Konya şartlarına uygun yemeklik kuru bezelye ve yemlik bezelye çeşitlerinin geliştirilmesinde kullanılabilecek genotiplerin belirlenmesi
Determination of genotypes that can be used in the development of edible dry peas and fodder pea varieties suitable for Konya conditions
Yazar: AHMET USTAOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEYDİ AHMET BAĞCI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Islahı ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Konya şartlarına uygun kışlık yemeklik kuru ve yemlik bezelye (Pisum L.) çeşitlerinin geliştirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2022-2023 yetiştirme sezonunda 14 yabancı çeşit, 3 yerli tescilli çeşit ve 3 yerli hat kullanılarak    tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlı olarak Selçuk Üniversitesi Sarayönü Meslek Yüksek Okulu ve Konya Kadınhanı Kolukısa Mahallesinde iki lokasyonda yürütülmüştür. Araştırmada kuru bezelye genotiplerinin kış dayanımı, çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, tane verimi gibi tarımsal özellikleri ile kalite analiz değerleri incelenmiştir. Kuru bezelye genotiplerinin kış dayanımı %11 ile %87 arasında, çiçeklenme gün sayıları 180.3-202 gün, bitki boyu 59.8-140.5 cm, biyolojik verim 117-1080 kg/da, tane verimi 34-457 kg/da, 1000 tane ağırlığı 110.1-316.6 g, hasat indeksi %16.52-42.38 arasında değişmiştir. Kalite analizi sonuçlarına göre, ham protein %19.9-27.3, nişasta %39.7-46.6, ham yağ %0.7-1.2, ham selüloz %5.7-7.4, ham kül %2.7-3.0 arasında tespit edilmiştir. Deneme sonuçlarına göre soğuk stresine dayanım ve tane iriliği açısından Retrija çeşidi öne çıkmaktadır. Gıda kalite özellikleri açısından Ps13-2, Deren, Hubal ve Vitra ham protein, Astronaute, Ps317, Psx5 ve Irmak düşük selüloz, Green Wood, Irmak, Salamanca ve Guiduro yüksek nişasta içeriği ile ön plana çıkmıştır. Araştırmada genotiplerin özellikleri bakımından geniş bir çeşitliliğin olduğu görülmüş ve bu bölgemize uygun yeni çeşitlerin geliştirilebilmesi için yüksek bir kombinasyon imkanı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research was conducted to develop edible and forage dry peas (Pisum L.) varieties suitable for Konya conditions. The research was conducted in two locations in Selçuk University Sarayönü Vocational High School and Konya Kadınhanı Kolukısa District in the 2022-2023 production season, using 14 foreign varieties, 3 domestic registered varieties and 3 domestic lines, according to the randomized block trial design, with four replications. In the trial land of Selçuk University Sarayönü Vocational School and in Konya Kadınhanı Kolukısa District It was conducted in different locations. In the research, agricultural characteristics such as winter hardiness, flowering time, plant height, grain yield and quality analysis values of dry pea genotypes were examined. Winter hardiness of dry pea genotypes is between 11% and 87%, flowering time is 180.3-202 days, plant height is 59.8-140.5 cm, biological yield is 117-1080 kg/da, grain yield is 34-457 kg/da, 1000 grain weight is 110.1-316.6. g, harvest index varies between 16.52-42.38%. According to the quality analysis results, crude protein was determined as 19.9-27.3%, starch as 39.7-46.6%, crude fat as 0.7-1.2%, crude fiber as 5.7-7.4%, and crude ash as 2.7-3.0%. As a result, the Retrija variety stands out in terms of resistance to cold stress and grain size. In terms of food quality characteristics, Ps13-2, Deren, Hubal and Vitra came to the fore with crude protein content, Astronaute, Ps317, Psx5 and Irmak with low cellulose content, Green Wood, Irmak, Salamanca and Guiduro with high starch content. In the research, it was seen that there was a wide diversity in terms of the characteristics of the genotypes and it is thought that this will provide a high combination opportunity for the development of new varieties suitable for our region.