Hepatit  B enfeksiyonunda aile içi geçiş, risk faktörleri ve aile bireylerinin bilgi düzeylerinin araştırılması
Investigation of household transmission, risk factors and knowledge levels of family members in hepatitis B infection
Yazar: OSMAN KOCABIYIK
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM KADER
Yozgat Bozok Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon ve Klinik Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Aile = Family ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Hepatit B aşıları = Hepatitis B vaccines ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Hepatit-kronik = Hepatitis-chronic ; Prevalans = Prevalence ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics

Özet:
Giriş
Hepatit B virüsü (HBV) dünya genelinde bir sağlık problemidir. Dünyada iki milyar 
insan HBV ile enfekte olmuştur ve 257 milyondan fazla birey kronik hepatit B yüzey antijen 
(HBsAg) taşıyıcısıdır. HBV taşıyıcılarındaki ana endişelerinden birisi ise enfeksiyonun aile 
üyelerine bulaşmasıdır. Bu çalışmanın amacı kronik HBV hastalarının aile üyelerinin bilgi 
düzeylerini değerlendirmek ve aile içi bulaşın incelenmesidir. 
Gereç ve yöntem
Bu kesitsel çalışmaya 11.07.2019 ile 11.07.2020 tarihleri arasında Yozgat Bozok 
Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniğine başvuran HBsAg 
pozitif hastaların birinci derece akrabaları dahil edildi. Katılımcıların HBsAg, Anti-HBs ve 
Anti-HBc IgG düzeyleri ELISA yöntemiyle değerlendirildi. Sosyodemografik verilere ek 
olarak, HBV hakkında genel bilgiler, bulaş yolları ve korunma yollarından oluşan anket ile 
katılımcıların HBV hakkındaki bilgi düzeyi değerlendirildi.
Bulgular
Kronik hepatit B hastalarının birinci derece akrabalarından oluşan 266 katılımcının yaş 
ortalaması 42.6 ± 14.7 (18-75) yıldı. Katılımcıların %41'i erkek, %59'u kadındı, %59'u HBV 
hakkında daha önce bilgi almamıştı. HBsAg, Anti-HBs ve Anti-HBc IgG seropozitifliği 
sırasıyla %7,7, %69,5 ve %35,7 idi. Katılımcıların %84,6'sı hastalığı önleyen aşı olduğunu 
bilmekte iken sadece %39,9'ü aşı yaptırmıştı. Aşı yaptırma durumlarıyla eğitim düzeyleri arasında 
anlamlı ilişki saptandı. Katılımcıların HBV genel bilgi düzeyine, bulaş yolları ve korunma 
yöntemlerine yönelik sorulara vermiş oldukları median doğru cevap oranları sırası ile %64, 
%64, %57 idi. Katılımcıların genel bilgi düzeyi ile katılımcıların yaşları (p<0,001), eğitim 
düzeyi (p<0,001), yaşadığı yer (p<0,001), çalışma durumu (p=0,003), mesleki durumları 
(p<0,001), gelir düzeyi (p<0,001) ve sosyal güvenceleri (p=0,003) arasında istatistiksel anlamlı 
ilişkili bulundu.
Sonuç
Hasta yakınlarının kronik HBV hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları ve 
aşılanma oranlarının düşük olduğu izlenmektedir. Bu nedenle, hastalığın akılcı kontrolü ve 
yönetimi için hastanede veya toplumsal ortamlarda hastalara ve yakınlarına kapsamlı sağlık 
eğitimleri sağlanmalıdır.
Anahtar kelimeler: Kronik hepatit B, Aile içi bulaş, Bilgi düzeyi, Aşılama

Abstract:
Introduction
Hepatitis B virus (HBV) infection is a worldwide health problem. About two billion 
people in the world have been infected by HBV and more than 257 million people are carriers 
of chronic hepatitis B surface antigen (HBsAg). One of the main concerns in HBV carriers is 
the transmission of infection to family members. The aim of this study was to assess intrafamilial transmission of HBV and investigate of knowledge levels of family members of 
chronic HBV patients. 
Material and methods 
First-degree relatives of HBsAg positive patients who applied to Yozgat Bozok 
University Infectious Diseases and Clinical Microbiology outpatient clinic between 11.07.2019 
and 11.07.2020 were included in this cross-sectional study. HBsAg, Anti-HBs and Anti-HBc 
IgG levels developed against Hepatitis B Virus core antigen were evaluated using ELISA 
method. In addition to sociodemographic data, the level of knowledge of participants about 
HBV was evaluated by a survey consisting of general information about HBV, transmission 
routes, and prevention routes.
Results
The mean age of 266 participants, consisting of first-degree relatives of chronic hepatitis 
B patients, was 42.6 ± 14.7 (18-75) years. 41% of the participants were male, 59% were female, 
and 59% had not previously received information about HBV. The frequency of HBsAg, AntiHBs, and Anti-HBc IgG seropositivity was 3.4%, 69.5%, and 35.7%, respectively. HBsAg, 
Anti-HBs and Anti-HBc IgG seropositivity were 7.7%, 69.5% and 35.7%, respectively. The 
median correct response rates of the participants to the questions about HBV general knowledge 
level, transmission routes and prevention methods were 64%, 64% and 57%, respectively. 
Among the participants, 98,1% were aware of the presence of preventive vaccine and only 
67,3% were vaccinated. There was a significant relationship between vaccination status and 84
education level. The general knowledge level of the participants and the age of the participants 
(p <0.001), education level (p <0.001), place of residence (p <0.001), employment status (p = 
0.003), occupational status (p <0.001), income level (p <0.001) A statistically significant 
correlation was found between their social security (p = 0.003).
Conclusion 
It is observed that the relatives of the patients do not have sufficient information about 
chronic HBV and the vaccination rates are low. Therefore, comprehensive health education 
should be provided to patients and their relatives in hospital or community settings for the 
rational control and management of the disease.
Key words: Chronic hepatitis B, Household transmission, Level of knowledge, 
Vaccination