Altyazı çevirilerinde kültürel öğelerin aktarımı ve çeviri sorunları
Transfer of culture-specific elements in subtitles and translation problems
Yazar: MELTEM DAMAR YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURGUT GÜMÜŞOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Alman sineması = German cinema ; Altyazılama = Subtitle ; Dil-kültür = Language-culture ; Film = Film ; Kültürel ögeler = Cultural facts ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Film çevirileri kültürlerarası iletişimde önemli bir yere sahiptir. Altyazı çevirisi bu iletişimi sağlayan en yaygın yöntemlerden biridir ve bu doğrultuda ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmanın konusunu, altyazı çevirilerinde oluşan çeviri süreci ve alınan çeviri kararlarının kültürel öğeler üzerindeki etkisi oluşturmaktadır. Altyazı çeviri sürecinde karşılaşılan bazı kısıtlamalardan dolayı, kültürel öğelerin aktarımında çeviri sorunları oluşur. Bu sebeple, bu çalışmada altyazı çevirilerinde kültürel öğelerin aktarılması üzerinde araştırmalar yapılmıştır.
  
Bu çalışmanın amacı, konu olarak ele alınan film çevirilerinde en çok tercih edilen altyazı yönteminin çeviri sürecinde ortaya çıkabilecek dilsel ve dil dışı çeviri sorunlarını irdeleyerek, kültürel öğelerin çeviride korunup korunmadığını ortaya koymak, erek dile aktarımda yapılan değişikliklerin nedenlerini ve erek kitle üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.
Bu doğrultuda film çevirilerinde etkinlik gösteren ve deneyim sahibi olan film çevirmenleriyle bir mülakat gerçekleştirilmiştir. Mülakat sonucunda elde edilen veriler analiz edilerek ortaya çıkan sonuçlar değerlendirilmiştir. 

Bu çalışmada altyazı çevirilerinde, kültürel öğelerim aktarımında bazı kayıpların söz konusu olduğu ve oluşan çeviri sorunlarının sadece dil ve kültür farklılığından değil, aynı zamanda çevirmenin aldığı çeviri kararlarından da kaynaklandığı ileri sürülmüştür. Bu yapılan incelemede çevirmenin aldığı çeviri kararlarının, kültürel öğelerin aktarımı üzerindeki etkisi ve çevirmenin kararlarını etkileyen faktörler belirlenerek, bu kararların etkisi Türkçe altyazılı olan ve üç bölümden oluşan ''Unsere Mütter Unsere Väter'' adlı Alman filmi üzerinden örneklendirilerek nesnel yorumlama yöntemi - objektive Hermeneutik çerçevesinde incelenmiştir. Bu içerik çözümleme yöntemi ve mülakat analizi neticesinde bazı sonuçlar elde edilmiştir. Altyazı çevirilerinde kültürel öğelerin aktarımında bazı kayıpların oluştuğu bu sonuçlardan biridir.  

Anahtar Kelimeler: altyazı çevirisi, kültürel öğeler, film çevirisi, çeviri kararları, altyazı

Abstract:
The translation of films plays an important role in intercultural communication. Subtitling is one of the most widespread translation methods, therefore it would be particularized. The topic of this work depends on the translation process and the translation decisions of the translator and their impact on the culture-specific elements in the subtitling. There are some limitations in the translation process of subtitling, which causes translation problems in the transfer of culture-specific elements. Because of this reason, the transfer of culture-specific elements to subtitles was researched in this work.
The aim of this work is to examine the linguistic and non-linguistic translation problems that occur during the subtitling process; to check whether the culture-specific elements remain in the translation, to evaluate the causes of the changes made in the target language and their impact on the target recipients. In this direction, an interview was conducted with film translators who have experience in translating films and are effective. The data of this interview were analyzed and evaluated.
In this thesis it has been argued that the transfer of culture-specific elements in subtitling has some losses and translation problems aren't attributed only to the differences between languages and cultures, but also to the translator's translation decisions. For this reason, the factors, which influence the decisions of the translator, were determined. Thus, the impact of translation decisions on the transfer of culture-specific elements were explored through the Turkish subtitled German film ''Unsere Mütter Unsere Väter'' in the context of objective hermeneutics. As a result of this content analysis and the interview analysis, some results were obtained. The fact that there are some losses in the transfer of culture-specific elements in subtitling is one of these results.

Key words: Subtitling, subtitle, culture-specific elements, translation decisions