Piyasada satılan folia melissae drog örnekleri üzerinde kalite kontrol çalışmaları
Quality control studies on commercial folia melissae samples
Yazar: AYŞEGÜL KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. GÜLEN İREM KAYA
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Avrupa Farmakopesi = European Pharmacopoeia ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Kalite kontrol = Quality control ; Melissa officinalis = Melissa officinalis ; Oğul otu = Melissa officinalis L. ; Rozmarinik asit = Rosmarinic acid

Özet:
Melissa officinalis L. (oğul otu) yatıştırıcı, gaz giderici, midevi ve terletici olarak yıllardır halk arasında kullanılmakta olup, bu kullanımları deneysel olarak da kanıtlanmıştır. Bitkinin taze veya kurutulmuş yapraklarından hazırlanan ekstreleri içeren fitoterapötikler sinirsel gerginliğe bağlı uykusuzluğun tedavisinde ve sedatif olarak kullanılmaktadır. 
Yapraklarındaki başlıca sekonder metabolitlerden biri olan rozmarinik asit (hidroksisinnamik asit türevi), M. officinalis için belirleyici bir bileşiktir. Avrupa Farmakopesi 6.0'da yer alan monografında verilen yöntemde droğun içermiş olduğu toplam hidroksisinnamik asit yüzdesi rozmarinik asit üzerinden hesaplanmıştır.  Aktar'dan ve eczanelerden alınan örneklerin Avrupa Farmakopesi 6.0'da belirtilen analizlere uygunluğu araştırılmıştır. 
Bu amaçla örnekler üzerinde kurutma kaybı ve total kül tayini yapılmıştır.  Kurutma kaybı %8.513-16.528 ve total kül değerleri %8.408-11.333 değerleri arasındadır. Avrupa Farmakopesi 6.0'a göre spektrofotometrik yöntem ile rozmarinik asit üzerinden toplam % hidroksisinnamik asit değerleri hesaplanmış ve 4.449-12.969 aralığında bulunmuştur. Drog örnekleri üzerinde ayrıca İTK ile bir karşılaştırma yapılmış ve antioksidan aktivite tayini için ise DPPH radikalini süpürücü etkisi araştırılmıştır. Standart olarak askorbik asidin kullanıldığı bu çalışmada EC50 değerlerinin 10.60-19.10 µg/ml arasında olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Folia Melissae, Avrupa Farmakopesi Analizi, İTK, Antioksidan Aktivite, Rozmarinik asit

Abstract:
Melissa officinalis (lemon balm) has long been used as sedative, carminative, sudorific and stomachic in folk medicine and these effects have been proved experimentally. The phytotherapeutics, containing the extracts prepared from fresh or dried leaves are utilized as sedative and in the treatment of insomnia due to nervousness.
Rosmarinic acid (hydroxycinnamic acid derivative), which is one of the main secondary metabolites in the leaves, is used as a marker compound for M. officinalis. In the monograph of European Pharmacopoeia, the percentage of total hydroxycinnamic acid derivatives of the drug is calculated over rosmarinic acid. The suitability of the samples obtained from herbalist and pharmacists were investigated according to the analyzes described in European Pharmacopoeia 6.0. In this context, drying loss and total ash were determined. Drying loss values found to be between 8.513-16.528% and total ash values between 8.408-11.333%. Total waste hydroxycinnamic acid percentage was calculated based on rosmarinic acid by a spectrophotometric method according to European Pharmacopoeia 6.0 and found in the range of 4.449-12.969.
Drug samples were also compared with TLC and the scavenging effect of DPPH radical was investigated in the antioxidant activity assay. In this study using ascorbic acid as a standard, EC50 values were found to be between 10.60- 19.10 µg/ml.
Keywords: Folia Melissae, European Pharmacopoeia Analysis, TLC, Antioxidant Activity, Rosmarinic acid