İlköğretim fen bilimleri ders kitaplarında bilimsel süreç becerilerinin incelenmesi
Examination of science process skills in elementary science textbooks
Yazar: EYLEM TARHAN
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER DİDİŞ KÖRHASAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilimsel süreç becerilerine ilköğretim fen bilimleri ders kitaplarında nasıl ve ne ölçüde yer verildiği ile bilimsel süreç becerilerinin kazandırılması sürecinde farklılaşmaların olup olmadığını belirlemeyi amaçlamıştır. Araştırma yeni öğretim programı doğrultusunda ilköğretim düzeyleri için yazılmış, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında kullanımı onaylanan ve Eğitim Bilişim Ağı'nda (EBA) öğretmenlerin ve öğrencilerin kullanımına sunulan fen bilimleri ders kitaplarını kapsamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı esas alınarak doküman incelemesi ile yürütülmüş olup, 3. sınıftan 8. sınıfa kadar her düzeyden bir adet olmak üzere toplam 6 ders kitabı incelenmiştir. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: İlkokul ve ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan bilimsel süreç becerileri çoğunlukla temel beceriler olup öğrenciye ne yapacağının söylendiği beceri boyutu özelliği taşımaktadır. Ders kitaplarında kitap başına ve sayfa başına düşen bilimsel süreç becerileri sırasıyla 147 ve 1 olup bilimsel süreç becerileri ders kitaplarında en çok etkinlik bölümünde yer almaktadır. Ders kitaplarında bilimsel süreç becerilerine en çok 4. sınıfta, en az ise 7. sınıfta yer verilmiş olup, en çok fizik disiplini ile "Madde ve Isı" konusunda bilimsel süreç becerisi tespit edilmiştir. Ayrıca ders kitaplarında yer alan bilimsel süreç becerileri dağılımı sınıf düzeyine, disipline ve konulara göre farklılaşmaktadır.

Abstract:
This research aims to investigate how and to what extent the science process skills targeted to be acquired by students are included in elementary science textbooks, and whether there are differences in the process of acquiring science process skills. The research includes science textbooks written for elementary education levels in line with the new curriculum, approved by the Republic of Türkiye Ministry of National Education (MEB) for use in the 2020-2021 academic year, and made available to teachers and students on the Education Information Network (EBA). The research was conducted with a document analysis based on qualitative research approach, and a total of 6 textbooks, one for each level from 3rd to 8th grade, were analysed. The following conclusions were obtained in the research: The science process skills in primary and elementary school science textbooks are mostly basic skills and have the characteristics of a skill dimension in which students are told what to do. The number of science process skills per book and per page in the textbooks are 147 and 1, respectively, and science process skills are mostly found in the activity section of the textbooks. In the textbooks, scientific process skills are mostly included in the 4th grade and least in the 7th grade, and most of the scientific process skills are identified in the physics discipline and the subject of "Matter and Heat." In addition, the distribution of science process skills in the textbooks differs according to grade level, discipline, and subjects.