Kur'ân-ı Kerim'de fiiller bağlamında tıbâk sanatıyla yapılan tasvirler
Descriptions made with art of tibaq in the context of verbs in the Qur'an
Yazar: HENE İBRAHİM
Danışman: PROF. DR. MUSA ALP
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu araştırma, Kur'an-ı Kerim'in dilsel yapısı ve ifade sanatları bağlamında önemli bir yer tutan 'tıbâk' sanatını, özellikle fiiller üzerinden derinlemesine incelemeyi hedeflemektedir. Tıbâk, metinlerde zıt anlamlı kelimelerin bir araya getirilmesiyle ortaya çıkan bir edebi teknik olup, Kur'an'da ilahi mesajın daha etkili bir şekilde iletilmesi, okuyucu üzerinde derin bir etki bırakılması ve metnin anlam zenginliğinin artırılması gibi önemli işlevlere hizmet etmektedir. Bu çalışmada, tıbâk sanatının Kur'an ayetlerindeki kullanım biçimleri, bu sanatın metnin anlamına ve söylemine olan katkıları, farklı bağlamlardaki işlevleri ve bu sayede ortaya çıkan estetik ve anlamsal derinlikler detaylı bir şekilde analiz edilecektir.
Araştırma, Arap edebiyatının bediî sanatlarından olan tıbâk ve mukâbelenin Kur'an-ı Kerim'deki işlevini üç bölümde ortaya koymaktadır. İlk bölümde bu sanatların teorik çerçevesi çizilirken, sonraki bölümlerde îcab ve selb tıbâkı örnekleri üzerinden ayetlerin semantik yapısı ve retorik etkileri incelenmektedir.
Çalışmanın en önemli bulgularından biri, tıbâk sanatının sadece bir dilsel süsleme aracı olmadığı, aynı zamanda Kur'an-ı Kerim'in anlam derinliklerini keşfetmeye yönelik bir kapı araladığıdır. Zıt anlamlı kelimelerin kullanımıyla, ayetlerin anlamı zenginleşmekte ve farklı yorumlara olanak sağlamaktadır. Bu sayede, okuyucu, ayetlerin içerdiği mesajı daha iyi anlayabilmekte ve kendi yorumlarını geliştirebilmektedir.

Anahtar Kelimeleri, Ayet, Belâgat, Tıbâk, Zıt Anlamlı Fiil, Tasvir.

Abstract:
This research aims to examine the art of 'tibāq', which has an important place in the context of the linguistic structure and expressive arts of the Holy Qur'an, especially through verbs. Tibāq is a literary technique that emerges by combining words with opposite meanings in texts, and it serves important functions such as conveying the divine message more effectively in the Qur'an, leaving a deep impression on the reader and increasing the richness of the meaning of the text. In this study, the usage of the art of tibāq in the Qur'anic verses, its contribution to the meaning and discourse of the text, its functions in different contexts, and the aesthetic and semantic depths that emerge in this way will be analysed in detail.
The study analyses the function of tibāq and muqābel, two of the literary arts of Arabic literature, in the Qur'ān in three chapters. In the first chapter, the theoretical framework of these arts is outlined, while in the following chapters, the semantic structure and rhetorical effects of the verses are analysed through the examples of ījab and selb tibāq.
One of the most important findings of the study is that the art of tibāq is not only a linguistic ornamentation tool, but also opens a door to explore the depths of the meaning of the Qur'an. The use of antonyms enriches the meaning of the verses and enables different interpretations. In this way, the reader can better understand the message contained in the verses and develop his own interpretations.

Key words: Qur'an, verse, rhetoric, tibaq, verbs oposite meaning, description