Codex cumanicus ile Kırgız Türkçesi arasında bir karşılaştırma denemesi
The comparative studies between Kyrgyz Turkish language and codex cumanicus: phonetics
Yazar: MERIM RYSPAKOVA
Danışman: PROF.DR. HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk dili tarihi açısından, özellikle Kuzeybatı Türk lehçeleri veKıpçakça ara?tırmaları için çok önemli bir hazine değerinde olan CodexCumanicus adlı sözlükte geçen kelimeler Kırgız Türkçesindeki kelimelerlekar?ıla?tırılmı?tır. Dilde temel konu ses bilgisi olduğu için iki dildeki ortakkelimeleri ses bakımından inceleyerek benzerliği ve farklılığı göstermeyeçalı?ılmı?tır. Çalı?mamızın malzemesi, XIV. yüzyılda Kıpçak ağzındanderlenen Codex Cumanicus sözlüğü ve Yudahin?in sözlüğü ile sınırlı olup,çalı?mamız iki dildeki sesler kar?ıla?tırılarak ortaya çıkan benzerlik vefarklılıkları içermektedir . Bu çalı?mada, art zamanlı (diakronik) vekar?ıla?tırmalı (comparative) yöntem kullanılmı?tır.Codex Cumanicus ile Kırgız Türkçesi arasındaki ses bilgisi çalı?masıilk bilimsel kar?ıla?tırmalı çalı?malardan biri olması açısından önemlidir.Yaptığımız çalı?mamız sonucunda XIV. yüzyıl Kıpçak Türklerindenderlenen Codex Cumanicus adlı sözlükteki Kıpçak Türkçesiyle günümüzKırgız Türkçesinin ses açısından incelenmesi sonucunda iki dil arasındakibenzerlik ve farklılıkların yanında Kırgızcadaki kelimelerin tarihî biçimleri deortaya konulmu?tur. Aynı zamanda Kıpçak Türkçecsinin zaman ve mekânabağlı olarak deği?im ve geli?im göstermekle birlikte Çağda? Kıpçak yazıdillerinin ve özellikle Kırgız Türkçesinin ne kadar az deği?ime uğradığı ortayaçıkmı?tır.Codex Cumanicus?un kelime hazinesi Kırgız Türkçesine de miraskalmı?tır.

Abstract:
In this study has compared the words in Kyrgyz Turkish language withthe words in dictionary of Codex Cumanicus which has a very importanttreasury value for the researches of Northwest Turkish dialects and Kypchaklanguages from the point of Turkish language history. Also, this study lookedthrough common words in two languages in terms of phonetics and madeeffort to show similarity and difference between them. Because of thephonetics is the fundamental issue of the language. The material of our studyis limited by Codex Cumanicus dictionary which complied from Kypchakdialect in the XIV Century and Yudahin?s dictionary, and it includes arisedsimilarities and differences by comparing of phonetics in two languages.Also, the diachronic and comparative methods used in our study.Phonetics study between Codex Cumanicus and Kyrgyz Turkishlanguage is very important as one of the first scientific comparative studies.In the conclusion of our study, Codex Cumanicus dictionary whichcomplied from Kypchak Turkish dialect in the XIV Century and modernKyrgyz Turkish language are examined in terms of phonetics. And this studyhas tried to give the historical formation of words in Kyrgyz language by thesimilarities and differences between two languages. When Kypchak Turkishlanguage showed the exchange and development which were depending onplace and time, Modern Kypchak written language and especially KyrgyzTurkish language showed very little exchanges.The treasury value of words in Codex Cumanicus has left theinheritance for the Kyrgyz Turkish language.