1980 öncesi kültür yaşamında Sanat Emeği dergisinin yeri
Contextual position of Sanat Emeği journal in pre-1980 cultural life
Yazar: YUSUF MERT SARISU
Danışman: DOÇ. DR. SEZA SİNANLAR USLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 1980 öncesi = Before 1980 ; Dergiler = Magazines ; Kültür = Culture ; Marksizm = Marxism ; Sanat Emeği dergisi = Sanat Emeği journal ; Sanat dergileri = Art journal ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyokültürel yaşam = Socio-cultural life

Özet:
Mart 1978 - Eylül 1980 tarihleri arasında yayımlanmış olan kültür dergisi Sanat Emeği'ni konu edinen bu çalışma, 12 Eylül öncesi dönemde kültür sanat alanının sorunlarını, amaçlarını ve içinde bulunduğu durumu bu dergi ve dergiyi oluşturan bileşenlerin bakış açısından incelemeyi amaçlamaktadır. En keskin örnekleri devrim dönemi Rusya'sında ve Weimar Almanya'sında görülebileceği üzere, ideolojik ihtilaf dönemleri, sanata toplumsal unsurlarla en zengin ilişkileri kurabildiği bağlamları sağlayabilmektedir. Türkiye 1970'ler boyunca benzer bir süreçten geçerken Sanat Emeği, doğrudan ve dolaylı olarak bağlantılı olduğu öncüllerinden, sarsıcı toplumsal koşulların politik bir kültürel üretim penceresinden okunması geleneğini miras almıştır. Bu anlamda Sanat Emeği'nin, Cumhuriyet tarihi boyunca gelişimini sürdüren, 1970'lerde ise görünürlük kazanarak kamusal alanda söz sahibi olan toplumcu geleneğin nihai, popüler ve en olgun taşıyıcısı olduğu söylenebilecektir. Tarihsel avangard gibi bu gelenek de, yalnızca estetik bir proje, sanatsal bir deney olmamış, her zaman toplumsal koşulları değiştirme, gündelik yaşamı dönüştürme, sanatla hayatı birleştirme hedefini yanında taşımıştır. Bu araştırma, Türkiye'de 12 Eylül darbesine varan süreçte sanattaki bu eğilimlerin gelişimini Sanat Emeği üzerinden incelemeyi, derginin ürettiği kültürel ve toplumsal söylemleri dönemin koşulları dahilinde tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda tez çalışması, derginin tarihsel olduğu kadar teorik arka planını ve temellerini ortaya koymaya, somut toplumsal bağlamıyla kurduğu ilişkileri ve bu ilişkiler sonucunda ortaya koyduğu fikir ve üretimleri değerlendirmeye yönelik olarak hazırlanmıştır. Bu şekilde, Türkiye'de toplumu dönüştürme projeleri ile kültürel pratiklerin çarpıştığı, birleştiği ve ayrıldığı noktalar, popüler bir kültür dergisi aracılığıyla gözlemlenmiştir.

Abstract:
This research, which studies the arts and culture journal Sanat Emeği, published between March 1978 and September 1980, aims to examine the problems, objectives and the general state of the arts and culture field before the 1980 Turkish Coup D'état, from the perspective of the journal and its contributors. As the pronounced examples like revolutionary Russia and Weimar Germany shows, periods of ideological conflict can provide arts with the environment in which they can establish the richest connections with social composition. As Turkey was passing through a similar process during the 1970s, Sanat Emeği inherited the tradition of observing distressing social conditions through a political window of cultural production, from its direct and indirect predecessors. In this sense, it can be said that Sanat Emeği is the latest, popular and most established bearer of the socialist tradition, which had continued its development throughout the history of Republic, and gained visibility in the public discourse in 1970s. Like the historical avant-garde, this tradition was not only an aesthetic project, an artistic experiment, but always carried the claim of changing society, transforming everyday life and reuniting art and life. This research aims to examine the these developments in arts and culture in the period up to the 1980 Coup through Sanat Emeği, to analyze the cultural and social discourses produced by the journal within the context of the period. In line with this purpose, the thesis study was prepared to reveal the historical as well as the theoretical background and foundations of the journal, to evaluate the relationships it established with its concrete social context and the ideas and productions it put forth as a result of these relations. In this way, the points where the political projects to transform society and cultural practices collide, merge and diverge observed through a popular culture journal in Turkey.