Muğla ili Ortaca bölgesi turunçgil ekosistemlerinde kullanılan insektisitlerin tayini
Determination of used insectiside in citrus of Ortaca–Muğla's ecosystems
Yazar: ORHAN DİNÇAY
Danışman: PROF. DR. HASAN SUNGUR CİVELEK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Turunçgiller dünyada en fazla üretilen meyve grubudur. Türkiye ekolojik koşullarının elverişliliği sayesinde birçok meyve üretiminde olduğu gibi dünya turunçgil üretiminde de önemli bir paya sahiptir. Turunçgil bahçelerindeki verimi düşüren en önemli etmenlerden birisi de zararlı türlerdir. Bu türleri öldürücü etkisi bilinen insektisitler tarımda önceleri belli bir miktarda kullanılsa da, tarımın 20. yüzyılda bir endüstri kolu haline gelmesiyle birlikte kullanımlarında da bir süreklilik oluşmuştur.
Yapılan bu çalışmada Muğla ili Ortaca bölgesinde yetiştirilen turunçgillerde kullanılan insektisitlerin kalıntıları ve sorunları araştırılmıştır. Çalışma için Ortaca bölgesini temsilen seçilen 54 bahçeden alınan numuneler kullanılmıştır. Numuneler QuEChERS methodu ile ekstrakte edilmiş; LC-MS/MS ve GC/MS cihazlarında toplamda 198 adet insektisit etken maddesi aranmıştır.
Analiz sonuçlarına göre; turunçgillerde ruhsatlı insektisit kalıntı düzeylerinin %92,59'unun MRL değerlerini aşmadığı, %7,41'inin MRL değerlerini ortalama 1-20 µg/kg düzeyinde aştığı bulunmuştur. Bu bölgede analiz edilen insektisitlerin %52'sinin turunçgilde ruhsatlı, %26'sının turunçgilde ruhsatsız ve %22'sinin ise ülkemizde kullanımı sonlandırılmış ve yasaklanmış insektisitler olduğu görülmektedir. En fazla kullanılan ilk beş insektisit arasında turunçgilde ruhsatsız olan Chlorpyrifos Ethyl %35,2'lik kullanım oranı ile 3. sırada yer almaktadır.
Elde edilen sonuçların ülkemizdeki bilinçsiz pestisit kullanımı ile ilgili bir modelleme yapılıp, sıkıntıların çözümüne ışık tutacağı ve gelecekteki çalışmalara yol göstereceği düşünülmektedir.

Abstract:
Citrus are most farming fruits all over the World. Turkey has a big part of World in farming citruses as other fruits because of ecological conditions. Pests have most effect on amount of yields decrease. Insectisides have mortal effects on pests and usage of insectisides are increasing fastly compared with before. On 20th century, industrialization of agriculture has become an obligation the usage of insecticides. 
This study aims the insectiside residue problems on citrus fields in Ortaca MUĞLA. For this study, samples used from 54 fields to represent Ortaca. Samples extracted with QuEChERS method and analysis totally 198 insectiside active ingredients with LC-MS/MS and GC/MS.
According to the results of analysis, %92,59 of insecticide residues which have licensed for citrus didn't exceed the MRL values, %7,41 of insecticide residues exceed the MRL values estimated 1-20 µg/kg. %52 of analyzed insecticides in this area were licensed for citrus, %26 were not licensed and %22 were terminated and forbidden. Between most used top 5 insecticides, Chlorpyrifos Ethyl (Unlicensed for citrus) became third with %35,2 usage rate.
Results of this study might solve the unconsciously usage of insectisides and might be a source of future studies.