Çevrimiçi ortamda dinleme stratejileri eğitiminin Türkçe öğretmeni adaylarının akademik dinleme becerisine etkisi
The effect of listening strategies education in the online environment on the academic listening skill of Turkish teacher candidates
Yazar: OĞUZHAN UZUN
Danışman: DOÇ. DR. TALAT AYTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akademik dinleme = Academic listening

Özet:
Bu çalışmada çevrimiçi ortam destekli süreç temelli dinleme stratejisi öğretiminin Türkçe öğretmeni adaylarının akademik dinleme becerisi gelişimine etkisinin incelenmesi araştırılmaktadır. Araştırma, deneysel araştırma ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma desen üzerine temellendirilmiştir. 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında uygulaması yapılan araştırmada Yıldız Teknik Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği Bölümünde öğrenim gören 25 üçüncü sınıf öğrencisi deney grubunu; Medeniyet Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği Bölümünde öğrenim gören 25 üçüncü sınıf öğrencisi ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Araştırmada Akademik Dinleme Becerisi Yeterlilik Ölçeği (ADBYÖ) ve alanyazın taraması, uzman görüşleri sonucunda geliştirilen Akademik Dinleme Becerisi Testi (ADBT) kullanılmıştır. 8 haftalık planlanan süreç temelli dinleme stratejileri öğretimi deney grubuna uygulanırken kontrol grubuna "Anlama Teknikleri II: Dinleme Eğitimi" dersi müfredatı uygulanmıştır. Elde edilen veriler, nicel ve nitel veri analizi programlarıyla analiz edilmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre süreç temelli dinleme stratejisi öğretimi Türkçe öğretmeni adaylarının akademik dinleme beceri gelişimine ve akademik dinleme becerisi yeterlik algılarına doğrudan olumlu etki sağlamıştır. Öğretmen adaylarının görüşme formuna ve yansıtıcı günlüğe verdiği cevaplar incelendiğinde Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme öncesi stratejileri arasında tahminde bulunma ve amaç belirlemeyi, dinleme sırası stratejilerinde not almayı, dinleme sonrası stratejilerinde ise özetlemeyi sıklıkla kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte gönderici ve dinleyici arasındaki iletişimin niteliğinin oldukça önemli olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan 8 hafta süren derslerin çevrimiçi ortamda gerçekleştirilmesiyle ilgili olarak zaman, mekân ve enerjiden tasarruf olması konularında Türkçe öğretmeni adayları tarafından olumlu görüş bildirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular ışığında akademik dinleme becerisinin gelişimine doğrudan katkı sağladığı tespit edilen süreç temelli dinleme stratejilerinin öğretmen adayları tarafından sağlıklı bir biçimde kullanımı için "Akademik Dinleme Becerisi Kılavuzu" geliştirilmiştir.

Abstract:
This study investigates the effect of online environment-supported process-based listening strategy teaching on the academic listening skill development of Turkish teacher candidates. A mixed design is employed in the research, in which experimental research and qualitative research methods are used together. In the research conducted in the 2022-2023 academic year, the experimental group consisted of 25 third-year students studying at Yıldız Technical University Turkish Language Teaching Department; 25 third-year students studying at Medeniyet University Turkish Language Teaching Department constitute the control group. The Academic Listening Skills Proficiency Scale (ADBYÖ) and the Academic Listening Skills Test (ADBT), which were developed as a result of literature review and expert opinions, were utilized in the research. While the planned 8-week process-based listening strategies teaching was applied to the experimental group, the "Comprehension Techniques II: Listening Education" course curriculum was applied to the control group. The data obtained was analyzed with quantitative and qualitative data analysis programs. 
According to the research results, process-based listening strategy teaching had a direct positive effect on the academic listening skill development of Turkish teacher candidates and their perception of academic listening skill proficiency. When the answers given by the pre-service teachers to the interview form and the reflective diary were examined, it was concluded that the pre-service Turkish teachers frequently used guessing and goal setting among their pre-listening strategies, taking notes in their listening strategies, and summarizing their post-listening strategies. However, it has been determined that the quality of communication between the sender and the listener is very important. On the other hand, positive opinions were expressed by Turkish teacher candidates regarding the savings in time, space, and energy regarding the 8-week courses being held online. In the light of the findings obtained in the study, an "Academic Listening Skill Guide" was developed for the healthy use of process-based listening strategies by prospective teachers, which were found to directly contribute to the development of academic listening skills.