Kurgusal ve tarihsel bir kategori olarak piyasa
Market as a fictional and historical category
Yazar: AYDIN ÖRDEK
Danışman: DOÇ.DR. AHMET HAŞİM KÖSE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
205 KURGUSAL VE TARİHSEL BİR KATEGORİ OLARAK PİYASA ÖZET Tezin ne olduğunu tartışmakla başlayan çalışma, bilimin ideolojik ve metafizik bir kategori olduğu sonucuna varan bir yöntembilim tartışması ile devam etmektedir. Yöntembilimin, bilimin meşruiyet aracı olduğu iddiası ile yöntembilim önerilerinin iddia ettiklerinin aksine bir bilimsel yöntem olmadığı, bu nedenle, bilimin üzerinde anlaşılan bir tanımının olmadığı öne sürülmektedir. Böyle iken, bilimselin bu derece yüceltilmesi, bilime ya da bilimsel olduğu iddia edilene şüpheyle yaklaşılmasını getirmektedir. Bu durum, özellikle toplum bilimleri için bilimin iktidar süreçlerine eklemlenmesi ile ilişkilendirilmektedir. Bu çerçevede, iktisat, son üç asırdır, ısrarla "bilim" olma çabasında olan, maddi uygarlıkla, ortaya çıkmış bir denetim altına alma aracıdır. İktisadın bir disiplin olarak ortaya çıkma nedeni iktisadi faaliyetin, aşkın bir kategoriye, piyasaya devridir. Piyasa ile denetlenmez bir hal alan iktisadi faaliyet, iktisatla denetlenmeye çalışılmıştır. Ancak, denetleme, denetleyenin istediği ölçüde olacaktır, bu husus, iktisadın ötekiler bir yana ideolojik karakterinin temel belirleyicilerindendir. Sonuç olarak, bilimsel faaliyetin, özellikle toplum bilim pratiği ele alınırsa, bir taraftan olmayı gerektirdiği iddiası ileri sürülmektedir. Bu nedenle, ontolojik bir açıklamayla yeni bir yöntem önerisi yapılmaktadır. Buna göre, insan için bilişsel kabul edilen varlık birimi, "varoluş tarzı" olarak öne sürülmektedir. Bu araç, her araştırma nesnesinin kendine özgü bir yöntemle araştırılması ilkesini mümkün kılmaktadır. İlke esas alınarak, araştırma nesnesi olan piyasanın kavranması için tarihsellik-kurgusallık çizgisi olarak adlandırılan araç geliştirilmiştir. Buna göre, tarihsel olan kurgusal, kurgusal olan tarihseldir. Böylelikle, piyasa tarihsel ve kurgusal bir kategori olarak ele alınmıştır. Kurgusal bir kategori olarak, piyasa, Smith, Ricardo, Marx, Walras ve Hayek' in yapıtlarında mübadele ve insan ölçütleri ile serimlenmeye çalışılmıştır. Tarihsel olarak ise, piyasanın tarih içindeki dönüşümleri ile modern anlamda nasıl ortaya çıktığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Tarihsel-kurgusal bir kategori olarak piyasanın baskın bir hal alması ya da toplumsal olanı belirler bir hal alması, toplum-mübadele gerilimi olarak adlandırdığım varoluşsal kategori ile açıklanmaktadır. Buna göre, insan için ontolojik bir kategori olarak görülen mübadele, doğası itibarı ile, insanı insanın kurdu kılar. Mübadelenin gerçekleşmesi ise mübadele yapısının yahut mübadele kipinin toplumsal olan tarafından belirlenmesini mümkün kılar. Toplum-mübadele gerilimindeki toplum hükümranlığı maddi uygarlıkla birlikte, kendini mübadele ile kodlayan burjuvazi toplum olunca sona ermiştir. Mübadele toplumu idare eden akıl206 halini almıştır. Piyasa ise mübadelenin hem gerçekleşme alanı hem de mübadele iktidarının retoriğidir. Bu manada piyasa, bir sınıf projesi olup, temas ettiği her şeyi kendi alanına dahil etmek için mülke çevirip kıt kılmıştır. Piyasa bir kıtlaştırma projesidir. Anahtar Kelimeler: piyasa, mübadele, yöntembilim, politik iktisat. JEL Sınıflandırma Kodları: Al 1, A13, A14, BOO, B41, D46, D63.

Abstract:
207 MARKET AS A FICTIONAL AND HISTORICAL CATEGORY ABSTRACT Beginning with the discussion what a thesis is, the study continues to a debate arriving at the conclusion that science is an ideological and metaphysical category. In contrast with the methodological suggestions' claim that science has a method, it is asserted that science does not have a method, assuming the methodology as the legitimizing tool for science. Thus, science does not have a conventional definition. Nevertheless, the exaltation of science to such an extent causes dubious approaches to the scientific or what is claim to be scientific. The situation, especially for social sciences, is related to the integration of science into the processes of sovereignty. Economics, in this framework, is a tool of control that emerged with the material civilization, insisting on to be a science for the last three centuries. The emergence of economics as a discipline is due to granting the control of the economic activity to a transcendental category: the market. Gaining an uncontrollable character with the domination of the market, the economic activity was tried to be controlled by economics. However, the control is determined by the controller and this is one of the main determiners of ideological character of economics. Consequently, it is asserted that the scientific activity, especially that of social science, depends on taking stand. Therefore, a new methodological suggestion is made based on an ontological explanation. In this respect, the ontological unit that is accepted cognitive for mankind is admitted to be the "form of existence". This tool lets the principle that every object of investigation has to have its own method to be investigated. Based on that principle, a new tool called the "fictio-historical line" is developed to grasp the investigation object, the market. According to the tool, what is historical is fictional and what is fictional is historical. By this way, the market is analyzed as a historical and as a fictional category. As a fictional category, the market is depicted from the works of Smith, Ricardo, Marx, Walras, and Hayek using the exchange and human conception as the criteria. As a historical category, on the other hand, the emergence of the market in a modern context is tried to be exposed with its transformations in history. The dominance of the market or its becoming the determinant of the societal as a fictio-historical category is explained with the existential category called the "society-exchange tension". In this respect, taken as an ontological category for mankind, the exchange results in "homo homini lupus" by its very nature. The208 realization of the exchange becomes possible only with the determination of the exchange structure or the mode of exchange by the societal. The sovereignty of the society in the society-exchange tension came to an end when the bourgeoisie who codes itself with the exchange relations became the society itself. The exchange has become the rationale of the society. And the market is both the realization space and the rhetoric of the exchange. In this context, the market, being a class-related project, makes everything that it touches scarce by its appropriation to incorporate it in its existence space. The market is a project of scarcity. Keywords: market, exchange, methodology, political economy. JEL Classification Codes: All, A13, A14, BOO, B41, D46, D63.