Hasankeyf (1991, 2001-2003 yılı) kazı buluntusu fırın ve atölyeleri ile seramik malzemeleri
Kiln and workshop findings ceramics of Hasankeyf excavations (1991, 2001-2003)
Yazar: MUHARREM ÇEKEN
Danışman: DOÇ.DR. KIYMET GİRAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Son zamanlarda yapılan Ortaçağ kazıları sonucunda slam seramiği üzerineönemli sonuçlar elde edilmiş ve Anadolu'da farklı merkezlerde seramik üretimininyapıldığı somut olarak ortaya konulmaya başlanmıştır. Bu anlamda Hasankeyf'in birseramik üretim merkezi olduğu kazılar sonucunda ortaya çıkan seramik fırın veatölyeleri ile ispatlanmıştır. 2000-2003 yılları arasında yapılan kazılarda, atölyemekanlarıyla birlikte toplam sekiz fırın kalıntısı ortaya çıkarılmıştır. Bunlardan ikitanesi sağlama yakın durumlarıyla bize en çok fikir veren fırınlardır. Diğerlerindenbeş tanesinin ızgara zeminlerinden parçalar günümüze ulaşabilmiştir. Bir tanesi dekurutma fırını olabileceğini düşündüğümüz farklı bir tipi ortaya koymaktadır.Fırınlar bağımsız olabileceği gibi, bazı mekanların içinde de yer alabilmektedir. Ovalplanlı, toprağa kazılmış bir ateşlik kısmı ile üstte pişirme kısmından oluşmaktadır.Geleneksel üstten havalandırmalı Ortaçağ slam fırınlarına uygun bir şemagösterirler. Kazılar sırasında çok zengin farklı tekniklerde seramikler,tamamlanmamış kaplar ve fırın malzemeleri elde edilmiştir. Seramikler sırlı ve sırsızolmak üzere farklı tekniklerde çok zengin buluntu grubunu bize vermektedir. En bolele geçirilen seramik grubu sıraltı teknikli olanlardır. Şeffaf turkuaz, şefaf yeşil,şeffaf renksiz ve şeffaf lacivert sırlı olmak üzere dört alt gruba ayrılmaktadır.Sıraltına siyah yada bir kaç renkle süsleme yapılmaktadır. Sgraffito ve champlevÃ©teknikli seramikler de önemli sayıda ortaya çıkarılmış kazı verileridir. Genellikleakıtma renkli boyalarla beraber yapılmışlardır.Tek renk sırlı seramiklerde turkuvaz,yeşil hardal ve lacivert renkte sırlanmışlardır .Slip ve akıtma teknikli seramikler azörnek vermektedir. Minai tekniğinde bir tane parça seramik bulunmaktadır.Tamamlanmamış seramiklerde teknikler ve üretim aşamaları hakkında bilgilervermesi açısından son derece önemlidir.

Abstract:
The excavations carried on Hasankeyf brougth the light that there has been atleast one more ceramic production center in Anatolia, then we know. During theexcavation between 2001 and 2003, total eight ruined kilns and workshops have beenfound. Two kilns among them, were beter preserved , giving us an idea about theirconstruction and contents; Whereas only the traces of the fire place of the other fivekilns. One of them resembles drying kiln which was different than the others.Some of these 8 kilns were constructed independently, on the other hand, 5 ofthem were within the workshop establishments. Their common construction typeconsists of a fire place with an entrance at the ground level, and baking chamber atthe top. They were belong to the conventional type of the medieval Islamic kilns,ventilated from the top.During the excavations at the kilns and workshop, we have found samples,produced in various techniques, fragments in an unfinished state, and the kiln andworkshop materials such as slags, wastes and tripods.In this study, we compared the unearthed kilns and workshops of Hasankeyfto those of other Islamic production centers and explained their significant features,to introduce the main samples of their production.