Âşıklık geleneği içerisinde Şeref Taşlıova'nın yeri ve kullandığı makamlar /
Yazar: DENİZ ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. GÜRBÜZ AKTAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türkler, tarih sahnesine çıktıkları zamandan itibaren geniş bir coğrafyada değişik din sistemlerinin etkisi altında yaşamışlardır. Bu yaşantının içinde gelişen Türk kültürünün önemli bir parçası olan âşık edebiyatı ve âşıklık geleneğinin temeli Şamanizm'e dayanmaktadır. Türklerin bilinen en eski inanç sistemi olan Şamanizm'de dini hayatin yam sıra musıkişinaslık, rakkashk, ozanlık, hekimlik gibi görevleri de üstlenen ve değişik Türk boylan arasında farklı isimlerle anılan (ozan, oyun, kam, şaman, baksı) bu kişiler zaman içinde asıl görevleri olan büyücülük, hekimlik gibi işleri bırakarak kopuz eşliğinde şiirler söyleyen "şair" kimliklerini kazanmışlardır. 15. yüzyıla kadar şiirlerini kopuz eşliğinde söyleyen ozanlar, bu yüzyıldan sonra "âşık" adını alarak şiirlerini "saz" eşliğinde söylemişlerdir. Bu bağlamda çalışmamızın birinci bölümünde, âşıklık geleneğinin başlangıç noktasından günümüze kadarki gelişimi ve bu süreç içinde her yüzyıla damgasını vuran âşıkların adlan verilmiştir. İkinci bölümde, âşıklık geleneği içerisinde yetişmiş ve bir çok âşık yetiştirmiş, âşık makamlan konusunda kaynak kişi konumunda bulunan, aynca âşıklığının yam sıra bilimsel kişiliği ile de önemli bir yere sahip olan, Âşık Şeref Taşlıova'nın hayatı, sanatı ve çalışmalarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde âşıklık geleneğinde aşık fasıllarının temelini oluşturan âşık makamlan ile Âşık Şeref Taşlıova'nın kullandığı makamlardan örneklere yer verilmiştir. Çalışmamızın dördüncü bölümü Âşık Şeref Taşlıova'nın 8 heceli, 1 1 heceli ve 15 heceli şiirlerinden oluşmaktadır. Çalışmamızın son bölümünde Âşık Şeref Taşlıova'nın sanat hayatı boyunca katıldığı törenler, şenlikler ve etkinliklerde aldığı ödüller yer almaktadır.

Abstract:
Turcs experienced different religious systems on a wide geography as from their coming on the history scene. Âşık literature and âşık art tradition, as an important part of Turkish culture developed in this living sourroundings, is based on Shamanism. Persons under various names among different Turkish tribes ( ozan, oyun, kam, shaman, baksı), experiencing at the same time the Shamanism religious life, known as the oldest Turkish faith system and music, dance, poetry and medicine, quitted with time their basic duty of magic and medicine and acquired the identity of a "poet", reciting with the accompaniment of the "kopuz". Folk poets performing this art accompanied by kopuz until 15th century, have been then called "âşık" and recited their poems by the accompaniment of "saz". First part of thesis in this context covers the development of âşık art tradition from its beginnig up to nowadays and the names of âşıks that marked each century of this period. Second part deals with âşık tunes forming the basis of âşık musical performance in âşık art tradition, including examples of tunes used by Âşık Şeref Taşlıova. Third part includes the life, art and opus of famous Âşık Şeref Taşlıova, sprouted out of the âşık art tradition, who trained many âşık performers and used to serve as a person-source to âşık music tune, who, in addition to âşık art, is famous for its art research works. Last part of our duty covers the prizes awarded to Âşık Şeref Taşlıova' s poems and in ceremonies, festivals and activities that he participated in throughout his artistic life.