İmalat sektöründe yeşil tedarik zinciri uygulamalarına ilişkin zorluklar ve çözüm önerileri
Barriers and solution proposals for green supply chain practices in the manufacturing industry
Yazar: ALPER ÖZAŞKIN
Danışman: PROF. DR. ALİ GÖRENER
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: COPELAND yöntemleri = COPELAND methods ; COPRAS yöntemleri = COPRAS methods ; DEMATEL = DEMATEL ; EDAS = EDAS ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Yeşil tedarik zinciri = Green supply chain ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
18. yüzyılda ortaya çıkan Sanayi Devrimi dünya nüfusunda önemli bir artışa neden olmuştur. Doğal kaynakların kontrolsüz kullanılması nedeniyle kaynaklar hızlıca tükenmeye başlamış ve artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak için hızlanan üretim faaliyetleri sonucu ortaya çıkan atıklar ve atmosfere salınan çeşitli biçimlerdeki emisyonlardaki artış çevreye büyük ölçüde zarar vermiştir. Çevre sorunlarının insanoğlunun yaşam koşulları üzerindeki etkilerinin belirgin hale gelmesiyle beraber  dünya genelinde çevre sorunlarına yönelik farkındalık artmıştır. Yaşanan bu gelişmeler sonucu tedarik zincirindeki çevresel sorunları en aza indirmek için ortaya çıkan "yeşil tedarik zinciri" kavramı tedarik zincirindeki çevresel etkileri ve kaynak kullanımını dikkate almayı amaçlamaktadır. Hammadde kaynaklarının giderek azalmaya başlaması, atık alanlarının dolması ve sürekli artan kirlilik seviyeleri gibi çevresel sorunlar yeşil tedarik zincirinin önemini giderek arttırmıştır.
Yeşil tedarik zinciri uygulamalarının benimsenmesi sırasında, işletmeler bazı zorluklarla karşılaşmaktadır. Bu çalışmada, imalat sektöründe yeşil tedarik zinciri uygulamalarına ilişkin zorlukların ve çözüm önerilerinin analizi amaçlanmaktadır. Araştırmanın verileri, imalat sektöründe bulunan ve yeşil tedarik zinciri uygulamaları hakkında bilgi sahibi olan on bir katılımcı ile yüz yüze yapılan görüşmeler sonucu elde edilmiştir. Çalışmada, yeşil tedarik zinciri uygulamalarının hayata geçirilmesinde etkili olan zorlukları analiz etmek için çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan DEMATEL yöntemi kullanılmıştır. Çözüm önerilerinin değerlendirilmesi aşamasında ise EDAS ve COPRAS yöntemleri bulanık mantık ile bütünleştirilerek kullanılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar COPELAND yöntemi kullanılarak birleştirilmiş ve çözüm önerilerinin nihai sıralama sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışma sonucu en önemli zorluklar "teknolojik donanım ve yazılım altyapısı eksikliği", "başarısız olma endişesi" ve "teknolojik anlamda ilerlemenin benimsenmemesi" olarak ortaya çıkmıştır. Uygulama aşamasında kullanılabilecek çözümler ise "çalışanların eğitilmesi",  "farklı işletmelerle iş birlikleri yapılması" ve "hükümet desteğinin ve teşviklerin arttırılması" olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yeşil Tedarik Zinciri, DEMATEL, Bulanık EDAS, Bulanık COPRAS, COPELAND

Abstract:
The Industrial Revolution that emerged in the 18th century caused a significant increase in the world population. Due to uncontrolled use of natural resources, resources began to be depleted rapidly, and the increase in wastes and various forms of emissions released into the atmosphere as a result of accelerated production activities to meet the needs of the increasing population has greatly damaged the environment.  As the effects of environmental problems on the living conditions of human beings have become apparent, awareness of environmental problems has increased throughout the world. As a result of these developments, the "green supply chain" concept that has emerged to minimize environmental problems in the supply chain aims to take into account environmental impacts and resource use in the supply chain. Environmental problems such as decreasing raw material resources, filling up of waste areas and constantly increasing pollution levels have increased the importance of the green supply chain.
During the adoption of green supply chain practices, enterprises face some barriers. In this study, it is aimed to analyze the barriers and solution proposals related to green supply chain applications in the manufacturing sector. The data of the research were obtained as a result of face-to-face interviews with eleven participants who are in the manufacturing sector and have knowledge about green supply chain practices. In this study, the DEMATEL method, which is one of the multi-criteria decision-making methods, was used to analyze the barriers that are effective in implementing green supply chain practices. In the evaluation phase of the solution proposals, the EDAS and COPRAS methods was used by integrating it with fuzzy logic. The resulting results were combined using the COPELAND method and the final ranking result of the solution proposals was reached. As a result of the study, the most important barriers emerged as "lack of technological hardware and software infrastructure", "fear of failure" and "non-adoption of technological improvements". The solutions that can be used in the implementation phase are "training of employees", "collaborating with other businesses" and "increasing government support and incentives".

Keywords: Green Supply Chain, DEMATEL, Fuzzy EDAS, Fuzzy COPRAS, COPELAND