Ordu ilinde ikamet edenlerin afete hazırlık ve risk algı düzeylerinin incelenmesi
Examination of disaster preparedness and risk perception levels of residents in Ordu province
Yazar: ELİF ALACAK FERMAN
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN MAYADAĞLI
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Afet riski = Disaster risk

Özet:
Bu araştırmada, Ordu ilinde ikamet eden bireylerin afete hazırlık ve risk algı
düzeylerinin incelenmesi ve afete dirençli bir toplumun inşa edilmesine katkı
sağlamak amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama modelinde desenlenmiş olup,
mevcut durum nitel verilerle betimlenmiştir. Veri toplama yöntemi olarak ise anket
yöntemi kullanılmış, 2023 yılının son çeyreği ile 2024 yılının ilk çeyreği arasında
Ordu ilinde ikamet eden 465 katılımcıya ulaşılmıştır. Veriler SPSS 25.0 paket
programı kullanılarak analiz edilmiştir. Normallik analizi için Kolmogorov Smirnov
testi kullanılmıştır. İkili gruplar arasındaki farklar için Mann Whitney U, ikiden
fazla gruplar arasındaki farklar için Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre erkek katılımcıların afet hazırlık puanları,
istatistiksel olarak anlamlı şekilde kadın katılımcıların afet hazırlık puanlarından
daha yüksektir (p<0.05). Afet Hazırlık puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde en
yüksek 34-41 arası yaşa sahip olan katılımcılarda görülmüştür (p<0.05). Eğitime
göre Afet Risk Algısı puanının en yüksek değeri ön lisans mezunlarında, Afet
Hazırlık puanı ise lise mezunlarında en yüksek düzeydedir ve her iki ölçeğin de
puanlarının eğitim grupları arasındaki farkı istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05).
Afet Risk Algısı puanı Ordu'da 20 yıldan fazla yaşayanlarda en yüksek
düzeydeyken, Afete hazırlık puanı ise Ordu'da 11-20 yıl arası süreyle yaşayanlarda
daha yüksek düzeydedir (p<0.05). Afet eğitimi alanlarda hem Afet Risk Algısı puanı,
hem de Afet Hazırlık puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde, afet eğitimi almayan
katılımcılardan daha yüksek düzeydedir (p<0.05). Afet planı olduğunu ifade eden
katılımcılarda her iki ölçeğin puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde, afet planı
olmadığını ifade eden katılımcılardan daha yüksek düzeydedir (p<0.05). Genel
olarak her ne kadar afet ile ilgili bilgi ve bilinç düzeyi düşük olsa da, afet ile ilgili
eğitim alanlarda, hazırlık ve bilgi düzeyleri daha yüksektir. Araştırmadan elde edilen
sonuçlar değerlendirildiğinde, Ordu ilinde yaşayan vatandaşların büyükçe bir
bölümünün afete hazırlık ve risk algısı konusunda yeterli bilgi sahibi olmadığı
görülmüştür. afet hazırlık ve risk yönetimi temelli eğitimlerde, toplumun tüm
taraflarına hitap edecek olan eğitimler düzenlenebilir.

Abstract:
This research aims to examine the disaster preparedness and risk perception levels of
individuals residing in Ordu province and to contribute to the building of a disasterresistant society. The research was designed in a descriptive survey model and the
current situation was described with qualitative data. The survey method was used as
the data collection method, and 465 participants residing in Ordu province were
reached between the last quarter of 2023 and the first quarter of 2024. The data were
analyzed using the SPSS 25.0 package program. Kolmogorov Smirnov test was used
for normality analysis. Mann Whitney U tests were used for differences between two
groups, and Kruskal Wallis tests were used for differences between more than two
groups. According to the findings of the study, the disaster preparedness scores of
male participants are statistically significantly higher than the disaster preparedness
scores of female participants (p<0.05). The statistically significant Disaster
Preparedness score was highest in participants aged between 34 and 41 (p<0.05).
According to education, the highest value of the Disaster Risk Perception score is in
associate degree graduates, and the Disaster Preparedness score is highest in high
school graduates, and the difference in the scores of both scales between education
groups is statistically significant (p <0.05). While the Disaster Risk Perception score
is at the highest level in those who have lived in Ordu for more than 20 years, the
Disaster preparedness score is higher in those who have lived in Ordu for 11-20
years (p<0.05). In those who received disaster training, both the Disaster Risk
Perception score and Disaster Preparedness score were statistically significantly
higher than the participants who did not receive disaster training (p<0.05). The
scores of both scales in participants who stated that they had a disaster plan were
statistically significantly higher than in participants who stated that they did not have
a disaster plan (p<0.05). Although the level of knowledge and awareness about
disasters is generally low, the levels of preparation and knowledge are higher in
those who receive disaster-related training. When the results obtained from the
research were evaluated, it was seen that a large portion of the citizens living in Ordu
province did not have sufficient information about disaster preparedness and risk
perception. Disaster preparedness and risk management-based training can be
organized to appeal to all parties of the society.