Zihin yetersizliği olan çocuklarda cinsel gelişime yönelik aile eğitim programının etkililiği
Effectiveness of family education program for sexual development in children with mental disability
Yazar: FULYA MERSİN
Danışman: PROF. DR. SAFİYE SUNAY YILDIRIM DOĞRU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Cinsel gelişim = Sexual development

Özet:
Bu araştırmanın amacı zihin yetersizliği olan çocuklarda cinsel gelişime yönelik bir aile eğitim programı hazırlamak ve bunun ebeveynlerin bilgi düzeyleri ve iletişim dili üzerindeki etkililiğini test etmek etmektir. Araştırmada ön test- son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2022-2023 yıllarında Aydın ili Söke ilçesinde eğitim gören 10-25 yaşları arasında zihin yetersizliğe sahip çocuğu olan 22 anne, 4 babadan oluşmaktadır. Araştırmanın bağımlı değişkeni ailelerin cinsel gelişime yönelik bilgi düzeyleri ve cinsel iletişim dili, bağımsız değişkeni ise araştırmacı tarafından geliştirilen ailelere yönelik cinsel gelişim programıdır. Araştırmanın nicel verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Ebeveynler için Cinsel İletişim Ölçeği", "Ergenlik Dönemindeki Zihin Yetersizliği Olan Çocukların Cinsel Gelişim Özellikleri Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise  " Cinsel Eğitim Programı Ön Değerlendirme Formu" ve "Cinsel Eğitim Programı Değerlendirme Formu" ile toplanmıştır. Çalışmanın nicel verileri SPSS 22 paket programı kullanılarak, nitel verileri ise betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. 6 oturumdan oluşan "Cinsel Gelişim Aile Eğitimi Programı" video ile kayıt altına alınmıştır. Araştırmanın sonucunda cinsel gelişime yönelik aile eğitim programın etkili olduğu, deney grubu katılımcılarının bilgi düzeylerinde artış olduğu görülmüştür. Fakat cinsel eğitim programı katılımcıların cinsel iletişim dilinde herhangi bir farklılık oluşturamamıştır. Eğitim programı sonunda deney grubu katılımcıları çocuklarının sahip olduğu cinsel gelişim özelliklerinden; mahremiyet ve sosyal güven, bedensel gelişim, haz/doyum, cinsel konuların paylaşımı ve cinsel öz bakım alanlarında olumlu değişiklikler yaparken, cinsel davranış sergileme, cinsel taciz ve duygusal değişim alanlarında herhangi bir farklılık oluşturamamışlardır.
Araştırma sonucunda uygulanan cinsel gelişime yönelik aile eğitim programının ebeveynlerin bilgi düzeyleri ve farklı cinsel gelişim özellikleri açısından etkili olduğu görülmüştür. Fakat ebeveynlerin ve öğrencilerin cinsel eğitime yönelik bilgi ihtiyaçları hala devam etmektedir. Zihin yetersizliği olan bireyler için eğitim programlarına cinsel eğitime yönelik işlevsel hedefler eklenmeli ve hem ebeveynlere hem de çocuklara yol gösterecek öğretmenlerin cinsel eğitim alanındaki yetkinlikleri arttırılmalıdır.

Abstract:
The aim of this study was to prepare a family education program for sexual development in children with intellectual disabilities and to test its effectiveness on parents' knowledge levels and communication language. An experimental design with pretest-posttest control group was used in the study. The study group of the research consists of 22 mothers and 4 fathers who have children with intellectual disabilities between the ages of 10-25 years old who are studying in Söke district of Aydın province in 2022-2023. The dependent variable of the study was the families' level of knowledge about sexual development and sexual communication language, and the independent variable was the sexual development program for families developed by the researcher. The quantitative data of the study were collected using the "Personal Information Form", "Sexual Communication Scale for Parents", "Sexual Development Characteristics Scale for Children with Intellectual Disabilities in Adolescence". Qualitative data were collected using the "Sexual Education Program Preliminary Evaluation Form" and "Sexual Education Program Evaluation Form". The quantitative data of the study were analyzed using the SPSS 22 package program and the qualitative data were analyzed by descriptive analysis method. The 6-session "Sexual Development Family Education Program" was recorded with video. As a result of the study, it was seen that the family education program for sexual development was effective and the knowledge levels of the participants in the experimental group increased. However, the sexual education program did not make any difference in the participants' sexual communication language. At the end of the training program, while the experimental group participants made positive changes in the areas of privacy and social trust, physical development, pleasure/satisfaction, sharing sexual issues and sexual self-care, they could not make any difference in the areas of sexual behavior, sexual harassment and emotional change.
As a result of the study, it was seen that the family education program for sexual development was effective in terms of parents' knowledge levels and different sexual development characteristics. However, the information needs of parents and students regarding sexual education still persist. Functional goals for sexual education should be added to education programs for individuals with intellectual disabilities and the competencies of teachers who will guide both parents and children in the field of sexual education should be increased.