Yerel yönetimlerde insan kaynağı alımları ve hemşehrilik olgusu: İstanbul'un bazı ilçe belediyelerinde ampirik bir araştırma
Human resources recruitment and phenomenon of hometownship in local governments: An empirical research in some district municipalities of Istanbul
Yazar: ABDURRAHMAN MUHAMMET BANAZILI
Danışman: PROF. DR. HAMZA ATEŞ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Hemşehrilik = Citizenship ; Kamu tercihi = Public preference ; Yerel yönetimler = Local administrations ; İnsan kaynakları = Human resources ; İnsan kaynakları politikası = Human resources policy ; İstanbul = Istanbul ; İşe alma = Recruitment

Özet:
Hemşehrilik olgusu iç göçlerle birlikte başlayan ve informel ilişkilerle devam eden bir sürecin çıktısıdır. Siyasal, sosyal ve yönetsel boyutlara sahip olmasından dolayı önemi her geçen gün artmakla birlikte oldukça kapsamlı ve bir o kadarda multidisipliner bir olgudur. Mezkûr olgunun temelde üç boyuta sahip olması, beraberinde sacayakları olan üç farklı aktörün doğmasına neden olmuştur. Siyasal boyutuyla siyasi seçkinler; sosyal boyutuyla hemşehri dernekleri ve yönetsel boyutuyla belediye bürokrasisi hemşehriliğin bir kavramdan olguya dönüşmesine zemin hazırlamaktadır. Hemşehriğin farklı disiplinlerle bağlantılı olması bu kavram ve olgunun farklı bakış açılarında, değişik yöntemlerle yorumlanmasına ve analiz edilmesine yol açarak bu aşamalar devam etmektedir. Bu araştırmada ise yerel yönetim birimleri arasında en önemlilerinden olan belediyelerde personel alımları ve hemşehrilik örüntüleri arasındaki ilişki bilimsel bir paradigmayla izah edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın hedef evrenini oldukça kozmopolit bir toplumsal dokuya sahip olan ve hemşehri odaklarının en fazla olduğu İstanbul şehri olarak belirlenmiştir. Ulaşılabilir evrenini ise İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı olan Beşiktaş, Üsküdar, Ataşehir, Esenler, Büyükçekmece ve Sancaktepe ilçe belediyeleri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu inceleme konusu olan ilçe belediyelerindeki belediye bürokratları, yerel siyasi seçkinler ve hemşehri derneği yöneticileri olmak üzere toplam 27 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların tümüyle yüzyüze görüşülmüştür. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan yarı-yapılandırılmış mülakat tekniğine başvurulmuştur. Hemşehrilik olgusunun analiz edilebilmesi için fenomenoloji tekniğiyle çalışma grubununun algıları betimlenerek tartışılmaya çalışılmıştır. Yarı-yapılandırılmış mülakat ve açık uçlu soru formu teknikleriyle veriler bir araya getirilmiştir. Araştırma soru formunun hazırlanmasında hemşehrilik olgusuna ilişkin hem ulusal ve uluslararası literatüre hem de başta Kamu Tercihi Teorisi'nin (KTT) öne sürmüş olduğu argümanlar olmak üzere ilgili diğer teorilere dayanılarak şekillendirilmiştir. Araştırmada hemşehrilik olgusuna ilişkin yönetsel, siyasal ve sosyal olmak üzere üç ana boyut tespit edilmiştir. Tartışmalar sonucunda üç ana boyutun altında 14 alt boyut tespit edilmiştir. Araştırma'nın özellikle siyasal ve sosyal ana boyutlarının Kamu Tercihi Kuramıyla örtüştüğü anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra belediyelere personel alımlarında yoğun siyasi baskıların olması ve bunun liyakat ilkesini işlevsiz hale getirmesi; hemşehriliğin ve particiliğin işe alımlarda belirleyici baskın faktörler olduğu; hemşehri derneklerinin sivil toplum kuruluşu vasfına sahip olmalarından ziyade birer politik mübadele aracı olduğu araştırmanın başlıca bulgu ve tespitleri arasında yer almaktadır.

Abstract:
Hometownship phenomenon is the consequent of process that initiated with internal migration and continued with informal relations. Although its importance is increasing day by day the phenomenon is a very comprehensive and multidisciplinary phenomenon due to its have administrative, political and social dimensions. The fact that the aforementioned phenomenon essentially has three dimensions has led to come into the open of three different actors with trivets. Political elites with their political dimension; hometown associations with its social dimension and municipal bureaucracy with its administrative dimension prepare the ground for the transformation of hometownship from a concept to a phenomenon. Originally, hometownship are related to diverse disciplines leads to the interpretation and analysis of this concept and phenomenon from different perspectives and with different methods, and so these stages are continuing. In this research, the relationship between personnel recruitment and hometownship patterns in municipalities, which is one of the most important local government entity, has been tried to be explained within a scientific paradigm. The target universe of the research has been determined as the city of Istanbul, which has a very cosmopolitan social fabric and has the highest number of hometownship. The accessible universe consists of the district municipalities of Beşiktaş, Üsküdar, Ataşehir, Esenler, Büyükçekmece and Sancaktepe, which are affiliated to the Istanbul Metropolitan Municipality. The study group of the research consists of 27 person in total, including municipal bureaucrats, local political elites and hometown association managers within exploring district municipalities. Entire the participants were interviewed face to face. In-depth interview methods, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. The perceptions of the study group were tried to be discussed by describing the phenomenology technique so as to analyze the phenomenon of hometownship. Datas were gathered with semi-structured interview and open-ended questionnaire methods. Research questionnaire was shaped on the basis of both national and international literature, and especially the arguments put forwarded by the Public Choice Theory (PCT) as well as other relevant theories topic about hometownship. Regarding the phenomenon of hometownship was identified three dimensions as administrative, political and social. As a result of the discussions, 14 sub-dimensions were determined under the three main dimensions. It has been understood that the especially main political and social dimensions of the research overlaped with the Public Choice Theory. In addition, there are intense political pressures on the recruitment of personnel to municipalities and this renders the principle of merit ineffective; hometownship and partisanship are the dominant determining factors in recruitment; it is among the main findings and determinations of the research that fellow hometown associations are instruments of political exchange rather than having the qualifications of non-governmental organizations.