Profesyonel sporcularda sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi
Assesment of health literacy in professional athletes
Yazar: CENK ÖZYILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZELKA
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Spor = Sports
Dizin: Profesyonellik = Professionalism ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Sağlık ve spor birbirleriyle ilişkili olup, spor yapan kişilerin spor yapmayan kişilere göre daha sağlıklı oldukları bilimsel bulgulardandır.  Özellikle sporu profesyonel olarak yapan sporcuların sağlıkla ilgili bilgileri edinmeleri, kaynakları okumaları, anlamaları ve uygun olan sağlık kararlarını verebilmeleri için sahip oldukları yeteneklerin ve sağlık okuryazarlık düzeylerinin yüksek olması, sağlığın geliştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada profesyonel sporcuların sağlık okuryazarlık düzeyleri araştırılarak, sağlık okuryazarlık düzeylerinin demografik faktörlere bağlı olarak bir farklılık gösterip göstermediği araştırılacaktır.
Bu araştırma nicel bir araştırmadır. Araştırma İstanbul'da, toplamda 339 profesyonel sporcuyla yüz yüze görüşme yöntemi ile anket uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Daha önce profesyonel sporcularla ilgili benzer bir araştırmanın olmaması nedeniyle bu konu seçilmiştir. Anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ankete katılan profesyonel sporcuların sosyo-demografik özellikleri hakkındaki bilgiler elde edilmiştir. İkinci bölümde ise profesyonel sporcuların sağlık okuryazarlıklarını ölçebilmek için Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayarda SPSS 24.0 programı ile analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgulara göre; profesyonel sporcuların %6'sı yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine, %12,4'ü sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyine, %62,3'ü yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyine ve %19,3'ü mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Buradan hareketle profesyonel sporcuların çoğunluğunun sağlık okuryazarlık düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Bunlarla birlikte, çocuk sahibi olan profesyonel sporcuların, çocuk sahibi olmayan profesyonel sporculardan, genel sağlık durumu çok iyi olan profesyonel sporcuların, genel sağlığı orta olan profesyonel sporculardan ve hasta olunca ilk iş olarak doktora giden profesyonel sporcuların, hasta olunca çevresindekilere danışan profesyonel sporculardan sağlık okuryazarlık düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmektedir.     

Anahtar Kelimeler: Profesyonel Sporcular, Sağlık, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
Health and sport are two interrelated concepts. It can be said that people who do sports are healthier than those who do not. Especially, athletes who do sports professionally have a high level of health literacy in order to read and understand health-related information and make appropriate health decisions, which is important for health promotion. In this study, by examining the health literacy levels of professional athletes, it will be examined whether there is a difference in health literacy levels depending on demographic factors.
This research is a quantitative research. The research was carried out in Istanbul and a total of 339 professional athletes were interviewed using face-to-face interviews. This topic was chosen due to the lack of similar research on professional athletes before. The questionnaire consists of two parts. In the first part, information about the socio-demographic characteristics of the professional athletes participating in the survey was obtained. In the second part, the Health Literacy Scale (TSOY-32) was used to measure the health literacy of professional athletes. The data obtained were analyzed with the SPSS 24.0 program on the computer.
According to the findings obtained; 6% of professional athletes have insufficient health literacy level, 12.4% have problematic-limited health literacy level, 62.3% have adequate health literacy level and 19.3% have excellent health literacy level. From this point of view, it was determined that the majority of professional athletes had high levels of health literacy. In addition, the health literacy levels of professional athletes who have children, professional athletes who do not have children, professional athletes with very good general health, professional athletes with moderate general health, professional athletes who go to the doctor as the first thing when they are sick, and professional athletes who consult their surroundings when they are sick, can be determined. appears to be higher.

Keywords: Professional Athletes, Health, Health Literacy