1979'dan günümüze İran'ın dış polı̇tı̇ka üretme sürecı̇ne Sünnı̇lerı̇n bakış açısı: Belucı̇ler ve Kürtler
Perspectives of Sunnites on the foreign policy making process of Iran from 1979 until today: Baluchis and Kurds
Yazar: MOHAMMAD RIGIDERAKHSHAN
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN ZEYNEP OKTAV
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Beluciler = Baluchis ; Dini kimlik = Religious identity ; Kürtler = Kurdish ; Sünnilik = Sunnism ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran ; İranlılar = Iranians ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada İran'ın dış politika belirleme sürecinde etkili olan İranlılık ve İslam kimlikleri İran'ın jeopolitiği, Şii Hilali ve devrim ihracı ile birlikte inşacılık teorisi üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. İranlılık kimliğinin geçmişten bu yana İran için ifade ettiği anlamsal değişimlerle birlikte güncel politikalardaki etkisi tespit edilerek, İran'ın üzerinde bulunduğu jeopolitik konum ve bu konumun doğurduğu stratejik yönelimler özellikle Şii Hilali temelinde tartışılmıştır.
Bununla birlikte Devrimden sonraki süreçte İran'ın izlemeye başladığı politikalar özellikle İslam kimliği ile ilişkisi üzerinde durularak, söz konusu süreçte devrim ihracı konusunda izlenen politikalar ve bu politikaların sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel boyutları incelenmiştir. Literatür taraması neticesinde sözü edilen kimliklere ilişkin çeşitli yaklaşımlar sıralanarak İran'ın dış politikasına ilişkin bütüncül bir çerçeve çizilmiştir.
Bu bağlamda Sünni Kürt ve Beluci İranlı katılımcılar ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiş ve görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile tahlil edilmiştir. Böylelikle İran'ın 1979'dan günümüze devam eden dış politikasında etkinlik kazanan kimliklere İranlı Sünni Belucilerin ve Kürtlerin bakış açıları tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların değerlendirmeleri esas alınarak Sünni etnik grupların dış politika üretme sürecindeki rollerine de değinilmiştir.

Abstract:
In this study, Iranian identity, Islam, Iran's geopolitics and Shiite Crescent and the exporters of revolution, which are influential in Iran's foreign policy determination process, will be tried to be explained through the theory of construction. With the semantic changes that Iranian identity has been expressing for Iran since the past, its impact on current politics will be determined and the geopolitical position of Iran and its strategic orientations will be discussed especially with the Shiite Crescent.
In addition, the policies that Iran has started to follow in the post-revolution period will be examined with an emphasis on its relationship with Islamic identity. The policies followed in the process of export of revolution and the socio-economic and socio-cultural dimensions of these policies will be examined. As a result of the literature review, a holistic framework of Iran's foreign policy will be drawn by ordering various approaches regarding these identities.
In this context, semi-structured interviews were conducted with Sunni Kurdish and Baluchi Iranian participants and the data obtained from the interviews were analyzed by content analysis. Thus, the perspective of Iranian Sunni Baluchis and Kurds has been determined for the identities that have gained effectiveness in the foreign policy of Iran, which has continued since 1979. In addition, the roles of Sunni ethnic groups in foreign policy making process were also mentioned based on the participants' evaluations.