Şırnak ilinde çalışan sağlık profesyonellerine yönelik şiddetin, mesleki profesyonel tutumlarına ve tükenmişlik düzeylerine etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of violence against health professionals working in sirnak on their professional attitudes and burnout levels
Yazar: CESUR GÜMÜŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER BERNA DOĞAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Meslek sağlığı = Occupational health ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlıkta şiddet = Violence in health ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Şiddet = Violence ; Şırnak = Şırnak

Özet:
Amaç: Bu araştırmada Şırnak İlinde çalışan sağlık profesyonellerinin şiddete
maruz kalma sıklıklarının, tükenmişlik düzeyinin belirlenmesi; şiddetle mesleki
profesyonel tutumları ve tükenmişlik ilişkisinin değerlendirilmesi ile bunları etkileyen
faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini Şırnak Devlet Hastanesi (400), İdil
Devlet Hastanesi (130), Dr. Selahattin Cizrelioğlu Devlet Hastanesi'nde (400) çalışan
930 sağlık profesyoneli, örneklemini ise olasılıksız örneklem yöntemlerinden olan
gelişigüzel örneklem yöntemi ile seçilen 310 sağlık profesyoneli oluşturmuştur.
Araştırmanın verileri, "Sosyo-Demografik ve Araştırma ile İlgili Sorular Formu",
"Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ)" ve "Meslekte Profesyonel Tutum Envanteri
(MPTE)" kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 29,71±4,9, aylık fazla mesai
çalışma saati ortalaması 64,56±3,58 olarak bulunmuştur. 161'i (%51,9) çalıştığı
kurumda şiddete uğramış, 143'ü (%73,3) sözel şiddete maruz kalmıştır. Şiddete maruz
kalanların 138'i (%44,5) beklemeye tahammülsüzlük nedeniyle şiddete maruz kalmış,
şikâyette bulunanlardan 102'sinin (%32,9) şikâyeti sonucunda hiçbir şey yapılmamış,
54'ünün (%61,4) şikâyeti sonucunda hiçbir ceza verilmemiş ve şiddet uygulayan
serbest bırakılmıştır. 135'inin (%72,2) şiddet sonrası çalışma isteği azalmış, şiddete
maruz kalanların 160'ı (%83,3) şiddete maruz kaldıktan sonra yöneticilerden destek
görmemiştir. Yaş ile MTÖ alt boyutları arasında negatif, MPTE toplam puan
ortalaması ile pozitif yönde ve zayıf düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Çalışmada
katılımcıların MPTE toplam puan ortalaması ile MTÖ duygusal tükenme,
duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlık alt boyutu puan ortalaması arasında negatif yönde
orta düzeyde anlamlı bir ilişki görülmüştür. MTÖ alt boyutlarının farklı değişkenlerde
anlamlı farklılık gösterdiği bulunmakla birlikte duygusal tükenme ve
duyarsızlaşmanın şiddet sonrası istifa etmeyi ve mesleki bırakmayı düşünenlerde
anlamlı olarak yüksek çıktığı, kişisel başarısızlık alt boyutunun şiddet ile ilgili
sorulardan etkilenmediği görülmüştür. MPTE'nin farklı değişkenlerde anlamlı
farklılık gösterdiği bulunmakla birlikte şiddet nedeni ile mesleği bırakmayı
düşünmeyenlerde anlamlı olarak yüksek çıktığı bulunmuştur.
Sonuç: Şiddetin ve etkilerinin tükenmişliğin alt boyutları olan duygusal
tükenme ve duyarsızlaşmayı daha fazla etkilediği görülmüştür. Mesleki
profesyonelliğin ise şiddetten etkilenmediği tespit edilmiştir. Katılımcıların MPTE
toplam puanları arttıkça daha az duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel
başarısızlık yaşadığı görülmüştür. Çalışmamızda sağlıkta şiddetin artmasını önlemek
için sağlıkta şiddete karşı uygulanan cezaların artırılması, sağlıkta şiddete ilişkin tek
ve kapsamlı bir düzenleme bulunmaması ve yasa maddelerinin çok dağınık ve çeşitli
kanunlar arasına serpiştirilmiş olması sebebi ile tek bir kanun içinde yer verilerek yasa
uygulayıcılarının farkındalıklarının arttırılmasının sağlanması, sağlık
profesyonellerine şiddet uygulan kişilere caydırıcı cezaların verilmesi, medyanın
sağlık camiasına bakış açısının değişmesi için gerekli çalışmaların yapılması ve
bununla ilgili düzenli eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, şiddet, meslekte profesyonel tutum, tükenmişlik

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the frequency of exposure
to violence and burnout level of health professionals working in Şırnak Province, to
evaluate the relationship between violence and professional attitudes and burnout, and
to determine the factors affecting them.
Materials and Methods: The population of the research was Şırnak State
Hospital (400), İdil State Hospital (130), Dr. 930 health professionals working at
Selahattin Cizrelioğlu State Hospital (400), and the sample consisted of 310 health
professionals selected by random sampling method, which is one of the improbable
sampling methods. The data of the study were collected by using the "SocioDemographic and Research-Related Questions Form", "Maslach Burnout Scale
(VTS)," and "Professional Attitudes in Occupation Inventory (MPTE)".
Results: The mean age of the participants in the study was 29.71±4.9, and the
average monthly overtime working hours were 64.56±3.58. 161 (51.9%) were
subjected to violence in the institution where they work, and 143 (73.3%) were
exposed to verbal violence. 138 (44.5%) of the victims of violence were exposed to
violence due to intolerance to wait, nothing was done as a result of the complaints of
102 (32.9%) of the complainants, and no punishment was given as a result of the
complaints of 54 (61.4%), and the perpetrator was released. 135 (72.2%) of them had
decreased desire to work after the violence, and 160 (83.3%) of those who were
exposed to violence did not receive support from their managers after being exposed
to violence. A negative correlation was found between age and MBI sub-dimensions,
and a weak and positive correlation with MPTE total score average. In the study, a
iv
moderately significant negative correlation was observed between the MPTE total
score average of the participants and the MBI emotional exhaustion,
depersonalization, and personal failure sub-dimension mean score. Although the MBI
sub-dimensions differed significantly in different variables, it was observed that
emotional exhaustion and depersonalization were significantly higher in those who
thought about resigning and quitting their profession after the violence. The personal
failure sub-dimension was not affected by questions about violence. Although it was
found that MPTE differed significantly in different variables, it was found to be
significantly higher in those who did not plan to leave the profession due to violence.
Conclusion: It has been observed that violence and its effects affect emotional
exhaustion and depersonalization, sub-dimensions of burnout. It has been determined
that professional professionalism is not affected by violence. As the participants'
MPTE total scores increased, they experienced less emotional exhaustion,
depersonalization, and personal failure. In our study, in order to prevent the increase
in violence in health, and increase the penalties against violence in health, there is no
single and comprehensive regulation on violence in health. Because the laws are
scattered among various laws, ensuring that the awareness of law enforcement is
increased by including them in a single rule, violence against health professionals. It
is recommended that deterrent punishments be given to the people who are applied,
and necessary studies should be carried out to change the perspective of the media on
the health community. Regular training should be given about this.
Key Words: Nursing, violence, professional attitude in the profession; burnout