İnme hastalarında farklı egzersiz yöntemlerinin yutma fonksiyonu üzerineetkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of different exercise methods on swallowingfunction in stroke patients
Yazar: ESRA NUR ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. NEZEHAT ÖZGÜL ÜNLÜER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamız disfaji problemi olan inme hastalarında farklı egzersiz
yöntemlerinin yutma fonksiyonu üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla tek kör
randomize kontrollü olarak planlandı.
İnme üzerinden en az bir ay geçmiş, disfaji problemi olan toplam 42 birey
randomize olarak üç gruba ayrıldı. İlk gruba konvensiyonel yutma egzersizleri, ikinci
gruba konvensiyonel yutma egzersizlerine ilave Proprioseptif Nöromüsküler
Fasilitasyon (PNF) egzersizleri, üçüncü gruba konvensiyonel yutma egzersizlerine
ilave Chin-tuck Against Resistance (CTAR) egzersizleri verildi. Tüm gruplar haftada
2 gün, 8 hafta, toplam 16 seans yutma rehabilitasyonuna alındı. Hastalara tedavi öncesi
ve sonrası Penetrasyon-Aspirasyon Skalası (P-AS) kullanılarak Fiberoptik
Endoskopik Yutma Değerlendirmesi (FEYD) ile yutma değerlendirmesi;
ultrasonografi ile suprahiyoid kas kalınlıkları, dil kökü alanı, hiyolaringeal elevasyon
ölçümleri yapıldı. Ayrıca National Institutes of Health (NIH) yutma güvenliği skalası,
Fonksiyonel Oral Alım Skalası (FOAS), yeme değerlendirme aracı-10 (EAT-10),
fonksiyonel bağımsızlık düzeylerini belirlemek için Barthel İndeksi ve yutma yaşam
kalitesi ölçeği (SWAL-QOL) ile değerlendirmeler yapıldı.
Katılımcıların klinik ve demografik özelliklerinin üç grupta başlangıçta benzer
olduğu bulundu (p>0,05). Tüm gruplarda yutma fonksiyonlarının FEYD
değerlendirmesinde ve ultrason değerlendirmelerinde kas kalınlıkları açısından tedavi
sonrasında olumlu gelişmeler bulundu (p<0,05). NIH yutma güvenliği skalası ve
FOAS skalasına göre PNF grubunun (η2=0,728; η2=0,689) ve CTAR (η2=0,647;
η2=0,619) grubunun etki büyüklüğünün konvensiyonel gruba göre (η2=0,355;
η2=0,343) daha yüksek olduğu belirlendi. EAT-10 skoruna göre; CTAR (η2=0,745) ve
konvensiyonel grubun (η2=0,629) etki büyüklüklerinin birbirine yakın ve PNF
grubunun (η2=0,865) daha etkili olduğu bulundu. PAS sıvı gıda değerlendirmesinde
en yüksek etkinin PNF grubunda (η2=0,858) olduğu saptandı. Ultrasonografik tüm
değerlendirmelerde PNF ve CTAR grubunda konvensiyonel gruba göre daha fazla
gelişme bulundu (p<0,05). Barthel indeksi ve SWAL-QOL ölçeklerinde de tedavi
sonrasında tüm gruplarda anlamlı gelişmeler görüldü (p<0,05).
Çalışmamızda üç grubun da yutma rehabilitasyonuna olumlu katkıları
bulunmakla birlikte en fazla gelişmenin PNF grubunda olduğu gösterilmiştir. Özel bir
ekipman gerektirmeden fizyoterapistler tarafından uygulanan PNF egzersizlerinin
yutma rehabilitasyon programlarına eklenmesi, yutma rehabilitasyonunda tedavi
etkinliği açısından oldukça önemli katkılar sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Chin tuck direnç egzersizi, disfaji, inme, propriyoseptif
nöromüsküler fasilitasyon, ultrasonografi

Abstract:
The study was planned as a single-blind randomized controlled study to
investigate the effects of different exercise methods on swallowing function in stroke
patients with dysphagia.
A total of 42 individuals with dysphagia at least one month after stroke were
randomly divided into three groups. The first group received conventional swallowing
exercises, the second group received PNF (proprioceptive neuromuscular facilitation)
exercises in addition to conventional swallowing exercises, and the third group
received CTAR (chin-tuck against resistance) exercises in addition to conventional
swallowing exercises. All groups received swallowing rehabilitation 2 days a week, 8
weeks, 16 sessions in total. Before and after the treatment, patients were evaluated for
swallowing with Fiberoptic Endoscopic Swallowing Assessment (FEES) using the
Penetration-Aspiration Scale (P-AS); suprahyoid muscle thickness, tongue base area,
and hyolaryngeal elevation were measured with ultrasonography. In addition, National
Institutes of Health (NIH) swallowing safety scale, Functional Oral Intake Scale
(FOIS), eating assessment tool-10 (EAT-10), Barthel Index to determine functional
independence levels and swallowing quality of life scale (SWAL-QOL) were used.
Clinical and demographic characteristics of the participants were similar in the
three groups at baseline (p>0,05). Positive improvements were found in all groups in
terms of muscle thickness in the FEES evaluation of swallowing functions and
ultrasound evaluations after treatment (p<0,05). According to the NIH swallowing
safety scale and FOIS scale, the effect size of the PNF group (η2=0,728; η2=0,689) and
CTAR (η2=0,647; η2=0,619) group was higher than the conventional group (η2=0,355;
η2=0,343). According to the EAT-10 score, the effect sizes of CTAR (η2=0,745) and
conventional group (η2=0,629) were close to each other and the effect size of PNF
group (η2=0,865) was higher than these two groups. In the P-AS liquid food
evaluation, the highest effect was found in the PNF group (η2=0,858). In all
ultrasonographic evaluations, PNF and CTAR groups showed more improvement than
the conventional group (p<0,05). Barthel index and SWAL-QOL scales also showed
significant improvements in all groups after treatment (p<0,05).
In our study, although all three groups contributed positively to swallowing
rehabilitation, the PNF group showed the most improvement. The addition of PNF
exercises applied by physiotherapists to swallowing rehabilitation programs is very
important in terms of treatment effectiveness in swallowing rehabilitation.
Key words: Chin tuck resitance exercise, dysphagia, proprioseptif neuromuscular
facilitation, stroke, ultrasonography