Alkol ve madde bağımlılarında zihin teorisi kuramı ve yürütücü işlevler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the theory of mind theory of mental and driver functions for alcohol and substance addicts
Yazar: EMİNE ATEŞ AKKOYUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPTEKİN ÇETİN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmayla, alkol veya madde kullanım bozukluğu almış hastaların zihin teorisi kuramının ve yürütücü işlevlerin (frontal işlevler) özellikleri araştırılarak, alkol ve madde kullanım bozukluğu olmayan sağlıklı kişilerden farklı olup olmadığı incelenecektir. Aynı zamanda alkol ve madde kullanım bozukluğu tanısı alan hastalarda zihin teorisi kuramı ile yürütücü (frontal) işlevler arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılacaktır. 
Araştırma, Denizli Devlet Hastanesinde Ağustos 2019- Kasım 2019 tarihleri arasında DSM-V tanı ölçütlerine göre alkol veya madde kullanım bozukluğu tanısı konulan toplam 60 hasta ve alkol madde kullanım bozukluğu olmayan 60 sağlıklı kişi ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan hastalara ve sağlıklı kişilere; Sosyodemografik Veri Formu, frontal işlevleri değerlendirmek için Wisconsin Kart Eşleme Testi ile Stroop Testleri; zihin teorisi kuramı için Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği bireysel görüşme yapılarak uygulanmıştır.
Yapılan analizlerin sonucunda, alkol ve madde kullanım bozukluğu ile sağlıklı bireylerin yürütücü işlevleri ve zihin teorisi işlevleri karşılaştırıldığında; sağlıklı bireylerin zihin teorisi ölçeğinden (DEZTÖ) ve yürütücü işlevlerin bazı alt alanlarındaki puanlarının alkol ve madde kullanım bozukluğu tanısı alan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Alkol ve madde kullanım bozukluğu tanılı hastalarda yürütücü işlevleri ile zihin teorisi işlevleri arasındaki ilişki dereceleri incelendiğinde; zihin teorisi işlevleri (DEZTÖ) ve yürütücü işlevlerden Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü orta düzeyde ilişki olduğu, Stroop testi ile zihin teorisi işlevleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olmadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Alkol ve Madde Kullanım Bozukluğu, Yürütücü işlevler, Zihin Teorisi Kuramı

Abstract:
This study viewed thedifferences in mind theory and executive functions between the patients who diagnosed with alcohol and substance use disorder and people who donot have alcohol and substance use disorders. It also searched if there is a relation ship between mind theory and executive (frontal) functions in alcohol and substance use disorder. 
This research conducted in between August 2019 andNovember 2019 at Denizli Public Hospital with 60 patient who diagnosed with alcohol and substance use disorder according to DSM-V edition and with 60 healthy people who do not have alcohol substance use disorders. The participants were asked for Sociodemographic information. Wisconsin Card Sorting and Stroop tests was applied to measure executive functions. Dokuz Eylül Mind Theory State was applied by individual interview stoevaluate mind theory.
As a result of theanalysis, when comparing the executive functions and mind theory functions of alcohol and substance use disorder and healthy individuals, the average scores of healthy individual sarestatistically significantly more than dependent individuals was found to be high. When examining the executive functions of alcohol and substance use disorder and the degree of relationship between the two variables and themind theory functions; There is a statistically significant positive mid-level relationship between mind theory functions (DEZTÖ) and the Wisconsin Card Sorting Test (WKET) from executive functions. Therewas not a significant relationship between Stroop scores and mind theory scalescores.

Keywords:Alcohol and Substance Use Disorder, Executive functions, Theory of Mind.