Kampüs açık mekan çevresel özelliklerinin yere bağlılık duygusu üzerindeki etkileri: K.T.Ü. Kanuni Kampüsü örneği
The effects of campus open space environmental attributes on place attachment: The case study of K.T.Ü. Kanuni campus
Yazar: DORUK GÖRKEM ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZBİLEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Çevrenin insan davranışları üzerindeki etkisini inceleyen çevresel psikoloji literatüründe
çevre önemli rol oynamaktadır. İnsan davranışları, onların ihtiyaç ve gereksinimlerini karşılayan
fiziksel ve sosyal çevrede oluşmaktadır. Bu nedenle çevre psikolojisinin fiziksel çevreyle olduğu
kadar sosyal çevre ile de ilişkili olduğunu belirtmek gerekmektedir. Özellikle sürekli değişen
dünyada, mobilitenin artmasıyla beraber ihtiyaçların da farklılaşması, insanın mekanla kurduğu
bağın sorgulanmasını daha da önemli hale getirmiştir. Aynı şekilde açık mekanların sunduğu
fiziksel ve sosyal özellikler sonucunda bazı mekanlar kullanıcılar tarafından yoğun olarak
kullanılan, canlı konumlara dönüşürken, bazı mekanlar ise kullanıcı ile bütünleşemeyen ve
kullanılmayan boş alanlara dönüşmektedir. Bu sorun üzerine, açık mekanların sunduğu fiziksel ve
sosyal özelliklerin neler olması gerektiği, bu özelliklerin başarısının kullanıcı memnuniyeti ve yere
bağlılık duygusu üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla araştırma modeli ortaya koyulmuştur.
Araştırmanın amacı, yalnızca çevrenin sunduğu fiziksel ve sosyal özelliklerin kullanıcı
memnuniyeti ve yere bağlılık duygusu üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu nedenle araştırma
alanı olarak, kullanıcıların geçmiş deneyimlerinin, hatıralarının olmadığı, kullanıcı grubunun
benzer olduğu fakat çevresel özelliklerin farklı olduğu K.T.Ü. Kanuni Kampüsü açık mekanları
seçilmiştir. Araştırma yöntemi mekânsal analiz ve anketlerden oluşmaktadır. Çalışmanın
sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile kullanıcı ihtiyaçlarının daha yüksek düzeyde
karşılandığı başarılı kampüs açık mekanlarında, kullanıcı memnuniyeti ve yere bağlılık
duygusunun arttığı ortaya koyulmuştur. Özellikle çevrenin sunduğu sosyal özelliklerin, fiziksel
özelliklere kıyasla kullanıcı memnuniyeti ve yere bağlılık duygusunu daha yüksek düzeyde
etkilediği ortaya koyulmuştur. Aynı zamanda kullanıcıların bulundukları kampüs açık mekanlarına
karşı öncelikle yere bağımlılık (işlevsel bağlılık) geliştirdikleri, sonrasında zamana da bağlı olarak
yer kimliği (duygusal bağlılık) geliştirdikleri ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The environment plays an important role in the environmental psychology literature, which
examines the influence of the environment on human behavior. Human behavior occurs in the
physical and social environment that meets their needs and needs. For this reason, it is necessary to
note that environmental psychology is related to the social environment as well as to the physical
environment. Especially in the ever-changing world, the diversification of needs along with the
increase of mobility has made it even more important to question the connection that man has
established with space. Likewise, as a result of the physical and social features provided by open
spaces, some spaces are transformed into living spaces, which are heavily used by users, and empty
spaces that are not used. On this issue, a research model has been put in order to investigate what
physical and social characteristics of open spaces should be, and the effects of the success of these
properties on user satisfaction and feelings of attachment. The purpose of the study is to investigate
the effects of the physical and social characteristics of the environment only on user satisfaction
and place attachment. For this reason, it is important to note that the past experience of users is
similar to that of the user group, but their environmental characteristics are different. Open spaces
of Kanuni Campus were chosen. The research method consists of spatial analysis and
questionnaires. With the research model created as a result of the study, it has been revealed that
user satisfaction and sense of devotion are increased in successful campus open spaces where user
needs are met at a higher level. Especially, it has been shown that the social characteristics (uses
and activities, sociability), the physical characteristics (comfort and identity, access and linkages),
the user satisfaction and the sense of loyalty are influenced at a higher level. At the same time, it
has been shown that users develop dependency (functional attachment) firstly against campus open
spaces they are in, and then they develop ground identity (emotional attachment) depending on time.