Dwight D. Eisenhower'ın birinci başkanlık döneminde Amerika Birleşik Devletleri-Türkiye ilişkileri 1953-1957
The united states of America-Turkey relations during Dwight D. Eisenhower's presidency, the first term 1953-1957
Yazar: KAAN KUTLU ATAÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Eisenhower, Dwight David = Eisenhower, Dwight David ; Orta Doğu = Middle East ; Soğuk savaş = Cold war ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu çalışma Dwight D. Eisenhower'ın birinci başkanlık döneminde (1953-1957) SSCB yayılmacılığına karşı Ortadoğu güvenliğinde Amerika Birleşik Devletleri-Türkiye ilişkilerinin nasıl şekillendiğiyle ilgilidir. Başkan Eisenhower yönetimi, ABD'nin hayati çıkarlarının bulunduğunu Ortadoğu coğrafyasında Sovyetler Birliği'nin güney kanadındaki etkinliğini önleme adına Türkiye'nin Batı bloğunun savunmasında aktif olarak yer almasını sağlayacak politikalar geliştirmiştir. Bu çerçevede Türkiye Ortadoğu güvenlik sisteminde ittifaklar politikasında sadık bir müttefik olarak Batı bloğunda aktif olarak yer almıştır. 
Eisenhower yönetiminin politikalarının öncelikli amacı, savunma stratejilerinin uygulanması anlamında ekonomik ve siyasi yönden istikrarlı bir Türkiye'dir. Ancak özellikle 1953'ten sonra Türkiye'de yaşanan ekonomik problemler Washington'un Ankara'daki istikrar arayışında ciddi sorunlarla karşılaşmasına neden olmuştur. Türkiye ekonomik kalkınma çabalarının yarattığı sorunlarla baş edebilmek için daha fazla Amerikan yardımına ihtiyaç duydukça sadık müttefik olma özelliği Eisenhower yönetimindeki karar alıcılar tarafından sorgulanmaya başlanmıştır. Ancak Ortadoğu coğrafyasında sahip olduğu eşsiz jeostratejik konum Batı güvenlik politikalarında Türkiye'nin her zaman kilit rol oynamasına neden olmuş, Türkiye de bu konumunu Washington nezdinde bir manivela olarak kullanmıştır. Bu durum Türk Soğuk Savaşı'nın tipik özelliğini oluşturmuştur. Nitekim 1957 Suriye Buhranında Türkiye Eisenhower yönetiminin Soğuk Savaş stratejisinde öncelikli maddesini oluşturan uluslararası komünizmin yayılması endişesini kendi çıkarları doğrultusunda kullanma yeteneğini göstermiştir.


Anahtar Sözcükler
ABD, SSCB, Türkiye, Suriye, Eisenhower yönetimi, Soğuk Savaş, Ortadoğu,
Ortadoğu Güvenliği.

Abstract:
This study is about how the United States of America-Turkey relations were shaped during the first presidential term of Dwight D. Eisenwoher 1953-1957 within the framework of Middle East Security against Soviet expansion in the context of early stage strategy of the Cold War. President Eisenhower developed policies to make Turkey play an active part in the defense of the Western block to prevent the efficacy of the Soviet Union in its southern wing in the geography of the Middle East, in which the USA had vital interests. In this context Turkey took an active part in the Western block as a loyal ally in the policy of alliances in the Middle Eastern security system. 
The primary purpose of the Eisenhower administration's policies is to create a stable Turkey, both economically and politically, in the light of defense policy implementations. However, economic turmoil in Turkey, particularly after 1953, caused Washington to face substantial problems in the search of stability in Ankara. The more Turkey needed American aid to cope with the economic turmoil created by its struggle for economic development, the more its feature of being a loyal ally started to be questioned by policy makers of the Eisenhower administration. However, Turkey's unique geostrategic location in the Middle Eastern geography has always helped her play a key role in Western security policies; also Turkey has always used her particular location as leverage before Washington. This constituted the typical nature of the Turkish Cold War. Thus, in the Syrian Crisis of 1957, Turkey demonstrated the ability to use the Eisenhower administration's concern with the expansion of international communism, which constituted the primary item of the Cold War strategy, for her own interests.


Key Words
The Cold War, the Eisenhower administration, Middle East, Middle East
Security, USA, Turkey, Syria