Orta Asya'nın Amerikan hegemonyasına eklemlenmesi ve bu süreçte ABD'nin enerji politikaları
Articulation of Central Asia with American hegemony and energy policies of the USA in this process
Yazar: ELİF GÜRDAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN TELATAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Hegemonya = Hegemony ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya politikası = Central Asia policy

Özet:
Amerika, İngiltere'den hegemon rolünü devraldıktan sonra günümüzde bu gücü, daha da kuvvetlendirerek muhafaza etme gayretindedir. Dünya sistemi, ABD'nin öncülüğünü ettiği serbest piyasa ekonomisinin hâkim olduğu bir düzen haline gelmiştir. Bu düzen kapsama alanı yayıldıkça güç kazanmaktadır. İşte bu noktada, Orta Asya, ABD hegemonyası açısından bilhassa önemli bir konumdadır. Orta Asya'nın ABD çıkarları açısından askeri, siyasi ve ekonomik anlamda hegemonik alana eklemlenmesi gerekmektedir. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması ile Orta Asya'da oluşan güç boşluğunun ABD tarafından doldurulması gerektiği düşünülmüştür. Özellikle Amerika'nın 1990'ların ortalarında başlayan Orta Asya ilgisi, 11 Eylül olayları ardından yoğunlaşmıştır. 11 Eylül'ün yaşanması ABD'nin Orta Asya politikalarında bir dönüm noktası olmuştur. ABD, hegemonik politikaların Orta Asya'da uygulanmasında güvenlik ve terör merkezli önceliğini vurgulamıştır. Orta Asya'nın Amerikan hegemonyasına eklemlenmesinde sahip olduğu zengin enerji kaynakları ABD tarafından en büyük araç olarak görülmüştür. 
Tüm bu çerçevede, bu tez çalışması Amerikan hegemonyasının bileşenlerini incelemiş ve dört hegemonya görüşünü (Hegemonik İstikrar Teorisi, Liberal Kurumsalcı Yaklaşım, Neogramsciyan Yaklaşım ve Dünya Sistemleri Yaklaşımı) kavramsal çerçeve olarak ele almıştır. Bu temel ile Orta Asya'nın Amerikan hegemonyasına eklemlenmesi süreci detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu süreçte ABD'nin Orta Asya enerji kaynaklarını politikalarında bir araç olarak kullandığı savunulmuştur.

Abstract:
After America has taken over the role of hegemonic power from the United Kingdom, today, it is spending an effort to preserve this power by strengthening it. World system has become an order which is dominated by free market economy pioneered by the USA. This order is gaining strength as its coverage area expands. At this point, Central Asia is in an especially important position in terms of US interests. It is necessary for Central Asia to be articulated in the political and economic sense with regard to US interests. With the disintegration of Soviet Union in 1991, it was considered that the power vacuum occurred in Central Asia must be filled by the United States. Especially America's interest in Central Asia which started in the mid-1990s has been increased after the September 11 attacks. The experience of September 11 was a turning point in Central Asia policies of the US. The USA has emphasized its safety and terrorism based priority in the implementation of the hegemonic policies in Central Asia. Rich energy resources of Central Asia was seen as the greatest means for the articulation of Central Asia in the American hegemony.
In this context, this thesis has examined the components of the American hegemony and dealt with four hegemonic visions (Hegemonic Stability Theory, Liberal Institutionalist Approach, Neo-Gramsci Approach and World Systems Approach) as a conceptual framework. With this foundation, the articulation process of Central Asia with the American hegemony has been examined in detail. It was defended that, in this process, the US used the energy resources of Central Asia as a means for their policy.