Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Avrupa Birliği destekli bölgesel kalkınma programları: Bölgesel politika ve planlama yaklaşımları temelinde bir çözümleme
Regional development programmes supported by European Union in Turkey during the economic and social cohesion to the European Union: Analysis based on the regional policy and planning approaches
Yazar: DENİZ AKKAHVE
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA CİHANGİR ÇAMUR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu tezin amacı; ulus üstü, ulusal ve bölgesel etkileşim süreci sonunda şekillenen ulus devletin bölgesel politika yapısını çözümlemek ve politikanın etkinliği için kurumsal yapıların, aktörlerin ve güzergâh bağımlı süreçlerin rolünü araştırmaktır. Son dönemde küresel etkileşim süreçleri yoluyla politika transferlerinin neden olduğu benzer yönetim ve karar alma yapıları gündeme taşınmaktadır. Bu kapsamda tez, ulus üstü bir yapılanma olarak Avrupa Birliği'nin (AB) Türkiye'de tam üyelik müzakere sürecinde bölgesel politika alanında yaşanan değişimdeki rolünü, katılım öncesi mali işbirliği kapsamında uygulanan bölgesel kalkınma programı ve hibe mekanizması örneğinde açıklamaya çalışmaktadır. Bu tezde süreç analizi; temel aktörlere yönelik algı ölçümü ve hibe projeleri etki değerlendirmesi üçlemesiyle program ve proje düzeyinde çözümleme yapılmıştır. Paydaş analiziyle belirlenen aktörlerin algıları, Delphi Tekniği kullanılarak ölçülmüş; kurama dayalı değerlendirme yöntemiyle programların sonuç ve etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonuçları AB'nin yakınsama hedefi ve bölgesel politikayı önceleyen söyleminin, Türkiye'de bölge düzeyinde kurumlaşma ile karşılık bulduğunu; politika uygulama mekanizması olarak proje karşılığı hibe desteklerinin yaygınlaştığını göstermiştir. Türkiye örneğinde değişimi şekillendiren temel faktörler; etkileşimli politika öğrenme süreci; aktörlerin kendi çıkarlarını öncelemesi; kurumların değişimi emebilme yeteneği; geleneksel planlama pratiği ve kurumsal hafıza olarak belirlenmiştir. Tez, bölgesel politikanın kurumsallaşmasında kurumlar arası etkileşim ve eş güdüm; katılım; izleme ve değerlendirme süreçlerinin etkin şekilde işletilmesinin önemini ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to analyze the main components of the regional policy structure taking shape at the end of the supra-national, national and regional interaction process; to investigate the role of institutional structures, actors and path dependent processes on policy effectiveness. Recently, through global interaction processes similar governance and decision making structures caused by policy transfers are brought to the agenda. Within this scope, the thesis is trying to explain the role of the European Union (EU), as supra-national structure, in the context of changing regional policy environment based on the regional development programmes and grant schemes that are implemented within the pre-accession financial cooperation during Turkey's full membership accession negotiation process. In this thesis, programme and project-level examination are based on the triology of process analysis; perception analysis that targets main policy actors and impact assessment of granted projects. The Delphi Technique is used to measure the perceptions of the actors determined via stakeholder analysis. The thesis tries to find the results and impacts of programmes based on the theory-based evaluation method. The results of the study show that the convergence aim of the EU and its discourse that prioritizes regional policies result in institutionalization of Turkey on regional-level. Moreover, it presents that grant schemes as a policy implementation mechanism are becoming widespread. The main factors that shape the shifts in Turkey's context are; interactive policy learning processes, self-interest of actors, institutional absorption, capacity of change, traditional planning practice and institutional memory. The thesis reveals that effective implementation of inter-agency interaction and coordination; participation; monitoring and evaluation processes are vital for the institutionalization of regional policy.