Ekonomik, kültürel ve politik küreselleşme arasındaki dinamik ilişkiler: Ekonometrik analiz
The dynamic relationships between economic, cultural and political globalization: Econometric analysis
Yazar: CAN SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. RAHMİ YAMAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomik bütünleşme = Economic integration ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Kültürel bütünleşme = Cultural integration ; Küreselleşme = Globalization ; Siyasi bütünleşme = Political integration

Özet:
Küreselleşme doğası gereği ekonomik, kültürel ve politik boyutları kapsayan çok boyutlu bir kavramdır. Küreselleşme süreci içerisinde barındırdığı bu boyutların adeta iç içe geçmiş karşılıklı etkileşimleriyle şekillenmektedir. Bu nedenle çoğu çalışmada küreselleşmenin boyutlarının tanımlanması ve bu boyutlar arasındaki ilişkilerin açığa çıkarılması gerektiği ve böylece küreselleşme sürecine dair dinamiklerin daha iyi anlaşılabileceği ifade edilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın araştırma soruları şu şekildedir: "Küreselleşme; ekonomik, kültürel ve politik boyutlarının birlikte etkileşimleri ile meydana gelen bütüncül bir süreci mi ifade etmektedir? Eğer küreselleşmenin boyutları birbirleriyle ilişkili ise bu ilişkilerin yönü ve boyutları nedir? Küreselleşmenin boyutları arasındaki ilişkiler ve küreselleşme sürecinin dinamikleri ülkelerin gelir düzeylerine ve coğrafi bölgelere göre değişmekte midir?" Araştırma sorularından hareketle bu çalışmanın temel amacı ekonomik, kültürel ve politik küreselleşme arasındaki ilişkileri analiz etmek ve birbirleriyle nasıl bir etkileşim içerisinde olduklarını araştırmaktır.
Çalışma 1980–2020 dönemini kapsamaktadır. Çalışmada dört gelir düzeyi ve yedi coğrafi bölgeden oluşan ülke grupları için analizler gerçekleştirilmiştir. Küreselleşmenin boyutları arasındaki uzun dönemli ilişkiler ARDL ve Johansen eşbütünleşme testleriyle analiz edilmiştir. Uzun dönem katsayı değerleri ARDL ve Johansen yöntemleriyle birlikte FMOLS, DOLS ve CCR eşbütünleşme regresyonları ile tahmin edilmiştir. Küreselleşme değişkenleri arasındaki nedensellik ilişkileri ise Toda–Yamamoto nedensellik testiyle incelenmiştir.
Çalışmadan elde edilen bulgulara göre küreselleşmenin boyutları arasında uzun dönemli ilişkiler tespit edilmiştir. Böylece küreselleşme sürecinin içerisinde barındırdığı boyutların etkileşimleri sonucunda meydana gelen bütüncül bir süreç olduğu belirlenmiştir. Küreselleşmenin boyutları arasındaki ilişkilerin yönü ve boyutlarının ülkelerin gelir düzeylerine ve coğrafi bölgelere göre farklılaşabileceği gözlemlenmiştir. Ekonomik ve politik küreselleşme süreçlerinin birbirlerini pozitif yönde etkiledikleri saptanmıştır. Benzer bir şekilde çoğu ülke grubunda kültürel ve politik küreselleşmenin birbirleri üzerine etkileri pozitif yönde gerçekleşmiştir. Ekonomik ve kültürel küreselleşme arasındaki etkileşimlerin ülke gruplarına göre ciddi ölçüde farklılaştığı tespit edilmiştir. Genel olarak bulgular politik entegrasyonun küreselleşme süreçlerini teşvik ettiğine, ekonomik ve kültürel entegrasyon süreçlerinin ise politik entegrasyonu desteklediğine işaret etmektedir.

Abstract:
Globalization is a multidimensional concept encompassing economic, cultural and political dimensions. The globalization process is shaped by the intertwined interactions of these dimensions. Therefore, in most studies, it is stated that the dimensions of globalization should be defined and the relationships between these dimensions should be revealed so that the dynamics of the globalization process can be better understood. In this context, the research questions of the study are as follows: "Does globalization represent a holistic process that occurs through the interactions of economic, cultural and political dimensions? If the dimensions of globalization are interrelated, what are the directions and dimensions of these relationships? Do the relationships between the dimensions of globalization and the dynamics of the globalization process change according to the income levels of countries and geographical regions?" Based on the research questions, the main purpose of this study is to analyze the relationships between economic, cultural and political globalization and to investigate how they interact with each other.
The study covers the period 1980–2020. In the study, analyses were conducted for country groups consisting of four income levels and seven geographical regions. Long-term relationships between the dimensions of globalization were analyzed with ARDL and Johansen cointegration tests. Long-term coefficient values were estimated using FMOLS, DOLS, and CCR cointegration regressions and ARDL and Johansen methods. Causality relationships between globalization variables were examined with the Toda–Yamamoto causality test.
According to the findings obtained from the study, long-term relationships were determined between the dimensions of globalization. Thus, it was determined that the globalization process is a holistic process that occurs as a result of the interactions of the dimensions it contains. It was observed that the direction and dimensions of the relationships between the dimensions of globalization may differ according to the income levels of countries and geographical regions. It was determined that economic and political globalization processes positive affect each other. Similarly, in most country groups, the effects of cultural and political globalization on each other were positive. It was determined that the interactions between economic and cultural globalization differed significantly according to country groups. In general, the findings indicate that political integration promotes globalization processes, while economic and cultural integration processes support political integration.