Koroner arter bypass greft sonrası lavanta yağı inhalasyonunun ağrı, anksiyete ve uyku kalitesine etkisi
Effect of lavender oil inhalation on pain, anxiety and sleep quality after coronary artery bypass graft
Yazar: YEŞİM DİKMEN AYDIN
Danışman: PROF. DR. AYSEL GÜRKAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Lavanta = Lavender ; Lavanta yağı = Lavender oil ; Postoperatif ağrı =   ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Araştırma koroner arter bypass greft sonrası lavanta yağı inhalasyonunun ağrı, anksiyete ve uyku kalitesine etkisini belirlemek amacıyla ilaç dışı klinik, randomize kontrollü çalışma olarak yapıldı. 
Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü türdeki çalışma, Haziran 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesi'nin kalp ve damar cerrahisi kliniği'nde KABG ameliyatı olan 80 hasta ile gerçekleştirildi. Deney grubundaki hastalara (n=40) KABG cerrahisi sonrası klinikte yattıkları süreçte (1-6. günler) günde üç kez %2'lik lavanta yağı (Lavandula angustifolia) inhalasyonu uygulandı. Kontrol grubuna (n=40) standart bakım ve tedavi dışında herhangi bir girişim uygulanmadı. Veriler "Bireysel Özellikler Formu", "Hasta Takip Formu", "Sayısal Derecelendirme Ölçeği", "Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri" ve "Richard's Campbell Uyku Ölçeği" aracılığıyla toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Chi-Square Test, Student-t Test, Fisher Exact Test, Fisher Freeman Halton Test, Mann Whitney-U Test ve Wilcoxon Signed Rank Testi kullanıldı. 
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 59,03±8,92 ve %85'i erkekti. Grupların bireysel ve klinik özellikleri ile ameliyat öncesi ağrı, anksiyete düzeyi ve uyku kalitesi puan ortalamaları benzerdi (p>0,05). Kontrol grubuna göre deney grubu hastaların ameliyat sonrası cerrahi klinikte yattıkları süreçte (1.-6. günler) ağrı ve anksiyete düzeyi puan ortalamasının anlamlı olarak daha düşük, uyku kalitesi puan ortalamasının daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05). 
Sonuç: Çalışma bulguları KABG cerrahisi sonrası uygulanan lavanta yağı inhalasyonunun hastaların ağrı ve anksiyete düzeyini azalttığı, uyku kalitesini iyileştirdiğini gösterdi. 
Anahtar Kelimeler: Koroner arter bypass greft, lavanta yağı, ağrı, anksiyete, uyku kalitesi

Abstract:
Objective: This a non-drug clinical, randomized controlled study was carried out in order to the effect of lavender oil inhalation on pain, anxiety level and sleep quality after CABG surgery.
Materials and Methods: This randomized controlled trial was conducted between June 2021 and January 2022. The sample consisted of 80 patients who underwent CABG in the cardiovascular surgery clinic of a training and research hospital in Istanbul. The experimental group (n=40) inhaled 2% lavender oil (Lavandula angustifolia) three times a day during their hospitalization in the clinic after CABG surgery (days 1-6). The control group (n=40) received standard care and treatment. The data were collected using a personal information form, the numeric rating scale (NRS), the State-Trait Anxiety Inventory (STAI I-II), and the Richard-Campbell Sleep Questionnaire (RCSQ). The data were analyzed using descriptive statistics, Pearson Chi-Square Test, Student-t Test, Fisher Exact Test, Fisher Freeman Halton Test, Mann Whitney-U Test, and Wilcoxon Signed Rank. 
Results: Participants had a mean age of 59±8.92 years. Most participants were men (85%). The groups had similar individual and clinical characteristics and mean preoperative pain, anxiety, and sleep quality scores (p>0.05). Compared to the control group, it was found that the mean pain and anxiety level scores of the experimental group patients during the postoperative period (1st-6th days) in the surgical clinic were significantly lower, and the mean of the sleep quality scores were higher Conclusion: The results indicate that lavender oil inhalation after CABG reduces pain and anxiety levels and improves sleep quality.

Keywords: Coronary Artery Bypass Graft Surgery, lavender oil, pain, anxiety, quality of sleep.