Dış ticaretin gelişimi açısından bankacılık sektörünün önemi: Türkiye örneği
The importance of the banking sector for the development of foreign trade case of turkey
Yazar: AMAL ABDALKARIM ALHATTI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KONAK
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Ticaret = Trade ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Günümüzde genel olarak ekonomi, özelde dış ticaret, ülkeler arasındaki yakınlaşmanın
yanı sıra bölgesel ve uluslararası koşullar nedeniyle sürekli değişimlere sahne olmaktadır. Dış
ticaret, antik çağlardan beri ilk iktisatçıların ilgi ve düşünce odağı olmuştur. İnsan ihtiyaçları
karşısında tarımsal ve endüstriyel malzeme ve ürünlerin eşit olmayan dağılımı ülkeler
arasında mal ve hizmet alışverişinin yaşanmasına neden olmuştur. Bu durum zaman içerisinde
ülkeler arasında ekonomik ve ticari ilişkilerin yoğunlaşmasını beraberinde getirmiştir.
Bununla birlikte dış ticaret faaliyetlerindeki gelişmeler, üretim fazlalarının satılabilmesi ve
gerek üretim gerekse de tüketim ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için ülkelerin uluslararası
pazarlara yönelmelerine olanak sağlamıştır. Dış ticaret işlemleri, ihracatçı ve ithalatçı
arasındaki coğrafi mesafenin yanı sıra ticarette hissedilen güven eksikliği ve bir ülkeden
diğerine farklı yasa ve düzenlemelerden kaynaklanan bazı zorluklarla karşı karşıyadır. Bu tür
sorunları önlemek için hem ithalatçının hem de ihracatçının öngörülen görevlerini yerine
getirmelerini sağlamak için bankalar ve bankacılık sistemi içerisinde de banka garantileri son
derece önemlidir. Uluslararası ticari faaliyetlerin zaman içerisinde artış göstermesinde
bankacılık sektörünün önemli bir payının bulunduğunu söylemek mümkündür. Özellikle ticari
faaliyetlere ilişkin ödemelerde bir düzenliliğin sağlanması ve ihracatçı ve ithalatçı taraflar
arasında ödemelere ilişkin güven ortamının oluşturulmasında bankacılık sektörü son derece
önemli görevler üstenmektedir. Bu çalışmada, dış ticaretin geliştirilmesi ve finansmanında
bankacılık faaliyetlerinin öneminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bankalar, dış ticaret
faaliyetleri üzerinde çeşitli araçları kullanmak suretiyle etkili olabilmektedir. Bu araçlardan en
önemlisi de kredilerdir. Bankalar, ihracat faaliyetinde bulunacak işletmelere uygun koşullarda
krediler temin etmek suretiyle dış ticaret işlemlerine önemli katkılara sağlamaktadır. Ayrıca
bankaların ticari işlemde bulunacak taraflara sağlayacağı garantiler de ticari işlem hacminin
artmasına olanak sağlayabilmektedir.
Bu çalışmada yapılan analizler neticesinde, ihracattan toplam kredilere doğru %5
anlamlılık seviyesinde; ithalattan toplam kredilere doğru ise %10 anlamlılık düzeyinde bir
nedensellik tespit edilmiştir. Toplam kredilerden ihracata ve ithalata doğru ise bir nedensellik
tespit edilememiştir. Dolayısıyla, dış ticaret hacmindeki bir artışın toplam kredileri etkilediği
görülmektedir. Dış ticaretin toplam kredileri hangi yönde etkilediğinin tespiti için regresyon
analizi yapılmıştır. Regresyon analizine göre, ihracattaki artış toplam kredileri azaltmaktadır.
İhracat sayesinde ülkeye para girişi olmakta ve bu da toplam kredi talebinde bir azalmaya yol
açmaktadır. Yapılan regresyon analizinde, ithalattaki bir artışın ise toplam kredileri arttırdığı
görülmektedir. Ancak katsayı anlamsız çıktığı için iki değişken arasında anlamlı bir ilişkinin
bulunmadığını söylemek mümkündür. Bu çalışmanın dış ticaretin gelişimi açısından
bankaların öneminin ortaya konulmasına ilişkin önemli bilgileri içerdiği ve diğer
çalışmalardan farklılık arz ettiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, Bankacılık Sektörü, İhracat Kredileri, İthalat ve İhracat, Banka Garantileri.

Abstract:
Today, the economy in general, foreign trade in particular, the rapprochement between
countries, as well as regional and international conditions are the scene of constant changes.
Foreign trade has been the focus of attention and thought of the first economists since ancient
times. The unequal distribution of agricultural and industrial materials and products in the
face of human needs has led to the exchange of goods and services between countries. This
situation has brought about the intensification of economic and commercial relations between
countries over time. However, developments in foreign trade activities have allowed countries
to turn to international markets in order to sell surpluses and meet both production and
consumption needs. Foreign trade transactions face geographical distance between exporter
and importer, as well as some difficulties arising from a lack of confidence in trade and
different laws and regulations from one country to another. Bank guarantees are also
extremely important within banks and the banking system to ensure that both the importer and
exporter fulfill their prescribed duties in order to prevent such problems. It is possible to say
that the banking sector has an important share in the increase in international commercial
activities over time. The banking sector plays an extremely important role, especially in
ensuring a regularity in payments related to commercial activities and creating an
environment of trust regarding payments between exporter and importer parties.
In this study, it is aimed to demonstrate the importance of banking activities in the
development and financing of foreign trade. Banks can be effective on foreign trade activities
by using various tools. The most important of these tools are credits. Banks make significant
contributions to foreign trade transactions by providing loans under favorable conditions to
the enterprises that will carry out export activities. As a result of the analyzes made in this
study, from exports to total loans, at the 5% significance level; From imports to total loans, a
10% significance level of causality has been determined. A causality could not be determined
from total loans to exports and imports. Therefore, it is seen that an increase in foreign trade
volume affects total loans. Regression analysis was carried out to determine the direction in
which foreign trade affects total loans. According to the regression analysis, the increase in
exports reduces total loans. Thanks to exports, money is inflow into the country, which leads
to a decrease in total credit demand. In the regression analysis, it is seen that an increase in
imports increases total loans. However, since the coefficient is insignificant, it is possible to
say that there is no significant relationship between the two variables. It is thought that this
study contains important information about the importance of banks in terms of the
development of foreign trade and differs from other studies.

Keywords: Foreign Trade, Banking Sector, Export Credits, Import and Export, Bank Guarantees