Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yönergeler
Instructions in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: DENİZ ŞANS KIRIMLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA UZDU YILDIZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilim = Linguistics ; Edimbilim = Pragmatics ; Kipler = Moods ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yönerge = Directive

Özet:
Bir iş yapılırken uygulanacak işlemleri, atılması gereken adımları bildiren yönergelerin eğitim alanında aktarılan bilgilerin içselleştirilebilmesi ve doğru dönütler alabilmek için açık ve kolay anlaşılabilir olması önemlidir. Yabancı bir dil öğretiminde ise yönergelerin yalnızca açık ve kolay anlaşılabilir olması değil, dilin kullanım şekilleri de o dilin sistemini çözmeye çalışarak dile alışmaya çalışan öğrenciler için büyük önem taşımaktadır. Dilin bu sistemlerini çözümlememizi sağlayan dilbilimin bir alt alanı olarak edimbilim; dil öğretiminde iletişim becerisinin kazandırılması ve öğrenciye günlük hayatta yararlı olabilecek konularla sözcük dağarcığının öğretilmesi temel işlevine dayanır. Bu çalışmada Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi alanındaki yönergeleri edimbilimsel açıdan incelemek ve betimlemek amacıyla alanda kullanılan en yaygın ders kitapları incelenmiş ve öğreticilerin görüşleri alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama ile yapılan araştırmada; alanda en yaygın kullanılan 4 öğretim setine ait ders kitaplarının tüm düzeyleri doküman analizi yoluyla kişi, dilbilgisel kiplik ve edimsel işlev açısından incelenmiştir.  Alanda çalışan 21 öğreticinin görüşleri ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla alınmış, elde edilen veriler içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda hem setler arası hem de kitapların kendi içerisinde farklılıklar olduğu ve öğreticilerin yönerge kullanımlarında değişkenler olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, yönerge, kiplik, edimbilim.

Abstract:
It is important that the instructions informing the procedures to be applied and the steps to be taken while doing a job are clear and easily understandable in order to internalize the information conveyed and to receive correct feedback in the field of education. In foreign language teaching, for students who try to get used to the language by trying to solve the system of that language, it is of great importance not only that the instructions are clear and easy to understand, but also the way the language is used. Pragmatics as a sub-field of linguistics that enables us to analyze these systems of language; it is based on the basic function of gaining communication skills in language teaching and teaching vocabulary with topics that can be useful in daily life. In this study, in order to examine and describe the instructions in the field of Teaching Turkish as a Foreign Language from a pragmatic point of view, the most common textbooks used in the field were examined and the opinions of the teachers were taken. In the research conducted with descriptive survey which is one of the qualitative research methods; all levels of the textbooks belonging to the 4 most commonly used teaching sets in the field were examined in terms of person, grammatical modality and pragmatic function through document analysis. The opinions of 21 teachers working in the field were obtained through a semi-structured interview form, and the obtained data were evaluated through content analysis. As a result of the research, it has been determined that there are differences both between the sets and within the books, and there are variables in the use of instructions by the instructors.
Keywords: Teaching Turkish as a foreign language, instruction, modality, pragmatics.