Şavak havlı ve havsız kirkitli dokumaları
Pile and non pile comb used weavings of Şavak tribe
Yazar: ELİF AKSOY
Danışman: YRD. DOÇ. LATİF TARAŞLI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı / Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2011
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: El dokumacılığı = Hand weaving ; El dokumaları = Handwovens ; El halısı = Hand carpet ; El sanatları = Handicrafts ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Halı dokumacılığı = Carpet weaving ; Halıcılık = Carpet business ; Kirkitli dokumalar = Kirkitli weaving ; Şavak aşireti = Şavak tribe ; Şavak kilimleri = Şavak carpets

Özet:
Orta Asya'dan gelen ve Doğu Anadolu Bölgesinde belli bir yörede yerleşen Şavak Aşireti eskiden göçebe hayatı süren, fakat şimdi yerleşik hayata geçen bir aşirettir. Bu aşiret Doğu Anadolu Bölgesinde Tunceli İlinin Pertek ve Çemişgezek ilçeleri arasında kalan ve Şavak yöresi olarak adlandırılan alanda yerleşik bir aşirettir.Küçükbaş hayvancılıkla geçimlerini sağlayan Şavaklar, aynı zamanda aşiret hayatında önemli bir yeri olan geleneksel dokuma türlerini de günümüze kazandırmışlardır. Tezimizi oluşturan Şavak aşireti havlı ve havsız kirkitli dokumaları, cicim (cecim), kilim, zili, sumak ve halıdır. Halılar Türk düğümü ile dokunmuştur.Dokumada kullanılan iplikler yündür ve karaman koyunundan elde edilmiştir. Boyama, eğirme ve yıkama gibi hammadde işlemleri aşiretin kadınları tarafından yapılmaktadır. Tezgâh olarak yer tezgâhı kullanılmıştır.Bugün bile Şavaklılar hala ana dillerini yaşam şekillerini ve geleneksel kıyafetlerini korumaktadırlar ve Şavak köylerinde halılar ve diğer dokumalar günümüzde de göze çarpmaktadır. Dokumalarda kullanılan renkler mavi, , kırmızı, turuncu, sarı, lacivert, mor, yeşildir. Şavak havlı ve havsız kirkitli dokumaları bitkisel motiflerden oluşmaktadır ve bu dokumalarda sonsuzluk prensibine göre düzenlenmiş göller bulunmaktadır.Dokumayla uğraşan Şavak kadınları bundan 15 yıl öncesine kadar evlerini süslemek ve gençlerine çeyiz vermek amacı ile dokumaya devam etmekteydi. Fakat günümüzde, dokuma işleminin yorucu bir iş olmasından ve geçimlerini sürdürebilmek için hayvancılıkla uğraşmalarından dolayı yöre halkı arasında dokuma yapan kimse kalmamıştır.

Abstract:
Formerly nomadic Şavak tribe who came from Middle Asia and now settled in the Eastern Anatolia. Now this tribe lives in Pertek and Çemişgezek areas at the Tunceli, in this area there is fifteen Şavak villages.Generally Şavaks breed sheep for living. They have a great tradition of weaving carpets and rugs. They used beating comb to weave havlı ve havsız weavings such as cicim, kilim, zili and carpets. Carpets are weaved by using Turkish style knot.Wool threads which produced from Karaman sheep are only material of this weavings. Dyeing, spinning and washing processes are made by female member of the tribe. Ground loom are used in this weaving.Even today they still preserve their old mother language end their traditional dress, customs and way of live and the carpets use in villages display very fine taste. Blue, red, purple, brown, green, orange, yellow, dark blue are used colors in this weaving. The Şavak havlı ve havsız kirkitli weavings are geometrical in design and usually employ the typically infinite pattern, consisting of göls and vegetal motifs.Female weavers have weaved fifteen years ago for household ornament and wedding gift, but now no one follow this tradition because it is a hard and time consuming process.