Okul öncesi öğretmen adaylarının mesleki kaygılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the professional concerns of preschool teacher candidates
Yazar: MELİS SONAY BERBER
Danışman: PROF. DR. AYŞE IŞIK GÜRSİMŞEK
Doğu Akdeniz Üniversitesi-Eastern Mediterranean University / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüz toplumlarının en büyük sorunu eğitimle ilgilidir. Öğretimi
planlayan ve öğrencilerde istendik davranışları kazandırmada en büyük rol
öğretmenlere düşmektedir. Hizmet öncesinde üniversitelerde öğrenim gören
öğretmen adaylarının çok çeşitli sorumlulukları bulunmaktadır. Öğretmenlik
mesleğini seçen bu kişilerin, aldıkları eğitim sonucunda mesleğin gerektirdiği tüm
bilgi ve becerileri kazanmış olmaları beklenmektedir. 21. yüzyılın eğitim anlayışında
öğretmenlerden; sorumluluk bilincine sahip olmaları, içinde yaşadıkları toplumun
sosyal, ekonomik, kültürel ve inanç sistemleri konusunda farkındalık kazanmış
bireyler yetiştirmeleri, yeniliklere açık olup sürekli kendilerini geliştirmeleri,
küreselleşen ve dijitalleşen dünyada eleştirel ve yaratıcı düşünme yoluyla olaylara
bütüncül bakış açısıyla bakabilmeleri beklenmektedir. Bu gibi sorumluluklar
öğretmen adayları üzerinde kaygıya neden olmaktadır. Bu kaygılar öğretmen
adaylarının mesleki yeterliklerini olumsuz etkilemekte ve motivasyonlarının
azalmasına neden olmaktadır. Bu çalışma; öğretmen adaylarının mesleğe yönelik
kaygılarının hizmet öncesi aşamada belirlenmesini sağlamak ve gerekli önlemlerin
alınmasına ışık tutmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğretmen
adaylarının mesleki kaygıları ile ilişkili olabileceği düşünülen; cinsiyet, uyruk, sınıf
düzeyi, mezun olunan lise türü, genel başarı ortalamaları, üniversite tercih sırası,
ekonomik düzeyleri, öğretmenlik mesleğini kendilerine uygun görme durumları,
gelecekte başarılı öğretmen olma inançları, üniversitede alınan eğitimin mesleğe
uygulama inancı ve meslekte başarılı olup olamama konusunda hissedilen kaygı
değişkenleri ele alınarak incelenmiştir. Bu araştırmada veri toplanması amacıyla;
araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ile Saban, Korkmaz ve Akbaşlı
"(2004) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Öğretmen Adayı Kaygı Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmaya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Gazimağusa'da bulunan Doğu Akdeniz
Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Programı'nın 2. 3. ve 4.
sınıflarında öğrenim gören 226 öğretmen adayı katılmıştır. Öğretmen adaylarının
mesleki kaygı düzeylerinde; cinsiyet, uyruk, lise türü, genel başarı ortalamaları,
üniversiteyi tercih sırası ve ekonomik düzeyleri açısından istatiksel olarak anlamlı bir
farklılık görülmemiştir. Öğretmen adaylarının Ben Merkezli (BMK) ve Öğrenci
Merkezli (ÖMK) puanları sınıf düzeyleri açısından farklılaşmazken, Görev Merkezli
Kaygılarının (GMK) farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca üniversitede alınan eğitimin
mesleği uygulamaya katkısına ilişkin inançlarına göre sadece Öğrenci Merkezli
Kaygı (ÖMK) açısından anlamlı düzeyde farklılaştığı diğer boyutlarda istatiksel
açıdan anlamlı farklılığın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra;
öğretmenlik mesleğini kendilerine uygun görme, gelecekte başarılı bir öğretmen
olma inançlarına göre ve meslekte başarılı olup olmama konusunda hissedilen
kaygıya yönelik değişkenler açısından öğretmen adaylarının Ben Merkezli, Görev
Merkezli ve Öğrenci Merkezli kaygılarında anlamlı farklılaşmalar olduğu
saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mesleki Kaygı, Okul Öncesi Eğitim, Öğretmen Adayları,
Öğretmen Yeterliği

Abstract:
The biggest problem of today's societies is related with education. The most
important role in planning the teaching and gaining the desired behaviors in the
students is the teacher's. During their university education, prospective teachers have
a wide range of responsibilities. It is expected that these people who have chosen
teaching profession will acquire all the knowledge and skills required by the
profession as a result of their university education. In the 21st century education
approach; they are expected to have a sense of responsibility, to raise individuals
who are aware of the social, economic, cultural and belief systems of the society in
which they live, to develop themselves continuously and to innovate and to look at
events through a holistic perspective through critical and creative thinking in a
globalizing and digitalizing world. Such responsibilities cause anxiety on prospective
teachers. These concerns have a negative impact on prospective teachers'
professional competencies and lead to a decrease in their motivation. The aim of this
study was to ensure that prospective teachers' preoccupation concerns were identified
and to shed light on necessary measures. In the research conducted, variables that are
thought to be related with the professional anxiety of prospective teachers; gender,
nationality, grade level, type of high school graduation, general success average,
university preference order, economic level, the status of seeing the appropriate
teaching profession for themselves, beliefs of being successful teachers in the future,
belief in the application of the education received in the profession and the feeling of
being successful in the profession variables were examined. In order to collect data;
The Personal Information Form developed by the researcher and the Teacher
Candidate Anxiety Scale adapted to Turkish by Saban, Korkmaz and Akbaşlı (2004)
vi
were used. 226 prospective teachers from the 2nd, 3rd and 4th grades of Preschool
Education Program of Eastern Mediterranean University Faculty of Education in
Famagusta, Turkish Republic of Northern Cyprus participated in the study The
results for the professional anxiety levels of teacher candidates demonstrated that;
there was no statistically significant difference in terms of gender, nationality, type
of high school, general achievement averages, order of choice of university and
economic level. It was determined that teacher-centered students' self-centered and
student-centered, scores did not differ in terms of grade levels, while Task-Centered
Anxiety differed. In addition, it was concluded that there was no statistically
significant difference in the other dimensions, where the beliefs about the
contribution of the education received at the university to the practice differed
significantly only in terms of Student-Centered Anxiety. Also; it was found that there
were significant differences in the self-centered, task-centered and student-centered
concerns of the prospective teachers in terms of their perception of teaching
profession, belief in being a successful teacher in the future, and anxiety about
whether they were successful in the profession.
Keywords: Professional Anxiety, Preschool Education, Teacher Candidates, Teacher
Competence