Geçici koruma kapsamında kayıt altına alınan Suriyeliler Covid 19 salgını sırasında yaşadıkları zorluklar, bilgi ve algılanan stres düzeyleri
Knowledge, attitude, difficulty and perceived stress levels regarding Covid-19 among Syrian under temporary protection
Yazar: HUSAM BEYAZIT
Danışman: PROF. DR. GÜLSEN GÜNEŞ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Pandemiler = Pandemics ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations

Özet:
Amaç: Araştırmamızın amacı, gelecekteki sağlık planlaması ve sağlık hizmeti sunumunun organizasyonu için, geçici koruma kapsamında kayıt altına alınan Gaziantep ilinde yaşayan Suriyeliler'in Covid-19 salgını sırasında yaşadıkları zorlukları, bilgi düzeyleri ve algıladıkları stres düzeylerini ortaya koymaktır.
Materyal ve Metot: Çalışmamız, Gaziantep ilinde yaşayan göçmen sağlık merkezi (GSM) hizmetinden yaralanan geçici koruma altındaki 313 kadın ve 337 erkek toplam 650 Suriye'li katılımcıyla yapılmıştır. Katılımcıların yaşları 18 ile 59 yaş arasında değişmekte olup; ortalaması 38.46±11.72'dir. Örnek büyüklüğü hesaplanırken OpenEpi programı ile %95 güven aralığı, %80 güç, %5 yanılma payı ve 1.5 desen etkisi ile 576 kişi + %10 fazlası 650 kişi olarak alınmıştır. Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test ve Dunn-Bonferroni testi kullanılmıştır. Nitel verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare test, Fisher-Freeman-Halton exact test kullanıldı. Literatürden faydalanılarak hazırlanan anket forumunda Covid-19 sırasında yaşadıkları sıkıntılar, bilgi düzeyi soruları ve algılanan stres ölçeği kullanılmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların demografik özelliklerinde erkek ve kadın birey oranları yarı yarıyadır. 650 katılımcıdan %50.8'i temizlik malzemelerinin temininde sıkıntı, %51.5'i maske temininde sıkıntı, %49.7'i ekonomik sıkıntı, %49.1'i sağlık hizmeti almakta, %47.1'i ilaç teminde sıkıntı, %49.1'i maaşını almakta sıkıntı yaşadığını belirmiştir. Yüzde %51.4'u psikolojik desteğe ihtiyaç duyumuş, %53.4'i geçim sıkıntısı yaşamış, %51.2'si işini kaybetmiştir. Türkçe konuşabilen katılımcıların ilaç temin etmekte zorluk yaşama oranı, Türkçe konuşamayanlardan istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek saptanmıştır (p=0.014).
Sonuç: Çalışmamızda Gaziantep ilinde yaşayan geçici koruma kapsamında kayıt altına alınan Suriyeliler'in yaklaşık yarısı su temininde, temizlik malzemeleri temininde, maske temininde, sağlık hizmeti almakta sıkıntı yaşamıştır. Türkçe konuşmayanlar daha fazla sıkıntı yaşamıştır, kronik hastalığı olanlar daha fazla sıkıntı yaşadıklarını belirmiştedir.  
Anahtar kelimeler: Covid-19, Pandemi, Stres Düzeyleri, Suriyeli Mülteciler

Abstract:
Aim: The aim of our research is to reveal the difficulties experienced, knowledge levels and perceived stress levels of Syrians living in Gaziantep, registered under temporary protection, during the Covid-19 epidemic, for future health planning and organization of health service delivery.
Materials and Methods: We studied 650 participants, 313 women and 337 men, under temporary protection, accessing Gaziantep's Immigrant Health Center (GSM). Participants aged 18 to 59, with an average age of 38.46±11.72. Sample size calculations considered 576 individuals + 10% increase, using the OpenEpi program, with a 95% confidence interval, 80% power, 5% margin of error and 1.5 pattern effect. Statistical tests included Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis and Dunn-Bonferroni for quantitative data. Qualitative data were analyzed using Pearson chi-square and Fisher-Freeman-Halton exact tests. The survey, based on the literature, covered Covid-19  related challenges, knowledge levels, and perceived stress.
Results: Among the participants, gender distribution was equal. 50.8% encountered difficulties obtaining cleaning materials, 51.5% with masks, 49.7% faced economic challenges and 49.1% struggled to access healthcare. Additionally, 47.1% reported difficulties in obtaining medication, while 49.1% faced salary-related issues. Psychological support was required by 51.4%, 53.4% faced financial challenges and 51.2% lost jobs. Participants proficient in Turkish experienced significantly more difficulty obtaining medication (p=0.014).
Conclusion: in our study, approximately half of the Syrians registered under temporary protection living in Gaziantep had difficulties in obtaining water, cleaning materials, masks and health services. Those who do not speak Turkish experienced more difficulties, while those with chronic diseases stated that they experienced more difficulties.
Key words: Covıd-19, Pandemic, Stress Levels, Syrian Refugees