Medeniyetler çatışması kuramı ışığında 11 Eylul olayı ve Türk yazılı basınındaki yansımaları
The representation of the September 11 in the Turkish press with regard to the "clash of civilizations" perspective
Yazar: AYNUR KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLGÜN ERDOĞAN TOSUN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: 11 Eylül 2001 olayı = Event of September 11th ; Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Medeniyetler çatışması = Clash of civilization ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Türk basını = Turkish press ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy ; Yazılı basın = Written press

Özet:
ÖZET Soğuk Savaş'ın ardından dünyanın tek süper gücü olan ABD'nin, dünya hakimiyetini özellikle askeri açıdan pekiştirmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşen 1 1 Eylül, bir yandan ABD'nin 21. yüzyılın en önemli olayı şeklindeki sansasyonel yaklaşımlar geliştirmesine diğer yandan kınlan gururlarını onarmak için meşru müdafaa zemini yaratmasına zemin hazırlamıştır. 1 1 Eylül, Huntington'ın yıllar önce ortaya attığı; dünyada ulusal, ideolojik ve ekonomik çatışmalar yerine kültürel temelli çatışmaların yaşanacağı ve dünyanın küçülmesi sonucunda kültürel ve dini farklardan doğan anlaşmazlıkların insanların uzlaşmasını zorlaştıracağı şeklindeki yaklaşımının kanıtı olarak ilan edildi. Huntington Medeniyetler Çatışması yaklaşımıyla, Fukuyama'nın Tarihin Sonu tezinde iddia ettiği gibi, dünyadaki tarih potansiyelinin yok olmadığım, dünyadaki medeniyet potansiyellerinin harekete geçerek mevcut düzen içinde tarihsel bir hareketliliğe yol açabileceğini ileri sürmüştür. Soğuk Savaşm sona ermesiyle uluslararası siyaset Batılı görünüşünün dışma çıkmış ve Batı ile Batılı olmayan medeniyetler arasında ve Batı dışı medeniyetlerin kendi aralarındaki etkileşim uluslararası siyasetin odak noktası haline gelmiştir. Bu çerçevede özelikle 11 Eylül olayı ve ardından yaşananlar, küresel düzeydeki kültürel çatışma düşüncesinin ispatı ve medeni toplum içindeki etnik sınırların belirmesi olarak yorumlanmıştır. Küreselleşmenin dünyadaki uyumu demokrasiyi ve barışı artırması beklenirken, yaşanan gerçekler ve çatışmalar daha fazla eşitsizlik, adaletsizlik ve karışıklık olduğunu göstermiştir. Bu çerçevede Amerika'nın teorisyenliğini üstlendiği "Tarihin Sonu", "Yeni Dünya Düzeni" veya "Medeniyetler Çatışması" gibi değerlendirmeler ve etiketlendirmeler ABD'nin mümkün alanda hegemonic gücünü kurma projesinde işini kolaylaştırmaktadır. Bu süreçte medyadan da geniş ölçüde yararlanılmaktadır. Bu tezde ayrıca dünyada yoğun olarak tartışılan kültürel çatışma yaklaşımının Türk medyasmdaki yansımaları incelenmektedir. Buradan hareketle ilk bölümde Huntington'un Medeniyetler Çatışması tezine ilişkin bir bakış açısı sunulmaktadır. İkinci bölüm, çatışma tezinin Türkiye'nin Ortadoğu politikaları üzerindeki etkisi üzerinde odaklanmaktadır. Son bölümde ise Türk gazeteleri (Cumhuriyet, Milliyet, Sabah, Yeni Şafak, Zaman) Teun A. Van Dijk'm söylem analizi yöntemine göre incelenmiştir.

Abstract:
ABSTRACT The September 1 1 event has happened during the time when the world's only super power USA has been trying to solidify its militaristic influence. This has, on the one hand, led to the USA to develop sensational attitude in which the 9/11 was seen as the most important event of the 21st century, and on the other hand it has created a context in which the USA had the opportunity to find self-defense mechanisms to mend its damaged pride. After the September 11, the event was declared as the proof of the approach, as Huntington has argued years before, that there will be cultural and religious conflicts instead of nationalist, ideological and economic conflicts, and that people will agree upon things more and more difficult as a result of the cultural and religious differences in a globalizing world. Huntington, with his work of "The Clash of the Civiliziations" claims like Fukuyama with his work of "The End of History" that the potential in history has not been diappeared. With the end of Cold War the international politics has no longer been confined within the Western world and the interactions between the Western and the non- Western civilizations and interactions within the non- Westerns societies have become the focal point of the international politics and relations. In this context, particularly the event of September 1 1 and its aftermath have been interpreted as the proof of the perspective about a potential cultural conflict on a global scale, and also the emergence of the ethnic borders in a civilised society. Although some perspectives on globalization have expected that there will be more democracy and peace around the world, the recent events and conflicts have shown that there is more inequality, injustice and chaos around the world. Within this framework, the American theories and labels like "The End of History", "The New World Order" and "The Clash of Civilization" have made it easier for the USA to legitimise its position as the only hegemonic power in every sense possible. In doing this the media have played a crucial role. This thesis aims to evaluate the ways in which the perspective of "The Clash of Civizations" have been represented in the Turkish Press. With this aim, the first chapter looks at Huntington's thesis on "The Clash of Civilizations". Then the second chapter focuses on how this thesis has influenced the debates in Turkish politics about the Middle-East. In the last part of the thesis five Turkish newspapers (Cumhuriyet, Milliyet, Sabah, Yeni, Şafak, Zaman) have analysed by using Teun A. Van Dijk's discourse analysis.