İslamiyet öncesi Türk halk edebiyatında Sagu ve Sav'ın tanımı ve özellikleri
The definition and characteristics of Sagu and Sav genres in pre-Islamic Turkish folk literature
Yazar: FEYZANUR KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. RUŞEN ALİZADE
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk halk edebiyatı alanında önemli bir yere ve etkiye sahip olan Sagu ve Sav
türleri, çeşitli Türk halklarının sözel kültürel kimliğini yansıtan ürünler olarak
görülmektedir. İslamiyet öncesi dönemlerde oluşan ve gelişen Sagu ve Sav türleri,
İslamiyet sonrası farklı adlandırmalar ile yine muhtelif Türk halklarının sözlü ve yazılı
geleneğine yansımaktadır. Bu yansımalar, ele alınan çalışmada kapsamlı bir şekilde ve
aktarılan örneklere dayanarak incelenmektedir.
Bu tez çalışmasında ele alınan Sagu ve Sav türleri, Türk dünyası halkları için
ortak kültürel payda oluşturmaktadır. Çalışmada ilk olarak Sagu türünün oluşumunda
etkili olan kült merasimlerine ilişkin söylenen şiirsel parçalar örnek olarak verilmekte,
ritüel olgusu ve şaman duaları üzerine bilgiler aktarılmaktadır. Sagu türünün yanı sıra
Sav türünün de incelenmesi hususunda İslamlık olgusunun etkisi üzerinde
durulmaktadır. Aynı zamanda İslamiyet öncesi oluşan Sagu ve Sav türlerinin muhteva
açısından İslamiyet sonrası yazılı geleneğe yansıyan ağıt ve atasözü olarak bilinen
türlerle örtüşmekte olduğu sonucuna varılmaktadır. Tüm bu araştırmalar ve incelenen
eserler ışığında sözlü ve yazılı Türk halk edebiyatının izleri takip edildiğinde önemli
bir yer teşkil eden Sagu ve Sav türleri İslamiyet öncesi Türk toplumları hakkında kayda
değer ipuçları vermektedir. Türk halk edebiyatının kültürel genlerini yansıtan,
zamanın akışına farklı isim ve olgularla yerleşen Sagu ve Sav türleri günümüz Türk
toplumunda hala önemini sürdürmektedir.

Abstract:
The genres of Sagu and Sav, which have a significant place and
influence in the field of Turkish folk literature, are seen as products reflecting
the oral cultural identity of various Turkic societies. The Sagu and Sav genres,
which emerged and developed in pre-Islamic periods, are reflected in the oral
and written traditions of various Turkic societies with different denominations
after Islamization. These reflections are examined comprehensively in this
study based on presented examples.
The sagu and sav genres discussed in this thesis constitute a common
cultural denominator for the societies of the Turkic world. In this study, poetic
pieces related to the cult ceremonies influential in the formation of the Sagu
genre are given as examples, and information is provided on the ritual
phenomenon and shamanic prayers. Besides the Sagu genre, the influence of
Islam on the Sav genre is also emphasized in terms of examination. At the same
time, it is concluded that the Sagu and Sav genres that emerged before
Islamization overlap with genres known as elegy and proverb in terms of
content in the post-Islamic written tradition. In light of all these researches and
examined works, the genres of Sagu and Sav, which constitute an important
place when following the traces of oral and written Turkish folk literature,
provide significant clues about pre-Islamic Turkic societies. Reflecting the
cultural genes of Turkish folk literature and settling into the flow of time with
different names and phenomena, the genres of Sagu and Sav still maintain their
importance in today's Turkish society.