Kentsel etik: Tamamlanmamış şehircilik ve açık kent söylemleri üzerinden güncel bir İstanbul okuması
Urban ethics: A current reading on İstanbul through incomplete urbanism and open city discourses
Yazar: HANDE TOMBAZ
Danışman: PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Etik kavramının mimarlık ve şehircilik disiplinleri içinden bir değerlendirmesini yapan bu çalışma; etik kelimesinin kökenindeki ethos (varoluş tarzı, yaşama biçimi) ile ilişkili bir felsefi söylem dahilinde, inşa etme eyleminin anlamını sorgular ve bu eleştirel düşünme biçimi çerçevesinde, bugün içinde yaşadığımız çağa özgü bir kentsel ethosun nasıl tanımlanabileceğini ifade etmeye çalışır. Heidegger felsefesinden hareketle; insan ve içinde yaşadığı çevre arasındaki varoluşsal diyalektik ilişki ekseninde kurgulanan bu değerlendirme; belirsizliğin ve öngörülemeyenin çok daha yoğun hissedildiği günümüz dünyasında, bahsedilen nitelikleri birer potansiyel olarak ele alan güncel kentsel söylemleri konu edinecektir. Bu bağlamda, Richard Sennett'in 2018 yılında yayınlanan 'Building and Dwelling: Ethics for the City' kitabında, ayrıntılı olarak sözünü ettiği açık kent teorisi, William S. W. Lim'in eleştirel bir kentsel strateji olarak tanımladığı 'tamamlanmamış şehircilik' söylemi ile ilişkilendirilmiş ve her iki söylemin, çağımıza ait kentsel birer ethos olarak değerlendirilebilme imkanı sorgulanmıştır. Kavramsal ifadelerin ağırlıklı olduğu ve kentsel planlama pratiklerine yönelik birer planlama aracı olmaktan çok, eleştirel birer değerlendirme aracı olarak tanımlanan bu söylemlerin, İstanbul üzerinden yeni bir okumasının yapılması istenmiş ve bu amaçla AURA İstanbul 2018 Güz Dönemi araştırma stüdyosu çalışmaları tez kapsamına dahil edilmiştir. Güncel kentsel meselelerin İstanbul özelinde incelendiği ve on beş katılımcının farklı başlıklar altında ele aldığı bu çalışmalar, tamamlanmamış şehircilik ve açık kent söylemlerine ait kavramlar üzerinden yeniden değerlendirildiğinde, her bir çalışmanın bu kavramlarla doğrudan ilişki kurabildiği görülmüştür. Dolayısıyla, teze konu olan söylemlerin, güncel kent yaşamına dair eleştirel birer değerlendirme aracı olarak kabul edilmeleri mümkündür; ancak belirsizlik, uyumsuzluk ve değişebilirlik unsurlarının hakim olduğu bu söylemlerin, Heidegger'in tanımladığı biçimde kişinin kendi özgün varoluşunu inşasının birer ifadesi olup olamayacağı tartışmalıdır. Buna rağmen, değişim ve dönüşümün bu derece yoğun olduğu bir toplumsal yaşam içinde; farklı olanın kendi kimliğini koruyarak ötekilerle birarada yaşayabilmesi prensibi temelinde, bireyin kendini konumlandırmasına imkan veren bu söylemler hem bir çeşit yaşama biçimi (ethos) tanımlarlar hem de anlam ve deneyimi zenginleştirmeye yönelik tutumlarıyla çağdaş kent yaşamına dair oldukça güçlü bir eleştirel yaklaşım sergilerler

Abstract:
This study, which aims to make an assessment on the notion of ethics from within the disciplines of architecture and urbanism, mainly questions the meaning of the act of building, on the basis of a philosophical discourse related to the notion of ethos (a mode of existence, a manner of life) and from this critical perspective tries to define an urban ethos that is valid for our period. Based on Heidegger's philosophy; this assessment deals with the existential dialectical relation between human beings and the environment they live in. In today's world, where uncertainty and unpredictability are deeply experienced, it will also address the current urban discourses that embrace these as potential conditions. In this context, the open city theory suggested by Richard Sennett and described in detail in his latest book, 'Building and Dwelling: Ethics for the City' (2018), was associated with the discourse of 'incomplete urbanism' defined by William S. W. Lim as a critical urban strategy. The possibility of evaluating these two discourses as an urban ethos of our age has then been questioned. In the case of Istanbul, a new reading of these discourses, which are defined as a critical assessment tool rather than a planning tool for urban planning practices, has been intended, and for this purpose, the studies of AURA Istanbul 2018 Fall Semester research studio were included in this thesis. When these urban studies -conducted by fifteen participants under different headings on Istanbul- were examined, it was seen that each study had a direct relationship with the concepts of incomplete urbanism and open city discourses. Therefore, the mentioned discourses can be considered as a critical assessment tool for the current urban life; however, it is controversial whether these discourses dominated by elements of indeterminacy, inconsistency, and changeability could be an expression of the construction of one's authentic being, as described by Heidegger. Nevertheless, these discourses based on the principle that differences with others can exist while preserving their own identities, allow the individual to position himself/herself in the context of a social life where change and transformation are so intense. Consequently, they define both a manner of life (an ethos) as well as a strong critical approach to contemporary urban life, by way of their attitudes towards enriching meaning and experience.