Tasarlanmış sia enstrümanı destekli kişilerarası ilişkiler temelli grup uygulamasının psikolojik iyi oluşa ve yaratıcılığa etkisi
The effect of interpersonal relati̇ons based group practice supported by the designed sia instrument on  psychological well-being and creativity
Yazar: DERYA KÜLİĞ ATABEY
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DÖNMEZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Yaratıcılık = Creativity ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; tasarlanmış SİA enstrümanı destekli kişilerarası ilişkiler temelli grup uygulamasının psikolojik iyi oluşa ve yaratıcılığa etkisini incelemektir. 
Yöntem: Tek kör randomize kontrollü araştırmada, 3x4'lük split-plot desen kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini bir üniversitenin ikinci ve üçüncü sınıf toplam 668 öğrenci hemşiresi oluşturmuştur. Örneklem grubu iki aşamada belirlenmiştir.  Araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilerden elde edilen Psikolojik İyi Olma Ölçeği (PİOÖ) toplam puan ortalama sınırlarından daha düşük düzeyde (X̄ =356,52±52,86) puanı olanlar hedef grubu oluşturmuştur. Belirlenen hedef grup içerisinden örnekleme dahil olma kriterlerini karşılayan 30 öğrenci ile cinsiyete göre tabakalı randomizasyon gerçekleştirilmiştir. Araştırma 10'u girişim, 10'u plasebo kontrol, 10'u kontrol grubu olmak üzere toplam 30 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırma verileri Tanımlayıcı Bilgi Formu, Psikolojik İyi Olma Ölçeği (PİOÖ) ve Yaratıcılık Ölçeği (YÖ) ile toplanmıştır. Girişim grubunda yer alan bireylere, araştırmacılar tarafından faydalı model olarak geliştirilen, su efekti sesi veren ritim enstrümanı olan SİA aracılığıyla Peplau'nun Kişilerarası İlişkiler Kuramı'na temellendirilmiş grup uygulaması yapılmıştır. Uygulama, haftada bir oturum olmak üzere toplam altı haftada tamamlnamıştır. Plasebo kontrol gurubu uygulaması  girişim grubu uygulamasıyla eş zamanlı olarak yürütülmüş olup aktif iyileştirici içeriği olmayan grup uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Verileri değerlendirmek için zaman serisi noktalarında (ön test, son test, 1.ay izlem ve 3. Ay izlem) PİOÖ ve YÖ uygulanmıştır.  
Bulgular: Grupxzaman etkileşimi açısından PİOÖ ve alt boyut puan ortalamaları  toplam puan (WTS=36,350 p=0,001), Özerklik (F=5,280 p=0,001), Çevresel Hakimiyet (WTS=19,17 p=0,008), Bireysel Gelişim (F=8,644 p=0,001), Diğerleri ile Olumlu İlişkiler (F=3,064 p=0,029), Yaşam Amaçları (WTS=13,79 p=0,032), Öz Kabul alt boyutlarında (F=6,970 p=0,001) anlamlılık saptanmıştır. İleri analizlerde farklılığın girişim grubu lehine olduğu görülmüştür. Araştırmanın etki büyüklüğü yüksek ve orta düzey olarak belirlenmiştir. Grupxzaman etkileşimi açısından YÖ toplam puan  ortalamaları (WTS=92,298 p=0,001) anlamlı bulunmuş, ileri analizlerde, son testte girişim grubu lehine anlamlılık belirlenmiş, izlem ölçümlerinde anlamlılık elde edilememiştir. Etki büyüklüğünün yüksek düzey olduğu görülmüştür.
Sonuç: Tasarlanmış SİA enstrümanı destekli kişilerarası ilişkiler temelli grup uygulamasının öğrencilerin psikolojik iyi oluş ve yaratıcılık düzeylerini arttırmada etkili olduğu görülmüştür. 
Anahtar kelimeler: kişilerarası ilişkiler kuramı; psikoloijk iyi oluş; yaratıcılık, psikiyatri hemşireliği

Abstract:
Aim: The aim of this study; The aim of this study is to examine the effect of group practice based on interpersonal relations supported by a designed SIA instrument on psychological well-being and creativity.
Method: In a single-blind randomized controlled study, 3X4 split-plot design was used. The population of the study consisted of a total of 668 second year and third year student nurses of a university. The sample group was determined in two stages. The target group consisted of those who had scores lower than the mean scores of the Psychological Well-Being Scale (PWS) total score (X̄=356,52±52,86) obtained from the students who agreed to participate in the study. A stratified randomization was carried out according to gender with 30 students who met the criteria for inclusion in the sample from the determined target group. The research was conducted with a total of 30 students, 10 of whom were in the intervention group, 10 in the placebo control group, and 10 in the control group. Research data were collected with Descriptive Information Form, Psychological Well-Being Scale (PWS) and Creativity Scale (CS). A group application based on Peplau's Theory of Interpersonal Relations was applied to the individuals in the intervention group, by means of the SIA, a rhythm instrument with a water effect sound, developed as a useful model by the researchers. The application was completed in a total of six weeks, one session per week. The placebo control group application was carried out simultaneously with the intervention group application, and the group application without active curative content was applied. No intervention was applied to the control group. In order to evaluate the data, PWS and CS were applied at time series points (pretest, posttest, 1st month follow-up and 3rd month follow-up). 
Results: In terms of groupxtime interaction, PWS and sub-dimension mean scores total score (WTS=36,350 p=0,001), Autonomy (F=5,280 p=0,001), Environmental Dominance (WTS=19,17 p=0,008), İndividual Development (F=8,644 p =0,001), Positive Relationships with Others (F=3,064 p=0,029), Life Goals (WTS=13,79 p=0,032), and Self-acceptance sub-dimensions (F=6,970 p=0,001). In further analysis, it was seen that the difference was in favor of the intervention group. The effect size of the study was determined as high and medium level. In terms of groupxtime interaction, the mean total score of CS (WTS=92,298 p=0,001) was found to be significant. In further analysis, a significance was determined in favor of the intervention group in the post-test, but no significance could be obtained in the follow-up measurements. It was observed that the effect size was high.
Conclusion: It was seen that the group practice based on interpersonal relations supported by the designed SIA instrument was effective in increasing the psychological well-being and creativity levels of the students.
Keywords: interpersonal relations theory; psychological well-being; creativity; psychiatric nursing