Dolaysız yabancı sermaye yatırımlarına yönelik vergi teşvik politikaları: Türkiye örneği
Tax incentive policies for foreign direct investments: Sample of Turkey
Yazar: ÖZLEM SÖKMEN
Danışman: PROF. DR. İSTİKLAL YAŞAR VURAL
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Teşvikler = Incentives ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Vergiler = Taxes ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Dolaysız yabancı sermaye yatırımları, genel olarak yatırım yapılan ülkelerde kalkınma ve gelişme sağlamaktadır. Bu sebeple de ülkeler açısından önemli bir dış kaynak olarak görülmektedir. Bu doğrultuda ev sahibi ülke dolaysız yabancı sermaye yatırımlarını ülkeye çekmek amacıyla çok sayıda teşvik politikası uygulamaktadır. Uygulanan bu politikalar hem ev sahibi ülkenin gelişmesi açısından hem de yatırımcının kazanç sağlaması açısından önemli görülmektedir. Özellikle sanayileşmiş ve sanayileşmekte olan ülkeler arasında tasarruf-sermaye yetersizliği nedeniyle var olan kalkınmışlık farkı dolaysız yabancı sermaye yatırımları ile giderilmeye çalışılmaktadır. Sanayileşmekte olan ülkeler genellikle sermaye kıtlığı yaşadıkları için uzun vadede dolaysız yabancı sermaye yatırımlarına daha çok önem vermektedirler. Bu amaçla da teşvik politikaları uygulamaktadırlar. Son yıllarda ön planda olan teşvik politikası ise vergi teşvik politikasıdır. Bu politika ile sanayileşmekte olan ülkelerde yatırımlar özendirilerek ülkenin gelişmesini sağlamak ve ülkeye teknoloji transferi, yönetim bilgisi götürmek amaçlanmaktadır. Bu tez, Türkiye'nin gelişme sürecinde dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının önemini vurgulamak ve bu gelişmeye katkıda bulunacak şekilde dolaysız yabancı sermaye yatırımlarına yönelik uygulanan vergi teşvik politikalarındaki eksiklikleri tespit etmek ve bu eksiklikleri ortadan kaldıracak çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır. Yapılan bu araştırmada, dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının Türkiye'de hangi alanlarda daha çok önem arz ettiğinin ve bu yatırımlar için ülke yöneticilerinin yapması gereken uygulamalarının belirlenmesi temel öneme sahiptir. Türkiye'de dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının istenilen düzeyde olmaması ve bu sorunun sonucu olarak dolaysız yabancı sermayeyi çekmek amacıyla uygulanılması gereken politikaların belirlenmesi Türkiye'nin ekonomik gelişimi açısından son derece önemlidir. Türkiye'nin ekonomik gelişimini sağlamak açısından dolaysız yabancı sermaye yatırımlarını ülkeye çekmek amacıyla uygulanan teşvik politikalarının yeterli olup olmadığı, yeterli değilse neler yapılması gerektiği ortaya konulmalıdır. Bu bağlamda yapılan bu çalışmada, Türkiye'nin dolaysız yabancı sermaye yatırımlarına yönelik vergi teşvik politikaları incelenmektedir. Son yıllarda Türkiye uygulamış olduğu politikalarla yabancı yatırım konusunda iyi bir düzeye gelmektedir. Ancak bu durum, istenilen seviyede olmamaktadır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye'nin yabancı yatırımları çekmek amacıyla alması gerektiği önlemleri açıklamaktadır. Ayrıca Türkiye'de dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimi de 1980 öncesi ve 1980 ve sonrası şeklinde bir ayrıma gidilerek incelenmektedir.Anahtar Kelimeler: Dolaysız Yabancı Sermaye Yatırımları, Vergi Teşvik Politikaları, Çokuluslu Şirketler

Abstract:
Foreign direct investments provide development and improvement in countries where it is invested in general. For that reason it is seen as an important foreign source in terms of countries. The host country applies a number of incentive policies in order to attract foreign direct investments to the country. Those applied policies are seen importantly both in terms of developing of the host country and in terms of carrying interest of the investor. Especially it is endeavored to eliminate the developmental differentiation existing among industrialized and industrializing countries because of insufficiency of savings ? capital with foreign direct investments. Because the industrializing countries experience capital shortage in general, they give more importance to foreign direct investments in long term. For that purpose they apply incentive policies. During the recent years, tax incentive policies lead to incentive policies. It is aimed at to provide to develop the country encouraging investments in developing countries and to transfer technology to the country and to bring management information there thanks to this policy. With this thesis, it is aimed at emphasizing the importance of foreign direct investments in developing process of Turkey and determining deficiencies in tax incentive policies applied to foreign direct investments by contributing to the development and to submit settlement proposals to eliminate those deficiencies. In this research, foreign direct investments have more importance in what areas in Turkey and specifying applications necessary to be carried out by the managers of the country has basic importance for those investments. The fact that foreign direct investments are not in the desired level in Turkey and specifying policies necessary to be applied in order to attract foreign direct investments as a result of this problem have the most importance in terms of economic development of Turkey. It must be suggested whether or not incentive policies applied in order to attract foreign direct investments in terms of economic development of Turkey are sufficient, if they are not sufficient it is necessary to carry out what can be done. In this study made in this context, it is researched tax incentive policies aimed at foreign direct investments of Turkey. In recent years Turkey has been achieving a better level about foreign direct investments with the policies that it applies. But the achieved target is not in the desired level. Because of those results the study is explaining the measures necessary to be taken by Turkey in order to attract foreign direct investments. In addition, it is studied historical development of foreign direct investments in Turkey by separating it as pre-2002 and post-2002.Key Words: Foreign Direct Investments, Tax Incentive Policies, Multinational Companies