Çukurova Üniversitesi sağlık bilimleri dışı fakülte öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Assesing healthy lifestyle behaviours of the students in faculties other than health sciences in Çukurova University
Yazar: YASEMİN SABANCIOĞULLARINDAN
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN AKPINAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Ergenler = Adolescents ; Sağlık = Health ; Sağlıklı insanlar = Healthy people ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı sağlık bilimleri dışı fakültelerde öğrenim gören öğrencilerin sağlığı geliştirme davranışlarının değerlendirilmesi ve bu davranışları etkileyen sosyodemografik özelliklerin saptanmasıdır.Gereç ve Yöntem: Araştırma örneklemini Çukurova Üniversitesi sağlık bilimleri dışı fakültelerde (çevre müheendisliği, endüstri mühendisliği, inşaat mühendisliği, hukuk fakültesi, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenliği, ingilizce öğretmenliği, grafik, iç mimarlık, devlet konservatuarı yaylı çalgılar, piyano ve tiyatro bölümü) okuyan 871 öğrenci oluşturdu. Veriler, isimsiz olarak bir anket formu ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları (SYBD)-II ölçeği ile toplandı.Bulgular: Öğrencilerin % 54,8'i kadındı. Yaş ortalaması 21,30 ± 1,95 (17-32) yıl olarak bulundu. SYBD-II ölçeği puan ortalamasının orta düzeyde olduğu (126,29±16,00), en yüksek puanın ?manevi gelişim (spirituality)?, en düşük puanın ?fiziksel aktivite? alt ölçeğinden alındığı saptandı. Yaş grupları ile ?stres yönetimi? alt ölçeği puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p=0,021). Erkekler ?stres yönetimi? alt ölçeğinden daha yüksek puan aldı ancak bu istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,311). Kadınlar ise diğer bütün alt ölçeklerden daha yüksek puan aldılar ancak sadece ?kişilerarası ilişki? ve ?beslenme? alt ölçeği puanı anlamlı bulundu (sırasıyla p=0,009, p=0,002). Öğrencilerin gelir durumu ve okulda kaybettikleri yıl ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Öğrencilerin aileleriyle birlikte yaşama durumu, anne ve baba eğitim durumu, aile gelir düzeyi, ailede bir arada yaşayan kişi sayısı, ailede kaçıncı çocuk olduğu ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Kronik hastalığı olan öğrenciler ?fiziksel aktivite? ve SYBD toplam ölçek puanından, ailesinde kronik hastalığı olan öğrenciler ?manevi gelişim (spirituality)? alt ölçeğinden daha yüksek puan aldılar (sırasıyla p=0,004, p=0,048, p=0,005). Öğrencilerin sağlık durumu algısı, en son diş hekimi kontrolüne gitme durumu, alkol kullanma durumu, beden kitle indeksi (BKİ) ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Öğrencilerin en son rutin doktor kontrolüne gitme durumu ile ?manevi gelişim (spirituality)? alt ölçeği, sigara kullanma durumu ile ?beslenme? alt ölçeği arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p=0,002, p=0,001). Yaşam biçimi davranışları oluşumunda annesinden etkilenenler ?kişilerarası ilişkiler? alt ölçeğinden, arkadaşından etkilenmeyenler ?beslenme? alt ölçeğinden daha yüksek puan alırken (sırasıyla, p=0,042, p=0,034); babasından, kardeşinden etkilenme durumu ve etkileyen kişi sayısı ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05).Sonuç: Bulgularımızın, ailesi ve alışık olduğu ortamdan ayrılan üniversite öğrencilerinin sağlıklarını korumak ve geliştirmek için periyodik eğitim programlarının oluşturulmasına yol gösterici olabileceği düşünülmüştür. Bireydeki davranış değişikliğini kolaylaştırarak sağlığı korumada daha büyük bir etki elde etmek için, gelecekteki çalışmalar daha fazla destekleyici ortamlar sağlamayı amaçlamalıdır. Yönetim, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını korumak ve devamını sağlamak için bazı çalışma ilkelerini uygulamaya veya değiştirmeye dayalı kişisel girişimleri desteklemelidir.Anahtar kelimeler: sağlığın geliştirilmesi, SYBD-II, üniversite öğrencileri

Abstract:
Aim: The aim of this study was to assess the health promotion behaviors and affecting sociodemographic features of students in faculties other than health sciences.Material and Method: The sample population was composed of 871 students attending faculties other than the health sciences (environmental engineering, industrial engineering, civil engineering, law school, religious culture and moral knowledge preceptor ship, english preceptor ship, graphic, internal architecture, government conservatory, string instrument, piano, theater departments) of Cukurova University. Data was collected by an anonymous questionnaire and Health Promotion Lifestyle Profile (HPLP)-II scale.Results: Of students, 54,8 % were female. The mean age was 21,30 ± 1,95 (17-32) years. The mean score of Health Promotion Lifestyle Profile-II scale was intermediate (126,29±16,00). The highest score was in ?self-actualization? subscale and the lowest one in ?physical activity? subscale. There was a significant relationship between age groups and ?stress management? subscale scores (p=0,021). Males had higher scores in ?stress management? subscale but it was not significant (p>0,05). Females had higher scores in all other subscales but only ?interpersonal support? and ?nutrition? subscale scores were significant (p=0,009, p=0,002, respectively). HPLP-II scores were not significantly related to students? family income and lost years (p>0,05). There was no significant relationship between HPLP-II scores and living with family, parental education status, family income, number of people living together, and rank of student in siblings (p>0,05). Students with chronic conditions had higher scores in ?physical activity? and HPLP-II scores and students with family members having chronic conditions had higher ?self-actualization? scores (p=0,004, p=0,048, p=0,005, respectively).There was no significant relationship between students? perception of health, recent routine dental examination, alcohol use, body mass index (BMI) and HPLP-II scores (p>0,05). There was a significant relationship between students? recent routine health examination and ?self-actualization? subscale and smoke use and ?nutrition? subscale scores (p=0,002, p=0,001, respectively). Students who had been affected by their mothers? attitude to form lifestyle behaviors had higher ?interpersonal support? scores (p=0,042). Students who had been affected by their friends? attitude to form lifestyle behaviors had higher ?nutrition? scores (p=0,034). No significant relationship was found between being affected by father or sibling and the number of affecting people and HPLP-II scores (p>0,05).Conclusion: Our findings may lead to establish periodic training programs for prevention and health promotion in university students who are separated from their families and usual environments. Future strategies should be aimed at providing supportive environment to facilitate individual behavior change in order to achieve a greater impact in health promotion. Management should support individualized interventions by implementing or modifying some workplace policies which promote and sustain healthy lifestyle behaviors.Key words: Health promotion, HPLP-II, university students.