Yetişkin bireylerde yeme farkındalığı, sürdürülebilir beslenme ve besin seçimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between mindful eating, sustainable nutrition and food choice in adults
Yazar: MERVE KIZIL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ÇAKIR GÖKKURT
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Araştırma 19-64 yaş arası yetişkin bireylerde yeme farkındalığı, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve besin seçimleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 179'u erkek, 201'i kadın olmak üzere toplam 380 yetişkin katılmıştır. Veriler genel bilgiler, Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ), Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSDÖ) ve Besin Seçim Testi (BST) içeren web tabanlı anket formu kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların ortalama YFÖ toplam puanı 3,32±0,42, ortalama SSDÖ toplam puanı ise 3,74±1,19'dur. Katılımcıların besin seçiminde en fazla dikkat ettiği faktör duyusal görünümdür. Yapılan analizler sonucunda, YFÖ puanları ile SSDÖ puanları arasında anlamlı pozitif ilişkiler bulunmuştur. Özellikle yeme kontrolü, odaklanma, yeme disiplini ve farkındalık gibi YFÖ alt faktörleri, kalite işaretlerine dikkat etme, mevsimsel besinleri tercih etme, besin israfından kaçınma, sağlıklı ve dengeli beslenme ve düşük yağlı besin tüketimi gibi sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarıyla ilişkili bulunmuştur. Ayrıca, YFÖ puanları ile hayvan sağlığına duyarlılık, yerel besin tüketimi, et tüketiminin azaltılması, sağlık ve vücut ağırlığı kontrolü gibi faktörler arasında da pozitif ilişkiler gözlemlenmiştir. Öte yandan, YFÖ' nün disinhibisyon, duygusal yeme ve enterferans gibi alt faktörleri ile duygudurum, uygunluk, fiyat ve aşinalık/benzerlik gibi faktörler arasında negatif ilişkiler tespit edilmiştir. BST alt faktörleri ile SSDÖ toplam ve alt faktörleri arasında pozitif ilişkiler gözlenmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma yeme farkındalığının, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ve besin seçimleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'na ulaşmak ve bu konuda etkili stratejiler geliştirmek için bireysel ve toplumsal düzeyde yeme farkındalığını artırmanın ve sürdürülebilir beslenme davranışlarını teşvik etmenin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This research aimed to investigate the relationship between mindful eating, sustainable and healthy eating behaviors and food choices among adults aged 19-64. A total of 380 adults participated in the study, including 179 men and 201 women. Data were collected using a web-based survey form that included general information, Mindful Eating Questionnaire (MEQ), Sustainable and Healthy Eating (SHE) Behaviors Scale and Food Choice Questionnaire (FCQ). The average total MEQ score of the participants was 3,32±0,42, while the average total SHE Behaviors Scale score was 3,74±1,19. Sensory appeal was the most considered factor in food choice. The analyses revealed significant positive correlation between MEQ scores and SHE Behaviors Scale scores. Specifically, MEQ sub-factors such as eating control, focus, eating discipline and mindfulness were found to be associated with sustainable and healthy eating behaviors, including paying attention to quality labels, preferring seasonal foods, avoiding food waste, healthy and balanced diet and consuming low-fat foods. Furthermore, positive correlation were observed between MEQ scores and factors such as sensitivity to animal welfare, local food consumption, reducing meat consumption, health and body weight control. On the other hand, negative correlation were identified between MEQ sub-factors like disinhibition, emotional eating and interference, and factors such as mood, convenience, price and familiarity/similarity. Positive correlation were also observed between FCQ sub-factor scores and SHE Behaviors Scale total and sub-factor scores. In conclusion, this research demonstrates that mindful eating has a significant impact on sustainable and healthy eating behaviors and food choices. These findings underscore the importance of increasing mindful eating and promoting sustainable eating behaviors at both individual and societal levels to achieve the Sustainable Development Goals and develop effective strategies in this regard.