Amerikan ve Türk sinemasından örneklerle sinemada ırk ayrımcılığı tartışmaları
Discussions on racial discrimination in cinema with examples from American and Turkish cinema
Yazar: TOLGAY DURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDUN NİZAM
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Amerikan sineması = American cinema ; Gösterge bilim = Semiotics ; Irkçılık = Racism ; Sinema = Cinema ; Temsil = Representation ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Irkçılık olgusu geçmişten günümüze insan hayatına yerleşen ve daima güncelliğini koruyan bir olgudur. Bu olgu insan hayatına kimi zaman gizli kimi zaman da açık ve şiddetli bir şekilde yansımaktadır. Toplumların bu olguya karşı çıkarmış oldukları yazılı ve sözlü koruyucu yasalar olmasına rağmen ırkçılık olgusu toplum yaşamını terk etmeyecek gibi görünmektedir. Sinema insan hayatının gerçekliğini geniş kitlelere beyaz perde aracılığıyla sunmaktadır. Sinemada ideolojik söylem ve temsiller oldukça fazla yer almaktadır. Bu çalışmada Amerikan ve Türk sinemalarının ırkçılık olgusunu beyaz perdeye hangi unsurlar ve koşullar çerçevesinde yansıttığının açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Irkçılık temsili diyaloglar, sembolik göstergeler ve karakter analizleri üzerinden göstergebilimsel analiz yöntemi ile analiz edilerek söylem analizi yöntemi örneklemler desteklenmeye çalışılmıştır. Hem Amerikan hem de Türk sinemasında yer alan filmler amaçlı örneklem yöntemi ile seçilerek analiz edilmiştir. Amerikan ve Türk sinemalarının, ırkçılık olgusunu etnik köken, ırksal farklılık, dinsel çeşitlilik ve bedensel farklılık bağlamında farklı şekillerde temsil ettikleri tespit edilmiştir. Özellikle Amerikan sineması, Türk sinemasına nazaran ırkçılık olgusunu daha sert ve şiddetli bir şekilde beyaz perdeye yansıtarak beyazların üstünlüğü olarak kabul edilen "üstün ırk" temsilini ayrı bir yerde tutmuştur.

Abstract:
The phenomenon of racism is a phenomenon that has settled in human life from the past to the present and is always up-to-date. This phenomenon is reflected in human life, sometimes secretly and sometimes openly and violently. Despite the fact that there are written and verbal protective laws against this phenomenon, it seems that the phenomenon of racism will not leave the social life. Cinema presents the reality of human life to large masses through the big screen. Ideological discourse and representations are very common in cinema. In this study, it is aimed to reveal the elements and conditions in which American and Turkish cinemas reflect the phenomenon of racism on the big screen. The discourse analysis method samples were tried to be supported by analyzing racism with the semiotic analysis method through representative dialogues, symbolic signs and character analysis. Films in both American and Turkish cinema were selected and analyzed by purposive sampling method. It has been determined that American and Turkish cinemas represent the phenomenon of racism in different ways in the context of ethnicity, racial difference, religious diversity and bodily difference. In particular, American cinema has kept the representation of the "superior race", which is accepted as the supremacy of whites, in a separate place by reflecting the racism phenomenon on the big screen more harshly and violently than Turkish cinema.