Nogayların Altın Orda üzerindeki etkisi
Effects of Nogais on the Golden Horde
Yazar: ARZU AKPUNAR
Danışman: PROF. DR. KEMAL ÖZCAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Altın-Orda Devleti = Altın-Orda Khanate ; Nogaylar = Nogays ; Tarih = History ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
1227'de Cengiz Han'ın ölümünden sonra oğulları ve torunları, onun seferlerini devam ettirmiş ve büyük bir Moğol İmparatorluğu kurmuşlardır. Bu seferlerin sonucunda birkaç devlet ortaya çıkmış ve bunlardan birisi de Deşt-i Kıpçak coğrafyasının alınmasından sonra Batu Han tarafından 1241 yılında kurulan Altın Orda olmuştur. Altın Orda Devleti'nin merkezini ise İtil Nehri boyundaki Saray şehri oluşturmuştur. Altın Orda Devleti, kurulduğu bölgede teşkilatlı bir siyasi yapı olarak ortaya çıkmasına rağmen kendi içerisinde birtakım rekabetler de yaşamıştır. Özellikle devlet içinde görev yapan emirler bu rekabetlerde ön plana çıkmıştır.
Altın Orda Devleti içerisinde adından söz ettiren emirlerden birisi de Mangıt boyuna mensup olan Emir Nogay'dır. Berke Han zamanında ordu komutanı olan Emir Nogay, Berke Han'dan sonra artık etkili bir asker ve bey olarak ön plana çıkmıştır. Berke Han'dan sonra Altın Orda hanlarını baskı altına alarak devlet içindeki idari ve askeri konularda söz sahibi olmuştur. Öyle ki Altın Orda'nın dış işlerine de müdahale edebilmiş ve zamanla Kuzey Rusya ile Balkanlarda gücünü arttırarak devletin dış siyasetinde de etkin rol oynamıştır. 
Emir Nogay'dan sonra Emir Edigü ve onun oğulları da Altın Orda Devleti'nin iç ve dış siyasetinin belirlenmesinde etkili olmuşlar ve özellikle askeri ve siyasi konularda belirleyici rol oynamışlardır. 1260 yıllarında Emir Nogay'dan adını alan Nogay boyları, Edigü oğulları zamanında artık bağımsız bir devlet yapısına bürünmüştür.
Anahtar Kelimeler: Altın Orda, Nogaylar, Emir Nogay, Emir Edigü.

Abstract:
After the death of Genghis Khan in 1227, his sons and grandchildren continued his expeditions and established a great Mongol Empire. As a result of these invasion, several states emerged and one of them was the Golden Horde founded by Batu Khan in 1241 after the invasion of Dasht-i Kipchak geography. The capital of the Golden Horde State was the Saray city along the Itil River. Although the Golden Horde State emerged as an organized political structure in the region it was founded, it experienced some rivalries within itself. The tribal leaders within the state came to the fore in these rivalries.
Amir Nogai, who was a member of the Manghit tribe, was one of the prominent amirs in the Golden Horde State. Nogai came to the forefront as army commander during Berke Khan's time. After the time of Berke Khan, he came to the forefront as an effective soldier and leader and suppressing the Golden Horde khans, he had a say in administrative and military issues within the state. He was also able to intervene in the foreign affairs of the Golden Horde and gradually played an active role in the foreign policy of the state by increasing her power in Northern Russia and the Balkans.
After Amir Nogai, Amir Edigu and the sons of Amir Edigu were influential in determining the domestic and foreign policies of the Golden Horde State and played a decisive role especially in military and political issues. Nogai tribes, which were named after Amir Nogai in 1260, became an independent state during Adigu sons.
Key Words: Golden Horde, Nogais, Amir Nogai, Amir Edigu.