Kök hücre nakli hazırlık rejim protokolünde total vücut ışınlaması (total body ırradiation=TBI) yer alan hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients with total body irradiation (TBI) in the stem cell transplant preparation regime protocol
Yazar: GİZEM KAVAK EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEKTAŞ KAYA ; DOÇ. DR. EBRU KARAKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyasyon Onkolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation ; Lenfoma = Lymphoma ; Lösemi = Leukemia ; Lösemi-lenfositik-kronik-B hücreli = Leukemia-lymphocytic-chronic-B-Cell ; Lösemi-miyeloid-akut = Leukemia-myeloid-acute ; Nötrofiller = Neutrophils ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Giriş-amaç:Tüm vücut ışınlaması (TBI) tarihsel olarak başka hastalıklarda da kullanılmış olsa da günümüzde hematopoetik kök hücre naklinin(Hematopoeticstemcelltransplantation/HSCT)'nin ana komponentlerinden biri olarak kalmaya devam etmektedir. Merkezimiz de HSCT konusunda Türkiye'nin sayılı merkezlerinden biri olarak kabul görmektedir. Bu çalışmadaki amacımız: hematolojik kök hücre naklinde yaygın kullanılan ve her merkezde yapılamayan TBI ışınlamasının; GVHD (Graftversushostdisease=hastalığı)'deki etkinliği, genel sağkalım (GS), hastalıksız sağkalım (HS), nötrofilengrafman (NE), plateletengrafman (PE) sürelerine etkisi ve yan etkilerin araştırılmasıyla kliniğimiz sonuçlarının literatürle kıyaslanmasıdır.
Gereç-Yöntem: Çalışmamıza 01.01.2014-01.12.2020 tarihleri arasında nakil hazırlık sürecinde TBI kullanılarak HSCT yapılmış 109 hasta dahil edildi.Hastalara ait demografik veriler, performans skorları, hastalık türleri, daha önce aldıkları tedaviler, nakil öncesi hazırlama rejimleri, nakil tarihleri, TBI tarihleri, TBI dozları, GVHD gelişme durumları, tedavi sırasındaki yan etkiler, son kontrol zamanları, nüks durumları, tarihleri ve nüks durumunda yapılan tedaviler, son kontrol durumları ve gerçekleştiyse ölüm tarihleri hasta dosyalarından ve hastane veri tabanından taranarak toplandı. VerilerinanaliziIBMSPSSStatistics25.0(IBMCorporation, Armonk, NY, USA) paket programında yapılmıştır. p<0.05 için sonuçlaristatistikselolarakanlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Akut myeloid lösemi (AML) tanılı 7(%6,4), akut lenfositik lösemi (ALL) tanılı 64 (%58,7), lenfoma tanılı 23 (%21,1), aplastik anemi(AA) tanılı 10 (%9,2), Myelodisplastik sendrom(MDS) tanılı 2 (%1,8), kronik myeloidlösemi(KML) tanılı 1(%0,9), multiplmyelom(MM) tanılı 1(%0,9), kronik lenfositer lösemi(KLL) tanılı 1 (%0,9) hasta yer almaktaydı.Tüm hastaların ortalama yaşı 30,7 (14-61) ydi.Ortalama 51 (2,9-169,7) ay takip süresi sonunda ortalama GS süresi 111,21 (92-130) ay olarak bulunmuştur. İlk 1 sene hastalıksız sağkalım gösteren hastalar değerlendirildiğinde bu hastalar için 5 yıllık GS ve HSsırasıyla %89,6 ve %75 olarak bulunmuştur.Nötrofilengrafman(NE) süresi ortalama 15,07 gün, medianı da 15 gün;plateletengrafmanı(PE) ortalama değer 16,9 gün,median değeri de 14 gün olarak bulunmuştur. NE ve PE olan 95 hasta varken olmayan 7 hasta vardı. NE ve PE olanlarla olmayanlar arasında GS açısından istatiksel anlamlı fark vardı(sırasıyla p=0,000,p=0,000). Tüm TBI dozlarının GS üzerine etkisine bakıldığında aralarında istatiksel anlamlı fark bulunamazken(p=0,598); 2 Gy alanlarla 4 Gy alanlar, 4 Gy alanlarla 8 Gy alanlar ve 4 Gy alanlarla 12 Gy alanlar arasında GS açısından istatiksel anlamlı fark vardı(sırasıyla p=0,025,p=0,03, p=0,022). GS için yapılan çoklı değişkenli analiz (multivaryan analiz=MVA) sonucunda NE olmasının anlamlı etkisi olduğu görüldü(p=0,007, HR:3,841(1,442-10,243). HS için yapılan çok değişkenli analiz sonucunda ise NE olmasının ve primer hastalık kategorisinin anlamlı etkisi görülmüştür.
Sonuç: Hematopoetik kök hücre naklininmultidisipliner bir modalite olduğu unutulmamalıdır. Bu modalitenin bir parçası olan TBI genelde üst basamak nakil merkezlerinde uygulanmaktadır. TBI tedavisi bir ekip işidir ve normal dozimetrik hesaplamalardan farklı hesaplamaları olduğu için fizik alanında da deneyim ve bilgi gerektirir. Kliğinimizde konvansiyonel yöntemle ışınlanmış olan TBI hastalarını derledik. Bunun yanında modern yöntemlerin de kullanılabileceği unutulmamalıdır.
Anahtar kelimeler: Hematopoetik kök hücre nakli, Total vücut ışınlaması (TBI), nötrofilengrafmanı, plateletengrafmanı, ALL, AML, KML, Lenfoma, AA, KLL, MDS

Abstract:
Introduction-Aim: Whiletotal body irradiation (TBI) has historicallybeenused in otherdiseases, it remainsone of the main components of hematopoieticstemcelltransplantation (HSCT) today. Ourcenter is alsoto be accepted as one of thefewcenters in Turkeyfor HSCT. Ouraim in thisstudy: TBI irradiation, which is widelyused in hematologicalstemcelltransplantationandcannot be performed in everycenter; Theaim of thisstudy is tocomparetheresults of ourclinicwiththeliteraturebyinvestigatingitseffect on GVHD (Graftversushostdisease), overallsurvival (OS), disease-freesurvival (DFS), neutrophilengraftment (NE),plateletengraftment (PE) timesandsideeffects.
Material-Method:Ourstudyincluded 109 patientswhounderwent HSCT using TBI duringthetransplantationpreparationperiodbetween 01.01.2014 and 01.12.2020. Demographicdata of patients, performancescores, diseasetypes, previoustreatments, pre-transplantpreparationregimens, transplantdates, TBI dates, TBI doses, GVHD developmentstatus, sideeffectsduringtreatment, lastcontroltimes, relapsestatus, relapsdates,relapsetreatments, lastcontrolstatus, anddeathdates,werecollectedfrompatientfilesandhospitaldatabase. Analysis of thedatawasmade in IBM SPSS Statistics 25.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) package program. Resultsfor p<0.05 wereconsideredstatisticallysignificant.
Findings:7 (6.4%) patientsdiagnosedwithacutemyeloidleukemia (AML), 64 (58.7%) patientsdiagnosedwithacutelymphocyticleukemia (ALL), 23 (21.1%) patientsdiagnosedwithlymphoma, 10 patientsdiagnosedwithaplasticanemia (AA) (9.2%) patients, 2 (1.8%) patientswithmyelodysplasticsyndrome (MDS), 1 (0.9%) patientwithchronicmyeloidleukemia (CML), 1 (0.9%) patientwithmultiplemyeloma (MM) and 1 (0.9%) patientdiagnosedwithchroniclymphocyticleukemia (CLL). Themeanage of allpatientswas 30.7 (14-61). After a meanfollow-upperiod of 51 (2.9-169.7) months, themeanoverallsurvival (OS)durationwas 111.21 (92-130) months. Whenthepatientswhoshoweddisease-freesurvival (DFS) in thefirst 1 yearwereevaluated, the 5-year OS andDFSforthesepatientswerefoundto be 89.6% and 75%, respectively. Themeanvalue of neutrophilengraftment (NE) was 15.07 days, with a median of 15 days; Themeanvalue of plateletengraftment (PE) was 16.9 days, andthemedianvaluewas 14 days. Whiletherewere 95 patientswith NE and PE, therewere 7 patientswhodid not. Therewas a statisticallysignificantdifference in OSbetweenthosewithandwithout NE and PE (p=0.000, p=0.000, respectively). Consideringtheeffect of all TBI doses on OS, nostatisticallysignificantdifferencewasfoundbetweenthem (p=0.598); Therewas a statisticallysignificantdifference in terms of OSbetweenthosewhoreceived 2 Gyandthosewhoreceived 4 Gy, thosewhoreceived 4 Gyandthosewhoreceived 8 Gy, andthosewhoreceived 4 Gyandthosewhoreceived 12 Gy (p=0.025, p=0.03, p=0.022, respectively). As a result of themultivariateanalysis (MVA) forOS, it wasseenthat NE had a significanteffect (p=0.007, HR:3,841(1.442-10.243)).
Conclusion: Itshould be notedthathematopoieticstemcelltransplantation is a multidisciplinarymodality. TBI, which is a part of thismodality, is generallyapplied in upperleveltransplantcenters. TBI treatment is a teameffortandrequiresexperienceandknowledge in physics as it has differentcalculationsfrom normal dosimetriccalculations. Weincluded TBI patientswhowereirradiatedwiththeconventionalmethod in ourclinic. Inaddition, it should not be forgottenthat modern methods can also be used.
Keywords:Hematopoieticstemcelltransplantation, Total body irradiation (TBI), neutrophilengraftment, plateletengraftment, ALL, AML, CML, Lymphoma, AA, CLL, MDS