Basınç yaralarının önlenmesinde pozisyon değiştirme sıklığının doku oksijenlenmesi üzerine etkisi
The effect of repositioning frequency on tissue oxygenation in preventing of pressure ulcers
Yazar: BURCU CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ GÜNEŞ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç = Pressure ; Doku tedavisi = Tissue therapy ; Dokular = Tissues ; Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ülser = Ulcer

Özet:
Bu araştırma, pozisyon değiştirme sıklığının doku oksijen saturasyonu üzerindeki etkisini incelemek amacıyla planlanmıştır. Yarı deneysel olarak planlanan bu araştırmanın evrenini; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon ile Beyin ve Sinir Cerrahi yoğun bakım birimlerinde 25.10.2014 –25.03.2015 tarihleri arasında yatan hastalar oluşturmuştur. Herhangi bir örnekleme yöntemine gidilmeyip araştırma kriterlerine uyan ve onam veren tüm hastalar çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Çalışmaya 18 yaş üzerinde, Beden Kitle İndeksi 30'un altında, hareketsiz, kan oksijen saturasyonu %90 ve üzerinde, kan basıncı 90/60 mmHg'nın üzerinde, deri tolerans testi sonucunda sakral bölgede herhangi bir kapiller hasar oluşmayan, sakral bölgede ödemi olmayan, pozisyon verilmesinde sakınca olmayan ve steroid, vazopresör ve sitotoksik ilaç almayan toplam 46 hasta alınmıştır. Hastaların sakral bölge doku oksijen saturasyonu InSpectra Doku Oksijen Monitörü ile değerlendirilmiştir. Ölçümler sakral bölge 30 dakika dinlendirildikten sonra başlangıç ölçümü ile başlayıp hastaya 30° supine pozisyonu verilmiştir. Sonrasında birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü saatlerde sakral bölgeden doku oksijen saturasyonları ölçülmüştür. Çalışmanın yapılabilmesi için Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan, Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Beyin ve Sinir Cerrahisi Yoğun Bakım Kliniklerinden ve araştırmaya katılmayı kabul eden hastalardan yazılı onam alınmıştır. Hastaların yaş ortalaması 55.10±21.66 yıl (minimum=18, maksimum=88) olup, 22'si kadın, 24'ü ise erkektir. Hastaların %45.7'si havalı yatak, %54.3'ü viskoelastik yatak üzerinde yatmaktaydı. Hastaların doku oksijen saturasyonu ortalaması başlangıçta %73.4 iken, başlangıçtan bir saat sonra %74.9, ikinci saatte %72.3, üçüncü saatte %71.8 ve dördüncü saatte de %71.8 olarak saptanmıştır. Yapılan analizde de doku oksijen saturasyonu ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Bu çalışma sonucunda, havalı ya da viskooelastik yatak üzerinde yatan hastalara dört saatte bir pozisyon değişimi önerilebilir ancak daha güçlü ve daha genellenebilir sonuçlara ulaşmak için daha büyük örneklemde çalışılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was planned to examine the effect of repositioning frequency on tissue oxygen saturation. The population of the study planned as semi-experimental consisted of the hospitalized patients to the intensive care units of Anesthesia and Reanimation and Neurosurgery clinics between the dates of 25.10.2014–25.03.2015. There was no sample selection method used in the study, the sample of the study comprised all the patients who meet research criteria and gave consent. A total of 46 patients over the age of 18, who had a body mass index <30, immobile, whose blood oxygen saturation was 90% and over, blood pressure was over 90/60 mmHg, any capillary damage was not present on sacral area after skin tolerance test, without edema on sacral area, position can be changed, not taking steroids, vasopressors and cytotoxic drug were included in the study. Tissue oxygen saturation on sacral area was measured by using Inspectra Tissue Oxygen Monitor. The baseline measurement was made on sacral area after being rested for 30 minutes and the patient was placed in 30° supine position. After that, tissue oxygen saturations were measured on the sacral area within the first, second, third and fourth hours.  In order to conduct the study, written consent was taken from Clinical Research Ethical Committee in Ege University Faculty of Medicine, Anesthesia and Reanimation and Neurosurgery clinics and the patients who approved the study. The mean age of the patients was 55.10±21.66 years, 22 were women, 24 were men. Of the patients, 45.7% were lying on air bed, 54.3% were on viscoelastic bed. The mean tissue oxygen saturation of patients was determined as %73.4 initially, %74.9 in one hour later, %71.8 three hours later and again %71.8 four hours later. There was no statistical difference between sacral tissue oxygen saturations measured in the baseline, first, second, third and fourth hours. At the end of the study, it can be recommended that the positions of the patients who are lying on air bed or viscoelastic bed can be changed every four hours. However, the study needs further investigation on larger sample to generalize results.