İlköğretim okulu yöneticilerinin okul-aile ilişkileri konusunda yapmaları gereken ve yapmakta oldukları işler
The family-school relationship duties that primary school administrators actually performing and supposed to perform
Yazar: MEHMET ÖZBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF BADAVAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Okul-aile ilişkisi = School-family relations ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırma ile ilköğretim okulu yöneticilerinin okul-aile ilişkileri konusunda yapmaları gereken ve uygulamada yapmakta oldukları işlerin düzeyine ilişkin yönetici ve veli görüşleri ile bu görüşler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunup bulunmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, yöneticilerin ve velilerin, bazı bağımsız değişkenlere göre, kendi içlerinde görüş farkları taşıyıp taşımadıklarına bakılmıştır.Araştırmanın çalışma evrenini Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki ilçelerdeki ilköğretim okullarında görev yapan 1437 yönetici ile 516.326 öğrencinin velisi, örneklemini de Altındağ, Mamak, Yenimahalle, Ayaş, Çubuk ve Kazan ilçelerinden yansız olarak seçilen toplam 92 ilköğretim okulundaki 284 yönetici ile 384 öğrencinin velisi oluşturmuştur.Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen Beşli Likert tipi, beş boyutlu bir ölçek kullanılmıştır. Ölçeğin 32 ilköğretim okulunda 95 yönetici ve 126 veliyle ön uygulaması yapılmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliliği için akademisyen görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliliği için de açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Analizler sonunda kullanılan ölçeğin çok boyutlu ve model-veri uyumunun yüksek olduğu görülmüştür. Ölçeğin güvenilirliği için beş boyutta alfa iç tutarlılık katsayıları ve madde toplam korelasyonları hesaplanmıştır. Hesaplamalar sonucunda ölçeğin güvenilirlik ölçütlerini karşıladığı saptanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri ile t-testi, ANOVA ve LSD testleri kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, yönetici ve velilerin okul-aile ilişkileri ile ilgili yöneticilerden beklenen işleri en üst düzeyde gerekli gördükleri, ancak velilerin beklenti düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Hem veliler hem de yöneticiler için  ?okul güvenliği? okul-aile ilişkileri sürecinde en yüksek düzeyde gerçekleştirilmesi gereken iş olarak görülmektedir. Veliler ve yöneticiler okul-aile ilişkilerinde en çok ?disiplin sorunlarının çözümü? ile ilgili işlere öncelik  verilmesi gerektiği görüşündedirler. Yöneticiler, kendilerinin okul-aile ilişkileri konusundaki performans düzeylerini velilerden daha yüksek bulmaktadırlar. ?Zararlı madde kullanımı ve şiddete ilişkin eğitici etkinlikler düzenlenmesi? konusu yöneticilerin en düşük oranda gerçekleştirdikleri iş olarak görülmektedir. Velilere göre yöneticilerin en düşük düzeyde gerçekleştirdikleri işler disiplinle ilgili olanlar iken, yöneticilere göre sınıf içi etkinliklerle ilgili olanlardır. Gelir ve öğrenim düzeyi yüksek olan veliler kendileriyle daha fazla etkileşim kurulduğu görüşündedirler. Kadın veliler kadın yöneticilerin de görev yaptığı okullarda kendileriyle kurulan okul-aile ilişkileri düzeyinin daha yüksek olduğu görüşündedirler.Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak, ailelerin çocuklarına ilişkin eğitim ihtiyaçlarını saptamak üzere her bir aile için birer ?eğitim ihtiyaç analizi? yapılması önerilmiştir. Sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı ailelerden gelen öğrencilere, devletçe daha fazla ekonomik destek sağlanması, akademik ve sosyal alanlarda gelişme olanakları sunulması önerilmiştir. Yöneticilerin eğitim yönetimi alanında lisansüstü öğrenim görmüş kimseler arasından atanması ve yönetsel etkililik açısından kadınların yönetimde daha fazla istihdam edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.Anahtar Sözcükler: Okul-Aile İlişkileri, İlköğretim Okulu, İlköğretim Okulu Yöneticisi, Öğrenci Velisi.

Abstract:
This study aims to determine the opinions of primary school administrators and students? parents about the level of family-school relationship duties that administrators are actually performing and supposed to perform. Additionally, if there exists statistically significant differences between these opinions. If there are differences in opinions within the administrator and parent groups in terms of some independent variables are also tried to be identified.The population of the research is comprised of 1437 administrators who work in the primary schools within the borders of Greater Ankara Municipality and 516,326 parents. The sample of the study includes randomly selected 384 parents and 284 administrators from a total of 92 primary schools located in six districts.A Five-point Likert Scale with five dimensions was developed to collect data by the researcher. A pilot study was carried out as of a total of 95 administrators and 126 parents at 32 primary schools. Subject specialists were consulted for the content validity of the scale. Exploratory and confirmatory factor analysis was conducted to check the construct validity of the scale. It was observed that the scale was multi-dimensional and it showed a high level of goodness-of fit indices. For the reliability of the scale, internal consistency coefficients were calculated to assess the reliability of each of five dimensions. It was seen that the scale met with the required reliability criteria measure. For the statistical analysis of the data, arithmetic mean, standard deviation, t-test, ANOVA and LSD tests were used.According to the results of the study, administrators and parents had a very high level of expectation for the family-school relationship duties that school administrators were supposed to perform. However, the expectation level of the parents were statistically significantly higher than the adminastrators. The duties concerning 'school security' were seen as the ones that were expected to perform by the administrators at the highest level for both groups. Similarly, both the parents and administrators gave the top priority solving the 'disciplinary problems'.Administrators found their own performances on the family-school relationships  higher than what the parents thought. `Organizing educational activities about substance abuse and violence' was seen as the duty performed at the lowest level. Parents with high income level and well educated reported that there was a higher interaction between family and school about the school life of their children. Female parents pointed out that there were more family-school relationships in the schools with some female administrators than those in which only male administrators worked.Based on the results of the study, it was suggested that ?the analysis of educational requirements? should be prepared for determining the educational requirements of parents about their children and ?family education seminars? should be organized. It was also suggested that socio-economically disadvantaged students should be provided more economic and social support. It was also pointed out that administrators should be appointed among those who studied at graduate level of educational administration and more female administrators should be employed in administrational positions for administrational effectiveness.Key Words: Family-School Relationship, Primary School, Elementary School, School Principal, Head Teacher, Headmaster, Parent.