Teknolojinin gemi kazalarının oluşumundaki yeri ve öneminin analizi
The analysis of role and importance of technology in the occurance of marine accidents
Yazar: MEHMET KAPTAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZKAN UĞURLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine ; Kazalar = Accidents

Özet:
Teknoloji ve onun getirmiş olduğu yenilikçi uygulamalar hayatı kolaylaştırmakta ve gemi adamlarının üzerindeki iş yükünü azaltmaktadır. Günümüz köprüüstlerinin eskiye oranla çok daha modern ve entegre seyir sistemleri barındırması sayesinde geminin sevki ve idaresi çok daha kolay bir hal almıştır. Fakat teknolojik cihazların işletiminde karşılaşılan uygunsuzluklar kazalara sebebiyet verebilmektedir. Bu çalışmada köprüüstü elektronik seyir cihazlarının kullanımı ile ilişkili insan faktörü kaynaklı hataların karaya oturma ve çatma/çatışma kazalarının oluşumundaki etkisi araştırılmıştır. Elektronik seyir cihazlarının kullanımı ile ilişkili hataların belirlenmesi bu hataların kendileri arasındaki ilişkisinin hiyerarşik olarak gösterilmesi, kazaların oluşumundaki etkisinin ortaya konulması ve bu cihazlar kaynaklı kaza oluşumlarının engellenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda 2000-2017 yılları arasında elektronik seyir yardımcısı kaza faktörü içeren 175 çatma/çatışma ve 115 karaya oturma kaza raporundan elde edilen uygunsuzluklar insan faktörleri analiz ve sınıflandırma sistemi (HFACS) metodu uyarınca nitel olarak sınıflandırılmıştır. Çalışmanın devamında Bayes ağı metoduyla uygunsuzluklar arası ilişkiler ve olasılıklar nicel olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda elektronik seyir ekipmanlarının işletim hatası ve diğer kaza etkenlerinin sebeplerinin ve sonuçlarının bir arada olduğu kaza oluşum ağı elde edilmiştir. Bu kaza ağı teknolojik ekipmnaların kullanımında yaşanan işletim hatalarının nasıl kazaya sebep olduğunu özetler. Çalışma teknolojinin kullanımında yaşanan işletim hatası kaynaklı kazaların önlenmesi için tavsiye niteliğindedir.

Abstract:
Due to the technology and its innovative applications, life has been easier and workload on the seafarers has been reduced. Compared to previous years, modern and integrated navigation systems of today's bridges paved the way for much practical shipment and handling. However, misuse in the operation of technological devices can cause accidents. In this study The effects of human factor - related errors associated with the use of bridge electronic navigational devices on the formation of grounding and collision / allision accidents were investigated. It is aimed to determine the errors related to the use of electronic navigation devices, to show the relation between these errors hierarchically, to reveal the effect of accidents on the formation of accidents and to prevent accidents caused by these devices. Therefore, 175 collision/allision and 115 grounding accidents involving electronic navigational devices accident factors from 2000 to 2017 were classified as a qualitative method in accordance with the Human factors analysis and classification system (HFACS) method. In the rest of the study, interrelated relationships and possibilities were evaluated quantitatively by Bayesian network method. As a result, an accident map was obtained in which the causes and consequences of operating error of electronic navigation devices and other accident factors were combined. This accident map summarizes how operating errors in the use of technological equipment cause accidents. The study is recommended to prevent accidents caused by operating errors in the use of technology.