Adli genetik laboratuvarlarında biyogüvenlik
Biosecurity in forensic genetics laboratories
Yazar: TUBA TÜRK ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. KAAN YILANCIOĞLU ; ÖĞR. GÖR. RÜŞTÜ UÇAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli = Adli ; Adli genetik = Forensic genetics ; Biyogüvenlik = Biosafety ; Biyoloji = Biology ; Laboratuvarlar = Laboratories ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Adli laboratuvarlar, kimi zaman bir cinayetin zanlısını ortaya çıkaran, kimi zaman haksız mahkumiyetle sonuçlanabilecek bir olaya ışık tutan oldukça önemli çalışmaların yapıldığı alanlardır. Çalışılacak örneğin olay yerinden toplanmasından laboratuvara teslimine, laboratuvarda yürütülen çalışmalardan depolamaya kadar titizlikle çalışılır. Daha çok "Delil Güvenliği" prensibi ile çalışılan bu alanlarda biyogüvenliğin sağlanması oldukça önemlidir. Bu çalışma alanlarında olay yerlerinden toplanan örneklerin üzerinde ihtiva edebileceği patojenler ve babalık tayini gibi örnek alma işlemlerinde ortama, çalışana ve topluma bulaşabilecek patojenler ile mücadele için etkin çalışma yöntemleri gereklidir. Patojenlerin özelliklerine göre yüzeyde uzun süreler canlılığını sürdürebildiği, patojene özgü dezenfekte yöntemleri kullanılmadığında bir potansiyel risk olduğu çıkarımı yapılmıştır. Çalışan güvenliği önceliğe alınarak adli genetik laboratuvarı incelemesi yapılmıştır. Patojenlere kasıtsız olarak maruz kalmayı veya bunların yanlışlıkla salınmasını engellemek amacı ile iş akışı ele alınmış, güvenli laboratuvar ortamları oluşturabilmek için biyogüvenlik prensipleri oluşturulmuştur. 
Laboratuvar analizi yapılarak, "Hata Türü ve Etkileri Analizi" yöntemi ile bir risk değerlendirme çalışması yapılmıştır. Tespit edilen risk faktörlerine göre üç senaryo oluşturulmuştur. Birinci senaryo laboratuvar kurulum aşamasında alınması gereken tedbirleri içermektedir. İkinci senaryo, iş akışında biyolojik bulaşma meydana geldiğinde yapılması önerilen hususlardır. Üçüncü ise, çalışma alanında biyolojik ajan varlığının tespit edilebilmesi için çözüm yollarını içeren senaryodur. "Antikor Tabanlı Patojen Tanıma Sistemi" ve "Hidrojen Peroksik ve Gümüş Katyonlu İyon ile Dezenfeksiyon" için iki cihaz incelemesi yapılmıştır. Patojene özgü çalışmaların yürütülebilmesi amacı ile "Biyolojik Güvenlik Formu" oluşturulmuştur.  
Bu çalışma ile laboratuvara gelen delil torbasında ve laboratuvar ortamında bulunabilecek patojenlerin tespitinin uygulanabilirliği tartışılmıştır. Patojen varlığı tespit edilerek, patojene özgü alınacak tedbirlere yer verilmiştir. Delil torbasının açılması aşamasından, depolanma aşaması dahil olarak alınabilecek güvenlik tedbirlerine yeni bir bakış açısı sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Adli Genetik Laboratuvarı, Biyogüvenlik, , Biyolojik Ajan, İş Sağlığı ve Güvenliği

Abstract:
Forensic laboratories are areas where very important studies are carried out, sometimes revealing the suspect of a murder, sometimes shelighting an incident that could result in an wrongful conviction. From the collection of the sample from the scene to the delivery to the laboratory, from the work carried out in the laboratory to the storage, it is meticulously studied. It is very important to provide biosecurity in these areas, which are studied with the principle of "Evidence Security". In these areas of study, effective methods of working are required to combat pathogens that can infect the environment, the employee and society in sample processes such as pathogens and pater father determination, which can be contained on samples collected from crime scene. According to the characteristics of pathogens can maintain vitality on the surface for long times, patogen-specific disinfectant methods are not used, there is a potential risk was made. Employee safety was taken first and forensic genetics laboratory examination was carried out. In order to prevent unintentional exposure to pathogens or their accidental release, biosecurity principles have been established to create safe laboratory environments that have been addressed in the workflow. A risk assessment study was carried out with the method "Error Type and Effects Analysis" by laboratory analysis. Three scenarios were created according to the risk factors identified. The first scenario includes measures to be taken during the laboratory installation phase. The second scenario is recommended when biological corruption occurs in the workflow. The third is the scenario that includes solutions for detecting the presence of biological agents in the field of study. wo devices were examined for "Antibody Based Pathogen Recognition System" and "Disinfection with Hydrogen Peroxic and Silver Cation Ion". "Biological Safety Form" was established with the aim of carried out pathogen-specific studies. With this study, the applicability of the detection of pathogens that can be found in the evidence bag and laboratory environment that comes to the laboratory is discussed. By detecting the presence of pathogens, pathogen-specific measures are included. A new perspective has been presented on the security measures that can be taken from the opening stage of the evidence bag, including the storage phase. 
Keywords: Biosecurity, Forensic Genetics Laboratory, Biological Agent, Occupational Health and Safety