Otomotiv sektöründe iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin kazaları önleme yeterliliği
Work accidents prevention sufficiency of occupational health and safety trainings in automotive industry
Yazar: ŞAHİN AKPINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA MERAL
İstanbul Gedik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği ve Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kazalar = Accidents
Dizin: İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İş kazaları sebepleri içinde çalışanlara gerekli İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) eğitimlerinin verilmemesi yada eksik verilmesi en önemli nedenlerden birisidir. İş kazalarının sebepleri incelendiğinde işgörenlere gerekli mesleki eğitimlerin verilmediği ve ihtiyaç duyulan bir eğitim altyapısının kurulmadığı görülmektedir.
Çalışanların iş kazalarının sebepleri ve etkilerinin azaltılması veya tamamen bertaraf edilmesine yönelik farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla yapılan araştırmalarda genellikle en büyük faktörün eğitim eksikliği olduğu görülmektedir. Ülkemizde beden gücü ile çalışanların eğitim seviyelerinin düşük olduğu ve büyük bir kısmının hiç mesleki eğitim almadığı üstelik bu durumun sadece özel sektörde değil kamuda da sıklıkla karşılaşılan bir durum olduğu görülmektedir. İlgili araştırmalarda gerekli eğitimlerin verilmesi ve uygun eğitim için fiziki koşulların sağlanması ile kazaların yüzde doksan yedisinin önlenebileceği öngörülmektedir. Bu da eğitimin önemi ve gerekliliğini göstermektedir.
 İş kazası sonucu ölen Gemicilik sektörü çalışanlarının eğitim seviyelerinin belirlenmesi amacıyla yapılan bir çalışmada ölümlü iş kazasına tutulan işçilerin %70,9 gibi büyük bir kısmının ilkokul mezunu olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak ölümlü iş kazalarını engellemek için çalışanlara gerekli mesleki eğitimler verilmesi en önemli unsurlardan biridir.
Toplum sağlığının en büyük amaçlarından biri çalışan kesimin de sağlıklarının korunmasıdır. Çalışan kesim, toplumun toplam nüfusunun içinde önemli bir büyüklük teşkil etmekte ve sıkı bir örgüt bağına sahiptir. ILO verilerine göre;
Yer kürede günde ortalama 6.000 kişi iş kazası veya meslek hastalıkları sebebiyle ölmektedir. Yılda ise 350.000 kişi iş kazası, 1.700.000 kişi ise meslek hastalığı nedeniyle ölmektedir.

Yılda 250 milyon adet iş kazası ve 150 milyon meslek hastalığı vakası görülmektedir.
İSG eğitimlerinin birincil gayesi, işyeri ortamında sağlıklı ve güvenli bir iklim meydana getirmek, iş kazası ve meslek hastalığı vakalarını azaltmak, iş görenleri hakları ve sorumlulukları hakkında bilgi sahibi yaparak meslekleri ile ilgili riskler ve bu riskleri önlemeye yönelik tedbirleri almalarını sağlamak ve İSG bilinci yaratarak uygun davranış kalıbı şekillendirmektir.
Bu amaç doğrultusunda işgörenlere yönelik İSG eğitimlerinin içeriği, İSG ile ilgili kurallar, iş kazaları ve meslek hastalıklarının sebepleri, iş ve işyeri riskleri, iş kazalarından korunma yöntemleri, güvenli makine teçhizat kullanımı, işgörenlerin yasal hakları ve yükümlülükleri, kişisel koruyucu donanımlar, ekranlı araçlarla güvenli çalışma, uyarı işaretleri, kimyasal riskler, fiziksel riskler ve biyolojik riskler, yangından korunma, termal konfor, ergonomi, elektrik kaynaklı riskler, ilk yardım, arama - kurtarma konularını ihtiva etmektedir.
Bu çalışmada, Otomotiv Sektöründe çalışanlara verilen İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin İş Kazalarını Önleme Yeterliliğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu genel amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır: Herhangi bir işletmede işgören çalışanların ve yöneticilerin  iş sağlığı ve güvenliği konusundaki duyarlılıkları ve farkındalıkları, kazaların ortaya çıkması veya en az düzeye çekilmesi açısından yeterli midir? İş Kazalarını önlemek yada azaltmak adına İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerinin içeriği, düzeyi ve planlanması nasıl olmalıdır? Bu eğitimlerin verilmesi hangi ortam, zaman ve şartlar altında olmalıdır. Çalışanların ve yöneticilerin konu hakkında duyarlılık ve farkındalık düzeyleri nasıl yükseltilebilir? Bu amaçlar doğrultusunda bilimsel bir anket çalışması yapılmış, istatistiki analizi yapılarak değerlendirilmiştir.
BU ÇALIŞMADA: Birinci bölümde problemin durumu, problem cümlesi, alt problemler, araştırmanın amacı, araştırmanın önemi ve araştırma ile ilgili sayıltılar, sınırlılıklar ve tanımlar yer almaktadır. İkinci bölümde, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) tanımı açıklanmış, dünyada ve Türkiye'de İSG tarihsel gelişimi, kanun ve mevzuatlar, tarafların sorumlulukları, İş Kazası tanımı, önemi ve nedenleri, iş kazalarına karşı alınacak tedbirler  ve iş kazalarının hukuki boyutları konusu değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, eğitim kavramının tanımı yapılarak Türkiye'de Otomotiv sektörü hakkında bilgiler verilmiş, otomotiv sektöründe iş kazalarının önlenmesi amacıyla verilmesi gereken İSG eğitimleri hakkında ilgili yasa ve yönetmelikler uyarınca verilmesi gereken eğitimler konusunda araştırma yapılmış ve ülke örnekleri verilmiştir. Dördüncü bölümde ise araştırmanın metodoloji ve yöntemi, veri toplama araçları, evren ve örneklem ve kullanılan istatistiksel teknikler hakkında bilgilere yer verilmiştir. Beşinci bölüm Bulgular, Altıncı bölüm Sonuç, Tartışma ve Öneriler bölümünden oluşmaktadır.

Abstract:
One of the most important causes of work accidents is lack of training. When the causes of occupational accidents are examined, it is seen that the employees are not provided with adequate vocational training and the necessary infrastructure is not formed.
In a study conducted on the determination of the technical staff's opinions about the causes and prevention of occupational accidents, the insufficiency of the training of the employees is determined as the most important factor among the factors causing accidents. The level of education of employees with arm strength in Turkey is known to be low. The importance of education is emphasized by stating that a significant portion of the employees with arm strength do not have a vocational training and this also applies to the employees of public institutions. In the related article, it is stated that 97% of the accidents can be prevented in case of training activities and creation of suitable environments by mentioning the results of the researches conducted in USA. This shows the importance and necessity of education.
In the shipbuilding sector, in a study on the relationship of fatal accidents with the education status of the victim; The level of education of the employees who have a work accident is grouped. According to this grouping, 70.9% of the workers with the highest number of fatal occupational accidents were found to be primary school graduates. According to the results of the study, in the prevention of work accidents; professional competence and education should be taken into consideration in the recruitment process and the employee should be given a good education about the job.
The protection and improvement of the health of the employees has an important and indispensable place in the public health activities. In this, the fact that employees have a large space in the population and is the most organized segment of society has a great effect. According to ILO data;
Around 6,000 people die every day in the world due to occupational accidents or occupational diseases. A total of 350,000 people lose their lives at work accidents and 1,700,000 people die from occupational diseases. More than 250 million occupational accidents occur every year and over 150 million people suffer from occupational diseases.
The aim of occupational health and safety education is to create a healthy and safe environment in workplaces, to reduce occupational accidents and occupational diseases, to inform the employees about their rights and responsibilities, to inform them about the occupational risks they face and to take necessary precautions against these risks and to create awareness of occupational health and safety. to gain appropriate behavior pattern.
In this study, it is aimed to determine the sufficiency of Occupational Health and Safety Trainings which are given to the employees in the Automotive Sector. In this general purpose, some answers were sought to the following questions: Is Occupational health and safety awareness of workers and managers working in any company sufficient for the occurrence or minimization of accidents? To prevent or reduce work accidents, how should the content, level and planning of Occupational Health and Safety trainings be set? In which environment, time and circumstances should these trainings be given? How can awareness of employees and managers on the issue be raised? For this purpose, a scientific questionnaire study was conducted and evaluated by statistical analysis.
IN THIS STUDY: In the first chapter, the situation of the problem, the problem sentence, sub-problems, the purpose of the research, the importance of the research and the assumptions, limitations and definitions related to the research are included. In the second chapter, Occupational Health and Safety (OHS) definition is described, the historical development of OHS in the world and in Turkey, Laws and regulations, responsibilities of the parties; definition, importance and reasons of work accidents, legal scope dimensions of the subject of the measures to be taken  against work accidents were evaluated. In the third chapter, given the definition of the concept of education, provided information about the automotive sector in Turkey. In order to prevent occupational accidents in the automotive sector, research for OHS trainings which should be given according to related laws and regulations, has been done. And given a country example. In the fourth chapter, methodology of the research, data collection tools, universe and sampling and statistical techniques used in the researh were given. The fifth chapter consists of the findings, chapter six: conclusion, discussion and recommendations.