Zihin yetersizliği olan bireylere mesleki becerilerin öğretiminde kendini yönetme stratejilerinin etkililiği
The effectiveness of self-management strategies in teaching vocational skills to individuals with intellectual disabilities
Yazar: SEDA NUR AKIN KAYA
Danışman: ÖĞR. GÖR. ESRA ORUM ÇATTIK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kendini izleme tekniği = Self monitoring technique ; Kendini yönetme = Self management ; Mesleki beceriler = Professional skills

Özet:
Amaç: Bu araştırmada zihin yetersizliği (ZY) olan bireylere mesleki becerilerin kazandırılmasında kendini izleme ve kendini pekiştirme stratejilerinin birlikte kullanıldığı öğretim paketinin etkililiğini incelemek amaçlanmıştır.
	Yöntem: ZY olan bireylere kendini izleme ve kendini pekiştirme stratejilerinin mesleki becerilerin gerçekleştirilmesi üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlayan bu çalışmada tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırma hafif düzey ZY tanısına sahip 16-18 yaş aralığındaki üç ergen birey ile gerçekleştirilmiştir.
	Bulgular: Tüm katılımcılar kendilerine öğretimi gerçekleştirilen mesleki beceriyi kendini izleme ve kendini pekiştirme stratejileri kullanarak bağımsız şekilde gerçekleştirmiştir. Öğretim tamamlandıktan bir, üç ve beş hafta sonra gerçekleştirilen izleme oturumlarında ise tüm katılımcıların mesleki becerileri sürdürdüğü görülmüştür. Tüm katılımcılar kendilerine öğretimi gerçekleştirilen mesleki beceriyi farklı ortam ve farklı araç gereçler kullanarak genellemiştir. Bireylerden, ebeveynlerden ve öğretmenlerinden uygulama öncesi ve uygulama sonrası sosyal geçerlik verileri toplanmıştır.
	Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın sonuçları ZY olan bireylerin kendini izleme ve kendini pekiştirme stratejileri kullanmalarının mesleki becerileri kazanmalarında ve sürdürmelerinde etkili olduğunu göstermiştir. Bireyler hedef becerileri farklı ortamlara ve farklı araç-gereçlere genelleyebilmişlerdir. Katılımcılar, ebeveynler ve öğretmenler mesleki becerilerin öğretiminde kendini izleme ve kendini pekiştirme stratejilerinin kullanımına ilişkin olumlu görüşler bildirmiştir. Araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak meslek öğretmenlerine mesleki becerilerin öğretiminde kendini izleme ve kendini pekiştirme stratejilerini kullanmaları önerilmiştir

Abstract:
Purpose: This study aimed to examine the effectiveness of the instructional package in which self-monitoring and self-reinforcement strategies were used together in teaching vocational skills to individuals with intellectual disability (ID).
Method: In this study, which aimed to examine the effect of self-monitoring and self-reinforcement strategies on the realization of vocational skills for individuals with intellectual disabilities (I/DD), the multiple probe model with between-participants probe trial was used. The study was conducted with three early individuals between the ages of 16 and 18 years with mild levels of intellectual disability.
Results: All participants performed the vocational skill taught to them independently using self-monitoring and self-reinforcement strategies. In the follow-up sessions conducted one, three, and five weeks after the instruction was completed, it was observed that all participants maintained occupational skills. All participants generalized the vocational skills taught to them using different environments and different tools. Social validity data were collected from individuals, parents, and teachers before and after the intervention.
Conclusion and Suggestions: The results of the study showed that the use of self-monitoring and self-reinforcement strategies was effective in the acquisition and maintenance of vocational skills. Individuals were able to generalize the target skills to different settings and different tools and materials. Participants, parents, and teachers expressed positive opinions about the use of self-monitoring and self-reinforcement strategies in teaching vocational skills. Based on the results of the study, vocational teachers are recommended to use self-monitoring and self-reinforcement strategies in teaching vocational skills.