Kütahya'da yayılış gösteren tıbbi bitkilerden Peganum harmal L. (Üzerlik) ve Hypericum perforatum L. (Sarı Kantaron) bitkilerinin doku kültürü ile üretimi
Tissue culture production of Peganum harmala L. (Syrian rue) and Hypericum perforatum L. (St. John's Wort) medicinal plants distributed in Kütahya
Yazar: HALİL İBRAHİM KOÇAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURCU ÇETİN
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma, tıbbi öneme sahip olan Hypericum perforatum ve Peganum harmala bitkileri için uygun mikroçoğaltım yöntemlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Steril ortamlarda elde edilen H. perforatum bitkisinin nodları eksplant olarak kullanılmış ve kallus gelişimi için BAP, KIN ve 2,4-D kombinasyonlarını içeren MS besin ortamları kullanılmıştır. Kallus verimi 0,5 mg/L BAP ile 0,5 mg/L 2,4-D içeren ortamda daha iyi olmuştur. Kalluslar, sürgün eldesi için farklı konsantrasyonlarda BAP (1, 2, 3 mg/L) içeren MS besin ortamlara aktarılmışlardır. En iyi sürgün eldesi 2 mg/L BAP ortamında olmuştur. Sürgünlerin köklendirilmesi çalışmaları farklı konsantrasyonlarda NAA (0,5-1,0 mg/L), IBA (0,5-1,0 mg/L) ve IAA (0,5-1,0 mg/L) içeren MS besin ortamlarında yapılmıştır. Sürgünler, 0,5 mg/L IAA içeren MS besin ortamında en iyi kök gelişimini göstermişlerdir. Elde edilen bitkicikler toprak ortamına aktarılmıştır. Sonuç olarak H. perforatum bitkisinden indirekt organogenez ile yeni bitkicikler elde edilmiştir.
Steril ortamlarda elde edilen P. harmala bitkisinin sürgün uçları eksplant olarak kullanılmış ve sürgün gelişimi için farklı konsantrasyonlarda BAP (0,5-2,0 mg/L) ve IBA (0,5-1,0 mg/L) kombinasyonlarını içeren MS besin ortamlarına aktarılmıştır. Sürgün sayısı ve sürgün uzunluğu bakımından en iyi verim 1,5 mg/L BAP içeren ortamdan elde edilmiştir. Sürgünlerin köklenmesini sağlamak için 1,5 mg/L IBA içeren MS besin ortamı ile başlanarak kademeli olarak IBA konsantrasyonu azaltılmış 8 hafta sonunda tüm sürgünlerin köklendiği görülmüştür. Elde edilen yeni bitkicikler toprak ortamına alınmıştır. Çalışmanın sonunda P. harmala bitkisinden direkt organogenez ile yeni bitkicikler elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Direkt Organogenez, Hypericum perforatum L., İndirekt Organogenez, Mikroçoğaltım, Peganum harmala L.

Abstract:
This study is performed to discover the proper micropogation methods for medically important Hypericum perforatum L. ve Peganum harmala L. plants. H. perforatum plant nods are obtained from sterile environments and used as explants for callus development in MS nutrient media having the BAP, KIN and 2,4-D combinations. Callus yield result was better in media containing 0,5 mg/L BAP and 0,5 mg/L 2,4-D. Calli were transferred to MS nutrient media containing different concentration of BAP (1, 2, 3 mg/L) for shoot production. The best shoot production is obtained in 2 mg/L BAP medium. The shoot rooting studies is performed in MS nutrient media containing different concentrations of NAA (0,5-1,0 mg/L), IBA (0,5-1,0 mg/L) and IAA (0,5-1,0 mg/L). The best root development of shoots is obtained in MS nutrient media containing 0,5 mg/L IAA. The newly obtained young shoots are transferred to soil. As a result, the new plantlets were obtained from H. Perforatum plants by indirect organogenesis.
Obtained from sterile media, P. harmala plant shoot tips were used as explants and these explants is transferred to MS nutrient media containing different concentrations of BAP (0,5-2,0 mg/L) and IBA (0,5-1,0 mg/L) combinations. The best shoot number and shoot length yields were obtained in nutrient media containing 1,5 mg/L BAP. Shoot rooting is started with 1,5 mg/L IBA containing MS nutrient media and the complete shoots rooting is obtained at the end of 8 weeks by gradually decreasing IBA concentration. The newly obtained plantlets wre transferred to soil media. The new plantlets from P. Harmala plant were obtained by direct organogenesis at the end of the study.

Keywords: Direct Organogenesis, Hypericum perforatum L., Indirect Organogenesis, Micropropagation, Peganum harmala L.