Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde farklı bölgelerde yetiştirilen düvelerde kan Selenyum ve Vitamin E düzeylerinin araştırılması
Determination of regional differences in blood Selenium and Vitamin E levels of heifers raising in Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: SERKAN SAYINER
Danışman: PROF. DR. HİLAL KARAGÜL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Düveler = Heifers ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Selenyum = Selenium ; Vitamin E = Vitamin E

Özet:
Bu çalışma ile insan ve hayvan organizması için son derece önemli olan selenyum ve vitamin E düzeyleri K.K.T.C'deki sekiz hayvancılık bölgesinde yetiştirilen düvelerede tespit edilmiş ve bu hayvanların beslenmelerinde kullanılan rasyonda selenyum düzeyleri de ilk kez saptanmıştır.Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki sekiz hayvancılık bölgesinden (Lefkoşa, Geçitkale, Vadili, Gazimağusa, İskele, Ziyamet, Güzelyurt, Girne) Temmuz - Ağustos 2008 ve Aralık 2008-Ocak 2009 olmak üzere iki farklı dönemde düvelerden kan örnekleri ve beslenmelerinde kullanılan yem maddelerinden örnekler alınmıştır. Tam kanda ve yem maddelerinde Selenyum, plazmada ise Vitamin E düzeyleri tesbit edilmiş ve çalışma sonuçları herbir bölgenin mevsime göre ve herbir mevsimde bölgeler arası farklılıklara bakılarak yapılmıştır.Ülke genelinde her iki mevsim dahil olmak üzere Selenyum ve Vitamin E düzeylerinin hayvan sağlığı açısından normal sınırlar içinde olduğu ve bunun hayvanların beslenmesinde kullanılan yem maddelerinin içeriğinin yeterli olması ile paralel olduğu görülmüştür. Tam kan Selenyum yönünden Lefkoşa bölgesinin yaz (227,13 ± 31,68 ng/ml) ve kış (137,53 ± 12,75ng /ml) arasında P<0,05, Gazimağusa, İskele ve Ziyamet'inde yaz ve kış değerleri arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edilmiştir (P<0,001). Plazma Vitamin E düzeylerine bakıldığında İskele ( yaz 4,38 ± 0,09 mg/l, kış 4,99 ± 0,12 mg/l) ve Ziyamet (yaz 4,48 ± 0,11 mg/l, kış 5,07 ± 0,10 mg/l) bölgeleri P<0,001 kadar, Güzelyurt bölgesi ise (yaz 4,14± 0,09 mg/l, kış 4,38 ± 0,07 mg/l) P<0,05 kadar faklılık göstermiştir. Neticede her bir mevsimde bölgeler arası ve her bir bölgenin iki farklı mevsimdeki durumu incelendiğinde farklılıklar olduğu ve bunun da beslenmede kullanılan konsantre ve kaba yem maddeleri ile ilgili olduğu görülmüştür.Çalışma sonucunda elde edilen değerler ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki düveler için bir veri tabanı ortaya çıkmış ve düvelerin yetişrtirilmesinde Selenyum ve Vitamin E düzeylerinde bir eksikliğin söz konusu olmadığı görülmüştür. Bu çalışma ile hayvan sağlığı açısından düveler için fazladan yem katkı maddesi kullanımına gerek olmadığı görülmekle beraber bu tarz tarama çalışmalarının genişletilerek farklı alanlarda uygulanması faydalı olabilir.

Abstract:
Selenium and Vitamin E, which are essential for living organizms, were firstly searched in eight livestock regions of Turkish Republic of Northern Cyprus. Heifers was selected for this experiment and selenium levels of their feeds were also analyzed.In this experiment, blood and feed samples were collected from eight livestock region (Nicosia, Gecitkale, Vadili, Famagusta, İskele, Ziyamet, Güzelyurt, Kyrenia) in two different season, that?s are July ? August 2008 and December 2008 ? January 2009. Whole Blood Selenium, Feed Selenium and Plasma Vitamin E levels were analyzed. According to the results, differences between regions in a season and differences between seasons in a region were evaluated.Whole blood Selenium and plasma Vitamin E levels of heifers were generally found within adequate levels in all regions and two season. This result is parallel to feed Selenium levels that was also found within sufficient amounts. Selenium levels of Nicosia Region was determined differnet between summer and winter, P<0,05 (Summer 227,13 ± 31,68 ng/ml, Winter 137,53 ± 12,75ng /ml). Selenium levels of Famagusta, İskele and Güzelyurt regions was found disctint in two seasons, P<0,001. Plasma Vitamin E levels İskele and Ziyamet indicated significant difference in two seasons, P<0,001 and Güzelyurt region indicated significant difference in two sesons, P<0,01. The result of this experiment is, there is a seasonal differences in a region and regional differences in a season due to different feeding conditions.At the end of experiment, a database of the parameters is composed for heifers and some feeds, it also appears that there is not any deficiency in Selenium and Vitamin levels of heifers raising in Turkish Republic of Northern Cyprus. This means that there is no need any supplementation of Selenium and Vitamin E. It also suggested that these experiments could be applied to new areas in the island.