Sermaye birikim sürecinde kamulaştırmalar ve özelleştirmeler
Nationalisations and privatizations in capital accumulation process
Yazar: ZEYNEP AĞDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Devlet = State ; Ekonomi = Economy ; Kamu ekonomisi = Public economy ; Kamulaştırma = Expropriation ; Meksika = Mexico ; Sermaye birikimi = Capital accumulation ; Sosyal yapı = Social structure ; Sınıf mücadelesi = Class struggle ; Türkiye = Turkey ; Özelleştirme = Privatization ; İngiltere = England

Özet:
1980'lerden başlayarak özelleştirme uygulamaları dünya üzerinde yaygın bir politika haline gelmiştir. 2007 kriziyle ise bu uygulamaların tersine Amerika'dan başlayarak İngiltere'ye bir çok ülkede kamulaştırmalar uygulanmış, devlet kamulaştırmalar yaparak işletmelerin trilyon dolarlara varan zararını üstlenmiştir. 2007 kriziyle uygulanan kamulaştırmalarla beraber, sermaye birikim sürecindeki özelleştirme ve kamulaştırma ikileminin ne anlama geldiği sorunsalı önem kazanmıştır. Aynı zamanda, bu sorunsal özelleştirme ve kamulaştırma uygulamlarının ana aktörü olan devletin sermaye birikim sürecindeki yerini anlamada konusunda da önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu sorunsallara cevap bulmak ise kuramsal analizle beraber yürüyen somut analizi gerektirmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı sermaye birikim sürecinde kamulaştırmaların, özelleştirmelerin ve devletin niteliğinin hem kuramsal hem de somut düzeyde incelenerek anlaşılmaya çalışılmasıdır. Bu bağlamda, Birikimin Sosyal Yapıları, Düzenleme Okulu ve Ortodoks Marksizm'in özelleştirmeleri, kamulaştırmaları ve devletin sermaye birikim sürecinde nasıl konumlandırdıkları ortaya konulmuş, bu çıkarımlar İngiltere, Meksika ve Türkiye'de gerçekleşen özelleştirme, kamulaştırma, sınıf mücadelesinin seyri ve devletin sermaye birikim sürecindeki yerine ilişkin sonuçlarla analiz edilmeye çalışılmıştır. Ortaya çıkan sonuç ise, kamulaştırmaların ve özelleştirmelerin sermaye birikim sürecinin farklı çelişkilerinin sonuçları olduğu, devletin ise bu sürecin ana aktörü olarak kamulaştırmalar ve özelleştirmeler uygulayarak sermaye birikim sürecinin çelişkileri çözüp sermaye birikim sürecinin yeni dönemine uygun zemin hazırladığı olmuştur. Diğer yandan, bu süreç lineer olmaktan ziyade sınıf mücadelesinin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, devleti ?tarafsız? gören, sınıf mücadelesini ?birikim rejimi? ve ?düzenleme biçimi?nin yapısal eşleşiminin altında ikincilleştiren DO'un analizinin yerine devleti sermaye birikim sürecinin temelinde gören ve devleti sermaye birikim sürecinin çelişkilerinin ve sınıf mücadelesinin sonucu olarak gören BSY ve OM'nin yaklaşımlarının daha açıklayıcı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, yapılmak istenen kaybolduğu söylenen ?devlet? ve ?işçi sınıfı?nın sermaye birikim sürecindeki merkezi ve artan rolünün ve yerinin vurgulanmasıdır.Anahtar sözcükler: kamulaştırma, özelleştirme, devlet, sermaye birikim süreci, Birikimin Sosyal Yapıları Yaklaşımı, Düzenleme Okulu, Ortodoks Marksizm.

Abstract:
Privatization have been widely implemented in the world since the 1980s. On the contrary to these practices, there are lots of nationalisations in the countries the USA to England in 2007 and with these nationalisations the state have assumed private sector debt. In this context, the meaning of nationalisation/privatization cycle have become important. Besides, this meaning has been critical in understanding the state?s role in capital accumulation process. For the sake of clarity, it is necessary analyse the problematic in a theoretical framework which benefits from actual experiences. This thesis aims at understanding nationalisations, privatizations and the state?s role in capital accumulation through using different theoretical frameworks. In this context, the roles of the nationalisations, privatizations and the state in capital accumulation process according to the Social Stucture of Accumulation Theory (SSA), Regulation Approach (RA) and Orthodox Marxism (OM) were expressed. The main conclusion of thesis is that nationalisations and privatizations are outcomes of the different contradictions in capital accumulation process and the state, by trying to solve the contradictions of capital accumulation through privatizations and nationalisations, is the main actor inthe process of capital accumulation. Besides, this process, rather than progressing linearly, has been continuously shaped by the class struggle. Because of the fact that SSA and OM perceive the state as a main component of capital acumulation both assume that the class struggle is critical determining factor, they are more explanatory than RA which assumes the state as a neutral vehicle and gives a secondary role class struggle.In this context, we want to emphasis the critical and growing role of the working class and the state in capital accumulation process.Keywords: Nationalisation, privatization, state, capital accumulation, Social Stucture of Accumulation Theory, Regulation Approach, Orthodox Marxism .