Kozmetik ürün ambalajlarındaki grafik sembollerin farklı hedef kitleler tarafından bilinme düzeyleri
Knowledge levels of graphic symbols on cosmetic packaging by different target audience
Yazar: MUTLUHAN AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİ ONUR BİNGÖL
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ambalajlama = Packaging ; Grafik simgeler = Graphical symbols ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Hedef kitle = Target group ; Kozmetik sektörü = Cosmetic sector ; Kozmetikler = Cosmetics ; Piktogram = Pictogram ; Semboller = Symbols ; Yeşil nokta = Green dot

Özet:
Bu araştırmada, kozmetik ürün ambalajları üzerinde sıkça kullanılan 26 sembolün anlamlarının bilinirlik seviyeleri ve farklı tüketiciler tarafından bilinirlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi ölçmek amaçlanmıştır.

Ölçme aracı olarak anket tekniğinden faydalanılmıştır. Ankete Türkiye'de yaşayan 12 yaş ve üzeri toplam 2156 kişi katılmış, 2085 kişi kozmetik ürün kullandığını belirtmiştir. Anket demografik, sınıflandırıcı ve sembollerin anlamlarına ilişkin bilgi düzeylerinin 20 madde ile ölçüldüğü bölümlerden oluşmaktadır. Her madde 5 puan olarak değerlendirilip, bilgi düzeyleri 0 ile 100 arasında puanlanmıştır. Anket verilerinin analizi aşamasında tek yönlü varyans analizinden, bağımsız örneklemler için t testinden, Kruskal Wallis testinden ve ki kare istatistik tekniklerinden faydalanılmıştır.

Araştırmanın sonucunda, sembollerin anlamlarının bilinme düzeyleriyle ilgili çarpıcı sonuçlar elde edilmiştir. Sembollerin genel anlamda yeterli düzeyde bilinmediği sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak bazı sembollerin anlamlarının yüksek oranda yanlış bilindiği gözlemlenmiştir. Katılımcıların yaşına, cinsiyetine, eğitim durumuna, çalışma durumuna, çalışma statüsüne ve aylık gelirlerine göre sembollerin anlamını bilme düzeyleri farklılaşmaktadır ve bazıları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Sembollerin anlamını bilmede kadınlar erkeklere göre daha başarılı olurken bilgi düzeyi ortalaması en yüksek yaş aralığı 30-40 arasındadır. Etik tüketim bilinci yüksek ve düşük tüketicilerin sembolleri bilme noktasında anlamlı farklar elde edilmiştir. Ürün ambalajının geri dönüşüm açısından uygunluğunu önemseyen ve yeterince önemsemeyen tüketicilerin bilgi düzeyleri arasında bazı anlamsal farklara ulaşılmıştır. Araştırmanın sonunda, anket veri sonuçlarına dayanan öneriler bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ambalaj Tasarımı, Etik Tüketim, Sembollerin Bilinme Düzeyi, Kozmetik, Kozmetik Ürün Ambalajları, Piktogram, Tüketici

Abstract:
In this research, it is aimed to measure the relationship between the awareness levels of the meanings of the 26 symbols commonly used on cosmetic packaging and the levels of awareness by different consumers.

Survey technique was used as a measurement tool. The survey involved 2156 people aged 12 and over living in Turkey, stated that 2085 people use cosmetic products. The questionnaire consists of sections where knowledge levels of demographic, classifier and symbols are measured with 20 items. Each item was evaluated as 5 points and their knowledge level was scored between 0 and 100. One-way analysis of variance, t test for independent samples, Kruskal Wallis test and chi-square statistical techniques were used in the analysis of the survey data.

As a result of the study, striking results were obtained regarding the level of knowing the meaning of the symbols. It was concluded that the symbols were not generally known sufficiently. In addition, it is observed that the meaning of some symbols is highly misunderstood. Knowlegde levels of participants for the meaning of symbols differ according to age, gender, education, working status and monthly income, and there are significant differences detected between some of these groups. While women are more successful in knowing the meaning of the symbols than men, the average age of knowledge level is between 30-40. Between the consumers who have high and low ethical consumer awareness, significant differences were found in the point of knowing the meaning of symbols. Some meaningful differences have been reached between the knowledge levels of consumers who care about the suitability of product packaging in terms of recycling and do not care enough. At the end of the study, there are recommendations based on the survey data results.

Keywords: Packaging Design, Ethical Consumption, Recognition Levels of Symbols, Cosmetics, Cosmetic Product Packaging, Pictogram, Consumer