"Çocuk Oyun Tercihi Ölçeği"nin geliştirilmesi, ebeveyn ve çocuk oyun tercihlerinin çocuğun  psikolojik dayanıklılık ve iyi oluşlarına etkisi
Development of the "Children Play Preference Scale", the effect of parent and child play preferences on the child's psychological resilience and well-being
Yazar: MUSA BARDAK
Danışman: DOÇ. DR. ASUDE BALABAN DAĞAL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Çocuk oyunları = Children's games

Özet:
Araştırmanın amacı çocuk ve ebeveyn oyun tercihlerinin çocukların psikolojik dayanıklılık ve iyi oluş hali ile ilişkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda iki aşamada çalışmalar yapılmıştır. Birinci aşamada Çocuk Oyun Tercihi Ölçeği (ÇOTÖ) geliştirilmesi amaçlanmış ikinci aşamada ise çocuk ve ebeveyn tercihlerinin, çocukların psikolojik dayanıklılık ve iyi oluş hallerinin birbiriyle ve ebeveynin demografik değişkenleriyle ilişkisi incelenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. 
Araştırmanın iki aşamasında da çalışma grubu 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul'un Kadıköy, Pendik, Ümraniye, Sultanbeyli, Bakırköy, Küçükçekmece, Başakşehir ve Esenler ilçelerinden Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi anaokulu ve ilkokullara devam eden anasınıfı çocuklarının velileri oluşturmuştur. İlk aşamada 607, ikinci aşamada 389 ebeveynden veri toplanmıştır.
Çalışmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan Çocuk Oyun Tercihi Ölçeği ile Ebeveyn Oyun Tercihi Ölçeği ve 5-6 Yaş Çocuklar İçin Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programı ile çözümlenmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre geliştirilen Çocuk Oyun Tercihi Ölçeği'nin geçerliği kapsamında; kapsam ve yapı geçerlikleri ile açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında aritmetik ortalama, standart sapma değerleri ve iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucu ölçeğin Kuder-Richardson 20 katsayısı ,63 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlara göre ölçeğin tümünün ve alt boyutlarının güvenilir ve geçerli olduğu ortaya çıkmıştır.
Araştırmanın ikinci aşaması için toplanan verilerin normal dağılım gösterdiği ve güvenilirliği test edildikten sonra korelasyon ve fark analizleri yapılmıştır. Ayrıca demografik değişkenlerle ölçek puanları arasındaki ilişkinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği ANOVA ile çözümlenmiştir. Sonuçta çocukların oyun arkadaşı, oyun türü, oyun zamanı, oyun mekanı, oyun amacı ve oyun materyali tercihleri ile ebeveyn oyun tercihleri, çocuğun psikolojik dayanıklılığı ve iyi oluş hali arasındaki ilişkiler yorumlanmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre çocuk oyun tercihleri ve ebeveyn oyun tercihlerinin birbirinden farklı olduğu; çocukların ilk tercihinin dijital oyun, ebeveynlerin ise yapı-inşa oyunu olduğu tespit edilmiştir. Çocukların oyun tercihinin çocuğun iyi oluş ve psikolojik dayanıklılığı ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Çocukların psikolojik dayanıklılık ve iyi oluşlarının çocukların birinci sırada tercih ettikleri oyun seçeneği gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveyn oyun tercihleri ile çocuğun iyi oluş ve psikolojik dayanıklılığı arasında öz düzenleme alt boyutu haricinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Ebeveyn oyun tercihlerinin çocukların öz düzenleme becerileriyle negatif yönde anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ebeveynlerin öğrenim durumu, çocuğuyla oyun süresi ve dijital platformlarda geçirdiği süre çocuk oyun tercihleri, iyi oluş ve psikolojik dayanıklılık ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye sahiptir.

Abstract:
The study aims to examine the relationship between child and parent play preferences and children's psychological resilience and psychological well-being. In line with this purpose, studies were carried out in two stages. In the first stage, it was aimed to develop the Child Play Preference Scale. In the second stage, the relationship between child and parental preferences, children's psychological resilience and psychological well-being, and the demographic variables of the parents was examined. The research was designed in the relational survey model. 
In both stages of the study, the study group consisted of parents of kindergarten children attending official kindergartens and primary schools affiliated with the Ministry of National Education in Kadıköy, Pendik, Ümraniye, Sultanbeyli, Bakırköy, Küçükçekmece, Başakşehir and Esenler districts of Istanbul in the 2021-2022 academic year. Data were collected from 607 parents in the first phase and 389 parents in the second phase.
The study used the Child Play Preference Scale, Parent Play Preference Scale, and Psychological Well-Being Scale for 5-6 Year Old Children, which the researcher prepared, to collect data. The data obtained were analyzed with the SPSS package program. 
Within the scope of the validity of the Child Play Preference Scale developed according to the research results, content, and construct validities, exploratory and confirmatory factor analyses were performed. Arithmetic mean, standard deviation values, and internal consistency coefficients were calculated within the scope of reliability analyses. As a result of the analyses, the Kuder-Richardson 20 coefficient of the scale was calculated as 0,63. According to these results, the whole scale and its sub-dimensions were found to be reliable and valid.
In the second phase of the study, correlation analyses were carried out after the data collection had been checked for normal distribution and reliability. In addition, whether the relationship between demographic variables and scale scores showed a significant difference was analyzed by t-test and ANOVA. As a result, the relationships between children's playmates, play type, play time, play time, play place, play purpose, and play material preferences and parental play preferences, psychological resilience, and well-being of the child were interpreted. 
According to the study's results, it was determined that children's play preferences and parents' play preferences differed; children's first preference was digital play, while parents' first preference was building-construction play. It was determined that children's game preferences had a statistically significant relationship with child well-being and psychological resilience. It was concluded that the psychological resilience and well-being of the children did not differ statistically significantly according to the play option groups preferred by the children in the first preference. There was no statistically significant relationship between parental play preferences child well-being, and psychological resilience, except for the self-regulation sub-dimension. Parental play preferences were found to have a significant negative relationship with children's self-regulation skills. Parents' education level, playing time with their children, and time spent on digital platforms have a statistically significant relationship with child play preferences, well-being, and psychological resilience.