Ortaöğretim öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı, bilişsel kapılma ve siber aylaklık etkinlik düzeyleri arasındaki ilişkisinin belirlenmesi
Determining the relationship between secondary school students' smart phone addiction, 'cognitive absorption and cyberloafing activity levels
Yazar: MERYEM SEVİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRİN DOĞUSOY
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel kapılma = Cognitive absorption ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sanal kaytarma = Cyberloafing ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim öğrencilerinin akıllı  telefon bağımlılığı, bilişsel kapılma ve siber aylaklık etkinlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2020-2021 eğitim öğretim yılında Hatay İli İskenderun ilçesindeki resmi ve özel okullarda eğitim gören 540 kız, 268 erkek olmak üzere toplam 808 öğrenciden veri toplanmıştır. Araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel yöntem belirlenmiştir. Veri toplama sürecinde, örneklem seçkisiz örnekleme yöntemlerinden uygun/kolay erişilebilir (convenience) örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir.  Veri toplama araçları olarak ortaööğretim öğrencilerine Kişisel Bilgi Formu, Siber Aylaklık Etkinlikleri Ölçeği, Bilişsel Kapılma Ölçeği ve Akıllı Telefon Bağımlılığı-Kısa Versiyonunun Ergenler İçin Türk Kültürüne Uyarlanması ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre araştırmaya katılan ortaöğretim öğrencilerinin siber aylaklık etkinlik, bilişsel kapılma ve akıllı telefon bağımlılığı düzeyleri orta düzeydedir.  Öğrencilerin siber aylaklık etkinlik düzeylerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, okulda cep telefonu kullanımının kısıtlanması değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı, ancak gün içinde akıllı telefon kullanma süreleri ve evde internet kullanımın kısıtlanması durumlarına göre anlamlı olarak farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ortaöğretim öğrencilerinin siber aylaklık etkinlikleri düzeyinin öğrenim görülen okul türüne göre Anadolu İmam Hatip lisesindeki öğrencilerin, Proje okulu ve Anadolu lisesi türünde eğitim gören öğrencilere göre siber aylaklık etkinlik düzeylerinin anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ortaöğretim öğrencilerinin ders sırasında yaşadıkları bilişsel kapılma düzeylerinin cinsiyet, sınıf, günlük akıllı telefon kullanma süreleri ve okul türü değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı ancak evde internet kullanımının kısıtlanması ve okulda cep telefonunun kısıtlanması açısından anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ortaöğretim öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı ile ilgili bulgulara göre cinsiyet ve günlük akıllı telefon kullanma süresine göre anlamlı farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin akıllı telefon bağımlılık seviyelerinin sınıf seviyesi, okul türü, evde aileleri tarafından internet kullanımlarının kısıtlanma durumu ve okulda cep telefon kullanımının kısıtlanma durumu açısından anlamlı olarak farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ortaöğretim öğrencilerinin bilişsel kapılma düzeyleri ile siber aylaklık etkinlik seviyeleri arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ortaöğretim öğrencilerinin bilişsel kapılma düzeyleri ile akıllı telefon bağımlılığı düzeyleri arasında da pozitif yönde ve orta düzeyde ilişki bulunmaktadır. Araştırmanın diğer bir bulgusu ortaöğretim öğrencilerinin siber aylaklık etkinlik düzeyleri ile akıllı telefon bağımlılığı düzeyleri arasında orta düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the relationship between smartphone addiction, cognitive absorption, and cyber loafing activity levels of secondary school students. The data were collected from a total of 808 students, 540 girls and 268 boys, studying in public and private secondary schools in Iskenderun, Hatay, in the 2020-2021 academic year. The correlation method was used. In the data collection process, convenience sampling method was selected. The data collection tools include Information Form, Cyberloafing Activities Scale, Cognitive Absorption Scale, and the Adapting the Short Version of Smartphone Addiction to Turkish Culture for Adolescents Scale. The findings showed that secondary school students' cyberloafing activity, cognitive absorption, and smartphone addiction levels were moderate. Secondary school students' cyberloafing activity levels did not differ significantly in terms of the variables of gender, grade level, and restriction of mobile phone use at school. However, it was concluded that students' cyber loafing levels differed significantly in terms of the smartphone use time and the internet restriction at home. In addition, students' cyberloafing activity levels significantly differed according to the school type they study. Students' cognitive absorption levels during lessons differed significantly according to the gender, class level, daily smartphone use, and school type. Though, no significant difference was found in terms of internet restriction at home and mobile phone restriction at school. Furthermore, students' smartphone addition levels were significantly differed according to gender and daily smartphone use time. On the other hand, students' smartphone addiction levels did not differ significantly in regards to the variables of class, school type, and the restriction status of internet use by their families at home, and the school restriction of mobile phone use. The relation between cognitive absorption and cyber loading activity level was positive and moderate level. There is also a positive and relations among students' cognitive absorption and their smartphone addiction levels. Another finding showed that a positive and moderate relation among students' cyber loafing activity and their smartphone addiction levels.