Aristotelesçi klasik mantıktan Fregeci modern mantığa geçişte cevher fikrinin dönüşümü
The transformation of the idea of substance from Aristotelian classical logic to Fregean modern logic
Yazar: HASAN REMZİ EKER
Danışman: DOÇ. DR. ESAT BURAK ŞAMAN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Klasik mantık = Classical logic ; Modern mantık = Modern logic

Özet:
Aristotelesçi klasik mantık cevher düşüncesini temele alarak mantıksal nesnenin somut bireysel varlığın bilgisine dayalı olduğunu iddia etmektedir. Bu sebeple, adların adlandırdığı nesnelerin varlığın kendisine yönelik bir ilişkisi söz konusudur. Kant'ın transandantal düşüncesiyle birlikte Aristotelesçi cevher düşüncesinin yerini bilgimizle uyumlu nesne anlayışının aldığı görülmektedir. Böylece Kant'ın mantıksal nesne anlayışında herhangi bir şekilde varlığın kendisinin bilgisini öncelemek söz konusu değildir. Fregeci modern mantıkla beraber bu tartışma dilin mantıksal formuna dayalı olarak mantıksal nesneden bahsedilmesine dönüşmüştür. Bu çalışmada Aristotelesçi klasik mantıkta karşımıza çıkan cevher düşüncesinin mantıksal nesneler bakımından varlıkla kurduğu ilişkinin Fregeci modern mantığa geçildiğinde nasıl bir dönüşüme uğradığı sorusuna cevap aranmıştır. Fregeci mantığa geçildiğinde Kavram Yazısı (Begriffsschrift) ve Aritmetiğin Temelleri'ne göre dilin analitik işlemlerle açıklanması söz konusudur. Frege'ye göre dilin mantığı aritmetiğin mantığa indirgenmesini sağlayacak şekilde analitik a priori bir yapıdadır. Sonuç olarak, Fregeci modern mantıkta dilin fonksiyon ve argüman temelli yapısına göre önermenin elde ettiği doğruluk değerinin bir mantıksal nesne olarak açıklanması mümkündür. Böylece mantıksal nesne Aristotelesçi cevher düşüncesine bağlı olmaksızın önermenin mantıksal formuna göre değerlendirilebilir. Bu sonucun dil felsefesinde dilin kullanımına dayalı olarak bir realizm tartışmasının yürütülmesine yol açtığı düşünülmektedir.

Abstract:
Aristotelian classical logic, based on the idea of substance, claims that the logical object is based on the knowledge of concrete individual existence. For this reason, the objects named by names have a relation to existence itself. With Kant's transcendental thought, it is seen that the Aristotelian idea of substance is replaced by an understanding of the object compatible with our knowledge. Thus, in Kant's conception of the logical object, there is no question of prioritizing the knowledge of being itself in any way. With Fregean modern logic, this discussion has turned into talking about the logical object based on the logical form of language. This study seeks to answer the question of how the relationship between the idea of substance, which we encounter in Aristotelian classical logic, and existence in terms of logical objects is transformed in Fregean modern logic. In Fregean logic, according to Begriffsschrift and Foundations of Arithmetic, language is explained by analytical operations. According to Frege, the logic of language has an analytic a priori structure that enables arithmetic to be reduced to logic. As a result, in Fregean modern logic, according to the function and argument based structure of language, it is possible to explain the truth value obtained by the proposition as a logical object. Thus, the logical object can be evaluated according to the logical form of the proposition without depending on the Aristotelian idea of substance. This result is thought to lead to a discussion of realism in the philosophy of language based on the use of language.