Yoğun bakımda çalışan hemşirelerde algılanan stres merhamet yorgunluğu sosyal destek ve ilişkili faktörler
Perceived stress, compassion fatigue, social support and related factors of intensive care nurses
Yazar: ELŞAD ŞAMİL
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMİRKIRAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Merhamet yorgunluğu = Compassion fatigue ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Yorgunluk = Fatigue ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Yoğun bakım hemşirelerine odaklanan ve kesitsel tanımlayıcı olarak yürütülen bu çalışma, yoğun bakım hemşirelerinin algıladıkları stres, merhamet yorgunluğu, algılanan sosyal destek ve ilişkili faktörlerin incelenmesini amaçlamıştır. Araştırmanın verileri, bir üniversitesi uygulama ve araştırma hastanesinde görev yapan 210 hemşireden elde edilmiştir. Verilerin analizinde frekans analizi, tanımlayıcı analizler, t-testi, Anova ve korelasyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre hemşirelerin karşılaştığı en önemli sıkıntılar iş yükü, malzeme sıkıntısı ve düşük ücret olarak ifade edilmiştir. Yoğun bakım hemşirelerinin orta düzeyde (29,27±5,22218) algılanan stres ve orta düzeyde merhamet yorgunluğu (20,68±8,49440) puan ortalamalarına sahip olduğu saptanmıştır. Algılanan sosyal destek puan ortalamasının ise (61,40±15,30822) olduğu tespit edilmiştir. Erkek hemşirelerin algılanan stres (p=,038) ve merhamet yorgunluğu (p=,041) kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olurken, kadın hemşirelerin algılanan sosyal destek puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=,030). 
Algılanan sosyal destek ile algılanan stres zayıf negatif korelasyon göstermiştir. Merhamet yorgunluğu ile algılanan sosyal destek arasında zayıf bir negatif ilişki vardır. Merhamet yorgunluğu ile algılanan stres doğrusal ve güçlü pozitif ilişki göstermiştir.
Algılanan stres düzeyi bakımından erkek (p=,038), çocuk sahibi olan (p=,047), isteği dışında yoğun bakımda görevlendirilen (p=,019), yoğun bakımda hasta bakımı konusunda kendisini yetersiz hisseden (p=,007) ve mesleği sıklıkla eleştirip yakınma gösteren (p=,020) hemşirelerin algılanan stres ortalaması anlamlı ölçüde yüksek olmuştur. Merhamet yorgunluğu açısından aile veya çevrenin etkisiyle mesleği seçen (p=,020), vardiya sisteminde çalışan (p=,007) hemşirelerin daha yüksek düzeyde merhamet yorgunluğu hissettiği görülmüştür. Algılanan sosyal destek bakımından kadınlar (p=,030) ve yoğun bakım biriminde çalışmaktan memnun olan (p=,019) hemşirelerinin puan ortalamalarının yüksek olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Algılanan Stres, Algılanan Sosyal Destek, Merhamet Yorgunluğu, Yoğun Bakım Hemşireleri

Abstract:
In this study, which focused on intensive care nurses and was conducted as a cross-sectional descriptive research, it was aimed to examine the perceived stress, compassion fatigue, perceived social support and related factors of intensive care nurses. Data of the study were obtained from 210 nurses working in a university practice and research hospital. Frequency, descriptive, t-test, Anova and correlation analyzes were used to analyze the data.
According to the results of the research, the most important problems faced by nurses were expressed as workload, material shortage and low wages. It was determined that intensive care nurses had moderate (29,27±5,22218) perceived stress and moderate compassion fatigue (20,68±8,49440). Perceived social support was found to be at the level of (61,40±15,30822). While male nurses' perceived stress (p=,038) and compassion fatigue (p=,041) were statistically significantly higher than females, the female nurses' mean scores of perceived social support were found to be statistically significantly higher (p=,030).
There was a weak negative correlation between perceived social support and perceived stress, and also between compassion fatigue and perceived social support. Compassion fatigue and perceived stress showed a linear positive relationship.
In terms of perceived stress level, nurses who is male (p=,038), with children (p=,047), assigned to the intensive care unit against their will (p=,019), feeling inadequate about patient care (p=,007), and frequently criticize and complain about the profession (p=,020) was significantly higher. In terms of compassion fatigue, it was determined that the nurses who chose the profession due to the influence of the family or the surroundings (p=.020) and the nurses working in the shift system (p=.007) had higher levels of compassion fatigue. In terms of perceived social support, it was observed that mean scores of women (p=.030) and nurses who were satisfied with working in intensive care unit (p=.019) were high.
Keywords: Perceived Stress, Perceived Social Support, Compassion Fatigue, Intensive Care Nurses