Hiperbarik oksijen tedavisinin yaşamı tehdit eden komplikasyonları
Life-threatening complications of hyperbaric OXYGEN therapy
Yazar: HASAN SİVRİKAYA
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL AKTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deniz ve Sualtı Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine
Dizin: Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Komplikasyonlar = Complications ; Oksijen = Oxygen ; Oksijen solutma tedavisi = Oxygen inhalation therapy ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında İstanbul Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalında uygulanmakta olan hiperbarik Oksijen tedavisine bağlı gelişebilecek olumsuz etkilerin, yaşamı tehdit edebilecek komplikasyonların ve bunların gelişme sıklığınının saptanması amaçlanmıştır. Çalışma sonrasında elde edilecek verilerin bundan sonra tedaviye alınacak hastaların seçiminde ve uygulanacak tedavi protokollerinin belirlenmesinde yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalında 1990 ve 2015 yılları arasında farklı endikasyonlarla HBO tedavisine alınan 3162 hastanın, toplam 75933 HBO tedavi seansları esnasında yaşanan olağandışı tıbbi durumları geçmişe dönük olarak tutulan kayıtlardan taranmıştır.
Bulgular: Yapılan taramalarda tedaviye alınan hastalardan 6'sında (%0,189) HBO tedavisine bağlı olabileceğini düşündüren ve hastaların yaşamlarını tehdit edebilecek komplikasyonların geliştiği görülmüştür. Hastaların aldığı HBO tedavi seansları göz önüne alındığında ise tüm seansların %0.0079'unda böyle bir komplikasyonun geliştiği saptanmıştır. Komplikasyon gelişen olgulardan ikisi santal sinir sistemi Oksijen toksisitesi, ikisi pulmoner barotravma, biri iyatrojenik AGE ve son olgu da sindirim sistemi barotravmasıdır. 
Sonuç: Gerek elektif gerekse acil şartlarda uygulananacak HBO tedavileri öncesinde kontrendikasyon açısından hastaların yeterli değerlendirmesi sağlanmalıdır. Ayrıca tedaviye bağlı olarak gelişebilecek olan yaşamı tehdit edici komplikasyonlar açısından ilgili sağlık personelinin ve operatörlerin eğitimi, tedavi esnasında bu gibi sorunlara karşı hazırlıklı olması önem arz etmektedir. 
Öneriler: HBO tedavisine bağlı komplikasyonların gelişimini önlemek adına, kolaylaştırıcı faktörlerden kaçınılmalıdır. HBO tedavi protokolleri, mümkün olduğunca güvenli sınırlar hesaplanarak hazırlanmalı; dekompresyon gerektiren protokoller, gerekli olmadıkça kullanılmamalıdır. Hastalar barotravma gelişimini önlemek amacıyla yeterince eğitilmeli ve kulak eşitleme, çıkış sırasında nefes tutmama gibi basit ancak hayati olabilecek yönergelerin uygulandığından emin olunmalıdır. Basınç odasında görevli sağlık personeli, gelişebilecek komplikasyonlar konusunda uyanık olmalı ve komplikasyon gelişmesi durumunda muhtemel sebebe yönelik hasta yönetimi sağlanmalıdır. Bu hastaların yönetiminde paniğe yer yoktur ve hastayı basınç odasından bir an önce çıkarmanın uygun olmayabileceği de akılda tutulmalıdır.

Abstract:
ABSTRACT
Objective: We aim to evaluate and find the prevalance of unfavorable effects and fatal complications of Hyperbaric Oxygen(HBO) Treatment in Department of Underwater and Hyperbaric Medicine, Istanbul Faculty of Medicine in this study. We consider that selection of patients and treatment protocols might change after this study.
Materials and Methods: In this study we reviewed the patients records from 1990 to 2015 in Department of Underwater and Hyperbaric Medicine. We investigated 3162 patients with different indications and 75933 Hyperbaric Oxygen Therapy sessions in terms of unusual medical conditions for this study.
Results: Complications related with treatment was seen in six of patients (%0.189). Two of these cases were oxygen toxicity presenting with convulsions, one was pneumothorax and one was artery gas emboli, one was iatrogenic artery gas emboli and one was gastrointestinal barotrauma. Complication rate of all patients-treatments sessions was found %0.0079.
 Conclusion: Patients should be examined thoruoghly for possible contrindications before HBOT.  Also health care providers and operators who are administering HBOT should be trained about complications and emergency situations, and they should be precautious throughout the treatment. 
Suggestions: We should avoid the causes and precipitators of HBOT complications. HBO treatment protocols should be prepared in safe limits. Patients should be trained well before the treatment. They should know basic instructions such as equalizing ears or not holding breath during decompression. Health care providers should be alert for complications and should be able to perform the necessary interventions in an emergency status. Health care providers should not panic in the management of these patients. We must keep in mind that decompressing the patients is not the best solution in every case.