Farklı kurutma metotlarının bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin kalitesi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different drying methods on the quality of some medicinal and aromatic plants
Yazar: BERFİN SARIHAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM TONÇER
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkilerde uygun kurutma yönteminin seçimi, bitkilerin muhafazası ve raf ömrünün uzatılmasında önemli aşamalardan biridir. Bu çalışmada bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin kalite özellikleri üzerine gölgede, güneşte ve etüvde kurutma olmak üzere üç farklı kurutma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma arazisinde yetiştirilen tıbbi ve aromatik bitkilerden olan Biberiye (Rosmarinus officinalis L.) Karabaş kekik (Thymbra spicata), İzmir kekiği (Origanum onites), Limonkekiği (Thymus citriodorus), Limonotu (Lippia citriodora), Bahçe nanesi (Mentha spicata), Tıbbi nane (Mentha piperita) bitkileri araştırma materyali olarak kullanılmıştır. Tez çalışmasında her bitkiye ait renk değerlerinin belirlenerek, etken madde miktarı ve bileşimindeki değişimler incelenmiştir. Farklı kurutma metatlarına göre kurutulan bitkilerin renk değerlerindeki L*, a* ve b* değerlerinin kurutma uygulamalarına göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Origanum onites bitkisinde en yüksek uçucu yağ oranı gölgede kurutma uygulamasından elde edilirken, yüksek carvacrol, % 71.0 ile gölge uygulamasından elde edilmiştir. Lippia citriodora L. bitkisinde en yüksek uçucu yağ oranı güneşte kurutma uygulamasından, Limonene oranı ise en yüksek  %38.97 ile fırın kurutma uygulamasından elde edilmiştir. Mentha spicata L. en yüksek uçucu yağ oranını gölgede kurutma uygulamasından elde edilirken, en yüksek carvone oranı % 46.30 ile güneş uygulamasından elde edilmiştir. Mentha piperita L., en yüksek uçucu yağ oranı gölgede kurutma uygulamasından elde edilirken, Menthol oranı en yüksek  %38.63 ile fırın kurutma uygulamasından elde edilmiştir. Rosmarinus officinalis L., en yüksek uçucu yağ oranını gölgede uygulamasında verirken, en yüksek camphor oranı, güneş uygulamasından (%28.83) elde edilmiştir. Thymus citriodorus'da en yüksek uçucu yağ oranı güneşte kurutma uygulamasından elde edilirken, ana bileşen geraniol en yüksek  %38.41 ile gölge kurutma uygulamasından elde edilmiştir. Thymbra spicata var. spicata L. en yüksek uçucu yağ oranı gölgede uygulamasından en yüksek Carvacrol oranı % 74.35 ile gölge uygulamasından elde edilmiştir.

Abstract:
The selection of the appropriate drying method in medicinal and aromatic plants is one of the important steps in preserving the plants and extending the shelf life. In this study, three different drying methods such as drying in the shade, sun and oven were used for the determination of the quality characteristics of some medicinal and aromatic plants. Rosemary (Rosmarinus officinalis L.), Zahter (Thymbra spicata var. spicata), Oregano (Origanum onites), Lemon thyme (Thymus citriodorus L.), Lemongrass (Lippia citriodora), peppermint (Mentha piperita) and Spearmint (Mentha spicata) were used as research material. In the thesis, the color values of each plant were determined and the changes in the amount and composition of the active substance were examined. It was determined that L *, a * and b * values of the dried plants according to different drying methods differed according to drying applications. In Origanum onites, the highest essential oil content was obtained from shade drying and the highest carvacrol content was obtained from shade application with 71.0%. In Lippia citriodora L., the highest volatile oil content was obtained from sun drying application and the Limonene rate was high from oven drying application with 38.97%. Mentha spicata L. gave the highest volatile oil ratio in the shade drying method, while the highest carvone content was obtained from the sun application with 46.30%. The highest essential oil content was obtained from shade drying application,  while Menthol content was obtained from oven drying application with the highest 38.63% in Mentha piperita L. Rosmarinus officinalis L. gave the highest volatile oil ratio in shade application, while the highest camphor content was obtained from sun application (28.83%). In Thymus citriodorus, the highest essential oil content was obtained from sun-drying, while the main component geraniol was obtained from shade-drying with a maximum of 38.41%. Thymbra spicata var. spicata L. had the highest essential oil ratio in the shade and the highest carvacrol content was obtained from the shadow application with 74.35%.