Multipl miyelom tanılı hastalarda hastalığın ve tedavinin yaşam kalitesi üzerine etkisi
Quality of life in patients with multiple myeloma: The impact of disease and its treatment
Yazar: ELİF İREM SARIHAN
Danışman: PROF. DR. MELİHA NALÇACI
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Multipl miyelom = Multiple myeloma ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Multipl miyelom genellikle kemik iliğindeki tek bir klondan köken alan, neoplastik plazma hücrelerinin proliferasyonu ile karakterize, kür sağlanamayan hematolojik bir malignitedir. Son yıllarda geliştirilen tedavilerle daha yüksek oranda tedavi cevabı ve daha uzun sağkalım elde edilmekte, kemik iliği tranplantasyonu daha çok hastaya uygulanmaktadır. Ancak tedavi çeşitliliğinin ve yoğunluğunun artırılması beraberinde artmış tedavi yan etkilerini getirmekte, bu da büyük oranda hastaların sağlıkla ilişkili hayat kalitesini bozmaktadır. Bu çalışmada multipl miyelom tanılı hastalarda hayat kalitesini etkileyen unsurların belirlenmesi ve bu faktörlerin tedavi süresince değişiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ocak 2015 - Mayıs 2016 tarihleri boyunca kliniğimizde izlenen 22 hastaya ilk tanı anında (0.ay) ve takipleri boyunca (3., 6. ve 12.ay) EORTC QLQ-C30 ve EORTC QLQ-MY20 anketleri uygulanarak, hastaların yaş, cinsiyet, hastalık tipi ve evreleri, organ tutulumları, ek hastalıkları ve laboratuar özellikleri kaydedildi. 22 hastanın yaş ortalaması 58,0 ± 10,2 olup, %63,6'sı erkekti. Paraprotein tiplerine göre hastaların 11'i (% 50'si) IgG, 3'ü (% 13,5'i) IgA, 8'i (% 36,5'i) hafif zincir miyelomu idi. Hastaların % 40,9'u ISS'e göre 3. evrede iken, Durie Salmon evrelemesine göre % 54,5'i 3. evrede bulundu. % 18 hastada tanı sırasında böbrek yetmezliği, % 68'inde anemi, % 54.5'inde kemik lezyonu mevcuttu. Takip boyunca 8 hastaya (%36,4) otolog kemik iliği nakli yapıldı. EORTC QLQ-C30 sorularına verilen cevapların ortalamaları, alt gruplarına ayrılarak zaman içindeki değişimleri karşılaştırıldığında en belirgin fark fiziksel fonksiyon (0.ay:42,81, 12.ay:75,56), rol fonksiyonu (0.ay:38,60, 12.ay:83,33), halsizlik semptomu (0.ay:53,80, 12.ay:30,86), ağrı semptomu (0.ay:57,02, 12.ay:29,63) olarak bulundu. QLQ-MY20 anketinde, hastalık semptomları başlangıca göre düzelirken (0.ay:42,98, 12.ay:26,54), tedavi yan etkilerinde takip boyunca farklılık izlenmedi (0.ay:26,67, 12.ay:24,07). 12 ay takip edilebilen hastaların 0.ay ile 12.ay ortalamaları karşılaştırıldığında, alt gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Ancak klinik olarak hastalarda fonksiyonelliğin başlangıca göre arttığı, semptomların azaldığı izlendi ve tedavilerin getirdiği yan etkilerin genel hayat kalitesini önemli düzeyde etkilediği görüldü. Multipl miyelom hastalarında seçilecek tedavilere hastanın toleransını önceden belirleyebilmek, progresyonsuz sağkalım ve toplam sağkalım kadar önem taşımaktadır. Hayat kalitesine yönelik anketlerle daha geniş hasta grupları üzerinde yapılacak uzun dönemli çalışmalar bu konuda yol gösterici olacaktır.

Anahtar kelimeler: Multipl miyelom, hayat kalitesi, EORTC QLQ-C30, EORTC QLQ-MY20

Abstract:
Multiple myeloma is an incurable hematological malignancy characterized by proliferation of neoplastic plasma cells that usually derives from a single clone within the bone marrow. Higher treatment response rates and longer survival is possible with therapies developed in recent years and bone marrow transplantations are being used more commonly. But increased diversity and intensity of treatment regimens cause more side effects which impair helath-related quality of life of patients. This study aimed to evaluate the factors affecting the quality of life in patients with multiple myeloma and their change during treatment. 22 patients from our clinic filled out EORTC QLQ-C30 and EORTC QLQ-MY20 questionnaires at the time of diagnosis (month 0) and during their follow-up (months 3, 6 and 12). Patient informations including age, gender, type and stage of disease, organ involvement, comorbidities and laboratory characteristics were recorded. The mean age was 58,0 ± 10,2, and %63,6 of the patients were male. According to the type of monoclonal protein, 11 patients (% 50) had IgG, 3 (% 13,5) had IgA and 8 (% 36,5) had light-chain myeloma. While % 40,9 of patients were ISS stage 3, % 54,5 of them were Durie-Salmon stage 3. %18 of the patients had kidney failure, % 68 of them had anemia and % 54.5 of them had bone involvement at the time of diagnosis. 8 patients (36,4%) underwent autologous bone marrow transplantation during their follow-up. Average of responses to questions of EORTC QLQ-C30 were divided into subscales and changes over time were compared. The most significant improvements were found in physical function scale (month 0: 42,81, month 12: 75,56), role function scale (month 0: 38.60, month 12: 83.33), fatigue (month 0: 53.80, month 12: 30.86), and pain symptoms (month 0: 57.02, month 12: 29.63), respectively. In the QLQ-MY20 questionnaire, disease symptoms improved compared to baseline (month 0: 42.98, month 12: 26.54) but side effect scale scores nearly stayed the same during follow-up (month 0: 26,67, month 12: 24,07). No significant difference were found between subscales of patients who have been followed for 12 months compared to baseline. However, increased functionality and a decrease in symptoms was observed in patients compared to baseline, and the overall quality of life of was found to be significantly affected by the side effects of the treatment. In myeloma patients, predicting the patient's tolerance to the treatment of choice is as important as progression-free survival and overall survival. Long term studies with quality of life questionnaires on larger groups of patients will provide guidance in this regard.

Keywords: Multiple myeloma, quality of life, EORTC QLQ-C30, EORTC QLQ-MY20