Guleman (Elazığ) bölgesi krom yataklarının platin grubu element içerikleri ve jeokimyası
Platin group elements (pge) contents and geochemistry of chromite deposits of Guleman (Elaziğ)
Yazar: GÜLŞAH BAŞPINAR
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUHARREM AKGÜL
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziGULEMAN (ELAZIĞ) BÖLGESİ KROM YATAKLARININ PLATİN GRUBUELEMENT İÇERİKLERİ VE JEOKİMYASIGülşah BAŞPINARFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüJeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa:125İnceleme alanı, Elazığ ilinin yaklaşık 80 km GD'sunda ve Alacakaya ilçesi sınırlarıiçinde yer almaktadır.Guleman Bölgesinde birçok kayaç topluluğu bulunmaktadır. Bunları yaşlıdan gencePaleozoyik yaşlı Bitlis Metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı Guleman Ofiyoliti, Üst Meastrihtiyen-Orta Eosen yaşlı Hazar Grubu, Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı ve Miyosen yaşlı LiceFormasyonu oluşturmaktadır.Guleman Ofiyoliti; başlıca dünit ve kromitit içeren harzburjitlerden oluşan tektonitlerile dünit, verlit, klinopiroksenit, gabrolardan oluşan kümülatlar ve tüm bu birimleri kesen tekildiyabaz daykları, levha dayk karmaşığı ve bazik volkanik kayaçlardan oluşur. GulemanOfiyolitine ait kayaçların jeokimyasal özelliklerini ve oluştukları jeotektonik ortamlarıbelirlemek amacı ile 30 adet kayaç örneği ICP-MS yöntemi ile analiz edilmiştir. Buna göre;Ultrabazik kayaçlardan bazik kayaçlara doğru MgO azalmakta buna karşılık SiO2, Al2O3, Fe2O3,CaO, Na2O, K2O, TiO2'in artmasıyla bu kayaçların ultrabazik-bazik karakterler gösterdiğisöylenebilmektedir. NTE içerikleri dünit ve harzburjitlerde dedeksiyon limitinin altında veyaçok yakın değerlerde iken bazaltlara doğru bu değerler artmaktadır. Guleman ofiyolitine aitmagmatik kayaçların tektonik ortamı ayırt etmek için kullanılan diyagramlardadeğerlendirilmesi sonucu; bu kayaçların okyanus ortası sırtlarında oluştuğu ve MORB'a benzerjeokimyasal karakterler gösterdiği belirlenmiştir.Guleman Ofiyolitine ait kayaçların her birinden ikişer adet olmak üzere toplam 8 adetkayaç örneği ve 20 adet kromit örneği Pt, Pd, Rh ve Au için ICP-MS yöntemi ile, Ir vekromitlerin iz element içerikleri ise Nötron Aktivasyon yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilenanaliz sonuçları ilksel manto değerlerine göre normalleştirmiş ve sonuçlar spiderdiyagramlarında değerlendirilmiştir. Buna göre kayaçlarda; Rh negatif bir anomali gösteripmantoya göre fakirleşmekte, Pt mantoya yakın ve mantoya göre fakirleşmekte, Pd mantoyayakın mantoya göre zenginleşmekte olup Au ise yine mantoya göre zenginleşmektedir.Anahtar Kelimeler: Guleman, ofiyolit, podiform krom yatakları, PGE (Platin GrubuElementler).

Abstract:
ABSTRACTM.sc THESISPLATIN GROUP ELEMENTS (PGE) CONTENTS AND GEOCHEMISTRY OFCHROMITE DEPOSITS OF GULEMAN (ELAZIĞ)Gülşah BAŞPINARFırat UniversityGraduate School of Science and TechnologyDepartment of Geological Engineering2006; Page: 125The study area is located in Alacakaya town which is approximately 80 km SE ofElazığ.Different lithological units are present in Guleman area. These are, from the oldest to theyoungest, Paleozoic Bitlis Metamorphites, Upper Cretaceous Guleman Ophiolite, UpperMaastrichtian- Middle Eocene Hazar Group, Middle Eocene Maden Complex and Miocene LiceFormation.Guleman ophiolite made up of tectonites which comprises dunite and chromite bearingharzburgites and cumulates which contain dunites, wehrlite, clinopyroxenite, gabbros, diabasedykes, sheeted dyke complex and basic volcanites are other constituents of the ophiolite. Thirtyrock samples of Guleman Ophiolite were analyzed using ICP-MS methods in order toinvestigate geochemistry and geotectonic environment of their formation. Analytical data showMgO decrease and SiO2, Al2O3, Fe2O3, CaO, Na2O, K2O and TiO2 increases from ultrabasiclithologies towards basic rocks. The REE contents are less than or at around detection limits indunit and harzburgites and increase towards basalts. Guleman Ophiolites plot in areas indicateformation in mid- oceanic ridges and have the geochemical characteristic of MORB.Eight rocks samples, 2 from each of dunite, harzburgite, pyroxenite and gabbro and 20chromite ore samples were analyzed for Pt, Pd, Rh and Au using ICP-MS and for Ir and traceelements using Neutron Activation Methods. The analytical data are normalized for primitivemantle and used in spider diagrams. These diagrams illustrate that the rocks have negativeanomalies for Rh, Pt is close to mantle values, Pd close or show enrichment and Au is enrichedin comparison to the mantle. The PGE contents of ore samples vary. Ir shows positive anomaly,Rh negative, Pt and Pd are close to or richer, and Au is richer than the mantle values.Key Words: Guleman, Ophiolite, podiform chromites deposits, PGE (Platinum GroupElements)