Tlos antik kenti stadyum alanı seramikleri
Pottery from the stadium area in Tlos ancient city
Yazar: KUDRET SEZGİN
Danışman: PROF. DR. GÜL IŞIN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Geometrik Dönem = Geometric Period ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Klasik Dönem = Classical Period ; Roma Dönemi = Roman Period ; Seramikler = Ceramics ; Tlos = Tlos ; Tunç Çağı = Bronze Age

Özet:
Söz konusu bu çalışma, 2007 yılından itibaren kazı çalışmaları yürütülen Stadyum Alanı içerisinden tespit edilmiş olan bütün dönemleri ve seramikleri kapsamaktadır. Kentin yerleşim kronolojisinin kesintisiz olarak ele alınabilmesine yönelik olarak, M.Ö. 6. binyılın ikinci yarısından başlayarak M.S. 20. yüzyıla kadar ki tüm seramik materyal değerlendirilmiştir. Böylelikle özelde kent ve Likya Bölgesi'nin yerleşim tarihi gözlemlenebilirken genelde ise Orta ve Batı Anadolu, Akdeniz Havzası ve Yunanistan gibi çevre bölgeler ile kültürel etkileşimleri irdelenebilmiştir.
Orta Kalkolitik Dönem seramikleri kendi içerisinde gruplandırılmış, yakın ve uzak bölgelerde söz konusu dönem kronolojisi içerisine yerleştirilmiştir. Tez kapsamında incelenmiş seramikler, literatürde özellikle Güneybatı Anadolu Platosu içerisinde karanlık dönem olarak nitelendirilen Orta Kalkolitik Dönem ile ilgili önemli veriler sunmuştur.
Çalışma alanı içerisinde değerlendirilen bir sonraki dönem ise Orta/Geç Tunç Çağı'dır. C14 analizleriyle de tarihlendirilmeleri yapılan tabakalardan gerek Orta Anadolu gerekse de Batı Anadolu, Adalar ve Yunan anakarasından bilinen çok sayıda form kronolojik gelişimi ve analojisiyle beraber değerlendirilmiştir. Anadolu'da Hitit İmparatorluk Dönemi, Ege dünyasında ise Miken kültürünün hakim olduğu zaman aralığı ile paralellik gösteren Stadyum Alanı buluntuları Lykia arkeolojisinde yapılan tartışmalara yeni bir boyut kazandıracaktır.
Lykia'da epigrafik ve arkeolojik materyal eksikliği nedeniyle karanlıkta kalan Erken Demir Çağı ve sonrasıyla alakalı mimari ve arkeolojik buluntuların Stadyum Alanı'nda tespit edilmiş olması bölgede yerleşim kronolojisinin kesintisiz olarak devam ettiğini gösterir niteliktedir. Bu kapsamda ele alınan problemlerden biri de Protogeometrik Dönem bezeme geleneğiyle üretilen seramiklerin Lykia özelinde neden Arkaik Dönem sonuna kadar görüldüğüdür.
Arkaik Dönem'e bakıldığında Stadyum Alanı'nda mimari kontekst içerisinde ele geçirilen seramik tipolojisinin bölge yerleşimleriyle kültürel paralellikler gösterdiği anlaşılmıştır. Klasik ve Hellenistik Dönem seramiklerine bakıldığında ise Stadyum alanında sayısal ve tipolojik olarak çok zayıf verilen sunduğu görülmüştür.
Hellenistik Dönem'de inşa edilen ve Roma Dönemi'nde de işlevselliği devam eden Stadyum yapısının Geç Roma/Erken Bizans Dönemi'yle işlevini yitirmesi sonucunda alan kısmen konutlarla iskân edilmiş ve zamanla dolgu tabakasıyla kaplanmıştır. Stratigrafik kesinliği olmayan bu tabakalar içerisinde Roma İmparatorluğu Dönemi'nden başlayarak Geç Antik Çağ'a kadarki zaman dilimine ait kaplar bir arada tespit edilmiştir. Erken evresi Geç Antik Dönem'e uzanan Bizans konutları M.S. 12.-13. yüzyıl seramik repertuvarı hakkında önemli bilgiler sunmuştur. Son olarak M.S. 17.-19 yüzyıl arasına tarihlenen yerel ve ithal seramik örnekleri ele alınmış olup kent ve bölge kronolojisine paralellik gösteren tüm seramikler bir araya getirilmiştir.

Abstract:
POTTERY FROM STADIUM AREA IN TLOS ANCIENT CITY
This study includes all periods and ceramics detected inside stadium area that has been excavated since 2007. All ceramic material beginning from the second half of VIth millennium BC till XXth century AD has been evaluated for handling settlement chronology of the site. Thus, while settlement history of the site and Lykia region was being observed specifically, acculturation with surrounding regions such as Middle and West Anatolia, Mediterranean Basin and Greece could have been examined.   
Ceramics dated to Middle Chalcolithic Period have been classified in themselves and placed into that period chronology in close and far regions. The ceramics examined within the scope of thesis have presented significant data about Middle Chalcolithic Period that is characterized as dark period especially in Southwest Anatolian Plateau in literature. 
The latter period evaluated in study field is Middle/Late Bronze Age. Many forms from  layers that were also dated with C14 analysis and that were known from both Middle Anatolia and West Anatolia, Islands and Greece Mainland have been evaluated together with their chronogical development and analogy. Findings of stadium area that have parallels with Hittite Imperial Period in Anatolia and time gap in which Mycenaean culture dominated in Aegean world will add a new dimension to discussions in Lycian archaeology. 
The fact that architectural and archaeological findings about Early Iron Age and latter period which were left in the dark because of epigraphical and archaeological material deficiency in Lycia have been detected in Stadium Area shows that settlement chronology continued uninterruptedly in the region. One of the problems handled within this scope is why the ceramics produced with decorating tradition of Protogeometrical Period were observed until the end of Archaic Period in specific to Lycia. 
It has been understood when looked into Archaic Period that ceramic typology found in architectural context in Stadium Area cultural parallels with sites of the region. It has been seen when looked into ceramics dated to Classical and Hellenistic Period that there were very weak data presented as numeric and typology. 
As a result of the fact that Stadium Building built in Hellenistic Period and continued its functionality in Roman Period lost its function in Late Roman/Early Byzantine Period, the area was partly settled with houses and covered with layer of fill in time. Among these uncertain layers in terms of stratigraphy, pots belonged to time period beginning from Roman Imperial Period until Late Antique Period were detected together. Byzantine houses of which early phase goes back to Late Antique Period have presented significant information about ceramic repertory of XIIth-XIIth century AD. 
Lasty, local and imported ceramic samples dated to XVIIth-XIXth century AD have been handled and all ceramics that had parallels to the chronology of the site and the region have been gathered up.