Sanatsal yaklaşımlı nesne-algı üzerine uygulamalar
The object with artistic approach–practices on perception
Yazar: ZEKİ ZİHNİ KIVANÇ YILMAZ
Danışman: PROF. MÜMTAZ DEMİRKALP
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Algı = Perception ; Anlam = Meaning ; Nesne = Object ; Sanat = Art ; Özne = Subject ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Özne ve nesne bağımlı var olan unsurlardır. İnsan-özne, doğa nesnesinden ayrı, kendi işlev ve anlam müdahaleleri ile yeni bir nesne anlayışı oluşturmuştur ve tarih boyunca evrimine nesnelerle eş doğrultuda devam etmiştir. Nesnenin neliği, öznenin nesneye atfettiği işlevsel algı ile yok olmuş ve öznenin nesne ile olan ilişkisi yüzeyselleşmiştir. Modern dünya işleyişinin getirisi olan seri ve tek tip üretim de işlev nesnesinin öncesinde sahip olduğu biriciklik öğesini ortadan kaldırarak bu yüzeyselliği pekiştirmiştir. İşlev nesnesinin yerinden edilmesi; biçimsel, düşünsel, uzamsal değişimlere maruz bırakılması, nesnenin işlevselliğini, anlam katmanları arasında silikleştirir. Böylece öznenin öznel deneyimleri ile nesneye yaklaşımı; nesneye nesneliğini kaybettirmeden yeni ontolojik anlam katmanları kazandırır. Nesnenin bu anlamsal kazanımındaki asıl değişim nesnenin görünümündeki değişimden ziyade öznenin algısındaki, yaklaşımındaki değişimdir. Özne ile nesnenin ortak bir varoluş paydasında buluşması sanatsal ilişkiyi ve sanat nesnesini doğurur. Sanat nesnesi her zaman için özne tarafından duyumsanan gerçekliğin bir temsili olarak oluşmuştur. Özne nesneyi kullanan değil onu farkedip ilişkisini oluşturan ögedir. Sanatsal farkındalık nesneyi belirli anlam ve işlev bilgilerinden soyutlayarak nesneyi algılanabilir, deneyimlenebilir bir görüngü olarak görmeye çalışır. Kendisi olarak nesne, öznenin algılama yoluyla mümkün değildir çünkü öznenin bilincindeki yansıması, her zaman öznenin kişisel ve kolektif anlam şebekesinden yorumlanmak zorundadır. Sanat nesnesinde nesnenin o ana kadar ne olduğu, tanımı, işlevi, estetiği ya da nesneye yapılan müdahalenin biçimi, derecesi önemli değildir. Önemli olan nesne ile sanat nesnesi arasındaki geçişte tanımsız ve bilinmeyene yönelik eğilimdir. Böylece öznenin bilincindeki bilinmeyen nesnenin özünü işaret eder.

Abstract:
Subject and object are related existing elements. The human-subject has formed a new understanding of object, independent from the nature object, with its own function and meaning interventions, and has continued its evolution throughout history with objects. The essence of the object has disappeared with the functional perception attributed by the subject to the object, and the subject's relationship with the object has become superficial. Mass and monotype production, which is the result of modern world order, has also reinforced this superficiality by removing the element of uniqueness that the function object had before. The displacement of the functioning object; exposition it to formal, intellectual and spatial changes, obscures the functionality of the object between the layers of meaning. Thus, the subject's subjective experiences and approach to the object; it gives the object new layers of ontological meaning without losing its objectivity. The main change in this semantic acquisition of the object is the change in the perception and approach of the subject, rather than the change in the appearance of the object. The coming together of the subject and the object on a common ground of existence creates an artistic relationship and an art object. The art object has always been formed as a representation of the reality felt by the subject. The subject is not the element who uses the object, but the element who notices it and creates its relation. The artistic awareness tries to understand the object as a perceptible and experienceable phenomenon by abstracting the object from certain meaning and function information. The object-as-itself is not possible through the subject's perception because its reflection in the subject's consciousness must always be interpreted from the subject's personal and collective network of meanings. In the art object, it is not important what the object has been until then; its definition, function, aesthetics or the form and degree of the intervention to the object. The important thing is the tendency towards the undefined and unknown in the transition between the object and the art object. Thence, the unknown in the consciousness of the subject points to the essence of the object.