İmar barışının gecekondu sorununa etkisi:Zonguldak örneği
The effect of zoning peace on the gecekondu problem: The case of Zonguldak
Yazar: UTKU BAŞAR
Danışman: PROF. DR. EBRU VESİLE ÖCALIR AKÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Gecekondular = Squatters ; Kent planlama = Urban planning ; İmar affı = Development amnesty ; İmar hukuku = Zoning law

Özet:
İmar barışı; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması için 2018 yılında yürürlüğe giren bir uygulamadır. Bu çalışmanın amacı; İmar barışı (2018) uygulaması ile gecekondu olgusu arasındaki ilişkinin araştırılması ve imar barışı uygulamasının kamu yararı ilkesine uygun olarak bireyin ve toplumun refahını sağlamaya yönelik katkısını tartışmaktır. Çalışma kapsamında İmar Barışı'nın ortaya çıkış sebepleri ve uygulama süreçleri ortaya koyulduktan sonra gecekondu sorunu ile ilgili olarak hem yasal ve yönetsel olarak elde edilen kazanımlar hem de bunların kent mekânına yansımaları ele alınmıştır. Araştırmada örnek alan olarak; gecekondu ve planlı yapılaşmaların bir arada bulunduğu ancak gecekondulaşmanın yoğun olarak gözlendiği Zonguldak İli kent merkezi seçilmiştir. Çalışmada veri seti olarak kent merkezi olan Zonguldak Belediyesi sınırları içerisinde bulunan yapılar için yapılan imar barışı başvuruları değerlendirilmiş, talebin mekânsal dağılımı araştırılmış ve imar barışı öncesi ve sonrasında gecekondulaşma oranındaki değişimler tespit edilmiştir. Zonguldak kent merkezinde bulunan toplam 16.833 adet yapının 9.853 adeti gecekondudur. Zonguldak kent merkezinde, yapı kayıt belgesi alınmış yapı sayısı ise 3.656'dır. Alınan bu yapı kayıt belgelerinin konut niteliğindeki yapılar için yapı kayıt belgesi sayısı 2894'dür. İmar barışı ile çalışma alanında 2.894 adet gecekondu için yapı kayıt belgesi alınarak yasal statüye kavuşturulmuştur. İmar barışı sonrasında gecekondu sayısı 9.853'den 6.959'ye gecekondulaşma oranı ise, %59'dan %41'e düşmüştür. Çalışmanın sonucunda bulgular haritalara işlenerek mekansallaştırılmıştır. Gecekondu sayısında yaşanan bu değişim gecekonduların çarpık ve gelişigüzel inşasının ortaya çıkardığı mekânsal sorunların giderildiği ve bu yapılarda yaşayanların yaşam alanlarının sağlıklaştırıldığı ve iyileştirildiği anlamına gelmemektedir. Bu nedenle imar barışı ile meydana gelen gecekondu sayısındaki değişim, mevcut gecekonduların bir kısmının yasallaştırılarak sadece hukuki çerçevede gecekondu vasfından çıkarılması anlamına geldiğinden, imar barışından faydalanmış gecekondu alanlarındaki kentsel, çevresel ve sosyal sorunlar var olmaya devam etmektedir.

Abstract:
Zoning peace is an implementation that entered into force in 2018 as part of disaster risk preparation for the registration of unlicensed buildings and the buildings contrary to the license and its annexes. The aim of this study is to investigate the relationship between the implementation of zoning peace (2018) and the gecekondu phenomenon and to discuss the contribution of the implementation of zoning peace to the welfare of the individual and society in accordance with the principle of public interest. Within the scope of the study, after clarifying the reasons for the emergence and implementation processes of the zoning peace, both the legal and administrative gains regarding the gecekondu problem and their reflections on the urban space are examined. The city center of Zonguldak, where the gecekondu and planned constructions coexist, but the squatting is intensely observed, is chosen as the case study area. In the study, the zoning peace applications made for the buildings within the boundaries of the Zonguldak Municipality, which is the city center, were evaluated, the spatial distribution of the demand was investigated, and the changes in the squatter rate before and after the zoning peace were determined. 9,853 of the 16,833 buildings in the city center of Zonguldak are the gecekondu. In Zonguldak city center, the number of buildings with building registration certificates is 3,656. The number of building registration certificates for residential buildings is 2894. Building registration certificates were obtained for 2,894 gecekondu and they gained legal status with the zoning peace in the case study area. After the zoning peace, the number of the gecekondu decreased from 9,853 to 6,959, and the rate of them decreased from 59% to 41%. As a result of the study, the findings were processed into maps and spatialized. This change in the number of the gecekondu does not mean that the spatial problems, caused by the haphazard construction, have been eliminated and that the living spaces of those residents in these buildings have been rehabilitated and improved. For this reason, since the change in the number of the gecekondu that occurred with the zoning peace means that some of the existing slums are legalized and only removed from the shantytown qualification within the legal framework, urban, environmental and social problems in the gecekodondu areas that have benefited from the zoning peace continue to exist. The research opens up the discussion issues regarding the direction of urban planning with the implementation of zoning peace and the possible developments in the field of science and profession in the future.