Eğitim boyutuyla Türk edebiyatında fantastik ve masalsı öğeler
Fantastic and fairy-tale elements in Turkish literature through educational dimension
Yazar: GÖKMEN BOZTİLKİ
Danışman: PROF. DR. YILDIZ KOCASAVAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebiyat = Literature ; Eğitim = Education ; Fantastik ögeler = Fantastic elements ; Hikaye = Story ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
İlköğretim çağındaki öğrencilerin anadili bilincine sahip olmaları, yüksek bir edebiyat zevki edinmeleri, onlara verilecek nitelikli bir anadili ve edebiyat eğitimi ile mümkün olacaktır. Çocukların ilgisini çekmeyen, onları edebiyat bağlamında etkilemeyen metinlerle çalışmak yukarıda dile getirilen nitelikli anadili eğitimini verebilmenin önünde büyük bir engel teşkil etmektedir. Bu açıdan bakıldığında anadili derslerinde kullanılan kitaplardaki metinler bu hedefe ulaşmada büyük bir öneme sahiptir. Bu araştırmada cevabı aranan temel soru,yukarıda belirtilen nitelikli anadili eğitimini gerçekleştirebilmek için, Türkçe dersi kitaplarında yer alması gerekli fantastik ve masalsı unsurlar içeren metinlere ne oranda yer verildiğini ortaya koymaktır. Bu yönde yapılacak saptamalar, uygulanmakta olan 2006 programının hedefleri arasında bulunan, öğrencilerin ?Okuduğu, dinlediği ve izlediğinden hareketle, sözvarlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları; duygu, düşünce ve hayaldünyalarını geliştirmeleri? gibi hedeflere ulaşmada ne oranda başarılıolunabileceğinin de göstergesi olacaktır. Çalışmanın bir diğer amacı, öğrencilerinfantastik ve masalsı öğeler barındıran metinlere karşı olan ilgilerininsaptanmasıdır. Böylece ileride hazırlanacak olan Türkçe dersi kitaplarınınöğrencilerin ilgi ve beklentilerine uygun bir şekilde hazırlanması mümkünolabilecektir. Ayrıca fantastik ve masalsı öğeler içeren edebi metinler,öğrencilere çok anlamlılığı ortaya çıkaracak alımlama imkanlarını sağlayacak veTürkçe dersini öğrenciler tarafından sıkıcı bir ders olarak nitelendirilmekten kurtaracaktır.ivBu çalışma betimsel özelliğe sahip nitel bir araştırmadır. Bunun yanındaelde edilen bazı verilere dayanarak birtakım ölçümler yapıldığı için nicel birnitelik de taşımaktadır. Araştırmanın evreni 6. ve 7. sınıflarda öğrenim görmekteolan ilköğretim okulu öğrencileridir. Çalışmanın örneklemini ise İstanbul ili,Maltepe, Kartal, Kadıköy, Fatih ilçelerindeki değişik resmi ve özel ilköğretimokullarında okumakta olan toplam 270 6.ve 7.sınıf öğrencisi oluşturmaktadır.Araştırmaya katılan öğrenciler hazırlanan bir anket formunu doldurmuşlardır.Anketten elde edilen veriler, SPSS 15 istatistik programındaki kare testi ile analizedilmiştir. Ayrıca öğrencilerin metin seçimlerine ilişkin veriler frekans ve yüzdeile değerlendirilmiştir. Bununla yetinilmeyip hem 1981 hem de 2006programlarına göre hazırlanan ders kitapları taranarak fantastik ve masalsı öğeleriçeren metinlerin toplam metin sayısına oranı frekans ve yüzdelerle ortayakonularak kitapların tür seçimi açısından genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.Çalışmanın sonuçları Türkçe dersi kitaplarının çağdaş yaklaşımlardoğrultusunda öğrenci ilgi ve beklentilerini göz önünde bulundurarakhazırlanmadığını, metin ve tür seçiminde özellikle son yıllarda gerek çocukedebiyatında gerekse yetişkinlere yönelik yapıtlarda sayısal anlamda önemli birgelişim çizgisi yakalayan fantastik eserlere yeterince yer verilmediğini ortayakoymaktadır. Ayrıca sonuçlar, öğrencilerin bu türden eserlerle çalışmaisteklerinin diğer türden eserlere göre daha fazla olduğunu göstermektedir.

Abstract:
For elementary school students to have native language consciousness and to acquire a high literary taste will only be possible through a qualified native language and literary education. Studying texts which do not affect the children in literary context and which are uninteresting to the children constitutes a major obstacle before above-mentioned qualified native language education. From this perspective, texts used in language lesson books are of great importance in achieving this objective. The main question, answer of which is sought through this study is, in order to achieve the above-mentioned quality education in mother tongue, to find out how much space is given to the texts including fantastic and fairy tale elements necessary to be in the Turkish textbooks. Observations in this respect will also be the indicative of to what extent successful it is possible to be in achieving such goals as in the objectives of the 2006 program which implemented, students? ?from the things read, listened and watched, by enriching the language to reach pleasure of the language and consciousness; to improve feelings, thoughts and imagination?. Another aim of the study is to determine the interest of students in texts containing fantasy and magical items. Thus, it will be possible for the future Turkish textbooks to be prepared in accordance with theexpectations and interests of the Turkish students. In addition, it will facilitate the reception by revealing the polysemy of the literary texts including fantastic and fairy-tale elements and will save Turkish lessons to be referred to as `boring lesson? by the students.viThis study is a qualitative study with a descriptive feature. In addition,since some measurements have been performed on the basis of some obtained data, it also contains a quantitative character. Population of the study is 6thand 7thgrade students attending primary school. The sample of the study is a total of 270 6th and 7thgraders from different public and private schools of the city ofIstanbul?s Maltepe, Kartal, Kadıköy and Fatih districts. The students participating in the study completed a questionnaire prepared. The data obtained from the questionnaire were analyzed with SPSS 15 square test statistic program. In addition, the data on the students? text selection were assessed with the frequency and percentage. Furthermore, books designed according to 1981 and 2006programs were scanned and the ratio of the texts containing fantastic and fairytale elements to the number of total texts were displayed in terms of both frequency and percentages and thus an overall assessment according to the genre selection of the books was made.The results of the study reveal that the Turkish textbooks are not being prepared in accordance with contemporary approaches and the interests and expectations of students, and that in the selection of genre and texts the fantastic works which, in recent years, have captured an important line of development in numerical sense in both children?s and adults? literature are not given enough space. Besides, the results of the study reveal that the students? eagerness to studysuch works is more than any other types of works