Lise öğrencilerinin okul başarısızlıklarının altında yatan, depresyonla ilişkili otomatik düşünme kalıpları
An investigation of automatic thoughts and depression related with school achievements in high school students
Yazar: NERGÜZ BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. FERDA AYSAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarısız öğrenciler = Unsuccessful students ; Depresyon = Depression ; Kaygı = Anxiety ; Lise öğrencileri = High schools students ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Öğrenciler = Students

Özet:
ÖZET Araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin olumsuz otomatik düşünceleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın diğer bir amacı da lise öğrencilerinin depresyon ve kaygıları ile akademik başarılan arasındaki ilişkiyi araştırmak ve buradan hareketle öneriler geliştirmektir. Araştırma, 1995-1996 öğretim yılında İzmir ilinde genel liselerde öğrenim gören, ders geçme ve kredili sisteme göre 3.,5.,ve 6. dönemlerde okuyan, 248' i kız, 237'si erkek olmak üzere toplam 485 öğrenci ile yapılmıştır. Bu araştırmada, veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geçerlik, güvenirlik çalışması yapılmış olan, Geliştirilmiş Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ-G) ile birlikte Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI A-Trait) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Sosyal BUimler İçin istatistiksel Paket Programı (SPSS- WIN) kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farklara ilişkin karşılaştırmalar için Varyans Analizi (ANOVA), Scheffe testi ve t testi Ue %2 (Khi- Kare) test tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edUen bulgular şunlardır: 1. Lise öğrencilerinde cinsiyet ile akademik başarı ve cinsiyet Ue depresyon arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. 2. Kız öğrenciler, erkek öğrencüere göre daha fazla olumsuz otomatik düşünce ve kaygıya sahip bulunmuştur. 3. Akademik başarı düzeyi Ue depresyon puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 4. Başarısız öğrencUer, başarılı öğrencUere göre daha fazla olumsuz otomatik düşünce, yüksek depresyon ve kaygı düzeyine sahip bulunmuştur. 5. Akademik başarı ve cinsiyete göre otomatik düşünceler, depresyon ve kaygı düzeyleri üzerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. 6. Depresif olmayan, orta derecede depresif ve depresif grupların, otomatik düşünceler, depresyon ve kaygı puanları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. m7. Başarılı ve başarısız öğrencilerde, depresif olmayan, orta derecede depresif ve depresif grupların otomatik düşüncelerine ilişkin puanları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Elde edUen bulgulara göre, lise öğrencilerinde, akademik başarı üe olumsuz otomatik düşünme, depresyon ve kaygı Ue anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Geliştirilmiş Otomatik Düşünceler Ölçeğinin (ODÖ-G) yapılacak olan yeni çalışmalarda, okullarda ve klinik ortamlarda kullanılması önerilmektedir. IV

Abstract:
ABSTRACT The purpose of this study is to investigate the relationship between automatic thoughts and school achievements in high school students. This study is also designed to investigate the relationship among depression, anxiety and school achievements of students. The subjects of the study were a total of 485 students including 248 female, 237 male students, in Lise 3., 5., and 6. grades, during the academic year of 1995- 1996, in İzmir. The data was collected through the use of three instruments: Automatic Thoughts Questionnaire-Revised (ODÖ-G, validity and reliability studies were done by the author), Beck Depression Inventory (BDI) and Stai A-Trait Scale (STAIA-Trait). In the analysis of the data SPSS- WIN was used. The comparison of the groups were analyzed through the Analyses of Variance (ANOVA), t-distribution, Scheffe test and Chi-squared distribution (x2). The findings of the research indicated that: 1. No significant relations were found between gender and school achievements, and between gender and depression. 2. Female students had more negative automatic thoughts than male students had, and their anxiety level was higher as compared to male students. 3. There is a significant relation between school achievement and depression. 4. Students who were less successful had more negative automatic thoughts; had higher depression scores and higher level of anxiety as compared to more successful students. 5. The effects of school achievement and gender differences shows significant differences on automatic thoughts, depression and anxiety level.6. The effects of nondepressed, moderately depressed and depressed groups on automatic thoughts, depression and anxiety shows significant differences. 7. Significant differences were found among depressive, moderately- depressive and nondepressive groups on automatic thoughts for both successful and unsuccessful students. There are significant relations between school achievement and negative automatic thoughts; and between depression and anxiety. The results of the present study suggest the use of the Automatic Thoughts Questionnaires-Revised (ODÖ-G) among high school students and in clinical work. VI