Entelektüel sermaye ile firmaların finansal performansları arasındaki ilişki: BİST sınai endeksinde yer alan firmalar üzerine bir uygulama
The relationship between intellectual capital and firm financial performance: An application on the companies in the BIST sinai index
Yazar: REŞAT SAKUR
Danışman: PROF. DR. BENER GÜNGÖR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Entelektüel katma değer katsayısı metodu = Value added intellectual capital method ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Firma performansı = Firm performance ; Konsolide finansal tablolar = Consolidated financal tables ; Menkul kıymetler borsası = Stock exchange ; Performans = Performance ; Uluslararası finansal piyasalar = International financial markets

Özet:
Sanayi devrimiyle beraber ekonomik faaliyetlerin önünün açılması ve kitlesel üretimin artması, işletmelerde fiziksel sermayenin önemini arttırmıştır. 90'lı yıllarla birlikte fiziksel ve finansal varlıkların kolay ulaşılabilir olması, bilgi temelli sermaye olan entelektüel sermayeye ilgiyi arttırmıştır. Günümüzde işletmelerin piyasa değeri ile defter değeri arasındaki farkın giderek artması ve işletmelerde soyut varlıkların önem kazanması, entelektüel sermayeyi rekabet gücü yaratmada en önemli sermaye konumuna getirmiştir. İnsan sermayesi, yapısal sermaye ve müşteri sermayesi gibi üç bileşenden oluşan entelektüel sermayenin işletme nezdinde görünebilir olması için entelektüel sermayenin ölçülmesi önem arz etmektedir. Entelektüel sermayenin firma performansı üzerindeki etkisinin belirlenmesi işletmelerin geleceğe yönelik stratejiler belirlemede ve işletmenin hangi entelektüel sermaye bileşenine daha çok yatırım yapmasına karar vermesine olanak sağlayacaktır.
Literatür incelendiğinde entelektüel sermaye ile firmaların finansal performans ilişkisini konu alan çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Çalışmalar genel olarak hizmet sektörü firmaları üzerine yoğunlaşmış, sanayi sektörü temelli çalışmalar genellikle tek sektörle sınırlandırılmıştır. Sanayi sektörü firmalarının alt sektörler bazında analiz edildiği çalışmamızın, literatüre bu yönüyle katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu çalışmada, Borsa İstanbul BIST SINAI endeksinde yer alan 150 firmadan 2008-2015 yılları verisi ulaşılabilir 102 firmanın entelektüel sermaye ile firmaların finansal performans ilişkisi alt sektörler bazında analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, entelektüel sermayenin finansal performans üzerinde genel olarak olumlu bir etkiye sahip olduğu, sektör firmalarının insan sermayesine önem verdikleri fakat yapısal sermayenin işletmelerde yeterli düzeyde olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The industrial revolution has increased economic activity and mass production. This situation increased the importance of physical capital in enterprises. In the 90s, accessibility of physical and financial assets increased interest in intellectual capital, which is information-based capital. Intellectual capital is the most important capital in creating competitiveness. Because the difference between the market value of the enterprises and book value has increased gradually and the abstract assets have gained importance in the enterprises. It is important to measure the intellectual capital so that the intellectual capital consisting of three components such as human capital, structural capital and customer capital is visible in the business. Determining the impact of intellectual capital on firm performance will enable enterprises to decide on strategies for future and decide which intellectual capital component to invest more in.
When the literature is examined, there are many studies on the relationship between intellectual capital and firms' financial performance. The studies focused on service sector firms in general and industrial sector-based studies are usually limited to one sector.  It is thought that our study, in which the industrial sector firms are analyzed in terms of sub-sectors, will contribute to the literature in this respect.
In this study, the relationship between intellectual capital and firm financial performance of the 102 firms which can be accessed from the 150 firms listed in the Borsa Istanbul BIST SINAI index for the years 2008-2015 is analyzed by sub-sectors. As a result of the study, it has been concluded that intellectual capital has a positive effect on financial performance in general and that sector firms give importance to human capital, but structural capital is not sufficient in enterprises.