Ahmet Hikmet Müftüoğlu: "ideal kadın"a yolculuk
An expedition towards the ideal woman: Ahmet Hikmet Müftüoğlu
Yazar: ESİN GÜNGÜDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYHAN UYGUN AYTEMİZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Milliyetçilik = Nationalism ; Müftüoğlu, Ahmet Hikmet = Müftüoğlu, Ahmet Hikmet ; Servet-i Fünun Dönemi = Servet-i Fünun Period ; Servet-i Fünun edebiyatı = Servet-i Fünun literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İdeal kadın = Ideal woman

Özet:
Hem Servet-i Fünûn dönemi hem de Millî Edebiyat dönemi yazarlarından olan Ahmet Hikmet Müftüoğlu; Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışını, Kurtuluş Savaşı'nı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunu 57 yıllık ömrüne sığdırmış ve bu süreç içerisinde yazdığı birçok hikâyesinde ve romanında "Osmanlı modernleşmesi" ve "milliyetçilik" konularını kadın karakterleri merkeze alarak kurgulamıştır.
Bu tezde Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun Servet-i Fünûn dönemi eseri olan Hâristan hikâyelerindeki, Millî Edebiyat dönemi eseri olan Çağlayanlar hikâyelerindeki, kitaplaştırılmayan altı hikâyesindeki, iki monoloğundaki ve Gönül Hanım romanındaki kadın imgeleri incelenmiştir.
Yazarın Servet-i Fünûn döneminde yayımladığı hikâye kitabı olan Hâristan ve kitaplaştırılmayan hikâyeleri incelendiğinde, söz konusu eserlerdeki kadın karakterlerin yaşadıkları aşkları ve evlilikleri çerçevesinde duygusal ve psikolojik durumlarının yansımalarına, Osmanlı'nın modernleşme süreci içinde yozlaşmayan kadınların ve "ötekileri"nin özelliklerine, kadınların eğitim meselesine, hukuksal anlamdaki kadın-erkek eşitsizliğine yer verilmiş olduğu ortaya çıkarılmıştır. Yazarın Millî Edebiyat dönemi eserleri olan Çağlayanlar hikâye kitabı ve Gönül Hanım romanı incelendiğinde ise yazarın bu eserlerindeki kadın karakterlerini, bireysel aşktan uzak tuttuğu, onları toplum içinde kadınsılığından arındırarak erkek karakterlerle aynı ortamlarda onlarla aynı işleri hatta daha fazlasını yapan bacılar, yoldaşlar olarak inşa ettiği saptanmıştır. Bu bağlamda yazarın Millî Edebiyat dönemi eserlerindeki kadın imgelerini yeni bir kimlik çerçevesinde kurguladığı ortaya çıkarılmıştır.
Sonuç olarak yazarın Servet-i Fünûn dönemi eserlerindeki kadın karakterlerinin Batılılaşma etkisi altındaki giyimi, tüketimi, eğitimi ve yaşayışları Millî Edebiyat dönemi eserlerindeki kadın karakterlerinde millî karşılıklar bularak yeniden yorumlanmıştır. Her iki dönemi kapsayan bu sürecin sonunda Gönül Hanım romanının baş kadın karakteri olan "diplomalı" Gönül Hanım'ın zekâsı ve ahlakıyla bütünleşen "aydın kimliği" ile yazarın tüm eserlerindeki en ideal kadın olarak inşa edildiği saptanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Servet-i Fünûn dönemi, Millî Edebiyat dönemi, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, milliyetçilik, ideal kadın.

Abstract:
Ahmet Hikmet Müftüoğlu, who is one of the important authors of Servet-i Funûn Period and the National Literature Period, bore witness to the dissolution of the Ottoman Empire, Turkish War of Independence and the declaration of The Turkish Republic throughout his 57 year old life span and the author fictionalized the Ottoman Modernisation and Nationalism issues in many of his short stories and novels by putting the female characters in the center during this period.
         The images of the female characters which were written in his short story Hâristan  during the Servet-i Fünun Period,  the National Literature Period's literary work Çağlayanlar, six short stories which were not published into a book,  two monologues and his novel Gönül Hanım are analysed in this thesis. 
           When the author's short story "Haristan" in the Servet-i Fünun Period and other short stories which weren't published into a book are examined, it is obviously seen that the author touched on reflections of the female characters' emotional and psychological states in their love stories and marriages, the characteristics of progressive women and '' the others '' in the period of the Ottoman Modernisation,  the women education issue, inequality of women and men in the area of law. On the other hand; it is determined that the author kept the female characters out of individual love and raised female characters as sisters and companions who do the same jobs in the same areas with male characters, also do much more, by dewomanising female characters in the society in his short story Çağlayanlar and his novel Gönül Hanım in the National Literature Period. In this regard, it is appeared that the author fictionalized the female images into a new identity frame in his literary works throughout the National Literature Period. 
            To conclude, the female characters' dressing style, habitual consumption, education and lifestyle which were under Westernization influence in his Servet-i Fünun Period literary works were reinterpreted in his female characters which belong to his literary works in the National Literature Period by nationalizing. It is concluded that he raised  '' graduated'' Gönül Hanım, protagonist female character in his novel Gönül Hanım, who had a bluestocking identity integrating with her intelligence and morals, as the most ideal woman in all his literary works throughout both of these periods.
Key words: Servet-i Funûn Period, National Literature Period, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, nationalism, ideal woman.