Kültürel mirasa yönelik mobil uygulama önerisi: Arkadios Sütunu örneği
Mobile application proposal for cultural heritage: The example of Arcadios Column
Yazar: SÜMEYYE ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. TOGAN TONG
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde teknolojinin gelişimi; birçok alanda olduğu gibi kültürel miras alanında da dikkat çekici temsillerin oluşturulması, sergileme yöntemlerinin çeşitliliği, farkındalığın geliştirilmesi gibi potansiyeller barındırmaktadır. Bununla birlikte kentlerde varlığını sürdüren bu miras ile etkileşim kurmada çoğunlukla geleneksel yöntemlerin kullanıldığı gözlemlenmektedir. Oysa teknolojinin hızlı gelişimi insanların yaşamlarındaki etkisini artırarak yeni etkileşim alanları üretmektedir. Artırılmış gerçeklik (AG) ve Sanal Gerçeklik (SG) teknolojileri bu bağlamda ortaya çıkan önemli araçlardandır. Çalışma kapsamında ele alınan AG uygulamaları; gerçek dünya ve teknolojik yöntemlerle oluşturulan sanal dünyanın bir arada olduğu uygulamalardır. 
Çalışma, günümüzdeki kültürel değerler ile farklı temsil şekilleriyle etkileşim kurma ve yaşanılan çevreye farklı bir bakış açısı geliştirilmesinde yenilikçi yöntemler sunma açısından önemlidir. Bu çalışma ile günümüze ulaşan kültürel miras varlıklarının kent yaşamına katılması bağlamında, teknolojik yöntemler aracılığıyla temsili için en uygun yöntemin bulunması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışmada öncelikle kültürel miras konusuna değinilerek kültürel miras alanlarındaki mevcut sunum yöntemleri, bunlar ile etkileşim kurma şekilleri ile beraber ele alınmıştır. Sonrasında dijital teknolojiler ve uygulama alanları konusunda literatür araştırması yapılmıştır. Bu alanda yapılan çalışmalarda öne çıkan yöntemler ile ilgili farklı yazılımsal ve donanımsal teknikler incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda yapılan değerlendirmelerle en uygun yöntem olarak Artırılmış Gerçeklik, 2 Boyutlu ve 3 Boyutlu sunumların bir arada kullanıldığı karma model bir sunum yöntemi belirlenmiştir. Ayrıca yapılan incelemelerde çalışmalardaki kültürel miras alanlarının çoğunlukla müze, arkeolojik alan gibi tanımlı alanlar olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma ise gündelik hayatımızda her yerde karşılaşabileceğimiz kültürel miras varlıkları ile etkileşim kurmanın yolunu aramaktadır. Bu nedenle çalışma kapsamında günlük yaşam içerisinde çok sık kullandığımız akıllı mobil cihazlar ile işbirliği içerisinde olan LayIso isimli bir mobil uygulama geliştirilmiştir. Örnek alan çalışması olarak; kültürel miras açısından soyut ve somut değerler barındıran Arkadios Sütunu seçilmiştir. Mobil uygulama oluşturmada; geleneksel sunum yöntemleri ve kaynaklardan elde edilen bilgi birikim; sütuna ait dönemsel kesitlere yer veren analitik anlatım teknikleri kullanılarak, teknolojik sunum yöntemleriyle yeniden ele alınmıştır. Çalışma kapsamında yapılan saha çalışmasında uygulamayı deneyen kullanıcıların kültürel mirasa dair uygulama deneyimi sonucunda bir öz değerlendirme çalışması yapılmıştır. Bu çalışmanın; kültürel mirasın sunumu konusunda teknolojik yöntemlerin kullanımı bağlamında yapılacak çalışmalara katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The advancement of technology in contemporary times holds remarkable potential for creating compelling representations in various fields, including the domain of cultural heritage. This potential encompasses the diversification of exhibition methods and the enhancement of awareness. However, the interaction with cultural heritage in urban settings often relies on conventional methods despite the rapid development of technology, which intensifies its impact on people's lives and generates new interaction domains. Augmented Reality (AR) and Virtual Reality (VR) technologies emerge as significant tools in this context. The AR applications discussed in this study involve applications where the real world and a virtual world created through technological means coexist.
This research is crucial in offering innovative methods for interacting with present-day cultural values and different representation forms, fostering a unique perspective on the surrounding environment. The primary objective is to identify the most suitable method for the technological representation of cultural heritage assets in the context of their integration into urban life. To achieve this, the study initially explores the current representation methods and interaction styles within cultural heritage areas. Subsequently, a literature review on digital technologies and application areas is conducted, evaluating various software and hardware techniques highlighted in existing studies. Following these reviews, a hybrid presentation method incorporating Augmented Reality, 2D, and 3D presentations is identified as the most suitable approach. Moreover, the examination reveals that previous studies predominantly focus on culturally defined spaces such as museums and archaeological sites. In contrast, this research aims to explore interaction with cultural heritage assets encountered in our daily lives. Accordingly, the study introduces a mobile application called LayIso, collaboratively developed with commonly used smart mobile devices. As a case study, the Arcadios Column, containing both abstract and tangible cultural values, is selected. Traditional presentation methods and knowledge obtained from conventional sources are reinterpreted using analytical narrative techniques that highlight the column's chronological segments, employing technological presentation methods. In the scope of the fieldwork conducted as part of the study, a self-assessment study was carried out based on the application experience of users who tested the application in relation to cultural heritage. It is believed that this study will contribute to future endeavors concerning the presentation of cultural heritage through the utilization of technological methods.