Etkinlik modellemesinde stokastik sınır analizi ve kategorik veri zarflama analizi: Havayolu şirketleri uygulaması
Stochastic frontier analysis and categorical data envelopment analysis at efficiency modelling: A study on airlines
Yazar: UMUT AYDIN
Danışman: PROF. DR. KEMAL BURÇ ÜLENGİN ; PROF. DR. FÜSUN ÜLENGİN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Stokastik sınır analizi = Stochastic frontier analysis ; Verimlilik analizi = Productivity analysis

Özet:
Bu çalışmada ticari hava taşımacılığı alanında faaliyetlerini sürdüren uluslararası havayollarının karşılaştırmalı olarak etkinlik analizi yapılması amaçlanmıştır. Etkinlik analizi hesaplanmasında parametrik olan Stokastik Sınır Analizi ve parametrik olmayan Veri Zarflama Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın veri seti 62 uluslararası havayolunun 2016 yılına ait verilerle oluşturulmuştur. Veriler Bloomberg veri tabanı, şirketlere ait yıllık raporlar ve sektör verilerinin bulunduğu çeşitli raporlar kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler finansal, havayolu özel (operasyonel) ve pazarlama performans göstergeleri ve değişkenler olarak sınıflandırılmıştır. Öncelikli olarak Stokastik Sınır Analizi, Kategorik Veri Zarflama Analizi ve Süper Etkinlik Ölçümü yöntemleriyle şirketlerin etkinlik skorları hesaplanmıştır. Sonraki aşamada şirketlerin farklı açılardan etkinliklerini değerlendirmek amacıyla her boyut için elde edilen modeller yardımıyla yöntemler içinde karşılaştırma yapılmıştır. Daha sonra ise şirket etkinliklerinin yöntemlerde nasıl değiştiğini incelemek amacıyla aynı boyutlar altında farklı yöntemlerle oluşturulan modellerle karşılaştırma yapılmıştır. Sonuç olarak Amerikan menşeli havayolu taşıyıcılarının finansal açıdan etkin olan şirketler olduğu, pazarlama ve operasyonel boyutlarda ise Avrupa ve Uzakdoğu menşeli şirketlerin etkin şirketler olduğu çalışmanın sonunda elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to perform comparative efficiency analysis of international commercial airlines.  Stochastic Frontier Analysis which is a parametric approach and Data Envelopment Analysis which is a non-parametric approach are implemented for efficiency analysis. The dataset of this study consists of 62 international airlines in 2016 by using Bloomberg database, airlines annual reports and other sectoral reports. The data is also classified according to financial, airline specific (operational) and marketing performance indicators and variables. Firstly, efficiency scores of companies are calculated using by Stochastic Frontier Analysis, Categorical Data Envelopment Analysis and Super Efficiency Measurement methods. In the following stage, companies are compared within the methods for each dimension in order to evaluate the efficiencies from different perspectives. Later, the airlines are compared according to models which are created with different methods under the same dimensions to examine how companies' efficiency changed in point of methods. As a result, it is found that American airline carriers are financially efficient companies, while  European and Far Eastern companies are efficient in marketing and operational dimensions.