Bir üniversite hastanesi palyatif bakım servisi konsültasyon hizmetlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of consultation services of a university hospital palyative care service
Yazar: ÖZNUR ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAGİHAN YILDIZ ÇELTEK
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Palyatif bakım = Palliative care ; Sevk ve konsültasyon = Referral and consultation

Özet:
Amaç: Global dünyada sağlık alanında yaşanan olumlu gelişmeler bireylerin yaşam sürelerinin uzaması ile beraber onkolojik hastalıkların ve komplikasyonlarının görülme sıklığında artış ile sonuçlanmıştır. Hastaların ve hasta yakınlarının uzun dönemde karşılaştıkları fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlar zamanla daha fazla destek ihtiyacını doğurmuştur. Hasta ve hasta yakınlarına medikal, psikolojik ve sosyal destek alanında devreye giren palyatif bakım hizmetleri multidisipliner bir yaklaşımı hedeflemektedir. Aile hekimi liderliğinde kurulan bir palyatif bakım merkezinde farklı medikal branşların önerilerine de ihtiyaç duyulabilmektedir. Çalışmamızda diğer uzmanlık alanlarına yapılan konsültasyonları değerlendirerek sıklıkla ihtiyaç duyulan konsültasyon sebeplerini ve ilgili hekimleri saptamayı amaçladık.
Yöntem: Araştırmanın evrenini 30 Mart 2017 ve 15 Haziran 2020 tarihleri arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Palyatif Bakım Ünitesi'nde yatış yapılarak takip edilmiş 678 hasta oluşturmaktadır. Başvuran hastalardan onkolojik tanısı olmayan 31 hasta çalışma evreninin dışında bırakılarak onkolojik tanısı olan 647 hasta retrospektif olarak hastanenin elektronik bilgi sistemi üzerinden (ENLIL HBYS) değerlendirmeye alınmıştır. Hastaların cinsiyeti, primer onkolojik tanısı, ek hastalıkları, oral alım durumları, bası yaralarının varlığı, konsulte edildikleri branşlar, konsültasyon endikasyonları değerlendirilmiştir. İstatiksel analizlerde SPSS 16.00 programı (Statistical Package for the Social Sciences) kullanılmış, çalışma gruplarının genel özellikleri hakkında bilgi vermek amacı ile tanımlayıcı analizler yapılmış, sürekli değişkenlere ait veriler Ortalama±Standart Sapma şeklinde; kategorik veriler ise frekans ve n(%) şeklinde gösterilmiştir. Nitel gruplar arasındaki durum çapraz tablolar ve ki-kare uygulamaları ile değerlendirilmiştir. p< 0.05'den küçük bulunan değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 

Bulgular:  647 hastanın 390'ı ( 60,2%) erkek, 257'si (39,8%) kadın olup hastaların yaş ortalaması 66,7±12,8 idi. Hastaların yatış süreleri incelendiğinde en az 1 gün en fazla 65 gün ortalama 9,5±8,9 gün boyunca takip edildiği görüldü. Hastaların sonlandırılma durumları incelendiğinde 647 hastanın 445'i taburcu edilmiş, 150'si vefat etmiş, 40'ı farklı bir branşın servisine devredilmiş, 11'i farklı bir branşın yoğun bakımına devredilmiş ve 1 hasta farklı bir sağlık kuruluşuna sevk edilmiştir. Yatışı uygun görülerek takip edilen hastaların primer onkolojik tanılarının dağılımına bakıldığında en sık akciğer malign neoplazmı ve daha sonra sıklık sırası ile mide, kolon, pankreas, hepatoselüler, prostat malign neoplazmı tanılarının olduğu görüldü. 647 hastanın oral alım durumları değerlendirildiğinde 331(%51,2) hastanın oral alımının yetersiz olduğu, 316(%48,8) hastanın ise oral alımının yeterli olduğu görülmüştür. Hastaların toplam konsültasyon sayısı 1.090 olup konsülte edildikleri bölümlerin sıklıkları değerlendirildiğinde en sık konsültasyon yapılan bölüm enfeksiyon hastalıkları olarak saptanmış daha sonra sıklık sıralamasına göre göğüs hastalıkları, iç hastalıkları, nöroloji, genel cerrahi ve psikiyatri gelmiştir. Mükerrer konsültasyonlar değerlendirildiğinde toplamda 320 kez olduğu ve en sık enfeksiyon hastalıkları bölümüne mükerrer konsültasyonun yapıldığı saptandı. Konsültasyon sayısı ile yaş, cinsiyet, yatış süresi, vefat etme/yaşama devam etme, oral alım ve bası yarası arasındaki ilişki incelendiğinde sadece yaşama devam etme arasında anlamlı bir ilşki saptanmış olup (p<0,001) diğerleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Sonuç: Ortalama yaşam süresinin artmış olduğu günümüzde kronik hastalıklar, onkolojik hastalıklar ve komplikasyonları da daha uzun süre hastayı rahatsız etmektedir. Bu dönem içerisinde hastaya fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan destek olmayı hedefleyen palyatif bakım merkezlerinin farklı tıbbi uzmanlıklardan fikir almaya ihtiyacı olmaktadır. Daha yoğunluklu olarak hangi uzmanlıklara ve destek tedavi araçlarına ihtiyaç duyulduğunun belirlenmesi adına daha fazla sayıda çalışmaya gereksinim vardır.

Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Kanser, Konsültasyon, Palyatif Bakım

Abstract:
Aim: As a result of the positive developments in the field of global health, the incidence of oncological diseases and complications has increased with the prolongation of the life span of individuals. The physical, psychological and social problems encountered by the patients and their relatives in the long term have led to a growing need for support over time. A multidisciplinary approach is aimed with palliative care services in the field of medical, psychological and social support offered to patients and their relatives. In a palliative care center established under the leadership of a family physician, suggestions of different medical branches may be needed. In our study, we aimed to determine the frequently needed consultation reasons and the relevant physicians via evaluating the consultations requested from other specialties.
Methods: The universe of the study consists of 678 patients who were hospitalized and followed up in Tokat Gaziosmanpasa University Faculty of Medicine Palliative Care Unit between 30 March 2017 and 15 June 2020. Among the patients who were hospitalized, 31 patients without an oncological diagnosis were excluded from the study stage, while 647 patients were included in the study. Patient records were evaluated retrospectively over the hospital's electronic information system (ENLIL HBYS). Gender, primary oncological diagnosis, additional diseases, oral intake status, presence of pressure ulcer, the branches who were consulted, and the indications for consultation of patients were evaluated. Statistical Package for the Social Sciences (SPSS 16.00 program) was used for statistical analysis. Descriptive analyzes were made to give information about the general characteristics of the study groups, and the data of continuous variables were in the form of Mean±Standard Deviation while categorical data were shown as frequency and n(%). The situation between qualitive groups was evaluated by cross tables and chi-square applications. Values less than p < 0,005 wew considered statistically significant. 

Results: 390(60.2%) of 647 patients were male, 257(39.8%) were female, and the average age of the patients was 66.7±12.8. When the duration of hospitalization of the patients was examined, it was seen that they were followed up for at least 1 day, at most 65 days, on average 9.5±8.9 days. 445 of 647 patients were discharged, 150 died while lying in the service, 40 were transferred to the service of a different branch, 11 were transferred to the intensive care of a different branch, and 1 patient was transferred to a different health institution. When the distribution of primary oncological diagnoses of the patients was examined, it was seen that, respectively the most common diagnoses were lung malignant neoplasm and then stomach, colon, pancreas, hepatocellular, prostate malign neoplasm. When the oral intake status of 647 patients was evaluated, it was observed that the oral intake of 331(51.2%) patients was insufficient, while 316(48.8%) patients had sufficient oral intake. The total number of consultations of the patients was 1,090, and the most frequently consulted department was found to be infectious diseases, followed by chest diseases, internal diseases, neurology, general surgery, psychiatry diseases in order of frequency. It was determined that a total of 320 repetitive consultations were requested and the most frequently consulted department was infectious diseases. When the relationship between the number of consultations and age, gender, lenght of stay, death/survival, oral intake and pressure söre was examined, a significant relationship was found between the others.

Conclusion: Although the average life expectancy has increased, at the present time, chronic diseases, oncological diseases and complications disturb the patient for a longer period of time. During this period, palliative care centers, that aim to support patients physically, psychologically and socially, need to get ideas from different medical specialties. More studiesare needed in this area in order to determine the areas of specialization and supportive treatments that are needed densely.
Keywords: Cancer, Consultation, Family physician, Palliative Care