Bölgesel farklılıkların giderilmesinde bölgesel kalkınma ajanslarının rolü
The role of regional development agencies in the elimination of differences among regions
Yazar: HALİL İBRAHİM AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM DOĞAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bölgesel farklılıklar = Regional differences ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bölgesel ekonomiyi canlandırmak için kurulan bölgesel kalkınma ajansları, bulundukları bölgelerdeki potansiyeli, iç dinamikleri ortaya çıkararak ulusal ve uluslararası arenada gerek ekonomik, gerek sosyal, gerekse kültürel bir değer haline dönüşmeyi hedeflemektedirler. Bölgeye çekilecek yatırımlar sayesinde az gelişmiş bölgelerin en büyük sorunu olan işsizliğin minimize edilmesine katkı yapacaklardır. Kalkınma ajansları bölgesel ekonomiyi canlandırırken, buna paralel olarak ülke ekonomisine, büyümesine ve kalkınmasına da katkıda bulunacaklardır.Türkiye'de konu ile ilgili çalışmaların çok fazla bir geçmişi yoktur. 1999 Helsinki Zirvesinde AB ülkelerindeki kalkınma ajansları örnekleri, Türkiye'ye Katılım Ortaklığı Belgesinde orta vadede yapılması gereken hedefler arasında sunulmuştur. 2000 yılı Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı çerçevesinde kalkınma ajansları tanımlanmış ve 2006 yılında pilot uygulamalar olarak İzmir'de ve Çukurova'da (Adana- Mersin) olmak üzere iki kalkınma ajansı kurulmuştur. Söz konusu ajansların görevleri, bulundukları bölgeye dış yatırımcıları çekebilmek, danışmanlık hizmeti sunmak, özellikle bölgesel gelişme farklarının ortadan kalkmasına katkı sağlamak ve bölge halkının kalkınmaya katılımını sağlamak olarak özetlenebilir. Bütçeleri, Genel Bütçe ve Özel Fonlardan finanse edilen kalkınma ajansları aynı zamanda AB ve Dünya Bankası hibelerinden ve Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu'ndan yararlanabilmektedirler.Bu çalışmanın amacı, bölgesel gelişmişlik farklılıklarının giderilmesinde bölgesel kalkınma ajanslarının oynayabileceği rolleri aydınlatmaktır. Bölgesel kalkınma ajanslarına duyulan ihtiyaç, çeşitli ülkelerde kurulmuş bulunan kalkınma ajanslarının genel özellikleri, Avrupa Birliği'nin bölgesel politikaları ve bu alanda kalkınma ajanslarına düşen görevler, Türkiye'nin bölgesel kalkınma çabaları, Türkiye'de yeni kurulmuş olan kalkınma ajanslarının idarî yapısının ve isleyişlerinin tasvir edilmesi, kuruluş ve isleyiş sorunlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Kalkınma ajanslarının Türkiye'de yeni oluşu, uygulama sonuçlarının olmayışı, bilimsel tartışmaların da devam etmesi sebebiyle konunun incelenmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
Regional development agencies established to stimulate regional economy aim to expand into both economic, social and cultural value in national and international area through revealing the potential and inner dynamics in the regions they operate in. They strive to minimize unemployment issue that is the biggest problem of less developed regions, thanks to the investment they attract into those regions. Development agencies will stimulate regional economy while contributing to the development of our country in parallel.There is no much history of the studies related to the subject in Turkey. Examples of development agencies in EU countries were presented to Turkey in 1999 Helsinki Summit as being among the targets ranking among the accession partnership document needed to be accomplished in medium term. Development agencies were defined within the frame of Eight Five-Year Development Plan in 2000 and two development agencies were founded as pilot scheme in İzmir and Çukurova (Adana-Mersin) in 2006. Functions of the aforementioned foundations can be summarized as; attracting foreign investors, providing consulting services, particularly contributing to elimination of regional development disparities and ensuring participation of local people in the region to the development process. Development agencies whose budgets financed through General Budget and Special Funds can also benefit from grants of EU and World Bank and Europe Regional Development Fund.Purpose of this study is to enlighten the roles that development agencies can play in elimination of development disparities among regions. It is aimed to deal with the need for regional development agencies, general characteristics of development agencies founded in various countries, regional policies of European Union and the part of development agencies about this issue, regional development efforts of Turkey, depiction of administrative structure and functioning of development agencies newly founded in Turkey, and finally foundation and operation problems of these structures. Because of development agencies? being new in Turkey, lack of implementation results and the existence of ongoing scientific discussions, it is important to examine this subject.