Üriner inkontinanslı hastalarda etiyoloji, sosyodemografik özellikler ve üriner inkontinansın yaşam kalitesi üzerine etkisi
Etiology, sociodemographic characteristics and theeffect of urinary incontinence on quality of life in patients with urinary incontinence
Yazar: ÖMER FARUK ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Üriner inkontinans, kişilerin hem kendilerine hem de yakınlarına önemli psikolojik, hijyenik ve sosyoekonomik etkileri olan bir sağlık sorunudur. Bu araştırmada, üriner inkontinansı olan hastalarda etiyoloji ve sosyodemografik özelliklerin belirlenmesi ve üriner inkontinansın yaşam kalitesi üzerine etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı araştırma olarak planlanan araştırmamıza, 01.05.2023-30.04.2024 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği Polikliniğe ayaktan başvuran veya Üroloji Kliniği'nde yatarak tedavi olan üriner inkontinanslı hastalar dahil edilmiştir. Araştırma için hazırlanan anket formunda; hastanın sosyodemografik özellikleri, tıbbi öz geçmişi ve üriner inkontinans etiyolojisine yönelik sorular, "Uluslararası İnkontinans Sorgulama Anketi- Kısa Formu" ('ICIQ-SF') ve Üriner İnkontinans Yaşam Kalitesi Ölçeği (I-QOL) bulunmaktadır. Veriler, belirlenen takvim sürecinde dahil edilmesi planlanan örneklem sayısına ulaştığında IBM Statistics Package for Social Sciences (SPSS ver. 29.0) girilerek uygun testler ile analiz edilmiştir. p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 296 katılımcının yaş ortalamaları 61,2±14,5 yıldır. Katılımcıların %62,5'i (n=185)'ü kadındır. Herhangi bir işte çalışanlar %31,4'ünü (n=93) oluşturmaktadır. Katılımcıların %30,7'si (n=91) emekli, %43,6'sının (n=129) geliri giderine yakın olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %68,2'sinde (n=202) kronik hastalık bulunmaktadır. Katılımcıların vücut kitle indeksi ortalaması 27,3±3,4 kg/m2'dir. Araştırmaya katılan kadın hastaların ortalama yaptıkları doğum sayısı 2,8±1,6'dır. Katılımcıların %46,6'sı (n=138) genitoüriner sistem ameliyatı geçirdiğini, %39,5'i (n=117) yılda 2-3 kere üriner sistem enfeksiyonu geçirdiğini belirtmiştir.
Sosyodemografik özelliklerin ve tıbbi geçmişin ICIQ-SF puan dağılımı ile ilişkisi incelendiğinde yaş ve VKİ ile pozitif ve düşük korele olduğu görülmüştür (sırasıyla; r=0,144 ve r=0,254). Medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, gelir seviyesi gibi sosyodemografik özelliklerin ve üriner sistem enfeksiyonu geçirme, genitoüriner sistem ameliyatı geçirme, kronik hastalığa sahip olma gibi tıbbi geçmişin ICIQ-SF puan dağılımı ile istatiksel olarak anlamlı ilişkisi gözlemlenmiştir (sırasıyla; p=0,013, p=0,005, p<0,001, p=0,004, p<0,001, p=0,046, p<0,001). 
Sosyodemografik özelliklerin ve tıbbi geçmişin I-QOL toplam puanı ve alt boyutlarının puan dağılımı ile ilişkisi incelendiğinde yaş ve VKİ ile pozitif ve düşük korele olduğu görülmüştür (sırasıyla; r=0,277 ve r=0,272). Medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, gelir seviyesi gibi sosyodemografik özelliklerin ve üriner sistem enfeksiyonu geçirme, genitoüriner sistem ameliyatı geçirme, kronik hastalığa sahip olma gibi tıbbi geçmişin I-QOL toplam puanı ve alt boyutlarının puan dağılımı ile istatiksel olarak anlamlı ilişki gözlemlenmiştir (sırasıyla; p=0,046, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,035, p<0,001). 
Sonuç: Üriner inkontinans tanısı alan hastalar üzerinde yaptığımız çalışma sonucunda elde ettiğimiz veriler değerlendirildiğinde etiyoloji ve sosyodemografik özelliklerin üriner inkontinans şiddeti ve hastaların yaşam kalitesi üzerine etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Aile hekimleri başta olmak üzere, toplumda sık görülen üriner inkontinansa sahip olan hastalar ile karşılaşan meslektaşlarımızın hastaya yaklaşım sırasında sosyodemografik özellikleri ve tıbbi geçmişi detaylı olarak incelemesi önerilir.  
Anahtar Kelimeler: Üriner inkontinans, etiyoloji, sosyodemografik özellikler, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Urinary incontinence is a health problem that has significant psychological, hygienic and socioeconomic effects on both people and their loved ones. This study aimed to determine the etiology and sociodemographic characteristics of patients with urinary incontinence and to reveal the effect of urinary incontinence on quality of life.
Materials and method: Our study, planned as a descriptive research, included patients with urinary incontinence who applied to the Polyclinic of Gülhane Training and Research Hospital Urology Clinic as an outpatient or received inpatient treatment in the Urology Clinic between 01.05.2023 and 30.04.2024. In the survey form prepared for the research; There are sociodemographic characteristics of the patient, medical history of the patients and questions regarding the etiology of urinary incontinence, International Consultation on Incontinence Questionnaire-Short Form (CIQ-SF) and Urinary Incontinence Quality of Life Scale (I-QOL). When the survey form reached the number of samples planned to be included within the determined calendar period, it was entered into the IBM Statistics Package for Social Sciences (SPSS ver. 29.0) and analyzed with appropriate tests. Results for p<0.05 will be considered statistically significant.
Results: The average age of the 296 participants included in the study is 61.2±14.5. 62.5% (n=185) of the participants were women. It constitutes 31.4% (n=93) of those working in any job. 30.7% (n=91) of the participants stated that they were retired, and 43.6% (n=129) stated that their income was close to their expenses. 68.2% (n=202) of the participants had chronic diseases. The body mass index of the participants was 27.3±3.4. The average number of births of the women participating in the study was 2.8±1.6. 46.6% (n=138) of the participants stated that they had a genitourinary system disease, and 39.5% (n=117) stated that they had a urinary system disease 2-3 times a year.
When the relationship between sociodemographic characteristics and medical history and ICIQ-SF score distribution was examined, it was seen that there was a positive and low correlation with age and BMI (r=0,144 and r=0,254). Sociodemographic characteristics such as marital status, educational status, employment status, income level, and medical history such as urinary tract infection, genitourinary system surgery, and chronic disease had statistically significant results with the ICIQ-SF score distribution (bu turns; p=0,013, p=0,005, p<0,001, p=0,004, p<0,001, p=0,046, p<0,001).
When the relationship of sociodemographic characteristics and medical history with the I-QOL total score and the score distribution of its subscales was examined, it was seen that there was a positive and low correlation with age and BMI (r=0,277 and r=0,272). Sociodemographic characteristics such as marital status, educational status, employment status, income level, and medical history such as urinary tract infection, genitourinary system surgery, and chronic disease yielded statistically significant results with the I-QOL total score and score distribution of its subdimensions (by turns; p=0,046, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,035, p<0,001).
Conclusion: When the data we obtained as a result of our study on patients diagnosed with urinary incontinence were evaluated, it was observed that etiology and sociodemographic characteristics had an impact on the severity of urinary incontinence and the quality of life of the patients. It is recommended that our colleagues, especially family physicians, who encounter patients with urinary incontinence, which is common in society, examine the sociodemographic characteristics and medical history in detail when approaching the patient.
Keywords: Urinary incontinence, etiology, sociodemographic characteristics, quality of life