İngilizce öğretiminde öğrenen özerkliği geliştirmede öğretmenin rolüne ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri
The views of teachers and students on the role of teachers in fostering learner autonomy in English language teaching
Yazar: FATMA DEMİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SILA AY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğrenenin kendi öğrenmesinin sorumluluğunu alması ve öğrenmesine ilişkin tüm alanlarda etkin olması olarak tanımlanan öğrenen özerkliği 1970'li yıllardan itibaren özellikle yabancı dil öğreniminde önemli bir hedef olmuştur. Ülkemizde çoğunlukla yükseköğretim bağlamında ele alınan konu ile ilgili ortaokul düzeyinde yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, ortaokul düzeyinde öğrenen gereksinimleri dikkate alınarak, özerklik geliştirme sürecinde öğretmenlerin üstleneceği rolleri incelemektedir. Öğretmenlerin öğrenen özerkliğine ilişkin inanışları, öğrenen gereksinimleri, süreçte karşılaşılan güçlükler, sınıf içi özerklik uygulamaları ve kullanılan stratejilere ilişkin derinlemesine veri toplamak amacıyla ortaokulda, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen ikisi pilot uygulama için olmak üzere 17 öğrenci ve ikisi pilot uygulama için olmak üzere yedi İngilizce öğretmeni ile araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan formlar kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verileri anlamlandırmak üzere tümevarımsal bir çözümleme yapılarak temaların ve kodların toplanan veriler tarafından belirlenmesi sağlanmıştır. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin öğrenen özerkliği konusunda farkındalıklarının oldukça yüksek olduğunu ve öğrenen özerkliği geliştirme konusunda olumlu bir tutuma sahip olduklarını ortaya koymuştur. Öğrenen gereksinimlerinin çeşitlilik gösterdiği, okul dışı öğrenmelerin iletişim ve etkileşimden ziyade sınav odaklı olduğu da bulgulanmıştır. Bununla birlikte, uyarlamalar için yoğun çaba ve zaman gerekmesi, çok yönlü bir yaklaşımın eksik oluşu, sonuç odaklı ölçme değerlendirme sistemi, sınav odaklı öğrenme alışkanlığı, anadil ve hedef dil arasındaki farklılıklar, dil farkındalığının olmayışı, sınıf mevcudu, haftalık ders saati sayısının yetersizliği, müfredatın yoğunluğu öğrenen özerkliği geliştirmenin önündeki engeller olarak ortaya çıkmıştır. 
Anahtar kelimeler : İngilizce Öğretimi, Öğrenen Özerkliği, Öğretmen Rolleri

Abstract:
Learner autonomy, which is defined as taking the responsibility of one's own learning and being active in all areas related to his/her learning, has been an important goal especially in foreign language learning since the 1970s. In our country, learner autonomy studies have been mostly addressed in the context of higher education and the number of the studies in the secondary school context are quite limited. This study examines the roles of teachers in the process of developing autonomy at the secondary school level, taking learner needs into account. In order to collect in-depth data on teachers' beliefs about learner autonomy, learner needs, difficulties encountered in the process, classroom autonomy practices and strategies used, interviews were conducted with 17 students learning English as a foreign language (EFL) in a secondary school, two of them for the pilot study, and seven teachers, two of them for the pilot study, using semi-structured interview forms developed by the researcher. In order to make sense of the data obtained, an inductive analysis was used to identify themes and codes from the collected data. The results of the study revealed that teachers' awareness of learner autonomy is quite high and they have a positive attitude towards fostering learner autonomy. It was also found that learner needs varied and that out-of-school learning was exam-oriented rather than communication and interaction. However, the need for intensive effort and time for adaptations, lack of a multidimensional approach, product-oriented assessment and evaluation system, exam-oriented learning habits, differences between mother tongue and target language, lack of language awareness, class size, insufficient number of weekly class hours, and the intensity of the curriculum were found to be obstacles hindering learner autonomy promotion.

Key words: English Language Teaching, Learner Autonomy, Teacher Roles