İlkokul sosyal bilgiler dersinde eğitici çizgi romanların kullanımı: Bir eylem araştırması
Use of educational comics in elementary school social studies course: An action research
Yazar: SILA ŞEKER
Danışman: PROF. DR. ZELİHA NURDAN BAYSAL ; DOÇ. DR. GENÇ OSMAN İLHAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Çizgi romanlar = Comic strips ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu eylem araştırmasının amacı, ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğrenme ortamlarında "Etkin Vatandaşlık" öğrenme alanı konularının öğretiminde eğitici çizgi romanların öğretim materyali olarak kullanılabilirliğini ortaya koymaktır. Bu amaca yönelik aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:
●	Katılımcı 4. sınıf öğrencilerinin, Sosyal Bilgiler öğrenme ortamlarında eğitici çizgi roman kullanımına ilişkin algıları araştırma öncesi ve sonrasında nasıldır?
●	Eğitici çizgi roman kullanılarak uygulanan öğretim, öğrencilerin "Etkin Vatandaşlık" öğrenme alanı konularını öğrenmelerini nasıl etkilemektedir?
●	Eğitici çizgi romanların öğretim materyali olarak kullanılmasının sınıf iklimine ve öğrencilere yansımaları nelerdir?
●	Katılımcı 4. sınıf öğrencilerinin ve sınıf öğretmeninin, Sosyal Bilgiler dersi öğrenme ortamlarında eğitici çizgi roman kullanılmasına ilişkin görüşleri nelerdir? 
Çalışma, öğrenme ortamlarında yeni bir öğretim materyali kullanılarak etkilerinin süreç içerisinde incelenmesine imkân sağlayan nitel araştırma yöntemlerinden "Eylem Araştırması" şeklinde modellenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında bir devlet okulunun 4. sınıfına devam eden 50 öğrenci ve sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma 10 haftalık bir süreçte gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak; araştırmacı gözlem raporu, sınıf öğretmeni günlüğü, sınıf öğretmeni ile yapılan görüşme, öğrenci odak grup görüşmesi, çalışma yaprakları ve ön algı/son algı formları kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlemesinde içerik ve betimsel analiz yapılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin çizgi roman kavramına ilişkin algıları olumlu yönde etkilenmiş ve konuları öğrenmeleri başarılı şekilde gerçekleşmiştir. Çizgi romanlar bilgileri kalıcı hale getirmiştir. Öğrencilerin öğrenme isteğini arttırmış, okumalarını geliştirmiş ve okuma isteklerini arttırmıştır. Ayrıca çizgi romanlar öğrencilerin hayal güçlerini geliştirmiş, empati kurmalarına yardımcı olmuştur. Öğrencilerin derse merak duymalarını, derse daha çok katılmalarını, derse odaklanmalarını ve yaratıcı fikirlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Öğrencilerde derse karşı istek ve heyecan gibi duyguları ortaya çıkarmıştır. Öğrencileri düşünmeye sevk etmiş ve düşüncelerini rahatlıkla ifade etmelerine yardımcı olmuştur. Çizgi romanlar dersi sıkıcı olmaktan kurtarmış ve daha eğlenceli hale getirmiştir. Öğrencileri grup çalışması yapmaya teşvik etmiştir. Öğrencilerin arkadaşlarıyla daha iyi ilişkiler kurmasına ve farklı bakış açıları kazanmalarına yardımcı olmuştur. Ders akışını bozan öğrenci davranışlarının azalmasını sağlamıştır. Katılımcılar çizgi romanların eğitici ve eğlendirici bir öğretim materyali olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırmacılara çizgi romanların okuma becerisi üzerindeki etkilerini incelemeleri, ilkokul düzeyinde öğrencilerin zorlandıkları bulgulanan Kültür ve Miras öğrenme alanı konularının öğretiminde eğitici çizgi romanları kullanmaları tavsiye edilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Öğretim Materyali, Çizgi Roman, Eylem Araştırması

Abstract:
The purpose of this action research is to demonstrate the usability of educational comics as teaching material in the learning environments of the "Active Citizenship" learning domain for 4th grade primary school Social Studies courses. The following questions were investigated to achieve this goal:
● What are the perceptions of 4th grade students regarding the use of educational comics in Social Studies learning environments before and after the research?
● How does the teaching applied using educational comics affect students' learning of the "Active Citizenship" learning domain topics?
● What are the reflections of using educational comics as teaching material on classroom climate and students?
● What are the views of 4th grade students and their Social Studies teacher regarding the use of educational comics in learning environments?
The study was modeled as "Action Research", which is a qualitative research method that allows the examination of the effects of a new teaching material in a process within learning environments. The study group consisted of 50 students and a classroom teacher in the 4th grade of a public school in the 2021-2022 academic year. The research was carried out over a 10-week period. The data collection tools used in the study; these were researcher observation report, teacher diary, teacher interview, focus group discussions with students, student worksheets, and pre/post perception forms. Content and descriptive analysis were used in the analysis of the obtained data.
According to the findings obtained in the research, students' perceptions of the concept of comics were positively affected and their learning of the topics was successful. Comics have helped to make information permanent for students. They have also increased students' desire to learn, improved their reading skills, and increased their interest in reading. Additionally, comics have helped to develop students' imaginations and facilitated their ability to empathize. They have also increased students' curiosity about the subject, increased their participation in class, helped them to focus in class, and encouraged creative ideas. Comics have stimulated students' thinking and facilitated their ability to express their thoughts easily. They have made the lesson more interesting and prevented it from becoming boring. Comics have encouraged students to work in groups and helped them to establish better relationships with their peers. They have also helped students to gain different perspectives. The use of comics has resulted in a decrease in disruptive student behavior in the classroom. Participants have expressed that, comics are an educational and entertaining teaching material. Researchers are advised to examine the effects of comics on reading ability and to use educational comics in the teaching of Culture and Heritage learning area topics that have been found to be challenging for students at the elementary school level.
Keywords: Social Studies, Teaching Material, Comics, Graphic Novels, Action Research