İç Anadolu ve Marmara bölgelerinde marul mildiyösü etmeni Bremia lactucae'nin ırklarının belirlenmesi
Determination of the races of downy mildew of lettuce caused by Bremia lactucae in Central Anatolia and Marmara regions
Yazar: RAZIEH EBRAHIMZADH
Danışman: PROF. DR. FATMA SARA DOLAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Irk = Race

Özet:
Ülkemizde önemli düzeyde marul üretimi yapılan illerdeki marul, kıvırcık ve Iceberg salata grubu bitkilerin ekim alanlarında marul mildiyösü ırklarının belirlenmesi için 2016-2020 yıllarında yürütülen survey çalışmaları sonucunda; Ankara'dan 556 adet, Aksaray'dan 320 adet, Bartın'dan 298 adet, Bilecik'ten 30 adet, Eskişehir'den 22 adet, Mersin'den 15 adet ve Samsun'dan 311 adet örnek olmak üzere toplamda 1552 adet hastalıklı bitki örneği toplanmıştır. Bu bitkilerden yapılan izolasyon işlemleri sonucunda toplamda 64 adet izolat elde edilmiştir. Çalışmada inokulasyon için doğrudan temas, nemli hücre, yüzdürme, parafinli lam, su agarı, MS'li su agarı ve püskürtme yöntemleri kullanılmıştır. En uygun yöntem ve zaman olarak bitkinin kotiledon aşamasında püskürtme yöntemi ile 16 ayırıcı test çeşidinin inokulasyonu yapılmıştır. Bu çalışmada marul mildiyösü etmeni Bremia lactucae ırklarının belirlenmesi için, Avrupa'da kullanılan standart ırk belirleme yöntemleri izlenmiş, bu amaçla IBEB'in EU-C ayrım seti kullanılmış ve 64 izolatın değerlendirme sonuçlarından elde edilen 6'lı kod'lar 63-62-01, 44-00-01, 36-28-00, 36-20-00, 13-03-04, 16-42-00, 12-00-00, 20-16-00, 21-08-00, 37-06-00, 16-17-00, 20-04-00, 40-24-00, 29-02-00, 31-63-04 olarak bulunmuş, 64 izolat 15 grup içinde toplanmıştır. Bu çalışmada bulunan 6'lı kod'ların (sextet code) hiçbirinin IBEB tarafından yayınlanan liste ile uyumlu olmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, B. latucae türü içerisindeki genetik varyasyonun çok yüksek olduğunu, 15 patotipinin veya lokal ırkının Türkiye'de var olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In order to determine the races of lettuce downy mildew in the provinces growing different types of lettuce at high rates in Turkey, totally 1552 disease samples; being 556 from Ankara, 320 from Aksaray, 298 from Bartın, 30 from Bilecik, 22 from Eskişehir, 15 from Mersin and 311 from Samsun were collected by the surveys carried out in those respective provinces in the years 2016-2020. From these samples 64 isolates were obtained. Various inoculation techniques including direct contact, humid chamber, floating, slide with paraffin, water agar, water agar with MS and spraying were tested and spraying sporangia directly on the cotyledonary leaves of 16 differential varieties were found as the most suitable method. In order to determine the races of Bremia lactucae the causal agent of lettuce downy mildew, the methods used for the standart race  determination in Europe was followed, EU-C differential set of IBEB was used and the following sexted codes were obtained by use of 64 isolates; 63-62-01, 44-00-01, 36-28-00, 36-20-00, 13-03-04, 16-42-00, 12-00-00, 20-16-00, 21-08-00, 37-06-00, 16-17-00, 20-04-00, 40-24-00, 29-02-00, 31-63-04, the isolates were placed in 15 groups. Neither of them matched to the races described by IBEB and the findings showed that the genetic variation in the species of B. lactucae is very high and there are 15 pathotypes or local races in Turkey.