Beslenme durumu ve yeme davranışı ile diyabet risk skoru arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of the relationship between nutritional status and eating behavior and diabetes risk score
Yazar: RABİA KARAMIZRAK
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN AKDEVELİOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales

Özet:
Beslenme ve yeme bozuklukları, diyetle tüketilen besin miktarındaki değişim ve psikososyal fonksiyonlarda önemli bozulmalar ile karakterize olan, bireyi psikolojik, fizyolojik ve davranışsal olarak etkileyen psikiyatrik bozukluklardır. Bu çalışma, Ankara'da yaşayan 18-65 yaş aralığında, 97'si erkek ve 155'i kadın olmak üzere toplam 252 gönüllü bireyde beslenme durumu ve yeme davranış bozukluğu riski ile diyabet risk puanı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Anket formu; katılımcıların genel bilgileri, beslenme alışkanlıklarına ilişkin genel soruları, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları, bir günlük fiziksel aktivite kaydı, 24 saatlik besin tüketim kaydı, besin tüketim sıklığı, yeme tutum testi ve Finlandiya Tip-2 Diyabet Risk anketini içermektedir. Çalışmaya katılan bireylerin Beden Kütle İndeksi'ne (BKİ) göre %3,6'sı zayıf, %48,4'ü normal, %35,7'si fazla kilolu, %12,3'ü obezdir. Yeme tutum testine göre kadınların %14,4'ü,  erkeklerin de %4,1'inde yeme davranış bozukluğu riski saptanmıştır.  Finlandiya Tip-2 diyabet risk anketine göre kadınların %13,4'ünde erkeklerin ise %16,1'inde yüksek/çok yüksek diyabet riski bulunmuştur. Düşük/hafif diyabet riski olan bireylerin %6,9'unda, yüksek diyabet riskine sahip bireylerin ise %13,5'inde yeme davranış bozukluğu riski olduğu belirlenmiştir. Diyabet riski ile yeme davranış bozukluğu riski arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Yeme tutum testi ile Finlandiya Tip-2 Diyabet Risk Anketi puanları (p<0,001), HDL kolesterol (p<0,001) ve bel/boy oranı (p<0,05) arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon bulunmuştur. Viseral adipozite indeksi ile BKİ, HbA1c, açlık kan şekeri, HOMA-IR, trigliserit, LDL kolesterol, bel/boy oranı arasında pozitif yönlü, HDL kolesterol arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak diyabet riski ile yeme davranış bozukluğu riski arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Diyabet riskinin azaltılmasında yeme davranış bozukluklarının saptanarak düzeltilmesi yönünde tedbirlerin alınması önemlidir.

Abstract:
Feeding and Eating Disorders are psychiatric disorders that affect the individual psychologically, physiologically and behaviorally, which are characterized by the changes in the amount and absorption of dietary nutrition and by the significant deterioration in psychosocial functions. This study was conducted to evaluate the relationship between diabetic risk score and nutritional status and eating habits in 252 voluntary participants, 97 male and 155 females, between the ages of 18-65 living in Ankara. The questionnaire includes sections of general information of the participants, general questions about nutritional habits, anthropometric measurements, biochemical measurements, a daily physical activity record, 24-hour dietary recall, food frequency questionnaire, eating attitude test and Finland Type 2 Diabetes Risk questionnaire. According to the body mass index (BMI), 3.6% of the individuals participating in the study are underweight, 48.4% are normal, 35.7% are overweight and 12.3% are obese.  According to the eating attitude test, 14.4% of women and 4.1% of men had the risk of eating behavior disorder. According to the Finland type-2 diabetes risk questionnaire, 16.1% of women and 13.4% of men had high diabetes risk. It was determined that 6.9% of individuals with low / mild diabetes risk and 13.5% of individuals with high diabetes risk had eating behavioral disorder risk. A statistically significant relationship was found between diabetes risk and eating behavior disorder risk (p<0.05). A positive statistically significant correlation was found between eating attitude test and Finland Type 2 Diabetes Risk Questionnaire scores (p<0.001), HDL cholesterol (p<0.001) and waist / height (p<0.05). There was a positive correlation between visceral adiposity index and BMI, HbA1c, fasting blood glucose, HOMA-IR, triglyceride, LDL cholesterol, waist/height, and HDL cholesterol. As a result, a significant positive correlation was found between diabetes risk and eating behavior disorder risk (p<0.05). In reducing the risk of diabetes, it is important to take measures to detect and correct eating behavior disorders.