Denetim odağı ve cinsiyetin işe yabancılaşmaya etkisi: Uzaktan çalışanlar üzerine bir araştırma
The effects of locus of control and gender on work alienation: A research in remote workers
Yazar: BERKAY VURAN
Danışman: PROF. DR. PINAR BAYHAN KARAPINAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Toplumsal cinsiyet = Gender ; İç-dış kontrol odaklılık = Internal-external locus of control ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, uzaktan çalışanlarda denetim odağı ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkinin cinsiyetin düzenleyici rolü ışığında incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda kamu sektörü veya özel sektörde uzaktan görev yapan 212 beyaz yakalı çalışandan çevrimiçi anket yöntemiyle veri toplanmıştır. İstatistiksel analizler IBM SPSS 22, IBM AMOS 23, Microsoft Office Excel ve PROCESS v4.2 programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre denetim odağının dışsallaşması ve işe yabancılaşmanın yükselmesi arasında olumlu yönde anlamlı bir ilişki vardır. Bu ilişki işe yabancılaşmanın anlamsızlık ve kendine yabancılaşma alt boyutlarını da kapsamakla beraber, güçsüzlük alt boyutunu kapsamamaktadır. Ayrıca cinsiyet denetim odağı ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkide beklendiği yönde bir düzenleyici etkiye sahiptir, ancak bu rol işe yabancılaşmanın anlamsızlık ve kendine yabancılaşma alt boyutlarıyla sınırlı kalmıştır. Genel işe yabancılaşma düzeyi ve güçsüzlük alt boyutu yönetici olmayan rollerde artmakta, üst kademe yöneticilerde ise azalmaktadır. Bu durum örgütsel rol ve sorumluluk uyumsuzluğuyla açıklanabilmektedir. Çalışma kapsamında nicel ölçüm yöntemleriyle bulgulanan ilişkisellik ve gruplar arası farklılıkların keşfedici nitel araştırmalarla derinlemesine incelenmesi ve uzaktan iş yapan farklı demografik özelliklere sahip olan gruplarda tekrarlanmasının çalışmanın potansiyel bir kısıtlılığı olan meslek karıştırıcı değişkeninin elimine edilebilmesi amacıyla önerilmektedir. Özellikle Yeni Koronavirüs Pandemisi başlangıcı ve devamıyla gelişen 'yeni normal' döneminde önemini iyice hissettiren ve gittikçe yaygınlaşan uzaktan çalışma sürecindeki çalışan ve örgüt refahına yönelik araştırmaların sayıca ve derinlik açısından artmasının hem örgütsel davranış hem de genel işletme alanyazınına olan katkısının büyük olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between locus of control and work alienation in remote workers in the light of the moderating role of gender. For this purpose, data was collected via online survey method from 212 white-collar employees working remotely in the public or private sector. Statistical analyzes were carried out using IBM SPSS 22, IBM AMOS 23, Microsoft Office Excel and PROCESS v4.2. According to the research findings, there is a positive and significant relationship between the externalization of locus of control and the increase in work alienation. Although this relationship includes the meaninglessness and self-alienation sub-dimensions of work alienation, it does not include the powerlessness sub-dimension. In addition, gender has an expected moderating effect on the relationship between locus of control and work alienation, but this role is limited to the meaninglessness and self-alienation sub-dimensions of work alienation. The general level of work alienation and the powerlessness sub-dimension increases in non-managerial roles and decreases in upper-level managers. This situation can be explained by the incompatibility of organizational roles and responsibilities. Within the scope of the study, it is recommended that the relationship and inter-group differences detected by quantitative measurement methods be examined in depth with exploratory qualitative research and repeated in groups with different demographic characteristics that work remotely, to eliminate the occupational confounding variable, which is a potential limitation of the study. It is considered that the increase in the number and depth of research on employee and organizational well-being in the increasingly widespread remote working process, which has become increasingly important especially in the 'new normal' period that developed with the onset and continuation of the COVID-19, has a great contribution to both organizational behavior and general business literature.