Geleneksel yapı sistemlerinin sürdürülebilirlik açısından incelenmesi
Investigation of the traditional building systems in terms of sustainability
Yazar: DİLEK OKKALIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH SÖNMEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Son yıllarda artan çevre sorunları ve ekolojik dengenin bozulması toplumları doğa ile uyumlu bir şekilde yaşamaya yönlendirmiş, üretim ve tüketim biçimlerini gözden geçirmeye yöneltmiştir. Özellikle çevreye zarar veren yapı sektöründeki uygulamalar yeniden değerlendirilmeye alınmıştır. Yeni inşa edilecek yapıların insana ve çevreye saygılı, doğal kaynaklara zarar vermeyen, iklim ile uyumlu, az enerji harcayan ve geri dönüşümlü malzeme kullanımının sağlandığı tasarımlar olması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Geleneksel yerleşim alanları; bulundukları coğrafyadaki iklim ve topografya vb. özellikleri ile uyumlu, toplumun inançlarını, geleneklerini ve yaşam kültürünü yansıtan, yöresel yapı malzemelerinin geçmiş bilgi birikimi ile birlikte kullanılmasıyla ortaya çıkan alanlardır.Sürdürülebilir mimarlık ile ilgili yapılan çalışmalarda geleneksel mimari ile sürdürülebilir mimarlık arasında benzerlikler bulunduğu ve sürdürülebilirlik kriterleri incelendiğinde ise temelinin geleneksel mimariye dayandığı belirtildiğinden, tez çalışmasında örnek alan üzerinden bu benzerliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada örnek alan olarak geleneksel mimari dokusu iyi korunmuş bir yerleşim alanı olan Muğla İli'nin, Yatağan İlçesi'nin Bozüyük Köyü ele alınmış, 19 yy. sonu 20 yy. başlarında inşa edilen bu konutların Muğla Evleri ile benzer özellikler taşımakta olduğu görülmüştür. Bozüyük Köyü'nde bulunan farklı özelliklere sahip üç geleneksel konutun, arazi yerleşimi, yeşil doku, bina formu, bina kabuğu, mekan organizasyonu, malzeme seçimi ve konstrüksiyonu olarak belirlenen sürdürülebilirlik kriterlerine uygunluğu incelenmiştir. Seçilen geleneksel yapı örneklerinin sürdürülebilirlik kriterlerine uygunluğu karşılaştırmalı analiz yapılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca köyde yaşayan kişilerin kullanıcı memnuniyetinin belirlenmesine ilişkin anket çalışması yapılarak elde edilen verilerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak; Bozüyük Köyü'nde yer alan geleneksel konutların bulunduğu yerin iklim özelliklerini dikkate alarak doğa ile uyumlu olduğu ve sürdürülebilir mimari özellikleri taşıdığı görülmüştür.

Abstract:
In recent years increasing environmental problems and the deterioration of the ecological balance have led societies to live in harmony with nature and to reconsider their production and consumption patterns. Especially when the practices made in the construction sector, which is one of the sectors that seriously damage the environment, are being reconsidered it becomes necessary to build structures that respect human and environment, are harmless to natural resources, are compatible with the climate, spend less energy in creating comfort conditions and give priority to the use of recycled materials. Traditional settlements are the areas which are compatible with the features such as climate and topography in their geography, reflect the beliefs, traditions and life culture of the society and they compose of the use of local building materials with the past knowledge. In the studies on sustainable architecture, it is seen that there are similarities between traditional architecture and sustainable architecture and when the sustainability criteria are examined, it is revealed that the foundation is based on traditional architecture. Therefore, in the thesis study it is aimed to reveal these similarities over the sample settlement.

As a sample area, Bozüyük Village of Yatağan District of Muğla Province, which is a well-preserved residential area, has been considered and it has been observed that these houses built in the late 19th and early 20th centuries have similar characteristics with Muğla Houses. The suitability of three traditional houses in BozüyükVillage that have different features, to the sustainability criteria which determined as land layout, green texture, building form, building envelope, space organization, material selection and construction were examined. Compliance with sustainability criteria of selected traditional building samples was evaluated by making comparative analysis. In addition, a survey was conducted to determine the user satisfaction of the people living in the village and the collected data were evaluated. As a result, it has been observed that traditional houses in Bozüyük Village are compatible with nature considering the climate characteristics of the location and they have sustainable architectural features.