Matematiksel soyutlamaya yönelik Türkiye'de yapılan çalışmaların incelenmesi: İçerik analizi
Examining studies conducted in Turkey on mathematical abstraction: Content analysis
Yazar: BETÜL KESKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU ALTAYLI ÖZGÜL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'de matematik eğitimi alanında matematiksel soyutlamaya ilişkin yapılmış lisansüstü tezler ve makaleler çeşitli boyutlarda incelenerek konuya ilişkin genel eğilimin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın modeli, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesidir.
Araştırmanın verilerini; matematik eğitiminde yapılmış matematiksel soyutlamaya ilişkin yapılmış olan Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde veri tabanında yer alan açık erişimli lisansüstü tezler ve Google Akademik'teki makaleler oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yayın sınıflama formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama işlemi "Soyutlama, RBC, RBC+C, bilgi oluşturma süreci, APOS" anahtar kelimeleriyle yapılmıştır.  Yapılan tarama sonucunda 2006-2023 yılları arasında yayımlanmış 34 RBC+C Teorisi, dört Piaget Soyutlama Teorisi ve 22 APOS Teorisi ile ilgili olmak üzere toplamda 60 lisansüstü teze ve 2010-2023 yılları arasında yayımlanmış 25 makaleye ulaşılmıştır. Bu bağlamda, çalışma kapsamında toplanan verilerin analizi için betimsel içerik analizi modeli tercih edilmiştir.
Ulaşılan lisansüstü tezler ve makaleler; türlerine, yayımlandıkları yıllara, kullandıkları yöntemlere, örneklem türlerine, veri toplama araçlarının türlerine, veri analiz yöntemlerinin türlerine, konu edindikleri öğrenme alanlarına, sonuçlarına ve önerilerine göre incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar frekans, yüzde tabloları ve grafikler aracılığıyla sunulmuştur.
Araştırma sonucunda; incelenen lisansüstü tezlerin daha çok yüksek lisans düzeyinde yapıldığı, nitel yöntemin nicel ve karma yönteme göre daha fazla tercih edildiği, araştırma yöntemi olarak genellikle durum çalışmasının tercih edildiği ve örneklem grubu olarak da genellikle ortaokul ve lisans öğrencilerinin tercih edildiği belirlenmiştir. Ayrıca araştırmacılar daha çok görüşme, doküman/kayıt incelemesi ve gözlem gibi veri toplama araçlarına başvurmuşlardır. Yapılan çalışmaların daha çok sayılar ve işlemler öğrenme alanlarında ve çalışmaların doğası gereği RBC/ RBC+C teorisi, APOS teorisi, ACE döngüsü ve bunlardan farklı olarak gerçekçi matematik eğitimine ilişkin gerçekleştirildiği belirlenmiştir.
Bu çalışmanın sonucunda; araştırmacılara ve eğitim-öğretim uygulamalarına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. Bu öneriler, matematiksel soyutlama üzerine çalışacak olan araştırmacılar için bir rehber niteliğindedir. Aynı zamanda, elde edilen bulguların eğitim süreçlerine daha etkili bir şekilde entegre edilmesi konusunda da önemli bir kaynak oluşturmaktadır.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the general trend on the subject by examining postgraduate theses and articles on mathematical abstraction in the field of mathematics education in Turkey in various dimensions. The model of the research is document review, one of the qualitative research methods.
The data of the study consisted of open access graduate theses in the database of the National Thesis Center of the Council of Higher Education and articles in Google Scholar on abstraction skills in mathematics education. The data of the study were collected through the publication classification form. Data collection was done with the keywords "Abstraction, RBC, RBC+C, knowledge construction process, APOS".  As a result of the search, a total of 60 graduate theses published between 2006 and 2023, 34 on RBC+C Theory, four on Piaget's Abstraction Theory and 22 on APOS Theory, and 25 articles published between 2010 and 2023 were reached. In this context, descriptive content analysis model was preferred to analyze the data collected within the scope of the study.
The postgraduate theses and articles were examined according to their types, years of publication, methods used, sample types, types of data collection tools, types of data analysis methods, learning areas, results and recommendations. The results obtained were presented through frequency, percentage tables and graphs.
As a result of the research, it was determined that the postgraduate theses examined were mostly conducted at the master's level, qualitative method was preferred more than quantitative and mixed methods, case study was generally preferred as the research method, and secondary school and undergraduate students were generally preferred as the sample group. In addition, researchers mostly used data collection tools such as interviews, document/record analysis and observation. It was determined that the studies were mostly carried out in the learning areas of numbers and operations and the nature of the studies were related to RBC / RBC + C theory, APOS theory, ACE cycle and realistic mathematics education different from these.
As a result of this study, several suggestions were presented for researchers and educational practices. These recommendations serve as a guide for researchers who will work on abstraction skills. At the same time, it also constitutes an important resource for integrating the findings obtained into educational processes more effectively.