Bankaların likidite riskinin belirleyicisi içsel ve dışsal faktörler: Türk bankacılık sektörü için bir uygulama
Internal and external factors determining banks' liquidity risk: An application for the Turkish banking system
Yazar: AHMET ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. ONUR SUNAL
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı / Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Likidite = Liquidity ; Likidite yönetimi = Liquidity management ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Finansal sistemin en önemli aktörlerinden olan bankalar, finansal aracılık başta olmak üzere 
doğrudan ya da dolaylı olarak yerine getirdikleri çeşitli fonksiyonlarla ülke ekonomilerinin 
işleyişinde büyük öneme sahiptir. Ülke ekonomilerinin başarı ve sıhhati için sermaye 
açısından güçlü, etkin, rekabetçi pazara yapısına sahip, kontrol ve denetim alt yapısı 
açısından gelişmiş bir bankacılık sektörünün varlığı önemlidir. Gerek küresel gerekse ulusal 
çaptaki ekonomide yaşanan gelişmelerden doğrudan ve dolaylı olarak etkilenen bankalar 
faaliyetlerini belirli risklere maruz kalarak sürdürmektedir. Bu kapsamda finansal istikrar ve 
bankacılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliği açısından bankaların maruz kaldıkları riskler ve 
riskleri ne şekilde yönetmeye çalıştıkları önem arz etmektedir. Bu çalışmada Türk bankacılık 
sektöründe faaliyette bulunan ticari ve katılım bankalarında likidite riskini etkileyen içsel 
(bankaya özgü) değişkenler ile dışsal (makro ekonomik) değişkenler belirlenmiştir. Bu 
kapsamda Türkiye'de faaliyette bulunan 19 ticari banka ve 4 katılım bankasının 2015/12 ay 
ve 2021/9 aylar arasındaki döneme ait çeyrek dönemlik verileri statik panel veri analizi 
yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmada, likidite düzeyinin göstergesi olarak Basel Uzlaşısı 
kapsamında bankalarca hesaplanan Likidite Karşılama Oranı bağımlı değişken olarak tercih 
edilmiştir. Küresel çapta ülke ekonomilerini oldukça etkileyen Covid-19 pandemisi, Türk 
bankacılık sektörünün likidite düzeyi üzerindeki etkilerini de görebilmek adına modele 
kontrol değişkeni olarak eklenmiştir.
Yapılan analiz neticesinde, örneklem kapsamında mevduat ve katılım bankalarından oluşan 
Türk bankacılık sektörünün likidite düzeyi ile bankalara özgü mevduat, kredi mevduat oranı, 
öz kaynak kârlılığı, sermaye yeterlilik oranı, öz kaynaklar ve aktif büyüklük ile makro 
ekonomik faktörlerden para arzı, kredi temerrüt takası, kontrol değişkeni Covid dönemi 
arasında istatistik açıdan anlamlı ilişkilerin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
As one of the most important components in the financial system, banks are crucial for 
economic sustainability through a variety of functions which they perform directly or 
indirectly, particularly through financial mediating. For the success of the national economy 
and welfare, it is important to have a banking system which has a robust capital structure, 
provides efficiency, competitive financial market and developed in terms of internal control 
and audit infrastructure. Directly and indirectly affected by developments in both the global 
and national economies, financial institutions continue their activities by being exposed to 
certain risks. In this context, it is important to determine the risks they experience and how 
to manage them in terms of providing financial stability and sustainability of their activities. 
In the study, internal (bank-specific) variables and external (macro-economic) variables 
affecting liquidity risk in commercial and participation banks operating in the Turkish 
banking sector were used. Quarterly data of 19 commercial banks and 4 participation banks 
operating in Turkey, for the period 2015/12 and 2021/9 were analyzed through static panel 
data analysis method. In the study, as an indicator of liquidity adequacy, the Liquidity 
Coverage Ratio calculated by the banks within the scope of the Basel Accord was preferred 
as the dependent variable. The Covid-19 pandemic, which has affected national economies 
on a global scale, has been added to the model as a control variable in order to see the effects 
on the liquidity level of the Turkish banking system.
As a result of the analysis, within the scope of the sample which consists of conventional 
banks and participation banks, the liquidity level of the Turkish banking system has 
statistically significant relationship with deposits, loan deposit ratio, return on equity, capital 
adequacy ratio, equity and asset size and macroeconomic factors such as money supply, 
credit default swap and control variable Covid-19.