ANFIS yöntemi ile hava sıcaklık tahmininin modellenmesi
The modeling of weather temperature forecast with ANFIS
Yazar: CEMİL ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KASIM BAYNAL
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Sıcaklığın doğruya yakın tahmin edilmesi birçok sektörün önünü görebilmesi açısından son derece önemlidir. Özellikle sıcaklık tahmini; hem organizmalar hem de diğer atmosferik parametreler üzerinde etkili olduğundan ayrı bir öneme sahiptir. Bu çalışmada sıcaklık tahmin modelinin ilk bölümünde; literatür araştırması yapılmış ve sekiz etkin kriter belirlenmiştir. Bu kriterler uzman görüşleri doğrultusunda AHP ve DEMATEL yöntemleri uygulanarak en etkin dört kritere indirilmiştir. Sıcaklık tahmin modelinin ikinci bölümü; dört aşamalı bir çalışmadan oluşmuştur. İlk aşamada ANFIS girdi seçimi ile çıktıyı en çok etkileyen girdilerin seçimi gerçekleştirilmiş ve en önemli üç girdiye indirilerek eğitim yaptırılmıştır. İkinci aşamada seçilen dört girdi normalize edilerek sistemde eğitime tabi tutulmuştur. Üçüncü aşamada dört girdi eğitime tabi tutulmuştur. Bu eğitimler sonucunda en az hataya sahip üyelik fonksiyonu seçilmiştir. Dördüncü aşamada uygun üyelik fonksiyonunu ve adedi belirlenerek ANFIS modeli kurulmuştur. Kurulan modelin etkinliğini gösterme adına ayrıca aynı veri seti kullanarak hata kareleri ortalamasının karekökü ve mutlak hata yüzdeleri ortalaması hesaplanmıştır. Ulaşılan sonuçlar diğer çalışmalara göre ANFIS modelinin çok daha tutarlı olduğu ve eldeki girdi-çıktı setine uygun bir yapı sunduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada; ANFIS ile sıcaklık tahmininin modellemesinde AHP ve DEMATEL tabanlı bir yaklaşım sunulmuştur.

Abstract:
Forecasting of close to the right temperature is extremely important to be able to see the front of many sectors. Especially, temperature forecasting is rather important because it affect not only people but also other atmospheric parameters. In this study, the first part of the temperature forecasting models; literature searching is made and eight active criterion is determined. These criteria are reduced to the most efficient four criteria according to expert opinion with applying of AHP and DEMATEL methods. The second part of the temperature forecasting models; it consists of a four-stage operation. In the first stage the choice of input has been performed most affecting output with choosing inputs of ANFIS and it was built training the three most important input to reduced. In the second stage the selected four entries is normalized and it has been trained on the system. The third stage four entries have been trained. As a result of this training membership function of having at least one error is selected. In the fourth stage ANFIS model is established with determining the appropriate membership functions and number of membership functions. Square root of the mean square error and mean absolute percentage error is calculated to show the effectiveness of the established model also using the same data set. Reached results show that more consistently of ANFIS model according to other studies and it concluded has been reached offered by a structure according to available input output set. In this study, AHP and DEMATEL based approach is presented in the temperature forecasting modeling with ANFIS.