Kuruluş dönemi Osmanlı fetihlerinde dinin rolü: 1299-1402
Role of religion in the conquests at the era of Ottoman Empire's establishment: 1299-1402
Yazar: ÖMER CİDE
Danışman: PROF. DR. ŞEFAETTİN SEVERCAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlılar = Ottomans

Özet:
Osmanlı kuruluş döneminde fetihlerde dinin rolünü anlayabilmek için İslamiyetin doğduğu döneme kadar gitmek gerekir. Çünkü Osmanlı Devleti'ne kadar gelmiş olan fetih serüveninin tarihî seyrinin bilinmesi gerekmektedir. Hz. Muhammed ve beraberindekileri savaşmaya iten sebep dindir. Tarih içinde bazı sapmalara maruz kalsa da fetih hareketleri Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemine kadar ana çizgisinde gelmeyi başarmıştır. Kendi dönemine daha yakın olan Selçuklu Devleti'nin fetih anlayışını benimseyen Osmanlı Devleti özellikle kuruluş döneminde bu anlayıştan ayrılmamıştır. Osmanlı beyleri, Selçuklu sultanları gibi kendilerini bu dinin savunucuları olarak görmüş ve bu paralelde kendilerine unvanlar seçmişlerdir. 
Osmanlı Beyliği'nin kuruluş ve daha sonraki dönemlerinde yapılan fetihlerin nişanesi olarak fethedilen beldenin en büyük kilisesi camiye çevrilmiş ve ardınca tekke, zaviye ve imaret gibi yapılar inşa edilerek Müslüman olmayan yerli halkın İslam dini ile tanışmaları sağlanmış ve nihayetinde Müslüman olmaları için faaliyetlerde bulunulmuştur. Bu din değişikliğinin zorlama ile değil tamamen gönül rızası ile olmasına dikkat edilmiştir.
Fethedilen beldelerin halkını esir etme yerine kendi vatandaşı olması için onlara iyi muamalede bulunulmuştur. Gayrimüslimlerden alınması gereken cizye alınmış ve bunun karşılığında dinlerini rahatça yaşamaları sağlanmıştır. 
İki dini topluluğu karşı karşıya getiren Haçlı Seferleri Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Bu savaşlar Osmanlı fetihlerinde dinî temanın daha da canlı olmasına sebep olmuştur. Özetle Osmanlı fetihlerinin tamamında dinî etkinin çok belirgin olarak göze çarptığı görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Osmanlı, fetih, din, kuruluş

Abstract:
It is essential that to go back the period of birth of İslam for understanding the role of religion in the conquests at the era of Ottoman Empire's establishment. This is because it should be known that the history of conquest reached up to Ottoman Empire. The main reason that pushes Prophet Muhammed and his companions for fighting is religion. Although there were some variations at this viewpoint, the movement of conquest suçceeded to preserve it by the time Ottoman Empire's establishment. Ottoman Empire accepted the Seljuq Empire's conception of conquest and kept going to that viewpoint at the period of establishment. The sultans of Ottoman Empire regarded themselves as defenders of religion in the manner that sultans of Seljuq Empire and they chose titles in paralel with that.
After conquering a city, the biggest church in that city was converted to mosque as a sign of conquest at the era of Ottoman Empire's establishment and in subsequent periods. Following that İslamic lodges, small İslamic monasteries and hospices were built. With these activities they tried to meet İslam to non-muslim indigenous peoples and ultimately they did those activities for converting to İslam. The proselyte was not with force but volunteerly. They didn't enslave the people that were in the conquered lands but they added them private citizen and behaved well. The jizya was taken from non-muslims in contrast with it was provided to live comfortably in their religion.
The Crusades that pit two religious community againstcontinued at the Ottoman period. These wars led to the Ottoman conquests are even more vibrant religious theme. In sum it can be observed that religious influence is very obvious in all the Ottoman conquests. 

Keywords: Ottoman, conquest, religion, establishment