Kıyı Ege koşullarında yetiştirilen Ayvalık zeytin fidanlarında su stresine bağlı bazı fizyolojik ve morfolojik değişimlerin belirlenmesi
Determination of some physiologic and morphologic changes of young olive (cv Ayvalik) tree under water stress in coastal Ege
Yazar: NİMA POUYAFARD
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN AKKUZU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Su stresi = Water stress ; Zeytin = Olive

Özet:
Bu çalışma, 2011 yılında Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bornova Zeytincilik Araştırma İstasyonunda, saksıda yetiştirilen iki yaşlı Ayvalık çeşidi zeytin fidanlarında yapılmıştır. Çalışmada; farklı sulama düzeylerinde fizyolojik ve morfolojik özellikler dikkate alınarak zeytin fidanlarının kuraklık stresine karşı tepkisi incelenmiştir. Bu amaçla; konular, bitki su tüketiminin %100 (I100), %66 (I66), %33 (I33)'ü kadar su uygulanması ve bir konuda hiç su verilmemesi(I0) şeklinde oluşturulmuştur. Bitkinin fizyolojik özeliklerini incelemek amacıyla klorofil miktarı (SPAD), stoma iletkenliği (gs), yaprak sıcaklığı ve hava sıcaklığı farkı (T_l-T_a), yaprak su potansiyeli (YSP) ve yaprak oransal su içerikleri saptanmıştır (YOSİ). bitkinin morfolojik özeliklerini inceleme amacıyla ise gövde çapı, bitki boyu, sürgün çapı, sürgün uzunluğu değerleri belirlenerk değerlendirilmiştir.Araştırmada sulama suyu ihtiyacı 0 ile 82.453 lt/saksı arasında, bitki su tüketimi ise 10.783 ile 86.112 lt/saksı arasında değişmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre morfolojik parametreler açısından konular arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmamıştır. Fizyolojik parametrelerden klorofil içeriği açısından konular arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmamıştır. Yaprak ve hava sıcaklığı farkı, yaprak su potansiyeli, yaprak oransal su içeriği, stoma iletkenliği değerlerinde konular arasındaki fark istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur.Ayvalık zeytin çeşidi, kuraklığa toleranslı bir çeşit olup, kurak yada su kaynağının yetersiz olduğu alanlarda yetiştiriciliği önerilebilir. Ayrıca zeytinde bitki su stres düzeyinin belirleBu çalışma, 2011 yılında Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bornova Zeytincilik Araştırma İstasyonunda, saksıda yetiştirilen iki yaşlı Ayvalık çeşidi zeytin fidanlarında yapılmıştır. Çalışmada; farklı sulama düzeylerinde fizyolojik ve morfolojik özellikler dikkate alınarak zeytin fidanlarının kuraklık stresine karşı tepkisi incelenmiştir. Bu amaçla; konular, bitki su tüketiminin %100 (I100), %66 (I66), %33 (I33)'ü kadar su uygulanması ve bir konuda hiç su verilmemesi(I0) şeklinde oluşturulmuştur. Bitkinin fizyolojik özeliklerini incelemek amacıyla klorofil miktarı (SPAD), stoma iletkenliği (gs), yaprak sıcaklığı ve hava sıcaklığı farkı (T_l-T_a), yaprak su potansiyeli (YSP) ve yaprak oransal su içerikleri saptanmıştır (YOSİ). bitkinin morfolojik özeliklerini inceleme amacıyla ise gövde çapı, bitki boyu, sürgün çapı, sürgün uzunluğu değerleri belirlenerk değerlendirilmiştir.Araştırmada sulama suyu ihtiyacı 0 ile 82.453 lt/saksı arasında, bitki su tüketimi ise 10.783 ile 86.112 lt/saksı arasında değişmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre morfolojik parametreler açısından konular arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmamıştır. Fizyolojik parametrelerden klorofil içeriği açısından konular arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmamıştır. Yaprak ve hava sıcaklığı farkı, yaprak su potansiyeli, yaprak oransal su içeriği, stoma iletkenliği değerlerinde konular arasındaki fark istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur.Ayvalık zeytin çeşidi, kuraklığa toleranslı bir çeşit olup, kurak yada su kaynağının yetersiz olduğu alanlarda yetiştiriciliği önerilebilir. Ayrıca zeytinde bitki su stres düzeyinin belirlenmesinde yaprak su potansiyeli, yaprak oransal su içeriği, stoma iletkenliği ve yaprak ve hava sıcaklık farkı ölçümlerinden yararlanılabilir.nmesinde yaprak su potansiyeli, yaprak oransal su içeriği, stoma iletkenliği ve yaprak ve hava sıcaklık farkı ölçümlerinden yararlanılabilir.

Abstract:
This research was carried out on two years old olive (cv Ayvalık) trees grown in pots at field condition in Bornova Olive Research Station, Ministry of Food Agriculture and Livestock in 2011. Some morphological and phsiological response of young olive tree to drought stress under different irrigation levels were investigated. For this reason, the experiment consisted of 4 treatments:1) Irrigated at the level of 100% of the ETa (I100), 2) Irrigated at the level of 66% of the ETa (I66), 3) Irrigated at the level of 33% of the ETa (I33), 4) Non-irrigated (I0). Some physiologic responses of plants such as chlorophyll content (SPAD), stomatal conductance (gs), leaf temperature and air temperature difference (T_l-T_a), leaf water potential (LWP) and leaf relative water content (RWC), and also morphologic responses of the plant the trunk diameter, plant height, shoot diameter, shoot length were investigated.In this study, irrigation water requirement was ranged from 0 to 82.45 liters/pot and actual evapotranspiration was ranged from 86.11 to 10.78 liters/ plant. There were not a statistically significant difference among the treatmentsts in terms of morphological parameters. In terms of chlorophyll content, statistically significant differences were not found among the treatmentsts, however, the leaf-air temperature differences and leaf water potential, leaf relative water content, stomatal conductance values statistically significant differences were found among the treatmentsts.Ayvalik olive, is a kind of drought tolerant plant, recommended for growıng in arid or inadequate water supplied areas. However, as a proposal determining the level of water stress in olive plants leaf water potential, leaf relative water content, stomatal conductance and leaf and air temperature difference measurements can be used.