Preterm yenidoğanlarda beslenme sondası takılması sırasında non-farmakolojik yöntemlerin ağrı ve stres düzeyine etkisi
The effect of non-pharmacological methods onpain and stress level during orogastric tubeinsertion in preterm neonates
Yazar: FEYZULLAH ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBEYAZ BARAN DURMAZ
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Ağrı = Pain ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Glükoz = Glucose

Özet:
Araştırma preterm yenidoğanlarda orogastrik sonda (OGS) takma işlemi sırasında anne
sütü ve %25 dekstroz kullanımının ağrı ve stres üzerindeki etkisini incelemek amacıyla
randomize kontrollü deneysel araştırma olarak planlandı. Çalışma evrenini İstanbul'da
bulunan bir kamu hastanesinin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) Nisan
2021-Nisan 2022 tarihlerinde yatan, postnatal yaşları 32+0 -36+6 arasında olan preterm
yenidoğanlar oluşturdu. Çalışmanın örneklem grubunu 90 (30 kontrol grubu, 30
dekstroz grubu, 30 anne sütü grubu) preterm yenidoğan oluşturdu. OGS takma
işleminden 30 dakika önce preterm yenidoğanların ağrılı bir işleme maruz kalmaması,
minimal ışık ve minimal ses olan bir ortamda olması sağlandı. OGS takma işleminden
önce araştırma grubundaki bebeklere dekstroz veya anne sütü verildi. OGS takma işlemi
2 dakika sonra yapıldı. Kontrol grubu için rutin OGS takma işlemi yapıldı. Veriler bir
video kamera yardımı ile kayıt altına alındı. Veri toplama aracı olarak; tanıtıcı bilgi
formu, veri toplama formu, yenidoğan ağrı/ajitasyon ve sedasyon ölçeği (N-PASS),
yenidoğan stres ölçeği (YSÖ), monitör, video kamera, anne sütü ve %25 dekstroz
kullanıldı. İşlem öncesi, işlem sırası ve işlem sonrasında ağrı ve stres düzeyi, oksijen
satürasyonu (SPO2), kalp tepe atımı (KTA) ve işlem boyunca maximum kalp tepe
atımı, minimum oksijen satürasyonu değerlendirildi. Bebeklerin N-PASS, YSÖ, KTA,
SPO2 girişim öncesi puanları gruplara göre anlamlı farklılık göstermemektedir
(p>0.05). OGS girişimi için, girişim sırası ve sonrasında preterm yenidoğanların
davranışsal yanıtları incelendiğinde ağrı ve stres puanlarının kontrol grubu ve anne sütü
grubunda benzerlik gösterirken, dekstroz grubunda anlamlı düzeyde düşük ağrı ve stres
puanı gözlemlenmiştir. Girişim sırasında ve sonrasında preterm yenidoğanların
fizyolojik yanıtları incelendiğinde girişim öncesine göre en az değişimin dekstroz
grubunda olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak OGS takma işleminden 2 dakika önce
lingual bölgeye verilen %25 dekstrozun anne sütü ve kontrol grubuna kıyasla ağrı
puanı, stres puanı ve fizyolojik parametreler üzerine olumlu etkisi olduğu
gözlemlenmiştir. Tüm YYBÜ'lerde hemşire hekim iş birliği ile ağrı protokolünün
oluşturulması, dekstrozun güvenli doz aralığının belirlenmesi ve ağrıyı gidermeye
yönelik bir alternatif olarak görülmesi önerilmektedir.

Abstract:
The research was designed as a randomized controlled experimental study to examine
the effect of breast milk and %25 dextrose use on pain and stress during orogastric tube
insertion in preterm neonates. The research population consists of preterm neonates
whose postnatal ages are between 32+0 -36+6 in the neonatal intensive care unit at a public
hospital in Istanbul between April 2021 and April 2022. The study sample group was 90
(30 control groups, 30 dextrose groups, 30 breast milk groups) preterm neonates. Thirty
minutes before the orogastric tube insertion, it was ensured that preterm neonates were
not subjected to a painful procedure and were in an environment with minimal light and
sound. Infant groups in which the procedure was implemented were given dextrose or
breast milk before the orogastric tube insertion. Orogastric tube insertion was carried
out following 2 minutes. Routine orogastric tube insertion was carried out for the
control group. Data was recorded through a video camera. As a data collection tool,
introductory information form, data collection form, neonatal pain/agitation and
sedation scale (N-PASS), neonatal infant stressor scale, monitor, video camera, breast
milk, and %25 dextrose were implemented. The pain and stress levels, oxygen
saturation, peak heart rate, maximum peak heart rate, and minimum oxygen saturation
were evaluated before, during, and after the procedure. N-PASS, neonatal infant stressor
scale, peak heart rate, and oxygen saturation scores of infants before the procedure do
not differ significantly according to the groups (p>0.05). Regarding the orogastric tube
insertion, upon examination of the behavioral responses of preterm neonates during and
after the procedure, pain and stress scores showed similarity in the control and breast
milk groups. In contrast, the dextrose group had a significantly lower pain and stress
score. When the physiological responses of preterm neonates were examined during and
after the procedure, it was observed that the minimal change was in the dextrose group
compared to the pre-procedure. As a result, it was found that %25 dextrose given to the
lingual site two minutes before orogastric tube insertion had a positive effect on pain
score, stress score, and physiological parameters compared to breast milk and the
control group. It is proposed to establish a pain protocol with the collaboration of the
nurses and physicians in all neonatal intensive care units to determine the safe dose
range of dextrose and to consider it an alternative to pain relief.