2000'li yıllarda Türkiye'de refah devleti
Welfare state in the 2000?s years: The Turkish case
Yazar: OĞUZ TOPAK
Danışman: PROF.DR. TÜLİN ÖNGEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Refah devleti ve krizi dünyada son yirmi yıldır tartısılan en popüler konulardanbirisidir. Refah Devletine iliskin yaklasımlar incelendiginde konunun oldukça genisbir yelpaze içerisinde incelendigi görülmektedir. Refah Devleti, kimi zaman sadecesalt bir ekonomik fenomen olarak ele alınırken, kimi zaman da salt toplumsalaktörlerin siyasi hareketleri çerçevesinde incelenmistir. Çalısmada tarihsel maddeciyaklasım esas alınarak üretim tarzı ile devlet biçimi arasındaki iliski baglamındakonu irdelenmistir. Bu çerçevede refah devleti, sermaye birikim süreci ile toplumsalyapılar ve kurumlar arasındaki iliskiyi inceleme alanı olarak gören ve ?ücretlilikiliskisini temel alan Düzenleme Ekolü'nün teorik yaklasımı çerçevesinde elealınmıstır.Çalısmada günümüzde görülen degisimlerin ve yasal düzenlemelerin gerisindekitemel gerekçe esnek ve yaygın üretime geçis oldugu iddia edilmektedir. Esnekbirikim rejimi, kendi egemenligini kurarken Fordizme özgü kurumsal düzenlemeleride yeniden yapılandırarak kendi gereksinimleriyle uyumlu bir düzenleme biçiminidayatmaktadır. Siyasal alanın en önemli ögesi olan devletin toplumsal rolüne iliskinpolitika degisikliklerinin arkasında sermaye birikim rejimindeki bu dönüsümyatmaktadır. Bunun gerisinde de Fordizme özgü toplumsal yeniden üretimsüreçlerinin ve kurumlarının tıkanması bulunmaktadır. Yeni birikim rejiminingereksinimi olan düzenleme biçimi, esnek birikim stratejisi dogrultusunda olussalbir bütünlük olusturarak yeni bir kurumsal yapıya dönüsmektedir. Bu çerçevedeFordist refah rejimi yerini Çalısmacı (workfarist) bir refah rejimine bırakmaktadır.Bu refah rejiminin geregi olarak da Schumpeterci Çalısma Devleti sekillenmektedir.Böylece düzenleme biçimin en önemli kurumsal yapısı olan devlet de pazarın birnesnesi haline gelmektedir.Tez, bu saptamalar ısıgında Türkiye'de Refah devletinin ve dönüsümününözgüllüklerini incelemektedir. Türkiye'de refah devletinin tarihsel bir olgu olarakvarolup olmadıgı, nasıl sekillendigi, kendine has özellikleri, yasanan kriz süreciyleberaber ne tür bir yeniden yapılanma geçirdigi ve egemen neo-liberal düsünceninpolitik stratejilerinin hangi düzeyde bu yeniden yapılanma sürecini etkiledigiarastırılmıstır.Bu çalısmanın sonucunda Türkiye'de de gelismis ülkelerdeki refah devletibiçimlerinin ortaya çıktıgını ve degisim sürecinin sonunda Schumpeterci ÇalısmaDevleti biçiminin gelistigi görülmektedir. Türkiye'nin kendine özgü özellikleriolarak da geleneksel refah rejimlerinin varlıgını koruması, ikili pazar yapısı vebununla baglantılı olarak ilkel birikimle yaygın birikimin eklemlenmesigösterilebilir. Bu özellikleri nedeniyle degisim süreci hızlı bir proleterlesme veyoksullasma süreci yaratmakta ve yeni devlet biçiminin ortaya çıkısında sınıfsalmücadele dinamiklerini etkilemektedir. Schumpeterci Çalısma Devletinin ortayaçıkıs süreci siyasal alanda da yansımalarını bulmakta ve Fordist kurumlarınçözülüsü nedeniyle ortaya çıkan bosluklar, dinsel muhafazakârlıga dayalı refahkurumları tarafından doldurulmakta, devlet dısı refah kurumları SchumpeterciÇalısma-Refah Devletine eklemlenmektedir.

Abstract:
Welfare state and its crisis is one of the most popular concepts discussed throughout theWorld in the last two decades. It is seen that welfare state was subjected to a wide interestamong different approaches, and the literature about welfare state is diversified. Thesisdiscusses the development of welfare state and analyses various debates on Welfare State.Welfare state sometimes is taken as an economic phenomenon, sometimes it is studiedwithin the framework of political behaviors of social actors. On this basis, welfare state isdiscussed within the framework of Regulation Theory, which analyses welfare state as arelation based on complex combination of capital accumulation and social structures andinstitutions and takes wage-labour nexus as the basic variable of describing thedevelopment of capitalism.In thesis, it is argued that transition to flexible and extensive accumulation was the basicreason of the developments and legal regulations in social life, at the present day. FlexibleAccumulation Regime imposes a new mode of regulation which is consistent to the needsof the accumulation regime as restructuring of the institutional regulations of Fordism,while it constitutes its domination. This transformation of capital accumulation lies behindthe policy changes related with the social role of state as the most important element ofpolitical sphere. The reason of this change is the congesting of social reproductionprocesses and institutions peculiar to Fordism. Mode of regulation required by newaccumulation regime, is transforming a new institutional structure by forming a contingenttotality in accordance with the flexible accumulation strategy. In this content, workfaristwelfare regime takes the place of Fordist welfare regime. Schumpeterian Workfare Statehas been arising following this regime. Consequently, the state as the most importantinstitutional form of mode of regulation has been becoming an object of the market.However, thesis examines specifies of the Turkish Welfare State and its transformation asan example by keeping in mind the contemporary developments in Turkey. In the Turkishcase, the thesis discusses whether welfare state in Turkey has existed as a historicalphenomena, or not, how it has been structured, specific features of Turkish welfare state,what kind of restructuring the welfare state has been experience with the crisis, and howthe political strategies of dominant neo-liberal approach affects this restructuring process.The conclusion of the thesis is that a specific form of welfare state emerged in Turkey assimilar to the developed capitalist countries, and today a form of Schumpeterian WorkfareState is emerging in Turkey with its own specifies. Historical existence traditional welfareregimes and institutions, a dual labor market structure, and related to this, articulation ofprimitive capital accumulation to flexible extensive Post-Fordist capital accumulationregime can be mentioned as the specifies of Turkey. Due to these specifies, process oftransformation creates a rapid proletarianization and impoverishment, and deepen thedynamics of class struggles in emerging of the new form of the State. The arising ofSchumpeterian workfare state, finds its reflections at the political sphere and the traditionalwelfare institutions to this new Schumpeterian Workfare State form is articulated bypenetrating the religious conservatism to the uncultivated places those appears in the crisisprocess.