Kentsel çevrede fiziksel aktivite ve mekansal planlama: Denizli örneği
Physical activity and spatial planning in urban environment: Case of Denizli
Yazar: YELİZ İLGAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Spor = Sports ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Denizli = Denizli ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kentler = Cities ; Kentsel çevre = Urban environment ; Mekan planlaması = Space planning

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de kentsel bir kamu politikası haline gelen fiziksel aktivite ve fiziksel aktivite mekanlarının planlanması konusunda mevcut durumu, planlama ve uygulama aşamalarında etkili olan faktörleri kamu yönetimi, spor ve sağlık bilimleri, şehir planlama gibi interdisipliner bakış açısı ile incelemek, analiz etmek ve araştırma verilerini küreselleşme, sağlıklı kentler, sürdürülebilir ve yaşanabilir kentler gibi güncel kent yaklaşımları çerçevesinde değerlendirerek, kentlerde fiziksel aktivite mekanlarının planlanmasına yönelik veri elde etmektir. 
Araştırmada kentte yaşayan bireylerin fiziksel aktivite durumu ve fiziksel aktivite mekanlarının mevcut durumu nicel ve nitel yönlerden belirlenmeye çalışılmıştır. Veri toplama tekniği olarak anket, gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Denizli kent merkezinde yaşayan ve amaçlı örnekleme tekniğiyle belirlenen 19 yaş ve üzeri yetişkin bireylerden 403 kadın ve 460 erkek toplam 863 kişiye anket uygulanmıştır. Ayrıca Denizli kent merkezinde 107 fitnes park, 54 semt spor sahası, yürüyüş ve bisiklet yolu ile tenis kortlarında gözlemler yapılmıştır. Türkiye'deki çeşitli belediye yetkilileri ile görüşmeler yapılmıştır.  Elde edilen veriler frekans ve yüzde hesaplanarak istatistiksel olarak analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, kentsel çevrede yaşayan bireylerin fiziksel aktivite yapma düzeyinin düşük olduğunu, fiziksel aktivite yapma durumlarının sosyal, kültürel, ekonomik, fiziksel ve coğrafi faktörlerden etkilendiğini,  bireysel-psikolojik faktörler, çevresel ve fiziksel şartlar sebebiyle fiziksel aktivite mekanlarını kullanmadıklarını göstermektedir. Bu çalışmanın genel sonucunda fiziksel aktivite mekanlarının sağlıklı kent planlama ve diğer kent yaklaşımlarına uygun şekilde planlanmadığı, sayı itibariyle yeterli gibi görünse de etkinlik açısından yetersiz, dağılımı ve niteliği açısından eşitsiz ve dengesiz olduğu, çoğunluğunun kullanım dışı yada çok az kullanımda olduğu, bakımsızlık, korunmasızlık ve kullanılmama nedenleriyle sürdürülebilirliğinin olmadığı, kamusal politika bakımından erişim ve adalet sorunu olduğu ortaya konmuştur.


Anahtar Kelimeler: Kent, Fiziksel Aktivite, Mekansal Planlama, Sağlıklı Kent, Türkiye, Denizli.

Abstract:
The objective of this research is to review the existing condition in planning physical activity spaces and the factors that are efficient in planning and implementation stages which have become an urban public policy in Turkey through an interdisciplinary perspective of public administration, sports and health sciences, urban planning, to analyze them and to evaluate the research data according to the current approaches such as globalization, sustainable and livable cities criteria and thereby to obtain data concerning the planning of physical activity spaces in the cities. 
The physical activity states of the individuals living in the urban centers and the existing conditions of the physical activity spaces are sought to be observed both in quantitative and quantitative aspects in the research. Survey, interview and questionnaire technic are used as the data collection. Totally, 403 females and 460 males comprising to the total of 863 subjects who are selected according to convenience sampling method have become the sample of the research. Also,  total of 107 fitness park, 54 sportive fields quarter and walking and bicycle paths and tennis courts that are located in various quarters of the urban center of Denizli are observed. Various municipality posts in Turkey are interviewed. The data obtained are analyzed according to their frequencies and percentage ratings. 
The findings that are obtained at the end of the research suggested that the physical activity levels of the individuals living in urban environment are relatively lower, that their physical activity involvements are affected from social, cultural, economic, physical and geographical factors, that the reason why they could not use physical activity spaces is that they are hindered by the individual-psychological factors, environmental and physical factor in using such spaces.  The results of this study indicated that the physical activity spaces are not planned in consistence with the health urban planning and other relevant urban planning approaches, although such spaces may appear adequate as for their numbers, they deem insufficient for activity aspects and that their distribution and qualities are unequal and unbalanced, most of them are either never used or very infrequently visited or used, and that they are not sustainable for reasons of poor maintenance, poor protection and infrequent utilization. The findings showed that,  there are the problem of access and justice in terms of public policy.


Key Words: Urban, Physical Activity, Spatial Planning, Healthy City, Turkey, Denizli.