Geleneksel Kemah evlerinde tandır kültürü ve pişirme-saklama kapları
Tandoori culture in the tradational Kemah houses and cookers and food storage boxes
Yazar: MUHAMMED EMİN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HALDUN ÖZKAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Erzincan-Kemah = Erzincan-Kemah ; Evler = Houses ; Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Mutfak = Kitchen ; Pişirme = Cooking ; Pişirme yöntemleri = Cooking methods ; Saklama = Retention ; Saklama işlemleri = Storage processes ; Saklama sistemleri = Storage systems ; Tandır = Tandoori

Özet:
İnsanların, varoluşundan itibaren beslenme ihtiyacının olması, ilk çağlardan bu yana yemek içmekle ilgili bir takım zorunluluklara neden olmuştur. En temel ihtiyaçlardan biri olan yeme-içme beraberinde pişirme kabı ihtiyacını da getirmiştir. Günlük kullanım ihtiyaçlarını karşılamak için yapılan seramikler tarihsel süreç içerisinde toplumların kullandığı kap-kaçak türünü anlamamıza yardımcı olan en önemli bulgulardır.  Toplumların kendi yapılarına ait gelenek, görenek, dinsel inanışları ve değer yargılarıyla oluşturduğu mutfak kültürü ve bu kültüre ait eşyalar çalışma konusu içerisine dâhil edilmiştir. 
Anadolu'nun üç kıtanın kesiştiği noktada olması farklı toplumların kültürlerinden etkilenmesi bakımından kaçınılmazdır. Bu kültür etkileşimi mutfak ve yemek kültürüne de yansımış, Anadolu'nun çok zengin bir mutfak kültürüne sahip olmasını sağlamıştır.   Erzincan'a bağlı bir ilçe olan Kemah, Türk hâkimiyetinden önce bile sınır boyunda stratejik bir öneme sahip olmuştur. İlçe, Müslüman Araplar, Bizans, İran ve Türkler arasındaki mücadelelerde her zaman bir uç bölge olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu özelliğiyle Kemah, tarihin hemen her döneminde sancak şehir sıfatıyla ön plana çıkmıştır. 
Yapılan bu çalışmada 2011-2015 yılları arasında Kemah Kalesi Kazısı Çalışmaları sonucu ortaya çıkarılan mimari buluntular ve bu alanlarda ele geçen pişirme ve saklama kapları irdelenmiştir. Bu bağlamda kazı çalışmalarından çıkarılan seramik buluntular kalenin geçirdiği kültürel aşamaları hakkında bilgi vermekte ve tarihe ışık tutmamız açısından oldukça kıymetlidir. Geleneksel Kemah Evlerinin, Kalede çıkarılan konut örnekleri ile plan, malzeme ve teknik açıdan benzer nitelikler göstermesi yapılan kazı çalışmalarının önemini ortaya koymaktadır. Ortaya koyulan çalışmada Kemah'ın coğrafyası, tarihsel süreç içerisindeki yeri, Kemah Kalesi'nde yapılan kazı çalışmaları, Tandır Kültürü ve Geleneksel Kemah Evleri ele alınmış yanı sıra tarih boyunca Mutfak Kültürü ve bu kültüre ait mutfak eşyası olan pişirme ve saklama kapları tanıtılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The nutritional requirement of human beings from the beginning of their existence has led to some necessities related to food and beverage. The basic necessity, food and beverage, came with the need of cooker. Ceramics made for daily use provide the most important finding to understand the pots and pans that societies used throughout the history. The cuisine culture and the goods of this culture that were formed by societies with their traditions, customs, religious beliefs and value judgements were included in this study. 
It is inevitable that societies and cultures in Anatolia influence each other because of Anatolia's location among three continents. The acculturation among societies reflected their cuisine cultures. Kemah depended on Erzincan has had strategic importance on borderline even before Turkish domination. Kemah had always functioned as a borderline during the struggles among Muslim Arabians, Byzantine, Iran, and Turks. With this strategic importance Kemah is known as the city of flag almost in all periods in history. 
In this study, cookers and storage boxes that were found during the years between 2011-2015 in Kemah Castle Excavation Works have been analysed. In this respect, ceramic findings are quite significant in terms of the cultural phases of the Castle. As a result of excavation works, it is clear that Traditional Kemah Houses and house samples that were found throughout the digging process have similar features in terms of structure, technique and material. In this study, the geography of Kemah, its place through the history, excavation Works in Kemah Castle, Tandoori Culture and Traditional Kemah Houses were discussed and cuisine culture and cultural materials, cookers and storage boxes were introduced.