Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan susam (Sesamum indicum L.) genotiplerinin verim ve verim özelliklerinin belirlenmesi
Determination yield and yield components of sesame (Sesamum indicum L.) genotypes collected from different regions of Turkey
Yazar: TÜLAY TOPRAK
Danışman: PROF. DR. DAVUT KARAASLAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Genotip = Genotype ; Susam = Sesame ; Verim = Yield ; Verim özellikleri = Yield properties

Özet:
Bu çalışma, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, 2016 yılı yetiştirme sezonunda Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan susam genotiplerinin verim ve verim özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan toplam 24 adet susam genotipi ve çeşidi (21 adet genotip ve 3 adet standart çeşit) 20 Mayıs 2016 tarihinde ekilmiştir. Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuş olan denemede parsel boyutları 1.4 x 5 m =7.0 m2 olacak şekilde (sıra arası 70 cm, sıra üzeri 10 cm) ve her materyal 2 sıradan oluşturulmuştur. 24 adet susam materyali IPGRI (International Plant Genetic Resources Institute) tarafından geliştirilen tanımlayıcılar kullanılarak 35 karakter bakımından değerlendirilmiş, elde edilen veriler varyans analizine tabi tutulmuş ve ortalama değerler çoklu karşılaştırma (AÖF) yöntemine göre JMP İstatistik Paket Programı kullanılarak gruplandırılmıştır. Elde edilen verilere göre genotiplerin verim ve verim özellikleri kıyaslanarak, yüksek verime sahip genotipler tespit edilmiştir.
Bu çalışma sonucunda, Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan yerel susam genotiplerinin tarımsal ve morfolojik özelliklerine dayalı genetik çeşitliliğin belirlenmesi, materyaller arasındaki genetik benzerliğin tanımlanması ile gelecekte yapılacak ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere bir altyapı oluşturulması amaçlanmıştır. Böylece elde edilen yüksek verimli genotipler çeşit seleksiyon çalışmaları yapan ıslahçıların kullanımına sunulmuş olacaktır.

Abstract:
This study was carried out in the experiment fields of Dicle University Agricultural Faculty Field Crops Department in 2016 growing season in order to determine the yield and yield components of sesame genotypes collected from different regions of Turkey. A total of 24 sesame genotypes and varieties (21 genotypes and 3 standard varieties) collected from different regions of Turkey were planted on 20 May 2016. In field experiment implemented through Randomized Block Experimental Design with three replication, the plot size was 1.4 x 5 m = 7.0 m2 (70 cm between rows and 10 cm in the row) and each material was formed in 2 rows. The 35 characteristic of sesame genotypes were evaluated by using descriptors developed by IPGRI (International Plant Genetic Resources Institute), and the obtained data were subjected to analysis of variance by using the JMP Statistical Package Program and the mean values were grouped according to the multiple comparison method. By comparing the yield and yield characteristics of the genotypes according to the obtained data, genotypes with high yield were determined.
In the result of this study, it was aimed to create an infrastructure for future use in breeding studies by determining the genetic diversity based on the agricultural and morphological characteristics of the local sesame genotypes collected from different regions of Turkey and by identifying the genetic similarities between the genotypes. The high-yielding genotypes obtained in the result of this study will be made available to the breeders who are engaged in selection studies.