Demir eksikliği anemisi ve tedavisinde DNA hasarı: 8-hidroksi-2-deoksiguanozin düzeyi
Iron deficiency anaemia (iDA) and on the treatment of ida dna damage: 8-hydroxy-2-deoxyguanosine level
Yazar: BUKET ESEN
Danışman: PROF. DR. SAADET AKARSU
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: 8-hidroksi deoksiguanozin = 8-hydroxy deoxyguanosine ; Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; DNA hasarı = DNA damage ; Oksidanlar = Oxidants

Özet:
Demir eksikliği anemisi (DEA) gelişmekte olan ülkelerde sık karşılaşılan önemli bir sağlık problemidir. Çocuklarda uzun süren DEA büyüme ve zeka gelişiminde bozulmaya neden olduğu için erken teşhis ve etkin tedavi önemlidir. İnorganik bileşikler şeklinde demir bileşenleri organizmada önemli görev yaparken, iyonize form potansiyel tehlike taşır. İyonik demir serbest radikaller meydana getirerek hücresel düzeyde hasara yol açar. Bu nedenle demirin artması ve azalması klinik önem taşır. Reaktif oksijen türleri (ROS), DNA?de oksidatif baz hasar ürününün oluşmasına yol açar. Reaktif oksijen türlerinin DNA?de yaptığı bu baz hasar ürünlerinden en sık karşılaşılan ve mutajenitesi en iyi bilinen 8- hidroksi-2?-deoksiguanozin (8-OHdG)?dir. Çalışmamızda, DEA ve farklı şekillerdeki tedavisinin (p.o., i.m., i.v.); DNA üzerinde meydana getirebileceği oksidatif hasarın, 8-OHdG düzeyine bakılarak belirlenmesi istenildi. Bu şekilde DEA'nin tedavisinde seçilecek tedavi yolu konusunda yeni bir bakış açısı kazandırılması istenildi. 
Çalışmaya DEA (n=60) ve sağlıklı kontrol grubu (n=20) olan toplam 80 olgu alındı. Olgular 4 alt gruba (Grup I: Oral (p.o.) tedavi grubu n: 20], Grup II: İntramusküler (i.m.) tedavi grubu n: 20] ve Grup III: İntravenöz (i.v.) tedavi grubu n: 20], Grup IV: Sağlıklı kontrol grubu n: 20]) ayrıldı. Tüm olgulardan tedaviden hemen önce, tedavinin 24. saati, 1. hafta ve 3. ayında olmak üzere toplam 4 defa kan ve idrar örnekleri alındı. Kan ve idrarda saptanan 8-OHdG düzeyleri kontrol grubuyla karşılaştırıldı. 8-hidroksi-2-deoksiguanozin kan ve idrar düzeyinde i.v. grupta diğer gruplara kıyasla özellikle tedavinin 24. saati olmak üzere her aşamada istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p<0.05).   
Demir eksikliğinin kendisi ve tedavisi 8-OHdG seviyesini etkiler. Çocuklarda ilk tercih edilecek uygulama şekli p.o. demir tedavisidir. Bu yolla tedavinin uygulanamadığı durumlarda i.m. demir tedavisi uygulanabilir. İntravenöz demir uygulaması endikasyonlar gerektiriyorsa uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler: Anemi, 8 hidroksideoksiguanozin, oksidan hasar, DNA hasarı

Abstract:
Iron Deficiency Anaemia (IDA) is a common and an important health problem in developing countries. Since, IDA -which lasts long on children- causes deterioration in growth and mental development, early diagnosis and effective treatments are important. Ionized form is potentially dangerous while the iron components which are in the form of inorganic components have an important duty. Ionic iron causes damages at the cellular level by forming free radicals. Therefore, decreases and increases in the level of iron have clinic significances. Reactive Oxygen Species (ROS) lead to the formation of oxidative base damages in DNA. Among these forms the most common one and the one which has the best known mutagenity is 8-hydroxy-2?-deoxyguanosine (8-OHdG).
We aimed to determine IDA and its different forms of treatments? (p.o., i.m., i.v.); probable oxidative damage on DNA by looking at the level of 8-OHdG. In this way, we aimed to bring a new perspective to the treatment of IDA. The total number of patients studied was 80 and 60 of them had IDA and the rest were healthy control group. The patients were divided into 4 subgroups: (First group: Oral treatment (p.o.) group with 20 patients]; Second group: Intramuscular treatment (i.m.) group with 20 patients]; Third group: Intravenous treatment (i.v.) group with 20 patients]; Fourth group: Healthy control group 20 patients]. Blood and urine samples were taken from all patients totally four times; just before the treatment, at the twenty-fourth hour of treatment, at the first week of treatment and at the third month of the treatment. 8-OHdG levels detected in blood and urine samples were compared with the control group. Especially at the twenty-fourth hour of treatment and also at each stage, statistical significance high was detected at the 8-hydroxy-2-deoxyguanosine blood and urine level in i.v. group compared to other groups (p<0.05).
Iron Deficiency Anaemia and the treatment of it affect the level of 8-OHdG. Oral iron therapy should be the top priority on children. If p.o. iron therapy cannot be applied, i.m. iron therapy can be preferable. Intravenous iron treatment might be chosen if the indications make a need.

Key words: Anaemia, 8 hydroxydeoxyguanosine, oxidative damage, DNA damage.