Sürekli venövenöz hemodiyaliz uygulamalarında sitrat–kalsiyum glukonat kullanımının metabolik duruma etkileri
The effects of citrate-calcium gluconate use on metabolic status during continous venovenous hemodialysis
Yazar: SERDAR BUDAK
Danışman: PROF. DR. OKTAY DEMİRKIRAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Asit-baz dengesi = Acid-base equilibrium ; Diyaliz = Dialysis ; Kalsiyum glükonat = Calcium gluconate ; Kalsiyum klorür = Calcium chloride ; Kan akış hızı = Blood flow velocity ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sitratlar = Citrates ; Sodyum sitrat = Sodium citrate ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance

Özet:
Amaç: Sürekli venövenöz hemodiyaliz (SVVHD) uygulamalarında kalsiyum klorid kullanımı önerilmektedir. Ancak ülkemizde kalsiyum klorid bulunmadığından yerine kalsiyum glukonat kullanılmaktadır. Çalışmamızda, sitrat–kalsiyum glukonat  kullanılan SVVHD uygulamalarında farklı kan akım hızlarının (150 ml/dk ve 130 ml/dk ) asit-baz ve elektrolit dengesine etkilerini göstermeyi  ve kalsiyum glukonatın uygun kan akım hızında kullanımını belirlemeyi amaçladık. 
Materyal ve metod: İ.Ü.-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı,Yoğun Bakım Bilim Dalı, Acil Yoğun Bakım Ünitesi'nde 01 Ocak 2014 -30 Eylül 2017 tarihleri arasında SVVHD uygulanan toplam 113 hastanın dahil edildiği çalışmada, 13 hasta renal replasman tedavi süresinin 24 saatten az olması nedeniyle çalışma dışı bırakıldı. Geriye kalan ve verileri tam olan 100 hasta retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik bilgileri, SOFA, APACHE-II, RIFLE skorları, 6 saatte bir alınmış olan kan gazları analizlerindeki iyonize kalsiyum, sodyum, potasyum, bikarbonat, pH, laktat düzeyleri kaydedildi. Hastalar kan akım hızlarına göre 150 ml/dk ve 130 ml/dk olmak üzere  iki gruba ayrıldı ve sonuçları istatiksel yöntemlerle karşılaştırıldı.
Bulgular: Her iki grupta da başlangıçta saptanan asidozun büyük bir kısmının  48. saatten sonra düzeldiği, pH değerlerindeki başlangıç değerine göre artışın 130 ml/dk olan grupta 30. saatten sonra, 150 m/dk olan grupta 18. saat sonra anlamlı olduğu buna göre yüksek kan akım hızının pH'ın yükselmesinde daha hızlı etkili olduğu saptandı. Kan akım hızlarının elektrolit dengesine etkileri açısından iki grup arasında anlamlı fark görülmedi.
Sonuç: Sitratlı SVVHD uygulamalarında kalsiyum glukonat kullanılırken metabolik durum yakından takip edilmeli, kan akım hızı hastanın asit-baz durumuna göre ayarlanmalıdır.

Anahtar sözcükler: Kalsiyum glukonat, sitrat, sürekli venövenöz hemodiyaliz.

Abstract:
Objective: The use of calcium chloride during continuous venovenous hemodialysis (CVVHD) is recommended. However, since calcium chloride is not available in our country, calcium gluconate is used. We aimed to demonstrate the effect of different blood flow rates (150 ml/min and 130 ml/min) on acid-base and electrolyte balance in CVVHD using citrate-calcium gluconate and to determine appropriate blood flow rate. 
Method: One hundred patients requiring renal replacement therapy between 01 January 2014 and 30 September 2017 at Istanbul University-Cerrahpasa, Cerrahpasa Medical School, Departmant of Anesthesiology and Reanimation,  Emergency Intensive Care Unit were were enrolled in the study retrospectively. The patients are divided in two groups according to blood flow rate, 150 ml/min and 130 ml/min . Their ionized calcium levels, sodium, potassium, bicarbonate, pH, lactate levels in blood gas analysis taken every 6 hours are  recorded and compared with statistical methods.
Results: In both groups, it was found that most of the initial acidosis recovered after 48 hours. The  increase in pH value was  significant after 30 hours in the group with 130 ml/min blood flow rate and after 18 hours in the group with 150 ml/min blood flow rate.
150 ml/min flow rate is more fast at increasing pH. There was no significant difference in electrolyte balance between two groups.
Conclusion: During calcium gluconate  use  in continuous venovenous hemodialysis with citrate anticoagulation, metabolic status should be closely monitored and blood flow rate should be adjusted according to acid-base status.

Key words: Calcium gluconate, citrate, continuous venovenous hemodialysis.