Karotis arter stentleme yapılan hastaların takibinde bt anjiyografi görüntüleme
CT angiography imaging in the follow-up of patients with carotis artery stenting
Yazar: OSMAN ÜDÜRGÜCÜ
Danışman: PROF. DR. ENGİN KARA
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
İnme, tüm dünyada en önemli morbidite ve mortalite nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. İnme sıklığı ve inmeye bağlı ölüm riski yaşla birlikte artmakta, iskemik inme ve geçici iskemik atakların (GİA) yaklaşık %20'si de aterosklerotik karotis arter darlığı nedeni ile ortaya çıkmaktadır. Klinik ve hemodinamik anlamlı düzeyde karotis darlığı olan olgularda, klasik tedavi olarak cerrahi karotis endarterektomi (KEA) veya karotis arter stentleme (KAS) uygulanması önerilmektedir. Günümüzde KAS tedavisi uygulanmış hastaların takibinde çoğunlukla renkli doppler ultrasonografi (RDUS) ile bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA) kullanılmaktadır. Bu çalışmada amacımız Mersin Üniversitesi Girişimsel Radyoloji Ünitesi'nde KAS tedavisi uygulanan hastaların takibinde stent açıklığı, neointimal hiperplazi ve restenoz gelişimini BTA ile değerlendirmek ve yanı sıra neointimal hiperplazi, restenoz gelişimine katkıda bulunan nedenleri araştırmak ve sonuçları literatürdeki çalışmalarla karşılaştırmaktır.
Çalışmamızda, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda karotis arter darlığı nedeniyle stentleme tedavisi uygulanan ve Eylül 2010 Aralık 2022 tarihleri arasında BTA incelemesi yapılan 96 hasta çalışmaya dahil edilmiş, 5 hastada bilateral olmak üzere toplam 101 adet stentlenmiş karotis arter değerlendirmeye alınmıştır. Hasta verileri retrospektif olarak taranmıştır. Tüm olgular sistemik hastalıklar ve sigara kullanımı yönünden araştırılmıştır. Elde edilen BTA görüntüleri üzerinden neointimal hiperplazi gelişen hastalar belirlenmiş, NASCET yöntemi kullanılarak darlık dereceleri hesaplanmıştır. Hastaların demografik özelliklerinin, risk faktörlerinin ve kullanılan stente ait özelliklerin neointimal hiperplazi ve restenoz gelişimi ile ilişkisi araştırılmıştır.
Stent takılan hastaların takiplerinde 101 stentten 67'sinde (%66,3) neointimal hiperplazi, 24'ünde (%23,8) restenoz geliştiği saptandı. Neointimal hiperplazi gelişen hastalarda sigara kullanım oranının daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0,048). Diyabetes mellitus varlığının da neointimal hiperplazi gelişimi üzerinde pozitif etkisinin bulunduğu (p=0,027) ve restenoz gelişmeyen hastalarla karşılaştırıldığında restenoz gelişen hastalarda diyabetes mellitus tanısının daha yüksek oranda bulunduğu tespit edildi (p=0,039). Bununla birlikte, yine neointimal hiperplazi gelişen arterlerde açık hücreli nitinol stent kullanımının daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,001).
Çalışmamızda diyabetes mellitusun ve sigara kullanımının neointimal hiperplazi gelişimini artırdığını saptadık. Neointimal hiperplazi gelişen arterlerde daha yüksek oranda nitinol stent kullanıldığını tespit ettik; açık hücreli stent tasarımının neointimal hiperplazi oluşumunda etkili olduğu belirledik. Restenoz gelişmeyen hastalarla karşılaştırıldığında restenoz gelişen hastalarda diyabetes mellitus tanısının daha yüksek oranda bulunduğunu tespit ettik. Elde edilen verilerin daha kapsamlı çalışmalarla araştırılması gerekmektedir.

Abstract:
Stroke continues to be one of the most important causes of morbidity and mortality worldwide. The incidence of stroke and the risk of stroke related death increase with age, and approximately 20% of ischemic stroke and transient ischemic attacks (TIA) occur due to atherosclerotic carotid artery stenosis. In cases with clinically and hemodynamically significant carotid stenosis, surgical carotid endarterectomy (CEA) or carotid artery stenting (CAS) is recommended as the classical treatment. Today, color Doppler ultrasonography (RDUS) and computed tomography angiography (CTA) are mostly used in the follow up of patients who have been treated with CAS. In this study, our aim is to evaluate the development of stent patency, neointimal hyperplasia and restenosis with CTA in the follow up of patients who underwent CAS treatment at Mersin University Interventional Radiology Unit, as well as to investigate the causes that contribute to the development of neointimal hyperplasia and restenosis, and to compare the results with the studies in the literature.
In our study, 96 patients who underwent stenting due to carotid artery stenosis at Mersin University Faculty of Medicine, Department of Radiology and underwent CTA examination between September 2010 and December 2022 were included in the study, and a total of 101 stented carotid arteries, 5 bilaterally, were evaluated. Patient data were reviewed retrospectively. All cases were investigated in terms of systemic diseases and smoking. Patients who developed neointimal hyperplasia were determined on the obtained CTA images, and the degree of stenosis was calculated using the NASCET method. The relationship between the demographic characteristics of the patients, risk factors and the characteristics of the stent used with the development of neointimal hyperplasia and restenosis was investigated.
Neointimal hyperplasia developed in 67 (66.3%) of 101 stents and restenosis developed in 24 (23.8%) of 101 stents in the follow up of patients with stent implants. It was determined that the rate of smoking was higher in patients who developed neointimal hyperplasia (p=0.048). It was determined that the presence of diabetes mellitus also had a positive effect on the development of neointimal hyperplasia (p=0.027) and the diagnosis of diabetes mellitus was found to be higher in patients who developed restenosis compared to patients who did not develop restenosis (p=0.039). However, it was determined that the use of open cell nitinol stent was higher in arteries with neointimal hyperplasia (p<0.001).
In our study, we found that diabetes mellitus and smoking increased the development of neointimal hyperplasia. We found that nitinol stent was used at a higher rate in arteries with neointimal hyperplasia; We determined that open cell stent design is effective in the formation of neointimal hyperplasia. We found that the diagnosis of diabetes mellitus was higher in patients who developed restenosis compared to patients who did not develop restenosis. The obtained data should be investigated with more comprehensive studies.