Teke katım döneminde rasyona kerkol (Prangos platychlaena Boiss. Ex Tchihat) ilavesinin keçilerin bazı döl verim özelliklerine etkisi
Effects of kerkol (Prangos platychlaena Boiss. Ex Tchihat) addition to ration on some reproductive traits in does during mating period
Yazar: BÜNYAMİN HAKAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ÜLKER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fertilite = Fertility ; Keçiler = Goats ; Kıl keçisi = Hair goat ; Üreme = Reproduction ; Üreme hormonları = Reproductive hormones

Özet:
Bu çalışmada teke katım döneminde Kerkol (Prangos platychlaena Boiss. Ex Tchihat) kullanarak ek yemleme (flushing) yapılmasının Kıl keçilerinde döl verim karakterleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Yaşları 2-6 45 baş kıl keçisi canlı ağırlıkları ve yaşları dikkate alınarak her grupta 15 baş keçi olacak şekilde 3 grup oluşturulmuştur. Gruplar aşağıda belirtilen yemleme programına tabi tutulmuş ve bu yemleme programı teke katımına kadar 3 hafta, teke katımından sonra da 3 hafta olmak üzere toplam 6 hafta boyunca sürdürülmüştür. Kontrol grubundaki keçiler temel besin madde (enerji ve protein) ihtiyaçları yonca kuru otu ile karşılanmak üzere yemlenmiştir. Arpa grubundaki keçiler temel besin madde ihtiyaçları yonca kuru otu ile karşılanmak üzere yemlenmiştir. Ayrıca, ek yemleme (flushing) amaçlı olarak hayvan başına 450 gr/gün arpa kırması verilmiştir. Kerkol grubundaki keçiler de temel besin madde ihtiyaçları yonca kuru otu ile karşılanmak üzere yemlenmiştir. Ayrıca, ek yemleme (flushing) amaçlı olarak hayvan başına 520 gr/gün Kerkol kuru otu verilmiştir. Yemleme programında 3. haftanın bitiminde teke katımı gerçekleştirilmiştir. Yemleme programının bitiminden sonra keçiler doğuma kadar gruplar arasında bir farklılık gözetilmeden kış başlangıcına kadar merada otlatılma, kışın ise ağılda kuru yonca ve çayır otu karışımından oluşan yemle yemlenmiştir. Hayvanlar aç karınlarına denemenin başlangıcı, teke katımı ve yemleme programının sonunda olmak üzere 3 kez canlı ağırlık denetimi yapılmıştır. Oğlaklama zamanında doğuran keçi, doğan oğlak sayısı, cinsiyeti ve doğum ağırlıkları kaydedilmiştir.Grupların kendi içlerinde yapılan değerlendirmede; kontrol grubundaki keçiler yemleme programı süresince, başlangıç ağırlığı dikkate alındığında, canlı ağırlık kaybı yaşarken arpa ve kerkol grubundaki keçilerde yemlemenin canlı ağırlıkta artışa yol açtığı belirlenmiştir. Ancak, yemleme programı sırasındaki bu grup içerisindeki canlı ağırlık değişimleri istatistiki olarak önemli bulunmamıştır. Gruplar arası farklılığı belirlemek üzere yapılan analizde, teke katımında gruplar arasındaki ortalama canlı ağırlıklar arasında görülen farklılıklar önemli bulunmamış, ancak, yemleme programı bitiş ağırlıkları bakımından gruplar arasındaki farklılık istatistiki olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Kontrol, arpa ve Kerkol grupları için gebelik oranları sırasıyla 0.87, 1.00 ve 0.93 olarak belirlenmiş olup gruplar arsındaki farklılıklar önemli bulunmamıştır. Batın genişliği (doğuran keçi başına doğan oğlak sayısı) kontrol, arpa ve Kerkol grupları için sırasıyla 1.31, 1.29 ve 1.21 olarak belirlenmiş olup gruplar arasındaki farklılıklar önemli bulunmamıştır. Doğum tipi (tek-ikiz) olarak tekiz doğan oğlak sayıları kontrol, arpa ve Kerkol grupları için sırasıyla 9 (0,69), 10 (0,72) ve 11 (0,78); ikiz oğlak sayıları ise aynı sırayla 4 (0,31), 4 (0,28) ve 3 (0,22) olup gruplar arasındaki farlılıklar önemli bulunmamıştır. Oğlakların cinsiyetleri yönüyle de yapılan analizde arpa ve Kerkol gruplarında erkek oğlak sayısı, (sırasıyla 12 (0,67) ve 11 (0,65)), kontrol grubuna 6 (0,35) göre yüksek bulunsa da gruplar arasındaki bu farklık önemli bulunmamıştır.Sonuç olarak, yörede yetiştiriciler tarafından küçükbaş hayvanlara sadece kışın yedirilen Kerkol'ün sonbahar aylarında da yonca kuru otu ile rahatlıkla yedirilebileceğini ve Kerkol ile yemlemenin canlı ağırlık artışı sağlayabileceğini göstermektedir. Temel besin maddelerinin karşılanmasına rağmen yemleme programında kontrol grubu keçilerde canlı ağırlık kaybının görülmesi ve canlı ağırlıklarında azalma olmasına rağmen kontrol grubu keçilerde gerçekleşen üreme performanslarının canlı ağırlık kaybı yaşamayan ek yemleme gruplarıyla aynı olması bu genotipte yaşama payı gereksinimlerinin belirlenmesi ve besin madde alımı ile üreme fonksiyonları arasındaki ilişkisinin daha ayrıntılı araştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this study the effects of nutritional flushing using Kerkol plant (Prangos Platychlaena Boiss. Ex Tchihat) during mating period on reproductive traits in Hair Goats were investigated. 45 does aged between 2 and 6 were allocated into three groups provided that live weights and ages were distributed in the groups equally. Groups were subjected to a feeding program described below and this feeding program lasted for 6 weeks (three weeks until buck introduction, and three weeks after buck introduction). Basic nutrient requirements (energy and protein) of does in control group were comprised with clover hay. Basic nutrient requirements of does in barley group were comprised with clover hay. Additionally, does in this group were supplemented with 450 gr/d grained barley. Basic nutrient requirements of does in Kerkol group were comprised with clover hay, as well. Additionally, does in this group were supplemented with 520 gr/d Kerkol hay. Bucks were introduced at the end of 3rd week of feeding program. After feeding program, regardless of groups, all does were subjected to same feeding program which they were fed on the pasture until the beginning of winter, then, fed with clover and grass hay mix during winter in the barn. All animals were weighed 3 times (at the beginning of the study, at buck introduction and at the end of feeding program) after a 24 h fasting. At kidding, the numbers of kidded does, kid numbers, sex of kids and birth weight of kids were recorded.Within-groups evaluation it was determined that considering the initial live weight, live weight loses in does in control group occurred during the feeding period, whereas, does in barley and kerkol groups gained weigh during this period. Nevertheless, these changes were not significant. Inter-groups evaluations showed that there were no differences in live weights at buck introduction, however, differences among groups at the end of feeding program were significant (P<0.05). Pregnancy rate for control, barley and kerkol groups were 0.87, 1.00 and 0.93, respectively. Differences among groups were not significant. Litter size for control, barley and kerkol groups were 1.31, 1.29 and 1.21, respectively. Differences among groups were not significant. As birth type (single-twins), single born kid numbers for control, barley and kerkol groups were 9 (0,69), 10 (0,72) and 11 (0,78); twin born kid numbers for control, barley and kerkol groups were 4 (0,31), 4 (0,28) and 3 (0,22), respectively. Differences among groups were not significant. Male kid numbers born from does supplemented with barley or kerkol (12 (0,67) and 11 (0,65), respectively), appeared to be numerically higher than those determined for control group does (6 (0,35)), however, these changes were not significant.This study indicated that kerkol, given to the small ruminants only during winter in the region, could be fed conveniently during autumn with clover hay and feeding with kerkol could provide live weight increases. Live weight loses observed in control group animals despite to providing basic nutrients and similar reproductive performances of this group?s animals compared to those nutritionally supplemented groups which did not lose weight indicate that, for this genotype, it is necessary to determine basic nutrient needs and, the relationships between nutrient intake ? reproductive functions should be studies in detail.