Koruyucu hemşirelik girişimlerinin üniversite öğrencilerinde obezite riskini azaltmaya etkisi: randomize kontrollü çalışma
The effect of protective nursing interventions on reduction of obesity risk in university students: a randomized controlled trial
Yazar: TUBA ÖZAYDIN
Danışman: PROF. DR. BELGİN AKIN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Randomize kontrollü olan bu çalışmanın amacı; obezite yönünden risk grubunda bulunan üniversite öğrencilerinde obezite riskini azaltmaya yönelik sağlıklı beslenme ve fiziksel aktiviteyi içeren eğitim, uygulamalar ve sosyal medya aracılığıyla gönderilen motivasyonel mesajlardan oluşan koruyucu hemşirelik girişimlerinin obezite riskini azaltma üzerine etkisini belirlemektir. Araştırma Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesinde 7 Mart-27 Mayıs 2016 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Randomize kontrollü deneysel çalışmanın, çalışma grubunu 35 deney ve 35 kontrol grubu olmak üzere randomize olarak atanan 70 öğrenci oluşturmuştur. Çalışma gruplarında benzer özellikler sağlanmıştır. On bir hafta boyunca deney grubuna yönelik yapılan girişimler; beslenme alışkanlıklarına yönelik eğitim ve uygulamalar, fiziksel aktiviteye yönelik eğitim ve uygulamalar ve sosyal medya aracılığı ile gönderilen motivasyonel mesajlardan oluşmaktadır. Kontrol grubuna, araştırma boyunca herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Son testlerden sonra etik ihlali önlemek için kontrol grubuna deney grubunda kullanılan eğitim rehberleri dağıtılmıştır. Veriler; Beslenme-Egzersiz Tutum Ölçeği, Beslenme-Egzersiz Davranış Ölçeği ve Egzersiz Yarar/Engel Ölçeği ile toplanmıştır. Antropometrik ölçümler için mezura ve tanita kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; grupların ön-test ve son-test ölçümlerini değerlendirmek için bağımlı gruplarda t testi, deney ve kontrol grupları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için bağımsız gruplarda t testi ve intention to treat (ITT) analizi yapılmıştır. Deney grubu ile kontrol grubu arasında beslenme-egzersiz tutum ve beslenme-egzersiz davranış puanları yönünden farkın istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır (p<0,05). Deney grubu ile kontrol grubu arasında egzersiz yarar/engel ölçek puanı yönünden farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Deney grubunda ön test ve son test BKİ ortalamaları yönünden fark olduğu ve hemşirelik girişimleri sonucu BKİ ortalamasının azaldığı tespit edilmiştir (p<0,05). 
Anahtar Sözcükler: Koruyucu Hemşirelik Girişimleri; Obezite; Risk Faktörleri; Üniversite Öğrencileri

Abstract:
The purpose of this randomized controlled study was to determine the effect of protective nursing interventions, thematized as education, practices including healthy nutrition and physical activity and motivational messages including sending social media messages for reducing obesity risk on university students at risk. The research was carried out at Faculty of Health Sciences of Selcuk University between March 7 and May 27, 2016. The randomized controlled study group consisted of 70 students were  randomly assigned to 35 experiments and 35 control groups. Experiment and control group had similar characteristics. For 11 weeks, interventions of education and practices about eating habits and physical activity, and of motivational messages  were applied to the experimental group. No intervention was used for the control group. After the post tests, the training guidelines were distributed to the control group to prevent ethical violations. Data were collected with Nutrition-Exercise Attitude Scale, Nutrition-Exercise Behavior Scale and Exercise Benefit / Obstacle Scale. For anthropometric measurements, tape measure and tanita were used. Dependent group t test, independent t test and intention to treat (ITT) analysis were used for the analysis of the data. The difference between the experimental group and the control group was statistically significant in terms of nutrition-exercise attitude and nutrition-exercise behavior scores (p <0,05). The difference between the experimental group and the control group was significant in terms of exercise benefit / disability scale score (p <0,05). In the experimental group, pre-test and post-test were different in terms of BMI and it was found that BMI was decreased after nursing interventions (p <0,05).
Key Words: Obesity; Preventive Nursing Intervention; Risk Factors; University Students