Siroz komplikasyonları ve potasyum
Complications of cirrhosis and potassium
Yazar: MUHAMMED BALTIK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN PİSKİNPASA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Karaciğer sirozu; ileri düzeyde fibrozis, rejeneratif nodüllerin karaciğer yapısını bozduğu, hepatosellüler nekroz ile karakterize, kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Çeşitli komplikasyonlar ile seyretmekte olup ciddi mortalite ve morbidite nedeni olarak kabul edilebilir. Karaciğer sirozlu hastalarda ciddi elektrolit imbalansı görülmektedir. En sık potasyum ve sodyum homeostazisi bozulmuştur. Çalışmamızda İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yatan karaciğer sirozu olgularında gelişen komplikasyonlar ile serum potasyum düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 2012-2022 tarihleri arasında karaciğer sirozu tanısıyla İç Hastalıkları Kliniğine yatışı olan hastalar retrospektif olarak tarandı. Hastalar dahil etme ve dışlama kriterlerine uygun olarak seçildi. Hastaların yaş, cinsiyet, siroz etiyolojisi, laboratuvar tetkikleri hastane bilgisayarındaki hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden temin edildi. Siroz hastaları komplikasyonlarına göre asit, hepatik ensefalopati, akut böbrek hasarı, gastrointestinal sistem kanaması, bakteriyel enfeksiyon olarak beş gruba ayrıldı. Serum potasyum değerleri  hipokalemi(<3,5 mmol/L), normokalemi(3.5-5,5 mmol/L) ve hiperkalemi(>5,5mmol/L) olarak üç gruba  ayrıldı. Sonuçlar SPSS 28.0 istatiksel analiz yöntemiyle değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya hastaneye yatışı olan 384 karaciğer sirozu tanılı hasta dahil edildi. Cinsiyetlere göre erkek cinsiyet %65.1(n=250), kadın cinsiyet %34.9(n=134) olduğu görüldü. Etiyolojiye göre sınıflandırmada konik hepatit B %22(n=85), alkol %16.7(n=64), kronik hepatit C %13(n=50) olarak görüldü. Karaciğer sirozu komplikasyonlarına bakıldığında hastaların 240'ında asit(%62.5), 103'ünde hepatik ensefalopati(%26.8), 79'unda gastrointestinal kanama(%20.6), 52'sinde akut böbrek hasarı(%13.5), 45'inde bakteriyel enfeksiyon(%11.7) ile prezente olduğu görüldü. Hastaların başvuru anındaki serum potasyum düzeyleri 2.3-7.3 mmol/L arasında değişmekteydi. Potasyum <3.5, potasyum 3.5-5.5, potasyum ≥5.5 olan gruplar arasında asit, ensefalopati, gastrointestinal kanama, bakteriyel enfeksiyon oranı anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir.
Potasyum ≥5.5 olan grupta akut böbrek hasarı potasyum<3.5, potasyum 3.5-5.5 olan gruplardan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti. Potasyum <3.5 olan grup ile potasyum 3.5-5.5 olan grup arasında akut böbrek hasarı anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir.
Potasyum ≥5.5 olan grupta üre değeri potasyum <3.5 potasyum, 3.5-5.5 olan gruplardan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti. Potasyum 3.5-5.5 olan grupta üre değeri potasyum <3.5 olan gruptan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti.
Potasyum ≥5.5 olan grupta kreatinin değeri potasyum <3.5 potasyum, 3.5-5.5 olan gruplardan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti. Potasyum 3.5-5.5 olan grupta kreatinin değeri potasyum <3.5 olan gruptan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti.
Potasyum ≥5.5 olan grupta sodyum değeri, Potasyum <3.5, potasyum 3.5-5.5 olan gruplardan anlamlı (p<0.05) olarak daha düşüktü.
Sonuç: Karaciğer sirozunda sıklıkla bozulmuş potasyum homeostazisi mevcuttur ve prognostik öneme sahiptir. Çalışmamızda serum potasyum düzeyi; serum kreatinin ve üre düzeyi ile doğru orantılı, serum sodyum düzeyi ile ters korelasyon gösterir. Karaciğer sirozu komplikasyonlarından; akut böbrek hasarı ile hiperkalemi arasında anlamlı ilişki olduğu saptandığı için, siroz hastalarında renal hasarın önlenmesi  açısından serum potasyum düzeyi sık aralıklarla kontrol edilmelidir. Hiperkaleminin erken fark edilmesi tedavi stratejilerinin belirlenmesi açısından önemlidir.                            

Anahtar kelimeler: Karaciğer Sirozu, Potasyum, Siroz Komplikasyonları

Abstract:
"Complications of Cirrhosis and Potassium"
Objective: Cirrhosis of the liver is a chronic and progressive disease characterized by hepatocellular necrosis in which advanced fibrosis disrupts the liver structure with regenerative nodules. It is associated with various complications and can be considered as a serious cause of mortality and morbidity. Severe electrolyte imbalance is seen in patients with cirrhosis of the liver. Most often the homeostasis of potassium and sodium is impaired. In our study, we aimed to evaluate the relationship between serum potassium level and complications in liver cirrhosis patients hospitalized in Istanbul Training and Research Hospital.
Materials and Methods:  Patients who were admitted to the Internal Medicine Clinic with the diagnosis of liver cirrhosis between 2012 and 2022 at the University of Health Sciences Istanbul Training and Research Hospital were retrospectively screened. Patients were selected in accordance with the inclusion and exclusion criteria. Age, gender, etiology of cirrhosis, and laboratory tests of the patients were obtained through the hospital information management system on the hospital computer. Cirrhosis patients were divided into five groups according to their complications: ascites, hepatic encephalopathy, acute kidney injury, gastrointestinal bleeding, and bacterial infection. Serum potassium levels were divided into three groups as hypokalemia (<3.5 mmol/L), normokalemia (3.5-5.5 mmol/L) and hyperkalemia (>5.5mmol/L). The results were evaluated by SPSS 28.0 statistical analysis method.
Results: A total of 384 patients with liver cirrhosis who were hospitalized were included in the study. According to genders, male gender was 65.1% (n=250) and female gender was 34.9% (n=134). According to etiology, conical hepatitis B was 22% (n=85), alcohol was 16.7% (n=64), and chronic hepatitis C was 13% (n=50). Complications of liver cirrhosis were presented with ascites in 240 patients (62.5%), hepatic encephalopathy in 103 patients (26.8%), gastrointestinal bleeding in 79 patients (20.6%), acute kidney injury in 52 patients (13.5%), and bacterial infection in 45 patients (11.7%). Serum potassium levels ranged from 2.3 to 7.3 mmol/L at admission. There was no significant difference (p≥>0.05) in the rate of ascites, encephalopathy, gastrointestinal bleeding, bacterial infection between the groups with potassium <3.5, potassium 3.5-5.5, potassium 5.5.
Acute kidney injury was significantly higher in the group with potassium ≥5.5 and potassium 3.5 <3.5 (p<0.05) than in the groups with potassium 3.5-5.5. There was no significant difference in acute kidney injury (p>0.05) between the group with potassium <3.5 and the group with potassium 3.5-5.5.
Urea value was significantly higher in the group with potassium ≥5.5 than in the groups with potassium <3.5 potassium and 3.5-5.5 (p<0.05). Urea value was significantly higher in the group with potassium 3.5-5.5 < than in the group with potassium 3.5 (p<0.05).
The creatinine value was significantly higher in the group with potassium ≥5.5 than in the groups with potassium <3.5 potassium and 3.5-5.5 (p<0.05). Creatinine value was significantly higher in the group with potassium 3.5-5.5 than in the group with potassium <3.5 (p<0.05).
Sodium value was significantly lower in the group with potassium ≥5.5 and potassium <3.5 and potassium 3.5-5.5 (p<0.05).
Conclusion: Impaired potassium homeostasis is often present in liver cirrhosis and has prognostic importance. In our study, serum potassium level; It is directly proportional to serum creatinine and urea levels and inversely correlated with serum sodium levels. Complications of cirrhosis of the liver; Since there is a significant relationship between acute kidney injury and hyperkalemia, serum potassium levels should be checked at frequent intervals in order to prevent renal damage in cirrhosis patients. Early detection of hyperkalemia is important in terms of determining treatment strategies.                           

Key words: Liver Cirrhosis, Potassium, Cirrhosis Complications