Türkiye'de mahkeme çevirmenliğinin durumu ve çevirmen meslek standardı açısından değerlendirilmesi
Court interpreting in Turkey and evaluation in terms of occupational standards for translation
Yazar: ENİSE ERYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN DEMEZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Mahkemeler = Law courts ; Meslek standartları = Occupational standarts ; Tercümanlık = Interpreter ; Toplum çevirmenliği = Community interpreting ; Çevirmen = Translator

Özet:
Bulunduğu ülkenin dilini bilmeyen ancak o ülkenin kamu kuruluşunun sunduğu hizmetten faydalanmak isteyen kişiler, işlerini yürütebilmek adına toplum çevirmenlerinin yardımına başvururlar. Bu kamu kuruluşlarından ve ortamlardan biri mahkemelerdir. Herhangi bir nedenden dolayı yargılamaya mağdur, tanık, şüpheli veya sanık olarak dahil olan ve ilgili ülkenin resmi dilini bilmeyen kişiler, mahkemede veya adli süreçlerde dil engeliyle karşılaşabilirler. Bu engelin ortadan kalkması ve çeviri hizmeti alıcılarının savunmalarını/ifadelerini bildikleri dilde yapabilmeleri, ilgili mevzuatlarda adil yargılanma, eşitlik hakkı, bir başka deyişle insan hakkı olarak tanımlanır. Bu hizmet, ülkenin yargılama dilini bilmeyenlerin muhakemenin adil yargılama kapsamında sonuçlanmasını sağlayacaktır. Türk mahkemeleri adil yargılanma hakkının yerine getirebilmek için mahkemelerde çevirmen görevlendirirler. Mahkeme çevirmenlerinin hızlı ve etkili bir şekilde görevlerini yerine getirebilmeleri için, Adalet Bakanlığı tarafından çevirmenlerin sağlaması gereken koşulları içeren listeler oluşturur. Listeler incelendiğinde çevirinin niteliğini ve işlevselliğini etkileyecek birtakım eksiklerin olduğu saptanmış, bunların da bir çevirmen meslek standardının gerekliliğini işaret ettiği gözlemlenmiştir. Türkiye'de mahkeme çevirmenliğine hizmet eden bir standart bulunmadığı için, çalışmamız bağlamında çeviri öncesi ve sonrası gibi birçok aşamayı kapsayan Çevirmen Ulusal Meslek Standardı'ndan yola çıkılmıştır. ÇMS'de bulunan ölçütler mahkeme çevirmenliği açısından işlevsel ve süreç odaklı yaklaşımları temsil eden Çeviriye İlişkin Eylem Kuramı ile Skopos Kuramı ışığında betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. İnceleme sonucunda ÇMS'de belirtilen standartların mahkeme çevirmenliğinde çeviri kalitesini arttırmayı amaçlayan ve uygulanabilecek nitelikteki işlemleri içerdiği görülmüştür. 

Anahtar Kavramlar: toplum çevirmenliği, mahkeme çevirmenliği, adil yargılanma, çevirmen ulusal meslek standardı, meslek standardı, işlevsel kuramlar

Abstract:
People who do not know language of the country where they are present get help from community interpreters to use public services in the country. One of the public institutions is court. They could face with language barrier during legal procedures if they are included in a trial for any reason as victim, witness, suspect or defendant. Defending/testifying in language of the user of interpreting services is defined as fair trial in the relevant regulations. This service ensures fair trial for those who do not know language used in the jurisdiction of the country. Turkish courts assign court interpreters for fair trial. Ministry of Justice prepares lists on requirements for court interpreters, so they do their tasks fast and effectively. It is observed on lists that there are some deficiencies which would affect quality and functionality of interpretation, and there is a requirement for occupational standards for translation. Occupational Standards for Translation are used in this study due to the lack of occupational standard for court interpreting. Criteria in these standards are analyzed within the context of court interpreting in the light of Theory of Translational Action and Skopos theory with descriptive analysis method.  As a result, it is observed that occupational standards for translation include applicable conditions aiming to develop translation quality in court interpreting.

Key Words: community interpreting, court interpreting, fair trial, national occupational standards for translation, occupational standard, functional theories