Tebriz kentinde yol örgütlenmesindeki değişimin kentin yapısal biçimine etkisi
Influence of the organizational changes of the streets on the urban structural form in tabriz
Yazar: SAYNA KARİMİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ULUDAĞ ; DOÇ. DR. HAKAN SAĞLAM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Modernleşme = Modernization

Özet:
Kentsel peyzajın ayrılmaz parçası olan yollar, hem kentsel formun oluşmasına hem de modernleşme reformlarının gerçekleşmesine aracı olmuş, bu bağlamda kentin yapısal biçimini de etkilemiştir. Bu tez Tebriz tarihi kent dokusunda, yolların ve diğer kent mekanlarının birbirleriyle olan etkileşimini ve kentteki dönüşüm üzerindeki rollerini deşifre etmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede tarihi Tebriz yollarının, kent oluşumu ve biçimlenmesindeki rolü ve kentsel yapının sürekliliğinde ve dönüşümündeki etkileri incelenmiştir. Tez kapsamında yapılan analizler sonucunda yolların ve diğer kent mekanlarının oluşumunun ve biçimlenişinin birbirleri ile doğrudan ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte 19. yüzyılın sonlarına doğru Avrupa'da doğan modernism, kentsel mekanların değişmesine, dönüşmesine ve gelişmesine neden olurken, İran'da modernleşme hareketleri adı altında gerçekleşen kentsel reformlar da kentin fiziksel ve sosyal yapısını değiştirmiştir. Bu süreçte yolların genişletilmesi ve yeni caddelerin açılması, kentin mekansal yapısını değiştirmiş, aynı zamanda kentsel mekanların sosyal yaşantıdaki rollerinin azalması ve kentsel dokunun tahribi ile sonuçlanmıştır. Bu nedenle İran şehirlerinin mekansal biçimlenme ve örgütlenme öğelerinin kaybolan değer, yapı, işlev ve kimliklerinin yol ağları üzerinden ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda tezin diğer amacı, geleneksel dokuda var olan yapısal/mekansal izlerin modern kent dokusu üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Tüm bu analizlerin sonucu, modernleşme sürecinde gerçekleşen kentsel müdahalelerin ve farklılaşan kent mekanlarının, Tebriz'in tarihi dokusunu, fiziksel, görsel, sosyal ve algısal açıdan değiştirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda Tebriz'in kaybettiği özgün kentsel dokusunu bugün kimliğini yitirmiş olan kentin karmaşık dokusunda az da olsa izlemek mümkündür.

Abstract:
Streets are an essential part of the urban landscape. They are implemental in both the formation of urban form and the recognition of modern reforms which have affected the urban structure. The aim of this thesis is to understand the relation between streets and urban spaces and the effect of these streets on urban change in the historic city of Tabriz. The role of these historic streets on the formation of cities and their effect on the continuity and transformation of urban structure have been studied in this context. At the end of the 19th century in Europe, as modernism led to the change, transformation and development of urban spaces, in Iran urban reforms under the movements of modernization resulted in the change of urban physical and social structure. In this process the widening of streets and the construction of new highways change the urban spatial structure, also resulted in the reduction of the role of urban spaces in social life and the destruction of urban texture. Therefore, lost value, structure, function and identity of the elements of spatial organization in Iranian cities was revealed by streets networks. In this context another goal of this study is to determine the impact of structural/spatial traces that exist in the traditional texture of the modern urban fabric. The results of this analysis show that the historical texture of Tabriz has been affected by urban intervention and urban space changes in terms of physical, visual, social and perceptual matters in the modernization process. In this context, today it is slightly possible to observe the unique urban texture of Tabriz which has lost its identity through the outcome of modernization.