Kant'ın felsefesinde ahlaki özne ve nesnenin belirsizliği
The uncertainty of moral subject and object in Kant's philosophy
Yazar: AYŞE SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. RAHİM ACAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Kant, felsefesinin temel sorusunu "İnsan nedir?" olarak belirlemiştir. Ancak hiçbir eserinde bu soruya net cevap verememiştir. Tezde, bu durumun Kant'ın felsefi anlayışından kaynaklandığını öne sürdüm. Tezde, Kant'ın insanın bilme ve eyleme durumları hakkındaki görüşlerini ele aldım. Kant'ın bilgi anlayışını kabul ettiğimiz zaman, evrensel ahlak düşüncesini güçlü bir şekilde savunamayacağımızı iddia ettim. Tezin ilk bölümünde; Kant felsefesinin saf unsurları olan teorik akıl, pratik akıl, estetik ve bunların tamamlayıcısı olan antropolojiye dair tartışmalar bulunmaktadır. Kant, Saf Aklın Eleştirisi'nde, deneysel dünyanın ve insan zihninin yapısı itibariyle kavram ve yargılara dair kesin-zorunlu tanımlamalara ulaşamayacağımızı ortaya koymuştur. İkinci Kritik'i olan Pratik Aklın Eleştirisi'nde ise, her akıllı varlığın yalnızca akıllarını kullanarak evrensel ahlak düşüncesine ulaşacağını öne sürmüştür. Bu iki sonuç beraber değerlendirildiğinde, ahlaki özne ve nesnenin belirsizleştiği görülmektedir. İkinci bölümde, ahlaki özne ve nesnenin belirsizleştiği iddiamı savunmak için, Kant'ın insan, kişi, cinsiyet ve ırklar hakkındaki görüşlerini inceledim. Kant düşüncesinde insan olmak, ahlaklılık ile ilişkilendirilen bir şeydir. Ancak insan kavramının sınırları kesin değildir. Nitekim kimin ahlaklı olacağı ya da kimin ahlaka muhatap olacağı belirsizdir. Bunu göstermek için, Kant'ın kadınlara ve Avrupa milletleri hariç ırklara dair görüşlerini ele aldım. Bunun sonucu olarak Kant'ın ahlaki olabilmeyi yalnızca Avrupalı beyaz erkeklere ait bir vasıf olarak değerlendirdiğini öne sürdüm. Üçüncü bölümde, toplum, insanlık tarihi, aydınlanma, eğitim, amaçlar alemi; hukuk, mülkiyet, yurttaşlık ve dünya yurttaşlığına dair düşüncelerini değerlendirdim. Bu değerlendirmenin sonucu olarak, ahlak yasasının uygulama alanı olan toplumda, dünya yurttaşı olabilecek kişilerin yalnızca Avrupalı beyaz erkekler; dünya federasyonuna katılabilecek olan devletlerin de yalnızca Avrupalı devletler olduğunu iddia ettim.

Abstract:
Kant identified the fundamental question of his philosophy by a question "What is a human being?" However, he never provided a clear answer to this question in any of his works. I argued that this is due to the nature of Kant's philosophical approach. In the thesis, I examined Kant's views on human knowledge and action. When we accept Kant's understanding of knowledge, I claimed that we cannot strongly defend the idea of universal morality. The first part of the thesis includes discussions about the pure elements of Kant's philosophy, namely theoretical reason, practical reason, aesthetics, and their complement, anthropology. In the Critique of Pure Reason, Kant showed that due to the structure of the empirical world and the human mind, we cannot reach definite and necessary definitions regarding concepts and judgments. In his Second Critique, the Critique of Practical Reason, he argued that every rational being will only reach the idea of universal morality by using his/her reason. When these two results are considered together, it becomes evident that the subject and object of morality become uncertain. In the second part, I examined Kant's views on human beings, individuals, gender, and races to support my claim of uncertainty in the subject and object of morality. In Kant's philosophy, being human is associated with morality, but the boundaries of the concept of human are not clear. It is uncertain who will be moral agent or to whom morality applies. To demonstrate this, I discussed Kant's views on women and races other than European nations. As a result, I claimed that Kant evaluated the capability of being moral as exclusive to European white males. In the third part, I evaluated his thoughts on society, human history, enlightenment, education, the realm of purposes, law, property, citizenship, and world citizenship. As a result of this evaluation, I argued that in the domain of society where the moral law is applicable, only European white males can be world citizens, and only European states can join the world federation.