İslâm Hukuku'nun oluşum sürecinde ictihad: Ebû Hanîfe örneği
Ijtihad of Islamic Law in the process of knowledge formation: An example of Imam Abu Hanifa
Yazar: MUSA GÜNAY
Danışman: PROF. DR. OSMAN ESKİCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebu Hanife = Ebu Hanife ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İçtihatlar = Judicial decisions

Özet:
İslâm hukukunun oluşum sürecinde yaşayan İmam Ebû Hanîfe'nin ictihad anlayışını incelediğimiz bu çalışmada, ilk olarak Ebû Hanîfe'nin yaşadığı dönemin ve coğrafyanın sosyo-kültürel özellikleri ele alınmıştır. Bu sayede Ebû Hanîfe'nin ictihad metoduna etki eden âmillerin tespitine çalışılmıştır. Ayrıca o dönemde mevcut olan ilim anlayışı ve fıkıh metodolojisinin oluşum aşamaları hakkında bilgi verilmiştir.Birinci bölümde, Ebû Hanîfe'nin hayatı, çağdaşı olan fakîhlerle münasebetleri, ictihad metodu işlenerek Ebû Hanîfe'nin etkileşim içinde olduğu fıkıh dünyası yansıtılmıştır. Bu bölümün sonunda ictihadın tanımı, Hz. Peygamber'in (sav) ictihadları, ashâb ve tâbiîn döneminde ictihad uygulamaları ve metodları örneklerle açıklanmıştır.İkinci bölümde şer'î delillerden Kitap ve sünnet, İmam Ebû Hanîfe'nin ictihad metodu çerçevesinde ele alınmıştır. Burada kelam- usûl ilişkisi çerçevesinde kısmen Ebû Hanîfe'nin kelamî görüşlerine de yer verilmiştir. Onun benimsediği fıkıh usûlü, fürû meselelerinden örnekler verilmek sûretiyle incelenmiştir. Ebû Hanîfe'nin ictihad usûlü hakkında bilgi verirken hem diğer mezheplerin görüşleri hem de Hanefî ekolünün içindeki diğer görüşlere de atıfta bulunulmuştur.Üçüncü bölümde ise kıyas, istihsan ve icmâ delillerini Ebû Hanîfe'nin değerlendirme biçimi üzerinde durulmuştur. Bu bölümde ayrıca, şer'î delillerin sıralamasında yapılan değişikliğin gerekçelerine de yer verilmiştir.

Abstract:
Imam Abu Hanifa in the process of formation of Islamic law, this study examined the understanding of ijtihad, the Abu Hanifa of his time, and the geography of the socio-cultural characteristics are discussed. Abu Hanifa officials are acting this way, the method of ijtihad around the world. In addition, the knowledge, understanding and fiqh methodology available at that time were informed about the stages of formation.The first section, the life of Abu Hanifa, was a contemporary fakîhlerle relations, ijtihad is the method by processing fiqh of Abu Hanifa in the world is reflected in the interaction. At the end of this section the definition of ijtihad, the Prophet. The Prophet (SAAS) ictihadları his Companions, and of course during the practices and methods of ijtihad is described withexamples.In the second part of the proofs of sherry Book and the Sunnah, Imam Abu Hanifa ijtihad are discussed within the framework of the method. Here, the views of theology-the words of Abu Hanifa, the procedures are included in part within the relationship. His procedure adopted by the canon law, by giving examples of issues of Furu investigated. Abu Hanifa, while information about the procedure of ijtihad and opinions of other denominations as well as in the other views, the reference is made to the Hanafischool.In the third section comparison, the evidence of Abu Hanifa icmâ istihsan and focused on the evaluation form. This section also includes sherry, given reasons for the change in the ranking of the evidence.