Turizm rehberliği bölümü öğrencilerinde genel özyeterlilik algısı, mesleki kaygı ve mesleği yapma niyeti ilişkisi
The relationship between perceived self-efficacy, occupational anxiety and the intention to perform proffesi̇on of toursim guiding students
Yazar: BURHAN ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. UYSAL YENİPINAR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Mesleki kaygı = Occupational anxiety ; Mesleği yapma niyeti = Intention to perform the occuptaion ; Turist rehberi = Tourist guides ; Turizm eğitimi = Tourism education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Turist rehberliği mesleği kendi bünyesinde çok çeşitli rol ve görevleri barındıran ve turizm sektöründeki diğer iş alanları gibi belirli olumlu ve olumsuz özelliklere sahip olan bir meslektir. Turist rehberliği mesleğini yerine getirecek olan bireyin belirli nitelikler taşıması gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, Adnan Menderes Üniversitesi, Balıkesir Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi'nin turizm rehberliği bölümlerinde öğrenim görmekte olan turist rehberi adaylarının algıladıkları genel öz-yeterlilik, mesleki kaygı ve mesleği yapma niyetleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline uygun olarak düzenlenmiştir. Veriler farklı araştırmacılar tarafından geliştirilen ölçekler ile oluşturulan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Anket, kolayda örnekleme tekniğine göre uygulanmıştır. Anket uygulaması 01 Mart 2018 tarihinde başlamış ve 30 gün sürmüştür. Anket uygulaması sonunda kullanılabilir 537 adet anket elde edilmiştir. Analizlerde betimleyici istatistikler, açıklayıcı faktör analizi,  bağımsız örneklem t-testi,  tek yönlü varyans (ANOVA) analizi ve korelasyon ile regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada katılımcılar, genel öz-yeterlilik inançlarını başlama ve yılmama-sürdürme çabası olmak üzere iki faktörde algılamışlardır. Katılımcıların mesleki kaygıları ise; iletişim ve iş ortamı merkezli, görev merkezli, işsizlik ve sınav merkezli,  işveren ve uyum merkezli, kişisel gelişim merkezli, mesleki gelişim merkezli, ekonomik merkezli ve meslek seçimi merkezli kaygı olmak üzere yedi faktör altında toplanmıştır. Mesleği yapma niyetinin ise; mesleğe yönelik olumlu yaklaşım ve mesleğe yönelik olumsuz yaklaşım olmak üzere iki faktörde algılandığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; turizm rehberliği öğrencilerinin mesleki kaygı düzeyleri cinsiyete ve öğrenime devam edilen sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Diğer yandan araştırmaya katılan turizm rehberliği öğrencilerinin öz-yeterlilik inançlarının ve turist rehberliği mesleğini yapma niyetlerinin öğrenime devam edilen üniversite, turizm rehberliği bölümünü tercih etme sırasına ve akademik başarı durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmada öz-yeterlilik ve mesleği yapma niyeti arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Mesleki kaygı ve mesleği yapma niyeti arasında ters yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Önemli bulgulardan bir diğeri ise; öz-yeterlilik inancı ve mesleki kaygının mesleği yapma niyetini etkiliyor olmasıdır. Elde edilen bulgular, turizm rehberliği bölümlerine ve turist rehberliği meslek kurumlarına yönelik öneriler geliştirilmesini sağlamıştır.

Abstract:
Tourist guiding occupation has comprehensive roles and duties in its own because of its unique qualities. It has both disadvantages and advantages indeed such as other occupational areas in the tourism industry. The individual who will fulfill tourist guiding profession needs to carry certain qualifications. In this dissertation, the relationship between the general self-efficacy, occupational anxiety and intention to perform profession of the tourist guide candidates who are studying in the tourism guiding departments of Adnan Menderes University, Balıkesir University, Ege University and Nevsehir Haci Bektaş Veli University are examined. The research is designed as the relational search model. The study conducted by the means of questionnaire composing certain scales which were developed by a large number of researchers before. The questionnaire was applied through convenience sampling method. The data gathering process was set off on the 1st of March, 2014, and lasted for 30 days. In total 537 completed surveys were collected. For the statistical analysis, descriptive statistics, explanatory factor analysis, independent samples t-test, analysis of variance(ANOVA), correlation and regression analyzes were benefited from. The results showed that tourism guiding students perceived self-efficacy under two factors composing; startup and standup-effort to keep up. Furthermore, while tourism guiding students perceived occupational anxiety under eight factors including communication and workplace environment centered anxiety, task centered anxiety, unemployment and exam centered anxiety, employer and adjustment centered anxiety, personal development centered anxiety, occupational development centered anxiety, economic centered anxiety and career choice centered anxiety, the intention to perform profession was perceived as two factors referring one's positive and negative attitudes towards profession.  According to the findings of the research, the level of occupational anxiety of tourism guiding students shows a significant difference according to sex and grade. Furthermore, it was revealed that the general self-efficacy and the intention to perform tourist guiding profession show significant a difference according to university tourism guiding students study, order of preference of tourism guiding department and academic achievement status. While a significant positive relationship was found between self-efficacy and the intention to perform profession, a significant negative relationship was found between occupational anxiety and intention to perform profession. The effect of self-efficacy and occupational anxiety on the intention to perform tourist guiding profession is the most important finding.