Madde kullanım bozukluğunda bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin bağımlılık profili, öz yeterlilik ve bağımlılık seyrine etkisinin incelenmesi: randomize kontrollü deneysel çalışma
Examination of the effect of cognitive behavioral approach-based psychoeducation on addiction profile, self-efficacy and addicti̇on outcome in substance use di̇sorder: a randomi̇zed controlled experimental study
Yazar: CİHAN KOCAİRİ
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMİRKIRAN ; DOÇ. DR. MERİH ALTINTAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, madde kullanım bozukluğu olan hastalara uygulanan bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin bağımlılık profili, öz yeterlilik ve bağımlılık seyrine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada ön test-son test randomize kontrollü deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırma İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde Aralık 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireyler ile yürütülmüştür. Araştırma örneklemine randomizasyon yöntemi ile belirlenen 50 (Deney:25 ve Kontrol:25) hasta alınmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu, Öz Yeterlilik Ölçeği ve Bağımlılık Seyir İndeksi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile Ki-Kare Testi, Fisher Ki-Kare Testi, bağımsız iki örneklem t testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada deney grubu hastalarının son test bağımlılık seyri puan ortalamalarının, kontrol grubu hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur (p=0.004). Deney grubu hastalarının son test öz yeterlilik puan ortalamalarının, kontrol grubu hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p=0.003). Deney ve kontrol gurubu hastalarının son test bağımlılık profil indeksi puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p=0.263). 
Sonuç: Bu çalışmada madde kullanım bozukluğu olan hastalara verilen bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin, hastaların öz yeterliliklerini artırdığı ve bağımlılık seyirlerini azalttığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Madde kullanım bozukluğu olan hastaların tedavisinin, bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim ile desteklenmesi önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel davranış terapisi, Madde kullanım bozukluğu, Öz yeterlilik, Psikiyatri hemşireliği.

Abstract:
Aim: This research was conducted to examine the effects of a psychoeducation program based upon the cognitive behavioral approach applied to patients with substance use disorder on addiction profile, self-efficacy and addiction outcome.
Materials and Methods: In the study, pre test- post test randomized controlled experimental method were used. The research was carried out in Erenköy Mental And Nervous Diseases Hospital in İstanbul, between December 2022 and January 2023 with substance use disorder patients. The patients relatives of 50 (Experimental: 25 and Control: 25) determined by the randomization method were included in the study sample. Data were collected using Personal Information Form, Addiction Profile Index Clinical Form, The Self-Efficacy Scale and Addiction Outcome Assessment Index. In the analysis of the data, in addition to descriptive statistics, Chi-Square Test, Fisher Chi-Square Test, independent sample t test and Mann Whitney U test were used.
Findings: In the study, it was found that post test mean scores of addiction outcome of the patients in the experimental group were statistically significantly lower than the patients in the control group (p=0.004). It was found that the post test mean scores of self-efficacy of the patients in the experimental group were statistically significantly higher than the patients in the control group (p=0.003). There was no significant difference found in the post test mean scores of the addiction profile index between the experimental and control groups of patients (p=0.263). 
Conclusion: In this study, it was concluded that the psychoeducation program based upon the cognitive behavioral approach given to the patients with substance use disorder increased the self-efficiancy of the patients relatives and reduced their addiction outcome. It has been recommended to support the treatment of patients with substance use disorders through the psychoeducation program based upon the cognitive behavioral approach.
Key Words: Cognitive behavior therapy, Psychiatric nursing, Substance use disorder,Self efficacy.