Dijitalleşme ile iş stresi ve iş tatmini arasındaki ilişkide, iş yaşam dengesinin aracılık rolü: Bankacılık sektöründe bir araştırma
The mediating role of work-life balance in the relationship between digitalisation and job stress and job satisfaction: A research in the bank sector
Yazar: ALP AYDINLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ERKASAP
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bankacılık, dijital teknolojilerdeki gelişmelerden en çok etkilenen sektörlerden birisidir. Türkiye'deki dijital bankacılık uygulamaları dünya ile paralel şekilde hızla gelişmektedir. Bankacılık sektöründe uygulanan dijital dönüşüm stratejileri sadece bankaları ve sektörü etkilememekte, aynı zamanda sektörde çalışanların iş tatmini, iş stresini ve iş-yaşam dengesini de etkilemektedir.  
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de bankacılık sektöründe dijitalleşmenin çalışanların iş stresi, iş tatmimi üzerindeki etkisi ve iş-yaşam dengesinin aracılık rolü'nün belirlenmesi olarak belirlenmiştir. Alan yazında daha önce yapılan çalışmalar iş tatmini, iş stresi ve iş-yaşam dengesi kavramlarını dijitalleşme ile ilişkili olarak incelemiş olsa da, alan yazın taramasının sınırlamaları dahilinde dört kavramın bütünsel etkisini birlikte incelendiği araştırmaya rastlanılmamıştır. Bu kapsamda alan alan yazına ve sektör profesyonellerine katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Araştırma, bankacılık sektöründen 422 beyaz yakalı çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler SPSS 25.00 ve AMOS 24.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Veri setinin güvenilirlik ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmış örneklemde geçerlilik ve güvenilirliği Cronbach's alpha ve birleşik güvenilirlik ile açıklanan ortalama varyans (AVE) değerleri hesaplanarak ölçümlenmiştir. Araştırma modelini oluşturan ilişkilerin ve aracılık ilişkisinin test edilebilmesi için yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır. Dijital dönüşümün İş stresi ve İş tatminine etkisinde iş yaşam dengesi değişkeninin alt boyutlar bazında aracılık etkisi olup olmadığı gözlenen değişkenlerle yol analizi modeli ile test edilmiştir.
Araştırma sonuçları, dijital dönüşümün iş stresi üzerinde anlamlı bir negatif etkiye sahipken, iş tatmini üzerinde anlamlı bir pozitif etkisi olduğunu göstermektedir. Dijital dönüşüm, iş stresini azaltarak ve iş tatminini artırarak iş-yaşam dengesine olumlu bir etki yapmaktadır. Ayrıca iş stresinin iş tatmini üzerinde anlamlı bir negatif etkisi olduğunu ortaya koymuştur. 
Bununla birlikte iş-yaşam dengesinin dijital dönüşüm, iş stresi ve iş tatmini arasında aracılık ettiği sonucuna ulaşılmıştır. İşin yaşama olumlu etkisi alt boyutu, dijital dönüşüm değişkeninin iş tatmini ve iş stresi üzerinde kısmi aracılık ve yaşamın işe olumlu etkisi alt boyutu, dijital dönüşüm değişkeninin iş tatmini ve iş stresi üzerinde de kısmi aracılık rolüne sahiptir. Ayrıca iş stresi değişkeni, işin yaşama olumlu etkisi, işin yaşama olumsuz etkisi ve yaşamın işe olumlu etkisi alt boyutları, iş tatmini değişkenine ile kısm, aracı, yaşamın işe olumsuz etkisi ile tam aracı rolü tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dijital Bankacılık, Dijital Dönüşüm, İş-Yaşam Dengesi, İş Tatmini, İş Stresi.

Abstract:
Banking is one of the sectors most affected by the developments in digital technologies. Digital banking applications in Turkey are developing rapidly in parallel with the world. Digital transformation strategies implemented in the banking sector not only affect banks and the sector, but also affect the job satisfaction, job stress and work-life balance of employees in the sector.  
The purpose of this study is to determine the effect of digitalisation on employees' job stress, job satisfaction and the mediating role of work-life balance in the banking sector in Turkey. Although previous studies in the literature have examined the concepts of job satisfaction, job stress and work-life balance in relation to digitalisation, within the limitations of the literature review, there is no research that examines the holistic effect of four concepts together. In this context, it is aimed to contribute to the literature and sector professionals.
The research was conducted on 422 white-collar employees from the banking sector. The collected data were analysed using SPSS 25.00 and AMOS 24.0 software. Reliability and confirmatory factor analyses of the data set were performed and the validity and reliability of the sample were measured by calculating Cronbach's alpha, combined reliability and average variance explained (AVE) values. Structural equation modelling (SEM) was used to test the relationships and mediation relationship that constitute the research model. Whether the work-life balance variable has a mediating effect on the effect of digital transformation on job stress and job satisfaction on the basis of sub-dimensions was tested with the path analysis model with observed variables.
The results of the research show that digital transformation has a significant negative effect on job stress, while it has a significant positive effect on job satisfaction. Digital transformation has a positive effect on work-life balance by reducing job stress and increasing job satisfaction. It also revealed that job stress has a significant negative effect on job satisfaction. 
In addition, it was concluded that work-life balance mediates between digital transformation, job stress and job satisfaction. The positive effect of work on life sub-dimension has a partial mediating role on job satisfaction and job stress of digital transformation variable and the positive effect of life on work sub-dimension has a partial mediating role on job satisfaction and job stress of digital transformation variable. In addition, the job stress variable, the positive effect of work on life, the negative effect of work on life and the positive effect of life on work sub-dimensions have a partial mediating role with the job satisfaction variable and a full mediating role with the negative effect of life on work.
Key Words: Digital Banking, Digital Transformation, Work-Life Balance, Job Satisfaction, Job Stress.