Kalp kateterizasyonu sonrası dört farklı bakım metodunun komplikasyonlara etkisi
The effect of four different care methods on complications after cardiac catheterization
Yazar: MERAL GÜN ALTIOK
Danışman: DOÇ.DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
8. ÖZET Araştırma, kalp kateterizasyonu uygulanan hastalarda işlem sonrası yatak başı seviyesinin 45-60° yükseltilmesi ve kum torbasını kullanılmamasının; işlem sonrası femoral arteriotomi komplikasyonlarına etkisini değerlendirmede, yeme-içme, solunum, boşaltım gibi temel gereksinimlerini karşılamada ve bu dönemdeki yatak istirahatını rahat geçirmelerini sağlamadaki etkisini belirlemek amacıyla deneysel çalışma (çoğul etmenli model) tipinde planlandı. Araştırmadaki kontrol ve deney grupları; İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü anjiyografi servisinde Ağustos- Aralık 2002 tarihleri arasında poliklinikten randevu verilerek yatırılan hastalardan seçildi. Kontrol ve deney gruplarının seçimi randomizasyon yöntemiyle yapılmış ve gönüllü ve istekli olan, sırt üstü düz yatabilen, kateter odasında arterial kanülü alınmış, inisyal hemostazıs sağlandıktan sonra basınçlı pansuman uygulanan, 20-75 yaş arası, hemodinamik olarak stabil, kalp kateterizasyonuna ilaveten herhangi başka bir işlem yapılmayan, işlem sonrası femoral giriş yerinde aktif kanaması ya da femoral arter-ven zedelenmeleri (rüptürü ) olmayan, kanamayı artıran herhangi bir hastalığı olmayan, işlemden önce 24 saat içinde trombolitik ya da düşük molekül ağırlıklı heparin tedavisi almayan, BKİ < 35 kg/m2 olan, randevu verilerek kalp kateterizasyonu uygulanan 159 kişi (kontrol, deneyi ve deney2 gruplarında 40'ar kişi ve deney 3 grubunda 39 kişi olmak üzere) araştırmaya dahil edildi. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda geliştirilen hasta bilgi formu, taburculuk eğitim formu, taburculuk sonrası ilk 24 saat süresince hasta izlem formu ve l'den 5 'e kadar numaralandırılmış ağrı değerlendirme skalası, kullanılarak toplandı. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizinde; yüzde hesaplamaları, puan ortalamaları ± SD, ki-kare testi, Anova,, Kruskal Wallis varyans analizi, ileri analizleri için Bonferoni düzeltmeli Man Whitney-U testi, Tukey HSD kullanıldı. 95Araştırmaya alınan hastaların işlem sonrası femoral arteritomi komplikasyonlarında risk oluşturabileceği düşünülen tanıtıcı ve hastalık özellikleri, kalp kateterizasyonu işlemiyle ilgili özellikleri ve işlem sonrası kan basıncı değerleri açısından kontrol ve deney gruplarının dağılımlarının benzer özellikler gösterdiği bulundu. Kalp kateterizasyonu işlemi sonrası zorunlu yatak istirahatları süresince gruplar arasında sut ağrısı (p<0,0001), bel ağrısı (p=0,001), kasık ağrısı (p<0,0001) deneyimleri açısından çok ileri düzeyde anlamlı fark olduğu belirlendi ve deney 3 grubunun diğer gruplara göre daha rahat bir zorunlu yatak istirahatı dönemi geçirdiği tespit edildi. Yine fizyolojik ihtiyaçlarını (yemek yeme, sıvı alma, üriner eleminasyon) deney 2 ve deney 3 grubunun kontrol ve deney 1 grubundan daha rahat geçirdikleri tespit edildi. Araştırmada toplam beş olguda minör komplikasyon gelişti, majör komplakasyonlar hiç bir çalışma grubunda tespit edilmedi. İşlem sonrası ponksiyon yerindeki minör komplikasyonlar; çalışmaya alman tüm hastaların % 1.89'unda kanama, % 1.26'sında hematom, % 2. 5 'inde hipotansiyon sorunu yaşandığı tespit edildi. Ayrıca femoral ponksiyon nedeniyle retroperitoneal hematom, AV fistül, distal embolizasyon, etkilenen bacakta iskemi / nabızda azalma ya da kayıp gibi komplikasyonlara hiçbir çalışma grubunda rastlanmadı. Hematom komplikasyonun % 100'ü (n=2) deney2 grubunda; kanama komplikasyonunun % 33,33'ü kontrol, % 33,33'ü deneyi ve % 33,33'ü deney2 grubunda birer hastada geliştiği bulundu, deney 3 grubunda kanama ve hematom komplikasyonu gelişmedi. Hipotansiyon sorunu kontrol ve deney 1 grubunda % 25 (birer hastada), deney3 grubunda % 50 (n=2) işlemden sonra altıncı saatte mobilizasyon sırasında geliştiği tespit edildi. Araştırmada ortaya çıkan komplikasyonlann (kanama, hematom) hipotansiyon dahil edilmediğinde % 20'sı (n=l) işlem sonrası hasta servise kabul edildiğinde, % 40'ı (n=2) 3-6 st. arasında ve % 40'ı (n=2) altıncı saatte pansuman sırasında geliştiği, işlem sonrası ilk 24 saat içinde ise hiçbir komplikasyonun gelişmediği tespit edildi. 96Sonuç olarak; işlem sonrası hastanın yatak başının 45-60° kadar yükseltilmesi, kum torbasını kullanmama gibi hemşirelik uygulamaları ile femoral giriş yerinde kanama, hematom ve diğer komplikasyonlar arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı, bu gruptaki hastaların zorunlu yatak istirahat sürelerini daha rahat geçirdikleri ve daha az üriner eleminasyon problemleri yaşadıkları tespit edildi. 97

Abstract:
9. SUMMARY The Effect of Four Different Care Methods on Complications After Cardiac Catheterization This study is planned as an experimental research (multifactor model) on the patients to whom, heart catheterization is applied, to determine the effects of 45-60° elevation of the head of the bed and not using the sandbags on the post intervention femoral arteriotomy complications, meeting the basic needs such as eating, drinking, respiration and excretion, and providing a comfortable bed rest. Control and experimental groups in this study are sampled among from the patients who are hospitalized by appointment between August 2002 and December 2002, at Istanbul University Cardiology Institute Angiography Department. 159 patients are randomly selected for control and experimental groups. Groups of Control, Experimental 1 and Experimental contain 40 patients and Group of Experimental 3 contains 39 patients. All selected patients are between the ages of 20 and 75, voluntary, hemodynamically stable and treated with pressured bandage after initial hemostazis is provided. In addition, they underwent heart catheterization by appointment; they can lay on facing up; they did not receive any treatment except for heart catheterization; they did not have active bleeding or femoral artery-ven injuries (rupturs) after the intervention; they had no disease to increase bleeding; they had less than 35 kg/m2 BMI (body mass index) and did not receive any trombolytic or low molecule heparin treatment within the last 24 hours before the operation. Data is collected using pain evaluation scale numbered from 1 to 5 and the forms developed by the researcher following the literature. These forms are patient information form, discharge education form and patient monitoring form for the first 24 hours after dischargement. In the statistical analysis of the data in this study, percentage calculations, point averages with ± SD, Chi-square test, Anova, variance analysis of Kruskal Wallis, 98Bonferoni corrected Man Whitney-U test and Tukey HSD for advanced analyses are used. The study found the similar characteristics in the distribution of the groups of control and experiment in terms of (i) demographics and illness features that have been thought to be as a risk factor for femoral arteritomy complications, (ii) features related with heart catheterization, and (Hi) post interventional measures of blood pressure. During complete bed-rest after the heart cateterization, it is identified a difference in high level of significance in terms of the experiences of backache (p<0,0001), waistache (p=0,001), groinache (p<0,0001) among the groups: It is determined that the group of experiment 3 had a comfortable period of compulsory bed rest relative to the others. It is again determined that the group of experiment 2 and 3 easily met their physical needs (i.e., eating, consuming liquid, urinary elimination) relative to the groups of control and experiment 1. Of the all patients in the study, bleeding in 1.89%, hematom in 1.26%, hipotension in 2.5% are determined. Moreover, because of femoral punction, there has been no sample of the complications, in any group, such as retroperitoneal hematom, AV fistula, distal embolization, ischemia in intervened leg, and weak pulse-beat or no pulse-beat. It has been found that 100 % (n=2) of hematom complication within the group of experiment-2; 33,33 % of bleeding complication within the control, 33,33 % of it within the group of experiment 1, and 33,33 % of it within the group of experiment 2, has developed in one patient for each group.None of these both complications have been observed within the group of experiment 3. Hypotension problem has been observed for 1 patient, that equals to 25 % within the group of the control and experimant 1, and 50% (n=2) within the group of the experiment-3, during the mobilization period which have occured at the 6th hour after the intervention. 99Without including hypotension problem, 20 % (n=l) of the bleeding and hematom complications that have been determined in this study, have occured, when the patient has been taken to the service after the intervention, 40 % (n=2) of them have occured during the period between the first 3 and 6th hours, and 40 % of them have occured during dressing a wound, which is at the 6^ hours after operation. None of the complications has been detected within the first 24 hours after operation. This study concludes that, there is no significant relationship between the nursing applications such as 45-60° elevation the head of the bed after the intervention and elimination the sandbags, and bleeding in the area of femoral-puncture, hematom and other complications. Morever, it has been determined that the patients in this group had more comfortable complete bed-rest and had experinced fewer urinary elimination problems. 100