Turizm yapılarının güneş enerjili su ısıtma sistemlerinin optimum kullanımı açısından değerlendirilmesi (Antalya örneği)
Evaluation of touristical buildings in terms of optimally usage of solar energy assisted water heating systems (case study for the city of Antalya)
Yazar: MEHTAP ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ZORER GEDİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Bilgisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Turizm yapılarında toplam enerjinin ortalama % 60'ı ısı enerjisi, % 40'ı elektrik enerjisi olarak tüketilmektedir. Isı enerjisinin de yaklaşık %20'si sıcak su gereksinimi için harcanmaktadır. Ülkemizdeki turizm yapıları düşünüldüğünde, sıcak su gereksinimi için harcanan enerji miktarının çok önemli boyutlarda olduğu açıkça görülmektedir.Bu tezde, turizm yapılarında yaygın olarak kullanılan temel plan tipleri ve çatı seçenekleri incelenerek, kullanım sıcak suyu eldesi amacıyla güneş enerjisinden optimum yararlanmayı sağlayan plan tiplerinin ve uygulama şekillerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Uygulama hesapları; güneşlenme potansiyelinin yüksek olması ve 1000'i aşkın tesis ve 450.000 yatak kapasitesiyle de en fazla turizm yapısına sahip olması nedeniyle Antalya ili için yapılmıştır.Çalışma altı bölümden oluşmaktadır.1.Bölümde; çalışmanın amacı ve gerekliliği açıklanmış,2.Bölümde; güneş enerjisi ve kullanım alanları, Türkiye'nin güneşlenme potansiyeli ve diğer ülkeler arasındaki yeri, Dünya'da termik güneş enerjisi pazarı ve uygulama politikaları,3.Bölümde; turizm yapıları, Antalya'daki turizm yapılaşmasının değerlendirilmesi, güneş toplaçları, güneş enerjili su ısıtma sistemleri ve çalışma prensipleri anlatılmıştır.4.Bölümde; güneş enerjili su ısıtma sistemlerinin optimum kullanımına yönelik bir yaklaşım, yaklaşımın tanımı, amacı, aşamaları ve adımları açıklanmış,5.Bölümde; Antalya ili için yaklaşımın örneklemesi yapılmış ve sonuçları değerlendirilmiştir. Buna göre; otellerde sıcak su ihtiyacı hesaplanmış, Antalya ilinin şebeke suyu sıcaklık verileri elde edilmiştir. İlin, aylara göre yatay düzleme gelen güneş ışınımı verilerinden, aylara göre eğik düzleme gelen güneş ışınım değerleri hesaplanarak, sıcak suyun güneş enerjisiyle sağlanması durumunda gerekli olan enerji ihtiyaçları hesaplanmıştır. Belirlenen plan tiplerinde; yapı formu, çatı biçimi, yönlenme, toplaç eğim açısı, toplaç yerleşim konumu, gölgeleme mesafesi, ölçütlerine göre çatı yüzeyine yerleştirilebilecek toplaç sayıları belirlenmiş, yönlenme durumlarına göre toplaçların güneşten elde edebilecekleri enerji miktarları ve sıcak su ihtiyacını karşılama oranları hesaplanmıştır. Tesis yatırım maliyetleri ve geri ödeme süreleri dikkate alınarak plan tiplerinin `kazanç/yatırım' oranlarına göre ekonomiklik analizleri yapılmış, tüm plan tipleri için elde edilen sonuçlar verilmiştir.6.Bölümde; sonuç ve önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Turizm yapıları, güneş enerjisi, güneş enerjili su ısıtma sistemleri, ekonomik analiz.

Abstract:
In touristical buildings, annual average consumption rates are 60 % and 40 % as the thermal and electrical energy, respectively. Energy requirement for the preparation of domestic hot water is approximately 20 % of the total thermal (heating) energy. As it can be seen clearly, the amount of consumed energy concerning to meet the domestic hot water demand is at highly significant levels by taking into account the touristical buildings in our country.In this thesis, it was aimed that to find out the most suitable plan types and to determine the proper application methods which make possible to benefit optimally from the solar energy to meet the domestic hot water demand by researching the widely used plan types and roof alternatives in touristical buildings. The case study calculations were achieved for the city of Antalya because it has the highest tourism potential having the guest capacity of 450.000 beds in more than 1.000 touristical buildings in the country besides its solar irradiation potential.The study consists of six chapters.Chapter 1 : The purpose and the necessity of the study was explained.Chapter 2 : General information was presented about solar energy and its main application areas, solar energy potential of Turkey and its position among other countries, the solar thermal energy market and execution policies in Turkey as well as around the world.Chapter 3 : Touristical buildings, evaluation on contructional forming of touristical housing in the city of Antalya, solar thermal collectors, solar energy assisted water heating systems and their operational working principles were outlined in detail.Chapter 4 : It was stated an approach for optimally usage of solar energy assisted water heating systems. Definition and purpose of the approach was explained besides application steps relating to the approach.Chapter 5 : As an application example for the concerned approach, case study calculations were achieved for the city of Antalya and results were evaluated. In this connection, domestic hot water demand was determined in hotels and tap water temperature values for the city network of Antalya were obtained. The energy requirement for heating up the concerned water was calculated according to the solar irradiation coming on to solar collectors by taking into account the monthly solar irradiation data for horizontal surface. It was determined the number of solar collectors which can be installed on roofs for all plan types according to building shape, roof type, orientation, inclination angle of solar collector, mounting position of solar collector and shadow distance parameters. It was calculated solar energy production values and demand coverage ratios. Then, it was studied on economic analysis according to benefit-cost ratios by taking into account the solar plant investment costs and payback periods. Additionally, all results obtained from calculations were submitted.Chapter 6 : Obtained results and recommendations were stated as the conclusion.