Ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel okuryazarlık, akademik öz-yeterlik ve akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between physical literacy, academic self-efficacy and academic achievement in secondary school students
Yazar: DAMLA NUR ŞAHİN PAŞAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KEMAL AYDIN
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik öz yeterlilik = Academic self-efficacy ; Fiziksel okuryazarlık = Physical literacy

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin Fiziksel Okuryazarlık, Akademik Öz-yeterlik ve Akademik Başarı düzeyleri arasındaki açıklayıcı ve yordayıcı ilişkileri ortaya koymaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Ayrıca araş-tırmada hipotize edilen regresyon modelinde cinsiyet, okul türü ve spor yapıp yapmama du-rumu değişkenlerinin düzenleyici etkisi test edilmiştir. Çalışmanın örneklemini Çorum ili Mer-kez ilçesindeki 2023-2024 eğitim-öğretim yılında eğitim veren 47 ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 706 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği ve Akademik Öz-yeterlik ölçeği kullanılmıştır. Araş-tırma verilerinin çözümlenmesinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Betimsel analizler-de aritmetik ortalama (X̄) ve standart sapma (SS), karşılaştırmalı analizlerde bağımsız örnek-lemler t-Testi, değişkenler arası ilişkilerin test edilmesinde Pearson Moment Çarpımlar Kore-lasyon katsayısı (r) ve düzenleyici etkilerin anlamlılığının test edilmesinde ise Hayes PROCESS Macro eklentisinde Model 1 kullanılmış olup 5000 BC Bootstrap yeniden örnekle analizler gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmada betimsel bulgular incelendiğinde, öğrencilerin fiziksel aktivitelerle olan tercih ve duygusal tepkilerinde belirgin farklılıklar olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin açık alandaki aktivitelerde (X̄ = 3.42) kendilerini daha iyi hissederken, buzda yapılan aktivitelerde (X̄ = 1.66) kendilerini daha az yeterli hissettikleri saptanmıştır. Bu bulgular, okulların fiziksel aktivitelere katılımın teşvik edilmesi açısından öğrencilerin tercihlerini ve ihtiyaçlarını daha iyi anlamaları ve dikkate almaları gerekliliğine işaret etmektedir. Değişkenler arası korelas-yonlar incelendiğinde, Fiziksel Okuryazarlık ile Akademik Öz-yeterlik (r = ,317, p <.05) ve Algılanan Akademik Başarı (r = ,119, p<.05) arasında pozitif yönlü orta düzeyde, ayrıca Aka-demik Öz-yeterlik ile Bildirilen Yıl Sonu Başarı Puanları (r = ,378, p< .05) ve Algılanan Akade-mik Başarı ( r = ,283, p< .05) arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre Akademik Öz-yeterlik, Akademik Başarıyı yordayan (β= ,288; t= 7,589; p < .05) önemli bir faktör olarak or-taya çıkmıştır. Öğrencilerin Fiziksel Okuryazarlık ortalama puanları cinsiyet grupları açısın-dan karşılaştırıldığında, ortalama puanların erkek öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği (t704 = -3,83, p < .05) tespit edilmiştir. Okul türü değişkenine göre ortalama puanlar karşılaştırıldığında, Fiziksel Okuryazarlık (t704 = -2,064, p< .00) ve Bildirilen Yıl Sonu Başarı Puanları (t704 = -8,92, p < .00) açısından özel okul öğrencileri lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Ayrıca düzenli spor yapan öğrencilerin Fiziksel Okuryazarlık (t704 = 12,60, p < .05], Akademik Öz-yeterlik (t704 = 3,45, p < .05) ve Algılanan Akademik Başarı ortalama puanlarının [t704 = 2,27, p < .05] spor yapmayan öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, sporun öğrencilerin bütüncül gelişiminde olumlu bir rolü olduğuna ilişkin kanıtlar sunmaktadır. Çalışma sonucun-da, düzenli spor yapan öğrencilerin Fiziksel Okuryazarlık, Akademik Öz-yeterlik ve Akademik Başarı ortalama puanlarının düzenli spor yapanlar lehine anlamlı bir şekilde farklılaşmış oldu-ğu saptanmış olsa da hipotize edilen modelin akademik başarı üzerindeki varyansın önemli bir kısmını açıklayamadığı göz önünde bulundurularak gelecek araştırmalarda akademik başarıyı etkileyen diğer faktörlerin de modele dahil edilmesi önerilmiştir.

Abstract:
The present study aimed at exploring the interplay between upper-secondary school students' physical literacy, academic self-efficacy, and academic achievement. To this aim, a cross-sectional survey design was employed. Additionally, the effects of moderator variables such as gender, school type, and whether or not students participate in sports were tested in the hy-pothesized regression model. The participants of the study consisted of 706 students studying in 47 secondary education institutions in the Central district of Çorum province during the 2023-2024 academic year. Personal Information Form, Physical Literacy Scale, and Academic Self-Efficacy Scale were used as data collection tools in the study. The data were analyzed via utilizing SPSS 25 package program. Means (X̄) and standard deviation (SD) were used in de-scriptive analyses, independent samples t-Test in comparative analyses, Pearson Moment Cor-relation coefficient (r) in testing relationships between variables, and Hayes PROCESS Macro Model 1 with 5000 BC Bootstrap resampling were used to test the significant of moderating effects. 
Descriptive findings indicate significant differences in students' preferences and emotional responses to physical activities. Students felt more competent in outdoor activities (X̄ = 3.42) compared to ice activities (X̄ = 1.66). These findings suggest that schools should better under-stand and consider students' preferences and needs to encourage participation in physical activities. Correlational analyses reveal a moderate positive relationship between Physical Literacy and Academic Self-Efficacy (r = .317, p < .05) and Perceived Academic Achievement (r = .119, p < .05). Furthermore, there is a moderate positive relationship between Academic Self-Efficacy and Reported Year-End Achievement Scores (r = .378, p < .05) and Perceived Academic Achievement (r = .283, p < .05). Multiple linear regression analysis shows that Aca-demic Self-Efficacy is a significant predictor of Academic Achievement (β= .288; t= 7.589; p < .05). Comparison of mean Physical Literacy scores by gender, male students scored signifi-cantly higher (t704 = -3.83, p < .05). When comparing by type of school, private school stu-dents scored significantly higher in both Physical Literacy (t704 = -2.064, p < .00) and Report-ed Year-End Achievement Scores (t704 = -8.92, p < .00). Regular participation in sports also yielded significantly higher mean scores in Physical Literacy (t704 = 12.60, p < .05), Academic Self-Efficacy (t704 = 3.45, p < .05), and Perceived Academic Achievement (t704 = 2.27, p < .05) compared to non-participating students. These findings provide evidence of the positive role of sports in students' holistic development. Despite the significant differentiation in mean scores of Physical Literacy, Academic Self-Efficacy, and Academic Achievement in favor of students who regularly participate in sports, the hypothesized model does not explain a signif-icant portion of the variance in academic achievement, thus suggesting that future research should include other factors affecting academic achievement in the model.