Gündelik müdahaleci eylemlerin kurduğu geçici, değişken kamusal mekanlar: Semt pazarları
Temporary, variable public spaces which are established by everyday intrusive actions: District markets
Yazar: ELİF SİDAR ÖKDEMİR
Danışman: PROF. DR. MURAT CEMAL YALÇINTAN ; DR. AYŞEGÜL CANKAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Semt pazarları = Periodic markets

Özet:
Kamusal mekanın idealize edilmiş, kentte bireylerin karşılaşma, paylaşma ve dönüşme zemini olduğu tanımlamalarına karşılık, kamusal mekanda var olan çeşitli aktörlerin egemenlik ilişkilerinin gündelik hayatla karşılaşmasıyla kendiliğinden oluşan kamusal mekan örtüntülerini çözümlemeye odaklanan tez kapsamında bu ilişkileri çözümleyebilmek için semt pazarları seçilmiştir. Farklı aktörlerin kamusal mekanda farklı zamansallıklarda, farklı egemenlik ilişkileri kurarak var olması sonucu gündelik hayatın içinde sürekli olarak yeniden üretilen kamusal mekan biçimlenmeleri, katmanlar halinde incelenmiştir. Kentlinin kamusal mekanı örgütleyen hakim aktörlerin kurduğu stratejilere karşı olarak gündeliğin içinden örgütlediği müdahaleci eylemleri araştırmak için önerilen semt pazarlarının; hem kendisi bir müdahaleci eylem olarak incelenmiş, hem de kendi içerisinde yarattığı yeni ilişkiler bağlamında kentliyi müdahaleci aktörlere dönüştüren bir mekanizma olarak görülmüştür. Kentlinin kendine geçici özgürlük alanları yaratmak için gerçekleştirdiği bu müdahaleci eylem biçimleri gündelik mekansal pratikler olarak fiziksel yansımaları ve kurulan altenatif durumun dönüştürdüğü yeni toplumsal ilişkiler bağlamında katmanlı olarak incelenmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul'da kurulan semt pazarları içerisinden Fatih Çarşamba Pazarı, Bolluca Semt Pazarı, Yeşilköy Sosyete Pazarı ve Dolapdere Bit Pazarı seçilmiştir. Seçilen bu pazarların her biri de var olan aktörler, kamusal mekanın tanımlanan kullanım biçimleri ve sınırları, bunlara bağlı olarak aktörlerin egemenlik ilişkileri değişmektedir. Karmaşık ve birbirine bağlı tüm bu ilişkiler bütününe karşı olarak kentlinin örgütlediği müdahaleci eylemler de çeşitlidir. Çalışma kapsamında ilişkiler ve onlara karşı gelişen reaksiyonel eylemler gündelik direnişin bir parçası olarak görülerek zaman, mekan ve aktörler üzerinden çeşitlenen geçici kamusal mekan örgütlenmeleri çözümlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, gündeliğin içinden geçici olarak zamana ve mekana bağlı üretilen bilgiyi yakalayamaya odaklanan bir yöntem kurgusu ile, kısa görüşmeler, fotoğraflar ve çizim üzerinden ilerletilmiş, çizim gündeliğin ürettiği bilgiyi anlama, kaydetme ve filtreleme aracı olarak kullanılmıştır.

Abstract:
Despite the idealized definitions of public space as, the zone of encounter, sharing, and transformation of individuals, district markets have been analysed in the scope of this thesis, which focuses on sorting out those spontaneous public space patterns formed within the encounter of sovereignty relations of various actors existing in the public space and the everyday life. The formations of public spaces, which are constantly reproduced in everyday life, have been investigated in layers, in which different actors exist by establishing different sovereignty relations in different periods of public space. The district market is proposed to investigate the of urban citizens' interventionist actions from/within the everyday life against the strategies of the dominant actors organizing the public space. It does so by analysing both the interventionist actions themselves and the mechanisms that transform the urban citizens into interventionist actors in the context of the new relationships s/he has created. These intervening forms that the urban citizens have established in order to create temporary spaces of action, have been examined within a multi-layered approach in the context of new social relations transformed by physical reflections as alternatives to everyday spatial practices. Fatih Wednesday district market, Bolluca district market, Yeşilköy high society market and Dolapdere flea market were selected among the district markets of Istanbul within the scope of this study. The actors in each of these selected district markets, the modes of use and boundaries in which the public space is defined, and the sovereignty relationships of actors vary accordingly. All these complex and interdependent relations are also diverse in their interventionist actions organized by the urban individual. Within the scope of the study, those relations and the reactionary actions against them were accepted as part of daily resistance. The thesis attempts to sort out the temporary public space organizations that are diversified through time, space and actors. The research was executed as a means of understanding, recording and filtering the required information, and was advanced through short interviews, photographs and drawings. The methodology focuses on catching the temporarily produced information connected to time and space through the day.