Ortaokul öğrencilerinde okula uyumun yordanması
Prediction of school adjustment in middle school students
Yazar: HAMZA ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. DİLEK GENÇTANIRIM KURT
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Okula uyum = School adjustment ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Rehberlik = Guidance ; Zorbalık = Bullying ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ortaokul öğrencilerinde okula uyumun incelendiğinde bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, ailenin sosyoekonomik düzeyi, aile ortamı, kariyere ilişkin ebeveyn desteği ve zorbalığa maruz kalma değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 yılında Eskişehir'de 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim görmekte olan 1371 (673 kız, 695 erkek) ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcılara ait kişisel bilgileri toplamak amacıyla araştırmacılar tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", ortaokul öğrencilerin okula uyumunu akademik, sosyal ve davranışsal boyutlarıyla ölçmek amacıyla Gençtanırım-Kurt vd. (2023) tarafından geliştirilen Ortaokul Öğrencileri için Okula Uyum Ölçeği (OÖİOUÖ), öğrencilerin eğitsel ve kariyer gelişimlerinde ailelerinden algıladıkları desteği ölçmek amacıyla Turner vd. (2003) tarafından geliştirilen Güneş ve Bacanlı (2020)  tarafından Türkçeye uyarlanan "Kariyere İlişkin Ebeveyn Desteği Ölçeği" (KİEDÖ), aile üyelerinin aile ortamını değerlendirmek amacıyla Fowler (1982) tarafından geliştirilen ve Usluer (1989) tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılan "Aile Ortamı Ölçeği" (AOÖ), öğrencilerin zorbalık kategorilerini (mağdur olmayan, akran mağdur ve zorba mağdur) ölçebilmek amacıyla Felix vd. (2011) tarafından geliştirilen Atik ve Yerin-Güneri (2012) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "California Zorbalığa Maruz Kalma Ölçeği"  (CZMKÖ) kullanılmıştır. Araştırmada Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Etik Kurul Değerlendirme ve Karar Formu ile Milli Eğitim Bakanlığı'ndan gerekli izinler alınmıştır ve okullarla yapılan ön görüşmelerin ardından veri toplama süreci araştırmacı tarafından yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin istatistiksel analizi için SPSS 25 paket veri analiz programı kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinde okula uyumun cinsiyete göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini belirlemek için t testi; sınıf düzeyi, okul başarısı, ailenin sosyoekonomik düzeyi ve zorbalığa maruz kalma değişkenleri arasındaki anlamlılığı incelemek üzere Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın diğer bağımsız değişkenleri olan aile ortamı alt boyutları olan birlik-beraberlik ve denetim ile kariyere ilişkin ebeveyn desteği değişkenlerinin ortaokul öğrencilerinde okula uyumlarını yordayıp yordamadığını ortaya koymak için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ortaokul öğrencilerinde okula uyumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, okul başarısı, ailesinin sosyoekonomik düzeyi ve zorbalığa maruz kalma değişkeni açısından anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan çoklu regresyon analizine göre birlik-beraberlik ve denetim alt boyutları ile kariyere ilişkin ebeveyn destek değişkenlerinin okula uyumu anlamlı olarak yordadığı görülmüştür.

Abstract:
This study aims to examine the school adjustment of middle school students in terms of gender, grade level, socioeconomic level of the family, family environment, parental support for career, and exposure to bullying variables. The study group of the research consists of 1371 (673 female, 695 male) middle school students studying in 5th, 6th, 7th and 8th grades in Eskişehir in 2023-2024. In the study, the "Personal Information Form" prepared by the researchers to collect personal information of the participants, the "School Adjustment Scale for Middle School Students" (SASMSS) developed by Gençtanırım-Kurt et al. (2023) to measure the academic, social and behavioral dimensions of middle school students' adjustment to school, the support perceived by students from their families in their educational and career development developed by Turner et al. (2003) and adapted into Turkish by Güneş and Bacanlı (2020) to measure the support perceived by students from their families in their educational and career development, the "Parental Support Scale for Career" (PPSS) developed by Fowler (1982) to assess the family environment of family members, the "Family Environment Scale" (FES) developed by Fowler (1982) and Turkish validity and reliability study conducted by Usluer (1989), the bullying categories of students (non-victim, peer victim and bully victim) developed by Felix et al. (2011) and adapted into Turkish by Atik and Yerin-Güneri (2012), the "California Bullying Exposure Scale" (CZMES) was used. In the study, the necessary permissions were obtained from Kırşehir Ahi Evran University Ethics Committee Evaluation and Decision Form and the Ministry of National Education, and the data collection process was carried out face-to-face by the researcher after preliminary interviews with the schools. SPSS 25 package data analysis program was used for statistical analysis of the data obtained within the scope of the research. The t-test was used to determine whether school adjustment in middle school students showed a significant difference according to gender; Analysis of Variance (ANOVA) was used to examine the significance between the variables of grade level, school achievement, socioeconomic level of the family and exposure to bullying. Multiple regression analysis was conducted to determine whether the other independent variables of the study, family environment sub-dimensions of unity-cooperation and supervision, and parental support for career predicted middle school students' adjustment to school. As a result of the analysis, it was concluded that school adjustment in middle school students showed a significant difference in terms of gender, grade level, school achievement, socioeconomic level of the family and exposure to bullying. In addition, according to the multiple regression analysis, it was seen that the sub-dimensions of unity, solidarity and control and parental support variables related to career significantly predicted school adjustment.