Neoliberal kent politikaları ekseninde bir endüstri mirasının dönüşümü: Haliç Tersaneleri
Transformation of an industrial heritage on the axis of neoliberal urban policies: Haliç Shipyards
Yazar: ŞULE TEPE
Danışman: DOÇ. DR. MELİH ÇOBAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Kentler 1980'lerden itibaren neoliberal kent politikalarıyla yönetilmeye başlanmış ve neoliberalizmin yeniden üretiminde kritik bir öneme sahip olmuştur. Sermaye merkezli bir anlayışla metalaştırılan kentlerde değişim değeri ön plana çıkmış, hızlı bir dönüşüm süreci yaşanmıştır. Küresel kent, dünya kenti gibi söylemlerin hakim olduğu neoliberal kentleşme sürecinde amaç sermayeyi çekecek marka kentler yaratmak olmuş ve bu dönüşüm sürecinden endüstri mirasları da etkilenmiştir. Özellikle İstanbul'da rant potansiyeli yüksek yerlerde konumlanan endüstri mirasları marka kent yaratma amacına uygun olarak dönüştürülmüş ve korunması gereken bir miras olan bu yapılar yok olmaya mahkum edilmiştir.
Altı asırlık bir tarihi olan ve bu noktada önemli bir endüstri mirası olan Haliç Tersaneleri bütünlüğünün içinde yer alan Camialtı ve Taşkızak Tersaneleri bu sürecin bir ürünü olarak dönüştürülmüştür. Tersane İstanbul (Haliçport) adında bir mega projeyle bir üretim mekânından tüketim mekânına dönüştürülen tersanelerin dönüşüm süreci devam etmektedir. Bu tez çalışmasının amacı Haliç Tersaneleri'nin dönüşümü ve bu dönüşümün etkilerini neoliberal kent politikaları ekseninde tartışmaktır. Bu anlamda tez kapsamında saha araştırması yapılmış, literatür taranmış ve ortaya çıkan veriler yardımıyla tersanelerin dönüşüm süreci irdelenmiştir.

Abstract:
Neoliberal urban policies have been in the forefront of city management since the 1980s. This shift to neoliberal urban policies have been crucial in the reproduction of neoliberalism. The concept of exchange value has been essential in this process of rapid transformation in cities that have been commodified with a capital-centered approach. In the neoliberal urbanization process, where discourses such as global city and world city dominate, the aim was to create brand cities that would attract capital. This process has also affected the industrial heritage. In Istanbul, industrial sites of heritage located in places with high profit potential have been transformed in accordance with the purpose of creating a brand city. These sites of heritage need to be protected, or are doomed to disappear.
Camialtı and Taşkızak Shipyards, which are located within the integrity of the Haliç Shipyards, are important site of industrial heritages with a six-century long history were also transformed as a product of this process. The transformation of these shipyards from a production space into a consumption space through a mega project called Tersane Istanbul (Haliçport), still continues. The aim of this thesis is to discuss the transformation of the Haliç Shipyards and the effects of this transformation in the context of neoliberal urban policies. In this sense, field research was carried out within the scope of the thesis, the literature was reviewed and the transformation process of the shipyards was examined with the help of the resulting data.