Çocuk destek merkezlerinde çalışan profesyonellerin ikincil travmatik stres deneyimleri
Secondary traumatic stress experiences of professionals working in child support centers
Yazar: DERYA AKKURT
Danışman: PROF. DR. VEDAT IŞIKHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Deneyim = Experience ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Stres = Stress ; Travma = Trauma ; Tükenmişlik = Burnout ; Çalışanlar = Workers ; Çocuk destek merkezleri = Child support centers

Özet:
Travmatik bir yaşantının varlığı ve psikolojik etkileri doğrudan maruz kalan bireylerin ötesine uzanmaktadır. Örseleyici travmatik yaşantılar, mağdurun ailesi veya onunla çalışan meslek elemanlarını da etkilemektedir. Travmatik bir deneyime dolaylı olarak maruz kalmak ikincil travmatik stres olarak tanımlanır. Bu kapsamda çocuk refahı alanında çalışan profesyoneller çocukların yaşamış olduğu travmalardan dolaylı olarak etkilenebilmektedir.
Bu araştırmanın amacı, Çocuk Destek Merkezlerinde travma mağduru çocuklarla çalışan profesyonellerin ikincil travmatik stres deneyimlerini ve dolaylı maruziyete yol açan risk faktörlerini ortaya koymaktır. Bu temel amaç doğrultusunda Çocuk Destek Merkezinde çalışma deneyimi olan 21 profesyonel ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla veriler toplanmıştır. Veriler, tematik analize tabi tutularak çözümlenmiştir. 
Araştırma bulgularına göre, Çocuk Destek Merkezi profesyonelleri cinsel istismar, madde bağımlılığı, psikopatoloji, göç ve ebeveyn terki gibi vaka türleri ile çalışmaktadır. Travmatik yaşantılara maruz kalan çocuklarla yürüttükleri sosyal rehabilitasyon sürecinde üstlendikleri birçok rol ve sorumluluk vardır. Bu durum ise mesleki doyumu olumsuz etkilemektedir. Çocuk refahı alanında çalışmak, kazandırdığı deneyim, krize müdahale ve vaka yönetimi konusundaki geliştiriciliği ile güçlendiricidir. Stres yükü, kontrol hali, şüphecilik ve adil dünya inancının sarsılması ise güçsüzleştirici dinamiklerdir. Profesyonellerin ikincil travma ile baş etme stratejilerinin iş dışı zamanlarda zihni rahatlatıcı aktivitelere zaman ayırma, mesleki ve sosyal yaşamı dengeleme, aile ve meslektaşlarla paylaşımda bulunma ve destekleyici eğitimler alma olduğu görülmektedir. Profesyonellerin gereksinimleri arasında süpervizyon, eğitim, rotasyon, iş birliği ve koordinasyon, koruyucu ve sağaltıcı ruh sağlığı hizmetleri yer almaktadır.
Araştırma kapsamında ikincil travmatik stres oluşumunda risk unsurlarının vaka türleri, maruziyet süresi, mesleki deneyim ve psikososyal destek olduğu dikkat çekmektedir. Ulaşılan sonuçlara ilişkin olarak sosyal hizmet disiplinin mesleki uygulama basamaklarını oluşturan mikro, mezzo ve makro boyutlarında profesyoneli koruyan, destekleyen ve geliştiren politika uygulamalarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Çocuk Destek Merkezi, İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik, Sosyal Hizmet Uzmanı.

Abstract:
The existence and psychological effects of a traumatic life extend beyond individuals who are directly exposed. Traumatic experiences also affect the victim's family or the professional staff who work with him. Indirect exposure to a traumatic experience is defined as secondary traumatic stress. In this context, professionals working in the field of child welfare may be indirectly affected by children's traumas.
The purpose of this research is to present the secondary traumatic stress experiences and risk factors that lead to indirect exposure of professionals working with traumatized children at Child Support Centers. For this main purpose, data was collected through semi-structured in-depth interviews with 21 professionals working in the Child Support Center. The data were analyzed by thematic analysis. 
According to the research findings, in Child Support Center professionals work with a variety of case types such as sexual abuse, substance abuse, psychopathology, migration and parental abandonment. They have many roles and responsibilities in the social rehabilitation process for children who have been through traumatic situations, which has a negative impact on professional satisfaction. Working in the field of child welfare is empowering through the experience it has gained, crisis response and case management development. Stress burden, state of control, skepticism and undermining the belief in the just world are debilitating dynamics. It is seen that professional strategies for dealing with secondary trauma are to devote time to mind relaxing activities during off-the-job periods, balance professional and social life, share with family and colleagues and to receive supportive trainings. The requirements of professionals include supervision, training, rotation, collaboration and coordination, preventive and therapeutic mental health services.
Within the research context, it is noted that the risk factors in development of secondary traumatic stress are case types, exposure duration, professional experience and psychosocial support. As a result, policy practices that protect, support, and develop professionals in the micro, mezzo, and macro dimensions that make up the social work discipline's professional practice steps are needed.

Keywords: Child Support Center, Secondary Traumatic Stress, Burnout, Social Worker.