Yetişkinliğe geçişte kimlik biçimlenmesi ve eylemlilik: Bireyleşme sürecinde iki gelişimsel kaynak
Identity formation and agency in transition to adulthood: Two developmental rotes in the individualization process
Yazar: HASAN ATAK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE GÜL KAPÇI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bireysellik = Individualism ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Gençler = Youngs ; Kimlik = Identity ; Kimlik gelişimi = Identity development ; Kimlik oluşumu = Identity construction

Özet:
Erikson'dan (1968) itibaren ergenliğin en önemli psikososyal görevinin ?kimlik?olarak kabul edilmesine karşın, özellikle son yıllarda ayrı bir gelişimsel dönem olduğuiddia edilen beliren yetişkinlik (18-25 yaş arası) döneminin temel görevinin ?kimlik?olabileceği ve kimlik gelişiminin aslında ergenlikte başlayıp bu dönemde tamamlandığıöne sürülmektedir (Arnett, 2004). Bu çalışmanın temel amacı beliren yetişkinlikdöneminde bulunan gençlerin kimlik biçimlenmesi sürecini bir model bağlamındaincelemektir. Modelde, anneye bağlanma ve eylemlilik, kimlik biçimlenme sürecinekatkıda bulunan en önemli değişkenlerdir. Araştırmanın bir diğer amacı, üniversiteeğitimi alan ve almayan (unutulan yarı) gençlerin kimlik biçimlenme süreçlerinikarşılaştırmaktır. Çalışmanın son amacı ise beliren yetişkinlik döneminde bireyleşmetürleri ile kimlik biçimlenmesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmaya 19?26 yaşaralığında bulunan toplam 700 genç (üniversite eğitimi alan n= 343 (% 49); almayann=357 (% 51)) katılmıştır. Katılımcıların 37,9'u erkek (n=265), % 62,1'i (n=435)kadındır; yaş ortalaması 23,5'dir (SS=1,4). Araştırmada ?Benlik Kimliği StatüleriÖlçeği?, ?Çok-Yönlü Eylemli Kişilik Ölçeği? ve ?Anababaya Bağlanma Ölçeği?kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modeli, MANOVA ve küme analizi verilerin analizindeyararlanılan temel istatistiklerdir.Analizler, anababaya bağlanma ve eylemliliğin kimlik biçimlenmesinde önemliolduğunu; bu değişkenlerin keşif/esnek bağlanma ile pozitif, ipotek/uyma ve kaçınmaile negatif bir ilişkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca, sınanan modelde ele alınandeğişkenlerin her iki grupta da kimlik biçimlenme sürecine benzer biçimde katkıdabulunduğu görülmüştür. Son olarak, kimlik biçimlenmesinin gelişimsel ve varsayılanbireyleşme türlerine göre farklılaştığı bulunmuştur. Bulgular, anababaya bağlanma ileeylemliliğin beliren yetişkinlik dönemindeki Türk gençlerinin kimlik biçimlenme sürecinekatkısı bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
Identity development has long been acknowledged as a central psychosocialtask for adolescents (Erikson, 1968). In recent years it is suggested that identitydevelopment starts during adolescent years but it has been completed throughoutemerging adulthood period, which is 18 through 25 years of age (Arnett, 2004).Although the relationship between identity formation and various psycho-socialvariables have been well-documented; the relationship between identity formation withthose of parental bonding and agentic personality during emerging adulthood has notbeen studied. Thus, the first aim of the present study is to test identity formationprocess during emerging adulthood within a model which includes parental bondingand agentic personality as primary variables. The second aim is to compare the modelin two groups of emerging adults who get and who do not get university education, thelatter are so called as ?forgotten half?. The final aim of the study is to investigateindividualization types in emerging adulthood and its relationship with identityformation. A total of 700 individuals from two different educational backgroundparticipated in the study (university students n=343 (49 %); forgotten half n=357 (51%)). Of these 37,9 % (n=265) were male and 62,1 % (n=435) were female. The age ofthe participants ranged from 19 to 26 with a mean of 23,5 (SD=1,4). ?The Ego IdentityStatus Scale?, ?Multi-Measure Agentic Personality Scale? and ?Parental BondingInstrument? were utilized. Structural equation modeling techniques (SEM), MANOVAand cluster analyses were the primary statistics.The results demonstrated that parental bonding and agentic personality wereimportant variables in identity formation. These two variables were positively relatedwith exploration/flexible commitment and negatively related with closure/conformity,and avoidance. The results of SEM suggested that parental bonding and agenticpersonality which significantly predicted identity formation were consistent across thetwo groups under study. Moreover there were two individualization types namelydeveloping individualization and default individualization during emerging adulthood,and they differed according to identity formation. The results are discussed in relationto the contribution of parental bonding