Liselere geçiş sınavına yönelik algılanan sınav baskısının öğrenme düzeyi ile ilişkisinde öğrenci özelliklerinin aracılık rolü
Perceived exam pressure for high school entrance exam the mediating role of student characteristics in the relationship with learning level
Yazar: MUAMMER YÜKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada Liselere geçiş sınavına yönelik sınav baskısının öğrenme düzeyi ve akademik başarıyla olan ilişkisinde özyeterlik, başarı güdüsü ve okul başarısını algılama değişkenlerinin aracılık rolünün belirlenmesi ve incelenen değişkenlere ilişkin oluşturulan kuramsal modelin iki düzeyli (öğrenci ve okul) yapısal eşitlik modeliyle test edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel model ile yürütülen araştırmada çalışma grubu kullanılmıştır. Toplam 945 öğrenciden elde edilen verilerle araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada; çoktan seçmeli maddelerden oluşan Öğrenme Düzeyi Testi, Sınav Baskısı Ölçeği, Başarı Güdüsü Ölçeği, Okul Başarısını Algılama Ölçeği, Özyeterlik Ölçeği ve öğrenci bilgi formu veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Öğrenci bilgi formundan elde edilen veriye göre; geçiş sınavı sürecinde hem bireysel hem de okullarda öğrencilerin çok yönlü gelişimlerine katkı sağlayabilecek olan etkinliklerin yeterli şekilde gerçekleştirilmediği belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin liselere geçiş sınavına hazırlık sürecinde kaygı, stres, uykusuzluk, okula olan güven düzeylerinin, kitap okuma sürelerinin azaldığı; aile ile olan çatışmaların, sınav baskısının, yorgunluk hissinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınav baskısı ve akademik başarı puanları arasında kurulan aracılık modeline ilişkin sonuçlara göre; değişkenler arasında kestirilen katsayıların hepsinin manidar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sınav baskısı ve akademik başarı puanları arasında aracı değişkenlerle (Okul Başarısını Algılama, Özyeterlik ve Başarı Güdüsü) kurulan modelde okul başarısını algılama, başarı güdüsü ve özyeterlik değişkenlerinin sınav baskısı ile akademik başarı puanları arasında kısmi aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. Sınav baskısı ve okul öğrenme düzeyi puanları arasında kurulan aracılık modeline ait sonuçlara göre; okul başarısını algılama, başarı güdüsü ve özyeterliğin aracılık etkisinin olduğu ancak sınav baskısının doğrudan etkisinin manidar olmadığı belirlenmiştir. Okul öğrenme düzeyi testini yanıtlayan öğrencilerin veri toplama sürecinde testten aldıkları puanların kendilerinin değerlendirilmesi sürecinde kullanılmayacak olması ve yalnızca öğrenme düzeylerinin belirlenmesi amaçlandığı ifade edildiği için sınav baskısını hissetmemiş olabilecekleri düşünülmektedir. Araştırmada yapılan çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi sonucuna göre öğrencilerin hissettikleri sınav baskısı ve okul öğrenme düzeyleri arasında kurulan ve okul düzeyinde okulun sosyoekonomik düzeyi ve öğretmen başına düşen öğrenci sayısı değişkenleri ile yapılan incelemede, okul düzeyinde okulun sosyoekonomik düzey değişkeninin büyük ve manidar bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the mediating role of self-efficacy, achievement motivation and school success perception variables in the relationship between exam pressure for the high school entrance exam and learning level and academic success, and to test the theoretical model created for the examined variables with a two-level (student and school) structural equation model. For this purpose, purposeful sampling, one of the non-probability sampling designs, was used in the research conducted with the relational model, one of the quantitative research approaches. The research was conducted with data obtained from a total of 945 students. In the study; Learning Level Test, which consists of multiple-choice items, Exam Pressure Scale, Achievement Motivation Scale, School Success Perception Scale, Self-Efficacy Scale and student information form were used as data collection tools.According to the data obtained from the student information form; It has been determined that the activities that could contribute to the versatile development of students both individually and in schools during the transition exam process were not carried out adequately. In addition, during the preparation process for the high school entrance exam, students' anxiety, stress, insomnia, confidence in school, and book reading time decreased; It was concluded that conflicts with family, exam pressure, and feelings of fatigue increased. According to the results of the mediation model established between exam pressure and academic success scores; It was determined that all the coefficients estimated between the variables were significant. In addition, in the model established with mediating variables (Perception of School Success, Self-Efficacy, and Achievement Motivation) between exam pressure and academic success scores, it was determined that the variables of perception of school success, achievement motivation, and self-efficacy had a partial mediating role between exam pressure and academic success scores. According to the results of the mediation model established between exam pressure and school learning level scores; It was determined that perception of school success, achievement motivation, and self-efficacy had a mediating effect, but the direct effect of exam pressure was insignificant. It is thought that the students who answered the school learning level test may not have felt the pressure of the exam since it was stated that the scores they received from the test during the data collection process would not be used in their evaluation process and that it was only intended to determine their learning levels. According to the results of the multi-level structural equation modeling conducted in the research, it was determined that the socioeconomic level of the school variable at the school level had a large and significant effect on the variables of the exam pressure felt by the students and the school learning levels.