İnanca dair önermelerle bilimsel önermelere verilen tepkilerin nörogörüntülemesi
Neuroimaging of belief and knowledge propositions
Yazar: BURÇİN ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN ELSHARKAWY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilimsel epistemolojik inançlar = Scientific epistemological beliefs ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Felsefi inanç = Philosophical belief ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Nöroteoloji = Neurotheology ; Sosyal biliş = Social cognition ; Ölçekler = Scales ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Dini inancın beyin görüntülemesi yeterince çalışılmamıştır. Ayrıca, etik inançlar gibi dini ve dini olmayan inançlar arasındaki farklılıklar da belirsizdir. Çalışmada, dindar katılımcıların farklı inanç türlerine yönelik nöral aktivasyonları incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmaya 22 sağlıklı Müslüman katılımcı dahil edildi. Katılımcıların fMRI altında, toplam 8 koşul (iki doğruluk değeri(doğru ve yanlış) olan İslami; dini fakat İslami olmayan; etik ve bilgi önermeleri) sırasındaki BOLD sinyalleri analiz edilmiştir. Katılımcılardan önermeleri doğru ya da yanlış olarak değerlendirmeleri istenmiştir. Analizde fMRI analizindeki standart ön işlemleme (hizalama, normalleştirme, yumuşatma) işlemleri uygulandı. Koşullar arasında tam esnek faktöriyel tasarımla koşullar arası kontrastlar oluşturularak tüm beyin analizi yapıldı. İstatistiksel açıdan anlamlı kümeler Z›2.3 olacak şekilde seviyelendirildi. Çoklu karşılaştırmalar için FWE yöntemi kullanılarak düzeltmeler yapıldı ve anlamlılık seviyesi p≤0.05 olarak değerlendirildi. İslam inancı ile İslam dışı inanç önermeleri karşılaştırıldığında, İslam önermeleri için artmış anterior singulat korteks aktivasyonu saptandı. Dini ve dini olmayan inançlar karşılaştırıldığında, dini inanç önermeleri için default mode network ile ilişkili olan posterior singulat girus ve prekuneusta artmış aktivasyon saptandı. İslam inancı ile etik inançlar arasında belirgin bir fark saptanmadı. Bilgi koşulu ise kavram tanıma ve bilişsel işlemleme ile ilişkili alanlarda daha fazla aktivasyonla ilişkili bulundu. Ayrıca dini inançsızlık (inkar) önermeleri ile dini inanç önermeleri karşılaştırıldığında, dini inançsızlık önermeleri artmış bilateral insula aktivasyonu ile ilişkili bulunmuştur. Bunun harcinde önemli bir bulgu da yanlış bilgi koşulunda içsel dindarlığın ASK aktivitesini azalttığı, dışsal dindarlığın ise arttırdığı şeklinde olmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre beynin orta hat yapıları dini inanç ile ilişkili olabilir. Orta hat ile ilişkili alanlar bireylerin kendileri üzerine düşünme, duygusal temsiller ve epizodik bellek ile ilişkilidir. Beynin bu kısımları aynı zamanda beynin daha derin parçalarını oluşturmaktadır. Aksine, dini olmayan önermeler ise çoğunlukla kelime tanıma ve bilişsel işlemleme gibi nispeten yeni gelişmiş kortikal alanlarla ilişkili saptandı. Ayrıca dini ve etik önermeler arasında anlamlı farklılık olması, beynin dini ve ahlaki tutumlara yönelik farklı aktivasyonlar gösterdiğine de işaret ediyor olabilir. Son olarak dini yönelimin hata durumuna verilen olumsuz veya olumlu tepkileri düzenleyici etkisinin olabileceği söylenebilir.

Abstract:
Neuroimaging of religious belief was not well studied. Also, differences between religious and non-religious belief such as ethical beliefs is vague. In our study, we sought to examine neural activation patterns of religious participants to different types of beliefs. We recruited 22 healthy Muslim participants. We utilized an fMRI paradigm, during eight conditions (Islamic, religious but non-Islamic, ethical and knowledge statements with two truth values). Responses were analyses according to an event-related design. Conditions were short belief statements which participants answered with a button. Preprocessing steps (preprocessing-realignment, slice timing correction, normalization, spatial smoothing) were taken. Blood oxygen level-dependent (BOLD) signal changes were analyzed and contrasted with a general full flexible factorial design between conditions. Whole Brain analyses were conducted. All images were thresholded at Z>2.3, P≤0.05, family-wise error (FWE) corrected. İslamic versus non-Islamic belief was associated with greater BOLD signals at anterior cingulate cortex. Religious versus non-religious belief was related to bilateral posterior cingulate, precuneus which is part of default mode network. Islamıc versus ethical belief was not associated witn a salient difference in any network between two conditions. Knowledge versus Islamic belief was related most for word processing and working memory. Also, disbelief was associated with bilateral insular activations when compared with belief. Another interesting finding was about the importance of religious orientation on error monitoring. İt was found that internal orientation was inversely correlated with anterior cingulate cortex activation where external orientation was positively correlated. İt can be concluded that midline structures seem to be associated with religious belief when compared with non-religious propositions. These areas are associated with self-related thinking and emotional associations and episodic memories. These parts of the brain are also deep regions of the brain. Contrastly, non-religious statements were mostly related to cortical areas which are mostly associated with word recognition and working memory. İt seems than religious people have a different activation pattern towards religious and non-religious beliefs such as ethical versus faith. Finally, it can be said that religious orientation may have a regulating effect on negative or positive responses to erroneous conditions such as blasphemous stimuli.