Karadeniz Bölgesi Aedes aegypti soylarında steril böcek teknigi (SİT) için kitlesel üretim standardizasyonu
Mass rearing standardization for sterile insect technique (SIT) in Black Sea Region Aedes aegypti strain
Yazar: EYYÜPHAN ÇEKİÇ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA AKINER
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Zooloji = Zoology
Dizin: Biyolojik mücadele = Biological control ; Erkısır = Male sterile ; Halk sağlığı = Public health ; Popülasyon biyolojisi = Population biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Dünya genelinde 3500 üzerinde sivrisinek türü bilinmesine rağmen bu sivrisinek türlerinden yaklaşık 100 tanesi insanlarda vektörel öneme sahip hastalıkları taşır. Genel olarak bu sivrisinek türleri Culex, Aedes ve Anopheles cinslerinin içerisindedir. Ülkemizde sivrisinek faunası bakımından oldukça zengin bir yapıya sahiptir. Ülkemizdeki sivrisinek türü sayısı hem yapılan çalışmalar neticesinde yerli türlerin belirlenmesi hem de artan ticaret ve ulaşım imkânları ile bazı türlerin ülkemizi istila etmesi sebebiyle giderek artmaktadır. Bu tezde üzerinde çalışmalar yaptığımız Aedes aegypti (Linnaeus, 1762), dünya çapında tropikal ve subtropikal bölgelerde halk sağlığı açısından büyük önem taşıyan arbovirüslerin ana vektörüdür. Ae. aegypti başlıca dang humması (DEN), chikungunya (CHK), sarıhumma (YF) ve zika (ZIK) gibi dünya üzerinde geniş kitleleri etkileyen hastalıkları bulaştırmaktadır. Bütün bu sorunlar sebebi ile dünyada sivrisineklerle birden çok yöntemle mücadele gerçekleştirilmiş ve hala eski ve yenilikçi mücadele yöntemleri uygulanmaktadır. Yapmış olduğumuz bu tezde Ae. aegypti soylarında SIT tekniği üzerine çalışmalar yapılarak kitlesel üretim için standardizasyonu değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerimiz doğrultusunda Artvin ve Rize ilinden toplanarak kolonize edilmiş olan Ae. aegyti soyları kullanılmıştır. Koloni haline getirilen Ae. aegypti soylarından alınan yumurtalar kontrollü olarak L1,L2,L3,L4 evrelerinde çeşitli ve tekrar eden deneylere tabi tutularak en standart  üretim metodu üzerine araştırılmıştır. Ergin hale gelen sivrisinekler tekrardan seri üretim için kullanılmak üzere kolonileştirilerek kitlesel üretim için kullanılmıştır.

Abstract:
Although more than 3500 mosquito species are known worldwide, approximately 100 of these mosquito species carry vector diseases in humans. In general, these mosquito species are in the genera Culex, Aedes and Anopheles. Our country has a very rich structure in terms of mosquito fauna. The number of mosquito species in our country is increasing due to the identification of native species as a result of studies and the invasion of some species into our country due to increasing trade and transportation opportunities. Aedes aegypti (Linnaeus, 1762), which we studied in this thesis, is the main vector of arboviruses that are of great public health importance in tropical and subtropical regions around the world. Ae.aegypti mainly transmits diseases that affect large numbers of people around the world, such as dengue fever (DEN), chikungunya (CHK), yellow fever (YF) and Zika (ZIK). Due to all these problems, mosquitoes have been combated with more than one method in the world, and old and innovative combat methods are still being applied. In this thesis, we conducted studies on the SIT technique in Ae.aegypti strains and evaluated its standardization for mass production. In line with our evaluations, Ae.aegyti strains collected and colonized from Artvin and Rize provinces were used. Eggs taken from colonized Ae.aegypti strains were subjected to various and repeated experiments at L1,L2,L3,L4 stages in a controlled manner and were researched on the most standard production method. Adult mosquitoes were colonized and used for mass production again.