Sosyal medyada rasyonel olmayan yatırımcı eğilimlerinin nitel tercih modelleriyle belirlenmesi: Twitter örneği
Specification of irrational investor tendencies at social media by categorical choice modelling: Twitter case
Yazar: GÖZDE BOZKURT
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET IŞIL AKGÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Sosyal medya = Social media ; Twitter = Twitter ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımcılar = Investors

Özet:
İnsanoğlu için vazgeçilmez olgulardan birisi olarak önemi gittikçe artan, yazılı, sözlü vb. çeşitli şekillerde ortaya çıkan iletişim, günümüzde kitle iletişim araçları kapsamında bir takım cihazlar ve platformlar aracılığıyla sağlanmaktadır. İnternet kullanımının başlaması ve oldukça hızlı bir ivmeyle yaygınlaşmasından sonra, iletişimde "Bilgi Çağı" olarak isimlendirilen döneme girilmiştir. Sürekli ilerleme içerisinde olan teknolojiyle birlikte, bireyler arası tek taraflı iletişime çift taraflılık özelliği getiren yeni medya kavramı da hayatımıza girmiştir. Yeni medya araçlarında internetin aktif kullanımı sonucu, birey-birey, kurum-kurum, birey-kurum vb. şekillerde kurulan iletişim sosyal medya platformları aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Bu platformlar aracılığı ile herhangi bir kullanıcının diğer tüm kullanıcılara çevrimiçi ortamlar aracılığı iletişim kurması olanaklı hale getirilmiştir. Günümüzde önemli bir iletişim kaynağı haline gelen sosyal medya platformları, ticaret, reklamcılık, pazarlama, sağlık, gazetecilik, sanat, akademik, finans vb. pek çok alanda etkilerini gösterdiğinden ve inovatif düşünme yöntemlerini zorunlu hale getirdiğinden üzerinde durulması ve analizler yapılması gereken bir alan haline gelmiştir.

Enformasyon teknolojisinin dinamik yapılanması nedeniyle oluşan ağ toplumu, stratejik olarak belirleyici olan ekonomik etkinliklerin de küreselleşmesinde önemli bir noktadadır. Bu özellikteki toplumlarda, bireylerin tüketicilikten üreticiliğe taşınması sonucu, interaktif yapıya sahip platformlarda bilgi alışverişi oldukça hızlanmıştır. Bu bilgi alışverişi sonucu, ekonomi ve finansla ilgili alanlarda insanlar arası etkileşim de artış göstermiş ve göstermeye de devam etmektedir. Sürekli gelişim içerisinde olan teknolojiyle birlikte, insanlar internet üzerinden pek çok işlem yapabilir, karşılıklı etkileşimle değerlendirme yapabilir hale gelerek, çevrimiçi yatırımcı davranışları ön yargılarının oluşmasına neden olmuşlardır. Geleneksel finans teorilerinde yer alan, bireylerin var olan tüm belirsizlikleri ve seçenekleri bildiği kabul edilen rasyonel seçim teorisi ve rasyonel yatırımcı anlayışı bu noktada yetersiz kalmıştır. Özellikle sosyal ağ toplumlarında, davranış modellerinin çok basite indirgendiği, bireyler arası sosyo-kültürel farklılıkların neredeyse dikkate alınmadığı ve pek çok faktörün göz ardı edildiği yöntemler eksiklikleri nedeniyle, yerini zamanla popüler bir alan olan davranışsal finansa bırakmıştır.
Yatırımcıların davranış biçimlerinin gözlemlenmesi ve gerçekte nasıl davrandıklarının incelenmesinde, özellikle sosyal medya platformlarının ve kullanıcılarının oldukça fazla artması sonucu oluşan büyük veri kavramıyla birlikte yeni yaklaşımlar meydana gelmiştir. Temelinde psikolojik ögelerin olduğu ve gerçekliği arttırılarak yapılan ekonomik ve ekonometrik analizle teorik bakış açısının oluşturulması amacıyla sosyal medya platformlarında da yatırımcıların incelenmesi giderek popüler hale gelmektedir. Aynı zamanda giderek yaygınlaşan bu kullanım, finans piyasalarında yatırımcı ve tüketici davranışlarının belirlenmesini zorunlu kılmıştır.  İnsan doğası gereği rasyonel olmayan eğilimlerin olması ve özellikle hayatımıza sosyal medya gibi pek çok faktörü içerisinde barındıran bir yapıda, yatırımcıların psikolojik eğilimlerinin incelenmesi mümkün gözükmektedir. 

Tüm bu durumların göz önünde bulundurulması sonucu yapılan bu çalışmada, sosyal medya platformlarından olan Twitter'da, ekonomik göstergelerin değişimi sonucunda oluşan, yatırımcı psikolojik eğilimlerinin ekonometrik yöntemlerle incelenmesi hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda uygulanacak yöntemlerin teorik olarak güçlendirilebilmesi amacıyla çeşitli ön-testler gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen bu testlerin sonucunda, araştırma hedefinin yapılabilir nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda, Twitter platformlarından elde edilen içeriklerin, içerik analizi yöntemiyle diğer yöntemlere uygulanabilirliği sağlandıktan sonra, bağımlılık yapısı yöntemlerinden olan Nitel Tercih modellerinin kullanımı ile araştırma hedefi gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulguların, hem ekonometrik hem istatistiksel hem de davranışsal finans alanındaki teorilere uygunluğu tespit edildiğinden, çalışmanın bu ve benzer alanlarda kullanılabilirliği desteklenmiştir.

Abstract:
One of the indispensable events for human beings and written, verbal so on. the communication that emerges in various forms is now also provided through a number of devices and platforms within the scope of mass media. After the use of the Internet began and spread rapidly, it was called "Information Age" in communication. Along with the technology that is constantly progressing, the new media concept introducing bi-directional communication between individuals has entered into our life. As a result of active use of the internet in new media is individual-individual, institution-institution, individual-institution etc. established in ways, communication is carried out through social media platforms. By means of these platformsit has become possible for any user to communicate to all other users via online environments. Social media platforms, which have become an important source of communication today, such as Commerce, advertising, marketing, health, journalism, art, academic, Finance, etc. it has become an area that needs to be studied because it has shown its effects in many areas and necessitates innovative thinking methods.
 
The network society, which is formed by dynamic structuring of information technology, is at an important point in globalization of economic activities which are strategically decisive. In these societies, as a result of the transfer of individuals from consumer to producer, exchange of information on interactive platforms has been accelerated.  This information has also shown and continues to increase in people-to-people interaction in the outcome of shopping, economy and finance. Along with the technology that is constantly evolving, people have become able to do a lot of transactions over the internet, make interactive evaluations, and have created prejudices about online investor behavior. The rational choice theory and rational investor understanding which are accepted in the traditional finance theories to know all the uncertainties and options of the individuals are insufficient at this point. Particularly in social networking societies, behavioral finance has become a popular area over time due to the fact that behavioral models are very basic, socio-cultural differences between individuals are hardly taken into account and many factors are ignored.

Observation of investors' behaviors and the study of how they actually behave, especially with the concept of massive data resulting from the surge of social media platforms and users has come to fruition. Investigating investors in social media platforms is becoming increasingly popular in order to create a theoretical perspective that can provide better results with an economic analysis that is basically psychological and that the reality is enhanced. At the same time, this increasingly widespread use has obliged investors and consumer behavior to be determined in financial markets. It is possible to investigate the psychological tendencies of investors in a structure that has irrational tendencies due to human nature, and which has many factors in our lives, especially social media.
 
Taking all these factors into account, the final objective of this study was to examine the investor psychological trends that emerged as a result of the exchange of economic indicators in Twitter, a social media platform . Various pre-tests have been carried out in order to theoretically strengthen the methods to be applied for this purpose. As a result of these tests, the result is that the research goal is feasible. In the light of this result, after the contents obtained from the Twitter platforms were applied to other methods by means of content analysis method, research goal was realized by using Categorical Choice Models, which are dependency structure methods. As the findings of the study were found to be in accordance with the theories in econometric , statistical and behavioral finance, the applicability of the study to these and similar fields was supported.