Yetişkin hemodiyaliz hastalarının beslenme durumlarının, kısıtlı diyete uyumlarının ve yaşam kalitelerinin diyaliz görme  yıllarına göre değerlendirilmesi: Bir üniversite hastanesi örneği
Evaluation of nutritional status, adaptation to restricted diet and life qualities of adult hemodialysis patients according to the years of receiving dialysis treatment: A case study from a university hospital
Yazar: TUĞÇE NUR TOKU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEF DURAN
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su tüketimi = Water consumption ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Hemodiyaliz alma süresinin beslenme durumu, yaşam kalitesi ve diyet-sıvı kısılamasına uyumsuzluğu konularındaki etkisini araştıran bu çalışma 22 Mart-30 Nisan 2021 tar,hleri arasında hemodiyaliz alan yetişkin hastalar üzerinde yapılmaktadır. Kesitsel, tanımlayıcı bir anket çalışması olan bu araştırmada; 22 Mart – 30 Nisan 2021 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (Hastane) Hemodiyaliz Ünitesi'nde kaydı bulunan, çalışmaya katılabilecek zihinsel ve fiziksel yeterliliğe sahip olan ve bu çalışmaya gönüllü olarak katılmak isteyen erkek-kadın tüm hastalara (n=31) ulaşılmış olduğu belirtilmektedir. Veriler, yüz yüze anket ve ölçek uygulaması, hasta dosyalarının ve biyokimyasal parametrelerin incelenmesi, antropometrik ölçümlerin alınması ile toplanmaktadır. Yapılan analizler sonucunda katılımcıların diyaliz süreleri ve yaşam kaliteleri arasındaki korelasyonda, ruh hali ve bedensel ağrının hemodiyaliz süresi ile pozitif yönde ve anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu görülmektedir. Katılımcıların cinsiyet değişkenine göre antropometrik ölçümlerine bakıldığında, boy, vücut yağ oranı ve bel/kalça oranının cinsiyete göre anlamlı fark oluşturduğu görülmektedir. Aynı analizde, diyaliz görme yılı ile genel sağlık  (r=-0,076, p>0,05) ve diğer farklı yaşam kalitesi alanlarına sahip 4 grup arasında anlamlı bir fark gözlemlenmemektedir. Katılımcıların vücut ağırlıkları (kuru- hd öncesi- hd sonrası) ile hemodiyaliz süreleri arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Hastalarının diyaliz diyet ve sıvı uyumsuzluğu ile diyaliz görme süresi arasındaki fark incelendiğinde, diyet uyumsuzluğu sıklığı (p>0,05) ve sıvı uyumsuzluk sıklığı (p>0,05)  ile diyaliz görme süresi arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmektedir. Hastaların diyete uyumsuzluğu derecesi (p>0,05) ve sıvı uyumsuzluğu derecesinin diyaliz görme süresi üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı saptanmaktadır. Malnütrisyon seviyeleri incelendiğinde, hastaların diyaliz alma sürelerinin beslenme bozukluğu seviyeleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmektedir (p>0,05). SGD-7P'ye göre, diyaliz ile geçirilen sürenin artmasıyla beslenme bozukluğunun görülme olasılığı giderek arttığı görülmektedir. Katılımcıların hemodiyaliz alması süreleri arttıkça günlük enerji alımında anlamlı bir azalma saptanmaktadır. Biyokimyasal parametrelere bakıldığında, bireylerin diyaliz alma süreleri ile biyokimyasal parametreleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmamaktadır (p>0,05). Sonuç olarak, "HD hastalarının diyaliz görme süreleri ile yaşam kaliteleri, beslenme durumları ve diyet-sıvı kısıtlılığına uyumsuzlukları arasında anlamlı bir fark yoktur" hipotezi doğrulanmaktadır. Yapılan çalışmalar arasında araştırmamız ile aynı sonucu veren çalışmalar olduğu gibi, farklı sonuçların elde edildiği çalışmalar da mevcuttur. Özellikle bu noktalar ele alınarak daha fazla çalışma yapılmalıdır.

Anahtar kelimeler:  hemodiyaliz, yaşam kalitesi, beslenme, diyet uyumu, sıvı kısıtlaması.

Abstract:
The purpose of this study was to determine how hemodialysis duration effects the nutritional status, quality of life and incompatibility of diet-liquid restriction. The study was conducted on adult patients who takes hemodialysis in between 22 March – 30 April 2021. In this research which is a cross-sectional, descriptive survey study; all the patients were registered in Hemodialysis Unit at Trakya University Health and Application Center(Hospital) between 22 March – 30 April 2021 who have the mental and physical competence and willing to participate in the study voluntarily has been reached. Data were collected through face to face survey and scale application, examination of patient files and biochemical parameters and taking anthropometric measurements. As a result of the analyses, it was found that the correlation between the dialysis duration and quality of life of the participants and the mood and bodily pain were positively and significantly related to the duration of hemodialysis. When the anthropometric measurements of the participants were examined according to the gender variable, it was found that height, body fat ratio and waist/hip ratio made a significant difference according to gender. In the same analyses, no significant difference was observed between the years of dialysis, general health(r=-0.076, p>0.05) and the 4 groups with different quality of life domains. When the malnutrition levels were examined, it was determined that the duration of dialysis of the patients did not have a significant effect on the levels of malnutrition(p>0.05). According to SGD-7P, the probability of malnutrition appears to increase with the increase in time spent on dialysis. As the duration of hemodialysis of the patients increased, a significant decrease was found in daily energy intake. Considering the biochemical parameters, it was determined that there was no significant difference between the duration of dialysis and the biochemical parameters of the individuals (p>0.05). As a result, the hypothesis that "there is no significant difference between the duration of dialysis and quality of life, nutritional status and imcopatibility of diet-fluid restricttion in HD patients" was confirmed. Among the studies carried out, there are studies that give the same result as our research, as well as studies that have different results. More studies should be conducted by spesifically addressing these different points.

Keywords: hemodialysis, quality of life, nutrition, diet, liquid restricton.