Gölgelemenin sırık domates yetiştiriciliğinde verim,  kalite ve bazı argonomik özellikler üzerine etkisi
Effect of shading on yield quality and some agronomi characteristics  of in determinate tomato
Yazar: DUYGU YILDIZ
Danışman: PROF. DR. NAİF GEBOLOĞLU
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sera domates yetiştiriciliğinde gölgeleme yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Gölgeleme domateste güneş ışınlarından kaynaklanan fizyolojik bozuklukların önlenmesinde kullanılmaktadır. Açıkta domates yetiştiriciliğinde gölgeleme çok az yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı açık alanda domates yetiştiriciliğinde gölgelemenin verim ve kalite üzerine etkilerini belirlemektir. Çalışma 2013 yılında Tokat?ta yürütülmüştür. Denemede beyaz (%15, %35, %55) ve yeşil (%15, %35, %55) gölge tülleri, bitkisel materyal olarak ise Sedir F1 sırık domates çeşidi kullanılmıştır. Fideler 15 Mayıs 2013 tarihinde dikilmiştir. Gölge tülleri 1 Haziran 2013 tarihinden hasat sonuna kadar kullanılmıştır. Deneme tesadüf bloklarından bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Iskarta verim, pH, kuru madde ve suda çözünebilir kuru madde hariç pazarlanabilir verim, meyve sayısı, meyve ağırlığı, titre edilebilir asit ve C vitamini gölge uygulamaları tarafından önemli düzeyde etkilenmiştir. Pazarlanabilir verim 7,74 ton/da (yeşil 55%) ve 13,92 ton/da (beyaz 35%) arasında, kontrolde ise 11,21 ton/da olarak belirlenmiştir. En fazla meyve sayısı beyaz 35% ve 55% uygulamalarından (31,51 ve 31,76 adet/bitki) elde edilmiştir. En yüksek meyve ağırlığı (154,57-158,37 g,) beyaz 15% ve yeşil 15% gölge uygulamalarında belirlenmiştir. En fazla titre edilebilir asit değeri (0,42%.) yeşil 55% gölge tülünde tespit edilmiştir. En fazla C vitamin ise (18,83 mg) kontrol de gözlenmiştir. En düşük ıskarta verim %7,48 değeri ile yeşil 15% gölge uygulamasından elde edilmiştir.  En yüksek ıskarta verim ise %12,35 değeri ile kontrol uygulamasında belirlenmiştir. En yüksek Ph 4,38 değeri ile yeşil 15% gölge uygulamasında tespit edilmiştir. En yüksek kuru ağırlık % 6,07 ile kontrol uygulamasında bulunmuştur. Suda çözünebilir kuru madde değerleri 4,27-4,60 arasında değişmiştir. En fazla suda çözünebilir kuru madde ise 4,60 ile kontrol uygulamasında belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Domates, gölgeleme, verim, kalite, çatlama

Abstract:
Shading is a common practice in greenhouse tomato cultivation. It is used to prevent physiological disorders, caused by solar radiation in tomato. There is little application of shading in open field tomato cultivation. Aim of this study is to determine the effect of shading application on yield and quality in open field tomato cultivation. This study was carried out in 2013, Tokat/Turkey. In the study, white (15%, 35%, 55%) and Green (15%, 35%, 55%) shading nets were used as shading material. Sedir F1 indeterminate tomato variety was used as plant material. Tomato seedlings were planted in May 15th, 2013. Shading nets were used from 1st July, 2013 to the end of harvest. The experiment was carried out randomized complete split plots in block design with three replication. Marketable yield, fruit number, fruit weight, titratable acidity and Vitamin C were affected significantly by shading treatments except unmarketable yield, pH, dry weight, and soluble solid dry matter. The marketable yield were determined between 7,74 ton/da (green 55%) and 13,92 ton/da (white 35%). Control was 11,21 ton/da. The most fruit number was obtained  from white 35% and 55% shading applications as 31,51 and 31,76 fruit/plant respectively. The highest fruit weight was obtained from white 15% and green 15% shading nets as 154,57-158,37 g, respectively. The highest titratable acidity was obtained from green 55% shading net as 0,42%. The highest Vitamin C (18,83 mg) was found out at control. The lowest unmarketable yield was obtained from green 15% shading net as 7,48%. The highest unmarketable yield was obtained from unshaded plants (12,35%). The highest pH was determined at green 15% shading net as 4,38. Soluble solid dry matter was determined between 4,27-4,60. The highest dry weight was found out control as 6,07%.
Key words: Tomato, shading, yield, quality, cracking