Yeşil alan rekreasyon merkezi olarak Atatürk Üniversitesi yerleşkesinin incelenmesi
Investigating Atatürk University campus as a green space recreation center
Yazar: FURKAN ZİRZAKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÇAVUŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Amaç: Bu araştırmadaki amaç öğrencilerin Atatürk Üniversitesi yerleşkesindeki yeşil alanlar hakkındaki algı, motivasyonlarını ölçmek ve yerleşkedeki yeşil alanları rekreasyon açısından değerlendirmesini sağlamaktır. Aynı zamanda bu çalışmada, yeşil alan rekreasyonun sağlıkla ilgili destekleyici ve sürdürülebilir bir yerleşke ortamı oluşturma hedefinin gerçekleşmesinde potansiyel rolünün incelemek ve kentsel ormancılık ve yeşil alan rekreasyonun yerleşke tasarımı ve yenilemesi noktasında nasıl uygulanabileceği araştırmak hedeflenmiştir. Bu çalışmanın nitel boyutunda ise, üniversite öğrencilerinin kış mevsiminde yeşil alanlarda vakit geçirirken yaşadıkları tecrübeleri ve boş zaman motivasyonlarını etkileyen faktörleri araştırmayı hedeflemiştir.
Yöntem: Bu çalışma, nicel ve nitel olmak üzere karma araştırma yöntemi esas alınarak keşifsel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırma sahası olarak Türkiye'nin en büyük ikinci yerleşkesi olan "Atatürk Üniversitesi" yerleşkesi dahilinde yeşil alanları ve kentsel ormanı seçilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda, Atatürk Üniversitesi yerleşkesindeki yeşil altyapının rekreasyon kapsamında öğrenci algıları ve motivasyonları ile ilgili bilgilerine ulaşmak için bir anket kullanılmıştır. Toplanan veriler katılımcıların demografik bilgileri, öğrencilerin yerleşke yeşil alanlarına dair farkındalık ve kullanımları, yerleşke yeşil alanlarının nicelik ve niteliğine ilişkin algılarını içermektedir Elde edilen veriler, SPSS yazılımı ile regresyon analizi, ANOVA, iki değişkenli korelasyonlar ve çapraz tablolar gibi istatistiksel analizler kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise katılımcılar, kış boyunca yerleşkede yeşil alanlarda zaman geçirirken fotoğraf çektikleri, deneyim ve duygularını vurgulayan başlıklar yazdıkları fotoses analizine katılmak üzere seçildi. Fotoğraflardan ve açıklamalardan ortaya çıkan temaları tanımlamak ve analiz etmek için tematik bir analiz yaklaşımı kullanıldı. Analizden üç ana tema ortaya çıktı: Kış havasının yeşil alanlara etkisi, yeşil alanlarda kış aktiviteleri ve kış yeşil alanların restoratif etkileri.
Bulgular: Araştırma nicel boyutunda, toplam algı skorunun, öğrencilerin sınıflandırılması (üniversitedeki seviye), yaş, bölüm, yaş ve ikamet (yerleşkede veya yerleşke dışında) ile önemli ölçüde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Öğrencelerin büyük bir çoğunluk (%55,16) "yeşil altyapı, kentsel orman veya yeşil alan" terimine aşinadır. Bu aşinalık kişilerin sınıf, bölüm ve cinsiyet kavramlarıyla bağdaştırılmamaktadır. Katılımcıların %6,6'ü yerleşkedeki yeşil alanları rahatlamak için, %8,3'ü sosyalleşmek için, %10,3'ü çalışmak için, %8,3'ü spor için, %57'si ise tüm piknik ve yürüyüş için kullanmaktadır. Öğrencilerin yeşil alanı nasıl kullanmakta olduğu, öğrencilerin bölüm, yaş, sınıf, ikamet düzeyleriyle ilişkilidir. Yaklaşık %84'ü estetik açıdan mutluluk veren yeşil alanlarda zaman geçirmekten hoşlanmaktadır; %59'u AÜ yerleşkesi yeşil altyapısının öğrenme, rahatlama, konfor ve stresi azaltmaya yardımcı olduğu konusunda hemfikirdir; %68,3' ü ise daha fazla ağaç dikmek, yürüyüş ve kayak yolları (doğa patikası), süslü çardaklar, banklar gibi dış mekan destekleyici armatürler ve öğrencilerin yeşil alan ile kentsel ormanların kullanımını en üst düzeye çıkarmalarını sağlayan diğer malzemeler gibi yeşil altyapı gelişimini görmek istemektedir. Bu sonuçlar, öğrencilerin motivasyonunu, sağlığını ve yerleşke yeşil altyapısının iyileştirici değerlerini genel olarak geliştiren programlar önermek için kullanılabilir. Araştırmanın nitel safhasında elde edilen bulgular ise, kış mevsimi koşullarının, kış aktivitelerinin gerçekleştirilmesi ve kış mevsimi boyunca üniversite öğrencilerinin boş zaman motivasyonu ve sağlıklarını desteklemede kış yeşil alanlarının sunduğu potansiyel rahatlatıcı etkilerin önemli unsurlar olduğunu göstermektedir.
Tartışma ve Sonuçlar: Mevcut çalışmanın bulguları, öğrencilerin boş zamanlarını dersler arasında yerleşkede geçirdiğini göstererek bu zamanı yeşil alanlarda geçirmeyi tercih ettiklerine işaret etmektedir. Yeşil alanlar, zihinsel yorgunluk çeken öğrencilerin sadece yenilenmesini değil, stres seviyelerinin azalması ve motivasyonlarının artmasını da sağlamaktadır. Araştırma ayrıca, çeşitli yeşil alanlardan, bitkilerden ve çalılıklardan oluşan mekânların, eğlence mekânlarına göre daha rekreatif olduğunu da göstermiştir. Bu bulgular genelleştirilememekle birlikte, literatürü desteklemek adına üniversite yerleşkelerindeki yeşil alan deneyimlerinin dünya genelinde de benzer olduğunu öne sürmektedir. Bu bulgular sonucunda yeşil alanlar, öğrencilerin huzurunu arttırdığı ve ekolojik fayda sağlamasına yardımcı olduğu için, yerleşkedeki yeşil alanların korunmasını önermektedir. Yeşil alan ve rekreasyonun birleşmesi ile öğrenciler yeşil alanlarda vakit geçirdikten sonra derslere döndüklerinde bilişsel olarak daha fazla yenilenmektedir. Her ne kadar yurt barınma ihtiyacının giderek arttığı bilinse de bunlar yeşil alanlarla aynı rekreatif etkiyi göstermediği için var olan yeşil alanlara değmeden geliştirilmeli ve bu nedenle de öğrencilerin genel refahına katkıda bulunacak yönde tasarlanmalıdır. Araştırmanın nitel bulguları, yerleşkede kış mevsimi boyunca dinlence aktivitelerini ve sağlık durumlarını iyileştirmeye yönelik müdahalelerin geliştirilmesinde faydalı olabilir.

Anahtar Kelimeler: Rekreasyon, Yeşil Alan, Yeşil Altyapı, Atatürk Üniversitesi Yerleşkesi, Fotoses

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to measure the students' perception and motivation regarding the green areas on the campus of Atatürk University and to evaluate the green areas on the campus in terms of recreation. The study also aimed to examine the potential role of green space recreation in achieving the goal of creating a supportive and sustainable health-related campus environment and explore how Urban Forestry and Green Space Recreation could be applied for campus design and refurbishment. Qualitatively, this study aimed to explore the experiences of university students spending time in green spaces during the winter season and the factors that influence their leisure motivation.
Method: This study was designed within the exploratory research model based on the mix method. Green areas and urban forest were chosen within the campus of "Atatürk University", the second largest campus in Turkey as the research area. A questionnaire was used to find out more about the perceptions and motivations of the students as part of the recreation of the green infrastructure on the Atatürk University campus. The collected data will include the demographic information of the participants, students' awareness and use of the campus green areas, and their perceptions of the quantity and quality of the campus green areas. The obtained data were examined using the SPSS software using statistical analyzes such as regression analysis, binary correlations and cross tabulations. For qualitative methodology, Participants were recruited to participate in a fotoses analysis, where they took photos of themselves spending time in green spaces on campus during the winter and wrote captions that highlighted their experiences and feelings. A thematic analysis approach was used to identify and analyze the themes that emerged from the photos and descriptions. Three main themes emerged from the analysis: the impact of winter weather on green spaces, winter activities in green spaces, and the restorative effects of winter green spaces.
Findings: The study found that the total perception score was significantly associated with student classification (university level), age, department, age, and residence (campus or off campus). The vast majority (55,16) are familiar with the term "green infrastructure, urban forest or green space." This familiarity is not associated with the concepts of class, department and gender. Of the participants, 6.6 % used the green areas on the campus for relaxation, 8.3 % for socializing, 10.3 % for work, 8.3 percent for sports, and 57 % for whole picnics and walking. How students use green areas is related to students' departments, age, class, and residence level. About 84% enjoy spending time in green spaces that make people happy aesthetically; 59% agree that AU campus green infrastructure helps reduce learning, relaxation, comfort and stress; 68.3% want to see development of green infrastructure, such as planting more trees, walking and kayaking paths (nature paths), decorated wheels, benches, outdoor luminaires such as banks, and other materials that maximize students' use of green space and urban forests. These results can be used to suggest programs that broadly improve students motivation, health and remedial values of campus green infrastructure. The qualitative results suggest that winter weather conditions, engaging in winter activities, and promoting the potential restorative effects of winter green spaces are important factors in promoting leisure motivation and well-being in university students during the winter season.
Conclusions: The findings of the current study suggest that students spend their free time on campus among classes, preferring to spend this time in green areas. Green spaces do not only help to renew students who suffer from mental fatigue, but also decrease their stress levels and increase their motivation. The research also shows that places made up of various trees, plants and bushes are more creative than places that facilitate socializing. These findings cannot be generalized but suggest the greenfield experiences at university campuses are similar worldwide to support the literature. As a result of these findings, universities are proposing conservation of the greenery on campus as it increases students' wellbeing and helps them achieve ecological benefits. The combination of green areas and recreation promotes cognitive renewal when students go back to class after spending time in green areas. Although the need for accommodation is increasingly recognized, these areas cannot have the same creative effect as green areas, so they need to be developed without touching the existing green areas and therefore designed to contribute to the general welfare of students. The findings coming from qualitative analysis can inform the development of interventions aimed at promoting leisure activities and well-being during the winter season on campus.

Keywords: Recreation, Green Area, Green Infrastructure, Atatürk Üniversitesi, Photovoice