Dünyada yeni bir bütçeleme anlayışı olarak katılımcı bütçeleme yaklaşımı ve Türkiye açısından değerlendirilmesi
Participatory budgeting as a new budgeting approach in the world and evaluation of participatory budgeting in Turkey
Yazar: UĞUR DİKİCİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe sistemleri = Budget systems ; Bütçeleme = Budgeting ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Demokrasi = Democracy ; Kamu maliyesi = Public finance ; Katılımcı bütçeleme = Participatory budgeting ; Türkiye = Turkey

Özet:
Küreselleşme sürecinin etkisiyle başlayan değişimler kamu maliyesini de etkisi altına almıştır. Kamu maliyesinin temel unsurlarından birisi olan bütçe fonksiyonu da bu değişim sürecinden etkilenmiştir. Geçmişte benimsenen klasik bütçe sistemleri değişen ekonomik koşullara uyum sağlayamamış, yerini çağdaş bütçeleme sürecinde yeni yaklaşımlara bırakmıştır. Bu bağlamda, sosyal bütçeleme, vatandaş bütçesi, cinsiyete duyarlı bütçeleme ve katılımcı bütçeleme gibi çağdaş bütçeleme yaklaşımları ortaya çıkmıştır. Çağdaş bütçeleme uygulamaları, temsili demokrasinin doğrudan demokrasiye geçişini sağlayan bir sistemi savunur. Bu durumda bütçeleme süreci devam ederken vatandaşlar bu sürecin her aşamasında bütçeye aktif bir katılımla müdahalede bulunabilir. Çağdaş bütçeleme anlayışları, vatandaşların mali beklentileri için oy verdikleri siyasi sisteme, seçimlerden sonra da müdahale edebileceğini savunan bütçeleme yaklaşımlarıdır.
	Çalışmanın ilk kısmında, bütçenin tarihçesi, bütçe hakkının doğuşu ve bütçe hakkının vatandaşlar açısından önemi hem dünyadaki örnekleri hem de ülkemiz açısından açıklanmıştır. Ayrıca çalışmanın ilk bölümünde, kamu maliyesinde yaşanan değişim kapsamında yeni bütçeleme anlayışlarından bahsedilmektedir. Söz konusu yeni bütçeleme yaklaşımlarının tarihsel gelişimi ve uygulamaları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda ise, yeni bütçe yaklaşımlarından biri olan katılımcı bütçeleme yaklaşımının ülkeler bazında uygulama şekilleri verilmiş, bu sistemin ülkemiz açısından uygulanabilirliği ile katılımcı bütçeleme sürecinin ülkemizde gelişip yaygınlaşması için yapılan projelere yer verilmiştir. Bu bağlamda Çanakkale Belediyesi'nin ve Uşak İl Özel İdaresi'nin yapmış oldukları katılımcı bütçeleme süreçleri de çalışmamızda yer verilen uygulama örnekleridir. 


Anahtar Kelimeler: Bütçe Hakkı, Sosyal Bütçe, Vatandaş Bütçesi, Vatandaş Odaklı Bütçeleme, Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme, Katılımcı Demokrasi, Katılımcı Bütçeleme.

Abstract:
Changes began with the impact of the globalization process has influenced the public finance. The budget function as one of the basic elements of public finance is affected by this changes. Classic budget systems which had failed to adapt to changing economic conditions in the past, then classic budget systems was replaced with new approaches through contemporary budgeting processes. In this context, social budgeting, citizens budget, gender-sensitive budgeting and participatory budgeting has emerged as modern budgeting approacher. Contemporary budgeting approacher defend a system that allows the transition from representative democracy to direct democracy. In this case, the system ensures that citizens can interfere with an active participation in all stages of the budget process. The modern understanding of budgeting advocates the budget system that citizens can intervene in the budget as citizens vote for their financial expectations of the political system. 
In the first part of the study, the history of the budget, the rise of the budget right and the importance of budget right for citizens were described in terms of examples of the world and in our country as well. Also in the first part of the study it was mentioned about the new budgeting approaches in the scope of changes in public finance. Information about the historical development of the new budget systems which mentioned above and about their implementations of countries with examples were given. In the second part, participatory budgeting system is one of the new budget approacher was given in the application form of some countries. Projects which carried out for the development and expansion of participatory budgeting process in our country and participatory budgeting's applicability in our country are included in the second part. In this context, participatory budgeting process practices had been done by the Municipality of Canakkale and Province Special of Uşak Administration are also the employed in our study.


Keywords: Budget Right, Social Budget, Citizen-based Budget, Citizen Centered Budgeting, Gender-Sensitive Budgeting, Participatory Democracy, Participatory Budgeting.