Postpartum kanama profilaksisinde kullanılanuterotonik ilaçların doğumun üçüncü evresineetkilerinin ve birbirlerine üstünlüklerininaraştırılması
Comparison of the effects and superiorities of uterotonic drugs used in postpartum hemorrhage prophylaxis during the third stage of labor
Yazar: GAMZE YAŞA
Danışman: DOÇ. DR. NEFİSE NAZLI YENİGÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Postpartum kanama profilaksisinde kullanılan değişik ilaçların plasenta
ayrılma süresi, doğumun üçüncü evre komplikasyonları (rest plasenta, elle halas
gereksinimi), uterin inversiyon ve postpartum atoni üzerine etkileri araştırılması
planlanmıştır. Ayrıca bu ilaçların postpartum kanamayı önlemede birbirine
üstünlüklerinin olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde 01.07.2023 – 01.04.2024 tarihleri arasında
gerçekleştirilmiş prospektif bir klinik gözlemsel çalışmadır. Çalışmaya postpartum
kanama profilaksisinde intravenöz (iv) oksitosin kullanılan grup (Grup 1) (n=75),
intramusküler (im) oksitosin kullanılan grup (Grup 2) (n=75), karbetosin kullanılan
grup (Grup 3) (n=75) ve iv oksitosin ile iv traneksamik asit kullanılan grup (Grup 4)
(n=75) olmak üzere 300 hasta dahil edildi. Gebelik haftası 34-42 hafta arası canlı,
sefalik prezentasyonda ve verteks gelen normal vajinal doğum yapan 18-45 yaş
aralığındaki hastalar dahil edildi. Doğum sonrası plasentanın çıkış zamanı,
plasentanın ayrılma patolojileri, doğum sonrası aşikar atoninin gelişip gelişmemesi,
atoni nedenli ek uterotonik gereksinimi olup olmadığı araştırıldı. Kullanılan ilaçların
ağızda acı tat bırakması, bulantı kusmaya sebep olması, hipotansiyona sebep olması
gibi yan etkiler değerlendirildi. Hastanın kanama miktarı ayrıca postpartum dönemde
hastalardan alınan kan örnekleriyle değerlendirildi. Tahmini kan kaybı formülü ile
kan kaybı hesaplandı. Doğum sonu komplikasyonlar olarak kan transfüzyonu
gereksinimi, pulmoner emboli, postpartum ateş gibi komplikasyonlar kayıt altına
alınmıştır. Çalışmanın örneklem büyüklüğü G*Power 3.1.9 (G*Power, Universität
Düsseldorf, Almanya) programı kullanılarak hesaplanmıştır.
Bulgular: Değişkenler betimleyici istatistik olarak ortalama ±standart sapma ya da
medyan (minimum- maksimum) değerleriyle ifade edildi. Kategorik değişkenler ise
frekans ve ilgili yüzde değerleri ile birlikte verildi. Normallik varsayımı Shapiro
Wilk testi ile değerlendirildi. Normal dağılım göstermeyen nicel verilerin iki grup
arasında karşılaştırılmasında Mann Whitney-U testi, normal dağılım gösteren nicel
verilerin iki grup arasında karşılaştırılmasında Student t testi kullanıldı. Kategorik
veriler arasındaki ilişkilerde Ki-kare veya Fisher'in Exact testi kullanıldı. Tüm hasta 
ix
grubunda, alt gruplarda ve postpartum kanaması olan hastalarda hesaplanan kanama
miktarı, hemoglobin ve hematokrit yüzde değişimi arasındaki ilişkiyi
değerlendirmek için ROC analizi uygulandı. Ayrıca postpartum kanama için yaşın,
vücut kitle indeksinin, verilen uterotonik türünün, paritenin ve indüksiyon süresinin
risk faktörü olup olmadığı logistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Analizler,
SPSS 22.0 ve MedCalc 18 programında yapılmış olup, p < 0,05 değeri istatistiksel
olarak anlamlı kabul edildi.
Tüm gruplarda demografik özellikler, indüksiyon süresi, doğumun 3.evresi, 1.
ve 5.dakika Apgar ve maternal sonuçlar açısından anlamlı fark saptanmadı. Yan etkiler
kıyaslandığında yalnızca ishal, karbetosin verilen grupta daha fazla izlendi. Gruplar
arasında grup 4'te; postpartum hemoglobin ve postpartum hematokrit değerleri daha
düşük bulunurken, hemoglobin ve hematokrit yüzde değişimleri daha yüksek bulundu.
Ayrıca bu grupta hesaplanan kanama miktarı da grup 3'e göre daha fazla bulundu. Tüm
gruplarda postpartum kanama riski; yaş>35 olanlarda 5kat, vücut kitle indeksi>30
olanlarda 5,5 kat arttı. Paritenin 1 birim artmasıyla ise postpartum kanama riski 1,1 kat
arttı.
Sonuç: Postpartum kanama profilaksisinde kullanılabilecek karbetosinin diğer
uterotoniklere göre postpartum kanama ve yan etki açısından üstünlüğü yoktur.
Ancak kanama miktarına bakıldığında daha etkili bir ilaç olabilir. Ayrıca soğuk
zincir gerektirmemesi nedeniyle kullanım kolaylığı sağladığı için postpartum
profilaksisinde tercih edilebilir.
Anahtar Kelimeler: Postpartum kanama, rest plasenta, karbetosin,
atoni, oksitosin, postpartum kanama profilaksisi

Abstract:
Objective: The study aims to investigate the effects of different drugs used in
postpartum hemorrhage prophylaxis oon placental separation time, complications of
the third stage of labor (such as retained placenta, need for manual removal), uterine
inversion and postpartum atony. Additionaly, the aim is to evaluate whether these drugs
have superiority over each other in preventing postpartum bleeding.
Materials and Methods: This is a prospective observational clinical study conducted
at the SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital, Department of
Obstetrics and Gynecology, between July 1, 2023, and April 1, 2024. A total of 300
patients were included in the study, consisting of four groups: intravenous (IV)
oxytocin group (Group1) (n=75), intramuscular (IM) oxytocin group (Group 2)
(n=75), carbetocin group (Group 3) (n=75), and IV oxytocin plus IV tranexamic acid
group (Group 4) (n=75). Patients between the ages of 18 and 45 who underwent normal
vaginal delivery with live, cephalic presentation, and vertex delivery between
gestational weeks 34 and 42 were included. The time of placental delivery after birth,
placental separation pathologies, development of postpartum apparent atony, and
whether there was a need for additional uterotonic agents due to atony were
investigated. Side effects of the drugs such as leaving a bitter taste in the mouth,
causing nausea and vomiting, and inducing hypotension were evaluated. The amount
of bleeding was also assessed using blood samples obtained from patients during the
postpartum period. The estimated blood loss was calculated using the formula for
estimated blood loss. The postpartum complications such as the need for blood
transfusion, pulmonary embolism, and postpartum fever were recorded. The sample
size of the study was calculated using GPower 3.1.9 (GPower, Universität Düsseldorf,
Germany) software.
Results: Variables were described descriptively as mean ± standard deviation or
median (minimum-maximum) values. Categorical variables were presented with
frequencies and relevant percentage values. The normality assumption was assessed
using the Shapiro-Wilk test. For quantitative data that did not follow a normal
distribution, the Mann-Whitney U test was used to compare between two groups, while 
xi
the Student's t-test was used for quantitative data that followed a normal distribution.
The relationships between categorical variables were assessed using the Chi-square or
Fisher's Exact test. ROC analysis was applied to evaluate the relationship between the
percentage change in bleeding amount, hemoglobin, and hematocrit in all patient
groups, subgroups, and those with postpartum hemorrhage. Additionally, logistic
regression analysis was used to assess whether age, body mass index, type of
uterotonic given, parity, and duration of induction were risk factors for postpartum
hemorrhage. Analyses were performed using SPSS 22.0 and MedCalc 18 software,
and a p-value < 0.05 was considered statistically significant.
No significant differences were observed among all groups in terms of demographic
characteristics, duration of induction, third stage of labor, 1st and 5th minute Apgar
scores, and maternal outcomes. When comparing side effects, only diarrhea was
observed more frequently in the group receiving carbetocin. In Group 4, postpartum
hemoglobin and hematocrit values were found to be lower, while the percentage
changes in hemoglobin and hematocrit were higher. Additionally, the calculated
amount of bleeding in this group was also found to be higher compared to Group 3.
The risk of postpartum hemorrhage increased by 5 times in those aged over 35 and by
5.5 times in those with a body mass index over 30 in all groups. With each unit increase
in parity, the risk of postpartum hemorrhage increased by 1.1 times
Conclusion: Carbetocin does not have superiority over other uterotonics in terms of
postpartum hemorrhage prevention and side effects. However, when considering the
amount of bleeding, a more effective drug might be available. Additionally, due to its
ease of use without requiring a cold chain, it may be preferred for postpartum
prophylaxis.
Keywords: Postpartum hemorrhage, retained placenta, carbetocin, atony, oxytocin,
postpartum hemorrhage prophylaxis