İslam Hukukuna göre boşamada irade ve beyan uygunluğu /
Yazar: YILMAZ FİDAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMAL YILDIZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Din = Religion
Dizin: Beyan = Statement ; Boşanma = Divorce ; İrade = Will ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
ÖZET "İslâm Hukukuna Göre Boşamada İrade ve Beyan Uygunluğu" isimli Yüksek Lisans Tez çalışmasında evlilik sözleşmesinin ortadan kaldırılması olan boşamayı ele aldık. Genel olarak tek taraflı irade beyanıyla meydana gelebilen ve bir ıskat tasarrufu olarak kabul edilen boşamada irade ve beyan uygunluğunu ve bunun sonuca tesirini inceledik. Amacımız, konu hakkında klasik kaynaklarda bulunan bilgileri doğru şekilde anlamak, yeni bir sistem içerisinde ele almak ve mukayese imkanı sunmaktır. Çalışmamızın giriş bölümünde boşamanın tanımını, boşama yetkisine sahip olanları, tarafların ehliyetini ve boşamanın geçerliliğini kısaca belirttik. Geçerli bir boşamanın ortaya çıkış ihtimallerini farklı görüşlere de yer vererek üç başlık altında ele aldık. Bunlar, boşamanın tek taraflı irade beyanıyla olması, boşamanın mahkemede olması ve boşamanın şahitler huzurunda olmasıdır. Birinci bölümde boşamanın çeşitlerini farklı açılardan ele aldık. Bu bölümde, dönülebilir olup olmamasına göre, sünnete uygunluğuna göre, hükmünün gerçekleştiği an itibariyle ve mükellefin sorumluluğu itibariyle olmak üzere boşamanın çeşitlerini inceledik. Bilhassa bid'î boşamanın geçerliliğini, İslâm hukukçularının farklı görüşlerini de gözönüne alarak incelemeye çalıştık. İkinci bölümde "boşamada irade ve beyan uygunluğunu" inceledik. Bu bölümün birinci başlığı altında, niyetin tanımını, önemini tasarruflardaki rolünü ve boşamadaki etkisini inceledik. İkinci başlık altında boşama iradesini beyan şekillerini ve bu konulardaki farklı görüşleri ele aldık. Üçüncü başlık altında irade ve beyanın birbirine uygun olabilmesi için gerekli şartları, irade ile beyanın birbirine uymadığı veya iradenin oluşumunda sakatlandığı bazı halleri araştırdık. Bu bölümün dördüncü başlığı altında ise daha ziyade irade ve beyanın birbirine uygun olmaması halinde veya irade beyanına aykırı bir durum ortaya çıkması halinde söz konusu olan diyâneten ve kazaen hüküm vermeyi tanıttık. Hanefiler hariç tutulacak olursa İslâm hukukçularının pek çoğu, boşama beyanının geçerli olabilmesi için gerçek anlamda boşama iradesinin bulunmasını şart koşarlar. Hanefiler ise boşamada irade ile beyan arasındaki uygunluk şartını her zaman aramazlar. Ayrıca, İslâm hukukçuları, boşama yetkisine sahip olan şahsın tek taraflı irade beyanıyla boşama meydana getirebilmesi için hukuki işlem meydana getirebilme ehliyetine sahip olması şartını ararlar. IX

Abstract:
SUMMARY In this study I deal with 'divorce' that means breaking up a marriage. I also deal with the consistency between a husband's intention (will) and his decleration of 'divorce' that takes place as a consequence of a one-sided statement of divorce (it is only the husband who is entitled to end a marriage) and that is defined as the husband's choice to end a marriage, including the effect of the sameness of a husband's intention and his statement of divorce on mariage. My objective here is to reach a correct understanding of the knowledge on 'divorce' in classic sources as well as to study it in a new systematic way with the provision of the possibility of a comparison. In the opening chapter, besides a definition of 'divorce', such subjects as who is entitled to divorce, the right of both sides to divorce and its validity are briefly studied. I study the possibilities of a valid (legal) divorce under three headings along with different views on the matter. The headings are 'divorce' happens as a result of the statement of one-sided will (intention), in the court, and in the presence of witnesses. In chapter one, I study the kinds of divorce from different points of view. The kinds of divorce are studied here with respect to the possibility of marriage after divorce, whether or not it is in parellel with the Prophets Sunnah (the teachings and practices of the prophet), the time when divorce takes place, and the responsibility of the married couple. I also study especially the validity of 'bid'i divorce' ( a kind of divorce that is not in consistentcy with the prophet's sunnah ) from different point of views of Islamic jurists. In chapter two, I study the consistency between the will (intention) and the statement of divorce. Under the first heading, I deal with the definition of intention, its importance, its role in the right of divorce, and its effect on it. Under the second heading, I study the kinds of how to declare the will of divorce in addition to reflecting different views on the matter. Under the third heading, I deal with the conditons required for the consistency of will (intention) and statement of divorce, the situations in which the intention (will) is not cosistent with the statement of divorce as well as whether marriage is broken up or not when one's intention and statement of divorce are not cosistent with each other. And under the fourth heading, I poit out how to be able to reach a legislative judgement and a judgement of conscience. (Diyaneten) Exluding the Hanafis (a sect with a different iterpretation of Qor'an and Sunnah), the majority of Islamic jurists stipulate the existence of the real will ( intention ) of divorce in order that the decleration of divorce can be valid. However, for the Hanafis it is not always necessary to consider the consistency between the itention and the statement of divorce. Furthermore, Islamic jurists stipualte a legal maturity (authority) of a person so that a divorce can take place as a result of one-sided statement of the will of a person entitled to divorce. X