Endemik prangos hulusii S.G. Şenol, H. Yıldırım & Ö. seçmen türü üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigations on prangos Hulusii S.G. Şenol, H. Yıldırım & Ö. seçmen, Endemic to Turkey
Yazar: SEÇİL YAZICI TÜTÜNİŞ
Danışman: DOÇ. NUR TAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Apiaceae = Apiaceae ; Endemikler = Endemics ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Kumarinler = Coumarins ; Terpenler = Terpenes ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Bu çalışma kapsamında, Apiaceae familyasının endemik üyelerinden biri olan Prangos hulusii türünün kökleri üzerinde kimyasal içerik ve biyoaktivite araştırmaları gerçekleştirilmiştir. İzmir/Ödemiş'den toplanan bitki örnekleri kurutulmuş ve toz edilmiştir. Soxhlet Apareyi kullanılarak petrol eteri, diklorometan ve metanol ekstreleri hazırlanmıştır. Fitokimyasal çalışmalarda bitkinin kök diklorometan ekstresinin kimyasal içeriği aydınlatılmıştır. Deney hayvanlarından alınan örneklerde tensil gücü, histolojik ve biyokimyasal değişimlerin değerlendirilmesi şeklinde bitkinin in vivo yara iyi edici aktivitesi incelenmiştir. Biyoaktivite deneylerinde ekstrelerin in vitro sitotoksik, antimikrobiyal ve antioksidan etkileri araştırılmıştır.
Kromatografik ve spektral analizlerden faydalanılarak kök diklorometan ekstresinden dört adet kumarin (oksipösedanin, murraol, izoimperatorin ve ostol) ve iki adet steroid (stigmasterol ve β-sitosterol) bileşiği izole edilmiş ve yapıları aydınlatılmıştır. Yeni bir bileşik olan ostol 4'-senesioat izole edilerek yapısı aydınlatılmıştır. 
Diklorometan ekstresi en iyi etkiyi göstermiş ve nispeten yara iyi edici aktiviteye sahip olduğu belirlenmiştir. Tüm ekstreler  S. aureus, B. cereus ve E. coli bakterilerine karşı anlamlı derecede etki göstermiştir. Her üç ekstrenin C. albicans suşuna karşı iyi bir aktiviteye sahip olduğu gözlenmiştir. Fenolik madde konsantrasyonuyla orantılı olarak diklorometan ve metanol ekstreleri iyi bir sitotoksik etki göstermiştir. Sitotoksik aktivite testlerinde diklorometan ekstresinin diğer ekstrelere oranla daha güvenilir olduğu görülse de hem antimikrobiyal hem de antioksidan etki görülen konsantrasyon aralıklarında toksik etki gözlenmiştir. Bu nedenle güvenli doz aralığının belirlenmesi açısından bu testlerin farklı hücre dizileri ve metotlarla da denenmesi gerekmektedir.

Abstract:
In the current study, the chemical experiments and bioactivity researches on the root parts of Prangos hulusii which is one of the endemic species of Apiaceae family were investigated. The plant material was collected from İzmir/Ödemiş and was dried and powdered. Root parts were extracted with petroleum ether, dichloromethane and methanol using Soxhlet Apparatus. Chemical constituents of the dichloromethane extract prepared from the roots were elucidated in phytochemical experiments. In vivo wound healing activity of the plant was investigated and the tensile strength and histological and biochemical changes on samples of test animals were evaluated. In bioactivity experiments, in vivo cytotoxic, antimicrobial and antioxidant efficacity of the extracts which were prepared in different solvents, were researched.
Four coumarins (oxypeucedanin, murraol, isoimperatorin and osthole) and two steroids (stigmasterol and β-sitosterol) were isolated and identified from the dichloromethane extract of the roots, using chromatographic and spectral methods. A new compound was isolated and identified as osthole 4'-senecionate.
The dichloromethane extract showed the best effect and it has relatively wound healing activity. All extracts had significant antimicrobial activity against S.aureus, B.cereceus and also E.coli. A good antimicrobial activity was observed with the three extracts against C.albicans. Due to their phenolic compound ratio, dichloromethane and methanol extracts showed a good antioxidant activity. Although in cytotoxic activity tests, the dichloromethane extract seems to be more reliable then the other ones, it showed toxic effect in the concentrations which showed antimicrobial and antioxidant activities. Therefore, further tests need to be done one different cell lines and with different methods in order to determine the safe dose levels.