Osmanlı Devleti'nde çok eşlilik (H.1111-1140/ M.1699-1728 yılları arası Ankara, Bursa, Edirne, Galata, Antep ve Konya tereke kayıtlarına göre)
Polygamy in Ottoman Empire (Between Muslim era 1699-1728 Ankara, Bursa, Edirne, Galata, Antep and Konya according to heritage records)
Yazar: MİHRİBAN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. METİN ZİYA KÖSE
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, XVIII. yüzyıl Osmanlı toplumunda teaddüd-i zevcât olarak ifade edilen
ve bir erkeğin aynı anda birden fazla eş sahibi olması durumunu yansıtan çok eşlilik
üzerinedir. Osmanlı ailesinde bu tür evliliklerin tespitine dair yapılacak
araştırmalarda temel kaynak Osmanlı şer'iyye sicillerinde yer alan tereke kayıtlarıdır.
Bu çerçevede çalışmada, 1699-1728 yılları arasındaki Ankara, Bursa, Edirne, Galata,
Antep ve Konya'ya ait Şer'iyye Sicillerinde yer alan tereke kayıtları üzerinden çok
eşlilik durumu ele alınmıştır.
Bu tez çalışması Giriş ve üç Bölümden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde çok eşlilik,
mahkeme kayıtlarının tutulduğu Şer'iyye sicilleri ve tereke defterleri hakkında bilgi
verilmiştir. Birinci bölümde tarihsel süreçteevlilikveçok eşlilik kavramından
bahsedilmiştir. İkinci bölümde Osmanlı toplumunda evlilik ve çok eşlilik
anlatıldıktan sonra son bölüm olan üçüncü bölümde Ankara, Bursa, Edirne, Galata,
Antep ve Konya Şer'iyye Sicillerine ait defterlerde çok eşlilik ayrı ayrı incelenmiştir.
Çalışmanın sonuç bölümünde ise Osmanlı Devleti'nde çok eşlilik üzerine tez
çalışmasında yer alan bulgular üzerinden genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Çalışmada incelenen defterler özelindeki verilerinden hareketle, İslam hukuku
esasları çerçevesinde tatbik edilen Osmanlı hukuk sisteminde çok evlilik kurumunun
yalnızca zaruret halinde müsaade edilen bir uygulama olduğu ve bu müsaadenin de
eşler arasında adalet etme şartına bağlanmış olduğu yaklaşımını destekleyen bir
oranla karşılaşıldığı anlaşılmaktadır. Bir diğer ifadeyle Osmanlı ailesinde çok eşli bir
hayatın yaygın olduğuna dair yaklaşımlar yanlış olup Osmanlı toplumunda aslolan
tek eşliliktir. Buna karşın sınırlı sayıda da olsa çok eşli erkeklere rastlandığı
görülmektedir.

Abstract:
Thisstudy is about polygamy which is expressed as teaddüd-i zevcât in society of the
Ottoman of 18th century and reflects condition of a man having more than one wife
at the same time. The main source of research on determination of thistype of
marriages in the Ottoman family is estate records contained in the Ottomans hari are
gisters. In this context, in this study, polygamy is discussed via estate records
contained in the Ottomans hari are gisters belonging to Ankara, Bursa, Edirne,
Galata, Antep and Konya of 1699-1728. This thesis consists of introduction partand
three chapters. In the introduction part, it was informed about polygamy and estate
register sands hari are gisters which includes court records. It's been mentioned
concept of polygamy and marriage in historical process in the first part.
In these condpart, after polygamy and marriage in ottoman society was explained, in
the third part, which is thelastpart, polygamy was examined separately in registries of
sharia registers belonging to Ankara, Bursa, Edirne, Galata, Antep and Konya. In the
conclusion part, an overall assessment was made on results in the thesis on polygamy
in the Ottoman Empire. Based on the data specific to the book sexamined in the
study, it is understood that in the Ottoman legal system implemented within the
framework of Islamic law, the institution of polygamy was a practice that wa sonly
allowed in case of necessity, and that this permission was subject to the condition of
justice between the spouses. In other words, the approaches that polygamy was
common in the Ottoman family are wrong, and monogamy is the main thing in the
Ottomans ociety. On the other hand, it is seen that polygamous men are encountered,
albeit in limited numbers.