Kaya ve toprak ortamda kurulan inklinometre ölçüm kuyularından elde edilen deformasyon ölçümlerinin matematiksel analizi
Mathematical analysis for in-situ deformations obtained from inclinometer measurement boreholes established inside rock and soil structures
Yazar: MEHMET MESUTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ÖZKAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Açık ocak madenciliği, karayolu-demiryolu yarmaları, baraj gibi yerüstü mühendislik kazılarında ve doğal yamaçlarda, şev duyarsızlığı koşulunda önemli can ve mal kayıpları olabilmektedir. Ayrıca tarım havzalarında, yeraltı su kullanımına bağlı olarak topografyada meydana gelen oturmalar, sosyal yaşamı etkilemektedir. Şevde fark edilen deformasyonlar sıklıkla jeodezik yöntemlerle izlenebilmektedir. Bu ölçüm yöntemine alternatif en aktif yöntem, inklinometre ölçüm yöntemidir. İnklinometre ölçüm yönteminde sondaj kuyusu açılmakta ve ölçüm algılayıcısı, kuyu içerisinde hareket ettirilerek kuyu ekseni boyunca oluşan yatay deformasyonlar, 0.01 mm hassasiyetinde kayıt edilebilmektedir. İnklinometre ölçümlerinin değerlendirilmesinde kullanılan orijinal grafiksel sunumlar, üretici firmaların yazılımları ile alınabilmekte ancak değerlendirmelerde bu grafikler bazen yetersiz kalmaktadır.   
Bu yüksek lisans tez çalışmasında, iki farklı çalışma sahası göz önüne alınmıştır. Bunlar TKİ-GLİ-BLİ Orhaneli Linyit İşletmesi ve Konya-Çumra tarım havzasıdır. İlk çalışma sahası kaya, ikincisi ise toprak ortama aittir. Orhaneli sahası için 9 adet inklinometre ölçüm kuyusu kurulmuş ve 105 gün boyunca 13 kez ölçüm yapılmıştır. Çumra tarım havzasında 11 adet inklinometre ölçüm kuyusu kurulmuş olup 542 gün boyunca 6 kez ölçüm yapılmıştır. Her iki çalışma sahası için ilk değerlendirmeler, orijinal grafikler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Matematiksel analizlerde kullanılmak amacıyla, istatistiksel analizlerle geliştirilen matematiksel modelin doğruluğu denetlenmiştir. Matematiksel modele ait istatistiksel sabitler bulunmuş ve yeni bir inklinometre analiz yöntemi geliştirilmiştir. Geliştirilen matematiksel model ve analiz metodu yardımıyla, inklinometre ölçüm sonuçlarına ulaşılabilmekte, yapılmayan bir ölçüme ait sonuçlar tahmin edilebilmekte, kuyu içerisinde problem yaratabilecek kritik derinlikler belirlenebilmekte, ayrıca hız ve ivme analizleri yapılabilmektedir.   

Anahtar kelimeler: İnklinometre, kaya mekaniği, matematiksel model, şev duraylılığı.

Abstract:
The slope safety in surface excavation carried out for engineering studies such as open pit mining, road-rail cut slopes and dams and natural slopes is very important. The under unstable conditions it can be loss of life and property. In addition, the social life is affected by the subsidence formed in topography based on using underground water. The noticed deformations in slope can often monitor by geodetic methods. The developed inclinometer measurements are the most active of alternative methods. In the measurement method of inclinometer, firstly borehole is drilled after than borehole deformations formed along the axis are monitored by inclinometer probe which can sensitivity of 0.01 mm. To evaluate monitored borehole deformations, the original graphical presentations can be with software manufacturers. However, in evaluation studies, these graphs are sometimes inadequate. 
In this master thesis, two different sites were taken into account in.  These are TKI-GLI-BLI Orhaneli lignite open pit mine and Konya-Çumra agricultural basin. The first study area belongs to rock and the second soil structure. In Orhaneli mine site, inclinometer measurements carried out by 9 monitor boreholes were made 13 times for 105 days. Similarly, in Çumra agricultural region, by the established 11 boreholes, these measurements were made 6 times for 542 days. The first evaluations based on both regions were performed by the original graphical output. The accuracy of the mathematical model developed by statistical analysis supervised in order to use mathematical analysis. The statistical constants are found and also a new analysis method was developed. By the developed mathematical model and analysis method, in-situ measurements can be predicted, failure plane can be found, and also velocity and acceleration analysis can be carried out.

Keywords: Inclinometer, rock mechanics, mathematical modeling, slope stability.