Öğretmenlerin yansıtıcı düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of teachers reflective thinking skills in terms of various factors
Yazar: SEVGİ ERGÜVEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYHAN DİKİCİ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme = Thinking ; Düşünme stilleri = Thinking styles ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yansıtma = Reflecting ; Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking ; Yansıtıcı öğretme = Reflective teaching ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Yansıtıcı düşünme herhangi bir düşünce ya da bilgiyi ve onun amaçladığı sonuçlara ulaşmayı destekleyen bir bilgi yapısını etkin, tutarlı ve dikkatli bir biçimde düşünmedir. Yansıtma süreci deneyimlerimizi yeniden yapılandırdığımız ve yorum yaptığımız bir süreçtir. Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenleri ve branş öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme becerileri ile cinsiyet, yaş, mezun olunan okul türü, kıdem yılı ve branş gibi değişkenleri arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemektir.Araştırma Betimsel Tarama Modeli'ne dayalı olarak yapılmıştır. Öğretmenlerin demografik özelliklerine ilişkin elde edilen veriler frekans ve yüzde alma teknikleri ile analiz edilmiştir. Deneklerin demografik özellikleri ile yansıtıcı düşünme becerileri arasında yapılan analizlerde, aritmetik ortalama, grupların özelliklerine göre seçilen t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis H tekniği kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırma için Akbari, Behzadpoor ve Dadvand (2010) tarafından geliştirilen Yansıtıcı Düşünme Envanteri Türkçe'ye çevrilerek öğretmenlere uygulanmıştır.Öğretmenlerin seçiminde kolay ulaşılabilir örnekleme yoluna gidilmiştir. Bu nedenle, Hatay ili Kumlu ve Reyhanlı ilçelerindeki 15 okulda görev yapan toplam 189 öğretmene ölçek uygulanmıştır. Katılımcıların %51.1'ini kadınlar oluşturmaktadır. Katılımcıların %52.2'sinin yer aldığı yaş aralığı 20-30'dur, bununla birlikte %16.1'i 41 ve üzeri yaş grubuna dâhildir. Katılımcılar arasında en çok sınıf öğretmenleri yer almaktadır ve oranları %49.7'dir. %9.5'i Sosyal Bilgiler öğretmenidir. Kıdem yılı 1-10 yıl arasında olan öğretmenler toplamın %67.6'sını meydana getirmektedir. Araştırmada yer alan öğretmenler ilköğretim okullarında görevli olan sınıf öğretmenleri ve ilköğretim ikinci kademe ile ortaöğretimlerde görevli branş öğretmenleridir.Ölçekten elde edilen verilere bakıldığında öğretmenlerin yansıtıcı düşünme becerilerini yüksek oranda kullandıkları ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yansıtıcı düşünme becerileri arasında onların cinsiyet, yaş, branş ve kıdem özelliklerine göre anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Katılımcılardan Fen Edebiyat Fakültesi mezunlarının diğer okullardan mezun olanlara göre daha çok yansıtıcı düşündükleri ortaya çıkmıştır. Eğitim Fakültelerinden mezun olan öğretmenlerin daha çok yansıtıcı düşünme becerisine sahip olması beklenirken, öğretmenlik üzerine en iyi eğitimi aldıkları düşünülen bu öğretmenlerin aldıkları eğitimin kalitesine yönelik soru işaretlerine neden olabilir. Kıdem yılı fazla olan öğretmenler, mesleğe yeni giren öğretmenlere göre daha fazla deneyime sahiptir. Bu yüzden onların daha çok yansıtıcı uygulama yapması beklenir. Ancak elde edilen sonuçlara göre deneyimin fazla olması yansıtıcı düşünmeyi geliştirmemiştir. Bu durumda öğretmenlerin geleneksel anlayıştan uzaklaşamadıkları söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Yansıtıcı düşünme, yansıtma, düşünme, düşünme türleri

Abstract:
Reflective thinking is an active, persistent, and careful consideration of any belief or supposed form of knowledge in the light of the grounds that support it, and the further conclusions to which it tends. It is a process in which we reconfigure our experience and comment. The aim of this research is to determine whether there is a significant difference between reflective thinking skills of elementary and branch teachers and the variables such as gender, age, types of graduation school, professional experience and branch.The research was carried out with descriptive survey method. Regarding the teachers? demographical characteristics, the data was analyzed by means of frequency technique. In the analysis between the teachers? reflective thinking skills and their demographical characteristics, medium was interpreted by the use of Kruskal Wallis H, one-way ANOVA, and t-test. Being translated into Turkish, Reflective Thinking Inventory, which was developed by Akbari, Behzadpoor and Dadvand (2010), was carried out on the teachers for this research.Convenience sampling was used in the research. The inventory was conducted on 189 teachers working in 15 schools of Kumlu and Reyhanlı districts in Hatay. 51.1 percent of the participants consisted of women. 52.2 percent of the participants was between 20-30 years old, whereas 16,1 percent was 41 or over. The majority of the participants, 49.7 percent, were elementary teachers. 9.5 percent was social science teachers. The teachers whose length of service was between 1 and 10 years consist of 67.6 percent of the total. The teachers participating in this research were elementary teachers and branch teachers in high schools and second education level schools.Considering the collected data, it was discovered that teachers use their reflective thinking skills at a high rate. According to the results of the research, it was found out that there was not significant difference among the teachers? reflective teaching skills in terms of their gender, age, branch and working experience. It also was found that the teachers having graduated from Faculty of Science and Literature think more reflectively than those from other faculties. Although the teachers from Faculty of Education were expected to think more reflectively, it leads to questions on the education quality of the teachers who were considered to be educated as a teacher in the best way. The teachers whose service was longer had more experience than the teachers who had just started teaching. Therefore, they were expected to do more reflective practice. However, according to the results, having more experience hasn?t developed reflective thinking. It can be said that teachers cannot lose their hold on traditional thinking.Key words: Reflective thinking, reflection, thinking, types of thinking