Çocukluk dönemi inflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı ile takip edilen hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients followed with a diagnosis of childhood inflammatory bowel disease
Yazar: ÖZLEM ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE YÜCEL ; DOÇ. DR. FERDA ÖZBAY HOŞNUT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığı (CH) nedeniyle takipli çocukların klinik bulgularının (fizik muayene, laboratuvar, görüntüleme, endoskopi ve histopatoloji bulguları) ve tedavi yanıtlarının incelenmesi ve bu hastalıklar arasındaki farklılıkların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Bu çalışmada; Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Ocak 2012–Ocak 2022 arasında Çocuk Gastroenteroloji Hepatoloji ve Beslenme Bölümü'ne başvuran, inflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) tanısı alan 18 yaş altı toplam 58 hastanın verileri geriye dönük olarak incelendi. Başka bir merkezde takiplerine devam eden ve eksik tıbbi kaydı olan çocuklar çalışmaya dâhil edilmedi. Ülseratif kolit ve CH tanısı ile takipli hastaların tanı anındaki demografik verileri, antropometrik ölçümleri, şikâyetleri/semptomları, fizik muayene bulguları, laboratuvar değerleri, radyolojik görüntüleme, endoskopi ve histopatoloji bulguları ile tedavide kullanılan ilaçları, gastrointestinal sistem (GİS) dışı tutulumları, hastalık aktivite indeksleri, eşlik eden sistemik hastalıkları ve cerrahi tedavi gereksinimleri incelendi. Hastaların tanı anındaki ve tedavi sonrası remisyon dönemindeki antropometrik ölçümleri ve laboratuvar değerleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 58 hastanın 34'ü (%58,62) ÜK, 24'ü (%41,38) CH tanısı ile takipliydi. Hastaların 23'ü kadın (%39,7), 35'i (%60,3) erkekti.  Tanı yaşı ortancası ÜK'da 13,9± 7,2 yıl, CH'da 16,8± 2,9 yıldı (p=0,003). Tanı anında hastaların %43,1'inin vücut ağırlığı, %24,1'inin ise boyu üç persentil altında idi. Yetersiz büyüme ve boy kısalığı CH'da daha belirgindi. Remisyondaki hastaların tanıya göre ağırlık ve boy persentillerinin arttığı görüldü. Başvuru anında ÜK'da kanlı ishal, CH'da karın ağrısı şikâyeti daha sıktı (p<0,05). Pozitif fizik muayene bulgularının Crohn hastalarında ÜK hastalarına göre daha sık olduğu görüldü (p<0,05). Hastaların yedisinde (%12) İBH'ya eşlik eden romatolojik hastalık mevcuttu. Romatolojik hastalık görülme oranı CH'da %25, ÜK'da %2,9 olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,011). Tanı döneminde hastaların %70,6'sında anemi mevcuttu. Remisyon dönemindeki hemoglobin değerleri her iki hasta grubunda da tanıya göre istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdi (p=0,002). Beyaz küre sayısı her iki hasta grubunda da remisyon döneminde tanıya göre düşük saptandı (p=0,002). Tanı anında her iki grupta da görülen trombositozun remisyon döneminde normale döndüğü izlendi (p<0,05). Her iki hasta grubunda tanı anında yüksek görülen CRP (C-Reaktif Protein) ve ESR (Eritrosit Sedimentasyon Hızı) düzeyleri remisyonda iki grup için de geriledi (p<0,05). Tanıda İBH'lı tüm hastaların albumin düzeyleri düşüktü. Crohn hastalarında albümin düzeylerinin ÜK hastalarından anlamlı olarak daha düşük olduğu görüldü (p<0,001). Remisyonda tüm hastaların albümin değerleri yükseldi (p<0,05). Üst GİS endoskopisinde en sık (%24,1) rastlanılan patolojik bulgu gastritti. Histopatolojide en sık görülen bulgu ÜK'da kriptit (%72,4), CH'da ise mukozal inflamasyondu (%83,3). Crohn hasta grubunun dördünde (%16,6) granülom izlendi. Tüm hastalara sistemik kortikosteroid ve immünmodülatör tedavi verildi.  Sistemik 5-ASA tedavisini ÜK'li hastaların hepsi Crohn hastalarının ise kolon tutulumu olan altı (%25) hastası aldı (p=0,005). Tedavide hastaların 11'ine (%18,9) biyolojik ajan verildi. Hastaların %5,2'sine cerrahi tedavi uygulandı. Ülseratif kolit hastalarında relaps oranı %41,2 iken, Crohn hastalarında bu oran %25 idi.
Sonuç: Ülseratif kolit ve CH klinik, laboratuvar, histopatolojik bulguları ve tedavi yaklaşımları açısından farklıdır. Bu farklılıklar hastaların takip, tedavi ve hayat kalitesini etkiler. İnflamatuvar bağırsak hastalıklarının tanı ve tedavisindeki gecikme, çocuklarda büyüme-gelişme geriliğine ve komplikasyonlara neden olabileceğinden çocuk hekimlerinin özgül olmayan semptomları değerlendirirken İBH'yı akılda tutması önemlidir.

Anahtar Kelimeler: İnflamatuvar bağırsak hastalıkları, Ülseratif kolit, Crohn hastalığı

Abstract:
Objective: The primary aim of our study was to investigate the clinical findings, including physical examination, laboratory assessments, imaging studies, endoscopic evaluations, and histopathological analyses, as well as treatment responses in children diagnosed with ulcerative colitis (UC) and Crohn's disease (1). Additionally, we aimed to discern and evaluate the differences between these two inflammatory bowel diseases.
Materials and Methods: We retrospectively analyzed the data from 58 patients aged < 18 years diagnosed with inflammatory bowel disease (IBD). These patients were admitted to the Department of Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition of Ankara Dr. Sami Ulus Obstetrics, Gynecology, Pediatrics Training, and Research Hospital between January 2012 and January 2022. Children with incomplete medical records or those who continued to follow up at another center were excluded. Demographic data, anthropometric measurements, complaints/symptoms, physical examination findings, laboratory values, radiological imaging, endoscopy and histopathology findings, drugs used in treatment, non-GI tract involvement, disease activity indices, accompanying systemic diseases, and surgical treatment requirements of patients at the time of diagnosis were analyzed. Anthropometric measurements and laboratory values at the time of diagnosis were compared with those during the post-treatment remission period.
Results: The study included 58 patients; 34 patients(58.62%) were diagnosed with UC and 24 patients (41.38%) with CD. 23 patients (39.7%) were female, and 35 patients (60.3%) were male. The median age at diagnosis period was 13.9± 7.2 years for UC and 16.8± 2.9 years for CD (p=0.003). At the time of diagnosis, 43.1% of the patients exhibited a body weight below the 3rd percentile, and 24.1% had a height below the 3rd percentile. Inadequate growth and short stature are more pronounced in patients with CD. Weight and height percentiles increased during remission according to diagnosis. Bloody diarrhea was more prevalent in patients with UC, whereas abdominal pain was more frequent in patients with Crohn's disease (p<0.05). Positive physical examination findings were more frequent in patients with CD than in those with UC (p<0.05). Rheumatological diseases accompanying IBD were present in seven patients (12%). The rate of rheumatological disease was 25% in Crohn's disease patients and 2.9% in UC patients, with a statistically significant difference (p=0.011). At the time of diagnosis, 70.6% of the patients had anemia. Hemoglobin values during remission showed a statistically significant increase in both patient groups compared to those at diagnosis (p=0.002). White blood cell count was lower in both patient groups during remission than at the time of diagnosis (p=0.002). Thrombocytosis was observed in both groups at the time of diagnosis and was normalized during the remission period (p <0.05). C-reactive protein (CRP) and Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR) levels, which were elevated at diagnosis in both patient groups, decreased during remission in both groups (p<0.05). All the patients with IBD had low serum albumin levels at the time of diagnosis. Albumin levels were significantly lower in patients with CD than in those with UC (p<0.001). During remission, albumin levels increased in all patients (p<0.05). Gastritis was the most common pathological finding (24.1%) on upper GI endoscopy. The most prevalent histopathological findings were cryptitis in UC patients (72.4%) and mucosal inflammation in CD patients (83.3%). Granulomas were observed in four (16.6%) patients with Crohn's disease. Systemic corticosteroids and immunomodulators were administered to all patients. All patients with UC received systemic 5-ASA treatment, and six (25%) patients with Crohn's disease with colon involvement received systemic 5-ASA treatment (p=0.005). Biological agents were administered to 11 (18.9%) patients. Surgical treatment was performed in 5.2% of patients. The relapse rate was 41.2% in patients with UC and 25% in patients with CD.
Conclusion: Ulcerative colitis and Crohn's disease exhibit disparities in clinical, laboratory, and histopathological findings, influencing treatment approaches, patient follow-up, and overall quality of life. Timely diagnosis and treatment of inflammatory bowel diseases are crucial to prevent growth retardation and other complications in children. Therefore, pediatricians should consider IBD when evaluating nonspecific symptoms.

Keyword: Inflammatory bowel disease, Ulcerative colitis, Crohn's disease,