Roma hakimiyeti öncesinde etrüskler
Etruscans before Roman domination
Yazar: TAYLAN MUTLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Etrüskler = Etruscans

Özet:
Bu çalışma Demir devrinden itibaren İtalyan yarımadasına yerleşen ve güçlü kent devletleri kurarak etkili bir medeniyetin temellerini atan, İÖ 6-5. Yüzyıllarda siyasi ve kültürel başarılarının zirvesine ulaşmış bulunan Etrüsklerin Roma hâkimiyeti öncesi etnik, kültürel ve siyasi tarihini incelemektedir. Etnik köken, Etrüsk tarihinin en tartışmalı konusunu oluşturmaktadır. Zira Etrüskler hakkında bilgilerimizin kaynağını oluşturan antik edebi kaynaklar, Etrüsklerin etnik kimlikleri ve ana vatanları konusunda farklı bilgiler aktarmışlar. Günümüze kadar ulaşmış bulunan Etrüsk dilinde yazılmış ve okunabilmiş olan kitabeler de bu konuda sorunun çözümüne umulan katkıyı yapabilmiş değildir. Aynı şekilde 1. Yüzyıldan beri yapılan arkeolojik araştırmaların sonuçları ve hatta Etrüsk mezar malzemeleriyle yapılan DNA araştırmaları da günümüz bilim insanlarını hem fikir hale getirecek bir nihayi netice ortaya koyamamıştır. Ancak tüm bu çalışmalar, Etrüsklerin etnik, kültürel ve siyasi tarihini aydınlatılması yolunda çok önemli merhaleler kat edilmesini sağlamıştır.
Etrüsklerin İtalya yarımadasına Batı Anadolu'dan göç ederek geldiğini söyleyen Halikarnassoslu (Bodrum) tarihçi Herodotos'u (İÖ 480-420) teyit edilmesi anlamında günümüz bilim adamları arasında genel bir fikir birliği oluşmuş durumdadır. Göçle geldikleri İtalya'nın Etruria bölgesine yerlemiş oldukları zamanda Etrüsklerin kültürel anlamda Demir Devri kültürü özellikleri taşıdıkları da bugün itibariyle bilinmektedir. Roma kentinin içinde bulunduğu Latium bölgesinin kuzey komşusu olan, adını da Etrüsklerden almış bulunan Etruria bölgesi, Etrüsk kent kültürünün ilk kez tebarüz ettiği bölgedir. Zamanla bu bölgenin kuzey ve güneyindeki bölgelerde siyasi kültürel hakimiyeterini genişleten Etrüskler, Magna Graecia dışıdaki İtalya'ya söz konusu kent kültürünü taşıyarak, kent kültürünün İtalya'da gelişmesini sağlayanlar olmuş, Yunanlar ve Anadolu topluluklarıyla önemli kültürel ve ticari ilişkiler kurmuşlardır. Kendilerine özgü yaşam tarzları, inanç sistemleri ve devlet yönetimi gelenekleriyle Krallık Dönemi Roma'sının siyasi ve kültürel tarihinde önemli bir rol oynamış ve hatta Roma'nın kuruluşunda belirleyici bir etkiye sahip bulunmuştur. İÖ 6. Yüzyılın ilk yarısında Roma da dâhil olmak üzere Latium bölgesini hakimiyetleri altına alan, aynı yüzyılın ikinci yarısında hakimiyetlerini Latium bölgesinin güneyine ve Etruria'nın kuzeyine de taşımış bulunan Etrüsklerin Roma karşısındaki üstünlüklerini kaybetmeye başlamaları İÖ 6. Yüzyılın son on yılına girildiğinde başlamış, İÖ 5. Yüzyıl sonlarında Roma hakimiyetine tabi hale gelmişlerdir.

Abstract:
This study focus on the ethnic, cultural and political history of the Etruscans before Roman rule, who settled in the Italian peninsula from the Iron Age onwards and laid the foundations of an influential civilization by establishing powerful city-states and reached the peak of their political and cultural achievements in the 6th – 5th centuries BC. Ethnic origin is the most controversial issue in Etruscan history. Because the ancient literary sources, which provide the main source of our knowledge about the Etruscans, have given different information about the ethnic identity and homeland of the Etruscans. The inscriptions that have survived to the present day, written in the Etruscan language, have not been able to make the expected contribution to the solution of this problem. Likewise, the results of archaeological researches conducted since the 1st century and even DNA researches conducted on Etruscan grave materials have not produced a final result that would make today's scientists agree. However, all these studies have made significant progress in uncovering the ethnic, cultural and political history of the Etruscans.
There is a general consensus among contemporary scholars to confirm the historian Herodotus of Halicarnassus (Bodrum) (480-420 BC), who said that the Etruscans migrated to the Italian peninsula from western Anatolia. It is also known today that the Etruscans had cultural characteristics of Iron Age culture at the time they settled in the Etruria region of Italy. The Etruria region, which is the northern neighbor of the Latium region in which the city of Rome is located, named after the Etruscans, is the region where the Etruscan urban culture was first revealed. The Etruscans, who expanded their political and cultural dominance in the regions to the north and south of this region over time, were the ones who carried the urban culture to Italy outside Magna Graecia, enabling the development of urban culture in Italy, and established important cultural and commercial relations with the Greeks and Anatolian communities. With their distinctive way of life, belief systems and traditions of state governance, they played an important role in the political and cultural history of the Roman Kingdom and even had a decisive influence on the foundation of Rome. The Etruscans, who dominated the Latium region, including Rome, in the first half of the 6th century BC and extended their dominance to the south of Latium and the north of Etruria in the second half of the same century, began to lose their superiority over Rome in the last decade of the 6th century BC and became subject to Roman rule in the late 5th century BC.