Fatih ilçesinde ilkokul 1. sınıf aşılamalarında velilerin genel sağlık okuryazarlığı düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirleme
Determining the parents' general health literacy levels and affecting factors in primary school grade 1 immunization in fatih district
Yazar: ALPARSLAN DUMAN
Danışman: PROF. DR. SELMA KARABEY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ana-baba = Parents ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; İstanbul-Fatih = İstanbul-Fatih

Özet:
Sağlık okuryazarlığı tanım olarak bireylerin uygun sağlık kararları almak için gerekli temel sağlık bilgisini ve hizmetlerini elde etmek, işlemek ve anlamak için gerekli olan kapasitesinin derecesi olarak tanımlanmaktadır. Sağlık okuryazarlığının artması, sağlık hizmetlerinin doğru ve etkin bir şekilde kullanılmasını sağlar. Bu tez çalışmasında ilkokul 1.sınıf aşılamalarında sağlık okuryazarlığı düzeyini ölçmek, hem aşı onam durumlarının hem de sağlık okuryazarlığının çeşitli sosyodemografik değişkenlerle ilişkisini irdelemek amaçlanmıştır.
Bu çalışma kesitsel tipte, tanımlayıcı nitelikte bir araştırmadır. İstanbul İli, Fatih İlçesi'nde bulunan devlet ilkokullarının 1. sınıflarında okuyan öğrencilerin velilerinden sistematik örnekleme yoluyla seçilen 496 kişilik bir örneklem üzerinde yapılmıştır. Sosyo-demografik, sosyo-ekonomik göstergeler ile sağlık okuryazarlığını ölçen SOYA-AB TR formu öğretmenler aracılığıyla velilere gönderilerek öz değerlendirme yoluyla veri toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler için ortalama, standart sapma ve yüzde oran kullanılmıştır. Normal dağılıma uygunluk testleri sonucunda sürekli veriler için Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri, sayım verileri için Ki-Kare testi uygulanmıştır. Çok değişkenli analizler için çoklu doğrusal regresyon ve lojistik regresyon modelleri oluşturulmuş; ancak uygun olmadığı görüldüğünden kullanılmamıştır
Gelir ve eğitim durumu farklı bireyler arasında sağlık okuryazarlığı açısından anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür (Sırasıyla p=0,018, p=0,000). Aşı onam durumu ile sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p=0,99). Aşı onam durumundaki farklılıkların sağlık okuryazarlığı dışında başka sebeplerden kaynaklanabileceği, altında mutlaka aşı reddi olmayabileceği söylenebilir.
Ayrıca ülkemizin sağlık okuryazarlık seviyelerinin Avrupa ülkelerinin gerisinde olduğu saptanmış, Türkiye'de sağlık okuryazarlığını geliştirmek için daha fazla çalışma yapılması gerektiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, sosyoekonomik düzey

Abstract:
Health literacy is defined as the level of capacity required for individuals to acquire, process and understand basic health knowledge and services needed to make appropriate health decisions. Increased health literacy enables health care services to be used accurately and effectively. In this thesis study, it was aimed to measure the level of health literacy and measure its relation with sociodemographic indicators.
This is a cross-sectional, descriptive study. It was conducted on a sample of 496 people selected through systematic sampling from the parents of students who attended the first grades of the state primary schools in Fatih District in Istanbul. Socio-demographic, socio-economic indicators and HLS-EU TR form to measure health literacy were sent to the parents through the teachers and data were collected through self-evaluation. In the analysis of the data, the mean, standard deviation and percentage are used for the descriptive statistics. Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used for continuous data and Chi-Square test was used for counting data. Multiple linear regression and logistic regression models were constructed for multivariate analysis but were not used because they were found not to be appropriate
There was a significant difference in income and educational status among the different groups in terms of health literacy (Respectively p=0,018, p=0,000). There was no direct relationship between vaccine consent and health literacy (p=0,99). It was seen that the differences in the case of approval were caused by other reasons and that vaccination was not absolutely rejected.
It has been determined that the level of health literacy in our country lags behind the European countries and it is seen that further studies on health literacy in Turkey should be done.
Key Words: Health Literacy, Socioeconomic Status