Orta Asya geçiş ekonomilerinde doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisi: Ampirik bir analiz
Impact of foreign direct investments on economic growth in Central Asian transition economies: An emprical analysis
Yazar: GULDAURYEN MANAKHMYET
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDOĞUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bölgesel Kalkınma İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Geçiş ekonomisi = Transition economies ; Orta Asya = Central Asia ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
1980'lerin sonu 90'lı yılların başında gerçekleşen Berlin Duvarı'nın yıkılması, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)'nin dağılması sonucunda yeni bağımsız devletlerin doğuşu literatüre 'Geçiş Ekonomisi' kavramını eklemiş ve yaygın olarak kullanılmaya başlayan bu kavramın altında ülkeleri farklı şekilde sınıflandırmaya tabii tutularak incelenmiştir. Ancak Eski Sovyetler Birliği üyesi olan Orta Asya (Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan, Türkmenistan, Özbekistan) ülkeleri diğer geçiş ekonomilerinden ayrı değerlendirmelidir. Bunun asıl nedeni bu ülkelerde önemli makroekonomik istikrarsızlıklar söz konusu olup, bunun yanında serbest piyasa ekonomisine uyum sırasında liberalizasyon politikalarını gerçekleştirmiştir. 
Geniş ekonomik büyüme literatürü, ekonomik büyüme üzerine doğrudan yabancı yatırımlar (DYY)'ın pozitif yönde etki ettiğini göstermektedir.Bu gerçekten yola çıkarak çalışmanın amacı Orta Asya geçiş ekonomileri (OAGE)'nin ekonomik büyümelerini sağlamak için uyguladığı DYY çekme politikalarını inceleyerek bu ülkelere giren DYY'ın ekonomik büyümeleri üzerine etkisini amprik olarak incelemek ve bu analizden elde edilen sonuçlar doğrultusunda OAGE için politika önerilerinde bulunmak olmuştur.
Çalışmanın birinci bölümü genel olarak geçiş ekonomisi kavramını inceleyip, OAGE'inde gerçekleşen serbest piyasa ekonomisine uyum sırasında uyguladıkları reformlarlar ve reformların başarı derecesini incelemiştir. Bölüm ardından OAGE'in makro ekonomik göstergelerini inceleyerek DYY politikalarına değinmiştir. İkinci bölüm DYY'ın teorik incelemesi olup, DYY'ın ekonomik büyüme üzerine etkilerini inceleyen amprik bulguları ortaya koymuştur. Bu çalışmalarda DYY'ın ekonomik büyüme üzerine pozitif etki gösterdiği sonucuna varılmıştır ve üçüncü bölüm OAGE açısından bu bulguların geçerliliği test edilmiştir. Çalışmanın amprik sonucuna göre OAGE'inde DYY'ın %1 artışı GSYİH'yı %0.21 arttırmaktadır. Buna ek olarak diğer değişkenler kapsamında incelenen amprik test sonucuna göre OAGE'inde ihracat, sanayi, işgücünün de ekonomik büyüme üzerine pozitif etki gösterdiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The late 1980s and the early 1990's, with the collapse of the Berlin Wall and the Union of Soviet Socialist Republics, has witnessed the emergence of  new independent states.  These  countries are called 'Transition Economies'. Transition countries ranges from Baltic Republics to Balcan countries and from Central European countries to Mongolia. However the former Soviet Union Republics of Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, and Uzbekistan and Mongolia can be evaluated separately from other transition economies under the heading Central Asian Transition Economies (CATE). 
The literature of the economic growth shows that foreign direct investment (FDI) has generally positive effects on the economic growth. This study aims to examine the effects of FDI on economic growth in the Central Asian Transition Economies (CATE) emprically.
The first chapter examines transition economies in general and the reform process in CATE during the transition to a free market economy. The second chapter is devoted to the review of theoretical and empirical literature on FDI and economic growth. In the third chapter an empirical model was build and estimated in order to anlyse the effects of FDI on economic growth in CATE emprically. Panel-data model's findings indicate that FDI has a positive effect on the economic growth in the CATE.  The results of this empirical study showes that a 1% increase in FDI results in a 0.21 % increase in GDP in CATE. The empirical findings of the panel-data model also indicate that export, industry and employment have positive effects on the CATE's economic growth.