Demokrat Parti dönemi Türkiye'nin Avrupa politikası
The European policy of Turkey in the era of Democrat Party
Yazar: MURAT HORAY
Danışman: Y.DOÇ.DR. EFE ÇAMAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Karlofça Antlasmasından baslayarak 1950 yılına kadar izlenen Osmanlı-Türk dıs politikası Batı'yı temel alan bir seyir izlemistir. 1923'ten sonra ?YurttaSulh Cihanda Sulh? ilkesini kendisine amaç edinen bu anlayıs, II. DünyaSavasının öncesinde ve savas sırasında yaptıgı ittifaklar ile Türkiye'yi savasdısında tutmayı basarmıstır. 1945 sonrasında baslayan soguk savasta SovyetlerBirligi'nin talepleri karsısında yalnız kalan Türkiye, Truman Doktrinikapsamında aldıgı yardımlarla kendisini Batı'ya yaklastırmıstır.Türkiye, Demokrat Parti'nin iktidara geldigi 1950 yılından sonra BatıBlogunun aktif bir üyesi olmustur. Bu kosullar altında Avrupa politikasını;ABD, NATO, Sovyetler Birligi, Dıs Yardım etkenleri altında sekillendirmistir.Avrupa Konseyi ile siyasal alanda, Avrupa ktisadi sbirligi Teskilatı ileekonomik alanda iliskilerini gelistirmeye çalısan DP iktidarının en büyükbasarısı NATO'ya girisidir. 1957'de imzalanan Roma Antlasması'yla kurulanAvrupa Ekonomik Toplulugu'na baslangıçta ilgi göstermemis ancakYunanistan'ın üyelik basvurusu üzerine 1959 yılında ortak üyelik içinbasvurmustur.Türkiye, Batı Avrupa ülkeleriyle iliskilerinde, siyasal ve ekonomikisbirligini ön planda tutmustur. Özellikle ngiltere, Fransa ve AlmanyaTürkiye'nin dıs politikasında ön plana çıkan ülkelerdir. DP iktidarı döneminde;ngiltere ile kurulan siyasal alandaki isbirligi, Bagdat Paktı'nda dogrudan,Balkan Paktı'nda ise dolaylı olarak kendini göstermistir. Bu dönemde,Fransa'ya karsı verilen ulusal bagımsızlık savasları konusunda Fransadesteklenmis ve Almanya'dan kredi temin etme çabaları ile son dönemdebozulan ekonomik durum düzeltilmeye çalısılmıstır. Diger Batı Avrupaülkeleriyle kurulan iliskiler ise daha çok ekonomik antlasmalar ile dıs ticaretingelistirilmesine yöneliktir. Türkiye, Dogu Avrupa ülkeleriyle iliskilerini isesınırlı tutmustur. Bu ülkelerden Çekoslovakya ile kurulan ticari iliskilerdekiyogunluk dikkat çekicidir.Türkiye, 1954'de imzalanan Bled Antlasması'yla Yugoslavya veYunanistan ile isbirligi içine girmistir. Ancak uzun soluklu olmayan bu ittifak,Yunanistan'ın Kıbrıs politikasıyla ve Yugoslavya'nın tekrar Sovyetler Birligi ileyaklasmasıyla gölgelenerek önemini yitirmistir. Kıbrıs sorunu baslangıçtaTürk-Yunan Dostlugu ve Balkan Paktı ugruna DP iktidarı tarafındangörmemezlikten gelinmistir. Ancak Yunanistan'ın Enosis politikaları karsısında1954 yılından itibaren Türkiye tutumunu sertlestirmistir. Türkiye, 1959 yılındaYunanistan ile yapılan müzakereler sonrasında, Kıbrıs Cumhuriyeti'ni kuranLondra ve Zürih antlasmalarına imza atmıstır.

Abstract:
The Ottoman-Turkish Foreign Policy that had been carried out startingfrom the Treaty of Karlowitz up to 1950 was based on Western Civilization.This legacy policy which aimed ?Peace At Home, Peace In The World? after1923 has succeeded in keeping the Turkey out of Second World War by meansof the alliances before and during war. Turkey, that has become alone againstSoviet demands in Cold War starting after 1945, makes itself closer to West bythe aids under the scope of Truman Doctrine.Turkey became an active member of Western Block since after 1950 thatDemocrat Party (DP) came to power. Under these conditions, Turkey shapedEuropean Policy by the influence of United States, NATO, Soviets and ForeignAids. DP improved its relations with European Council as politically andOrganisation of European Economic Cooperation as economically and gets its?greatest achievement by becoming the member of NATO. DP did not showinterest to European Economic Community which was founded according toTreaty of Rome. Turkey applied for partner membership in 1959 just afterGreece?s application.Turkey takes precedence political and economic cooperation in therelations with Western Countries. England, France and Germany areforeground countries in Turkish foreign policy. Political cooperation establishedby England shows itself directly in The Middle East Treaty Organization andindirectly in The Balkan Treaty Organization. In this period, France wassupported for national independence wars in the countries which were underthe control of French mandatary. DP tried to repair Economical status bycredits of Germany. Relations with other European Countries are rather likeeconomic agreements and for improvement of foreign trade. On the other handrelations with Eastern European Countries are kept limited. Intensity ofcommercial relation with Czechoslovakia is noticeable among those countries.Turkey cooperated with Yugoslavia and Greece by The Bled Treatywhich was signed in 1954. However, this was not a long term alliance and lostits? importance because of Greece?s Cyprus policy and Yugoslavia?s reapproachto Russia. Cyprus problem was neglected for Turkish-Greece Friendship andBalkan Treaty Organization by DP in the beginning. After 1954, Turkeyhardened its attitude by the cause of Greece?s Enosis policy. In 1959, Turkeysigned the Treaty of Zurich and London that established Cyprus Republic afternegotiations with Greece.