Öğretmen adayları pedagojik inançlarının, öz-yeterlilik ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları açısından incelenmesi
Examination of pre-service teachers' pedagogical beliefs in terms of self-efficacy and attitudes toward profession
Yazar: OĞUZ CİHAN ÇOŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL OĞUZ ER
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Pedagojik inanç = Pedagogical belief ; Tutumlar = Attitudes ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırma öğretmen adaylarının pedagojik inanç sisteminin, öğretmen öz-yeterlilik inancı ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutum bağlamında çeşitli değişkenler açısından düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 2019-2020 eğitim öğretim yılında Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi'nin üçüncü ve dördüncü sınıf 650 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada genel tarama yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya ait veriler, araştırmanın amacına yönelik olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Tschannen-Moran ve Hoy (2001) tarafından geliştirilen ve Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya tarafından (2005) Türkçeye uyarlanan  Öğretmen Öz Yeterlik İnanç Ölçeği,  Üstüner (2006) tarafından geliştirilen Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği ve Chan'in (2001) tarafından geliştirilerek Chan, Tan ve Khoo'nun (2007) son halini vermiş olduğu Soysal, Radmard ve Kutluca (2018) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan ve Türkçeye uyarlanan Pedagojik İnanç Sistemleri Ölçeği  ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans analizi, pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi, SPSS 22.00 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmen adaylarının öz-yeterlilik inanç düzeylerinin "oldukça yeterli" seviyede olduğu, pedagojik inanç sistemlerinin "öğrenci merkezli" anlayışta olduğu, öğretmenlik mesleğine yönelik tutum düzeylerinin ise "olumlu" seviyede olduğu görülmektedir. Araştırma bağlamında, öğretmen adaylarının pedagojik inanç sistemleri, öğretmen öz-yeterlilik inancı ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutum düzeylerinde  sınıf düzeyi değişkeninde anlamlı fark bulunmazken; cinsiyet, öğrenim görülen branş, internet kullanım süresi, not ortalaması değişkenlerinde anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmen öz-yeterlilik inancı ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutum düzeyleri arasında pozitif orta düzey ilişki bulunmuştur. Pedagojik inanç sistemleri alt boyutlarından "öğrenci merkezli anlayış" alt boyutu ile öğretmen öz-yeterlilik inancı arasında pozitif düşük düzey ilişki bulunurken, öğretmenlik mesleğine yönelik tutum düzeyi ile pozitif orta düzey ilişki bulunmuştur. Öğretmen adaylarının öz-yeterlilik inanç ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları pedagojik inanç sistemleri "öğrenci merkezli anlayış" alt boyutunu anlamlı şekilde yordayıp toplam varyansın %14'ünü açıklamaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the levels of pre-service teachers' pedagogical belief system in terms of various variables in the context of teacher self-efficacy belief and attitude towards teaching profession. A total of 650 teacher candidates from the third and fourth grades of Balıkesir University Faculty of Necatibey Education participated in the study in the 2019-2020 academic year. Correlational survey model which is one of the general survey method is used in this research. The data of the research was collected by using the Personal Information Form which is developed by the researcher for the purpose of the research, the Teacher Self-Efficacy Belief Scale developed by Tschannen-Moran and Hoy (2001) and adapted to Turkish by Çapa, Çakıroğlu and Sarıkaya (2005), the Attitude Scale for Teaching Profession developed by Üstüner (2006) and Pedagogical Belief Systems Scale developed by Chan (2001), whose validity and reliability studies were performed by Soysal, Radmard and Kutluca (2018), which Chan, Tan and Khoo (2007) gave their final form. Descriptive statistics, independent t-test, one-way analysis of variance, pearson correlation analysis and multiple linear regression analysis were performed by using SPSS 22.00 package program in the analysis of the data. According to the research results; It is seen that the self-efficacy belief levels of the pre-service teachers are at a "fairly sufficient" level, pedagogical belief systems are in a "student-centered" approach, and attitude levels towards the teaching profession are at a "positive" level. In the context of the research, there was no significant difference in the grade level variable in pre-service teachers' pedagogical belief systems, teacher self-efficacy beliefs and attitudes towards teaching profession; There was a significant difference in variables such as gender, education branch, internet usage time, and average grade. A positive moderate relationship was found between teacher self-efficacy belief and attitude levels towards the teaching profession. While there was a positive low-level relationship between the "student-centered understanding" sub-dimension, which is one of the pedagogical belief systems sub-dimensions, and the teacher self-efficacy belief, a positive medium level relationship was found with the attitude level towards the teaching profession. Pre-service teachers' self-efficacy beliefs and attitudes towards the teaching profession significantly predict the "student-centered understanding" sub-dimension of pedagogical belief systems and explain 14% of the total variance.