Mesai ve nöbet usulü çalışan sağlık personellerinin yeme bozuklukları eğilimlerinin karşılaştırılması
Comparison of eating disorder tendencies of health personnel working overtime and on duty
Yazar: ELİF DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SEYDİ YIKMIŞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN ASLAN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Tekirdağ Çorlu Devlet Hastanesi bünyesinde mesai ve nöbet usulü çalışmakta olan sağlık personellerinin çalışma düzenleri ile yeme bozuklukları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığının belirlenmesi amacıyla 107 nöbet ve 117 mesai düzeni olmak üzere toplam 224 sağlık çalışanı ile saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak katılımcılar hakkında genel bilgi almak amacı ile sosyo-demografik özellik formu, ortoreksiya nervoza eğilimini saptamak amacı ile ORTO-15, yeme bozuklukları tanı öncesi tarama için REZZY, beden algısı değerlendirmesi amacı ile STUNKARD, erken teşhis amacı ile Eating Disorder Examination Questionnaire (EDEQ) ve uyku kalitesinin değerlendirmesi amacı ile Pıttsburgh uyku kalite indeksi (PUKİ) ölçekleri kullanılmıştır.  
Nöbet usulü çalışma şeklinin öğün rutinleri ve besin destek ürünü tüketiminde anlamlı düzeyde etkili olduğu saptanmıştır. Katılımcıların ORTO-15 Ölçeği toplam puan ortalaması 38,26±4,59, REZZY Ölçeği madde puan ortalaması 1,16±1,23, STUNKARD Ölçeği puan farkı ortalaması 1,31±1,12, EDEQ Ölçeği toplam puan ortalaması 8,06±7,19 ve PUKİ Ölçeği toplam puan ortalaması 13,35±7,74 saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların çalışma sistemi ile ORTO-15, REZZY, STUNKARD ve EDEQ ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenememiştir. Mesai usulü çalışanlarda ORTO-15 ölçeği puanlarına göre ortorektik olarak kabul edilen 67 kişi belirlenirken; nöbet usulü çalışan bireylerde 82 kişinin ortorektik olduğu belirlenmiştir. REZZY toplam puanına göre ise mesai usulü çalışan bireylerde 38 kişinin riskli; nöbet usulü çalışan bireylerde 48 kişinin riskli grupta yer aldığı belirlenmiştir. EDEQ puan ortalamasına göre ise mesai usulü çalışanlardan 71 kişinin riskli; nöbet usulü çalışan bireylerden de 75 kişinin riskli grupta yer aldığı belirlenmiştir. Son olarak uyku kalitesi değerlendirmesinde PUKİ toplam puanına göre mesai usulü çalışan bireylerden 75 kişinin kötü; nöbet usulü çalışan bireylerden ise 113 kişinin kötü uyku kalitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Antropometrik ölçüm sonuçları incelendiğinde nöbet usulü çalışanların bel-kalça oran ortalamasının anlamlı düzeyde (p=0,014) daha düşük olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bu sonuçlara göre özellikle nöbet usulü çalışma ortamları için araştırmacı tarafından çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
To determine the difference between the working patterns and eating disorders of healthcare personnel working on shifts and shifts within Tekirdağ Çorlu State Hospital, field research was conducted with a total of 224 healthcare workers, 107 on shift and 117 on shift. In the study, the data collection tools were socio-demographic characteristics form to get general information about the participants, ORTO-15 to detect the tendency for orthorexia nervosa, REZZY for pre-diagnostic screening of eating disorders, STUNKARD to evaluate body image, and Eating Disorder Examination to determine early diagnosis. Questionnaire (EDEQ) and Pittsburgh sleep quality index (PSQI) scales were used to evaluate sleep quality. 
It has been determined that shift work has a significant impact on meal routines and nutritional supplement consumption. Participants' ORTO-15 Scale total score average is 38.26±4.59, REZZY Scale item score average is 1.16±1.23, STUNKARD Scale score difference average is 1.31±1.12, EDEQ Scale total score average is 8.06. The mean total score of the PSQI Scale was found to be ±7.19 and 13.35±7.74. In addition, no statistically significant relationship could be determined between the participants' working system and the ORTO-15, REZZY, STUNKARD and EDEQ scales. While 67 people who were considered orthorexic were determined according to ORTO-15 scale scores among shift workers; Among individuals working on shift basis, 82 individuals were determined to be orthorexic. According to the REZZY total score, 38 people working overtime are at risk; Among individuals working on shift, 48 people were determined to be in the risk group. According to the EDEQ score average, 71 people working overtime are at risk; It was determined that 75 people working on shift were in the risk group. Finally, according to the PSQI total score, 75 of the individuals working overtime had a bad score; It was determined that 113 people working on shift had poor sleep quality. When the anthropometric measurement results were examined, it was determined that the average waist-hip ratio of shift workers was significantly lower (p=0.014). According to the results obtained as a result of the study, various suggestions were made by the researcher, especially for on-call working environments.