Bâkî Divanı'ndaki bazı gazellerin tasavvufî tahlîli
Sufi analysis of some of The Ghazals in the Bâkî Divan
Yazar: MUSTAFA MORAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR GÜLER
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışma, "sultânü'ş-şuarâ" olarak bilinen Bâkî'nin dinî ve tasavvufî muhtevada kaleme almış olduğu kırk gazelin tahlîlinden meydana gelmektedir.
Çalışmamız üç bölümden oluşmuştur. "Tasavvufî Türk Edebiyatına Genel Bir Bakış" başlığını taşıyan birinci bölümde, tasavvufî Türk şiirinin teşekkül evresinden XVI. asra gelinceye kadar ki süreç hakkında kısa bir bilgi verilmiş; tasavvufî şiirin konusuna ve estetik bağlamdaki bazı hususlarına değinilmiş ve son olarak da Bâkî'nin sanatını icra ettiği XVI. asırdaki tasavvufî Türk şiirinin genel görünümünden bahsedilmiştir. Çalışmanın, "Bâkî ve Tasavvuf" başlığını taşıyan ikinci bölümünde Bâkî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği ile ilgili kısa bir bilgi verilmiş; Bâkî'nin şiirlerindeki tasavvufî içerik hakkında kaynaklarda yer almış muhtelif araştırmacıların yorum ve değerlendirmeleri ele alınmıştır. 
Çalışmanın, "Bâkî Divanı'ndaki Bazı Gazellerin Tasavvufî Tahlîli" başlığını taşıyan son bölümü, Bâkî Divanı'ndaki dinî ve tasavvufî düşünceye yönelik kırk gazelin tahlîlinden oluşmuştur. Gazellerin tahlîlleri sonucunda tespit edilen tasavvufî remiz, mefhum ve kavramlar hakkında tablo ve istatistikî bir değerlendirme yapılmış; sözlük ve dizin oluşturulmuştur. 
Dinî ve tasavvufî açıdan Bâkî'nin kaleme almış olduğu şiirlere karşı takınılan mesafeli duruş, yeni bir yaklaşımla tahlîllerini ortaya koymaya çalıştığımız bu çalışma ve konuyla ilgili yapılacak yeni araştırmalarla değişecek ve Bâkî'nin şiir ve sanat anlayışı yeniden değerlendirilecektir.

Abstract:
This study, which we have prepared as a master's thesis, consists of an analysis of forty ghazals written by Baki, known as "sultanu'sh-shuara", in religious and sufi content.
Our study consists of three parts. In the first chapter entitled "An Overview of Sufi Turkish Literature", XVI of the formation phase of sufi Turkish poetry. a brief information was given about the process up to the century; the subject of sufi poetry and some of its aspects in the aesthetic context were mentioned, and finally, the XVI century in which Baki performed his art was mentioned. the general appearance of sufi Turkish poetry in the century has been mentioned. In the second part of the study, entitled "Baki and Sufism", a brief information about Baki's life, works and literary personality is given; The comments and evaluations of various researchers who have been included in the sources about the sufi content of Baki's poems have been discussed.
The last part of the study, entitled "Sufi Analysis of Some Ghazals in the Baki Divan", consists of an analysis of forty ghazals related to religious and sufi thought in the Baki Divan. As a result of the analyses of the ghazals, a tabular and statistical evaluation was made about the Sufi meaning, concepts and concepts identified; a dictionary and an index were created.
From a religious and sufi point of view, the distant stance taken towards the poems written by Baki will change with this study, whose analyses we are trying to put forward with a new approach, and new research on the subject, and Baki's understanding of poetry and art will be re-evaluated.