Kur'an'da ittibâ kavramı
The concept of ittiba in the Qur'an (Keep up with)
Yazar: ABDULKADİR KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET GÜNDÜZ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İttiba = Following

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm ilahi kelam olması hasebiyle insanlığı doğru yola erdirmeye vesile olan bir kitaptır. Muhataplarının, yaratılış gayesine uygun davranmalarını sağlamak amacıyla emir ve yasakları bazen kavramlar aracılığıyla bildirmektedir. 
Çalışmamızın konusu bu kavramlardan biri olan ittibâdır. Kur'an'da farklı kalıplarda yer alan bu kavram, çeşitli anlamlarda kullanılmıştır. Araştırmamızın amacı, Kur'an'da ittibâ kavramını içeren âyetleri tespit etmek ve bu âyetleri konularına göre sınıflandırarak bir bütünlük içinde değerlendirmektir. 
Kur'an'ı doğru anlamak için, içindeki kavramların bağlamına göre anlaşılması zorunludur. Bu çalışmada ittibâ kavramının bağlamına göre hangi anlamlarda kullanıldığı incelenmiştir. Kur'an'da kullanılan anahtar kelimelerden olan bu kavramın nasıl kullanıldığı, kimlere tabi olmanın emredildiği ve yasaklandığı, tabi olunması emredilenlere uyulması durumunda neler elde edileceği ve karşı gelinmesi halinde ne tür sonuçların ortaya çıkacağı açıklanmıştır.
Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, yöntemi ve kaynakları yer almaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde ittibâ kavramının sözlük anlamı ve Kur'an'daki farklı formları incelenmiştir. Yine bu kavramla ilgili yakın, çok anlamlı ve zıt anlamlı terimler ele alınarak konunun daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır. Araştırmamızın İkinci bölümünde, Kur'an'ın uygun gördüğü ittibâ kavramını içeren âyetler tespit edilip konularına göre ayrılmış, ilgili âyet ve hadisler ışığında değerlendirilerek konular rivâyet ve dirâyet tefsirlerinde yapılan açıklamalarla desteklenmiştir. Ayrıca Kur'an'da emredilen ittibâya engel olan durumların neler olduğu, ittibânın dünya ve ahirete yönelik olumlu ve olumsuz sonuçları da açıklanmıştır.
Araştırmamızın üçüncü bölümünde Kur'an'da yerilen, yasaklanan ittibâ kavramını içeren ayetler konularına göre ele alınarak incelenmiştir. Kur'an'ın sakındırdığı konulara yapılan ittibânın dünya ve ahirette nasıl sonuçlara yol açtığı açıklanmış ve çalışma sonuç bölümüyle tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Allah, İnsan, Kur'an, İttibâ, Uygun Görme, Yasaklama,  Dünya, Ahiret, Ceza, Mükafat.

Abstract:
Because the Qur'an is a divine word, it is a book that guides humanity to the right path. In order to ensure that its interlocutors behave in accordance with the purpose of its creation, the Qur'an sometimes informs about orders and prohibitions through concepts. One of these concepts is ittibâ. (ittibâ means to keep up with).
The subject of our study is ittibâ, which is one of these concepts. This concept, which takes place in different ways in the Qur'an, has been used in various meanings. The aim of our research is to identify the verses in the Qur'an that contain the concept of ittibâ and to evaluate these verses in a whole by classifying them according to their subjects. 
In order to understand the Qur'an correctly, the concepts in it must be understood according to its context. In this study, it has been examined in which meanings the concept of ittibâ is used according to its context. It is explained how this concept, which is one of the keywords used in the Qur'an, is used. In this concept, it is explained who is ordered and prohibited to be subject to, what will be achieved in case of obeying what is ordered to be obeyed, and what kind of consequences will arise in case of opposition.
Our study consists of an introduction and three parts. In the introduction part, the importance, aim, subject, method and sources of the research are included. In the first part of our study, the dictionary meaning of the concept of ittibâ and its different forms in the Qur'an are examined. In addition to the dictionary meaning of the concept of ittibâ, different forms in the Qur'an have also been examined. Again, it is aimed to better understand the subject by considering the close, polysemous and antonym terms related to this concept. In the second part of our research, the verses containing the concept of ittibâ that the Qur'an deems appropriate are identified and separated according to their subjects, evaluated in the light of the relevant verses and hadiths, and the subjects are supported by the explanations made in the narration and wise interpretations. In addition, the situations that prevent the alliance ordered in the Qur'an, and the positive and negative consequences of ittibâ for the world and the hereafter are explained.
In the third part of our research, the verses that contain the concept of ittibâ, which are criticized and prohibited in the Qur'an, are examined according to their subjects. It has been explained how the adherence to the issues that the Qur'an forbids leads to results in the world and the hereafter, and the study is completed with the conclusion part.

Keywords: Allah, Human, Qur'an, Ittiba, Appropriateness, Prohibition, World, Hereafter, Punishment, Reward.