Çölyak hastalığına sahip 8-18 yaş arası çocukların diyet ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of diet and quality of life in children aged 8-18 with celiac disease
Yazar: DUYGU MERGEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE MERAL KOÇ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet kalitesi = Diet quality ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Çölyak hastalığı, genetik olarak yatkın bireylerde diyette gluten alımıyla tetiklenen ve diyet, immünolojik ve çevresel faktörler arasındaki etkileşime bağlı sistemik, immün aracılı bir hastalıktır. Çölyak hastalığının erken teşhisi, uzun vadeli komplikasyonları önlemek için çok önemlidir. Çölyak hastalığı, ince bağırsakta villöz hasar nedeniyle malabsorpsiyon ile karakterizedir ve bu malabsorpsiyon, makro ve mikro besinleri içeren bir dizi beslenme eksikliğine neden olur. Şu anda bilinen etkili tedavi yöntemi ömür boyu glutensiz bir diyettir. Yapılan çalışmalarda glutensiz beslenmeye bağlı beslenme eksiklikleri bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı glutensiz beslenen çölyak hastalarının beslenme şekilleri incelenerek diyet ve yaşam kalitelerinin incelenmesidir. 
Ankara Çölyak Derneği üyesi 100 çölyak hastası çocuk ve ebeveyni ile yapılan bu çalışmada katılımcıların geriye dönük 1 günlük besin tüketim kaydı alınmış sosyodemografik anket ve glutensiz beslenmeye uyum anketi uygulanmıştır. 
Çalışma incelendiğinde çölyak hastası çocukların yaşam kalitesi ile diyet kalitesi arasında fiziksel sağlık kategorisinde pozitif yönde bir anlam bulunmuştur. Duygusal, Psikolojik ve Psikososyal kategorilerinde anlamlı bir fark bulunamamıştır. Çalışmadaki kısıtlılıklar nedeniyle diyet kalitesi ile yaşam kalitesini arasındaki ilişkiyi inceleyen daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Celiac disease is a systemic, immune-mediated disorder triggered by gluten intake in genetically predisposed individuals, and it results from the interaction between diet, immunological, and environmental factors. Early diagnosis of celiac disease is crucial to prevent long-term complications. Celiac disease is characterized by malabsorption due to villous damage in the small intestine, and this malabsorption leads to a range of nutritional deficiencies involving both macro and micronutrients. Currently, the only known effective treatment is a lifelong gluten-free diet. Studies have reported nutritional deficiencies associated with gluten-free diets. The aim of this study is to examine the dietary patterns and quality of life of celiac patients following a gluten-free diet.
In this study, conducted with 100 celiac children and their parents, who are members of the Ankara Celiac Association, participants were asked to recall their food consumption over a 24-hour period, a sociodemographic questionnaire and a gluten-free diet adherence questionnaire were administered.
When the study was examined, a positive correlation was found between the quality of life and diet quality of children with celiac disease in the physical health category. No significant difference was found in the emotional, psychological, and psychosocial categories. Due to the limitations of this study, more research is needed to examine the relationship between diet quality and quality of life.