Parkinson hastalarında bilateral subtalamik nükleus derin beyin stimülasyonu ve dopaminerjik tedavinin çift görev el becerileri üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigating the effects of bilateral subthalamic nucleus deep brain stimulation and dopaminergic treatment on dual task manual dexterity in Parkinson's disease patients
Yazar: ÇAĞRI GÜLŞEN
Danışman: PROF. DR. ARZU GÜÇLÜ GÜNDÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Beceri = Skill ; Derin beyin stimülasyonu = Deep brain stimulation ; Dopamin = Dopamine ; El becerisi = Hand skill ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çift görev performansı = Dual task performance

Özet:
Çalışmamız Parkinson hastalarında bilateral subtalamik nükleus derin beyin stimülasyonu (STN DBS) ve dopaminerjik tedavinin (DT) çift görev (ÇG) el becerileriyle kognitif fonksiyonlar üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla planlandı. Çalışmamızın ikincil amacı ise bilateral STN DBS ve DT'nin ÇG el becerileri ve kognitif fonksiyonlar üzerine etkileri ile günlük yaşam aktiviteleri (GYA) ve yaşam kalitesi (YK) arasındaki ilişkinin araştırılmasıydı. Çalışmamıza 21 hasta dahil edildi. Değerlendirmeler İlaç-Off/DBS-Off, İlaç-Off/DBS-On, İlaç-On/DBS-Off ve İlaç-On/DBS-On durumlarında rasgele sırayla yapıldı. Motor semptomlar Hareket Bozuklukları Derneği Birleştirilmiş Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği, Bölüm 3 (HBD-BPHDÖ-3); tek görev (TG) ve ÇG el becerisi ile çift görev etkisi (ÇGE) Dokuz Delikli Peg Testi (9-DPT); kognitif fonksiyonlar Stroop Testi (ST) ve İz Sürme Testi (İST); GYA Lawton ve Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (LB-EGYA) ve YK Parkinson Hastalığı Anketi-8 (PHA-8) ile değerlendirildi. Çalışma sonunda; İlaç-Off/DBS-Off durumunda HBD-BPHDÖ-3 skorlarının diğer durumlardan daha yüksek olduğu, İlaç-Off/DBS-On ve İlaç-On/DBS-Off durumlarında ise fark olmadığı ve İlaç-On/DBS-On durumundaki skorların diğer durumlardan daha düşük olduğu bulundu. Ayrıca, dominant ve non-dominant el ÇG 9-DPT sürelerinin tüm durumlarda TG'ye göre daha yüksek olduğu belirlendi. İlaç-Off/DBS-Off durumunda dominant ve non-dominant el ÇG 9-DPT sürelerinin diğer durumlardan daha yüksek olduğu, İlaç-Off/DBS-On durumunda ise İlaç-On/DBS-Off durumundan düşük olduğu ve İlaç-On/DBS-On durumunda İlaç-On/DBS-Off durumundan düşük ve İlaç-Off/DBS-On durumuyla benzer olduğu bulundu. ÇGE ile ST ve İST sürelerinin ise İlaç-Off/DBS-Off durumunda diğer durumlardan daha yüksek olduğu ve İlaç-Off/DBS-On, İlaç-On/DBS-Off ve İlaç-On/DBS-On durumlarında ise benzer olduğu görüldü. Dominant elde İlaç-On/DBS-On durumunda ÇG 9-DPT ile LB-EGYA ve PHA-8 arasında ilişki olduğu, non-dominant elde ise İlaç-On/DBS-Off ve İlaç-On/DBS-On durumlarında LB-EGYA ile ilişki olduğu belirlendi. Dominant ve non-dominant elde tüm durumlarda ÇGE ve LB-EGYA arasında ilişki görüldü. ST Bölüm 5, Bölüm 5-3, İST A ve B ile PHA-8 arasında tüm durumlarda ilişki olduğu görülürken, İST B-A için İlaç-Off/DBS-On ve İlaç-On/DBS-On durumlarında PHA-8 ile ilişki bulundu. Sonuç olarak; Parkinson hastalarında STN DBS ve DT'nin ayrı ayrı ve birlikte uygulanmasının motor semptomlar, TG ve ÇG el becerileri ile kognitif fonksiyonlar üzerine etkilerinin farklı olduğu ve bu etkilerin bazıları ile GYA ve YK'nın ilişkili olduğu gözlendi.

Abstract:
Our study was planned to examine the effects of bilateral subthalamic nucleus deep brain stimulation (STN DBS) and dopaminergic treatment on dual-task (DT) manual dexterity (MD) and cognitive functions (CF) in patients with Parkinson's disease (PwPD). The secondary aim of our study was to investigate the relationship between the effects of STN DBS and dopaminergic treatment on DT MD and CF, and activities of daily living (ADL) and quality of life (QoL). 21 patients were included. Evaluations were performed in random order in four conditions: Med-Off/DBS-Off, Med-Off/DBS-On, Med-On/DBS-Off, and Med-On/DBS-On. Movement Disorder Society Unified Parkinson's Disease Rating Scale, Part 3 (MDS-UPDRS-3) was used to assess motor symptoms; the Nine Hole Peg Test (9-HPT) used for single and DT manual dexterity and dual-task interference (DTI); the Stroop Test (ST) and the Trail Making Test (TMT) for cognitive functions; the Lawton-Brody Instrumental ADL Scale (LB-IADL) for ADL and Parkinson's Disease Questionnaire-8 (PDQ-8) used to assess QoL. As a result of the study; in Med-Off/DBS-Off MDS-UPDRS-3 scores were higher than the other conditions, and there was no difference between the Med-Off/DBS-On and Med-On/DBS-Off, and it was found that the scores in the Med-On/DBS-On were lower than the other conditions. In addition, the dominant and non-dominant hand DT 9-HPT scores were higher in all conditions than single task 9-HPT scores. The dominant and non-dominant hand DT 9-HPT times were higher in the Med-Off/DBS-Off than in other conditions, and in the Med-Off/DBS-On it is lower than Med-On/DBS-Off  and in the condition of Med-On/DBS-On it is lower than Med-On/DBS-Off and similar with Med-Off/DBS-On. DTI and ST and TMT durations were higher in the MEd-Off/DBS-Off than in the other conditions and were similar in the Med-Off/DBS-On, Med-On/DBS-Off, and Med-On/DBS-On. In the dominant hand, there is a relationship between DT 9-HPT and LB-IADL and PDQ-8 in Med-On/DBS-On. In the non-dominant hand, there is a relationship between DT 9-HPT and LB-IADL in Med-On/DBS-Off, and Med-On/DBS-On. There was a relation between DTI and LB-IADL in all conditions. While it is seen that there is a relation between ST Part 5, 5-3, TMT A and B and PDQ-8 in all conditions, relationship between TMT B-A and PDQ-8 was only found in Med-Off/DBS-On and Med-On/DBS-On. As a result; It was observed that the effects of applying separately or together of bilateral STN DBS and dopaminergic treatment on motor symptoms, single-task and DT MD and CF were different in PwPD, and some of these effects were related to ADL and QOL.