Hemşirelerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının cinsel mitlerle ilişkisi
The relationship of nurses' attitudes towards gender rolesand sexual MYTHS
Yazar: MEHTAP KALAYCI
Danışman: PROF. DR. LALE TAŞKIN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel mit = Sexual myth ; Cinsellik = Sexuality ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Hemşireler bireyin/toplumun sağlığını korumak ve geliştirmek olan rollerini yerine
getirirken kendi değer ve tutumlarını da davranışlarına yansıtabilmektedirler. Sahip
oldukları toplumsal cinsiyet rol kalıpları ve sağlıkla ilgili yanlış inanışları/mitler
hemşirelerin hizmetine yansıyabilmekte ve bu durum toplum sağlığını olumsuz
etkileyebilmektedir. Cinselliğin rahatça konuşulmadığı, bireyin cinsellik konusunda
yeterince eğitim almadığı toplumlarda cinsel mitler de yaygınlaşmakta ve toplumsal
normlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel toplumlarda kadınların toplumsal
cinsiyet rol kalıpları da daha gelenekçi olmakta ve bu özellikleri toplumsal norm olarak
kabul edilen mitlere olan inancı artırabilmektedir. Bu bağlamda bu çalışma hemşirelerin
toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının cinsel mitlerle ilişkisinin incelenmesi
amaçlanmıştır. Böylece hemşirelerin konuya ilişkin farkındalıklarının artacağı ve
hemşirelik hizmetlerinin bu açıdan ele alınmasına katkı sağlanacağı düşünülmektedir.
Araştırmanın evrenini Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi ve bağlı birimlerinde çalışan
toplam 322 hemşire oluşturmuştur. 220 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturmuştur.
Veriler üç ayrı form ile toplanmıştır. Birinci formda hemşirelerin sosyodemografik
bilgilerini içeren ve literatür çalışması ile geliştirilen anket formu, ikinci formda üniversite
öğrenimi gören öğrencilerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarını belirlemek
amacıyla 2008 yılında Zeyneloğlu tarafından geliştirilen "Toplumsal Cinsiyet Rolleri
Tutum Ölçeği" (TCRTÖ) , üçüncü formda ise Gölbaşı ve arkadaşları (2016) tarafından
geliştirilmiş olup geçerlik ve güvenirlik çalışması aynı kişiler tarafından yapılan "Cinsel
Mitler Ölçeği" (CMÖ) yer almaktadır. Veri toplama formu katılımcıların kendileri
tarafından doldurulmuştur. İstatistiksel analizler SPSS (IBM SPSS Statistics 24) program
"Independent Sample-t" test (t-tablo değeri), "Mann-Whitney U" test (Z-tablo değeri),
"Kruskal-Wallis H" (χ2-tablo değeri) testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Hemşirelerin
yaş ortalamasının 29,80±7,91 (yıl), %93,6'sının kadın, %57,3'nün lisans mezunu olduğu
tespit edilmiştir. Hemşirelerin TCRTÖ'den aldıkları toplam puan ortalaması 161,13±20,25
(TCRTÖ'den alınabilecek en yüksek puan: 190) ve CMÖ'den aldıkları toplam puan ortalaması 56,86±20,25 (CMÖ' den alınabilecek en yüksek puan: 132) olarak
belirlenmiştir. Araştırmada kadınların erkeklere göre toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin
tutumlarının daha eşitlikçi olduğu ve erkeklerin cinsel mitlerinin daha yüksek olduğu
görülmüştür. Ayrıca lisans mezunu hemşirelerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin
tutumlarının daha eşitlikçi olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin ölçeklere verdikleri
cevaplarda TCRTÖ alt boyut puanları ile CMÖ ölçeği alt boyut puanları arasında negatif
yönde, zayıf derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Bu
sonuç toplumsal cinsiyet rolleri açısından eşitlikçi tutuma sahip olan hemşirelerin cinsel
mitlere daha az inandıklarını göstermesi bakımından anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar
doğrultusunda hemşirelerin konuya ilişkin farkındalıklarını daha fazla arttırmak ve
hemşirelik hizmetlerinin bu açıdan ele alınmasını sağlamak amacı ile örgün eğitim ve
hizmet içi eğitim programlarına konunun entegre edilmesi ve bu konun farklı boyutlarla ele
alınıp daha geniş örneklem gruplarına uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
Nurses can reflect their own values and attitudes to their behaviors while fulfilling their
roles to protect and improve the health of the individual/society. Their gender role
stereotypes and misconceptions/myths about health can be reflected in the service of
nurses, and this may adversely affect public health. In societies where sexuality is not
talked about comfortably and the individual is not adequately educated about sexuality,
sexual myths also become widespread and appear as social norms. In traditional societies,
women's gender role stereotypes are also more traditional and these features can increase
the belief in myths accepted as social norms. In this context, this study is related to
the gender roles of nurses . The aim of this study is to examine the relationship between
attitudes and sexual myths . Thus, it is thought that the awareness of nurses on the subject
will increase and it will contribute to the handling of nursing services from this
perspective. The population of the study consisted of 322 nurses working in Başkent
University Ankara Hospital and its affiliated units. 220 nurses formed the sample of the
study. Data were collected with three separate forms . The first form of the
nurses demographic with information and literature studies and developed a questionnaire,
the second form in order to determine their attitudes toward gender roles of students in
university education developed by the Zeyneloğlu in 2008, "Gender Roles Attitude Scale"
(TCRTÖ), the third form in the Golbasi and The "Sexual Myths Scale" (CME), which was
developed by his colleagues (2016) and whose validity and reliability studies were
conducted by the same people, is included. The data collection form was filled by the
participants themselves. Statistical analyzes SPSS (IBM SPSS Statistics 24) program
" Independent Sample -t" test (t-table value), "Mann- Whitney U" test (Z-table value),
" Kruskal -Wallis H" (χ2-table value) analyzed using tests. It was determined that the mean
age of the nurses was 29.80±7.91 (years), 93.6% were female and 57.3% were
undergraduate graduates. Nurses from tcrtö received a total average score of 161.13 ±
20.25 ( from tcrtö highest score taken: 190) and the CMO total score mean is 56.86 ± 20.25
( from CMO highest score taken: 132). In the study, it was seen that women's attitudes towards gender roles were more egalitarian than men and that men's sexual myths were
higher. In addition, it was determined that the attitudes of undergraduate nurses towards
gender roles were more egalitarian. A negative, weak and statistically significant
relationship was found between the nurses' responses to the scales, between the CRTS subdimension
scores and the CME scale sub-dimension scores (p<0.05). This result was found
to be significant in terms of showing that nurses who have an egalitarian attitude in terms
of gender roles believe less in sexual myths. In line with these results, it is recommended
that the subject be integrated into formal education and in-service training programs , and
this subject should be discussed with different dimensions and applied to larger sample
groups in order to increase nurses' awareness of the subject and to ensure that nursing
services are handled from this perspective.