Kaynakları ve sonuçları bakımından dindarlığın duygusal boyutu
The emotional dimension of religiosity in terms of its sources and results
Yazar: EMEL NURİYE YİĞİT
Danışman: PROF. DR. ADEM ŞAHİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din = Religion ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dindarlık = Religiousness ; Dini duygular = Religious feelings ; Duygu = Emotion

Özet:
Dindarlığın duygusal boyutu soyut, karmaşık, derin ve muğlak olması nedeniyle araştırılması zor bir alan olarak bilinmektedir. Genelde dindarlıkla ilgili açıklamalarda duygulara gereğinden az yer verildiği ve sadece kısaca değinilip geçildiği görülmektedir. Dindarlığın kaynakları ve sonuçları arasında yer alan duyguların literatürde açık ve anlaşılır bir şekilde incelenmesi hususunda gördüğümüz eksiklik bizi bu çalışmayı yapmaya yönlendirmiştir. 
Araştırmamız dindarlıkta duygular konusunda daha fazla açıklamaya ihtiyaç duyulmasının yanı sıra dindarlığın duygusal boyutunu olumlu-olumsuz duyguları bir araya getirerek genişletme amacımızın bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda incelediğimiz olumlu duygular umut, sevgi, merhamet, empati, affetme, sonsuzluk duygusu, sabır duygusu ve şükür duygusuyla; olumsuz duygular korku, ölüm kaygısı, öfke, suçluluk, günahkarlık ve çaresizlik duygularıyla sınırlandırılmıştır.
Araştırmamızda yorumlayıcı bir yaklaşım ve nitel araştırma deseni kullanarak, duygular ve dindarlık arasındaki karşılıklı etkileşimi ortaya koyacak literatüre dayalı bir çalışma yapmayı planlamaktayız. Bu amaçla psikoloji ve din psikolojisi kaynaklarından, bu alanın kurucusu olan isimlerin görüşlerinin yer aldığı temel eserlerden ve konumuzun ögelerini açıklamaya katkı sağlayacak olan alan araştırmalarının sonuçlarından veriler toplanacak ve analiz edilecektir. Dindarlığın duygusal boyutuyla ilgili başvurulacak bir inceleme olarak çalışmamız duygular konusunda analizler içeren bir araştırma olacaktır.
Yaptığımız eleştirel literatür taramasının sonucunda duyguların dindarlığı açıklayan temel unsurlardan biri olduğunu ve dindarlığın tek bir duygudan yola çıkarak gerçek anlamıyla açıklanamayacağını söyleyebiliriz. Bu bağlamda önerimiz dinî hayattaki olumlu-olumsuz duyguların bir arada düşünülmesi ve bu duygular arasındaki ilişkilerin dindarlıkta etkili olduğunun değerlendirmelere yansıtılmasıdır. Çünkü olumlu-olumsuz duygular arasındaki dengelerin bireysel dindarlığın ortaya çıkmasında, gelişmesinde ve şekillenmesindeki payının dikkate alınması dindarlığın duygusal boyutunu asıl manasıyla anlayabilmek için gerekli ve önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Din, Dindarlık, Duygu, Dinî Duygu

Abstract:
The emotional dimension of religiosity is known as a difficult field to research because it is abstract, complex, deep and ambiguous. In general, it is seen that emotions are given less space in explanations about religiosity and are only briefly mentioned. The lack of a clear and understandable examination of emotions, which are among the sources and consequences of religiosity, in the literature led us to conduct this study.
Our research emerged as a result of our aim to expand the emotional dimension of religiosity by bringing together positive and negative emotions, as well as the need for more explanation about emotions in religiosity. The positive emotions we examined in our study are hope, love, compassion, empathy, forgiveness, sense of eternity, sense of patience and gratitude; Negative emotions are limited to fear, death anxiety, anger, guilt, sinfulness and helplessness.
By using an interpretive approach and qualitative research design in our research, we plan to conduct a literature-based study that will reveal the interaction between emotions and religiosity. For this purpose, data will be collected and analyzed from psychology and psychology of religion sources, basic works containing the views of the founders of this field, and the results of field research that will contribute to explaining the elements of our subject. As a reference study on the emotional dimension of religiosity, our study will be a research that provides analytical information about emotions.
As a result of our critical literature review, we can say that emotions are one of the basic elements that explain religiosity and that religiosity cannot be truly explained based on a single emotion. In this context, our suggestion is to consider positive and negative emotions in religious life together and to reflect on the evaluations that the relationships between these emotions are effective in religiosity. Because it is necessary and important to consider the role of the balance between positive and negative emotions in the emergence, development and shaping of individual religiosity in order to truly understand the emotional dimension of religiosity.
Key Words: Religion, Religiosity, Emotion, Religious Emotion