CPAP tedavisi altında olan orta ve ağır obstrüktif uyku apnesi tanılı hastalarda, orofaringeal egzersizin etkinliği: Randomize kontrollü klinik çalışma /
Yazar: SELİN ÇAKMAKCI
Danışman: PROF. DR. BAHRİYE OYA İTİL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Orofarinks = Oropharynx ; Pozitif basınç solunumu = Positive pressure respiration ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Amaç: Obstrüktif Uyku Apnesi (OUA) önemli bir halk sağlığı sorunudur. CPAP (Continuous positive airway pressure) tedavi için en önemli seçenek olarak görülmektedir; ancak hastalığın etiyolojisi için kalıcı çözüme yönelik tedavi seçeneklerine ihtiyaç vardır. Orofaringeal egzersiz eğitimi bu açıdan bir çıkış yolu olabilir. Bu araştırmada; en az bir aydır CPAP tedavisi kullanmakta olan OUA tanılı hastalarda; 3 aylık orofaringeal egzersizin; yaşam ve uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma randomize kontrollü kinik çalışma olarak planlanmıştır. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Uyku Merkezi'nde Polisomnografi (PSG) yapılmış ve en az bir aydır CPAP kullanan, Göğüs Hastalıkları polikliniklerine başvuran orta ve ağır OUA tanılı 18-65 yaş arası hastalardan oluşan 74 olgu tarandı. Uygun özellikleri taşıyan 20'si olgu, 21'i kontrol olmak üzere toplam 41 hasta randomize edilerek çalışmaya dâhil edildi. 
Her hasta Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKÖ), Short-Form Health Survey (SF-36), boyun çevresi, maksimum inspiratuar ve ekspiratuar Basınç (MIP- MEP), solunum fonksiyon testinde (SFT) FEV1, FVC, FEV1/FVC, maksimal istemli ventilasyon (MVV), vücut kitle indeksi (VKİ), bel-kalça oranı ile değerlendirildi. Olgu grubuna 3 ay sürecek şekilde günde bir defa yaklaşık 30 dakika yapılmak üzere orofaringeal egzersiz verildi. İlk uygulamalar birebir olarak yüz yüze hastanede yapıldı. Hastalara tarafımızca çekilmiş olan egzersiz videoları ve beraberinde egzersiz hareketlerinin basılmış çıktıları verildi. Olguların izlemi iki haftada bir gözetimli, aralıklı olarak da telefonla aranarak yapıldı. Üçüncü ay sonunda aynı değerlendirme parametreleri ile olgu ve kontrol grubu tekrar değerlendirildi. 
Bulgular: 41 hastanın dahil edildiği çalışmamızda yaş ortalaması 51.85±7.43, Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) ortalaması 53.19±27.17 olarak saptandı. Olgu ve kontrol grubu arasında bazal demografik veriler, sigara içme durumu, AHİ, yaşam kalitesi ve antropometrik ölçümler açısından farklılık yoktu. Olgu grubu egzersiz öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında SF-36 enerji/vitalite/canlılık (p=0.020), SF-36 ağrı (p=0.019), MİP (p=0.002), MEP (p=0.024) ve MVV (p=0.003) değerlerinde artış ve PÜKO toplam skorunda (p=0.036) azalma tespit edildi. Kontrol grubunda üçüncü ay sonunda SF-36 fiziksel fonksiyon skorlarında artış bulundu. Kontrol ve olgu gruplarının üçüncü ay sonunda değerlendirmelerinde boyun çevresi ve VKİ değerlerinde belirgin azalma saptanmıştır. 
Sonuç: OUA hastalarında uygulanan orofaringeal egzersiz eğitiminin SF-36 enerji/vitalite/canlılık skorunda artış ve PUKÖ toplam skorunda azalma sağlayarak sağlıkla ilgili yaşam kalitesini arttırdığı, MİP ve MEP değerlerini artırarak solunum kas gücünü arttırdığı ve SF-36 ağrı skorunda artış ile ağrı belirtilerini, MVV değerlerini artırarak havayolu direncini azalttığı saptandı. Ancak EUÖ, PUKÖ değerleri dolayısıyla da uykululuk ve uyku kalitesi üzerine fonksiyonel etkisi gözlenmedi. SFT değerlerine de etkisi gözlenmedi. Çalışmanın limitasyonu, kontrol PSG ile CPAP basınçlarında azalma ortaya çıkıp çıkmadığına bakılamaması olmuştur.

Abstract:
Background: Obstructive Sleep Apnea (OSA) is an important public health problem. Continuous Positive Airway Pressure (CPAP) is seen as the most important option for treatment; however, permanent solution-oriented treatment options are needed  ort he etiology of the disease. Oropharyngeal exercise training may be a way out in this respect. The aim of this study was to evaluate the effects of oropharyngeal exercise for 3 months on quality of life and sleep in patients diagnosed with OSA (Obstructive Sleep Apnea) under CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) for at least one month.
Material And Methods: This study was planned as a randomized controlled clinical trial. 74 patients, aged 18-65 years, diagnosed with moderate and severe OSA, who underwent polysomnography (PSG) at the Dokuz Eylul University Faculty of Medicine Sleep Center and who have been using CPAP for at least one month and applied to the Chest Diseases polyclinics, were scanned. A total of 41 patients, 20 of whom were case and 21 of whom were control, were randomly included in the study. 
Each patient was evaluated with Epworth Sleepiness Score (ESS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Short-Form Health Survey (SF-36), neck circumference, maximum inspiratory and expiratory pressure (MIP-MEP), FEV1, FVC, FEV1/FVC parameters in pulmonary function test (PFT), Maximal Voluntary Ventilation (MVV), Body Mass Index (BMI) and waist-hip ratio. The case group received oropharyngeal exercise for approximately 30 minutes once a day for 3 months. The first applications were made face to face in the hospital. The patients were provided with the exercise videos taken by us and the printed outputs of the exercise movements. The follow-up of the cases was done by supervised every two weeks and by phone intermittently. At the end of the third month, the case and control groups were re-evaluated with the same evaluation parameters.
Results: In our study, 41 patients were included in the study. The mean age was 51.85 ± 7.43 and the mean Apnea-Hypopnea Index (AHI) was 53.19 ± 27.17. There were no differences between baseline demographic data, smoking status, AHI, quality of life, and anthropometric measurements between the case and the control group. When the case group was compared before and after exercise, increase in the SF-36 energy/fatigue (p = 0.020), SF-36 pain (p = 0.019) scores, MIP (p = 0.002), MEP (p = 0.024) and MVV (p = 0.003 ) and an decrease in the total PSQI score (p = 0.036). In the control group, SF-36 physical function scores increased at the end of the third month. In the evaluations of the control and case groups at the end of the third month, a significant decrease was detected in the neck circumference and BMI values.
Conclusion: Oropharyngeal exercise training which applied in OSA patients increases health-related quality of life by increasing SF-36 energy/fatigue score and decreasing PSQI total score, increases respiratory muscle strength by increasing MIP and MEP values, and decreases pain symptoms by increasing SF-36 pain score, reduces airway resistance by increasing MVV values. It was found to decrease airway resistance by increasing it. However, functional effect on sleepiness and sleep quality was not observed due to the ESS and PSQI values. No effect on PFT values was observed. The limitation of the study was the absence of control whether or not there was a decrease in CPAP pressures by control PSG.