Çatalağzı Termik Santrali ve çevresinde radyoaktivite ölçümü
Measurement of radioactivity in and around the Çatalağzı Thermal Power Plant
Yazar: SONGÜL BAYATA
Danışman: Y.DOÇ.DR. HÜSEYİN AYTEKİN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
ÖZETBilim Uzmanlığı TeziÇATALAĞZI TERM K SANTRAL VE ÇEVRES NDE RADYOAKT V TEÖLÇÜMÜSongül BAYATAZonguldak Karaelmas ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüFizik Anabilim DalıTez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Hüseyin AytekinŞubat 2007, 71 sayfa.Kömür yakmalı termik santrallerde kömürün yanması sonucu santral ve çevresindezenginleşmiş doğal radyoaktiviteye maruz kalınmaktadır. Bu çalışmada, Çatalağzı TermikSantrali ve çevresinde doğal radyoaktivite ölçülmesi amacıyla iki farklı çalışmayapılmıştır. Birincisi gamma spektrometresi kullanılarak, santralde yakılan kömür ve232 238 40kömür küllerindeki doğal radyoaktif elementlerden Th, U ve K ölçümü, ikincisi iseCR-39 iz detektörlerinin kullanımıyla santral ve çevresinde mevsimsel olarak radon gazıölçümüdür. lkbahar ve sonbahar dönemlerinde gözlenen radon konsantrasyonlarının kış veyaz dönemlerininkine nazaran yaklaşık iki kat daha yüksek olduğu kaydedilmiştir. Yıllıkortalama radon konsantrasyonları; 75 Bq/m3 ile en yüksek santral hizmet binasında ve39.75 Bq/m3 ile de en düşük kül alanında olacak şekilde değişmektedir. Santralçevresindeki yerleşimlerde ölçülen ortalama radon konsantrasyonu ise 71 Bq/m3'tür. Budeğerler ICRP tarafından tavsiye edilen limit değerlerin altındadır. Santralde yakılan238 232Th ve40K aktivite konsantrasyonları sırasıyla, 33kömürlerde ölçülen ortalama U,Bq/kg , 31 Bq/kg ve 329 Bq/kg'dır. Bu elementlerin baca küllerinde ölçülen ortalamaiiiÖZET(devam ediyor)aktivite konsantrasyonları sırasıyla 62, 58 ve 800 Bq/kg ve dip küllerinde ise sırasıyla 96,4068 ve 1064 Bq/kg'dır. Bu değerler, baca külündeki K konsantrasyonu hariç limitdeğerlerin altındadır (UNSCEAR 1982).Anahtar sözcükler : Doğal radyoaktivite, radon, CR-39 dedektörleri, gamaspektrometresi, kömür yakıtlı termik santral.Bilim Kodu : 404.04.01iv

Abstract:
ABSTRACTM.Sc. ThesisMEASUREMENT OF RADIOACTIVITY IN AND AROUND THE ÇATALAĞZITHERMAL POWER PLANTSongül BAYATAZonguldak Karaelmas UniversityGraduate Scool of Natural and Applied SciencesDepartment of PhysicsThesis Adsivor: Asst. Prof. Hüseyin AYTEK NFebruary 2007, 71 pages.People are exposed to enriched natural radioactivity in and around the coal-fired thermalpower plants as a result of the coals that are fired in the plants. In this study, two differentworks have been made in order to assess the natural radioactivity in and around theÇatalağzı Thermal Power Plant. First one is the radioactivity measurement of the natural238 232radioactive elements U, Th by using gamma spectrometer and the second one is theseasonal concentration measurements in and around the thermal power plant by using theCR-39 etch track dedectors.. It has been recorded that the observed radon concentrations inspring and autumn are approximately two times higher than that of the ones in winter andsummer. The annual mean radon concentrations has been found to vary from a minimumvalue of 39.75 Bq/m3 in the ash area to a maximum of about 75 Bq/m3 in the servicebuilding of the power plant. The annual mean radon concentration in the dwellings of thethermal Power plant colony of the plant is 71 Bq/m3. These values are below the238 232 40recommended values by ICRP. The mean activity concentrations of U, Th and Kmeasured in the coals, which are fired in the plant, as 33 Bq/kg, 31 Bq/kg and 329 Bq/kg,vABSTRACT (continued)respectively. The mean activity concentrations of these elements in the fly ashes are 62, 58and 800 Bq/kg and in the bootom ashes are 96, 68 and 1064 Bq/kg, respectively.Thesevalues,except 40K concentration in fly ash, are below recommended values by UNSCEAR1982.Key Words : Natural radioctivity, radon, CR-39 dedectors, gama spectrometry, coal-fired thermal power plantScience Code : 404.04.01vi