Breeam ve leed'de iç hava niteliğine yönelik ölçütlerin endüstri yapıları bağlamındairdelenmesi
Examination of the indoor air quality criteria in breeam and leed in the context of industrial buildings
Yazar: DİLARA AÇIKEL
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
18.yüzyılda buharlı makinelerin icadı ile başladığı kabul edilen EndüstriDevrimi'ni takip eden gelişmeler, çoklu üretime geçilmesi ve bunun sonucu olarak endüstri yapısı kavramının oraya çıkmasına neden olurken; köyden kente göç, hızlı nüfus artışı, doğal kaynakların kontrolsüzce azalması gibi pek çok sorunu da beraberinde getirmiştir. Belirli bir veya birden fazla ürünün üretilmesi amacıyla tasarlanan endüstri yapıları; 18. yüzyıldan itibaren sürekli gelişim göstermiş, kullanılan malzemeler, işlevler ve endüstri yapılarından beklentilerde değişiklikler meydana gelmiştir. 1970'li yıllardan sonra ortaya çıkan ve bir şeyin sürekliliğinin devam etmesi anlamına gelen sürdürülebilirlik kavramı ise gerek endüstri üretimi gerekse endüstri yapılarında karşılık bulmuştur.
Yapıların sürdürülebilirlik derecelerini değerlendirmek amacıyla oluşturulan ölçütlere dayalı yeşil yapı değerlendirme sistemleri yapıları; enerji, ulaşım, suyun verimli kullanımı, yönetim, malzeme, atık yönetimi, arazi kullanımı ve iç hava niteliğini konularında değerlendirmektedir. Bu çalışma; ölçütlere dayalı yeşil yapı değerlendirme sistemlerinden güncel olarak kullanılan ve en çok endüstri yapısının değerlendirildiği BREEAM ve LEED sistemlerinin ilgili versiyonlarının iç hava niteliği ölçütlerini endüstri yapıları bağlamında irdelemek, birbirleri ile kıyaslamak ve yapı kullanıcılarının sağlıkları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Çalışma kapsamında;
•Endüstri yapılarının gelişimi ve özellikleri incelenmiş, bu yapılar üretimtürlerine göre sınıflandırılmış,
•Üretim türüne göre sınıflandırılan endüstri yapılarında; ortaya çıkabilecekpotansiyel kirleticiler tanımlanmış,
•Endüstri yapılarında ortaya çıkabilecek başlıca iç hava kirleticilerininözellikleri ve insan sağlığı üzerindeki etkileri açıklanmış,
•Ölçütlere dayalı yeşil yapı sertifika sistemlerinden BREEAM Uluslararası YeniYapılar 2016 ve LEED Yapı Tasarımı ve İnşaatı Yeni Yapılar Versiyon 4.1'in içhava niteliği ölçütleri incelenmiş ve birbiri ile kıyaslanmış,
•BREEAM U+YY-2016 ve LEED YT+İ-4.1 sistemlerinin endüstri yapılarındaüretim kaynaklı ortaya çıkan kirleticilerden hangilerini iç hava niteliği ölçütleribağlamında değerlendirdiği irdelenmiştir.
Çalışma sonucunda; BREEAM U+YY-2016 ve LEED YT+İ-4.1 sistemlerinin; yapı malzemeleri kaynaklı kirleticilerin bir kısmını ölçütleri kapsamında değerlendirirken, üretim kaynaklı kirleticilerin hiçbirini değerlendirmediği gözlemlenmiş ve BREEAM ile LEED sistemlerinin iç hava niteliği ölçütlerinin endüstri yapıları bağlamında geliştirilmesi için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The Industrial Revolution, which began with the invention of steam engines in the 18th century, has been one of the most important milestones of humanity. The developments following the Industrial Revolution have brought the concept of industrial buildings to come into life, as well as migration from rural to urban areas, rapid population growth and uncontrolled decrease in natural resources. Industrial buildings shown continuous improvement and changes since the 18th century. The concept of sustainability, which emerged after the 1970s, was corresponded in both industrial production and industrial buildings.
Criteria based green building evaluation systems which established to evaluate the sustainability of the buildings, also evaluate the indoor air quality of the buildings. This study aims to investigate the indoor air quality criteria of BREEAM and LEED in the context of industrial buildings, to compare with each other and to examine the effects of occupant health.
Within the scope of this study;
•The progress and the qualifications of industrial buildings have beenexamined, and classified according to production types,
•The production, occupant acts, construction material and externalenvironment sourced pollutants in industrial buildings have defined and their effects on human health explained,
•The indoor air quality criteria of the BREEAM International New Construction2016 and LEED Building Design and Construction Version 4.1 have definedand compared with each other,
•BREEAM I+NC 2016's and LEED BD+C-4.1's indoor air quality criteria have evaluated in the scope of production sourced indoor air pollutants in industrialbuildings.
As a result of this study; it was observed that BREEAM I+NC 2016 and LEED BD+C-4.1 systems are evaluating some of the construction materials sourced pollutants. But none of the production sourced pollutants have been evaluated. In the last chapter of this study, recommendations have made for improving indoor air quality criteria in BREEAM and LEED in the context of industrial buildings.