Tekrarlı sprint antrenmanlarında sabit ve değişken dinlenme sürelerinin performans parametreleri üzerine etkisi
The effect of fixed and variable rest intervals on performance parameters in repeated sprint training
Yazar: ABDULLAH DELİ
Danışman: PROF. DR. ALPER ASLAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı tekrarlı sprint antrenmanlarında sabit, aşamalı olarak artan ve sporcu tarafından belirlenen dinlenme sürelerinin performans ve yorgunluk indeksi üzerine etkilerini ortaya koymaktır.  Çalışma 21 futbolcunun (Hatayspor U17, Boğazlıyan Belediyesi Sağlık Spor U18 ve Sorgun Belediye Spor U18 takımlarından) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Futbolcuların yaş, boy ve vücut ağırlığı değerleri sırasıyla 17,15±0,85, 176,45±11,17 ve 68,25±10,92'dir. Çalışmada 7 x 30 m tekrarlı sprint testi kullanılmıştır. Ancak, sprintler arasında üç farklı dinlenme periyodu uygulanmıştır: sabit dinlenme süresi (20 saniye), artan dinlenme süresi (20 saniyeden başlayarak her sprintten sonra 5 saniye artış) ve sporcu tarafından belirlenen dinlenme süresi. Sprint süreleri çift kapılı fotosel ve dinlenme süreleri standart kronometre ile ölçülmüştür. Tüm değişkenlere ilişkin ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Tekrarlı sprint protokolleri arasındaki fark tekrarlı ölçümlerde varyans analizi testi ile kontrol edilmiştir. İkişerli grup karşılaştırmalarında ise LSD testi kullanılmıştır. Tüm istatistik işlemler SPSS 22.0 paket programında yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 seçilmiştir. Tekrarlayan ölçümlerde varyans analizi testi sonuçları 7 sprintin toplam süresi açısından protokoller arasında fark olduğunu göstermiştir (F = 53,72, p<0,000). LSD testi sonuçları, sabit dinlenme protokolünde 7 sprintin toplam süresinin hem artan dinlenme (p = 0,000) hem de sporcunun belirlediği dinlenme protokollerinden (p = 0,000) daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca, artan dinlenme protokolü ile sporcunun belirlediği dinlenme protokolü arasında da anlamlı fark bulunmaktadır (p = 0,001). Diğer taraftan, yorgunluk indeksinin değerlendirildiği 6 farklı formülde de benzer olarak sabit dinlenme protokolünde performans düşüşü en yüksek iken bunu sırasıyla aşamalı artan dinlenme süresi ve sporcunun kendisinin belirlediği dinlenme süresi protokolleri izlemektedir. Bu sonuçlara göre antrenmanda geliştirilmek istenen özellik sadece yorgunluğa rağmen sprint atabilme becerisinin geliştirilmesi olduğunda tekrarlar arasında sabit dinlenme süresinin uygulanması, antrenmanda geliştirilmek istenen özellik hem yorgunluğa rağmen sprint atabilme becerisinin geliştirilmesi hem de her bir sprintin kalitesi olduğunda tekrarlar arasında artan dinlenme süreli protokolün uygulanması ve antrenmanda geliştirilmek istenen özellik sadece sprint performansının geliştirilmesi olduğunda tekrarlar arasında sporcunun kendi belirlediği dinlenme süresinin uygulanması antrenman kalitesini arttıracaktır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of fixed, progressively increasing, and self-determined rest intervals during repeated sprint training on performance and fatigue index. The study was conducted with the participation of 21 football players from Hatayspor U17, Boğazlıyan Belediyesi Sağlık Spor U18, and Sorgun Belediye Spor U18 teams. The players' age, height, and body weight values were 17,15±0,85, 176,45±11,17 and 68,25±10,92, respectively. A 7 × 30 m repeated sprint test was used in the study. However, three different rest periods were applied between the sprints: fixed rest duration (20 seconds), increasing rest duration (starting at 20 seconds and increasing by 5 seconds after each sprint), and self-determined rest duration. Sprint times were measured using a dual-beam photocell system, and rest durations were measured with a standard stopwatch. The mean and standard deviation values of all variables were calculated. Differences between the repeated sprint protocols were assessed using repeated measures variance analysis. Pairwise group comparisons were conducted using the LSD test. All statistical analyses were performed using the SPSS 22.0 software package, and the level of significance was set at p<0.05.
The repeated measures variance analysis results indicated significant differences in the total time of the 7 sprints among the protocols (F = 53.72, p<0.000). LSD test results revealed that the total time for the 7 sprints in the fixed rest protocol was significantly higher than both the increasing rest protocol (p = 0.000) and the athlete-determined rest protocol (p = 0.000). Additionally, there was a significant difference between the increasing rest protocol and the athlete-determined rest protocol (p = 0.001). Similarly, in the evaluation of the fatigue index using six different formulas, the greatest performance decline was observed in the fixed rest protocol, followed sequentially by the progressively increasing rest protocol and the athlete-determined rest protocol.
According to these results, if the primary goal of training is to develop the ability to sprint despite fatigue, applying fixed rest intervals between repetitions will enhance training quality. If the aim is to improve both the ability to sprint despite fatigue and the quality of each sprint, using a progressively increasing rest protocol is recommended. Lastly, if the goal is solely to enhance sprint performance, implementing an self-determined rest protocol will optimize the training quality.