Uluslararası değerleme standartları ve uluslararası finansal raporlama standartları kapsamında işletme birleşmeleri: Türkiye'de örnek bir uygulama
Business combinations within the scope of international valuation standards and international financial reporting standards: A model application in Turkey
Yazar: ÖZGÜR TERAMAN
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ GÖKÇEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Birleşmeler = Mergers ; Değerleme = Valuation ; Değerleme modelleri = Valuation models ; Standartlar = Standards ; Uluslararası Finansal Raporlama Standartları = International Financial Reporting Standarts ; Şirket birleşmeleri = Mergers

Özet:
Günümüzde şirket satın almaları ve işletme birleşmelerindeki artış, şirket değerlemesini hem satın alma sırasında, hem de muhasebeleştirilmesinde önemli hale getirmiştir. İşletme birleşmelerinde, edinilen işletmenin gerçeğe uygun değerinin belirlenmesinde, finansal tablo kalemlerinin ölçülmesinin ötesinde değerleme yapılarak değerinin tespit edilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Şirket değerlemesinde esas alınacak standartlar, Uluslararası Değerleme Standartlarıdır. Uluslararası Değerleme Standartları, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB)  tarafından benimsenmese de, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) kapsamında finansal raporlama için değerleme yapılmasında referans niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada, işletmelerin UFRS'de yer alan değer esasları çerçevesinde finansal tablolarını hazırlarken ihtiyaç duyacakları değerleme faaliyetlerinin, Uluslararası Değerleme Standartları'na göre yürütülmesinin gerekliliği üzerinde durulmuştur. UFRS'deki değerleme yaklaşımı ile Uluslararası Değerleme Standartları'ndaki değerleme esasları karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Edinilen işletmenin finansal raporlama standartları ve değerleme standartlarına göre gerçeğe uygun değerleri arasındaki farklılığın nedeni temelde, UFRS'e göre gerçeğe uygun değerin değerleme standartlarında piyasa değerine eş değer olmasıdır. Uygulama örneği üzerinden uluslararası değerleme standartlarına göre gerçeğe uygun değer belirlenip, UFRS'e göre gerçeğe uygun değer ile hangi noktada farklılaştığı tespit edilmiştir. UFRS'ye göre gerçeğe uygun değerin aslında uluslararası değerleme standartlarına göre piyasa değerine eş değer olduğu belirlenmiştir. Uygulama örneğinde edinilen varlıklar ve yükümlülükler UFRS'ye göre gerçeğe uygun değeri ile muhasebeleştirildiğinde, satın alma esnasında şerefiyenin ortaya çıktığı görülmüştür. Ancak gerçeğe uygun değerin uluslararası değerleme standartlarına göre belirlendiğinde ise şerefiye ortaya çıkmadığı gibi, karlı bir işletme birleşmesi gerçekleşmiştir. Bunun sebebi ise, Uluslararası Değerleme Standartlarına göre gerçeğe uygun değer, değerlemeye konu varlığın piyasa değeri ile satın alan açısından toplam sinerjik değerin birleşimi sonucu ortaya çıkmasıdır.

Anahtar Kelimeler: 
Uluslararası Değerleme Standartları, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları, Gerçeğe Uygun Değer, İşletme Birleşmeleri.

Abstract:
Nowadays, increasing merges and acquisitions make company valuation important both during acquisitions and recognitions. Under business combinations, in order to determine the fair value of acquired company, it is not only enough to consider items of financial statements but also there is a need to carry out valuation. In the company valuation context, International Valuation Standards are regarded as the basis of assessment. Although these standards have not been adopted by the International Accounting Standards Board, they are taken as a reference in financial reporting for company valuation within the scope of International Financial Reporting Standards (IFRS). This study emphasizes the necessity of International Valuation Standards for preparing financial statements in accordance with valuation principles stated in IFRS. Also, main differences and similarities of valuation approaches specified in IFRS and International Valuation Standards are discussed in this study. The main difference of fair value of acquired business calculated in accordance with financial reporting and valuation standards emanate from the fact that valuation standards consider fair value to be market value in contrast with IFRS. Regarding these aspects, in this study fair value has been determined in accordance with international valuation standards, and then from which aspects this value differentiates from IFRS based valuation has been addressed. As a result, fair value in accordance with IFRS is indeed determined as market value in accordance with international valuation standards. Findings show that when acquired assets and liabilities are recognized on IFRS basis, special assessment has been evident during acquisition. However, under international valuation standards, such special assessment could not be found. From this perspective, even profitable merger has been detected. The main reason of such difference is that fair value based on the International Valuation Standards is developed from synergistic value derived from market value of an asset in question and acquiring company.

Keywords: 
International Valuation Standards, International Financial Reporting Standards, Fair Value, Business Combinations.