Döngüsel ekonomi ve atık yönetimi: AB ve Türkiye'de atık yönetiminin ekonomik büyüme üzerine etkileri
Circular economy and waste management: Effects of waste management on economic growth in the EU and Turkiye
Yazar: NURDAN CANSU YÜCE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÇİN GÜREŞÇİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Sürdürülebilir kalkınma amaçlarına uygun şekilde ekonomik büyüme, tüm ülkeler için dikkate alınan bir amaçtır. Doğrusal ekonomik sistem ile sürdürülebilir kalkınma amaçlarının birebir karşılanamaması yeni ekonomik sistemlerin doğmasına neden olmuştur. Döngüsel ekonomi de bu yeni ekonomik sistemlerden biridir. Doğrusal ekonominin "al", "kullan" ve "at" prensiplerine karşın döngüsel ekonomi "yeniden kullanım", "azaltım" ve "geri dönüşüm" prensiplerini benimsemektedir. Bu sayede ürünler daima döngü içinde kalarak "hammadde", "ürün" ve "yeniden kullanılabilir hammadde" şeklinde kaynak verimliliğini arttırarak ekonomik büyümeye çeşitli kanallardan katkı sağlamaktadır. Öte yandan sürdürülebilir kalkınma amaçları ile uyumlu olarak döngüsel ekonominin hem çevresel sorunlara hem de istihdam sorunlarına çözüm olabileceği öngörülmektedir. Bu çalışmada 27 AB ülkesi ve Türkiye'ye ait verilerle ekonomik büyüme ile biyolojik atıkların geri dönüşüm oranı, toplam çevresel vergiler ve çevre teknolojileri ilgili patentler arasındaki ilişki 2008-2019 yılları için panel veri analizi ile analiz edilmiştir. Yapılan temel varsayım testlerine göre modelde değişen varyans, otokorelasyon ve birimler arası otokorelasyon sorunları bulunduğu tespit edildiği için model, bu sorunlara dirençli Prais-Winsten tahmincisi ile tahmin edilmiştir.
Bu çalışmanın diğer çalışmalardan farkı, AB üyesi ülkeler için atık yönetiminin ekonomik büyümeye etkisi çeşitli çalışmalarda ölçülmüş olmakla beraber Türkiye için henüz böyle bir ekonometrik çalışma bulunmamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Döngüsel Ekonomi, Prais-Winsten Dirençli Tahmincisi

Abstract:
Economic growth in line with sustainable development goals is a considered goal for all countries. The failure to fully meet the sustainable development goals of the linear economic system has led to the emergence of new economic systems. The circular economy is one of these new economic systems. In contrast to the "take", "make" and "dispose" principles of the linear economy, the circular economy adopts the principles of "reuse", "reduction" and "recycling". In this way, products always remain in the loop and contribute to economic growth through various channels by increasing resource efficiency in the form of "raw materials," "products," and "reusable raw materials." On the other hand, it is envisaged that the circular economy, in line with sustainable development goals, can be a solution to both environmental problems and employment problems. In this study, the relationship between economic growth and the recycling rate of biological waste, total environmental taxes, and environmental technology-related patents was analyzed with panel data analysis for the years 2008–2019, with data from 27 EU countries and Turkey. According to the basic assumption tests, it was determined that the model had heteroscedasticity, autocorrelation, and inter-unit autocorrelation problems, so the model was estimated with the Prais-Winsten estimator, which is resistant to these problems.
The difference between this study and other studies is that, although the impact of waste management on economic growth has been measured in various studies for the EU member countries, there is no such econometric study for Turkey yet.

Keywords: Economic Growth, Circular Economy, Prais-Winsten Robust Regression Model