İlköğretim müfettişlerinin bazı sosyal, demografik ve mesleki özelliklerine göre mesleki tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi
Determination of professional burnout levels of primary school inspectors according to their some social, demographic and professional characteristics
Yazar: HÜSEYİN AKAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İMAM BAKIR ARABACI
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetçiler = Controller ; Mesleki sorunlar = Vocational problems ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik duygusu = Burnout feeling ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İş özellikleri = Job charecteristic

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim müfettişlerinin bazı sosyal demografik ve mesleki özelliklerine göre tükenmişlik düzeylerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırmada betimsel tarama modelinden yararlanılmıştır.Araştırmanın evrenini ve örneklemini 2008?2009 yıllarında Ankara(175), Malatya(52) ve Muş(15) illerinde görev yapan ilköğretim müfettişleri oluşturmuştur. Gönderilen anketlerin 220 geri dönmüştür.Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen 11 soruluk kişisel bilgi formu ve Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen 22 soruluk Maslach tükenmişlik envanteri kullanılmıştır.Toplanan verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS (Special Package for Social Science) for Windows 16.0 paket programı ile bilgisayar ortamında yapılmıştır. Verilerin Aritmetik ortalama, frekans, yüzde, standart sapma, T testi, tek yönlü varyans analizi ve Tukey testlerinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır.Verilerin analizi sonucunda özetle şu sonuçlar elde edilmiştir:İlköğretim müfettişlerinin tükenmişliği; ?duygusal tükenme boyutunda? orta düzeyde, ?kişisel başarı ve ?duyarsızlaşma boyutlarında? düşük düzeyde yaşadıkları görülmüştür.Evli, fakat ailesinden ayrı bir yerde yaşayanlar ve bekar olanlar, evli olanlara göre daha fazla duygusal tükenmişlik yaşamaktadır. Mesleklerinin geleceklerine ilişkin algıları kötü olanlar, olmayanlara göre daha fazla duygusal tükenme yaşamaktadır. Duygusal tükenme yaşayan ilköğretim müfettişlerinin aynı mesleği tekrar seçmek istemediği görülmüştür. Mesleklerinin saygınlığına karşı olumsuz tutum içinde olanlar, olmayanlara göre daha fazla duygusal tükenme duygusu yaşamaktadır. Sosyal ve kültürel etkinliklere katılmayan ilköğretim müfettişleri, katılan ilköğretim müfettişlerine göre daha fazla duygusal tükenmişlik yaşamaktadır. İlköğretim müfettişlerinin duygusal tükenmişlik düzeyleri, cinsiyet, yaş, unvan, kıdem, öğrenim durumu, görev yapılan il değişkenleri açısından anlamlı farklılık oluşturmamaktadır.31?40 yaş arası ilköğretim müfettişlerinde duyarsızlaşma duygusu daha yaşlı olanlara göre daha fazla bulunmuştur. Buna göre yaş ilerledikçe duyarsızlaşma boyutunda tükenmişlik azalmaktadır. 1-5 yıl ve 6?10 yıl kıdeme sahip olanlar, daha fazla kıdeme sahip olanlara göre daha fazla duyarsızlaşma duygusu yaşamaktadırlar.Duyarsızlaşma boyutu, cinsiyet, medeni durum, unvan, öğrenim durumu, mesleklerinin geleceklerine bakış, mesleklerini tekrar seçme, mesleklerini saygınlığını algılama, görev yapılan yer, sosyal ve kültürel etkinliklere katılma değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedirMesleklerini saygın olarak algılamayan ilköğretim müfettişleri kişisel başarısızlık duygusunu daha fazla yaşamaktadır.Kişisel başarı boyutu; cinsiyet, yaş, medeni durum, unvan, kıdem, öğrenin durumu, mesleklerinin geleceğine bakış, görev yapılan il, sosyal ve kültürel etkinliklere zaman ayırma değişkenleri açısından anlamlı farklılık göstermemektedir.Anahtar Kelimeler: İlköğretim Müfettişi, Tükenmişlik, Demografik Özellikler, Sosyal Özellikler, Mesleki Özellikler

Abstract:
The purpose of this research is to determine and compare the burnout levels of primary school inspectors according to their some social, demographic and professional characteristics. The study is conducted in a descriptive way.The universe of the research consists of 242 primary school inspectors who work in Ankara (175), Malatya (52) and Muş (15) provinces during the 2008-2009 educational period. 220 questionnaires out of 242 were returned.In the research, personal information form which was developed by the researcher and ?Maslach Burnout Inventory? which was developed by Maslach and Jackson (1981) were used to get data.SPSS (Statistical Package For Social Science, 16) packet programme was used in order to analyse the statistical datas determined at the research. Frequency, Percent, Arithmetic Mean, Standart Deviation, Kruskal-Wallis, Pearson Correlation tests were used for the evulation of the data, the upper limit of erronous ratio has been accepted as 0.05.According to the results of research, the following findings were obtained:Primary school inspectors live the exhaustion at medium level in terms of `emotional exhaustion? and at low level in terms of `personal success and insensitive?.Inspectors who are married, but living far away from the family and the single ones have more emotional exhaustion than those who are living as married. The ones whose perceptions regarding the future of their profession are negative have more emotional exhaustion than those whose perceptions are positive. It was seen that the inspectors who have emotional exhaustion do not want to choose the same profession again. The inspectors who have negative attitudes towards to the dignity of their profession live more emotional exhaustion than those who have positive attitudes. The inspectors who do not participate in social and cultural activities experience more emotional exhaustion than those who participate in social and cultural activities. Emotional exhaustion levels of primary school inspectors don?t indicate significant differences in terms of gender, age, title, seniority, educational status, the place of work. The primary school inspectors who are between 31-40 years old have more sense of insensitive. Accordingly, rofess level is decreasing in terms of insensitive as people become older. The inspectors who have 1-5 years and 6-10 years seniortiy experience more insensitive feelings than those who have more seniority than 10 years.The dimension of insensitive showed no significant differences according to the variables gender, marital status, names, academic background, rofessional look to the future, choose their profession again, sensing their profession?s dignity, the function space, participating in social and cultural activities.The primary school inspectors who do not regard their profession as a respectable profession live the sense of personal failure in a higher level.Personal achievement dimension does not differ significantly in terms of gender, age, marital status, title, seniority, educational status, perceiving the future of their profession, the province where they work, allocating time for social and cultural activities variables.Key Words: Primary School İnspector, Burnout, social, demographic and professional characteristics