Hepatit B'li hastalarda genetik araştırmalar
Genetic research in patients with hepatitis B
Yazar: HALİT AKBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HİLMİ İSİ
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Bu çalısmada; Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Klinigindekronik aktif hepatit B tanısı konmus, interferon alfa-2a ve interferon alfa-2b tedavisiuygulanacak olan hastaların prospektif olarak, tedavi öncesi ve tedavi sonrasıkromozomal anomali, mitotik indeks ve p53 geni kodon 72 polimorfizmi yönündendegerlendirilmesi ve kontrol grubu ile karsılastırılması amaçlanmıstır.Bu amaçla 58 kronik aktif hepatit B hastası, uygulanan interferon tedavisinegöre iki alt gruba ayrılarak; tedavi öncesi ve tedavi sonrası kromozom analizi vemitotik indeks yönünden degerlendirilmislerdir. Hastaların yas, cinsiyet, sigara vealkol kullanım kriterleri ile uyumlu ilaç kullanmamıs 30 saglıklı bireyden olusturulankontrol grubu da kromozom analizi ve mitotik indeks yönünden degerlendirilmistir.P53 geni kodon 72 polimorfizmi için ise; tedavi öncesi bütün hastalar ve kontrolbireyleri PCR-RFLP teknigi ile analiz edilmislerdir.Kronik aktif hepatit B'li hastaların lenfosit kültürlerinde tedavi öncesi görülenkromozomal anomali ortalamasının kontrol grubuna oranla istatistiksel olarakanlamlı oranda yüksek (P<0.05), mitotik indeksin ise düsük (P<0,001) oldugusaptanmıstır.nterferon alfa-2a ve interferon alfa-2b tedavisine baslanmadan önce ve altıaylık tedavi süreci sonrasında mitotik indeks ve kromozomal anomali yönündenyapılan inceleme sonucunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadıgı tespitedilmistir (P>0,05).Kronik aktif hepatit B'li hastalarda ve saglıklı kontrol bireylerinde p53 kodon72 polimorfizmine bakıldıgında; kontrol grubuna oranla hasta grubunda homozigotprolin genotipinin daha sık oldugu, homozigot arjinin genotipinin daha seyrekoldugu, heterozigot sıklıgının ise farklı olmadıgı görülmüstür. Hasta ve kontrolixgruplarının genotip dagılımlarındaki bu farklılıgın istatistiksel açıdan anlamlı oldugusaptanmıstır (p<0.05).Gerek HBV'li hastalarda gerekse saglıklı populasyonlarda hepatosellülerkarsinom'un gelisme riski ile iliskili oldugu düsünülen homozigot prolin genotipinesahip hasta ve kontrol bireylerinin lenfosit kültürlerindeki kromozomal anomalioranının, diger genotiplerde (Arg/Pro ve Arg/Arg) görülen kromozomal anomalioranına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek oldugu tespit edilmistir(p<0,05). Mitotik indeks ortalamaları arasında ise hasta ve kontrol grupları arasındaistatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadıgı saptanmıstır (p>0.05).Çalısma sonunda elde edilen bulgular, Kronik aktif hepatit B'li hastalarınlenfosit kültürlerinde kontrol grubuna oranla kromozomal anomali oranının yüksek,mitotik indeksin ise düsük oldugu, hastalara uygun dozda uygulanan interferon alfatedavisinin ise bu açıdan herhangi bir etkiye yol açmadıgı kanısını uyandırmıstır.P53 geni kodon 72 polimorfizmi yönünden homozigot prolin genotipioranının, kontrol grubunda düsük çıkmasına karsın hasta grubunda yüksek çıkmasıve bu genotipe sahip bireylerde kromozomal anomali oranının da yüksek olması,kronik aktif hepatit B' ye yakalanmada bu varyantın bir risk faktörü olarakdegerlendirilebilecegi sonucunu dogurmustur. Daha hacimli çalısmalarla busonuçların desteklenmesine gereksinim vardır.Ayrıca yapmayı planladıgımız bu çalısmalarda p53 geni kodon 72 polimorfizmiile hastalıgın prognozu iliskisinin de özenle dikkate alınması düsünülmektedir.Anahtar sözcükler: hepatit B, kromozomal anomali, mitotik indeks, p53 geni, kodon72 polimorfizmi.

Abstract:
In this study, we aimed to prospectively evaluate the patients, diagnosedearlier with active hepatitis B in the Clinic of Gastroenterology, Medical Faculty,Dicle university and to receive interferon alpha-2a and interferon alpha-2b therapies,in terms of pre-and post-treatment choromosomal abnormality, mitotic index and p53gene codon 72 polymorphism and compare the findings with controls.To that end a total of 58 patients with chronic active hepatitis B were dividedinto two subgroups, depending on the interferon therapy given. They were evaluatedin terms of pre-and post-treatment chromosome analysis and mitotic index. Inaddition, the controls that consisted of 30 healthy subjects who were consistent withpatients, age, sex, smoking and alcohol habits and who had not used medicine, werealso assessed for chromosomal analysis and mitotic index. For p53 gene codon 72polymorphism, all the patients and subjects in the control group were analysed priorto the treatment by PCR-RFLP technique.It was determined that the average value of choromosomal abnormality seenin lymphocyte cultures of patients with chronic active hepatitis B statistically wassignificantly higher than controls (p<0.05), whereas mitotic index waslower(p<0.001).As a result of analyses performed before starting the treatment with interferonalpha-2a and interferon alpha-2b, and at the end of the treatment that lasted 6months, it was determined that there was not any significant difference in terms ofmitotic index and choromosomal abnormality (p>0,05).When p53 gene codon 72 polymorphism was checked in patients with chronicactive hepatitis B and healthy controls, it was observed that homozygous prolingenotype was more common in patients with respect to controls, homozygousarginine frequency was rarer and that heterozygote frequency was not different. Itxiwas determined that this differentiation in genotype distributions of patients andcontrols was statistically significant (p<0,05).Both in patients with HBV and in healthy populations, the rate ofchoromosomal abnormality in lymphocyte cultures of controls and patientspossessing homozygous prolin genotype which is considered to be related tohepatocellular carcinoma risk was found to be significantly higher thanchoromosomal abnormality rate seen in the other genotypes (Arg/Pro and Arg/Arg)(p<0,05). It was also observed that there was not any significant difference betweenpatients and controls for mitotic index rates ( p>0,05).The findings optained as a result of the study have aroused the conviction thatchoromosomal abnormality rate was higher in lymphocyte cultures of patients witchronic active hepatitis B with respect to controls, while mitotic index was lower,and therefore, interferon alpha therapy applied at proper doses has not led to anyeffect in this respect.The fact that homozygous proline genotype rate was found to be low in controlgroup in terms of p53 gene codon 72 polymorphism, though high in patient groupand that choromosomal abnormality rate was high in individuals possessing thisgenotype has led to the conclusion that this variant could be considered a risk factorfor development of chronic active hepatitis B.More extensive studies are required to support these findings.Moreover, in those studies that we have planned to conduct, the relationshipbetween p53 gene codon 72 polymorphism and prognosis of the disease is alsothought to be take into account carefully.Keywords: hepatitis B, Chromosomal anomaly, mitotic index, p53 gene,polymorphism.