Meme kanseri cerrahisi geçiren hastalara meme bakım hemşiresi tarafından verilen eğitimin beden imajı, anksiyete ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of training provided to patients undergoing breast cancer surgery by breast care nurse on their body image, anxiety and quality of life
Yazar: SEMA KOÇAN
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜRSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beden imajı = Body image ; Cerrahi = Surgery ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Meme kanseri tanı ve tedavi sürecinde yaşanan sorunların yönetiminde meme bakım hemşiresi önemli rol oynamaktadır. Amacı meme bakım hemşiresi tarafından verilen eğitimin meme kanseri cerrahisi geçiren hastaların beden imajı, anksiyete ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek olan karma tipteki araştırma, 42 hasta ile tamamlandı. Meme bakım hemşiresinin girişimi; eğitim ve izlemden oluştu. Eğitim, ameliyattan ve taburcu olmadan bir gün önce araştırmacı tarafından önce bireysel olarak yapıldı ve eğitim sonrası araştırmacının hazırladığı eğitim kitabı hastalara verildi. Ayrıca hastalar ameliyat olduktan bir gün sonra ve taburcu olduktan bir ay sonra olmak üzere iki kez ziyaret edildi. Nicel veriler soru formları ile toplandı, t testi, varyans analizi, korelasyon testleri ile analiz edildi. Nitel veriler ise, örneklem kapsamına giren hastaların arasından maksimum çeşitlilik yöntemi ile seçilen 15 kişi ile yapılan görüşme sonucu toplandı. Nitel veriler fenomenolojik analiz yöntemi ile temalandırıldı. Hastaların eğitim sonrası beden imajı, yaşam kalitesi toplam ve alt boyut puanlarının eğitim öncesine göre daha yüksek olduğu saptandı. Eğitim sonrası durumluk ve sürekli anksiyete puanlarında ise eğitim öncesine göre azalma olduğu belirlendi. Hastaların eğitim öncesi ile eğitim sonrası, beden imajı (p=0.018), durumluk anksiyete (p=0.027), sürekli anksiyete (p=0.000) ve yaşam kalitesi (p=0.000) puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu bulundu. Nitel verilerin analizi sonucu "benim meme bakım hemşirem ve meme bakım hemşiremin hayatıma kattıkları" olmak üzere iki ana tema belirlendi. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, meme bakım hemşiresinin eğitim ve izleminin hastaların cerrahi tedavi sürecini olumlu anlamda desteklediği ve yaşam kalitelerini artırdığını göstermektedir.


Anahtar Kelimeler: Anksiyete, beden imajı, hasta eğitimi, karma araştırma, meme
bakım hemşiresi, meme kanseri cerrahisi, yaşam kalitesi

Abstract:
The breast care nurse plays an important role in the management of the problems experienced during the diagnosis and treatment of breast cancer. A mixed type of research, in which the aim was to assess the effect of training given by the breast care nurse on body image, anxiety and quality of life, was completed with 42 breast cancer patients. Practices of the breast care nurse were training and follow-up. The training was done one day before the surgery and the discharge by the researcher, and the training book prepared by researcher given to the patients after training.  In addition, the patients were visited twice, a day after the operation and one month after the discharge. Quantitative data were collected with questionnaires, and analyzed by t test, analysis of variance, correlation tests. Qualitative data were gathered from interviews with 15 people (patients who were included in the sample) selected by maximum diversity method. Qualitative data were theoretically based on phenomenological analysis. Total and subscale scores of the patients' body image and quality of life were found to be higher after training than before. It was determined that post-training state and continuous anxiety scores decreased compared to the pre-training. There was statistically significant difference between pre-education and post-training in terms of body image (p=0.018), state anxiety (p=0.027), trait anxiety (p=0.000) and quality of life (p=0.000) scores of the patients. Two main themes were identified as the result of the analysis of qualitative data: "my breast care nurse and her contributions to my life". The results of the study show that training and follow-up of the breast care nurse supports the patients' surgical treatment process positively and increases their quality of life.


Key words: Anxiety, body image, patient training, mixed research, breast care nurse,
surgery of breast cancer, quality of life.