İnkübasyona bırakılmış kompost ve vermikompost ile farklı dozlarda NPK uygulamalarının buğday bitkisinin gelişimi ve mineral beslenmesine etkisi
Effect of different NPK dosages applied with incubated compost and vermicompost on growth and mineral nutrition of wheat plant
Yazar: SÜLEYMAN ŞEFİK KURT
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ERDAL
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Kompost = Compost ; İnkübasyon =

Özet:
Bu çalışmada kompost ve solucan kompostunun farklı sürelerde inkübasyon sonrasında değişik oranlarda yapılan NPK uygulamasının, buğday bitkisinin gelişimi ve mineral beslenmesi üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. Birinci aşama inkübasyon aşamasıdır. Dekara 0 ve 1.5 ton olacak şekilde vermikompost ve kompost karıştırıldıktan sonra 0 ve 120 gün sürelerle inkübasyon uygulanmıştır. İkinci aşama da ise bitkiler yetiştirilmiştir. İnkübasyon sonrasında her gruba ait saksılara, kontrol (–NPK), tam doz NPK (300, 200 ve 200 ppm) ve yarı doz NPK (150, 100 ve 100 ppm) olmak üzere 3 farklı NPK uygulaması yapılarak buğdaylar ekilmiştir. Üç aylık gelişim dönemi sonunda bitkiler hasat edilerek gerekli ölçüm ve analizler için hazırlanmıştır. İnkübasyon sonrası toprakların bazı özelliklerine ait veriler incelendiğinde, organik madde kaynakları, dozları ve inkübasyon sürelerinin toprakların pH ve EC değerleri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı, buna karşılık toprak organik madde miktarının, uygulanan dozla birlikte arttığı görülmüştür. İnkübasyon sonrası toprakların K ve Mg konsantrasyonları yapılan uygulamalardan etkilenmemiştir. Topraktaki yarayışlı P, Zn ve Cu konsantrasyonları organik madde uygulamasıyla artarken diğer besin elementleri üzerine uygulamaların farklı etkiler göstermiştir. Buğday bitkisinin besin elementi konsantrasyonları, inkübasyon süreleri Ca hariç diğer besin elementlerinde etkisiz ve bitki kuru ağırlığında önemsiz görülmüştür. NPK tam doz uygulaması, yarı ve (-NPK) uygulamalarına göre daha yüksek sonuçlar vermiştir. Artan dozlarda, kompost uygulaması topraklarda, bitki besin elementi konsantrasyonlarında Mg dışında, artışa neden olduğu tespit edilmiştir. Uygulamaların bitki besin elementi alımına etkisi ise, NPK ve organik madde doz uygulamaları arttıkça P, K, Ca, Mg, Zn besin elementi alımını arttığı belirlenmiştir. N, Cu, Fe elementleri alımında ise NPK uygulamaları dışında organik madde dozunun artması değişikliğe sebep olmamıştır. Besin elementi alımında inkübasyon süresinin herhangi bir etkisi gözlemlenmemiştir.

Abstract:
In this study, the effects of NPK application made at different rates after incubation of compost and worm compost at different times on the growth and mineral nutrition of wheat plants were investigated. The research was carried out in two stages. The first stage is the incubation stage. After mixing vermicompost and compost at 0 and 1.5 tons per decare, incubation was applied for 0 and 120 days. In the second stage, plants were grown. After the incubation, wheat was planted in the pots of each group by applying 3 different NPK applications: control (–NPK), full dose NPK (300, 200 and 200 ppm) and half dose NPK (150, 100 and 100 ppm). At the end of the three-month development period, the plants were harvested and prepared for the necessary measurements and analysis. When the data of some properties of the soils were examined after incubation, it was observed that organic matter sources, doses and incubation times did not have any effect on the pH and EC values of the soils, whereas the amount of soil organic matter increased with the applied dose. After incubation, the K and Mg concentrations of the soils were not affected by the applications. While the available P, Zn and Cu concentrations in the soil increased with the application of organic matter, the applications on other nutrients showed different effects. Nutrient concentrations and incubation times of the wheat plant were found to be ineffective in other nutrients except Ca and insignificant in the dry weight of the plant. NPK full dose application gave higher results than half and (-NPK) applications. It has been determined that compost application at increasing doses causes an increase in plant nutrient concentrations in soils, except Mg. The effect of the applications on the plant nutrient intake was determined to increase the intake of P, K, Ca, Mg, Zn as the doses of NPK and organic matter increased. In the intake of N, Cu, Fe elements, the increase in the organic matter dose did not cause any change, except for NPK applications. No effect of incubation period on nutrient intake was observed.