Türk otomotiv sektörünün makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisi
The effect of the Turkish automotive industry on macroeconomic variables
Yazar: AYŞE ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT ÇAKIR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Araştırmanın genel olarak amacı, Türkiye ekonomisinde önemli bir yere sahip olan otomotiv sektörünün gelişimi, Türkiye'de otomotiv sektörünün istihdam, ihracat gibi makroekonomik değişkenlere katkısı ve ülke ekonomisi üzerindeki etkisi olmuştur.
Araştırmanın birinci bölümünde, otomotiv sektörüne genel bir bakış ile sektörün tanımı ve kapsamı, sektörün ekonomideki yeri, tarihçesi ve dünyada otomotiv sektörünün mevcut durumu üzerinde durulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Türkiye'de otomotiv sektörünün planlı dönem öncesi ve sonrası gelişimi, mevcut durumu ve sektörün etkilediği makroekonomik değişkenler ele alınmıştır.
Çalışmanın son bölümünde, Türk otomotiv sektörünün makroekonomik değişkenler üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda ampirik analiz için 2014M01-2022M06 Türkiye'ye ait aylık veriler kullanılmıştır. Analizde toplam otomobil üretimi, toplam sanayi üretim endeksi, istihdam, tüketici fiyat endeksi ve doğrudan yabancı yatırımlar olmak üzere toplam beş değişken kullanılmıştır. Analizde Eviews 9 programı kullanılmış olup, ilk olarak değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler değerlerine yer verilmiş, ardından da değişkenler arasındaki ilişki korelasyon matrisi ile incelenmiştir. Daha sonra verilere logaritmik dönüşüm uygulanarak Genişletilmiş Dickey ve Fuller (ADF), Phillips Perron (PP) ve Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) birim kök testleri yapılmıştır. Ardından Vektör Otoregresif Model (VAR) analizi ile değişkenlere Varyans Ayrıştırması yapılarak, En Küçük Kareler yöntemi ile toplam otomobil üretiminin toplam sanayi üretim endeksini, istihdam oranını, tüketici fiyat endeksini ve doğrudan yabancı yatırımlarını etkileyip etkilemediği incelenmiştir. Analiz sonucuna göre, toplam otomobil üretiminin, toplam sanayii üretim endeksi ve istihdam oranı üzerinde güçlü bir etksi olduğu sonucuna varılmıştır.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: İstihdam, Makroekonomi, Otomotiv, Sanayi, Üretim.

Abstract:
The general purpose of the research has been the development of the automotive industry, which has an important place in the Turkish economy, the contribution of the automotive industry to macroeconomic variables such as employment and exports in Turkey, and its impact on the country's economy.
In the first part of the research, an overview of the automotive sector, the definition and scope of the sector, the place of the sector in the economy, its history and the current situation of the automotive sector in the world are emphasized. In the second part of the research, the development of the automotive sector before and after the planned period, the current situation and the macroeconomic variables that the sector affects are discussed.
In the last part of the study, it is aimed to examine the effects of the Turkish automotive sector on macroeconomic variables. In this context, monthly data of 2014M01-2022M06 Turkey were used for empirical analysis. A total of five variables, namely total automobile production, total industrial production index, employment, consumer price index and foreign direct investments, were used in the analysis. Eviews 9 program was used in the analysis, firstly the descriptive statistics values of the variables were included, and then the relationship between the variables was examined with the correlation matrix. Then, by applying logarithmic transformation to the data, Extended Dickey and Fuller (ADF), Phillips Perron (PP) and Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) unit root tests were performed. Then, Variance Decomposition was made to the variables with Vector Autoregressive Model (VAR) analysis and it was examined whether the total automobile production affected the total industrial production index, employment rate, consumer price index and foreign direct investments with the Least Squares method. According to the results of the analysis, it is concluded that the total automobile production has a strong effect on the total industrial production index and employment rate.

KEYWORDS: Automotive, Employment, Industry, Macroeconomics. Production.