Üniversite öğrencilerinin utanç ve suçluluk duygularının bilişsel esneklik ve öz yeterlik bağlamında incelenmesi
The investigation of university students feelings of shame and guilt in the context of cognitive flexibility and self-efficacy
Yazar: YASEMİN GÜR
Danışman: PROF. DR. ESRA CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin yaşları, cinsiyetleri, öz yeterlilik ve bilişsel esneklik düzeylerinin utanç ve suçluluk duyguları üzerindeki yordayıcılıklarının belirlenmesidir. Bu doğrultuda 2023-2024 eğitim öğretim yılında Anadolu Üniversitesi'nde bulunan dokuz fakültede eğitim görmekte olan 840 öğrenciden veri toplanmıştır. Gönüllü katılım gösteren öğrencilere "Kişisel Bilgi Formu"," Suçluluk ve Utanç Ölçeği", "Genel Öz Yeterlilik Ölçeği", "Bilişsel Esneklik Envanteri" uygulanmıştır. Toplanan veriler "IBM SPSS 23" paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde "Aşamalı Regresyon Analizinden" yararlanılmıştır.

Çalışmada üniversite öğrencilerinin suçluluk ve utanç düzeylerinin dağılımları incelendiğinde; suçluluk düzeylerinin orta düzeyin üstünde, utanç düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Regresyon analizinin sonuçları incelendiğinde ise bilişsel esneklik ve yaşın suçluluğun anlamlı yordayıcılarından olduğu ancak öz yeterliliğin yordayıcılardan biri olmadığı tespit edilmiştir. Cinsiyete göre incelendiğinde, kadın öğrencilerin bilişsel esneklik ve yaşlarının suçluluğun anlamlı yordayıcılarından olduğu ancak öz yeterliğinin ise anlamlı yordayıcılarından olmadığı tespit edilmiştir. Erkek üniversite öğrencilerinin bilişsel esnekliğinin suçluluğun anlamlı bir yordayıcısı olduğu ancak yaş ve öz yeterliğinin suçluluğu anlamlı yordamadığı tespit edilmiştir. Değişkenlerin utancı yordayıcılığı incelendiğinde bilişsel esnekliğin ve öz yeterliğin utancı negatif yönde yordadığı ancak yaşın yordayıcılığının olmadığı tespit edilmiştir. Cinsiyete göre incelendiğinde, erkek öğrencilerin bilişsel esnekliğinin utancı negatif yönde yordadığı ancak öz yeterlik ve yaşlarının utancı yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the predictive power of university students' age, gender, self-efficacy and cognitive flexibility levels on their feelings of shame and guilt. In this direction, data were collected from 840 students studying in nine faculties at Anadolu University in the 2023-2024 academic year. "Personal Information Form", "Guilt and Shame Scale", "General Self-Efficacy Scale", "Cognitive Flexibility Inventory" were applied to the students who participated voluntarily. The collected data were analyzed using "IBM SPSS 23" software. "Stepwise Regression Analysis" was used to analyze the data.

When the distribution of guilt and shame levels of university students was examined, it was found that guilt levels were above the medium level and shame levels were at the medium level. When the results of the regression analysis were examined, it was noticed that cognitive flexibility and age were significant predictors of guilt, but self-efficacy was not one of the significant predictors of guilt. When analyzed by gender, it was found that cognitive flexibility and age of female students were significant predictors of guilt, but self-efficacy was not. It was determined that cognitive flexibility of male university students was a significant predictor of guilt, but age and self-efficacy did not predict guilt significantly. When the predictive power of variables on shame was examined, cognitive flexibility and self-efficacy predicted shame negatively, while age did not. When analyzed according to gender, it was concluded that cognitive flexibility of male students predicted shame negatively, but self-efficacy and age did not predict shame.