Kur'ân ve sünnete göre ceza yargılamasında ispat vasıtaları
The means of proof in criminal trial accoirding the Quran and the sunnah
Yazar: MELEK ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ABDULAZİZ BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Ceza hukuku = Criminal law ; Ceza yargılaması = Criminal procedure ; Delil = Evidence ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Suçsuzluk karinesi = Presumption of innocence ; Sünnet = Sunna ; Tanıklık = Testimony ; İslam hukuku = Islamic law ; İspat = Proof

Özet:
Ceza yargılamasında kabul edilen ispat vasıtalarını Kur'ân ve sünnet bağlamında ele alan bu çalışma bir giriş ile üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde bu tezin yazılmasına sevk eden âmiller ile tezin amacı, sınırları, yöntemi ve literatür gibi teknik konular üzerinde durulmuştur.
Ceza hukukunun amacı, ilkeleri, ceza yargılamasında kullanılan deliller ile hâkimin bu delilleri değerlendirirken uyması gereken temel ve etik ilkeler, ceza hukukunun önemli temel taşları olarak tezin muhtevasını oluşturmaktadır.
Birinci bölümde ceza yargılamasının önemi ve meşruiyetini naslar açısından ele aldıktan sonra, cezanın amacı konu edilmiştir. Cezanın amacı üç başlık altında ele alınmış; Batı kaynaklı hukuk ekollerinin ilk çağlardan itibaren cezanın amacına dair teorileri ve İslâm doktrininde cezanın amacının kısaca sunulmasının akabinde Kur'an naslarında kelime tahlilleri yapılmak suretiyle ceza ile ulaşılmak istenen hedefler ortaya konmaya çalışılmıştır. 
İkinci bölümü oluşturan ispat ve ispat vasıtaları, İslâm doktrinindeki görüşler ve delilleri, getirilen eleştiriler ile birlikte verilmeye çalışılmıştır. Ayetlerin birbirini açıklaması usulü ile bir hikmete ulaşılabildiğinde bu bölümler "naslarda kadının şahitliği, Kur'ân-ı Kerîm'de gayrimüslimin şehâdeti, Kur'ân âyetleri ışığında karînenin taksimi, bilirkişilik gibi başlıklar altında işlenmiştir.
Üçüncü bölümde, hakimin delil değerlendirmesinde temel alması gereken denge, adâlet ve hakkaniyet kavramları üzerinde durulmuş, etik ilkelerin ışığında hâkimin konumu ve yargılaması arasındaki bağlantıya yer verilmiştir.
Ceza hukuku sistemlerinde görülen bir takım yanlış uygulama ve haksızlıklar bu tezin yazılmasına bizi sevk etmiş, evrensel adalete ve huzura bir katkıda bulunmak niyeti ile yola çıkılmıştır. Yer yer Batı kaynaklı hukukların, yer yer klasik İslâm hukuk doktrininin ve çağdaş fakihlerin görüşlerinin eleştirel bir şekilde ele alındığı bu çalışmada, cezanın amacı, kadının ve gayrimüslimin şehadeti, karînenin yeri, İslâm ceza muhakemesinde ispat sistemi, hâkimin takdir yetkisi ve delil değerlendirmesinde uyması gereken ilkeler hususunda Kur'ân ve sünnet ışığında öneriler getirilmiştir. İspat vasıtalarından hâkimin şahsî bilgisinin meşruiyetinin olmadığı, ceza hukukunda önemli bir yer işgal etmeyen yazılı delillerin bilimsel gelişmeler sayesinde kesinlik kazanması sebebiyle takdirî deliller arasında sayılması gerektiği ortaya konulmuş, ikrar ve yemin konularında ise yeni bir görüş sunulamamış, genel bilgi verilmekle yetinilmiştir.

Anahtar kelimeler: Cezanın amacı, ceza hukuku ilkeleri, ispat, kadının ve gayrimüslimin şahitliği, yazılı deliller, hâkimin şahsî bilgisi, karîne, bilirkişi, denge, adâlet, hakkaniyet, kıst, etik ilkeler.

Abstract:
This study, which concentrates on the means of proof in the criminal trial in the context of the Quran and the sunnah consists of three sections with an introduction. In the introduction part, the motives that prompted the writing of this thesis and technical parts such as the purpose, limits, method and literature of the thesis were emphasized.
The main objective and principles of the criminal law, the evidences used in criminal trial and the basic and ethical principles that the judge should obey when evaluating these evidences constitute the content of the thesis as important cornerstones of the criminal law.
In the first chapter, after discussing the importance and legitimacy of the criminal trial in terms of nass the purpose of the penalty is examined. The purpose of the punishment is examined under three topics; Following the brief presentation of the theories of the western-based legal schools about the purpose of punishment and the purpose of punishment in the Islamic doctrine, by making word analysis in the Qur'an nass it has been attempted to touched upon the targets that are desired to be reached by punishment.
The proof, and the means of proof, which constitute the second part, have been aimed to be presented together with the approaches and evidences in the Islamic doctrine in concurrence with its criticisms. When a wisdom is reached by the method of verses explaining each other, these chapters are covered under the titles "witnessing of women in the nass, the witnessing of the non-Muslim in the Quran, the division of the presumption in the light of the verses of the Qur'an, and being an amicus curiare (court expert).
In the third chapter, the concepts of balance, justice and fairness that the judge should consider as a basis during the evaluation of evidence are emphasized, and the connection between the judge's position and judge's trial in the light of ethical principles is included.
Some faulty practices and injustices seen in criminal law systems drive us to produce such thesis, and we set out with the intention of contributing to universal justice and peace. In this study, in which sometimes the western-based laws, sometimes the classical Islamic legal doctrine and the views of contemporary scholars are critically discussed, and in the light of Quran and the Sunnah, suggestions have been produced on the purpose of punishment, the martyrdom of women and non-Muslims, the place of presumption, the proof system in the Islamic criminal procedure, the judge's discretionary power and the principles to be followed in the evaluation of evidence. It's stated that as one of the means of proof, the judge's personal knowledge has no legitimacy; and, written evidence, which does not occupy an important place in the criminal law, has become definite thanks to scientific developments; therefore, it must be considered as one of discretionary evidence. Any novel approach on the issues of confession and oath was not touched upon except some general information.

Key words: Purpose of punishment, principles of criminal law, proof, testimony of women and non-Muslims, the presumption, expert, balance, justice, fairness, equity (rightness), ethical principles.