Bitlis yöresindeki anne sütü ve inek sütünde 
ağır metal (As, Cd, Pb, Zn ) iyonlarının tayini
Determination of heavy metal ions  (As, Cd, Pb, Zn)                                      in the mother's milk and cow' s milk in Bi̇tli̇s city.
Yazar: HATİCE AYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURHAYAT ATASOY
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Anne sütüyle ve inek sütüyle beslenen bebeklerde, annenin çok öncesinden maruz kalmış olduğu toksik ağır metaller hem anne hem de bebek için bir potansiyel tehlike oluşturmaktadır. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın amacı; Bitlis merkez, Tatvan ilçesi ve çeşitli köylerinden alınan; 75 tane inek sütü ve doğumdan sonra  6 aylık emziren gönüllü  annelerden alınan 75 anne sütünde toksik metal olan kurşun (Pb), arsenik (As), kadminyum (Cd) ve temel  beslenme iz  elementlerinden biri olan çinko (Zn) indüktif  eşleşmiş plazma kütlesi spektrometresi ile analiz etmekti. Çalışma özel bir akredite laboratuarına ölçülmüştür. Örneklerde Arsenik (As), Kadmiyum (Cd) ölçülebilir seviyenin altında olmasına rağmen çinko (Zn), Kurşun (Pb) değerleri ölçülebilmiştir. Yapılan araştırmalarda Tatvan ilçesinden toplanan anne sütlerindeki kurşun ve çinko seviyelerinin en yüksek olduğu saptanmıştır. Bitlis merkezden alınan sütlerin metal seviyelerinin ise Bitlis'in köylerinden alınan metal seviyelerinden daha yüksek olduğu saptanmıştır. İnek sütlerindeki Zn seviyesinin ise en yüksek olduğu saptanmıştır. Analizler sonucunda anne sütlerinde ortalama kurşun değerleri sırasıyla Bitlis merkez, Tatvan ve köy olmak üzere 0.0003 ± 0.00004 mg/kg, 0.00045 ± 0.000052 mg/kg, 0.0002 ± 0.00003 mg/kg ortalama çinko değerleri sırasıyla 3.2 ± 0.636 mg/kg, 3.34 ± 0.569 mg/kg, 2.5 ± 0.363 mg/kg bulunmuştur. İnek sütlerinde ortalama kurşun değerleri sırasıyla (Bitlis merkez, Tatvan ve köy) 0.002 ± 0.0004 mg/kg, 0.003 ± 0.0004 mg/kg, 0.001 ± 0.0003 mg/kg  çinko   değerleri   ise sırasıyla 3.7 ± 0.51  mg/kg, 3.6 ± 0.49 mg/kg, 3.0 ± 0.41 mg/kg  olarak  bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda gruplar arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. (p<0.05).  
Anahtar kelimeler: Anne sütü, İnek sütü, Ağır metaller, ICP-MS

Abstract:
Mother's milk and cow's milk fed-infants, long before the mother is exposed heavy metals are potentially dangerous for both mother and baby. The aim of this study was prepared asa master thesis; Concentrations of toxic  heavy metals (Pb, Cd, As) and major nutritional trace element (Zn) which  collected  center  Bitlis, Tatvan   and various villages in the 75 volunteer nursing mothers received 6 months after the birth  human's milks and 75 cow milks were analyzed by Inductively Coupled Plasma- Mass Spectrometer. Work is measured in accredited laboratory. In   the samples As and Cd  were under detectable leves although Zn and Pb were measured. Survey conducted,  Zn and Pb levels in the  mother  milk  which collected  Tatvan borough were  determined the highest. The all metal levels in the mother milks and cow milk which collected Bitlis center  higher than villages. Zn levels in the cow milks which collected Bitlis center the highest. As a  results of analysis, the  avarege values  of  the lead in the human milks respectively  ( Bitlis center, Tatvan   borough and villages) were found 0.0003 ± 0.00004  mg/kg, 0.00045 ± 0.000052 mg/kg , 0.0002  ± 0.00003 mg/kg ; the  avarege values of the zinc 3.2 ± 0.64  mg/kg,  3.34 ± 0.57  mg/kg, 2.5 ± 0.37  mg/kg. The  avarege values of  the lead in the cow milks respectively ( Bitlis center, Tatvan  borough  and  villages) were found  0.002 ±  0.0004  mg/kg,  0.003 ± 0.0004 mg/kg, 0.001 ± 0.0003 mg/kg;  the  avarege values of the zinc 3.7 ± 0.51  mg/kg , 3.6 ± 0.49  mg/kg, 3.0 ± 0.41  mg/kg.  As  a results  of  analysis  between groups weren't found significant relationship. (P>0.05)
Key words: Mother milk, Cow milk, Heavy metals, ICP-MS