İzmir, Aydın, Manisa ve Balıkesir illerinde üretilen kabakgillerdeki viral hastalık etmenlerinin tanılanması, hastalık oranlarının ve çeşit reaksiyonlarının belirlenmesi
Detection and incidence of cucurbit virus diseases in İzmir, Aydın, Manisa and Balıkesir provinces and determination of variety reaction
Yazar: AYDAN KAYA
Danışman: PROF.DR. SEMİH ERKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Virüs hastalıkları = Virus diseases

Özet:
Bu çalısma 2003 ve 2004 yıllarında ?zmir, Aydın, Manisa veBalıkesir illerinde yaygın olarak kabakgil yetistiriciliği yapılanalanlardaki virüs hastalıklarının belirlenmesi ve saptanan bazı viraletmenlere karsı kabakgil çesitlerinin gösterdikleri reaksiyonlarıbelirlemek amacıyla gerçeklestirilmistir. 2003 yılında survey alanındavirüs belirtisi (mozaik, sararma, ipliklesme, lekelenme, bodurlasma vemeyve deformasyonu) gösteren hıyar (76), kavun (139), karpuz (149) vesakız kabağı (yazlık kabak) (122) bitkilerinden toplam 486 süpheli örnektoplanırken, 2004 yılında hıyar (35), kavun (40), sakız kabağı (12) ve balkabağı (kıslık kabak) (45) bitkilerinden toplam 132 süphli örnekalınmıstır.Her konukçu bitki türü için il düzeyinde hastalık oranlarıbelirlenmistir. Dört ilin hastalık oranları ortalaması hıyar bitkilerinde% 4.03, kavun bitkilerinde % 15.18, karpuz bitkilerinde % 9.47 ve sakızkabağı bitkilerinde % 15.70 olarak bulunmustur.Hastalık etmenlerinin tanılanması biyolojik ve serolojik yöntemlerkullanılarak yapılmıstır. DAS-ELISA testi sonucu kabakgil bitkilerindeWMV?2, CMV, PRSV-W ve ZYMV enfeksiyonu olduğu saptanmıstır.2003 yılında WMV?2 kavun bitkilerinde % 43.88 ve sakız kabağıbitkilerinde % 30.32; PRSV-W ise karpuz bitkilerinde % 24.16 ve CMVhıyar bitkilerinde % 13.15 oranlarıyla en yaygın virüsler olaraksaptanmıstır. WMV?2 tüm kabakgillerde ve PRSV-W yalnızcakarpuzlarda tespit edilirken, ZYMV hıyar ve karpuz örneklerindebulunmamıstır. SqMV ve CGMMV adlı etmenler ise hiç bir kabakgilörneğinde saptanmamıstır. 2004 yılında WMV?2, kavun bitkilerinde% 65, sakız kabağı bitkilerinde % 50, bal kabağı bitkilerinde % 88.8 vehıyar bitkilerinde CMV % 65 oranlarıyla belirlenmistir. Ayrıca, bazıbitkilerde karısık enfeksiyonlar olduğu da tespit edilmistir.Biyolojik test sonuçları ile ELISA test sonuçları birbirinidoğrulamıstır.Çesit reaksiyonu denemeleri ile bölgede yaygın olarak yetistirilensakız kabağı ve kavun çesitlerinin WMV?2'ye karsı ortaya koyduklarıreaksiyonlar belirlenmistir. Otto ve CA 164 sakız kabağı çesitleri düsükkonsantrasyonda virüs içerikleri nedeniyle diğer çesitlere göre WMV?2enfeksiyonlarına daha dayanıklı olarak bulunmustur. Hasanbey, Falez,Ananas ve Kırkağaç kavun çesitlerinde virüs içerikleri diğer çesitlerdendaha düsük seviyede bulunmustur ve yüksek konsantrasyonda virüsiçerikleri nedeniyle Altınbas, Melemenli, Niritsa, Sazar, Dalaman veMakdimon çesitleri WMV?2 enfeksiyonlarını daha siddetligeçirmislerdir.Anahtar kelimeler: Kabakgil türleri, virüsler, survey, tanı testleri, çesitreaksiyonu

Abstract:
This study was carried out to virus diseases on cucurbit growingareas in ?zmir, Aydın, Manisa and Balıkesir provinces in 2003- 2004 andvariety reaction against viral agents which were determined byidentification tests. In 2003, total 486 suspected cucurbit leaf sampleswere collected from cucumber (76) melon (139), watermelon (149) andsummer squash (122), plants showing virus like symptoms; mosaic,yellowing, shoestringing, stunting, mottling and fruit deformation. In2004, total 132 suspected cucurbit leaf specimens were taken fromcucumber (35), melon (40), summer squash (12) and pumpkin (45).The incidence of viruses in each cucurbit species at provincial levelwas determined. The average of the incidence for 4 provinces were 4.03%, 15.18 %, 9.47 % and 15.7 % for cucumber, melon, watermelon andsquash, respectively.Virus identification was carried out by biological and serologicalmethods. The samples were tested by DAS-ELISA. In the consequence,WMV?2, CMV, ZYMV and PRSV-W were detected in cucurbits. In2003, in melons and squashes WMV?2 was 43.88 % and 30.32 %,respectively; in watermelons PRSV-W was 24.16 % and in cucumberCMV was 13.15 %. WMV?2 infections were detected in all cucurbitspecies, PRSV-W only in samples of watermelon, but ZYMV was notfound in any samples of cucumber and watermelon. SqMV and CGMMVwere not present in any samples of cucurbit. In 2004, in melons, squashesand pumpkins WMV?2 was 65 %, 50 % and 88.8 % respectively; incucumber CMV was 65 %. The mixed infection was also found in somespecies. Biological tests conducted confirmed the results of ELISA.In variety reaction trials, the reaction of squash and melon varietieswhich were commonly growing were determined against WMV?2.Because of low virus concentration of squash varieties cv. Otto and CA164 determined it was concluded that this varieties were the mostresistant varieties. The melon varieties cv. Hasanbey, Falez, Ananas andKırkağaç were found to have low virus concentration. cv. Altınbas,Melemenli, Niritsa, Sazar, Dalaman and Makdimon varieties which hadhigh virus concentration were affected severely by WMV?2.Key words: Cucurbit species, viruses, survey, identification tests, varietyreaction