Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde Harbiye'de eğitim ve öğretim faaliyetleri (1894-1914)
Education and training at the military academy during the late Ottoman Empire (1894-1914)
Yazar: FATİH GÜRSES
Danışman: PROF. DR. MESUT ÇAPA
Ankara Üniversitesi / Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü / İnkılap Tarihi Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Askeri eğitim = Military education ; Askeri okullar = Military schools ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim tarihi = Educational history ; Kara Harp Okulu = Turkish Military Academy ; Mir'at-ı Mektep-i Harbiye = Mir'at-ı Mektep-i Harbiye ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Ülkemizin en eski yüksek eğitim kurumlarından birisi olan Kara Harp Okulu, kurulduğu 1834 yılından beri sürekli bir gelişim içinde olarak, eğitim alanındaki seçkin yerini daima muhafaza etmiştir. Başlangıçta, ordunun eğitimli subay ihtiyacını karşılamak üzere, mesleki eğitim veren bir okul olarak kurulmuş olmasına rağmen, zamanla ülkemizdeki çağdaşlaşma sürecinin önemli simgelerinden birisi haline gelmiştir.
Kara Harp Okulunun yetiştirdiği, komutan ve devlet adamlarının yakın tarihimizde önemli roller üstlenmesi sebebiyle, eğitim ve öğretim tarihinin incelenmesi, genel tarih yazımına önemli katkılar sağlayacaktır. Bu alanda, Kolağası Mehmed Esad Bey'in 1894 yılında yazmış olduğu "Mirat-ı Mekteb-i Harbiye" adlı eseri uzun zaman tek başvuru kaynağı olarak kalmış, bu eserden sonra uzun süre bilimsel nitelikte bir araştırma yapılmamıştır. Yapılan bilimsel çalışmalarda da çoğunlukla, 20.yüzyılın başına kadar olan süreç incelenmiştir. Birinci Dünya Harbi ve İstiklal Harbinin komuta heyetini oluşturan mezunların yetiştiği, 1894-1914 arası dönem genellikle ihmal edilmiştir. Çoğunlukla belgelere dayanmadan yazılan tarihçeler, yanlış kanaatlerin oluşmasına sebebiyet vermiştir.
Bu tezde, Harbiye'nin 1894-1914 yılları arasındaki eğitim ve öğretim faaliyetleri, belgelere dayalı olarak incelenmiştir. Başta Kara Harp Okulu Tarihi Arşivi olmak üzere, Devlet Arşivlerinde yer alan belgelerden geniş ölçüde istifade edilmiştir. Tezin birinci bölümünde, Harbiye'nin kuruluş dönemi ele alınarak, Avrupa'daki belli başlı askeri okullar ile eğitim sistemi açısından mukayese yapılmıştır. İkinci bölümde, Eğitim ve öğretimde, Alman etkisinin belirginleştiği 1894-1908 dönemi ayrıntılarıyla ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde, II. Meşrutiyetin ilanından Birinci Dünya Harbine kadar geçen süredeki eğitim ve öğretim alanındaki anlayış değişimi incelenmiştir. Harbiye'nin eğitim sisteminin, yaygın kanaatin aksine Fransız veya Alman sisteminin bilinçsizce taklit edilmesiyle oluşmadığı, bilinçli bir şekilde ülkemizin ihtiyaçlarına uygun olarak biçimlenerek özgün bir yapıya kavuştuğu tespiti, bu tezin önemli bulgularından birisidir.

Abstract:
Turkish Military Academy which was one of the oldest higher educational institutions of our country has been preserving its distinguished place within education by continuous development since 1834. Although it was originally founded as a vocational school to provide trained officers to the army, in the meantime it has become an important symbol of the modernization.
Commanders and statesmen that had been trained by the Turkish Military Academy played important roles in our recent past. For this reason, the research about its history of education would certainly contribute to the general histography. For many years Senior Captain Mehmed Esad Bey's work "Mirat-ı Mekteb-i Harbiye", published in 1894, remained the sole reference work due to the fact that no academic research has been done since then. The available academic works have mostly examined the history of the academy until the beginning of the 20th century. The 1894-1914 period when most of the commanding cadres of the First World War and the Turkish War of Independence had been trained has neglected. Furthermore, the available histories of this period did not make use of documents thereby are responsible of giving wrong impressions.
In this thesis, the educational activities of the Military Academy during 1894-1914 have been examined by using documents. Turkish Military Academy Historical Archive and documents deposited in the state archives have thoroughly been used. The first chapter of the thesis has been allocated for the foundation period of the Military Academy in a comparative manner with the educational systems of the important military schools in Europe. The second chapter deals with the 1894-1908 period in which the German influence became paramount. The transformation of education from the Second Constitution until the First World War has been examined within the third chapter. One of the important findings of this thesis is against the common stereotype of blind imitation of the French and German systems the Turks intentionally created a unique system depending on the requirements of the country.