Akut lösemi hastalarının risk gruplarına göre kısa dönem endokrinolojik komplikasyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of short-term endocrinological complications in children with acute leukemia by risk groups
Yazar: ZEKİYE AYBÜKE ŞEN ERSÖZ
Danışman: PROF. DR. MESUT PARLAK
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Akut Lösemi Hastalarının Risk Gruplarına Göre Kısa Dönem Endokrinolojik Komplikasyonlarının Değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Akut lösemi tanısı ile izlenen hastaların sağ kalım oranı son yıllarda geliştirilen tedavi protokolleri ile belirgin ölçüde artmıştır. Sağ kalım oranındaki bu artış, tedavi ilişkili komplikasyonları beraberinde getirmektedir. Hayatta kalan lösemi tanılı kişilerin bu komplikasyonlar açısından uzun dönem izlenmeleri önem taşımaktadır. Çalışmamızda, akut lösemi tanılı hastalarda tedavi sonrasında ortaya çıkabilecek endokrinolojik komplikasyonların değerlendirilmesi, erken tanı ve tedavi yöntemlerine katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntemler: Çalışmamıza Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalı'nda 2021-2023 yılları arasında akut lösemi tanısı alan 18 yaş altı toplam 37 hasta dahil edildi. Tüm katılımcılardan; yaş, cinsiyet, boy, ağırlık, vücut kitle indeksi (VKİ), serbest T3, serbest T4, tiroid stimülan hormon (TSH), insülin, glukoz, adrenokortikotropik hormon (ACTH), kortizol, 25-Hidroksi Vitamin D3, paratiroid hormon (PTH), kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, magnezyum, total kolesterol, trigliserit, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL), yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL), 8 yaşından büyük kız çocuklarında follikül uyarıcı hormon (FSH), luteinizan hormon (LH), estradiol, 9 yaşından büyük erkek çocuklarında FSH, LH, testosteron verileri toplandı.
Bulgular: Hastaların tanı aldıkları andaki medyan yaşları 5,29 yıl (IQR: 2,81- 7,06), çalışma sırasındaki medyan yaşları ise 6,68 yıl (IQR: 4,5-8,8) olarak tespit edildi. Hastaların %100'ünde en az iki endokrin komplikasyon geliştiği görüldü. En sık görülen endokrin komplikasyon boy kısalığı (%59,5) oldu. LDL yüksekliği (%45,9), adrenal yetmezlik (%40,5), trigliserit yüksekliği (%40,5), D vitamini eksikliği/yetersizliği (%35,1), fazla tartı/obezite (%32,4) ve hipoglisemi/hiperglisemi (%10,8) gelişen diğer endokrin komplikasyonlardı. Hastalarda meydana gelen endokrin komplikasyonlar arasında yaş bakımından farklılık saptanmaz iken, boy kısalığı saptanan hasta sayısı prepubertal grupta, pubertal gruba göre anlamlı derecede fazlaydı (p=0,042). Bununla birlikte, kızlarda erkeklere kıyasla daha sık boy kısalığı görüldü (p=0,032). Hipertrigliseridemi gelişen hasta sayısı pubertal grupta anlamlı derecede fazlaydı (p=0,042)
Sonuç: Çalışmamızda akut lösemi hastalarında tedavi bitiminde yüksek oranda endokrin komplikasyon saptandı. Akut lösemi hastalarının erken tanı ve tedavi stratejilerinin geliştirilmesi açısından yaşam boyu olası endokrin komplikasyonlar açısından izlenmeleri gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, Endokrin, Komplikasyon

Abstract:
Evaluation of Short-Term Endocrinological Complications in Children with Acute Leukemia by Risk Groups
Objectives: The survival rate of patients with acute leukemia has increased significantly with the treatment protocols developed in recent years. This increase in survival rate causes treatment-related complications. Long-term follow-up of survivors with a diagnosis of leukemia is important in terms of these complications. In our study, it was aimed to evaluate the endocrinological complications that may occur after treatment in patients with acute leukemia, and to contribute to early diagnosis and treatment methods.
Design and Methods: A total of 37 patients under the age of 18 who were diagnosed with acute leukemia between the years 2021-2023 in the Department of Pediatric Hematology and Oncology at Akdeniz University Medical Faculty Hospital were included in our study. From all patients; age, gender, height, weight, body mass index (BMI), free T3, free T4, thyroid stimulating hormone (TSH), insulin, glucose, adrenocorticotropic hormone (ACTH), cortisol, 25- Hydroxy Vitamin D3, parathyroid hormone (PTH) ), calcium, phosphorus, alkaline phosphatase, magnesium, total cholesterol, triglyceride, low-density lipoprotein (LDL), high-density lipoprotein (HDL), follicle stimulating hormone (FSH), luteinizing hormone (LH), estradiol in girls older than 8 years, FSH, LH, testosterone in boys older than 9 years were collected.
Results: The median age of the patients at the time of diagnosis and at the time of the study was 5 years was 5,29 years (IQR: 2,81-7,06) and 6,68 years (IQR: 4,5- 8,8), respectively. At least two complications was observed in 100% of patients. Short stature (59,5%) was the most frequent endocrine complication. Other endocrine complications increased LDL levels (%45,9), adrenal insufficiency (40,5%), increased triglyceride levels (40,5%), vitamin D deficiency (35,1%), obesity (32,4%) and hypoglycemia/hiperglycemia (10,8%). There were no statistically significant correlations between endocrine complications and age. Short stature was significantly more frequent in prepubertal ALL survivors compared to pubertal ALL survivors (p=0,042). However, short stature was more common in girls compared to boys (p=0.032). The number of patients who developed hypertriglyceridemia was significantly higher in the pubertal group (p=0.042).
Conclusions: In current study, a high frequency of endocrine complications was observed at the end of the treatment in patients with acute leukemia. Patients with acute leukemia should be followed up for life-long possible endocrine complications for early diagnosis and treatment strategies.
Keywords: Acute lymphoblastic leukemia, Endocrine, Complication