İbn Receb el-Hanbelî'nin tefsiri ve metodu
Ibn Rajab al-Hanbali and his method in commentary
Yazar: FATMA BÜYÜKSİRKECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BETÜL ORUÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Selefiye = Selefiye ; Tefsir = Commentary ; İbn Recep el-Hanbeli = Ibn Rajab al-Hanbali ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın konusu VIII.  asrın önde gelen İslâm âlimlerinden olan İbn Receb el-Hanbelî'nin hayatını ve tefsirdeki metodunu inceleyip tespit etmektir.
İbn Receb el-Hanbelî yaşadığı dönemdeki ihtilaflardan mümkün mertebe uzak durmaya çalışmış ve Müslümanların kendilerini ahirete hazırlamaları için onlara reçete mahiyetinde teliflerde bulunmuştur. Bu çalışmada İbn Receb el-Hanbelî'nin tefsir derlemesi olan "Ravâiu't-tefsir" eserinden hareketle onun hayatını ve metodunu inceledik.
İbn Receb el-Hanbelî âyetleri tefsir ederken, âyeti tefsir eden başka bir âyet var ise öncelikle ona yer vermiştir. İbn Receb'in tefsirinde diğer önemli bir husus âyetleri hadislerle açıklaması ve açıklarken hadis tenkidine uzunca yer vermesi, hadisin senedini zikretmeye gayret göstermesidir. Bununla beraber âyetleri sahabe ve tâbiûn kavilleri ile zaman zaman da şiirle ve dilsel tahlillerle açıklamıştır.
Fıkhî kelamî konulara yer vermiş fakat bunlara değinirken selefî çizgiden kopmamaya azami özen göstermiştir. Hanbelî mezhebine mensup olmasından dolayı konuları ele alırken zaman zaman bunu vurgulamış ve diğer mezheplere nazaran bir kat daha fazla kendi mezhebinin görüşlerine yer vermiştir. Selefi salihinin yorum yapmadığı alanda o da yorum yapmamıştır. Farklı fırkaların görüşlerine yer vermiş ve bunlara karşı deliller sunarak onların yanlışlarını dile getirmiş, öne sürdükleri delilleri çürütmüştür. İbn Receb el-Hanbelî Kur'ân'daki âyetlerin hepsinin tefsirini yapmamıştır. Hatta tamamen tefsirini yapmadığı sûre sayısı da azımsanmayacak kadar fazladır.
İbn Receb el-Hanbelî'nin tefsir alanındaki bilinmeyen yönü ortaya konulmak istenmiştir.

Anahtar kelimeler: İbn Receb el-Hanbelî, Kur'ân, Tefsir, Selefîlik, Metot

Abstract:
The purpose of this thesis is to analyze the life and tafseer method of Ibn Receb al-Hanbali, who was one of the prominent Islamic thinkers of VIII century.
Ibn Receb al-Hanbali has succeeded in preventing himself from being involved in the controversies of his time and preached Muslims to prepare themselves for afterlife in such a detailed manner that almost looked like a medical prescription.
In this paper I am analyzing the life and tafseer method of Ibn Receb al-Hanbali primarily based on his tafseer study called the "Ravâiut-tefsir".
Prior to doing the interpretation on a specific verse of the Quran, Ibn Receb al-Hanbali checks if there are already existing verses that offer an interpretation for that verse. Another significant aspect of his tafseer method is the fact that he interpreted Quran verses based on hadiths and he included elaborate reviews of these hadiths in his İnterpretations as well as references.
He has also interpreted Quran verses based on the remarks of Prophet Mohammed's companions in poetic texts and linguistic analysis.
He has studied fiqh as well without straying away from his salafi stance. As he belonged to the Hanbali denomation, his analysis portray the commands of Hanbali denomination relatively more than the commands of other denominations.
He has not express any opinion on the subject matters for which the companions have not chose to express any opinion either. In his work, he has also included the views of the deviants and his own disproofs on these specific views.
Ibn Receb al-Hanbali has not done interpretation of all Quran verses. In fact, the number of surahs for which he has not complete the tafseer of is quite high. I aim to emphasize such unknown qualities of Ibn Receb al-Hanbali through this paper.

Key words: Ibn Receb al-Hanbali, Quran, İnterpretation, Salafism, Method