Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve Türk Silahlı Kuvvetleri (1949-1980)
The North Atlantic Treaty Organization (NATO) and The Turkish Armed Forces (1949-1980)
Yazar: ÖZKAN ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ASLAN
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Soğuk savaş = Cold war ; Türk Silahlı Kuvvetleri = Turkish Military Forces ; Türkiye = Türkiye

Özet:
İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmeler, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 1949 yılında imzalanmasına ve bir ortak savunma örgütü olarak NATO'nun kuruluşuna neden olmuştu. Sovyetler Birliği'nin (SSCB) Türkiye'den toprak ve üs talepleri nedeniyle Batı ile Müttefik olma ve güvenlik garantisi alma çabasında olan Türkiye, 18 Şubat 1952'de NATO'ya üye oldu. Üyelik, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)'nin de NATO ile askerî olarak etkileşimini ve uyumunu gerektirdi. NATO'da o tarihte sivil ve askerî organlar teşkil edilmiş, ilk stratejik konsept ve savunma planları hazırlanmış, kuvvet ve altyapı ihtiyaçları belirlenmişti. Askerî komuta yapısı ile ilgili çalışmalar ise devam etmekteydi. Bu nedenle ilk başlarda NATO'ya entegrasyonla başlayan bu etkileşim, üyelik süresince de devam edecekti. Türkiye'nin NATO üyeliği, TSK'nın çokuluslu ortamda harekât icra edebilmesi, personelinin askerî ve temsil becerileri ile vizyonunun gelişmesi, birliklerin harekâta hazırlık seviyesindeki artış, harekât ve savunma planlaması ile altyapı tesislerinin gelişimi konularında olumlu etki sağlamış, bu süreçte TSK da NATO'nun ikinci büyük ordusu olarak, İttifak'a çok önemli katkılarda bulunmuş ve güven vermiştir. Ancak, bu olumlu etkilerin yanında, NATO'nun Kıbrıs Meselesi ve Türkiye'deki askerî darbelerde izlediği tutum Türk kamuoyunda sorgulanmış, savunma planlamasında başlangıçta izlenen NATO'nun ihtiyaçlarını ve önerilerini esas alan yaklaşım, millî ihtiyaçların ve millî savunma sanayiinin geri planda kalmasına neden olmuştur.

Abstract:
Post-World War II developments led to the signing of the North Atlantic Treaty in 1949 and the establishment of NATO as a collective defense organization. Türkiye, seeking alliance and security guarantees with the West due to the Soviet Union's demands for territory and bases from Türkiye, became a member of NATO on February 18, 1952. Membership also required military interaction and harmonization of the Turkish Armed Forces with NATO. At that time, NATO's civilian and military bodies had been established, the first strategic concept and defense plans had been prepared, force and infrastructure requirements had been determined, and work on the military command structure was underway. Therefore, this interaction, which started initially with integration into NATO, was to continue throughout the membership. Türkiye's NATO membership has had a positive impact on the TAF's ability to conduct operations in a multinational environment, the development of its personnel's military and representational skills and vision, the increase in the operational readiness of the units, operational and defense planning, and the development of infrastructure facilities, while the TAF, as NATO's second largest army, has made significant contributions and provided confidence to the Alliance. However, in addition to these positive effects, NATO's stance during Cyprus Issue and the military coups in Türkiye was questioned by the Turkish public, and the initial approach in defense planning based on NATO's needs caused national needs and the national defense industry to take a back seat.