Türkiye'nin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile olan enerji ilişkileri (2002-2014)
Energy relations of Turkey and Kurdistan Regional Government (KRG) of Iraq (2002-2014)
Yazar: ZANA BAYKAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN ELİK
Marmara Üniversitesi / Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Boru hatları = Pipelines ; Doğal gaz = Natural gas ; Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi = Iraq Kurdistan Regional Government ; Kuzey Irak = Northern Iraq ; Petrol = Petroleum ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations

Özet:
Bu çalışma Türkiye ile Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasındaki enerji ilişkilerini incelemektedir. Türkiye enerji alanında ithalata bağımlı olmakla birlikte enerji tedarikçisi olarak iki ülke –Rusya ve İran- ön plana çıkmaktadır. Türkiye enerji tedarikçisi sayısını arttırmak için kaynak çeşitliliği sağlamak gibi temel bir hedef belirlemiştir. Bu hedef doğrultusunda Irak Kürdistan Bölgesi'nde son zamanlarda keşfedilen büyük petrol ve doğalgaz yatakları Türkiye'nin dikkatini çekmiştir. Türkiye bu kaynaklardan yararlanabilmek için ilk önce IKBY'ye yönelik güvenlik eksenli politikasını terk edip siyasi ilişkilerini iyileştirmeye başlamıştır. Siyasi ilişkilerin iyileşmesiyle birlikte enerji alanında bir işbirliği imkanı ortaya çıkmış ve Türkiye kaynak çeşitliliğini sağlamada yeni bir tedarikçiye sahip olmuştur. Türkiye'nin bir diğer temel hedefi ise enerji merkezi olmaktır. Bundan dolayı Irak Kürdistan Bölgesi'nde bulunan enerji kaynaklarının Türkiye üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılması Türkiye'yi enerji merkezi olma hedefine yaklaştıracaktır. Bu hedefler doğrultusunda Irak Kürdistan Bölgesi'nden Türkiye'ye petrol akışını sağlayan bir boru hattı döşenmiş ve bu hattan gelen petrol dünya pazarlarına ulaşmıştır. Bu boru hattı aynı zamanda denize ulaşımı bulunmayan Irak Kürdistan Bölgesi'ne de enerji kaynaklarını dünya pazarlarına ulaştırma imkanı vermiştir. Fakat bu işbirliğinin gelişmesi sadece tarafların kendi kararlarına değil işbirliği önündeki engellerin aşılmasına da bağlıdır. Bu engellerin başında Irak merkezi yönetimi ile IKBY arasında yaşanan yasal ve siyasal sorunlar gelmektedir. Irak merkezi yönetimi IKBY'nin tek başına petrol ihraç edemeyeceğini iddia ederek Türkiye'yi bu ihraca imkan verdiği için suçlamaktadır. ABD de IKBY'nin Irak merkezi yönetimi ile anlaşmadan petrolü dünya pazarlarına ulaştırmasına karşı çıkmaktadır. Yine Kerkük-Musul Sorunu ile PKK Sorunu da bu ilişkiyi etkileyebilecek potansiyel barındırmaktadır. Bu çalışma Türkiye ile IKBY arasında enerji ilişkilerinin nasıl geliştiğini ve geliştirilen enerji işbirliği önündeki engellerin neler olduğunu konu almaktadır.



Anahtar Kelimeler: Türkiye, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Petrol, Doğalgaz,Enerji Güvenliği, Boru hattı

Abstract:
This study examines energy relations between Turkey and Kurdistan Regional Government (KRG) of Iraq. Turkey supplies most of its energy through import and two countries, Iran and Russia with their largest oil and gas reserves, are the main supplier for Turkey to import energy. Turkey has identified a main goal that is the diversification of the supplier to overcome her limitations about energy security. Therefore, KRG as a new actor of energy sector has attracted the attention with her recently discovered giant oil and gas reserves. The south eastern neighbour of Turkey, KRG can supply Turkey with her 45 billion barrel oil and 5,6 trillion cubic meter natural gas reserves. Turkey has abandoned her security oriented policy towards KRG and has tried to develop economic ties to benefit from KRG's energy sources. Turkey has tried to have a new supplier through good political relations with KRG and cooperated in this sense. Turkey's another main goal is to become an energy hub. Therefore Turkey has demanded to route KRG's energy sources through her territory. A new oil pipeline has been built and the oil from KRG has been transported to global market in this sense. The new oil pipeline has made it possible for landlocked KRG territory to reach Mediterranean also. However there are important challenges to this energy cooperation. Iraq federal government has opposed and claimed that KRG has no legal right to import oil or natural gas. Turkey has been blamed for making it possible for KRG to import oil. United States of America (USA) has also challenged this cooperation. USA has opposed the importing oil without the approval of Iraqi federal governments. Kirkuk and PKK questions have potential to challenge developed energy relation. This study examines how the energy relations of Turkey and KRG developed and identifies the challenges for the energy relations.




Key Words: Turkey, KRG, Oil, Gas, Energy Security, Pipeline