Güçlendirme yaklaşımı çerçevesinden kayıp ve yas sürecindeki roman kadınların yas pratikleri (Nitel bir analiz)
The mourning practices of romani women in the loss and grieving process within the framework of the empowerment approach (A qualitative analysis)
Yazar: BURCU KELEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL BEKAROĞLU DOĞAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Yas = Mourning ; Çingeneler = Gypsies

Özet:
"Kayıp" ve "yas", insanlığın yaşam serüvenine eşlik eden ve en az yaşamın kendisi kadar kadim olan bir olgudur. Önemli bir bağlılık figürünün yitirilmesi sonucunda, yaşamın devamlılığının sağlanabilmesi için hayatla bağın güçlendirmesi gerekmektedir. Bu bağlamda; evrensel ölçekte "öteki" olmanın gururlu temsilcileri olarak adlandırılan Roman kadınların maruz kaldığı eşitsizlikler, yas süreçlerinde özel alanlarına çoklu stres faktörleri ve ikincil kayıpların deneyimlenmesi olarak yansımaktadır. Kamusal alanda ise bu eşitsizlikler; ekonomik, sosyal, eğitim, sağlık alanlarından dışlanma ve zorunlu sosyal izolasyon olarak gerçekleşmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı; kayıp ve yas süreçlerini deneyimleyen Roman kadınların, yas pratiklerinin ve süreç içerisindeki gündelik yaşam, sosyalleşme ve ekonomi pratiklerinin sosyal dışlanma ve güçlendirme yaklaşımı perspektifinden analiz edilerek, sosyal hizmet algıları, beklenti ve önerilerinin ortaya konmasıdır. 


Araştırma evrenini Kuştepe/Şişli bölgesinde ikamet eden Roman kadınlar oluşturmaktadır. Araştırmada kartopu tekniği ve teorik örneklem kullanılarak, birinci derece yakınını cezaevi ve ölüm nedeniyle kaybeden 20 katılımcıya ulaşılmıştır. Veri toplama, yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ve araştırmacı tarafından oluşturulan görüşme rehber formu aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. 45 ila 80 dakikalık görüşmeler katılımcıların hanelerinde gerçekleştirilmiştir. 

Araştırma sonucunda yas sürecindeki Roman kadınların deneyimlemiş oldukları sosyal dışlanmanın gündelik yaşam, sosyalleşme, ekonomi ve yas pratiklerinin şekillenmesinde belirleyici etmen olduğu, destekleyici ve güçlendirici sosyal hizmet uygulamalarına yönelik ihtiyaç ortaya çıkmıştır. Öneriler kısmında yaşamın her alanında sosyal dışlanmaya maruz kalabilen Roman kadınlarla kayıp ve yas süreci çerçevesinde çalışırken güçlendirme yaklaşımının bir uygulama kuramı olarak sunmuş olduğu imkânlar tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kayıp ve Yas, Roman Kadınlar, Yas Pratikleri, Güçlendirme Yaklaşımı, Sosyal Dışlanma

Abstract:
Loss and mourning is a phenomenon that accompanies humanity's life adventure and is at least as ancient as life itself. In order to ensure the continuity of life as a result of the loss of an important figure of commitment, it is necessary to strengthen the bond with life. When evaluated in this context, the inequalities that Roman women are exposed to, who are called the proud representatives of being the other on a universal scale, are reflected in the private sphere as experiencing multiple stress factors and secondary losses during the grieving process, while it is reflected in the public sphere as economic, social, education, exclusion from the fields of health and compulsory social isolation. 

In line with the stated statements, the research study covers the analysis of the mourning practices of Roman women in the process of loss and mourning, their daily life, socialization and economy practices within the framework of the social exclusion and empowerment approach. In this context, the aim of the study is to reveal the social work perceptions, expectations, and suggestions by analyzing the mourning practices of Roman women who experience the loss and mourning process and the daily life, socialization and economy practices in the process from the perspective of social exclusion and empowerment.

The research population consists of Roman women residing in Kuştepe/Şişli region. In the research, 20 participants who lost their first-degree relatives due to prison and death were reached by using the snowball technique and theoretical sampling. The data collection process was carried out in the participants' homes through semi-structured in-depth interview method between 45 and 80 minutes and the Interview Guide Form created by the researcher.

As a result, we can say that the social exclusion experienced is the determining factor in shaping the daily life, socialization, economy, and mourning practices of Roman women in the grieving process and it sheds light on the need for modern social work practices that will be developed based on the empowerment approach. In this context, the most effective approach in working with Roman women, who may be exposed to social exclusion in all areas of life while experiencing loss and mourning, is the empowerment approach, which is based on human rights.

Keywords: Loss and Mourning, Romani, Mourning Practices, Empowerment Approach, Social Exclusion