X, Y ve Z kuşaklarının televizyon izleme tutum ve davranışları: TRT örneği
Attitudes and behaviours of X, Y and Z generations watching television: TRT example
Yazar: AYŞEGÜL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NURETTİN GÜZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Televizyon, etki alanı oldukça geniş olan ve toplumu etkileme gücü yüksek olan geleneksel kitle iletişim araçlarından biridir.  Popüler kitle iletişim araçlarından olan televizyon dijital çağda dahi bireyler tarafından önemli oranda tercih edilme yetkinliğini elinde tutmaktadır. Televizyonun bu nitelikleri iletişim bilimleri alanında birçok araştırmada konu olarak ele alınmasına sebep olmaktadır. Bu çalışma kapsamında ülkemizin kamu hizmeti yayıncılığı sorumluluğunu üstlenen Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun televizyon kanallarının X, Y ve Z kuşakları tarafından izlenirliği ve bu yaş kuşaklarındaki bireylerin TRT kanallarına karşı tutum ve davranışları tespit edilmektedir. TRT, kamu hizmeti yayıncılığı misyonunun gereği olarak toplumun her kesimine ulaşabilmeyi amaçlamaktadır. Yaşları ne olursa olsun, hangi kuşağa ait olursa olsun her bireye ulaşıp ilgi ve isteklerine yönelik yayınlar yapmayı hedeflemektedir. 1965–1980 yılları arası doğumlu olan bireyleri kapsayan X kuşağı, internetin doğuşuna şahit olan 1980-2000 doğumlu Y kuşağı ve 2000–2012 yılları arası internetin içinde doğan Z kuşağının TRT'nin televizyon yayınlarına olan tutum ve davranışlarını belirlemek bu çalışmanın konusu olarak ele alınmaktadır. Bu araştırmanın amacı ise TRT'nin televizyon kanallarındaki yayınlar ile ilgili X, Y ve Z kuşaklarının ne tür tutum ve davranışlara sahip olduğu ve TRT televizyon kanallarının bireylerin ilgi ve isteklerine ne derece hitap ettiğini tespit etmektir.  Veri toplama aracı olarak hazırlanan 32 soru ve 72 maddelik 'Yaş Kuşakları Anket Formu' ile toplam 750 katılımcıdan veriler toplanmış, elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Analiz sonucu, TRT'nin ülke ve dünyandan bilgi sağlama, kültürel ortamın gelişmesi ve kültürel aktarımın yerine getirme, çocuklara yönelik nitelikli yayınlar üretme gibi görevlerini başarıyla yerine getirirken, zamana ayak uydurma, gelişmeleri yakından takip etme, özellikle gençlere yönelik eğitim içerikli yayınlar üretme gibi konularda beklentilere daha çok cevap vermesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Television is one of the traditional mass media with a wide sphere of influence and a high power to influence society.  Television, which is one of the popular mass media, retains the ability to be preferred by individuals even in the digital age. These qualities of television cause it to be addressed as a subject in many researches in the field of communication sciences. Within the scope of this study, the viewability of the television channels of the Turkish Radio and Television Corporation, which undertakes the responsibility of public service broadcasting in our country, by generations X, Y and Z and the attitudes and behaviours of individuals in these age generations towards TRT channels are determined. TRT aims to reach every segment of the society as a requirement of its public service broadcasting mission. It aims to reach every individual, regardless of their age, regardless of which generation they belong to, and to make broadcasts in line with their interests and wishes. Generation X, which includes individuals born between 1965 and 1980, Generation Y, born between 1980 and 2000, who witnessed the birth of the internet, and Generation Z, born in the internet between 2000 and 2012, are the subject of this study to determine the attitudes and behaviours of TRT's television broadcasts. The aim of this study is to determine what kind of attitudes and behaviours the X, Y and Z generations have about the broadcasts on TRT's television channels and to what extent TRT television channels appeal to their interests and desires. Data were collected from a total of 750 participants with the 32-question and 72-item 'Age Generations Questionnaire Form' prepared as a data collection tool, and the data obtained were analysed in the SPSS programme. While TRT fulfils its duties such as providing information from the country and the world, developing the cultural environment and fulfilling cultural transfer, producing quality broadcasts for children, it is concluded that it cannot meet the expectations at the desired level in terms of keeping up with the time, following the developments closely and producing educational broadcasts especially for young people.