Ordu ve Kastamonu (Küre) yöresi bal arılarında nosemosis etkenlerinin varlığı, dağılımı, moleküler ve ultrastrüktürel yönden incelenmesi
Investigations on presence, distribution, molecular and ultrastructural characterization of nosemosis agents in Ordu and Kastamonu province
Yazar: BEYZA GONCA GÜNER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YAMAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Nosema hastalığı, balarılarında ortaya çıkan ölümcül bir hastalık olup, bal üretiminde kayda değer oranda düşüşlere neden olmaktadır. Nosema hastalığının etmeni, Nosema cinsi içinde yer alan iki farklı protist,  Nosema apis ve Nosema ceranae türleridir. Bu çalışmada, Ordu ilçelerindeki ve Kastamonu Küre ilçesindeki nosema hastalığının varlığı, dağılımı ve hastalık etmenlerinin ultrastrüktürel ve moleküler açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Ordu Merkez ve 14 ilçesinden toplanan 731 örnek, Kastamonu ilimizin Küre ilçesinin 6 köyünden toplanan 237 örnek disekte edilerek nosema hastalığı için incelendi. Hastalık etmenlerine ait spor yapıları DP-25 dijital kameralı Olympus BX51 mikroskopu ve DP2-BSW Soft Imaging görüntüleme sistemi kullanılarak fotoğraflanıp ölçümleri gerçekleştirildi. Hastalık etkeninin tür seviyesinde karakterizasyonu amacıyla moleküler çalışmalar yapıldı ve Ordu iline ait 4 lokalitedeki nosemosis etkeninin Nosema ceranae olduğu belirlendi. Daha geniş kapsamlı olarak hem Ordu hem Kastamonuna ait sporlar elektron mikroskobunda ultrastrüktürel olarak çalışıldı. Ultrastrüktürel çalışmalar Ordu ili 4 lokalitesindeki N. ceranae patojenine ait sporların izofilar ancak değişken kıvrım sayılı polar filamente ve kalın bir spor duvarına sahip olduğunu göstermektedir.  Bu çalışmayla birlikte Ordu ve Kastamonu ilimizden toplanan balarılarındaki nosema hastalığının etkenleri morfometrik ve moleküler çalışmalara ilave olarak ultrastrüktürel yönden de incelenmiştir.

Abstract:
Nosemosis is a fatal disease for honeybee. At the same time it gives rise to decrease production of honey. The disease is caused by two factors; Nosema apis and Nosema ceranae. This study aimed to compare these disease factors in the terms of morphological, molecular and ultrastructural characters in honey bees in Ordu and Kastamonu Province. 731 adult bees were collected from 14 localities in Ordu and 237 adult bees were collected from Küre, Kastamonu. Spores of the disease factors were measured and photographed using an Olympus BX51 microscope. Significant differences were detected between spore morphology of the disease factors. We also studied molecular and ultrastructure of Nosema spores in order to determine the differences of spores. Molecular studies were performed for the purpose of characterization in species level of the disease factors. It was determined that Nosema ceranae occurs in 4 different localities. Nosema spores determined from Küre, Kastamonu as well as Ordu were studied comprehensively in electron microscope. Ultrastructural studies show that N. ceranae in Ordu and Kastamonu has isofilar and different numbers of polar filament coils and thick spore wall. Thus, morphometric, molecular and ultrastructural study of Nosema spores isolated from honeybees in Ordu and Kastamonu province has been first studied extensively.