Evlilik doyumunu açıklamaya yönelik bir model: Uyumsuz şemalar, bağlanma stilleri ve duygusal düzenleme
Model to explain marital satisfaction: Maladaptavi schemas, attachment styles and emotional regulation
Yazar: OSMAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı evlilik doyumunu; güvenli bağlanma stili, erken uyumsuz şema alanlarının ve duygusal düzenleme stratejilerinin ne düzeyde etkilediğini incelemektir. Çalışma grubu, lise ve üstü eğitim düzeyine sahip 346 evli çiftten oluşmaktadır. Çalışma grubunda bulunan erkeklerin yaş ortalamaları 39.63 (Ss:7.8), kadınların yaş ortalamaları 36.5 (Ss:7.5)'tir. Grupta yer alan erkek katılımcıların evlenme yaş ortalamaları 26.87 iken, kadın katılımcıların evlenme yaş ortalamaları ise 23.60'tır. Çalışma grubunda yer alan çiftlerin %9,2'sinin çocuğu yoktur, %32,6'sı bir, %44'ü iki, %11,2'si üç ve %2.6'sı ise dört ve daha fazla çocuğa sahiptir. Bununla birlikte çiftlerin %25,9'u görücü usulü, %6,1'i akraba, %19,3'ü arkadaş aracılığıyla, %44,7'si flört ederek ve %0,9'u sanal yolla tanışarak evlenmiştir. Verilerin toplanmasında İlişki Ölçekleri Anketi,  Çift Uyum Ölçeği ve Young Şema Ölçeği Kısa Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen Evlilikte Duygusal Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma grubundan elde edilen veriler LISREL ve AMOS istatistik programlarıyla analiz edilmiştir. Araştırmada öne sürülen hipotezleri test etmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, Yapısal Eşitlik Modellemesiyle beraber Dyadic Analiz yapılmıştır. Bulgular aktör etkileri açısından incelendiğinde, güvenli bağlanma düzeyinin artmasının uyumsuz şema alanlarını kadın ve erkelerde negatif yönlü etkilediği görülmüştür. Pozitif düzenleme becerisi aktör etkisi acısından incelendiğinde, kadının kopukluk şema alanını negatif, erkeklerde zedelenmiş sınırlar şema alanını pozitif; evlilik doyumunu hem kadınlarda hem de erkeklerde pozitif etkilediği görülmüştür. Partner etkileri açısından pozitif düzenleme becerisi incelendiğinde; kadınlarda zedelenmiş otonomi, kopukluk, diğeri yönelimlilik, erkeklerde zedelenmiş otonomi şema alanını negatif, evlilik doyumunu hem kadınlarda hem erkeklerde pozitif etkilediği görülmüştür. Çift yönlü ilişkilere bakıldığında aktör ve partnerin güvenli bağlanma stili,  pozitif düzenleme becerileri, evlilik doyumları, zedelenmiş sınırlar, kopukluk, yüksek standartlar, zedelenmiş sınırlar ve diğeri yönelimlilik şema arasında pozitif yönlü ilişki görülmüştür. Sonuçlar literatür ve kuramlar açısından tartışılmış, ileride yapılacak araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to examine at what level reliable attachment style, early maladaptive schema fields and emotional regulation attachment styles marital satisfaction. The sample for this research is composed of 346 married couples with an educational level of high school or above. The average age of male participants is 39.63 (Sd:7.8) and the average age of female participants is 36.5 (Sd: 7.5). Male participants' average age of marriage is 26.87 and female participants' average age of marriage is 23.60. 9,2 % of couples do not have kids whereas 32,6% of couples have one child, 44% of couples have two children, 11,2% of couples have three children and 2,6% of couples have four or more children. In addition to this, 25,9% of couples got married through arranged marriage, 6,1% of couples got married through relatives, 19,3% of couples got married through friends , 44,7% of couples got married through dating, 0,9% of couples got married through online contact. Relationship Scale Questionnaire, Couples Adjustment Scale, Young Scheme Scale's Short Form, and Marriage Emotional Adjustment Scale developed by the researcher were used to collect data. The data were analyzed by LISREL and AMOS statistical software. The Pearson Correlation and Structural Equation Modeling with Dyadic Analysis were used to test the hypotheses. Regarding the actor effects, findings show that the increase in reliable attachment level negatively affects the incompatible scheme fields both for males and females. From the perspective of "actor effect", positive adjustment skill negatively affects disconnection schema field for females, whereas it positively effects impaired limits field for males. Positive adjustment skill positively effects marriage satisfaction both for females and males as well. Regarding the "partner effect", positive adjustment skill negatively affects impaired autonomy and disconnection, and other directedness for females, impaired autonomy scheme field for males, whereas it positively affects marriage satisfaction both for females and males. The results show that there is a positive relationship between the reliable connection style, positive adjustment skills, marriage satisfaction, impaired limits, disconnection of the partners, high standards, and schema of impaired limits and other directedness regarding mutual relationships. Results were discussed in the frame of literature and theoretical perspectives. Suggestions for future studies were identified.