Erciyes Üniversitesi sağlık dışı okullarda görev yapan akademik personelin sağlık okuryazarlığı düzeyi
Health literacy level of academic staff working for schools outside health areas at Erciyes University
Yazar: MEHMET DOĞAN
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK DIŞI OKULLARDA GÖREV YAPAN AKADEMİK PERSONELİN SAĞLIK OKURYAZARLIĞI DÜZEYİ
Mehmet DOĞAN
Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Halk Sağlığı Anabilim Dalı
Doktora Tezi, Aralık 2017
Danışman: Prof. Dr. Fevziye ÇETİNKAYA
ÖZET
Bireyler benzer öğrenim düzeyine sahip olsalar da anlama ve yorumlama becerileri farklı olabilmektedir. Bu nedenle sağlıkla ilgili konularda bireyi değerlendirirken öğrenim durumu değil, sağlık okuryazarlık düzeyi daha önemlidir. Bu çalışmanın amacı; Erciyes Üniversitesi sağlık dışı okullarda görev yapan akademik personelin sağlık okuryazarlık düzeyini ve etkileyen etmenleri belirlemektir.
Çalışma verilerinin toplanması 2016 Ocak-Haziran ayları arasında tamamlandı. 690 (Ulaşılma oranı %72.2) akademisyenin verileri çalışma kapsamına alındı. Sağlık okuryazarlığı ölçeği olarak "Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Türkçe Uyarlaması" (ASOY-TR) kullanıldı. İstatistiksel analizde ki-kare, bağımsız gruplarda t testi ve Binary lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. 
Araştırma grubunun %68.7`si erkek, yaş ortalaması 37.2±9.2 yıldır. Genel sağlık okuryazarlığı puan ortalaması 28.8±8.4`dür. Sağlık bilgisini anlama 30.6±8.7 puan ile en yüksek, sağlık bilgisini değerlendirme 26.6±10.5 puan ile en düşük sağlık okuryazarlığı ortalamaya sahiptir. Akademisyenlerin %28.8`i yeterli genel sağlık okuryazarlığı düzeyindedir. Öğretim üyesi ünvanında olanların %27.0`si, okutman/uzman/öğretim görevlisi ünvanında olanların %28.0`i ve araştırma görevlisi ünvanında olanların da %31.8`i yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyindedir. Sağlık hizmetinde bilgiyi uygulama %75.3 ile en yüksek, hastalıktan korunmada bilgiyi uygulama %29.9 ile en düşük yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyidir. Sağlık okuryazarlığı düzeyi; kadınlarda, evlilerde, araştırma görevlilerinde ve 30 yaş altı akademisyenlerde daha yüksek olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyi eşi sağlık çalışanı olanlarda, olmayanlara göre 1.86 kat daha yüksektir (p <0.05). Yeterli sağlık okuryazarlığı, sigara içme, alkol kullanma, yetersiz fiziksel aktivite, yetersiz su tüketimi ve kilolu olma gibi olumsuz sağlık davranışları gösteren akademisyenlerde daha düşük düzeydedir. 
Sağlık dışı alanlarda görev yapan akademisyenlerde sağlık okuryazarlığı düzeyinin genel olarak düşük olduğu görüldü. 

Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Üniversite, Akademisyen, ASOY-TR

Abstract:
HEALTH LITERACY LEVEL OF ACADEMIC STAFF WORKING FOR SCHOOLS OUTSIDE HEALTH AREAS AT ERCIYES UNIVERSITY
Mehmet DOĞAN
Erciyes University, Graduate School of Health Sciences
Department of Public Health
PhD Thesis, December 2017
Supervisor: Prof. Dr. Fevziye ÇETİNKAYA
ABSTRACT
Even if individuals have similar levels of learning, their ability to understand and interpret may be different. For this reason, while individuals are evaluated in health-related issues, their level of health literacy is more important than their education level. The aim of this study is to determine the health literacy level of academic staff working for schools outside health areas and the factors affecting them. 
The study`s data were performed between January and June 2016. 690 (reach rate 72.2%) academics were included in the study. ASOY–TR, Turkish version of "European Health Literacy Survey", was used as a health literacy scale.  Data were evaluated with Chi-Square, Independent t test and Binary logistic regression analyses. 
68.7% of the study group were men, the mean age was 37.2±9.2. The average of general health literacy was 28.8±8.4. Understanding health information was highest with 30.6±8.7 and judging health information was the lowest mean of health literacy with 26.6±10.5. 28.8% of the academicians are at the level of adequate general health literacy. 27% of the professors/associate professors/assistant professors those of title, %28.0 of the instructor/lecturer/specialist those of title and 31.8% of the research assistant those of title at the level of adequate general health literacy.
Health care applying health information and disease prevention applying health information health literacy is the highest and lowest lower indices categories with 75.3% and 29.9%, respectively. Although the level of health literacy is higher in women, married people, research assistants and academicians under the age of 30, it is not statistically significantly high. Those whose spouse is a health care worker have 1.86 times higher level of adequate health care literacy compared to those whose spouse is not a healthcare worker. Those who have an adequate level of health care literacy have a low level of negative health behaviors, such as smoking, drinking, inadequate physical exercises, inadequate water drinking and being overweight.
It has been found that, in general, the level of health literacy is low in academicians working in areas outside health.
Key Words: Health Literacy, University, Academic Staff, ASOY-TR