Yetişkin hastalarda diş çürüklerinin yaşam kalitesi üzerindeki etkileri
Effects of dental caries on quality of life in adult patients
Yazar: AYŞE BAHAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP DERELİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; diş çürüklerinin, bireylerin ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesine olan etkilerini ve restoratif tedavilerinin ardından ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesindeki değişimleri araştırmaktır.
Yöntem: Çalışmamıza 18-60 yaş aralığında 244 hasta dahil edildi. Klinik ve radyolojik muayeneler ile çürük teşhisi konulan toplam 854 dişin restorasyonu tamamlandı. Hastaların tedavi öncesi OHIP-14 verileri, sosyodemografik bilgileri, fırçalama alışkanlıkları, DMFT, plak indeksi ve gingival indeks değerleri, derin dentin çürüğü varlığı, kavitasyon varlığı, çürük ön ve arka diş sayıları, yapılan restorasyonların yüzey sayıları kaydedildi. Hastaların restorasyonları tamamlandıktan 2-3 hafta sonra OHIP-14 ölçeği yeniden uygulandı. Elde edilen verilerin istatistik analizi için IBM SPSS Statistics (Versiyon 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.), pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü Anova analizi kullanıldı. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: OHIP-14 ölçeği değerlendirmesine göre bireylerin ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi diş çürüklerinden etkilenmektedir (p<0.05). Çürük dişlerin restorasyonunun ardından bireylerin yaşam kalitesinde anlamlı bir iyileşme olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Tedavi öncesi OHIP-14 verilerine göre; diş çürüklerinden en fazla etkilenen alt grup 'fiziksel ağrı', ikinci grup ise 'psikolojik rahatsızlık' olmuştur (p<0.05). Hastaların tedavi öncesi OHIP-14 'psikolojik rahatsızlık' alt boyutunun, çürük ön diş sayısı ile pozitif yönlü ilişkisi bulunmaktadır (r: 0,145, p<0,05). Tedavi sonrası hassasiyet ile derin dentin çürüğü arasında pozitif yönlü ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Tedavi öncesi OHIP-14 ölçeği genel değerlendirmesinde en düşük değerlendirme yani en yüksek OHRQoL 47-60 yaş grubundadır (p<0.05). En yüksek DMFT indeksi, gingival indeks ve plak indeksi skorları 47-60 yaş grubundadır (p<0.05). En yüksek gingival indeks ve plak indeksi skorları haftada 1 diş fırçalayan gruptadır (p<0.05). Ara yüz fırçası veya diş ipi kullanmayan bireylerde derin dentin çürükleri daha fazla gözlenmektedir (p<0.05).
Sonuç: Restorasyon ihtiyacı olan çürük dişler bireylerin ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Çalışmanın verileri çürük dişleri restore etmenin ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesinde anlamlı bir iyileşme sağladığını göstermektedir. Derin dentin çürüklerinde restoratif tedaviyle anlamlı iyileşme sağlanmakla birlikte, post operatif hassasiyet görülme ihtimali sığ ve orta derinlikteki çürüklere göre daha fazladır. Bu durum tedavi sonrası yaşam kalitesini etkileyebilmektedir. Düzenli diş hekimi ziyareti, diş çürüklerinin erken teşhis edilmesi ve ilerlemeden restore edilmesine olanak tanır. Böylece post operatif ağrı ihtimali de azalır. Genç bireylerin ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi yaşlı bireylere göre diş çürüklerinden daha fazla etkilenmektedir. Ön diş çürükleri bireylerin psikolojik rahatsızlık hissetmesine sebep olmaktadır. Ara yüz temizliği yapmayan bireylerde derin dentin çürükleri daha fazla gözlenmektedir. Yeterli ve düzenli diş fırçalamayan bireylerde gingival indeks ve plak indeksi skorları yüksek bulunmaktadır. Bireylerin ağız sağlığı için düzenli diş hekimi ziyareti ve yeterli ağız bakımı büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Çürük, Restoratif tedavi, Ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate the effects of dental caries on individuals' oral health-related quality of life and the changes in oral health-related quality of life after restorative treatments.
Method: A total of 244 patients aged between 18 and 60 years were included in our study. The restoration of a total of 854 teeth diagnosed with caries through clinical and radiological examinations was completed. Patients' pre-treatment OHIP-14 data, socio-demographic information, brushing habits, DMFT (Decayed, Missing, Filled Teeth) index, plaque index, and gingival index values, presence of deep dentin caries, presence of cavitation, anterior and posterior tooth decay counts, and the number of surfaces of performed restorations were recorded. The OHIP-14 scale was reapplied to the patients 2-3 weeks after the completion of their restorations. IBM SPSS Statistics (Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.), Pearson correlation analysis, independent samples t-test, and one-way ANOVA analysis were used for statistical analysis of the obtained data. A statistical significance level of p <0.05 was accepted in the research.
Results: According to the assessment of the OHIP-14 scale, individuals' oral health-related quality of life is affected by dental caries (p <0.05). Significant improvement in individuals' quality of life was observed after the restoration of carious teeth (p <0.05). Based on the pre-treatment OHIP-14 data, the subgroup most affected by dental caries was 'physical discomfort,' followed by 'psychological discomfort' (p <0.05). There is a positive correlation between the pre-treatment OHIP-14 'psychological discomfort' subscale and the number of decayed anterior teeth (r: 0.145, p <0.05). There is a positive correlation between post-treatment sensitivity and deep dentin caries (p <0.05). The lowest assessment, indicating the highest Oral Health-Related Quality of Life (OHRQoL), in the overall evaluation of the pre-treatment OHIP-14 scale is observed in the 47-60 age group (p <0.05). The highest DMFT index, gingival index, and plaque index scores are in the 47-60 age group (p <0.05). The highest gingival index and plaque index scores are observed in the group brushing their teeth once a week (p <0.05). Individuals who do not use interdental brushes or dental floss show a higher incidence of deep dentin caries (p <0.05).
Conclusion: Decayed teeth in need of restoration adversely affect individuals' oral health-related quality of life. The data from the study demonstrate that restoring decayed teeth results in a significant improvement in oral health-related quality of life. While restorative treatment leads to significant improvement in deep dentin caries, the likelihood of experiencing postoperative sensitivity is higher compared to shallow and moderate-depth cavities. This situation can affect post-treatment quality of life. Regular dental visits enable early detection and restoration of dental caries before they progress, thereby reducing the likelihood of postoperative pain. The oral health-related quality of life of young individuals is more affected by dental caries compared to older individuals. Anterior tooth decay causes psychological discomfort for individuals. Deep dentin caries are more prevalent in individuals who do not perform interdental cleaning. Individuals who do not brush their teeth adequately and regularly tend to have higher gingival index and plaque index scores. Regular dental visits and adequate oral hygiene are crucial for individuals' oral health.
Keywords: Caries, Restorative treatment, Oral health-related quality of life.