İnflamatuar bağırsak hastalığında öğün düzeni ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of meal regularity and quality of life in inflammatory bowel disease
Yazar: ELİF NUR ÖZEN
Danışman: PROF. DR. ALİ İBRAHİM HATEMİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bağırsak hastalıkları =   ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Bu çalışmada hastaların beslenme durumları, beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim sıklıkları ile öğün düzenleri değerlendirilmiş olup, bu veriler ışığında hastaların gastrointestinal semptomları, yaşam kaliteleri ve depresyon durumları ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya İnflamatuar Bağırsak Hastalığı tanısı konulmuş, iletişim sıkıntısı olmayan ve besin seçimini kendi başına yapabilen 18-75 yaş aralığındaki 50 birey dâhil edilmiştir.  Kesitsel tipteki bu çalışma; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'ndeki hastalar ile etik kurul izni akabinde başlamış olup, Ağustos 2023 ile Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma verileri; Genel Bilgiler ve Beslenme Davranışları Anketi, Besin Tüketim Sıklığı, 24 Saatlik Geriye Dönük Besin Tüketim Kaydı, İnflamatuar Bağırsak Hastalığında Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi, Beck Depresyon Ölçeği ve Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma sonucunda; Ülseratif kolit hastası bireylerin %20,0'ında (n=4) öğün atlanmakta olup, Crohn hastası bireylerde ise bu oran %40,0 (n=12) olarak tespit edilmiştir. Hastaların %82,0'ının (n=41) semptomlarını arttıran besinler olduğu ve bu besinlerin sırayla en çok; %21,0'ı (n=25) kuru baklagil, %14,3'ü (n=17) süt, %10,9'u (n=13) çiğ sebze olduğu, %50,0'ının (n=25) semptomlarını azaltan besinler olduğu ve bu besinlerin ise sırayla en çok; %18,2'si (n=12) yoğurt ve pişmiş sebze, %7,6'sı (n=5) pişmiş et olduğu belirlenmiştir. Hastaların besin tüketimleri incelendiğinde lif, B1 vitamini, B2 vitamini, B6 vitamini, C vitamini, folat, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir alım düzeyleri yetersizdir. Hastaların öğün düzenleri değerlendirildiğinde; öğün atlayan bireylerin GİS semptom skorları, öğünlerini düzenli tüketen bireylere kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p=0.020). Katılımcıların %14,0'ının (n=7) hafif depresyon ve %8,0'ının (n=4) orta şiddette depresyon grubunda oldukları belirlenmiş olup, Beck depresyon ölçeği toplam puanı ile İBH yaşam kalitesi ve GİS semptom skoru arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.001, p=0.044). Kadınların erkeklere kıyasla karın ağrısı puanları daha yüksektir (p=0.049). Sonuç olarak inflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde beslenme durumunun ve öğün düzeninin, yaşam kalitesi ile GİS semptomlarını etkilediği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda dengeli ve düzenli bir beslenme planı hastalığın yönetiminde önem teşkil etmektedir.

Abstract:
This study included 50 individuals aged 18-75 who were diagnosed with Inflammatory Bowel Disease, had no communication difficulties, and were able to make their own food choices. The study aimed to evaluate the nutritional status, dietary habits, food consumption frequencies, and meal patterns of the patients and, based on these data, to determine their gastrointestinal symptoms, quality of life, and depression status. The study commenced with ethical approval and was conducted with patients at the Gastroenterology Clinic of Istanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty Hospital between August 2023 and September 2023. The research is cross-sectional. Data were collected using the General Information and Nutrition Behaviors Questionnaire, Food Frequency Questionnaire, 24-Hour Dietary Recall, Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionnaire, Beck Depression Inventory, and Gastrointestinal Symptom Rating Scale. It was found that 20.0% (n=4) of individuals with Ulcerative Colitis skipped meals, compared to 40.0% (n=12) of individuals with Crohn's Disease. It was identified that 82.0% (n=41) of patients had foods that exacerbated their symptoms, with the most common being legumes at 21.0% (n=25), milk at 14.3% (n=17), and raw vegetables at 10.9% (n=13). Conversely, 50.0% (n=25) of patients reported foods that alleviated their symptoms, with the most common being yogurt and cooked vegetables at 18.2% (n=12) and cooked meat at 7.6% (n=5). Analysis of patients' food consumption revealed insufficient intake levels of fiber, vitamins B1, B2, B6, C, folate, potassium, calcium, magnesium, and iron. Meal pattern analysis showed that individuals who skipped meals had higher gastrointestinal symptom scores compared to those who consumed their meals regularly (p=0.020). It was determined that 14.0% (n=7) of participants were in the mild depression group and 8.0% (n=4) were in the moderate depression group, with a statistically significant negative relationship found between the total score on the Beck Depression Inventory and both the IBD quality of life and GIS symptom scores (p<0.001, p=0.044). Women had higher abdominal pain scores compared to men (p=0.049). In conclusion, it was found that nutritional status and meal patterns in individuals with inflammatory bowel disease affect their quality of life and GIS symptoms. Therefore, a balanced and regular nutrition plan is crucial in the management of the disease.