Türkmenistan ahal bölgesi coğrafi etüdü
The geographical research of Turkmenistan ahal region
Yazar: FATİH KOŞAK
Danışman: PROF.DR. NURTEN GÜNAL
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dünyası Coğrafyası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
97.210 km²'lik bir alana sahip olan Ahal Bölgesi, Orta Asya'daki Türk ülkelerindenTürkmenistan'ın güney ve güneybatı kesimlerini içine alır. 35º30' ve 40º13' kuzey enlemleriile 56º35' ve 61º38' doğu boylamları arasındadır.Ahal Bölgesi, geçmişte önemli geçiş güzergâhlarında yer alırken günümüzde ekonomikolarak büyük potansiyellere sahiptir. Bölge yeryüzü şekilleri yönünden çok sade bir görünümarz eder. Karasal çöl iklimine sahip bölgede yağış son derece az görülür. Yağışın az olmasısuya olan ihtiyacı çok öne çıkarmış ve bu yüzden dünyanın en büyük yapay su kanalı olanKarakum Kanalı'nın yapımı gerçekleştirilmiş ve üzerinde sulama amaçlı barajlar yapılmıştır.Karakum Kanalı sulama maksadı ile yapılan en büyük kanaldır.Kopet dağlarının bölgenin fiziki şartlarının oluşumuna önemli etkileri vardır. Alp-Himalaya sisteminin bir parçası olan Kopet dağları aşınmış ve çıplak yüzeyleriyle dikkatçeker. Kopet dağlarının Ahal içerisinde kalan batı bölümü 2000?3000 m yüksekliklerdenTürkmenistan'ın düzlük sahasına dimdik iner. Dağların çöl sahasıyla kesiştiği bölgede dağsırasıyla aynı doğrultuda uzanan büyük bir fay hattı vardır. Dünyanın en önemli çöllerindenbiri olan Karakum çölünün bir kısmı bölge içerisinde kalır.Kumlarla örtülmüş çöl sahasının dışında boz topraklar, alüvyal topraklar ve lösler önemliyer tutar. Genel olarak fakir olan bitki örtüsü gür ve çeşitli değildir. Bölgede hâkim olanekonomik faaliyet tarım ve hayvancılık ile sanayi sektörüdür. Sanayi sektöründe her geçengün gelişmeler görülmektedir. Bölge tarihi olarak da en eski medeniyetlere ev sahipliğiyapmıştır. Yöre de yöresel giyim ön plana çıkmaktadır. Türkmen halıları ve Ahal-Teke atlarıdünyaca meşhurdur.Türkmenistan'da nüfusun en yoğun olduğu bölge olan Ahal, 2005 yılı sayımına göre1,800.000'i aşkın bir nüfusa sahiptir. Ülkeye göre nüfus yoğunluğunun fazla olmasındabaşşehir Aşkabat'ın etkisi büyüktür. Ulaşımda karayolu, demiryolu ve hava yolu kullanılır.Suyolu ile yük taşımacılığı da yapılmaktadır. Bölge, Türkmenistan'da ticaretin en yoğunyapıldığı merkez konumundadır. Bir doğalgaz üreticisi olan Türkmenistan'ın önemli doğalgazyatakları Ahal Bölgesi'nde yer alır. Bölge turizm açısından da önemli özelliklere sahiptir.Bölgenin her alanda tanıtımı yaygınlaştırıldığında önemi daha da artacaktır.

Abstract:
Ahal is a region of 97.210 km² of Turkmenistan which is among the Turkish countrieslocated in the Middle Asia, and contains the south and southwest parts of Turkmenistan. It?sbetween 35º 30' and 40º 13' north latitudes with 56º 35' and 61º 38' east longitudes.Ahal Region was located on the critical place of passages in the past, but nowadays it hasbig economical potential. The region shows a very simple view concerning the land shapes.Extremely little rain is observed in this region which has continental desert climate.Therefore, there is an utmost need for water, so Karakum Channel is built which is the biggestartificial water channel in the world. On this channel, barrages are built for watering purposes.Karakum Channel is the biggest channel built for watering.Kopet mountains effect the physical characteristics of the region. These mountains,which are a part of the Alp-Himalaya system, appear with the worn and naked surfaces. Thewest part of Kopet mountains inside Ahal Region straightly lies down from the heights of2000-3000 m to the plain surfaces of Turkmenistan. In the intersection of mountains with thedesert area, there is a big line of fault which lies down parallel with the mountain rows. Someparts of Karakum desert, which is among the most important deserts in the world, arecontained in this region.Besides the desert area covered by sands, there are rough lands, alluvial lands and dustylands. Generally the plants are poor, not several and well-growed.Economical activities in thisregion are agriculture, animal husbandry and sector of industry. Improvements have beenmade in the sector of industry. Historically, the region has hosted the oldest civilizations. Inthe region, local clothing is very important. Turkoman carpets and horses of Ahal-Teke arevery famous.Ahal is the most populated region in Turkmenistan and it has a population of 1.800.000as per 2005. The capital city Ashkhabad is very effective on the high population of thecountry.Transportation is made by land, rail and air ways. Load transportation is also made bywater lines. The region is the trade center in Turkmenistan.In Turkmenistan which is aproducer of natural gas, the important natural gas beds are located in Ahal Region. Thisregion has very important characteristics for tourism. When the recognition of the region iswidespread in every field, the region will gain more importance in the future.