2-((2'-,3'- ve 4'-metoksifenilimino)metil)fenol'ün, benzen ve türevleri'nin DMSO-H+ ve doğal zeolit klinoptilolit katalizörlüğünde I2 ile elektrofilik aromatik iyot sübstitüsyonu
Electrophilic aromatic iodine substitution of 2-((2'-,3'- and 4'-methoxyphenylimino)methyl)phenol and benzene and its derivatives on the catalyst of dmso-h+ and natural zeolite clinoptilolite with I2
Yazar: İMRAN EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. SEVİM BİLGİÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, 2-hidroksibenzaldehit (1) ve anilin ve (2'-,3'-,4'-metoksi) sübstitüe anilinlerden hazırlanan fenolik Schiff bazları (2, 3, 4, 5 ); iyot sübstitüe fenolik Schiff bazlarını (6, 7, 8, 9) sentezlemek amacıyla DMSO-H+ ve ayrıca doğal zeolit klinoptilolit katalizörlüğünde (toluen içerisinde) I2 ile 80 oC' de pH'ı yaklaşık 5 olarak refluks edildi ve belirli aralıklarla İTK kontrolü yapıldı. Reaksiyon süresi DMSO-H+ katalizörlüğündeki reaksiyonlarda 2 saat, doğal zeolit klinoptilolit katalizörlüğündeki reaksiyonlarda ise 24 saat olarak belirlendi.Bu çalışmada ayrıca, benzen ve türevleri (10, 11, 12, 13, 14, 15, 16); iyot sübstitüe ürünleri sentezlemek amacıyla DMSO-H+ ve ayrıca doğal zeolit klinoptilolit katalizörlüğünde (toluen içerisinde) I2 ile pH'ı yaklaşık 5 olarak refluks edildi ve belirli aralıklarla İTK kontrolü yapıldı.Reaksiyonlar sonucunda (6, 7, 8, 9, 17, 18, 19, 20, 21) ürünler sentezlendi.Doğal zeolit klinoptilolit katalizörlüğündeki (toluen içerisinde) tüm reaksiyonlarda elde edilen ürünlerin spektroskopik verileri DMSO-H+ katalizörlüğündekilerle aynı olup, verimlerinin düşük olduğu gözlendi.Sentezlenen ürünlerin yapıları kütle, IR, UV, 13C-NMR, 1H-NMR ve elementel analiz ile aydınlatıldı.Reaksiyon koşullarımızda iyodun fenolik Schiff bazlarının (2, 3, 4, 5) hem A halkasına hem de B halkasına sübstitüe olduğu gözlendi.Literatürden, elektrofilik aromatik iyot sübstitüsyon reaksiyonunun çok zor gerçekleşen bir reaksiyon olduğu bilinmektedir.Bu nedenle reaksiyon yöntemimiz ve izole ettiğimiz ürünler (6, 7, 8, 9) tamamen orjinaldir. (18, 19, 21) ise literatürde mevcut olup, reaksiyon yöntemimiz tamamen orjinaldir.Anahtar Kelimeler: Elektrofilik aromatik iyot sübstitüsyonu, DMSO, toluen, Fenolik Schiff bazları, benzen türevleri, zeolit, klinoptilolit.

Abstract:
In this study, Schiff bases (2, 3, 4, 5) that were formed of 2-hydroxybenzaldehyde (1) aniline and (2'-,3'-,4'-methoxy) substituted anilines were reacted with I2 at the catalyst of DMSO-H+ and natural zeolite clinoptilolite (in Toluene) at 80 oC, at pH= 5 with the aim of forming Schiff bases (6, 7, 8, 9) that were substituted with iodine and at certain times reactions were controlled by TLC. Reaction time in DMSO-H+ is 2 hours and in natural zeolite clinoptilolite is 24 hours.In addition to this study, benzene and its derivatives (10, 11, 12, 13, 14, 15, 16) were reacted with I2 at the catalyst of DMSO-H+ and natural zeolite clinoptilolite (in Toluene) at pH= 5 with the aim of forming iodine substituted products (17, 18, 19, 20, 21) and at certain times reactions were controlled by TLC.At the end of the reactions, products (6, 7, 8, 9, 17, 18, 19, 20, 21) were synthesized.The spectroscopic datas of the products synthesized at all reactions at the catalyst of clinoptilolite are same with products at the catalyst of DMSO-H+ but their yields were lower.The structures of the products were established with Mass, UV, 1H-NMR,13C-NMR spectra and elemental analysis.Under our reaction conditions iodine was substituted to both A and B rings of the phenolic Schiff bases (2, 3, 4, 5).It is known from the literature that the electrofilic aromatic iodine substitution is a difficult reaction. Thus, our reaction method and the products (6, 7, 8, 9) we isolated are compeletely original and the products (18, 19, 21) are in the literature.Keywords: Electrophilic aromatic iodine substitution, DMSO, toluene, Fenolic Schiff bases, benzene derivatives, zeolite, clinoptilolite.