Okulöncesi dönemde özel gereksinimli çocukların bireysel farklılıklarına ve sosyal kabulüne yönelik akran görüşleri
Peer opinions regarding individual differences and social acceptance of the children with special needs in the preschool period
Yazar: GÜLCE AKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNAGÜL SANİ BOZKURT
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Erken Çocuklukta Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Erken Çocuklukta Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran dönütü = Peer feedback ; Akran gözlemi = Peer observation ; Akran ilişkileri = Peer relationships ; Eğitim bilimleri = Educational science ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Sosyal kabul = Social acceptance ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Araştırmada okul öncesi dönemde kaynaştırma ortamlarında bulunan normal gelişim gösteren akranların özel gereksinimi olan çocuklara yönelik bireysel farklılıklara ve sosyal kabule yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel fenomolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmaya devlete bağlı iki anaokuluna devam eden 5-6 yaş aralığında 13 normal gelişim gösteren çocuk katılmıştır. Çalışmada hikayeleştirilmiş ve parmak kukla gösterimi ile sunulan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ve sınıf içi gözlem yolu ile veri toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Nvivo programından yararlanılarak içerik analizi yapılmıştır. 
Akranlarla yapılan görüşme sonuçlarına göre akranlar; özel gereksinimi olan çocuklara yönelik duyguları ile ilgili olarak sıklıkla üzüntü, kaygı, kızgınlık, yalnızlık, çaresizlik gibi empatik duygularını dile getirmişlerdir. Ayrıca akranlar özel gereksinimi olan çocuklara yönelik düşüncelerini açıklarlarken olumlu düşünceler için duyarlı olma, yardım etme, hoşgörü duyma gibi düşüncelerden söz ederlerken, olumsuz düşünceler arasında problem davranış sergileme, düşük beklenti içinde olma, alay etme gibi düşünceleri sıklıkla dile getirmişlerdir. Sınıf içi gözlemlerde de problem davranışlardan dolayı olumsuz düşüncelerin ön plana çıktığı dikkat çekmiştir. Akran kabulü açısından sonuçlar incelendiğinde ise ilk görüşmede akranlardan sadece biri kabul, dördü hem kabul hem red, sekizi ise reddettiğini belirtmiştir. Teyit edici görüşmelerde ise akranlardan beş tanesi kabul, iki tanesi hem kabul hem red, altı tanesi ise reddettiğini ifade etmiştir.
Anahtar Sözcükler: Okulöncesi dönem, Sosyal kabul, Bireysel farklılıklar, Akran İlişkileri, Kaynaştırma.

Abstract:
The aim of this study is to examine the opinions of typically developed peers in the preschool period on individual differences and social acceptance for the children with special needs in the inclusion environments. The research used qualitative Phenomenology research design. The study included 13 typically developing children in the 5-6 age group attending to two-state preschools. In the study, data was collected through a semi-structured interview technique which is presented by storytelling and finger puppet presentation and in-class observation. Content analysis was used by employing the Nvivo program.
According to the results of the interview with peers; they often expressed empathic feelings about sadness, anxiety, anger, loneliness, and despair related to their feelings towards children with special needs. Besides, while peers explained their thoughts about the children with special needs, they often talked about positive thoughts such as being sensitive, helping or showing tolerance, while they often expressed negative thoughts such as demonstrating problem behavior, being in low expectation, and mocking. In the classroom observations, it was noted that negative thoughts came to the fore due to problem behaviors. When the results were examined in terms of peer acceptance, only one of the peers in the first interview stated that they accepted, four accepted and rejected, and eight rejected. In confirming interviews, five of the peers stated that they accepted, two accepted and rejected, and six rejected.
Keywords: Pre-school period, Social acceptance, Individual differences, Peer relations, Inclusion.