Yapım projelerinde karşılaşılan riskler ve risk yönetimi
Encountered risks and risk management in construction projects
Yazar: FARES ALMASSRİ
Danışman: PROF. DR. HALUK ÇEÇEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Hızla değişen, gelişen ve her geçen gün küreselleşen dünyamızda, teknolojik, ekonomik ve politik değişimler, dolayısıyla her geçen gün artan belirsizlikler ve riskler, firmaların alacağı karar mekanizmalarında etkin rol oynamaktadır. İnşaat işinin doğasında var olan risklere bakıldığında, riskin tanımlanması, analiz edilmesi ve tepki verilmesi için kullanılan yönetim tekniklerinin bu endüstride son yıllarda kullanılmaya başlanmış olması şaşırtıcıdır. Pek çok kimse, riskin iş dünyasının karar alma mekanizmalarında kilit roller oynadığına dair görüş birliğine varacaktır. Kayıp riski, getiri beklentisini daha çok kuvvetlendirecektir. Riski neyin oluşturduğu konusunda ise pek çok fikir bulunmakla beraber, bu konuda bir fikir birliği yoktur. Bu konu, çok fazla gündemde olmasına ve hakkında çok konuşulmasına rağmen somutlaşmamıştır. Risk, kendini zaman içinde ve süreçler boyunca değişen pek çok biçimde ortaya koyabilir. Riskler özellikle, belirsizlikten doğmakta ve buna bağlı olarak bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır [1]. İnşaat faaliyetlerinin her bölümünde ve her anında, riskin kaynağı ve sonuçları ile ilgili, ister işveren tarafından verilen yatırım kararları olsun, ister mimar ve mühendisler tarafından uygulanan tasarım kararları olsun ya da yatırım ve finans uzmanları tarafından önerilen ekonomik kararlar olsun; alınan kararlar, sayısız performans hedefleri içermektedir. Bu hedefler genellikle, zaman, para veya teknolojik kabiliyetler gibi kısıtlı kaynaklar için talep yaratarak, birbirleriyle çelişirler. Bir sonuca nasıl ulaşıldığı ya da karar alma eylemi için seçilen yaklaşımın kullanımının doğrulanması ise çok seyrek olarak akıldan geçirilir [2]. 
İnşaat sektöründe yer alan firmalar ve profesyoneller; gerçekleştirdikleri projelerin büyüklüğüne, karmaşıklığına, gerçekleştirildiği ortama ve projelerde kullanılan tekniklere bağlı olarak her projede çeşitli risklerle karşı karşıyadırlar. Karşılaşılan aynı riskli durum için farklı projelerde firmalar farklı risk tutumları sergileyebilmektedirler. Risk hakkındaki her hangi bir karar, kararı alan kişi veya kuruluşun tutumundan önemli ölçüde etkilenecektir.
Bu çalışmanın amacı, yapım projelerinde karşılaşılan riskleri ve risk yönetimini irdelemek. Bunun için bir anket oluşturup bu anket aracılığıyla; Türkiye?de ve yurtdışında çalışan yapım firmalarının risk yönetimi sistemini uygulayıp uygulamadıklarını araştırıp uyguluyorlarsa ne tür risklerle karşılaştıklarını ve bu risklere karşı hangi önlemleri nasıl aldıklarını saptamak. Ve yeni alınabilecek önlemler sunmaktır. Anket çalışması piyasada 20 yıl ve üzeri iş deneyimi olan firmalar üzerinde yapılmıştır. Tez çalışması, beş bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde, tez çalışmasının amaçları ve bölümleri anlatılarak giriş yapılmıştır. Riskin kaynakları ve inşaat sahalarında meydana gelebilecek riskler özetlenmektedir.
İkinci bölümde, risk ve belirsizliğin arasındaki farkı gösterip, belirsizliğin riske nasıl dönüştürüleceği anlatılmaktadır. Risk yönetiminin amacı ve önemi belirtilerek, bir risk yönetimi yapısının oluşu ve geliştirmesi hakkında bilgi verilmiştir. Risk yönetiminin süreci anlatılarak bölümün sonunda riskin sonucu ve çeşitli risk tepkileri incelenmiştir.
Üçüncü bölümde, inşaat projelerindeki riskler ele alınmaktadır. İnşaat projelerinin genel tanımı; sırasıyla inşaat projelerinin özellikleri, inşaat projelerinin süreci ve inşaat projelerinde görev alan katılımcıları açıklanmıştır. Ayrıca risk kaynakları ve paydaşlar arasında dağılımı da anlatılmaktadır.
Dördüncü bölümde, belirli ekonomik, mali, teknik ve donanım birikimine sahip ve uluslar arası yapım projelerinde faaliyet gösteren firmalardan daha sağlıklı ve evrensel bilgiler alınabileceği yaklaşımı esas alarak anket çalışması oluşturulmuştur. Otuz firmayla görüşerek anket yapılmıştır.
Beşinci bölümde, anket sonuçları değerlendirilmiş ve neticede yapım projelerindeki riskler karşısında alınabilecek önlemler önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler:
Risk, risk yönetimi, risk süreçleri, inşaat ve risk, risk kaynakları, risk sonucu, belirsizlik, inşaat projeleri, riskten kaçınma, risk önlemleri.

Abstract:
Rapidly changing, evolving and with each passing day in our globalized world, technological, economic, and political changes, with each passing day due to increasing uncertainties and risks will play an active role in decision-making of firms. Looking at the risks inherent in construction work, risk identification, analysis and management techniques used for responding, it is surprising that this industry has been used in recent years. Many people, will come to a consensus that the risk of the business world play key roles in decision-making. Risk of loss, than reinforce the expectation of return. Although there are many ideas as to what constitutes the risk is, there is no consensus on this issue. This topic is on the agenda and talked about a lot is the case despite the disembodied. Risk can reveal itself in many forms over time and changing processes. Risks, in particular, happens due to lack of information and as a result uncertainty arises [1]. Construction activities, and in every moment of every part of the risk and of the results of the source, whether investment decisions given by the employer, whether it is applied by architects and engineers design decisions, whether or not recommended by investment and finance professionals to get economic decisions, decisions include numerous performance targets. These targets are usually, time, money or the demand for limited resources such as technological capabilities, creating a conflict with each other. How the decision was reached to a conclusion, or the use of the approach chosen for the verification of the action shall be kept in mind is very rare [2].
Companies and professionals in the construction industry, the size of the realized projects, the complexity of the techniques used in the projects carried out depending on the environment and face a variety of risks in each project. Firms in the same risk for the condition encountered in different projects exhibit different risk attitudes. Risk of any decision, the decision significantly affected the attitude of the person or organization.
The purpose of this study, analyzes of risk and risk management encountered in construction projects and create a survey through this questionnaire to the project risk management system which works construction companies in Turkey and abroad, what kind of applying the risks and the risks encountered to learn how to measure and provide new precautions. Survey is applied and acted with companies which has 20 year and more market experience. 
Thesis work consists of five chapters. In the first chapter of the thesis the objectives and parts of the entries explained Summarizes the sources of risk, and risks that may occur on construction sites. In the second chapter in order to show the difference between the risk and the uncertainty, it is tried to describe how to convert uncertainty to risk .Specifying the purpose and importance of risk management, provides information on the development of a risk management structure. At the end of the section describing the process of risk management as a result of risks and risk response are investigated. The thirth chapter discusses the risks of construction projects. General description of construction projects, respectively, properties of construction projects and construction projects involved in the process and participants will be explained. In addition, the distribution of risk between the parties and resources is described. In the fourth chapter of certain economic, financial, technical and hardware accumulation and international construction projects with companies operating in a healthier and more universal approach, based on the survey data can be created. Survey was performed in consultation with about 30 firms. 
In the fifth chapter, survey is evaluated, the results of surveys and recommendations of risk applied in construction projects are presented.
Keywords:
Risk, risk management, risk processes, construction and risk, sources of risk, result of risk, uncertainty, construction projects, risk aversion.