Türkiye'de CDS risk primini etkileyen makroekonomik ve finansal dinamikler: Yapısal kırılmalar ve eş bütünleşme yaklaşımı
Macroeconomic and financial dynamics affecting CDS risk premium in Turkey: A structural breaks and cointegration approach
Yazar: SİMGE BOZ
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA AKIN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin Kredi Risk Primi (CDS) ile makroekonomik (dış borç, cari açık, TUFE, merkez bankası rezervleri) ve finansal değişkenlerin (BIST100 endeksi, 2 yıllık gösterge faizi, USD kuru) arasındaki ilişkiler 2007:Q1-2022 ve 2005:Q3-2022 dönemleri için analiz edilmiştir. Analizlerde yapısal kırılmalı birim kök testleri, Arai- Kurozumi eş bütünleşme testi, FMOLS ve DOLS eş bütünleşme tahmincileri ile Hatemi-J asimetrik nedensellik testi yöntemleri kullanılarak hem kısa hem de uzun vadeli etkiler incelenmiştir.
Sonuçlara göre, dış borç, TUFE ve cari açık artışlarının CDS primini artırdığı; merkez bankası rezervlerindeki artışın ise CDS primini azalttığı bulunmuştur. Dış borç değişkenindeki %1'lik artış CDS primini %1,7 oranında artırırken, benzer şekilde TUFE'deki 1 birimlik artış %1,7 oranında ve cari açıktaki artış %0,042 oranında arttırmaktadır. Merkez bankası rezervlerindeki %1'lik artış ise CDS primini %0,98 oranında azaltmaktadır. BIST100 endeksinin uzun vadede CDS üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmazken, kısa dönemde meydana gelen negatif şoklar CDS primini olumsuz etkilemektedir. Faiz ve döviz kurundaki %1'lik artışlar ise CDS primini sırasıyla %0,3 ve %0,4 oranında artırmaktadır.
Bu bulgular, özellikle dış borç ve TUFE gibi makroekonomik göstergelerin Türkiye'deki CDS risk primi üzerindeki belirleyici etkisini ortaya koymaktadır. Merkez bankası rezervlerinin artışı ise ülke risk algısını düşüren önemli bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla, politika yapıcıların düşük finansman maliyeti sağlamak amacıyla tasarruf oranlarını artırmayı hedefleyen politikalar geliştirmesi, enflasyonu kontrol altına almak için uygun para politikaları uygulaması ve merkez bankası rezervlerini güçlendirmesi önem arz etmektedir. Bu şekilde, Türkiye'nin uluslararası borçlanma maliyetlerinin ve risk priminin düşürülmesi mümkün olabilecektir. Enflasyon hedeflemesi için uygulanan faiz ve kur politikaları birlikte CDS risk primini etkilemekte, dolayısıyla doğru para politikası uygulamaları ile ülke risk algısını azaltmak mümkün görünmektedir.  Bu çalışma, Türkiye'nin risk primini etkileyen makroekonomik ve finansal faktörlerin dinamik ilişkilerini analiz ederek, doğru politika uygulamaları için yol göstermeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
In this study, the relationships between Turkey's Credit Default Swap (CDS) risk premium and macroeconomic variables (external debt, current account deficit, CPI, central bank reserves) as well as financial variables (BIST100 index, 2-year benchmark interest rate, USD exchange rate) were analyzed for the periods 2007 and 2005 The analysis employed structural break unit root tests, the Arai-Kurozumi cointegration test, FMOLS and DOLS cointegration estimators, and the Hatemi-J asymmetric causality test to examine both short- and long-term effects. According to the results, increases in external debt, CPI, and current account deficit lead to higher CDS premiums, while increases in central bank reserves decrease the CDS premium. A 1% increase in external debt raises the CDS premium by 1,7%, and similarly, a 1-unit increase in CPI increases the CDS premium by 1,7%, while an increase in the current account deficit results in a 0,042-unit increase in the CDS premium. On the other hand, a 1% increase in central bank reserves reduces the CDS premium by 0,98%. While the BIST100 index does not have a statistically significant long-term effect on the CDS premium, short-term negative shocks adversely affect it. A 1% increase in interest rates and exchange rates raises the CDS premium by 0,3% and 0,4%, respectively. These findings highlight the significant impact of macroeconomic indicators such as external debt and CPI on Turkey's CDS risk premium. The increase in central bank reserves stands out as an important factor in reducing the country's risk perception. Therefore, it is essential for policymakers to develop strategies aimed at increasing savings rates to achieve lower financing costs, implement appropriate monetary policies to control inflation, and strengthen central bank reserves. By doing so, it will be possible to reduce Turkey's international borrowing costs and CDS risk premium. Interest rate and exchange rate policies aimed at inflation targeting also affect the CDS risk premium, making it possible to reduce the country's risk perception through appropriate monetary policy implementations. This study aims to provide guidance on the proper policy implementations by analyzing the dynamic relationships between the macroeconomic and financial factors that affect Turkey's CDS risk premium.