Türk edebiyatında İslamcı mizah: Ömer Faruk Dönmez romanları
Islamist humor in Turkish literature: Novels of Ömer Faruk Dönmez
Yazar: GİZEM SEVİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA NURAN TEZCAN ; YRD. DOÇ. LEYLA BURCU DÜNDAR
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü  / Türk Edebiyatı Bölümü
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Cumhuriyet tarihinde mizah dergileri incelendiğinde, İslamcı bir mizah geleneğinin varlığından söz edilmesi mümkün görünmemektedir. 2000?li yıllara gelindiğinde ise, genel siyasal eğilimlerin de etkisiyle bu yönde bir mizah üretiminin başladığı gözlemlenmektedir. Cafcaf mizah dergisi ve bu derginin yazarlarının İslamcı mizah özellikleri taşıyan edebî üretimleri, bu alanda örnek olarak incelenebilecek ürünlerdir.
Yakın döneme kadar yan yana görülmesi pek mümkün olmayan din ve mizah olgularının, İslami duyarlılıkları yüksek bir iktidar döneminde bir mizah dergisi bünyesinde yan yana gelmesi ve bu yayının sürekliliği bir tesadüf olarak değerlendirilemez. Genellikle iktidarı eleştiren bir söylem olarak belirlenen mizah, 2000?li yıllarda Türkiye?de İslamcı mizah özelinde, iktidarı destekleyen bir niteliğe bürünmüştür.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye?de oluşan bu alternatif mizahı, özelliklerini ve işlevini, iktidar ve yarattığı söylem pratikleri ile ilişkisi bağlamında incelemektir. Bu çerçevede, 2007 yılından bu yana üretimde olan Cafcaf mizah dergisi ve yazarlarından Ömer Faruk Dönmez?in, Hamza (2012) ve Bir Yobazın Günlüğü (2013) adlı romanları bu ilişkiyi ortaya koymak açısından önemli örnekler olarak seçilmiştir. Bu metinler incelendiğinde, bu türden kültürel ürünlerin edebî kaygılardan öte, İslamcı ideolojinin bir aracı olarak konumlandırıldığı, hâkim siyasal eğilimi ve bu eğilimin günlük yaşam pratikleri üzerinde kurduğu egemenliği yansıttığı görülmektedir.

Abstract:
The existence of a tradition of Islamist humor seems imperceptible after an investigation of magazines published during the republican era in Turkey. The emergence of such a genre coincides with the political milieu of 2000s. Literary works that contain characteristics of Islamist humor of the contributors of Cafcaf magazine appear as proper instances to inspect such a genre. 
Unimaginable coexistence of the concepts of religion and humor within a long lived humor magazine during the reign of a party with Islamist tendencies cannot be regarded as coincidence. The concept of humor, characteristically determined as an instrument of political criticism against the governing parties, became a tool of supporting the ruling party as regards Islamist humor in Turkey in 2000s. 
The aim of this study is to investigate such an alternative genre of humor in Turkey, its characteristics and rationale, regarding its relationship with the political rule and its praxis of discourse. In this context, Cafcaf magazine, which has been published since 2007, and novels of one of its contributors Ömer Faruk Dönmez, Hamza (2012) and Bir Yobazın Günlüğü (2013) are chosen to expose this relationship. The examples, determined as instruments of Islamist ideology, reflect the ruling political tendencies and their hegemony on daily life practices instead of literary concerns.