Okul öncesi dönem 48-72 aylık çocukların yürütücü işlev becerileri ve okula uyum düzeylerinin incelenmesi
Examination of executive function skills and school adjustment levels of preschool period 48-72 months old children
Yazar: ELİF ALANYÜZ ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU ÇETİNGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okula uyum = School adjustment ; Yönetici işlevler = Executive functions

Özet:
Bu araştırma okul öncesi çocukların yürütücü işlev becerileri ile okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ilinde Küçükçekmece ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız anaokullarındaki 48-72 aylık 312 çocuk oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri Öğretmen Formu ve Sınıfa Uyum Öğretmen Gözlemi - Kontrol Listesi aracılığıyla toplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda yürütücü işlevlerin alt boyutlarının kız çocukları lehine farklılaştığı görülmüştür. Çalışma belleği ve önleyici kontrol alt boyutu ile yaş değişkeni arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Okul öncesi eğitim kurumuna devam süresi arttıkça çalışma belleği ve önleyici kontrol becerilerinin de arttığı tespit edilmiştir. Çocukların yürütücü işlevleri ile anne-baba öğrenim durumu arasında pozitif yönlü anlamlı farklılık bulunmuştur. Çalışma belleği ve önleyici kontrol alt boyutlarının kardeş sayısına göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Okula uyumun alt boyutlarından konsantrasyon problemi ile yaş değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunurken olumlu sosyal davranış ve yıkıcı/istenmeyen davranış ise yaşa göre istatiksel açıdan anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine bakıldığında konsantrasyon problemleri ve yıkıcı/istenmeyen davranışlar erkeklerde daha çok görülürken olumlu sosyal davranışta anlamlı farklılık bulunmamıştır. Okul öncesi eğitim kurumuna devam etme süresi ve anne-baba öğrenim durumu arttıkça çocukların okula uyum düzeylerinin de arttığı tespit edilmiştir. Yıkıcı/istenmeyen davranış alt boyutu ile kardeş sayısı arasında kardeş yok lehine farklılık görülürken olumlu sosyal davranış ve konsantrasyon problemleri boyutlarında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Araştırma sonucunda okul öncesi dönem çocukların yürütücü işlev becerileri ile okula uyum düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmış ve elde edilen bulgular, ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
This research examined the relationship between preschool children's executive function skills and their school readiness levels. A correlational research design was utilized, and the study included a sample of 312 children aged 48-72 months, attending independent preschools affiliated with the Ministry of National Education in the Küçükçekmece district of Istanbul, Turkey. Data were collected using a Personal Information Form, the Childhood Executive Functioning Inventory and the Teacher Observation of Classroom Adaptation– Checklist.
The analysis revealed that the sub-dimensions of executive functions differed, favoring girls. A positive correlation was found between working memory and inhibitory control sub-dimensions and age, indicating that as the duration of preschool attendance increased, children's working memory and inhibitory control skills also improved. There was a significant positive correlation between children's executive functions and parental education level. Moreover, significant differences were observed in working memory and inhibitory control sub-dimensions based on the number of siblings. While there was a significant difference between concentration problem, one of the sub-dimensions of school readiness level, and the age variable, no statistically significant difference was found between positive social behavior and destructive/undesirable behavior in terms of age. Considering the gender variable, concentration problems and destructive/desirable behaviors were more common in males, while no significant difference was found in positive social behavior. It was determined that as the duration of preschool attendance and parental education level increased, children's school readiness levels also increased. Although a difference in favor of having no siblings was observed in terms of the number of siblings on the sub-dimension of destructive/undesirable behavior, no significant difference was found in positive social behavior and concentration problems. The study concluded that there is a significant positive relationship between preschool children's executive function skills and school readiness levels, and the findings were discussed within the framework of the relevant literatüre.