Türkçe konuşan tek dilli tipik gelişim gösteren ve gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların anlatı becerilerinin MAIN-TR aracılığıyla karşılaştırılması: Uzaktan çevrimiçi değerlendirme
Comparison of the narrative skills of monolingual turkish speaking children with typical development and developmental language disorder through MAIN-TR: Remote online narrative assessment
Yazar: SEMRA SELVİ BALO
Danışman: PROF. DR. İLKNUR MAVİŞ
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Anlatım = Expression ; Anlatım bozuklukları = Expression mistakes ; Dil bozuklukları = Language disorders ; Sözlü anlatım = Oral narrative ; Türkçe = Turkish ; Yaş faktörleri = Age factors ; Çocuk dili = Child language

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkçe konuşan tek dilli Tipik Gelişim Gösteren (TGG) ve Gelişimsel Dil Bozukluğu (GDB) olan çocukların anlatı becerilerini güncel bir değerlendirme aracı olan MAIN'in (Anlatıda Çok Dilliliği Değerlendirme Aracı) Türkçe uyarlaması aracılığıyla çevrimiçi ortamda değerlendirip karşılaştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmaya 45-89 ay aralığındaki Türkçe konuşan tek dilli tipik gelişim gösteren (n=96) ve gelişimsel dil bozukluğu olan (n=32) toplamda 128 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm çocuklara MAIN-TR, 'tekrar anlatım, model öykü ve anlatım' görevlerinde uzaktan çevrimiçi olarak uygulanmış, elde edilen anlatılar makro yapı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde R programı kullanılmıştır. Bu programda gruplar arası karşılaştırmalar lme4 paket programı kullanılarak doğrusal karmaşık etkiler regresyon ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda GDB olan çocukların MAIN-TR üretim (öykü yapısı ve içsel durum terimleri) ve anlama bölümünden aldıkları puanlar açısından TGG çocuklardan daha düşük performans sergiledikleri saptanmıştır. Her iki grupta yer alan çocukların aldıkları puanlar üzerinde yaşın istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu; ancak cinsiyetin anlamlı bir etkisinin olmadığı gözlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, 49-89 ay aralığındaki GDB olan çocukların dil müdahalesinde öyküyü anlama ve üretme becerileri açısından desteklenmesinin terapi sürecine olumlu katkılar sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Anlatı, Tipik gelişim, Gelişimsel dil bozukluğu, MAIN-TR, Makro yapı, Yaş.

Abstract:
The aim of this study is to assess the narrative skills of Turkish-speaking monolingual children with Typical Development (TD) and Developmental Language Disorder (DLD) through, the most noteworthy assessment tool, the Turkish version of MAIN (Multilingual Assessment Instrument for Narratives) remotely online and compare the both children group. For this purpose, a total of 128 Turkish-speaking monolingual children with typical development (n=96) and developmental language disorder (n=32) aged 45-89 months were included in the study. MAIN-TR was conducted remotely online in three narration modes; 'retelling, model story and telling', and the narratives produced by the children were assessed within the framework of macro structure. R program was used in the analysis of the data and for the between groups comparison, utilizing the lme4 package, a linear complex effects regression was used. The statistical analyses indicated that children with DLD received lower scores compared to those received by children with TD in the production (story structure and internal state terms) and comprehension sections of MAIN-TR.  Age had a statistically significant effect on the total scores (except internal state terms) of the children in both groups; whereas, no such difference was observed with regard to gender. In the light of the findings, it was concluded that reinforcing the children with DLD aged between 49-89 months in terms of narrative skills will contribute positively to the language therapy process.
Keywords: Narration, Typical development, Developmental language disorder, MAIN-TR, Macro structure, Age.