Soğuk Savaş ve Arap-İsrail çatışmalarının gölgesinde Suriye-ABD ilişkileri: 1970-1991
Syrian-US relations in the shadow of the Cold War and the Arab-Israeli conflicts: 1970-1991
Yazar: SAMİ EKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ATAY AKDEVELİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Arap-İsrail savaşları = Arabian-İsrael wars ; Arap-İsrail çatışması = Arabian-İsrael conflict ; Soğuk savaş = Cold war ; Suriye = Syria ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çatışma = Conflict ; İsrail = Israel

Özet:
Bu çalışma, Soğuk Savaş ve Arap-İsrail çatışmaları ile Ortadoğu bölgesindeki siyasi gelişmelerin 1970-1991 yılları arasında Suriye-ABD ilişkilerine etkisini incelemektedir. ABD'nin Ortadoğu'ya ilişkin süreklilik ve değişim gösteren, bölgedeki hâkim konumunu sürdürmeyi amaçlayan politikaları ile Hafız Esad yönetimindeki Suriye rejiminin, ulusal çıkar ve güvenlik ekseninde inşa ettiği dış politika arasındaki çatışma ve işbirliği süreçleri analiz edilmektedir. Suriye-ABD ilişkilerinin ikili münasebetlerden çok Ortadoğu'daki Soğuk Savaş şartları, Arap-İsrail çatışmaları, Lübnan İç Savaşı, Camp David düzeni ile İran Devrimi'nin ortaya çıkardığı bölgesel denklem ve Körfez savaşı gibi kilit konulardan etkilendiği ve onları etkilediği varsayımından yola çıkarak değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çerçevede, tezin temel iddiaları; Ortadoğu'daki gelişmelerin ve ABD'nin bölge siyasetinin Suriye-ABD ilişkilerinin temel belirleyicisi olduğu; ABD'nin Suriye politikasının İsrail'in güvenliği ve Lübnan'ın istikrarı üzerinden şekillendiği; Suriye'nin ABD ile ilişkilerinde; rejim güvenliği, bölgesel istikrar, İsrail ile mücadele ve ekonomik yardımların ön planda olduğu; Soğuk Savaş döneminde Suriye'nin Sovyetler Birliği'nin şemsiyesinde değil, her iki kutup lideri arasında bölgesel çıkarlarını önceleyen pragmatik bir politika izlediği ve ilişkilerin işbirliği dönemlerinde bile güvensizlikten azade olmadığı, yönetici kadrolar içinde bir güven bunalımının hakim olduğu şeklindedir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde, Suriye-ABD ilişkilerindeki yapısal sorunların çatışma zeminini oluşturduğu; diğer taraftan ise bölgede yaşanan konjonktürel değişimlerin işbirliği süreçlerini kolaylaştırdığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study examines the effects of the Cold War and Arab-Israeli conflicts and the political developments in the Middle East region on Syrian-US relations between 1970-1991. The conflicts and cooperation between the policies of the US, aiming to maintain the dominant position in the region and the continuity and change regarding the Middle East, and the foreign policy that the Syrian regime under Hafez Assad administration has built on the national interest and security axis are analyzed. The Syrian-US relations were evaluated based on the assumption that rather than bilateral relations, Cold War conditions in the Middle East, Arab-Israeli conflicts, Lebanese civil war, Camp David order and regional equation emerged by the Iranian revolution and the Gulf War influenced both these relations and vice-versa. In this frame, basic arguments of thesis are: The developments in the Middle East and the US' regional policy are the main determinants of Syrian-US relations; The US policy of Syria is shaped by the security of Israel and the stability of Lebanon; Regime security, regional stability, struggle with Israel and economic aids are at the forefont of Syria's relations with the United States; During the Cold War, Syria followed a policy of pragmatic balance, which emphasized regional interests between the leaders of both poles, namely the United States and the Soviet Union, not under the shadow of the Soviet Union, and relations suffered from insecurity even during periods of cooperation, and the crisis of confidence was always dominant within the administrative staff of both states. As a result of the assessments made, the structural problems in the Syrian-US relations constituted the basis of the conflict; and on the other hand, the conjunctural changes experienced in the region facilitated the cooperation processes.