Gizlilik farkında anlamsal köken modelinin geliştirilmesi: Hasta kayıtları örneği
Developing a privacy-aware semantic model: Patient records sample
Yazar: DİLEK YILMAZER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜ CAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Bilim adamları, veriyi ilgili veritabanından alıp doğrudan kullanmaktadır. Dolayısıyla, veritabanında saklanan verilerin çoğu manuel müdahalelerle dönüştürülmüş ve türetilmiştir. Veritabanını kullanan araştırmacılar, veriye uygulanan dönüşümler ve kaynaklar hakkında bilgi sahibi olmak istemektedir. Verinin kaynağı ve son haline gelene kadar geçirdiği süreçler hakkındaki bilgi önemli bir konu haline gelmektedir. Köken bilgisi; verinin orijinali ve veri üzerinde yapılan işlemlerin geçmişi hakkındaki detaylı bilgilerden oluşmaktadır. Bozulmuş veri parçalarını onarmak, verileri istenmeyen erişimlerden korumak ve güvenlik ihlallerini tespit etmek için köken ve güvenlik kavramları birlikte kullanılmalıdır. Bir kişiye ait bulaşıcı hastalık kayıtları gibi bilgiler oldukça hassastır ve istenmeyen erişimlerden korunması gerekmektedir. Bu da verilerin gizliliğinin korunması ile gerçekleştirilebilmektedir. Tez kapsamında, güvenlik ve gizliliği destekleyen bir köken modeli etki alanından bağımsız olarak geliştirilmiştir.  Bu modelin uygulanması kapsamında, Bulaşıcı Hastalıklar Ontolojisi (BHO) ve Ulusal Aşı Ontolojisi (UAO) bu model ile entegre edilerek bulaşıcı hastalık etki alanında kişisel bilgilerin gizliliği ve güvenliğinin sağlanması, geçmişe yönelik verilerin izlenmesi, aşılama geçmişinin saklanması ve güvenlik ihlallerinin tespit edilmesi hedeflenmektedir. Geliştirilen bu köken modeli, Sağlık Köken Bilgi Sistemi (SKBS) altyapısında güvenlik ve gizliliğin desteklenmesi amacı ile kullanılabilmektedir.

Abstract:
Scientists use data directly through pulling it from related database. Thus, majority of the data which are stored in database were manually manipulated and derived. Researchers who use database are willing to get information about transformations applied to data and resources. The information about the resources of data and processes of getting it to the latest state have become a significant issue. Provenance information consists of detailed information about the original of data and history of operations made on data. Provenance and security terms should be used together in order to fix corrupted data parts, protect data from unwanted accesses and detect security violations. The information such as infectious disease records belongs to a person is quite sensitive and should be protected from unwanted accesses. This also can fulfill through protecting privacy of the data. In the scope of thesis, a provenance model which supports security and privacy is developed as independent from domain. In the scope of applying this model, it is aimed to provide privacy and security of personal information in the infectious disease domain, to monitor retrospective data, to preserve vaccination history and to detect security violations by integrating Infectious Disease Ontology (BHO) and National Vaccine Ontology (UAO) with this model.  This provenance model developed can be used in the infrastructure of  Healthcare Provenance Information System (SKBS) aiming to be supported security and privacy.