Hafif bilişsel bozukluk ve parkinson tanılı hastaların zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Comparison of theory of mind, facial emotion and face recognition, empathy and alexithymia levels and executive functions in patients with mild cognitive impairment and parkinson's disease and healthy controls
Yazar: EDANUR GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAMİD BOZTAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Duygu = Emotion ; Empati = Empathy ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Yüz tanıma = Face recognition ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
Hafif Bilişsel Bozukluk ve Parkinson tanılı hastaların zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması 
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Hafif Bilişsel Bozukluk ve Parkinson hastalarını yürütücü işlevler, zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, aleksitimi ve empati açısından birbirleri ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak ve bu faktörlerin hangilerinin daha yakından ilişkili olduğunu incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 30 Parkinson, 30 Hafif Bilişsel Bozukluk hastası ile birlikte yaş, cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş sağlıklı 30 bireyden oluşan sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta gruplarına ve sağlıklı kontrol grubuna ilk olarak sosyodemografik veri formu, ardından Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Temel Empati Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği verilmiştir. Sonrasında tüm gruplara Standardize Mini Mental Test, Nöropsikiyatrik Envanter, Benton Yüz Tanıma Testi, Stroop testi, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Ekman Yüz İfadeleri Tanıma Testi uygulanmıştır.
Bulgular: Parkinson hastalarının Birinci Derece Yanlış İnanç, İroni Kavrama, Metafor Kavrama becerilerinin Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarına göre daha bozuk; Stroop1 hata, Stroop3 süre, HAD puanları ve irritabilitesinin ise daha yüksek olduğu saptanmıştır. Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarının Minimental ve Benton toplam test skorları Parkinson hastalarına göre daha düşük; Stroop4 hata ise daha yüksek bulunmuştur. Her iki hasta grubunun da sağlıklı kontrollere göre İkinci Derece Yanlış İnanç, GZO toplam, Ekman şaşırmış, iğrenmiş, nötral performansları düşük; TAO toplam test skorları, Stroop4 süre ve düzeltme, Stroop5 süre, hata ve düzeltme ile apati değerleri yüksek bulunmuştur. TEO test skorlarında ise sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı fark bulunmamıştır. Korelasyon analizleri sonucunda, Parkinson hastalarında DEZTÖ, GZO, Ekman ve Benton test skorlarının Stroop, HAD, TAO ve TEO skorları ile ilişkili olduğu; bilişsel kapasitenin bozulduğu hastalarda, depresif, anksiyöz ve aleksitimik hastalarda sosyal bilişin bozulduğu gösterilmiştir. Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarında da DEZTÖ, GZO ve Ekman Test Skorlarının Stroop, TAO ve TEO ile ilişkili olduğu; bilişsel kapasitenin bozulduğu hastalarda ve aleksitimik hastalarda sosyal bilişin bozulduğu gösterilmiştir.
Sonuç: Bu kesitsel, prospektif ve kontrollü çalışma, Parkinson Hastalığı ve Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarının zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırıldığı ve ilişkili faktörlerin araştırıldığı Türkçe ve İngilizce literatürde görebildiğimiz kadarıyla ilk çalışmadır. Bulgularımız GZO toplam puanının ve hasta gruplarının Birinci ve İkinci Derece Yanlış İnanç testinin yordayıcısı olduğunu göstermiştir. Benton testinin yordayıcısı olarak ise Mini Mental toplam puanı ve GZO toplam puanı bulunmuştur. Bulgularımız Türk popülasyonunda sosyal etkileşimde bozulmalara sekonder gözlenen nöropsikiyatrik semptomları potansiyel olarak azaltabilecek önleyici ve tedavi edici stratejilerin geliştirilmesi için çok önemli olan nörodejeneratif hastalıklarda sosyal bilişi etkileyen faktörler ilişkili mevcut verileri genişletmektedir.
Anahtar Kelimeler: Parkinson Hastalığı, Hafif Bilişsel Bozukluk, sosyal biliş, empati, aleksitimi

Abstract:
Comparison of theory of mind, facial emotion and face recognition, empathy and alexithymia levels and executive functions in patients with Mild Cognitive Impairment and Parkinson's Disease and healthy controls
Objective: The aim of this study is to compare patients with Mild Cognitive Impairment and Parkinson's Disease in terms of executive functions, theory of mind, emotion and face recognition, alexithymia and empathy with each other and healthy controls and also to examine which of these factors are more closely related.
Materials and Methods: The study included 30 patients with Parkinson's Disease, 30 patients with Mild Cognitive Impairment and a healthy control group consisting of 30 healthy individuals matched for age, gender and education. The patient groups and the healthy control group were first given the sociodemographic data form, followed by the Hospital Anxiety and Depression Scale, the Basic Empathy Scale, and the Toronto Alexithymia Scale. Afterwards, Mini-Mental State Exam, Neuropsychiatric Inventory, Benton Face Recognition Test, Stroop Test, Dokuz Eylul Theory of Mind Scale, Reading Mind from Eyes Test, Ekman Facial Expression Recognition Test were applied to all groups.
Results: First Degree False Belief, Irony Comprehension, Metaphor Comprehension skills of patients with Parkinson's disease are more impaired than patients with Mild Cognitive Impairment; Stroop1 error, Stroop3 duration, HAD scores and irritability were found to be higher. Minimental and Benton total test scores of patients with Mild Cognitive Impairment were lower than patients with Parkinson's Disease; Stroop4 error was found to be higher. Compared to healthy controls, both groups of patients had lower scores on Second Degree False Belief, total RMET, Ekman's surprised, disgusted, and neutral emotions; TAS total test scores, Stroop4 time and correction, Stroop5 time, error and correction and apathy values were found to be high. There was no significant difference in BES test scores compared to healthy controls. The correlation analyses, it was found that DETMS, RMET, Ekman and Benton test scores were associated with Stroop, HAD, TAS and BES scores in patients with Parkinson's Disease; it has been shown that social cognition is impaired in depressive, anxious and alexithymic patients and patients with cognitive impairment. In patients with Mild Cognitive Impairment, DETMS, RMET and Ekman Test Scores were associated with Stroop, TAS and BES test scores; it has been shown that social cognition is impaired in alexithymic patients and patients with cognitive impairment.
Conclusion: This cross-sectional, prospective and controlled study is the first study we can see in the Turkish and English literature in which patients with Parkinson's Disease and Mild Cognitive Disorder were compared in terms of theory of mind, emotion and face recognition, empathy and alexithymia levels, and executive functions and related factors were investigated. Our findings showed that the total RMET score and patient groups were predictors of the First and Second Degree False Beliefs test. Mini-Mental total score and RMET total score were found as predictors of the Benton test. Our findings expand the existing data on factors affecting social cognition in neurodegenerative diseases, which are very important for the development of preventive and therapeutic strategies that can potentially reduce neuropsychiatric symptoms secondary to impairments in social interaction in the Turkish population.
Key words: Parkinson's Disease, Mild Cognitive Impairment, social cognition, empathy, alexithymia