Yanma engelleyici kimyasal maddeler
Fire repellent chemicals
Yazar: YASEMİN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER EDİP KUZUGÜDENLİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
YANMA ENGELLEYİCİ KİMYASAL MADDELER
Yasemin ÇELİK
Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Aralık 2019
Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Ömer E. KUZUGÜDENLİ
ÖZET
Yanmanın oluşabilmesi yanıcı madde, yakıcı madde ve ısı gibi üç parametrenin aynı ortamda bulunması gerekir. Bu üç parametreden birini ortamda bulundurmamakla yanma önlenebilir. Yangınlar istek ve kontrol dışında meydana gelen yanma olayları olarak tanımlanabilir.  Yangınların neden olduğu can ve mal kayıplarını azaltmak için çeşitli söndürme yöntemleri geliştirilmiş olsa da burada bir zarar söz konusudur.  Yanma işlemini engellemek veya geciktirmek ise çok daha pratik ve ekonomik olabilir.  Bu tez çalışmasında maddelerin yanmaya karşı direncinin artırılması konusunda mevcut bilinen bazı bileşikler ile yeni hazırlanan bor bazlı çözeltilerin ve patentsel değere sahip özel bir karışımın yanma geciktirme etkisi deneysel olarak çalışılmıştır. Yanma engelleyici çözeltiler hazırlanırken yanıcı madde üzerinde bir koruyucu tabaka oluşturarak yanıcı madde-yakıcı madde ilişkisini azaltılması hedeflenmiştir.  Çalışmanın akış düzeni; yanma reaksiyonunun anlaşılması, yangın önleme potansiyeli olan kimyasal maddelerin literatürden derlenmesi, literatürden seçilen kimyasal maddelerin belirli yanıcı maddelerin yapısına karıştırılması, karışımlarda kullanılacak maddelerin temini ve bazı bor esaslı olanların sentezlenmesi, bu malzemelerin yanmayı önleme veya geciktirmede etkisinin deneysel olarak belirlenmesi ve sonuçların birleştirilerek değerlendirilmesi şeklinde olmuştur.
Anahtar Kelimeler:  Yanma, yangın geciktiriciler, ahşap yonga, bor, boraks, çinko borat

Abstract:
FIRE REPELLENT CHEMICALS
Yasemin ÇELİK
Erciyes University, Graduate School of Natural and Applied Sciences
M.Sc. Thesis, September 2019
Advisor: Asst. Prof. Dr. Ömer E. KUZUGÜDENLİ
ABSTRACT
Burning is a chemical reaction which requires combustible material (fuel), heath and oxygen to start and continue. The basic principle of extinguishing an existing fire is to remove one of these three parameters. In the same way, preventing these three parameters from coming together will prevent start of any burning reaction. Once a fire starts, to stop it might be a complicated, time consuming and expensive process, and frequently it causes significant losses in the form of property, injuries and even lives. To repair the damages caused by fires would be time consuming and difficult or impossible in many cases.  Preventing damage can be easier and cheaper than trying to repair it. Therefore, more attention should be given to improve fire prevention techniques. One way to do so is changing the composition or design of combustible material during their manufacturing processes.  This may not be applicable or practical for many materials.  Another way of preventing or delaying a fire is covering combustible thing with a protective layer to prevent its contact with air. In this study, relevant literature searched to understand the burning reaction better and to identify chemicals suitable to form a protective layer. Then, laboratory scale experiments were carried out using several compounds having potential use in the area.  Based on the literature data and preliminary experimental results, the tests were concentrated on using paper as combustible material and boron compound as flame retardants.  The test results were presented and their significance was discussed.  
Key Words:     Fire, flame retardants, wood chips, boron, borax, zinc borate,