CBS tabanlı çok kriterli karar verme teknikleri ile güneş enerji santralleri için en uygun yer seçimi; Van ili örneği
Selecting the most suitable locations for solar power plants using GIS-based multi-criteria decision-making techniques: A case study of Van province
Yazar: ÇAĞLAR HALİFEOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TALHA TAŞKANAT
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Güneşin şehri anlamına gelen Tuşba ismiyle Urartu Medeniyetine başkentlik yapan Van İlinin avantajlı bir konumda olduğu ve solar radyasyon bakımından ilk beş şehir arasında olduğu bilinmektedir. Bu tez çalışması ile günümüzde ülkelerin en çok önemsediği konular arasında bulunan yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş enerji santrallerinin kurulumuna ilişkin optimum faydayı sağlamak adına Van İlinde kurulabilecek en uygun yerlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada analitik hiyerarşi yöntemi ve CBS kullanılmıştır. Solar radyasyon, eğim, bakı, arazi kullanım, fay hatlarına uzaklık, akarsuya uzaklık, yola uzaklık, enerji nakil hattına uzaklık ve yerleşime uzaklık kriterleri kullanılmak suretiyle bu kriterlerin birbirlerine göre ağırlık matrisi oluşturulmuştur. Bu kriterler kullanılırken birçok çalışma incelenmiş ve en çok kullanılan kriterler çalışmaya dahil edilmiştir. Kriterlerin birbirine göre ağırlıkları oluşturulurken uzman yardımına başvurulmuştur. Yukarıda bahsedilen kriterlerin her biri için coğrafi bilgi sistemi yazılımı kullanılarak ayrı ayrı haritalar elde edilmiştir. Bu haritalar oluşturulurken güneş enerji santrali kurulumuna ilişkin uygunluk durumlarına göre 1 ila 5 arasında puanlamaya göre gerekli sınıflandırma işlemleri yapılmıştır. Oluşturulan haritalar coğrafi bilgi sistemi yazılımında ağırlıkları nispetinde çakıştırılmak suretiyle Van İlinde güneş enerjisi santraline çok uygun, uygun, orta uygun, uygun değil ve hiç uygun değil sınıflarına ilişkin sonuç haritası elde edilmiştir. Sonuç haritasında belirlenen çok uygun alanların mülkiyet durumlarına ilişkin çıkarımlarda bulunulmuştur.

Abstract:
The name Tuşba, meaning "city of the sun," was the capital of the Urartu Civilization, making the Van Province advantageous due to its strategic location and ranking among the top five cities in terms of solar radiation. This thesis aims to determine the most suitable locations in the Van Province for the installation of solar power plants, which are among the most important issues for countries today. The Analytic Hierarchy Process (AHP) and Geographic Information Systems (GIS) were employed in this study. Criteria such as solar radiation, slope, aspect, land use, distance to fault lines, distance to rivers, distance to roads, distance to power transmission lines, and distance to settlements were used to create a weight matrix for these criteria. In determining the weights of these criteria, expert opinions were sought, and various studies were reviewed to include the most commonly used criteria. Separate maps were obtained for each of the mentioned criteria using GIS software. These maps were classified based on scoring ranging from 1 to 5 according to the suitability for solar power plant installation. The resulting maps were overlaid in GIS software according to their weights, resulting in a final suitability map for solar energy plant installation in the Van Province, categorized as very suitable, suitable, moderately suitable, not suitable, and not suitable at all. Conclusions were drawn regarding the ownership status of the identified highly suitable areas in the final map.