Derin öğrenme ve makine öğrenme tekniklerikullanılarak göz hastalıklarının tespiti
Detection of eye disease with deep learning and machinelearning approach
Yazar: GÖZDE ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞATAY BERKE ERDAŞ
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Göz hastalıkları insan yaşamını ciddi derecede etkileyen sağlık sorunlarından biridir. Göz hastalıkları arasında bulunan katarakt, diyabetik-retinopati, glokom gibi hastalıklar görme bozukluğuna ve geri dönüşü olmayan göz kusurlarına neden olur. İnsan yaşamında genetik, yaş ve çevresel faktörler göz sağlığını önemli ölçüde etkiler. Hastalık tespitin yapılması ve dolayısıyla hastanın yaşam kalitesinin yükseltilebilmesi için hastalığın doğru bir şekilde tespiti kritik bir rol oynamaktadır. Gelişen teknoloji ile yapay zeka göz kusurlarını ve dolayısıyla ilgili gözde bir hastalık olup olmadığını tespit edebilmektedir. Bu tez çalışması, önemli sağlık sorunlarından göz hastalıklarının derin öğrenme modelleri ve makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak tespit edilmesine yönelik çözümler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada derin öğrenme türlerinden biri olan Konvolüsyonel Sinir Ağları modelleri ve makine öğrenme algoritmaları kullanılmıştır. Hastalık başarısının tahmini ve sınıflandırılmasında geleneksel makine öğrenmesi algoritmalarından Destek Vektörü Makinesi, Naive Bayes Sınıflandırıcısı, K-En Yakın Komşu, Rastgele Orman kullanılmıştır. CNN modelinden DenseNet, EfficientNet, VGG, ResNet ve Xception mimarileri kullanılmıştır. Çoklu sınıflandırma probleminde, hastalık tespiti için kullanılan veri setinde 1074 normal, 1007 glokom, 1098 diyabetik-retinopati, 1038 katarakt verileri olmak üzere toplamda 4217 Retinal Fundus görüntüsü içermektedir. İkili sınıflandırma probleminde, hastalık tespiti için kullanılan veri setinde 1374 normal ve 1374 hastalıklı veriler olmak üzere toplamda 2748 Retinal Fundus görüntüsü içermektedir. Retinal Fundus göz hastalığı sınıflandırması çalışmasında ise hazır CNN mimarileri ve makine öğrenme ile mevcut probleme uyarlanarak deneyler yürütülmüş ve performansları karşılaştırılmıştır.  CNN mimarilerinin konvolüsyonel katmalarında otomatik olarak üretilen öznitelikler makine öğrenme sınıflandırıcılarını beslemek için kullanılmıştır. Tespit ve sınıflandırma çalışmalarında elde edilen performanslara göre derin öğrenme mimarilerinin makine öğrenmesi algoritmalarından üstün geldiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
Eye diseases are one of the health problems that seriously affect human life. Diseases such as cataract, diabetic-retinopathy, glaucoma, which are among the eye diseases, cause visual impairment and irreversible eye defects. Genetic, age and environmental factors significantly affect eye health in human life. Accurate detection of the disease plays a critical role in detecting the disease and thus improving the quality of life of the patient. With the developing technology, artificial intelligence can detect eye defects and therefore whether there is a disease in the related eye. This thesis study aims to develop solutions for the detection of eye diseases, which are important health problems, by using deep learning models and machine learning algorithms. In this study, Convolutional Neural Network models, which is one of the deep learning types, and machine learning algorithms were used. In the prediction and classification of disease success, Support Vector Machine, Naive Bayes Classifier, K-Nearest Neighbor, Random Forest, which are traditional machine learning algorithms, were used. DenseNet, EfficientNet, VGG, ResNet and Xception architectures from the CNN model were used. In the multi-classification problem, the data set used for disease detection includes a total of 4217 Retinal Fundus images, 1074 normal, 1007 glaucoma, 1098 diabetic-retinopathy, 1038 cataract data. In the binary classification problem, the data set used for disease detection includes a total of 2748 Retinal Fundus images, 1374 normal and 1374 diseased data. In the retinal fundus eye disease classification study, experiments were carried out by adapting them to the existing problem with ready-made CNN architectures and machine learning, and their performances were compared. Automatically generated features in convolutional layers of ready-made CNN architectures are used to feed machine learning classifiers. According to the performances obtained in detection and classification studies, it has been observed that deep learning architectures are superior to machine learning algorithms.