İğneli dokuma tekstil takılarda yenilikçi yaklaşımlar
Innovative approaches needleweaving textile jewelries
Yazar: FATMA NUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NAİLE RENGİN OYMAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Takı insanın dini, korunma, beğenilme ve statü sembolü gibi toplumsal ve bireysel durumlarını anlatan bir olgu olarak, ilk çağlardan beri insan yaşamında etkisi olan bir unsurdur. İnsanoğlu doğada bulduğu kemik parçaları, deniz kabukları, değerli taş ve madenleri takılarında kullanmıştır. Madenin keşfedilmesi ve işlenebilmesi ile takıların biçim ve tekniklerinde önemli gelişmeler oluşturmuştur. Farklı sanat dallarının sanatçıları, takı tasarımları ve üretmeleri ile takı anlayışında yenilikler getirmişlerdir. 
Helen Banes bir lif sanatçısı ve mücevher tasarımcıdır. Atkı yüzlü dokuma ile boncukları bir arada kullanarak, takı tasarım anlayışına yeni bir teknik geliştirmiştir.  1993 yılında Helen Banes ve Diana Firtzgerald tarafından "Beads and Threads: A New Technique for Fiber Jewelery" isimli kitapta ayrıntılı olarak iğneli dokuma takı sanatı anlatılmıştır. Takının tasarımı kareli kâğıt üzerine çizilmekte ve yarı yumuşak bir pano üzerine iğne ile tutturulur ve tasarım üzerine toplu iğneler karşılıklı gelecek şekilde tasarım boyunca iğnelenerek devam eder. İğnelerin arasına çözgü denilen dokumanın ilk aşaması olan, çözgü bağlantısı oluşturulur ve desen iplikleri çözgü yüzeyinde bir alttan, bir üstten iplerin arasından geçirilerek atkı yüzlü bir dokuma yapılır. İğneli dokuma, meraklısı olan her kişinin, bulunabilirliği rahat olan malzemeler ile kolaylıkla yapabileceği bir tekniktir. Bu çalışmada, dünya' dan ve Türkiye'den iğneli dokuma takı uygulayıcılarından örnekler verilerek, bu uygulayıcıların yapmış olduğu örneklerin analizleri yapılmış, tasarımın ve imgelem gücünün önemi vurgulanmıştır.
  Çalışmada ayrıca temadan (Mavi) yola çıkarak altı adetlik bir iğneli dokuma koleksiyonu oluşturulmuş, koleksiyonda bu teknik ile ilgili yenilikçi yaklaşımlar aranmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İğneli dokuma, yenilikçi yaklaşımlar, tekstil takı, dokuma takı.

Abstract:
Jewelry, as a phenomenon that expresses social and individual situations of people such as religion, protection, admiration and status symbol, is an element that has had an impact on human life since ancient times. Human beings used bone fragments, seashells, precious stones and metals they found in nature in their jewelry. With the discovery and processing of metal, significant developments have been made in the forms and techniques of jewelry. Artists of different branches of art have brought innovations in the understanding of jewelry with their jewelry designs and production.
Helen Banes is a fiber artist and jewelery designer. By using weft-faced weaving and beads together, he developed a new technique for jewelry design. The art of needle weaving jewelry was explained in detail in the book "Beads and Threads: A New Technique for Fiber Jewelery" by Helen Banes and Diana Firtzgerald in 1993. The design of the jewelery is drawn on checkered paper and pinned onto a semi-soft board with a pin, and the pins are pinned across the design, facing each other. A warp connection, which is the first stage of weaving called warp, is created between the needles, and the pattern threads are passed through the threads from one bottom and one top on the warp surface, creating a weft-faced weave. Needle weaving is a technique that anyone who is interested can easily do with easily available materials. In this study, examples of needle-woven jewelry practitioners from around the world and Turkey are given, the samples made by these practitioners are analyzed, and the importance of design and imagination is emphasized.
   In the study, a six-piece needle weaving collection was created based on the theme (Blue), and innovative approaches to this technique were sought in the collection.


Keywords: Needle weaving, innovative approaches, textile jewelry, woven jewelry.