Kalkınmada ve rekabetçilikte girişimci derneklerinin rolü: Kayseri örneği
Role of business associations in competitiveness and development: The case of Kayseri
Yazar: SUAT TUYSUZ
Danışman: PROF. DR. İHSAN ÇİÇEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Bölgesel Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Coğrafya = Geography ; Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Dernekler = Associations ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Kayseri = Kayseri ; Rekabet politikaları = Competition policies ; Yeni kurumsal iktisat = New institutional economics ; Örgütsel girişimcilik = Organizational entrepreneurship ; Örgütsel girişimcilik = Organizational entrepreneurship

Özet:
Bu araştırma, firmaların rekabetçi üstünlük kazanımları üzerinden bölgesel kalkınmayı anlamayı amaçlayan üst bir çerçeveye sahiptir. Rekabet hususu daha çok neoklasik bakış açısı çerçevesinde şekillenmekteyken, bu araştırmada ekonomik coğrafyada son dönemlerde artan bir şekilde kullanılan kurumsal ve ilişkisel ekonomik coğrafya yaklaşımlarından hareketle bir değerlendirme yapılmaktadır. Söz konusu yaklaşımlar, neoklasik bakış açısının bölgesel kalkınmayı bölgelerin sahip olduğu somut varlıklara dayalı faktör donatıları üzerinden değerlendiren yapısına karşın somut varlıklara soyut varlıkları da ekleyerek bir değerlendirme yapmaya imkân sağlamaktadır. 
Bu çerçeveden hareketle bölgesel kalkınmadaki somut varlıklar bölgenin sahip olduğu katı kurumlarla, soyut varlıkları ise soft kurumlarla ilişkilendirerek anlaşılma çabasındadır ki bu çaba, bölgedeki kurumsal yoğunluğa/kalınlığa da işaret etmektedir. Bölgesel kalkınmada varlığı son derece önemli olan kurumsal yoğunluk/kalınlık hususu, bu araştırmada gönüllü iş/girişimci dernekleri üzerinden operasyonelleştirilmiştir. Bu operasyonelleştirmeyle, bir bölgedeki somut varlıklarla soyut varlıkları bir potada eritme imkânı elde edilmiştir. Girişimci dernekleri tüzel kişiliğiyle bölgesel kalkınmanın katı kurumu ya da somut varlığı, seküler ve muhafazakâr yapılarından dolayı üretikleri sosyal sermaye yapılarıyla ise soyut varlığı olarak değerlendirilmiştir. Buradan hareketle dernekler tarafından yaratılan kurumsallığın yapısı ve dinamikleri sorgulanarak kritik edilmiştir. 
Araştırma Kayseri kentindeki gönüllü girişimci dernekleri ve onlara üye olan firmalarla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Kayseri'nin farklı sosyolojik ve ideolojik (seküler ve muhafazakâr) temellerden beslenen girişimci derneği çeşitliliğini bünyesinde barındıran zengin bir ortam sunması ve ahilik kurumuna kadar götürülebilecek köklü bir dernekleşme kültürüne sahip olması mevcut araştırmanın Kayseri özelinde ve gönüllü girişimci dernekleri üzerinden  ele alınmasına hakkaniyet kazandırmaktadır. 
Bulgular; derneklerin kendi içinde şovenist nitelikteki bir birliktelikle kurumsal ve ilişkisel bir atmosfer yarattıklarını, bu atmosferin firmaların işlem maliyetlerini azaltmalarını sağlayarak rekabetçi üstünlük elde etmelerine katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Firmaların işlem maliyetlerinden yaptıkları tasarruf üye oldukları derneğin yapısıyla olduğu kadar siyasi iktidarla olan ilişki biçiminden güç almakta ya da tersi olacak şekilde işlemektedir. Buradan hareketle derneklerin kendi üyeleri için yapıcı dışındaki için ise yıkıcı/dışlayıcı bir kurumsallık yarattığını söylemek mümkündür. Kalkınmanın rasyonellikten uzak, duygusal zeminde gerçekleştiğini gösteren ahbap çavuş ilişkisi üzerinde yükselen bu durum; hakçalık üzerine bina edilecek türden bir rekabet ortamını öldüren, kalkınmayı engelleyici ya da geciktirici bir durum ortaya çıkarmaktadır ki bu da yaratılan kurumsallığın eğreti bir hal aldığını göstermekte ve söz konusu kurumsallığın "eğreti kurumsallık" olarak nitelendirilmesine gerekçe oluşturmaktadır.

Abstract:
This research has an upper scope aiming to understand the regional development over competitive advantage acquisitions of companies. While the subject of competition takes its shape in the framework of neoclassical approach in general, in this research, an evaluation is made with reference to institutional and relational economic geography approaches used increasingly recently in the economic geography. While neoclassical approach evaluating tangible assets based on factor endowments in regional development, these approaches allow to make an assessment by adding intangible assets to tangible assets in regional development. 
With reference to this scope, it tries to understand concretes by linking with hard institutions that the region has, and intangibles by linking with soft institutions, this effort also highlights the institutional thickness in that region. The subject of institutional thickness of which presence has a great importance in the regional development is operationalized by volunteer business associations. Voluntary business associations have been evaluated as hard institution regarding to legal entity and also evaluated soft institution regarding to that generating social capital by their secular and conservative stuructures. With this operationalization, it has been possible to melt in the same pot tangible and intangible assets in a region. From this point of view, the structure and dynamics of institutionalism created by voluntary business associations have been questioned and criticized. 
The research is based on in-dept interview by volunteer business associations and member small and medium size companies in Kayseri. Offering a rich environment having a wide diversity of business associations fed by different sociological and ideological (secular and conservative) bases and having long-established association culture to be dated back to the Ahi community enable us to operationalize the research especially over Kayseri and volunteer business associations. 
Results have found that associations create institutional and relational atmosphere within themselves along with chauvinistic synergy which contributes to acquire competitive advantage by reducing transaction costs of companies. The savings of companies from the transaction costs take strength from the relationship with political power as well as with the structure of the association or vice versa. With reference to that, it is possible to say that associations create constructive institutionalism for inside of them and destructive institutionalism for outside of them. This situation evolving on the basis of a crony capitalism that shows that development takes place in the emotional ground far from rationality and arises from the old-boy network, forms a situation eliminating competitiveness, preventing or retarding development that, this shows that created institutionalism has become scratchy and consitutes a basis for qualifying the institutionalism as "scratchy institutionalism".