İleri evre kanser hastalarına bakım verenlerin yorgunluk ve uyku kalitesine hemşirenin eğitim ve danışmanlık hizmetinin etkisi
The effect of education and counseling services given by nurses on fatigue and sleep quality of caregivers of gastric and colorectal cancer patients
Yazar: ÜLKÜ GÖRGÜLÜ
Danışman: PROF. DR. NURAN AKDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Gastrointestinal neoplazmlar = Gastrointestinal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uyku = Sleep ; Yorgunluk = Fatigue ; Özbakım = Self-care

Özet:
Araştırma, gastrointestinal kanserlerden ileri evre kolorektal ve mide kanseri hastalarına bakım verenlerinin; uyku ve yorgunluk sorunlarına hemşirenin eğitim ve danışmanlık hizmetinin etkisini belirlemek amacıyla yapılan bir müdahale çalışmasıdır. Araştırmanın örneklemini Hacettepe Üniversitesi Kemoterapi Ünitesine ayaktan kemoterapi tedavisi almak amacıyla gelen ileri evre kolorektal ya da mide kanseri olan hastaların bakımından birinci derecede sorumlu olan 30 bakım veren bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında; Bakım Veren Tanıtım Formu, Hasta Tanıtım Formu, Hasta Semptomlarını Yönetim Formu, Bakım Verenin Eğitim ve Danışmalık Hizmetini Değerlendirme Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Öz Bakım Gücü Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bakım verenlere, hastalarının kemoterapi tedavilerinin ilk küründe kendine bakım ve hastalarının semptomlarının yönetimi konularında yüz yüze eğitim yapılmıştır. Daha sonra bakım verenlere, hastalarının 6 aylık tedavilerinin sonuna gereksinimlerine göre telefon ile semptom yönetimine ve kendi bakımlarına yönelik danışmanlık yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik, eşleştirilmiş iki grup arasındaki farkların testi, tekrarlı ölçümlerde ANOVA Testi ve korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda; bakım verenlerin uyku kalitesi, yorgunluk ve öz bakım gücü puan ortalamalarında altıncı kürde önemli bir düşme olmuştur (p<0.05). Çalışmamızda, ilk kürde bakım verenlerden uyku kalitesi kötü olanların, yorgunluk düzeylerinin daha fazla olduğu ve uyku kalitesi ve yorgunluk puan ortalamaları arasında anlamlı pozitif yönde bir ilişki (p<0.05) olduğu bulunmuştur. Ayrıca, bakım verenlerden ilk ve altıncı kürde öz bakım güçleri iyi olanların uyku kalitelerinin daha iyi olduğu ve hem ilk ve hem de altıncı kürdeki uyku kalitesi ve öz bakım gücü puan ortalamaları arasında anlamlı negatif yönde bir ilişki (p<0.05) olduğu bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda bakım verenlere, gereksinimlerine göre hastalarının semptomlarının yönetimine ve kendilerine bakıma yönelik düzenli olarak eğitim ve telefon ile danışmanlık yapılması önerilmiştir.

Abstract:
Research is an interventional study to determine education and counseling service of nurses relating to sleep and fatigue problems of caregivers of patients with advanced stage colorectal and gastric cancer from gastrointestinal cancers. Sample of survey was composed of 30 people who are first-degree responsible from care of patients with advanced stage of colorectal and gastric cancer that come to receive chemotherapy treatment from the Hacettepe University Outpatient Chemotherapy Unit. Care Givers? Presentation Form, Patient Presentation Form, Form of Patient Symptoms? Management, Evaluation Form of Caregivers? Education and Counseling Service, Piper Fatigue Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index, Self-Care Agency Scale were used to collect survey?s data. Face to face training was applied to caregivers about self care and symptom management of patient?s at the first chemotherapy cure of their patients. After this, counseling was made for caregivers via telephone according to their needs related to symptom management and self care till the end of six months? treatment. Percentage, Test of Differences between Paired Two Groups, ANOVA test in repeated measurements and correlation test were used in evaluation of data. A significant decline was observed of the mean scores of quality of sleep, fatigue and self-care power of caregivers? at the end of sixth cure (p<0,05). In our study, caregivers with poor sleep quality had significantly higher levels of fatigue and significantly a positive relationship was found between mean scores of sleep quality and fatigue of caregivers? in the first cure (p<0.05). Additionally, caregivers who had good self care agency were found better sleep quality in the first and sixth cure and significantly a negative relationships were found between mean scores of sleep quality and self care power of caregivers? between both the first (p<0,05) and sixth cure (p<0,05). Accordance with the results obtained from the research telephone counseling and education on a regular basis relating to symptom management of patient?s and self care of caregiver?s were recommended for caregivers? according to their needs.