Okul psikolojik danışmanlarının mesleki ve iş doyumlarını yordayan değişkenlerin incelenmesi
Examining the variables that predict professional and job satisfaction of school psychological counselors
Yazar: ŞİLAN TONĞUÇ
Danışman: PROF. DR. RAGIP ÖZYÜREK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul psikolojik danışmanlarının mesleki doyumlarını ve iş doyumlarını yordayan değişkenlerin incelenmesidir. Bu nedenle araştırmada iki farklı çoklu regresyon analizi yapılmıştır, dolayısıyla araştırmanın iki farklı ölçüt değişkeni vardır: Mesleki doyum ve iş doyumu. Her iki ölçüt değişken için bağımsız değişken olarak seçilen yordayıcı değişkenler; okul psikolojik danışmanların öz yetkinlikleri, kısa süreli görüşmeler yönteminin ne ölçüde kullanıldığı, büyük grup rehberliği yönteminin ne ölçüde kullanıldığı, PDR ile ilgili olmayan görevlere ayrılan süre ve öğrencilerle doğrudan etkileşime ayrılan süredir. Araştırmanın katılımcıları, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak resmi ve özel eğitim kurumlarında görev yapan ve uygun örneklem yöntemiyle seçilen 327 okul psikolojik danışmanı olmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Mesleki Doyum Ölçeği, İş Tatmini Ölçeği, Okul Psikolojik Danışmanının Öz Yetkinliği Ölçeği, Büyük Grup Rehberliği Yöntemini Kullanma Ölçeği, Kısa Süreli Görüşme Yöntemini Kullanma Ölçeği kullanılmıştır. 
Veriler SPSS 27 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde değişkenler arasındaki ilişkileri belirleyebilmek için Pearson korelasyon analizi, ölçüt değişkenin yordayıcılar üzerindeki etki gücünü belirleyebilmek amacıyla adımlı çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemi kullanılmıştır. 
Araştırmada Pearson korelasyon analizinden elde edilen bulgulara göre mesleki doyum ile öz yetkinlik arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki, kısa süreli görüşme yöntemleri, büyük grup rehberliği yöntemi, doğrudan etkileşim süresi arasında düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Mesleki doyum ile PDR ile ilgili olmayan görevler arasında ise düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Benzer bulgular iş doyumu değişkeni için de bulunmuştur. İş doyumu ile öz yetkinlik arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki, kısa süreli görüşme yöntemleri, büyük grup rehberliği yöntemi, doğrudan etkileşim süresi arasında düşük düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. İş doyumu ile PDR ile ilgili olmayan görevler arasında düşük düzeyde ve negatif yönde bir ilişki bulunmuştur.
Adımlı çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre mesleki doyumun en güçlü yordayıcı değişkenleri sırasıyla; öz yetkinlik, PDR ile ilgili olmayan görevler ve doğrudan etkileşim süresi olarak tespit edilmiştir. Yapılan analiz sonucuna göre; kısa süreli görüşme yöntemi ile büyük grup rehberliği yönteminin mesleki doyum için anlamlı birer yordayıcı olmadığı belirlenmiştir. Benzer bulgular iş doyumu ölçümleri için de elde edilmiştir. İş doyumunun en güçlü yordayıcı değişkenleri sırasıyla öz yetkinlik ve PDR ile ilgili olmayan görevler olarak belirlenmiştir. Doğrudan etkileşim süresi, kısa süreli görüşme yöntemi büyük grup rehberliği yönteminin iş doyumu için anlamlı birer yordayıcı olmadığı belirlenmiştir. 
Araştırma sonuçlarından elde edilen bulgulara göre; öz yetkinliği daha yüksek düzeyde olan, PDR ile ilgili olmayan görevlere vaktini daha az ayıran ve öğrencilerle doğrudan etkileşime daha fazla giren psikolojik danışmanların mesleki doyumlarının ve iş doyumlarının daha yüksek olduğu söylenebilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Okul psikolojik danışmanı, öz yetkinlik, mesleki doyum.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the variables that predict the professional satisfaction and job satisfaction of school psychological counselors. For this reason, two different multiple regression analyzes were conducted in the research, so the research has two different criterion variables: Professional satisfaction and job satisfaction. Predictor variables selected as independent variables for both criterion variables; The self-efficacy of school counselors is the extent to which the short-term interview method is used, the extent to which the large group guidance method is used, the time allocated to tasks not related to PDR, and the time allocated to direct interaction with students. The participants of the research were 327 school psychological counselors working in public and private educational institutions affiliated with the Ministry of National Education in the 2023-2024 academic year and selected by the convenient sampling method. As a data collection tool in the research; Professional Satisfaction Scale, Job Satisfaction Scale, School Psychological Counselor Self-Efficacy Scale, Large Group Guidance Method Use Scale, Short-Term Interview Method Use Scale were used.
The data were analyzed using the SPSS 27 package program. In the analysis of the data, Pearson correlation analysis was used to determine the relationships between variables, and the stepwise multiple linear regression analysis method was used to determine the effect power of the criterion variable on the predictors.
According to the findings obtained from the Pearson correlation analysis in the study, a medium-level positive significant relationship was found between professional satisfaction and self-efficacy, and a low-level positive significant relationship was found between short-term interview methods, large group guidance method, and direct interaction time. A low-level, negative and significant relationship was found between job satisfaction and tasks not related to PDR. Similar findings were found for the job satisfaction variable. A positive significant relationship was found between job satisfaction and self-efficacy, and a low and positive relationship was found between short-term interview methods, large group guidance method, and direct interaction time. A low and negative relationship was found between job satisfaction and tasks not related to PDR. And direct interaction time. It was determined that measurements related to using short-term interview methods and large group guidance method did not make a significant contribution to predicting job satisfaction. Similar findings were obtained for job satisfaction measurements.
According to the findings obtained from the research results; It can be said that psychological counselors who have a higher level of self-efficacy, spend less time on tasks not related to PDR, and interact more directly with students have higher professional and job satisfaction.
Keywords: School psychological counselor, self-efficacy, professional satisfaction.