Patellofemoral ağrı sendromu olan hastalarda diz eklem propriosepsiyonu ile diz ve çevre dokularının ultrasonografik özelliklerinin ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between knee join proprioception and knee and environmental tissues in ultrasonographic features of patients with patellofemoral pain syndrome
Yazar: CANSU ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KARACA UMAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Diz eklemi = Knee joint ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Patellofemoral ağrı sendromu = Patellofemoral pain syndrome ; Propriyosepsiyon = Proprioception ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
ÖZET
Giriş: Patellofemoral ağrı sendromu (PFAS), kişinin günlük yaşam aktivitelerini olumsuz yönde etkileyen fonksiyonel yetersizliğe yol açan ve büyük oranda iş gücü kaybına neden olan bir semptomlar bütünüdür. PFAS'nin etiyolojisi multifaktöryeldir. En çok eklem aşırı kullanımının ve diz ekstansör mekanizmasındaki dizilim bozukluğu suçlanmaktadır. 
Propriosepsiyon; tüm vücut ya da vücut segmentlerinin uzaydaki statik pozisyon ve/veya hareket özelliklerinin bilinçli ve/veya bilinçsiz olarak algılanması şeklinde tanımlanabilir. Diz propriosepsiyonun düzgün algısı için çeşitli dokularda yerleşmiş farklı reseptörlerden gelen uyarıların sentezlenmesi gerekmektedir. PFAS'lı hastalarda propriosepsiyon duyusu bozulmaktadır. Literatürde PFAS'de ultrasonografik değerlendirmeyi içeren az sayıda ve sınırlı kaslarda yapılmış çalışmalar bulunmaktadır. Propriosepsiyon ölçümleri ile diz ve çevre dokularının ayrıntılı ultrasonografik değerlendirmesi arasında ilişkiyi araştıran bir çalışma ise bulunmamaktadır. 
Bu nedenle çalışmamızda, literatürde ilk kez olarak, PFAS olan hastalarda diz eklem propriosepsiyonu ile diz ve çevre dokularının ultrasonografik özelliklerinin ilişkisini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Kliniğimizde Eylül 2019 ve Ocak 2020 tarihleri arasında polikliniğe başvuran PFAS tanısı alan 20 hasta ve yine kliniğimizde çalışan sağlıklı 20 gönüllü katılımcının 15 ve 45 derece diz propriosepsiyon duyuları, diz ve çevre dokularının ultrasonografik değerlendirmeleri yapıldı. Buna göre; Vastus medialis (VM), vastus lateralis (VL), Vastus medialis obliquus (VMO) ve Kuadriseps femoris kasları ile kıkırdak kalınlıkları, Rektus femoris (RF) kasının alanı ile lateral ve medial patellofemoral mesafe ölçümleri yapıldı. Ayrıca değerlendirmede; Vizüel analog skala (VAS), Kujala patellofemoral skoru (KPFS), Nottingham sağlık profili (NHP) kullanıldı.
 Hasta ve kontrol grubunun değerlendirme parametreleri karşılaştırıldı. Ayrıca propriosepsiyon ölçümleri ile ultrasonografik ölçüm sonuçları arasındaki korelasyona bakıldı. 

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 38.80±7.28, sağlıklı katılımcıların yaş ortalaması 35.35±6.51 idi. Hasta grubundaki 20 olgunun, 16'sı (%80) kadın, 4'ü (%20) erkekti. Kontrol grubunda ise 20 olgunun, 15'i (%75) kadın, 5'i (%25) erkekti. Hasta grupta, KPFS anlamlı olarak daha düşük ve NHP skoru ise daha yüksek saptandı.
Hasta ve kontrol grup dominant taraf propriosepsiyon 45 derece sapma açısı ve 45 derece sapma açı farkları kıyaslandığında; her iki ölçümde hasta grupta anlamlı olarak yüksek bulundu. Hasta ve kontrol grubu dominant ekstremite diz ve çevre dokuların ultrasonografik ölçüm sonuçlarında ise; hasta grupta RF alanı, kuadriceps kalınlığı ve lateral patellofemoral mesafe anlamlı olarak düşük tespit edildi.
Propriosepsiyon ve ultrasonografik ölçümlerinin korelasyonu sonucunda; hasta grubun hasta taraf (dominant) medial patellofemoral mesafe ve Q açı değeri ile propriosepsiyon 45 derece sapma açısı farkı arasında pozitif yönde, hasta grup hasta taraf (dominant) lateral patellofemoral mesafe ile propriosepsiyon 45 derece sapma açısı farkı arasında negatif yönde anlamlı korelasyon izlendi. 

Sonuç: Patellofemoral ağrı sendromunda diz eklem propriosepsiyonunun bozulduğu, diz ve çevre dokuların ultrasonografik ölçümlerinin bu bozulma ile ilişkili olabileceği saptanmıştır .
Anahtar Sözcükler: Patellofemoral ağrı sendromu, propriosepsiyon, kas iskelet sistemi ultrasonografisi.

Abstract:
ABSTRACT 
Introduction: Patellofemoral pain syndrome (PFPS) is a set of symptoms that cause functional impairment that negatively affects a person's daily life activities and causes a great deal of labor loss. The etiology of PFPS is multifactorial. It is accused of joint joint overuse and knee extensor mechanism.
Proprioception; it can be defined as the conscious and / or unconscious perception of the static position and / or motion properties of all body or body segments in space. For proper perception of knee proprioception, stimuli from different receptors located in various tissues should be synthesized. Patients with PFPS have an impaired sense of proprioception. In the literature, there are a few studies on limited muscles involving ultrasonographic evaluation in PFAS. There is no study investigating the relationship between proprioception measurements and detailed ultrasonographic evaluation of knee and surrounding tissues.
Therefore in this study, for the first time in the literature, we aimed to investigate the relationship between knee joint proprioception and ultrasonographic features of the knee and surrounding tissues in patients with PFAS.
Material and Methods: In our clinic, we performed an evaluation of 15 and 45 degrees of knee projection sensation and ultrasonography of the knee and surrounding tissues with 20 patients diagnosed with PFAS who applied to the outpatient clinic and 20 volunteer participants working in our clinic between September 2019 and January 2020. According to this; Vastus medialis (VM), vastus lateralis (VL), Vastus medialis obliquus (VMO) and quadriceps femoris muscles, cartilage thicknesses, area of the rectus femoris (RF) muscle and lateral and medial patellofemoral distance measurements were made. Also in the evaluation; Visual analog scale (VAS), Kujala patellofemoral score (KPFS), Nottingham health profile (NHP) were used. 
Evaluation parameters of the patient and control groups were compared. In addition, the correlation between proprioception measurements and ultrasonographic measurement results were examined.
Results: The mean age of the patients included in the study was 38.80 ± 7.28, and that of healthy participants was 35.35 ± 6.51. Of the 20 patients in the patient group, 16 (80%) were female and 4 (20%) were male. In the control group, 15 (75%) of the 20 cases were female and 5 (25%) were male. In the patient group, KPFS was significantly lower and the NHP score was higher.
When the patient and control group dominant side proprioception compared 45 degree deviation angle and 45 degree deviation angle differences; In both measurements, the patient group was significantly higher in the group. In the ultrasonographic measurement results of the patient and control groups of the dominant extremity knee and surrounding tissues; In the patient group RF area, quadriceps thickness and lateral patellofemoral distance were significantly lower.
As a result of the correlation of proprioception and ultrasonographic measurements; There was a significant positive correlation between patient side (dominant) medial patellofemoral distance and Q angle value and proprioception 45 degree deviation angle, patient group patient side (dominant) lateral patellofemoral distance and proprioception 45 degree deviation angle difference.
Conclusion: It was observed that knee joint proprioception was impaired in patellofemoral pain syndrome, and ultrasonographic measurements of the knee and surrounding tissues may be associated with this disorder.
Keywords: Patellofemoral pain syndrome, proprioception, musculoskeletal system ultrasonography