Samsun ekolojik koşullarında farklı sıra aralıklarında ikinci ürün olarak yetiştirilen yemlik börülce ( Vigna unguiculata ( L. ) walp )'nin ot ve tohum verimi ile  bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of seed and forage yield with some agricultural traits of cowpea ( Vigna unguiculata L. ( L. ) walp ) grown as double crop at different row spaces in ecological conditions of Samsun
Yazar: HUSSEIN ABDULKADIR OMAR
Danışman: PROF. DR. İLKNUR AYAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Börülce = Cowpeas ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; İkinci ürün = Secondary crop

Özet:
Bu çalışma, Samsun ekolojik koşullarında farklı sıra aralıklarında ikinci ürün olarak yetiştirilen yemlik börülce (Vigna unguiculata  (L.) Walp)'nin, ot ve tohum verimi ile bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Deneme, yemlik börülce çeşidi (Ülkem) ve bir genotip  ile  4 sıra aralığı  (20, 35, 50, 65 cm) kullanılarak  Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Deseninde 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Ekim işlemi buğday hasatından sonra 13 Temmuz 2017 tarihinde yapılmıştır. Çalışmada, börülce bitkisinin bitki boyu, ana sap kalınlığı, yeşil ot verimi , kuru ot verimi, ADF, NDF ve protein oranı, mineral madde oranı, tane verimi, bin tane ağırlığı, olgunlaşmış bakla oranı, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı gibi özellikler incelenmiştir. Ot için iki kez hasat yapılmıştır. 
Deneme sonuçlarına göre, bitki boyunun birinci biçimde 137.27 - 111.20 cm arasında, yeniden büyüyen bitkilerde 27.47 - 23.96 cm, ana sap kalınlığının  6.10 - 8.77 mm, toplam yeşil ot veriminin 3132.21 - 4773.50 kg/da, toplam kuru ot veriminin 484.45 - 801.16 kg/da arasında değiştiği belirlenmiştir. Elde edilen otun ham  protein oranının % 18.87 – 27.65, ADF oranının % 19.13 – 28.00 ve  NDF oranının  % 24.48 – 36.66 arasında olduğu tespit edilmiştir. 
Çalışmada 76.55 - 217.85 kg/da arasında tane verimi elde edilmiş olup, 1000 tane ağırlığı 161.17 - 183.93 g arasında değişmiştir. Bitkilerin bakla olgunlaştırma oranı % 45.69 - 65.76,  bitkide bakla sayısı 5.66 - 15.00 adet, baklada tane sayısı 8.80 - 12.43 adet arasında belirlenmiştir. 
Elde edilen verilerin ışığı altında, Ülkemizde ve bölgemizde mevcut kaba yem açığının azaltılabilmesi için, ot üretim amacıyla sulanabilen alanlarda, ikinci ürün olarak Ülkem  çeşidi ve bu çalışmada kullanılan genotipin 20 – 35 cm sıra aralığında yetiştirilmesi önerilebilir.

Abstract:
In addition to the good adaptation of high temperature and low nutrient soil, cowpea (Vigna unguiculata L.) can be a good source of forage for livestock. This study was carried out to determine forage, seed yield and other agronomical parameters of cowpea grown in a different row spaces as double-crop in ecological conditions of Samsun. In the experiment, forage cowpea cultivar Ülkem and a genotype grown in four row spaces (20, 35, 50, 65 cm) in a Randomized Split Block Design with three replications. Seed sowing was done after harvesting wheat at 13 July in 2017. 
Field results showed that plant height were between 111.2 – 137 cm in the first and in between 24.0 – 29.6 cm at the second cutting. Plant diameter was between 6.10 - 8.77 mm. The total fresh yield ranged from 3132.21 to 4773.50 kg/da. Total hay yield ranged from 484.45 to 801.12 kg/da. At the laboratory work, it was clarified that crude protein ratios of hay were 11.04 – 27.65 %. ADF ratios of hay were 25.95 - 44.86 % while NDF ratios were ranged from 33.66 to 50.85%. P, K, Ca and Mg contents were ranged  0.40-0.44% and 0.35-0.40%, 1.87-2.21% and 1.93-2.56%, 1.15-1.36% and 1.56-1.89%, 0.37-0.45% and 0.43-0.49% for first  and second cutting, respectively. Seed yield, 1000 seed weight, fresh and dry pod yield, percentage of dry pod, number of pods per plant, number of seeds per plant were also determined. Figures of these parameters were 76.55 - 217.85 kg/da, 161.17 - 183.93 g, 74.77 - 212.83 kg/da, 108.26 - 291.00 kg/da, 45.69 - 65.76 %, 5.66 - 15.00 pod/plant, 8.80 - 12.43 seed/pod, respectively.
In light of the results obtained from this one year study; Cv Ülkem and genotype can be grown as a double crop with 20 – 35 cm row spaces in irrigated areas in order to decrease roughage gap in the region and in Turkey.