Bağlanma stili, kişilik özellikleri, anne baba tutumları ve  ergenlerin kimlik gelişimi arasındaki ilişki
The relationship between attachment style, personality traits, parental attitudes and identity development of adolescents'
Yazar: MELİKE KIRCALİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM KÜT
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerin kimlik gelişimi ile bağlanma stili, kişilik
özellikleri ve anne baba tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Araştırmaya 14-17 yaş arası 119 kadın ve 148 erkek olmak üzere toplam 267
lise öğrencisi katılmıştır. Katılımcılara sırasıyla Bilgilendirilmiş Gönüllü Formu,
Kişisel Bilgi Formu, İlişki Ölçekleri Anketi, Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Anne- Baba
Tutum Ölçeği, Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüleri Ölçeği uygulanmıştır.
Elde edilen verilerin analizi için, Bağımsız Gruplar t Testi, Tek Yönlü Varyans
Analizi, Korelasyon analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, kimlik statüleri ile bağlanma stilleri,
anne baba tutumları ve kişilik özellikleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Kimlik
statüleri ile bağlanma stillerine bakıldığında, başarılı kimlik statüsü ile güvenli
bağlanma stili arasında, moratoryum kimlik statüsü ile güvensiz bağlanma stili
(korkulu, kayıtsız ve saplantılı) arasında ve kargaşalı kimlik statüsü ile ise korkulu
bağlanma stili arasında anlamlı ve pozitif ilişki gözlemlenmiştir. Kimlik statüleri ile
kişilik özelliklerine bakıldığında, başarılı kimlik statüsü ile dışadönüklük, uyumluluk
ve açıklık, moratoryum kimlik statüsü ile nevrotizm arasında pozitif anlamlı ilişki
gözlemlenirken, ipotekli kimlik statüsü ile uyumluluk ve açıklık arasında ve
kargaşalı kimlik statüsü ile dışadönüklük, sorumluluk ve açıklık arasında negatif ve
anlamlı ilişki bulunmuştur. Son olarak bağımsız değişkenlerden anne baba tutumları
ile kimlik statüleri arasındaki ilişkiye bakıldığında ise, demokratik anne baba tutumu ile başarılı kimlik statüsü arasında pozitif ilişki gözlemlenirken, kargaşalı kimlik
statüsü arasında negatif anlamlı ilişki gözlemlenmiştir. Koruyucu anne baba tutumu
ile ise ipotekli kimlik statüsü arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur.
Katılımcıların yaş ve cinsiyetlerine göre kimlik statüleri açısından anlamlı bir
farklılaşma görülmüştür. Yaş değişkeni açısından ilişki sadece ipotekli kimlik
statüsünde anlamlı farklılık yaratırken, cinsiyet açısından bakıldığında ise, kız ve
erkek öğrencilerde kimlik statüleri açısından farklılık olduğu gözlemlenmiştir.
Bağlanma stilleri, kişilik özellikleri ve anne baba tutumlarının kimlik statüsünü
yordama gücüne dair yapılan analizler sonucunda anlamlı sonuçlar elde edilmiştir.
Bağımsız değişkenler başarılı kimlik statüsünün yaklaşık %23'ünü, moratoryum
kimlik statüsünün yaklaşık %25' ini, ipotekli kimlik statüsünün yaklaşık %26'sını,
kargaşalı kimlik statüsünün ise yaklaşık %23' ünü açıklamıştır.

Mevcut çalışmadan elde edilen veriler literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is examining the relations between attachment style,
personality traits, parental attitudes and identity development of adolescents'.
The working group of the research consists of a total of 267 high school
students (119 girls and 148 boys) in the age group of 14-17. Personal Information
Form, Relationships Scale Questionnare, Five Factor Personality Inventory, Parental
Attitude Scale and Extended Objective Measure of Ego Identity Scale were applied
to the participants, respectively. Independent Sample t test, One way ANOVA,
Correlation Analysis and multiple linear regression analysis were used to analyze the
data obtained in research.
According to findings of the research, meaningful relations were found
between identity status and attachment style, personality traits and parental attitude.
When the relationships between attachment style and identity status are compared
with correlational analysis, a positive relationships were found between achieved
identity status and secure attachment style, between moratorium identity status and
insecure attachment style (fearful, preoccupied and dismissing) and between diffused
identity status and fearful attachment style. When the relationships between personal
traits and identity status are compared with correlational analysis, positive
relationships were found between achieved identity status and extraversion, openness
and agreeableness, between moratorium and neuroticism. Negative relationships
were found between foreclosed identity status and agreeableness and openness, and
also between diffused identity status and extraversion, conscientiousness and openness. When the relationships between parental attitude and identity status are
compared with correlational analysis, positive relationship was found between
aciheved identity status and democratic parental attitude; negative relation was found
between diffused identity status. Lastly, positive relationship was found between
foreclosed identity status and protective- demanding parental attitude.
According to gender and age, meaningful diferences were found. In terms of
age, the difference was found only betweeen forclosed identity. Form the point of the
view of age, moratorium identity status points are differentiated and it is seen that the
girls got higher mark. According to findings of the research, there was meaningful
relations in the context of regression analysis. It is seen that independent variables
predicts apporximately %23 of acieved status, %26 of foreclosed identity status, %25
of moratoryum identity status and %23 of diffused identity status.
The findings of this research are discussed in comparison with the findings of
the research in literature.

Key Words: Identity Status, Adolescence, Parental Attitudes, Personality Traits, Attachment Style.