Hukuk-i Umûmiye Gazetesi'nin (1908- 1909) meşrutiyet ve monarşi rejimlerine bakışı
Hukuk-i Umûmiye Journal's ( 1908-1909) view on constitutional monarchy and monarchy regime
Yazar: NAZİYE SARALİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN KAYA
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Fedakaran-ı Millet Cemiyeti = Self-Sacrifying People Committee ; Gazeteler = Newspapers ; Hukuk-i Umumiye gazetesi = Hukuk-i Umumiye newspaper ; Meşrutiyet = Constitutional monarcy ; Monarşi = Monarchy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Siyasi, toplumsal ve ekonomik açıdan çok önemli yere sahip olan basın-yayın, Osmanlı
Devleti'ne 19. yüzyılın başlarında girmiştir. Osmanlı, Avrupa'ya nazaran daha geç basın hayatına
başlamasına
rağmen
hızlı
yol
kat etmiştir.

Yabancılar tarafından Osmanlı'da çıkarılan gazetelerin ardından ilk resmi gazete olan
Takvim-i Vekayi, İstanbul'da devlet denetiminde yayın hayatına girmiştir. Daha sonra Ceride-i
Havadis, Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkâr gibi gazeteler yayınlanmıştır.  
Batılılaşma sürecinin kendini hissettirdiği 1866 yılından sonra gazete basımı artmaya
başlamış ve yavaş yavaş devlet tekelinden çıkmıştır. Gazetenin artması, bu gazetelerde dile getirilen

ilk Tanzimat Bürokrasi'nin yönetimine dair muhalif görüşler, ardından II. Abdülhamit
dönemine ilişkin eleştirel düşünceler gibi nedenler yüzünden, sansür uygulaması getirilmiştir.
Sansürün en şiddetli hissedilmesi Sultan II. Abdülhamid döneminde gerçekleşmiştir. Eleştirel
yazılar yazanlar para cezası, gazetenin kapatılması hatta hapis cezasına kadar varmıştır. 
1908'de ilan edilen II. Meşrutiyet dönemi ile gelen özgürlük ortamında, her türlü yayın
ve gazete sayısında büyük bir artış yaşanmıştır. Meşrutiyet ile gelen sınırsız özgürlük herkesin
fikrini özgürce beyan etmesini sağlamıştır. Meşrutiyet ile gelen sınırsız özgürlük herkesin fikrini
özgürce
beyan
etmesini
sağlamıştır.
Bu
dönemde,
II.
Abdülhamit'e
muhalefet
edenler
sürgünden
dönmüştür.
Bu
gelişme
de
gazetelerin
artmasında
etkilidir.
İttihatçı
yönetimi,
sürgün
ve

firarilerin

eski haklarını geri vermemiştir. İşsiz kalan sürgün ve firariler, seslerini duyurmak
için Fedakâran-ı Millet Cemiyeti'ni kurmuştur. Cemiyet üyesi Avnullah Kazimi Bey, cemiyetin
kuruluşunun hemen ardından Hukuk-i Umûmiye gazetesini çıkarmıştır. 
Hukuk-i Umûmiye Gazetesi, toplamda beş mesul müdür değiştirmiş ve toplamda yüz
yetmiş üç sayı yayınlamıştır. İlk sayılarda Meşrutiyetin coşkusu, şiddetli şekilde hissedilmiştir.
Aynı zamanda sürgün ve firarilerin haklarının verilmemesinden dolayı Kamil Paşa sürekli eleştiriye
maruz
kalmıştır.
Genel
itibari
ile
hürriyet
ile
birlikte
ülkenin
çalışarak
ihya
edilmesi
gerektiği
ifade
edilmiştir.

Abdülhamid Dönemi yöneticileri çok şiddetli şekilde eleştirilmiştir. Gazete hakkında
sık sık davalar açılmıştır. Açılan davalardan dolayı birkaç defa yayınına ara vermiştir. Dönemin
hükümetleri tarafından yapılan baskılara dayanamayan gazete 1909 yılında kapanmak zorunda
kalmıştır. 
 
Anahtar Sözcükler Meşrutiyet, Monarşi, Hukuk-i Umûmiye Gazetesi, Fedakâran-ı Millet Cemiyeti,
Osmanlı
Basını.

Abstract:
Press media having a vital role in terms of political, social and economic aspects taken
its place in Ottoman Empire in the beginning of 19
th
 Century. The Ottomans, despite the fact
that they became acquainted with press the media later than Europe gained grounds in a faster
fashion. 
Following the Journals issued in Ottoman Empire by foreigners, Takvim-i Vekayi being
the first Official Gazette began its broadcasting life in İstanbul under the superintendence of
the State. Later, Journals like Ceride-i Havadis, Tercuman-ı Ahval and Tasvir-i Efkâr were
published.  
After 1866 when the westernization period began to reassert itself Journal printing
began to increase and gradually began to launch out from the State monopoly. Censor
applications began to take place by the increasing circulation, opposing ideas against Tanzimat
Bureaucracy management uttered in these Journals and subsequently critical thinking against
Abdülhamid II period. Fiercest censor was realized in Abdülhamid II period. It even reached to
worst conditions such as imposing criminal fines those engrossing critical articles, liquidating
Journals and even imprisonment. 
In the atmosphere of freedom brought by second constitutional period declared in 1908,
a great increase with every kind of publication and number of Journals were experienced.
Unlimited freedom brought with Constitutional Period has allowed everyone to express his
opinion freely. Unlimited freedom brought with Constitutional Period has enabled all to express
their opinions freely. In this period those opposing Abdulhamit II returned from exile. This
development also led the way to increase Journals' circulation. Committee of Union and
Progres (İttihat ve Terakki Party) did not reinstated former rights of the exiled and fugitives.
Exiles and fugitives becoming unemployed have established Fedakâran-ı Millet Cemiyeti to
make themselves heard. Avnullah Kazimi, member of the association, right after association's
establishment published Hukuk-i Umûmiye Journal. 
Hukuk-i Umûmiye Journal has worked with five manager and published one hundred
seventy two issues in total. In the initial issues constitutional period's enthusiasm intensely felt. 
In the meanwhile Kamil Paşa continuously exposed to criticism for the fact that rights of exiled
and fugitives defrauded. Generally, it was expressed that the country should be rejuvenated
with collaboration by freedom. 
Competent authorities in Abdülhamid Period slammed. Journal was frequently sued.
Journal has ceased its publications for a few times due to the cases filed. Journal failing to resist
pressure by period's governments forced to be liquidated in 1909.    
Keywords: Constitutional, Monarchy, Hukuk-I Umûmiye Journal, Comitte of
Fedakâran-ı Millet, Ottoman Press.