Sürdürülebilir ofis mekanlarında konfor yönetimi modeli
Comfort management model in sustainable office spaces
Yazar: PENBEGÜL ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖZCAN
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Görsel konfor = Visual comfort ; Termal konfor = Thermal comfort ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment ; İklimsel konfor = Climatic comfort

Özet:
Günümüzde kapalı bir kabuk içerisinde yaşayan insan için sadece barınmanın yeterli olmadığını görmekteyiz. İnsan fiziksel, psikolojik ve sosyolojik yönden ihtiyaçları olan bir canlıdır ve bulunduğu kapalı ortam sağlığı ile verimi açısından büyük önem taşımaktadır. Kentleşmenin artması, hızlı ve düşünülmeden oluşturulan yapılaşmalar gibi birçok neden, ofislerde yeteri kadar doğal havalandırma yapılamamasına neden olarak iç ortam hava kalitesinin düşmesine, hasta bina sendromu ve yapı kaynaklı rahatsızlıklar görülmesine neden olmaktadır. Hasta bina sendromu ve yapı kaynaklı rahatsızlıkların çözümü noktasında; özellikle insanların konutlardan sonra zamanlarının büyük bölümünü geçirdikleri ofis gibi kapalı ortamlarda yaşamsal konforun sağlanması büyük önem taşımaktadır.
Çalışmada, enerji tüketiminin en fazla olduğu konut, ofis, kamu yapıları, endüstri yapıları gibi binalar içerisinde, kullanıcının konforunun ölçülebileceği ve yönetilebileceği yapı türü olarak ofis binaları tercih edilmiştir. Ofis binalarında kullanıcının çalışma süresi boyunca; sayısı, mekânı kullanma süresi gibi verilerin değişkenlik göstermemesi, kullanıcı konforu ve performansının ölçümü için bütün kriterleri sağlamakta, bu durum da çalışma amacına uymaktadır. 
Günümüz rekabetçi iş ortamında, çalışanlarından olabildiğince fazla verim almak isteyen firmalar ve kuruluşlar düşünüldüğünde; fiziksel ve psikolojik olarak sağlığı ve dolayısı ile üretkenliği etkileyen ofis konforunun, neden ve kimler için önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Rekabetin yoğun yaşandığı günümüz koşullarında, şirketler çalışanlarının iş gücü potansiyellerini olabildiğince kullanmak arzusundadır.
Kuruluşlar, ısıl, görsel, işitsel ve iç hava kalitesi gibi temel faktörleri ele alarak hem çevresel sürdürülebilirliği hem de insan refahını destekleyen uyumlu çalışma alanı gelişimini destekleyebilirler.
Bu doğrultuda çalışmaya konu olan model kapsamında sürdürülebilirlik konusu, çalışmanın birinci bölümünde incelenmektedir. Kavramın tanımı sonrasında ortaya çıkışı ve gelişimine yer verilmektedir. Sürdürülebilirlik boyutları olan ve çalışmanın temel çatısını oluşturan ekolojik, ekonomik, sosyal boyutlar detaylıca incelenerek mimari ile ilişkisi ortaya konulmaktadır.
Çalışmanın ikinci bölümünde konfor tanımlanmakta ve konfora etki eden faktörler sınıflandırılarak her bir sınıf bileşeni kendi içerisinde açıklanmaktadır. Çalışmanın kapsamı gereği fiziksel konfor ve fiziksel konfor faktörleri olan ısıl konfor, iç hava kalitesi, görsel konfor ve işitsel konfora detaylıca değinilmektedir. Bölüm, fiziksel konfor faktörleri ve birinci bölümün konusu olan sürdürülebilirlik ilişkisinden bahsedilerek sonlandırılmaktadır.
Çalışmanın üçüncü bölümüne; ofis, ofis türleri ve ofislerin tarihsel gelişimine değinilerek başlanmıştır. İlerleyen kısmında Türkiye'deki ofislerin gelişim süreci ve günümüzdeki talep durumları aktarılmıştır. Çalışmaya yönelik, oluşturulması hedeflenen modele veri sağlaması için, ulusal ve uluslararası ofis mekanları ve kullanıcı gereklilikleri detaylıca incelenmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümünde ofis mekanlarında sürdürülebilirlik ihtiyacı açıklanarak sürdürülebilir sertifikasyon sistemlerinin ortaya çıkışı ve gelişiminden bahsedilmiştir. Türkiye'deki ilgili süreç, yasal mevzuat ve idari işleyiş, aktarıldıktan sonra sürdürülebilirliği teşvik eden ve katkı sağlayan sürdürülebilir belirlenen dört sertifika sistemi kalite ortalaması düzeyinde, hedeflenen konfor değerlendirme modeli için yapı değerlendirmesinde kullanılacak puanlama cetveli oluşturulmuştur. 
Çalışmanın beşinci bölümünde ofis mekanlarında konfor yönetimi modeli oluşturabilmek için, modelin kapsamında belirlenmiş olan ofis ve açık ofis mekanları üzerinde fiziksel konfor faktörlerinin etkileri incelenerek değerlendirmede kullanılacak ölçütler belirlenmiştir. Modelin uygulama adımlarının belirlenme süreci aktarıldıktan sonra ilgili ofis konfor yönetimi modeli tariflenmiştir.
Sıralanan ilgili bölümlerde gerçekleştirilen ilgili adımlar sonrasında oluşturulan model ile; sürdürülebilir bir yapılaşma için belirlenmiş olan güncel yasa ve yönetmeliklere paralel olarak sürdürülebilir ofis mekanları oluşturmak için bütünsel bir yaklaşımla, genel ve geçerli bir ölçme aracı geliştirilmeye çalışılmıştır.
Çalışmanın gelecekteki araştırmalara ışık tutabileceği, Türkiye'de geliştirilebilecek, ofis binaları için konfor yönetimi modeline dayalı uluslararası düzeyde bir yapı standardı sistemi ile kullanıcı konforuyla paralel, tasarruf ve sürdürülebilirlik sağlanacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Today, we see that only shelter is not enough for people living in a closed shell. Man is a creature with physical, psychological and sociological needs and the indoor environment is of great importance for his health and efficiency. Many reasons, such as increasing urbanization, rapid and unthinking constructions, cause insufficient natural ventilation in offices, leading to a decrease in indoor air quality and the occurrence of sick building syndrome and building-related diseases. At the point of solving sick building syndrome and building-related diseases; it is of great importance to provide vital comfort especially in closed environments such as offices where people spend most of their time after residences. 
In this study, office buildings were preferred as a building type where the comfort of the user can be measured and managed among buildings such as residences, offices, public buildings and industrial buildings where energy consumption is the highest. The fact that the data such as the number of occupants and the duration of use of the space do not vary during the working time of the user in office buildings provides all the criteria for the measurement of user comfort and performance, which is in line with the purpose of the study.
In today's competitive business environment, when companies and organizations that want to get as much efficiency from their employees as possible are considered, it becomes clear why and for whom office comfort, which affects physical and psychological health and thus productivity, is important. In today's conditions of intense competition, companies want to utilize the workforce potential of their employees as much as possible. 
By addressing key factors such as thermal, visual, auditory and indoor air quality, organizations can support harmonious workspace development that supports both environmental sustainability and human well-being.
In this direction, the issue of sustainability within the scope of the model subject to the study is examined in the first part of the study. After the definition of the concept, its emergence and development are given. The ecological, economic and social dimensions of sustainability, which constitute the basic framework of the study, are examined in detail and their relationship with architecture is revealed.
In the second part of the study, comfort is defined and the factors affecting comfort are classified and each class component is explained within each class. Due to the scope of the study, physical comfort and physical comfort factors such as thermal comfort, indoor air quality, visual comfort and auditory comfort are discussed in detail. The chapter concludes by discussing the relationship between physical comfort factors and sustainability, which is the subject of the first chapter.
The third part of the study starts with the historical development of offices, office types and offices. In the following part, the development process of offices in Turkey and their current demand status are presented. National and international office spaces and user requirements are examined in detail to provide data for the model that is aimed to be created for the study.
In the fourth part of the study, the need for sustainability in office spaces is explained and the emergence and development of sustainable certification systems are mentioned. After describing the relevant process, legal legislation and administrative procedures in Turkey, a scoring scale to be used in building assessment for the targeted comfort assessment model was created at the level of the quality average of four sustainable certification systems that encourage and contribute to sustainability. 
In the fifth part of the study, in order to create a comfort management model in office spaces, the effects of physical comfort factors on the office and open office spaces determined within the scope of the model were examined and the criteria to be used in the evaluation were determined. After the process of determining the application steps of the model is explained, the relevant office comfort management model is described.
With the model created after the relevant steps taken in the relevant sections listed; a general and valid measurement tool was tried to be developed with a holistic approach to create sustainable office spaces in parallel with the current laws and regulations determined for a sustainable construction.
It is thought that the study can shed light on future research and that an international building standard system based on the comfort management model for office buildings that can be developed in Turkey will provide savings and sustainability in parallel with user comfort.