Bir tıp fakültesi klinik bilimlerde   araştırma görevlilerinin  sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve  ilişkili etmenler
Healthy lifestyle behaviors and associated factors of research assistants in clinical sciences at a faculty of medicine
Yazar: FATİH DÖKMEDEMİR
Danışman: PROF. DR. DENİZ ODABAŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (AÜTF) klinik 
bilimlerde çalışan araştırma görevlisi hekimlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ilişkin 
bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte olup Şubat-Mayıs 2024 ayları arasında 
yürütülmüştür. Araştırmanın evreni, AÜTF klinik bilimlerde görev yapan 1085 araştırma 
görevlisi hekim olarak belirlenmiştir. Araştırmanın minimum örneklem büyüklüğü 284 
araştırma görevlisi hekim olarak belirlenmiştir. Veriler ''Google Forms'' yöntemi ile çevrim 
içi olarak toplanmıştır. Veri toplama sürecinde örneklem büyüklüğü olan 284 kişiye 
ulaşılmaya çalışılmış ve 287 kişiye ulaşılmış ancak 5 kişi ölçekte çok sayıda soruya cevap 
vermediği için hariç tutulmuştur. Veri toplama formu, sosyodemografik özellikler, sağlık 
özellikleri, alışkanlıklar ve mesleki özellikler içeren 19 soru ve 6 alt boyuttan oluşan 52 
sorudan oluşan Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-2'den (SYBDÖ-2) oluşmaktadır. 
Ölçek Walker ve ark. tarafından 1987 yılında geliştirilmiş, 1996 yılında tekrar çalışılarak 
Walker ve ark. tarafından yenilenmiştir. Ölçekteki maddeler 4'lü Likert tipindedir. 
Yanıtlarda hiçbir zaman 1, bazen 2, sık sık 3, düzenli olarak 4 puan alınmaktadır. Ölçek, 
sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına yönelik sağlık sorumluluğu (SYBDÖ-2 SS), fiziksel 
aktivite (SYBDÖ-2 FA), beslenme (SYBDÖ-2 B), manevi gelişim (SYBDÖ-2 MG), kişiler 
arası ilişkiler (SYBDÖ-2 KAİ) ve stres yönetimi (SYBDÖ-2 SY) olmak üzere altı boyuttan 
oluşmakta ölçek toplam puanların ortalaması (SYBDÖ-2 T) ile değerlendirilmektedir.  
Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması en son 1998 yılında Akça tarafından yapılmıştır. 
Verilerin analizinde SPSS 25.0 versiyonu kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler ortalama, 
standart sapma, ortanca, çeyrekler arası aralık, yüzde, minimum ve maksimum değerler 
olarak hesaplanmıştır. Tekli analizlerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri; 
korelasyon analizinde Spearman korelasyon testi uygulanmıştır. Anlamlı fark bulunan 
değişkenlerle çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır. 
Bulgular: Araştırmaya katılan hekimlerin %64,8'i kadındır ve yaş ortalaması 28,54 
±2,65'tir. Katılımcı hekimlerin %67,2 ile çoğunluğu bekar olup %52'si ekonomik 
1 
durumlarının iyi-çok iyi olduğunu belirtmiştir. Katılımcıları %63,5'i sağlık durumlarını iyi
çok iyi olarak değerlendirmektedir. Katılımcı hekimlerin %60,7'sinin bilinen bir hastalığı 
yokken, %67,6'sının kullandığı herhangi bir ilaç yoktur, %73,1 ile çoğunluğu Dahili Tıp 
Bilimlerinde görev yapmaktadır. SYBDÖ-2'den en yüksek puan 2,70 ile kişiler arası ilişkiler 
alt boyutundan, en düşük puanı ise 2,00 ile beslenme alt boyutundan alınmıştır. Katılımcı 
hekimlerin puan ortalaması; SYBDÖ-2 T için 2,26±0,37, SYBDÖ-2 SS için 2,02±0,45, 
SYBDÖ-2 FA için 2,03±0,45, SYBDÖ-2 B için 2,00±0,46, SYBDÖ-2 MG için 2,63±0,53, 
SYBDÖ-2 KAİ için 2,70±0,47, SYBDÖ-2 SY için 2,16±0,48'dir. 
Tekli analizlerde ilişkili bulunan faktörlerle çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır. 
SYBDÖ-2 SS için medeni durum (p=0,023), ekonomik durum (p=0,039); SYBDÖ-2 FA 
için ekonomik durum (p=0,022), sağlık durum algısı (p=0,000); SYBDÖ-2 B için sağlık 
durum algısı (p=0,000); SYBDÖ-2 MG için medeni durum (p=0,002), sağlık durum algısı 
(p=0,004); SYBDÖ-2 KAİ için medeni durum (p=0,043), SYBDÖ-2 SY için ekonomik 
durum (p=0,004), sağlık durum algısı (p=0,000) ve SYBDÖ-2 T için ekonomik durum algısı 
(p= 0,007), en uzun süre yaşanılan yer (p=0,022), kendi sağlık durum algısı (p=0,000), 
ihtisas süresi (p=0,044) arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Sonuç: Araştırmaya katılan araştırma görevlisi hekimlerin sağlıklı yaşam biçimi 
davranışlarının genel olarak orta düzeyde olduğu, en yüksek puan ortalaması elde edilen alt 
boyutun Kişiler arası ilişkiler alt boyutu olduğu, en düşük puan ortalaması elde edilen alt 
boyutun beslenme alt boyutu olduğu görülüştür. Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını 
geliştirmek için sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin arttırılması başta olmak üzere 
araştırma görevlisi hekimlere yönelik müdahale programlarının oluşturulması uygun 
olacaktır.

Abstract:
The universe of the research was determined as 1085 research 
assistant physicians working in AÜTF clinical sciences. The minimum sample size of the 
research was determined as 284 research assistant physicians. Data were collected online 
with the Google forms method. 287 people were reached during the data collection process, 
but 5 people were excluded because they did not answer too many questions on the scale. 
The data collection form consists of the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-2 (HLBS-2), 
which consists of 52 questions consisting of 19 questions and 6 sub-dimensions including 
sociodemographic characteristics, health characteristics and habits, and professional 
characteristics. The scale was developed by Walker et al. in 1987 and revised again in 1996 
by Walker et al. The items on the scale are in 4-point Likert type. Never (1), sometimes (2), 
often (3), regularly (4) are accepted. The scale evaluates the total mean score (SYBDÖ-2 T) 
of six dimensions, namely health responsibility (HLBS-2 HR), physical activity (HLBS-2 
FA), nutrition (HLBS-2 N), spiritual development (HLBS-2 SD), interpersonal relations 
(HLBS-2 İR) and stress management (HLBS-2 SM). The last adaptation of the scale to 
Turkish was done by Akça in 1998. SPSS 25.0 was used in the analysis of the data. 
Descriptive statistics were calculated as mean, standard deviation, median, interquartile 
range, percentage, minimum and maximum values. Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis 
tests were used in single analyses; Spearman correlation test was used in correlation analysis. 
Multiple linear regression analysis was performed with variables with significant 
differences. 
Result: The majority of the physicians participating in the study were women (64.8%) 
and the average age was 28.54 ±2.65. The majority of the participating physicians (67.2%) 
were single. The majority of the participants (52%) stated that their economic situation was 
good to very good. 63.5% of the participants evaluated their health status as good to very 
good.  
3 
While 60.7% of the participating physicians did not have any known disease, 67.6% 
did not use any medication. The majority of the participating physicians (73.1%) work in 
Internal Medicine. The participating physicians received the highest score from the HLBS
2 (2.70) from the interpersonal relations subdimension, and the lowest score (2.00) from the 
nutrition subdimension. The scores of the participating physicians; HLBS-2 T: 2.26±0.37, 
HLBS-2 HR: 2.02±0.45, HLBS-2 FA: 2.03±0.45, HLBS-2 N: 2.00±0.46, HLBS-2 SD: 
2.63±0.53, HLBS-2 IR: 2.70±0.47, HLBS-2 SM: 2.16±0.48. 
Multiple linear regression analysis was performed with the factors found to be related 
in single analyses. For SYBDÖ-2 SS, marital status (p=0.023), economic status (p=0.039); 
For SYBDÖ-2 FA, economic status (p=0.022), health status perception (p=0.000); For 
HLBS-2 N, health status perception (p=0.000); A significant relationship was found between 
HLBS-2 SD and marital status (p=0.002), health status perception (p=0.004); between 
HLBS-2 İR and marital status (p=0.043), and between HLBS-2 SM and economic status 
(p=0.004), health status perception (p=0.000) and for HLBS-2 T, a significant relationship 
was found between the perception of economic situation (p= 0.007), the place of residence 
for the longest time (p=0.022), perception of own health status (p=0.000), and duration of 
specialization (p=0.044). 
Conclusion: As a result, it was observed that the healthy lifestyle behaviors of the 
research assistant physicians who participated in the study were generally at a moderate 
level, the sub-dimension with the highest average score was the Interpersonal Relations sub
dimension, and the sub-dimension with the lowest average score was the Nutrition sub
dimension. It would be appropriate to create intervention programs for research assistant 
physicians, especially those that focus on healthy nutrition and increasing physical activity, 
in order to develop healthy lifestyle behaviors.