Van ilindeki farklı branşlardaki sporcuların motorik özellikleri ve somatotiplerinin incelenmesi
Investigation of motoric features and somatotypes of athletes in different branches in Van province
Yazar: ROJDA KOŞAR
Danışman: DOÇ. DR. CANSEV MEŞE YAVUZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma, farklı spor branşlarındaki sporcuların somatotip ve motorik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Van ilinde, 15-18 yaş aralığındaki kayak, yüzme,  kısa mesafe atletizm ve bisiklet branşlarında aktif olarak spor yapan 80 sporcunun antropometrik ölçümleri alınarak somatotipleri ve motorik özellikleri  belirlenmiştir. Sporcuların denge, esneklik, dayanıklılık ve kuvvetlerini ölçmek için motorik testler uygulanmıştır. Elde edilen veriler sporcunun vücut tipi ve performans başarısının arasındaki ilişkiyi ortaya koymuştur.
Araştırma genelinde erkek sporcuların boy ortalaması 1727.76±86.31 mm, kız sporcuların ise 1587.84±69.25 mm; ağırlık ortalaması ise erkeklerde 62.33±35.9 kg, kızlarda 47.77±7.56 kg olarak bulunmuştur. Erkek sporcuların antropometrik değerlerinin kızlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. 0,05 anlamlılık düzeyine göre boy, ağırlık, biceps çevresi, baldır çevresi, dirsek genişliği, diz genişliği, triceps ve baldır deri kıvrım kalınlıkları cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermiştir.
20 metre mekik koşu testinde en iyi sonucu, 76.90±10.36 mekik ile yüzme sporcuları elde etmiş, kayakçılar 64.50±7.53 mekik ile ikinci sırada yer almış, atletizm sporcuları ise 43.59±4.63 mekik ile en düşük sonucu göstermiştir. Flamingo denge testinde kayakçılar, sağ ve sol ayak denge durumlarında sırasıyla 2.02±0.62 ve 2.15±0.62 hata sayısıyla en iyi sonuçları alırken, yüzme sporcuları sağ ayakta 5.44±0.44, sol ayakta 4.90±0.64 hata sayısıyla en düşük performansı göstermiştir.
Otur eriş testinde en yüksek değer kayak sporcularında (35.14±1.23 cm), en düşük değer yüzme sporcularında (31.29±1.44 cm) bulunmuştur. El kavrama kuvvet testlerinde bisiklet sporcuları en yüksek ortalamalara sahipken (sağ el 40.44±2.61 kg, sol el 38.26±2.42 kg), atletizm sporcuları en düşük değerlere ulaşmıştır.
Somatotip analizine göre atletizm sporcularında 2.37-1.50-3.98, bisiklet sporcularında 2.70-1.04-3.77, kayak sporcularında 3.06-2.09-3.54 ve yüzme sporcularında 3.39-2.12-2.90 değerleri baskın bulunmuştur. Erkek sporcularda kayak branşı daha ektomorfik özellikler gösterirken, kadın sporcularda kayak branşı daha endomorfik özelliklere sahiptir. Sonuç olarak, spor branşlarına göre somatotip ve motorik özelliklerde belirgin farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to determine the somatotype and motoric characteristics of athletes in different sports branches. The somatotype and motoric characteristics of 80 athletes between the ages of 15-18 years who were active in skiing, swimming, short distance athletics and cycling in Van province were determined by taking anthropometric measurements. Motoric tests were applied to measure balance, flexibility, endurance and strength of the athletes. The data obtained revealed the relationship between the athlete's body type and performance success.
The average height of boy athletes was found to be 1727.76±86.31 mm and 1587.84±69.25 mm for girl athletes; the average weight was 62.33±35.9 kg for boys and 47.77±7.56 kg for girls. Anthropometric values of boy athletes were found to be higher than those of girl athletes. According to 0.05 level of significance, height, weight, biceps circumference, calf circumference, elbow width, knee width, triceps and calf skinfold thickness showed significant differences according to gender.
In the 20-meter shuttle run test, swimming athletes had the best result with 76.90±10.36 sit-ups, skiers ranked second with 64.50±7.53 sit-ups, and track and field athletes showed the lowest result with 43.59±4.63 sit-ups. In the Flamingo balance test, skiers achieved the best results with 2.02±0.62 and 2.15±0.62 errors in the right and left foot balance situations, respectively, while swimmers showed the lowest performance with 5.44±0.44 and 4.90±0.64 errors in the right and left foot, respectively.
In sıt Access test, the highest value was found in ski athletes (35.14±1.23 cm) and the lowest value was found in swimming athletes (31.29±1.44 cm). In hand grip strength tests, cycling athletes had the highest mean values (right hand 40.44±2.61 kg, left hand 38.26±2.42 kg), while track and field athletes had the lowest values.
According to somatotype analysis, 2.37-1.50-3.98 values were dominant in track and field athletes, 2.70-1.04-3.77 in cycling athletes, 3.06-2.09-3.54 in skiing athletes and 3.39-2.12-2.90 in swimming athletes. While skiing has more ectomorphic characteristics in boy athletes, skiing has more endomorphic characteristics in girl athletes. As a result, significant differences were found in somatotype and motoric characteristics according to sports branches.