Çorum Müzesi'ndeki madenî şamdanlar
Metal candlesticks in Çorum Museum
Yazar: HAFİZE AYTAŞ MERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY GÜNDOGDU
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Maden sanatı = Metalwork ; Maden süsleme sanatı = Metal decoration art ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Sanat müzeleri = Art museums ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Madenî şamdanlar, Türk-İslam Sanatında önemli yere sahip olan eserlerdendir. Osmanlı
Dönemi'nde zirve noktasına ulaşan maden sanatında şamdanlar önceki geleneklerden izler
taşıdıkları gibi dönemin sanatçıları da kendilerine özgü biçimler geliştirmişlerdir. Osmanlı
sanatının zarafet anlayışı madeni şamdanlara da yansımıştır. Şamdanlar sadece aydınlatmada
kullanılan eşya olmayıp sembolik anlamlar da ifade etmişlerdir. Ayrıca şamdanlar Osmanlı
vakıf geleneğini de yansıtması açısından önemlidirler. Bu çalışmada öncelikle madenî
şamdanlar hakkında genel bilgiler verilip şamdanların kullanım alanları, İlahî dinlerde
şamdan kültürü ve Türk-İslam sanatlarında şamdan tasvirinin kullanıldığı alanlar
anlatılmıştır. Maden sanatında şamdanlarda kullanılan malzeme, yapım teknikleri, süsleme
özelliklerinden bahsedilmiştir. Tezin ana konusu olan Çorum Müzesi'ndeki madeni
şamdanlar katalog oluşturularak; malzeme, teknik, süsleme ve biçimsel özellikleri ile detaylı
bir şekilde incelenmiştir. Bu eserler hakkında müzeden alınan genel bilgiler verilmiş,
fotoğraflar ve çizimlerle anlatım desteklenmiştir. Şamdanların ölçüleri de alınarak ayrıntılı
tanımlamaları yapılmıştır. Eserlerin Türk-İslam maden sanatındaki yeri ve önemi
belirlenmeye çalışılmış, farklı müzelerde ve koleksiyonlarda bulunan örneklerle
karşılaştırmalar yapılıp tarihlendirilmeye gidilmiştir.
Anahtar Kavramlar: Madeni Şamdan, Çorum Müzesi, Maden Sanatı, Osmanlı, Süsleme

Abstract:
Metal candlesticks are among the works that have an important place in Turkish-Islamic Art.
Candlesticks in metal art, which reached its peak in the Ottoman Period, as well as bearing
traces of previous traditions, the artists of the period also developed their own unique forms.
The elegance of Ottoman art is also reflected in the metal candlesticks. Candlesticks were not
only used for lighting, but also had symbolic meanings. Candlesticks are also important in
terms of reflecting the Ottoman foundation tradition. In this study, firstly, general
information about metal candlesticks is given and the usage areas of candlesticks, candlestick
culture in divine religions and the areas where candlestick depiction is used in Turkish-
Islamic arts are explained. The materials, construction techniques and ornamentation
features used in candlesticks in mining art were mentioned. The metal candlesticks in Çorum
Museum, which is the main subject of the thesis, were cataloged and examined in detail with
their material, technique, ornamentation and stylistic features. General information about
these artifacts from the museum was given and the narrative was supported with
photographs and drawings. The candlesticks were also measured and described in detail. The
place and importance of the works in Turkish-Islamic metal art were tried to be determined,
and comparisons were made with examples in different museums and collections, and dating
was made.
Key Terms: Metal Candlestick, Çorum Museum, Mine Art, Ottoman, Ornament