Diyarbakır ilinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin mevcut durumu
The status of dairy cattle enterprises in Diyarbakir province
Yazar: MAŞALLAH BARUT
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL YAZGAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Diyarbakır ilinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin çeşitli kayıtların değerlendirilmesi suretiyle mevcut yapıları ile karşılaştıkları sorunların belirlenmesi ve bunlara ilişkin çözüm önerileri sunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın materyalini, Diyarbakır Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği (DDSYB)'nden ve Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden temin edilen belge, bilgi ve dokümanlar oluşturmuştur. Söz konusu kayıtlar 2013-2019 yılları arasını ve Diyarbakır'ın tüm ilçelerini kapsamaktadır. Araştırma sonucunda Diyarbakır ilinde dişi buzağı, dişi dana, düve ve inek olarak toplam 224,278 baş hayvanın bulunduğu belirlenmiştir. İl genelindeki barınak yapılarına bakıldığında kapalı barınak tipinin (%87) bölgede daha çok tercih edildiği, bunu sırasıyla yarı açık (%10) ve açık (%3) tip barınak yapılarının takip ettiği saptanmıştır. Diyarbakır genelinde süt üretiminde kullanılan ırkların başında sırasıyla farklı düzeyde Simental melezleri (%43.36), Siyah Alaca melezleri (%12.51), Simental (%9.15) ve Esmer olarak da adlandırılan İsviçre kahverengisi melezleri (%7.47) kullanıldığı görülmektedir. Bununla birlikte 1-5 baş arası sayıda hayvan barındıran işletmelerin toplam işletmeler içindeki payının %40.10 olduğu, 20 baş ve üstü sığıra sahip işletme sayısının en fazla Kulp (%14.7) ilçesinde olduğu belirlenmiştir. Ön soy kütüğüne kayıtlı hayvan sayısının 349,236 baş, buna karşılık soy kütüğüne kayıtlı hayvan sayısının ise sadece 6,478 baş olduğu saptanmıştır. Ayrıca Diyarbakır dışına en fazla hayvan sevki yapan ilçelerin %14.91'lik payla Ergani ve % 13.31'lik payla Bağlar ilçeleri olduğu ve en fazla sığır ithal edilen ülkenin Uruguay olduğu saptanmıştır. Diyarbakır ilinde 2015-2018 yılları arasında buzağı, anaç sığır ve süt desteği olmak üzere toplam 127,710,859 TL tutarında destekleme yapılmıştır. Hayvansal ürün destekleme politikalarında yapılan çeşitli değişikliklerin DDSYB'ye iletilen süt verimi ve soy kütüğüne ilişkin kayıtlarda ciddi eksikliklerin oluşmasına yol açtığı, bununla birlikte kayıt dışı süt üretiminin arttığı ve suni tohumlama sayısında azalmaların yaşandığı belirlenmiştir. Önlem alınmadığı takdirde bunun Diyarbakır'daki süt sığırcılığını olumsuz olarak etkileyeceğini, süt verimleri ve soy kütüğü kayıtlarının tutulmasında aksaklıklara yol açacak destekleme politikalarından mutlaka kaçınılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the status and problems, to present solution proposals related to these problems for dairy cattle breeding enterprises placed in Diyarbakır province by evaluating various official records. Documents and information obtained from Cattle Breeders Association of Diyarbakır (DDSYB) and Diyarbakir Directorate of Provincial Agriculture and Forestry were used as research material  for this study. Records included between 2013-2019 years and all district of Diyarbakır province. At the end of research, it was determined that there were a total of 224,278 animals in Diyarbakır as female calves,  female heifer (from the 6 month of age to the 1 year of age), heifer (from the 1 year of age to the calving) and dairy cow. Considering the barn style, it was detected that closed-system barns (87%) were preferred mostly and semi-open (10%) and open-systems (3%) followed this respectively in Diyarbakır province. Different genotypic level crossbreed Simmental (43.36%) and crossbreed Holstein (12.51%), Simmental (9.15%) and various genotypic level crossbreed Brown Swiss (7.47%) were the most used cattle breeds for milk production in Diyarbakır. It was determined that the ratio of barns sheltering with 1 - 5 animals, in total number of barns was 40% and the greatest number of barns sheltering over 20 animals were in Kulp (14.7%) district. While the number of animals which were recorded to the primary pedigree recording system were 349,236, number of animals recorded to the pedigree recording system were only 6,478. It was detected that Ergani and Bağlar districts dispatched the greatest number of animals to out of Diyarbakır. On the other hand, cattle were imported mostly from Uruguay to Diyarbakır. Also, for calf, calving cow and milk production, a total of 127,710,859 TL was paid to breeders by government as subsidy between 2015-2018 years in Diyarbakır. It was detected that various changes in subsidy policies for animal husbandry caused some deficiency in the records regarding milk yield and pedigree information declared to DDSYB. On the other hand, unrecorded milk production increased, and the number of artificial insemination rates decreased. If no precaution is taken, these unfavorable factors can be negatively affecting the dairy cattle breeding in Diyarbakır. It was concluded that subsidy policies that would cause a lack of in recording of milk yields and pedigree information, should be avoided.