Nüfus defterlerine göre 1839'da Zile kaza merkezi nüfusu
The population of Zile accident center in 1839 according to the population books
Yazar: MEHMET ŞAH DAĞBAKAN
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE TEKİNSOY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Demografi = Demography ; Tarih = History
Dizin: Demografi = Demography ; Nüfus = Population ; Nüfus Defterleri = Population Surveys ; Nüfus sayımı = Census ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tokat-Zile = Tokat-Zile

Özet:
Osmanlı Devleti'nde nüfusu kayıt altına alma düzenine yönelik olarak ilk defa nüfus kayıtları oluşturulmuştur. Tarımda, ticarette, diplomaside, sanatta, vakıflardan devlet teşkilatlanmasına kadar her alanda yazı ile belgelendirmeye gidilmiştir. Devletin varlığını oluşturan önemli unsurlardan olan nüfusa ait kayıtlara tahrir defterleri ve benzeri arşiv kayıtlarında rastlamak mümkündür. İlk olarak II. Mahmud döneminde ilan edilen bir kanunla (1831), asker alımı ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfusun sayıldığı bir nüfus sayımı yapılarak nüfus defterleri tutulmaya başlanmıştır. Belli dönemlerde bu sayımlar ve defterler yenilenmiş ve güncellenmiştir. 19. yüzyılda yapılan bu sayımlar sonucu Zile kazasının yerleşim birimleri tespit edilerek kişilerin fiziksel özellikleri, yaş ortalaması, aile yapısı, mesleki durumları ve kişilerin engel durumları belirtilmeye çalışılmıştır. 
Yapmış olduğumuz çalışma günümüzde Tokat iline bağlı, Zile ilçesinin tarihi köklerine ışık tutacak istatistiki ve tarihi veriler sunmaktadır. Bu verilerin dışında, bölgedeki halkın birçoğunun kullandığı soy isimlerinin köklerini aydınlatacak, ailelerin köklerini ortaya koyacak bir soy defteri olma özelliği de taşımaktadır.
Bu çalışmada 1839 yılında, Zile Kazasına ait ve Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivinde bulunan Nfs.d 2507, Nfs.d 2508, Nfs.d 2512, Nfs.d 2513, ve  Nfs.d 2514  koduyla kayıtlı defterlerin nüfus yapısı incelenmiştir. Defterde bulunan Müslim ve Gayrimüslim nüfusa ait bilgiler günümüz Türkçesine çevrilmiş ve elde edilen verilerin daha iyi yorumlanması için tablo ve şekillerle bölgenin nüfus miktarı, idari yapısı, ekonomik ve sosyal yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
During the rule of the Ottoman Empire, a profound impartance was given to the order of registration system, therefore the records were kept delicately. Written documentation had been made in every field from agriculture, commerce, diplomacy, art, foundations to state organization. It is possible to come across the records of the population, which is one of the important elements for the existence of the state, in tahrir books and similar archive records. Firstly, through a law declared during the reign of Mahmud (1831), a population census was taken in which only the male population was counted for the purpose of recruiting soldiers and collecting taxes, and population books were created to keep the records. These censuses and books were renewed and updated in certain periods. As a result of these censuses taken in the 19th century, the settlements of the Zile district were determined as well as the physical characteristics of the people, the average age, family structure, occupational status and the disability status.
Our study presents statistical and historical data that will shed light on the historical roots of today's Zile district in Tokat province. iş Along with these data, it also has the feature of being a genealogy book that will illuminate the roots of the surnames used by most of the people in the region and reveal the roots of the families.
In this study, the population structure of the books registered with the codes Nfs.d 2507, Nfs.d 2508, Nfs.d 2512, Nfs.d 2513, and Nfs.d 2514 belonging to Zile District in 1839 and found in the Presidential Ottoman Archives were examined. The information on the Muslim and non-Muslim population in the notebook was translated into today's Turkish, and the population, administrative structure, economic and social structure of the region were tried to be revealed with tables and graphics in order to interpret the data obtained in a better way.