Kalkınma planlarının sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği politikaları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of development plans in terms of sustainability and climate change policies
Yazar: ELİF KÖKSOY
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ZÜMRÜT BOYACIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Planlı kalkınma = Planned development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Yeşil büyüme = Green growth ; Çevre ekonomisi = Environmental economics ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Yirmibirinci yüzyılda ülkelerin ekonomik büyümesi, nüfus artışı ve kentleşmesi sonucu enerji talebi de artmıştır. Enerji talebinin büyük ölçüde fosil yakıtlarla karşılanması dünyaya zarar vermekte ve çevre kirliliğine neden olmaktadır. Çevresel sürdürülebilirlik konusu küresel düzeyde iklim değişikliği, ekonomik büyüme ve kalkınma gibi birçok durumu etkilemektedir. Gelecek nesillerin yaşam kalitelerinin devamlılığı için çevresel duyarlılık ülkesel ve küresel boyutta önceliklendirilmektedir.
Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği ile ilgili politikalar gerek ulusal gerekse uluslararası yaklaşımların etkisi ile Birleşmiş̧ Milletler hedefleri çerçevesinde şekillenmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de sürdürebilir kalkınma konusunun bir devlet politikası olarak kalkınma planlarında nasıl dahil edildiğine ve ne düzeyde çözüm önerileri oluşturulduğuna odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye'de 2001 yılı ve sonrasında hazırlanan ve uygulanan beş yıllık kalkınma planlarında; sürdürülebilirlik, çevre ve iklim değişikliğine dair politikalara ne ölçüde yer verildiğinin tespit edilmesidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile Kalkınma Planları incelenmiştir. Analiz bulgularına göre; iklim değişikliği politikalarının uygulanmaya başlandığı 8. Beş Yıllık Kalkınma planından itibaren çevre koruma ve sürdürülebilirlik konuları her planda artarak ele alınmış özellikle halen geçerli olan 12. Plandaki detaylı hedef olarak yer verilmiştir. Dünyanın en büyük problemi olmasının da etkisi ile iklim değişikliği sorunsalına kalkınma planlarında yer verilmesi anlamlı olmakla birlikte Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma henüz tam olarak sağlanamamıştır ve çevresel sorunlar devam etmektedir. Kalkınma Planlarında yer alan politikaların kararlı ve etkin biçimde uygulanması ile sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği odaklı hedeflenen sonuçlara ulaşabilmenin mümkün olacağı çalışma önerisi olarak sunulmaktadır. Aksi takdirde her planda çevresel sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğine ilişkin hedefler sadece hedef olarak kalmaya devam edecek, gerçeklerle örtüşmeyecektir.
Anahtar Kelimeler: Kalkınma, Kalkınma Planları, Sürdürülebilirlik, İklim Değişikliği, Çevre, Türkiye

Abstract:
In the 21st century, economic growth, population increase and urbanization have significantly heightened energy demand. This demand is predominantly met through fossil fuels, resulting in environmental pollution and damage. Environmental sustainability affects various global issues, such as climate change, growth and development. Prioritizing environmental sensitivity at both national and global levels is crucial for sustaining the quality of life for future generations.
In Turkey, policies regarding sustainable development and climate change are shaped by both national and international approaches within the framework of the United Nations goals. This study aims to analyze how the issue of sustainable development is addressed in Turkish state policies and the solutions proposed within relevant texts. The objective of the study is to determine the extent to which sustainability, environmental, and climate change policies have been included in the five-year development plans prepared and implemented in Turkey since 2001. The study employs qualitative research methods, specifically document analysis, to examine the Development Plans.
The findings indicates that environmental protection and sustainability issues have been increasingly addressed in each plan, starting from the 8th Five-Year Development Plan, where climate change policies were first implemented. These issues are particularly detailed in the currently valid 12th Plan. Given the significant global challenge of climate change, including this issue in development plans is meaningful. However, Turkey has not yet fully achieved environmental sustainability, the study suggests that achieving the targeted outcomes in climate change will be possible through the determined and effective implementation of the policies outlined in the Development Plans. Otherwise, the targets related to environmental sustainability and climate change will remain merely as objectives and will not align with reality.
Keywords: Development, Development Plans, Sustainability, Climate Change, Environment, Turkiye.