Okul öncesi dönem 48-72 aylık çocukların dijital medya ekranını problemli kullanımlarının ve sosyal becerilerinin incelenmesi
Examination of problematic use of digital media screen and social skills of preschool period 48-72 months-old children
Yazar: BÜŞRA BAKIRCI
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU ÇETİNGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yeni medya = New media ; Çocuk-okul öncesi =

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi dönem 48-72 aylık çocukların dijital medya ekranını problemli kullanımları ile sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesi, dijital medya ekranını problemli medya kullanımları ve sosyal becerilerinin çeşitli değişkenlerle arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni elde edilen sonuçların objektif olmasını sağlamak amacıyla random örnekleme yöntemiyle 2022-2023 eğitim öğretim yılında İzmir iline bağlı bağımsız anaokullarına devam eden, normal gelişim gösteren 48-72 aylık 460 çocuktan oluşmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Problemli Medya Kullanım Ölçeği Kısa Form ve  Sosyal Beceri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre cinsiyet, yaş, baba eğitim durumu, annenin hafta içi ve hafta sonu medya kullanım süresi, değişkeninin problemli medya kullanımı ve sosyal beceri üzerinde etkili olmadığı tespit edilmiştir. Çocuğun okul öncesi kurumuna devam etme süresinin problemli medya kullanımı üzerinde etkisinin olmadığı ancak hakkını arama alt boyutunda sosyal beceriler üzerinde 2 yıl ve üzeri olan çocukların etkisinin olduğu saptanmıştır. Anne eğitim durumunun problemli medya kullanımı üzerinde etkili olmadığı ancak sosyal becerilerin öz kontrol alt boyutunda ortaokul ve altı eğitim seviyesine sahip annelerin ortalama puanının daha düşük olduğu belirlenmiştir. Kardeş sayısının problemli medya kullanımı üzerinde etkisinin olabileceği fakat sosyal beceriler üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Çocuğun ilgi alanlarının problemli medya kullanımı üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını, ancak sosyal becerilerin bazı alt boyutlarında, özellikle öz kontrolde, farklı ilgi alanlarına sahip çocuklar arasında anlamlı farklılıklar olabileceği saptanmıştır. Babanın hafta içi ve hafta sonu medya kullanım süresinin ve çocuğun en sık kullandığı görsel medya araçlarının problemli medya kullanımı üzerinde etkili olabileceğini, ancak sosyal beceriler üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Çocuğun hafta içi medya kullanım süresinin problemli medya kullanımı ve sosyal becerileri üzerinde etkisinin olduğu bulunmuştur ancak çocuğun hafta sonu medya kullanım süresinin problemli medya ekranı üzerinde etkili olduğu, sosyal beceriler üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Çocuğun en sık kullandığı görsel medya türlerinin çocukların problemli medya kullanımı üzerindeki etkisinin olduğu ancak sosyal beceriler üzerinde genel bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Sosyal beceri ile problemli medya kullanımı arasında düşük seviyede negatif ilişki saptanmıştır. Çocukların dijital medya ekranını problemli kullanım düzeyleri, sosyal beceri düzeylerini anlamlı ve negatif şekilde etkilemektedir. Sosyal beceri arttıkça problemli medya kullanımının azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırmanın sonuçları göz önünde bulundurularak araştırmacılara, ebeveynlere ve öğretmenlere tavsiyeler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Dijital Medya, Medya Ekranının Problemli Kullanımı, Sosyal Beceri

Abstract:
This study aimed to determine the problematic use of digital media screens and social skill levels of preschool children aged 48-72 months, and to examine the relationship between problematic media use of digital media screens and social skills with various variables. The population of the study consisted of 460 children, aged 48-72 months, with normal development, attending independent kindergartens in Izmir in the 2022-2023 academic year, using random sampling method in order to ensure that the results obtained were objective. Personal Information Form, Problematic Media Use Scale Short Form and Social Skills Scale were used as data collection tools in the research. According to the results of the research, it was determined that the variables of gender, age, father's education level, mother's media usage time on weekdays and weekends did not affect problematic media use and social skills. It was determined that the duration of the child's attendance at a pre-school institution had no effect on problematic media use, but it had an effect on the social skills of children aged 2 years and above in the sub-dimension of seeking their rights. It was determined that the mother's education level did not have an effect on problematic media use, but the average score of mothers with secondary school education or lower was lower in the self-control sub-dimension of social skills. It was determined that the number of siblings may have an effect on problematic media use, but it does not have a significant effect on social skills. It has been determined that the child's interests do not have a significant effect on problematic media use, but there may be significant differences between children with different interests in some sub-dimensions of social skills, especially self-control. It has been determined that the father's weekday and weekend media usage time and the child's most frequently used visual media may have an impact on problematic media use, but they do not have a significant effect on social skills. It was found that the child's weekday media usage time had an effect on problematic media use and social skills, but the child's weekend media usage time had an effect on the problematic media screen and did not have a significant effect on social skills. It has been determined that the types of visual media that children use most frequently have an effect on children's problematic media use, but do not have a general effect on social skills. A low level negative relationship was found between social skills and problematic media use. Children's problematic use of digital media screens affects their social skill levels significantly and negatively. It was concluded that as social skills increase, problematic media use decreases. Considering the results of the research, recommendations are offered to researchers, parents and teachers.

Keywords: Preschool Education, Digital Media, Problematic Use of Media Screen, Social Skill