Stresin periodontal hastalık ve tedavisi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of stress effects on periodontal diseases and treatment
Yazar: MUSTAFA ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. GÖNEN ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Stres = Stress ; Tedavi = Treatment ; Ölçekler = Scales ; İnterlökin 1 = Interleukin 1 ; İnterlökin 10 = Interleukin 10 ; İnterlökin 6 = Interleukin 6

Özet:
Bu çalışmanın amacı, stresin periodontal hastalık üzerinde etkilerini değerlendirmek ve psikososyal stresin cerrahi olmayan periodontal tedavi (NPT) sonucuna etkisini araştırmaktır. Çalışmaya, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Periodontoloji Kliniğine çeşitli nedenlerden dolayı müracaat eden yaşları 38-55 arası değişen 50 yetişkin birey dahil edilmiştir. Çalışma protokolüne göre bireyler iki gruba ayrılmıştır.  Periodontal sağlıklı 10 kişi I. grubu, kronik periodontitisli 40 kişi ise II. grubu oluşturmuştur. Çalışmamıza dahil edilen tüm bireyler çalışma protokolü hakkında bilgilendirilmiş ve onayları alınmıştır. Tükürük stres belirteçleri (kromogranin A, kortizol, α-amilaz, ve β-endorfin) ve  Sürekli Kaygı Envanteri (STAI) ile Hastane Anksiyete ve Depresyon (HAD) stres anketleri, stresin şiddetini belirlemek için kullanılmıştır. Hastalar stresli veya stressiz olarak ikiye ayrılmış; enflamatuvar belirteçler olan; IL-1β, IL-6 ve IL-10 analizi için dişeti oluğu sıvısı örnekleri toplanmıştır. Plak indeksi (PI), gingival indeks (GI) ve cep derinliği (CD) dahil olmak üzere klinik parametreler kaydedilmiştir. Tüm klinik ve biyolojik parametreler periodontal tedavi öncesi ve tedavi sonrası 1.ayda tekrarlanmıştır. Kronik periodontitis grubunun tüm klinik parametre değerleri, sağlıklı gruba göre  faz I tedavi öncesi ve sonrası  yüksek bulundu (p <0.001). Stres ve tükürük stres belirteçleri ile periodontal hastalığın klinik parametreleri arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulundu. İstatistiksel olarak, stresli hastaların biyolojik-klinik parametreleri ve tedaviye verilen cevapta stressiz hastalara göre daha kötü olduğu gösterildi (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçlarına göre; stresin, fizyolojik ve davranışsal mekanizmalar yoluyla periodontal hastalık ile ilişkili olabileceği bulgulanmıştır. Psikososyal stres altındaki hastaların cerrahi olmayan periodontal tedaviye yanıtının daha zayıf olduğu görülmüştür. Psikososyal stres değerlendirilmesi, periodontal hastalığın prognozunda önemli rol oynayabilir. Stresli olaylar neticesinde değişen enflamatuvar belirteçler sebebiyle stres durumunun kontrolü ve psikolojik desteğin gerekli olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effects of stress on periodontal disease and to investigate the effects of psychosocial stress on the outcome of non-surgical periodontal treatment (NPT).This study was performed with 50 adults, who applied to Gazi University Faculty of Dentistry, Department of Periodontology for any reasons, ranging from ages 38-55. Participants were divided into two sub categories according to the study protocol. First group of participants were 10 people who were healthy, second group of participants were 40 people with chronic periodontitis, respectively. Stress markers (chromogranin A, cortisol, α-amylase, and β-endorphin) were measured from saliva. State-Trait Anxiety Inventory (STAI) and Hospital Anxiety and Depression (HAD) stress questionnaires were also used to determine stress severity. Patients were categorized as stressed and unstressed. The clinical parameters including plaque index (PI), gingival index (GI), probing depth (PD) and clinical attachment loss (CAL) were recorded and GCF samples were collected for analysis of GCF contents of IL-1β, IL-6 and IL-10 levels. All clinical and biological parameters were recorded before and at 1 month after NPT.The values of all the clinical parameters were significantly higher in the chronic periodontitis group than healthy group before and after phase I therapy (p<0,001). Stress and salivary stress markers were significantly correlated with the clinical parameters of periodontal disease. The effects of stress was statistically significant for the clinical or biological parameters, with the response to treatment being poorer in the stressed group (p<0,05).This study suggested that stress might be associated with periodontal disease through physiological and behavioral mechanisms. Patients under psychosocial stress had a poorer outcome following non-surgical periodontal treatment. The assessment of psychosocial stress may be valuable in the holistic management of periodontal disease. According to the changes of inflammatory indices due to stressful situation, treatment protocols of periodontal disorders should focus on the control of the stress situation and psychological support.