Ailede anababa tutum ve davranışına etki eden faktörlerin araştırılması
The research of the factors that affect the attitude and behavior of parents in the family
Yazar: HÜSNİYE CEYDA MISIRLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ÖZTOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı / Aile ve Tüketici Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile işlevleri = Family functions ; Aile tutumu = Family attitude ; Aile uyumu = Family concinnity ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma ana-baba tutum ve davranışı ile ailenin birlik ve değişime uyum yeteneği arasındaki ilişkiyi belirlemek, sosyoekonomik ve demografik faktörlerin aile işlevlerine uyum, tutum ve davranışlar üzerindeki etkisini incelemek amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma kapsamına Ankara ilinin merkez ilçelerinden tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 0-6 yaş grubunda sağlıklı en az bir çocuğu bulunan ve birlikte yaşayan 450 aile dâhil edilmiştir. Araştırma verileri; ana-babaların ebeveyn olarak tutum ve davranışlarını belirlemede Ana-Baba Tutum ölçeğinin, aile içi ilişkilerdeki işlerliği belirlemek için de Aile Birliği ve Değişime Uyum Yeteneği ölçeğinin ve ailelere ilişkin sosyoekonomik ve demografik bilgilerin yer aldığı anket formu ile toplanmıştır. Ailelerden elde edilen veriler SPSS 26 ve R programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde normallik dağılımının tespiti için uygulanan Kolmogorov–Smirnov testi sonucu verilerin normal dağılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle non-parametrik testlerden; iki değişkenli testler için Mann–Whitney U testi, bağımlı ve bağımsız değişkenlerin analizi için Kruskal-Wallis Testi, iki bağımlı değişken için Friedman testi ve değişken tespiti için Ki-Kare analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ikamet edilen ilçenin sosyoekonomik düzeyi yükseldikçe ebeveynlerin serbest ana-baba tutumuna, baba yaşı arttıkça ihmalkâr ve otoriter ana-baba tutumuna, çocuk sayısı fazla olan ve küçük yaşta çocuğu olanların aşırı koruyucu ana-baba tutumuna sahip oldukları bulunmuştur (p<0,05). İkamet edilen ilçenin sosyoekonomik düzeyi yükseldikçe aile işlevlerindeki birlik ve değişime uyum yeteneğinin kaotik olduğu, hane halkı toplam gelirinin artması ile dengeli uyum gösterdikleri saptanmıştır. Aile işlevlerindeki birlik ve değişime uyum yeteneği ile algılanan gelir düzeyi arasında istatistiksel olarak da anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). Demokratik ana-baba tutumuna sahip olan ailelerde aile işlevlerinin gerçekleştirilmesinde dengeli birlik, otoriter ana-baba tutumuna sahip ailelerde ise dengeli esnek bir aile birliği ve uyumunun olduğu saptanmıştır. Ana-baba tutumları ile aile işlevleri açısından aile birliği ve değişime uyum yeteneği arasında istatistiksel olarak da anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05).

Abstract:
This research was planned and conducted to determine the relationship between parental attitudes and behavior and the family's ability to adapt to unity and change, and to examine the effects of socioeconomic and demographic factors on family functioning, attitudes and behaviors. Within the scope of the research, 450 families living together and having at least one healthy child in the 0-6 age group selected by stratified sampling method from the central districts of Ankara were included. Research data; Parental Attitude scale to determine the attitudes and behaviors of parents as parents, Family Adaptability and Cohesion Scale IV to determine the functionality of family relations, and socioeconomic and demographic information about families were collected through a questionnaire. Data obtained from families were analyzed using SPSS 26 and R program. As a result of the Kolmogorov–Smirnov test applied to determine the normality distribution in the analysis of the data, it was determined that the data were not normally distributed. Therefore, from non-parametric tests; Mann–Whitney U test was used for bivariate tests, Kruskal-Wallis Test for analysis of dependent and independent variables, Friedman test for two dependent variables, and Chi-square analysis for variable determination. As a result of the research, it was found that as the socioeconomic level of the district of residence increases, parents have a liberal parental attitude, as the age of the father increases, negligent and authoritarian parental attitudes, and those with a large number of children and young children have an overprotective parental attitude (p<0,05). It has been determined that as the socioeconomic level of the residential district increases, the unity in family functions and the ability to adapt to change are chaotic, and they show a balanced adaptation with the increase in the total income of the household. It has been observed that there is a statistically significant relationship between the unity in family functions and the ability to adapt to change and the level of perceived income (p<0,05). It has been determined that there is a balanced unity in the realization of family functions in families with a democratic parental attitude, and a balanced flexible family unity and harmony in families with an authoritarian parental attitude. It has been determined that there is a statistically significant relationship between parental attitudes and family unity in terms of family functions and the ability to adapt to change (p<0,05).