Kaba yemlerin değerlendirilmesinde peynir suyundan yararlanma olanakları /
Yazar: İBRAHİM KAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERGÜL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1989
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Kaba yemler = Forages ; Peynir suyu = Whey cheese ; Yemler = Feeds

Özet:
Bu çalışma, kaba yemlerin değerlendirilmesinde peynir suyundan yararlanma olanaklarının araştırılması yanında, genelde, peynir suyunun hayvan beslemede kullanımının yaygınlaştırılması amacı ile yapılmıştır. Çalışmada, 79-112 günlük, sütten kesilmiş Türkgeldi tipi 40 baş erkek kuzu herbirinde 10 hayvan bulunan 4 gruba ayrılmıştır. Sekiz haftalık deneme süresince karma yem (kuzu-buzağı büyütme yemi) tüm hayvanlara canlı ağırlıklarına göre verilmiştir. Bunun için, her hayvanın canlı ağırlığının %2.5'i o hayvanın ND cinsinden enerji ihtiyacı olarak belirlenip, kullanılan yemlerin enerji içeriği dikkate alınarak her hayvana verilecek karma yem miktarı bulunmuştur. Kaba yem olarak ise, I. grup (kontrol) 'taki hayvanlara günde 200 g buğday samanijll. gruptaki hayvanlara günde 200 g buğday samanı + 100 g (1/2) peynir suyu, III. gruptaki hayvanlara günde 200 g buğday samanı + 200 g (1/1) peynir suyu ve IV. gruptaki hayvanlara da günde 200 g yonca kuruotu verilmiştir. Kullanılan peynir suyu, Cheddar, Kaşar, Mozzarella, Philly ve Labne peynirleri üretimi sonucunda ele geçen peynir sularının bir karışımıdır. Denemede hayvanlara bireysel yemleme uygulanmış ve yem tüketim leri günlük olarak saptanmıştır. Canlı ağırlıkları ise 14 günde bir yapılan bireysel tartımlarla saptanmıştır. Yapılan istatistiksel analizde, hayvanların deneme başı canlı ağırlığının ve yaşının (gün) incelenen özellikler üzerine olan etkisi elimine edilerek düzeltilmiş ortalamalar elde edilmiştir. Araştırmada esas olarak, canlı ağırlık artışı, günlük kaba yem tüketimi, 1 kg canlı ağırlık artışı için tüketilen kaba yem, kuru madde, sindiri lebi lir ham protein ve enerji (ND) miktarları incelenmiş tir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, 1-56 günlük döneme göre aşağıda sıralanmıştır.-64- 1) Deneme sonundaki toplam canlı ağırlık artışı bakımından gruplar arası farklılıklar önemsiz bulunmuştur (P>0.05). Gruplarda sağlanan günlük ortalama canlı ağırlık artışları bakımından da gruplar arası farklılıklar önemsiz çıkmıştır (P>0.05). 2) Günlük ortalama kaba yem tüketimi bakımından gruplar arası farklılıklar önemli bulunmuştur (P< 0.01). Burada, I.,11. ve III. gruplar arasındaki farklılıklar önemsiz olup, IV. grup diğer gruplardan önemli ölçüde farklı çıkmıştır (P<0.01). Gruplarda 1 kg -canlı ağırlık artışı için tüketilen kaba yem miktarları arasındaki farklılıklar önemli olmuş (P<0.01), fakat bu farklılık sadece, IV. grupla diğer gruplar arasında görülmüştür. 3) Gruplarda 1 kg canlı ağırlık artışı için tüketilen kuru madde miktarları arasındaki farklılıklar önemsiz bulunmuştur (P>0.05). 4) Gruplarda 1 kg canlı ağırlık artışı için tüketilen sindirile- bilir ham protein miktarları arasındaki farklılıklarda önemli bulunma mıştır (P>0.05). 5) Gruplarda 1 kg canlı ağırlık artışı için tüketilen enerji (ND) miktarları arasındaki farklılıklar önemsiz bulunmuştur (P>0.05). İncelenen özellikler bakımından gruplar arasındaki farkların ge nelde önemsiz çıkması, II. ve III. gruptaki hayvanlara verilen peynir suyu miktarının çok düşük olmasına bağlanmıştır. Buna rağmen, incelenen özellikler bakımından peynir suyu tüketen gruplarda, özellikle II. grup ta kontrol grubuna göre daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Sonuçta, pey nir suyunun kuzu besisinde kaba yemlere 1/2 oranında karıştırılmasının daha olumlu olacağı kanısına varılmıştır. Diğer hayvanlar üzerinde, daha belirgin ölçülerde daha olumlu sonuçlar alınabileceği düşüncesiyle) konunun tekrar ele alınmasının ülke çıkarları açısından önemini vurgu lamada yarar görülmüştür.

Abstract:
The advantages of using whey in enrichment of roughages. The aim of this study was to search the advantages of using whey in enrichment of roughages and, in general, to generalize using of whey in animal nutrition. In this study, 40 heads of 79-112 day-old, weaned, Tiirkgeldi male lambs were divided into 4 groups, 10 lambs in each. During the period of 8 week trial, mixed feed was offered to the animals according to their live weights. In the calculation, 2.5 % of live weight of each animal was determined as the energy requirement of the animal in Starch Value and the amount of the mixed feed to be given to each animal was calculated considering the energy content of the feeds offered. The animals in the first group (control) was given 200 g of wheat straw as roughage per day, those in the second group was given 200 g of wheat straw + 100 g of whey per day, those in the third group was given 200 g of wheat straw + 200 g of whey per day and those in the fourth group was given 200 g of alfalfa hay as roughage per day. The whey used in the trial was a mixture of Cheddar, Kachkaval, Mozzarella, Phi 1 ly and Labne wheys. In trial, individual feeding was practiced and feed consumptions were determined daily. The live weights of animals were determined with individual weights once in each 14 days. In this study, primarily, the live weight gains, daily roughage consumptions and, the amounts of roughage, dry matter, digestible crude protein and energy consumptions per kg of live weight gain were inves tigated. The results at this research according to 1-56 day-period were as follows:-66- 1) The differences among the groups with regard to total live weight gain at the end of trial were found not significant (P>0.05) Also the differences among the groups with regard to mean daily live weight gains were found not significant (P>0.05) 2) The differences in daily roughage consumptions among the groups were calculated significant (P<0.01). While the differences among. I, IIn and III groups were not significant, the differences between the IV group and the other groups were significant (P<0.01). The differences in the amounts of roughage consumptions per kg of live weight gain among the groups were found significant (P<0.01), but the differences were significant between IV group and other groups.only. 3) The differences in the amounts of dry matter consumptions per kg of live weight gain among the groups were found not significant (P>0.05). 4) The differences in the amounts of digestible crude protein consumptions per kg of live weight gain among the groups were found not significant (P>0.05). 5) The differences in the amounts of energy (Starch Value) con sumptions per kg of live weight gain among the groups were found not significant (P>0.05). Those insignificant differences among groups according to the characteristics studied could be the result of low amont of whey offered of animals in II and III groups. Though, better results have been obtained in the groups that consumed whey, especially in the II group, when compared with the control group. And it was seemed that adding 50% of whey to roughage in lamb fattening was more appropriate. Additionally, it can be said that using higher amounts of whey, with cattle e.g., may give better results.