Hemşirelik öğrencilerinde bilinçli farkındalığın bilişsel esneklik ve özyeterlilik üzerine etkisi
The effect of mindfulness on cognitive flexibility and self-efficacy in nursing students
Yazar: TUĞBA DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ÖKSÜZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinde bilinçli farkındalığın bilişsel esneklik
ve özyeterlilik üzerine etkisini belirlemek amacı ile yapılmıştır.
Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma Ankara'daki bir üniversitenin
hemşirelik fakültesinde öğrenim gören 408 hemşirelik öğrencisi ile Nisan - Mayıs
2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak Tanıtıcı Bilgi
Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Genel Özyeterlilik
Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki tanımlayıcı bulgular; yüzde, frekans,
minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma değerleri ile gösterilmiştir. İki
bağımsız grup arasındaki farkı ölçmek için Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla
grubu karşılaştırmak için ise Bonferroni düzeltmeli Mann‐ Whitney U testi ve
Kruskal-Wallis H testi, değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için ise
Spearman Korelasyon katsayısı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamındaki hemşirelik öğrencilerinin bilinçli farkındalık
ölçeği puan ortalamaları 56,26±12,50, bilişsel esneklik ölçeği puan ortalamaları
50,48±6,99 ve genel özyeterlilik ölçeği puan ortalamaları 57,65±10,22 olarak
bulunmuştur. Öğrencilerin cinsiyete göre bilinçli farkındalık ölçeği puanları arasında
istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p<0,05). Bilinçli farkındalık düzeyinin
diğer değişkenlere etkisine yönelik uygulanan regresyon modeline göre, bilinçli
farkındalık düzeyleri ile bilişsel esneklik puanı (β=0,226, p<0,001), özyeterlilik alt
boyutu "başlama" puanı (β=0,412, p<0,001) ve özyeterlilik alt boyutu "sürdürme
çabası-ısrar" puanı (β=0,136, p=0,006) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki
bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre kadın öğrencilerin bilinçli farkındalık düzeyi
daha yüksektir. Ayrıca öğrencilerin bilinçli farkındalık düzeyleri bilişsel
esnekliklerini ve ''başlama'' ve ''sürdürme çabası-ısrar'' boyutunda
özyeterliliklerini etkilemektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelik
öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeylerini artıracak danışmanlık ve eğitim
programlarının müfredata eklenmesi önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik Öğrencileri, Bilinçli Farkındalık, Bilişsel Esneklik,
Özyeterlilik

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the impact of mindfulness on cognitive
flexibility and self-efficacy in nursing students.
Materials and methods: This descriptive type research was conducted with 408
nursing students enrolled in the nursing faculty of a university in Ankara between
April and May 2023. The data collection instruments were used to the Introductory
Information Form, the Mindful Awareness Scale, the Cognitive Flexibility Scale, and
the General Self-Efficacy Scale. Descriptive findings of the study were presented
using percentages, frequencies, minimum, maximum, mean, and standard deviation
values. The Mann-Whitney U test was used to measure differences between two
independent groups, the Bonferroni-corrected Mann-Whitney U test and the KruskalWallis H test were used to compare three or more groups, and Spearman correlation
coefficient was used to examine relationships between variables.
Results: In the scope of the research, the mean scores for Mindful Awareness Scale
among nursing students were found to be 56.26±12.50, for Cognitive Flexibility
Scale they were 50.48±6.99, and for General Self-Efficacy Scale they were
57.65±10.22. There was a statistically significant difference in Mindful Awareness
Scale scores among students based on gender (p<0.05). According to the regression
model applied to examine the effect of mindfulness levels on other variables,
statistically significant relationships were found between mindfulness levels and
cognitive flexibility score (β=0.226, p<0.001), self-efficacy subscale "initiation"
score (β=0.412, p<0.001), and self-efficacy subscale "perseverance-effort" score
(β=0.136, p=0.006) (p<0.05).
Conclusion: According to the research results, female students have higher levels of
mindfulness. Additionally, students' levels of mindfulness affect their cognitive
flexibility and their self-efficacy in the "initiation" and "perseverance-effort"
dimensions. Based on these findings, it is suggested to incorporate counseling and
educational programs aimed at increasing mindfulness levels of nursing students into
the curriculum.
Keywords: Nursing Students, Mindfulness, Cognitive Flexibility, Self-efficacy