Türkiye'de finansal dışa açıklık ile cari açık ilişkisinin ampirik analizi
Empirical analysis of the relationship between financial openness current account deficit in Turkey
Yazar: DENİZ HAS
Danışman: PROF. DR. HAMZA ÇEŞTEPE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Dış açık = External deficit ; Finansal açıklık = Financial openness ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test

Özet:
Cari açık, Türkiye'de finansal dışa açılmanın tam olarak başladığı 1990'lı yıllardan beri Türkiye ekonomisinin temel makroekonomik sorunlarından biri durumundadır. Temelde dış ticaret açığı ve tasarruf açığından kaynaklanan cari açığın kendisinden ziyade finansmanının daha önemli olduğu ifade edilmekte, başlıca finansman araçları içerisinde yabancı sermaye akımları da yer almaktadır. Bununla birlikte, bu akımların özellikle kısa vadeli olanları açığın nedenlerinden biri olarak da ortaya çıkabilmektedir.   
Bu çalışmada, Türkiye'de geçmişteki krizlerin en önemli nedenlerinden ve öncül göstergelerinden biri olarak gösterilen cari açık ile finansal dışa açıklık arasındaki ilişki ampirik olarak incelenmiştir. Cari açık ve finansal dışa açıklıkla birlikte reel efektif döviz kuru değişkeninin de yer aldığı ekonometrik modeli test edebilmek için, 1998:1-2019:1 dönemi çeyreklik verileri kullanılmıştır. Granger nedensellik testi uygulanarak elde edilen analiz sonuçlarına göre, söz konusu dönemde cari açık ile reel efektif döviz kuru ve cari açık ile finansal açıklık arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bu bağlamda, Türkiye'de cari açığı azaltmada finansal anlamda başta doğrudan yabancı yatırımlar olmak üzere uzun vadeli yabancı sermayenin ülkeye gelişini özendirici politikalar ve gerçekçi kur politikaları uygulanmalı; reel açıdan ise üretim ve ihracatta yapısal değişimi sağlayacak uygulamalara ağırlık verilmelidir.

Abstract:
The current account deficit has been one of the main macroeconomic problem of Turkey since 1990's the full financial openness began in Turkey. It is stated that the financing of the current account deficit, which is basically caused by the foreign trade deficit, and the savings deficit, is more important than its own, and foreign capital flows are also among the main financing instruments. However, These flows, especially the short-term ones, may appear as one of the reasons for the current account deficit.
In this study, relationship between financial openness and the current account deficit which is shown to be one of the most important leading indicators of past crises in Turkey is empirically examined. Quarterly data for the period 1998:1-2019:1 were used to test the econometric model, which includes the current account deficit and financial deficit, as well as the real exchange rate variable. According to the analysis results obtained by applying the Granger causality test, a two-way causality relationship between the current account deficit and the real effective exchange rate and between the current account deficit and the financial deficit has been determined. In this context, policies to encourage the long-term foreign capital inflows, especially foreign direct investments and realistic exchange rate policies, should be applied for reducing the current account deficit in Turkey financially. In real terms, emphasis should be placed on practices that will ensure structural change in production and exports.