Georgi Lozanov'un öğrenme ve öğretim kuramı
Georgi Lozanov's theory of learning and teaching
Yazar: SEÇİL TÜRKÖZ
Danışman: PROF. DR. HASAN HALUK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Georgi Lozanov'un her insanda henüz açığa çıkmamış kapasiteler/rezervler olduğu, uygun öğrenme ve çevre koşulları sağlandığında bu rezervlerin herkeste açığa çıkabileceği düşüncesinden hareketle geliştirdiği öğrenme ve öğretim kuramını derinlemesine incelemektir. Bu temel amaç kapsamında, çalışmada Lozanov'un öğrenme-öğretim kuramının görünümü olan Suggestopedia/Reservopedia'nın hangi temeller üzerinde inşa edildiği; Lozanov'un eğitime atfettiği anlam, rol ve sorumluluklar ile eğitimle aşmaya çalıştığı sorunlar ele alınmaktadır. Çalışma, Lozanov'un öğrenme kuramcıları arasındaki özgül yerini belirlemeyi de hedeflemektedir. Çalışmada ayrıca Lozanov'un insan potansiyeliyle ilişkilendirdiği belli başlı kavramların çözümlemeleri yapılmakta ve bu kavramların en önemlisi olan telkin kavramını Lozanov'un nasıl alımladığı, alanyazında telkin olgusuna ilişkin öne çıkan bazı önemli tanım ve görüşler çerçevesinde belirginleştirilmeye çalışılmaktadır.
Çalışma nitel bir araştırma olup veriler belgesel tarama (doküman analizi) tekniğiyle elde edilmiştir. Bu kapsamda, Lozanov'un Bulgaristan'daki özel arşivi de dahil olmak üzere erişilebilen İngilizce metinleri taranarak öğrenme kuramının ve uygulamalarının kapsamlı ve bütünsel bir biçimde çözümlenmesi ve sentezlenmesi amaçlanmıştır.Verilerin analizi, Lozanov'un öğrenmeye ilişkin problemleri Sovyet fizyolojik psikoloji geleneği ile güncel beyin ve bellek araştırmalarından hareketle, insan beyninin doğal işleyiş (psikofizyolojik) yasalarına dayandırarak açıkladığı; insanın kapasitelerinin sınırlı olduğuna ilişkin olumsuz öğrenmelerini öğrenmemiş hale getirerek
(desuggest) onu zihinsel açıdan özgürleştirme istencini ve böylece insan potansiyeliyle
ilgili yeni ve olumlayıcı toplumsal normlar oluşturmayı ve insanı çevresiyle ilişkileri içinde bir bütün olarak geliştirmeyi hedeflediğini ortaya koymaktadır.Lozanov'un kuram ve uygulama arasında sürekli bir etkileşim kurmaya çalıştığı da söylenebilir. Lozanov, sözcüklerin yanı sıra sözsüz iletişim unsurlarının önemine yaptığı vurguyla da öğrenme ortamlarından başlayarak insancıl ve şiddetsiz iletişimin yönünü göstermeyi hedeflemiştir. Ona göre yeni eğitimle kurulacak kültür ve toplumsal düzen zarif ve insancıl diyaloglar temelinde yükselmelidir. Bunun gerçekleşebilmesi ise eğitim vizyonumuzun ve öğretmenlik mesleğinin dönüşümüyle yakından ilintilidir.
Çalışma, aynı zamanda Lozanov'un öğrenme ve öğretim kuramının çağdaş eğitim söylemini şekillendiren beyin temelli öğrenme, bilginin disiplinlerarası doğası, yaşamın her alanındaki hızlı dönüşüm, sanat, yaratıcılık, eleştirel düşünme, etik beceriler, şiddetsiz iletişim, barış eğitimi, yaşam boyu öğrenme gibi geniş yelpazede çeşitli konulara ışık tutabileceğini de ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to thoroughly scrutinize Georgi Lozanov's theory of learning and teaching, which he developed with the thought that there are untapped capacities/reserves in everyone that have yet to be releaved and that these reserve capacites can be actualized as long as appropriate learning and conducive environmental conditions are provided. Within the framework of this main objective, in the present study, the foundations of Suggestopedia-Reservopedia, which embodies Lozanov's theory of learning and teaching; the meaning, roles and responsibilities that Lozanov
attributes to education and the challenges that he endeavours to overcome through education are discussed. The study also aims to identify Lozanov's peculiar status among learning theorists. In the study, the fundamental concepts that Lozanov associates with human potential are also analyzed and how he perceives the concept of suggestion, which is the crux of his educational thought, have been elucidated alongside some significant definitions and views of suggestion in the literature.
The study is a qualitative research, and the data were obtained through literature review (document analysis) technique. Within this context, it is aimed to analyze and synthesize Lozanov's theory of learning and teaching both comprehensively and globally by reviewing Lozanov's accessible English texts, including the texts in his private archive in Bulgaria. The analysis of the data has revealed that Lozanov expounds the problems related to learning on the basis of natural functioning (psychophysiological laws) of the human brain, drawing on contemporary brain and memory research, alongside the Soviet physiological psychology tradition; that he aims to liberate the individual mentally by undoing negative learning with regard to the limited nature of human capacities; his desire to establish new and affirmative social suggestive norms concerning human potential; that he aims to develop the individuals as a whole within their interactions with the environment. It can also be argued that Lozanov strives to establish a continous interaction between theory and practice.
Through his emphasis on the significance of non-verbal communication elements as well as words, Lozanov also aims to demonstrate the direction of humane and nonviolent communication commencing from learning environments. Accordingly, the new culture and social order to be established must be based on graceful and humane dialogues. Undoubtedly, the realization of this is closely related to the transformation of our educational vision and the teaching profession.
The study also reveals that Lozanov's theory of learning and teaching can cast light upon a wide range of issues framing contemporary educational discourse such as brain-based learning, the interdisciplinary nature of knowledge, rapid transformation in all spheres of life, art, creativity, critical thinking, ethical skills, nonviolent communication, peace education and lifelong learning.