Heteronormatif sistemde kuir mahpus olmak: Hapishanelerde direniş ve politik faillik
Queer prisoners in the heteronormative system: Resistance and political agency in prison
Yazar: EMİNE SEZİN DOST
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN YÜCEL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Edimsellik = Performativity ; LGBTİ = Lesbian, Gay, Bisexsuel, Trans, İntersex ; Mikro direniş = Micro resistance ; Tutukluluk = Imprisonment

Özet:
Çalışmada, hem cinsel yönelimleri ile cinsiyet kimlikleri hem mahpusluk hâlleri nedeniyle toplumsal düzeyde ikili marjinalleştirme sürecine konu olan kuir mahpusların kapatılma deneyimleri, politik failliklerini kuran unsurlar bağlamında incelenmektedir. Ceza infaz sistemlerinin tarihsel dönüşümünde modern bir kurum olarak ortaya çıkan hapishane, kapsadığı bedenler üzerinde gözetim ve denetim pratiklerinin sürekli biçimde işletilmesine dayanan bir kapatılma mekânıdır. Bu bakımdan, kapatılan kimseler için hapishane öncelikle kişisel zaman-mekânlarına müsadere yoluyla el koyan disipliner bir kurumdur. Ancak bu kurumsal düzenek, kapatılma deneyimi mahpusların yaşam süreçlerinin bir parçası olarak ele alındığında, bireysel veya kolektif etkinliklerle biçimlendirilebilen bir yaşam alanı hâline gelmektedir. Hapishanenin yalnızca disiplin ve tahakküm mekanizması değil, aynı zamanda bir yaşam alanı olduğu iddiası ile yola çıkan bu çalışmada, kuir mahpusların hayata geçirdikleri etkinliklerin içinde bulundukları koşulları dönüştürme potansiyellerine odaklanılmıştır. Bu doğrultuda, kuir mahpusların kapatılma deneyimlerine ilişkin öznel anlatımlarını sunan yaşam öyküleri, yazışmaları ve görüşme kayıtları çeşitli kaynaklardan elde edilmiş ve çözümlenmiştir. Böylece hapishane koşullarında yürüttükleri zamansal ile mekânsal müdahaleler ve performatif etkinlikler aracılığıyla kendilerine özgü yaşam biçimlerini ve direniş pratiklerini üretebildikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, kuir mahpusların kurumsal ve toplumsal süreçlerle uzlaşmazlık ve çekişme hâlinde kalarak politik failliklerini kurdukları ve sürdürdükleri tezine ulaşılmıştır.

Abstract:
The study examines the experiences of queer prisoners, who are subject to dual social marginalization due to their sexual orientation and gender identity as well as their confinement, in terms of their political agency. The prison, which has emerged as a modern institution within the historical development of penal systems, is a space of confinement characterized by the perpetual operation of surveillance and control over the bodies it encloses. In this regard, prison is primarily a disciplinary institution for the incarcerated, confiscating their personal time and space. However, when the experience of incarceration is handled as a part of the prisoners' lifespan, this institutional apparatus becomes a living space that can be formed through individual or collective practices. With the claim that prison is not only a discipline and domination mechanism but also a living space, this study focuses on the potential of queer prisoners' practices to transform their conditions. Accordingly, it analyses the life histories, correspondences, and interviews of queer prisoners, which provide their personal accounts of incarceration. Thus, it reveals that queer prisoners can create their distinctive lifestyles and resistance practices through temporal and spatial interventions and performative practices they carry out under carceral circumstances. In conclusion, this study argues that queer prisoners create and sustain their political agency by remaining in disagreement and contestation with the institutional and societal processes.