Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri ile stres düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between teachers job satisfaction level and stress level
Yazar: VOLKAN KUMAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT DENİZ
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Stres = Stress ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmada Öğretmenlerin İş Doyum Düzeyleri İle Stres Düzeyleri Arasındaki İlişki ortaya konularak, anket sonuçlarına ait bulgular, bulgulara dayalı yorumlar ve öneriler yer almaktadır.Araştırmanın evrenini İstanbul İli Zeytinburnu ilçesinde ki okullarda görev yapmakta olan öğretmenler oluşturmaktadır. Evrenden yansız (rasgele) olarak seçilen 5 ilköğretim okulu, 2 genel lise, 1 Anadolu lisesi, 4 meslek lisesi olmak üzere toplam 12 okuldan ulaşılabilen 397 öğretmen araştırmamızın örneklemini oluşturmuştur.Araştırmada, öğretmenlerin iş doyumu ve stres düzeylerine ilişkin bulgular anket yoluyla elde edilmiştir. Ölçme aracı olarak araştırmacı kişisel bilgi formu, Minnesota iş doyum envanteri kısa formu ve stres ölçeği kullanılmıştır. Ölçme araçları 5'li likert tipi derecelendirme ölçeği şeklindedir. Uygulanan anket sonuçları SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Anket bulguları, yüzde ve frekans değerleri ile t-testi sonuçları ve One Way Anova testi sonuçlarına dayalı olarak yorumlanmıştır. Manidarlık düzeyi ,05 olarak alınmıştır.Elde edilen bulgulara göre iş doyumu iç faktörler ile cinsiyet, kurum türü, medeni durum, branş, meslek seçimi, değişkenleri arasında anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Dış faktörler ve iş doyumu genel ile cinsiyet, kurum türü, medeni durum, branş, meslek seçimi, mesleki deneyim, okul deneyimi değişkenleri arasında anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Yaş değişkeni ile iş doyumu faktörleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Stres faktörlerine göre; yönetim sorunları faktörü ile kurum türü, yaş, mesleki deneyim ve okul deneyimi değişkenleri arasında, maaş durumu ve mesleki sorunları faktörleri ile mesleki deneyim değişkeni arasında, öğrenci sorunları ve günlük sorunlar faktörleri ile kurum türü değişkeni arasında, öğretim sorunları faktörü ile cinsiyet ve kurum türü değişkeni arasında, günlük sorunlar faktörü ile okul deneyimi değişkeni arasında, stres genel ile mesleki deneyim değişkeni arasında, anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir.Araştırma sonuçlarına göre, iş doyumu durumlarına göre; kadınlar, evliler, ilköğretim ikinci kademe öğretmenleri, iki yıllık öğretmen okulları ve enstitü mezunu öğretmenler, 20-25 yaş aralığında yer alanlar, spor bilimleri öğretmenleri, mesleğini kendi isteği ile seçenler, 21 yıl ve üzeri mesleki ve okul deneyimine sahip olanlar, daha fazla iş doyumuna sahiptirler.Stres durumlarına göre; kadınlar, meslek lisesi öğretmenleri, lisans üstü eğitim alan öğretmenler, 41 yaş ve üzerindekiler, güzel sanatlar öğretmenleri, mesleğini kendi isteği ile seçmeyenler, 11-20 yıl mesleki ve okul deneyimine sahip olanlar, daha yüksek stres içerisindedirler.Stres ile iş doyumu arasında ters yönlü bir ilişki olduğu ve stres arttığında iş doyumunun azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda çıkan sonuçlara dayanarak öğretmenlerin iş doyum düzeylerini arttırmak ve stres düzeylerini azaltmaya yardımcı olması amacıyla yapılabileceklere ilişkin öneriler getirilmiştir.Anahtar Kelimeler : İş Doyumu, Stres, Öğretmenlerin İş Doyum Düzeyi , Öğretmen Stresi, Eğitim Yönetimi.

Abstract:
This thesis aimed at revealing the relationship between teachers? job satisfaction level and stress level. The study introduces findings from the questionnaire, interpretations and suggestions for future studies.The universe of the study was composed of the teachers at the schools in Zeytinburnu, İstanbul. The sample of the study constituted 397 teachers randomly selected from 5 Elementary Schools, 2 Regular High Schools, 1 Anatolian High School, 4 Vocational High Schools.In the current study, the findings related to teachers? job satisfaction and stress level have been obtained through a questionnaire. Data collection instruments used in the study were a Researcher Personal Information Form, Minnesota Job Satisfaction Inventory Short Form and Stress Scale, which were in the form of Likert-type Scale. The data that was gathered from the participants was analyzed by using SPSS statistics program. The findings of the questionnaire were interpreted through percentages and frequency distributions and the results of t-test and One-way Analysis of Variance (ANOVA). P < 0.05 significance level was taken into consideration to identify the significance of the analyses.Results of the study revealed that there is significant difference between job satisfaction internal factors and the variables of gender, type of the institution, marital status, branch, job choice. There is also significant difference between job satisfaction external factors and the variables of gender, type of the institution, marital status, branch, job choice, work experience and school experience. There is no significant difference between the age variable and job satisfaction factors. The results also revealed that according to the stress factors, there is significant difference between administration problems factor and the type of the institution, age, working experience and school experience; between compensation and occupational problems factors and work experience; between student problems and daily problems factors and the type of the institution; between teaching problems factor and gender and the type of the institution; between daily problems factor and school experience; between stress factor and work experience.According to the findings in terms of job satisfaction, women, the married, elementary school second grade teachers, graduates of the two years teacher training colleges and ınstitues, the teachers between the ages of 20-25, sports teachers, the ones who chose the job by their own will, the ones who have work and school experience of 21 years and above have more job satisfaction.In terms of stress conditions, women, vocational school teachers, the teachers with a master?s degree, the ones who are 41 or older, fine arts teachers, the ones who didn?t choose the job by their own will, the ones who have work and school experience of 11-20 years have higher stress.Finally, it has been found out that there is inverse correlation between stress and job satisfaction, that is, when stress increases job satisfaction decreases. In the final part of the study are some recommendations in order to increase job satisfaction level of teachers and reduce their stress level.Key Words: Job Satisfaction, Stress, Teachers? Job Satisfaction, Teachers? Stress, The Management of Education.