Vergi Usul Kanunu'nda defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçunun susma hakkı kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of the crime of hiding books, records and documents in the Tax Procedure Law within the scope of the right to silence
Yazar: UFUK BOZOĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT BATI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Varlıklarını sürdürmek isteyen devletlerin gelir kaynaklarının başında vergiler gelir. Çeşitli gerekçelerle bireyler vergi ödememek veya daha az vergi ödemek maksadıyla vergi kaçırma veya vergiden kaçınma eylemlerinde bulunabilmektedir. Birey ve devletin vergi konusunda karşı karşıya gelmesi ve çıkarlarının çatışması kaçınılmazdır. Modern vergi sistemleri verginin tarh ve tahakkuku için beyan sistemini esas almaktadır. Bu sebeple vergilendirme sürecinin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve varsa aksaklıkların doğru bir şekilde tespit edilebilmesi için defter, kayıt ve belgelerin düzenlenmesi, muhafaza edilmesi, istenildiğinde ibraz edilmesi son derece önem arz etmektedir. Vergiler ile ilgili mükelleflere yüklenmiş çeşitli ödevlerin ihlal edilmesi durumunda çeşitli yaptırımlar gündeme gelmektedir. Bu yaptırımlardan bazıları idari yaptırımlar olabilirken bazıları ise hürriyeti bağlayıcı cezaları da içeren adli yaptırımlar olabilmektedir. Ülkemizde hürriyeti bağlayıcı yaptırımlar öngörülen vergi suçlarından en çok karşılaşılanı vergi kaçakçılığı suçudur. Vergi kaçakçılığı suçları arasında yer alan defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçu bu çalışmanın ana konusu olup Vergi Usul Kanunu 359/a-2'de düzenlenmiştir. Susma hakkı; tüm modern hukuk sistemlerinde yer alan, kişi özgürlüğünü ve hukuki güvenliği sağlamaya hizmet eden ana ilkeler arasında kendine yer bulmaktadır. Susma hakkının defter, kayıt ve belgeleri gizleme fiilini de kapsayıp kapsamadığı doktrinde tartışmalı bir alandır. Bu çalışma ile doktrinde yer alan çeşitli görüşler ile ulusal ve uluslararası çeşitli mahkeme kararları ışığında söz konusu bu suçun susma hakkı kapsamında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu sebeple öncelikle gizleme suçu ayrıntılarıyla ele alınmış ve sonrasında susma hakkına kapsamlı bir şekilde yer verilerek susma hakkının tarihsel gelişimi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda gizleme suçu ile susma hakkı birlikte ele alınarak susma hakkının ihlal edilip edilmediği ve mevcut durumun Anayasa'ya aykırılık oluşturup oluşturmadığı konusu farklı görüşlere de yer verilerek tartışılmıştır.

Abstract:
Taxes are the primary source of income for states that want to maintain their existence. For various reasons, individuals may engage in tax evasion or tax avoidance in order not to pay taxes or to pay less tax. It is inevitable that the individual and the state will come into conflict regarding taxes and their interests will conflict. Modern tax systems are based on the declaration system for the assessment and accrual of taxes. For this reason, it is extremely important to organize, preserve and present books, records and documents when requested, in order for the taxation process to function properly and to detect any deficiencies, if any, accurately. In case of violation of various duties imposed on taxpayers regarding taxes, various sanctions come to the fore. Some of these sanctions may be administrative sanctions, while others may be judicial sanctions, including deprivation of liberty. In our country, the most common tax crime that imposes sanctions is tax evasion. The crime of hiding books, records and documents, which is among the tax evasion crimes, is the main subject of this study and is regulated in the Tax Procedure Law 359/a-2. The right to remain silent; it finds its place among the main principles that exist in all modern legal systems and serve to ensure personal freedom and legal security. Whether the right to remain silent also includes the act of hiding books, records and documents is a controversial area in the doctrine. This study aims to evaluate this crime within the scope of the right to silence in the light of various opinions in the doctrine and various national and international court decisions. For this reason, first of all, the crime of concealment was discussed in detail and then the historical development of the right to silence was tried to be revealed by giving a comprehensive place to the right to remain silent. At the end of the study, the crime of concealment and the right to remain silent were considered together and  the issue of whether the right to remain silent was violated and whether the current situation constituted a violation of the Constitution was discussed, including different opinions.