Kültürel değerlerin öğrenci resimlerine yansımasında minyatür sanatının etkisi
The effect of miniature art on the reflection of cultural values to student pictures
Yazar: ORHAN DOĞRU
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM KATIRANCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Kültür = Culture ; Kültürel değerler = Cultural values ; Minyatür = Minyature ; Resimler = Pictures ; Ölçekler = Scales

Özet:
Detaylı biçimde ve genellikle kitap sayfalarında yer alacak kadar küçük boyutta çalışılan ve "minyatür" olarak adlandırılan resimler birer sanat eseri olmalarının yanı sıra, yapıldıkları dönemin kültürel değerlerini ve yaşantılarını da yansıtan önemli tarihi belgelerdir. Bu araştırma, ortaöğretim 9. sınıf görsel sanatlar dersinde minyatür sanatı örnekleri ile kültürel değerlerin öğretilmesine yönelik bir uygulama örneğinin, sürecinin ve elde edilen sonuçların değerlendirilmesi amacı ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamında öğrencilerin, kültürel değerleri görsel bir dille ifade edebilme başarılarının ve kültürel değerlere ilişkin tutumlarının belirlenerek sonuçlandırılması amaçlanmıştır. Yarı deneme modellerinden kontrol gruplu ön test/son test araştırma tasarımıyla gerçekleştirilen çalışmada, deney ve kontrol gruplarında öğrenci sayıları eşitlenerek örneklem grubu toplam 52 öğrenci ile sınırlandırılmıştır. Araştırmanın deney grubunda araştırmacı tarafından geliştirilen minyatür sanatı destekli öğretim etkinlikleri, kontrol grubunda ise Milli Eğitim Bakanlığı'nın görsel sanatlar dersi programı ve kazanımları doğrultusunda öğretmen tarafından belirlenmiş olan öğretim programı uygulanmıştır. Öğrencilerin kültürel değerleri ve minyatür sanatını resimlerle ifade etme başarıları, araştırmacı tarafından geliştirilerek üç uzman görüşüne sunulan 'Ölçüte Dayalı Resim Değerlendirme Ölçeği' ile analiz edilmiştir. Ölçüt maddeleri minyatür sanatının temel özellikleri ve kültürel değerler ile ilgili maddelerden oluşturulmuştur. Öğrenci uygulamaları ölçek aracılığı ile üç uzman tarafından değerlendirilmiştir. Öğrencilerin kültürel değerlere ilişkin tutumlarının belirlenmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen tutum ölçeği, ön uygulama sonuçlarına ve madde analizlerine dayanarak nihai ölçek haline getirilmiştir. Nihai tutum ölçeği öğrencilere 'ön-son tutum' ölçeği adıyla, araştırmacı tarafından önerilen öğretim uygulamalarından önce ve sonra uygulanmıştır. Analiz sonuçlarında grupların resim değerlendirme son test, Ölçüte Dayalı Resim Değerlendirme Ölçeği almış oldukları şematik özellik, gruplaşma-istifleşme, tipleme, ritim, yüzeyin doldurulması ve toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak deney grubu lehine anlamlı bir farklılık söz konusudur. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin görsel sanatlar dersine, kültürel değerlere ve minyatür etkinliklerine yönelik daha yüksek tutum değerlerine sahip oldukları görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, görsel sanatlar dersinde öğrenci başarısının artırılmasında ve kültürel değerlere yönelik olumlu tutum geliştirilmesinde minyatür sanatı örnekleri ile uygulanan öğretim etkinliklerinin etkili oluğu anlaşılmıştır. Sanat eğitimi programlarında "minyatür" konularının yer almasının, kültürel kimliklerinin farkında olan, geçmişine sahip çıkan, geçmişindeki tarihsel ve mitolojik konulardan heyecan duyan bireylerin yetişmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ulusal Kültür, Kültürel Değerler, Görsel Sanatlar Dersi, Minyatür

Abstract:
The paintings, which are studied in detail and generally small enough to be included in the book pages and called "miniature", are important historical documents that reflect the cultural values and lives of the period they were made as well as being works of art. This research was carried out with the aim of evaluating an application example, process and results regarding to teaching cultural values through examples of miniature art in 9th grade visual arts course in secondary education. Within the scope of the research, it is aimed to determine the students' successes in expressing cultural values in a visual language and their attitudes towards cultural values. In the study carried out with the pretest/posttest research design with control group, which is one of the semi-test models, the number of students was limited to 52 students in the experimental and control groups by equalizing the number of students. In the experimental group of the research, miniature art supported teaching activities developed by the researcher, and in the control group, the curriculum determined by the teacher in line with the visual arts course program and achievements of the Ministry of National Education were implemented. The students' success in expressing their cultural values and miniature art with pictures were analyzed with the "Criterion Based Painting Evaluation Scale" which was developed by the researcher and presented to the opinions of three experts. Criterion items are composed of items related to the basic features and cultural values of miniature art. Student practices were evaluated by three experts through the scale. The attitude scale developed by the researcher in order to determine the attitudes of the students towards cultural values has been made into final scale based on the preliminary application results and item analyzes. The final attitude scale was applied to the students with the name "pre-post attitude scale" before and after the teaching practices proposed by the researcher. In the results of the analysis, there is a statistically significant difference in favor of the experimental group among the schematic feature, grouping-stacking, typing, rhythm, filling of the surface and total score averages of the group's picture evaluation post-test Criterion Based Painting Evaluation Scale. In addition, it was seen that the students of the experimental group had higher attitude values towards visual arts lesson, cultural values and miniature activities. According to the results of the research, it was understood that the teaching activities applied with miniature art examples were effective in increasing the student success in the visual arts course and developing a positive attitude towards cultural values. It is thought that the inclusion of subjects regarding "miniature" in art education programs may contribute to the training of individuals who are aware of their cultural identity, who claim their past, and who are excited about historical and mythological issues in their past.

Keywords: National Culture, Cultural Values, Visual Arts Course, Miniature, Symbol, Attitude