Türk – İslam camilerinin biyoharmoloji bilimi ışığında incelenmesi: İstanbul Tarihi Yarımada örneklemi
Investigation of Turkish-Islamic mosques by the vision of bioharmology: A sample of Istanbul Historical Peninsula
Yazar: SADIK SEZGİN OZAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEVDET EMİN EKİNCİ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yapı Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Ayasofya = Ayasofya ; Biyoharmoloji = Bioharmology ; Cami = Jami ; Süleymaniye Camii = Süleymaniye Mosque ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada İstanbul Tarihi Yarımada'da Klasik Dönem ve Geç dönemde inşaa edilen Türk-İslam camilerinin, Biyoharmolojik Uygunluk Değerlendirmesi (BUD) yapılarak, sertifikalandırma sınıflarının
belirlenmesi ve günümüz koşullarında mevcut eksikliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca incelenen Türk-İslam tarihi yapılarının eski ihtişamlı durumlarına kavuşturulabilmesi için yetersizlikler dikkate alınarak bazı çözüm önerileri sunulmuştur. Çalışma, inceleme kapsamındaki camilerin mühendislik ve mimari özelliklerini kapsamaktadır. Örneklem kapsamına alınan camilerin, klasik dönem ve sonrasında ibadete açılmış olmaları (Ayasofya Camii, Süleymaniye Camii, Sultanahmet Camii, Pertevniyal Valide Sultan Camii) ve inşa edildiği dönemindeki yapısal özelliklere sahip olmaları esas alınmıştır. Ayrıca, incelenen camilerin Cumhuriyet dönemi sonrası hizmete alınan kontrol gurubu camileri ile (Şişli Cami, Maltepe Cumhuriyet Camii, Ataşehir Mimar Sinan Camii) BUD sertifika sınıfları kullanılarak karşılaştırması yapılmıştır. Günümüz tasarım ve inşaat şartlarında bir inanç yapısında olması gereken mühendislik ve mimari özelliklerini kapsayan 529 inceleme hususu belirlenmiştir. Örneklem ve kontrol gurubundaki camilerin bu hususlardaki olumlu-olumsuz ve yeterlilik-yetersizlik yönlerine göre BUD tekniği kullanılarak sonuçları ortaya konulmuş, BUD sertifika sınıfları belirlenmiştir. Sonuç olarak; mühendislik özellikler bakımından Ayasofya, Süleymaniye, Sultahmet Camii'lerinin "Bronz Sertifikalı" ve Pertevniyal Valide Sultan Camii'nin ise "İyileştirilmeli"dir. Mimari özellikler bakımından Ayasofya, Süleymaniye, Sultahmet Camii ve Pertevniyal Valide Sultan Camii'leri "Bronz Sertifikalı"dır. Cumhuriyet döneminde yapılan camilerin ise mühendislik özellikler bakımından Şişli Camii'nin "İyileştirilmeli" ve Maltepe Cumhuriyet Camii'nin "Bronz Sertifikalı", Ataşehir Mimar Sinan Camii ise "Gümüş Sertifikalı"dır. Mimari özellikler bakımından Şişli Camii "Bronz Sertifikalı", Maltepe Cumhuriyet Camii "Gümüş Sertifikalı", Ataşehir Mimar Sinan Camii ise "Altın Sertifikalı" olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the certification classes of the Turkish-Islamic mosques built in the Classical Period and the Late Period in the Historic Peninsula of Istanbul, by performing the BioharmologicalConformity Assessment (BUD), and to reveal the current deficiencies in today's conditions. In addition, some solution suggestions have been presented considering the inadequacies in order to restore the examined Turkish-Islamic historical structures to their former glory. The study covers the engineering and architectural features of the mosques within the scope of the study. It is based on the fact that the mosques included in the sample were opened for worship during and after the classical period (Hagia Sophia Mosque, Suleymaniye Mosque, Blue Mosque, Pertevniyal Valide Sultan Mosque) and have the structural features of the period they were built. In addition, a comparison of the examined mosques with the control group mosques (Şişli Mosque, Maltepe Cumhuriyet Mosque, Ataşehir Mimar Sinan Mosque) that were put into service after the Republic period was made using BUD certificate classes. In today's design and construction conditions, 529 examination issues have been determined, covering the engineering and architectural features that should be in a belief structure. According to the positive-negative and adequacy-inadequacy aspects of the mosques in the sample and control groups, the results were revealed by using the BUD technique, and the BUD certificate classes were determined. In conclusion; In terms of engineering features, the Hagia Sophia, Suleymaniye and Sultanahmet Mosques are "Bronze Certified" and the Pertevniyal Valide Sultan Mosque "should be improved". In terms of architectural features, Hagia Sophia, Suleymaniye, Sultanahmet Mosque and Pertevniyal Valide Sultan Mosques are "Bronze Certified". In terms of engineering features, the mosques built in the Republican period are "should be improved" by Şişli Mosque, "Bronze Certified" by Maltepe Cumhuriyet Mosque, and "Silver Certified" by Ataşehir Mimar Sinan Mosque. In terms of architectural features, Şişli Mosque is "Bronze Certified", Maltepe Cumhuriyet Mosque is "Silver Certified", and Ataşehir Mimar Sinan Mosque is "Gold Certified".