Blok tabanlı kodlama ortamlarında yürütülen yaşam temelli öğrenme etkinliklerinin soyutlama becerisi gelişimine etkisi
The effect of real life activities integrated to block based programming environments on development of students abstraction skills
Yazar: İLKNUR ÖZYILMAZ
Danışman: PROF. DR. ÜNAL ÇAKIROĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi işlemsel düşünme = Computational thinking ; Blok temelli programlama = Blok based programming ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Soyutlama = Abstraction ; Yaşam temelli öğrenme = Context based learning

Özet:
Blok tabanlı kodlama ortamlarında, öğrencilere bilgi işlemsel düşünme becerilerinden soyutlama, genelleme, algoritmik düşünme, ayrıştırma vb. gibi birçok beceri kodlama etkinlikleriyle kazandırılabilir. Bu çalışma bu beceriler arasında soyutlama becerisinin gelişimine odaklanmakta ve blok tabanlı ortamlarda soyutlama gelişimi için yaşam temelli etkinlikler ile oluşturulan bir öğretim yöntemi önermektedir. Bu doğrultuda bu çalışmada, blok tabanlı ortam olan ve yaşam temelli etkinlikler oluşturmak için fırsatlar sunan Scratch blok tabanlı kodlama ortamında yapılan etkinliklerin, soyutlama üzerine etkisinin olup olmadığı, öğrencilerin bu süreçte yaptıkları soyutlamaları hangi faktörlerin etkilediği ve blok tabanlı ortamlarda çözümlenen yaşam temelli problemlere soyutlama becerisinin etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Bu kapsamda yaşam temelli etkinlikler öğrencilerin soyutlama yapmalarına imkân verecek ve diğer bilgi işlemsel düşünme alt becerilerini içerecek şekilde oluşturulmuştur. Çalışma sıralı açıklayıcı karma desen ile yürütülmüştür. Çalışma Trabzon ilinde bir ortaokulda 2020-2021 eğitim öğretim yılında 6.sınıf, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersini alan 8 öğrenci (6 kız, 2 erkek) ile uzaktan eğitimle gerçekleştirilmiştir. Araştırma süresince toplanan veriler dereceli puanlama anahtarları (Soyutlama becerilerini değerlendirme rubriği ve SSBT değerlendirme rubriği) geliştirilerek değerlendirilmiştir. Bu kapsamda çalışmada blok tabanlı kodlama ortamları için soyutlamaya yönelik temel soyutlama bileşenleri ve alt göstergeler belirlenmiştir. Yapılan uygulama sonucunda Scratch ortamındaki soyutlama becerileri arasında en çok "Ayrıntıları eleme/ayıklama ve Çözüm için pratik çözüm noktası bulma" soyutlama bileşenleri gelişmiş iken "Önceki çözüm/çözümleri sonrakilere aktarma" bileşeninin kısmen daha az geliştiği görülmektedir. Öğrencilerin yaptıkları kodlamalar incelendiğinde, daha çok "Gereksiz blok olarak değerlendirme, Problemin çözümünün karmaşıklaşması ve uzaması, Blok yerine başka blok kullanma ve Problemin çözümünün anlaşılır olması ve kısalması" soyutlamayı etkileyen faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Yaşam temelli problemlere soyutlama becerisinin ise daha çok "Blok/Sınıf oluşturma ve kullanma, Gereksiz ifadeleri kullanmama, Önceki çözüm/çözümlerinin benzerlerini kullanma", becerilerinin gelişimine katkı sağladığı belirlenmiştir. Bu çalışma ile blok tabanlı kodlama ortamlarında soyutlama becerisinin öğretimi, ölçümü ve yaşam temelli etkinliklerin blok tabanlı ortamlarda kullanımı bağlamında, kodlama çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bilgi İşlemsel Düşünme, Soyutlama Becerisi, Yaşam Temelli Öğrenme

Abstract:
Currently, research on coding education is emphasized. Abstracting in encodings is a difficult skill. Focusing on the decency of something and ignoring other details is defined as abstraction. Abstraction requires an intensive cognitive process. A small number of abstraction studies have been carried out within the scope of Computer Science in Turkey. Studies focused on various methods for teaching abstraction to students. In line with the recommendations of the studies, in this study, the block-based environment and lifestyle-based activities offering opportunities to be created easily Scratchde have any influence on whether the abstraction of activities to isolate the influence of factors which are used to solve some problems based on the life and teaching of abstraction is intended to examine whether. In this context, life-based activities have been created to support abstraction and include other bid sub-skills. The study was conducted with sequential descriptive mixed pattern.  6 in the 2020-2021 academic year in a secondary school in Trabzon province. The class was conducted by distance education with 8 students (6 Girls, 2 boys) taking the Information Technology and software course.  The data collected during the research was evaluated by developing graded scoring keys (Abstraction skills rubric and SSBT rubric) in accordance with some studies referenced with field experts. As a result, eliminate the Scratch environment abstraction skills are among the most details/extract and "practical solution/solutions to be able to use" abstraction while the previous solution improved components/solutions to be able to transfer the next ones" less developed partly of the component. When we consider the coding of students in general, the factors affecting abstraction were more "evaluation as an unnecessary block"," complexity and elongation of the solution of the problem"," evaluation in the form of using another block instead of a block" and" understanding and shortening of the solution of the problem". In addition, Scratch also concluded that it is possible to create modeling and give objects various properties. In the development of abstraction skills in real-life problems, students ' abstraction skills in block-based environments are more likely to develop "creating and using blocks/classes", "not using unnecessary expressions", "using similar previous solutions/solutions". Less developed skills are" choosing cycles/short solution" and" performing the task without dealing with the details".

Keywords: Computational Thinking, Abstraction Skills, Life-Based Learning