Türkiye'de işsizlik sigortasından yararlanma sürelerinin sağkalım analizi ile modellenmesi
Modelling unemployment insurance benefits durations using survival analysis in Turkey
Yazar: KEMAL BURAK BAYKAL
Danışman: PROF. DR. ŞAHAMET BÜLBÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Aktüerya Bilimleri = Actuarial Sciences ; Sigortacılık = Insurance ; İstatistik = Statistics
Dizin: Sağkalım analizi = Survival analysis ; İşsizlik = Unemployment ; İşsizlik sigortası = Unemployment insurance

Özet:
İşsizlik, günümüzde ülkelerin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biridir. Üretimde makineleşme, gelişen teknoloji, hızla artan nüfus, göçler, küreselleşme, ekonomik krizler v.b. gibi sebepler işsizliğe neden olan başlıca faktörler olarak sıralanabilir. İşsizliğin bireylerin ve toplumların sosyo-ekonomik yaşamlarına olumsuz etkisi olmaktadır. İşsizlik sigortası, işsiz kalan kişilere belirli bir süre ve belirli bir miktar gelir desteği sağlanarak işsizliğin olumsuz etkilerini azaltmak için kullanılan bir pasif istihdam politikasıdır.
Bu çalışmada işsizlik sigortasından yararlanma süreleri ve bu süreyi etkileyen değişkenler sağkalım analizi teknikleri ile incelenmiş ve modellenmiştir. İŞKUR'dan alınan veri setinin kullanıldığı çalışmada, gözlem aralığı içinde ödenek almaya hak kazanan kişilerin ödenek alma süreleri sağkalım süresi olarak alınmıştır. Yapılan tüm analizlerde açıklayıcı değişkenler olarak; cinsiyet, medeni durum, yaş, öğrenim durumu, brüt gelir, prim gün sayısı ve kurs değişkenleri kullanılmıştır.
Öncelikle, parametrik olmayan sağkalım analizi yöntemi olarak Kaplan-Meier ile ortalama işsiz kalma süreleri belirlenmiş, değişken düzeylerinin sağkalım süreleri arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Devamında, yarı parametrik Cox regresyon modeli ile açıklayıcı değişkenlerin işsizlik süresi üzerine etkisi incelenmiştir. Son olarak, veri setine parametrik sağkalım modelleri uygulanmış ve en uygun modelin Gompertz orantılı tehlikeler modeli olduğuna karar verilmiş ve model sonuçları yorumlanmıştır. Her üç modelin sonuçların birbirleriyle ve literatürle uyumlu olduğu görülmüştür.

Abstract:
Unemployment is one of the most important problem that nations are facing today. The main factors cousing unemploymet can be listed as mechanization, developing technology, rapidly increasing populitaon, migrations, globalization, economic crises and etc. Unemployment has an negative impact on the socio-economic life of individuals and societies. Unemployment insurance is a passive employment policy which aims to reduce the negative effects of unemployment by providing a certain amount of income support for a certain period of time.
In this study, unemployment insurance benefits durations and the variables affecting this durations are examined and modeled by survival analysis techniques. Data set which is provided by İŞKUR is used for the determine survival time whose are entilted to recieve unemployment benefits. In all of the analysis, gender, marital status, age, education level, gross income, days of premium payments and course are used as explanatory variables.
Firstly, mean durations of unemployment are determined using Kaplan-Meier non parametric survival analysis method and significant differences between levels of variables are detected. Afterwards, the effects of explanatory variables on unemployment duration are examined with the semi-parametric Cox regression model. Finally, parametric survival models are applied to the data set and it is decided that the most appropriate model is the Gompertz proportional hazards model and then Gompert's model results are discussed. The results of all three models are found to be compatible with each other and with the literature.