Ülkemizde şehiriçi yaya köprülerinde malzeme kullanımı ve detay sorunları
Problems of material usage and details in pedestrian bridges of city-centers in Turkey
Yazar: MUSTAFA SÜTİÇEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLHAN KOÇ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Köprüler = Bridges

Özet:
İnsanoğlu, ilk çağlarda öncelikle basit suyollarını, ırmakları ve nehirleri aşmak amacı ile ilk olarak doğal oluşumlardan faydalanmışlardır. Ancak zamanla daha geniş açıklıkları geçme ihtiyacının doğması ve doğadaki mevcut malzemelerin bu ihtiyaçlara cevap verememesi sonucu, insanoğlu yeni strüktür ve yapım sistemlerini keşfetmeye başlamıştır. Önceleri basit olan ve aynı zamanda doğada fazlaca bulunan taş ve ahşabı kullanarak oluşturulan ayaklar üzerine yine, ahşap kiriş kullanarak köprüler kurmuştur. Zamanla daha geniş açıklıklarda halatlar ve ahşap elemanlar yardımı ile basit ve ilkel asma köprüler oluşturulmuştur.İlkel köprü örneklerinde mimari bir öğe olan kemer ilk defa Sümerler tarafından kullanmış, ancak yine bu dönemde fazla açıklık geçilememiş ve yeni arayışlar devam etmiştir.Bu arayışlar ve statik problemler yüzünden, insanoğlu farklı strüktür sistemlerini denemeye başlamıştır. İlk olarak, kemerlerden oluşan taş köprüler yapmış, zamanla taşın yerine teknolojinin de gelişmesi ile betonarme ve çelik gibi yeni yapı malzeme kullanılmaya başlanmıştır.Teknolojinin gelişmesi köprü strüktür sistemini etkilediği gibi, aynı zamanda işlevi de etkilemiştir. Yani, insanoğlu ilk zamanlarda köprüleri hem yaya hem de araç geçişi için kullanırken, zaman içerisinde her gereksinime ayrı bir köprü yapma yoluna gitmiştir. Böylece yaya ve taşıt köprüsü gibi, ihtiyaç gereği farklı köprü çeşitleri ortaya çıkmaya başlamıştır.Yaya köprüleri günümüzde işlev bakımından olduğu gibi sembolik bakımdan bir değer taşımaktadır. Gelişmiş ülkelerde yoğun taşıt trafiği, kent içine sokulmayarak trafik sinyalizasyon ile çözümlenmektedir. Ülkemizde ise artan taşıt trafiği kent içine girmekte ve yaya aksları ile kesişmektedir. Bunun sonucunda, ülkemizde şehir merkezlerinde çok sayıda yaya üst geçitleri inşa etmek zorunluluğu çıkmıştır.Bu geçitler, yayalar için taşıt trafiğine karışmadan konforlu bir geçiş sağlamak amacıyla inşa edilmektedir. Yaya üst geçitleri, ülkemizin birçok şehrinde çeşitli örnekleri ile bulunmaktadır. Fakat bu köprülerin birçoğunda planlama, teknik uyguluma ve görsel (estetik) sorunların var olduğu bu çalışmada ortaya konmaya çalışılmaktadır. Bu genel başlıklar altında ortaya konan yaya köprülerine ilişkin sorunlar, kullanılan malzeme ve detay sorunları ile birlikte bu çalışmada kapsamlı olarak ele alınmakta ve çözüm önerileri sunulmaktadır.Çalışmanın birinci, yani giriş bölümünde konunun amacı önemi ve kapsamı ortaya konularak çalışmanın yöntemine ilişkin bilgi verilmektedir.İkinci bölümde köprüler genel olarak ele alınarak, tanımı, tarihsel gelişimi ve fonksiyonlarına göre çeşitleri incelenmektedir.Üçüncü bölümde ise, şehiriçi yaya köprülerinin tanımı, tarihsel gelişimleri ile birlikte çeşitleri, konumları, strüktürleri, formları ve fonksiyonları bakımından detaylı olarak incelenmektedir.Dördüncü bölümde bu çalışmanın da ana teması olan ülkemizdeki şehiriçi yaya köprülerinde karşılaşılan sorunlar çeşitli şehirlerdeki yaya köprü örnekleri ile genelde planlama, tasarım, teknik uygulama ve görsellik bakımdan sınıflandırılmış ve bunlara çözüm önerileri sunulmaktadır.Çalışmanın sonuç bölümünde ise, ortaya konan bu bilgiler ışığında genel sonuç değerlendirmeler yapılarak ülkemizde şehiriçi yaya köprülerinde görülen malzeme kullanımı ve detay sorunlarının çözümüne ilişkin çözüm önerileri ortaya konulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Köprü, Yaya köprüsü, Üst geçit, Yaya geçidi, Köprü yapımı

Abstract:
In early ages, humankind used natural forms to pass over simple water ways, rivers. But, in that time, occurring the needs as to pass wider distances and nature could not reply those needs; humankind began to explore new strategies and construction systems. Formerly, simple bridges but made of wooden and stone that are plentifully exit in nature; those bridge?s standing were composed again using stone and wood and again wood were used as beam on those standing. In time, for wider spaces, simple and primitive suspension bridges were made using rope and wooden elements.Arc which is an architectural element at the simple bridge samples was used by Sumerians for the first time and then it was spread to all Asia nations. However, in this age wider spaces couldn?t be passed and new explorations were begun.Humankind has begun to try different structure system systems because of those researches and static problems. Firstly, stone bridges composing arcs were built; in time through developing technology, new construction materials as concrete and steel materials were begun to use instead of stone.Developing the technology affected both structure system and using system. In other mean, at the first times, the bridges were used both people and vehicles but building different bridges for every need has been done in time. So a classification as pedestrian and vehicle bridges has been done because of need.The pedestrian bridges have a symbolic value of today civilizations. In developed countries, the vehicle traffic is not entered in to province and solved in itself. In our country, increasing fast vehicle traffic is entering in to the province and it is intersected with pedestrian movements. At the result of this, a lot of pedestrian overpass are being built in city centers of our country.Those overpasses should be planned to provide comfortable passing for the pedestrians without getting in to vehicle traffic. There are many samples of pedestrian overpasses in our country. But, this study set forth that many of those bridges are planned, technical application and visual (esthetics). To remove those matters, the material and also used materials at those bridges are considered with detail problems at this study also solution suggestions have been provided.At the first section, in other mean at the entrance, information about the purpose, importance and scope of the subject have been givenAt the second section, the general description, historical development and the types of pedestrian bridges according to their functions have been examined.At the third section, description, historical development and present situation of pedestrian bridges have been examined and types, positions, structures, forms and functions of pedestrian bridges were examined.At the fourth section, the problems at interplant pedestrian bridges have been classified generally as planning, design, technical and esthetical aspects and solution suggestions have been presented examining samples in various provinces of our country.At the conclusion section, as doing evaluation, under the light of told data, material defects and detail solutions at interplant pedestrian bridges in our country has been examined.Key Words: Bridge, Pedestrian bridge, Pedestrian passage, Building bridge.