Türkiye'nin stratejik istihbarat yeteneğine NATO üyeliği ve jeostratejik konumunun etkisi
The impact of NATO membership and geostrategic position on Turkey's strategic intelligence capability
Yazar: HALİL İBRAHİM ALBAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNGÖR ŞAHİN
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / İstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı / İstihbarat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Jeostratejik konum = Geostrategic position ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Stratejik etki = Strategic influence ; Stratejik istihbarat = Strategic intelligence ; Türkiye = Turkey ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Bu çalışmada, güvenlik ana başlığı altında stratejik istihbarat, jeostrateji ve NATO çalışılmıştır. Güvenlik kavramsal ve kuramsal çerçevede açıklanıp güvenliğin ulusal ve uluslararası sisteme etki edebilecek epistomolojik yaklaşımları incelenmiştir.
İstihbarat, strateji ve jeostrateji bölümünde, kavramsal açıklamalar yapılarak klasik istihbarat çarkının stratejik istihbarat sürecinde yetersiz kaldığı ifade edilmiştir. Hedef/Amaç Odaklı İstihbarat Döngüsü ve Akış Süreci detaylı tanımlanarak, klasik istihbarat çarkının savunulduğunun aksine döngüsel değil de doğrusal olduğu, Hedef/Amaç Odaklı İstihbarat Akışının stratejik istihbarat oluşturma sürecinde daha çok paydaşla ağ yapıda çalışıp optimum fayda sağlayabileceği hususları ileri sürülmüştür. Jeostrateji kavramı anlatılarak, Türkiye'nin jeostratejik önemi açıklanmıştır.
NATO başlığı altında İttifak' ın ortaya çıkış sebepleri ve tarihsel gelişimi açıklanmış, İttifak yapılanmasının şematiği çıkarılmıştır. NATO stratejik kararlarının alındığı NATO Zirveleri 1999 Washington Zirvesi'nden 2018 Brüksel Zirvesi'ne kadar jeostrateji ve istihbarat açısından maddeler halinde değerlendirilmiştir. NATO istihbarat yapılanması açıklanmış ve şematize edilmiştir. İttifak'ın değişim ve dönüşümüne katkı sağlayan NATO eğitim faaliyetleri, NATO Okulları ve Mükemmeliyet Merkezleri başlıkları altında açıklanmıştır.
Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, akademik yayınlar, görsel ve basılı yayın, NATO açık kaynak verilerinden faydalanılmıştır. Betimsel analizler vasıtasıyla ilgili literatürler disiplinler arası çalışılmıştır. Çalışmanın hipotezi, "güvenlikleştirme süreci istihbaratın politize olmasına sebep olabilir" şeklinde belirlenmiş ve örnek vakalarla savunulmuştur.
Sonuç olarak çalışmada elde edilen bulguların Türkiye'nin stratejik istihbarat kabiliyetine katkıları belirtilmiştir.

Abstract:
In this study, strategic intelligence, geostrategy and NATO have been studied under the main title of security. Security is explained in a conceptual and theoretical framework, and epistomological approaches to security that can affect the national and international system are examined.
In the Intelligence, Strategy and geostrategy section, it was stated that the conceptual explanation of the classical intelligence cycle was insufficient in the strategic intelligence process. By defining the Target/Objective Oriented Intelligence Cycle and Flow Process in detail, it is stated that the classical intelligence cycle is linear rather than cyclical and that the Target/Objective Oriented Intelligence Flow can work in a networked structure with more stakeholders in the process of creating strategic intelligence. By explaining the concept of geostrategy, the geostrategic importance of Turkey is explained.
Under the heading of NATO, the reasons for the emergence of the Alliance and its historical development were explained and the schematic of the Alliance's structure was drawn up. NATO summits where NATO strategic decisions are taken are evaluated in terms of geostrategy and intelligence from the 1999 Washington summit to the 2018 Brussels summit. NATO intelligence structuring has been explained and schematized. NATO training activities that contribute to the alliance's change and transformation are described under the titles NATO schools and Centres of Excellence.
Using qualitative research method, academic publications, visual and print publications, NATO open source data were utilized. Related literatures were studied interdisciplinary through descriptive analyses. The hypothesis of the study was determined that "the securitization process may lead to the politicization of intelligence" and defended with case studies.
In the conclusion section of the study the contribution of the findings is stated to Turkey' s strategic intelligence capability.