Geleneksel Türk çocuk oyunlarının dijital oyun şeklindeki üretimlerinin kültürel bellek ve netlore bağlamında incelenmesi
An investigation of traditional Turkish children's games in the form of digital games in the context of cultural memory and netlore
Yazar: EBRU UNYUK
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT AKIN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çocuk oyunları muhafaza edildiği kültürün yaratıldığı ve aktarıldığı önemli sözlü kültür ürünlerindendir. Çocuklar, tıpkı usta- çırak ilişkisinde olduğu gibi yetişkinlerden öğrendikleri geleneksel referansları bu oyunların içerisinde tekrarlayarak aktarırlar. Ancak değişen yaşam şartları, yaşanan teknolojik gelişmeler çocuklar ve onların oyunları arasında yeni bağlamlar yaratmış, oyun yapısını değiştirmiştir. Bu tez çalışmamızda geleneksel çocuk oyunlarının değişen bağlam ve yapı içerisinde kültürel belleğin "kaydetme, çağırma ve iletme" koşullarıyla dijitale aktarımlarının nasıl gerçekleştiğidir. Çocuk oyunlarındaki geleneksel referansların değişen bu dijital dünya içerisinde geçmişten kopmadan süreklilik kazandırılmasını amaçlamaktadır.
Tez çalışmamız bir giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde geleneksel ve dijital çocuk oyunlarıyla ilgili yapılmış çalışmalara yer verilmiştir. Birinci bölümümüz, geleneksel çocuk oyunlarından dijital oyunlar dünyasına geçiş süreci olarak yaşanan değişimlere yer verilmiştir. Bu oyunların işlevsel ve bağlamsal özelliklerinin genel değerlendirilmesi yapılmış ve oyunların belleklerle ilişkisine değinilmiştir. İkinci bölümümüz de kültürel belleğin ritüelden(sözden) metinsel(yazılı) bağdaşıklığa geçişi çerçevesinde geleneksel ve dijital çocuk oyunları değerlendirilmiştir. Bu bölümde tespit ettiğimiz 23 mobil platform oyunun performans teori dikkate alınarak incelemesi verilmiştir. Ayrıca Jan Assmann'ın kültürel bellek tablosunda bu oyunların incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise geleneksel çocuk oyunları ve oyuncaklarının unutulma gibi problemlerine karşı kültürel belleğin sürekliliği kapsamında değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirmelerin içerisinde yeni nesil oyun sokakları, kültürel bellek kurumları olan müzeler ve oyunlaştırma başlıklarında incelenmiştir. Son olarak sonuç bölümünde de yapmış olduğumuz çalışmamızın genel değerlendirilmesine yer verilmektedir. Belleğimizde yaşayan kültürel mirasımızın hatırlanarak ve anlaşılarak dijital çağ içerisinde inşa edilmesine değinilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Geleneksel çocuk oyunları, Dijital oyun, Kültürel bellek, Geleneksel referans, Süreklilik

Abstract:
Children's games are significant culture products which are kept in the culture where they are created and transmitted. Just like in the master-apprentice relationship, children repeat the traditional references they have learned from adults in these games. However, changing living conditions and technological developments have created new contexts between children and their games and changed the structure of the game. In this thesis, how traditional children's games are transferred to digital with the "recording, calling and transmitting" conditions of cultural memory within the changing context and structure. It aims to provide continuity of traditional references in children's games in this changing digital world without breaking away from the past.
Our thesis consists of an introduction, three main chapters and a conclusion. In the introduction, studies on traditional and digital children's games are included. In the first part, the changes experienced as the transition process from traditional children's games to the world of digital games are included. A general evaluation of the structural, functional and contextual features of these games has been made and the relationship of games with memories has been mentioned. In our second part, traditional and digital children's games are evaluated within the framework of the transition of cultural memory from ritual (verbal) to textual (written) coherence. In this section, the structural analysis of 23 mobile platform games that we have identified is given considering the performance theory. In addition, these games were examined in Jan Assmann's cultural memory table. In the third part, an evaluation was made within the scope of the continuity of cultural memory against the problems of traditional children's games and toys such as being forgotten. Among these evaluations, new generation game streets, museums as cultural memory institutions and gamification are examined. Finally, in the conclusion part, the general evaluation of our study is given. It is mentioned that our cultural heritage living in our memory is built by remembering and understanding it in the digital age.
Keywords: Traditional children's game, Digital game, Cultural memory, Traditional reference, Continuity