Okul öncesi öğretmenlerinin fen eğitiminde deney yönteminin kullanımına ilişkin görüş ve uygulamaları
Preschool teachers' views and practices regarding the use of experiment method in science education
Yazar: PINAR GÜRLER
Danışman: DOÇ. DR. DURMUŞ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Deneyler = Experiments ; Deneysel yöntemler = Experimental methods ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, fen eğitimine yönelik yüksek ve düşük öz yeterlilik inancına sahip altı öğretmenin fen eğitiminde deney yöntemini kullanımına ilişkin görüşlerini ve bu kapsamda gerçekleştirdikleri uygulamaları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin kullanıldığı araştırmanın katılımcıları ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Adana merkez ilçelerindeki resmi okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan katılımcılara "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Eğitimi Öz Yeterlik İnancı Ölçeği" uygulanmıştır. Uygulama sonucunda, fen eğitimine yönelik yüksek öz-yeterlilik inancı gösteren üç öğretmen ve düşük öz-yeterlilik inancı gösteren üç öğretmen belirlenmiştir. Belirlenen altı öğretmenin sınıflarında gerçekleştirdikleri deney etkinlileri gözlemlenmiş ve sonrasında da deney yöntemine yönelik görüş ve uygulamalarına dair bireysel görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak Maxqda yazılımı ile çözümlenmiştir. 
Araştırma sonucunda, fen eğitimine yönelik yüksek öz-yeterlilik inancı gösteren öğretmenler ile düşük öz-yeterlilik inancı gösteren öğretmenlerin deney yöntemine ilişkin görüşlerinin benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin sıklıkla deney yönteminin avantajlarını vurguladıkları, özellikle bilişsel gelişim alanına katkısından bahsettikleri görülmüştür. Deney etkinliğini planlarken hazır plandan yola çıktıkları, deney yöntemini en fazla renk kavramını öğretmek için kullandıkları belirlenmiştir. Deney türleri açısından bakıldığında, yapılış şekline göre, gösteri deneylerini ve bireysel deneyleri, yapılış amacına göre ise kapalı uçlu deneyleri tercih ettikleri ortaya çıkmıştır. Görüşme sonuçları, gözlem sonuçları ile karşılaştırıldığında, öğretmenlerin deney etkinliklerinde çocukların aktif katılımcı olmaları gerektiğini vurguladıkları, fakat uygulamada çocukların rolünün öğretmenin söylediğini uygulayan ya da izleyici olduğu görülmüştür. Deney sonrası değerlendirme olarak soru sorma yöntemini kullanan öğretmenlerin, aile katılımı konusunda da bilgi verme dışında herhangi bir çalışma yapmadıkları görülmüştür. Son olarak; fen eğitimi öz-yeterlilik inancı yüksek olan öğretmenler ile öz-yeterlilik inancı düşük olan öğretmenlerin deney yöntemine yönelik görüşleri benzer olmakla birlikte, uygulamada öz-yeterlik inancı yüksek olan öğretmenlerin çocuklara daha çok açık uçlu soru sordukları ve sürece daha çok dâhil ettikleri görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Okul öncesi eğitim, öğretmen, okul öncesi dönemde fen eğitimi, deney yöntemi

Abstract:
This research was conducted as a qualitative study in order to determine the opinions of six teachers, who have high and low self-efficacy beliefs towards science education as regard to the effectiveness of experiment method in science education and the practices they carried out in this context. The research was carried out as a case study which is the one of the qualitative research methods, and the participants were selected by criterion sampling method. The Preschool Teachers' Science Education Self-Efficacy Belief Scale was applied to the teachers working in the schools in Adana Central districts, and three teachers with high self-efficacy beliefs and three teachers with low self-efficacy beliefs were evaluated according to this scale. Interviews were held with six determined teachers and their application of experimental method to their classes was observed. The data of the research included six interviews and 12 observation records. The obtained data were analyzed with Maxqda software using the content analysis method. 
As a result of the research, it was determined that the opinions of teachers showing high self-efficacy beliefs and teachers showing low self-efficacy beliefs about the experimental method were similar. It was observed that teachers often emphasized the advantages of the experimental method, especially its contribution to the field of cognitive development. It was observed that while planning the experiment activity, they started from handy plans and used the experiment method mostly to teach the concept of color. In terms of experiment types, it was revealed that they preferred demonstration technics and individual methods according to the way they would be conducted, and closed-ended technics according to the purpose of the experiment. When the interview results were compared with the observation results, the teachers emphasized that children should be active participants in the experimental activities, but it was seen that the role of the children in practice was the observer or implementer of what the teacher said. It was observed that the teachers, who used the questioning method as a post-experimental evaluation, did not do any work other than providing information on family participation. Finally; although the opinions of teachers with high self-efficacy beliefs in science education and those with low self-efficacy beliefs were similar, teachers with high self-efficacy beliefs in practice asked children more open-ended questions and included them to the learning process more. 

Keywords: Preschool education, teacher, scince education in preschool, experiment in science education.