Türkiye'deki çokuluslu şirketlerde çalışan yabancı üst düzey görevlilerin çalışma yaşamı ve kültürlerarası intibak sorunları
Working life and cross-cultural adjustment problems of the expatriates working for multinational companies in turkey
Yazar: EREN TAHİR AĞARTAN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ PARLAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kültürel uyum = Cultural adaptation ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Çok uluslu sermaye şirketleri = Multinational equity companies ; Üst düzey yönetici = High level managers ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Son yıllarda, küreselleşme büyük bir hızla ilerlemekte ve birçok ülke gibi Türkiye de küreselleşmeden önemli derecede etkilenmektedir. Küreselleşmenin en önemli unsurlarından biri olan çokuluslu şirketler yurtdışı yatırımlarının verimini ve genel merkez ile uyumunu arttırmak için kritik pozisyonlara çoğunlukla genel merkezden gelen üst düzey yöneticileri (expats) atamaktadırlar. Yatırımın başarısı için kritik bir sorumluluk yüklenen uluslararası görevlilerin yeni bir kültürde başarılı olabilmesi ise şirketlerin uyguladıkları uluslararası insan kaynakları politikalarından ülkenin kültürüne, uluslararası görevlinin karakterinden aile yapısına kadar birçok etkene bağlıdır. 1980'li yıllardan başlayarak günümüze kadar bu etkenlerin nedenleri ve sonuçları hakkında özellikle gelişmiş ülkelerde birçok çalışma yapılmış olmakla beraber Türkiye'de faaliyet gösteren çokuluslu şirketlerde çalışan yabancı yöneticiler için bir saha çalışması yapılmamış olması bu açığın giderilebilmesi için çalışmayı gerekli kılmaktadır. Uluslararası görevlilerin yabancı kültürlere intibakın düzeyinin tespit edilmesinde literatürde birçok çalışmada referans kabul edilen kriterler J.S. Black ve H.B. Gregersen'in "kültürlerarası intibak", Torbiorn'un "kültürel özgünlük" ve Bonache'nin "tatmin" çalışmalarında belirlenmiştir. Söz konusu kriterlerin Türkiye'deki karşılıklarının tespit edilebilmesi için bir gurup uluslararası görevliye anket uygulanmış ve anket neticesinde çıkan sonuçların pekiştirilebilmesi için de sınırlı bir gruba yarı yapılandırılmış mülakat yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar çokuluslu şirketler ve uluslararası görevlilerin karakteristik özellikleri de dikkate alınarak istatistikî olarak değerlendirilmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda Türkiye'de çalışan uluslararası görevlilerin iletişim intibakı düzeyi ile genel tatmin arasında kuvvetli düzeyde olumlu bir ilişki tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler : Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetimi, Çokuluslu Şirketler, Kültürlerarası İntibak, Uluslararası Görevliler, Uluslararası Görevlendirme, Üst Düzey Yönetici

Abstract:
Over the past few decades, globalization has spread harshly and many countries like Turkey have been seriously affected by it. Multinational companies, which are among the core elements of globalization, usually assign headquarter staff as expatriates to their subsidiaries in order to sustain the performance and the harmony of the subsidiaries. The success of expatriates, who undertake critical responsibilities in foreign cultures, depends on a variety of factors such as the company policy on international human resources management, culture of the foreign country, personality traits of the expatriates as well as their family structures. Since the 80s, a large body of research has been conducted to identify the causes and effects of these factors in developed countries. Nonetheless, foreign executives of multinational companies in Turkey and the factors involved in their success have been understudied. This dissertation is significant as it aims to fill up this lacuna. The generally accepted criteria used in identifying the level of expatriate adjustment to foreign cultures have been proposed in J.S. Black and H.B. Gregersen's "cross-cultural adjustment", Torbiorn's "cultural novelty" and Bonache's "satisfaction".  In order to identify the correspondents of these criteria in Turkey, a survey was conducted among a group of expatriates. Also, to confirm the results of the survey, a control group was interviewed in a semi-structured way. The results were statistically evaluated by taking into consideration the characteristics of the multi-national companies and the expatriates. The results of the regression analysis indicate a significant positive correlation between the interaction adjustment of expatriates in Turkey and the general satisfaction levels.


Keywords : International Human Resources Management,Multinational Companies, Cross-cultural Adjustment,
Expatriates, Expatriation, Senior Executives