Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında fiziksel aktivite ve beslenmenin fibroblast büyüme faktörü 21 ve irisin üzerine etkileri
Effects of physical activity and nutrition on fibroblast growth factor 21 and irisin in non-alcoholic fatty liver disease
Yazar: MERVE İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP GÖKTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Fibroblast büyüme faktörü = Fibroblast growth factor ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; İrisin = Irisin

Özet:
Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) kronik karaciğer hastalıklarının en yaygın nedenidir ve günümüzde NAYKH'nin en önemli tedavisi diyet ve fiziksel aktiviteyi içeren yaşam tarzı değişikliğidir. Bu çalışmanın amacı non-alkolik yağlı karaciğer hastalığında fiziksel aktivite düzeyinin ve NAYKH ile uyumlu diyetin kanda hastalıkla ilişkili olan bazı biyokimyasal parametrelere, antropometrik ölçümlere ve serum irisin ve fibroblast büyüme faktörü (FGF21) düzeylerine etkisini incelemektir. Çalışmaya NAYKH tanısı almış, 17 kadın ve 16 erkek olmak üzere toplam 33 birey dahil edilmiştir. Bireylerin genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite durumları ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları anket yardımıyla alınmış ve sonrasında bireysel olarak NAYKH ile uyumlu diyet planlanmıştır. 4 haftalık tıbbi beslenme tedavisini (TBT) 9 erkek ve 8 kadın olmak üzere toplam 17 kişi tamamlamıştır. Başlangıçta ve 4 hafta sonunda bireylerden antropometrik ölçümleri ve kan örnekleri alınmıştır. Toplanan kan örneklerinde uygun ELISA kitleri yardımıyla irisin ve FGF21 serum proteinleri çalışılmıştır. Bireylerden 4 hafta boyunca, haftada 2 gün besin tüketim kaydı ve fiziksel aktivite kaydı alınmıştır. 4 haftalık TBT sonucunda erkeklerin vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, boyun çevresi, vücut yağ oranı, vücut yağ miktarı, ALT, AST ve GGT değerleri, kadınların ise, vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, vücut yağ miktarı, ALT ve AST değerleri anlamlı olarak azalmıştır. Başlangıçta serum irisin düzeyi erkeklerde 6,3±2,10 ng/mL, kadınlarda 4,3±0,77 ng/mL iken, FGF21 düzeyi erkeklerde 166,6±91,95 pg/mL kadınlarda 328,6±226,72 pg/mL'dir. 4 hafta sonunda ise, serum irisin düzeyi erkeklerde 5,2±0,57 ng/mL, kadınlarda 4,3±0,77 ng/mL, FGF21 düzeyi erkeklerde 214,7±107,33 pg/mL kadınlarda 244,1±131,21 pg/mL olarak bulunmuştur. Bireylerin irisin ve FGF21 düzeyleri tıbbi beslenme tedavisine veya fiziksel aktivite durumuna göre değişiklik göstermemiştir. İrisin ve FGF21 gibi son yıllarda çalışılmaya başlanan moleküllerin NAYKH ile ilişkisinin anlaşılması için daha fazla çalışma gerekmektedir.

Abstract:
Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) is the most common cause of chronic liver diseases. At the present time, the most important treatment of NAFLD is the lifestyle changes, which include diet and physical activity. The purpose of this study is to determine the effects of diet compatible with NAFLD and physical activity on serum irisin and FGF21 levels and some biochemical and anthropometric parameters in non-alcoholic fatty liver disease. A total of 33 subjects (16 males and 17 females) participated in the present study, which were diagnosed with NAFLD. General information, nutrition habits, physical activity status and 24-hour dietary recall were collected through questionnaire and a diet compatible with NAFLD was presciribed individually. A total of 17 subjects (9 males and 8 females) completed the 4 weeks medical nutrition therapy (MNT). At the beginning and at the end of 4 weeks, anthropometric measurements and blood samples were taken from the individuals. In the collected blood samples, serum irisin and FGF21 levels were quantified with commercial ELISA kits. Physical activity records and 2-day food records were collected for 4 weeks. As a result of 4 weeks MNT, body weight, body mass index, waist circumference, neck circumference, body fat ratio, body fat mass, ALT, AST and GGT of males and body weight, body mass index, body fat mass, ALT and AST of females were significantly decreased. At the beginning, FGF21 level was 166,6±91,95 pg/mL in males and 328,6±226,72 pg/mL in females, while serum irisin level was 6,3±2,10 ng/mL in males and 4,3±0,77ng/mL in females. At the end of 4 weeks, serum FGF21 level was 214,7±107,33 pg/mL in males and 244,1±131,21 pg/mL in females, while serum irisin level was 5,2±0,57 ng/mL in males and 4,3±0,77 ng/mL in females. Irisin and FGF21 levels of subjects did not change according to MNT or physical activity status. Further studies are needed to understand the association of irisin and FGF21 with NAFLD.