Akademik başarı farkları ve müdahale alanlarına ilişkin öğretmen ve veli görüşleri
Academic achievement gaps and teacher and parent opinions on areas of intervention
Yazar: ADEM TÜREDİ
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Fırsat eşitliği = Opportunity equality ; Sosyokültürel özellikler = Socio-cultural characteristies ; Veliler = Parents ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın problemini, sosyokültürel özellikler üzerinden oluşan akademik başarı farkları oluşturmaktadır. Bu problem doğrultusunda araştırmanın amacı ekonomik, sosyal ve kültürel sınırlılık temelinde oluşan akademik başarı farklarını oluşturan mekanizmalar ile sözü edilen mekanizmaları dönüştüren müdahale olanaklarını saptamaktır. 
Bu araştırmada akademik başarı farkları, alanda eşitsizlik üreten (hiyerarşik) etkileşimler üzerinden ele alınmaktadır. Buna göre akademik başarı farkları ekonomik, sosyal ve kültürel sermaye bakımından sınırlılığı olan (dezavantajlı) ebeveynlerin yatkınlıklarıyla, eğitim alanında öne çıkan uygulamalar arasındaki eşitsiz ilişkiler bağlamında aranmaktadır. Fırsat yapıları da bu bağlamda, sözü edilen eşitsiz ilişkiyi dönüştüren müdahale alanları temelinde ele alınmaktadır. 
Araştırma, nitel araştırma kapsamında durum çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda Ankara İlinden alınan sosyal, ekonomik ve kültürel özellikleri bakımından farklı üç okulun öğretmenleriyle odak grup görüşmesi; velileriyle ise derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Buna göre liselere giriş sınavında soru sorulan branşlardan 18 öğretmen ile 26 veli çalışma grubuna katılmıştır. 
Araştırma ile sınırlılığı olan toplumsal arka plan (dezavantajlılık) temelinde oluşan akademik başarı farklarını oluşturan uygulamalar olarak "içinde varsa okur", "bilinçli aile" ve "başarısızlık endüstrisi"; yatkınlıklar olarak da "doğal akışına bırakma", "başarıya yatırım" ve "çözüm havuzu" kategorileri saptanmıştır. Bu kapsamda dönüştürücü bir müdahale alanı olarak fırsat yapısının da "başarı tanımını genişletmek", "başarı deneyimini artırmak" ve sınırlılığı olan toplumsal kesimlerin "ilişki alanlarını genişletmek" temelinde kurulabileceği saptanmıştır. 
Araştırma sonucunda bilimsel çalışmalar bağlamında eğitim alanında alan çözümlemesi araştırması yapılması önerisi getirilmektedir. Uygulama alanında ise eğitim planlaması bağlamında eşitlik yönünde politikalar geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The problem addressed in this research is academic achievement gaps based on socio-cultural characteristics. In line with this problem, the aim of the research is to determine the mechanisms that create academic achievement gaps with respect to economic, social, and cultural limitations, as well as intervention opportunities to transform these mechanisms.
In this study, academic achievement gaps are examined through interactions that generate hierarchical inequalities in the field. From this perspective, academic achievement gaps are explored within the context of the unequal relationship between parents who have limited (disadvantaged) economic, social, and cultural capital, and prominent implementations in education. In this regard, opportunity structures are discussed based on intervention areas that transform this unequal relationship.
The research was conducted as a case study within the framework of qualitative research. In this context, focus group discussions were held with teachers from three schools in Ankara with diverse social, economic, and cultural characteristics, and in-depth interviews were conducted with parents. 18 teachers from branches where questions are asked in the high school entrance exam and 26 parents participated in the study.
As a result of this research, the categories of "if it is anchored inside, he/she will be successful", "conscious family", and "failure industry" were identified as practices that create academic achievement gaps based on limited social background. In addition, "natural flow", "success investment", and "solution pool" categories were defined as predispositions using the same method in the practices. In this context, opportunity structures were determined as transforming areas of intervention with respect to "extending the definition of success", "increasing success experience", and "expanding relation areas" of limited social members.
The research results suggest that field analysis research in the field of education in the context of scientific studies should be conducted. In practice, it is recommended to develop equality policies in the context of educational planning.