Bilimin konvansiyonalist (uzlaşımcı) inşası: Türkiye'de güncel bilim-din tartışması örneği
Conventional construction of science: Examples of current science-religion debate in Turkey
Yazar: GÖZDE GEÇİMLİ
Danışman: PROF. DR. YÜCEL BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Bilim = Science ; Bilim sosyolojisi = Science sociology ; Bilim tarihi = History of science ; Din = Religion ; Konvansiyonalizm = Conventionality ; Ontoloji = Ontology ; Sosyal inşaa = Social construction ; Tartışma = Discussion

Özet:
Bu çalışmada, bilimin tarihsel süreç içindeki tanımsal değişimleri, insanın bilgi ile olan ontolojik ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Bu değişimlerde esas odak, insan-bilgi ilişkisinin, insan-doğa ilişkisinden temel alan yapısının mevcut toplumsal koşullar içinde nasıl anlam kazandığını görebilmektir. Bu koşullar içinde insanın bilgiyi tanımlarken mevcut sınırlara ne kadar bağlı olduğu ise fragman algı kavramsallaştırması ile anlatılmaya çalışılacaktır. Tüm bölümler bu kavramın somut varlığını kanıtlayacak şekilde, bilim tarih ve bilgi sosyolojisinin kronolojik sürecine bağlı kalarak işlenen doğa ve sosyal bilim örnekleri etrafında şekillenmiştir. Böylece birinci bölüm, 19. yüzyılın mutlak akla inanan bilim anlayışının Bilim Devrimi anlatısına neden olan mevcut sosyal koşullarına vurgu yapacaktır. İkinci bölüm ise -yine mevcut sosyal koşulların etkisinde- 20. yüzyılda bilimin kesinliği ve evrenselliğinde yaşanan kırılmanın farklı bir bilim algısını nasıl üretebildiğine odaklanır. Bu iki bölümde incelenen örnekler üzerinden bilimin konvansiyonel bir inşa olduğu ve başından bu yana sosyolojik koşullara göre şekillenen tanımlardan anlam kazandığı görülecektir. Üçüncü bölümde, Türkiye'de 19. yüzyıldan başlayarak günümüze gelen modernleşme sürecinde, Avrupa'dan aktarılan bilim söyleminin etkisinde şekillenen bilgi tanımlarının (bilim ve din) karşılıklı ilişkilerinde dönemden döneme farklılık göstermesine odaklanılacaktır. Bu odak, söz konusu ilişkinin, mevcut bilim söylemiyle ve sosyolojik koşullarla ne denli paralel olduğunu gösterecektir. Bu tez, kurgulanmış mevcut bir bilginin sınırları içinde düşünmek zorunda olan insanın, kendisine ve doğaya yönelik anlam üretirken kullandığı fragman algı mekanizmasının mecburiyetini, sosyolojik koşulların bilgi üzerindeki belirleyici gücüne dikkat çekerek kanıtlama çabasıdır. Anahtar Kelimeler: Bilgi Sosyolojisi, Bilim Sosyolojisi, Bilim Tarihi, Doğa Bilimleri, Sosyal Bilimler, Konvansiyonalizm, Fragman Algı

Abstract:
In this study, the definitional changes in the historical process of science are discussed in the context of the ontological relationship of human with knowledge. The main focus of these changes is to see how the human-knowledge relationship based on the human-nature relationship has gained meaning in the current social conditions. Under these conditions, it will be tried to explain how human beings are bound to the existing boundaries in defining knowledge by conceptualizing the fragmental perception. All chapters are shaped around nature and social science examples, which adhere to the chronological process of science history and knowledge sociology, to prove the concrete existence of this concept. Thus, the first part will emphasize the current social conditions that lead to the narrative of Science Revolution, which is the belief of the absolute mind of science of the 19th century. The second section -again in the influence of the current social conditions- focuses on refraction in the definitions of science's universal and certainty in the 21th century, how produced a different perception of science. It will be seen from the examples examined in these two sections that science is a conventional construction and has gained meaning from the definitions that have been shaped by sociological conditions from the beginning. In the third part, the modernization process starting from the 19th century in Turkey, the definition of knowledge (science and religion) affected by the science discourse imported from Europe, it will focus to differ from period to period in their mutual relations. This focus will show how this mutual relationship is parallel to the sociological conditions and current discourse of science. This thesis is to try to prove the necessity of the fragmental perception mechanism that human, who has to think within the limits of existing knowledge, is used to produce meaning for himself and nature. Key Words: Sociology of Knowledge, Sociology of Science, History of Science, Natural Sciences, Social Sciences, Conventionalism, Fragmental Perception