Nepotizmin örgütsel bağlılık üzerine etkisinde örgütsel adalet algısının rolü
The role of perception of organizational justice in the effect of nepotism on organizational commitment
Yazar: SALİH ÇENGEL
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN ÇALIK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Nepotizm; öznel ve adil olmayan bir şekilde gerçekleştirilen ayrımcılık olarak bilinmektedir. Günümüzde işletmelerde nepotizmin oldukça yaygın olduğu görülmektedir. Nepotizm genellikle işe giriş sürecinde ortaya çıkmaktadır. Nepotizmin aile şirketlerinde yaygın olduğu göze çarpmaktadır. Nepotizm varlığı çalışanların iş yaşamına yönelik tutumlarını olumsuz yönde etkilemektedir. Nepotizmin olduğu örgütlerde çalışanların hem örgütsel bağlılık düzeyleri azalmakta hem de örgütsel adalet algıları zayıflamaktadır.
Yapılan bu araştırmada sporcuların nepotizm algı düzeyleri ile örgütsel adalet algıları ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında ilişkisel tarama modelinden faydalanılmıştır. Araştırmaya TFF (Türkiye Futbol Federasyonu) BAL (Bölgesel Amatör Lig) 1. Grupta mücadele eden kulüplerden 6 futbol kulübünde aktif olarak spor yapan 125 amatör futbolcu katılmıştır. Araştırmanın veri toplama sürecinde kişisel bilgi formu, "Nepotizm Algısı Ölçeği", "Örgütsel Adalet Ölçeği" ve "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın veri analiz sürecinde SPSS 22.0 (Statical Package For Social Sciences) programında Independent Sample T test, One Way ANOVA analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda katılımcıların nepotizm algıları ile örgütsel adalet algıları ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların örgütsel adalet algıları ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Araştırmaya katılan bireylerin nepotizm algılarının kulüp türü, öğrenim durumu ve kulüpte oynama yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların örgütsel adalet algılarının kulüp türü, medeni durum, kulüpte oynama süresi ve gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. (p<0.05). Bunun yanında katılımcıların örgütsel bağlılık düzeylerinin kulüp türü ve aylık gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç itibarıyla, nepotizm algısının örgütsel adalet algısı ile örgütsel bağlılığı olumsuz yönde etkilediği söylenebilir.

Abstract:
Nepotism; It is known as discrimination that occurs in a subjective and unfair way. It seems that nepotism is quite common in businesses today. Nepotism usually emerges during the employment process. It is noteworthy that nepotism is common in family businesses. The existence of nepotism negatively affects employees' attitudes towards business life. In organizations where nepotism exists, both the organizational commitment levels of employees decrease and their perception of organizational justice weakens.
In this study, it was aimed to investigate the relationships between the athletes' nepotism perception levels, their organizational justice perceptions and their organizational commitment levels. Correlational screening model was used within the scope of the research. 125 amateur football players who actively play sports in 6 football clubs from the 1st Group of the Turkish Football Federation Regional Amateur League participated in the research. In the data collection process of the research, personal information form, 'Nepotism Perception Scale', 'Organizational Justice Scale' and 'Organizational Commitment Scale' were used. In the data analysis process of the research, Independent Sample T test, One Way ANOVA analysis, Multiple Linear Regression analysis and Hierarchical Regression Analysis were used in SPSS 22.0 program. At the end of the study, it was found that there were negatively significant relationships between the participants' nepotism perceptions, their organizational justice perceptions and their organizational commitment levels (p<0.05). It was determined that there was a positive and significant relationship between the organizational justice perceptions of the participants and their organizational commitment levels (p<0.05). It was found that the nepotism perceptions of the individuals who participate in the study showed a significant difference according to the club type, educational status and years of playing in the club (p<0.05). It was determined that the organizational justice perceptions of the participants differed significantly according to the variables of the club type, marital status, playing time in the club and income status (p<0.05). In addition, it was determined that the organizational commitment levels of the participants differed according to the club type and monthly income level variables (p<0.05). As a result, it can be said that the perception of nepotism negatively affects the perception of organizational justice and organizational commitment.