynaklarda var olduğu bilinen maddeler olup tez konusu G. asparagifolium bitkisinde varlığı ilk kez bu çalışmada bildirilmiştir. Ayrıca Galiumik asit adı verilen doğa için yeni bileşik izole edilip yapısı tayin edilmiştir.
Biyolojik aktivite çalışmaları kapsamında ise bitkinin toprak üstü kısımlarından hazırlanan 3 farklı ekstrenin in vitro sitotoksik, antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır. Galium asparagifolium bitkisinden hazırlanan ekstreler ve izole edilmiş bileşenleri üzerinde biyolojik aktivite araştırmaları ilk kez bu tez çalışmasında gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Galium species are members of the Rubiaceae family and are represented by 101 species in 10 divisions in Turkey. These species are called "Yoghurt Herb" in Turkish because they contain an enzyme that can be used in yogurt fermentation. Galium species are rich in iridoid glycosides and anthraquinones, as well as flavonoids, naphthalenes, lignans, saponins and phenolic acids. Many biological activity studies on these species have revealed that Galium species have important biological activities such as antioxidant, anti-inflammatory and cytotoxic activities.
In this thesis, the determination of the phytochemical components of Galium asparagifolium, which has not been extensively researched in terms of pharmacognosy, and the investigation of its biological activities are included. In our study, n-butanol extract prepared from the total extract was examined by chromatographic methods (CC, TLC, VLC, MPLC, HPLC), and single and pure compounds were obtained. A total of eleven compounds were isolated from the aerial parts of Galium asparagifolium. The presence in nature of one of the compounds obtained according to our literature findings was reported for the first time in this thesis study. Nine compounds with iridoid and flavonoid aglycones are compounds that have been previously isolated from different sources and their structures have been elucidated. In addition, a carbohydrate-derived compound was isolated and its structure was elucidated.
The structures of the compounds were defined with the modern spectroscopic methods (1D-, 2D-NMR, HR-MS). Deacetilasperuloside, Scandoside methyl ester (6β-hydroxygeniposide), Asperulosidic acid methyl ester (Daphylloside), Acetylscandoside, Scandozide, Aucubin, Asperuloside, Rutoside, Narcissoside and a carbohydrate derivative are substances that are known to exist in different sources and are the subject of the thesis, G. asparagifolium, reported for the first time in this study. In addition, a new compound for nature called Galiumic acid was isolated and its structure was determined.
Within the scope of biological activity studies, in vitro cytotoxic, antioxidant and antimicrobial activities of three different extracts prepared from the aerial parts of the plant were investigated. Biological activity studies on extracts and isolated components prepared from Galium asparagifolium plant were carried out for the first time in this thesis study.