1923-1938 Atatürk Dönemi Türk tiyatrosunun politik tiyatro kuramı ve ideolojik unsurlar açısından incelenmesi
Investigation of 1923-1938 Atatürk Period Turkish theater in terms of political theater theory and ideological elements
Yazar: TOLGA ALVER
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÖZGÜN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atatürk Dönemi = Atatürk Period ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Siyaset = Politics ; Siyasi temsil = Political representation ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; İdeoloji = Ideology ; İdeolojik yönelim = Ideological orientation

Özet:
"1923-1938 Atatürk Dönemi Türk Tiyatrosunun Politik Tiyatro Kuramı Ve İdeolojik Unsurlar Açısından İncelenmesi" isimli  bu çalışma, 1923-1938 Atatürk Dönemi Türk Tiyatrosu'nu Alman yönetmen Erwin Piscator'un "Politik Tiyatro Kuramı" açısından ele almaktadır. Çalışmada Erken Cumhuriyet Dönemi tiyatrosu politik tiyatro kuramının beş unsuru açısından incelenmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde "Tiyatro Kavramı ve Toplumları Harekete Geçirme Gücü" hakkında bilgi verilmiştir. Bu kısımda geleneksel tiyatro, Tanzimat Dönemi tiyatrosu, II. Abdülhamit Dönemi tiyatrosu ve Meşrutiyet Dönemi tiyatrosundan kısaca bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise Cumhuriyet ideolojisinin (1923-1938 arası) farklı edebî türlerdeki görünümü, erken Cumhuriyet Dönemi tiyatrosunun işlevi ve Atatürk Dönemi tiyatrosunu etkileyen önemli kurumlar aktarılmıştır. Çalışmamızın esas inceleme bölümü olan üçüncü bölüm "Cumhuriyet İdeolojisinin 1923-1938 Arası Türk Tiyatrosuna Politik ve İdeolojik Yansımaları" şeklinde adlandırılmıştır. Bu bölümde Piscator'un politik tiyatro kuramı çerçevesinde ele alınan metinler; "Tiyatronun Propaganda ve Eğiticilik İşlevi", "Tiyatronun İdeolojik İşlevi", "Tiyatronun Güncellik ve Bildiri İşlevi", "Tiyatronun Estetik İşlevi" ve "Tiyatronun Belgesellik İşlevi" şeklinde beş ayrı açıdan incelenmiştir. Çalışmadaki amacımız, politik tiyatro kuramı çerçevesinde dönem piyeslerinin propaganda ve eğiticilik, ideolojik, güncellik ve bildiri, estetik, belgesellik işlevlerini ortaya çıkarmaktır.
Anahtar Sözcükler: Tiyatro, Politik tiyatro, İdeoloji, Cumhuriyet

Abstract:
This study, named "An Analysis of the 1923-1938 Atatürk Period Turkish Theater in terms of Political Theater Theory and Ideological Elements", deals with the 1923-1938 Atatürk Period Turkish Theater from the perspective of German director Erwin Piscator's "Political Theater Theory". In the study, the theater of the Early Republican Period was examined in terms of five elements of political theater theory.
	In the first part of the study, information was given about the "Theatre Concept and Its Power to Mobilize Communities". In this part, traditional theater, Tanzimat Period theater, II. Abdülhamit Period theater and Constitutional Period theater are briefly mentioned. In the second part, the appearance of the Republican ideology (between 1923-1938) in different literary genres, the function of the theater of the early Republican Period and the important institutions affecting the theater of the Atatürk Period are explained. The third part, which is the main examination part of our study, is named as "Political and Ideological Reflections of the Republican Ideology on the Turkish Theater between 1923-1938". The texts handled within the framework of Piscator's theory of political theater; It has been examined in five different aspects: "Theatre's Propaganda and Educational Function", "The Theatre's Ideological Function", "The Theatre's Actuality and Announcement Function", "The Theatre's Aesthetic Function" and "The Theatre's Documentary Function". Our aim in the study is to reveal the propaganda and educational, ideological, actuality and statement, aesthetic and documentary functions of the plays of the period within the framework of political theater theory.
Keywords: Theatre, Political theatre, Ideology, Republic