Basın özgürlüğünün sınırlanmasında ilke sorunu
Principle problem in being restricted press freedom
Yazar: ÖZGÜR TEMİZ
Danışman: PROF. DR. MİTHAT SANCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa 1924 = Constitution 1924 ; Anayasa 1993 = Constitution 1993 ; Anayasa = Constitution ; Basın suçları = Press crimes ; Basın tarihi = Press history ; Basın özgürlüğü = Press freedom ; Kamu hukuku = Public law ; Temel haklar = Fundamental rights ; İdare hukuku = Administrative law ; İdare kurulları = Administrative committees

Özet:
Demokratik toplumun ve demokratik bir toplumda siyasi tartışmanın merkezinde yer alan basın, hak öznesi olarak kendi özgürlüğünden yararlanır. Fakat ifade hürriyetinin anlaşılmasında, ifadenin tek taraflı değil de varması gereken alımlayıcıların da içinde bulunduğu etkileşimli bir hak olarak ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Bunun karşılığında, basının bilgi ve haber vermesi yalnızca bir hak değil, alımlayıcılara ve tüm kamuoyuna karşı da demokratik bir görevdir.Türkiye'de, Cumhuriyet öncesi dönem ve cumhuriyet döneminde yaşanılan, sıkıyönetim, askeri müdahaleler ve tek parti iktidarlarında basın çıkarılan kanunlarla, tebliğ veya kararnamelerle bir propaganda aracı yapılmak istenmiştir. Bu dönemlerde eleştiri hakkı, fikirleri yayma hakkı ve özgürce haber vermek ile, kamuoyunun özgür basından bilgilenme hakkı büyük zarar görmüştür. Kanunların ve Anayasaların incelenmesinden sansür hükümlerinin Cumhuriyet döneminde hiçbir zaman yürürlüğe girmemiş olmasına rağmen, olağanüstü dönemler ve olağanüstü kanunlarla basın kanunları ve Anayasaların tersine, sansür anlamına gelebilecek düzenlemeler ve düzenleme yerine geçebilen uygulamalar yapılmıştır.Türkiye'de basın özgürlüğüne ilişkin kanunların ve diğer düzenlemelerin temelini aldığı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Yargılamasının ortaya koyduğu ilkelerden yerel mahkemelerde içtihat olarak veya kanunlarda kaynak olarak söz edilmiş değildir. Ancak, bu ilkelerin ortaya koyduğu ve asıl kavramını demokratik bir toplumda tartışma özgürlüğü olarak bulan özgürlükçü düşüncenin mahkemelerce uygulanmasında kanuni bir engel de bulunmamaktadır. Basın özgürlüğünün, sansür, yasak ve ruhsat-izin yöntemleriyle sınırlanıyor olduğu söylenemese de, olağanüstü durumlarda ve muğlak ifadelerle bu tehlikeler her zaman geçerliliğini korumaktadır.

Abstract:
The press, which is at the center of a democratic society and its political debates, makes use of its freedom as its the subject of right. Yet, for the interpretation of freedom of expression, the press makes it possible for `expression? not as a one-sided way but as an interactional right including the targeted recievers. In return for this, it is not only a right that the press provides information and news but also it is a democratic duty of the press towards the receivers and the whole public.In Turkey, the press has been purposed to be a tool for propoganda during the pre-Republic period and Republic period?s martial law, military interventions and through the laws, notifications or decrees. Throughout this period, the the right for criticism, the right to disseminate ideas and to air news independently, as well the public?s right to get informed has been massively damaged. Although after the analysis of Laws and Constitutions the rules of cencorship were never enacted during the Republic, through emergency laws and during the state of emergency some arragements which might stand for cencorship and implications which might substitute for arrangements were conducted as opposed to the press laws and the Constitution.The principles of the European Convention on Human Rights and Trials, which constitutes the base of Turkish laws and other arragements related to the freedom of the Press, have neither been stated in the local courts as caselaw nor used as a source in the laws. Yet, there is no legal barrier for the implication of this liberal thinking which has been laid down by the above mentioned principles and whose meaning is fully realized as freedom of debate in a democratic society. Although it cannot be stated that the freedom of the Press is restricted by cencorship, bans and authorization-permission, this dangers always sustain its existence through obscure statements and the states of emergencies.