Bazı bitkisel uçucu yağların Ephestia kuehniella`ya (Lepidoptera:Pyralidae) fümigant etkileri üzerinde araştırmalar
Investigations on fumigant toxicity of some plant essential oils against to Ephestia kuehniella (Lepidoptera:Pyralidae)
Yazar: YASİN NAZIM ALPKENT
Danışman: PROF. DR. ÖZDEMİR ALAOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Bu çalışmada, buhar distilasyon yöntemiyle lavanta (Lavandula angustifolia), nane (Mentha spicata), kişniş (Coriandrum sativum) ve adaçayı (Salvia officinalis)'ndan elde edilen uçucu yağların değirmen güvesi Ephestia kuehniella' nın 20?25 günlük larvalarına ve 0?24 saatlik yumurtalarına karşı iki farklı sıcaklıktaki ( 27±2°C ve 22±2°C ) fümigant etkileri araştırılmıştır. Bütün testler üç tekerrürlü olarak yürütülmüş, her birinde 20 'şer larva veya yumurta bulunan tekerrürlere 24, 48 ve 72 saat süreyle uçucu yağ buharları uygulanmıştır. Ölüm oranlarının probit transformasyonu yapılarak LC50 ve LC99 değerleri hesaplanmıştır.Uçucu yağların E. kuehniella' ya karşı fümigant toksisitenin; ortam sıcaklığına, zararlının gelişme dönemine, uçucu yağın uygulama dozu ve süresine bağlı olarak değiştiği tespit edilmiştir. LC50 değerlerine bakıldığında, biyolojik dönemlerin uçucu yağlara karşı duyarlılıkları farklı bulunmuş; lavanta yağında yumurtalar larvalara göre daha duyarlı iken, nane uçucu yağında aynı, kişniş ve adaçayında ise larvaların yumurtalara göre daha duyarlı oldukları tespit edilmiştir.Larvalara karşı yapılan testlerde, 22±2°C ve 27±2°C koşullarında 72 saatlik uygulama sonunda; lavanta uçucu yağında sırasıyla 175 ?l/l ve 300 ?l/l hava dozuyla % 96 ölüm oranı elde edilmiş, sıcaklık artışı etkinliği azaltmıştır. Aynı koşullarda, nane uçucu yağının etkinliği 250 ?l/l hava dozunda % 90 dolayında iken kişniş ve adaçayında sırasıyla 22±2°C 75 ?l/l hava için % 90 civarında, 27±2°C de 100 ?l/l dozda ise %100 olmuş, 5°C lik sıcaklık artışının bu üç uçucu yağın larvalara toksisitesi üzerine belirgin bir etkisi olmamıştır.Yumurtalar için yapılan testlerde 22±2°C ve 27±2°C koşullarında 72 saatlik uygulama sonunda; lavanta uçucu yağında sırasıyla 100 ?l/l ve 225 ?l/l hava dozuyla % 95 `in üzerinde ölüm oranları elde edilmiş, sıcaklık artışı etkinliği azaltmıştır. Aynı koşullarda, nane uçucu yağının etkinliği 250 ?l/l hava dozunda sırasıyla % 85 ve % 100 iken kişnişte 125 ?l/l hava dozunda (her iki sıcaklıkta da) % 98 olmuştur. Adaçayı uçucu yağının etkinliği sıcaklık artışından olumlu etkilenmiş ve bu değerler sırasıyla 150 ?l/l hava dozda % 57 iken 75 ?l/l hava dozda % 82 olmuştur.

Abstract:
The fumigant activity of essential oil vapours distilled from lavender (Lavandula angustifolia), mint (Mentha spicata), coriander (Coriandrum sativum) and sage (Salvia officinalis) were tested against eggs (0-24 hours-old) and larvae (20-25 days-old) of mediterranean flour moth, Ephestia kuehniella under 22+2 ° C and 27+ 2 °C conditions.The essential oils were tested to the pest with three replicates that each contain 20 eggs or larvae. Exposure times were 24, 48 and 72 hours.Fumigant toxicity was changed according to temperature, oils, biological stage of the pest, dose and exposure time. It was found that the sensitivities of the larvae and the eggs to the essential oils were different at the base of LC50. While the eggs were more sensitive than the larvae against to the lavender oil, but it was same in mint oil and it was more resistant to the coriander and sage oils.At the end of the tests against to the larvae and the eggs for 72 hours exposure time; the lavender and mint oil showed lower toxicity (over 90% mortality with 175 ?l/l - 300 ?l/l air) ) than the other two oils. At 27±2°C lavender essential oil toxicity apperently decreased for the eggs and the larvae, but the toxicities of the mint and coriander oils were not evidently affected from the temperature change. Sage oil toxicity was higher to the eggs at the 27+ 2 °C than that of the lower temperature. The coriander and sage oils caused 90-100% mortality of the larvae at the dose of 75-100 ?l/l air for 72 hours.The lavender oil caused over 95% mortality for the eggs at doses of 100 and 225 ?l/l air at the 22±2°C ve 27±2°C in 72 hours respectively. The effectiveness of the mint essential oil was 85% and 100 % to the eggs at a dose of 250 ?l/l air in 72 hours. While mortality rate of the eggs was 98% at the dose of 125 ?l/l of coriander oil, it was 57% and 82% at doses of 150 ?l/l and 75 ?l/l air of the sage oil at 22±2°C ve 27±2°C respectively.