Türkiye'deki Darevskia rudis (Bedriaga, 1886) ve Darevskia bithynica (Méhely, 1909) türlerinin sistematiğinin bazı mikrosatellit ve mitokondriyal DNA bölgelerinin sekansları üzerine bir araştırma
A research based on the sequence of the some microsatellite and mitochondrial DNA regions for the systematic of Darevskia rudis (Bedriaga, 1886) and Darevskia bithynica (Méhely, 1909) species in Turkey
Yazar: HALİME KOÇ
Danışman: PROF. DR. BİLAL KUTRUP
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Lacertidae = Lacertidae

Özet:
Bir dizi taksonomik revizyondan geçen Trabzon Kertenkelesi (Darevskia rudis),
Türkiye'nin en yaygın kertenkele türlerinden biridir. Morfolojik ve osteolojik veriler esas
alınarak yapılan bir çalışmada Darevskia bithynica, iki alt türü ile birlikte D. b. bithynica ve
D. b. tristis, tür seviyesine çıkarılmış olsa da moleküler düzeydeki bazı çalışmalar Darevskia
rudis ve Darevskia bithynica popülasyonları arasında yüksek bir fark olmadığını
göstermiştir. Bu çalışmada, D. rudis ve D. bithynica'nın taksonomik durumunu
değerlendirmek üzere farklı popülasyonlardan temin edilen yeni örneklerle birlikte
Türkiye'de bulunan tüm alt türlere ait bireylerden 3 mikrosatellit lokus (Du215, Du281 ve
Du323) ve 2 mitokondriyal gen bölgesinin (16S rRNA ve cytb) sekansları çoğaltılmıştır.
Elde edilen sonuçlar, mikrosatellit lokuslarında tespit edilen genetik varyasyonların
popülasyonlara özgü olmadığını ve bu durumun bazı farklılıklarla birlikte tüm D. rudis ve
D. bithynica popülasyonlarını kapsadığını göstermiştir. İlaveten, mitokondriyal gen
bölgeleri için yapılan filogenetik analizler (NJ, ML, MP ve BI) D. rudis ve D. bithynica
popülasyonlarını birbirinden ayırmamış ve ağaç topolojileri her iki gen için de benzer soy
ağaçları üretmiştir. Sonuç olarak bu tez çalışmasında elde edilen veriler, Anadolu'da yayılış
gösteren bithynica ve rudis popülasyonlarının birbirinden tür düzeyinde ayrılmadığına ve
tür içi farklılaşmaların başlamasıyla birlikte D. rudis türü için politominin devam ettiğine
işaret etmektedir.

Abstract:
Trabzon lizard (Darevskia rudis) which has a number of taxonomic revisions is one
of the most common lizard species in Turkey. Although Darevskia bithynica was raised
to species rank, with two subspecies D. b. bithynica and D. b. tristis based on a study
which contained morphological and osteological data, some studies based on the
molecular level have shown that there is no high difference among the populations of
Darevskia rudis and Darevskia bithynica. In this study, sequence data derived from three
microsatellite loci (Du215, Du281 and Du323) and two mitochondrial (16S rRNA and
cytb) genes were used to evaluate the taxonomic status of D. rudis and D. bithynica with
adding new samples from different populations for all subspecies in Turkey. The obtained
results indicated that the genetic variations of microsatellite loci were not specific to
populations and this situation included all populations of D. rudis and D. bithynica with
some differences. Furthermore, our phylogenetic analyses (NJ, ML, MP and BI) did not
separate the populations and produced topologically identical trees of D. rudis and D.
bithynica. Finally, the data obtained in this thesis indicated that bithynica and rudis
populations which distributed in Anatolia are not separated from each other at the species
level and the polytomy for the D. rudis is still continuing with the begin of intra-species
differentiation in rudis populations.