Çocuk ses kayıtları ile konuşmayı anlama testinde kullanılacak cümlelerin koherens ve spektral analizi
Coherence and spectral analysis of sentences to be used in speech comprehension test with children's voice recordings
Yazar: BURAK TAŞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİ ADALI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Konuşma = Speech ; Konuşma algısı = Speech perception ; Konuşma analizi = Speech analysis ; Konuşmayı ayırdetme testleri = Speech discrimination tests ; Odyoloji = Audiology ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Spektral analiz = Spectral analysis ; Çocuklar = Children ; İşitme = Hearing ; İşitme algısı = Auditory perception

Özet:
Odyoloji kliniklerinde sıklıkla kullanılan saf ses odyometri testi ile elde edilen sonuç klinisyenlere işitme kaybı derecesini ve tipini gösterebilmektedir, ancak bireyin konuşma, iletişim kurma becerisi gibi bilgileri verememektedir. Pediatrik grupta saf ses odyometri testi ile değerlendirme yapmak zordur ve alınan cevaplar güvenilir olmayabilmektedir. Bu sebeple, işitme kaybının dil, konuşma becerileri üzerine etkisini araştırmak için odyolojide kullanılan konuşma testlerine başvurulmalıdır. Türkiye'de çocuklar için hazırlanmış konuşma test materyalleri sınırlıdır. Yapacağımız çalışmanın amacı ise okul çağı çocuklarında konuşma testinde kullanılacak, günlük hayatta çocuklar tarafından sık kullanılan ve çocuklar tarafından bilinirliği yüksek olan cümlelerin, okul çağı çocukları tarafından seslendirilerek spektral ve koherens analizlerinin yapılması sonucu dengeli cümle listesi oluşturmaktır.
Kullanılan cümle test materyalleri, İstanbul Aydın Üniversitesi İletişim Fakültesi'nin Uygulamalı Televizyon Stüdyosu ses kayıt odasında kayıt altına alınmıştır. Sesleri kaydedilen gönüllüler 7-12 yaş okul çağı çocuklardır. Seçilen bu çocuklardan kız çocuğunun yaşı 9, erkek çocuğunun yaşı ise 11'dir. Anadilleri Türkçe olan gönüllülerin çalışmaya dahil olmama kriterlerinden herhangi birini taşımadığı anlaşıldıktan sonra ses kaydı için kayıt odasına alınmıştır. Gecikmiş konuşma tanısı koyulmuş bir çocuk kayıt alınmadan bu durumun farkedilmesi ile çalışma dışı bırakılmıştır. Ses kaydı 44000 Hz'de 24-bit çözünürlükte kaydedilmiştir, kayıt için Pro Tools 12.7.1 programından yararlanılmıştır. Bir Rote Nt-5 mikrofon cümleleri okuyan konuşmacının 10 cm uzağına konumlandırılmıştır. Dar açılı (Süper-Kardioid) özellikli Rote Nt-5 mikrofon kullanılmıştır. Kayıt, yalıtımı yapılmış sessiz bir odada alınmıştır. Düzenleme için Audacity programı kullanılmıştır. Son olarak tüm bu ses dosyaların MATLAB R2018a ile spektral analizi ve koherens analizi yapılarak. Cümlelerin dengesi ve kullanılabilirliği değerlendirilmiştir.
Analizlerin sonucunda sesler frekans, amplitüd değerlerine göre değerlendirilmiştir. Sonuçlar grafikler şeklinde bulunmuştur. Frekans yoğunlukları spektrogram üzerinde gösterilmiştir. Koherans analizleri yapılan cümle grafikleri spektral açıdan dengeli olarak bulunmuş ve gösterilmiştir.	
Çalışmamızda Spektral ve Koherans analiz yöntemi ile çocukların konuşmayı anlama testinde kullanılabilecek cümle liste materyalleri hazırlanmıştır. Dengeli cümlelerin bu analiz yöntemi ile yapılabileceği ve yapılacak çalışmalar ile geliştirilebileceği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çocuklarda Konuşmayı ayırt etme, konuşma testleri, spektral analiz,	koherens	analiz

Abstract:
The result obtained by the pure sound audiometry test, which is often used in audiology clinics, can show clinicians the degree and type of hearing loss, but cannot provide information such as the individual's ability to speak, communicate. In the pediatric group, it is difficult to evaluate with pure sound audiometry test, and the answers received may not be reliable. For this reason, speech tests used in audiology should be applied to investigate the effect of hearing loss on language and speech skills. Speech test materials prepared for children in Turkey are limited. The aim of the study is to create a balanced list of sentences that will be used in the speech Test in school-age children, sentences that are frequently used by children in daily life and have high awareness by children, as a result of spectral and coherence analysis by school-age children.
The sentence test materials used were recorded in the Applied Television Studio sound recording room of Istanbul Aydın University Faculty of Communication. The volunteers whose voices were recorded were school-age children aged 7-12. Of these selected children, the age of the girl is 9 and the age of the boy is 11. After it was understood that the volunteers whose first language is Turkish did not meet any of the exclusion criteria, they were taken to the recording room for audio recording. A child diagnosed with delayed speech was excluded from the study when this situation was noticed without registration. Audio recording is recorded at 24-bit resolution at 44000 Hz, Pro Tools 12.7.1 is used for recording. A Rote Nt-5 microphone is positioned 10 cm away from the speaker reading phrases. Rote Nt-5 microphone with narrow angle ( super-cardioid ) was used. The recording was taken in a quiet room with insulation. The Audacity program was used for editing. Finally, spectral analysis and coherence analysis of all these audio files with MATLAB R2018a. Balance and availability of sentences were evaluated.
İn a result of the analyses, sounds were evaluated according to values of frequency and amplitude. The results were found in the form of graphs. Frequency densities are shown on the spectrogram. Sentence graphs performed in coherence analysis were found and shown to be spectrally balanced.
İn our study, sentence list materials were prepared that can be used in children's speech comprehension test by spectral and coherence analysis method. It has been shown that balanced sentences can be made with this method of analysis and can be improved with studies to be done.
Keywords: Discrimination speech in children, speech tests, spectral analysis, coherence	analysis