Kaymakçı arkeoloji projesi altın mika astarlı keramiklerin yapım tekniği
The production technique of "gold wash" wares from the Kaymakçi archaeological project
Yazar: TUNÇ KANER
Danışman: PROF. DR. EŞREF ABAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Batı Anadolu = West Anatolia ; Fourier dönüşümü = Fourier transformation ; Keramik = Ceramic ; Kızılötesi spektroskopi = Infrared spectroscopy ; M.Ö. 2000 = B. C. 2000 ; Manisa-Gölmarmara = Manisa-Gölmarmara ; Seramikler = Ceramics

Özet:
"Kaymakçı Arkeoloji Projesi (KAP) Altın Mika Astarlı Keramiklerin Yağım Tekniği" başlıklı tez çalışmasında Kaymakçı Arkeoloji Projesi kazıları sonucunda gün yüzüne çıkartılan Altın Mika Astarlı keramiklerin yapım tekniklerinin anlaşılması için Taramalı Elektron Mikroskobu ve Enerji Dağılım Spektroskopisi (SEM-EDS), Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) ve Taşınabilir X-Işınları Floresans Tekniği (pXRF) gibi analiz yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca günümüzde antik dönemlerdeki teknikler ile aynı biçimde çömlek yapımına devam eden Gökeyüp Köyü'nde incelemelerde bulunulmuştur. Kimyasal ve etnografik incelemelerin dışında Altın Mika Astarlı keramikler üzerinde günümüze kadar yapılmış çalışmalar ve terminolojik sorunlar ele alınmış, kronolojik olarak Anadolu üzerinde hangi dönemlerde varlıklarının sürdüğü belirtilmiş ve son olarak Anadolu'da çağlara göre yayılım alanları tespit edilmiştir. Yapılan kimyasal analizlerin sonucunda Kaymakçı Arkeoloji Projesi (KAP) kapsamında ele geçen örneklerin üzerlerinde iki farklı mika türü Flogopit ve Muskovit'in yer aldığı tespit edilmiştir. Bu sonuç ile birlikte Altın Mika Astarlı keramiklerin yapımında belirli bir mikanın değil farklı mikaların aynı anda kullanıldığı ve elde edilen parlak yüzeyin keramiğin pişme ortamına bağlı olduğu kanıtlanmıştır. Aynı zamanda Gökeyüp Köyü'nden elde edilen bilgiler ve Biyotit mika türü ile 700, 800 ve 900ºC derecelerinde Altın Mika Astarlı keramiklerin replikaları yapılmıştır. Bir diğer sonuç ise bu tür keramiklerin ilk olarak Batı Anadolu Erken Tunç Çağı II döneminde ortaya çıktığı ve daha sonra MÖ II. binyılda Batı Anadolu üzerinde önemli bir yere sahip olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda Orta Anadolu üzerinde MÖ II. binyılda karşımıza çıkan bu tür son olarak Demir Çağı'nın ilk evresinde görüldüğü tespit edilmiştir.

Abstract:
In the thesis, "The Production Technique of "Gold Wash" Wares from the Kaymakçı Archaeological Project", Scanning Electron Microscopy, Energy Dispersive Spectroscopy (SEM-EDS), Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR), and Portable-X-Ray analyzes were used to understand the production technique of gold wash ware unearthed at Kaymakçı by the Kaymakçı Archaeology Project. Additionally, research was conducted at Gökeyüp Village, where similar techniques of gold wash ware production is still used today. Apart from chemical and ethnographic studies, previous research on gold wash ware ceramics and terminological problems are discussed, as are the chronological ranges of its appearance throughout Anatolia and, finally, the timing of the spread of the ware across Anatolia. Two different mica types, Phlogopite and Muscovite, were identified on the samples recovered by the Kaymakçı Archaeology Project (KAP) as a result of chemical analyses. With this result, it is demonstrated that, not only a certain mica, but actually different micas were used in the production of Gold Wash Ware, and its shiny surface was obtained as a result of the environment of its baking. At the same time, by using information obtained from Gökeyüp Village, biotite mica Gold Wash Ware was replicated at kiln temperatures 700, 800, and 900ºC. Another result was that such ceramics first appeared in the Early Bronze Age II phase in Western Anatolia and only later in the 2nd millennium BC did they it has been taken an important place in Western Anatolia. Finally, it was determined that the type of gold-wash ceramics found in 2nd millennium BC was still used in the first phase of the Iron Age in Western Anatolia.