Kahramanmaraş koşullarında bademlerde zararlı badem iç kurdu, Eurytoma amygdali enderlein (Hymenoptera: Eurytomidae)'nin bazı biyolojik özelliklerinin belirlenmesi üzerine çalışmalar
Determination of some biological parameters of Eurytoma amygdali enderlein (Hymenoptera: Eurytomidae) in almond growing areas in Kahramanmaraş
Yazar: GÜLER BURCU GÖKALP BARUT
Danışman: PROF. DR. CAFER MART
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma badem ağaçlarında zarar oluşturan badem iç kurdu Eurytoma amygdali Enderlein (Hymenoptera: Eurytomidae)'nin meydana getirdiği zararın ve biyolojik özelliklerinin ortaya konması amacıyla yapılmıştır.Bu amaçla, çalışma alanı olarak seçilen parsellerdeki bademlerden hasat zamanında (Ağustos-Eylül) haftada 1-2 defa arazi çıkışları yapılarak örnekler toplanmış, örneklemeler bir çeşide ait 5 ağacın her birinden 100 adet meyve toplamak suretiyle yapılmış, toplandığı çeşide göre etiketlenip laboratuara getirilen meyveler açılarak çeşitlerin bulaşıklık oranı saptanmıştır.Zararlının ilk ergin çıkışlarını saptamak amacıyla, bulaşık meyveler tel kafes içerisine alınmış, ergin çıkışları günlük olarak kaydedilmiştir. Çıkan erginler bir erkek bir dişi olarak şifon dal kafeslere alınmış ve zararlının yumurta bırakması, larvalarının beslenme davranışı, larvalarının meyveyi terk etme zamanı gibi biyolojik özellikleriyle ilgili gözlemler yapılmıştır. Deneme alanlarına renk tuzakları asılarak zararlının erginlerinin herhangi bir renge yönelip yönelmediği araştırılmıştır. Zararlının doğal düşmanlarını saptamak amacıyla larvalar laboratuarda kültüre alınarak parazitoitleri, 100 darbe yöntemi ve gözle kontrol yöntemi uygulanarak da avcı türleri tespit edilmiştir.Eurytoma amygdali, 2005 yılı itibariyle en yüksek zararı %84.3'lük bulaşma oranı ile Sonora badem tipinde meydana getirirken, en düşük zararı %1'lik bulaşma oranı ile 101/13 badem tipinde meydana getirmiştir. 2006 yılı itibariyle en yüksek zarar oranı %88'lik oran ile yine Sonora badem tipinde meydana gelirken, en düşük zarar %5.8'lik oran ile 101/9 badem tipinde meydana gelmiştir.Eurytoma amygdali, 2005 yılı itibariyle en yüksek larva parazitlenmesi %29.6'lık oran ile Picantily badem tipinde meydana getirirken, en düşük larva parazitlenmesi %0.2'lik oran ile 48/1 badem tipinde meydana getirmiştir. 2006 yılı itibariyle en yüksek larva parazitlenmesi % 21.20'lik oran ile Nonpareil badem tipinde meydana gelirken, en düşük larva parazitlenmesi % 1.1'lik oran ile 48/2 çeşitinde meydana gelmiştir.2005 yılında ilk ergin çıkışları çağlalar yaklaşık 7-8 mm büyüklüğe ulaşınca, 15 nisanda gerçekleşmiştir. İlk ergin çıkışını takiben 5 gün sonra ergin çıkışı en üst düzeye ulaşmış ve ergin çıkışları 19 Mayısta tamamlanmıştır.Deneme alanlarına asılan renk tuzaklarına zararlının erginlerinin yönelmediği belirlenmiştir.Eurytoma amygdali'nin larva parazitoitleri olarak Aprostocetus bucculentus (Hymenoptera;Eulophidae) ve Adontomerus amygdali (Boucek) (Hymenoptera; Torymidae) belirlenmiştir.

Abstract:
This study was done in order to expose damages and biological features which are occured by Eurytoma amygdali (Hymenoptera: Eurytomidae)on hard shell fruit research center (Sekamer) in Kahramanmaras Sutçu Imam University after Eurytoma amygdali populations establishing and understanding their harms are very considerable.With this purpose, specimens were been collecting from almond on plot of land which was selected as work area on reaping time (August- September) 1-2 times in a week. Collecting specimens were done with 5 trees from one kind and 100 specimens from each tree and they were labeled with respect to kind of specimen and taken to laboratory then specimens were opened and determined their infection rates.For determining Eurytoma amygdali first ripe leaving time, infected fruits were putted in wire lattice and ripe leaving were enrolled daily. Leaved ripe Eurytoma amygdali which are one from female Eurytomid, and one from male Eurytomid were putted in chiffon bough lattice and biological features such as laying eggs, larva?s feeding behaviors and larva?s leaving fruit time were observed. In testing areas by hanging color snares whether Eurytoma amygdali ripe tends to any direction is determined. In order to determine natural foes of ripens larva are taken to culture in laboratory also by method of hundred stoke and method of controlling with eyes parasites hunter types were determined.Eurytoma amygdali, while creating the highest damage on Sonora type with a rate of %84.3 created the minimum damage on 101/13 type with a rate of %1 and comprised the highest parasitic effect on Picantily type with a rate of %29.6 and minimum on 48.1 type with a rate of %0.02 in 2005.Eurytoma amygdali, while creating the highest damage on Sonora type with a rate of %88 created the minimum damage on 101/9 type with a rate of %5.8 and comprised the highest parasitic effect on Nonpareil type with a rate of % 21.20 and minimum on 48/2 type with a rate of %1 in 2006.It is determined that the larva parasitic of Eurytoma amygdali is Aprostocetus bucculentus (Hymenoptera;Eulophidae) and Adontomerus amygdali (Boucek) (Hymenoptera; Torymidae).