Faizsiz bankacılıkta risklere karşı aktif ve pasif yönetimi: Türkiye katılım bankaları üzerine bir uygulama
Asset and liability management against the risk of interest ? free banking: An aplication for Turkish participation banks
Yazar: MUSTAFA EMİN GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TALİP TORUN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktif pasif yönetimi = Asset and liability management ; Bankacılık = Banking ; Bankalar = Banks ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami bankacılık sistemi = Islamic banking system

Özet:
Faizsiz bankacılık İslami prensiplere uygun bir şekilde fon toplayan ve bu fonları ihtiyaç sahiplerine kullandıran bir bankacılık türüdür. Bu bankacılığı klasik bankacılıktan ayıran en önemli özellik, kullandığı yöntemlerin İslamiyet?in yasaklarıyla sınırlandırılmış olmasıdır. Türkiye?de faizsiz bankacılık, Katılım Bankası adı altında faaliyet göstermektedir.  İktisadi bir kuruluş olan bu bankalar faaliyetleri gereği bazı risklere maruz kalmaktadır. Bankalar bu risklere karşı önlem almak durumundadır. Bankalar, karşılaştığı bu risklerin ve belirsizliklerin olumsuz etkilerini azaltmak için risk yönetimine ihtiyaç duyarlar. Faizsiz bankalar kullandıkları faiz içermeyen yöntemler gereği faiz oranı riskinden uzakmış gibi görünürler. Ancak ikili bankacılık sisteminde aynı ekonomik çevre ve benzer müşteri profili nedeniyle faizsiz bankalar diğer risklerle birlikte faiz oranı riskine de maruz kalmaktadır. Zira klasik bankalarla rekabet halinde olan faizsiz bankalar kâr payı oranlarını faiz oranlarına yakın tutmaya çalışır.
Türkiye?deki katılım bankaları için faiz oranı ? kâr payı ? mevduat ilişkisini inceleyen bu çalışmada klasik bankaların mevduat faiz oranlarının katılım bankalarının kâr payına ve mevduat miktarına etkisi analiz edilmektedir. Yapılan analiz ile faiz ve kâr payı oranları arasındaki ilişkiye ve katılım bankalarının mevduatlara vermiş olduğu kâr payı oranlarının katılım bankalarının mevduatlarına olan etkisi incelenmiştir. Ayrıca faiz oranlarının katılım bankalarının mevduatlarına olan etkisi ve faiz oranı ile kâr payı oranı arasındaki bir farkın katılım bankalarının mevduatına olan yansımaları araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, faiz ve kâr payı arasında pozitif yönde bir ilişki vardır. Ayrıca kâr payının ve faiz oranının katılım bankalarının mevduatına olan etkilerine bakınca hem kâr payının hem de faiz oranının katılım bankalarının mevduatını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Faizsiz Bankacılık, Katılım Bankaları, Risk Yönetimi, Faiz Oranı Riski

Abstract:
Interest free banking is a form of banking that collects funds appropriate in Islamic principles and makes them available for use of those who need it. The most important feature of the subject form of banking is that the banking methods are restricted in boundaries of Islamic regulations. In Turkey, interest free banking is operating under the name of participation banks. Those banks, which are economical entities, are subject to various risks because of the nature of their business. Banks have to have precautionary actions against such threats. In order to reduce the negative effects of those risks and uncertainty, banks need various forms of risk management. Because of the use of interest free methods that interest free banks use, they should be able to avoid interest rate risks. However, because of dual banking system, with same economic environment and similar customer profiles, they are subject to the interest rate risks in addition to all other risks as well. Interest free banks, which are in competition with classic banks, make an effort to keep their profit shares close to interest rates.In this study, that researches the relation between interest rate ? profit share ? deposit money, effect of classic banks? deposit interest rates on interest free banks share profits and deposit scale is analyzed. With the analyses, the co-relation of interest and profit share rates, and profit shares of deposits? effect on interest free banks deposit size are studied. In addition, interest rates? effect on interest free banks deposits, and the difference of interest rate and profit share rates? effect on participation banks? deposits are researched. According to the results obtained from analyses, interest and profit share rates are positively co-related. Besides, inspecting the profit share and interest rates? effects on participation banks deposits, it is concluded that both profit share and interest rates have an impact on participation banks? deposits.


Key Words: Interest Free Banking, Participation Banks, Risk Management, Interest Rate Risk