Planlı eskitme davranışlarının sürdürülebilir tüketim kapsamında bireysel değerlere göre incelenmesi
Investigation of planned obsolescence behavior by individual values within the scope of sustainable consumption
Yazar: BERFU ZEYNEP KARAŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRAY KIZGIN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Değerler = Values ; Kişisel değerler = Personal values ; Planlı eskitme = Planned obsolescence ; Sürdürülebilir tüketim = Sustainable consumption ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours

Özet:
Planlı eskitme, tüketicinin satın alma devrini hızlandırmak için, bilinçli olarak ürünlerin yaşam sürelerinin kısaltılması olarak tanımlanmaktadır. Buna göre planlı eskitme davranışları gösteren bireylerin daha çok tüketim eğiliminde olması beklenmektedir. Ancak tüketimde sınırlı kaynakların kullanımı, bireyleri sürdürülebilirliğe yönlendirmekte ve sürdürülebilir tüketim davranışları gösteren bireylerin, mevcut ürünü daha uzun süre kullanma eğiliminde olmaları beklenmektedir.
Bu çalışmanın amacı, değişen çevre, küreselleşen ticaret ve buna uygun olarak gelişen pazarlama stratejisi olan planlı eskitme davranışlarının araştırılması, tüketiciler üzerindeki etkisinin bireysel değerler ile nasıl örtüştüğünün anlaşılması ve bazı bireysel değer yapılarına göre planlı eskitme davranışlarının incelenmesidir. Bu sayede farklı bireysel değer yapılarında gösterilen planlı eskitme davranışlarının anlaşılması mümkün olabilmektedir.
Değerler; bireylerin ve toplumların kültürel yapılarının ayrılmaz bir parçasıdır. Değerler kişilerin tüketim tercihleriyle de ilgilidir. Kişilerin değerleri, davranışlarını büyük ölçüde etkilemektedir. Kişilerin çevre dostu ürünler kullanması ya da kullanım vadesi dolmadan yeni ürüne yönelmeleri kişisel değerleri ile de ilgilidir. Bunun için değer yapılarını bildiğimiz bireylerin ne tür tüketim eğilimi göstereceklerinin tahmin edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmaya konu olan değer yapıları, Schwartz Değerler Teorisi'nin Evrenselcilik, İyilikseverlik, Güç, Başarı ve Hazcılık değerleridir.
Planlı eskitme davranışları, tüketici tercihleri ve bazı değer yapılarının anlaşılması için  iki ayrı ölçek kullanılarak 465 katılımcı ile anket verisi sağlanmıştır. Yapılan anketler sonucunda; kadınların, erkeklere göre 1,881 kat daha fazla planlı eskitme davranışı sergiledikleri sonucuna varılmış ve değer yapılarından Evrenselcilik değerinin planlı eskitme ile negatif yönlü olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Planlı Eskitme, Tüketim, Sürdürülebilir Tüketim, Değer, Bireysel Değerler

Abstract:
Planned obsolescence is defined as the deliberate shortening of the life span of products in order to accelerate the purchasing cycle of the consumer. Accordingly, individuals who show planned obsolescence behaviors are expected to tend to consume more. However, the use of limited resources in consumption leads individuals to sustainability, and individuals who show sustainable consumption behavior are expected to use the current product for a longer period of time.
The aim of this study is to investigate the changing environment, globalizing trade and planned obsolescence behaviors, which is a marketing strategy developing accordingly, to understand how their effect on consumers corresponds to individual values, and to examine planned obsolescence behaviors according to some individual value structures. In this way, it is possible to understand the planned obsolescence behaviors shown in different individual value structures. Values; It is an integral part of the cultural structure of individuals and societies. The values are also related to people's consumption preferences. People's values mostly affect their behavior. It is also related to personal values that people use environmentally friendly products or turn to new products before their expiry date. For this, it is aimed to predict the consumption tendency of individuals whose value structures we know. The value structures subject to research are Universalism, Benevolence, Power, Achievement and Hedonism values of Schwartz Value Theory.
Survey data were provided with 465 participants by using two separate scales to understand planned aging behaviors, consumer preferences and some value structures. As a result of the surveys; It has been concluded that women exhibit 1,881 times more planned obsolescence behavior than men and it is concluded that the value of Universalism, one of the value structures, is negative with planned obsolescence.

Keywords:  Planned Obsolescence, Consumption, Sustainable Consumption, Value, Individual Values