Servis sorumlu hemşirelerinin dönüşümcü liderlik uygulamalarının incelenmesi
Examination of the transformational leadership practices of the unit charge nurses
Yazar: EMEL ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİYE VATAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Liderlik = Leadership ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bu araştırma; hastanede çalışan servis sorumlu hemşirelerinin (SSH) dönüşümcü liderlik (DL) uygulamalarının incelenmesi amacıyla planlanmış olan  tanımlayıcı araştırma tipinde bir çalışmadır.
 Araştırmanın örneklemini, Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan, araştırmaya katılmaya gönüllü 218 klinik hemşiresi, 17 SSH ve 5 üst düzey yönetici hemşire oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Tanıtıcı Bilgilere Yönelik Anket Formu" ve "Liderlik Uygulamaları Envanteri (LUE)" kullanılmıştır. Kouzes ve Posner (2003) tarafından geliştirilen, Duygulu (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan LUE "Öz Değerlendirme" ve "Gözlemci Değerlendirme" formu, beş liderlik uygulaması ve 30 maddeden oluşmaktadır. Envanterde beş temel  liderlik davranışı; "Yol Göstermek", "Ortak Bir Vizyon Oluşturmak", "Süreci Sorgulamak", "Personeli Gelişimi Konusunda Cesaretlendirmek", "İzleyenlerinin Başarılarını Kutlayarak Cesaretlendirmek" incelenmektedir. SSH'lerin kendilerini değerlendirirken LUE "Öz Değerlendirme" formu; astı, akranı ve üstü SSH'lerini değerlendirirken LUE "Gözlemci" formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde, ortalama, standart sapma, yüzdelik, tek yönlü varyans analizi, t testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, SSH'lerin "LUE" genel puan ortalamasının orta düzeyde olduğu, "Personeli Gelişimi Konusunda Desteklemek" alt boyutunun puan ortalamasının diğer alt boyutlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. SSH'lerin "LUE" puan ortalamaları, değerlendiren gruplara göre incelendiğinde, üstlerinin değerlendirmelerinin en yüksek olduğu, daha sonra sırasıyla kendi, akranı ve astının değerlendirmelerinin geldiği belirlenmiştir. Astların yaşı, mezun oldukları okullar ("Süreci Sorgulamak" liderlik uygulaması hariç), kurumda çalışma sürelerine ve çalıştıkları bölümlere göre SSH'lerinin liderlik uygulamalarını  değerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlı  farklılıklar saptanmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, SSH'lerin DL uygulamalarını orta düzeyde uyguladıkları, liderlik becerilerini geliştirmeye ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmış olup liderlikle ilgili hizmet içi eğitim programları ve sürekli eğitimlerin desteklenmesi önerilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Liderlik; Yönetici Hemşireler; Hemşirelik Yönetimi; Hemşire Yöneticiler; Dönüşümcü Liderlik; Servis Sorumlu Hemşiresi.

Abstract:
This study is a descriptive research type of study planned with the objective of examining the Transformational Leadership (TL) practices of unit charge nurses (UCN) working at a hospital.
The sample of the study was formed by 218 clinic nurses, 17 UCN and 5 senior manager nurses voluntarily participating in the research who work at the Dr. Behcet Uz Training and Research Hospital of Pediatrics and Pediatric Surgery.  "Descriptive Information Questionnaire" and "Leadership Practices Inventory (LPI)" were used as data collection tools for the research. The LPI "Self-Assessment" and "Observer" forms which were developed by Kouzes and Posner (2003) and adapted to Turkish by Duygulu (2007) consist of five leadership practices and 30 statements. Five main leadership practices were examined in the inventory: "Model the Way", "Inspire a Shared Vision", "Challenge the Process", "Enable Others to Act" and "Encourage the Heart". The UCNs used the LPI "Self-Assessment" for assessing themselves and their subordinates, peers and superiors used the LPI "Observer" to assess the UCNs. Mean, standard deviation, percentage, one way variance analysis, t test and correlation analysis were used in analyzing the data.
In accordance with the findings obtained through the research, it was determined that the "LPI" general mean scores of the UCNs was on an average level and the mean scores of the "Enable Others to Act" leadership practice was higher than the other leadership practice. When the "LPI" mean scores the UCNs was examined in accordance with the assessing groups, it was seen that their superiors' assessment was highest, and then came respectively their self-assessment, their peers' assessment and their subordinates' assessment. Significant differences were detected in the manner the subordinates assessed the leadership practices of the UCNs depending on the subordinates' age, the schools they were graduated from (except for the "Challenge the Process" leadership practice), the amount of time they have been working at the institution and the department they work at.
In accordance with the findings obtained at the research, it was concluded that the UCNs practice the TL practices on an average level and they need to improve their leadership skills and it was recommended that the in-service training programs on leadership and continuing trainings be supported.


Key Words: Leadership; Nurse Administrators; Nursing Administration; Nurse Managers; Transformational Leadership; Unit Charge Nurse.