Ailevi Akdeniz Ateşi hastalarının klinik, eşlik eden hastalıklar, laboratuvar ve tedavi seçenekleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Familial Mediterranean Fever patients in terms of clinical findings, accompanying diseases, laboratory and treatment options
Yazar: BETÜL SARI KALIN
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞAHİN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Komorbidite = Comorbidity ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Tedavi = Treatment

Özet:
Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA, Familial Mediterranean Fever (FMF)) , otozomal resesif geçişli, tekrarlayan ateş, serözit atakları ile klinik tabloya neden olan otoinflamatuvar hastalıktır. Türkiye'de özellikle Sivas, Tokat, Ankara, Erzincan, Çorum, Erzurum 'da sık görülmektedir. Hastalık  genetik yatkınlığın homozigot veya heterozigot olmasına göre faklı şiddetlerde seyir etmektedir. Homozigot gen mutasyonuna sahip bireylerde hastalık daha erken yaşlarda ortaya çıkmaktadır ve bu hastaların kliniği daha ağır olmaktadır. Aynı zamanda homozigot gen mutasyonuna sahip bireylerin kolşisin tedavisine yanıtları da daha az olmaktadır. Hastaların atak dönemlerindeki semptomları bulundukları etnik grup, cinsiyet ve yaşa göre değişkenlik gösterse de genel olarak ataklarda ateş, karın ağrısı, kas ve eklem ağrıları sık olmaktadır. Hastaların hastalık şiddetini göstermede kullanılan laboratuvar belirteçleri beyaz küre, sedimentasyon, c-reaktif protein (CRP), fibrinojen ve serum amiloid A değeridir. Sık sık atak geçiren hastaların bu laboratuvar belirteçleri daha az atak geçiren hastalara göre daha yüksektir. FMF olan birçok hasta grubu çeşitli diğer otoimmun/ otoinflamatuvar hastalıklarla kliniğe başvurmaktadır. FMF' e eşlik eden önemli romatolojik hastalıkların başında ankilozan spondilit, romatoid artirt, Behçet hastalığı gelmektedir. Romatolojik olmayan diğer otoimmun/otoinflamatuvar hastalıkların başında ise ülseratif kolit ve multipl skleroz gelmektedir. Biz bu çalışmamızda FMF tanısı alan erişkin hastalarda yaş, cinsiyet, hastalık süresi, hastaların genetik sonuçlarına göre hastalık şiddeti, eşlik eden otoimmun/ otoinflamatuvar hastalıklar ve bunların varlığında tercih edilen tedavi yöntemlerini belirlemeyi amaçladık. Son 5 sene içinde Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Romatoloji polkliniğine başvuran 786 FMF hastası çalışmaya dahil edildi. Hastalarımız yaş, cinsiyet, ailede FMF olan kişi sayısı, MEFV gen mutasyon sonuçları hasta epikrizlerinden veya hastalar ile yapılan görüşmelerden elde edildi. Hastaların radyolojik görüntüleri ve laboratuvar sonuçları da hasta epikrizinden, hastane sisteminden veya hastalar ile görüşülerek elde edildi. Hastalarımızın yüzde 67'si kadın hastadan oluşmaktaydı. Hastalarımızın atak anında en sık görülen semptomları kas-eklem ağrısı, karın ağrısı ve ateş idi. Ateş kliniği ile hastaneye başvuran hastaların aynı zamanda karın ağrısı da mevcuttu ve sadece kas-eklem ağrısı ile kliniğe gelen hastalara göre akut faz reaktanları daha yüksekti. Aynı zamanda ateş, karın ağrısı ile gelen hastaların genetik sonucunda homozigot mutasyon olduğu görüldü. Bu durum klinik bulgular ile gen mutasyonu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğunu gösterdi(p<0,05). Kadın hastalarda ataklar daha çok karın ağrısı ve artralji kliniği ile olmaktaydı ve buna göre de klinik semptomların da cinsiyete göre değişkenlik gösterdiğini bulduk. Hastaların yaşına göre atak durumundaki şikayetleri de değişkenlik göstermekteydi. Yaş ile karın ağrısı arasında anlamlı ilişki mevcuttu(p<0,05). Daha küçük yaşta atak yaşayan bireylerde ateş ve karın ağrısı daha çok olmaktaydı. Hastalarımızın gen mutasyonlarına göre analizinde en sık görülen gen mutasyonun M694V olduğunu gördük. Ailesinde FMF olan kişi sayısı fazla olan bireylerin gen mutasyonun homozigot olduğu tespit edildi ve bu iki durum arasında istatisksel olarak anlamlı farklılık tespit edildi(p<0,05). Aynı zamanda homozigot mutasyona sahip olan hastaların kolşisin tedavisine cevaplarının heterozigot hastalara göre daha az olduğu tespit edildi. Hastalarımızın FMF dışında var olan diğer otoimmun/otoinflamatuvar hastalıklarına bakıldı. Birçok anlamlı değer elde edildi. FMF' e eşilik eden en sık otoinflamtuvar hastalık ankilozan spondilit idi. İkinci sıklıkta romatoid artritin eşlik ettiği tespit edildi. Daha az sıklıkla da olsa ülseratif kolit, multıpl skleroz hastalıklarının da FMF'e eşlik ettiği belirlendi. Bu durum herhangi bir otoimmun hastalığa etkin tedavi verilmesine rağmen istenilen cevap alınmadığı durumlarda klinik belirteçlere göre ayırıcı tanı yapılarak diğer otoimmun/otoinflamatuvar hatalıkların araştırılması gerektiğini göstermekteydi.

Abstract:
Familial Mediterranean Fever (FMF) is an autosomal recessive autoinflammatory disease that causes clinical picture with recurrent fever and serositis attacks. It is common in Turkey, especially in Sivas, Tokat, Ankara, Erzincan, Çorum and Erzurum. The disease progresses in different intensities depending on whether the genetic predisposition is homozygous or heterozygous. In individuals with homozygous gene mutations, the disease occurs at earlier ages and the clinic of these patients is more severe. At the same time, individuals with homozygous gene mutations have less response to colchicine treatment. Although the symptoms of the patients during the attack periods vary according to the ethnic group, gender and age. In general, fever, abdominal pain, muscle and joint pain are common in the attacks. Laboratory markers used to show the disease severity of patients are white blood cell, erythrocyte sedimentation rate (ESR), c-reactive protein (CRP), fibrinogen and serum amyloid A (SAA) value. These laboratory markers of patients who have frequent attacks are higher than patients who have fewer attacks. Many patient groups with FMF present to the clinic with various other autoimmune/autoinflammatory diseases. Ankylosing spondylitis, rheumatoid arthritis and Behçet's disease are the leading rheumatological diseases accompanying FMF. Ulcerative colitis and multiple sclerosis are at the forefront of other non-rheumatic autoimmune/autoinflammatory diseases. In this study, we aimed to determine the age, gender, disease duration, disease severity according to the genetic results of the patients, accompanying autoimmune/autoinflammatory diseases and the preferred treatment methods in the presence of these in adult patients diagnosed with FMF. 786 FMF patients who applied to the Rheumatology outpatient clinic of Cumhuriyet University Medical Faculty Hospital in the last 5 years were included in the study. Our patients' age, gender, number of people with FMF in the family, MEFV gene mutation results were obtained from patient epicrisis or interviews with patients. The radiological images and laboratory results of the patients were also obtained from the patient epicrisis-files, the hospital system or by interviewing the patients. 67 percent of our patients consisted of female patients. The most common symptoms of our patients at the time of attack were muscle-joint pain, abdominal pain and fever. Patients who applied to the hospital with fever clinic also had abdominal pain and acute phase reactants were higher than patients who came to the clinic with only muscle and joint pain. At the same time, a homozygous mutation was observed in the genetic result of the patients presenting with fever and abdominal pain. This showed that there was a statistically significant relationship between clinical findings and gene mutation (p<0.05). In female patients, attacks were mostly with abdominal pain and arthralgia, and accordingly, we found that clinical symptoms also varied according to gender. According to the age of the patients, the complaints in the attack state also varied. There was a significant relationship between age and abdominal pain (p<0.05). Fever and abdominal pain were more common in individuals who experienced attacks at a younger age. In the analysis of our patients according to gene mutations, we found that the most common gene mutation was M694V. It was determined that the individuals with a high number of people with FMF in their family were homozygous for the gene mutation, and a statistically significant difference was found between these two conditions (p<0.05). At the same time, it was determined that patients with homozygous mutations had less response to colchicine treatment than heterozygous patients. Other autoimmune/autoinflammatory diseases of our patients other than FMF were examined. Many significant values were appreciated. The most common autoinflammatory disease accompanying FMF was ankylosing spondylitis. It was found that rheumatoid arthritis coincided with the second frequency. It was determined that ulcerative colitis and multiple sclerosis diseases, which were less common, also accompanied FMF. This showed that in cases where the desired response is not obtained despite effective treatment for any autoimmune disease, differential diagnosis should be made according to clinical markers and other autoimmune/autoinflammatory disorders should be investigated.