Bitkilerden etken madde izolasyonu ve özelliklerinin belirlenmesi
Isolation of effective materials from plants and determination of their properties
Yazar: YELİZ BAL
Danışman: Y.DOÇ.DR. MACİT NURBAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Bitkisel yağlar = Plant oils ; Damıtma = Distillation ; Defne = Laurel ; Kekik = Thyme ; Uçucu yağlar = Essential oils ; Özütleme = Extraction

Özet:
ÖZET Bu çalışmanın ilk aşamasında deme (Laurus nobilis L.) ve kekik (Thymus L.) yapraklarından, clevenger cihazında su-distilasyonu yöntemiyle elde edilen uçucu yağın verimi ve gaz kromatografisi kullanılarak bileşenleri belirlenmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda deme yaprağı uçucu yağ miktarı ortalama ağırlıkça %2.07, kekik yaprağı uçucu yağ miktarı ise ortalama ağırlıkça %2.1 olarak bulunmuştur. Analiz sonucunda define uçucu yağında ana bileşen 1.8 sineol %49.6, kekik uçucu yağında ise karvakrol %3 1.3 olarak bulunmuştur. İkinci aşamasında ise, çözücü olarak hekzan, benzen, karbon sülfür ve petrol eteri kullanılarak soxhelet cihazında ekstraksiyon yöntemiyle define meyvesinin sabit yağı elde edilmiştir. Çözücünün, sürenin ve partikül boyutunun ekstraksiyon verimine etkisi incelenmiştir. Farklı çözücülerin kullanıldığı ekstraksiyon sonucunda ise yağ verimleri birbirine yakın değerde ortaya çıkmıştır ve uygun tanecik boyutu 0.425-0.85 mm olarak belirlenmiştir. Sabit yağın yağ asitleri bileşimi ise GC/MS yöntemi ile belirlenmiştir. Yağ asitleri bileşiminin belirlenmesinde petrol eteri ve benzen kullanılarak elde edilen numunelerin GC/MS analizleri yapılmıştır. İçerdikleri yağ asitlerinin bileşenleri çözücüye göre sırasıyla doymuş yağ asitleri %34.8, %44.2, doymamış yağ asitleri ise %62.4, %55.8 olarak bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Clevenger, soxhelet, distilasyon, ekstraksiyon, uçucu yağ, sabit yağ.

Abstract:
SUMMARY In this study, first, essential oils of Lauras nobilis L. and Thymus L. leaves were obtained in Clevenger apparatus by water distillation. Essential oil yields were found and compositions of oils determined by gas cromatography. Essential oil yields of Laurus nobilis L. and Thymus L. were found as 2.07% and 2.1%, respectively. Main components of Laurus nobilis L. and Thymus L. essential oils were determined as 1,8- cineol (49.6%) and carvacrol (31.3%), respectively. In the second step of the study, fixed oils of Laurus nobilis L.fruit were extracted in Soxhlet apparatus by using hexane, petroleum ether, carbon disulfide and benzene as solvent seperately. Effects of solvent, particle size and extraction time on extraction yield were investigated. The yield values were found approximately the same when different solvents were used. The proper particle size was determined as in the range of 0.425- 0.85 mm. Fatty acids compositions of the fixed oil was determined by using GC/MS method. The samples used in determination of fatty acids composition were prepared by using two different solvents such as petroleum ether and benzene. Fatty acids compositions were found as 34.8% and 44.2% and for saturated fatty acids and 62.4% and 55.8% for unsaturated fatty acids, respectively. Key words: Clevenger, soxhlet, distillation, extraction, essential oil, fixed oil.