Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu ve Sultan Tuğrul Bey Dönemi (1037-1063)
The Establishment of the Great Seljuk State and the Period of Sultan Tugrul Bey (1037-1063)
Yazar: ANIL ERGÜNER
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED İBRAHİM YILDIRIM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Türk tarihi = Turkish history

Özet:
BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ'NİN KURULUŞU VE SULTAN TUĞRUL BEY DÖNEMİ (1037-1063)
Anıl ERGÜNER
Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Eylül 2024
Danışman: Doç. Dr. Muhammed İbrahim YILDIRIM
ÖZET
Türk ve İslâm tarihine damga vuran Büyük Selçuklu Devleti, Tuğrul Bey döneminde geniş sınırlara ulaşan güçlü bir devlet olarak karşımıza çıkmaktadır. Devletin henüz ilk hükümdarı döneminde güçlü bir siyasî teşekkül olarak karşımıza çıkması, bizi Selçukluların hangi aşamalardan geçerek bu noktaya geldiği ve bu başarının nasıl sağlandığı konusunu sorgulamaya sürüklemektedir. Bu tez çalışmamızın amacı Büyük Selçuklu Devleti'nin henüz ilk hükümdarı döneminde bu başarıyı nasıl sağladığını açıklığa kavuşturmaktır.
Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Selçukluların tarih sahnesine çıkışı incelenmiştir. İkinci bölümde Selçukluların Çağrı ve Tuğrul Bey liderliğinde faaliyetlerine, Gazneliler ile mücadelelerine ve Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşuna yer verilmiştir. Üçüncü bölüm ise Tuğrul Bey dönemi siyasî olaylarını içermektedir. Çalışmamızda konuların aydınlatılması için birincil kaynakların yanı sıra, konuyu daha önce çalışmış araştırmacıların eserlerine de başvurulmuştur. Böylelikle Tuğrul Bey devrinin sonuna kadar Selçukluları ve Büyük Selçuklu Devleti'ni yakından ilgilendiren tarihî olayların sağlam bilgiler ışığında tahlil edilmesi amaçlanmıştır.
Tuğrul Bey döneminde güçlü bir siyasî teşekkül olan Büyük Selçuklu Devleti'nin bu aşamaya gelmesinde, Selçukluların kritik dönemlerde yaptığı göçlerin, İslâmiyeti benimsemesinin, savaş kabiliyeti ve mücadele azmi yüksek bir topluluk oluşunun, Türkmen gücünden başarıyla istifade etmesinin, Çağrı Bey gibi önemli bir askerî figüre ve Tuğrul Bey gibi yüksek bir siyasî kabiliyete sahip isme olmasının etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Oğuzlar, Selçuklular, Büyük Selçuklu Devleti, Çağrı Bey, Tuğrul Bey

Abstract:
THE ESTABLISHMENT OF THE GREAT SELJUK STATE AND THE PERIOD OF SULTAN TUGRUL BEY (1037-1063)
Anıl ERGÜNER
Erciyes University, Graduate School of Social Sciences
Master's Thesis, September 2024
Supervisor: Assoc. Prof. Muhammed İbrahim YILDIRIM
ABSTRACT
The Great Seljuk State, which left a significant mark on Turkish and Islamic history, emerged as a dominant power and expanded its borders considerably during Tugrul Bey's reign. This success prompts us to examine the stages through which the Seljuks reached such prominence and how this achievement was realized.
Our study aims to clarify the factors contributing to the Great Seljuk State's success under its first ruler. Our study is divided into three main sections. The first part explores the Seljuks' prominence, tracing their migration from Central Asia to the Middle East and their early developments. The second part discusses the activities of the Seljuks under the leadership of Cagri Bey and Tugrul Bey, including their conflicts with the Ghaznavids and the establishment of the Great Seljuk State. This section highlights how these leaders' military and political strategies contributed to the state's formation and expansion. The third part covers the political events during Tugrul Bey's reign, examining how his decisions and leadership shaped the state's development. We utilized primary sources and consulted the works of previous researchers to provide a thorough analysis. This approach allows us to offer a detailed examination of the historical events related to the Seljuks and the Great Seljuk State up to the end of Tugrul Bey's reign.
The study concludes that the Seljuks' success was due to their strategic migrations, adoption of Islam, high combat capability, effective use of Turkmen power and the strong leadership of figures like Cagri Bey and Tugrul Bey.
Keywords: Oghuzes, Seljuks, Great Seljuk State, Cagri Bey, Tugrul Bey