Doğu türkistan tarihinde Kırgız'ların tesirleri (1700-1878)
Kyrgyz influence in Eastern Turkestan history,(1700-1878)
Yazar: ABDRASUL İSAKOV
Danışman: Y.DOÇ.DR. SEZAİ SEVİM
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Dogu Türkistan Tarihinde Kırgızların Tesirleri (1700-1878)? isimli yükseklisans çalısmasında, 1700-1878 yılları arası Dogu Türkistan'daki siyasi olaylardaKırgızların tesirleri arastırılmak istenmistir. Tez: ?Dogu Türkistan Hakkında GenelBilgi?, ?Dogu Türkistan'da Baskıncılara Karsı Mücadeleler?, ?Dogu Türkistan'daKırgızlar? ve ?Dogu Türkistan'da Yapılan Mücadelelerde Kırgızlar? isimli dörtbaslıktan olusmustur.Birinci bölümde, Sakalar devrinden XVIII. yüzyıla kadarki Dogu Türkistan'ınkısa tarihi, bölgeyi zapt etmis olan Kalmuk ve Mançuların tarih sahnesine çıkmaları,ayrı ayrı ele alınmıs ve ayrıca hocaların mensei ve Dogu Türkistan'da iktidara gelmelerianlatılmaya çalısılmıstır.Tezimizin ikinci bölümünde ise 1700-1878 arasında Dogu Türkistan'dabaskıncılara karsı yapılan mücadeleler kronolojiye uygun olarak verilmistir.Kalmuklara karsı mücadeleler anlatılırken, hocaların iki klana bölünmesi dikkatçekicidir. Ch'ing hükümetine karsı isyanlarda ise Hokand Hanlıgı, mücadeleleriyönlendirici bir rol üstlenir. Böylece Hokand-Ch'ing iliskilerinden karlı çıkan Hokand,Dogu Türkistan'ın 1865'te egemenligine kavusmasına yardımcı olur.Üçüncü bölümde, kaynaklarda ?Burut? adı ile bilinen Kırgızların, DoguTürkistan'ın bir parçası oldugu, Kırgızların eskiden bu bölgelerde yasadıkları, çesitlidönemlerde göçler sonucu bölgeye yeni Kırgız göçlerinin oldugu, Kırgızların eskidenberi Dogu Türkistan'da etkili birileri oldukları ve siyasi olaylarda önemli roloynadıkları anlatılmaya çalısılmıstır. Dogu Türkistan günümüz Kırgız Etnosu'nunolusumunda da önemli rol almıstır. Bütün bunlar tezimizin konusu için de bir alt yapıolusturur.Tezimize güçlü bir zemin hazırladıktan sonra, son bölümde, Kırgızların 1700-1760 arasında Kalmuklara karsı yaptıkları mücadeleler, Ch'inglilere karsı ise isyanlarınönderleri sayılan hocalara verdikleri destek ve diger yerel halklarla beraber omuzomuza bölgenin bagımsızlıgı için nasıl savastıkları ortaya konmaktadır.

Abstract:
n the master thesis named ?Kyrgyz Influence in Eastern Turkestan History,(1700-1878)?, it is intended to research the influence of Kyrgyz in the political situationof Eastern Turkestan between the years 1700-1878. The thesis has been divided intofour parts: ?the general information about Eastern Turkestan?, ?the struggle againstthe attackers?, ?the Kyrgyz in Eastern Turkestan? and ?the Kyrgyz in the Struggles inEastern Turkestan?.In the first part, the era from Sakas till the 18th century covering the shorthistory of Eastern Turkestan, the appearence of Kalmuks and Manchus that haveconquested the Eastern Turkestan and the background of Hocas and their position ofpover have been studied seperately.In the second part of the thesis, the fight against the attackers in EasternTurkestan has been provided chronologically between the years 1700-1878. Whendescribing the fights against Kalmuks, it is worth to pay attention that the Hocas dividedinto two clans. In the rebellion against the government of Ch?ing, it seems that the stateof Hokand Khan has directed the fights. Thus, the Hokand has benefited from therelationship Hokand-Ch?ing and has helped to win the freedom of Eastern Turkestan in1865.In the third part, it is pointed out that the Kyrgyz, the so-called ?Burut? inresorces, is apart of Eastern Turkestan, have lived in those areas, several new Kyrgyzimmigration processes happened in various periods, they played an important role inEastern Turkestan for a long time in political life and in events in Eastern Turkestan.Additionally, the Eastern Turkestan has played an important role in the formation ofKyrgyz Etnos. All of these have formed a sub part in our thesis.After forming a strong base for our thesis, in the last part, the fights of Kyrgyzagainst Kalmuks between 1700-1760, the supports provided to Hocas that the leadersof the rebellion against Ch?ings and the supports to native people of the area and howthey fighted together for the independence have been pointed out.