İstanbul'da kene populasyonlarının güncel durumu, KKKA ve halk sağlığı açısından oluşturdukları biyoriskler
The current status of tick populations in Istanbul and their biorisks in terms of CCHF and public health
Yazar: SALAR ZARRABI AHRABI
Danışman: PROF. DR. AYŞEN GARGILI KELEŞ ; PROF. DR. SIRRI KAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı / Biyogüvenlik ve Biyoemniyet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Halk sağlığı = Public health ; Hemorajik ateş-Kırım = Hemorrhagic fever-Crimean ; Keneler = Ticks ; Risk faktörleri = Risk factors ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç: Kenelerin taşıdığı hastalıkların en önemlilerinden biri Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA)'dir. KKKA, Ixodidae ailesindeki keneler tarafından insan ve hayvanlara bulaşmaktadır. Bu tez çalışmasında İstanbul ili özelinde kene örneklerinin yayılışlarının belirlenmesi, bulunan örneklerin tanımlanması ve biyorisklerin ortaya konması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Nisan–Ekim 2021 tarihleri arasında İstanbul ili sınırları içinde yapılmıştır. Belirlenen altı odaktan kene örnekleri, bayraklama yöntemi kullanılarak toplanmış ve Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Biyogüvenlik ve Biyoemniyet Araştırma Laboratuvarı'nda incelenmiştir. Tanımlanan keneler KKKA açısından Nested-PCR yöntemi ile incelemeye alınıp pozitif olan örnekler için DNA dizi analizi yapılmıştır.
Bulgular: Taksonomik tanımlamaya göre en yaygın kene türleri Ixodes ve Haemaphysalis cinslerine ait keneler olmuştur. KKKA açısında değerlendirilen tüm örneklerde %14.63 pozitiflik saplanmıştır. Filogenik değerlendirmelerde Türkiye ve İspanya'da rastlanan suşlara benzerlik görülmüştür.
Sonuç: istanbul ili özelinde bulunan en baskın kene türü olan Ixodes ricinus ve KKKA virüsü açısından pozitif bulunan I. ricinus bu çalışma ile ilk kez rapor edilmiştir. Ixodes türüne ait olan kenelerin KKKA vektörlüğü potansiyelinin detaylı olarak araştırılması ve biyorisk açısından değerlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler : Kene, KKKA, biyorisk, İstanbul

Abstract:
Objective: Crimean-Congo Hemorrhagic Fever (CCHF) is one of the most serious infections transmitted by ticks. Ticks in the Ixodidae family transmit CCHF to people and animals. The aim of this thesis study is to evaluate the distribution of tick samples in Istanbul province, to identify the genus/species and to determine the biorisks for the CCHF virus.
Material and Methods: The research was conducted in the province of Istanbul between April and October of 2021. Tick samples were collected by using the flagging method from six identified foci and examined in the Marmara University Faculty of Health Sciences, Biosecurity and Biosafety Research Laboratory. The identified ticks were tested for CCHF using the Nested-PCR method, and DNA sequence analysis was performed on the positive samples.
Findings:  The most common tick species in the study area were ticks belonging to the Ixodes and Haemaphysalis. 14.63% positivity was found in all samples evaluated for CCHF. Phylogeny evaluations showed similarity to strains found in Turkey and Spain.
Conclusion: The presence of Ixodes ricinus, the most common tick species in Istanbul province. Unfed Ixodes ricinus tested positive for CCHF virus was confirmed for the first time as a result of this study. It is recommended to thoroughly investigate the CCHF vector potential of the ticks belonging to the Ixodes species and the biorisk analysis should be performed.

Keywords: Tick, CCHF, biorisk, Istanbul