Foşa, çakıldak ve tombul fındık çeşitlerinin In vitro koşullarda kitlesel üretimi
Mass production of foşa, tombul and çakildak hazelnut varieties via In vitro conditions
Yazar: MERVE ELÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. NESİBE EBRU KAFKAS
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu tez çalışmasında Türkiye için ticari değeri yüksek Foşa, Tombul ve Çakıldak fındık çeşitlerinin farklı dozlardaki bitki büyüme düzenleyicileri kullanılarak virüsten ari kitlesel üretim olanaklarının araştırılması amaçlanmıştır. Elma mozaik virüsünden ari Foşa, Çakıldak ve Tombul fındık çeşitlerinin kitlesel üretimi için eksplant olarak nodal segmentler kullanılmıştır. Bu bitkiciklerin çoğaltımı için DKW temel besi yerinde bitki büyüme düzenleyicilerinden BAP (0, 1, 2, 3, 4, 5 mg/L), IBA (0, 0.01, 0.1, 0.2 mg/L), GA3 (0.05 mg/L) ve MT'nin (0, 1, 2, 3, 4, 5 mg/L)  farklı dozları denenmiştir. Foşa ve Tombul için en iyi sürgün gelişimi 2 mg/L MT, 0.2 mg/L IBA ve 0.05 mg/L GA3, Çakıldak için en iyi sürgün gelişimi 3 mg/L MT, 0.2 mg/L IBA ve 0.05 mg/L GA3 kombinasyonlarından elde edilmiştir. Köklenme için farklı dozlardaki IBA (0, 1, 2, 3 mg/L),  NAA (0, 0.01, 1, 2 mg/L) ve Sequestren Fe 138 (200 mg/L) içeren MS temel besi yerinde bitkilerin kök sayıları ve kök uzunlukları belirlenmiştir. Foşa, Çakıldak ve Tombul için en iyi köklendirme besi yerinin 2 mg/L IBA ve 1 mg/L NAA'nı içeren besi yeri olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu tez çalışmasında Elma mozaik virüsü ile bulaşık olan bitkilere in vitro koşullarda termoterapi uygulaması yapılmıştır. Termoterapi uygulamasında 16 saat ışık 8 saat karanlık fotoperiyot, 40 μmol∙m2∙s-1 ışık şiddetinde, 25˚C ile başlayan ve her gün bir derece artırılarak gündüz 36 ˚C - gece 32 ˚C de 28-32 hafta bekletilmiştir. Termoterapi uygulama aşamasındaki bitkiler DAS-ELISA ve RT-PCR ile test edilmiştir ve termoterapinin 45. gününde bu bitkilerin virüsten arındırıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this thesis is to investigate the possibilties of mass propagation of Foşa, Tombul and Çakıldak which are the most important hazelnut varieties in Turkey using different PGRs. For shoot development DKW basic nutrient medium including different doses of PGRs like BAP (0, 1, 2, 3, 4, 5 mg/L), IBA (0, 0.01, 0.1, 0.2 mg/L), GA3 (0.05 mg/L)  and MT (0, 1, 2, 3, 4, 5 mg/L) were tested. The best shoot development was obtained in the media including 2 mg/L MT, 0.2 mg/L IBA and 0.05 mg/L GA3 for Foşa and Tombul and for Çakıldak the media including 3 mg/L MT, 0.2 mg/L IBA and 0.05 mg/L GA3. For rooting MS basic nutrient medium including different doses of PGRs like IBA (0, 1, 2, 3 mg/L), NAA (0, 0.01, 1, 2 mg/L) and 200 mg/L Sequestren Fe 138  were tested. The best root obtained the media including 2 mg/L IBA and 1 mg/L NAA for Foşa, Çakıldak and Tombul. Thermotherapy was applied to the plants infected with ApMv in vitro for elimination of this virus. During thermotherapy, these plants were kept in 16 h light/8 h dark photperiod, 40 μmol∙m2∙s-1 light intensity with 25˚C and day by day temperature increasing 1˚C reached to 36˚C in light and 32˚C in dark at 28-32 weeks. In thermotherapy application, these plantlets were tested with DAS-ELISA and RT-PCR and the virus in these plants were eliminated with thermotherapy application in 45th days.