Mekansal özelliklerin yürüme aktivitesi üzerindeki etkilerinin sanal mekanlarda analizi
Analyzing the physical environmental factors on walking behavior via virtual environments
Yazar: DİDEM ÇAĞLASIN
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel tasarım = Urban design

Özet:
Yürüme davranışı, sağlıklı yaşam için en temel ve en çok başvurulan fiziksel aktivite çeşididir. Diğer aktivitelere göre yürüyüş sırasında mekânla daha fazla etkileşim kurulması nedeniyle, mekânın yürüme davranışı üzerindeki etkisi göz ardı edilemez. Bu ilişki yurt içinde ve dışında çalışmalarda incelense de, Türkiye'de imar planlama araçları ile müdahale edilen mekânsal özellikler ile mekânın farklı amaçlar için yürüyüşe uygunluğu arasındaki ilişkiyi irdeleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır.

Tez kapsamında; imar planı yoluyla kontrol edilebilen mekânsal özelliklerden; kat yüksekliği, çekme mesafesi (ön bahçe), yol genişliği ve arazi kullanım koşullarındaki farklılıkların kişilerin yürüyüş tercihini nasıl etkilediğinin araştırılması hedeflenmiştir. Mekânsal özellikler açısından farklılaşan 24 sokak modeli, 3D modelleme programları kullanılarak tasarlanmış ve 70 planlama bölümü öğrencisi tarafından hem imgelenebilirlik, mekansal kuşatma, insan ölçeği, çeşitlilik, uyumluluk gibi mekânsal özellikler hem de yürünebilirliği ne derece teşvik ettikleri hususunda değerlendirilmiştir. 

Sonuçlar, kat sayısı, çekme mesafesi, yol genişliği ve arazi kullanım çeşidindeki farklılıkların, mekânın ne derece yürünebilir olduğuna yönelik değerlendirmeleri kısmen etkilediğine işaret etmektedir. Ayrıca, kentsel tasarım kalitesine ilişkin özelliklerin yürünebilirlikle ilişkisi incelendiğinde; uyumluluk ve kısmen insan ölçeği kriterleri için beklenen yönde etki tespit edilmiştir; ancak diğer özellikler için beklenen yönde etki tespit edilememiştir. Bu çalışma, Türk kentlerinde kullanılan mekân üretim araçlarının yürünebilirlik üzerindeki etkisini tartışması açısından önemlidir. Aynı zamanda bu çalışmada önerilen yöntem (mekânsal algı literatüründe yaygın kullanılmasına rağmen yürünebilirlik çalışmalarında kullanılmamış olan) bu alanda yapılacak çalışmalara ilham verebilecektir.

Abstract:
Walking behavior is the most basic and most used type of physical activity for healthy living. Because there is more interaction with the venue during walking than other activities, the effect of the venue on walking behavior cannot be ignored. However, there has not yet been a study in Turkey examining the relationship between the spatial characteristics that are being interfered with with zoning planning tools and the suitability of a space for different walking purposes.

In this thesis, it is aimed to investigate how differences in floor height, front garden, road width and land use conditions, which can be controlled through zoning plan, affect people's walking choice. 24 street models which differ in terms of these spatial features, were designed using 3D modeling programs and by 70 planning department students, have been evaluated both for their spatial characteristics such as imageability, enclosure, human scale, diversity, coherence and to what extent they promote walkability.

The results indicate that differences in the number of floors, distance to the front garden, road width and land use types, have partly influenced the assessment of the degree to which a space is walkable. Furthermore, when the relationship between the characteristics of urban design quality, is examined, an effect has been determined in the expected direction for coherence and partly human scale criteria; but, for other characteristics an effect in the expected direction could not be determined.This thesis is important for discussing the impact of urban place making tools used in Turkish cities on walkability. Additionally, the method proposed in this study (which, despite its widespread use in spatial perception literature, has not been used in walkability studies) will be able to inspire studies.