Ankara ilinde satışa sunulan içme sütlerinde antibiyotik kalıntısının araştırılması
Investigation of antibiotic residue in drinking milk sold in Ankara province
Yazar: İSMAİL TORUN
Danışman: PROF. DR. ALİ BİLGİLİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ankara = Ankara ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Beta laktamazlar = Beta lactamases ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Süt = Milk ; UHT = UHT ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İlaç kalıntısı = Drug residues

Özet:
Hayvancılıkta antibiyotiklerin yasal olmayan şekilde kontrolsüz kullanılmaları insan sağlığı açısından ciddi boyutlara varan tehlikeler oluşturmaktadır. Avrupa Birliği'nde, ülkemizde ve birçok diğer ülkede hayvancılıkta antibiyotiklerin kullanımına sınırlamalar getirilmiş ve kullanımı uygun  mevzuatlarla düzenlenmiştir. Hayvansal ürün olarak en çok tüketilen besin  inek sütüdür. 2020 yılında dünya toplam süt üretimi yaklaşık 875 milyon tona ulaşmıştır. Tüik verilerine göre ülkemizde 2021 yılında 23 milyon 200 bin 306 ton süt üretilmiştir. Süt ve sütten imal edilen ürünlere olan talep nüfus ve gelir artışına paralel olarak ciddi şekilde artmaktadır. Oluşan talep artışı hayvan sayısının artmasına yeni hayvancılık tesislerinin kurulmasına ve hayvansal üretimin artmasına neden olmaktadır. Bununla beraber ilaç tüketimi, özellikle antibiyotik kullanımı çok ciddi boyutlara ulaşmıştır. İlaç kullanımıyla beraber oluşan kalıntılar insan sağlığını tehdit etmektedir. Kalıntılar ülkeler tarafından çeşitli düzenlemelerle kontrol altında tutulmaya çalışılmaktadır. Çalışmamızda Ankara ilinde tüketime sunulan içme sütlerinde en çok kullanılan antibiyotik grubu olan beta-laktam'lar ELISA yöntemi kullanılarak incelenip kalıntı düzeyleri AB komisyonu ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nde bildirilen limit değerlere uygun olup olmadığı araştırıldı. 2022 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında  haftalık düzenli olarak 5 ayrı firmaya ait UHT ve pastörize sütlerden 25 'er adet süt örneği alındı. Aynı şekilde Ankara ilinde satışa sunulan sokak sütlerinden de süt toplama tanklarından (veya toplama kaplarından) 5 ayrı ilçeden gelen süt örneklerinden 5 farklı numune olmak üzere 25 adet çiğ inek sütü örneği alındı. Toplam 75 adet örnek alındı. Alınan örneklerden UHT ve pastörize sütte kalıntı bulunamadı. Çiğ sütlerde ise 1-3,1 ppb arasında kalıntı bulundu ve sonuçların yasal limitlerin altında kaldığı belirlendi.

Anahtar Sözcükler: Ankara, Beta-laktam, Kalıntı, Süt, UHT.

Abstract:
The illegal and uncontrolled use of antibiotics in animal husbandry poses serious risks to human health. In the European Union, in our country and in many other countries, restrictions have been imposed on the use of antibiotics in animal husbandry and their use has been regulated by appropriate legislation. The most consumed food as an animal product is cow's milk. In 2020, world total milk production reached approximately 875 million tons. According to Tuik data, 23 million 200 thousand 306 tons of milk was produced in our country in 2021. The demand for milk and products made from milk is increasing in parallel with the increase in population and income. The increase in demand causes the increase in the number of animals, the establishment of new livestock facilities and the increase in animal production. However, drug consumption, especially the use of antibiotics, has reached a very serious level. The residues formed with the use of drugs threaten human health. The remains are tried to be kept under control by various regulations by the countries. In our study, beta-lactams, which are the most commonly used antibiotic group in drinking milk offered for consumption in Ankara, were determined by using the ELISA method to determine whether the residue levels were in accordance with the limit values reported in the EU Commission and Turkish Food Codex Regulation. In 2022, July and August, 25 UHT and 25 pasteurized milk samples were taken from UHT and pasteurized milk belonging to 5 different companies on a weekly basis. Likewise, 25 raw cow milk samples, 5 different samples, were taken from the milk collection tanks (or collection containers) of street milk offered for sale in Ankara, from milk samples from 5 different districts. The total sample taken is 75 pieces. No residue was found in UHT and raw milk from the samples taken. Residues between 1-3.1 ppb were found in raw milk, and the results were below the legal limits.

Keywords: Ankara, Beta-lactam, Milk, Residue, UHT.