Anayasa yargısının siyasi kökenleri ve demokratik meşruluğu sorunu
Political origins of the constitutional jurisdiction and the problem of democratic legitimacy
Yazar: FERHAT KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. ERGUN ÖZBUDUN
İstanbul Şehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Demokratik meşruiyet = Democratic legitimacy

Özet:
Bu çalışmada, demokratik hukuk devleti anlayışının yerleşmesinde hayati öneme sahip olan anayasa yargısının siyasi kökenleri irdelenerek, demokratik olarak meşru olup olmadığı üzerinde durulmuştur. "Anayasal demokrasi"yi oluşturan "anayasalcılık" ve "demokratikleşme" kavramlarının tarihsel gelişimine mercek tutulmuş ve temelde bu iki kavram arasında bir "oksimoron" ya da bir çelişki olduğu tespitinden hareketle, bu iki kavram ikileminde anayasa yargısının nasıl kurulduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Devamında, bu iki kavrama benzer nitelikteki "Türk anayasal gelişme tezleri" anlatılmaya çalışılmış ve bu tezler ikileminde 1961 Anayasasında, Türk Anayasa Mahkemesinin (AYM) nasıl ele alındığı, 1961 Anayasasını ortaya koyan kurucu iktidar sıfatındaki Temsilciler Meclisinin zabıt tutanakları incelenerek ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, Türk Anayasa Mahkemesinin siyasi kökenleri ortaya konulurken, Ran Hirschl'in "Hegomonik Korunma" adlı tezi ile Şerif Mardin'in ortaya koyduğu "Merkez-Çevre" ilişkisi üzerinde durulmuştur. Neticede, 1961 ve 1982 anayasalarında Türk Anayasa Mahkemesinin anayasal denetim yapma kurgusunun kurucu iktidarlar tarafından nasıl ele alındığına değinildikten sonra, Türk Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) siyasi parti kapatma kararları üzerindeki yaklaşım farkları ortaya konulmaya çalışılmış ve Türk Anayasa Mahkemesinin "ideoloji temelli" kararlar verdiği tespitinden hareketle, Türkiye'de politik sahada bir merkez-çevre ilişkisinin hala devam ettiği sonucuna varılmıştır.  Aynı zamanda, Türk Anayasa Mahkemesi tarafından verilen siyasi parti kapatma kararları üzerinden "yargısal aktivizm" kavramı ile, yine Türk Anayasa Mahkemesinin bir jüristokrasiye dönüşüp demokratik temayülleri yok etme boyutuna ulaştığını ifade eden "hâkimler hükümeti" kavramı açıklanmaya çalışılmış ve Türk Anayasa Mahkemesinin demokratik meşruluğunu pekiştirmek için, kararlarında aktivist bir tavır takınmak yerine "kendi kendini sınırlama" yaklaşımını göstermesi gerektiği üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Anayasa Yargısı, Siyasi Kökenler, Demokratik Meşruiyet

Abstract:
In this study, the political origins of the constitutional jurisdiction, which has vital importance in the establishment of the democratic state of law, are scrutinisedand it is emphasized whether it is democratically legitimate or not. Constitutionalism and democratization, which constitute "constitutional democracy", have been focused on the historical developments of the concepts and it has been tried to show how constitutional jurisdiction is formed in these two conceptual dichotomies based on the finding that there is an "oximoron" or contradiction between these two concepts. In the following, the "Turkish constitutional development theses" of similar nature were tried to be explained and the dilemma of these theses tried to be revealed in the 1961 Turkish Constitution by examining the minutes of the "Assembly of Representatives", which is the founding symbol of how the Turkish Constitutional Court was organized and which constituted the 1961 Constitution. Moreover, while the political origins of the Turkish Constitutional Court were revealed, Ran Hirschl's "Hegomonik Preservation" thesis and the "Center-Periphery" relationship revealed by ŞerifMardin were emphasized. Finally, it is clear from the Turkish Constitutional Court that there are differences in approach between the Turkish Constitutional Court and the European Court of Human Rights over the decisions of the Turkish Constitutional Court to close the Turkish political parties, after the Constitutional Court of 1961 and 1982 dealt with how constitutional authority of the Turkish Constitutional Court was handled by constituent powers. Consequently, the Turkish Constitutional Court established that "ideology-based" decisions of motion of a center-periphery relationin political life in Turkey has concluded that continued now. At the same time, the concept of "juristocracy", which expresses the fact that the Turkish Constitutional Court is transforming into a judicial government and destroys democratic tendencies, is tried to be explained with the concept of "judicial activism" through political party closure decisions given by the Turkish Constitutional Court. In order to reinforce the democratic legitimacy of the Turkish Constitutional Court, it should be pointed out that instead of adopting an activist attitude in their decisions, they should show the "judicial restraint" approach.

Keywords: Constitutional Jurisdiction, Political Origins, Democratic Legitimacy