Diyabetik hastalarda tedavi uyumu, hastalık hakkında bilgi düzeyi ile evde kan şekeri ve kan basıncı ölçümünün değerlendirilmesi
Assessment of treatment compliance in diabetic patients, level of knowledge about the disease and home blood glucose and blood pressure measurement
Yazar: SENA GÜN TAŞKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE PALANDUZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kan basıncı = Blood pressure ; Kan glükozu = Blood glucose ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaçlar: Diyabet, tüm dünyada sıklığı hızla artan, kronik, asemptomatik dönemde komplikasyonlara neden olmaya başlayan, ciddi bir hastalıktır. Komplikasyonlardan korunmanın yolu glisemik kontrolden geçmektedir. Medikal tedavi yöntemlerindeki gelişmelere rağmen çoğu hastada hedef değerlere ulaşılamamaktadır. Bu çalışmada katılımcıların tedavi uyumu, hastalık hakkında bilgi düzeyi, evde kan şekeri ve kan basıncı ölçüm durumları sorgulanarak bu parametrelerin hastaların glisemik kontrolü arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışma İstanbul'da muhtelif ilçelerde, aile sağlığı merkezlerinde yürütüldü. 18 yaş üstü diyabetik hastalara anketimize katılmaları teklif edildi.  Katılmayı kabul edenlere sosyodemografik özellikleri, hastalıklarıyla ilgili sayısal veriler, bilgi düzeyini ölçmeye yönelik sorular soruldu. Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği uygulanarak tedaviye uyumlu ve uyumsuz olarak iki gruba ayrılarak sınıflandırıldı. Açlık kan şekeri 80-130 mg/dl arasında olanlar ve HbA1c'si %7'nin altında olanlar regüle kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılmayı kabul eden 391 diyabet hastasının % 59.6'sı kadın, %40.4'ü erkekti. Morisky Tedaviye Uyum Ölçeğine göre % 55.7'sinin uyumlu, %  44.3'ünün uyumsuz olduğu görüldü. AKŞ'ye göre % 36.2'si hedeflenen kan glukozu düzeyine, %58.4'ü ise hedeflenen HbA1c değerine ulaşmıştı ve diyabet açısından regüle kabul edildiler. Her gün evde kan şekeri ölçümü yapanların oranı % 25.6 iken hiç ölçüm yapmayanlar katılımcıların % 23.5'ini oluşturmaktaydı. Evde kan basıncı ölçümünü her gün yapanlar % 14.8, hiç kan basıncını ölçmeyenlerin oranı ise % 28.6 idi.  Sonuç: Diyabet hastasının takibinde amaç glisemik hedeflere ulaşarak komplikasyonları önlemek veya ötelemektir. Glisemik kontrolün sağlanması için hasta; yaşam tarzı değişikliği önerilerine uymalı, reçete edilen ilaçları önerildiği şekilde kullanmalı, düzenli kontrole gitmeli, evde kan basıncı ve kan şekeri takibini yapmalı ve hastalığı hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Tedavi başarısı ancak hekim ve hastanın karşılıklı uyum içinde sürecin yönetimine katılmalarıyla sağlanabilir.

Abstract:
Objectives: Diabetes is a serious disease whose frequency is rapidly increasing all over the world and that begins to cause complications in the chronic and asymptomatic period. The way to avoid complications is through glycemic control. Despite advances in medical treatment methods, target values cannot be reached in most patients. In this study, we aimed to determine the relationship between the patients' glycemic control of these parameters by questioning the treatment compliance of the participants, their level of knowledge about the disease, and their status of blood glucose and blood pressure measurement at home. Methods: This cross-sectional study was conducted in various districts and family health centers in Istanbul. Diabetic patients over the age of 18 were offered to participate in our questionnaire. Those who agreed to participate were asked questions about their sociodemographic characteristics, numerical data about their illnesses, and measuring their level of knowledge. The Morisky Treatment Compliance Scale was applied and classified into two groups as compatible and incompatible with treatment. Those whose fasting blood glucose was between 80-130 mg /dl and those with HbA1c below 7% were considered regulated. Findings:  391 diabetic patients accepted to participate in the study, 59.6% were women and 40.4% were men. 55.7% of them were compatible according to the Morisky Treatment Compliance Scale. According to FPG, 36.2% had reached the targeted blood glucose level and 58.4% had reached the targeted HbA1c value and were considered regulated in terms of diabetes. While the rate of those who measured blood glucose at home every day was 25.6%, those who did not measure at all were 23.5% of the participants. The rate of those who measured their blood pressure at home every day was 14.8%, and the rate of those who did not measure blood pressure at all was 28.6%. Results: In the follow-up of diabetic patients, the aim is to prevent or delay complications by reaching glycemic targets. To ensure glycemic control, the patient; they should follow lifestyle change recommendations, use prescribed medications as recommended, go to regular check-ups, monitor blood pressure and blood glucose at home, and have information about the disease. The success of treatment can only be achieved by the participation of the physician and the patient in the management of the process in mutual harmony.