Primer sjögren sendromlu ve ankilozan spondilitli hastalarda hasta kökenli ölçekler (yorgunluk, yaşam kalitesi, ruhsal durum değerlendirilmesi, pitsburg uyku kalitesi, basdaı, basfı, ss eular indeksleri) ve hastalık aktivesi ile ilişkisi
In primary sjogren's syndrome and ankylosing spondylitis patients  , patient oriented scales (fatigue, life quality, spirutual situation evaluation, pittsburg sleep quality, basdai, basfi, SS eular indexes )  and the relationship with the  illness  activities
Yazar: CELAL İDEMEN
Danışman: PROF. DR. TAHSİN MURAT TURGAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ankiloz = Ankylosis ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Uyku = Sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Sjögren Sendromu; ekzokrin bezlerin kronik otoimmün bir hastalığı olup, etkilenmiş bezlerin lenfositik infiltrasyonuyla ile karakterizedir. AS; spondiloartropatiler grubunda yer alan, sakroiliak eklem ve omurgayı tutarak ankiloza yol açan kronik, sistemik, enflamatuvar bir hastalıktır. Çalışmamızda Primer Sjögren Sendromu ve Ankilozan Spondiliti olan hastalarda hastalığa bağlı fonksiyonel kayıp, yorgunluk, ruhsal durum ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve bunların hastalık aktivitesi ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.  
Metod: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıklar Romatoloji Kliniğinde Primer Sjögren Sendromu tanısı konulmuş ve takip edilmekte olan 163 hasta, AS tanısı konulmuş ve takip edilmekte olan 100 hasta ile birlikte kontrol grubu olarak, bilinen herhangi bir hastalığı olmayan 100 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Katılımcıların demografik verileri,  SF-36 formu, hastane anksiyete/depresyon ölçeği, yorgunluğu çok yönlü değerlendirme skalası (MAF), Pittsburgh uyku skalası ve  ayrıca Sjögren Sendromu hastalarının ve spondiloartrit hastalarının klinik ve laboratuvar bulguları,  Sjögren Sendromu hastalarının  rutin muayene sorgulamasındaki genel hastalık değerlendirmesi (doktor global ve hasta global), spondiloartrit hastaları için BASDAİ ve BASFİ skoru analiz edilmiştir.
Sonuçlar: Çalışmamızda  yer alan  Primer Sjögren Sendrom tanılı hastaların   yaş ortalaması 50,4±12,9 yıl, Ankilozan Spondilit tanılı hastaların  yaş ortalaması  41,6±10,2 yıl, kontrol grubunda  yer alan  sağlıklı kişilerin yaş ortalaması 42,6±11,7 yıl  olarak tespit edildi. Beklenildiği gibi Primer Sjögren Sendromunun kadın cinsiyette, Ankilozan Spondilitin ise erkek cinsiyette daha sık olduğu tespit edildi (p<0,05). Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksine göre 5 ve üzerinde puan alan Primer Sjögren Sendrom tanılı ve Ankilozan Spondilit tanılı hastaların uyku kaliteleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak kötü bulundu. Ankilozan Spondilit tanılı hastalarda BASDAİ skoru ile anksiyete, depresyon ve yorgunluk skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede korelasyon tespit edildi. Primer Sjögren Sendromu tanılı ve Ankilozan Spondilit tanılı hastalar kendi aralarında karşılaştırıldıklarında Anksiyete ve Depresyon skalasına göre depresyon sıklığı Ankilozan Spondilit tanılı hastalarda Primer Sjögren Sendrom tanılı hastalara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0.02).
Tartışma: Bu çalışmada; primer Sjögren sendromu ve Ankilozan Spondilit hastalarında hastalık aktivitesi ruhsal durum ve yaşam kalitesini etkilemektedir. Gelecekte daha büyük hasta sayısı ile yapılacak olan çalışmalar, bu hastalıklara olan multidisipliner yaklaşım gerekliliğini ortaya çıkaracaktır.

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: Sjögren's Syndrome; is a chronic autoimmune disease of the exocrine glands, characterized by lymphocytic infiltration of the affected glands. AS is a chronic systemic inflammatory disease that effect sacroiliac joint and spine and cause ankylosing. In this study, in patients with primary Sjögren's syndrome and Ankylosing Spondylitis; we aimed that assessment of mental health and quality of life, functional loss due to illness, fatigue; investigate the relationship between their disease activities. 
Method: 163 patients with primary Sjögren's syndrome and 100 patients with ankylosing spondylitis were included the study. Also control group consisted of 100 healthy individuals with no known disease were included in the study. The demographic data of the participants, the SF-36 form, hospital anxiety / depression scale, multidimensional assessment of fatigue (MAF) and Pittsburgh sleep quality index were recorded for all participiants. Clinical and laboratory findings of Sjögren's syndrome and Ankylosing Spondylitis patients, general assessment of disease for Sjögren's syndrome patients and BASDAI, BASFI scores for spondyloarthritis patients were analyzed.   
Results: The mean age of PSS patients was 50,4±12,9 years, the mean age of patients diagnosed with Ankylosing Spondylitis 41.6±10.2 years and the mean age of healthy group was 42,6±11,7 years. Primary Sjögren's Syndrome was found more frequent in female gender and Ankylosing Spondylitis was found more frequent in male gender (p<0,05). According to the Pittsburgh Sleep Quality Index score of 5, and primary Sjögren's syndrome and ankylosing spondylitis patients were significantly higher than the healthy group. In patients diagnosed with ankylosing spondilitis, BASDAI score and anxiety, depression and fatigue score were found to be significantly correlated. When compared with primary Sjögren's syndrome and ankylosing spondylitis patients, prevalence of depression was found statistically significant different between primary Sjögren syndrome and Ankylosing Spondylitis (p=0.02). 
Discussion: This study shown that; disease activity in patients with ankylosing spondylitis and Primary Sjögren's syndrome affects the mood and quality of life. Future studies with larger number of patients will reveal the need for a multidisciplinary approach to these diseases.