Kırklareli konut yapılarında kalemişi süslemeler
Hand-carved griffes at residential bulding Kırklareli̇
Yazar: EMEL DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİYE UYSAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kalem işi = Work of chisel ; Kırklareli = Kırklareli ; Mimari eserler = Architectural works ; Süslemeler = Ornamentations ; Tarihi konutlar = Historical houses

Özet:
Kırklareli, stratejik ve jeopolitik konumu açısından önemli bir yere sahiptir. Kırkkilise olarak da bilinen kent, yüzyıllar boyunca farklı milletlere ev sahipliği yapmıştır. Dolayısıyla şehir mimari eserler bakımından zengindir. Bu eserler arasında evler önemli bir yer tutmaktadır.Kırklareli merkezinde 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarına ait olduğu düşünülen evlerin içerisinde kalemişi süslemeler görülmektedir. Kalemişi bezemeler yapılan yanlış onarımlar sonucunda özelliklerini kaybetmektedir. Bu süslemelerin yok olmadan tespit edilmesi, tarihimize ışık tutması açısından önem arz etmektedir.
Türk sanatında geniş bir kullanım alanına sahip olan kalemişi bezemelerin kökeni Uygurlara kadar inmektedir. Özellikle Osmanlı Sanatında dini ve sivil mimari bezeme anlayışında önemli bir yere sahiptir. Kalemişi bezemeler, taş, ahşap, mermer ve sıva gibi malzemeler üzerinde uygulanmışlardır.Geç devirlerde kalemişi bezemeler duvar resimlerine dönüştürülmüştür. Dönemin özelliği olarak "S" ve "C" kıvrımları, barok tarzı süslemeler, kartuşlar içerisinde manzara resimleri görülmeye başlamıştır. Aynı zamanda 19. yüzyıl sonlarına doğru milli akımların ortaya çıkmasıyla kalemişi bezemelerde neo-klasik üslup görülmektedir.
Araştırmamızda 15 adet yapı yer alır. Bu yapılar içerisinde kalemişleri görülmektedir. Burada yer alan süslemeler renk, motif ve kompozisyon özellikleri içerisinde değerlendirilmiştir. Motif ve kompozisyonlar geometrik, bitkisel, sembolik, natüralist ve manzara tasvirleri olarak beş grupta toplanmaktadır. Geometrik motifler daha çok Türk Ocağı, Aykan Dinçer Evi ve Hasan Bülent Yılmazer Evi'nde görülmektedir. Diğer yapılarda da motifler, geometrik, bitkisel, sembolik, natüralist ve manzara tasvirleri ile birlikte kullanılarak farklı kompozisyonlar oluşturmuşlardır. Özellikle bu yapılar arasından Celepoğlu Konağı, Burak Akkul Evi ve Dodoğlu Konağı öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kırklareli, Mimari, Konut, Kalemişi, Süsleme.

Abstract:
Kırklareli is situated on strategically and jeopolitically important position. Known also as Kırkkilise, the city hosted several nations throughout centuries and thus have a rich architectural collection. Houses are important examples of its rich architecture. In the city center, houses from the end of 19th century to the 20 th century are embellished with hand carving. Due to mis reconstructions, these handcarvings are facing degradation and it is important that these rich handcarvings should be identified before they are completely destroyed. 
Handcarving has a large place in Turkish art and it can be tracked down to Uighurs.  In Ottoman art, on religious and civilian architecture, hardcarvings applied on stones, wood, marble and plaster are used to a large extent.During late eras, handcarvings were transformed to fresco. Compatibly with the era, landscape pictures, baroque embellishments and S and C shaped curves can be seen in frescos. Meanwhile to the end of the 19 th century, with the nationalist movements, handcarvings started to be carved in neo classical style. 
In this research 15 houses with handcarvings are listed. Embellishments were evaluated according to their colours, patterns and designs. Patterns and designs were grouped in five as; geometric, floral, natüralist and landscape depictions. Geometrical patterns are mostly seen in Türk Ocağı, Aykan Dinçer Evi and Hasan Bülent Yılmazer Evi. On other buildings, especially on Celepoğlu Konağı, Burak Akkul Evi and Dodoğlu Konağı; the patterns are depicted with different styles used with geometrical, floral, symbolic and natüralist landscapes.

Keywords: Kırklareli, Architectural, House, Handcarvings, Embellishments.