Yoğun bakım sonrası COVID-19 hastalarına yaptırılan solunum egzersizlerinin etkinliği: Randomize kontrollü bir çalışma
The efficacy of breathing exercises for COVID-19 patients after intensive care: A randomized controlled study
Yazar: SÜMEYYE UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR ÇİFTÇİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hastalar = Patients ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Nefes egzersizleri = Breathing exercises ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Yoğun Bakım Sonrası Covıd-19 Hastalarına Yaptırılan Solunum Egzersizlerinin Etkinliği: Randomize Kontrollü Bir Çalışma
Amaç: Bu araştırmanın amacı, yoğun bakım sonrası COVID-19 hastalarına yaptırılan solunum egzersizlerinin solunum fonksiyon testleri, bakım bağımlılığı, yaşam kalitesi ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerine olan etkinliğinin incelenmesidir.
Materyal ve Metot: Bu araştırma, randomize kontrollü (ClinicalTrials ID: NCT05572827) ve öntest-sontest uygulamalı bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, Nisan-Ağustos 2022 tarihleri arasında Bingöl Devlet Hastanesi'nde yoğun bakım sonrası göğüs hastalıkları servisine yatışı yapılan hastalar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise; araştırma kriterlerine uyan 67 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Solunum Fonksiyon Testi", "Bakım Bağımlılığı Ölçeği", "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Saint George Solunum Anketi (SGRQ) kullanıldı. Hastalar girişim ve kontrol grubuna ayrıldı. Her iki grubun ön-test verileri için gerekli formlar yüz yüze yöntemle dolduruldu. "Solunum Egzersizleri Kitapçığı" ile kendi kendilerine egzersizlerin nasıl yapılacağı konusunda eğitim verildi. Uygulamalı olarak "COVID-19 Sonrası Solunum Egzersizleri" videosu izlettirilip, video hastaların uygun bulduğu cihaza yüklendi. Solunum egzersizlerinin hasta tarafından tekrarlanması istendi. Girişim grubundaki hastalar solunum egzersizlerini doğru yapıncaya kadar uygulamalı olarak solunum egzersizlerine devam edildi. Hastalardan 8 hafta boyunca evlerinde günde 3 kez 15 nefes egzersizi yapması istendi. Egzersizleri yapmayı unutmaması için girişim grubundaki hastalar 8 hafta boyunca haftada 3 defa telefonla aranarak egzersizlerin hatırlatılması sağlandı. Kontrol grubunun ön-test verileri toplandıktan sonra herhangi bir uygulama yaptırılmadı. 8 hafta sonra her iki grubun son-test verileri için aynı formlar yüz yüze dolduruldu. Verilerin değerlendirilmesi tek yönlü körleme yöntemi ile yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, yüzdelik, standart sapma, ki kare, eşleştirilmiş t testi, bağımsız örneklem t test kullanıldı.
Bulgular: Girişim grubunun 8 haftalık solunum egzersizleri sonrasında FVC (X̄=70.11'den X̄=79.16'ya), FEV1 (X̄=66.31'den X̄=79.28'e), %FEV1/FVC (X̄=74.34'den X̄=83.55'e) test sonuçlarında anlamlı artışlar olduğu belirlendi (p<0.05). Benzer şekilde bakım bağımlılığı (X̄=61.31'den X̄=74.31'e), SF-36 puanları (X̄=63.66'dan X̄=77.31'e) ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi (X̄=61.34'den X̄=49.06'ya) puanları arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlendi (p<0.05). Kontrol grubunda da artışlar olmasına rağmen (p<0.05) girişim grubu kadar artış olmadığı belirlendi. 
Sonuç: Bu araştırma; COVID-19 PCR pozitiflik nedeniyle yoğun bakımda tedavi olan ve göğüs kliniğine yatışı yapılan hastalara 8 hafta boyunca yaptırılan solunum egzersizlerinin hastaların FVC, FEV1 ve FEV1/FVC değerlerinde artış sağladığı, bağımlılık durumunun azaldığı, genel yaşam kaliteleri ve hastalığa bağlı yaşam kalitelerini arttırdığına dair ampirik kanıtlar sağlamaktadır. COVID-19 hastaları için evde yapılan solunum egzersiz programlarınının yaygınlaştırması önerilir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, Hemşirelik, solunum egzersizleri

Abstract:
The Efficacy of Breathing Exercises for Covid-19 Patients After Intensive Care: A Randomized Controlled Study
Aim: The aim of this study is to examine the effectiveness of respiratory exercises performed on COVID-19 patients after intensive care on pulmonary function tests, care dependence, quality of life and disease-related quality of life.
Material and method: This research is a randomized controlled (ClinicalTrials ID: NCT05572827) and pretest-posttest applied research. The population of the study consisted of patients who were admitted to the chest diseases service after the intensive care unit in Bingöl State Hospital between April and August 2022. The sample of the research is; consisted of 67 patients who met the research criteria. "Patient Description Form", "Respiratory Function Test", "Care Dependence Scale", "SF-36 Quality of Life Scale", "Saint George Respiratory Questionnaire (SGRQ) were used to collect data. Patients were divided into intervention and control groups. The necessary forms for the pre-test data of both groups were filled in face-to-face method. With the "Respiratory Exercises Booklet", they were trained on how to do exercises on their own. The video "Respiratory Exercises After COVID-19" was watched practically, and the video was uploaded to the device that the patients found suitable. The patient was asked to repeat the breathing exercises. Practical breathing exercises were continued until the patients in the intervention group performed the breathing exercises correctly. Patients were asked to do 15 breathing exercises 3 times a day at home for 8 weeks. In order not to forget to do the exercises, the patients in the intervention group were called 3 times a week for 8 weeks and reminded of the exercises. After the pre-test data of the control group were collected, no application was made. After 8 weeks, the same forms were filled face-to-face for the post-test data of both groups. Evaluation of the data was done with one-way blinding method. Mean, percentile, standard deviation, chi-square, paired t test, independent sample t test were used to evaluate the data.
Results: After 8 weeks of breathing exercises of the intervention group, FVC (X̄=70.11 to X̄=79.16), FEV1 (X̄=66.31 to X̄=79.28), %FEV1/FVC (X̄=74.34 to X̄=83.55) ) test results were found to have significant increases (p<0.05). Similarly, care dependency (X̄=61.31 to X̄=74.31), SF-36 scores (X̄=63.66 to X̄=77.31), and illness-related quality of life (X̄=61.34 to X̄=49.06) It was determined that there were significant differences between the scores (p<0.05). Although there were increases in the control group (p<0.05), it was not determined as much as the intervention group.
Conclusion: This research; provides empirical evidence that respiratory exercises performed for 8 weeks in patients treated in the intensive care unit and hospitalized in the chest clinic due to COVID-19 PCR positivity increase the FVC, FEV1 and FEV1/FVC values of the patients, decrease the addiction status, and increase their general quality of life and disease-related quality of life.
KeyWords: Breathing exercises, COVID-19, nursing