Kırsal ve kentsel kesimlerde yaşayan ilkokul öğrencilerinin temel beceri düzeylerine göre doğa algılarının incelenmesi
Investigation of nature perceptions according to the basic skills of primary school students living in rural and urban areas
Yazar: HATİCE KÜBRA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BEKTAŞ
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Temel beceriler = Basic skills

Özet:
Bu araştırmada kırsal ve kentsel kesimlerde yaşayan ilkokul öğrencilerinden temel beceri düzeyleri yüksek ve düşük olan öğrencilerin doğa algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel yöntemlerden olan çoklu durum çalışması yöntemi benimsenmiştir. Çalışma grubunu belirlemek için Aydoğdu ve Karakuş (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "İlkokul Öğrencilerine Yönelik Temel Beceri Ölçeği (TBÖ)" kullanılmıştır. TBÖ, Ankara ve Yozgat illerindeki yedi ilkokulun üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenim gören; kentsel kesimlerden 398, kırsal kesimlerden 179 toplam 577 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen veriler ile betimsel istatistik analizi yapılarak, kırsal kesimlerden temel becerileri yüksek düzey (TBYD) 10 öğrenci ve temel becerileri düşük düzey (TBDD) 10 öğrenci; kentsel kesimlerden temel becerileri yüksek düzey 10 öğrenci ve temel beceri düzeyi düşük 10 öğrenci olmak üzere toplam 40 öğrenci seçilmiştir. Seçilen öğrencilerle yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde kullanılmak üzere araştırmacı tarafından "Doğa Algısını Belirleme Görüşme Formu" geliştirilmiştir. Bu form doğa, bitki, hayvan, doğa kirliliği ve doğal kaynaklar temalarından oluşmaktadır. Elde edilen veriler nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmada amaçlara göre oluşturulan dört çalışma grubu ile gerçekleştirilen bireysel görüşmelerden elde edilen veriler temel beceri düzeyleri ve yaşadıkları bölge bağlamında değerlendirilmiştir. Tüm öğrenci grupları doğayı en fazla canlı varlık olarak, bitkiyi ve hayvanı en fazla tür olarak, doğa kirliliğini en fazla alan olarak, doğal kaynakları en fazla belirli koşullarda yenilenebilen kaynaklar olarak açıklamışlardır. Öğrenciler doğada vakit geçirirken en fazla bireye öncelik veren aktiviteler gerçekleştirdiklerini, bitkilerle vakit geçirirken en fazla bitkiye öncelik veren aktiviteler gerçekleştirdiklerini, hayvanlarla vakit geçirirken en fazla hayvana ve bireye öncelik veren aktiviteler gerçekleştirdiklerini, doğa kirliliğini önlemek için en fazla alana yönelik davranışlar sergilediklerini, doğal kaynakların tükenmemesi için en fazla su ile ilgili davranışlar sergilediklerini ifade etmişlerdir. Öğrencilerin doğadaki davranışları arasında en belirgin farklılık TBYD öğrenci gruplarının bilimi önceleyen aktivitelerde TBDD öğrenci gruplarına göre öne çıkması olmuştur. Doğada, bitkilerle, hayvanlarla vakit geçirirken genel anlamda tüm grupların olumlu hisleri olduğu; doğa kirliliğine ve doğal kaynakların tükenmesine ilişkin olumsuz hisleri olduğu öne çıkmıştır. Öğrencilerin tamamı doğa kirliliğini önlemeye yönelik fikirler belirtmişlerdir. Tüm öğrenci grupları doğanın, bitkinin, hayvanın ve doğal kaynakların en fazla birey için önemli olduğunu belirtmişlerdir, bunun yanında sürdürülebilirlik için de önemli olduğunu ifade etmişlerdir. Hem kırsal hem de kentsel kesimlerde yaşayan öğrencilerin doğa algılarına ilişkin TBYD öğrenci grupları TBDD öğrenci gruplarına göre daha zengin, kapsayıcı ve özel ifadeler kullanılmışlardır. Buradan hareketle öğrencilerin temel beceri düzeylerinin doğa algılarını etkilediği söylenebilir.

Abstract:
This study aimed to investigate the nature perceptions of primary school students in rural and urban areas with high and low basic skill levels. The study used to multiple case study method, which is a qualitative method. The "Basic Process Skills Scale Towards Primary Students," adapted into Turkish by Aydoğdu and Karakuş (2015) was used to determine the students who were going to be studied. BPSS was applied to a total of 577 students (398 from urban areas and 179 from rural areas) in the third and fourth grades from seven different primary schools in Ankara and Yozgat provinces. A total of 40 students, 10 students with high basic skill level (HBSL) and 10 students with low basic skill level (LBSL) from rural areas, 10 students with high basic skill level and 10 students with low basic skill level from urban areas, were selected through a descriptive statistical analysis of the data obtained. Semi-structured individual interviews were conducted with selected students. A "Nature Perception Interview Form" was developed by the researcher to be used in these interviews. This form consists of nature, plants, animals, nature pollution and natural resources topics. The obtained data were analyzed by content analysis method, one of the qualitative data analysis methods. The data obtained from individual interviews with the four participating groups formed according to the criteria in the research study were evaluated in the relation to basic skill levels and the region they live in. All student groups explained nature mostly as a living being, the plants and animals mostly as a species, the nature pollution mostly as an area that needs to be cleaned, and the natural resources mostly as renewable resources that can be renewed under certain conditions. The students stated that while spending time in nature, they mostly perform activities that give priority to the individual, while spending time with plants, they mostly perform activities that give priority to plants, while spending time with animals, they mostly perform activities that give priority to animals and individuals, in order to prevent nature pollution, they mostly exhibit area-oriented behaviors, in order to prevent the depletion of natural resources, they mostly exhibit water-related behaviors. The most significant difference between the students' behaviors in nature was that HBSL students prioritized science-based activities compared to those with LBSL. It has emerged that, in general, all groups have positive feelings while spending time with nature, plants and animals, and negative feelings about nature pollution and depletion of natural resources. All of the students expressed ideas about preventing nature pollution. All student groups stated that nature, plants, animals and natural resources are most important for the individual. In addition, students stated that these issues are also important for sustainability. The nature perceptions of HBSL student groups are richer, more inclusive and specific expressions than the nature perceptions of LBSC student groups for both students living in the countryside and those living in the city. Thus, it can be said that students' basic skill levels affect their nature perception.