Sanatta kurgu ve gerçeklik bağlamında 1939 Erzincan depremi ve cezaevi müzeleri
1939 Erzincan earthquake and prison museums in the context of fiction and reality in art
Yazar: ŞERİFE SÜLEK
Danışman: DOÇ. DR. BURHAN YILMAZ
Düzce Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Deprem 13 Mart 1992 Erzincan = Earthquake 13 March 1992 Erzincan ; Deprem = Earthquake ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Gerçeklik = Reality ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Kurgu = Fiction ; Sanat = Art ; Ulucanlar Cezaevi Müzesi = Ulucanlar Prison Museum

Özet:
Tezimizin amacı, insanlarda mahkumlara karşı var olan ön yargıları sorgulamak, suçlu da
olsa, bu kişilere karşı yaptığımız haksızlıkların sanat aracılığıyla farkına varmamızı
sağlamaktır. Dünyanın her yerinde, insanları suça iten ailevi, genetik, hukuksal,
toplumsal, ekonomik, kültürel, eğitim ile ilgili sebepler vardır. Ne yazık ki, suç
işlenmeden önce suça teşvik eden bu nedenler, cezaevi yaşam koşulları, cezaevinden
çıktıktan sonraki topluma uyum süreçleri yeterince irdelenmemektedir. Mahkumların
cezalarını bitirip dışarı çıktıktan sonraki toplumsal önyargı, bu insanların kendilerine
yeni ve temiz bir hayat kurma şansını tanımamaktadır. İnsanlar eski bir mahkumla
aynı apartmanda oturmayı, aynı işyerinde çalışmayı, aynı okula gitmeyi,
istememektedirler. Oysa cezaevinden çıkan bir kişi, suçunun karşılığı olan cezayı
çekmiştir ve diğer insanlarla aynı haklara sahiptir. Kendisine iyi ve dürüst bir hayat
kurmak için önce bir işe ve gelire sonra da sevilip sayılacağı sosyal bir ortama
ihtiyacı vardır. İş bulamayan, eski mahkum diyerek itilip kakılan bu insanlar belki de
tek çareyi yine suç işlemekte bulmaktadır. Bu çalışma "suçluları kazıyınız, altından insan
çıkar" sözünün doğruluğunu, suçlulara gerekli özen gösterilir ve imkan sağlanırsa onların
da iyi birer insan olabileceklerini, toplumun bu soruna sırtını dönmesi yerine yüzleşmesi
ve kendi sorumluluklarının farkına varması gerektiğine dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.
Tez konumuz, gerçek bir olaydan yola çıkılarak eser üretmekle ilgili olduğundan,
çalışmamızda öncelikle, gerçek ile sanat ve bu iki kavramın birbirleriyle ilişkileri ve sanat
akımları içerisindeki gerçeklik kavramı tartışılmıştır. İkinci bölümde kurgu ve sanat
başlığı altında edebiyatta ve görsel sanatlarda kurgu anlatılmıştır. Bölümün sonunda,
adalet kavramına ve hukuk alanında üretilmiş sanat eserlerine yer verilmiştir. Üçüncü
bölümde, 1939 Erzincan Depremi ve deprem sırasındaki mahkumların akıllara durgunluk
veren fedakarlık hikayesi fotoğraflarla desteklenerek anlatılmıştır. Bölümün sonunda,
Sinop ve Ulucanlar Cezaevleri hakkında bilgi verilmiş ve ziyaretlerimiz sırasında çekilen
fotoğraflarına yer verilmiştir. Tezin sonunda ise adalet, cezaevi, ölüm fermanı, yafta gibi
hukuksal konularla ilgili bireysel çalışmalarımız ve sonuç bölümü bulunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Gerçek, Gerçekçilik, 1939 Erzincan Depremi, Hukuk ve Sanat,
Kurgu

Abstract:
The aim of our thesis is to question the prejudices that exist in people against prisoners,
to make us aware of the injustices we do against these people, even if they are criminals,
through art. All over the world, there are family, genetic, legal, social, economic, cultural,
educational reasons that push people to crime. Unfortunately, these reasons that
encourage crime before the crime is committed, prison living conditions, and the
processes of adaptation to society after leaving prison are not adequately studied. Social
prejudice after prisoners finish their sentences and go out does not give them the chance
to build a new and clean life. People don't want to live in the same apartment as an exconvict, work in the same workplace, go to the same school. However, a person who
comes out of prison has served the punishment for his crime and has the same rights as
other people. In order to build a good and honest life for himself, he first needs a job and
income, and then a social environment in which he will be loved and considered. These
people, who can't find a job, who are pushed around by ex-convicts, perhaps find the only
way to commit a crime again. This study aims to draw attention to the accuracy of the
word" scrape off criminals, get people out from under them", that criminals can also be
good people if the necessary care is given and the opportunity is provided, society should
face this problem instead of turning its back and become aware of its own responsibilities.
Since our thesis is about producing works based on a real event, in our study, truth and
art and the relations of these two concepts with each other and the concept of reality in
art movements were discussed. In the second chapter, fiction and art is explained to fiction
in literature and visual arts under the title. At the end of the chapter, the concept of justice
and works of art produced in the field of law are included. In the third chapter, The Story
of the 1939 Erzincan earthquake and the mind-boggling sacrifice of prisoners during the
earthquake is supported by photographs. At the end of the chapter, information about
Sinop and Ulucanlar Prisons was given and photos taken during our visits were given. At
the end of the thesis, there are individual studies and Results section on legal issues such
as Justice, Prison, death sentence, label.

Keywords: Truth, Realism, 1939 Erzincan Earthquake, Law and Art, Fiction