Mimari tasarım sürecinde yapı bilgi modelleme tabanlı risk yönetimi
BIM – based risk management in architectural design phase
Yazar: FAHRİYE DİLARA DABAKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE ERCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapı üretim sürecinin ilk aşaması olan mimari tasarım evresi, kendi bünyesinde barındırdığı riskler ile hem devamı olan diğer yapı üretim basamaklarına ait süreçleri, hem de kendi sürekliliğini olumsuz etkileyebilmektedir. Söz konusu risklerin gerçekleşmemesi veya gerçekleşme ihtimalinin en aza düşürülmesi için denetim ve kontrol sistemleri gerekmektedir. Geçmişten günümüze kullanılmakta olan geleneksel tasarım ve projelendirme süreçleri, hem yapı üretimi konusunda hem de yapım projelerinde risk yönetimi konusunda yetersiz kalmaktadır. Bilgi tabanlı projelendirme altyapısı olarak tanımlanabilen ve risk yönetiminde kullanılmak için oldukça uygun olan BIM (Building Information Modeling) yani Yapı Bilgi Modelleme platformu, mimari proje üretim sürecinde sağladığı pek çok avantajla git gide yaygınlaşmakta olan teknolojik bir yeniliktir. 
Diğer bir taraftan da; insan işi olan mimarlık, tasarlama ve tasarımı üretme etkinliği; zihin, hayal gücü ve deneyim gibi pek çok beşeri özellik gerektirmektedir. Endüstri 4.0 ile hayatımızın her alanına dahil olan akıllı teknolojik altyapılarla, mimarlık mesleğinin de vazgeçilmez bir parçası halini alan yazılımlar, bir bakıma bu insani yetenekleri üstlenmekte ve tasarımların kendi çizdiği sınırlar içerisinde yapılmasına sebep olmaktadır. Bu bağlamda, yapı üretim aşamalarının ilk basamağı olan mimari tasarım evresi ile sınırlandırılmış olan bu araştırma; BIM kullanımının bu aşamada risk yönetimi üzerine sağladığı avantajlar ve yarattığı zorlukları araştırırken, bu yeniliğin tasarım standardizasyonu adı verilebilecek başka bir risk başlığı yaratıp yaratmadığını da sorgulamıştır. Araştırma sürecinde; yürütülen literatür taramasında içerik analizi yöntemi kullanılmış ve BIM uygulamalarının mimari tasarım sürecindeki risk yönetimine sağladığı avantaj ve yarattığı zorluklar farklı kaynaklar üzerinden irdelenmiştir. Literatür araştırması sonuçları doğrultusunda gerçekleştirilen çoklu vaka analizi aşamasında, temelde avantajlar ve zorluklar olmak üzere iki ana başlığa ayrılan analiz verilerine göre oluşturulan sorularla BIM kullanan iki mimari tasarım firması ile görüşülmüştür. Elde edilen sonuçlar kendi içlerinde çapraz durum karşılaştırması yöntemi ile grafiksel olarak ortaya konmuştur. Aynı zamanda görüşme yapılan kişilerle gerçekleştirilen tartışmalar üzerinden BIM'in bir tasarım standardizasyonu yaratıp yaratmadığı sorgulanmıştır. Yapılan vaka analizi sonuçlarına göre BIM'in sağladığı en önemli avantajlardan olduğu düşünülen disiplinler arası eş zamanlı çalışabilme yeteneği firmalar tarafından kullanılamamaktadır. Görüşülen firmalar tarafından belirtilen en büyük avantaj BIM'in sadece zaman, maliyet ve üretim fazlalıklarının önüne geçebilme yeteneği göz önüne alındığında bile yeşil bir uygulama olmasıdır. BIM uygulamalarının yarattığı en büyük zorluk ise, görüşülen firmalara göre "human testing system" olarak adlandırılan faktördür ki; bu da çalışmanın yan araştırması olan insana dair üretme etkinliklerinin makineleşmesi konusunun altyapısını oluşturmuştur. Bu çalışma, BIM tabanlı risk yönetim sistemlerinin kullanıldığı mimari tasarım süreçlerindeki avantaj ve zorlukları bütüncül bir yaklaşımla değerlendirerek, ilgili süreçlerin daha verimli olarak yürütülmesine katkı sağlamayı amaçlar.

Abstract:
The architectural design phase, which is the first stage of the building production process, can adversely affect both the processes of the other building production stages and its own continuity with the risks it contains. Detailed control systems are required to prevent or minimize the risks. Traditional design processes, which have been used from past to present, are insufficient both in building production and risk management in construction projects. BIM (Building Information Modeling) as an information basis design platform; is quite suitable for risk management in terms of its structure. BIM is a technological innovation which is becoming more and more widespread with its many advantages in architectural project production process.
On the other hand; architecture is an activity of designing and producing design, totally is a human work; requires mind, imagination and experience. As a bringing of Industry 4.0; smart technological structure is an indispensable part in every aspect of live; also in architecture profession with somehow undertakes these human talents and causes the designs to be made within the limits drawn by itself. 
In this context, the scope of the research limited to the architectural design phase, which is the first step of the building production stages; while investigating the advantages and challenges posed by the use of BIM on risk management at this stage, it explored whether this innovation creates another risk title that can be called design standardization. During the research process; content analysis method was used in literature review and the advantages and challenges of BIM applications on risk management in the architectural design process were examined through different sources. In case of multiple case analysis conducted in line with the results of the literature survey, two architectural design firms, which are using BIM, were interviewed based on the analysis data divided into two main topics, mainly advantages and difficulties. The obtained results are presented graphically bu using cross-case comparison method. At the same time, it was questioned whether BIM created a design standardization through discussions with the interviewees. According to the results of the case analysis, interoperability which is considered as the most important advantages provided by BIM, cannot be used by companies. The most significant advantage, mentioned by interviewees is that; BIM is a green practice with its ability to avoid time, costs and surpluses. The biggest challenge of BIM applications is called as "human testing system" factor as stated in interviews; and this determination formed the infrastructure for the mechanism of production activities related to human, which is a side research of the study.  The aim of this study is to evaluate the advantages and challenges of architectural design processes using BIM based risk management systems with a holistic approach and to contribute to more efficient execution of related processes.