Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde periferik sitokin düzeyleri
Peripheral cytokine levels in children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: BETÜL AKBAŞ İLERİ
Danışman: PROF. DR. AYHAN BİLGİÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Sitokinler = Cytokines ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha ; İnterferon-gamma = Interferon-gamma ; İnterleukin 6 = Interleukin 6 ; İnterlökin 10 = Interleukin 10 ; İnterlökin 17 = Interleukin 17

Özet:
Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocuk ve ergenlerde serum TNF-alfa, IL-1beta, IL-6, IL-10, IFN-gama ve IL-17A düzeylerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve DEHB belirti şiddeti ile sitokin düzeyleri ile arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.    
Yöntem: Hasta grubu olarak Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran DSM-5 tanı ölçütlerine göre DEHB tanısını alan ve ilaç kullanımı olmayan 8-18 yaş aralığındaki 100 çocuk ve ergen alınmıştır. Kontrol grubuna ise Meram Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Genel Polikliniği'ne başvuran, 8-18 yaş arası, belirgin bir psikiyatrik bozukluk ya da tıbbi hastalık tanısı almayan ve ilaç kullanımı olmayan 40 çocuk ve ergen alınmıştır. Araştırmacı tarafından hasta ve kontrol grubuna Okul Çağı Çocuklar İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi - Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu - Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) uygulanmıştır. Hasta ve kontrol grubuna depresyon ve anksiyete düzeylerini belirlemek amacıyla Çocuklarda Ansiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş (ÇADÖ-Y) öz bildirim ölçeği verilmiştir. Hasta grubununun ebeveynleri ve öğretmenleri, kontrol grubunun ise sadece ebeveynleri olguların DEHB belirti şiddetini belirlemek amacıyla Yıkıcı Davranış Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği'ni doldurdular. Hem hasta hem de kontrol grubundan 8 saatlik açlık sonrası sabah 08.30-10.00 saatleri arasında yaklaşık 5 ml venöz kan alınmıştır. Serum örneklerinde sitokin düzeyleri Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA) yöntemi ile belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda DEHB grubunda sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında serum TNF-alfa, IL-6 ve IFN-gama düzeyi anlamlı düzeyde yüksek, serum IL-10 düzeyi ise anlamlı düzeyde düşük bulundu. IL-1beta ve IL-17A düzeyleri açısından ise DEHB ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık bulunmadı. Depresyon ve anksiyete şiddeti ile cinsiyet dağılımını içeren karıştırıcı faktörler kontrol edildikten sonra ise yüksek serum IFN-gama ve düşük serum IL-10 düzeyleri ile DEHB arasındaki ilişkinin devam ettiği, yüksek TNF-alfa ve IL-6 ile DEHB arasındaki ilişkinin ise kaybolduğu görüldü. 
Sonuç: IFN-gama'nın pro-inflamatuar bir sitokin, IL-10'un ise anti-inflamatuar bir sitokin olduğu göz önüne alındığında, bu çalışmanın bulguları artmış inflamatuar yanıt ile DEHB arasındaki ilişkiye işaret ediyor gibi görünmektedir. Sitokinler ile DEHB arasındaki ilişkiyi anlamamız açısından daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to compare serum TNF-alfa, IL-1beta, IL-6, IL-10, IFN-gama and IL-17A levels in children and adolescents diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) with healthy controls and to evaluate the relationship between these cytokine levels and severity of ADHD symptoms.
Method: Patient group included 100 children and adolescents aged 8-18 years who were diagnosed with ADHD according to DSM-5 diagnostic criteria and who applied to Department of Child and Adolescent Psychiatry, Meram School of Medicine, Necmettin Erbakan University. The control group consisted 40 children and adolescents aged 8-18 year who were admitted to Child Health and Disease Pediatric Outpatient Clinic, Meram School of Medicine and were not diagnosed with a psychiatric disorder or physical illness. Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children, Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) was applied to patient and control group by the researcher. In order to determine the levels of depression and anxiety, the patient and control groups fulfilled the Children's Anxiety and Depression Scale-Revised (RCADS-CV) self-report scale. Parents and teachers of the patient group and parents of the control group were fulfilled the DSM-IV Based Screening and Assessment Scale for Disruptive Behavior Disorders to determine ADHD symptom severity. Approximately 5 ml of venous blood was collected from both patient and control groups between 08.30-10.00 am, after 8 hours of fasting. Cytokine levels in serum samples were determined by Enzyme Linked ImmunoSorbent Assay (ELISA).
Results: In our study, serum levels of TNF-alpha, IL-6 and IFN-gamma were significantly higher and serum levels of IL-10 were significantly lower in ADHD group compared to healthy controls. There was no significant difference between ADHD and control groups in terms of IL-1 beta and IL-17A levels. After controlling the confounding factors including the severity of depression and anxiety and gender distribution, the relationship between high serum IFN-gamma and low serum IL-10 levels and ADHD remained, whereas the relationship between high TNF-alpha and IL-6 and ADHD disappeared. 

Conclusion: Given IFN-gamma is a pro-inflammatory cytokine and IL-10 is an anti-inflammatory cytokine, the findings of this study seem to indicate a link between increased inflammatory response and ADHD. Further research are needed to understand the relationship between cytokines and ADHD.