PET/BT'nin Lenfoma'nın primer evrelendirmesinde kemik iliğini değerlendirmedeki rolü
The role of PET/CT in the evaluation of bone marrow involvement in the primary staging of Lymphoma
Yazar: TANSEL ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. NAHİDE GÖKÇORA
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: FISH = FISH ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği incelenmesi = Bone marrow examination ; Lenfoma = Lymphoma ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Kemik iliği tutulumu, lenfomada hastalık evresini, prognozu ve tedavi yaklaşımını etkileyen önemli bir parametredir.Bu çalışmada, PET/BT'nin lenfoma olgularında kemik iliği tutulumunu göstermedeki etkisinin farklı sayısal değerlendirme yöntemleri kullanılarak araştırılması; FISH yöntemi ile kemik iliği biyopsilerinin tekrar değerlendirilmesi, bu sayede PET/BT'nin tanısal değerinin gösterilmesi; klinik ve laboratuvar bulgularının bu konudaki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.Çalışma kapsamına Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nükleer Tıp bölümünde PET/BT incelemesi yapılmış ve Patoloji bölümünde kemik iliği örnekleri değerlendirilmiş hastalar alınmıştır. Hastaların PET/BT verilerinden kemik iliği SUVmean, kemik iliği/karaciğer SUVmean, kemik iliği/kan havuzu SUVmean ve kemik iliği/serebellum SUVmean değerleri elde edilmiştir. Hastaların mevcut patoloji, laboratuvar ve klinik sonuçları geriye dönük olarak kaydedilmiştir. Bu hastalardan matür B hücre kökenli olan bir grup hastaya BCL2, BCL6, MYC ve PAX5 probları ile FISH uygulanmıştır.Çalışma sonucunda rutin histokimyasal incelemeler ile 15 hastada kemik iliği tutulumu saptanmıştır. Rutin histokimyasal incelemelere FISH yönteminin eklenmesi, kemik iliği tutulumunun saptanmasına katkı sağlamamıştır. Çalışmamızda iki hastada FISH pozitif olarak değerlendirilmiştir. Kemik iliği tutulumunun saptanması için kullanılan sayısal PET/BT yöntemleri arasında, anlamlı istatistiksel farklılık saptanmamıştır, ancak bu konudaki en uygun yöntemin kemik iliği/karaciğer SUVmean (Kİ/KC SUV) oranı olduğuna karar verilmiştir. Kİ/KC SUV için en uygun kesim değeri 1,8 olarak bulunmuştur. Bu kesim değeri ile PET/BT'nin lenfomadaki genel duyarlılık, özgüllük, PPD ve NPD'i %53, %90, %53, %90 olarak bulunmuştur. Agresif lenfoma alt grubunda bu değerlerin sırası ile %83, %97, %83 ve %97'e yükseldiği görülmüştür. PET/BT'de Kİ/KC SUV?1,8 olan, ancak kemik iliği biyopsisi patolojik değerlendirilen hastalarda (yalancı negatif), biyopsi sonuçları normal olarak değerlendirilen hastalara (gerçek negatif) oranla; indolant NHL oranı yüksek, lenf nodu SUVmaks değeri ise düşük olarak bulunmuştur. PET/BT'de Kİ/KC SUV>1,8 olan, ancak kemik iliği biyopsisi normal değerlendirilen hastalarda (yalancı pozitif), biyopsi sonuçları patolojik olarak değerlendirilen hastalara (gerçek pozitif) oranla laboratuvar değerleri yönünden (sed, crp, lökosit sayımı ve nötrofil yüzdeleri) anlamlı farklılık saptanmamıştır.Sonuç olarak PET/BT, lenfoma hastalarında kemik iliği tutulumunun değerlendirilmesinde yüksek negatif öngörü değerine sahiptir ve Kİ/KC SUV ? 1,8 olan, agresif lenfoma hastalarında, invaziv bir işlem olan kemik iliği biyopsisinin yerine tercih edilebilecek noninvaziv bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.

Abstract:
Bone marrow involvement is an important parameter that affects the stage, prognosis and the management of lymphoma patients.The aims of our study are; to determine the role of PET/CT in the assessment of bone marrow involvement in the primary staging of lymphoma patients using different quantitative measurement methods, to determine the most accurate quantitative measurement method, to reinterpret bone marrow biopsies using FISH method to improve the accuracy of PET/CT in detection of bone marrow involvement and to investigate the effects of laboratory and clinical findings on the accuracy of PET/CT.Primary lymphoma patients who have their PET/CT imaging and bone marrow biopsies done in Gazi University Medical Hospital were included in this study. Using PET/CT data, bone marrow SUVmean, bone marrow to liver SUVmean ratio, bone marrow to blood pool SUVmean ratio and bone marrow to serebellum SUVmean ratio values were obtained. Pathology reports, laboratory and clinical findings of the patients were recorded retrospectively. FISH was used to evaluate mature B cell lymphoma patients using BCL2, BCL6, MYC and PAX5 probs.Fifteen bone marrow biopsies were positive with routine histopathological examinations. FISH method didn?t increase the total number of the patients with bone marrow involvement. Two patients have positive bone marrow biopsies with FISH examination. There is no significant difference between the quantitative measurement methods of PET/CT in respect to detection of bone marrow involvement. However we decided that bone marrow to liver SUVmean ratio (BM/L SUV) is a suitable criterion to assess bone marrow involvement of primary lymphoma patients. Optimum cut off value for BM/L SUV ratio was found to be 1.8. Using this cut off value sensitivity, specificity, PPV and NPV of PET/CT is %53, %90, %53 and %90, respectively. In a selected subgroup of patients with aggressive lymphoma these values improved to %83, %97, %83 and %97, respectively. Using this cut off value, among patients with false negative results indolant lymphoma patients and patients with low lymph node SUVmax were more frequent. There is no significant laboratory difference (Sed, CRP, WBC, % Neutrophil) between patients with false positive and true positive results.In conclusion, PET/CT had a high negative predictive value. Therefore in the primary evaluation of aggressive lymphoma patients with normal bone marrow PET/BT findings, PET/BT is a noninvasive alternative over bone marrow biopsy.