Ortaokul öğrencilerinin temizlik ve hijyen konusundaki farkındalıklarının ve tutumlarının belirlenmesi(Kars ili örneği)
Determining secondary school students awareness and attitudes towards cleanliness and hygiene(sample of Kars)
Yazar: EBRU YILMAZEL ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP YÜCE
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Temizlik, hijyen ve kişisel hijyen alışkanlıkları bireyin fiziksel ve ruhsal sağlığını sürdürmesinde ve gelişiminde son derece önemli bir yere sahiptir. Toplumun geleceğini, çocukların temizlik ve hijyen uygulamalarında yapacakları doğru ya da yanlış uygulamaların sonuçları belirleyecektir. Buna karşılık literatürde temizlik ve hijyen uygulamalarına yönelik öğrenci davranışları ile ilgili yapılan araştırmaların sınırlı olduğu görülmüştür. Bu durumda "Öğrencilerin temizlik ve hijyen alışkanlıkları nelerdir?" sorusunun yanıtlanması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Yapılan bu araştırma ile ortaokul fen bilgisi müfredatında da yer alan temizlik, hijyen ve kişisel hijyen alışkanlıkları konusunda, fen okuryazarı olmalarını hedeflediğimiz öğrencilerin tutumlarını ortaya çıkarmak ve hijyen farkındalığı kazandırmak amaçlanmıştır. Araştırmada karma tarama yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma gurubunu, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Kars ili merkezinde ki 12 farklı ortaokulda öğrenim görmekte olan 712'si kız, 588'i erkek olmak üzere toplam 1300 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplamak amacıyla kişisel bilgi formu, araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği" ve açık uçlu sorular kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilmeyen 237 ortaokul öğrencisine "Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği" uygulanarak geçerlilik ve güvenilirliğine bakılmıştır. Ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik düzeyi oldukça yüksek bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgularda, ortaokul öğrencilerinin genel temizlik ve hijyen davranışlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin; cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre genel temizlik ve hijyen düzeylerinin istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılaşmadığı görülmüştür (p>.05). Öğrencilerin büyük çoğunluğunun evinde temizlik ve hijyen konularına özen gösterildiği, temizlik ve hijyen konularında aileleri tarafından uyarıldığı görülmektedir. Öğrencilerin yarısına yakın bir bölümünün okullarında temizlik ve hijyen konularında eğitim aldığı ve eğitim alan öğrencilerin aldıkları bu eğitimden memnun olmadığı görülmektedir. Okullarında temizlik ve hijyen konusunda eğitim almayan öğrencilerin ise % 89.4'ü okullarında temizlik ve hijyen konusunda eğitim verilmesini istemektedir. Öğrencilerin genel temizlik ve hijyen alışkanlıklarının anne-baba eğitim durumu, eğitim gördükleri okullara,  ailelerindeki birey sayısı ve öğrenim gördükleri sınıf düzeyine göre anlamlı farklılıklara rastlanmıştır (p<.05).
Araştırma sonucunda, öğrencilerin genel temizlik ve hijyen düzeylerinin yüksek olduğu görülmektedir. Ailelerinin eğitim durumları öğrencilerin temizlik, hijyen ve kişisel hijyen alışkanlıklarında oldukça önemli bir yere sahip olduğu anlaşılmıştır. Ailesinde okuryazar oranı arttıkça öğrencilerin temizlik ve hijyen uygulamalarındaki alışkanlıklarının da pozitif yönde arttığı yapılan araştırma sonucu belirlenmiştir. Ailesi okuryazar olmayan, diğer öğrencilerle kıyaslandığında temizlik ve hijyen alışkanlıklarının yetersiz olduğu saptanmıştır. Ayrıca öğrencilerin açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlar incelendiğinde, büyük oranda temizlik denilince hijyen ve hijyen denilince de temizlik akıllarına geldiği ve önemli oranda öğrenciler tarafından da kirli-lekeli olmayanın hijyenik olduğunun düşünüldüğü görülmüştür.

Abstract:
Cleanliness, hygiene and personal hygiene habits are highly important for surviving and improving a persons physical and mental health the result of childrens true or wrong applications about cleanliness and hygiene will determine societys future. Whereas, it has been seen that there are limited studies about students behaviours towards cleanliness and hygiene applications in literature. In this case, it is revealed that it is needed to answer this question "What are the students cleanliness and hygine habits?" In researches have been done, it is aimed to reveal the secondary school students knowledge of cleanliness, hygiene and personal hygiene habits and acquire them who we aim to make science literature, hygiene awareness. In research mixed scanning technique is used.
The working qroup of the research are the 1300 students, 712 of them are girls and 588 of them are boys who receive education in 12 different schools in Kars in the education years between 2016 and 2017 to get information, personal information form, opend-ended questions and "Personal Cleanliness and Hygiene Habits Seale" which has been developed by the researcher have been used. To examine the reliability and validty of the "Personal Cleanliness and Hygiene Habits Scale", the scale is applied to 237 secondary school students who not included to study and it is found out that the reliability and validity level at the scale is fairly high. In evidences obtained from research, it is determined that secondary school students general cleanliness and hygiene habits are high. It is seen that there is no highly statistical differentiation between the students general level of cleanliness and hygiene according to their gender and age (p>.05). It is seen that the vast majority of the students home cleanliness and hygiene is cared and the students are warned about cleanliness and hygiene by their family. It is seen that approximately half of the students are educated about cleanliness and hygiene and educated students aren't satisfied with the education. The % 89.4 of the students who aren't educated wants to be educated abaut cleanliness and hygiene. There are higly differention on students general hygiene and cleanliness habits due to their parents state of education, their school, the number of family members and their class level (p<.05).
It is seen in the research result that the cleanliness, hygiene level of the students is high. Families education state has an important role in students cleanliness hygiene and personal hygiene habits. As the literarcy rate in the family increased, the researchers determined that the students habits of cleanliness and hygiene practices increased positively. It was found that hygiene habits were inadequate when people has a non literate family compared to other students. When the answers given by students to open ended questions are examined. It is observed that they think cleanliness and hygiene are the same thing and they think that something that isn't dirty or stained is hygienically.