Okul sosyal hizmeti bağlamında üstün yetenekli öğrencilerin kariyer gelişimlerinde rehberlik hizmetleri (Yalova ili örneği)
Guidance services for career development of gifted students within the scope school social service(Example of Yalova province)
Yazar: NÜKHET ÜNLÜ BAŞTUĞ
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ABAY
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer geliştirme = Career development ; Sosyal hizmet eğitimi = Social work education ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Yalova = Yalova ; Öz yetenek = Core competence ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Kariyer gelişimi yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Kariyer gelişim kuramları incelendiğinde kariyerin erken çocukluk dönemi deneyimlerinden etkilendiği ve zaman içerisinde şekillenmeye başladığı ifade edilmektedir. Geleceğine yön verme noktasında bu süreçte tüm öğrencilerin desteğe ihtiyaçları vardır. 
Üstün yetenekli bireyler belli alanlarda ilgi ve yeteneğe sahip olan ve toplumun küçük bir yüzdesini oluşturan bir gruptur. Potansiyellerini geliştirip, değerlendirerek toplumsal hayatın şekillenmesinde, ülkenin gelişimi ve kalkınmasında etkilerinin büyük olabileceği düşünülmektedir. Üstün yetenekli bireylerin gelişim dönemi problemleri, aile ve çevreleri olan ilişkileri, ilgi ve yeteneklerinin farkında olmaları, kendilerini tanımaları, karar verme becerilerinin gelişmesi, meslek seçimi vb. pek çok konuda onlara destek sunacak profesyonel bir hizmete ihtiyaçları bulunmaktadır. Okullarda bu görevi aldıkları eğitim itibari ile gerçekleştirebilecek olanlar rehber öğretmenler olarak görülmektedir.
Araştırmada genel tarama modeli kullanılarak Yalova'da resmi ve özel kurumlarda çalışan 84 rehber öğretmene kişisel bilgilerini ve üstün yetenekli öğrencilerle ilgili durumlarını anlamaya yönelik evet-hayır cevabı verilmesi gerekli kapalı uçlu soruların bulunduğu form ve  40 maddelik "Rehber Öğretmen Özel Eğitim Özyeterlik Ölçeği" uygulanmıştır. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde; rehber öğretmenlerin üstün yetenekli öğrencilere verilen eğitimi ve kariyer gelişimi ile ilgili desteği yeterli bulmadıkları, bu alandaki çalışmaların yetersiz olduğunu düşündükleri görülmüştür. Öz yeterlik ölçeği ile ilgili verilerde ise rehber öğretmenlerin genel olarak özyeterlik algıları yüksek olsa da üstün yetenekli öğrencilere sunulacak bireysel bazlı yardımlarla ilgili maddelerde çoğunlukla kararsız kalmaları ya da katılmamaları dikkat çekicidir. Ayrıca rehber öğretmenlerin üstün yetenekli öğrencilerinin olmaması ve konu ile ilgili eğitim almamış olmamaları da bir diğer bulgudur. 
Araştırmada okul sosyal hizmeti kavramı, okul sosyal hizmet uzmanlarının görevleri, rehber öğretmen ve okul sosyal hizmet uzmanlarının işbirliği, rehber öğretmenlerin görev alanları, iş yükleri üzerinde durulmuş; üstün yetenekli bireylerin özellikleri, eğitimleri, ihtiyaçları ile ilgili bilgilere yer verilmiş; kariyer gelişiminin öneminden söz edilmiştir. Günümüzde okullardaki tüm problemlerle ilgilenmeye çalışan, yıllık planları doğrultusunda faaliyetler yürüten, çevresel ve bireysel krizlere müdahale etmeye çalışan rehber öğretmenlerin iş yüklerinin fazlalığı ve okul içinde işbirliği yapabilecekleri başka bir meslek grubu bulunmamasının onların asıl görevleri içinde yer alan bireysel danışmanlık hizmetleri noktasında yetersizlik yaşamalarına sebep olduğu ifade edilmiş, üstün yeteneklilerin kariyer gelişimlerinde okul sosyal hizmet uzmanlarının etkili olabileceği ifade edilerek, okul sosyal hizmet ihtiyacının gerekliliği ortaya konulmuştur.

Abstract:
Career development is a lifelong process. When career development theories are searched, it is stated that career is affected by early childhood experiences and it starts to take shape in time. All the students need support in this process to shape their future.
Gifted and talented individuals are a group of people who have interest and ability in certain areas and make up a small percentage of society. It is thought that by developing and evaluating their potentials, their impact on the shaping of social life and the development of the country may be great. They need a professional service to support them on many issues such as developmental problems of gifted and talented individuals, family and environment relationships, awareness of their interests and talents, self-knowledge, development of decision making skills. In schools, those who can accomplish this task by the education they have are seen as guidance teachers.
In the study, by using the general survey model, 84 guided teachers working in public and private institutions in Yalova were applied a form with closed-ended questions which require a yes-no answer and a 40-item "Guidance Teacher Special Education Self-Efficacy Scale in order to understand their personal information and their status regarding gifted and talented students. . The data obtained were evaluated; it was seen that the guidance teachers did not find adequate support for the education and career development given to gifted students, and they thought that the studies in this field were inadequate. In the data related to the self-efficacy scale, it is noteworthy that guidance teachers are generally indecisive or not participating in the items related to individual-based help to be offered to gifted students, although their perceptions of self-efficacy are high. In addition, there is another evidence that guidance counselors do not have gifted and talented students and have not received any training on the subject.
In the research, school social service concept, duties of school social workers, collaboration of guidance counselors and school social workers, in the task areas and workloads of guidance teachers were emphasized. information about the characteristics, training and needs of gifted individuals were included; The importance of career development was mentioned. At present, the guidance teachers (who try solve all kinds of problems in schools carry out activities according to plans and try to intervene to the individual and environmental crisis.) can't do their own works. Because they have excess workloads and there aren't any colleagues that they can cooperate with in the schools. School social workers can be effective in the career development of gifted students. Because of all these reasons they have inadequacy individual counseling service so the necessity of social service needs of the school has been revealed.