Çalışan kadınlarda annelik ve dindarlık algısı
The perception of motherhood and religiosity for working women
Yazar: RÜMEYSA ERGİN
Danışman: DOÇ. DR. BEHLÜL TOKUR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Annelik = Motherhood ; Annelik temsilleri = Maternal representations ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Çalışan kadınlar = Working women ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Bu çalışma, çalışan kadınlarda annelik ve dindarlık algısı arasındaki ilişkiyi anlamak amacıyla yapılmıştır. 
Nitel araştırma yöntemiyle yapılan araştırmada, Ankara'da ikamet eden ve çalışan 30 kadından mülakat tekniği ile veri toplanmıştır. Kota, ölçüt ve maksimum çeşitlilik örnekleme çeşitleri kullanılarak çalışma grubu belirlenmiştir. Katılımcılar anne olma durumuna göre üç alt gruptan oluşmuştur. Bu gruplardan potansiyel anneler, henüz anne olmamış genç yetişkinleri, çocuksuz kadınlar ise anne olmamış ve yaşı nedeniyle olma ihtimali taşımayan kadınları betimlemektedir. Anne grubu ise biyolojik anneleri tanımlamaktadır. Ayrıca katılımcılar, çalıştıkları sektöre göre (tarım, sanayi, hizmet) de çeşitlendirilmiştir. Görüşmeler; çalışmaya başlarken belirlenen annelik algısı, kadın ve çalışma hayatı, dindarlık, annelik ve dindarlık şeklindeki 4 tema çerçevesinde yapılmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler, tematik analiz ile içerik analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir.
Çalışma bulgularında annelik algısını; kadınların annelik tanımları, iyi anneliğe dair değerlendirmeleri, kendi anneleriyle ilişkileri ve toplumda anneliğin nasıl algılandığına dair düşüncelerinin şekillendirdiği bulunmuştur. Katılımcıların annelik tanımları sevgi ve merhamet eksenli, fedakârlık ve sorumluluk eksenli ve tanımlanamayan duygu eksenlidir. İyi anne ise fiziksel ve ruhsal ihtiyaç odaklı, salt ruhsal ihtiyaç odaklı, eğitim odaklı ve çocuğa saygı odaklı olarak çeşitlenmektedir. Kadınlara göre kötü anne ilgisiz ve merhametsizdir. Kendi anneleriyle ilişkileri bağlamında ortaya çıkan sınıflama rol model anne, tutarsız anne, yüzleşen anne şeklindedir. Toplumda anneye bakışı ise değer ve kısıtlayıcı olarak değerlendirmektedirler. Kadın ve çalışma hayatı temasında çalışma amacı kategorisinde kadınlar; üretim odaklı, ücret odaklı ve eğitimin sonucu odaklı olarak ayrışmıştır. Çalışma hayatının zorluklarını ise çocuk sahibi olma durumu belirlemiştir. Dindarlık temasında katılımcılar kendilerini ibadet ve inanç üzerinden açıklarken ötekinden ahlaklı olmalarını istemiştir. Annelik ve dindarlık ise temasında anne ve çocuk merkezli ilişkinin varlığı, ilişki yokluğu ve belirsizliği görünürdür.
Çalışmanın sonucunda, kadınların anneliği algılama biçimleri ile dindarlığı anlamlandırmaları arasında bağ ortaya çıkarılmıştır. Bu kapsamda dört tip elde edilmiştir: çocuk merkezli dindar, anne merkezli dindar, tutarsız dindar, alakasız dindar.

Abstract:
This study was conducted in order to understand the relationship between perception of motherhood and religiosity for working women. In the research conducted using the qualitative research method, data were collected from 30 women residing and working in Ankara by interview technique. The working group was determined using quota, criteria and maximum diversity sampling types. The participants were divided into three subgroups according to their motherhood status. Potential mother of these groups depict young adults who have not yet become mothers, while childless woman depict women who have not become mothers and are unlikely to become mothers because of their age. The group of mother defines biological mothers. In addition, the participants were also diversified according to the sector in which they work agriculture, industry, services. The interviews were conducted within the framework of four themes such as the perception of motherhood, women's and working life, motherhood and religiosity determined when starting to work. The data obtained from the participants were analyzed using thematic analysis and content analysis techniques.
In the study findings, it was found that the perception of motherhood is shaped by women's definitions of motherhood, their evaluations of good motherhood, their relationships with their mothers and their thoughts about how motherhood is perceived in society. Definitions of motherhood are based on love and compassion, sacrifice and responsibility, and unidentified emotion. The difficulties of working life were determined by the situation of having children. In the theme of piety, the participants asked the other to be moral while explaining themselves through worship and faith. 
As a result of the study, a link has emerged between the perception of motherhood and their religiosity in working mothers. In this context, four types were obtained: child-centered religious, mother-centered religious, inconsistent religious, irrelevant religious.