Kuzey Afrikada bir garp ocağı: Cezayir (Cezayir-i Garb Ocağı)(1789-1830)
A garp quarry in North Africa: Algeria (Algeria-i Garban Quarry)(1789-1830)
Yazar: VEYSEL ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAGÖZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
XV. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkan kapitalist ekonomik sistem, yeni bir dünya
düzenini beraberinde getirmiştir. Braudel'in söylemiyle, bir mucizeyi başararak bir
dünya imparatorluğu haline gelmiş olan Osmanlılar, kapitalist ekonomik sisteme uyum
noktasında yaşadığı sorunlar nedeniyle büyük devletlerle rekabet edebilme güçlerini
zamanla kaybettiler. Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin 1534 yılında hâkimiyet altına aldığı
ve yaklaşık 300 yıl elinde tutmayı başardığı Cezayir-i Garp Ocağı'nın Fransa'ya
kaybediliş sürecini ele almaktadır. Kuzey Afrika'daki en büyük eyaletin kaybedilmesinin
çok uzun yıllara dayanan sebepleri vardı. Bu çalışmada, Avrupa ve Fransa tarihi açısından
önemli bir tarih olan 1789 yılından işgalin tamamlandığı 1830 yılına kadarki dönem
incelenmiştir. 1815 yılında, başkenti en önemli rakipleri İngiltere ve Rusya tarafından
işgal edilmiş, devlet yöneticileri bu ülkeler tarafından belirlenmiş bir devlet olan Fransa,
on beş yıl sonra, Cezayir'i işgal etmiş, kendi topraklarının bir parçası haline getirmiştir.
Dünya genelinde sömürgelere sahip olmalarına rağmen, Fransız siyasî karar alıcılar
Cezayir'e farklı bir önem göstermiş, bölgeyi Fransa'nın bir parçası olarak kabul
etmişlerdir. Dolayısıyla, Cezayir'in zapt edilmesi Fransa tarihi açısından son derece
önemli bir hadisedir. Çalışmamızın amacı; Cezayir'in, hangi ülke tarafından ve nasıl
alındığından ziyade, nasıl kaybedildiği, bu el değiştirmeye giden süreçte yaşanan
olayların tarihsel süreci nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda odak
noktamız, ülkelerin uluslararası ilişkilerinde aldıkları kararlarda, ekonomik ihtiyaçlarının
ne ölçüde belirleyici olduğu olacaktır.
Anahtar kelimeler: Cezayir, Osmanlı Devleti, Fransa, Akdeniz, Korsanlık

Abstract:
The capitalist economic system that emerged in Europe in the 15th century brought
along a new world order. In Braudel's words, Ottomans, who achieved a miracle and
became a world empire, lost their ability to compete with the big states due to the
problems they experienced in adapting to the capitalist economic system. This thesis
studies the process of losing Algeria to France, which the Ottoman Empire dominated in
1534 and kept under dominance for about 300 years. There were certainly many reasons
for the loss of the largest state in North Africa. In this thesis, the period started from 1789,
which is an important date in terms of European and French history, to the year of 1830
when the occupation was completed. In 1815, France , whose capital was occupied by its
biggest enemies, England and Russia, and whose state administrators were determined by
these countries, occupied Algeria and made it a part of its own lands. Despite having
colonies around the world, French political decision makers gave much importance to
Algeria and recognized the region as a part of France. Therefore, the conquest of Algeria
is an extremely important event in the history of France. The aim of this thesis is to reveal
how Algeria was lost rather than by which country and how it was taken and how the
events in this process leading to this seizure affected the historical process. In line with
this purpose, our focus will be on how decisive the economic reasons are in the decisions
taken by the countries in their international relations.
Keywords: Algeria, Ottoman Empire, France, Mediterranean, Piracy