Gazimağusa Kaleiçi'nin tarihsel süreç içindeki kentsel gelişimi ve değişimi
Urban development and transformation of Famagusta Walled City throughout history
Yazar: EGE ULUCA
Danışman: PROF.DR. NUR AKIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Kıyı kentleri = Coastal cities

Özet:
Gazimagusa Kaleiçi, kurulusu çesitli kaynaklarda adına rastlanan antik Arsinoe kentinekadar uzanan ve 648'de Salamis Kenti'nden yogun göçle hızlı bir nüfus artısına sahneolan bir yerlesim merkezidir. 13.-15. yüzyıllar arasında, bölgenin önemli ticaretmerkezlerinden birine dönüsen Gazimagusa, kozmopolit bir kent kimligi kazanmıstır.1500 yıla yakın geçmisinde çok farklı yönetimlerin etkisine giren kent, farklı kentsel vemimari yaklasımlara da ev sahipligi yapmıstır.Bu çalısmanın amacı, yüzyıllar boyunca farklı kültürel ve sosyal birikimlere sahiptoplumların ve yönetimlerin yerlestigi ve birarada yogrularak çok yogun bir mimaridoku olusturdugu bu kentin, tarihsel süreç içerisindeki gelisim ve degisimininarastırılması ve ortaya konmasıdır. Bu amaçla farklı dönemlere ait gravür, maket,harita, fotograf gibi görsel malzemelerin yanı sıra çok sayıda tarihi yazmalar, gezginnotları, noter kayıtları gibi tarihsel kaynaklardan da yararlanılmıstır.Kentle ilgili çesitli veriler birarada degerlendirilmis ve mevcut maket, gravür veharitalar üzerinden analizler yapılmıstır. Yapılan analizlerden yararlanılarak farklıdönemler için kent restitüsyonları üretilmistir. Çalısmada, yerlesimin kentsel dokusuiçerisinde yogun olarak yer alan anıtların kent mekânları ile iliskilerine ve kenttekitarihsel gelisim süreci içerisinde çevreleriyle karsılıklı etkilesimlerine de yer verilmistir.Bu baglamda, tarih süreci içinde degisen kullanımlarıyla ve toplumsal önemleriylebirlikte, kentle iliskileri de degisen anıtların, farklı dönemlerde üstlendikleri islevlerüzerinde de durulmustur. Sonuç olarak, kentin 13. yüzyıldan günümüze nasıl bir gelisimsüreci geçirdigi, liman ve kentsel gelisim iliskisi, kentsel mekânlarla anıtların fiziksel veislevsel kronolojisi ortaya konmustur.Anahtar Kelimeler: Akdeniz Kenti, Gazimagusa Kaleiçi, Kentsel Gelisim, Liman.

Abstract:
Famagusta walled city, whose history of settlement goes far to ancient city of Arsinoe,had a rapid increase in population after the mass immigration from Salamis in 648.Famagusta became an important trade centre between 13th-15th centuries and gained acosmopolitan character. Through its 1500 years long history, it had been governed bydifferent reigns and hosted different urban and architectural approaches.The aim of this study is to search and present the development and transformation ofthe city where different communities and sovereignties with different cultural and socialbackgrounds had settled and had formed a dense architectural pattern. For this aim,besides visual documents like gravures, models, maps, photographs, written historicaldocuments like chronicles, travellers? notes, notaries have been used.Various data on city were considered and analyzes have been done on existing model,gravures and maps. Restitutions for different periods of city have been produced byusing the evaluations and analysis. The relations of the monuments, which are denselylocated within the urban pattern of the settlement, with the urban spaces and theirinteraction with their environment throughout the development process of the city arealso the subjects handled in this study. Consequently, the development scheme of thecity from 13th century to present, port and urban development relations, physical andfunctional chronology of urban spaces and monuments are presented as the outcomes ofthis study.Keywords: Mediterranean City, Famagusta Walled City, Urban Development, Port.