Tip 1 diyabetes mellitus tanılı çocuklarda metabolik  parametrelerin ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of metabolic parameters and quality of life in  children with type 1 diabetes mellitus
Yazar: HARUN AK
Danışman: PROF. DR. BERAY SELVER EKLİOĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Tip 1 diyabetes mellitus (T1DM), pankreatik β hücrelerinin genellikle otoimmün 
yıkımı nedeniyle insülin üretiminin durduğu endokrin bir bozukluktur. Bu hastalarda 
hiperglisemi ve ketozise yol açar. T1DM ile takip edilen hastaların hem kişiye bağlı tedavi 
modaliteleri açısından hem de akut ve kronik komplikasyonlar açısından yaşam kalitesi önemli 
ölçüde olumsuz etkilenmektedir.
Çocukluk çağı hastalıklarında sağ kalım oranlarının artması kronik hastalığı olan 
çocukların değerlendirilmesinde yaşam kalitesini önemli bir kavram haline getirmektedir. 
Kronik hastalıklar ve tedavisi, bireyin yaşam tarzında değişikliklere neden olduğu için yaşam 
kalitesini doğrudan etkilemektedir. Biz de T1DM ile takipli hastaların yaşam kalitesini
değerlendirmek için PedsQL 3.0 diyabet ölçeğinin dilimiz için geçerlik ve güvenirlik alınmış 
versiyonu kullanıldı. 
Çalışmamız 2023 yılında Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk 
Endokrinoloji polikliniğine başvuran 8-12 yaşları arasındaki T1DM tanısı almış 96 hastayı 
kapsamaktadır. Bunlardan %51,0'ı kız (n=49), %49,0'ı (n=47) erkekti. Kız ve erkek hastaların 
PedsQL 3.0 diyabet ölçeğine göre yaşam kalitesi karşılaştırıldığında benzer bulgular elde 
edildi. Günlük kan şekeri ölçümü 5 ve üzerinde olan hastaların yaşam kalitesi göreceli olarak 
kötüydü. Hastaların açlık kan şekerine göre yaşam kalitesi değerlendirildiğinde 140 mg/dl ve 
üzeri açlık kan şekeri olan hastaların göreceli olarak yaşam kalitesi daha kötüydü. Hemoglobin 
A1C (HbA1C) değeri %9 ve üstünde olan hastaların ölçekten aldıkları puan daha yüksek ve 
yaşam kaliteleri daha düşüktü. Diyabet hastalarında en sık görülen ek hastalıklar %47,5 ile 
çölyak hastalığı, %26,3 ile Haşimato tiroiditi olarak görüldü. Hastaların yaşam kalitesi, anne 
ve babanın eğitim düzeyleri ve aylık gelirlerine göre karşılaştırıldı. Annesi ilkokul mezunu 
olan hastaların yaşam kalitesi diğer gruplara göre daha iyiydi. Babanın eğitim düzeyi ve aylık 
gelire göre hastaların yaşam kalitesi karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık bulunmadı.
Tüm sonuçlar ele alındığında T1DM ile takip edilen hastalarda her poliklinik 
muayenesinde çalışmamızda kullanılan anket veya diğer anketlerle yaşam kalitesi skoru 
değerlendirilmeli ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen değiştirilebilir etkenler üzerine 
yoğunlaşmalı ve hastaya ona yönelik tedavi ve önermeler yapılmalıdır.

Abstract:
Type 1 diabetes mellitus (T1DM) is an endocrine disorder where insulin production 
ceases due to autoimmune destruction of pancreatic β cells. This leads to hyperglycemia and 
ketosis in affected individuals. Patients with T1DM experience significantly reduced quality of 
life both in terms of personal treatment modalities and acute/chronic complications. 
The increase in survival rates in childhood diseases has made the evaluation of quality 
of life a significant concept in assessing children with chronic illnesses. Chronic diseases and 
their treatments directly impact quality of life due to changes in lifestyle. In our study, the 
validated and reliable version of the PedsQL 3.0 diabetes scale was used to assess the quality 
of life of patients monitored with T1DM. 
Our study includes 96 patients diagnosed with type 1 diabetes between the ages of 8-12 
who presented to the Pediatric Endocrinology outpatient clinic of Necmettin Erbakan 
University Faculty of Medicine in 2023. Of these, 51.0% were female (n=49), and 49.0% were 
male (n=47). Similar findings were obtained when comparing the quality of life according to 
the PedsQL 3.0 diabetes scale between male and female patients. Patients with daily blood 
sugar measurements of 5 or above had relatively poor quality of life. Patients with fasting 
blood sugar levels of 140 mg/dl or above had relatively worse quality of life. Patients with 
Hemoglobin A1C (HbA1C) levels of %9 or above had higher scores on the scale and lower 
quality of life. The most common additional diseases observed in diabetic patients were celiac 
disease (47.5%) and Hashimoto's thyroiditis (26.3%). The quality of life of patients was 
compared according to the educational levels of their parents and their monthly income. 
Patients whose mothers had completed primary education had better quality of life compared 
to other groups. There was no significant difference in the quality of life of patients based on 
the father's education level or monthly income. 
Considering all the results, it is important to assess the quality of life score using the 
questionnaire used in our study or other similar questionnaires at each clinic visit of patients 
followed with T1DM. Attention should be focused on modifiable factors that negatively affect 
quality of life, and treatment and recommendations should be tailored to the patient.