Bilişsel esneklik ile mutluluk ilişkisinin incelenmesi: Zaman yönetimi ve umudun sıralı aracı rolü
Examining the relationship between cognitive flexibility and happiness: The sequential mediating role of time management and hope
Yazar: KHALİS BEHBUDZADE
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bilişsel esneklik ile mutluluk arasında ilişkiler son zamanlarda
incelenmesine rağmen, bu iki değişken arasında yer alan aracı değişkenlerin rolü
henüz bilinmemektedir. Ülkemizde yapılan araştırmalarda bilişsel esneklik bazen
aracı bazen de sonuç değişken olarak ele alınmaktadır. Bu araştırmanın
gerçekleştirilme amacı bilişsel esneklik ile mutluluk arasındaki ilişkide zaman
yönetimi ve umudun aracı rolünün belirlenmesidir. Bu sebeple "Bilişsel Esneklik
Envanteri", "Sürekli Umut Ölçeği", "Boş Zaman Yönetimi Ölçeği" ve "Oxford
Mutluluk Ölçeği Kısa Formu" kullanılarak bu etki araştırılmıştır. Üniversite
öğrencilerini kapsayan örneklemde iki farklı eğitim-öğretim yılında üç araştırma
gerçekleştirilmiştir. Verilerin çevrimiçi toplandığı pilot çalışmada 100, yüz-yüze
toplandığı esas çalışmada 334 kişi ve yüz-yüze toplandığı deneysel çalışmada 108
kişi olmak üzere araştırmaya toplam 542 kişi katılmıştır. Toplanan veriler SPSS
22.0 ve Jamovi programları vasıtasıyla analiz edilmiştir. Veri analizi aşamasında
ilk olarak ölçeklerin güvenirliği test edilmiş ve değişkenler arasındaki ilişkileri
belirlemek amacıyla korelasyon analizleri yapılmıştır. Modelin açıklanması ve
aracı değişkenlerin rolünün belirlenmesi için Hayes PROCESS Macro 6
kullanılmıştır. 2x2 faktöryel tasarımda olan deneysel çalışma ise ANOVA yöntemi
kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre bilişsel esneklik ile
mutluluk ilişkisinde zaman yönetiminin ve umudun sıralı aracılık rolü bulunmuştur.
Bu bulguların yanı sıra araştırmanın bağımlı değişkeni olan mutluluğun cinsiyet ve
yaş değişkenlerine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. İlk deneysel çalışmanın
sonucuna göre esnekliğin düşünce üretimi, zaman yönetimi, umut ve mutluluğu
negatif yönde etkilediği bulunmuştur. İkinci deneysel çalışmada ise esnekliğin
katılımcıların zaman yönetimi, umut ve mutluluk düzeylerini anlamlı düzeyde
etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları literatür ışığında
tartışılmıştır.

Abstract:
While recent studies have explored the connections between cognitive
flexibility and happiness, the involvement of mediating factors between these
variables remains unclear. In our country's research, cognitive flexibility has been
alternatively viewed as both a mediator and an outcome variable. This study aims
to investigate the mediating roles of time management and hope in the correlation
between cognitive flexibility and happiness. To achieve this goal, the study
employed the "Cognitive Flexibility Inventory," "Trait Hope Scale," "Leisure
Management Scale," and "Oxford Happiness Scale-Short Form.". Three studies
were conducted over two different academic years on a sample of university
students. A total of 542 people participated in the research, 100 in the pilot study,
where data were collected online, 334 in the main study, where data were collected
face-to face and 108 in the experimantal study, where data were also collected faceto-face. Data analysis was conducted using SPSS 22.0 and Jamovi programs.
Initially, the scales' reliability was assessed, followed by correlation analyzes to
determine the relationships among the variables. The Hayes PROCESS Macro 6
was employed to depict the model and ascertain the mediating roles of the variables.
The experimental study, which had a 2x2 factorial design, was analyzed using the
ANOVA method. The study's findings revealed a sequential mediating role of time
management and hope in the correlation between cognitive flexibility and
happiness. Furthermore, the research indicated no significant differences in
happiness, the dependent variable, concerning gender and age variables. According
to the results of the first experimental study, it was found that flexibility negatively
affects though production, time management, hope, and happiness. In the second
experimental study, it was concluded that flexibility did not significantly affect the
participants` time management, hope, and happiness levels. These findings were
thoroughly discussed in relation to existing literature, providing additional insights
into the subject matter.