Çevre okuryazarlığının farklı ülkelerin fen programlarında karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative examination of environmental literacy in different countries' science curriculum
Yazar: DENİZ YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. İLKE ÇALIŞKAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çevre, canlı ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu ve karşılıklı olarak etkileşime girdikleri ortamdır ve aralarında bir denge mevcuttur. Mevcut dengenin bilinçsiz tüketim gibi insan faaliyetleri sebebiyle bozulmasıyla çevre sorunları meydana gelmektedir. Çevre sorunlarının küresel çapta olmasından dolayı önlenmesi tüm dünya ülkelerinin sorumluluğundadır. Çevre sorunlarının önüne geçebilmek için ise çevre eğitimi gereklidir. Çevre eğitimine verilen önemin anlaşılması adına öğretim programlarının analiz edilmesi faydalı olmaktadır. Araştırmada Türkiye, Kanada (Ontario Eyaleti), Avustralya, ABD (Massachusetts Eyaleti) ve İngiltere ilköğretim fen bilimleri öğretim programlarında yer alan kazanımların-alt kazanımların çevre eğitimi açısından incelenmesi ve çevre okuryazarlığı boyutlarına göre analiz edilerek karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmıştır ve veriler doküman analizi ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizi içerik analizi ile yapılmıştır. Kazanımlar uygun kod ve kategorilerin oluşturulması ile çevre okuryazarlığının boyutlarına göre gruplanmıştır. Boyutlara göre verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplandıktan sonra değerler tablolar halinde sunulmuştur. Çalışma sonunda öğretim programları çevre okuryazarlığı boyutlarını içerme düzeyleri kapsamında ülkelere göre karşılaştırıldığında boyutların farklı sınıf düzeyleri ve öğrenme alanlarında yoğunlaştığı görülmüştür. Ayrıca İngiltere Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı hariç tüm programlarda çevre okuryazarlığı bileşenleri olan bilgi, bilişsel beceri, duyuş ve davranışa rastlandığı  ancak programlarda her boyutun eşit düzeyde yer almadığı görülmüştür. Ülke programlarındaki karşılaştırmalar neticesinde elde edilen ortak sonuç öğretim programlarının tümünde bilişsel beceri boyutunda kazanımlara daha çok yer verilirken, duyuş ve davranışa yönelik kazanımların daha sınırlı olduğudur.

Abstract:
Environment is an area where living and non-living things are together, and there is a balance between them. Environmental problems occur when the balance is distributed because of human activities like unconscious consumption. All world countries are responsible for prevention of problems because environmental problems are global. To prevent these problems environmental education is needed. Analysis of curriculum is useful to show the value of environmental education in those countries.  The purpose of this study is to examine the objectives in the science curriculum of Turkey, Canada (Ontario), Australia, USA (Massachusetts) and England in terms of environmental education and compare them analyzing according to environmental literacy components. In this study, qualitative research was used, and data were collected with document analysis. Data were analyzed with content analysis. After codes and categories are formed, objectives were grouped according to environmental literacy components. Frequency and percentage were calculated, then they were shown on tables. At the end of the study, when the curricula were compared for country in terms of their level of inclusion of components, it was seen that they were concentrated in different grade levels and learning areas. Also, it was observed all components of environmental literacy which are knowledge, cognitive skills, affect and behavior were included in all curricula except the England Science Curriculum, but not all components were included equally in the curricula. The common result is while more attention was given to cognitive skills, less attention was given to affect and behavior components in all curricula.