Yap işlet devret tipi projelerde risk faktörlerinin belirlenmesi: 1915 Çanakkale Köprüsü örneği
Determination of risk factors in build-operate-transfer type projects: 1915 Çanakkale Bridge case
Yazar: FURKAN ARI
Danışman: PROF. DR. AYNUR KAZAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yap İşlet Devret modeli kamu hizmetlerinin ve altyapı projelerinin 
gerçekleştirilmesinde özel sektörün finansal ve operasyonel kapasitesinden 
yararlanılmasını sağlayan bir yöntem olarak günümüzde giderek daha fazla önem 
kazanmaktadır. Bu model kısa vadede kamu bütçesine yük oluşturmadan, uzun vadeli 
finansman sağlama ve projeleri zamanında tamamlama avantajları sunar. Türkiye gibi 
gelişmekte olan ülkelerde altyapı ihtiyaçlarının hızla artması ve kamunun sınırlı finansal 
kaynakları yap-işlet-devret modelinin popüler hale gelmesinin temel sebepleri arasında 
yer almaktadır. YİD modeliyle gerçekleştirilen projeler özel sektörün yenilikçilik ve 
verimlilik kapasitesinden faydalanarak kamu hizmetlerinin kalitesini artırma
potansiyeline sahiptir. Ancak bu modelin uygulanmasısırasında karşılaşılabilecek riskler 
ve zorluklar da bulunmaktadır. Bu riskler arasında operasyonel riskler, finansal riskler, 
hukuki ve düzenleyici çerçeve riskleri ile sosyal ve politik riskler sayılabilmektedir. Bu 
tür risklerin yönetilmesi projenin başarısı için kritik önem taşımaktadır. 1915 Çanakkale 
Köprüsü projesi Türkiye'de yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilen önemli 
projelerden biri olarak dikkat çekmektedir. Bu proje modelin uygulanabilirliğinin ve 
karşılaşılan risklerin incelenmesi açısından değerli bir örnek teşkil etmektedir. Ele alınan 
bu tez çalışması kapsamında değerlendirilen proje hem teknik hem de finansal açıdan 
çeşitli zorlukları ve başarıları barındırırken yap-işlet-devret modelinin Türkiye'deki 
uygulamasına dair önemli bilgiler sunmaktadır.
Ele alınan bu tez çalışması yap-işlet-devret modelinin potansiyellerini ve risklerini 
1915 Çanakkale Köprüsü örneği üzerinden derinlemesine inceleyerek, modelin daha 
etkin bir şekilde nasıl uygulanabileceğine dair önerilerde bulunmayı amaçlamaktadır. 
Literatürde bu konuya dair sınırlı sayıda çalışma bulunması bu araştırmanın önemini ve 
özgünlüğünü artırmaktadır. Söz konusu bu çalışma yap-işlet-devret modeli kapsamında 
gerçekleştirilecek gelecek projeler için yol gösterici olması ve modelin risk yönetimi 
pratiklerinin geliştirilmesine katkıda bulunması açısından değerlidir. Böylelikle bu 
çalışma hem akademik literatüre hem de uygulamaya yönelik kapsamlı bir katkısağlama 
potansiyeline sahiptir.

Abstract:
The Build-Operate-Transfer model is gaining more and more importance today as 
a method that enablesthe use of the financial and operational capacity of the private sector 
in the realization of public services and infrastructure projects. This model offers the 
advantages of providing long-term financing and completing projects on time, without 
creating a burden on the public budget in the short term. Rapidly increasing infrastructure 
needs and limited financial resources of the public in developing countries such as Turkey 
are among the main reasons why the build-operate-transfer model has become popular. 
With this model, large-scale projects have been implemented in various sectors such as 
transportation, energy, education and health, and these projects have made significant 
contributions to the socio-economic development of the country. Projects implemented 
with the BOT model have the potential to increase the quality of public services by 
benefiting from the innovation and efficiency capacity of the private sector. However, 
there are also risks and difficulties that may be encountered during the implementation of 
this model. These risks include operational risks, financial risks, legal and regulatory 
framework risks, and social and political risks. Managing such risks is critical to the 
success of the project. The 1915 Çanakkale Bridge project attracts attention as one of the 
important projects carried out with the build-operate-transfer model in Turkey. This 
project constitutes a valuable example in terms of examining the applicability of the 
model and the risks encountered. While the project evaluated within the scope of this 
thesis has various challenges and successes both technically and financially, it provides 
important information about the application of the build-operate-transfer model in 
Turkey.
This thesis study aims to examine in depth the potentials and risks of the buildoperate-transfer model through the example of the 1915 Çanakkale Bridge and to make 
suggestions on how the model can be applied more effectively. The limited number of 
studies on this subject in the literature increases the importance and originality of this 
research. This study is valuable in terms of providing guidance for future projects to be 
carried out within the scope of the build-operate-transfer model and contributing to the 
development of risk management practices of the model. Thus, this study hasthe potential 
to make a comprehensive contribution to both academic literature and practice.