Makine imalat sektöründe geleneksel maliyetleme sistemine alternatif faaliyete dayalı maliyet sistemi önerisi
An alternative activity-based costing system proposal to the traditional costing system in the machine manufacturing sector
Yazar: BÜLENT SUCU
Danışman: DR. HÜLYA ÇAĞIRAN KENDİRLİ
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Birim maliyetleri = Unit costs ; Faaliyete dayalı maliyetleme =   ; Finansal muhasebe = Financial account ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Tek düzen muhasebe sistemi = Uniform accounting system ; Toplam maliyet = Total cost ; Yönetim muhasebesi = Management accounting ; Üretim maliyeti = Production cost ; Ürün maliyeti = Product cost

Özet:
Çağın getirileriyle değişen ihtiyaçlar ve imkânlar doğrultusunda üretim işletmeleri de ürün gamlarında ve üretim biçemlerinde çeşitliliğe gitmektedir. Bu durum,  işletmelerin maliyet belirleme yöntemlerine modern yaklaşımlarını zorunlu bir gereklilik olarak ortaya çıkarmaktadır. Bu gerekliliklerin temel işlevlerinden biri de birim maliyetlerin sağlıklı bir şekilde hesaplanabilmesini sağlamaktır. Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi (FDMS), birim maliyetlerin sağlıklı hesaplanabilmesi için geleneksel maliyetleme sistemlerinin (GMS) eksik kaldığı, değişmesi gereken ve işletmelerin ihtiyaç duyduğu noktalara cevap verebilmek adına ortaya çıkmış maliyet hesaplama sistemlerinden biridir.
Çalışmada FDMS detaylı bir biçimde açıklanarak, örnek işletme için maliyetleme ve muhasebe kayıt düzeni önerilmiştir. FDMS sonuçlarına göre mizan, yevmiye defter kayıtları ve gelir tablosu düzenlenmiş ve GMS bilgileri ile karşılaştırılmıştır. Maliyet, kârlılık ve Finansal Raporlama açısından FDMS'nin işletme performansına etkileri ortaya konulmuştur. İşletmenin verileri FDMS çıktılarına dönüştürülmüş ve oluşan farklılıklar açıklanmıştır. İşletmenin FDMS ile başarılı sonuçlar elde edebileceği, maliyet, kârlılık başta olmak üzere gelir tablosu kalemlerini ciddi bir şekilde değiştirebileceği, muhasebe kayıtlarında finansal raporlamaya ek olarak maliyet bilgilerini de takip edebileceği bir sisteme sahip olabileceği, mevcut maliyetlemesindeki eksik veya hatalı bilgileri düzeltebileceği ve rekabet edebilirlik avantajını geliştirebileceği bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
In line with the changing needs and opportunities of the times, production enterprises are diversifying their product ranges and production styles. This situation makes it necessary for businesses to adopt modern approaches to cost determination methods. One of the main functions of these requirements is to ensure that unit costs can be calculated accurately. Activity-Based Cost System (ABC) is one of the cost calculation systems that emerged to respond to the points that Traditional Costing Systems (TCS) are insufficient and need to change in order to calculate unit costs accurately.
In the study, ABC is explained in detail and costing and accounting record order is suggested for the sample business. According to ABC results, trial balance, journal entries and income statement were prepared and compared with TCS information. The effects of ABC on business performance in terms of cost, profitability and financial reporting have been revealed. The company's data were converted into ABC outputs and the differences were explained. The business can achieve successful results with ABC, can seriously change income statement items, especially cost and profitability, can have a system to track cost information in addition to financial reporting in accounting records, can correct missing or incorrect information in its current costing and can improve its competitiveness advantage. findings have been reached.