Akut pankreatitli hastalarda laktat klirensinin prognostik değeri ve diğer prognostik değerlerle karşılaştırılması
Prognostic value of lactate clearance and comparison with other prognostic values in patients with acute pancreatitis
Yazar: FATİH KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ AVCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Laktatlar = Lactates ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: Akut pankreatit insidansı, obezite ve safra taşı yaygınlığının artması nedeni ile dünya çapında artmaktadır. Akut pankreatit ciddiyeti yüksek olan hasta alt gruplarında, ölüm oranları çok daha yüksek seyretmektedir. Seri laktat ölçümleri yapılarak hesaplanan laktat klirensi kavramının özellikle sepsis, kardiyojenik şok ve kardiyak resüsitasyon yönetiminde iyi bir prognostik faktör olabileceği yönünde geçmişte yapılan birçok çalışma bulunmaktadır. Literatürde akut pankreatit hastalarında laktat klirensi ve prognoz ilişkisine yönelik yeterli çalışma bulunmamaktadır. Biz bu çalışmamızda elde ettiğimiz verilerle laktat klirensi akut pankreatit hastalarında prognostik bir faktör olarak kullanılabilir mi sorusuna yanıt aramaktayız.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Kayseri Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran ve akut pankreatit tanısı ile gastroenteroloji kliniğinde takibe alınan 100 hasta dahil edilmiştir. Hastaların acil servise başvuru esnasındaki APACHE II puanları hesaplanmıştır. Hastanın acil servise başvuru zamanı 0. saat kabul edilmiştir. 0. ve 48. saatte arteriyel kan gazı ile laktat seviyelerine bakılmış ve bu ölçümlerle hastaların laktat klirensleri hesaplanmıştır. Bunun dışında 0 ve 48. saat hemogram ve biyokimya kanları da değerlendirilmiştir ve hastaların Ranson Kriterleri'ne göre puanları hesaplanmıştır. Hesaplanan APACHE II puanı, Ranson puanı, laktat klirensi değerleri ve prognoz açısından anlamlı olabileceği düşünülen diğer biyokimya parametrelerinin hastaların yatış süresini, yoğun bakım ihtiyacını ve mortalitesini öngörme gücü analiz edilmiştir. 
Bulgular: Hastaların 0. Saat laktat ortalaması 1,99±1,36(medyan 1,60) ve 48. Saat laktat ortalaması ise 1,52±1,67(medyan 1)'dir. 0 ve 48. Saat laktat düzeyleri ile hesaplanan laktat klirensi ortalaması 20,76±51,42(medyan 36,93) olarak saptanmıştır. Hastaların laktat klirensi değeri ile yoğun bakım ünitesi ihtiyacı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,002). Hastaların laktat klirensi değeri ile mortalite arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. (p<0,001) Laktat klirensi ile hastaların yatış süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmamıştır (p=0,336).
Sonuç: Çalışmamızda, akut pankreatit ile takipliyken exitus ile sonuçlanan ve yoğun bakım ihtiyacı olan hastalarda laktat klirensinin anlamlı olarak düşük olduğu saptanmıştır. Elde ettiğimiz bu veriler laktat klirensinin akut pankreatit hastalarında prognostik bir faktör olarak kullanılabileceğine dair hipotezi desteklemektedir. 
Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, prognoz, laktat klirensi

Abstract:
Aim: The incidence of acute pancreatitis is increasing worldwide due to increased obesity and gallstone prevalence. Mortality rates are much higher in patient subgroups with high acute pancreatitis severity. There are many studies in the past that the concept of lactate clearance, which is calculated by serial lactate measurements, may be a good prognostic factor especially in the management of sepsis, cardiogenic shock and cardiac resuscitation. There are not enough studies in the literature on the relationship between lactate clearance and prognosis in AP patients. With the data we obtained in this study, we seek an answer to the question of whether lactate clearance can be used as a prognostic factor in patients with acute pancreatitis.
Materials and Methods: 100 patients who applied to Kayseri City Training and Research Hospital Emergency Service and were followed up in the gastroenterology clinic with the diagnosis of acute pancreatitis were included in the study. The APACHE II scores of the patients at the time of admission to the emergency department were calculated. The patient's admission time to the emergency department was accepted as 0 hour. Arterial blood gas and lactate levels were measured at 0 and 48 hours, and lactate clearance of the patients was calculated with these measurements. Apart from this, 0 and 48 hours hemogram and biochemistry blood were also evaluated and the scores of the patients were calculated according to the Ranson Criteria. The predictive power of the calculated APACHE II score, Ranson score, lactate clearance values ​​and other biochemistry parameters that are thought to be significant in terms of prognosis, the need for intensive care and mortality of the patients were analyzed.
Results: The mean 0 hour lactate of the patients was 1.99±1.36 (median 1.60) and the 48 hour lactate mean was 1.52±1.67 (median 1). The mean lactate clearance calculated with 0 and 48 hours lactate levels was determined as 20.76±51.42 (median 36.93). A statistically significant correlation was found between the lactate clearance value of the patients and the need for the intensive care unit (p=0.002). A statistically significant correlation was found between the lactate clearance value of the patients and death (p<0.001). No statistically significant correlation was found between lactate clearance and the length of stay of the patients (p=0.336).
Conclusion: In our study, lactate clearance was found to be significantly lower in patients who died while being followed up with acute pancreatitis and needed intensive care. These data we obtained support the hypothesis that lactate clearance can be used as a prognostic factor in patients with acute pancreatitis.
Keywords: Acute pancreatitis, prognosis, lactate clearance