Polikistik over sendromlu adölesanlarda değişen hormonal ve metabolik parametrelerin koagülasyon parametreleri ve fibrinolitik aktivasyon ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of changing hormonal and metabolic parameters with coagulation parameters and fibrinolytic activation i̇n adolescents with polycystic ovary syndrome
Yazar: HAVVA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF GÜLER KAZANCI ; DOÇ. DR. ÖZLEM KARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Fibrinolitik sistem = Fibrinolytic system ; Hormonlar = Hormones ; Koagülasyon = Coagulation ; Metabolizma = Metabolism ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome

Özet:
Giriş-Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS) doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluklardan biridir. PKOS' lu birçok hasta insülin direnci, obezite, dislipidemi, hipertansiyon veya glukoz intoleransı gibi metabolik sendromun visseral ek özelliklerine sahiptir ve bu durum, subklinik ve klinik kardiyovasküler hastalık gelişimine yatkınlık oluşturur. Normal popülasyonla karşılaştırıldığında, PKOS hastaları, hiperkoagülabilite ve düşük fibrinoliz sergilerler ve bu durum PKOS'lu hastalarda sık gözlenen spontan abortusların önemli bir nedeni olan tromboza eğilime yol açar. Özellikle PKOS ve hemostaz bulguları ile ilgili araştırmalar yetişkinlerde yapılmış olup adölesan PKOS' lu bireylerde az sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmamızda PKOS'lu adölesan hastalardaki hematolojik değişiklikleri sağlıklı bireyler ile karşılaştırmak ve değişikliklerin metabolik ve hormonal durum ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mayıs 2020- Temmuz 2021 tarihleri arasında Çocuk Endokrinoloji polikliniklerine düzensiz menstrüasyon, tüylenme artışı, akne ve obezite gibi şikayetlerle başvurup yapılan fizik muayene, laboratuvar ve radyolojik tetkikler sonucunda PKOS tanısı konulan, hematolojik ve endokrinolojik ek hastalığı ve ilaç kullanım öyküsü olmayan, tiroid, renal ve hepatik fonksiyonları normal olan 12-18 yaş arası 40 adölesan kız hasta alındı. Hastaların fizik muayene bulguları ve kişisel bilgiler (takvim yaşı, boy, kilo, vücut kitle indeksi, menarş yaşı, başvuru şikayetleri), Ferriman Gallwey Skoru ve HOMA-IR değerleri kaydedildi. Hormon tetkilerinden FSH (Foliküler sitümülan hormon), LH (Lüteinizan hormon), E2(Estrodiol), Total Testosteron, DHEAS (Dehidroepiandrostenedion sülfat), Androstenedion, 17OH Progesteron düzeylerine bakıldı.  PKOS'lu adölesan grubuna benzer yaş ve kiloda hastanemize başvuran, en az 2 yıldır düzenli adet gören ve klinik olarak hirsutizmi, kronik hastalığı, ilaç kullanım öyküsü olmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden sağlıklı 41 gönüllü, kontrol grubu olarak çalışmaya alındı. 81 hastanın hemogram, hematokrit, WBC, MPV, PT, aPTT, D-dimer, fibrinojen, Protein C, Protein S ve Antitrombin III düzeyleri değerlendirildi.  
Bulgular: Çalışmamızda PKOS ile kontrol grubu oksolojik verilerine bakıldığında, her iki grubun yaş ve VKİ değerleri benzerdi. Kontrol ve çalışma gruplarında metabolik parametreler açısından karşılaştırıldığında PKOS'lu hasta grubunda insülin seviyesi ve HOMA-IR düzeyi, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuş olup (p<0,001, p=0,04), HDL düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı düşük olduğu saptandı (p=0,02). PKOS ve kontrol grupları hematolojik parametreler açısından karşılaştırıldığında, PKOS' lu grupta hematokrit değeri kontrol grubuna göre anlamlı yüksek saptandı (p=0,02). İki grup arasında diğer hematolojik parametreler arasında anlamlı fark saptanmadı. Metabolik parametrelerin hematolojik parametrelerle korelasyonuna bakıldığında, insülin ve HOMA-IR değerleri ile hemoglobin, hematokrit ve WBC düzeyleri arasında pozitif korelasyon (sırasıyla; r=0,32 p=0,003; r=0,33 p=0,002; r=0,36 p=0,001) saptanırken, HDL değeri ile WBC arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,26 p=0,01). PKOS'ta değişen hormonal parametrelerle hematolojik parametreler arasındaki ilişkiye bakıldığında FSH ile Protein C ve Protein S arasında pozitif korelasyon saptanırken (r= 0,41 p= 0,008; r=0,31 p=0,04), total testosteron düzeyi ile fibrinojen düzeyi arasında pozitif korelasyon görüldü (r=0,32 p=0,04). Ayrıca DHEAS düzeyi ile Protein S arasında pozitif korelasyon izlendi (r=0,31 p=0,04).

Sonuç: Yaptığımız bu çalışma ile genel olarak PKOS'un hematolojik parametreler üzerinde sağlıklı kontrollere göre belirgin bir değişiklik olmadığı saptandı. Bugüne kadar literatürde yayınlanan çalışmalar göstermektedir ki PKOS'lu hastalarda trombosit hiperaktivitesi ve hipofibrinoliz dahil olmak üzere pıhtılaşma/fibrinolitik sistemlerin anormallikleri gözlemlenebilir, ancak az sayıda çalışma olması sonuçlar hakkında çelişkiler yaratmaktadır. Adelösan PKOS'lu hastalardaki hormonal ve metabolik parametrelerle koagülasyon ve fibrinolitik sistem arasındaki ilişkiyi görmek ve bu bozuklukların ilerleyen dönemlerde ki komplikasyonları önlemek için adölesan grubunda daha fazla sayıda hasta ile daha fazla sayıda çalışma yapılması öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler: PKOS, Adölesan, Hemostaz, Tromboz

Abstract:
Introduction-Aim: Polycystic ovary syndrome is one of the most common endocrine disorders in women of reproductive age. Many patients with PCOS have visceral additional features of the metabolic syndrome, such as insulin resistance, obesity, dyslipidemia, hypertension, or glucose intolerance, predisposing to the development of subclinical and clinical cardiovascular disease. Compared with the normal population, PCOS patients exhibit hypercoagulability and low fibrinolysis, leading to a tendency to thrombosis, which is an important cause of frequent spontaneous abortions in patients with PCOS. In particular, studies on PCOS and hemostasis findings have been done in adults, and there are few studies in adolescent PCOS individuals. In this study, we aimed to compare hematological changes between adolescent patients with PCOS and healthy individuals and to investigate the relationship between these changes and metabolic and hormonal status.
Materials and Methods: Fourty adolescent girls aged 12-18 years with normal thyroid, renal and hepatic functions who applied to the Pediatric Endocrinology outpatient clinics between May 2020 and July 2021 with complaints such as irregular menstruation, increased hair growth, acne and obesity, were incuded to the study. The patients were diagnosed with PCOS as a result of physical examination, laboratory and radiological examinations, and had no hematological and endocrinological comorbidities and no history of drug use. Physical examination findings and personal information of the patients (calendar age, height, weight, body mass index, age at menarche, admission complaints), Ferriman Gallwey Score and HOMA-IR values were recorded. FSH (Follicular stimulating hormone), LH (Luteinizing hormone), E2 (Estradiol), Total testosterone, DHEAS (Dehydroepiandrostenedione sulfate), Androstenedione, 17 OH Progesterone levels were measured. The control group consisted of 41 healthy volunteers who applied to our hospital with a similar age and weight to the adolescent group with PCOS, had regular menstrual periods for at least 2 years, had no clinical hirsutism, had no chronic disease, had no history of drug use, and agreed to participate in the study. Hemogram, hematocrit, WBC, MPV, PT, aPTT, D-dimer, fibrinogen, Protein C, Protein S and Antithrombin III levels of 81 patients were measured.
Results: Considering the oxological data of PCOS and control group in our study, age and BMI values of both groups were similar. When the control and study groups were compared in terms of metabolic parameters, insulin level and HOMA-IR level in the PCOS patient group were found to be significantly higher than the control group (p<0.001, p=0.04), HDL level was found to be significantly lower than the control group(p=0.02). When PCOS and control groups were compared in terms of hematological parameters, the hematocrit value in the PCOS group was found to be significantly higher than the control group (p=0.02). There was no significant difference in other hematological parameters between the two groups. Considering the correlation of metabolic parameters with hematological parameters, a positive correlation between insulin and HOMA-IR values and hemoglobin, hematocrit and WBC levels (r=0.32 p=0.003; r=0.33 p=0.002; r=0.36 p=0.001) was detected, while a positive correlation was found between HDL value and WBC (r=0.26 p=0.01). Considering the relationship between the changing hormonal parameters and hematological parameters in PCOS, a positive correlation was found between FSH and Protein C and Protein S. (r= 0.41 p= 0.008; r=0.31 p=0.04). A positive correlation was observed between total Testosterone level and fibrinogen level (r=0,32 p=0,04). In addition, a positive correlation was observed between DHEAS level and ProteinS (r=0.31 p=0.04).
Conclusion: In this study, it was determined that there was no significant change in the hematological parameters of PCOS compared to healthy controls. Studies published in the literature to date show that abnormalities of the coagulation/fibrinolytic systems, including platelet hyperactivity and hypofibrinolysis, can be observed in patients with PCOS, but the limited number of studies creates conflicting results. In order to see the relationship between hormonal and metabolic parameters, coagulation and fibrinolytic system in adolescent PCOS patients and to prevent future complications of these disorders, more studies with more patients in the adolescent group are needed.
Keywords: PCOS, Adolescent, Hemostasis, Thrombosis