Devletçilik uygulamalarının Türk milli eğitimine yansımaları
Reflections of statism practices on Turkish national education
Yazar: HÜSEYİN AÇIKALIN
Danışman: PROF. DR. CEMAL AVCI
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Devletler, tarihin hemen her döneminde eğitime kendi amaçları ve ihtiyaçları doğrultusunda müdahalede bulunmuştur.       
Bu çalışmada, bilinen ilk Türk devleti Asya Hun Devletinden Türkiye Cumhuriyeti'ne kadar kurulmuş Türk devletlerinin eğitime bakışları ve katkıları ana hatlarıyla belirtilmiştir. Özelde ise Atatürk dönemindeki devletçilik uygulamalarının eğitime yansımaları araştırılmıştır. Özellikle Atatürk'ün devletçilik ilkesinin sadece ekonomi ile sınırlı kalmadığı sağlık, ulaşım ve eğitim gibi birçok alanı da kapsadığının altı çizilmiştir.     
Nitel araştırmalar içinde yer alan doküman incelemesi yöntemi ile toplanan verilere bakıldığında Atatürk döneminde çok uluslu bir yapıdan çağdaş, ulusal bir yapıya uyum sağlamayı amaç edinen devlet, eğitimi bu amaca ulaşmakta bir vasıta olarak görmüş ve kuruluşundan itibaren eğitime müdahalelerde bulunmuştur. Cumhuriyet hükümetleri kanunlar, yönetmelikler ve talimatnameler çıkarmış ders programları ve eğitim müfredatları düzenlemiştir. Devlet ayrıca eğitimin daha nitelikli olması için gerek örgün eğimde gerekse yaygın eğimde birçok çalışma yürütmüştür. Devlet tarafından okullar yapılmış, okuma kursları açılmış, ders araç gereçleri temin edilmiş, kütüphaneler kurulmuş, dergiler basılmış, öğrencilere burs olanakları sağlanmış ve yaygın eğitim kurumları kurulmuştur. Devletin bu faaliyetlerinden; eğitimdeki devletçilik uygulamalarının, 1930'larda başlayacak olan ekonomideki devletçilik uygulamalarından önce, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla başladığını görmekteyiz. 
Bu dönemde yapılan müdahalelerle eğitim milli, laik ve demokratik bir yapıya kavuşturulmuştur. Öğrenciler modern okullarda ve alanında uzman öğretmenlerden eğitim almışlardır. Yurtdışına gönderilen öğrenciler başta sanayi, tarım, sağlık ve eğitim olmak üzere birçok alana katkıda bulunmuşlardır. Devlet, yaygın eğitim kurumları vasıtasıyla yetişkin bireylere okuma-yazma öğretmiştir. Toplumun her ferdinin çağdaş bireyler olması için edebiyat, sanat, tarih, tarım, sağlık gibi alanlarda topluma birçok hizmet verilmiştir.

Abstract:
States have intervened in education in line with their own purposes and needs in almost every time period in history.
In this study, the views and contributions of the Turkish states starting from first known Turkish state, the Asian Hun State, to the modern Republic of Turkey concerning education are outlined. Specifically, the reflections of the statism practices in the Atatürk period on education were investigated. It has been emphasized that Atatürk's statism principle is not limited to the economy, but also covers many other areas such as health, transportation, and education.
The data obtained from one of the qualitative research techniques document analysis showed that the Turkish state, that aimed at adapting from a multinational structure to a modern, national structure during the Atatürk period, has considered education as a means to achieve its goals and intervened in education since its establishment. Governments of the modern republic issued laws, regulations and instructions, and arranged syllabuses and educational curricula. In order to increase the quality in both formal and non-formal education the state has carried out many studies. The state built new schools, opened literacy courses, provided course material, established new libraries, published periodicals, and provided scholarship opportunities to students and established non-formal education institutions. From these works of the state, we understand that the practices of statism in education started with the establishment of the Republic of Turkey before the practices of statism in the economy that would start in the 1930s.
By the favor of the interventions in this period, education was given a national, secular, and democratic structure. The students received training in modern schools by the teachers who are experts in their fields. The students that were sent abroad for education, contributed to many fields, especially industry, agriculture, health, and education. The state taught literacy to adults through non-formal education institutions. Many services have been provided to the society in fields such as literature, art, history, agriculture, and health so that every member of the society is a modern individual.