Değişik yapılarda bazı yeni 1,3-keto alkollerin sentezi
Synthesis of some new 1,3-keto alcohols in different structures
Yazar: GÖKHAN KANTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE BAŞPINAR KÜÇÜK ; DOÇ. DR. TÜLAY YILDIZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Aldol kondenzasyonu = Aldol condensation ; Alfa-hidroksi ketonlar = Alpha-hydroxy ketones

Özet:
Yapılarında keto (C=O) ve alkol (C−OH) grubu bulunduran keto alkoller ilaç etken maddeleri olmaları bakımından çok önemli bileşiklerdir. Ligand yapımında da kullanılabilen bu bileşiklerin farklı biyolojik aktiviteleri vardır. Ayrıca serbest radikal polimerizasyonunda fotobaşlatıcı olarak da kullanımaktadırlar. Hücresel enzimlerin sentezinde substrat olarak kullanılan koenzim-A'nın yapısına bakıldığında bir hidroksi keton türevi olduğu görülür. Birçok kanser türünün tedavisinde kullanılan Taxol olarak bilinen ilacın yapısına bakıldığında bir keto-alkol türevi olduğu görülür. Daha birçok alanda kullanım alanı olan keto alkollerin sentezi, günümüzde dikkat çeken ve üzerinde çok çalışılan bir konudur. 
Bu çalışmada 1,3-keto alkollerin sentezi için aseton ve Ullmann Kapling yöntemiyle elde edilen aldehitlerin varlığında aldol kondenzasyon reaksiyonu uygulanmıştır. Bu aldehitlerin eldesi için çeşitli substitue fenol ve tiyofenol türevleri ile 2-floro benzaldehit arasında gerçekleşen Ullmann kapling reaksiyonundan 6 adet 2-arenoksibenzaldehit ve 6 adet 2-tiyoeterbenzaldehit türevleri olmak üzere toplam 12 adet substitue benzaldehit türevi aldehit sentezlenmiştir. 1,3-keto alkollerin eldesinde α-β-doymamış keton oluşumunu en aza indirip keto alkol verimini arttırmak için optimum reaksiyon şartları tespit edilmiştir. Bu amaçla katalizör, sıcaklık, çözücü ve reaksiyon süresi parametreleri denenmiş ve en yüksek verimin elde edildiği metod belirlenmiştir. Bu reaksiyon şartlarında aseton ve substitue aldehitler arasında gerçekleşen aldol kondenzasyon reaksiyonu ile tez konusunu oluşturan 12 adet yeni 1,3-keto alkol bileşiği sentezlenmiştir. Elde edilen bileşiklerin yapıları FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR ve LC-MS gibi spektral verilere dayandırılarak aydınlatılmıştır.

Abstract:
Keto alcohols, which contain keto (C=O) and alcohol (C−OH) groups, are very important compounds in terms of being drug active substances. These compounds, which can also be used in ligand production, have different biological activities. They are also used as photoinitiators in free radical polymerization. When looking at the structure of coenzyme A used as a substrate in the synthesis of cellular enzymes, it is seen that it is a hydroxy ketone derivative. When looking at the structure of the drug known as Taxol, which is used in the treatment of many types of cancer, it is seen that it is a keto-alcohol derivative. The synthesis of keto alcohols, which are used in many other areas, is a subject that attracts attention and is studied a lot today.
In this study, aldol condensation reaction was applied in the presence of acetone and aldehydes obtained by Ullmann Kapling method for the synthesis of 1,3-keto alcohols. To obtain these aldehydes, a total of 12 substituted benzaldehyde derivative aldehydes, 6 of which are 2-arenoxybenzaldehyde and 6 of which are 2 thioetherbenzaldehyde derivatives, were synthesized from the Ullmann coupling reaction between various substituted phenol and thiophenol derivatives and 2-fluoro benzaldehyde. In the preparation of 1,3-keto alcohols, optimum reaction conditions were determined to minimize α-β-unsaturated ketone formation and increase keto alcohol yield. For this purpose, catalyst, temperature, solvent and reaction time parameters were tested and the method with the highest yield was determined. Under these reaction conditions, 12 new 1,3-keto alcohol compounds were synthesized by the aldol condensation reaction between acetone and substituted aldehydes. The structures of the compounds obtained have been illuminated based on spectral data such as F-TIR, 1H-NMR, 13C-NMR and LC-MS.