Periodontal defektlerin hacimsel olarak tanımlanmasında konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile mikrobilgisayarlı tomografinin in-vitro karşılaştırılması
In vitro comparison of cone beam computed tomography and microcomputed tomography i̇n the volumetric definition of periodontal defects.
Yazar: MAHMURE AYŞE TAYMAN
Danışman: PROF. DR. MERAL GÜNHAN
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2017
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Periodontal hastalıkta tedavi planlaması yapmak ve prognoz hakkında öngörüde bulunabilmek için alveoler kemik defekti seviyesi ve defektin gerçek boyutunun doğru bir şekilde değerlendirilmesi gereklidir. Bu nedenle klinik muayeneye destek olarak radyografik değerlendirme yapılmalıdır. Alveolar kemik seviyesini değerlendirmek için rutin olarak iki boyutlu (periapikal, bite-wing ve panoramik) radyografiler kullanılmaktadır ancak bu yöntemler üçüncü boyut hakkında yeterli bir bilgi sağlamamaktadırlar. Bu dezavantaj nedeniyle, kemikiçi defektler, bukkal ve lingual kortikal plakaların tutulduğu defektler ve furkasyon tutulumu gibi 3D yapıların değerlendirilmesinde kullanılabilecek daha doğru görüntüleme tekniklerine ihtiyaç duyulmaktadır. Son zamanlarda Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (KIBT)'nin ortaya çıkışı dentomaksillofasiyal görüntülemede geniş kabul görmüş ve dişhekimliğinde çeşitli tanı amaçları için Bilgisayarlı Tomografinin (BT) yerine geçmiştir.
Klinik uygulamada, KIBT tabanlı görüntülerin görüntü kalitesi, anatomik özellikleri ve patolojiyi gösterme yeteneği bir dizi değişkenden ve teknik faktörden etkilenir. Bu parametrelerin çoğu tanısal yöntemlere göre değişebilir, ancak yine de dişhekimliğinde belirli tanı yöntemi için hiçbir protokol oluşturulmamıştır. Böylece, voksel seçimi de dahil olmak üzere, KIBT görüntülemede parametrelerin seçimi, neredeyse en iyi tahmin veya ekipmanda bulunabilirliğe göre keyfi olarak gerçekleştirilmektedir.
Son yıllarda dişhekimliğinde, diş ve çevresindeki trabeküler kemiğin mikro yapısının değerlendirilmesi, doku mühendisliği gibi birçok alanda in-vitro koşullarda Mikro- Bilgisayarlı Tomografi (Mikro-BT) kullanımının popüleritesi artırmıştır. Günümüzde in- vitro çalışmalarda Mikro-BT'lerle yüksek çözünürlükte görüntüler elde edilerek oldukça değerli bilgiler elde edilmektedir. Teknolojinin gelişmesi ve radyasyon dozunun düşürülmesi ile Mikro-BT'lerin in-vivo olarak kullanıma gireceği tahmin edilmektedir.
Çalışmamızda kurukafa kemikleri üzerinde toplam 66 adet farklı periodontal defekt (sınıf-2 furkasyon, fenestrasyon, dehisens ve 3 duvarlı kemik içi defekt) oluşturulmuştur. Mikro-BT için 0,12 ve 0,06 mm ve KIBT için 0,2 ve 0,075 mm voksel boyutları kullanılarak 3D-DOCTOR programı ile oluşturulan defektlerin hacimsel ölçümü yapılmış ve ölçümlerde Mikro-BT altın standart kabul edilmiştir. Sonuç olarak;
Çalışmamızda tüm defekt tiplerinin hacimsel ölçümü için ortalama bulgularımız KIBT için 5,32±4,06 mm³ (0,2 voksel) ve 5,94 ± 3,99 mm³ (0,075 voksel); Mikro-BT için ise 5,56 ± 4,11mm³ (0,12 voksel) ve 6,19 ± 4,48 mm³ (0,06 voksel) dür. Mikro-BT ile voksel boyutundan bağımsız olarak KIBT'ye göre daha yüksek hacim ölçülmektedir. Yöntemler kendi içinde kıyaslanırsa; voksel boyutu küçüldükçe hacim ölçümleri artmaktadır. Yani yüksek çözünürlükte defekt hacimleri daha fazla ölçülmektedir.

Abstract:
The level of the alveolar bone defect and the true dimension of the defect must be correctly assessed in order to plan proper treatment for periodontal disease and to predict the prognosis. Therefore, radiographic evaluation should be performed to support the clinical examination. Two-dimensional (periapical, bite-wing and panoramic) radiographs are used to evaluate the level of the alveolar bone, but these methods do not provide adequate information about the third dimension. Due to this disadvantage, more accurate imaging techniques are needed which can be used to evaluate 3D structures such as intrabony defects, defects in buccal and lingual cortical plaques, and furcation involvement. Recently, the emergence of Cone-beam Computed Tomography (CTCT) has been widely accepted in dentomaxillofacial imaging and has replaced Computerized Tomography (CT) for various diagnostic purposes in dentistry.

In clinical practice, CBCT-based images are affected by a variety of variables and technical factors such as image quality, anatomical characteristics and the ability to display pathology. Most of these parameters may vary according to diagnostic methods, however, a certain protocol has not been instituted for the specific diagnostic method in dentistry. Thus, the selection of parameters (including voxel selection) in CBCT imaging, is arbitrarily performed according to almost optimal prediction or availability in equipment.

In recent years, the popularity of the use of Micro-Computerized Tomography (Micro-CT) has increased in in-vitro conditions for the assessment of the microstructure of the teehth and trabecular bone surroundings the teeth, and evaluation of many areas such as tissue engineering. Currently, in-vitro studies have yielded high-resolution images with Micro-CT that provide very valuable information. It is estimated that the Micro-CT will be used in-vivo by the improvements in technology and the reduction of the radiation dose.

In the present study, a total of 66 different periodontal defects (class-2 furcation, fenestration, dehiscence and 3-wall intrabony defect) were formed on the skull alveolar bones. The formed defects were volumetrically measured by 3D-DOCTOR program by using voxel sizes of 0,12 and 0,06 mm for Micro-CT and 0,2 and 0,075 mm for CBCT. Micro-CT was accepted as the gold standard in the measurements.
 
In conclusion, in our study, mean results for the volumetric measurement of all defect types were 5,32 ± 4,06 mm³ (0,2 voxel) and 5,94 ± 3,99 mm³ (0,075 voxel) for CBCT;
5,56 ± 4, 11 mm³ (0,12 voxel) and 6,19 ± 4,48 mm³ (0,06 voxel) for Micro-CT. Independent of the voxel sizes, Micro-CT measurements have a higher volume than the CBCT measurements. If the methods are compared within themselves; volume measurements are increasing as voxel size is smaller. In other words, the defect volumes in high resolution are measured even more.