Osmanlı Devleti'nin son döneminde Aydın vilayeti'nde çekirge istilaları
Invansion of grasshoppers in province of Aydın in the last period of Ottoman Empire
Yazar: MERVE AYDIN
Danışman: DOÇ. ERDOĞAN KELEŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Afetler = Disasters ; Aydın = Aydın ; Kıtlık = Famine ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Çekirge = Grasshopper

Özet:
Osmanlı ekonomisinin kalbi sayılabilecek olan tarım, yıllar içinde kuraklık, kıtlık, yangın ve sel gibi doğal afetlere, fare ve çekirge istilaları gibi biyolojik felaketlere maruz kalmıştır. Bu afetlerden birisi olan çekirge istilaları arşiv belgelerinde bela, keder, afet manalarına gelen "beliyye" terimi ile izah edilmiştir. Bir çöl çekirgesinin hareket halindeyken günlük kendi ağırlığı kadar beslendiğini ve bunların sürü halinde hareket ettikleri düşünüldüğünde mahsullerin ne denli yok edilebileceğini tahmin etmek hiç de zor değildir.  Bu istilalar halkın kıtlık çekmesine sebep olurken devletin tohumluk dağıtmasına, ihracatın durdurulmasına, bu iş için zaman ve bütçe ayrılmasına sebep olmuştur. Devlet ayrıca çekirge ile mücadele teşkilatı kurmuş, kanunnameler ve tamimler yayımlamış, çekirge komisyonu oluşturmuş, bu istilaların zararlarını tespit etmek ve önlemler alabilmek için müfettişler atamıştır. Çekirge ile mücadelede en önemli görevi, Ticaret ve Ziraat Nezareti üstlenmiştir.
Tez konumuz, 19. yüzyılın ikinci yarısı ile 20. yüzyılın ilk çeyreğini kapsamaktadır. Bu süreçte çekirge afetine karşı alınan önlemler ilk zamanlarda daha ilkel ve basit yöntemlerden ibaret iken daha sonra bu mücadele yerini bilimsel yöntemlere bırakmıştır.
Osmanlı Devleti, çekirge istilası görülen yerlerdeki yerel idareciler ve halk ile birlikte bu afetle mücadele etmiştir. Yerel idareciler ve halkın temsilcilerinden oluşan komisyonlar teşkil edilerek, çekirge mücadelesinin aksatılmamasına özen gösterilmiştir. Halkın katılımını sağlamak için toplanan çekirgeye kilogram başına ücret ödenmiştir. Bazı yerlerde ise vergiden muaf tutulmak şartıyla halkın mücadeleye katılımı sağlanmıştır. Mücadelenin yetersiz kaldığı zamanlarda ise askeri birlikler kullanılmıştır. Devletin amacı çekirge istilasının zararlarını en aza indirgemek suretiyle hazinenin zarar etmesini önlemek ve halkın zor durumda kalmasına mani olmaktır.

Abstract:
Agriculture, which is the heart of economy of Ottoman Empire, was exposed to several catastrophes, such as drought, famine, fire, flood, rat and grasshopper infestation, in decades.  Grasshopper infestation ,one of these catastrophes, was documentated as "beliyye" in archives   a sandhopper can eat by his weight when it begin to move, and it is easy to measure their food effect when they begin eating.  While these infestations led people to feel famine, state had to make arrangements,i.e distributing seed to peasents and stoping exportation of agricultural products. Furthermore, government established a struggle organization against grasshoppers and commission of grasshoppers. Moreover, it appointed inspector in order to investigate effects of infestation of grasshoppers and take precautions against them. The most important basis of struggle against infestation of grasshoppers belonged to Ministry of commerce agriculture.
 Subject of precations against grasshoppers at the period of 19th and 20th centuries are mentioned in this thesis. At this process, despite of using the primitive applications at early ages as precautions, scientific methods were applied later.
Ottoman Empire applied these struggle methods against grasshopher infestatation with help of local governors and people. Representetives of people and local governors formed a comittee in order to maintain the struggle against the infestation. Government paid for dead grasshoppers to people because of increasing the struggle against it. In some areas government privileged local people who help killing grasshoppers and even military force was used against it. The main point of these activations is that prevent subjects to be unpleasant conditions and maintain surplus for treasury