Tıbbi olarak kullanılan bazı bitkilerin kanser hücreleri üzerinde sitotoksik etkilerinin araştırılması
Investigation of sitotoxic effects of certain medically used plants on cancer cells
Yazar: DENİZ UĞUR
Danışman: PROF. DR. HATİCE GÜNEŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Kanser günümüzde en çok görülen genetik hastalık türüdür. Ülkemizde yetişen ve kanser hücreleri üzerinde olumsuz etkileri olan bitkiler, alternatif ilaç türleri için önemli kaynak adayları olabilirler. Kullanılan bu bitkilerin kanser üzerinde niceliksel olarak etkilerini araştırmak, bu bitkilerin hangi bölgelerinin, hangi şartlar altında ne tür değişikliklere neden oldukları, ve bu değişimlerin hücre içinde hangi mekanizmaları nasıl hedef aldığını öğrenmek önemlidir. Bu nedenle bu tez çalışmasında, Kars yöresinde tıbbi olarak kullanılan Artemisia absinthium, Hyoscyamus niger, Amaranthus retrosa ve Plantago major bitkilerinin yaprak ve tohumlarından elde edilen 8 farklı özütün 6 kanser ve 1 kontrol olmak üzere 7 hücre hattı üzerindeki sitotoksik etkileri MTT analizi ile belirlenmiş ve sitotoksik bulunan özütlerin etkileri doz ve zaman değişkenleri üzerinden incelenmiştir. Denenen 56 özüt-kanser hücresi çiftinden 31'inin kanser hücreleri üzerinde hücre çoğalmasını olumsuz yönde etkilediği bulunmuştur. Yapılan doz-zaman deneylerinde anlamlı bulunan sonuçlar genel olarak dört farklı grupta toplanmışlardır.  Bunlar; özütün farklı dozlarının etkilerinin aynı olması, doz ve zamana göre etki artışı ve özütün ikinci veya üçüncü gün etkisinin düşmesidir. Hücre çoğalmasını olumsuz yönde etkileyen özütlerin hücreleri etkileme mekanizmalarını belirlemek amacıyla DNA fragmantasyonu ve kaspaz 3 deneyleri yapılmıştır. DNA fragmantasyonu denenen hücre-özüt çiftlerinde olumlu bir sonuç vermezken, 36 saat boyunca 4 mg/ml konsantrasyonda A. absinthium yaprak özütü uygulanan A-542 hücrelerinde kaspaz-3 deneyi ile apoptoz tespit edilmiştir.

Abstract:
Cancer is the most frequently seen disease in current era. Plants that grow in Turkey and also found to have negative affects against cancer cells would be good candidates for alternative medicine. It is important to quantitatively investigate the effect of these plants and learn which parts of these plants effect under what conditions and cause what kind of intracellular effects targeting which pathways. For this reason in this thesis, cytotoxic effects of 8 different extracts obtained from leaves and seeds of Artemisia absinthium, Hyoscyamus niger, Amaranthus retrosa ve Plantago major, plants used in Kars region of Turkey for medical purposes, on 6 cancer and one control cell are analyzed using MTT assay, and the ones found to be cytotoxic are further investigated using time and concentration of the extracts as variables in the study.  Of the 56 different pairs of extracts and cells, 31 are found to have a negative effect on cell proliferation. The meaningful effects of extracts on cells generally follow 4 major patterns, they are; different concentration of the extracts having the same effect on cancer cells, the increased anti-proliferative effect by time and concentration, and effects of the extract decreasing on second or third day. The mode of operation of plant extracts were predicted to be apoptosis and in order to prove the mode of operation DNA fragmentation and Caspase 3 assays are performed. While DNA fragmentation experiments had not produce a meaningful result, caspase 3 assay performed on A-542 cells after 36 hours of A. absinthium leaf extract exposure of 4 mg/ml concentration, have shown apoptosis.