1991 sonrası Türkiye'nin Kafkasya ve Orta Asya'daki rolü
Turkey?s role in Central Asia and the Caucasus after 1991
Yazar: ERCAN YAPA
Danışman: DOÇ. DR. KENAN DAĞCI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
1985 yılının Mart ayında Sovyetler Birliği devlet başkanlığı görevine başlayan Michael Gorbaçev ile birlikte bu ülkede önemli gelişme ve değişmeler olmaya başlamış, merkezi otoritenin gücünü ve etkinliğini yitirmesi sonucu ülkeye egemen olan belirsizlik ve istikrarsızlık ortamı sonucunda Orta Asya ve Kafkaslar bölgesinde Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Ermenistan, Gürcistan ve Tacikistan Cumhuriyetleri bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Bu Cumhuriyetlerden Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Kazakistan Türk kökenli cumhuriyetlerdir. Orta Asya ve Kafkaslarda bulunan bu cumhuriyetler bu gün, sahip oldukları stratejik kaynaklar nedeniyle bütün dünyanın ilgisini çekmekte, etki altına alınıp yönlendirilmeye çalışılmaktadır. Sovyetler Birliği'nin dağılması ile güç boşluğunun ve güç mücadelelerinin yaşandığı, istikrarsızlıkların ortaya çıktığı bu bölge, Türkiye'nin milli menfaatleri ile milli güvenliğini doğrudan etkilemektedir. Son yıllarda uluslararası sistemdeki gelişmeler yanında, bölgesel gelişmeler de dikkate alındığında, Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri'nin aralarındaki ilişkileri güçlendirerek, siyasi, ekonomik, kültürel, ve güvenlik konuları da dahil olmak üzere çok yönlü işbirliğine gitmeleri bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Aynı zamanda Türk Cumhuriyetleri ile güçlü ilişkiler kurması Türkiye'nin AB'ye tam üyelik süresince elini güçlendirecektir. Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri arasında devam etmekte olan siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin; siyasi ve ekonomik entegrasyona zemin hazırlayacak şekilde geliştirilmesine çalışılmalıdır. Türkiye ile aralarında tarihi, sosyal, kültürel, etnik ve dini bağlar bulunan Türk Cumhuriyetlerinin, birer modern devlet olarak uluslararası camiada yer almaları, uluslararası alanda baskı unsuru olan kuruluşlarla birlikte hareket ederek dayanışmanın oluşmasını sağlayacaktır. Böylece uzun vadede Türk dünyası, dünya siyasetinde bir denge unsuru ve güç merkezi olma şansını yakalayabilecektir.

Abstract:
With Michael Gorbacov who became the president of the Soviet Union in March 1985 critical developments and changes took a start, in the environment of suspence and instability as a result of the loss of power and efficacy of the central authority Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan, Kirghizia, Kazakhstan, Armenia, Georgia, and Tajikistan Republics declared independence in the region of Central Asia and the Caucasus. Among these republics Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan, Kirghizia, and Kazakhstan are republics of Turkish origin. Today, these republics in the region of Central Asia and the Caucasus attract the attention of the whole world and they are tried to be influenced and manipulated because of the strategical sources they have. This region in which power vacancy and power struggle have been exprecienced, instability has occured after the collapse of Soviet Union directly influences the national benefits and the national security of Turkey. In recent years considering regional developments as well as developments in the international system, a necessity occurs for Turkey and Turkish Republics to reinforce the relation among them and to cooperate omnidirectionally including political, ecomic, cultural and security issues. At the same time, constructing strong relations with Turkish Republics increases Turkey?s chance in the process of full membership to EU. The on-going political, economic and cultural relations between Turkey and Central Asia Turkish Republics must be tried to be improved to pave the way for political and economic integration. Turkish Republics which have historical, social, cultural, ethnical and religious connections to Turkey having a place in the international community is going to provide solidarity by acting together with the institutions which are repressive in the international area. Thus Turkish world could have the chance to be a balance component and power center in the World politics in the long run.