Prolaktinomalı hastalarda serum Omentin-1 düzeyleri ve aterosklerotik risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum omentin-1 levels and atherosclerotic risk factors in patients with prolactinoma
Yazar: ZÜLEYHA CAN ERDİ
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM ÖZKAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Epikardiyal yağ dokusu = Epicardial fat tissue ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Omentin-1 = Omentin-1 ; Prolaktinoma = Prolactinoma ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Literatürde prolaktinomalı hastalarda subklinik ateroskleroz ve kardiyovasküler riskin arttığına dair veriler bulunmakla birlikte bu konu netlik kazanmamıştır. Epikardiyal yağ doku kalınlığı yeni bir aterosklerotik belirteç olarak kullanılmaktadır. Çalışmamızın amacı, prolaktinoma tanılı hastaları lipid profili, vücut yağ dağılımı ve subklinik ateroskleroz belirteçleri(epikardiyal yağ doku kalınlığı, karotis intima media kalınlığı, serum omentin-1 düzeyleri) yönünden benzer klinik özelliklere sahip kontrol grubu ile kıyaslamak ve literatüre katkıda bulunmaktır. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği/ Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniğine başvuran, prolaktinoma hastalığı teşhis edilen 32 hasta ile yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi(VKİ), sigara öyküsü ve klinik özellikler açısından benzer 32 kontrol grubu dahil edilmiştir. Hipofizer cerrahi ve radyoterapi öyküsü olmayan yeni tanı prolaktinomalı hastalar tedavi öncesi ve tedaviden 6 ay sonra değerlendirilmiştir. Hastalar ve kontrol grubu serum omentin-1 düzeyleri, lipid profili, vücut yağ oranı, epikardiyal yağ doku kalınlığı(EYDK) ve karotis intima media kalınlığı(KİMK) yönünden kıyaslanmıştır.

Bulgular: Hastaların 25'i mikroprolaktinoma, 7'si makroprolaktinoma tanılıydı ve 25'i kadın, 7'si erkekti. 15'i kadın, 5'i erkek toplam 20 hasta tedavi sonrası yeniden değerlendirildi. Hasta ve kontrol grubunda benzer omentin-1 düzeyleri tespit edildi (sırasıyla 27,68±27,63 ng/mL ve 25,75±25,52 ng/mL, p=0,368). Tedavi sonrası altıncı ayda değerlendirilen 20 hastanın omentin-1 düzeyleri ortalama 27,84±24,47 ng/mL idi ve tedavi öncesine göre anlamlı farklılık tespit edilmedi (p=0,526). EYDK hasta grupta kontrol grubuna kıyasla daha yüksek tespit edildi(sırasıyla ortanca 4mm[1,7-10]  ve ortanca 3 mm[1,1-7], p=0,021). Hastaların tedavi sonrası altıncı ayda EYDK'si ortanca 3,1 mm(1,5-8,5) saptandı ve anlamlı gerileme tespit edildi (p=0,036). Tedavi sonrası EYDK düzeyleri kontrol grubu ile benzer tespit edildi (p=0,248). KİMK hasta ve kontrol grubunda benzer tespit edildi (sırasıyla ortanca 0,55 mm[0,35-0,95] ve ortanca 0,55 mm[0,35-0,80], p=0,723). Tedavi sonrası değerlendirmede KİMK ortanca 0,50 mm (0,35-0,75) idi ve tedavi öncesine göre anlamlı gerileme tespit edildi (p=0,040). Hastaların ortanca vücut yağ oranı %31,45 (11,6-47,9), kontrol grubunun ortanca vücut yağ oranı %30,2 (14,9-49,2) tespit edildi ve her iki grup arasında anlamlı farklılık tespit edilmedi (p=0,445). Hasta ve kontrol grubunda total kolesterol(tkol), düşük dansiteli lipoprotein(LDL), yüksek dansiteli lipoprotein(HDL) ve trigliserit(TG) düzeyleri benzer tespit edildi (p=0,079, p=0,200, p=0,056, p=0,243; sırasıyla). Açlık plazma glukozu(APG) kontrol grubunda anlamlı yüksek tespit edildi (sırasıyla 94,16±10,08 mg/dLve 89,91±10,29 mg/dL, p=0,016). 

Sonuç: Prolaktinomalı hastalarda kontrol grubuna göre EYDK artmış saptanmıştır. Ancak serum omentin-1 düzeyleri ve KİMK kontrol grubu ile benzer tespit edilmiştir. Tedavi sonrasında EYDK, KİMK ve VKİ anlamlı olarak gerilemiştir. 

	Anahtar Kelimeler: Prolaktinoma, Omentin-1, Epikardiyal Yağ Doku Kalınlığı, Karotis İntima Media Kalınlığı,  Aterosklerozis.

Abstract:
Aim: In previous studies, findings regarding the increased risk of subclinical atherosclerosis and cardiovascular risk in patients with prolactinoma were reported, but has not been clarified yet. Epicardial adipose tissue thickness is used as a new atherosclerotic marker. The aim of our study is to compare patients with prolactinoma with a control group with similar clinical features in terms of lipid profile, body fat distribution and subclinical atherosclerosis markers (epicardial adipose tissue thickness, carotid intima media thickness, serum omentin-1 levels) and contribute to the literature.

Methods: 32 patients diagnosed with prolactinoma in Izmir Bozyaka Training and Research Hospital Internal Medicine/ Endocrinology and Metabolic Diseases Clinic and 32 control groups similar in terms of age, gender, body mass index(BMI), smoking history and clinical features were included in the study. Patients with newly diagnosed prolactinoma without a history of pituitary surgery and radiotherapy were evaluated before and 6 months after treatment. Patients and control groups were compared according to their serum omentin-1 levels, lipid profile, body fat ratio, epicardial adipose tissue thickness (EATT) and carotid intima-media thickness (CIMT).

Results: 25 of the patients were diagnosed with microprolactinoma, 7 with macroprolactinoma, and 25 were female and 7 were male. A total of 20 patients, 15 female and 5 male, were re-evaluated after the treatment. Similar omentin-1 levels were detected in the patients and control groups (27,68±27,63 ng/mL and 25,75±25,52 ng/mL, p=0,368; respectively). The mean omentin-1 levels of 20 patients evaluated at the six month after treatment were 27,84±24,47 ng/mL, and no significant difference was found compared to pre-treatment (p=0,526). EATT was found to be higher in the patient group compared to the control group (median 4 mm[1,7-10]  and median 3 mm[1,1-7], p=0,021; respectively). The median EATT of the patients was 3,1 mm(1,5-8,5) in the six month after treatment, and significant regression was detected (p=0,036). EATT levels after treatment were similar to the control group (p=0,248). CIMT was similar in the patient and control groups (median 0,55[0,35-0,95] mm and median 0,55 mm[0,35-0,80], p=0,723; respectively). In the post-treatment evaluation, the median CIMT was 0,50 mm (0,35-0,75) and significant regression was detected compared to the pre-treatment (p=0,040). The median body fat rate of the patients was 31,45% (11,6-47,9), the median body fat rate of the control group was 30,2% (14,9-49,2), and there was no significant difference between the two groups (p=0,445). Total cholesterol, low-density lipoprotein (LDL), high-density lipoprotein (HDL) and triglyceride (TG) levels were found to be similar in the patients and control groups (p=0,079, p=0,200, p=0,056, p=0,243; respectively). Fasting plasma glucose (FPG) was found to be significantly higher in the control group (94,16±10,08 mg/dL and 89,91±10,29 mg/dL, p=0,016; respectively). 

Conclusion: EATT was found to be increased in patients with prolactinoma compared to the control group. However, serum omentin-1 levels and CIMT were found to be similar to the control group. EATT, CIMT and BMI decreased significantly after treatment.

Keywords: Prolactinoma, Omentin-1, Epicardial Fat Tissue Thickness, Carotid Intima Media Thickness, Atherosclerosis.