Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitaplarında atasözü ve deyimlerin öğretim stratejileri üzerine bir durum tespiti
A case study on teaching strategies of the proverbs and idioms in Turkish teaching books as a foreign language
Yazar: EDA TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. BAYRAM BAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Ders kitapları = Textbooks ; Deyimler = Idioms ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kitaplar = Books ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan B1 seviyesi ders ve çalışma kitaplarında bulunan atasözü ve deyimlerin öğretim stratejilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ile yürütülen araştırmada, iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırma yabancı dil olarak Türkçe öğretimine yönelik hazırlanmış kitaplarda yer alan atasözü ve deyim öğretimi sürecinde birden fazla söz varlığı unsurunu ele aldığı için iç içe geçmiş tek durum deseni özelliği göstermektedir. Araştırmanın inceleme nesneleri, İstanbul Yabancılar İçin Türkçe (B1) ders, çalışma; Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe (B1) ders, çalışma ve öğretmen kılavuz kitaplarıdır. Kitaplardaki atasözü ve deyimler tespit edildikten sonra dijital ortama aktarılmıştır ve veri toplama aracı oluşturulmuştur. Atasözü ve deyimlerin öğretim stratejileri içerik analizi kullanılarak belirlenmiştir. İçerik analizi sonucunda oluşan kategoriler doğrultusunda araştırmanın veri toplama aracına son hâli verilmiştir. İçerik analizi sonucu oluşan kategoriler şu şekildedir: Öğretim stratejileri doğrudan ve dolaylı öğretim stratejileri olmak üzere iki ana başlık altında toplanmıştır. Doğrudan ve dolaylı öğretim stratejilerinde anlama becerisine yönelik stratejiler, anlamı çözmeye yönelik stratejiler, anlatma becerisine yönelik stratejiler, görsellere yönelik stratejiler, ölçme değerlendirmeye yönelik stratejiler olmak üzere beş kategori ortaya çıkmıştır. Atasözleri ve deyimler, okuma, dinleme, yazma, konuşma ve dil bilgisi beceri alanlarında ve bunlara yönelik ölçme değerlendirmede kullanılmıştır. Bu kategoriler ve kategorilerin altında yer alan etkinliklerin aktarılış şekilleri çalışmanın atasözü ve deyimlere dair öğretim stratejilerini oluşturmuştur. Araştırma sonucunda doğrudan öğretim stratejilerinin dolaylı öğretim stratejilerine oranla çok daha sınırlı kullanıldığı, kitaplarda tespt edilen atasözü ve deyim öğretim stratejilerinin literatürde ilgili alanla yapılan çalışmalarla uyuşmadığı görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, atasözleri, deyimler, öğretim stratejileri

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the teaching strategies of proverbs and idioms in B1 level textbooks and workbooks used in teaching Turkish as a foreign language. In this research only case pattern interwoven has been used that has been run by case study which is one of the qualitative research methods. The study shows the characteristic only case pattern interwowen pattern because it discusses more than one vocabulary element during the teaching of proverb and idiomatic instruction in books prepared for teaching Turkish as a foreign language. Examination objects of the research are İstanbul Turkish for Foreigners (B1) textbook, workbook; Institute of Yunus Emre Yedi Iklim Turkish (B1) texbook, workbook and teacher guide book. After proverbs and idioms in the books had been identified, they were transferred to digital media and data collection tool was created. The teaching strategies of proverbs and idioms were determined by using content analysis. As a result of the content analysis, the data collection tool was finalized in accordance with the categories. The categories of content analysis are as follows: Teaching strategies grouped under two main headings as direct and indirect teaching strategies. There are five categories in direct and indirect teaching strategies and these are strategies for understanding, strategies for solving meaning, strategies for narrative skills, strategies for images and strategies for assessment. Proverbs and idioms are used in reading, listening, writing, speaking and grammar skills areas and in the assessment of them. These categories and the ways in which the activities under the categories were transferred form the teaching strategies for the proverb and idioms of the study. As a result of the study, it was seen that direct teaching strategies were used much more limited than indirect teaching strategies, the proverb and idiom of teaching strategies in the books did not correspond with the studies conducted in the related field. 
Key Words: Teaching Turkish as a foreign language, proverbs, idioms, teaching strategies