Şizofreni tanılı hastalarda semptomatolojinin sosyal işlevsellik üzerine etkisi
The effect of symptomatology on social functioning in patients with schizophrenia
Yazar: ELİF TATLIDİL
Danışman: PROF. DR. ALİ KEMAL GÖĞÜŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresif belirtiler = Depressive symptoms ; İşlevsellik = Functionality ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırmanın amacı şizofreni hastalarındaki sosyal işlevselliğin hastalık belirtileri, hasta özellikleri, depresif veya obsesif kompulsif belirtilerin varlığı ve yan etki profiliyle ilişkisi bulunup bulunmadığının belirlenmesidir. Örneklem, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı'nda yatarak veya ayaktan tedavi görmekte olan 44 kronik şizofreni hastasından oluşmaktadır. Şizofreni tanısı DSM-IV-TR tanı ölçütleri kullanılarak ve SCID-I uygulanarak konulan hastalara SAPS, SANS, CDSS, MOKSL, UKU ve SOFS ölçekleri uygulanmıştır. Çalışmamızda hastalık süresi, medeni durum, hastanın ailesiyle veya tek başına yaşaması, cinsiyet, eğitim durumu gibi sosyodemografik değişkenlerle hastaların sosyal işlevsellikleri arasında belirgin bir ilişki saptanamamıştır. Negatif belirtilerin, özellikle de enerji ve isteğin azalması ile zevk alamama-toplumsal çekilme belirtilerinin sosyal işlevsellik alanlarını en çok etkileyen belirti kümeleri olduğu gösterilmiştir. Ayrıca, pozitif psikotik belirtilerden varsanıların ve pozitif yapısal düşünce bozukluğunun şiddetinin artmasıyla, hastaların kişilerarası işlevsellik ve bağımsızlık düzeylerinin kötüleştiği gözlenmiştir. Cinsel işlev bozuklukları, hafıza sorunları ve tükrük salgılanmasında artışın da çeşitli sosyal işlevsellik güçlüklerine yol açtıkları bulunmuştur. Depresif belirtiler ve obsesif kompulsif belirtilerle hastaların sosyal işlevsellikleri arasında önemli bir ilişki saptanamamıştır. Bulgularımız, özellikle pozitif ve negatif belirtileri hedeflemek üzere tasarlanmanın yanı sıra en az yan etki riskini de taşıyan tedavilerin şizofreni hastalarının sosyal işlevsellikleri üzerinde en büyük etkiyi sağlayabileceğini önermektedir. Sonuç olarak, şizofrenideki sosyal işlevselliğin ölçümüne ilişkin önemli kazanımlar elde edilmiş olmakla birlikte, daha kültüre özgü ve işlevselliği belirtilerden bağımsız biçimde değerlendiren ölçeklerin geliştirilmesine hala gereksinim bulunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine whether the social functioning of patients with schizophrenia have any relationship with symptoms, patient characteristics, presence of depressive or obsessive compulsive symptoms and side effect profile. The sample consists of 44 in- or outpatients with chronic schizophrenia who had been treated in Ankara University, School of Medicine, Psychiatry Department. SAPS, SANS, CDSS, MOCQ, UKU scales were administered to patients after diagnosis of schizophrenia had been made by using the DSM-IV-TR criteria and SCID-I. No significant correlation was found between the social functioning of patients and sociodemographic variables like duration of illness, marital status, housing, education and sex. It was shown that the social functioning domains were influenced most strongly by negative symptoms, particularly by the symptoms of avolition- apathy and anhedonia- asociality. Also it was observed that as the level of positive symptoms of delusions and positive formal thought disorder gets higher, interpersonal communication and independence level of the patient gets worse. Sexual dysfunction, failing memory and increased salivation were also found to cause various social dysfunctions. Neither depressive symptoms nor obsessive compulsive symptoms were found to be significantly correlated with the social functioning of patients. Our data suggest that treatments designed to specifically target positive and negative symptoms as well as with minimal risk of the side effects may have the greatest impact on social functioning in patients with schizophrenia. Finally, although substantial gains have been made in the measurement of social functioning in schizophrenia, there is still a need for the development of scales that are more culture spesific and that can assess functioning independent of symptoms.