Av tüfeği ses fişeklerinde atış mesafesinin değerlendirilmesi
Evaluation of the shooting distance at shotgun sound cartridges
Yazar: ÇAĞDAŞ MERİÇ
Danışman: PROF. DR. GÜRCAN ALTUN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Atış mesafesi = Shooting distance ; Av tüfeği = Shotgun ; Avcılık = Hunting ; Ses fişeği = Sound cartridge ; Tahıllar = Cereals ; Tüfekler = Rifles

Özet:
Ülkemizde, ruhsatlı ateşli silahların en yaygın olanı av tüfekleridir. Bu silahlar avcılığın yanı sıra spor amaçlı atıcılıkta da kullanılmaktadır. Atış sırasında kullanılan av fişeklerinin içeriği, yaralanma ya da ölüme neden olabilmektedir. Yakın geçmişte ticari bir ürün olarak satılmaya başlanan av tüfeği ses fişekleri ile meydana gelmiş ölüm olgularına da rastlanmaktadır. Bu fişeklerin, yüksek desibel ses ürettiği ve doğa hayvanlarını yemlediği belirtilmektedir. Ses fişeklerinin neredeyse tamamı, saçma yerine bulgur, buğday veya fiğ tohumu gibi hububatlardan birini içermektedir. Ses fişekleri ile meydana gelen yaralanmalarda atış mesafesi değerlendirmelerinin, saçma taneleri içeren geleneksel fişeklerden farklılık göstereceği öngörüsü ile bu çalışmanın yapılması amaçlanmıştır.
Çalışmada; hububat içeren 8 farklı marka ses fişeği kullanıldı. Bu fişeklerin içerdiği hububat, barut ve tapalarına yönelik inceleme ve ölçümler yapıldı. Fişekler ile 50, 100, 200, 300, 500 cm mesafelerinden, 1/2 ve 1/4 şoka sahip av tüfeği ile atışlar yapıldı. Hedefler üzerindeki merkezi giriş delikleri ve hububat dağılım çapları ölçüldü. Merkezi giriş deliği ve dağılım çapına ait ölçüler ile marka, şok ve mesafe değişkenleri arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak değerlendirildi.
Mesafenin 50 cm olduğu atışların tümünde, merkezi giriş deliğinin yanı sıra satellit giriş delikleri gözlendi. 1/2 şok ile yapılan atışlarda 8 farklı marka arasındaki en küçük hububat dağılım çapı ortalamaları 100, 200, 300 ve 500 cm için sırasıyla 14,3, 38,32, 58,49 ve 83,43 cm olarak ölçüldü. Çalışmanın verileri, mesafenin değerlendirildiği geleneksel av fişekleri ile yapılmış çalışmalar ile karşılaştırıldı ve farklılıklar gösterdiği tespit edildi. Sonuç olarak, bu çalışmadan elde edilen verilerin, hububat içerikli ses fişekleri ile meydana gelmiş yaralanma veya ölüm olgularında, atış mesafesinin yorumlanmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In Turkey, the most common licenced firearms are hunting rifles. These weapons are used in sport shooting as well as hunting. The contents of the hunting cartridges used during the shooting may result in injury or death. In the recent years, death cases have occurred with shotgun sound cartridges that have been sold as a commercial product. It is stated that these cartridges produce high decibel sound and feed nature animals. Almost all of the sound cartridges contain one of the cereals, such as bulgur, wheat or vetch seed, instead of lead pellets. This study was carried out with the prediction that the firing distance evaluations will differ from the traditional cartridges with the lead pellets.
In this study; 8 different brands of cereals sound cartridges were used. The inspections and measurements were made for cereals, gunpowder and wads contained in these cartridges. Shoots were made from different distances such as 50, 100, 200, 300, 500 cm for 1/2 and 1/4 chokes respectively with sound cartridges. Central entrance holes and diameter of cereal distribution patterns on targets were measured. Dimensions of central entrance hole, diameter of cereal distribution patterns differences based on brand, choke and distance variables were evaluated statistically.
In all shots fired at a distance of 50 cm, satellite entrance holes as well as central entrance holes were observed. The smallest average diameter of cereal distribution pattern between 8 different brands were measured as 14,3, 38,32, 58,49 and 83,43 cm for 100, 200, 300 and 500 cm respectively for 1/2  choke. Data of the study was compared with the studies conducted with the traditional cartridges and the differences were determined. As a result, it is thought that the data obtained from this study will contribute to the interpretation of the shooting distance in cases of injury or death caused by cereal sound cartridges.