Türk Anayasa Hukukunda anayasa başlangıç kısımları
The preambles of constitutions in Turkish Constitutional Law
Yazar: ZÜHAL AYSUN SUNAY
Danışman: PROF.DR. MERİH ÖDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Başlangıç kısımları, Anayasayı yapanların iradesiyle, Anayasalarınfelsefesini, yapıldıkları dönemin siyasi ve sosyal koşullarını, yapılış nedenlerini,dayandıkları temel ilke ve değerleri açıklayan ve Anayasaların başında yer alanmetinlerdir. Başlangıç kısmına yer veren ilk Anayasa 1787 tarihli AmerikaBirleşik Devletleri Anayasasıdır. Başlangıç kısmının Avrupa Anayasalarındaki ilkörneği ise, 1791 tarihli Polonya Anayasası Başlangıcıdır. Bu anayasalarınardından devletlerin Anayasalarına Başlangıç kısmı eklemesi bir gelenek halinialmıştır.Anayasa Başlangıçları çoğunlukla edebi bir dille yazılan felsefi metinlerolması nedeniyle, bu metinlerin hukuki değerinin olup olmadığı hem öğretide hemde uygulamada tartışma konusu olmuştur. Başlangıç kısmının hukuki değeriAnayasanın kendi metninde yer alan bir hükümle belirlenebilir ( 1961 ve 1982Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarının 156 ve 176. maddelerindeki düzenlemelergibi). Böyle bir hüküm yoksa işleyen bir Anayasa Yargısı mekanizmasının olduğuülkelerde Başlangıç kısmının hukuki değeri, Anayasa Mahkemesi tarafındanverilen kararlar ışığında belirlenebilir.Türk Hukukunda 1961 Anayasası' nını 156. maddesi ve 1982 Anayasası'nın 176. maddesi ile Anayasa metnine dahil edilen Başlangıç kısımları hukukideğere sahiptir. Nitekim Anayasa Mahkemesi de Başlangıç kısmını kararlarındayorumlama ölçüsü olarak, yani destek ölçü norm olarak kullanmıştır. Bununlabirlikte bazen de, Mahkemenin Anayasaya uygunluk denetiminde Başlangıç kısmı,temel ölçü norm olmuştur. Ayrıca Yüksek Mahkeme,siyasi parti kapatmadavalarında da Başlangıç ilkelerini siyasal alanın sınırını belirlerken kullanmıştır.

Abstract:
Preamble is a legal text that should explain philosophy of costitution,political and social condition of the time which the constitution is made,fundamental principle of constitution based on. In addition to that it takes placesat the bigining of the constitution.The first constitution which includes thepreamble is the Constitution of U.S.A. date of 1787. The first preamble inconstitution of European countries is 1791 Polish Constitution. In the Turkishconstitutional history 1961 and 1982 Turkish Constition have preambles.The legal value of preamble is under debate in practice and doctrine. Havepreambles legal value like the other articles of constitution or only sembolic value?There are two ways to bring up the legal value of preambles. As the firstway the constitution should determine the legal value of preambles. There are thesame examples like 1961 and 1982 Constitution of Turkey. Preamble is declared asa part of constitution bye 156th article of 1961 and 176th article of 1982Constitution of Turkey. In the other way, Constitution Courts should give the legalvalue to preambles bye their court decision. As a sample Constitution Council ofFrench gives the legal value to preamble of 1958 French Constitution.The Turkish Constitution Court uses the preamble in their decisions, too.Constitution Court have used the preamble while controling the norm'sconstitutionalty in the term of 1961 and 1982 Constitution. In addition to that HighCourt use the preamble in political party decisions.