Öğretmenlerin sürekli mesleki gelişimini destekleyen denetim modeli
Supervision model supporting the continuous professional development of teachers
Yazar: İZZET KAPLAN
Danışman: PROF. DR. MURAT GÜRKAN GÜLCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Mesleki gelişme = Professional development ; Öğretimsel gelişim = Instructional development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi devlet okullarında görev yapan öğretmenler, okul yöneticileri ve maarif müfettişlerinin görüşlerine göre; "Öğretmenlerin Sürekli Mesleki Gelişimlerini Destekleyen Denetim Modeli" önerisi oluşturmaktır. Öğretmenin sürekli mesleki gelişiminde, öğretmenin çalıştığı kurum içerisindeki yöneticileri, meslektaşları, öğrencileri ve velileri; kurum dışındaki müfettişleri en önemli paydaşlardır. Literatüre ve uygulayıcılara katkı ve bilgi sunmak amacıyla, paydaşların görüşleri doğrultusunda, öğretmenlerin sürekli mesleki gelişimini destekleyen bir denetim modeli tasarlanmıştır. Araştırma betimsel tarama modelinde olup, karma araştırma deseni kullanılmıştır. Öğretmenlerin sürekli mesleki gelişimini destekleyen denetim modeli geliştirmek için öncelikle literatür taraması yapılarak, nitel veri toplama aracı olan yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Nitel veri toplama aracından ve literatür taramasından elde edilen verilerle "Öğretmenin Sürekli Mesleki Gelişimini Destekleyen Denetim Modeli Anketi" isimli nicel veri toplama aracı hazırlanmıştır. Her iki veri toplama aracı hazırlanması ve uygulanması; alan taraması, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, pilot uygulama ve düzeltme çalışmasından sonra gerçek gruba uygulaması şeklinde sıra izlemiştir. Araştırmanın nitel verileri için, "Amaçlı örnekleme yöntemlerinden" "Maksimum çeşitlik örneklemesi", nicel verileri  için "tabakalı örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Nitel veriler; 81 katılımcıdan, odak grup görüşmesi ve bireysel görüşme yapılarak toplanmış, katılımcı görüşlerinden kodlar, kategoriler ve temalar oluşturularak yorumlanmıştır. Nicel veriler; "Öğretmenin Sürekli Mesleki Gelişimini Destekleyen Denetim Modeli" anketini doldurmak isteyenlere uygulanmış ve toplam 372 anket geçerli kabul edilmiştir. Nicel verilerin analiz edilmesi amacıyla, anket sorularının ayrı ayrı ki kare (kaykare) hesaplaması ile frekans ve yüzdeleri hesaplanarak yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler doğrultusunda; "Öğretmenin Sürekli Mesleki Gelişimini Destekleyen Denetim Modeli" tasarlanmıştır. Model Amaç, Yapı ve Süreç olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. Amaç Boyutunda: Öğretmen denetiminin amacı; öğretmenin mevcut durumunun saptanması, değerlendirilmesi, düzeltilmesi ve geliştirilmesi, öğretmenin performansını ölçmek ve geliştirmek, öğretim sürecinin kalitesini artırmaktır. Öğretmenin sürekli mesleki gelişimini sağlamak için; öğretmenin, teknolojik değişmeler ve gelişmelere uyum sağlaması, öğretmenlik meslek ve alan bilgisini geliştirmesi ve öğrenciyi geliştirmesi süreçlerinden yararlanmalıdır. Yapı Boyutunda: Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, öğretmenin sürekli mesleki gelişimini esas alan, öğretmen değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi; öğretmene ait ders denetimi ve değerlendirmesine ait veriler, oluşturulan "e öğretmen değerlendirme" modülüne işlenmesi; Öğretmen denetim ve değerlendirmesinde; öğretmenin öz değerlendirme yapması ile başlanarak, meslektaş rehberliği, okul müdürü ve eğitim müfettişi ders denetimi yapılması gibi çoklu değerlendirme anlayışı benimsenmiştir. Modelimizde, öğretmen kariyer basamaklarının oluşturulması öğretmenin içsel motivasyonuna yapacağı katkısı nedeniyle tercih edilmiştir. Süreç Boyutunda: Denetim ve değerlendirmeden önce; objektif değerlendirme kriterleri oluşturulması, müfettişe okul ve öğretmen tanımlaması, öğretmen hakkında bilgi toplaması, öğretmenlere denetim günü ve saatinin haber verilmesi, gözlem öncesi görüşmeler yapılmalıdır. Denetim ve değerlendirme esnasında; öğretmenin sınıf ortamında gözlenmesi, süreç içerisinde izlenmesi, öğretmenin öğrencilerle işbirliği ve iletişimi, öğretmenin velilerle iletişimi, öğrenci merkezli ders işleme gibi çalışmalar izlenmelidir. Denetim ve değerlendirmeden sonra; öğretmenin tespit edilen hususlarla ilgili değerlendirme, düzeltme ve geliştirme yapılması, denetim verilerinin elektronik bir sisteme kayıt edilmesi, denetim sonucunda öğretmene not verilmesi yerine denetim kriterlerinin "iyi, yeterli, geliştirilmeye açık, yetersiz" şeklinde dört düzeyde değerlendirilmesi, bölgede yaşanan problemlerle ilgili seminer, panel, toplantılar yapılmalıdır. Denetim sonucunda başarılı sonuç elde eden, öğretmenlere ödül verilmesi, kariyer basamaklarında yükselme, denetim sıklığının azaltılması, öğretmenlere rehberlik, tayin önceliği ve formatörlük görevi verilmelidir.  Denetim sonucunda başarısız sonuç elde eden, öğretmenler yetersiz olduğu alanla ilgili eğitim alması, başarısızlık nedenlerinin araştırılması, başarısızlığı ile ilgili eğitim planı hazırlanması ve uygulanması, Mesleki Gelişim Sorumlusu (MGS) ile birlikte düzeltme ve geliştirme yapılması, düzeltme ve geliştirme için öğretmene süre verilmesi, bütün geliştirme çalışmalarına rağmen gelişmeyen öğretmenin öğretmenlik dışında bir alana atanması şeklinde öneriler getirilmiştir.

Abstract:
This research aims to create a proposal for "Supervision Model Supporting The Continuous Professional Development of Teachers" according to the opinions of teachers, school administrators and education supervisors working in the state public schools of Turkish Ministry of National Education. In the continuous professional development of teachers; internally, managers, teachers, colleagues, students and parents, and  externally, the supervisors are the most important stakeholders where teachers work together. In order to make contributions and provide information to the literature and practitioners, a supervision model has been designed to support teachers 'continuing professional development in line with stakeholders' views. The research was formed in descriptive survey model and mixed research design was used. A semi-structured interview form, which is a qualitative data collection tool, has been prepared in order to develop a supervision model that supports the continuous professional development of teachers. Via the qualitative data collection tool and the data obtained from the literatüre a quantitative data collection tool named "The Survey of Supervision Model that Supports Continuous Professional Development of Teachers" was prepared. A guide line was observed during the preparation and implementation of both data collection instruments; according to this, firstly field research, then validity and reliability studies, followed by pilot implementation and correction studies were followed as a real group application. For the qualitative data of the research, "Purposeful sampling methods" "Maximum diversity sampling" and for quantitative data "stratified sampling" method was used. Qualitative data was gathered from 81 participants through focus group interviews and individual interviews. Participants' opinions were interpereted by creating codes, categories and themes. The quantitative data were applied to those who wanted to fill in the questionnaire "Supervision Model Supporting Continuous Professional Development of Teachers" and a total of 372 surveys were accepted. In order to analyze the quantitative data, the questionnaires were interpreted by calculating the chi-square (square) calculation and the frequency and percentages. In accordance with the data obtained in the research; "The Supervision Model Supporting Continuous Professional Development of Teachers" was designed. The model consists of three dimensions as Aim, Structure and Process. In the Dimension of Aim: The supervision towards teachers is carried out to determine, evaluate, correct and improve the current situation of the teacher, to measure and improve the teacher's performance and to improve the quality of the teaching process. To ensure continuous professional development of the teacher; the teacher should adapt  to technological changes and developments, to improve teaching profession and field knowledge, and to benefit from student development process. In the Dimension of Structure: The determination of teacher evaluation criteria by the Ministry of National Education based on the continuous professional development of the teacher; processing of the teacher's course supervision and evaluation data into the "e-teacher evaluation" module; In the teachers' supervision and evaluation; starting with self-assessment of teachers, multiple evaluations were adopted such as peer coaching, classroom visits and being supervised by school director and education supervisior. In our model, the creation of teacher career steps has been preferred because of its contribution  to the teacher's intrinsic motivation. In the Dimension of Process: Before the supervision and evaluation; creating objective evaluation criteria, identifying the schools and teachers for supervisor, gathering information about teachers, informing teachers about the date and time of the inspection, pre-observation should be done. During supervision and evaluation; observation of the teacher in the classroom, monitoring in the process, cooperation and communication of the teacher with the students, communication of the teacher with the parents and student-centered courses should be followed. After supervision and evaluation; evaluation, correction and development of the teacher's performance findings, recording of audit data into an electronic system, instead of evaluating the teacher performance  by score, evaluation of the audit criteria in four levels as "good, sufficient, needs to be improved, inadequate", and seminars and panels related to problems in the region, meetings should be held. As a result of the audit, teachers should be given rewards, their career steps should be increased, the frequency of inspections should be reduced, and they should be given duties such as guidance and formator duty as well as priority in appointment.  Suggestions  have been made for the teachers who are unsuccessful as a result of the supervision that they should receive training related to the field where they are insufficient; that the reasons of being unsuccessful should be investigated; that the training plan related to the failure should be prepared and implemented; that the correction and improvement should be made by cooperating with the professional development responsible (PDR); that the additional time for correction and development should be given to the teacher; and that the teacher who does not develop despite all development works should be appointed to a field other than teaching.