Postmodern dönemde maneviyat arayışı Elif Şafak romanları örneği
Search for spirituality in postmodern era the case of Elif Şafak's novels
Yazar: HASAN SARI
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÖZBOLAT
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlam arayışı = Search for meaning ; Din = Religion ; Manevi faktörler = Moral factors ; Postmodernizm = Postmodernism ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel ; Şafak, Elif = Şafak, Elif

Özet:
Sanayi Devrimi ile beraber hızlanan modernleşme süreci toplumların maddi ve manevi yaşantılarını, dünyaya ve kendi varoluşlarına verdikleri anlamı etkili bir şekilde değiştirmiş, rasyonel akıl ilerleme fikri doğrultusunda en geçerli referans olmuştur. Ancak bilimsel gelişmeler, dünya savaşları ve terör saldırıları örneklerinde görüldüğü üzere hep istenen doğrultuda olmamıştır. Ayrıca 20. asırdan itibaren teknolojik gelişmelerin hızlanması ve küreselleşme olgusuyla yaşanan enformasyon devrimi, bireylerin ve toplumların hayatlarında daha önce görülmemiş değişimlere yol açmakta, dışsallaştırma faaliyeti ile nesiller boyu ilmek ilmek örülen toplumsal kurumlar yapısal dönüşüme uğramaktadır. Hızlanan zaman ve daralan mekân algıları sonucu anlam ihtiyacını gideremeyen çağ insanı, yabancılaştığı huzursuz modernliğin donuk evreninden firar edip manevi yolculuklara çıkmaya namzettir. Nitekim önceki süreçlerden ayrışmış; kesinlik ve netlik yerine çoğulluğun, bireyselliğin, göreceliğin muteber olduğu postmodern bir döneme girildiği sosyal bilimcilerce genel kabul görmektedir. Hem modern ve seküler yaşamın kazanımlarından vazgeçmeyen hem de ruhsal bütünlüğünü korumak adına otantikliğini kaybetmiş dinden medet uman çağ insanı, arafta kalarak kendi bireysel dinini eklektik bir tarzda inşa etmekte olduğu gözlenmektedir. Bu minvalde postmodernliğin Türk edebiyatında öne çıkmış isimlerinden Elif Şafak'ın Araf, Aşk ve Havva'nın Üç Kızı romanları incelenmiş, arayış bağlamında roman kahramanlarının din ve maneviyat görünümleri analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda post-seküler bir oluşumla yeni bir dindarlık tipine ve kurumsal dinden farklı maneviyat temelinde bir dinselliğe ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Din, mistisizm, maneviyat, anlam arayışı, postmodern

Abstract:
The modernization that has accelerated with the Industrial Revolution has effectively changed the material and spiritual lives of societies, and the meaning they give to the world and their existence, and has become the most valid reference in the direction of the idea of rational mind progress. However, as seen in the examples of world wars and terrorist attacks, scientific developments have not always been in the desired direction. In addition, the acceleration of technological developments since the 20th century and the information revolution experienced with globalization lead to unprecedented changes in the lives of individuals and societies, and social institutions formed through generations with externalization are undergoing structural transformation. Person of the age who cannot overcome their need for meaning as a result of accelerating time and declining spatial perceptions will soon escape from the frozen universe of uncomfortable modernity they have become estranged from and go on spiritual journeys. As a matter of fact, it is generally accepted by social scientists that a postmodern period that differs from previous processes, in which pluralism, individuality and relativity are dominant instead of precision and clarity. It is observed that person of the age who does not give up the achievements of the modern and secular life and appeal to the religion that has lost its authenticity in order to preserve their spiritual integrity is constructing their individual religion in an eclectic style by staying in the limbo. In this way, the novels Araf (Limbo), Aşk (Love) and Havva'nın Üç Kızı (Eve's Three Daughters) of Elif Şafak, who is among the names that came to the forefront in the Turkish literature of postmodernity, were examined, and the religious and spiritual appearances of novel heroes and heroines were analysed in the context of search. As a result of the research, a new religiosity type with a post-secular formation and a spirituality based on a different morale from the organizational religion have been achieved.

Key words: Religion, spirituality, mysticism, search for meaning, postmodern