Türk stratejik kültüründe süreklilik ve ince ayar: Erken Cumhuriyet Dönemi üzerine bir modelleme
The continuity and the fine-tuning in Turkish strategic culture: A model on the Early Republican Era
Yazar: ÖZGÜR KÖRPE
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KIRIK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Altkültür = Subcultur ; Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Bilişsel haritalama = Cognitive mapping ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; Kurumsal kültür = Corporate culture ; Operasyonel kural analizi = Operational code analysis ; Pragmatizm = Pragmatism ; Siyasi kültür = Political culture ; Stratejik kültür = Strategic culture

Özet:
Soğuk Savaş sonrasında dünya politikasını belirleyen büyük değişimler, özellikle uluslararası ilişkiler alanındaki akademisyenlere eleştirel bir değerlendirme için olağanüstü bir fırsat sunuyor. Alan dışından bakan bir gözlemcinin gözünde uluslararası ilişkiler ve özellikle güvenlik alanında faaliyet gösteren akademisyenlerin Soğuk Savaş'ın sona ermesi sonucunda yaşadıkları mahçubiyet,
depremde binası yıkılan inşaat mühendisininkine benzetilebilir. Küresel politikayı ölçmek için yapılan analizlerin hızlı değişim içindeki dünyanın analizi için yetersiz olduğu çeyrek yüzyıldan beri kanıtlanmış olsa da, analiz kategorilerinin halen çok sınırlı ve yetersiz olduğu da bir gerçektir. Rasyonel yöntemlerin popülerliği, yerini kültürel göstergeleri de analizlere dahil eden daha kapsayıcı bir yaklaşıma bırakmaktadır. Strateji çalışmalarında da aynı eğilim gözlemlenmektedir. Bu bağlamda stratejiye kültürel bakış açısını kazandıran "stratejik kültür" alanı da; bir taraftan konuyu kültürel yaklaşımlara indirgeyen siyaset bilimciler, diğer taraftan da
salt savaş tarzı bakımından ele alan tarihçiler tarafından kontrol edilmektedir. Bu araştırma her iki eğilimi uzlaştırmaktan ziyade, stratejik kültürün tespitinde karar alıcı davranışına odaklanarak, özündeki sürekli ve değişken öğeleri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu maksatla, Türk stratejik kültüründeki süreklilik ve değişim Cumhuriyet stratejik kültürünün biçimlendiricisi olarak kabul edilen Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün davranışı üzerinden analiz edilmiştir. Araştırmada Atatürk'ün üç farklı dönemde kullandığı metinleri üzerinde yorumlayıcı içerik analizi, operasyonel
kod analizi ve bilişsel haritalama yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, Türk stratejik kültüründe değişim olarak gözlemlenen hususların aslında birer pragmatik ince ayar davranışı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The great changes that determine world politics after the Cold War offer an extraordinary opportunity to a critical assessment, especially for the academics in international relations. For an observer looking outside the field, the embarrassment of the academics who work in the field of international relations at the end of the Cold War can be likened to the embarrassment of a construction engineer whose building was collapsed by the earthquake. It is a fact that the analysis categories are still very limited and inadequate, although the analysis made to measure global policy have proven to be insufficient for the world's analysis in the rapid change for a quarter of a century. The popularity of rational methods leaves a more inclusive approach that incorporates cultural indicators into the analysis. The same trend is also observed in strategy studies. In this context, the "strategic culture" field, which provides a cultural point of view to strategy, is controlled both by political scientists who reduce the issue to the cultural approaches and by historians who accept it as a way of war only. Rather than reconciling both tendencies, this research aims at identifying constant and variable items in Turkish strategic culture, concentrating on decision-maker's behavior. For this purpose, the continuity and change in the Turkish strategic culture have been analyzed through the behavior of Gazi Mustafa Kemal Atatürk, who is considered as the molder of the Republican strategic culture. In the research, interpretive content analysis,
operational code analysis, and cognitive mapping methods have been used on the texts used by Atatürk in three different historical periods. Findings show that the issues observed as changes in the Turkish strategic culture are actually the pragmatic fine-tuning behaviors.