Buerger hastalığı tanısı ile hiperbarik oksijen tedavisi alan 136 hastanın retrospektif analizi
A retrospective study of 136 patients diagnosed as buerger's disease and treated with hyperbaric oxygen therapy
Yazar: AYŞEGÜL ERCENGİZ
Danışman: PROF. DR. SALİH AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine
Dizin: Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Tromboanjiyit obliterans = Thromboangitis obliterans

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tedavisi zor ve çok iyi sonuçları olmayan tromboanjitis obliterans tanılı hastaların HBO tedavisine yanıtlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem:  1992-2016 yılları arasında HBO tedavisi endikasyonu ile İstanbul Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalı' na ve Ankara Özel Fora Hiperbarik Oksijen tedavi merkezi'ne yönlendirilen ve HBO tedavisi alan TAO tanılı 162 hasta retrospektif olarak hasta dosyaları ve otomasyon sistemleri üzerinden taranmıştır. Hastaların HBO tedavisine yanıtları, yara iyileşmesi, amputasyon oranları ve amputasyon seviyeleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. İstatiksel analiz için SPSS 21.0 programı ile 'Student's t, ki-kare ve Wilcoxon testleri' kullanıldı. P<0.05 değeri istatiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Otomasyon sistemleri ve dosya üzerinden taranan Buerger tanılı hastaların 136'sı çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların 120'si erkek, 16'sı kadın ve E/K: 7.5/1 idi. Başvuru esnasında yaş ortalaması 41.21±7.78 (22-66 yaş) olarak bulundu. Başvuru esnasında hastaların 16'sının sigarayı bıraktığı, 79'unun halen içmeye devam ettiği, kadınların erkeklere oranla daha az paket/yıl (p=0.005), daha az adet/gün (p=0.029) ve daha az şiddette (p=0.006) sigara içtiği gözlendi. Hastaların 124'ünde sadece alt ekstremite, 6'sında sadece üst ekstremite, 5'inde hem alt hem üst ekstremite tutulumu mevcuttu. Tutulum bölgesi ve tutulan ekstremite sayısı ile HBO tedavisine yanıt açısından istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanamadı (p>0.05). Hastalara daha önceden uygulanan cerrahi ve/veya konservatif tedaviler ve uygulanan cerrahi yöntemler, damar tutulumu veya bunun seviyesi ile HBO tedavisine yanıt ve HBO seans sayısı arasında da anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Hastaların HBO tedavi seansları 1-30 arası olanlar %36, 31-60 arası olanlar %39 olarak tespit edildi. Hastaların %44'ü şifa, %33'ü salah, %20'si haliyle taburcu edilirken, 136 hastanın 24'ünde (%18) amputasyon yapılmış, amputasyon yapılan 24 hastanın 17'sinde(%13) minör amputasyon 5'inde (%4) diz altı amputasyon, 2'sinde (%1) ise dizüstü amputasyon yapıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç: Buerger hastalığı ve HBO tedavisi arasındaki ilişki üzerine yapılmış çalışmalar çok sınırlıdır. Bununla birlikte Buerger hastalığı için kullanılan diğer tedavi yöntemleri ile HBO tedavisi arasındaki farkın incelendiği yayınlar yok denecek kadar azdır. Bu nedenle Buerger tanılı hastalar değerlendirilirken ekarte edilmesi gereken hastalık ve durumlar dikkatle gözden geçirilmelidir. Çalışmamız retrospektif planlanmış olup, hastaların yara iyileşmeleri geçmiş çalışmalarla uyumlu, amputasyon oranları daha düşük bulunmuş, hastaların HBO tedavisine yanıtları ile değerlendirilen diğer parametreleri (demografik özellikleri, ek hastalıkları, tanı koyulan yaş, tanı yöntemi, geçmişte uygulanan tedavi yöntemleri, geçmişte uygulanan amputasyon seviyeleri gibi) arasında istatistiksel bir anlamlılık bulunamamıştır. Bu nedenle HBO tedavisinin Buerger hastalığı üzerine etkilerini değerlendirebilmek için prospektif, çift kör, randomize kontrollü çalışmalar yapılması ve diğer tedavi yöntemleri ile HBO tedavisi arasındaki ilişkinin ayrı ayrı çalışılarak değerlendirilmesinin daha faydalı olacağı düşünülmüştür.
Anahtar kelimeler: hiperbarik oksijen tedavisi, tromboanjiitis obliterans, buerger hastalığı

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the response to hyperbaric oxygen therapy of patients diagnosed with intractable thromboangiitis obliterans (also known as Buerger's disease) with poor prognosis. 
Materials and Method: Files of patients diagnosed with thromboangiitis obliterans (162) who were treated at the Department of Underwater and Hyperbaric Medicine, Istanbul Faculty of Medicine and Private Fora Hyperbaric Therapy Clinic (Ankara) between 1992-2016 are scanned retrospectively via automation systems. Patients' response to treatment is evaluated based on wound healing, amputation rates and amputation levels. SPSS 21.0, Student's t-test, chi-squared test and Wilcoxon test are used for statistical analysis. P<0.05 is accepted to be statistically meaningful. 
Results: 136 patient diagnoses with Buerger's disease are included to study; 120 male, 16 female M/F: 7.5/1. Mean age at admission was 41.21±7.78(22-66) 16 of patients reported having quit smoking at admission. It is observed that women smoked fewer boxes/year (p=0.005), fewer units/day (p=0.029) and less severely (p=0.006). 124 of patients had lower limb, 5 of patients had both lower and upper limb involvement. No statistically meaningful relationship is found between involvement area, number of involved limb and response to hyperbaric oxygen therapy  (p>0.05). No statistically meaningful relationship is found with prior surgical and/or conservative treatment, vein involvement or the level of vein involvement between response to hyperbaric oxygen therapy and hyperbaric oxygen therapy session number (p>0.05). 36% of patients received between 1-30 sessions, 39% of patients received 31-60 sessions. 44% of patients were discharged with full recovery, 33% of patients were discharged with improvement and 20% of patients were discharged without improvement. 17 of 24 patients who were amputated (13%) had minor amputations, 5 patients had lower limb amputations (4%) and 2 had upper limb amputations (1%). 
Conclusion: Studies investigating the relationship between Buerger's disease and hyperbaric oxygen therapy are very limited. Additionally, studies investigating the difference between hyperbaric oxygen therapy and other treatment methods used for Buerger's disease are very few. Accordingly, differential diagnosis of Buerger's disease must be taken very seriously. Our retrospective study found coherent wound healing ratio with relevant studies whereas the amputation ratio is found to be lesser. No significant statistical relationship is found between response to hyperbaric oxygen therapy and other parameters such as demographics, comorbid diseases, age of diagnosis, diagnostic method, previously received treatment and previous amputation levels. In conclusion, prospective, double-blinded, randomized, controlled studies can be useful to evaluate the effects of hyperbaric oxygen therapy on Buerger's disease and the relationship of other treatment methods with hyperbaric oxygen therapy can be studied separately.