Şizofreni ve şizofreni spekturumunda yer alan hastalarda metabolik sendrom sıklığı, seyri ve ilişkili etmenler
Prevalence of metabolic syndrome among patients with schizophrenia, schizophrenia spectrum disorder, course of the ilness and related factors
Yazar: GÖKHAN SALKIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VESİLE ALTINYAZAR
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Trankilizan ajanlar = Tranquilizing agents ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç:Metaboliksendrom artmış diyabet, kalp-damar hastalığı ve mortalite riski ile ilişkilidir veobezite, dislipidemi, glukozintolaransı, insülin direnci ve hipertansiyon gibi risk faktörlerinden oluşmaktadır. Şizofreni hastalarında MetS görülme sıklığı genel populasyondan daha sık bulunmuştur ve özellikle atipik antipsikotiklerin, şizofreni hastalarında kilo alımı, glikoz ve lipid metabolizması bozuklukları gibi metabolik yan etkilerle ilişkili oldukları bilinmektedir. Bu çalışmada geçmişe dönük olarak 2 yıl boyunca şizofreni hastalarında metabolik parametrelerdeki değişimleri saptamak ve metabolik sendrom sıklığı ile hastaların kullandıkları ilaçlar ve diğer ilişkili etmenler arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri polikliniğinde takipli DSM-IV kriterlerine göreşizofreni, şizoafektif bozukluk ve sanrısal bozukluk tanıları almış 135 hastadahil edilmiştir. Hastaların geriye dönük olarak dosya kayıtları incelenerek,bel çevresi, kan basıncı, beden kitle indeksi, kan şekeri, TG, HDL, LDL totalkolesterol düzeyleri, PANSS skorları ve aldıkları antipsikotiklerineşdeğer klorpromazin dozları değerlendirmeye alınmıştır. İlk muayene, 6 ay, 1 yıl ve 2 yıl verileri çalışmada belirtilmiştir.
Bulgular: Hastalardaki metabolik sendrom sıklığı ilk muayene sırasında ATPIII sınıflamasına göre %28.1 (n=38), ATPIIIA sınıflamasına göre %30.4 (n=41) ve IDF kriterlerine göre %34.8 (n=47) olarak tespit edildi. 24 ay muayenelerinde ise ATPIII sınıflamasına göre %33.3 (n=22), ATPIIIA sınıflamasına göre %33.3 (n=22) ve IDF kriterlerine göre %45.5 (n=30) olarak tespit edildi. İki yıllık gözlem boyunca metabolik sendrom sıklığının istatistiksel olarak aynı kaldığı saptanmıştır. Yaş aralığı 36-56 olan hastaların MetS sıklığı diğer yaş gruplarına göre istatistiksel olarak (p=0.02) anlamlı düzeyde yüksek olarak saptandı.İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte hastalık süresi metaboliksendrom olan grupta olmayana göre daha uzundu.Metabolik sendrom sıklığı açısından cinsiyet farkı saptanmamakla beraber,metabolik parametreler açısındandeğerlendirildiğindetotal kolesterol ve trigliserid düzeyleri erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti. HDL değerleri ise erkeklerde kadınlara göre anlamlı derecede düşüktü. Hastaların ilk kontrolde en sık kullandıkları ilaçlar olanzapin (%32.5 n=44), ketiapin (%10.3 n=14),  risperidon (%11.1 n=15), aripiprazol (%14.8 n=20), amisülpirid (%9.6 n=13) veklozapin(%11.1 n=15)? idi. Metaboliksendrom ve kullanılan ilaçlar arasında istatistiksel olarak fark saptanmadı. 24. Ay kontrolünde ise en sık kullanılan ilaçlar olanzapin (%24.2, n=16), klozapin (%21.2, n=14) ve aripiprazol (%18.1, n=12) olarak saptandı. 24. ayda kullandıkları ilaçlar ile metaboliksendrom sıklığı anlamlı ilişki saptanmadı. Hastaların ilk ve 24. ay kontrollerinde tek yada ikili antipsikotik kullanımları, biperiden kullanımı ve PANSS skorları ile metabolik sendrom sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Sonuçlar:İki yıllık izlem boyunca hastalarda metabolik sendrom sıklığında önemli bir değişim saptanmamıştır.Özellikle ileri yaş ve hastalık süresi metabolik sendrom gelişimi için önemli risk faktörleri olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler:Metaboliksendrom, şizofreni, antipsikotik

Abstract:
Aim:Metabolic syndrome is releated with diabetes mellitus, cardiovascular diseases , high mortality and it is a cluster of risk factors comprising obesity, dyslipidemia, glucose intolerance, insulinresistance or hyperinsulinaemia, hypertension. Some studies revealed higher prevalence of metabolic syndrome in patients with schizophreniacompared to the general population. It is well known that atypical antipsychotics which are increasingly used in the treatment of schizophrenia in last decades are associated with metabolic side effects such as weight gain, disorders of glucose and lipid metabolism. In this retrospective study we aimed to determine the metabolic syndrome prevalence in schizoprenic patients to evaluate the relationship between metabolic syndrome, medication of the patients and other related factors in last two years
Method:135 patients admitted to psychiatric outpatient clinics  in the Adnan Menderes University Faculty of Medicine Resarchand Training Hospital as schizophrenia, schizoaffective dissorder and delusional disorder according to DSM-IV criteria have been enrolled. We examined patients files including waist circumference, blood pressure, body mass index, bloodglucose, triglycerides, HDL cholesterol, LDL cholesterol, total cholesterol, PANSS scores, equals klorpromazine doses are reported. Prevalance of MetS and other measures of metabolic parameters at baseline, 6 months, 1 year and 2 year are reported
Findings:The prevalence of MetS was  28.1%,  30.4% and 34.8% according to ATP III,  ATP IIIA,  and  IDF criteria at baseline and  33.3%, 33.3% and 45.5% accordingto ATP III, ATP IIIA, and IDF criteria at 24 month. There was no significant difference metabolic syndrome prevalence between first check and 24 month check. In terms of age 36-56 patients were significantly higher (p=0.02) than other in terms of age, with and without metabolic syndrome. The duration of disease in patients with metabolic syndrome was higher than those without. Weight, total cholesterol and TG measures were significantly higher at males than females. HDL measures was significantly lower at malest han females.There was no difference metabolic syndrome prevalence between monotherapy and combined antipsychotic medications at baseline and 24 month. Olanzapine (%32.5 n=44), quetiapine (%10.3 n=14),  risperidone (%11.1 n=15), aripiprazole (%14.8 n=20), amisulpiride (%9.6 n=13) and clozapine(%11.1 n=15) were the most taken medicines at baseline. Olanzapine (%24.2, n=16), clozapine (%21.2, n=14) and  aripiprazole  (%18.1, n=12)werethemosttakenmedicines at 24 month. There was no significant difference between metabolic syndrome prevalance and taken  medicines at baseline and  24 month. There was no significant difference  between the schizophrenic patients with and without metabolic syndrome, in terms of PANSS scores, equals clorpromazine doses and biperidene medication.
Results:During the two year follow up, we didn?t determine significant changes at the frequency of metabolic syndrome in patients with schizophrenia. Our findings showed that older ages, duration of illness were significant risk factors for the development of metabolic syndrome.

Keywords:Metabolic syndrome, schizophrenia, antipsychotics