Bariatrik cerrahi uygulanan bireylerin beslenme davranışları ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi: nitel araştırma
Determining the opinions of individuals WHO underwent bariatric surgery on nutrional behaviors: Qualitative research
Yazar: KIYMET ÖZTEPE YEŞİLYURT
Danışman: PROF. DR. İKBAL ÇAVDAR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, bariatrik cerrahi uygulanan bireylerin beslenme davranışları ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi amacı ile yapıldı. Nitel tasarımda ve fenomenolojik desende yürütülen araştırmada veriler, derinlemesine görüşme yöntemi ile toplandı. Veri toplama işlemi 10'u kadın, 3'ü erkek toplamda 13 katılımcı ile sona erdirildi. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından literatür verileri doğrultusunda oluşturan "Kişisel Veri Toplama Formu" ve "Derinlemesine Görüşme Formu" ile toplandı. Verilerin analizi, tematik analiz ve içerik analizi yöntemi ile MAXQDA 2022 programı kullanılarak yapıldı. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular, 'ameliyat olma motivasyonu', 'ameliyat sonrası beslenme davranışı', 'ameliyat sonrası beslenme davranışındaki değişiklikler', 'güçlükler', 'baş etme', 'ameliyat sonrası hayattan beklentiler', 'duygu durumundaki değişimler', 'yaşantıdaki değişiklikler', 'kilo alma nedenleri', 'destek ürünü', 'tanı konulmuş ruhsal hastalık' olmak üzere 11 ana tema altında toplandı. Ameliyat sonrası beslenme davranışı temasında 3 kategori oluşturuldu ve katılımcılar; ameliyattan sonra ilk 2 ay yalnızca sıvıyla beslendiklerini, 2. ve 3. aylarda püreyle beslenmeye geçtiklerini, 8. ve 9. aylarda ise et tüketimine başladıklarını ifade etti. Ameliyat sonrası beslenme davranışlarında değişiklik yaşayan katılımcılar; fiziksel aktivite şekillerinde, su tüketim oranlarında, eski alışkanlıkları sürdürmede, beslenme biçimleri ve besin tüketimlerinde çeşitli değişimler belirtti. Bunların yanında cerrahi sonrasında birtakım güçlükler yaşayan bireylerin 16 kod halinde; yoğun şekilde mide krampları, tiksinme, kusma, kendini kusturma, halsizlik, yemek yiyememe, güç kaybetme gibi birçok güçlükle karşılaştıkları görüldü. Tüm bu zorlukların üstesinden gelebilmek için bireyler baş etme temasında; kararlı olma, kendini güçlü hissetme, yakın çevre desteği görme, ameliyatı ikinci şans olarak görme, uzman desteği almayı düşünme gibi olumlu duygular yaşadıklarını; bunların yanında ise ağlama, panik atak geçirme, hayatından insan çıkarma ve kronik hastalıklar ile baş etme gibi olumsuzlukların da yaşandığını ifade etti. Ameliyattan sonra hayatını yola koyma ve hastalıkların geçmesi beklentilerine giren bireylerin, aslında ameliyatla bu durumun ilgisinin olmadığının farkındalığına ulaştıkları görüldü. Ayrıca duygu durum değişimi yaşayan bireylerin; mutlu oldukları, hayal kırıklığı yaşadıkları, ameliyattan pişman oldukları ve yük olma düşüncelerinin geliştiği belirlendi. Ameliyat sonrası süreçte belirgin şekilde yaşantılarında değişiklikler yaşayan katılımcıların; kıyafet seçimlerinde daha özgür oldukları, övgü duyarak özgüvenlerinde belirgin artış yaşadıkları, aile ilişkilerinde iyileşmeler, hareket etmede kolaylık ve enerjik hissetme durumlarının olduğu, uykularının düzeldiği ve sağlık sorunları yaşamadıkları görüldü. Katılımcıların; genetik yatkınlık, kilolu çocukluk geçirme, düzensiz yeme, hastalık geçirme, psikolojik sorunlar, hayat akışı, sporu bırakma ve ameliyat olabilmek için bilerek kilo alma durumlarından dolayı kilo aldıkları belirlendi. Kilo verebilmek için ilaç ve herbalife gibi destek ürünleri kullanan katılımcıların, bunlardan fayda görmediği sonucuna ulaşılmış ve ameliyat öncesinde panik atak ve epilepsi tanıları bulunan bireylerin, bu durumlarının ameliyat sonrasında da devam ettiği görüldü. Sonuç olarak; hizmet içi eğitim programlarında bariatrik cerrahi sonrası beslenme ile ilgili farkındalık konularının yer alması önerilmektedir.

Abstract:
The research was carried out with the aim of determining the opinions of individuals who underwent bariatric surgery about their nutritional behavior. In the research conducted in qualitative design and phenomenological design, data were collected by in-depth interview method. The data collection process was concluded with a total of 13 participants, 10 female and 3 male. The data of the research were collected by the researcher with the "Personal Data Collection Form" and "In-depth Interview Form", which were created in line with the literature data. The analysis of the data was made using thematic analysis and content analysis method using the MAXQDA 2022 program. The findings obtained as a result of the research, 'motivation to undergo surgery', 'post-operative nutritional behavior', 'changes in post-operative nutritional behavior', 'difficulties', 'coping', 'expectations from life after surgery', 'changes in mood', ' life changes', 'reasons for weight gain', 'support product', 'diagnosed mental illness' were gathered under 11 main themes. Three categories were created in the theme of post-operative nutritional behavior and the participants; They mentioned that they were fed only with liquid for the first 2 months after the surgery, they switched to puree nutrition in the 2nd and 3rd months, and that they started to consume meat in the 8th and 9th months. Participants who experienced changes in their eating behavior after surgery; They stated various changes in physical activity patterns, water consumption rates, maintaining old habits, diets and food consumption. In addition to these, individuals who have some difficulties after surgery, in 16 codes; It was observed that they faced many difficulties such as intense stomach cramps, disgust, vomiting, self-vomiting, weakness, inability to eat, and loss of strength. In order to overcome all these difficulties, individuals are in the theme of coping; they experience positive emotions such as being determined, feeling strong, receiving support from close circles, seeing surgery as a second chance, and considering getting expert support; In addition to these, they also stated that they experienced negativities such as crying, having panic attacks, removing people from their lives and coping with chronic diseases. It has been observed that individuals who expect to get their lives on the road and to get rid of diseases after the surgery, actually realize that this situation has nothing to do with the surgery. In addition, individuals who experience changes in their emotional states; It was determined that they were happy, disappointed, regretted the operation, and thought of being a burden developed. Participants who experienced significant changes in their lives during the post-operative period; It was seen that they were more free in their choice of clothes, they experienced a significant increase in their self-confidence by being praised, they improved in family relations, they had ease in moving and they felt energetic, their sleep improved and they did not experience health problems. Participants; It was determined that they gained weight due to genetic predisposition, having an overweight childhood, eating irregularly, having an illness, psychological problems, life course, quitting sports, and deliberately gaining weight in order to have surgery. It was concluded that the participants who used supplements such as drugs and herbalife to lose weight did not benefit from them, and it was observed that the individuals with panic attacks and epilepsy diagnoses before the surgery continued to have these conditions after the surgery. In conclusion; It is recommended that awareness issues related to nutrition after bariatric surgery should be included in in-service training programs.