Çukurova Üniversitesi gebe polikliniğine başvuran kadınlarda depresyon ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi: Tek merkezli kesitsel tanımlayıcı çalışma
Assessment of depression and associated factors in women who admit to Çukurova University obstetrics outpatient clinic: A single-center cross-sectional descriptive study
Yazar: ESRANUR AKILLI ÖDEMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM GEREKLİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Depresyon genel popülasyonda olduğu gibi gebelerde de sık rastlanan bir psikiyatrik problemdir. Gebelik depresyonu hem annenin hem de bebeğin sağlığını olumsuz anlamda etkileyip, postpartum depresyona zemin hazırladığı için üzerinde önemle durulması ve erken tanı koyulup tedavi edilmesi gereken bir sorundur. Çalışmamızın amacı gebe polikliniğine başvuran kadınlarda depresyon görülme sıklığını ve bununla ilişkili olabilecek risk faktörlerini inceleyerek, gebelik depresyonu için riskli olabilecek grubu erken dönemde tanımak ve depresyonla ilgili önlem alınmasını sağlamak için sağlık çalışanları üzerinde farkındalık yaratmaktır.

	Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak planlanmıştır ve Çukurova Üniversitesi gebe polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri, 14 hafta ve üzeri gebeliği olan, Türkçe konuşabilen, okuma yazma bilen, araştırmaya katılmayı kabul eden, ardışık 311 gebe ile çalışılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik veri formu, gebelerin obstetrik muayene bulgularını içeren bilgi formu ve Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDS) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 20.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir ve istatistiksel önemlilik düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.

	Bulgular: Çalışmamıza katılan gebelerin yaş ortalamalarının 28,9±5,9 yıl olduğu %97,7'sinin (n=304) evli olduğu, %42,1'inin (n=131) ilköğretim ve %29,9'unun (n=93) lise mezunu olduğu, %15,1'inin (n=47) çalıştığı, %20,6'sında (n=64) kronik hastalık olduğu, %35,0'inde (n=109) ise mevcut gebeliğinde riskli bir durum varlığı saptanmıştır. Gebelerin %33,76'sının EPDS puanları 13 ve üzeri olup depresyon riski bulunmuştur. Gebelerin yaş, medeni durum, düzenli egzersiz yapma, akraba evliliği yapma, eşten şiddet görme ve doğacak bebeğin bakımı konusunda yardım alma durumlarıyla depresyon riski açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Eğitim düzeyinin azalmasının (p=0,001), çalışmamanın (p=0,008), eşlerinin işsiz olmasının (p=0,034), yetersiz aylık gelirin (p<0,001), geniş ailede yaşamanın (p<0,001), kronik hastalık varlığının (p=0,028), sigara kullanımının (p<0,001), premenstrüel sendrom öyküsü olmasının (p=0,004), önceden depresyon tanısı olmasının (p<0,001) ve eşlerinden destek görmemenin (p<0,001) depresyon riskini arttırdığı bulunmuştur. Obstetrik özelliklerden gebelik sayısı, gebelik tipi, trimesteri ve mevcut gebeliğinde risk varlığı ile depresyon riski açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Ancak önceki gebeliğinde riskli durum yaşayanların (p=0,038) ve gebeliği plansız olanların (p<0,001) daha yüksek depresyon riskine sahip olduğu bulunmuştur.

	Sonuç: Çalışmamıza göre gebelerde depresyon riskini arttıran olası faktörler olarak düşük sosyoekonomik düzey, düşük eğitim düzeyi, geniş ailede yaşamak, sigara kullanımı, kronik hastalık öyküsü, premenstrüel sendrom öyküsü, önceden depresyon tanısı alma, plansız gebelik, önceki gebeliğinde riskli bir durum yaşama ve eşlerinden yeterince destek görememe olarak belirlenmiştir. Aile hekimlerinin antenatal bakım sürecinde gebelerin ruh sağlığını göz ardı etmemeleri, tarama testlerini bilmeleri ve riskli gebeleri tanımları önem arz etmektedir.

Anahtar Sözcükler: Depresyon, gebelik, risk faktörleri

Abstract:
Objective: Depression is a common psychiatric problem in pregnant women as well as in the general population. Antenatal depression is a problem that should be emphasized, diagnosed and treated early as it impairs the health of both the mother and the baby and predisposes to postpartum depression. Our study aims at examining the prevalence of depression in women presenting to the obstetrics outpatient clinic and the associated risk factors, early recognition of the risky group and raising awareness among health professionals to ensure that measures are taken against depression.

	Materials and Methods: Our study was planned as a cross-sectional descriptive study and was conducted with 311 consecutive pregnant women aged 18 years and over, with a pregnancy of 14 weeks or more, who could speak Turkish, literate, and who agreed to participate in the study, who were admitted to Çukurova University Obstetrics Outpatient Clinic. Sociodemographic data form, information form including obstetric examination findings of and Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) were used as data collection tools. The statistical analysis of the data was evaluated using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 20.0 package program and the statistical significance level was taken as p<0.05.

	Results: The mean age of the pregnant women was 28.9±5.9 years, 97.7% (n=304) were married, 42.1% (n=131) were primary school graduates, 29.9% (n=93) were high school graduates, 15.1% (n=47) were employed, 20.6% (n=64) had chronic diseases, and 35.0% (n=109) had a risky condition in their current pregnancy. EPDS scores of 33.76% of the pregnant women were 13 indicating depression risk. There was no significant difference between the risk of depression and age, marital status, regular exercise, consanguineous marriage, spousal violence, and receiving help for the care of the baby (p>0.05). Low education level (p=0.001), not working (p=0.008), having an unemployed spouse (p=0.034), insufficient monthly income (p<0.001), living in an extended family (p<0.001), and having a chronic disease (p=0.028), smoking (p<0.001), having a history of premenstural syndrome (p=0.004), having a previous diagnosis of depression (p<0.001), and not receiving support from their spouses (p<0.001) increased the risk of depression. No significant difference was found between the number of pregnancies, pregnancy type, trimester and the presence of risk in the current pregnancy and the risk of depression (p>0.05). However, those who experienced a risky situation in their previous pregnancy (p=0.038) and those with unplanned pregnancy (p<0.001) were found to have a higher risk of depression.

	Conclusion: Our study has revealed that low socioeconomic status, low educational level, living in an extended family, smoking, history of chronic diseases, history of premenstural syndrome, previous diagnosis of depression, unplanned pregnancy, experiencing a risky situation in a previous pregnancy, and not receiving support from their spouses were determined as factors increasing the risk of depression in pregnant women. It is important that family physicians should not ignore the mental health of pregnant women during antenatal care, know the screening tests, and identify risky pregnant women.

Keywords: Depression, pregnancy, risk factors