Melen Çayı Havzası'nın coğrafi potansiyeli ve sürdürülebilirlilik açısından havza yönetimi
Geographical potential of Melen River Basin and watershed management in term of sustainabiliy
Yazar: YAŞAR AKKAYA
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA AKOVA BALCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafya = Geography ; Havza yönetimi = Basin management ; Melen Çayı = Melen Stream ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
20. yüzyılda havza yönetimi ve planlanması kavramı çeşitli çevresel sorunlar neticesinde giderek önemini arttırmıştır. Bu önemin artmasına paralel olarak havza yönetimi ve planlaması giderek karmaşık hale gelmiştir. Batı Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri( ABD) gibi gelişmiş ülkelerde havzaların planlanması suya dayalı kullanımların çok ötesindedir.  Ülkemizde havza planlaması ve yönetimi daha çok su kullanımı endeksli olup, bütüncül havza planlaması çalışmaları son yıllarda ağırlık kazanmıştır.  Bu çalışmalara gerek duyulmasındaki amaç artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak için havza potansiyelini daha da çok kullanarak sürdürülebilirliliğini sağlamaktır.
Türkiye'nin en yoğun nüfusu barındıran İstanbul ve Ankara metropollerine eşit mesafede olan Melen Havzası mevcut potansiyeli yönüyle uzun yıllar ülkemizin kalkınması için önemli girdileri bereberinde getirmiştir. Türkiye'nin en sanayileşmiş bölgesine komşu oluşu bu potansiyelin en optimal verimlilik ve sürdürülebilirlik yönlü kullanılması zorumluluğunu doğurmuştur. Melen Havzasının Coğrafi potansiyeli oldukça yüksektir. Havzanın doğal ve beşeri potansiyelinin çevredeki yoğun nüfus tarafından kullanılması havzaya olan baskıyı artırmıştır. Bu baskıların artmasından kaynaklanan olumsuzlukları bertaraf etmek için çeşitli çözüm yolları sunulmuştur. Bu çözüm yöntemlerinin geliştirilmesi gelişmiş havza yönetimi kapsamında değerlendirilmiş ve coğrafi bakış açısı ile tüm yönleri analiz edilmiştir. 
Bu incelemelerde temel esas, koru ve kullan mantığı içinde tüm coğrafi potansiyelin sürdürülebilirliği olmuştur. Son yıllarda havza, Melen Projesi kapsamında yoğun ilgi görmüştür. Melen Havzasının Coğrafi Potansiyeli ve Sürdürülebilirlilik Açısından Havza Yönetimi tez araştırması, coğrafi bakış açısı ve bütüncül yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım havzanın coğrafi potansiyelinin korunumu, sürdürülebilir çevre ve ekonomik kalkınma ilkesi doğrultusunda hareket edilmiştir. Çevreyi koruma ve sürdürülebilirlik yaklaşımı araştırmanın tümüne yayılmıştır. Havza yönetimi yaklaşımı içinde beşeri faaliyetleri ile doğal çevre arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Analizlerde coğrafi kaynakların sınırsız olmadığı ilkesi göz önünde bulundurulmuştur.
Çalışmamızda Melen Havzasının jeoloji, jeomorfoloji, klimatoloji, su kaynakları, nüfus, yerleşme, sanayileşme, turizm, ekonomik faaliyetler, flora ve faunası, kirlilik unsurları, kurumlar arası koordinasyon, risk analizleri, SWOT analizleri ve birçok konu multidisipliner çerçevede değerlendirilerek sonuçlandırılmış bulunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Melen Havzası, Coğrafi Potansiyel, Mekansal Kullanım, Sürdürülebilir Havza Planlaması, Bütüncül Havza Yönetimi, Melen Projesi, Havzalar Arası Su Transferi, Hidrografya, Doğal Çevre, Jeoloji, Jeomorfoloji, Klimatoloji, Arazi Kullanımı, İklim Projeksiyonları, SWOT Analiz, Taşkın Risk Analizi.

Abstract:
In the 20th century, the concept of watershed management and planning has become increasingly important as a result of various environmental problems. Parallel to this increasing importance, watershed management and planning has become increasingly complex. In the developed countries such as Western European countries and United States (USA) basin planning is far beyond water-based uses.  In our country, watershed planning and management are mostly water use indexed and holistic watershed planning has gained severity in recent years. The aim of these studies is to provide sustainability by using the basin potential even more to meet the needs of the growing population.
Turkey's most densely populated hosting the metropolises of Istanbul and Ankara distance equal to the Melen basin has brought an important input for the development of our country for many years with the direction of the current potential. Formed adjacent to the Turkey's most industrialized region has led to the manifold uses of the sustainability of this potential obligation optimal efficiency. The geographical potential of the Melen basin is quite high. The use of the natural and human potential of the basin by the dense population in the environment increased the pressure on the basin. Various solutions have been presented in order to eliminate the negative effects of these pressures. The development of these solution methods was evaluated within the scope of advanced watershed management and all aspects were analyzed from a geographical perspective.
The sustainability of the entire geographical potential within the logic of protects and use has been the fundamental basis of these investigations. In recent years, the basin has attracted intense interest within the scope of the Melen Project. The Geographical Potential of Melen Basin and the Basin Management in Terms of Sustainability thesis research has been evaluated with a geographical perspective and holistic approach. This approach has been in line with the principle of sustainable environment and economic development of the geographical potential of the basin. The approach to environmental protection and sustainability is spread throughout the research. The relationship between human activities and natural environment was analyzed within the approach of watershed management. In the analysis, the principle that geographical resources are not unlimited is taken into consideration.
Keywords: In this study, geology, geomorphology, climatology, water resources, population, settlement, industrialization, tourism, economic activities, flora and fauna of the Melen Basin, pollution elements, inter-institutional coordination, risk analyzes, SWOT analyzes and many issues were evaluated and suggested in the multidisciplinary framework.