Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile sosyal dışlanma arasındaki ilişkide aleksitiminin aracılık rolü
The mediation role of alexythymia in the relationship between digital game addiction and social exclusion in adolescents
Yazar: İLKNUR TONGA
Danışman: PROF. DR. M. YÜKSEL ERDOĞDU
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmanın amacı, dijital oyun bağımlılığı ile ostrasizm (sosyal dışlanma) arasındaki ilişkide aleksitiminin aracılık rolünü ortaya koymaktır.  Araştırmada ilişkisel tarama modeli ışığında veriler incelenmiş olup, araştırmanın örneklemini İstanbul ili Başakşehir ilçesindeki kümeleme örnekleme yöntemiyle seçilmiş 12-14 yaş aralığında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı iki okulda  öğrenim görmekte olan toplam 578 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin elde edilmesinde araştırmacı tarafından oluşturulan demografik bilgilerin yer aldığı anket formu ile "Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği''  "Ostrasizm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği'' ve "Aleksitimi Ölçeği''  kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanların analizinde; frekans ve yüzdelikler, t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon ve modelin aracılık etkisini test etmek için sıradan en küçük kareler regresyonu analizlerinden yararlanılmıştır. 
Araştırmanın sonuçlarında; kız ergenlerin erkek ergenlere göre aleksitimi ve dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin daha yüksek olduğu, ergenlerin başarı durumları 
arttıkça oyun bağımlılığı ve aleksitimi düzeylerinin düştüğü, duygularını rahatlıkla ifade edemediğini düşünen ergenlerin aleksitimi ve oyun bağımlılığı düzeylerinin arttığı görülmektedir. Ayrıca ailesi yüksek ekonomik gelire sahip ergenlerin sosyal dışlanma düzeyleri artarken aleksitimi ve oyun bağımlılığı düzeylerinin daha düşük olduğu, sosyal ilişkilerinde dışlandığını düşünen ergenler ile dijital oyunlarla daha fazla vakit geçiren ergenlerin aleksitimi ve oyun bağımlılığı düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırmada açıklanan varyansın büyüklüğünden dolayı, önemsememenin sosyal dışlanmaya oranla aleksitiminin aracılığı ile dijital oyun bağımlılığı üzerinde kısmen daha fazla etkiye sahip olduğu söylenebilir.  Aracı modellere bakıldığında sosyal dışlanma ve önemsenmenin dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisinde aleksitiminin alt boyutlarının aracılığına bütün olarak bakıldığında, her ikisi içinde duyguları tanıma güçlüğünün dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisinin çok daha yüksek olduğu görülmektedir. Araştırmada sosyal dışlanma arttıkça ergenlerin  duyguları tanımada güçlük yaşadıkları, dışsal yönelimli düşünmenin arttığı bunlarında oyun bağımlılığını arttırdığı, duyguları tanıma güçlüğünün dijital oyun bağımlılığı üzerinde daha büyük aracılık rolünde olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak araştırma da sosyal dışlanma arttıkça ergenlerin duyguları tanımada güçlük yaşadıkları, dışsal yönelimli düşünmenin arttığı bunlarında oyun bağımlılığını arttırdığı görülmektedir.

Abstract:
The aim of the research is to reveal the mediating role of alexithymia in the relationship between digital game addiction and ostracism (social exclusion). In the research, the data were examined in the light of the relational scanning model, and the sample of the research consists of a total of 578 students between the ages of 12 and 14, who were selected by cluster sampling method in the Başakşehir district of Istanbul province, studying in two schools affiliated with the Ministry of National Education. It consists of 578 students studying in affiliated schools. The students' semester success average is 82.39 and their average age is 13.04. To obtain the data, a survey form containing demographic information created by the researcher and the "Digital Game Addiction Scale", "Ostracism (Social Exclusion) Scale" and "Alexithymia Scale" were used. In the analysis of the scores obtained 
from the scales; frequency and percentages, t test, one-way analysis of variance (ANOVA), pearson correlation and ordinary least squares regression analyzes were used to test the mediating effect of the model.
In the results of the research; It seems that the change in alexithymia and digital games is higher in female adolescents than in male adolescents, that adolescents' play is seen as power and alexithymia in their success relationships, and that adolescents who think that they cannot express themselves easily have stronger alexithymia and play. In addition, while the level of social exclusion increases in adolescents with high economic income in the family, it is seen that alexithymia and game disorders are lower, while adolescents who think that they are excluded from social groups and spend more time with digital games have higher levels of alexithymia and game disorders. Because of the breadth of variance sustained in research, social exclusion rates of triviality are forces that have greater value on digital gaming amplitude with the transmission of alexithymia. According to mediator models, it is seen that social exclusion and being ignored have differences in their effects on digital game support compared to the communication of the sub-dimensions of alexithymia, and that the power of recognition has a much higher effect on digital game change in both of them. In the research, it was determined that social exclusion power adolescents have difficulties in recognizing their power, external effortful thinking increases, which in turn increases their game power, and the power of freedom has a greater mediating role on digital game endurance. In general, the research shows that adolescents have difficulty in recognizing the characteristics of social exclusion when they learn, and when external effortful thinking increases, their play skills increase.