İskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı ve bakım verenlerin bakıma hazır olma durumlarının incelenmesi
Investigation of care dependence of ischemic stroke survivor and caregivers readiness for care
Yazar: SEVİM AKARCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ÖZER KÜÇÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma, iskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı ve bakım veren bireylerin bakıma hazır olma durumlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniğinde Mart 2023- Temmuz 2023 tarihleri arasında katılmaya gönüllü, 18 yaşından büyük, Türkçe iletişim kurabilen 122 bakım veren birey ve onların bakım verdiği iskemik inme tanısı ile en az 3 gündür yatan, Glaskow koma skalasından 14 ve üzeri puan alan, taburculuğuna en az 24 saat kalmış olan 122 hasta dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında toplamda 244 bireye ulaşılmıştır. Veriler Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Bakım Bağımlılığı Ölçeği, Bakım Veren Tanıtıcı Bilgi Formu ve Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogorov- Smirnov ve Shapiro Wilks testi ile belirlenmiştir. Normal dağılıma uyan gruplarda t testi, ikiden fazla grupta ise Anova Varyans analizi kullanılmıştır. Varyans analizinde gruplar arası fark Tamhane' s T2 testi ile incelenmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya katılan iskemik inmeli hastaların % 56,6' sı 33- 65 yaş aralığında, % 42,6' sının öğrenim düzeyi ilköğretim, % 73,8' inin işitme sorununa sahip olmadığı bulunmuştur.   İskemik inmeli hastalar Bakım Bağımlılığı Ölçeğinden ortalama 61,54±14,02 (min.-maks.: 17-85) puan almışlardır. Eğitim düzeyi düşük (p= 0,001), sürekli ilaç kullanan (p= 0,024), işitme sorununa sahip (p=0,015) ve bakım bağımlılığı yüksek olan hastalara (p=0,000) bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşluk düzeyi daha düşük bulunmuştur. İskemik inmeli hastalara bakım veren bireylerin % 51,6' sı 46- 65 yaş arasında, % 55,7' sinin para yönetimine destek verdiği, %56,6' sının bakım vermede yardımcı bir kişiye sahip olmadığı bulunmuştur. İskemik inmeli hastalara bakım veren bireyler Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeğinden ortalama 19,99±5,59 (min.-maks.: 0-32)  puan almışlardır. Bakım veren bireylerden cinsiyeti erkek (p=0,049) , hastanın eşi (p=0,000), günlük bakım verme süresi beş saatten az olanların (p=0,001) bakıma hazır oluşluğu daha yüksek iken; bakım vermede yardımcı kişiye sahip (p=0,008), bakım kaynaklı kaygı (p=0,000) ve aile/ iş hayatında sorun yaşayan (p=0,018) bireylerin bakıma hazır oluşluğu daha düşük bulunmuştur. İskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı düzeyi arttıkça bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşluk düzeyinin anlamlı şekilde azaldığı tespit edilmiştir (p=0.000).
 Sonuç: Çalışmanın sonucunda iskemik inmeli hastaların bakım bağımlılıkları düşük olarak bulunmuştur. Hastaların eğitim düzeyi, sürekli ilaç kullanma ve işitme sorununa sahip olma durumu bakıma hazır oluşluğu anlamlı şekilde etkilemektedir. İskemik inmeli hastalara bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşlukları orta olarak bulunmuştur. Bakım veren bireylerin cinsiyeti, hasta ile yakınlık derecesi, günlük bakım verme saati, bakım vermede yardımcı bir kişiye sahip olma, bakım kaynaklı kaygı yaşama, aile/ iş hayatında sorun yaşama durumu bakıma hazır oluşluğu anlamlı şekilde etkilemektedir. Hemşireler iskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı düzeyi, bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşluk düzeyi ve etkileyen faktörler konusunda farkındalığa sahip olmalıdır. Hemşirelere bakıma hazır oluşluğun sağlanmasına yönelik stratejilerin hayata geçirilmesinde önemli görevler üstlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
Aim: This descriptive study was conducted to determine the care dependency of ischemic stroke survivor and the factors affecting the care readiness of caregivers.
Materials and Methods: 122 caregivers who volunteered to participate in the study at the neurology clinic of Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi between March 2023 and July 2023, who were over 18 years old and could communicate in Turkish, and their caregivers, who had been hospitalized for at least 3 days with the diagnosis of ischemic stroke, and who were on the Glasgow coma scale. 122 patients who scored 14 or more and had at least 24 hours until discharge were included. Thus, a total of 244 individuals were reached within the scope of the study. Data were collected with the Patient Information Form, Care Dependency Scale, Caregiver Information Form and Caregiver Readiness Scale. Whether the data conformed to normal distribution was determined by Kolmogorov-Smirnov and Shapiro Wilks tests. T test was used in groups with normal distribution, and ANOVA analysis of variance was used in more than two groups. In variance analysis, the difference between groups was examined with Tamhane's T2 test.
Results: It was found that 56.6% of the ischemic stroke survivor participating in the study were between the ages of 33-65, 42.6% had a primary education level and 73.8% did not have a hearing problem. Ischemic stroke survivor received an average score of 61.54±14.02 (min.-max.: 17-85) from the Care Dependency Scale. The care readiness level of individuals caring for patients with low education level (p= 0.001), constant medication use (p= 0.024), hearing problems (p=0.015) and high care dependency (p=0.000) was found to be lower. It was found that 51.6% of individuals caring for ischemic stroke survivor were between the ages of 46- 65, 55.7% supported money management, and 56.6% did not have a person to help them provide care. ischemic stroke survivor received an average score of 19.99±5.59 (min.-max.: 0-32) from the Caregiving Readiness Scale. While caregiving readiness was higher among caregivers who were male (p=0.049), the patient's spouse (p= 0.000), and those whose daily caregiving time was less than five hours (p= 0.001); Readiness for care was found to be lower in individuals who had a caregiving assistant (p=0.008), care-related anxiety (p=0.000) and problems in family/work life (p=0.018). It was determined that as the level of care dependency of ischemic stroke survivor increases, the level of care readiness of caregivers decreases significantly (p = 0.000).
Conclusion: As a result of the study, care dependency of ischemic stroke survivor was found to be low. Patients of education level, continuous medication use, and hearing problems significantly affect their readiness for care. The care readiness of individuals caring for ischemic stroke survivor was found to be at a moderate level. The gender of the caregiver, degree of closeness with the patient, daily caregiving hours, having a caregiver to assist in caregiving, experiencing care-related anxiety, and having problems in family/work life significantly affect readiness for care. Nurses should be aware of the level of care dependency of ischemic stroke survivor and the level of care readiness of caregivers, and the affecting factors. It is recommended that nurses play important roles in implementing strategies to ensure readiness for care.