Borderline kişilik özellikleri ve somatizasyonda reddedilme duyarlılığının aracı rolünün incelenmesi
Examination of the mediating role of rejection sensitivity in borderline personality traits and somatization
Yazar: CEMİLE BİLĞİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDEH FARAJİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bedenselleştirme = Somatization ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Reddedilme duyarlılığı = Rejection sensitivity ; Sınırda kişilik bozukluğu = Borderline personality disorder ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, borderline kişilik özellikleri ile somatizasyon ilişkisinde reddedilme duyarlılığının aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup, 2023 yılında çalışmaya gönüllü destek sağlayan 18- 45 yaş arası toplam 430 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Borderline Kişilik Ölçeği (BKÖ), Somatik Duygusal Çatışma Ölçeği (SDÇÖ) ve Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (RDÖ) uygulanmıştır ve araştırmada toplanılan veriler, SPSS 25.0 programında istatiksel olarak analiz edilmiştir. Ölçüm araçları arasındaki ilişkiyi test etmek için yapılan Pearson korelasyon analizi bulgularında, borderline kişilik özellikleri ile reddedilme duyarlılığı (r=.424, p<0.01), somatizasyonun sıklığı (r=.439, p<0.01), ve somatizasyonun şiddeti (r=.371, p<0.01), arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Reddedilme duyarlılığı ile somatizasyonun sıklığının (r=.293, p<0.01), somatizasyonun şiddetinin (r=.259, p<0.01) ve somatizasyonun duygusal durumunun (r=.125, p<0.01) ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Aracı rol analizi için kullanılan Process Macro 3.5 bulgularında, borderline kişilik özellikleri ile somatizasyonun şiddeti ve sıklığı arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığının aracı bir rolü olduğu belirlenmiştir. Bağımsız Gruplar t-testi ve ANOVA sonuçlarına göre somatizasyonun sıklığının kadınlarda, ilköğretim mezunlarında, düşük gelir seviyesine sahip olanlarda ve çalışmayanlarda anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu; düşük gelir seviyesine sahip olanlar, bekarlar ve çalışmayanlarda daha fazla borderline kişilik özellikleri olduğu tespit edilmiştir. Borderline kişilik özelliklerine sahip kişilerin, reddedilme duyarlılığı gösterme eğilimi olabileceği ve bu eğilim ile başa çıkabilmek adına işlevsiz bir baş etme stratejisi olarak somatizasyonu kullanabilecekleri öne sürülmüştür. Bu doğrultuda borderline kişilik özellikleri gösteren bireylerin somatik belirtilerinin tedavisinde, reddedilme duyarlılığına yönelik müdahele çalışmaları yapılması, kişilerin duygularını açıkça ifade etmelerine yönelik teşvik edilmesi ve uyumlu duygu düzenleme stratejilerinin kazandırılmasının sürece dahil edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the mediating role of rejection sensitivity (RS) between borderline personality traits (BPT) and somatization. The sample of this study consists of a total of 430 participants between the ages of 18 and 45 who provided voluntary support to the study in 2023. In line with the aim of the study, Personal Information Form, Borderline Personality Scale (BPQ), Somatization Emotion Conflict Scale (SECS) and Rejection Sensitivity Measure (RSM) were applied to the participants.  SPSS 25.0 program was used for statistical analysis of the data collected in the study. Pearson correlation analysis revealed a significant relationship between BPT and RS (r=.424, p<0.01), frequency of somatization (r=.439, p<0.01), and severity of somatization (r=.371, p<0.01). RS was correlated with the frequency of somatization (r=.293, p<0.01), the severity of somatization (r=.259, p<0.01), and the acknowledgment of the emotional contribution of somatization (r=.125, p<0.01). In Process Macro 3.5 findings, it was found that RS has a mediating role in the relationship between BPT and the severity and frequency of somatization. According to the results of the Independent Groups t-test and ANOVA, frequency of somatization was significantly higher in women, primary school graduates, those with low-income levels, and those who were not working. In addition, BPT was found to be higher in those with low-income levels, singles, and non-workers. It has been suggested that people with BPT may have a tendency to show RS and may use somatization as a dysfunctional coping strategy to cope with this tendency. In this direction, in the treatment of borderline personality disorder and accompanying somatic symptoms, it is recommended to include intervention studies for RS, encouraging people to express their feelings openly and gaining compatible emotion regulation strategies. In this direction, in the treatment of somatic symptoms of individuals with BPT, it is recommended to include intervention studies for RS, encouraging people to express their feelings openly and gain compatible emotion regulation strategies.