İş zekâsı gösterge panellerinin yönetsel kararlara etkisi
The effect of business intelligence dashboard on managerial decisions
Yazar: AYŞEGÜL DUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YANARTAŞ
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, iş zekası gösterge panellerinin yönetsel kararlara etkisinin ortaya konulmasıdır.  Bu amaç ekseninde, işletme faaliyetlerinde iş zekası gösterge paneli aracını aktif olarak kullanan bir işletmenin incelemeye alınması hedeflenmiştir. Çalışmada, ana ve alt problemlerinin çözümüne yönelik ayrıntılı bilgi sağlamak için nitel araştırma süreci izlenmiştir. Araştırma modeli olarak vaka analizi modeli seçilmiştir. Çalışmanın evrenini Kocaeli ilinde faaliyet gösteren X Vaka İşletmesi oluşturmuş. Çalışmada, gerekli verilerin toplanması için amaçlı örneklem yöntemi türlerinden biri olan ölçüt örneklem yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt örneklemi, X Vaka İşletmesi'nin üretim departmanı çalışanları oluşturmuştur. Seçilen çalışma grubu, beş katılımcıyla sınırlı olmakla birlikte, işletmenin stratejik, taktik ve operasyonel düzey yöneticilerinden seçilmiştir. Çalışmada, veri toplama tekniği olarak yapılandırılmamış gözlem tekniği ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış. Çalışmada kullanılan gözlem tekniği, "katılımsız gözlem" şeklinde gerçekleştirilmiş; görüşme tekniği ise uygulama biçimi bakımdan "yarı yapılandırılmış" katılımcı sayısına göre ise hem "bireysel" hem de "odak grup" görüşmesi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanması için beş adet yarı yapılandırılmış görüşme ve iki adet yapılandırılmamış gözlem gerçekleştirilmiştir. Veri toplama amacı ile hazırlanan 58 adet görüşme sorusunun %40 oranı ilgili literatürden uyarlanarak hazırlanmış, sorunların %60 oranı ise danışman öğretim üyesi ve araştırmacı birliğinde hazırlanmıştır. Tez çalışmasında birincil ve ikincil veri kaynaklarından toplanan tüm veriler, içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiş. Çalışmada betimsel analiz, içerik analizinin destekleyicisi olarak kullanılmıştır. Tüm veri analiz süreci boyunca tümevarımcı bir yaklaşım izlenmiş. Verilerin analizi sonucunda 4 adet tema, 11 adet kategori ve 70 adet koda ulaşılmıştır. Analiz sürecinde ortaya çıkan "işletme yapısı", "anahtar performans göstergesi", "gösterge paneli" ve "yönetsel kararlara etki" temaları, bu temaların tüm alt kategorileri ve kodlar kavramsal çerçevedeki konu ve kavramlar ile ilişkilendirildiğinde yüksek literatür uyumu saptanmıştır. Çalışma sonucunda, X vaka işletmesinde gösterge panellerinin yöneticilerin karar sürecinde etkili olarak kullandığı ortaya çıkmış. Bu etki, doğru şekilde tasarlanmış, doğru bilgi içeriği ile oluşturulmuş ve devreye alınmış gösterge panellerinin bir çıktısı olarak değerlendirilmiştir. İşletmede gösterge panellerinin, hataları ve iyileştirilmesi gereken noktaları tespit etmede bir detektör gibi çalıştığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: İş Zekâsı Gösterge Paneli, Yönetsel Karar Verme, Anahtar Performans Göstergesi, Gösterge Paneli Tasarım İlkeleri, Vaka Analizi

Abstract:
The aim of this thesis is to reveal the effect of business intelligence dashboards on managerial decisions. In line with this purpose, it is aimed to examine a business that actively uses the business intelligence dashboard tool in business activities. In the study, the qualitative research process was followed to provide detailed information about the solution of the main and sub-problems. The case analysis model was chosen as the research model. The universe of the study consisted of the X Case Enterprise operating in Kocaeli. In the study, the criterion sampling method, which is one of the types of purposeful sampling method, was used to collect the necessary data. The criterion sample consisted of employees of the production department of Case Business X. The selected working group was limited to five participants, but was chosen from strategic, tactical and operational level managers of the enterprise. In the study, unstructured observation technique and semi-structured interview technique were used as data collection techniques. The observation technique used in the study was carried out in the form of "unattended observation"; The interview technique was carried out as "semi-structured" in terms of the method of application, and as both "individual" and "focus group" interviews according to the number of participants. Five semi-structured interviews and two unstructured observations were conducted to collect data. 40% of the 58 interview questions prepared for the purpose of data collection were adapted from the relevant literature , and 60% of the problems were prepared by the advisory faculty member and the researcher union. All data collected from primary and secondary data sources in the thesis study were analyzed with content analysis and descriptive analysis methods. In the study , descriptive analysis was used as a support for content analysis. An inductive approach was followed throughout the entire data analysis process . As a result of the analysis of the data, 4 themes, 11 categories and 70 codes were reached. When the themes of "business structure", "key performance indicator", "instrument panel" and "influence on managerial decisions", all sub-categories of these themes and codes that emerged during the analysis process were associated with the subjects and concepts in the conceptual framework, a high literature agreement was detected. As a result of the study, it was revealed that the dashboards were used effectively in the decision process of the managers in the case company X. This effect has been evaluated as an output of correctly designed, created and commissioned instrument panels with the right information content. In the enterprise, it has been seen that the instrument panels work like a detector in detecting errors and points that need improvement.
Keywords: Business Intelligence Dashboard, Managerial Decision Making, Key Performance Indicator, Dashboard Design Principles, Case Study