Demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi olan çoçuklarda antioksidan enzim aktiviteleri ile karotis intima media kalınlığı arasındaki ilişki
The correlation between carotid artery intima media thickness and antioxidative enzymes activities in children with iron deficiency and iron deficiency anemia
Yazar: HÜMEYRA ASLANER
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ALTUNER TORUN
Sağlık Bakanlığı / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çocukluk çağında en sık anemi nedeni bir eser element olan demir eksikliğidir. Demir, eritropoezis, oksidatif metabolizma ve hücresel immün cevap için gerekli bir elementtir. Demir eksikliği anemisinde hem oksidan miktarının artması hem de antioksidan enzim kapasitesinin azalmasına bağlı olarak oksidatif stresin arttığı kabul edilmektedir. Lipofilik antioksidanlarının ve paraoksonaz enzim aktivitesinin azalması DEA olan hastalarda lipid peroksidasyonunda artışa neden olarak ateroskleroz patogenezinde rol oynamaktadır. Aterosklerotik hastalığın erken subklinik döneminde en önemli değişiklikler tüm arteryel yatakta görülen endotelyal disfonksiyon ve intima- media kalınlığının artmasıdır. Bu çalışmada demir eksikliği veya demir eksikliği anemisi olan adölesan dönem çocuk hastalarda antioksidan enzim aktiviteleri ile karotis intima media kalınlığı arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Hastalar ve Metotlar: Çalışmaya 11-17 yaşları arasında, demir eksikliği olan 25 çocuk, demir eksikliği anemisi olan 25 çocuk, sağlıklı 21 çocuk olmak üzere toplam 71 adölesan alındı. Kan örneklerinden tam kan sayımı, serum demiri, serum total demir bağlama kapasitesi, ferritin, lipid profili ve glutatyon peroksidaz (GSH-Px), glutatyon redüktaz (GSH-R), paraoksonaz (PON) aktivitesi çalışıldı. Ekokardiyografi cihazı ile karotis intima media (KİM) kalınlığı ölçüldü.
Demir eksikliği anemisi saptanan gruba 3 ay oral ferrik demir tedavisi verildikten sonra tüm kan tetkikleri ve karotis intima media kalınlığı tekrar ölçüldü.
Bulgular: Çalışmada PON aktivitesinin demir eksikliği anemisi ve demir eksikliği grubunda belirgin derecede düşük olduğu fakat GSH-Px, GSH-R aktivitesinin yalnız DEA grubunda düşük olduğu tespit edildi. Karotis intima media kalınlığının demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi grubunda kontrol grubuna göre belirgin derecede yüksek olduğu fakat bu 2 grup arasında benzer olduğu tespit edildi. Demir tedavisi sonrasında PON, GSH-Px, GSH-R aktivitelerinin anlamlı şekilde yükseldiği, KİM
kalınlığının azaldığı görüldü. PON enzim aktivitesiyle hemoglobin, serum demir, ferritin, transferrin saturasyonu arasında anlamlı pozitif korelasyon, KİM kalınlığı ile hemoglobin, serum demir, ferritin, transferrin saturasyonu arasında anlamlı negatif korelasyon ve PON ile KİM arasında anlamlı negatif ilişki saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada adölesan çocuklardaki demir eksikliği anemisi ve hatta daha anemi gelişmeden demir eksikliği durumunda antioksidan enzim savunmanın bozulduğu ve artmış oksidatif hasarın prematür ateroskleroz göstergesi olan karotis intima media kalınlığını artış yönünde etkilediği, tedavi sonrası enzim aktivitelerinin normale döndüğü ve KİM kalınlığının azaldığı gösterildi.
Anahtar kelimeler: Adölesan, demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, antioksidan kapasite, karotis intima media kalınlığı

Abstract:
Aim: The most common cause of anemia in children is deficiency of iron as a trace element. Iron is an essential element for erythropoiesis, oxydative metabolism and cellular immune response. It is admitted that increase level of oxydant and also decrease of antioxydant level in iron deficiency anemia (IDA) induce oxidative stres. Wane of lipophilic antioxidant and paraoxonase enzyme activity in patients with IDA has a role in pathogenesis of atherosclerosis by causing increase of lipid peroxidation. The most important changes in early subclinical period of atherosclerotic disease are endothelial disfunction and increment of intima media thickness that seen in all arteries. In this study it is searhed the relationship between carotid artery intima media thickness and antioxidative enzymes activities in children at adolescent age with iron deficiency or IDA.
Patients and Methods: Seventy-one adolescent, 25 patient with iron deficiency and 25 patient with IDA and also 21 healty kids as a control group, between ages of 11-17 were included in this study. It is worked in blood samples that complete blood count, serum iron, serum total iron binding capacity, ferritin, lipid panel and enzyme activity of glutathione peroxidase (GSH-Px), glutathione reductase (GSH-R) and paraoxonase (PON). Intima-media thickness of carotid artery was measured by doppler echocardiography.
Patients with IDA were prescribed per-oral ferric iron treatment for three months, then all blood analysis and measurement of intima-media thickness of carotid artery were performed afresh.
Results: PON activity was considerable low in the group of patients with iron deficiency and IDA, but activities of GSH-Px and GSH-R were considerable low only in the group of patients with IDA. Intima-media thickness of carotid artery was quite greater than control group's in the group of iron deficiency and IDA, however it was same as each other. After ferric iron treatment, it was significantly seen that activity of PON, GSH-Px and GSH-R increased and intima-media thickness of carotid artery decreased. There was significantly positive corelation between enzyme activity of PON and hemoglobin, serum iron, ferritin and transferin saturation, on the other hand a negative correlation was calculated between these biochemical parameters and intima-media thickness of carotid artery, and also there was a negative correlation between PON and intima-media thickness of carotid artery.
Conclusion: In this study, it shown that antioxidant defense response was impaired in the adolescent children with IDA, even in case of iron deficiency without anemia, and increased oxidative damage affects intima-media thickness of carotid artery, as a marker of premature atherosclerosis, in a way of raise; after the treatment it is also shown that all enzymes activities came back to the normal levels and intima-media thickness of carotid artery was on the wane.
Key Words: Adolescent, iron deficiency, iron deficiency anemia, antioxidant capacity, intima-media thickness of carotid artery