İbn Teymiyye'de içtihat özellikleri
Ibn Teymiyye's methodology of idjtihad
Yazar: MEMİŞ TEKİN
Danışman: PROF.DR. HÜSEYİN TEKİN GÖKMENOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
İbn Teymiyye, yalnızca günümüzde değil, yaşadığı dönemde içinde ve dahasonraki yıllarda hep tartışmaların odağında yer almış bir isimdir. Talak ve yeminkonusu başta olmak üzere, üzerinde icma olduğu ileri sürülen farklı alanlardakiiçtihatlarıyla, tekfir derecesine varacak boyutta ithamlara maruz kalmıştır. Kendisineyöneltilen ağır eleştiri ve tenkitler, fıkhû tercihlerinden çok, Kitap ve sünnet eksenindenuzaklaşan batıl ve sapık akımlara karşı giriştiği sert muhalefetten kaynaklandığıgörülmektedir.İbn Teymiyye üzerinde ilmi etütler yapan âlimlerin geneli, O'nu; Hanbelûmezhebine müntesip bir müçtehit olarak değerlendirmişlerdir. Hakkında ortayakonulan bu müşterek kanaat, onun usulde ve furuda Hanbelû mezhebinin bütüniçtihatlarını benimsediği anlamına gelmez. O; ne kullandığı usulde, ne de ulaştığıiçtihadû sonuçlarda mukallit değildi. çtihat ve fetvalarından anlaşıldığı üzere, farklıgörüşleri mukayese edip tercihler yapmış, ulaştığı sonuçlar genellikle Hanbelûmezhebinin içtihatlarıyla örtüşürken, dört mezhebe muhalif ictihadû sonuçlar daulaşmıştır. Şahsına özgü içtihatlarında dikkati çeken en önemli özellik; vardığı ilmisonuçları Kitap ve sünnete istinat etmesi, bu iki temel kaynağı selefin yorumlarıylaanlamaya çalışmasıdır. Selefi anlayışı, ümmetin birliğinin temel ekseni olarak kabuletmiştir. Ona göre uyulması gereken delilin kendisidir. Kitap ve sünnetin ötesinde hertürlü şartlanmaya, mezhep taassubuna karşı mücadele etmiş, geleneğe bağlı kalarakyenilikçi olmanın sentezini ortaya koyarak, ıslahatçı bir çizgi izlemiştir.Akla ve nassa ters düştüğü gerekçesi ile nasların ihmal edilmesini reddedip, Şer'inasların mana ve mefhumlarını, şeriatın temel amaç ve ilkelerini göz önüne alarakyorumlamayı esas almıştır. O'na göre, gerçek akıl ile sahih nas arasında asla çelişkiolamaz. Ortada bir çelişki söz konusu ise, bu; ya akıl yürütmeden kaynaklanan birkusur, ya da; nassın yorumundaki bir tutarsızlıktan ibarettir. Cüziyyâtı küllû kaideleriçinde ele alarak, kulların maslahatları ihmal edilmeden toplumdaki her türlüyozlaşama ve kötülüğün önüne geçilmelidir.Anahtar Kelimeler: bn Teymiyye, dönemi, ictihat Yöntemi, uygulamaları, tercihleri

Abstract:
Ibn Tevmiyye is the name which is the focus of not only arguments of today but also of hiscontemporary and afterward. He has been exposed to accusations which have ever beenaccusations of being infidel because of his interpretations about many issues which are agreedon by most especially about divorcing and swear. It is seen that imputations and harshcriticizing against him haven?t been coming from preferences of Islamic jurisprudence butfrom his strong opposition against eccentric movements out of Qur?an and the Sunna.Most scholars studying Ibn Tevmiyye have evaluated him as an author of IslamicJurisprudence pertaining to Hanbali sect. This common conviction does not mean that heappropriated all Hanbali convictions about procedures and details. He was not an imitatorneither in procedures he used nor in his point of view. It is seen in his opinions and fatwasthat he made preferences by criticizing different perceptions. His reasoning and perceptionsoverlap Hanbali point of view but oppose with the other four sects. The particularity of hisoriginal attitude is that he leans against Qur?an and the Sunna and that he tries to understandthese two sources through interpretations of the companions of the prophet Mohammed(selef). Salafi approach takes unity of the worldwide Islamic community as the main axis. IbnTevmiyye, who objected to any stipulation out of Qur?an and the Sunna and any sectionalfanaticism, pursued a reformist course while being devoted to traditions but making synthesisof reformist approach with traditionalism.He refused negligence of Islamic canonical sentences (nass) because of which were not foundto be rational and according to Qur?an and made interpretation of meanings of the sentencesconcerning with Sharia with regard to basic principles and purposes of Sharia. (nass)According to him, there can?t be any opposition between real discretion and a real canonicalsentence. When there is an opposition, it may be coming from reasoning or an inconsistencyin interpretation of the Islamic canonical sentence. Degeneration and malicious actions insociety must be prevented by taking particularity in universality and by that reasons of therules are not neglected.Keywords: Ibn Teymıyye, Islamic Jurisprudence, Canonical Sentence, Reasoning,Particularity.