Liman planlamalarında gemi kaynaklı risk değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi
Determination of risk factors caused by ships in port planning
Yazar: MEHMET ERSİN YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİL YURTÖREN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Denizcilik = Marine ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation

Özet:
Dünya Ekonomisi, teknolojik evrimin sonucu olarak her zamankinden daha hızlı küreselleşmektedir. Küresel ticaretin artması, daha büyük gemiler ve liman tesisleri olarak daha yüksek taşıma kapasitesine ihtiyaç duymaktadır. Liman inşaatı ve genişletme yatırımlarının talebi karşılamada ihtiyaç duyulan arz olduğu söylenebilir. Deniz emniyeti, liman inşaatı ve genişleme yatırımlarında imar planı onay sürecini etkileyen faktörlerden biridir. Bu faktörler çoğunlukla gemi manevrasından kaynaklanır. En yaygın kullanılan modellerden biri, navigasyon ve gemi manevrası risk değerlendirmesinde Çevresel Gerilim (ES) Modelidir.
ES Model, liman ortamında benzer şekilde modellenen limanlar ve gemiler ile simülasyon ortamında gerçekleştirilen yanaşma / ayrılma manevraları sırasında gemi çevresinde meydana gelen riski ölçer. Ancak, gemi tonajı ve gemi uzunluğu, liman formu ve ölçüleri gibi liman projesinin hangi parametresinin revize edileceği değildir. Bu çalışmanın temel faydası, hem ES Modeli hem de bulanık mantık yöntemini kullanarak risk faktörlerini ve ağırlıklarını belirleyerek riski ölçerek önlem almaktır.  Böylece, bu çalışmada önerilen yöntemle, Ulaştırma Bakanlığı'nın görev ve sorumluluğu olan liman planlama ve proje değerlendirme süreci emniyetli yürütülecektir. Bu çalışmanın bir diğer önemli katkısı, bilimsel literatürde bulanık mantık yöntemi kullanılarak ES model raporlarının ham çıktılarının açıklığa kavuşturulması açısından orijinalliğidir.
Böylece revize liman projesi deniz emniyeti sağlanarak gerçekleştirilecektir. Liman projeleri, söz konusu liman planlama sürecini belirleyen mevzuat kapsamında Ulaştırma Bakanlığı tarafından onaylanırken, Modelleme Raporlarının bulanık mantık yöntemiyle değerlendirilmesi hem hızlı hem de güvenli proje tasarım sürecine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
World Economy has been globalizing faster then ever as a result of the technological evolution. Increase of global trade brings the need of higher transportation capacity as bigger ships and port facilities. Port construction and expansion investments can be said to be supply to meet demand. Maritime safety is one of the factors affecting the zoning plan approval process in the port construction and extension investments. These factors mostly caused by the ship maneuver. One of the most widely used models is the Environmental Stress (ES) Model in risk assessment of navigation and ship maneuver.
ES Model measures the risk occurring around the ship during the berthing / unberthing maneuvers performed in the simulation environment with the ports and ships that are modeled similar to the port project. But, it is not certain which parameter of the port project will be revised such as ship tonnageand length of the ship, port form and size etc. The main benefit of this study is taking precaution with measuring risk by specifying the risk factors and their weights using both ES Model and fuzzy logic method. Thus, the development plan and project evaluation process, which is under the duty and responsibility of the Turkish Ministry of Transport, will be carried out in terms of safety with the method proposed in this study. Another important contribution of this study is its originalty in terms of clarification of raw outputs of ES model reports by using fuzzy logic method in scientific literature.
So, the revised port project will be realized by providing maritime safety. While port projects are approved by the Ministry of Transport within the scope of the legislation that determines the port planning process in question, the evaluation of Modeling Reports with fuzzy logic method will contribute to both fast and safe project design process.