Öğretmen adaylarının üst bilişsel farkındalık, öz yeterlik ve mesleğe yönelik tutumları arasındaki ilişkiler
The relationships between metacognitive awareness, self-efficacy and attitudes towards profession of pre-service teachers
Yazar: UTKU ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT İNCE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Farkındalık = Awareness ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada öğretmen adaylarının üst bilişsel farkındalıkları, öz yeterlikleri ve mesleğe karşı tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Literatürde sıkça karşımıza çıkan öz yeterlik ve tutum çalışmalarına bireyin nasıl öğrendiğini farkında olma durumunu da eklemenin alana katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Öğretmen adaylarının üst bilişsel farkındalıkları, öz yeterlikleri ve öğretmenlik mesleğine karşı tutumları arasındaki ilişkileri belirlemeye ve bununla beraber bu üç kavramın çeşitli demografik değişkenler açısından anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etme amacıyla gerçekleştirilen nicel araştırma desenine sahip bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Batı Karadeniz ve Marmara bölgelerindeki 5 devlet üniversitesinin eğitim fakültelerinde öğrenim gören 180'i (%53,7) kadın, 155'i  (%46,3) erkek bireylerden oluşan toplam 335 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği, Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği ve Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklere ek olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Demografik Bilgi Formu" kullanılmıştır. Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği Durdukoca ve Arıbaş (2019) tarafından geliştirilmiştir. Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği Tschannen-Moran ve Hoy (2001) tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçeye uyarlama ve geçerlik-güvenilirlik çalışması Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından yapılmıştır. Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği Kahramanoğlu, Yokuş, Cücük, Vural ve Şiraz (2018) tarafından geliştirilmiştir. Üst bilişsel farkındalık, öz yeterlik ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutum arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını belirleyebilmek için Pearson Korelasyon Katsayısı hesaplanmıştır. Diğer taraftan öğrencilerin üst bilişsel farkındalık, öz yeterlik ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumunun, cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı belirleyebilmek için t testi; bölüm, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının üst bilişsel farkındalık ortalama puanı ile öz yeterlik ortalama puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki ortaya çıkmıştır. Üst bilişsel farkındalığının ortalama puanı değerlendirildiğinde cinsiyetin öğretmen adaylarının üst bilişsel farkındalığında bir etkisi olmadığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationships between the pre-service teachers' metacognitive awareness, self-efficacy and attitudes towards teaching profession. It was thought that adding metacognitive awareness of how an individual learns to self-efficacy and attitude studies, which are frequently encountered in the literature, would contribute to the field. In this study, which has a quantitative research paradigm to determine the relationships between the metacognitive awareness, self-efficacy and attitudes of pre-service teachers towards the teaching profession and to determine whether these three concepts significantly in terms of various demographic variables, the relational screening model was used. A total of 335 university students consisting of 180 (53.7%) female and 155 (46.3%) male individuals studying at the faculties of education of 5 state universities that located in Western Black Sea and Marmara regions of Türkiye made up the study group of the study. In the study, Metacognitive Awareness Scale, the Teacher Self-Efficacy Scale and the Attitudes Towards the Teaching Profession Scale were used as data collection tools. In addition to the scales, the "Demographic Information Form" that prepared by the researcher was used. The Metacognitive Awareness Scale was developed by Durdukoca and Arıbaş (2019). The Teacher Self-Efficacy Scale was developed by Tschannen-Moran and Hoy (2001). The Turkish adaptation and validity-reliability study of the scale was conducted by Çapa, Çakıroğlu and Sarıkaya (2005). the Attitudes Towards the Teaching Profession Scale was developed by Kahramanoğlu, Yokuş, Cücük, Vural and Şiraz (2018). In order to determine whether there is a significant relationship between metacognitive awareness, self-efficacy and attitudes towards teaching profession, Pearson Correlation Coefficient was calculated. On the other hand, t-test was used to determine whether the students' metacognitive awareness, self-efficacy and attitude towards the teaching profession differed significantly according to gender; ANOVA test was used to determine whether they differed according to department, class level, mother's education level and father's education level. A significant relationship was found between the pre-service teachers' metacognitive awareness total score and the self-efficacy total score in a positive way. When the total score of metacognitive awareness was evaluated, it was seen that gender had no effect on the metacognitive awareness of pre-service teachers.