Dikkat eksikliği ve hiperakivite bozukluğu olan çocuklarda metilfenidatın kardiyak etkilerinin değerlendirilmesi
The evaluation of methylphenidate on cardiac functions in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: CEM KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. ARİF RUHİ ÖZYÜREK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Dikkat = Attention ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Metilfenidat = Methylphenidate ; Çocuklar = Children

Özet:
Son yıllarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun hem çocuk hem de adelosanlarda sıklığı giderek artmaktadır ve bu artan sıklığa paralel olarak MPH gibi psikostimulan ilaçlar daha fazla reçete edilmektedir. Bu sıklığın Birleşik Devletlerde 2.5 milyon çocuk ve 1.5 milyon adelosan olduğunu göz önüne alırsak karşı karşıya olduğumuz tablonun ne kadar dramatik olduğu ortaya çıkacaktır.Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu için ülkemiz koşullarında en fazla kullanılmakta olan preparat metilfenidattır. Psikostimülan ilaçlar grubunda olan MPH psikiyatristler tarafından reçete edilirken bu ilaçların kardiyak yan etkileri açısından pediatrik kardiyoloji ile ile konsulte edilmektedir.Bu çalışma Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı Çocuk Kardiyoloji BD'na DEHB nedeniyle ilaç başlanması planlanan ve kardiyak değerlendirme için yönlendirilen 41 hasta ve polikliniğe masum üfürüm nedeniyle başvuran 30 kontrol hastası alındı. İlaç grubunun 1.(yaklaşık ilacın birinci ayında) ve ikinci poliklinik vizitleri (ilacın 12-14. haftalarında) kendi aralarında ve kontrol grubuyla karşılaştırıldı. İlaç grubunda olan hastaların 32'si erkek, 9'u kız, yaş ortalaması 11.5 yıl idi. Kontrol grubundaki hastaların 17'si erkek,13'ü ise kızlardan oluşmaktaydı ve bu grubun yaş ortalaması ise 11.3 yıl idi. İlaç grubuna baktığımızda ilaç öncesi ve ilaç kullanımı sonrası karşılaştırıldığında kalp hızları, PR mesafeleri, QRS süresi, P aksları arasında anlamlı fark saptanmadı. Ancak sistolik kan basıncı (p=0.01), QRS aksları (p=0.012), QT mesafeleri (0.028) arasında anlamlı fark saptandı. T aksına baktığımızda ilaç grubunda sınırda bir anlamsızlık çıksa da (p=0.074) kontrol grubuyla karşılaştırıldığında T aksları arasında anlamlı fark saptandı (p=0.01) Ventriküler repolarizasyon heterojenitesi açısından baktığımız QT dispersiyonu ve QTc dispersiyonunda istatistiksel olarak fark saptanmadı (p=0.84, p=0.67). Kontrol grubu ile ilaç grubunu karşılatırdığımızda ise T aksı dışında diğer parametrelerde gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı.Metilfenidatın ve psikostimülanların kardiyak yan etkileri ile ilgili pek çok çalışmaya rastlamak mümkündür. Çalışmaların büyük çoğunluğunda ortaya çıkan sonuç MPH kullanımıyla birlikte kalp hızında ve kan basıncındaki artıştır. Bizim çalışmamızda da kalp hızında artış olmamasına rağmen sistolik kan basıncında artış saptanmıştır. Kan basıncındaki artışla birlikte miyokardiyumun etkilenmesine bağlı olduğunu düşündüğümüz QRS aksında ve T aksında sapmalar tespit edildi. Bu değişiklikler normal sınırlarda kalmış olmasına rağmen ilacın uzun süre kullanılmasında patolojik seviyelere ulaşarak kardiyak morbidite ve mortaliteye etkili olabileceği düşünüldü. Bu nedenle MPH kullanacak hastaların 3-6 aylık aralıklarla kardiyolojik açıdan değerlendirilmesi bu ilacın yan etkilerinin önceden tespiti açısından önemlidir.Her ne kadar metilfenidat ile yapılmış pekçok çalışmada güvenli bir ilaç olduğu belirtilmiş olsa da ilaç kullanımı sırasında özellikle ailelerinde kardiyak öykü de varsa mutlaka 3-6 aylık periyotlar ile EKG, fizik muayene ve aralıklı kan basıncı ölçümleriyle değerlendirilmeli ve patoloji saptandığında hemen pediatrik kardiyolog ile konsulte edilmelidir. Bu yaklaşım bu ilaçların daha güvenli ve etkili olarak kullanılmasını sağlayacaktır.Anahtar kelimeler: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, metilfenidat, elektrokardiyografi

Abstract:
Frequency of attention deficit and hyperactivity disorder has recently been increasing both in children and adolescents, and pschycostimulating drugs have been prescribed more frequently due to this increase. Considering that this frequency is about 2.5 million children and 1.5 million adolescents in the United States, it will be apparent how dramatic the picture we encounter is.The preparation most often used in our country for attention deficit and hyperactivity disorder is methylphenidate (MPH). MPH, one of the psychostimulating drugs, is being prescribed by psychiatrists whereas cardiac adverse effects of these drugs are being consultated by pediatric cardiologists.The present study included 41 patients referred to Pediatric Cardiology Division of Pediatrics Department of Medical School of Ege University and who were scheduled for drug prescription for attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), and 30 control subjects presented to outpatient clinic with innocent murmur. The first (on about Month 1 of the drug) and second (on about 12th to 14th weeks of the drug) visits of the drug group were compared with each other and the control group. Of the subjects in the drug group, 32 were male and 9 were female, and their mean age was 11.5 years. Of the subjects in the control group, 17 were male and 13 female, and their mean age was 11.3 years. For the drug group, no significant difference was found in cardiac rate, PR distance, QRS time, P axis between the periods before and after drug use. But significant differences were found in systolic blood pressure (P = 0.01), QRS axis (P = 0.012), and QT distances (0.028). In regard to T axis, borderline insignificance existed in the drug group (P = 0.074) whereas a significant difference was found in T axis when both groups were compared (P = 0.01). QT dispersion and QTc dispersion we looked for ventricular repolarization heterogeneity were no different significantly both clinically and statistically (P = 0.84 and P = 0.67, respectively). No significant difference was found in any of the parameters except for T axis when the control and drug groups were compared.There are a number of studies on cardiac adverse effects of methylphenidate and psychostimulating drugs. The common opinion appeared in most of these studies is that cardiac rate and blood pressure are increased by use of MPH. In the present study, increase was found in systolic blood pressure although no increase was observed in cardiac rate. Deviations in QRS axis and T axis were found that we considered due to myocardial alteration from raise in the blood pressure. It was considered that use of the drug for a long time might reach to pathological levels and might be influential in development of cardiac morbidity and mortality although these changes remained in normal limits. Thus, evaluating the patients to use MPH for cardiologic effects at time intervals of 3 to 6 months is of importance in terms of foreseeing adverse effects of this drug.Although many studies reported that methylphenidate was safe, during use of the drug the patient should clearly be evaluated with ECGs, physical examination and intermittent blood pressure measurements at 3 to 6 months intervals especially in the case of positive family history and should be consultated by a pediatric cardiologist if any pathology is found. This will enable safer and more efficient use of the drugs.Key Words: Atention deficit hyperactivity disorder, methylphenidate, electrocardiography