Sosyal hizmet ve maneviyat: Sosyal çalışmacılar üzerine bir alan araştırması
Social work and spirituality: A field study on social worker
Yazar: HIDIR APAK
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ABAY
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Manevi faktörler = Moral factors ; Ruhsallık = Spirituality ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; maneviyat ve sosyal hizmet ilişkisini ortaya koyarak sosyal çalışmacıların, maneviyata ve manevi konulara ilişkin kişisel ve mesleki bakış açılarını keşfetmek ve betimlemektir. Bununla beraber sosyal çalışmacıların, uygulama sürecinde maneviyat konusuna yaklaşımları, maneviyat ile ilgili yöntem ve teknikleri, maneviyatın sürece dâhil olmasıyla ilgili duygu ve düşünceleri ve maneviyat açısından sosyal hizmet eğitim programlarına yönelik görüşleri araştırılmıştır.
Yapılan çalışma karma yöntem desenlerinden biri olan "açımlayıcı sıralı desene" göre tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tarama modellerinden olan genel tarama modeli, nitel kısmında ise bir durum çalışması deseni olan bütüncül tek durum deseni kullanılmıştır. İlk aşamada Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği ile Sosyal Hizmet Meslekte Birlik Derneği'ne ilişkin mail gruplarına kayıtlı olan sosyal çalışmacılar ile sosyal çalışmacıların aktif oldukları sosyal medya gruplarında nicel anket online olarak paylaşılmıştır. Bu kapsamda 218 sosyal çalışmacı ile anket çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada başlangıçtaki nicel örneklemde yer alan bireylerden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile seçilen 18 sosyal çalışmacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Üçüncü aşamada elde edilen bulguların birlikte analizi yapılmıştır.
Bu çalışma sonucunda, sosyal çalışmacıların maneviyat ve sosyal hizmet uygulaması bağlamında tam anlamıyla donanımlı olmadıkları, maneviyatla ilgili bilgi seviyelerinin düşük olduğu ancak maneviyata ilgi duydukları ve daha çok bilgilenme arzusunda oldukları tespit edilmiştir. Sosyal çalışmacıların maneviyata duyarlı sosyal hizmet ile ilgili düşüncelerini daha çok sosyal hizmetin etik ilke ve prensiplerinden hareketle ortaya koydukları ve çoğunluğunun maneviyatın sosyal hizmet uygulamasına dâhil edilmesi görüşünde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to discover and define the personal and professional perspectives of social workers regarding spirituality and spiritual issues by identifying the relation between spirituality and social work. Moreover, social workers' approach to spirituality in practice, their methods and techniques related to spirituality, their feelings and opinions regarding the involvement of spirituality in the process, and their opinions about social work education programmes in terms of spirituality are studied.
The study is based on "sequential explanatory design" which is one of the mixed method designs. General screening model, one of the screening models, is used in the quantitative part of the study while holistic single case design, a case study design, is used in the qualitative part. In the first phase, the quantitative survey was shared online in the mail groups of the  Turkish Association of Social Workers and Turkish Union Association of Social Work Profession as well as in the social media groups actively participated by social workers. The survey was conducted with 218 social workers in this scope. In the second phase, interviews were held using semi-structured interview forms with 18 social workers that were selected through maximum variation sampling among the individuals involved in the initial quantitative sampling. In the third phase, the findings obtained were analysed collectively.
As a result of this study, it has been identified that social workers are not fully equipped regarding spirituality and social work practice, and their knowledge on spirituality is quite limited; however, they are interested in spirituality and they are willing to know more about this subject. It has been understood that social workers define their opinions about spirituality-sensitive social work mostly through the ethics and principles of social work, and the majority believes that spirituality concept should be involved in the practices of social work.