Şizofrenide grup psikoterapisi: Sanat terapisi ve bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi programlarının etkililiğinin karşılaştırılması
Group psychotherapy in schizophrenia: Comparing the effectiveness of art therapy and mindfulness based cognitive therapy programs
Yazar: VOLKAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Depresif belirtiler = Depressive symptoms ; Depresyon = Depression ; Sanat terapisi = Art therapy ; Terapi = Therapy ; Ölçekler = Scales ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sanat terapisi ve bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarının şizofreni hastalarında depresif belirti, pozitif ve negatif belirti düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu amaçla Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde kronik servislerde yatmakta olan hastalar arasından, DSM-V tanı kriterlerine göre şizofreni tanısını karşılayan, 18-65 yaş aralığındaki 26 erkek hasta, sanat terapisi grubu (13) ve bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi grubuna (13) yansız olarak gruplara atanmıştır. En az beş  yıl örgün öğretim görmüş, devam eden halüsinasyon ve sanrıları olan, genel tıbbi durumunu bozabilecek nitelikte bir hastalığı bulunmayanlar, zeka geriliği, alkol ve madde kullanımı öyküsü olmayan hastalar çalışmaya alınmıştır. 
Araştırmada birinci deney grubuna sanatla terapi programı, ikinci deney grubuna ise bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi programı uygulanmıştır. Deneysel işlem her iki gruba da haftada bir gün, sanatla terapi grubuna 120 dakika, bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi grubuna ise 90 dakika olmak üzere 10'ar oturum olarak uygulanmıştır. Katılımcılara programdan önce, programın sonunda ve 12 haftalık izlemde araştırmacı ve bağımsız bir değerlendirici tarafından Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. Uygulama sürecinde sanat terapisi grubundan üç hastanın, bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi grubunda ise iki hastanın oturumlara ve değerlendirmelere katılmaması nedeniyle, verilerin analizi sanat terapisi grubunda 10 hasta, bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi grubunda ise 11 hasta üzerinden yapılmıştır. 
Sonuç olarak, her iki terapi grubunda da hastaların depresif belirti, pozitif ve negatif belirti düzeylerinin anlamlı düzeyde azaldığı saptanmıştır. İki terapi programı arasında depresif belirti, pozitif ve negatif belirti son-test puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı gözlemlenmiştir. Son testlerde gözlenen olumlu etkinin izleme ölçümlerinde de devam ettiği görülmüştür. Sonuçlar konuyla ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of group practices using art therapy and mindfulness-based cognitive therapy techniques on depressive symptom, positive and negative symptom levels in patients with schizophrenia. For this purpose, among the patients hospitalized in chronic services at  Bakırkoy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Hospital, 26 male patients between the ages of 18-65 who met the diagnosis of schizophrenia according to DSM-V diagnostic criteria were assigned objectively to the art therapy group (13) and the mindfulness based cognitive therapy group (13). Patients who had formal education for at least five years, had ongoing hallucinations and delusions, did not have a disease that could impair their general medical condition, and had no mental retardation, alcohol or substance abuse history were included in the study. 
In this study, art therapy program was applied to the first experimental group, and mindfulness based cognitive therapy program was applied to the second experimental group. The experimental process was applied as 10 sessions, one day a week for both groups, 120 minutes for the art therapy group and 90 minutes for the mindfulness based cognitive therapy group. Beck Depression Scale (BDI) and Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) were administered to the participants before the program, at the end of the program and during a 12-week follow-up by the researcher and an independent evaluator.
Due to the fact that three patients from the art therapy group and two patients in the mindfulness based cognitive therapy group did not participate in the sessions and evaluations during the application process, the analysis of the data was performed on 10 patients in the art therapy group and 11 patients in the mindfulness based cognitive therapy group. As a result, it was found that depressive symptom, positive and negative symptom levels of the patients were significantly decreased in both therapy groups. It was observed that there was no significant difference between the depressive symptom, positive and negative symptom posttest scores between the two therapy programs. It was observed that the positive effect observed in the post-tests continued in the follow-up measurements. The results were discussed in the light of the relevant literature.