Osmanlı sefer organizasyonlarında kentli esnafın getirdiği çözümler: Orducu esnafı
Solutions provided by city in Ottoman mobilizations for war: Independent army suppliers
Yazar: BÜLENT ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÖZER ERGENÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri teşkilat = Military organization ; Esnaflar = Artisans ; Lojistik hizmetler = Logistic services ; Loncalar = Guilds ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
İncelemeye çalıştığımız kurum Osmanlı askeri seferlerindeki lojistik sorunlarda yaşanması olası çeşitli işkollarındaki problemleri çözebilecek uzmanlık bilgilerine sahip orducu esnaflığıdır. Askeri olmayan ancak süreli olarak askeri sisteme entegre edilen bu ustaların görevleri seferler sırasında askerlerin ihtiyaç duyabileceği meta'ların (yiyecek, silah, metal veya deri ekipmanlar, giyecek, sağlıkla ilgili maddeler vb.) üretilmesinden ibarettir. Merkezi Devlet tarafından yaşadıkları Osmanlı kentlerinden vergi muafiyeti karşılığında seferlere katılımı sağlanan ve çeşitli Loncalara mensup bu kişiler, sefer süresince askerlerin yanında görev alır ve uzmanlık dallarındaki üretimlerini yaparlardı. Merkez tarafından atanan bir Ağa olan Orducubaşı gözetiminde ürünleri ve satışını yaptıkları mallar denetlenir, askerler ve esnaf arasındaki uyum sağlanmaya çalışılırdı. Seferlere katılan askerlerin lojistik anlamda desteklenmelerinin önemini kavrayan Osmanlı otoriteleri birden çok kurum ya da mekanizma ile -ki bunlar arasında Orducu esnafları sadece işin bir yönünü oluştururlar- sefer sırasında çekilen sıkıntıları en aza indirgemeye çalışmaktadırlar. II. Murad döneminden Yeniçeriliğin kaldırılmasına dek işlerliği olan bu kurum ve gerek askeri Seferlerde gerekse askeri nitelikte olmayan diğer alanlarda yaptıkları çalışmalar üzerinde daha çok düşünülmesi ve araştırılması gerekecek konular arasında bulunmaktadır.

Abstract:
The institution which we are exerting effort to examine, is the independent army suppliers who have special knowledge that enables them to solve probable problems which may occur in logistics in various branches of work, during the ottoman military mobilizations for wary. These master workers who are not military members are integrated into the military system permanently to manufacture the goods (food, arm, metal or lather equipment, clothing, materials related health etc.) that may be needed by the soldiers, during the mobilizations for wary. For these persons, tax exemption is provided by the Central State and they lived in Ottoman cites, in exchange for participation in mobilization for war and they belonged to various Lodges (Lonca) and performed tasks for the soldiers, during the mobilization for war and engaged in production of goods needed according to their branch of specialization. The products they made and the goods supplied were checked under observation of a Agha who is assigned to this task by the Central Administration and this person was called Head Craftsman Accompanying the Army (Orducubaşı). The Agha tries to maintain the harmony between the military and the independent suppliers. Ottoman authorities, grasping the importance of supporting the soldiers during mobilization for war in logistical sense and trying to reduce the difficulties faced during mobilization to a minimum, used more than one institution or mechanisms -among them, the military suppliers from only one aspect of the subject- for this end. This institution functioned during the period of Murat the Ilnd, and until the time when the Janissary organization is abolished. There fore it is among the subjects that require to think more about and researched by looking at its functions performed both during the military mobilizations for war and in other areas which do not have military characteristics.