Türkçede kesinlik
Certainty in Turkish
Yazar: SEMA ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN BOZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanlar, yüzyıllardır kesinlik arayışı içerisinde olmuş ve bu arayış, başta felsefe olmak üzere hukuk, matematik, mantık ve dilbilim gibi birçok bilim alanının araştırma konusu hâline gelmiştir. Günlük yaşamın içinde de oldukça etkili olan kesinlik, iletişimde doğru anlaşılmayı sağlayarak ve karar verme süreçlerini kolaylaştırarak güçlü bir güven duygusu sağlamaktadır. İnsan doğasında bulunan merak, keşfetme arzusu, yaşamı anlamlandırma ve belirsizlikleri giderme çabası yüzyıllardır süregelerek bilgi edinme sürecinin temelini oluşturmuş, bu sebeple kesinlik ile bilgi doğrudan ilişkilendirilmiştir. Bilgi düzeyindeki derecelerden biri olan kesinlik; şüphe duyulmayan, emin olunan ve hiçbir tereddüdü içinde barındırmayan bilgiyi göstermektedir. Konuşur ifadesini daha açık ve seçik bir şekilde aktarmak için kesinlik işaretleyicilerini kullanmaktadır. Bu işaretleyiciler, iletişim anında konuşur ve dinleyici arasındaki bilgi alışverişinde yanlış anlaşılmaların önüne geçerek dilin gücünü ve etkisini artırmakta, istenen mesajı karşı tarafa doğru ve kesin bir şekilde iletilmesine yardımcı olmaktadır.
Bu tez çalışmasında, öncelikle kesinlik kavramı geniş bir bakış açısıyla ele alınarak teorik alt yapı oluşturulmuş, ardından Türkiye Türkçesinde kullanılan kesinlik işaretleyicileri "Salkım Hanım'ın Taneleri" adlı film senaryosu üzerinde tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan taramanın sonucunda kesinlik anlam alanını işaretleyen biçimbirimsel, biçim-sözdizimsel, sözlüksel-sözdizimsel (Adlar/Eylemler (Yüklem), Belirteçler, Ünlemler) olmak üzere birçok işaretleyici bulunmuş, diyalog içerisinde nasıl ve ne şekilde kullanıldığı gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Humans, have been in search of certainty for centuries, and this search has become the subject of research in many fields of science such as philosophy, law, mathematics, logic and linguistics. Certainty, which is also very effective in daily life, provides a strong sense of trust by ensuring correct understanding in communication and facilitating decision-making processes. The curiosity inherent in human nature, the desire to discover, the effort to make sense of life and eliminate uncertainties have formed the basis of the process of acquiring knowledge for centuries, and for this reason, certainty and knowledge have been directly associated. Certainty; which is one of the degrees in the level of knowledge, shows the knowledge that is not in doubt, is sure and does not contain any hesitation. The speaker uses certainty markers to convey his/her utterance more clearly and precisely. These markers increase the power and impact of language by preventing misunderstandings in the exchange of information between the speaker and the listener at the time of communication, and help to convey the desired message to the other party accurately and precisely.
In this thesis, firstly, the concept of certainty is discussed from a broad perspective and the theoretical background is created, and then the certainty markers used in Turkey Turkish are tried to be identified on the movie script "Salkım Hanım'ın Taneleri". As a result of the scanning, many markers including morphological, morpho-syntactical, lexical-syntactical (Nouns/Verbs (Predicate), Adverbs, Exclamations) marking the meaning field of certainty were found and it was tried to show how and how they were used in the dialogue.