Ruhsal hastalığı olan bireylerde içselleştirilmiş damgalanmanın benlik saygısı ve stresle baş etme tarzlarına etkisi
The effect of internalized stigmatization on self-esteem and coping styles with stress in individuals with mental illness
Yazar: BURAK ULUHAN
Danışman: DOÇ. DR. MEDİNE KOÇ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, ruhsal hastalığı olan bireylerde içselleştirilmiş damgalanmanın benlik saygısı ve stresle baş etme tarzlarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Yöntem: Çalışma 15/12/2022 ile 15/06/2023 tarihleri arasında Tokat Dr. Cevdet Aykan Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, Tokat Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastenesi Psikiytari klinik ve polikliniklerinden takip edilen bireylerde tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini dahil edilme kriterlerine uyan 352 birey oluşturmuştur. Verilerin elde edilmesi, araştırmacının konu ile ilgili kaynakları inceleyerek hazırladığı Kişisel Bilgi Formu, Ruhsal Hastalığın İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) kullanılarak sağlanmıştır. Verilerin toplanması, araştırmaya gönüllü olarak katılmayı onaylayan bireylerle yapılan birebir görüşmelerle gerçekleştirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS Statistics 25.0 yazılımı tercih edilmiştir. İstatistiksel analizde rakam, oran, minimum, maksimum, medyan, aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, One-Way ANOVA, Post-Hoc testleri ve Tamhane's, Pearson Korelasyon analizinden yararlanılmıştır. İstatistikî anlam seviyesi için p<0,05 kabul edilmiştir.
 
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %72,7'si erkek, %40,1'i 40 yaş ve üzeri, %52,4'ü bekar, %32,1'i lise mezunu, %42'sinin çocuk sahibi olduğu, %42'sinin gelirinin giderinden az olduğu, %63,1'inin şehir merkezinde yaşadığı ve %82,7'sinin ailesiyle yaşadığı belirlenmiştir. RHİDÖ toplam puan ortalaması 67,22±15,00 ve alt boyutlarının puanları; Yabancılaşma Alt Boyut değer ortalaması 13,89±4,53, Kalıp Yargıların Onaylanması Alt Boyut değer ortalaması 15,20±4,13, Algılanan Ayrımcılık Alt Boyut değer ortalaması 11,65±3,61, Sosyal Geri Çekilme Alt Boyut ortalama değeri 13,77±4,54, Damgalanmaya Karşı Direnç Alt Boyut ortalama değeri 12,69±3,24 olarak saptanmıştır. RBSÖ toplam puan ortalaması 2,26±0,57 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların SBTÖ Kendine Güvenli Yaklaşım Alt Boyut ortalama değerinin 2,83±0,80, İyimser Yaklaşım Alt Boyut ortalama değerinin 2,78±0,73, Çaresiz Yaklaşım Alt Boyut ortalama değerinin 2,52±0,66, Boyun Eğici Yaklaşım Alt Boyut ortalama değerinin 2,27±0,60, Sosyal Destek Arama Yaklaşımı Alt Boyut ortalama değerinin 2,25±0,87 ve toplam puan ortalamasının 12,66±2,44 olduğu belirlenmiştir. Buna göre, RHİDÖ ve tüm boyutlarının aldıkları ortalama değerler ile RBSÖ ortalama değeri arasında istatistikî açıdan anlamlılık taşıyan, pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). RHİDÖ ve alt boyutlarının değerlerinin ortalamasının artmasıyla RBSÖ değerinin ortalamasının da arttığı görülmüştür. RHİDÖ ve SBTÖ puan ortalamaları arasında da istatistikî açıdan anlam taşıyan bir bağlantı bulunmuştur (p<0,05). RHİDÖ ve alt boyutlarının ortalama değerleri ile SBTÖ'nün alt boyutlarından Kendine Güvenli Yaklaşım, İyimser Yaklaşım ve Sosyal Destek Arama Yaklaşımı boyutlarının ortalama değerleri arasındaki ilişki, istatistikî açıdan anlam taşıyan, zıt yönlü bir ilişkidir. RHİDÖ ve alt boyutlarının değerlerinin ortalamaları arttıkça, SBTÖ'nün Kendine Güvenli Yaklaşım, İyimser Yaklaşım ve Sosyal Destek Arayan Yaklaşım alt boyutlarının ortalama değerleri düşmektedir. RHİDÖ ve  alt boyutlarının ortalama puanları ile SBTÖ'nün Çaresiz Yaklaşım alt boyutunun ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki vardır. RHİDÖ ve alt boyutlarının değerlerinin ortalamaları arttıkça, SBTÖ'nün Çaresiz Yaklaşım alt boyutunun ortalama değeri de artmaktadır. 

Sonuç: Bu çalışmada ruhsal hastalığı olan bireylerin orta düzeyde içselleştirilmiş damgalanma yaşadığı ve bu durumun katılımcıların benlik saygısına ve stresle baş etme tarzlarına etkisinin olduğu belirlenmiştir. İçselleştirilmiş damgalama davranışı ve etkilediği benlik saygısı ile stres ilişkisinin nedensellik yönünden daha fazla ele alınmasına ve çözüm bulmaya yönelik yapılan yeni araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ruhsal Hastalık, Damgalanma, İçselleştirilmiş Damgalanma, Benlik Saygısı, Stres, Stresle Baş Etme

Abstract:
Purpose: This study was conducted to determine the effect of internalized stigma on self-esteem and coping styles with stress in individuals with mental illness.

Method: The study was conducted between 15/12/2022 and 15/06/2023 as a descriptive, cross-sectional and correlational study among individuals followed up in Tokat Dr. Cevdet Aykan Mental Health and Diseases Hospital, Tokat Community Mental Health Center and Tokat Gaziosmanpaşa University Hospital Psychiatry clinics and outpatient clinics. The study sample consisted of 352 individuals who met the inclusion criteria.  Data collection was achieved using a Personal Information Form prepared by the researcher after reviewing relevant sources, along with the Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMIS), Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES), and Coping Styles with Stress Scale (CSSS). Data were collected through one-on-one interviews with individuals who voluntarily agreed to participate in the study. SPSS Statistics 25.0 software was preferred for data analysis. Statistical analysis included descriptive statistics such as numbers, percentages, minimum, maximum, median, mean, and standard deviation, as well as t-test, One-Way ANOVA, Post-Hoc tests, Tamhane's, and Pearson correlation analysis. A significance level of p<0.05 was accepted for statistical significance.

Findings: Of the participants in the study, 72.7% were male, 40.1% were aged 40 and above, 52.4% were single, 32.1% had a high school diploma, 42% were parents, 42% had income lower than their expenses, 63.1% lived in urban areas, and 82.7% lived with their families. The mean total score of the ISMIS was found to be 67.22±15.00, and the scores of its sub-dimensions were as follows: Alienation Sub-Dimension mean score was 13.89±4.53, Stereotype Endorsement Sub-Dimension mean score was 15.20±4.13, Perceived Discrimination Sub-Dimension mean score was 11.65±3.61, Social Withdrawal Sub-Dimension mean score was 13.77±4.54, and Resistance Against Stigma Sub-Dimension mean score was 12.69±3.24. The mean total score of the RSES was determined to be 2.26±0.57. The mean scores of the participants' CSSS sub-dimensions were as follows: Self-Confidence Approach Sub-Dimension mean score was 2.83±0.80, Optimistic Approach Sub-Dimension mean score was 2.78±0.73, Helpless Approach Sub-Dimension mean score was 2.52±0.66, Resigned Approach Sub-Dimension mean score was 2.27±0.60, Social Support Seeking Approach Sub-Dimension mean score was 2.25±0.87, and the total mean score was 12.66±2.44. Accordingly, a statistically significant, direct relationship was found between the mean values of RHIDÖ and all its dimensions and the mean value of RBSÖ (p<0.05).  It was observed that as the mean scores of the ISMIS and its sub-dimensions increased, the mean score of the RSES also increased. There was also a statistically significant relationship between the mean scores of the ISMIS and CSSS (p<0.05). The relationship between the mean scores of the ISMIS and its sub-dimensions and the mean scores of the Self-Confidence Approach, Optimistic Approach, and Social Support Seeking Approach sub-dimensions of the CSSS was found to be statistically significant and negatively correlated. As the mean scores of the ISMIS and its sub-dimensions increased, the mean scores of the Self-Confidence Approach, Optimistic Approach, and Social Support Seeking Approach sub-dimensions of the CSSS decreased. A statistically significant and positive relationship was found between the mean scores of ISMIS and its sub-dimensions and the mean scores of the Helpless Approach sub-dimension of CSSS. As the mean scores of the ISMIS and its sub-dimensions increased, the mean score of the Helpless Approach sub-dimension of the CSSS also increased.

Conclusion: In this study, it was determined that individuals with mental illness experience a moderate level of internalized stigma, and this condition has an impact on participants' self-esteem and coping strategies with stress. More research is needed to further examine internalized stigmatizing behavior and the relationship between self-esteem and stress in terms of causality and to find solutions.

Keywords: Mental Illness, Stigma, Internalized Stigma, Self-Esteem, Stress, Coping with Stress