Kronik hastalığa sahip çocuğu olan ebeveynlerde algılanan sosyal destek ve ebeveyn öz-yeterliğinin ebeveyn çocuk ilişkisine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of perceived social support and parent self-efficiency on parent child relationship in parents with children with chronic disease
Yazar: MİNE NUR ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM KIZILER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Ana-baba = Parents ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sosyal destek = Social support ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma, kronik hastalığa sahip çocuğu olan ebeveynlerin algılanan
sosyal destek ve ebeveyn öz yeterliklerinin ebeveyn-çocuk ilişkisine etkisinin
belirlenmesi amacıyla Haziran-Aralık 2022 tarihleri arasında 221 ebeveyn ile
tanımlayıcı kesitsel tipte yapılmıştır. Veriler Sosyodemografik Veri Formu,
Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ), Ebeveyn Öz-Yeterlik Ölçeği (EÖYÖ) ve
Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği (EÇİÖ) ile elde edilmiştir. Verilerin
değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, ortanca, Mann Whitney-U, Kruskal
Wallis, Bonferroni ve Tukey İkili Karşılaştırma, ANOVA, Independent Sample-t ve
Spearman Korelasyon testleri kullanılmıştır.
Ebeveynler EÇİÖ- Olumlu ilişki alt boyutundan 4.27±0.67, EÇİÖ-Olumsuz
İlişki alt boyutundan 2.79±1.08 puan almışlardır. EÖYÖ toplam puan ortalaması
91.61±19.28 ve ASDÖ toplam puan ortalaması 53.52±14.71'dir. Ebeveynlerin eğitim
ve gelir durumuna göre ASDÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı
bir fark bulunmuştur (p<0.05). Ebeveynlerin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, yaşanılan
yer, çocuk sayısı ve aile tipine göre EÖYÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel
açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Ebeveynlerin cinsiyet, yaş, eğitim
durumu, çocuk sayısı, gelir durumu, hastalıkla ilgili bilgi sahibi olma, tanı süresi ve
hastaneye yatış sıklığına göre EÇİÖ-Olumlu İlişki alt boyut puan ortalamalarında,
yaş, eğitim durumu, çocuk sayısı, gelir durumu, tanı süresi ve tanılanmış hastalık
sayısına göre ise EÇİÖ-Olumsuz İlişki alt boyut puan ortalamalarında istatistiksel
açıdan anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ebeveyn Öz-Yeterlik Ölçeği,
ASDÖ ve tüm alt boyutları (aile, arkadaşlar, özel bir insan) puan ortalamaları ile
Olumlu EÇİÖ puan ortalamaları arasında pozitif yönlü, Olumsuz EÇİÖ puan
ortalamaları arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Ebeveyn ile çocuk
arasındaki ilişkiyi güçlendirmek için ebeveynlerin destek kaynaklarının
değerlendirilmesi ve uygun sosyal destek kaynaklarına yönlendirilmesi önerilebilir.
Anahtar kelimeler: Ebeveyn öz-yeterliği, ebeveyn-çocuk ilişkisi, algılanan
sosyal destek, kronik hastalık.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive cross-sectional type with 221
parents between June and December 2022 in order to determine the effect of
perceived social support and parental self-efficacy of parents with children with
chronic diseases on the parent-child relationship.The data were obtained with the
Sociodemographic Data Form, the Perceived Social Support Scale (MSPSS), the
Parent Self-Efficacy Scale (PSES), and the Parent-Child Relationship Scale (PCRS).
Number, percentage, mean, median, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis, Bonferroni
and Tukey Pairwise Comparison, ANOVA, Independent Sample-t and Spearman
Correlation tests were used to evaluate the data.
Parents got 4.27±0.67 points from the PCRS-Positive Relationship subdimension and 2.79±1.08 points from the PCRS-Negative Relationship subdimension. PSES total score average was 91.61±19.28 and MPSS total score average
was 53.52±14.71. A significant difference was found between the mean MSPSS
scores according to the education and income status of the parents (p<0.05). A
significant difference was found between the mean scores of PSES according to the
gender, age, educational status, living place, number of children and family type of
the parents (p<0.05). According to the parents' gender, age, education level, number
of children, income status, knowing about the disease, diagnosis time and
hospitalization frequency, the mean scores of the Positive PCRS were found to be
age, educational status, number of children, income status, duration of diagnosis. and
according to the number of diagnosed diseases, there was a significant difference in
the mean scores of the Negative PCRS (p<0.05). A positive correlation was found
between PSES, MSPSS and Positive PCRS mean scores, and negative correlations
were found between Negative PCRS mean scores. In order to strengthen the
relationship between the parent and the child, it may be recommended to evaluate the
support resources of the parents and to direct them to the appropriate social support
resources.
Key words: Parental self-efficacy, parent-child relationship, perceived social
support, chronic illness.
v
SİMGELER VE KISALTMALAR D