Halide Edip Adıvar'ın "Handan" romanında kiplikler üzerine bir metin analizi
A textual analysis of modality in Halide Edip Adıvar's novel "Handan"
Yazar: FATMA NUR AKA
Danışman: PROF. DR. AYŞE İLKER
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adıvar, Halide Edip = Adıvar, Halide Edip ; Dilbilim = Linguistics ; Kipler = Moods ; Roman = Novel ; Sınıflandırma = Classification

Özet:
Kiplik, konuşurun düşünceleri ve ruhsal yapısı hakkında bilgi sahibi olunabilen, anlambilimsel bir kategori olarak değerlendirilmektedir. Aynı zamanda kiplikler, alt dallara ve farklı sınıflandırmalara ayrılan bir çerçeve çizmektedir. Her dilbilimci kendi bakış açısı ve ana dili özeline göre farklı şekillerde bu sınıflandırmaları yapmış ve dolayısıyla konu karmaşık bir hal almıştır. 
Bu çalışmada tipolojik yaklaşımla sınıflandırma yapmış olan Palmer (2001)'ın kiplik sınıflandırması esas alınarak, Handan romanı kiplikler çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Tezde ele alınan konu iki ana bölümde işlenmiştir. İlk bölümde kip ve kiplik kavramları hakkında kuramsal bilgiler verilerek kipliğin, zaman ve görünüşle olan ikişkisi ele alınmıştır. Bunun yanında yapılmış çeşitli kiplik sınıflandırmalarına değinilerek, batı kaynaklı sınıflamaların yanında Türk-İslam mantıkçılarının kiplik bahsiyle ilgili bakış açılarına değinilmiştir. Son olarak üzerinde inceleme yapılan Handan romanı ve onun yazarı Halide Edib Adıvar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Türkiye Türkçesindeki  kiplikler, Handan romanı çerçevesinde ortaya konulmuştur. Bu aşamada Palmer (2001)'ın sınıflandırması temel alınarak belirlenmeye çalışılan kipliklere ek olarak Palmer'ın sınıflandırmasına girmeyen fakat kiplik olarak değerlendirilen Gereklilik, Heyecan, Pekiştirme, Soru ve Şefkat  kiplikleri de  ayrı bir başlık altında sunulmuştur. Bunun yanında her bir kiplik türünün işaretleyicileri belirlenmiş ve bağlama göre kendi içinde tasnif edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: kiplik, Handan romanı, kiplik sınıflandırmaları, kip, Palmer

Abstract:
Modality is considered a semantic category, providing information about the speaker's thoughts and psychology. Modality also lays out a framework to be divided into subcategories and different classifications. Linguists have decided about these categorizations according to their own perspective and native language so the issue has become complicated.
In this study the novel Handan is analyzed within the framework of modality, based on the classification developed by Palmer (2001) using a typological approach. The study has an introduction section followed by two other chapters and results section. The issue studied in the dissertation is analyzed in two main chapters. In the first chapter the relationship between modality, time and appearance is analyzed while theoretical information about mode and modality is provided. In addition, various modality classifications, including the perspectives of Western sources as well as those of Turkish-Islamic logicians, are discussed. Lastly information is provided about the novel Handan, our topic of analysis, and its author Halide Edib Adıvar. In the second chapter modalities in the turkey Turkish are introduced, through the analysis of the Handan novel.  In this chapter, other than modalities identified in Palmer's (2001) classification other modalities not identified in Palmer's classification, such as Necessitative, Excitement, Reinforcement, Question and Compassion, are also discussed under a different heading. In addition, markers of each modality category are identified and classified within. according to the context. 

Keywords: Modality, Handan novel. modality classifications, mode, Palmer