Küresel bir güç olarak Çin'in yükselişi /
Yazar: FERİT GÜVEN
Danışman: PROF.DR. HAYDAR ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
`Soğuk Savaş ` ve '11 Eylül' sonrası dünya yeni bir düzene doğru yolalmaya başlamıştır. Orta Asya tarihte hiç bu kadar ön plana çıkmamıştır. ABD,Orta Asya'yı dolayısıyla enerji kaynaklarını kontrol altında tutarsa hegomanikgüç olarak varlığını sürdürecektir.Çin ekonomik olarak hızla büyümekte ve küresel bir güç olarak ABD'ninkarşısına çıkmaktadır. Önümüzdeki yirmi yıl içerisinde ABD'yi ekonomik olarakdengeleyecektir. Güç mücadelesinin yeni aktörü Çin'dir. Çin'in enerjiye olanbağımlılığını çok iyi bilen ABD, Çin'in enerji kaynaklarını kontrol altında tutmayaçalışacaktır.Çin, bölgesinde Şanghay şbirliği Örgütü ile gerek ekonomik gerekseaskeri bir güç olarak söz sahibi olmuştur. Ş Ö çerçevesinde toplanan ülkelerOrta Asya'da ABD hegemonyasını istememektedirler. Enerji kaynaklarıaçısından zengin olan Rusya ve ran bölgede Çin ile ABD'yi dengeleyeceklerdir.ABD ise Çin'in tehdit algıladığı Tayvan,Doğu Türkistan, Nepal ve Tibetsorunları ile Çin'i tedirgin edecektir. Dünyadaki nükleer güçlerin çoğunluğununbir arada olduğu Orta Asya ABD-Çin-Rusya mücadelesine dünya ise Çin-ABDmücadelesine tanık olmaktadır.Çin günümüzde askeri,stratejik ve ekonomik olarak dünyanın diğer süpergücü olarak uluslararası alanda ve başta Orta Asya'da olmak üzere dünyapolitikalarında söz sahibi, küresel bir güç olarak yerini alacaktır.Büyük güçlerin Orta Asya'daki bu stratejik mücadelesi o kadar çokyönlüdür ki; coğrafyası açısından önemli bir konumda bulunan Türkiye içingeleceğe yönelik stratejilerin belirlenmesi önemlidir. Etrafında çok çeşitli krizbölgeleri olan Türkiye'nin kendi sorunları da eklenirse Türkiye üzerindençıkarları olan büyük güçler için Türkiye de bir stratejik mücadele bölgesidir. OrtaAsya enerji havzalarının ve güzergahlarını geçiş koridorlarında olan TürkiyeAvrupa-Karadeniz-Ortadoğu ve Orta Asya'nın kesişim noktasıdır. ABD'nin şerekseni kabul ettiği ülkelere sınır komşusu olup Karadeniz bölgesinin en önemliülkesidir. Boğazların ve Doğu Akdeniz'in kontrolünü elinde tutan ABD'ninmüttefiki AB'ye aday ülke konumundadır. Alternatif enerji kaynakları vemadenler açısından çok zengin olan Türkiye bir mücadele bölgesidir. Çin'inküresel bir güç olarak özellikle Orta Asya da ABD çıkarlarıyla çatışmasımutlaka Türkiye'yi de etkileyecektir.Sonuç olarak Napolyon'un `' Ülkelerin kaderlerini coğrafyaları belirler.''sözüne uygun olarak büyük güçlerin ,Orta Asya'daki bu stratejik mücadelesiniçok iyi analiz eden bir Türkiye, bu `dengeler savaşında' kendisi için en iyi`dengeyi' bulması gerekecektir ya da kendisi `denge unsuru' olacaktır.

Abstract:
The world has begun to sail towards a different set of balances after the ColdWar and the September 11. Middle Asia has never been that much of a focus ofattention in history. The USA would maintain her existence as the hegemonicpower provided that she keeps the energy resources of Middle Asia under hercontrol.China is developing rapidly and is becoming a global power versus the USA.She is expected to balance the USA economically within the next twenty years.The new star of the power competition is China. Being aware of the dependenceof China to energy, the USA shall try to acquire and maintain the control herenergy resources.China has become dominant both economically and militarily through theShanghai Cooperation Organization (SCO) in her region. The countriesestablishing the SCO refuse the hegemony of the USA in the Middle Asia.Russia and Iran having rich energy resources will balance the USA and China inthe region.The USA shall disturb China with Taiwan, East Turkistan, Nepal and Tibetproblems which China perceives them as threats to herself. While the MiddleAsia which embodies the most of the nuclear powers of the world is witnessingthe USA, China and Russia competition, the world is witnessing China and theUSA competition.China shall take her place in the international arena as the other superpower of the world from strategic, military and economical aspects and she hasalready achieved to be dominant over the world politics as a global power in theworld mainly in the Middle Asia.The strategic struggle of the super powers in the Middle Asia is so multidirectional that it is vital for Turkey which occupies a geographically key locationto define her future strategies. Turkey surrounded by a variety of crisis areasand added to those her own problems, is the strategic battle field of the powerswhich has benefits over her. Turkey being over the energy basins and corridorsof the Middle Asia is on the crossroads of Europe, Black Sea, Middle East, andthe Middle Asia. Turkey is the most important country of Black Sea regionhaving borders to the countries which the USA regards them as the evil axis.She is in a position of being a member candidate to the European Union,controlling the Straits and the East Mediterranean and being an ally to the USA.Turkey is again a battle field since she is rich with her alternate energyresources and mines. China?s struggle as a global power with the US benefitsespecially in the Middle Asia will certainly affect Turkey too.