Gemi havuzlama ve havuzlama sırasında oluşan kazaların analizi
Dry-docking of a ship and analysis of accidents occured during the dry-docking of ships
Yazar: HAYRİ YAĞLI
Danışman: PROF. DR. KADRİ TURGUT GÜRSEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Gemi İnşaatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gemi Mühendisliği = Marine Engineering

Özet:
Yaklaşık M.Ö. 4000'li yıllardan günümüze kadar başlangıçta ahşap konstrüksiyonlu, sanayi devrimi ile birlikte önce perçin, daha sonra da kaynak konstrüksiyonlu çelik gemiler inşa edilmiştir. Günümüzde bu gemilerin yanı sıra alüminyum ve çeşitli kompozit malzemelerin kullanıldığı tekneler de üretilmektedir. Hangi malzeme ile inşa edilmiş olursa olsun her gemi, işletme ve maruz kaldığı deniz koşullarına göre belirli periyotlarla mutlaka bakıma ve onarıma alınmak zorundadır. Bu gemilerin rutin planlı bakım faaliyetleri nedeniyle ya da pervane, şaft, şaft yatağı, karina sac ve mukavemet elemanı deformasyonları gibi plansız arızaları sebebiyle havuza alınması işlemine havuzlama faaliyeti denilmektedir.
     Gemilere yüzer ve kuru (taş) havuz platformlarında havuzlama işlemi uygulanır. Gemi havuzlama faaliyeti öncesinde geminin dip formuna ve posta-tülani düzenine uygun olarak havuz güvertesine metal bloklar üzerine meşe ve çam dolgular yerleştirilir. Geminin dip formunu alan bu metal bloklar üzerindeki meşe ve çam dolgunun tümü takarya olarak isimlendirilir. 
     Çalışmanın ilk bölümünde gemilerin havuzlama aşaması detayları ile birlikte ele alınmış, bir geminin havuzlama planı hazırlanarak takarya mukavemet hesabı yapılmıştır. Daha sonra havuzlama öncesinde ve sonrasında tersane ve gemi ilgililerinin uyması gereken prosedür ile havuzlama operasyonu sırasında gerçekleşen manevralar ele alınmıştır. İzleyen bölümde ise, havuzlama sırasında oluşan can ve mal kayıplarına neden olmuş, gemide patlama, yangın, alabora olma, kırılma şeklindeki tipik ve istisnai kazaların analizleri yapılmış, kaza oluşum nedenleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İncelemenin sonuç kısmında, geçmişte oluşan kazaların tekrar yaşanmaması için alınması gereken önlemler tartışılmış, havuzlama kazalarının tümüyle önlenmesi amacıyla uygulanması gereken teknik yöntem ve kontroller ayrıntılı olarak sıralanmıştır.

Abstract:
From about 4000 BC until today, first wooden ships and, after the industrial revolution, steel ships with rivets and, in the 20th century, with welded construction, have been built.  Today, in addition to these ships, boats are also produced using aluminum and various composite materials. Regardless of what material is built, every ship must be maintained and repaired at certain intervals, depending on the operation and the sea conditions which the ship is exposed to. Docking of these ships is required due to routine planned maintenance processes or unplanned malfunctions and/or deformations at propeller, shaft, shaft bearing, hull plates and strength elements.
     Ships are docked on floating or dry dock platforms. Before the docking of ships, wooden fillings are placed on the metal blocks lined up on the deck of the dock in accordance with the bottom form of the ship. The entire oak wooden filling on this metal block, which takes the form of the bottom of the ship, is called as keel block. 
     In the first part of the study, the docking stage of the ships was discussed in details, the docking plan of a ship was prepared, and the keel block's strength calculation was performed. Then, before and after docking, the procedures to be followed by authorities of the shipyard and the ship and the maneuvers during the docking operation were discussed. In the second part, typical and exceptional accidents in the form of explosion, fire, capsizing, breakage in the ship that causes loss of life and property during docking were analyzed, and the reasons for these accidents were discussed in detail. In the conclusion part of the study, the precautions to be taken to prevent the accidents experienced in the past were discussed, and the methods of control that should be applied in order to avoid docking accidents completely, were listed in detail.