Ortaokul öğretmenlerin çatışma yönetim stilleri ile öfke tarz kontrol düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Exami̇nati̇on of relati̇onshi̇p of between teachers' confli̇ct management styles and anger manegement level
Yazar: ZELAL BAYDİLLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEMAL AKÜZÜM
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Öfke = Anger ; Öfke kontrolü = Anger control ; Öfke-kızgınlık eğilimi = Dispositional anger ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmada,  ortaokul öğetmenlerinin çatışma yönetim stilleri ile öfke tarz düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu araştırma, tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli ile yapılmış betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim ve öğretim yılında Diyarbakır ili dört merkez ilçedeki 115 devlet ortaokulunda görev yapan 3525 öğretmen ile 13 özel ortaokulda görev yapan 308 öğretmen oluşturmuştur. Örneklemini ise, dört merkez ilçeden aynı sayıda olmak koşuluyla rastgele yöntemle seçilen 8 ortaokulda görev yapan 342 öğretmen oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, "Örgütsel Çatışma Envanteri II" ve sürekli öfke ve öfke ifade tarzlarını belirlemek amacıyla "Sürekli Öfke-Öfke Tarz Ölçeği" kullanılmıştır.  Örgütsel Çatışma Envanteri II Ölçeğinde 28 madde ve Tümleştirme, Ödün Verme, Hükmetme, Kaçınma ve Uzlaşma olmak üzere 5 alt boyut yer almaktadır. Sürekli Öfke - Öfke Tarz Ölçeğinde ise 34 madde ve Sürekli Öfke, İçe Öfke,  Dışa Öfke ve Öfke Kontrolü alt testi olmak üzere 4 alt boyut yer almaktadır. Çalışmadan elde edilen verilerin SPSS (Sttistical Package for the Social Sciennes) paket programı ile analizi yapılmıştır. Verilerin analizinde; (Bağımsız) Örneklemler t-Sınaması, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Kruskal-Wallis H testi ve Mann Whitney-U sınaması kullanılmıştır.
         Araştırma sonucunda; çatışma yönetim stillerine ilişkin olarak, öğretmenlerin çatışma yönetiminde en çok tümleştirme, en az hükmetme çatışma stillerini kullandıkları görülmüştür. Öğretmenlerin çatışma yönetim stillerinin yaş, cinsiyet, mesleki kıdem, branş, okul türü değişkenleri açısından öğretmen algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir. Ancak erkek öğretmenlerin tümleştirme, kadın öğretmenlerin hükmetme, 41 ve üzeri yaş grubundakilerin tümleştirme, 30 ve daha az yaş grubundakilerin ise uzlaşma, 21 yıl ve üzeri hizmeti olanların tümleştirme, 10 yıl ve daha az hizmeti olanların uzlaşma, Sosyal Bilimler branşında ve özel okulda çalışanların ise tümleştirme çatışma yönetim sitillerini daha çok kullandıkları görülmüştür.
	Öfke tarz düzeylerine ilişkin olarak, öğretmenlerin öfke kontrollerinin yüksek, sürekli öfke, içe öfke, dışa öfke eğilimlerinin ise düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin öfke tarz düzeylerinde yaş, cinsiyet, branş, okul türü değişkenleri açısından anlamlı farklılık görülmemiş fakat mesleki kıdem değişkeninin sürekli öfke boyutundaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Buna göre, 11-20 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin sürekli öfke eğilimlerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Tüm yaş grubundakilerin öfke kontrol düzeylerinin aynı seviyede olduğu fakat kadın öğretmenlerin sürekli öfke eğilimleri ve öfke kontrol düzeylerinin, 11- 20 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin içe öfke, 10 yıl ve daha az mesleki kıdeme sahip olanların ise dışa öfke eğilimlerinin, Sosyal Bilimler branşında ve özel okulda görev yapanların ise öfke kontrol düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler:  Çatışma yönetimi, öfke düzeyleri, öfke ifade, ortaokul, öğretmen

Abstract:
In this study, the relationship between secondary school teachers' conflict management styles and their anger style level examined. This research is a relational descriptive study. The population of this research is 3525 teachers who are working at the 115 public secondary schools and 308 teachers working at the 13 private secondary schools, during the 2014-2015 educational term, in the center of Diyarbakır province, Turkey. The sample of the study consists of 342 teachers working at 8 schools which were selected randomly and equally from the target population. "The Organizational Conflict Inventory II" and "The Constant Anger- Anger Style Scale ", in order to identify constant anger and anger expression style, used as data collection tools. While "The Organizational Conflict Inventory II" consists of 28 items with 5 sub-dimension which are Integration, Compromise, commanding, refrain and reconciliation; "The Constant Anger- Anger Style Scale " consists of 34 items which have 4 sub-dimension which are constant anger, inner anger, external anger and anger control. The data were analyzed by employing descriptive data analysis procedures including (Independant) Samples T-Test, One-way analysis of variance (ANOVA), Kruskal-Wallis H Test and Mann-Whitney U test .
As a result of researh, in relation to conflict management styles, most of the teachers prefer integration in conflict management, it is seen that they use conflict domination style at least. Statistically significant difference between teachers' perceptions haven't been seen conflict management styles of the teachers, age, gender, occupational seniority, branch, School type, variables in term. However, it has been seen, the male teachers prefer integration, the female teachers prefer domination, age group 41 above prefer integration. The age group 30 and the age group less than 30 prefer reconciliation. 21 years service above ones prefer integration. Those with less than 10 years service prefer reconciliation. The person who working in social sciences and private Schools prefer integration.
Regarding the level of anger, anger control teachers' high trait anger and anger inside, while the outside was found to be a low level of anger trend. Teachers' level of anger in age, gender, branch, no significant difference in terms of school types, but the difference in size of the seniority variable trait anger were statistically significant. Accordingly, teachers with seniority of 11-20 years were found to be a high level of trait anger trend. All age group anger management levels to be at the same level, but female teachers trait anger trends and anger control levels of 11- 20 years of seniority with the teachers of inner anger, 10 years and less professional while those with seniority outward anger trends, Social Sciences industry and private while working in the school it has been shown to have higher levels of anger control.

Key Words: Conflict management, levels of anger, anger expression, secondary schools, teacher.