Kanser hastasına bakım veren birinci derece aile yakınlarında kanser teşhisi sonrasında yaşam tarzı değişikliğinin değerlendirilmesi
The evaluation of health behaviour changes in first degree relative caregivers of cancer patients after the diagnosis of cancer.
Yazar: DİDEM ŞENER DEDE
Danışman: DOÇ. DR. KADİR MUTLU HAYRAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kanser Epidemiyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Aile = Family ; Davranış = Behavior ; Hastalar = Patients ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık = Health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life

Özet:
Bu çalışmada kanser hastalarının bakım veren birinci derece yakınlarında yaşam tarzı (sigara içme, alkol kullanımı, spor yapma, beslenme alışkanlığı, kanserde erken tarama yöntemlerinin düzenli olarak kullanılması v.s.) değişikliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya son 2 yıl içerisinde kanser tanısı almış hastaların 155 birinci derece hasta yakını dahil edilmiştir. Bireylere yaş, medeni durum, eğitim durumu, sağlık güvencesi, eve giren toplam aylık gelir, bakım verdikleri hastaların kanserlerinin alt grupları, bu yakınlarının kanser teşhisi öncesi ve sonrasında bireylerin kendilerinin uyguladıkları sağlıklı yaşam davranışlarını değerlendiren sorulardan oluşan anket formu uygulanmıştır. Sonuçta hastalara bakım veren birinci derece yakınlarındaki cinsiyet dağılımının eşit olduğu, bu kişilerin daha çok evli, lise mezunu ve memur emeklisi kişilerden oluştuğu görülmüştür. Hastaların kanserlerinin alt tipinin çoğunlukla meme kanseri ve bu hastalara bakım veren kişilerin de daha çok eş ve çocuklardan oluştuğu görülmüştür. Bakım veren kişilerin, kırmızı et tüketme, kolonoskopi, GGK, PSA, mammografi ve smir taraması yaptırma sıklığında değişim olmazken, egzersiz yapma davranışında gerileme olduğu ve sigara içme davranışlarında ise bireylerin %16'sında azalma yönünde belirgin bir değişim olduğu görülmüştür.Sağlıklı yaşam davranışındaki toplam değişiklik birey bazında değerlendirildiğinde ise, bireylerin %36'sında sağlıklı yaşam davranışları ile ilgili alışkanlıklarında herhangi bir değişim olmadığı, %33'ünde 1 sağlıklı yaşam davranışında, %22'sinde 2 sağlıklı yaşam davranışında olumlu değişim olduğu, %5,8'sinde en az 3 sağlıklı yaşam davranışında olumlu yönde değişim olduğu gözlenmiştir. Kanser hastasına bakım veren kişiler, hasta yakınları ile benzer genetik yükü ve çevre koşullarını taşıyan bireyler olduğundan, bu kişilere sağlıklı yaşam davranışları konusunda eğitim ve danışmanlık verilmesi önemlidir.

Abstract:
In this study we aimed to evaluate the lifestyle changes (smoking, alcohol use, exercise, dietary habits, regular use of cancer screening methods etc.) in the first degree relative-caregivers of cancer patients. One hundred and fifty five first degree relatives of cancer patients-who were diagnosed within a 2 year period- are included in the study. The individuals answered a questionnaire which is formed of questions about age, marital status, education, social security, total monthly income, the subtype of cancer of the patient to whom they look after, and their health attitudes before and after their relative got those diagnoses.The sex distribution of caregivers was equal; these people were mostly married, educated from high school and most of them were retired officers. The subtype of cancer of the patients was mostly breast cancer and the caregivers were commonly either the child or the husband or wife of the patients. The attitudes of the caregivers as; red meat consumption, undergoing colonoscopy, stool occult blood test or Prostate Specific Antigen measurement, mammography or Pap smear were unchanged whereas regular exercise was decreased and smoking was increased.When the total change in health attitude is evaluated on individual basis; 36% of the individuals showed no change in health attitude, 33% had changed one of the health related behaviors, 22% had changed two of the health related behaviors and 5,8% had changed at least three of the health related behaviors in a positive way. Since the caregivers of cancer patients are their relatives, and carry a similar genetic backgraund and similar environmental factors with the patient, it is important to provide education and consultation about healthy lifestyle attitudes to these people.