Türk kültüründe yerel sembolik motifin sanattaki yeri ("Denizli – horoz örneği")
The place of local symbolic motif in Turkish culture in art ("Denizli – example of rooster")
Yazar: ŞEYMA ÇÖLGEÇEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE ŞEN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Denizli = Denizli ; Denizli tavuğu = Denizli chicken ; Horozlar = Cocks ; Kültür = Culture ; Kültürel kaynaklar = Cultural resources ; Motifler = Motifs ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sembolik imaj = Symbolic image

Özet:
Sanat, mağara duvarlarında çizgi ve renklerle hayat bularak sembol / simgelere kavuşmuştur. Yaşam mücadelesi ile sezgileri gelişen insan, hayvan sembolleri ile en doğal dürtü olan korku, hayvan gücüne ulaşabilme, avlarının bereketli geçmesi isteği gibi çerçevesinde oluşan ritüeller geliştirmiştir.
Sanat eserinin oluşumunda, devlet yapısı, dinsel ahlaksal öğeler, coğrafi ve sosyolojik özellikler bulunmaktadır. Toplumlar kültür ve sanat alanında karşılıklı etkileşim ve alış/veriş içerisindedir. Ancak, sanatta özgünlük; kendi özünü koruyup çeşitli unsurlardan beslenerek geleceğe dair ipuçları verecek özgün gelişmeler sonucu taşımakla sağlanmıştır. Türkler tarihi süreç içerisinde kendi özgün anlatım dilini oluşturarak kültür ve sanat dünyasına çok önemli eserler kazandırmıştır. Bu özgün ve yani anlatım biçimi binlerce yıllık zaman dizininde damıtılarak olgunlaştırılmış ve dünya sanatı içinde müstesna bir yerde konumlandırılmıştır. Bu bağlamda Türk kültürü son derece anlamlı ve önemli kabul edilen sembolik, mitolojik ve dinsel motifleri kullanarak özgün ve zengin bir repertuvar oluşturmuşlardır.
Toplumun hafızasında yer eden çeşitli görsel ve mitolojik hayvan sembollerinin ayrı bir önemi vardır. Bu motiflerin önemli bir kısmı belirli bir bölge ya da yöre ile ilgili görülmektedir. Türk kültüründe de sembolleştirilmiş birçok hayvan figürü bulunmakla birlikte, bu çalışmada "Horoz" sembolü ele alınmakta ve tüm boyutları ile incelenmektedir. Konu Anadolu coğrafyası kapsamında değerlendirildiğinde horoz kavramının Denizli ili ile özdeş kabul edildiği bilinmektedir. Bu çalışmada yukarda zikredilen konu tüm boyutları ile ele alınarak bir anlamda disiplinler arası değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda sadece görsel sanatlar alanında değil, şiir, edebiyat ve müzik alanlarındaki yansımaları da ele alınarak incelenmiştir.
Araştırmada bilimsel yayınlar, kitap ve makaleler yanı sıra yerel basında yer alan husus ile ilgili yayınların da taraması yapılarak konuya özgün bir boyut kazandırılmıştır.

Abstract:
Art has attained symbols/symbols by coming to life with lines and colors on the cave walls. The human being, whose intuition has developed with the struggle for life, has developed rituals formed within the framework of animal symbols, such as fear, which is the most natural impulse, access to animal power, and the desire to have a fruitful hunt.
In the formation of the work of art, there are state structure, religious moral elements, and geographical and sociological features. Societies are in mutual interaction and exchange in the field of culture and art. However, originality in art; It has been achieved by preserving its essence and by carrying it as a result of original developments that will give clues about the future by feeding from various elements. Turks have created their own unique language of expression in the historical process and brought very important works to the world of culture and art. This original, that is, the expression style, has been matured by distillation in thousands of years time series and is positioned in an exceptional place in world art. In this context, Turkish culture has created an original and rich repertoire by using symbolic, mythological and religious motifs that are considered extremely meaningful and important.
Various visual and mythological animal symbols that take their place in the memory of the society have a special importance. An important part of these motifs are seen as related to a certain region or region. Although there are many symbolized animal figures in Turkish culture, in this study the "Rooster" symbol is discussed and examined in all its dimensions. When the subject is evaluated within the scope of Anatolian geography, it is known that the concept of the rooster is accepted as identical to Denizli province. In this study, the above-mentioned issue was handled with all its dimensions, and in a sense, an interdisciplinary evaluation was carried out. In this context, it has been examined not only in the field of visual arts but also in the fields of poetry, literature, and music.
In the research, scientific publications, books, and articles, as well as publications related to the issue in the local press, were scanned and a unique dimension was brought to the subject.