Fen eğitiminde süreli yayın kullanımı: Bilim Çocuk Dergisi örneği
The use of magazine in science education: The example of Science Child Magazine
Yazar: ŞENNUR ATAY
Danışman: DOÇ. DR. SEDA ÇAVUŞ GÜNGÖREN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı; fen bilimleri dersinde yer alan 'Dünya ve Evren' öğrenme alanı kazanımlarının 1998-2022 yılları arasında TÜBİTAK tarafından yayımlanan Bilim Çocuk dergilerinde hangi içerik türlerinde, sınıf düzeyinde yer aldığını belirlemek ve bu içeriklerin fen öğretiminde kullanımı konusunda öğretmen görüşlerini değerlendirmektir. Bu amaçla 2018 MEB fen bilimleri öğretim programında yer alan Dünya ve Evren öğrenme alanına ait 5., 6., 7. ve 8. sınıf kazanımlarının, 1998-2022 yılları arası yayımlanan Bilim Çocuk dergisi içerikleriyle olan uyumu incelenmiştir. Ayrıca 5., 6., 7., ve 8. sınıf düzeylerinde Bilim Çocuk dergisi içeriklerinden oluşan portfolyolar fen öğretiminde kullanımı açısından altı öğretmen tarafından değerlendirilmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Sonuçlar, dergide en çok yer alan içerik türlerinin haber ve görselli metin olduğunu; maket yapımı, kitap tanıtımı, tasarım, oyun, değerlendirme soruları ve deney gibi içerik türlerinin daha az olduğunu göstermiştir. Bilim Çocuk dergisinde 5. sınıflarda en çok yer verilen kazanım F.5.1.2.1. ' Ay'ın özelliklerini açıklar.', F.5.1.1.2. 'Güneş'in büyüklüğünü Dünya'nın büyüklüğüyle karşılaştıracak şekilde model hazırlar' kazanımı ise en az yer verilen kazanım olmuştur. 6. sınıflarda en çok yer verilen kazanım F.6.1.1.1. 'Güneş sistemindeki gezegenleri birbirleri ile karşılaştırır', F.6.1.2.2. 'Ay tutulmasının nasıl oluştuğunu tahmin eder' ve F.6.1.2.3. 'Güneş ve Ay tutulmasını temsil eden bir model oluşturur' kazanımları ise en az yer verilen kazanımlar olmuştur.  7. sınıflarda en çok yer verilen kazanım F.7.1.1.1. 'Uzay teknolojilerini açıklar'. F.7.1.1.6. 'Basit bir teleskop modeli hazırlayarak sunar' kazanımı ise en az yer verilen kazanım olmuştur. 8.sınıflarda en çok yer verilen kazanım F.8.1.2.1. 'İklim ve hava olayları arasındaki farkı açıklar'. F.8.1.2.2. '.İklim biliminin (klimatoloji) bir bilim dalı olduğunu ve bu alanda çalışan uzmanlara iklim bilimci (klimatolog) adı verildiğini söyler' kazanımı ise en az yer verilen kazanım olmuştur. Öğretmenler genel olarak Bilim Çocuk dergisi içeriklerinin öğrenci seviyesine uygun, öğretim programı ile ilişkili olduğunu ifade ederek derslerde kullanılabileceğini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Fen Eğitimi, Süreli Yayınlar, Popüler Bilim Dergisi, Bilim Çocuk Dergisi, Dünya ve Evren

Abstract:
The aim of this study is to determine in which content types and grade level the 'Earth and Universe' learning area outcomes in the science course are included in Bilim Çocuk magazines published by TÜBİTAK between 1998 and 2022, and the teachers' views about the use of its contents in science teaching. For this purpose, the compatibility of the 5th, 6th, 7th and 8th grade achievements of the World and Universe learning field in the 2018 MEB science curriculum with the contents of Bilim Çocuk magazine published between 1998-2022 was examined. In addition, portfolios consisting of the contents of Bilim Çocuk magazine at the 5th, 6th, 7th and 8th grade levels were evaluated by 6 teachers in terms of their use in science teaching. Descriptive and content analysis methods were used to analyze the data. The results showed that the most common content types in the magazine were news and visual text; content types such as model making, book introduction, design, games, evaluation questions and experiments were less common. The most frequently mentioned learning outcome in the 5th grade in Bilim Çocuk magazine is F.5.1.2.1. 'Explains the features of the Moon'. F.5.1.1.2. 'Prepares a model to compare the size of the Sun with the size of the Earth' was the least mentioned learning outcome. The most frequently mentioned learning outcome in 6th grade is F.6.1.1.1. ''Compares the planets in the solar system with each other''. F.6.1.2.2. ''Predicts how a lunar eclipse occurs'' and F.6.1.2.3. ''Creates a pattern representing a solar and lunar eclipse'' learning outcomes were mentioned the least. The most frequently mentioned learning outcome in 7th grade is F.7.1.1.1. ''Explains space technologies''. F.7.1.1.6. 'Prepares and presents a simple telescope model'' was the least mentioned learning outcome. The most frequently mentioned outcome in 8th grades was F.8.1.2.1. ''Explains the difference between climate and weather events''. F.8.1.2.2. ''that climate science (climatology) is a branch of science and experts working in this field are called climate scientists (climatologists)'' was the least mentioned learning outcome. Teachers generally stated that the contents of Bilim Çocuk magazine were appropriate to the student level and related to the curriculum and could be used in science teaching.

Key words: Science Education, Periodicals, Popular Science Magazine, Bilim Çocuk Magazine, Earth and Universe