Özel yetenekli öğrencilerin öğretmenlerinin mesleki yeterliklerini artırmaya yönelik geliştirilen öğretmen eğitimi programının etkililiği
The effectiveness of training programme for gifted and talented students' elemantary teachers in order to enhance their competencies
Yazar: ABDULLAH EKER
Danışman: PROF. DR. HAKAN SARI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Araştırmalara göre özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde en önemli etken öğretmenlerin mesleki yeterlikleridir. Bu nedenle özel yetenekli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin alana yönelik mesleki yeterliliklerinin nasıl artırılabileceği sorusu önemlidir. Ancak ülkemizde bu konu ile ilgili araştırmaların çok sınırlı olduğu da görülmektedir. Dolayısıyla, bu araştırmanın iki ana amacı vardır. Birincisi: Özel yetenekli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin mesleki yeterlikleriyle ilgili ihtiyaçlarının belirlenmesidir. İkincisi: Ortaya çıkan ihtiyaçlara göre geliştirilen 'Özel Yeteneklilerin Öğretmenleri için Mesleki Yeterlik Eğitim Programı'nın (ÖYÖMEP) etkililiğinin belirlenmesidir. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte yürütüldüğü keşfedici sıralı desenli karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, öğretmenlerin özel yetenekli öğrencilerin eğitimi ile ilgili ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile özel yetenekli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin mesleki yeterlik gereksinimlerine yönelik görüşleri alındıktan sonra elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında 'Özel Yeteneklilerin Eğitimi Alanı Öğretmen Mesleki Özyeterlik Ölçeği', 'ÖYÖMEP' ve 'ÖYÖMEP Başarı Testi' geliştirilmiştir. Bu aşamada 'Ön Test - Son Test Kontrol Gruplu Deneysel Araştırma Modeli' kullanılmıştır. Bu model ile deney ve kontrol grubundaki öğretmenlere, eğitim programının öncesi ve sonrasında 'Özel Yeteneklilerin Eğitimi Alanı Öğretmen Mesleki Özyeterlik Ölçeği ve ÖYÖMEP Başarı Testi' ve deney grubuna 'ÖYÖMEP' uygulandıktan sonra nicel veriler elde edilmiştir. Elde edilen nicel veriler bağımlı ve bağımsız örneklem t testi istatistik teknikleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise 'ÖYÖMEP' uygulaması sonrası araştırmacı tarafından geliştirilen 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu' ile uygulanan eğitim programına yönelik deney grubunun görüşleri alınmış ve programın içeriği ve yapısı öğretmenlerle toplu olarak tartışılmıştır. Çalışmanın örneklemi Konya ilinde özel yetenekli öğrencilerle çalışan ve katılımcı olmak için gönüllü olan öğretmenler içerisinden yansız atama ile belirlenmiştir. Birinci aşama için 15 BİLSEM ve 15 sınıf öğretmeni çalışmaya katılmıştır. 2. ve 3. aşamalar için ise 30 deney grubu ve 30 kontrol grubu olmak üzere sınıfında özel yetenekli öğrenci bulunan 60 sınıf öğretmeni katılmıştır.
Bu araştırma sonucunda;
12) ÖYÖMEP'e katılan ve katılmayan öğretmenlerin öğretmen mesleki özyeterlik ölçeği  ve ÖYÖMEP başarı testi son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu, deney grubu ön test ve son test puanlarına göre ise son test puanları lehine anlamlı bir artışın olduğu ve sonuç olarak uygulanan programın öğretmen yeterlikleri üzerinde etkili olduğu, 
 3) 'ÖYÖMEP' uygulamasına katılan deney grubundaki öğretmenlerin görüşlerine göre, öğretmen eğitimi programının öğretmenler tarafından kabul gören bir program olduğu ve öğretmen yeterliklerini arttırdığı sonuçları elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, Özel Yetenek, Özel Yeteneklilerin Eğitimi, Mesleki Yeterlik, Öğretmen Eğitimi, Program Geliştirme, Mesleki Yeterlik Eğitim Programı

Abstract:
According to the researches, the most important factor in the education of gifted students is the teacher. Therefore, the question of how to increase the professional competencies of the teachers working with gifted and talented students is very important issue. However, it can be seen that the researches on this subject are very limited in Turkey. In this regard, this research has two main objectives: first; determining the needs of gifted and talented students' teachers professional competencies, second; determining the effectiveness of the professional competencies education program for teachers of gifted and talented students (TGPEP) on increasing the competencies of the teachers. This research was designed with using exploratory sequential mixed method which includes both quantitative and qualitative research methods and research was carried out in three consecutive steps. In the first stage of this research, semi-structured interview method as one of the qualitative research methods was used to determine the needs of teachers regarding their professional competencies. After the teachers' needs were determined, "the Competencies Scale for Teachers of Gifted and Talented Students", "TGPEP" and "TGPEP Achievement Test" were developed for determining the effectiveness on competencies of the teachers. In the second stage of this research, 'Pre-Test Post-Test Control Group Experimental Research Design as one of the quantitative research method was used. At this stage before and after the training program (which was applied only to experimental group), 'Scale' and 'Achievement Test' were applied to the teachers in both experimental and control groups. In the third stage, the participants' views about the effectiveness and viability of the program were obtained through using semi-structured interview method. The sample and study groups of the research were selected by random sampling system from teachers who work with gifted and talented students in Konya. For the first stage,  30 teachers participated in the study. For the 2nd and 3rd stages, 60 classroom teachers (30 in experimental and 30 in control group) were included. As the data collection tools; semi-structured interview forms, the scale and the achievement test were used which were develeped by the researcher to be able to determine the effectivenessof the program. For the qualitative data analysis descriptive analysis technique was used however, paired and impaired t test statistical techniques were used for analysing the quantitative data.
As a result of this research: 
1) There is a significant difference in favor of the experimental group between the post-test scores of the scale who participated in teacher training program and those who did not participate. According to the pre-test and post-test results of the 'The Competencies Scale for Teachers of Gifted and Talented Students' and 'The TGPEP Achievement Test' which were applied to the experimental group, the results indicated that the program was effective on increasing teachers' professional competencies about the gifted and talented students' education. 
2) The teachers' views collected via qualitative research method were consistent with the quantitative data collected via the scale and achievement test. Accordingly, participants pointed out that the program was effective on improving the teachers' Professional competencies. 
Keywords: Special Education, Giftedness, Gifted and Talented Education, Professional Competency, Teacher Training, Curriculum Development, Professional Competency Education Program.