Alerjik ve nonalerjik rinitte tanısal testler
The diagnostic tests in allergic and nonallergic rhinitis
Yazar: ALİ ULAŞ ERAYDIN
Danışman: PROF. DR. SEMA BAŞAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Kliniksel laboratuvar teknikleri = Clinical laboratory techniques ; Nazal mukoza = Nasal mucosa ; Rinit = Rhinitis ; Rinit-alerjik = Rhinitis-allergic ; Testler = Tests ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Rinit, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, burun kaşıntısı ve hapşırık gibi yakınmaların iki veya daha fazlası ile karakterize, alerjik ve nonalerjik etkenlerle ortaya çıkabilen, nazal mukozanın inflamatuar bir hastalığıdır. Alerjik rinit tanısı tipik alerjik semptomlar ile tanı testleri arasındaki uyuma bağlıdır.Bu çalışmada amaç, alerjik ve nonalerjik rinit ayırımında kullanılabilecek tanı testlerini ve rinitin yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak ve böylelikle tedavi protokollerine katkı sağlamaktır. Çalışmaya Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi KBB Polikliniği'ne Temmuz 2009-Kasım 2009 tarihleri arasında burun tıkanıklığı, burun akıntısı, burun kaşıntısı ve hapşırık şikayetleriyle başvuran 16-65 yaş arası hastalarda bu dört semptomdan en az ikisi bulunanlar dahil edildi. Bunun yanı sıra alerjik belirtisi ve bulgusu olmayan sağlıklı erişkinlerden oluşan kontrol grubu oluşturuldu. Üst solunum yolu enfeksiyonu, nazal polip, aşikar deviasyon, neoplastik hastalığı olanlar, daha önce herhangi bir şekilde burunla ilgili müdahale (radyofrekans, SMR, FESS vb) geçirmiş olanlar, son bir ay içinde lokal nazal ilaç alanlar veya sistemik antihistaminik, steroid veya antidepresan ilaç tedavisi alanlar, gebeler, sistemik endokrin hastalığı olanlar, rinitis medikomentoza tanısı alanlar çalışmaya dahil edilmedi.Tüm hastalara prick testi uygulanarak en az bir alerjene karşı pozitif yanıtı olanlar alerjik kabul edilirken, hiçbir alerjene pozitif yanıt alınamayan hastalar non-alerjik olarak gruplandırıldı. Bu şekilde 13 alerjik ve 13 non-alerjik hasta ve kontrol grubu olarak da 13 sağlıklı erişkin çalışmaya alındı.Hastalarda rinitin yaşam kalitesi üzerine etkisi SF-36 formu ile değerlendirildi. AR ve NAR gruplarının kontrol grubuyla kıyaslandığında daha düşük fiziksel sağlık bileşeni (FSB) ortalaması olduğu gözlendi ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı. AR ve NAR gruplarının mental sağlık bileşeni (MSB) ortalamaları da kontrol grubundan daha düşük olmasına rağmen aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildiTüm hastaların sitolojik değerlendirilmesi için nazal sürüntü örneği alındı. AR grubu ile kontrol grubunda nazal yaymalarda eozinofili saptanan olgu sayısı arasında istatistiki olarak anlamlı fark olduğu görüldü.Periferik kan örnekleri alınarak total IgE düzeyleri saptandı. AR grubundaki hastaların total IgE düzeyleri NAR grubu ve kontrol grubu ile karşılaştırıldığında aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptandı.Hastalarda nazal hava akımı nazal peak flowmetre ile değerlendirildi. Peak flowmetre testi ortalamaları karşılaştırıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.Hastalara sakarin testi de uygulanarak mukosilier klirens değerlendirildi. Nazal mukosilier klirens zamanı ortalaması açısından AR grubuyla kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı.Astım varlığı yönünden AR grubunda 1 hastada (% 8,3) astım tanısı konulurken, NAR grubunda 2 hastada (% 15,4) astım tanısı konuldu.Hastalara nazal lavaj uygulanarak lavaj sıvısında substance P, CGRP, VIP, endotelin, IL5 ve IgE değerleri saptanarak sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırıldı.Nazal lavaj sıvısında IgE ortalamaları bakımından AR grubuyla kontrol grubu karşılaştırıldığında fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu.Nazal lavaj sıvısında IL 5 ortalamaları bakımından AR grubuyla kontrol grubu ve NAR grubuyla kontrol grubu karşılaştırıldığında fark istatistiksel olarak anlamlı saptandı.Nazal lavaj sıvısında VIP ortalamaları bakımından AR grubuyla kontrol grubu ve NAR grubuyla kontrol grubu karşılaştırıldığında fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu.Nazal lavaj sıvısında Substance P, endotelin, CGRP ortalamaları bakımından gruplar birbirleriyle karşılaştırıldığında fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı.Nazal sekresyonlardaki sitokinlerin ölçümü nazal hastalıkların patogenezinde gelişen olayları saptamada en iyi metottur. Alerjik reaksiyonlarda nöropeptidlerin nazal mukozadaki etkileri ve rolleri konusunda halen bilinmeyenler mevcuttur. Bu nöropeptid ve sitokinlerin etkilerini ve biyokimyasal özelliklerini saptamak amacıyla daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Rhinitis is the inflamatory disease of the nasal mucosa which is characterized by at least two of these symptoms (nasal congestion, rhinorrhea, nasal itching and sneeezing) and rhinitis may be due to allergic and non-allergic conditions. The diagnosis of allergic rhinitis depends on the correlation between the symptoms and the diagnostic tests.The aim of this study is to research the diagnostic tests used to distinguish allergic and nonallergic rhinitis and to research the impact of rhinitis on quality of life, by this way to help the treatment modalities. The patients between the ages 16 and 65 who had at least two of these symptoms (nasal congestion, rhinorrhea, nasal itching and sneeezing) were included to our study in Otorhinolaryngology clinic of Adnan Menderes University Hospital between July 2009 and November 2009. Also a control group containing healthy people who dont have allergic symptoms was included to the study. The patients who had upper respiratory tract infection, nasal polyposis, severe septal deviation, neoplasm, nasal operation(radiofrequency, septoplasty, endoscopic sinus surgery), endocrine disease, pregnancy, diagnosis of rhinitis medicamentosa and patients who used local nasal sprays or systemic antihistaminic, steroid and antidepresant treatment in the last one month period were excluded the study.All the patients underwent skin prick test and patients who had allergic response to at least one of the allergens were classified as allergic group and patients who didn?t have allergic response to any of the allergens were classified as non allergic group. By this way 13 allergic, 13 non allergic patients and 13 healthy controls were included to the study.The impact of rhinitis on quality of life was evaluated with the form SF-36. The means of physical health component scores were lower in AR and NAR groups when compared with the control group and this result was statistically significant. Although the means of mental health component scores were also lower in AR and NAR groups, this result was not statistically significant.Nasal smear examples of all the patients were collected to evaluate the nasal cytology. The number of patients who had eosinophilia in nasal smears in allergic rhinitis group was significantly higher when compared with the control group.Total IgE levels were measured in peripheric blood samples. Total IgE levels in AR group was significantly higher than the NAR and control group.Nasal airway flow of groups was evaluated by nasal peak flow meter. No significant difference was evaluated between the groups about the means of peak flow meter scores.Saccharine tests were done to all patients to evaluate the mucociliary clearence time. The mean of mucociliary clearence time of AR group was significantly higher than the control group.One patient (%8,3) had diagnosis of astma in AR group and two patients (%15,4) had diagnosis of astma in NAR group.The levels of IgE, IL-5, VIP, substance P, CGRP, Endothelin in nasal lavage fluid of patients were determined and these results were compared with healthy controls.The mean of IgE levels in nasal lavage fluid of AR group was significantly higher than the control group.The mean of IL-5 levels in nasal lavage fluid of AR group and NAR group was significantly higher than the control group.The mean of VIP levels in nasal lavage fluid of AR and NAR group was significantly higher than the control group.No significant difference was found between groups about the mean of Substance P, Endothelin and CGRP levels when compared with controls.To measure the cytokines in nasal secretions is the best method to determine the pathogenesis of nasal diseases. There are still many unknown knowledges about the effects of neuropeptids to the nasal mucosa in allergic reactions. Many studies should be done to determine the effects of these neuropeptides and cytokines.Key words: Allergic rhinitis, nonallergic rhinitis, IgE, IL-5, VIP, substance P, CGRP, Endothelin, nasal lavage