Tek Parti Döneminde Bitlis (1923-1950)
Bitlis in the One Party Period (1923-1950)
Yazar: SEDAT IŞIK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ETHEM ATNUR
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Bitlis = Bitlis ; Eğitim tarihi = Educational history ; Halkevleri = Community houses ; Milletvekili = Deputy ; Nüfus = Population ; Seçimler = Elections ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; Tek Parti Dönemi = Single Party Period ; İdari yapı = Administrative structure ; İskan politikası = Settlement policy

Özet:
Bitlis, sahip olduğu konumu itibariyle tarih boyunca birçok devletin uğrak yeri olduğundan çeşitli medeniyetlere de ev sahipliği yapmıştır. Farklı dönemlerde yaşadığı istilalar neticesinde şehrin neredeyse tamamı büyük bir yıkım yaşamıştır. Tarihin ilk çağlarında Hititler, Hurriler, Mitanniler gibi eski devletlerin hakimiyeti altında kalan Bitlis Persler ile Medler, Yunanlılar ile Persler, Partlar ile Romalılar, Sasaniler ile Romalılar arasındaki mücadelelerde tahrip olmuştur. Harzemşahlar ile Moğollar arasındaki savaştan da nasibini alan Bitlis her dönem yeniden inşa edilmek zorunda kalınmıştır. Bu yıkımların yanı sıra farklı kültürlerin de etkileşim alanı olmuştur. Bu çalışmaya da konu olan 1923-1950 arası Bitlis özellikle Birinci Dünya Savaşı esnasında Ruslar ve Ermeniler ile sürdürülen mücadeleler neticesinde neredeyse tamamı yakılıp yıkılmış, mevcut nüfusun bir kısmı şehirden göç etmek zorunda kalmıştır. Bu tezin amacı, her yönüyle perişan bir vaziyette bulunan Bitlis şehrinin Cumhuriyet döneminde başlatılan topyekün seferberlik ile idari, siyasi, ekonomik, eğitim, kültürel, bayındırlık alanlarında yapılan yenileşmelerle şehrin yeniden inşa edilişini gözler önüne sermektir. Bu doğrultuda gerek tek parti yönetiminin, gerekse yerel yönetimlerin almış oldukları kararlarla yeniden mamur hale getirilmiştir. Çalışmaya konu olan olaylar özellikle arşiv kaynaklarıyla desteklenerek bilim dünyasına katkı sunulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Bitlis Milletvekilleri, Bitlis'te Seçim, Bitlis'te Nüfus, Bitlis'te Basın, Bitlis Valileri, Bitlis'te İskân.

Abstract:
Bitlis, due to its location, has hosted various civilizations as it has been a frequent destination for many states throughout the history. As a result of the invasions in different periods, almost the whole city suffered from a great destruction. Bitlis, which was under the domination of ancient states such as the Hittites, Hurrians, Mitanni, in the first ages of history, was destroyed in the struggles between Persians and Medes, Greeks and Persians, Parthians and Romans, Sassanids and Romans. Bitlis, which had its share from the war between the Khwarazmshahs and the Mongols, had to be rebuilt in every period. In addition to these destructions, it has also been an area of interaction of different cultures. Bitlis, which is also the subject of this study, was almost completely destroyed at the end of the struggles with the Russians and Armenians, especially during the First World War, and some of the existing population had to migrate from the city. The aim of this thesis is to reveal the reconstruction of the city of Bitlis, which was in a devastated state in all aspects, with the total mobilization initiated in the Republican period and the renovations made in the administrative, political, economic, educational, cultural and public works areas. In this direction, it has been prospered again with the decisions taken by both the single-party administration and the local administrations. The events that are the subject of the study have been tried to contribute to the scientific word, especiallay by supprting them with archival sources.
Keywords: Bitlis Deputies, Election in Bitlis, Population in Bitlis, Press in Bitlis, Bitlis Governors, Settlement in Bitlis.