Osmanlı savaş tarihi konularının tarih öğretiminde çok perspektiflik açısından incelenmesi: Çaldıran Savaşı örneği
The examination of Ottoman war history topics in terms of multiperspectivity in history teaching: The case of the Battle of Çaldıran
Yazar: BURAK ALAKUŞ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN DEMİRCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, Osmanlı savaş tarihinin önemli bir konusu olan Çaldıran Savaşı'nın Türkiye, İran ve Azerbaycan lise tarih ders kitaplarında nasıl ele alındığını çok perspektifli bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın yöntemi, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması olarak seçilmiştir. Durum çalışması, belirli bir olguyu veya durumu derinlemesine ve bütüncül bir şekilde incelemek amacıyla kullanıldığından, bu araştırma için uygun bir yöntemdir. Araştırmada, doküman analizi kullanılarak Türkiye, İran ve Azerbaycan tarih ders kitaplarındaki metinler, görseller ve ilgili diğer materyallerin detaylı analizi gerçekleştirilmiştir. İçerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılarak, ders kitaplarındaki bilgiler, kaynak kullanımı, farklı bakış açılarının sunumu ve olayların çok yönlü ele alınışı gibi kriterler değerlendirilmiştir. Ayrıca, Kropman'ın ders kitabı inceleme kriterlerinden istifade edilerek tarih ders kitaplarının ulusal geçmişin anlatı şablonu ile tarihsel anlatı unsurları kriterlerini kullanarak çok perspektiflik açısından uygunluğu incelenmiştir. Araştırma bulguları, tarih eğitiminin çok perspektifli yaklaşımlarının, öğrencilerin tarihsel olayları ve süreçleri daha derinlemesine ve kapsamlı bir şekilde anlamalarına nasıl katkı sağladığını göstermektedir. Ayrıca, farklı ülkelerin tarih eğitiminde benimsedikleri yaklaşımlar karşılaştırılarak çok perspektifliğin uygulama farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konulmuştur. Bu çalışma, tarih eğitiminin önemli bir parçası olan ders kitaplarının içeriğinin değerlendirilmesi açısından önemli bir katkı sağlamaktadır.

Abstract:
This study aims to examine how the Battle of Çaldıran, a significant topic in Ottoman war history, is addressed in high school history textbooks in Turkey, Iran, and Azerbaijan from a multiperspectivity viewpoint. The research method chosen for this study is the case study design, which is one of the qualitative research designs. The case study method is suitable for this research as it allows for an in-depth and comprehensive examination of a specific phenomenon or situation. The research involves document analysis, with a detailed analysis of texts, visuals, and other relevant materials in the history textbooks of Turkey, Iran, and Azerbaijan. Using content analysis and descriptive analysis methods, the information presented in the textbooks, the use of sources, the presentation of different perspectives, and the multidimensional treatment of events were assessed. Additionally, Kropman's textbook evaluation criteria were utilized to examine the suitability of history textbooks in terms of the narrative template of national history and historical narrative elements for multiperspectivity. The findings show how multiperspectivity approaches in history education help students gain a deeper and more comprehensive understanding of historical events and processes. Additionally, the study compares the approaches adopted in the history education of different countries, highlighting the differences and similarities in the application of multiperspectivity. This research provides a significant contribution to the evaluation of the content of history textbooks, which are a crucial component of history education.