İslam aile hukukunda evliliği sona erdirme yetkisi (Kapsamı ve devri)
Divorce authority in Islamic family law (Its scope and transfer)
Yazar: AHMET YASİN KÜÇÜKTİRYAKİ
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışmamızın kapsamını özlü bir şekilde ortaya koyması bakımından İslam hukukuna göre talakın dünü, bugünü ve yarını şeklinde ifade etmek mümkündür.
Birinci bölümde öncelikle boşamaya dair teoriler ve diğer bazı hukuk sistemlerinde boşama yetkisi başlığı altında konumuzla alakalı farklı din ve sistemlerdeki uygulamalar ortaya konmaya çalışılmıştır. İslam aile hukukunun genel karakteristiği ortaya konduktan sonra evliliğin erkek tarafından sonlandırılması anlamına gelen talak konusu tüm yönleriyle ele alınmıştır. Bunun yanı sıra kadının mahkeme vasıtasıyla boşanma talebinde bulunabileceği durumlar ve muhalaa, lian, ila gibi yine evliliği sonlandıran diğer önemli hususlara da temas edilmiştir. Ayrıca imkânı halinde bir sulh müessesesi olan bazı bakış açılarına göre hâkim/mahkeme gibi de işlev görebilen hakem heyeti/aile meclisi uygulaması hakkında da bilgi verilmiştir. Yine bazı durumlarda evliliğin sonlanmasıyla sonuçlanabilen zıhar konusuna da değinilmiştir. "İslam aile hukukunda boşa(n)manın dünü" diyebileceğimiz bu uygulamalara son ve asıl tartışma bölümünde birer sabite olarak işlev görecek olmaları hasebiyle temas edilmiştir.
İkinci bölüm talakın kısaca tarihsel olarak geçirdiği aşamalara ve bugününe dairdir. Bu bölümde öncelikle talakın tarihsel seyrine temas edilmiş, Türk Medeni Kanununun (TMK) bazı özellikleri, karakteristiği, evliliği sonlandırma sistemi ve prosedürü üzerinde durulmuş daha sonra da diğer bazı İslam ülkelerinin aile kanunlarında benimsenen sistem ve talak yetkisinin kim tarafından nasıl kullanıldığına dair mevzuata değinilmiştir.
Çalışmamızın son bölümünde, ele aldığımız konunun bir problem olarak hangi süreçte nasıl ve neden ortaya çıktığını ortaya koyabilme adına meselenin tarihsel, siyasi-fikri ve sosyololojik arka planını anlamaya çalıştık. Daha sonra erkeğin talak yetkisinin mahkemeye devri konusunda olumlu ve olumsuz fikre sahip olanların görüşlerini delilleriyle birlikte ele aldık. Nihayet gerek konuya dair görüş sahiplerinin argümanlarını ve gerekse probleme dair değinilmesi gereken ilave bir takım meseleleri değerlendirmek suretiyle neticede bir sonuca ulaşmaya çalıştık.

Anahtar Kelimeler: İslam Aile Hukuku, Talak, Talak Yetkisi, Mahkeme, Yetki Devri

Abstract:
It is possible to state the present study as "past, present and future of talaq according to Islamic law" in terms of concisely revealing its scope. 
In the first chapter, firstly, theories about divorce and practices in different religions and systems related to our subject under the heading of divorce authority in some other legal systems have been tried to be put forward. After the general characteristic of Islamic family law was revealed, the issue of talaq, which means the termination of marriage by a man, was examined in all its aspects. In addition, the cases when a woman can request a divorce through a court and other important points that terminate a marriage, such as muhalaa, lian, ila, have also been mentioned. Besides, information was also provided about the practice of a magistrate's institution, a judge/court according to some points of view, as well as a duty arbitration committee/ family council, if possible. Again, in some cases, the issue of zıhar, which may result in the termination of the marriage, was also addressed. These practices, which we can call "past of divorce in Islamic family law", were contacted due to the fact that they will function as constants in the last and main discussion section.
The second part is briefly about the stages that talaq has gone through historically and it's present. Today in Islamic countries due to legal situations differ, in order to address the subject both in terms of Turkey and other Islamic countries, in the second chapter, primarily the properties, characteristics, marriage termination system and procedures of the Turkish Civil Code (TMC) were emphasized. Later, it was mentioned how and by whom the system and talaq authority adopted in the family laws of some other Islamic countries can be used.
In the last chapter of our study, we tried to understand the historical, political-intellectual and sociological background of the issue in order to be able to reveal how, why and in which process the issue arose as a problem. Next, we considered the opinions of those who have a positive and negative opinion about the transfer of the man's talaq authority to the court, along with their evidence. Then, it was tried to reach a conclusion by evaluating both the arguments of the opinion holders on the issue and a number of additional issues that should be addressed about the problem.

Keywords: Islamic Family Law, Divorce, Divorce Authority, Court, Authority Transfer