Anayasa Mahkemesi kararları ışığında toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
Right to organize meetings and demonstrations in the light of Constitutional Court decisions
Yazar: ŞEYMA SOLAK
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL METİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Demokratik toplum = Democratic society ; Toplantı ve gösteri yürüyüşleri = Assembly and demonstration marches

Özet:
Bireylerin kendini ifade edebilmelerinin hem kendileri hem de toplum açısından ne kadar önemli olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda bireylerin kendilerini ifade edebilmeleri hem anayasalarda hem de uluslararası sözleşmelerde güvence altına alınmıştır. Bireylerde ifade özgürlüğü tanınmıştır. İfade özgürlüğünün bir yansıması olarak da toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı gibi birçok hak ve özgürlük türemiştir. Hak ve özgürlüklerin sınırsız olması durumunda ortaya çıkabilecek kargaşanın önlenmesi amacıyla sınırlandırmalar getirilmiştir. Çalışmada bireylerin kalabalıklar halinde kendilerini ifade etme biçimi olan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı mahkeme kararları ışığında incelenecektir.
İlk bölümde toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kavramsal çerçevesi ve tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle kavram tanımları yapılmış olup anayasalarımızda ve uluslararası temel belgelerde toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına ne denli değinildiğine yer verilmiştir. Sonrasında bu hak kapsamında devletin yükümlüklerinden bahsedilerek ilk bölüm sonlandırılmıştır.
İkinci bölümde toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılması için bildirim-izin yükümlülüğü ve hakkın kapsamı, öznesi, türleri, amacı, barışçıl nitelikte olması, yerleri, zamanı ve süresi, ertelenmesi ve yasaklanması ve kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerinden bahsedilmiştir.
Üçüncü bölümde toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının sınırlanması ve güvence ölçütlerinden bahsedilmiştir. Bu hakka müdahale edilirken ya da hak sınırlanırken dikkat edilen ölçütler anlatılmıştır.
Dördüncü ve son bölümde ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Türk Anayasa Mahkemesi'nin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına yaklaşımı anlatılmıştır. Bu bölümde yüksek mahkemelerin hakkın kullanımından doğan problemlere dair vermiş oldukları kararların incelemesi yapılmıştır.
Son olarak da bu incelemeler neticesinde ortaya çıkan istatistiki bilgilere yer verilerek tez sonlandırılmıştır.

Abstract:
It is known how important it is for individuals to express themselves, both for themselves and for society. In this context, individuals' ability to express themselves is guaranteed in both constitutions and international conventions. Freedom of expression has been provided for individuals as well. As a reflection of freedom of expression, many rights and freedoms have also emerged, such as the right to organize meetings and demonstration marches. Limitations have been introduced in order to prevent chaos that may arise in the event that rights and freedoms are unlimited. In our study, the right of individuals to organize meetings and demonstration marches, which is a way of expressing themselves in crowds, will be examined in the light of court decisions.
In the first part, the conceptual framework and historical development of the right to hold meetings and demonstrations have been discussed. In this context, first of all, concept definitions have been made and the extent to which the right to organize meetings and demonstration marches has been mentioned in our constitutions and international basic documents. Afterwards, the first part was concluded by mentioning the obligations of the state within the scope of this right.
In the second part, the obligation of notification and permission to use the right to organize meetings and demonstrations, the scope, subject, types, purpose, peaceful nature, places, time and duration, postponement and prohibition of the right and illegal meetings and demonstrations have been mentioned.
In the third part, the limitation of the right to organize meetings and demonstrations and the assurance criteria have been mentioned. The criterias that are considered when interfering with or limiting this right have been explained. In the fourth and last part, the approach of the European Court of Human Rights and the Turkish Constitutional Court to the right to hold meetings and demonstrations has been explained. In this section, the decisions of the high courts on the problems arising from the use of the right have been examined.
Finally, the thesis was concluded by giving place to the statistical information that emerged as a result of these examinations.