İş ilişkisinde kişisel verilerin korunması
Personal data protection in employment relations
Yazar: HELİN KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. İŞTAR URHANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kanunlar 6698 sayılı = Laws 6698 numbered ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; Veri koruması hukuku = Data protection law ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
İş sözleşmeleri, kendine özgü nitelikleri nedeniyle eşitlik ilkesinin hâkim olduğu borçlar hukuku sözleşmelerinden ayrılmaktadır. Bu durum, işçinin işverene ekonomik ve kişisel bağımlılığı karşısında, işverenin yönetim ve talimat hakkı bulunmasından kaynaklanmaktadır. İşçinin işveren karşısındaki güçsüz konumu, son yıllarda temelleri oturtulmaya ve hukuki bir kavram olarak şekillendirilmeye başlanan kişisel verilerinin korunması hakkının ihlaline yol açabilmektedir.
İş ilişkisinde kişisel verilerin korunmasına yönelik özel bir düzenleme bulunmamakla birlikte; 7 Nisan 2016 tarihinde yürürlüğe giren 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, bu konuda yol gösterici temel düzenleme olmuştur. Ayrıca ulusal ve uluslararası düzenlemeler ile içtihatlar ve Kişisel Verilerin Korunması Kurulunun verdiği kararlar da işçinin kişisel verilerinin korunması amacına hizmet etmektedir.
Çalışmamızda öncelikle, kişisel veri, veri işleme, ilgili kişi ve veri sorumlusu gibi veri koruma hukukuna ilişkin temel kavramlar açıklanmış, sonrasında bu kapsamda ülkemizdeki ve uluslararası alandaki yasal düzenlemeler incelenmiştir. Akabinde, işverenin işçinin kişisel verilerini işlerken uyması gereken ve KVKK bünyesinde hüküm altına alınan temel ilkeler somutlaştırılarak açıklanmıştır. Nitekim uygulamada, işverenlerin bu ilkelere riayet etmeksizin yalnızca iş ilişkisini gerekçe göstererek çeşitli veri işleme faaliyetlerinde bulundukları görülmektedir. Çalışmamızda son olarak, iş ilişkisinde yaygın olarak görülen veri işleme faaliyetleri ele alınarak bunların hukuka uygunluğu değerlendirilmiş, hukuka aykırı veri işleme halinde işverenin karşılaşabileceği hukuki ve cezai yaptırımlar açıklanmıştır.
Özellikle teknolojide yaşanan gelişmeler ve bilgiye erişimin kolaylaşması nedenleriyle, işverenlerin, ölçüsüz ve aşırıya kaçan veri işleme faaliyetlerinde bulunduğu görülmektedir. Bu çerçevede hem işçilerin hem işverenlerin hakları ve yükümlülükleri konusunda bilinçlendirilmesi ve buna uygun hareket etmelerinin sağlanması önem arz etmektedir.

Abstract:
Due to their unique characteristics, employment contracts are distinguished from contracts under the law of obligations, where the principle of equality prevails. This situation arises from the fact that while the employee is dependent on the employer economically and personally, the employer has the right to manage and instruct. The weak position of the employee vis-à-vis the employer can lead to a violation of the right to protection of personal data, which has begun to be established and shaped as a legal concept in recent years.
Although there is no special regulation for the protection of personal data in employment relations, Personal Data Protection Law No. 6698, which came into force on April 7, 2016, has been the basic guiding regulation in this regard. In addition, national and international regulations, case law, and decisions made by the Personal Data Protection Board also serve the purpose of protecting the employee's personal data.
In our study, firstly, the basic concepts of data protection law, such as personal data, data processing, relevant person, and data controller are explained, and then the legal regulations in our country and internationally in this field are examined. Subsequently, the basic principles that the employer must comply with when processing the employee's personal data and that are stipulated under Personal Data Protection Law No. 6698 are concretized and explained. As a matter of fact, in practice, it is seen that employers engage in various data processing activities, citing only employment relations, without complying with these principles. Finally, in our study, the data processing activities commonly seen in employment relations are discussed, their legality is evaluated, and the legal and criminal sanctions that the employer may face in the event of unlawful data processing are explained.
Especially due to developments in technology and easier access to information, it is seen that employers engage in immoderate and excessive data processing activities. In this context, it is important to raise awareness among both workers and employers about their rights and obligations and to ensure that they act accordingly.