Ortaokul öğrencilerinin sivil toplum kuruluşlarına yönelik bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi yoluyla incelenmesi
Examining the cognitive structures of secondary school students towards non-governmental organizations through word association test
Yazar: VELİ AKDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA CEVRİYE ÖZKARAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel yapı = Cognitive structure ; Kelime ilişkilendirme = Word association ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Testler = Tests ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Sivil Toplum Kuruluşlarının, günümüzde siyasi mekanizmanın yanı sıra toplumda etkin bir rol oynamakta olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Osmanlı Devleti'nin sona ermesinden sonra kurulan Yeni Türk Devleti ile beraber Kızılay, Yeşilay, Darülaceze, Darüşşafaka gibi köklü kurumların varlığı devam ve entegre ettirilmiş ve bundan sonrasında da yeni STK'lerin kuruluşu ve işleyişi ön plana çıkmıştır. Birlik ve beraberliğin, yardımlaşmanın somut hali olarak teşekkül eden bu kurumlar dünyada ve ülkemizde verilmesi gereken önemi günümüzde yaşanan savaş, doğal afetler gibi olaylar bağlamında her zamankinden daha fazla hak etmektedir. Bu araştırmanın amacı Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) aracılığı ile anahtar kavramlar olarak verilecek olan TEMA, LÖSEV, KIZILAY, YEŞİLAY, TEGV, ÇEVKO, Mehmetçik Vakfı, Darüşşafaka Cemiyeti ve Darülaceze gibi STK'lere ilişkin katılımcı öğrencilerin zihinlerindeki bilişsel yapılarını tespit etmektir. 
Araştırma nitel araştırma olup veri toplama tekniği olarak da Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu  Hatay İli, Reyhanlı İlçesinde bulunan 9 ortaokulda öğrenim görmekte olan 5., 6. ve 7. sınıf öğrencilerinden oluşan 509 katılımcı oluşturmaktadır. Kelime İlişkilendirme Testinde, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve 5., 6., 7. sınıf ders kitaplarında bulunan 9 STK seçilerek anahtar kavram olarak verilmiş ve öğrencilere bu STK'lerin isimlerini gördüklerinde kelimelerin yanlarında bulunan boşluklara akıllarına gelen kelimeleri yazmaları istenmiştir. 
Araştırma bulgularına bakıldığında katılımcı öğrencilerin azımsanamayacak kısmının toplumda ve günlük hayatta bilinen kuruluşlara " KIZILAY, TEMA, YEŞİLAY, ÇEVKO" daha fazla cevap kelime ürettikleri; gerekli tanıtımı yapılmamış veyahut toplum tarafından ilgisi çekilmeyen aynı zamanda Türkçe isimli olmayan STK'lere az sayıda cevap kelime ürettikleri görülmüştür. Gene azımsanamayacak sayıda öğrencinin de test başlamadan önce "STK nedir ?" sözlü sorusuna bir süre düşündükten sonra cevap verdikleri  veya cevap veremedikleri araştırmacı tarafından tespit edilmiştir. Bulgulara göre bir değerlendirme yapıldığında ise; gerek sosyal medya gerekse sosyal faaliyetlerde ve etkinliklerde bulunan STK'lerin katılımcıların zihninde kalıcı olduğu ve söz konusu diğer STK'lere verilen cevap kelimelerin azlığının sebepleri ortaya çıkmıştır. 
Tüm bu sonuçlara bakıldığında toplumumuzda özellikle geleceğin bilinçli bireyleri olarak yetiştirilmeye çalışılan öğrencilerimizin, gelişmiş toplumlarda olduğu gibi STK'ler hakkında daha fazla bilgiye sahip olmalarının yanı sıra Sivil Toplum bilincinin oluşması açısından ilgili kurum, kuruluş ve mekanizmaların, eğitim kurumlarında görev alan öğretmenlerin ve yöneticilerin, işbirliği sağlandığı takdirde de aile bireylerinin bu doğrultuda daha fazla çalışma yapmaları aynı zamanda bu kurumlar hakkında verilecek bilginin ezberden öteye gitmesi yönünde de önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
It is an undeniable fact that Non-Governmental Organizations are playing an active role in society as well as the political mechanism. With the New Turkish State established after the end of the Ottoman Empire, the existence and integration of deep-rooted institutions such as the KIZILAY, YEŞİLAY, Darülaceze, Darüşşafaka continued and after that, the establishment and functioning of new NGOs came to the fore. These institutions, which are the concrete form of unity and solidarity, deserve the importance that should be given in the world and in our country more than ever in the context of events such as war and natural disasters. The aim of this research is to determine the cognitive structures in the minds of participant students about NGOs such as TEMA, LÖSEV, KIZILAY, YEŞİLAY, TEGV, ÇEVKO, Mehmetçik Foundation, Darüşşafaka Cemiyeti and Darülaceze, which will be given as key concepts through the Word Association Test (WAT). 
The research is a qualitative research and the Word Association Test (WAT) was used as the data collection technique. The study group of the research consists of 509 participants consisting of 5th, 6th and 7th grade students studying in 9 secondary schools in Hatay Province, Reyhanlı District. In the Word Association Test, 9 NGOs were given as key concepts and students were asked to write the words that came to mind in the spaces next to the words when they saw the names of these NGOs.
Produced more answer words "KIZILAY, TEMA, YEŞİLAY, ÇEVKO" for the organizations known in the society and in daily life ; It has been observed that the NGOs that are not properly promoted or attracted by the society, and that are not named in Turkish, produce a small number of response words. Again, a substantial number of students also said, "What is an NGO ? It was determined by the researcher that they answered the verbal question '" after thinking for a while or could not answer it. When an evaluation is made according to the findings ; It has been revealed that the NGOs involved in both social media and social activities and events are permanent in the minds of the participants and the reasons for the scarcity of the words given to the other NGOs in question.
Considering all these results, our students, who are trying to be educated as conscious individuals of the future in our society, have more information about NGOs as in developed societies, as well as the cooperation of relevant institutions, organizations and mechanisms, teachers and administrators in educational institutions, in terms of creating Civil Society awareness. If provided, it has been suggested that family members do more work in this direction, and that the information to be given about these institutions goes beyond memorization.