İş hukukunda gece çalışması
Night work in labour law
Yazar: BAKİ OĞUZ MÜLAYİM
Danışman: PROF. DR. HALUK HADİ SÜMER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Gece çalışması, iş hukukunda giderek önem kazanan bir kavramdır. Endüstriyel gereklerin yanı sıra sağlık, güvenlik gibi sektörel gerekler de gece çalışmasının yaygınlaşmasına yol açmaktadır. Gece çalışması zor ve yorucudur. İş sağlığı ve güvenliği açısından olumsuz durumlara yol açabilecek niteliktedir.  Bu durum gece çalışmasının farklı bir şekilde ele alınıp düzenlenmesi gereğini ortaya çıkarmıştır. 

Ulusal hukukların yanı sıra uluslararası hukukta da gece çalışmaları düzenlenmektedir. Gece çalışmasına dair koşullar her ülkede yaş, cinsiyet ve işin niteliği bakımından ulusal mevzuat içerisinde düzenlenirken, uluslararası alanda da ortak sosyal politika normları meydana getirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü Sözleşmeleri, uluslararası iş hukukunun günümüze kadar olan en önemli kaynağıdır. Avrupa Birliği iş hukukunda yönergeler belirleyici konumda yer almaktadır. 

Türk İş Hukukunda gece dönemi ilk kez 3008 sayılı İş Kanununda düzenlenmiştir. Bu düzenleme,  1475 sayılı İş Kanunu ve yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunundaki düzenleme ile aynıdır. 
Gece kavramı 4857 sayılı İş Kanununun 69. maddesinde tanımlanmaktadır. Buna göre gece çalışma hayatında "gece" en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve herhalde en fazla on bir saat süren dönem olarak tanımlamaktadır. 

İş Kanununun 69.  maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işçiler gece döneminde en fazla yedi buçuk saat çalıştırılabileceklerdir. İşçilerin gece çalıştırılması yedi buçuk saati geçemeyecektir. 
Gece kavramı ile ilgili olarak yukarıda belirtildiği üzere iş hukuku mevzuatında yalnızca 4857 sayılı İş Kanununda yer alan düzenleme bulunmaktadır. Deniz İş Kanunu ile Basın İş Kanununda ise gece kavramına yönelik olarak tanımlayıcı bir düzenleme yer almamaktadır. 

1475 sayılı Kanununun 69. maddesinde her yaştaki kadınlar için getirilen yasak, kadın-erkek eşitliği ve bu konuda günümüzdeki gelişmeler dikkate alınarak kaldırılmış, gece çalıştırma yasağı sadece çocuk ve genç işçiler için öngörülmüştür 

4857 sayılı İş Kanununda 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bir takım değişiklikler yapılmıştır. 4857 sayılı Kanunda son yapılan değişiklik ile gece çalışmalarının yedi buçuk saati geçemeyeceği kuralına istisna getirilmiştir. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabileceği kabul edilmiştir.

Abstract:
Night work is a concept that has become even more important recently in labor law. Besides industrial needs, the sectoral needs such as health and security have made night work widespread. Night work is hard and tiring. It might lead to adverse conditions in terms of occupational safety and health. This situation makes it necessary to handle and manage night work in a different way.

Night work is also regulated in international law besides national laws. While the regulations for night work are designed in the national law in every country in terms of age, sex and the nature of business, some common social policy norms are created in the international laws. Today, the conventions of International Labor Organization are the most important source of International Labor Law. The directives determine the European Union labor law.   

In Turkish Labor Law, the night work was for the first time regulated in the law numbered 3008. This regulation is the same as the regulation in the laws numbered 1475 and 4875.
The term of "night" is defined in the article 69 of the law numbered 4875. Accordingly, for the purposes of working life, "night" means the part of the day beginning not later than 20.00 hours and ending not earlier than 6.00 hours, and lasting not longer than 11 hours in any case.
In accordance with the third clause of article 69 of Labor Law, at nights employees are worked seven and half hour at most.  It is not allowed to be worked more than seven and half hour at night. 

As explained above, in the Labor Law, the only regulation concerning the concept of "night" is defined in the law no. 4875. There is no descriptive definition of night term in the Maritime Labor Law and Press Labor Law.

In the article 69 of Law no.1475, the prohibition put into practice for all ages of women is removed taking the equality of woman and man  and the recent developments in this issue into consideration, the night work prohibition  has been put into practice just for children and young employees. 

Some amendments have been put into practice in the Occupational Safety and Health Law no. 6331 via Labor law no. 4875. With the final amendments in the Labor Law no. 4875 some exceptions have been made for the seven and half hour rule. It is accepted that night work of more than seven and half hour can be put into practice as long as the written approval of employee is taken in the tourism, private security and health sectors.