Çalışan işitme engellilerin iş yaşamının sosyolojik açıdan yorumlanması
Sociological interpretation of the working life of hearing impaired employees
Yazar: ELİF AKÇADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN ÇATLI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Araştırmanın amacı; engelli ve engellilik olgusunun belirli boyutlarıyla
incelenmesi, engelli bireylerin istihdam edilebilirliklerinin değerlendirilmesi ve işitme
engelli bireyler örnekleminde, engelli bireylerin çalışma yaşamında maruz kaldıkları
sorunların belirlenmesi ve konu ile ilgili önerilerde bulunulması olarak belirlenmiştir.
Araştırmanın amacı kapsamında bu doğrultuda; farklı engellilik türleri ve düzeyleri
bağlamında engelli bireylerin çalışma yaşamında maruz kaldıkları sorunların
belirlenmesi değil, işitme engelli bireyler özelinde ve araştırmanın örneklemine
endeksli olarak konu ile ilgili belirlemelerde ve değerlendirmelerde bulunulması yer
almaktadır.
Araştırmanın evrenini, Türkiye'deki işitme engelli tüm iş görenler
oluşturmaktadır. Bu temelde araştırmanın evreni; Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni
(2023) kapsamında yer verilen verilere ve TÜİK (2022) verilerine endeksli
belirlenmiştir. Araştırma kapsamında bu doğrultuda, 302 katılımcıya ulaşılmıştır.
Araştırmada hem nitel yöntemlerin hem de nicel yöntemlerin kullanılması söz
konusudur. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan "Çalışan İşitme
Engellilerin İş Yaşamının Sosyolojik Açıdan Yorumlanması Görüşme Formu"
kullanılmıştır. Çalışan İşitme Engellilerin İş Yaşamının Sosyolojik Açıdan
Yorumlanması Görüşme Formu; Kişisel Bilgi Formu, İşitme Engeli Bilgi Formu ve
Çalışma Yaşamında ve Ekonomik Alanda Yaşanan Sorunlar Bilgi Formu kapsamında
üç bölümden oluşmaktadır.
Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, işitme engelli bireylerin
çalışma ortamında maruz kaldıkları sorunlar ile toplumsal yaşam içerisinde maruz
kaldıkları sorunların kısmen benzerlik gösterdiği saptanmaktadır. Araştırma bulguları
bu doğrultuda; işitme engelli bireylerin çalışma yaşamında büyük oranda iletişim
sorunlarına, ayrımcılık yaklaşımlarına ve önyargılara maruz kalmak dolayısıyla sorun
ve zorluk yaşadıkları belirlenmektedir.
Araştırma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda; engelli ya da işitme
engelli bireylerin istihdam edilebilirliklerinin artırılmasına yönelik belirlenen ve
uygulanan yasal düzenlemelerin istenilen ve beklenilen sonuçlara ulaşmayı sağlamada
yetersiz kaldığı belirlenmektedir. Söz konusu edilen bu yetersizliğin yasal
düzenlemelerin kapsamının yetersizliğinden kaynaklandığı düşünülmemekle birlikte,
yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi noktasında ya da uygulamada yetersizlikler
bulunduğu söylenebilmektedir. Dolayısıyla da konu ile ilgili yasal mevzuatın ilgili
kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından gereği gibi uygulanıp uygulanmadığının
denetlenmesine yönelik çalışmaların ve uygulanmaması durumunda söz konusu
edilecek yaptırımların hayata geçirilmesinin, engelli ya da işitme engelli istihdam
edilebilirliğini önemli ölçüde artıracağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Engelli, İşitme Engelli, İş Yaşamı, İşitme Engelli
Çalışanlar, Sosyolojik Analiz

Abstract:
Purpose of the research; the aim of the study is to examine the phenomenon of
disability and disability in certain dimensions, to evaluate the employability of
disabled individuals, to determine the problems that disabled individuals face in their
working lives in the sample of hearing impaired individuals and to make suggestions
on the subject. Within the scope of the purpose of the research; the aim of the study is
not to determine the problems that disabled individuals face in their working lives in
the context of different types and levels of disability, but to make determinations and
evaluations on the subject specifically for hearing impaired individuals and indexed to
the sample of the research.
The population of the research consists of all hearing-impaired employees in
Türkiye. On this basis, the universe of the research is; it was determined based on the
data included in the Disabled and Elderly Statistical Bulletin (2023) and TÜİK (2022)
data. In this regard, 302 participants were reached within the scope of the research.
Both qualitative and quantitative methods are used in the research. In the
research, the "Sociological Interpretation of the Work Life of Hearing Impaired
Employees Interview Form" prepared by the researcher was used. Sociological
Interpretation of the Work Life of Hearing Impaired Employees Interview Form; it
consists of three parts "Personal Information Form", "Hearing Impairment
Information Form" and "Problems Encountered in Working Life and Economic Field
Information Form".
In line with the findings obtained from the research, it is determined that the
problems that hearing impaired individuals are exposed to in the working environment
are partially similar to the problems they are exposed to in social life. The research
findings are in this direction; It is determined that hearing impaired individuals
experience problems and difficulties in their working lives due to being exposed to
communication problems, discriminatory approaches and prejudices.
In line with the findings obtained within the scope of the research; it has been
determined that the legal regulations determined and implemented to increase the
employability of disabled or hearing impaired individuals are insufficient to achieve
the desired and expected results. Although it is not thought that this inadequacy is due
to the insufficient scope of the legal regulations, it can be said that there are
inadequacies in the implementation or implementation of the legal regulations.
Therefore, it is thought that the work to check whether the legal legislation on the
subject is properly implemented by the relevant persons, institutions and
organizations, and the implementation of the sanctions in case it is not implemented,
will significantly increase the employability of the disabled or hearing impaired.
Keywords: Disabled, Hearing Impaired, Business Life, Hearing Impaired
Employees, Sociological Analysis