Emile Boutroux'da zorunsuzluk
The contingence in Emile Boutroux
Yazar: SEZAİ BOZKURT
Danışman: PROF. DR. MİNE KAYA KEHA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Boutroux, Emile = Boutroux, Emile ; Felsefe = Philosophy ; Olumsallık = Contingency ; İhtimal = Contingency

Özet:
Bu çalışmada, Emile Boutroux'nun zorunsuzluk fikri tarihsel perspektifte incelenmeye çalışılmıştır. Boutroux, bilimsel kanunların felsefi analizini gerçekleştirmiş, bu kanunların zorunlu olmadığı sonucuna ulaşmıştır. O, bilim ve felsefedeki geleneksel nedensellik anlayışına karşı çıkmıştır.
Boutroux'ya göre âlemde zorunluluk değil, zorunsuzluk hâkimdir. Mantığın ve matematiğin unsurları, duyularla kavranan şeylerin zihin ile kavranmaya uygun hale getirilmesi ile meydana gelmiştir. Yani bu bilimler a priori akıl ilkelerine dayanmamaktadır. Mekanik, matematiksel sezgi yerine nedensellik ilişkisini koyarak iki farklı büyüklük arasındaki zorunlu ilişkiyi tespit etmeye çalışmıştır. Ancak Boutroux'ya göre bu mümkün değildir.  Çünkü hem nedensellik ilişkisinde neden ile sonuç arasında zorunlu bir ilişki yoktur hem de deneyin imkânları ile mekaniğin iddiaları gerçekleştirilemez. Fiziğin ve kimyanın kanunları mekaniğin kanunlarından mahiyet itibari ile farklıdır. Mekaniğe göre daha somut ilişkileri ele alan fizik ve kimyanın kanunları da zorunsuzdur. Organik varlığın inorganik varlığa göre çok daha kompleks bir yapı olduğunu iddia eden Boutroux, biyolojide fizik ve kimya kanunlarına benzer formda kanunlar bulunamayacağını savunmuştur. Varlık tabakalarının en üstünde bulunan insan, zorunsuzluğun en üst düzeyde görüldüğü yerdir.

Abstract:
In this study, the idea of contingence in Emile Boutroux has been studied in historical perspective. Boutroux conducted a philosophical analysis of scientific laws and concluded that these laws are not necessary. He opposed traditional conception of causality in science and philosophy.
According to Boutroux, it is not necessity, but contingence, which prevails in the realm. The elements of logic and mathematics are formed by making the things that are grasped with the senses suitable for grasping with the mind. So these sciences are not based on the principles of a priori reason. Mechanics tried to determine the compulsory relationship between two different magnitudes by substituting the causality relationship instead of mathematical intuition. However, this is not possible according to Boutroux since there is no compulsory relationship between cause and effect in the causal relationship, and the possibilities of the experiment and the claims of mechanics cannot be realized. The laws of physics and chemistry differ in nature from the laws of mechanics. Laws of physics and chemistry, which deal with more concrete relationships than mechanics, are also contingent. Claiming that organic being is a more complex structure than inorganic, Boutroux argued that there can be no laws in biology in a form similar to the laws of physics and chemistry. Since human being is at the top of the layers of being, it is the place where the contingence is seen at the highest level.