İlişki Doyum İndeksi 16'nın Türkçe uyarlamasının geçerliliği ve güvenirliliği
The validity and reliability of Couples Satisfaction Index-16 Turkish adaptation
Yazar: SEDA ÖNAY OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Ölçekler = Scales ; İlişki Doyum İndeksi = Relationship Satisfaction Index ; İlişki doyumu = Relationship satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Funk ve Rogge'nin 2007 yılında geliştirdiği İlişki Doyum İndeksi-16'nın Türkçe'ye uyarlanmasını gerçekleştirmek ve geçerlilik ile güvenilirlik analizlerinin yapılmasını içermektedir. Araştırma, metodolojik tasarım ile yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklemini farklı yaş ve eğitim düzeyi gruplarından olan 408 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılardan verilerin toplanması aşamasında Sosyo Demografik Form, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASÖ-21), Algılanan Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği (ARİKÖ) ve İlişki Değerlendirme Ölçeği (İDÖ) kullanılmıştır. Veri toplama aşaması Google Forms çevrimiçi anket servisi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayandırılmıştır. İlişki Doyum İndeksi-16'nın Türkçe'ye çevirisi için "çeviri-geri çeviri" metodu kullanılmıştır. Türkçe'ye çevrilmiş İlişki Doyum İndeksi-16 ölçeğinin geçerliliğini tespit edebilmek için açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, ölçüt bağımlı geçerlilik analizi, ayırt edici geçerlilik analizi; güvenilirliğine bakabilmek için ise madde analizi, iç tutarlılık için Cronbach Alpha analiz işlemi ve test-tekrar test yöntemleri kullanılmıştır.
Türkçe'ye çevrilmiş İlişki Doyum İndeksi-16 ölçeğinin madde ve toplam puan korelasyon katsayıları 0,696 ile 0,906 skalasında hesaplanmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığına ilişkin hesaplamada Cronbach Alpha değeri 0,976 olarak hesaplanmıştır. Test-tekrar test ortalama puanları arasında önemli ölçüde, yönü pozitif, çok yüksek etki düzeyinde ilişki bulunmuştur (r= 0,760, p< 0,01). Açımlayıcı faktör analizinden sağlanan öz değer incelemesi sonucunda (11,745) toplam varyansın %81,53'ünü açıklayan 16 maddeli ve 2 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi neticesinde (χ2/df= 3,215, RMSEA= 0,074, RMR= 0,054, GFI=0,906, CFI= 0,975) İlişki Doyum İndeksi-16'nın kuramsal yapısı, İkinci düzey doğrulayıcı faktör analiz bulgusunda (χ2/df= 3,215, RMSEA= 0,074, RMR= 0,054, GFI=0,906, CFI= 0,975) ise ölçeğin 1 gizil 2 gözlenen değişkenli yapısının onaylandığı tespit edilmiştir. Ölçüt bağımlı geçerlilik analizi sonucunda İlişki Doyum İndeksi-16 ölçeği ile alt boyutları, Algılanan Romantik İlişki Kalitesi, İlişki Değerlendirme, Depresyon Anksiyete Stres ölçeği arasında önemli ölçüde ve pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Ayırt edici geçerlik analizi sonucunda %27 alt ve üst grup puan ortalamaları kıyaslanmasında önemli düzeyde bir farklılık gözlenmiştir (t= -39,567; p< 0,05). Sosyo-demografik bulgular ile araştırmada kullanılan ölçekler arasında kısmi istatistiksel anlamlılıklar tespit edilmiştir (p< 0,05).
Bu çalışma kapsamında Türkçe'ye çeviri ve geçerlilik ile güvenilirlik analizlerinin yapıldığı İlişki Doyum İndeksi-16 ölçeğinin uygulandığı örneklem ve temsil edildiği evrende uygun olduğu bulunmuştur. Geçerlilik ve güvenilirlik özelliklerine sahip bir ölçek olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İlişki Doyum İndeksi, İlişki Doyumu, Ölçek, Geçerlilik, Güvenilirlik, Romantik İlişki, Çift

Abstract:
The aim of study is to convert Couples Satisfaction Index-16, which was constituted by Funk and Rogge in the year of 2007, to Turkish and conduct validity and reliability analyzes. This study was structured by methodological design. The participants are 408 people from different age and education levels. In data collection process the following tools were used; Socio-demographic form, Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), Perceived Romantic Relationship Quality (PRRQS) and Relationship Evaluation Scale (RES). The data collection phase was conducted via the Google Forms online survey service. Voluntary participation is the main basis of this research.  "Translation-back translation" method was implemented with the aim of translating the Relationship Satisfaction Index-16 into Turkish language. On the aim of detecting validity of Relationship Satisfaction Index-16 scale translated into Turkish, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, criterion-dependent validity analysis and discriminant validity analysis; On the purpose of detecting the scale's reliability, item analysis, Cronbach Alpha internal consistency analysis and test-retest methods were conducted.
Item and total score correlation coefficients of Relationship Satisfaction Index-16 scale translated into Turkish were found to be among 0.696 and 0.906. The Cronbach Alpha internal consistency coefficient value of scale is 0.976. A statistically significant, positive and very high effect level correlation was found between test-retest mean scores (r= 0.760, p< 0.01). Outcomes suggested that eigenvalue analysis acquired in the end of the exploratory factor analysis (11,745), 16-item and 2-factor structure was obtained that explained 81.53% of total variance. First level confirmatory factor analysis was yielded results (χ2/df= 3.215, RMSEA= 0.074, RMR= 0.054, GFI=0.906, CFI= 0.975) that determined the theoretical structure of the Relationship Satisfaction Index-16 was confirmed; Second level confirmatory factor analysis was yielded results (χ2/df= 3.215, RMSEA= 0.074, RMR= 0.054, GFI=0.906, CFI= 0.975) that the 1 latent and 2 observed variable structure of the scale was verified. Information which is obtained from the criterion-dependent validity analysis showed a statistically significant and positive relationship that was obtained among Relationship Satisfaction Index-16 scale and its factors, Perceived Romantic Relationship Quality, Relationship Evaluation, Depression Anxiety Stress Scale. Results of discriminant validity analysis indicated that statistically significant difference was observed among 27% lower and upper group mean scores (t= -39.567; p< 0.05). Partial statistical significance was observed among socio-demographic findings and the scales used in the study (p< 0.05).
Overall, this study concluded that the Relationship Satisfaction Index-16 scale, which was converted to Turkish and validity and reliability analyzes conducted, was appropriate for sample to which it was applied and the population in which it was represented. Findings suggested that this adapted scale has valid and reliable psychometric characteristics.
Keywords: Relationship Satisfaction Index, Relationship Satisfaction, Scale, Validity, Reliability, Romantic Relationship, Couple