Kentsel peyzaj tasarımı kapsamında tarihi çevre yenileme çalışmalarının peyzaj mimarlığı açısından araştırılması: Beypazarı case study
Investigation of the conservation practices of historical environments within urban landscape design: Beypazarı case study
Yazar: DENİZ ÇELİK
Danışman: PROF.DR. MURAT YAZGAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
ÖZET Doktora Tezi KENTSEL PEYZAJ TASARIMI KAPSAMINDA TARİHİ ÇEVRE YENİLEME ÇALIŞMALARININ PEYZAJ MİMARLIĞI AÇISINDAN ARAŞTIRILMASI: BEYPAZARI ÖRNEĞİ. Deniz ÇELİK Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Murat E. YAZGAN XIX. yüzyılın ilk yansında anıt özelliği gösteren yapıların restorasyonu ile başlayan koruma çalışmaları, özellikle I. ve II. Dünya Savaşları'ndan sonra tarihi doku ya da kentin korunması ve yenilenmesi sürecine kadar gelişim göstermiştir. 1975 yılından sonra da, "bütünleşik koruma" kavramı gündeme gelmiş, fiziki yapı ve sosyo-kültürel yapının birlikte korunması hedeflenmiştir. Günümüzde ise fiziki ve sosyo-kültürel yapının korunmasında koruma planlarının yeterli olmadığı, korumaya yönelik yönetim planlarının, yönetim modellerinin gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Fakat, yapılan uygulamalarda koruma ve yenileme çalışmalarında çoğunlukla tarihi yapının restore edildiğini ya da cephe restorasyonu ile yetinildiğini, tarihi bina ile bahçesinin birlikte ele alınmadığını ve kentsel peyzaj öğelerinin korumaya dahil edilmediğini göstermektedir. Bu nedenle, tezde, tarihi çevre koruma ve yenileme çalışmalarında, tarihi binaların bahçesiyle bütün olarak ele alınması, tarihsel dokularda peyzaj çalışmalarının gerekliliği, kentsel tasarım ve peyzaj mimarlığı ilişkisinin vurgulanması, kentsel peyzaj tasarım ilkelerinin belirlenmesi ve öneri yerel yönetim modeli oluşturulması amaçlanmıştır. Araştırma alanı olarak tarihi bir dokuya sahip olan Beypazarı Tarihi Yerleşimi seçilmiştir. Araştırmanın dayandığı kuramsal temelleri tespit etmek için tarihi çevre, kentsel peyzaj tasarımı, 2863 sayılı (5226 sayılı Kanun ile değişik) Kültür ve tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, koruma ve yenileme, Beypazarı gibi konularda literatür taraması yapılmış, çalışma alanının mekansal dağılımı bilgisayar ortamında haritalara işlenmiş, alana yönelik SWOT Analizi yapılmıştır. Bu inceleme ve araştırmalar sonucunda Beypazarı örneğinde kentsel peyzaj tasarım ilkeleri ve yerel yönetim modeli geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda, koruma ve yenileme çalışmalarında merkezi yönetimden çok yerel yönetime görev düştüğü, korumada başarıya ulaşabilmek için halkın ve maddi desteğin gerekli olduğu, yasa ve yönetmeliklerdeki eksikliklerin giderilmesi ve ulusal koruma politikasının olması gerektiği sonucuna varılmıştır. 2004, 221 sayfa Anahtar Kelimeler: Beypazarı, tarihi çevre, 2863 sayılı koruma kanunu, koruma, yenileme, kentsel peyzaj tasarımı.

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. Thesis INVESTIGATION OF THE CONSERVATION PRACTICES OF HISTORICAL ENVIRONMENTS WITHIN URBAN LANDSCAPE DESIGN: BEYPAZARI CASE STUDY Deniz ÇELİK Ankara University The Institute of Science and Engineering Landscape Architecture Program Supervisor: Prof. Dr. Murat E. YAZGAN Conservation practices which began with the restoration of the monumental structures during the first half of the nineteenth century have developed till the period including the conservation and renovation of historical texture or city especially after the first and the second world wars. After the year 1975, "integral conservation" concept has become a current issue and conservation of the physical and socio-cultural structure together has been targetted. Recently, it is emphasized that for the conservation of the physical and socio-cultural structure, conservation plans are inadequate and protective administrative plans and models are necessary. However, applications reveal that during the conservation and renovation practices, mostly historical buildings and/or facades were restored as the buildings and their gardens together while the urban landscape elements were ignored. For these reasons, in this investigation, during the conservation and renovation practices of the historical environment, consideration of the historical building and its' garden together, the necessity of the urban landscape design, the emphasis on the urban design and landscape architecture interactions, the determination of the urban landscape design principles and the establishment of a proposed local administration model are aimed. For the investigation area, Beypazan Historical Settlement which has a historical texture with a maintained social structure is chosen. For the determination of the theoretical basis of the investigation, literature review on the issues including historical environment, urban landscape design, conservation law no: 2863, conservation and renovation and Beypazan are done. The area! distribution of the investigation area is computationally mapped and SWOT Analysis on the area is conducted. As a result of these studies, for Beypazarı case, urban design principles and a proposed administration model is supplied. As a result of this investigation, it is concluded that the local administration is responsible for the conservation and the renovation practices rather than the central administration. For the success of conservation, public and monetary support is needed. The insufficiency of the laws and regulations is to be overcomed. A national conservation policy is to be established. 2004 221 pages Key Words: Beypazarı, historical environment, conservation law no: 2863, conservation, renovation, urban landscape design.