Yirmi birinci yüzyıl Britanya tiyatrosunda distopik bilim kurgu
Dystopian science fiction in twenty-first-century British theatre
Yazar: KADER GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ BİBER VANGÖLÜ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature
Dizin: Biyoetik = Bioethics ; Çağdaş tiyatro =   ; İngiliz edebiyatı = English literature

Özet:
Yirminci yüzyılda yaşanan iki dünya savaşı, soykırım, salgın hastalıklar, ırkçılık ve çevresel felaketler, distopya yazının geniş bir anlatı alanına sahip olmasına ve edebiyat kanonunda önemli bir yer edinmesine sebep olmuştur. Bu tez çalışması, roman, sinema ve televizyon alanlarında yaygınlıkla işlenen distopik konuların Britanya tiyatrosunda sahnelenme oranının artışı ve teknolojik gelişmelerin etik ekseninde etkilerinin deneyimlenmesinden hareketle distopik bilim kurgu oyunlarını uygulamalı etik alt başlıkları bağlamında incelemektedir. Çalışma, tiyatronun insanı ve doğayı kapsayan her konuya eleştirel bir bakışla yaklaşabilme yönünden yola çıkarak bilimsel ve teknolojik gelişmelerin beraberinde getirdiği ahlaki çıkmazları ve etik ikilemleri, yirminci yüzyılın son çeyreğine doğru kavramsallaşan uygulamalı etik ekseninde tiyatro oyunlarında tartışma üzerine temellenmiştir.
Üç ana bölüm, giriş ve sonuç kısımlarından oluşan çalışmanın ilk bölümünde distopyanın bir kavram olarak ortaya çıkması, gelişmesi, ütopya ile ilişkisi, distopik bilim kurgu türü ve distopya yazının tarihsel gelişimi ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde distopik bilim kurgu oyunlarının bilimsel ve teknolojik gelişmelerin beraberinde getirdiği etik problemleri içermesi sebebiyle uygulamalı etik hakkında genel bilgi verilmiş ve oyunlarla ilişkili olan alt başlıklar açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise yirmi birinci yüzyıl Britanya tiyatrosu distopik bilim kurgu oyun örnekleri olan Silahlı Manzara (Landscape with Weapon, Joe Penhall, 2007) ve Makinedeki Kız (Girl in the Machine, Stef Smith, 2017) mühendislik etiği başlığı altında; Sayı(sız) (A Number, Caryl Churchill, 2002), Hayvan (Animal, Kay Adshead, 2003), Kan Alma Uzmanı (The Phlebotomist, Ella Road, 2018) biyoetik başlığı altında ve Çocuklar (The Children, Lucy Kirkwood, 2016) ise kuşaklararası adalet başlığı altında incelenmiştir. Çalışmanın amacı, belirlenen oyunlardaki distopik bilim kurgu özelliklerinin keşfini gerçekleştirmek, tiyatro ve uygulamalı etik arasındaki anlamlı kesişimi ortaya çıkarmak ve etik çıkmazları incelemektir.

Abstract:
The tumultuous occurrences of the twentieth century, encompassing two world wars, genocides, epidemics, racism, and environmental disasters, have intricately shaped the expansive narrative terrain of dystopian literature, bestowing upon it a pivotal status within the literary canon. This thesis scrutinizes dystopian science fiction plays within the contextual framework of applied ethics subheadings. This examination is grounded in the burgeoning prevalence of dystopian themes across novels, cinema, and television, particularly within British theatre. Moreover, the study delves into the ramifications of technological advancements on the ethical axis, presenting a nuanced exploration of the ethical and moral quandaries arising from scientific progress.
The thematic structure of the study unfolds across introduction, three main chapters, and a conclusion. The first chapter imparts foundational insights into the genesis of the dystopian concept, its evolutionary trajectory, its symbiotic relationship with utopia, the dystopian science fiction genre, and the historical evolution of dystopian literature. The second chapter elucidates the ethical predicaments inherent in dystopian science fiction plays, emanating from scientific and technological advancements. General elucidation on applied ethics, along with a detailed exposition of its subheadings, is seamlessly interwoven with the analysis of these ethical quandaries within the realm of theatrical productions. The final chapter of the study scrutinizes dystopian science fiction plays from twenty-first-century British theatre. Landscape with Weapon (Joe Penhall, 2007) and Girl in the Machine (Stef Smith, 2017) are examined under the thematic umbrella of engineering ethics; A Number (Caryl Churchill, 2002), Animal (Kay Adshead, 2003), and The Phlebotomist (Ella Road, 2018) undergo meticulous analysis within the purview of bioethics, and The Children (Lucy Kirkwood, 2016) is scrutinized through the lens of intergenerational justice. The overarching objective of the study is to unravel the dystopian science fiction elements inherent in the identified plays while concurrently elucidating the intersectionality between theatre and applied ethics.