Agnostisizm - ateizm ilişkisi
The relation between agnosticism and atheism
Yazar: CEVDET KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. HANİFİ ÖZCAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Agnostisizm = Agnosticism ; Ateizm = Atheism ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Tanrılar = Gods ; İman = Faith ; İnançlar = Beliefs ; İnançsızlık = Faithless

Özet:
Tanrı problemi ekseninde insanlar kabaca Tanrı'ya inanan, Tanrı'ya inanmayan veya Tanrı'nın varlığı veya yokluğu hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmayan ve kararını askıya alanlar olarak üç gruba ayrılmaktadırlar. Bunlara ise sırasıyla, teist, ateist ve agnostik denilmektedir. Fakat çoğu zaman bu sınıflandırmalar keskin bir çizgiyle birbirinden ayrılamamaktadır. Teist bir insan bilgi anlamında agnostik bir konuma sahipken, inanma anlamında teist anlayışı devam ettirebilmektedir. Genel anlamda ateistler, Tanrı'nın var olmadığını iddia edenlerdir. Fakat kendini ateist olarak tanımlamasına rağmen aslında Tanrı'nın varlığını bilme konusunda aynı şekilde agnostik olduğunu düşünenler de vardır. Bunlar da yaşantılarında Tanrı yokmuş gibi yaşamaktadırlar fakat Tanrı'nın ne varlığını ne de yokluğunu bilemeyeceklerini düşünmektedirler. Agnostikler ise bu iki gruptan da ayrılır. Onlar Tanrı'nın ne varlığı ne de yokluğu tarafında da değillerdir. İnsan aklının böyle bir konuda herhangi bir bilgiye ulaşmasının imkânsız olduğunu düşünürler. Agnostikler de bundan dolayı, genellikle Tanrı'ya inanma veya O'nu reddetme konusunda kararlarını askıya alırlar.
Genel anlamda bu üç sınıflandırmanın sonucunda agnostisizmin her ne kadar ateizm ve teizmden farklı olduğu anlatılsa da aslında ateizmle yakın bir ilişkisi söz konusudur. Onların aynı fikre sahip oldukları nokta Tanrı yokmuş gibi tavra sahip olmalarıdır. Farklılaştıkları nokta ise ateizm Tanrı hakkında O'nun var olmadığını iddia ederken, agnostisizm ne varlığı ne de yokluğu hakkında herhangi bir iddiaya sahip olmadığını söylemektedir. Bu da aslında çok önemli bir farkı doğurmaktadır.
Sonuç olarak bir insan epistemolojik anlamda agnostik-pratik anlamda ise ateist olabilir. Aynı zamanda epistemolojik anlamda agnostik-pratik anlamda ise teist de olabilir. Dolayısıyla agnostisizm her ikisiyle de hem yakın bir ilişkiye hem de bir farka sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Agnostisizm, Ateizm, Tanrı, Agnostik, Ateist, İnanç.

Abstract:
On the axis of the problem of God, people are roughly divided into three groups, one who believes in God, does not believe in God, or has no knowledge about the existence or absence of God and decides to suspend his decision. These are called theist, atheist, and agnostic, respectively. However, often these classifications cannot be separated by a sharp line. While a theistic person has an agnostic position in the sense of knowledge, he can continue the theist understanding in the sense of believing. In general, atheists are those who claim that God does not exist. But even though he defines himself as an atheist, there are those who think it is in fact the same agnostic to knowing God's existence. They live in the same way, as God does not exist in their lives, but they think that they will not be able to know whether God exist or not. Agnostics are also separated from these two groups. They are neither on the side of God nor on the side of its absence. They think that it is impossible for the human mind to reach any information on such a subject. Agnostics therefore often take decisions on suspension whether to believe in God or reject Him.
Generally speaking, although agnosticism is described as different from atheism and theism as a result of these three classifications, it is in fact a close relation with atheism. They have the same idea that they have the attitude that as if there is no God. What they differ is that while atheism openly claims that God does not exist, agnosticism has no claim to the existence or absence of God. This is in fact a very important difference.
As a result, a person can be an agnostic in epistemological sense-but an atheist at the same time in practical sense. In a similar way, he may be agnostic epistemological sense or the theist in practical sense. Agnosticism therefore has a close relationship with both of them and a difference from each of them.

Keywords: Agnosticism, Atheism, God, Agnostic, Atheist, Faith.