Vergi ve kamu harcama politikalarının gelir dağılımına etkisi
The effects of tax and public expenditure policies on income distribution
Yazar: MÜGE YETKİN ATAER
Danışman: PROF. DR. GÜLAY YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Dolaylı vergiler = Indirect taxes ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Vergiler = Taxes

Özet:
Bu çalışmada gelir dağılımı ve gelirin yeniden dağılımı kavramları; bu kavramlara ilişkin düşüncelerin gelişimi, gelir dağılımı türleri, teorileri, ölçütleri ve vergi gelirleri ile kamu harcamalarının gelirin yeniden dağılımı ile ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Vergi gelirleri ile gelirin yeniden dağılımı, vergileme ilkeleri, vergi tekniği ve vergi türleri üzerinden ele alınmıştır. Kamu harcamaları da bileşenleri ve belirleyici mekanizmaları üzerinden irdelenmiştir. Reel harcamalar ve transfer harcamaları gelirin yeniden dağılımı üzerindeki etkileri bakımından açıklanmıştır. Ampirik analiz bölümünde, OECD ülkeleri, 1987 ve 2017 yıl aralığında panel zaman serisi yöntemleri ile analize konu edilmiştir. Gini SWIID veri tabanından, ekonomik ve mali değişkenlere ait veriler IMF, OECD ve Dünya Bankası veri tabanlarından derlenmiştir. Tüm yardımcı testlerin yanında, yeni nesil birim kök testleri ve eşbütünleşme testleri uygulanmış, kısa ve uzun dönemli ilişki hata düzeltme modelleriyle tahmin edilmiştir. Literatüre uygun olarak sonuçlar toplam vergi gelirlerinin ve dolaysız vergi gelirlerinin gelir dağılımı üzerinde olumlu etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Vergi sistemlerinde gelir dağılımı üzerinde olumsuz etkilere sahip tek vergi türü dolaylı vergiler olarak karşımıza çıkmıştır. Sonuçlara göre eğer dolaylı vergiler artarsa, gelir dağılımında adalet azalmaktadır. Kamu harcamaları tarafında ise sonuçlar hem toplam kamu harcamalarının hem de eğitim, sağlık, sosyal koruma, ve toplam sosyal harcamaların, gelir dağılımında adaleti düzeltici etkileri olduğunu göstermektedir.  Genel olarak bu çalışmanın sonuçları vergi gelirleri ve kamu harcamaları gibi maliye politikası araçlarının ve bu araçların bileşenlerinin daha adil bir gelir dağılımına ulaşmada kullanışlı olduğunu göstermektedir. Maliye politikalarının hem kısa dönemli hem de uzun dönemli olumlu etkileri açık şekilde gösterilmiştir. Sonuçlara göre, OECD üye ülkelerinin maliye politikalarını olumlu etkiler doğuracak şekilde tasarlamaları halinde, her bir politika aracının daha adil bir gelir dağılımına ulaşma yolunda katkılar sunacağı önerilebilir.

Abstract:
In this study, I investigated the concepts of distribution of income and redistribution in terms of the development of redistribution ideas, redistribution types, theories, measurements, and then the relationship between tax revenues, public expenditures, and income redistribution. The relationship between tax revenues and income redistribution is examined through the principles of taxation, taxation techniques, and types. Public expenditures are also handled with the composition and determination mechanisms. The real expenditures and transfer expenditures are explained with their impacts on income redistribution. In the empirical part, I investigated the OECD member countries between 1987 and 2017 with the panel time series analysis. The data source for Gini is the SWIID database. Other economic and fiscal variables are derived from IMF, OECD, and World Bank databases. Besides the all other preliminary tests, I used new-generation unit root tests and cointegration tests and I estimated short and long term relationships via error correction models. In compliance with the literature, the results show that the total direct tax revenues and the total tax revenues have positive impacts on the income redistribution. The only element of the tax system that has a negative impact on income redistribution is the indirect tax. The results show that if indirect tax revenues increases, equality in the income distribution decreases. On the public expenditure side, the results show that the total public expenditures and the components as social benefits, social protection, social expenditures, education, and health expenditures have equalizing effects on the income distribution. Overall, this study and its results show that the fiscal policy tools as tax revenues and public expenditures and their components are useful for more equal income distribution. Their redistribution impacts in the short term, as well as long term, are obvious. The results suggest that if the fiscal policies in the OECD member countries are designed accordingly, each of the policy tools can provide contributions for better income redistribution.