Konya'da halk hekimliği uygulamalarının dünü ve bugünü
Traditional public medicine applications in Konya,today and past
Yazar: BÜLENT ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. ŞEREF BOYRAZ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Aktarlar = Herbalists ; Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Halk inançları = Public beliefs ; Halk kültürü = Folk culture ; Kaplıcalar = Thermal springs ; Konya = Konya ; Ocaklar = Ocaks

Özet:
Konya, asırlardır pek çok medeniyete beşiklik yapan ve Türk kültürü için önemli olan merkezlerden biridir. Bin yıla yakın bir süredir Türk toprağı olan Konya'da Türk kültürünün birçok dinamiğiyle ilgili veriler bulmak mümkündür. Bu bağlamda Konya'da Türk halk hekimliğine ilişkin pek çok bilgi ve pratiğe de rastlanmaktadır.İç içe geçmiş Türk ve İslâm kültürünün şekillendirdiği Konya halk kültüründe insanlar, en önemli varlığı olan sağlığını ve dolayısıyla huzurunu korumak için değişik yöntemler uygulamıştır. Halkın kendisini tedavi etmeye çalıştığı maddi ve manevi yöntemler hastalık ve sorunların nedenlerini, sağaltma uygulamalarını kapsamaktadır. 2000 yılı öncesi ve sonrasında Konya halkı, hastalık ve sorunlarını halk hekimliği yöntemleriyle korumak ve sağaltmak için ocak, ziyaret yerlerine, aktar, kırık-çıkıkçıya, şifalı sular ve ev uygulamalarına başvurmaktadır. İnsanımızın sağaltma amacıyla ?eskiye göre değişimin veya devamlılığın olabildiği? bitkisel, hayvansal, madensel malzemelerle dinsel-büyüsel unsurlara ilgi duyduğu ve başvurduğu görülmektedir. Bu malzeme ve unsurlar tek başına kullanılabildiği gibi birlikte de uygulanabilir bazen bu uygulamalara tıbbi tedavi de eşlik edebilir. Bitkisel unsurların kullanımı artarak sürmekte iken diğer unsurların kullanımının eskiye nazaran azaldığı görülmektedir.Halk hekimliğine başvuran ve pratikleri yaşatan kişilerin başvurma nedenleri, sosyal ve eğitim durumları farklıdır. Eğitimsizlik, vurdumduymazlık, yapılan tıbbî müdahalelerden çözüm bulamama, çaresizlik ve bunun sonucunda insanın ruhsal yapısı gibi unsurlar Konya halk hekimliği uygulamalarının bazı kesimler tarafından yaşatılmasını da beraberinde getirmektedir. ?Konya'da halk hekimliği?ne çaresizliğin yönelttiği durumlarda ve eskisi kadar olmasa da gelir seviyesinin düşük olduğu kimselerce başvurulduğu ve böylece uygulamaların yaşatıldığı söylenebilir.Konya halk hekimliği bağlamında dün ve bugün var olan uygulamaların tespiti, ileride insanların ne tür eğilimlere yöneleceğini gösterebileceğinden konuyla ilgili bilim dalları açısından önemlidir.

Abstract:
Konya is one of the most important centres of Turkish culture. It has also had influence on many civilizations for centuries. It is possible to find facts about many dynamics of Turkish culture in Konya that has belonged to Turkish people for about one thousand years. So there is a lot of information about Turkish public medicines in Konya.People have applied to many different kinds of methods to save their health and peace in Konya culture, shaped by Turkish and Islamic cultures. Methods which people use to cure diseases include the reasons of diseases and problems and the practicing of treatment. Before 2000, people in Konya used to apply lots of public medicine methods, such as ocaks, the places visited for health restoration, to keep their healthiness and to get rid of an illness. And also now, they carry on them. And it can be seen that people are interested in herbal based treatment methods and cures, animal based treatment methods and cures, metallic materials and religious?mystic healing methods, they visit some families whose members are believed to have spiritual power to be able to treat a specific disease, they go sellers of herbs or a bonesetter and drink water from health restorative springs or have a bath in it. These materials and components can be used by alone or medical treatments can accompany them. Today, it is seen that while the using of herbal based treatment methods and cures are increasing more and more, the using of other methods are decreasing.The reasons why people use and continue these methods are desperation, lack of education, insensitivity and not be able to find a cure from medical treatments and psychological conditions of people. So, some people in Konya keep public medicines alive but not so much as in the past. It can be said that especially poor and desperate people prefer these methods.This studying is important for the related scientific branches, because it will be a help to establish the applications of folk medicines and it will be able to be a written source about the preferences of people in the future.