Ameliyata bağlı basınç yarası insidansı ve seçilmiş risk faktörlerinin basınç yarası gelişimine etkisi
The pressure sores incidence in surgical patients and effects of selected risk factors for intaraoperatively acquried  pressure sores
Yazar: BUKET ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL KARAYURT ; PROF. DR. UMMAHAN FİLİZ ÖĞCE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathaneler = Operating rooms ; Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi yara enfeksiyonu = Surgical wound infection ; Hemşireler = Nurses ; Risk faktörleri = Risk factors ; İnsidans = Incidence

Özet:
Amaç: Bu çalışma, ülkemizde ameliyata bağlı basınç yarası insidansını saptamak ve seçilmiş risk faktörlerini belirlemek amacıyla planlanmıştır.
Yöntem: Araştırma kesitsel, karşılaştırmalı tanımlayıcı tipte olup, örneklemi ameliyattan en az 24 saat önce kliniğe yatmış, genel cerrahi, nöroşirurji, kalp damar ve göğüs cerrahisi salonlarında genel anestezi altında en az iki saat ve üzeri ameliyat olan ve ameliyat sonrası en az 24 saat hastanede yatan 151 hasta oluşturmuştur. Bu çalışmanın verileri, literatür doğrultusunda araştırmacılar tarafından oluşturan "Sosyodemografik ve Klinik Özellikler Formu" ile "Ameliyathane Basınç Yarası ile İlgili Risk Faktörleri Formu", "Braden Risk Değerlendirme Ölçeği", "Basınç Yarası Evrelendirme Formu" ve kayıtlar kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, bağımsız gruplarda t testi,  ki kare testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular ve Sonuç: Ameliyata bağlı basınç yarası insidansı  %40.40 olarak bulunmuştur. Basınç yarası gelişen hastaların %93.40'ı Evre I, %6.60'ı Evre II olarak saptanmıştır. Ameliyat sırasında vazopressör kullanımı, cild turgorunun zayıf olması ve ameliyat sırası diyastolik kan basıncının ≤ 60mmHg ile ameliyata bağlı basınç yarası gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Yaş, cinsiyet, beden kütle indeksi, albumin, hemoglobin ve hemotokrit düzeyi, ameliyat tipi, ameliyat süresi, pozisyon, sistolik kan basıncı, diyabetes mellitus, kalp ve periferik vasküler hastalık,  eşlik eden hastalık sayısı, ameliyat sırasında ısıtıcı araç/gereç kullanımı ile ameliyata bağlı basınç yarası gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Braden risk değerlendirme ölçeğinin ameliyata bağlı basınç yarası riskinin belirlenmesinde etkili olmadığı saptanmıştır. 
        
Anahtar Kelimeler: Basınç yarası, ameliyathane, hemşirelik

Abstract:
Objective: This study was carried out to determine the pressure sores incidence and examine the selected risk factors predicting intraoperatively acquired pressure sores.
Method: This descriptive, cross sectional, comparative study was performed on 151 patients staying in general surgery, neurosurgery and cardiovascular and thoracic surgery units, having an operation time of two hours or longer, hospitalized for at least 24 hours before surgery and discharged at least 24 hours after surgery. Data were collected through face to face interviews by using Sociodemographic and Clinical Characteristics Form, Intraoperative Pressure Sores Risk Factor Form, Braden Risk Assessment Scale and Pressure Sores Staging Form.  Descriptive statistics, t-test, Chi-square test and logistic regression analysis were used for data analyses.
Results and Conclusion: The incidence of pressure soress was found to be 40.40%. Of all the soress, 57 (93.4%) were in stage I and 4 (6.6%) were in stage II. Risk factors predictive of intraoperative pressure sores development included intraoperative vasopressor use, poor skin condition and intraoperative diastolic blood pressure ≤ 60mmHg. However, age, gender, body mass index, albumin/hemoglobin/hematocrit levels, type of surgery, length of surgery, position, systolic blood pressure, diabetes mellitus, cardio-vascular diseases, comorbidities and use of warming blankets were not associated with intraoperative pressure sores development. Besides, the use of the Braden scale for determining pressure sores risk for intraoperative patients was ineffective.
      
Key Words: Pressure sore, operating room, nursing