Sınıf öğretmenlerinin algılarına göre ilköğretim okulu yöneticilerinin liderlik stilleriyle öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişki
The relationships between elementary school administrators? leadership styles and teachers? job satisfaction degrees based on elementary school teachers? perceptions
Yazar: ESMA GÜLLÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR BULUÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişkiyi sınıf öğretmenlerinin algılarına göre belirlemektir.Araştırma, ilişkisel ve nedensel araştırma modelindedir. Araştırmanın örneklemini, Ankara ili Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki 7 merkez ilçede, 2008-2009 eğitim-öğretim yılında görev yapan öğretmenler arasından rastlantısal olarak seçilen 400 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada okul yöneticilerinin dönüşümcü ve etkileşimci liderlik davranışlarını belirlemek için Bass ve Avolio (1985) tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Anketi (MLQ) değerlendiren formu, öğretmenlerin iş doyum düzeylerini belirlemek için Spector (1985)'un geliştirdiği İş Doyumu Anketi (JSS) kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemlerinden aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde, frekans işlemleri ile Pearson moments çift yönlü korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre çalışma grubundaki öğretmenlerin cevapları doğrultusunda okul yöneticilerinin çoğunlukla dönüşümcü liderlik davranışlarını sergiledikleri, öğretmenlerin en çok işin niteliği, en az ücret boyutunda doyuma ulaştıkları görülmüştür. Genel olarak iş doyumu ile dönüşümcü ve etkileşimci liderlik stilleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin iş doyumu üzerindeki etkileri boyutlara göre karşılaştırıldığında iş doyumu ile dönüşümcü liderliğin boyutları arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğu tespit edilmiş, etkileşimci liderliğin yalnızca koşullu ödül boyutunun iş doyumunu pozitif yönde etkilediği, diğer boyutlarının artışında iş doyumunda azalma olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, dönüşümcü liderliğin idealleştirilmiş etki (atfedilen), telkinle güdüleme ve entelektüel uyarım boyutlarının iş doyumu üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu; etkileşimci liderliğin ise koşullu ödül ve laissez-faire boyutlarının iş doyumu üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu, ancak laissez-faire boyutunun iş doyumunu negatif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the relationships between the job satisfaction and leadership styles of school administrators, based on elementary school teachers? perceptions.The research principle is based on reciprocal relationship and causal research model. 400 teachers as the samples of the research were coincidentally selected among the elementary school teachers who worked in the seven main administrative districts within the border of Ankara Municipality during the 2008-2009 educational periods. In this research Multifactor Leadership Questionnaire 5-x short rater form (Bass and Avolio, 1985) was used to determine transformational and transactional leadership behaviors of elementary school administrators and Job Satisfaction Survey (Spector, 1985) was used to determine teachers? job satisfaction degree. Arithmetic means, standard deviations, percentages and frequencies were calculated and Pearson moments two-tailed correlation coefficient and multiple regressions analyze methods used to analyze the data.According to the results of the research, school administrators usually exhibit the transformational leadership behaviors and elementary school teachers get the most satisfaction on the nature of work, the least on pay component of the job satisfaction. There are positive and significant correlations between job satisfaction and transformational and transactional leadership styles. There are positive and significant meanings between job satisfaction and transformational leadership components but only contingent reward component of transactional leadership. There are negative correlations between job satisfaction and management-by-exception and laissez-faire. With respect to regression analyze idealized influence (attributed), inspirational motivation, intellectual stimulation, contingent reward and laissez-faire are meaningful support of job satisfaction; but the laissez-faire is negative.