Böbrek transplant hastalarında diyette sodyumkısıtlamasının kan basıncı üzerine etkisi
The effect of dietary sodium restriction on blood pressure inrenal transplant patients
Yazar: ZEKİ SOYPAÇACI
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE ŞENGÜL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2008
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
HT, böbrek transplantasyonundan sonra birçok sebebe baglı olarak sıkça karsılasılan
bir problemdir. Posttransplant HT'nin en sık sebepleri transplant öncesi HT olması, kronik
allogreft nefropati varlıgı ve hastalara uygulanan immünosupressif tedavidir. Posttransplant
HT, böbrek transplant hastalarında kardiyovasküler hastalık insidansındaki artıs yanında,
greft yetmezligi yönünden de bagımsız bir risk faktörü olarak etki eder. Günümüzde HT
tedavisinde tuz kısıtlaması, yaygın sekilde önerilmesine ragmen posttransplant HT ile
diyetteki tuz alımı arasındaki iliski fazlasıyla incelenmemistir. Bu nedenle 38 hipertansif
böbrek transplant alıcısında diyetteki tuz kısıtlamasının, posttransplant HT üzerindeki etkisini
incelemeyi amaçladık.
Böbrek transplantasyonu üzerinden en az 6ay geçmis, stabil greft fonksiyonlu, idame
dozda üçlü immünosupressif tedavi alan, 24-saatlik idrarında sodyum atılımı 80mmol/gün
üzerinde olan, antihipertansif ilaç kullanma hikayesine göre hipertansif olarak
degerlendirilmis ve bazal kan basınçları 120/80mmHg olan 38 böbrek transplant hastası
çalısmaya alındı. Çalısma öncesi hastaların ofis kan basıncı ve 24-saatlik AKBT kayıtları
yapıldı. Serum biyokimya ve hemogram ölçümleri yanında 24-saatlik idrarda sodyum,
potasyum, kalsiyum, magnezyum, kreatinin ve protein atılımı ölçüldü. Sabahki ikinci idrar
spot idrar olarak alındı. Spot idrarda sodyum, protein, kreatinin düzeyleri bakılarak
protein/kreatinin ve Kawasaki formülüne göre günlük idrardaki sodyum atılımı belirlendi.
Tüm hastalara uzman diyetisyen kontrolünde 80mmol/gün geçmeyen düsük sodyum içerikli
diyet, 14gün süreyle verildi. Ondört günlük diyet sonunda tüm ölçümler tekrar edilerek,
sonuçlar karsılastırıldı.
Böbrek transplant hastalarında diyette sodyum kısıtlamasının, 24-saatlik idrarda ve
spot idrarda sodyum atılımındaki azalmayla beraber; ofis sistolik ve diyastolik kan
basınçlarını, 24-saatlik AKBT'de ortalama ve gündüz ölçülen sistolik ve diyastolik kan
basınçlarını istatistiksel olarak aynı önemde, anlamlı düsürdügü görüldü (her biri için
p<0.001). 24-saatlik AKBT'de gece sistolik ve diyastolik kan basıncında elde edilen düsme
ortalama ve gündüz ölçülen degerlere göre daha az önemliydi (sırasıyla p<0.05 ve p<0.01 ).
AKBT'deki bu degisimler yanında, diyette sodyum kısıtlamasının dipper ve non-dipper HT
gelisimine etki etmedigi görüldü. 24-saatlik idrarda sodyum atılımındaki anlamlı azalmayla
beraber idrarda kalsiyum ve magnezyum atılımlarında anlamlı azalma oldugu, potasyum ve
28
protein atılımı yönünden düsük sodyum içerikli diyetin etkisinin olmadıgı görüldü.
Sonuçta hipertansif böbrek transplantasyon alıcılarında, antihipertansif ilaç tedavisiyle
birlikte diyette alınan sodyumun 80mmol/gün düzeyinde kısıtlanması, ofis ve 24-saatlik
AKBT'de ölçülen kan basınçlarını etkili sekilde düsürmektedir.

Abstract:
SUMMARY
Hypertension is a common problem, observed frequently due to several causes after
kidney transplantation. The most frequent causes of hypertension after transplantation are
pretransplant hypertension, chronic allograft nephropathy and immunosupressive treatment.
Posttransplant hypertension increases the incidence of both cardiovascular diseases and
allograft failure in transplant patients. Even low sodium diet is strongly advised in therapy of
hypertension, the relation between low sodium diet and posttransplant hypertension is not
well studied in the present time. Our aim in this study is to investigate the relation between
low sodium diet and posttransplant hypertension in 38 kidney transplantaion patients with
hypertension.
Thirtyeight kidney transplantation patients at least 6 months passed after
transplantation and having stable allograft function, taking maintenance triple
immunosupressive therapy, having a history of taking antihypertensive drugs with blood
pressure 120/80mmHg were included in this study. Office blood pressures and ambulatory
blood pressure monitoring (ABPM) measures of all 38 patients were noted down before the
study. Serum biochemistry, haemogram, 24-hour urinary excretion of sodium, potassium,
calcium, magnesium, creatinine, protein levels were measured. Second morning voiding
urine specimen was collected as a spot urine. Daily urinary sodium excretion through
Kawasaki formula and protein / creatinine ratios in the second urinary excretion of morning
were measured. A low sodium diet not more than 80 mmol / day was arranged by a dietician
for 14 days. After 14 days all measurements were repeated and results were compared.
It was observed in this study that low sodium diet was effective in decreasing office
systolic and diastolic blood pressure with decreasing sodium excretion in 24-hour urine. It
also decreased the average systolic and diastolic blood pressure in 24-hour ABPM,
statistically with the same importance (p<0.001). In 24-hour ABPM, during nights decreasing
ratio for systolic and diastolic blood pressure was lower significant than mean and daytime
ABPM results (respectively p<0.05 and p<0.01). It was also observed that low sodium diet
has no effect on dipper and nondipper hypertension development while sodium excretion with
24-hour urine was decreasing with calcium and magnesium, there was no change in the level
of potassium and protein excretion.