Pakistan ve köktenci akımlar: Pakistan'ın Afganistan politikasında köktenciliğin yeri
Pakistan and fundamentalist groups: The role of fundamentalism in Pakistan's foreign policy towards Afghanistan
Yazar: MOHAMMAD KHALİD ATAEİ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN GÜNEŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Fundamentalizm = Fundamentalism ; Pakistan = Pakistan ; Radikalleşme = Radicalism ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
"Pakistan ve Köktencı Akımlar: Pakistan'ın Afganistan Politikasında Köktenciliğin Yeri" ismini taşıyan bu çalışmanın amacı Pakistan'ın Afganistan özelinde bir dış politika aracı olarak siyasal İslamcı akımlar ile olan ilişkisini ortaya koymaktır. Pakistan gerek bölgedeki ekonomik, askeri ve siyasi çıkarlarını gözetirken gerek Afganistan ile olan ilişkilerinde gerekse de büyük güçlerle olan ilişkilerinde köktenci gruplar ile temas kurmaktadır. Bölgesel ve küresel düzlemde köktenci akımların gelişmesi ve yerleşmesinde bu politikanın etkisi bulunmaktadır. Bu noktada bazı devletlerin bir dış politika aracı olarak kullandıkları "vekâlet savaşı" yönteminin en iyi örneklerden birisi Pakistan'ın Afganistan politikası olarak karşımıza çıkmaktadır.
Komünist dönemde Afganistan iç siyasetinde dini gruplara karşı uygulanan baskı İslamcı grupların Pakistan'a kaçarak daha organize bir şekilde mücadele yürütmesine olanak tanıdı. Afganistan ve Pakistan arasındaki sınır belirsizlikleri bu gruplara alan sağlamıştı. Bunun yanında Pakistan'da bulunan köktenci ağlar Pakistan devletinin üzerinde tam olarak kontrol sağladığı organizasyonlar olmadı. Bu sebeple köktenci akımların daha bağımsız politika ve eylemlilik kazanmaları mümkün oldu.
Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgali bütün dünyadan bu gruplara katılımı artırdı. Sovyetler Birliği işgalinden sonra etnik temelleri de olan Taliban hareketi güç kazanmaya başladı. Özellikle El- Kaide ve Taliban yakınlaşması hem bölgesel hem de küresel sonuçlar doğurmuştur. Günümüz de hayli canlı ve değişken olan bu zemini temel alan elinizdeki çalışma, tarihsel bir perspektif ile Pakistan'ın siyasal İslamcı akımları kendi dış politkasında nasıl birer araç olarak kullandığının kapsamlı bir panaromasını ve analizini sunma gayretindedir.



Anahtar Kelimeler: Pakistan, Afganistan, DıĢ politika, Siyasal Ġslam, Medreseler.

Abstract:
The goal of this thesis entitled as "Pakistan and Fundamentalist Groups: The Role of Fundamentalism in Pakistan's Foreign Policy towards Afghanistan" is to analyze Pakistan's relations with Islamist movements as a foreign policy tool in the context of Afghanistan. Pakistan establishes contact with fundamental groups not only to get economic, political and military gains in the region but also for diplomatic advantage in its relationships with the USA, Arabic countries and Afghanistan. This policy contributed to the settlement and development of these movements in both regional and global level.
Suppression to religious groups by Afghan politician, in the communist era enabled Islamic groups to pass to Pakistan and conduct an organized campaign. The ambiguity of borders between Pakistan and Afghanistan provided an open area. Nevertheless, these fundamentalist networks have not been under a complete control of Pakistan.  For this reason, it could be possible that fundamentalist movements could have independent political agendas as well. The invasion of Afghanistan by the Soviet Union increased the attendance to these groups from all over the world. After the end of the occupation, Taliban, who has ethnic roots, started to get power. Significantly, the rapprochement between Al- Qaeda and Taliban caused regional and global results. This thesis aims at explaining and analyzing the linkages between Pakistan's regional aims and its use of fundamentalist groups as foreign policy instrument, especially in the context of of its policies towards Afghanistan.




Keywords: Pakistan, Afghanistan, Foreign Policy, Political Islam, Madrasas