Endometriozis modeli oluşturulan sıçanlarda Ayva jeli, Timokinon ve Hesperidin etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of Quince jelly, Thymoquinone and Hesperidin in rats with Endometriosis model
Yazar: IŞILAY SEZEN ERMİŞ
Danışman: PROF. DR. ENGİN DEVECİ
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı / Histoloji ve Embriyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Amaç: Estradiol benzoat (EB) etkisiyle oluşturulan Endometriozis (EM) modelinde P13K/AKT, mTOR, MAPK sinyal yolaklarının etkinliği ve uterus mukozasında oluşan hasara karşı Ayva jeli (AJ), Hesperidin (HES) ve Timokinon (TİM)'un koruyucu etkisinin biyokimyasal, histopatolojik, immunohistokimyasal, western blot ve ultrastruktürel incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: 7 gün boyunca 3 µg/kg EB %5'lik mısır yağında çözülerek sıçanlara subkutan olarak verildi. Sham, EM, EM+ayva jeli (AJ), EM+AJ+TİM, EM+AJ+HES ve EM+AJ+HES+TİM olmak üzere 6 gruba ayrıldı. Vaginadan 21 gün süre ile 2cc AJ+30 mg/kg HES ve 50 mg/kg TİM uygulandı. Kan örneklerinden MDA, MPO, GSH-Px, SOD, CAT değerleri incelendi. Uterus dokusu histolojik, immunohistokimyasal, western blot ve elektron mikroskobu için alındı.
Bulgular: Endometriozis sonrasında uterus epitelinde incelme, hiperplazik nukleus, artan inflamatuvar hücre infiltrasyonları, damar dilatasyonu ve konjesyonu görüldü. AJ uygulamasında epitel yapının bütünlüğünü koruduğu inflamasyonun azalma yönünde olduğu, TİM ve HES karışımının uterus mukozasının organizasyonunda ve inflamasyon azalmasında önemli olduğu görüldü. EM sonrasında artış gösteren PI3K-Akt-mTOR-MAPK sinyal yolaklarının AJ uygulamasında, AJ+HES, AJ+TİM ve AJ+HES+TİM uygulamasında inhibisyona uğradığı gerek inflamasyon gerekse hücre dejenerasyonu ve apoptozisi yavaşlatma yönünde etki gösterdiği ve sonucun western blot ile uyumlu olduğu görülmüştür. Endometriozis sonrası epitel hücrelerindeki dejenerasyona bağlı olarak AJ+HES+TİM ile tedavi edilen grubun ultrastruktürel düzeyde hücre nükleuslarında ve sitoplazmadaki mitokondrilerde yapısal bütünlüğün korunmasında önemli etki gösterdiği görülmüştür.
Sonuç: Endometriozis, multifaktörel etki sonucu gelişen bir hastalık olup PI3K-Akt-mTOR ve MAP kinaz, sinyal yollarının önemli olduğu hastalığın tedavisinde hücresel büyümeyi ve proliferasyonu düzenleyerek hücresel enerji dengesini korumak mitokondriyal fonksiyonları, translasyonel aktiviteyi geliştirmek için AJ ile birlikte antioksidanlardan TİM'in alternatif etki gösterebileceği düşünülmüştür. 
Anahtar kelimeler: Apoptoz; ayva jeli; endometriozis; estradiol benzoat; hesperidin; timokinon

Abstract:
Aim: To examine efficacy of protective effect of Quince gel (AJ), Hesperidin (HES) and Thymoquinone (TIM) against damage to uterine mucosa in P13K/AKT, mTOR, MAPK signaling pathways in Endometriosis (EM) model created by effect of estradiol benzoate (EB) by biochemical, histopathological immunohistochemical and ultrastructural methods.
Materials and methods: For 7 days, 3 µg/kg EB was dissolved in 5% corn oil and given subcutaneously to rats. 6 groups was divided as Sham, EM, EM+AJ, EM+AJ+TIM, EM+AJ+HES and EM+AJ+HES+TİM. 2cc AJ+30 mg/kg HES and 50 mg/kg TIM were administered through vagina for 21 days. MDA, MPO, GSH-Px, SOD, CAT values were analyzed from blood samples. Uterine tissue was taken for histological, immunohistochemical, western blot and electron microscopy.
Results: After endometriosis, thinning of uterine epithel, hyperplasic nucleus, increased inflammatory cell infiltrations, vessel dilatation and congestion were observed. In AJ application, integrity of the epithelial structure was preserved, inflammation was reduced, mixture of TIM and HES was important for uterine mucosa. PI3K-Akt-mTOR-MAPK pathways, which increase after EM, are inhibited in AJ application, AJ+HES, AJ+TIM and AJ+HES+TIM application, they slow down both inflammation, cell degeneration and apoptosis. Due to the degeneration of epithelial cells after endometriosis, AJ+HES+TIM had a significant effect on the preservation of structural integrity in nucleus at the ultrastructural level and the mitochondria in the cytoplasm.
Conclusion: Endometriosis is a disease due to multifactorial effect, TIM with AJ, can have an alternative effect to maintain cellular energy balance by regulating cellular growth and proliferation in treatment of the disease in which PI3K-Akt-mTOR and MAP kinase signaling pathways are important.

Key words: Apoptosis; endometriozis; estradiol benzoate; hesperidin; quince jelly; thymoquinone