BİST'te yer alan imalat işletmelerine yönelik etkinlik ölçümü ve performans değerlendirmesi: Veri zarflama analizi ve TOPSİS uygulaması
In BİST for the manufacturing business activity measurement and performance assessment: Data envelopment analysis and application of TOPSIS
Yazar: BAHAR KANDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN ÖZÇELİK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Etkinlik = Efficiency ; Finansal performans = Financial performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; TOPSIS = TOPSIS ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Performansın iki önemli göstergesi olan verimlilik ve etkinlik kavramları günlük hayatta birbirlerinin yerine kullanılsa da gerçekte taşıdıkları anlamlar birbirinden farklıdır. Verimlilik kavramı çıktılar ile girdiler arasındaki oransal ilişkiyi ifade eder. Etkinlik kavramı ise; örgütlerin tanımlanmış amaçlarına ve stratejik hedeflerine ulaşmak amacıyla gerçekleştirdikleri faaliyetlerin sonucunda, bu amaçlara ve hedeflere ulaşma derecesini belirleyen bir performans boyutudur. Etkinliğin ölçülmesine yönelik birçok analiz yöntemi geliştirilmiştir. Araştırmada etkinlik ölçüm yöntemlerinden veri zarflama analizi kullanılmıştır.
Bu çalışmada; BİST'te işlem gören ve imalat sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin performans ve etkinlik ölçümü yapılmıştır. Bu amaçla etkinlik analizlerinde sıkça kullanılan veri zarflama analizi yöntemi ile çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSİS yöntemi kullanılmış ve işletmelerin performansları incelenmiştir. İmalat sektöründe yer alan işletmelerin 2012-2014 yıllarına ait yıllık bilanço ve gelir tabloları ile finansal oranları hesaplanmıştır. Hesaplama yapılırken; cari oran, nakit oran, likidite oranı, stok devir hızı, alacak devir hızı, aktif devir hızı, özsermaye kârlılığı, net kâr marjı kriterleri doğrultusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Veri zarflama analizinde girdi verileri seçilirken; cari oran, likidite oranı ve stok devir hızı kullanılırken, çıktı verileri için; net kâr marjı, özsermaye kârlılığı ve aktif kârlılık oranları kullanılmıştır.
Çalışmanın amacı; imalat sektöründe yer alan işletmelerin performans ve etkinliklerini ölçerek işletmelerin daha etkin hale gelebilmesi için önerilerde bulunmaktır.


Anahtar Sözcükler: Performans, Etkinlik, Topsis, Veri Zarflama Analizi.

Abstract:
The concepts of efficiency and effectiveness in daily life which are two important indicators of performance are used interchangeably, although in reality the meanings they carry are different from each other. The concept of efficiency refers to the proportional relationship between output and inputs. The concept of activity, its strategic goals and defined objectives of the organization as a result of the activities they perform in order to achieve these objectives and goals that determines the degree of achievement of a performance size. Several analysis methods have been developed for the measurement of the activity. Data envelopment analysis was used in the method of measuring the research activity. 
In this study, measuring the performance and efficiency of enterprises in the manufacturing sector by treatment with bist made. For this purpose, the method used in the analysis of event data envelopment analysis with multi-criteria decision making topsis method which is one of the methods used and the performances of the businesses were investigated. In the manufacturing sector businesses 2012-2014 years of the annual balance sheet and income statements and financial ratios are calculated. Calculations while ; current ratio , cash ratio , leverage ratio , inventory turnover , equity turnover, equity profitability, net profit margin and sold goods costs / net sales were conducted assessments in accordance with the criteria. İnput date in DEA; current ratio, leverage ratio, inventory turnover. output data in DEA; net profit margin, equity profitability and return on assets data are used.
The purpose of the study ; situated in the business of measuring manufacturing performance and efficiency are also suggestions in order to make businesses more efficient.


Keywords: Performance, Activity, Topsis, Data Envelopment Analysis.