Fikri haklarda sözleşmeden cayma (FSEK md. 58)
The right of withdrawal in copyright contracts
Yazar: BAŞAK BAK TEZGEL
Danışman: PROF. DR. AHMET MİTHAT KILIÇOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alman hukuku = German law ; Cayma hakkı = Right of withdrawal ; Eser sahibi = Ownership work ; Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu = Intellectual and Artistic Work Law ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Eser sahibinin cayma hakkı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) md. 58'de düzenlenmektedir. Mali bir hak veya ruhsat iktisap eden kimse bu hakkı veya yetkiyi münasip bir süre içerisinde gereği gibi kullanmaz ve bu yüzden eser sahibinin menfaatleri esaslı surette ihlal edilirse eser sahibi, gerektiğinde karşı tarafın bu yüzden uğradığı zararları da tazmin etmek suretiyle sözleşmeden cayabilir. Cayma, ileriye etkili sonuçlar doğuran ancak kendine has bir hukuki niteliği olan, eser sahibi lehine kanun tarafından tanınmış bir hukuki çaredir. FSEK md. 58'deki cayma hakkı Alman Fikri Haklar Yasası (UrhG) § 41 hükmünden esinlenilerek oluşturulmuştur ve cayma hakkına ilişkin incelenebilecek hususlar özellikle Alman doktrini tarafından tartışılmış olup; bu hususta Türk hukukunda ayrıntılı bir inceleme yer almamaktadır. Bu çerçevede çalışmamızın konusunu oluşturan FSEK md. 58'de yer alan cayma hakkı, Alman hukukunda "kullanmama nedeniyle cayma hakkının" düzenlendiği UrhG § 41 ile karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bunun yanı sıra, cayma hakkının tanımı, hukuki niteliği, cayma hakkına ilişkin teorik sorunlar, özellikle tüketici hukukundaki cayma kavramı ile farklı olan noktaları, caymanın şekli ve maddi koşullarının incelendiği bölümlerde Alman hukuk doktrini ve mahkeme kararlarına da sıkça değinilmiştir. Dahası Türk hukukunda yer almayan ancak Alman fikri haklar hukukunda ayrıntılı bir biçimde ele alınan diğer cayma hakları olan "kanaat değişimi nedeniyle cayma hakkı" ile "işletmelerin devri nedeniyle cayma hakkı" kavramlarına çalışmada ayrıntısıyla yer verilmiştir. Son olarak da 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 491/III ile Türk hukukunda yayın sözleşmesi hükümlerine getirilen yeni bir cayma hakkı düzenlemesine ilişkin bir değerlendirme yapılarak cayma hakkının Türk hukukunda nasıl uygulanması gerektiğine ilişkin fikirler sunulmuştur. Cayma hakkı Türk ve Alman hukuklarında manevi niteliği ağır basan ve eser sahibini koruyucu düzenlemelerden birisi olarak oldukça önemli bir görevi ifa etmektedir.

Abstract:
The right of withdrawal of the copyright owner is governed under article 58 of The Law on Intellectual and Artistic Works numbered 5846 (FSEK). Where the holder of an economic right or an exploitation right exercises this right insufficiently, and thus the interests of the author are impaired significantly, the author may withdraw from the contract by compensating the losses of the holder if necessary. The right of withdrawal has ex-nunc effect, sui generis character, and also is a legal remedy given by the law to the copyright owner. The right of withdrawal in article 58 of FSEK is originated from article 41 of the German Copyright Law (UrhG), and the issues concerning the right of withdrawal are discussed by the German doctrine. However, in Turkish law there is a lack of detailed studies in this regard. Therefore, this work is a comparative study of the right of withdrawal in article 58 of FSEK, and article 41 of UrhG which is also called "the right of withdrawal upon non-exercise" in German law. Besides, the issues such as the definition, legal aspects and the prerequisites of the right of withdrawal, the theoretical aspects of this right, and its differences from another type of right of withdrawal in consumer law are also analyzed in the related chapters under the light of German legal doctrine and precedent. Moreover, other types of right of withdrawal that are governed under German copyright law but alien to Turkish law, and called "right of withdrawal for the changed conviction" and "the right of withdrawal for the sale of an enterprise" are also studied thoroughly in this work. Lastly, new ideas are introduced regarding how the so-called right of withdrawal prescribed by article 491/III of the new Turkish Code of Obligations numbered 6098 should be implemented in Turkish law. The right of withdrawal which has a "moral right-like structure" performs an important duty as being among the provisions aiming at the protection of the copyright owner.