Açık kalp cerrahisi öncesinde yaşanan cerrahi korku ile uyku arasındaki ilişki
The relationship between surgical fear experienced before open heart surgery and sleep
Yazar: SEÇİL GACANER
Danışman: DOÇ. DR. YELDA CANDAN DÖNMEZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, açık kalp cerrahisi öncesi yaşanan cerrahi korku ile uyku arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlandı. 
Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemini 01 Ağustos 2023-31 Ocak 2024 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Araştırma Uygulama Hastanesi Göğüs Kalp Damar Cerrahi Kliniği'nde ameliyat kararı alınan, araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırmaya dahil edilme ktiterlerine uyan 102 hasta oluşturdu. Veriler ameliyat öncesinde hastalarla yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Cerrahi Korku Ölçeği", "Uykusuzluk Şiddeti İndeksi" kullanıldı. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi; sayı, yüzde, ortalama, minimum, maksimum, standart sapma, Medyan, t-testi, Mann-Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal-Wallis, Bonferroni posthoc testi, Spearman's korelasyon analizileri kullanılarak gerçekleştirildi.
Bulgular: Araştırma sonuçlarına göre hastaların Cerrahi Korku Ölçeği toplam puan ortalaması kadınlarda 38.10±23.42, erkeklerde18.66±13.17, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi puan ortalaması kadınlarda 10.90±7.13, erkeklerde 6.67±5.65 olarak belirlendi. Hastaların cinsiyeti ile Cerrahi Korku Ölçeği toplam puanları ve Uykusuzluk Şiddeti İndeksi puan ortalaması arasında istatistiki açıdan anlamlı bir fark olduğu belirlendi (p<0.001). Uykusuzluk Şiddeti İndeksi puan ortalaması sosyal güvencesi bulunanların 7.13±6.16, sosyal güvencesi bulunmayanlarda 10.90±5.45 olarak belirlendi. Hastaların sosyal güvencesi bulunmasına göre Uykusuzluk Şiddeti İndeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu ve sosyal güvencesi bulunan hastaların uyku kalitesi, sosyal güvencesi bulunmayanlara göre daha yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Çalışmaya katılan hastaların Uykusuzluk Şiddeti İndeksi puan ortalaması geliri giderden az olanlarda 8.74±6.33, geliri gidere denk olanlarda 6.38 ± 6.04 geliri giderden fazla olanlarda 4.17±2.32 olarak belirlendi (p<0.05). Gelir durumuna göre Uykusuzluk Şiddeti İndeksleri arasında anlamlı fark olduğu bulundu (p<0.05). Hastaların Cerrahi Korku Ölçeği'nin toplamından aldıkları puan ortalaması daha öncesinde cerrahi işlem nedeniyle yatış yapanlarda 24.16±17.72, cerrahi işlem dışı nedenle yatış yapanlarda 15.23±16.62 olarak belirlendi. Hastaların daha önce hastaneye yatış yapma nedenlerine göre Cerrahi Korku Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlendi (p<0.05). Hastaların Cerrahi Korku Ölçeği toplam puan ortalaması sürekli ilaç kullananlarda 23.91±17.11, sürekli ilaç kullanmayanlarda 16.90±17.17 olarak belirlendi. Hastaların sürekli ilaç kullanımlarına göre Cerrahi Korku Ölçeği toplam puanları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlendi (p<0.05). Hastaların Cerrahi Korku Ölçeği toplam puan ortalamasının 22.47±17.39 olduğu hastaların uykusuzluk şiddetinin %62.7'sinde klinik olarak önemsiz, %24.5'inde hafif düzeyde, %8.8'inde orta düzeyde ve %3.9'unda şiddetli olduğu belirlendi. Hastaların Cerrahi Korku Ölçeği toplam puanları ile Uykusuzluk Şiddeti İndeksi arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde ilişki olduğu sonucuna ulaşıldı (p<0.05). 
Sonuç: Açık kalp ameliyatı öncesi hastaların Cerrahi Korku Ölçeği toplam puanları ile Uykusuzluk Şiddeti İndeksi arasında pozitif yönlü zayıf düzey ilişki olduğu, hastaların cerrahi korku düzeyi arttıkça uykusuzluk şiddeti düzeyinin arttığı sonucuna ulaşıldı.    
Anahtar Kelimeler; Açık kalp cerrahisi; uyku kalitesi; cerrahi korku; ameliyat öncesi dönem; hemşirelik

Abstract:
Purpose: This study aimed to determine the relationship between surgical fear experienced before open heart surgery and sleep. 
Method: The descriptive study sample consisted of 102 patients who were admitted to Dokuz Eylül University Research and Application Hospital, Thoracic Cardiovascular Surgery Clinic between August 1, 2023 and January 31, 2024, who agreed to participate in the study and met the Inclusion criterias. Data were collected by face-to-face interviews with the patients before surgery. "Patient Information Form", "Surgical Fear Scale", "Insomnia Severity Index" were used to collect the data. The data were analyzed using number, percentage, mean, minimum, maximum, standard deviation, median, t-test, Mann-Whitney U test, one-way analysis of variance, Kruskal-Wallis, Bonferroni posthoc test, Spearman's correlation analysis.
Result: Results of the study showed that the mean total score of the Surgical Fear Scale was 38.10±23.42 for females and 18.66±13.17 for males, and the mean Insomnia Severity Index score was 10.90±7.13 for females and 6.67±5.65 for males. There was a statistically significant difference between the gender of the patients and the total scores of the Surgical Fear Scale and the mean score of the Insomnia Severity Index (p<0.001). The mean score of Insomnia Severity Index was 7.13 ± 6.16 in patients with social security and 10.90 ± 5.45 in patients without social security. There was a statistically significant difference between the Insomnia Severity Indexes depending on the social security of the patients and the sleep quality of the patients with social security was higher than those without social security (p<0.05). The mean score of Insomnia Severity Index of the patients who participated in the study was determined as 8.74 ± 6.33 in patients with income less than expenditure, 6.38 ± 6.04 in patients with income equal to expenditure and 4.17 ± 2.32 in patients with income more than expenditure (p<0.05). There was a significant difference between Insomnia Severity Indices depending on income status (p<0.05). Mean scores of the patients on the total Surgical Fear Scale were 24.16±17.72 for those who had been hospitalized for surgical procedures and 15.23±16.62 for those who had been hospitalized for reasons other than surgical procedures. There was a statistically significant difference between the total scores of the Surgical Fear Scale according to the reasons for previous hospitalization (p<0.05). Mean total scores of the Surgical Fear Scale were 23.91±17.11 for continuous drug users and 16.90±17.17 for non-users. There was a significant difference between the total scores of the Surgical Fear Scale according to continuous drug use (p<0.05).The mean age of the patients was 61.32±9.16 years, 80.4% were male, 70.6% had primary or secondary education, 79.4% were married, 54.9% had been hospitalized for minor surgery, 21.6% had been hospitalized for non-surgical reasons, and 26.5% had both hypertension and diabetes. 77.5% of the patients were expected to undergo coronary artery bypass graft surgery and 41.2% of the patients received a diagnosis in less than 7 days. The mean total score of the Surgical Fear Scale was 22.47±17.39 and the severity of insomnia was clinically insignificant in 62.7%, mild in 24.5%, moderate in 8.8% and severe in 3.9% of the patients. According to the results, there was a weak positive correlation between the total scores of the Surgical Fear Scale and the Insomnia Severity Index (p<0.05). 
Conclusion: There was a weak positive correlation between the total scores of the Surgical Fear Scale and Insomnia Severity Index of the patients before open heart surgery, and it was concluded that the insomnia severity level increased as the surgical fear level of the patients increased.    
Keywords; Open heart surgery; sleep quality; surgical fear; preoperative period, nursing