Öğretmenlerin psikolojik sözleşme algıları ile iş doyumları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' psychological contract perceptions and job satisfaction levels
Yazar: SEMA BOSTANCI
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN TABANCALI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Psikolojik sözleşme = Psychological contract ; Psikolojik sözleşme ihlali algısı = Perceived psychological contract breach ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Öğretmenlerin iş doyumları kurumlar için önem taşıyan unsurlardan biridir. Bu konu, üzerinde birçok araştırmanın yapıldığı ancak hala net ve kesin etkenlerin saptanamadığı gizemini koruyan konulardan biri olarak alanyazında uzun yıllarıdır yerini korumaktadır. Psikolojik sözleşme ise yönetim bilimi alanında yeni yeni yer almaya başlayan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada, öğretmenlerin sahip olduğu psikolojik sözleşme algılarının ve iş doyumu düzeylerinin belirlenmesi, öğretmenlerin sahip olduğu psikolojik sözleşme algıları ve iş doyumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin psikolojik sözleşme düzeyleri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelendiği ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı nicel bir çalışmadır. Örneklem grubu, İstanbul ilinde resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan 391 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada Demirkasımoğlu (2012) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Psikolojik Sözleşme Envanteri" ve Gündüz (2008) tarafından geliştirilen "İş Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin çoğunlukla kurumlarıyla arasında geliştirdikleri psikolojik sözleşme türünün ilişkisel sözleşme olduğu bulunmuştur. İlişkisel sözleşmeden sonra sırasıyla dengeli sözleşme, geçişsel sözleşme ve işlemsel sözleşme türleri gelmektedir. Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri ortalamanın biraz üzerinde bulunmuştur. İş doyumları ile olumlu yönde yüksek düzeyde ilişki olan sözleşme türü ise dengeli sözleşmedir. Öğretmenlerin iş doyumlarının artması amaçlandığında ilişkisel sözleşmenin yanında işlemsel sözleşmenin özellikleri de revize edilerek geliştirilmeli ve denge kurulmalıdır. Ayrıca yöneticilerin öğretmenlerin gelişimine destek olması ve sahip oldukları performansı gerçekleştirme konusunda da imkanlar sunması gerekmektedir. Öğretmenlerin iş doyumları ile geçişsel sözleşme arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Yöneticilerin öğretmenlerde geçişsel sözleşmenin oluşmaması için önlemler alması gerekmektedir. Bu sözleşme türü, öğretmenlerde kuruma dair güvensizlik ve kayıtsızlık geliştirecek dolayısıyla iş doyumlarını da olumsuz yönde etkileyecektir.

Abstract:
Teachers' job satisfaction is an important component for schools. This subject has been maintaining its place in the literature for many years as one of the subjects that maintains the mystery in which many researches have been carried out but still no clear and certain factors can be determined. Psychological contract is a new concept in the field of management science. In this study, it was aimed to determine the relationship between teachers' psychological contract perceptions and job satisfaction levels, the psychological contract perceptions and job satisfaction of teachers. This research is a quantitative study using the relational screening model in which the relationship between the psychological contracting levels and job satisfaction of the teachers working in the public secondary education institutions is examined. The sample group consists of 391 teachers working in public secondary schools in Istanbul. "Psychological Contract Inventory" which was adapted to Turkish by Demirkasımoğlu (2012) and "Job Satisfaction Scale" developed by Gündüz (2008) were used in the study. As a result of the research, it was found that the type of psychological contract developed by the teachers mostly with their institutions was a relational contract. The type of relational contract is followed by  balanced contract type,  transitional contract type and  transactional contract type, respectively. It is found that teachers' job satisfaction levels were slightly above average. Balanced contract type is found that has a positive relationship with teachers' job satisfaction levels. In addition to the relational contract, the characteristics of the transactional contract should be revised and developed and a balance should be established. Moreover, managers need to support teachers' development and provide opportunities to perform their potential. It was found that there was a negative relationship between techers' job satisfaction levels and transitive contract type. Managers should take measures to prevent the occurrence of a transitional contract among teachers. This type of contract will create insecurity and apathy about the institution in teachers and thus affect job satisfaction negatively.