Minor kafa travması ve kamçı ucu travması sonrası acil servise gelen hastalardaki postravmatik başağrısı sıklığı
The frequency of posttraumatic headache in patients coming to emergency service after minor head and whiplash trauma
Yazar: MEDİHA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SEBE
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Baş ağrısı = Headache ; Glasgow koma ölçeği = Glaskow coma scale ; Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Travmatoloji = Traumatology ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Amaç: Bu çalışmada minör kafa ve kamçıucu travması sonrası acil servise başvuran hastalarda travma sonrasında ortaya çıkan posttravmatik başağrılarının (PTBA) sıklığı, hasta ve travmanın temel özelliklerinin bu olaya katkısı, PTBA klinik temel özellikleri, sonrasında tedaviye verdiği yanıt ve sosyal boyutunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak yapılan bu çalışmada 119 olgu çalışma materyalini oluşturmaktadır. Posttravmatik başağrısı tanısında ICHD-II kriterleri esas alınmıştır. Olgulara serebral tomografi görüntüleme incelemesi yapılmış ve bilinç düzeyi Glasgow Koma Skalası (GKS) skorlamasına göre değerlendirilmiştir.Bulgular: Travma sonrası acil servise başvuran olguların travma oluş şekilleri; araç içi trafik kazası geçiren %36.1(43), araç dışı (yaya) %32.8(39), düşme olguları %11.8(14), darp %10.9(13), bisiklet-motor %8.4(10) olarak saptanmıştır. Olgularda ki kafa travmasının şekli; sadece kafa travması %38.7(46), kafa+servikal travma %36.1(43), kafa+servikal+kamçıucu travması %25.2(30) olarak belirlenmiştir. Vakalar da PTBA oranı %68 olup, sadece kafa travması sonrası başağrısı gelişen %87(40), kafa+servikal travma sonrası başağrısı olan%88.4(38), kafa+servikal+kamçıucu travma sonrası başağrısı olan ise %93.3 (28)'dir. Kadın cinsiyet, olayın oluş şekli, kafa travmasının şekli, olguda psikiyatrik hastalık öyküsünün varlığı, madde bağımlılığı, alkol alımı, antidepresan ilaç kullanımı öyküsü, kamçıucu travmasının varlığı ve travma sonrası posttravmatik sendromun gelişmesi posttravmatik başağrısı gelişim oranını arttırdığı belirlenmiştir.Sonuç: Ülkemizde ve bölgemizde farklı nedenlere bağlı kafa travmalarının yoğun yaşandığı bilinmektedir. Özellikle bu travmaların erken dönemlerinde ortaya çıkan, dalgalı bir seyir gösteren duygudurum bozuklukları ve bu duruma eşlik eden başağrısı şikayetleriyle sık karşılaşılabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.Kadın cinsiyet, psikiyatrik öykü, madde ve alkol kötü kullanımı bulunan olgularda PTBA gelişimi açısından dikkatli olunmalıdır. Bu olgular erken evrede, PTBA ve ona eşlik eden posttravmatik sendrom açısından bilgilendirilmeli ve yönlendirilmelidir.Anahtar Kelimeler: Glasgow Koma Skalası (GKS), ICHD-II PTBA kriterleri, Kamçıucu travması (Whiplash), Minör kafa travması, Posttravmatik Başağrısı (PTBA), Posttravmatik Sendrom

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to evaluate the frequency of posttraumatic headache in patients coming to emergency service after minor head and whiplash trauma, the features of patients and trauma in this group of headaches, being responsive to the treatment and the social content.Material and Method: Study material is consisted of 119 cases in this study which is made prospective. ICHD-II criteria are based on the diagnosis of posttraumatic headache. The cases are performed for the analysis of cerebral tomography monitoring and classified in reference to Glasgow Coma Scale (GKS) in conscious assessment.Evidence: The way of trauma occurring in cases coming to emergency service after Trauma is defined as 36.1% (43) for having traffic accident in car, 32.8% (39) for out of car (wayfarer), 11.8% (14) for cases of fall, 10.9% (13) of assault, 8.4% (10) of bicycle-motorbike. The way of head trauma is defined as 38.7% (46) of only head trauma, 36.1% (43) of head + cervical trauma, 25.2% (30) of head + cervical + whiplash trauma. The rate of PTBA in the cases is 68%, the rate of cases starting to have head aches after only head trauma is 87% (40), the rate of cases having headaches after head + cervical trauma is 88.4% (38) and the rate of cases having headaches after head + cervical + whiplash trauma is 93.3% (28). Female gender, the way that the event happened, the way of head trauma, the presence of psychological story before the event, drug addiction, alcohol usage, history of antidepressant drugs usage, the presence of whiplash trauma, getting in posttraumatic syndrome after the trauma increase the possibility of occurring posttraumatic headache.Conclusion: It is known that there are a lot of head trauma cases depending on various reasons in our country. It should especially be taken into consideration to have mood disorders which follows a fluctuating course and that occurs in early periods of these traumas and headache complaints accompanying with this situation.In cases of female gander, physiologic history, drug addiction and bad alcohol usage, it is needed to be careful in terms of PTBA development. These cases should be informed and directed in terms of PTBA and posttraumatic syndrome in early stageKey words: Glasgow Coma Scale (GKS), ICHD-II PTBA criteria, whiplash trauma, Minor head trauma, posttraumatic headache (PTBA), posttraumatic syndrome.