Keban baraj gölü Aydıncık (Elazığ) bölgesinden temin edilen Capoeta trutta, Luciobarbus mystaceus ve Luciobarbus esocinus'un yağ asitleri kompozisyonu, kolesterol ve yağda eriyen vitamin düzeylerinin belirlenmesi
Determination of fatty acid composition, cholesterol and fat-soluble vitamin levels of Capoeta trutta, Luciobarbus mystaceus and Luciobarbus esocinus procured from Keban dam lake Aydincik (Elaziğ) region
Yazar: ENES VANLI
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜL HARLIOĞLU
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı / Yetiştiricilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Doymuş yağ asitleri = Saturated fatty acids ; Kolesterol = Cholesterol ; Tatlı su balıkları = Freshwater fishes ; Vitaminler = Vitamins ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu yüksek lisans tezinde, Keban Baraj Gölü, Aydıncık bölgesinde yaşayan ve ekonomik olarak avcılıkları yapılan Luciobarbus esocinus, Capoeta trutta ve Luciobarbus mystaceus tatlı su balıklarında kas dokusunda yağ asitleri kompozisyonu, n-3/n-6 yağ asidi oranı, kolesterol ve yağda eriyen vitamin düzeyleri araştırıldı. Yağ asidi metil esterleri gaz kromatografisinde, kolesterol ve yağda eriyen vitamin düzeyleri ise yüksek performanslı sıvı kromatografi cihazı (HPLC) ile analiz edildi. Analizler için her balık türünden altı adet kullanıldı. Doymuş yağ asitleri (SFA) içerisinde, palmitik asitin (C16:0) en yüksek miktarda olduğu belirlenirken C. trutta ve L. mystaceus türlerinde palmitik asit (C16:0) sırasıyla %18,07, %19,39 olarak belirlendi ve aralarındaki farkın istatistisel olarak önemli olmadığı göürüldü (P>0,05). Tekli doymamış yağ asitleri (MUFA) içerisinde oleik asit (C18:1 n-9) ve palmitoleik asitin (C16:1 n-7) en yüksek miktarda olduğu bulundu. Total MUFA miktarı (%) L. esocinus, C. trutta ve L. Mystaceus türlerinde sırasıyla 33,93, 24,57 ve 31,75 olarak belirlendi. Çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA) içerisinde ise eikosapentaenoik asit (EPA, C20:5n-3) Capoeta trutta'da diğer balık türlerine göre istatistiksel olarak önemli düzeyde (P<0,05) yüksek bulunurken (%14,84) dokosahekzanoik asit (DHA, C22:6n-3) miktarı en yüksek düzeyde L. mystaceus'da belirlendi (%20,43). Total n-3/n-6 PUFA oranının en yüksek düzeyi %4,64 ile C. trutta için belirlenirken n-3 serisi yağ asitlerinden EPA ve DHA toplamının da %31,74 ile C. trutta türünde istatistiksel olarak önemli düzeyde diğer türlerden yüksek olduğu belirlendi (P<0,05). Diğer taraftan, araşidonik asit bakımından türler arasında istatistiksel olarak fark görülmedi (P>0,05). Türlerin yağda eriyen vitamin ve kolesterol düzeyleri karşılaştırıldığında δ-tokopherol, α- tokopherol, D3, K1, K2 ve kolesterol miktarları aralarındaki farkın türler arasında istatistiksel olarak önemli farklılık göstermediği görüldü (P>0,05). Vitamin D2 ve retinol miktarlarının (sırasıyla; 5,22μg/g ve 3,66 μg/g) L. mystaceus türünde diğer türlerden daha yüksek düzeyde olduğu gözlemlendi. Sonuç olarak, bu tez çalışması Keban Baraj Gölü Aydıncık bölgesinde yaşayan L. esocinus, C. trutta ve L. mystaceus türlerinin yağ asitleri, n-3/n-6 PUFA, PUFA/SFA oranı, vitamin miktarları ve kolesterol bakımından değerli bir besin kaynağı olduğunu gösterdi.

Abstract:
In this master's thesis, fatty acid composition, n-3/n-6 fatty acid ratio, cholesterol and fat-soluble vitamin levels in the muscle tissue of commercially important freshwater fish Luciobarbus esocinus, Capoeta trutta and Luciobarbus mystaceus, which live in the region of Aydıncık, Keban Dam Lake were investigated. Fatty acid methyl esters were analyzed by gas chromatography, and cholesterol and fat-soluble vitamin levels were analyzed by high-performance liquid chromatography (HPLC). Six of each fish species were used for analysis. Among the saturated fatty acids (SFA), palmitic acid (C16:0) was determined to be the highest amount, while palmitic acid (C16:0) was determined as 18.07% and 19.39%, respectively, in C. trutta and L. mystaceus, and the difference between them was not statistically significant (P>0.05). Among the monounsaturated fatty acids (MUFA), oleic acid (C18:1 n-9) and palmitoleic acid (C16:1 n-7) were found to have the highest amounts. Total MUFA amount (%) was determined as 33.93, 24.57 and 31.75 in L. esocinus, C. trutta and L. mystaceus, respectively. Among polyunsaturated fatty acids (PUFA), eicosapentaenoic acid (EPA, C20:5n-3) was found to be statistically significantly higher (P<0.05) in C. trutta compared to the other fish species (14.84%), while the highest amount of docosahexanoic acid (DHA, C22:6n-3) was determined in L. mystaceus (20.43%). While the highest level of total n-3/n-6 PUFA ratio was determined for C. trutta with 4.64%, it was determined that the sum of EPA and DHA from n-3 series fatty acids was statistically significantly higher in C. trutta with 31.74%. (P<0.05). On the other hand, there was no statistical difference between species in terms of arachidonic acid (P>0.05). When the fat-soluble vitamin and cholesterol levels of the species were compared, it was seen that the difference between the amounts of δ-tocopherol, α-tocopherol, D3, K1, K2 and cholesterol did not differ statistically between the species (P>0.05). Vitamin D2 and retinol levels (5.22μg/g and 3.66 μg/g, respectively) were observed to be higher in L. mystaceus than in other species. The thesis study carried out showed that these fish species in Keban Dam Lake are a valuable food source in terms of fatty acids, n-3/n-6 PUFA, PUFA/SFA ratio, vitamin amounts and cholesterol. In conclusion, this thesis showed that L. esocinus, C. trutta ve L. mystaceus living in Aydıncık region of Keban Dam Lake are a valuable food source in terms of fatty acids, n-3/n-6 PUFA, PUFA/SFA ratio, vitamin amounts and cholesterol.