Gaziantep kentinde alışveriş merkezlerinin mekân ve müşteri analizi
Space and customer analysis of shopping centers in Gaziantep city
Yazar: RUKEN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. M.SAİT ŞAHİNALP
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Gaziantep = Gaziantep ; Mekan = Space ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Müşteri davranışı = Customer behavior ; Müşteriler = Customers ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Alışveriş merkezilerinin sayısı tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de hızlı bir şekilde artmaya başlamıştır. Günümüzün ihtiyaçları doğrultusunda çok büyük kapasitelerde yapılabilen AVM'ler toplumun her kesiminden insanların devamlı olarak etkileşim halinde olduğu, çağımızın yeni kamusal alanları haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, kentsel mekânda ve sosyal hayatta geniş yer kaplayan Gaziantep şehrinde yer alan 4 alışveriş merkezinin mekânsal özellikleri, kuruluş yeri özellikleri, bu alışveriş merkezlerine gelen müşterilerin demografik özellikleri ile alışveriş merkezlerine yönelik algılarının belirlenmesi ve alışveriş merkezlerini tercih etmelerinde etkili olan faktörlerin ve tutumlarının tespit edilmesidir.
Bu çalışmada Gaziantep şehrinde mevcut olan M1 Gaziantep, Sanko Park, Primemall ve Forum Gaziantep alışveriş merkezlerinin mekânsal özellikleri ve kuruluş yeri özellikleri yapılan alan çalışması ile tespit edilmiştir. Daha sonra bu alışveriş merkezlerine gelen müşterilerle yapılan anket sonucunda gerek müşterilerin demografik özelliklerinin gerekse alışveriş merkezlerinin kendine has taşıdığı bu özelliklerin müşterilerin alışveriş merkezi davranışları ve alışveriş merkezlerini tercih etmesi üzerinde ne derece bir etkiye sahip olduğu ortaya konmuştur. Anket çalışması sonucu elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla SPSS 22 (Statistical Package for the Social Sciences) programından yararlanılmıştır.
 Bu çalışmada Gaziantep Kenti'nde alışveriş merkezlerinin gerek ulaşılabilirlik gerekse görünürlük açısından avantajlı olan ana yollar ve kavşak noktalarında, nüfus yoğunluğunun yüksek, ekonomik olarak gelişmiş mahallelerin bulunduğu alanlarda ve şehirleşmenin gelişmiş olduğu alanlarda kurulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Alışveriş merkezlerinin kuruluş yeri özellikleri ve mekânsal özelliklerinin alışveriş merkezlerinin şehirdeki etki alanı üzerinde önemli bir rol oynadığı ortaya konulmuştur. Ayrıca çalışmada elde edilen bilgiler ve araştırma alanında tespit edilen sorunlar belirtilerek gelecekte kurulması planlanan bir alışveriş merkezinin uzun sürede faaliyet gösterebilmesi ve etki alanını genişleterek daha fazla müşteri kitlesine ulaşabilmesi için öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
The number of shopping centers have began to increase rapidly in Turkey as well as all over the world. Shopping centers, which can be built in very large capacities in line with today's needs, have become the new public spaces of our age, where people from all walks of society are constantly interacting. The aim of this study is to determine the spatial properties, place of establishment features, and  demographic characteristics of customers who come to these shopping centers, their perceptions towards shopping centers, and their factors and attitudes. 
In this study, spatial properties and place of establishment of M1 Gaziantep, Sanko Park, Primemall and Forum Gaziantep shopping centers, which are available in Gaziantep City, have been determined by the field study. Afterwards, as a result of the survey conducted with the customers coming to these shopping centers, both demographic features of customers and characteristics of shopping centers it has been revealed how to have an impact on customer attitudes and shopping centers. SPSS 22 (Statistical Package for the Social Sciences) programme has been used to evaluate data obtained as a result of survey study.
In this study, it has been concluded that shopping centers in Gaziantep City have been established on main roads and crossroads, which are advantageous in terms of accessibility and visibility, in areas with high population density, economically developed neighborhoods and areas where urbanization is developed. It has been revealed that location and spatial properties of shopping centers play an important role on the impact area of shopping centers in city. In addition, information obtained in the study and the problems identified in the research area have been specified, and suggestions have been made for a shopping center planned to be established in the future to operate in a long time and to reach more customers by expanding its impact area.