Sağlıklı ve periodontitisli bireylerin çene kemiğine ait trabeküler yapıdaki değişikliklerin fraktal analiz yöntemi ile karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative analysis of changes in trabecular structure of jaws HEALTHY and periodontitis individuals with fractal analysis method
Yazar: ABUBEKİR LALOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZKAN MİLOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Fraktal analiz = Fractal analysis ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontitis = Periodontitis ; Trabeküler kemik = Trabecular bone ; Çene = Jaw

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı sağlıklı ve periodontitisli bireylerin çene kemiklerinde meydana gelen trabeküler değişiklikleri, dijital panoramik radyografi (PR)'ler üzerinde fraktal analiz yöntemini kullanarak karşılaştırmalı incelemektir. Bu araştırmada elde edebileceğimiz olumlu veriler neticesinde periodontitisli bireylerin çene kemiğindeki trabeküler yapıdaki değişiklikler kantitatif olarak ifade edilebilecek ve periodontal hastalıklarda trabeküler yapıdaki değişikliklerin ölçülmesi sonucu yeni sınıflama ortaya koyulabilecektir. Bu da periodontal hastalıkların teşhisinde, erken tanısında ve tedavi prosedürlerinin belirlenmesinde yol gösterici bir parametre olabilecektir. 
Materyal ve Metot: Bu çalışmaya Atatürk Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalına başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 20-40 yaş arası 41 sağlıklı, 41 gingivitisli, 41 hafif periodontitisli, 41 orta şiddetli periodontitisli ve 41 şiddetli perioodontitisli olarak sınıflandırılmış toplam 205 erkek birey dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin periodontal muayeneleri; NHANES (Ulusal Sağlık ve Beslenme Muayene Anketi)  kriterlerine göre belirlenmiş olup, her bir hastadan, rutin olarak istenen PR'leri çekilmiştir. PR'ler üzerinde ikisi maksillada on tanesi mandibulada olmak üzere bilateral olarak toplam on iki ROI (region of interest) bölgesi belirlenmiştir. Fraktal boyut (FB) analizi için gerekli işlemler aynı bilgisayarda, aynı kişi tarafından National Institute of Health Image`in bir versiyonu olan ve "http: rsb.info.nih.gov" adlı internet adresinden kullanımına ücretsiz olarak izin verdiği ImageJ 1.49x görüntü analiz programı ile White ve Rudolph tarafından tasarlanan yöntem kullanılarak ölçülmüştür.
Bulgular: Sadece erkek hastaların incelendiği çalışmamızda yaş açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görüldü (p=0,085). FB analizi uygulanan on iki ROI bölgesinden ROI1, ROI6, ROI7 ve ROI10 da gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) görüldü. Diğer sekiz ROI bölgesinde ise sağlıklı gruptan şiddetli periodontitise doğru gidildikçe FB değerinin düştüğü ve çeşitli gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı değerlerin olduğu görüldü (p<0,05).
Sonuç: Periodontal sağlık kötüleştikçe çenelere ait trabeküler yapılarda değişimler olduğu görülmektedir. Periodontal sağlık ve risk açısından bireylerin değerlendirilip fraktal analiz uygulamasıyla elde edilecek kantitatif değerler ile beraber tedavi planının belirlenmesi ve hastanın bu yönde uyarılması ilerleyen dönemde sağlık uygulamaları açısından önem arz eden bir durum haline gelebilir. 
 Anahtar Kelimeler: Çene kemikleri, fraktal analiz, periodontitis, trabeküler kemik

Abstract:
Aim: The aim of this study is to comparatively examine the trabecular changes in the jaw bones of healthy and periodontitis individuals by using fractal analysis method on digital panoramic radiographs. As a result of the positive data we can obtain in this study, the changes in the trabecular structure of the jawbone of individuals with periodontitis can be expressed quantitatively and a new classification can be revealed as a result of measuring the changes in the trabecular structure in periodontal diseases. This can be a guiding parameter in the diagnosis, early diagnosis and treatment procedures of periodontal diseases.
Material and Method: A total of 41 healthy, 41 with gingivitis, 41 with mild periodontitis, 41 with moderately severe periodontitis, and 41 with severe periodontitis, aged 20-40 years, who applied to Atatürk University, Faculty of Dentistry, Department of Oral, Dental and Maxillofacial Radiology and accepted to participate in the study, were included in this study 205 male individuals were included. Periodontal examinations of the individuals participating in the study; It was determined according to the National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) criteria and routinely requested panoramic radiographs were taken from each patient. A total of twelve ROI (region of interest) regions were identified bilaterally, two in the maxilla and ten in the mandible, on panoramic radiographs. The processes required for fractal dimension (FB) analysis are on the same computer, by the same person, ImageJ 1.49x image analysis, which is a version of the National Institute of Health Image and is freely available from the internet address "http: rsb.info.nih.gov" measured using the method designed by White and Rudolph.
Results: In our study, in which only male patients were compared, there was no statistically significant difference between the groups in terms of age (p=0.085). It was observed that there was no significant difference between the groups in ROI1, ROI6, ROI7 and ROI10 from the twelve ROI regions where FB analysis was applied (p>0.05). In the other eight roi regions, the FB value decreased from the healthy group to severe periodontitis, and statistically significant values (p<0.05) were observed between the various groups.
Conclusion: As periodontal health worsens, it is seen that there are changes in the trabecular structures of the jaws. Evaluating individuals in terms of periodontal health and risk, determining the treatment plan together with the quantitative values to be obtained by fractal analysis and warning the patient in this direction may become an important situation in terms of health practices in the future.
Key Words: Fractal analysis, jaw bones, periodontitis, trabecular bone