Femoroasetabular impingement sendromlu hastalarda artroskopik cerrahi sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon programının etkinliği
The effectiveness of physiotherapy and rehabilitation program after arthroscopic surgery in patients with femoroacetabular impingement syndrome
Yazar: İPEK İKİZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ CAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Artroskopi = Arthroscopy ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Kalça = Hip ; Ortopedi = Orthopedics ; Osteoartrit-kalça = Osteoarthritis-hip ; İskiyofemoral sıkışma sendromu = Ischiofemoral impingement syndrome

Özet:
Bu çalışma, Femoroasetabular İmpingement Sendromu(FAİ)olan hastaları ağrı,kas kuvveti, eklem hareket açıklığı ve kalça fonksiyonları yönünden değerlendirmek ve bu hastalar için kalça artroskopisi sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon programının etkinliğini objektif olarak belirlemek amacıyla toplam 24 hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. FAİ tanısı ile artroskopik cerrahi işlem uygulanmış hastalar, basit rasgele yöntemle Tedavi Grubu ve Ev Programı Grubu olmak üzere 12'şer kişilik iki gruba ayrılmıştır. Tedavi Grubu'ndaki hastaların 4'ü kadın, 8'i erkek olup yaş ortalamaları 39,25±8,05 yıldır(32-54yıl).Ev Programı Grubu'ndaki hastaların 6'sı kadın, 6'sı erkek olup yaş ortalamaları 36,33±7,46 yıldır(24-51 yıl).Her iki gruba aynı ev egzersiz programı verilmiş, Tedavi Grubu'na ek olarak haftada 2 gün 6 hafta süreyle fizyoterapist tarafından aktif rehabilitasyon uygulanmıştır. Tüm hastalar, cerrahi öncesinde ve cerrahi sonrası 6. hafta ve 6. ay takiplerinde, ağrı, normal eklem hareketleri, kas kuvveti, kas kısalıkları ve kalça fonksiyonları açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar hem grup içi, hem de gruplar arası karşılaştırılmıştır.Cerrahi sonrası 6. ayda yapılan değerlendirmede cerrahi öncesi döneme göre, her iki grubun tüm parametreler açısından gelişme gösterdiği (p<0,01), ancak cerrahi sonrası 6. haftada yapılan değerlendirmede sadece Tedavi Grubunda ağrı, NEH (kalça abdüksiyonu ve addüksiyonu)ve Harris Kalça Skoru'na göre kalça fonksiyonlarının gelişme gösterdiği bulunmuştur (p<0,05;p<0,01). Cerrahi sonrası 6. haftada, Tedavi Grubunun Ev Programı Grubu'na göre gece ağrısı(p<0,01), kalça fleksiyon ve abdüksiyon eklem hareket açıklıkları(p<0,05), kalça fleksör, iç ve dış rotatör kas kuvvetleri (p<0,05;p<0,01) ve Harris Kalça Skoru'na göre kalça fonksiyon(p<0,01)değerleri daha iyi bulunmuştur. Cerrahi sonrası 6. ayda Tedavi Grubu'ndaki hastaların ağrı düzeylerinde (p<0,05;p<0,01), kalça iç ve dış rotasyon hareket açıklıklarında(p<0,05)ve kalça fleksör, ekstansör, abdüktör, addüktör ve dış rotatörlerin kas kuvvetinde (p<0,05;p<0,01)Ev Programı Grubu'na göre daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca grup içi karşılaştırmalarda 4 parametre için en anlamlı gelişmelerin cerrahi sonrası 6. hafta ile 6. ay arasında ortaya çıktığı görülmüştür. Elde edilen bu sonuçlara göre, fizyoterapist tarafından uygulanan rehabilitasyon programının ev egzersiz programına eklenmesinin, bu hastaların ağrı, NEH, kas kuvveti ve fonksiyonel sonuçları üzerinde hem kısa, hem de uzun dönemde daha etkili olduğu kanıtlamıştır.Gelişmelerin 6. haftadan sonra başlaması ve en çok 6. ayda açığa çıkması da, bu hastaların sadece erken dönemde değil, ara veya geç dönemde de fizyoterapist eşliğinde aktif rehabilitasyon programına alınmalarının önemini ortaya koymuştur. Ancak, hastaların daha detaylı olarak değerlendirildiği, daha fazla sayıda ara değerlendirmelerin yapılarak daha uzun takipli, geniş örnekleme sahip randomize kontrollü ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Femoro asetabular İmpingement Sendromu, Kalça Fonksiyonları,
Femoroasetabular Sıkışma Sendromu, Kalça Egzersizleri, Postoperatif Rehabilitasyon

Abstract:
This study was to carried out to evaluate pain, muscle strength, range of motion (ROM) and hip-functions and was to determine the effect of postoperative physiotherapy and rehabilitation on 24 patients undergone artroscopic surgery for Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI). The patients were divided into two groups randomly as the Physiotherapy Group and the Home Exercise Group each of consisting of 12 patients. There were 4 female and 8 male in the Physiotherapy Group with a mean age of 39,258,05 years (32-54 years); and 6 female and 6 male in the Home Exercise Group with a mean age of 36,337,46 years (24-51 years). All patients in both groups had the same postoperative home-exercise program, and the Physiotherapy Group had an additional active rehabilitation program by the physiotherapist twice a week for 6 weeks. All patients were evaluated for pain, ROM, muscle strength and hip functions preoperatively and at 6th week and 6th month postoperatively. All results taken from the measurements have been analyzed within the groups and with the groups. There were significant differences in all parameters for both groups on the assessment of postoperative 6th months compared to the preoperative assessment (p<0,01). Pain intensity level, ROM (hip abduction and adduction) and Harris Hip Score in the Physiotherapy Group showed significant improvements on the assessment of postoperative 6th week regarding to preoperative assessment (p<0,05; p<0,01). Night-pain intensity level (p<0,01), hip flexion and abduction ROM (p<0,05), hip flexors, internal and external rotator strength (p<0,05; p<0,01) and Harris Hip Score in the Physiotherapy Group were better than the Home Exercise Group on postoperative 6th week. At the 6th month postoperatively, all pain scores (p<0,05; p<0,01), ROM of hip internal and external rotation (p<0,05) and, hip flexor, extensor, abductor, adductor and external rotator muscle strength (p<0,05;p<0,01) in the Physiotherapy Group improved better than the Home Exercise Group. In addition, it was observed that the most significant improvements seen for the 4 parameters were between postoperative 6th weeks and 6th month assessments for the both groups. Depending upon all these results, it has been proven that an additional rehabilitation program given by physiotherapist to the home exercise program may be more effective for pain level, ROM, muscle strength and functional outcomes of these patients in both short and long term periods. The initiation of the improvements was seen at 6th weeks and was the highest at 6th months revealed that the importance of active rehabilitation program by the physiotherapist not just in early term and also intermediate and late terms. There needed to have randomized controlled future studies which include detailed and more frequent assessments with long-term follow-ups.
Key Words: Femoroacetabular Impingement Syndrome, Hip Functions, Hip Exercises, Postoperative Rehabilitation