Bölgesel dayanıklılık ve uyum kapasitesi kavramı: Türkiye'de ekonomik krizlerin bölgesel etkileri
Concept of regional economic resilience: Regional effects of economic crises in Turkey
Yazar: LEVENTCAN GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. NURETTİN ÖZGEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Coğrafya = Geography ; Ekonomi = Economics
Dizin: Az gelişmiş bölgeler = Less developed regions ; Bölge ekonomisi = Regional economy ; Bölgesel planlama = Regional planning ; Bölgesel sorunlar = Regional problems ; Dayanıklılık = Endurance ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Kriz = Crisis ; Uyum = Adjustment

Özet:
Küreselleşme süreci, ülkeler arasındaki ekonomik entegrasyonu artırmıştır. Artan bu entegrasyon, bölgesel ekonomilerin de küresel sistemle doğrudan etkileşime geçmesini sağlamış ve bölgeleri küresel ölçekte rekabet eden yeni aktörler haline getirmiştir.  Bölge ekonomilerinin küresel üretim ağları ile bağlantısının artmasının dış ticaret, doğrudan yabancı yatırım, bilgi transferi, finans kaynaklarına erişim gibi bir çok avantajı bulunmak ile birlikte küresel ekonomideki olası durgunluk ve sarsıntıların doğrudan bölgeyi etkilebilmesi gibi riskleri de bulunmaktadır.
Özellikle 2008 krizinin olumsuz etkilerinin bazı bölgelerde kalıcılaşması bazı bölgelerin krizden etkilenmeyip ya da hızlıca toparlanabilmesi bölgelerin çeşitli ekonomik şoklara performansı konusunu ön plana çıkarmıştır. Devam eden süreçte akademik yazın ve politik gündem de bölgelerin çeşitli ekonomik şoklar karşısında direnç gösterebilmesi, etkilendiyse hızla toparlanabilmesini ifade eden "bölgesel ekonomik dayanıklılık ve uyum (regional economic resilience)" kavramı, giderek daha fazla yer almaya başlamıştır.
Bu çalışma Türkiye'nin geçirdiği bazı ekonomik krizlerin Düzey-2 bölge ekonomilerine etkilerini ve bölgelerin krize karşı nasıl tepki verdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öncelikle bölgesel ekonomik dayanıklılık ve uyum kavramı ve konuya ilişkin yaklaşımlara yönelik literatür değerlendirmesi yapılmıştır. Bu yaklaşımlara bağlı olarak dayanıklılık ve uyumun ölçülmesi ile ilgili çeşitli akademik çalışmalara ve kullanılan yöntemlere değinilmiştir.
Ardından 1994, 2001 ve 2008 ekonomik krizlerinin bölgelere etkileri ve bölgelerin krizden toparlanma performansları haritalama yöntemiyle ortaya koyulmuş, kriz ve toparlanma dönemlerinde mekânsal bağımlılığın olup olmadığı çeşitli mekânsal istatistik yöntemleri ve mekânsal korelasyon katsayıları ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre gerek kriz gerekse kriz sonrası toparlanma dönemlerinde bölgeler arası önemli ölçüde mekânsal bağımlılık ilişkisinin bulunduğu, bölge ekonomilerinin performansını çevre bölgelerin etkilediği görülmüştür. Ayrıca gereken veri ihtiyacı karşılanabildiği için 1994 ve 2008 krizlerine ilişkin dayanıklılık ve uyum endeksi hesaplanmıştır. Oluşturulan endeks değerlerinin sonuçları, olası bölgesel politika müdahaleleri açısından altyapı oluşturmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Dayanıklılık ve Uyum, Ekonomik Kriz, Mekânsal İstatistik, Moran's I İstatistiğ

Abstract:
The process of globalization has increased economic integration between countries. This increased integration, enabled regional economies to interact directly with the global system and led regions to become new actors competing on a global scale. While growing connection among regions and global production networks brings many benefits related with international trade, foreign direct investment, knowledge transfer, accesability to financial resources, it also comprises risks of being negatively affected by possible crisis situations in world economy. Especially after 2008 global crisis, differing resistance and recovering performance between the regions put forward economic resilience concept. Afterward, concept of economic resilience began to take a much more place both in academic literature and political agenda.
This study aims to examine the effect of economic crisis on Turkey Nuts-2 regions economy and how regions react to those crises. Therefore primarily literature review on the concept of regional economic resilience and approaches to concept has been done. With respect to those theoretical approaches, studies regarding measuring of resilience has been investigated.
In this regard effects of 1994, 2001 and 2008 economic crises on regions and regions' recovery performances demonstrated with mapping method. By using spatial statistics methods, possible spatial dependence processes in crisis and recovery periods has been analysed. According to the results of analysis, there has been a strong spillover effect in economic growth both in crisis and recovering period over the regions. Regions's growth performance has been influenced prominently by neighboring regions. Also resilience indexes for regions has been calculated for 1994 and 2008 crisis. Results of the resilience indexes considered to be substantial base for policy implications


Key Words: Resilince, Economic Crisis, Spatial Statistics, Moran's I Statistics