Sülfoksiminlerin sentezi ve katalitik enantiyoseçici c-c bağ oluşumunda ligand olarak kullanılması
Synthesis of sulfoximines and used as a ligand in catalytic enantioselective c-c bond formation
Yazar: ŞEMİSTAN KARABUĞA
Danışman: DOÇ. DR. SABRİ ULUKANLI
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Bölümü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Asimetrik sentez = Asymetric synthesis ; Dietilçinko = Diethylzinc ; Fenil asetilen = Phenyl acetylene ; Kinazolinler = Quinazolines

Özet:
3-Asetoksiaminokuinazolinonların farklı sülfoksitlerle reaksiyonu sonucunda sülfoksiminler sentezlenmiştir. Bu reaksiyondan elde edilen sülfoksiminlerin verimleri ortama hekzametildisilazan bileşiği ilavesiyle arttığı gözlenmiştir. 2-Pozisyonunda kiral bir merkez bulunduran 3-asetoksiaminokuinazolinonların kullanılmasıyla hemen hemen her defasında 1:1 diastereoizomerik karışımlarda ürünler elde edilmiştir. Elde edilen diastereoizomerik karışımların tamamına yakını kromatografik yöntemler kullanılarak ayrıştırılabilmiş ve bunlardan dördünün tam konfigürasyonları X-ray spektrometresi ile, kimyasal yolla ya da literatürdeki değerlerin karşılaştırılmasıyla bulunmuştur.Enantiyomerik ve diastereoizomerik olarak saf sülfoksiminler, katalitik enantiyoseçici dietilçinkonun aldehitlere katılma reaksiyonunda denenmiştir. Bu reaksiyondan aldığımız sonuçlar, sülfoksimin 149g nin diğer ligantlar içerisinde en iyisi olduğunu göstermiş ve %92'ye varan enantiyoaşırılık ve %99'a varan verimlerle alkollerin sentezi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen alkollerin konfigrasyonları literatürdeki GC ya da HPLC deki yürütme sonucu alıkonma zamanları karşılaştırılarak bulunmuştur.İlaveten ve benzer yolla, sülfoksimin ligand 137g, diğer ligantlar içerisinden en tercih edileni olmuş ve katalitik enantiyoseçici fenilasetilen çinko'nun aldehitlere katılması denemesinde kullanılmıştır. Yüksek reaktivite ve enantiyoseçicilik reaksiyondaki şartların, örneğin sıcaklık, çözücü, Ti(OPri)4, Et2Zn mol miktarı ve ko-katalizörlerin değiştirilmesiyle artırılmaya çalışılmıştır. Burada da %94'e varan bir enantiyoaşırılık ve %90'a varan verimlerle alkoller elde edilmiştir.

Abstract:
The reaction of 3-acetoxyaminoqinazolinone with various sulfoxides resulted corresponding sulfoximines. Yields of this reaction were improved using hexametyldisilazane. Sulfoximination of aryl alkyl sufoxides with K2NHOAc having a chiral centre on its 2-position gave the products almost 1:1 mixture of diastereoisomers in each case. However, more or less each diastereoisomeric sulfoximines were separated by chromatotron or column chromatography and absolute configuration of the four products were identified by X-ray spectrometer, chemical way as well as literature value.Enantio and diastereomerically pure sulfoximines were tested in catalytic enantioselective diethylzinc addition to aldehydes. From this reaction, our results demonstrated that sulfoximine 149g is the best ligand of choice and up to %92ee and up to %99 yields of chiral alcohols were obtained. Configurations of alcohols were evaluated by comparison of the retention times of the literature values on the chiral GC or HPLC.Additionally, and similarly, sulfoximine ligand 137g was found to be good catalyst for the catalytic enantioselective zinc phenyacetylene addition to aldehydes. The high activity and enantioselectivity was improved upon by reaction parameters e.g. temperature, solvent, Ti(OPri)4, amount of Et2Zn, co-catalyst. Up to %94ee and up to %90 yields were also obtained.