Kırklareli'nde şehirsel gelişimin mekansal etkileri
Spatial effects of urban development in Kırklareli
Yazar: AYDIN CİDAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUR TİMOR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Kırklareli şehri kuruluşu tam olarak tarihlenemeyen ancak tahmini olarak Bizans döneminde kurulmuş bir yerleşmedir. Yerleşme kuruluşundan günümüze kadar geçen süreç içerisinde pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve ev sahipliği yaptığı hemen her medeniyetin etkisi altında şekilleniştir.
Şehir Istanca Dağlarının eğimini kaybetmeye ve ovalık Ergene Havzasına geçişin başladığı bir noktada yer almaktadır. Böylece şehrin nüvesi olan Yayla Tepesi ikamet alanı olarak ayrılırken ovalık alanlar da tarım amacıyla kullanılmıştır. Aynı zamanda şehrin civarında yer alan temiz su kaynakları şehrin bulunduğu alanı yerleşime cazip alan haline getirmiştir.
Şehir Osmanlılara geçmesiyle birlikte nüfuslanmaya başlamış, özellikle Osmanlı'nın son dönemleri ile Cumhuriyet'in ilk yıllarında büyük nüfus hareketlerine sahne olmuştur. Stratejik konumu nedeniyle 93 Harbi, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı gibi kritik dönemlerde önemli gelişim süreçlerinden geçmiş ve bu savaşlar, şehrin sosyo-ekonomik yapısını derinden etkilemiştir. Bu tarihi olaylar, şehrin kaderini şekillendiren temel kırılma noktaları olarak öne çıkmaktadır.
Tez çalışmamızda, şehrin gelişimi coğrafi bir bakış açısıyla ve disiplinler arası bir çalışma yöntemiyle ele alınmakta; bu süreçte, şehrin mekânı nasıl etkilediği ve mekânın da şehrin gelişimi üzerindeki etkisi karşılıklı olarak incelenmektedir.
Çalışmamız esnasında detaylı literatür ve arşiv taraması yapılmış, coğrafi bilgi sistemleri (QGIS 3.28) kullanılarak şehrin çeşitli başlıklar altında haritaları oluşturulmuştur. Gerçekleştirdiğimiz arazi çalışmaları sayesinde şehir çok daha yakından tanınmış, yerli halkla mülakatlar gerçekleştirilmiş ve şehrin fotoğrafları çekilerek tezin uygun yerlerinde kullanılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde Türkiye ve Dünyadaki şehir ve şehirleşme kavramları ele alınmış, ikinci bölümünde Kırklareli şehrinin doğal özellikleri (konum, jeolojik yapı, iklim, bitki örtüsü vb.), üçüncü bölümünde nüfus ve yerleşme, dördüncü bölümde de ekonomik faaliyetler incelenmiştir. Tez çalışmamızın son kısmında yaptığımız çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar ve sorunlara yönelik çözüm önerileri belirtilmiştir.

Abstract:
Kırklareli is a settlement whose exact date of establishment is not known, but it is estimated to have been founded during the Byzantine period. Over the course of its history, the city has hosted many civilizations and has been shaped by the influence of almost every civilization it hosted.
The city is located at a point where the slopes of the Istanca Mountains begin to flatten and transition into the plains of the Ergene Basin. This allowed Yayla Hill, the core of the city, to be designated as a residential area, while the plains were used for agricultural purposes. Additionally, the presence of clean water sources in the vicinity made the area attractive for settlement.
With its annexation into the Ottoman Empire, the city began to grow in population and witnessed significant demographic movements, especially during the late Ottoman period and the early years of the Republic. Due to its strategic location, Kırklareli underwent significant developmental changes during critical periods such as the Russo-Turkish War of 1877-1878, the Balkan Wars, World War I, and the Turkish War of Independence. These wars profoundly impacted the city's socio-economic structure and were key turning points in shaping the city's fate.
In this thesis, the development of the city is examined from a geographical perspective using an interdisciplinary approach. The study investigates how the city has affected the physical space over time and how this space, in turn, has influenced the city's development.
During the study, a detailed review of the literature and archival research was conducted, and maps of the city were created under various categories using geographic information systems (QGIS 3.28). Through field studies, we gained a closer understanding of the city, conducted interviews with local residents, and took photographs that were incorporated into the appropriate sections of the thesis. Our study is divided into four parts: the first part addresses the concepts of cities and urbanization in Turkey and the world; the second part examines the natural features of Kırklareli (location, geological structure, climate, vegetation, etc.); the third part discusses population and settlement; and the fourth part analyzes economic activities. In the final section of our thesis, the results obtained from our research and proposed solutions to the identified problems are presented.