Kalkınma ajansı destek programlarının KOBİ ler ve ihracat hedefi açısından değerlendirilmesi: TR81 bölgesi örneği
Evaluation of development agency support programs in terms of SMES and export targets: An example of the TR81 region
Yazar: ŞAKİR ADEM YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. FERDİ KESİKOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı = Western Blacksea Development Agency ; Finansal destek = Financial support ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kalkınma ajansları = Development agencies ; Kalkınma politikaları = Development policies ; TR 81 Bölgesi = TR 81 Region ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Dünyada liberal politikaların yaygınlaşması, iletişim olanaklarının iyileşmesi, bankacılık ürünlerinin çeşitlenmesi, lojistik imkanların gelişmesiyle uluslararası ticaretin ekonomik ve politik önemi artmıştır. Bu kapsamda hazırlanan planlar ve koyulan hedefler doğrultusunda devlet destekleri, teşvikler, hibeler, faizsiz kredi imkanları gibi argümanlarla uluslararası ticaretin olumlu ve olumsuz dışsal etkileri dahilinde tedbirler alınmakta, işletmelerin pazarlama kabiliyetlerinin geliştirilmesi, uluslararası arenada rekabet güçlerinin artırılması, üretim kabiliyetlerinin geliştirilmesi anlamında destekler sağlanmaktadır. KOBİ'ler geniş alanlara yayılmaları sebebiyle destek uygulamalarında, plan ve programlarda müdahale alanı olarak belirlenmektedir. Bu kapsamda KOBİ'lerin rekabetçiliklerinin artırılması, yenilikçiliğin, girişimciliğin desteklenmesiyle uluslararası ticarette aktif olmaları hedeflenmektedir.
Uluslararası ticarette Türkiye'nin konumunun güçlendirilmesine yönelik ulusal hedeflerin yanı sıra ülke içi gelişmişlik farklarının azaltılması ve kalkınmanın genele yayılması adına bölgesel kalkınma çalışmaları da yürütülmektedir. Bu amaca hizmet eden Kalkınma Ajansları, bölgesel stratejileri belirleme, program oluşturma, faaliyetleri izleme, değerlendirme işlevlerini üstlenmektedir. TR81 Bölgesinde faaliyetlerini sürdüren Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı da sonuç odaklı programlama yaklaşımıyla uyumlu, ulusal ve bölgesel hedeflere hizmet eden projeleri desteklemektedir. Çalışmada, TR81 Bölgesi'nde sağlanan destekler, SE-GE verileri kapsamında bölge içi ve bölgeler arası sosyo-ekonomik farklılıklar, yatırım yapma amacıyla proje sunan işletmelerin faaliyet bölümlerine ve ilçelere göre dağılımları, işletme özelliklerinin ihracata etkisi araştırılmıştır. TOBB sanayi veritabanı verileri TR81 Bölgesi işletme varlığı, ihraç edilen ürün ve ihracat yapılan ülkeler bağlamında bölgesel potansiyel incelenmiştir. Bu kapsamda KOBİ'ler ve ihracat odaklı kalkınma ajansı desteklerinin bölgede öne çıkan faaliyet bölümleri, il ve ilçe bazında işletme potansiyelleri göz önünde bulundurularak ihtiyaca binaen planlanmasıyla uluslararası ticarette pay artışı, uzmanlaşma ve sahip olunan mali, doğal ve beşeri kaynakların etkin kullanımı hedeflerine yönelik öneriler oluşturulması amaçlanmıştır.

Abstract:
With the spread of liberal policies in the world, the economic and political importance of international trade has increased. In line with the plans and targets set in this context, government supports are provided in terms of improving the marketing capabilities of enterprises, increasing their competitiveness in the international arena, and improving their production capabilities. SMEs have been determined as the focus group in the plans and programs since they are spread over wide areas.
Continuing its activities in the TR81 Region examined in the study, the Western Black Sea Development Agency was established with the aim of reducing the intra-country development disparities and spreading the development throughout the country, and supports projects that serve national and regional goals. In the study, the financial and technical support provided in the TR81 Region, socio-economic differences within the region and between regions within the scope of SE-GE data, the distribution of enterprises that offer projects for investment purposes according to provinces and districts, the distribution according to their fields of activity and the effect of business characteristics on exports were examined. Within the scope of TOBB sector database, regional potential and structure of SMEs and with TIM and TUIK data, exported products and export markets were examined. In this context, it is suggested that SMEs and export-oriented financing supports to increase the share of enterprises in international trade should be created by taking into account the prominent fields of activity in the region, regional specialization, financial sources, natural resources and human capital.