Rotator kılıf tamiri sonrası yavaş ve hızlı rehabilitasyon protokollerinin karşılaştırılması
Comparison of the slow and accelerated rehabilitation protocol after rotator cuff repair
Yazar: İREM DÜZGÜN
Danışman: PROF. DR. GÜL BALTACI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü / Spor Fizyoterapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers

Özet:
Bu çalışma, evre 2 ve 3 rotator kılıf tamiri sonrası uygulanan hızlandırılmış ve yavaş protokolün ağrı, eklem hareketi, kassal kuvvet ve fonksiyonel aktivite düzeyi üzerine etkisini karşılaştırmak amacıyla planlandı. Çalışmaya rotator kılıf yırtığı tanısı ile artroskopik cerrahi olarak tamir edilen 26 kadın 3 erkek toplam 29 hasta alınmıştır. Çalışmaya alınan hastalar rastgele hızlandırılmış protokolle (n=13) ve yavaş protokolle (n=16) takip edilmek üzere iki gruba ayrılmıştır. Hızlandırılmış protokolle takip edilen hastalar cerrahi öncesinde ortalama 4 ile 6 hafta süreyle rehabilitasyon programına alınmıştır. Değerlendirmeler cerrahi öncesi ve sonrası 1., 3., 5., 8., 12., 16. ve 24. haftalarda tekrarlanmıştır. Ağrı değerlendirmesinde görsel analog skalası ve algometre, omuz çevresi kasların kuvvetinin belirlenmesinde J-Tech el dinamometresi ve fonksiyonel aktivite düzeyinin belirlenmesinde DASH-T, ASES ve Constant skorları kullanılmıştır. Eklem hareket açıklığının belirlenmesinde gonyometrik ölçüm yapılmıştır. Cerrahi sonrası uygulanan rehabilitasyon programının hızlandırılmış protokolde 3. hafta başlanan aktif eklem hareketine yavaş protokolde 6. haftada başlanmıştır. Hızlandırılmış protokolde 8. haftada tamamlanan rehabilitasyon programı yavaş protokolde 22. haftada tamamlanmıştır. Çalışmanın sonucunda hızlandırılmış protokol ile yavaş protokol karşılaştırıldığında hastaların istirahat ağrısında istatistiksel olarak fark bulunmazken (p>0.05), aktivite ağrısının 5 ve 16. haftada, gece ağrısının ise 5. haftada hızlandırılmış protokolde istatistiksel olarak daha az olduğu görülmüştür (p<0.05). Algometrik değerlendirmede etkilenmiş ve sağlam omuz karşılaştırıldığında supraspinatus kasının hassasiyetinin her iki protokolde de 12. haftaya kadar etkilenmiş omuzun hassasiyeti fazla iken (p<0.05) 12. haftadan sonra etkilenmiş ve sağlam taraf arasında fark bulunmamıştır. (p>0.05). Aktif total elevasyonun 5., 8. ve16. haftalarda, fleksiyon eklem hareketinin 24. haftaya kadar, abdüksiyon eklem hareketinin 5., 8. ve 12. haftalarda, eksternal rotasyon eklem hareketinin 16. haftada ve internal rotasyon eklem hareketinin ise 8, 12 ve 16. haftalarda hızlandırılmış protokolde daha fazla olduğu görülmüştür (p<0.05). Kassal kuvveti karşılaştırıldığında omuz fleksiyon, abdüksiyon, eksternal rotasyon ve supraspinatus kas kuvvetinde iki protokol arasında fark olmadığı görülmüştür (p>0.05). Yalnız internal rotasyon kas kuvvetinin 16. haftada hızlandırılmış protokolde daha fazla olduğu görülmüştür (p<0.05). Fonksiyonel aktivite düzeyinde Constant'a göre 12., 16. ve 24. haftalarda; DASH'a göre 8., 12. ve 16. haftalarda ve ASES'e göre cerrahi sonrası tüm haftalarda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Hızlandırılmış protokol fizyoterapistlere artroskopik olarak rotator kılıf amir yapılan hastaların rehabilitasyonunda immobilizasyonun negatif etkilerinden koruduğu ve daha erken dönemde günlük yaşam aktivitelerine dönmesine izin verdiği için önerilebilir.

Abstract:
In this study, it was planned to compare the effects on pain, range of motion, muscular strength and functional activity level between the slow and accelerated protocols. The study included 29 patients (3 men, 26 women) who were arthroscopically repaired their rotator cuff tear in stage 2 and 3. Patients were divided into two groups: Group I was treated with accelerated protocol (n=13) and Group II was treated with slow protocol (n=16). Patients, who were treated with accelerated protocol, were applied to pre-op rehabilitation program for 4 to 6 weeks. All measurements were performed at pre-op and post-op at 1, 3, 5, 8, 12, 16 and 24th-weeks. Pain by visual analog scale and algometric evaluation, muscular strength of shoulder with J-Tech hand held dynamometer and functional activity level by DASH-T, ASES and Constant scores were assessed. Range of motion was determined by goniometric measurements. In accelerated rehabilitation protocol, active range of motion was started at 3rd week although it was started at 6th week after surgery in slow protocol. The rehabilitation program was completed at 8th week in accelerated protocol though it was completed at 22nd week in slow protocol. Results of this study showed no statistically differences between slow and accelerated protocol at rest pain (p>0.05), although in accelerated protocol less pain was experienced at 5th and 16th week during activity and at 5th week at night pain (p<0.05). There were significant differences between affected and healthy shoulder with algometric evaluation on supraspinatus muscle, affected shoulder side was more sensitive until 12th week. However there were no significant differences between affected and healthy shoulders after 12th week (p>0.05). In accelerated protocol active total elevation was greater than slow?s protocol at 5, 8 and 16th weeks, flexion movement until 24th week, abduction movement at 5, 8 and 12th weeks, external rotation movement at 16th week, and internal rotation movement at 8, 12 and 16th weeks (p<0.05). There were no significant differences between groups in muscular strength of shoulder flexors, abductors, external rotators and supraspinatus (p>0.05). But muscular strength in accelerated protocol was greater than slow protocol during internal rotation at 16th week (p<0.05). Accelerated protocol was better than slow protocol in functional activity level regarding to Constant score at 12, 16 and 24th weeks; regarding to DASH at 8, 12 and 16th weeks, and regarding to ASES at all weeks after surgery (p<0.05). In conclusion, the accelerated protocol might be recommended to physical therapists during rehabilitation after arthroscopic rotator cuff repair to prevent the negative effect of immobilization and to support the reintegration to daily living activities in the earliest time.