Meslek elemanlarının sokakta çalış(tırıl)an çocuklara bakışı üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on the view of professionals on children working on the street
Yazar: HASRET DEĞİRMENCİ KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULHAKİM BEKİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Sokakta çalışan çocuklar = Children working on the street ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çalışan çocuklar = Working children

Özet:
Çocuklar toplumsal hayatta hep arka planda olmasına rağmen birçok sorunla karşılaşmaktadır. Bu kavrama bir de sokakta çalıştırılan çocuk literatürü eklendiğinde küçük yaşta bedensel ve ruhsal güçlerinin yetemeyeceği durumlarla baş başa bırakılmaktadır. Sokaklar, onların sadece gezip koşturabileceği bir oyun alanı olmalıdır, para kazanmak için kendilerinden ödün vermek zorunda kalacağı yerler olmamalıdır. Bu çalışmada, sokakta çalışan çocukların yaşadıkları zorlukları genelci sosyal hizmet bakış açısıyla anlamak için sosyal meslek grupları (sosyal çalışmacı, psikolog, sosyolog vb.) ile birebir görüşmeler yapılmıştır. Yapılan literatür araştırmasında sokakta çalıştırılan çocuklara meslek elemanlarının bakışı üzerine nitel araştırmaya ilişkin çalışmaya doğrudan rastlanılmamıştır. Bu amaçla; meslek elemanlarının, sokakta çalışan ve çalıştırılan çocuklar karşısında ne kadar bilinçli ve farkındalık sahibi olduklarını ölçmek ve sokakta çalıştırılan çocuklara karşı bakış açısını değerlendirmektir. Bu gözlemcilere, sokakta çalışan çocukları gördüklerinde ne hissettikleri, bu çocukları gördüklerinde ne yaptıkları hakkında sorular sorulmuştur. Çalışma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş ve görüşmeyi kabul eden meslek elemanları ile yüz yüze görüşülerek kayda geçirilmiştir. Çalışmada, yukarıda belirtilen hususlara ilişkin algılarını ortaya çıkarmak için yarı yapılandırılmış görüşme formuyla birlikte mülakat yöntemi seçilmiştir. Yapılan çalışmada veriler betimsel içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda meslek elemanlarının büyük bir kısmı bu durumun alışılagelmiş bir olgu olduğunu dile getirmişlerdir. Sokakta çalıştırılan çocukların istismara maruz kaldığını ifade ettikleri ve gerekli sosyal hizmet birimlerine bildirmedikleri tespit edilmiştir. Hatta katılımcıların büyük çoğunluğunun sokak çocuklarına yönelik sosyal hizmet biriminden haberdar olmadığı ortaya çıkmıştır. Katılımcıların, bu olguya büyük üzüntü duyduklarını ifade etmesiyle birlikte gelecek hakkında karamsar oldukları ve bu sorunla baş etme stratejisi olarak kamu kurumlarının bu sorunla ilgilenmesi gerektiği görüşlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Katılımcılar toplum tarafından sokakta çalıştırılan çocuklara karşı olumsuz yargıların atfedildiğini de dile getirmişlerdir.

Abstract:
Although the child is always in the background in social life, he encounters many problems. When the literature on children working on the street is added to this concept, they are left alone with situations where their physical and mental strength cannot be enough at a young age. The street should only be a playground for them to run around, not places where they have to compromise themselves to make money. In this study, one-to-one interviews were conducted with social professional groups (social workers, psychologists, sociologists, etc.) in order to understand the difficulties experienced by children working on the street from a generalist social work perspective. The aim here is to measure how conscious and aware the professionals are in the face of children working (worked) on the street and to evaluate their perspective on children working on the street. These observers were asked about how they felt when they saw children working on the street and whether their life had been interrupted. The study was carried out with the qualitative research method and face-to-face interviews were conducted with the professionals who agreed to be interviewed in Kadıköy. In the study, the interview method was chosen together with the semi-structured interview form in order to reveal their perceptions about the above-mentioned issues.
As a result of the research, it was determined that most of the professionals stated that this situation is a common phenomenon and that children working on the street were exposed to abuse, and they did not report it to the necessary social service units despite being victims. In fact, it was revealed that the majority of the participants were not aware of the application unit for street children. While the participants expressed their deep regret for this phenomenon, it was determined that they were pessimistic about the future and that public institutions should deal with this problem as a coping strategy.