Endoskopi uygulanan hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin işlemin ve ağrının algılanması ile yaşam bulgularına etkisinin incelenmesi
The effect of progressive relaxation exercises on procedure, pain perception and vital signs in patients who underwent endoscopy
Yazar: HAVVA ERGEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NADİYE ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Ağrı = Pain ; Endoskopi = Endoscopy ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırmanın amacı, endoskopi uygulanan hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin (PGE) işlemin ve ağrı algılaması ile yaşam bulgularına etkisini incelemekti.Araştırma 12 Kasım 2009 ? 15 Aralık 2010 tarihleri arasında yapıldı ve İspir Devlet Hastanesi Endoskopi Ünitesi'nde yürütüldü. Kontrol gruplu yarı deneme modeliyle yürütülen araştırmanın örneklemini Üst Gastrointestinal Sistem (GİS) endoskopisi uygulanan ve örneklem kriterlerine uyan 70 hasta oluşturdu (35 deney, 35 kontrol). Bu hastalar evrenden olasılıksız rastlantısal örnekleme yöntemiyle seçildi. Araştırmaya iletişime açık, 18-75 yaş arası ve endoskopi deneyimi olmayan hastalar alındı.Deney grubu hastalarına endoskopi işleminden bir gün önce broşür verilerek hastalar PGE hakkında bilgilendirildi. Daha sonra endoskopi günü, endoskopi bekleme odasında işlem hakkında bilgi verildi ve PEG öğretilerek uygulatıldı. Egzersizlerin uygulatılması yaklaşık 20-25 dakika sürdü.Veri toplamada, Hasta Tanıtım Formu, Üst GİS Endoskopisi Öncesi Hastanın İşlemi Algılama Formu, Üst GİS Endoskopisi Sonrası Hastanın İşlemi Algılama Formu, Sözel Kategori Ağrı Ölçeği ve Yaşam Bulguları İzlem Formu kullanıldı.Verilerin değerlendirilmesinde, sayımla belirlenen verilerde yüzdelik ve ki kare testi, ölçümle belirlenen verilerde bağımsız gruplarda t testi kullanıldı.Üst GİS endoskopi işlemi sonrası hastaların girişimi algılama durumları gruplar arasında karşılaştırıldığında; işlem sırasında ağrı duyma, işlemi zor bulma, işlemden zarar gördüğünü düşünme, işlem sırasında solunum sıkıntısı yaşama, işlem sırasında gergin olma ve işlem sırasında heyecanlı olma puan ortalamaları benzerdi, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0.05). Öte yandan işlemi uzun bulma puan ortalaması deney grubunda daha yüksekti ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (Deney= 0.94 [SS= 0.80], Kontrol=0.17 [SS= 0.56] ) (p=0.000).İşlem öncesi gruplar arasında ağrı puan ortalamaları karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p= 0.040) ve deney grubunun ağrı puan ortalaması daha yüksekti ( Deney = 1.65 [SS= 0.96]; Kontrol= 1.22 [SS= 0.73] ). İşlem sonrası gruplararasında ağrı puan ortalamaları karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p= 0.104). Ancak grup içinde işlem öncesi ve sonrası ağrı puan ortalamaları karşılaştırıldığında, deney grubu ağrı puan ortalamaları arasında fark yoktu. Diğer yandan grup içinde kontrol grubunun işlem sonrası ağrı puan ortalaması istatistiksel açıdan anlamlı fark oluşturacak düzeyde yüksekti (p=0.000)İşlem sonrası grup içinde yaşam bulguları puan ortalamaları karşılaştırıldığında kontrol grubunun nabız, sistolik basınç, solunum sayısı ve vücut sıcaklığı puan ortalamalarının işlem sonrası daha yüksek olduğu saptandı ve istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (Nabız p= 0.02; Sistolik basınç: 0.014; Solunum p= 0.00; Vücut sıcaklığı p= 0.000). Deney grubunda ise işlem öncesi ve sonrası yaşam bulguları puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (P>0.05).Sonuç olarak; PGE'nin işlemin algılanmasında olumlu bir etkiye sahip olmadığı, ağrıyı kontrol altına almada olumlu yönde etkili olduğu ve nabız, sistolik kan basıncı,solunum sayısı ve vücut sıcaklığı bulgularındaki değişkenliği azalttığı belirlendi.

Abstract:
The aim of the research was to investigate the effect of progressive relaxation exercises (PRE) on procedure, pain perception and vital signs in patients who underwent endoscopy.The research was conducted at İspir State Hospital Endoscopy Unit between 12 November 2009 and 15 December 2010. The sample of the research, which was conducted as a quasi-experimental model with a control group, included 70 patients (35 experimental, 35 control) who underwent Upper Gastrointestinal System (GIS) endoscopy and who met the sample criteria. These patients were selected from the population by non-probability random sampling method. The research included communicative patients who were between 18-75 years old and who had not previously undergone endoscopy.The patients in the experimental group were given an informative brochure on PRE the day before the endoscopy procedure. Later, on the day of the procedure, the patients were informed about endoscopy in the waiting room and PRE was taught and applied. The application of exercises lasted approximately 20-25 minutes.Patient Description Form, Patient Form about Pre-Procedure Perception of Upper GIS Endoscopy, Patient Form about Post-Procedure Perception of Upper GIS Endoscopy, Verbal Category Pain Scale, and Vital Signs Follow-up Form were used in data collection.XIIn the evaluation of data, percentage and chi square test were used in numerical assessment and t-test was used in independent groups in the assessment of data determined by measurement.When procedure perception situations of the patients after Upper Gastrointestinal System (GIS) endoscopy were compared between the groups, score means of having pain during procedure, finding the procedure difficult, thinking to get damaged owing to the procedure, having respiratory distress during procedure, feeling stressful during procedure and being excited during procedure were similar and no statistically significant difference was found between groups. (p>0.05) On the other hand, score mean of the procedure? taking a long time was higher in experimental group and there is a statistically significant difference between groups (Experimental = 0.94 [SD= 0.80], Control=0.17 [SD= 0.56] ) (p=0.000).When the score means of pre-procedure pain was compared between the groups, a statistically significant difference was observed (p= 0.040) and the pain score mean was higher in the experimental group (Experimental= 1.65 [SD= 0.96]; Control= 1.22 [SD= 0.73]). The comparison of the score means of post-procedure pain between the groups revealed no statistically significant difference (p= 0.104). However, there was no difference between the pain score means in the experimental group in terms of the comparison between pre-procedure and post-procedure pain score means within the group. On the other hand, post-procedure intra-group pain score mean in the control group was high enough to create a statistically significant difference (p=0.000).When the post-procedure intra-group score means of vital signs were compared, it was determined that post-procedure score means of pulse, systolic pressure, respirationXIIrate and body temperature in the control group were higher, and the difference was statistically significant (Pulse p= 0.02; Systolic pressure: 0.014; Respiration p= 0.00; Body temperature p= 0.000). In the experimental group, no statistically significant difference was found between the pre-procedure and post-procedure score means of vital signs (P>0.05).Consequently, it was determined that PRE did not have a positive effect on perception of the procedure while having a positive effect on pain control and decreased the instability in pulse, systolic blood pressure, respiration rate and body temperature signs.