Çeşitli kozmetik ürünlerindeki ağır metal düzeylerinin araştırılarak toksikolojik açıdan değerlendirmesi
Research on heavy metal levels in various cosmetics and evaluation of toxicological aspects
Yazar: KENAN CAN TOK
Danışman: DOÇ. DR. ONUR ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Ağır metaller = Heavy metals ; Kozmetikler = Cosmetics ; Spektrofotometri-atomik = Spectrophotometry-atomic ; Toksik metaller = Toxic metals ; Toksikoloji = Toxicology ; Toksisite = Toxicity ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
Ağır metallerin insan ve çevre sağlığı üzerine olumsuz etkileri oldukça yoğun şekilde araştırılmış ve yorumlanmıştır. Söz konusu metaller düşük miktarlarda bile insan ve hayvanlarda organ hasarlarına neden olabilmektedir. Ayrıca insanda görülen bazı kanser türleri yanında, solunum yolları hastalıkları, organ yetmezlikleri ve hafıza bozuklukları gibi etkilerin metal zehirlenmeyle ilişkisine yönelik veriler mevcuttur. Ağır metallere insanların maruziyeti endüstriyel kaynaklar, tıbbi atıklar, pestisitler, petrol yan ürünleri ve kontamine gıdalar yoluyla olmaktadır. Metallere maruziyette en önemli yollar oral ve solunum yolu olmaktadır. Bununla birlikte deriyle maruziyet de önemli bir yoldur ve özellikle kişisel bakım ürünlerindeki metal düzeylerine bağlı muhtemel ağır metal maruziyeti hakkında bilgiler yeterli değildir. Ayrıca kişisel bakım ürünlerinin güvenli kullanımına yönelik olarak ülkemizde ürün bileşiminde bulunabilen muhtemel safsızlık ve kalıntı düzeyleri hakkındaki bilgilerimiz azdır. Dolayısıyla gerçekleştirdiğimiz çalışmayla ülkemiz piyasasında bulunan fondöten ve ruj grubu kozmetik ürünlerindeki toksik metal düzeylerinin belirlenerek toksikolojik açıdan yorumlanması amaçlanmıştır.
Bu tez çalışmasında 35 ruj ve 52 fondöten grubu toplam 87 kozmetik üründeki ağır metal düzeyleri analiz edilmiştir. Fondöten grubu örnekler renk tonlarına göre ayrılmış ve alınan tüm örneklerde Kurşun (Pb), Nikel (Ni), Kobalt (Co), Krom (Cr), Arsenik (As), Kadmiyum (Cd), ve Antimon (Sb) gibi ağır metallerin düzeyleri belirlenmiştir. Söz konusu örneklerdeki metal düzeylerin analizi amacıyla ileri bir enstrümental analiz yöntemi olan Grafit Fırın Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi kullanılmıştır. Elde ettiğimiz tüm sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde her iki kişisel bakım ürünündeki As, Cd ve Sb açısından herhangi bir olumsuz durum tespit edilmemiştir. Bununla birlikte incelenen ruj ve fondöten grubu ürünlerdeki Cr, Co, Pb ve Ni düzeylerinin tespit edilebilir miktarlarda olduğu belirlenmiştir. Bunlardan tespit edilen Co ve Pb düzeylerinin uluslararası kaynaklarda belirtilen maruziyet limitlerinin oldukça altında olduğu ve bu açıdan toksikolojik anlamda bir risk oluşturmadığı değerlendirilmiştir. Araştırmaya konu olan ürünlerdeki Cr ve Ni düzeyleri değerlendirildiğinde ise belirlenen metal düzeylerinin verilen sınır değerlerinin bir miktar üzerinde olduğuna işaret etmiştir. Bununla birlikte belirlenen ağır metal düzeyleri maruziyet yolu ve dozu dikkate alınarak yorumlandığında normal kullanım koşulları altında toksikolojik açıdan bir riskin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Fondöten grubu ürünlerdeki Cr, Co, Pb ve Ni düzeyleri ürünlerin renk tonlarına göre incelendiğinde ise renk yoğunluğu ile metal düzeyleri arasında herhangi bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca çalışmamızda elde edilen metal düzeylerine ait bulguların gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yapılan birçok çalışmaya göre daha düşük düzeylerde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Negative effects of heavy metals on human health and environmental were interpreted and researched quite extensively. Even in these low amounts of metals may lead to organ damage in humans and animals. Also, beside some types of cancer seen in humans, there are data indicating that some problems such as respiratory diseases, memory disorders and organ failure associated metal toxicity. The exposure of heavy metals to humans are through industrial resources, medical waste, pesticides, petroleum products and contaminated foods. The most important ways of exposure to metals are oral and respiratory tract. However, it is also an important way of exposure with skin and we don't have enough information especially possible heavy metal exposure depending on levels of heavy metals on personal care products. In addition, our knowledge of the potential impurities and residue levels found in the composition of cosmetic products in our country. Thus, with the work we perform, we are intended to determine toxic metal levels in foundation and lipstick cosmetics group which sold in our country.
In this thesis, 87 products analyzed for heavy metal levels and the quantity of foundations and lipsticks are respectively 35, 52. Samples in foundation group divided according to the color tone and all received samples were analyzed for the level of lead (Pb), nickel (Ni), cobalt (Co), chromium (Cr), arsenic (As), cadmium (Cd), and antimony (Sb). For the analysis of metal levels in these samples Graphite Furnace Atomic Absorption Spectroscopy was used. An overall evaluation of all the results we obtained, any negative status has not been determined in terms of As, Cd, and Sb, both two personal care products. However, products which examined in the foundation and lipstick group, it was determined that the levels of Cr, Co, Pb, and Ni are detectable amounts. Detected levels of Co and Pb, is far below the exposure limits specified in the international sources and is considered to pose a risk in the sense of toxicological in this regard. The levels of Cr and Ni in the products that are the subject of research are assessed when given a sum of boundary values specified on the metal levels that will be pointed out. However, when interpreted in consideration of exposure route and dose, it was concluded that no risk from a toxicological perspective exists under normal use conditions. There is no relationship between color tone and heavy metal levels in foundation grup. In addition, heavy metal levels which we detected in our study were quite low compared to similar studies in developed and developing countries.