Adayların sosyal medya bilgileri işe alım kararlarını etkiler mi? Değerlendirici özellikleri bağlamında deneysel bir çalışma
Does candidates' social media information affect recruitment decisions? An experimental study in the context of evaluator characteristics
Yazar: NAZLI TÜRKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN ÜNGÜREN
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Tez çalışması "Adayların sosyal medya içerikleri değerlendiricilerin işe alım
kararlarını nasıl etkiler ve değerlendiricilerin özelliklerinin bu kararlardaki etkisi nedir?"
sorusundan yola çıkılarak oluşturulmuştur. Sorunun cevaplandırılması, deneysel
yöntemle turizm sektöründe işe alım yapan yöneticiler ve insan kaynakları uzmanlarıyla
gerçekleştirilen çalışma sonucunda ortaya konmuştur. Kurgusal bir senaryo oluşturularak
gerçekleştirilen bu çalışmada katılımcıların kendilerini bir otelde işe alımdan sorumlu bir
yetkili olarak düşünmeleri ve satış-pazarlama müdürü pozisyonuna işe alım
gerçekleştireceklerini düşünmeleri istenmiştir. Kontrol grubu ve iki deney grubuyla
yapılan bu çalışmada standart nitelikli (Aday A) ve yüksek nitelikli (Aday B)
özgeçmişlere sahip iki farklı adayı değerlendirmeleri istenmiştir. Bu adaylara ilişkin
özgeçmişler ve sosyal medya içerikleri kurgusal olarak hazırlanmıştır. Kontrol grubunda
adaylara ilişkin sadece özgeçmişler verilmiştir. Deney 1 grubunda ise adayların
özgeçmişlerine ilaveten Aday A hakkında profesyonel olmayan sosyal medya içeriği;
Aday B hakkında ise profesyonel sosyal medya içeriği verilmiştir. Deney 2 grubunda ise
adayların özgeçmişlerine ilaveten Aday A hakkında profesyonel sosyal medya içeriği;
Aday B hakkında ise profesyonel olmayan sosyal medya içeriği verilmiştir. Bu çalışmada
adayı işe alma niyeti katılımcılar tarafından üç bağımsız değişkene göre
değerlendirilmiştir. Birinci bağımsız değişken adayın pozisyonun gerektirdiklerini (bilgi,
beceri, tecrübe vb.) ne ölçüde karşıladığı yani mesleki yeterliliktir. İkinci bağımsız
değişken değerlendiricilerin adaya ilişkin kişi-örgüt uyumu algılarıdır. Araştırmanın bir
diğer değişkeni ise değerlendiricilerin kişilik özellikleridir. Araştırmanın manipülasyon
değişkeni ise adayların sosyal medya içerikleridir.
Ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege Bölgesi olmakla birlikte tüm Türkiye'den turizm
sektöründe işe alım yapan 480 katılımcıdan veriler toplanmıştır. Verilerin analizi için IBM
SPSS Statistics 26 ve Smart PLS 4 istatistiki analiz programları kullanılmıştır. SPSS ile
frekans analizleri, ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık, t-test ve ANOVA ve
açıklayıcı faktör analizi yapılmış ve güvenilirlik analizleri yapılmış; geçerlik ve
değişkenler arasındaki ilişkileri yapısal model oluşturulmuş ve test etmek için ise Kısmi
En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) tercih edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda deney gruplarında sosyal medya içeriğinin manipülasyon
etkisi test edilmiş olup, adayların özgeçmişlerine rağmen profesyonel ve profesyonel
olmayan sosyal medya içeriklerinin değerlendiricilerin adaylara ilişkin kararlarını
etkilediği görülmüştür. Ayrıca adayların sosyal medya içeriklerine bağlı olarak işe alımda
tercih edilebilirliği etkileyen niteliklerin farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmanın
bir diğer sonucu da değerlendiricilerin kişilik özelliklerinin, adayları işe alma niyetlerini
etkilediği ve bu etkinin adayların sosyal medya içeriklerine göre farklılaştığıdır. Kontrol,
Deney 1 ve Deney 2 gruplarında katılımcıların farklı kişilik özelliklerinin adayları işe
alma niyetlerini etkilediği görülmüştür.
Çalışmanın kuramsal alt yapısını ise Sinyal Kuramı oluşturmuştur. Çalışmanın
sonuçları incelendiğinde değerlendiricilerin, iş başvurusunda bulunan adayların sosyal
medya profillerinden elde edilen bilgileri, adayların mesleki yeterlilikleri ve kişi-örgüt
uyumuna ilişkin sinyaller olarak algıladıkları görülmüştür. Tüm bu sonuçların ışığında
çalışmanın ilgili literatüre kuramsal ve uygulama açısından katkı sağlayacağı
düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: İşe alım, sosyal medya, kişi-örgüt uyumu, mesleki yeterlilik, kişilik,
Sinyal Kuramı, deneysel çalışma

Abstract:
This thesis is based on the question "How do candidates' social media contents
affect the recruitment decisions of the evaluators and what is the effect of the evaluators'
characteristics on these decisions?". The answer to the question was revealed as a result
of an empirical study conducted with managers and human resources professionals who
are responsible for recruitment in the tourism sector. In this study, which was carried out
by creating a fictional scenario, the participants were asked to think of themselves as an
official responsible for recruitment in a hotel and to think that they would recruit for the
position of sales-marketing manager. In this study conducted with a control group and
two experimental groups, they were asked to evaluate two different candidates with
standard (Candidate A) and highly qualified (Candidate B) resumes. The resumes and
social media content of these candidates were prepared fictionally. In the control group,
only the resumes of the candidates were given. In Experiment 1 group, in addition to the
resumes of the candidates, non-professional social media content about Candidate A and
professional social media content about Candidate B were given. In Experiment 2 group,
professional social media content about Candidate A and non-professional social media
content about Candidate B were given in addition to candidates' resumes. In this study,
the recommendation to hire the candidate was evaluated by the participants according to
three independent variables. The first independent variable is the extent to which the
candidate fulfils the requirements of the position (knowledge, skills, experience, etc.), i.e.
professional competence. The second independent variable is the evaluators' perception
of the person-organisation fit of the candidate. Another variable of the research is the
personality traits of the evaluators. The manipulation variable of the research is the
candidates' social media content.
Data were collected from 480 respondents recruiting in the tourism sector from
all over Turkey, mainly from the Mediterranean and Aegean regions. IBM SPSS Statistics
26 and Smart PLS 4 statistical analysis programmes were used for data analysis.
Frequency analyses, mean, standard deviation, skewness and kurtosis, t-test and
ANOVA, explanatory factor analysis and reliability analyses were performed with SPSS;
Partial Least Squares Structural Equation Modelling (PLS-SEM) was preferred to create
and test the validity and relationships between variables in the structural model.
As a result of the research, the manipulation effect of social media content was
tested in the experimental groups and it was seen that despite the resumes of the
candidates, professional and non-professional social media content affected the
evaluators' decisions about the candidates. In addition, it was determined that the qualities
affecting the preferability in recruitment differed depending on the social media content
of the candidates. Another result of the study is that the personality traits of the evaluators
affect their intention to hire candidates and this effect differs according to the social media
content of the candidates. It was observed that different personality traits of the
participants in the control, Experiment 1 and Experiment 2 groups affected their intention
to hire candidates.
The theoretical background of the study is based on Signalling Theory. When the
results of the study were examined, it was seen that the evaluators perceived the
information obtained from the social media profiles of the job applicants as signals
regarding the professional competencies of the candidates and the person-organisation fit.
In the light of all the results, it is thought that the study will contribute to the literature in
terms of theory and practice.
Keywords: Recruitment, social media, person-organisation fit, professional competence,
personality, Signaling Theory, experimental study.