Obez bireylerin beslenme bilgi düzeyleri ve yeniden ağırlık kazanımına yol açan faktörler
Nutritional knowledge levels of obese individuals and the factors causing weight regain
Yazar: BÜŞRA AYDIN ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity

Özet:
Tanımlayıcı tipteki bu çalışmada; zayıflamış ama tekrar ağırlık kazanmış obez bireylerin beslenme bilgi düzeyleri ile yeniden ağırlık kazanımına yol açan faktörler araştırılmıştır. Araştırmaya, Nisan 2014 ve Haziran 2015 tarihleri arasında İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü'ne bağlı Sağlıklı Yaşam Merkezi'ne ve Kayseri Halk Sağlığı Müdürlüğü'ne bağlı Mustafa Kızıklı Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 80 obez gönüllü birey katılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin; demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, şişmanlık öyküsü, sigara, ilaç ve vitamin-mineral takviyesi kullanma durumları, fiziksel aktivite düzeyleri, beslenme bilgi düzeyleri ve besin tüketim kayıtları anket yoluyla elde edilmiştir. Beslenme bilgi düzeyini ölçen sorular literatür değerlendirmesi ışığında araştırmacı tarafından oluşturulmuştur. Antropometrik ölçümleri yapılıp, beden kütle indeksi (BKİ) değerleri hesaplanmıştır. 
Bireylerin depresyon ve anksiyete durumları Türkçe'ye uyarlanmış, geçerliliği ve güvenilirliği yapılmış olan Beck Depresyon ve Anksiyete Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov Smirnov ile normallik testi, ki-kare testi, Kruskal-Wallis varyans ve tek yönlü varyans analizleri kullanılmıştır.
Çalışmaya katılanlardan, eğitim düzeyi lise (%32.5) ve ev hanımı (%70.0) olanların oranı en yüksektir. BKİ 30-34.9 kg/m² olanların oranı %47.5, 35-39.9 kg/m² olanların oranı %40.0, 40 kg/m² ve üzeri olanların oranı %12.5 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların beslenme bilgi düzeylerini ölçen sorulara verdikleri cevaplarda; soruların tamamını doğru bilenlerin oranı %26.2 iken, %73.8'i soruları doğru cevaplayamamıştır. Eğitim düzeyine göre beslenme bilgi düzeyi sorularını doğru ve yanlış cevaplama oranları arasında istatistiksel bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). İlkokul mezunlarının büyük çoğunluğu (%72.7) obezitenin neden olduğu sağlık sorunlarını bilemez iken, yüksek okul ve fakülte mezunlarının bildikleri (%71.4) ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Obezitenin oluşumunda rol oynayan faktörler ve aşırı tüketildiğinde obeziteye yol açacak besinler ise eğitim durumundan bağımsız olarak yüksek oranda bilinmemiştir (p>0.05).
Sonuç olarak; bireylerin obezite, nedenleri, yol açtığı sağlık sorunları ve beslenme bilgi düzeylerinin düşük olduğu saptanmış, ağırlık döngüsü yaşayan bireylere bu konularda daha fazla eğitim verilmesi gerektiği düşünülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Yeniden ağırlık kazanımı, beslenme bilgi düzeyi, obezite

Abstract:
In this descriptive study, nutritional knowledge levels of obese individuals who lost weight but the factors causing weight regain were examined. Eighty obese volunteers admitted to the Healthy Living Centre of the İstanbul Directorate of Public Health and Mustafa Kızıklı Family Health Centre of the Kayseri Public Health Directorate between April 2014 and June 2015 were enrolled. The demographic characteristics, nutritional habits, obesity history, smoking, medicine and vitamine/mineral supplement use the level of physical activity and nutritional knowledge  and food consumption records of the individuals were surveyed by a questionnaire. The questions that related to the nutritional knowledge level are formed by the researcher based on the literature. After the anthropometric measurements, the body mass index (BMI) values have been calculated.
Beck Depression and Anxiety Scales (which made the reliability and validity) was used to determine depression and anxiety status of individuals. The data obtained from this study were analyzed using SPSS 22.0 statistical software package. Kolmogorov-Smirnov (normality) test, Chi-square test, of Kruskal-Wallis and one-way-of variance analysis were used in the evaluation of the data. 
The participants in the study were having high school education (32.5%) and housewives (70.0%) had the highest rate. The ratio of the ones whose BMIs are 30-34.9  kg/m²   is 47.5%, the ratio of the ones whose BMIs are 35-39.9 kg/m²  is 40% and the ratio of the ones whose BMIs are 40 kg/m²  and over is 12.5%. In respect to the answers of the indidiuals to the questions related to the nutritional knowledge level, as the ratio of the ones who give correct answers to all the questions was 26.2%  while the ones with incorrect answers was 73.8 %. There were no statistical differences between the education level and nutrition knowledge questions' correct and incorrect response rates (p>0.05). While the most of them  (72.7%)  who have a primary education did not know the health problems that are caused by obesity, the ones (71.4%) who have an university education know them and difference between them is statistically significant (p<0.05). The factors which play an important role in the formation of obesity and the foods that cause obesity when consumed excessively are mostly not correctly known regardless of education level.
As conclusion; the individuals know less about the reasons of obesity and the diseases they cause and the nutritional knowledge levels of them are low, and it is considered that the individuals with weight cycle should be provided more education.

Key Words: Weight regain, nutrition knowledge levels, obesity