Etik liderlik ve okul etkililiği arasındaki ilişkide okul ikliminin aracılık rolü
The mediation role of the school climate in the relationship between ethical leadership and school efficiency
Yazar: TUNCAY GEZERLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSA YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okul iklimi = School climate ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, kamu ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre etik liderliğin okul iklimi ve okul etkililiği üzerindeki etkilerinin yanı sıra, etik liderlik ve okul etkililiği arasındaki olası ilişkide okul ikliminin aracılık rolünün ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmanın amacı doğrultusunda nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında etik liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide okul ikliminin aracılık rolünü ortaya çıkarmak üzere hipotezler oluşturulmuştur. Hipotezleri sınamak amacıyla iki farklı istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırma, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Muş ili Merkez ilçesinde görev yapan 450 öğretmenden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde, araştırmanın amacı doğrultusunda Okul İklimi Ölçeği (OİÖ), Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği (AOEÖ) ve Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ) kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla kullanılan ölçeklerin yapı geçerliği ve iç tutarlık katsayıları mevcut araştırma verileri ile tekrar incenmiş ve elde edilen bulgular sunulmuştur. 
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda etik liderliğin algılanan okul etkililiğini ve okul iklimi boyutlarından demokratiklik ve okula adanma, başarı etkenleri, samimiyeti pozitif, çatışmayı ise negatif yönde etkilediği; okul iklimi boyutlarından çatışmanın okul etkililiği üzerindeki etkisinin negatif, okul iklimi boyutlarından demokratiklik ve okula adanma, başarı etkenleri ve samimiyet boyutlarının ise okul etkililiği üzerindeki etkilerinin pozitif olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Yine geliştirilen hipotezleri sınamak amacıyla yapılan analizlerde analize dahil edilen tüm okul iklimi boyutlarının etik liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkiye tam aracılık ettiği bulgusuna ulaşılmıştır. Etik liderliğin algılanan okul etkililiği üzerindeki etkisinin okul iklimi boyutları aracılığıyla dolaylı bir şekilde gerçekleştiği, etik liderliğin okul etkililiği üzerinde doğrudan etkiye sahip olmadığı anlaşılmıştır.
Sonuçlar: Okul yöneticilerinin sergilediği etik liderlik davranışlarının okul ikliminin göstergesi olan okuldaki demokratiklik ve adanmışlığı, başarıya önem veren atmosferi ve çalışanlar arasındaki samimi ilişkileri ve uyumu olumlu etkileyerek, algılanan okul etkililiğinin artmasında dolaylı etkilere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to reveal the effects of ethical leadership on school climate and school effectiveness, as well as the mediating role of school climate in the possible relationship between ethical leadership and school effectiveness, according to the perceptions of teachers working in public primary and secondary education institutions.
Method: In line with the purpose of the study, relational scanning model, one of the quantitative research models, was used. Within the scope of the research, hypotheses have been created to reveal the mediating role of school climate in the relationship between ethical leadership and school effectiveness. Two different statistical package programs were used to test the hypotheses. The research was carried out with the data obtained from 450 teachers working in the central district of Muş province in the 2020-2021 academic year. During the data collection process, School Climate Scale (PSQ), Perceived School Effectiveness Scale (AOEÖ) and Ethical Leadership Scale (ELS) were used in line with the purpose of the study. The construct validity and internal consistency coefficients of the scales used for data collection in the study were re-examined with the current research data and the findings obtained were presented.
Findings: As a result of the analysis, it was found that ethical leadership affected perceived school effectiveness and school climate, democracy and commitment to school, success factors, sincerity positively and conflict negatively; It has been found that the effect of conflict on school effectiveness is negative from school climate dimensions, democracy and commitment to school, success factors and sincerity dimensions have positive effects on school effectiveness. Again, in the analyzes conducted to test the developed hypotheses, it was found that all the school climate dimensions included in the analysis mediated the relationship between ethical leadership and school effectiveness. It has been understood that the effect of ethical leadership on perceived school effectiveness occurs indirectly through the dimensions of the school climate, and that ethical leadership does not have a direct effect on school effectiveness.
Conclusions: It has been concluded that the ethical leadership behaviors of school administrators have indirect effects on the increase of perceived school effectiveness by positively affecting the democracy and commitment in the school, which is an indicator of the school climate, the atmosphere that attaches importance to success, and the sincere relations and harmony between the employees.