Türkiye selüloz ve kâğıt fabrikaları işletmelerinin (SEKA) Türkiye ekonomisine katkıları (1970-1990)
Contributions of Turkish cellulose and paper factories (SEKA) to Turkish economy (1970-1990)
Yazar: YAVUZ USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİN YARDIMCI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi ve Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kağıt fabrikaları = Paper factories

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kâğıt fabrikası, "Sümerbank İzmit Kağıt ve Karton Fabrikası" adı ile 1936 yılında Kocaeli'nde kurulmuştur. 21.06.1955 tarihinde Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları İşletmesi (SEKA) ismini alan fabrika daha da büyüyerek, 2., 3., 4., ve 5., kağıt fabrikalarını da bünyesinde kurmuş ve  ithalatı azaltma vazifesine tüm hızıyla devam etmiştir. 1970'li yıllarla beraber büyük atılımlar gösteren SEKA Zonguldak, Kastamonu, Giresun, Afyon, Bolu, Muğla, Balıkesir, Mersin illerindeki müesseselerini faaliyete geçirmiştir. Ülkeyi ithal ürünlere bağımlılıktan kurtarmak için kurulmuş Cumhuriyetin ilk sanayi kuruluşlarından olan SEKA, 1953 yılından itibaren ithalatı yüzde elli bandından geriye düşürmeyi başarmış ve 1970'lerden itibaren memleketin kağıt ihtiyacının çok büyük bir bölümünü tedarik ederek ülke ekonomisine yeri doldurulamaz faydalar sağlamıştır. SEKA 1980'lerde önceki yıllarda yapmış olduğu yatırımların meyvesini toplayarak büyük tonajlarda kağıt imalatı gerçekleştirse de bu yıllarda yurtiçi tüketimi karşılama oranı yıl be yıl düşmüştür. 1980'lerin Neo-liberalizm dalgasından payını fazlasıyla alan SEKA'nın yeni tesis açması planları durdurulduğu gibi mevcut müesseselerinin yenilemesi izni dahi verilmemiştir. Kocaeli dışındaki müesseseleri zamanla özelleştirilen veya kapatılan SEKA'nın İzmit SEKA fabrikasının faaliyetine 2005'te zarar etmesi ve teknolojisinin yetersizliği sebebiyle tamamen son verilmiştir. Fabrika yerleşkesinin kentsel yaşama yeniden entegre edilebilmesi için 2006'da arazinin sahil kısmı SEKA Park adıyla rekreasyon ve kültür alanı haline getirilmiştir. 2005'te tescillenerek korunması gerekli endüstri mirası kabul edilen SEKA I. Kağıt Fabrikası'nın kalan kısmında ise kuruluşunun 80. yılında, 06 Kasım 2016 tarihinde SEKA Kağıt Müzesi açılmıştır.

Abstract:
The first paper mill of the Republic of Turkey was established in Kocaeli in 1936 under the name of "Sümerbank Izmit Paper and Cardboard Factory". The factory, which took the name of Turkey Pulp and Paper Mills Enterprise (SEKA) on 21.06.1955, grew even more and established the 2nd, 3rd, 4th, and 5th paper mills within its body and continued its duty of reducing imports at full speed. Having made great strides in the 1970s, SEKA launched its establishments in the provinces of Zonguldak, Kastamonu, Giresun, Afyon, Bolu, Muğla, Balıkesir and Mersin. SEKA, one of the first industrial establishments of the Republic, which was established to save the country from dependence on imported products, succeeded in reducing imports from the fifty percent band since 1953 and has provided irreplaceable benefits to the country's economy by supplying a large part of the country's paper need since the 1970s. Although SEKA produced paper in large tonnages in the 1980s by reaping the fruits of the investments it had made in previous years, the rate of meeting domestic consumption decreased year by year in these years. Taking its share from the Neo-liberalism wave of the 1980s, SEKA's plans to open new facilities were stopped, and even the renewal of its existing institutions was not allowed. SEKA, whose establishments outside Kocaeli were privatized or closed over time, were completely terminated in 2005 due to the loss of the Izmit SEKA factory and the inadequacy of its technology. In order to reintegrate the factory campus into urban life, the coastal part of the land was transformed into a recreation and cultural area under the name of SEKA Park in 2006. In the remaining part of the SEKA I. Paper Factory, which was registered in 2005 and accepted as an industrial heritage to be protected, the SEKA Paper Museum was opened on 06 November 2016, on the 80th anniversary of its establishment.