Domates erken yanıklık etmeni Alternaria solani (Ell. and G. Martin) Sor.'ye karşı peynir altı suyu tozu ile karanfil yağının in vitro koşullarda fungistatik etkilerinin belirlenmesi
Determination of the fungistatic effects of whey powder and clove oil in vitro conditions against tomato early burden Alternaria solani (Ell. and G. Martin) Sor.
Yazar: ERHAN ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. İNANÇ ÖZGEN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering
Dizin: Alternaria solani = Alternaria solani ; Domates = Tomato ; Erken yanıklık hastalığı = Early blight disease ; Kültür bitkileri = Crop plants ; Peynir altı suyu tozu = Whey powder

Özet:
Kültür bitkilerinde meydana gelen kayıpların en önemli nedenlerinden birisi, fungal hastalık etmenleri olmuştur. Bu etmenlerden en önemlilerinden biri ise domates bitkisinde önemli verim kayıpları oluşturan erken yanıklık etmeni Alternaria solani (Ell. and G. Martin) Sor. dir. A. solani etmen sebepli kayıpların azaltılması amacıyla kültürel mücadele ile kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır. Bunlar içerisinde en yaygın olarak kullanılan yöntem ise kimyasal mücadeledir. Ancak kimyasalların yoğun olarak kullanılması ürünlerde kimyasal kalıntı bırakmasına, patojende direncin gelişmesine ve insan sağlığı açısından zararlara neden olmaktadır. Tüketicilerin, kimyasal kalıntı içermeyen gıda talep etmeleri A. solani hastalığının tedavisinde kullanılan sentetik fungisitlere alternatif olabilecek yeni bitki koruma yaklaşımlarının ortaya konulmasını zorunlu hale getirmiştir. 
Bu çalışmada; A. solani etmenine karşı peynir altı suyu tozu (PAST) ile karanfil yağının in vitro koşullarda fungistatik etkinliği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla,  hazırlanan nanoemülsiyonun (PAST: Karanfil Yağı), 1:0,5, 1:1 ve 1:1,5 konsantrasyonundan 1 ml ve 1,5 ml dozlar, PAST'ın 1 g ve 2 g miktarlarında hazırlanan süspansiyonlardan 1 ml, 1,5 ml ve 2 ml dozlar ile karanfil yağıyla hazırlanan %0,5, %1 ve  %1,5'luk emülsiyonlardan 1 ml, 1,5 ml ve 2 ml dozların etkileri incelenmiştir. Laboratuvar çalışmaları sonucunda, nanoemülsiyonun 1:1 konsantrasyonunda kullanılan 1,5 ml doz ve 1:1,5 konsantrasyonunda kullanılan 1 ml ve 1,5 ml dozlar ile karanfil yağının %1 ve 1,5'luk emülsiyonunda kullanılan 2 ml dozların fungusun, misel gelişimini tamamen engellemiştir. Nanoemülsiyonun 1:1 konsantrasyonundan kullanılan 1 ml doz, fungusun misel gelişimini %94 oranında engellemiştir. Kullanılan diğer dozların ise misel gelişimini engellemediği veya kısmen engellediği tespit edilmiştir.    
Yapılan çalışmalar sonucu elde edilen bulgular, fungistatik etkileri belirlenen dozların erken yanıklık hastalığına karşı sentetik fungisitlere alternatif olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
One of the most important causes of losses in cultivated plants has been fungal disease agents. One of the most important of these factors is Alternaria solani (Ell. and G. Martin) Sor, which causes significant yield losses in tomato plants. In order to reduce losses caused by A. solani, cultural control and chemical control methods are applied. The most widely used method among these is chemical control. However, the intensive use of chemicals causes chemical residues in the products, development of resistance in the pathogen and harms in terms of human health. Consumers' demand for food that does not contain chemical residues has made it necessary to introduce new plant protection approaches that can be an alternative to synthetic fungicides used in the treatment of A solani disease.
 In this study; İn vitro fungistatic activity of whey powder (PAST) and clove oil against A. solani factor was tried to be determined. For this purpose, 1 ml and 1.5 ml doses of the prepared nanoemulsion (PAST: Clove Oil), 1:0,5, 1:1 and 1:1,5 concentrations, 1 ml of the suspensions prepared in 1 g and 2 g amounts of PAST, 1,5 ml. The effects of 1 ml, 1,5 ml and 2 ml doses of 0,5%, 1% and 1,5% emulsions prepared with clove oil were investigated. As a result of laboratory studies, 1,5 ml doses used in 1:1 concentration of nanoemulsion, 1 ml and 1,5 ml doses used in 1:1,5 concentration, and 2 ml doses used in 1 and 1,5% emulsion of clove oil were found to be effective against fungi, micellar completely hindered its development. 1 ml dose of 1:1 concentration of nanoemulsion inhibited mycelial growth of the fungus by 94%. It was determined that other doses used did not prevent or partially prevent mycelial growth.
The findings obtained as a result of the studies show that the doses with determined fungistatic effects can be an alternative to synthetic fungicides against early blight disease.