Mermer işleme tesislerinin teknik ve ekonomik optimizasyonu
Technical and economical optimisation of marble processing plants
Yazar: ZEKİ KARACA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURGAY ONARGAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Mermer = Marble ; Verimlilik = Productivity

Özet:
ÖZET Tüm sektörlerde olduğu gibi mermer işleme tesislerinde de optimum verimlilik, karlılık, kaliteli üretim ve rekabet esastır. Mermer fabrikalarının bu hedeflerine ulaşmasındaki en önemli etmenlerin başında tesisin bulunduğu yer, tesisin boyutları, makina-ekipmanların sahip olduğu özellikler ve üretim hattının yapısı gelmektedir. Çeşitli mermer fabrikalarında yapılan incelemelerde üretim hattı dizaynlarının ve fabrika akım şemalarının kaliteli ve ekonomik bir üretimde en önemli rolü üstlendiği tesbit edilmiştir. Bu nedenle proje çalışmasında temel konulan, efektif akım şemalarının belirlenmesi ve sistemde kullanılacak makinaların teknik özelliklerinin tesbiti oluşturmaktadır. Yapılan çalışmada ayrıca, fabrika yerinin seçiminde etkili olan hammadde kaynaklarının durumu, ulaşım kolaylığı, yerleşim birimlerine olan mesafe, iklim koşullan, tesisin kurulacağı arsanın jeoteknik özellikleri, TED AŞ' m izin verdiği ulusal elektrik noktası, su ve suyun temin şekli ile sermaye durumunun her biri ayrı olarak ele alınmıştır. Mermer işleme tesislerinin karlılığında ve teknik olarak rekabet edebilirliklerinde bu faktörlerin yaraşıra tesisin bulunduğu arazinin yeterliliği, pazarın talep şekli, hammadde kaynaklan ve ekonomikliğinin de etkili olduğu görülmüştür. Özellikle mermer fabrikaları için büyük sorun teşkil eden ve kaliteli üretim için önemli olan temiz suyun temin şekline geniş olarak yer verilmiştir. Çevre açısından son yıllarda gündeme gelen mermer atıklarına da bu aşamada değinilmiştir. Mermer fabrikalarında kullanılan tüm makina ve ekipmanların her biri uygulamada karşılaşılan avantaj ve dezavantajlarıyla değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede üretimde temel makinalar ile bu makinalara yardımcı ve üretimi doğrudan etkileyen diğer ekipman ve sistemler beraber ele alınmıştır. Bunun sonucunda fabrikalarda teknik ve ekonomikaçıdan en verimli olabilecek su, elektrik ve basınçlı hava sistemleri ve koşullan önerilmiştir. Proje içerisinde üretim hatlarını oluşturan makinaların bilinen tüm tiplerinin teknik karakteristikleri incelenmiştir. Yerinde yapılan bu konudaki araştırmalar sonucunda makina ve tipleri ile hammadde ve pazar koşullarına bağlı olarak kullanım durumları, fabrika içi yerleri ve sayılan arasındaki ilişki tesbit edilmiştir. Bu bölümde makina modellerinin ve üretimdeki konumlarının kaliteli ve ekonomik üretime olan etkileri sonuçlarıyla beraber tartışılmıştır. Yukarıda belirtilen konular değerlendirildikten sonra üç ayrı fabrika planı üzerinde çalışılmıştır. Örnek modellerin her biri öncelikle teknik açıdan ele alınmış, içlerinden en uygun fabrika modeli nedenleriyle beraber ortaya konmuştur. Benzer koşullar altında önerilen modelin teknik, ekonomik ve kaliteli üretim açısından uygulanabilir bir planlama olduğu yapılan nümerik analizlerle de desteklenmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Optimum productivity, profitability, high-quality production and rivalry is essential in marble process facilities like the whole sectors. The most important factors affecting the attainment to these targets of marble factories are the place of the facility, the dimensions of the facility, the specialities of machine-equipment of the facility and the structure of the production line. In the investigations made in various marble factories it is discovered that production line design and factory current outlines have the most important roles in a high-quality and economic production. For this reason, the basic subjects in the project work consist of determining the effective current outlines and establishing the technic specialities of the machines which will be used in the system. Moreover, the position of raw material sources which is effective in the choice of factory site, transportation convenience, distance to the settlements, climate conditions, the geotechnic characteristics of the building site of the factory, the national electricity point which TED AS permit, water and the way of water supply and capital position was taken up in this work separately. Besides of these factors in the profitability and being able to rival of the marble process facilities, the adequacy of the factory site, the way demand of the market, raw material sources and their economicality was seen effective. Especially the way of clean water supply which is a great problem for the marble factories and important for a good quality production was widely studied. Marble wastes which is pointed out from the environmental view in last years was mentioned in this stage. All machines and equipment used in marble factories were discussed with their advantages and disadvantages. In this discussion, basic machines in production and other equipment and systems helping the basic machines and affecting the production directlywere taken up together. In result, water, electricity and air pressure systems and conditions which can be the most productive from the technic and economic point of view in the factories were suggested. Technic characteristics of all known types of the machines forming the production lines in the project were investigated. In the result of these investigations made in its place about this issue machines and types of them and the using conditions related to the raw materials and market conditions and the numbers were determined. In this stage, the effects to a good-quality and economic production of machine models and their positions in the production were discussed with their results. After the appreciation of the subjects above, three different factory plans were studied on. Each examplar models were taken up first of all technically, the most appropriate factory model amongst them was brought ut with its reasons. The numerical analysis made under alike conditions also supported the suggested model is a practical plan technically, economically and from the good-quality point of view.