Sporcu ve sedanter bireylerin beyin elektrofizyolojik özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of brain electrophysiological characteristics of athletes and sedentary individuals
Yazar: SELİN KALYONCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH AĞDUMAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ERDEM KORKMAZ
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, sporcularda öfke, saldırganlık ve nevrotiklik özelliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesidir.
Yöntem: Araştırmaya Atatürk Üniversitesi'nde öğrenim gören 74 kadın, 144 erkek olmak üzere toplam 218 sporcu katılmıştır. Çalışmada veri toplama araçları olarak Sporda Saldırganlık ve Öfke Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Nevrotizm alt boyutuna ait maddeler kullanılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi JASP 0.15.0.0 yazılımı aracılığıyla yapılmıştır. 
Bulgular: Sporda Saldırganlık ve Öfke Ölçeğinin saldırganlık ve öfke alt boyutlarına yönelik analizlerde, erkek sporcuların kadınlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek puanlar elde ettiği saptanmıştır (p<.05). Katılımcılar yaş değişkenine göre karşılaştırıldığında, 26 yaş ve üzeri sporcuların saldırganlık ve öfke alt boyutlarında diğer yaş gruplarından istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılaştığı belirlenmiştir (p<.05). Temaslı sporlarla ilgilenen sporcuların temassız spor yapanlara göre saldırganlık ve öfke alt boyutları ortalama puanlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir (p<.05). Ayrıca, temaslı spor yapan sporcuların Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin nevrotizm alt boyutu ortalama puanlarında temassız spor yapanlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede fark olduğu gözlemlenmiştir (p<.05). Alkol tüketen sporcuların, alkol tüketmeyenlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek öfke düzeyine sahip olduğu saptanmıştır (p<.05).
Sonuç: Araştırma sonucunda temaslı spor yapan sporcuların temassız spor yapanlara kıyasla daha saldırgan ve öfkeli olduğu söylenebilir. Ek olarak, nevrotiklik özelliklerinin de temaslı sporlarla pozitif bir ilişki içerisinde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan sporcularda öfke ve saldırganlık düzeyinin en yaşlı sporcularda olduğu ifade edilebilir. 
Anahtar Kelimeler:  müsabık sporcu, kişilik, duygusal denge.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the characteristics of anger, aggression, and neuroticism in athletes based on various variables.
Method: The study involved a total of 218 athletes from Atatürk University, comprising 74 females and 144 males. For data collection, the study utilized the Sports Aggression and Anger Scale and items pertaining to the Neuroticism sub-dimension of the Five Factor Personality Traits. The statistical analysis of the obtained data was conducted through the JASP 0.15.0.0 software.
Findings: In the analyses directed towards the aggression and anger sub-dimensions of the Sports Aggression and Anger Scale, male athletes were found to score statistically significantly higher compared to females (p<.05). When participants were compared based on the age variable, athletes aged 26 and above were identified to significantly differ in the aggression and anger sub-dimensions from other age groups (p<.05). Athletes involved in contact sports were observed to have statistically significant differences in average scores for the aggression and anger sub-dimensions compared to those participating in non-contact sports (p<.05). Additionally, athletes participating in contact sports displayed a statistically significant difference in average scores for the Neuroticism sub-dimension of the Five Factor Personality Traits compared to those in non-contact sports (p<.05). Athletes who consume alcohol were determined to possess a statistically significantly higher level of anger compared to those who do not consume alcohol (p<.05).
Results: Based on the research findings, it can be asserted that athletes participating in contact sports are more aggressive and angry compared to those engaged in non-contact sports. Additionally, it has been determined that neurotic traits are positively associated with contact sports. Furthermore, among the participating athletes, the highest levels of anger and aggression can be attributed to the oldest athletes.
Keywords: competitive athlete, personality, emotional balance.