Stres ve uyarının sahte anılar üzerindeki etkisi
The effect of stress and warning on false memories
Yazar: MELİKE GUZEY
Danışman: DOÇ. DR. BİNNAZ BANU YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek yanılmaları = Memory falses ; Hatırat = Memoirs ; Stres = Stress ; Uyarı = Warning ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada sahte anıların oluşum süreçlerine etkisi olabilecek faktörlerin anlaşılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, çalışmada stres ve uyarının sahte anı oluşumu üzerine etkisine bakılmıştır. Sahte anı oluşumunu ölçmek amacıyla çalışmada Deese-Roediger-McDermott (DRM) paradigmasından faydalanılmıştır. Çalışmaya katılan 66 katılımcının yarısı Üçlü Sosyal Stres Testine (TSST) maruz bırakılmış, geriye kalan kontrol grubundaki kişiler ise Sudoku bulmacası çözerek etkisiz bir uyaranla uğraşmışlardır. Aynı zamanda her iki grup üçe ayrılarak katılımcıların bir bölümüne sahte anı oluşumu ile ilgili hiç bir uyarı verilmezken, diğer katılımcılar DRM listeleri gösterilmeden önce ve gösterildikten sonra olmak üzere sahte anılarla ilgili uyarı almışlardır. 

Sonuçlar TSST?nin çalışmaya katılan stres grubu üzerinde kaygıyı artırıcı bir etkisi olabileceğini göstermektedir. Sahte anı oluşumu açısında sonuçlar incelendiğindeyse stresin çalışılan kelimelerin tanınması üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu gözlenmektedir. Stres grubunun çalışılan kelimeleri tanıma oranları nötr grubun tanıma oranlarından anlamı olarak daha düşüktür. Ancak stres sahte anı oluşumu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip değildir. Buna ek olarak, sonuçlar DRM Kelime listeleri verildikten sonra yapılan uyarının istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde sahte anı oluşumunu azalttığını göstermektedir. Ancak uyarının sahte anı oluşumunu ortadan kaldırıcı bir etkisi yoktur. Son olarak, sonuçlar stres ve uyarının sahte anı oluşumu üzerinde ortak bir etkisi olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the factors effecting false memories. In accordance with this purpose, the effects of stress and warning on the frequency of false memories were investigated. Word lists derived from Deese-Roediger-McDermott (DRM) paradigm was used in order to measure false memories. Trier Social Stress Test was administered the half of 66 participants, the other half of the participants were given a Sudoku puzzle. Both of these two groups also divided into three and one group were given no warning about false memories and other groups were given warning about false memories before and after the word lists of DRM. 

The results demonstrate that TSST elevated the anxiety level of participants in stress group. Results of frequency of false memories showed that stress had an statistically significant effect on words studied on the lists. The frequency of recognizing studied words was found to be lower for the stress group. Stress was found to be statistically ineffective on the frequency of false memories. Moreover, warning has no effect on eliminating the false memories, although results show that warning given after the word lists decreased the frequency of false memories.  Lastly, there was no interaction effect of stress and warning on false memories.