Hayvan yetiştiriciliği istatistiklerinde bayesyen yöntem kullanılması
Using bayesian method in animal breeding statistics
Yazar: ZEYNEP ÖZEL
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN TEKİN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Bayes yöntemi = Bayesian method ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Hayvanlar = Animals ; Keçiler = Goats ; Kıl keçisi = Hair goat ; İstatistik = Statistics ; İstatistiksel yöntemler = Statistical methods

Özet:
Bu çalışmada, Kıl Keçilerine ait veriler kullanılarak yapılan istatistik analizlerde, klasik yöntem ile Bayesyen yöntem arasında fark olup olmadığı, varsa hangi yöntemin daha avantajlı olacağını araştırmak amaçlandı. 
Çalışmada, bağımsız gruplar t testi için 2525 tanesi dişi, 2718 tanesi erkek olmak üzere toplam 5243 baş oğlağa ait GCAA verileri, varyans analizi için 4846 baş oğlağın GCAA verileri ana yaşı gruplarına (2 yaş – 9+ yaş) göre, 8 grup karşılaştırılmıştır. Korelasyon ve regresyon analizi için 846 keçiye ait bazı vücut ölçüleri (cidago yüksekliği, vücut uzunluğu, sağrı genişliği, göğüs genişliği, göğüs çevresi, incik çevresi) ile canlı ağırlık değişkenleri kullanılmıştır. Ki-kare testi için 58044 baş keçiye ait döl verimi kayıtları kullanılmış olup bu veriler üzerinden farklı yıllar ve iki bölge karşılaştırması yapılmıştır. Oğlakların GCAA'na etkili faktörlerin belirlenmesine yönelik yapılan genel doğrusal model analizi için 4846 baş oğlağın ana yaşı (2 yaş – 9+ yaş), cinsiyet ve doğum tipi sabit faktör olarak, doğum ağırlığı kovaryet olarak, günlük canlı ağırlık artışı cevap değişkeni olarak modele dahil edilmiştir.
Bağımsız gruplar t testi, Ki-kare testi, korelasyon ve regresyon analizi için yapılan uygulamalarda sonuçlar iki yöntem ile de benzer bulunmuştur. Tek yönlü varyans analizi ve genel doğrusal model analizinde ana yaşı gruplar, arası fark iki yöntemle de aynı bulunmuştur. Ancak farklılığın hangi gruplar arasında olduğu konusunda iki yöntem arasında kısmi farklılıklara ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, analiz sonuçlarında karar vermede iki metot arasında bir fark olmaması, her iki metodun da hayvan yetiştiriciliği istatistiklerinde kullanılabileceğini göstermektedir. Bayesyen yöntemin hipotez testleri için varsayımlara ihtiyaç duymaması bir avantaj olarak kabul edilebilse de, çok alışılmış olan klasik yönteme karşılık Bayesyen yöntem kullanmanın ekstra bir avantajı olmadığı anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate whether there is a difference between the classical method and the Bayesian method in statistical analyzes using the data of Bristle Goats, and if so, which method would be more advantageous.
In the study, GCAA data of a total of 5243 heads of goats, 2525 female and 2718 male, for independent groups t-test, and GCAA data of 4846 goats for analysis of variance, 8 groups were compared according to parent age groups (2 years – 9+ years). For correlation and regression analysis, some body measurements (height at withers, body length, rump width, chest width, chest circumference, shin circumference) and live weight variables of 846 goats were used. For the chi-square test, fertility records of 58044 head goats were used, and a comparison of these data from different years and two regions was made. For the general linear model analysis conducted to determine the factors affecting the GCAA of Capricorns, maternal age (2 years – 9+ years), sex and birth type as fixed factors, birth weight as covariate, and daily live weight gain as response variable of 4846 capricorns were included in the model.
In the applications performed for independent groups t-test, Chi-square test, correlation and regression analysis, the results were found to be similar with both methods. In one-way analysis of variance and general linear model analysis, the difference between parent age groups was found the same in both methods. However, partial differences were found between the two methods in terms of which groups the difference was between.
As a result, there is no difference between the two methods in decision making in the analysis results, indicating that both methods can be used in animal husbandry statistics. Although it can be accepted as an advantage that the Bayesian method does not need assumptions for hypothesis testing, it has been understood that there is no extra advantage to using the Bayesian method over the conventional classical method.