Sabahattin Ali'nin "İçimizdeki Şeytan" romanında Nietzsche ve Levinas gerilimi
Nietzsche and Levinas tension at "İçimizdeki Şeytan" by Sabahatti̇n Ali
Yazar: TUĞÇE CANPOLAT
Danışman: PROF. DR. ÇETİN BALANUYE
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Levinas, Emmanuel = Levinas, Emmanuel ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Roman = Novel ; Sabahattin Ali = Sabahattin Ali ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Felsefe, yapısı gereği pek çok farklı çalışma alanı, bilim ve hatta etkinlikle ilişkilidir. Kuşkusuz ki bu alanlardan biri edebiyattır. Edebiyat, zaman zaman naif bir tavırla felsefenin alanına sızmakla suçlanabilir. Aynı zamanda pek çok filozofun, felsefi bir düşünceyi edebi bir tarz kullanarak aktardığını da belirtmek gerekir. Albert Camus, J.P.Sartre gibi filozoflar, bu bakımdan örnek verilebilecek yazarlardan ilk akla gelenlerdir. Fakat bu, her edebi eserin felsefi bir nitelik taşıdığı ya da her felsefi düşünüşün edebi bir dille aktarılabileceği anlamına gelmez. Filozof varlık, ahlak, yaşam, Tanrı gibi meselelerde felsefi temellendirmelere ve tutarlı bir düşünme biçimine ihtiyaç duyarken, edebiyatçı aynı meseleleri edebi bir dille ve deyim yerindeyse cazip bir biçimle anlatabilmektedir. İşte bu noktada, hem felsefi tutarlılık ve hem de edebi bir tavır sahibi olan iki filozoftan bahsetmek yerinde olacaktır: Nietzsche ve Levinas. Bu iki filozofun yaşam uğraşı, etik ve ahlak anlayışları şuna benzetilebilir: Eğer felsefeye bir yol ise Nietzsche ve Levinas'ın düşünceleri, o yolda ortaya çıkan çatal gibidir. Nietzsche hayatı olumlayan, "ben"i düşünen ve bu düşüncenin önceliğini inkar etmeyen bir etik görüşünü dile getiriyor ve öneriyorken, Levinas bir "başkası"nın varlığının zorunluluğuyla ancak bir "ben"den söz eden ahlak görüşünü önermekte ve hatta bunun bir tercih değil bir zorunluluk olduğunu ifade etmektedir. Bu bakımdan "yaşama" edimi iki filozofta bambaşka bir biçim almaktadır. Levinas'a göre, yaşama ediminde insan durağan, mağdur, sakindir ve ancak "başkası"nın varlığından dolayı "ben" bu durumda olursa etik söz konusudur. Nietzsche'ye göre yaşama ediminde insan aksine hareketli, kıpır kıpır, güçlü bir görünümdedir. Levinas'ta bir "ben"den söz etmek ancak "başkası"nın huzursuz ediciliğinin var olmasıyla olanaklıdır. Nietzsche ise kendi deyimiyle bütün ahlak görüşlerinin, sözde "başkası"nı düşünme önceliğinde saklı sahtekarlığa şiddetle karşı çıkmıştır. Bundan yola çıkarak bu çalışmada Nietzsche etiğini ve Levinas'ın ahlak felsefesini, Sabahattin Âli'nin "İçimizdeki Şeytan" örneğiyle incelenecek, karşılaştırılacak ve hangisinin yaşamda ne tür ve nasıl bir olanak alanı yarattığı gösterilmeye çalışılacaktır. Bu bağlamda ve dolayısıyla, bu çalışmanın bir diğer tezi, adı geçen yapıtın bu tür bir felsefi analize uygun olduğunu temellendirmektir.

Abstract:
Philosopy, by definition, correlates with very much fields, sciences and activities. No doubt, one of the these fields is literature. Literature can be accused naifly about leaking to field of philosopy. At the same time, it requires that plenty philosophers specify a philosophical thought by using literary form. The philosophers as Albert Camus, J. P. Sartre, are the first which can be exemplified. However, it doesn't mean that every literary work has philosophical qualification or every philosophical thought can be conveyed with literary language. When philosopher needs consistent way of thinking and philosophical grounding about issues like being, moral, life, God; man of letters can express the same issues with a literary language and in a matter of speaking juicily. At this point, it makes sense to mention about two philosophers who has both philosophical consistency and literary attitude: Nietzsche and Levinas. Life occupation, ethical and moral understanding of these two philosophers can liken this: If philosophy is a path, thoughts of Nietzsche and Levinas are a fork in that path. While Nietzsche is mentioning and suggesting ethical view which affirms life, thinks ego and not deny the priority of this thought, Levinas suggests a moral view which speaking of an "ego" by necessity with being of "someone elsothere" and even states that it is not a choice, it is an obligation. In this respect, "living" act takes utterly different shape for these two philosophers. According to Levinas, in living act,  human being is constant,,sufferer, quiet and if  "ego" is in this position because of being "other",  ethic is a matter. According to Nietzsche, on the contrary in living act  human being purports dynamic wriggly and strong. According to Levinas, it is possible to mention about  noticing an "ego" with existing of embarrassingness of "other". In case, Nietzsche acutely challenges the fraud which of all moral views about thinking "someone else". Based on this, in this paper,  ethic of Nietzsche and moral philosophy of Levinas will be reviewed and compared with "The Evil Inside Us" by Sabahattin Ali, and are tried to show  that which one of these what kind of and how creates an opportunity in life. In this sense and accordingly, another purpose of this study grounds that mentioned work suits such philosophical analysis.