Sarkoidoz hastalarında pulmoner hipertansiyon sıklığı
The frequency of pulmonary hypertension in patients with sarcoidosis
Yazar: MERVE SARISOY TATOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZİYA GÜLBARAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Difüzyon = Diffusion ; Hipertansiyon-pulmoner = Hypertension-pulmonary ; Sarkoidoz = Sarcoidosis ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Yürüme = Walking ; Yürüme analizi = Gait analysis

Özet:
Giriş: Sarkoidoz ilişkili pulmoner hipertansiyon önemli derecede morbiditesi olan ve yüksek mortaliteyle seyreden önemli bir komplikasyondur. Etiyolojisi multifaktöriyel olup sıklığı konusunda çok az çalışma mevcuttur. Çalışmamızın amacı sarkoidozda pulmoner hipertansiyon sıklığını belirlemek ve erken tanısı için kolay ulaşılabilir olan testlerle ilişkisini araştırmaktır.
Metod: Çalışmamıza 1996-2020 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı İnterstisyel akciğer hastalıkları polikliniğinde takip edilen 106 sarkoidoz hastası dahil edildi. Olguların yaş, cinsiyet, sigara anamnezleri, mesleki ve çevresel maruziyetleri, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar, sarkoidoz evreleri, mevcut şikayetleri, takip süreleri, sarkoidoz sebebiyle aldıkları tedaviler ve süreleri, vücut kitle indeksleri, fonksiyonel kapasiteleri kaydedildi. Tüm hastalara solunum fonksiyon testi, difüzyon kapasitesi ölçümü ve 6 dakika yürüme testi yapılarak veriler kaydedildi. Hastalar transtorasik ekokardiyografi ile değerlendirilerek PH şüphesi yüksek olan hastalara sağ kalp kateterizasyonu yapıldı. (Etik kurul dosya No:2020/56).
Bulgular: 106 sarkoidoz hastası çalışmaya dahil edildi. Olguların 78'i (%73.6) kadın, 38'i (%26.4) erkekti. Ortalama yaşları 49.5±10.4 (23-72)/yıl olup ortalama tanı yaşı ise 42.6±9.8 (18-69)/yıl idi. Yirmi kişide (%18.9) takip süresinde nüks saptanmış olup, 58 kişi (%54.7) daha önce sarkoidoz için tedavi almıştı. Ortalama tedavi süresi 27.6±37.7/ay idi. Sarkoidoz evrelerine bakıldığında olguların %84,9'u evre II ve III'tü. Ortalama 1. saniye zorlu ekspiratuar volümü (FEV1) 2434.3±827 mL (830-5300mL), zorlu vital kapasite (FVC) 3177.2±1230 mL (1260-6710 mL), difüzyon kapasitesi (DLCO) 82.9±16.2 mmol/(min*kPa), 6 dakika yürüme mesafesi 423.6±79/m idi. Ekokardiyografide TRV ≥ 2.9 m/s değeri saptanan olgulara yapılan sağ kalp kateterizasyonu sonucu %2.83 (n=3) oranında prekapiller pulmoner hipertansiyon saptandı. TRV ≥ 2.9 m/s olan grupta EF değeri TRV < 2.9 m/s olan gruptan anlamlı (p=0.037) olarak daha düşüktü.  Yine bu grupta halsizlik anlamlı olarak daha yüksek (p=0.04) olmasına rağmen diğer semptomlarda gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmedi. Spearman korelasyon analizinde sarkoidozda PH varlığıyla; TTE'de ölçülen sPAB artışı (Rs=0.305, p=0.004), yaş (Rs=0.218, p=0.025), halsizlik (Rs=0.283, p=0.006), nefes darlığı (Rs=0.184, p=0.059), göğüs ağrısı (Rs=0.265, p=0.06), hipertansiyon (Rs=0.0226, p=0.020) ve hipotiroidi (Rs=0.315, p=0.001) arasında pozitif korelasyon saptandı. Fonksiyonel değerlendirmede ise FEV1 (mL)(Rs=-0.199, p=0.041) ve FVC (ml) (Rs=-0.201, p=0.039) ile negatif korelasyon saptanırken PH'li grupta  FVC değeri 1110.5 ml daha düşük bulundu.  Pulmoner hipertansiyon ile DLCO değerinin %60'ın altında olması arasında pozitif korelasyon (Rs=0.413, p<0.001) ile 6 DYM arasında ise negatif korelasyon (Rs=-0.221, p=0.020) saptandı. Pulmoner hipertansiyonlu grupta 6 DYM 103.6 m daha düşük bulundu. 
Sonuç: Çalışmamızda sarkoidozlu hastalarda pulmoner hipertansiyon sıklığı %2.83 olarak bulundu. Pulmoner hipertansiyon ile FVC (Rs=-0.201, p=0.039) ve 6 dakika yürüme mesafesi (Rs=-0.221, p=0.020) arasında negatif korelasyon; DLCO oranının %60'ın altında olmasıyla ise pozitif korelasyon (Rs=0.413, p<0.001)  saptandı. 
Anahtar Kelimeler: Sarkoidoz, pulmoner hipertansiyon, solunum fonksiyon testleri, 6 dakika yürüme testi, difüzyon kapasitesi

Abstract:
Introduction: Sarcoidosis-associated pulmonary hypertension is an important complication with significant morbidity and high mortality. Its etiology is multifactorial and there are few studies about its frequency. The aim of our study is to determine the frequency of pulmonary hypertension in sarcoidosis and to investigate its relationship with easily accessible tests for early diagnosis.
Method: 106 sarcoidosis patients who were followed in the Interstitial Lung Diseases Polyclinic of Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine, Department of Chest Diseases between 1996-2020 were included in our study. Age, gender, smoking anamnesis, occupational and environmental exposures, additional diseases, medications used, sarcoidosis stages, current complaints, follow-up periods, treatments and durations they received for sarcoidosis, body mass indexes and functional capacities were recorded. Data were recorded by performing respiratory function test, diffusion capacity measurement and 6-minute walking test in all patients. Patients were evaluated by transthoracic echocardiography and right heart catheterization was performed in patients with high suspected PH (EthicNo:2020/56).
 Results: 106 sarcoidosis patients were included in the study. 78 (73.6%) of the cases were female and 38 (26.4%) were male. Their mean age was 49.5 ± 10.4 (23-72)/year, and the mean age at diagnosis was 42.6 ± 9.8 (18-69)/year. Recurrence was detected in 20 patients (18.9%) during the follow-up period, and 58 patients (54.7%) had previously received treatment for sarcoidosis. The mean duration of treatment was 27.6 ± 37.7/month. Looking at the stages of sarcoidosis, 84.9% of the cases were stage II and III. Mean forced expiratory volume in 1 second (FEV1) 2434.3 ± 827 mL (830-5300 mL), forced vital capacity (FVC) 3177.2 ± 1230 mL (1260-6710 mL), diffusing capacity (DLCO) 82.9 ± 16.2 mmol/(min*kPa), the 6-minute walking distance was 423.6 ± 79/m. Right heart catheterization in cases with TRV 2.9 m/s on echocardiography revealed pre-capillary pulmonary hypertension at a rate of 2.83% (n=3). The EF value was significantly lower in the group with TRV ≥ 2.9 m/s than the group with TRV < 2.9 m/s (p = 0.037). Again, although fatigue was significantly higher in this group (p = 0.04), no significant difference was observed between the groups in terms of other symptoms. İn Spearman correlation analysis; positive correlation between increased sPAP measured at TTE (Rs = 0.305, p = 0.004), age (Rs = 0.218, p = 0.025), weakness (Rs = 0.283, p = 0.006), shortness of breath (Rs = 0.184, p = 0.059), chest pain (Rs = 0.265, p = 0.06), hypertension (Rs = 0.0226, p = 0.020), and hypothyroidism (Rs = 0.315, p = 0.001) with the presence of PH in sarcoidosis was determined. In functional evaluation, negative correlation was found with FEV1 (mL) (Rs = -0.199, p = 0.041) and FVC (ml) (Rs = -0.201, p = 0.039), while FVC value was found to be 1110.5 ml lower in the group with PH. A positive correlation was found between pulmonary hypertension and DLCO value below 60% (Rs = 0.413, p <0.001) and a negative correlation (Rs = -0.221, p = 0.020) between 6 MWD. 6 MWD was 103.6 m lower in the group with pulmonary hypertension.
Conclusion: In our study, the frequency of pulmonary hypertension in patients with sarcoidosis was 2.83%. Negative correlation between FVC (Rs = -0.201, p = 0.039) and 6-minute walking distance (Rs = -0.221, p = 0.020) with the presence of pulmonary hypertension, positive correlation between DLCO rate below 60% and the presence of pulmonary hypertension in sarcoidosis (Rs = -0.221, p = 0.020) = 0.413, p <0.001) was determined.
Keywords: 6 minute walking test, diffusing capacity, pulmonary hypertension, sarcoidosis, pulmonary function test