Bilişsel yaklaşım temelli psikolojik danışma sürecinde danışman ve danışanın sözel ve sözel olmayan davranışları üzerine nitel bir araştırma
A Qualitative research of counsellor and client's verbal and nonverbal behaviors based on cognitive approach on the psychological counselling
Yazar: ZELİHA SELÇUKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZİYA SELÇUK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacını, bilişsel yaklaşıma dayalı psikolojik danışmasürecinde danışman ve danışanın sözel ve sözel olmayan davranışlarının nitel analizioluşturmaktadır. Sözel davranışlar içerisinde kullanılan kelimelerin niteliği vemetamodeller analiz edilmiştir. Sözel olmayan davranışlar içerisinde ise kinesics vedil ötesine ilişkin davranışlar gözlenmiştir.Araştırma verileri, bir psikolojik danışma sürecinin ilk iki oturumundan eldeedilmiştir. Bu amaçla ilk iki oturumun video kaset kayıtları kullanılmıştır.Psikolojik danışman ve danışanın, sözel davranışlarının nitel analizi içinkelimelerin niteliğinde görsel, işitsel, kinestetik ifadeler ve cümle yapısında(metamodeller) genelleştirmeler, çarpıtmalar ve silmelere ilişkin temalar ve kodlarkullanılmıştır. Sözel olmayan davranışlar için kinesics (gözler, yüz ifadeleri, baş,omuzlar, beden duruşu, kollar ve ellerin duruşu, bacaklar ve ayakların duruşu) ve dilötesine (ses düzeyi ve konuşmacının akıcılığı) ilişkin tema ve kodlar kullanılmıştır.Analiz için kullanılan tema ve kod listesi araştırmacı tarafından hazırlanarak, alandauzman üç jüriye verilmiş ve düzeltmelerden sonra analiz amacıyla kullanılmıştır.Gözlem sonuçlarından elde edilen bulgular içerik analizi yapılarak frekans ve yüzdedeğerleri kullanılmıştır. Gözlemlerin güvenilirliğinin arttırılması amacıyla, pilot çalışmayapılmış ve alanda uzman bir eş gözlemciyle birlikte çalışılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir:Psikolojik danışmanın ilk oturumu 82dk.48sn. sürmüştür. lk oturumdapsikolojik danışman kinestetik içerikli kelimeleri kullanmış danışan da yine kinestetikağırlıklı kelimeleri kullanmıştır. Cümle yapısı ve metamodel kullanımında ise ilkoturumda psikolojik danışman, genelleştirmeler ile ilgili metamodelleri, danışan iseçarpıtmalarla ilgili metamodelleri daha yüksek oranda kullandıkları bulunmuştur.Sözel olmayan davranışlar açısından, psikolojik danışmanın ilk oturumda sözelkaliteye ilişkin davranışları, danışanın ise gözlere ilişkin davranışları daha sık orandagözlenmiştir.kinci oturumun 71dk.11sn. sürdüğü tespit edilmiştir. Hem psikolojikdanışmanın hem de danışanın işitsel içerikli kelimeleri kullandığı tespit edilmiştir.Benzer şekilde psikolojik danışmanın ve danışanın silmelerle ilgili metamodelleridaha sık kullandığı bulunmuştur. Sözel olmayan davranışlar açısından ise hempsikolojik danışmanın hem danışanın dil ötesine ilişkin davranışları daha sıkgözlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to construct the qualitative analyses of thecounselor and the client verbal and non-verbal behaviour during the counsellingprocess related to cognitive approach. Among the verbal behaviours, the quality ofthe words used and metamodels which are analysed. Among the non-verbalbehaviours, the behaviour of kinesics (eyes, mimics, head, shoulders, body, arms,hands, legs and feet) and paralinguistics (the level of sound and the speaker?sfluency) were observed.The data were collected from the first two sessions of psychologicalcounselling period. For that reason, video recordings of the first two sessions wereused.For the words? quality, audial, visual and kinestetic components, andgeneralizations in sentences, distortions and themes and codes concerning deletionsin order to analyse the verbal behaviours. For the non-verbal behaviours, themes andcodes were used. The themes and codes used during the research were according tothe data collected from observation by the researcher and given to four judges for thecorrections. In results, frequencies and percantage values were used. In order toincrease the relability of the research, the researcher studied with a co-observer whois expert on the field. In this research used piloting.The first session of the psychological counselling lasted for 82 min.48seconds. During the first session the counsellor and the client used the wordsincluding kinestetic. In using the sentence structure and metamodel, the counsellorused the metamodels about generalizations, the counselling person used themetamodels about distortions.About the non-verbal behaviours, in the first session, the counsellor?sbehaviours related to the verbal quality and the client?s behaviors related to the eyeswere frequently observed.The second session lasted for 71 min.11 seconds. It was found that thecounsellor and the client used audial words at the same time. Counsellor and theclient used the metamodels related to deletions. About the non-verbal behaviours, itwas observed that the psychological counsellor and the counselling person used thebehaviours related to the paralinguistics.