Avrupa Birliği'nin ortaklık anlaşmaları, karşılaştırmalı değerlendirme /
Yazar: JONIDA BEGAJ
Danışman: PROF. DR. SANEM SUPHİYE BAYKAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Ortaklık Anlaşmaları = European Partnership Agreement ; Karşılaştırmalı değerlendirme = Comparative evaluation

Özet:
Bu çalışmada Avrupa Birliğinin, kurucu antlaşmaların düzenlemeleri kapsamında 3. devletlerle yaptığı, karşılıklı hak ve yükümlülükler, ortak faaliyetler ve özel usuller öngören ortaklık anlaşmaları karşılaştırmalı bir şekilde incelenmektedir. Çalışmamızın birinci bölümünde, öncelikle AB dış ilişkiler hukukunun, dış yetki ve politikalarının genel bir değerlendirilmesine yer verilmiş ve daha sonra AB dış politikalar kapsamında yapılan bütün antlaşma türleri ortaya konulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde ortaklık anlaşmalarının yapılma usulünün genel bir tablosuna yer verildikten sonra, siyasi ve tarihi inceleme kapsamında, önemli bir dış politika aracı olan AB'ye katılımı hazırlayan ortaklık anlaşmalarının türleri incelenmektedir. Çalışmamızda bu anlaşmalar; (1) AB'ye katılımı açıkça öngören ortaklık anlaşmaları, (2) gümrük birliğinin kurulmasını amaçlayan ortaklık anlaşmaları, (3) Avrupa Anlaşmaları ve (4) İstikrar ve Ortaklık Anlaşmaları olmak üzere dört grupta sınıflandırılarak incelenmektedir. Çalışmada Avrupa'daki devletlerle ortaklık anlaşmalarının akdedilmesi ve AB üyeliği olgusu arasındaki bağlantı ile ilgili tartışmalar değerlendirilmektedir. Söz konusu tartışmalara rağmen ortaklık anlaşmalarının taraflar arasındaki ilişkilerin dayandığı en önemli hukuki bağlayıcılığı olan araç olarak, özellikle yürürlükte olan bir ortaklık anlaşmasının tarafı olan Türkiye ve Batı Balkan ülkeleri başta olmak üzere, ortaklığın bütün tarafları açısından önem arz eden bir konu olduğu gerekçelendirilmektedir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ortaklık anlaşmalarının yarattığı ortaklık ilişkisinin AB hukuku ve ortak devletin iç hukuk sistemindeki yeri, hukuki niteliği, bağlayıcılığı ve etkisi ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır.

Abstract:
In this study are examined in a comparative way the association agreements concluded by EU with 3rd states, which according to the dispositions of the European Union founding treaties can involve reciprocal rights and obligations, common actions and special procedures. In the first chapter of our study a general examination of EU external relations law, external competences and foreign policies is made. Further on all different types of agreements concluded under EU foreign policies are examined. At the beginning of the second chapter of this study, an overall picture of the legal procedures on how the association agreements are made is treated. Further on, the shaping of association agreements preparing for accession to the EU as an important tool of foreign policy are examined within historical and political processes. These agreements are classified into four groups. (1) association agreements that are clearly provided for EU accession, (2) association agreements that aim to create a customs union, (3) Europe Agreement, (4) Stabilisation and Association Agreements. In this study, the link between EU membership and the conclusion of the association agreements is assessed in the light of different discussions about the matter. There is argued that despite such discussions, these agreements have always maintained their importance due to the fact that they are the most important legally binding instruments, in which is based the relationship between the parties. In the third chapter the association relationship created by the association agreement is examined in the terms of its legal status, legal nature and binding effects within the framework of Union law system and the national law systems of associated states.