Ticaret meslek liselerinin işgücü piyasasındaki rolü: Isparta örneği
The role of commerce vocational high schools in the labour market: The case of Isparta
Yazar: MÜNÜRE EBRU DULUPÇU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN DEMİRGİL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Isparta = Isparta ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Ticaret liseleri = Commercial High School ; İş gücü eğitimi = Labour force training ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
İktisat teorisinde Adam Smith'den emek faktörünün önemi bilinmektedir. Öte yandan gelişmekte olan ülkeler için sürdürülebilir rekabet ve ekonomik büyüme iyi yetişmiş işgücüne dayandırılmaktadır. Günümüzde sanayi ekonomisinden bilgi ekonomisine geçişle birlikte üretim sürecinde fordist ekonominin standart işgücü yerine çok yetenekli insanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Teorideki gelişmelere bağlı olarak politika alanında da insan faktörünün bilgi ekonomisinin gereklilikleri doğrultusunda geliştirilmesi temel politika hedefleri arasında yer bulmuştur. Mesleki eğitim konusu çok boyutlu bir yapı arz etmekte hatta işgücünün yetiştirilmesi formal olduğu kadar informal yollardan da olabilmektedir.Bu tez Isparta Ticaret Lisesi'ndeki mesleki eğitim ve yetiştirme faaliyetlerinin Isparta ekonomisi ve işgücü piyasası ile uyumunun öğrenciler ve işverenler tarafından nasıl algılandığını uygulanan anketler ile incelemektedir.Beş bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümü iktisat teorisinde eğitim konusu irdeleyen insan sermayesi kavramını ele almaktadır. İnsan sermayesi teorisi standart neo-klasik araç ve varsayımlara dayandığı için gelişmiş piyasa ekonomilerine uyumlu bir görünüm çizmektedir.İkinci bölüm Türkiye'de mesleki eğitimin gelişimi ve özelde ise meslek liselerinin gelişimini incelemektedir. Avrupa ülkelerindeki örneklerle karşılaştırıldığında ülkemizde oturmuş ve başarılı bir mesleki eğitim sistemi bulunmamaktadır.Üçüncü bölümde ise çalışmanın uygulama bölgesini oluşturan Isparta ekonomisi ve işgücü piyasası analiz edilmektedir. Özellikle işgücü açısından il ekonominse uyumlu bir işgücü arzı olmadığı verilere yakından bakıldığında görülmektedir.Dördüncü bölümde Isparta Ticaret Meslek Lisesi stajyer öğrencilerine ve bunlara iş veren firma yetkililerine uygulanan iki farklı anketin bulguları analiz edilip Isparta ekonomisinin özellikleri ile karşılaştırılmaktadırSonuç bölümde tezin genel değerlendirmesi takiben çalışmaya konu olan lisedeki mesleki eğitimin piyasa şartları ile uyumlu hale gelmesi ve insan sermayesi teorisi çerçevesinde yatırım olarak değerlendirilebilmesi için öneriler geliştirilmektedir.Anahtar KelimelerIsparta Ekonomisi, Meslek Liseleri, İnsan Sermayesi, İşgücünün Yetiştirilmesi

Abstract:
The importance of labour as a production factor is well-known in economic theory since Adam Smith. On the other hand the sustainable competitiveness and economic growth for developing countries has been related to well-trained labour force. Today by the transition from industrial economy towards knowledge economy, the production process necessitates multi-skilled people rather than the standard labour force of fordist economy. Parallel to the improvements in the economic theory, the policy field sets its main targets which contain the development of human factor for the needs of knowledge economy. The theme of vocational education has a multi-dimensional structure in which labour force might be trained from formal ways as well as informal.This thesis examines the perception of the compatibility between the education and training activities in Isparta High School of Commerce and economy and labour market of Isparta through the surveys.The first section of the study which is consisting of five sections discusses the concept of human capital which investigates the theme of education in economic theory. Human capital theory seems to be more compatible for developed market economies hence it depends on standard neo-classical tools and assumptions.The second section studies the development and evolution of vocational education in Turkey in general and the vocational high schools in particular. In comparison with the cases of European countries one can argue that Turkey has less stable and successful vocational education system.In the third section the economy of Isparta and its labour market are analyzed in order to form background information for the implementation of surveys in the following section. One can easily view inconsistencies between labour supply and the structure of the economy in the province.The fourth section analyses two different surveys that have been implemented to the student trainees? and employer firms and compare results with the features of economy of IspartaIn the conclusion section after the general evaluation of thesis, the study develops further recommendations for making the vocational education in Isparta Vocational High School more compatible with the market conditions and consistent with the human capital theory.Key wordsEconomy of Isparta, Vocational High Schools, Human Capital, Training ofLabourforce