Zaman-sınırlı beslenme programının rekreaktif aktif erkeklerde vücut kompozisyonu, insülin duyarlılığı ve yağ oksidasyonu üzerine etkisi
The effect of time-restricted feeding program on body composition, insulin sensitivity and fat oxidation in recreationally active men
Yazar: HALE ENGİN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN HÜSREV TURNAGÖL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports

Özet:
Zaman-sınırlı beslenme (ZSB), bireylerin beslenme penceresinin günün belirli saatleriyle sınırlandırıldığı ve açlık penceresinin en az 12 saat olduğu en sık tercih edilen aralıklı açlık modelidir. Bu araştırmanın amacı; 6 haftalık ZSB programının aktif erkeklerde vücut kompozisyonu, insülin duyarlılığı, dinlenim durumunda ve egzersiz sırasında yağ oksidasyonu üzerine etkisini belirlemektir. Çalışmaya 18-39 yaş aralığında, sağlıklı, en az 1 yıldır haftada en az 3 gün egzersiz yapan 31 rekreasyonel olarak aktif erkek gönüllü katılmıştır. Katılımcılar rastgele yöntemle ZSB (n=14) veya kontrol (n=17) grubuna dâhil edilmişlerdir. ZSB grubu, 6 hafta boyunca 16:8 programını uygulamış, kontrol grubundan ise mevcut beslenme alışkanlıklarını değiştirmemeleri istenmiştir. Tüm katılımcıların vücut kompozisyonu, dinlenik metabolik hız ve submaksimal egzersiz sırasındaki yağ oksidasyonu 6 haftalık program öncesi ve sonrası ölçülmüştür. Ayrıca katılımcılardan çalışma başında ve sonunda 12 saatlik açlık sonrası kan örnekleri alınmıştır. Verinin normal dağılım gösterdiği belirlendikten sonra, ZSB uygulaması öncesinde ve sonrasında gruplar arasındaki ve grup içi farkları incelemek için iki yönlü tekrarlı ölçümlerde (grup×zaman) varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Vücut ağırlığı (p=0,002; kısmi eta kare (p2) = 0,280), kas kütlesi (p=0,015; p2=0,20), yağsız vücut kütlesi (p=0,015; p2=0,19) ve yağ kütlesi (p=0,017; p2=0,18) 6 haftalık ZSB programı sonrası anlamlı düzeyde azalmıştır. Tüm bu değişkenlerin grup×zaman etkileşimleri de istatistiksel olarak anlam bulunmuştur (p<0,05). Bu bulgular, bu değişkenlerde 6 hafta içerisindeki gruplardaki değişimin istatistiksel olarak farklı olduğunu göstermektedir. Tekrarlı ölçümlerde ANOVA sonuçları gruplar arasında ve zaman içerisinde dinlenik metabolik hız ve karbonhidrat oksidasyonunda anlamlı bir değişiklik olmadığını göstermiştir (p>0,05). Dinlenik solunum değişim oranında (RER) (p=0,014; p2=0,19) azalma ve dinlenik yağ oksidasyonunda (p=0,006; p2=0,23) artış, grup×zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Uygulanan 6 haftalık ZSB programı, egzersiz sırasındaki yağ ve karbonhidrat oksidasyonunu, egzersiz sırasındaki RER'i ve metabolizmayla ilişki kan parametrelerini ise istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değiştirmemiştir (p>0,05). Sonuç olarak, 6 haftalık ZSB programı, genç sağlıklı erkeklerde yağ kütlesini ve vücut ağırlığını azaltarak vücut kompozisyonunu iyileştirirken, dinlenme halindeki substrat oksidasyonunu geliştirmektedir. Egzersiz sırasındaki substrat oksidasyonu üzerinde etkisi ise sınırlıdır.

Abstract:
Time-restricted feeding (TRF) is the most preferred intermittent fasting model in which the feeding window of individuals is limited to certain times of the day and the fasting window is at least 12 hours.. The aim of this study was to determine the effect of a 6-week TRF program on body composition, insulin sensitivity, fat oxidation at rest and during exercise in active men. Thirty-one recreationally active male volunteers between the ages of 18-39, healthy, exercising at least 3 days a week for at least 1 year participated in the study. Participants were randomly assigned to the TRF (n=14) or control (n=17) group. The TRF group followed the 16:8 program for 6 weeks, while the control group was asked not to change their current eating habits. Body composition, resting metabolic rate and fat oxidation during submaximal exercise were measured before and after the 6-week program. In addition, blood samples were taken from the participants at the beginning and at the end of the study after a 12-hour fasting period. After determining that the data were normally distributed, a two-way repeated measures (group × time) analysis of variance (ANOVA) was used to examine the differences between and within groups before and after TRF application. Body weight (p=0.002; partial eta squared (p2) =0.280), muscle mass (p=0.015; p2=0.20), lean body mass (p=0.015; p2=0.19) and fat mass (p=0.017; p2=0.18) decreased significantly after 6 weeks of TRF program. Group×time interactions of all these variables were also statistically significant (p<0.05). These findings show that the changes in these variables in the groups within 6 weeks are statistically different. Repeated measures ANOVA results showed that there was no significant change in resting metabolic rate and carbohydrate oxidation between groups and over time (p>0.05). The decrease in resting respiratory exchange ratio (RER) (p=0.014; p2=0.19) and increase in resting fat oxidation (p=0.006; p2=0.23) were statistically significant in terms of group×time interaction. The 6-week TRF program did not significantly change fat and carbohydrate oxidation during exercise, RER during exercise and blood parameters related to metabolism (p>0.05). In conclusion, the 6-week TRF program improves body composition by reducing fat mass and body weight in young healthy men, while improving substrate oxidation at rest. Its effect on substrate oxidation during exercise is limited.