İhracatın ithalata bağımlılığının incelenmesi: Otomotiv sektörü üzerine bir uygulama
An examination of import dependency of export: An application on the automotive sector
Yazar: İREM PELİT
Danışman: DOÇ. DR. CUMA BOZKURT
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Eşbütünleşme Testi = ARDL Cointegration Test ; Dışa bağımlılık = External dependence ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Otomotiv = Automotive ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
1980'li yıllarda dünya ekonomisindeki artan küreselleşme eğilimlerine paralel olarak Türkiye de liberal politikalar ile dışa açık ekonomi politikalarını benimsemiştir. Dolayısıyla Türkiye ihracata dayalı sanayileşme modeliyle birlikte yabancı yatırımları ülkeye çekmeye yönelik politikalara hız vermiştir. Bu bağlamda, Türkiye'de çeşitli sektörlerden çok sayıda yabancı sermayeli şirket kurulmuştur. Bu yatırımların büyük bir bölümü otomotiv sektörüne yapılmıştır. Bundan dolayı otomotiv sektörü Türkiye'nin ihracat açısından lokomotif sektörü olmuştur. Bunun yanında Türkiye'nin 2000 yılından sonra ihracata dayalı bir büyüme sürecine girmesinin yanında ithalatında da önemli bir artış görülmüştür. Bu gelişmeler Türkiye'de ihracat ve ithalatın birbirine bağımlı olup olmadığını veya bir bağımlılık varsa bu bağımlılığın nedenlerinin incelenmesinin gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. 
Otomotiv sektörü son yıllarda Türkiye ekonomisi için stratejik önem kazanmasının yanında yüksek oranda katma değer sağlayan sektörlerden biri olmuştur. Bunun sonucunda teknolojik gelişmelere bağlı olarak ithalata bağımlı (ara mallarda) sektörlerden biri haline gelmiştir. Bunun nedeni teknolojinin hızlı bir şekilde gelişmesi ve rekabetin artması sonucu maliyetleri minimize etmek için bu girdilerin ana firmanın bulunduğu ülkelerden ithal edilmesine bağlıdır. Sonuç olarak otomotiv sektöründe girdi ithalatı ve dışa bağımlılık artmıştır. 
Bu bağlamda Türkiye ihracatında, lider konumda olan otomotiv sektöründe ihracatın ithalata bağımlığını ölçmek Türkiye ekonomisi için büyük önem arz etmektedir. Otomotiv sektöründe ihracatın ithalata bağımlılığı 1992-2019 yılları için ekonometrik yöntem kullanılarak analiz edilecektir. Yapılan çalışma ile otomotiv sektörünün durumu gözlenerek ihracat oranlarındaki ithalat bağımlılığı ortaya çıkarılarak, sektörün ithalata olan bağımlılığını azaltma amacıyla nelerin yapılması konusunda görüş önerileri sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, İthalat, İhracat, Otomotiv Sektörü, Dışa Bağımlılık, Eşbütünleşme, ARDL

Abstract:
In the 1980s in parallel with the increasing trend towards globalization in the world economy, Turkey has also adopted the open economic policy with liberal policies. Thus, with the industrialization model based on foreign investment has accelerated Turkey's exports to policies aimed at pulling the country. In this context, a large number of foreign-owned companies were established in Turkey in various sectors. Most of these investments have been made in the automotive sector. Therefore, the automotive industry has been the leading sector in terms of Turkey's exports. Besides, after Turkey's imports in 2000 near the entry to an export-led growth has seen a significant increase. Due to these developments, if there is a dependency of export on import and if there is dependency then what are the main reasons of this dependency become an important issue to be investigated.
Besides, the automotive industry in recent years, winning strategic importance for Turkey's economy has been one of the sectors that provide high value added. As a result, it has become one of the sectors dependent on imports (intermediate goods) depending on technological developments. This is due to the rapid development of technology and the fact that these inputs are imported from the countries where the parent company is located in order to minimize costs as a result of increased competition. As a result, input import and foreign dependency have increased in the automotive sector.
In this context, it is important to measure the dependence of export on import in the automotive sector, which is the leading export sector in the Turkish economy. The dependence of exports on imports in the automotive sector will be analyzed using the econometric method for the years 1992-2019. With this study, the situation of the automotive sector will be observed and the import dependency in export rates will be revealed, and suggestions will be presented on what to do in order to reduce the dependence of the sector on imports.

Keywords: Foreign Trade, Export, Import, The Automotive Sector, Foreign Dependency, Cointegration, ARDL