Lise öğrencilerinde okul tükenmişliği ile Türk dili ve edebiyatı dersine yönelik tutum arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between school burnout and attitudes towards the Turkish language and literature course in high school students
Yazar: CAHİT SUNAY
Danışman: DOÇ. DR. BAHADIR GÜCÜYETER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Amaç: Bu araştırma sürecinde lise öğrencilerinin Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik tutumları ile okul tükenmişliği arasındaki yordayıcı ilişkiler ele alınmıştır. Son yıllarda öğrencilik yaşamını tehdit eden önemli bir problem alanı olarak karşımıza çıkan okul tükenmişliğinin öğrencilerin Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik tutum ve yaklaşımları üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olacağı varsayılarak bu araştırma deseni tasarlanmıştır.
Yöntem: Araştırma ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın hedef evreni Erzurum il merkezindeki liselerde öğrenim görmekte olan öğrencileri, örneklemi ise bu evrenden küme örnekleme, büyüklüğe orantılı örnekleme ve uygun örnekleme yöntemleri ile belirlenen toplam 482 öğrenciyi kapsamaktadır. Araştırma sürecinde veri toplamak için okul tükenmişlik ölçeği ve Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik tutum ölçeği kullanılmıştır. Veri analiz sürecinde bağımsız örneklem t testi, tek faktörlü varyans analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgular lise öğrencilerinin okul tükenmişlik puanlarının cinsiyetlerine, yaşlarına, sınıf düzeylerine, öğrenim gördükleri okul türüne ve barınma durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılaşma gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca okul tükenmişliğinin Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik tutum ile negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu ve yine tükenmişlik yaşama durumunun Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik tutumun olumsuz olmasının önemli ve anlamlı bir açıklayıcısı olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırma sürecinde elde edilen bulgulardan hareketle okul tükenmişliğinin lise öğrencilerinin akademik süreçlerini ve dolayısıyla da Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik tutum ve yaklaşımlarını tehdit eden önemli bir risk kaynağı olduğu ve bu nedenle lise öğrencilerine yönelik koruyucu ve önleyici müdahale süreçlerinin planlanması ve Türk Dili ve Edebiyatı dersine yönelik uygulanacak süreçlerde okul tükenmişliği yaşama durumlarının olumsuz etkilerinin de göz önünde bulundurulmasının olumlu bir noktaya çekilmesine yönelik uygulamalara ağırlık verilmesinin yararlı olacağı değerlendirilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Okul tükenmişliği, Türk Dili ve Edebiyatı Dersi, Tutum, Yordama,

Abstract:
Aim: This study examined the predictor relationship between the attitudes of high school students towards the Turkish philology lesson and school burnout. This study was grounded on the assumption that school burnout which has emerged as a problematic area threatening students' school experiences in the recent years may have a negative effect on their attitudes towards and approaches to the Turkish language and literature course.  
Method: This study was conducted with the relational screening model. The target population of the study was high school students in the city center of Erzurum and the sample involves 482 students selected through cluster sampling, proportional sampling and convenience sampling. The data were collected through the school burnout scale and the attitude scale towards Turkish philology course. The data were analyzed through independent samples t-test, one-factor variance analysis, correlation analysis and regression analysis. 
Findings: The results revealed that the school burnout scores of the participants showed significant differences based on their gender, age, grade, the school type and accommodation. School burnout was revealed to have a significant relationship with the attitudes towards the Turkish philology course in a negative way. In addition, experiencing school burnout was a significant predictor of the negative attitudes towards the Turkish language and literature course. 
Conclusion: In the light of the findings, school burnout can be said to be an important risk factor threatening the academic lives of the students; therefore, their attitudes towards and the approaches to the Turkish language and literature course. Thus, it is suggested that protective and preventive intervention processes should be planned and the negative effects of school burnout on the students' attitudes towards the Turkish language and literature course should be taken into consideration in designing the process. 

Keywords: School burnout, the Turkish language and literature course, attitude, predictor