Tarımsal su pazarlaması: Ankara ili örneği
Irrigation water market: The case of Ankara
Yazar: DERYA EVRİM KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. HALİL FİDAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez Türkiye'deki tarımsal su piyasasının genel dinamiklerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu çerçevede su piyasasının arz ve talep tarafını oluşturan aktörler, tezde öncelikli olarak incelenmektedir. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak talep cephesindeki üreticilerin arazi büyüklüğü, hane işgücü varlığı, eğitim durumu, ürün deseni, tarımsal ve tarım dışı gelirleri, saf hasılası, gayri safi hasılası ve sermaye yapıları ele alınırken, diğer taraftan arz cephesini oluşturan sulama organizasyonlarının mevcut durumu ortaya konmaya çalışılmaktadır. Sulama organizasyonları incelenirken özellikle bu kurumların tarımsal su pazarlamasındaki yeri, su pazarlama stratejileri, sulama ile ilgili faaliyetleri, yapısal sorunları, üreticilere sağladıkları hizmetler, sulama suyu fiyatlarının belirlenmesinde izledikleri yaklaşımlar, çalışanların eğitim durumları, idari yapısı gibi konulara yönelik bilgiler toplanmıştır. Tez için araştırma sahası olarak Ankara ili seçilmiş olup, özellikle tarımda sulamanın yoğun olarak yapıldığı Polatlı ve Kalecik ilçeleri ele alınmış ve anketlerin uygulanacağı su talep cephesini oluşturan üreticiler tabakalı örnekleme yöntemi ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Anket uygulanan sulama organizasyonları (birlik ve kooperatif) ise Polatlı da bulunan Yukarı Sakarya Sulama Birliği ile 7 adet Sulama kooperatifi ve Kalecikte bulunan 1 adet sulama kooperatifinin, birlik ve kooperatif başkanlarıdır. Araştırma safhasında elde ettiğimiz veriler doğrultusunda su arz ve su talep cephelerinin oluşturduğu piyasanın doğal monopol piyasa olduğu ve sulama organizasyonlarının tarımsal suyun pazarlanması ile ilgili özel bir stratejisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this dissertation is to map out the general dynamics of the agricultural water market in Turkey. In this context the actors that are found in the supply and demand sides of the water market constitute the primary subjects of our research. To this purpose the study looks at the land size, the volume of household labor, educational level, production pattern, agricultural and non-agricultural incomes, production per capita, and capital structures of the demand side actors on the one hand, and, then, determines the present conditions of the irrigation mechanisms that form the supply side of the market, on the other. While examining the irrigation organizations, the study focuses primarily on the role of these organizations in the marketing of agricultural water, their administrative structures, their marketing strategies, their irrigation-related activities, their structural problems, their services to the producers, their approaches in the determination of the irrigation water prices, and the educational level of the employees. Ankara has been designated as the research site of the dissertation; but for practical purposes, the dissertation has dwelt on the town districts of Polatlı and Kalecik where there is intensive agricultural irrigation. A detailed questionnaire has been prepared and applied to the producers at the demand side of the water market who have been selected through stratified sampling and random sampling methods. As for the irrigation organizations (e.g., associations and cooperatives) on the supply side, Yukarı Sakarya Irrigation Association (Sulama Birliği) and 7 irrigation cooperatives (Kooperatif) in Polatlı and 1 irrigation cooperative in Kalecik have been selected as the subject of the research and the questionnaire has been applied to the heads of this association and the cooperatives. The study argues on the basis of data obtained from the fieldwork that the water market consisting of the supply and demand sides is a natural monopoly market and the irrigation organizations do not have a special strategy with regard to the marketing of agricultural water.