Ekonomideki kırılganlık göstergelerinin analizi: Türkiye örneği
Analysis of fragility indicators in the economy: The case of Turkey
Yazar: NERMİN KAPISIZ
Danışman: DOÇ. DR. TANER TAŞ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kırılganlık = Economic fragility

Özet:
Bu çalışmanın amacı literatürde üzerine fikir birliğine varılmış kırılganlık
göstergelerinden Türkiye için uygun olanlarının belirlenmesi ve bu çerçevede
Türkiye'nin kırılganlığına olan etkisinin incelenmesidir. Kırılganlık, ekonomi veya
piyasadaki olumsuz koşulları ve bir ekonominin finansal krizlere karşı
kırılganlığının bir göstergesi olarak görülmektedir. Genel olarak bir ekonominin
ekonomik veya piyasa değişimleri ya da piyasa aksaklıklarından kaynaklanan
şoklara karşı duyarlılığı ve finansal istikrarsızlığı ekonomide kırılganlık tanımı ile
ifade edilmektedir.
Bu çalışmada Türkiye'nin kırılganlığını temsil eden CDS (Credit Default
Swap) değişkeni bağımlı değişken olarak seçilmiş ve ekonometrik açıdan bu
değişkenle uygun sonuçlara ulaşılan Cari işlemler açığı/GSYİH, Kısa Vadeli Dış
Borçlar/GSYİH değişkenleri de bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir.
Çalışmada incelenen verilerin dönemi 2009-2022 yılları arasında olup 3 aylık bazda
alınmıştır. Bu çalışmanın nihai amacı belirtilen değişkenler arasındaki ilişkileri
ekonometrik yöntemler aracılığıyla ortaya koymak ve bu sayede Türkiye'nin
kırılganlığı üzerindeki etkilerini ölçmektir.
Çalışmada amaçlanan hedefle birlikte birinci ve ikinci bölümde kırılganlık
kavramsal çerçevelerde değerlendirilmiş, üçüncü bölümde ise amprik incelemelerle
durağanlığı test edilen değişkenlerin nedensellik ve eşbütünleşme ilişkileri analiz edilmiştir. Kısa dönemli nedenselliğin bulunmadığı, uzun dönemli ilişkileri ortaya
çıkarılan ve nedensellik yönü belirlenen değişkenlerin arasındaki ilişki katsayısı
hesaplanmıştır. Bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler olan cari açık ve kısa
vadeli dış borçların aralarındaki ilişki yorumlanmış, bu değişkenlerin kırılganlığa
olan etkisi test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kırılgan Beşli, Döviz Kurları, Faiz Oranı, Enflasyon, Eşbütünleşme Analizi

Abstract:
The aim of this study is to determine the fragility indicators that are suitable
for Turkey, among the fragility indicators that have been agreed upon in the
literature, and to examine their impact on Turkey's fragility within this framework.
Fragility is viewed as an indicator of adverse conditions in the economy or market
and the vulnerability of an economy to financial crises. In general, the sensitivity
and financial instability of an economy to shocks arising from economic or market
changes or market disruptions are expressed by the definition of fragility in the
economy.
In this study, the CDS (Credit Default Swap) variable, which represents
Turkey's fragility, was selected as the dependent variable, and the Current Account
Deficit/GDP and Short-Term External Debts/GDP variables, which yielded
appropriate results from an econometric perspective, were also determined as
independent variables. The period of the data examined in the study is between
2009-2022 and was taken on a quartely basis. The ultimate aim of this study is to
reveal the relationships between the mentioned variables through econometric
methods and thus measure their effects on Turkey's fragility.
Along with the aim of the study, fragility was evaluated within conceptual
frameworks in the first and second chapters, and in the third chapter, causality and
cointegration relationships of the variables whose stationarity was tested through
empirical investigations were analyzed. The correlation coefficient between
variables for which short-term causality was not found, long-term relationships were
revealed, and the direction of causality was determined was calculated. The
relationship between the dependent variable and the independent variables, the
current account deficit and short-term external debt, was interpreted and the effect
of these variables on fragility was tested.

Keywords: Fragile Five, Exchange, İnterest Rate, Inflation, Cointegration Analysis