Meme kanseri tanısı olan kadın ve eşlerinin duygu gereksinimlerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Examination of need for affect of breast cancer women and their spouses in the context of gender
Yazar: DİDEM KAÇAR ADAM
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışmanın amacı, nitel desen ve fenomenolojik yaklaşımla, meme kanseri tanısı olan kadın ve eşlerinin duygu gereksinimlerini toplumsal cinsiyet bağlamında incelemek ve derinlemesine analiz etmektir. Araştırmada 31 çift ile görüşme yapılmıştır. Araştırma verileri, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veri analizi için, MAXQDA 2020 programı kullanılmıştır. Araştırmada içerik ve betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırmanın, iki ana teması vardır. Buna göre ilk ana tema, " duygu gereksinimini etkileyen etkenler", ikincisi "duygu gereksinimi ve toplumsal cinsiyettir." Duygu gereksinimini etkileyen bağlamlar ana temasının, kanser öncesi psikososyal yaşam, hastalık süreci ve hastalığın etkileri olarak kategorize edilmiş üç alt teması bulunmaktadır. Duygu gereksinimi ve toplumsal cinsiyet ana temasının ise, meme kanseri tanısı olan kadın ve eşlerinin duyguları ve baş etme, duyguların paylaşımı, beden imajı, cinsellik ve toplumsal cinsiyet, çevrenin duygulara etkisi şeklinde dört alt teması bulunmaktadır. Buna göre çalışmanın toplamda iki ana teması ve yedi alt teması bulunmaktadır. 


Çalışmanın, duygu gereksinimini etkileyen etkenler ana teması değerlendirildiğinde, katılımcıların kanser tanısı almadan önceki psikososyal yaşamları, hastalık süreci ve hastalığın etkilerinin, meme kanseri tanısı sonrası duyguları ve duygu gereksinimlerini nasıl etkilediğine toplumsal cinsiyet yaklaşımı göz önünde bulundurlarak yer verilmiştir. Buna göre, kadınların meme kanseri öncesi evlilik yaşamına ilişkin daha fazla paylaşımda bulundukları, eşlerine ilişkin daha fazla sorun ve çatışma ifade ettikleri belirlenmiştir. Evlilik yaşantısı, kadınların yaşamında stresli yaşam olaylarının başında gelmektedir. Meme kanseri olmasını, eşinin evlilik sürecindeki tutum ve davranışlarına bağlayan kadın katılımcılar vardır. Hastalık sürecinde, özellikle kötü haber alma şekli kadınların duyguları üzerinde etkili olmuş ve tedavi sürecini etkilemiştir. Meme kanseri tanısını almak kadın ve erkeklerin en çok aile yaşantılarını etkilemiş, özellikle evlilik yaşantısında duyguların daha fazla ön plana çıkmasına ve eşlerin birbrlerine karşı bakış açılarının değişmesine neden olmuştur. Erkeklerin evin geçimini sürdürmeye devam etmesi ekonomik etkileri daha fazla yaşamalarına sebep olurken, kadınların aile ilişkilerinde yaşadıkları etkiler, eş, anne olarak rollerini sorgulamaları toplumsal cinsiyet bağlamında, kadın ve erkeklerden beklenen roller, tepkiler ve duygular ile örtüşmüştür.

 
Çalışmanın ikinci ana teması olan duygu gereksinimi ve toplumsal cinsiyet bölümünde, katılımcıların duyguları derinlemesine analiz edilmiştir. Sonuçlar, duygu gereksiniminin duyguların şeklinden, içeriğinden ve cinsiyetten etkilendiğini ortaya koymuştur. Ortak duygular yaşamalalarına rağmen, kadın ve erkeklerin duygularını ifade etme miktarları ve duygularının içeriği değişiklik göstermiştir. Araştırmada, korku, kaygı, belirsizlik, suçluluk, üzüntü duygularına sıkça rastlanmıştır. Kadınlar için duygularının odak noktasında genellikle çocuklarının geleceği ve ölüm olduğu görülmüştür. Kadınların duygu çeşitliliğinin fazla olmasına rağmen, duygularına daha çok yaklaştıkları, erkeklerin ise daha çok duygularından kaçınma eğiliminde oldukları fark edilmiştir. Bu durum kadınların duygu gereksinimlerinin erkeklere göre daha fazla olduğunu göstermiştir. Duyguların paylaşımı konusunda, kadın ve erkeklerin kaçınan bir yaklaşım sergiledikleri ve bu durumun duygular ve toplumsal cinsiyete ilişkin genel algılardan uzaklaştığı belirlenmiştir. Ancak meme kanserinin, beden imajı, cinsellik ve roller üzerinde yarattığı etkiyi kadınların daha fazla yaşadıkları, duyguların daha çok çeşitlendiği ve duygu gereksinimlerinin arttığı görülmüştür. Sosyal çevre, kadın ve erkek katılımcıların duygu gereksinimlerini olumsuz yönde etkilemekte, ortaya çıkan duygular, kaçınmaya ve toplumdan uzaklaşmaya neden olmuştur. Ancak buna rağmen, kadınların zorlu hastalık sürecine rağmen sosyal ilişkilerinden daha fazla memnun oldukları, olumsuz duyguları ile baş ederken daha çok duygularından yararlandıkları, duygularına yaklaşarak baş etme konusunda daha etkin oldukları görülmüş ve bu durum toplumsal cinsiyetin duygu temelli değerlendirmeleri ile ortak özellikler göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine and in-depth analyze the need for affect of breast cancer women and their spouses in the context of gender with a qualitative design and phenomenological approach. In the study, 31 couples were interviewed. Research data were collected through in-depth interviews using a semi-structured interview form. For data analysis, the MAXQDA 2020 program was used. Content and descriptive analysis were used in the research. The research has two main themes. Accordingly, the first main theme is "factors effecting need for affects", and the second is "need for affect and gender." The main theme of contexts effecting need for affect has three sub-themes categorized as pre-cancer psychosocial life, disease process and effects of the disease. The main theme of need for affect and gender, on the other hand, has four sub-themes: feelings and coping of breast cancer women and their spouses, sharing of emotions, body image, sexuality and gender, and the effect of the environment on emotions. Accordingly, the study has two main themes and seven sub-themes in total.


When the main theme of the study, the factors affecting need for affect, was evaluated, the psychosocial lives of the participants before the diagnosis of cancer, the disease process and how the effects of the disease affected their emotions and need for affects after the diagnosis of breast cancer were included, taking into account the gender approach. Accordingly, it was determined that women shared more about their marital life before breast cancer and expressed more problems and conflicts about their spouses. Marriage is one of the most stressful life events in women's lives. There are female participants who attribute breast cancer to their husband's attitudes and behaviors during the marriage process. During the disease process, especially the way of receiving bad news had an impact on women's feelings and affected the treatment process. Being diagnosed with breast cancer has affected the family life of women and men the most, causing feelings to come to the forefront especially in marriage life and changing the perspectives of spouses towards each other. While men's continuing to make a living at home causes them to experience more economic effects, the effects women experience in family relationships, their questioning of their roles as wives and mothers overlapped with the roles, reactions and emotions expected from women and men in the context of gender.

 
In the second main theme of the study, the need for affect and gender, the emotions of the participants were analyzed to not deepen them. The results revealed that the need for affect is effected by the shape, content, and gender of the emotions. Although they experienced common emotions, the amount of women and men expressing their emotions and the content of their emotions varied. Feelings of fear, anxiety, uncertainty, guilt and sadness were frequently encountered in the study. For women, it has been seen that the focus of their feelings is usually the future of their children and death. It has been noticed that although women have a greater variety of emotions, they are more close to their emotions, while men tend to avoid their emotions more. This showed that women's emotional needs were higher than men's. It has been determined that women and men show an avoidant approach to the sharing of emotions, and this situation deviates from general perceptions about emotions and gender. However, it has been observed that women experience the effects of breast cancer on body image, sexuality and roles more, their emotions are more diverse and their emotional needs increase. The social environment adversely affected the emotional needs of male and female participants, and the resulting emotions caused avoidance and alienation from society. However, despite this, it was seen that women were more satisfied with their social relationships despite the difficult illness process, they benefited more from their emotions when coping with their negative emotions, they were more effective in coping with their emotions, and this situation showed common features with emotion-based evaluations of gender.