1990-2000 yılları arası lise 2 tarih ders kitaplarının muhtevası ve bu ders kitaplarında sosyal tarihin yeri ve önemi /
Yazar: KAMİL KAYA
Danışman: DOÇ.DR. ZEKİ TEKİN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
134ÖZETBu çalışmada 1990-2000 yılları arası eğitim-öğretim kurumlarında okutulanlise 2 tarih ders kitaplarının muhtevası incelendi. Ancak eğitim-öğretimkurumlarında tarih öğretimi bir amaç değil belli hedeflere ulaşmak için bir araçolarak öğretilmeye çalışılmıştır. Bu nedenden dolayı ele alınan dönemin daha iyianlaşılabilmesi ve değerlendirilebilmesi için önceki dönemlerde okullardaki tarihdersi ve okutulan kitaplar hakkında bilgilendirme ihtiyacı hissedilmiş buna bağlıolarak Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarından itibaren Cumhuriyet dönemi de dâhiledilerek 1990 yılına kadar olan dönem elde edilen veriler ışığında incelenmiştir.1990-2000 yılları arasına gelindiğinde ise kredili sistem-sınıf geçme sistemikarmaşasında ders kitaplarını yenileme ihtiyacı doğmuş ve bu karmaşada bir yığınders kitabı yazılmıştır. Bu nedenden dolayı 1990-2000 yılları arasında yoğunlaşarakbu dönemde okutulan ve elde edebildiğimiz 12 adet tarih ders kitabı muhteviyat veşekil yönünden incelendi. Bu ders kitapları incelenirken ders kitaplarında düşülenhatalar ve eksiklikler genel olarak kitaplarda düşülen hata ve eksiklikler olduğundan,belirli konu başlıkları halinde incelemeye esas tutulmuştur. Bu konu başlıklarındanbirincisi tezimizin başlığına konu olan ?sosyal tarih? meselesidir. Ders kitaplarındazaten müfredatın sınırlı oranda öngördüğü miktara uyulmamakta ve büsbütünyetersiz duruma gelerek ders kitapları savaşlar, antlaşmalar, barışlar vekahramanlıklarla dolu siyasal tarih ağırlıklı ders kitapları olarak karşımızaçıkmaktadır.Ders kitabı yazımında; karşılaştırmalı bir yöntemin kullanılmaması süreklilikanlayışının metin içinde verilmeyişi, sosyal tarihe ait bilgilerin yetersizliği, metnin;siyasi tarih ve kültür tarihi ayrımı yapılarak bölünmesi ile sosyal bilimlerdenyeterince yararlanılmaması tespit ettiğimiz problemlerin kaynaklarıdır.Ders kitaplarında karşılaşılan diğer bir sorun, içerik olarak dünya tarihi ve enfazla siyasi ilişkilerin yaşandığı Avrupa tarihine ayrılan yer meselesidir. Derskitaplarımızda genel olarak Avrupa tarihine çok az yer verilmiş, yer verilenkısımlarda yine siyasi tarih olarak yer almıştır.135Şekil, üslup ve dil yönünden de incelemeye tabi tuttuğumuz tarih derskitapları işlenen konular ile ilgili harita, tablo ve resim bakımından oldukça yetersiz,mevcut resimlerin çoğu da ilk bakışta anlayamayacağımız bir renk karmaşasıiçersinde, bu sebeple haritalarda yer adları ve lejantlar okunamamaktadır. Konununişlendiği bölümlerde konumlandırılan bazı resimlerin ise konu ile ilgisinin olmadığıgörülmüştür. Kitaplar şekil yönünden birkaç örnek dışında göze hitap edememekte,dolayısı ile öğrenciler kuru, sıkıcı bir kitapla karşı karşıya kalmaktadırlar. Dilyönünden de incelen tarih ders kitaplarında öğrencinin anlamadığı veya anlamaktagüçlük çekebileceği, sözlüğe bakmayı gerektirecek yeni ve eski ağdalı sözcükler,terimler ve kavramlar kullanılmaktadır. Bu da öğrenci açısından sıkıcı bir durumolmaktadır. Üslup bakımından ise ders kitaplarımız, tarihte siyasi sorunlaryaşadığımız bazı devletlere ve milletlere karşı düşmanca bir tavır takınarak aradakihusumeti körüklemektedir.Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı tarih müfredatlarında belirtilen?Amaçlar? temelinde hazırlandığı kabul edilen ders kitaplarıyla arasındaki tutarlılıkaraştırılarak bir takım değerlendirmeler yapılmaktadır.Yapılan çalışma sonunda, 1990-2000 yılları arasındaki tarih ders kitaplarınınhazırlanmasında ?siyasal milli tarih? ağırlıklı ?evrensellik? boyutunun bukitaplardaki sunumunun oldukça eksik kaldığı, şekil, dil ve ifade olarak da birçokeksik ve yanlışlıkların olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
136SUMMARYIn this study high school history book?s contents are examined by the year of1990-2000 however education institution historical education isn?t the aim, it is thestudy of reaching the targets. That?s why in order to understand the period clearly thehistory books that were educated before and the history books that we feel they givemore information are examined from the beginning of Ottoman Government toRepublic of Turkey. And between 1990-2000 years, there were a lot of complexityabout credit system and passing the class, so the necessity of it become occurred thatthey want to make these books new and in this complexity a lot of books werewritten. That?s why by the dense of 1990-2000 periods, the history books whichwere educated were examined their contents and their styles. While examining thesecourse books there are some principles in them which hood some mistakes and alsothey examined these mistakes into the titles headlines in these titles the first one isthe social history that is the headline of the thesis subject anyway in the course booksnone first the contents of the book. And these course books have got lots of battles,agreements and full of political history subjects.On the writing of these course books, not using compactive method, notgiving the understanding of continuity in the text, the lack of information which wasabout social history, divide the text to political history and cultural history, not usingthe social science enough are the source of the main problems.Another problem which is faced in the course books is the place issue whichis given to Europe history where the content of political relation and the worldhistory is the most seen. In our course books generally it is given a little place toEurope history. There are some parts of it but its place is political history.When we look at history course book?s style, language and their shape, it isseen that the map of books subject and the pictures are insufficient. There are somepictures however they are so complex so that reason your can?t read map?s placenames. Sometimes some at the pictures aren?t related to the topics except from a fewexamples, style at the books haven?t got good appearance. For that reason thestudents come across the books which are so boring.137When we look at the language of these books we can find that there are somewords which the students don?t understand or there are some difficulties tounderstand the word or the words that the students need to look at the dictionaries tofind them. For this reason it is boring of all the concepts for the students. In the shapeof these books some of the political problems in history that we had some thegovernments, are shown not suitable way like an enemy behavior. This makes someproblems.In this study The Ministry of Education try to give some results between thecoherent of the course books which are prepared on the base of aims.At the end of this study between 1990-2000 years in the preparation of thesehistory books, it is determined that there are a lot of mistakes and there is a lack atpresent of political national history in the universal dimension.