Öğrenilmiş çaresizliğin bilme hissi kararı üzerindeki etkisinin gelişimsel olarak incelenmesi
Developmental examination of effect of learned helplessness on feeling-of-knowing judgment
Yazar: HANİFE ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. Ş. SEMA KARAKELLE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilme hissi = Felling of knowing ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğrenilmiş çaresizliğin, bilme hissi kararı puanlarını ve bilme hissi kararının doğruluğunu etkileyip etkilemediğini ortaya koymaktır. Araştırmanın bir diğer amacı da bilme hissi kararı puanları ve bilme hissi kararının doğruluğu açısından gelişimsel bir fark olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçlar doğrultusunda çalışma ergen (16-18 yaş), ilk yetişkin (21-24 yaş) ve orta yetişkin (40-45 yaş) yaş grupları üzerinde yürütülmüştür. Çalışma her yaş grubundan 30'ar kişi olmak üzere, toplan 90 kişi ile yapılmıştır. Çalışmada çaresizlik etkisi oluşturmak için Çizgi Labirenti Testi kullanılmıştır. Bilme hissinin ölçümünde ise öğrenme, hatırlama, karar verme ve tanıma aşamalarından oluşan episodik bir görev kullanılmıştır. Tek Yönlü Varyans Analizi sonuçları, çaresizlik eğitimine maruz kalmanın bilme hissi puanlarını ve bilme hissi kararının doğruluğunu etkilemediğini göstermiştir. Bulgular, bilme hissinin altında yatan mekanizmaları açıklayan görüşler ve öğrenilmiş çaresizlik manüpülasyonunun sınırlılıkları çerçevesinde ele alınmış ve açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca ergen, ilk yetişkin ve orta yetişkin yaş grupları arasında bilme hissi puanları ve bilme hissi kararının doğruluğu açısından anlamlı farklılık olmadığı bulunmuştur. Literatürde, araştırmanın bu yöndeki bulguları ile uyumlu çalışmalar bulunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Üst biliş, üst bilişsel karar, bilme hissi kararı, öğrenilmiş çaresizlik

Abstract:
The purpose of the present study is to investigate whether learned helplessness affects feeling-of-knowing judgment (FOK) scores and accuracy of feeling-of-knowing judgment. The other purpose of the study is to show whether there is a developmental difference related to FOK judgment scores and FOK judgment accuracy. The study was conducted with adolescent (16-18 years old), pre-adult (21-24) and medium-adult (40-45) groups. The research was carried out with a total of 90 subjects composed of 30 people from each age group. To create effect of learned helplessness Line Maze Test was used. An episodic task consisted of learning, recall, decision making and recognition processes was applied to measure FOK. The results of One Way Anova Test indicated that exposure to training of helplessness did not affect both FOK scores and accuracy of FOK judgment. The results were discussed and expressed within the framework of both the views explaining mechanism underlying FOK and the restraints of learned helplessness manipulation. Moreover, it was found that there was not any significant difference related to both FOK scores and accuracy of FOK judgment among adolescence, pre-adult and medium-adult groups. The research compatible with the results of the present study are available in the literature.Key words: Metacognition, metacognitive decision, feeling-of-knowing judgment and learned helplessness.