EYP eylemlerinde kullanılan patlayıcı miktarının patlama çukurunun fiziksel incelenmesiyle belirlenmesi
Determining the amount of explosive charge mass in IED incidents by physical examination of the explosion crater
Yazar: MUHAMMET UTKU YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN AYTAÇ
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri Enstitüsü / KBRN-P Savunma Ana Bilim Dalı / EYP ve Patlayıcılarla Mücadele Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies
Dizin: Patlama = Explosion ; Patlayıcı maddeler = Explosives ; Çukurlar = Potholes

Özet:
El Yapımı Patlayıcı Madde eylemlerinden sonra oluşan patlama çukurunun içerisi ve etrafından elde edilebilecek bulgular olayın ne şekilde meydana geldiğinin anlaşılması için önem arz eder. Ülkemizde patlama sonrası yapılan incelemelerde patlamanın nedeni, kullanılan patlayıcının türü ve patlamanın nasıl gerçekleştiği tespit edilebilse de patlama çukurunun derinlik, çap ve boyutları gibi fiziksel özelliklerinden eylemde kullanılan patlayıcı madde miktarının tespit edilmesi bilimsel olarak yapılamamaktadır.
Bu çalışma terör eylemleri sonucunda oluşan patlama çukurunun fiziksel incelemesinden, eylemde kullanılan patlayıcı miktarının tespit edilebilirliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla ülkemizde gerçekleşen eylemlere paralel olacak şekilde patlama deneyleri icra edilmiştir. Elde edilen sonuçların literatürde yer alan denklemler doğrultusunda değerlendirilmesi neticesinde patlama çukuru boyutlarının hesaplanması için aşağıdaki matematiksel modeller önerilmektedir:
𝐷𝑟(𝑚)=0.8749𝑊1/3(𝑘𝑔) ± 10%
𝐷(𝑚)=1,0474𝑊1/3(𝑘𝑔) ± 10%
Elde edilen sonuçlar MINITAB 20.3 istatistik programıyla Pearson korelasyon metodu kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Çukur Çapı ile Patlayıcı Kütlesi arasında çok kuvvetli, anlamlı ve pozitif bir ilişki tespit edilirken; Çukur Çapı ile Dış Kap arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler: El Yapımı Patlayıcı Madde (EYP), Patlama, Patlayıcı Madde, Çukur, Çukur Analizi

Abstract:
The evidence collected in and around the explosion crater play an important for the criminal inquiry carried out to understand the explosion. Although the cause of the explosion, the type of the explosive and how the explosion occurred can be determined by post-blast investigation in our country, it is not scientifically possible to determine the amount of explosive charge mass used in the attack based on physical characteristics of the explosion crater such as depth, diameter and dimensions.
The purpose of this research is to determine if the amount of explosive charge mass in IED attacks could be detected through a physical investigation of the explosion crater. Explosion tests were carried out in accordance with the attacks occurring place in our country for this purpose. As a consequence, the following mathematical models for calculating crater size are suggested:
𝐷𝑟(𝑚)=0.8749𝑊1/3(𝑘𝑔) ± 10%
𝐷(𝑚)=1,0474𝑊1/3(𝑘𝑔) ± 10%
The acquired data was analyzed using the Pearson correlation method in the MINITAB 20.3 statistical program. The analysis demonstrated that the Crater Diameter and the Explosive Charge Mass have a very strong, significant, and positive correlation; however, the Crater Diameter and the Container have no such correlation.

Keywords: Improvised Explosive Device (IED), Explosion, Explosive, Crater, Crater Analysis