Endobronşial ultrasonografi - transbronşial iğne aspirasyonu (EBUS - TBİA) yapılan hastalarda tanı ve tedavi gecikmeleri /
Yazar: EMİNE GÜLÇEK
Danışman: PROF. DR. HİLAL ERMİŞ
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş: EBUS-TBİA, mediastinal ve hiler lezyonların örneklenmesinde altın standart olarak kabul edilen mediastinoskopi ve torakoskopiye kıyasla daha az invazif olması, ağrı ve komplikasyonun daha az görülmesi ve tanı değerinin yüksek olması nedeni ilk tercih nedeni olmuştur. Mediastinal ve hiler lenfadenopatiye sebep olan hastalıkların tanı ve tedavisinde gecikmeler ciddi morbidite ve mortaliteye neden olacağından bu sürecin hızlı olması hayati önem arzetmektedir. EBUS-TBİA'nın son zamanlarda yaygın kullanımı ile birlikte mediastinal ve hiler hastalıkların tanı ve tedavisinde zamansal gecikme için katkısı bilinmemektedir. Güncel literatürlere baktığımızda EBUS'un mediastinal ve hiler lenfadenopati etiyolojisinde kullanılmasının tanı ve tedavi gecikmeleri boyutu ile değerlendirildiği bir çalışma yoktur.
Amaç: EBUS-TBİA işleminin tanı ve tedavi gecikmelerinin boyutunu ve gecikmelerin olası nedenlerini araştırmayı amaçladık.
Materyal-Metod: Mart 2017-Aralık 2019 tarihleri arasında İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezinde göğüs hastalıkları kliniğinde EBUS yapılan hastalar çalışamaya alındı. Retrospektif olarak hastaların demografik bilgileri, patolojik tanı, ek işlem gerekliliği, semptomları ve ilk yakınma şikayetleri ile tedavi başlanana kadar olan süreler kaydedildi.
Sonuçlar: Çalışmaya toplam 134 hasta dâhil edildi. Hastaların % 58.2'si (n: 78) erkek, %41.8'i (n: 56) kadın olup yaş ortalaması 60.7 ± 12.1 (ortanca yaş 62.5 ( 17 – 85 )) idi. Hastaların %68.7'sinde (n: 92) komorbit hastalık mevcuttu. Öksürük en sık semptom olup ( n:58, %43.3), hastaların %18.7'si (n:25) asemptomatikti. Hasta başvuru süresi, sevk süresi,  tanı süresi, tedavi süresi, toplam süre sırasıyla ortalama 40.9 ± 28.7,  19.1 ± 20.7, 32.1 ± 17.9, 15.5  ± 19.5, 103.3 ± 49.4 gündü. Hasta gecikmesi % 60.4 (n: 81), sevk gecikmesi %35.8 (n: 48), tanı gecikmesi %84.3 (n: 113), tedavi gecikmesi %38.8 (n: 52), toplam gecikme %73.1 (n: 98) hastada görüldü. Sevk gecikmesi ve toplam gecikme ile yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu. (p= 0.006). Hasta gecikmesi ile semptom varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlendi (p= 0.027). Tanı süresi korelasyon analizinde; ilk değerlendirme,  EBUS süresi, patoloji süresi korelasyon katsayıları sırasıyla 0.599, 0.134, 0.611 olarak saptandı. 
Sonuç: Hastalarda semptom olmaması hasta başvurusu süresinde önemli gecikmeye neden olup, hastaların tüm süreçlerini etkilemektedir. Tanı ve tedavide gecikmeler ciddi morbidite ve mortaliteye sebep olacağından hastalar bilgilendirilirken özellikle bu konuya dikkatleri çekilmelidir. EBUS-TBİA işlemi ise tanı ve tedavi süreçlerinde güvenli ve etkin olmasının yanında hastane başvurusu ile başlayan tanı konma sürecini de hızlandırmaktadır.

Abstract:
Introduction: EBUS-TBNA was the first choice because it is less invasive compared to mediastinoscopy and thoracoscopy, which is accepted as the gold standard in sampling mediastinal and hilar lesions, has less pain and complications, and its diagnostic value is high. Since delays in the diagnosis and treatment of diseases that cause mediastinal and hilar lymphadenopathy will cause serious morbidity and mortality, it is vital that this process be fast. With the widespread use of EBUS-TBNA recently, its contribution to the time delay in the diagnosis and treatment of mediastinal and hilar diseases is unknown. When we look at the current literature, there is no study in which the use of EBUS in mediastinal and hilar lymphadenopathy etiology is evaluated in terms of diagnosis and treatment delays.
Objective: We aimed to investigate the extent of delays in diagnosis and treatment of EBUS-TBNA procedure and possible causes of delays.
Materials and Methods: Patients who underwent EBUS at the chest diseases clinic of İnönü University Turgut Özal Medical Center between March 2017 and December 2019 were included in the study. The demographic information of the patients, pathological diagnosis, need for additional procedures, symptoms, first complaints and the time until treatment was started were recorded retrospectively.
Results: A total of 134 patients were included in the study. 58.2% (n: 78) of the patients were male, 41.8% (n: 56) were female, and the mean age was 60.7 ± 12.1 (median age 62.5 (17-85). Comorbitis in 68.7% of the patients (n: 92) Cough was the most common symptom (n: 58, 43.3%) and 18.7% (n: 25) of the patients were asymptomatic. Patient admission time, referral time, diagnosis time, duration of treatment, total duration was 40.9 ± 28.7, respectively. It was 19.1 ± 20.7, 32.1 ± 17.9, 15.5 ± 19.5, 103.3 ± 49.4 days. Patient delay 60.4% (n: 81), referral delay 35.8% (n: 48), diagnosis delay 84.3% (n: 113), treatment delay% In 38.8 (n: 52), 73.1% (n: 98) of the patients had total delay. A statistically significant correlation was found between the age groups and the delay in referral and total delay (p = 0.006). Statistically significant difference between patient delay and the presence of symptoms. It was observed (p = 0.027) .In the correlation analysis of the duration of diagnosis, the correlation coefficients of initial evaluation, EBUS duration, pathology duration were determined as 0.599, 0.134, and 0.611, respectively.
Conclusion: The absence of symptoms in patients causes a significant delay in the application period and affects all processes of the patients. Since delays in diagnosis and treatment will cause serious morbidity and mortality, particular attention should be paid to this issue when informing patients. EBUS-TBNA procedure, on the other hand, plays a role that accelerates the process in addition to being safe and effective in diagnosis and treatment processes.