Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesine bütüncül bir yaklaşım: Konya ili Obruk hanı
A holistic approach to the reuse of historical buildings: Obruk inn in Konya province
Yazar: İBRAHİM ÇETİN KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KARAKUL TÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning

Özet:
Anıtsal yapılarda başlayan koruma süreci, tek yapı ölçeğinden kentsel ölçeğe gelişim süreci içinde evrilmiştir. Koruma ve restorasyon süreci içerisinde, özgün işlevini yitirmiş tarihi yapılara çağdaş işlevler verilerek, yapıların gelecek kuşaklara aktarımı sağlanmaktadır. Koruma alanında geçerli uluslararası belgelerden birisi olan 1964 tarihli Venedik Tüzüğü'nde, tarihi yapılara verilecek yeni işlevlerde; yapının kurgusu ve süslemelerinde asgari ölçüde değişikliğin yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Belge niteliği taşıyan tarihi yapıların yeniden işlevlendirme sürecinde dikkat edilmesi gereken ölçütler; ''Özgün işlev-yeni işlev etkileşimi, tarihi yapının sergilenmesi, taşıyıcı sistem, mimari özellikler, çağdaş ek kavramı, yapının anlamı, yeni eklerin niteliği ve yeni işlevin gerekliliği'' olarak belirlenmiştir. Bu ölçütler, tarihi yapının hem somut, hem somut olmayan özelliklerine bütüncül bir bakış anlayışıyla bakmayı gerektirir. Bu anlamda, bu çalışma, yeniden işlevlendirme kavramını bütüncül yaklaşım açısından değerlendirerek, tarihi yapıların somut ve somut olmayan değerlerinin yeniden kullanım sürecindeki rolü ve önemini tartışmayı amaçlamaktadır. Kuramsal olarak tanımlanan yeniden işlevlendirme ölçütleri çerçevesinde, alan çalışması olarak belirlenen Konya-Aksaray yolunda bulunan Obruk Hanı'nın, somut ve somut olmayan değerleri bütüncül bir bakış açısıyla incelenerek, yeniden kullanım önerisi geliştirilmiştir. Yeniden kullanım önerisi kapsamında, yapının özgün işlevi ile ilişkili kültürel pratiklerin, inşa sürecinde somutlaşan kültürel anlatımların, bulunduğu çevrede taşıdığı anlamın, verilecek yeni işlev içinde sürdürülerek korunması amaçlanmıştır. Çalışma yöntemi; arşiv araştırması, literatür araştırması ve alan araştırmasından oluşmaktadır. Alan araştırması kapsamında, mimari belgeleme, fotoğraflı belgeleme ve gözlem, yerel halk ve yerel yöneticilerle görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışmada, arşiv kaynaklarından ve literatür kaynaklarından derleme ve ön çalışma yapıldıktan sonra, alan araştırması ile tarihi yapının somut ve somut olmayan değerleri ile belgelenecek; yeni işlevin belirlenmesine yönelik taşıyıcı sistem ve mimari özellikleri incelenecektir. Bütüncül koruma anlayışı içinde belirlenen, yeniden işlevlendirme ölçütlerine uygun olarak, yapının yeniden kullanım projesi hazırlanacaktır.
					
Anahtar Kelimeler: Tarihi yapı, Somut ve somut olmayan değerler, Yeniden işlevlendirme, Bütüncül koruma, Obruk Hanı

Abstract:
The conservation process, which started in monumental buildings, has evolved from a single building scale to an urban scale. Contemporary functions are given to historical buildings that have lost their original function within the protection and restoration process, and the transfer of the structures to future generations is ensured. In the Venice Charter of 1964, one of the international documents valid in the conservation area, in the new functions to be given to historical buildings; It was emphasized that minimal changes should be made in the setup and decorations of the building. Criteria to be considered in the process of re-functioning historical buildings that have a document nature; It has been determined as "the interaction of the original function and the new function, the exhibition of the historical building, the carrier system, the architectural features, the concept of the contemporary annex, the meaning of the building, the nature of the new additions and the necessity of the new function".These criteria require a holistic view of both the tangible and intangible features of the historical building. In this sense, this study aims to discuss the role and importance of the tangible and intangible values of historical buildings in the reuse process by evaluating the concept of reusing in terms of a holistic approach. Within the framework of the theoretically defined re-functioning criteria, the tangible and intangible values of the Obruk Han, located on the Konya-Aksaray road, which was determined as a field study, were examined from a holistic perspective and a reuse proposal was developed. Within the scope of the reuse proposal, it is aimed to preserve the cultural practices related to the original function of the building, the cultural expressions embodied in the construction process, and the meaning of the environment in which it is located, by maintaining it within the new function to be given. Working method; archival research consists of literature research and field research. Within the scope of the field research, architectural documentation, photographic documentation and observation, interviews with local people and local administrators were conducted. In this study, after compilation and preliminary study from archival sources and literature sources, the tangible and intangible values of the historical structure will be documented with field research; The structural system and architectural features will be examined to determine the new function. A reuse project of the building will be prepared in accordance with the re-functioning criteria determined within a holistic conservation approach.

Keywords: Historical building, Tangible and intangible values, Re-functioning, Holistic preservation, Obruk Inn