Gestasyonel diyabet hastalarında prepartum ve postpartum dönemde ön ve arka segment göz bulgularının OKT ve OKTA ile değerlendirilmesi
Evaluation of anterior and posterior segment eye findings using OCT and OCTA in gestational diabetes patients in the prepartum and postpartum periods
Yazar: MUKADDES DAMLA ÇİFTÇİ CÖMERTOĞLU
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AFRASHİ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: 
Gestasyonel Diyabetes Mellitus (GDM) gebeliğin ikinci ve üçüncü trimesterinde geçici hiperglisemi ile karakterize bir metabolik bozukluktur. GDM hastalarında retinal vasküler tortuyosite artışı, vasodilatör cevabında azalma gibi mikrovasküler değişiklikler bildirilmekle birlikte çoğu zaman klinik retinopati bulgusu saptanmamaktadır. Bu çalışmada GDM hastalarında retinal mikrovasküler değişiklikleri optik koherens tomografi anjiyografi (OKTA) ile prepartum ve postpartum dönemde değerlendirmek ve sağlıklı gebelerle karşılaştırmak amaçlanmıştır. Ayrıca ikincil amaç olarak korneal topografi ile elde edilen santral kornea kalınlığı (SKK), iridokorneal açı ve ön kamara derinliğini (ÖKD) içeren ön segment parametrelerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. 
Yöntem: 
Bu çalışma Mart 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı Retina Birimi ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı'nda yürütüldü. Kadın Hastalıkları ve Doğum genel polikliğinde takipli olup 75 gram oral glukoz tolerans testi (OGTT) ile GDM tanısı almış olan 49 gebenin 98 gözü (Grup 1) ile yaş ve gebelik haftası uyumlu 39 sağlıklı gebenin 78 gözü (Grup 2) dahil edildi. Gönüllüler detaylı oftalmolojik muayenenin ardından OKTA, optik koherens tomografi (OKT) ve korneal topografi ile değerlendirildi. OKTA ile vasküler dansite, foveal avasküler zon (FAZ) genişliği ve flow alanı, OKT ile santral makula kalınlığı (SMK), retinal sinir lifi tabakası kalınlığı (RSLFK), EDI mod OKT görüntülerinden ise subfoveal koroidal kalınlık (SFKK) ölçümleri yapıldı. Korneal topografi (Pentacam, Oculus)  ile  SKK, iridokorneal açı ve ÖKD ölçümleri değerlendirildi. Grup 1'den 24, Grup 2'den 11 gönüllü postpartum 6.haftadan sonra tekrar değerlendirildi.  Verilerin gruplar arası ve zaman içindeki değişimleri karşılaştırıldı. 
Bulgular:
Ortalama yaş Grup 1'de 32,02±4,65 (23-42) iken Grup 2'de 30±5,66 (18-42) idi. Ortalama gebelik haftası ise Grup 1'de 32,08±2,92 (23-38), Grup 2'de 31,31±3,51 (24-37) haftaydı. OKTA parametreleri değerlendirildiğinde prepartum dönemde GDM ve kontrol grubu arasında santral 6x6 mm2'lik alanda total yüzeyel kapiller pleksus vasküler dansiteleri (YKP-VD) arasında fark yokken (%53,04±2,83 ve %53,21±2,48; p=0,91), derin kapiller pleksus vasküler dansitesi (DKP-VD) GDM grubunda anlamlı olarak düşük saptandı (%58,38±5,5 ve %60,52±3,75; p=0,01). FAZ alanı GDM grubunda daha düşük olsa da iki grup arasında anlamlı fark izlenmedi (0,28±0,10 ve 0,31±0,09, p=0,11).  Postpartum dönemde GDM grubunda YKP-VD ve DKP-VD prepartum dönemle kıyaslandığında her ikisinde de anlamlı artış izlendi (%54,53±1,93 ve %53,04±2,83; %60,17±4,28 ve %58,38±5,5; p<0,05). Kontrol grubunda ise postpartum dönemde yüzeyel ve derin kapiller pleksus total vasküler dansitelerinde anlamlı değişim izlenmedi (p>0,05). Grup 1 ve Grup 2'deki toplam 88 gönüllünün OKTA verileri ile HbA1c değerleri arasında korelasyon değerlendirildiğinde ise prepartum dönemde koryokapillaris akım ölçümleri ile HbA1c değeri arasında negatif korelasyon saptandı (p=0,05, ϱ=-0,22).  OKT'den elde edilen, santral makula kalınlığı açısından gruplar arasında prepartum dönemde fark saptanmazken (p=0,11) postpartum dönemde GDM grubunda daha ince saptandı (p<0,05). SFKK ve prepartum topografik pakimetri, ÖKD ve iridokorneal açı değerlerinde gruplar arası ve zaman içinde değişim saptanmadı (p>0,05). Göz içi basıncı değerleri arasında iki grup arasında anlamlı fark izlenmezken her iki grupta prepartum dönemde postpartum döneme kıyasla anlamlı düşük saptandı (p<0,001). 
Sonuç:
Bu çalışma GDM tanılı hastalarda makular vasküler değişikliklerin prospektif olarak değerlendirildiği ilk çalışma olma özelliğine sahip olup bu hastalarda sağlıklı gebelere kıyasla DKP'ta vasküler dansitesinin daha düşük olduğu saptandı. Postpartum normogliseminin sağlanması ile hem derin hem yüzeyel kapiller pleksusta vasküler dansitenin arttığı gösterildi.

Abstract:
Aim: 
Gestational Diabetes Mellitus (GDM) is a metabolic disorder characterized by transient hyperglycemia in the second and third trimesters of pregnancy. Although microvascular changes such as increased retinal vascular tortuosity and decreased vasodilator response have been reported in GDM patients, clinical signs of retinopathy are often not detected. This study aimed to evaluate retinal microvascular changes in GDM patients in the prepartum and postpartum periods with optical coherence tomography angiography (OCTA) and to compare them with healthy pregnant women. Additionally, as a secondary purpose, it was aimed to evaluate the anterior segment parameters including central corneal thickness (CCT), iridocorneal angle (ICA) and anterior chamber depth (ACD) obtained by corneal topography.
Method: 
This study was conducted between March 2022 and May 2023 at Ege University Faculty of Medicine, Department of Ophthalmology and Department of Obstetrics and Gynecology. Ninty eight eyes of 49 GDM patients (Group 1) and 78 eyes of 39 healthy pregnant women who matched for age and gestational age (Group 2)  were included in this study. One-step 75 gram oral glucose tolerance test (OGTT) was used in the diagnosis of GDM. After a detailed ophthalmological examination, the volunteers were evaluated with OCTA, optical coherence tomography (OCT) and corneal topography. Vascular density, foveal avascular zone (FAZ) area and flow area were measured by OCTA. Central macular thickness (CMT), retinal nerve fiber layer thickness (RNFL) were obtained from OCT images, and subfoveal choroidal thickness (SFCT) was measured with EDI mode OCT images. CCT, ICA and ACD measurements were evaluated with corneal topography (Pentacam, Oculus). Twenty four volunteers from Group 1 and 11 volunteers from Group 2 were re-evaluated after the 6th postpartum week. Changes in data between groups and over time were evaluated. 
Results:
The mean age was 32.02±4.65 (23-42) in Group 1 and 30±5.66 (18-42) in Group 2. The average gestational week was 32.08±2.92 (23-38) and 31.31±3.51 (24-37) weeks in Group 1 and 2, respectively.  When OCTA parameters were evaluated, there was no difference between the total superficial capillary plexus vascular densities (SCP-VD) in the central 6x6 mm2 area between the GDM and control groups in the prepartum period (53.04±2.83% and 53.21±2.48%; p =0.91), deep capillary plexus vascular density (DCP-VD) was found to be significantly lower in the GDM group (58.38±5.5% and 60.52±3.75%; p=0.01). Though the FAZ area was lower in the GDM group, there was no significant difference between the two groups (0.28±0.10 and 0.31±0.09, p=0.11). In the postpartum period, a significant increase was observed in both SCP-VD and DCP-VD in the Group 1 when compared to the prepartum period, over time (54.53±1.93% and 53.04±2.83%; 60.17±4.28% and 58% .38±5.5; p<0.05). However, in Group 2, no significant change was observed in both plexuses total vascular densities in the postpartum period (p>0.05). When the correlation between data obtained from OCTA and HbA1c values of a total of 88 volunteers in Group 1 and Group 2 was evaluated, a negative correlation was detected between choriocapillaris flow measurements and HbA1c values in the prepartum period (p=0.05, ϱ=-0.22). While there was no difference between the groups in terms of CMT obtained from OCT in the prepartum period (p=0.11), it was found to be thinner in Group 1 in the postpartum period (p<0.05). No significant change was detected between groups and over time in SFCT, prepartum topographic pachymetry, ACD and ICA values (p>0.05). While there was no significant difference in intraocular pressure values between the two groups, it was found to be significantly lower during pregnancy in both groups (p<0.001). 
Conclusion:
In this study, macular vascular changes in patients with GDM evaluated prospectively for the first time. It was determined that the vascular density in these patients was lower in DCP compared to healthy pregnant women. It has been shown that vascular density increases in both deep and superficial capillary plexus with the establishment of postpartum normoglycemia.