Mimarlık kültürünün oluşumunda kadının rolü ve erken Cumhuriyet döneminde mimarlık–kadın ilişkisi
Architecture in the role of women and the early Republic period in architecture culture constructıon-women relationship
Yazar: MERVE SARIÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ARITAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kadın, geçmişten günümüze sanatı ve mimariyi, üslup ve fonksiyon bakımından etkilemiş ve etkilemektedir. Bu etkide farklı kültürlerin kadına bakış açıları ve kadının toplum yaşamındaki yerinin payı büyüktür. Kadının toplumsal konumu irdelenmeden mimarlıkla olan etkileşiminden söz edilemeyeceği açıktır.

	Mimarlık ve sanat tarihi yazımında kadınlara yer verilmemesi bu literatürün önyargılı, eşitlikçi bakış açısından yoksun yazıldığının en büyük kanıtıdır. Yapılan bilimsel çalışmalar ışığında konuya bakıldığında kadın, var olduğu günden itibaren ilk yapı ustası ve zanaatkârdır. Ancak zaman içerisinde kadına yüklenen farklı anlamlar, dini etkiler, ekonomi, toplumsal iş bölümü, politika gibi unsurlar ile kadın aktif rol aldığı gerçek yaşamdan uzaklaştırılmıştır. Bu süreçte gelişen olaylar, sosyal yaşamda erkeği aktif kılarak kadını pasifleştirilmiştir.

	Sanayileşme, pek çok konuda yaşanan gelişmelerin yanında özellikle mimarlık alanı ve kadın hakları konusunda bir kırılma noktası niteliğindedir. Özellikle Sanayi sonrası Batı Avrupa'da temelleri atılan modernite ile 20.yy'da Batı dışındaki toplumlarda da gözlenen kadın hareketleri, mimarlık alanında kadının daha görünür hale gelmesini sağlamış, ancak yeterli olmamıştır.

	Türkiye'de modernleşme hareketinin temel ayağı olan Cumhuriyet'in ilanı, kadınlara mimarlık eğitimi alma fırsatını vererek, öncesinde ev ile sınırlandırılmış mekan ile olan etkileşimini kamusal alana taşımıştır. Bu noktada 1934 yılından itibaren kadın mimarlar modernleşme çerçevesinde Türk mimarlığının gelişimi, kentin imarı, koruma alanı, mimari edebiyat eserleri, mimarlık eğitimi gibi birçok alanda üretimler gerçekleştirmiştir.

	Bu çalışmada erkek egemen mimarlık tarih yazımına karşın içerisinde kadının izlerinin arandığı, tarihsel bir sıralama eşliğinde bütüncül bir yaklaşım ortaya konması ilk hedeftir. 1930-1960 yıllarında Cumhuriyet Dönemi'nin kadın mimarlarının modernite öncülüğünde izlerini sürmek diğer bir önemli hedeftir.

Abstract:
The woman, from the past to the present in terms of art and architecture, style and function could be affected by and affecting. In this effect, the community where the share of women in the life of angles and women of different cultures view is great.  The social position of women can not be discussed without talking about the interaction with the architecture.

	Architecture and art historiography not be prejudicial to women, it is the biggest proof that the written deprived of an egalitarian perspective. In light of the scientific studies looking at the issue of women, they are first structure and craftsman from the day that there. However, from time to time she loaded a different meaning, women were removed from real life with elements such as policies religious structures, the economy, the social division of labor, that take an active role. The events in this process has been pacified the women but the men has been actived in social life.

	Industrialization, alongside developments in many areas is provided as a breaking point, especially in the field of architecture and women's rights. Particularly in Western Europe after the industrial foundations were laid in the 20th century with modernity also observed in non-Western women's movement, the architecture has allowed women to become more visible. But it was not enough.

	Basic pillars of the proclamation of the Republic of modernization movements in Turkey by bringing women the right to study architecture, before the interaction with limited space to house moved into the public domain. At this point, within the framework of modernization, women architects realized production in many areas such as The development of Turkish architecture, urban zoning, conservation areas, architectural literary works, architectural education since 1934.
	Despite the dominant male in search of traces of the architectural historiography woman, accompanied by a historical study to demonstrate a holistic ranking is the first target. In the years between 1930 and 1960, under the leadership of the Republican era of modernity for the traces of the first female architects is another important goal.