Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile kişilik özellikleri ve sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social media addiction and personality characteristics and social appearance in high school students
Yazar: ZEYNEP FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TAŞ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmada, lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile kişilik özellikleri ve 
sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada nicel araştırma
modellerinden korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunun evreni tüm lise 
öğrencilerini kapsamaktadır. Çalışma örneklemi ise 2020-2021 eğitim ve öğretim 
yılı içerisinde İstanbul ili Ümraniye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı özel bir 
lisede okuyan 400 öğrenci (200 kadın ve 200 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada 
"Beş Faktör Kişilik Ölçeği", "Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği" ve "Sosyal Görünüş 
Kaygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Veri seti normal dağılım gösterdiği için ikili grupların 
karşılaştırılmasında t testi, ikiden fazla değişken gruplarının karşılaştırılmasında ise 
tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Farklılığın anlamlı bulunması
durumunda LSD (Çoklu Karşılaştırma) testi uygulanmıştır. Ayrıca veriler yordanma 
noktasında regresyon analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda sosyal medya 
bağımlılığı ile sosyal görünüş kaygısı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu 
sonucu tespit edilmiştir. Kişilik özellikleri ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki 
ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılan analiz sonucunda yumuşakbaşlılık, 
özdenetimlilik, nörotiklik ve deneyimlere açıklık alt boyutları ile sosyal medya 
bağımlısı olma durumları arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişkinin
olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dışa dönüklüğün, öğrencilerin sosyal medya 
bağımlılıklarını anlamlı düzeyde yordadığı b aşka bir ifadeyle sosyal medya 
bağımlılığına ilişkin toplam varyansın %62'sini dışadönüklük açıklamaktadır. 
Öğrencilerin sosyal medya bağımlılıklarını yumuşak başlılık, özdenetimlilik, 
nörotiklik ve deneyimlere açıklık alt boyutları anlamlı şekilde yordamamaktadır. 
Sosyal görünüş kaygısının, öğrencilerin sosyal medya bağımlılığı düzeylerini anlamlı
düzeyde yordadığı görülmektedir. Başka bir ifadeyle sosyal medya bağımlılığına v
ilişkin toplam varyansın %65'ini sosyal görünüş kaygısı açıklamaktadır. 
Araştırmanın bulguları, alanyazın ve araştırmalar ışığında tartışılmış, öneriler 
sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between social media addiction and personality traits 
and social appearance anxiety was examined in high school students. The correlation 
method, one of the quantitative research models, was used in the study. The universe 
of the study group includes all high school students. The study sample consists of 
400 students (200 women and 200 men) studying in a private high school affiliated 
to the Ümraniye District Directorate of National Education in Istanbul in the 2020-
2021 academic year. "Five Factor Personality Scale", "Social Media Addiction 
Scale" and "Social Appearance Anxiety Scale" were used in the study. Since the data 
set has a normal distribution, the t-test was used for the comparison of binary groups, 
and one-way analysis of variance (ANOVA) was used to compare groups of more 
than two variables. If the difference was found to be significant, LSD (Multiple 
Comparison) test was applied. In addition, the data were subjected to regression 
analysis at the point of prediction. As a result of the research, it was determined that 
there is a positive and significant relationship between social media addiction and 
social appearance anxiety. As a result of the analysis carried out to determine the 
relationship between personality traits and social media addiction, it was determined 
that there was a positive low-level significant relationship between the subdimensions of agreeableness, self-control, neuroticism, openness to experiences and 
social media addiction. In addition, extroversion significantly predicts students' 
social media addiction, in other words, extroversion explains 62% of the total 
variance in social media addiction. The sub-dimensions of agreeableness, selfcontrol, neuroticism and openness to experiences do not significantly predict 
students' social media addictions. It is seen that social appearance anxiety 
significantly predicts students' social media addiction levels. In other words, social vii
appearance anxiety explains 65% of the total variance regarding social media 
addiction. The findings of the research were discussed in the light of the literature 
and research, and suggestions were presented.