Sporda Cinsiyet Algısı: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
Gender Perceptıon In Sports: A Scale Development Study
Yazar: NEŞE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MUTLU TÜRKMEN
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Cinsiyet algısı kavramı, toplumdaki kadın ve erkeklerin sosyal olarak belirlenmiş sorumluluklarını ve rollerini ifade etmekte olup Türkiye'de cinsiyet çalışmalarının sıklıkla incelenen konular arasında olduğu görülmektedir. Bununla birlikte günümüzde sporda cinsiyet çalışmalarının önemli bir yere sahip olmasına rağmen ilgili alanyazın incelendiğinde cinsiyete yönelik ölçme araçlarının sayıca az olması ve bireylerin sporda cinsiyet algılarının belirlenmesini sağlayan bir ölçme aracının bulunmaması nedeniyle geçerli ve güvenilir bir ölçeğe ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada, bireylerin sporda cinsiyet algı düzeylerinin hangi boyutlarda gerçekleştiğinin ortaya koyulması ve sporda cinsiyet algılarını ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma Bayburt ilinde ikamet eden ve spor ilgi duyup spor gündemini düzenli bir şekilde takip 18 yaş ve üzeri toplam 805 birey (Açımlayıcı Faktör Analizi kapsamında 357, Doğrulayıcı Faktör Analizi kapsamında 448 birey) üzerinde yürütülmüştür. Sporda Cinsiyet Algısı Ölçeği'nin hazırlanması aşamasında alanyazın taraması, uzman görüşü ve pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda ölçme araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ve "Sporda Cinsiyet Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada ölçeğin kapsam geçerliliği için uzman görüşlerine başvurulmuş; Yapı geçerliliği için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri yapılmış; Ölçüt geçerliliği için "Sporda Cinsiyet Algısı Ölçeği" ile "Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği" arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Ayrıca güvenirlik çalışması için Cronbach Alfa (Cronbach's Alpha) katsayısı incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda beş faktörlü bir yapı (medyaya ilişkin cinsiyet algısı, spor yönetimine ilişkin cinsiyet algısı, spor ortamına ilişkin cinsiyet algısı, spor branşına ilişkin cinsiyet algısı ve sporda eşitliğe ilişkin cinsiyet algısı) ortaya koyulmuş olup beşli Likert tipi bu ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Spor, cinsiyet, cinsiyet algısı, sporda cinsiyet algısı, ölçek geliştirme.

Abstract:
Abstract
The term of gender perception refers to the socially defined responsibilities and roles of men and women in society, and it is observed that gender studies are among the frequently examined topics in Turkey. However, although gender studies in sports have a remarkable place today, when the relevant literature is examined, it is understood that a valid and reliable scale is needed because of the scarcity in the number of gender-related measurement tools and absence of a measurement tool that allows detecting individuals' gender perceptions in sports. In this regard, the aim of the research was to reveal the extent to which individuals' gender perception levels in sports occur and to develop a valid and reliable measurement tool that measures gender perceptions in sports. The research was conducted on a total of 805 individuals (357 within the scope of Exploratory Factor Analysis, 448 individuals within the scope of Confirmatory Factor Analysis) aged 18 and over, who reside in the city Bayburt  and are interested in sports and follow the sports agenda regularly. During the preparation of the Gender Perception in Sports Scale , literature review, expert opinion and pilot study were carried out. In this regard, "Personal Information Form" and "Gender Perception in Sports Scale "which had been prepared by the researcher were used as measurement tools. In the study, expert opinions were consulted for the content validity of the scale: Exploratory and Confirmatory Factor Analyzes were conducted for construct validity; For criterion validity, the relationship between the "Gender Perception in Sports Scale" and the "Ambivalent Sexism Scale" was examined. Additionally, Cronbach's Alpha coefficient was examined for the reliability of the study. As a result of the analyses, it was concluded that a five-factor structure (gender perception regarding media, gender perception regarding sports management, gender perception regarding sports environment, gender perception regarding sports branch and gender perception regarding equality in sports) was revealed and this five-point Likert type scale is a valid and reliable measurement tool.
Keywords: Sports, gender, gender perception, gender perception in sports, scale development