Phonochorion uvarov, 1916 (Orthoptera: Tettigoniidae) cinsinde türleşme ve filocoğrafya
Speciation and phylogeography of the genus Phonochorion, uvarov 1916 (Orthoptera: Tettigoniidae)
Yazar: İSMAİL KUDRET SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. SELİM SÜALP ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Biyoistatistik = Bioistatistics ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Ekoloji = Ecology ; Evrim = Evolution ; Evrim modelleri = Evolution models ; Filogenetik = Phylogenetic ; Filogeni = Phylogeny ; Genetik-popülasyon = Genetics-population ; Orthoptera = Orthoptera ; Pleistosen Dönem = Pleistosen Period ; Tettigoniidae = Tettigoniidae ; Zoocoğrafya = Zoogeography

Özet:
Kuaterner dönemindeki buzul döngülerinin Anadolu içerisindeki canlıların taksonomik, fenotipik ve genetik çeşitlilikleri üzerinde önemli etkileri olduğu bilinmektedir. Bu tezin amacı Phonochorion cinsinin evrimsel tarihçesini ve cins içersindeki fenotipik ve genetik farklılaşmayı yönlendiren evrimsel süreçleri ortaya koyarak Doğu Karadeniz bölgesindeki tarihsel dinamiklerin canlı çeşitliliğini arttırmadaki etkilerini araştırmaktır.Bu doğrultuda Phonochorion cinsinin tüm yayılım alanını kapsayacak şekilde 23 populasyon örneklenmiş ve bu populasyonlar üzerinde hem genetik hem de fenotipik analizler yapılmıştır. Genetik analizler Cytb gen bölgesi içerisinde yer alan 515 baz çiftlik bir bölgeden, fenotipik analizler ise 2 ses 15 adet morfolojik karakter üzerinden gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler doğrultusunda Phonochorion cinsinde görülen taksonomik, fenotipik ve genetik çeşitlilik örüntüleri ortaya konmuş ve istatistiksel filocoğrafya yöntemleri kullanılarak Phonochorion cinsinin evrimsel/ekolojik/tarihsel süreçleri ile ilgili hipotezler doğrudan sınanmıştır.Yapılan analizler sonucunda Phonochorion cinsinin evriminin büyük oranda son buzul dönemi (Pleistosen) ile ilişkili olduğu ve türlerin yayılım alanlarındaki değişikliklerin, populasyon parçalanmalarının ve farklılaşmalarının büyük oranda buzul gelgitlerine dayalı iklimsel ve habitat farklılaşmasından kaynaklandığı belirlenmiştir. Bunun yanında Phonochorion cinsi içerisindeki farklılaşmaların ve türleşmelerin birçok farklı evrimsel süreç ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu farklılaşmalarda allopatrik yalıtımın, yok olmaların ve populasyon genişlemesi/geri çekilmesi sonucunda kısmen farklılaşmış gen havuzlarının bir araya gelmesinden kaynaklanan mikroevrimsel süreçlerin (pekiştirici seçilimin) rol oynadığı gösterilmiştir.

Abstract:
Glacial cycles during the Quaternary, has had an important impact on taxonomic, phenotypic and genetic diversity of organisms within Anatolia. The aim of this thesis is to evaluate the evolutionary history and phenotypic and genetic patterns of diversity within the genus Phonochorion and in doing so decipher the effects of historical dynamics of the East Black Sea Region of Turkey on patterns of species diversity.In accordance with the above goal we sampled 23 populations encompassing the total range of the genus Phonochorion and conducted both genetic and phenotypic analyses. Genetic analysis was conducted by extracting a 515 bp region of the cytb gene and phenotypic analysis was conducted on 2 acoustic and 15 morphological characters. Analysis were conducted in order to determine the taxonomic, phenotypic and genetic patterns of diversity within the genus and to evaluate specific hypothesis testing evolutionary/historical/ecological processes leading to the observed patterns of genetic and phenotypic diversity.Results showed that the evolution of the genus Phonochorion was mainly determined by climatic and habitat changes brought on by glacial cycles and that these dynamics had significant effects on species distributions and diversification and on population fragmentation. In addition we determined that the diversification patterns of species within the genus were correlated with several different evolutionary mechanisms. Allopatric isolation, population extinction and population mixing of previously isolated populations leading to micro evolutionary processes such as reinforcement all played a vital part in observed patterns of genetic and phenotypic diversification.