Sermaye piyasaları ve borsalarda manipülasyon: Borsa İstanbul üzerine ampirik bir çalışma
Manipulation in capital market and stock market: The empiric study on Istanbul Stock Market
Yazar: EREN ALTIN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR TUNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Kanunlar 6362 sayılı = Laws 6362 numbered ; Manipülasyon = Manipulation ; Sermaye Piyasası Kanunu = Capital Market Law ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası kurumları = Capital markets institutions ; Spekülasyon = Speculation

Özet:
Sermaye piyasaları, bireylerin ve kurumların tasarruflarını değerlendirdiği önemli organize yatırım piyasaları olarak faaliyet göstermektedir. Borsaların sağlıklı işlemesi ülkelerin özel sektör kurumlarının gelişimi için önem arz etmekte ve finansman ihtiyacının daha düşük maliyetlerle sağlanabilmesine imkan sağlamaktadır. Bireysel yatırımcıların sahip oldukları tasarruflarını faiz, döviz ve kıymetli maden gibi araçlara yatırım yaparak değerlendirmesi halinde, özel sektör kurumları bireylerden finansman elde edemez ve bankalardan yüksek maliyetle finansman sağlamak zorunda kalır. Aksine borsalar, özel sektör firmalarının düşük maliyetle finansman sağlayabileceği yatırım platformlarıdır. Yatırımcılar açısından ise borsalar, profesyonel şirketlere ortak olabilme imkanı sağlamakta ve faiz gibi sabit getirili yatırımlardan ziyade, yüksek getiri potansiyeline sahip şirketlere yatırım yapma imkanı vermektedir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunun birinci maddesi sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesini amaç edinmektedir. Bu kapsamda borsaların sağlıklı işlemesinin temel şartı, işlem gören şirket paylarının adil bir şekilde fiyatlanır olması gerekliliğine dayanmaktadır. Borsalarda işlem gören pay fiyatlarını etkilemek suretiyle işlem gerçekleştiren yatırımcılar, uluslararası literatürde manipülatör olarak isimlendirilmektedir. Manipülatörlerin borsada işlem gören payların işlem fiyatlarını istedikleri yönde etkilemesi ise manipülasyon olarak tanımlanmaktadır. Manipülasyonların gerçekleştirilme sebebi birçok nedene dayanabilmekte ve birçok teknik ile gerçekleştirilebilmektedir. Bu çalışmada Sermaye Piyasaları ve Borsalarda gerçekleşen manipülasyon türleri örnekler ile ele alınacak, gerçekleşen manipülasyon işlemlerinin borsalara etkileri değerlendirilecek ve bu manipülasyon fiillerinin önlenmesi için gerekli düzenleme önerileri belirtilecektir. Ayrıca Yüksek Frekanslı İşlemler ve Yüksek Frekanslı İşlemler kullanılarak gerçekleştirilen manipülasyon teknikleri ve sosyal medya manipülasyonları belirtilecek ve alınması gereken önlemler vurgulanacaktır. Türkiye'de sermaye piyasalarında gerçekleşen manipülasyon işlemleri üzerine sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır bu çalışmanın da önemi bundan dolayı artmaktadır.

Abstract:
Capital markets, one of the most important institutions of the economy, operate as the most important organized investment markets where individuals and institutions evaluate their savings. The healthy functioning of the stock exchanges is important for the development of the private sector institutions of the countries and for the opportunity to supply the financing needs at lower costs. If individual investors use their savings by investing in instruments such as interest, foreign currency and precious metals, private sector institutions cannot gain financing from individuals and have to obtain financing from banks at high costs. However, stock markets are investment platforms where private sector companies can provide financing at low cost. In terms of investors, stock markets provide the opportunity to become partners with professional companies and give the opportunity to invest in companies with high return potential rather than fixed income investments such as interest.

The first article of the Capital Markets Law No. 6362 declares that capital markets aim to ensure the functioning and development of capital markets at the regulate and supervise capital markets in a secure, transparent, efficient, stable, fair and competitive environment and to protect the rights and interests of investors. In this context, the most important basic condition for the healthy functioning in Capital Markets which is based on the requirement that the companies shares being traded are fairly priced. Investors who trade by affecting the prices of shares traded in stock exchanges are named as manipulators in international literature. Manipulation is defined as manipulators affect the trading prices of the stocks traded on the stock Exchange in the direction they want. The question why manipulations are performed can be based on many reasons and performed with many techniques. In this thesis, the types of manipulation taking place in the Capital Markets will be described with examples, the effects of the manipulation transactions on the Capital Markets will be evaluated and the necessary regulation suggestions to prevent these manipulation acts will be stated. In addition, manipulation techniques and social media manipulations will be specified with using High Frequency Trading and the precautions to be taken will be emphasized. There are a limited number of studies on manipulation transactions in the capital markets in Turkey, and the importance of this study is therefore increasing.