Türkiye'de ve gelişmekte olan ülkelerde tasarruf ve büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between savings and growth in Turkey and developing countries
Yazar: KAAN AĞÖREN
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ÜLGEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ve gelişmekte olan ülkelerde tasarruf ile ekonomik büyüme arasında ilişki bulunup bulunmadığını sınamaktır. Çalışmanın ilk iki bölümünde tasarruf ve büyümeye ilişkin teorik bilgiler ile dünyada tasarruf, büyüme ve yatırımların gelişimine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, gelişmekte olan ülkeleri temsilen, Kırılgan Beşli ülkelerinde tasarruf, büyüme ve yatırım verileri detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise 1981-2021 döneminde Kırılgan Beşli ülkelerinde yurt içi tasarruflar, ekonomik büyüme ve yatırımlar arasındaki ilişkiye dair ekonometrik analiz gerçekleştirilmiştir.
Analizde GSYİH, yurt içi tasarruf oranı (yurt içi tasarrufların GSYİH içerisindeki payı) ve sabit sermaye yatırımı oranı (sabit sermaye yatırımlarının GSYİH içerisindeki payı) serilerinin logaritmik değerleri ile kullanılmıştır. Seriler arasında uzun dönemli ilişkilerin mevcudiyeti ARDL sınır testi yaklaşımı ile nedensellik ilişkisi ise Toda-Yamamoto nedensellik testi ile sınanmıştır. 
Uzun dönemde, hiçbir ülkede tasarruflardan büyümeye doğru ilişki tespit edilemezken, beş ülkeden üçünde büyümeden tasarruflara doğru ilişki tespit edilmiştir. Nedensellik testleri sonuçlarına göre ise beş ülkeden ikisinde büyümeden tasarruflara doğru nedensellik ilişkisi tespit edilirken iki ülkede tasarruflardan büyümeye doğru nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bir ülkede ise herhangi bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.
Nedensellik testlerinde, tasarruflardan yatırımlara doğru nedensellik ilişkisi bulunan ülkelerde, tasarruflardan büyümeye doğru da nedensellik ilişkisi bulunduğu ancak tasarruflardan yatırımlara doğru nedensellik ilişkisi bulunmayan ülkelerde tasarruflardan büyümeye doğru da nedensellik ilişkisi bulunmadığı görülmüştür. Bu sonuçlara göre tasarrufların ancak yatırımları etkileyebildiği durumlarda büyümeye katkı sağlayabildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to test whether there is a relationship between saving and economic growth in Turkey and developing countries. In the first two parts of the study, theoretical information on savings and growth and the development of savings, growth and investments in the world are given. In the third chapter, saving, growth and investment data in Fragile Five countries, representing developing countries, are analyzed in detail. In the last part of the study, econometric analysis was carried out on the relationship between domestic savings, economic growth and investments in Fragile Five countries during the 1981-2021 period.
In the analysis, GDP, gross domestic savings rate (the share of domestic savings in GDP) and gross fixed capital formation rate (the share of fixed capital investments in GDP) series are used with the logarithmic values. The existence of long-term relationships between the series was tested with the ARDL bounds test approach, and the existence of causality relationship was tested with the Toda-Yamamoto causality test.
While no relationship from savings to growth determined in the long run, relationship from growth to savings was found in three of the five countries. According to the results of the causality tests, causality relationship from growth to savings was found in two of the five countries, while causal relationship from savings to growth was determined in two countries. However no causality relationship could be determined in one country.
In the causality tests, it has been seen that there is causality relationship from savings to growth in countries which have causal relationship from savings to investments, but there is no causality relationship from savings to growth in countries which do not have causal relationship from savings to investments. According to these results, it has been concluded that savings can only contribute to growth when it can affect investments.