Birey - örgüt uyumunun ahlaki değerlendirmeler ve ahlaki niyet üzerindeki etkisinin kültürler arası bağlamda incelenmesi
A cross cultural investigation of the impact of person-organization fit on ethical evaluations and ethical intentions
Yazar: AYŞEGÜL KARAEMİNOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. ERDAL TEKARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki değerler = Moral values ; Birey = Individual ; Kültür = Culture ; Küreselleşme = Globalization ; Uyum = Adjustment ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel uyum = Organizational adaptation ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Kültür, ahlaki karar verme süreci ile ilişkili kavramların önemli bir belirleyicisi olarak kabul edilmektedir. Bu tespitten hareketle mevcut araştırma, çok değişkenli analizlerden yararlanarak birey ve örgüt arasındaki kültürel uyumun, çalışanların ahlaki değerlendirmeleri ve ahlaki niyetleri üzerindeki etkisini kültürler arası bir yaklaşım ile ele almaktadır. Bu çalışma, algılanan ve tercih edilen örgüt kültürleri arasındaki fark olarak operasyonelleştirilen birey-örgüt uyumunun ve ülke değişkeninin düzenleyici etkisinin, çalışanların ahlaki değerlendirmeleri ve ahlaki niyetleri ile ilişkisini irdelemektedir.Bu doktora tez çalışmasında, birey-örgüt uyumu ile ilgili yeni bir bakış açısı ortaya koymaya teşebbüs edilmiştir. Birey-örgüt uyumu yazınındaki genel eğilimden farklı biçimde, fenomenin karanlık yüzü incelenmiştir. Araştırmanın temel sorusu, kültürler arası bağlamda, örgütüne uyum düzeyi yüksek olan bireylerin, ahlaki olmayan örgütsel faaliyetlere ve örgüte fayda sağlayacak ancak ahlaki normlara ters düşecek nitelikteki davranışlara karşı tolerans düzeylerinin ve bunları icra etmeye ilişkin niyetlerinin de yüksek olup olmadığıdır.Araştırma, Türkiye, Hollanda ve Çin olmak üzere üç ülkeden toplam 505 beyaz yakalı çalışandan derlenen birincil verilere dayanmaktadır. Sonuçlar, kültürel uyumun tahmin değişkenleri ile pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Ancak bu ilişkinin üç ülke grubu arasında özdeş nitelikte olduğu, yani ülke değişkeninin düzenleyici bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Ülkeler arası kıyaslamalar 3 ülkedeki beyaz yakalı çalışanların, ahlaki değerlendirmeler ve ahlaki niyet açısından çeşitlilik gösterdiklerini ve ülkeler arasında temel olarak farklılıkların hakim olduğunu ortaya koymuştur. Son bölümde, gelecekte yürütülecek araştırmalara dair öneriler ile bulgulara ilişkin muhtemel sosyal ve kültürel açıklamalar sunulmuştur.

Abstract:
Culture has been identified as a significant determinant of ethical decision making concepts. Depending on this notion, this research studies the impact of person-organization culture fit on the ethical evaluations and ethical intentions of employees with a cross-cultural focus using multivariate statistical analysis. This study examines how person-organization fit, operationalized as congruence between perceived and preferred organizational culture, and the moderating effects of country relates to employee?s ethical evaluations and ethical intentions.In this dissertation, it is attempted to introduce a new perspective to the issue of person-organization fit. Distinctive from the vast majority of person-organization fit literature, the dark side of the phenomenon is investigated. The main question of the research is, in a cross-cultural context, whether better person-organization fit increases tolerance for and intention of unethical business practices and unethical pro-organizational behaviors.The study depends on primary data collected from 505 white collar employees from 3 countries, namely Turkey, Netherlands and China using a questionnaire. Results indicate that culture fit related positively with the criterion variables. However this relationship is found to be identical across three country groups, indicating that there is no moderation of the country effect. Cross country comparisons revealed that white collar employees in the 3 countries subscribe to a varying range of ethical evaluations and ethical intentions basically with differences. Implications for future research and the possible social and cultural explanations of the findings are discussed.