Erken Tunç Çağı'nda Doğu Karadeniz bölgesinin kültürel gelişimi
The cultural development of Eastern Black Sea region during the Early Bronze Age
Yazar: CEVDET BORA ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. SALİH KAYMAKÇI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Kültür = Culture ; Sosyal gelişme = Social development ; Sosyokültürel inceleme = Socio-cultural investigation ; Tarihi coğrafya = Historical geography

Özet:
Ülkemizin Eskiçağ Tarihi ve Arkeolojisi açısından az çalışılan coğrafyalarından biri olan Doğu Karadeniz Bölgesi, engebeli yapısı ve özellikle kıyı şeridinde bulunan şehirlerin (Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin) sık bir bitki örtüsüyle kaplı olması nedeniyle kültür varlıklarının tespitini zorlaştırmaktadır. Bölgenin tarihine baktığımızda Doğu Karadeniz bölümüne yazının çok geç çağlarda geldiğini görmekteyiz. Bölgenin yazılı tarihi açısından, çalıştığımız dönem olan Erken Tunç Çağına (MÖ 3000-2000) tarihlenen yazılı bir eser tespit edilememiştir. Bu nedenle araştırmamızda arkeolojik buluntular önemli yer tutmaktadır. Çalışmamıza Giresun Sistematik Yüzey Araştırmalarında tespit edilen Kültür varlıkları özelinde başlanılmış olup, Doğu Karadeniz Bölgesinde ve sınır alanlarında düzenlenen arkeolojik araştırmalarda, tespit edilmiş olan Erken Tunç Çağı yerleşimleri ve keramik kültürleri çalışmamızın genelini oluşturmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde Doğu Karadeniz Bölgesinin coğrafi özellikleri jeolojik, fiziki ve tarihi yönden incelenmektedir. İkinci bölümümüzde ise tarihi ve coğrafi bilgiler ışığında bölgenin Tunç çağlarına kadar geçirdiği sosyokültürel süreç ele alınmıştır. Üçüncü bölümümüzde çalışmamızın ana konusu olan, Doğu Karadeniz Bölgesi Erken Tunç Çağı kültürlerinin tespit edildikleri yerleşim alanları ve bu alanlarda elde edilen arkeolojik bulguların (çanak çömlek, kaya resimleri, dikilitaş) illere göre listelenmesi ve bölgede tespit edilen Karaz, ETÇ I, ETÇ II ve ETÇ III keramik kültürlerinin tipolojik açıdan değerlendirilmesine yer verilmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde yer alan 208 yerleşim alanı harita üzerinde konumlandırılmış ve bölgede tespit edilen arkeolojik buluntular tablolar üzerinde listelen dirilmiştir.

Abstract:
Due to its rugged structure and natural surroundings, The Coast of Eastern Black Sea Region (Ordu, Giresun, Trabzon, Rize and Artvin) is one of the less studied geographies of Türkiye in the field of Ancient History and Archaeology, and it is difficult to detect the cultural assets in the region. Based on the historical data of the region, it is possible to say that the inscriptions and the ancient writings majorly came to the Eastern Black Sea region very late. In the period that we studied, the Early Bronze Age (3000-2000 BC), we could not identify any written works which is related with the written history of the region. Therefore, the archaeological findings have a significant place in our research. Our study was started with the cultural properties identified in the Giresun Systematic Surveys, EBA settlements and pottery cultures identified in the archaeological researches carried out in the Eastern Black Sea Region. The border areas constitute the general of our study. In the first part of our study, the geographical features of the Eastern Black Sea Region are examined in terms of geological, physical and historical aspects. In the second chapter, the socio-cultural period of the region until the Bronze Age is analysed in parallel with the historical and geographical approaches. In our third part, the main subject of our study, the settlement areas where the Early Bronze Age cultures of the Eastern Black Sea Region were detected and the archaeological findings (pottery, rock paintings, obelisks) obtained in these areas that are listed in the provinces and Karaz, EBA I, EBA II and EBA III found in the region in accordance with the typological evaluation approach of ceramic cultures. In the third part of our study, 208 settlement areas were located on the map and the archaeological findings were classified on the tables.