Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim inançları ile karakter ve mizaç özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between the educational beliefs of preschool teachers and their character and temperament traits
Yazar: SÜMEYRA KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLET ÖZGE MAVİŞ SEVİM ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET FATİH ALKAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin benimsemiş oldukları eğitim inançları ile karakter ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Betimsel tarama modeliyle gerçekleştirilen çalışma 2022-2023 öğretim yılında resmi ve özel kurumlarda görev yapan 292 okul öncesi öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin karakter ve mizaç özelliklerini belirlemek için 2004 yılında Köse ve arkadaşları tarafından Türkçeye uyarlanan Mizaç ve Karakter Envanteride yer alan karakter özelliklerinden kendi kendini yönetme ve mizaç özelliklerinden yenilik arayışı alt boyutları, eğitim inançlarını tespit etmek için 2011 yılında Yılmaz, Altınkurt ve Çokluk tarafından geliştirilen Eğitim İnançları Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada veriler normal dağılım göstermiş olup analizlerinde bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, okul öncesi öğretmenlerinin ilerlemecilik eğitim inancını diğer inançlara oranla daha fazla benimsedikleri tespit edilmiştir. Eğitim inançları öğretmenlerin cinsiyetine göre incelendiğinde ilerlemecilik eğitim inancını kadın öğretmenlerin, esasici eğitim inancını erkek öğretmenlerin daha fazla benimsedikleri ve devlet okullarında çalışmakta olan okul öncesi öğretmenlerinin daimicilik eğitim inancını daha çok benimsedikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim inançları ile yaşları arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken öğretmenlerin eğitim inançları öğretmenlerin mesleki kıdemleri ve çalışma durumları açısından anlamlı bir farklılaşma göstermemektedir. Mizaç özelliklerinden yenilik arayışı alt boyutunu erkek okul öncesi öğretmenleri daha fazla benimserken karakter özelliklerinden kendi kendini yönetme alt boyutunda ise kadın okul öncesi öğretmenlerinin daha fazla benimsediği sonucuna ulaşılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin karakter özellikleri, farklı kıdemler açısından anlamlı bir farklılaşmamaktayken, mizaç özelliklerinden yenilik arayışı ile öğretmenlerin kıdemleri arasında anlamlı bir farklılaşma olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin yaşı ile kendi kendini yönetme becerisi arasında pozitif bir ilişki bulunurken, yenilik arayışı ile negatif bir ilişki bulunmaktadır. İlerlemecilik eğitim inancı ile karakter ve mizaç özellikleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yeniden kurmacılık eğitim inancı ile karakter özelliklerinden kendi kendini yönetme arasında zayıf bir negatif ilişki belirlenirken mizaç özelliklerinden yenilik arayışı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. Esasicilik eğitim inancı ile mizaç özelliklerinden yenilik arayışı arasında zayıf düzeyde negatif bir ilişki tespit edilirken karakter özelliklerinden kendi kendini yönetme arasında orta düzeyde negatif bir ilişki bulunmaktadır. Daimicilik eğitim inancı, mizaç özelliklerinden yenilik arayışı ve karakter özelliklerinden kendi kendini yönetme ile zayıf düzeyde negatif ilişkiye sahiptir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the relationship between the educational beliefs held by preschool teachers and their character and temperament traits. This study, which employed a descriptive correlational design, was carried out with the participation of 292 preschool teachers employed at public and private schools in the 2022-2023 academic year. The character trait of self-directedness and the temperament trait of novelty-seeking in the Temperament and Character Inventory, which was adapted to Turkish by Köse et al. in 2004, were used to determine the character and temperament traits of the participants. While the Demographic Information From developed by the researcher was used to collect the descriptive information of the participants, the Educational Beliefs Scale, which was developed by Yılmaz, Altınkurt, and Çokluk in 2011, was utilized to identify their educational beliefs. The collected data were found to be normally distributed, and the independent-samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) methods were employed to analyze the data. According to the results of the study, the participants adopted progressive educational beliefs more than other forms of educational beliefs. It was determined that the female participants adopted progressive educational beliefs more prevalently, while the male participants adopted essentialist educational beliefs more prevalently. Additionally, the participants who were working at public schools had a higher rate of holding educational beliefs centered around perennialism. The educational beliefs of the participants did not differ significantly based on their age, professional seniority, or employment status. The novelty-seeking category of temperament traits was observed more frequently among the male participants, while the self-directedness category of character traits was observed more frequently among the female participants. The character traits of the participants did not vary significantly based on their seniority levels, whereas their novelty-seeking traits, as a component of temperament traits, showed a significant variation based on their seniority. The ages of the participants were positively correlated with their self-directedness levels and negatively correlated with their novelty-seeking levels. No significant relationship was found between the adoption of progressive educational beliefs and character or temperament traits. Furthermore, there was a weak negative relationship between reconstructionist educational beliefs and self-directedness as a character trait, but there was no significant relationship between reconstructionist educational beliefs and novelty-seeking as a temperament trait. Moreover, there was a weak negative relationship between essentialist educational beliefs and novelty-seeking, while there was a moderate negative relationship between essentialist educational beliefs and self-directedness. The perennialism-oriented educational beliefs of the participants were weakly and negatively correlated with their novelty-seeking and self-directedness traits.