Hasan Hilmî Edirnevî Dîvânı(Dîvân-ı Sânî) [bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük]
Divan of Hasan Hilmî Edirnevî(Dîvân-ı Sânî) [concordance and functional glossary]
Yazar: AHMET SARI
Danışman: DOÇ. DR. HASAN EKİCİ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan şiiri = Court poem ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Hasan Hilmi = Hasan Hilmi ; Türk edebiyatının bağlamlı dizinler ve işlevsel sözlüğü = Concordance and functional glossary of Turkish literature

Özet:
Bu çalışmayla XIX. yy şairlerinden Hasan Hilmî Edirnevî'nin divanının (Dîvân-ı Sânî) bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü oluşturulmuştur. Çalışma TEBDİZ projesi üzerinden yürütülmüştür. TEBDİZ yani "Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük" projesi temelleri 2007 yılında atılmış bir projedir. Aslında 2007 yılından önce ilk örneklerini Prof. Dr. Günay Karaağaç'ın danışmanlığındaki tezlerde gördüğümüz bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmaları daha sonra Prof. Dr. Cem Dilçin danışmanlığında başlayan ve Prof. Dr. İsmail Hakkı Aksoyak danışmanlığında biten Furkan Öztürk'ün hazırladığı "Baki Dîvânı Sözlüğü [bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük]" adlı çalışmayla bugünkü halini almıştır. Proje internet ağı üzerinden yürütülmektedir. Bu çalışma sonunda da Hasan Hilmî'ye ait 343 na't anlamlandırılmıştır. Tebdiz sistemine yüklenmeyen 2 na't , 1 manzum biyografi, 3 Farsça beyit ve 2 mersiye de ayrı bir bölüm altında verilmiştir. Çalışma sonucunda Hasan Hilmî'nin üslup açısından çok başarılı bir şair olmadığı görülmüştür. Hem Arapça hem de Farsça tamlamaları kullandığı yine bunun yanında deyimlere ve kalıp ifadelere de yer verdiği görülmüştür. Aruzu kullanma konusunda pek de maharetli değildir. Hatta bazı beyitlerde neredeyse aruzu hiçe saymıştır. Daha çok nasıl anlattığına değil de ne anlattığına önem veren bir şair olarak karşımıza çıkmaktadır. Eserini araç olarak kullanmıştır.

Abstract:
With this work, XIX. A contextual index and functional dictionary of the divan (Dîvân-ı Sânî) of Hasan Hilmî Edirnevî, one of the poets of the 19th century, was created. The study was carried out through the TEBDİZ project. TEBDİZ, or "Turkish Literature Contextual Index and Functional Dictionary" project, is a project whose foundations were laid in 2007. In fact, before 2007, the first samples were produced by Prof. Dr. The contextual index and functional dictionary studies we saw in the theses under the supervision of Günay Karaağaç were later developed by Prof. Dr. It started under the supervision of Cem Dilçin and Prof. Dr. It took its current form with the work titled "Baki Dîvânı Sözlüğü [contextual index and functional dictionary]" prepared by Furkan Öztürk, under the consultancy of İsmail Hakkı Aksoyak. The project is carried out over the internet network. At the end of this study, 343 na'ts belonging to Hasan Hilmî were interpreted. 2 na't, 1 verse biography, 3 Persian couplets and 2 elegies that are not loaded into the tabdiz system are also given under a separate section. As a result of the study, it was seen that Hasan Hilmî was not a very successful poet in terms of style. It has been observed that he uses both Arabic and Persian phrases, and also includes idioms and formulaic expressions. He is not very skillful in using the aruz. In fact, he almost disregarded the prosody in some couplets. He appears as a poet who attaches importance to what he tells, rather than how he tells it. He used his work as a tool.