Fen bilgisi öğretmen adaylarının kan bağışına yönelik tutumlarının incelenmesi
Examination of the attitudes of sci̇ence teachers towards blood donation
Yazar: ENVER KILINÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KIŞOĞLU
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kan bileşenleri transfüzyonu = Blood component transfusion ; Tutumlar = Attitudes ; Öğretmen adayları =

Özet:
Bu araştırmanın amacı,  fen bilgisi öğretmenliği bölümü öğrencilerinin kan bağışına yönelik tutumlarını araştırmak ve öğrencilerin tutum puanları üzerinde çeşitli değişkenlerin etkisini incelemektir. Araştırma, 2018–2019 eğitim-öğretim yılında Anadolu'nun sosyokültürel ve ekonomik olarak orta gelişmişlik düzeyine sahip iki ilindeki üniversitelerde (Aksaray Üniversitesi ve Afyon Kocatepe Üniversitesi) 1, 2, 3 ve 4. sınıf düzeyinde öğrenim gören 283 fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplamak amacıyla "Kan Bağışına Yönelik Tutum Anketi" kullanılmıştır. Bu anket; "Kişisel Bilgi Formu'' ve 5'li likert tipi 24 sorudan oluşan Çelik ve Güven (2015) tarafından geliştirilen "Kan Bağışı Tutum Ölçeği''ni içermektedir. Verilerin analizi için SPSS 22.0 istatistik programı kullanılmıştır. Analizlerde; betimsel istatistik, Mann Whitney U-Testi ile Kruskal Wallis H-Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda fen bilgisi öğretmen adaylarının kan bağışına yönelik tutum seviyelerinin yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Cinsiyet, sürekli ve düzenli olarak kan bağışında bulunma durumu ve öğretmen adaylarının öğrenim gördüğü sınıf seviyelerine göre kan bağışına yönelik tutum düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Kadın öğretmen adaylarının erkek öğretmen adaylarına göre, 1.ve 3.sınıf öğretmen adaylarının 4.sınıf öğretmen adaylarına göre, sürekli ve düzenli olarak kan bağışında bulunan öğretmen adaylarının bulunmayanlara göre tutum puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Daha önce kan bağışında bulunma durumu, ailesinde sürekli ve düzenli olarak kan bağışına ihtiyaç duyan birey bulunma durumu, anne ve baba eğitim durumları, aile gelir durumu ile kan bağışına yönelik tutum düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Çalışmada ayrıca, kan bağışına yönelik tutumun alt boyutları olan ''toplumsal ve sosyal sorumluluk'' , ''endişe''ve ''toplumsal görüş ve anlayış'' boyutlarına ait bazı istatistik sonuçları da sunulmuştur. Çalışmanın sonunda öğretmen adaylarının kan bağışına yönelik tutum düzeyleri ve kan bağışı konusunda fen eğitimi alanına katkı sağlayabileceği düşünülen bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of the present study is to  investigate the attitudes of science teaching students towards blood donation and examine the effect of various variables on the attitude scores of students. The research was conducted with the participants of 283 prospective science teachers who were studying at the 1st, 2nd, 3rd and 4th grades of the universities in the two  socio-cultural and economic middle-developed provinces of Anatolia (Aksaray University and Afyon Kocatepe University). ''The screening model' was used as a quantitative research method and ''Attitude Survey for Blood Donation'' was used to collect the data of the present study. This survey ; ''The Personal Information Form'' and ''Blood Donation Attitude Scale consisting of 24 questions 5 point Likert type'' developed by Çelik and Güven(2015). SPSS 22.0 statistical program was used for data analysis.  In the analyses of the data, Descriptive statistics, Mann Whitney U-Test and Kruskal Wallis H-Test were used. At the end of the study, It was found that science teacher candidates' level of attitude towards blood donation was high.  Gender, continuous and regular blood donation and teacher candidates' level of attitudes towards blood donation according to the level of education showed a significance difference. Morever, while the attittude scores of female prpspective teachers,prospective teachers of 1st or 3th grades and teacher candidates who donated blood continuously and regularly were found quite high; the attitude scores of male teachers candidates, teachers candidates of 4th grades and teacher candidates who aren't donated blood were found low. In addition,there was no significant difference between the blood donation status, the status of the individuals who needed blood donations in their families, their parents' education status, family income status and their attitudes towards blood donation. In this study, on the other hand, some statistical results of social and social responsibility which are sub-dimensions of attitude towards blood donation, anxiety and social views and understanding dimensions were presented. In the conclusion of this study, some suggestions about the teacher candidates' levels of attitude towards blood donation and thought to contribute to the field of science education in blood donation were made.