Kale-Pütürge (Malatya) bölgesinde yüzeyleyen kayaçların jeokimyası, jeokronolojisi ve tektonik önemi
Geochemistry, geochronology and tectonic significance of rocks outcropping in the Kale-Pütürge (Malatya) region
Yazar: EMRAH ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. OSMAN PARLAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Pütürge Metamorfikleri Güneydoğu Anadolu orojenik kuşağı içerisinde Nap Zonu içerisinde yer almaktadır. Pütürge Metamorfiklerini Eosen yaşlı Maden Kompleksine ait birimler uyumsuz olarak üzerlemektedir. Pütürge Metamorfikleri başlıca metagranit, gözlü gnays, gnays, amfibolit, amfibol şist, mikaşist, kuvarsşist, disten-granat-stavrolit kuvarsşist, sillimanit-granat- biyotit-plajiyoklas kuvarsşist, kalkşist, kuvarsitve mermerlerden oluşmaktadır. Pütürge Metamorfiklerine ait kayaçlarda LA-ICP-MS zirkon U-Pb tarihlendirmesi ile (a) Ediyakaran-Erken Kambriyen (550-534 My) (b) Ediyakaran (546-553 My) ve(c) Toniyen-Kriyojeniyen (728 My) konkordiya yaşları elde edilmiştir. Orto/para metagranit ve gnaysların Kadomiyen orojenezi sırasındaGondwana kıtasının kuzey kenarı boyunca güneye doğru olan yitime bağlı olarak gelişen aktif kıta kenarı yay magmatikleri ve ilişkili sedimanter kayaçlar oldukları, orto/para amfibolit ve amfibol şistlerin ise kıtasal yay gerisi bir ortamda oluştukları sonucuna varılmıştır. Aynı kayaçlarda gerçekleştirilen LA-ICP-MS rutil U-Pb tarihlendirmesi ile Geç Kretase (80 My konkordiya ve 70- 64My alt kesişim) yaşları elde edilmiştir. Pütürge Metamorfiklerinde bölgesel metamorfizmanın Barroviyen zonunu temsil eden indeks mineraller(klorit, biyotit, granat, stavrolit, disten, sillimanit) gözlemlenmiştir. Sillimanit-granat-biyotit-plajiyoklas kuvars şist örneğinden elde edilen 712±32OC/7.2±1.1 kbar P-T değerleri üst amfibolit fasiyesi koşullarında ilerleyen bir metamorfizmaya, 545±45OC/3.55±1.45 kbar P-T değerleri ise yeşil şist fasiyesinde gerileyen bir metamorfizmaya işaret etmektedir. Pütürge Metamorfikleri, Geç Kretase döneminde Güney Neotetis'in kapanması sırasında kıtasal kabuğun Yüksekova ensimatik ada yayı ile çarpışmasına bağlı derin gömülme etkisi ile üst amfibolit fasiyesinde Barrov tipi metamorfizmaya uğramıştır.

Abstract:
The Pütürge Metamorphics are located within the Nappe Zone of the Southeastern Anatolian orogenic belt. The Pütürge Metamorphics are unconformably overlain by the Eocene Maden Complex in this region. The Pütürge Metamorphics consist mainly of metagranite, augen gneiss, gneiss, amphibolite, amphibole schist, mica schist, quartz schist, kyanite-garnet-staurolite schist, quartz schist, sillimanite-garnet-biotite-plagioclase quartz schist, calcschist, quartzite and marble. LA-ICP-MS zircon U-Pb datingof rocks from the Pütürge Metamorphics yielded (a) Ediacaran-Early Cambrian (550-534 Ma), (b) Ediacaran (546-553 Ma) and (b) Tonian-Cryogenian (728 Ma) concordia ages. It has been concluded that during the Cadomian orogeny, ortho/para metagranites and gneisses were formed in an active continental margin arc magmatics and associated sedimentary rocks that developed due to southward subduction along the northern edge of the Gondwana continent, while ortho/para amphibolites and amphibole schists were formed in a continental back-arc environment. LA-ICP-MS rutile U-Pb dating of rocks from the Pütürge Metamorphics yielded Late Cretaceous (80 Ma concordia and 70-64Malower intercept) ages. The index minerals such as chlorite, biotite, garnet, staurolite, kyanite, sillimanite representing the Barrovian zone of regional metamorphism have been observed in the Pütürge Metamorphics.P-T values of 712±32 OC/7.2±1.1 kbar and 545±45OC/3.55±1.45 kbar obtained from the sillimanite- garnet-biotite-plagioclase quartz schist sample indicate a progressive (upper amphibolite) and retrogressive (green schist) metamorphism respectively.Pütürge Metamorphics underwent Late Cretaceous upper amphibolite facies Barrovian-type metamorphism, in response to deep-level thrusting of continental crust beneath the colliding Yüksekova ensimatic island arc during the closure of the Southern Neotethyan ocean