İnmeli hastalarda rehabilitasyonun yaşam kalitesine etkisi
The effect of rehabilitation on quality of life in patients with stroke
Yazar: KEZİBAN KOÇYİĞİT
Danışman: DR. ZUHAL ÖZİŞLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Nörolojik rehabilitasyon = Neurological rehabilitation ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnme = Stroke ; İnme rehabilitasyonu = Stroke rehabilitation ; İnme rehabilitasyonu = Stroke rehabilitation

Özet:
Amaç: Çalışmamızda inme sonrası alınan rehabilitasyonun ve rehabilitasyon programının içeriğindeki farklılıklarınyaşam kalitesindeki değişime etkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: Çalışmaya inme tanılı, 53'ü erkek ve 67'si kadın olmak üzere, olay süresi ortalaması 77,7±70,5 (min-maks:30-365) gün olan toplam 120 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yatışında sosyodemografik verileri, hastanın inme ile ilgili özellikleri ve Brunsstrom evreleri kaydedildi, tedavi sürecindeki rehabilitasyon içerikleri araştırmacı tarafından gözlemlendi. Yaşam kalitesini değerlendirmek için İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (İÖYK) kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamızda hastaların yatarak tedavi aldığı rehabilitasyon süresi 59,71±19,56 (min-maks:30-70) gün olarak belirlendi. Rehabilitasyon alan hastalarda giriş ve çıkış İÖYK ölçek değerleri karşılaştırıldığında ölçek ortalamasında ve alt boyutların tümünde iyileşme görüldü. Rehabilitasyon süresinin artması ile tüm alt boyutların korelasyonu pozitif ilişkili olup, aktivite, dil, düşünme, kişilik, enerji alt boyutlarındaki iyileşme istatiksel olarak anlamlı saptanmıştır. Kognitif rehabilitasyon alan hastalarda sosyal ve aile rolleri, dil, vizyon, düşünme, kişilik alt boyutlarında, alt ekstremite robotik rehabilitasyonu ve denge laboratuvarında tedavi alan hastalarda mizaç ve aktivite alt boyutlarında daha belirgin düzelme gözlenmiştir.  Alt ekstremite ortez kullanımı yaşam kalitesi değişiminde istatiksel anlamlı fark oluşturmamıştır. Ancak el desteği kullanımı aktivite, düşünme, mizaç ve enerji alt boyutlarında istatiksel anlamlı iyileşme olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Rehabilitasyon süresi artmasının ve kognitif rehabilitasyonun birçok alt boyutta yaşam kalitesini iyileştirmedeki etkileri belirgin bir şekilde görülmektedir. Alt ekstremite robotik rehabilitasyon ve denge laboratuvarında tedavi alan hastalarda bu tedavilerin mizaç alt boyutundaki etkileri dikkat çekicidir. El desteği kullanımının, yaşam kalitesinin hem fonksiyonel hem psikososyal alt boyutlarında olumlu etkisi gözlenmiştir. Çalışmamızda özellikle inmeye spesifik bir yaşam kalitesi ölçeği kullanmamız, dil gibi inme ile ilişkili tutulumları değerlendirmemizi sağlamıştır.

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to evaluate the effects of rehabilitation received after stroke and the differences in the content of the rehabilitation program on the change in quality of life.
Materials and Methods: A total of 120 patients with a diagnosis of stroke, 53 males and 67 females, with a mean event duration of 77.7 ± 70.5 (min-max: 30-365) days were included in the study. The sociodemographic data of the patients, the characteristics of the stroke and Brunsstrom stages were recorded, and the rehabilitation contents during the treatment process were observed by the researcher. Stroke Specific Quality of Life Scale (SS-QOL) was used to assess the quality of life.
Results: In our study, the rehabilitation period when the patients received inpatient treatment was determined as 59.71 ± 19.56 (min-max: 30-70) days. When the entry and exit points of the SS-QOL scale values were compared in patients who received rehabilitation, improvement was observed in the mean scale and in all sub-dimensions. All sub-dimensions were positively correlated with the increase in rehabilitation period, and the improvement in sub-dimensions of activity, language, thinking, personality, and energy was found to be statistically significant. In patients who received cognitive rehabilitation, social and family roles, language, vision, thinking, and personality sub-dimensions were improved, while an improvement was observed in temperament and activity sub-dimensions in patients who received treatment in the lower extremity robotic rehabilitation and balance laboratory. The use of lower extremity orthosis did not make a statistically significant difference in quality of life change, but the use of walker or walking sticks (canes or crutches) was found to have statistically significant improvement in activity, thinking, temperament and energy sub-dimensions.
Conclusion: The effects of increased rehabilitation duration and cognitive rehabilitation in improving the quality of life in many sub-dimensions are clearly seen. The effects of these treatments on the temperament sub-dimension of patients receiving treatment in the lower extremity robotic rehabilitation and balance laboratory are remarkable. The use of walker or walking sticks (canes or crutches) has been observed to have a positive effect on both functional and psychosocial sub-dimensions of life quality. Using a stroke-specific quality of life scale in our study enabled us to evaluate stroke-related involvement such as tongue.