Tunceli yöresi müzik kültüründe klarnet geleneği
The tradition of clarinet in Tunceli regional music culture
Yazar: BURHAN SATUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKER EROL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Klarnet = Clarinet ; Müzik = Music ; Müzik kültürü = Music culture ; Tunceli = Tunceli ; Çalgılar = Musical instruments

Özet:
18.Yy.'da Osmanlı Devleti'nde başlayan batılılaşma hareketleri ile birlikte bilim, sanat ve askeri alanlarda birçok değişim ve dönüşüm gerçekleşmiş, değişimlerin bir ayağını da şüphesiz müzik oluşturmuştur. Batılılaşmanın etkisi ile süreç içerisinde Avrupai bir askeri bando oluşturmak amacı ile kurulan Mızıka-yı Hümayun içerisinde yer alan batı sazlarından birisi olan klarnet, süreç içerisinde Anadolu'nun birçok yöresinde yer bulmuş ve uzun yıllar mahalli sanatçılar tarafından icra edilmiştir.
Klarnetin Osmanlı Saraylarından, Anadolu'nun ücra kasabalarına kadar uzanan bu yolculuğu içerisinde Tunceli de örnek olarak gösterilebilir. Kendine has kültürel dokusu ile önemli bir folklor coğrafyası içerisinde olan Tunceli'nin Elâzığ ile coğrafi yakınlığı, sadece maddi alışverişleri değil kültürel ve sanatsal bir etkileşimi de beraberinde getirmiştir.
Bu çalışmada Tunceli'deki klarnet icrasının çevre iller ile olan etkileşimi ile birlikte klarnetin Tunceli müzik kültürü içerisindeki konumunun anlaşılması noktasında Çemişgezek, Ovacık, Hozat, Tunceli İl Merkezi, İstanbul ve Elazığ'daki kaynak kişiler ile kişisel görüşmeler yapılmıştır.
Çalışmada, klarnet sazının Tunceli coğrafyasındaki tarihi sürecinin yanı sıra bu sazın yöresel icrası incelenmiş ve bir bakış açısı oluşturulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tunceli, Klarnet, Kültür, Müzik

Abstract:
With the westernization movements that started in the Ottoman Empire in the 18th century, many changes and transformations occurred in the fields of science, art and military, and music was undoubtedly a part of these changes. The clarinet, one of the Western instruments included in the Mızıka-yı Hümayun, which was established with the aim of creating a European band under the influence of Westernization, was used in many parts of Anatolia within the process and played by local artists for many years.
Tunceli can be given as an example in this journey of the clarinet, which spread from the Ottoman Palaces to the remote towns of Anatolia. The geographical proximity of Tunceli, which is located in an important folklore geography with its unique cultural structure, with Elazığ has led to not only a material exchange but also a cultural and artistic interaction.
In the present study, source individuals in Çemişgezek, Ovacık, Hozat, Central Tunceli, Istanbul and Elazığ were interviewed with the aim of understanding the interaction between the performance of the clarinet in Tunceli and the surrounding provinces, and the position of the clarinet within the musical culture of Tunceli.
In the study, the local performance of clarinet was examined in addition to the historical process of this instrument in the Tunceli geography, and it was aimed to provide a perspective on the subject.

Keywords: Tunceli, Clarinet, Culture, Music