Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda motor beceri ve duyusal profil ölçeklerinin bağımsızlık ölçeği ile ilişkisinin değerlendirilmesi ve bağımsızlıkla annelerdeki stres düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between motor skills, sensory profile and independent scale in children with autism spectrum disorder and the relationship between independent scale and mother's stress level in children with autism spectrum disorder
Yazar: ÖYKÜ TUNÇEL
Danışman: PROF. DR. AYŞE ARZU YİĞİT
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Duyusal analiz = Sensory analysis ; Motor beceriler = Motor skills ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu, ilk kez çocuklukta ortaya çıkan ve iletişim ve sosyal etkileşimdeki bozulmalar ve tek düze veya tekrarlayan davranışlarla karakterize kronik durumdur.

Çalışmanın amacı 36-50 aylar arasında otizm spektrum bozukluğu olan çocuklardaki motor beceri ve duyusal profilin çocukların günlük yaşamdaki bağımsızlık düzeyi arasındaki ilişkisini ve bu bağımsızlık düzeyi ile annelerin stres düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesidir.

Çalışmaya Başkent Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine gelen 36-50 ay arası, otizm tanılı 28 çocuk alındı. Bu çocuklarda motor beceriyi değerlendirmek için 'Peabody Motor Development Scale-2' ölçeği, duyusal profili değerlendirmek için 'Dunn Duyu Profili', bağımsızlık düzeyini değerlendirmek için 'Pediatrik Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği' (WeeFIM) kullanıldı. Annelerdeki stres düzeyi de 'Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ)-10' ile değerlendirildi. 

Toplam motor beceri değerlendirme puanları ile toplam bağımsızlık ölçeği puanları arasında pozitif yönlü p<0,05 düzeyinde anlamlı bir ilişki bulundu (r=0,391). Dunn Duyu Profili puanları değerlendirildiğinde, bu test sonuçları ile annelerin algılanan stres ölçeği toplam puanlarında p<0,01 düzeyinde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulundu (r=-0,492). Duyu değerlendirme testi puanları ile Stres Rahatsızlık Algısı puanları arasındaki ilişki ise negatif yönlü ve p<0,01 düzeyinde oldu (r=-0,512). Algılanan Stres Ölçeği toplam puanı ile Stres Rahatsızlık Algısı puanları arasında ve Yeterlik-Özyeterlik Algısı puanları arasında pozitif yönlü p<0,01 düzeyinde anlamlı bir ilişki bulundu (sırasıyla r=0,972 ve r=0,668). Stres Rahatsızlık Algısı puanları ile Yeterlik-Özyeterlik Algısı puanları arasında ise pozitif yönlü ve p<0,05 düzeyinde bir ilişki bulundu (r=0,476).

Çalışmamızda görüldüğü üzere otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukta motor beceri gelişimi ile günlük yaşamdaki bağımsızlık seviyesi arasında anlamlı bir ilişki vardır. Erken dönemde motor beceri ve duyusal sistemler yönünden yapılan değerlendirmelerle otizm spektrum bozukluğuna sahip çocuğa özgü ihtiyaçlar belirlenerek, çocuğun erken müdahale programları ile desteklenmesinin faydalı olabileceği ve bu destek ile ilerleyen süreçte annenin de stres düzeyinde azalma olabileceği düşünülmektedir. Bu yönden 36-50 aylık çocuklardan elde edilen test sonuçlarının, erken müdahale için oldukça faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Autism spectrum disorder is a chronic condition that first appears in childhood and is characterized by impairments in communication and social interaction, and monotonous or repetitive behaviors.

The aim of the study is to examine the relationship between motor skills and sensory profile in children with autism spectrum disorder between the ages of 36-50 months and the level of independence of children in daily life, and the relationship between this level of independence and the stress level of mothers.

Twenty-eight children with autism, aged between 36-50 months, admitted to Başkent University Hospital Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic were included in the study. 'Peabody Motor Development Scale-2' was used to assess motor skills in these children, 'Dunn Sensory Profile' was used to assess sensory profile, and 'Pediatric Functional Independence Scale' (WeeFIM) was used to assess independence level. The stress level of mothers was also evaluated with the 'Perceived Stress Scale (PSS)-10'.

A significant positive correlation at p<0,05 level was found between total motor skill assessment scores and total independence scale scores (r=0,391). When Dunn Sensory Profile scores were evaluated, a significant negative correlation was found at p<0,01 level in the total scores of mothers' perceived stress scale with these test results (r=-0,492). The relationship between sensory evaluation test scores and Stress Discomfort Perception scores was negative and p<0,01 (r=-0,512). A significant positive correlation at the p<0.01 level was found between the Perceived Stress Scale total score and the Stress Discomfort Perception scores and between the Efficiency-Self-Efficacy Perception scores (r=0,972; r=0,668). A positive correlation of p<0,05 was found between Stress Discomfort Perception scores and Efficiency Self-Efficacy Perception scores (r=0,476).

As seen in our study, there is a significant relationship between motor skill development and the level of independence in daily life in children with autism spectrum disorder. It is thought that by determining the needs specific to the child with autism spectrum disorder with the evaluations made in terms of motor skills and sensory systems in the early period, it may be beneficial to support the child with early intervention programs, and with this support, the stress level of the mother may decrease in the future. In this respect, it is thought that the test results obtained from small age groups can be very useful for early intervention.