Kavramsal sanatta öznelleşme ve metalaşma
Subjectivity and commoditization in the conceptual art
Yazar: ŞÜKRAN ÖZGÜN
Danışman: PROF. DR. KIYMET GİRAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu = Intellectual and Artistic Work Law ; Kavramsal sanat = Conceptual art ; Metalaşma = Commodization ; Sanat = Art ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Kavramsal Sanat, 20. yüzyılın ikinci yarısında olgunlaşan, özellikle plastik sanatların temel taşları olan resim ve heykeli yadsıyarak, onların yerine en genel anlamıyla kavramı koyan,  büyük tartışmalar yaratmış bir kuramsal çözümleme ve sanat anlayışıdır.  Kavramsal Sanat özellikle öznel biçimci yaklaşımlara, sanat yapıtının bir fetiş nesnesi haline getirilerek metalaştırılmasına ve sanat alanındaki kurumsal yapılara karşı verdiği mücadele ile öne çıkmıştır. Bu nedenle de Sanatın nasıl olması gerektiği sorusunun yerine ?Sanatın ne olduğu sorusunu koyarak, Batı sanat dizgesinden ayrıksı bir yere oturmuştur. 
Kavramsal Sanatın bu aykırı çizgisinin köklerini, 20. yüzyılın başında anti sanat duruşu ile öne çıkan Duchampa kadar götürmek mümkündür.  Ayrıca, Kavramsal Sanatın metalaşma ve öznelleşme karşıtı tavrının geri planında; klasik estetik anlayışından sıyrılan anti sanat söylemlerini, biçimci sanat dizgesi karşısında düşünceyi öne çıkaran görüşleri, 20. yüzyılda gelişen dil kuramı yaklaşımlarını, kurumsal yapıya karşı gelişen muhalif tavırları, çağın siyasal, ekonomik ve bilimsel denge ve değişimine bağlı olarak gelişen Modernizm hesaplaşmasını görmek mümkündür. Kavramsal Sanatla ortaya konan bu tavır, sanat alanında büyük bir değişimin de habercisi olmuştur. Bu anlamda, Kavramsal Sanat özellikle Batı sanatında; Aydınlanma Çağından beri süre gelen Modernizmin ve ona bağlı biçimsel yaklaşımların sona erdiği ve Postmodernizmin Modernizmle hesaplaşmasının yaşandığı bir dönemi işaret eder. 
Diğer yandan Kavramsal Sanatın nesnesiz sanata yönelen ve öznellikten kaçınan duruşu, sanat eserlerinin korunması anlamında da, mevcut Fikri Mülkiyet Hukuku öğretisinin sınırlarını aşan bir koruma alanı geliştirilmesini gerektirmektedir. Bireyin en temel haklarından olan uygulamaya aktarılmış estetik niteliğe haiz düşünce ürünlerinin, gerek bireysel olarak ve gerekse devlet tarafından kanun nezdinde korunmasının bir zorunluluk olduğu aşikârdır. Ancak Kavramsal Sanat?ın klasik estetik değerleri ve sanat anlayışını aşan yapıtlarının değerlendirilmesinde, sanat alanında oluğu gibi hukuk alanında da, özellikle hukukça korunacak eser kavramının çerçevesinin çizilirken,  geniş bir perspektiften bakmak gerekmektedir.

Abstract:
Conceptual Art is a theoretical solution and understanding of art created great debates, denying paintings and sculptures which are specifically the cornerstones of the plastic arts, and replacing in their place at the broadest meaning the concept, matured at the second half of the 20th Century. Conceptual Art has been highlighted specifically with its combating against subjective formalist approaches, commoditization of it by making it as the fetish object of the work of art and against institutional structures at the field of art.  Therefore, however, instead of the question of How could be Art the question of ?What is the art is asked thus it has been placed different from the System of Western Art.   
Roots of such a contradictory line of Conceptual Art could be carried back to Duchamp who emerged at the beginning of the 20th Century with his anti-art standing. Furthermore, on the background of the Conceptual Art?s attitude of anti-commoditization and subjectivity; it has been possible to see ?anti-art statements standing out from classical aesthetic concept, views highlighting the thought towards the Formalist Art System, approaches to the theory of language developed in the 20th Century, opposition attitudes developed against the institutional structure,  settlement of Modernism account developing in association with the political, economic and scientific balance and change. This attitude which revealed with the Conceptual Art has been the herald of the great change in the field of art.  In this sense, the Conceptual Art specifically at the Western Art, points out an era in which modernism and related Formalist Approaches which have been effective since the age of enlightenment terminated and in which Postmodernism has settled its account with Modernism.   
On the other hand the attitude of Conceptual Art oriented towards the Art without object and refraining from being subjectivity in the sense of protection of the Work of Arts however requires that a field of protection above and beyond the limits of the Doctrine/Teaching of the current Intellectual Property Law. It is obvious that protection of intellectual properties with aesthetic qualification put to practice which are the basic rights of an individual is a must under the law both by individual and by the Government. However, classical aesthetic values of Conceptual Art and in evaluation of works of art exceeding the understanding of art and at the field of law as is at the field of art, however, specifically while drawing the outline of the concept of ?art? to be protected by law, it becomes necessary to look from a broader perspective.