Gelişmekte olan ülkelerde merkez bankası ve para politikası
Banque centrale et politique monétaire dans les pays en développement central bank and monetary policy in developing countries
Yazar: MEHMET DENİZ KOZANOĞLU
Danışman: PROF. DR. KAYA ARDIÇ ; PROF. DR. Gilles JACOUD
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bağımsızlık = Independence ; Döviz kuru = Exchange rate ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Libya = Libya ; Merkez Bankası = Central Bank ; Mısır = Egypt ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Para politikaları = Monetary policies ; Ürdün = Jordan

Özet:
Tezin amacı gelişmekte olan ülkelerin para politikası tasarımlarını ve parasal çerçevelerini incelemektir. Tez, para politikası çerçevesini merkez bankası bağımsızlığı düzeyi, para politikasının yönetimi ve döviz kuru rejimi olmak üzere üç açıdan ele almaktadır. Yapılan kantitatif ampirik analizlere ilave olarak bu araştırmada ayrıca üç Ortadoğu ülkesi ile ilgili derinlemesine vaka çalışmaları da gerçekleştirilmiştir.
Ampirik uygulamalarda ilk olarak, dalgalanma korkusu olgusunun varlığı ve döviz kuru oynaklığı ile makroekonomik oynaklık arasındaki ilişki, ikinci olarak gelişmekte olan ülkelerin, küresel ekonomik sisteme daha fazla entegre olmaları bağlamında, bu ülkelerde uygulanan para politikasının bağımsızlık düzeyi ve son olarak merkez bankası bağımsızlığı düzeyi ve bu bağımsızlığın dalgalanma korkusu olgusunu ve para politikasının bağımsızlığını nasıl etkilediği araştırılmaktadır. Yürütülen vaka çalışmaları, gelişmekte olan ülkelerde para politikasının ayarlanma süreci ve para politikasının bu ülkelerde hangi şartlar, baskılar ve kısıtlamalar altında oluşturulduğu konusunda kapsamlı bir kavrayış sunmaktadır.
Ampirik analizlerden elde edilen sonuçlar, merkez bankası bağımsızlığının ulusal para politikasının dünya faiz oranlarından gittikçe daha bağımsız olmasına katkıda bulunduğunu ve kısıtlı bir ölçüde de olsa, gelişmekte olan ülkelerde dalgalanma korkusunu nispeten hafiflettiğini gözler önüne sermektedir. Dolayısıyla bu sonuçlar, merkez bankası bağımsızlığının para politikası tasarımını ve parasal çerçeveyi farklı açılardan da etkilediğini vurgulamaktadır.
Vaka çalışmaları, merkez bankalarının bağımsızlık düzeyleri birbirinden farklı ve gelişmekte olan üç Ortadoğu ülkesinin para politikası çerçevelerinin evrimini detaylı bir biçimde sunmaktadır. Mısır ve Ürdün'de merkez bankası bağımsızlığı düzeyi, bu ülkelerde meydana gelen ağır döviz krizlerinin bir sonucu olarak zaman içerisinde artarken Lübnan, kuruluşundan beri bağımsız olan bir merkez bankasına sahip olmasından ötürü oldukça farklı bir gelişmekte olan ülke örneği teşkil etmektedir.
Vaka çalışmalarından elde edilen sonuçlara göre merkez bankası bağımsızlığı döviz kuru istikrarının ve fiyat istikrarının sağlanması açısından kritik bir önem arz etmektedir, ancak gelişmekte olan ülkelerin ağırlıklı olarak döviz kuru istikrarına odaklanarak uzun dönemler boyunca diğer hususları ihmal etmemeleri gerekmektedir. Zira sonuçlar döviz kuru rejiminin etkin ve temkinli bir biçimde idare edilmesinin sağladığı yararlara işaret etmektedir. Vakalar ayrıca, mali savurganlığın yüksek düzeyde bağımsız merkez bankalarına dahi zarar verebilmesi sebebiyle, para politikası ile maliye politikası arasında koordinasyon sağlanmasının önemini vurgulamaktadır.




Anahtar Kelimeler: Merkez bankası bağımsızlığı, para politikası,zamanda tutarsızlık, dalgalanma korkusu, döviz kuru rejimi, makroekonomikoynaklık, parasal bağımsızlık, geliĢmekte olan ülkeler, yükselen piyasalar,
Ortadoğu ülkeleri.

Abstract:
The main objective of this thesis is to analyse monetary policy designs and monetary frameworks in developing countries. The thesis studies three features of the monetary policy framework: the level of central bank independence, the conduct of monetary policy and exchange rate regime. This study conducts quantitative empirical analyses as well as detailed case studies of three Middle East countries.
The above mentioned quantitative analyses cover the following three domains: firstly the existence of the phenomenon of fear of floating and the relationship between exchange rate volatility and macroeconomic volatility, secondly the level of monetary policy independence in developing countries in the context of increasing integration of these countries into the global economic system and lastly the level of central bank independence as well as the way in which it influences both the phenomenon of fear of floating and monetary independence. The cases provide a comprehensive understanding of the process of monetary policy adjustment in developing countries as well as the conditions, pressures and restrictions under which the monetary policy is formulated in these countries.
The findings obtained from the empirical analyses show that the central bank independence contributes to the increase of national monetary policy independence from the world interest rates and reduces the fear of floating in developing countries, at least to a certain extent. Therefore, these findings underline the fact that central bank independence also impacts other features and components of the monetary policy design and monetary framework.
The cases describe the evolution of monetary policy frameworks of three developing Middle East countries with different levels of central bank independence. The central banks of Egypt and Jordan have experienced a gradual increase in their level of independence as a result of serious currency crises faced by these countries while Lebanon is a distinct instance of a middle income country given that its central bank is independent since its establishment.
The main conclusions drawn from the case studies put forward that central bank independence is vital in the process of attaining both price stability and exchange rate stability. Nevertheless, developing countries should not aim only at exchange rate stability and they should avoid neglecting other factors for long periods. As a matter of fact, the findings emphasize the advantages of an effective and prudent exchange rate regime management. These case studies also underline the emphasis on the coordination between monetary policy and fiscal policy due to the fact that the fiscal extravagance can harm even highly independent central banks.



Keywords: Central bank independence, monetary policy, timeinconsistency, fear of floating, exchange rate regime, macroeconomic volatility,monetary independence, developing countries, emerging markets, Middle East
countr