Sosyal piyasa ekonomisi ve krizler
Social market economy and crisses
Yazar: FAİK ZENGİN
Danışman: PROF. DR. ERCAN EREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Düzen = Order ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Kriz = Crisis ; Liberalizm = Liberalism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sosyal piyasa ekonomisi = Social market economy

Özet:
1980'lerden itibaren hâkim iktisat ideolojisi neo-liberal iktisattır. Devletin ekonomideki ağırlığının azaltılması düşüncesine dayanan bu akımın geçerliliği 2008 yılında yaşanan krizle birlikte değişmeye başlamış, buna ilaveten ülkelerde  izlenen iktisat politikaları da önemli ölçüde değişim göstermiştir. Türkiye dâhil birçok ülke, 2008 sonrasında gelenekselin dışında politikalar  izleyerek krizin etkilerini bertaraf etmeye çalışmışlardır. Bu politikalar daha çok sosyal piyasa ekonomisi veya devlet kapitalizmi çizgisinde cereyan etmiştir. 2008 krizinin ülkelerin izledikleri iktisat politikalarında bu tür bir değişime neden olup olmadığı sorusu, incelemeye değer bir husustur. Bu amaçla çalışmada 2008 krizi sonrasında Almanya, İsveç, Birleşik Krallık ve Türkiye'nin izlediği politikalarda sosyal piyasa ekonomisi yönünde bir yakınsama olup olmadığı hususu değerlendirilmeye çalışılmıştır. "Temel Bileşenler Analizi" aracılığıyla 2003, 2008 ve 2013 yılları için oluşturduğumuz sosyal piyasa ekonomisi endeks değerleri, Almanya ve İsveç'in sosyal piyasa ekonomisine yakınsadığı, Birleşik Krallık ve Türkiye'nin ekonomi politikalarının  ise sosyal piyasa ekonomisine yakınsamadığını, aksine 2003 yılından sonra sosyal piyasa ekonomisinden bir nebze uzaklaştığını göstermiştir. Bu bulgular Almanya ve İsveç'in küresel finans krizinden Birleşik Krallık ve Türkiye'ye kıyasla daha az etkilenmesinin ana nedeninin sosyal piyasa ekonomisine olan yakınlıkları olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Liberalizm, Düzen

Abstract:
Since the 1980s, the dominant economic ideology has been neo-liberal economics. The validity of this trend, which is based on the idea of reducing the weight of the state in the economy, began to change with the crisis in 2008, and in addition, the economic policies followed in the countries also changed significantly. After 2008 many countries, including Turkey, has sought to eliminate the effects of the crisis by implementing policies outside the traditional. These policies took place mostly on the line of social market economy or state capitalism. The question of whether the 2008 crisis caused such a change in economic policies pursued by countries is worth considering. For this purpose, we seek to answer the question of whether there is a convergence in Germany's, Sweden's, United Kingdom's and Turkey's economic policies toward the social market economy after 2008 crisis. The social market economy index values that we have created through Principal Component Analysis for the years of 2003, 2008 and 2013 showed that Germany and Sweden converged to the social market economy while United Kingdom and Turkey did not, contrary they slightly went from it. These findings showed that the main reason of Germany and Sweden less affected from global financial crisis compared to United Kingdom and Turkey is the Germany's and Sweden's proximity to the social market economy.

Key Words: Liberalism, Order