Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda türev ürünlerin uluslararası muhasebe standartlarına göre muhasebeleştirilmesi
Accounting process of derivatives according to international accounting standards in Turkish Derivatives Exchange
Yazar: GÜRDAL TUFAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. SEMİH HÜSEYİN TOKAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Türevler = Derivatives ; Uluslararası Muhasebe Standartları = International Accounting Standarts ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası = Futures and Options Market

Özet:
Riskin yatırımcıların içinde bulundukları ortamdaki tüm değişkenliklerden doğduğu varsayımından hareket ederek, işletmelerin karşılaştıkları risk, faiz taşıyan menkul değerlere, dövize, hisse senedi, borsa endeksi ve benzer endekslere ve fiziksel mallara dayalı olabilmektedir. Böylece yatırımcılar kendilerini faiz oranındaki, döviz kurundaki veya fiyatlardaki değişimlerden kaynaklanan risklere karşı korumayı hedeflemektedir. Bu nedenle de türev finansal araçlar günümüzde hızla artan bir önem kazanmaktadır.Dünya ekonomileri giderek artan boyutta sınır ötesi fon akımlarıyla karşı karşıya bulunmaktadır. Muhasebe ve finansal raporlama sistemleri de, bu gelişen piyasaların etkinliğini destekleyebilecek veya bu etkinliğin azalmasına sebep olabilecek önemli bir unsur haline gelmiştir.Küresel finansal piyasalarda, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (UMSK) tarafından oluşturulan Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS) ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) olmak üzere, muhasebe ve finansal raporlama sistemleri ile ilgili iki temel düzenleme bulunmaktadır.Finansal araçların muhasebeleştirilmesi ve finansal raporlaması her iki raporlama standardı tarafından da ayrıca düzenlenmiştir. Ancak, futures, forward, opsiyon ve swaplar gibi yeni ve son derece karmaşık sözleşmelerin muhasebe ve finansal raporlama sistemlerinin yeni yeni oturmaya başlaması nedeniyle, her iki raporlama standardında da ancak 2001 yılı itibarıyla uygulamaya geçebilmiştir.Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından, finansal araçların raporlanmasına ilişkin iki ayrı düzenleme yapılmıştır. Bunlardan UMS 32, finansal araçların mali tablolarda gösterimi ve bunlara ilişkin mali tablolarda yapılacak açıklamaları kapsarken; UMS 39, finansal araçların mali tablolara alınması ve değerlemesine ilişkin hususları düzenlemiştir. Son olarak 01.07.2007 tarihinden sonra yürürlüğe giren IFRS 7 Finansal Araçlar: Kamuoyuna Açıklama standardı yürürlüğe girmiştir. IFRS 7 ile birlikte aşağıdaki değişiklikler oluşmuştur:?UMS 32'de yer alan açıklama gereklilikleri söz konusu standarttan çıkartılarak, başlığı Finansal Araçlar: Sunum olarak değiştirilecek; ve?UMS 32'ye ilişkin açıklama gereklilikleri ile ilgili diğer standartlardan referanslar genellikle eşdeğer nitelikte olan UFRS 7'ye olan referanslar ile yer değiştirmiştir.Türk sermaye piyasalarında ise, türev finansal araçlar Seri:XI, No:19 sayılı ?Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinin Muhasebesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ? ile düzenlenmiştir.Ülkemizde bu standartlara istinaden vadeli işlemler Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda işlem görmektedirler.Anahtar Sözcükler1.Türev2.Vadeli Teslim Piyasası3.Gelecek Piyasaları4.Değiş-Tokuş Piyasaları5.Opsiyon

Abstract:
Financial risk arises from the volatility in financial market. Investors strive to manage their risks effectively against abrupt price swings of volatile business environment so risk management increases the importance of financial derivatives.In recent years global economy faces flows of funds between countries so accounting and financial reporting systems strive to support the effectiveness of financial market.There is an essential systems such as IASB in global financial market place. It put order two standards such as International Accounting Standards (IAS) and International Financial Reporting Standards (IFRS).Accounting and financial reporting of financial instruments are arranged by this reporting systems. Moreover, new and complicated financial contracts like futures, forward, options and swaps arranged by this reporting systems in 2001 because this reporting systems put into practice only very recently.IASB made two arrangements in reporting financial instruments. While IAS 32 describes requirements for the presentation of financial instruments and identifies information that should be disclosed about them, IAS 39 explains the procedures about journal entry and revaluation of financial instruments. IFRS 7 Financial Instruments is in force on 01.07.2007. IAS 32 Financial Instruments Presentation and IFRS 7 reference are updated.In Turkey financial derivatives arranged in Seri:XI, No:19 sayılı ?Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinin Muhasebesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ?In accordance with the 40th article of Capital Market Law no. 2499, TURKDEX is the first private exchange in Turkey.Key Words1.Derivatives2.Forward3.Futures4.Swap5.Option