Doris Lessing hikâyelerinde feminist sorunsallık ve öznel bireyselliği inşa çabası
Feminist problematical issues in Doris Lessing's stories and the attempt to construct subjective individuality
Yazar: SEMA ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. ABDULHALİM AYDIN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İngiliz Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Bireysellik = Individualism ; Edebi eserler = Literary works ; Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Hikaye = Story ; Lessing, Doris = Lessing, Doris ; Sosyal inşaa = Social construction ; İngiliz edebiyatı = English literature

Özet:
Bu çalışma, Doris May Lessing'in On Dokuz Numaralı Oda adlı hikâye kitabından seçilmiş Şarap, Adam, Öteki Kadın, Final Listesinden Eksilen Biri, Çatıda Bir Kadın, Sonunda Kalbimi Nasıl Kaybettim, Bir Erkek ve İki Kadın, Erkeklerin Arasında, Tanık ve On Dokuz Numaralı Oda hikâyelerinde karakterlerin feminizm ile yıkılan öznel bireyselliği inşa çabası olarak da niteleyebileceğimiz varoluşsal bütünlüğe ulaşma isteklerini sorunsallık bağlamında çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Yirminci yüzyılda yaşamış olan kadınlar önceki yıllarda yaşayan kadınlara oranla daha fazla özgürlüğe ve fırsata sahiptirler. Daha fazla özgürlüğe ve fırsata rağmen kadınların karşılaştıkları problemlere karşı duygusal dünyalarında pek fazla farklılıklar olmadığı görülür. Kadınların maddi problemleri, ailevi ve sosyal sorumlulukları, mesleki hayatta karşılaştıkları zorluklar, aşk arzuları, evlilik hayatları gibi sorunlar karakterlerin kendi potansiyellerinin farkına varmalarına engel olur. İncelenen hikâyelerdeki kahramanlar, sıkıntılı bir süreçten geçtikten sonra uyanan, sorgulayan ve kendilerini keşfeden kadın rolüne bürünürler. Geleneksel rolleri, dayatılmış ve toplum tarafından kabullenilmiş kurallara uymayı reddeden kahramanlar, mücadeleleri ile hikâyelerin karmaşık ve derin yanını oluştururlar. Lessing, bağımsızlıklarına, bireysel kimlik ve varlıklarına ulaşabilme idealiyle kimi zaman fiziksel kimi zaman ise zihinsel göç yaşayan kahramanların evrensel nitelikli isyan, çığlık ve krizlerine hassas bir dille yanıt verir.
Genel anlamda Lessing'in sanatı feminist bir tutum ile varoluşsal bütünlüğü yakalama çabası etrafında dolanır. Ancak onun feminizmi, popülist feminizmin ötesine geçer. Başka deyimle, kendine özgü feminist bir tutum belirlemiş olan yazar, gerçekçi bir tavırla "kadın hakları savunuculuğu"nu önceler. Bu nedenle o, feministlerin tüm ısrarlarına rağmen kendini feminist bir yazar olarak görmez. Yazarın öznel benlik ve bireysel bütünlük arayışı ise, varoluşsal kimlik oluşturma gibi bir eksen etrafında yoğunlaşır. Çoğu öyküsünde bireyin, ama çoğunlukla da kadının dayatılmış model rollerin dışına çıkarak kendilik mücadelesine yer verdiğine tanık oluruz. Bu mücadele öznel, bireysel ve cinsel kimliğinin bir şekilde farkına varan kahramanlarının varoluşsal bütünlüğü inşa, yeniden kurma veya korumaları şeklinde özetlenebilir. Bu tavır onları, bir yandan geleneksel normların dışına taşırken, bir yandan da evrensele ulaştırır.
Bu çalışmada, kendine yabancılaşan, anlam sorunu yaşayan, öznel ve bireysel bütünlüğü yakalama çabası içerisinde olan kahramanların yaşadıkları varoluşsal sıkıntı ve sorunları nasıl gördükleri, bu sınıfın bir üyesi olarak ne tür çözümler getirme çabasında oldukları; birey olarak cinsel ayrımcılığa uğrayan kadınların aile ve toplum karşısında karşılaştıkları sorunlar sonunda ne türden bilinçlenme süreçleri geçirdikleri irdelenmiştir.

Abstract:
This study aims to analyze the characters of Doris Lessing's short stories including Wine, He, The Other Woman, One Off the Short List, A Woman on a Roof, How I Finally Lost My Heart, A Man and Two Women, Between Men, The Witness, To Nineteen Room selected from To Nineteen Room story book in terms of characters' desire to reach the existential integrity in the context of problematic dimension that we can characterize as the attempt to construct the subjective individuality through feminism.
Women who lived in the twentieth century had more freedom and opportunities than women in previous years. In spite of more freedom and opportunities, there is not much difference in the emotional world of women towards the problems that they encounter. Problems such as women's financial problems, family and social responsibilities, the difficulties that they encounter in professional life, love desires and marriage issues have prevented characters from realizing their own potential. The protagonists of analyzed stories have become the women who awaken, interrogate and discover themselves after a troubled process. The characters who refuse to obey the traditional roles, imposed and socially accepted rules constitute the complex and deep side of the stories with their struggles. Lessing responds delicately to the globally featured troubles, screams and breakdowns of characters who sometimes experience physical migration or mental migration with the aim of having freedom, individual identity and personalities.
In general terms, the art of Lessing focuses on her efforts to have existential integrity through a feminist attitude.
But her feminism goes beyond populist feminism. In other words, the author who has determined a peculiar feminist attitude prioritizes "women's rights advocacy" in a realistic manner. Therefore, despite all the persistence of feminists, she does not consider herself as a feminist author. The author's desire to reach subjective individualism and individual integrity focuses on an axis such as the construction of existential identity. In most of her stories, wee see that the individual but mostly the women take the model of self-struggle out of imposed model roles. This struggle could be summarized as constructing, reconstructing or protecting the existential integrity of the characters who somehow become aware of their subjective, individual and sexual identity. This attitude moves them out of the traditional norms on the one hand and on the other hand it reaches them to the universal.
In this study, how the characters who are self-alienated, to experience meaning problems and struggle to have subjective and individual integrity recognize the existential difficulties and problems that they experience; what kind of solutions they are trying to present as a member of this class; what kind of consciousness-raising processes sexually discriminated women have undergone as a result of the problems that they encounter towards the family and the society are analyzed.