Akçadağ (Malatya) batısındaki eosen yaşlı mermerlerin optimum işleme koşullarının belirlenmesi
Determination of optimal processing conditions of eocene old marbles in the east of Akcadag (Malatya)
Yazar: DİDEM EREN SARICI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖNAL
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Madencilik = Mining ; Mermer = Marble

Özet:
Bu çalışmada Malatya (Akçadağ) yöresinde işletilmekte olan mermerlerin mermercilik açısından önemli olan mineralojik-petrografik, fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklerinin ve bu mermer birimi için ekonomi ve kalite açısından en uygun işleme (kesme, aşındırma, cilalama) koşullarının belirlenmesi amaçlanmıştır.Arazi çalışmalarında, örnek derleme, jeolojik kesit ölçme, katman kalınlığı, çatlak ve kırık ölçümü ile kireçtaşının blok verme özelliği saptanmıştır. Çalışılan mermerlerden seri ve nokta örnekler derlenmiştir. Derlenen örnekler ile mermerlerin fiziksel, kimyasal ve mekanik özellikleri belirlenmiş ve bu özellikler mermercilikte yaygın olarak kullanılan TSE ve ISRM standartlarına göre yorumlanmıştır. Çalışılan mermerlerin birim hacim ağırlığı, özgül ağırlığı, su emme özelliği, suda dağılma dayanımı, porozite, sertlik, doluluk oranı deneyleri TSE, tek eksenli basınç dayanımı ise ISRM standartlarına göre uygun sonuçlar vermiştir. Yapılan XRD, XRF analizlerinde mermerlerin kalsit bileşimli olduğu saptanmıştır.Mermerlerin uygun işleme koşullarının belirlenmesi için yapılan deneysel çalışmalar sonucunda kesim aşamasında düşük enerji kullanımı için en etkili parametrenin kesim hızı olduğu ve kesim hızı artışının düşük enerji tüketimine olanak sağladığı ve pürüzlülük üzerinde dar alanda dalgalanmalar şeklinde değişiklik yarattığı belirlenmiştir. İstatistiksel analizler sonucunda geliştirilen modellerin performansları değerlendirilmiş belirleme katsayısı (R2) % 90'ın üzerinde bulunmuştur.Yapılan aşındırarak parlatma deneylerinde pürüzlülüğü maksimum düzeyde azaltabilmek için en etkili faktörün aşındırıcı serinin tane boyu olduğu görülmüştür. Tane boyutu birbirinin iki katı olan ve serinin sonunda oldukça küçük tane boyutlu aşındırıcıların bulunduğu serinin kullanımının uygun olduğu belirlenmiştir. Aynı koşullarda yapılan deneyler sonucunda en düşük pürüzlülük değerini Best Krem, en yüksek pürüzlülük değerini ise Rozalya Mermeri vermiştir. Geliştirilen modeller değerlendirildiğinde, başarılı sonuçlar (R2>0,95) elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the mineralogical-petrographical, physical, chemical and mechanical properties, which are significant in terms of mining, of marbles which are processed in Malatya (Akcadag) area and the most economic and the most appropriate processing (cutting, grinding, polishing) conditions for this marble unit in terms quality.In field works, block feeding property of limestone was determined with sample compilation, geological section measurement, layer thickness, crack and break measurement. Serial and point samples were collected from the studied marbles. Physical, chemical and mechanical properties of the collected samples and marbles were determined and these properties were interpreted in accordance with the standards of TSE and ISRM which are used widely in marble. Bulk unit weight, specific weight, water absorption property, shatter strength in water, porosity, rigidity and duty cycle properties of the studied marbles are inside the appropriate limits of TSE and uniaxial compressive strength are inside the appropriate limits of ISRM. In the applied XRD and XRF analysis, it was determined that marbles are calcited composition.In consequence of the committed experimental studies, for the determination of the appropriate processing condition of marbles, it was determined that in cutting phase for low electricity usage the most effective parameter was cutting speed. Increase in cutting speed application provided low energy consumption and created fluctuations in roughness. The performance of the models produced from statistical analysis was evaluated and determination of coefficient (R2) was found higher than 90%.In the committed abrasively polishing experiments, it was seen that the most effective factor was the grain size of the serial in order to decrease the roughness in maximum level. It was determined that the usage of the serial of which grain size is two fold of each other and in which there are very small grain abrasives at the end of the serial was appropriate. Experiments performed in the same conditions revealed that the highest roughness was measured for Best Krem, and the lowest measured for Rozalya marble. When the developed models evaluated, successful results (R2>0.95) were obtained.