İlkokul 3.sınıf fen bilimleri dersi öğretim programı' nın değerlendirilmesi
An evaluation of the third grade sciences curriculum in elementary school
Yazar: ÖZDEN ŞENTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞABAN BERK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırma 2014-2015 eğitim-öğretim yılında ilk defa uygulamaya konan İlkokul 3.Sınıf Fen Dilimleri Dersi Öğretim Programı'nın değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında İstanbul İli Anadolu Yakası'nda bulunan ilkokullarda görev yapan öğretmenler ve bu okullarda öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise İstanbul'un Ümraniye ilçesindeki ilkokullarda görev yapan 200 ilkokul öğretmeni ve bu okullarda okuyan 100 3.sınıf öğrencisi oluşturmuştur.  Araştırma genel tarama modelleri içinden tekil tarama modeline uygun olarak düzenlenmiştir.  Fen Bilimleri Öğretim Programını değerlendirmek için programın uygulayıcısı olan öğretmenlerin görüşlerine başvurulmuştur. Bunun için araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama aracı (öğretmen anketi) uzmanların da görüşleri alınarak katılımcılara uygulanmıştır. Öğrencilerin kazanımlara ulaşma düzeyinin belirlenmesi için ise programda yer alan 32 kazanım için orta zorlukta 32 maddelik akademik başarı testi hazırlanmıştır. Pilot uygulamalardan sonra ankete ve akademik başarı testine son şekli verilmiştir.
Öğretmen anketi altı bölümden oluşmaktadır.  Birinci bölümde katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik üç soru bulunmaktadır. İkinci bölümde programın kazanımlarına ilişkin 17 madde, üçüncü bölümde programın içerik boyutuna ilişkin 12 madde, dördüncü bölümde programın öğretme-öğrenme sürecine ilişkin 14 madde, beşinci bölümde programın ölçme-değerlendirme sürecine ilişkin 12 madde ve son olarak altıncı bölümde katılımcıların programa dair olumlu ve olumsuz görüşlerini almak amacıyla iki açık uçlu soru yer almaktadır. Bu bölümlerde yer alan 55 madde beşli likert tipi ölçeğe uygun olarak hazırlanmıştır.
Öğretmen anketinin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı istatistiksel analiz programı aracılıyla kazanımlar, içerik, öğretme-öğrenme süreci ve ölçme değerlendirme süreci boyutları için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bu değerler sırasıyla şöyledir; 0.95; 0.85; 0.94;0.81. Bütün maddelerin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı ise .96 olarak hesaplanmıştır.
Araştırmada nicel verilerin çözümlenmesinde öğretmenlerin görüşlerine ilişkin frekans, yüzde ve aritmetik ortalama hesaplanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgular tablolara yerleştirilerek yorumlanmıştır. Öğretmenlerin programa dair olumlu ve olumsuz görüşlerini belirlemek amacıyla sorulan açık uçlu sorulardan elde edilen nitel veriler ise içerik analizine tabi tutularak yorumlanmıştır.
Öğrencilere uygulanan akademik başarı testi ise elektronik ortamda analize tabi tutularak öğrencilerin kazanımlara ulaşma düzeyi belirlenmiştir. Akademik başarı testinde yer alan 32 soru için ayrı ayrı frekans ve yüzde hesaplanmıştır.
Öğretmen anketinden elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin kazanımlar, içerik, öğretme-öğrenme süreçleri ve ölçme-değerlendirme durumlarına ilişkin görüşlerinin "Katılıyorum" düzeyinde yoğunlaştığı görülmektedir. Katılımcılar öğretme-öğrenme sürecinin öğrenci merkezli olduğunu ve sınıfta uygulanabilir etkinlikler içerdiğini ayrıca ders kitabının da öğrenci seviyesine uygun olduğunu belirtmişlerdir.
Katılımcılar programın ölçme ve değerlendirme sürecine ilişkin genel olarak olumlu görüşler belirtmişlerdir. Katılımcıların görüşlerinin, programda öngörülen ölçme-değerlendirme etkinliklerinin (performans ödevleri, sınavlar, projeler) öngörülen kazanımları ölçmek için uygunluğu ve öğrencilerin gelişim düzeylerine uygunluğu bakımından "Katılıyorum" düzeyinde yoğunlaştığı görülmüştür. Katılımcılar ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin kullanışlılık (uygulanması ve puanlamasının kolay olması) bakımından kolay olduğunu düşünmektedirler. Ayrıca ders kitaplarındaki ölçme-değerlendirme sürecine ilişkin etkinlik sayısının ise yeterli olmadığını düşünmektedirler.
Katılımcıların en fazla dile getirdiği ve programın olumsuz yönleri olarak gördüğü konular ise programda yer alan deney sayısının az olması ve bu deneyleri uygulamak için okulun fiziki şartlarının yetersiz olmasıdır. . Ayrıca programda yer alan deneyleri yapabilmek için gerekli malzemelerin temininin zor olduğunu bu nedenle kolay temin edilebilir malzemelerin kullanılması gerektiğini dile getirmişlerdir. Katılımcılar programın içerik boyutuna ilişkin görüşlerinde, Canlılar ve Hayat ile Dünya ve Evren ünite alanlarına daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini, öğrencilerin bu konuya olan ilgisinin diğer konulara göre daha fazla olduğunu belirtmişlerdir.
Akademik başarı testinden elde edilen bulgulara göre öğrencilerin kazanımlara ulaşma düzeyi genel ortalaması %78 olarak belirlenmiştir. En yüksek erişim sağlanan kazanımın %95 ile "Duyu organlarını tanır." olduğu görülmüştür. En yüksek erişim sağlanan diğer bir kazanımın ise %92 ile "İtme ve çekme kuvvetlerinin hareket eden ve duran cisimler üzerindeki etkilerini gözlemleyerek kuvvet kavramını açıklar." olduğu görülüştür. En düşük erişim sağlanan kazanımın ise %49 ile "Beş duyu organını kullanarak maddeyi niteleyen temel özellikleri açıklar." görülmüştür. En düşük erişim sağlanan diğer kazanımların ise % 65 ile "Yaşadığı çevreyi tanır ve bu ortamların temizliğinde aktif görev alır."  ve  %67 ile "Elektrik ve su gibi kaynakların tasarruflu kullanılmasının önemini kavrar ve bu kaynakların kullanımında tasarruflu davranır." olduğu görülmüştür.
Programın etkili ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için okulların fiziki imkânları iyileştirilmeli, yeterli basılı doküman temin edilmeli, öğrenciler için çalışma kitabı hazırlanmalı, öğretmenler için bir öğretmen kılavuz kitabı hazırlanmalıdır. Bu araştırmada ilkokul 3.sınıf fen bilimleri dersi öğretim programı öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmeye çalışılmıştır. Değerlendirmeye müfettişler, eğitim uzmanları veliler ve öğrenciler de dâhil edilerek araştırma yapılabilir. Ayrıca bu araştırmanın kurgusuna benzer araştırmalarda, öğretim hizmetinin niteliğine ilişkin daha ayrıntılı kanıtlara ulaşmak için gözlem, görüşme ve doküman analizi gibi nitel araştırma teknikleriyle zenginleştirilmiş karma araştırma desenlerini içeren araştırmalar yapılabilir.



ANAHTAR SÖZCÜKLER Fen Bilimleri Dersi, Program Değerlendirme, Öğretmen GörüĢleri

Abstract:
This research is aimed to evaluate the 3rd grade Science Curriculum (SC) that has been applied for the first time in the 2014-2015 academic years. The scope of the study covers the teachers and the students of primary schools in Anatolian side of Istanbul. The sample of the study consists of 200 primary school teachers and 100 3rd grade students in Umraniye district of Istanbul. The research is designed in relation to the single survey model. The teachers as they are the conductors of the program were asked to give their opinions about the 3rd grade SC program in order to evaluate it. With this purpose, data collection tool (questionnaire) developed by the researcher was applied to the participants in relation with the views of the specialists. To evaluate the acquisition levels of students' 32- item academic success test of average difficulty level was prepared. Questionnaire and academic success test were put into their final form after the implementation of pilot scheme.
The questionnaire consists of six parts. In the first part, there are three questions that inquire the demographical features of the participants. In the second one, there are 17 items related to acquisition levels, the third one embodies 12 items related to program's content, as for the fourth one there are 14 items related to teaching-learning process, the fifth one consists of 12 items relating to assessment-evaluation process and the last one has two open-ended questions to understand the views of participants about the advantages and disadvantages of the program. 55 items in these sections were prepared in accordance with 5 likert type scale.
Acquisitions, content, teaching-learning process and assessment-evaluation processes were measured by statistical analysis program Cronbach's Alpha reliability coefficient. Findings of the Cronbach's Alpha reliability coefficient are 0.95; 0.85; 0.94;0.81 relatively. As for Cronbach's Alpha reliability coefficient of all the items, it was measured as .96.
While analyzing quantitative data concerning teachers' views frequency (f), percentile (%) and mean (μx) were measured. The findings of the analysis were put into charts and explained in detail. The quantitative data obtained from the open-ended questions were evaluated in terms of content analysis to clarify teachers' positive and negative views on program.  Student Academic Success Test (AST), applied to the students was analyzed to find out the level of acquisition and the frequency and percentile of each question in AST were measured individually. It was found out that the participants on the whole give positive opinions concerning the assessment-evaluation process. The views of the participants centered on 'I agree' level about the suitability of assessment-evaluation process (performance works, exams and projects) that measures the anticipated acquisitions of the program and its convenience to students' developmental level.  The participants think that the assessment and evaluation activities are manageable in terms of practicality (its implementation and method of scoring). Besides this, they think that the number of activities relating to assessment -evaluation process is not satisfactory. 
The points that the participants find negative and mention the most frequently are the insufficiency of experiments and the physical conditions of the school. Furthermore, they declared that to perform the experiments in the program the necessary equipment should be accessed easily which they cannot.  Concerning the content of the program, teachers think that more emphasis should be given to the units Living Beings and Life and World and Universe as the students are relatively more interested in these units when compared to the others.
The findings of the academic success test show that the level of acquisition is 78%. The items 'S/he recognizes sense organs' is found out to be acquired with 92% and 's/he by observing the effects of repulsive and pulling force on static and mobile objects explains the concept of force' with 92%. The item 'By using five senses s/he explains the basic features of substance' was acquired in the lowest level with 49%. The other items that were acquired relatively in lower levels are 'S/he knows the environments s/he lives and takes responsibility of cleaning it' with 65% and 's/he understands the importance of saving electricity and water and acts in the same way' with 67%.  In order for the program to be implemented, the schools should improve psychical conditions, sufficient printed material should be obtained, and workbook should be prepared for the students and guidebook for the teachers.
In this study 3rd grade SC program was evaluated in light of the teachers' views. For future study, inspectors, education experts, parents and students can be involved in the evaluation process. Besides this, the research consisting of mixed research techniques can be carried out to get more detailed information about the quality of teaching service by implementing qualitative research methods like observation, interview and document analysis.


KEY WORDS: Science, Curriculum Evaluation, Teachers‟ Views