Kondüsyonlamanın pamuk lifi ve iplik özelliklerine etkisi
The effect of conditioning on fiber and yarn characteristics
Yazar: ERTUĞRUL MEHMET ÇETİNAY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA OĞLAKÇI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Pamuk Eksperliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Denge = Equilibrium ; Lif özellikleri = Fiber properties ; Lifler = Fibers ; Nem = Moisture ; Pamuk eksperliği = Cotton expert ; Pamuk elyafı = Cotton fiber ; Pamuk ipliği = Cotton yarn ; İplik kalitesi = Yarn quality

Özet:
Bu çalışma, G.hirsutum L. türüne ilişkin iki pamuk çeşidinin (St. 453 ve Carmen) lifleri ve bunlardan elde edilen iplikler üzerinde K.Maraş ta iki, (Mem Tekstil A.Ş ve Matesa A.Ş) ve G.Antep de bir (Selçuk İplik A.Ş) iplik tesisinde yürütülmüştür.K.Maraş ve Ş.Urfa koşullarında yetiştirilen St.453 ve İzmir koşullarında yetiştirilen Carmen çeşitlerine ilişkin pamuklardan elde edilen liflerin özellikleri doğrudan (kondüsyonlanmadan) ve RCU (Rapid Control Unit) cihazında % 65 ±2 oransal nem ve 21±1 0C de 24 saat kondüsyonlandıktan sonra saptanmıştır.Çalışmada lif özelliklerinden;1) Lif İnceliği Değerleri (micronaire)2) Lif Kopma Dayanıklılığı (Strength) (gr/tex)3) Lif Uzunluğu Değerleri (Length) (mm) (%2,5 S.L)4) Lif Kopma Uzaması (Elongation) (%)5) Kısa Lif Oranı (Short Fiber İndex) (%)6) Lif Uzunluk Uyumu (Uniformity İndex) (%)7) Lif Olgunluğu (Maturity) (%)8) Lif Parlaklığı (Reflectance) (%) (Rd)9) Lif Sarılığı (Yellowness) (+b) değerleri incelenmiştir. Ayrıca iplik özelliklerinden;1) Uster (U%)2) Düzgünsüzlük (CVm%)3) İnce Nokta ( % -50) (Adet)4) Kalın Nokta ( % +50) (Adet)5) Nep Sayısı (% + 200) (Adet)6) Tüylülük İndeksi (Hairness) (%) değerleri incelenmiştir.Lif özelliklerinin saptanmasında HVI-900 (High Volume Instrument), kondüsyonlama işlemi için RCU (Rapid Control Unit) ve iplik özelliklerinin tespitinde Uster Tester 4 cihazları kullanılmıştır. Farklı lokasyon ve çeşitlere ilişkin lif pamuklarda nem düzeyleri; portatif nem ölçerlerle ve fırınlama (110 0C) yöntemleri ile saptanmıştır. Bunun yanında lif pamuklarda denge nemine ulaşma süreleri , kuru lif örneklerinde % 65 ±2 oransal nem ve 21±1 0C sıcaklık koşullarında 15 gün boyunca her gün tartım yapılması ile saptanmıştır.Çalışma sonucunda: Kondüsyonlamanın (nem düzeyinin % 7,2 ye ulaşmasının) lif kopma dayanıklılığını (gr/tex), lif inceliğini (mic) ve lif kopma uzamasını (elongation) (%) önemli ve olumlu yönde etkilediği, buna karşın; lif uzunluğu (% 2,5 S.L), kısa lif oranı (%), lif uzunluk uyumu (%) (uniformite), lif olgunluğu (maturity) (%), lif parlaklığı (reflectance) (%) ve lif sarılık (yellowness) (+b) özelliklerini ise önemli düzeyde etkilemediği bulunmuştur.Kondüsyonlamanın; uster, düzgünsüzlük, ince nokta, kalın nokta, nep ve tüylülük gibi iplik özelliklerini önemli ve olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.Çalışmada nem düzeyinin saptanmasında en iyi yöntemin fırında kurutma yöntemi uygulanarak yapılan olduğu; farklı çeşit ve lokasyon pamuklarının denge nemine (?%7) ulaşma gün sayılarının 6-7 gün arasında değiştiği saptanmıştır.

Abstract:
This Study investigates fibres and the yarn made of these fibres of G.Hirsutum L. type of cotton. The study was conducted in 3 spinning mills in K.Maraş (Mem Tekstil A.Ş and Matesa A.Ş) and in G.Antep (Selçuk İplik A.Ş).Properties of fibres which are obtained from the cottons grown in K.Maraş and Ş.Urfa (St.453) and in İzmir (Carmen) have been determined directly ( without conditioning ) and after conditioned with RCU (Rapid Control Unit) instrument in %65 ±2 relative humidity and 21±1 0C.At this study, below fiber properties parameters were analysed;1) Fiber Micronaire (mic.)2) Fiber Strength (gr/tex)3) Fiber Length (mm) (%2,5 S.L)4) Fiber Elongation (%)5) Short Fiber İndex (%)6) Uniformity İndex) (%)7) Maturity (%)8) Reflectance (%) (Rd)9) Yellowness (+b)Also following yarn properties paramaters were analysed at this study too.1) Uster (U%)2) Unevennes (CVm%)3) Thin Point ( % -50)4) Thick Point ( % +50)5) Neps (% + 200)6) Hairness (%)HVI-900 (High Volume Instrument) was used to determine fiber properties and RCU (Rapid Control Unit) was used to determine conditioning procedure and Uster Tester 4 was used to determine yarn properties. Moisture of different types of fibres in different locations have been determined by portative moisture calculators and oven drying (110 0C ) methods. The time of reaching the moisture balance was also determined by weighing , day by day during 15 days, dry fiber samples (without moisture) at %65 ±2 relative humidity and 21±1 0C conditions.As a result of this study, conditioning ( reaching %7,2 moisture level) has an important and positive effect on fiber strength (gr/tex), fiber micronaire (mic.) and fiber elongation (%) wheras has no significnat effect on fiber length (% 2,5 S.L), short fiber index (%), fiber uniformity (%), maturity (%), reflectance (Rd) (%) andyellowness (+b).The conditioning has a significant and positive effect on yarn specifications such as uster values, unevennes, thin points, thick points, neps and hairness.This study also showed that the best method of determining the moisture level is the oven drying method and the time of reaching equilibrium moisture (?%7) of different type and locations of cottons are between 6-7 days.