I. ve II. Dönem TBMM'nde Kâzım Karabekir ve faaliyetleri
1st and 2nd term of Kâzım Karabekir and his activities at the grand national assembly of Turkey
Yazar: BÜŞRA YİGİT
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ŞAYAN ULUSAN
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Kazım Karabekir Paşa = Kazım Karabekir Pasha ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; Siyasi tarih = Political history ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; TBMM I. Dönem = TBMM I. Period ; TBMM II. Dönem = TBMM II. Period

Özet:
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinin önemli subaylarından biri olan ve Milli
Mücadele'de de büyük kahramanlıklar gösteren Kâzım Karabekir, 11 Ağustos
1882'de İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Kuleli Askeri Lisesi'nden 1900 yılında mezun
olduktan sonra Harp Okulunu 1902 yılında birincilikle bitirerek teğmen olmuştur.
Harp Akademisini de birincilikle bitirerek 5 Kasım 1905'te kurmay yüzbaşı rütbesiyle
mezun olmuştur. 1906 yılında Manastır'da önyüzbaşı olarak askerlik hayatına
başlamıştır.
Siyasal yaşamı da İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye olmasıyla başlamıştır. Bu
alanda önemli görevler üstlenen Kâzım Karabekir, aynı başarısını askerlik hayatında
da devam ettirmiş, Birinci Dünya Savaşı'nda da birçok başarı elde etmiştir. Mondros
Mütarekesi'nin imzalanmasıyla ülkenin kurtuluşu için çözümler aramış, Kurtuluş
Savaşı'nda özellikle Doğu Cephesi'nde büyük başarılar elde etmiştir. 23 Nisan
1920'de TBMM'nin açılmasını destekleyerek katkıda bulunmuş ve bu Meclis'te
Edirne Milletvekili olarak göreve başlamıştır. Aynı zamanda savaşın devam etmesi ve
Doğu Cephesi Komutanı olarak görev yapması sebebiyle I. Meclis'i uzaktan takip
etmiş, fakat birçok önemli hususta fikrini beyan ederek yönlendirmelerde
bulunmuştur. Olağanüstü yetkilerle faaliyetlere başlayan I. TBMM'nin milletvekilleri,
başta eğitim seviyeleri ve fikri yapıları olmak üzere farklılık arz etmekteydi. Tek
amaçları ise vatanın ve milletin bağımsızlığını kazanmaktı. Mudanya Mütarekesi ile
savaşa son verip hedefine ulaşan Türk Milleti, I. TBMM'nin bünyesinde bulunan
milletvekillerinin gayret ve fedakârlığı sonucunda istiklale kavuşmuşlardır.
Bağımsızlığı kazandıktan sonra ülkeyi her açıdan inşa etmenin gerekli olduğuna
inanan I. TBMM seçime gitme kararı alarak görevini sonlandırmıştır. II. TBMM ise,
Türkiye Devleti'nin sosyal, siyasal ve kültürel tabanını oluşturarak devleti yeniden
kurmuştur. Kâzım Karabekir, savaşın sonlanmasıyla birlikte batı bölgesine gelmiş ve
II. TBMM döneminde İstanbul Milletvekili olarak göreve başlamıştır. Bu dönem
zarfında Mecliste ciddi çalışmalarda bulunmuş, özellikle eğitim, askeri ve ekonomi
alanında birçok kere fikirlerini dile getirerek faaliyet göstermiştir. 17 Kasım 1924
yılında Cumhuriyet tarihinin ilk teşkilatlı muhalefeti Terakkiperver Cumhuriyet
Fırkası'nın liderliğini yapmıştır. Muhalefet partisi çok uzun yaşamayarak 3 Haziran
1925 yılında Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılmıştır. Kâzım Karabekir, Takrir-i Sükûn Kanunu ile partisinin kapatılmasını sert bir şekilde eleştirmiş ve bunu tarihi bir
hata olarak görmüştür. Partisinin kapatılması siyasal yaşamını bitirmemiş ve
milletvekilliği devam etmiştir. Mecliste muhalefetine devam eden Kâzım Karabekir'in
siyasal yaşamı İzmir Suikast Girişimi gerekçesiyle İstiklâl Mahkemelerinde
yargılanmasıyla son bulmuştur.
Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümüne kadar siyaset sahnesinden uzak kalan
Kâzım Karabekir, 1939 yılında İstanbul'dan milletvekili olarak seçilmiş ve 1946-1948
yılları arasında da Meclis Başkanlığı görevini yürütmüştür.

Abstract:
Kazım Karabekir, who was one of the most important officer of the last period
of Ottoman Empire, was born in 11 August 1882 in Istanbul. After he graduated from
Kuleli Military High School in 1900, he continued military collage, and he became
lieutenant. In 5 November 1905, he graduated from military academy as a staff captain.
In 1906, he started his military service as a lieutenant commander in Manastır.
His political life started with being member of the Committee of Union and
Progress. He became very successful in both this field and military service. In
addition, he gained several successes in the W.W.1. He tried to find solutions to rescue
the country by signing the armistice of Montrose. He gained great success in War of
Independence, especially in eastern front. In 23 April 1920, he contributed to open of
Turkish Grand National Assembly and he came into office as a deputy of Edirne. At
the same time, he continued to follow the Parliament I because of the continuation of
the war and the commander of the Eastern Front, but he was guided by declaring his
opinion on many important issues. The deputies who started activities with significant
authorities, had a variety of differences in terms of their educational level and opinions.
Their only purpose was to gain independence of country. Ending the war with the
armistice of Mudania and reaching the aim, Turkish nation gained independence
thanks to the deputies' effort and devotion who were changed I. Assembly. After gain
independence, 1. Assembly believed that the country needs to be built, so they decided
to have a vote and they ended the authority. II. Assembly, reestablished Turkey based
on social, political and cultural. With the end of the war, Kazım Karabekir came to
west side and he was charged as the deputy of Istanbul. In this period, he made
significant works; he expressed his opinions and actions especially in the field of
education, economic and military. In 17 November 1924, he was the leader of the
progressive Republican Party which was the first organized opposing party of history
of the republic. Opposing party could not last long and it was closed with the law on
the maintenance of order in 3 June 1925. Kazım Karabekir criticized harshly classing
of the party with the low on the maintenance of order and he thought that it was a
historical mistake. The closure of his party did not finish his political life and his
deputies continued. The political life of Kazım Karabekir, who is continuing to the opposition in the Parliament, ended with his trial on the grounds of the Izmir
Assassination Initiative in the Independence Courts.
Kazım Karabekir was away from political sphere until Mustafa Kemal deaths
and in 1939 he was elected as a deputy from Istanbul. Between the years 1946-1948,
he carried on task of speakership.