Bir işletme modeli olarak kooperatif okullar
Cooperative schools as a business model
Yazar: İLAYDA ARDAKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTAN GÖRGÜ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Kurumları İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eğitim kooperatifleri = Education cooperative ; Kooperatif okullar = Cooperative school ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifçilik = Cooperative system ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions

Özet:
1980'li yıllardan itibaren neoliberal politikaların etkisiyle eğitim hizmetilerinin, kamu kaynaklarının yanı sıra özel sektör teşebbüsleriyle de desteklenmesi fikri güçlenmiştir. Bireyler, talepleri ve imkanları doğrultusunda eğitim süreçlerini bu kurumlarda da devam ettirmeye başlamışlardır. Geleneksel eğitim sistemi içerisinde özel sektör teşebbüsleri ile kurulmuş okulların dışında bu okullara alternatif sunabilecek, farklı bir yapılanmaya sahip, eğitim kooperatifleri tarafından kurulmuş kooperatif okullar da bulunmaktadır. 
Bu çalışmada eğitim kooperatifleri ve kooperatif okulların kuruluş, yönetim, Covid-19 salgını sırasında yönetim, finansman, faaliyet, paydaş iletişimi süreçleri ile bu okulların seçimine etki eden unsurların ve modelin gelişimi için yapılabileceklerin keşfedilmesi amaçlanmıştır.
Araştırma nitel araştırma yönteminin durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Problem durumunun derinlemesine keşfedilebilmesinde uygun kişilere ve mekâna ulaşmak için amaçlı örneklem yöntemi kullanılmış ve ölçüt olarak bir eğitim kooperatifi tarafından kurulmuş özel öğretim kurumları ve bu kurumların paydaşları belirlenmiştir. Bu kapsamda araştırmada; eğitim kooperatifi üyesi olan ebeveynler, eğitim kooperatifi üyesi olmayan veliler ve kooperatif okul yöneticisi olmak üzere 9 katılımcıya ulaşılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan dört farklı görüşme formu ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve içerik analizi yöntemi ile yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular 8 ana tema altında toplanmıştır. Buna göre eğitim kooperatifi ve kooperatif okulun ebeveynler tarafından açıldığı, kooperatifin yönetim kurulu ve çember adını verilen alt yönetim komisyonu; kooperatif okulun ise eğitim kadrosunun birlikte aldıkları kararlar ile yönetildiği görülmektedir. Kooperatif okulun ana finansman kaynağı, eğitim-öğretim kayıt ücretidir. Covid-19 salgını döneminde kooperatif okulun finansmanı olumsuz yönde etkilenmiştir. Eğitim-öğretim faaliyetleri alternatif eğitim modelleriyle yürütmektedir. Kooperatif okulda kararları eğitim kadrosu birlikte almaktadır ve veliler, eğitim kadrosunun kendileriyle sürdürdüğü iletişimi etkili bulmaktadır. Kooperatif içi iletişim, şiddetsiz iletişim yöntemi ile yürütülmeye çalışılmaktadır ancak salgın döneminde bu iletişim süreci olumsuz etkilenmiştir. Kooperatif üyelerinin okul personeli için hem işveren hem de veli konumda olmasından dolayı sınırların belirlenmesinde zorluk yaşanmakta ve bu durum eğitim kadrosu üzerinde baskı oluşturabilmektedir. Kooperatif okul modeli; çocuklarının akademik ve sosyal başarısını olumlu etkilemekte, ebeveynlerin okula karşı güven duygusunu pekiştirmektedir. Ancak sorumluluk ve sınırların belirlenmesinde sorunlar oluşabilmektedir. Son olarak eğitim kooperatiflerinin ve kooperatif okulların devlet yoluyla finansal ve yasal açıdan desteklenmesi ve teşvik edilmesinin model için geliştirici olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: eğitim kooperatifi, kooperatif okullar, kooperatif, kooperatif okul modeli, alternatif eğitim.

Abstract:
Since the 1980s, with the effect of neoliberal policies, the idea of sustaining education services with private sector enterprises as well as public resources has been strengthened. Individuals have started to continue their education processes in these institutions in line with their demands and possibilities. Apart from the schools established by private sector enterprises within the traditional education system, there are also cooperative schools established by education cooperatives, which have a different structure and can offer alternatives to these schools.
In this study, it is aimed to explore processes of establishing, managing, handling the pandemic, finances, operations, stakeholder communication of education cooperatives and schools established by education cooperatives. Also, it will be possible to reach the factors that affect the selection of cooperative schools and the steps that can be followed for developing education cooperatives and cooperative schools.
The research has been carried out by case study, one of the qualitative research designs. Purposive sampling method was used to reach the appropriate people and the place to explore the problem situation. As a criterion, private education institutions established by an education cooperative and being a stakeholder of these institutions were determined. In the research, 9 participants were reached, including parents who are members of the education cooperative, parents who are not members of the education cooperative, and the cooperative school administrator. The data of the research were collected through semi-structured interviews with four different interview forms prepared by the researcher and interpreted by content analysis method. 
The findings obtained were processed in 8 themes. In this regard, the education cooperative and the cooperative school were established by the parents. The education cooperative is managed by board of directors and a sub-management commission called the circle. The school is managed by the decisions taken by the educational staff together. The main source of funding for the cooperative school is the tuition fee. During the Covid-19 pandemic, the funding of the cooperative school was negatively affected. Education activities are carried out with alternative education models. In the cooperative school, the decisions are taken by the education staff together. The educational staff maintains strong communication with parents, and the parents find this communication effective. The cooperative is to use non-violent communication method, but this communication process was adversely affected during pandemic. Since cooperative members are both employers and parents, sometimes it is difficult to determine the boundaries, and this can put pressure on the education staff. The cooperative school model positively affects the academic and social success of the children and reinforces the parents' sense of trust towards the school. Finally, it is thought that financial and legal support and encouragement of educational cooperatives and cooperative schools by the government can be beneficial for development of the model.
Keywords: education cooperative, cooperative schools, cooperative, cooperative school model, alternative education.