İngiltere, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de Laiklik Uygulamaları: Karşılaştırmalı bir analiz
In England, France, the United States and Turkey secularism Practices: A Comparative analysis
Yazar: MUTLU SESLİ
Danışman: PROF. DR. ŞABAN SİTEMBÖLÜKBAŞI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Din eğitimi = Religious education ; Din hizmetleri = Religious services ; Fransa = France ; Laiklik = Laicism ; Sekülerizm = Secularism ; Türkiye = Turkey ; İngiltere = England

Özet:
Çalışmanın amacı din devlet ilişkileri bağlamında Türkiye'de karşılaştırmalı siyaset alanına katkıda bulunarak konu hakkında güncel bilgiler sunmaktır. Böylece Türkiye'nin uygulamalarının Batı'nın uygulamalarına ne kadar uzak veya yakın olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.
Bu çerçevede çalışmanın ilk bölümünde kamuoyunda ve medyada çoğunlukla birbirine karıştırılan laiklik ve benzeri kavramlar hakkında tanımlayıcı ve teorik açıklamalar verilerek bu konudaki karmaşıklığın önüne geçmek istenmiştir.
İkinci bölümde Batı'da genel olarak din devlet ilişkisinin tarihsel gelişimi ve bu konuda bazı siyaset felsefecilerin görüşlerine yer verilmiştir. Daha sonra İngiltere, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de din devlet ilişkilerinin tarihsel serüveni ve literatürde genel kabul gören laiklik modellerinden bahsedilmiştir. Son bölümde ise çalışma kapsamındaki devletlerin din devlet ilişkilerinin anayasalarına, yasal düzenlemelerine, din eğitimlerine, iç-dış siyasetlerine ve din hizmetlerine nasıl yansıdığı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Çalışma dinsel alan-devlet alanı ayrımına önem veren devletlerde dahi laikliğin saf ve katıksız bir uygulamasının henüz gerçekleşmediği sonucuna ulaştırmaktadır. Örneğin en "laik" ülke olarak kabul edilen Fransa'da dahi devletin bireylerin dini hizmetleri yerine getirebilmesi için devreye girdiği görülmektedir.
Her ülkenin kendisine özgü sosyal, politik ve tarihsel vb. gibi gelişmeleri o ülkenin farklı tarihi süreçlerden geçmesine ve bu farklı süreçler de farklı laiklik uygulamalarına neden olmuştur. Bu nedenle araştırma kapsamındaki ülkelerde farklı laiklik uygulamalarından dolayı Batı'da tek bir laiklik modelinden bahsetmek imkânsızdır. Bu bağlamda, Türkiye'nin laiklik uygulamalarının Batı'nın laiklik uygulamaları ile henüz örtüşmediği söylenebilir.
Araştırmadaki bulgular günümüzde dinin hem politik hem de kültürel bir aktör olarak hala etkinliğini koruduğuna işaret etmektedir. Dolayısıyla, günümüzdeki gelişmeler ışığında sekülerleşme teorisinin öne sürdüğü tez henüz gerçekleşmemiştir.
Çalışmada anlam-çıkarma yöntemi (tümdengelim) ve karşılaştırmalı tarihsel araştırma yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
The purpose of the study is to provide religion-state relations in the context of current information on the topic contributing to the field of comparative politics in Turkey. Thus, it has been tried to determine how far or close Turkey to the application of Western practices.
In this framework, descriptive and theoretical explanations have been given in the first part of the study about secularism and similar concepts, which are often confused in the public and the media.
In the second part, the historical development of the religion-state relationship in the West and the opinions of some political scientists have been explained in the context of the literature. Later, the historical adventure of religion-state relations in England, France, the United States and Turkey and have been mentioned in the generally accepted model of secularism in the literature. In the last part, it is examined comparatively how the states in the scope of the study reflect on the constitutions, legal regulations, religious education, internal, and external politics and religious services.
The study concludes that even in the states that give importance to the distinction of the religious area-state area, a pure and pure application of secularism has not yet taken place. For example, even in France, which is considered to be the most "secular" country, it appears that the state is engaged in order for individuals to perform religious services.
Each country has its own social, political and historical etc. such developments have led to different historical processes of this country and these different processes have led to different secularism practices. Therefore, it is impossible to talk about a single model of secularism in the West because of different secularism practices in the countries covered by the research. In this context, Turkey's secularism applications can be said that the West has not yet overlapped with secular practices.
The findings of the study indicate that religion is still active as a political and cultural actor. Therefore, in the light of current developments, the thesis has been proposed by the theory of secularization has not yet taken place.
In the study meaning-extraction method (deduction) and comparative historical research method were used.