Pamukkale Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran bireylerin erişkin bağışıklama konusundaki bilgi düzeyi ve davranışları
Knowledge and behaviors of individuals applying to pamukkale univercity family medicine outpatient clinic on adult immunization
Yazar: BÜŞRA KÖSE KÜLCÜ
Danışman: PROF. DR. TAMER EDİRNE ; PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Yetişkinler = Adults ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Erişkin dönemde yapılması önerilen aşılar ile enfeksiyon hastalıkları ve buna
bağlı komorbiditeler önlenebilmektedir. Aşılama enfeksiyon hastalıklarından
korunmak için stratejik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada PAÜ Aile Hekimliği
Polikliniği'ne ve PAÜ OSB Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18 yaş ve üstü
kişilerin erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma
durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışma için Temmuz 2021 ve Eylül 2021 tarihleri arasında, PAÜ
Aile Hekimliği Polikliniği ve PAÜ OSB Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18 yaş ve
üstü tüm kişilerden ankete katılımları rica edilmiştir. Katılmayı kabul eden 493 kişiye;
13 adet sosyodemografik soru, 23 adet bireylerin erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeyi
ve erişkin aşılanma durumlarını değerlendirme amaçlı olmak üzere toplam 36
sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel
ve analitik yöntemlerle incelendi. Tanımlayıcı analizler normal dağılan değişkenler için
ortalama ve standart sapmalar kullanılarak verildi. Tanımlayıcı analizler normal
dağılmayan değişkenler için ortanca ve çeyrekler arası aralık kullanılarak ve ordinal
değişkenler için frekans tabloları kullanılarak verildi. Kategorilendirilmiş gruplarda
ki-kare testinin varyasyonları kullanıldı. P<0.05 olduğu durumlar istatistiksel olarak
anlamlı sonuçlar şeklinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 493 gönüllü katılmış olup, bunların %52.9'u (n=261)
kadın, %47.1'i (n=232) erkektir. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 35.06 ± 11.93
olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya katılanların %16.0'ının (n=79) sağlık personeli
olduğu görülmüştür. Araştırma grubunun %45.2'si (n=223) erişkin aşıları hakkında
bilgisi olduğunu belirtmiştir. Kişilerin en çok bildiği aşıların influenza, hepatit B ve
tetanoz aşıları olduğu ve en çok da doktor aracılığıyla bilgi sahibi olunduğu
görülmüştür. Araştırma grubunun %86.4'ünün (n=426) herhangi bir erişkin aşısını
yaptırdığı ve en çok yaptırılan erişkin aşılarının da tetanoz, influenza ve hepatit B aşısı
olduğu görülmüştür. 65 yaş ve üzeri kişilerde, evli kişilerde, sağlık çalışanlarında,
sağlık güvencesi olanlarda ve kronik hastalığı olanlarda 18 yaş sonrası aşı yaptırma
oranı anlamlı şekilde daha yüksek saptanmıştır.

XII

Erişkin dönemde en az bir kez pnömokok aşısı yaptıranların oranı %4.9 olup; 65 yaş
ve üzeri kişilerde, kronik hastalığı olanlarda aşı yaptırma oranı anlamlı şekilde daha
yüksek bulunmuştur. İnfluenza aşısı yaptırma oranı %22.1, her yıl influenza aşısı
yaptırma oranı ise %13.8 olup; eğitim düzeyi lise ve üzerinde olanlarda, sağlık
çalışanlarında, şehir merkezinde yaşayanlarda aşı yaptırma oranı anlamlı şekilde
daha yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda katılımcıların %70.4'ü erişkin dönemde en
az bir kez tetanoz aşısı yaptırmış olup, bunların %84.1'i ise aşıyı son on yıl içinde
yaptırmıştır. En sık tetanoz aşısı yaptırma sebebinin ise delici-kesici alet yaralanması
olduğu görülmüştür. Evli kişilerde, sağlık çalışanlarında, sağlık güvencesi olanlarda
aşı yaptırma oranı anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. 65 yaş ve üzerinde diğer
yaş gruplarına göre daha düşük bulunmuştur. Araştırma grubunun %18.3'ü erişkin
dönemde en az bir doz hepatit B aşısı yaptırmış olup, hepatit B aşısı yaptıranların
%48.4'ü üç doz ve üzerinde yaptırmıştır. Eğitim düzeyi lise ve üzerinde olanlarda,
sağlık çalışanlarında aşı yaptırma oranı anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur.
Erişkin dönemde HPV aşısı yaptıran bireylerin oranı %2.6 olup; kadınlarda, eğitim
düzeyi lise ve üzerinde olanlarda, kişi başına düşen aylık gelir düzeyi yüksek
olanlarda aşı yaptırma oranı anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur.
Çalışmamızda erişkin dönemde hiç aşı yaptırmayan katılımcıların aşı yaptırmama
nedenlerine bakıldığında; en sık üç nedenin sırasıyla aşılar hakkında yeterli bilgiye
sahip olmama, doktoru tarafından önerilmeme ve gerekli olduğunu düşünmeme
olduğu görülmektedir.
Sonuçlar: Çalışmamızda erişkin aşılanma oranı ülkemizdeki benzer çalışmalardan
yüksek çıksa da, gelişmiş ülkelerdeki aşılanma oranlarının gerisinde olduğu
görülmektedir. Erişkin aşılamanın önemi günümüzde daha çok vurgulanmasına
rağmen, hala ideal seviyelerde değildir ve erişkin aşılanma oranları oldukça düşüktür.
Bireylere bu konuda hekimler özellikle aile hekimleri tarafından yakalanılan her
fırsatta aydınlatıcı bilgilendirme yapılması ve daha fazla aşının imkanlar
doğrultusunda geri ödeme kapsamına alınması erişkin aşılanma oranlarını olumlu
yönde etkileyebilir.
Anahtar Kelimeler: erişkin, bağışıklama, farkındalık

Abstract:
Objective: Infectious diseases and related comorbidities can be prevented with
vaccines recommended for adulthood. Vaccination has a strategic importance to
prevent infectious diseases. In this study, it was aimed to determine and evaluate the
awareness of adults aged 18 years and older who applied to PAU Family Medicine
Polyclinic and PAU OSB Family Medicine Polyclinic and their current adult vaccination
status.
Materials and methods: All persons aged 18 and over who applied to PAU Family
Medicine Polyclinic and PAU OSB Family Medicine Polyclinic between July 2021 and
September 2021 were requested to participate in the survey. To the 493 people who
agreed to participate; a questionnaire consisting of 36 questions was applied, 13 of
which were sociodemographic questions, 23 of which were for the purpose of
evaluating the knowledge level of individuals about adult vaccinations and their adult
vaccination status. The conformity of the variables to the normal distribution was
examined by visual and analytical methods. Descriptive analyzes were given using
the mean and standard deviations for normally distributed variables. Descriptive
analyzes were given using median and interquartile range for non-normally distributed
variables, and frequency tables for ordinal variables. Variations of the chi-square test
were used in categorized groups. Cases with P<0.05 were considered as statistically
significant results.
Results: A total of 493 volunteers participated in the study, of which %52.9 (n=261)
were female and %47.1 (n=232) were male. The mean age of the participants in the
study was calculated as 35.06 ± 11.93. It was observed that %16.0 (n=79) of the
participants in the study were health personnel. %45.2 (n=223) of the research group
stated that they had knowledge about adult vaccines. It was observed that the
vaccines most commonly known by the participants in the study were influenza,
hepatitis B and tetanus vaccines and they were mostly informed through the doctor.
It was observed that %86.4 (n=426) had any adult vaccine and the most frequently
administered adult vaccines were tetanus, influenza and hepatitis B vaccines. The
rate of vaccination after the age of 18 was found to be significantly higher in people

XIV

aged 65 and over, married people, healthcare workers, those with health insurance
and those with chronic diseases.
The rate of those who had pneumococcal vaccination at least once in adulthood was
%4.9, vaccination rate was found to be significantly higher in people 65 years of age
and older and those with chronic diseases. The rate of getting influenza vaccine is
%22.1, the rate of getting influenza vaccine every year is %13.8; vaccination rate was
found to be significantly higher in those who have high school education level and
above, those who are health workers and those who live in the city center. In our
study, %70.4 of the participants had tetanus vaccine at least once in adulthood and
%84.1 of them had the vaccine within the last ten years. It has been observed that
the most common reason for tetanus vaccination is stab wounds. vaccination rate was
found to be significantly higher in married people, healthcare workers, and those with
health insurance. It was found to be lower than the other age groups at the age of 65
and over. %18.3 of the participants had at least one dose of hepatitis B vaccine in
adulthood and %48.4 of those who had hepatitis B vaccine had three doses or more.
Vaccination rate was found to be significantly higher in those with high school
education and above and those who were health workers. The rate of individuals who
had HPV vaccine in adulthood is %2.6; vaccination rate was found to be significantly
higher in women, those with high education level and above, and those with high
monthly income per capita.
When we look at the reasons for not getting vaccinated in our study, the participants
who have never been vaccinated in adulthood; it is seen that the three most common
reasons are not having sufficient knowledge about vaccines, not being recommended
by the doctor, and not thinking that they are necessary.
Conclusions: Although the adult vaccination rate in our study was higher than similar
studies in our country, it is seen that it is behind the vaccination rates in developed
countries. Although the importance of adult vaccination is emphasized more today, it
is still not at ideal levels and adult vaccination rates are quite low. Informing individuals
about this issue at every opportunity by physicians, especially family physicians, and
including more vaccines within the scope of reimbursement in line with opportunities
may positively affect adult vaccination rates.
Keywords: adult, vaccination, awareness