Mersin ili Tarsus ilçesi Kozacıoğlu Konağı'nın koruma bağlamında belgelenmesi
Documentation of Kozacıoğlu Mansion in the context of conservation in Tarsus district, Mersin province
Yazar: MERVE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE MANAV
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; Tarih = History
Dizin: Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Kentsel sit alanları =   ; Konaklar = Mansions ; Koruma = Conservation ; Mersin-Tarsus = Mersin-Tarsus ; Mimarlık = Architecture ; Restorasyon = Restoration ; Sivil mimari = Civilian architecture

Özet:
Bir toplumun kültürel değerlerinin şekillenmesinde ve bu değerlerin somut bir biçimde yansıtılmasında, konutlar ve çevreleri temel unsurlar arasında bulunmaktadır. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış Türkiye bu mimari çevrelerle donatılmış olup, Tarsus bunların iyi örneklerinden birini yansıtmaktadır.  
TÜİK 2023 verilerine göre, Tarsus 353.469 kişilik nüfusuyla Mersin'in en büyük ilçesidir. Akdeniz'in önemli bir kavşak noktası olan Tarsus, birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır bu nedenle zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Bu miras, konutlar, ticarethaneler ve Roma dönemine ait çeşitli kalıntılar gibi unsurlardan oluşmaktadır. Bu değerli kültürel mirasın korunması gerekmektedir. Geleneksel konutların yoğunlaştığı Tarsus merkezinde sit alanları vardır. Geleneksel konutlar bu sit alanları içerisinde Kızılmurat mahallesinde yoğunlaşmaktadır. Tarsus'un geleneksel evleri, avlulu bahçeleri, cumbalı ve özgün işlemeli payandaları, iki veya daha fazla katlı yapıları ve taş duvarlarla çevrili olmalarıyla şehir içinde kendine has bir yapı sergilemiştir. Her yapı, kendine özgü bir mimariye sahip olmasına rağmen, bir bütünün parçaları olarak değerlendirilmiştir. Ancak, bu yapıların büyük bir kısmı sağlamlığını koruyamamış ve kullanılmaz hale gelmiştir. Kullanımda olan yapılar ise genellikle otel veya ticarethane olarak işlev görmektedir.
Kozacıoğlu Konağı, bu mahalledeki önemli yapılardan biri olarak öne çıkmaktadır. Yıllar içinde aşınma ve bozulmalara maruz kalmasına rağmen ayakta kalmayı başaran bu konak, kente kazandırılması ve kültürel belleğe katkı sağlaması açısından diğer yapılar için de örnek teşkil edecektir. Konağın özgün avlulu bahçesi, süs havuzu ve zemin katında yer alan kemer sistemi, bu yapıyı bir bütün olarak farklılaştıran özelliklerdir. Taş duvarları, cumbası ve işlik bölümü ise diğer evlerle ortak özellikler taşımaktadır. Bu çalışmada, Kozacıoğlu Konağı'nın tarihsel süreci içerisinde anlamlandırılması ve korunması amacıyla bir işlev önerisi sunulması hedeflenmektedir. Bunun için; kentin ve Tarsus geleneksel konutlarının araştırılması adına literatür araştırılması yapılmış ve özetlenerek aktarılmıştır. Kozacıoğlu konağının tarihi hakkında bilgilendirme yapılarak, geleneksel dokuya olan katkısı sunulmak istenmiştir.

Abstract:
One of the elements that shape and reflect the cultural values of a society is the houses and environments we live in. Turkey, which has hosted many civilizations, is adorned with these architectural environments, and Tarsus is one of the good examples of these.
According to TÜİK's 2023 data, Tarsus, with a population of 353.469, is the largest district of Mersin. Tarsus, an important crossroads of the Mediterranean, has hosted many civilizations and therefore has a rich cultural heritage. This heritage consists of elements such as houses, commercial establishments, and various remnants from the Roman period. This valuable cultural heritage needs to be preserved. There are protected areas in the center of Tarsus, where traditional houses are concentrated. Traditional houses are concentrated in the Kızılmurat neighborhood within these protected areas. The traditional houses of Tarsus exhibit a unique structure within the city with their courtyard gardens, bay windows, uniquely decorated brackets, multi-story structures, and stone walls. Although each structure has its own unique architecture, they are considered as parts of a whole. However, a large part of these structures has not been able to maintain their solidity and has become unusable. The structures that are in use generally function as hotels or commercial establishments.
Kozacıoğlu Mansion stands out as one of the important structures in this neighborhood. Despite being exposed to wear and deterioration over the years, this mansion has managed to remain standing and will set an example for other structures in terms of contributing to the city and cultural memory. The mansion's unique courtyard garden, ornamental pool, and arch systems on the ground floor are features that distinguish this structure from others. Its stone walls, bay window, and workshop section share common features with other houses. This study aims to propose a function for the preservation and interpretation of Kozacıoğlu Mansion within its historical process. For this purpose, a literature review was conducted and summarized to research the city and traditional houses of Tarsus. Information about the history of Kozacıoğlu Mansion was provided, and its contribution to the traditional texture was presented. The architectural transfer of the structure and laser scanning method were used for the survey, restitution drawings, and restoration, conservation, and new function projects.