Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde uygulanan aile merkezli gelişimsel bakım programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Effectiveness of family-centered care program in a neonatal intensive care unit
Yazar: FİGEN ÖNAL
Danışman: DOÇ. DR. NAİME ALTAY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Anneler = Mothers ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Araştırma, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan prematüre bebeklerin annelerine verilen aile merkezli gelişimsel bakım programının bebeğin kilo alımı, solunum destek tedavi alma süresi, hastanede kalış süresi ve tekrar hastaneye başvurma durumu ve annenin stres düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmayı Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Bölüm 37 Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde yatan 60 prematüre bebek ve annesi (girişim grubu [n=30], kontrol grubu [n=30]) oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum izni, etik kurul izni ve annelerden yazılı onam alınmıştır.  Girişim grubundaki annelere 15 günlük "Aile Merkezli Gelişimsel Bakım" programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki anneler 15 gün süresince servisteki rutin bakım hizmetini almışlardır. Verilerin toplanmasında Kişisel Veri Toplama Formu, Bebek İzlem Formu, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Anne-Baba Stres Ölçeği kullanılmıştır. Her iki grupta bulunan annelere programa başlamadan önce kişisel veri toplama formu ve Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Anne Baba Stres Ölçeği  program tamamlandığında ise Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Anne Baba Stres ölçeği  uygulanmıştır. Program süresince her iki gruptaki prematüre bebekler bebek izlem formu ile takip edilmiştir. Taburcu olduktan sonra ikinci hafta ve dördüncü hafta tekrar hastaneye yatış olup olmadığı ebeveynlere telefonla sorulmuştur. Araştırmada, aile merkezli gelişimsel bakım programı uygulanan girişim grubundaki annelerin bebeklerinin ventilatör kullanımlarının ortalama günlerinin (2.06±2.82) ve hastanede kalış ortalama sürelerinin (22,26 ± 9,95) kontrol grubuna göre (sırasıyla 4,86±6.36 ve 36,86 ± 27,85) düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Girişim grubunda bebeklerin taburculuktan sonra 15 gün içinde tekrar hastaneye başvurma oranı (%10), kontrol grubunda bulunan bebeklerin başvurma oranından (%33.3)  daha düşüktür. Girişim grubundaki annelerin stres düzeyinin toplam ölçek puan ortalamaları yönünden kontrol grubuna göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Aile merkezli gelişimsel bakım, bebek ve anneye uygulanan bakımın kalitesini arttırmakta ve bakım sonuçlarını olumlu yönde değiştirmektedir. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde aile merkezli gelişimsel bakım programının bir kurum politikası olarak uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to evaluate the effectiveness of the family-centered developmental care program given to mothers of premature babies hospitalized in neonatal intensive care unıt on weight gain, duration of respiratory support, duration of hospital stay and re-admission and mothers' stress level. The study conducted with 60 premature neonates and their mothers in Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital Neonatal Intensive Care Unit  known as Ward 37 (intervention group [n = 30] and control group [n = 30]). The institution permission, the university ethic committee permission and written consents of mothers were obtained before the study. The mothers in the intervention group participated in a 15-day "Family Centered Developmental Care" educational program. Whereas, the mothers in the control group received routine care in the ward for 15 days. Data collection was done with the Personal Data Collection Form, the Infant Follow-up Form, and the Neonatal Intensive Care Unıt Parent Stress Scale. Before starting the program, mothers in both groups were asked to fill out the Personal Data Collection form and Neonatal Intensive Care Unıt Parents Stress scale. Once the 15-day duration was completed, the Neonatal Intensive Care Unıt Parents Stress scale was filled out once again by the mothers in both groups. During the program, premature neonates in both groups were followed-up with the Infant Follow-up form. Parents were contacted via telephone the second and fourth weeks after discharge to identify if any subsequent hospitalizations had occurred. In the study, the premature neonates whose mothers underwent the  Family centered developmental care program were found to have a lower average of days of ventilator use (2.06 ± 2.82) and a shorter duration of hospital stay (22.26 ± 9.95) compared to the control group (4.86 ± 6.36 and 36.86 ± 27.85, respectively) (p<0.05). In the intervention group, the rate of re-admission (%10) of the infants within 15 days after discharge was lower than the rate of admission in the control group (%33,3). Furthermore, based on the Total Stress Scale scores, it was determined that the average stress score level of the mothers in the intervention group was lower than the control group (p<0.05). Thus, family-centered developmental care improves the quality of care provided to premature neonatal intensive care unıt infants and their mothers, positively changing care outcomes. It is recommended that the family centered developmental program should be implemented as a  policy of the institution in the neonatal intensive care unit.