Bireysel kariyer planlama sürecinde öz-farkındalığın kariyer kararına etkisinde mesleki kariyer algısının aracı rolü: İstanbul Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma
The mediator role of vocational career perception in the effect of self-awareness on career decision in the personal career planning process: A research on Istanbul University students
Yazar: AYTEN KAYHAN
Danışman: PROF. DR. GÖNEN İLKAR DÜNDAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmeler için etkin ve verimli şekilde çalışan insan kaynağı büyük önem arz etmektedir. Çalışan için de kendisine uygun, kişisel özellikleri ve yetkinlikleri ile bütünleşen bir işte çalışması, etkinliği ve verimliliği için önemlidir. Bu sebeple, kişilerin öz-farkındalıklarının yüksek olması kariyer tercihlerini yaparken etkili olmakta ve öz-farkındalığı yüksek olan kişiler kendilerine uygun kariyer hedefini belirlemekte de daha etkin olabilmektedirler. Fakat diğer taraftan kişilerin mesleki kariyer algıları da farklılık gösterebilmektedir. Burada çoğunlukla oluşan yanlış algılar ve düşünceler nihai kararları vermede etki yaratabilecektir. Bu çalışmada da kişilerin öz-farkındalıklarının kariyer kararlarına etkisine bakılmış olup, bu süreçte mesleki kariyer algısının da aracı rolü incelenmiştir. Araştırma kapsamında iş hayatına atılmaya yakın bir grup olan üniversite 3. ve 4. sınıf öğrencileri seçilmiştir. Öz-farkındalıklarını ölçmek amacıyla Esentaş tarafından Türkçeye uyarlanan "Öz-farkındalık Ölçeği", kariyer kararını ölçmek amacıyla Yusupu tarafından geliştirilen "Kariyer Kararı Ölçeği" ve mesleki kariyer algısını ölçmek için de Yılmaz-Erdem tarafından geliştirilen "Meslek Seçimine İlişkin Düşünceler Ölçeği" kullanılmıştır. Bu bağlamda hazırlanan anket, İstanbul Üniversitesi 3. ve 4. sınıf öğrencileri ile mail yoluyla paylaşılmış ve 452 öğrenci tarafından doldurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre öz-farkındalığın kariyer kararı üzerinde etkisi olduğu, mesleki kariyer algısının da kariyer kararı üzerinde etkisi olduğu ve öz-farkındalığın mesleki kariyer algısı üzerinde etkisi olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, öz-farkındalığın kariyer kararı üzerindeki etkisinde mesleki kariyer algısının kısmi aracı rolünün olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, üniversite öğrencilerinin sınıf ve cinsiyet bilgilerine göre öz-farkındalık ve mesleki kariyer algılarının farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmiştir.

Abstract:
It is so important for companies hiring employees who work efficiently and  voluminously. In this context, it is important for the employees to work in a job that is suitable for them and integrates with their personal characteristics and competencies, especially for their efficiency and productivity. For this reason, people's high self-awareness will also be effective when making career choices, and people with high self-awareness will be more effective in determining their own career goals. However, on the other hand, people's vocational career perceptions may also differ. Misperceptions and dysfunctional thoughts that mostly occur here can also have an impact on making the decision process. In this study; The effect of people's self-awareness on their career decision has been examined, and the mediating role of vocational career perception in this process has been examined. Within the scope of the research, 3rd and 4th year university students, who are very close to business life were selected. "Self-awareness Scale" adapted to Turkish by Esentaş was used to measure self-awareness, "Career Decision Scale" developed by Yusupu was used to measure career decision, and "The Scale of Thoughts on Choosing a Vocation" developed by Yılmaz-Erdem was used to measure dysfunctional career thoughts. In this context, the online questionnaire was shared via e-mail with Istanbul University 3rd and 4th grade students and it was filled by 452 students. According to the results of the study, Self-awareness has an effect on Career Decision, Vocational Career Perception also has an effect on Career Decision, and Self-awareness has an effect on Vocational Career Perception. However, the mediating role of Vocational Career Perception in the effect of Self-awareness on Career Decision has been determined. Additionally, it was also examined whether university students' Self-awareness and Vocational Career Perceptions differ according to their class and gender information.