SARS-COV-2 pandemi döneminde hemşirelerde travmatik etkilenme ve duygusal emeğin tükenmişlik düzeylerine etkisi
The effect of traumatic affection and emotional labor on burnout levels of nurses during SARS-COV-2 pandemic period
Yazar: HANİFE BAŞAK ALTUNBEK
Danışman: DOÇ. DR. SELMA ARIKAN ; DOÇ. DR. MESUT YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikoloji = Psychology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Duygusal emek = Emetional labor ; Hemşireler = Nurses ; Pandemiler = Pandemics ; Travma = Trauma ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Çalışmanın amacı SARS-CoV-2 pandemi döneminde hemşirelerin tükenmişlik düzeyi üzerinde etkisi olabileceği öngörülen travmatik etkilenme düzeyinin ve duygusal emek stratejisinin etkisini anlamak ve duygusal emek stratejisi kullanımının tükenmişlik düzeyi ve travmatik etkilenme düzeyi arasındaki ilişkide aracı rolünü tespit etmektir. Örneklem İstanbul ilinde SARS-CoV-2 pandemi döneminde aktif olarak çalışan 21- 58 yaş aralığında 208 hemşireden oluşmaktadır. Katılımcıların 195'i kadındır (%93,8), 13'ü ise erkektir (%6,3). Araştırmada, sosyodemografik ve COVID-19 pandemisi ile ilişkili sorular barından Sosyodemografik Bilgi Formu; Horowitz ve arkadaşlarının (1979) oluşturduğu ve Weiss ve Marmar'ın (1996) yeniden düzenlediği Olayların Etkisi Ölçeği; Maslach ve Jackson'ın (1981) oluşturduğu Maslach Tükenmişlik Ölçeği; Grandey'in (1999) oluşturduğu Duygusal Emek Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde Pearson Korelasyon Analizi, Bağımsız Örneklemler t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Mann Whitney-U Analizi, Kruskal Wallis-H Analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ve Paralel Çoklu Aracı Değişken Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, çalışma ortamındaki stres düzeyi ve olaydan travmatik etkilenme düzeyinin duygusal tükenmeyi pozitif yönde yordadığı; duyarsızlaşmanın ise yaş tarafından negatif, COVID-19 hastalığına yakalanma riski, olaydan travmatik etkilenme düzeyi ve duygusal tükenme düzeyi tarafından pozitif yönde yordandığı; son tükenmişlik boyutu olan kişisel başarı hissinin ise ilgili sosyodemografik değişkenler bakımından pozitif yönde yordanırken duyarsızlaşma tarafından negatif yönde yordandığı saptanmıştır. Duygusal emek stratejileri tükenmişlik boyutlarından herhangi birini anlamlı olarak yordamamaktadır. Travmatik etkilenme düzeyi ise, duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutlarını yordamaktadır. Yalnızca yüzeysel davranışın travmatik etkilenme düzeyi ve tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkide aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları literatürden faydalanılarak tartışılmış ve sonrasında öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to determine the effect of the traumatic affection level and emotional labor on burnout level of nurses during SARS-CoV-2 pandemic and to examine the mediator effect of emotional labor in the relationship between the effect of traumatic affection and burnout level. The sample of the study is consisted 208 nurses who work in İstanbul province during SARS-CoV-2 pandemic. 93,8% of the participants (N=195) are female and 6,3% are male, aged between 21-58. Research data were collected by Sociodemographic Information Form that consists the questions related to the COVID-19 pandemic and sociodemografic variables; The Impact of Event Scale, created by Horowitz et al. (1979) and revised by Weiss and Marmar (1996); Maslach Burnout Scale, created by Maslach and Jackson (1981); Emotional Labor Behavior Scale, created by Grandey (1999). Obtained data was analyzed by Pearson's Correlation, Independent Samples t-Test, One Way ANOVA, Mann-Whitney-U, Kruskal-Wallis-H, Multiple Linear Regression and Parallel Multiple Mediator analysis. According to the research findings, the level of stress in the work environment and the level of traumatic effect positively predicts emotional exhaustion; while age negatively predicts depersonalization, the risk of contracting COVID-19 disease, the level traumatic effect and the level of emotional exhaustion positively predicts depersonalization; the sense of personal accomplishment, which is the last dimension of burnout, is predicted positively by related sociodemographic variables, but negatively by depersonalization. Emotional labor strategies do not significantly predict any of the burnout dimensions. The traumatic effect, on the other hand, predicts emotional exhaustion and depersonalization. It has been found that, only surface acting has a partial mediating role in the relationship between the level of traumatic effect and the level of burnout. Results are discussed in the frame of related literature.and then suggestions are presented.