Elbistan şeker fabrikası'nın özelleştirilmesinin bölgedeki pancar üreticilerine etkisinin belirlenmesi
Determinining the effect of the privatization of Elbistan sugar factory on beet producers in the region
Yazar: HAMDİ ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜCAHİT PAKSOY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Özelleştirme = Privatization ; Üreticiler = Producers ; Şeker pancarı = Sugar beet

Özet:
Türkiye'de, şeker pancarı tarımına cumhuriyet döneminde başlanmıştır. Şeker pancarı tarımıyla paralel olarak şeker fabrikaları da kurulmuştur. 2022 yılında Türkiye'deki şeker fabrikalarının 15'i devlet, 6'sı Pankobirlik, 12'si ise özel sektör bünyesinde faaliyet göstermektedir. Bu çalışmada 2018 yılında özel sektöre satışı gerçekleşen Elbistan Şeker Fabrikası'nın özelleşmesinin bölgedeki pancar üretimine etkisi ile özelleşme sonrası pancar çiftçilerinin durumunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Elbistan, Göksun, Afşin ve Tufanbeyli ilçelerinde Basit Tesadüfi Örnekleme Yöntemi'yle belirlenen şeker pancarı çiftçileriyle yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Araştırma sonucunda ankete katılan üreticilerin yıllık gelir ortalaması 320812,50 TL olarak belirlenmiştir. Üreticilerin %45'i şeker fabrikasının özelleştirilmesinin kötü olduğunu söylemiştir. Araştırmada üreticilerin şeker pancarı üretiminde dekardan elde ettiği brüt üretim değeri 3307,84 TL olarak hesaplanmıştır. Üreticiler şeker pancarı üretiminde dekardan 1645,28 TL brüt kâr, 1011,65 TL net kâr elde etmiştir. Araştırmada çiftçilerin sosyo demografik özelliklerinin belirlenerek özelleştirme sonrası şeker pancarı üretim durumunun tespit edilmesi ve çiftçilerin özelleştirmeye bakış açısı ortaya konulmuştur. Yapılan araştırma bölgedeki pancar tarımının geliştirilmesine katkı sağlayacaktır. Bununla beraber pancar çiftçisinin yapısal ve ekonomik sorunları belirlenerek bu sorunlara yönelik çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Bu çalışma, konuya ilgi duyanlar bakımından orijinal verilere dayalı bir kaynak ve daha kapsamlı araştırmaların yapılmasına referans olacaktır.

Abstract:
Sugar beet farming in Turkey started in the republican period. Sugar factories were established in parallel with sugar beet farming. In 2022, 15 of the sugar factories in Turkey are operating under the government, 6 of them are within the body of Pankobirlik, and 12 of them are operating in the private sector. In this study, it is aimed to determine the effect of the privatization of Elbistan Sugar Factory, which was sold to the private sector in 2018, on beet production in the region and the situation of the beet farmer after privatization. In this context, a face-to-face survey was conducted with sugar beet farmers determined by Simple Random Sampling Method in Elbistan, Göksun, Afşin and Tufanbeyli districts. As a result of the research, the average annual income of the producers participating in the survey was determined as 320812,50 TL. 45% of the producers said that the privatization of the sugar factory was bad. In the research, the gross production value obtained by the producers per decare in sugar beet production was calculated as 3307,84 TL. Producers made a gross profit of 1645,28 TL and net profit of 1011,65 TL per decare in sugar beet production. In the research, the socio-demographic characteristics of the farmers were determined and the sugar beet production status after privatization was determined and the farmers' perspective on privatization was revealed. The research will contribute to the development of beet farming in the region. In addition, structural and economic problems of the beet farmer were determined and solutions were suggested for these problems. This study will be a source based on original data and a reference for more comprehensive research for those who are interested in the subject.