Eser sahibinin manevi hakları
Moral rights of the author
Yazar: DUYGU ÖZTUNALI
Danışman: PROF. DR. NEVHİS DEREN-YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Eser sahibi = Ownership work ; Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Manevi haklar = Moral rights

Özet:
Fikri ürünler tarihin her döneminde önem arz etmiştir. Sanat ve sanatçı toplumların gelişmişlik ve refah seviyelerini yükseltmişler ve bu sebeple toplumlar zaman içerisinde başta fikri ürün sahibine çeşitli imtiyazlar tanımış ve daha sonra da yasalar yoluyla onu koruma altına almışlardır. Bir kişinin veya birden fazla kişinin fikri bir çaba sonucu oluşturdukları iş bu ürünler, onlara hususiyetlerini veren yani onları yaratan kimselerin mülkiyetinde olarak görülmüş ve bu sayede fikri mülkiyet hukuku ile korunmaya başlanmıştır.Her fikri ürünün Kanunlar kapsamında korunmasının yaratacağı güçlükler de düşünülerek, çeşitli devlet hukuklarında da olduğu gibi Türk hukuku da Kanunlar aracılığıyla koruma altına alınabilecek fikri ürünleri belirtmiş ve bunlara ?eser? adını vermiştir. Aynı şekilde bu eserlerin sahiplerinin kim veya kimler olabileceği ve bu kimselerin maddi ve manevi hakları, bu haklara getirilebilecek sınırlamalar ve hakların ihlali halinde başvurulacak hukuki yollarda da açıklanmıştır. Kısacası, fikri mülkiyet hukukunun amacı eser sahibini korumak, yeni eserler yaratması için özendirmek, maddi ve manevi çeşitli haklar tanıyarak bir anlamda emeklerinin karşılığını vermektir.Hukuk devletinin temel amacı ile bağlantılı olarak, mevzuat uyarınca eser olarak nitelendirilen fikri ürünlerin sahiplerini korumak maksadıyla onlara tanınan bu haklar, uluslar arası mevzuatta da yer aldığı üzere hem maddi ve hem de manevi haklardır. Uygulamada yer alanın aksine eser sahiplerinin manevi hakları da aynı amaca hizmet etmekte, eser sahibinin eseri ile olan bağını korumakta, kendisini ve eserini güvende hissettirmekte ve yeni eserler meydana getirmesi için onu teşvik etmektedir.Eser sahibi meydana getirdiği eseri kamuya kendisi tanıtarak, eserinde meydana gelecek tahrifat ve değişiklikleri önleyerek, eserin kendisi tarafından meydana getirilmiş olduğunun bilinmesini sağlayarak eserinin kendisinden bağımsızlaşmasını engellemekte ve bu bakımdan onu yasal yollarla korumaktadır. Her ne kadar eser sahibinin eserinin yayımlanmasından, çoğaltılmasından vb. durumlardan maddi kazanç sağlaması eser sahibini yeteri kadar tatmin edici nitelikte olduğu düşünülse de, manevi açıdan eserin sahibinden bağımsızlaşması yeterli olmayan sonuçlar doğuracaktır. Nitekim fikri ürünün eser olarak korunması için en önemli husus eser sahibinin hususiyetini taşımasıdır ve manevi haklar da eserin sahibinin hususiyetini taşımasını ve bu özelliğini korumasını sağlamaktadır. Bu sebeple eser sahibinin manevi haklarına daha fazla önem verilmeli ve bu konuda yeterli koruma sağlanmalıdır.

Abstract:
Intellectual products have always been very important in every period of history. The art and the artists had rised the comfort of the society and in return, the society not only conceded privileges to the artists of the intellectuel products but also gave protection to them by the law. The products that have been created by the effort of a person, are considered as a property of the creator and as a result of this, these products started to be protected by the intellectual property rights.Many difficulties were encountered in protecting each intellectual product by the law, so like in any other state laws, Turkish law specified the intellectual products that could be protected and called them ?work?. By this law, the owners of the work and the material, together with the moral rights of the owner were explained. The restrictions to these rights and legal ways that could be applied in case of a violation of the rights had been also decribed in law. The purpose of intellectual property law is to protect the owner of the work, support the owner about creating future work and give them labor by recognizing them some material and moral rights.In connection with the main purpose of a constitutional state, in order to protect the works of the owner, there are material and moral rights. In spite of the enforcements, the moral rights are serving the same purpose. It maintains the bond between the owner and the work, makes owner to feel safe about his work and encourages the owner about creating future work.The owner of the work prevents his work from alteration and modification by introducing his work to the public himself. In this way, owner prevents his work to become independent by the legal ways. Altough the owner of the work provides financial gain by publishing, reproduction etc., it?s not enough for the owner if his work becomes independent from himself. It?s the most important issue about protecting the intellectual product as a work and moral rights are providing the chacteristic features of the owner about the work. In this regard, more attention and protection should be given to the owner by moral rights.