Anadolu darplı İslâmi sikkelerde yazı: 1071-1400
Inscription on Anatolian issued Islamic coins: 1071-1400
Yazar: BETÜL SAĞIT
Danışman: PROF. DR. HAKKI ÖNKAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Para = Money ; Sikke = Coin ; Yazı = Writing ; Yazı tekniği = Typography

Özet:
Anadolu, 1071 Malazgirt savaşı sonrasında Türkler'e kapılarını açmıştır. Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri ve Anadolu Selçuklu Devleti'nin ortadan kalkmasından sonra bu topraklara yerleşen Müslüman Türk aşiretleri tarafından kurulan beyliklerin basmış oldukları sikkeler çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır.Sikkeler, tarihi olayların yazılı kaynaklara göre doğruluklarını, hükümdarların saltanat tarihlerinin kesin başlangıçlarını, hükümdarların kullandıkları unvanları, dini inançlarını, şehirlere verilmiş isim ve unvanları belgeleyen önemli bilgi kaynaklarıdır.Beylikler dönemi olarak isimlendirilen bu döneme ilişkin genel anlamda tarihi veriler yetersizdir. Bu döneme ait sikkeler ile ilgili varolan çalışmalar ise yeteri düzeyde değildir. Biz çalışmamızda Anadolu'da yaşamış Müslüman Türk beylikleri ile devletlerinin bastırmış oldukları sikkeleri varolan yayınlar dışında müzeler ve özel koleksiyonları da inceleyerek taradık. Sikkeler üzerindeki yazılı bilgileri üç başlık altında gruplandırarak tasnif etmeye çalıştık. Bunlar; Sultanların kullanmış oldukları unvanlar, dualar ve şehirlere verilen unvanlardır.Bu çalışma ile beyliklerin sikkeleri farklı bir açıdan incelenmiş, kullanılan ortak ve farklı ifadeler saptanarak anlamları ile verilmiştir. Beylikler dönemi sikkelerinde kullanılan dil; Arapça ve Farsça'dır. Nümizmatik alanında yapılmış bir çok yayında sikkeler üzerindeki kelimelerin yazılışları ve anlamlarında ortak bir söylem olmadığı gibi hatalara da rastlanmaktadır. Çalışmamızda nümizmatik alanındaki bu eksikliği giderebilmeyi umut ediyoruz.

Abstract:
Anatolia opened its doors to Turks after the Manzikert Battle on 1071. The first Turkish principalities in Anatolia and Seigniories established by Muslim Turkish tribes settled to these lands after Anatolian Seljuq Empire was destroyed and the coins that these seigniories strike, constitute the subject of our work.Coins are important sources certificates the accuracy of historical events according to the written sources, exact start date of the emperors? reigns, titles that the emperors use, their religious believes and name and titles given to the cities.General historical data related to this period, which is named as the period of Seigniories, is insufficient. Available works related to the coins belong to this period are not in sufficient level. In our work, we searched and analyzed also museums and special collections except available publishing for the coins that Muslim Turkish governments and seigniories, who lived in Anatolia, had strike. We tried to grade the written information on the coins by classifying under three titles. These are; the titles used by Sultans, prayers and titles given to the cities.Coins of seigniories are examined in a different point of view, common and different expressions, which are used, are determined and their meanings are assigned by this work. Languages used in the coins of seigniories period are; Arabic and Persian. There is no common expression in the spellings and meanings of the words on the coins in a lot of publishing of numismatic area and also no errors are found. By our work, we hope to remove the mentioned insufficiency of numismatic area.