Rekabet ihlâllerinden doğan kanunlar ihtilâfı
The conflict of laws to the breachs of competition
Yazar: BAHAR ÜSTÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. VAHİT DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Haksız fiil = Torts ; Hukuki uyuşmazlıklar = Legal disputes ; Rekabet = Competition ; Rekabet hukuku = Competence law ; Rekabet koşulları = Competition conditions ; Rekabetin korunması = Protection of competition ; Uyuşmazlık = Incompatibility

Özet:
Mal ve hizmet piyasalarında rekabeti kısıtlamaya ve piyasaları etkilemeye yönelik teşebbüsler arası anlaşma, eylem veya kararlar ile pazardaki hâkim durumun kötüye kullanılması ve tekelleşmeye yol açacak nitelikte teşebbüslerin birleşme ve devralınması şeklinde ortaya çıkabilecek rekabet ihlâlleri, uygulamada hem akit tarafları arasında hem de sözleşmeye taraf olmayan kişiler üzerinde sonuç doğurabilmektedir. İlk ihtimalde rekabet ihlâli, işlemin tarafları arasında sözleşmeye dayalı bir ihlâli oluşturur. İkinci durumda ise, aralarında sözleşme ilişkisi olmaksızın ihlâlden zarar gören üçüncü kişilerin talepleri, haksız fiilin özel bir türü olan rekabete aykırılığa dayanacaktır. Türk hukukunda olduğu gibi, İsviçre hukukunda ve Roma II Tüzüğünde de, haksız fiil statüsüne uygulanacak hukuku genel olarak düzenleyen hükümden ayrı bir maddede, haksız fiil niteliğindeki rekabet ihlâlinden doğan uyuşmazlıklara uygulanacak hukuku tespite yönelik bağlama kuralı düzenlenmiştir. Bu bağlama kuralında, rekabet hukuku alanında genel kabul görmüş etki kıstası nedeniyle ortaya çıkan etkinin doğduğu piyasanın bağlama noktası olarak seçildiği görülmektedir. Ayrıca, haksız fiilin özel bir türü olan rekabet ihlâllerine tarafların hukuk seçiminde bulunması yasaklanmıştır. Esasen, haksız fiil alanında kabul edilen zararın meydana geldiği yer kriterinin ekonomik haksız fiiller alanındaki görünümü olan etkilenen piyasa kriterinde; etkinin doğrudan olması gerekmektedir. Yansıyan veya dolaylı etkinin dikkate alınmayacağı bu kriter sayesinde pazarı etkilenen hukukun uygulanmasını haklı kılacak olan eylem ile etki arasında yeterli bir illiyet bağı kurulmuş olacaktır. AB, İsviçre ve Türk hukukuna bakıldığında, akdi ilişki içerisinde meydana gelen rekabet ihlâllerine uygulanacak hukuk, akdi borç ilişkisine uygulanacak hukuku genel olarak düzenleyen hükümden ayrı düzenlenmemiştir. Bu nedenle sözleşme ilişkisi içerisinde meydana gelen rekabet ihlâline ilişkin uyuşmazlıklar, ilgili düzenlemelerde yer alan sözleşme statüsüne göre tespit edilecek hukuka tâbi olacaktır.

Abstract:
Agreements between undertakings to restrict competition and influence markets in goods and service markets violations of competitions, which may arise in the form of acts and decisions, abuse of dominant position in the market, and mergers and acquisitions of undertakings that may lead to monopolization, may have consequences in practice both between the contracting parties and on persons who are not parties to the contract. In the first case, the breach of competition constitutes a breach of contract between the parties. In the second case, the claims of third parties who suffer from the breach without a contractual relationship will be based on noncompetitiveness, which is a special type of tortious act. As in Turkish law, in Swiss law and in the Rome II Regulation, a binding rule for determining the law to be applied to disputes arising from tortious breach of competition is regulated in a separate article from the provision that generally regulates the law to be applied to tort status. In this binding rule, it is seen that the market where the effect arises due to the generally accepted effect criterion in the field of competition law is chosen as the binding point. In addition, in all these regulations, a choice of law, while the choice of law by the parties to the violation of competition, which is a special type of tortious act, is prohibited. Essentially, in the affected market criterion, which is the appearance of the location criterion accepted in the field of tortious acts in the field of economic torts; the effect must be direct. Thanks to this criterion, in which the reflected or indirect effect will not be taken into account, a sufficient causal link will be established between the action and the effect, which will justify the application of the law whose market is affected. Since the law of the place whose market is directly affected will be applied to the dispute arising from the violation of competition, the compensation of the damage caused by the violation will also be subject to this law. Considering EU, Swiss and Turkish law, the law to be applied to the violations of competition that occurs within the contractual relationship is not regulated separately from the provision that generally regulates the law to be applied to the contractual debt relationship. For this reason, disputes regarding the violation of competition that occur within the contractual relationship will be subject to the law to be determined according to the contact status in the relevant regulations.