Serbest bölgelerin dış ticarete etkisi: Bursa Serbest Bölgesindeki firmaların yatırım yapma nedenlerinin ölçülmesi
The impact of free zones on foreign trade: measuring the causes of investing firms in Bursa Free Zone
Yazar: TOLGA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SELAMİ ÖZCAN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bursa = Bursa ; Firmalar = Firms ; Serbest bölgeler = Free zones ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Serbest Bölgeler, ülkelerin ticaret üzerine koymuş oldukları kotalardan ve kısıtlamalardan etkilenmeyen, aynı zamanda firmalar için çeşitli avantajlar sağlayan özel alanlardır.Serbest Bölgeler sağladıkları avantajlar ile ülkeleri dış ticarette üstün konuma getirebilirler.Ülkemizde 1980'li yıllara kadar serbest bölge kurma çalışmalarında bulunulmuş, ancak başarılı olunamamıştır. 1985 yılından sonra sanayileşme stratejisi ile birlikte serbest bölge kurma çalışmaları hız kazanmıştır. 1985 yılında çıkarılan kanunla serbest bölgelerin ilk temelleri atılmış belirli bölgelerde kurulan ve birçok vergi muafiyeti sağlanan gümrük mevzuatların geçersiz sayıldığı serbest bölgeler, ülke ticaretinde önemli bir yer tutmaya başlamıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde, serbest bölgelere ait tanım ve bilgiler incelenmiştir.İkinci bölümünde, serbest bölgelerin dış ticarete etkisi ve dış ticaret kavramına ilişkin tanım ve bilgiler verilmiştir.Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise Bursa Serbest Bölgesindeki firmaların yatırım yapma nedenleri beklenti ve karşılama oranları üzerinden test edilmiştir.
Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında, firmaların vergisel avantajlardan yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların serbest bölgelerde uygulanan teşviklerden yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların hazır altyapı ve ulaşım imkanlarından yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların dış pazarlara açılmada avantaj elde etme konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların ucuz işgücü ve hammadde imkanlarından yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların, firmaya prestij sağlama konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların serbest bölgelerden yurtiçine satış imkanlarından yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Tüm bu sonuçlara baktığımızda firmaların yatırım yapma nedenlerinde beklenti oranlarının yüksek, karşılama oranlarının ise düşük olduğu görülmüştür.

Abstract:
Free trade zones are special realms which are free from the quotas and restrictions on foreign trade that states apply as well as being beneficial to firms.Free trade zones can help countries to have the edge over in global trade with advantages they provide.During 1980s free zone implementations have been tried in Turkey but became no success. After 1985, free zone implementation studies improved. By the legislation enacted in 1985, first foundations of free zones have been laid. Providing many tax exemption and inactive regulations formed in specified zones, free zones are becoming more important.
In the first part of the study the definitions and information of free zones are examined.In the second part, the effect of free trade zones on foreign trade and the concept of foreign trade definitions and information given.In the third and final part of the study, the reasons for investing to firms in the bursa free zone over expectation and coverage rates tested.
According to results obtained from the study; It was seen that there was a significant difference between expectation and coverage rates of the companies regarding the benefit of tax advantages (p: 0,00 <0,05). It was found that there was a significant difference between the expectation and coverage rates of the companies in terms of using the incentives applied in the free zones (p: 0.00 <0.05). It was seen that there was a meaningful difference between the expectation and coverage rates of the companies regarding the availability of infrastructure and transportation facilities (p: 0,00 <0,05). It was seen that there was a meaningful difference between the expectation and coverage rates of the firms in obtaining advantages in opening to foreign markets (p: 0,00 <0,05). It was seen that there was a meaningful difference between the expectation and the coverage rates of the firms regarding the availability of cheap labor and raw material facilities (p: 0.00 <0.05). It was seen that there was a meaningful difference between the expectation and coverage rate of the firms in providing prestige to the firm (p: 0,00 <0,05). It was seen that there was a meaningful difference between the expectation and coverage rates of firms in terms of utilizing domestic sales opportunities from free zones (p: 0.00 <0.05).When we look at all these results, it is seen that firms have high expectation rates and low coverage rates for investment reasons.