Hanehalklarının gıda tüketim talebi ve tüketici davranışlarının analizi: Isparta ili örneği
Analysis of household consumption demand and consumer behavior of households: A case study of Isparta province, Turkey
Yazar: ALİ RIZA YAZICI
Danışman: PROF. DR. VECDİ DEMİRCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Isparta ili kentsel alanda hanehalklarının gıda tüketim talepleri ve tüketici davranışları analiz edilmiştir. Araştırmada Isparta ili kentsel alandaki hanehalklarının sosyo-ekonomik özellikleri, toplam tüketim harcamaları, gıda harcamaları, gelirleri, alışveriş tercihleri belirlenmiş ve tüketim harcamaları ile gıda ürünlerinin esneklikleri Working-Leser modeliyle hesaplanmıştır. 

Çalışmada, Isparta şehir merkezinde 240 hane ile yüz yüze görüşme yöntemiyle yapılan anketlerden elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırmada hanehalkları toplam gelirlerine göre küçükten büyüğe sıralanarak %20'lik 5 eşit gruba ayrılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ortalama hanehalkı genişliği 3.41 kişi, ortalama hanehalkı geliri 4430 TL/Ay olarak belirlenmiştir. Gıda harcamalarının toplam harcama içerisindeki payı %28.76 olarak bulunmuştur. 

Araştırmada gelir esnekliği en yüksek çıkan harcama grubu 0.983 ile eğlence ve kültür harcamaları olurken, gelir esnekliği en düşük çıkan harcama grubu ise 0.030 ile sağlık harcamalarıdır. Gıda harcamalarının gelir esnekliği ise 0.382 olarak hesaplanmıştır. Gıda alt gruplarında en düşük gelir esnekliği 0.203 ile ekmek ve tahıllar grubu olurken, en yüksek gelir esnekliğ 0.524 ile diğer gıda ürünlerine ait olduğu belirlenmiştir.

Araştırmada gelir gruplarının toplam gelirden aldıkları paylarda hesaplanarak Lorenz eğrisi çizilmiştir. Buna göre en düşük gelir grubu olan birinci %20'lik grubun toplam gelirden %6.49'luk bir pay aldığı, en yüksek gelire sahip olan beşinci %20'lik grubun ise %40.26'lık bir pay aldığı hesaplanmıştır. 

Bu araştırma sonuçları ile Isparta kentsel alandaki hanehalklarının gıda harcamalarına Türkiye ortalamasından daha fazla pay ayırdığı gözlemlenmiştir.   

Anahtar Kelimeler: Hanehalkı, gıda harcamaları, tüketici davranışları, gelir esnekliği.

Abstract:
In this study, food consumption demands and consumer behaviors of urban inland households in Isparta province were analyzed. In the survey, socio-economic characteristics, total consumption expenditures, food expenditures, incomes and shopping preferences of households in urban area of Isparta province were determined. Consumption expenditures and elasticities of food products are calculated with Working-Leser model.

In the study, the data obtained from the questionnaires conducted by face to face interview with 240 households in Isparta city center were used.
In the survey, the households were divided into 5 equal groups by 20%, in order of small to large according to their total income. According to the results of the research, average household size is 3.41 persons and average household income is 4430 TL / Month. The share of food expenditures in total expenditure was found to be 28.76%.
According to the calculations made, income elasticity the highest expenditure group is entertainment and culture expenditures with 0.983 while income elasticity the lowest expenditure group is health expenditure with 0.030. The income elasticity of food expenditures is calculated as 0.382.
The lowest income elasticity in the food sub-groups was found to be 0.203 with bread and cereals, while the highest income elasticity was found to be 0.524 with other food products. In the survey, the Lorenz curve was drawn by calculating the share of income groups in total income. According to this, the lowest income group, the first 20% group, received a share of 6.49% of total income and the fifth 20% group with the highest income had a share of 40.26%.

According to these research results, the share of households in urban areas in Isparta which they allocate to food expenditures, Turkey has higher than average.

Keywords: Households, food expenditures, consumer behavior, income elasticity