Anadolu`da Antik Çağ şehir planları
City plans from the Ancient Age in Asia minor
Yazar: SEMA TORAMANOĞLU
Danışman: Y.DOÇ.DR. AKIN ERSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
ÖzetÂ  Â Antik Ça 'da kent (polis), içinde bulundu u bütün alana hâkim küçük bir Â  Â devletti. Bu devletin özünü ?Â¡ehir devleti? adı verilen, co rafi bütünlü ü olanÂ ba ımsız bir merkez oluÂ¡turuyordu. Bu tezin kapsamında ehir kavramının Â¡Â oluÂ¡umu, ehir planlamacılı ının geliÂ¡imi ve Anadolu antik ehirlerinin planlarıÂ¡ Â¡incelenmiÂ¡tir. Anadolu dıÂ¡ındaki kentlerden örnekler verilerek benzerlikler vefarklılıklar vurgulanmaya çalıÂ¡ılmıÂ¡tır.Tezin ilk bölümünde araÂ¡tırmanın amacı kapsamı ve çalıÂ¡ma yöntemiÂ anlatılmaktadır. Antik ça da ehir planının geliÂ¡imi temel bir süreklilik gösterseÂ¡de birçok Hellen ehri oldukça yavaÂ¡ geliÂ¡miÂ¡ti. Bu bölümde ayrıca Hellen tarihiÂ¡dönemleri içerisinde kent planlamasının seyri incelenmiÂ¡tir. Roma dönemininÂ antik ça kent planlamasına katkısı araÂ¡tırılmıÂ¡ ve kentsel altyapı anlatılmıÂ¡tır.Â¢ Â ehir planlama biçimi ve tekni i uygarlık düzeyinin de göstergesidir. Hellenkenti planlamasındaki uzun ve kompleks süreç bu tezin ikinci bölümünde yeralan Anadolu ehir örnekleri ile verilmeye çalıÂ¡ılmıÂ¡tır. Bu ehir örnekleriyleÂ¡ Â¡Hellen toplumsal yaÂ¡ayıÂ¡ı ve tarihsel geliÂ¡im süreci yansıtılmıÂ¡tır. Anadolu ehir Â¡Â plancılı ı bölümündeki ehirler bölgelere ayrılarak incelenmiÂ¡tir. ÇalıÂ¡manınÂ¡ Â ana amaçlarından biri olan Antik ça da Anadolu ehir planlarının incelenmesiÂ¡ve düzenli bir dökümünün yapılması bu bölümde gerçekleÂ¡tirilmiÂ¡tir. Üçüncüve son bölümde Anadolu dıÂ¡ı ehirlerinden örnekler verilmiÂ¡ ve bu örneklerÂ¡planları belirgin olan kentlerden seçilmeye çalıÂ¡ılmıÂ¡tır. Tez çalıÂ¡masının anakaynakları E.J. Owens'a ait olan ?Yunan ve Roma Dünyasında Kent? ve R.E.Â Wycherley'in ?Antik Ça da Kentler Nasıl Kuruldu?? adlı kitaplarıdır. Bu ikiÂ kitapta Hellen kentinin biçimini ve belirli ö elerin kent içindeki konumunuÂ tanımlamıÂ¡tır. ÇalıÂ¡manın ana kaynaklarından bir di eri de Hellen kentiningeliÂ¡imi konusunda belirgin saptamalarda bulunan F. Haverfield'in ?AncientTown - Planning? adlı yayınıdır. Haverfield'in 1913 tarihli bu çalıÂ¡ması güncelÂ bir kaynak sayılmamakla birlikte içeri i bu tezin amacıyla paraleldir. TezinÂ di er bölümlerinde, ehir planları anlatılırken çeÂ¡itli kaynaklara baÂ¡vurulmuÂ¡Â¡Â  Â ve Antik ça Anadolu ehir plancılı ının uygarlık tarihindeki öneminin altıÂ¡çizilmiÂ¡tir.

Abstract:
AbstractDuring the ancient age, a city (polis) was a small state which commanded thewhole area where it was located. The heart of this state was constituted by anindependent centre which was defined as ?city state? and had a geographicalintegrity. The scope of this master?s dissertation covers the formation of theconcept of the city, the evolution of the city planning, and the plans of theantique cities in Asia Minor. In addition, the thesis includes examples fromcities outside Asia Minor in order to emphasise the similarities and differences.The first part of the masters dissertation contains the objective of the study, itsscope, and, its methodology. Although the evolution of the city plan during theantique age displayed a basic continuity, the development of many Helen citieswas considerably slow. So, in this section, the journey of city planning duringthe Helen historical periods is analysed as well. This section also includes aninvestigation to explore the contributions of the Roman Period to the antiqueage city planning and an examination of the city infrastructure.The style of city planning and its technique are signs of the level of civilisation.The second part of this thesis attempts to demonstrate, using Asian Minor cityexamples, the long and complex process in Helen city planning. With these cityexamples, Helen societal living and the process of its historical evolution arereflected upon. The cities which are taken into consideration under the sectiondevoted to ?Asian Minor City Planning? are examined by dividing them intoregions. Amongst the main objectives of this study, the analysis of the city plansin Asia Minor during the antique era and their casting in an orderly manner arerealised in this section. In the third and the last section, carefully chosen cityexamples with clear cut plans from outside Asia Minor are given. The mainsources of this dissertation are the ?The City in the Greek and Roman World?and ?How the Greeks Built Cities? books that are written by E.J. Owens andR.E. Wycherley respectively. Both books describe the shape of the Helen city,and the position of certain elements within the city. Another main source bookfor this study is F. Haverfield?s ?Ancient Town - Planning? that includesexplicit statements on the evolution of the Helen city. Despite the fact thatHaverfield?s 1913 dated book is not considered as a contemporary source, itscontent is in parallel with the aim of this dissertation. While discussing cityplans in the other parts of the thesis, various sources are also referred, and theimportance of the Ancient Age Asia Minor City planning in the history ofcivilisation is underlined.