Kent merkezlerinin ulaşım ve erişilebilirlik ile ilişkisinin araştırılması: Ankara kent merkezi örneği
Study on the relationship between the city centers to transportation and accessibility: Ankara city center sample
Yazar: AYŞE GÜL SOYDAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYRİ ULVİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kent merkezi sosyokültürel faaliyetlerin yapıldığı, resmi kurumların alışveriş ve toplanma yerlerinin bir arada olduğu bir yerdir ve ekonomik aktivitelerin, iş olanaklarının yoğun olduğu kent parçalarıdır. Aynı zamanda kent merkezi erişilebilirliğin en yüksek olduğu alandır. Erişebilirliğin temel noktası ise, hizmet noktalarına sürdürülebilir ve kolay erişimin sağlanması olarak tanımlanabilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı; Ankara kent merkezinin zaman içerisindeki alansal değişiminin incelenerek, kent merkezi ile erişebilirlik ilişkisinin ortaya konarak, erişebilirlik parametrelerinin tespiti yoluyla Ankara örneğinde planlama literatüründeki merkez kavramı ile ulaşım literatüründeki merkez kavramının mekânsal olarak birleştiği ve ayrıştığı noktaların yorumlu-değerlendirilmesidir. Bilindiği üzere kent merkezi ve içerisinde bulunan ticaret alanlarının gelişiminde kentin nüfus yapısı, ekonomik ve sosyal yapısı önemli rol oynamaktadır. Yapılan planlardaki arazi kullanım kararları, gelir gruplarının yer seçimleri ve ticari faaliyetlerin yoğunlaşması gibi faktörler de kent merkezini şekillendirmiştir. Bu faktörlerden önemlisi olan erişebilirlik de pek çok değişkenden etkilenmektedir. Kent merkez özelliklerinin yol üzerinde yer seçmesi, saçaklanması ve lineer gelişim göstermesi, alt merkezlere yayılması ulaşım araçlarının çeşitlenmesi, teknoloji çağının getirdiği yenilikler ve erişilebilirlik kavramının yeniden anlamlandırılması ile olmuştur. Bu durumun mekânsal etkilerini, erişebilirlik olgusu bağlamında kentlerin büyümesi, kent formunun değişmesi ve merkezi iş alanlarının yayılması biçiminde ifade etmek mümkündür. Ankara kent merkezinin Cumhuriyet döneminden sonra gerek nüfus, gerek teknolojik değişimler nedeniyle süreç içerisinde gösterdiği hızlı değişim mekânsal bağlamda yeniden tanımlanarak, bu değişimin erişilebilirlik olgusu ile etkileşimi incelenmiştir.

Abstract:
The city center is a place where sociocultural activities, official institutions, shopping centers and meeting places are together. It is also part of the city where economic activities and job opportunities are intense. Also, the city center has the highest accessibility. The main characteristic of accessibility could be defined as offering easy and sustainable access to service points. The purpose of this thesis study is; in Ankara example, interpretation of the points that central concept in the planning literature and transportation literature are spatially combined and seperated via determination of the accessibility parameters by examining the spatial cahange in Ankara city over time and revealing the relation between city center and accessibility. As known, population, economic and social structure of the city play an important role in the development of city center and commerce areas within the city. The factors such as decisions for area usage, place for income groups and increasing intensity of commerce activities also shape the city center.  Accessibility, which is important among these factors is also affected by various factors. Area selection on the road, fraying and linear progressing spreading to lower centers of the city center features are happened by diversification of the means of transportation, innovations brought by technology age and reinterpretation of the concept of accessibility. It is feasible to express the spatial effects of this situation with development of cities in terms of accessibility phenomenon, change in city form and expansion of central commerce areas. The rapid change of Ankara city center due to both population and technological changes after establishment of Republic of Turkey is redefined in terms of spatial context and interaction between this change and accessibility phenomenon is examined.