Arap dilinde edatların hazfi (İbn Hişâm örneği)
Prepositions in arabic language (Example of İbn Hisham)
Yazar: YUSUF AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH DEMİRCİ
Kırklareli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Arap dili alanı içerisinde, cümlede ifade edilmek isteneni az sözle, anlamın en kolay şekilde açıklanmasını sağlayan ve cümledeki fazlalıkları eksiltme görevinde bulunan hazif konusu son derece önemli bir yere sahiptir. Başlıca Arap dili olmak üzere her dilde hazif konusuna sıkça rastlanılmaktadır. Hazif cümle ve kelimelerde görüldüğü gibi harflerde de görülmektedir. Bu olgunun kullanılmasında ki temel amaç az sözle çok anlamı ifade etmek yani anlam zenginliği kazandırmak ve ibareyi uzatmadan kaçınmaktır. Bu konuyla ilgili kaynak mahiyetinde olan Kur'ân ve Arap şiirleri kendilerinde en güzel örnekleri barındırmaktadır.
Dil âlimlerinin çoğunluğu hazif olgusunu konuşmalarında ve eserlerinde kullanarak ona büyük önem atfetmiştir. Bu âlimler arasında özellikle İbn Hişâm en-Nahvî hazif konusuna ayrı bir önem vererek birçok gramer eserinde bu konuyu ele almıştır. Bu eserleri arasında bulunan "Muğni'l-lebîb 'an kutubi'l-e'ârîb" adlı eserinde ise bu konuyu ayrı bir bölümde detaylı bir şekilde ele alarak hazif konusunun cümle, kelime ve harfler üzerindeki olumuşlarını ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. Bu oluşumları açıklarken gerek Kur'ân'dan gerekse Arap şiirlerinden konuya delil olarak getirdiği örneklerle konuyu daha anlaşılır bir hale getirmiştir.
Bu çalışmanın amacı ise hazif konusunun alt başlığı olan edatların hazfinin hangi durum ve yerlerde gerçekleştiği konusunu inceleyip literatüre katkıda bulunmaktır.
Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Edatlar, Hazif, İbn Hişâm, Muğni'l-Lebîb.

Abstract:
In the field of Arabic language, the subject of hazif, which provides the easiest way to explain the meaning in the sentence with the fewest words to be expressed in the sentence and the task of reducing the redundancies in the sentence, has an extremely important place. The subject of hazif is frequently encountered in every language, especially in Arabic. Hazif is seen in sentences and words as well as in letters. The main purpose of using this phenomenon is to express many meanings with few words, that is, to gain richness of meaning and to avoid prolonging the phrase. The Qur'an and Arabic poetry, which are the sources of this subject, contain the best examples.
The majority of linguistic scholars used the phenomenon of hazif in their speeches and works and attached great importance to it. Among these scholars, especially Ibn Hishām al-Nahwī gave particular importance to the issue of hazif and dealt with it in many of his grammatical works. In his work "Mughni al-lebīb 'an kutubi al-e'ārīb", which is among these works, he dealt with this issue in detail in a separate section and explained the occurrences of hazif on sentences, words and letters in detail. While explaining these occurrences, he made the issue more comprehensible with examples from both the Qur'an and Arabic poetry.
The aim of this study is to contribute to the literature by examining in which situations and places the hazf of prepositions, which is a subheading of the subject of hazif, takes place.
Keywords: Arabic Language, Prepositions, Hazif, Ibn Hishām, Mughni al-Labīb.