Adjuvan tedavi gören kanser hastalarında bilişsel esneklik, duygu düzenleme, psikolojik dayanıklılık ve depresyon arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of the relationships between cognitive flexibility, emotion regulation, resilience and depression in cancer patients receiving adjuvant treatment
Yazar: UĞUR CAN ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. GÜLER BAHADIR ; DOÇ. DR. DİLEK ANUK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Preventif Onkoloji Ana Bilim Dalı / Psikososyal Onkoloji ve Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada kemoterapi tedavisi uygulanan kanser hastalarında bilişsel esneklik, duygu düzenleme, psikolojik dayanıklılık ve depresyon düzeylerinin nasıl ve ne yönde ilişkili oldukları incelenmiştir. Bu amaçla, İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü'nde onkolojik tedavi gören ve araştırma örneklemine uygun hastalarla görüşmeler gerçekleştirilerek amaçlı örnekleme tekniğiyle veri toplanmıştır. Bilişsel Esneklik Envanteri, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği (BDDÖ), Psikolojik Sağlamlık: Ego Sağlamlık Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri araçlarıyla ölçümler yapıldıktan sonra korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Beşi uyumlu ve dördü uyumsuz olmak üzere dokuz alt-boyutlu yapıdaki BDDÖ, hem bu iki grubun toplam puanlarıyla hem de her bir alt boyutun etkisini ortaya çıkarmak için bağımsız olarak istatistiksel işlemlere tabi tutulmuştur. Analizler sonucunda, araştırmanın tüm hipotezleri doğrulanmıştır. Bilişsel esneklik düzeyi ile hem psikolojik dayanıklılık arasında hem de uyumlu duygu düzenleme stratejileri arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ve pozitif yönlü ilişki olduğu görülmüştür. Öte yandan, öngörüldüğü gibi bilişsel esneklik düzeyi ile depresyon düzeyi arasında ve uyumsuz duygu düzenleme stratejileri arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Psikolojik dayanıklılık düzeyini yordayan değişkenleri tespit etmek üzere bilişsel esneklik düzeyi ve uyumlu duygu düzenleme stratejileri alt faktörleri Stepwise regresyon analiziyle incelenmiş, sonuçta sırasıyla, olumlu yeniden değerlendirme, bilişsel esneklik, kabul ve plan yapmaya yeniden odaklanma faktörlerinin anlamlı düzeyde etkisi görülmüştür. Depresyon üzerinde yordayıcı etkisi bulunanlar ise felaketleştirme faktörü ve kendini suçlama faktörüdür. Psikolojik dayanıklılık ile depresyon arasında ise istatistiksel olarak anlamlı düzeyde negatif yönlü ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, the relationships between the four basic variables mentioned in the thesis title were examined in cancer patients who received chemotherapy treatment. For this purpose, interviews were conducted with patients who suitable for the research sample and received oncological treatment at Istanbul University, Institute of Oncology. Data were collected using the Cognitive Flexibility Inventory, Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ), Psychological Resilience: Ego Resilience Scale and Beck Depression Inventory, and then correlation and regression analyzes were applied. CERQ which 9 dimensional structure (5 adaptive and 4 maladaptive strategies) was evaluated statistically both with the total scores of these two groups and independently to reveal the effect of each sub-dimension. As a result of the analyses, all hypotheses of the research were confirmed. It was observed that there was a statistically significant and positive relationship between the level of cognitive flexibility and both psychological resilience  and adaptive emotion regulation strategies. On the other hand, as predicted, a negative significant relationship was found between the level of cognitive flexibility and the level of depression, and also between maladaptive emotion regulation strategies. In order to determine the variables that predict the level of psychological resilience, cognitive flexibility level and the sub-factors of adaptive emotion regulation strategies were examined with Stepwise regression analysis, and as a result, a significant effect of positive reappraisal, cognitive flexibility, acceptance and refocusing on planning, was observed, respectively. The factors that have a predictive effect on depression are the catastrophizing and the self-blame. Finally, significant negative relationship observed between psychological resilience and depression.