İstatistik testler üzerine bir çalışma
A study on statistical tests
Yazar: FATİH ÜÇKARDEŞ
Danışman: PROF. DR. ERCAN EFE
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Matematik = Mathematics ; Ziraat = Agriculture ; İstatistik = Statistics
Dizin: İstatistik = Statistics ; İstatistik testler = Statistics tests ; İstatistik öğretimi = Statistics instruction ; İstatistiksel bilgiler = Statistical informations

Özet:
Bu çalışma da, araştırıcıların araştırmalarından elde ettikleri sonuçları nasıl değerlendirecekleri ve nasıl yorumlayacakları konusunda belli olasıklarla karar verme olanağı sağlayan istatistiksel testler hakkında derli toplu bir kaynak olarak hazırlanmaya çalışılmış bu amaçla istatistikte kullanılan 107 test çalışma kapsamında incelenmiştir.İlk bölümünde istatistiğin temel prensipleri ve konuları hakkında bilgiler yanında aritmetik ortalama ve varyans gibi temel tanımlayıcı istatistik konularına da yer verilmiştir.İstatistiksel testler parametrik ve parametrik olmayan testler olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Parametrik testlerden, t, z ve F vb testler, parametrik olmayan testlerden ise İşaret, Friedman, Gehan, Page, Kruskal-Wallis H vb testlere yer verilmiştir. Yine parametrik olmayan testlerde gözlenen frekans ile beklenen frekans arasındaki uyumun ilişkisini incelemek için kullanılan Goodman ve Kruskal Gamma, Kendall Tau a, b ve c gibi testlerden de bahsedilmiştir.Birçok parametrik testlerin yapılabilmesi için, veriler normal dağılımlı ve varyanslarının homojen olması gerekir. Varyansların homojenliği için, Pitman, Cohran, Leven vb testler ile kullanarak incelenmiştir. Normallik varsayımı için, Shapiro-Wilk W, D'agostino'nun Normallik Testi, Shapiro-Wilk Francia gibi testlere yer verilmiştir. Bu testlerin kendi aralarında bir karşılaştırma da yapılmıştır. Bazen verilerin normalliğinin ya da homojenliğinin bozulmasına bir ya da daha fazla gözlemin aşırı bir değer göstermesi neden olabilir. Bu tür gözlem değerleri bulmak için kullanılan Dixon, Rosner ve Grubbs gibi testler de verilmiştir. Yine bu testlerin kendi aralarındaki farkları ve benzerlikleri üzerinde de durulmuştur.İki ve daha fazla grubun bir karşılaştırılmasını ortaya koymak için varyans analiz metodu kullanılır. Ancak normallik ve varyans homojenliğinin bozulması durumunda bu testin yerine Brown ve Forsythe'nin Modifiye F' istatistiği, Welch gibi testler kullanılır. Tezde, bu testler hakkında bahsedilmiş olup örnek çözümlerine de yer verilmiştir. Ortalamalar arasında bir farkın olması durumunda bu farklılığı belirleyebilmek için, varyanslar homojen olduğunda; Duncan, LSD, Fisher Hayter ve REGWQ gibi testler, varyanslar homojen olmaması durumunda; Games-Howell, Dunnett T3 ve Dunnett C gibi ortalama karşılaştırma örnekleri ve yorumlanması ile birlikte irdelenmiştir.Parametrik olmayan testlerin kendi içinde sınıflandırılması, hangi durumlarda bu testlerin kullanılacağı da tartışılmıştır. Parametrik olmayan testlerden 38 tanesinin örneklerle çözümlerine yer verilmiştir.Bu çalışmada basit regresyon ve korelasyon ile katsayıların önem testleri otokorelasyonun neden kaynaklandığı ve otokorelasyon testlerinden Durbin Watson Otokorelasyon testi, Breusch-Godfrey Otokorelasyon testi gibi testlerden ve ayrıca regresyonda meydana gelen hataların homojen bir yapı gösterip göstermediğini belirlemek için Golfeld-Quandt Testi, Park Testi gibi testlerden de söz edilmiştir.Yukarda bahsedilen konular için farklı bilim dallarında verilen örnekler üzerinden bu testlerin ayrıntılı bir çözümü ve yorumlanmaması üzerinde durulmuş testler kendi içerisinde sınıflandırılmış, benzerliklerinden ve farklılıklarından da bahsedilmiştir.Sonuç olarak istatistiksel karar mekanizması içerisinde, araştırcının, bilim adamının, istatistikçinin önemli bir aracı olan çok sayıdaki istatistiksel testler bu çalışma ile bir araya toplanmış, kullanıcıların yararına sunulmuştur.Anahtar Kelimeler : istatistik, testler

Abstract:
The aim of study was gathering various statistical tests. All tests chosen for this study were studied deeply with at least one examples for each of them, and tests results were interpreted to help researchers using those statistical tests.In first chapter, basic principles and subjects of descriptive statistics were given, including means and variations of data.Statistical tests were evaluated in two main categories as parametric such as t, z, F etc. and nonparametric such as Sign, Friedman, Gehan, Page, Kruskal-Wallis H. For non-parametric tests, moreover, the tests such as Goodman and Kruskal Gamma, Kendall Tau a, b and c, which are used to analyze the relationship between observed and expected frequencies, were also mentioned.To conduct the parametric tests, the data should be in normal distribution and homogenous variances are required. The homogeneity of variances is tested using Pitman, Cohran, Leven etc statistics. For assumption of normality Shapiro-Wilk W, D?agostino?s normality Test, Shapiro-Wilk Francia tests were included. In some cases one or more extreme values may decompose the homogeneity of variances or normality of the distributiıon. To determine these kind of observations Dixon, Rosner and Grubbs tests were also given.To determine the relationship between two groups or among more groups variance analysis method is used. However, for abnormal data or when variance is not homogeneous, Welch, Brown and Forsythe?s modified F? statistics are employed. The current study comprises these statistical tests as well. Moreover, Duncan, LSD, Fisher Hayter, REGWQ, Games-Howell, Dunnett T3 and Dunnett C ststistical tests are included too.A lot of nonparametric statistics are studied in detail with the aid of examples whilst regression, correlation, Durbin Watson oto-correlation test, Breusch-Godfrey oto-correlation test, Golfeld-Quandt Test, Park Test are also included.Multidisciplinary examples and their interpretation are given in detail for each of statistical tests given above, and total of 107 different tests are gathered in a single source and presented to the researchers.Key Words: statistics, tests