Vergi ahlakı ve Türkiye açısından bir değerlendirme
Tax morale and an evaluation for Turkey
Yazar: HANDAN KAYNAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAŞİM AKÇA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ahlak = Morality ; Finans = Finance ; Türkiye = Turkey ; Vergi ahlakı = Tax ethics ; Vergi uyumu = Tax compliance ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi, çoğunlukla yükümlüler tarafından hoş karşılanmamakta ve vergi kaçakçılığı gibi pek çok istenmeyen davranış ortaya çıkmaktadır. Yükümlülerin vergiye karşı olan davranışlarını belirleyen faktörlerden biri olan vergi ahlakı, vergi ödeme konusundaki içsel bir motivasyon olarak tanımlanmaktadır. Vergi ahlakı, vergi uyumu ile yakın ilişki içinde bulunan bir kavramdır. Vergi uyumu ve dolayısıyla vergi ahlakı ile ilişkili pek çok sosyal ve psikolojik unsurlar bulunmakta ve bu unsurlar vergi ahlakını şekillendirmektedir.Bu çalışmanın amacı vergi ahlakı ile ilişkili unsurları açıklamak ve Türkiye'de vergi ahlakının belirleyicilerini tespit etmektir. Bu bağlamda Dünya Değerler Araştırması'nın verileri kullanılarak Türkiye'de vergi ahlakı düzeyi ve vergi ahlakının belirleyicileri değerlendirilmektedir. Vergi ahlakının belirleyicileri olarak demografik değişkenler ve sosyal sermaye değişkenleri modelde bağımsız değişkenler olarak ele alınmaktadır. Bağımlı değişken olarak vergi ahlakı düzeyi alınmakta ve sıralı probit modeli tahmin edilmektedir. Modelde bağımsız değişken olarak tanımlanan bu demografik ve sosyal sermaye değişkenlerinden siyasetin önemi, demokrasinin önemi, hükümete güven, dindarlık, dinin önemi, ulusal onur gibi değişkenler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Dolayısıyla vergi ahlakını belirleyen en önemli faktörlerin sosyal sermaye ile ilgili değişkenler olduğu söylenebilir.

Abstract:
Taxpayers are not pleased with tax and therefore many undesired behaviors like tax evasion emerge. Tax morale as being one of the factors determining the behaviors of the taxpayers against tax is defined an instinct motivation for paying taxes. Tax morale is closely related to tax compliance. There are several social and physiological factors that are closely related to tax compliance and therefore to tax morale and these factors determine the form of tax morale.The aim of this study is to explain the points that are related to tax morale and to figure out the determinants of tax morale in Turkey. In this context, the level of tax morale and the determinants of tax morale in Turkey are analyzed by using the data of the World Values Survey. As the determinants of tax morale, demographic variables and social capital variables are held independent variables in the model. By taking the level of tax morale as dependent variable, ordered probit model is estimated. Among these demographic and social capital variables defined as independent variables, importance of policy, importance of democracy, trust in government, religiosity, importance of religion, national pride are the statistically significant variables in the model. Therefore it can be said that the most important determinants of tax morale in Turkey are the social capital variables.