Dezavantajlı alanlarda farkındalık yaratıcı bir unsur olarak animasyonun kullanımı ve bir kısa film uygulaması
The use of animation as awareness raising in disadvantaged areas and short film production
Yazar: CANSU KARAMAN CENGİZ
Danışman: DOÇ. MÜGE BURCU ŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Canlandırma = Animation ; Dezavantajlı gruplar = Disadvantaged groups ; Kesişimsellik = Intersectionality ; Kısa film = Short film ; Sayısal sinema = Digital cinema ; Sosyal pazarlama = Social marketing ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Toplumsal farkındalık = Social awareness ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Dezavantajlı alanlar, disiplinler arası pek çok alanda çalışılan bir konu olmasına rağmen, güzel sanatlar alanında üretilen bileşenleriyle ilgili literatüre sık rastlanmamaktadır. Oysa gerek kâr amacı güden/gütmeyen kurumların kampanya süreçlerinde, gerek ulusal/uluslararası çapta, güzel sanatların çeşitli alanlarındaki üretimleri teşvik eden yarışmalarda, gerekse sergi, festival... vb. gösterim alanlarında yaratılan ve sunulan güzel sanat eserlerinin büyük kısmında dezavantajlı gruplarla ilgili konu, eğilim ve sorunlar ele alınmaktadır. Bu haliyle, güzel sanat alanında salt konu olarak ele alındığı için, görece bağlamdan kopuk ürünler; sosyal bilimler/iletişim alanında ise, salt literatür çalışması/alan görüşmesi olarak ele alındığı için, somut/yaratıcı araçlarla hedef kitleye iletilemeyen yazılar bütünü olarak, iki bağımsız alan resmi çizilmektedir. Tez, ele aldığı konu ve uygulama itibariyle genel anlamda, bu bağlantıyı kuracak literatüre katkı sağlamayı ve bu melez alanda, yaratıcı hareketli görsel ürünler ortaya koymayı; özel anlamda ise, kadın ve mülteci meselesi alanlarındaki sorunların görünür kılınmasına katkı sağlayıp bağımsız festivaller, kâr amacı güden/gütmeyen kurum ve diğer dağıtım ağlarında dolaşıma girerek, mümkün olduğunca çok insanda farkındalık yaratacak bir animasyon film yaratmayı amaçlanmaktadır.

Birinci bölümde, uygulamada oluşturulacak olan animasyonun tarihi, teknik süreçleri, örnekleriyle beraber türleri ele alınmış; temel kavramlardan, anlatım biçimi oluşturan bütünlüklü bir araç haline gelene kadarki süreci incelenmiştir. İkinci bölümde, dezavantajlı alan kavramı tanımlanmış; Türkiye'deki konumları itibariyle öncelikli 5 grup (yaşlılar, engelliler, LGBT+ bireyler, kadınlar, göçmenler/mülteciler) ve savunmasızlık nedenleri ortaya konulmuş; bu gruplarla ilgili çalışmalarla, toplum refahı için davranış değişikliği yapmayı hedefleyen sosyal pazarlama anlayışının ortak fayda sağlayacak ilişkileri incelenmiştir. Devamında ise, dezavantajlı alanlarla ilgili üretilen toplam 150 animasyon niteliksel araştırma yöntemiyle incelenmiş; ortak ve özgün yönleriyle bu alandaki animasyon filmler için bir örneklem düzlemi yaratılmaya çalışılmıştır.

Üçüncü bölümde, 2D geleneksel limited animasyon tekniği ile yaratılan 03:40 süreli 'Yerdeniz' uygulama filminin süreçleri ve çıktıları ilk iki bölümle ilişki kurularak sunulmuştur. Bu bağlamda, konu seçiminden, teknik aşamalarına kadar bütün adımlara yazılı ve görsel olarak yer verilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Dezavantajlı grup, savunmasız, kesişimsellik, kadın, mülteci, göç, toplumsal cinsiyet, sosyal pazarlama, 2D geleneksel animasyon, canlandırma

Abstract:
Although disadvantaged areas are subject that has been studied in many interdisciplinary fields, the literature that produced in the field of fine arts is not frequently encountered. However, both in the campaign processes of non-profit / non-profit institutions, in competitions that encourage productions in various fields of fine arts at national / international scale, as well as exhibitions, festivals, etc. Most of the fine art works created and presented in display areas deal with issues, trends and problems related to disadvantaged groups. In this state, products that are relatively detached from the context, as they are considered as the subject of fine arts; In the field of social sciences / communication, two independent field pictures are drawn as a collection of articles that cannot be delivered to the target audience with concrete / creative tools, as they are considered as a literary study / field interview. Thesis, in terms of the subject and application in general, contributes to the literature that will establish this connection and to present creative moving visual products in this hybrid field; In particular, it is aimed to create an animated film that will raise awareness among as many people as possible by contributing to the visibility of problems in the areas of women and refugee issues and circulating in independent festivals, non-profit organizations and other distribution networks.

In the first part, the history, technical processes, examples of the animation that will be created in the application, and its types are discussed; The process from basic concepts until it becomes an integrated tool that creates a form of expression is examined.

In the second part, the concept of disadvantaged area is defined; prioritized position in Turkey as 5 groups (elderly, people with disabilities, LGBT+ , women, immigrants/refugees) and set forth reasons vulnerability; With the studies related to these groups, the mutually beneficial relationships of the social marketing approach aiming to make a change in behavior for public welfare were examined. Subsequently, a total of 150 animations produced about disadvantaged areas were examined by qualitative research method; With the common and original aspects, a sample plane was tried to be created for animated films in this field.

In the third part, the processes and outputs of the 'Yerdeniz' movie, which was created with 2D traditional limited animation technique, was presented by establishing a relationship with the first and second sections. In this context, all steps from topic selection to technical stages are written and visual.

Keywords: Disadvantage groups, vulnerable, intersectionality, woman, refugee, migration, gender, social marketing, 2D traditional animation, cell animation