Kente ilişkin plan kararlarının üretilmesine yön veren güç ilişkilerinin irdelenmesi
An examination of power relations that give direction to making of urban planning decisions
Yazar: SİNAN LEVEND
Danışman: DOÇ. DR. RAHMİ ERDEM
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel planlama geleceğe yönelik üretmiş olduğu kararlar nedeniyle kaynakların ve mülkiyetin yeniden dağılımını organize edici bir güçtür. Bu güç, planlamaya kente ilişkin alınan kararları meşrulaştırma yetkisi vermektedir. Kentsel karar üretim sürecinde etkili olma çabasında olan aktörler, planlamanın meşrulaştırma gücünü kullanmak için karar üretim sürecinde formel ve enformel ilişki ağları kurarak yönetim rejimleri oluşturmaktadır ve bu yönetim rejimleri planlama sürecini siyasal bir sürece dönüştürmektedir. Farklı amaçlar doğrultusunda şekillenen bu rejimler planlama sürecini yönetmekte ve aktörler arasındaki karşılıklı güç ilişkileri (anlaşmalar/pazarlıklar) sonucunda kente ilişkin kararlar üretilmektedir.
Tezin amacı, kent ve planlamaya ilişkin karar üretim süreçlerinde rol alan aktörler arasında oluşan güç ilişkilerinin, üretilen kararlar üzerindeki etkilerinin belirlenmesidir. Kente ilişkin plan kararlarının üretilmesine yön veren güç ilişkileri sosyal ağ analizi ile ortaya konarak, kentsel politika yaklaşımlarından rejim kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak, Konya'nın üst ölçekli plan kararları göz ardı edilerek ve parçacı bir yaklaşımla üretilmiş olan Kulesite Alışveriş ve Eğlence Merkezi ile Konya Adalet Sarayı'na ilişkin plan kararlarının üretim süreçleri irdelenmiştir. Söz konusu plan kararlarının üretim sürecine ilişkin veriler elde edilmiş ve süreçte rol alan aktörlerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda elde edilen veriler sosyal ağ analizi yöntemiyle değerlendirilerek karar üretimi sürecinde oluşan formel ve enformel ilişkiler tanımlanmıştır. Daha sonra, örneklem alanlara ilişkin karar üretim süreçleri kentsel rejim kuramı çerçevesinde yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, kentsel karar üretim süreçlerini planlamanın meşrulaştırma gücünü kullanan rejimlerin yönettiğini göstermiştir. Bu kentsel rejimler, kente ilişkin kararları, rejimi oluşturan aktörlerin beklentileri doğrultusunda ve aktörler arasındaki karşılıklı güç ilişkileri sonucunda üretmektedirler. Bu durum; planlamayı belirli güç odaklarının kente ilişkin üzerinde uzlaştıkları kararları meşrulaştırma aracı haline getirmektedir.

Abstract:
Urban planning is an organizing power that re-distributes resources and ownership because of decisions it undertakes for future. This power gives planning an authority to legitimize decisions made for urban area. Actors who shows an effort to be influential in urban decision making processes, establish formal and informal networks of relations in decision making which in turn create management regimes and these regimes transform planning processes into a political process. Shaped in line with various goals, these regimes, manage planning processes and as a consequence of mutual power relations between actors agreements/bargains) decisions about urban areas are made.
The aim of this thesis is to determine effects of power relations that emerge between actors who are in charge in urban decision-making processes, on planning decisions. Power relations giving a direction to urban planning decision making process, have been put forward using social network analysis and analyzed regarding Urban Regime Theory, which is one of the urban policy approaches. In this context, firstly, urban planning decision making processes of the Kulesite Shopping and Entertainment Centre and Konya Palace of Justice are scrutinized, which are, which were realized ignoring the upper scale master plan decisions of Konya with disjointed planning approaches. Data regarding the aforementioned urban planning decision making processes have been obtained and in-depth-interviews have been conducted with actors who took part in these projects. The data obtained from deep-interviews has been analyzed using the method of social network analysis and formal and informal relations emerged in the decision-making process have been defined. Then, Decision making processes related to the selected cases have been interpreted with respect to Urban Regime Theory. Findings have shown that decision-making processes are governed by urban regimes that use the legitimization power of urban planning. These urban regimes make the decisions related to the city according to the expectations of its actors and as a result of mutual power relations established between these actors. This, in fact, reduces urban planning into a means of legitimization for decisions concedes by some power nodes about the city.