Türkiye'de sermaye piyasası kurum ve araçlarının vergilendirilmesi
Taxation of the capital market instutions and ınstruments ın Turkey
Yazar: GÜLŞEN KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. SALİM ATEŞ OKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Sermaye piyasası kurumları = Capital markets institutions ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Sermayenin küreselleştiği ve uluslararası sermaye hareketlerinin tamamen liberalleştiği, teknolojinin geliştiği bir ortamda sermaye daha karlı olabileceği alternatif piyasalara daha kolay ve serbestçe hareket edebilmektedir. Bu anlamda yatırım tercihini önemli ölçüde etkileyen sermaye piyasası kurum ve araçlarının vergilendirilme rejimi, üzerinde hassasiyetle durulması gereken konulardan biridir. Sermaye piyasası kurum ve araçlarının vergilendirilme rejimi tasarruf sahipleri için büyük önem taşımakta olup çeşitli tarihlerde sermaye piyasası kurum ve araçlarının vergileme sisteminin karmaşık yapısını basitleştiren ve yatırımcıların hızlı karar alabilmelerine yardımcı olan düzenlemelere gidilmiştir. Bu düzenlemelerden en önemlisi bu çalışmanın da temelini oluşturan ve 01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe girip çeşitli tarihlerde bazı değişikliklere uğrayan stopaj usulü ile vergilemedir.Bu çalışmada Türkiye'de sermaye piyasası kurumlarının portföy kazançları ve sermaye piyasası araçlarından gelir elde eden tam ve dar mükellef gerçek kişi ve kurumların vergileme rejimi KVK ve GVK hükümleri çerçevesinde ele alınmıştır. Sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirler GVK'da menkul sermaye iradı ve değer artış kazancı olarak vergilendirilmektedir. Bu nedenle çalışmada tam ve dar mükellef gerçek kişi ve kurumların vergileme rejimi elde edilen gelir türlerine göre açıklanmıştır.Sonuç olarak, vergileme sisteminde basitlik ve harmonizasyonu getirmesi amaçlanan, stopaj usulü ile vergilendirmeyi benimseyen ve GVK'ya 01.01.2006?31.12.2015 tarihleri arasında uygulanmak üzere eklenen Geçici 67. madde beklentileri karşılayamamıştır. Ayrıca sermaye piyasası araçlarının bir kısmının eski hükümlere tabi olması ve sık değişen stopaj oranlarının da sistemi daha karmaşık bir yapıya soktuğu görülmektedir.

Abstract:
In an environment where technology develops, globalization of capital and international capital movements become completely liberal, capital can move easily and freely to alternative markets which can be more profitable. In this sense, the taxation regime of capital market institutions and instruments which significantly affects the investment profile is one of the issues that have to be necessarily emphasized. Taxation regime of capital market institutions and instruments for depositors has taken great importance. In various dates regulations have been done for simplifying the complex structure of taxation system of the capital market institutions and instruments and helping investors to take a quick decision. The most important part of these regulations is also the basis of this study and that is the taxation with withholding procedure which is subject to changes on different dates that come into force on the date of 01.01.2006.In this study, taxation regime of capital market organizations? profits and full fledged and foreign-based taxpayer natural persons and institutions which are deriving revenues from capital market instruments are analyzed in accordance with KVK and GVK clauses in Turkey. Revenues which are derived from capital market instruments are to be taxed as security capital gain and earnings from increment value. Therefore, in this study taxation regime of full fledged and foreign-based taxpayer natural persons and institutions are illustrated according to the types of income.In conclusion, temporary clause 67 is added to GVK to be applied in dates between 01.01.2006 and 31.12.2015, which aimed to supply harmonization and simplicity in taxation system, adopt to fiscalize according to withholding system couldn?t meet the expectations. Besides, it is seen that some of capital market instruments being subject to previous clauses and varying withholding rates get into the system in a more complex situation.