Kronik böbrek yetmezliğinde diyetin böbrek fonksiyonlarına etkisi
Effect of diet on renal functions in chronic renal failure
Yazar: AYBALA TAZEOĞLU
Danışman: PROF. DR. M.EMEL TÜFEKÇİ ALPHAN ; DR. CEMİLE İDİZ
Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyet = Diet ; Diyet proteinleri = Diet proteins ; Diyet tedavisi = Diet therapy ; Proteinler = Proteins ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Kronik böbrek yetmezliği, hasta böbreğin fonksiyonlarının ilerleyici ve geriye
dönüşümsüz olarak bozulmasıdır. Terminal döneme gelmemiş hastada KBY
ilerlemesini yavaşlatmak, üremik komplikasyonları önleyebilmek veya azaltılabilmek
için koruyucu tedavi uygulanmalıdır Bu araştırmanın amacı, diyetin KBY
progresyonuna etkisini incelemektir.
Çalışmamız Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinde nefroloji
polikliniğine başvuran, KBY tanısıyla diyetisyene yönlendirilen 94 katılımcıyla
gerçekleştirilmiştir. KBY evresine göre gruplandırılan hastalardan evre 3a (n=30) ve 3b
(n=32) grubuna 0,8 g/kg/gün protein içeren, evre 4 (n=32) grubuna 0,6 g/kg/gün protein
içeren diyet hazırlanmıştır. 4 ay süreyle takip edilmiş; 1., 2. ve 3. aylarda beslenme
eğitimleri tekrarlanmıştır. Çalışma başında ve sonunda fizik muayene, laboratuar
bulguları ve üçer günlük besin tüketim kayıtları değerlendirilmiştir. Ayrıca 4. ayda
aldığı protein miktarı idrar üre azotu tayiniyle belirlenerek değerlendirilmiştir.
Çalışma başlangıcında evre 3a, 3b ve 4 gruplarının glomerüler filtrasyon hızı
(GFR) ortalaması ise sırasıyla 52,83±4,54 mL/dk/1.73m2, 35,68±4,43 mL/dk/1,73m2
ve 18,53±5,42 mL/dk/1,73 m2 (p<0,05) olarak saptanmıştır. Çalışmanın bitiminde
grupların GFR değerlerinde anlamlı düzeyde azalma veya artış gözlenmemiştir
(sırasıyla 54,00±13,90mL/dk/1,73 m2 , 37,84±9,45mL/dk/1,73 m2 ve 18,50±7,13
mL/dk/1,73m2 , (p<0,05). Tüm hastalar değerlendirildiğinde; diyete uyan hasta oranı
(n=61) %64,89'dur; bu hastaların GFR, serum üre, serum kreatin düzeylerinde iyileşme
görülürken, diyete uymayan hastalarda artış görülmüş, KBY progresyonunda hızlanma
olmuştur, p<0,05.
Sonuç olarak; hastaların önemli bir kısmı KBY'nin derecesine göre kılavuzlarda
yer alan protein kısıtlaması hedeflerine uyum sağlayabilmiştir. Son dönem böbrek
yetmezliği gelişmeden, erken evrede koruyucu diyet planının hazırlanması ve
devamlılık arz eden beslenme eğitimlerinin verilmesi progresyonun önlenmesinde veya
yavaşlatılmasında önemli bir etkiye sahip olduğu bu çalışmayla bir kez daha
kanıtlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, Diyet, Protein kısıtlaması, Yetişkin.

Abstract:
Chronic renal failure is the progressive and irreversible failure of the diseased
kidney functions. Preventive treatment should be administered to the patients who are
not in the terminal stage yet, in order to slow the progression of CRF and to be able to
prevent or reduce uremic complications. This study aims to investigate the effect of diet
on the progression of CRF.
Our study was conducted with 94 participants who were admitted to the
nephrology polyclinic in Okmeydani Training and Research Hospital and were referred
to a dietitian with the diagnosis of CRF. For the patients grouped according to CRF
stage, the diets containing 0.6 g / kg / day protein was prepared for stage 4 (n = 32)
group and diet containing 0.8 g / kg / day protein was prepared for the stage 3a (n = 30)
and 3b groups. They were followed up for four months and nutritional training was
repeated at the first, second, and third months. At the beginning and end of the study,
their physical examination, laboratory findings and food consumption record of three
days were evaluated. Also, the amount of protein intake during the fourth month was
assessed by determining the urine urea nitrogen level.
The mean glomerular filtration rates (GFR) of the stage 3a, 3b and 4 groups
were determined to be 52.83±4.54 mL/min/1.73m2 , 35.8±4.43 mL/min/1.73m2 and
18.53±5.42 mL/min/1.73 m2 , respectively (p<0.05). At the end of the study, no
significant decrease or increase was observed in the GFR values of the groups
(54.00±13.90mL/min/1.73 m2 , 37.84±9.45mL/min/1.73 m2 and 18.50±7.13
mL/min/1.73m2, respectively (p<0,05). When all patients were evaluated, the rate of
patient compliance with diet (n = 61) was found to be 64.89%. The GFR, serum urea,
and serum creatinine levels of these patients were observed to improve whereas these
values were observed to increase in the patients who were non-compliant with the diet
and the progression of CRF was accelerated, p<0,05.
In conclusion, a significant proportion of the patients were able to adapt to the
protein restriction targets, which take place in the guidelines, according to the level of
CRF. In this study, it was proved once again that preparing a preventive diet plan in the
early stage before end-stage renal failure occurs and giving the nutritional training on an
iv
ongoing basis have a significant effect on preventing or slowing the progression of
CRF.
Keywords: Chronic renal failure, Diet, Protein restriction, Adult.