İzmir ilinde Eğitim alan aile Hekimliği asistanlarının ulusal kanser tarama standartları bilgi düzeyinin kalitatif ve kantitatif olarak değerlendirilmesi
Qualitative and quantitative evaluation of the national cancer screening standards knowledge level of Family Medicine residents in İzmir
Yazar: BÜŞRA GİZEM MEYDANAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TEVFİK TANJU YILMAZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: Aile hekimleri kanser tarama programlarının halka aktarılmasında ve tarama yaptıran kişi sayısının arttırılmasında, hedeflenen nüfusun davet edilmesinde ve sonuçların iletilmesinde önemli yere sahiptir. Bu nedenle aile hekimleri tarama programlarının vazgeçilmez bir parçası olmaktadır. Araştırmamızda, İzmir ilinde eğitim görmekte olan Aile Hekimliği asistanlarının ülkemizde yapılan kanser taramaları ile ilgili bilgi düzeyi değerlendirilmiş; bu düzeyin yaş, cinsiyet, meslekte toplam çalışma yılı, asistanlık yılı ve daha önce kanser taramalarıyla ilgili eğitim alıp alınmaması gibi değişkenlerle farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Sonrasında yapılan kalitatif çalışma ile de bu düzeyi etkileyen etmenler açısından farkındalığın arttırılması ve geliştirilmesi adına atılabilecek adımlar ortaya konmuştur.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini, İzmir'deki Aile Hekimliği kliniklerinde görev yapan 235 asistan oluşturmuştur. Araştırma tanımlayıcı kesitsel bir çalışmadır. Katılımcılara meme, serviks ve kolorektal kanser taramaları ile ilgili Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Dairesi Başkanlığı tarafından yayınlanan tarama standartlarında yer alan temel bilgilerin sorgulandığı boşluk doldurmalı 12 soru içeren anket formları online olarak uygulanmıştır. Veriler SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiş, daha sonra 10 asistan hekim ile odak görüşmesi yapılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya, araştırma evrenindeki 235 kişinin 177'si katılmıştır. Katılan asistanların %61,6'sı (n=109) daha önce Ulusal Kanser Tarama (UKT) eğitimi almadığını bildirmiştir. Hazırlanan 12 soruyu da doğru cevaplayanların oranı tüm katılımcıların %6,2'sini (n=11) oluşturmaktadır. Katılımcıların ortalama doğru cevap sayısı altıdır. Asistan hekimlerde ortalama doğru sayıları kadın cinsiyetle (p=0,001), ilerleyen meslek yılıyla (p=0,001), asistanlık süresiyle (p=0,001) ve tarama eğitimi alma durumuyla (p=0,002) yüksek derecede anlamlı ilişkili saptanmıştır. Ortalama doğru cevap sayıları meme kanserinde 2,25, serviks kanserinde 1,42 ve kolorektal kanserde 2,40 olarak hesaplanmıştır. Hekimlerin en yüksek (%74,6) ve en düşük (%35) oranda doğru cevap verdikleri sorular sırasıyla hedef kitlede mamografi başlangıç yaşı ve gaitada gizli kan testi sıklık aralığı olmuştur.
Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının kanser tarama konusundaki bilgi ve farkındalık seviyelerinin arzu edilen düzeyde olmaması,  uzmanlık eğitimindeki problemleri göstermektedir. Koruyucu hekimlik, bütüncül yaklaşım, sağlığın korunması ve geliştirilmesi konularına yoğunlaşılması, bu konularda hekimlere daha fazla eğitim verilmesi ve birinci basamak uygulamalarının da verilen bu eğitime eklenmesi gerekmektedir.

Anahtar kelimeler: Kanser Tarama, Ulusal Kanser Tarama Programı, Aile Hekimliği

Abstract:
ABSTRACT

Aim: Family physicians have a key role in explaining cancer screening programs to the society, increasing participation and inviting the target population.. For this reason, family physicians are an indispensable part of screening programs. In our study, the level of knowledge of family medicine residents who are studying in Izmir about cancer screenings in our country was evaluated; whether this level differs with variables such as age, gender, total working years in the profession, years of residency and whether or not they received previous training on cancer screening. With the subsequent qualitative study, steps that can be taken to increase and develop awareness in terms of factors affecting this level have been revealed.
Materials and Methods: The universe of the study consisted of 235 residents working in Family Medicine Cinics in Izmir. The research is a descriptive cross-sectional study and the questionnaire forms prepared for the participants were applied online. The data were analyzed using the SPSS 22.0 statistical package program and then a focus meeting was held with 10 assistant physicians.
Findings: 177 of the 235 people in the research population participated in the study. 61.6% (n = 109) of the participating assistants stated that they had not received National Cancer Screening training before. The rate of those who answered the 12 questions correctly made up 6.2% (n = 11) of all participants. The average number of correct answers of the participants is 6. The average correct numbers of resident physicians were found to be highly correlated with female gender (p = 0.001), advancing professional years (p = 0.001), residency duration (p = 0.001), and education status (p = 0.002). Average number of correct answers was calculated as 2.25 in breast cancer, 1.42 in cervical cancer and 2.40 in colorectal cancer. The questions that the physicians gave the highest (74.6%) and the lowest (35%) correct answers were the mammography onset age in the target population and the frequency range of Occult Blood in the Stool, respectively.
Results: The fact that the cancer screening knowledge level of family medicine residents is not at the desired level indicates the deficiencies in the specialty training provided. It points out the necessity of providing more training on preventive medicine, holistic approach, protection and improvement of health, and supporting this education with primary health care practices.

Keywords: Cancer Screening, National Cancer Screening Program, Family Physician