Erzurum'un endemik ilçelerinde kırım kongo kanamalı ateşi seroprevalansı ve risk faktörleri ile ilişkisi
The seroprevalence of crimean-congo hemorrhagic fever in endemic districts of Erzurum and its relationship with risk factors
Yazar: NAGİHAN BÜLBÜL ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. AYŞE ALBAYRAK
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Hemorajik ateş-Kırım = Hemorrhagic fever-Crimean ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Bu çalışmada öncelikle Erzurum'un endemik ilçelerinde yaşayan kişilerde KKKA seroprevalansının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Günümüzde KKKA için riskli davranış modelleri arasında piknik yapmak, hayvanlarla sık temas etmek, kenelerin bulunduğu tarla, bağ-bahçe gibi alanlarda çalışmak ve/veya ikamet etmek ve kenelerle temas etmek yer almaktadır. Çalışmamızın ikinci amacı da bu risk faktörlerinin seropozitivite oranlarıyla ilişkisinin araştırılması ve söz konusu risk faktörlerine yönelik farkındalık oluşturulmasıdır.
Gereç ve Yöntemler: Kesitsel nitelikli bu çalışma Erzurum'un KKKA için en yüksek endemisiteye sahip 4 ilçesinde yaşayan, herhangi bir şikayeti olmayan yaşı 18-80 arasında olan ve basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilen kişiler dahil edilerek ve prospektif olarak yapıldı. Statcalc programıyla % 95 güven aralığında %3 hata payı ile populasyon büyüklüğü 44280 ve seropozitivite %12 alındığında ulaşılan örneklem büyüklüğü 446 olarak hesaplandı. Çalışmamıza 500 kişi dahil edildi. Kişilerden alınan serum örnekleri -80 °C'de saklandı. Serum örneklerinde AÜTF Mikrobiyoloji Laboratuvarında Sandviç ELISA yöntemi kullanılarak KKKA Virüs IgG tipinde antikorlar araştırıldı. Veriler SPSS paket programına kaydedildi. Risk faktörlerine göre KKKA serolojilerinin karşılaştırılmasında Ki-Kare (χ2) testi kullanıldı. İstatistiksel analizlerde p değeri 0,05'ten daha küçük değerler anlamlı olarak kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmamızda KKKA seropozitifliği %13,6 olarak bulundu. Seropozitif olgular öğrenim durumlarına göre irdelendiğinde eğitim seviyesi azaldıkça seropozitiflik oranın arttığı görüldü. Kırsal bölgede yaşayanlardaki seropozitiflik anlamlı düzeyde yüksekti. Meslek grupları arasında anlamlı bir farklılık mevcut olup en yüksek oran çoban-çiftçi grubundaydı. Olgular temas riski olarak değerlendirildiğinde hayvancılıkla uğraş, hayvan doğurtma, kaynatılmamış süt içme, hayvanlardan kene çıkartma, çevrede KKKA geçiren kişi varlığı risk faktörü olarak tespit edildi. Olguların yaş gruplarına, cinsiyetlerine ve yaşadıkları ilçelere göre seropozitflik oranlarında anlamlı bir farklılık yoktu. 
Sonuç:  Erzurum yüksek endemisite bölgelerinden olmasına rağmen ilimizin dahil edildiği çalışmalar sınırlı sayıda olup bu çalışmalarda ulaşılan kişi sayısındaki yetersizlik dikkat çekmektedir. İlimizde özellikle endemik ilçeleri kapsayan örneklem büyüklüğünün bu çapta olduğu bir seropozitivite çalışması yoktur. Çalışmamızın bu anlamda yapılacak çalışmalara öncülük edeceği düşüncesindeyiz.
Anahtar kelimeler: Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, Erzurum, seroprevelans

Abstract:
Purpose: In the present study, our primary purpose was to identify the seroprevalence of CCHF in individuals living in the endemic districts of Erzurum. Today, risky behavior models regarding CCHF include having a picnic, frequent contact with animals working and/or residing in areas such as arable fields and vineyards where ticks are found, and contact with ticks. Our secondary purpose was to investigate the relationship of these risk factors to seropositivity rates and to attract interest on these risk factors.
Material and Methods: This cross-sectional study was carried out prospectively, by including the people who lived in 4 districts of Erzurum with the highest endemicity for CCHF, who were between 18-80 years of age without any complaints and were selected by simple random sampling method. Using the StatCalc program, it was found that the population size was 42,280 at a confidence interval of 95% and with a 3% error margin and that the sample size was 446 when the seropositivity was taken as 12%. In our study, 500 people were included. Serum samples taken from these individuals were stored at -80 ° C. In serum samples, antibodies for CCHF Virus IgG type were investigated using the Sandwich ELISA method in the Microbiology Laboratory of Atatürk University Research Hospital. Data were recorded in the SPSS package program. Chi-Square (χ2) test was used to compare serologies on CCHF according to risk factors. In statistical analyses, p values less than 0.05 were considered significant. 
Results: In our study, CCHF seropositivity was found to be 13.6%. When the seropositive cases were analyzed according to their education level, it was observed that the seropositivity rate increases as the education level decreased. Seropositivity in individuals living in rural areas was significantly high. While there was a significant difference between occupational groups, the highest rate was in the shepherd-farmer group. When we analyzed the cases in terms of the risk of contact, we concluded that there were several risk factors such as engaging in animal husbandry, delivering animals, drinking non-boiled milk, removing ticks from animals, and the presence of individuals with a CCHF history. There was no significant difference in the seropositivity of cases according to the age group, gender, and the district they lived in. 
Conclusion: Although Erzurum is one of the high endemicity areas, the studies in which our province is included are limited, and the fact the number included in these studies is low is remarkable. There has not been a seropositivity study in which the sample size encompasses endemic districts in our province to this extent. We hold the belief that our study will lead other studies to be conducted on the subject-matter.  
Keywords: Crimean-Congo Hemorrhagic Fever, Erzurum, Seroprevalence