Bağımsızlık sonrası Kırgız kadın yazarların eserlerinde (Nesir) halk kültürü unsurları
Elements of folk culture in the works (Prose) of Kyrgyz women writers in the post-independence period
Yazar: İLKNUR BAYRAK İŞCANOĞLU
Danışman: PROF. DR. NACİYE YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bağımsızlık = Independence ; Edebi eserler = Literary works ; Halk kültürü = Folk culture ; Kadın yazarlar = Female writers ; Kültür = Culture ; Kırgız edebiyatı = Kyrgyz literature ; Kırgızlar = Kyrgyzs ; Nesir = Prose ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Yazarlar = Authors

Özet:
Kültür, toplumlara "biz" olma özelliği kazandıran değerler bütünüdür; geçmişi geleceğe bağlayan, geçmişi şimdide yaşatan, canlı ve sürekliliği olan insanlık birikimidir; dili, dini, yaşayışı, inanışı, yiyeceği, içeceği, giyimi kuşamı içerisine alan millî kimliğin oluşmasında önemli bir yere sahip, nesilden nesile aktarılan yaşanmışlıklardır. Bu çalışmada Kırgız halk kültürü unsurları üzerinde durulmuştur. Halk kültürü unsurlarına değinilmeden önce kültür, dil-kültür, edebiyat-kültür, bellek-kültür ilişkileri ele alınmış, daha sonra bağımsızlık sonrasında Kırgız kadın yazarlar tarafından kaleme alınmış on dört eserin (hikâye, roman, povest) olay örgülerinin ana hatlarına, söz konusu eserlerin yazarlarının hayat hikâyelerine yer verilmiştir. Bu çalışmayla bağımsızlık sonrasında yeniden şekillendirilmeye çalışılan Kırgız millî kimliğinin oluşturulmasında halk kültürü unsurlarının yeri ve önemi birer kültür aktarıcısı olan kadınların gözüyle belirlenmeye çalışılmıştır. Kadın yazarların gözüyle ele alınan halk kültürü unsurları; somut halk kültürü unsurları, soyut halk kültürü unsurları ve halk edebiyatıyla  ilgili halk kültürü unsurları olarak üç ana başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar da kendi içlerinde sınıflandırılmış ve hem Türk kültürü hem de Kırgız kültürü içerisinde taşıdıkları anlam ve önem açısından değerlendirme yoluna gidilmiştir. Genel bir ifadeyle, bağımsızlık sonrasına ait bir çalışma olması sebebiyle hem Türkiye'de hem de Kırgızistan'da önemli bir boşluğu dolduracağına inanılan bu çalışma ile bağımsızlık sonrasındaki Kırgız'ın algılayışı, düşünüşü, yaşayışı, inanışı gözler önüne serilmiş ve kadının kültür aktarıcısı olma rolünün yazar kimliğiyle de devam ettiği ispat edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Culture is the collection of the values that give societies the quality of being united ("us"). It is a living and continuous human heritage that connects the past and the future, and lives the past in the present. It plays a major role in the creation of national identities that involve language, religion, lifestyle, belief, food, drink and clothing. It includes the experiences that are conveyed from generation to generation. This study focused on elements of Kyrgyz folk culture. Before mentioning the folk culture elements, the study will examine culture as well as relations between language and culture, literature and culture, and memory and culture. Then, the study will provide the summaries of 14 post-independence literary works (e.g., stories, novels, povest [tales]) written by Kyrgyz female authors and the biographies of these authors. The study attempted to determine the place and importance of folk culture elements in the formation of Kyrgyz national identity, which people tried to reshape after gaining their independence, from the perspective of women who are cultural messengers. The folk culture elements were selected using a female perspective and examined in three categories: material, spiritual and literary. These categories were divided into sub-categories and evaluated considering their meaning and importance in both Turkish and Kyrgyz cultures. In general sense, the researcher believes that this study will fill an important gap in both Turkish and Kyrgyz literature since it examines the post-independence period. The study describes the perceptions, thinking, lifestyles and beliefs of the Kyrgyz people after the independence, and is intended to prove that the role of women in cultural transmission is maintained by their identities as authors.