Keban baraj gölü Pertek avlak sahasında bulunan midye populasyonlarının ekolojik özelliklerinin su altı dalış tekniği ile belirlenmesi
Determination of ecological characteristics of mussel population in Keban dam lake Pertek hunting area by underwater diving technique
Yazar: ZÜHAL TAŞ
Danışman: PROF. DR. VOLKAN KIZAK ; DOÇ. DR. ÖNDER AKSU
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Elazığ-Keban = Elazığ-Keban ; Keban Barajı = Keban Dam ; Midyeler = Mussels ; Su altı = Underwater

Özet:
Sualtı dalış gözlem çalışmalarında en küçük boydaki midyelerin kıyıda 5-10 cm derinliklerde tutunabilecekleri nesnelerin üzerinde kümeler halinde oldukları görülmüştür. Kıyıdan derinliklere doğru gidildikçe de midyelerin boylarının büyüdüğü tespit edilmiştir. Midyelerin uygun tutunma yeri olan yerlerde direk güneş ışınlarına doğru durmadıkları, kayalık yerlerin yan kısımlarına yapışarak indirekt olarak faydalandıkları görülmüştür. Büyük midyelerin genelde ortalama 30 mm büyüklükte oldukları belirlenmişse de, 40 mm den daha büyük ve çok sayıda midye kabuklarına da rastlanılmıştır. Ancak bunlardan hiç birine canlı olarak rastlanılmamış, kümeler halinde ölü ve boş kabukları bulunmuştur. Midyelerin su zeminine göre yayılım gösterdikleri belirlenmiştir. Çıplak taban çamurundansa rahatça tutunabilecekleri kayalık bölgeleri tercih ettikleri görülmüştür. Çıplak kumlu tabanlarda ise bulabildikleri teneke kutu, şişe, plastik artıklar, halat, balık ağları ve hatta tekne tabanlarına kadar tutunup kümeler halinde yaşadıkları tespit edilmiştir. Gözlem yapılan ve midyelerin yaşamalarına uygun zemin yapılarının tamamen midyeler ile kaplı oldukları olduğu, en fazla canlı midye kümelerinin 0-8 m arasındaki derinliklerde olduğu belirlenmiştir. Diğer taraftan suyun daha berrak olduğu ve gün ışığının daha derinlere ulaşabildiği bölgelerde ise 15 m derinliklerde de canlı midye kümelerine bolca rastlanılmış ve canlı midyelerin bulunduğu derinlik sınır yaklaşık 18 m civarlarında kalmıştır. Midyelerin sifonlarının sürekli olarak açık bir şekilde suyu süzme işlemini yaptıkları görülmüştür. Çalışma bölgesinin büyük bölümünde aşırı sediment olduğu midyelerin üstünü kapladığı, midyelerin bu durumda sifonların normalden daha fazla uzatarak suyu süzme işlemini gerçekleştirdikleri görülmüştür. Midyelerin canlıları da substrat olarak kullandıkları kerevitlerin ve hareketli midyeler olan Unionidlerin de üzerlerinde kümeler halinde bulundukları tespit edilmiştir.
Midyelerin ortalama uzunluklarının 21,025±3,02 mm, ortalama genişliklerinin 10,33±1,49 mm, kabuklu ağırlıklarının ortalama 9,45±4,29 g ve ortalama et ağırlıklarının 1,99±1,55 mg olduğu tespit edilmiştir. Midyelerin uzunluk ile ağırlıkları arasında R² = 0,749 doğrusal ve güçlü bir ilişki bulunmuştur. "b" değerlerine baktığımızda negatif allometrik büyüme gösterdiği tespit edilmiştir.
Bu çalışmada kıyıya yakın bölgelerde daha berrak ve sedimantasyon az olduğu yerlerden alınan midyeler ile, sedimentin daha çok olduğu ve hatta midyelerin üzerinin sedimentle kaplandığı alanlardan alınanların antioksidan seviyelerindeki farkın araştırılması amaçlanmıştır.Yapılan analiz sonuçlarına bakıldığında sedimentin az olduğu bölgeden alınan midyelerde SOD, CAT ve MDA seviyelerinin sedimentle kaplanan midyelerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. SOD ve CAT'ın daha yüksek olması sedimentin az olduğu bölgelerdeki midyelerde oksidatif stresin düşük olduğu anlamına gelmekteyse de MDA'nın yüksek olması bu sedimentte bu duruma etki eden nedenlere de bakılmasını gerektirmektedir.

Abstract:
Determination of Ecological Characteristics of Mussel Populations in Keban Dam Lake Pertek Hunting Area by Underwater Diving Technique
In underwater diving observation studies, it has been observed that the smallest sized mussels are in clusters on the objects they can hold on at 5-10 cm depths on the shore. It has been determined that the mussels increase in size as they go from the coast to the depths. It has been observed that mussels do not stand in direct sunlight in places with suitable attachment points, and they indirectly benefit by sticking to the sides of rocky places. Although it has been determined that large mussels are generally 30 mm in size, a large number of mussel shells larger than 40 mm have also been found. However, none of them were found alive, and their dead and empty shells were found in clusters. It was determined that mussels spread according to the water floor. It has been observed that they prefer rocky areas where they can easily cling rather than bare bottom mud. It has been determined that they live in clusters on bare sandy floors, clinging to cans, bottles, plastic scraps, ropes, fishing nets and even boat floors. It was determined that the ground structures that were observed and suitable for the mussels to live in were completely covered with mussels, and the most live mussel clusters were at depths between 0-8 m. On the other hand, in regions where the water is clearer and daylight can reach deeper, live mussel clusters were found abundantly at 15 m depths, and the depth of living mussels remained around 18 m. It has been observed that the siphons of mussels are constantly filtering the water openly. It was observed that in most of the study area, the mussels were covered with excess sediment, and the mussels carried out the process of filtering the water by extending the siphons more than normal in this case. It has been determined that crayfish, which are used as substrate by mussels, and Unionids, which are mobile mussels, are found in clusters on them.
It was determined that the average length of the mussels was 21.025±3.02 mm, the average width was 10.33±1.49 mm, the average shell weight was 9.45±4.29 g, and the average meat weight was 1.99±1.55 mg. R² = 0.749 linear and strong correlation was found between the length and weight of the mussels. When we look at the "b" values, it was determined that it showed negative allometric growth.
In this study, it was aimed to investigate the difference in antioxidant levels of mussels taken from areas close to the coast where there is clearer and less sedimentation, and those taken from areas where there is more sediment and even where the mussels are covered with sediment. higher than the mussels covered with sediment. Higher SOD and CAT mean that oxidative stress is low in mussels in regions with less sediment, but high MDA also requires consideration of the reasons affecting this situation in this sediment.