Öğrencilerin hayat bilgisi dersinde edindikleri demokrasi ve demokratik yaşamla ilgili kavramlara ilişkin oluşturdukları metaforların hermeneutic yaklaşımla incelenmesi
The research of the metaphores, related with the democracy and democratic life, created by the students that were gained in the social studies lesson
Yazar: SEDA SOYDAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜLENT GÜVEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Metafor = Metaphor ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmada, öğrencilerin Hayat Bilgisi dersi programında yer alan demokrasi kavramını yaşamlarıyla ilişkilendirme biçimleri ve bu ilişkiyi yaşamlarının hangi alanlarında kullandıkları incelenmiştir. Bu ilişkilendirmenin belirlenmesi için öğrencilerin demokrasi kavramı ile ilgili oluşturdukları metaforlar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın verileri Çanakkale il merkezi ve Kepez Beldesi'nde bulunan 17 ilköğretim okulunun 3. sınıfında öğrenim gören 1090 öğrenciden toplanmıştır.Öğrencilere öncelikle, demokrasi ve demokratik yaşam ile ilgili 7 kavramdan oluşan anket formu uygulanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi tekniği ile kategorilere ayrılmış; oluşturulan kategoriler, yapılan gözlem ve görüşmelerle birlikte irdelenmiştir. Bu aşamada hermeneutik yaklaşımdan faydalanılmıştır. Hermeneutik yaklaşım ile, sınıf ortamının metafor oluşturmayı etkileme durumu, yapılan gözlem ve görüşmelerle desteklenmiştir. Verilerin analizinden elde edilen bulgular, öğrencilerin metafor oluşturmada sorun yaşadıklarını göstermektedir. Öğrenciler genellikle yakın çevrelerindeki varlıklar üzerinden metafor oluşturmuştur.Oluşturulan metaforlar cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde, kız ve erkek öğrenciler arasında farklılık görülmemiştir. Tüm kavramlarda kız ve erkek öğrenciler birbirine yakın oranlarda metafor oluşturmuştur. Diğer taraftan, anne-baba mesleklerine göre incelendiğinde, annesi çalışan öğrenciler 'farklılık', 'özgürlük' ve 'adalet' kavramlarında daha fazla metafor oluşturmuştur.Sonuç olarak, hayat bilgisi dersi programında yer alan bu kavramların, öğrenciler tarafından yeterince anlaşılmadığı görülmüştür. Öğrencilerin büyük kısmı, demokrasi ve demokratik yaşam ile ilgili kavramları somutlaştırmada sorun yaşamaktadır. Kavram karmaşası ve tanımlama sorunu, metafor oluşturma oranını da düşürmektedir. Öğrencilerin demokrasi bilinci kazanmasında, öğretmenlerin, eğitim programlarının ve anne-babaların rolü büyüktür. Bu nedenle öğretmenlere verilecek eğitimler, eğitim programlarında yapılacak destekleme çalışmaları ve anne-babalara verilecek bilinçlendirme çalışmaları artırılarak demokrasi bilinci kazandırılabilir.

Abstract:
In this research, the way of students interrelating the concept of democracy (which take part in social studies lesson programme) with their lives and in which phase of their lives they use this relation is observed. In order to determine this association, student?s metaphors about the concept of democracy was tried to be revealed. The data of the research was gathered from 17 different primary school?s ,third class primary school students of Çanakkale city center and Kepez country. Totally 1090 students participated in this research. A questionnaire including 7 concepts on democracy and democratic life was applied on students. The data collected was categorized by using utilizing content analysis techniques. The categories generated have been interpreted together with the observations and interviews conducted. With the hermeneutic approach, the state of influencing creation of metaphors in the class has been supported through class observations and interviews.The study shows that the students have difficulty in creating metaphors. It is seen that the students have created metaphors generally on entities within their immediate surroundings.It is clear that the rewieving of the created metaphors by gender variable did not reveal any differences between male and female students as they have both created the same number of metaphors.On the other hand, it is seen that the students, who have ?working mothers? created more metaphors on the ?difference?, ?freedom?, and ?justice? concepts than the others. It is shown in this research that the concepts in the social studies programme are not completely understood by the students that took place in the study. The main reason of this problem could be seen as the complication of the concept and the problem of identification. And it is obvious that these problems decreases the number of students who created metaphors dramatically. Teachers, educational programs and parents have an important role in the students? developing awareness on democracy. Thus, awareness on democracy can be developed by providing training to teachers, supporting activities for educational programs and awareness-raising activities toward parents.