Tüketim kültürü bağlamında kamusal alanın yeniden yapılanması: Alışveriş merkezleri üzerine göstergebilimsel bir analiz
Reconstruction of public space in the context of the production of consumption culture : A semiotic analysis on shopping centers
Yazar: ZEYNEP AKSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YILDIZ DİLEK ERTÜK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Gösterge bilim = Semiotics ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Kamusal alan = Public space ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kent merkezi = City center ; Kentleşme = Urbanization ; Postmodernite = Postmodernity ; Tüketim kültürü = Consumption culture

Özet:
Tüketim olgusu postmodern olarak adlandırılan içinde bulunduğumuz çağda değişime uğramakta, temel gereksinimlerin karşılanmasından daha fazla bir anlam taşımaktadır. Bu değişim tüketimin gündelik yaşamın merkezine yerleşmesine ve tüketim kültürünün gelişmesine sebep olmaktadır.?Daha çok tüketim daha çok üretim? anlayışı endüstriyel üretimin merkezi durumundaki kentlerdeki yaşamı da etkilemekte, toplumsal etkileşimin gerçekleştiği kamusal alanlar tüketim odaklı mekanlar olarak kurgulanmakta, dolayısıyla kamusal alan kavramı dönüşüme uğramaktadır. Kamusal alanın tüketim odaklı kurgusu en belirgin olarak alışveriş merkezinde görülmektedir. Toplumsal yaşam özel mülkiyetin denetimindeki bir ortamda vücut bulmaktadır. Temel hedefi ticari fayda sağlamak olan alışveriş merkezleri kentin bir taklidi olarak kurgulanarak kent meydanlarının alternatifi olarak hizmete sunulmaktadır. Halkla ilişkiler ve iletişim etkinlikleri ile de insanlar tarafından tercih edilen mekanlar haline gelmeleri sağlanmaktadır.Bu çalışmada alışveriş merkezlerinin tüketim kültürüne hizmet etmek üzere nasıl tasarlandığı, bireylerin serbest zamanlarını geçirdikleri mekanlar haline gelmek için oluşturulan görsel, yapısal ve iletişimsel unsurların ne anlama geldiği göstergebilim yöntemi ile analiz edilmektedir. Bu doğrultuda toplumsal göstergebilim modeli benimsenmiş, karşılaştırmalı analize imkan veren farklı yapıdaki iki alışveriş merkezi, Ege Park ve Forum Bornova İzmir, toplumsal göstergebilimin sunduğu olanaklar ile incelenmiştir. Araştırma alışveriş merkezinde gerçekleştirilen kent taklidinin halkla ilişkiler ve iletişim etkinlikleri ile desteklendiğini, böylelikle görsel, yapısal ve iletişimsel tüm unsurların bireylerin tüketim odaklı göstergeler dünyası ile çevrelenmeleri için bir arada işlediğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın kuramsal zemini postmodernite ve tüketim kültürü, kentsel yaşam ve kamusal alan, kamusal alanın yeniden yapılanmasında halkla ilişkiler ve iletişimin izleri bağlamında ele alınarak çalışmadan elde edilen göstergebilimsel analiz sonuçları ilgili ve benzer yazın bilgileri ile birlikte tartışılmıştır.

Abstract:
The fact of consumption is subject to change in the so-called postmodern era, gaining a different meaning of more than meeting the basic needs. This change causes the consumption to be placed in the center of daily lives, and the development of the consumption culture.Understanding of "more production more consumption" also affects the life in cities which are the centers of the industrial production, public spaces where the social interaction occurred are being organized as consumption-oriented places, and thus the term of public space is being undergone transformation. Consumption-oriented organization of the public space is distinctly seen at shopping center. Social life is being realised in a demi-public atmosphere within the control of private property. The shopping centers whose aim is commercial benefit are organized as simulation of the city centers in order to become an alternative. They become prefered places by public relations and communication activities.In this study it is analysed with semiotic method, how shopping centers are designed to serve the consumption culture, what it means the visual, structural and communicational elements that are constituted to be the prefered places for leisure time. In this direction, the model of social semiology has been adopted, and two shopping centers in different forms, Ege Park and Forum Bornova Izmir, that allow comparative analysis, have been studied with opportunities of social semiology. The reserach reveals that the simulation of the city in shopping center is supported by public relations and communication activities, herewith all visual, structural and communicational elements work together for people to be surrounded by a consumption-oriented world of semiotics. The theoric basis has been taken in consideration in the context of the postmodernity and consumption culture, urban life and public space, traces of the public relations and communication in reconstruction of public space, the results of the semiotic analysis of the study have been discussed together with the related and similar literatural information.