Karaciğer kitlelerinin sonografik görüntülemede histogram doku analizi ile değerlendirilmesi
Evaluation of liver masses with histogram tissue analysis in sonographic imaging
Yazar: NURİ SALMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA NİDA KARAKÜÇÜK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Doku analizi = Texture analysis ; Histogram = Histogram ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer neoplazmları = Liver neoplasms ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı karaciğer lezyonlarını değerlendirmek için en sık kullanılan görüntüleme yöntemi olan USG'den elde edilen görüntüleri ile birlikte  histogram analizi parametrelerinin karaciğer sık görülen fokal lezyonlarında ayırıcı tanıya yardımcı bir alternatif yöntem olarak kullanılıp kullanılamayacağının belirlenmesidir.
 Materyal Method: Çalışmamız prospektif bir çalışma olup, Eylül 2022- Şubat 2023 tarihleri arasında radyoloji polikliniğine başvuran hastaları kapsamaktadır. Çalışmamıza karaciğerde en sık görülen benign lezyonlar olan basit karaciğer kistleri, hepatik hemanjiyomlar ile en sık görülen malign lezyonlar olan hepatik metastazlar, hepatoselüler karsinomlar dahil edilmiştir. Bu gruplarda tespit edilen lezyonların USG görüntüleri PACS sistemine aktarılmıştır. Mevcut lezyonların merkezinde 0,5 cm ve 1 cm çap arasında ilgi alanları belirlenmiştir.  OSIRIX programı aracılığıyla belirlenen ilgi alanlarına ait parametreler XML dosyalarına dönüştürülmüştür. Daha sonra TEXENA 28.0 programı aracılığıyla histogram parametreleri elde edilmiştir. Toplam lezyon sayısı 118 olup 35'i karaciğer basit kisti, 41'i hepatik malign lezyonlar ve 42 tanesi hepatik hemanjiyomlardır. Elde edilen bulgulara SPSS 28.0 programı ile istatistiksel analiz yapılmıştır. Çalışmaya 16 yaş üstü hasta grubu dahil edilmiştir. Batın içerisinde ileri derece asidi bulunan, yoğun hepatosteatozu olan hastalar ile derin yerleşimli lezyonlara sahip hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir.
Bulgular: Hasta yaş ortalamaları malign lezyon grubunda 60.9, basit kist grubunda 53.9, hepatik hemanjiyom grubunda 47,9 olarak bulunmuştur. Malign grubunda hastaların yaşları hemanjiyom grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Çalışmaya toplam 59 erkek 59 kadın hasta dahil edildi, kist grubunda 12 kadın 23 erkek, hemanjiyom grubunda 26 kadın 16 erkek, malignite grubunda 21 kadın 20 erkek bulunmaktadır. Histogram analizinde 32 parametre 3 grup için ayrı ayrı karşılaştırıldı. Ayrıca solid lezyonlardan hemanjiyom ve malignite gruplarının ayrımı için de karşılaştırma yapıldı. 3 gruplu değerlendirmede çok sayıda parametrede anlamlı farklar elde edilirken solid lezyonlar içerisinde yapılan değerlendirmede mean, minimum, maximum, most-frequent -value, skewness, root-mean-square-level-histogram, root-sum of squares -level -histogram, entrophy, uniformity, 1,2,3,5,10,25,75,90,95,99 persentil histogram parametrelerinde istatistiksel anlamlı değerler elde edilmiş olup en sık görülen malign lezyonlar ile en sık görülen benign solid lezyonların ayrımı mümkün olmuştur.
Sonuç: Karaciğer kitlelerinde tanı amaçlı ultrasonografi görüntülerinden invaziv olmayan yöntemlerle elde edilen histogram analiz parametreleri sayesinde kistik-solid lezyonların ayrımı yapılabileceği gibi en sık görülen benign solid lezyonlar olan hepatik hemanjiyomlar ile sık görülen malign solid lezyonların ayrımının da kullanılabileceği gösterilmiştir.  Histogram analizinin ayırıcı tanıda zorlanılan durumlarda kullanılabilecek ek bir yöntem olduğu akılda tutulmalıdır.

Abstract:
Aim: The aim of our study is to determine whether the histogram analysis parameters together with the images obtained from USG, Which is the most commonly used imaging method to evaluate liver lesions, can be used as an alternative method to assist in the differential diagnosis of frequent focal lesion of the liver. 
Materials and Methods: Our study is a prospective study and includes patients who applied to the radiology outpatient clinic between September 2022 and February 2023. Simple liver cysts, hepatic hemangiomas, which are the most common benign lesions in the liver, and hepatic metastases and hepatocellular carcinomas, which are the most common malignant lesions, were included in our study. The lesion images detected in these groups were transferred to the PACS system. Areas of interest between 0.5 cm and 1 cm diameter were determined in the center of the existing lesions. Parameters of the areas of interest determined by the OSIRIX program were converted into XML files. Then, histogram parameters were obtained by the TEXENA 28.0 program. The total number of lesions is 118, of which 35 are simple liver cysts, 41 are hepatic malignant lesions, and 42 are hepatic hemangiomas. Statistical analysis was performed with the SPSS 28.0 program on the obtained findings. The patient group over the age of 16 was included in the study. Patients with severe acidity in the abdomen, intense hepatosteatosis, and patients with deeply located lesions were not included.
Findings: The mean ages of the patients were found to be 60.9 in the malignant group, 53.9 in the cyst group, and 47.9 in the hemangioma group. The age of the patients in the malignant group was found to be significantly higher than in the hemangioma group. A total of 59 male and 59 female patients were included in the study, 12 females and 23 males in the cyst group, 26 females and 16 males in the hemangioma group, and 21 females and 20 males in the malignancy group. In the histogram analysis, 32 parameters were compared for 3 groups separately, and a comparison was made for the differentiation of hemangioma and malignancy groups from solid lesions. While significant differences were obtained in many parameters in the 3-group evaluation, in the evaluation made within solid lesions, mean, minimum, maximum, most-frequent -value, skewness, root-mean-square-level-histogram, root-sum of squares -level -histogram, entrophy, uniformity, 1,2,3,5,10,25,75,90,95,99 percentile histogram parameters were statistically significant.
Conclusion: It has been shown that the histogram analysis parameters obtained by non-invasive methods from diagnostic ultrasonography images in liver masses can differentiate between cystic and solid lesions, as well as distinguish between hepatic hemangiomas, which are the most common benign solid lesions, and common malignant solid lesions. It should be kept in mind that histogram analysis is an additional method that can be used in cases where differential diagnosis is difficult.