Hamid Karzai dönemi Afganistan'ın bölgesel dış politikası (2001-2014)
Regional foreign policy of Afghanistan in the Hamid Karzai era (2001-2014)
Yazar: MAHJOUBULLAH BIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜL SAMET ÇELİKÇİ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Afganistan, Orta Doğu ve Orta Asya'yı birbirine bağlayabilme özelliği nedeniyle jeopolitik ve jeostratejik açıdan oldukça önemli bir konuma sahiptir. Tarih boyunca farklı siyasi grupların çekiĢmelerinin bitmediği Afganistan, sahip olduğu özel coğrafi konumdan dolayı bir yandan küresel güçlerin kontrol etmek istediği bir ülke iken, diğer yandan ise bölgesel güçler için bir rekabet alanı haline gelmiĢtir. Bu bağlamda bölgesel düzeyde Afganistan, tarih boyunca Hindistan-Pakistan ve Ġran-Pakistan rekabetinin yaĢandığı bir ülke olmuĢtur.
Taliban tarafından kontrol edildiği 1996-2001 arası dönemde, Afganistan uluslararası terörizm için güvenli bir bölge haline gelmiĢtir. 11 Eylül 2001 saldırılarını gerçekleĢtiren terör örgütü El Kaide de Afganistan'ı bir üs olarak kullanmaktaydı. 11 Eylül saldırılarının ardından aynı yıl ABD liderliğindeki NATO güçleri Afganistan'a müdahale etmiĢtir. Bu müdahalenin ardından 2001 sonunda Afganistan'da oluĢturulan geçici yönetiminin lideri olarak seçilen Hamid Karzai, daha sonra 2004 ve 2009 yıllarında gerçekleĢtirilen seçimleri de kazanmıĢ ve 2014'te kaybettiği seçimlere kadar Afganistan devlet baĢkanlığı görevini yürütmüĢtür.
Hamid Karzai dönemi Afganistan'ın bölge ülke ülkeleri ile olan iliĢkilerinin geliĢtirilmesi açısından bir fırsat olarak görülmekteydi. Bu tezin konusu Hamid Karzai döneminde Afganistan'ın bölgesel dıĢ politikasıdır. ÇalıĢmanın temel amacı Karzai döneminde Afganistan'ın Pakistan, Hindistan, Ġran ve Rusya olan iliĢkilerini ortaya koymaktır. ÇalıĢmada Karzai döneminde Afganistan'ın bu ülkeler ile iliĢkilerinin genel gidiĢatı, mevcut sorunlarının çözülüp çözülemediği, dolayısıyla Karzai dönemiyle ortaya çıkan fırsatların kullanılıp kullanılamadığı meselesi incelenmiĢtir.
Anahtar Kelimeler: Afganistan; Hamid Karzai; Bölgesel DıĢ Politika; Pakistan; Ġran; Hindistan; Rusya

Abstract:
Afghanistan has a very important geopolitical and geostrategic position due to its ability to connect the Middle East and Central Asia. Afghanistan, where conflicts between different political groups have never ended throughout history, has become a country that global powers want to control, and an area of competition for regional powers, due to its special geographical location. In this context, Afghanistan has historically been a country where India-Pakistan and Iran-Pakistan rivalries have taken place.
During the period when it was controlled by the Taliban between 1996 and 2001, Afghanistan became a safe region for international terrorism. The terrorist organization Al Qaeda, which carried out the September 11, 2001 attacks, also used Afghanistan as a base camp. Following the September 11 attacks, NATO forces led by the US intervened in Afghanistan in the same year. Following this intervention, Hamid Karzai was elected as the leader of the interim administration established in Afghanistan at the end of 2001. He later won the elections held in 2004 and 2009 and served as the president of Afghanistan until the elections he lost in 2014.
The Hamid Karzai period was seen as an opportunity for Afghanistan to develop its relations with regional countries. The subject of this thesis is Afghanistan's regional foreign policy during the Hamid Karzai period. The main purpose of the study is to reveal Afghanistan's relations with Pakistan, India, Iran and Russia during the Karzai period. The study examines the general course of Afghanistan's relations with these countries during the Karzai period, whether its existing problems were resolved, and therefore whether the opportunities that emerged during the Karzai period were used.
Keywords: Afghanistan; Hamid Karzai; Regional Foreign Policy; Pakistan; Iran; India; Russia