Sıçanlarda cep telefonu maruziyetinin testis morfolojisine olan etkilerinin stereolojik yöntem kullanılarak araştırılması
Evaluation of the effect of mobile phone exposure on the testis morphology in rats: A stereological study
Yazar: MURAT ÇETKİN
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE KIZILKAN
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Cavalieri prensibi = Cavalieri principle ; Cep telefonu = Cellular phone ; Elektromanyetik alanlar = Electromagnetic fields ; Stereoloji = Stereology ; Sıçanlar = Rats ; Testis = Testis

Özet:
Cep telefonlarının (CT) oluşturduğu elektromanyetik enerji dokular üzerinde ısısal, ısısal olmayan, genetik ve kanserojenik etkiler ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada, cep telefonlarından yayılan elektromanyetik alanın (EMA), sıçanların testis morfolojisine olan etkilerinin stereolojik teknikler kullanılarak değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca, üreme fonksiyonları ile ilişkili hormonal parametreler ile serum demir parametreleri de değerlendirildi. Çalışmada otuziki erkek Wistar albino sıçan (8-10 haftalık, 200±20 g) kullanıldı. Sıçanlar; Kontrol (K, n=8), Sham (S, n=8, 12 saat/gün), cep telefonu Konuşma (KO, n=8, 2 saat/gün) ve cep telefonu Bekleme (BEK, n=8, 12 saat/gün) olmak üzere randomize olarak dört gruba ayrıldı. Deney süresi bütün gruplar için 10 hafta idi. Testisin morfometrik ölçümleri bilgisayar destekli stereoloji analiz sistemi yardımıyla değerlendirildi. EMA'a maruz kalan grupların ortalama testis ve vücut ağırlıklarının K ve S gruplarına göre azaldığı belirlendi (p<0,05). Konuşma ve BEK gruplarının testis hacimlerinin K ve S gruplarına göre azaldığı görüldü (p<0,05). EMA'a maruz kalan gruplarda, K ve S gruplarına göre, interstisyel doku hacim oranlarının arttığı, tübüler doku hacim oranlarının azaldığı tespit edildi (p<0,05). EMA'na maruz kalan grupların tübüler doku hacmi ve testis parankim hacimlerinin azaldığı belirlendi (p<0,05). Kontrol ve S gruplarına göre, EMA'a maruz kalan gruplarda ortalama seminifer tübül çapı ve germinal epitel yüksekliğinde anlamlı bir azalma gözlendi (p<0,05). Deney gruplarında, testiste gelişen dejenerasyonun özellikle germinal epiteldeki hasar sonucunda oluştuğu görüldü. Konuşma ve BEK gruplarında, kortizol seviyelerinde anlamlı bir artış, doymamış demir bağlama kapasitesi ile toplam demir bağlama kapasitesinde ise anlamlı bir azalma tespit edildi (p<0,05). Sonuç olarak, cep telefonlarının oluşturduğu elektromanyetik alan stresi, germinal epitel dokusunu olumsuz etkileyerek testiste morfolojik ve histolojik değişikliklere neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Cavalieri prensibi, Cep telefonu, Germinal epitel, Elektromanyetik alan, Stereoloji, Testis morfolojisi

Abstract:
The electromagnetic energy emitted from mobile phone (MP) reveals thermal, non-thermal, genetic and cancerogenic effects on the tissues. In the present study, it was proposed to evaluate the effect of electromagnetic fields (EMF) emitted from MP on the rat testis morphology using stereological techniques. Hormonal parameters related with reproduction functions and plasma iron parameters was also investigated. A total of thirty-two male Wistar albino rats (8-10 weeks old, 200±20 g) represented in this study. Animals were randomly divided into four groups as; Control (C, n=8), Sham (Sh, n=8, 12 h/day), mobile phone Speech (S, n=8, 2 h/day) and mobile phone Stand by (ST by, n=8, 12 h/day). The experiment duration was 10 weeks for all groups. Morphometric measurements of testis was determined by the help of a computer-assisted stereological analyses system. The mean weight of testes and body weights of the EMF exposed groups were less than weights of C and Sh groups (p<0,05). The testis volume of ST by and S groups were less than the testis volume of C and Sh groups (p<0,05). The volume fraction of interstitial tissue in the EMF exposed groups was increased, volume fraction of tubular tissue was decreased than the C and Sh groups (p<0,05). Tubular tissue volume and testis parenchyma volume of the EMF exposed groups were decreased (p<0,05). A significant decline observed in the mean seminiferous tubule diamater and germinal epithelium height of the EMF exposed groups than the C and Sh groups (p<0,05). In the experiment groups, it was seen that testis degeneration occurred by the result of the particularly germinal epithelium damage. The cortisol level of the EMF exposed groups was significantly higher (p<0,05). The unsaturated iron binding capacity and total iron binding capacity was also decreased in the EMF exposed groups (p<0,05). In conclusion, the EMF stress constituted by mobile phones caused to morphologic and histologic changes by the negatively affects to germinal epithelium tissue.

Key wods: Cavalieri principle, Electromagnetic field, Germinal epithelium, Mobile phone, Stereology, Testis morphology