Side 807 ada 1 parsel, 1 No.lu konut: Mimarisi ve buluntuları
Side 807 block 1 parcel, dwelling No.1: Architecture and artifacts
Yazar: AKIN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. BİLGE AYÇA POLAT BECKS
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Pamphylia = Pamphylia

Özet:
Side, Melas Çayı'nın batısında kurulmuş bir Doğu Pamphylia kentidir. Side, Attaleia kuruluncaya kadar Pamphylia Bölgesi'nin en önemli liman şehri olmuştur. Kent her daim gezgin ve araştırmacıların ilgi noktası olmuş ancak kentte ilk kazılar 1947 yılında Ord. Prof. Dr. Arif Müfid Mansel tarafından başlatılmıştır. Side'nin geçmişten günümüze kadar uzanan uzun araştırma tarihinde 2014 yılı bir dönüm noktası olmuştur. 2024 yılında, kentin liman ile tiyatro arasında kalan ve I. derece Arkeolojik Sit olan bölümü Kentsel ve III. Derece Arkeolojik Sit olarak koruma altına alınmıştır. 2014 yılından bu yana, Kentsel ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanında önce Side Müze Müdürlüğü, 2019 yılından buyana ise Prof. Dr. Feriştah Soykal Alanyalı'nın başkanlığında toplam 134 parselde kazı, koruma ve onarım çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar kapsamında, Side'nin yerleşim tarihine yönelik çok önemli bilgilere ulaşılmış ve birçok yapı açığa çıkarılmıştır. Bu yapılar arasında çok sayıda konutta yer almaktadır. 
Side'de ilk açığa çıkarılan konutlar Arif Müfid Mansel tarafından açığa çıkarılan R1 ve R2 konutlarıdır. MÖ 2-1 yüzyıllarda inşa edilmiş olan bu konutlar, MS 7. yüzyıla dek kullanım görmüştür. 2024 yılında Side Müze Müdürlüğü tarafından 'Side Kentsel ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı'nda 779-14, 798-1, 785-19 ve 785-18 Parselde yapılan kazılarda açığa çıkarılan konutlar Fatma Çağım Özcan tarafından bir doktora tezi kapsamında değerlendirilmiştir. 
Bu tez kapsamında, 2023 yılında, Kentsel ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanında Prof. Dr. Feriştah Alanyalı başkanlığında yürütülen kazılar sırasında 807 ada 1 parselde 3 ayrı konut açığa çıkarılmıştır (Konut I, Konut II ve Konut III). Parselde tespit edilen üç konutta mimarisi ve buluntularıyla değerlendirilmiş olup, "Konut I" tez kapsamında ana konuyu oluşturmasından dolayı detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Konut I'de yapılan kazılar sırasında ele geçen arkeolojik buluntular yapının MÖ 1. yüzyılda inşa edildiğini ve MS 7. yüzyılın sonuna kadar kesintisiz olarak kullanıldığına işaret etmektedir. Yaklaşık 7 yüzyıl boyunca kullanılan bu yapı köklü değişimler geçirmiştir.

Abstract:
Side is an East Pamphylian city founded west of the Melas Stream. Side was the most important port city of the Pamphylia Region until Attaleia was founded. The city has always been a point of interest for travelers and researchers, but the first excavations in the city were started in 1947 by Ord. Prof. Dr. Arif Müfid Mansel. In Side's long history of research from the past to the present, 2014 was a turning point. In 2024, the part of the city between the harbor and the theater, which was a Grade I Archaeological Site, was taken under protection as an Urban and Grade III Archaeological Site. Since 2014, excavation, conservation and repair works have been carried out on a total of 134 parcels in the Urban and Grade III Archaeological Site Area, first under the Side Museum Directorate and since 2019 under the presidency of Prof. Dr. Feriştah Soykal Alanyalı. Within the scope of these studies, very important information about the settlement history of Side was reached and many structures were unearthed. Among these structures are many residences.
	The first dwellings unearthed in Side are the R1 and R2 dwellings unearthed by Arif Müfid Mansel. These dwellings, built in the 2nd-1st centuries BC, were in use until the 7th century AD. In 2024, the dwellings unearthed during the excavations conducted by the Side Museum Directorate in parcels 779-14, 798-1, 785-19 and 785-18 in the 'Side Urban and Grade III Archaeological Site' were evaluated by Fatma Çağım Özcan within the scope of a doctoral thesis.
	Within the scope of this thesis, during the excavations conducted under the direction of Prof. Dr. Feriştah Alanyalı in the Urban and Grade III Archaeological Site in 2023, three separate dwellings (Dwelling I, Dwelling II and Dwelling III) were unearthed on block 807, parcel 1. All three dwellings were evaluated with their architecture and finds, and "Dwelling I" was discussed in detail since it constitutes the main subject of this thesis. The archaeological finds recovered during the excavations in Dwelling I indicate that the building was constructed in the 1st century BC and used uninterruptedly until the end of the 7th century AD. This building, which was used for about 7 centuries, underwent radical changes.