Uluslararası Deniz Hukukunda adaların durumu
Islands in international Law of the Sea
Yazar: ANIL ÇAMYAMAÇ
Danışman: PROF. DR. MELDA SUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalar = Islands ; Adalar sorunu = Islands question ; Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi = United Nations Convention on the Law of the Sea ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
V ÖZET Bu tezle, uluslararası hukukta adalarla ilgili konuların genel olarak incelenmesi amaçlanmıştır; çünkü Türk Hukuk Literatüründe, gerek adalara ilişkin, gerekse de deniz hukukuna ilişkin çok sayıda kaynak bulunmamaktadır. Ege Denizi'nde çok iyi bilinen ve uzunca bir süredir çözülemeyen sorunun bir tarafı olarak, bu konuda pek çok doküman bulmak mümkündür. Bu tez Türk hukukçulara, genel bir bakış açısından uluslararası hukukta adalar tarafından yaratılan veya onlarla ilgili olan konulara veya sorunlara bir başlangıç ve olanak yaratabilir. Tez sırasıyla beş bölümden oluşmaktadır: adalar, kayalıklar, takımadalar, yapay adalar ve bazı denizlerde adaların neden olduğu sorunlarla ilgili güncel olaylar. "Adalar" başlığını taşıyan ilk bölümdeki üç alt konu başlığı altında ise; uluslararası deniz hukukunda adaların tanımı, bir adanın uluslararası deniz hukuku tarafından tanınan deniz alanlarına sahip olup olamayacağı ve son olarak, Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Hakemlik Mahkemesinin vermiş olduğu kararlar ışığında ve ortak gelişim projeleri gibi alternatif çözüm önerileriyle birlikte, adaların sebep olduğu deniz alanlarının sınırlandırılması sorunları ele alınmıştır. "Kayalıklar" başlığını taşıyan ikinci bölümdeki iki alt konu başlığı altında ise; kayalıkların ve diğer formasyonların tanımı ve cezir yükseltileri ile karşılaştırılmak suretiyle kayalıkların yasal statüleri ele alınmıştır. "Takımadalar" başlıklı üçüncü bölümün yedi alt konu başlığı altında ise; takımada ve takımada devleti kavramlarının tanımı, 'kavramın tarihçesi ve gelişimi, sırasıyla takımada devleti, büyük denizci devletler ve üçüncü devletler açısından bu kavramın sağladığı avantajlar ve olumsuzluklar, takımada sulan kavramı, takımada geçiş yollan kavramı, dünyadaki önemli takımada devletlerine ilişkin genel bilgiler ve takımada geçiş yollarıyla uluslararası seyrüseferde kullanılan boğazlar arasındaki ilişki olarak ele alınmıştır.VI "Yapay adalar" başlıklı dördüncü bölümdeki dört alt konu başlığı altında ise; yapay ada tanımı, kavramın tarihçesi ve gelişimi, yapay ada çeşitleri ve son olarak da yapay adaların hukukî statüsü ele alınmıştır. Beşinci bölümde ise, iki temel deniz incelenecektir: Ege Denizi ve Güney Çin Denizi. Bu denizlerde çözümlenmemiş ve devam eden sorunlar, sadece adalarla ilgili sınırlandırma sorunları değil, aynı zamanda bu adalar üzerindeki egemenlik sorunlarıdır. Her iki denizde yarı-kapalı deniz alanıdır ve ortak olarak sorun yaratan adalara sahiplerdir. Bu tezdeki temel düşünce adalar rejimini düzenleyen madde 121 ile sınırlandırma sorunları arasındaki farklılığının belirtilmesidir. Madde 121'de adaların tıpkı diğer kara parçaları gibi kendilerine ait deniz alanları olabileceği düzenlenmiştir. Fakat sınırlandırma sorunlarında sadece 121. madde uygulanamaz. Esas uygulanması gereken kurallar coğrafî özellikler de dikkate alınarak, 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesinin sınırlamaya ilişkin maddeleri ve 300. maddedir. Böylelikle bu tez, deniz hukukunun belirli bir konusu olarak adalara dayanmakta ve bu konuda yeni bakış açıları oluşturmaya çalışmaktadır.

Abstract:
VII ABSTRACT This thesis aims to examine issues related with islands in general in international law, because there hasn't been many sources in Turkish literature related directly with not only the islands but also the law of the sea. As a party of the well-known and on-going unsolved dispute in the Aegean Sea, on this particular subject many sources such as books, written or oral proceedings of symposiums can be found. This thesis could create a possibility and a starting point for Turkish jurists to examine the issues or problems related with the islands in international law, with a general perspective. This thesis contains five chapters titled as follows: islands, rocks, archipelagos, artificial islands and current cases concerning problems created by islands in some of the seas. At the first chapter titled as "islands", three main sections are listed as follows: the definition of the island in international law of the sea, whether an island can generate its own maritime zones recognised by the law of the sea and lastly the delimitation problems of the maritime zones concerning the islands in the light of the present decisions of the ICJ or awards of Arbitration Tribunals, with some alternative solution proposals, such as joint development zones. At the second chapter titled as "rocks", two main sections are listed as follows: the definition of the rocks and other formations and the legal status of rocks compared with low tide elevations. At the third chapter titled as "archipelagos", seven main sections are listed as follows: the definition of the concept of archipelago and archipelagic state, the history and development of the concept, advantages and disadvantages of the concept respectively for archipelagic states, for great maritime powers and for third countries, the concept of archipelagic waters, the concept of archipelagic sea lanes, informations about the main archipelagic states and lastly the relation between the archipelagic sea lanes and the straits used in international navigation.VIII At the fourth chapter titled as "artificial islands", the four main sections are listed as follows: The defination of the artificial islands, the history and development of the concept, types of artificial islands and lastly the legal status of artificial islands. At the fifth chapter, two main seas are analysed: the Aegean Sea and the South China Sea. In these seas there are on-going and unsolved problems about not only the delimitation problems related with the islands, but also sovereignty problems over these islands. Both two seas are semi-enclosed seas and have numerous islands which create common problems. The main idea of this thesis is to demonstrate the distinction between article 121 of United Nations Law of the Sea Convention (LOS) and maritime boundary issues related with islands. In article 121 concerning the regime of islands, it is provided that every island can generate its own maritime zones in the same way as the other land territories. But this may not be an adequate solution in all cases. In maritime delimitation issues, to apply solely article 121 may create new problems. It would be wiser to apply also other articles related directly with delimitation and special geographical circumstances can be considered and application article 300 may also be considered. Thus, this thesis leans on islands as a particular topic of the law of the sea and aims to open new perspectives in this field.