İrritabl Barsak Sendromu'nda duygusal süreçler, kişilerarası ilişkiler ve öznel deneyimler: Bir nitel araştırma örneği
Emotional processes, interpersonal relationships and personal experiences in irritable Bowel Syndrome: A qualitative research example
Yazar: ZEYNEP YAHYAOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU UYSAL
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
İrritabl Barsak Sendromu (İBS), barsak düzeninde süregelen değişim, artmış barsak
hareketliliği, şişkinlik ve karın ağrısı gibi rahatsız edici belirtilerle kişinin günlük
hayatını ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkileyen, toplumun yaklaşık %10'unda
var olan ve yoğunlukla kadınlarda görülen bir kronik fonksiyonel barsak hastalığıdır.
Araştırmalar İBS'nin genetik, fizyolojik, psikolojik, sosyal ve kültürel birçok
faktörden etkilenerek ortaya çıkan biyopsikososyal zeminli bir hastalık olduğunu
ortaya koymaktadır. Hastalığın etiyolojisi ve tedavi yöntemine dair kesin bilgilerin
bulunamayışı ve yaşam kalitesine olan negatif etkisi, bu alanda yürütülen
araştırmaların sayısının gün geçtikçe artmasında rol oynamıştır. Ne var ki hasta
deneyimlerini konu alan nitel araştırmalar ekseriyetle Batı toplumlarında yürütülmüş
olup, bu araştırmaların sayısının Doğu ve Asya toplumlarında oldukça kısıtlı olduğu,
Türkiye'de ise İBS'li hastaların yaşamsal deneyimlerini konu alan bir nitel
araştırmanın bulunmadığı görülmektedir. Yürütülen bu araştırma, İBS'li bireylerin
günlük yaşama dair deneyimlerini, sosyal ve duygusal yaşantılarının hastalıktan nasıl
etkilendiğini ve bu bireylerin hastalıkla baş etme adına kullandıkları yöntemleri
anlamayı amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'de İBS'li bireylerin yaşamsal
zorluklarını ele alan ilk nitel araştırma olma özelliğini taşımaktadır. Araştırma
kapsamında nitel araştırma tekniklerinden biri olan derinlemesine mülakat tekniği
kullanılarak İBS tanısına sahip 10 kadın katılımcı ile çevrimiçi görüşmeler yapılmış
ve araştırma bulguları tematik analiz yöntemi ile ele alınmıştır. Analiz sürecinde
MAXQDA nitel veri analiz programından yararlanılmıştır. Ortaya çıkan temalar,
"Yaşantısal Deneyim Boyutu", "Dini ve Manevi Yaşam Boyutu", "Sosyal ve Kültürel
Boyut", "Duygusal Boyut", "Gözlemsel ve Bilişsel Boyut" ve "Başa Çıkma Boyutu"
üst temaları çerçevesinde incelenmiştir. Elde edilen bulgular ilgili literatür eşliğinde
tartışılmış ve yorumlanmıştır.

Abstract:
Irritable Bowel Syndrome (IBS) is a chronic functional bowel disorder that cause
problems like diarrhea, constipation, increased gastrointestinal motility, distention and
stomach pain and affect people's daily and social life negatively. The disorder is seen
at 10% of general population with a dominance in women. Research revealed that IBS
is a biopsychosocial disorder emerged by the interaction of genetic, physiological,
psychological, social and cultural factors. Lack of knowledge in the literature about
the exact etiological origin and the cure for IBS and the affets of the disorder on
individual's life has made this field an increasing interest to conduct research.
Hovewer, the research handle the experience of the illness in Western countries for the
most part and there is a paucity in research revealed IBS patients' experiences in Asian
and Eastern countries. Also it was seen that there is no qualitative research about the
illness experiences of İBS patients conducted in Turkey. With this respect, this
research aims to understand what is the effect of IBS in individuals' daily life, how the
individuals' emotional and social life are affected by the disorder and which coping
mechanisms this people use to deal with the disorder. This research is the first
qualitative study in Turkey conducted to reveal the experiences of IBS patients with
regard to disorder. Detailed online interviews were carried out as a technique of
qualitative research with ten female patients who are diagnosed with IBS and the
results were analyzed by the thematic analysis. For the analysis, MAXQDA qualitative
research program was used. The themes emerged from the study was interpreted in
scope of "Life Experiences Dimension", "Religious and Spiritual Life Dimension",
"Social and Cultural Dimension", "Emotional Dimension", "Observational and
Cognitive Dimension" and "Coping Dimension" main themes. Findings of the
research discussed and interpreted in light of the literature.