AB ile entegrasyonun Türk ekonomisine ve Türkiye`nin uluslararası rekabet gücüne etkilerinin ölçülmesi üzerine bir yaklaşım denemesi
An attempt on measuring the effect of EU integration process on Turkish economy and its international competitiveness level
Yazar: ERMUKAN ŞENGEZER
Danışman: DOÇ. DR. KAYA ARDIÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bütünleşme = Integration ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Rekabet = Competition ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası rekabet = International competition

Özet:
Araştırmamız Türkiyenin AB ile entegrasyon sürecinin Türk Ekonomisi üzerindeki etkisini ölçmeyi hedeflemektedir.Çalışmada bu amaca, entegrasyonun yol açması beklenen ekonomimizdeki rekabet gücü değişmelerinin göstergesi olan "İhracatın faktör yapısı" analiz edilerek ulaşılmaya çalışılmıştır. 1996-2002 dönemi, Gümrük Birliği ve yapısal değişme çabalarının artması nedenleriyle, AB ile entegrasyonun etkilerinin gözlenebileceği dönemdir.Bu nedenle dönem içinde ihracatın faktör yapısındaki değişmeler bulunarak. Gümrük Birliği öncesi 1990-95 dönemi sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular şöyle sıralanabilir; l)Araştırma sırasında ülkelerin rekabet güçlerindeki artışın bazı önlemlerle hızlandırılabileceği, ancak rekabet edebilen bir yapının, zaman içinde,yavaş yavaş ve pek çok faktörün katkısı ile gerçekleşebildiği anlaşılmıştır. 2) Çeşitli uluslar arası kuruluşlarca yürütülen araştırmalar Türkiye'nin Dünyadaki rekabet gücü sıralamasındaki yerinin 1996-2002 döneminde dikkate değer bir ölçüde artmış bulunduğunu başka bir anlatımla ekonomimizin güçlendiğini göstermektedir. 3)Hesaplamalarımız Türkiye'de ihracatın yapısında Gümrük Birliğinden sonra emek yoğun ürünlere yönelik güçlü bir artış eğilimi oluştuğunu ortaya koymuştur. 4)İhracattaki gelişmenin, ücretlerdeki düşme ve sermaye getirilerinde azalma kısaca gelirlerden fedakarlıkla gerçekleştirilebildiği anlaşılmaktadır. 5)Çalışmada kullanılan verilerle,ihracatın yapısında ekonomik gelişmede başarının temel bileşeni olan "Ürün yapısının daha teknoloji yoğun ürünlere kayması" yönünde bir eğilim tesbit edilememiştir. 6)Emek yoğunluğunun hızla artmış bulunması ilk bakışta Türkiye'nin "Ucuz Emek Geri Teknoloji" bileşiminden oluşan bir hatalı gelişim yolu içinde olduğu izlenimini vermekte ise de uluslar arası kuruluşların bulguları bu yaklaşımı desteklememektedir.Bir sonuca varmak için kullanılan emeğin niteliğini hesaba katarak yapılacak kapsamlı araştırmalara ihtiyaç vardır. 111

Abstract:
The aim of this research was measuring the quantitative effects of Custom Union And EU integration process on Turkish economy. İt is believed that the effects of Custom Union and integration would be observed by looking at competitiveness rank and sector composition of Export of the Turkish Economy.For this reason the export factor structure comparisions are made for 1996-2002 and 1990-95 periods and the results are used in evaluation as indicators of the integration's expected effects. The important research findings are summarized below; l)During our research it was understood that the competitiveness level of a country is determined by many factors and could be increased by using effective policies but takes rather long time.2) According to international researches, the competitiveness rank of the Turkish Economy has shown a considerable progress in 1996-2002 period. 3)The calculations on Turkish Export Factor Structure in 1995-2002 period indicates that the share of labor intensive products are increasing at a high rate. 4)The factors lying behind this increase seems as low wages and decline in profit levels stemming from the increased competition in domestic market because of Custom Union and the integration processes.5)Calculations which are made relying on the statistical sources on Export structure of the Turkish Economy do not indicate a tendency towards more technology intensive products which constitutes a sound base for self sustained economic growth.6)At first sight it seems that, the increase in labor intensity looks like"Low wages and backward technology trap".But this view is not compatible with the international researches' findings showing a sharp rise in Turkey's business competitiveness indeks.(BCI) 7)İn order to have a clear vision on this topic there is a need for comprehensive researches and calculations by taking labor quality and capital intensity of the sectors into account. IV