Iğdır Tuzluca'da Demir Çağ yerleşmeleri
Iron Age settlements in Iğdır Tuzluca
Yazar: MUHAMMED OMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KARAGEÇİ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Demir Çağı = Iron Age ; Iğdır-Tuzluca = Iğdır-Tuzluca ; Orta Demir Çağı = Middle Iron Age ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period

Özet:
Anadolu coğrafyası, en eski çağlardan günümüze kadar yerleşimlere sahne olan önemli bir coğrafyadır. Bu coğrafya üzerinde tarihi süreç içerisinde birçok devlet ve kültür yer almıştır. Bu kültürlerin son bulması, izlerini silmeye yetmemiştir. Günümüzde yapılan araştırmalar ile bu kültürlerle alakalı yeni bilgiler, mimari kalıntılar, mezarlar ve eşyalar ortaya çıkarılmaktadır. Kuzeydoğu Anadolu'da yer alan Iğdır İli Anadolu coğrafyasının bir parçası olması nedeniyle tarihi açıdan önem göstermektedir.

Iğdır İli Tuzluca İlçesi hem jeopolitik hem de stratejik açıdan birçok devletin hâkimiyet altına almak istedikleri bir coğrafyadır. Nitekim Orta Demir Çağı'nda bölgede önemli bir güç olan Urartu Devleti'nin, bölgedeki krallıkları egemenlikleri altına alarak hem bölgeyi kontrol altına aldıklarını hem de Transkafkasya'ya yapacakları seferler için önemli bir karargâh elde ettiklerini söyleyebiliriz. Bölgenin gelişimini olumlu yönde etkileyen Urartu Devleti, aynı zamanda bölgeye birçok kültürel değişim getirmişlerdir.

Iğdır İli, Tuzluca İlçesi sınırları içerisinde Demir Çağı'na tarihlendirdiğimiz 16 kale, 3 su göleti, 2 nekropol, 1 su kanalı ve 2 kaya mezarı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu merkezlerin, bölgenin hem eskiçağ tarihinin hem de kültür tarihinin aydınlatılmasında önemli katkılar sağlayacağını söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler: Kuzeydoğu Anadolu, Iğdır, Tuzluca, Urartu, Orta Demir Çağ

Abstract:
Anatolian geography, is an important geography that has been the scene of settlements from the earliest times to the present day. Many states and cultures have been involved in this geography in the historical process. The end of these cultures was not enough to erase their tracks. Today's research reveals new information, architectural remains, tombs and items related to these cultures. Iğdır province, which is located in northeastern Anatolia, is a part of the Anatolian geography.

Tuzluca District of Iğdır province is a geography that many states want to dominate both geopolitically and strategically. As a matter of fact, we can say that the Urartu State, which was an important power in the region during the Middle Iron Age, took control of the region by taking the kingdoms under its sovereignty and obtained an important headquarters for their expeditions to Transcaucasia. The Urartian State, which positively influenced the development of the region, also brought many cultural changes to the region.

16 fortress, 3 water ponds, 2 necropolis, 1 water channel and 2 rock tombs dating to the Iron Age have been identified within the borders of Tuzluca District in Iğdır province. We can say that these centers identified will contribute significantly to the illumination of both ancient and cultural history of the region.

Key Words: Northeast Anatolia, Igdir, Tuzluca, Urartian, Middle Iron Age