Edebî sanatlar açısından Bakara Sûresi örneği
Example of Surat al-Baqarah for literature arts
Yazar: HARUN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. H. MEHMET SOYSALDI
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arapça = Arabic ; Bakara suresi = Bakara sura ; Belagat = Eloquence ; Edebi sanatlar = Literary arts ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sure = Sura ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanlar konuşarak anlaşan canlılardır. İnsanlar sevinçlerini, acılarını, üzüntülerini ve diğer duygularını karşı tarafa aktarırken açık ve kolay bir şekilde aktarma yoluna giderler. Ancak bunun yanı sıra anlatımlarını güçlendirmesi ve karşı tarafı etkileyebilmesi için edebî sanatlar kullanırlar. 
Müslümanlar, tarihsel süreçte ve İslâm tefsirinde Kur'an'ın ve dînî metinlerin daha iyi anlaşılabilmesi ve yorumlanabilmesi konusunda önemli çalışmalar yapmışlardır. Metinlerin içeriği, zamansal süreçte eski anlamını kaybetmeden yeni anlamlar kazanabilir. Kur'an'ı tam, doğru ve daha iyi bir şekilde anlayabilmek, aktarmak istediğini anlamlandırmak ve analiz edebilmek için yeni yöntemlerden faydalanılması, içeriğin barındırdığı yeni anlamların açığa çıkarılmasına katkı sağlayacaktır. Kur'an'ı Kerim'e daha farklı bir açıdan bakarak, barındırdığı farklı anlamları açığa çıkarmaya çalışan yöntemlerden birisi de edebi tefsir ekolüdür. Tarih süreci içerisinde farklı tefsir ekolleri ve temsilcileri açığa çıkmıştır. Muhammed Abduh Ekolü, Taha Hüseyin Ekolü,  Ahmet Han'ın Bilimsel Tefsir Ekolü, Seyyid Kutub Ekolü ve Tasavvufi/İş'ari Tefsir Ekolü gibi edebi tefsir türleri tarihsel süreçte görülen edebi tefsir türlerinden bazılarıdır. 

Yeryüzünde bulunan en değerli ve en önemli edebi, aynı zamanda ilahî şaheser olan Kur'an-ı Kerim'deki âyetlerde ve Peygamber Efendimizin hadîslerinde de söz sanatlarına oldukça fazla karşılaşılmaktadır. Bu nedenden dolayı Arap dili ve edebiyatındaki söz sanatlarını inceleyen ilim olan belâgat, Kur'an-ı Kerim'i anlamak açısından önem arz etmektedir.
Kur'an-ı Kerîm anlam-lafız dizimi, birimler arası sağlam doku, üst ve derin düzeyler itibarıyla diğer metinlerden kolayca ayırt edilen dilsel özelliklere sahiptir. Geleneğimizde meânî, beyân ve bedî' bilim-sanat kollarının oluşturduğu belâgat, özellikle Kur'an'ın doğru ve olabildiğince kapsamlı anlaşılmasını amaçlar.
Bu araştırma, ilâhî vahyi yanlışsız, daha yoğun ve etkin anlamak için Bakara Sûresi'nde kullanılan belâgat uygulamalarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bilindiği gibi Kur'an-ı Kerim'in en uzun sûresi Bakara Sûresi'dir. Çalışmamızın temel amacı olan Kur'an-ı Kerim'de kullanılan belâgat sanatı örneklerinin arttırılabilmesi amacıyla toplam 286 âyetten oluşan Bakara Sûresi'nde kullanılan örnekler araştırılmıştır. 


Anahtar Kelimeler: Belâğat, Meânî, Bedi', Beyân, Bakara

Abstract:
People are the creatures that communicate by talking. People go on an easy and clear way while conveying their joys, sorrows, sadnesses and other feelings to others. However, they use literary arts to strengthen their narration and be able to influence the other side.
Muslims have made important studies in the historical process and in the interpretation of Islam in order to understand and interpret the Qur'an and religious texts better. The content of texts can gain new meanings in the temporal process without losing the old meaning. Using the new methods to understand the Qur'an in a complete, correct and better way, to understand what it wants to convey and to analyze it will contribute to exposing the new meanings it contains. One of the methods which try to bring the Qur'an into a different perspective and to open the different meanings it holds is the literary tafsir school. In the course of history, different tafsir schools and their representatives came to light. Literary commentary types such as Muhammad Abduh School, Taha Hussein School, Ahmet Han's Scientific Tafsir School, Sayyid Qutub School and Sufism / Work Tafsir School are some of the types of literary interpretation seen in the historical process.
Literary arts are encountered quite often in the verses of Quran, the most precious and most important literary masterpiece in the world, and also in the hadiths of our Prophet. Due to this, eloquence, the science that studies the literary arts in Arabic language and literature, is very important in understanding Quran.
Quran has linguistic properties which are easily distinguishable from other texts in terms of syntax of words-meanings, strong texture between units, upper and lower levels. In our tradition, eloquence which is consisted of the science - art branches "meani, beyan and bedi" especially aims to get Qur'an understood accurately and as comprehensively as possible. 
This research purposes to determine the practices of eloquence used in the Surah al-Baqarah to understand divine revelation accurately, more intensively and effectively. As it is known, the longest residence of the Qur'an is the Surah al-Baqarah. In order to increase the examples of the arts used in the Qur'an, which is the main aim of our work, the samples used in the Surah al-Baqarah, which consists of a total of 286 ayats, were researched.


Key Words: Belâğat (eloquence), Meânî, Bedi', Beyân, Bakara (Baqarah)