İnflamatuar bağırsak hastalığı olan çocuklarda beslenme durumunun, eser element düzeylerinin ve yağ malabsorbsiyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status, trace element levels and fat malabsorption in children with inflammatory bowel disease
Yazar: SELİN İBAGÜNER
Danışman: PROF. DR. TÜLİN AYŞE ÖZDEN ; PROF. DR. ÖZLEM DURMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Eser elementler = Trace elements ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Selenyum = Selenium ; Çinko = Zinc ; Çocuklar = Children ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma, inflamatuar bağırsak hastalığı (İBH) olan 2-18 yaş arası çocuklarda büyüme ve beslenme durumunu, eser elementlerden çinko ile selenyumun serum ve saçtaki düzeyleri ile yağ malabsorbsiyon durumunu hastaların antropometrik ölçümleri, ilgili biyokimyasal bulguları ve klinik özellikleriyle birlikte değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı polikliniğinde İBH tanısıyla takip edilen gönüllü 32 çocuk (12 kız, medyan yaş 15,3 yıl, 14 ülseratif kolit, 18 Crohn hastası) ile yürütüldü. Bireylerin genel özellikleri, hastalık aktivitesi, beslenme durumu değerlendirilerek antropometrik ölçümleri yapıldı. Serum ve saçta çinko ile selenyum düzeyleri ve yağ malabsorbsiyon göstergesi (steatore) olarak dışkıda steatokrit ölçüldü. Hastaların rutin biyokimyasal tetkikleri de çalışmada değerlendirildi. Elde edilen veriler kullanılarak, çinko ve selenyum düzeylerinin hastalıkla ilgili faktörlerle ilişkisi araştırıldı. Bulgular: Bütünde hastaların %81,3'ü remisyondaydı; beslenme durumu açısından  %18,8'inde akut, %12,5'inde kronik malnütrisyon mevcuttu. Crohn hastalarının yaşa göre boy Z skoru, ülseratif kolit hastalarınkine göre anlamlı olarak düşüktü (p<0,05). Hastaların %31,3'ünde serum çinko, %6,3'ünde serum selenyum düzeyleri düşüktü. Saç örneği alınabilen 27 hastanın %7,4'ünde saç çinko, %3,7'sinde saç selenyum düzeyleri düşük bulundu. Tüm hastaların %78,1'inde dışkıda steatokrit yüksekti. Steatokrit yüksekliği ile çinko ve selenyum düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Sonuç: İBH olan çocukların çinko ve selenyum eksiklikleri yönünden riskli olabileceği düşünülse de hastalığın remisyonda tutulması ve yeterli beslenme ile bu eser elementlerin ciddi eksiklikleri önlenebilir. Steatore düşük düzeyde devam etse de bu durum çinko ve selenyum düzeylerini etkilememektedir. Hastalarda daha sık karşılaşılan bir durum olan çinko eksikliği rutin kontrollerle saptanıp desteklenebilir.

Abstract:
Aim: This study aims to evaluate growth and nutritional status, serum and hair levels of zinc and selenium as trace elements and fat malabsorption status with anthropometric measurements, relevant biochemical findings and clinical features of 2-18 years old children with inflammatory bowel disease (IBD). Material and Methods: This study was conducted on 32 volunteer children with IBD (12 girls, median age 15.3 years, 14 ulcerative colitis, 18 Crohn patients) followed in outpatient clinic of Istanbul University, Istanbul Medical Faculty Department of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition. General characteristics, disease activity, nutritional status of patients were evaluated with measured anthropometric findings. Zinc and selenium levels in serum and hair along with fecal steatocrit as an indicator of fat malabsorption (steatorrhea) were measured. Routine requested biochemical assays of patients were also evaluated. The relationship between zinc and selenium levels and factors related to the disease was investigated evaluating the data obtained. Results: In the whole, 81.3% of the patients were in remission. As nutritional status, 18.8% acute and 12.5% had chronic malnutrition. Crohn patients' height for age Z score was found significantly lower compared to ulcerative colitis patients' (p<0.05). Serum zinc and selenium levels were low in 31.3% and 6.3% of patients, respectively. Twenty seven children's hair samples could be examined for hair zinc and selenium levels and were found low in 7.4% and 3.7%, respectively. Steatocrit was high in 78.1% of all patients. There was no significant relationship between high steatocrit levels and zinc and also selenium levels (p>0.05). Conclusion: Although children with IBD are thought to be at risk in terms of zinc and selenium deficiencies, serious deficiencies of these trace elements can be prevented by keeping the disease in remission and with proper nutrition. Despite the presence of mild steatorrhea as a malabsorption indicator, this does not affect zinc and selenium levels. Zinc deficiency, which is relatively common in patients, can be identified and replaced if levels are measured during routine follow-ups.