Okullarda sosyal sermaye ile yenileşme iklimi arasındaki ilişki
The relationship between social capital and innovative climate in schools
Yazar: MAHMUT POLATCAN
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okullar = Schools ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sosyal sermaye = Social capital ; Yenileşmeler = Reformations ; Yenilik = Innovation ; Yenilik iklimi = Innovation climate ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada, ortaöğretim kurumlarında (liseler) sosyal sermaye ile yenileşme iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda lise öğretmenlerinin sosyal sermaye ve yenileşme iklimine ilişkin görüşlerinin düzeyleri belirlenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden "ilişkisel tarama" ve "nedensel karşılaştırma" modelleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Ankara İli merkez ilçelerinde görev yapan lise öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmaya tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 700 lise öğretmeni katılmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", "Okullarda Sosyal Sermaye Ölçeği" ve "Okullarda Yenileşme İklimi Ölçeği" ile toplanmıştır. Veriler; betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma bağıl değişim katsayısı), anlam çıkarıcı istatistikler [t-testi (cinsiyet, eğitim durumu), tek yönlü varyans analizi (okul türü, okuldaki çalışma süresi, yaş), Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi] ile çözümlenmiştir. 
Araştırma sonucunda öğretmenlerin görüşlerine göre, okullarda sosyal sermaye ve yenileşme iklimi puanlarının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin sosyal sermaye toplam puanları, erkek öğretmenlere göre daha yüksektir. Cinsiyete göre okullardaki yenileşme iklimi toplam puanları birbirine benzerlik göstermektedir. Eğitim durumu lisans olan öğretmenlerin hem sosyal sermaye hem de yenileşme iklimi toplam puanlarının, lisansüstü dereceye sahip olanlara göre daha yüksektir. Okul türü değişkenine göre, fen lisesi ve imam hatip lisesinde çalışan öğretmenlerin sosyal sermaye puanlarının, anadolu teknik ve meslek lisesinde çalışan öğretmenlere göre puanları daha yüksek olduğu görülmüştür. Benzer şekilde fen lisesinde çalışan öğretmenlerin yenileşme puanlarının ortalamaları anadolu teknik ve meslek lisesinde çalışan öğretmenlere göre daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Görece göreve yeni başlayanların hem sosyal sermaye hem de yenileşme iklimi puanı toplamları, daha fazla çalışma süresine sahip öğretmenlere göre daha yüksek bulunmuştur. Okullarda sosyal sermaye ve yenileşme iklimi toplam puanları öğretmenlerin yaşlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Okulda çalışmaya yeni başlayan öğretmenlerin yenileşme iklimi toplam puanları, okulda daha uzun süre çalışan öğretmenlere göre daha yüksek bulunurken sosyal sermaye toplam puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. 
Kavramlar arasındaki ilişki sonuçlarına göre okullardaki sosyal sermaye ile yenileşme iklimi arasında pozitif yüksek düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sosyal sermayenin boyutları ile yenileşme ikliminin (yenileşmeye açıklık dışında) boyutları arasında pozitif orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Son olarak sosyal sermaye boyutlarının, yenileşme ikliminin önemli bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları ilgili alan yazınla ilişkili bir biçimde tartışılmış ve araştırma sonuçlarına ilişkin bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of the study was to explore the relationship between social capital and innovative climate in secondary education institutions (high schools). In this context, levels of high school teachers' views about social capital and innovative climate were determined. The study employed corretional research under quantitative research methods. The population of the research included high school teachers employed in high schools in central districts of Ankara Province in the 2015-2016 academic year. The sample of the study consisted of 700 high school teachers chosen through stratified sampling method. The research data were gathered by incorporate use of "Personal Data Form", the "Social Capital in Schools Scale" and the "Innovative Climate in Schools Scale", developed by the author. The data were analysed by descriptive statistics (arithmetic mean, standard deviation relative change coefficient) and inferential statics [t-test (gender, educational background), one-way variance analysis (school type, term of school employment, age), Pearson correlation and multiple regression analysis].
Results revealed that the scores of social capital and those of innovative climate in schools were at a moderate level in teachers' views. The total scores of social capital of the female participant teachers were found higher than those of the male teachers. The scores of innovative climate in schools were similar according to gender. It was found that the total scores of both social capital and innovative climate of the graduate teachers were higher than those of the postgraduates. According to the school type variable, the social capital scores of the teachers employed in science high schools and religious vocational high schools were found higher than those of the teachers employed in vocational and technical Anatolian high schools. It was clear from the results that the innovative climate scores of the teachers employed in science high schools were higher than those of the teachers employed in vocational and technical Anatolian high schools. The scores of both social capital and innovative climate of those with short terms of school employment were found higher than the scores of the teachers with longer terms of school employment. The total scores of social capital and innovative climate in schools did not vary according to the teachers' ages. The innovative climate scores of the new teachers in schools were found higher than those of the ones who worked longer in those schools while there was no difference in the social capital scores.
As a result of the relationship between the study concepts, it was seen that there was a high, significant positive correlation between social capital in schools and innovative climate. There were also positive, moderately and highly significant correlations between the social capital factors and those of innovative climate (except for openness to innovation). Finally, it was concluded that the factors of social capital were significant predictors of innovative climate.