Asil ve vekil ilişkilerinin sosyal ağ analiziyle incelenmesi
Examining principal agent relationships by using social network analysis
Yazar: SAHRA SAYĞAN TUNÇAY
Danışman: PROF. DR. PINAR SÜRAL ÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kültür = Culture ; Sosyal ağlar = Social networks ; Vekalet = Representation ; Vekalet teorisi = Agency theory ; Vekil = Assignee

Özet:
Bu çalışmanın amacı asil ve vekil ilişkilerinin, kültürel bağlamda sosyal ağ kuramı çerçevesinde incelenmesidir. Vekalet kuramı, üzerinde uzun yıllardır tartışılan bir kuram olmakla birlikte, asil ile vekil arasındaki ilişkiye odaklanmakta ve vekilin, sahip olduğu asimetrik bilgi nedeniyle çıkarcı davranma olanağının olduğunu vurgulamaktadır. Sosyal ağ kuramı ise bireyler ya da örgütler arasındaki ilişkileri incelemek üzerine kurgulanmakla birlikte, hangi tür ilişkilerin aktörlere, avantaj sağladığını ortaya çıkarmaya yöneliktir. Bu anlamda üzerinde durulan üç temel kuram bulunmaktadır. Bunlar, güçlü bağlar kuramı, zayıf bağlar kuramı ve yapısal boşluklar kuramıdır. Kültür olgusu ise 8 kültür sınıflamasından (modelinden) yola çıkılarak incelenmiştir.
Çalışmada Türk toplumunun çeşitli kültürel özelliklerinden yola çıkılarak, yerel bağlamdaki asil ve vekil ilişkileri incelenmiştir. Türk toplumunun, 8 kültür modeli çerçevesindeki özelliklerinin, asil ve vekil arasındaki ilişkilerin, güçlü bağlar ya da aracılık ilişkileri sayesinde oluşturulmasına olanak sağlayıp sağlamadığı test edilmiştir. Türkiye'de büyük bir işletmede yapılan ve 9 asil ve 16 vekili kapsayan görgül çalışmada UCINET 6.0 programı kullanılarak sosyal ağ analizi yapılmıştır. Bu amaçla hipotezlerin test edilmesini sağlayan gerekli ölçütlere ve ağ haritalarına ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, yerel bağlamda asillerin, vekil seçiminde güçlü bağlarını ve aracılık ilişkilerini kullandıkları bulgusuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sosyal Ağ Kuramı, Vekalet Kuramı, Kültür, Sosyal Ağ Analizi

Abstract:
The aim of this study is to investigate the principal-agent relationships in culture context using social network theory. Agency theory which has been discussed throughout so many years, focuses on the relationship between principals and agents. It emphasizes that agent can act thinking his own interest because of the asymmetric information he has. Social network theory investigates the relationships between actors which are either individuals or organizations. It tries to find out what kind of relationships provide advantages for actors. Social network theory is composed of three basic theories. They are strength ties theory, weak ties theory and structural holes theory. Culture phenomenon is examined in terms of eight culture models.
In this thesis the relationships between principals and agents are examined deriving from Turkey's cultural properties. It's investigated if these properties allow the principal-agent relationships to be formed from the strength ties or brokerage ties of principals in local context. An emprical research is made in a big factory in Turkey between 9 principals and 16 agents by using UCINET 6.0 program which lets social network analysis. By this way the hypotheses are tested by means of some necessary metrics and network maps. At the end of the research, it is reached that in Turkey, principals use their strong ties or brokerage ties in order to make decisions about choosing agents. 
Key Words: Social Network Theory, Agency Theory, Culture, Social Network Analysis