Türkiye'de yetişen Juniperus ssp. türlerinin iğne yaprak, meyve ve kozalaklarının kimyasal bileşenleri
Chemical compounds of leaves, berries and cones of Juniperus ssp. growing in Turkey
Yazar: İBRAHİM TÜMEN
Danışman: PROF.DR. HARZEMŞAH HAFIZOĞLU
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZET Doktora Tezi TÜRKİYE'DE YETİŞEN JUNIPERUS ssp. TÜRLERİNİN IGNE YAPRAK, MEYVE VE KOZALAKLARININ KİMYASAL BİLEŞENLERİ İbrahim TÜMEN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Prof.Dr. Harzemşah HAFIZOĞLU Ocak 2005, 210 sayfa. Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen J.excelsa Bieb., J.foetidissima Willd., J.oxycedrus L., J.sabina L., J.phoenicea L. ve J. communis L. subsp. nana Syme. türlerinin iğne yaprak, meyve ve kozalaklarının hidrodistilasyon ile elde edilen uçucu yağlarının verimi ve kimyasal bileşenleri araştırılmıştır. Bazı türler farklı yerlerden alınarak bölge farklılığı karşılaştırmaları yapılmıştır. Aynı zamanda hegzan ekstraksiyonu ile elde edilen lipofılik madde miktarı ve bileşenleri de araştırılmıştır. Diğer taraftan bu türlerin anatomik yapılarına da bakılmış, kozalak ve yaprak boyutları ölçülmüştür. Kozalak ve yaprak örneklerinde uçucu yağ verimleri (w/w), J.excelsa Bİeb.'de %1. 52/0.90, J.foetidissima Willd.'de %1. 50/0.84, J.oxycedrus L.'de %0.87/0.75, J.sabina L.'de %1.90/2.68, J.phoenicea L.'de %1. 62/0. 53, J.communis L. subsp. nana Syme.'de %2.08/0.42 olarak bulunmuştur. İHÖZET Doktora Tezi TÜRKİYE'DE YETİŞEN JUNIPERUS ssp. TÜRLERİNİN IGNE YAPRAK, MEYVE VE KOZALAKLARININ KİMYASAL BİLEŞENLERİ İbrahim TÜMEN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Prof.Dr. Harzemşah HAFIZOĞLU Ocak 2005, 210 sayfa. Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen J.excelsa Bieb., J.foetidissima Willd., J.oxycedrus L., J.sabina L., J.phoenicea L. ve J. communis L. subsp. nana Syme. türlerinin iğne yaprak, meyve ve kozalaklarının hidrodistilasyon ile elde edilen uçucu yağlarının verimi ve kimyasal bileşenleri araştırılmıştır. Bazı türler farklı yerlerden alınarak bölge farklılığı karşılaştırmaları yapılmıştır. Aynı zamanda hegzan ekstraksiyonu ile elde edilen lipofılik madde miktarı ve bileşenleri de araştırılmıştır. Diğer taraftan bu türlerin anatomik yapılarına da bakılmış, kozalak ve yaprak boyutları ölçülmüştür. Kozalak ve yaprak örneklerinde uçucu yağ verimleri (w/w), J.excelsa Bİeb.'de %1. 52/0.90, J.foetidissima Willd.'de %1. 50/0.84, J.oxycedrus L.'de %0.87/0.75, J.sabina L.'de %1.90/2.68, J.phoenicea L.'de %1. 62/0. 53, J.communis L. subsp. nana Syme.'de %2.08/0.42 olarak bulunmuştur. İH

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. Thesis CHEMICAL COMPOUNDS OF LEAVES BERRIES AND CONES OF JUNIPERUS SSP. GROWING IN TURKEY Ibrahim TÜMEN Zonguldak Karaelmas University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Forest Industrial Engineering Thesis Advisor: Prof. Dr. Harzemşah HAFIZO?LU January 2005, 210 pages. In this study, chemical composition of hydrodistillated cones and leaves of the natural grown Juniperus species in Turkey J.excelsa Bieb., J.foetidissima Willd., J.oxycedrus L., J.sabina L., J.phoenicea L. and J.communis L. subsp. nana Syme.has been investigated. Some species were obtained from different regions for comparasion. Also, amount of lipophilic compounds in hexane extract of these species were investigated. Meanwhile, anatomic structures of these species were taken in account. Volatile oil yields of cones and leaves (w/w) of Juniperus species were found to be 1.52/0.90% in J.excelsa Bieb., 1.50/0.84% in J.foetidissima Willd., 0.87/0.75% in J.oxycedrus L., 1.90/2.68% in J.sabina L., 1.62/0.53% in J.phoenicea L., 2.08/0.42% in J.communis L. subsp. nana Syme. Major chemical compounds of cones and leaves were found a-pinene (82.01/65.66 %), and cedrol (3.92/14.63%)) in J.excelsa Bieb., a-pinene (51.21/4.52%), sabinene and j3-pineneABSTRACT (continued) (15.69/15.28%), limonene (11.59/30.96%) and iso-thujone (1.79/25.24%) in J.foetidissima Willd., a-pinene (12.76/54.46%), p-pinene, myrcene (55.15/3.72%), limonene (2.46/9.85%), p-caryophyllene (9.22/0.75%), oc-humulene (5.16/0.69%), y-muurolene (7.26/0.01%), A3-carene (tr/10.08%) and gennacrene-D (1.03/6.47%) in J.oxycedrus L., a- pinene (83.47/1.91%), sabinene and p-pinene (2.37/46.84%), y-terpinene (0.24/4.19%) and terpinene-4-ol (0.17/10.45%) in J.sabina L., a-pinene (83.40/53.74%), myrcene (2.89/4.86%), limonene (1.52/16.89%) and a-terpinilacetate (-/5.19%) in J.phoenicea L., a-pinene (56.28/37.26%), sabinene (0.65/13.73%), myrcene (17.69/3.70%), limonene (1.63/4.91%), germacrene-D (12.39/0.70%) and manoyl oxide (0.18/4.66%) in J. communis L. subsp. nana Syme. The minimum and maximum amounts of lipophilic substances obtained by hexane extraction of the cones of Juniperus species were found to be between 6.69-1225%.. Main lipophilic constituents of Juniper cones are, 5.05-17.86% cw-communic acid, 15.52- 50.98% trans-communic acid, 1.37-7.87% sandaracopimaric acid, 15.60% iso-pimaric acid, 1.27-9.13 % abietic acid, 0.17-3.10% neoabietic acid. Also, anatomic structures of Juniperus species were studied. Structure of parenchyma cells where lipophilic substances are found and resin channels and secretion gland cells where resin acids are secreted were investigated. Keywords : Juniperus ssp., Volatile oil, Monoterpene, Sesquiterpene, Diterpene, Lipophilic extractives, Fatty acids, Resin acids, Hydrodistillation Science Code : 502.06.01 VI