1989 sonrası Afganistan siyasi meselesinde muhtemel çözüm arayışları
Probable solution seekings on political issue after 1989 in Afghanistan
Yazar: ASADULLAH HAMNAWA
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN TAŞKIRAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Afganistan bulunduğu stratejik konum itibariyle tarih boyun birçok istilacı gücün müdahalesine maruz kalmış ve bu durum Sovyetler Birliği?nin dağılmasından sonra da devam etmiştir. Bölge ve bölge dışı aktörlerin güç gösterisi sahasına dönüşen Afganistan topraklarında tarihi boyunca siyasi istikrarsızlık hakim olmuştur. Afganistan?a ilişkin çalışmalar genellikle bu ülkenin önemine jeopolitik, jeostratejik açısından bakarak ülkenin genel profilini çizmektedir. Bu çalışma adeta bir ön kabul haline gelmiş olan Afganistan?ın siyasi istikrarsızlığını çözüme kavuşturma çerçevesi içinde inceleyerek, bu biçimde Afganistan?ın siyasi istikrarsızlığına federal siyasi düzenin tek çözüm yolu olarak ele almaktadır. Bunu yaparken ülkeye yapılan bölge ve bölge dışı aktörlerin rekabetlerini, SSCB?nin Afganistan?ı işgali ve bu işgale ABD?nin tutumunu merkeze alarak, bu müdahaleyi gerçekleştiren aktörlerin öncelikleri, bölgesel tepkiler ve müdahalelerin uluslararası sistem üzerindeki etkileri açısından incelemektedir. Afganistan?ın siyasi meselesine yönelik çözüm arayışları, söz konusu Afganistan?ın coğrafyasının, siyasal kültürünün, demografisinin unsurlarını ön plana çıkararak yapılmaktadır. Ancak çalışma ne bu, bölge ve bölge dışı aktörlerin rekabetlerini eksiksiz bir tarihsel anlatısı olmak iddiasındadır, ne de temelde Afganistan?ın siyasal ve kültürel yapısının tüm yönlerini tartışmaya açmayı hedeflemektedir. Çalışma bu haliyle siyasi istikrarsızlığın nedenlerini merkezine alarak analiz etmekte, karşılaştırmalı bir federal sistem çerçevesinde ülkenin siyasal düzenini karşılaştırmak suretiyle gerçekçi kuram içerisinde bir federal sistem tahlil örneği vermeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda federal siyasal sisteme ilişkin bölümün baştan bir kuramsal çerçeve olarak tartışmaya açılmadan önce, bölge ve bölge dışı aktörlerin Afganistan?a müdahalesinin ele alınması tercihinin nedeni siyasi meselenin çıkışındaki sebeplere ilişkin kuramsal çerçeve çizilirken konunun bir arka plan sahibi kılınması yöntemiyle soyutkavramların uygulamadaki anlamlarının daha anlaşılır kılınmasıdır. Federal sisteme ilişkin bölüm diğer bölümün arkasına alınarak söz konusu soyut kavramsallaştırmaların ve Afganistan?ın siyasi meselesinin analiz yöntemini güçlendirilmiştir.



Anahtar Sözcükler:
1. Afganistan 
2. Siyasi mesele 
3. Çözüm

Abstract:
Because of a strategic location Afghanistan has been exposed to the intervention of the invaders in different periods of history. This condition continued after the collapse of the USSR as well. As the power test area of the region and outside the region actors there has been political instability for a long time in Afghanistan. Generally the field of researches about Afghanistan had been studied from its geo-political and geo-strategical aspects. In this study we believe and aim that the only solution way for the political instability of Afghanistan is federal system. In this study we are concentrated on the compitations of the regional and international actors in the country and USSR invasion and attitude of the USA for the invasion. This study has been planned to seek solutions for the political concerns of Afghanistan. But we are not claiming niether to explain the historical issues compeletly nor to discuss all points of the issue from culturel and political aspects. The main subject of this study is political instability but we tried to explain a comparative federal system to the country. We also give some analitic examples of solutions here in the study as well.



Key Words:
1. Afghanistan
2. Political issue
3. Solution