Yabancı yatırım sözleşmelerinin yeniden müzakeresi ve uyarlanması
Renegotiation and adaptation of foreign invesment agreements
Yazar: MURAT ERBİLEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHTİYAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Yabancı yatırım sözleşmeleri, kısaca, ev sahibi devlet ile yabancı yatırımcı arasında akdedilen, maddi ve gayri maddi varlıkların ev sahibi devlete transferini öngören ve yabancı yatırımcının kar ya da bir menfaat elde etme amaçladığı sözleşmelerdir. Yabancı yatırımlara devletler arasında yapılan yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşmaları kapsamında koruma sağlanmaktadır. Yine aynı anlaşmalar kapsamında uyuşmazlıkların giderilmesine ilişkin düzenlemelere yer verilmektedir. 
Yabancı yatırım sözleşmelerindeki yeniden müzakere, istikrar, aşırı ifa güçlüğü, mücbir sebep klozları gibi düzenlemeler, düzenlemelerin içeriğine bağlı olarak, sözleşmede belirtilen hallerde, taraflara sözleşmeyi yeniden müzakere yükümlülüğü getirmektedir. Bu halde, taraflar, çözüm için dürüst çaba göstermek, etkin bir şekilde sözleşmeyi yeniden müzakere etmek ve diğer tarafın menfaatlerini de göz önünde bulundurma yükümlülüğü altındadır. Yeniden müzakerenin sözleşmede açıkça düzenlenmediği hallerde ise yeniden müzakere yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı tartışmalıdır. Yabancı yatırımların önemli miktarda katkıyı gerektirmeleri, kısa süreli olmamaları ve ev sahibi devlet ve yabancı yatırımcı dışında alt yükleniciler, hizmet sağlayıcıları, proje çalışanları ve finans kuruluşları gibi pek çok paydaşı da ilgilendirmeleri nedeniyle, koşulların değişmesi halinde, sözleşmenin taraflarca yeniden müzakere edilmesi dürüst bir muhataptan beklenecek bir davranıştır. Esasen, yatırım anlaşmalarında da sıklıkla ev sahibi devlet ile yabancı yatırımcı arasındaki uyuşmazlığın mahkemeye ya da tahkime taşınmasından önce belirli bir süre dostane yollarla çözülmesi için görüşmeler yapılacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmektedir. 
Yeniden müzakere sırasında bir tarafın yapmış olduğu teklifi diğer tarafın kabul etme yükümlülüğü bulunmamakla birlikte, yapılan tekliflerin hiçbir önemi ya da faydası olmadığını belirtmek doğru değildir. Nitekim, bu teklifler yeniden müzakerenin sonuçsuz kaldığı durumlarda, uyuşmazlığın çözümü ile yetkili mahkeme ya da hakem heyetine yol gösterici niteliktedir.

Abstract:
Foreign investment agreements can be briefly defined as agreements signed between a host state and a foreign investor, envisaging the transfer of tangible and intangible assets to the host state and via which the foreign investor intends to earn a profit or benefit from such investment. Protection is typically provided to foreign investors through treaties signed between states concerning the reciprocal promotion and protection of investments. Provisions regarding the settlement of disputes are also included in the aforementioned treaties.
Clauses in foreign investment agreements on renegotiation, stability, hardship, and force majeure, on the circumstances set forth in the agreement, impose obligation on the renegotiation of the agreement by the parties depending on their content. In this case, parties are obliged to act in good faith for efficient renegotiation and to consider the other party's interest in resolution. If the agreement remains silent on renegotiation, the renegotiation obligation is controversial. Generally, renegotiation of the agreement would be expected from a prudent counterparty due to changes in circumstances as foreign investments require substantial contribution and are generally not short-term in nature and concern the host state and the foreign investor as well as many other parties such as subcontractors, service providers, project employees and financial institutions. Indeed, provisions are frequently embedded in the investment treaties to the effect that negotiations will be carried out to resolve any dispute between the host state and foreign investor amicably before such dispute is referred to a court or arbitral tribunal.  
While a party is not obliged to accept any proposals made by the other party during renegotiation, one cannot say that proposals made during such renegotiation have no importance or are useless. It could be stated that these proposals would guide the competent court or the tribunal with dispute where renegotiation has failed.