1950'li yılların politik ortamında Türk edebiyatının dönüşümü
The transformation of Turkish literature in the political environment of the 1950s
Yazar: YAVUZ TÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE AYKOÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de çok partili hayata geçilmesinin ardından 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti'nin on yıllık iktidar dönemini ve bu siyasi ortamda Türk edebiyatının nasıl bir değişim sürecinden geçtiğini ele almaktadır. Türkiye'nin 1950-1960 aralığındaki siyasi atmosferinin belli başlı önemli olaylar ışığında incelenmesinin ardından, sonraki bölümlerde bu on yıllık dönemin kültür-sanata, edebiyata ve gündelik hayata nasıl yansıdığı üzerinde durulmaktadır. 
Halihazırda aynı dönemlerde büyük bir değişimin arifesinde olan Türk edebiyatı, özellikle şiirde, öyküde ve romanda baskın olan edebi eğilimlerden ve temalardan ayrılarak farklı bir çizgiye doğru yol almaktadır. Bilhassa 1950'lerin ortalarından itibaren kanonu oluşturan gerçekçi edebiyat ya da köy edebiyatına ilişkin eğilimin yanında bireyci edebiyat ya da varoluşçu edebiyat dediğimiz eğilim önem kazanmaya başlamıştır. Bu eğilim öncelikli olarak şiirde ve öyküde ortaya çıkmış, bugün Türk edebiyatında İkinci Yeni diye bilinen şiir akımını ve 1950 Kuşağı diye bilinen öykücüleri ortaya çıkarmıştır. Romandaki örnekleri ise, ancak dönemin sonlarına doğru belirginlik kazanmaya başlamıştır. Bu dönemde, Türk edebiyatının modernist kanadı olarak adlandırabileceğimiz Yusuf Atılgan, Leylâ Erbil, Adalet Ağaoğlu, Ferit Edgü, Vüs'at O. Bener, Bilge Karasu, Demir Özlü gibi yazarlar ortaya çıkmıştır. Benzer şekilde şiirde de İkinci Yeni adlı bir akım ortaya çıkmış ve Edip Cansever, İlhan Berk, Cemal Süreya, Turgut Uyar, Sezai Karakoç, Ece Ayhan ve Ülkü Tamer bu şiirin en güçlü temsilcileri olmuşlardır. 
Çalışma ana hatlarıyla 1950-1960 aralığındaki siyasi atmosferde Türk edebiyatının geçirdiği bu modernist dönüşümü incelemektedir.
Anahtar kelimeler: 1950'ler, çok partili siyaset, Demokrat Parti, Cumhuriyet Halk Partisi, Türk edebiyatı, gerçekçi edebiyat, köy edebiyatı, bireyci edebiyat, İkinci Yeni

Abstract:
This study delves into the transformative decade of Turkish literature under the
Democrat Party's rule starting in 1950, amidst the advent of multi-party politics in Turkey.
It explores how Turkish literature evolved during this pivotal political era, analyzing key
events and their impact on culture, arts, literature, and daily life between 1950 and 1960.
During this period, Turkish literature underwent significant divergence from
established literary norms in poetry, short stories, and novels. Particularly noteworthy from
the mid-1950s onward was the emergence of individualistic and existentialist themes
alongside the prevailing trends of realistic and village literature. This shift prominently
manifested in poetry through the Second Renewal Movement (İkinci Yeni) and in fiction
through the generation of storytellers known as the "1950 Generation".
Authors such as Yusuf Atılgan, Leylâ Erbil, Adalet Ağaoğlu, Ferit Edgü, Vüs'at
O. Bener, Bilge Karasu, and Demir Özlü emerged as leading figures of the modernist
movement within Turkish literature during this period. Similarly, the Second Renewal
Movement (İkinci Yeni) in poetry saw figures like Edip Cansever, İlhan Berk, Cemal
Süreya, Turgut Uyar, Sezai Karakoç, Ece Ayhan, and Ülkü Tamer rise to prominence.
This study provides a detailed examination of how Turkish literature transformed
under the political backdrop of the 1950s and 1960s, emphasizing the rise of modernist
trends and their enduring influence.
Keywords: 1950s, multi-party politics, Democrat Party, Republican People's Party,
Turkish literature, realistic literature, village literature, individualistic literature, Second
Renewal Movement (İkinci Yeni)