M. Fuad Köprülü'nün İkdam gazetesindeki âşık edebiyatı yazıları üzerine bir inceleme
A study on M. Fuad Köprülü's articles on aşik literature in İkdam newspaper
Yazar: MERAL KAYABAŞ
Danışman: PROF. DR. EYÜP AKMAN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Toplumlar çeşitli devirlerden geçerek müşterek hislere sahip olmuşlar ve bu müşterek hislerin netîcesinde de çeşitli edebiyat türleri meydana getirmişlerdir. Âşık Edebiyatı da halkın yarattığı önemli edebiyat türlerinden bir tanesidir. Ellerinde sazlarıyla şehir şehir dolaşan âşıklar, yeri gelmiş hükümetin yeniliklerini halka duyurmuş, yeri gelmiş halkın yaşadığı büyük felaketlerin sesi olmuş, yeri gelmiş halkın üzüntü ve mutluluklarını sazlarının eşlik ettiği melodilerle, nağmelerle haykırmışlardır. İşte âşık bu nedenle halktan biri olarak zamana yenik düşmeden günümüz şartlarında da gelişen teknolojiye uyum sağlayarak yaşamını sürdürmeye devam etmektedir. Âşık Edebiyatı'nın tarihî geçmişine baktığımızda on altıncı yüzyıldan öncesine ulaşılamadığını görmekteyiz. Ne yazık ki çoğunluğu ümmî bulunan ve halka ait görülen bu âşıkların hayatı ve eserleri, yüksek tahsilli klasik şâirlerin eserlerinde kendine yer bulamamıştır. Âşık tarzıyla ilgili ilk çalışmaları yapan M. Fuad Köprülü, İkdam gazetesinde yayınladığı makale serisinde bu nefret hissinden bahsederek yaptığı tetkikatın zorluğunu gözler önüne sermektedir. Âşık Edebiyatı ile ilgili ilk çalışmalar olan bu makalelerin şu ana kadar latin harflerine aktarılmaması alanda büyük bir eksiklik oluşturmaktadır. İşte çalışmamız alandaki bu büyük eksikliği gidermek için hazırlanmıştır. Basın hayatının en önemli gazetelerinden olan İkdam gazetesi, Köprülü'nün bu makale serisiyle birlikte âşıklık geleneğiyle ilgili  Halk Edebiyatı makalelerini de barındırmaktadır. Çalışmamızda bu makaleler de Latin harflerine aktarılarak incelenmiştir. Çalışmamız iki ana bölümden oluşmakta olup ilk bölümde M. Fuad Köprülü'nün hayatı ve eserleri yer almaktadır. Çalışmamızın ikinci bölümü ise bu makalelerin incelenmesine ayrılmıştır. Bu makalelerin asıl metni, sadeleştirme yapılmayarak Ek-A bölümünde; orijinal metinleri de Ek-B bölümünde sunulmuştur.

Abstract:
Societies have had common feelings from various periods and as a result of these common feelings, various types of literature have emerged. It is one of the important literary genres created by Minstrel Literature. The minstrels, wandering around the city with their instruments in their hands, announced the innovations that occurred on the ground to the public, became the voice of the great disasters experienced by the people on the ground, and shouted the joy and happiness of the people on the ground with the melodies and tunes created by their instruments. That's why the minstrel, as one of the people, continues to adapt to basic technology in today's conditions without succumbing to time. We see that the historical background of Minstrel Literature cannot be reached before centuries due to its speed. Unfortunately, the lives and works of these public minstrels, of which there were many illiterate people, could not find a place in the works of highly educated classical poets. M. Fuad Köprülü, who made the first studies on the minstrel style, reveals the difficulty of his analysis by talking about this feeling of hatred in his article series published in İkdam newspaper. There is a great deficiency in the translation of these articles, which are the first studies on Minstrel Literature, into Latin Letters. The field of our study was prepared to eliminate this great deficiency. İkdam newspaper, one of the most important newspapers published in the press, also contains Folk Literature articles about the tradition of minstrelsy, along with this series of articles by Köprülü. In our study, these articles were also translated in Latin Letters. Our study consists of two main parts, and the first part covers the life and works of M. Fuad Köprülü. The second part of our study can be devoted to examining these articles. The original text of this article, without simplification, is in Annex-A; The original texts are presented in Annex-B.