Bazı mentha türlerinin ve tür içi çeşitlerinin fenolik bileşikleri ve antioksidan kapasitelerinin araştırılması, uçucu yağ eldesinden sonra kalan kalıntı ekstreleri ile kıyaslanması
Investigation of the phenolic compounds and antioxidant capacity of some mentha species and varieties, comparison with residual extracts after essential oil extraction
Yazar: ADEM ZORLU
Danışman: PROF. DR. MAHFUZ ELMASTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fitoterapi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Bitki fenolikleri = Plant phenolics ; Bitki özütü = Plant extract ; Katı atıklar = Solid wastes ; Mentha piperita L. = Mentha piperita L. ; Sıfır atık = Zero waste ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
ÖZET
Amaç: Bu çalışmada, Mentha x piperita L. türünün 9 farklı kultivarı, Mentha x dumetorum Schult. ve Mentha arvensis L.'in toprak üstü kısımlarının %70 etanol ekstresinin (A grubu), uçucu yağ eldesi sonrası Mentha türlerinin katı kalıntılarının %70 etanol ekstresi (B grubu) ve atık su ekstrelerinin (S grubu) fenolik içerikleri ve antioksidan aktiviteleri de araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Mentha türlerinin %70 etanol ekstresi (A), Uçucu yağ eldesi sonrası Mentha türlerinin katı kalıntıların % 70 etanol ekstresi (B grubu) ve atık su ekstreleri (S grubu) HPLC yöntemi kullanılarak 16 farklı fenolik bileşik içeriği analiz edilmiştir. Ekstrelerin antioksidan aktiviteleri, DPPH• ve ABTS•+ radikalleri giderme aktiviteleri, CUPRAC ve FRAP indirgeme gücü aktivite analizleri ile değerlendirildi. Fenolik bileşikler ile korelasyon analizleri gerçekleştirildi.
Bulgular: A grubun da Mentha x piperita L. çeşitlerinin en yüksek fenolik bileşik içeriğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ana bileşen eriositrin olup, rosmarinik asit ve rutin takip etmiştir. Antioksidan aktivitelerde en yüksek aktivite M. piperita 'Yakima' ve M. piperita 'Swiss' çeşitlerinde gözlemlenmiştir. Katı kalıntı ve atık su ekstrelerinin, etanol ekstresine göre fenolik bileşik kaybı tespit edilmiştir. Mentha x piperita 'Granada' ve M. arvensis L. katı atık ekstrelerinde ise artış görülmüştür. 
Sonuç: Mentha x piperita L. çeşitlerinin fenolik bileşikleri ve antioksidan aktiviteleri tespit edilerek literatüre kazandırılmıştır. Uçucu yağ eldesi sonrası kalan kalıntı materyallerin analizleri yapılmıştır. Bunlar, fenolik bileşiklerin korunumu ve ticari potansiyelleri açısından önemli veriler sağlamaktadır. Bu atıkların eczacılık, kozmetik ve diğer sektörlerde katma değerli ürünlere dönüştürülmesi açısından önemlidir. Bu çalışmalar, Mentha türlerinin tam potansiyellerinin ortaya çıkarılmasını ve sürdürülebilir kullanım stratejilerinin geliştirilmesini sağlayacaktır ve gelecekte yapılacak araştırmalara önemli bir temel oluşturacaktır.

Abstract:
ABSTRACT
Aim: This study analyzed the phenolic compounds and antioxidant activities of the aerial parts of 9 different cultivars of Mentha x piperita L., Mentha dumetorum Schult., and Mentha arvensis L. using 70% ethanol extracts (Group A). The solid (Group B) and liquid (Group S) residues of these Mentha species after essential oil extraction were also investigated.
Materials and Methods: The phenolic content of the 70% ethanol extracts of Mentha species (Group A), the solid residues' 70% ethanol extracts (Group B), and the wastewater (Group S) was analyzed using HPLC for 16 phenolic compounds. The antioxidant activities of the extracts were evaluated using DPPH• and ABTS•+ radical scavenging activities, and CUPRAC and FRAP assays. Correlations with phenolic compounds were assessed.
Results: The highest phenolic content was found in the Mentha x piperita L. cultivars, with eriositrin as the main component, followed by rosmarinik acid and rutin. M. piperita 'Yakima' showed the highest antioxidant activity in all test's, followed by M. piperita 'Swiss.' The solid and liquid waste extracts of mint species experienced varying phenolic compound loss compared to ethanol extract. Mentha x piperita 'Granada' and M. arvensis L. solid waste extracts showed gains in phenolic compounds. 
Conclusion: The phenolic compounds and antioxidant activities of Mentha x piperita L. cultivars were identified and added to the literature. The residual materials after essential oil extraction were analyzed, providing significant data on the preservation of phenolic compounds and their commercial potential. Evaluating these residues for use in various sectors highlights their importance in producing value-added products. These studies will help reveal the full potential of Mentha species and develop sustainable utilization strategies, forming a foundation for future research.