Bir krom ? nikel kaplama tesisinde temiz üretim olanaklarının değerlendirilmesi
Evaluation of cleaner production opportunities in a chromium-nickel plating plant
Yazar: FEYZİ TUNCAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DADAŞER ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı Kayseri'de bulunan bir krom-nikel kaplama tesisinde temiz üretim olanaklarının araştırılmasıdır. Çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada tesis içi proses incelemesi ve firma kayıtlarının analizleri ile tesisin mevcut proses şeması, kullanılan girdi türleri ve miktarları ve üretilen ürün ve oluşan atık miktarları belirlenmiştir. İkinci aşamada mevcut durumun değerlendirilmesi ile çevresel açıdan sorunlu alanlar ortaya çıkarılmıştır. Üçüncü ve son aşamada ise belirlenen sorunların temiz üretim yaklaşımı ile engellenebilmesi için yöntemler önerilmiştir. Tesis kaplama yapılacak metallerin temizlik ve hazırlanmasını amaçlayan ön işlemler ve krom ve nikel kapmanın gerçekleştirildiği kaplama kısımlarından oluşmaktadır. Ön işlemler kısmında yüksek miktarda solvent ve asit kullanımı mevcuttur. Kaplama prosesinde ise heksavalent (altı değerlikli) krom (Cr+6) ve nikel (Ni+2) kullanılmaktadır. Proseste kullanılan kimyasal maddeler tesisten çıkan atıksuyun asidik karakter göstermesine ve yüksek miktarlarda Cr+6 ve Ni+2içermesine neden olmaktadır. Su ve kimyasal madde kullanımı diğer tesislere göre yüksektir. Belirlenen sorunların giderilmesi için daha az zararlı kimyasalların kullanımı (örneğin solvent-bazlı yerine su-bazlı temizleyicilerin tercih edilmesi, Cr+6 yerine Cr+3 kullanımı gibi), su ve kimyasal maddelerin geri kazanımına imkan verecek ve kayıp ve kaçakları en aza indiren proseslerin devreye alınması uygun olacaktır.

Abstract:
This thesis study aims to explore cleaner production opportunities in a chromium-nickel plating plant located in Kayseri. The study was conducted in three phases. In the first phase, process flow diagram, the types and quantities of raw materials used and products manufactured, and the amounts of wastes produced were determined through company visits and analyses of company records. In the second phase, environmental problems were uncovered by evaluation of the current situation. In the third and final phase, cleaner production strategies to cope with these problems were proposed. The plating process consists of two sections, which are a surface preparation section, where metals are cleaned and prepared for plating, and a plating section, where chromium and nickel plating take place. In the surface preparation section high amounts of solvents and acids are used. In the plating process, hexavalent chromium (Cr+6) and nickel (Ni+2) are used. Chemical substances used in these processes cause wastewater from the plant show acidic character and contain high amounts of Cr+6 and Ni+2. Water and chemical are used at a higher rate than similar plants. To overcome the determined problems less harmful chemicals should be used (such as water-based cleaners instead of solvent-based cleaners, Cr+3 instead of Cr+6), and processes that allow recovery of water and chemical substances and minimize losses and leakage should be adopted.