Biyomimetiğin sanat ve tasarım objeleri üzerinden incelenmesi
Research for biomimetics on art and design objects
Yazar: NESLİHAN ÖZGÜR
Danışman: DOÇ. ARZU ATIL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Biyomimetik bilim = Biomimetic science ; Biyomimetik yaklaşım = Biomimetic approach ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Tasarım = Design

Özet:
Büyük patlamadan bu yana devam eden evrimde, doğanın karşılaştığı olaylar ve sorunlara buluğu çözümlerin bir sonucu olarak oluşan devasa bilgi birikimi modern çağın zorluklarına rasyonel ve pratik çözümler sunar. Doğanın evrimi, adaptasyon mekanizmalarını ve doğal seleksiyon sonucunda ortaya çıkan model ve metotlarını inceleyen yeni bir bilim dalı olan biyomimetiğin tasarım üzerinden araştırılması ve örneklerinin incelenmesi ayrıca sanatsal yansıması olarak tanımlanabilecek biyo sanatın eser örnekleri üzerinden incelenmesi bu tezin konusudur.

Taklit etmek, tüm canlılar tarafından çevrelerine adapte olarak doğanın seçilim mekanizmaları karşısında hayatta kalmak için kullanılan bir davranış biçimidir. Evrimsel süreç boyunca, "bilge adam" olarak Homo Sapiens, öğrenme mekanizmasının temel uygulaması olarak taklit eylemini kullandı ve farklı deneyimlerden özgün çözümler geliştirdi. Öte yandan doğal seleksiyon mekanizmaları, mutasyon, gen dönüşümü, genetik yeniden yapılanmalar sonucundaki çeşitliliklerden çevresine en iyi adapte olan haricindeki hepsini elimine eder. Bu nedenle çevreye en iyi adapte olan 'tasarım' genler tarafından gelecek nesillere taşınır. Doğal seleksiyon mekanizmalarına benzer şekilde, tasarım eylemi de soruna çözüm ararken uygulama bağlamında belirlenen, mimik, deşifre etme veya sentezleme eylemi ile sorununun çözümünü sağlayabilmektedir. Doğal seçilimin aksine, bir insan tarafından yürütülen tasarım sürecinde, tasarıma uygulanacak olan bilgi doğadan deşifre edilirken, geçmiş çabalar sırasında öğrenilen bilgiler incelenerek bilinçli bir şekilde rafine edilir.

İçinde bulunduğumuz yeni çağ bilim insanları tarafından biyolojik çağ olarak adlandırılmaktadır. Bilim ve teknolojinin kendi sınırlarının ötesine geçen ivmesi ile öne çıkan bu çağın bir diğer özelliği de insanoğlunun çevresine verdiği tahribatın giderek artmış olmasıdır. Bu durum karşısında doğanın öncülüğü doğrultusunda çevresel kayıpları azaltmak, akılcı ve sürdürülebilir çözümler bulunması için bazı yeni düşünme ve inceleme biçimleri ortaya çıkmıştır. Biyomimetik adıyla karşımıza çıkan bu devrim yeni bir çağı işaret etmektedir. 

Biyomimetik bilimin verileri tasarım ile ilgili tüm birimlerde kullanılabilir olsa da bu veriler birer çözümleme içermesi sebebi ile sanat eserlerinde kullanılmamaktadır. Biyomimetik sanatta bir araç olarak kullanılabilecek yeni araçlar ve malzemeler geliştirmek için kullanılabilir ancak bir kategori olarak kullanılamaz. Buna karşılık sanat tarihi boyunca doğa ve öğretileri her zaman büyük bir yere sahip olmuştur. İmge bağlamında doğa konusunun kapsanmadığı bu tezde doğa ve sanat ilişkisi tıpkı biyomimetik ve tasarım ilişkisi gibi aralarındaki iletişim ve alışveriş bakımından incelenmiştir. Modern sanat tarihinin çağdaş sanata yol açması sürecinde sanat ve tasarım arasındaki sınırlar giderek azalmış ve sonunda çağdaş sanat ile bu sınırlar tamamıyla ortadan kalkmış bulunmaktadır, bu da sanatçılara bilim-tasarım ve sanat üçgeninde yeni eserler yaratabilmesine olanak sağlamıştır. Biyo sanat ile biyolojik çağda insanoğlunun çevresine verdiği tahribata dikkat çeken eserlerin yanısıra biyolojik organizmalar ile sanat ve bilim sınırında yeni eser üretimleri yapılmakta ve hatta antroposen dönemin tahribatlarına dikkat çekmek ya da sürdürülebilirlik kapsamında, kaynak kıtlığı ve verimsizlik gibi konular üzerinde de çalışmalar yaparak eserler üretilmektedir. Doğanın, biyomimetik verilerin ve bilimin ışığında tezde bahsedilecek sanatsal çalışmalar biyo sanat kapsamında incelenmektedir.

Bu çalışmanın amacı, tasarım ve sanat alanlarında doğanın öğretici yanlarına dikkat çekmek ve kullanım metotları doğrultusunda örnekler ile birlikte incelemeler yapmaktır. Tasarım bağlamında çözümler sunan doğadan yararlanma biçimleri araştırılırken, sanatın tarihsel sürecindeki tasarım ile arasındaki keskin hatların ortadan kalkması sonucunda sanat eserlerinde doğadan hangi şekillerde yararlanılmaktadır konusu örnekler üzerinden incelenecektir.

Abstract:
Colossal accumulation of knowledge composed as a consequence of the evolutionary process of matter and nature which is continuing since the big bang provides rational and practical solutions to the challenges of the modern age. Investigating biomimetic, which is researching the natures and life's evolution, adaptation mechanisms and models and methods arise out of natural selection pressures, from the viewpoint of design models is the topic of this thesis. Furthermore, the research frame covers the study of bio-art which can be considered as reflections of biomimetics' examples in nature, in the context of its work of art.

The act of mimic is used by all livings as a tool to stay alive by adapting their environments and self-defense against the selection mechanisms of nature. During the evolutionary process, Homo Sapiens as a "wise man" used the act of mimic in the role of the primary practice of learning mechanism and developed original analysis methods from different experiences. On the other hand, natural selection mechanisms eliminate all species, which existed as a result of diversity generation dynamics such as mutation, gene conversion, genetic reconfiguration, except those that can adapt to the environment best. Therefore, the design which can adapt the environment best carried to the future by genes. As a similar way to natural selection mechanisms, the act of design incorporates transferring the knowledge inspired by its nature, which can provide the solution to the problem of motivation which is determined by the application context to the design by the act of mimic, decipherment or synthesis. Unlike natural selection, during the design process carried out by a human, the knowledge applied to design is deciphered from nature, while the information learned during past efforts is deliberately refined. 

The new period we are in is called the biological period by scientists. Another feature of this period, which stands out with the acceleration of science and technology beyond its own boundaries, is increasing destruction to its environment. In the face of this situation, some new ways of thinking and researches have emerged in order to reduce environmental losses and to find rational and sustainable solutions. This revolution, which is called biomimetic, marks a new era.

Even though the data of biomimetic science can be used in all units related to design, these data cannot be used in artworks as they contain analysis. Biomimetic can be used to develop new tools and materials for arts but it cannot be used as a category to define an artwork. On the other hand, through the course of art history, nature and its teachings have always had an important place. In the context of the image, nature won't be discussed formally in the thesis, however, the relationship between nature and art will be examined in terms of communication and exchange similarly as between biomimetic and design relations. As the modern art leads the way for the contemporary art, the boundaries between art and design gradually diminished and the boundaries eventually disappeared almost completely, which enabled artists to create new sorts of works in the conjunction of science-design and art. With bio-art, in addition to the works that draw attention to the destruction of human beings to the environment in the biological age, new works are produced at the border of art and science with biological organisms. Furthermore, artworks about the issues on the havoc of the Anthropocene period or about the sustainability which subsumes resource scarcity and inefficiency are being produced to draw attention. In the light of nature, biomimetic data and science the artworks to be mentioned in the thesis will be examined within the scope of bio-art.

The purpose of this thesis is to draw attention to the instructional aspects of nature in the fields of design and art and to make analysis with examples in accordance with the methods in use. While researching the ways of how to benefit from nature, which presents solutions in the context of design, the disappearance of the sharp lines between the design and the historical process of art, the ways in which nature is used in the art will be examined through examples.