Adi ortaklıklarda haklı sebeplerle fesih ve ortaklıktan çıkarma
Termination with just causes and exclusion of a partner in ordinary partnerships
Yazar: SARP ŞAHANKAYA
Danışman: PROF. DR. OĞUZ SADIK AYDOS
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adi şirket = Ordinary partnership ; Fesih = Cancellation ; Fesih hakkı = Cancellation right ; Haklı neden = Just cause ; Ortaklıktan çıkarılma = Dismissal from the partnership ; Tasfiye = Liquidation

Özet:
Adi ortaklıklar organizasyon, yönetim, karar ve denetim mekanizmaları sayesinde bir birliktelik teşkil etmektedir. Birlik özelliği, adi ortaklığı salt sözleşme-borç ilişkisinden çıkararak çifte yapı getirmektedir. Adi ortaklıklar söz konusu olduğunda bu yapının her zaman göz önünde bulundurulması gerekir. 
Haklı sebep kavramını kesin ve net bir şekilde tanımlamak doğru değildir. Bu kavram genellikle vasıfları ön planda tutularak kavranmaktadır. Önemli vasıflarından birisi ise sürekli borç ilişkilerini sona erdirme imkânı getirmesidir. Çalışmamızda bu vasıf göz önüne alınarak "genel olağanüstü fesih sebebi" nitelemesi üzerinde durulacaktır. 
Fesih hakkı kural olarak tek taraflı irade beyanı ile kullanılmaktadır. Bu hakkın mahkeme kararı ile kullanılması istisna teşkil etmektedir. Fesih hakkının kullanılmasına ilişkin genel ilkelerin mahkeme kararı ile fesih söz konusu olduğunda daha farklı değerlendirilmesi gerekmektedir. Adi ortaklığın haklı sebeple feshi, mahkeme kararı ile yapılmaktadır.
Mehaz İsviçre Borçlar Kanunu'nda adi ortaklıktan çıkma ve çıkarılmaya ilişkin hüküm ihdas edilmiş değildir. Türk Borçlar Kanunu (2012) ile hukukumuzda yasal dayanağa kavuşan ortaklıktan çıkarma kurumu (md.633) Alman Medeni Kanunu'nun 737.maddesinden alınmıştır. Ancak Alman Medeni Kanunu'nda çıkarma "haklı sebeplere" bağlı olarak yapılabilirken; bizim kanunumuzda çıkma ve sona erme sebepleri ile benzer olacak şekilde başka özel sebepler zikredilmiştir. Bu nedenle hukukumuzda haklı sebeple çıkarma yapılıp yapılamayacağı, yapılabilecek ise ne şekilde yapılabileceği tartışmalı olmaktadır.  
Adi ortaklığın feshinin en temel sonucu ortaklığın amacının tasfiye olarak değişmesidir. Ortaklıktan çıkarmanın sonucunda ise ana borç olarak ayrılma tazminatı doğmaktadır. Ayrılma tazminatının hesabında tasfiye değeri değil faal işletme değerinin esas alınması doğru olacaktır.

Abstract:
Ordinary partnerships constitute a unity by means of its organisation, administration, decision and control mechanisms. This unity character changes ordinary partnerships from "solely contract-obligation relationship" to a "double layered legal structure". This structure should always be taken into consideration when ordinary partnerships are discussed. 
It is not right to define "just cause" notion precisely and clearly. This notion is generally understood by prioritizing its functions. One of its important functions is to terminate perminant obligation relationships. In our thesis we will prioritize this function and "general extraordinary termination reason" aspect. 
As a rule; the right to terminate is used by unilateral declaration of intent. The usage of this right with a court decision can be considered as an exception. The general principles of using the right to terminate should be interpreted differently when it comes to the termination with court decision. The termination of ordinary partnership with just causes is achieved by a court decision.
Origin Swiss Civil Code does not include a provision about withdrawal of a partner or exclude a partner from ordinary partnership. Exclusion of a partner from ordinary partnership (Art.633) which is enacted with Turkish Code of Obligations (2012) is taken from Art.737 of German Civil Code. However on one hand, a partner can be excluded with "just causes" according to German Civil Code, but on the other hand reasons to exclude a partner are specified similarly with withdrawal and completion reasons in our law. Therefore it is controversial in our law that if exclusion of a partner with just causes is possible and also –if possible- in which form it can be done.
The most significant consequence of termination of a ordinary partnership is the transformation of partnership purpose to liquidation. The main obligation occuring from exclusion of a partner is severance payment. It is right to consider active business worth rather than liquidation worth while calculating severance payment.