İstanbul'da madde kullanan bireylerin psikolojik semptomları ve aleksitimi  düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investitation of the relation between psychological symptoms and alexithymia level of drug users in İstanbul
Yazar: DENİZ DERYA SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Affektif semptomlar = Affective symptoms ; Aleksitimi = Alexithymia ; Bağımlılık = Dependency ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotikler = Narcotics ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç: Madde kullanımı dünyada olduğu gibi ülkemizde de biyolojik, ruhsal ve sosyal boyutları olan bir toplum sorunudur. Son yıllarda madde kullanımı bağlamında yapılan pek çok çalışma madde kullanımının psikopatoloji ile doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu çalışma ile Türkiye bağımlılık ve Ruh Sağlığı Profili araştırması kapsamında İstanbul ilinde taranacak olan madde kullanan bireylerin psikolojik semptomları ve aleksitimi düzeyleri arasındaki ilişkinin İncelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma kapsamında cinsiyet, eğitim düzeyi sahip olunan çocuk sayısı, yaş ve medeni durumun madde kullanımı ile psikolojik semptomlar arasındaki ilişkisinin saptanması hedeflenmiştir.
Yöntem: Araştırmanın örneklemini Türkiye Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Profili çalışmasına dâhil olan katılımcılardan 9 bölge arasında olan İstanbul ili içerisinde yaşayan 1995 kişi oluşturmuştur. 18 yaş ve üzerinde olan bireyler çalışmaya gönüllülük esasına göre dâhil edilmiştir. Katılımcıların imzaladıkları onam formunda çalışma kısaca açıklanmış, amacına yer verilmiş, katılımcıların ölçek ve anketleri cevaplamaları istenmiştir. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri ve Toronto Aleksitimi Ölçekleri kullanılmıştır. Çalışmanın Etik Kurulu Onayı Üsküdar Üniversitesi Girişimsel Olmayan Etik Kuruldan alınmıştır. Çalışmanın verileri SPSS– 21, Tukey Tek Yönlü ANOVA Analizi ve Lineer Regresyon kullanılarak analize tabi tutulmuştur. 
Bulgular: Toplam örneklemin %49,8'sini (n=995) kadınlar ve %50,2'sinin (n=1000) erkekler oluşturmaktadır. Katılımcıların %32,5'inin (n=648) evli, %63,8'inin (n=1273) bekâr ve %3,7'sinin (n=74) ise eşinden ayrılmıştır. Eğitim seviyesi bakımından örneklemin %0,1'inin (n=1) okuryazar olmadığı, %0,9'unun (n=18) sadece okuryazar olduğu, %3,6'sının (n=72) İlkokul mezunu, %6,0'ının (n=120) ortaokul mezunu, %20,9'unun (n=417) lise mezunu, %58,7'sinin (n=1172) üniversite mezunu ve %9,8'sinin (n=195) ise yüksek lisans mezunu olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların yaş grupları verilerine göre %24,8'inin (n=494) 18-23 yaş arası olduğu, %35,5'inin (n=706) 24-29 yaş arası olduğu, %22,8'inin (n=451) 30-38 yaş arası olduğu ve %16,9'unun (n=337) ise 39 yaşından büyük olduğu belirlenmiştir. Kadınların yaş ortalaması 39,6 (SS=9,3), erkeklerin yaş ortalaması ise 30,8 (SS=9,8) olarak saptanmıştır. Katılımcıların çocuk sayısı değişkenlerine bakıldığında, %72,1'inin (n=1439) çocuk sahibi olmadığı, %11,1'inin (n=220) tek çocuk sahibi olduğu, %15,9'unun (n=317) iki ve üç çocuklu olduğu ve %0,9'unun (n=19) ise dörtten fazla çocuğa sahip olduğu görülmüştür. Katılımcıların depresyon alt ölçeğinden aldıkları toplam puan ile madde kullanımı arasında pozitif yönde istatistikçe anlamlı bir ilişki bulunmuştur (t=1.924, p=0.050). Toronto Aleksitimi ölçeği alt boyut puanlarının madde kullanımı üzerine etkisine yönelik regresyon analiz sonuçlarına göre katılımcıların duygularını ifade etmede zorluk puanlarının madde kullanımı üzerine pozitif yönde istatistikçe anlamlı bir etkisi olduğu anlaşılmıştır (t=2.099, p=0.036).
Sonuç: Araştırmamızın sonucunda madde kullanımı ile psikolojik semptomların birlikte görülebileceği, madde kullanımı ile aleksitimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu, ortaya konmuştur. Çalışma sonuçları, madde kullanan kişilerin duyusal bilgileri normal insanlardan farklı bir şekilde işlediklerini ve onlardan daha çok aleksitimik özellikleri olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Madde kullanımı, psikolojik semptom, aleksitimi

Abstract:
Aim: Substance use is a community problem which has biological, psychological and social dimensions in our country as well as around the world. Many studies conducted in recent years show that substance use is directly related with psychopathology. With this study, it was aimed to investigate the correlation between psychological symptoms and alexithymia levels of substance users who will be scanned in İstanbul within the scope of Turkey Addiction and Mental Health Profile Survey. In addition, it was aimed to assess the relationship between gender, educational level, age and number of children, marital status, psychological symptoms and the substance use in scope of this study.
Methods: The samples of the research consist of 1995 people living in Istanbul, where among 9 districts included in the Mental health and addiction Profile Survey in Turkey Fieldwork. Individuals who are 18 and older years old were involved into the study on a voluntary basis. In the consent form which was signed by participants, the study was briefly explained, its purpose was mentioned, participants were asked to answer the scales and the questionnaire. Sociodemographic Information Form, Short Symptom Inventory and Toronto Alexithymia Scale were used in gathering data. The ethics committee approval was taken from the Üsküdar University Non-Invasive Ethical Committee. The data of the study were analyzed using SPSS – 21, Tukey One Way ANOVA Analysis and Linear Regression.
Results:  Among total sampling 49,8% (n = 995) was consisted by women and 50,2% (n = 1000) by men. 32,5% (n = 648) of the respondents was married, 63,8% percent (n = 1273) was single and 3,7% (n = 74) was divorced. In terms of level of education, 0.1% of sampling (n = 1) was illiterate, 0.9% (n = 18) was only literate, 3.6% (n = 72) was graduated from primary school, 6.0% (n = 120) junior high school, 20.9% (n = 417) high school, 58.7% (n = 1172) university and 9.8% (n = 195) had a graduate degree. 24.8% of participants according to the age groups (n = 494) is between the ages of 18-23, % 35.5 (n = 706) were between 24-29, 22.8% (n = 451) were between ages of 30-38 and 16.9% (n = 337) was determined as older than 39 years of age. The average age of women was 39.6 (SS = 9.3), the average age of men was 30.8 (SS = 9.8). When it was look into the number of children variables, it was seen that 72.1% (n = 1439) of respondents do not have a child, 11.1% (n = 220) of them are the owner of an only child, 15.9% (n = 317) of them have two and three children, and 0.9% (n = 19) of them have more than four children. A statistically significant positive relationship was found between total score that respondents got from depression subscale and substance use (t=1.924, p=0.050). According to the regression analysis results which was tested the effect of Toronto Alexithymia scale sub-dimension scores on substance use, it was understood that there is a statistically significant positive effect of the difficulty participants had in expressing their feelings on substance use (t=2.099, p=0.036).
Conclusion: As a conclusion of our study, it was revealed that substance use and psychological symptoms can be seen together and there is a statistically significant relationship between substance use and alexithymia. Results of the study showed that drug users operate sensory information different from normal people and they have more alexithymic features than normal people.  

Keywords: Substance use, psychological symptom, alexithymia.