Fitness merkezlerinde spor yapan bireylerin temel beslenme bilgi düzeyleri ve yeme davranışlarının incelenmesi
Investigation of basic nutrition, knowledge levels and eating behaviors of those who do sports in fitness centers
Yazar: BARIŞ İSEN
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYHMUS KAPLAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bireylerin beslenme bilgi seviyesinin yeme davranışlarını etkilediği bilinmektedir. Ancak fitness yapan bireyler üzerinde bu konunun yeterince incelenmediği görülmüştür. Bu araştırmada yeme davranışı, beslenme bilgi düzeyi ve demografik parametrelerin ilişki türü belirlenerek fitness sporu yapan bireylerin varsa kötü yeme davranışlarını sergilemesine neden olan faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Tarama modeli ile yapılan bu araştırma 2022-2023 yılları arasında Van ilindeki fitness merkezlerinde spor yapan 152 kadın ve 229 erkek olmak üzere toplam 381 gönüllü ile gerçekleştirilmiştir. Veriler kişisel bilgi formu, Yetişkinler için Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (YETBİD) ve Üç Faktörlü Beslenme Anketi (TFEQ-18) kullanılarak elde edilmiştir. Veriler normal dağılım gösterdiği için analizlerde parametrik testler kullanılmıştır. Bulgular incelendiğinde katılımcıların %61,9'unun yeterli beslenme bilgisine sahip olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların 18-72 puan aralığında değerlendirilen kötü beslenme davranışı sergileme puan ortalamalarının 43,86 olduğu görülmüştür. Katılımcıların beslenme bilgi düzeylerinin genel olarak yeme davranışlarını etkilemediği gözlemlenmiştir. Katılımcıların beslenme ve sağlığı ilişkilendirmesi yükseldikçe kontrolsüz yeme, duygusal yeme ve açlığa duyarlılık davranışlarında azalma, bilinçli kısıtlama davranışında ise artış gözlemlenmiştir (p<0,05). Demografik veriler incelendiğinde kadın, evli, memur, lisansüstü mezunu, haftalık 5-7 saat spor yapan ve 28-32 yaş aralığındaki katılımcıların beslenme bilgi düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Özel sektör çalışanı, lise mezunu, sigara kullanan ve 18-23 yaş aralığındaki katılımcıların ise kötü beslenme davranışlarını daha çok sergilediği tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak riskli tespit edilen bu bireylerin yakından takip edilmesi ve sağlıklı yeme davranışları konusunda eğitilmesinin faydalı olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca literatüre yeni katkı olarak sunulan sonuçların gelecek çalışmalar ile desteklenmesi beklenmektedir.
Anahtar sözcükler: fitness merkezi, fitness, spor, beslenme bilgisi, yeme davranışı.

Abstract:
It is known that the nutritional knowledge level of individuals affects their eating behaviors. However, it has been observed that this issue has not been adequately examined on individuals who do fitness. In this study, it was aimed to determine the factors that cause individuals who do fitness sports to exhibit bad eating behaviors, if any, by determining the relationship type of eating behavior, nutritional knowledge level and demographic parameters. This research, which was carried out with the screening model, was carried out with a total of 381 volunteers, 152 women and 229 men, who were doing sports in the fitness centers in the province of Van between 2022 and 2023. Data were obtained by using personal information form, Adult Nutrition Knowledge Level (YETBİD) and Three-Factor Nutrition Questionnaire (TFEQ-18). Since the data showed normal distribution, parametric tests were used in the analysis. When the findings were examined, it was determined that 61.9% of the participants did not have sufficient nutritional knowledge. In addition, it was observed that the mean score of exhibiting malnutrition behavior, which was evaluated in the range of 18-72 points, was 43.86. It was observed that the nutritional knowledge levels of the participants did not affect their eating behaviors in general. As the relationship between nutrition and health of the participants increased, a decrease was observed in uncontrolled eating, emotional eating and hunger sensitivity behaviors, and an increase in conscious restraint behavior was observed (p<0.05). When the demographic data were examined, it was seen that the nutritional knowledge level of the participants who were female, married, civil servant, graduate graduate, doing sports 5-7 hours a week and aged 28-32 was high (p<0.05). It was determined that participants in the private sector, high school graduates, smokers and between the ages of 18-23 exhibited malnutrition more (p<0.05). As a result, it is thought that it may be beneficial to follow these individuals who are determined to be at risk and to be educated about healthy eating behaviors. In addition, the results presented as a new contribution to the literature are expected to be supported by future studies.
Keywords: fitness center, fitness, sports, nutritional information, eating beha