Eski bir illüstrasyon sanatı olarak Uygur resimleri
An old illustration art: Uyghur paintings
Yazar: SİNEM AKIN
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ GEZER
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kültür = Culture ; Minyatür = Minyature ; Mitoloji = Mitology ; Resimler = Pictures ; Sanat tarihi = Art history ; Uygurlar = Uighurs ; İllüstrasyon = Illustration ; İllüstratif resimleme = Illustrative illustration ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Uygurlar, konar göçer yaşam tarzından yerleşik hayata geçen bir Türk kavmi olmasıyla beraber bozkır kültüründen kalan izleri de taşımaya devam ederek sanatlarına yansıtmışlardır. Uygur resimlerinin temelini teşkil eden unsur genellikle din olmuştur. Budizm, Maniheizm, Nesturîlik, İslam gibi çeşitli inançları benimsemiş olan Uygurlar, bozkır yaşantısından itibaren taşıdıkları geleneksel motifleri ile inandıkları dinin motiflerini en güzel şekilde harmanlamış ve uzun yıllar boyunca geniş coğrafyaları etkileyecek olan resim üslupları oluşturmuşlardır. Bu nedenle Uygur sanatının, Budist tapınak resimlerinden İslami dönem minyatürlerine kadar oldukça geniş bir yelpazeye sahip olduğu görülmektedir. Çağının ileri sanat anlayışını eserlerinde barındıran Uygur ressamları aynı zamanda Türk sanatında "körk" olarak bilinen portre sanatının da başlangıcında önemli rol oynamıştır. Bu gibi zengin ögelerle bezeli Uygur resim sanatı, yıllar içinde çok geniş bir coğrafyaya yayılarak etkilerini yabancı kültürlerde de hissettirmiştir. Özellikle minyatür sanatına olan katkıları nedeni ile Selçuklu ve Osmanlı minyatürleri de dahil olmak üzere İslami dönem sanatında Uygur etkileri göze çarpmaktadır. Bu çalışmanın amacı; tarihe tanıklık etmiş olan Uygur resimlerinin illüstratif yönlerine değinerek, illüstrasyon sanatının Uygur kültürü, mitolojisi, inançları ile bağına dikkat çekmektir. Eski bir illüstrasyon sanatı olan Uygur resimlerinin bu yönleri çeşitli makale, kitap, ansiklopedi vb. akademik kaynaklardan yararlanılarak ele alınmıştır.

Abstract:
Although the Uyghurs were a Turkish tribe that adopted a settled life after the nomadic lifestyle, they continued to reflect the traces of the steppe culture on their art. The main element of Uyghur paintings was mostly the religion. The Uyghurs who adopted various beliefs such as Buddhism, Manichaeism, Nestorianism, and Islam, combined the traditional motives they preserved since the steppe lifestyle and the motives of the religion they believed in the most beautiful way and formed painting styles that would impact large geographies for many years. Thus, Uyghur art appears to have a wide range from Buddhist temple paintings to Islamic miniatures. Uyghur artists, whose paintings had an advanced sense of art than that era, played an important role in the emergence of the portrait art known as "körk" in Turkish art. Uyghur painting art filled with such substantial elements spread to large geographies in time and impacted foreign cultures. Uyghur impacts on Islamic art including the Seljukian and Ottoman miniatures are remarkable due to its contributions especially to the miniature art. This study aimed to draw attention to the relationship between illustration art and Uyghur culture, mythology, and beliefs by mentioning the illustrative aspects of Uyghur paintings witnessing the history. These aspects of Uyghur paintings, an old illustration art, were addressed using various articles, books, encyclopedias, and scientific sources.