Sagittal ve vertikal yönde farklı iskeletsel modele sahip çocuklarda temporomandibular eklemin morfolojik ve morfometrik özelliklerinin incelenmesi
Evaluation of morphological and morphometric measurements of temporomandibular joint in children with different skeletal models in sagittal and vertical plane
Yazar: SİNEM SIRLI YILMAZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ESİN BOZDEMİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Maloklüzyon = Malocclusion ; Mandibular kondil = Mandibular condyle ; Morfometri = Morphometry ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Vertikal boyut-çene = Vertical-dimension ; Çocuklar = Children ; İskelet = Skeleton

Özet:
Büyüme ve gelişim sürecinde, kraniyofasiyal sistemi oluşturan yapılar arasındaki dengenin bozulmasıyla iskeletsel uyumsuzluklar oluşabilir. Farklı kraniyofasiyal morfolojideki bireylerde TME, farklı kuvvetlere maruz kaldığı için eklemin yapısal özelliklerinin de farklılık göstereceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı sagittal ve vertikal yönde farklı iskeletsel modele sahip çocukların KIBT görüntülerinde mandibular kondil, artiküler eminens ve glenoid fossa gibi TME'nin sert doku bileşenlerinin morfolojik özellikleri ve morfometrik ölçümlerinde farklılık olup olmadığını değerlendirmektir.
Çalışmada 95 çocuk hastada kondil boyutları, horizontal kondiler açı, kondil merkezinin midsagittal düzleme olan uzaklığı, kondil pozisyonu, eminens yüksekliği, eminens eğimi, kondil ve fossa şekli ile simetrisi, toplam 190 TME'de KIBT görüntülerinde değerlendirildi.
Çalışma grubu ANB açısı değerlerine göre 32 (%33,7) hasta Sınıf 1, 34 (%35,8) hasta Sınıf 2 ve 29 (%30,5) hasta Sınıf 3 olarak sınıflandırıldı. Sagittal yönde 3 gruba ayrılan her grup vertikal yönde Jarabak oranına göre 25 (%37,9) hasta hipodiverjan, 34 (%35,8) hasta normodiverjan ve 36 (%26,3) hasta hiperdiverjan olarak 3 gruba ayrıldı. Çocuklar 10-13 ve 14-17 yaş gruplarına ayrıldı. Yaş gruplarına göre kondilin mediolateral uzunluğu, eminens yüksekliği her iki tarafta istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Sagittal yönde farklı iskeletsel modele sahip çocuklarda sol üst eklem boşluğu uzunluk değerinin Sınıf 3 çocuklarda daha az olması istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p˂0,05). Sol artiküler eminens eğimi ve yüksekliğinin Sınıf 3 çocuklarda daha az olması anlamlı bulundu (p˂0,05). Sınıf 2 ve Sınıf 3 çocuklarda en sık oval fossa formu görüldü (p˂0,05). Hiperdiverjan çocuklarda ön eklem boşluğu uzunluğunun daha az olduğu ve kondilin daha anteriorda konumlandığı belirlendi. Cinsiyetler arasında kondilin ML uzunluğunun erkeklerde daha fazla olması istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Sağ ve sol artiküler eminens eğiminin best-fit line metoduyla ölçümünde erkeklerde daha dik eminens eğimi saptandı. Kondil şekil simetrisi her iki cinsiyette düşük oranda görülürken, fossa şekil simetrisi her iki cinsiyette aynı oranda ve daha yüksek saptandı. Kondilin ML uzunluğu ve artiküler eminens yüksekliği yaşla pozitif korelasyon gösterdi.
Çalışmanın sonuçları çocuklarda sagittal ve vertikal yönde görülen iskeletsel modellerdeki farklılığın TME'nin sert doku bileşenlerinde morfolojik ve morfometrik değişiklikliklere sebep olabileceğini ortaya çıkardı.

Abstract:
In the process of growth and development, skeletal mismatches can occur due to the deterioration of the balance between the structures making up the craniofacial system. It is thought that the structural features of the joint may be also different because TMJ is exposed to different forces in individuals with different craniofacial morphology. The aim of this study is to evaluate whether there is any difference in the morphological properties and morphometric measurements of hard tissue components of TMJ such as mandibular condyle, articular eminence and glenoid fossa in the CBCT images of children with different skeletal models in sagittal and vertical plane.
In this study, condyle dimensions, horizontal condylar angle, distance of the condyle center to the midsagittal plane, condyle position, eminence height, eminence inclination, condyle and fossa shape and symmetry were evaluated in CBCT images in a total of 190 TMJs in 95 pediatric patients.
According to the ANB angle values of the study group, 32 (33.7%) patients were classified as Class 1, 34 (35.8%) patients as Class 2, and 29 (30.5%) patients as Class 3. Each group divided into 3 groups in the sagittal direction was divided into 3 groups according to the Jarabak ratio in the vertical direction, as 25 (37.9%) patients as hypodivergent, 34 (35.8%) patients as normodivergent, and 36 (26.3%) patients as hyperdivergent. Children were divided into 10-13 and 14-17 age groups. The mediolateral length of the condyle and the height of the eminence were statistically significant on both sides according to age groups (p<0.05).The left superior joint space in children with a different skeletal model in the sagittal plane was lower found to be statistically significant in Class 3 children (p˂0.05). A statistically significant difference was found lower in the left articular eminence inclination and height in Class 3 children (p˂0.05). The most common oval fossa form was seen in Class 2 and Class 3 children (p˂0.05). It was determined that the anterior joint space was lower in hyperdivergent children and the condyle was located more anteriorly. Among the genders, the ML length of the condyle in males was found longer to be statistically significant. Right and left articular eminence inclination were found to be steeper in males when measured by the best-fit line method. While condyle shape symmetry was low in both gender, fossa shape symmetry was detected at the same rate and higher in both gender. The ML length of the condyle and the height of the articular eminence were positively correlated with age.
The results of the study revealed that the difference in skeletal models seen in sagittal and vertical plane in children may cause morphological and morphometric changes in the hard tissue components of TMJ.