Makedonya Üsküp Hanları ve Kurşunlu Han Koruma önerisi
Macedonia Conservation Proposalof Skopje Khans and "Kurşunlu" Khan
Yazar: ALI FEJZULAI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLAY CANITEZ
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Makedonya'nın başkenti olan Üsküp Şehri, 15. yüzyıl başlarından itibaren, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'ya açılması için önemli bir kapıdır. Üsküp Şehri 1392 tarihinde Osmanlı egemenliği altına girmiş ve 520 yıl Osmanlı egemenliğinde kalmıştır. Bu süreçte çok sayıda anıtsal yapı inşa edilmiştir. Ancak bu yapıların büyük bir kısmı deprem, çeşitli isyanlar ve yangınlarından dolayı günümüze ulaşamamıştır. 
Bu çalışma kapsamında, günümüze ulaşan yapılar arasında Osmanlı tarihini ve dokusunu yansıtan en önemli eserlerden biri olan Kurşunlu Han incelenmiş olup,  anıtsal bir kültür mirasının korunmasına yönelik öneriler ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Beş bölümden oluşan tezin birinci bölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı, materyal ve metot açıklanmıştır. 
İkinci bölümde, Üsküp Şehri tanımlanmış olup; konumu ve tarihi, gelişim aşamaları ile birlikte ele alınmıştır. 
Üçüncü bölümde, konaklama yapıları olan han ve kervansarayların tarihi gelişiminin kronolojik sırayla incelemesi ve tez konusu olan Kurşunlu Han ile benzerlik gösteren yapıların karşılaştırılması yapılmıştır. Üsküp Şehri'nde yer alan Osmanlı Devleti'nin hâkimiyeti altında yapılmış han ve kervansaraylar incelenmiştir. İncelemeler sonucu günümüze ulaşamayan yapılar ve ulaşmama sebepleri tespit edilmiş, ulaşan yapılar ise mevcut durumları kapsamında ele alınmıştır. 
Dördüncü bölümde, Kurşunlu Han'ın tanımlaması yapılmış olup, yapının mevcut durumu esas alınarak mekânsal kurgusu; mimari elemanları, eleman ilişkileri incelenmiş, malzeme analizleri ayrıntılı bir şekilde yapılmıştır. Ardından yapılan restitüsyon çalışmaları sonucu elde edilen veriler, koruma ve kullanım dengesi ile restorasyon kararlarını belirlemiştir. Yeni işlev önerisi ile yapının gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenmiştir. 
Beşinci sonuç bölümünde, tarihi han ve kervansaray yapılarının ekonomik ve kültürel açıdan sürekliliği için koruma ve kullanma dengesini sağlamak için yeniden işlevlendirmenin gerekliliği vurgulanmıştır. 
Ekler bölümünde ise, Kurşunlu Han'ın restitüsyon dönem analizleri ve restorasyon önerisi, hasar gördüğü dönemlerdeki fotoğraf albümü, günümüzdeki mevcut durum fotoğraf albümü ve kurumlardan elde edilen belgeler yer almaktadır.

Abstract:
The city of Skopje, the capital of Macedonia, is located at 15. from the beginning of the century, it was an important gateway to the opening of the Ottoman Empire to Europe. The city of Skopje came under Ottoman rule in the history of 1392 and remained under Ottoman rule for 520 years. A large number of monumental structures were built in the process. However, most of these structures have not been able to reach the present due to earthquakes, various rebellions and fires. 
Within the scope of this study, "Kurşunlu" Khan, one of the most important works reflecting Ottoman history and texture, was examined among the buildings that have reached today and proposals were put forward for the preservation of a monumental cultural heritage.
In the first part of the thesis, which consists of five sections, the purpose, scope, material and method of the study are explained. 
In the second section, the city of Skopje is defined and its location and history are discussed together with the stages of development. 
In the third section, the historical development of the Han and caravanserai, which are accommodation structures, was examined in chronological order and the comparison of the structures which bear resemblance to the "Kurşunlu" Khan, which is the subject of the thesis. Han and caravanserais under the rule of the Ottoman state were examined in the city of Skopje. As a result of the investigations, the structures that have not reached the present day and their reasons for not reaching have been identified and the structures that have reached are covered within the scope of their current status. 
In the fourth section, "Kurşunlu" Khan was defined and its spatial structure was examined on the basis of the current state of the structure; its architectural elements, Element relations were examined and material analyses were made in detail. The data obtained after restitution studies determined the conservation and use balance and restoration decisions. With the proposal of the new function, it is aimed to transfer the structure to future generations. 
In the fifth concluding section, the necessity of re-functioning the historic han and caravanserai structures to ensure economic and cultural continuity in order to ensure the balance of conservation and use is emphasized. 
In addition, "Kurşunlu" Khan restitution period analysis and restoration proposal, the photo album in the periods when it was damaged, the current situation photo album and documents obtained from the institutions are included.