Yeni ilmi kelam dönemi âlimlerinin adli ilahi ve kötülük yorumlamaları (Abdullatif Harputi, Filibeli Ahmet Hilmi, İzmirli İsmail Hakkı, Said Nursi örneği)
The interpretation of the justice of God and evil by the representatives of the new Islamic theology age (Abdullatif Harputi, Filibeli Ahmet Hilmi, İzmirli İsmail Hakkı, Said Nursi case)
Yazar: GÜLBAHAR KIZIL ÖZORAL
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ERYİĞİT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Adalet = Justice

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca sorulan sorulardan biri olan, Allah, hem güçlü hem de iyi ise, bu kadar kötülük nasıl oldu da var oldu? Sorusunun temel oluşturduğu kötülük problemi, Allah'ın adaleti ile ilişkili önemli bir problem olarak görülmektedir. Kötülük olarak görülen olaylar büyük bir organizma olan evrenin bütünlüğü içinde değerlendirilmelidir. Bazı ortaya çıkan olaylar görenin bakış açısından dolayı kötüdür. Bu çalışmamızda adli ilahi ve kötülük gibi önemli ve birbiri ile ilişkili konular üzerinde araştırmalar yapma ihtiyacı hissettik. Adaletin kavram olarak Kur'an'da kazandığı manaları irdeleyip kötülük problemini anlatmada tarihsel ve temel yapılarını inceledik. Bu konuları kelami ve felsefi ekoller çerçevesinde ele alıp kelam mezheplerinin bu iki konu üzerindeki düşüncelerini de anlatmaya gayret gösterdik. Mezheplerin, adli ilahi ve kötülük gibi meselelere yaklaşımının onların problemlere bakış açısını oluşturmada büyük rol oynadığını gördük ve bu yaklaşımları ele almaya çalıştık. Yeni ilmi kelam dönemi âlimlerinin yenilenme düşüncesinin ortaya çıkma sebepleri, doğuşunda etkili çevre ve düşünürler üzerine araştırmalar yaptık. Düşünürlerin kendilerini şekillendirme aşamasında etkilendikleri felsefi ve kelamî bakış açılarına, onların eserlerine, ilmi kişiliklerine de yer vermeye çalıştık. Yeni ilmi kelam temsilcilerinin bazılarını seçerek onların adli ilahi ve kötülük ile ilgili yorumlamalarını tezimizde ele alıp, adalet ile ilişkilendirdikleri durum ve kavramları ortaya çıkan sonuçlar açısından inceledik. Kötülük diye adlandırılan olguların adli ilahi açısından nasıl değerlendirilebileceği, sorunların Allah'a atfedilip edilemeyeceği gibi problem teşkil eden hususları irdeledik.

Abstract:
One of the questions has been asked throughout the human history is, if God is both powerful and good, how can so much evil exist? The problem of evil, on which this question is based, is seen as an important problem related to the Justice of God. Events seen as evil should be considered in the totality of universe, which is a great organism and there are different forms of life in the universe. Each of these takes place in another  form of life .Some of the things that have happened are bad because of  the perspective of the viewer.In this study, we dealt with important and related issues such as   Evil and Justice of God .We examined the meanings of justice stated in the Qur'an and its historical and basic structures explaining the problem of evil. We discussed these issues in the context of logical and philosophical schools and tried to explain the thoughts of theological sects on these two issues .We have seen that the approach of sects to issues such as the justice of God and evil play a major role in forming their perspective on problems, and we tried to explain these approaches. We have done research on the reasons for the emergence of the idea of renewal of the representatives of the new scientific kalam period, the environment and thinkers who were influential in its birth. We have also tried to include the works and scientific personalities of the thinkers and philosophical and theological perspectives that the thinkers are influenced by in the process of shaping themselves. By choosing some of the representatives of the new scientific kalam, we explained their interpretations about the Justice of God and evil in our thesis. And furthermore, we examined the facts and concepts associated with  justice and in terms of problems experienced.