Kültürel yeniden üretim sürecinde opera sanatı ve mekân temsilleri
Opera art and place representations in the cultural reproduction process
Yazar: BAHAR DEMİREL KARAUSTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEM TUTAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kültürel üretim = Cultural production ; Marksizm = Marxism ; Metalaşma = Commodization ; Opera = Opera ; Popüler kültür = Popular culture ; Tüketim toplumu = Consumption society

Özet:
Sosyo-kültürel alanı üretim araçları ve ilişkileri temelinde açıklamaya çalışan Marksist teori, belirli bir toplumsal momentte o topluma ilişkin ekonomik etkinlikler ile kültürel alan arasında yapısal ilişki olduğunu vurgulamaktadır. Ekonomik indirgemeci bir bakış açısından söz konusu alana yaklaşan Ortodoks Marksistler kültürel alanı geri plana atarak ekonomik etkinlikler üzerinden toplumsal sistemi açıklamışlardır. Buna karşılık Frankfurt Okulu teorisyenlerini de kapsayan Batı Marksizmi içerisinde kültürel alan dönemin egemen ideolojisinin üretildiği bir merkez olarak öne çıkmaktadır. Frankfurt Okulu, ekonomik ve sosyo-kültürel yaşam arasındaki ilişkilere diyalektik bir bakış açısından yaklaşırken kültürel yeniden üretim süreçleri altında şekillenen sanat ve kültür alanını eleştirel perspektiften ele almıştır. Bu bağlamda tarihsel olarak aristokrat kültürden kitle kültürüne geçiş süreci kültürel alanın otantikliğini yitirmesiyle ilişkilendirilmiştir. Sanat yapıtı ile toplumsal sistem arasındaki ilişkiler göz önüne alındığında Barok dönemle öne çıkan opera sanatının toplumsal sınıflarla kurduğu ilişkinin tarihsel olarak dönüşüm yaşadığı görülmektedir. Postmodern dönemle birlikte sanat ve kültür alanı yapıntı bir hâl alırken opera sanatını icra eden tenorlar ve sopranolar klasik müzik formu haricinde para ekonomisine dayalı bir popüler kültür alanı içerisinde ürün vermeye başlamışlardır. Opera sanatı, kültürel yeniden üretim sürecinde tüketim kültürünün içerisinde kimi zaman popüler müzik formlarıyla kurduğu ilişki de kimi zaman ise reklamlarda ya da ana akım sinema filmleri içerisinde kendisine yeni sunum alanları bulmuştur. Operanın popüler bir müzik formu haline gelmesi sürecinde bu sanatın sergilendiği salonlar da tüketim ekonomisine eklemlenerek postmodern kültürel alanda bütünleşik bir tüketim söyleminin parçası haline gelmiştir. 
Bu çalışma, Marksist Kültür Teorisi ekseninde opera sanatının tarihsel dönüşüm sürecine odaklanmaktadır. Çalışma bir yandan kültürel yeniden üretim kavramı ekseninde opera sanatının bir müzik formu olarak dönüşümünü ele alırken diğer yandan bu sanat formunun temsil mekânlarının kapitalist üretim ilişkileri içerisindeki değişimine odaklanmaktadır. Çalışma kapsamında amaçlı örneklem tekniği ile seçilen opera sanatçılarının albümleri ve opera salonları olarak Süreyya Operası, "Yeni" Atatürk Kültür Merkezi, Royal Opera House ve Metropolitan Opera House ilgili literatür üzerinden Nitel İçerik Analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.

Abstract:
The Marxist theory which tries to explain the socia-cultural space on the base of means of production and their relations say that in a certain momentum of society, between the economical activities of this society and the cultural space there is a constructive relations. The Orthodox Marxist's who look at the space with this reducing angle, explaned the social system considering at the back the cultural system. Contrarily, the cultural space which is in the Occidental Marxism and which includes the theoryciens of the Frankfurt School, pointed out as a centre where is produced the ideology of the dominant period. As the Frankfurt School consider economic and socio-cultural relations between the life on a dialectic view, the same school examinated the space of art and culture that take form between the process of reproductions on a critical perspective. On this remark, the process of passing historically from the aristocratic culture to massive culture is relationated with the cultural space that losted its authenticity. The relations between the artwork and the social system are evoluated the relation of the opera art with formed in Baroque Period. In Baroque Period, lived a historical transformation. With the pos-modern period the space of art and culture begun to take a fictive form the tenors and sopranos who execute the art of opera in a popular space supported by monetory economy. The opera art in the process of reproduction, in the cultural consumption sometimes with the relation it said with the popular music forms and sometimes advertisements or current films found a new form of presentation. The houses where were represented the opera art to become a musical form in this process were annexed to the consumption economy and became a part of the system of united consumption in the post-modern cultural space. 
This study is foccusing on the axis of Marxist culture theory in the historical transformation of the opera art. The study in one hand in this axis of reproduction studies the transformation of the opera art as a musical form and on the other hand the places of representation of this art form in the relations of capital production. The albumes of opera artist and opera houses as Süreyya Opera House, "new" Atatürk Cultural Centre, Royal Opera House and Metropolitan Opera House were chosen in this study conformably to the method of intentional exemplification were analyzed.