Kentsel alanlarda drenaj sistemlerinde risk bölgelerinin belirlenmesi: Malatya ili örneği
Determination of risk regions in drainage systems in urban areas: Malatya case study
Yazar: SELAMİ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT FIRAT
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bölgesel taşkın frekans analizi = Regional flood frequency analysis

Özet:
Kentsel alanlardan geçen dere veya kanallarda çeşitli sebeplere bağlı olarak taşkın meydana gelmektedir. Bu taşkınlar sonucu yerleşim yerlerinde önemli zararlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle şehir taşkınlarının zararlarının en aza indirilmesi için taşkına sebep olan faktörlerin incelenmesi, taşkın risk bölgelerinin belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmada, kentsel alandan geçen dere için taşkın simülasyon analizi gerçekleştirilmiş ve taşkın sularının yayılım haritası oluşturulmuştur. Bunun için Malatya il merkezinde yer alan Horata deresi uygulama alanı olarak seçilmiştir. Çalışma alanında toplamda dört adet dere yer almakta olup bunlar için geçmişte gözlenen taşkın olayları incelenmiş ve sebep olan faktörler değerlendirilmiştir. Bu faktörler temel olarak, doğal akış koşullarının bozulması, dere mansap koşullarının bozulması yada tamamen ortadan kaldırılması, kesitin çeşitli amaçlar için daraltılması, yanlış imar uygulamaları ve yetersiz kesitler gösterilebilir. Uygulama alanında dere için 50, 100 ve 500 yıllık tekrarlanma periyotları için taşkın hidrografları elde edilmiştir. Dere güzergahı boyunca yer alan binalar dikkate alınmış
ve katman olarak tanımlanmıştır. Taşkın simülasyonu için Infoworks ICM yazılımı kullanılmış ve farklı tekrarlanma periyotları için taşkın analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda her bir durum için taşkın yayılım haritaları oluşturulmuş ve etkilenen bölgeler belirlenmiştir. Yapılan bu analiz sonuçlarına göre, özellikle doğal akışın bozulduğu, kesitin köprü amaçlı daraltıldığı ve menderes oluşan bölgelerde kesitin yetersiz kaldığı, taşkın riskinin daha fazla olduğu, bu bölgelerin taşkın sularından daha fazla etkilendiği gözlenmiştir.

Abstract:
In urban areas, floods occur in streams or channels due to various reasons. As a result of these floods, significant damages occur in settlements. Therefore, in order to minimize the damage of urban floods, it is important to investigate the factors that cause the flood and to determine the flood risk regions. In this study, flood simulation analysis was carried out for the natural channels in the urban area and a risk map of flood waters was formed. For this purpose, Horata channel in Malatya city center was selected as the application area. In the study area there are a total of four streams, which are likely to cause a flood risk. For these, the flood events observed in the past were investigated and the factors that cause it were evaluated. These factors are mainly related to the deterioration of the natural flow conditions, the degradation or complete elimination of the downstream conditions, the narrowing of the section for various purposes, improper zoning applications and insufficient sections. Flood hydrographs were obtained for 50, 100 and 500 year repetition periods for the Horata channel. Buildings along the channel route have been taken into consideration and defined as a separate layer. Infoworks ICM software was used for flood simulation and flood analysis was performed for different recurrence periods. As a result of the analysis, flood propagation maps were created for each case and the affected areas were determined. According to the results of these analyzes, the regions where the risk of floods are high can be listed as follows, especially where the natural flow is disturbed, the section is constricted for bridging, the areas where meandering are formed, regions where the section is insufficient.