Çocuklar için yazılmış deneme kitapları üzerine bir inceleme
A review of trial books for chidren
Yazar: UĞUR RAMAZAN ULAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN AKIN
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi anlatım = Literary expression ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazınsal metinler =   ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Bu çalışmada, Türk Edebiyatı'nda çocuklar için yazılmış deneme kitapları ele alınmıştır. Araştırma kapsamında çocuklar için yazılan ve alan kaynaklarında tavsiye edilen 12 deneme kitabı tespit edilmiştir. Bu deneme kitaplarına ek olarak 6 deneme kitabı da literatür taraması sonucunda tespit edilmiştir. Böylece çalışmanın materyalini 18 deneme kitabı (Hop Çilili Çilili , Vay Canına , Yazı Defteri , Kim Duma Kim Kime ,Aşk Olsun Çocuğum Aşk Olsun, Eyvah Kitap , Göğe Çizilmiş Resimler ,40 Hazine, Bir Miyav İki Hav Hav , Gazoz Kapağı, Tepemde Eşekarısı Gibi Vızıldayıp Durma, Temel Reis Ispanağı Yoğurtsuz Yer , Çocuklar Ve Bir Gün, Başparmak Çocuklar, Stephen Hawking Herkül'ü Döver, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Zamanın Şarkısı Çocuk Dürbünüyle Denemeler, Aklımda Tuhaf Sorular) oluşturmaktadır. Deneme kitaplarının incelenmesinde doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışma materyalini oluşturan deneme kitapları Yalçın ve Aytaş' ın (2017) çocuklar için yazılan veya tavsiye edilen deneme yazılarında aranılması gereken nitelikler temel alınarak inceleme yapılmıştır. Elde edilen bilgiler betimsel analiz yöntemiyle özetlenip yorumlanmıştır. Araştırmalar sonucunda, bilgilendirici metin türlerinden olan denemenin gerekli önemi görmediği tespit edilmiştir. Literatür taramasında birkaç alan yazarı dışında deneme türüne değinilmemesi de bu sonucu desteklemektedir. Ayrıca çocuk edebiyatında deneme türü ile ilgili eserlerin az sayıda olduğu sonucuna da ulaşılmıştır. Bu araştırmanın alandaki boşluğu dolduracağı ve yeni araştırmalara öncülük edeceği düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışma, deneme türünün yetişkinler kadar çocuklar için de elzem olduğunun bir kanıtı olarak öngörülmektedir.

Abstract:
In this study, essay books written for children in Turkish Literature are discussed. Within the scope of the research, 12 essay books written for children and recommended in field resources were determined. In addition to these trial books, 6 trial books were identified as a result of the literature review. Thus, the material of the study consists of 18 essay books (Hop Çilili Çilili , Vay Canına , Yazı Defteri , Kim Duma Kim Kime ,Aşk Olsun Çocuğum Aşk Olsun, Eyvah Kitap , Göğe Çizilmiş Resimler ,40 Hazine, Bir Miyav İki Hav Hav , Gazoz Kapağı, Tepemde Eşekarısı Gibi Vızıldayıp Durma, Temel Reis Ispanağı Yoğurtsuz Yer , Çocuklar Ve Bir Gün, Başparmak Çocuklar, Stephen Hawking Herkül'ü Döver, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Zamanın Şarkısı Çocuk Dürbünüyle Denemeler , Aklımda Tuhaf Sorular). Document analysis was used in the examination of trial books. The essays of Yalçın and Aytaş (2017), which constitute the study material, were examined based on the qualifications to be sought in the essays written or recommended for children. The obtained information was summarized and interpreted with the descriptive analysis method. As a result of the research, it has been determined that the essay, which is one of the literary genres, does not have the necessary importance. The fact that the type of essay was not mentioned in the literature review, except for a few field authors, also supports this result. In addition, it has been concluded that there are few works related to the essay genre in children's literature. It is thought that this research will fill the gap in the field and lead to new researches. In addition, this study is seen as a proof that the essay type, which is one of the informative texts, is essential for children as well as adults.