Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi bölümü öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine yönelik algıları
Pre-service computer education and instructional technology teachers' perception of their professional competency
Yazar: AYŞENUR GÜLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL SOMYÜREK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilgisayar eğitimi = Computer education ; Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü = Department of Computer Education and Instructional Technology ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretim teknolojileri = Instructional technologies ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği (BÖTE) bölümü öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine yönelik algılarını tespit etmek ve mesleki yeterlik algılarının öğretmen adaylarının cinsiyetlerine, mezun olunan lise türüne ve öğrenim görülen üniversiteye göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektir.
Tarama modeli kullanılan araştırma iki temel aşamada gerçekleştirilmiştir.  İlk aşamada ISTE Bilgisayar Öğretmenleri Standartları temel alınarak BÖTE Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik Algısı Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçek, beşli likert yapıda 3 faktör altında toplanan 30 maddeden oluşmaktadır. Bu faktörler sırasıyla, İçerik Bilgisi, Öğretim ve Öğrenme Stratejileri ile Mesleki Bilgi ve Becerilerdir. 
Çalışmanın ikinci aşamasında ise geliştirilen BÖTE Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik Algısı Ölçeği kullanılarak Türkiye'deki farklı üniversitelerde bulunan BÖTE bölümlerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının mesleki yeterlik profilleri belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini eğitim fakültelerinde okumakta olan BÖTE öğrencileri oluşturmaktadır. Ancak 1. ve 2. sınıf öğrencileri henüz yeterince mesleki dersleri almadıkları ve meslekleri ile ilgili yeterli deneyime sahip olmadıkları gerekçesiyle araştırma evreninden çıkarılmıştır. Böylece araştırma evreni BÖTE bölümünde okuyan 3. ve 4. sınıf öğrenciler ile sınırlandırılmıştır. Örnekleme yöntemi olarak seçkisiz örneklemenin bir türü olan sistematik örnekleme kullanılmıştır. Evreni temsil edebilecek örneklemi belirlemek amacıyla, tüm üniversitelerin 2015 ve 2016 yıllarındaki üniversiteye giriş taban puanları ve akademik performansa göre üniversite sıralamalarına ulaşılmıştır. Bu belirlenen sıralama değerleri kullanılarak, evrende yer alan üniversiteler için kümeleme analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonrasında üniversitelerin 3 kümeye ayrıştığı görülmüştür. Bu üç farklı kümede yer alan 30 farklı üniversiteden 434 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.
Araştırma sonucunda, BÖTE öğretmen adaylarının mesleki yeterlik algılarına ilişkin dağılımları betimsel istatistikler ile incelenmiştir. Öğrencilerin ölçeğin ilk faktörü olan İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterliklerini çoğunlukla orta düzeyde değerlendirdikleri belirlenmiştir. Ölçeğin ikinci faktörü ile üçüncü faktörü olan Öğretme ve Öğrenme Stratejilerine ile Mesleki Bilgi ve Becerilere yönelik mesleki yeterliklerini ise ağırlıklı olarak orta ve iyi düzeyde değerlendirdikleri görülmektedir. 
Sonuçlar, BÖTE öğretmen adaylarının ölçeğin sadece ilk faktörü olan İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterlik algıları arasında cinsiyet açısından anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Erkek öğrencilerin İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterlik algılarının, kız öğrencilerin İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterlik algılarından anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Benzer şekilde, BÖTE öğretmen adaylarının sadece ilk faktör olan İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterlik algıları arasında lise türleri açısından anlamlı bir fark bulunduğu görülmektedir. Mesleki ve Teknik Anadolu lisesinden mezun olan öğrencilerin İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterlik algılarının, Anadolu lisesinden mezun olan öğrencilerin içerik bilgisine yönelik mesleki yeterlik algılarından anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür.
Son araştırma sorusu kapsamında, öğretmen adaylarının ölçeğin ilk faktörü olan İçerik Bilgisine yönelik mesleki yeterlik algıları ile ölçeğin üçüncü faktörü olan Mesleki Bilgi ve Becerilere yönelik yeterlik algıları öğrenim görülen üniversiteye göre farklılık göstermezken, Öğretme ve Öğrenme Stratejilerine yönelik mesleki yeterlik algılarının farklılaştığı belirlenmiştir. Kümeleme analizi sonucuna göre 1. grupta yer alan üniversitelerde okuyan öğrencilerin Öğretme ve Öğrenme Stratejilerine yönelik mesleki yeterlik algılarının 2. ve 3. Grupta okuyan öğrencilerden daha yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study aimed to determine pre-service computer education and instructional technology (CEIT) teachers' perception of their professional competency and to determine whether their perceptions vary by gender, type of high school from which they graduated, or their university.
The study used a survey model and was conducted in two stages. In the first stage, the Pre-Service CEIT Teachers' Perception of Their Professional Competency Scale was developed based on the ISTE Standards for Computer Science Educators. The scale consists of 30 items on a 5-point Likert-type scale with 3 factors: content information, teaching and learning strategies, and professional knowledge and skills. In the second stage, the Pre-Service CEIT Teachers' Perception of Their Professional Competency Scale was used to determine the professional competency profiles of pre-service teachers studying in the CEIT departments of 30 universities. The study population consisted of CEIT students in faculties of education. However, first and second year students were excluded from the study because they have not attended a sufficient number of professional courses and lack sufficient professional experience. This limited the study population to the third and fourth year students in CEIT departments. This study used systematic sampling, a type of random sampling. The base points of all universities for university admission in 2015 and 2016 and the university rankings for academic performance were used to select the study sample. These rankings were used to perform cluster analysis for the universities in the population, which found that the universities were divided into 3 clusters. The study sample consisted of 434 students from 30 universities in these 3 clusters.
The pre-service CEIT teachers' perceptions of professional competency were analyzed using the descriptive statistics. Most of the students assessed their professional competency in content information, the scale's first factor, as moderate. They generally assessed their professional competency in teaching and learning strategies and professional knowledge and skills, the scale's second and third factors, as moderate or good.
A statistically significant difference was found between the pre-service CEIT teachers' perception of professional competency in content information by gender. The male students' perception of professional competency in content information was significantly higher than that of the female students.
Similarly, a statistically significant difference was found between the pre-service CEIT teachers' perception of professional competency in content information by high school type. The students who graduated from Vocational and Technical Anatolian High Schools had significantly higher perceptions of professional competency in content information than those who graduated from Anatolian High Schools.
The pre-service teachers' perception of professional competency in content information and professional knowledge and skills did not vary by their university, unlike their perception of professional competency in teaching and learning strategies. Cluster analysis determined that the students at the universities in the first group had higher perceptions of professional competency in teaching and learning strategies than the students at the universities in the second and third groups.