Okyanus asitlenmesinin Rapana venosa (Valenciennes, 1846) üzerindeki etkileri
Effects of ocean acidification on Rapana venosa (Valenciennes, 1846)
Yazar: SERDAR AKSAN
Danışman: PROF. DR. HALİM AYTEKİN ERGÜL
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Hızla artan sanayileşme ve fosil yakıt kullanımı nedeni ile atmosferde bulunan CO2 miktarı her geçen gün artmaktadır. Sera gazlarının en önemlisi olan CO2 küresel ölçekte birçok soruna yol açmaktadır. Bunlardan en çok bilineni küresel ısınma iken denizel ortamı tehdit eden bir diğer problem ise okyanus asitlenmesidir. Artan karbondioksitin bir bölümü okyanus ve denizlerde çözünerek suyun kimyasını değiştirmekte ve okyanus asitlenmesinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.. Bu durumun deniz canlıları üzerine etkisi dünya çapında ilgi çeken bir konudur. Dünya denizlerinin geleceğinde küresel ısınma ve okyanus asitlenmesinin yol açacağı birçok değişim ile karşılaşmak kaçınılmaz görünmektedir. Bu değişimler sadece deniz canlılarını değil, doğrudan ve dolaylı olarak karasal canlıları ve elbette insanların sosyal, ekolojik ve ekonomik durumlarını da etkileyecektir.
Dünyanın birçok denizine yayılma başarısı göstermiş, başta uzak doğu olmak üzere besin olarak tüketilen ve Türkiye için önemli bir ihracat ürünü olan Rapana venosa örnek tür olarak belirlenmiştir. Rapana venosa sadece Türkiye için değil, Karadeniz'e kıyısı olan tüm ülkeler için önemli bir gelir kaynağıdır. Rapana venosa'nın hayat ekonomik öneminin yanı sıra istilacı bir tür olmasından kaynaklanan ekolojik önemi de büyüktür.
Laboratuvar ortamında kurulan mezokozm düzeneğinde 8,1 (kontrol), 7,8 ve 7,5 pH değerlerine ve 2 farklı sıcaklık değerine sahip koşullar oluşturuldu ve bu koşulların Rapana venosa'nın üzerindeki etkisi araştırıldı. Morfolojik büyüme oranları, metabolizma hızı, beslenme davranışları ve gonadosomatik indeks incelemesi 24 ay içerisinde gerçekleştirildi. 
Elde edilen veriler düşük pH koşullarının büyüme hızına negatif etkisi olduğunu gösterirken, sıcaklık artışının etkisi görülmedi. Metabolizma hızı ve gonadosomatik indeks iklim değişikliği koşullarından etkilenmezken, besin bulma süresinin düşük pH değerlerinde arttığı belirlendi. Çalışma süresince üç farklı tipte büyüme anomalisine neden olan iklim değişimine karşı Rapana venosa'nın adaptasyon yöntemleri kullandığı belirlendi
Büyüme anomalileri, beslenme davranışlarında değişim olmasına karşın, Rapana venosa'nın diğer yumuşakça türleri üzerine yapılan çalışmalara kıyas ile okyanus asitlenmesine kısmen dayanıklı olduğu görülmüştür.

Abstract:
Because of increasing industrialization and fossil fuel consumption, CO2 content of the atmosphere is rising every day. Being the most important of greenhouse gasses, CO2 causes several environmental problems in global scale. The best known one among these problems is the global warming. But ocean acidification is another problem that treathens marine environments. A portion of increasing CO2 is dissolving in oceans and altering carbonate chemistry of oceans and causes ocean acidification. Effects of this phenomenon on marine organisms is a subject which is drawing worldwide attention. Alterations caused by ocean acidification and warming seems inevitable in the future of oceans. These alterations would effect terrestrial organisms and social, ecological and economical states of humans directly or indirectly.
Investigating joint effects of different environmental conditions on marine organisms gives more effective results for predicting reactions of natural populations. Thus, seperate and joint effects of ocean acidification and warming on Rapana venosa were investigated and copared to control group
Rapana venosa which is succesfully introduced to several different seas, is consumed as food especially in far east and is an important export good for Turkey has been chosen as investigated specimen. Rapana venosa is an important economic good not only for Turkey but every country that has coast to The Black Sea. Rapana venosa also has an important ecological role as an invasive species.
In the mesocosm setup established in a laboratory environment, conditions with pH values of 8.1 (control), 7.8, and 7.5 and two different temperature values were created, and the effects of these conditions on Rapana venosa were investigated. Morphological growth rates, metabolism rates, feeding behaviors, and gonadosomatic index examination were conducted over 24 months.
The obtained data showed that low pH conditions negatively affected the growth rate, while the increase in temperature had no effect. While the metabolism rate and gonadosomatic index were not affected by climate change conditions, the time to find food increased at low pH values. It was determined that Rapana venosa used adaptation methods against climate change, which caused three different types of growth anomalies during the study period.
Despite changes in feeding behaviors and growth anomalies, Rapana venosa was found to be partially resistant to ocean acidification compared to studies conducted on other mollusk species.