Kalp yetmezliği olan hastalarda dispne ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of dyspnea and sleep quality in patients with heart failure
Yazar: ŞEYDA ÖZERDİNÇ
Danışman: PROF. DR. MUKADDER MOLLAOĞLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dispnea = Dyspnea ; Hemşirelik = Nursing ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Kardiyoloji = Cardiology ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu araştırma, kalp yetmezliği olan hastalardaki dispne ve uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırma Ocak 2023- Haziran 2023 tarihleri arasında Sivas Numune Hastanesi Kardiyoloji Polikliniğine başvurup kalp yetmezliği tanısı alan 115 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Dispne-12 Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi'ni içeren veri toplama araçları kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için veri toplama öncesinde etik kurul onayı ile yazılı kurum izinleri alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS (22.0) programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistiklerin (sayı, yüzde, minimum, maksimum, medyan, ortalama ve standart sapma) yanı sıra iki bağımsız grup parametrik test koşullarını sağladığı için student t testi, ikiden fazla grup için varyans analizi yapılmıştır, gruplar arası farkın değerlendirilmesinde ise Scheffe analiz edilmiştir.  Çalışmada bağımlı değişkenlerin normal dağılım gösterip-göstermediği incelenerek, skewness (çarpıklık) ve kurtosis (basıklık) değerlerine bakılmıştır.
Kalp yetmezliği olan bireylerin yaş ortalaması 67.36 ±8.24 olup, %49,6'sı kadın, %76,5'i evli, %24,3'ü ortaöğretim mezunu ve %60,9'u emeklidir. Kalp yetmezliği olan hastaların %37,4'ü sigara kullanmakta, %20,9'unun daha önce sigara kullandığı ancak şu anda içmediği belirlenmiştir. Hastaların %97,4'ünün alkol kullanmadığı ve %30,4'ünün sürekli kullandığı bir ilaç olduğu tespit edilmiştir.
	Hastaların %40,9'u dispnenin, en çok rahatsız eden kalp yetmezliği bulgusu olduğunu belirtmiştir. Hastaların %78,7'si dinlenince dispnenin geçtiğini belirtmiştir.
Araştırmada yer alan kalp yetmezliği tanılı hastaların Dispne-12 ölçeği puanı incelendiğinde, fiziksel boyutun ortalama puanı 14.58±2.13 (8-19) duygusal boyutun ortalama puanı 9.86±1.85 (6-13) ve Dispne-12 Ölçeği'nin toplam ortalama puanı 24.44±3.12(14-32) olarak bulunmuştur. Bu sonuçlara göre kalp yetmezliği hastalarının ciddi şekilde dispne yaşadıkları görülmüştür.
Kalp yetmezliği olan hastalarda uyku kalitesi değerlendirmesi amacıyla Pittsburg Uyku Kalite İndeksi puanı incelendiğinde hastaların %28.7'si 5 puan ve üzerinde puan alarak kötü uyku kalitesine sahip oldukları belirlenmiştir. Dispne-12 Ölçeği toplam puanı ve PUKİ toplam puanı arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Kalp yetmezliği olan hastalarda dispne arttıkça uyku kalitesi bozulmaktadır. (p<0.05)
Sonuç olarak, kalp yetmezliği hastalarında görülen dispne, hastaların uykuya dalma ve uykuyu sürdürme yeteneğini olumsuz yönde etkileyerek uyku kalitesinde düşüşe neden olmaktadır. Kalp yetmezliği olan hastaların dispne ve uyku kalitelerinin rutin değerlendirilerek, hemşirelik süreci sistemi kapsamında bakım yönetiminin nitelikli yaklaşımlarla ele alınması ve bu alanda araştırmaların artırılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted descriptively to examine and evaluate dyspnea and sleep quality in patients with heart failure. 
The research was conducted between January 2023 and June 2023, concerning 115 patients who applied to Sivas Numune Hospital Cardiology Polyclinic and were diagnosed with heart failure. The data of the study was obtained using data collection tools including personal Information Form, Dyspnea-12 Scale, and Pittsburg Sleep Quality Index. To conduct the research, the necessary ethics committee approval and written institutional permissions were obtained before data collection. SPSS (22.0) program was used to evaluate the data. In addition to descriptive statistics (number, percentage, minimum, maximum, median, mean, and standard deviation), student t-test was used because two independent groups met the parametric test conditions, and analysis of variance was performed for more than two groups. Scheffe was analyzed to evaluate the difference between groups. In the study, it was examined whether the dependent variables were normally distributed or not, and their skewness and kurtosis values were examined.
 	The average age of individuals with heart failure, whom we take as reference in this research, is 67.36 ± 8.24 years, 49.6% are women, 76.5% are married, 24.3% are secondary school graduates and 60.9% are retired. It was determined that 37.4% of patients with heart failure smoke, and 20.9% have smoked before but do not smoke currently. It was determined that 97.4% of the patients did not consume alcohol and 30.4% of them used drugs regularly.
 40.9% of the patients stated that dyspnea was the most disturbing symptom of heart failure. 78.7% of the patients stated that dyspnea disappeared when they rested. When the Dyspnea-12 scale score of the patients diagnosed with heart failure included in the study is examined, the average score of the physical dimension is 14.58±2.13 (8-19), the average score of the emotional dimension is 9.86±1.85 (6-13) and the total average score of the Dyspnea-12 Scale is 24.44± It was found to be 3.12(14-32). According to these results, it was observed that heart failure patients experienced severe dyspnea.
 	When the Pittsburg Sleep Quality Index score was examined to evaluate sleep quality in patients with heart failure, it was determined that 28.7% of the patients had poor sleep quality with a score of 5 points or above.
There is a positive relationship between the Dyspnea-12 Scale total score and the Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) total score. As dyspnea increases in patients with heart failure, sleep quality deteriorates. (p<0.05)
 	As a result, dyspnea seen in heart failure patients negatively affects the patient's ability to fall asleep and maintain sleep, causing a decrease in sleep quality. It is recommended that dyspnea and sleep quality of patients with heart failure be routinely evaluated, care management be handled with qualified approaches within the scope of the nursing process system, and research in this field be increased.