Sıcak ve serin iklim çim bitkilerinin Van iklim koşullarına uygunluğunun belirlenmesi
Determining the suitability of warm and cool season turfgrass for Van climate conditions
Yazar: MUZAFFER BAYRAM
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET ALP ; PROF. DR. SONGÜL SEVER MUTLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Çimler peyzaj alanlarından atletik sahalara kadar yeşil alanların temel yer örtücü bitkileridir. Sürdürülebilir yeşil alanların oluşturulması için bölgesel iklim koşullarına en uygun çim türlerinin seçilmesi ise bir zorunluluktur. Van ekolojik koşullarında geleneksel olarak serin iklim çim bitkileri kullanılmaktadır. Son yıllarda küresel iklim değişikliği nedeniyle bölgenin iklim yapısında farklılıklar gözlenmektedir. Her yıl artan sıcaklık ortalamaları ve kuraklık tehdidi dikkat çekicidir. Serin iklim çim türlerine göre daha yüksek kuraklık ve sıcaklık toleransına sahip sıcak iklim çim bitkilerinin bölgede kullanılabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı Van ekolojik koşullarında 1700 m rakımda bazı sıcak iklim çim bitkilerinin performanslarını belirlemektir.
Çalışma Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bahçe Bitkileri Uygulama sahasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada sıcak iklim çim bitkilerinden hibrit bermuda çimi (Cynodon dactylon x C. transvaalensis) çeşitleri 'Tifway-419' ve 'Survivor', Zoysia çimi (Z. japonica) 'El-toro' ve hibrit zoysia çimleri (Z. matrella x Z. japonica) 'Türkzoy', 'Anazoy', ve 'MJ-100' kullanılmıştır. Bölgede yaygın kullanılan serin iklim çim türleri (Lolium perenne, Festuca arundinaceae ve F. rubra rubra ve Poa pratensis ) ve bu türlerden oluşan karışım ise kontrol amacıyla kullanılmıştır. Alanda toprak hazırlığı, yabancı ot mücadelesi ve sulama sistemi yerleşimi gibi ön hazırlıklar yapıldıktan sonra 04.05.2023 tarihinde çim tohumu ve 23.05.2023 tarihinde fidelerinin ekim/dikimi gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında çeşitlere ait tesis olma hızı, genel çim kalitesi ve rengi, tekstür (doku), çim yoğunluğu, sonbahar/kış dönemi dormansiye girme oranı verileri alınmıştır. Elde dilen sonuçlara göre 'Survivor' bermuda çimi alanda en hızlı tesis olan sıcak iklim çim çeşidi olup onu Tifway izlemiştir. Çalışmada kullanılan sıcak iklim çim türlerinin tamamı dikimden ortalama 6 ay sonra Aralık ayında dormansiye girmeden önce %90 ve üzeri çim örtüsü oluşturmuştur. MJ-100 hariç çalışmada kullanılan tüm sıcak iklim çimleri kabul edilebilir ve üstü çim kalitesini sağlamıştır. Hibrit zoysia Türkzoy ise sonbahar/kış döneminde yeşil rengini ve kalitesini en iyi koruyan sıcak iklim çim çeşidi olarak tespit edilmiştir. Serin iklim çim grubunda ise en iyi performansı çok yıllık çim (Lolium perenne) türü ve türlerin tamamını içeren karışım ile elde edilmiştir. İlk yıl alınan sonuçlar ışığında, hibrit zoysia 'Türkzoy' ve hibrit bermuda çimi 'Survivor'ın Van iklim koşullarında tesis edilecek yeşil alanlarda kullanımı önerilir.

Abstract:
From lawns to landscapes to athletic fields, turfgrass are the main ground-covering plants. For the creation of sustainable green spaces, it is imperative to select grass species that are best suited to regional climate conditions. Traditionally, cool-season grass species are used in Van ecological conditions. In recent years, there have been fluctuations in the climate of the region due to global climate change. The rising average temperature and the threat of drought are remarkable. It is believed that warm-season grass species with higher drought and heat tolerance than cool-climate lawns can be used in the region. The aim of this study is to determine the performance of some warm-season grass species in 1700 m elavation under Van ecological conditions.
The study was carried out in the research field at Van Yüzüncü Yıl University. Hybrid bermuda grass (Cynodon dactylon x C. transvaalensis) varieties 'Tifway-419' and 'Survivor', Zoysia (Z. japonica), 'El-toro' and hybrid zoysia grasses 'Türkzoy', 'Anazoy,' and 'MJ-100' were used as the plant material in the study. Cool-season grass species commonly used in the region (Lolium perenne, Festuca arundinaceae, F. rubra rubra, and Poa pratensis) and a mixture of these species have been planted as control. After soil preparations such as removing weeds, and putting an irrigation system, the seedlings of warm-season grasses and seeds of cool-season grassed were put on the soil. Planting and seeding of grass seeds were carried out in the year 04.05.2023-23.05.2023 Data were obtained on the rate of establishment, overall grass quality and color, texture, grass density, and autumn/winter dormancy rate. According to the results, "Survivor" is the fastest-growing warm season turfgrass cultivar, followed by Tifway. All of the warm-season grass species/cultivars used in the study established 90% or more of the ground before entering dormancy in December, an average of 6 months after planting. All of the warm-season grasses used in the study, except MJ-100, are acceptable and provide superior grass quality. The hybrid Zoysia Turkzoy has been identified as a warm-season turfgrass variety that best preserves its green color and quality during the autumn/winter period. In the cool-season turfgrass group, the best performance was achieved with the perennial ryegrass (Lolium perenne) and the mixture of entire cool-season material. In light of the results obtained in the first year, it is recommended that hybrid zoysia 'Türkzoy' and hybrid bermuda grass 'Survivor' be used in green areas to be planted in Van climate conditions.