Yaratıcılık temelli doğa terapisi uygulamalarının ekopsikolojik duyarlılık ve bilişsel esnekliğe etkisi
The effect of creativity-based nature therapy practices on ecopsychological sensitivity and cognitive flexibility
Yazar: HASAN KÜTÜK
Danışman: PROF. AHMET ŞİRİN ; PROF. AZİZE NİLGÜN CANEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bireylerin psikolojik ve fizyolojik sağlığı üzerinde koruyucu ve iyileştirici etkileri olduğu düşünülen doğanın psikolojik etkileri yıllardır merak edilen ve dikkat çeken bir konu olmuştur. Dünya üzerinde doğanın bireyler üzerinde yaratmış olabileceği çeşitli psikolojik etkilere yönelik çalışmalar yapılsa da ülkemiz alan yazınında bu gibi konular yeterince ele alınmamıştır. Bu nedenle bu tez çalışmasında yaratıcılık temelli doğa terapisi grup programı uygulamalarının genç yetişkinler üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada, hazırlanan grup programı uygulamasının genç yetişkinlerde ekopsikolojik duyarlılığı, yaratıcılığı ve bilişsel esnekliği nasıl etkilediğinin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Araştırmada 3x2'lik karışık desenlerin (split plot) bir çeşidi olan deney, kontrol ve plasebo gruplu ön test – son test deney deseni kullanılmıştır. Araştırma sürecinde ihtiyaç duyulan nicel verilerin toplanabilmesi amacıyla Ekopsikolojik Duyarlılık Ölçeği, Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırmada kullanılan ölçeklerden Ekopsikolojik Duyarlılık Ölçeği araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Bu kapsamda dört farklı çalışma grubundan oluşan toplam 1070 kişiden veri toplanmıştır. İlk çalışma grubu açımlayıcı faktör analizi ve güvenirlik analizi için 416 kişiden, ikinci çalışma grubu doğrulayıcı faktör analizi, madde analizi, madde tepki kuramı ve güvenirlik analizleri için 499 kişiden, üçüncü çalışma grubu ölçüt bağıntı geçerliliği için 110 kişiden ve son olarak dördüncü çalışma grubu test tekrar test için 45 kişiden oluşmuştur. Gerçekleştirilen analizler sonucunda iki alt boyuttan oluşan 14 maddelik Ekopsikolojik Duyarlılık Ölçeği (EKODUY) geliştirilmiştir. Deneysel çalışma toplamda 36 genç yetişkin bireyle gerçekleştirilmiştir. On ikişer kişiden deney, plasebo kontrol grubu katılımcılarına çalışmaya başlamadan önce Ekopsikolojik Duyarlılık Ölçeği, Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Ölçeği uygulanarak ön test ölçümü yapılmıştır. Daha sonra deneysel uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Deneysel uygulamalar sonucunda aynı ölçme araçları katılımcılara tekrar uygulanarak son test ölçümü yapılmıştır. Elde edilen tüm bulgular, alan yazın çerçevesinde tartışılarak yorumlanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulguların ülkemiz alan yazınına eşsiz bir katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The psychological effects of nature, which are thought to have protective and healing effects on the psychological and physiological health of individuals, have been a subject of curiosity and attention for years. Despite the existence of several international research exploring the diverse psychological impacts of nature on humans, the literature in our country has not sufficiently addressed these issues. Therefore, in this study, the effects of creativity-based nature therapy group counseling practices on young adults were examined. The study aimed to reveal how the prepared group counseling practice affects ecopsychological sensitivity, creativity, and cognitive flexibility in young adults. In the research, a pretest-posttest experimental design with experimental, control, and placebo groups, which is a type of 3x2 split plot, was used. The Ecopsychological Sensitivity Scale, Marmara Creative Thinking Tendencies Scale, and Cognitive Flexibility Scale were used to collect the quantitative data needed during the research process.
The Ecopsychological Sensitivity Scale, one of the scales used in the research, was developed by the researcher. In this context, data was collected from a total of 1070 people, consisting of four different study groups. The first study group consisted of 416 people for exploratory factor analysis and reliability analysis. The second study group consisted of 499 people for confirmatory factor analysis, item analysis, item response theory, and reliability analyses. The third study group consisted of 110 people for criterion correlation validity, and finally, the fourth study group consisted of 45 people for test-retest. As a result of the analyses, a 14-item Ecopsychological Sensitivity Scale consisting of two sub-dimensions was developed. The experimental study was conducted with a total of 36 young adult individuals. Before starting the study, pre-test measurements were made by applying the Ecopsychological Sensitivity Scale, Marmara Creative Thinking Tendencies Scale, and Cognitive Flexibility Scale to twelve participants in each of the experimental and placebo control groups. Then, experimental applications were carried out. As a result of the experimental applications, the same measurement tools were re-applied to the participants, and a post-test measurement was made. All findings obtained were discussed and interpreted within the framework of the literature. It is thought that the findings obtained from the research will make a unique contribution to the literature of our country.