Türkiye'de halk kütüphanesi örneğinde AVM kütüphanelerinin durum analizi ve hizmet ihtiyacına yönelik model önerisi
Situation analysis of shopping center libraries in the example of public library in Turkey and model suggestion for service needs
Yazar: BÜŞRA ZÜLBİYE KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜSSÜN GÜNEŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bu çalışmada halk kütüphanelerinin yeni bir türü olarak ortaya çıkan ve 2020 
yılında hizmet vermeye başlayan AVM kütüphaneleri incelenmiştir. İlk olarak halk 
kütüphanelerinin tanımı yapılmış, amaç ve hedefleri belirlenmiştir. AVM kütüphaneleri 
incelenirken halk kütüphanelerini oluşturan beş temel öğe; bina, derme, kütüphane 
personeli, bütçe, kullanıcı odaklı olarak ele alınmış ve yurt dışında bulunan AVM 
kütüphanelerinin nasıl ortaya çıktığı, AVM kütüphanelerinin gelişim süreçleri ve 
günümüzdeki durumlarına yer verilmiştir. AVM'ler ile kütüphaneler arasında kurulan 
ilişkiler, bünyesinde kütüphane bulunan AVM'lerin sağladığı avantajlar ve bir 
kütüphanenin AVM içerisinde yer almasının olumlu etkileri ortaya konulmuştur. 
Bu araştırmada Türkiye'de hizmet vermeye başlayan AVM kütüphanelerinin 
gözlem ve kaynak taraması yapılarak mevcut durumu analiz edilmiştir. AVM içerisinde 
yer alan bu kütüphane türünde yeni bir bina inşa edilmesine ve alana ihtiyaç duyulmadığı 
için faaliyete geçmesinin diğer kütüphane türlerine göre daha hızlı ve düşük maliyetli 
olduğu tespit edilmiştir.
Bütün bu incelemeler sonucunda Türkiye'de mevcut halk kütüphanesi 
kullanıcılarının beklentileri ve potansiyel kullanıcıların ihtiyaçları göz önüne alınarak 
kullanıcı ve okuyucu odaklı olmak üzere 2 model önerisi sunulmuştur. Bunlardan ilk 
olarak incelediğimiz sınava hazırlık kütüphane kullanıcıları için model önerisidir. Bu 
model önerisinde kütüphane tasarımı ve hizmetlerinin kullanıcılar odağa alınarak 
planlanması ele alınmıştır. Okuyucu odaklı AVM kütüphanesi modeli ise kütüphaneye 
kitap okumak, sosyal ve kültürel yaşantılarını geliştirmek maksadıyla kullanan 
okuyucuların beklentileri ve ihtiyaçlarına göre tasarlanmıştır. 
Çalışmada yer verilen model önerileri ile kullanıcıların ihtiyaçları karşılanarak 
AVM kütüphanelerinin daha verimli şekilde kullanılması ve böylece toplumun gelişimine 
katkı sağlamak hedeflenmiştir.

Abstract:
In this study, shopping mall libraries, which emerged as a new type of public 
libraries and started to serve in 2020, were examined. First, the definition of public 
libraries was made and their aims and objectives were determined. While examining 
shopping mall libraries, the five basic elements that make up public libraries; building, 
collection, library staff, budget, user-oriented, and how shopping mall libraries abroad 
emerged, the development processes of shopping mall libraries and their current situation 
are included. The relationship between shopping malls and libraries, the advantages of 
shopping malls with libraries, and the positive effects of having a library in a shopping 
mall are presented. 
In this research, the current situation of the shopping mall libraries that started to 
serve in Turkey was analyzed through observation and literature review. It has been 
determined that this type of library located in a shopping mall is faster and more costeffective than other types of libraries because it does not require the construction of a new 
building and empty area.
As a result of all these examinations, two model proposals, user- and readeroriented, were presented, taking into account the expectations of current public library 
users in Turkey and the needs of potential users. The first one we examine is a model 
recommendation for exam preparation library users. In this model proposal, planning of 
library design and services by focusing on users is discussed. The reader-oriented 
shopping mall library model is designed according to the expectations and needs of 
readers who use the library to read books and improve their social and cultural lives.
With the model proposals in the study, it is aimed to contribute to the development 
of society by meeting the needs of users and readers of shopping mall libraries