Cahiliye Dönemi şiirinde ve nesrinde ahlâk kültürü
Ethics culture in the poetry and prose
Yazar: TARIK NEFİS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki unsurlar = Moral elements ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Cahiliye Dönemi = Jahiliyye Period ; Nesir = Prose

Özet:
Cahiliye dönemi edebî çevresi belagat açısından önem arz etmektedir. Bu dönemde Arap şiirinin ve nesrinin sözlü ifade gücüne sahip olduğu bilinmektedir. Öyle ki kabileler arası üstünlük mücadelesinde temel dayanaklardan biri de şiir ve hitabetti. Bu güçlü edebî yapı incelenirken de daha çok bu yapı edebî zevk açısından incelenmiştir. Oysa Cahiliye dönemi şiiri ve nesri birtakım ahlâkî temellere de dayanmakta idi. Bu ahlâkî kültür yapısı bilinmeden o dönemin şiirini ve nesrini tam manasıyla değerlendirmek zordur. 
Biz de bu çalışmamızda Cahiliye dönemi şiiri ve nesrinin ahlâkî kültür yapısını ele aldık. O dönemde özellikle kabileler arasında üstünlük vasıfları sayılan bu ahlâkî kültür doğal olarak şiir ve nesre de tesir etmiştir. Araştırmamızda bu ahlâkî kültür unsurlarından en bariz olanlarını tespit ettik, bunların şiirdeki etkilerini ele aldık ve bunlarla ilgili örneklerle tespitimizi güçlendirmeye çalıştık. Aynı şekilde nesir türündeki ahlâkî kültür unsurlarını tespit edip örneklerle inceledik. Ahlâk kültürünün edebî ürünlere tesirinin tespit edilmesinin şiiri ve nesri anlamada çok önemli olduğunu vurgulamaya çalıştık. Böylece edebî ürünlerin değerlendirilmesinde ahlâk kültürünün de önemli bir ölçüt olduğunu ortaya koymaya çalıştık.
Anahtar kelimeler: Ahlâk, kültür, şiir, nesir, cahiliye, hitabet

Abstract:
The literary environment of the period of ignorance is important for eloquence. It is known that Arabic poetry and prose had the power of verbal expression in this period. So much so that one of the main pillars in the struggle for superiority among the tribes was poetry and addressing. While this powerful literary structure was examined, it was mostly examined in terms of literary pleasure. However, the poetry and prose of the Jahiliyya period were based on a few moral foundations. It is difficult to fully evaluate the poetry and prose of that period without knowing this moral cultural structure.
In this study, we have examined the moral culture structure of poetry and prose in the period of Jahiliyya. This moral culture, which was regarded as superiority among the tribes at that time, naturally affected poetry and prose. In our study, we identified the most obvious of these moral cultural elements, we discussed their effects on poetry and tried to strengthen our determination with examples about them. In the same way, we identified and examined the moral culture elements of prose type with examples. We tried to emphasize that determining the influence of moral culture on literary products is very important in understanding poetry and prose. Thus, we tried to reveal that moral culture is an important criterion in the evaluation of literary products.
The key words: ethics, culture, poetry, prose, ignorance, oratory