Aytül Akal'ın öykülerinin çocuklara eleştirel düşünme becerisi kazandırması bağlamında incelenmesi
Analysing Aytül Akal's stories in terms of acquiring critical thinking skill to children
Yazar: EMİNE KEMANECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN ÖZDEMİR
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Hikaye = Story ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Uncu Akal, Aytül = Uncu Akal, Aytül ; Çocuklar = Children

Özet:
21. yüzyılda değişen ve gelişen dünyanın şartlarına uyum sağlayabilmek için insan eğitiminde kullanılan eğitim felsefeleri ve programları değişmiştir. Özellikle günümüz insanın ihtiyaçlarını karşılayabilecek düşünme ve dil becerilerin kazandırılmasına ayrı bir özen gösterilmektedir. Dolayısıylaeleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, analitik düşünme ve yansıtıcı düşünme gibi  pek çok düşünme becerisi vazgeçilmez beceriler arasında sayılmakta  ve hepsinin çok yönlü olarak geliştirilmesine çalışılmaktadır.Bu amaca ulaşabilmek için yararlanılan alanlardan biri de ortaöğretim ders kitaplarında yer alan edebi metinlerdir. Bunun nedeni, dil ve düşünme becerilerinin geliştirilmesinde edebi metinlerin önemli bir rol oynamasıdır. Çocuk ve gençlerin gelişim özelliklerine, ilgi ve beklentilerine  uygun yazılmış edebi metinler ve çocuk kitapları eleştirel düşünme ortamları hazırlar. Bu araştırmada 9- 14 yaş grubuna yönelik çocuk edebiyatı ürünlerinin eleştirel düşünme becerisi kazandırması açısından yeri ve önemitespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, verilerin toplanmasında çocuklar için yazılmış çok sayıdaöykü kitabıbulunan ve sevilerek okunan günümüz yazarlarından Aytül Akal'ın dört  öykü kitabı seçilmiştir.
Araştırmamızda,literatür taranarak eleştirel düşünme kavramının çeşitli tanımlarıyapılmış,daha sonra eleştirel düşünme becerilerinin kazandırılmasında araç olabilecek edebi metin - eleştirel düşünme ilişkisi üzerinde durularakeleştirel düşünme becerisi kazan(dır)mada kitapların önemi vurgulanmıştır. Eserleriaraştırmamıza konu olan Aytül Akal'ınyaşamı ve yapıtları hakkında ayrıntılıbilgi verilmiştir.Yazarın seçilen kitaplarında yer alan öykü kahramanlarının eleştirel düşünen insan açısından çözümlemesi yapılmıştır. Bunlardan başka kitapta yer alan örtük iletilerin tespiti yapılmış ve bu iletilerinokuyucuyueleştirel düşünmeye sevk edip etmediği üzerinde durulmuştur. Ayrıca kitaplarda yer alan öykülereleştirel düşünme ölçütlerineuygun olarak çözümlenmiştir.
Elde edilen veriler varsayımlarla test edilerek sonuca ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Eleştirel Düşünme , Dil-düşünme ilişkisi, Çocuk edebiyatı, Çocuk edebiyatı- eleştirel düşünme,  Eleştirel Düşünme Becerileri, Aytül Akal'ın Öyküleri
Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Orhan ÖZDEMİR Mersin Üniversitesi, Eğitim Fakültesi/ Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
The educational philosophies and programs used in human education have changed in order to adapt to the conditions of the changing and developing world in the 21st century. Particular attention is paid to gaining thinking and language skills that can meet the needs of today's people. Therefore, many thinking skills such as critical thinking, creative thinking, analytical thinking and reflective thinking are considered as indispensable skills and they are tried to be developed in a multifaceted manner. One of the areas used to achieve this goal is the literary texts in secondary school textbooks. This is because literary texts play an important role in the development of language and thinking skills. Literary texts written in accordance with the developmental characteristics, interests and expectations of children and young people and children's books prepare critical thinking environments. In this study, it was tried to determine the place and importance of children's literature products for 9 - 14 age group in terms of gaining critical thinking skills. For this purpose, four story books of Aytül Akal, one of today's writers, who have many story books have been selected for collecting data.
In the study, various definitions of critical thinking were made by searching the literature, and then the importance of critical thinking skills was emphasized. Aytül Akal's life and works are detailed. The storytellers in the selected books of the author have been analyzed in terms of critical thinking people. In addition, the implicit messages contained in the book have been identified and it has been emphasized whether these messages should lead the reader to think critically. In addition, the stories in the books were analyzed in accordance with the critical thinking criteria.
The obtained data were tested by assumptions and the results were discussed.

Key words: Critical Thinking, Language-thinking relationship, Children's literature, Children's literature- critical thinking, Critical Thinking Skills, Aytül Akal's Stories

Advisor: Assist. Prof. Dr. Orhan ÖZDEMİR Mersin University, Faculty of Education / Department of Turkish Language Education, Mersin.