Ocak ayı anomalisi: BİST endeksleri üzerine bir uygulama
January anomalies: An application on BİST indices
Yazar: SERBAR KONCAK
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN AKBULUT
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Anomaliler = Anomalies ; Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Etkin piyasa teorisi = Efficient market theory ; Hisse senedi getirileri = Stock returns

Özet:
Etkin Piyasalar Hipotezi'ne göre piyasalarda pay senetleri fiyatları mevcut tüm bilgileri yansıtmakta ve farklı tekniklerin kullanılması durumunda dahi piyasanın üzerinde bir kazanç elde edilememektedir.  Buna karşın yapılmış olan birçok çalışmada bu durumun tam tersi olarak, sermaye piyasalarının rasyonel yatırımcılar tarafından yönetilmediği sonucuna ulaşılmış, getiriler üzerinde zamanın etkisi ortaya konmuş ve hipotez ile çelişen sonuçlara ulaşılmıştır. Bu çelişen sonuçlar 'anomaliler" olarak tanımlanmaktadır. Anomali, Etkin Piyasa Hipotezi kurallarına uymayan, bu kurallardan sapmalara neden olan bulgular anlamına gelmektedir. Anomaliler, Etkin Piyasalar Hipotezi ve Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli (SVFM) ile ters düşen bulguları açıklamaktadır. Anomaliler; dönemsel (zamana bağlı) anomaliler, kesitsel (zamana bağlı olmayan) anomaliler olarak ikiye ayrılmaktadır. 
Bu çalışmada dönemsel anomalilerden olan, "Ocak ayı anomalisi" incelenmiştir. Çalışmada 2000-2020 dönemini kapsayan 21 yıllık dönemde BIST'de işlem gören payların oluşturduğu 13 ayrı endekste Ocak ayı anomalisi olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, BIST'in genelini yansıtması açısından gösterge endeks olan BIST100 endeksine ilaveten sektörel endekslere de yer verilmiştir. Yıllar içinde gerçekleşen etkileri aynı derecede yansıtmaları açısından endeksler aynı dönem aralıkları içinde incelenmiştir. Endeks sayısının 13 olarak belirlenmesindeki amaç bir bütün olarak BIST'de Ocak ayı anomalisini araştırmak olmakla beraber endeksler arasında bir kıyaslama yapılmamış ve 
v  
endeksler ayrı ayrı incelenerek değerlendirilmiştir. Araştırmada, XU100, XBANK, XGIDA, XGYO, XHOLD, XMESY, XTAS, XTEKS, XTRZM, XHIZ, XUHIZ, XUMAL ve XUSIN endekslerinde 2000-2020 dönemi için Ocak ayı anomalisinin var olup olmadığı irdelenmiştir. Güç oranı yöntemine göre XULAS endeksi haricinde tüm endekslerde Ocak ayı anomalisi tespit edilmiştir.  Bu  endekslere ait aylık getiriler arasında farkı tespit etmek üzere tek yönlü varyans analizi ve çoklu karşılaştırma testleri yapılmıştır.  Tek yönlü varyans analizi sonucuna göre de 21 yıllık periyot için endekslerin Nisan ayındaki aylık getirilerinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir.   
Anahtar Kelimeler: Anomali, Ocak Ayı Anomalisi, BIST100, Etkin Piyasa Hipotezi

Abstract:
According to the Efficient Markets Hypothesis, stock prices in the markets reflect all available information, and even with different techniques, profit above the market cannot be obtained. On the contrary, many studies concluded that the capital markets are not managed by rational investors, the effect of time on returns has been revealed, and results contradicting the hypothesis have been reached. These conflicting results are described as 'anomalies'. Anomaly means findings that do not comply with the Efficient Market Hypothesis rules and cause deviations from these rules. Anomalies explain findings that contradict the Efficient Markets Hypothesis and the Capital Asset Pricing Model (CPM). anomalies; Periodic (time-dependent) anomalies are divided into two as cross-sectional (non-time-dependent) anomalies. 
In this study, the "January anomaly", which is one of the periodic anomalies, was examined. The study aimed to investigate whether there is a January anomaly in 13 different indices formed by the stocks traded in BIST in the 21-years covering the 2000-2020 period. In the study, sectoral indices are also included in addition to the BIST100 index, which is the indicator index in order to reflect the overall BIST. Indices have been examined within the same period intervals in order to reflect the effects realized over the years to the same degree. Although the purpose of determining the number of indices as 13 was to investigate the January anomaly in BIST as a whole, no comparison was made between the indices and the indices were evaluated separately. In the study, it was examined whether there is a January anomaly in the XU100, XBANK, XGIDA, XGYO, XHOLD, XMESY, XTAS, 
vii  
XTEKS, XTRZM, XHIZ, XUHIZ, XUMAL and XUSIN indices for the 2000-2020 period. According to the power ratio method, the January anomaly was detected in all indices except the XULAS index. One-way analysis of variance and multiple comparison tests was performed to determine the difference between the monthly returns of these indices. According to the results of the one-way analysis of variance, it was determined that the monthly returns of the indices for the 21-years were higher in April.  
Keywords: Anomaly, January Anomaly, BIST100, Efficient Market Hypothesis