Üniversite öğrencilerinin ebeveyn yabancılaştırma deneyimlerini bağlanma stilleri üzerinden keşfetmek: Bir karma yöntem araştırması
Exploring university students' experiences of parental alienation through attachment styles: A mixed methods study
Yazar: MUSTAFA ADIBATMAZ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Güvenli bağlanma = Attachment security ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kaygılı ve kaçınan bağlanma = Attachment anxiety and avoidance

Özet:
Kökenine dair izleri milattan öncesine dayanan ebeveyn yabancılaştırma
sendromu Medea tragedyasında ele alınmış olmasına rağmen günümüzde halen
varlığı konusunda yoğun tartışmalara maruz kalmaktadır. Konu hakkında yapılan
birçok araştırma ebeveyn yabancılaştırmasının, yabancılaştıran ebeveynin hedef
ebeveyne olan olumsuz duygularından dolayı kasıtlı veya kasıtsız olarak sahip
olunan ortak çocuğun hedef ebeveyne karşı bir silah olarak kullanılması ve hedef
ebeveynden uzaklaştırılması olarak bilinmekte olup etkileri konusunda birçok
tespit gerçekleştirilmiştir.
Karma desen olarak tasarlanan bu araştırmanın nicel araştırma basamağında;
bireyin, tüm bireyler ile olan ilişkilerinde yönlendiricisi olan bağlanma stilinin
geliştirmesi sürecinde ebeveyn yabancılaştırma deneyiminin yordayacılığını
tespit etmek amaçlanmıştır. 821 üniversite öğrencisinin katılım sağladığı çalışma
da Baker Strateji Soru Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve Üç
Boyutlu Bağlanma Ölçeği kullanılmış olup analizler basit doğrusal regresyon
analizi ile çözümlenmiştir. Nitel araştırma basamağında ise ebeveyn
yabancılaştırmasının etkilerinin keşfedilmesi için 11 katılımcının deneyim
sürecindeki esnasında ve deneyim sonrasındaki düşünceleri yarı yapılandırılmış
görüşme formları aracılığı elde edilmiş ve MAXQDA 24 programı ile analiz
edilmiştir.
Yapılan çalışma sonrasın da ebeveyn yabancılaştırma deneyimine maruz kalan
bireylerin kaygılı ve kaçıngan bağlanma stili geliştirmelerinde ebeveyn
yabancılaştırmasının etkisinin varlığı tespit edilmiş olup deneyim sahibi olan
bireylerin deneyim sürecinde en yoğun olarak yabancılaştıran ebeveyn
tarafından hedef ebeveyne yönelik karalama davranışı ile karşılaştıkları ve
deneyim sonrasın da ise gerçeği keşfederek yabancılaştıran ebeveynlerine
karşın yoğun bir kızgınlık ve kendi yaşantılarından dolayı kendilerine üzüldükleri
ortaya çıkmıştır. Ayrıca deneyimlenen ebeveyn yabancılaştırmasından dolayı,
bireyin kişisel gelişimini etkilediği, romantik ilişkilerine olumsuz yansıdığı ve
ebeveynlerine olan bakışlarının değiştiği tespit edilmiştir.
Gerçekleştirilen çalışma sonrasın da ebeveyn yabancılaştırması deneyimlediğini
düşünen bireylerin ebeveyn yabancılaştırması konusuna hakim klinik sosyal
hizmet uzmanından danışmanlık almasının oluşmuş ve oluşabilecek olumsuz
etkilerinin bertaraf edilmesi yönünden yararlı olacağı önerilmektedir. Ayrıca gerek
adli sosyal hizmet alanından çalışan gerekse de klinik sosyal hizmet alanında
çalışan sosyal hizmet uzmanlarının; yargı sistemi çalışanı olan savcı, hakim,
avukat ve diğer meslek elemanlarının ebeveyn yabancılaştırmasının önemi ve
bireyin yüksek yararı ilkesi gereğince uygulama ve kararları noktasında gerekli
eğitimleri edinmelerinin ve bu konuda üniversite birimlerinin ve akademisyenlerin
öncül rol oynamaları önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Yabancılaştırması, Ebeveyn Yabancılaştırma
Sendromu, Bağlanma Stili, Boşanma, Boşanma Sonrası, Sosyal Hizmet

Abstract:
Although the parental alienation syndrome, whose origins date back to before
Christ, was addressed in the tragedy of Medea, its existence is still the subject of
intense debate. Many studies on the subject have established that parental
alienation is known as the intentional or unintentional use of the common child as
a weapon against the target parent due to the negative feelings of the alienating
parent towards the target parent and the removal of the child from the target
parent.
The quantitative research phase of this study, which was designed as a mixed
design, it was aimed to determine the predictive power of parental alienation
experience in the process of developing the attachment style, that guides the
individual in their relationships with all individuals. In the study in which 821
university students participated, Baker Strategy Questionnaire, Inventory of
Experiences in Close Relationships-II and Three Dimensional Attachment Scale
were used and analysed by simple linear regression analysis. In the qualitative
research step, in order to explore the effects of parental alienation, the thoughts
of 11 participants during and after the experience process were obtained through
semi-structured interview forms and analysed with MAXQDA 24 software.
As a result of the study, the existence of the effect of parental alienation on the
development of anxious attachment and avoidant attachment styles of individuals
who were exposed to parental alienation was determined, and it was revealed
that the experienced individuals encountered the most intense defamatory
behaviour towards the target parent by the alienating parent during the
experience process, and after the experience, they discovered the truth and felt
intense anger towards their alienating parents and felt sorry for themselves
because of their own experiences. In addition, as a result of experiencing parental
alienation, the existence of its effect on personal development, its negative
reflection on romantic relationships and changes in the view of their parents were
determined.
Following the study, it is suggested that it would be beneficial for individuals who
believe that they have experienced parental alienation to seek counselling from
a clinical social worker who is familiar with parental alienation in order to eliminate
the negative effects that have occurred and may occur. In addition, it is
recommended that both social workers working in the field of forensic social
workers and social workers working in the field of clinical social work;
prosecutors, judges, lawyers and other professionals working in the justice
system should receive the necessary training on the importance of parental
alienation and its application and decisions based on the principle of the best
interests of the individual and that university departments and academics should
play a leading role in this regard.
Key Words: Parental Alienation, Parental Alienation Syndrome, Attachment
Style, Divorce, Post Divorce, Social Work