Sistemik tedavi uygulanan kanserli hastalarda telefonla yapılan semptom triyaj protokolünün semptom yönetimine, yaşam kalitesine ve öz-bakım gücüne etkisi
The effect of telephone symptom triage protocols on symptom management, quality of life and self-care agency in patients with cancer who applied systemic treatment
Yazar: ARİFE ALTIN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ ; PROF. DR. HASAN ŞENOL COŞKUN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teletıp = Telemedicine ; Triyaj = Triage ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırma sistemik tedavi uygulanan kanserli hastalarda telefonla yapılan
semptom triyaj protokolünün semptom yönetimine, yaşam kalitesine ve öz-bakım
gücüne etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Randomize kontrollü deneysel nitelikteki bu araştırma Akdeniz Üniversitesi
Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği ve Gündüz Kemoterapi Ünitesi'ne ayaktan tedavi
için başvuran, örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan 33 girişim, 32 kontrol grubu
olmak üzere toplam 65 kanserli hasta ile Ağustos 2018-Temmuz 2019 tarihleri arasında
gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kemoterapi Semptom
Değerlendirme Ölçeği, FACT-G Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği
kullanılmıştır. Girişim grubundaki hastalara 2., 3. ve 4. kür kemoterapi tedavisi
süresince telefonla semptom triyaj protokolü uygulanmıştır. Ön test verileri ikinci kür
kemoterapi tedavisi uygulanırken ve son test verileri 3. ayda toplanmıştır. Verilerin
istatistiksel analizleri SPSS 23.0 paket programında yapılmıştır.
Bulgular: Girişim grubundaki hastaların kontrol grubuna oranla iştahta değişim
semptomunun şiddetinin ve karamsar, üzüntülü hissetme semptomunun rahatsızlık
derecesinin azaldığı (p<0.05); yaşam kalitesi ve öz-bakım gücü puan ortalamalarıının
arttığı bulunmuştur (p<0.05). Kemoterapi ilişkili semptom sıklığı, şiddeti ve rahatsızlık
derecesi azaldıkça yaşam kalitesi ve öz-bakım gücünün arttığı saptanmıştır.
Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre sistemik tedavi uygulanan kanserli hastalarda
telefonla yapılan semptom triyaj protokolünün semptom yönetimini, yaşam kalitesini ve
öz-bakım gücünü artırdığı; semptom kontrolü arttıkça yaşam kalitesi ve öz-bakım
gücünün de arttığı bulunmuştur. Sistemik tedavi uygulanan kanserli hastalarda telefonla
semptom triyaj protokolünün kullanılması ve bu uygulamaların yaygınlaştırılması
önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kanserli hastalar, öz-bakım gücü, semptom triyaj protokolü,
semptom yönetimi, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: This study was conducted to investigate the effect of telephone symptom
triage protocols on symptom management, quality of life and self-care agency in patients
with cancer who applied systemic treatment.
Method: This randomized controlled experimental study was conducted between
August 2018 and July 2019, with 33 intervention and 32 control groups who met the
inclusion criteria, a total of 65 patients who applied to outpatient clinics of Akdeniz
University Hospital Medical Oncology Clinic and Daily Chemotherapy Unit. Personal
Information Form, Chemotherapy Symptom Assessment Scale, FACT-G (Version 4)
Quality of Life Scale and Self-Care Agency Scale were used to collect the data.
Symptom triage protocol was applied to the patients in the intervention group during the
2nd, 3rd and 4th cycle chemotherapy treatment. Preliminary test data were collected
during the second cycle chemotherapy treatment and posttest data was collected at the
third month. Statistical analysis of the data was performed using SPSS 23.0 package
program.
Results: It was observed in the intervention group patients according to the control
group, decreased the severity of symptom of appetite change and degree of discomfort
from symptom of feeling anxious, worried (p<0.05); mean scores of quality of life and
self-care agency increased after the aplication (p<0.05). Quality of life and self-care
agency increased as the frequency, severity and degree of discomfort associated with
chemotherapy decreased.
Conclusion: According to the results, it was found that telephone symptom triage
protocol increased symptom management, quality of life and self-care agency in patients
with cancer who applied systemic treatment; as the symptom control increased, quality
of life and self-care agency increased. It is recommended to use the symptom triage
protocol and to extend these applications in patients with systemic treatment cancer.
Key words: Patients with cancer, self-care agency, symptom triage protocol, symptom
management, quality of life