Refah rejimlerinin kadının işgücü arzı üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
The effect of welfare regimes on female labor supply: The case of Turkey
Yazar: NURSEL DURMAZ BODUR
Danışman: PROF. DR. ŞENAY GÖKBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kadınlar = Women ; Refah = Welfare ; Refah devlet = Welfare state ; Refah ekonomisi = Welfare economy ; Sosyal güvenlik = Social security ; Türkiye = Turkey ; Çalışan kadınlar = Working women ; İş gücü = Manpower ; İş gücü arzı = Labour supply

Özet:
Ülkelerin refah rejimi, kadınların çalışma hayatına katılımını destekleyici ya da engelleyici olmaktadır. Refah rejiminin meta-dışılaştırma ve aile-dışılaştırma yeteneği ne kadar yüksekse, kadını işgücü piyasasında istikrarlı bir biçimde tutma konusunda da o kadar başarılı olmaktadır.

Tez kapsamında ele alınan refah rejimi göstergeleri; kadınların sosyal güvenceli istihdama erişimleri ve sosyal güvenlik uygulamalarının kadın işgücü arzı üzerindeki etkileri olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda, Türkiye refah rejimi, Güney Avrupa refah rejimine dâhil edilmiştir. İki ana amacı olan bu tezde nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bunlardan ilki, Türkiye'de sosyal güvenceli istihdam edilmeyi belirleyen faktörlerin tespit edilerek toplumsal cinsiyet temelli bakış açısıyla analiz edilmesidir. İkincisi ise Türkiye'de cömert sosyal güvenlik uygulamalarının kadın işgücü arzı üzerindeki etkisinin ortaya çıkartılmasıdır. 

Sonuç olarak; Türkiye'de sosyal güvenceli istihdam edilmeyi olumlu yönde etkileyen etmenler karşısında, kadınların dezavantajlı oldukları ortaya çıkmıştır. Eğitim, en önemli etmen olmasına rağmen, Türkiye'de yüksek eğitimli kadınların önemli bir kısmının işgücünde olmadığı görülmüştür. Diğer taraftan Türkiye'de dul-yetim aylığı ve bağımlı sağlık sigortalısı olma uygulamalarının kadın işgücü arzını olumsuz yönde etkilediği ortaya çıkmıştır. Tüm bunlar refah rejiminin birer yansıması olarak geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinin benimsenmesi ile açıklanmaktadır. Tez kapsamında gerçekleştirilen öngörüde, Türkiye'de 2030 yılına kadar sosyal güvenceli biçimde istihdam edilen kadın sayısında önemli bir değişmenin yaşanmayacağının ortaya çıkması, kadınların birincil sektörde istihdam edilmeleri önündeki engelleri kaldıracak politikalara ihtiyaç duyulacağını göstermektedir.

Abstract:
The welfare regime structure of a country has negative or positive impacts on women's participation in working life. If the welfare regime has a high ability of de-commodification and de-familialization, it means that it is also successful in keeping women in the labor market.

In this study the main indicators determining the characteristics of the welfare regimes are the registered employment levels for women and the effects of social security system on the female labor supply. In this context Turkish welfare regime has been included in the Southern European welfare regimes. Quantitative research method has been used in this thesis which has two major objectives. The first is to identify the indicators of the registered employment in Turkey and to analyze them from a gender-based perspective. And, the second one is to demonstrate the impacts of generous social security system on women's labor supply in Turkey. 

As a result, it is concluded that women are more disadvantaged than men in terms of the factors positively affecting the registered employment. Although being educated is the most important one among those factors, it is seen that a significant proportion of the women with higher education has not taken part in the laborforce in Turkey. On the other hand, the survivors' pension and health insurance have resulted in decreasing the supply of female labor. And, all these are strictly related with the adoption of the traditional gender roles generated from the welfare regimes. A predictive analysis for the year 2030, shows that there will be no any significant change in the number of women registered employment in Turkey; and, therefore, seriously taken measures for enabling women to be employed in the primary sector will immediately be needed in the near future.