Türkiye'de siyasal gelişmeler ve ideolojik yaklaşımların bilgi ve belge yönetimi alanına etkileri
The influence of political developments and ideological approaches on the knowledge and documents administration in Turkey
Yazar: MEHMET KEMAL SEVGİSUNAR
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI ALKAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bilimsel ve sistemli bir çalışma sonucu ortaya çıkartılan 'bilgi'nin anlam kazanabilmesi için, başkalarıyla paylaşılması gerekmiş, bu gelişme ise toplumsallaşmayı ve birçok toplumsal etkinliği beraberinde getirmiştir.Kadim çağlardan itibaren bilinen bilginin yeni kaynaklar üzerinden değişmesi, bütün dünyada olduğu gibi, ülkemiz coğrafyasında da toplumun ve toplumsal kurumların siyasal dalgalanma ve etkilenmeler yaşamasına neden olmuştur. Kuruluş süreciyle başlayan olumlu dönem, Osmanlının, Batının geçirdiği Rönesans ve Reform dönemleri sonucunda her alanda yaşadığı gelişmelere duyarsız kalmasıyla sona ermiştir.Fransız Devrimi sonrası hızla alevlenen uluslaşma çabaları Osmanlı toplumuna da sıçramıştır. XVIII. yüzyılda anılan bu gerilemeyi ortadan kaldıracak çeşitli girişimler yaşanmıştır. Öncelikle mühendislik ve askerî eğitimde başlatılan modernleşme çabaları, bilgiyi kullanma biçimi ve kütüphane kurumundaki gelişmeler, yaşanan gerilemeyi durdurmaya yetmemiştir. XIX. yüzyılda yaşanan Tanzimat ile I. ve II. Meşrutiyet dönemleri, yaşanan büyük savaşlar, Osmanlı toplumsal yaşamı ve kurumları açısından önemli değişimlere yol açmıştır.Osmanlı toplumu ve toplumsal kurumları XIX. yüzyılda birbirinden çok farklı siyasal akımlardan etkilenmiştir. Toplumda siyasi düşünce farklılıklarından doğan çatışmalar Cumhuriyet sonrasında da artarak sürmüştür. Kurumları oluşturan bazı bireyler, kuruluş dönemlerinde Cumhuriyet ilkelerinin yanı sıra, kendi siyasal eğilimlerini de görev alanlarına, kurumlarına yansıtmışlardır.Bilgi ve belge yönetimi alanı da, yaşanan siyasal gelişmelerden, kendisine yön verenlerin ideolojik yaklaşımlarından oldukça etkilenmiştir. Siyasi bakımdan önceleri Türkçü, sonraları milliyetçi ve Alman hayranı, son olarak da Amerikan yanlısı tavır takınan bu muhafazakar yapı; Bilgi ve belge yönetimi alanında uzun yıllar etkili olacak bir ?mikro iktidar? ortamı yaratmıştır. Alan içerisindeki etkili kişilerin siyasal yönelimleri, bunların arasında yaşanan çekişme ve sürtüşmeler kurumların gelişimini, ülkede devletin ve bireylerin bilgiye bakış açısını olumsuz etkilediği gibi, meslek mensuplarını da etkilemiştir.Anahtar Kelimeler: Kütüphane ve siyaset, bilgi ve belge yönetimi ve siyaset.

Abstract:
The knowledge gained through scientific and systematic work needed to be shared with others to have a meaning and this development took place along with socialization and several social activities.The change of the old knowledge known since the ancient times with the emergence of new knowledge, as it is the case all around the world, has also led to the political shaking and influences on the society and social institutions in our country. The initial period of establishment which could be defined as positive, has come to an end with the inability of the Ottoman Empire to adopt to the developments came with Renaissance and Reform in the West.The nation-building efforts fueled with the French Revolution also spread to the Ottoman society. In the XVIII century, steps were made by the Ottoman rulers to cope with the developments in the West and first modernization efforts were seen in the military end engineering education fields. But the new ways of using the information and development of libraries could not stop the backward movement of the Empire. Reforms and the I. and II. Constitutional Monarchy periods, times of destructive wars, have led to great changes in the Ottoman social life and institutions.Different political movements have influenced the Ottoman society and institutions in the XIX century. The confrontations and conflicts emerged from contradictory political movements continued till the foundation and afterwards of the Republic The individuals who led certain institutions, also reflected their own personal worldviews, besides the Republican principles, to the institutions they work in.The field of information/knowledge and document administration was also greatly affected by the political developments and the ideological approaches of those who took the lead in this field. The leading conservative structure, which was Turkish nationalist in the beginning but then became pro-German nationalist and then pro-American, has for long years dominated the knowledge/information and document administration field creating its "micro government" there. The political motivations of the persons who were influential in the field and the conflict and frictions among them had a negative impact on the development of institutions and thus negatively influenced both the state's and citizens' approach towards information/knowledge and the members of the occupation.Key words:Library and politics, information and records management and politics