Etiyopya'da kapsayıcı eğitim uygulamaları ve medya yayıncılığı NABAD TV-SRTV örneği
The role and the contribution of media in promoting inclusive education with particular reference of NABAD TV and SRTV
Yazar: ELYAS ABDI ISMAIL
Danışman: DOÇ. DR. SELMA AKGÜL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin en temel maddesi olan "eğitim herkesin hakkıdır" 
söylemine atıfta bulunarak geliştirilen "kapsayıcı eğitim" söylemi 1980 yılının sonlarına doğru
Birleşmiş Milletlere üye ülkelerce geliştirilen bir projeye dönüşmüştür (UN, 1948, UNESCO, 
1986). 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri çercevesinde UNESCO'nun yerel ve ulusal 
düzeylerde Birleşmiş Milletlere üye olan ülkelere desteği ile bu süreç yeni bir ivme kazanmıştır. 
Çünkü kapsayıcı eğitim; toplumsal yaşamda farklılıkları ne olursa olsun, önyargısız bir şekilde 
herkesin nitelikli bir eğitime ulaşması ve yaşam boyu öğrenme fırsatlarını kullanabilmesi için 
önemli bir fırsat olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Bu çalışmanın araştırma konusunu oluşturan Etiyopya, 200 milyon nüfusa sahip, 80'den fazla
farklı dilin konuşulduğu, kültürel farklılıklarıyla dikkat çeken kabilelerin yaşadığı, ekonomik gelir 
düzeyi düşük bir ülkedir. Etiopya hükümeti, başta engelli bireyler olmak üzere, çocukların ve 
kadınların eğitime dahil olmaları için yeterli çabayı gösterememiştir. Önyargıları kırmak ve 
farkındalığı artırmak için yaptığı çalışmalar ise son derece yetersiz kalmıştır. Eğitimde yaşanan bu 
olumsuz tablonun nedenleri arasında muhafazakâr tutum, batıl inançlar ve önyargılar ön sırada 
gelmektedir. Toplumsal baskıya neden olan bu unsurlar, özellikle engelli çocukların aileleri 
tarafından çocukların evlerde izole tutulmasına ve hatta bazen de utanç duyulması sebebiyle 
onların saklanmasına yol açmaktadır. Bu nedenle Etiyopya'da, özel gereksinimli bireylere ve 
kadınlara yönelik mevcut önyargı ve tutumların kırılması ve kültürel farklılıkların yaratabileceği 
olası sorunlarla başedilebilmesi için kapsayıcı eğitim uygulamaları bir fırsat olarak 
düşünülmektedir. 
 Bu nedenle bağlı olarak araştırma, Etiyopya'da akademik çalışmalar içinde araştırma sahası 
olarak henüz kendisine yeterince yer bulamamış olan kapsayıcı eğitim farkındalığının 
geliştirilmesinde medyanın ve medya yayıncılığının nasıl bir rol oynayabileceği konusuna 
odaklanmıştır. Çalışmanın teorik çerçevesini medyanın ve spesifik olarak özellikle televizyonun, 
izleyicilerin algılarını, tutumlarını, inançlarını ve değerlerini şekillendirmede etkili olduğunu
savunan ve sosyo-kültürel bir teori olarak dikkat çeken ''yetiştirme kuramı'' oluşturmuştur
(Gerbner,1934). Amaç; bu kuram perspektifinden Etiyopya'da kapsayıcı eğitim süreç ve uygulamalarıyla ilgili medya yayıncılığı hakkında durum tespiti yapmak ve bu konuda televizyon 
muhabirlerinin yaklaşımlarını ortaya koymaktır. 
Bu gerekçeyle araştırma kapsamına Etiopya'da en çok izlenen kanallarda çalışan medya 
çalışanları alınmıştır. Araştırma evreni Devlet televizyon kanalı olan SRTV, bir özel televizyon 
kanalı olan NABAD TV ve Etiyopya'nın Jigjiga kentinde yazılı, görsel ve işitsel medyada görev 
yapan gazetecilerden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama ve değerlendirme sürecinde hem nicel 
hem de nitel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Nicel bir analiz yöntemi olan anket çalışmasıyla 
gazetecilerin kapsayıcı eğitime bakış açıları tespit edilmeye çalışılırken; yapılandırılmış soru 
formunun kullanıldığı nitel analiz yöntemi olan derinlemesine görüşme tekniğiyle de televizyon 
kanal yönetici ve program yapımcılarının yayıncılık süreçlerindeki yaklaşımları belirlenmek 
istenmiştir. 
Çalışma sonucunda, Etiyopya medyasının yayıncılık uygulamalarında, özel gereksinimli 
bireylerin ya da marjinal grupların ve çocukların, eğitim yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik 
ailelerin yanlış kanılarını ortadan kaldırmak için kapsayıcı eğitime yönelik az sayıda yayın ve 
programa yer verdiği ve farkındalık yaratma konusunda başarılı bir grafik çizemediği 
görülmüştür. Ortaya çıkan bir diğer sonuç ise kapsayıcı eğitimle ilgili bilgi yetersizliğine dikkat 
çeken gazetecilerin özel gereksinimli bireylerin konu olduğu hikayeleri üretme konusunda pasif 
kalmalarıdır. Maddi kaynak bulmada yaşanan zorluklar da gazetecileri, Etiyopya Eğitim 
Bakanlığı, yerel hizmetler ya da uluslararası sivil toplum kuruluşlarına (STK) bağımlı kılmıştır.
Çünkü medyada yer alan programların çoğu, hükümet yerine Save the Children ve UNICEF gibi 
STK'lar tarafından finanse edilmektedir. Bu programların görece başarısı ise Gerbner'in yetiştirme 
teorisini doğrulamaktadır. Etiyopya televizyon kanallarında kapsayıcı eğitimin motive edilmesi 
ve önündeki engellerin kaldırılması ancak tüm aktörlerin kapsayıcı ve eşitlikçi bir eğitimin 
topluma uyarlanabilmesi yönünde ortak bir amaç birlikteliğiyle çabalamasıyla mümkün 
olabileceği görülmektedir. Olumsuz algıları değiştirebilecek ve farkındalık yaratacak medya 
programlarının sayısı arttıkça, engellilerin ve ötekileştirilmiş grupların temel hakkı olan eğitim 
olanaklarına artacaktır.

Abstract:
The discourse of "inclusive education", which was developed by referring to the basic article 
of the Universal Declaration of Human Rights "education is everyone's right…", turned into a 
project that started to be implemented in the member states of the United Nations towards the end 
of 1980 (UN, 1948, UNESCO, 1986). In the 2030 Agenda for Sustainable Development Goals, 
UNESCO's local and national support gives a new impetus to this process. Because inclusive 
education is an important opportunity for everyone in the society with all its differences to reach 
a quality education and to use lifelong learning opportunities without prejudice.
The research area of this study is Ethiopia, a country with a population of 200 million and a 
low level of economic income inhabited by tribes with more than 80 different languages and 
cultural differences. It is seen that the efforts made by the Ethiopian government for the inclusion 
of children and women, especially disabled people, in education are insufficient to break prejudices 
and raise awareness. Conservative attitudes, superstitions and prejudices come first among the 
reasons for this negative situation in education. This phenomenon, which results social pressure, 
causes especially disabled children to be kept in isolation at homes by their families and sometimes 
hide them out of shame. In addition to such prejudices and attitudes, different cultural elements 
added to these phenomena strengthen the emphasis that inclusive education practices can be an 
opportunity for Ethiopia.
For this reason, the research focused on the role of the media in raising awareness about 
inclusive education, which has not been yet chosen as a research area in academic studies in 
Ethiopia. The theoretical framework of the study was formed by the cultivation theory, which is a 
socio-cultural theory which argues that the media, especially television, are effective in shaping 
the perceptions, attitudes, beliefs and values of the audience (Gerbner, 1934). The aim is to reveal 
the situation about media broadcasting related to inclusive education process and practices in 
Ethiopia from the perspective of this theory and to determine the approaches of television reporters 
on this issue.
The population of this study, which aims to determine the role of Ethiopian media in 
promoting inclusive education, consists of journalists working in the written, visual and audio 
media in the city of Jigjiga, SRTV, the most watched state television channel, and NABAD TV,the private television channel. Both quantitative and qualitative methods were used together for 
the data collection and analysis. While trying to determine the perspectives of journalists on 
inclusive education with the survey method, which is a quantitative analysis method, the 
approaches of television channel managers and program producers in the implementation 
processes were tried to be determined with the in-depth interview technique using structured 
questions.
As a result, it was seen that Ethiopian media involved in a small number of publications and 
programs in broadcasting practices related to inclusive education in order to eliminate the 
misconceptions of families about the development of children's educational abilities of children 
with special needs or marginalized groups, and could not draw a successful graphic in raising 
awareness. Another result of the finding is that journalists who draw attention to the lack of 
resources and lack of information about inclusive education, remain passive in producing stories 
about individuals with special needs and are dependent on the Ministry of Education, local services 
or non-governmental organizations (NGOs). Because most of the programs in the media are 
financed by NGOs such as Save the Children and UNICEF rather than the government. The 
relative success of these programs confirms Gerbner's cultivation theory. It is seen that the 
obstacles to the promotion of inclusive education in Ethiopian television channels can only be 
possible with the unity of all actors to adapt an inclusive and egalitarian education to the whole 
society. Thus, the number of programs that will change the negative perceptions of disabled and 
marginalized groups about education will increase.