İlkokul ders kitaplarının karakter eğitiminin altı temel değeri bakımından analizi
Analyzing elementary education textbooks in terms of six basic values of character education
Yazar: VELİ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. NURAY SENEMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretmenlerin, öğrencilerin öğretme-öğrenme ortamlarında en çok kullandıkları kaynaklardan biri ders kitaplarıdır. Bu çalışmanın amacı ders kitaplarında Karakter Eğitiminde Altı Temel Değer'e (The Six Pillars Of Character) ne düzeyde yer verildiğini belirlemektir. Araştırmada tarama modeli ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. 2021-2022 öğretim yılında Ankara'daki devlet ilkokullarında kullanılan ders kitapları veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Karakter eğitimine her sınıf ve her derste yeterli düzeyde yer verilmesi gerektiği düşünülerek birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıftaki temel derslerin ders kitapları incelenmiştir. Birinci sınıfta; Hayat Bilgisi, Türkçe, Matematik, ikinci sınıfta; Hayat Bilgisi, Türkçe, Matematik, üçüncü sınıfta; Hayat Bilgisi, Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve dördüncü sınıfta da Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler ders kitapları incelenmiştir. İlkokul ders kitaplarının sınıf düzeylerine göre değerleri kapsaması bakımından benzerlik ve farklılıklarını bulmak amacıyla farklı sınıf düzeylerindeki ders kitapları analiz edilmiştir. Ders kitapları Karakterin Altı Temel Değeri (The Six Pillars Of Character) sınıflamasına göre incelenmiştir. Dürüstlük (Trustworthiness), Saygı (Respect), Sorumluluk (Responsibility), Adalet (Fairness), Koruma-Kollama (Caring) ve Vatandaşlık (Citizenship) altı temel değeri oluşturmaktadır. Bu sınıflamanın seçilmesinin sebebi ise Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) öğretim programlarındaki değerler ile Karakterin Altı Temel Değeri'nin benzerlik göstermesidir. Araştırma sonucunda karakter eğitimine ders kitaplarında ne düzeyde yer verildiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre ilkokul ders kitaplarında Karakterin Altı Temel Değerine üçüncü sınıf Hayat Bilgisi ders kitabında Sorumluluk ve Vatandaşlık değerleri hariç ya hiç yer verilmediği ya da değerlere nitelikli bir karakter eğitimi için yeterli düzeyde yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
One of the resources that teachers and students use most in teaching-learning environments is textbooks. The purpose of this study is to determine to what extent The Six Pillars of Character are included in textbooks. Qualitative methodology was used in this research and the data were gathered by document analysis method. Textbooks used in public primary schools in Ankara in the 2021-2022 academic year were used as data collection tools. Considering that character education should be included at a sufficient level in every grade and every lesson, the textbooks of the basic courses in the first, second, third and fourth grades were examined. In first grade; Life Sciences, Turkish, Mathematics, second grade; Life Sciences, Turkish, Mathematics, third grade; Life Sciences, Turkish, Mathematics, Science and fourth grade Turkish, Mathematics, Science and Social Studies textbooks were examined. Textbooks at different grade levels were analyzed to find the similarities and differences in primary school textbooks in terms of covering values according to grade levels. The textbooks were examined according to the classification of The Six Pillars of Character. The six basic values are Trustworthiness, Respect, Responsibility, Fairness, Caring and Citizenship. The reason for choosing this classification is that the values in the Ministry of National Education (MEB) curricula are similar to the Six Pillars of Character. As a result of the research, it was determined to what extent character education was included in the textbooks. According to the findings, it was concluded that The Six Pillars of Character were either not included in the primary school textbooks, except for the Responsibility and Citizenship values in the third grade Life Sciences textbook, or the values were not included at a sufficient level for a qualified character education.