Arap Baharı sonrası Ortadoğu'da  artan mezhepsel rekabetin Suriye üzerindeki etkisi
The rising impact of sectarian competition on Syria after Arab Spring in the Middle East
Yazar: ŞAHİN KARAKAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ ONUR ÖZÇELİK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Kolonyalizm = Colonialism ; Mezhepler = Sects ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Ortadoğu = Middle East ; Suriye = Syria

Özet:
Ortadoğu'da toplumsal krizlerin ortaya çıkışı ve gelişiminde iç ve dış etkenlerin
karmaşık bir etkileşimi söz konusudur. Bu etkileşimin anlaşılabilmesi için 18. yüzyıldan
günümüze bölgeye yönelik oluşturulan küresel politikaların ve bölgenin iç dinamiklerinin
birlikte analiz edilmesi gerekmektedir. Özellikle kolonyal dönemde Ortadoğu ülkelerinin temel
dinamikleri, dış aktörlerce siyasal ve toplumsal ayrışmaya zemin hazırlayacak şekilde
tasarlanmıştır. Yerel siyasal aktörler, dış güçlerin desteğiyle kolonyal dönem sonrasında da
ayrıştırıcı politikaları devam ettirerek kökleri geçmişe dayanan, sosyal ve ekonomik
problemleri derinleştirmiştir.
Arap Baharı, iç ve dış politik aktörlerin çıkarları çerçevesinde bölgede oluşturdukları
sosyo-ekonomik yapıya toplumsal bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bölgedeki nüfuz
alanlarını kaybetmek istemeyen yerel, bölgesel ve küresel güçlerin mezhepsel gruplar
üzerinden yürüttükleri hegemonya mücadelesi Arap Baharı sonrası yaşanan çatışma ortamının
inanç eksenli olarak devam eden çok boyutlu bir iç savaşa dönüştürmüştür. Böylece toplumsal
tepkiyi tetikleyen siyasal ve toplumsal nedenler arka planda kalmıştır.
2010 yılında Tunus'ta başlayan Arap Baharı süreci domino etkisiyle tüm bölgeye
yayılmış ve rejimlerin değişmesi ile sonuçlanan siyasal bir süreç halini almıştır. Arap Baharı,
kısa bir süre sonra Suriye'ye doğru bir yayılım göstermiş ve ülke çatışmaların en yoğun
yaşandığı bir alan haline gelmiştir. Suriye rejimi, Arap Baharı ile başlayan halk hareketlerine
sert bir müdahaleyle karşılık vererek olayların büyümesine ve çatışmaya dönüşmesine neden
olmuştur. Daha sonraki süreçte küresel güçlerin ve bölgesel aktörlerin Suriye'ye doğrudan veya
dolaylı müdahalelerinde mezhepsel dinamikleri jeopolitik çıkarlar için araç olarak
kullanmaları, Suriye başta olmak üzere tüm bölgede mezhepsel ayrışmaya dayalı istikrarsızlığı
ve radikalizmi artırmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ortadoğu, Kolonyalizm, Arap Baharı, Suriye ve Mezhepsel Rekabet.

Abstract:
There is a complex interplay of internal and external factors in the emergence and
development of social crises in the Middle East. In order to understand this interaction, global
policies towards the region which were created from 18th century to this day and internal
dynamics of the region should be elaborated together. Especially during the colonial period,
fundamental dynamics of the Middle Eastern countries were designed to pave the way for
political and social division by external actors. Local political actors have deepened social and
economic problems which were rooted in the past by maintaining separatist policies in the
aftermath of the colonial period with the support of foreign powers.
Arab Spring has emerged as a societal response to the socio-economic structure of the
region within the interests of internal and external political actors But the local, regional and
global powers carrying out the hegemonic struggle via sectarian groups has transformed the
post-Arab Spring conflict scene into a multidimensional civil war in which faith is on the axis.
Thus, the political and social causes that triggered the social response has remained in the
background.
The Arab Spring process, which started in Tunisia in 2010, has spread throughout region
with domino effect and became a political process which resulted in the change of the regimes.
The Arab Spring has sprang to Syria a few months after the beginning and within a short period
of time, Syria has become the country in which the most intensive conflicts take place. Syrian
regime has caused the events to grow into conflict by responding with a harsh intervention to
the popular movements that began with the Arab Spring. In the process that follows, the use of
sectarian dynamics as a tool for geopolitical interests by global forces, regional actors and
radical groups in Syria directly or indirectly has increased instability and radicalism based on
sectarian dissolution in the whole region, especially in Syria.
Key Words: Middle East, Colonialism, Arab Spring, Syria and Sectarian Competition.