Özel eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki
The relationship between occupational burnout and organizational commitment of teachers working in private educational institutions
Yazar: OZAN EMRE ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR ÇOBAN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma evrenini Karaman ili merkez ve ilçelerinde özel eğitim kurumları ve özel eğitim sınıflarında çalışan 347 öğretmen oluşturmaktadır. Tam sayım ile evrendeki 347 öğretmene ulaşılmış ve bu öğretmenlerin 321'i araştırmaya katılmıştır. Bu araştırmada kişilerin demografik özelliklerine ulaşmak için Kişisel Bilgi Formu, Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu ve Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerini ve örgütsel bağlılıklarını cinsiyet, yaş ve çalışma yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma durumunu incelemek amacı ile bağımsız örneklem t testi; branş, kurum türü, istihdam şekli, kıdem yılı değişkenlerine göre farklılaşmasını belirlemek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde anlamlı bir fark görülmezken, bağlılıklarının cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Başka bir ifadeyle, erkek öğretmenlerin bağlılıkları, kadın öğretmenlerin bağlılıklarından daha fazladır. Araştırma sonucunda istihdam şekli değişkenine göre kadrolu öğretmenlerin tükenmişliklerinin fazla olduğu ve bağlılıklarının ücretli ve sözleşmeli öğretmenlere göre düşük olduğu görülmüştür. Araştırmanın kurum türü değişkenine göre, öğretmenlerin bağlılıkları ve tükenmişlikleri incelenmiş ve Rehabilitasyon Merkezinde çalışan öğretmenlerin tükenmişliklerinin diğer kurumlarda çalışan öğretmenlere göre düşük çıktığı ve bağlılıklarının diğer kurumlarda çalışan öğretmenlere göre yüksek çıktığı görülmüştür. Özel eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişliği arttıkça okullarına olan bağlılıkları azalmaktadır. Araştırma kıdem değişkeni açısından değerlendiğinde kıdemi 11-15 yıl olanların bağlılıklarının kıdem yılı 5 yıldan az olanların ve 5-11 yıl arası olanların puanlarına göre anlamlı olarak düşük olduğu görülmüştür. Mesleki tükenmişlik ile örgütsel bağlılık arasında negatif yönde, orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Başka bir ifade ile öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri arttıkça bağlılıkları azalmaktadır. Son olarak yapılan doğrusal regresyon analizi sonucunda mesleki tükenmişliğin, örgütsel bağlılığın anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmüştür. Araştırma karar vericilere, özel eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri azaltılırsa örgüte bağlılıklarının artacağı yönünde bir sonuç sunmaktadır. Aynı şekilde örgütsel bağlılığın artması, tükenmişliği azaltacaktır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between professional burnout and organisational commitment among teachers employed in special education institutions. The population of the study comprised 347 teachers who employed in special education institutions and special education classes in Karaman, and the researcher reached the population and 321 of them took part in the study. To ascertain the demographic characteristics of the participants, the Personal Information Form, Burnout Scale Short Form and Organisational Commitment Scale were employed. We employed independent sample t test to examine the significant differentiation of teachers' professional burnout and organisational commitment according to gender, age and working year variables. Similarly, a one-way analysis of variance (ANOVA) was used to determine the differentiation according to branch, institution type, employment type, and seniority year variables. The analysis of professional burnout among teachers according to gender revealed no significant differences. However, a significant gender-based distinction was observed in terms of commitment. In other words, male teachers demonstrate a higher level of commitment than female teachers. The findings of the study indicated that according to employment type, the incidence of burnout was higher among permanent teachers and their level of commitment was lower than that observed among paid and contracted teachers. The commitment and burnout of teachers were examined according to the variable of the institution type in the research, and it was observed that the burnout of teachers employed in rehabilitation centres was lower than that of teachers employed in other institutions, while their commitment was higher than that of teachers employed in other institutions. As the incidence of professional burnout among teachers in special education institutions rises, so too does the level of commitment to their respective school's decline. Upon evaluation of the research in terms of the variable of seniority, it was observed that the commitment of those with a seniority of 11-15 years was lower than that of under 5 years and 5-10 years seniority groups. The study revealed a negative, moderately significant correlation between professional burnout and organisational commitment. In other words, as the level of professional burnout among teachers' increases, their level of commitment decreases. The results of the linear regression analysis indicated that professional burnout was a significant predictor of organisational commitment. It is recommended that decision-makers implement measures such as improving working hours and conditions to prevent professional burnout and enhance organisational commitment among teachers engaged in special education. Additionally, researchers should conduct qualitative or longitudinal studies further insight into the relationship between professional burnout and organisational commitment among teachers in the field of special education.