Dişi köpeklerde erken yaşta uygulanan total ovariohisterektomi operasyonunun kemik, davranış ve gelişim üzerine etkileri
The effects of early age total ovariohysterectomy on bone, behaviour and development in female dogs
Yazar: BESİM HASAN SONTAŞ
Danışman: DOÇ.DR. HAYRİ EKİCİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
ÖZETDişi Köpeklerde Erken Yaşta Uygulanan Total OvariohisterektomiOperasyonunun Kemik, Davranış Ve Gelişim Üzerine EtkileriPrepubertal ovariohisterektomi ameliyatı veya erken yaşta kısırlaştırma, henüz cinselolgunluğa erişmemiş (6-14 haftalık) dişi hayvanların, cerrahi yolla sterilizasyonunu ifadeetmektedir. Günümüzde başta Kuzey Amerika olmak üzere sokak hayvanı yoğunluğuna sahippek çok ülkede, sokak hayvanı nüfusu ile mücadelede kullanılan bir kontrasepsiyonyöntemidir.Bu çalışmada 10 haftalıkken uygulanan total ovariohisterektomi operasyonunun, 24.haftaya kadar, vücut ağırlığı, ikincil seks karakterleri, kemik büyümesi, kemik metabolizması,davranış gelişimi ve gonadal hormon seviyeleri üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesiamaçlanmıştır.Çalışma 4-8 haftalık, melez ırktan 1,680-6,160 kg (ortalama vücut ağırlığı2,971 kg) vücut ağırlığına sahip, 31 dişi yavru köpek üzerinde yapılmıştır. On haftalığa kadar,antiparaziter uygulamaları yapıldı ve enfeksiyöz hastalıklara karşı aşılandılar. On haftalıkolduklarında, aynı anneye ait yavrular her biri ayrı bir grupta yer alacak şekilde, rastlantısalolarak ayrıldılar. Grup 1'deki hayvanların (n=11) her iki ovarium'u ve uterus'u totalovariohisterektomi ameliyatı ile uzaklaştırıldı; Grup 2'deki hayvanların (n=10) bir ovarium'uve uterus'u diğer ovarium karın boşluğunda kalacak şekilde parsiyal ovariohisterektomiameliyatı ile alındı ve Grup 3'teki hayvanlara (n=10) laparatomi ameliyatı ile reprodüktiforganların uzaklaştırılması haricindeki işlemlerin aynısı uygulandı.Operasyonlar sırasında hayvanlara ait, anestezi ve operasyon süreleri, ensizyonuzunlukları, ovarium'larının bulunma süreleri ile kalp ve solunum sayıları kaydedildi. Onuncuhaftada uygulanan operasyonlardan sonra, 12., 16., 20. ve 24. haftalarda sırasıyla tümhayvanların sağ ve sol antebrachium'larının medio-lateral radyografisi çekildi ve kemiklerinuzunlukları ile vulvalarının dorso-ventral uzunluğu mm cinsinden ölçüldü. Vena cephalicaantebrachii'nin veya vena jugularis'in punksiyonu ile kan alındı ve elde edilen serumlardan,kalsiyum, fosfor, östradiol 17-Î² ve progesteron ölçümleri yapıldı.Onikinci haftada itibaren her hafta aynı gün tüm hayvanların vücut ağırlıkları ölçüldü.Deney süresi boyunca tüm hayvanlar gözlemlendi ve genel aktivite, havlama, oyun oynamaisteği, türdeş saldırganlığı veya insanlara karşı saldırganlık ile insanlara karşı düşkünlükkriterlerine 0-4 arası puanlar verildi.Elde edilen veriler, SPSS istatistik programı kullanılarak, Tek Yönlü Varyans analiziile değerlendirildi. statistik analizler için minimum önemlilik seviyesi olarakp < 0,05 kabul edildi.Anestezi ve ameliyat süreleri en kısa Grup 3'te, en uzun Grup 1'de saptandı veistatistiksel açıdan önemli bulundu (p < 0,01). Ensizyon uzunluğu, ovarium'un bulunmasüresi, ameliyatlar sırasındaki kalp ve solunum sayıları ile vulvanın dorso-ventral uzunluğu,vücut ağırlığı, ulna ve radius kemiklerinin sağ ve sol uzunlukları ölçümlerinde gruplararasında istatistiksel bir fark bulunamadı(p > 0,05). Biyokimyasal ve hormonal analizlerde, gruplar arasında kalsiyum, fosfor veprogesteron değerleri bakımından anlamlı bir farkın bulunmadığı görüldü (p > 0,05). Grup2'ye ait iki hayvanın 20. ve 24. haftalardaki ölçümleri haricindeki diğer tüm hayvanlara aitölçümlerde östradiol seviyesi, tespit edilebilecek seviyelerde bulunamadı. Çalışma süresinceüç grubun hayvanları arasında, genel aktivite, havlama, köpeklere ve insanlara karşısaldırganlık ve sevgi ile oyun oynama isteği kriterleri bakımından bir fark bulunmadığı tespitedildi.Bu bulgulara göre, 10 haftalıkken uygulanan ovariohisterektomi operasyonunun,özellikle sokak hayvanı sorununa sahip ülkelerde, güvenle faydalanılabilecek birkontrasepsiyon yöntemi olduğu kanısına varıldı.Anahtar Kelimeler: köpek, prepubertal ovariohisterektomi, kemik, davranış, büyüme

Abstract:
SUMMARYThe Effects of Early Age Total Ovariohysterectomy on Bone, Behaviour andDevelopment in Female DogsPrepubertal ovariohysterectomy or early age spaying is the surgical sterilization of 6-to-14 weeks old sexually immature animals. Today, this procedure is one of the most populartools used to combat pet overpopulation. In this study, it was aimed to detect the effects ofprepubertal ovariohysterectomy on bodyweight, behaviour, secondary sex characteristics,bone growth and metabolism, and levels of gonadal hormones until 24 weeks of age in dogs.A total of 31 clinically normal, six to eight week old, mixed breed female puppies thatweighed 1.680-6.160 kg (mean weight 2.971 kg) were used in this study. The puppies wereobtained from an animal shelter and housed with their littermates in an indoor facility. Theywere individually fed dry dog food twice daily and were allowed tap water ad libitum. Thepuppies were prophylactically treated for intestinal parasites with an anthelmentic and werevaccinated against distemper, hepatitis, leptospirosis, parainfluenza, parvovirus and bordetellabronchiseptica infections. Killed rabies virus vaccines were given at 12 weeks.Prior to surgeries, a general physical examination was performed on all animals. Thefood was withheld for 3 to 5 hours prior to anesthesia which was induced by maskadministration of isoflurane and oxygene. The pupies were intubated and maintained onisoflurane and oxygene. After induction of anesthesia all pupies were clipped and routinelyprepared for surgery. In Group 1 (n=11), both ovaries and the uterus were removed by routinetotal ovariohysterectomy; in Group 2 (n=10), only one ovary and the uterus were removed bypartial ovariohysterectomy; and in Group 3 (n=10), sham surgery followed the same protocolas gonadectomy, excluding ovary and uterus removal.During each surgery, anesthesia duration, surgery time, length of the incision,searching time of the ovary, heart and respiratory rates of each animal were recorded.Each puppy was weighed weekly starting from the 12th week until the end of thestudy. Beginning at 12 weeks of age, six behavioral characteristics were assessed throughoutthe experimental period. General activity, playfulness, barking, intraspecies aggression,aggression or affection toward people were recorded on a scale of 0 (absent) to 4 (most).Secondary sex characteristics were assessed by measuring the dorsoventral length of thevulvar commissure every 4 weeks. Beginning at 12 weeks old, lateral radiographs of theantebrachium were taken monthly and the length of radius and ulna was measured. Bloodsamples by cephalic or jugular venipuncture were collected at 4 week intervals and wereanalyzed for calcium (Ca), phosphorus (P), estradiol 17-Î² (E2) and progesterone (P4).The data were analyzed by one-way ANOVA using a statistical program SPSS.A P value < 0.05 was considered to be statistically significant.In this study, significant differences in anesthesia and surgery time were observedbetween groups (p < 0.01). It was found that, anesthesia and surgery time was the shortest inGroup 3 and the longest in Group 1. However, other surgery related parameters such as thelength of the incision, heart and respiratory rates or searching time of the ovary, did not showany difference between the groups.There were no significant differences in bodyweight, length of the vulvar commisureor radial or ulnar length between the groups. No significant differences were observed in Ca,P or P4 concentrations. It was found that, except two measurements of two animals in Group2 at 20 and 24 weeks, E2 levels of all animals had undetectable concentrations. No differenceswere observed between the groups in terms of general activity, playfulness, barking, orattraction toward people. None of the animals displayed aggression toward other dogs orpeople.These findings, suggest that, ovariohysterectomy performed at 10 weeks of age is areliable and useful contraception method in countries with pet population problems.Key Word: dog, prepubertal ovariohysterectomy, bone, behaviour, growth