Malatya ve çevresi illerde alabalık işletmelerinde verimlilik ve karlılık analizleri
The assessment of the productivity and profitability of trout farms in Malatya and its nearby provinces
Yazar: EMİN ERTAN GÖKHAN
Danışman: PROF. DR. SADİ ARAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvancılık İşletme Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
ÖZET Malatya ve çevre illerde alabalık işletmelerinde verimlilik ve karlılık analizleri Bu araştırmada, Malatya ve çevre illerde alabalık üretimi yapan işletmelerin kaynak kullanımında kısmi ve toplam verimlilikleri ile karlılık düzeyini saptamak amacıyla Cobb -Douglas tipi ekonometrik model kullanılmıştır. Araştırmanın materyalini; Malatya ve çevre illerde alabalık üretimi yapan işletmeler arasından tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 33 adet işletmeden anket yolu ile elde edilen 1999,2000 ve 2001 yıllarına ait veriler oluşturmuştur. İşletmeler genel olarak değerlendirildiği gibi işletme ölçeklerine göre de değerlendirilmiştir. İşletmeler fiili üretim kapasitelerine göre 0-15 ton / yıl olanlar küçük ölçekli, 15-30 ton / yıl olanlar orta ölçekli, 30 ton / yıl ve üzeri olanlar büyük ölçekli işletmeler olarak sınıflandırılmışlardır. Alabalık üretiminde kullanılan girdi unsurlarının toplam girdi içerisindeki yüzde dağılımları incelendiğinde, yem materyali yüzde 66,23; işçilik yüzde 18,05; yavru materyali yüzde 5,86; yakıt elektrik, su gideri 0,89; sağlık gideri yüzde 0,62; amortisman gideri yüzde 0,55 olarak gerçekleşmiştir. İşletmelerin mali rantabilite ve rantabilite faktörü değerleri sırasıyla 1999'da 38,64; 34,23; 2000'de 59,38; 43,08, 2001'de 30,13; 25,63; tüm yıllar ortalaması ise 41,27 ve33,84 olarak gerçekleşmiştir. Cobb-Douglas üretim fonksiyonu kapsamında yapılan çoklu regresyon analizinde küçük, orta ve büyük ölçekli işletmeler ile, işletmeler genelinde ölçeğe göre artan verim tespit edilmiştir. Herbir girdi unsuru için hesap edilen marjinal değer prodüktiviteleri, tüm işletmeler kapsamında olmak üzere yavru materyalinde 1,38 yemde 1,65, işçilikte 1,43 diğer girdiler toplamında ise 2,30 olarak hesaplanmışır. İşletmelerin fiili ve tahmini üretim değerlerinden yararlanarak hesaplanan ortalama verimlilik endeksleri küçük, orta ve büyük ölçekli işletmeler ile tüm işletmeler genelinde sırasıyla 94,29, 98,54, 99,53 ve 97,11 olarak hesaplanmıştır. Anahtar sözcükler: Alabalık Üretimi. Cobb-Douglas Üretimi Fonkisyonu, Karlılık, Verimlilik, Kaynak Kullanımında Etkinlik 90

Abstract:
SUMMARY The Assesment of the Productivity and Profitability of Trout Farms in Malatya and Its Nearby Provinces This PhD study aimed at assessing the partial and overall productivity in resource use and profitability in the Rainbow trout farms in Malatya and its nearby provinces by bulding an Cobb-Douglas type econometric model. The data used in the study obtained with an interview survey from randomly selected 33 Rainbow trout farms in years 1999, 2000 and 2001. The trout farms were analysed according to size of farms as well as at agregrate of all farms.The farms were grouped in to three categories, namely small scale ( <15 ton / year ), medium scale ( 1 5-30 ton / year ), large scale ( 30 > ton / year ). The proportion of cost of feed, labour, fish material, general overhead, repair and maintenance, health, depreciation and other costs including the cost of electricity, fuel and water in the total cost accounted for 66,23, 18,05, 5,86, 1,72, 1,23, 0,89, 0,62, 0,55 respectively. The average financial rantability and rantability factor ratios of the farms were calculated to be 38,64, and 34,23 in 1999, 59,38 and 43,08 in 2000, 30,13 and 25,63 in 2001, 41,27 and 33,84 as the average of three years. According to the results of the Cobb-Douglas production function, increasing returns to scale in small, medium, large scale and all farms were determined. The marginal product values at all trout farms basis were calculated to be 1,38 for fish material, 1,65 for feed, l,43for labour and 2,30 for the other costs. Average productivity indexes estimated by using the real and predicted production values of farms were calculated to be 94,29, in small scale farms, 98,54 in medium scale farms, 99,53 in large scale farms and 97, 1 1 in overall farm basis. Key Words: Trout Production, Cobb-Douglas Production Function, Productivity, Profitability, Effectivity in Resource Use. 91