Yaşlılıkta aşkınlık (Gerotranscendence) ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: geçerlilik ve güvenilirlik analizi
Turkish adaptation of the gerotranscendence scale: Validity and reliability analysis
Yazar: NURSUN YAREN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE NAZ ERMİŞ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu tez çalışmasında, başarılı yaşlanmanın beraberinde getirdiği bilgelik ve 
ötesini açıklayacağı düşünülen gerotranscendence (yaşlı aşkınlığı) kavramının ölçek 
standardizasyonu gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe standardizasyonundan sonra, 
ortaya çıkan maddelerin ampirik testleri, Santrock (2017) tarafından belirlenmiş ileri 
yetişkin yaş aralığında 60 yaş üstü zihinsel ve fiziksel engeli bulunmayan, okuma 
yazma bilen, aktif bir yaşam süren ileri yetişkinlere uygulanmıştır. Çalışma 118 kadın 
92 erkek olmak üzere toplam 210 kişiyle gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerde yaş 
60-90 aralığıdır. 210 katılımcıdan 151 katılımcının yaşı 69 ve altı, kalan 59 
katılımcının yaşı ise 70 ve üzeri olarak ortalamayla ifade edilmiştir. Çalışma 
İstanbul'da bulunan Bakırköy ve Esenyurt semtlerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 
dahil olma kriterlerini karşılayan gönüllü ileri yetişkin bireyler örneklem grubuna 
alınmıştı ve çalışmada Rassal örnekleme yöntemiyle veri toplama süreci 
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın konusu "yaşlılıkta aşkınlık" olduğu için bu tanımı 
yordayacağı düşünülen Sosyo-demografik bilgi formu, Heartland Affetme Ölçeği, 
Manevi Aşkınlık Ölçeği, Başarılı Yaşlanma Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, 
Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve son olarak San Diego Bilgelik Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin istatistik işlemleri SPSS 25 ve AMOS 21 paket 
programlarıyla yapılmıştır. Katılımcıların verdikleri cevapların güvenilirlik değeri 
ölçek ve alt boyutları olarak ayrı ayrı bakıldığında, güvenilirlik katsayıları yaşlılıkta 
aşkınlıkta (0,578), kozmik için (0,744), tutarlılık için (0,565) ve yalnızlık için (0,604) 
güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların yaşa göre yaşlılıkta aşkınlık ölçeği 
puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir 
(p<0,05).

Abstract:
The idea of gerotranscendence, which is supposed to describe the knowledge 
and beyond that come with effective aging, has been scale-standardized in this thesis
study. After translating the scale into Turkish, the empirical testing of the questions
was administered to older persons who were over 60 years old, had no mental or 
physical problems, were literate, and lived an active life in the advanced adult age 
range defined by Santrock (2017). The study included 210 persons, 118 women and 
92 males. The data created ranges in age from 60 to 90. Of the 210 participants, 151 
were classified as being 69 years of age or younger, and the other 59 as being 70 years 
of age or over. The study was conducted in Istanbul's locations of Bakırköy and 
Esenyurt. The participant group consisted of volunteer elderly people who provided 
the study's inclusion requirements, and data was collected using a Rassal sampling 
procedure. The Socio- demographic data form, Heartland Forgiveness Scale, Spiritual 
Transcendence Scale, Successful Aging Scale, Life Satisfaction Scale, Psychological 
Well-Being Scale, and finally the San Diego Wisdom Scale—all of which were
believed to predict this definition—were used since the research's focus was on 
"transcendence in old age." The research data were assessed using SPSS 25 and AMOS 
21 package programs. The reliability coefficients for transcendence in old age (0.578), 
cosmic (0.744), coherence (0.565), and loneliness (0.604) were determined to be 
reliable when the reliability of the participant's responses was assessed independently 
for the scale and its sub-dimensions. The average score of the transcendence scale in 
old age differs significantly based on participant age (p<0.05).