İşyeri hekimleri derneği üyelerinin çalışma koşulları ve iş stresi düzeyi
Working conditions and workplace stress level of the members of the occupational health physicians association
Yazar: NECLA BARKIN
Danışman: PROF. DR. ALİ NACİ YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Dernek üyeliği = Association membership ; Dernekler = Associations ; Doktorlar = Physicians ; Çalışma koşulları = Working conditions ; İş güvensizliği = Job insecurity ; İş stresi = Job stress ; İşyeri hekimliği = Worksite physicians

Özet:
İş Yeri Hekimleri Derneği üyelerinin bazı sosyo-demografik özelliklerinin, çalışma koşullarının, iş stresi ve iş güvencesizliği düzeylerinin saptanması amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipte olan çalışmanın verileri elektronik anket yöntemi ile Eylül-Kasım 2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Dernek üyesi 445 hekimden 92 si (%20,6) araştırma grubunu oluşturmuştur. İsveç İş Yükü-Kontrol-Destek Ölçeği ile İş Güvencesizliği Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 22.0 paket istatistik programı ile yapılmıştır. Araştırma grubunun %72,8'i erkektir, yaş ortalaması 49,03±8,66 yıl, 24,4±0,853 yıl önce tıp fakültesinden mezun olmuşlardır, 12,05±0,84 yıldır iş yeri hekimliği yapmaktadırlar, günde ortalama 7,15±2,43 saat çalışmaktadırlar, %36,9'u OSGB bünyesinde çalışmaktadır, %62,6 'sı aldıkları ücreti yeterli bulmamaktadır. Çoğunluğu (%71,4), iş yeri hekimliği sertifika eğitiminin, sahada çalışırken ihtiyaç duyulan bilgi ve becerileri edindirme yönünden yeterli olmadığını belirtmiştir. İş yeri hekimliği nedeni ile maruz kaldukları etkenler arasında ilk üç sırada psikososyal etkenler (%18,4), gürültü (%16,2), toz (%13,4) bulunmaktadır, %10,'3 ü iş kazası geçirdiğini belirtmiştir. Sadece %14,9'u görevlerini yerine getirmede, %16,1'i yetkilerini kullanmada ve sorumluluklarını yerine getirmede güçlük/sorun yaşamadığını belirtmiştir. İsveç İş Yükü Kontrol Destek Ölçeği puan ortalamaları ve ortanca değerleri, iş yükü (2,62±0,53, 2,69), iş kontrolü (3,06±0,42, 3,08), beceri kullanımı (2,88±0,52, 2,94); sosyal destek (3,03±0,72, 3,09), iş stresi (2,92±0,56, 3,04) olarak saptanmıştır. Toplam iş stresi puanı ortalamaları, 1990 ve daha öncesi mezun olanlarda (p=0,011), 2000 önce işyeri hekimliği yapmaya başlayanlarda (p=0,018), yıllık iznini tamamını kullananlarda (p=0,033), son bir yıl içinde sağlık nedenli işe devamsızlık yapmayan katılımcılarda (p=0,016), iş güvenliği uzmanı ile uyumlu çalışan katılımcılarda (p=0,000) diğerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir. İş güvencesizliği algısı ölçeği puanlarının ortanca değeri; niceliksel 2,28, niteliksel 2,38, toplam 2,33 dür. Toplam iş güvencesizliği değerlerinde, araştırmada kullanılan tanımlayan değişkenlerin hiç biri ile istatistiksel düzeyde anlamlı bir ilişki saptanamamıştır. Araştırma grubunu sadece İşyeri Hekimliği Üyelerinin oluşturması, katılım düzeyinin düşük olması araştırmanın en önemli sınırlılıklarıdır, sonuçlar genellenemez. İş yeri hekimlerinin ücret konuları da dahil olmak üzere özlük haklarını düzenleyecek ve koruyacak standart sözleşmelerin oluşturulması, ekip çalışması ile iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkinliğinin artırılması, psikososyal etkenler gibi çalışma koşullarının düzenlenmesi amacı ile çalışmalar yapılmalıdır. Bu çalışmalar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve ilgili meslek kuruluşları ile birlikte sürdürülmelidir.

Abstract:
We aimed to determine some sociodemographic properties, working conditions, job stress and job insecurity levels of the members of Occupational Health Physicians Association. Data of this descriptive study was collected with online survey method between September- November 2017. Occupational Health Physicians Association has 445 members in total. 92 members (20.6%) who responded to our survey constitute the study group. The Swedish Workload-Control-Support Scale and the Job Insecurity Scale was used. Statistical Package for the Social Sciences (SPSS 22.0) was used to perform data analysis. 72.8% of the respondents were male, the average age was 49.03±8.66. The respondents graduated from the university 24.4±0.853 years ago, worked as occupational physician for 12.05±0.84 years, work 7.15±2.43 hours a day, on average. 36.9% of study group was working for Joint Health and Safety Unit, 62.6% of study group finded the monthly income as insufficient. 71.4% of the respondents stated that they do not agree or not agree at all with the statement "The occupational physician certification training is adequate for attaining the skills and knowledge necessary for field work". The first three factors that the physicians are exposed due to working as an occupational physician are; psychosocial factors (18.4%), noise (16.2%) and dust (13.4%). 10.3% of the study group had an occupational accident. 14.9% of the study group denied having problems when performing their duty, 16.1% denied having problems when fulfilling responsibilities and using own authority. Point averages and median values of the Swedish Workload-Control-Support Scale were determined as, work load (2.62±0.53, 2.69), job control (3.06±0.42, 3.08), ability use (2.88±0.52, 2.94), social support (3.03±0.72, 3.09), job stress  (2.92±0.56, 3.04). Comparing to others, total job stress point averages were statistically significantly higher for who graduated at and before 1990 (p=0.011); who began working as occupational physician at and before 2000 (p=0.018); who took all annual leave (p=0.033); who were not absent from the work in the last one year  (p=0.016); who worked with occupational health and safety engineer with good coordination (p=0.000). Median values of points of Job Insecurity Scale were: quantitative 2.28, qualitative 2.38 and total 2.33. In terms of total job insecurity values, no significant relationship was found with any of the defining variables used in the study. The main constraints are: participants were only the members of Occupational Health Physicians Association and the participation rates were very low. Therefore, the results can not be generalised. Studies should be performed in order to constitute standart contracts which will regulate and protect the personal benefits including salaries of occupational physicians; improve occupational health and safety services with team work; improve working conditions like psychosocial factors. These studies should be conducted with Ministry of Family, Labor And Social Services and professional associations.