Erzurum-Kars-Van illerindeki sanat tarihi bağlamında önem arz eden kutsal mekânların inanç turizmi açısından değerlendirilmesi
The evaluation of holy places that are important in the context of art history in the cities of Erzurum-Kars-Van in terms of faith tourism
Yazar: LEYLA TOKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN SANALAN BİLİCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Turizm = Tourism
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Erzurum = Erzurum ; Kars = Kars ; Kutsal yerler = Sacred places ; Sanat tarihi = Art history ; Tarihi mekan = Historical place ; Van = Van ; İnanç turizmi = Faith tourism

Özet:
İnsanlık tarihi kadar eski bir geçmişi olan inanç turizmi her çağda önemini korumuş ve günümüzde de giderek büyüyen bir sektör haline gelmiştir. Dünya genelinde inanç turizmi faaliyetlerine her yıl miyonlarca insan katılmaktadır. Ülkemiz inanç turizmi potansiyeli açısından oldukça zengindir. İnanç turizmi kapsamında potansiyeli yüksek olan bölgelerden biri Doğu Anadolu Bölgesi'dir. Özellikle bu bölgedeki Erzurum, Kars ve Van illeri sahip oldukları inanç turizmi potansiyelleri ile değerlendirilebilecek iller arasındadır.
Erzurum, Kars ve Van illerindeki inanç turizmi açısından önem arz eden kutsal mekânların değerlendirilmesine yönelik hazırlanın bu çalışmada; bu illerde yaşayan yerel halkın inanç turizmine ilişkin görüşlerini tespit etmek amaçlanmaktadır.  İstanbul'da bulunan A Grubu seyahat acentelerinin bu illere yönelik tur düzenleyip düzenlememe durumlarını, turlarda tercih ettikleri eserleri ve turlar sırasında karşılaştıkları sorunları belirlemek ise çalışmanın diğer amacını oluşturmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda araştırma soruları oluşturulmuştur. Verilerin analizinde faktör, güvenirlik, frekans, T testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. 
Araştırmanın evrenini; Erzurum, Kars, Van illerindeki yerel halk ve İstanbul'da bulunan A Grubu seyahat acenteleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise her bir ilin yerel halkı için 400 ve seyahat acenteleri için 375 olarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda üç ilde yaşayan yerel halkın inanç turizmi ile ilgili daha fazla tanıtım ve bilgilendirme yapılmasını istedikleri tespit edilmiştir. Seyahat acentelerinin ise üç ile düzenledikleri turlar sırasında genellikle ulaşım, konaklama, yeme içme, altyapı ve yerel halkın tutumu gibi konularda sorun yaşadığı belirlenmiştir.  

Anahtar Kelimeler: İnanç Turizmi, İnanç Turizmi Eserleri, Dinler Tarihi, Erzurum, Kars, Van

Abstract:
Faith tourism, which has a history as old as human history, has preserved its importance in every age and has become an increasingly growing alternative tourism type. Millions of people participate in faith tourism activities worldwide every year. Our country is very rich in terms of faith tourism potential. One of the regions with high potential within the scope of faith tourism is Eastern Anatolia Region. Especially, Erzurum, Kars and Van provinces in this region are among the provinces that can be evaluated with their faith tourism potential.
The purpose of this thesis is to determine the views of local people living in Erzurum, Kars and Van provinces regarding the potential for faith tourism in these provinces. It is another purpose of the study to determine whether the A Group travel agencies in Istanbul arrange tours for these provinces, their preferred works in the tours and the problems they encounter during tours. Research problems were created for these purposes. Factor, reliability, frequency, T test and ANOVA test were used in the analysis of the data.
The population of the research consisted of the local people in Erzurum, Kars, Van provinces and A Group travel agencies in Istanbul. The samples of the study were determined as 400 for local people and 375 for travel agencies. As a result of the analyzes, it was determined that the local people living in these three provinces want more promotion and information about faith tourism. On the other hand, it was also determined that the agencies usually have problems such as transportation, accomodation, food and beverage, infrastructure and the attitude of local people during the tours they organize to these three cities.

Keywords: Faith Tourism, Faith Tourism Works, History of Religions, Erzurum, Kars, Van