İshâk Bin Hasan Et-Tokâdî'nin Nazmu'l Leali adlı eserinin kelam ve İslam mezhepleri tarihi açısından incelenmesi
An examination of İshâk Bin Hasan Et-Tokâdî's work "Nazmü'l-Leâli" from the perspectives of kalām and the history of Islamic sects
Yazar: RUKİYE KALE KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN BANAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Çalışmamız, İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin hayatı, eserleri, sosyal olaylara bakışı dikkate alınarak "Nazmu'l-Leâli" adlı eseri içerisinde mezhepler arası görüş farklılıklarını incelemeyi ve bu kapsamda İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin Kelam ve İslam Mezhepleri disiplinlerindeki yerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca bu çalışmada İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin görüşlerinden yola çıkarak aidiyet duyduğu mezhebin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, müellifimiz İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin hayatı, eserleri, sosyal olaylara bakışı, ilim tahsil ettiği hocaları hakkındaki bilgiler ele alınmıştır. İkinci bölümde ise söz konusu Nazmu'l-Le'âlî isimli eser tanıtılmış, eserde bahsi geçen ancak ekollerin görüş ayrılığı yaşadığı ve ekoller açısında tartışmalı olan konular ele alınmıştır. Bu konular ele alınırken farklı ekollerin görüşlerine de yer verilmiştir. Nihayetinde ise İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin beyitlerine yer verilerek müellifin görüşleri hakkında değerlendirmeler yapılmıştır. Bu değerlendirmelerde İshâk bin Hasan'ın Ebu Hanife'nin görüşlerine tabi olduğu ve Mâtürîdî mezhebine olan aidiyeti fark edilmiştir. İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin Ebu Hanife ve İmam Mâtürîdî'ye olan aidiyeti vurgulanmıştır. Tezimizin sonuç kısmında ise elde edilen bulguların bir değerlendirmesi ile genel bir sonuç sunulmaya çalışılmıştır. Son tahlilde İshâk bin Hasan et-Tokâdî'nin Nazmu'l-Le'âlî adlı eserinin geniş okuyucu kitlesine erişimini sağlamak ve eserinde bunun pratik bir el kitabı olduğunu beyan eden müellifin niyeti dışına çıkılmadan, eseri daha anlaşılır kılmak ve müellifin görüşlerini gün yüzüne çıkarmak amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study aims to examine the differences in views between Islamic sects as presented in the work "Nazmü'l-Leâli" by İshâk bin Hasan et-Tokâdî. This analysis will take into account his life, works, and his perspective on social issues. Additionally, the study aims to determine his position within the disciplines of Islamic Theology (Kalam) and Islamic Sects, as well as to identify the sect to which İshâk bin Hasan et-Tokâdî belonged, based on his views.
In the first section of the study, the life, works, perspectives on social events, and the teachers who contributed to İshâk bin Hasan et-Tokâdî's scholarly formation are examined. The second section introduces Nazmu'l-Le'âlî and analyzes the key issues discussed in the work, particularly those where sects hold differing views. Perspectives from various sects are also included in the discussion. Ultimately, İshâk bin Hasan et-Tokâdî's views are evaluated through the verses in his work, revealing his alignment with Abu Hanifa's views and adherence to the Maturidi sect.
The study highlights İshâk bin Hasan et-Tokâdî's connection to Abu Hanifa and the Maturidi sect. In the conclusion, the findings are reviewed, and a general summary is provided. The main goal is to make the Nazmu'l-Le'âlî more understandable and accessible to a wider audience. The aim is to reveal İshâk bin Hasan et-Tokâdî's views while staying true to the author's original intent, as he had intended his work to serve as a practical guide.