COVİD-19 pandemisi sürecinde psikiyatri hastalarının telepsikiyatri hizmetlerini kullanma sıklığı ve dijital okuryazarlık düzeyinin telepsikiyatrik uygulamaların kullanımı üzerindeki etkisi
COVİD-19 pandemisi sürecinde psikiyatri hastalarının telepsikiyatrihizmetlerini kullanma sıklığı ve dijital okuryazarlık düzeyinintelepsikiyatrik uygulamaların kullanımı üzerindeki etkisi
Yazar: NAİLA NABİYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZMEN METİN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikiyatrik rehabilitasyon = Psychiatric rehabilitation ; Teleterapi = Teletherapy ; Teletıp = Telemedicine ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Bu çalışmada iki yıllık pandemi süreci boyunca psikiyatri hastalarının herhangi
bir dış merkezden ya da sağlık profesyonelinden telepsikiyatri hizmeti alıp almadığını
değerlendirmektir. Ayrıca pandemi döneminde psikiyatri hastalarının telepsikiyatri
uygulamaları kullanım sıklığını ve kullanım üzerine etkili fartörleri, hastaların tele-tıp
uygulamalarına yönelik tutumlarını, dijital okuryazarlık düzeyini ve aralarındaki ilişkiyi
belirlemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma kesitsel tipte tek merkezli bir çalışmadır. Akdeniz Üniversitesi Tıp
Fakültesi Psikiyatri polikliniklerine ayaktan başvuran 18 yaş üzeri ve okuma yazma bilen
354 psikiyatrik bozukluğu olan hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Ölçek geliştirme
basamakları izlenerek Yetişkin Dijital Okuryazarlık Ölçeği (YDOÖ) ve Tele-tıp
Uygulamlarına Yönelik Tutum Ölçeği (TTÖ) geliştirilmiştir ve geçerlilik-güvenilirlik
analizleri uygulanmıştır. Tele-tıp uygulamalarına yönelik olumsuz tutumla ilişkili
bağımsız risk faktörlerini tespit edebilmek için univariate analizler sonucunda anlamlı
bulunan değişkenler (p<0,05) multivariate lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 40,9±15,2 (18-81) yıl olan 247'si kadın (%69,8) 354
hasta katılmıştır. Hastaların %57,6'sında depresif bozukluklar, %29,1'inde anksiyete
bozuklukları ve %7,6'sında obsesif kompülsif bozukluklar vardır. Hastaların %84,2'si
günlük internet kullanımı olduğu belirtmiş olup ortanca kullanım süresi 4 (1-10) saattir.
Hastaların %11'i iki yıllık pandemi sürecinde psikiyatrik tedavi ve takibi bırakmış,
%34,5'i psikiyatrik tedavi ve takibine devam etmekte zorlanmıştır. Telepsikiyatri
uygulamaları kullanım sıklığı %0,6 olup hastaların %29,5'inin sınırlı/yetersiz DO'ya ve
%29,9'u tele-tıp uygulamalarına yönelik olumsuz tutuma sahiptir. Yapılan multivariate
lojistik regresyon analizine göre yetersiz/sınırlı dijital okuryazarlığa sahip olmak
psikiyatri hastalarında tele-tıp uygulamalarına yönelik olumsuz tutum için tek başına
bağımsız risk faktörü olarak bulunmuştur [OR=4,76 (2,15-10,54)]. Multivariate lojistik
regresyon analizi modeline göre 40 yaş üzerinde [OR=13,55 (5,76-31,87); p<0,001],
ilk/ortaokul mezunu [OR=7,54 (3,45-16,49); p<0,001] ve aktif gelir getiren bir işte
çalışmıyor [OR=2,84 (1,26-6,38); p=0,012] olmak yetersiz/sınırlı dijital okuryazarlık için
bağımsız risk faktörleri olarak bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada psikiyatri hastalarının pandeminin ilk iki yıllık sürecinde
telepsikiyatri hizmetlerinden birini kullanma sıklığı %1'inde altındadır. Pandemi
döneminde dünyada tele-tıp uygulamalarının kullanımında artış olsa da yasal
düzenlemelerin oldukça yeni gerçekleştiği ülkemizde telepsikiyatri uygulamalarının
kullanımı ile ilgili tam bir alt yapı henüz yoktur ve hizmet kullanımı hala sınırlı
düzeydedir. Sınırlı/yetersiz DO, tele-tıp uygulamalarına yönelik olumsuz tutuma neden
olmaktadır. İleri yaş, düşük eğitim düzeyine sahip ve herhangi bir işte çalışmayan
psikiyatri hastaların, sınırlı/yetersiz DO yazarlığı nedeniyle tele-tıp uygulamaları
konusunda desteğe ihtiyacı vardır.
Anahtar Kelimeler: Tele-tıp, Telepsikiyatri, Dijital okuryazarlık, Tutum, COVID-19,
Psikiyatrik bozukluk

Abstract:
Objective: In this study, we wanted to evaluate whether psychiatric patients used
telepsychiatry services during the two-year pandemic. It was aimed to determine the
frequency of use of telepsychiatry and the factors affecting the use of telepsychiatry
services, the patients' attitudes towards telemedicine, the level of digital literacy, and the
relationship between DL and attitudes towards telemedicine during the pandemic.
Method: Literate 354 outpatients over 18 years of age with psychiatric disorders who
applied to the Psychiatry outpatient clinics of Akdeniz University Faculty of Medicine
were included in this cross-sectional, single-center study. By following the scale
development steps, Adult Digital Literacy Scale (ADLS) and Telemedicine Attitude
Scale (ATS) were developed and validity-reliability analyzes were applied. The
multivariate logistic regression analysis was used to evaluate the independent risk factors
associated with the negative attitude toward telemedicine.
Results: A total of 354 patients, 247 of whom were women (69.8%), with a mean age of
40.9±15.2 (18-81) years, participated in the study. 57.6% of the patients had depressive
disorders, 29.1% had anxiety disorders and 7.6% had obsessive-compulsive disorders.
84.2% of the patients had used the internet daily, and the median usage time was 4 (1-10)
hours. 11% of the patients stopped psychiatric treatment and follow-up during the twoyear pandemic, and 34.5% had difficulty in continuing their psychiatric treatment and
follow-up. The frequency of use of telepsychiatry was found at 0.6%. 29.5% of the
patients have limited/insufficient DL and 29.9% have a negative attitude towards
telemedicine. Insufficient/limited digital literacy was found to be an independent risk
factor alone for negative attitudes towards telemedicine practices in psychiatric patients
[OR=4.76 (2.15-10.54)]. Age over 40 years [OR=13.55 (5.76-31.87); p<0.001], being
primary/secondary school graduate [OR=7.54 (3.45-16.49); p<0.001] and not working
[OR=2.84 (1.26-6.38); p=0.012] were found to be independent risk factors for
insufficient/limited digital literacy.
Conclusion: In this study, the frequency of using one of the telepsychiatry services in the
first two years of the pandemic was below 1% of the psychiatric patients. Although there
has been an increase in the use of telemedicine applications in the world during the
pandemic, there is not yet a complete infrastructure for the use of telepsychiatry in our
country, where legal regulations have been made quite recently, and the use of
telepsychiatry services is still at a limited level. Inadequate/limited DL results in negative
attitudes towards telemedicine. Psychiatric patients with older age, low education level,
and not working in any job need support in telemedicine applications due to
inadequate/limited DL authorship.
Keywords: Telemedicine, Telepsychiatry, Digital literacy, Attitude, COVID-19,
Psychiatric disorders