Terörizmin sosyolojik yapısı ve suç sosyolojisi kuramları çerçevesinde analizi
Sociological structure of terrorism and analysis in the framework of criminal sociology theories
Yazar: RESUL DEMEZ
Danışman: DOÇ. DR. HATEM ETE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
ÖZET
Terörizmin Sosyolojik Yapısı ve Suç Sosyolojisi Kuramları Çerçevesinde Analizi
Terörizm sosyolojik bir olgu olarak on yıllardır ülke ve dünya gündemini işgal etmektedir. Zararı sadece can ve mal kaybını aşmakta, toplumsal kutuplaşmalara, ekonomik zararlara, siyasal gerilimlere, uluslararası gerilim ve çatışmalara, iç savaş ve çatışmalara, göç ve mülteci sorunlarına vb. dönüşebilmektedir. Bu bakımdan terörizm araştırmaları önem kazanmıştır. Araştırmaların genellikle siyasi, ekonomik, güvenlik ve uluslararası temelli olması dolayısıyla alanda sosyolojik bakış eksikliği görülmektedir. Bu araştırma bu eksikliği giderme amaçlı olarak temellendirilmiştir. Terörizmin sosyolojik yapısını sosyolojinin kavram ve kuramları çerçevesinde yapılandırmayı hedeflemektedir. Ayrıca suç sosyolojisi kuramlarının terörizmi açıklamada ne kadar fayda üretebileceğini test etmektedir. Böylece terörizmi daha anlaşılır kılmaya çalışmaktadır. 
Bu çalışmada terörizmle ilgili kurumsal raporlar, bilimsel makaleler, alanla ilgili yazılmış kitaplar, internet ve sosyal medya verileri, kurumsal istatistikler "sistematik review" yöntemiyle araştırılmıştır. Ayrıca yüz yüze görüşmelerde de bulunulmuştur. Buradan elde edilen veriler ışığında terörizmin sosyolojik yapısı yapısal işlevselcilik çerçevesinde şekillendirilmiştir. Sosyal tabakalaşma çalışmalarında temel kavramlar olan "toplumsal rol", toplumsal iş bölümü", "toplumsal statü", "toplumsal ilişki" kavramları terörizmin yapılandırılmasında temel alınmıştır. 
Çalışmada elde edilen bulgular terörizm olgusunun sadece silahlı birimlerden oluşmuş kriminal suç örgütlerini aştığını göstermiştir. Siyasi, ideolojik, ekonomik, pedegojik, toplumsal cinsiyet, yeni toplumsal hareketler, uluslararası ilişkiler ve istihbarat vb. pek çok bağlamı olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla terörizmle mücadelede ve anlaşılmasında pek çok bağlamın günümüzde eksik kaldığı görülmektedir. Bu bağlamlar çalışmada suç sosyolojisinden anomi, etiketleme, nötrleştirme ve inanç teorileri çerçevesinde analiz edilmiştir. Anomi ve inanç teorisi makro planda, nötrleştirme teorisi mikro planda, etiketleme teorisi ise mezo planda terörizmi açıklamada katkı sunduğu görülmüştür. Analizlerin sonucunda bu bağlamlardan kaynaklı sorunların devam ettiği ve terörizmin canlılığını uzun yıllar devam ettirebileceği sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Suç sosyolojisi, terör, terörizm, sosyal yapı, siyasal şiddet.

Abstract:
ABSTRACT
Sociological Structure of Terrorism and Analysis in the Framework of Criminal Sociology Theories

Terrorism, as a sociological phenomenon, has occupied the national and world agenda for decades. Its damage goes beyond just loss of life and property, it also causes social polarization, economic losses, political tensions, international tensions and conflicts, civil wars and conflicts, migration and refugee problems, etc. can transform. In this respect, terrorism research has gained importance. Since the research is generally political, economic, security and international based, there is a lack of sociological perspective in the field. This research was based on the aim of filling this gap. It aims to structure the sociological structure of terrorism within the framework of the concepts and theories of sociology. It also tests how useful crime sociology theories can be in explaining terrorism. Thus, it is tries to make terrorism more understandable.
	In this study, corporate reports on terrorism, scientific articles, books written on the subject, internet and social media data, and corporate statistics were researched using the "systematic review" method. Face-to-face interviews were also held. In the light of the data obtained here, the sociological structure of terrorism has been shaped within the framework of structural functionalism. The concepts of "social role", "social division of labor", "social status" and "social relationship", which are the basic concepts in social stratification studies, have been taken as basis in structuring terrorism.
	The findings obtained in the study showed that the phenomenon of terrorism goes beyond criminal organizations consisting only of armed units. Political, ideological, economic, pedagogical, gender, new social movements, international relations and intelligence, etc. has shown that it has many contexts. Therefore, it seems that many contexts are missing today in the fight against terrorism and its understanding. These contexts were analyzed in the study within the framework of anomie, labeling, neutralization and belief theories from the sociology of crime. It has been seen that anomie and belief theory contribute to explaining terrorism in the macro plan, neutralization theory in the micro plan, and labeling theory in the meso plan. As a result of the analysis, it was concluded that the problems arising from these contexts continue and that terrorism may continue its vitality for many years.
Keywords: Sociology of crime, terror, terrorism, social structure, political violence