Uluslararası rekabet gücü stratejisi olarak kümelenme: Mersin yaş meyve sebze kümesi örneği
Clustering as a strategy of international competitive advantage: A case study, Mersin fresh fruit and vegetable cluster
Yazar: MEHMET SAMİ SÜYGÜN
Danışman: PROF. DR. CANAN MADRAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Küreselleşme olgusuyla değişen rekabetin doğası, inovasyon ve verimliliği ön plana çıkararak firma stratejilerinin ve ulusal politikaların yeniden gözden geçirilmesini gerektirmiştir. Bu noktada, özellikle 1990'lardan itibaren rekabetçilik kavramına yeni bir bakış açısı getiren kümelenme yaklaşımının yıldızı parlamış ve pek çok ülkenin bölgesel kalkınma politikaları kapsamında uyguladığı en önemli araçlardan birisi konumuna gelmiştir. Ekonomik faaliyetlerin sektörel ve coğrafi olarak yoğunlaşması olarak özetlenebilecek kümelenmeler, dünyada artan ilgiye paralel olarak Türkiye ekonomisindeki ağırlığını da her geçen gün arttırmaktadır. 
Bu araştırma, 2010 yılında Mersin'de kurulan Yaş Meyve Sebze Kümesi'nin gelişimini sağlıklı şekilde devam ettirerek başarılı bir küme örneği olabilmesi için yapılması gerekenleri ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Mersin Yaş Meyve Sebze Kümesi bir vaka analizi kapsamında incelenmiş ve ayrıca kümenin rekabetçilik düzeyi Porter'ın Elmas Modeli çerçevesinde araştırılmıştır. Anket, yarı yapılandırılmış mülakat ve katılımcı gözlemle elde edilen küme toplantı tutanakları birincil veri; sektöre yönelik daha önce yapılmış araştırma, rapor, tez, gazete, dergi, bilimsel yayınlar ve kitaplar, proje çıktıları, küme e-posta grubu yazışmaları, broşürler, ekonometrik veriler ise ikincil veri kaynakları olarak kullanılmıştır. Araştırma sorularına cevap bulmak adına, birincil ve ikincil verilerin analizinde içerik analizi, önem-performans analizi ve ihracat rakamlarına dayalı zaman serisi verileri analizinden yararlanılmıştır.   
Araştırma sonunda; organik bir küme olarak yaşam evresinin gelişme döneminde bulunan Mersin Yaş Meyve Sebze Kümesi'nin büyemesi için Hatay, Adana ve Antalya'nın gerek ihracat rakamları gerekse firma sayısı bakımından önemli bir potansiyele sahip olduğu tespit edilmiştir. Küme kuruluşundan itibaren Türkiye geneli sektör ihracatının üzerinde büyüyerek başarılı bir performans sergilemiş ve kümelenme yaklaşımına uyumlu faaliyetler ile gelişmesini sürdürmüştür. Ancak, mevcut durumda girdi koşulları, ilgili ve destekleyici kuruluşlar ve devlet faktörlerinin kümenin uluslararası rekabet gücü açısından dezavantajlı bir konumda olduğu belirlenmiştir. Küme haritasında ortaya koyulan değer zincirindeki eksik oyuncuların kümeye dahil edilmesi ve çalışma kapsamında hazırlanan küme yol haritasında yer alan yapılması gerekli öncelikli faaliyetlerin uygulanmasının kümenin gelişimini sağlıklı şekilde sürdürmesinde fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın öncelikle Yaş Meyve Sebze Kümesi sonrasında ise mevcut ve yeni kurulacak kümeler için rehber niteliğinde bir doküman olması beklenmektedir. 
 
Anahtar kelimeler: Rekabet, Uluslararası Rekabet Gücü, Kümelenme, Yaş Meyve Sebze

Abstract:
Changing nature of competition in the globalization era requires the review of company strategies and national policies by bringing innovation and productivity into the forefront. Since 1990's, clustering approach, bringing a new perspective to the competition concept, has risen in the world and become the most important medium within the regional development policies of most countries. Clusters that can be summarized as, "the concentration of economic activities sectoral and geographically", are increasing their importance within Turkish economy day by day in parallel with the rising interest in the world.
This study is planned to put forward the things for continuation of the progress of the Fresh Fruit and Vegetable Cluster, established in 2010 in Mersin which became a successful example. The Mersin Fresh Fruit and Vegetable Cluster was examined as a case study and the competitiveness level of the Cluster was analysed within the scope of Porter's Diamond Model. Survey, semi-structured interview and cluster meeting notes and group e-mail content were used as the primary data; researches data about the sector, export reports were also analysed in the field work. In this study, content analysis, importance-performance analysis and time series based on export figures were used to analyze the primary and secondary data.
At the end of the study it was found that; The Mersin Fresh Fruit and Vegetable Cluster is an organic cluster in development phase of its life cycle and has to expand over Hatay, Adana and Antalya regions where it has an important potential with respect to export figures and company stock. Since its establishment the Cluster, did grow over the general export values. It has shown a successful performance and continued its progress with the activities compatible with clustering approach.  However, it was specified that current input conditions, relevant and supportive establishments and government issues create disadvantageous conditions for the international competitiveness of the Cluster. It is thought that integration of the missing actors in the value chain, revealed in the cluster map and implementation of the activities shown on the cluster road map would be useful for the development of the Cluster. In this context, study results will be shared with the cluster management to enlight the pathway to success. It is expected that the study will be a guide for first of all the Fresh Fruit and Vegetable Cluster and then existing and newly establishing clusters.

Key words: Competition, International Competitive Advantage, Cluster, Fresh Fruit and Vegetable