6-11 yaş arası kekeme olan çocuklarda yönetici işlevler ve psikometrik özelliklerin değerlendirilmesi
Assessing executive function and psychometric properties of children who stutter between 6-11 years
Yazar: NİDA GÜLİSTAN GÖÇMEN
Danışman: DOÇ. DR. PELİN PİŞTAV AKMEŞE
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Dikkat = Attention ; Kekemelik = Stuttering ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Tepki = Response ; Çocuklar = Children ; İşlemleme hızı = Process speed

Özet:
6-11 Yaş Arası Kekeme Olan Çocuklarda Yönetici İşlevler ve Psikometrik Özelliklerin Değerlendirilmesi
Çalışmanın amacı 6-11 yaş arası kekeme olan çocuklarda kekemelik şiddeti ile yönetici işlev becerileri ve psikometrik özellikler arasındaki ilişkinin değerlendirilip kekeme olmayan akranlarıyla karşılaştırılmasıdır. Çalışmaya kekemelik dışında nörolojik ve psikiyatik bozukluk tanısı almamış, akranlarıyla paralel zeka düzeyine sahip 30 kekeme çocuk ile yaş ve cinsiyet özellikleriyle eşleşen 30 kekeme olmayan çocuk katılmıştır. Yaşına uygun norm aralığında zeka düzeyine sahip olduğunu belirlemek amacıyla katılımcı adaylarla öncelikle Raven Standart Progresif Matrisler Testi (RSPM) gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yer alması uygun bulunan çocuklara yönetici işlev becerilerini değerlendirmek amacıyla Stroop Testi Temel Bilimler Araştırma Grubu (TBAG) Formu uygulanmıştır. Psikometrik özellikler, Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) ebeveyn formu kullanılarak ölçülmüştür. Kekeme çocuk grubunda kekemelik tanı ve şiddetini belirleme amacıyla Kekemelik Şiddeti Değerlendirme Aracı (KEŞİDA [SSI 4 TR]) kullanılmıştır. Stroop Testi TBAG formu sonuçları testin aşamalarının duyarlı olduğu yönetici işlev becerisi kapsamında değerlendirilmiş; kekeme olan çocukların bilgi işlemleme hızı, tepki ketleme (uygunsuz uyaranı bastırabilme yeteneği), seçici ve odaklanmış dikkat becerilerinin kekeme olmayan çocuklardan daha az gelişmiş olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Psikometrik özellikler karşılaştırmasında dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik ile etki  alt boyutlarında iki grup arasında anlamlı farklılık elde edilmiştir. Kekeme olan çocuk grubunda kekemelik şiddeti arttıkça yönetici işlev becerilerinden seçici ve odaklanmış dikkat becerileri performansının düştüğü; psikometrik özellikler etki alt boyutu puanının artmasıyla kekemelik şiddetinin sosyal ve akademik işlevselliği etkilediği gösterilmiştir. Kekemelik ile yönetici işlev becerileri ve psikometrik özellikler arasında ortaya konan ilişkinin, kekemeliğin kalıcılığı ve iyileşmesi için kritik sayılan yaş aralığında değerlendirilmesinin literatüre katkı sağlamasıyla birlikte terapi programları planlamasında yararlı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler; yönetici işlevler; kekemelik; psikometrik özellikler; dikkat; tepki ketleme; bilgi işlemleme hızı

Abstract:
Assessing Executive Function and Psychometric Properties of Children Who Stutter Between 6-11 Years
The aim of the study is to evaluate stuttering severity's relationship between executive function skills and psychometric properties in the children aged 6-11 years, and to compare them with their peers who do not stutter. 30 children who stutter and were not diagnosed with neurological and psychiatric disorders and who had a parallel intelligence level with their peers and 30 children who do not stutter matched to age and gender characteristics participated in the study. Firstly, Raven's Standard Progressive Matrices Test (RSPM) was administered to participant candidates in order to determine they had an intelligence level within the norm range suitable for their age. Later, The Stroop Test Basic Sciences Research Group Form was applied to the children who were eligible to participate in the study in order to evaluate their executive function skills. Psychometric properties were measured using the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) parent form. For the purpose of diagnosing stuttering and determining the severity of stuttering in the group of stuttering children the Stuttering Severity Instrument 4 Turkish (SSI 4 TR) was used. The results of the Stroop Test form were analysed within the scope of executive function skills, to which the stages of the test are sensitive; it was concluded that children who stutter may have less developed information processing speed, response inhibition (ability to suppress inappropriate stimulus), selective and focused attention skills than children who do not stutter. In the comparison of psychometric properties, a significant difference was found between the two groups in attention deficit and hyperactivity and impact subdimensions. It was found that selective and focused attention skills among executive function skills decreased in the group of children who stutter, as the severity of stuttering increased; moreover it has been shown that the severity of stuttering affects social and academic functionality with the increase in the psychometric properties effect subdimension score. It is believed that examining stuttering's relationship between executive function skills and psychometric characteristics in the age range that is considered crucial for the persistence and recovery of stuttering contributes to the literature and may be useful in the planning of therapy programs.
Keywords; executive functions; stuttering; psychometric properties; attention; response inhibition; information processing speed