Avrupa Birliği Doğu Ortaklığı politikası: Komşuluk ve çıkar
Europe Union Eastern Partnership policy: Neighborhood and interest
Yazar: ELANUR YİĞİT GÜVEN
Danışman: PROF. DR. KIVANÇ ULUSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Doğu Ortaklığı = Eastern Partnership ; Güney Kafkasya = South Caucaus ; Komşuluk politikası = Neighborhood policy ; Rusya = Russia ; Ulusal çıkar = National interest ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Tarihin en kanlı hesaplaşmalarının fitilinin ateşlendiği Avrupa kıtası ülkeleri
bugün demokrasi ve işleyen Pazar ekonomisiyle dünyaya örnek olmaktadır. Peki bu
aşamaya gelirken hangi süreçleri atlattılar? Genişlemelerle değişirken, derinleşmeyi
engellememek adına nasıl önlemler aldılar? Bu tezin ana konusu olan Doğu Ortaklığı
Politikası'nı ne için başlattılar?
Artan enerji ihtiyacının güvenilir kaynaklardan istikrarlı bir şekilde
karşılanabilmesinin yanı sıra herhangi bir aksaklık durumunda alternatif
oluşturabilmek AB için hayati derecede önemli olmuş ve çeşitliliği sağlayabilmek
adına girişimler başlatmıştır. Doğu Ortaklığı Politikası'nın doğal kaynaklar
bakımından zengin olan bölgelere yönelik bir girişim olması AB ve çıkar kavramını
gündeme getirmiş ve bu AB'nin tamamen barışçıl amaçlarla mı politika
oluşturduğunu sorgulatmıştır. Soğuk Savaş'tan sonra artan terör olaylarının
sınırlarına taşınmasını istemeyen Birlik, sağladığı barışçıl ortamı yasa dışı göç ve
insan kaçakçılığından korumak adına çevresinde bir güvenlik çemberi yaratmak
istemiştir. Öncelikli olarak Komşuluk Politikası olarak adlandırılan bu çember söz
konusu politikanın tamamlayıcılarından biri olan Doğu Ortaklığı Politikasıyla Güney
Kafkasya ve Doğu Avrupa bölgelerine de taşınmıştır. Üyelik vaat etmeden içerideki
barışı ve refahı dışarıya ihraç etmek isteyen Birlik bunu gerçekleştirirken muhatabı
ülkeleri olumlu yönde değiştirmiş ve dönüştürmüştür. Küresel barışı her daim
destekleyen AB böylelikle söz konusu bölgelerde varlığını sürdürürken küresel güç
olabilecektir. Ancak, politikaya en büyük eleştirilerden biri olan Rusya Federasyonu
gerçeği ile düşünüldüğünde bu mümkün müdür? Doğu Ortaklığı Politikası
oluşturulurken RF'nin etkisini kırmak hedefler arasında mıdır? Bölgede RF çıkarları
gözetilmiş midir?
Elinizdeki çalışmada tüm bu soruların cevaplarının yanı sıra Rusya
Federasyonu ile çıkarları çatışması durumunda AB'nin nasıl bir tavır sergilediğini de
gözlemleyebileceksiniz. Ortaklık Anlaşmaları bağlamında AB ile söz konusu ülke
ilişkileri incelenirken, Rusya Federasyonu ve muhatabı ülke ilişkileri tarihi ve siyasi
geçmişleriyle aktarılacaktır. Dünden bugüne çatışma noktalarındaki sorunların
çözümüne ilişkin iki farklı ideolojik yapıya sahip küresel gücün farklı tutumları
anlatılacaktır.
Bu çalışma AB'nin Doğu Ortaklığı Politikası'nın güvenlik çemberi
oluşturarak terörü ve olası saldırıları engellemek, enerji bağımlılığını güvenli
yollardan sağlamak, ve en nihayetinde varlığını idame ettirebilmek için çıkarlarını
korumak adına oluşturduğunu ancak RF'den, Doğu ortak ülkelerinden ve
kendisinden kaynaklanan sebeplerle politikaya olan güvenin sarsıldığını ortaya
koymak amacıyla yazılmıştır.

Anahtar Kelimler; Avrupa Birliği Komşuluk Politikası, Avrupa Birliği
Doğu Ortaklığı Politikası, Doğu Avrupa, Güney Kafkasya, Rusya Federasyonu,
Çıkar

Abstract:
Today's European continent countries, in which history's most blooded Show
downs' touch paper lighted, serving as a model with their democray and their
functioning market. So, to get this point, which process they got through. While
changing with expansions, which precautings did they take to prevent deeping? Why
did they start Eastrn Partnership Policy, which is the plot of this thesis. In addition to
be able to supply the increasing energy need consistantly from reliable sources, to
make an alternative in any trouble is vitally important for EU and they started
attempts in order to maket he variation. Eastern Partnership Policy's being an attempt
to areas, which are rich in natural resources, borught EU and interest on the agenda
and this questioned that weather the EU's policy making is completely peaceful
purposes or so. The Union who doesn't want the terror incident to move it's borders
after cold war, wanted to make a safety chamber around itself in order to protect its
peaceful environment from illegal migration an human trafficking. This chamber,
which is primarily called Neighbourhood Policy moved to regions of South Caucasus
and East Europe with the Eastern Partnership Policy, which is one of the questioned
policy's complement.
The Union, which wants to export the peace and prosperity inside, positively
changed and transformed it's addressed countries. So the EU, who always supports
the global peace, will be able to became a global power while subsisting it's presence
at in questioned regions. But is it possible when considering with the Russian
Federation truth, who is one of the biggest critic? Is it among the goals to break the
RF's effect while creating Eastern Partnership Policy? Are RF's interest in region
regarded?
You will observe how EU reacts in the event of it's conflict of interets with
Russian Federation in addition to all of these questions. While EU and in question country relations examined, Russian Federation's and in question country relations
will be transferred with their history and political backgrounds.
This study was written in order to reveal that the EU estanblished its Eastern
PArtnership Policy in order to prevent terrorism by creating a security circle, to
ensure energy dependency through safe ways and ultimately protect its interests.

Key words; Europe Union Neighborhood Policy, Europe Union Eastern
Partnership, Eastern Europe, South Caucasus, Russian Federation, Interest