Askeri yargıda disiplin mahkemeleri ve temel hak ve hürriyetleri /
Yazar: AHMET KORHAN MASTI
Danışman: PROF. DR. ATTİLA ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Askeri mahkemeler = Military courts ; Askeri yargı = Military judgement ; Disiplin = Discipline ; Disiplin cezası = Discipline punishment ; Disiplin suçları = Disciplinary offenses ; Temel haklar = Fundamental rights ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms

Özet:
ÖZET Zor ve düzenli, tertipli olmayı gerektiren görev olması ve bundan dolayı gerekli olan disiplini sağlamak amacıyla ayrı olarak bir yargılama sistemine sahip olan Türk Silahlı Kuvvetlerinin yargı unsurlarından biri de Disiplin Mahkemeleridir. Bu mahkemeler 1961 Anayasası ile hukuk sistemimize girmiştir. 1964 yılında çıkarılan kanunla da kurulmuşlardır. Kanunda yapılan bazı değişikliklerle bu güne kadar mevcudiyetini devam ettirmiştir. Kanun, kuruluşu, yargılama usulünü ve konu olan suçları bir arada bulundurmaktadır. Kanunun son haline göre Disiplin Mahkemeleri asgari tugay seviyesinde kurulmakta ve tüm asker kişilere kanunda belirtilen sınırlar dahilinde hürriyeti bağlayıcı cezalar verebilmektedir. Kararlarına karşı net bir kanun yolunun olmaması ve teşkilatında kurulduğu komutanın hiyerarşik astı olan kıta subay veya astsubaylarından mahkeme heyetinin oluşması bu mahkemelerin bağımsızlığı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine uygunluğu konusunda tereddütler yaşanmasına neden olmaktadır. Askeri yargının tarihinden başlamak üzere, kanunun yapım süreci içinde, mahkemelerin kuruluşu, yargılama usulü ve disiplin mahkemesi kararlarına konu olan suçlar, amirlerin görevleri ve diğer askeri suçlar da aktarılmak suretiyle anlatılmıştır. Fiiliyatta görevine devam eden bu mahkemelerin temel hak ve hürriyetler karşısındaki durumu, Anayasa Mahkemesi kararları ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine göre değerlendirilmiştir. Disiplin Mahkemelerinin Mahkeme teşkilatı da oluşturulmak kaydı ile askeri hakim sınıfından olan kişilerden kurulu ve tek hakimli olarak yapılandırılması bağımsızlıkları konusundaki tereddütleri ortadan kaldıracaktır.

Abstract:
ABSTRACT Due to its nature that requires precision and resulting from the fact that it has a distinct jurisdiction system of its own, one of thejudicial components of the Turkish Armed Forces is the Discipline Courts. These courts have become apart of our legal system since 1961 Constitution. They were retained their existence with small amendments in the law. Law consist of its establishment, judicial procedure and related crimes. In compliance with the latest form of the law, the Discipline Courts are established at least at Brigade level and are able to pass punitive verdicts that limit individual freedom of military personnel according to the conditions stated in the Law. The fact that there is not a certain legal procedure related to the verdicts made by these courts and that the court members are comprised of officers and non-commissioned officers who are below the commandant in rank raise some doubts about the independence of the courts and their compliance with the convention European Human Rights. Beginning with Court Martial, within the formulation of the law, the establishment of the courts the crimes that are the focus of judicial procedures and verdicts by the discipline courts, the duties of office holders and other military offenses have been accounted for. As they keep with their function, the current status of these courts, as regards basic rights and freedom, have been evaluated according to the verdicts of the Constitution Court and the Convention European Human Rights.