Öğrenme amaçlı sosyal ağların öğretim ortamını tamamlayıcı veya zenginleştirici olarak kullanılmasının lise öğrencilerinin akademik başarılarına, sosyal ağ kullanma davranışlarına ve memnuniyetlerine etkisi
Effects of using social networks for educational purposes as complementary or enriching tools on academic achievement, social network usage behaviors and satisfaction of high school students
Yazar: ALİ ÇİMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MİHRİBAN BETÜL YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü = Department of Computer Education and Instructional Technology ; Eğitim teknolojisi = Education technology

Özet:
Bu araştırmada sosyal ağların sınıf ortamını tamamlayıcı veya zenginleştirici olarak kullanıldığı öğrenme ortamlarının lise öğrencilerinin akademik başarılarına, sosyal ağ kullanma davranışlarına ve memnuniyetlerine etkisi incelenmiştir. Araştırma, İstanbul ili Avcılar ilçesi Avcılar Lisesi'nde öğrenim gören, iki deney ve bir kontrol grubunda yer alan toplam 114 10. sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. 10. Sınıf İngilizce dersinde, 3 hafta (6 saat) boyunca süren "Personality and Character" teması için, sosyal ağ ortamı ders ortamını tamamlayıcı ve zenginleştirici olarak kullanılmıştır. Sosyal ağın sınıf ortamını tamamlayıcı olarak kullanıldığı birinci deney grubundaki öğrenciler sosyal ağ ortamındaki faaliyetleri dersin devamı olarak ve katılımları zorunlu olacak şekilde gerçekleştirmişlerdir. Zenginleştirici ortam ise ikinci deney grubundaki öğrencilere sınıf ortamını zenginleştirici nitelikte ve öğrencilerin katılımları önerilerek sunulmuştur. Araştırma kapsamında kullanılmak üzere kalemlink.com isminde öğrenme amaçlı bir sosyal ağ sitesi oluşturulmuştur. Araştırmada, yarı deneme modellerinden "eşitlenmemiş kontrol gruplu model" kullanılmıştır. Uygulamanın başında ve sonunda öğrencilerin dersle ilgili akademik başarılarını ölçmek amacıyla 24 maddelik bir test geliştirilerek uygulanmıştır. Öğrencilerin sosyal ağ kullanma davranışlarını ölçmek amacıyla sosyal ağ uygulaması tarafından üretilen tüm aktivite puanları, ders içi paylaşım sayılarını belirlemek amacıyla da derse yönelik aktivite puanları hesaplanmıştır. Öğrencilerin sosyal ağ öğrenme ortamına yönelik memnuniyetleri, tez kapsamında geliştirilen bir ölçekle belirlenmiştir. Araştırma bulguları akademik başarı testi ortalamaları arasında sosyal ağların öğrenme ortamına entegre edildiği deney grupları lehine istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal ağın öğrenme ortamına tamamlayıcı olarak entegre edildiği deney grubunun en yüksek akademik başarı ortalamasına sahip olduğu (X̅DG1=17,69; %73,7),  sosyal ağın öğrenme ortamını zenginleştirici olarak entegre edildiği deney grubunun akademik başarı ortalamasına ikinci sırada yer aldığı  (X̅DG2=14,17; %59,0) ve derslerini salt sınıf ortamında işleyen kontrol grubunun akademik başarı ortalamasının ise üçüncü sırada olduğu (X̅KG=11,66; %48,5) bulgusuna ulaşılmıştır. Öte yandan öğrencilerin, sosyal ağ öğrenme ortamı hakkındaki memnuniyetleri deney gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiş, her iki deney grubu için de birbirine yakın ve yüksek seviyede seyretmiştir. Araştırmanın bir diğer bulgusu ise öğrencilerin sosyal ağ ortamında tüm aktivite puanları ve derse yönelik aktivite puanlarının deney gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği yönündedir. Araştırma sonucunda işbirlikli öğrenmeyi destekleyen dayanışma ve sosyal topluluk kavramlarını ön plana çıkaran sosyal ağ ortamlarında yapılan öğrenme aktivitelerinin, -gerçekleştirilmesi zorunlu tutulsun ya da tutulmasın- öğrencilerin akademik başarılarına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak sosyal ağ üzerindeki etkinliklerin dersle bütünleştirilmesi halinde bu katkının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırma kapsamında oluşturulan, herkese açık olmayan ve öğrencileri özellikle dersle ilgili olarak bir araya getiren sosyal ağın hem bu ortamı derse tamamlayıcı olarak kullanan grup öğrencileri, hem de zenginleştirici olarak kullanan grup öğrencileri tarafından memnuniyetle karşılandığı ve bu uygulamayı benimsedikleri düşünülmektedir. Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak;
Lise ve dengi okullarda sosyal ağların yüz yüze öğrenme ortamları ile birlikte sıklıkla kullanılması, öğretmenlerin –tercihen- öğrencilerini sosyal ağ ortamında denetimsiz bırakmaları ve yönlendirmemeleri yerine öğrencilerin sosyal ağ ortamında yaptıkları faaliyetlerini takip etmeleri, paylaşımlarını yorumlamaları, değerlendirmeleri ve bu etkinliklere öğretmenin de aktif şekilde katılmaları önerilmektedir.  Milli Eğitim Bakanlığı'na ise lise ve dengi okullardaki öğretmenlerin bu yöndeki uygulamaları yoğun bir şekilde hayata geçirmeleri konusunda teşvik edici tedbirler alması ve eba.gov.tr platformu üzerinde öğretmenlerin derslerini bütünleştirmek üzere sınıflarını bir araya getirebilecekleri bir öğrenme amaçlı sosyal ağ sunması önerilmektedir. Son olarak gerek bakanlığa gerekse eğitim fakültelerine, mevcut ve aday öğretmenlerin sosyal ağların öğrenme-öğretme süreci ile etkili şekilde bütünleştirilmesi konusunda yetiştirilmeleri için önlemler almaları önerilmektedir.

Abstract:
In this study; the effect of three learning environments on high school students' academic success, social network use behaviors and satisfaction levels were examined. In one learning environment, social network had a complementary purpose, while the same network was integrated into the other learning environment as an enriching tool. The third learning environment was a face to face in-class environment. The subjects participated in the study were 114 tenth grade students enrolled in Avcılar High School in Avcılar District, İstanbul.
Chosen adjectives were presented to the participating students under "Personality and Character" theme during their English classes through integration of a social network site "kalemlink.com" which was created for the purpose of this research as an enriching or complementary tool to face to face learning environment. 
Students in the first experimental group, for which social network was used as a complementary tool, did the activities in the social network environment as a continuation of the course where the participation was compulsary. Enriching environment was offered to the students in the second experimental group with the purpose of enriching the classroom environment in which their participation was on a voluntary basis.
A quasi experimental design based on random model with a control group was used in the study. Students' academic success was assessed using a 24 item-test developed by the researcher, which was administered as pre- and post-tests. Social network use behaviors of students in the experimental groups were evaluated by total activity points which were calculated by the social network system and classroom activity points calculated by the researcher as the number of shares in the course context. Students' satisfaction levels about the learning environments were determined through a questionnaire developed by the researcher. The findings demonstrated that there are statistically significant differences in academic success in favor of both experimental groups. The experimental group for which the social network was integrated in order to complement the learning environment has the highest academic success level (X̅DG1=17.69; %73.7), the experimental group for which the social network was integrated to enrich the learning environment has a lower success level (X̅DG2=14.17; %59.0) compared to the other experimental group and the control group which only had face to face instruction has the lowest academic success level (X̅KG=11.66; %48.5). As satisfaction levels of students in experimental groups are similar and high, there is no statistically significant difference between their satisfaction levels. 
Another finding of the research is that there is no statistically significant difference in the total activity points generated by the system and the activity points earned within the context of lessons between experimental groups. 
According to the findings of this research, learning activities carried out in social network environments support collaborative learning and highlight the concepts of solidarity and social community. Whether they are obligatory or not, they all contribute to the academic success of students. 
In addition, the social network environment which was developed for this research was available only for the participating students. The social network activities integrated for both complementing and enriching the learning environment brought students together in the lessons and they were accepted readily with satisfaction. Based on the results of the study, it is recommended that teachers should use educational social networks combined with face to face learning environments. Instead of leaving students unsupervised and unguided in social networks, they should actively follow, comment and evaluate their students' activities. The Ministry of National Education can encourage in-service teachers to be more actively involved in using social networks for their instructional practices. The Ministry can also establish a social network within "eba.gov.tr" so that teachers can integrate social networks into their classes. Also, it is strongly recommended to Ministry and faculties to train both in-service and pre-service teachers to integrate social networks into their courses.