Sağlık hizmet kullanıcılarının organ nakline bakış açısı ve umut düzeylerinin belirlenmesi: Kronik böbrek hastaları üzerine çalışma
Determining health care users perspectives and hope levels on organ transplantation: Study on chronic kidney patients
Yazar: ESRA ARIKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRAR ILIMAN YALTAGİL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışma sağlık hizmeti alan kronik böbrek hastalarının umut düzeylerini ve böbrek nakline bakış açılarını belirlemek, aynı zamanda umut düzeyleri ile böbrek nakline bakış açısı arasındaki ilişkiyi değerlendirebilmek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Veriler toplanmadan önce gerekli izinler ve etik kurul onayı alınmıştır. Çalışmanın örneklemini, 4 Mart - 8 Nisan 2024 tarihleri arasında, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesine başvuru yapan 18 yaş üzeri, evre beş kronik böbrek hastalığı tanısı almış olup hemodiyaliz tedavisi alan ve araştırmaya gönüllü katılım sağlayan 385 hasta oluşturmaktadır. Araştırmada veriler yüz yüze görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS (Statistical Package for The Social Sciences) ve AMOS (Analysis of Moment Structures) programları kullanılmıştır. Çalışmada katılan hastaların %55,3'ü erkek, %79,0'ı evlidir. Hastaların %61,6'sı ilköğretim-ortaöğretim mezunudur. Hastaların umut düzeyi puan ortalaması 37,75 puan ile iyi düzeyde çıkmıştır. Hastaların %50,1'i böbrek nakli merkezine kaydı olduğunu, %86'sı canlı donörden, %84,9'u kadavradan böbrek nakli olmak istediğini, %57,7'si böbrek nakli konusunda yeterli bilgisi olmadığını ve %78,8'i konuyla ilgili detaylı bilgi sahibi olmak istediğini belirtmiştir. Hastaların böbrek nakline bakış açısı ile umut düzeyi arasında pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Böbrek nakli ile ilgili olumlu görüş bildiren hastaların umut düzeyi puan ortalamasının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak; hastaların bilgi durumu arttıkça umut düzeyinin de arttığı gözlemlenmiştir bu bağlamda; hastalara gerekli eğitim verilmesi, umut durumunu arttıracak psikolojik ve sosyal destek sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted descriptively and cross-sectionally in order to determine and perspectives of kidney transplantation of patients diagnosed with chronic kidney disease stage five, and also to evaluate the relationship between hope levels and perspectives on kidney transplantation. Necessary permissions and ethics committee approval were obtained before data collection. The sample of the study consists of 385 patients over the age of 18 who applied to Sivas Cumhuriyet University Health Services Application and Research Hospital between March 4 and April 8, 2024, were diagnosed with stage five chronic kidney disease, received hemodialysis treatment, and voluntarily participated in the research. In the research, data were obtained by face-to-face interview technique. SPSS (Statistical Package for The Social Sciences) and AMOS (Analysis of Moment Structures) programs were used to evaluate the research data. 55.3% of the patients participating in the study were male and 79.0% were married. 61.6% of the patients are primary or secondary school graduates. The average  hope score of the patients was at a good level with 37.75 points. 50.1% of the patients stated that they were registered to a kidney transplant center, 86% wanted to receive a kidney transplant from a living donor, 84.9% wanted to receive a kidney transplant from a cadaver, 57.7% did not have sufficient knowledge about kidney transplantation and 78.8% stated that they wanted to receive a kidney transplant from a living donor. He stated that he wanted to have detailed information about the subject. A moderately positive, statistically significant relationship was found between patients' perspective on kidney transplantation and their level of hope. It was determined that the average hope level score of patients who expressed positive opinions about kidney transplantation was higher. In conclusion; In this context, it has been observed that as the knowledge level of the patients increases, the level of hope also increases; It is recommended to provide necessary education to patients and provide psychological and social support to increase hope.