İstanbul'a yapılan kentsel müdahaleler: Lütfi Kırdar dönemi (1938-1949)
Urban intervention in istanbul: Lütfi Kırdar period (1938-1949)
Yazar: ADEM MENEKŞEOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kamusal mekanlar = Public places ; Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel politika = Urban policy ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment ; Kırdar, Lütfi = Kırdar, Lütfi ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada 1938-1949 yılları arasında vali ve belediye başkanlığı görevi icra eden Lütfi Kırdar döneminde İstanbul'da yapılan kentsel müdahaleler incelenmiştir. Kente yapılan müdahaleler aynı zamanda insan yaşamını da doğrudan etkilemektedir. Bu sebeple kentsel müdahaleden etkilenen farklı alanlarda çalışma kapsamına alınmıştır. Çalışmada kamusal mekanlarda yapılan kentsel müdahaleler ve üretim-ticaret, konut ve sağlık gibi diğer alanlarda yapılan kentsel müdahaleler ele alınmıştır.
Yapılan müdahaleleri belirleyebilmek için nitel araştırma yöntemi kapsamında bulunan doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Doküman analizi çerçevesinde Tek Parti döneminde tirajı yüksek ve iki farklı siyasi görüşe sahip olan Cumhuriyet ile Son Posta gazeteleri incelenmiştir. Bu dönem içerisinde yapılan kentsel müdahalelerin büyük çoğunluğu kamusal mekanlara yapıldığı için çalışmanın ilk bölümünde kamusal mekanın sınırları çizilerek cumhuriyet modernleşmesinin kamusal mekanlara yansıması ele alınmıştır. İkinci bölümde İstanbul'a yaptığı müdahalelerdeki tutumunu daha iyi şekilde anlamak ve anlamlandırabilmek için Lütfi Kırdar'ın biyografisine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise gazete taramaları ve dönemin belediye raporlarından elde edilen veriler ışığında yapılan müdahaleler ortaya koyulmuştur.
Elde edilen bulgular neticesinde Kırdar döneminde kente yapılan müdahalelerin büyük çoğunluğunun kamusal mekanda yapıldığı görülmüştür. Ayrıca bu dönemde kamusal mekana yönelik yapılan müdahaleler çağdaş bir toplum yaratma amacı taşımaktadır.

Abstract:
In this thesis, urban intervention in Istanbul during the period of Lütfi Kırdar, who served as a governor and mayor from 1938 to 1949, will be examined. The intervention in the city also directly affect human life. For this reason, different areas affected by the urban intervention will be also included in the context of the thesis. In the study, urban intervention in public space and urban intervention in other areas such as production and trade centres, housing and health are discussed.
In order to determine the intervention, documentary analysis method within the scope of qualitative research was used. Within the framework of the documentary analysis, the newspapers Cumhuriyet and Son Posta, which had high circulation and had two different political views during the single-party era, were examined. A great majority of the urban intervention during that period were implemented in public space. Therefore, in the first chapter of the study, the demarcation of the public space and the reflection of the Republican modernization on public space are addressed. The next chapter is concerned with the biography of Lütfi Kırdar to better understand and give the meaning to his attitude in the intervention in Istanbul. In the final chapter, the data obtained from the newspaper scans and municipal reports of that period will be used to explain the urban intervention.
As a result of the findings, in Kırdar period, it is observed that the majority of the intervention in the city were implemented in the public space. Furthermore, the intervention for public space at that period is aimed at creating a modern society.