Türkiye'de yayılış gösteren doğal Lilium L. (liliaceae) taksonlarının morfolojik ve palinolojik özellikleri
Morphological and palynological properties of Turkish Lilium L. (liliaceae)
Yazar: MİNE SEZEN DEMİREL
Danışman: PROF. DR. KAMİL COŞKUNÇELEBİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Liliaceae = Liliaceae ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Palinolojik özellikler = Palinologic properties

Özet:
Bu çalışmada, ülkemiz doğal Lilium L. (Liliaceae) taksonları morfolojik ve palinolojik yönden incelenmiştir. İncelenen bitki materyalleri 2009?2010 yılları arasında yayılış gösterdikleri alanlardan toplanarak herbaryum örneğine dönüştürülmüştür. Morfolojik incelemeler herbaryum örnekleri üzerinde çeşitli floristik ve revizyon çalışmalarında kullanılan 22 karakter üzerinde sayısal olarak değerlendirilmiş ve fotoğraflandırılmıştır. Palinolojik incelemeler herbaryum materyallerinden asetoliz yöntemi ile elde edilen polenlerin ışık mikroskobu (LM) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Yapılan palinolojik inceleme sonucu ülkemiz zambak taksonlarının polen şekli oblate, apertür şekli ve sayısı bakımından monosulkat, ekzin ornamentasyonu ise retikulat özellikte olduğu ilk kez bu çalışma ile belirlenmiştir. Morfolojik ve palinolojik çalışmalarda tespit edilen (33 karakter) özellikler kullanılarak ülkemiz zambak taksonları sayısal analizlerden kümeleme (UPGMA) ve dizilim analizi (PCA) ile değerlendirilmiştir. Yapılan analiz sonucu taksonların ayırımında bitki boyu, gövde tüy durumu, yaprak boyu ve genişliği, stilusun uzunluğu, pediselin tüy ve renginin önemli karakterler olduğu tespit edilmiştir. Aynı şekilde sulkus uzunluğunun sulkus genişliğine oranı, lümina genişliği, ekvatoral eksen uzunluğu ve polar eksen uzunluğunun da taksonların teşhisinde önemli palinolojik karakterler olduğu tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Zambak, Lilium, Türkiye, Polen

Abstract:
In this study Turkish lilies were investigated by means of morphological and palynological properties. The examined materials were collected during field work in the year of 2009 and 2010. Morphological examination were carried out on herbarium material by using 22 phenetic traits and photographed. Palynological observations were performed by using acetolysis method and photographed by light (LM) and scanning electron microscopy (SEM). As a result of palynological observations, it was found that the pollen grains are oblate, monosulcate with reticulate exine orientation in all examined turkish lilies. Furthermore all lilies taxa were analysed by using cluster (CA) and principal coordinates analysis (PCA) based 33 including palynological and morphological traits. As a result of numerical analysis, it was found that plant length, the state of plant pubescence, leaf length and width, length of stylus, the colour of pedices among the phonetic traits and length of sulcus and width, width of lumina and equatorial and polar axes (P/E) among the palynological traits are important to delimit the examined taxa.Key Words: Lily, Lilium, Turkey, Pollen