Görme engelliler için basılı doküman yorumlama ve seslendirme sisteminin gerçekleştirilmesi
Implementation of written document interpreting and vocalization system for visually handicapped people
Yazar: EMRE UZUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN KARAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüzde görme engelli bireyler, dünya ve hemen her ülke nüfusunun sayıcadikkate alınması gereken bir parçasını oluşturmaktadır. Bu bireylerin eğitim ve günlükyaşamlarında, karşı karşıya oldukları bilgiye erişim ve kaynak problemleri, karşılaşılanimkansızlıklar nedeniyle, kendileri için büyük bir problem olarak gözükmektedir. Özelolarak hazırlanan sesli kaynakların veya kabartma (Braille) biçiminde hazırlanankaynakların, sayılarının ve çeşitliliğinin az olması ve konuda yeterli eğitime sahip kişiolmaması ciddi sorunlar oluşturmaktadır. Bu amaçla yapılan çalışmada, görme engellibireyler için bir yazılı doküman tanıma ve seslendirme sistemi teknik düzeyde geliştirilmişve uygulanmıştır. Yazılı doküman tanıma ve yorumlama sistemlerinin günümüzde oldukçaihtiyaç duyulan ve kullanılan teknolojiler arasında yer alması, çalışmada bu teknolojilerdenfaydalanılarak geliştirilen sistemin güncel bir teknolojik çözüm olmasını sağlamaktadır.Geliştirilen sistem ile, metin, grafik ve tablo görüntüleri içeren yazılı dokümanlar,analiz-yorumlama-tanıma aşamalarının ardından, görme engeli veya zayıflığı olan bireyleriçin seslendirilmiştir. Karmaşıklık düzeyi üst seviyede olmayan metinler ve grafik verilerigeliştirilen belirleme ve açısal analiz adımlarıyla yorumlanarak, seslendirilmiştir. Metin,grafik ve tablo bilgileri analiz edilerek, geliştirilen karakter tanıma algoritmalarıyardımıyla, yüksek doğrulukta tanınmaları sağlanmıştır. Yorumlanan görüntülerden eldeedilen bilgiler bilgisayar ortamında geliştirilen algoritmalar ve sentezleme teknikleriyardımıyla seslendirilmiştir. Geliştirilen sistemin, uygulama çalışmalarında alınan kullanıcıyorum ve önerileri değerlendirildiğinde, görme engelli bireylerin eğitim ve günlükyaşamları sırasında karşı karşıya kaldıkları yazılı bilgiye erişim problemlerine bir çözümoluşturabileceği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Görme Engelli Bireyler, Doküman Görüntüsü İşleme, Yapay SinirAğları İle Karakter Tanıma, Grafik ve Tablo Tanıma, Türkçe MetinSeslendirme.

Abstract:
Nowadays, visually handicapped people compose a considerable part of society allaround the world. Problems of visually handicapped people for accessing the informationand resources are big problems for them because of the impossibleness. Reason of havinglimited resources for vocalized system and embossment materials composes seriousproblem for education of visually handicapped people. In this study written characterrecognition system for visually handicapped people with the property of vocalization wasdeveloped technically and implemented. Recognizing technology of written documents iscommonly used method nowadays and using these technologies in this study showsrelations of developed systems with current technologies. With the developed system,texts, graphics and table appearances on written documents are vocalized for visuallyhandicapped people later the processes of analyze-interpreting-recognition. For morecomplex texts and graphics, angular analyze steps developed for system are interpreted andvocalized. Analyzing texts, graphics and table information, high level of recognition isobtained using character recognition algorithms. Information obtained from interpretedimages is vocalized using developed algorithms and synthesis techniques. Results of studymade after implementing system on visually showed that, developed system can be analternative for problems visually handicapped people that they meet in their education anddaily life.Keywords: Visually Handicapped People, Document Image Processing, CharacterRecognition With Artifical Neural Network, Graphic and Table Recognition,Turkish Text-To-Speech.