36-72 ay özel gereksinimli çocukların ekran kulanımlarının ebeveyn-çocuk ilişkisi bağlamında incelenmesi
Examining the screen usage of children with special needs aged 36-72 months in the context of the parent-child relationship
Yazar: ESMA AKBANA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BALCI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Erken çocukluk döneminde ekrana bilinçsizce ve yoğun bir şekilde maruz kalan çocukların dikkat dağınıklığı, sosyal izolasyon ve yalnızlık belirtilerine sahip olduğunu ortaya koyan araştırmalara rastlanmaktadır. Erken çocukluk döneminde ekran kullanımının bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimle ilişkisini inceleyen çalışmalara rastlansa da özel gereksinimli çocuklarda ekran kullanımının çıktılarını inceleyen araştırmalar sınırlıdır. Bu nedenle özel gereksinimli çocuklarda ekran kullanımıyla ilişkili faktörlerin anlaşılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. 
Bu çalışmanın temel amacı 36-72 ay okul öncesi dönem özel gereksinimli çocukların ekran kullanımları ile ebeveyn-çocuk ilişkisi arasındaki korelasyonları incelemektir. Araştırma nicel yöntemde yer alan korelasyonel tarama deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklem grubu basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma özel gereksinimli tanıya sahip okul öncesi dönem çocuğu bulunan 364 ebeveynle yürütülmüştür. Araştırma verileri Medya Kullanım Ölçeği ile Anne-Baba İlişkisi Ölçeği yoluyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde Pearson Korelasyon Katsayısı, Bağımsız Örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA ) kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucuna göre ebeveyn-çocuk ilişkisi sağlıksız hale geldikçe ekran sürelerinin arttığı ve alt sosyoekonomik düzeyden okul öncesi dönem çocukların problemli ekran kullanımları üst sosyoekonomik düzeyden çocuklara kıyasla daha problemli sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma değişkenlerine ilişkin ortalamalar ebeveyn türü, yaş aralığı, çocuk sayısı ve sosyoekonomik düzey gibi demografik değişkenlere göre incelenmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular neticesinde ekrana aşırı maruz kalan özel gereksinimli çocukların olumsuz psikolojik çıktılar sergileyebileceğine karar kılınmıştır. Ebeveynlere araştırma kapsamında elde edilen bulgular ışığında ekran kullanımına dair öneriler sunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Çocuk; Ekran Kullanımı; Ebeveyn-Çocuk İlişkisi.

Abstract:
Research indicates that children who are exposed to screens excessively and unconsciously during early childhood display symptoms of attention deficit, social isolation, and loneliness. While  studies examine the relationship between screen use and cognitive, social, and emotional development in early childhood, research on the outcomes of screen use in children with special needs is limited. Therefore, understanding the factors related to screen use in children with special needs is necessary.
The primary aim of this study is to examine the correlations between screen use and parent-child relationships in preschool children aged 36-72 months with special needs. The research was conducted using a correlational survey design within the quantitative method. The sample group was determined using a purposive sampling method. The study was conducted with 364 parents of preschool children diagnosed with special needs. Data were collected using the Media Use Scale and the Parent-Child Relationship Scale. Pearson Correlation Coefficient, Independent Samples t-test, and One-Way ANOVA  were used for data analysis. The study found that screen time increases as the parent-child relationship becomes unhealthy, the means of the research variables were examined according to demographic variables such as parent type, age range, number of children, and socioeconomic level. The findings of the study suggest that children with special needs who are excessively exposed to screens may exhibit negative psychological outcomes. Recommendations regarding screen use were provided to parents based on the study's findings.
Keywords: Special Needs Children; Screen Use; Parent-Child Relationship