Okul öncesi dönem çocuklarının bilişsel yetenekleri ve erken matematiksel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi
Investigation of cognitive abilities and early mathematical reasoning skills of preschool children
Yazar: SİNEM TURĞUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP DEMİRİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi eğitim alan 61-72 aylık çocukların bilişsel yeteneklerini ve erken matematiksel akıl yürütme becerilerini incelemektir. Nicel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu araştırma tarama modelindedir. Araştırmada veri toplamak amacıyla, "Kişisel Bilgi Formu", "Bilişsel Yetenekler Testi Form-6" ve "Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 61-72 aylar arasında bulunan, öğretmen görüşlerinden elde edilen verilere göre tipik gelişim gösteren 2020-2021 eğitim öğretim yılında İzmir ili merkez ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi anasınıflarında ve bağımsız anaokullarında eğitime devam eden 200 çocuk oluşturmaktadır. Elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; çalışmaya katılan çocukların bilişsel yetenekleri cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Yaş değişkeninde Sözel boyutta, anne öğrenim durumu değişkeninde Sözel, Sayısal, Sözel Olmayan boyutlarında ve bilişsel yetenek toplam puanında, baba öğrenim durumu değişkeninde Sözel, Sözel Olmayan boyutlarında ve bilişsel yetenek toplam puanında ve aylık gelir durumu değişkeninde Sözel, Sayısal, Sözel Olmayan boyutlarında ve bilişsel yetenek toplam puanında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Araştırmaya katılan çocukların matematiksel akıl yürütme becerileri cinsiyet ve yaş değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Anne öğrenim durumu değişkeninde Ölçme Alanı, Veri Analizi ve Olasılık, Tümevarım ve Tümdengelim boyutlarında, baba öğrenim durumu değişkeninde Veri Analizi ve Olasılık boyutunda ve aylık gelir değişkeninde Ölçme Alanı, Veri Analizi ve Olasılık, Tümevarım ve Tümdengelim boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Bilişsel Yetenekler Testi Form-6'nın Sözel, Sayısal ve Sözel Olmayan boyutları ile Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı'nın Ölçme Alanı, Veri Analizi ve Olasılık, Tümevarım ve Tümdengelim boyutları arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bilişsel Yetenekler Testi Form-6  toplam puanı ile Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı'nın Ölçme Alanı ve Tümevarım boyutları arasında yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın yapıldığı toplumsal risk faktörü olan pandemi dönemi ve araştırmanın sonuçları birlikte incelendiğinde ebeveynlerin çocukları ile geçirdikleri zamanın ve iletişimin artması, evde yapılan etkinliklerin çeşitlenmesi çocukların ilgili becerilerdeki performanslarının pozitif yönde etkilendiği söylenebilir. Araştırmacılar, ilgili becerileri farklı risk faktörü ortamlarında inceleyebilirler.

Abstract:
The aim of this study is to examine the cognitive abilities and early mathematical reasoning  skills of 61-72 months old children in pre-school education. This research, in which the  quantitative research approach is adopted, is in the screening model. "Personal Information  Form", "Cognitive Ability Test Form-6" and "Early Mathematical Reasoning Skills Assessment Tool" were used to collect data in the study. The study group of the research consists of 200 children aged between 61-72 months who continue their education in the official kindergartens and independent kindergartens affiliated to the Ministry of National Education in the central districts of Izmir in the 2020-2021 academic year, which shows a typical development according to the data obtained from the teachers' opinions. The obtained data were analyzed in SPSS program. As a result of the research, the cognitive abilities of the children participating in the study did not differ statistically significantly according to the gender variable. Verbal dimension in age variable, Verbal, Quantitative and Non-verbal dimensions and cognitive ability total score in mother educational status variable, Verbal, Non-verbal dimensions and cognitive ability total score and monthly income status variable in Verbal, Quantitative, Non-verbal and cognitive abilities in father education level variable, it was seen that there was a statistically significant difference in the total ability score. The mathematical reasoning skills of the children participating in the study did not show a statistically significant difference according to the gender and age variables. It was found that there was a statistically significant difference in the dimensions of Measurement Field,  Data Analysis and Probability, Induction and Deduction in the mother's educational status variable, in the Data Analysis and Probability dimension in the father's educational status variable, and in the Measurement Field, Data Analysis and Probability, Induction and Deduction dimensions in the monthly income variable. A moderately positive and significant relationship was found between the Verbal, Numerical and Nonverbal dimensions of the Cognitive Ability Test Form-6 and the Measurement Area, Data Analysis and Probability, Induction and Deduction dimensions of the Early Mathematical Reasoning Skills Assessment Tool. It was concluded that there is a highly positive and significant relationship between the Cognitive Ability Test Form-6 total score and the Measurement Area and Induction dimensions of the Early Mathematical Reasoning Skills Assessment Tool. When the social risk factor of the research, the pandemic period, and the results of the research are examined together, it can be said that the increase in the time and communication of the parents with their children, the diversity of the activities done at home, the performance of the children in the relevant skills are positively affected. Researchers can examine related skills in different risk factor settings.