Fen bilimleri öğretmenlerinin optik konusundaki alan bilgilenin tanımlanması ve ölçülmesi
Identification and measurement of elementary science teachers' subject matter knowledge about optics
Yazar: NAZİFE KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAKİ PEŞMAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Konu alan bilgisi = Content knowledge ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın esas amacı fen bilimleri öğretmenlerinin fizikte optik konusuyla ilgili alan bilgilerini tanımlayarak ölçmektir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışmasıdır. Öncelikle öğretmenlerin konu alan bilgilerini ölçmede kullanılmak üzere muhtemel öğrenci cevaplarını tespit etmek amacıyla açık uçlu bir sınav hazırlanmıştır. Sınav optikte soğurma, yansıma ve kırılma konularını kapsamakta ve üç aşamalı 14 sorudan oluşmaktadır. Sınav soruları 7 ve 8. sınıf müfredatındaki kazanımlara göre hazırlanmıştır. Kapsam geçerliliğini sağlamak için iki uzman görüşü alınmıştır. Sonra bu açık uçlu sınav 9. sınıf 170 öğrenciye uygulanmıştır. Her bir soruya verilen öğrenci cevapları kategorize edilerek muhtemel öğrenci cevapları tespit edilmiştir. Bu öğrenci cevapları kullanılarak fen bilimleri öğretmenlerinin fizikte optik konusuyla ilgili alan bilgilerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış bir mülakat protokolü hazırlanmıştır. Rastgele seçilmiş farklı okullardan ve gönüllü 5 fen bilimleri öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. 
Öğretmenlerin kişisel bilgileri saklı kalmak kaydıyla ses kaydı altına alınan görüşmeler, metin dosyası haline dönüştürülmüştür. Elde edilen veriler betimsel istatistik ve içerik analizi yapılarak incelenmiştir. Oluşturulan kodlar ve temalar 2 uzman tarafından da incenlenmiştir.
Çalışmanın kuramsal çerçevesi Ball, Thames ve Phelps (2008)'in rapor ettiği konu alan bilgisi tanımlamasına dayandırılmıştır. Bu bağlamda öğretmenlerin sahip oldukları yaygın alan bilgisi, konu alan bilgisi ve bu bilgilerin yanında terminolojinin doğru kullanılmasıyla ilgili temalar oluşturulmuştur. Her soruya ait öğretmen ifadeleri temalar ve kodlamalara uygun olarak tablolara yerleştirilmiştir. Öğretmenlerin ifadelerinin frekans ve frekans yüzdeleri de hesaplanmıştır.
Araştırma sonucunda ulaşılan bulgulara göre öğretmenlerin yaygın alan ve uzmanlık alan bilgilerinin farklı frekanslarda oldukları ve buna bağlı olarak terminoloji kullanımı frekanslarının değiştiği görülmüştür. %61,76 doğru, %29,41 kısmen doğru, %8,82 yanlış yaygın alan bilgisine, yaygın alan bilgisindeki terminolojinin kullanılmasında ise %92,64 doğru, %7,35 yanlış terminoloji kullanımı görülmüştür. %53,12 doğru, %45 kısmen doğru, %1,87 yanlış uzmanlık alan bilgisine ve bu bilgide %98,12 doğru %1,87 yanlış terminoloji kullanımının olduğu görülmüştür. Bu bulgulara bakıldığında fizikte optik konusunda fen bilimleri öğretmenlerinin %50'nin üzerinde doğru konu alan bilgilerine sahip oldukları görülmüştür. Buna karşın doğru uzmanlık alan bilgilerinin doğru yaygın alan bilgilerine kıyasla daha az olduğu gözlenmiştir. Bu tür çalışmaların fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının konu alan bilgilerini ölçmede faydalı olacağı düşünülmektedir. Farklı fen konularında buna benzer yapılacak çalışmalar alanyazına ciddi katkılar sağlayabilir. Bu tür çalışmaların bulguları hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim çalışmalarına da katkı sağlayabilir.

Abstract:
The main purpose of this study is to identify and measure the subject matter knowledge of elementary science teachers about optics in physics. The study is a case study, a qualitative research. First, an open-ended questionnaire was developed in order to assess possible student responses to be used to measure subject matter knowledge of the science teachers. The questionnaire covers absorption, reflection and refraction in optics and consists of three-tier 14 questions. The questions were prepared according to the objectives in the 7th and 8th grade curriculum. Two expert opinions were taken to ensure the content validity. Then this open-ended exam was adminestered to 170 students in 9th grade. Student responses to each question were categorized to identify possible student responses. Using these student answers, a semi-structured interview protocol was prepared to determine the subject matter knowledge of science teachers about optics in physics. Semi-structured interviews were conducted with volunteer 5 science teachers from randomly selected different schools.
Provided that the confidentiality of the teachers is protected, voice recorded interviews were transcribed. The collected data were analyzed by descriptive and content analysis. The codes and themes created were examined by two experts.
The theoretical framework of this study is based on the definition of subject matter knowledge reported by Ball, Thames and Phelps (2008). In this context, themes related to common content knowledge, subject matter knowledge and proper use of terminology werecreated. Teacher statements for each question were placed in the tables in accordance with the themes and coding. Frequency and frequency percentages of teachers' statements were calculated as well.
According to the findings of the study, it was seen that the teachers' common content knowledge and specialized content knowledge were at different frequencies and the frequency of terminology usage changed accordingly. 61.76% correct, 29.41% partially correct, 8.82% wrong common content knowledge, 92.64% correct use of common content knowledge terminology, and 7.35% wrong terminology were observed. 53,12% correct, 45% partially correct, 1,87% wrong specialized content knowledge, and 98,12% correct and 1,87% wrong terminology usage were observed. When these findings are examined, it was seen that over 50% of subject matter knowledge of science teachers about optics in physics was correct. On the other hand, it was observed that the correct specialized content knowledge was less than the correct common content knowledge. It is thought that such studies will be useful in measuring the subject matter knowledge of science teachers and preservce science teachers. Similar studies in different science subjects can make significant contributions to the literature. The findings of such studies may also contribute to pre-service and in-service training.