TMS/TFRS ile vergi mevzuatındaki değerlemefarklılıklarının finansal durum tablosu üzerine etkisi: BİST'deki işletmelerin uygulamaları üzerine biranaliz
The effect of valuation differences between TAS/TFRS and taxlegislations on statement of financial position: A study on companies BIST
Yazar: FEDEN KOÇ
Danışman: PROF. DR. OSMAN BAYRİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Finansal tablolar = Financial statements ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code ; Vergi mevzuatı = Tax legislation

Özet:
Uluslararası yelpazede muhasebe dilini ortak bir paydada toplayabilme ihtiyacının
bir sonucu olarak, Avrupa Birliği tarafından 2002 yılında onaylanan Uluslararası
Muhasebe Standartları (UMS) ve beraberinde gelişen Uluslararası Finansal Raporlama
Standartları (UFRS), Ülkemizdeki mevcut muhasebe uygulamalarını etkilemiştir. Bu
standartların Türkçeye çevrilerek Ticaret Hukukumuzda yerini alması, mevcut muhasebe
uygulamaları ile aralarındaki uyum çalışmalarını da başlatmıştır. Bu uyum çalışmaları
kapsamında, ele alınan konulardan birisini oluşturan değerleme hususu ise bu çalışmanın
konusunu oluşturmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal
Raporlama Standartları (TMS/TFRS) ile Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamındaki
değerleme ölçüleriyle yapılacak değerlemenin oluşturacağı değerleme farklılıklarının,
finansal durum tablosuna olan, vergisel etkisini incelemektir. Bu bağlamda çalışmada
değerleme farklılığının vergisel etkisini ölçmek amacıyla, örnek bir tablo geliştirilmiş ve
bu tabloya göre hesaplanmış tutarlar ile TMS/TFRS'ye göre düzenlenmiş finansal durum
tablolarında raporlanan ertelenmiş vergilerin değeri, karşılaştırmalı analiz tekniği ile
karşılaştırılmıştır. Çalışmada geliştirilmiş olan örnek tablo kullanılarak hesaplanmış
ertelenmiş vergiler ile şirketlerin finansal durum tablolarında raporladıkları ertelenmiş
vergi değerlerinin eşitlik sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Çalışmanın kapsamında 2016 yılında BİST'te işlem gören ve AKİS Bağımsız
Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. ile PwC Bağımsız Denetim ve
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. tarafından bağımsız denetim hizmeti sağlanan
işletmeler, ertelenmiş vergileri bazında incelenmiştir. Çalışma kapsamında incelenen
şirketlerden, Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş., Kaplamin Ambalaj Sanayi ve
Ticaret A.Ş., Armada Bilgisayar Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Derimod Konfeksiyon
Ayakkabı, Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Marshall Boya ve Vernik Sanayi A.Ş. net
ertelenmiş vergi varlığı elde etmiş ve değerleme farklılıklarının vergisel etkisini finansal
durum tablolarında raporlamışlardır.
Anahtar Kelimeler
Türkiye Muhasebe Standartları (TMS), Türkiye Finansal Raporlama Standartları
(TFRS), Vergi Usul Kanunu (VUK), Değerleme, Finansal Durum Tablosu.

Abstract:
As a consequence of the need to find common ground for the international
language of accounting, International Accounting Standards (IAS) certified by the
European Union in 2002 and the accompanying International Financial Reporting
Standards (IFRS), have influenced current accounting practices in our country. As these
standards have been translated into Turkish and incorporated into our Business Law, the
harmonization work between them and the current accounting practices has started. The
subject of valuation as one of the considerations included in this harmonization work is
the subject matter of this study.
This study aims to analyze how the valuation differences between the valuation
made using the valuation criteria of the Turkish Accounting Standards/Turkish Financial
Reporting Standards (TAS/TFRS) and of the Tax Procedure Law affect the financial
position statement with regard to taxation. In that context, a sample chart has been
prepared in this study to calculate the tax-related effect of the valuation differences and
the amounts calculated on the basis of this chart have been compared to the deferred
taxation reported in the financial position statements prepared according to TAS/TFRS
using comparative analysis technique. It has been concluded in the study that the deferred
taxation calculated using the sample chart and the deferred taxation amounts reported by
the companies in their financial position statements are equivalent.
As part of the study, companies that were traded in 2016 in BİST and that were
independently audited by AKİS Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik A.Ş. and PwC Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik
A.Ş. were are examined in relation to their deferred taxes. Of the companies that were
analyzed as part of the study, Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş., Kaplamin Ambalaj
Sanayi ve Ticaret A.Ş., Armada Bilgisayar Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Derimod
Konfeksiyon Ayakkabı, Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. and Marshall Boya ve Vernik Sanayi
A.Ş. have obtained net deferred tax assets and reported the tax-related effect of the
valuation differences in their financial position statements.
Key Words
Turkish Accounting Standards, Turkish Financial Reporting Standards, Tax
Procedure Law, Uniform Accounting System, Valuation, Statement of Financial Position