Ceviz çeşitlerinin antraknoz (Ophiognomonia leptostyla (Fr.) Sogonov) hastalığına reaksiyonlarının belirlenmesi
Determination of walnut varieties reaction against anthracnose (Ophiognomonia leptostyla (Fr.) Sogonov) disease
Yazar: AMANMOHAMAD KOMAKI
Danışman: PROF. DR. HİDAYET BOSTAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yukarı Fırat havzası ve Çoruh Vadisi ceviz popülasyonundan antraknoza özgü simptom gösteren ceviz (Juglans regia) ağaçlarından toplam 115 Ophiognomonia leptostyla (Fr.) Sogonov izolatı izole edilmiştir. PDA, OMA, WLEA, WFSEA ve WA ortamlarında izolatların gelişim hızları, koloni tipleri, eşeyli ve eşeysiz  formları elde edilerek morfolojik özellikleri belirlenmiş, 2 ITS ve 2 EF1-pirimer çifti ile PCR yapılmış, 7 PCR ürününün sekans dizilimi belirlenerek flogenetik diyagramı çıkarılarak tanılama doğrulanmıştır. Türkiye'de son yıllarda yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan Chandler, Bilecik, Maraş-18, Şen-1, Sütyemez ve anaç çeşitlerinde R genler NBS1/NBS5a6; S1INV/S2INV; H1145/H1146; S1/AS3; P-Loop/GLPL; RN1F/RN1R, LM637/LM638, NLRR inv1/inv2 ve Pto kin1/kin2 pirimer çiftleri ile belirlenmiş; NBS1/NBS5a6 pirimer çiftinin amplifiye ettiği bölgenin sekans dizilimi çıkarılmış, R gen içerdikleri belirlenen Chandler, Bilecik, Maraş-18 ve Şen-1 çeşitlerin arazi şartlarında Ophiognomonia leptostyla'ya karşı dayanıklılıkları ve aktivatör uygulamalarının (Borik asit, Nitrik Oksit, Salisilik asit ve Absisik asit) dayanıklılık üzerine etkileri araştırılmıştır. Bütün çeşitlerin R gen içerdiği, hastalığa karşı en dayanıklı çeşidin Chandler olduğu ve bu çeşidi Bilecik, Maraş-18 ve Şen-1'in izlediği belirlenmiştir. Diğer taraftan hastalığa karşı dayanıklılıkta Borik asit, Nitrik Oksit, Salisilik asit ve Absisik asit uygulamalarının istatiki olarak pozitif kontrol grubuna göre yaprakların üzerinde bulunan leke sayısı ve leke çaplarının daha az geliştiği ve nispi olarak etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
A total of 115 Ophiognomonia leptostyla (Fr.) Sogonov isolates were collected from walnut population (Juglans regia L.) in Çoruh valley and upper Frat region showing symptoms peculiar to anthracnose. The growth rates, colony type, morphological characters, sexual and asexual forms of the fungi were determined. In order to confirm the identification of fungi, PCR was performed by using ITS (ITS1 and ITS4) and EF1-α (EF1-α and TEF) primer pairs, seven PCR products were sequenced and analyzed of the phylogenetic relationship. Nova days Chandler, Bilecik, Maraş-18, Şen-1, Sütyemez and rootstock cultivars are grown widely in Turkey, which their resistance genes were determined and amplified by NBS1/NBS5a6; S1INV/S2INV; H1145/H1146; S1/AS3; P-Loop/GLPL; RN1F/RN1R, LM637/LM638, NLRR inv1/inv2, and Pto kin1/kin2 primer pairs and PCR product of NBS1/NBS5a6 region was sequenced. The cultivars (Chandler, Bilecik, Maraş-18, and Şen-1) which were determined to have resistance genes, their resistance, and the effects of activators (boric acid, nitric oxide, salicylic acid, and abscisic acid) were tested against the Ophiognomonia leptostyla virulence. It was determined that all tested walnut varieties contained R gene, the Chandler was the most resistant to pathogen and it is followed by Bilecik, Maraş-18, and Şen-1, respectively. Also, the boric acid, nitric oxide, salicylic acid, and abscisic acid activators were found to be statically effective in disease resistance by showing the less amount of leaf spot and their spot diameter in activators against the positive control group.