Milli Kütüphane 06 Hk 4099 numarada kayıtlı Mecmû'atü'n-Nesâyih'in transkripsiyonlu metni ve incelemesi
National Library registered in 06 Hk 4099 transcribed text and analysis of Macmû˘atü'n-Nasâyih
Yazar: GAMZE DENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA İMAMOĞLU
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu tez ile 16. yüzyılda kaleme alınan Mecmû˘atü'n-Nesâyih adlı eserin
transkripsiyonlu metninin hazırlanması ve eserin muhteva, dil, üslup vb. genel
özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Mensur-manzum tarzda yazılan ve dini-
tasavvufi içerikli nasihatleri bir araya getiren eser, nasihat mecmuası oluşu ve bir
tarikat büyüğünün kaleminden çıkması sebebiyle önem arz etmektedir. Eser, Kanuni
Sultan Süleyman döneminde başdeftarlık yapmış olan ve aynı zamanda müellifin
hâmisi ve müridi olan Defterdar Hasan Çelebi'nin tarikat yolundaki makamını
yükseltmek ve imanını güçlendirmek gayesiyle yazılmıştır. Eserin bilinen tek nüshası
Mecmâ'a'u'n-Nesâ'ih adıyla Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi 06 Hk 4099
numarada kayıtlıdır. Eser içerisinde yer alan manzum kısımların önemli bir bölümü
Mahmûd Şebüsterî'nin Gülşen-i Râz'ı, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin Mesnevî'si ve
Fîhi Mâ Fîh'i, Sultan Veled'in Rebâbnâme'si, Muhyiddin Arabî'nin El Fütûhâtü'l-
Mekkiye'si ve Fusûsü'l-Hikem ve Husûsü'l-Kilem'i, Yunus Emre'nin Divan'ı, Molla
Câmî'nin Levâyih'i, Muhammed Lâhîcî'nin Mefâtîhu'l-icâz fî Şerh-i Gülşen-i Râz'ı
gibi İslam edebiyatının önemli âlim ve şairlerinin eserlerinden alınmıştır. Üç
bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde nasihat ve nasihatname kavramı ile
Klasik Türk edebiyatında nasihatname türünde kaleme alınmış eserler üzerinde
durulmuştur. İkinci bölümde tezimize konu olan eserin adı, yazarı, yazılış sebebi,
konusu gibi genel özellikleri ile eserde adı geçen din büyükleri, tarihi şahsiyetler, yazar
ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca eserin dil ve üslubu üzerinde durularak
metinde geçen ayet ve hadisler açıklanmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise
metnin kurulmasında izlenen yol açıklanmış, nüsha tavsifi yapılmış ve Mecmû˘atü'n-
Nesâyih adlı eserin transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mecmûa, Nasihat, Mecmû
˘atü'n-Nesâyih, Defterdar Hasan
Çelebi.

Abstract:
The aim of this thesis is to prepare the transcribed text of the 16th century
Macmû'atü'n-Nasâyih and to examine the general features of the work such as content,
language, style, etc. The work, which is written in prose and verse style and brings
together religious and Sufi advice, is important because it is a collection of advice and
comes from the pen of a sect elder. The work was written with the aim of raising the
status of Treasurer Hasan Çelebi, who served as the chief scribe during the reign of
Suleiman the Magnificent and was also the patron and disciple of the author, on the
path of the sect and strengthening his faith. The only known copy of the work is
registered in Ankara Adnan Ötüken Provincial Public Library 06 Hk 4099 under the
name Macmâ'a'u'n-Nasâ'ih. A significant part of the verse parts in the work are
Mahmûd Şebüsterî's Gülşen-i Râz, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî's Mesnevî and Fîhi Mâ
Fîh, Sultan Veled's Rebâbnâme, It is taken from the works of important scholars and
poets of Islamic literature such as Muhyiddin Arabî's Al-Futûhâtü'l-Mekkiye and
Fusûsü'l-Hikem and Husûsü'l-Kilem, Yunus Emre's Divan, Molla Câmî's Levâyih,
Muhammed Lâhîjî's Mefâtîhu'l-icâz fî Şerh-i Gülşen-i Râz. In the first part of this
study, which consists of three chapters, the concept of advice and nasihatname and the
works written in the nasihatname genre in Classical Turkish literature are discussed.
In the second part, the title, author, reason for writing, general features such as the
subject of our thesis, religious leaders, historical figures, authors and their works are
given. In addition, the language and style of the work is emphasised and the verses and
hadiths mentioned in the text are explained. In the third part of our study, the method
followed in the construction of the text is explained, copy recommendation is made
and the transcribed text of the work called Macmû'atü'n-Nasâyih is given.
Keywords: Journal, Advice, Macmû'atü'n-Nasâyih, Treasurer Hasan Çelebi.