Psikotik ve borderline hasta gruplarında sanatla psikoterapi sürecinin incelenmesi
A Study art psychotherapy process in psychotic borderline patients groups
Yazar: NURHAN EREN
Danışman: PROF. DR. ÇAYLAN PEKTEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoterapi-grup = Psychotherapy-group ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Sanat = Art ; Sınırda kişilik bozukluğu = Borderline personality disorder

Özet:
Bu araştırma, 1994-97 yıllarında, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi- Psikiyatri Ana Bilim Dalı Sosyal Psikiyatri Servisi'ne gönderilen ya da kendi isteği ile başvuran hastalar arasından, araştırmacı tarafından belirlenmiş olan ölçütlere uyan ve böyle bir çalışmaya katılmayı kabul eden hastalarla yürütülmüştür. Çalışmanın amacı, ilkel savunmalar kullanan psikotik ve borderline kişilik örgütlenmesi gösteren hastalarda, resim çizimlerinin kullanıldığı, dinamik/destekleyici/"şimdi ve burada" etkileşimine dayalı bir yaklaşımla sürdürülen grup psikoterapi sürecini incelemek, grup sürecinin farklı aşamalarındaki tedavi edici etmenleri saptamak ve üyelerdeki değişimleri araştırmaktır. Üç ayrı grup şeklinde sürdürülen araştırmaya toplam 18 üye katılmış, bütün gruplar aynı terapist tarafından yönetilmiş ve her grupta bir yardımcı terapist bulunmuştur. Her bir grup haftada bir kez yapılan ve iki saat süren toplam 30 oturumdan oluşmuştur. İki saat süren bir grup oturumunun ilk 60-75 dakikası, üyelerin katılımıyla oluşan ve terapistin yardımıyla yapılandırılan resim çalışmasına, sonraki 45-60 dakikası yapılan çalışmanın ve üyeler arası etkileşimlerin paylaşılmasına ayrılmıştır. Oturumlar sonradan süreci değerlendirmeyi sağlamak üzere videoya kayıt edilmiş, her oturumun sonunda grup protokolü yazılmış ve terapistlere süpervizyon sağlanmıştır. Üyelerin tedavi öncesi ve sonrası psikiyatrik belirti, işlevsellik düzeyi, uyum ve savunmalarındaki değişimlerin karşılaştırılması ve psikoterapi sürecinde olanların yorumlaması amaçlanmıştır. Bu amaçla grup öncesi ve sonrası, Savunma Mekanizmaları Envanteri (SME), Semptom Check List (SCL 90-R), Rotter'in Îç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği (RİDKOO), Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI), Ev-Ağaç-însan Testi (House-Tree-Person HTP), hedef sorunlar listesi uygulanmış ve HastaTanım Formu aracılığıyla sosyo-demografik veriler ve hastalık öyküsü incelenmiştir. Grup sürecinde oluşan sağaltıcı etmenleri değerlendirmek üzere Grup Sağaltıcı Etmenler Listesi, Grup Sürecini Değerlendirme Anketi ve Oturumu Değerlendirme Anketi kullanılmıştır. 149Grup sureci, nesne ilişkileri yaklaşımı bağlamında değerlendirilerek, grubun farklı aşamalarında üyeler ve terapistler arasında yaşananlar ve bunların grup sürecinde yapılan resimlere ve resimlerin sürece ve üyelere yansımaları yorumlanmaya çalışılmıştır. ölçeklerden elde edilen veriler Paired-t testi ve Pearson Korelasyon katsayısı ile değerlendirildiğinde; SCL-90 R pozitif semptom toplamında azalma, borderline grupta MMPI alt testlerinden psikopati ve psikastenide azalma, HTP'de anksiyete, sosyal içe çekilme, realitenin reddi ve fantastik doyum arayışı ve afektif ihtiyaçların kontrolünde azalma, saptanmıştır. Grup sağaltıcı etmenlerinden, grubun ileri aşamasında, rehberlik, varoluşsal etmenler ve iç boşaltmadan daha fazla yararlandıkları görülmüştür. Ayrıca psikolojik, toplumsal ve mesleki işlevselliklerinde, iş ve okul basanlarında artış, intihar girişimi, impulsif davranış, kendini yaralayıcı davranış, psikotik alevlenme ve hastaneye yatışta azalma saptanmıştır. Resim çizimlerinin kullanımı; anksiyeteyi azaltmış, iletişimde bir araç ve geçiş nesnesi işlevi görmüş, narsisistik doyum sağlamış, üyeler arası kaynaşmayı arttırmış, kendileri ve diğerleri hakkında daha doğrudan bilgilenme sağlamış, ortak çizilen resimler yoluyla hem birlikte hem de sınırlı olma duygusu yaşanmış, resim çizimleri, hastaların kendilerini ifade edebilmelerinde güvenli, koruyucu, taşıyıcı bir "kap"oluşturmuştur.

Abstract:
A Study Art Psychotherapy Process in Psychotic and Borderline Patient Groups This research is carried out with the willing subjects chosen among the patients who applied or were sent to the Social Psychiatry Section of Psychiatry Department in the Medical Faculty of Istanbul University during 1994-97. The purpose of the study is; to investigate group psychotherapy process, in which the artwork depending on the dynamic / supportive / "here and now" interaction are used the patients with borderline and psychotic personality organizations; to determine the therapeutic factors at different levels of the group process; and to examine the changes in the group patients. 18 members are attended to the study done in 3 different groups; each group is managed by the two therapists. Each group is consisted of 30 sessions carried out weekly and lasting 2 hours. First 60-75 minutes of each 2 hour session is used for artwork evolved with the attendance of group members and structured by the therapists. In the remaining 45-60 minutes the work and the interactions between the group members were shared. The sessions were recorded in a videotape in order to evaluate the process later on; a group protocol is written at the and of the each session and a supervision opportunity is present. It was aimed to compare the changes in Psychiatric symptoms, functionality, compliance and the defense mechanism of the group members before and after the treatment; and to comment on the facts taking place during the psychotherapy process. Thus Defense Mechanisms Inventory, Symptom Check List, Rotter's Internal-External Locus of Control Scale, Minnesota Multiphasic Personality Inventory, House-Tree- Person Test, target problems list are applied. The socio demographic date and the illness history are examined by the SPS-Patient Evaluating Form. 151In order to evaluate the therapeutic factors occurred during the group process Group Therapeutic Factors Lists, Group Process Evaluation Survey and Session Evaluation Survey are used. Group process is evaluated in the context of Object Relations, and thus the experiences taking place between the members and the therapists at the different levels of the group and the reflections of the drawing on to the group process and the members are being tried to comment on. When the date gathered by the scales are evaluated with the Paired T-test and Pearson Correlation Coefficient; a decrease in the positive symptoms of SCL -90 R; a decrease in psychopathy and psychastenia in the MMPI subtest of borderline group; a decrease in the anxiety social withdrawal, denial of the reality and fantastic pleasure seeking and control of affective needs seen in HTP is determined. The therapeutic factors of guiding, existential factors and catharsis are more beneficial in the late periods of the group process. Besides, an increase in social and occupational functionality and work and school success; a decrease in suicidal attempt, impulsive acts, self-mutilating behavior, psychotic exacerbations and hospitalizations are determined. Artwork causes a decrease in anxiety; becomes communication material and transitional object; gives narcissistic pleasure; increases group cohesion; helps to get more direct information about themselves and each other. Also, by the help of the pictures drawn as a group-work, the group members experienced the feeling of both being altogether and limited picture drawing becomes a safe, protective and carrying "container" in^dach patients can express themselves.