Türkiye Cumhuriyeti'nin madencilik politikaları (1923-1960)
The mining policies of Turkısh Republic (1923-1960)
Yazar: TURGUT İLERİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET EVSİLE
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Ekonomi = Economy ; Madencilik = Mining ; Madencilik sektörü = Mining sector ; Siyaset = Politics

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşundan itibaren 1960 yılına kadar geçen süre içinde Türkiye'de Madencilik alanında uygulanan politikalar ve buna bağlı olarak gerçekleştirilen önemli girişimler ortaya konulmaya çalışılmıştır.Madencilik faaliyetleri ekonomi alanında önemli bir yer tutmaktadır. Anadolu toprakları çok eski çağlardan beri madencilik faaliyetleri bakımından önemli bir coğrafya olmuştur. Bu konumunu Cumhuriyet öncesi dönemde; Osmanlı Devleti zamanında da sürdürmüştür. Tanzimat'ın ilanını izleyen dönemde madencilik faaliyetlerini bir düzene koymak amacıyla Maâdin Nizamnameleri hazırlanarak yürürlüğe konmuştur. Ancak Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında her alanda yaşanan gerileme madencilik alanında da kendini hissettirmiştir. Yabancılara tanınan imtiyazlar dolayısı ile madenlerin ülke yararına değerlendirilmesi pek mümkün olmamıştır.Cumhuriyet'in ilanı ile başlayan dönemde, Osmanlıdan intikal eden maden işletme sistemine ve madencilik faaliyetlerine yeni bir düzen getirilmesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu amaçla, birçok sektöre lokomotif görevi yapan maden ve madencilik faaliyetlerine önem verilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devletini kuran kadrolar her alanda olduğu gibi ekonomide de bağımsızlığı esas almışlardır. Bu düşünceye uygun olarak, madenlerin bir memleketin en başta gelen doğal zenginliği olduğu; kalkınmanın büyük ölçüde yeterli doğal kaynaklara sahip olunması ve kaynakların en iyi şekilde değerlendirilmesi ile mümkün olacağı bilinciyle hareket etmişlerdir. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti, madencilik politikalarını bu temel prensip üzerine inşa etmiştir. Takip edilen politikalara uygun olarak madencilikle ilgili kurum, kuruluş ve işletmeler tesis etmişler, çıkarılan kanunlar ile Türk madenciliğini ileriye götürmeye çalışmışlardır.

Abstract:
Mining activities play an important role in economy. The Anatolia has been an important geographical land for the mining activities since the early ages. The state kept this important status in the period before the Republic and during the Ottoman period as well.After the declaration of Reform, Maâdin Rules were put into effect to reorganize the mining activities. However, the effect of decline in every field of Ottomon period caused decline in the field of mining as well.Due to the privileges given to the foreigners, it was not possible to use the mines for the benefit of the state.In the period starting with the decleration of the Republic it was necessary to reorganize the mining system and activities inherited from the Ottomon Empire. For the purpose mining activities were assigned as a locomotive to carry out other sectors. The Turkish Republic gave importance to the independence in every field. They considered that a state would be developed when the mines could be used wisely and they also accepted the mines as a natural richness source. The new state constructed mining policy related to this principle. The new Republic tried to develop Turkish mining policy with the instutitions, laws and other tools established.