Antalya-Zerk, Isparta-Ayazmana ve Bartın-Kumluca kestanelerinin (Castanea sativa Mill.) karşılaştırmalı odun anatomisi
Comparative wood anatomy of Turkish chestnut (Castanea sativa Mill.) growing in Antalya-Zerk, Isparta-Ayazmana and Bartin-Kumluca
Yazar: MEHMET KÖSE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BARBAROS YAMAN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Türkiye'de Karadeniz ve Marmara Bölgesi'ndeki olağan doğal yayılışının dışında Akdeniz ikliminin egemen olduğu Manavgat - Zerk ve Isparta - Ayazmana'da küçük gruplar halinde kestane bireylerinin bulunması, ekolojik odun anatomisi bağlamında Castanea sativa odununu araştırma materyali olarak seçmemize neden olmuştur. Aynı türün farklı ekolojik şartlarda oluşan odunlarında meydana gelen varyasyonları ortaya çıkarmak amacıyla hazırlanan bu tez çalışmasında; üç farklı yöreden (Bartın ? Isparta ? Manavgat) seçilmiş Kestane odunlarının anatomik özellikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş; elde edilen kantitatif anatomik veriler ve her üç yörenin iklim değerleri (sıcaklık ? yağış ve yağış etkenliği indisleri) temelinde odundaki varyasyonun olası nedenleri irdelenmiştir.Bölgeler arasında; ilkbahar ve yaz odunundaki trahe teğet ve radyal çapları, trahe hücre uzunluğu, trahe gruplaşması, mm2'deki trahe sayısı, mm'deki özışını sayısı, mm2'deki özışını paranşim hücre sayısı, özışını yüksekliği (hücre sayısı ve mikrometre olarak), kenarlı geçitlerin yatay ve dikey çapları, lif uzunluğu, lif genişliği, lif lümen genişliği, lif çift çeper kalınlığı gibi oduna ait bazı anatomik özellikler bakımından anlamlı farklar olup olmadığını belirlemek için varyans analizi ve Duncan testi uygulanmıştır.Tez çalışmasında üç farklı bölgedeki Castanea sativa odunlarında bazı kantitatif anatomik özelliklerin anlamlı biçimde farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır. Özellikle yaz odunu trahe özellikleri bakımından ortaya çıkan sonuçlar, ekolojik yönden değerlendirme yapmamızı olanaklı kılmaktadır. Su ileten trahe hücrelerinin bazı özelliklerinde (trahe çapları ve mm2'deki trahe sayısı) bölgeler arasında ortaya çıkan farklılıklar, her üç bölgenin iklim özellikleri, özellikle yağış ve sıcaklık değerleriyle (bölgelerin yağış etkenliği indisleri) yakından ilişkilidir.

Abstract:
The woods of chestnut trees were chosen as research material based on ecological wood anatomy because of also occurring in Manavgat ? Zerk, Isparta ? Ayazmana apart from their common natural distribution areas in the Black Sea and Marmara Region of Turkey. Quantitative anatomical variations of chestnut tree? woods growing in three different ecological sites (Manavgat ? Zerk, Isparta ? Ayazmana and Bartin ? Kumluca) were comparatively investigated, and the relations between these variations and some climate variables of each ecological site (temperature, precipitation and precipitation-effectiveness index) were analysed.Variance analysis and Duncan test were applied to determine in variations among wood samples in terms of tangential and radial vessel diameter in early- and latewood, vessel element length, vessel frequency, vessel grouping index, ray number per mm, parenchyma number per mm2 in ray, ray height in cell number and µm, vertical and horizontal diameter of inter-vessel pits, fibre width, fibre length, fibre lumen diameter, fibre double wall thickness and growth-ring width.The study shows that the chestnut woods formed in three different ecological sites were different from each other in terms of some quantitative anatomical properties. In particular, the differences in latewood properties (vessel diameter, vessel frequency) and latewood mesomorphy ratio and latewood xeromorpy ratio were closely related to precipitation ? effectiveness index of sites.