Ege Bölgesi standardize yağış evapotranspirasyon indisi ile kuraklık analizi (1950-2022)
Drought analysis with standardized precipitation evapotranspiration index at the Aegeon Region (1950-2022)
Yazar: ONUR KAYAN
Danışman: PROF. DR. ECMEL ERLAT
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada tarımsal verimliliği yüksek olan Ege Bölgesi'nin kuraklık koşullarının zamansal değişimi Standardize Yağış Evapotranspirasyon İndisi (SPEI) yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Ege Bölgesi'ni kapsayan 8 grid hücresinin 1951- 2022 dönemine ait SPEI verileri kullanılmıştır. Ege Bölgesi'ndeki meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklıkların zamansal değişimini belirlemek için 3, 6 ,9, 12 ve 24 aylık zaman ölçeğine ait SPEI değerleri incelenmiştir. Aylık SPEI değerinin -1'e eşit veya daha düşük olduğu dönem kuraklık olarak tanımlanmıştır. Ayrıca Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilen aynı yıllara ait sıcaklık ve yağış gözlemleri ile çalışma desteklenmiştir. Zaman serileri Ege Bölgesi'nde kuraklık olaylarının 1980'li yılların ortalarından itibaren arttığını ve daha kurak koşullara doğru kaydığını göstermektedir. SPEI-3-6-9-12 ve 24 zaman ölçeğinde ortak olarak bölgede 2001, 2007, 2008, 2016 ve 2021 yıllarının belirgin şekilde kurak yıllar olarak öne çıktığı görülmüştür. Bölgede daha kurak koşullara doğru kayma eğilimi başta toprakta depolanan nem miktarı ve yerüstü/yer altı su kaynaklarında önemli değişmelere neden olacaktır. Bu durum tarımsal verim ve üretimi de doğrudan etkileyecektir. Kuraklaşma eğilimi bölgesel ekonomiyi olumsuz etkilerken özellikle kırsal bölgelerdeki gelir düzeyinde ciddi azalmalar yaşanacağı söylenebilir. Kuraklaşma eğilimi bölgesel ekonomiyi olumsuz etkilerken özellikle kırsal bölgelerdeki gelir düzeyinde ciddi azalmalar yaşanacağı söylenebilir. Son 72 yıldaki kuraklık koşullarındaki değişim ve geleceğe yönelik öngörüler dikkate alınarak, Ege Bölgesi'nde ürün desenlerinin yeniden belirlenmesi, yeraltı ve yer üstü su kaynaklarının korunarak tarımda damlama sulama sistemine bir an önce geçilmesi sağlanmalıdır.

Abstract:
In this study, the temporal change of drought conditions in the Aegean Region, where agricultural productivity is high, was evaluated with the Standardized Precipitation Evapotranspiration Index (SPEI) method. 
SPEI data for the period 1951-2022 of 8 grid cells covering the Aegean Region were used. SPEI values of 3, 6, 9, 12 and 24 month time scales were examined to determine the temporal changes of meteorological, agricultural and hydrological droughts in the Aegean Region. A period in which the monthly SPEI value was equal to or lower than -1 was defined as drought. In addition, the study was supported by temperature and precipitation observations of the same years obtained from the General Directorate of Meteorology. Time series show that drought events in the Aegean Region have increased since the mid-1980s and have shifted towards drier conditions. It was observed that the years 2001, 2007, 2008, 2016 and 2021 stood out as significantly dry years in the region in common with the SPEI-3-6-9-12 and 24 time scales. The continuation of the trend towards drier conditions in the region since the mid-1980s will cause significant changes in the amount of moisture stored in the soil and surface/ground water resources. This situation will directly affect agricultural efficiency and production. While the aridification trend negatively affects the regional economy, it can be said that there will be serious decreases in the income level, especially in rural regions. Taking into account the changes in drought conditions in the last 72 years and future predictions, crop patterns in the Aegean Region should be redefined, underground and surface water resources should be protected, and drip irrigation system in agriculture should be introduced as soon as possible.