Bir bayan voleybol maçının kan nitrik oksit düzeyleri ve bazı fizyolojik stres göstergeleri üzerine etkileri
The effects of a women volleyball match on blood nitric oxide levels and physiologic stress parameters
Yazar: NİHAN KARACA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FARUK TURGAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Spor = Sports
Dizin: Laktatlar = Lactates ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Sporcular = Sportsmen ; Stres = Stress ; Voleybol = Volleyball ; Voleybolcular = Volleyball players

Özet:
Amaç: Nitrik oksit (NO) vazodilatör, antioksidan ve metabolik regülatör özelliklere sahip bir gazdır. Bir voleybol maçının kan nitrik oksit düzeyleri üzerine etkileri belirsizdir. Bu çalışmada bir voleybol maçının kan NO düzeyleri ile fizyolojik ve oksidatif stres belirteçleri üzerine etkileri araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 16-22 yaş arasında, sağlıklı, 12 antrenmanlı bayan voleybolcu ile 12 sedanter bayan katıldı. Gönüllülerin fiziksel ve fizyolojik (anaerobik güç testleri, Yoyo aralıklı toparlanma testi, laktat eliminasyon hızı) ölçümleri yapıldı. Her grubun kendi arasında yaptığı voleybol maçları öncesi ve sonrasında alınan venöz kandan serum (NO) düzeyleri ve kreatin kinaz (CK), laktat dehidrogenaz (LDH), alanin amino transferaz, aspartat amino transferaz aktiviteleri, maçlar esnasında kalp atım hızları (KAH), parmak ucu kan laktat düzeyleri ve egzersizin algılanan zorluk düzeyi (EAZD) belirlendi. Ayrıca total oksidan statüsü (TOS) ve total antioksidan statüsü (TAS), glutatyon peroksidaz, albumin ve ürik asit düzeyleri ölçüldü. 
Bulgular: Egzersiz grubunun, kontrollerden farklı olarak, NO ve albumin düzeyleri maç öncesine göre anlamlı olarak daha yüksekti. Sporcuların maç sırasında ölçülen HR, laktat ve EAZD değerleri sedanterlerinkinden anlamlı olarak daha düşüktü. Voleybol maçları sonrasında; TAS, CK, LDH düzeyleri her iki grupta bazal değerine göre anlamlı olarak arttı. Her iki grupta da kan nitrik oksit düzeyleri ile fizyolojik test sonuçları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı.
Sonuç: Voleybol maçlarının, hem sporcu hem de kontrol grubunda orta düzeyde fizyolojik ve oksidatif stres yaratmasına rağmen; sadece sporcu grubunda kan NO düzeylerini anlamlı olarak arttırmasında, sporcuların kronik antrenman adaptasyonları sonucu oluşan ve maç esnasında tetiklenebilen yüksek bir vazodilatör ve antioksidan kapasiteye sahip olmasının rolü olabilir. Kan NO düzeylerinin voleybol performans parametreleri ve laktat eliminasyonu ile ilişkinin bulunmaması voleybolun anaerobik doğası ile ilişkili olabilir.

Anahtar Kelimeler: Voleybol, Nitrik oksit, Oksidatif stres; Fizyolojik stres, Laktat eliminasyonu.

Abstract:
Nitric oxide (NO) is important for both metabolic, vasodilator and anti-oxidative regulation during the exercise. The aim of this study was to investigate the effects of a volleyball match on serum NO levels, physiological and oxidative stress markers.
Healthy trained volleyball players, as study group (n=12) and control group (n=12), aged 16-22 years old, participated in the study. Anaerobic and aerobic performance abilities were determined by spike-block jump and agility T-test, and Yoyo IR1 test. Heart rate (HR), lactate (LA), rate of percieved exertion (RPE) were measured during volleyball matches performed by player and control groups separately. Serum NO levels (as total nitrite), creatine kinase (CK), lactate dehydrogenase (LDH), alanin amino transferase, aspartat amino transferase (AST) activities, total oxidant status (TOS), total antioxidant status (TAS), erythrocyte glutation peroxidase (GPx), albumin and uric acid levels were evaluated from venous blood samples taken before and immediately following matches. 
HR, LA and RPE values measured from player group's match were significantly lower than those of the controls. Post-match CK, LDH, TAS and AST levels were significantly higher than basal values for both players (p≤.05) and controls (p≤.01). However, NO and albumine were only higher in player group (p≤.05).
In conclusion, volleyball matches revealed moderate physiological and oxidative stress in both groups. Increase in blood NO levels of volleyball players may be closely related with a higher vasolidator and antioxidant capacity based on training adaptation. Additionally, blood NO levels do not have a relationship with performance parameters may be due to the anaerobic nature of volleyball.

Key Words: Volleyball, nitric oxide, oxidative stress, physiological stress, lactate elimination