Sosyal bilgiler eğitiminde alternatif değerlendirme: 5. sınıf sosyal bilgiler eğitiminin alternatif değerlendirme etkinlikleri açısından değerlendirilmesi
Alternative assessment in social science: the evaluation of alternative assessment practices in 5 th grade social sicience lessons
Yazar: KAMURAN ADANALI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinin ölçme ve değerlendirme sürecinde hangi alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin nasıl kullanıldığı, bu değerlendirme etkinliklerinin etkileri ve bu konuda karşılaşılan sorunların neler olduğu ile öğretmenlerin sorunları gidermek için başvurdukları etkinliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca, öğretmenlerin öğrencilerde belirledikleri öğrenme eksiklikleri ve bu eksiklikleri gidermek için yaptıkları çalışmaların neler olduğuna ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın örneklemi, 206 beşinci sınıf öğretmeni ve 547 beşinci sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 753 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak öğretmen ve öğrencilere anket ile görüşme uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir:Beşinci sınıfta öğretim yapan öğretmenlerin % 44.9'u (92 kişi) alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımları ile ilgili herhangi bir eğitim almamışlardır. Eğitim alan öğretmenler (% 55.1), aldıkları eğitimi yetersiz olarak nitelemişlerdir. Eğitim alan veya almayan öğretmenlerin; kılavuz kitaplarındaki açıklamalarla, arkadaşlarıyla tartışarak, alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri hakkındaki farklı kaynakları, internet bilgilerini inceleyerek ya da deneyip yaşayarak kendilerini bilgilendirdikleri belirlenmiştir.Araştırmaya katılan öğretmen ve öğrenciler, sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin uygulanmasının öğrencilerin gelişimi, başarıları ve davranışları üzerinde daha çok olumlu etkiler yaptığı görüşündedirler.Öğretmenler, sosyal bilgiler dersinde alternatif değerlendirme yöntemleri ile geleneksel yöntemleri birlikte kullandıkları, geleneksel değerlendirme yöntemlerine daha çok yöneldikleri görüşünü ifade etmişlerdir.Sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri uygulanırken hem öğretmenler hem de öğrenciler birçok güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Bu güçlüklerden; zamanın yetersizliği, çevre ve okul olanaklarının yöntemler için uygun olmaması, öğrenci algılarında yaşanan sorunlar, araç-gereç ve materyal eksiklikleri, ailelerdeki bilgi ve ilgi eksikliği gibi alt yapının hazırlanmasından kaynaklı sorunları sıralayabiliriz.Sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri uygulanırken karşılaşılan sorunları gidermek için öğretmenlerin birtakım önlemler (anlaşılmayan etkinliği anlaşılana kadar anlatma, kitap ve materyal ihtiyacını kendileri giderme, anlaşılmayan etkinlik yerine seviyeye uygun değerlendirme etkinliği yapma, öğrencilerin ödevler için toplanmalarını sağlama, zaman yetersizliği nedeniyle teneffüsleri kullanma, internet ihtiyacı için öğrencileri okul idaresine yönlendirme vb.) aldıkları görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerinden sonra öğrencilerinde belirledikleri öğrenme eksikliklerini gidermek için de çeşitli uygulamalar (Araştırma ödevleri verme, grup çalışmaları yapma, konuyu tahtada anlatma, bireysel ev ödevleri verme, başka performans görevleri verme, konu için uygulanan etkinlikleri yeniden uygulama, ek zamanlar ayırarak bilgiyi kazandırma) yaptıkları belirlenmiştir.Öğretmenlerin, sosyal bilgiler dersinde öğrencilerini değerlendirirken ağırlıklı olarak kılavuz kitabında yer alan değerlendirme ölçeklerini kullandıkları, ölçek kullanan öğretmenlerimizin çoğunun da ölçekleri bazen kendilerinin hazırladıkları bazen de hazır şablonlardan yararlandıkları ortaya çıkmıştır.Öğretmen ve öğrenciler, sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin yaptıkları çalışmalara ilişkin ölçütleri ve bu çalışmalardan aldıkları puanların açıklandığı görüşündedirler.Öğrencilerin çoğu (4 öğrenci her zaman, 10 öğrenci bazen), sosyal bilgiler dersinde öğretmenlerinin verdikleri ödevlerin yapımında zorlandıkları, bazıları da (7 öğrenci) zorlanmadıkları ve ailelerinden yardım aldıkları görüşündedirler.Öğretmenlerimizin çoğu (% 43.8), alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri açısından kendilerini yeterli algılamakla birlikte, araştırma bulgularından ve literatür taramasından elde edilen bilgiler ışığında alternatif ölçme ve değerlendirme uygulamaları bakımından çok yeterli olmadıkları görülmüştür.Sosyal bilgiler dersinin amacına hizmet etmesi için olması gereken değerlendirmeyle ilgili olarak; öğretmenlerimizin çoğunun şu anki uygulamalarda olduğu gibi yazılı, proje, performans ödevi, sınıf içi performansa dayalı olması konusunda görüş birliğinde oldukları sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler Programı, Alternatif Ölçme ve Değerlendirme, Otantik Değerlendirme, Performans Değerlendirmesi

Abstract:
The purpose at this study is, to determine which technigue of alternative assessment and evaluation practices in 5 th grade social science lesson are used and how are these technigues applied, what usends of problems are there in applying these technigues, the activities student epplied tıo overcome these problems, the deficiency of students? learninig and to the opinions of teachers and students to remove these deficiency.The sample is formed 206 5 th grade class teachers and 547 5 th grade students, total 753 persons. In the light of the study oim, the field work to obtain data includes, teachers? and students? questtiomeires and inteerviews. The data obteined from study can be summarized as follows:Most of teachers teaching 5 th grade did not ottend any education related to alternative assessment and evaluatıon approuches. Treined teachers describes their training a insufficients and trained or untroired teachers demonstrated they informed themselves that by the help of explanations in their guide book discussing with their collenagues, the varions resources about alternative assessment and evaluation practices, by examining the internet data or by trying and experiencing.It is revealed that in social science lesson alternative assessment and evaluation activities has on positive effect on students? improvement, students? behaviors and their sucess.It is seen that teachers use in social science lectue alternative assessment and evaluation procedure with traditional assessment procedures, and also it is seen that teachers mostly tended to choice traditional assessment procedure.During the implementation of alternative assessment and evaluation activities both teachers and students meet many difficulties. These can be listed as folow: inodeguate time, the inappropriatenes of environment and school possibilities for those procedures, and the problems related to purepore a backgrand such as the lack of family?s knowledge and interest.It is recopnized that while implementing alternative assessment and evaluation procedures, teachers toke some precemscations to overcome the problems in implementing these procedures.Also it is inoticed that teachers applied various practices to overcome the lock of students? learning as a result of alternative assessment and evaluation activities.It is reveoled thet teachers used assessment scole placed in their guide book, and most of teachers who use this scole sometimes prepare this scole on their our or use use the ready pattern.It is seen that teachers in social a science lesson, teachers explein the criterion for students? work and the sgrades that student got from these works.It is appear that students have diffıculty in doing homeworks given by social science teachers, and some of students have no difficulty and take help from their parents.Although most of teachers pecerve themselves sufficient in alternative assessment and evaluations activities, in the light of data from researches and review of literature, it is clear that our teachers are not very sufficients in respect of alternative assessment and evaluation procedures.It is concluded that, to selve the aim of social science lesson the desired assessment, teachers have the same opinion about the assessment should depend on written exam, Project, performance homework, and performance of students in the classroom.Keywords: The Constructivist Approach in Assessment and Evaluation, Alternative Assessment and Evaluation, Authentic Asessment, Performance Assessment.