Kant'ın teorik ve pratik felsefesinde Tanrı ve özgürlük kavramlarının konumu
The position of the concepts of God and freedom in Kant's theoretical and pratical philosophy
Yazar: EMİN ORAL
Danışman: PROF. DR. NAZİLE KALAYCI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Tanrı = God ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Bu tez çalışması, 18. Yüzyılın önde gelen filozoflarından olan Immanuel Kant'ın "Tanrı" ve "özgürlük" anlayışını onun teorik ve pratik felsefesine dayanarak açıklama amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmamızın temel tezi Kant'ın Tanrı ve özgürlük anlayışının onun teorik ve pratik felsefesinin birlikte ele alınması yoluyla uygun ve tutarlı bir şekilde açıklanabileceğidir. Bu temel tezi desteklemek üzere öne sürmüş olduğumuz iki ana iddia söz konusudur. Bu iddialardan ilki Tanrı'nın, saf aklın ideali olarak kabul edilmesiyle, Kant'ın yalnızca pratik felsefesinde değil teorik felsefesinde de olumlu anlamda merkezi bir konuma sahip olduğudur. İkinci ana iddiamız ise, Kant'ın özgürlük anlayışının bir seçim özgürlüğüne indirgenemeyeceği, aslında zorunluluğun özgür bir seçimine dayandığıdır. Bu doğrultuda çalışmamız önemli tema ve tartışmalar ekseninde felsefe tarihine değinerek Kant'ın teorik ve pratik felsefesinin yanı sıra onun Tanrı ve özgürlük anlayışını ortaya koymaktadır. Bu kapsamda özellikle incelediğimiz temalar veya konu başlıkları şunlar olacak: aşkınlık ve içkinlik tasarımları, doğa ve özne ikiliği, saf aklın ideali, zorunlu varlık antinomisi, Tanrı'nın varlığı lehine öne sürülmüş olan spekülatif argümanlara yönelik olarak Kant'ın ortaya koyduğu eleştiriler, özgürlük antinomisi ve Kant'ın ahlak anlayışının temel kavramları.

Abstract:
This thesis aims to explain Immanuel Kant's –one of the leading philosophers of the 18th century– understanding of "God" and "freedom" based on his theoretical and practical philosophy. The main thesis of this study is that Kant's understanding of God and freedom can be properly and coherently explained by considering his theoretical and practical philosophy together. On the other hand, in order to support our main thesis, we have put forward two main claims. The first claim is that as long as God is accepted as the ideal of pure reason, not only it is positively central in Kant's practical philosophy, but it is also positively central in his theoretical philosophy. Our second main claim is that Kant's understanding of freedom cannot be reduced to the freedom of choice, that his understanding of freedom depends on the free choice of necessity. Accordingly, our study is concerned with important themes and discussions of history of philosophy while simultaneously associating them with both Kant's theoretical and practical philosophy and his understanding of God and freedom. Within this scope, the specific themes and topics we discuss in this thesis are as follows: the conceptions of transcendence and immanence, the duality of nature and subject, the ideal of pure reason, the antinomy of necessary being, Kant's criticisms directed at the speculative arguments that claim to prove the existence of God, the antinomy of freedom and the fundamental concepts of Kantian morality.