Imıdazolinone herbisitlerine dayanıklı melez ayçiçeği populasyonlarında biyometrik- genetik analizler
Biometric-genetic analyses of the hybrid sunflower populations resistant to imidazolinone herbicides
Yazar: AYŞE DİNÇ
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHİM TANJU GÖKSOY
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, farklı kaynaklardan sağlanan Imidazolinone grubu herbisitlere dayanıklı yağlık melez ayçiçeği populasyonlarının fenolojik, agronomik ve kalite özelliklerini üzerinde çeşitli istatistiksel ve genetik analizler yapılarak üstün ebeveynleri belirlemek amacıyla 2014 ve 2015 yılında Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme tarlalarında yürütülmüştür.
Araştırmada genetik materyal olarak Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından geliştirilen F2 kademesindeki Imidazolinone dayanıklı 3 populasyon kullanılmıştır. Araştırmanın birinci yılında 30 adet dallı fertil restorer melezlenerek 15 melez kombinasyon elde edilmiştir. Ayrıca dalsız fertil ebeveynler arasındaki melezlemelerden 5 tane dalsız hibrid döl elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci yılında melezlerin ve ebeveynlerinin yer aldığı tarla denemeleri kurulmuştur. Tarla denemeleri üç tekerrürlü tesadüf blokları deneme desenine göre yürütülmüştür. 
Araştırma sonuçlarına göre RHA01-6, RHA03-7, RHA02-6, RHA03-3, RHA03-5, RHA01-5, RHA03-2 ve RHA03-1 Ebeveyn genotipleri verimle ve kalite ile yakından ilişkili özellikler yönünden pozitif yönde yüksek genel uyum yeteneği göstermiştir.  RHA02-1 x RHA01-2, RHA03-8 x RHA02-9, RHA03-5 x RHA02-6, RHA02-2 x RHA03-2, RHA03-6 x RHA02-7, RHA01-1 x RHA03-1 ve RHA02-8 x RHA03-7 melez kombinasyonlarının ise pozitif yönde yüksek melez gücü ve yine pozitif yönde yüksek özel uyum yeteneği gösterdiği belirlenmiştir. Bu melez kombinasyonlar verim ve kalite ile ilişkili özellikler bakımında geniş bir varyabiliteye sahiptir. Bu geniş varyabiliteden ilerleyen seleksiyon generasyonları boyunca yararlanılacaktır.

Abstract:
This research was conducted during 2014-2015 in experimental field of Agricultural Research and Application Center, Faculty of Agriculture, Uludağ University in order to determine superior parents and genetic structure of hybrid populations according to results of statistical-genetical analysis on phenological characters, agronomical traits, yield and quality characters of hybrid sunflower populations resistant to Imidazolinone herbicides.
Three F2 populations resistant to Imidazolinone herbicides developed by Faculty of Agriculture, Uludağ University and Eastern Mediterranean Agricultural Research Institute were used as genetic material in the research. In the first year of the study, fifteen hybrids were created using 30 branched fertile (restorer) genotypes. In addition, five unbranched hybrids were obtained by crossing among various unbranched fertile parents. In the second year of the study, field experiments were established containing parents and hybrids. The experiments were designed in a randomized complete block with three replications.
According to the results of the research, parent genotypes, RHA01-6, RHA03-7, RHA02-6, RHA03-3, RHA03-5, RHA01-5, RHA03-2 and RHA03-1 showed positive and significant GCA effects in the yield and quality traits. In addition, hybrid combinations, RHA02-1 x RHA01-2, RHA03-8 x RHA02-9, RHA03-5 x RHA02-6, RHA02-2 x RHA03-2, RHA03-6 x RHA02-7, RHA01-1 x RHA03-1 ve RHA02-8 x RHA03-7 gave positively significant hybrid vigour and also positively significant SCA effects in terms of yield and quality traits. These hybrid combinations has a broad variability in the characteristics related to yield and quality. Throughout the future selection generations, this broad variability will be benefit.