Karar vermede tavsiye kullanımı
Use of advice in decision making
Yazar: HAMZA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. EMEL ŞIKLAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel farklılık = Individual difference ; Etkileşimli karar verme = Interactive decision making ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; İstatistiksel karar teorisi = Statistical decision theory

Özet:
Yargıç danışman sistemi modelinin kullanıldığı bu tezde lisans öğrencilerinin katılımı ile deneysel bir çalışma yapılmıştır. Çalışma sonucunda öğrencilerin uzman etiketiyle sunulan tavsiyeleri daha yüksek oranlarda ağırlıklandırdıkları saptanmıştır. Bunun yanı sıra uzman etiketiyle sunulan tavsiyelerin öğrencilerin kararlarına ilişkin güven düzeylerinde artış sağladığı da gözlenmiştir. Diğer taraftan öğrencilerin 15.persentil, 85.persentil ve medyan tavsiyeleri ağırlıklandırma oranları arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Medyan tavsiye sunulan öğrencilerin güven düzeylerinde belirgin bir artış gözlenirken ekstrem tavsiye alanların güven düzeylerinde anlamlı bir artış gözlenmemiştir. Bu bulgu, tavsiyeden yararlanma olgusunun sadece tavsiye ağırlıklandırma oranlarıyla açıklanamayacağını desteklemektedir. Ayrıca öğrencilerin tavsiye kalitesini değerlendirmede oldukça başarılı oldukları tespit edilmiştir.  Temel kişilik özelliklerinden nevrotiklik ve deneyimlere açıklık boyutlarının tavsiye ağırlıklandırma düzeylerini etkilediği saptanmıştır. Karar vermede özsaygı düzeyinin de tavsiye ağırlıklandırma oranı üzerinde anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Karar verme stillerinden de dikkatli, kaçıngan ve panik karar verme stillerinin tavsiye ağırlıklandırma oranlarını etkilediği saptanmıştır. Son olarak kadınların erkeklere göre tavsiyeleri daha fazla oranda ağırlıklandırdıkları gözlenmiştir.     


Anahtar Sözcükler: Yargıç Danışman Sistemi, Tavsiye Ağırlıklandırma, Tavsiye Kullanımı, Karar Vermede Güven, Bireysel Farklılıklar

Abstract:
In this thesis, using the model of the judge advisor system, an experiment was conducted with the participation of undergraduate students. According to the result of study, it was determined that the students weighted the advices given by the expert label at higher rates. It was also observed that the advices provided by the expert label provided an increase in the confidence levels of students' decisions. On the other hand, no significant difference was observed between the weighting ratios of the students' 15. percentile, 85. percentile and median advices. While there was a significant increase in the confidence levels of the students who were offered median advice, there was no significant increase in the confidence levels of those who received extreme advice. This finding supports the fact that use of advice cannot be explained only with advice weighting ratios. It was also found that the students were very successful in evaluating the quality of the advice. It was determined that the basic personality traits neuroticism and openness to experiences affected the advice weighting levels. The level of self-esteem in decision making has a significant effect on the advice weighting ratios. It was also found that careful, avoidant and panic decision making styles affected advice weighting ratios. Finally, it was observed that females weighted advices more than males.   

Keywords: Judge Advisor System, Weighting of Advice, Advice Utilization, Confidence in Decision Making, Individual Differences,