Mu'tezili müfessirlerin hidayet ve delalet kavramlarını yorumlamaları (Ebu Müslim İsfahani, Kadı Abdulcebbar ve Zemahşeri örneği)
Guidance and concepts signify you renditions of the commentators (Abu Muslim, İsfahan, Kadı Zamakhshari and Abdulcebbar example)
Yazar: SULHATTİN KARABAT
Danışman: PROF. DR. ÖMER PAKİŞ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Dalalet = Signification ; Ebu Müslim İsfahani = Ebu Müslim İsfahani ; Hidayet = Right way ; Kadı Abdülcebbar = Qadı Abdulcabbar ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mutezile = Mutazila ; Tefsir = Commentary ; Zemahşeri = Zemahşeri

Özet:
Hidâyet ve dalâlet kavramları Kur‟an‟da birçok ayette yer almaktadır. Bu kavramları Ġslam âlimleri çeĢitli Ģekillerde yorumlamıĢlardır.Kâdı Abdülcebbar‟a göre, "hidâyet" iki Ģekildedir. Birincisi delil ve beyan anlamına gelen hidâyettir. Bu anlamda Allah, kâfir olsun, mü‟min olsun her mükelle-fi hidâyete erdirmektedir. Diğeri, sevap ve necat anlamında kullanmıĢtır. Bu anlam-daki hidâyet de ancak mü‟minler için söz konusudur.ZemahĢeri‟ye göre "hidâyet ve dalâlet" insan özgürlüğünün geçersizliğine delalet ettiği için Allah, bu iki kavramla vasıflanamaz. O, kendi görüĢünü desteklemek için hidâyet kelimesi yerine lutf, dalâlet kelimesi yerine hızlan kelimesini kullanmıĢtır.
ZemahĢeri, Mu‟tezili görüĢünü desteklerken Allah‟ın hiç kimsenin âsi olma-sını istemediğini aksine onun itaatkâr ve temiz bir kalbe sahip olmasını dilediğini dile getirmiĢtır. ZemahĢeri‟ye göre iĢlenilen günah insanın kendi fiilinin bir neticesi-dir.
Ehl-i Sünnet‟in hidâyet ve dalâlet kavramlarına iliĢkin yaklaĢımı, nasların li-teral anlamlarına bağlı olarak geliĢmiĢ, sonraki dönemde değiĢmeden devam etmiĢtır. Bu kavramların anlaĢılma Ģekli, Ebû Hanife‟nin katkıları ile kelami bir niteliğe ka-vuĢmuĢtur. Ona göre Allah, zatından bir "fazl" olarak hidâyete erdirir. Onlardan di-lediğini de adaleti gereği saptırır. Allah‟ın saptırması „„hızlan‟‟ niteliklidir. Hızlan ise Allah‟ın razı olduğu Ģeye kulu muvaffak kılmamasıdır. Bu durum onun adaletinin bir sonucudur.

Abstract:
Guidance and misguided concepts are located in many verses in the Qur‟an. Islamic scholars have interpreted these concepts in various ways.According to the woman Abdülcebbar, „find the right path‟ it is two ways. First a guidance means of evidence and statements. In this sense, God, unbelievers get, whether believers are guideth all taxpayers. The other is used in the sense of reward and Necati. But also it finds the right path in this sense is said to believers.Zamakhshari is in accordance with „guidance and misguidance‟ that imply the invalidity of God for human freedom, not vasıflana these concepts. He‟s the rightpath instead of the word please to support his opinion, the accelerated use words insteadof words, misguided.
Zamakhshari, unlike God does not want to Mu‟tazilite opinion supporting the rebel that nobody ever expressed that he wished to be obedient and have a clean he-art. Zamakhshari of „processed according to their actual sins is a result of human .
approach to the concept of Ahl al-Sunnah‟s guidance and misguidance, de-pending on how advanced the literal sense, it has continued unchanged in subsequent periods. This understanding of the concept of shape, reached a theological nature with Abu Hanifa‟s contributions. According to him, God, the essence of a „phase‟ as guideth. They also expressed the need to deflect it justice. God‟s diversion of „speed‟ is qualified. Accelerated the failure to enable it to succeed in what he is willing ser-vant of God. This situation is a result of his justice.