Ar-ge destek mekanizmalarının firma performansı üzerine etkilerine yönelik bir araştırma
A research on the effects of r&d support mechanisms on firm performance
Yazar: EMRE SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK DEMİRHAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Destekleme politikaları = Support policies ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Firma performansı = Firm performance ; Hibe destek kredileri = Subsidies ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Performans = Performance ; Vergi indirimi = Tax relief ; Vergi istisnası = Tax exclusion ; Yenilik = Innovation

Özet:
Günümüz bilgi çağında küresel anlamda rekabet avantajı elde edilmek istenmesi inovasyonu ve buna bağlı Ar-Ge faaliyetlerinin yapılmasını bir gereklilik haline getirmiştir. Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi anlamında, ülkeler politikalarını bu doğrultuda şekillendirmektedirler.

Firmalar, ölçeklerine göre destek politikalarının nitelikleri ve destek oranları farklılaşmakta olup bu destekler, vergisel ve vergisel olmayan (hibe veya geri ödemeli) şeklinde 2'ye ayrılmaktadır. Vergisel destekler belirlenen dönemler bazında alınacak verginin daha az alınması veya hiç alınmaması anlamına gelmekteyken vergisel olmayan destekler Ar-Ge nitelikli, çeşitli devlet kurumlarının çağrılarına yönelik projeler aracılığıyla beyan edilen bütçenin belirlenen oranda tutarsal olarak devlet tarafından firmaya geri ödenmesi şeklinde olmaktadır.

Türkiye özelinde bakıldığında ekonomik gelişmenin artırılması için Ar-Ge faaliyetlerine yönelik destekler giderek çoğalmaktadır. Ulusal anlamda belirlenen 2023 Araştırma, Geliştirme ve İnovasyon hedeflerinde ortaya konulan Ar-Ge faaliyetlerinin firmalar içerisinde önemli bir faktör hale getirilmesi amacına yönelik olarak başta Bilim, Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı ve bakanlığa bağlı TÜBİTAK, KOSGEB gibi çeşitli kurumlar tarafından sağlanan desteklerin her geçen gün hem sayısı hem de bütçeleri artırılmaktadır. Bu desteklerin firma performansını ne derecede etkilediği ise önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir.

Tüm bu gelişmeler doğrultusunda bu tez araştırmasının amacı Ar-Ge destek mekanizmalarının firma performansı üzerindeki etkilerini ortaya koyabilmektir. Bu amaç doğrultusunda da Ege Bölgesi'nde faaliyetlerini sürdüren, Ege Bölgesi Sanayi Odası'na kayıtlı 68 adet firmaya anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerle gerçekleştirilen istatistiksel analiz sonucu göstermiştir ki devlet tarafından sağlanan desteklerin çıktıları (ürün, patent, ekipman alımı vb.) firmanın performansını pozitif bir şekilde etkilemiştir.

Çalışma içerisinde genellikle firma unvanı kullanılmış olup yararlanılan literatürlere bağlı olarak işletme ve şirket unvanlarıyla da tanımlamalar yapılmıştır.

Abstract:
In today's information age, the desire to gain competitive advantage in the global sense has made innovation and related R&D activities as a necessity. In the sense of supporting R&D activities, countries shape their policies in this direction.
 
Firms are divided into different scales according to various variables such as sales, number of staff, the state of the sector in which they are based. According to these scales, qualifications and incentive rates of incentive policies become different.
 
Incentives that provided by the countries are divided into 2 groups as taxable and non-taxable (grant or payback). Tax incentives mean that they will be taken less or not at all depending on the specified periods. Non-taxable incentive is the repayment of the declared budget by the government to the operation at the determined rate through the R&D-qualified projects for the invitation of various government agencies.
 
When take a look at Turkey, incentive for R&D activities is increasing in order to increase economic development. The incentive provided by various institutions such as TÜBİTAK, KOSGEB, which is affiliated to the Ministry of Science, Technology and Industry and the Ministry in order to make the R&D activities determined in the nationally defined 2023 Research, Development and Innovation targets an important factor between the enterprises, by way of increasing budgets. It has become a researching topic that influence degree of this incentives on enterprise performance.
 
In this thesis research which is formed according to the scientific research system, the studies conducted in the previous periods in this context were examined primarily depending on the literature searches. Factors affecting directly firm performance were determined and a survey was prepared with appropriate questions. The survey was applied to the enterprises registered in the Aegean Region Chamber of Industry, which continued its activities in Aegean Region. The statistical analysis performed according to the obtained data demonstrated that the outputs of the government-supported. incentives (product, patent, equipment purchasing, etc.) had positive effect on the performance of the company.

The firm title was used in the study and the enterprise and company titles were also defined according to the literature.