M.Ö III. binde Güneydoğu Anadolu bölgesinde ölü gömme adetleri
Burial customs in the Southeastern Anatolia in the third millennium B.C
Yazar: DERYA YILMAZ
Danışman: PROF.DR. ALİYE ÖZTAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; M.Ö. 3000 = B. C. 3000 ; Mezarlar = Graves ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead

Özet:
TEZ ÖZETİ Yılmaz, Derya, M.Ö. III. Binde Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Ölü Gömme Adetleri, Yüksek Lisans Tezi,Danışman:Prof.Dr.Aliye Öztan,lll s. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde her geçen yıl giderek sayıları artan çeşitli kazılarda, ölü gömme adetleri hakkında bilinen özellikleri pekiştiren ve bunlara yenilerinin eklenmesini sağlayan mezar ve mezarlık buluntuları açığa çıkarılmaktadır. Bu bağlamda M.Ö. III. Binde Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ölü gömme adetleri konusunu incelediğimiz bu çalışmada, eski ve yeni bilgiler mümkün olduğunca harmanlanarak ölü gömme adetleri ortaya konulmuştur. Mezar ve mezarlık alanlarında ele geçen bulgular ışığında mezar türü,gömme biçimi,mezar buluntuları ve ölü kültü açısından bir değerlendirilmesi yapılarak ölü gömme adetleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bölgede incelenen 23 merkez içinde, 12 merkezde intramural,5 merkezde ekstramural ve 6 merkezde hem intramural hem de ekstramural mezar veya mezarlıklara rastlanmıştır. Çeşitli mezar türleri saptanmıştır.23 merkez içinde 13 yerde basit toprak mezarlar,12 merkezde çömlek mezarlar,7 merkezde küp mezarlar,! 5 merkezde sanduka mezarlar ve 7 merkezde oda mezarlar ele geçmiştir. Sadece Gre Virike'de yuvarlak taş duvarlı kuyu mezarlar bulunmuştur. Aynı şekilde sadece Gedikli'de urneler bulunmuştur. Gedikli kremasyonları dışında diğer merkezlerde ceset gömme söz konusudur. Anadolu'da bilinen en eski yakma gömmeler Gedikli'de tespit edilmiştir. Mezarlarda genellikle yaş ve cinsiyete göre mezar hediyeleri değişmektedir. Mezar hediyesi olarak en fazla ele geçen buluntular arasında seramik kaplar,madeni silahlar ve süs eşyaları vardır. Bazı mezarlarda açığa çıkarılan buluntuların bir kısmı ölü kültüyle bağlantılı çeşitli törenlerde kullanılmış malzemeler olarak yorumlanmaktadır. M.Ö. III. Binde Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde araştırma ve kazıların sayısı arttıkça ölü gömme adetleri hakkındaki bilgiler artacaktır. 93

Abstract:
THESIS SUMMARY Yılmaz, Derya, Burial Customs in the Southeastern Anatolia in the Third Millenium B.C., Master's Thesis, Advisor: Prof. Dr. Aliye Öztan, 111 v. In various excavations the number of which is extending every year, grave and cemetery ruins conforming the known burial customs features and adding new ones to those were found in southeast Anatolia. ' In this respect burial customs are tried to be put forth in this thesis through mixing of recent and earlier information about burial customs in southeast Anatolia in the third millennium B.C. Burial customs are evaluated through the research of grave typology, burial type, grave ruins, and death cults in the light of findings from graves and graveyards. Among 23 occupations studied in the region, in 12 centers intramural, in 5 extramural and in 6 centers both intramural and extramural graves were found. Various burial types were examined in the region. Among the total 23 centers, in 13 only simple inhumations, in 12 jar burials, in 7 pithos graves, in 15 cist graves and in 7 chamber tombs were excavated. Round stone walled shaft tombs were found only in Gre Virike. Similarly cremation ruins were found only in Gedikli: In centers other than Gedikli cremation ruins inhumations are of consideration. The earliest known cremation burials in Anatolia were excavated in Gedikli, Burial presents generally differ according to sex and age. Among the mostly come across burial gifts are pottery, metal weapons and jewelry. Some findings excavated from graves are interpreted to be materials used in various rituals of death cultism. Knowledge about burial customs of the third millennium B.C. in southeast Anatolia will sum up accordingly as the number of researches and excavations increase. 94