Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde sosyal sorun çözme becerileri ve bilişsel esneklik ile akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between peer bullying and social problem solving skills and cognitive flexibility in adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: AZAT DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. NİLFER ŞAHİN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ergenlik = Puberty ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu kişinin yaşamının her alanında
ciddi güçlüklerle karşılaşmasına sebep olan bir nörogelişimsel bozukluktur. Bu güçlüklerden
biri de Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuk ve gençlerin sıkça maruz kaldığı,
gelişimlerini ve ruh sağlıklarını olumsuz yönde etkileyen Akran Zorbalığıdır. Dikkat Eksikliği
Hiperaktivite Bozukluğu ile akran zorbalığı arasındaki ilişki birçok bilimsel araştırmanın
konusu olmuştur. Bizim çalışmamız da bu iki olgu arasındaki ilişkiyi son yıllarda gitgide daha
fazla dikkat çeken Bilişsel Esneklik ve Sosyal Problem Çözme kavramları üzerinden
incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaçla Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olup ek
hastalığı olmayan 60 ergen ile bu ergenlerle yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş 60
sağlıklı ergen ve ebeveynleri çalışmaya katıldı. Çalışmada tüm olgulara ve ebeveynlerine
sosyodemografik veri formu verildi. Tüm ebeveynlerin Turgay Yıkıcı Davranım Bozuklukları
Ölçeği doldurması istendi. Tüm ergenlere ise Olweus Öğrenciler için Akran Zorbalığı Anketi,
Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Sosyal Problem Çözme Envanteri-Kısa Formu verildi. Çalışmanın
sonuçlarında olgu grubunda akran zorbalığına katılım oranları daha yüksek bulundu ancak
arada istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptanmadı. Olgu grubunun Bilişsel Esneklik
Ölçeği ve Sosyal Problem Çözme Envanteri-Kısa Formu puan ortalamalarının kontrol
grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu görüldü. Olgu grubunda
zorbalık rolleri ile hem Bilişsel Esneklik Ölçeği hem de Sosyal Problem Çözme Envanteri Kısa Formu puanları arasında anlamlı ilişkiler bulundu. Olgu ve kontrol gruplarında Bilişsel
Esneklik Ölçeği ve Sosyal Problem Çözme Envanteri-Kısa Formu puanlarının anlamlı
düzeyde korelasyon gösterdiği görüldü.
Anahtar kelimeler: DEHB, Akran Zorbalığı, Bilişsel Esneklik, Sosyal Problem Çözme

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder is a
neurodevelopmental disorder which cause serious difficulties in every stage of the life of a
person. One of these difficulties is Peer Bullying which children and young people with
Attention Deficit Hyperactivity Disorder are often exposed to and has a negative impact on
development and mental health of these people. The relationship between Attention Deficit
Hyperactivity Disorder and Peer Bullying is a subject of many scientific research. In our
study, our purpose was examine the relationship between these two facts through the notions
of Cognitive Flexibility and Social Problem Solving, which have drawn more and more
attention in recent years. For this purpose, 60 adolescents with Attention Deficit Hyperactivity
Disorder who did not have any additional disease, and 60 healthy adolescents matched with
these adolescents in terms of age and gender, and their parents participated in the study. A
sociodemographic data form was given to all cases and their parents in the study. All parents
were asked to fill in the DSM-IV Based Turgay Diagnosis and Screening Scale for ADHD
and Disruptive Behavior Disorder. All adolescents were given the Olweus Peer Bullying
Questionnaire for Students, the Cognitive Flexibility Scale, and the Social Problem Solving
Inventory-Short Form. In the results of the study, the rate of exposure of peer bullying was
found to be higher in the case group, but there was no statistically significant difference
between them. It was observed that the mean scores of the Cognitive Flexibility Scale and
Social Problem Solving Inventory-Short Form of the case group were statistically
significantly lower than the control group. Significant correlations were found between
bullying roles and both Cognitive Flexibility Scale and Social Problem Solving InventoryShort Form scores in the case group. It was observed that Cognitive Flexibility Scale and
Social Problem Solving Inventory-Short Form scores were significantly correlated in the case
and control groups.
Keywords: ADHD, Peer Bullying, Cognitive Flexibility, Social Problem Solving