Elektif sezaryen ameliyatlarında intratekal morfin ile erektör spina plan bloğunun analjezik etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of analgesic effects of intrathecal morphine and erector spina plan block in elective caesarean section operations
Yazar: BETÜL YÜSRA ŞİRİN
Danışman: DOÇ. DR. BELİZ BİLGİLİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Amaç: Sezaryen sonrası etkin analjezi; hasta konforu, erken mobilizasyon, tromboembolik hastalık kontrolü, bebek bakımı ve anne bebek iletişimi açısından önemlidir (1). İntratekal morfinin (İTM) etkin analjezi sağladığı, uygulanamadığı durumlarda fasiyal plan bloklarının multimodal analjezide uygulanması kılavuzlarda bulunmaktadır (2). Çalışmamızda, elektif sezaryen ameliyatlarında İTM ile erektör spina plan bloğunun (ESPB) postoperatif analjezik etkilerini karşılaştırdık.
Gereç Yöntem: Dahil edilme kriterlerine uyan 82 hasta, ESPB ve İTM olarak iki gruba ayrıldı. ESPB grubunda 2 hasta genel anesteziye geçildiği için çalışma dışı bırakılarak 80 hasta analiz edildi. Her iki gruba 10mg heavy bupivakain ile spinal anestezi yapıldı. İTM grubunda heavy bupivakaine ek 100 mcg morfin uygulandı. ESPB grubuna postoperatif T10 seviyesinden %0,25 bupivakain 20ml ile bilateral ESPB uygulandı. Postoperatif ağrı kontrolü, 4x1gr parasetamol iv, 5mg/ml tramadol, 1ml bolus, 20dk kilit ayarlı iv hasta kontrollü analjezi ve NRS4 olduğunda kurtarıcı analjezi diklofenak 75mg intramusküler ile sağlandı. Postoperatif NRS skorları, tramadol tüketimleri, yan etkiler ve kurtarıcı analjezi ihtiyaçları kaydedildi.
Bulgular: NRS skorları, tüm zaman aralıklarında <4 ve gruplar arasında benzerdi. Kurtarıcı analjezi ihtiyacı olmadı. 24 saatlik tramadol tüketimi ESPB'de (96,32±75,08 mg), ITM'ye göre (57,62±49,25 mg) anlamlı yüksekti (p=0,008). Tramadol tüketimi 0-6.ve 6-12. saatlerde gruplar arasında benzer, 12-24 saatlerde ESPB'de (39,87±42,58 mg) ITM'ye göre (19,17±20,54 mg) anlamlı yüksekti (p=0,015). İTM grubunda 3 hastada bulantı-kusma, 1 hastada kaşıntı görülürken, ESPB grubunda yan etki gözlenmedi.
Sonuç: Spinal anestezi ile sezaryen olan hastalarda ESPB etkin postoperatif analjezi sağlayabilir. Öncelikli öneri olan ITM'nin tercih edilmediği durumlarda ESPB, multimodal analjezinin bir parçası olan fasiyal plan blokları arasında yer alabilir.

Anahtar kelimeler: sezaryen, postoperatif ağrı, intratekal morfin, erektör spina plan bloğu, obstetrik anestezi

Abstract:
Introduction: After cesarean section, effective analgesia is important for patient comfort, early mobilization, management of thromboembolic disease, neonatal care, and mother-infant communication (1). Intrathecal morphine (ITM) provides effective analgesia, but in patients whom ITM is not preferred, fascial plane block for is recommended in the guidelines (2). We compared the postoperative analgesic effects of ITM and bilateral erector spinae plane block (ESPB) in patients undergoing cesarean section under spinal anesthesia.
Material and Methods: 82 patients meeting inclusion criteria were divided into two groups, ESPB and ITM. In the ESPB group, 2 patients were excluded from the study because of a failed spinal anesthesia, resulting in 80 patients were analyzed. Both groups received spinal anesthesia with 10mg of heavy bupivacaine. In the ITM group, intrathecal morphine (100 mcg) was additionally administered. At the end of surgery, bilateral ESPB with 20ml of 0.25% bupivacaine at the T10 level was performed in the ESPB group. Postoperative pain control included paracetamol 4x1gr intravenous, 5 mg/ml tramadol with 1 ml bolus, 20-min lockout interval for iv patient-controlled analgesia and rescue analgesia with 75 mg intramuscular diclofenac when NRS≥4. NRS scores at 0., 6., 12., 24. hours, tramadol consumption, and side effects were recorded. 
Results: NRS<4 at all time intervals, were comparable among groups. There was no need for rescue analgesia. The total 24-hour tramadol consumption was significantly higher in the ESPB group (96.32±75.08 mg) compared to the ITM (57.62±49.25 mg) (p=0.008). Tramadol consumption was similar among groups during 0-6, 6-12 hours, while in the 12-24 hours, it was significantly higher in the ESPB group (39.87±42.58 mg) compared to ITM (19.17±20.54 mg) (p=0.015). In the ITM group, opioid related side effects were observed, while no adverse effects were observed in the ESPB group. 
Conclusion: In patients undergoing spinal anesthesia for cesarean section can experience effective postoperative analgesia using ESPB. When considering fascial plane blocks for cesarean sections, ESPB may be recommended as part of multimodal analgesia, especially when ITM is not preferred.

Keywords: Cesarean section, pain management, erector spinae plane block, intrathecal morphine, obstetric anesthesia