Kütahya ili Hüseyin Gazi Ocağına bağlı cem ritüelleri
Cem rituals at Hüseyin Gazi hearth in Kütahya province
Yazar: BİLAL NARGÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN TARIMAN CENİKOĞLU
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Cem = Cem ; Cemevi = Cemevi ; Dini tören = Ritual ; Gelenekler = Traditions ; Hüseyin Gazi = Hüseyin Gazi ; Kütahya = Kütahya ; Ocaklar = Ocaks

Özet:
Kütahya tarihi süreçte farklı kültürlere ev sahipliği yapmış önemli yerleşim merkezlerinden biridir. Friglerle başlayan tarihi süreç sırasıyla Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Germiyanoğulları ve Osmanlı Devletiyle devam etmiştir. 
Bu süreç içerisinde birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Kütahya, kültürel açıdan ve tarihe kaynaklık etmesi bakımından önem arz etmektedir. Bu bölgede yaşayan Türkmenlerin oluşturduğu kültürel faaliyetlerde göz ardı edilemez. Bu faaliyetleri, ortaya koymak için yapılan, bu çalışma ile Alevî-Bektaşîlerin bugüne kadar sır gibi saklanan cemleri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılacaktır.
Çalışmamızın giriş bölümünde, Kütahya hakkında bilgi verilmiş, sonrasında, kült, ocak, dede, âyin-i cem kavramları ele alınmıştır. Ayrıca, Alevîlik ve ocaklar üzerine, Türkiye ve Kütahya'da yapılmış çalışmalara kronolojik olarak yer verilmiştir.
Kütahya'nın Körs Köyü'ndeki Hüseyin Gazi Ocağı merkezli, cem ritüelleri ile ilgili çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; eski Türk dini, ocak kültü ve ocak kültünün diğer kültlerle ilişkisi, Alevî-Bektaşî kültüründe ocak, ocakların hiyerarşik yapısı, ocakların sayısı ve adları, ocakların, ocakzâde dedelerin işlev ve görevleri, ocakzâde dedeler ile kamların benzerliği, Anadolu Alevî ocaklarından Hüseyin Gazi Ocağı, Kütahya Alevîliği ve Hüseyin Gazi Ocağı arasındaki ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır.
İkinci bölümde ise; tezin amacına uygun olarak, Hüseyin Gazi'nin hayatı, Kütahya'da Hüseyin Gazi'nin Türbesi,  Hüseyin Gazi Erkânı, Kütahya ili Hüseyin Gazi Ocağı cem ritüelleri ve yapılış amacına göre cemler incelenmiştir.
Bu çalışmada, Kütahya ili Hüseyin Gazi Ocağı merkez alınarak Alevîlik ve cem ritüelleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu alanda çalışma yapacak, bilim insanlarına yol gösterici olmasını temenni ederim.

Anahtar Kelimeler: Alevîlik, Bektaşîlik, Âyin-i Cem, Ritüeller, Kütahya.

Abstract:
Kutahya, hosted different cultures during history, is one of the important settlement areas. The historical period in Kutahya, started with Phrygians, continued with Romans, Byzantines, Seljuks, Germiyans and Ottomans.
Kutayha hosted many civilizations during these periods. Kutahya has importance in terms of sourcing culture and history. The cultural activities of Turkmen tribes living in the area cannot be ignored. In this regard, Alevî-Bektashi cems which are kept under wraps up till today are tried be brought to light with the help of this study.
In the introduction part of our study, some information about Kutahya is submitted, and then; cult, hearth, dede, and cem ceremony concepts are dealed. In addition to these, the studies on Alevîsm and hearths in Turkey and Kutahya are included chronologically.   	
Our study about cem rituals at Huseyin Gazi Hearth in Kutahya Kors Village is consisted of two chaphers. In the first chapter, it is tried to be presented old Turkic religion, hearth cult, the relationship between hearth cult and other cults, hearth in Alevî-Bektashi cult, the hierarchical structure of hearths, the names and number of hearths, the missions and functions of hearths and dedes who are the sons of hearths, the similarity between shamans and dedes who are the sons of hearths, Huseyin Gazi Hearth which is one of the Alevî Hearths in Anatolia, Alevîsm in Kutahya and  its relations with Huseyin Gazi Hearth. 
In the second chapter, the life of Huseyin Gazi, the tomb of Huseyin Gazi in Kutahya, functioning in Huseyin Gazi Hearth, cem rituals at Huseyin Gazi Hearth and cems according to their purposes are studied fitting the purpose of this thesis. 
In this study, some information about Alevîsm and cem rituals are submitted, centered Huseyin Gazi Hearth in Kutahya. I wish this study shall be a pathfinder for the scientists who will study in the relevant field. 
Key words: Alevîsm, Bektashism, Cem Ceremony, Rituals, Kutahya.