Çocuk gelişiminde bağlanmanın önemi
The importance of attachment in child development
Yazar: ZEYNEP BURCU KOÇAK
Danışman: PROF. DR. ARİFE KEBİRE NİLGÜN SARP
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akrana bağlanma = Peer attachment ; Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Güvenli bağlanma = Attachment security ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Prenatal bağlanma = Prenatal attachment ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu çalışmada çocuk gelişimi alanında önemli bir yeri olduğu düşünülen bağlanma kavramının kapsamlı bir şekilde incelenmesi amacıyla çeşitli veri tabanları ve kütüphanelerde ilgili alan taraması gerçekleştirilerek ulaşılan bilgiler derlenmiştir.
Bağlanma konusunda yapılan literatür taraması, geçmiş çalışmalarda bağlanma konusunun bütüncül bir şekilde ele alınmadığını düşündürmüştür. Yapılan çalışmalarda bağlanmanın, yalnızca çalışmaya konu edilen yaş grubunda kapsamlı şekilde ele alındığı, diğer gelişim dönemlerine odaklanılmadığı belirlenmiştir. Yine bağlanma ile ilgili oluşturulmuş olan önde gelen kuram ve modellerin, deneysel çalışmaların üzerinde durulmadığı, yalnızca belli gelişim dönemlerini kapsayan kuram ve modellerin açıklandığı tespit edilmiştir. Bağlanmanın oluşumunda etkili olan unsurları ve bağlanmada önemli olan süreçleri ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmüştür. Bağlanmanın sıklıkla anne üzerinden araştırıldığı, babaların bağlanmadaki rollerinin tartışılmadığı belirlenmiştir. Bir bütün olarak ele alınmaması sebebi ile bağlanmanın öneminin tam olarak ortaya koyulamadığı düşünülmektedir.
Bu eksiklikten yola çıkılarak bağlanmayı her yönüyle bir bütün olarak ele alarak önemini ortaya koyabilmeyi amaçlayan bu çalışma; bağlanmanın tüm yaş gruplarını kapsayan kuram ve modelleriyle, bu alanda yapılmış önde gelen deneysel çalışmaların bulgularının tartışılması ile, bağlanmanın yaşamın tüm gelişim dönemlerinde kişi üzerindeki etkileri ile, bağlanmayı olumlu ve olumsuz etkileyen faktörleri, önemli süreçleri ve evreleri ve bağlanmada babanın rolü ile oluşturulmuştur. Bağlanmanın çocuk gelişimi alanındaki öneminin anlaşılabilmesi için bu çalışmanın ikinci bölümünde çocuk gelişimi ile ilgili genel bilgiler sunulmuş, gelişimin temel ilkeleri ve 0-2 yaş dönemi kilometre taşları aylara bölünerek açıklanmış, başlıca gelişim kuramlarının 0-2 yaş dönemini kapsayan evreleri tartışılmıştır. Bu amaçlarla oluşturulmuş çalışmanın üçüncü bölümde, Türkiye'de 2010-2020 yılları arasında çocuk gelişimi bölümünde yapılmış lisansüstü tezler taranarak çeşitli değişkenler açısından incelenmiş, ilgili konuda cevapladıkları sorular ve sonucunda literatürdeki eksik görülen noktalar belirlenmiştir. Dördüncü bölümde bağlanma konusu, literatürde eksik olduğu düşünülen noktalardan yola çıkılarak bir çocuk gelişimci bakış açısıyla, çocuk gelişimi alanı açısından ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Derlenen bilgiler, çalışmanın son bölümünde, ilgili alanda yapılan insan ve hayvan çalışmalarının bulgularıyla birleştirilerek çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Bu çalışma ile uzmanlık alanı çocuk ve ebeveyn olan çocuk gelişimcilerin bağlanmanın önemine dikkatini çekmek, ebeveynlere rehber olabilmek, ilgili alana katkı sağlayabilmek umut edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda bağlanmanın gebelik döneminde anne ve karnındaki bebeği arasında başladığı, babaların da anneler gibi bebeklerine bağlanmak üzere fiziksel ve duygusal olarak hazırlandığı belirlenmiştir. Bağlanmanın tanışma, bağlanma ve bağ kurma evreleriyle birbirleri ile bağlantılı aşamalarla ilerlediği görülmüştür. Bağlanmanın kuşaklararası aktarıldığı, kişinin kendi annesine bağlanma biçiminin, ileride anne olduğunda kendi çocuğuyla olan bağlanma ilişkisini etkilediği ortaya koyulmuştur. Güvenli bağlanmanın bebeklik, çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik döneminde kişinin her alanda olumlu tutumlar sergilemesini sağlarken, güvensiz bağlanma örüntülerinin olumsuz tutum ve davranışların görülmesine yol açtığı belirlenmiştir. Hem bu alanda yapılacak gelecek çalışmalara ışık tutması hem de bağlanma konusunda farkındalık oluşturabilmek adına öneriler sunulmuştur.  
Anahtar Kelimeler: Çocuk Gelişimi, Bağlanma, Bağlanma kuramı, Bağlanma Biçimleri.

Abstract:
In this study, in order to comprehensively examine the concept of attachment, which is thought to have an important place in the field of child development, the findings obtained by conducting relevant field scans in various databases and libraries were compiled.
The literature review on attachment suggests that attachment has not been addressed in a holistic way in past studies. In the studies conducted, it was determined that attachment covers only the age group subject to the study comprehensively and does not focus on other developmental periods. It has also been determined that the leading theories and models related to attachment are not emphasized by experimental studies, but only theories and models covering certain developmental periods are explained. It has been observed that studies involving the factors affecting the formation of attachment and the processes that are important in attachment are limited. It was determined that attachment was frequently investigated over the mother and fathers' role in attachment was not discussed.
This study aims to demonstrate the importance of attachment as a whole based on this deficiency; with the theories and models of all age groups of attachment, by discussing the findings of leading experimental studies in this field, the effects of attachment on the person in all developmental periods of life, the factors affecting attachment positively and negatively, important processes and phases and the role of the father in attachment. In order to examine attachment through the eyes of a child developers, general information about child development is presented in the second part of this study, the basic principles of development and the milestones of 0-2 years are divided into months, and the phases of major development theories covering the age of 0-2 are discussed. For this purpose created this work in the third section made in child development department between 2010-2020 years in Turkey scanned graduate thesis examined the different variables, the spots seen lacking in the literature in question and the results they answer on that subject are determined. In the fourth chapter, the subject of attachment is examined in detail in terms of child development field from a child developmental perspective, starting from the points that are thought to be missing in the literature. The compiled information was combined with the findings of human and animal studies in the relevant section in the last part of the study, and various results were achieved. With this study, it is hoped that child developers, whose specialty is child and parent, will draw attention to the importance of attachment, to guide parents and contribute to the related field.
As a result of the study, it was determined that attachment started with the baby in the mother and womb during the pregnancy period, and fathers were prepared physically and emotionally like mothers to attach with their babies. It has been determined that attachment progresses through phases associated with each other during the acquaintance, attachment and attachment phases. It has been revealed that attachment is transgenerationally, and the way the person connects to his own mother affects the attachment relationship with his own child when he is a mother in the future. It has been determined that safe attachment ensures that the person exhibits positive attitudes in all areas during infancy, childhood, adolescence and adulthood, while insecure attachment patterns lead to negative attitudes and behaviors. Suggestions were presented both to shed light on future studies in this field and to raise awareness about attachment.
Keywords: Child Development, Attachment, Attachment Theory, Attachment Styles.