Sıradanlık kavramının sanattaki yansımaları
Reflections of the concept of ordinary in art
Yazar: POYRAZ TETİK
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU SABANCILAR IŞTIN
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hazır nesne = Ready made

Özet:
Geçmişten günümüze sıradan nesneler ve eylemler sanatın bir parçası olarak
eserlerde kullanılmışlardır. Sanatı mağara duvarlarına yapılmış resimlerden
başlattığımızda belki de o zamanların sıradan bir günü olarak av sahneleriyle başlayan
sıradan konulu resimler günümüzde; oturmak, yatmak, yemek yemek ve içmek gibi
gündelik hayatın sıradan rutinleri olarak devam etmiştir. Marcel Duchamp'ın "Çeşme"
adlı pisuvarından sonra sanat eserinin tek ve biricikliği tartışma konusu olmuş ve
sıradan nesneler sanatın bir parçası haline gelmişlerdir. Pop art ile tüketim nesneleri
ve hazır nesneler çoğalmışlardır. Günümüzde sıradan olan her eylem, sıradan olan her
nesne sanata dahil edilebilir hale gelmiştir.
Mağara resminde sıradan eylem bir av sahnesi olurken, barok sanatta sıradan
olan bir berber dükkânı ya da bir düğün yemeği olarak karşımıza çıkar. Empresyonist
ressam Eduard Manet'in yaptığı "Kırda Öğle Yemeği" resminin konusu farklı
olmasına rağmen sıradan bir yemek yeme eylemi üzerinden işlenmiştir. Sanat tarihinde
birçok tabloda, enstalasyonda veya performansta anlatılmak istenen konular veya
kavramlar çeşitlilik göstersede sıradan eylemlerin veya sıradan nesnelerin etrafında
oluşmaktadır.
Marcel Duchamp'ın "Çeşme" isimli eseri hazır nesne kullanımının
başlamasına ve kavramsal sanatın temellerinin atılmasına neden olmuştur. Buradaki
temel mesele sanat nesnesinin üretim biçimi ve varlığı sorgulanırken öte yandan
düşüncenin sanat olma olasılığını ortaya çıkartmış ve sadece fikre dayalı eserlerin ve
sıradan olanın sanat eseri sayılmasına yol açmıştır. Hazır nesne kullanımı Andy
Warhol'un reklamcılık ve tüketim kültürü öğesi olan "Coca Cola" eseri ve "Brillo
Kutuları" eserleriyle bir üst seviyeye çıkmıştır. En gündelik ve en sıradan olanın
sanatın alanında yer almasıyla birlikte, "Sıradanlık" kavramının sanattaki serüveni
v
"nesne" ve "eylem" üzerinden sınırlandırılmış ve hangi akımlarda ne şekilde yer aldığı
ve neden sanat eseri sayıldığı kronolojik olarak incelenmiştir.

Abstract:
From past to present, ordinary objects and actions have been used in works as
a part of art. When we started art from the paintings painted on the cave walls, today
we have paintings with ordinary themes that started with hunting scenes as an ordinary
day of those times; They continued as ordinary routines of daily life such as sitting,
lying, eating and drinking. After Duchamp's "Fountain" urinal, the uniqueness of the
work of art became a matter of discussion and ordinary objects became a part of art.
With pop art, consumer objects and ready-made objects have increased. Nowadays,
every ordinary action and every ordinary object can be included in art.
While the ordinary action in cave painting is a hunting scene, in baroque art the
ordinary action appears as a barber shop or a wedding dinner. Although the subject of
the painting "Luncheon on the Grass" by the impressionist painter Eduard Manet is
different, it is depicted through an ordinary act of eating. Although the subjects or
concepts that are wanted to be depicted in many paintings, installations or
performances in art history vary, they are formed around ordinary actions or ordinary
objects.
Duchamp's work called "Fountain", which he painted as a reaction, led to the
beginning of the use of ready-made objects and laid the foundations of conceptual art.
The main issue here is that while the production method and existence of the art object
are questioned, it has also revealed the possibility of the idea being art and caused only
the works based on ideas and the ordinary to be considered works of art. The use of
ready-made objects reached the next level with Andy Warhol's "Coca Cola" work and
"Brillo Boxes", which are elements of advertising and consumer culture. With the most
everyday and ordinary being included in the field of art, the adventure of the concept
of "Ordinariness" in art is limited through "object" and "action", and in which
vii
movements it takes place, in what way and why it is considered a work of art, it is
examined and discussed chronologically.