İzmir ilinde tedavi gören tip 1 diyabetli çocukların epidemiyolojik özelliklerinin incelenmesi
Studying the epidemiologic characteristics of children with type-i diabetes being treated in İzmir
Yazar: NAZLI ŞEBNEM ÇARKÇI
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA ÖZSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu araştırma, İzmir ilinde çocuk endokrinoloji polikliniği olan Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi merkezlerinde takip edilen Tip 1 diyabetli çocukların epidemiyolojik özelliklerini belirlemek amacıyla "diyabet izlem kartları" retanımlayıcı (retrospektif) incelenerek yapılmıştır.Araştırmanın evrenini bu 3 kurumda takip edilen 1079 Tip 1 Diyabetli  çocuk oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Ege Üniversitesi çocuk endokrinoloji polikliniğinde kullanılan "diyabet izlem kartı" temel alınarak ve literatür doğrultusunda "Tip 1 diyabetli çocuk tanılama formu" geliştirilmiştir. "Diyabet izlem kartlarında" var olan bilgilerden daha kapsamlı veri toplama aracı geliştirilmiştir. Hasta dosyalarından ulaşılamayan 723 (% 67) ailenin bilgilerine telefon edilerek ulaşılmıştır.
Araştırma sonucuna göre, çocukların % 51.3'ü Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, % 20.5'i Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, % 28.2'si Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde takip edilmektedir. Çocukların % 42.9'u 10-14 yaş grubunda ve yaş ortalamaları 12.23, % 51.3'ü kız, % 48.7'si erkektir. Çocukların % 8.9'u 8 yaşında tanı almıştır. Çocukların % 60.2'si İzmir'de, % 39.8'i çevre ve diğer illerde yaşamaktadır. İzmir ilinde yaşayanların % 14.5'i Bornova ilçesinde yaşamaktadır. Çocukların % 62.1'i 6 ay anne sütü almış, % 66.5'i 6 aydan sonra ek gıdaya, % 14.1'i 6. ayda formula mamaya, % 30'u 12. ayda inek sütüne başlamıştır. Çocukların % 49.5'i tanı almadan önce suçiçeği, % 35.4'ü tanı almadan önce son 1 yıl içerisinde enfeksiyon geçirmiş, enfeksiyon geçirenlerin % 74.6'sı ÜSYE geçirmiştir. Çocukların % 32'si tanı almadan önce son 1 yıl içerisinde stres yaşamış, yaşayanların % 45.5'inin stres nedeni aile içi sorunlardır.Çocukların % 15.5'inin anne babası arasında akrabalık, % 7.9'unun 1.derece akrabalarında Tip 1 diyabet vardır. Çocukların % 95.6'sı insülin kullanmakta, insülin kullananların % 92.2'si enjeksiyon, % 3.4'ü infüzyon pompası kullanmaktadır. Enjeksiyon uygulayanların % 67.7'si, okula giden ve insülin enjeksiyonu kullananların % 60.5'i enjeksiyonu kendisi uygulamaktadır. İnsülin kullananların % 85.7'si hızlı ve uzun etkili insülin tipini kullanmaktadır. Okula gidenlerin % 60.9'u beslenmesini kendisi düzenlemektedir. 6-12 yaş grubu çocukların % 26.6'sının, 13-18 yaş grubu çocukların % 37.3'ünün en son HbA1C değerleri yüksektir.
Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diyabet, Epidemiyolojik özellik, Çocuk

Abstract:
This research was carried out by reviewing the "Diabetes Follow-Up Cards" redescriptively (retrospectively) in order to determine epidemiologic characteristics of children with type-1 diabetes who followed up in the Children's Endocrinology Polyclinics of Ege University Medical Faculty Hospital, Tepecik Training and Research Hospital and Dr. Behçet Uz Children's Diseases and Surgery Training and Research Hospital. 
The study's universe consists of 1079 type 1 diabetic children that followed up in these 3 institutes. As a data collection tool, a "diagnostic form for children with type-1 diabetes", based on "Diabetes Follow-Up Cards" used in Ege University Children's Endocrinology Polyclinic and in line with literature was developed for children between 0 and 18 years of age. A more comprehensive data collection tool that has more information than in "Diabetes Follow-Up Cards" was developed. Data of 723 (67 %) families that were not available in patient filers were obtained through telephone call. 
According to the result of the research, 51.3 % of children are being followed up in Dr. Behçet Uz Children's Diseases and Surgery Training and Research Hospital; 20.5 % in Tepecik Training and Research Hospital and 28.2 % in Ege University Medical Faculty Hospital. 42.9 % of children are within 10 -14 years age group (mean age is 12.23 years), 51.3 % are girls and 48.7 % are boys. 8.9 % of children were diagnosed at the age of 8. 60.2 % are living in Izmir and 39.8 % in nearby cities. 14.5 % of those who live in Izmir, reside in Bornova county. 62.1 % of them receive mother milk for 6 months, 66.5 % received supplementary food after 6 months, 14.1 % started formula baby food at 6 months and 30 % started cow milk at 12 months.  49.5 of children suffered from chickenpox before diagnose, 35,4 % experienced infection within lest 1 year before diagnose; 74.6 % of those that experienced infection suffered from upper respiratory tract infection. 32 % experienced stress in last 1 year before diagnose; the cause of stress in 45.5 % is domestic problems. 
In 15.5 % of children there is kinship between parents and in 7.9 % there is type-1 diabetes between 1st grade relatives. 95.6 % of children are using insulin; 92.2 % of those that use insulin are utilizing injection and 3.4 % infusion pump.  67.7 % of those using injection and 60.5 % of those that attend school and use insulin injection utilize injection by his/herself. 85.7 % of the insulin users use fast and long lasting type of insulin. 60.9 % of those that attend school arrange nourishment themselves.  The latest HbA1c values were high in 26.6 % of children in 6-12 years age group and in 37.3 % of those in 13-18 years age group. 
Key Words: Type-1 diabetes, epidemiologic character, Child.