Alzheimer hastalarında vitamin D eksikliği ile ilişkili polimorfizmlerin araştırılması
Investigation of polymorphisms associated with vitamin D deficiency in alzheimer's disease
Yazar: ÖMÜR SELİN ARAZ
Danışman: PROF. DR. SELMA YILMAZER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Genetik = Genetics ; Nöroloji = Neurology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Alzheimer hastalığı (AH) ilerleyici nörodejeneratif bir hastalıktır. Yapılan çalışmalarda Vitamin D?nin sinir sistemi üzerinde koruyucu etkilerinin bulunduğu bildirilmiştir. Vitamin D'nin nöroprotektif etkisini, nöron kalsiyum dengesinin düzenlenmesi ve nörotrofinlerin üretimi aracılığıyla gerçekleştirdiği gösterilmiştir. Biz de bu çalışmada Vitamin D eksikliği ile ilgili olduğu bildirilen DBP geninin rs17467825, rs2282679, rs3755967, rs2298850, rs7041, rs1155563 bölgelerindeki polimorfizmler ile Alzheimer hastalığı arasında ilişki bulunup bulunmadığını araştırmayı amaçladık. Ayrıca söz konusu DBP polimorfizmleri ile ApoE allelerini birlikte değerlendirdik. Çalışmada 61 Alzheimer hastası, 60 sağlıklı bireyden elde edilen DNA örnekleri Gerçek Zamanlı Polimeraz Zincir Reaksiyonu yöntemi ile incelendi. Ayrıca hastaların ve kontrol örneklerinin haplotip analizi yapıldı. DBP genindeki 6 farklı tek nükleotid polimorfizmi ile AH arasında bir ilişki saptanamadı. DBP genine ait 6 SNP?nin haplotip analizi sonucunda ise ?ACGCGT? haplotipi kontrol gruplarında hastalara göre daha fazla ve istatistiksel olarak yakın anlamlı bulundu. rs7041 ve rs1155563 bölgelerinin analizden çıkarılması sonucu hasta ve kontrol grupları karşılaştırıldığında, ?ACGC? haplotipinin kontrol gruplarında anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı. ApoE geni allel dağılımına bakıldığında ?2 alleli kontrol bireylerinde hastalara göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. DBP genine ait haplotipler ve ApoE geni allelerinin birlikte analizi sonucunda, ?3 alleli taşıyan ve aynı zamanda ?ACGCGT? haplotipini taşıyan kontrol örnekleri hastalara göre istatistiksel olarak yakın anlamlı düzeyde daha fazla olarak bulundu.  rs7041 ve rs1155563 bölgeleri analizden çıkarılarak 4 bölge ve ApoE geni allel sıklıkları analiz edildiğinde, ?3 alleli ile ?ACGC? haplotipini birlikte taşıyan kontrol gruplarının hastalara göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı. Çalışmamız, DBP geninin bazı haplotiplerinin ve bu haplotiplerle ApoE ?3 allelinin birlikte kalıtılmasının Alzheimer Hastalığı?na karşı koruyucu olabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Vitamin D, Vitamin D Eksikliği, Vitamin D Bağlayan Protein, Polimorfizm

Abstract:
Alzheimer?s disease (AD) is a progressive neurodegenerative disease. Recent studies have reported that vitamin D has protective effects on the nervous system. Neuroprotectice effects of vitamin D in AD was suggested to be via maintainence of calcium homeostasis and the regulation of neurotrophic factor synthesis. The aim of this study is to investigate whether there is an association between rs17467825, rs2282679, rs3755967, rs2298850, rs7041, rs1155563 polymorphisms of DBP gene that was suggested to be associated with vitamin D deficiency and Alzheimer?s Disease. DNA samples which has been obtained from 61 AD patients and 60 healthy individuals has been investigated by Real Time PCR method and also the patients haplotypes has been analized. A relationship between polymorphisms belong to 6 regions in DBP gene and AD has not been determined. Haplotype analysis of 6 SNPs in DBP gene showed higher frequency of ?ACGCGT? haplotype in controls and state it as statistically nearly significant. In haplotype analysis, ?ACGC? haplotype has been found significantly increased in control groups compared to patient groups, in result of removing rs7041 and rs1155563 regions from analysis. Allelic distribution of the ApoE gene indicated that the frequency of ?2 allele was significantly higher in healthy individuals. The individuals who have both e3 allele  and ?ACGCGT? haplotype together were higher in control group when compared with AD patients and the result was statistically nearly significant in the analysis of ApoE gene alleleic distribution with DBP haplotypes. Control groups that carry ?3 allele and ?ACGC? haplotype together has been found significantly increased compared to patients when 4 regions and ApoE?s haplotype frequencies analyzed after rs7042 and rs1155563 regions removed from analysis. Our study has indicated that some haplotypes of DBP gene and inheritance of these haplotypes and ApoE ?3 allele together might be protective against AD.

Key Words: Alzheimer's Disease, Vitamin D, Vitamin D Deficiency, Vitamin D Binding Protein, Polymorphism.