Gaz-sıvı akış sistemlerinin dinamik davranışı
Dynamic behaviour of gas-liquid flow systems
Yazar: HAKAN YOĞURTÇU
Danışman: DOÇ. DR. FETHİ KAMIŞLI
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Dinamik davranış = Dynamic behavior ; Gaz-sıvı faz geçişleri = Gas-liquid phase transitions ; İki fazlı akış = Two phase flow

Özet:
Gaz-sıvı birlikte akış türlerinden biri de gaz yardımıyla yer değiştirme olayıdır. Bu olayda dairesel veya dairesel olmayan geometriye sahip bir ortam içerisindeki sıvı kendisinden daha az viskoz olan bir akışkan (gaz) yardımıyla yer değiştirilmektedir. Bu yer değiştirme olayı gerçekleşirken gaz arkasında bir miktar sıvıyı bırakarak hareket eder. Bu boru veya kanal duvarında biriken bu sıvının miktarı ve şekli, akışkanın türü, gaz basıncı ve akışın olduğu ortamın şekli gibi faktörlere bağlıdır. Bu tez çalışmasında, CMCNa ve HECNa polimerlerinden hazırlanan kütlece % 2.0, 2.5, 3.0 ve 3.5 konsantrasyonlarındaki çözeltiler kullanılarak gaz yardımıyla yer değiştirme olayı incelendi. Gaz akışkan olarak hava kullanıldı ve hava 0.2, 0.5, 0.7, 1.0, 1.5, 2.0, 2.5 ve 3.0 psi basınçlarında enjekte edildi. Deneyler 5.3 mm iç çapa sahip 55 cm uzunlukta cam borular kullanılarak izotermal şartlarda gerçekleştirildi.Kullanılan akışkanların reolojik özellikleri belirlendi ve Ca sayısı ile boru duvarında biriken sıvı fraksiyonunun değişimi farklı sıcaklıklarda (20, 30, 40, 50 ve 60 °C) incelendi. Kullanılan polimer çözeltilerinin kayma hızı ile viskozitelerindeki değişim incelendi ve bu akışkanların pseudo plastik tipte akışkan oldukları tespit edildi. Çalışma sıcaklığındaki artış ile boru duvarında biriken sıvı fraksiyonunda azalma olduğu görüldü. Diğer taraftan, akışkan konsantrasyonundaki artış ile boru duvarında biriken sıvı fraksiyonunda artma görüldü. CMCNa çözeltileri ile yapılan deneylerden elde edilen sıvı fraksiyonu değerlerinin, HECNa çözeltileri ile elde edilenlerden daha büyük olduğu görüldü. Anahtar kelimeler: İki fazlı akış, Gaz yardımı ile yer değiştirme, Newtonian olmayan akışkan.

Abstract:
One of the flow type in the gas-liquid system is a gas-assisted displacement process. In this process a fluid confined in either circular or non-circular geometry is displaced by a less viscous fluid. In this displacement, a gas-bubble moves with leaving some liquid on the walls of geometry. The amount of liquid deposited on the walls of the geometry and its shape depend on the type of liquid, gas pressure and the shape of geometry. In this master thesis, the solutions of CMCNa and HECNa having 2.0, 2.5, 3.0 and 3.5 % in terms of weight-base are used to examine the gas-assisted displacement. The air used as a displacing fluid is injected at pressures of 0.2, 0.5, 0.7, 1.0, 1.5, 2.0, 2.5 and 3.0 psi. The experiments are performed in a tube having inner diameter of 5.3 mm and a length of 55 cm is used at isothermal conditions. Rheologic properties of fluids used in the experiments are determined by using Brookfıeld RVDV-II+ model viscometer and the relationships between Ca and the fraction of liquid deposited on the walls of the geometry are determined at the temperature of 20, 30, 40, 50 and 60 °C. The viscosities of polymer solutions used in the experiments are determined as a function of shear rates and it reveals that fluids are pseudo plastic. It is observed that the fraction of liquid deposited on the walls of the tube decraeses with increasing temperature of the fluid. On the other hand, it is observed that the film thickness on thewalls increases with increasing concentration of polymers solutions. In all the concentrations used in the experiments, it is found that the fraction of CMCNa solutions is larger than that of HECNa solutions. Key words: Two-Phase Flow, Gas- Assisted Displacement, non-Newtonian Fluids.