Sporda akılcı olmayan performans inançları ilekaygı düzeyi arasındaki ilişkide zihinseldayanıklılığın aracı etkisinin incelenmesi
Investigation of the mediator effect of mental toughness on the relationship between irrational performance beliefs and trait anxiety levels in sport
Yazar: ZABEHULLA AHMAD ALI
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KARAGÖZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı bireysel ve takım sporcularında akılcı olmayan
performans inançları ile sürekli kaygı arasındaki ilişkide zihinsel dayanıklılığının
aracılık etkisini incelemektir. Ayrıca akılcı olmayan performans inançları, sürekli
kaygı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, spor türü, spor
yaşı ve lisans süresi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya bireysel ve takım sporu yapan 18 yaş ve üzere 150 kadın
(Xyaş= 20,07 ± 2.20), 302 erkek (Xyaş = 20,35 ±3,64) olmak üzere toplam 452 lisanslı
sporcu katılmıştır. Katılımcılara "Akılcı Olmayan Performans İnançları Envanteri-2
(APİE-2)", "Spor Kaygı Ölçeği 2 (SAS-2)", "Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği
(SZDÖ)", "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. Verilerin analizinde t testi, tek yönlü
anova ve aracılık analizi kapsamında regresyon ve korelasyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Akılcı olmayan performans inançları, sürekli kaygı ve zihinsel dayanıklılık
düzeyleri cinsiyete, lisans süresi ve spor türü ve yaş grubuna göre farklılık
bulunmamıştır. Eğitim düzeyleri ve spor yaşı düzeyleri arasında fark bulunmuştur,
fakat akılcı olmayan performans inançları düzeyinin spor yaşına göre farklılık
bulunmamıştır. Aracılık etkisi sonuçları, akılcı olmayan performans inançları ile
sürekli kaygı arasındaki ilişkide zihinsel dayanıklılığının aracılık etkisi olduğunu
göstermiştir. Ayrıca, akılcı olmayan performans inançları düzeyinin zihinsel
dayanıklılık bağlılık ve dağılma alt boyutlarına etkilemişken kontrol ve mücadele
boyutlarına etkilememiştir. Son olarak ise zihinsel dayanıklılık bağlılık ve dağılma alt
boyutları sürekli kaygının konsantrasyon dağınıklığına etkilemiştir.
Sonuç: Bireysel ve takım lisanslı sporcularının akılcı olmayan performans
inançlarının zihinsel dayanıklılık aracılığı ile sürekli kaygı etkilediği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Akılcı olmayan pereformans inançlar, kaygı, zihinsel
dayanıklılık.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the mediating effect of mental
toughness in the relationship between irrational performance beliefs and trait anxiety
in individual and team athletes. In addition, it is to examine whether irrational
performance beliefs, trait anxiety and mental toughness levels differ according to age,
gender, education level, sport type, sport age and license period.
Method: Total 452 licensed athletes, including 150 women (Xage= 20.07 ± 2.20), 302
men (Xage = 20.35 ±3.64), between the ages of 18 and older, who do individual and
team sports, participated in the study. "Irrational Performance Beliefs Inventory-2",
"Mental Toughness Scale", "Sports Anxiety Scale-2" and "Personal Information
Form" were applied to the participants. In the analysis of the data, mediation analysis
and regression and correlation analysis were performed within the scope of t test, one-
way anova.

Result: Irrational performance beliefs, trait anxiety and mental toughness levels did
not differ according to gender, license duration and sport type. Mediation effect results
showed that mental toughness mediated the relationship between irrational
performance beliefs and trait anxiety. In addition, while the level of irrational
performance beliefs affected the mental toughness commitment and disintegration
sub-dimensions, it did not affect the control and challenge dimensions. Finally, mental
toughness, commitment and disintegration sub-dimensions affected the concentration
dispersion of trait anxiety.
Conclusion: It can be said that the irrational performance beliefs of individual and
team licensed athletes affect trait anxiety through mental endurance.


Keywords: Irrational performance beliefs, anxiety, mental toughness