Çok ölçütlü karar verme analizleri için açık kaynak kodlu eklenti geliştirilmesi
Development of open source plugin for multi-criteria decision making analysis
Yazar: EMRE YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN SEFA BİLGİLİOĞLU
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Açık kaynaklı yazılım = Open source software ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Eklenti = Insertion ; Python = Python

Özet:
Son yıllarda dünyada ve ülkemizde açık kaynak kodlu yazılımların kullanımı giderek artmaktadır. Açık kaynak kodlu yazılımlar, kullanıcılar tarafından daha güvenilir bulunmasının yanı sıra ücretsiz olması sayesinde popülerliğini her geçen gün arttırmakta, kurulan gönüllü topluluklar (comminity) sayesinde tüm dünya kullanıcılarını aynı hedefte buluşturmaktadır. Özgür yazılım dünyada Free Software olarak bilinmektedir. Free kelimesi ise ücretsiz anlamını değil yazılımdaki özgürlüğü ifade etmek anlamını taşır. Özgür yazılımın gelişimi için 1985 yılında ilk organizasyonel girişim olan Free Software Foundation (Özgür Yazılım Vakfı) kurulduktan sonra yıllar içerisinde birçok topluluk ve vakıf kurulmuştur. 2006 yılında kurulan Açık Kaynak Coğrafya Vakfı (OSGeo) açık kaynaklı bir CBS yazılımı olan QGIS'i geliştirmiştir. QGIS yazılımı beraberinde sunduğu açık kaynaklı python yazılımı desteği ile kullanıcıların kendi eklenti araçlarını geliştirmesini sağlarken, eklenti geliştiricilerin grafiksel kullanıcı ara yüzleri (GUI) tasarlayabilmesini sağlayan Qt Designer yazılımı ile farklı tasarım mimarilerinin gelişimine olanak verir. Bu çalışmada QGIS yazılımı yardımıyla çok ölçütlü karar verme (ÇÖKV) yöntemleri kullanılarak özgür bir CBS eklentisi tasarımı yapmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda Qt Designer programı ile arayüz tasarımı yapılmış, eklentide yer alan coğrafi araçlar python programlama dilinden ve QGIS API'sini kullanarak eklenti geliştirmede kullanılan PyQGIS bağdaştırıcısından yararlanılarak kodlanmıştır. Coğrafi araçlar ile arayüz arasındaki signal-slot bağlantıları kodlanarak tasarım tamamlanmıştır. Tasarlanan eklentinin tüm dünya kullanıcılarına ücretsiz olarak paylaşılmasıyla özgür yazılımın gelişimine fayda sağlamak hedeflenmiştir.

Abstract:
In recent years, the use of open source software has been increasing in the world and in our country. Open source software, in addition to being more reliable by users, increases its popularity day by day thanks to its free nature and brings together all users of the world with the same purpose thanks to the voluntary communities established. The word Free in this software does not mean free, but means freedom in the world. After the establishment of the Free Software Foundation, the first corporate initiative to develop free software, in 1985, many associations and foundations have been established over the years. Founded in 2006, the Open Source Geography Foundation (OSGeo) developed QGIS, an open source GIS software. QGIS software allows users to develop their own plug-in tools with open source python software support, while Qt Designer software, which allows plug-in developers to design graphical user interfaces (GUI), allows the development of different design architectures. In this study, it is aimed to design a free GIS plugin using multi-criteria decision making (MCDM) methods with the help of QGIS software. In this context, the interface design was made with the Qt Designer program and the geographic tools included in the plugin were coded using the QGIS API using the python programming language and the PyQGIS adapter used in plugin development. The communication between the geographical tools and the interface was coded with signal-slot connections and the design was completed. It is aimed to contribute to the development of free software by sharing the designed plugin with all users of the world free of charge.