Sağlık çalışanlarının gıda güvenliğine ilişkin bilgi düzeylerinin saptanması
Determination of knowledge level of healthcare workers about food safety
Yazar: İREM ÖZAY
Danışman: PROF. DR. BEDİA ÖZYILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Gıda güvenliği = Food safety ; Gıda zehirlenmesi = Food poisoning ; Halk sağlığı = Public health ; Sağlık personeli = Health personnel ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Yiyecek hazırlama = Food preparation

Özet:
Gıda kaynaklı hastalıklar her yıl tüm dünyada milyonlarca insanda önemli sağlık sorunları yaratmaktadır. Bu yüzden, gıda güvenliği konusu son yıllarda tüm ülkelerde halk sağlığı ve ekonomik boyutu nedeniyle önemi gittikçe artan bir konu haline gelmiştir. Bu gerçekler ışığında çalışmamız Nisan-Mayıs 2015 tarihleri arasında, İstanbul ili Beylikdüzü ilçesinde bulunan Aile Sağlığı Merkezleri'nde görev yapan toplam 107 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Yüz yüze uygulanan anket aracılığıyla katılımcıların sosyodemografik özellikleri, gıda güvenliği, gıda kaynaklı hastalıklar ve güvenilir gıda uygulamaları hakkındaki bilgi düzeyleri saptanmıştır. Katılımcıların gıda tercihleri araştırıldığında tüm katılımcılarda gıdanın görünümü ve tazeliği satın alma kararında en önemli etkendir. Gıda ürünlerini satın alırken son kullanma tarihlerine dikkat etme hususunda doktor katılımcıların hemşire ve ebe katılımcılara göre daha düşük oranda dikkat ettikleri saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların %91,6'sı gıdalar sebebi ile meydana gelebilecek sorunların başında gıda alerjilerinin olduğunu düşünmektedirler. Tüm katılımcılar son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin kullanımının gıda zehirlenmesine sebep olacağı görüşündedir. Katılımcıların %30,8'i buzdolabı ve derin dondurucu sıcaklıklarını bilmemektedir. Çapraz kontaminasyonun gıda kaynaklı hastalıklara yol açan önemli bir etken olduğu bilgisinin eksik olduğu saptanmıştır. Gıda kaynaklı hastalıkların önlenmesinde tüketicilerin bilgi düzeyinin arttırılması temel hedef olmalıdır. Bu doğrultuda, özellikle sağlık çalışanları aracılığı ile topluma yönelik eğitim programları hazırlanmalıdır. Dolayısı ile öncelikli olarak sağlık çalışanlarının bilgi düzeylerinin arttırılması hedeflenmeli ve konuya ilişkin araştırmalar yapılarak üzerinde durulması gereken hususlar belirlenmelidir. Ayrıca televizyon-radyo programları, sosyal medya, gazete ve dergiler gibi araçlar ile gıda güvenliğindeki güncel yaklaşımlarla ilgili bilginin topluma yönelik paylaşımı yapılmalıdır.

Abstract:
Each year, food-borne diseases create significant health problems in millions of people all over the world. Because of this, in recent years food safety has become a subject of growing importance due to its public health and economical dimensions all over the world. In the light of these facts, our study's conducted between April-May 2015 in Beylikdüzü, İstanbul among 107 healthcare workers who work in Family Health Centers. Socio-demographic characteristics, knowledge about food safety, food-borne diseases and food-handling practices of participants are determined through face to face questionnaires. When food preferences of participants are considered, we see that the most important factor in purchasing decisions are appearance and freshness. It's found that doctors pay low attention to expiry-dates than nurses and midwives (p<0,05). 91,6% of participants think that main problem that may be caused by foods is allergies. All participants agree on the opinion that expired products would cause food poisoning. 30,8% of participants don't know temperatures of refrigirators and freezers. It's found that the information which cross-contamination leads to food-borne illnesses is missing. Increasing the knowledge of consumers should be the main target in the prevention of foodborne illness. In this regard, community education programs should be prepared through healthcare workers. Therefore, priority should be set to raise the knowledge of healthcare workers and extensive research should be made to determine which issues to focus on. Also, tools like television-radio programs, social media, magazines-newspapers should be used to share the information of current approaches about food safety with public.