Topkapı Sarayı Müzesi ve Türk ve İslam eserleri müzesinde bulunan Osmanlı dönemine ait takılarının incelenmesi
Examination of ornaments belonging to the Ottoman period,  
housed in the Topkapi Palace Museum and Turkish and İslamic  
Arts Museum
Yazar: MELTEM KARAGÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERAL BÜYÜKYAZICI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Dekoratif Ürünler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Müzeler = Museums ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Takılar = Jewellerys ; Topkapı Sarayı Müzesi = Topkapı Palace Museum ; Türk ve İslam Eserleri Müzesi = Turkish and Islamic Arts Museum

Özet:
Bu araştırmanın amacı Topkapı Sarayı Müzesi ve Türk ve İslam Eserleri Müzesinde bulunan Osmanlı Dönemine ait takılarda kullanılan malzeme, teknik, motif, kompozisyon ve takıların çeşitleri açısından incelenmesidir. Bu araştırmada; İstanbul ili tarihçesi, coğrafi özelliği, Topkapı Sarayı ve Türk ve İslam Eserleri Müzesi özellikleri, el sanatları ile ilgili bilgiler, kuyumculuk sanatı ve tarihi, kuyumculukta kullanılan madenler, kuyumculukta kullanılan teknikler ile ilgili bilgiler, takı sanatı ve özellikleri, takı çeşitleri, Osmanlı?da takının gelişimi ayrıca bu konuda yapılmış çalışmalar hakkında bilgiler verilmiştir.Bu araştırmanın amacı doğrultusunda Topkapı Sarayı Müzesi ve Türk ve İslam Eserleri Müzesinde görev yapan sanat tarihçi ve görevlilerle görüşme yapılmış ve bu müzelerde bulunan 70 adet takının gözlem formu oluşturulmuş ve değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda; elde edilen bilgilere göre Osmanlı Döneminden günümüze çeşitli ve oldukça önemli takıların kaldığı görülmektedir. Teşhir salonlarında sergilenen takıların dışında müze depolarında çok sayıda takı bulunmaktadır.  Araştırmada elde edilen bilgilere göre, incelenen ürünlerde en fazla sorguç takısının olduğu görülmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda padişahların başlarında kullanılan kavukta sorguçların yaygın olarak kullanıldığını söylemek mümkündür.  Araştırmada elde edilen bilgilere göre, incelenen ürünler içinde 18.yy. ait takıların daha fazla yer aldığı görülmektedir. Bununla birlikte 17.yy ve 19.yy? a ait takıların da günümüze ulaşması bakımından 18.yy? a ait takılara yakın değerler de olduğu görülmektedir.  Araştırmada elde edilen bilgilere göre, incelenen takılar da ham madde olarak en çok altının kullanıldığını görülmektedir. Bu Osmanlı Devletinin gücünü ve zenginliğinin bir göstergesi olduğunu söylemek mümkündür.  Araştırmada elde edilen bilgilere göre, incelenen takılarda en çok perçinleme ve mıhlama yöntemi uygulandığı görülmektedir.Bu yöntemle de yapılan takılar 16.yy. ve 17.yy. oldukça fazla kullanıldığı için klasik Osmanlı Döneminin üslubunu yansıtmaktadır. Bu bilgilere göre değerli ve yarı değerli taşların çok yaygın olarak bulunması takılarda mıhlama yönteminin çok fazla kullanıldığını göstermektedir. Araştırmada elde edilen bulgulara dayanarak, araştırmacı tarafından ortaya konulan önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Topkapı Sarayı Müzesi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi, Osmanlı Dönemi, sorguç, yakut, inci.

Abstract:
Theaim of thisresearch is toexaminethematerials, techniques, varieties, patternsandcompositionsused in theornamentsbelongingtotheOttomanPeriod, preserved in the Topkapı PalaceMuseumandTurkishandIslamicArtsMuseum. ThisresearchdealswithIstanbulprovince, itshistory, itsgeographicalfeatures, characteristics of Topkapı PalaceMuseumandTurkishandIslamicArtsMuseum, handicrafts, jewelleryartsanditshistory, minesandtechniquesused in jewellery, ornamentartsandfeatures, ornamentvarieties, anddevelopment of ornamentsduringtheOttomanperiod. Theresearchalsodealswiththestudieshavingbeenperformedbeforehand. Inlinewiththeaim of thisresearch, the art historiansandofficialsworking in the Topkapı PalaceMuseumandTurkishandIslamicArtsMuseumhavebeen met, andobservation form of 70 pieces of ornamentspreserved in thesaidmuseumshavebeenpreparedandevaluated. As a result of theresearch it is seenthat, variouskinds of significantornamentshavesurvivedbeginningfromtheOttomanPerioduntiltoday. Inaddition, there is a largenumber ofornaments in themuseumwarehouse, apart fromtheornamentsexhibited in theexhibitionhall.  Accordingtotheinformationgained as a result of theresearch, theplume is encounteredmostlyamongalltheexaminedornaments. Inthelight of thisinformation, it is possibleto say thattheplumes had beencommonlyused on thesultans? quiltedturbans. vi  Accordingtoinformationobtained in theresearch, it is seenthatthenumbers of ornamentsbelongingtothe 18th century had beenencounteredmostlyamongtheproductsexamined. Furthermore, theornamentsbelongingtothe 17th and 19th centuryhavetheapproximatevalues as the 18th century, withrespecttotheirsurvivaluntiltoday. Accordingtoinformationobtained in theresearch, it is observedthatmostlygold had beenused as a rawmaterialfortheornamentsexamined. Therefore it is possibleto say, that is an indication of thepowerandwealth of theOttomanEmpire. Accordingtoinformationobtained in theresearch, it is seenthatmostlyclinchingmethodandnailing had beenusedfortheornamentsexamined. As theornaments so produced had beenusedtoomuch in the 16th and 17th century, theyreflectthestyle of classicOttomanEmpire. Therefore as preciousand semipreciousstones had beenverycommonlyencountered, thatfactshowsthatthereinforcingmethod had beenusedtoomuch in theproduction of theornaments. Thesuggestions put forwardbytheresearcherarealsoincluded here, based on thefindingsobtained in theresearch. Keywords: Topkapı PalaceMuseum, TurkishandIslamicArtsMuseum, OttomanPeriod, plume, ruby, pearl