Metin yapısı öğretiminin bağımsız konuşma becerisine etkisi
The effect of text structure teaching on independent speaking skills
Yazar: HÜSEYİN KARABUĞA
Danışman: PROF. DR. HALİT KARATAY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B1-B2 düzeyi öğrenicilerin bağımsız konuşma becerilerini geliştirmek için Tür Süreç Temelli Bağımsız Konuşma Modeli'nin (TSBKM) etkililiği incelenmiştir. Buna ek olarak TSBKM'nin öğrenicilerin konuşma motivasyonlarına, kaygılarına, tutumlarına ve öz yeterlik algılarına olan etkisi araştırılmıştır. 
Araştırma, bağımsız konuşma becerisini kavramsallaştırması ve dil bilimsel temelli yenilikçi bir konuşma öğretim modeli sunması açısından alanyazına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırma, karma yönteme dayalı açımlayıcı sıralı desen kullanılarak desenlenmiştir. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel tasarım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 akademik yılı bahar döneminde BAİBÜ TÖMER'de B1 ve B2 düzeylerinde Türkçe öğrenen 40 öğrenici (deney grubu 20, kontrol grubu 20 kişi) oluşturmuştur. Deney grubundaki katılımcılara TSBKM'ye dayalı 15 haftalık bir konuşma eğitimi verilmiş, kontrol grubundaki katılımcılar ise geleneksel konuşma eğitimine devam etmiştir. Araştırmanın nicel verileri; kişisel bilgi formu, açıklayıcı bağımsız konuşma için dereceleme ölçeği, konuşma kaygısı, motivasyonu, tutumu ve öz yeterlik ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen nicel veriler, betimleyici istatistikler ve hipotez testleri; nitel veriler ise tematik analiz ve kategorisel analiz kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçları, TSBKM'nin öğrenicilerin bağımsız konuşma becerilerini anlamlı bir şekilde geliştirdiğini ortaya koymuştur. Nicel bulgular, deney grubundaki öğrenicilerin açıklayıcı bağımsız konuşma başarımlarının, konuşma motivasyonlarının ve öz yeterlik algılarının arttığını; aynı zamanda konuşma kaygılarının azaldığını ve konuşma tutumlarının olumlu yönde değiştiğini göstermektedir. Nitel bulgular da nicel bulgularla örtüşmekte ve onları desteklemektedir. TSBKM'nin, öğrenicilerin bilişsel ve duyuşsal gelişimlerine katkı sağladığı ve öğrenicilerin bağımsız konuşma eğitiminde etkili bir model olduğu ispat edilmiştir.

Abstract:
In this study, the effectiveness of the Genre Process-Based Model of Independent Speaking (TSBKM) was examined to improve the independent speaking skills of B1-B2 level learners of Turkish as a foreign language. In addition to this, the effects of TSBKM on learners' speaking motivation, anxiety, attitudes and self-efficacy perceptions were investigated. 
The study aims to contribute to the literature in terms of conceptualizing independent speaking skill and presenting an innovative linguistically based speaking instructional model. The study was designed using an exploratory sequential design based on mixed method. A quasi-experimental design was used in the quantitative part of the study. The study group consisted of 40 learners (20 in the experimental group and 20 in the control group) who learned Turkish at B1 and B2 levels at BAİBÜ TÖMER in the spring semester of the 2023-2024 academic year. The participants in the experimental group were given a 15-week speaking training based on TSBKM, while the participants in the control group continued their traditional speaking training. Quantitative data were collected using a personal information form, a rating scale for descriptive independent speaking, speaking anxiety, motivation, attitude and self-efficacy scale. Qualitative data were collected using a semi-structured interview form. The quantitative data were analyzed using descriptive statistics and hypothesis tests, while the qualitative data were analyzed using thematic analysis and categorical analysis.
The results of the study revealed that the TSBKM significantly improved learners' independent speaking skills. Quantitative findings show that learners in the experimental group increased their achievement in expository independent speaking, speaking motivation, and self-efficacy perceptions; at the same time, their speaking anxiety decreased and their speaking attitudes changed positively. The qualitative findings also coincide with and support the quantitative findings. It has been proved that TSBKM contributes to the cognitive and affective development of learners and is an effective model for learners' independent speaking training.