Öğretmenlerin örgütsel muhalefet davranışları ve işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers' organizational opposition behavior and the level of working for some variables
Yazar: EMRE ARAYIT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLHAN AKAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel muhalefet = Organizational dissent ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; ilköğretim okullarında görev yapmakta olan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda öğretmenlerin örgütsel muhalefet davranışları ve işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu çalışmanın örneklemi, Ankara İli Merkez İlçelerindeki resmi ilkokullardan "tabakalı örneklem" tekniği ile seçilen, branş ve sınıf öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Kassing (2000) tarafından geliştirilen ve Dağlı (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Muhalefet Ölçeği" ve Elma (2003) tarafından geliştirilen "İşe Yabancılaşma Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinden elde edilen bulgulara göre Şu sonuçlar elde edilmiştir: Örgütsel muhalefetin ortalaması "büyük çoğunlukla katılıyorum" düzeyinde ve işe yabancılaşmanın ortalaması ise "nadiren" düzeyinde olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütsel muhalefet algılarına ilişkin, "cinsiyet" değişkenine göre yatay muhalefet alt boyutunda,  "yaş", "mesleki kıdem" ve görev unvanı" değişkenlerine göre dikey muhalefet alt boyutunda anlamlı farklılar saptanmıştır. İşe yabancılaşma düzeylerinde ise "cinsiyet", "yaş" ve "görev unvanı" değişkenlerine göre güçsüzlük, anlamsızlık ve yalıtılmışlık alt boyutlarında, "mesleki kıdem" değişkenine göre güçsüzlük ve yalıtılmış alt boyutlarında anlamlı farklılıklar bulunmuştur.  Genel olarak toplam örgütsel muhalefet ile toplam işe yabancılaşma arasında negatif ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca dikey muhalefet alt boyutu ile işe yabancılaşmanın alt boyutları arasında negatif düzeyde anlamlı ilişkiler ve yatay muhalefet ve okula yabancılaşma alt boyutu arsında negatif ve orta düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır.

Abstract:
The main objective of this research is to examine the relationship between organizational dissent and work alienation in line with the views of teachers employed in primary schools.
The sample of this study consists of the branch and classroom teachers selected from the official primary schools in the Central Districts of Ankara with the technique of "stratified sampling". The data of the study was obtained using the "Organizational Dissent Scale" developed by Kassing (2000) and adapted to Turkish by Dağlı (2015) and the "Work Alienation Scale" developed by Elma (2003). According to the findings obtained from the analysis of the data, the following results were obtained: The average of the organizational dissent was found to be at "strongly agree" level and the average of work alienation  was at "rarely" level. In relation to teachers' perceptions of organizational dissent, there were significant differences in the sub-dimension of upward dissent according to "gender" variable, the sub-dimension of lateral dissent according to "age", "vocational seniority" and "job title" variables. There were significant differences in job alienation levels in the sub- dimensions of powerlessness, meaninglessness and isolation according to the variables "gender", "age" and "job title", and in the lower dimensions of powerlessness, and isolation according to the variable "vocational seniority". In general, a negative and low-level relationship was found between total organizational dissent and total work alienation. In addition, there was a negative and significant relationship between the lateral dissent sub- dimension and the sub-dimensions of work alienation and a negative and medium level significant relationship between the upward dissent and school alienation sub-dimension.