Özel eğitim öğretmenlerinin alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerine ilişkin bilgi, deneyim ve tercihlerinin incelenmesi
Determination of special education teachers' knowledge, experience and preferences regarding augmentative and alternative communication systems
Yazar: OSMAN YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. DERYA GENÇ TOSUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı özel eğitim öğretmenlerinin alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemlerine ilişkin bilgi, deneyim ve tercihlerini incelenmektir. 
Yöntem: Bu çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada katılımcıların demografik özelliklerine göre tercihlerinin gruplar arasında farklılaşıp farklılaşmadığı sorgulanmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan, "Özel Eğitim Öğretmenlerinin Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemlerine İlişkin Bilgi, Deneyim ve Tercihlerini Belirleme Anketi" ile elde edilmiştir. Araştırmaya 202 öğretmen katılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubuna ilişkin tanımlayıcı istatistikler frekans ve yüzde ile belirtilmiştir. Gruplar arası karşılaştırma analizlerinde ise Ki-kare analizleri kullanılmıştır.

Bulgular: Araştırmanın bulguları katılımcıların en çok işaret dilini tanıdığını, katılımcıların çoğunun işaret dili eğitimi aldığını, sadece bir katılımcının konuşma üreten cihaz eğitimi aldığını, alternatif ve destekleyici iletişim sistemine ilişkin eğitimi lisans döneminde aldıklarını ve aldıkları eğitimi yetersiz bulduklarını göstermektedir. Öğretmenler tüm maddelerde en fazla konuşma üreten cihazı tercih etmişlerdir. Kadınların ADİ tercih sıralaması konuşma üreten cihaz, resim değiş tokuşu ve işaret dili olarak sıralanırken, erkeklerin alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri tercih sıralaması konuşma üreten cihaz, işaret dili ve resim değiş tokuş olarak sıralanmıştır.

Sonuç ve Öneriler: Özel eğitim öğretmenleri alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerine ilişkin sınırlı düzeyde bilgiye sahiptir. İleri araştırmalarda alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerine ilişkin öğretmenlere uygulamalı eğitimler verilerek eğitimin etkisi incelenebilir. İleri araştırmalar dil ve konuşma terapistleri gibi farklı paydaşlarla gerçekleştirilebilir. Son olarak ileri araştırmalarda katılımcıların tercihlerinin nedenleri incelenebilir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to examine the knowledge, experience and preferences of special education teachers regarding alternative and supportive communication systems.  

Method: In this study, descriptive survey model was used. In addition, it was questioned whether the preferences of the participants differed between the groups according to their demographic characteristics. The data of the study were obtained with the "Questionnaire for Determining Special Education Teachers' Knowledge, Experience and Preference on Augmentative and Alternative Communication Systems" prepared by the researcher. 202 teachers participated in the study. Descriptive statistics related to the participant group of the study were expressed as frequency and percentage. Ki-kare analyses were used in comparison analyses between groups.

Results: The findings of the study show that most of the participants recognize sign language, most of the participants have received sign language training, only one participant has received speech generating device training, they received training on Augmentative and Alternative Communication Systems during their undergraduate education and they found the training they received inadequate. In all items, the teachers preferred the speech generating device most in all items. While women's Augmentative and Alternative Communication Systems preference ranking was ranked as speech generating device, picture based communication and sign language, men's Augmentative and Alternative Communication Systems preference ranking was ranked as speech genrating device, sign language and picture based communication.

Conclusion and Suggestions: Special education teachers have limited knowledge about Augmentative and Alternative Communication Systems. In further research, the effect of training can be analyzed by giving training to teachers about Augmentative and Alternative Communication Systems. Further research can be conducted with different stakeholders such as speech and language therapists. Finally, the reasons for the participants' preferences can be analyzed in further research.