Metabolik işlev bozukluklarıyla ilişkili yağlı karaciğer hastalığında ursodeoksikolik asit kullanımının biyokimyasal parametreler ve prognoz ile ilişkisi
Association of ursodeoxycholic acid with biochemical parameters and prognosis in fatty liver disease associated with metabolic dysfunction
Yazar: ÖZGE UCUZ
Danışman: PROF. DR. ULUS SALİH AKARCA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
AMAÇ: Metabolik işlev bozukluklarıyla ilişkili yağlı karaciğer hastalığının sıklığı yıllar içinde
sürekli artmaktadır. Henüz etkili bir tedavi bulunamamıştır. Karaciğerde metabolik
disfonksiyon ve steatoz ile karakterize edilen MASLD fizyopatolojisinde dolaşımdaki safra
asidi değişikliklerinin de rolü olduğu gösterilmiş, bu mekanizma olası tedavi hedeflerinden biri
haline gelmiştir. Bir safra asidi olan ursodeoksikolik asit (UDKA) endoplazmik retikulum (ER)
stresini azaltma, insülin duyarlılığını artırma, apoptozu durdurma ve safra asidi
metabolizmasını modüle etme gibi etkileri nedeniyle birçok karaciğer hastalığında
kullanılmaktadır. Bu çalışma ile UDKA'nın MASLD tanılı hastalarda biyokimyasal
faydalarını, Fib-4 skoru ile fibrozise faydasını ve sağ kalıma olası faydasını incelemeyi
amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi (EÜTF), İç Hastalıkları Anabilim
Dalı Hepatoloji Polikliniği hasta veri tabanında kayıtlı, 1995-2022 arasında takip edilen, 2418
MASLD hastası değerlendirilmiş ve içlerinden en az bir yıl süreyle UDKA kullanan 216
MASLD hastası ve MASLD hastaları içinde UDKA kullananlarla aynı yaş ve cinsiyet
bakımından denk olacak şekilde 213 UDKA kullanmayan hasta seçilmiştir. Elektronik hasta
dosyası (EHD) kullanılarak hastaların kan değerleri (AST, ALT, ALP, GGT, INR, elastografi
ölçümleri kaydedilmiş ve hastaların ilk geliş, birinci yıl, üçüncü yıl ve son vizitteki kan
değerleri kaydedilmiştir. Dışlama kriterleri uygulandıktan sonra 325 hasta ile çalışmaya devam
edilmiştir. UDKA kullanan ve kullanmayan hastaların başlangıç ve birinci yıl değerleri arasında
farklılıklar olup olmadığı analiz edilmiştir. UDKA kullanan ve kullanmayan hastaların yaşam
süreleri arasında fark olup olmadığı Kaplan Meier analizi ile araştırılmıştır.
BULGULAR: Çalışmamızda hastaların bazal değerlerine bakıldığında UDKA kullanmayan
grupta ortalama Fib-4 skoru 0.67, UDKA kullanan grupta 1.22 olarak bulunmuş (aradaki fark
p:<0.0001), UDKA kullanmayanların başlangıç değerlerinde AST ortalaması 36, UDKA
kullananlarda 41 (p:0.0016), UDKA kullanmayanlarda GGT ortalaması 42, UDKA
kullananlarda GGT ortalaması 68 (p:0.0006) bulunmuştur. UDKA kullananlarda yaşam
süresinin (19.6±0.9 yıl), UDKA kullanmayanlara (26.3±0.7 yıl) göre daha kısa olduğu gibi
beklenmedik bir sonuca ulaştık (p:0.0002) ancak Fib-4 skorlarını ve hipertansiyon varlığını
eşleyerek yaptığımız analizde sağ kalım sürelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi
(p:0.26). Bu durum bize kliniğimizde hekimlerin prognozunu daha kötü gördükleri hastalara
UDKA verme eğiliminde olduklarını düşündürmektedir. Birinci yıl sonunda Fib-4 skorları
arasında her iki grupta hala istatistiksel olarak anlamlı fark devam etmektedir (p:0.0014) ve UDKA kullanan grupta anlamlı düşüş gözlenmemiştir (p:0.1013). Birinci yıl takiplerinde
UDKA kullanan grupta AST'de 10.5 U/L azalma, UDKA kullanmayan grupta 4 U/L azalma
görülmüş (p: 0.0138), bu gruplarda sırasıyla GGT'de ortalama 29 U/L ve 6 U/L (p: 0.0001)
ALP'de ortalama 9 U/I ve 3 U/L düşüş görülmüştür (p:0.0110). ALT'de sırasıyla 14 U/L ve 8
U/L düşüş görülmüş ancak fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p: 0.0748).
TARTIŞMA: Çalışmamızda UDKA'nın kısa vadede biyokimyasal iyileşme sağladığı ancak
prognoza katkısı olmadığı görülmüştür. Fib-4 skoruna bakılarak fibroziste de fayda sağlamadığı
görüşüne ulaşılabilir. UDKA grubunun hem bazal biyokimyasal değerlerinin daha kötü olması
hem de sağ kalımının daha kötü olması bize kliniğimizdeki hekimlerin UDKA'yı prognozu
kötü gördükleri hastalara başlama eğiliminde olduğunu göstermiştir. UDKA ile ilgili önceki
yapılan çalışmaların çoğunluğuyla sonuç verilerimiz tutarlıdır ancak sağ kalım ile ilgili çok az
çalışma vardır ve çoğu çalışma daha az sayıda hasta popülasyonuyla gerçekleşmiştir.
Çalışmamız hasta sayımızın çok olması ve sağ kalımı değerlendirmiş olmamız açısından
değerlidir. Çalışmamızın retrospektif olması, UDKA dozunu bilmememiz, bazı takip
verilerinin eksik olması çalışmamızın kısıtlıklarındandır. Sağ kalımı değerlendiren daha uzun
süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.
SONUÇ VE ÖNERİLER: UDKA'nın kısa vadede biyokimyasal iyileşme gösterdiği ancak
fibrozis ve sağ kalıma etkisi olmadığı sonucuna ulaştık. UDKA ile ilgili daha geniş popülasyonu
içeren çok merkezli, uzun süreli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
BACKGROUND and AIM: The prevalence of fatty liver disease associated with metabolic
dysfunction has been continuously increasing over the years, yet an effective treatment has not
yet been found. It has been shown that changes in circulating bile acids play a role in the
pathophysiology of metabolic dysfunction-associated fatty liver disease (MASLD), which is
characterized by metabolic dysfunction and steatosis, making this mechanism one of the
possible treatment targets. Ursodeoxycholic acid (UDCA), a bile acid, is used in many liver
diseases due to its effects such as reducing endoplasmic reticulum (ER) stress, increasing
insulin sensitivity, halting apoptosis, and modulating bile acid metabolism. With this study, we
aimed to examine the biochemical benefits of UDCA in patients diagnosed with MASLD, its
effects on fibrosis using the Fib-4 score, and its potential benefit on survival.
MATERIALS and METHODS: A total of 2418 MASLD patients followed between 1995 and
2022, registered in the patient database of the Department of Internal Medicine, Hepatology
Outpatient Clinic, Ege University Faculty of Medicine (EUSM), were evaluated. Among them,
216 MAFLD patients using UDCA and 213 MASLD patients not using UDCA, matched for
age and gender, were selected. Patients' blood values (AST, ALT, ALP, GGT, Albumin,
Globulin, Leukocyte, Hemoglobin, Platelet, Prothrombin time, INR, Fasting blood sugar, Basal
insulin, HDL, LDL, Total cholesterol), elastography measurements were recorded using the
Electronic Health Record (EHR), and the blood values at the initial visit, first year, third year,
and final visit of the patients were included in the study. After applying exclusion criteria, the
study continued with 325 patients.
DISCUSSION: Our study revealed that UDCA provides short-term biochemical improvement
but does not contribute to prognosis. It can be concluded that it does not provide benefit in
fibrosis when looking at the Fib-4 score. The worse baseline biochemical values and worse
survival of the UDCA group indicate a tendency of physicians in our clinic to initiate UDCA
therapy for patients with perceived poorer prognosis. Our result data are consistent with most
previous studies on UDCA, but there are very few studies on survival, and most of them have been conducted with smaller patient populations. Our study is valuable in terms of having a
large number of patients and evaluating survival. The retrospective nature of our study is one
of its limitations due to not knowing the UDCA dose and some missing follow-up data. Longerterm studies evaluating survival are needed.
CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS: In conclusion, UDCA demonstrates shortterm biochemical improvements in patients with MASLD but does not significantly impact fibrosis or overall survival. To better understand the long-term effects and potential benefits of
UDCA, multi-center, long-term prospective studies with larger and more diverse populations
are necessary.