Psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman niteliklerinin psikolojik danışma öz-yeterlik algılarına göre incelenmesi: İzmir ili örneği
The investigation of psychological counselors' effective counselor characteristics according to counseling self-efficacy levels: Province sample of İzmir
Yazar: ERCAN YAYLA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Nitelik = Quality ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu çalışmanın amacı, psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ve psikolojik danışma öz-yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek; bunun yanı sıra psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile psikolojik danışma öz-yeterlik düzeylerinin cinsiyete, yaşa, öğrenim durumuna, çalışılan kuruma, meslekte çalışma süresine ve mezun olunan programa göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırmada betimsel, korelasyonel ve nedensel karşılaştırma modelleri kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İzmir ilinde çalışan psikolojik danışmanlardan gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilen 100'ü kadın 66'sı erkek olmak üzere toplam 166 psikolojik danışman oluşturmaktadır. 

Veri toplama araçları olarak İkiz ve Totan (2014) tarafından geliştirilen "Etkili Psikolojik Danışman Niteliklerini Değerlendirme Ölçeği" ,  Lent ve arkadaşları (2003) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlaması Pamukçu ve Demir (2013) tarafından yapılan "Psikolojik Danışma Öz-Yeterlik Ölçeği", araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veriler SPSS 22.0 ile analiz edilmiştir. Verilerin parametrik teknikler için uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla Kolmogorov-Smirnov testi yapılmış ve veri setinin normal dağılım göstermediği görülmüştür. Dolayısıyla verilerin analizinde parametrik olmayan (non-parametrik) analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın problem ve alt problemlerini incelemek için Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis-H testi ve Spearman Brown Korelasyon Analizi kullanılmıştır.

Araştırma bulgularına göre, psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile psikolojik danışma öz-yeterlikleri arasında istatistiksel olarak düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Bunun yanında, psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile psikolojik danışma öz-yeterlik düzeylerinin cinsiyete, yaşa, çalışılan kuruma ve meslekte çalışma süresine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Yüksek lisans ve üstü eğitim düzeyinde olan psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile psikolojik danışma öz-yeterlik düzeylerinin lisans eğitim düzeyinde olan psikolojik danışmanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, psikolojik danışmanların mezun olunan programa göre psikolojik danışma öz-yeterlik düzeylerinin farklılaşmadığı görülürken; PDR mezunu psikolojik danışmanların ise etkili psikolojik danışman niteliklerinin PDR dışında bir programdan mezun olan psikolojik danışmanlardan daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Etkili psikolojik danışman nitelikleri, psikolojik danışma öz-yeterliği, psikolojik danışman.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between effective counselor characteristics and counseling self-efficacy. Also, effective counselor characteristics and counseling self-efficacy are examined in terms of gender, age, education level, institutions the counselor work in, working time in profession, and graduated department. This research is based on descriptive, correlational and comparison method. The sample of this study is formed randomly as 100 female and 66 male, totally 166 counselors by the counselors who work in İzmir.

"Effective Counselor Characteristics Assessment Scale" which is developed by Ikız and Totan (2014), "Counselor Activity Self-Efficay Scales" which is developed by Lent et al. (2003) and adapted to Turkish by Pamukcu and Demir (2013), and "Personal Information Form" which is prepared by the researcher were used to gather data. The data were analyzed by using SPSS 22.0. Kolmogorov Smirnov Test was applied to determine whether data was appropriate for parametric techniques or not and it was stated that data set was not normally distributed. Therefore non-parametric techniques were used to analyze the data. In order to investigate the problems of the current study, Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis-H test and Spearman Brown Corelation Analysis were used.

According to results of the analyses, there is significant differentiation in the possitive direction at low level between the level of counselors' effective counselor characteristics and counseling self-efficacy. Besides, the level of counselors' effective counselor characteristics and counseling self-efficacy do not change depending on  gender, age, institution the counselor works in and working time. It was found that the level of effective counselor characteristics and counseling self-efficacy of counselors who do master degree is significantly higher than counselors who get undergraduate. Also the level of counselors' counseling self-efficacy does not change depending on graduated department but the level of effective counselor characteristics of counselors who were graduated from psychological counseling and guidance department is significantly higher than counselors who were graduated from other departments.

The results reveals that the counselors who graduate in the field and do master degree are more qualified in terms of quality. Accordingly, it is important to assing expert to the counseling positions. It is recommended to develop applications to encourage counselors to do master degree.


Key Words: Effective counselor characteristics, counseling self-efficacy, counselor.