Kemoterapi alan hastalarda tat alma değişikliği ve malnütrisyon riski
Taste alteration and malnutrition risks in chemotherapy patients
Yazar: DİDEM ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN ÖZPANCAR
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tat = Taste ; Tat bozuklukları = Taste disorders ; Tat duyusu = Taste perception ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Bu
çalışmayla; kemoterapi alan hastalarda tat alma değişikliği ve malnütrisyon riskinin
incelenmesi amaçlandı. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve
Araştırma Merkezi İç Hastalıkları Kliniği ve Günübirlik Kemoterapi Ünitesi'ne
Aralık 2016-Temmuz 2017 tarihleri arasında başvuran ve kemoterapi alan hastalar
arasından, çalışmaya katılmaya gönüllü olanlar çalışmanın örneklemini (n=200)
oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Kemoterapi Alan Hasta Tanıtımı Formu",
"Kemoterapiye Bağlı Tat Alma Değişikliği Ölçeği (K-TADÖ)" ve "Malnütrisyon
Evrensel Tarama Aracı (MUST)" kullanıldı. Formlar yüz yüze görüşme tekniği ile
araştırmacı tarafından dolduruldu. Verilerin değerlendirilmesinde KolmogorovSmirnov dağılım testi, Pearson Ki-Kare testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis
testi ve Spearman korelasyon analizi kullanıldı. Çalışmaya katılan hastaların
%59'unun erkek, yaş ortalamasının 58,22±12,63 olduğu saptandı. En sık karşılaşılan
kanserler arasında ilk sırada akciğer (%23) kanserinin olduğu bulundu. Çalışmaya
katılan hastalarda kullanılan kemoterapi protokollerinin %17'sinin
sisplatin/karboplatin, %15'inin eloxatin, 5 Fu, folinik asid ve %12'sinin
paklitaksel/doxetakselden oluştuğu saptandı. Hastaların K-TADÖ alt boyutlarına
göre karşılaştırıldığında; yaş, cinsiyet, tanı grupları, kemoterapi protokolleri, kilo
kaybı ve ağız kuruluğunda anlamlı fark bulundu (p<0,05). K-TADÖ alt
boyutlarından "Fantoguzi ve paraguzi" ve "Genal tat alma değişiklikleri" alt
boyutları ile MUST arasında anlamlı fark olduğu görüldü. Tat alma değişikliği
yaşayan hastaların malnütrisyon riskinin yüksek olduğu sonucuna varıldı. Araştırma
sonuçları doğrultusunda, tat alma değişikliği ve malnütrisyon riskinin yönetiminde;
tat değişikliğine gerekli önemin verilmesi, bu konu üzerine daha geniş çalışmaların
yapılması ve diyet danışmanlığı planlanması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Kanser, kemoterapi, malnütrisyon, tat alma değişikliği

Abstract:
The
purpose of this study was to examine the taste change and the risk of malnutrition on
patients undergoing chemotherapy. To participate in this study, the volunteer ones
among the patients who applied and received chemotherapy between December 2016
– July 2017 at Tekirdag Namik Kemal University Health and Research Centre
Internal Medicine Clinic and Daily Chemotherapy Unit formed the sampling (n=200)
of the study. "Patient Recieving Chemotherapy Introducing Form", "Chemotherapyrelated Taste Change Scale (CİTAS)" and "Malnutrition Universal Screening Tool
(MUST)" were used while collecting data. The forms were filled by the researcher
who used face-to-face interview technique. Kolmogorov-Smirnov distribution test,
Pearson's Chi-squared test, Mann Whitney's U test, Kruskal Wallis test and
Spearman's correllation analysis were used while evaluating data. It was determined
that 59% of the patients who participated in the study were males and the average
age was 58.22±12.63. It was found out that lung cancer (23%) is in the first place
among the most common cancer types. It is found out that the chemotherapy
protocols used on the patients who participated in the study are consist of
cisplatin/carboplatin (17%), eloxatin (15%), 5 Fu folinic acid and
paclitaxel/doxetaxel (12%). While comparing the patients according to their CİTAS
lower dimensions, a reasonable difference was found out at age, gender, diagnostic
groups, chemotherapy protocols, weight loss and dry mouth (p<0.05). It was
determined that there is a reasonable difference between "Phantogeusia and
Parageusia", "General taste alterations" from lower dimensions of CİTAS and
MUST. It was concluded that the patients having taste change have high risk of
malnutrition. According to the results, taking taste change and risk of malnutrition
into account; to give necessary importance to taste change, to do more extensive
researches on this topic and diet counceling planning may be recommended.
Keywords : Cancer, chemotherapy, malnutrition, taste alteration