Sporcularda besin tüketiminin 24 saatlik besin tüketim ve dijital fotoğraflama yöntemiyle saptanması
Determination of food consumption i̇n athletes 24-hour dietary intake and digital photography method
Yazar: BURCU ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. BERİL KÖSE
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, profesyonel sporcuların ve sedanter bireylerin besin tüketim durumlarının, 24 saatlik besin tüketim ve dijital fotoğraflama yöntemleriyle belirlenmesi ve bu yöntemlerin karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Türkiye Futbol Federasyonuna bağlı profesyonel bir futbol takımının 21 oyuncusu ve aynı takımda görevli 20 sedanter birey olmak üzere toplamda 41 erkek katılımcı üzerinde yapılmıştır. Katılımcıların genel özellikleri, antrenman bilgileri ve beslenme alışkanlıkları bir anket formu ile sorgulanmıştır. Katılımcıların boy uzunluğu (cm), vücut ağırlığı (kg) ve sporcuların vücut yağ yüzdesi (%) ölçümü araştırmacı tarafından yapılmıştır. Öğle yemeğinde sporcuların ve sedanter bireylerin tabaklarındaki yemek miktarları öğün öncesi ve sonrası olmak üzere ilgili araştırmacı tarafından fotoğraflama tekniği ile kaydedilmiştir. Ertesi gün, bireylere 24 saatlik besin tüketim yöntemi uygulanarak bir önceki gün öğle yemeğinde tükettikleri besinler ve miktarları sorgulanmıştır. Çekilen fotoğraflar ve 24 saatlik besin tüketim formları, araştırmacı diyetisyen tarafından değerlendirilerek bireylerin besin tüketimleri saptanmıştır. Sporcuların ve sedanter bireylerin yaş ortalaması (X̅±S) sırasıyla 26.2±4.93 ve 38.6±10.31 yıldır. Sporcuların öğle yemeğindeki ortalama enerji alımı 24 saatlik besin tüketim ve dijital fotoğraflama yöntemine göre sırasıyla 740.6±335.21 ve 553.3±253.39 kkal ve sedanter bireylerin 941.7±393.09 ve 659.9±284.85 kkal'dir. Sporcuların enerji, karbonhidrat, karbonhidrat (%TE), bitkisel protein, bitkisel protein (%TE), diyet lifi, tiamin, C vitamini, B6 vitamini, potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir ve sıvı alımları 24 saatlik besin tüketim yönteminde dijital fotoğraflama yöntemine göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sporcuların, protein (%TE), hayvansal protein (%TE), yağ (%TE), doymuş yağ asidi (%TE), çoklu doymamış yağ asidi (%TE), tekli doymamış yağ asidi (%TE) alımları dijital fotoğraflama yönteminde 24 saatlik besin tüketim yöntemine göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sedanter bireylerin enerji, karbonhidrat, protein, bitkisel protein, hayvansal protein, yağ, kolesterol, diyet lifi, E vitamini, tiamin, riboflavin, niasin, folat, B12 vitamini, C vitamini, B6 vitamini, potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor, demir ve çinko alımları 24 saatlik besin tüketim yönteminde dijital fotoğraflama yöntemine göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sporcu ve sedanter bireyler arasında karbonhidrat (%TE), protein (%TE), bitkisel protein (%TE), hayvansal protein, hayvansal protein (%TE), yağ, yağ (%TE), doymuş yağ asidi (%TE), çoklu doymamış yağ asidi (%TE), tekli doymamış yağ asidi (%TE), kolesterol, sıvı tüketimi, niasin ve B12 vitamini değerleri, iki yöntem arasındaki fark ortalamaları açısından istatistiksel açıdan  anlamlı olarak farklı bulunmuştur (p<0.05). Sporcularda yağ (%TE), sıvı tüketim, niasin miktarı dışındaki tüm değerlerde , 24 saatlik besin tüketim ve dijital fotoğraflama yönteminden elde edilen veriler arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<0.05). Sedanter bireylerin diyet lifi, sıvı tüketimi, B6 vitamini, potasyum, magnezyum alımları dışındaki tüm değerlerde 24 saatlik besin tüketim ve dijital fotoğraflama yönteminden elde edilen veriler arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<0.05). Bland-Altman analizinde, sporcularda iki yöntem arasında uyum bulunurken, sedanter bireylerde bulunmamıştır. Sonuç olarak dijital fotoğraflama yöntemi teknolojik bir yöntem olması sebebiyle uygulanması kolay ve hızlı bir yöntemdir. Her besin tüketimini saptama yönteminin bazı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Bu nedenle birden fazla yöntemin birlikte uygulanarak besin tüketiminin belirlenmesinin, beslenme durumunu saptama  konusunda daha doğru bilgiler sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine dietary intake status of professional athletes and sedantery individuals using the 24-hour dietary intake and digital photography methods and to compare these methods. The research was conducted on 41 male participants affiliated with a professional football team under the Turkish Football Federation, consisting of 21 players and 20 sedentary individuals within the same team. The participants' general characteristics, training information and dietary habits were investigated through a questionnaire form. The participants' height (cm), body weight (kg) and body fat percentage measurements were performed by the researcher. The amounts of food on the plates of athletes and sedentary individuals during lunch were recorded using the photography technique by the respective researcher, both before and after the meal. The following day, the individuals were questioned about the foods they consumed and the quantities of those foods during the previous day's lunch using the 24-hour dietary recall method. The photographs and dietary intake record were evaluated by the research dietitian to determine the individuals' nutrient intake. The avarege age (X̅±SD) of athletes is 26.29±4.93 years, while the average age of sedantery individuals is 36.65±10.31 years. According to the 24-hour dietary intake and digital photography methods, the average energy intake of athletes is 740.66±335.21 kcal and 553.34±253.39 kcal respectively. For sedentary individuals, the average energy intake is 941.76±393.09 kcal using the 24 hour dietary intake method and 659.92±284.85 kcal using the digital photography method. According to the 24-hour dietary intake method, the energy, carbohydrates, carbohydrates (%TE), plant-based protein, plant-based protein(%TE), dietary fiber, thiamine, vitamin C, vitamin B6 , potassium, calcium, magnesium, iron and fluid intake of athletes were found to be significantly higher compared to the digital photography method (p<0.05). According to the digital photography method, athletes had significantly higher intake of  protein (%TE), animal-based protein (%TE), fat (%TE), saturated fatty acid (%TE), polyunsaturated fatty acids (%TE) and monounsaturated fatty acids (%TE) compared to the 24-hour dietary intake method (p<0.05). Energy , carbohydrates, protein, plant-based protein, animal based protein, fat, cholesterol, dietary fiber, vitamin E, thiamine, riboflavin, niacin, folate, vitamin B12, vitamin C, vitamin B6, potassium, calcium, magnesium, phosphorus, iron and zinc intakes of sedantery individuals were found to be significantly higher in the 24-hour dietary intake method compared to the digital photography method (p<0.05). Statistically significant differences (p<0.05) were found between athletes and sedentary individuals in term of carbohydrate (%TE), protein (%TE), plant-based protein (TE%), fat, fat (%TE), saturated fatty acids (%TE), polyunsaturated fatty acids (%TE), monounsaturated fatty acids (%TE), cholesterol, fluid intake, niacin and vitamin B12 values based on the mean differences between the two methods. There is a significant correlation (p<0.05). between the data obtained from the 24-hour dietary intake method and the digital photography method for all values except fluid intake in athletes.  There is a significant correlation (p<0.05) between the data obtained from the 24-hour dietary intake method and the digital photography method for  all values except dietary fiber, fluid intake, vitamin B6, potassium and magnesium intake in sedantery individuals. In the Bland-Altman analysis, agreement between the two methods was found among the athletes, while it was not observed among the sedentary individuals. In conclusion, the digital photography method is a technological approach that is easy and fast to implement. Each dietary intake method has its limitations. Therefore, it is believed that utilizing multiple methods together to determine food consumption would provide more accurate indormation in assessing nutritional status.