Aydın ili'nde ortaöğretim kurumlarında şiddet eğiliminin yordayıcıları ve Şiddeti Önleme Eylem Planı'nın işlevselliği
Predictors of violence tendency and the functionality of the Action Plan Against Violence at high schools in Aydın
Yazar: AYŞE YAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇENGEL SCHOVILLE
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aydın = Aydın ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Şiddet = Violence ; Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi = Center of Preventing and Monitoring Violence

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı eğitim ortamlarındaki şiddet eğilimini yordayan
değişkenleri belirlemek ve şiddet eğilimi yüksek olan okullarda, uygulanan Şiddeti Önleme
Eylem Planı'nın işlevselliğini incelemektir. Araştırma karma desene dayanmaktadır.
Öncelikle nicel veriler toplanmış, nicel veri analizi yapıldıktan sonra çalışma grubu
belirlenmiştir. Nicel örneklemi; araştırmanın evreni olan Aydın İl merkezindeki 23 okulda
öğrenim gören 11428 öğrenciden orantılı tabaklı örnekleme yolu seçilen 2631 öğrenci
oluşturmaktadır. Nitel örnekleme karar vermek amacı ile "Şiddet Eğilimi Ölçeği"
uygulanarak okul bazında şiddet eğilim düzeyleri hesaplanmış, okullar arasındaki anlamlı
farklılığı incelemek amacıyla Welch Anova analizi ve Post Hoc testlerinden Games-Howell
testi gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu; amaçlı örnekleme tekniklerinden ölçüt
örnekleme yöntemi ile seçilen, şiddet eğilim düzeyi diğer okullardan anlamlı bir şekilde
yüksek olan 4 okuldan 7 rehberlik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada nicel ölçme aracı
olarak; Şiddet Eğilimi Ölçeği, Çocuklar için Aile İlişkileri Ölçeği, Okula Aidiyet Ölçeği,
Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği Öğrenci Formu, İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği ve Kişisel
Bilgi Formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde; öğrencilerden elde edilen veriler
SPSS 22.0 paket programına aktarılmış, gerekli ön koşulların sağlandığı tespit edildikten
sonra, bağımlı değişken olan şiddet eğilimini diğer değişkenlerin ne ölçüde açıkladığını
incelemek amacı ile Çoklu Regresyon Analizi yöntemlerinden Hiyerarşik Regresyon
Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, şiddet eğilimini açıklamakta en büyük etkiye
sahip olan yordayıcının Aile İlişkiler Ölçeği'nin alt boyutu olan "engelleyici aile ilişkileri"
olduğu görülmüştür (%12). Ardından sırası ile "cinsiyet" (%10), Okula Aidiyet Ölçeği'nin
alt boyutlarından "kurallara itaat" (%10); Benlik Saygısı Ölçeği'nin alt boyutlarından
vi
"kendini sevme" (%3); Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin alt boyutlarından "öğretmen",
"öğrenci", "okula yönelik duygu", "statü" (%4) ve son olarak da "okul türü" (%.01)
değişkenlerinin şiddet eğiliminin yordanmasına anlamlı katkı sağladığı sonucuna
ulaşılmıştır. Şiddet eğilimi yüksek olan okullarda, araştırmacı tarafından hazırlanan Yarı-yapılandırılmış Görüşme Formu ile yapılan görüşmelerden sağlanan nitel veriler NVivo 12
programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Öğretmenlerin özellikle vurguladığı noktalardan biri
velilerin süreçlere katılımının sağlanmasına ilişkin yaşanılan güçlükle ilgilidir. Bununla
birlikte, yapılan yıllık değerlendirme raporlarına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'ndan dönüt
alınamaması bir olumsuzluk olarak değerlendirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Şiddet Eğilimi, Şiddeti Önleme Eylem Planı, Aile İlişkileri,
Cinsiyet, Okula Aidiyet Duygusu, Benlik Saygısı, Okul Yaşam Kalitesi, Okul Türü

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the variables that predict the tendency of
violence in educational environments and to examine the functionality of the Violence
Prevention Action Plan implemented in schools with high tendency to violence. The
research is based on a mixed method. First of all, quantitative data were collected and
analyzed, those results were used to choose study group for quantitative part. The sample of
the research, which is 2631 students, selected form 11428 students in 23 schools in the city
center of Aydın. To choose study group, "Violence Tendency Scale" applied and data
analzed by Welch Anova test and Games-Howell post hoc test. The study group; 7
psychological counselors from 4 schools which were selected by criterion sampling method
which is one of the purposeful sampling techniques and whose violence tendency level is
significantly higher than other schools. As a quantitative measurement tool; Violence
Tendency Scale, Family Relationship Scale for Children, School Belonging Scale, School
Life Quality Scale Student Form, Two-Dimensional Self-Esteem Scale and Personal
Information Form were used. The quantitative data obtained from the students were
transferred to SPSS 22.0 package program. After determining that the necessary
assumptions were met, hierarchical regression analysis, one of the multiple regression
analysis methods, was used to examine the extent to which the dependent variable predict
the tendency of violence. As a result of the study, it was seen that the predictor, which has
the greatest effect on explaining the tendency of violence, was "preventive family relation"
sub-scale, which is the sub-dimension of the Family Relations Scale (12%). Then, "gender"
(10%) was followed, and "obedience to the rules" sub scale from sense of belonging to
school scale (10%); "self-love" sub-scale (3%) was one of the sub-dimensions of "Self-
Esteem Scale"; It was concluded that the variables "teacher", "student", "emotion towards
viii
school ","status" sub-scales from the School Quality of Life Scale (4%) and finally "school
type" (.01%) significantly contributed to the prediction of violence tendency. In schools
with high tendency for violence, the interviews conducted with the semi-structured
interview form prepared by the researcher were analyzed with qualitative data by NVivo 12
content analysis. One of the points that teachers emphasize in particular concerns the
difficulty of ensuring parents' participation in the process. However, the lack of feedback
from the Ministry regarding the annual evaluation reports can be considered as a negativity.
Key Words: Tendency of Violence, The Action to Plan to Avoid Violence, Parental
Relationships, Gender, Sense of Belonging to the School, Self-esteem, The Quality of
School Life, School Type