Ebeveyn boşanması/ayrılığı temalı Türkçe yazılmış ve çeviri 5-12 yaş çocuk kitaplarının klinik biblioterapi yaklaşımı ile karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative analysis of parent divorce/separation themed Turkish written and translated 5-12 years old children's books with clinical bibliotherapy approach
Yazar: VEJDİN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bibliyoterapi = Bibliotherapy ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı ebeveyn boşanması/ayrılığı temalı 5-12 yaş grubu için yazılmış çocuk kitaplarının klinik bibliyoterapi yaklaşımıyla incelenmesidir. Çocuk edebiyatı ürünlerinin çocukların ebeveyn boşanması/ayrılığına ilişkin algıları üzerindeki etkisinin hangi bileşenleri içermesi gerektiğine odaklanılmıştır. Edebiyat çocuklara içinde yaşadıkları dünya hakkında çok şey öğretir; bu nedenle edebiyat, çocukların başkalarını algılamasında, yaşadıkları dünyayı nasıl algıladıkları üzerinde büyük rol oynar. Araştırmanın inceleme nesneleri, 5- 12 yaş grubu çocukları için Türkçe yazılmış 10 kitap, çeviri 8 öykü ve 3 etkinlik kitabıdır. Boşanma sonrası uyumda çocuklarla çalışan klinisyenler ve diğer destek çalışanları terapötik çalışmalarında ve çocukların hayatındaki önemli yetişkinler çocuklara yönelik yazılmış ebeveyn ayrılığı temalı kitaplardan yararlanabilmektedir. Ebeveyn boşanması/ayrılığı yaşayan çocukların deneyimlerinin, duygularının, düşünce ve davranışlarının anlaşılması boşanma temalı öykü, kendi kendine yardım ve klinik uygulamaya destek kitaplarının içeriği açısından çok önemlidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden, araştırılması hedeflenen, olay veya olgular hakkında, bilgi içeren yazılı materyallerin analizini kapsayan doküman incelemesini/analizini kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracının geliştirilmesi ve düzenlenmesi sürecinde akademisyen ve çocuk ve ergenler ile çalışan klinisyenlerden görüş alınmıştır. Araştırmanın amacı kapsamında elde edilen verilerin analizi edilmesi için kategorisel içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında incelenen kitapların birçoğunun temayı çocuğun yaş, gelişim dönemine göre, ebeveyn boşanması/ayrılığının düşünsel, duygusal, davranışsal etmenler ve gereksinimlerine uygun olarak anlatma açısından yeterli olmadığı düşünülmektedir. Ebeveyn ayrılığı/boşanması bir öncesi ve sonrası ile bir süreç olmaktan ziyade tek bir olaydan oluşan durum olarak ele alınmaktadır ve çocuğun farklı deneyimlerini kapsayan (travma, çatışmalı ebeveyn ilişkileri, istismar, kardeş ilişkileri, ayrılık sonrası ebeveyn ilişkileri, ayrılık sonrası ebeveynlerin romantik ilişkileri ya da yeni ailelerin kurulması vb) içeriklere rastlanılmamıştır. Ebeveyn boşanması/ayrılığı temalı resimli çocuk kitaplarının nicelik ve nitelik yönünden yetersiz olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: boşanma ve ayrılık, ebeveyn ayrılığı, çocuk, çocuk kitapları, bibliyoterapi.

Abstract:
The aim of this study is to examine the children's books written for the 5-12 age group ‎with the theme of parental divorce / separation with a clinical bibliotherapy approach. ‎The focus is on which components should be included in the impact of children's ‎literature products on children's perceptions of parental divorce/separation. Literature ‎teaches children a lot about the world they live in; Therefore, literature plays a major role ‎in children's perception of others and how they perceive the world they live in. The ‎objects of the research are 10 books in Turkish, 8 translated story books and 3 activity ‎books written for children aged 5-12. Clinicians and other support workers working with ‎children in post-divorce adjustment can benefit from parent separation-themed books ‎written for children in their therapeutic work and important adults in children's lives. ‎Understanding the experiences, feelings, thoughts and behaviors of children who have ‎experienced parental divorce/separation is very important for the content of divorce-‎themed stories, self-help and clinical practice support books. In the study, one of the ‎qualitative research methods, document review/analysis, which includes the analysis of ‎written materials containing information about the event or phenomena that is aimed to ‎be researched, was used. In the study, opinions were taken from academicians and ‎clinicians working with children and adolescents during the development and regulation ‎of the data collection tool. The categorical content analysis technique was used to ‎analyze the data obtained within the scope of the purpose of the research. It is thought ‎that most of the books examined within the scope of the research are not sufficient in ‎terms of explaining the theme according to the child's age, developmental period, and ‎parental divorce/separation in accordance with the intellectual, emotional, behavioral ‎factors and needs. Parental separation/divorce is handled as a single event rather than a ‎process with a before and after, and no content covering the child's different experiences ‎has been found. It is thought that children's picture books with the theme of parental ‎divorce/separation are insufficient in terms of quantity and quality.‎
Keywords:  divorce and separation, parental separation, child,  children's book, ‎bibliotherapy.‎