Örgütsel bağlılık ve amaç karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkide iş doyumunun rolü
The role of job satisfaction in relation between organizational commitment and counterproductive work behaviors
Yazar: EMRE TÖNGEL
Danışman: PROF. DR. NİHAL MAMATOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Görevi kötüye kullanma = Crime of misconduct ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Üretim karşıtı iş davranışları = Counterproductive work behaviors ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı, örgütsel bağlılık ve amaç karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkide iş doyumunun rolünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda sağlık, eğitim ve hizmet sektörlerinden, İstanbul, İzmir, Samsun ve Bolu illerindeki 220 çalışandan veri toplanmıştır. Araştırmada veriler Örgütsel Bağlılık Ölçeği, Amaç Karşıtı İş Davranışları Ölçeği ve Minnesota İş Doyumu Ölçekleri yardımıyla toplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda amaç karşıtı iş davranışlarının; iş doyumu ve örgütsel bağlılık değişkenleriyle ilişkili olduğu görülmüştür. Bulgular iş doyumunun amaç karşıtı iş davranışları alt boyutları ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide aracı rolü olduğunu ortaya koymuştur. Analizler sonucunda genel, devam ve duygusal örgütsel bağlılık alt boyutları ile amaç karşıtı iş davranışlarından bir tek geri çekilme alt boyutu arasındaki ilişkilerde genel, içsel ve dışsal iş doyumunun aracı rolü olduğu bulunmuştur. Geri çekilme boyutu; amaç karşıtı iş davranışlarından kötüye kullanma, çalma, sabotaj gibi daha aktif eylem gerektiren alt boyutlarından farklı olarak; daha pasif bir elem şeklidir. Anlamlı bulgular şu şekilde özetlenebilir; genel örgütsel bağlılık ve geri çekilme davranışı arasındaki ilişkide genel iş doyumunun ve dışsal iş doyumunun aracı rolü vardır. Devam bağlılığı ve geri çekilme arasındaki ilişkide hem içsel iş doyumu hem dışsal iş doyumunun aracı rolü vardır. Son olarak duygusal bağlılık ve geri çekilme arasındaki ilişkide dışsal doyumun aracı rolü vardır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatürdeki araştırma sonuçları ile karşılaştırılarak tartışılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the role of job satisfaction in relation between organizational commitment and counterproductive work behaviors. For this purpose, the sample of this study was composed from 220 employees who works in İstanbul, İzmir, Samsun and Bolu. The data collection method was survey. At the end of the analyses it was demonstrated that, there were significant correlations between the research variables (organizational commitment, job satisfaction, counterproductive work behavior). This study showed that job satisfaction was a mediator in relationship between organizational commitment and counterproductive work behaviors. At the end of the analysis it was suggested that general, internal and external job satisfaction were mediators in relationship between dimensions of organizational commitment (general, continuous and emotional) and withdrawing dimension of counterproductive work behavior. Withdrawing is a passive action when compared with other counterproductive work behaviors such as exploitation, stealing and sabotage. Significant findings can be summarized as follows: general job satisfaction and external job satisfaction were mediators in relationship between general organizational commitment and withdrawing behavior. Internal job satisfaction and external job satisfaction were mediators in relationship between continues, commitment and withdrawing behavior. Finally, external job satisfaction was a mediator in relationship between emotional commitment and withdrawing. The research findings have been discussed in the light of related literature.