Araştırma, uygulama/yaratım sürecinde özdeşleyim
Identification in the process of examination, utilization, creation
Yazar: AYŞE KEDİK
Danışman: PROF. REMZİ SAVAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Heykel = Sculpture ; Nesne = Object ; Özdeşleşme = Identification ; Özne = Subject

Özet:
Sanatsal bir yaratımda özne ve nesne arasında "özdeşlik ilgisi"nin kurulması gerekli ve hatta kimi zaman öncül, ancak tek başına asla yeterli olmayan bir koşuldur, tezinden hareket eden bu çalışma, kendisini, bütün insan etkinliklerinin temelini oluşturan ve dolayısıyla yaratım sürecinin/sanatsal yaratımın özünde varolan iki önemli kavramla, yani "özne"-"nesne" kavramlarıyla tanıtmakta ve özne ile nesne arasındaki ilişki ya da mücadeleden yola çıkılarak "özdeşleyim" olayına ulaşmaya çakışmaktadır. "Soyutlama ve Özdeşleyim" (1983) adlı yapıtında "özdeşleyim" içtepisinin karşıt kutbu olarak "soyutlama" içtepisini koyan ve bu iki kavram arasındaki karşıt ilgiyi açıklama yoluna giderek "özdeşleyim" olayının genel olarak sanatın tarihine tümüyle uygulanamayacağını göstermeye çalışan Worringer, insanın soyutlama ihtiyacından doğan tüm sanat yapıtlarını "soyutlama", özdeşleyim ihtiyacından doğan sanat yapıtlarını da "natüralizm" kavramı altında toplamaktadır. Ancak, bu çalışmada Worringer'in ileri sürdüğü tezlere çalışmanın içeriği ve amacı dolayısıyla değinilmemiş, böylesi bir tartışmaya girmek yerine, "özdeşleyim" olayı temel alınarak ve nesnel dünyayla/nesnelerle kurulan özdeşlik ilgisine dayanarak, nesnel gerçekliğin yaratma eylemindeki/yaratım sürecindeki rolünün, nesnelerin araştırma ve uygulama sürecindeki öneminin ortaya konulması, bir anlamda yaratıcı süreç açısından özne- nesne ilişkisine bir açıklık getirilmesi hedeflenmiştir. Bunu yaparken de araştırma, uygulama-yaratım süreci onu oluşturan ara süreçlerle ele alınmış ve böylesi bir süreçte yaratma eylemini, yapıtın oluşum ve gelişim aşamasını etkileyen, yönlendiren unsurlar, bunların kendilerine özgü yapılan irdelenerek; metodolojik olarak bölümlenmeye çalışılan ara süreçlere bir açıklık getirilmesi ve bir üst kesit olarak alınan "özdeşleyim" olayının ara süreçlerle ilgisi -kimi öznel deneyimler yoluyla- ortaya konulmaya/açıklanmaya çalışılmıştır.Ancak, bu ara süreçlerin aslında ne kadar içice olduklarını ve genelleştirilemeyeceklerini akılda tutmak gerekir. Böylesi bir süreç herkes için farklı şekillenebilir ya da aynı süreçlerle tanımlanabilir. Dolayısıyla çalışma dört ana başlıktan oluşmakla birlikte aslında bir bütün olarak ele alınmalı ve yaratım sürecinde ifade edilmeye çalışılan tüm başlıkların ve alt başlıkların birbiriyle ne kadar sıkı bir ilişki içinde oldukları unutulmamalıdır. Sanatın ne olduğu ya da ne olmadığı üzerinde kısaca durularak bir giriş yapılan birinci bölümde, sanata ilişkin tanımların tarihsel süreç içindeki değişkenliği gözönünde bulundurularak sanatın tanımının sanatçı üzerinden yapılmasının daha geçerli bir yöntem olduğu tespitinde bulunulmuş ve ardından yaratım sürecinde sanatçının nesneye olan ihtiyacının varoluşsal olduğu tezinden hareketle özne-nesne ilişkisi kavramsal olarak ve tarihsel süreç içerisinde özellikle sanatın tarihine olan etkileri yönünde irdelenmiş, böylece modernliğin öncesi, kendisi ve sonrası üzerine sözkonusu tartışmaların temel taşlan sunulmaya çalışılmıştır. Özne ve nesne arasındaki ilişkiye dair genel bir çerçevenin çizilmesinden sonra, üçüncü bölümde, tezin kapsamı daraltılarak nesneye yapılan vurgu aracılığıyla "özdeşleyim" olayı ve araştırma, uygulama-yaratım sürecinde özne ile nesne arasında kurulan ilişkinin niteliği üstüne bir tartışmanın öncülleri hazırlanmaya çalışılmıştır. Bu noktadan itibaren öznenin nesneye yönelişinin yaratıcı süreç dahilinde nasıl gerçekleştiği ve yaratım sürecinde nesnelerin nasıl bir rol oynadığı -mitler ve çocuk oyunlarıyla kimi benzerlikleri ifade etmek yoluyla- sorusuna yanıt aranmıştır. Son bölümde ise, görme, biriktirme ve seçme eylemlerinin sanatsal yaratımdaki öneminin vurgulanması, edinilen bilgiler doğrultusunda heykel sanatına ya da genel olarak sanata ilişkin kişisel yaklaşımların ele alınması yoluna gidilmiş ve öznel yaratım süreci ifadelendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Conceptualizing artistic creativity as a constitution of an "identification" between subject and object, that is a necessary condition and even a premise but never enough solely, is the main argument of this study. These two important concepts, namely subject and object, are the premises of all human activities and thus play a vital role in the process of creativity. This study tries to analyze the fact of "identification" through the examining the struggle between subject and object Worringer in his book "Abstraction and Identification" (1983) constitutes the process of identification as the polar of the process of abstraction and he tries to show us the concept of "identification" can not be applied to the whole history of art through problematizing the condractive relationship between "identification" and "abstraction". For Worringer all artistic products that are the products of abstraction necessity of human can be classified in the concept of "abstraction" and others that derive from the necessity of "identification" can be classified as "naturalistic". However in this study the arguments of Worringer are not mentioned since they are out of the content and aim of this study. Instead of making such a discussion, the role of objective reality in the process of artistic creativity, the importance of objects in the examination/utilization process are discussed by using the process of identification as a ground. Thus in some sence the aim of this study is to clarify subject-object relationship in the process of artistic creativity. While doing this the process of examination-utilization and creation is evaluated in terms of their constitutive elements. In such a process the act of creativity, the elements which effect and elements which effect and regulate the constitution and development of the work of art, the special peculiarities of these elements are examined in order to explain semifinished processses which could be divided in methodologically and the relationship of this semifinished processes with the process of "identification". However on should be keep in mind that these semifinisihed processes are too concentric to each other thus can not be generalized. Such a process can be figured differently for every individual or sometimes described with same processes. This study, thus, must be considered as an entire work even it is constituted from four main chapters. All titles and sub-titles of the study are in a close relationship with eachother as being the main elements of the creativity process. In the first chapter there is brief introduction to the concepts of art and artist In this chapter, it is argued that the definition of art is more valid if it's defined by using the artist as the base -while considering the changing definitions of the art in the historical process-. After this, a conceptual analyzes of subject-object is done and its effects -especially to the history of art- is examined in the historical process. Thus in this chapter the main arguments of the subject-object relationship in the age of modernity, after and before it is discussed -in a narrower sense-. After this general framework on subject and object, in the third chapter, the process of identification and the character of the relationship between subject/artist and object in the process of examination, utilization-creativity is discussed by giving special emphasize on the object From this point onward, the point of analyze is the role of object in the process of creativity -by describing the similarities between myths and child games-. The question here is "how an artist turn towards to a special in the process of creativity?" In the last chapter, the importance of the acts of seeing, saving and selecting in the process of artistic creativity is emphasized and individual approaches to the art of sculpture, or more generally to the art, and the process of subjective creativity is described.