Pediatrik onkolojik hastalarda tedavi sırasında hiponatremi sıklığı ve etiyolojik faktörlere göre sınıflandırılması
Frequency of hyponatremia during treatment in pediatric oncology patients classification according to etiological factors
Yazar: EMİR ÇAĞRI KİRAZ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ CANDAN ; PROF. DR. AYLİN CANBOLAT AYHAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hiponatremi, serum sodyum değerinin 135mmoL/L altında olması olarak tanımlanmış olup, pediatrik onkoloji pratiğinde en sık morbidite ve mortalite ile ilişkilendirilmiş olan elektrolit dengesizliğidir. Bu çalışmada, pediyatrik onkolojik hastalarda hiponatremi sıklığını ve etyolojisini belirlemeyi amaçladık. Çalışma, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir
Hastanesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji ünitesinde 01 Temmuz 2019–31 Temmuz 2023 tarihleri arasında yatmış olan 1 ay-18 yaş arasında olup, indüksiyon tedavisi başlanmış, öncesinde kronik organ hasarı öyküsü olmayan yeni tanı Akut Lenfositik Lösemi (ALL), Akut Miyeloid Lösemi(AML), Hodgkin Lenfoma, Ewing Sarkom, Langerhans Hücreli Histiyositoz(LHH), Burkitt Lenfoma, Wilms Tümörü ve Nöroblastom tanılı 110 hasta (44 Kız) verilerinin geriye dönük taranmasıyla oluşturuldu. Hastaların demografik verileri, hastalık özellikleri, hiponatreminin görülme sıklığı, diğer etkenlerle olan ilişkileri ve
sonuçları analiz edildi. Hastaların %75,5'inde indüksiyon tedavisi sırasında hiponatremi geliştiği görüldü. Toplam 176 hiponatremi epizodu tanımlanmış olup bu epizodların 137'si (%77,8) hafif
şiddette iken, 34'ü (%19,3) orta, 5'i (%2,8) ağır şiddet olarak değerlendirildi. Hasta başına medyan epizod sayısı 2 idi. Hiponatremi medyan süresi 3,5 gün olup 1-33 gün aralığında değişmekteydi. Epizodların %13,6'sında epizod süresi 10 günden uzundu. Epizodlarda en sık görülen anormal laboratuvar verisi serum ozmolarite düşüklüğü olarak %69,3 görüldü. Diğerleri ise sıklık sıralamasına göre transaminaz yüksekliği, CRP yüksekliği, amilaz-lipaz yüksekliği, hipoalbüminemi ve hiperglisemiydi. Epizodlar sırasında alınan tedaviler değerlendirdirildiğinde, antifungal kullanımı 34 epizodda (%19.3), kortikosteroid kullanımı 129 epizodda (%73,3) mevcuttu. Hastalık semptomları 5
epizodda mevcut olup hiponatremi şiddeti orta düzeyde idi. Hastaların yatışları sırasında tercih edilen idame sıvılar %55'inde yarı izotonik konsantrasyonda, %18,2'sinde yarı izotonik ile izotonik konsantrasyonu arasında, %13,6'sında izotonik konsantrasyonda olup % 14.2'si idame sıvı tedavisi almadı. Ayrıca hiponatremi epizodlarının %73,8'inde sıvı tedavisi alınmakta olup içeriği %77,7'sinde yarı izotonik konsantrasyonda, %6,1'inde yarı izotonik ile izotonik konsantrasyonu arasında,
%16,2'de izotonik konsantrasyondaydı. Hastaların %24'ünde hiponatremi sonrası izotonik sıvılara geçiş yapılmış olup bu vakaların yaklaşık yarısında serum sodyum düzeyi yükselmişti. Sonuç olarak hiponatremi, onkoloji hastalarında sık rastlanan bir elektrolit bozukluğu olarak karşımıza çıkmaktadır. Hastaların kendi hastalığı ve almakta olduğu tedaviler hiponatremi oluşumunu kolaylaştırabileceğinden serum sodyum düzeylerinin yakın izlemi ve komplikasyonların takibi gerekmektedir. Yarı izotonik konsantrasyon ile idame tedavi alan hastalarda izotonik konsantrasyonlu sıvıya geçilmesi ile hiponatreminin düzeltilebileceğini gösterdik.

Anahtar Kelimeler: Hiponatremi, Pediatrik Onkoloji, Çocuk, Lösemi, Kemoterapi,
İnsidans, Risk Faktörü, Sıvı Tedavisi

Abstract:
Hyponatremia is defined as a serum sodium value below 135mmol/L and is the most common electrolyte imbalance associated with morbidity and mortality in pediatric oncology practice. In this study, we aimed to determine the frequency and etiology of hyponatremia in pediatric oncology patients.
This study was conducted in the Pediatric Hematology-Oncology Unit of Istanbul Medeniyet University, Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital between July 01, 2019 and July 31, 2023. The data of 110 patients (44 girls) with newly diagnosed Acute Lymphocytic Leukemia (ALL), Acute Myeloid Leukemia (AML), Hodgkin Lymphoma, Ewing Sarcoma, Langerhans Cell Histiocytosis (LCH), Burkitt Lymphoma, Wilms Tumor and Neuroblastoma, who were between the ages of 1 month and 18 years old and were followed up in our hospital between the relevant dates, who had started induction therapy and had no history of chronic organ damage were retrieved retrospectively from patient reports. The patients; demographic data, disease characteristics, incidence of hyponatremia, relationships with other factors and outcomes were analyzed. Hyponatremia developed in 75.5% of the patients during the induction therapy. A total of 176 hyponatremia episodes were identified, 137 (77.8%) of which were mild, 34 (19.3%) moderate, and 5 (2.8%) severe. The median number of episodes per patient was 2. The
median duration of hyponatremia was 3.5 days, ranging from 1 to 33 days. Episode duration was longer than 10 days in 13.6% of the episodes. The most common abnormal laboratory data during the episodes was decreased serum osmolarity (69.3%). Others were elevated transaminases, elevated CRP, elevated amylase-lipase, hypoalbuminemia, and hyperglycemia. When the treatments received during the episodes were evaluated, antifungal use was present in 34 episodes (19.3%), and corticosteroid use was present in 129 episodes (73.3%). The disease symptoms were present in 5 episodes and the severity
of hyponatremia was moderate. In our study, the maintenance fluids preferred during the hospitalization of the patients were half isotonic in 55%, between half isotonic and isotonic in 18% and, isotonic in 13.6%. A total of 14 % did not receive maintenance fluid therapy. In addition, fluid therapy was received in 73% of hyponatremia episodes and its content was half isotonic in
78%, between half isotonic and isotonic in 6% and isotonic in 16%. A total of 24% of cases with hyponatremia had fluid content changed and half of them had improved serum sodium level. In conclusion, hyponatremia is a common electrolyte disorder in oncology patients. Since the patients; own disease and the treatments they receive may facilitate the development of hyponatremia, close monitoring of serum sodium levels and monitoring of complications are necessary. We have shown that hyponatremia can be corrected by switching to isotonic concentration fluid in patients receiving maintenance treatment with half isotonic concentration.

Keywords: Hyponatremia, Pediatric Oncology, Child, Leukemia, Chemotherapy,
Incidence, Risk Factor, Fluid Therapy