Ortalama hız sınırı uygulamasının sürücülerin hız profilleri üzerindeki etkilerinin analizi: Akdeniz Üniversitesi Kampüsü örneği
Analysis of the effects of average speed limit applications on speed profiles of drivers: Example of Akdeniz University Campus
Yazar: ARZU ILGAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SALTAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dünyada ve ülkemizde karayolu trafik güvenliği konusunun önemi her geçen gün artmaktadır. Trafik kazaları ile buna bağlı ölüm ve yaralanmaların başlıca sebeplerinden biri de yüksek hızdır. Trafikte yüksek hız problemini çözmek için her ülkede çeşitli hız denetim sistemleri uygulanmaktadır.
Akdeniz Üniversitesi sınırları içinde yüksek hız kaynaklı kazalar görülmektedir. Bu tezde kampüs içinde daha güvenli bir trafik için Akıllı Ulaşım Teknolojileri kapsamında "ülkemizde ortalama hız tespit sistemi teknolojisi ilk defa olarak gezici (mobil) araçlar ile, gerekli bütün altyapı ve yazılımı ile kurulmuş, 1. ve 2. Evre (önce/sonra) hız etütleri ile aynı sürücülerin 1.'si gizli 2.'si ise ilan edilmiş iki evredeki ortalama hız değerleri 11 farklı güzergahta (20, 30 ve 50 km/s hız limitli) ölçülmüştür. Uygulamanın sonunda sistemin ne denli etkili olduğu tespit edilmiş ve araç sürücülerine yapılan anketler değerlendirilmiştir. 
Öncelikle 1. evre ortalama hızları, sonra 2. evre ortalama hızları değerlendirilmiştir. Daha sonra 1. evre sürecinde kaydedilen ortalama hızlar, 2. evre sürecinde kaydedilen ortalama hızlarla kıyaslanmıştır. Bu verilerin değerlendirmesinde; ANOVA ve t testi yöntemleri kullanılmıştır. Anket bulguları değerlendirmesinde ise ilk olarak "ankete katılan sürücülerin özellikleri" ki kare analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Daha sonra "hem ankete katılan hem de ortalama hızları tespit edilen sürücülerin özellikleri"; Shapiro-Wilk, ANOVA ve t testi yöntemleri ile p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bu tezde önerilen sistemde, kampüs sınırları içerisinde herhangi bir cezai yaptırım olmaksızın sadece uyarı ve duyurular ile; standart sapmalar düşmüş, ortalama hızlar 20, 30 ve 50 km/s hız limitli güzergâhlarda 2.15 km/s (%4.50), 1.81 km/s (%5.10) ve 4.50 km/s (%8.35) azalmıştır. 85 yüzdeli hızlar ise 4 km/s (%6.50),  3 km/s (%6.70), 3 km/s (%4.70)  azalmıştır. İhlal yapan araçların oranı 1. Evrede %69.38 iken, 2. Evrede %63,01' e düşmüştür. Hız limitlerine riayet eden araçların oranı ise 1. Evrede %30.62 iken 2. Evrede % 36.99'a yükselmiştir. Aşırı hız yapma davranışı da azalmıştır. 1. Evre/2. Evre hız ortalamaları arasında p<0.05 düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur.
Anket uygulamalarında "hız limiti uygulamalarını yüksek ve düşük bulan gruplar" arasında "cinsiyet, yaş, eğitim, görev düzeyi, kasis sıklığı hakkındaki düşünceler" açısından anlamlı fark görülmüştür. Ayrıca ankete katılan ve ortalama hızları tespit edilen sürücülerin hız ortalamaları 3.61 km/s düşmüştür ve 1. Evre/2. Evre hız ortalamaları arasında p<0.05 düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur. "Cinsiyet, yaş, görev düzeyi, kaza sayısı, hız sınırı hakkında düşünceler"e göre sürücülerin 1. Evre/2. Evre hız ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Bulgular hemen hemen bütün koridorlarda ortalama ve maksimum hızlarda ciddi düşüşler vermiştir. Tez çalışması, kampüsü olan benzeri kuruluşlara da model olması bakımından önem arz etmektedir ve uygulanacak bu sistem Antalya için de bir ilk olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca bu tezde, uluslararası ve ulusal OHTS'nin (ortalama hız tespit sistemi) kapsamlı bir özeti sunulmakta ve sistemin kullanım kapsamı; teknik ve işletimsel ve her bir yetki alanıyla bağlantılı daha geniş hız yönetimi sorunlarına göre açıklanmaktadır.

Abstract:
Highway traffic security is an increasingly important issue in the world as well as in Turkey. One of the major reasons of traffic accidents and related deaths and injuries is high speed. Various speed control systems are implemented in every country to solve the problem of high speed in traffic.
High speed related accidents have been observed within the limits of the Akdeniz University's campus. Within this thesis, average speed detection system technology has been established with mobile vehicles together with all the required infrastructure and software for the first time in our country within the scope of Intelligent Transportation Technologies, and average speed of the road users have been measured at 11 different routes (speed limits of 20, 30 and 50 km/h) according to 1st and 2nd Phases (before/after) speed studies where the average speed of the road users have been studied in both phases where 1st measurement was hidden and 2nd measurement was declared. At the end of the implementation, the effectiveness of the system has been evaluated and questionnaires filled out be the road users have been analyzed.
1st phase average speeds have been analyzed before 2nd phase average speeds. Later, the average speeds recorded during the 1st Phase have been compared to he average speeds recorded during 2nd Phase. ANOVA and T-test methods have been used in the data analysis. In the analysis of questionnaire findings, chi-square method has been used firstly to analyze "characteristics of the road users who participated in the questionnaire." Then, Shapiro-Wilk, ANOVA and t-test methods have been used to analyze the "characteristics of the road users who participated in the questionnaire and whose average speeds have been determined" at the significance level of p<0.05.
With the systems recommended with this thesis, standard deviations have been reduced and average speeds have been decreased on the roads with limits of 20, 30 and 50 km/h respectively by 2.15 km/h (4.50%), 1.81 km/h (5.10%) and 3 km/h (4.70%) only through warnings and announcements made within the campus borders without any penal sanctions. The speeds of 85 percent, on the other hand, have been reduced by 4 km/h (6.50%), 3 km/h (6.70%) and 3 km/h (4.70%). The rate of the vehicles in violation of the speed limits has been 69.38% in the 1st Phase while it has been decreased to 63.01% in the 2nd Phase. And the rate of vehicles which have complied with the speed limits has been 30.62% in the 1st Phase while it has increased to 36.99% in the 2nd Phase. Excessive speeding behavior has also reduced. A significant difference at the level of p<0.05 has been found between the 1st Phases/2nd Phases speed averages.
In the questionnaire, a significant difference has been observed in terms of "gender, age, education, job position, opinions about the frequency of speed bumps" between "groups who find the speed limits high and low." Additionally, the speed averages of the drivers who participated in the questionnaire and whose average speeds have been measured have decreased by 3.61 km/h and a significant difference at the level of p<0.05 hase been found between their 1st Phases/2nd Phases speed averages. There hasn't been a significant difference, however, between their 1st Phases/2nd Phases speed averages in terms of "gender, age, job position, accident number, opinions about the speed limit."
It was found that in almost all corridors the speeds were considerably lower in the second stage. The present thesis is important in being a model for similar institutions with campuses and the system to be implemented is a first for Antalya. In addition, international and national ASDS (average speed detection system) have been extensively summarized in this thesis and the usage scope of the system has been explained in terms of technical and operational properties and larger speed management issues related to each area of jurisdiction.