Geleneksel mimarlık ve biyomimetik tasarım yaklaşımlarının iklime uygunluk ve sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of traditional architecture and biomimetic design approaches in context of climate suitability and sustainability
Yazar: AYŞE FEYZA KARAKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZER YÜKSEL
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Biyomimetik yaklaşım = Biomimetic approach ; Enerji etkin yaklaşım = Energy efficient approach ; Enerji etkin yapı = Energy efficient building ; Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture

Özet:
Küresel ısınma, kaynakların tükenmesi ve çevresel problemlerin en önemli etkenlerinin başında insan faaliyetleri ve yapılaşma gelmektedir. Günümüzde yapılaşmanın artması mimarlık disiplininin etkilenmesine, günümüz ve gelecek kuşakların ihtiyaçlarına cevap veren sürdürülebilir mimarlık anlayışına yönelmeye neden olmaktadır. Bu doğrultuda teknolojiden yararlanan ve çevre sorunlarına cevap veren sürdürülebilir çağdaş yaklaşımlardan biri olan biyomimetik tasarım yaklaşımı önem kazanmaktadır. Biyomimetik tasarım, geleneksel mimarlıktaki sürdürülebilirlik anlayışının çağdaş yaklaşımlara aktarılmasında ve sürdürülebilir mimarinin gelişiminde köprü görevi görmektedir. Biyomimetik tasarımdaki doğa ve mimari ilişkisi, 21.yüzyılda önem kazanan bir konu olmasına rağmen bu ilişki tarih öncesi zamana dayanmaktadır. Özellikle sürdürülebilir mimari konusunda önemli bir kaynak olarak görülen geleneksel mimarlık, doğaya uyumlu gelişim göstermiştir. Bu doğrultuda tez çalışmasında biyomimetik tasarım yaklaşımının, geleneksel mimarlık ile benzer ve farklı noktalarının belirlenmesiyle sürdürülebilir çağdaş mimarlık için rehberlik sunulması amaçlanmaktadır. Tez çalışmasında geleneksel mimarlık ve biyomimetik tasarım yaklaşımının ilişkisinin yapı örnekleri üzerinden değerlendirilebilmesi için uluslararası geçerliliğe sahip Köppen iklim sınıflandırılmasından yararlanılmıştır. Köppen iklim sınıflandırılmasına göre tropikal, kurak ve ılıman iklim bölgelerinde yer alan geleneksel mimarlıktan dört, biyomimetik tasarımdan sekiz yapı örneği literatür taraması yöntemi ile seçilmiş ve incelenmiştir. Seçilen ulusal/uluslararası yapı örnekleri sürdürülebilir mimari, doğa, enerji etkin ve iklimle uyumlu yapı tasarım parametreleri, teknoloji ilişkisi, ekip çalışması vb. kriterler kapsamında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, geleneksel mimarlık ve biyomimetik tasarım yaklaşımının ilişkisinin bazı yapı örneklerinde görülmeye başlandığı ve bu ilişkisinin kurulmasının sürdürülebilir mimarinin gelişimi adına yüksek potansiyel taşıdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Human activities and construction are the most important factors of global warming, resource depletion and environmental problems. Nowadays, the increasing construction is affecting the discipline of architecture. This situation leads to a shift towards an understanding of sustainable architecture that responds to the needs of today and future generations. In this direction, the biomimetic design approach which is one of the sustainable contemporary approaches that makes use of technology and responds to environmental problems is becoming important. Biomimetic design serves as a bridge in transferring the sustainability understanding in in traditional architecture to contemporary approaches and the development of sustainable architecture. Although the relationship between nature and architecture in biomimetic design is an issue that gained importance in the 21st century, this relationship dates back to prehistoric times. Traditional architecture, which is seen as an important resource for sustainable architecture, has developed in harmony with nature. In this direction, ıt is aimed to provide guidance for sustainable contemporary architecture by identifying the similarities and differences of the biomimetic design approach with traditional architecture. In the thesis study, the internationally valid Köppen climate classification was used to evaluate the relationship between traditional architecture and biomimetic design approach through building examples. According to Köppen climate classification, four building samples from traditional architecture and eight building samples from biomimetic design, located in tropical, arid and temperate climate zones were selected and examined by literature review method. Selected building examples of national/international were evaluated within the criteria of sustainable architecture, nature, energy efficient and climate responsive building design parameters, technology relationship, teamwork, etc. As a result, it has been determined that the relationship between traditional architecture and biomimetic design approach has begun to be appear in some building examples and the establishment of this relationship has a high potential for the development of sustainable architecture.