Prostat kanserinin cinsel yaşam fonksiyonlarına etkisinin belirlenmesi
Determining sexual life functions in prostate cancer of effect
Yazar: BARIŞ DUR
Danışman: PROF. DR. AYTEN DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel ilişki = Sexual relation ; Cinsel işlev bozuklukları-psikolojik = Sexual dysfunctions-psychological ; Cinsel işlev bozukluğu-fizyolojik = Sexual dysfunction-physiological ; Cinsellik = Sexuality ; Erektil disfonksiyon = Erectile dysfunction ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prostat hastalıkları = Prostatic diseases ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan bu çalışma, prostat kanserinin hastaların cinsel yaşam ve erektil fonksiyonlarına etkisini belirlenmek amacıyla yapıldı.
Araştırma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, İbn-i Sina ve Cebeci Eğitim Araştırma Hastanelerinin Üroloji, Tıbbi Onkoloji ve Radyasyon Onkolojisi kliniklerinde bulunan hastalar üzerinde yürütüldü. Çalışmanın yürütülebilmesi için Ankara Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan izin alındı. Araştırmanın evreni; 11.04.2016-03.02.2017 tarihleri arasında primer tanısı prostat kanseri olan, cinsel yönden engeli bulunmayan,  terminal dönemde olmayan, okuma yazma bilen, anket doldurmasına engel nöro-psikiyatrik hastalığı bulunmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onamı alınan 140 hasta oluşturdu. 
Çalışmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik ve cinsel yaşam verilerini içeren tanımlayıcı bir anket formu, Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Ölçeği QLQ-C30 ile Prostat Modülü EORTC-PR25 ve Ereksiyon İşlevi Uluslararası Soru Formu'nun 5 soruluk versiyonu (IIEF-5) kullanılarak toplandı. İstatistiksel analizlerde parametrik testlerden; iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi (t testi), tek yönlü varyans analizi(one way ANOVA), Tukey testi; non-parametrik testlerden Mann-Whithney U testi, Kruskall Wallis varyans analizi uygulandı. Çeşitli değişkenlerin birbirleriyle ilişkisini saptamak için korelasyon analizi yapıldı. 
Araştırmaya katılan prostat kanserli hastaların %55'sinin ilkokul mezunu olduğu, %83,6'sının aylık ortalama gelirinin gidere eşit, %75'sinin ise emekli olduğu saptandı. Hastaların %45,7'si organa sınırlı (T1-T2), %54,3'nün ise ileri evre ve metastatik  (T3-T4) evrede olduğu saptandı. Hastalardan %92,1'inin cinsel yaşamın nasıl etkileneceğine dair herhangi bir danışmanlık hizmeti almadığı belirlendi. Hastaların %40,7'sinin cinsel yaşama yönelik soruları olduğu ve bu soruları sadece doktora sorduğu %59,3'ünün ise sorunlarını hiç kimseye sormadığı belirlendi.
Prostat kanserli hastaların "dördüncü evrede" olanların ve tedavi kürlerinden "Radyoterapi, Kemoterapi, Cerrahi" uygulanan grubun yaşam kalitesinin çok düşük olduğu belirlendi (p=0,0001). Hastaların zihinsel, duygusal ve sosyal işlevlerinin daha çok etkilendiği, yorgunluk, ağrı, dispne ve maddi zorluk sorunları yaşadığı saptandı. Katılımcıların aylık ortalama gelir, eğitim ve iş/çalışma durumlarının genel yaşam kalitesini etkilemediği belirlendi (p>0,05).
Hastaların prostat modülü (EORTC-PR25) ölçeğine göre, seksüel aktivite ve seksüel fonksiyonlarında önemli derecede bozulma olduğu, bireylerin en çok işeme ve bağırsak semptomları ile karşılaştığı saptandı (p=0,0001). Hastaların IIEF-5 skorlarının düşük olduğu, erektil disfonksiyon (ED) sorunlarını ağır bir şekilde yaşadığı ve bu durumun genel yaşam kalitesini olumsuz etkilediği belirlendi (p=0,0001).

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study was conducted to determine  effect of prostate cancer on sexual life and erectile function of patients.
The study was conducted on patients in The Urology, Medical Oncology and Radiation Oncology clinics of Ankara University Faculty of Medicine, Ibni Sina and Cebeci Education Research Hospital. Permission was obtained from Ankara Medical Faculty Clinical Research Ethics Committee to carry out study. The sample of patient group in study; Between 11.04.2016-03.02.2017, 140 patients were diagnosed as having primary prostate cancer, no obstruction in sexual orientation, no terminal period, illiterate, no neuropsychiatric disorder obstructing filling of questionnaire, voluntary participation and received approval in study.
It collected data by a descriptive questionnaire containing sociodemographic and sexual life questionnaire we prepared, The European Cancer Research and Treatment Organization Quality of Life Scale QLQ-C30 with The prostate specific modüle EORTC-PR25 and 5-item version of The Erectile Function International Questionnaire (IIEF-5). Statistical analysis was from parametric tests in; Significance test of difference between two means (t test), one way variance analysis (one way ANOVA), Tukey test; Mann-Whithney U test, Kruskall Wallis variance analysis were used for non-parametric tests. Correlation analysis was performed to determine association of various variables with each other.
It was determined that 55% of patients with prostate cancer who participated in the research had primary school graduation, 83,6% of patients with prostate cancer had average monthly income equal to their genders and 75% were retired. Patients of 45,7% of prostate cancer patients participating in study were organ-limited (T1-T2), 54,3% advanced and metastatic (T3-T4). It was determined that 92,1% of patients did not receive any counseling about how sexual life would be affected.  Patients of 40,7% asked about sexual life and 59,3% asked only these questions to the doctor.
Patients with prostate cancer patients who were in "fourth stage" and those who received "Radiotherapy, Chemotherapy, Surgery" among treatment courses were found to have a very low quality of life (p = 0.0001). It was found patients were more affected mental, emotional and social functions and they had lived fatigue, pain, dyspnea and financial difficulties. It was determined that participants' monthly average income, education and job/working conditions did not affect the general quality of life (p> 0.05).
It was found that patients had significant disruption in sexual activity and sexual function by prostate module (EORTC-PR25) scale, with the most common symptoms of voiding and intestinal complaints (p = 0,0001). Patients were found to have low IIEF-5 scores, severe erectile dysfunction (ED) problems and a negative impact on the general quality of life (p = 0.0001).