Oya Baydar'ın romanlarına toplumsal cinsiyet odaklı bir yaklaşım
A gender-focused approach to Oya Baydar's novels
Yazar: GÖKÇE GÖKALP DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA APAYDIN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
18. yüzyılın son çeyreğinde ortaya çıkan feminizm, kadına yönelen cinsiyetçi baskı ve sömürüye karşı mücadele veren bir hareket olarak hukuki bir zeminde ortaya çıkmış, bu mücadele siyasi talepler içeren ve kadının varlığının tanınmasını sağlayan kimi kazanımları beraberinde getirmiştir. Toplumsal cinsiyet adını verdiğimiz kabullerin kadını tutsak kılmasını reddeden feminizm, eleştirilerinin hedefine kadının iradesini yok sayan ataerkil toplumu ve kurumlarını oturtmuştur. Kadın ve erkeğin biyolojik farklılığını gerekçe gösteren toplumsal cinsiyet, kadını erkeğin hizmetinden sorumlu kılarak eve hapsetmiştir. Evlilik ve annelikle birlikte kadının kuşatılmışlığı derinleşmiş, benliğini keşfedememesi ve toplumun dayattığı rollere bürünmesi yabancılaşmasına neden olmuştur. 
Bu çalışmada Oya Baydar romanları, toplumsal cinsiyet rollerine uygunluk ve aykırılıkları açısından incelenmiştir. Feminist yaklaşımlardan yola çıkılarak yapılan bu incelemede Baydar'ın kadın karakterleri farklı kuşakları temsil etmekte, kuşaklararası bu farklılık kadınların mücadelesinin çıkış noktasında da değişikliklere neden olmaktadır. Kadınlık hâllerinde tek faktör zaman değildir, sınıfsal farklılıklar da kadınlığı belirleyen faktör olarak sunulmuştur. Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında değerlendirdiğimiz kadın karakterlerin ortak paydası ise anneliği geleneksel kalıpların gölgesinde yaşamalarıdır. Baydar, kadın meselesini varoluşsal yaklaşımla ele alırken toplumsal cinsiyetin erkekleri mahkûm ettiği gerçeğini de irdelemiş, ataerkil normları aykırı erkeklikler üzerinden de eleştirmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Feminizm, toplumsal cinsiyet, varoluşçuluk, Oya Baydar

Abstract:
Emerging in the last quarter of the 18th century, feminism emerged on a legal basis as a movement struggling against sexist oppression and exploitation of women, and this struggle brought about some gains that included political demands and the recognition of women's existence. Rejecting the imprisonment of women by the assumptions we call gender, feminism has targeted patriarchal society and its institutions that ignore the will of women. Citing the biological differences between men and women, gender has imprisoned women at home by making them responsible for the service of men. With marriage and motherhood, the woman's besiegement deepened, and her inability to discover her self and her adoption of roles imposed by society led to her alienation.
In this study, Oya Baydar's novels are analyzed in terms of their conformity and contradictions to gender roles. In this analysis based on feminist approaches, Baydar's female characters represent different generations, and this intergenerational difference causes changes in the starting point of women's struggle. Time is not the only factor in states of femininity, class differences are also presented as determining factors of femininity. The common denominator of the female characters we evaluate in the context of gender roles is that they experience motherhood under the shadow of traditional patterns. While Baydar addresses the issue of women with an existential approach, she also examines the fact that gender condemns men and criticizes patriarchal norms through contradictory masculinities.

Keywords: Feminism, gender, existentialism, Oya Baydar