Değen çift yıldızlarda O'connell etkisinin araştırılması
A study of O'connell effect in contact binaries
Yazar: GONCA SALMAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. ZEKERİYA MÜYESSEROĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziDEĞEN ÇİFT YILDIZLARDA O'CONNELL ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASIGonca SALMANAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüAstronomi ve Uzay Bilimleri Anabilim DalıDanışman : Yard. Doç. Dr. Zekeriya MÜYESSEROĞLUW UMa türü değen çift yıldızlar, Güneş benzeri iki yıldızdan oluşma etkileşen çiftyıldız sistemleridir. Bu sistemlerin büyük bir çoğunluğunun ışık eğrilerinin tutulmalardışındaki maksimumlarında seviye farklılıkları (asimetri) gözlenmektedir. ?O'Connelletkisi? olarak bilinen ve maksimum seviyeleri arası parlaklık farkının kadir cinsindendeğeri ile ifade edilen bu asimetri zamanla değişkenlik de göstermektedir. Nedeni henüztam olarak anlaşılamamış olmakla birlikte, bu etki, çift sisteme ait bileşen yıldızlarınbiri ya da her ikisinin yüzeyinde yer aldığı düşünülen sıcak ve/veya soğuk yıldızlekeleriyle teorik olarak modellenebilmektedir.Bu çalışmada ışık eğrilerinde O'Connell etkisi izlenen beş tane W UMa türü değen çiftsistem ele alındı. Her bir sistem için, literatürde mevcut bulunan ışık eğrilerinin 0.0-0.5ve 0.5-1.0 yörünge evresi aralığını kapsayan parçalarından, ilgili evre aralığında kalanmaksimum seviyesine normalize edilmiş iki ayrı simetrik ışık eğrisi üretildi ve bunlarınfotometrik analizi gerçekleştirildi. Analizler sonucu elde edilen parametrelerin, dğençiftler için ortaya konan yarı-deneysel bağıntılarla (dönem-yoğunluk ve yarıçap oranı-kütle oranı) olan uyumuna bakıldı. Böylelikle leke varlıüından kaynaklandığı düşünülenO'Connell etkisinin, seçilmiş bir sistem için, hangi tür lekeden (sıcak/soğuk)kaynaklandığına dair tahminde bulunmaya olanak tanıyan bir karar verme mekanizmasıoluşturuldu.2006, 64 sayfaAnahtar Kelimeler : değen çiftler, W UMa türü sistemler, O'Connell etkisi, ışık eğrisiçözümü; özel: V781 Tau, UY UMa, MW Pav, RW Com, YZ Phe

Abstract:
ABSTRACTMaster ThesisA STUDY OF O?CONNELL EFFECT IN CONTACT BINARIESGonca SALMANAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Astronomy and Space SciencesSupervisor : Assist. Prof. Dr. Zekeriya MÜYESSEROĞLUW UMa type contact binaries are interacting binary star systems that their componentsare solar-like stars, most of them show asymmetry between the levels of out of eclipsemaxima in their light curves. This asymmetry which is known as ?O?Connell effect?and quantified as magnitude difference between maxima levels can also vary in time.Although the cause of this phenomena stil can not be exactly understood, it can betheoretically modelled hot and/or cool stellar spots on one or both component stars ofthe binary system.In this study we dealed with five W UMa type contact binary systems which areshowing O?Connell effect in their light curves. Their light curves which are collectedfrom the literature were seperated in to two parts between the orbital phases 0.0-0.5 and0.5-1.0 and symmetric full light curves were constucted for each part. Then, eachsymmetric light curve was normalized to its corresponding maximum level andphotometrically analyzed. The resulting analysis parameters are compared with thesemi-empirical relations (period-density and ratio of radii-mass ratio) constructedespecially for W UMa type contact binaries. Thus, a decision making mechanism wasformed to estimate the type of the spot (whether it is hot or cool) for a given particularsystem.2006, 64 pagesKey Words : contact binaries, W UMa type systems, O?Connell effect, light curveanalyse; individual: V781 Tau, UY UMa, MW Pav, RW Com, YZ Phe