Özel gereksinime sahip çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik iyi oluşları ile ilişkili faktörler
Factors associated with psychological well-being of parents with children with special needs
Yazar: ZEYNEP GÖZDE KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER KOÇTÜRK
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmada, özel gereksinime sahip çocuğu olan ebeveynlerin COVID-19 Pandemisi sonrası bazı sosyodemografik özellikleri ile stresle başa çıkma yöntemlerini kullanımları, sosyal destekleri ve psikolojik iyi oluşları arasında fark olup olmadığı ve ebeveynlerin stresle başa çıkma yöntemlerini kullanımının ve sosyal desteklerinin psikolojik iyi oluşlarını yordayıp yordamadığı incelenmiştir. Araştırmada uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan katılımcı sayısı 362 olup veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafınd0an hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ile birlikte Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği, Yenilenmiş Ana-Baba Sosyal Destek Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden alınan puanlar ile kategorik değişkenler arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. Ebeveynlerin psikolojik iyi oluşlarının, stresle başa çıkma yöntemlerini kullanımları ve algıladıkları sosyal destek tarafından yordanıp yordanmadığı çoklu doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Sonuçlara göre babaların stresle başa çıkma yöntemleri, algıladıkları sosyal destek ve psikolojik iyi oluş puanlarının annelere kıyasla daha yüksek olduğu; gelir düzeyi düşük olan ebeveynlerin stresle başa çıkma yöntemleri, sosyal destek ve psikolojik iyi oluş puanlarının da orta ve yüksek gelir düzeyine sahip ebeveynlere nazaran anlamlı şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin hem stresle başa çıkma yöntemlerini kullanımının hem de algıladıkları sosyal desteğin psikolojik iyi oluşlarını yordadığı saptanmıştır. Bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılarak yorumlanmış ve araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar sözcükler: COVID-19, özel gereksinimli çocuklar, psikolojik iyi oluş, stresle başa çıkma, sosyal destek

Abstract:
The current study examined whether the stress coping methods, social support, and psychological well-being of parents with children with special needs after the COVID-19 pandemic differed according to some sociodemographic characteristics and whether parents' stress coping methods and social support predicted their psychological well-being. A convenient sample of 362 parents participated in the study. The Personal Information Form, Stress Coping Methods Scale, Revised Parental Social Support Scale, and Psychological Well-Being Scale were utilized as data collection instruments. Independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to examine the relationship between participants' scores on the scales and their sociodemographic characteristics. Whether parents' psychological well-being was significantly predicted by their stress coping methods and perceived social support was analyzed by multiple linear regression analysis. The finding showed that fathers' stress-coping methods, perceived social support, and psychological well-being scores were higher than those of mothers, and the psychological well-being, social support, and stress-coping scores of parents with low-income levels were significantly lower than those of parents with medium and high-income levels. In addition, both coping with stress and perceived social support predicted parents' psychological well-being. The findings were discussed and interpreted in light of the relevant literature, and recommendations were made for researchers, educators, counseling practitioners, and policymakers.
Keywords: COVID-19, children with special needs, psychological well-being, coping with stress, social support