Araç Orman İşletme Müdürlüğü'ndeki silvikültürel uygulamaların doğaya uygun ormancılık anlayışı açısından incelenmesi
An Investigation of silvicultural applications by means of forestry in harmony with nature in Araç Forest Enterprise
Yazar: HALİL BARIŞ ÖZEL
Danışman: Y.DOÇ.DR. EROL KIRDAR
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Bakım = Maintenance ; Gençleştirme = Regeneration ; Kastamonu-Araç = Kastamonu-Araç ; Ormancılık = Forestry

Özet:
ÖZET Yüksek Mühendislik Tezi ARAÇ ORMAN İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ SILVIKULTUREL UYGULAMALARIN DOĞAYA UYGUN ORMANCILIK ANLAYIŞI AÇISINDAN İNCELENMESİ Halil Barış ÖZEL ^ YSgsncö&OTfc» KÜOTI* DOKÜMANTASYON MtlKKEt Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Erol KIRDAR Haziran 2002, 169 sayfa Yüksek Mühendislik tezi olarak hazırlanan bu çalışmada; dünya ormancılığında hızla yaygınlaşan ve kısa zamanda geniş bir taraftar kitlesi kazanmış olan Doğaya Uygun Ormancılık anlayışı bakımından Araç Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında gerçekleştirilen silvikültürel uygulanmaların incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Araç Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Araç (Merkez), Karkalmaz, Gölcük, Dereyayla, Sıragömü ve Boyalı işletme şefliklerinde uygulanan amenajman planlan, silvikültür planlan, teknik gözlem defterleri, 35 nolu cetvelleri, gençleştirme ve bakım çalışmaları yapılan sahalarda incelemelerde bulunulmuş, planlamada ve uygulamada karşılaşılan sorunlar tesbit edilmiş ve bu sorunların çözümlerine ilişkin birtakım öneriler getirilmeye çalışılmıştır.ÖZET (devam ediyor) Günümüzde gelişmiş ülkeler özellikle aşın yararlanmalar sonucunda doğal formlarını değiştirmiş oldukları ormanlarına kaybettikleri doğal yapıyı tekrar kazandırabilmek için yoğun bir çaba göstermektedirler. Bu kapsamda 19. yüzyılın ortalarından itibaren tüm gelişmiş ülkelerde yürütülen ormancılık faaliyetlerinde ormanları sadece odun hammaddesi üretilen rezervler olarak değerlendirmeyen ve ormanların insanlığa sağladığı diğer koruyucu fonksiyonlarından yararlanmayı amaçlayan doğaya uygun orman işletmeciliği benimsenmiştir. Doğaya uygun ormancılık anlayışı çerçevesinde ormanlarda uygulanan silvikültürel yöntemlerde ise esas amaç doğada hakim olan ekolojik dengeyi korumaktır. Bu çalışmada doğaya uygun ormancılık anlayışı açısından Araç Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı 6 işletme şefliğinde yapılan incelemelerde öncellikle bu işletme şefliklerinde uygulanan amenajman ve silvikültür planlarında önemli eksikliklerin olduğu tesbit edilmiştir. Bu tesbitlere göre işletme şefliklerinde uygulanan amenajman planlarında sadece plan ünitesi olarak belirlenen ormanlardan odun hammaddesi üretimine yönelik planlamanın yapıldığı ancak günümüz modern ormancılığında üzerinde önemle durulan ormanların sağladığı hidrolojik, antierozyonal, klimatik, toplum sağlığı, estetik ve rekreasyonel faydalara ilişkin fonksiyonel planlamalar yapılmamıştır. Ayrıca uygulanan amenajman planlarında plan ünitesi ormanlarına ait yetişme muhiti koşullarına ve bitki toplumlarına ait yeterli veriler de bulunmamaktadır. Bir önceki plan döneminde uygulanan amenajman planlarında plan ünitesi ormanlarına ilişkin verilen son hasılat, ara hasılat ve seçme etalarının tüm işletme şefliklerinde yine bir önceki plan döneminde ormanlarda yapılan uygulamalar sonucunda elde edilen son hasılat, ara hasılat ve seçme etalarından yüksek olduğu tesbit edilmiştir. Ayrıca bir önceki plan döneminde uygulanan amenajman planlarında gençleştirme alanı olarak ayrılan alanların %63,31'i (1359,5 ha) ve bu plan döneminde uygulanan amenajman planlarında gençleştirme alam olarak ayrılan alanların %43,06'sı (705,0 ha) çeşitli teknik ve sosyal nedenlerden dolayı gençleştirme alanları dışına çıkarılmıştır. ıııÖZET (devam ediyor) Silvikültür planlarında ise gençleştirme ve bakım çalışmalarının yapılacağı meşcerelerin yetişme muhiti koşullarına, meşcere kuruluş özelliklerine, bu meşcerelerde yapılacak teknik müdahalelere ait çalışma programlarına, bu meşcerelerde zararlı olabilecek biyotik ve abiyotik faktörler ile bunlara karşı alınabilecek önlemlere ve yapılan müdahaleler sonucunda elde edilecek ürünün değerlendirme olanaklarına ilişkin yeterli ve düzenli verilerin bulunmadığı tesbit edilmiştir.Bir önceki plan döneminde işletme şefliklerinde gençleştirmeye ayrılan saf ve karışık meşcerelerin tamamında gençleştirme metodu olarak Büyük Alan Siper Metodu (BASM) uygulanmış, sadece Araç (Merkez) işletme şefliğinde bu metod kullanılarak gençleştirme yapılan ancak başarılı bir şekilde gençlik getirilemeyen 12 ve 13 nolu bölmelerde dikim yoluyla yapay gençleştirmeye gidilmiştir. Bir önceki plan döneminde işletme şefliklerinde yapılan gençleştirme çalışmalarının %47,70'inde sonuçlanmış, %52,30'ında ise sonuçlanmamıştır. Bir önceki plan döneminde işletme şefliklerine ait ormanlarda yapılan bakım çalışmaları ise sıklık bakımı, mutedil ve kuvvetli alçak aralama, 4180 sayılı tamim uygulaması, 4770 sayılı tamim uygulaması ve budama şeklinde olmuştur. Gençlik ve kültür bakımı çalışmaları ise yapılmamaktadır. Ayrıca sürgün kökenli kayın ve meşe türlerinden meydana gelmiş olan ve baltalık olarak işletilen meşcerelerde ise herhangi bir rehabilitasyon çalışması yapılmamaktadır. Seçme işletmesine göre işletilen orman alanlarında ise yapılan hatalı seçme kesimleri ve usulsüz yararlanmalar sonucunda düşey kapalılık kaybolduğu ve bu ormanlar tek tabakalı bir meşcereye dönüşmüştür. Anahtar Kelimeler: Doğaya Uygun Ormancılık, Gençleştirme, Bakım, Bilim Kodu: 502.01.02 iv

Abstract:
ABSTRACT Master of Science (M.Sc) Thesis AN INVESTIGATION OF SILVICULTURAL APPLICATIONS BY MEANS OF FORESTRY IN HARMONY WITH NATURE IN ARAÇ FOREST ENTERPRISE Halil Barış ÖZEL Zonguldak Karaelmas University Graduate School and Applied Sciences Department of Forest Engineering Thesis Advisor : Assist.Prof.Dr.Erol KIRDAR June 2002, 169 pages In this study, which has been prepared as a Master of Science Thesis, the purpose is to examine and evaluate the silvicultural applications in the forests within the borders of Araç Directorate of Forest Enterprises with respect to the idea of Forestry in Harmony with Nature which is spreading rapidly in world forestry and which has gained numerous supporters in a short time. So, management plans, silviculture plans, technical observation records, 35 numbered tables which have been applied in Araç, Karkalmaz, Gölcük, Dereyayla, Sıragömü anad Boyalı Forest Range Districts which are all connected to Araç Directorate of Forest Enterprises and regions in which regeneration and maintenance studies have been done have been examined, problems faced during the planing and application process have been determined and some suggestions regarding the solutions of the problems have been put forward.ABSTRACT (continued) At the present, developed countries spend a great deal of effort to make their forests that they have spoiled due to excessive exploitation regain their natural form. So, forestry in harmony with nature which doesn't consider forests as the resources of raw material and which aims at exploiting preserving functions of forests has been adopted by all developed countries since the mid 18 th century. Within the framework of the idea of forestry in harmony with nature, the main aim of silvicultural methods is to preserve ecological balance of the nature. In this study, firstly, some important deficiencies have been found in management and silviculture plans which have been applied in six forest range districts which are connected to Araç Directorate of Forest Enterprises as a result of the examinations in terms of the idea of forestry in harmony with nature. According to these findings, only plans to produce the raw material of wood from the forests which have been chosen as the plan unit have been made in the management plans that have been applied in forest range districts but functional plans regarding the hydrological, antierosinal, climatic, aesthetic and recreational benefits of forests and benefits public health which are assigned great importance in contemporary forestry haven't been made.Moreover, management plans lack adequate data regarding the forests that have been chosen as the plan unit, growing area and plant groups. Also, it has been found that last product, mid product and selection product concerned with the forests that have been chosen as the plan unit in the management plans which were applied in the previous planning period are higher in amount than those which have been obtained as a result of the applications in the preceding planning period in all forest range districts. Furthermore, 63,31 % (1359,5 ha) of the areas which have been reserved as the regeneration areas in the management plans which were applied in the preceding planning period and 43,06 % (705,0 ha) of the regeneration areas in the management plans that have been applied in the present planning period have vi B03ÜJMAN1ASYUN MEJUUOlABSTRACT (continued) been removed from the regeneration areas due to some technical and social reasons. It has been found that silviculture plans lacked adequate and orderly data regarding the conditions in growing zones of the stands in which regeneration and maintenance works are done, organisation features of the stands working schemes concerning the technical interventions in these stands, biotic and abiotic factors that might harm these stands and precautaions against these factors and lastly exploitation opportunities of the product to be obtained as a result of the interventions. In the previous planning period Uniform Shelterwood Method has been applied in all pure and mixed stands that have been reserved as the regeneration areas in all forest range districts but only in Araç forest range district the forest has been regenerated artificially by using Planting Method in number 12 and 13 areas in which Uniform Shelterwood Method has been used but failed to produce desired results. In the previous planning period, 47,70 % of the regeneration works were conclusion and 52,30 % of them were not conclusion. Again in the previous planning period, maintenance works in the forests belonging to forest range districts consisted of density maintenance, mild and hard lower thinning, application of 4180 and 4770 numbered circularsand trimming works. Regeneration and culture maintenance hasn't been done. Furthermore, no rehabilitation work has been done in the stands which consist of spruce originated beech and oak species and which are exploited as coppice which to be used as fuel. In the forests which are exploited in accordance with selection method, as a result of faulty selection cuts and illegal exploitation, vertical shade has been broken and forests has had a one-layer structure. Key Words : Forestry in Harmony with Nature, Regenaration, Maintenance SienceCode: 502.01.02 Vll