Türkiye'deki odun dışı orman ürünü olarak belirlenmiş bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin peyzaj mimarlığında değerlendirme olanaklarının belirlenmesi
The determination of potenti̇al using in landscape architecture of some medical plants whi̇ch determi̇ned as non-wood forest products in Turkey
Yazar: FATMA BANU AK
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN EROĞLU
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Orman alanları özellikle sahip oldukları bitkisel çeşitlilikleri ile ön plana çıkan önemli bitki rezervleri olmaktadır. Ormanın ana karakter dokusunu oluşturan odunsu türler ve çoğunlukla da ağaçlar ormanların en belirgin bitkisel materyalidir. Ağaç ve çalı bileşenleri olarak karşımıza çıkan odunsu türler ormancılık çalışmaları için birinci derecede odun hammaddesi niteliği taşımaktadır. Oysaki bitkiler özellikle de odunsu bitkiler ormandaki odun hammaddesi olmasının yanı sıra sahip oldukları çiçek, meyve, yaprak, sürgün ve kök yapıları ile hem gıda maddesi olma hem de estetik değerleri ile peyzajın ana bileşeni olma özelliklerini de taşımaktadırlar. Peyzaj mimarisinde bitkiler canlı materyal grubu içerinde yer alan peyzajın temel yapı taşlarından birini oluşturmaktadır. Bu çalışmamın temel amacı odun dışı orman ürünü niteliği taşıyan bazı odunsu ağaç, ağaçcıklar, otsu bitkiler ve çalı türlerinin peyzaj mimarlığında estetik ve işlevsel yönden kullanılabilme potansiyellerini belirlemek olmuştur. Bu amaç doğrultusunda yaklaşık 82 adet farklı odunsu ve otsu türe ait tasarım özellikleri ve bu özelliklerin değerlendirilebileceği alternatif kullanım yerlerine yönelik durumları da belirlenmiştir. Anket çalışmasında kullanılan 82 adet bitkinin 32 tanesi otsu, 2 tanesi yarı odunsu, 22 tanesi çalı, 11 tanesi ağaç, 12 tanesi ağaçcık ve 3 tanesi ise sarılıcı olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda bitkisel tasarım gerçekleştirilmiş tüm bu türler kullanılarak işlevleri doğrultusunda yapısal katman oluşturulmuştur. Sonuç olarak ağaç, çalı ve otsu türlerinden oluşan odun dışı orman ürünlerinin bordür yol kenarı, sınırlayıcı ve yönlendirici işlevsel özellikleri ölçü, renk, doku ve form tasarım özellikleri açısından sahip oldukları potansiyeller belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Odun dışı orman ürünü, Peyzaj değeri, Tıbbi ve aromatik

Abstract:
Forest areas have been a special plant reserves especially having plant diversity.  Woody plants species which construct main forest structure and mainly trees are the most marked plant materials. First of all, woody plants that are usually trees and shrubs have carried on qualities of wood raw material in forestry studies. However, plants especially woody plants carry the characteristics being the main component of the landscape with their features that are flowers, fruits, leaves, branches and roots have both nutrition and aesthetic values as well as being wood raw material in the forests. Plants are one of the main component of the landscape as living materials. When realizing planting designs, woody plants built the main structure of the plant compositions and reveal the compositions by signalizing. The main purpose of the study is to identify the using potential of the some woody trees and shrubs species which were determined as non-wood forest product in landscape architecture aspects of aesthetic and functional.  In accordance with this purpose, design features of about 82 different species of woody plants and their alternative using areas of these features can be evaluated were defined. Of the 82 plants used in the questionnaire survey, 32 were grasses, 2 were semi-woody, 22 were bushes, 11 were trees, 12 were trees, and 3 were embryos. In this direction, a structural layer has been formed in the direction of its functions by using all these kinds of plant designs. Consequently, the potential of non-wood forest product mainly include trees and shrubs in terms of design features such as color, texture, size, form and functional facilities such as can be used roadside, bordering, screening and dimensional elements were determined.  
Keywords: Landscape values, Medical and aromatic, Non-wood forest product.