Farklı dozlarda 2,3,7,8-Tetraklorodibenzo-p-dioksin tarafından ratlarda beyin, karaciğer, böbrek ve kalp gibi dokularda oluşturulan oksidatif stres üzerine Likopen'in koruyuculuğu
Protective effect of Lycopene on oxidative stress induced by different doses of 2,3,7,8-Tetrachlorodibenzo-p-dioxin in brain, liver, kidney and heart tissues of rats
Yazar: FATİH SAKİN
Danışman: PROF. DR. KADİR SERVİ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Likopen = Lycopene ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Bu çalışmada, farklı dozlarda subkronik TCDD uygulamalarının ratlarda oksidan-antioksidan sistemler üzerine etkileri ve bu etkiler üzerine likopenin koruyucu rolünün araştırılması amaçlanmıştırÇalışmada 190-250 g ağırlığında toplam 64 adet Sprague-Dawley ırkı erkek rat her grupta 8 adet olacak şekilde 8 gruba ayrıldı. Deney süresi 13 hafta olarak belirlendi. Çalışma periyodu boyunca Kontrol grubuna plasebo (0,5 ml mısır yağı) gavajla uygulandı. Grup 2'ye 10 mg/kg dozunda likopen; Grup 3, Grup 4 ve Grup 5'e sırasıyla 50, 500 ve 1000 ng/kg dozlarında TCDD; Grup 6, Grup 7 ve Grup 8'e sırasıyla 50, 500 ve 1000 ng/kg dozlarında TCDD ile birlikte 10 mg/kg dozunda likopen uygulandı. Deney sonunda ratlar dekapite edilerek biyokimyasal analizler için karaciğer, böbrek, kalp ve beyin dokuları alındı.TCDD uygulamaları hayvanların canlı ağırlıklarını dozlara göre önemli ölçüde azalttı. Grup 4 ve Grup 7'de hayvanların yarısının, Grup 5 ve Grup 8'de ise hayvanların tamamının öldüğü görüldü. MDA düzeylerinin Grup 3 ve Grup 4'te önemli düzeyde arttığı; likopen uygulamasının ise bu değerleri azalttığı belirlendi. SOD ve GSH-Px aktivitelerinin Grup 3 ve Grup 4'te azaldığı, Grup 6 ve Grup 7'de ise normale yakın oldukları gözlendi. CAT aktivitelerinin Grup 3 ve Grup 4'te karaciğer, böbrek ve beyin dokularında anlamlı azaldığı; likopen uygulamasıyla ise karaciğer ve beyin CAT aktivitelerinin yükseldiği tespit edildi. Doku GSH düzeylerinin ise tek başına TCDD uygulanan gruplarda azaldığı, eşzamanlı likopen uygulanmasıyla Grup 6'da normal seviyelere yaklaştığı, ancak Grup 7'de likopenin herhangi bir olumlu etkisinin olmadığı belirlendiSonuç olarak; likopenin TCDD'nin neden olduğu lipit peroksidasyonu azalttığı, antioksidan aktiviteyi destekler mahiyette artırdığı ortaya konulmuştur. Likopenin bu yararlı etkileri göz önüne alındığında, TCDD ve diğer çevresel kirleticilerin neden olduğu/olacağı toksititelerde bu güçlü antioksidanın tedavide kullanım potansiyeline sahip olduğu kanaatine varılabilir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of subchronic TCDD applications in different doses on oxidant-antioxidant systems in rats, and protective roles of lycopene on these effects.A total of 64 male Sprague-Dawley rats weighing between 190-250 g were used in the present study. Rats were divided into eight groups, each group including eight rats. The period of experiment was 13 weeks. During this period, the control group was treated with 0.5 ml placebo (corn oil) and 10 ml/kg lycopene was applied for Group 2, using gavage method. Group 3, 4 and 5 were subjected to 50, 500, and 1000 ng/kg of TCDD, respectively. Group 6, 7, and 8 were subjected to 50, 500 and 1000 ng/kg of TCDD along with 10 mg/kg of lycopene, simultaneously. At the end of the experiment, the rats were decapitated, and their liver, kidney, heart and brain tissues were taken for biochemical analysis.In accordance with dose applied, TCDD decreased weight of rats considerably. It was observed that while half of the rats in the Groups 4 and 7 died, all the rats in the Groups 5 and 8 were found as dead. It was determined that MDA levels were increased significantly in Groups 4 and 5, but the application of lycopene along with TCDD decreased the MDA levels. SOD and GSH-Px activities were observed to decrease in the Groups 3 and 4, while they raised to the normal levels in the Groups 6 and 7. Although the CAT activities were detected to decrease significantly in liver, kidney and brain tissues in the Groups 3 and 4, lycopene administrations increased the CAT activities in liver and brain tissues. Tissue GSH levels were low in only TCDD administrated groups, but they were close to the normal levels in Group 6. However no significant effects were observed in Group 7.In conclusion, the results of the study showed that lycopene decreased TCDD-induced lipid peroxidation, and supported antioxidant activity. It can therefore be suggested that lycopene has the potential for the treatment against the toxicity caused by TCDD and/or other environmental contaminants.