Sağlık çalışanlarında hepatit B prevalansı: sistematik derleme
The prevalance of hepatitis B among health personnel: A systematic review
Yazar: EMİNE GÖKÇEN SELÇUK
Danışman: PROF. DR. GALİP EKUKLU
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Hemşireler = Nurses ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Prevalans = Prevalence ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Hepatit B enfeksiyonu tüm dünyada milyonlarca insanı etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur ve sağlık çalışanlarının çalışma ortamında en sık karşılaştığı biyolojik risklerden biridir. Sağlık çalışanlarında hepatit B enfeksiyonu durumunu belirlemek, enfeksiyon kontrol ve bağışıklama çalışmalarını değerlendirebilmek açısından son derece önemlidir. Bu çalışmada dünya genelinde sağlık çalışanlarında hepatit B enfeksiyonu prevalansını sistematik derleme yoluyla tahmin etmek, prevalans değerlerinin bölgeler ve meslek gruplarına göre dağılımını incelemek amaçlanmıştır.
Çalışmamızda sağlık çalışanlarında hepatit B prevalans verilerini elde etmek amacıyla 1996-2016 yılları arasında Pubmed, Web of Science ve Scopus veri tabalarında İngilizce ve/veya Türkçe dillerinde yayınlanmış makaleler sistematik olarak tarandı. Elde edilen çalışmalar dahil etme ve dışlama kriterlerine göre değerlendirildi. Dahil edilen çalışmalardan çekilen HBsAg prevalans verileri, Dünya Sağlık Örgütü bölgeleri ve meslek gruplarına göre sınıflandırıldı. Çalışmalar arası heterojenite değerlendirildikten sonra sabit ve rasgele etkiler modeli kullanılarak havuzlanmış prevalans tahminleri ve %95 güven aralıkları elde edildi (p<0,05).
Sağlık çalışanlarında Dünya Sağlık Örgütü bölgelerine göre havuzlanmış HBsAg prevalansları Afrika için %6,3 (%95 GA 4,5-8,1), Amerika için %0,3 (%95 GA 0,0-0,6), Avrupa için %1,5 (%95 GA 1,0-2,0), Batı Pasifik için %2,6 (%95 GA 1,3 -3,8), Doğu Akdeniz için %1,5 (%95 GA 1,0-2,0), Güneydoğu Asya için %2,2 (%95 GA 0,8-3,5) ve Dünya geneli için %2 (%95 GA 1,7-2,3) olarak tahmin edildi. En yüksek prevalans değerine Afrika bölgesi, en düşük değere ise Amerika bölgesinde ulaşıldı. Meslek gruplarında havuzlanmış HBsAg prevalans değerleri doktorlar için %4,7 (%95 GA 2,5-6,9), diş hekimliği personeli için %0,5 (%95 GA 0,2-1,1), hemşirelik personeli için %2,1 (%95 GA 1,4-2,7), diş hekimliği personeli için %0,5 (%95 GA 0,2-1,1) ve laboratuvar personeli için %1,6 (%95 GA 0,3-2,9) olarak tahmin edildi.
Hepatit B enfeksiyonu sağlık çalışanlarında önemli bir hastalık yüküne sebep olmaktadır, bununla birlikte bağışıklama çalışmaları ve etkin enfeksiyon kontrol yöntemleri ile önlenebilir bir enfeksiyondur. Koruma çalışmalarının planlanması ve değerlendirebilmesi için ülkelerin gelişmiş sürveyans sistemlerine ve bildirimlerin sürekliliğine ihtiyacı vardır.

Anahtar kelimeler: Hepatit B, Sağlık çalışanı, Prevalans, Mesleki maruziyet.

Abstract:
Hepatitis B infection is a major public health problem that effects millions of people in the world and one of the most frequent biological risks that health personnel faced with in the working environment. Determination of hepatitis B infection status in health personnel is extremely important to evaluate infection control and immunization efforts. In this systematic review, the aim was to estimate prevalance of hepatitis B infection among health personnel in the world and to investigate the distribution of prevalence estimates according to regions and occupation groups.
In our study, we systematically searched for data on prevalance of hepatitis B infection published between 1996-2016 and published English and/or Turkish languages in the databases Pubmed, Web of Science and Scopus. Than the studies identified were evaluated according to inclusion and exlusion criteria. HBsAg prevalence data drawn from the included studies were classified according to the World Health Organization regions and occupational groups. Pooled prevalence estimates and 95% confidence intervals were obtained using fixed and random effects model after heterogeneity between studies was assessed (p<0,05).
Pooled HBsAg prevalence estimates according to World Health Organization regions among health personnel were 6,3% (95% CI 4,5 - 8,1) in Africa, 0,3% (95% CI 0,0 – 0,6) in Americas, 1,5% (95% CI 1,0-2,0) in Eastern Mediterrian region, 1,5% (95% CI 1,0-2,0) in Europe, 2,2% (95% CI 0,8-3,5) in South East Asia, 2,6% (95% CI 1,3 -3,8) in Western Pacific and 2% (95% CI 1,7-2,3) in World. The highest prevalance estimate was reached in Africa region and the lowest prevalance estimate was reached in Americas region. Pooled HBsAg prevalence estimates according to occupations were 4,7% (95% CI 2,5-6,9) for doctors, 0,5% (95% CI 0,2-1,1) for dental personnel, 2,1% (95% CI 1,4-2,7) for nursing personnel and 1,6% (95% CI 0,3-2,9) for laboratory personnel.
Hepatitis B infection causes an important disease burden in health care workers, however it can be prevented by immunization and effective infection control methods. Countries need to have improved surveillance systems and continuity of their notifications in order to plan and evaluate prevention efforts.

Key words: Hepatitis B, Health personnel, Prevalance, Occupational exposure