16. yy.'da Çin sanatı ve Osmanlı minyatürlerinde kullanılan simurg tasvirlerinin karşılaştırmalı incelemesi
A comparative examination of simurg designs used in 16th century Chinese art and Ottoman miniatures
Yazar: SELİN ERDEM
Danışman: DOÇ. FİLİZ ADIGÜZEL TOPRAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; El sanatları = Handicrafts ; Minyatür = Minyature ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Simurg = Simurg ; Tasvir = Description ; Tasvir sanatı = Depicting art ; Türk sanatı = Turkish art ; Çin = China ; Çin sanatı = Chinese art

Özet:
Sanatsal bağlama konu olan imgelem dünyası, sembolik anlam vermenin yanı sıra mitolojik unsurlar çevresinde belli bir kutsallığı hedeflemiştir. Bu noktada hayvanlar, esin kaynağı olmuş, dolayısıyla mitoloji, sanata da ilham kaynağı olmuştur. İlham kaynağı olan mitolojik yaratıklardan biri de Simurg kuşudur. Simurg kuşu, Anka veya Zümrüdü Anka olarak da bilinen bir mitolojik kuştur. Diğer kültürlerde olduğu gibi Simurg kuşu da farklı sembolik kodlara sahiptir. Bu sembolik kodlar hikâyenin veya efsanenin durumuna göre değişkenlik göstermektedir. Simurg kuşu, kendi kuruluş hikayesi olan otuz kuşun bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş, iyilik başlığı altında incelenen bir semboliktir. Simurg, İslam kültür ve sanatında özellikle çeşitli anlatılarda ve maddi kültür ürünlerinde çok sık kullanılan sembolik bir motiftir. Bu anlatılardan biri de minyatürlerdir. Minyatürler, Osmanlı sosyal ve kültürel hayatında kayıt değeri taşımaktadır. Simurg kuşu taşıdığı sembolik kodlar ve üstlendiği misyonlar açısından kültürel anlatıların önemli mitolojik figürlerinden biridir. Çin mitolojisinde de önemli bir yere sahip olan simurg kuşunun daha çok adaleti tesis eden bir formla resimlerde realistik bir tavırla betimlenmektedir. 
Tüm bu bilgiler ışığında bu çalışmada Simurg kuşunun mitolojideki yerini ortaya çıkarmak, Osmanlı ve Çin sanatındaki yerinin ve kullanım amaçlarının ne olduğunu incelemek temel amaç olarak belirlenmiştir. Çalışmanın kavramsal çerçevesi ilk olarak Osmanlı ve Çin medeniyetlerindeki geleneksel sanat algıları üzerine inşa edilmiş ve devamında da bu medeniyetlerde simurg imgesinin temsil ettiği anlamı ortaya çıkarma üzerine durulmuştur. Devamında ise Osmanlı minyatürleri ile Çin resimlerinde yer alan örnek görseller eşliğinde simurg kullanımı ele alınmış ve son bölümde ise örnek bir uygulama ile çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
The world of imagination, which is the subject of the artistic context, aimed at a certain sanctity around mythological elements as well as giving symbolic meaning. At this point, animals have been a source of inspiration, so mythology has also been a source of inspiration for art. One of the mythological creatures that inspires is the Simurgh bird. Simurgh bird is a mythological bird, also known as Phoenix or Emerald Phoenix. As in other cultures, the Simurgh bird has different symbolic codes. These symbolic codes vary according to the situation of the story or legend. The Simurgh bird is a symbolic that was created by bringing together thirty birds with its own founding story and examined under the title of goodness. Simurg is a symbolic motif that is frequently used in Islamic culture and art, especially in various narratives and material culture products. One of these narratives is miniatures. Miniatures have a record value in Ottoman social and cultural life. The Simurgh bird is one of the important mythological figures of cultural narratives in terms of the symbolic codes it carries and the missions it undertakes. The simurg bird, which has an important place in Chinese mythology, is depicted in a realistic manner in paintings with a form that establishes more justice. 
In the light of all this information, the main purpose of this study is to reveal the place of the Simurgh bird in mythology, to examine its place in Ottoman and Chinese art and what its purpose of use is. The conceptual framework of the study was first built on the perceptions of traditional art in the Ottoman and Chinese civilizations, and then on revealing the meaning of the simurg image in these civilizations. In the following, the use of simurg was discussed in the presence of sample images in Ottoman miniatures and Chinese paintings, and in the last section, the study was concluded with a sample application.