Dil ve konuşma güçlüğü olan öğrencilerle çalışan öğretmenler için geliştirilen eğitim programının yeterliklerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of the educational program developed for teachers working with students with language and speaking deficiencies
Yazar: ERSİN ATEŞ
Danışman: PROF. DR. HAKAN SARI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, dil ve konuşma güçlüğüne sahip öğrencilerle çalışan öğretmenlere yönelik geliştirilen "Dil ve Konuşma Güçlüğü Öğretmen Eğitim Programı'nın (DİLKEP)" öğretmenlerin dil ve konuşma güçlüğü alanı yeterlikleri üzerine etkililiğini değerlendirmektir. Araştırmada karma yöntemlerden "keşifsel sıralı karma yöntem" kullanılmıştır. Üç aşamada gerçekleştirilen bu araştırmada ilk aşama olarak öğretmenlerin dil ve konuşma güçlüğüne sahip öğrencilerin eğitimi ile ilgili ihtiyaçlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu aşamada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak dil ve konuşma güçlüğüne sahip öğrencileri olan 25 öğretmenin gereksinimlerine yönelik görüşleri alınmıştır. Bu görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise "Dil ve Konuşma Güçlüğü Öğretmen Başarı Testi (DİLKOB)" ve "DİLKEP Eğitim Programı" geliştirilmiştir. Araştırmanın bu aşamasında "Ön test ve son test kontrol gruplu deneysel araştırma modeli" kullanılmıştır. İstanbul ilinde dil ve konuşma güçlüğüne sahip öğrenciler ile çalışan 40 öğretmen deney grubunda, 40 öğretmen ise kontrol grubunda olmak üzere araştırmaya katılım için gönüllü olarak yer almıştır. Deney grubuna DİLKEP Eğitim Programı uygulanmadan önce ve sonra, kontrol grubuna ise eğitim programı verilmeden ön test ve son testte DİLKOB Testi kullanılarak nicel veriler toplanmıştır. Toplanan veriler bağımlı ve bağımsız örneklem t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak deney grubundaki 20 öğretmenin eğitim programı hakkında görüşleri alınarak betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda deney grubuna uygulanan DİLKOB Testi, ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu, kontrol grubu ile DİLKEP Eğitim Programı'na katılan deney grubu öğretmenlerinin başarı testi sonuçlarında deney grubu lehine bir sonuca ulaşılmıştır. Genel olarak DİLKEP Eğitim Programı'na katılan öğretmenlerin dil ve konuşma güçlüğü alan bilgisi ve uygulama yeterliklerini önemli ölçüde arttırdığı söylenebilir. DİLKEP Eğitim Programı uygulandıktan sonra deney grubundaki 20 öğretmen ile yapılan görüşmede DİLKEP Eğitim Programı sonucunda dil ve konuşma güçlüğü alanında kendilerini daha yeterli gördükleri, eğitim programının bilgi, beceri ve tutumları üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak DİLKEP Eğitim Programı'nın dil ve konuşma güçlüğü alanı yeterliklerini arttırdığı ve bu alanda bilgi, beceri ve tutum kazandırma konularında etkili bir öğretmen eğitim programı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the effectiveness of the "Speech and Language Difficulties Teacher Training Program (DİLKEP)" developed for teachers working with students who have speech and language difficulties, on the teachers' competencies in this field. The exploratory sequential mixed methods design was employed in this research, which was conducted in three stages. In the first stage, to determine the needs of teachers regarding the education of students with speech and language difficulties, semi-structured interviews were conducted with 25 teachers who had such students. The data obtained were analyzed using content analysis technique. In the second stage, the "Speech and Language Difficulties Teacher Achievement Test (DİLKOB)" and the DİLKEP Training Program were developed and implemented. In this phase, a "pretest-posttest control group experimental research model" was used. In the study, 40 teachers from Istanbul who worked with students having speech and language difficulties participated voluntarily in the experimental group, and 40 teachers in the control group. Quantitative data were obtained using the DİLKOB Test for both the experimental group (before and after the DİLKEP Training Program) and the control group (without the training program). The data obtained were analyzed using dependent and independent sample t-tests. In the final stage of the study, semi-structured interviews were conducted with 20 teachers in the experimental group to gather their views on the DİLKEP Training Program, and the data were analyzed using content analysis technique. The results indicated a statistically significant difference between the pretest and posttest scores of the DİLKOB Test applied to the experimental group. The findings revealed that teachers in the experimental group, who participated in the DİLKEP Training Program, showed significantly higher overall achievement and sub-dimension scores compared to the control group. In other words, the DİLKEP Training Program effectively enhanced the knowledge and practical competencies of the teachers in the field of speech and language difficulties. Additionally, interviews conducted with 20 teachers in the experimental group after the program indicated that they felt more competent in the field of speech and language difficulties and that the training program positively improved their knowledge, skills, and attitudes. The last finaling indicated that the teacher training program increased the teachers competencies working with students speech and language difficulties and was effective in imparting knowledge, skills, and attitudes to the teachers in this area.