Febril nötropenik hastalarda C-reaktif protein ve prokalsitoninin mortalite göstergesi olarak değerlendirilmesi
Evaluation of C-reactive protein and procalcitonin as an indicator of mortality in febrile neutropenic patients
Yazar: HASAN ÖKSÜZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU MERT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Febril nötropeni = Febrile neutropenia ; Kalsitonin = Calcitonin ; Mortalite = Mortality

Özet:
Giriş ve Amaç : Febril nötropeni (FEN), kanser hastalarında kemoterapötiklerin
yan etkisi olup komplikasyonlara, maliyet artışına ve mortaliteye neden olmaktadır.
Nötropenik ateşin sadece %30-50'sinde mikrobiyolojik etken saptanabilmektedir. Bu
nedenle enfeksiyonu gösterebilecek, spesifik, yüksek etkinlikli ve hızlı belirteçlere
ihtiyaç duyulmaktadır. Çeşitli biyomarkerlar araştırılmakta ve günümüzde halen
kullanılmaktadır. Bu çalışmada febril nötropenik atak başlangıcında ve tedavi sırasında
kantitatif CRP ve prokalsitonin değerleri retrospektif olarak karşılaştırılarak enfeksiyonu
ve mortaliteyi erken saptamada etkinliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem : Bu araştırma, retrospektif, vaka-kontrol çalışmasıdır. Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Hematoloji Kliniği ve Kemik İliği Tansplantasyon Ünitesi ile Tıbbi Onkoloji
Kliniği'nde 3 Eylül 2018-25 Mayıs 2022 tarihleri arasında takip edilen 18 yaş ve üstü
748 FEN hastası değerlendirilmiştir. Hastane bilgi yönetim sistemi taranarak hastaların
verileri önceden hazırlanmış forma kayıt edilmiştir. The Package for Social Sciences
26.0 istatistik programı kullanılarak veriler analiz edilmiştir.
Bulgular : Çalışmaya dahil edilen FEN hastalarının 118'inde mortalite
gelişirken, 630 hastada mortalite gelişmemiştir. Mortalite grubunda yaş ortalaması 51,6
yıl, mortalite olmayan grupta ise 50,5 yıl bulunmuştur. Olguların %47,9'unu kadın,
%52,1'ini erkek hastalar oluşturmuştur. Hastaların %67,2'sinde hematolojik malignite
mevcuttur. FEN ataklarında bakteriyemi oranı %36,5 bulunmuştur. En sık saptanan
mikroorganizma Escherichia coli olmasına rağmen Pseudomonas aeruginosa ve
Acinetobacter baumannii mortalitesi olanlarda daha fazla saptanmıştır. Tedavinin ilk beş
gününde CRP ve prokalsitonin değerleri mortalitesi ve bakteriyemisi olan hastalarda
daha yüksek bulunmuştur. Tanı anında lökosit ve nötrofil sayısının mortaliteye etkisinin
olmadığı görülmüştür. Nötropeni süresinin uzaması, kan dolaşımı enfeksiyonu, kateter
ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu ve pnömoni mortalite açısından risk faktörleri olarak
saptanmıştır.
Sonuç : CRP ve prokalsitonin değerlerinin hem prognostik hem de tanısal olarak
kullanılabilecekleri görülmüştür. Mortalitesi olan hastaların kültürlerinde dirençli Gramnegatif
bakteri üremesinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Yeni tedavi algoritmalarının
geliştirilmesi için daha fazla çalışmaya gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Introduction and Objective : Febrile neutropenia (FEN) is a side effect of
chemotherapeutics in cancer patients and causes complications, cost rates and death.
Microbiological agents can be detected in only 30-50% of neutropenic fever. Therefore,
specific, highly effective and rapid markers that can indicate infection are needed.
Various biomarkers are being researched and still in use today. In this study, it was
aimed to evaluate their effectiveness in early detection of infection and mortality by
retrospectively comparing quantitative CRP and procalcitonin values at the onset of
febrile neutropenic attack and during treatment.
Materials and Methods : This research is a retrospective, case-control study. In
this study, 748 FEN patients aged 18 years and older who were followed up at the Dr.
Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital Hematology
Clinic and Bone Marrow Transplantation Unit and Medical Oncology Clinic between
September 3, 2018 and May 2022 were evaluated. The hospital information management
system was scanned and the data of the patients were recorded in the pre-prepared form.
Data were analyzed using The Package for Social Sciences 26.0 statistical program.
Results : Mortality developed in 118 of the FEN patients included in the study,
while mortality did not occur in 630 patients. The mean age was 51.6 years in the
mortality group and 50.5 years in the non-mortality group. 47.9% of the cases were
female and 52.1% were male patients. Hematological malignancy is present in 67.2% of
the patients. The rate of bacteremia in FEN attacks was 36.5%. Although Escherichia
coli was the most common microorganism, Pseudomonas aeruginosa and Acinetobacter
baumannii were more common in those with mortality. In the first five days of
treatment, CRP and procalcitonin values were higher in patients with mortality and
bacteremia. It was observed that leukocyte and neutrophil counts at the time of diagnosis
had no effect on mortality. Prolonged neutropenia, bloodstream infection, catheterrelated
bloodstream infection and pneumonia were found to be risk factors for mortality.
Conclusion : It has been observed that CRP and procalcitonin values can be used
both prognostically and diagnostically. It was determined that resistant Gram-negative
bacteria growth was higher in the cultures of patients with mortality. More studies are
needed to develop new treatment algorithms.
Keywords : Febrile neutropenia, mortality, C-reactive protein, procalcitonin