18-24 yaş arası evli kadınlara sağlık inanç modeline göre verilen eğitimin üreme sağlığı koruyucu tutumları ve aile planlamasına yönelik tutumlarına etkisi
The effect of education provided according to health belief model to married women between 18-24 years on reproductive health protective attitudes and family planning attitudes
Yazar: NEŞE ATAMAN BOR
Danışman: PROF. DR. TÜLAY ORTABAĞ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Evli kadınlar = Married women ; Kadın eğitimi = Women education ; Kadınlar = Women ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Ölçekler = Scales ; Üreme sağlığı = Reproductive health ; Üreme sağlığı hizmetleri = Reproductive health services

Özet:
Üreme sağlığı bütün insanları ilgilendiren bir kavram olmasına rağmen kadının yaşamında ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Çünkü doğurganlık kadın bedeninde oluşan bir olaydır ve kadının bu işlevi yerine getirirken yaşadıkları genel sağlık düzeyini bozabilir. Bu çalışmanın amacı Sağlık İnanç Modeli'ne göre verilen eğitiminin 18-24 yaş arası evli kadınların üreme sağlığını koruyucu tutum üzerine etkisinin değerlendirilmesidir. Nisan 2019- Aralık 2019 tarihler, arasında Hakkâri 1 No'lu Aile Sağlık Merkezinde 175 evli kadın ile üreme sağlığını geliştirmeye yönelik uygulanan sağlık eğitimi etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla ön test- son test kontrol gruplu ve yarı deneysel modelde yapılmıştır. Çalışmada soru formu sosyo-demografik bilgi ile ilgili sorulardan oluşturulmuştur. Üreme sağlığını koruyucu tutum ve davranışlarını belirlemek amacıyla Evli Kadınların Üreme Sağlığını Koruyucu Tutumlarını Belirleme Ölçeği (ÜSBÖ) ve AP tutumunu ölçebilmek amacıyla AP Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda ön test ÜSBÖ toplam puan ortalaması eğitim grubunda 112.57±24.58, kontrol-1 grubunda 119,07±25,93 ve kontrol-2 grubunda 120,15±18,63 olarak bulunmuştur. AP toplam puan ortalaması eğitim grubunda 102,00±22,47, kontrol-1 grubu 101,75 ±23,44 ve kontrol-2 grubu 106,5±24,80 olarak bulunmuştur. Ön test verileri toplandıktan sonra deney grubundaki kişilere üç aylık bir eğitim programı uygulanmıştır. Eğitim bittikten sonra üç ay izlem yapılmış toplamda altı ay sonra ÜSBÖ ve APTÖ uygulanarak son test verileri toplanmıştır. Eğitim grubunda ÜSBÖ ve AP tutum ölçekleri toplam ve alt boyut puan ortalamalarında anlamlı düzeyde artma bulunmuştur (p<0.05). Kadınların üreme sağlığı sorunlarının belirlenmesi ve bu konuda sağlık eğitimlerinin planlanması ve uygulanması son derece önemlidir. Sağlık İnanç Modeli'ne göre verilen eğitimin üreme sağlığını koruyucu tutum üzerine olumlu etkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Although reproductive health is a concept that concerns all people, it has a special place and importance in a woman's life. Because fertility is an event that occurs in the female body, and it may impair the general health level of women while performing this function. The purpose of this study is to evaluate the effect of the education given according to the Health Belief Model on the reproductive health protective attitude of married women between the ages of 18-24. Between April 2019 and December 2019, pre-test-post-test was conducted with control group and quasi-experimental model in order to evaluate the effectiveness of health education applied to improve reproductive health with 175 married women in Hakkari No. 1 Family Health Center. The questionnaire form in the study was composed of questions about socio-demographic information. In order to determine the reproductive health protective attitudes and behaviors, Married Women's Reproductive Health Attitudes Determination Scale (RHADS) and FP Attitude Scale were used to measure FP attitude. As a result of the study, the mean pretest-USDS total score was 112.57 ± 24.58 in the education group, 119.07 ± 25.93 in the control-1 group and 120.15 ± 18.63 in the control-2 group. The AP total score average was 102.00 ± 22.47 in the education group, 101.75 ± 23.44 in the control-1 group, and 106.5 ± 24.80 in the control-2 group. After the pre-test data has been collected, a three-month training program has been applied to the people in the experimental group. Following the completion of the training, three months of follow-up has been carried out, a total of six months later, post-test data have been collected by applying RHADS and APDS. In the education group, a significant increase was found in the total and sub-dimension mean scores of the RHADS and AP attitude scales (p <0.05). It is extremely important to determine the reproductive health problems of women and to plan and implement health education in this regard. It has been determined that the education given according to the Health Belief Model has a positive effect on the protective attitude of reproductive health.