Kütahya el sanatı ustalarının yaşayan insan hazinesi bağlamında değerlendirilmesi
Kütahya hand craftsman's evaluation in the context of living human treasure
Yazar: GAMZE AKKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN TARIMAN CENİKOĞLU
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kütahya = Kütahya ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Ustalık = Mastery

Özet:
Unesco 2003 yılında imzaladığı "Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması" sözleşmesi ile kültürel birikimin kuşaktan kuşağa aktarılmasını amaçlamış, "obje" odaklı kültürel mirasın korunmasının yanı sıra bu objeyi ortaya koyan insanların gelenekle ilgili bilgi ve becerilerini korumak için de Yaşayan İnsan Hazineleri ulusal sistemini geliştirmiştir. Unesco'nun yapmış olduğu çalışmalar ekseninde Somut Olmayan Kültürel Mirasın taşıyıcıları odaklı bu çalışmada Yaşayan İnsan Hazineleri kriterine uygun olarak el sanatı ustaları alan araştırması ile belirlenmiş, ses kaydı ve fotoğraf çekimi ile kayıt altına alınmıştır. Çalışmada yer alan el sanatı ustalarının ilgilendikleri sanatların etimolojik ve tarihsel süreçleri, ustaların sanatlarını icra ediş teknikleri ve kullandıkları malzemeler anlatılmıştır. Kütahya el sanatlarını etkileyen küreselleşme, teknolojik gelişmelerin getirdiği olumsuzluklar ve el sanatlarının üretiminde ortaya çıkan yozlaşma eleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda; el sanatlarına olan ilginin azalması ve aktarımın en önemli aracı olan usta-çırak ilişkisinin neredeyse bitme noktasına geldiği gözlemlenmiştir. Bu sebeple, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri'nin, Üniversitelerin, Halk Eğitim Merkezleri'nin tükenmekte olan el sanatlarına ve bu sanatı icra eden ustalara maddi ve manevi her türlü desteği vermesi gerektiği kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Somut Olmayan Kültürel Miras, Yaşayan İnsan Hazineleri, Kütahya El Sanatı Ustaları, Geleneksel El Sanatları, Aktarma

Abstract:
Unesco has also developed the national system of Living Human Treasures to protect the cultural heritage, which is intended to hand cultural heritage down from generation to generation, as well as to preserve the knowledge and skills of the people who revealed this object, with the " Intangible Cultural Heritage Protection" contract signed in 2003. On the basis of the work of Unesco, this focused work on the carriers of the Intangible Cultural Heritage have been identified by a survey of handicraft artists in accordance with the criteria of Living Human Treasures, recorded by voice recording and photo shoot.  In the study, the etymological and historical processes of the arts concerned by the handicraft artists, the techniques of performing the arts of the artists and the materials they used have been explained. The globalization that affects Kütahya handicrafts, the disadvantages brought by technological developments and the corruption in the production of handicrafts have been criticized. At the end of the study; it has been observed that the interest in handicrafts has decreased and that the master-apprentice relation, the most important tool of the transfer, has almost come to the end point. For this reason, T.R. The Ministry of Culture and Tourism, Provincial Culture and Tourism Directorates, Universities, Public Education Centers should provide all kinds of moral and material support to the handicrafts that are running out and the artists performing this art.

Keywords: Intangible Cultural Heritage, Living Human Treasures, Kütahya Handicraft Artists, Traditional Handicrafts, Transfer.