Bazı bitki ekstraktlarının kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers.)'e karşı hasat sonrası etkinliğinin belirlenmesi
Determination of the postharvest effectiveness of some plant extracts against gray mold (Botrytis cinerea Pers.)
Yazar: GAMZE ESİN KILINÇ
Danışman: PROF. DR. FATMA SARA DOLAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Bitki Koruma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Botrytis cinerea = Botrytis cinerea ; Domates = Tomato ; Kurşuni küf = Gray mould ; Özüt = Extract ; Üzüm = Grape

Özet:
Bu çalışmada, domates ve üzümde Botrytis cinerea (kurşuni küf)'nın neden olduğu hasat sonrası enfeksiyonunu engelleyebilmek amacıyla yirmi üç bitkiden elde edilen ekstraktların etkinliği araştırılmıştır. Ayrıca Regalia isimli preparat kontrol olarak denemelerde kullanılmıştır. Bitkilerin ekstraksiyonu etil alkol kullanılarak maserasyon yöntemi ile yapılmış ve B. cinerea'nın koloni gelişmesine karşı engelleyici etkisi yüksek oranda bulunan bitki ekstraktlarının, daha sonra fungusun koloni gelişmesine ve spor çimlenme ile spor çim tüpü oluşumuna karşı etkileri 5 farklı dozda araştırılmıştır. Patojenin koloni gelişmesi, spor çimlenmesi ve çim tüpü oluşumuna karşı en yüksek etki karanfil, sater otu, domuz pıtrağı ekstraktlarında tespit edilmiş olup bunu adaçayı ve zencefil ekstraktları izlemiştir. Regalia ise koloni gelişmesine karşı etkili bulunurken, spor çimlenmesi ve çim tüpü oluşumuna karşı etkili olmamıştır. 
In vivo denemeleri önce ekstrakt sonra inokulum ve önce inokulum sonra ekstrakt uygulaması şeklinde iki farklı metot ve üç farklı (eş zaman, 12 ve 24 saat ) uygulama zamanı kullanılarak domates ve üzüm meyvelerinde yapılmıştır. Meyve çürüklüğü denemelerinde en yüksek etkiyi domateste domuz pıtrağı (%92.31- 87.18) ve adaçayı ekstraktı (%79.17-%83.33) 1. metot uygulaması sergilemiş olup, karanfil ekstraktında ise domateste (%72.73) ve üzümde (%63.10) en yüksek inhibitör etki 2.metot 12. saat uygulamalarında tespit edilmiştir. Sater otu ekstraktında her iki metotta gözlenen etki seviyesi benzerlik göstermekle beraber 2. metottaki etkinin nispeten daha fazla olduğu kaydedilmiştir. Üzüm denemelerinde domuz pıtrağı ekstraktının genel olarak 2.metot uygulamasında engelleme oranlarının daha yüksek olmasına karşın adaçayı ekstraktının 2.metotta patojenin gelişmesini teşvik ettiği gözlenmiştir. Meyve denemelerinde genellikle yüksek etki 12. ve 24. saat uygulamalarında gözlenmiştir. Bu çalışmada, Regalia ile kıyaslandığında ekstraktların tüm denemelerde daha iyi sonuçlar sergilediği ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, the effectiveness of extracts obtained from twenty-three plants was investigated in order to prevent post-harvest infection caused by Botrytis cinerea (gray mold) on tomatoes and grapes. In addition, the preparation named Regalia was used as a control in the trials. Extraction of the plants was done by maceration method using ethyl alcohol and the effects of plant extracts, which have a high inhibitory effect against colony growth of B. cinerea, against the colony growth of the fungus and spore germination and spore germ tube formation were investigated at 5 different doses. The highest effect against colony growth, spore germination and formation of the germ tube of the pathogen was detected in clove, savory, common cocklebur extracts, followed by sage and ginger extracts. While Regalia was found to be effective against colony growth, it was not effective against spore germination and germ tube formation.
In vivo experiments were carried out on tomato and grape fruits using two different methods and three different (simultaneous, 12 and 24 hours) application times: first the extract, then the inoculum, and first the inoculum, then the extract. In fruit rot tests, the highest effect on tomato was observed in common cocklebur (92.31- 87.18%) and sage extract (79.17%-83.33%) application in the first method. In clove extract, the highest inhibitory effect was detected in tomatoes (72.73%) and grapes (63.10%) in the second method, 12th hour applications. Although effect level observed in both methods of savory extract was similar, it was noted that the effect in the second method was relatively higher. In grape trials, it was observed that sage extract induce the development of the pathogen in the second method, although the inhibition rates were higher in the second method of common cocklebur extract in general. 
In fruit experiments, the highest effect was observed in the 12th and 24th hour applications. In this study, it was revealed that all extracts showed better results in all trials compared to the Regalia.