Vitamin D eksikliği olan menopoz öncesi kadınlarda subklinik ateroskleroz belirteçlerinin incelenmesi ve Vitamin D replasmanının bu belirteçler üzerindeki etkisinin araştırılması
Markers of subclinical atherosclerosis in premenopausal women with Vitamin D deficiency and effect of Vitamin D replacement
Yazar: KADRİ MURAT GÜRSES
Danışman: PROF. DR. SADBERK LALE TOKGÖZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Endotelinler = Endothelins ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Sitokinler = Cytokines ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Son yıllarda yapılan çalışmalar vitamin D eksikliği ile kardiyovasküler hastalıklar, özellikle de ateroskleroz arasında bir ilişki olabileceğini ortaya çıkarmıştır. Türkiye'nin de içinde bulunduğu coğrafyada genç kadınlarda çok yaygın olarak görülen vitamin D eksikliğinin, bu kadınlarda ateroskleroz gelişimi üzerindeki etkisi henüz bilinmemektedir. Bu çalışmada vitamin D eksikliği olan menopoz öncesi sağlıklı kadınlarda subklinik ateroskleroz belirteçlerinin incelenmesi ve 6 aylık vitamin D replasmanının bu belirteçler üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 31'i hasta grubu, 27'si kontrol grubu olmak üzere 58 kadın alınmıştır. Çalışmaya alınan tüm kadınlarda çalışma başlangıcında, hasta grubundaki kadınlarda ilave olarak 6 aylık vitamin D replasmanı sonrasında karotis arter intima media kalınlıkları (kİMK), FMD yöntemi ile endotel fonksiyonları, endotel progenitör hücre sayıları ve serum IL-10, IL-13, IL-17 ve IFNγ düzeyleri değerlendirilmiştir. Çalışma başlangıcında yapılan ölçümler sonucunda kİMK'nın hasta ve kontrol gruplarında benzer olduğu görülmüştür (0.45± 0.02 vs 0.44± 0.02 mm, p=0.275). Buna karşın; FMD değerlerinin hasta grubunda kontrol grubuna göre daha düşük olduğu saptanmıştır (9.9± 1.3 vs. 13.8± 1.7 %, p<0.001). Hasta grubunda endotel progenitör hücre sayılarının ve IL-10 düzeyinin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu; IL-17 düzeyinin ise daha yüksek olduğu da görülmüştür. 6 aylık vitamin D replasmanı sonrası hasta grubunda kİMK değerlerinde anlamlı değişiklik olmadığı (0.45± 0.02 vs. 0.44± 0.02, p=0.157); FMD değerlerinin ise anlamlı şekilde yükseldiği izlenmiştir (9.9± 1.3 vs. 11.4± 1.4 %, p<0.001). Vitamin D replasmanı sonrası hasta grubunda IL-10, IL-13 düzeylerinde ve endotel progenitör hücre sayılarında anlamlı oranda artış; IL-17 düzeyinde ise düşüş görülmüştür. FMD değerindeki değişimin 25(OH)D, IL-10, IL-13 ve endotel progenitör hücre sayılarındaki değişimlerle pozitif; IL-17 düzeyindeki değişimle negatif korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak; vitamin D eksikliğinin sağlıklı, genç kadınlarda anti-inflamatuvar sitokin düzeylerinde ve endotel progenitör hücre sayılarında azalma ve pro-inflamatuvar sitokin düzeylerinde artış ile birlikte endotel fonksiyonlarında göreceli bozulmaya yol açtığı ve 6 aylık vitamin D replasmanının tüm bu değişkenler üzerinde olumlu etki sağladığı bulunmuştur. Bu veriler, vitamin D eksikliği bulunan menopoz öncesi kadınlarda vitamin D replasmanının kardiyovasküler olaylardan birincil korunma açısından da yararlı olabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Recent studies have demonstrated that a relationship might exist between vitamin D deficiency and cardiovascular diseases, especially atherosclerosis. Vitamin D deficiency is prevalent among young women who are inhabitants of a region including Turkey and its role on development of atherosclerosis in this population has not been elucidated yet. The aim of this study is to evaluate the markers of subclinical atherosclerosis and the impact of vitamin D replacement in a cohort of vitamin D deficient premenopausal women. 31 patients and 27 control subjects were included in the study. Baseline carotid intima media thickness (cIMT), endothelial functions determined by flow-mediated dilatation (FMD), endothelial progenitor cell count and serum IL-10, IL-13, IL-17 and IFNγ levels of the study population were measured. In patients who were given vitamin D replacement therapy, measurements were repeated at the sixth month. Baseline cIMT measurements were similar in the patient and control groups (0.45± 0.02 vs 0.44± 0.02 mm, p=0.275). However, baseline FMD were found to be lower in the patient group (9.9± 1.3 vs. 13.8± 1.7 %, p<0.001). In the patient group endothelial progenitor cell count and IL-10 levels were also found to be lower and IL-17 levels were found to be higher when compared with the control group. Following 6 months-lasting vitamin D replacement therapy, no significant difference in cIMT (0.45± 0.02 vs. 0.44± 0.02, p=0.157);  but a significant increase in FMD (9.9± 1.3 vs. 11.4± 1.4 %, p<0.001) was observed. After replacement therapy, a significant increase in IL-10, IL-13 levels and endothelial progenitor cell count and a significant decrease in IL-17 levels were observed. Change in FMD was positively correlated with changes in 25(OH)D, IL-10, IL-13 levels and endothelial progenitor cell count; where it was negatively correlated with changes in IL-17 levels. As a result, this study shows that vitamin D deficiency leads to a decrease in anti-inflammatory cytokine levels and endothelial progenitor cell count with increase in pro-inflammatory cytokine levels along with impairment in endothelial functions in otherwise healthy, premenopausal women. It is demonstrated that 6-month lasting vitamin D replacement therapy has positive impact on these parameters. These data suggest that vitamin D replacement in vitamin D deficient premenopausal women may provide a benefit for primary prevention of cardiovascular diseases.