Yapısal eşitlik modeli kullanılarak büyük veri, sürdürülebilir tedarik zinciri ve firma performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between big data, sustainable supply chain and firm performance using a structural equation model
Yazar: ÖZLEM HACIFETTAHOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELÇUK PERÇİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzdeki ekonomik, sosyal ve teknolojik dinamikler, tüketicilerin ihtiyaç ve beklentilerinde köklü değişimler yaratmıştır. Artık tüketiciler temel gereksinimlerini karşılamaktan öte yaşamlarını daha güvenli, konforlu ve sürdürülebilir hale getirecek teknolojik çözümler arayışına girmiştir. Bu değişim özellikle otomotiv sektöründe faaliyet gösteren firmaların tüketici taleplerine hızlı ve doğru bir şekilde yanıt verebilmeleri için stratejik yaklaşımlarını değiştirmelerine yol açmıştır. Bu kapsamda firmalar müşteri taleplerini analiz etmek, üretim süreçlerinde optimizasyonu sağlamak, tedarik zincirlerini daha verimli hale getirmek için büyük veri yatırımlarına yönelmiştir. Ayrıca ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşabilmek için tedarik zincirlerinde sürdürülebilirlik stratejilerini benimsemişlerdir.

Bu çalışmada, büyük veri ve firma performansı arasındaki ilişki ile sürdürülebilir tedarik zincirinin büyük veri ve firma performansı arasındaki ilişkideki aracılık etkisi Türk Otomotiv
Sektörü açısından incelenerek bu alandaki eksikliğin giderilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda araştırmanın hipotezleri ve modeli oluşturulmuştur. Araştırma modelinin analizi için literatürden hareketle bir anket oluşturulmuş olup bu anket Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneğine ve Otomotiv Sanayii Derneğine üye olan otomotiv ana ve yan sanayi firmalarına uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda araştırma modelinin analizi için Microsoft Excel ve SPSS programları kullanılarak temel istatistik analizleri gerçekleştirilmiş olup yapısal model analizi için AMOS programı kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle temel istatistik analizleri yapılmış olup sonrasında AMOS programı aracılığıyla ekonomik, çevresel ve sosyal değişkenlerle ifade edilen sürdürülebilir tedarik zinciri değişkenine doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Daha sonra ise kurulan yapısal model analiz edilmiştir. Çalışmada yapılan analizler sonucunda ilk olarak sürdürülebilir tedarik zincirinin ekonomik, çevresel ve sosyal değişkenlerle temsil edildiği doğrulanmıştır. Ayrıca, büyük verinin firma performansına etkisinin sürdürülebilir tedarik zinciri aracılığıyla gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra büyük verinin sürdürülebilir tedarik zinciri üzerinde ve sürdürülebilir tedarik zincirinin de firma performansı üzerinde doğrudan etkileri olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The current economic, social, and technological dynamics have brought about profound changes in consumers' needs and expectations. Consumers are now seeking technological solutions that not only meet their basic needs but also make their lives more secure, comfortable, and sustainable. This shift has led companies in the automotive sector to adapt their strategic approaches to respond quickly and accurately to consumer demands. In this context, companies have turned to big data investments to analyze customer demands, optimize production processes, and make their supply chains more efficient. Additionally, they have adopted sustainability strategies within their supply chains to achieve economic, environmental, and social sustainability goals.

In this study, the relationship between big data and firm performance, as well as the mediating effect of sustainable supply chain on this relationship, is examined in the context of the Turkish
automotive sector, aiming to address the gap in this area. In line with these objectives, the hypotheses and the model of the research were formed. For the analysis of the research model, a questionnaire was created based on the literature and this questionnaire was applied to automotive main and sub-industry companies that are members of the Automotive Suppliers Association of Türkiye and Automotive Manufacturers Association. In line with the data obtained, basic statistical analyses were performed using Microsoft Excel and SPSS programs for the analysis of the research model and AMOS program was used for structural model analysis. In the study, firstly, basic statistical analyses were performed and then confirmatory factor analysis was performed on the sustainable supply chain variable expressed in economic, environmental and social variables through AMOS program. Then, the structural model was analyzed. As a result of the analyses conducted in the study, firstly, it was confirmed that the sustainable supply chain is represented by economic, environmental and social variables. In addition, it is concluded that the impact of big data on firm performance is realized through the sustainable supply chain. Additionally, it is concluded that the impact of big data on firm performance is mediated through the sustainable supply chain. Furthermore, it has been determined that big data has direct effects on the sustainable supply chain, and the sustainable supply chain has direct effects on firm performance.