Türkiye'de yetiştirilen ekmeklik ve makarnalık buğday (Triticum spp.) çeşitlerinin in vitro koşullarda tuza toleranslarının belirlenmsi
Determination of in vitro salt tolerance in Turkish common and durum wheat (Triticum spp.) cultivars
Yazar: NUR KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. A. MURAT ÖZGEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Günümüzde Türkiye'de üretimi yapılmakta olan, tescilli 28 ekmeklik ve 13 makarnalık buğday çeşidinin olgunlaşmış embriyolarının bitki materyali olarak kullanıldığı araştırma, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Biyoteknoloji Laboratuvar'ında yürütülmüştür.In vitro ve in vivo koşullarda düzenlenen çalışmanın in vitro aşamasında, kallus kültürü aracılığı ile 7 farklı tuz dozunun (0, 3, 6, 9, 12, 15 ve 18 g/l) çeşitlerde kallus oluşumu ve bitki rejenerasyonuna etkisi araştırılmıştır. In vivo aşamasında ise, klasik çimlendirme testi ile çimlenme hızı ve gücü, sürgün ve kök uzunluğu, yaş ve kuru ağırlık ile toplam su parametreleri incelenmiş olup, elde edilen veriler karşılaştırılarak çeşitlerin tuza toleransları belirlenmiştir.Ayrıca, asit poliakrilamid jel elektroforezi (A-PAGE) yöntemi ile çeşitlere özgü endosperm depo proteinleri incelenerek çeşitlerdeki ortak ya da farklı gliadin bantları belirlenmiştir.Bulguların istatistiksel olarak değerlendirilmesi sonucunda, ekmeklik buğday çeşitlerinden Bezostaja-1, Demir-2000, İkizce-96, Kate-A-1, Kıraç-66 ve Pehlivan ile makarnalık buğday çeşitlerinden Mirzabey-2000 ve Selçuklu-97 çeşitlerinin tuzluluğa toleransının diğer çeşitlere göre daha yüksek olduğu, kullanılan in vitro yöntemlerle in vivo yöntemlere göre daha ayrıntılı sonuçlar alındığı saptanmıştır.

Abstract:
This research, in which mature embryos of 28 common and 13 durum wheat varieties, all of which are registered and currently grown in Turkey, were used as plant materials, was carried out in Biotechnology Laboratory, Department of Field Crops, Faculty of Agriculture in Ankara University.This study was arranged both in vitro and in vivo conditions. The effect of 7 different salt doses (0, 3, 6, 9, 12, 15 and 18 g/l) on callus induction and plant regeneration in the above-mentioned varieties was investigated through callus culture. In the in vivo stage, such parameters as the speed and vigor of germination, the lengths of shoots and roots, the wet and dry weights and the total water contents were examined through classical germination tests. The data obtained from both studies were compared and the tolerances of the varieties to the salinity were determined.In addition, the common or different gliadin bands in these varieties were established by examining endosperm specific for storage proteins of the varieties with the method of acid-polyacrylamide gel electrophoresis (A-PAGE).As a result of the statistical assesments of the findings, it has been found of that Bezostaja-1, Demir-2000, İkizce-96, Kate-A-1, Kıraç-66 and Pehlivan common wheat varieties and Mirzabey-2000 and Selçuklu-97 durum wheat varieties are more salt tolerant than the other varieties and that more detailed results have been obtained according to the in vitro methods than in vivo methods which have been used.