Havayolu taşımacılığının gelişmekte olan ülkelere kaymasının politik-ekonomik sebepleri ve havacılık sektöründe genel yönelimler
Economic and political reasons behind the increasing market share of aviation sector in emerging markets
Yazar: ÇAĞRI İSLAM YARADANAKUL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL ALPER ECEVİT
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Küresel İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Havacılık = Aviation ; Havacılık sektörü = Aviation sector

Özet:
Bu çalışmada, havayolu taşımacılığının gelişmekte olan ülkelere kaymasının politik ve ekonomik sebepleri tartışılmıştır. Dünya Bankası'nın havayolu ile taşınan yolcu ve kargo verileri incelendiğinde 2000 yılı sonrası belirgin biçimde Asya ve Körfez ülkelerinin küresel pazardaki paylarını artırdığı, buna karşın Avrupa ülkeleri ve diğer gelişmiş ekonomilerinin pazar paylarında daralma olduğu görülmektedir. Bu durum ülkelerin makroekonomik verilerindeki değişim ve uluslararası ticaret hareketliliğindeki değişimden kaynaklanmaktadır. Asya ve Körfez ülkeleri başta olmak üzere gelişmekte olan ekonomilerdeki hareketlilik ve buna bağlı küresel sisteme entegre olma çabaları havayolu taşımacılığına yeni bir boyut kazandırmıştır. Dünya ticareti Asya kıtasına doğru yön değiştirirken havayolu pazarı da merkez değiştirmekte bu da transit yolcu ve kargo pazarının doğuya kaymasına sebep olmaktadır. Gelişmekte olan ekonomilerde ülke içi talebin de artması ile havayolu taşımacılığı kullanımı belirgin biçimde artmıştır. Gelişmekte olan ekonomilerin yüksek nüfus artışı ve şehirleşme oranları havayoluna talebi doğrudan etkilemektedir. Ekonomik ve demografik göstergelerin yanında havayolu taşımacılığı, aktif bir diplomasi ve yumuşak güç unsuru olarak da ülkelerin gündemine girmiştir. 
Çalışma temel olarak dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde bölgesel olarak havayolu tarihçesi incelenmiş ve havayolu taşımacılığının geldiği nokta gözlenmiştir. Sektörün doğrudan ekonomik katkısının yanında, turizm başta olmak üzere diğer sektörlere katalizör etkisi oluşturması, ikinci bölümde yer almaktadır. Üçüncü bölümde bu kez sektörün sosyal ve politik katma değeri incelenirken; son bölümde de değişimi etkileyen faktörler, ekonomik, sosyolojik ve politik olmak üzere üç başlıkta analiz edilmiştir. Bölüm sonunda ise belirlenen bağımsız değişkenlerin havayolu talebine etkisi panel veri modeli ile analiz edilmiştir.

Abstract:
The economic and political reasons behind the increasing market share of aviation sector in emerging markets are argued in this study. According to World Bank's data regarding number of carried air passenger and cargo, it can be easily observed that, there has been a significant increase in market share of Asian and Gulf countries; whereas the market share of developed countries like European have been decreased since 2000. This situation originates from the change in macroeconomic parameters and international trade patterns. In developing countries, especially Asian and Gulf countries, increasing economic activities and accordingly the motivation of integration with global system brought a new dimension into the sector. While the world trade activities are moving toward Asia, air traffic center of gravity has been also shifted eastward which causes shift in the market of transit passenger and cargo to the same direction. The increasing domestic demand of aviation in emerging economies is another reason of this movement. The rate of population growth and urbanization has a direct influence on the demand of air transportation. In addition to economic and demographic indicators; air transportation is an important political instrument in terms of proactive diplomacy and soft power of countries. 
There are four chapters in this research. In the first chapter, history of air transportation and final picture of this sector are analyzed. In addition to direct economic contribution of this sector, catalyzing role of air transportation on other sectors like tourism is the main topic of second chapter. In the third chapter, social and political benefits of aviation is examined; while in the following part, the factors affecting the shift at issue are examined in economic, politic and demographic context. At the end of last chapter, the effect of selected independent variables on the demand of air transportation is analyzed with panel data.