Sosyal bilgiler öğretiminde analoji tekniği kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına, derse yönelik tutumlarına etkisi ve etkinliğe ilişkin öğrenci görüşleri
The effect of using the analogy technique in social studies instruction on students' academic achievements, attitudes towards the lesson, and student views on effectiveness
Yazar: CEYLAN AKCAN
Danışman: DOÇ. DR. SELMAN ABLAK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Analoji tekniğinin sosyal bilgiler derslerinde kullanılmasının, derslerde anlamlı öğrenmeyi sağlayarak öğrencilerin dersteki başarılarını artıracağı, bilişsel ve duyuşsal olarak gelişimlerinde olumlu etki yaratacağı düşünülmektedir. Bu araştırma nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntemle yapılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Gaziantep ili Şehitkamil ilçesinde bulunan MEB'e bağlı bir devlet okulunun 7. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırma kapsamında 7. sınıf şubeleri arasından deney ve kontrol grubu şeklinde iki grup oluşturulmuştur. Gruplar oluşturulurken öğrencilerin ders başarılarının benzer özellik göstermesi dikkate alınmıştır. Veri toplama araçları, başarı testi, tutum ölçeği, yapılandırılmamış öğrenci günlükleri ve yapılandırılmamış gözlem formudur. 
Araştırmanın nitel kısmında durum çalışması deseni, nicel kısmında ise ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda (SBDÖP) 7. sınıf Kültür ve Miras öğrenme alanında yer alan 5 kazanımı içeren analoji etkinlikleri tasarlanmıştır. Araştırmada geliştirilen başarı testi ve sosyal bilgiler dersi tutum ölçeği için geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır.  Araştırmanın nicel boyutunda yarı deneysel desende analizler yapılmıştır. Deney ve kontrol grubunun hem tutum hem de başarı testinden aldıkları puanlar karşılaştırıldığında deney grubu lehine istatistiksel açıdan anlamlı farklılığa rastlanmıştır. Böylelikle uygulanan analoji etkinlikleri ile öğrencilerin tutum ve başarılarının artığı görülmüştür. 
Araştırmanın nitel boyutunda 3 ana tema belirlenmiştir. Bu temalar, Sosyal Bilgiler dersinde analoji tekniği uygulamasında yapılanlara ilişkin öğrenci görüşleri, sosyal bilgiler dersi analoji tekniği uygulamasının katkılarına ilişkin öğrenci görüşleri, sosyal bilgiler dersinde analoji tekniği uygulamasında oluşan duyuşsal duruma ilişkin öğrenci görüşleridir.
Araştırmanın nicel ve nitel bulguları birbirini desteklediği ve tutarlı olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrenciler analoji tekniğinin sosyal bilgiler dersinde kullanılması ile ilgili olumlu görüş bildirmiş, genel anlamda faydalı bulmuşlardır. 


Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, analoji, başarı testi, tutum ölçeği

Abstract:
It is believed that the use of the analogy technique in social studies lessons will increase students' success in the lesson by enabling meaningful learning and will have a positive impact on their cognitive and affective development. This research was conducted using a mixed method that combines quantitative and qualitative research methods. The study group of this research consisted of 7th grade students from a state school affiliated with the Ministry of National Education in Şehitkamil district of Gaziantep province in the 2023-2024 academic year. Within the scope of the research, two groups were formed as experimental and control groups among the 7th grade classes. When forming the groups, it was taken into consideration that the students' academic achievements have similar characteristics. The data collection tools were achievement test, attitude scale, unstructured student diaries, and unstructured observation form.
In the qualitative part of the research, a case study design was used, and in the quantitative part, a pre-test-post-test control group quasi-experimental design was used. Analogy activities including 5 achievements in the 7th grade Culture and Heritage learning area of the 2018 Social Studies Curriculum were designed in the research. Validity and reliability analyses were conducted for the achievement test and social studies lesson attitude scale developed in the research. In the quantitative dimension of the research, analyses were conducted in a quasi-experimental design. When the scores obtained from both the attitude and achievement tests of the experimental and control groups were compared, a statistically significant difference in favor of the experimental group was found. Thus, it was observed that the applied analogy activities increased students' attitudes and achievements.
In the qualitative dimension of the research, three main themes have been identified. These themes are student views on the application of analogy technique in Social Studies class, student views on the contributions of analogy technique application in social studies class, and student views on the affective state formed in the application of analogy technique in social studies class. 
It has been concluded that the quantitative and qualitative findings of the research support each other and are consistent. Students have expressed positive views on the use of analogy technique in social studies class and have generally found it beneficial. 
Keywords: Social studies, analogy, achievement test, attitude scale