Örgüt kültürü tiplerinin işgören motivasyonu üzerine etkisi: Turizm işletmelerinde bir inceleme
The effect of organizational culture types on employee motivation: A study in tourism enterprises
Yazar: SERCAN YAYLI
Danışman: PROF. DR. HAKAN KOÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Turizm işletmeleri = Tourism businesses ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; İşgören =

Özet:
Araştırma konaklama işletmelerindeki örgüt kültürünün işgören motivasyonuna etkisinin ortaya konulması amacıyla Cameron ve Quinn örgüt kültürü modeli kapsamında ele alınmıştır.  
Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Ankara'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerindeki işgörenler oluşturmaktadır. 2021 yılı verilerine göre Ankara'da toplam 187 konaklama işletmesi bulunmaktadır. Kolaylı örnekleme metodu ile belirlenmiş 384 kişiye ulaşılmıştır. Örneklem sayısının belirlenmesinde basit tesadüfi örneklem formülünden yararlanılmıştır. Veriler, nicel araştırma yöntemlerinde kullanılan anket tekniği ile toplanılmıştır. Anket formu üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde işgörenlerin demografik faktörleri ve diğer özelliklerini belirmeye yönelik beş ifade yer almaktadır. İkinci bölümde Cameron ve Quinn (2006: 26-28) tarafından geliştirilen ve Aktan (2017) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan OCAI ölçeği kullanılacaktır. Bu ölçek 24 ifade ve 6 alt boyuttan (baskın özellikler, örgütsel liderlik, çalışanların yönetimi, örgüte bağlılık, stratejik vurgular, başarı kriteri) oluşmaktadır. Örgüt kültürünü belirlemeye yönelik olan bu ölçek 5'li likert tipinde hazırlanmış bir ölçektir. Anket formunun üçüncü bölümünde ise Gagné, Forest, Gilbert, Aubé, Morin ve Malorni (2010) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlaması Çivilidağ ve Şekercioğlu (2017) tarafından gerçekleştirilen Çok Boyutlu İş Motivasyonu Ölçeği kullanılacaktır. Bu ölçeğin orjinal formunda 19 ifade yer alırken Türkçeye uyarlama çalışmasında 19. ifade kapsam dışında tutularak 18 ifadeye indirgenmiştir. İşgörenlerin iş motivasyonunu ölçmeye yönelik olarak 6 alt boyuttan (kişisel düzenleme, dışsal düzenleme-maddesel, dışsal düzenleme-sosyal, motive olmama, içe yansıtılan düzenleme, içsel motivasyon) oluşan bu ölçek 7'li likert tipinde hazırlanmıştır.

	Araştırmanın evrenini Ankara'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerindeki işgörenler oluşturmaktadır. 2021 yılı Ankara İl Kültür Turizm Müdürlüğü verilerine göre 29 adet 5 yıldızlı, 58 adet 4 yıldızlı, 55 adet 3 yıldızlı, 26 adet 2 yıldızlı, 1 adet 1 yıldızlı, 1 adet apart otel, 15 adet özel belgeli otel, 1 adet 2. Sınıf motel ve 1 adet oberj olmak üzere toplam 187 adet konaklama tesisi bulunmaktadır.
	Araştırmanın sonucunda işgörenlerin örgüt kültürü tipleri ile işgören motivasyonu arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. En güçlü ilişki ise adhokrasi alt boyutu ile işgören motivasyonu arasında olduğu bulunmuştur. Adhokrasi kültürünün otel işletmelerinde iş gören motivasyonunu artırıcı etkisi vurgulanmıştır. Bu bulgular, işletme yöneticilerine örgüt kültürünü şekillendirme ve geliştirme konusunda rehberlik sağlayabilir.

Abstract:
This research was discussed within the scope of the Cameron and Quinn organizational culture model in order to reveal the effect of organizational culture on employee motivation in accommodation businesses.
This research was conducted with the relational screening model, one of the quantitative research methods. The population of the research consists of employees in accommodation establishments operating in Ankara. According to 2021 data, there are a total of 187 accommodation establishments in Ankara. 384 people determined by the easy sampling method were reached. Simple random sampling formula was used to determine the number of samples. The data was collected with the survey technique used in quantitative research methods. The survey form consists of three parts. In the first section, there are five statements aimed at determining the demographic factors and other characteristics of the employees. In the second part, the OCAI scale, developed by Cameron and Quinn (2006: 26-28) and adapted into Turkish by Aktan (2017), will be used. This scale consists of 24 statements and 6 sub-dimensions (dominant characteristics, organizational leadership, employee management, organizational commitment, strategic emphases, success criteria). This scale, which aims to determine organizational culture, is a 5-point Likert type scale. In the third part of the survey form, the Multidimensional Work Motivation Scale, developed by Gagné, Forest, Gilbert, Aubé, Morin and Malorni (2010) and adapted into Turkish by Çivilidağ and Şekercioğlu (2017), will be used. While there are 19 statements in the original form of this scale, in the Turkish adaptation study, the 19th statement was excluded and reduced to 18 statements. This scale, which consists of 6 sub-dimensions (personal regulation, external regulation-material, external regulation-social, lack of motivation, introjected regulation, intrinsic motivation) to measure the work motivation of employees, was prepared in a 7-point Likert type.

  The population of the research consists of employees in accommodation establishments operating in Ankara. According to the Ankara Provincial Directorate of Culture and Tourism data for 2021, there are 29 5-star, 58 4-star, 55 3-star, 26 2-star, 1 1-star, 1 apart hotel, 15 specially certified hotel, 1 2nd Class hotel. There are a total of 187 accommodation facilities, including motels and 1 oberj.
  As a result of the research, it was found that there was a significant relationship between employees' organizational culture types and employee motivation. The strongest relationship was found to be between the adhocracy sub-dimension and employee motivation. The effect of adhocracy culture on increasing employee motivation in hotel businesses has been emphasized. These findings can provide guidance to business managers in shaping and improving organizational culture.