Ortaokul öğrencilerinin çevre bilinçlerinin incelenmesi
Environmental awareness of secondary school students analysis
Yazar: GÖZDE GÜVENDİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Dünyadaki bütün canlılar, organik ya da inorganik maddelerden oluşmuş belli bir ortamda ve birbirleriyle karşılıklı etkileşim içinde varlık gösterirler. Canlıların yaşamsal bağlarla bağlı oldukları ve etki-tepki koşullarının olduğu bu alana çevre denir. Günümüz şartlarında, insanların olduğu hemen hemen bütün çevre şartları her geçen gün daha fazla zarar görmektedir. Dolayısıyla çevre hızla kirlenmektedir. Öyle ki, doğanın kendi kendini tamir edebilen ve yenileyebilen doğal mekanizması çalışamaz hale gelmektedir.  Bu durum sonucunda, canlılar için yaşanabilir alanlar daralmaktadır. Çevrenin eski haline dönebilmesi için yapılan her araştırmanın sonucunda, mevcut sorunların kaynağı insan olarak görülmektedir. İnsanların çevre ile sürekli mücadele halinde olmaları birçok çevre sorununa neden olmaktadır. Bu sorunun çözümünde bilinçli bireyler yetiştirmek oldukça önemlidir. Bu da ancak etkili çevre eğitimi ile mümkün olabilir. Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin çevre bilinci düzeylerinin ve çevreye karşı duyarlılıklarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda aldıkları eğitim sonucunda öğrencilerin çevre ve çevre sorunlarına karşı ilgi, davranış, fikir ve bilgilerine ne ölçüde yansıdığı hakkında bilgi edinmeye çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Ankara ili sınırları içerisinde bulunan ve rastgele belirlenen 3 ortaokulda öğrenim gören 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri ve toplamda 149 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma betimsel tarama yöntemiyle yapılmıştır. İnceleme yapabilmek için cinsiyet, sınıf düzeyi, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, anne mesleği, baba mesleği, aile gelir düzeyi ve fen bilimleri dersindeki başarı notu gibi değişkenlere göre bilgiler elde edilmiş, çevre bilinci ve çevre duyarlılığı ölçeği bağlamında farklılıklar gösterip göstermediğine bakılmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler, IBM SPSS 25.0 istatistik paket programıyla analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen demografik bilgiler ve araştırmaya katılan öğrencilerin çevre bilinci analizleri sonucunda, çevre bilinçleri doğrultusunda tutum ve davranış sergileyemedikleri tespit edilmiştir. Cinsiyetin, anne - baba eğitim durumunun, anne - baba mesleğinin ve aile gelir düzeyinin çevre bilincinde anlamlı pozitif farklar gösterdiği belirlenirken sınıf düzeyinin bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
All living things that survive in the world exist in a particular environment composed of organic or inorganic substances and in mutual interaction. This area where vital bonds connect living things and where action-reaction conditions exist is defined as the environment. In today's conditions, almost all environmental conditions in which people are involved are getting more and more damaged every day. Therefore, our environment is rapidly getting dirty. So much so that the natural mechanism of nature that can repair and renew itself becomes inoperable. As a result of this situation, habitable areas for living things are narrowing. As a result of every research done to restore the environment, people are seen as the source of existing problems. The fact that people are in constant struggle with their environment causes many environmental problems. It is essential to raise conscious individuals in solving these problems. This can only be possible with effective environmental education. This study examines the environmental awareness levels and environmental sensitivity of students studying at the secondary education level. For this purpose, as a result of the education they received, it was tried to obtain information about the extent to which the interest, behaviour, ideas and knowledge of the students towards the environment and environmental problems were reflected. The research study group consists of fifth, 6th, 7th and 8th-grade students and a total of 149 students studying in 3 randomly selected secondary schools within the borders of Ankara province affiliated to the Ministry of National Education. The research has been done by the descriptive scanning method. In order to be able to examine, information was obtained according to variables such as gender, class level, educational status of parents, the profession of parents, family income level and success grade in a science course, and it was examined whether there were differences in the context of environmental awareness and environmental awareness scale. The data obtained from the participants were analyzed with the IBM SPSS 25.0 statistical package software. As a result of the demographic information obtained in the research and the environmental awareness analyzes of the students participating in the research, it was determined that they could not exhibit attitudes and behaviours in line with their environmental awareness. While it was determined that gender, parental education level, parental occupation and family income level showed significant positive differences in environmental awareness, it was concluded that class level had no effect.