Finansal istikrar ve risk yönetiminde Takasbank'ın rolü
Financial stability and the role of Takasbank on risk management
Yazar: BELFİN KARA
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN YAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal istikrar = Financial stability ; Merkezi karşı taraf = Central counterparty ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Takasbank = Takasbank

Özet:
2008 Küresel Finansal Krizi sonrası ABD ve Avrupa Birliği, bir asırdan bu yana gelişerek kabul görmüş temel regülasyon prensiplerini ve özellikle vadeli işlem piyasaları olmak üzere piyasa geleneklerini gözden geçirme eğilimi göstermişlerdir. Her iki kıtadaki çalışmalarla (ABD-Dodd-Frank Kanunları, AB-CPMI-IOSCO Prensipleri), kanunlardan sıkı kurumsal prosedürlere uzanan değişiklikler yapıldığı gibi, Avrupa Birliği tarafından birlik dışı olmaları sebebiyle "üçüncü dünya ülkesi" olarak tanımlanan ülkelerin bile regülatörlerinin, merkez bankalarının ve finansal sistemlerinin her bir unsurunun uyumlu olmakla yükümlü olduğu bir dizi yenilik geliştirilmiştir. Düzenlemelerin Türkiye'ye yansıması T.C. Sermaye Piyasası Kurulu'nun 2012'de Takasbank'a merkezi takas kurumu yetkisini vermesiyle başlamıştır. Bu yetkiyle birlikte çalışmanın özünü oluşturan Takasbank'ın faaliyete geçirdiği "merkezi takas ve risk yönetimi hizmeti", piyasaları etkileme boyutunda yerel ve uluslararası çerçevede ele alınmıştır. Merkezi Karşı Taraf (CCP) olarak Takasbank, piyasada pozisyonu oluşmuş olan alıcı ve satıcı arasına girerek belirlediği şartlara uygun üyelerinin piyasalarda yaptığı işlemlerden kaynaklanan risklere karşılık topladığı teminatlarla ve MKT olarak kendisini de oyunun içine katarak potansiyel üye iflaslarına karşı tahsis ettiği kaynaklarla risk yönetimini gerçekleştirmektedir. Fakat Borsa bünyesindeki Pay, Vadeli İşlem (VİOP) ve Para Piyasası ile Takasbank'ın işletmekte olduğu Ödünç Pay Piyasaları'nda, bahsedilen koruma kalkanının piyasanın likidite dengesini bozmadan oluşturulması önemlidir. Çalışma 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde merkezi karşı tarafın ortaya çıkma ihtiyacından ve yasal platformdaki dayanağından bahsedilmektedir. İkinci bölümde, Takasbank'ın sermaye piyasalarında fonksiyonel açıdan diğer kurumlarla ilişkisi gösterilmektedir. MKT'nin geçerli olduğu finansal piyasaların yapısı, büyüklükleri, risk yönetimi metodolojileri yer almaktadır. Alternatif piyasaların ve bunların işleyişinin mevcut olup olmadığına yer verilmektedir. Son bölümde VİOP'ta 2016 yılından önce SPAN - Portföy Bazlı Teminatlandırma, bugün ise Pay Piyasası dahil olmak üzere SPAN benzeri bir algoritma sonucu elde edilen teminat gereksinimlerinin veri analizleri özellikle karşı taraf kredi riski, likidite riski ve üyelerin likidite olanakları kapsamında yapılmaktadır. Karşı taraf kredi riskini yönetmekte kullanılan kaynakların piyasaların olağanüstü koşullardaki durumunu ortaya koyan stres testlerine, risk hesaplama yöntemlerine, teminatların piyasa değerindeki düşüşlere karşılık uygulanan indirgeme katsayılarına ve temerrüt yönetim süreci gibi araçlara Brezilya takas kurumu BM&FBOVESPA ile karşılaştırmalı olarak yer verilmektedir.

Abstract:
After the global financial crisis of 2008, the US and the European Union have been developing and cooperating with their basic principles since a century and have shown a tendency to oversee market traditions, especially futures markets. Even in countries that are defined as "third world countries" because they are united by the European Union, extending from strict legal institutional procedures to law enforcement in both continents (U.S.-Dodd-Frank Laws, EU-CPMI-IOSCO Principles) has brought a series of innovations in which one element is obliged to be harmonious. Turkey reflection of Regulation T.C. In 2012, the Capital Markets Board commenced the appointment of Takasbank. Takasbank's central clearing and risk management service, which is the essence of working together with this authority, has been dealt with in local and international frameworks in order to influence the markets. Takasbank, as the central counterparty (CCP), enters between the buyer and the seller which has the position as the members with the conditions determined and manage the risks with the fixed and variable guarantee fund, collateral against the risks arising from the transactions made by the members, the resources allocated - skin in the game. However, it is important that forming Securities, Derivatives and the Money markets organized under the Borsa İstanbul and the Securities Lending Market operated by Takasbank, without distorting the liquidity balance of the market. The study consists of 3 sections. In the first section, the necessity of emergence of the opposite side and the legality of the legal platform are mentioned. In the second section, it is shown to be Takasbank's relationship with other institutions in terms of function. The structure, size and risk management methodologies of the financial markets for which CCP applies are included as well. Whether alternative markets and their operations are available is another issue studied in the second part. In the last section, data analysis of the collateral requirements for the futures market were conducted with the methodology name with SPAN - Standard Portfolio Analysis of Risk and now a SPAN like methodlogy is being applicated in the scope of liquidity opportunities of clearing members for all CCP markets, including stock market. Stress tests, an important tool to manage counterparty credit risk under extraordinary conditions in the markets; risk calculation method, the haircut, reduction coefficients applied against the declines the value of posted collateral and the tools of default management issues are also mentioned with the Brazilian Clearing House - BM&BOVESPA's applications in a comparative approach.