Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde izlenen HİV/ AİDS olgularının böbrek fonksiyon testlerinin geriye dönük incelenmesi, retrospektif gözlemsel çalışma
Review of kidney function tests of HIV/ AIDS cases followed in Ege University Medical Faculty Hospital, retrospective observational study
Yazar: YAGUT SHAMISTANLI
Danışman: PROF. DR. MELTEM SEZİŞ DEMİRCİ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: AIDS = AIDS ; Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; HIV = HIV ; Nefroloji = Nephrology ; Nefrotoksisite = Nephrotoxicity ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada Türkiye'de gelişmiş HIV takip merkezlerinden biri olan Ege
Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı
HIV/AİDS polikliniğinde izlenen HIV/AIDS olgularında böbrek fonksiyon bozukluğu
prevelansını ve olası nedenlerini, ART'nin böbrek fonksiyonlarına etkisini, nefrotoksisite
sıklığını ve nefrotoksisitede rolü olan ajanları ortaya çıkarmayı amaçladık.
GEREÇ ve YÖNTEM: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve
Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalında Ekim 1999-Mayıs 2021 dahil olmakla farklı yılllarda
takibe alınan 314 vakanın sonuçları retrospektif olarak incelenmiştir. Olguların başlangıç ve
takip süresi boyunca tahmini glomerül filtrasyon hızları CKD-EPI formülü kullanılarak
saplanmıştır. Böbrek fonksiyon bozukluğu gelişen ve böbrek fonksiyonu normal olan hasta
gruplarının analizi ve karşılaştırılmasında parametrik değerler için bağımsız T testi, non
parametrik testlerde ''Ki-kare'' ve ''Chi-Square'' test yöntemleri kullanılmıştır. Böbrek fonksiyon
bozukluğunu inceleyen parametreler için lojistik regresyon testi kullanılmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya dahil olan vakaların yaş ortalaması 41,9 ± 12,7 yıl olarak
bulundu. Bunlardan %86,3'ü erkek, %13,7'si kadındır. Ortalama izlem süresi 58,2 ± 43,9 aydır.
Verilerine ulaşılan olguların toplam 11(%3,5)'de KVH, 12 (%3,8)'de DM, 25(%8)'de HT
tanıları mevcuttu. 190 (%61,1) hasta sigara kullanıcısıydı. 3 (%1) hastada anti HCV pozitifliği
vardı. HIV'le birlikte HbsAg pozitifliği 9(%3) hastada saptanmıştır. 314 vakanın 268'inde
böbrek fonksiyonları izlem süresinde normal saptandı. 46 vakada izlem sırasında böbrek
fonksiyon bozukluğu görüldü. Bu iki grup arasında demografik özellikler, yandaş hastalık
oranları ve laboratuvar sonuçları karşılaştırıldı. Tanı anındakı veriler karşılaştırıldığında; yaş,
HT varlığı, üre, kreatinin ve GFH arasında istatiksel anlamlı fark saptandı. Cinsiyet, DM, KVH
varlığı, sigara kullanımı, HBV virüs enfeksiyonu, SKB, CD4 sayısı, CRP ve HIV RNA
değerleri arasında anlamlı fark bulunmadı. Her iki grup arasında ilaç kullanımları ve anlamlı
çıkan diğer demografik veriler çok değişkenli regresyon analiz modelinde değerlendirildi;
bazalde GFR'nin düşük olması böbrek fonksiyon bozukluğu gelişen grupta anlamlıydı
(p<0,001). Başlangıç tedavide lopinavir/ritonavir kullanımı böbrek fonksiyon bozukluğu
gelişen grupta risk faktörü olarak bulundu (p=0,022). Son izlemde Elvitegravir tedavisi
kullanımı böbrek fonksiyon testlerinde olumlu sonuçlarla ilişkili bulundu (p=0,019). İlaç
gruplarının da katılarak yapıldığı karşılaştırmada, başlangıç tedavide PI grubu ilaçların
kullanımı böbrek fonksiyon bozukluğu ile ilişkili saptandı (p=0,033), son tedavide TAF
kullanımı böbrek fonksiyonu normal olan grupta olumlu etki gösteren faktör olarak bulundu
(p=0,032).
SONUÇ: Vakaların başlangıç GFR'lerinin düşük olması ve TDF, Lopinavir/ritonavir
gibi ART'lerin kullanımı ile böbrek fonksiyonlarında bozulma arasında pozitif kolerasayon
olduğu saptandı. Başlangıç tedavi rejiminde PI grubu ilaç kullanımı böbrek fonksiyon
bozukluğu gelişmesi için risk faktörü olarak bulundu. Son tedavi rejimlerinde TAF kullanan
vakalarda böbrek fonksiyon testi sonuçlarının olumlu yönde etkilendiği bulundu.
Anahtar Kelimeler: HIV, ART, nefropati, nefrotoksisite

Abstract:
BACKGROUND: In this study, we aimed to reveal the prevalence and possible causes
of renal dysfunction, the effect of ART on kidney functions, the frequency of nephrotoxicity
and agents that have a role in nephrotoxicity in In HIV/AIDS cases followed in the HIV/AIDS
polyclinic of Ege University Faculty of Medicine, Department of Infectious Diseases and
Clinical Microbiology, which is one of the developed HIV follow-up centers in Turkey.
MATERİALS and METHODS: The results of 314 cases followed up in Ege
University Faculty of Medicine, Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology
between October 1999 and May 2021 were analyzed retrospectively. Estimated glomerular
filtration rates of the cases at baseline and during the follow-up period were calculated using
the CKD-EPI equation. Independent T-test was used for parametric values in the analysis and
comparison of patient groups with renal dysfunction and normal kidney function. "Chi-Square"
test methods were used in non-parametric tests. Logistic regression test was used for parameters
examining renal dysfunction.
RESULTS: The mean age of the cases included in the study was 41.9 ± 12.7 years. Of
these, 86.3% are men and 13.7% are women. The mean follow-up period was 58.2 ± 43.9
months. Of the cases whose data were available, 11 (3.5%) had CVD, 12 (3.8%) had DM, 25
(8%) had HT. 190 (61.1%) patients were smokers. 3 (1%) patients had anti HCV positivity.
There were 9 (3%) patients with HIV and HbsAg positivity.
Renal functions were found to be normal in 268 of 314 cases during the follow-up
period. Renal dysfunction was observed in 46 cases during follow-up. Demographic
characteristics, comorbidity rates and laboratory results were compared between these two
groups. When the data at the time of diagnosis were compared; A statistically significant
difference was found between age, presence of HT, urea, creatinine and GFR. There was no
significant difference between gender, DM, CVD, smoking, HBV virus infection, SBP, CD4
count, CRP and HIV RNA values. Drug use and other significant demographic data between
both groups were evaluated in a multivariate regression analysis model. Low GFR at baseline
was significant in the group with renal dysfunction (p<0.001). The use of lopinavir/ritonavir in
the baseline treatment was found to be a risk factor in the group with renal dysfunction
(p=0.022). At the last follow-up, the use of Elvitegravir treatment was associated with positive
results in renal function tests (p=0.019). In the comparison in which the drug groups were also
included, the use of PI group drugs in the baseline treatment was found to be associated with
BFT disorder (p=0.033). The use of TAF in the last treatment was found to be a positive factor
in the group with normal kidney function (p=0.032).
CONCLUSİONS: It was concluded that there was a positive correlation between the
low baseline GFR of the cases, the use of ARTs such as TDF, Lopinavir/ritonavir, and renal
dysfunction. The use of PI group drugs in the basal treatment was found to be a risk factor for
the development of renal dysfunction. Renal function test results were found to be positively
affected in cases using TAF in the last treatment.
Key words: HIV, ART, nephropathy, nephrotoxicity