Acil servise kronik obstrüktif  akciğer hastalığı atak ile gelen hastalarda arter kan gazındaki parsiyel karbondioksit basınç değeri ile eş zamanlı ölçülen end tidal karbondioksit değerinin karşılaştırılması
Chronic obstructive pulmonary disease in the emergency department comparing the end tidal carbon dioxide value measured simultaneously with partial carbon dioxide pressure in arterial blood gas
Yazar: MUSTAFA ALTINIŞIK
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH SADIK GİRİŞGİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Karbon dioksit = Carbon dioxide

Özet:
Amaç: Kronik Obstrüktif  Akciğer Hastalarının (KOAH) tanı, tedavi ve  takiplerinde, parsiyel karbondioksit basıncı (PCO2) çok kıymetlidir. PCO2,  rutin olarak kullanılan kan gazı testi  ile elde edilmektedir. Acil servise KOAH atak ile gelen hastalarda arter kan gazındaki PCO2 değeri ile eş zamanlı ölçülen End Tidal Karbondioksit (EtCO2) değerinin karşılaştırılması ve iki değer arasındaki korelasyona bakılması amaçlandı.
Yöntem: Çalışmaya, 01.12.2017–01.12.2018 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi (NEÜ) Meram Tıp Fakültesi Acil Servis'ine başvuran, 18 yaş üstü ve onam veren KOAH  atak olan 154 hasta değerlendirildi. 18 yaş altı, onam vermeyen hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmada kapnograf ve airway adaptör kullanıldı. Hastaların mainstream (santral akın) yöntemi kullanılarak soluması istendi. Hastaların, demografik özellikleri, komorbidite durumları, tanıları, nabızları, sistolik ve diastolik kan basınç değerleri, solunum sayıları, ateş, pulse, kan şekeri değerler, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar, usot cihazı, KOAH atak esnasında alınan PCO2 değerleri ve  EtCO2 değerleri, hasta bilgi formuna kaydedildi. 
Bulgular: Çalışmaya KOAH atak olan 154 hasta dahil edildi. Hastaların %12,34 (n=19) kadın, %87,66 (n=135) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 69,11±9,52 yıldı. Erkek hastalarda yaş ortalaması 68,40±9,47, kadınlarda yaş ortalaması 74,15±8,51 yıl hesaplandı. Hastaların büyük çoğunluğunda komorbidite mevcuttu (%75,97 n=117). Uzun süreli oksijen tedavisi (USOT) gören hastaların oranı yarıdan fazlaydı (%59,09 n=91). Sistolik kan basıncı (SKB) ortalaması 133,21±25,20 mmHg, Diastolik kan basıncı (DKB) ortalama değeri 75,84±14,09 mmHg hesaplandı. Nabız ortalaması 106,25±20,32 atım/dk hesaplandı. Solunum sayısı 26,83±5,51 sayı/dk ölçüldü. Pulse değeri %85,56±9,26 hesaplandı. PCO2 ve EtCO2 ortalama değerleri sırasıyla 39,27±17,19 ve 41,62±14,31 mmHg bulundu. 
154 hastanın PCO2 ve EtCO2 değerleri ile diğer vital ölçümler arasındaki korelasyon değerleri hesaplandı. PCO2 ve EtCO2 arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon değeri bulundu (r=0,693 p=<0,001). PCO2 ve EtCO2 değerleri ile yalnızca solunum sayısı arasında anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon gözlendi. PCO2 ve solunum sayısı arasında ölçülen korelasyon değeri r=0,896 (p=<0,001). EtCO2 ile solunum sayısı arasındaki korelasyon ise r=0,637 (p=<0,001) olarak ölçüldü. Hem PCO2 hem de EtCO2 değerleri ile hastaların yaşı arasında düşük öneme sahip ve negatif yönlü korelasyon izlendi (sırasıyla r=-0,251  p=0,002 ve r=-0,215  p=0,008). Hastanın diğer değerleri olan Pluse, Nabız, SKB, DKB ile PCO2 ve EtCO2 değerleri arasında anlamlı korelasyon değerleri tespit edilmedi.
Sonuç: Çalışmamızda, KOAH atak olan hastalarda eş zamanlı olarak, alınan parsiyel karbondioksit basınç (PCO2) değerleri ile santral akım yöntemi ile ölçülen end tidal karbondioksit (EtCO2) değerleri arasında korelasyona olduğu bulundu. EtCO2 ile PCO2 değeri arasında olan korelasyonun, santral akım yönteminin, klinik kullanım için güvenilir olduğu düşünüldü. Olumsuz çıkan çalışmalarda, sidestream (yan akım) ölçüm metodundan kaynaklandığı düşünüldü.

Anahtar Kelimeler: Kronik Obstrüktif  Akciğer Hastalığı, parsiyel karbondioksit basıncı (PCO2), end tidal karbondioksit (EtCO2)

Abstract:
Purpose: Partial carbon dioxide pressure (PCO2) is very valuable in the diagnosis, treatment and follow-up of patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). PCO2 is obtained by routine blood gas testing. The aim of this study was to compare the PCO2 values of arterial blood gas and End Tidal Carbon Dioxide (EtCO2) values in patients with COPD exacerbations.
Method: The study included 154 patients over 18 years of age with consent for COPD who were admitted to the Emergency Department of the Meram Medical Faculty of Necmettin Erbakan University (NEU) between 01.12.2017–01.12.2018. Patients under the age of 18 who did not give consent were not included in the study. Capnography and airway adapters were used in the study. Patients were asked to breathe using the mainstream (central flock) method. Patients' demographic characteristics, comorbidity status, diagnoses, pulse, systolic and diastolic blood pressure values, respiratory rate, fever, pulse, blood glucose values, additional diseases, drugs used, usod device, COPD values taken during COPD and EtCO2 values, patient information form.
Findings: 154 patients with COPD exacerbations were included in the study. 12.34% (n = 19) of the patients were female and 87.66% (n = 135) were male. The mean age of the patients was 69.11 ± 9.52 years. The mean age was 68.40 ± 9.47 years in male patients and 74.15 ± 8.51 years in women. The majority of the patients had comorbidity (75.97% n = 117). The proportion of patients receiving long-term oxygen therapy (LTOT) was more than half (59.09% n = 91). The mean systolic blood pressure (SBP) was 133.21 ± 25.20 mmHg and the mean diastolic blood pressure (DBP) was 75.84 ± 14.09 mmHg. The mean heart rate was 106.25 ± 20.32 beats / min. Respiratory rate was 26.83 ± 5.51 points / min. Pulse value was calculated as 85.56 ± 9.26%. Mean values of PCO2 and EtCO2 were 39.27 ± 17.19 and 41.62 ± 14.31 mmHg, respectively.
The correlations between PCO2 and EtCO2 values and other vital measurements of 154 patients were calculated. There was a positive correlation between PCO2 and EtCO2 (r = 0.693 p = <0.001). There was a significant positive correlation between PCO2 and EtCO2 values and respiratory rate alone. The correlation value measured between PCO2 and respiratory rate was r = 0.896 (p = <0.001). The correlation between EtCO2 and respiratory rate was r = 0.637 (p = <0.001). There was a low and negative correlation between both PCO2 and EtCO2 values and age of patients (r = -0.251 p = 0.002 and r = -0.215 p = 0.008, respectively). There were no significant correlations between Pluse, Pulse, SBP, DBP and PCO2 and EtCO2 values.
Results: In our study, it was found that partial carbon dioxide pressure (PCO2) values and end tidal carbon dioxide (EtCO2) values measured by central flow method were found simultaneously in patients with COPD attack. It was thought that the correlation between EtCO2 and PCO2 value and central flow method were reliable for clinical use. In negative studies, it was thought that sidestream was the method of measurement.

Keywords: Chronic Obstructive Pulmonary Disease, partial carbon dioxide pressure (PCO2), end tidal carbon dioxide (EtCO2)