Tip 2 diyabet hastalarının alternatif tedavi tercihlerinin; olumlu ve/veya olumsuz etkilerinin araştırılması
Effectiveness of complementary and alternative medicine in patients wi̇th TYPE 2 diabetes
Yazar: DUYGU İLKE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tedavi = Treatment ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği diyabet eğitim polikliniğine başvuran medikal tedavileri düzenlenmiş ve devam etmekte olan hastaların alternatif bitkisel tedavi kullanım durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç-yöntem: 01.09.2015 ile 01.06.2016 tarihleri arasında Selçuk Üniversitesi Aile Hekimliği Diyabet Eğitim Polikliniğine başvuran erişkin tip 2 diyabetes mellitus hastalığı olan, takip ve tedavi altında olan 400 hasta alındı. Katılımcılara yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak hazırlanan anket formu uygulandı. Hastalar cevaplarına göre; TAT kullananlar ve TAT kullanmayanlar olarak 2 gruba ayrıldı. Tüm veriler SPSS 21.0 istatistik paket programına kaydedildi. Verilerin değerlendirilmesinde Student-t testi, Ki-kare ve Mann Whitney U testleri kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamız 400 tip 2 diyabet tanılı hastadan oluşmaktadır (194 erkek, 206 kadın). Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 54.09±10.12 yıl olarak bulundu. Çalışmamıza alınan hastaların VKİ ortalaması 30.64±5.23 kg/m2 idi. Çalışmamıza alınan hastaların diyabet süreleri değerlendirildiğinde ortalaması 6.79±6.33 yıl idi. Hastaların diyabet süreleri 1–5 yıl, 6–10 yıl, 11–19 yıl, 20 yıl ve üzeri şeklinde kategorize edildi. Çalışmamıza alınan hastaların %56.5'inin (n=226) diyabet süresi 1–5 yıl arasında, %24.7'sinin (n=99) diyabet süresi 6–10 yıl arasında, %11.8'inin (n=47) diyabet süresi 11–19 yıl arasında, %7'sinin (n=28) diyabet süresi 20 yıl ve üzerinde idi. Çalışmamıza alınan hastaların HbA1c değerlerinin ortalaması 7.72±1.74 idi. Çalışmamıza alınan hastaların HbA1c değerleri (<%7)'nin altı iyi, (%7–8,5) arası orta yüksek, (>%8,5)'in üzeri çok yüksek şeklinde kategorize edildi. Çalışmamıza alınan hastaların %40.2'sinin (n=161) HbA1c değeri iyi, %38.8'inin (n=155) HbA1c değeri orta yüksek, %21'inin (n=84) HbA1c değeri çok yüksek idi. Çalışmada yer alan hastaların devamlı kullandıkları ürünler incelendiğinde en fazla tercih edilen ürünler çörek otu ve çörek otu yağıdır (%41.5). En çok tercih edilen ürün %30.7 ile çörek otu yağıdır. Çörek otu en çok, çörek otu yağı (63 kez) ile birlikte tercih edilmiştir. Çalışmada yer alan hastaların %36.7'si (n=147) destek bitkisel ürün kullanırken, %63.3'ü (n=253) kullanmamaktadır. Hastaların destek ürün kullanma durumuna göre yaş grupları karşılaştırıldığında 50-64 yaş grubu aralığında bulunup destek ürün kullanan hastaların sıklığı kullanmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek olarak bulundu (p<0.05). Hastaların destek ürün kullanma durumuna göre yaşanılan yer karşılaştırıldığında ilde yaşayıp destek bitkisel ürün kullanan hastaların sıklığı kullanmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek olarak saptandı (p=0.001). Hastaların destek ürün kullanma durumuna göre cinsiyetleri karşılaştırıldığında

destek ürün kullanan kadın hastaların sıklığı kullanmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek olarak bulundu (p<0.05). Destek ürün kullanma durumu beslenme değişikliğine göre karşılaştırıldığında beslenme değişikliği olan ve destek ürün kullananların sıklığı destek ürün kullanmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olarak saptandı (p<0.001). Destek ürün kullanan %36,7 (n=147) hasta vardır. Destek ürün kullananların %61.9'u (n=91) kadın hastalar iken, kullanmayanların %54.5'i (n=138) erkek hastalardan oluşmaktadır. Destek ürün kullananların %72.8'inin (n=107) beslenmesinde değişiklik olurken, destek ürün kullanmayanların %56.5'inin (n=143) beslenmesinde değişiklik olmamıştır. Çalışmamıza alınan hastaların bitkisel destek ürünü kullanma durumlarının kan parametrelerine göre karşılaştırılmasında, AKŞ parametresi (p<0.001), TKŞ parametresi (p<0.001), HbA1c parametresi (p<0.001), HDL parametresi (p<0.05)için gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edildi. Bitkisel destek ürün kullananların AKŞ, TKŞ, HbA1c parametreleri TAT kullanmayanlara göre daha düşük olarak saptanırken HDL değerleri TAT kullananlarda daha yüksek olarak bulundu.

Sonuç: Bu çalışmada, bitkisel tedavi kullanımının diyabet tanılı hastalarda yaygın olduğunu göstermektedir. Geleneksel bitkisel tedaviler, tıbbi bitkiler, özel besinler ve ruhsal şifa en çok kullanılan yöntemlerdir. Hastalar TAT hakkında en fazla ailelerinden, akrabalarından ve arkadaşlarından bilgi aldıklarını belirtirken, doktorları ile bunu paylaşmadıklarını söylemişlerdir. Bu çalışma özellikle bazı kan değerleri olan AKŞ, TKŞ, HbA1c, HDL değerlerinin TAT kullanan ve TAT kullanmayan hastalar da farklılık gösterdiğin, kullanan hastalarda AKŞ, TKŞ ve HbA1c değerlerinin daha düşük HDL'nin ise daha yüksek olduğunu kanıtlamıştır ki bu sonuçlar çalışmamızın değerini artırmaktadır. Sağlıkçılar, TAT kullanımına bağlı gerçekleşen olası yarar ve zararlara karşı uyanık olmalılardır. Doktorlar hastaları ile, kullanılan bitkisel tedavilerin olası etkileri ve yan etkileri hakkında konuşabilmeli ve onları bilgilendirmelidir. Sağlık yöneticileri bu konuya gereken önemi vermeliler çünkü hastalara gerekli eğitimin verilmesi ve olası bitki-ilaç etkileşimlerinden bahsedilmesi esas ihtiyaçtır. TAT terapileri ile ilgili çok fazla bilgiye ihtiyaç vardır bu yüzden güçlü kanıtlar için klinik araştırmaların sayısı artırılmalıdır.

Abstract:
Objective: We aimed to investigate the effects of complementary and alternative medicine and the related factors in patients with Type II Diabetes Mellitus in this study.
Material - Methods: Between 01.09.2015 and 01.06.2016, 400 adult patients with type 2 diabetes mellitus, and under treatment admitted to Selcuk University Family Medicine Outpatient Diabetes Education clinic were included in the study. Data were collected from the patients through a face-to-face interview guided by a questionnaire. On the basis of patients responses, all participants were divided into 2 groups: CAM consumers and nonconsumers. Whether they had previously diagnosed eye, neurological or nephrological complications connected with DM were evaluated retrospectively scanning the last year data from the patient files. All data were recorded into the SPSS 21.0 statistical software package. Student-t test, chi-square and Mann Whitney U analysis were used to evaluate the data.

Results: The present study included 400 patients who were diagnosed with type 2 diabetes. The mean age of the participants was 54.09±10.12 years (194 males, 206 females). The average BMI of the patient group was 30.64±5.23 kg/m2. Mean diabetes duration of the patients was 6.79±6.33 years. Duration of diabetes was categorized with a range of 1-5 years, 6-10 years, 11-19 years, 20 years and over. %56 of patients (n=226) participated in the study had diabetes with a range of 1-5 years, %24,8 of patients (n=99) had diabetes with a range of 6-10 years, %11,8 (n=47) had diabetes with a range of 11-19 years, %7 of patients (n=28) had diabetes with a range of 20 years and over. The HbA1c value of the patients was 7.72±1.74. The patients who have HbA1c levels below the %7 indicate low risk, and levels between %7 and %8,5 indicate slightly higher risk, and %8,5 or higher indicate high risk of diabetes. %40,3 (n=161) of patients have normal levels of HbA1c, %38,8 (n=155) have slightly high risk and %21 (n=84) have high risk of diabetes. %41,5 of patients (n=61) reported using herbal therapies mentioned most often were black cumin and black cumin oil. The most preferred herbal therapy was Nigella sativa L. (%30,8). The most preferred black cumin was using with black cumin oil for 63 times. %36,8 (n=147) of the patients reported the use of one or more type of CAM therapy. %63,3 (n=253) of the patients reported as disuse of any CAM methods. There was a statistically significant differencebetween the usage of CAM status and living place (p=0.001<0.05). And also there was a statistically significant difference between the usage of CAM status and the gender (p=0.013<0.05). The rate of CAM use was %36,8 (n=147) and CAM use among female gender was significantly higher. %60 of CAM users (n=84) were female and %53,1 of non-CAM users (n=138) were male. Also there was a statistically significant difference between the usage of CAM status and dietary changes (p<0.001). The usage of %74,3 (n=104) CAM users have some changes in dietary status. %56,5 (n=147) of non-CAM users have no changes in dietary status.
There was a statistically significant differencebetweenthe usage of CAM status and blood parameters such as parameter of APG (p<0.001), FG (p<0.001) and Hba1C (p<0.001). The CAM users blood parameters found lower than non-CAM users.
Conclusion: The present study confirms that CAM use is prevalent among diabetic patients. Traditional herbal medicine, herbal remedies, medicinal plants, special foods and spiritual healing being the most common used. Patients depend mainly on family, relatives and friends as a source of information about CAM and also majority of patients did not tell CAM use with their doctors. This study also showed that significant differences in FG, PG, HbA1c between CAM consumers and non-CAM consumers. Therefore, health care providers should be aware of the potential benefits and risks related to CAM use. Doctors should find a way to discuss the use of CAM with their patients as inform them about the effectivity and side effects of herbal medicines. Moreover health care administrators should give more importance to CAM consumers because there is a greater need for patient education regarding CAM therapies and herb-drug interactions. We need for more information about CAM therapies so there is a need for more clinical research concerning to CAM to reach potential evidence.