Sigorta hizmetlerinde algılanan örgütsel desteğin teknoloji kabul ve kullanımı üzerindeki etkisinde bireysel yenilikçiliğin düzenleyici rolü
The moderating role of personal innovativeness in the effect of perceived organizational support on technology acceptance and use in insurance services
Yazar: İBRAHİM GÖRMÜŞ
Danışman: PROF. DR. HAŞİM ÖZÜDOĞRU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sigortacılık Ana Bilim Dalı / Sigortacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sigortacılık = Insurance

Özet:
Son zamanlarda yaşanan teknolojik gelişmeler sosyal yaşamın yanı sıra iş hayatını da derinden etkilemektedir. Finansal hizmet sektörü içerisinde yer alan sigortacılıkta bu teknolojik değişim ve yeniliklerden büyük ölçüde payını almaktadır. Tüm örgütler gibi sigortacılık sektöründe yer alan işletmelerinde teknolojiden temel beklentisi, başarmayı amaçladığı işlerin kolaylıkla üstesinden gelebilmek ve bu ilişkiyi teknolojik gelişmeler doğrultusunda ilelebet devam ettirebilmektir. Ancak örgütlerin bu hedefi, teknolojinin kabul ve kullanımını sağlayacak olan çalışanların algıladıkları örgütsel destek, iş tatmini ve sahip oldukları bireysel yenilikçilik özellikleri tarafından doğrudan veya dolaylı biçimde etkilenmektedir. Araştırmanın temel amacı algılanan örgütsel desteğin teknoloji kabul ve kullanımı üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide çalışanlara etki eden faktörlerin aracı ve düzenleyici rolünü gözlemlemektir. Çalışanlara etki eden faktörler açısından ise iş tatmininin bu ilişkideki aracı rolü ile yine iş tatmininin aracılık etkisinde bilgi teknolojileri alanında bireysel yenilikçiliğin düzenleyici rolünün olup olmadığını incelemektir. Bu kapsamda araştırma İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere üç büyük şehirde bulunan 404 Türk sigorta sektörü çalışanı üzerinde, kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak çevrimiçi anket üzerinden toplanan veriler doğrultusunda yapılmıştır. Araştırma çerçevesinde ilk önce katılımcılardan elde edilen veriler neticesinde çalışanların sosyo demografik özelliklerine göre fark analizi yapılmıştır. Buna göre çalışanların öğrenim durumları ve şirket statüleri ile Teknoloji Kabul ve Kullanım Birleştirilmiş Modeli (TKKBM)'nin dört temel alt değişkeni olan performans beklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki ve kolaylaştırıcı koşullar ile algılanan örgütsel destek, iş tatmini ve bilgi teknolojileri alanında bireysel yenilikçilik düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunurken, cinsiyet, yaş ve medeni durumları ile arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Diğer taraftan katılımcıların pozisyonları ile çaba beklentisi, sosyal etki, kolaylaştırıcı koşullar, örgütsel destek ve iş tatmini düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmazken, performans beklentisi ve bilgi teknolojileri alanında bireysel yenilikçilik düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Araştırma verilerinin analizi doğrultusunda elde edilen bulgulara göre, algılanan örgütsel destek ile TKKBM'nin dört temel alt değişkeni olan performans beklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki ve kolaylaştırıcı koşullar arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Buna ek olarak iş tatmininin algılanan örgütsel destek ile TKKBM alt değişkenleri arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolünün olduğu görülmüştür. Yine yapılan analizler doğrultusunda iş tatmininin algılanan örgütsel destek ile TKKBM'nin alt değişkenleri arasındaki aracılık ilişkisinde bilgi teknolojileri alanında bireysel yenilikçiliğin düzenleyici bir rol oynadığı sonucuna varılmıştır. Buna göre algılanan örgütsel desteğin iş tatminini de arttırması dolayısıyla teknoloji kabul ve kullanımı üzerinde pozitif yönlü önemli bir etkisinin olduğu ve bu etkide iş tatmininin aracı bir rol oynadığı, ancak örgütsel destek mekanizmasının uygulanırken çalışanların bireysel yenilikçilik düzeylerine göre bu etkinin değişmesi sebebiyle kişisel yenilikçilik özelliklerinin göz ardı edilmemesi gerekliliği vurgulanmıştır. Son olarak, sigortacılık sektörü ile diğer benzer hizmet sektörü çalışanlarına yönelik bireysel yenilikçilik düzeylerine göre teknolojinin kabulü ve kullanımı açısından örgütsel yönden çözüm önerileri ile yeni araştırma yolları sunulmuştur.

Abstract:
Recent technological developments deeply affect business life as well as social life. Insurance, which is a part of the financial service sector, has its share of these technological changes and innovations to a great extent. Like all organizations, the main expectation of businesses in the insurance sector from technology is to easily overcome the tasks they aim to achieve and to continue this relationship forever in line with technological developments. However, this goal of the organizations is directly or indirectly affected by the perceived organizational support, job satisfaction and individual innovativeness characteristics of the employees who will ensure the acceptance and use of technology. The main purpose of the study is to examine the effect of perceived organizational support on The Unified Theory of Acceptance and Use of Technology and to observe the mediating and moderating role of factors affecting employees in this relationship. In terms of the factors affecting the employees, it is to examine the mediating role of job satisfaction in this relationship and whether Personal Innovativeness in The Domain of Information Technology (PIIT) has a moderating role in the mediating effect of job satisfaction. In this context, the research was conducted on 404 Turkish insurance sector employees in three major cities, namely Istanbul, Ankara and Izmir, in line with the data collected through an online survey using convenience sampling method. Within the framework of the research, firstly, as a result of the data obtained from the participants, a difference analysis was conducted according to the socio-demographic characteristics of the employees. Accordingly, while there was a significant difference between the education level and company status of the employees and the four main sub-variables of The Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT), namely performance expectancy, effort expectancy, social influence and facilitating conditions, perceived organizational support, job satisfaction and Personal Innovativeness in The Domain of Information Technology (PIIT), there was no statistically significant difference between gender, age and marital status. On the other hand, no significant difference was found between the participants' positions and effort expectancy, social influence, facilitating conditions, organizational support and job satisfaction levels, while a significant difference was found in performance expectancy and PIIT. According to the findings obtained in line with the analysis of the research data, a significant positive relationship was found between perceived organizational support and the four main sub-variables of the UTAUT: performance expectancy, effort expectancy, social influence and facilitating conditions. In addition, it has been observed that job satisfaction has a partial mediating role in the relationship between perceived organizational support and the sub-variables of UTAUT. Again, in line with the analyses, it was concluded that PIIT plays a moderating role in the mediating relationship between job satisfaction and perceived organizational support and sub-variables of UTAUT. Accordingly, it is emphasized that perceived organizational support has a significant positive effect on technology acceptance and use since it also increases job satisfaction and job satisfaction plays a mediating role in this effect, but personal innovativeness characteristics should not be ignored when applying the organizational support mechanism since this effect varies according to the individual innovativeness levels of employees. Finally, organizational solution suggestions and new research avenues are presented in terms of acceptance and use of technology according to individual innovativeness levels for employees in the insurance sector and other similar service sectors.