Aile hekimliği uygulamasının üçüncü basamak sağlık kuruluşunda polikliniklere göre tanı dağılımlarına etkisi
The effect of family medicine implementation on diagnosis distributions in tertiary health care center according to polyclinics
Yazar: YILDIZ BÜYÜKDERELİ ATADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH BAŞAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Sağlık sistemi dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de birçok
değişikliğe uğramaktadır. Çalışmamızda Sağlık Bakanlığının "Sağlıkta Dönüşüm Projesi"
kapsamında yaptığı değişikliklerden biri olan Aile Hekimliği Uygulaması (AHU) ile
hastaların hastanelere olan başvuruların niteliklerinde değişiklik olup olmadığına dair
değerlendirme yapılmak istenmiştir. Özellikle Aile Hekimlerinin de muayenesi ve
tetkikleriyle de yönetebileceği hastalık gruplarında değişiklik varsa bunların hangi yönde
olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.
Çalışmamızda değerlendirme dönemi olarak İstanbul'da geçilen AHU öncesi ve
sonrası iki dönem seçildi. AHU öncesi dönem 2007-2010 yılları, AHU sonrası dönem
2011-2014 yılları arası dörder yıllık periyot olarak alındı. Aile hekimliği uzmanlık
eğitiminde zorunlu rotasyon yapılan branş poliklinikleri ve ek olarak acil serviste olmak
üzere 8 adet branştaki en sık saptanan tanılar değerlendirmeye alındı.
Ayrı ayrı branşlarda incelemeye alınan tanı grubu miktarları ve nüfusa göre
düzeltme uygulandığında AHU sonrası dönemde önceki döneme göre anlamlı olarak daha
düşük oranda konulmuş tanı sayıları: iç hastalıklarında 10 tanının 5'inde; kardiyolojide 10
tanının 1'inde; psikiyatride 12 tanının hiçbirinde; genel cerrahide 14 tanının 3'ünde; göğüs
hastalıklarında 9 tanın 5'inde; kadın hastalıkları ve doğumda 9 tanının 2'sinde; pediatride
11 tanının 1'inde; acil serviste 12 tanının 2'sinde olmuştur.
Yapılan incelemeler sonucunda aile hekimi tarafından takip ve tedavisi mümkün
olan tanılardan en çok dahiliye polikliniğinde anlamlı düşüşler görülmektedir. Aile
hekimliği uzmanlığı eğitiminde en uzun rotasyon süresi (5 ay) olarak belirlenmiş olan
pediatri polikliniklerinde ise neredeyse tüm tanılarda AHU sonrası artış görülmektedir.
Ülkemizde Sağlıkta Dönüşüm Projesinin temel adımlarından biri olan Aile
Hekimliği Uygulamasındaki yapılanma için AHU'nun olduğu diğer ülkelerdeki örneklere
bakılarak, sistemdeki sağlık çalışanlarının ve halkın da görüşleri alınarak ülkemize uygun
adaptasyonla eksiklerin giderilmesiyle daha işleyişli ve memnuniyet artırıcı bir sistem
olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Health system is being subjected to many changes in Turkey as in many other
countries of the world. The current study attempts to make an assessment regarding
whether any change has occurred in the characteristics of the applications made by patients
to hospitals within the scope of the Family Medicine Implementation (FMI), which is one
of the changes that the Ministry of Health carried out scope of the "Health Transformation
Project". Efforts were made to determine the direction of any changes in the disease groups
which especially Family Physicians can manage through their examinations and analyses.
As the period of assessment of our study, two periods before and after the FMI in
Istanbul were selected. The period before the FMI was taken as the four years between
2007 and 2010 and the period before the FMI was the four year period from 2011 and
2014. Our assessment included the diagnoses most frequently made in 8 clinics including
the branches in which compulsory rotation is carried out within the scope of the specialty
training on family medicine and, additionally, the department of emergency.
The amounts of diagnosis groups assessed in different branches and the number of
diagnoses that were made significantly less in the post-FMI period compared with the pre-
FMI period when an adjustment was made in terms of population were: 5 of 10 diagnoses
in internal medicine; 1 of 10 diagnoses in cardiology; none of 12 diagnoses in psychiatry; 3
of 14 diagnoses in general surgery; 5 of 9 diagnoses in chest diseases; 2 of 9 diagnoses in
gynecology and obstetrics; 1 of 11 diagnoses in pediatrics, and; 2 of 12 diagnoses in
emergency.
Among the diagnoses which can be followed up and treated by family physicians,
significant decreases were mostly found in the internal medicine outpatient clinic a result
of the assessments. In the pediatrics, which have the longest rotation time (5 months) in the
Family Medicine training, there were increases in almost all diagnoses in the post-FMI
period.After this study, we think that the FMI, which is one of the fundamental steps
within the scope of the health transformation project in Turkey, will be a more efficient
and satisfying system by evaluating the examples in other countries which perform the
FMI, taking the opinions of the health care personnel in the system and of the public
community, and by making up any deficiencies through an adaptation suitable for Turkey.