Hitit çivi yazılı arşivleri
Hittite cuneiform archives
Yazar: ŞAFAK BELDAN
Danışman: PROF. DR. TURGUT YİĞİT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arşiv = Archive ; Tarih = History
Dizin: Arşivcilik = Record keeping ; Arşivler = Archives ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Hititler = Hittites ; Tabletler = Tablets ; Çivi yazısı = Cuneiform

Özet:
Bilginin somut belge haline gelmesini sağlayan yazı ile belgenin korunup kullanılmasını sağlayan arşiv, bir bütün halinde, uygarlıkların binlerce yıl sonra bile tanınmasında, hafızalarda canlı kalmasında ve araştırılmasında yegâne etkenler ve birincil kaynaklar olmuşlardır. Öyle ki, Hititler gibi binlerce yıl önce tarih sahnesinden çekilmiş ve zaman içinde unutulup gitmiş olan bir halkın bile gün yüzüne çıkarılmasını sağlayacak kadar etkili unsurlardır. Bununla beraber bir uygarlığın, başına gelenlere ve zamansal kopukluklara rağmen kendini gelecek devirlere aktarabilmesi, o uygarlığın arşivcilik alanındaki gelişimine de bağlıdır. Nitekim Hititler, dünya tarihinde bu durumun nadide örneklerinden birini temsil ederler. Bu bakımdan arşivcilik kapsamında Hititlerin incelenmesi gerekir. Kapsamlı bir inceleme içinse tarih biliminin, özünde bir disiplinler bütününü temsil etmesi göz önüne alınarak başta coğrafyaya ve konunun bütüncül bir yaklaşımla ele alınması adına hem yaşanan gelişmeler hem de coğrafyalar nezdinde kronolojik sıralamalara yer verilmiştir. Önce icat olunan yazının, ardından beraberinde gelen arşivlerin ve son olarak da Hititlerin, merkezinde coğrafi koşullar ve etkenlerce oluşumlarının ve gelişimlerinin tanıtımı yapılarak birleştirilmelerine başvurulmuştur. Ayrıca anlaşılmasında yardımcı olması için Hititlerin arşivcilikleri ve dönemlerinin gelişmeleri hem çağdaşlarının hem de günümüzün çerçevesinde karşılaştırılmıştır. Böylece Hititlerin arşivciliklerinin en temelinden başlanarak zaman ve mekân bazında genel bir tablo sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Writing, which enables the knowledge to become a tangible document, and archive, which preserves the document and makes it constantly available for use, together have become sole factors and primary sources in rendering recognition, studying of civilizations and also in keeping them in mind vividly even after several thousand years. Hence, they even succeeded in people such as Hittites who forget and passed the stage of history bringing into the light. Additionally, in spite of destructions that had been experienced and chronological ruptures, the ability of a civilization to transfer itself to succeeding periods is subject to its development in the field of record keeping. As a matter of fact, Hittites represent one of the most important examples of this record – keeping. Therefore, Hittites need to be assessed in respect of archives and record – keeping. For comprehensive examination, especially geographical phenomena, and related developments and chronological sequences by geographical regions are discussed, which is the result of embracing a methodology that considers history as a constitution made up different disciplines. Firstly, invention of writing, then corresponding development of archives, and finally Hittites are treated and integrated by taking primarily geographical conditions and other factors. Furthermore, to make the grasp of the subject easier, way of record keeping in Hittites and contemporary developments are examined in respect of both contemporary of Hittites and in today's standards. Thus general description is tried to be present by taking fundamental principles of Hittite's record keeping and the framework of time and space into consideration.