Toplum ruh sağlığı merkezine kayıtlı hastaların koruyucu sağlık hizmetlerini kullanım durumu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları
The status of preventive health services use and healthy lifestyle behaviours of patients registered at a community mental health centre
Yazar: CEYDA SARDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL YILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırma, bir toplum ruh sağlığı merkezine (TRSM) kayıtlı hastaların fiziksel sağlıklarına yönelik koruyucu sağlık hizmetlerini kullanım durumu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi amacıyla yapıldı.Kesitsel türde yapılan araştırmanın örneklemini İstanbul'da bulunan ruh ve sinir hastalıkları hastanesine bağlı bir TRSM'ye kayıtlı 138 hasta oluşturdu. Veriler, "Bilgi Formu" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II" (SYBDÖ II) olmak üzere iki ayrı form kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde Bağımsız t testi, Oneway ANOVA testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi uygulandı. Hastaların %79'unun beden kitle indeksi (BKİ) yüksek olup, %55,8'inin en az bir fiziksel tanısı bulunmaktaydı. Katılımcıların %53,6'sının sigara kullandığı, %78,3'ünün son bir yıl içinde sağlık kontrolü amacıyla aile hekimine başvurmadığı ve %59,4'ünün egzersiz yapmadığı saptandı. Hastaların SYBDÖ II'den aldıkları puan ortalaması 129,49±24,18 olup, en yüksek puan ortalamasını 'manevi gelişim', en düşük ölçek alt boyut boyut puan ortalamasını ise 'fiziksel aktivite' alt boyutundan aldıkları tespit edildi. Medeni durum ile sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite ve manevi gelişim alt boyut puan ortalaması arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunduğu; eğitim durumu ile fiziksel aktivite alt boyut ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi. Sonuç olarak, TRSM'ye kayıtlı hastaların sağlıklı yaşam biçimi davranışları orta düzeydedir. Çoğu hastanın fiziksel hastalığa sahip olması ve koruyucu sağlık hizmetlerini kullanım oranlarının düşük olması nedeniyle psikiyatrist ve psikiyatri hemşirelerinin hastaların fiziksel sağlık gereksinimlerini periyodik değerlendirmeleri, bu bireylerde sağlığı koruyucu ve geliştirici müdahaleleri öne çıkarıp holistik bakım sağlamaları ve olumlu davranışsal değişiklikler kazandıracak müdahaleler planlamaları önerilir.  

Anahtar kelimeler: Hemşire, Koruyucu Sağlık Hizmeti, Kronik Ruhsal Bozukluk,  Sağlıklı Yaşam Biçimi, Toplum Ruh Sağlığı Merkezi.

Abstract:
This study was conducted to determine the status of preventive health services use and healthy lifestyle behaviours of patients registered at a community mental health centre (CMHC).The sample of the cross-sectional study consisted of 138 patients registered at a CMHC affiliated with psychiatric hospital in Istanbul. Data were collected using two separate forms: "Information Form" and "Healthy Lifestyle Behaviors Scale II" (HLBS II, Independent t test, Oneway ANOVA test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and Spearman correlation analysis were applied to evaluate the data. 79.0% of the patients had a high body mass index (BMI) and 55.8% had at least one physical diagnosis. It was determined that 53.6% of the participants smoked, 78.3% did not consult a family physician for health check-up in the last year, and 59.4% did not exercise. The average score of the patients on HLBS II was 129.49±24.18, and it was determined that the highest score average was obtained from the 'spiritual development' and the lowest scale subscale average score was from the 'physical activity' subscale. It was found that there was a statistically significant difference between marital status and the mean scores of health responsibility, physical activity, spiritual development sub-dimension; the difference between educational status and the mean score of the physical activity sub-dimension was statistically significant. As a result, healthy lifestyle behaviours of patients registered at the CMHC are at an average level. Since most of them have physical illnesses and the use of preventive health services is low, it may be recommended that psychiatrists and psychiatric nurses periodically evaluate the physical health needs of patients, highlight health-protective and promoting interventions in these individuals, provide holistic care, and plan interventions that will bring positive behavioral changes.

Keywords: Nurse, Preventive Health Service, Chronic Mental Illness, Healthy Lifestyle, Community Mental Health Centre.