Türkiye'de turizmin bölgesel ve kırsal kalkınmaya etkisi: Panel veri analizi
The impact of tourism on regional and rural development in Türkiye: panel data analysis
Yazar: EKREM DAMAR
Danışman: PROF. DR. CEYHUN CAN ÖZCAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel turizm = Regional tourism ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kırsal turizm = Rural tourism

Özet:
Turizm sektörü, ülkelerin veya bölgelerin sahip oldukları turizm arz kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılmasıyla, bölgesel dengesizliklerin giderilmesine ve bölgesel kalkınmanın sağlanmasına önemli katkılar sunmaktadır. Bu yüzden turizm sektörünün bölgesel ve kırsal kalkınma arasındaki ilişkinin araştırılması önem arz etmektedir. Bu çalışma geleceğe yönelik öngörülerde bulunmasına olanak sağlamakta ve sonraki araştırmacılara bu alandaki en son bulgularla karşılaştırma yapma fırsatı vermektedir.
Çalışmanın temel amacı; Türkiye sınırları içerisinde yer alan tüm illerin turizmin yaratmış olduğu ekonomik etkilerin tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerine etkisini araştırmaktır. Tezde 2004-2021 dönemine ait il bazında turist geceleme sayısı, GSYİH (tarım, sanayi ve hizmetler) verileri kullanılarak turizmin bölgesel ve kırsal kalkınmaya etkisi panel veri analizi ile araştırılmıştır. Tezde kullanılacak olan değişkenlere ait veriler Türkiye İstatistik Kurumu'ndan elde edilmiştir. Tezde öncelikli olarak kesitler arası ilişkinin varlığı yatay kesit bağımlılığı testti ile test edilmiştir. Daha sonra elde edilen bulgular sonucunda ikinci nesil birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök testlerinden sonra ise; eşbütünleşme analizi uygulanmıştır. Son olarak ise; eşbütünleşme tahmincileri yöntemlerine başvurulmuştur. Elde edilen bulgular, turizm ile bölgesel ve kırsal kalkınma arasında uzun dönemli ilişki olduğu yönündedir. Politika yapıcıları açısından elde edilen bu sonuç, bölgelerde uygulanacak turizm plan ve politikalarının şekillenmesi ve başarısı noktasında yol göstericidir.

Abstract:
The tourism sector makes significant contributions to eliminating regional imbalances and ensuring regional development by effectively using the tourism supply resources of countries or regions. Therefore, it is important to investigate the relationship between regional and rural development in the tourism sector. This study allows predictions for the future and gives subsequent researchers the opportunity to compare with the latest findings in this field.
The main purpose of the study is; The aim is to investigate the economic effects of tourism on the agriculture, industry and services sectors of all provinces within the borders of Turkey. In the thesis, the effect of tourism on regional and rural development was investigated by panel data analysis, using the number of tourist overnight stays and GDP (agriculture, industry and services) data on a provincial basis for the period 2004-2021. The data for the variables to be used in the thesis were obtained from the Turkish Statistical Institute. In the thesis, first of all, the existence of cross-sectional relationships was tested with the cross-sectional dependency test. Then, as a result of the findings, second generation unit root tests were applied. After unit root tests; Cointegration analysis was applied. Finally; Cointegration estimator methods were used. The findings indicate that there is a long-term relationship between tourism and regional and rural development. For policy makers, this result is a guide in shaping and success of tourism plans and policies to be implemented in the regions.