Ebû Mansûr Mâtürîdî'de iyilik ve kötülük problemi
The problem of good and evil in Ebû Mansûr Mâtürîdî
Yazar: ESRA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MAHMUT AY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Maturidi = Maturidi

Özet:
Geçmişten günümüze insanın varlığıyla başlayan değer problemi teolojik bir problem olarak insanın Tanrı tasavvuru ve hayatıyla ilişik bir tema içermektedir. Dolayısıyla teolojik bir problem olması nedeniyle ateistlerin en büyük çıkmazı olmaktadır. Teistler ise ya konuyu irdelemeden kaderci bir anlayışla kabule gitmekte ya da kendi içinde dile getiremediği çatışmalar yaşamaktadır. 
Konu genel olarak kötülük problemi üzerinden tartışılmasına rağmen biz konumuzu iyilik ve kötülük değer kavramları üzerinden incelemeyi uygun bulduk. Zira özellikle konumuz olan Ebû Mansûr Mâtürîdî'nin bu konudaki görüşlerini irdelemek ve bize sunacağı çözüm önerileri olduğu için O'nun meseleye yaklaşımı da iyilik ve kötülük üzerinden bir değer kavramı olarak birlikte ele alınmıştır. 
Ebû Mansûr Mâtürîdî'nin rasyonel bir temele dayanan Tanrı tasavvuru sunması konuyu çözümlemede katkı sunmaktadır. O, Tanrı'yı bilmeyi zorunlu olarak aklın bir yetisi ve ahlâkî bir sorumluluk olarak değerlendirmiş buna bağlı olarak da insanın bir takım değer yargılarını da aklî olanaklarla bileceğini savunmuştur. Aynı zamanda Tanrı'nın tek yaratıcı güç olduğu ilkesiyle Tanrı'nın iyilik ve kötülük değerlerinin de yaratıcısı olduğunu savunmakla birlikte insanın tercih ve sorumluluğunu ön plana çıkartmıştır.  Dolayısıyla iyilik ve kötülükler insanın kendi sorumluluğu ve tercihine bağlı olarak gerçekleştiği için bir problem olarak yansımamaktadır. Aynı zamanda salt bir kötülük olduğunu düşünmemekte kötülükleri düzenin bir parçası ve hikmet olarak değerlendirmektedir.

Abstract:
The value problem, which started with the existence of humans from past to present, contains a theme related to man's perception of God and his life as a theological problem. Therefore, it is the biggest dilemma for atheists because it is a theological problem. Theists, on the other hand, either accept the issue with a fatalistic approach without examining it, or they experience conflicts within themselves that they cannot express.
Although the subject is generally discussed through the problem of evil, we found it appropriate to examine our subject through the value concepts of good and evil. Because our topic is to examine Abu Mansur Māturīdī's views on this issue and the solutions he will offer us, his approach to the issue has been discussed together as a concept of value based on good and evil.
Ebû Mansur Mâtürîdî's presentation of the concept of God based on a rational basis contributes to the analysis of the issue. He considered knowing God as a faculty of the mind and a moral responsibility, and accordingly, he argued that humans can know certain value judgments through mental means. At the same time, he defends that God is the creator of the values of good and evil with the principle that God is the only creative power, and highlights human choice and responsibility. Therefore, good and evil are not reflected as a problem because they occur depending on the person's own responsibility and choice. At the same time, he does not think that it is pure evil, but considers evil as a part of the order and wisdom.