İnflamatuar bağırsak hastalıklarında azatioprine bağlı pankreatit sıklığı ve risk faktörleri
Frequency and predictors of azathioprine induced pancreatitis among patients with inflammatory bowel diseases
Yazar: TUĞÇE EŞKAZAN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ZİYA ERZİN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç:Bu çalışmada İBH polikliniğimizde takip etmekte olduğumuz hastalarda AZA'ya bağlı gelişen AP sıklığı ve risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntem:Bu çalışmaya İBH polikliniğimizde 15 yıldır takipte olan 2115 hastanın dosyalarının geriye dönük incelenmesiyle başlanmış ve 787 hastanın yeterli doz ve sürede AZA almış olduğu görülmüştür.Yaş,cinsiyet,İBH tutulum alanı,aktif alkol ve sigara kullanımı,safra taşı,hiperlipidemi,hiperkalsemi varlığı,AZA başlandığındaki hastalık süreleri,AZA başlangıç dozları kaydedilmiştir.Pankreatik tipte karın ağrısı, serumda amilazın yüksekliği ve görüntülemede AP ile uyumlu değişikliklerden 2'sine sahip olan hastalar AP olarak değerlendirilmiştir.AP grubundaki her hasta;dosya numarasına göre öncesinden iki dosya ve sonrasından iki dosya olmak üzere; CH→CH ve ÜK→ÜK olacak şekilde her hasta için yeterli doz ve sürede AZA almış,AZA-AP gelişmemiş 4 hastadan oluşturulan kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır.Bulgular:787 hastanın %3,3'ünde AZA-AP gelişmiş olduğu tespit edildi.Hastaların tamamında AZA-AP'nin AZA başlanmasından sonraki iki ayda geliştiği,3 hastada AP nedeniyle hastane yatışı ve 1 hastada nekrotizan pankreatit geliştiği görüldü.AZA-AP grubu(n=26) kontrol grubuyla(n=104) karşılaştırıldığında;yaş,cinsiyet,hastalık yaşı,İBH tanı yaşı,AZA başlangıç dozu ve yaşı,AZA başlandığındaki hastalık süresi ve CRP değeri,kortikosteroid,SAZ ve anti-TNF kullanımı,ailede İBH öyküsü,aktif alkol kullanımı,hiperlipidemi,safra taşı varlığı ve BMI açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır(p=NS).Aktif sigara kullanımının ise;AZA-AP grubunda anlamlı olarak fazla olduğu(%77 vs. %51; χ2=5.694 – p=0,017)görülmüş ve AZA-AP gelişimi açısından aktif sigara kullanımı tek bağımsız risk faktörü olarak bulunmuştur.Aktif sigara kullanımı,AZA-AP gelişme riskini 3 kat arttırmaktadır[OR: 3,208 (%95 CI 1,192-8,632)].Sonuç:Çalışmamızda ortaya çıkan bulgulara dayanarak şunu söyleyebiliriz ki;AZA tedavisi altında AP gelişen hastalarda, aktif sigara kullanımı gelişmeyenlere göre daha fazladır.AZA başlanması düşünülen tüm hastaların aktif sigara kullanımları sorgulamalı ve aktif sigara kullananlar AZA-AP gelişimi açısından daha yakın takip edilmelidir.

Abstract:
Background:Aim of the study was to identify the frequency of AZA induced pancreatitis and related factors in a tertiary referral center. Methods:An IBD clinic is run by our team for 15 years with a total of 2115 UC,CD patients under the same registry.These patients' files retrospectively were analyzed and 787 subjects on AZA Tx with regular follow up were eligible for the final analysis.Patients' demographic features like age,sex,disease extension,smoking status,alcohol consumption,presence of gallstones,lipid and calcium levels,dose of AZA at AZA initiation were noted.A patient was regarded to have pancreatitis in the presence of abdominal pain,positive imaging and/or raised amylase.Each patient in the AP group;Two files before the file number and two files after the file number;The disease groups were matched with each other compared with the control group which had received AZA at a sufficient dose and time for each patient but who had not developed AZA-AP.Results:Twenty six out of 787(3.3%)patients developed AZA-AP.All of them developed pancreatitis within the first two months after the starting AZA.When those with pancreatitis were compared to patients without pancreatitis there was no difference regarding demographic features,but active smokers were significantly more common in Group AZA-AP.Active smoking was the only independent risk factor for AZA-AP development.Active smoking in the IBD increases the risk of developing AZA-AP 3-fold.Conclusion:Smoking was significantly more common among patients developing pancreatitis under AZA treatment.So all potential AZA treatment candidates for IBD treatment should be questioned about active tobacco use and active smokers more closely should be monitored for AZA-AP development.