Ankara Üniversitesi Cebeci Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü öğrencilerinin ve tıp fakültesi hemşirelerinin mesleki riskleri konusunda bilgi düzeyleri
A study on knowledge level of Ankara Unıversity School of Allied Health Nursing Program's student and Faculty of medicine's graduate nurses about their occupational risk factos
Yazar: SELMA BAYHAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. DENİZ ÇALIŞKAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET Ankara Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü Öğrencilerinin ve Tıp Fakültesi Hemşirelerinin Mesleki Risk Faktörleri Konusunda Bilgi Düzeyleri Üzerine Bir Çalışma Çalışma; çalışan ve öğrenci hemşirelerin mesleki risk faktörleri konusunda bilgi düzeylerini tespit etmek amacıyla tanımlayıcı tipte planlanmış, Eylül 2003-Haziran 2005 tarihleri arasında yürütülmüştür. Bu amaçla Ankara Üniversitesi (AÜ) Cebeci Sağlık Yüksek Okulu Hemşirelik Bölümü'nde öğrenim gören 146 öğrenci ile AÜ Tıp Fakültesi Cebeci ve İbni Sina Hastanelerinde çalışan hemşirelerden 1/3 sistematik örnekleme ile belirlenen 361 hemşire üzerinde çalışma yapılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, isim verilmeksizin doldurulan bir anket formu kullanılmıştır. Anket formu iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde çalışmaya katılan öğrenci ve çalışan hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerine ait farklı sorulara, ikinci bölümde ise mesleki riskler konusunda bilgi düzeylerini tespit etmeye yönelik 40 bilgi cümlesinden oluşan bilgi sorularına yer verilmiştir Mesleki riskler ile ilgili bilgi sorularında katılımcılardan, bilginin doğruluğunu 5'li Likert ölçeğinde "Tamamen Katılıyorum, Katılıyorum, Kararsızım, Katılmıyorum, Hiç Katılmıyorum" şeklinde değerlendirmesi istenmiştir. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmesi bilgisayar ortamında SPSS 10.0 paket programı aracılığı ile ki kare ve t testleri kullanılarak yapılmıştır. Öğrenci ve çalışan hemşirelerin mesleki riskler ile ilgili bilgi puanı genel ortalaması 19.2±4.3 olarak bulunmuştur. Mesleki risk kategorilerinin hemen hemen tamamında, öğrenci hemşireler çalışan hemşirelere göre daha yüksek doğru yanıt oranına sahiptir. Öğrenci hemşirelerin %22.6'smm bilgi düzeyi düşük %35.5'inin orta ve %41.9'unun iyi düzeyde olduğu; çalışan hemşirelerin ise %17.8'inin bilgi düzeyinin düşük, %61.0'inin orta ve %2 1.3 'ünün iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. Bilgi puanı ortalamaları arasında istatistiksel olarak fark saptanmazken, bilgi puanı kategorik olarak alındığında; öğrencilerin bilgi puanlarının ağırlıklı olarak yüksek grupta, çalışan hemşirelerin ise orta grupta yer aldığı ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin en yüksek doğru yanıt oranı %48.9 ile mesleki risklerden korunma, çalışan hemşirelerin %48.6 ile ergonomik riskler alanında ölçülürken; öğrenciler en düşük doğru yanıt oranına %36.4 ile, çalışan hemşireler ise %30.8 ile biyolojik riskler hakkındaki soruda en düşük doğru yanıt oranma sahiptir. Öğrencilerin %58.2'si eğitim ortamlarında (okul-hastane), hemşirelerin ise %62.1'i çalışma ortamlarında sağlığının olumsuz yönde etkilendiğini düşündüğü herhangi bir risk faktörü olduğunu belirtmişlerdir. Hemşirelerde mezuniyet öncesi ve sonrası mesleki risklerle ilgili bilgi düzeylerinde anlamlı bir fark bulunmadığı, kurumlarda mesleki risklerle ilgili hizmet içi eğitimin yeterli olmadığı ve okullarda mesleki risklere yönelik ayrı bir ders olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler : Bilgi Düzeyi, Çalışma Ortamı,Hemşire, Mesleki Riskler, Sağlık Çalışanı. 136

Abstract:
SUMMARY A Study on Knowledge Level of Ankara University School of Allied Health Nursing Program's Student and Faculty of Medicine's Graduate Nurses About Their Occupational Risk Factors The aim of the study was to determine knowledge level of students and graduated nurses about occupational risk factors. It was planned as a descriptive study and conducted between September 2003-June 2005. This study was performed on 146 students from Ankara University Cebeci School of Allied Health Nursing Program and 361 graduated nurses from Ankara University Hospitals of Medical School, Cebeci and İbn-i Sina Hospital. The study group was determined by method of 1/3 systematic sampling in working groups. The questionnaire was applied without requesting names. Questionnaire was consisted of two parts. The questions about socio-demographic characteristics were in the first part. In the second part, there were 40 questions for measuring knowledge level about occupational risks. The knowledge level of occupational risks was measured by Likert' Scale 5 (exactly agreed, agreed, no idea, not agreed and exactly not agreed). Data were analyzed by chi-square and t tests by utilising SPSS ver. 10.0. It was found that 22.6% of students had a low knowledge level, 35.5% of students had a middle knowledge level and 41.9% of students had a higher knowledge level, whereas 17.8% of graduated nurses had a low knowledge level, 61.0% of nurses had a middle knowledge level and 21.3% of nurses had a high knowledge level. While there were no statistically significant differences between means of knowledge scores, when the knowledge scores were evaluated according to classification, it was seen that students' knowledge scores were rather in highly group and graduated nurses' knowledge scores were in middle group, and this difference was statistically significant. The highest ratio of correct answers in students was 48.9% for issues about prevention of occupational risks and in graduated nurses was 48.6%) for issues about ergonomical risks. The issue of biological risks had a lowest ratio in correct answers among students (36.4%) and among graduated nurses (30.8%). 58.2% of student nurses and 62.1% of graduated nurses reported that they had risk factors which affect their health adversely in their education or working settings. In conclusion, there was no significant difference as knowledge of levels between under and post graduate nurses. It was seen that there were no independent lectures about occupational risks either in schools or in-service training at the hospitals. Key words:,, Health worker, Knowledge level, Nurse, Occupational risks, Working Setting. 137