Atık kauçuğun değerlendirme yöntemleri
Evaluation methods of waste rubber
Yazar: AZİZ TEPEBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜL KAYKIOĞLU
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Sanayi devrimini tamamlayan ülkelerde, çevreye verilen zararın giderilmesinin meydana getirdiği maliyet onu korumaktan çok daha fazla ve güçtür. Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve atık yönetimi çerçevesinde, oluşan kauçuk atıklarının geri dönüşümü ve enerji eldesi amacıyla kullanımı önemlidir.  Dünya çapında araç sayısında meydana gelen önemli artış ve ömrünü tamamlamış otomobil lastiklerinin işlenmesine yönelik hem teknik hem de ekonomik mekanizmaların olmaması atık depolama alanlarında atık lastiklerin birikmesine yol açarak ciddi bir çevre problemi haline getirmiştir. Ülkemizde ve dünyada atık lastiğin %80'inin hala değerlendirilmediği ve Türkiye'de atık lastiklerin her yıl iki kat arttığı tahmin edilmektedir. Bu sebeple atık lastiklerin yönetimini konusunda acil eylem planına gerek duyulmaktadır. Atık kauçuklar, hem işletmelerde yeni ürün eldesinde hammadde olarak hem de enerji tesislerinde enerji elde edilmesinde kullanılabilmektedir. Geri dönüşüm tekniklerinin başında yeniden kaplama, enerji geri kazanımı, piroliz ve ürün ve malzeme geri dönüşümü yöntemi gelmektedir. Petrol kullanımı, 2004 ila 2014 yılları arasında yaklaşık 4 milyon tondan 6 milyon tona artış göstermiş olup, veriler her geçen yıl daha çok artışın olacağı yönündedir. The World Energy Outlook projesinin verilerine göre, 2030 yılına kadar enerji ihtiyacı dünyada %40 oranında artacak olup, 2050 yılı itibariyle fosil yakıt kaynaklarının ihtiyacı karşılamakta yetersiz olacağı belirtilmiştir. Buna göre, atık lastiklerin enerji üretimi amacıyla kullanılması büyük önem arz etmektedir. Bunun yanı sıra, kauçuk ve plastik sanayi tesislerinde Atık Yönetimi Yönetmeliği ilgili maddelerine göre R4 (metallerin ve metal bileşenlerinin ıslah edilmesi ve geri dönüşümü) ve R12 (diğer atık kodlarının birleşimiyle yapılan geri dönüşüm) yöntemlerinin öne çıktığı belirlenmiştir.

Abstract:
In countries that have completed the industrial revolution, the cost of repairing environmental damage is much higher and more difficult than protecting the environment. In the context of sustainable use of natural resources and waste management, it is important to recycle rubber waste and use it for energy production. The significant increase in the global vehicle population and the lack of technical and economic mechanisms for processing used tires have resulted in used tires accumulating in landfills and becoming a serious environmental problem. It is estimated that 80% of used tires in our country and in the world are still unused, and the number of used tires in Turkey doubles every year. For this reason, an action plan for the management of used tires is urgently needed. Waste rubber can be used both as a raw material for the production of new products in companies and for energy production in energy plants. The most important recycling techniques are recoating, energy recovery, pyrolysis and product and material recycling. Oil consumption rose from around 4 million tons to 6 million tons between 2004 and 2014, and the data suggets that it will continue to increase with each passing year. According to data from the World Energy Outlook project, global energy demand will increase by 40% by 2030 and it has been determined that fossil fuel resources will not be sufficient to meet demand until 2050. Accordingly, it is of great importance to use used tires for energy production. In addition, it has been determined that the R4 (recovery and recycling of metals and metal components) and R12 (recycling by combining with order waste codes) methods will come to the fore in the rubber and plastics industry facilities in accordance with the relevant articles of the Waste Management Regulation.