Hipofiz makroadenomlarının kıvamının preoperatif belirlenmesinde konvansiyonel ve difüzyon ağırlıklı MR görüntüleme
Preoperative evaluation of consistency of pituitary macroadenomas with conventional and diffusion-weighted MR imaging
Yazar: HACER BAL
Danışman: PROF. DR. GAZANFER EKİNCİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
AMAÇ:Bu çalışmada, konvansiyonel MRG(Manyetik Rezonans Görüntüleme) incelemesinin (T1A, T2A, Kontrastlı T1A), DAG (Difüzyon Ağırlıklı Görüntüleme) ve ADC( Apparent Diffusion Coefficient) ölçümünün hipofiz makroadenomlarının kıvamının belirlenmesinde yerinin olup olmadığını cerrahi ve patolojik bulgularla karşılaştırmak amaçlanmıştır. 
MATERYAL VE METOD:Üniversitemiz etik kurul komitesi tarafından çalışmamıza onay alınmış olup, hastaların tümü bilgilendirilmiş onam formu alındıktan sonra çalışmamıza dahil edildi. Hipofiz makroadenomu olan 36 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya alınan olguların yaşları 19 ile 68 arasında değişmekte olup ortalama yaş 48,61±12,55 idi. Çalışmaya alınan olguların 22 (%61,1) erkek, 14 (%38,9) kadındı. Tüm MR görüntüleri 1,5 Tesla (1.5 T Magnetom Espree: Siemens, Almanya ), 8 kanallı kafa koil ile elde edildi. Tüm hastalara konvansiyonel sekanslar ile rutin hipofiz MR incelemesi yapıldı. Konvansiyonel MR incelemesinde; kontrastsız Turbo Spin Eko sagital T2 ağırlıklı, koronal T2 ağırlıklı, sagital T1 ağırlıklı, koronal T1 ağırlıklı, axial T1 ağırlıklı sekanslar kullanıldı. 0,1 mmol/kg iv gadolinyum verildikten sonra koronal ve sagital Turbo spin Eko T1A görüntüler alındı. Difüzyon ağırlıklı görüntüler, koronal planda spin eko ?echo planar? görüntüleme sekansı ile 2 farklı b değerinde (b= 50, 1000 ) elde edildi. MR cihazının konsolunda, özel bir program aracılığı ile ADC haritası oluşturuldu. ADC haritası üzerinden ADC değeri; konvansiyonel MRG sekansları ve DAG üzerinden Sinyal İntensite (Sİ) değerleri standart boyutlu ROI kullanılarak hem lezyondan hem de normal beyin ak maddesinden ölçülerek birbirine oranlandı. Benzer şekilde lezyonun kontrastlanma derecesini saptamak için lezyonun kontrastlı ve kontrastsız T1A incelemede SI değerleri hesaplanarak birbirine oranlandı. 
Makroadenomların kıvamı, cerrah tarafından operasyon sırasında yumuşak, orta ve sert olmak üzere üç sınıfta değerlendirildi. Histolojik değerlendirme makroadenomların operasyon materyali üzerinden değerlendirildi. Tümör kıvamı ile ortalama ADC değerleri, konvansiyonel ve difüzyon MRG de ölçülen tümör/ak madde sinyal intensite oranları, tümörün kontrastlanma derecesi ve kollajen içeriği arasında istatistiksel olarak ilişki olup olmadığı araştırıldı.
BULGULAR: Ortalama ADC değeri yumuşak kıvamda 0,57±0,13x10-3 mm2/sn; orta kıvamda 0,83±0,28 x10-3 mm2/sn ve sert kıvamda ise 0,95±0,08 x10-3 mm2/sn olarak saptandı. Yumuşak grubun ADC ölçümleri orta kıvama ve sert kıvama göre anlamlı düzeyde düşük olarak saptandı (p=0,003;p=0,008 p<0,01). Orta kıvam ile sert kıvam arasında ise ortalama ADC açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Yumuşak kıvamlı ve orta+sert kıvamlı makroadenomların 0,76× 10-3 mm2/sn ADC eşik değeri ile % 71,43 duyarlılık ve %93,33 özgüllük ile ayırt edilebileceği saptandı. Makroadenomların kollajen yüzdesi ile operasyon esnasındaki kıvamı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı. (p<0,01). Tümör kıvamı ile konvansiyonel ve difüzyon MRG?de ölçülen tümör/ak madde sinyal intensite oranları ve tümörün kontrastlanma derecesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı.
SONUÇ: Konvansiyonel MRG incelemesinin makroadenomların preoperatif kıvamlarının değerlendirilmesinde yeri yoktur. ADC haritası oluşturularak elde edilen DAG ile makroadenomun kıvamı hakkında bilgi edinebiliriz. ADC değeri yüksek olan adenomlar düşük olanlardan daha fazla kollajen içermektedir.

Anahtar kelimeler: Hipofiz kıvamı, makroadenom, difüzyon ağırlıklı görüntüleme

Abstract:
PURPOSE: To prospectively evaluate use of diffusion-weighted (DW) magnetic resonance (MR) images and apparent diffusion coefficient (ADC) maps, conventional MR images(T2 -weighted MR images, the nonenhanced T1-weighted MR images, the contrast material enhanced MR images), for determination of the consistency of macroadenomas and compare with these results surgical and histological findings
MATERIALS AND METHODS: The study protocol was approved by the institutional ethics committee, and informed consent was obtained from all patients. Thirty-six patients with pituitary macroadenoma (22 men, 14 women); mean age, 48 years ± 12,55 [standard deviation]; range, 19?68 years) were examined. All patients underwent MR examination, which included T1-weighted turbo spin-echo and T2-weighted turbo spin-echo, DW imaging with ADC mapping and contrast material? enhanced T1-weighted spin-echo imaging. Regions of interest (ROIs) were drawn in the macroadenomas and in normal white matter on DW images, ADC maps, and conventional MR images. Consistency of macroadenomas was evaluated at surgery and was classified as soft, intermediate, or hard. Histologic examination was performed on surgical specimens of macroadenomas. Mean ADC values, signal intensity (SI) ratios of tumor to white matter within ROIs on conventional and DW MR images, and degree of enhancement were compared with tumor consistency and with percentage of collagen content at histologic examination by using analysis of variance for linear trend.
RESULTS: The mean value of ADC in the soft group was 0,57±0,13x10-3 mm2/sec; in the intermediate group 0,83±0,28 x10-3 mm2 /sec; and in the hard group, 0,95±0,08 x10-3 mm2/sec. Statistical analysis revealed a significant correlation between tumor consistency and ADC values and percentage of collagen content ((p<0,01), analysis of variance). No other statistically significant correlations  were found.
CONCLUSION: Findings in this study suggest that DW MR images with ADC maps can provide information about the consistency of macroadenomas but conventional MR images can?t. Pituitary macroadenomas which have higher ADC values contain more collagen.

Key Words: pituitary consistency, macroadenoma, diffusion - weighted imaging