Merkez bankası dijital parasının olası açık ekonomi etkileri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası uygulamaları
The possible open economyeffects of central bank digital currency and implementation of the Central Bank of the Republic of Turkey
Yazar: ÖMER AKAY
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YARDIMCI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Elektronik para = Electronic money ; Kaydi para = Bank money ; Kripto para arzı = Initial coin offering ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Mobil para = Mobile money ; Nakit para = Cash money

Özet:
Bretton-Woods Sistemi'nin 1973 yılında sona ermesinin ardından esnek döviz kuru rejimi altında küresel ölçekte uygulanmaya başlayan liberal ekonomi politikaları ile sermaye hareketlerinde serbestleşme süreci başlamıştır. Bunun sonucunda küçük açık ekonomiler ani sermaye hareketlerinden olumsuz etkilenmiş ve finansal yapılarında bozulmalar yaşanmıştır. Türkiye dahil gelişmekte olan küçük açık ekonomiler dolarizasyona uğramış, yüksek kur, yüksek enflasyon ve yüksek faiz sarmalına girmiştir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki entegrasyonun artması gelişmekte olan ülkelerin, rezerv para birimi ihraç eden gelişmiş ülkelerin para politikası kararlarından daha fazla etkilenmesine neden olmuş ve parasal bağımsızlığı tehlikeye girmiştir. Artan teknoloji ile ekonomik entegrasyon daha da artmaktadır. 2020'li yıllardan itibaren merkez bankaları ulusal dijital para birimi ihraç etme çalışmalarını hızlandırmıştır. İlerleyen yıllarda Merkez Bankası Dijital Parasının (MBDP) banknot ve kaydi paranın yerini alması beklenmektedir. Çalışmada MBDP'nin olası açık ekonomi etkileri araştırılmıştır. MBDP'nin sınır ötesi parasal ve finansal sistemlerde maliyet düşürücü, vergi gelirlerinde artış ve kayıt dışılığı azaltması gibi olumlu sonuçlarının yanında, aşırı entegrasyon nedeniyle küçük açık ekonomilerde para politikaları etkinliğinin ve parasal bağımsızlığın tehlikeye girebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Following the end of Bretton-Woods System in 1973, liberal economic policies strated to be implemented on a global scale under the flexible exchange rate regime and process of liberalisation in capital flows began. As a result, small open economies were adversely affected by sudden capital flows and their financial structure deteriorated. Small open developing economies, including Turkey, went dollarisation and entered into a spiral og high exchange rates, high inflation and high interest rates. Increasing integration between developed and emerging economies has caused emerging economies to be more affected by the monetary policy decisions of developed economies that export reserve currencies and their monetary independence has been damaged. Economic integration is further increasing with increasing technology. Since 2020s, cenral banks have accelerated their efforts to issue national digital currencies. In the coming years, Central Bank Digital Currency (CBDC) is expected to replacee banknotes and banking Money. In this paper, the possible open economy effects of CBDC are investigated. It is concluded that CBDC has positive consequences such as cost reduction in cross-border monetary and financial systems, increase in tax revenues and AML/CFT. But it may damage in the effectiveness of monetary policies and monetary independence in small open economies due to excessive integration.