Azerbaycan dış politikasının enerji boyutu
Energy dimension of Azerbaijan foreign policy
Yazar: CAVİD VELİEV
Danışman: PROF.DR. REFET YINANÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Bu çalışmada, 1991 sonrası Azerbaycan Cumhuriyeti'nin dış politika sorunlarıve petrol politikaları arasında ilişki ele alınmıştır. 1991'de bağımsızlığını kazananAzerbaycan, 1918'de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin mirasçısı olarak ilanedilmiş ve bağımsızlığını pekiştirmek için hemen tanınma yönünde diplomatikgirişimlere başlamıştır. Egemen devlet olarak BM'ye üye olan Azerbaycan, dahabağımsızlığını kazanmadan dış destekli ayrılıkçı hareketler tarafından toprakbütünlüğüne yönelik tehdit oluşmuştur. ç istikrarsızlıklar ve ayrılıkçı hareketler aynızamanda ülkenin zengin enerji kaynakların sahip olmasından kaynaklanmıştır.Azerbaycan hükümetleri bir an önce petrol ve doğalgaz kaynaklarını paylaşımaaçarak ülkede iç istikrarı sağlamak için dış destek sağlamayı hedeflemiştir. Hempetrol kaynaklarını paylaşılması hem de kaynaklarını uluslararası piyasaya çıkaracakboru hatları güzergahının belirlenmesinde komşularının baskıları ile karşılanmıştır.Bu süreçte ülkenin petrol politikaları siyasi iktidarlara göre farklılık göstermiştir. Siyasiiktidarların petrol politikaları farklı sonuçlar doğurmuştur. Petrol anlaşmalarıimzalandıktan sonra petrol Azerbaycan dış politika sorunlarına çözüm arayışındaönemli rol oynamıştır. Aslında petrolün Azerbaycan dış politikası açısından olumlusonuçlara olduğu kadar olumsuz sonuçlara yol açtığını da görmekteyiz.Azerbaycan'ın müttefik ülkelerle siyasi, ekonomik ve askeri ilişkilerinin gelişmesinisağlayan enerji, aynı zamanda dış politikası açısından bazı sorunlara da yol açmıştır.Özellikle ?Asrın Anlaşması? ile yeni bir süreç başlamış ve bu süreç devam etmektedir.Sürecin şiddetlendirdiği jeopolitik mücadele de doğal olarak devam etmekte ve bu daAzerbaycan dış politikasında olumlu ve olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. Bunundışında Azerbaycan'ın dış politikası açısından hala önemini kaybetmeyen ve dikkatealması gereken bazı tehdit merkezleri de bulunmaktadır.

Abstract:
This work takes up the relations between foreign policy problems andoil policies of the Azerbaijan Republic that became independent in 1991. Thethird Azerbaijan Republic that is established in 1991 is an attendance of 1918Azerbaijan Public Republic. After the declaration of independance,Azerbaijan, began diplomacy for recognition. Azerbaijan became as memberof the United Nations as a sovereign state. But just befor its independence,Azerbaijan faced separatist activities that were supported by the outsidersand were a threat to the integrity of the country. Azerbaijan faced unstabilityand speratist activities because of its rich energy resources. The Azerbaijangovernment as soon as possible wished to open resources of country forshare to international energy companies. In the process of meeting aboutsharing agreements of energy resources and also in the process of selectingappropriate pipeline projects for the taking energy resources into internationalmarket Azerbaijan faced pressure the some centers. Azerbaijan?s energypolicies varied in the term of different governments. After the signing of oilcontructs, oil played an important role in the process of solving out theproblems of foreign policy problems. Honestly, oil effected Azerbaijan foreignpolicy as negatively as it did positively not only. Oil which effected Azerbaijanrelations in a positive way with allied countries in the terms of economic,political and security sphere but also opened a new regional and globalstruggle for Azerbaijan?s location and energy resources between big powers.Specially the struggle which was hoped to finish after the oil contructswere signed, in contrast became stronger. Nowadays, the geopoliticalstruggle is going on and this process naturally effects the Azerbaijan foreignpolicy. Except this geopolitical process view of Azerbajan?s foreign policy,there are historical threat centers that Azerbaijan must creat careful policiesin the relations with them.