Milli savunma iş kolunda çalışma koşulları
The working conditions on national defence laboring
Yazar: İSMAİL İHSAN UYSALKAN
Danışman: PROF. DR. ALİ NAZIM SÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Savunma endüstrisi = Defence industry ; Çalışanlar = Workers ; Çalışma koşulları = Working conditions ; İş hukuku = Labour law ; İşçiler = Workers

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de savuma sanayi sektörünün önemi gün geçtikçe artmaktadır. Savunma sanayi, milli egemenliğin bir unsuru olarak bütün ülkelerde devletçe desteklenen, yönlendirilen ve denetlenen bir sektördür. Bu sektörün oluşturulmasındaki temel düşünce ekonomik ve politik özellikleri olan silah üretimini uluslararası ortamdan kaynaklanan olumsuz etkilerden uzak ve dışa bağımlı olmadan gerçekleştirmektir.Gelişmiş ülkeler, teknolojik ve ekonomik üstünlüklerini savunma sanayi sektörüne yansıtmakta ve ürettikleri modern silah sistemleri ile fiziki güç kapasitesi yüksek bir askeri gücü oluşturmaktadır. Çünkü, askeri güç milli güvenliğin ve uluslararası politik faaliyetlerin temel faktörüdür.Askeri güç ihtiyacı, ülkeleri savunma sanayine yönelten etkenlerin başında gelmektedir. Savunma sanayinin ürünü olan silah sistemleri, toplum ve ekonomik özellikleri olan bir mal olması, silah satışlarının karlılığı ve sağladığı ekonomik avantajlar, savunma sanayilerini kurma konusunda göstermektedirler.Savunma sanayini top yekun sanayiden, ülkelerin ekonomisinden, bilimsel araştırma potansiyelinden, iş gücünden, askeri ve stratejik ihtiyaç ve konseptlerinden ayrı düşünmek mümkün değildir. Dahası, savunma sanayi' inin, top yekun sanayiye nazaran belli bazı ayrıcalıkla, güvenceli ve kendine özgü vasıflarının bulunması gerekir. Çünkü, bu ürünlerin ekonomi veya kar sebebiyle hata kabul etmesi düşünülmez. Bunun doğal sonucu olarak ilk akla gelen özellikleri, ileri teknoloji, yüksek kalite, kapsamlı lojistik destek, iç pazarda tek müşteri, dış politik etkilere bağlı bir dış Pazar, büyük ve genellikle özel maksatlı yatırım, üst düzeyli güvenlik, gizlilik ve gerektiğinde pahalılık şeklinde gruplandırılabilir.İleri teknolojinin kullanıldığı robotik, bilgisayar destekli, ileri teknoloji düzeyli bir sanayi olarak da adlandırılabilecek savunma sanayinde dayanaklı ekonomik güç; bilgi, birikim, tecrübe ve en önemlisi yetişmiş iş gücüdür ki, yetişmiş iş gücünün etkin ve verimli çalışması için en önemli kavramlardan birisi de ?Çalışma Koşulları?nın uygunluğu ve iyileştirilmesidir.Çalışma koşulları kavramı birçok bilimsel araştırma ve eserde hemen hemen aynı öğelerden oluşan bir dizin içinde ifade edilmektedir. Sosyolojik ve psikolojik bir yaklaşımla, çalışma koşullarını, birçok yazar aynı merkezde ele almış, günümüzde çalışma hayatının en üst kuruluşu olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)'nün bir çok yayınında çalışma koşullarının; iş hukukunun sağladığı şartlar, sosyal yardımlar, iş sağlığı ve güvenliği, işyerine giriş çıkış usulleri, çalışma memnuniyeti ve verimliliği, iş yeri arkadaşlığı, yönetimle ilişkiler ile yönetime katkı ve iş kolu seçimi/değişiminden oluştuğu ifade edilmiştir.Çalışma koşullarının işveren ve işçi arasında değer bulduğu ve taahhüt boyutunda yer aldığı önemli belge Toplu İş Sözleşme(TİS)'leridir. Geçmişten günümüze kadar bağıtlanan TİS'lerinin önemli bir bölümünü, çalışma koşullarından daha çok tamamen ülke ekonomisinden kaynaklanan sebeplerle ücret yetersizlikleri gibi parasal konular üzerine oluşturmuştur.Milli Savunma İşkolu'nda işçi işveren ilişkilerinin çok uzun süredir çalışma barışı içinde sürdürüldüğünü söyleyebiliriz. Ancak, Milli Savunma İşkolu'nda dikkat çekici olması bakımından vurgulamamız gereken husus ve aynı zamanda diğer ülkelere göre ülkemizdeki en önemli farklılık ; uluslararası hiçbir sistemde böyle bir tarif veya kodlama kullanılmamasına rağmen Dünyada sadece Türkiye'nin kullandığı bir iş kolu olmasıdır. Bu iş kolunda yapılan işler ve meslekler nazara alınmamakta, sadece işverenin kim olduğu esas alınmaktadırTürkiye'de Milli Savunma İşkolu'nda çalışan 31.000'e yakın işçi, aile ve yakınları ile birlikte toplumumuzda büyük bir nüfusa sahiptir. Endüstri ilişkilerinde olumlar adımlar atılması, çalışma koşullarının ön yargısız bir şekilde gelişmesine bağlıdır. Çağdaş bir yaklaşımla, iş görenlerin makul bir ücret karşılığı sağlıklı bir ortamda çalışmaları, çalıştıkları işyerinde söz sahibi olmaları, kısacası işlerinden ve yaşamdan tatmin olmaları, o işyerinin verimliliği açısından çalışma koşullarının ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.Bu önemden hareketle seçilen ve hazırlanan çalışmamızda, çalışma koşullarının iyileştirilmesi için tespitler yapılmış ve bu tespitlere dayalı değerlendirmeler ile öneriler belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Savunma Sanayi, Silah Sistemleri, Çalışma Koşulları, İşveren, İşyerinin Verimliliği

Abstract:
The importance of the defense industry increases day by day. Defense industry, as element of national saverignity, is supported, guided and supervised bu every state. The main idea under this sector is to manufacture wapons which have economic and politic features independently and wıthout the negative effects of international conditions. Developed countries reflect their technologıc and economic superiorities an defense industry sectör and set a military force with a high capacity with the manufactured. Because, military force is the base for national security and international politic activities. Military force nedd is the leading factor to lead countries to defense industry. The other factors are that the wapons are items with social and economic features, and the economic benefits of weapon exportation.Defence industry is firmly connected to the altogether industry, country?s economy, patential of scientific research, labor force, miltiary and strategic requirements and concepts. And, defence industry must have some priviledges, security, and special characteristics apart from due to economy or profit. As a natural result, the main features of it are grouped high technology and quality, extensive logistic support, single customer in the domestic market, a foreign market under foreign effects, huge and usually private investment, high technology is used, high technological levelled industry. In order for the experienced labor force to work well and effectively, the applicability and improvement of ?Working Conditions? is one of the most important terms.Working conditions term is almost similarly defined in many scientific research and study. Socially and psycholojically, working conditions are related to individual?s work selection and devotion to the workshop. Accordint to the many writers defined the term in İnternational Laboring Organization?s, which is the top establishment in the labor world, publications as the conditions by labor law, social transfers, work security and health, rules of admittance and dismissal to/from work security and health, rules of admittance and dismissal to/from work, work effectiveness and satisfaction, frienship at work, relationship with and feedbacks to the administration and branch selection and change.Collective Labor Agreements are the only docements, where working conditons are assessed between employer and employees, ahd so far consist mostly solary deficiencies only because of the economy of the country.Generally, we can say that the relation between employer and employess has been peaceful since long ago. In the Defence Industry Laboring, ghe difference between Turkey and the other countries, is that it is only classified separetly form the rest of the labors the professions and work is not important, in this classification, but the emplyoyer is the main concern.The Naitonal Defence Industry Laborers of approxiately 31.000 with families and relatives form an important partion of our population. The improvement in the human-industry relation depends on unprejudiced development on the working conditions. By a conteporary approach, the working conditions prove important in that the work of the employees in exchance for a reasonable salory, having the right to contriloute to the decisions at workshop, and in short their satisfaction with the workshop and life.There fore; the purpose of this hesis is to put the conclusions, evaluations and recommendations accordingly to improve working conditions.Key Words: Defence industry,Wapons, Wepon exporation, Working conditions, Employer, conteporary approach