Türkiye'de yetiştirilen yerfıstığı "Arachis hypogaea L." tohumlarından farmasötik kalitede yağ elde edilişi üzerine çalışmalar
A study on production of pharmaceutical quality peanut oil from peanuts "Arachis hypogaea" seeds grown in Turkey
Yazar: SERDAR KAYA
Danışman: PROF. DR. SEMRA KURUCU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Arachis hypogaea = Arachis hypogaea ; Yer fıstığı = Peanut ; Yer fıstığı yağı = Peanut oil

Özet:
Türkiye'de Yetiştirilen Yerfıstığı "Arachis hypogaea L." Tohumlarından Farmasötik Kalitede Yağ Elde Edilişi Üzerinde Çalışmalar Türkiye'de yer fıstığının % 80 üretimi Çukurova bölgesinde çerez olarak tüketilmek üzere yetiştirildiği gözlenmiştir. Yağ elde ediliş yöntemlerinde ekstaksiyon (1. yöntem) ve soğukta sıkma (2. yöntem) mevcut diğer bitkisel yağlar için de uygulanan bir sistemdir. Bu nedenle yerfıstığından yağ elde etmek için bu iki metot kullanılmış buna ilaveten kavrulmuş tohumların soğukta sıkma ile yağ elde edilme işlemi (3. yöntem) uygulanmıştır. Üç yöntem ile elde edilen yağların analizleri Avrupa Farmakopesine uygunluk açısından araştırılmış, 1 ve 2 nolu yöntem ile elde edilen yağların Avrupa Farmakopesine uygun olduğu gözlenmiştir. Tohumların ısı ile işleme tabi tutulmaları halinde elde edilen yağın özelliğini kaybettiği saptanmıştır. Sonuç olarak 1 ve 2. yöntem yerfıstığı yağı elde etmek için kullanılabilecektir. Türkiye'de elde edilecek Yerfıstığı yağı Yağ üreticileri için yeni bir kaynak teşkil edeceği gibi elde edilen yağlar Eczacılık ve gıda teknolojisinde yaygın olarak kullanılabilecektir. Yerfıstığı yağı ayrıca üreticiler için yeni bir gelir kaynağı teşkil edecektir. Yurt dışında yaygın olarak kullanılan Peanut oil, Türkiye'de bir yağ fabrikasında temin edilebilecektir. Yerfıstığı yağı doymuş/doymamış yağ oranı içeriği açısından incelendiğinde ise yağda % 80 civarında doymamış yağ asitleri bulunmaktadır. Bu yağ asitlerinin tamamı ise oleik asit ve linoleik asittir. Kavrulma ile elde edilen yağların içeriği incelendiğinde linolenik asit ve lignoserik asit' e rastlanmamıştır. Yağda yer alan bileşikler Tablo 4.5 'te verilmektedir. Yapılan fizibilite hesabı üretim yerine yakın kurulacak fabrika esas alınarak tasarlanmıştır. Çıkan sonuç ile uluslararası piyasa fiyatı karşılaştırıldığında piyasa ham yağ maliyet fiyatı 9 000 000 TL/Kg civarında iken ülkemizde maliyet hesabından çıkan ham yağ 8 177 083 TL/Kg olmaktadır. Bu hesapta üretici kan hesaba katılmamıştır. Buda maliyetin düşürülmesi için çalışmaların yapılmasını gerektirmektedir. Kaldı ki işçiliğin düşürülmesi ve mekanik yöntem ile bu maliyet daha da aşağıya çekilebilir. Sonuçta uluslarası piyasa ile paralel bir maliyet elde edilebilecek ve ülkeye katma değer ve istihdam alanı yaratabilecektir.101 Tablo 4.5: Türkiye'den 3 farklı yöntem ile elde edilen yerfıstığı yağının, yağ asitleri bileşimi Anahtar Sözcükler: Araşit Yağı, Avrupa Farmakopesi, Gaz Kromatografisi, Yemeklik Yağlar, Yerfıstığı, Yerfıstığı Yağı.

Abstract:
A Study On Production Of Pharmaceutical Quality Peanut Oil From Peanuts "Arachis hypogaea Seeds" Grown In Turkey. It was observed that 80% of Arachis hypogaea L. is produced at Çukurova region for consumption as appetiser in Turkey. Oil obtaining methods are extraction (1st method) and cold press (2a method ) methods which are also common methods for other vegetable oils. For this reason, these two methods were used for obtaining Peanut Oil. In addition, a third method, conventional heating cold press, was used. Suitability of the analysis of oils that are obtained by these three methods to European pharmacopoeia. Seeds exposed to leaved conventional heating loosed oil specification. As a result, first and second method can be used for obtaining Peanut Oil. Peanut Oil is a new source for Oil Producer in Turkey and wide spread use pharmaceutic and food technology. In addition Peanut Oil is a new income for producer. Peanut oil which is widely use in abroad and it will be provision source for Turkey. Saturated/unsaturated oil ratio of Peanut Oil was examined and it was seen that oil includes 80% unsaturated fatty acids. Almost whole if part of the oil is oleic and linoleic acids. The content of oil obtained by conventional heating cold method was investigated, linoleic and lignoceric acid were not observed. Peanut oil composition in Turkey showed Table 4.5. The applied feasibility study was planned as considering manufacturing plant is close to the production area. When we compare our results which is 9 000 000 TL/Kg with international market price, the price of market unrefined oil is 8 177 083 TL/Kg. Producter profit wasn't accounted. We seen that our results is higher then market price. So this requires that workings should be carried out to decrease the cost. Besides, this cost can be decreased a bit more by mechanical methods and decreasing the worker's expenditure. Therefore, a parallel cost could be obtained with international markets and additional value and employment area could be gained for the country.103 Table 4.5: Peanut oil composition in Turkey Key Words: Arachis hypogaea L., Arachis Oil, European Pharmacopoeia, Gas Chromatography, Groundnut Oil, Peanut Oil,Vegetable Oils