Orta Bizans dönemi marjinal psalterlerde çarmıh sahnesi
Middle Byzantine period marginal psalters: Crucifixion scene
Yazar: CEYDA SEVCAN SARGIN
Danışman: PROF. DR. SEMA DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Dini eserler = Religious objects ; Kutsal kitaplar = Holy books ; Resimli kitaplar = Illustrated books ; Yazma eserler = Manuscripts ; Zebur = Psalter ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Orta Bizans Dönemi Marjinal Psalterlerde Çarmıh Sahnesi başlıklı Yüksek Lisans Tezi
konusu beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çarmıh teriminin kökeni,
sembolizmi ve kutsal kitaplardaki ilgili konu ve bapları ele alınmıştır. İkinci bölümde
Orta Bizans dönemi resimli el yazmaları olan marjinal psalterlerin tarihsel sürecine,
ikonografisine, terminolojik terimleriyle eser tanıtımına yer verilmiştir. Katalog
bölümünü içeren üçüncü bölümde sahneler tanıtılmış ve detaylı ikonografik
çözümlemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde tarihsel olaylar ile beraber etkileşim
halinde olan üslup gelişimi, beşinci ve son bölümde ise Çarmıh sahnelerinin sahne
sayıları ve resim düzenlemesi, folyo konumları, figür sayıları, resim-metin ilişkisi,
ikonografi ve üslup değerlendirmesi Erken, Orta ve Geç Bizans dönemi karşılaştırma
örnekleriyle birlikte resim üslubu açısından incelenerek değerlendirilmiştir.
Çarmıh sahnesi, ikonografik ve tipolojik olarak ikonoklazm ve sonrası dönemde ele
alınan altı marjinal psalterde çok büyük farklılıklar içermemektedir. Aynı ya da farklı
dönemlerde alınan karşılaştırma örneklerinde ise teknik, ikonografik ve tipolojik açıdan
farklılıkların olduğu gözlenmiştir.
Anahtar Sözcükler
Orta Bizans Dönemi, Psalter, Resimli El Yazmaları, Çarmıh Sahnesi, İkonografi, Üslup.

Abstract:
The subject of the Master's Thesis titled Middle Byzantine Period Marginal Psalters:
Crucifixion Scene consists of five main sections. In the first chapter, the origin,
symbolism and related topics and baps of the term cross are discussed. In the second
chapter, the historical process, iconography and presentation of works in terminological
terms of marginal psalters, which are illustrated manuscripts of the Middle Byzantine
period, are included. In the third part, which includes the catalog section, the scenes
were introduced and detailed iconographic analysis was performed. In the fourth part,
the development of style interacting with historical events, and in the fifth and final
chapters, the stage numbers and picture arrangement of the Crucifixion scenes, foil
positions, figure numbers, picture-text relationship, iconography and stcation evaluation
were examined in terms of painting style together with early, medium and late
Byzantine comparison examples.
The crucifixion scene does not contain much differences in the six marginal psalters
discussed in iconoclasm and later periods, iconographically and typologically. In
comparison samples taken in the same or different periods, it was observed that there
were differences in technical, iconographic and typological aspects.
Keywords
Middle Byzantine Period, Psalter, Illustrated Manuscripts, Crucifixion Scene,
Iconography, Style.