Koruma ve restorasyon uygulamalarına "Verimlilik" bağlamında bir yaklaşım
Conservation and restoration methodsan approach to "Efficiency"
Yazar: SEMİH ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE KAYMAK HEİNZ
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Koruma olgusunun temel amacı; insanlığın ortak değeri olan kültür varlığının gelecek nesillere mümkün olduğunca özgün hali ile ulaştırılmasıdır. Bu hedefe ulaşmanın, her yapının korunma durumuna göre de değişebilecek, çeşitli metotları vardır. Restorasyon bu metotlardan sadece biridir ve kültür varlığına müdahalenin, bir operasyon gibi, en üst düzeyde olduğu durumdur. Her operasyon gibi riskler barındırır ve temkinli olunmalıdır. İşte bu risklerden korunmak amacıyla "verimlilik" kavramına başvurulmuştur. Verimlilik burada, operasyon risklerinin azaltılması adına, koruma ve restorasyon uygulamalarının olabildiğince az müdahale ile sonuçlandırılarak, kültür varlıklarının özgün değerlerinin korunmasını ifade etmektedir.
Çalışmanın amacı, koruma gerektiren ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan yapıların restorasyonunda geleneksel yaklaşımlara alternatif veya destekleyici yenilikçi yöntemlerin kullanımının olumlu etkilerini araştırmaktır. Bu potansiyeli ortaya çıkarmak için, mimari restorasyon çalışmalarında disiplinler arası etkileşimden yararlanan bir yaklaşımın tercih edilmesiyle daha verimli sonuçlar elde edilebileceği hipotezinden hareket edilmektedir. Bu şekilde, koruma ve restorasyonda yenilikçi yaklaşımların kullanımının olumlu bir etkisi olabileceği üzerine bir öngörü bulunmaktadır.
Çalışmada restorasyon kuramı ve verimlilik yaklaşımından yola çıkılarak geliştirilen değerlendirme metodu, yurt içinden ve yurt dışından seçilen beş örnek üzerinden analize tabi tutulmuştur. Vaka analizine örnek olarak seçilen bu eserler restorasyon öncesi korunma durumlarının harabe olması ile ortaklaşan Almanya'dan Reichstag Parlamento Binası, İtalya'dan Siponto Bazilikası, yine Almanya'dan Bad Hersfeld Manastırı, İstanbul'dan Esma Sultan Yalısı ve Antalya'dan Kesik Minare'dir. Çalışmada, benzer koruma ihtiyaçlarına sahip yapıların restorasyon süreçlerinde, düzenli ve şeffaf bir yönetimle geleneksel ve yenilikçi yaklaşımların birleştirilmesinin etkili sonuçlar doğurabileceği, aksi takdirde ise etkili sonuç elde etmenin mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The main purpose of the protection phenomenon; It is to convey the cultural property, which is the common value of humanity, to the next generations as original as possible. There are various methods to achieve this goal, which may vary according to the protection status of each structure. Restoration is only one of these methods, and it is the case where the intervention to the cultural property, like an operation, is at the highest level. Like any operation, it has risks and one should be cautious. In order to protect against these risks, the concept of "efficiency" has been applied. Efficiency here refers to the preservation of the original values of cultural assets by concluding conservation and restoration practices as little as possible in order to reduce operational risks.
The aim of the study is to investigate the positive effects of the use of alternative or supportive innovative methods to traditional approaches in the restoration of structures that require protection and are in danger of extinction. In order to reveal this potential, it is based on the hypothesis that more efficient results can be obtained by choosing an approach that makes use of interdisciplinary interaction in architectural restoration studies. In this way, there is a prediction that the use of innovative approaches in conservation and restoration can have a positive impact.
In the study, the evaluation method, which was developed based on the restoration theory and efficiency approach, was analyzed over five examples selected from Turkey and abroad. These works chosen as examples for the case analysis are the Reichstag Parliament Building from Germany, Siponto Basilica from Italy, the Bad Hersfeld Monastery from Germany, Esma Sultan Mansion from Istanbul, the Kesik Minare from Antalya, which share their pre-restoration state of being in ruins. In the study, it has been revealed that effective results can be obtained if traditional and innovative approaches are combined with a regular and transparent management in the restoration processes of these structures, which have similar protection status before the intervention, otherwise effective results cannot be obtained.