Reyhan (Ocimum basilicum L.) genotiplerinde farklı sıra aralıklarının verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Effects of different row spacings on yield and yield components of basil (Ocimum basilicum L.) genotypes
Yazar: ZEHRA TOKTAY
Danışman: DOÇ. DR. TAŞKIN POLAT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Erzurum koşullarında bazı reyhan genotiplerinin verim, verim özellikleri ve uçucu yağ oranı üzerine farklı sıra aralıklarının etkilerini belirlemek amacıyla 2015 yılında yürütülmüştür. Araştırmada 4 reyhan genotipi (Kayseri-1, Kayseri-2, Yusufeli ve İran) ve dört farklı ekim mesafesi (20, 30, 40 ve 50 cm) yer almıştır. Deneme "Tesadüf Blokları" deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
 Araştırmada, bitki boyu, dal sayısı, yeşil herba verimi, kuru herba verimi, kuru yaprak oranı, kuru yaprak verimi, yapraktaki uçucu yağ oranı ve yapraktaki uçucu yağ verimine ait değerler incelenmiştir.  İncelenen karakterlerden, yapraktaki uçucu yağ oranı hariç diğer karakterler üzerine genotiplerin etkisi önemli bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre bitki boyu, dal sayısı, yeşil herba verimi ve kuru herba verimlerinde en yüksek değerler İran genotipinden, en yüksek kuru yaprak oranı ve yapraktaki uçucu yağ oranı Yusufeli genotipinde, en fazla kuru yaprak verimi ve yapraktaki uçucu yağ verimi ise Kayseri-2 genotipinden elde edilmiştir. Sıra aralığı incelenen karakterlerden kuru yaprak oranı hariç diğer bütün karakterleri önemli ölçüde etkilemiştir. Sıra aralıklarına göre; en fazla bitki boyu (38,5 cm) ve dal sayısı (6,6 adet) 50 cm, en fazla yeşil herba verimi (2193,1 kg/da), kuru herba verimi (398,9 kg/da), kuru yaprak verimi (246,4 kg/da), yapraktaki uçucu yağ oranı (%0,35) ve yapraktaki uçucu yağ verimi (0,87 l/da) 20 cm sıra arası uygulamalarından elde edilmiştir.  
Erzurum koşullarında reyhan bitkisinde en uygun ekim mesafesinin belirlenmesinde daha kesin sonuçlara ulaşmak için araştırmanın birkaç yıl daha devam ettirilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır

Abstract:
This research was conducted to determine the effects of different row spacings on yield and yield components and essential oil content of basil (Ocimum basilicum L.) under Erzurum conditions in 2015. In this study, the effects of four basil genotype (Kayseri-1, Kayseri-2, Yusufeli and Iranian genotype) and four row spacings (20, 30, 40 and 50 cm) were evaluated. The experimental design was the randomized block with three replications. 
Plant height, number of branches, fresh herb yield, dry herb yield, dry leaf yield, dry leaf rate, leaf essential oil concentration and leaf essential oil yield were investigated in this experiment. The effect of genotypes was significant for all characteristics, except leaf essential oil concentration. According to the results, the highest plant height, number of branches, fresh herb yield, dry herb yield were obtained from Iranian genotype, the highest dry leaf rate and leaf essential oil concentration obtained from the Yusufeli genotype,  the highest dry leaf yield and leaf essential oil yield  obtained from the Kayseri-2 genotype. Row spacings significantly affected all characters except for drug leaf rate. According to row spacings; the highest plant height (38,5 cm) and number of branches (6,6) were obtained from row spacings of 50 cm and the highest  fresh herb yield (2193,1 kg/da), dry herb yield (398,9 kg/da), dry leaf yield (246,4 kg/da), leaf essential oil concentration (0,35%) and leaf essential oil yield obtained from the row spacings of 20 cm. The study should be continued for at least a few years to achieve a more accurate decision about the responses of the basil to row spacings.