Kırgızistan elektrik enerjisi sektöründe özelleştirme ve sorunlar
Privatization and problems of electricity sector in Kyrgyzstan
Yazar: AİNURA TOİGONBAEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Elektrik enerjisi = Electrical energy ; Elektrik sektörü = Electricity sector ; Enerji = Energy ; Enerji sektörü = Energy sector ; Geçiş ekonomisi = Transition economies ; Hidroelektrik santralleri = Hydroelectric power plants ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Kırgızistan'da elektrik sektöründe dönüşüm süreci 1990'larda Sovyetler Birliğinin dağılması, sınırların açılması ve IMF, WTO, Dünya Bankası gibi uluslararası kurumların önerileri ile başlamıştır. Sovyetler döneminde Ulusal elektrik enerjisi sektörünün tamamını dev devlet tekeli olan Kırgızenergo oluşturmuş ve Sovyet Birliği tarafından merkezden finanse edilip yönetilmiştir. O zamanda tekelin kamu kaynaklarınca karşılanmama riski veya kamu sektörü borç yükünün artması sorunları söz konusu olmamıştır. Ancak, Kırgızistan'ın bağımsızlığı kazanması ile SB'nin merkezi bütçesi ile ekonomik ilişkiler şemasının bozulması nedeniyle genelde ülke ekonomisi ve özelde enerji sektörü dışa bağımlı ağır durumda kalmıştır. Kırgızistan'ın elektrik enerjisi fazlasına sahip olmasına rağmen, iletim ve dağıtım şebekelerinde yüksek yıpranma payı sorunu nedeniyle tüketiciler için verimli ve güvenli elektrik tedariki sağlanamamaktadır. Bunun yanında ulusal elektrik sektörü Orta Asya ülkeleri arasındaki Birleşik Enerji Sistemine bağlı olup bölgesel elektrik ve su rejimlerine bağlı çalışma zorunluluğu taşımaktadır. Çözüm olarak gelişmiş ülkelerdeki gerekçeler savunularak DB tarafından ulusal elektrik sektörünün yeniden yapılandırılması ve özelleştirme programları önerilmiştir. Bu tezin amacı, geçiş ekonomisi niteliğine sahip Kırgızistan'ın, elektrik enerjisi sektöründe yaşadığı yeniden yapılanma, özelleştirme ve buna bağlı yürütülen rekabet politikaların, ekonomik etkinlik ve arz güvenliği konusunda ne kadar başarılı olabileceğini analiz etmektir.Anahtar Sözcükler: Hidroelektrik santral, Elektrik sektöründe yeniden yapılanma ve özelleştirme, Orta Asya Birleşik Enerji Sistemi, su-enerji sorunu.

Abstract:
Transformation process in the electricity sector of Kyrgyzstan started with the collapse of the Soviet Union in 1990s, openning borders and recommendations of international organizations such as IMF, WTO and World Bank. In the Soviet period, the entire national electricity sector in the face of giant state monopoly Kyrgyzenergo was finansed and managed by the center. At that time the problems as increasing risk of non-financing of the monopoly or related increaseof public sector debt burden were not discussed. But after gaining independence by Kyrgyzstan and breaking the sheme of economic relations with the central budget of Soviet Union, national economy in general and the electricity sector in particular got into heavy case remaining dependent on outside. Although Kyrgyzstan has electrical power surplus, due to higher depreciation problem in transmission and distribution networks, consumers can not be provided with efficient and secure electricity supply. In addition, the national electricity sector is connected in United Energy System of Central Asia, so that it has the obligation of operating in compliance with regional electricity and water regimes. As a solution to the problem, the World Bank defending reasons for developed countries proposed restructurization and privatization programs for the national electricity sector of Kyrgyzstan. The purpose of this thesis is to analyze how successful can be the carried out in electricity sector restructurization, privatization and the related competition policies by Kyrgyz transition economy regarding economic efficiency and security of electricity supply.Keywords: Hydroelectric power plants, restructuring and privatization of electricity sector, United Energy System of Central Asia, water-energy problem.