COVİD-19 pandemisinde üniversite öğrencilerinde Travma Sonrası Stres Bozukluğu görülme oranı ve stresle baş etme tarzı, psikolojik sağlamlık, travmayla başa çıkma algısı, COVİD-19 korkusuyla ilişkisi
The rates of Post-Traumatic Stress Disorder in university students in the COVID-19 pandemic and the relationships between post-traumatic stress disorder and stress coping style, psychological resilience, perception of coping with trauma, and fear of COVID-19
Yazar: EZGİ ÜNAL
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÖZAY ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Psikolojik travma = Psychological trauma

Özet:
Amaç: Pandemilerin travmatik yaşantı olarak algılanabilmesi nedeniyle,
pandemilerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) yaygın şekilde
görülebilmektedir. Yakın dönemde yaşanan Covid-19 pandemisi de bu boyutuyla ruh
sağlığı alanında öne çıkmıştır ve TSSB'nin çeşitli demografik/psikolojik faktörlerle
ilişkili olduğu bilinmektedir. Buradan hareketle, bu çalışmada, üniversite öğrencilerinde,
Covid-19 pandemisinde olası TSSB görülme oranlarının belirlenmesi, olası TSSB ile bazı
demografik değişkenlerin, stresle başa çıkma tarzının, psikolojik sağlamlığın, travma ile
başa çıkabilme algısının ve Covid-19 korkusunun ilişkisinin araştırılması; bu
değişkenlerden hangilerinin TSSB'yi ne düzeyde yordadığının incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma 524 katılımcıyla, kişisel bilgi formu, Olayların Etkisi
Ölçeği-Revize (OEÖ-R), Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), Travma ile Başa
Çıkabilme Algısı Ölçeği (TBÇAÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ), Covid-19
Korkusu Ölçeği (CKÖ) kullanılarak yürütülmüştür. Verilerin analizinde frekans,
korelasyon katsayısı, t-test ve regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Olası TSSB yaygınlığı %67,7 olarak bulunmuştur. Olası TSSB
görülen katılımcıların TBÇAÖ'nün travma odaklı alt boyutundan, SBTÖ'nün boyun eğici
yaklaşım, çaresiz yaklaşım alt boyutlarından ve CKÖ'den aldıkları puanların, olası TSSB
görülmeyen katılımcıların puanlarından anlamlı biçimde yüksek olduğu, KPSÖ ve
SBTÖ'nün kendine güvenli yaklaşım ve iyimser yaklaşım alt boyutlarından aldıkları
puanların ise daha düşük olduğu saptanmıştır. OEÖ-R'de erkek katılımcıların ve Covid-19
için riskli hastalığı olanların daha yüksek puanlar aldıkları belirlenmiştir. CKÖ,
TBÇAÖ'nün travma odaklı alt boyutu, SBTÖ'nün boyun eğici ve çaresiz yaklaşım alt
boyut ve KPSÖ puanlarının travma sonrası stres belirtilerini yordadığı bulunmuştur.
Sonuç: Pandemi döneminde, özellikle genç yetişkinlerde önemli bir ruh sağlığı
sorunu olarak olası TSSB oranı yüksektir. TSSB gelişmesini önlemek için pandemi korkusunu gidermeye ve psikolojik sağlamlığı artırmaya yönelik girişimlerden fayda beklenebilir.

Abstract:
Aim: Since pandemics can be perceived as traumatic experiences, Post-Traumatic
Stress Disorder (PTSD) can be commonly seen in pandemics. The recent Covid-19
pandemic has also come to the fore in the field of mental health with this scale, and it is
known that PTSD is associated with various demographic and psychological factors. Based
on this, in this study, it was aimed to determine the rates of possible PTSD in university
students during the Covid-19 pandemic, to investigate the relationships between possible
PTSD and some demographic variables, stress coping style, psychological resilience,
perception of coping with trauma and fear of Covid-19 and to examine which of these
variables predict PTSD and to what extent.
Materials and Methods: The study was conducted with 524 participants by using
Impact of Events Scale-Revised, The Ways of Coping Inventory, The Perceived Ability to
Cope With Trauma Scale, Brief Resilience Scale, The Fear of Covid-19 Scale. To analyze
the data, frequency analysis, Pearson's product moment correlation coefficient, t-test for
independent groups and multiple linear regression analysis were used.
Results: The prevalence of probable PTSD was found to be 67,7%. The scores of
the participants with possible PTSD from the trauma-focused subscale of The Perceived
Ability to Cope with Trauma Scale, the submissive approach and helpless approach
subscales of The Ways of Coping Inventory, and The Fear of Covid-19 Scale were
significantly higher than the scores of the participants without possible PTSD. It was
determined that the scores they received from the optimistic approach sub-scales were
lower. It was determined that male participants and those with risky diseases for Covid-19
received higher scores in IES-R. It was found that The Fear of Covid-19 Scale, traumafocused subscale of The Perceived Ability to Cope With Trauma Scale, submissive and
helpless approach subscale of the Ways of Coping Inventory, and Brief Resilience Scale
scores predicted post-traumatic stress symptoms. 
Conclusion: During the pandemic period, the rate of PTSD is high as a significant
mental health problem, especially in young adults. In order to prevent the development of
PTSD, initiatives aimed at relieving the fear of the pandemic and increasing resilience can
be beneficial.