Sosyo-politik bağlama göre Türk basınının "öteki"leri
The "others" of Turkish media in the socio-political context
Yazar: YURDAGÜL BEZİRGAN ARAR
Danışman: DOÇ. DR. GÜLGÜN ERDOĞAN TOSUN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Hürriyet gazetesi = Hürriyet newspaper ; Tercüman gazetesi = Tercüman newspaper ; Türk basını = Turkish press ; Zaman gazetesi = Zaman newspaper ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Sosyo-Politik Bağlama Göre Türk Basınının ?Öteki?leri başlıklı bu tez çalışması, 1979-2005 yılları arasında Türk basınının `öteki'lik kavrayışını ortaya koymaya yönelik bir süreç analizi niteliği taşımaktadır.Çalışma çerçevesinde öncelikle `öteki' kavramına ilişkin farklı disiplinlerin yaklaşımları (sosyal-psikoloji, felsefe, uluslar arası ilişkiler vb) teorik bir çerçeve sunulmuştur. İkinci bölümde ise, Türkiye'nin seçilen dönemdeki sosyo-politik bağlamına ilişkin tarihsel arka plan yer almıştır. Bu bölümde, 1979-2005 yılları arasında Türkiye'nin politik, ekonomik, kültürel ve dış ilişkilerinin farklı boyutları ve bu tarihler arasında ortaya çıkan kırılma noktaları irdelenmiştir. Üçüncü ve son bölüm araştırmaya ayrılmıştır.Türk basınını temsil etmek üzere belirlenen dört gazetenin (Cumhuriyet, Hürriyet, Tercüman ve Zaman) 27 yıllık süreçte ve izlenen sosyo-politik çerçevede ötekileştirme süreçleri ve ötekileştirdikleri aktörler incelenmiştir. Bunun için 27 yıl boyunca her hafta bir günün ilk sayfa örnekleri gözden geçirilmiş ve bir içerik analizi uygulamasıyla analiz edilmiştir. Ortaya çıkan veriler SPSS'te analiz edilerek araştırma bulguları üç ana çerçevede (genel örneklem, tek tek gazeteler ve karşılaştırma) değerlendirilmiştir.Araştırma sonucunda; tüm gazetelerin uzlaşı içinde ötekileştirdikleri grupların başında dış aktörler ve etnik/ayrılıkçı örgütler/grupların yer aldığı ve gazetelerin ötekileştirme süreçlerinin öncelikle ulus/milliyet ve etnik köken temelinde işlediği görülmüştür. Tüm gazeteler değişen dozlarda milliyetçilik ve vatan bütünlüğü teması etrafında duyarlılık göstermekte ve bu yönde tehdit olarak algıladığı iç ve dış grupları ötekileştirmektedir.Gazetelerin ayrışması, ideolojik temelde gerçekleşmekte; keskin ideolojik perspektifler ötekileştirmenin şiddetini ve oranını arttırmaktadır. Daha geçişken kimlik taşıyan gazetelerde ise ötekileştirme düzen ve etik temaları etrafında ortaya çıkmaktadır. Somut olarak ifade etmek gerekirse Cumhuriyet rejim, Tercüman etnik köken, Zaman din ve Hürriyet de piyasa değerlerini referans alan ötekileştirme örnekleri sunmaktadır.

Abstract:
This dessertation under the name of The "Others" of Turkish Media In The Socio-Political Context, is a process analysis that aims to scrutinize the understanding of ?otherness? of Turkish media in the realm of the years 1979-2005.The study firstly covers a theoretical ground from various dyciplines including social pyschology, philosophy and international relations. The second part is a historical background of Turkish socio-political life. Last part includes the research which covers both theoretical and ampiric data referring to the field.The research part examines a 27 year-time process from four dailies that include Cumhuriyet, Hürriyet, Tercüman and Zaman. The research probes the process of ?stereotyping? and the actors being stereotyped.The data of the research demonstrates that all the newspapers have basic groups which are stereotyped in common. These leading actors which are stereotyped by all newspapers in common are external actors, ethnical/seperative organisations/groups. The stereotyping process also functions on the basis of nation/nationality and ethnical roots. All the newspapers share a common sensitivity on the concept of nationalism and national integrity and stereotype ?in and outside groups? which are assumed to be a threat.Newspapers differ in the context of ideology; dominant ideological perspectives increases the rate and violence of the stereotyping process. This process comes out around the concept of order and ethics in mainstream papers. To be concrete, Cumhuriyet stereotypes around the concept of regime, Tercüman around ethnical roots, Zaman around religion and Hürriyet around market values.