Ardahan Yöresi mutfak kültürü
Culinary culture of Ardahan Region
Yazar: DEMET YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİNA PETROVICI
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Mutfak kültürü toplumun beslenme biçimine göre değişen, kültürden kültüre göre de farklılık gösteren bir konudur. Beslenme ise mutfak kültürünün temelini oluşturduğu gibi insanın yaşamsal fonksiyonunu devam ettirebilmesi için önemli bir gereksinimdir. Bu gereksinimlerin zamanla değişmesi ve unutulması bizleri araştırmaya ve mutfak kültürünü yazıya dökmeye yöneltmiştir. Mutfak kültürünü şekillendiren her türlü yiyecek ve içeceğin yapım aşamasından tüketim aşamasına kadar geçen serüvenini aktarmak kültürel bir görev olmuştur.
Türk mutfağının çok yönlü olması zenginliğinin ortaya çıkarılmasını bir o kadar da zorlaştırmıştır. Bu süreçte farklı lezzetlerin hazırlanması, besinlerin muhafazası ve yemeklerin pişirilmesinde coğrafya ve iklimin etkileri de öne çıkmaktadır. Mutfağı şekillendiren sebeplerin araştırılması ve ortaya çıkan sonuçlar bağlamında Ardahan yöresi mutfak kültürü aktarılacaktır.
Tezimizde Ardahan yöresi mutfak kültüründeki mutfak eşyaları, yöreye özgü yetişen besinlerin kullanımı ve iklimsel nedenlerden dolayı yetişmeyen besinlerin temin etme yolları üzerinde durulmuştur. Hayatın her alanına etki eden mutfak kültüründe yapılan yemekler, içilen içecekler, tatlılar ve baharatları da kapsayan bir araştırmadır. Önemli günlere özel menülerde yapılan değişikliklere yer verilecektir. Ardahan Yöresi mutfak kültürü doğal olmasıyla ön plan çıkarken, geçim kaynağının tarım ve hayvancılık üzerine kurulu olması, mutfak kültürünün de bu yönde nasıl şekillendiğine değinilecektir. Mutfak kültürünün halk edebiyatı ürünlerine nasıl yer edindiğine ve âşıkların kültürel değerimizi yaşatma yolunda yazdıkları şiirleri aracılığıyla mutfak kültürüne âşıkların gözünden bakılacaktır. 
Araştırma boyunca istenilen verilere ulaşabilmek için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca birebir görüşme gerçekleştirilerek hazırlanan sorular kaynak kişilere yöneltilmiştir. Kaynak kişilerden elde edilen veriler eşliğinde Ardahan Yöresi mutfak kültürü ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Culinary culture is a subject that changes according to the diet of the society and differs from culture to culture. Nutrition, on the other hand, is an important requirement for people to maintain their vital functions, as it forms the basis of culinary culture. The change and forgetting of these requirements over time has led us to research and to write down the culinary culture. It has been a cultural duty to convey the adventure of all kinds of food and beverage that shape the culinary culture from the production stage to the consumption stage.
The versatility of Turkish cuisine has made it difficult to reveal its richness. In this process, the effects of geography and climate come to the fore in the preparation of different flavors, the preservation of foods and the cooking of meals. The cuisine culture of the Ardahan region will be conveyed in the context of researching the reasons that shape the cuisine and the results.
In the thesis, the kitchen utensils in the culinary culture of the Ardahan region, the use of locally grown foods and the ways of obtaining foods that are not grown due to climatic reasons are emphasized. It is a research that includes the dishes, drinks, desserts and spices made in the culinary culture that affects every aspect of life. Changes made in special menus for important days will be included. While Ardahan Region's culinary culture is natural, it will be mentioned that the livelihood is based on agriculture and animal husbandry, and how the culinary culture is shaped in this direction. How culinary culture took its place in folk literature products and through the poems written by the minstrels to keep our cultural value alive will be looked at from the eyes of the minstrels.
Qualitative research method was used to reach the desired data throughout the research. In addition, the questions prepared by one-to-one interviews were directed to the source persons. Ardahan Region cuisine culture will be tried to be revealed with the data obtained from the source people.