1-trans fenotrinin midyeler üzerindeki toksik etkileri
Toxic effects of 1-trans phenothrin on mussels
Yazar: ZEHRA SARI
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBİN FERİDUN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology

Özet:
Midyeler, sulardaki kirliliği yansıtan biyolojik indikatörlerin başında gelen organizmalardır. Midyelerin toksik bileşikleri biriktirebilme yeteneği, çevresel kirleticilerin daha yüksek trofik seviyelere transferine neden olmaktadır. Bu çalışmada, insan ve hayvan sağlığı üzerinde ve tarımsal alanda oldukça tehlikeli sonuçlar doğuran 1- trans fenotrinin toksik etkisi, tatlı su midyesi olan Unio delicatus üzerinde çalışılmıştır. 1-trans fenotrinin Unio delicatus için ortalama öldürücü konsantrasyonları (LC50 değeri) 96 saat için 8,1369 mg/L olarak belirlenmiştir. Midyeler LC50 değerinin 1/10'u (814 mikrogram/L) ve 1/100'ü (81,4 mikrogram/L) konsantrasyonlarda 1-trans fenotrine 96 saat ve 21 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Deney süreleri sonunda midyelerden hemolenf sıvısı alınarak diseksiyon yapılmıştır. Deney sonucunda tatlı su midyelerinin toplam hemosit sayısı, toplam antioksidan durumu (TAS), solungaç ve hepatopankreas Na+/K+-ATPaz ile asetilkolinesteraz (AChE) aktiviteleri belirlenmiştir. Toplam hemosit sayısının 96 saatlik süre sonunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli oranda arttığı (P<0,05), 21 günlük süre sonunda ise kontrol grubuna göre azaldığı saptanmıştır. 81,4 µg/L fenotrin grubundaki azalma istatistiki olarak anlamlı bulunurken (P<0,05) 814 µg/L fenotrin grubundaki azalma önemsiz (P>0,05) bulunmuştur. TAS doku değerleri 1-trans fenotrin'e maruz kalma sonucunda DMSO grubunda kontrol grubuna göre anlamlı değişiklik göstermemiş (P>0,05), 96 saat ve 21 günlük sürelerde 81,4 ve 814 µg/L derişimlerde kontrole göre azalma gözlenmiştir (P<0,05). Solungaç ve hepatopankreas dokularında Na+/K+-ATPaz aktivitesi DMSO grubunda kontrole göre anlamlı değişiklik göstermemiştir (P>0,05). Solungaç Na+/K+-ATPaz aktivitesi her iki derişim ve sürelerde kontrole göre azalma göstermiştir (P<0,05). Hepatopankreas dokusunda Na+/K+-ATPaz aktivitesi, 96 saatlik süre sonunda her iki derişimde de kontrole göre istatistiki fark göstermemiş (P>0,05), ancak 21 günlük süre sonunda kontrole göre azalma göstermiştir. Solungaç ve hepatopankreas AChE aktivitesinin deney gruplarında kontrol grubuna göre azaldığı saptanmıştır (P<0,05). Bu çalışma, 1- trans fenotrinin tatlı su midyeleri Unio delicatus'un biyokimyasal parametrelerini etkileyerek toksisiteye neden olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Mussels are organisms that are among the leading biological indicators reflecting pollution in water. The ability of mussels to accumulate toxic compounds causes the transfer of environmental pollutants to higher trophic levels. In this study, the toxic effect of 1-trans phenothrin, which has very dangerous consequences on human and animal health and in the agricultural field, was studied on the freshwater mussel Unio delicatus. The average lethal concentrations (LC50 value) of 1-trans phenothrin for Unio delicatus was determined as 8,1369 mg/L for 96 hours. Mussels were exposed to 1-trans phenothrin at concentrations of 1/10 (814 microgram/L) and 1/100 (81,4 microgram/L) of the LC50 value for 96 hours and 21 days. At the end of the experimental periods, hemolymph fluid was taken from the mussels and dissection was performed. As a result of the experiment, the total number of hemocytes, total antioxidant status (TAS), gill and hepatopancreas Na+/K+-ATPase and acetylcholinesterase (AChE) activities of freshwater mussels were determined. Total hemocyte count increased statistically significantly compared to the control group at the end of the 96-hour period (P<0,05), at the end of the 21-day period, it was determined that the amount decreased compared to the control group. While the decrease in the 81,4 µg/L phenothrin group was found to be statistically significant (P<0,05), the decrease in the 814 µg/L phenothrin group was found to be insignificant (P>0,05). TAS tissue values did not show a significant change in the DMSO group compared to the control group as a result of exposure to 1-trans phenothrin (P>0,05), and a decrease was observed compared to the control at 81,4 and 814 µg/L concentrations in 96 hours and 21 days (P<0,05). Na+/K+-ATPase activity in gill and hepatopancreas tissues did not show any significant change in the DMSO group compared to the control (P>0,05). Gill Na+/K+-ATPase activity decreased compared to the control at both concentrations and times (P<0,05). Na+/K+-ATPase activity in the hepatopancreas tissue showed no statistical difference compared to the control at both concentrations at the end of the 96-hour period (P>0,05), but it decreased compared to the control at the end of the 21-day period. It was determined that gill and hepatopancreas AChE activity decreased in the experimental groups compared to the control group (P<0,05). This study showed that 1-trans phenothrin causes toxicity by affecting the biochemical parameters of freshwater mussels Unio delicatus.