Kuzey anadolu fayı orta segmentindeki yer değiştirmelerin ve hızların bağıl ve ppp analiz yöntemleri ile belirlenmesi
Determination of displacements and velocities in the central segment of the north anatolian fault by relative and ppp analysis methods
Yazar: HATİCE NUR TAŞ SÜER
Danışman: PROF. DR. BAHATTİN ERDOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: GPS = Global Positioning System

Özet:
Tektonik hareketler, yer kabuğunun sürekli hareket etmesi sonucu meydana gelir ve günümüzde levha tektoniği kuramı ile açıklanmaktadır. Yer kabuğunda meydana gelen hareketler fay hatlarını oluşturur. Levha hareketleri ile meydana gelen depremler can ve mal kaybı gibi sosyolojik ve ekonomik sonuçlar doğurur. Bu sebeple, ülkemizin doğusundan batısına uzanan Kuzey Anadolu Fayının (KAF) tektonik hareketlerinin incelenmesi, alınacak önlemler açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada KAF'ın orta kesimindeki yer kabuğu hareketlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Bernese v5.2 yazılımı kullanılarak bağıl ve hassas mutlak konum belirleme (Precise Point Positioning, PPP) yöntemleri ile bölgenin tektonik özelliklerini yansıtan ve bölgede mevcut olan TUTGA, TUSAGA-Aktif ve Uluslararası GNSS Servisi (IGS) istasyonlarından oluşan, 37 noktalı bir ağ tasarımı gerçekleştirilmiştir. İstasyonların 2009-2021 yılları arasındaki verileri değerlendirilmiştir. Elde edilen hız ve yer değiştirme sonuçlarına t-testi uygulanmıştır. Analizi gerçekleştirilen tüm noktalar dikkate alındığında bağıl çözüm sonuçlarına göre noktaların, yaklaşık 15.26±1.27 mm/yıl kuzeybatı yönünde, 1.12±4.47 mm/yıl aşağı yönde hareket ettiği görülmüştür. Benzer şekilde PPP çözüm sonuçlarına göre ise noktaların, yaklaşık 20.51±2.38 mm/yıl kuzeydoğu yönünde ve 1.51±4.94 mm/yıl yukarı yönde hareket ettiği görülmüştür. Yapılan çalışma sonucunda bağıl çözüm ile belirlenen değerler, Avrasya plakası (BUCU) sabit alınarak hesaplanan hızlardır ve konu ile ilgili diğer çalışmalarla benzer sonuçlar göstermiştir. PPP çözümü ile elde edilen sonuçlar NUVEL-1A modeli ile uyumludur.

Abstract:
Tectonic movements occur as a result of the continuous movement of the Earth's crust and are explained today by the theory of plate tectonics. Movements in the Earth's crust form faults. Earthquakes caused by plate movements lead to sociological and economic consequences, such as loss of life and property. Therefore, studying the tectonic movements of the North Anatolian Fault (NAF), which extends from the east to the west of our country, is significant for the precautions to be taken. This study aims to determine the movements of the Earth's crust in the central section of the NAF. In this context, an analysis has been conducted using relative and precise point positioning (PPP) methods with the Bernese v5.2 software. A network design consisting of 37 points, which reflects the tectonic characteristics of the region and includes existing TUTGA, TUSAGA-Active, and International GNSS Service (IGS) stations in the area, has been implemented. Data from these stations between 2009-2021 were evaluated. The t-test was applied to the velocity and displacement results obtained. Considering all the stations analyzed, according to the relative solution results, it is obtained that the stations moved approximately 15.26±1.27 mm/year northwest and 1.12±4.47 mm/year downward. Similarly, according to PPP solution results, it is seen that the stations moved approximately 20.51±2.38 mm/year northeast and 1.51±4.94 mm/year upward. The values determined according to this study are the velocities, which are computed by taking Eurasian plate (BUCU) as fixed and are consistent with other related studies. The results obtained with the PPP solution are compatible with the NUVEL-1A model.