Erişkinlerde tip 2 diyabet riskinin değerlendirilmesi
Determination of type 2 diabetes risk levels in adults
Yazar: YUSUF FİKRET KARATEKE
Danışman: PROF. DR. TURAN SET
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Risk = Risk ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Kronik metabolik bir hastalık olan tip 2 diyabet, dünya çapında önemli bir halk sağlığı sorunudur. Riskli bireylerin belirlenmesi, hastalık oluşumu ve hastalığın komplikasyonlarının gelişiminin azaltılması için önemlidir. Bu çalışma erişkin bireylerin diyabet riskinin değerlendirilmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve yöntem: Kesitsel-tanımlayıcı tipte olan bu çalışmamızı Aralık 2020 ile Mayıs 2021 arasında Trabzon ili Kalkınma bölgesindeki üç aile sağlığı merkezinde gerçekleştirdik. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, daha önce diyabet tanısı almamış olan 392 kişiyi dâhil ettik. Araştırmacılar tarafından katılımcıların antropometrik ölçümleri yapıldı. Araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan, katılımcıların sosyodemografik özellikleri ilgili soruları ve Finlandiya Diyabet Risk Skoru (FINDRISK) ölçeğini içeren anket formu yüz yüze uygulanmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların %52,0'si kadın, %66,6'sı evliydi. Katılımcıların yaş ortancası 34 (IQR: 27-45) olup; beden kitle indeksi (BKİ) ortancası 27,2 (IQR: 24,1-31,4) kg/m²'dir. Tüm katılımcıların bel çevresi ortalaması 94,2 ± 13,8 cm (min:58, max:132) olup; kadınlarda bel çevresi ortancası 88 (IQR:80-102) cm iken, erkeklerde bel çevresi ortancası 97 (IQR:92-104) cm ölçülmüştür. Tüm katılımcıların FINDRISK ölçeğinden aldıkları toplam puan ortancası 9 (IQR: 5-12) olarak bulunmuştur. Bireylerin %16,3'ünün yüksek ve çok yüksek diyabet risk düzeyinde olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Aile hekimlerinin erişkin bireylerde diyabet yönünden tarama yapmaları hastalıkla mücadelede önemlidir. Hızlı ve kolay uygulanabilen, ucuz ve anlaşılır bir tarama yöntemi olan FINDRISK ölçeğinin, diyabet riski olan kişilerin belirlenmesi amacıyla kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: Type 2 diabete, an important public health problem worldwide is a chronic metabolic disease. Identifying risky individuals is important for reducing the occurrence of disease and the development of complications of the disease. This study was carried out to evaluate the diabetes risk of adults.
Method: We conducted this descriptive and cross-sectional study between December 2020 and May 2021 in three family health centers in Kalkınma region of Trabzon province. We included 392 people aged 18 years over had not been diagnosed with diabetes before. Anthropometric measurements of the participants were made by the researchers. The questionnaire developed by the researchers, including questions about the sociodemographic characteristics of the participants and the Finnish Diabetes Risk Score (FINDRISK) scale, was applied face to face. 
Results: 52,0% of the participants were women, 66,6% were married The median age of the participants is 34 (IQR: 27-45); body mass index (BMI) median is 27,2 (IQR: 24.1-31.4) kg/m². The mean waist circumference of all participants was 94,2 ± 13,8 cm (min:58, max:132); the median waist circumference of the women was 88 cm (IQR: 80-102) and the median waist circumference of the men was 97 (IQR: 92-104) cm measured. The median total score of all participants from the FINDRISK scale was 9 (IQR: 5-12). It was determined that 16.3% of the individuals were at high or very high diabetes risk level.
Conclusion: Screen adults for diabetes by family physician, it is important to for struggle with the disease. It is recommended to use the FINDRISK questionnaire, which is  inexpensive and understandable screening method, as well as being fast and easily applicable, to identify people at risk for diabetes.