Kuşeyri (465
1072) ve Gazali (505 / 1111)'de işari yorumun mukayesesi / A compari̇son between al-Qushayri̇ (465 / 1072) and al-Ghazali̇ (505 / 1111)'s mysti̇cal i̇nterpretati̇ons
Yazar: MURAT KAYALIK
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Gazzali = Gazali ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kuşeyri = Quashayri ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İşari tefsir = Implicit interpretation

Özet:
Kuşeyrî hicrî 4. yüzyılının sonunda ile 5. yüzyılında yaşamış, Gazâlî ise çoğunlukla hicrî 5. yüzyılında  yaşamıştir. Kuşeyrî ve Gazâlî, sırf kendi zamanlarında değil, kendilerinden sonra gelmiş olan birçok âlim ve düşünürü etkilemişlerdir. Zamanla: "Şerîat ve Hakîkat'i cem edenler" olarak tanınmışlar. 
Temel amacımız, bu iki müfessirin işârî yorumlarını tespit edip mukâyese etmektir. Bu çalışmada, Abdulkerîm el-Kuşeyrî'nin 'Letâifu'l-işârât' kitabı ve  Muhammed El-Gazâlî'nin 'İhyâu 'Ulûmi'd-Dîn' kitabı esas alınmıştır. Bu çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır.
Giriş bölümde, araştırmanın konusu, önemi, amacı ve  yöntemi üzerine durduktan sonra, Kuşeyrî ve Gazali'nin hayatları, ilmi kişilikleri ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Aynı zamanda özetle yaşadıkları zamana dair bilgiler sunululup ve giriş bölümün sonunda ise bir değerlendirme yapılmıştır.
Birinci bölümde, işârî tefsirin ne olduğuna dair üzerine durulmuştur. 
İkinci bölümde ise, Kuşeyrî'nin Letâifu'l-İşârât kitabı ve Gazâlî'nin İhyâu'Ulûmi'd-Dîn kitabı hakkında bilgi verilip, kitapların temel özellikleri üzerine durulmuştur. Ayrıca Letâifu'l-İşârât ve İhyâu'Ulûmi'd-Dîn'den tespit edilen işârî yorumlarına dair örnekler sunulmuştur. Bu bölümün sonunda yine bir değerlendirme yapılmıştır.
Sonuç olarak, Kuşeyrî'nin Letâif'inde ele aldığı konuların, tasavvufun daha derin konuları olduğu, Gazâlî'nin İhyâ'daki ele aldığı konuların ise daha genel olduğu dikkat çekmektedir. Bunun da eserlerin yazma amacında ve muhatap kitlesinden kaynaklandığını düşünmekteyiz. Aralarındaki benzerliklerine gelince, Gazâlî'nin sadece Kuşeyrî'nin Risâle'sinden değil, aynı zamanda Letâifu'l-İşârât'ından da etkilenmiş olduğunu düşünüyoruz. Özellikle Gazâlî'nin 'kîle/denildi' kodlamasını kullandığı zaman, kendi yorumu ve Kuşeyrî'ninki arasındaki benzerlikler ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Kayalık, Murat, A Comparison Between al-Qushayri (465/1072) and al-Ghazali (505/1111)'s Mystical Interpretations, Master's Thesis, Advisor: Prof. Dr. Ahmet Nedim Serinsu, p.96.
al-Qushayrî lived in the end of the fourth but mainly in the fifth Islamic century, al-Ghazâlî mostly lived in the fifth Islamic century. Both scholars did not only impress the intellectuals and scholars of their own time, but also many intellectuals and scholars who came after them. In time al-Qushayrî and al-Ghazâlî became to be known as: "those who combined sharia and mysticism." 
Our main aim is, to compare the mystical interpretations of these exegetes. In this study, we examined 'Abd al-Karîm al-Qushayrî's 'Latâʾif al-ishârât', and Muhammad al-Ghazâlî's 'Ihyâʾ ʿulûm al-dîn'. This study consists of an introduction and two chapters.
In the introduction section we presented the study's subject and its importance, the objectives and the method we used in this study. Then we gave information regarding the lives, scientific personalities and works of al-Qushayrî and al-Ghazâlî. Also the environments they had lived in are briefly given and we completed the introduction with an evaluation.
In the first chapter, we gave information relating mystical exegesis.
In the second chapter, we gave information concerning al-Qushayrî's 'Latâʾif al-ishârât' and al-Ghazâlî's 'Ihyâʾ ʿulûm al-dîn'. We also mentioned the primary features of these books. Then we gave examples of mystical interpretations that were taken from 'Latâʾif al-ishârât' and 'Ihyâʾ ʿulûm al-dîn'. Finally we completed the chapter with an evaluation.
Consequently, we see that the topics, regarding to mysticism, that are mentioned in 'Latâʾif al-ishârât' are more distinctive, and the topics that are mentioned in 'Ihyâʾ ʿulûm al-dîn' are more general. This can be explained with the aim wich the books were written and with the people for who it is written for. We think that al-Ghazâlî not only was impressed by al-Qushayrî's 'al-Risâla' but at the same time by al-Qushayrî's 'Latâʾif al-ishârât'. Especially when al-Ghazâlî uses the phrase 'kîle/it is told' the similarities are quite clear.