Türkiye'de yataklı tedavi kurumları kapasite kullanımlarının sıralı lojistik regresyon analizi
Ordinal logistic regression analysis of capasity use at health institutions poviding in-bed treatment
Yazar: DOĞAN KUBİLAY NİZAM
Danışman: PROF.DR. H. AHMET AKDENİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Kalitatif tepki modellerinden biri olan ve cevap değişkenininkategorilerine maksimum olasılıklar veren lojistik regresyon modelinin tahminibelirli varsayımları gerektirir. Bu varsayımlara dayalı olarak cevapdeğişkeninin kategorik sıralı olduğu durumlarda tahmin edilen sıralı lojistikregresyon modelinin test istatistiğine uygun olması durumunda söz konusumodel tepkisel ölçümlerde kullanılabilir.Bu çalışmada, T.C.Sağlık Bakanlığı Yataklı Tedavi Kurumları 2005istatistik yıllığı verilerinden faydalanmıştır. Söz konusu verilerden, yataklıtedavi kurumlarının yatak kapasite kullanım oranları düşük-orta-yüksekşeklinde kategorilendirilerek düşük kapasite kullanım oranlı hastanelerin ortave yüksek kapasite kullanım oranlı hastanelere olan tepkileri incelenmiştir.Benzer şekilde, hastanelerde, yatak sayıları bakımından da küçük-orta-büyükşeklinde gruplandırılarak, küçük düzeyli hastanelerde verilen hizmetlerin ortave büyük düzeyli hastanelerde verilen hizmetlere olan tepkileri tahminedilmiştir. Hastanelerin bağlı bulundukları kurumsal statüleri bakımından daele alınarak özel hastanelerde verilen hizmetlerin kamu ve eğitim-araştırmahastanelerine verilen hizmetlere olan tepkileri analiz edilmiştir.Sözü edilen kategori tahmini fonksiyonu için sürekli açıklayıcı değişkenlerolarak yatak sayısı, pratisyen doktor sayısı, uzman doktor sayısı, polikliniksayısı, yatan hasta sayısı, yatılan gün sayısı ve kesikli değişken olarak kapasitekullanım oranı, yatak sayıları bakımından hastane büyüklüğü, bağlıbulundukları kurumlar itibariyle hastane statüsü alınmış olup, bunlardan içselaçıklayıcı değişken değerleri elde edilmiştir. Bu değerlerden kategoriler esasalınarak sıralı lojistik regresyon modeli kurulmuştur. Bu kavramsal modelinorta ve yüksek düzeyden oluşan kategori logitlerinden hareketle modelinsonuçları tahmin ve test edilmiştir. Kurulan modellerin değerlendirilmesiyleküçük düzeyli hastanelerde verilen hizmetlerin üst düzey kategoridekihastanelerde verilen hizmetlere olan olasılıkların söz konusu modellerin logitdeğerleriyle belirlenmiştir.

Abstract:
Estimation of logistic regression, which is one of the qualitative responsemodels giving maximum possibilities to categories of response variable, requirescertain conjectures. Ragarding these conjectures, in cases where the responsevariable is categorically ordinal and if the estimated ordinal logistic regressionmodel is statistically significant, this suggested model can be used in responsivemeasures.It this study, we have used data from 2005 statistical manual of TurkishRepublic Minestry of Health Institutions providing in-bed treatment. Fromthese data, bed capacity rates of the mentioned institutions have beencategorized as low, middle, and high and response of low capacity hospitals tomiddle and high capacity hospitals have been examined. Similarly, hospitalshave been grouped according to bed numbers as small, medium, and large andresponses of service given at small hospitals to services given at medium andlarge hospitals have been estimated. Institutional status of hospitals have alsotaken into consideration and responses of services given at private hospitals toservices given at public and education-research hospitals have been compared.For the mentioned category estimation function, on the basis of internaldescriptive variable categories ordinal logistic regression model was set wherenumbers of bed, practitioners, specialized doctors, polyclinics, hospitalizedpatients, days spent at hospital have been used as continuous descriptivevariables; on the other hand capacity usage rate, size of hospital compared tonumber of beds, and finally institutional status of hospital have been taken asdiscontinuous variables. Considering category logits of middle and high levels ofthis conceptual model, results of the model have been estimated and tested. Bycomparing the models, possibilities of services given at low level hospitals andupper level hospitals have been shown by logit values of the mentioned models.