Küçükçekmece Osmanlı kibritleri fabrikası'nın endüstri mirası olarak koruma ve yeniden kullanım önerisi
Industrial heritage conservation in küçükçekmece Ottoman Matches factory and re-use proposal
Yazar: DİĞDEM ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİNNUR KIRAÇ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Koruma-Yenileme ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez çalışmasında; İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, Menekşe Mahallesi, İç-Dış Kumsal Alanı içerisinde, 2173-4805 parseller üzerinde bulunan ve 1. derecede anıt eser olan Küçükçekmece ?Osmanlı Kibritleri Fabrikası?nın analizlerinin yapılarak koruma sorunlarının belirlenmesine ve alanın çevresiyle bütünleşik bir aks dahilinde günümüz koşullarına uygun şekilde değerlendirilerek yeni bir işlev önerisi getirilmesine çalışılmıştır.Küçükçekmece Osmanlı Kibritleri Fabrikası, Osmanlı İmparatorluğu Döneminde, 1893 yılında, yapılan ticaret anlaşmalarının bir sonucu olarak yabancı sermaye ile kurulmuştur. Fabrikanın tarihsel inceleme sürecinde sanayi istatistiklerine göre İstanbul'da kurulan ilk kibrit fabrikası olma özelliği taşımaktadır. Endüstri mirası kimliğinin sorgulanması amacıyla sanayi olgusundan başlayarak Avrupa'daki endüstriyel hareketlerin ortaya çıkışı ve Osmanlı Sanayii ile etkileşimi araştırılmış, Osmanlı Sanayiinde kimya sanayiinin yerinin belirlenmesi ve bu dönemde Marmara sahil şeridinin sanayi kimliğinin aktarılması hedeflenmiştir.Endüstri mirası olarak önemi sorgulanan yapının, analiz çalışmaları sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, koruma sorunlarına yönelik çözüm arayışlarına gidilerek uygun müdahale yöntemleri önerilmiştir. Endüstri mirası kavramının irdelenebilmesi için yazılı kaynaklar incelenmiş, tarihsel araştırma sürecinde Osmanlı Devlet Arşivleri'nin de taranması sonucu ulaşılan eski fotoğraf ve bilgiler içeren dökümanlardan yola çıkılarak, yapının günümüze taşıdığı orijinal kısımlar belirlenerek orijinal işlevi olan kibrit fabrikası için üretim şeması oluşturulmuştur.Son bölümde restorasyon kararları dahilinde uygun müdahale tekniklerinden bahsedilmiştir. En uygun mimari çözümlemeler ile mekân algısında sanayi kimliğini destekleyecek, ayrıca yapının sürdürülebilirliğini sağlayacak yeni işlev önerisinde bulunulmuştur. Yeni işlevin uzman görüşlerine de başvurularak, Marmara Denizi ile Küçükçekmece Gölü'nün kesişim noktasında bulunan yapının değerli konumuna, özgün tarihsel ve strüktürel özelliklerine uygun işlev önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this thesis study: it is aimed to analyse and determine the protection issues of Küçükçekmece Ottoman Matches Factory which is located on parcels 2173-4805, in İç-Dış Kumsal Area, Menekşe Street, Küçükçekmece District, İstanbul and to bring forward a proposal regarding a new function by evaluating in accordance with the today?s conditions within a combined axle of the area?s environment.Küçükçekmece Otoman Matches Factory was established with foreign capital in Otoman Empire Period in 1893 as a result of the treaty of commerces. According to the industrial statistics of the factory during historical investigation process, it is the first match factory that was established in İstanbul. In order to investigate industrial heritage, rise of industrial movements in Europe and it?s interaction with Ottoman Industri was examined and it is aimed to determine the role of chemical industry in Ottoman Industry and define the industrial identity of Marmara coast line.Appropriate interference methods, in accordance with the data that are obtained with the analysis study, for protection issues of the structure whose importance is examined as a industrial heritage, are offered. Written sources are examined in order to study the concept of industrial heritage, it is aimed to create a production diagram for the first function of the match factory by determining the original parts of the structure, based on documents, found by searching Ottoman Archives during the historical investigation process, which includes old pictures and information.In the last part appropriate interference methods are mentioned within the restoration decisions. New function suggestion which will play role in structure?s sustainability by enabling the structure to live with it?s environment and support the industrial identity in space perception with the most suitable architectural solutions. By asking experts? opinions, It is aimed to develope the new function in accordance with the structure?s valuable location, crossing point of Marmara Sea and Küçükçekmece Lake, characteristic historical and structural features.