Türk Vergi Hukukunda emsal bedel uygulaması
Practice of imputed value in Turkish Tax Law
Yazar: ZÜBEYİR BAKMAZ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Emsal bedel = Imputed cost ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi Hukuku = Tax Law ; Vergiden kaçınma = Tax avoidance ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Emsal bedeli kavramı ilk olarak 1930'lu yıllarda Türk Vergi Sistemine dâhil olmuştur. Emsal bedeline endeksli uygulamalar 1930'lu yıllardan günümüze kadar artan bir yoğunlukta hem şekli hem de maddi vergi kanunlarında yer bulmaya devam etmiştir. Emsal bedeli iktisadi ilişkilerin vergi matrahına esas olan parasal değerlerini o şeyin emsalinin piyasa fiyatına göre takdir etmeyi amaçlayan bir vergi güvenlik önlemidir. Emsal bedeli uygulaması beyana dayalı vergilendirme sistemi devam ettiği sürece mevzuattaki yerini ve önemini korumaya devam edecektir. Çünkü mükellef beyanları emsal bedeli ölçüsü ile kıyaslanarak matrahlar buna göre hesaplanmakta ya da düzeltilmektedir.
Emsal bedeli aracılığıyla iktisadi ilişkilerin iktisap ve elden çıkarma bedellerine vergisel açıdan müdahale edilmektedir. Emsal bedeli bir anlamda özel hukuktaki sözleşme serbestisine ve mülkiyet hakkına müdahale etmektedir. Dolayısıyla emsal bedeli ölçüsünün objektif ve somut kriterler çerçevesinde hassas bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Emsal bedeli uygulamasının mülkiyet hakkını zedelememesi için anılan yasal ölçeğin piyasa fiyatını ve gerçek bedeli kavraması şarttır.
Yapılan çalışma çerçevesinde emsal bedeline endeksli vergilendirme öngören düzenlemelerin önemli bir kısmının aksak ve hatalı oldukları ve bu nedenle hem mükelleflerin hem de devletin hakkını zedeleyici uygulamalara sebebiyet verdikleri anlaşılmıştır. Çalışma sonucunda Türk Vergi Hukukundaki mevcut emsal bedeli kavramının ve anlayışının güncel ihtiyaç ve amaçlar doğrultusunda yeniden tanımlanarak uygulama değişikliğine gidilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Böylece uygulama dışında kalan önemli değişken ve unsurların emsal bedeli çatısı altına alınarak daha adaletli, gerçekçi ve objektif bir vergilendirme yapılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The concept of imputed value was first introduced into Turkish Tax System in 1930s. Practices linked to the imputed value continued to be found in both adjective law and material law at an increasing intensity from 1930s to the present day. Imputed value is a tax security measure aimed at assessing the monetary values based on the tax base of an economic relations with respect to the market price of that asset. Application of imputed value shall maintain its position and importance as long as the declaration based taxation system continues. Because taxpayer's declarations are compared with the imputed values and tax bases are calculated or corrected accordingly.
Through the use of imputed value it is being intervened to the acquiring and disposal value of the economic relations in the name of taxation. İmputed value can be considered as intervention to the freedom of contract and property right in private law. Therefore, it is necessary to implement the measure of imputed value fairly within the framework of objective and concrete criteria. To not impair the right of ownership by using imputed value, it is essential that the legally measured imputed value should grasp the market price and real value.
It has been understood from the study that a significant part of the imputed value-based taxation arrangements has been erroneous and imperfect, therefore led some practices injure the rights of both taxpayers and the state. As a result of the study, it has been concluded that the concept and understanding of the existing imputed value in Turkish Tax Law should be redefined in accordance with the current needs and objectives and also implementation change should be made. In this way, the important variables and elements outside the application can be taken under the imputed value practices, resulting in a more just, realistic and objective taxation system.