Kazova–Tokat koşullarında farklı ekim zamanlarında kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) bitkisinde bazı verim ve verim unsurlarının belirlenmesi
The determination of yield and yield factors in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) plant in different sowing times under the conditons of Kazova-Tokat region
Yazar: MEHMET ALPER
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN KOÇ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma dört farklı ekim zamanında (15 ve 30 Mart; 14 ve 29 Nisan) beş kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) çeşidinin (Kankolla, Junin White, Taracco, Juli White, INIA 415 Pasankalla) hasattaki bitki sayısı (adet / m2), bitkideki dal sayısı (adet bitki-1), bitki boyu (cm), ana salkım uzunluğu (cm), salkım çapı (cm), bin tane ağırlığı (g), hektolitre ağırlığı (kg), tane verimi (kg da-1), biyolojik verim (kg da-1) ve hasat indeksinin (%) belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2016 yılında Kazova – Tokat'ta, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği deneme sahasında tesadüf blokları bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırma sonucunda yalnızca ana salkım uzunluğu bakımından çeşit x ekim zamanı interaksiyonu önemsiz çıkmış; diğer tüm verim unsurlarında interaksiyon önemli bulunmuştur. Bitki boyu, bitkideki dal sayısı, salkım çapı ve ana salkım uzunluklarına ait en yüksek değerler 30 Mart tarihli ekimlerden; hasattaki bitki sayısı ve biyolojik verim bakımından en yüksek değerler 15 Mart tarihli ekimden alınmıştır. En uzun bitki boyu 163.10 cm (Kankolla); bitkideki dal sayısı 26.50 adet bitki-1 (Kankolla); salkım çapı 33.00 cm (Taracco); ana salkım uzunluğu 90.86 cm (Kankolla); hasattaki bitki sayısı 97.17 adet bitki / m2 (INIA 415 Pasankalla); biyolojik verim 933.33 kg da-1 (INIA 415 Pasankalla) elde edilmiştir. Hasattaki bitki sayısı ile bitkideki dal sayısı ve ana salkım uzunluğu arasında; biyolojik verim ile salkım çapı arasındaki ilişki önemsiz; diğer tüm karakterler arasında pozitif ilişki görülmüştür. Tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlıkları, vejetasyon yılında meydana gelen iklim olaylarının çiçeklenme döneminde bitkide oluşturduğu stres nedeniyle döllenme engellenmiş ve bitki tohum tutmamıştır. Bu nedenle tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı ile hektolitre ağırlığı tespit edilememiştir. Ekimin Mart ayının ikinci yarısında yapılmasının uygun olacağı tespit edilmiş, Kankolla ve Taracco çeşitlerine ait verim unsurları öne çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the plant number in the harvest (grain/m2), twig number in cluster (grain/plant), plant height (cm), main cluster height (cm), cluster diameter (cm), thousand kernel weight (g), weight of hectoliter (kg), grain yield (kg/da), biological yield (kg/da) and harvest index (%) of five quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) cultivars (Kankolla, Junin White, Taracco, Juli White, INIA 415 Pasankalla) in four different sowing times (15, 30 March and 14, 29 April). The experiments was conducted in 2016 at Gaziosmanpaşa University Faculty of Agriculture Research and Application Farm and Experiment Field in Kazova – Tokat location with randomized complete block design in split plots with three replications. As a result of the research, only in terms of cultivar x sowing time interaction was found insignificant, the other dual interactions in all yield factors were found significant. The highest values in terms of plant height, the twig number in cluster and main cluster height was obtained in 30 March sowings, and the highest values in terms of the plant number in harvest and biological yield was obtained in 15 March sowings. The highest plant height 163.10 cm (Kankolla), the cluster number in plant 26.50 grain plant (Kankolla), cluster diameter 33 cm (Taracco); main cluster height is 90.86 cm (Kankolla); the number of plant in harvest is 97.17 grain/plant (INIA 415 Pasankalla) and the biological yield is detected as 933.33 kg/da (INIA 415 Pasankalla). Between the plant number in harvest and the twig number in cluster plus main cluster height, the relation between biological yield and cluster diameter was insignificant, and all the other characters was detected positive. The seed set of the plant was not detected and the fertilization was prevented due to the heat stress that constituted by grain yield, harvest index, thousand kernel weight, weights of hectoliter and climate events in blossom period in plant. For this reason, the grain yield, harvest index, thousand kernel weight and weight of hectoliter could not be detected. The sowing time in second half period of March would be suitable. The yield factors that belong to Kankolla and Taracco cultivars came forward.