Analjezik etkili mukoadezif bir formülasyonun geliştirilmesi, kontrol ve analizleri
Development, control and analysis of a analgesic mucoadhesive formulation
Yazar: ÖZGÜR EŞİM
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN SAVAŞER
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Analjezikler = Analgesics ; Ağız mukozası = Mouth mucosa ; Diklofenak = Diclofenac ; Tabletler = Tablets ; Uzun etkili ilaçlar = Delayed action preparations ; İlaç formülleri = Formularies

Özet:
Son yıllarda oramukozal ilaç uygulamaları, oral yol ile alındığındamide-bağırsak sisteminde yan etkilere sebep olan ve ilk geçiş etkisine maruzkalan etken maddeler için alternatif bir uygulama şekli olarak elealınmaktadır.Bukkal bölge kontrollü salıma uygundur ve istenildiği zaman tedaviyeson verilebilir. Ayrıca zengin damarlı yapısıyla hızlı farmakolojik cevabınalınmasını sağlar.Bu çalışmada diklofenak sodyum, orta dereceli analjezik etkili bir nonsteroidal antiinflamatuvar etken madde olması ve doz aralığının bukkal tabletformülasyonuna elverişli olması nedeniyle seçilmiştir. Etken maddeninkarbopol 941, kitozan ve HPMC kullanılarak bukkal tablet formülasyonlarıhazırlanmış, formülasyonların in vitro ve ex vivo özellikleri araştırılmıştır.Tablet formülasyonlarının rutin kalite kontrolleri yapılırkenformülasyonların farklı çözünme hızı aygıtlarındaki davranışlarınıngözlemlenebilmesi amacıyla aygıt 2 ve aygıt 4 kullanılmıştır. Ayrıcaformülasyonlardan etken madde salımı selüloz asetat zarı kullanılarak yatayfranz difüzyon hücresinde incelenmiştir. Deney sonrası bukkal uygulamadakiin vivo koşullar dikkate alınarak in vitro çalışmalarda en iyi sonucu verenKitozan ve HPMC (%15-%20) içeren formülasyon ile karbopol ve HPMC (%5-%20) içeren formülasyonun sığır bukkal mukozası kullanılarak etken maddesalım profilleri ex vivo ortamda değerlendirilmiştir.Çalışmamızın sonunda in vivo ve ex vivo ortamda etken maddeninsalımında polimerin cinsinin ve derişiminin etkili olduğu ve karbopol kullanılantabletlerin daha fazla adezif özellik göstermesine rağmen, etken maddesalımının kitozan ve HPMC içeren tabletlerde daha az olduğu sonucunavarılmıştır. 3 aylık hızlandırılmış stabilite testleri sonucunda formülasyonlardaherhangi bir anlamlı değişiklik gözlemlenmemiştir.İçeriğinde kitozan ve HPMC bulunan D10 formülasyonunun yapılan invitro ve ex vivo analizleri sonucunda ideale yakın bir bukkal tablet formülbileşimine sahip olduğu ancak söz konusu formülasyonun etkinliğinin in vivoçalışmalar ile desteklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Oramucosal drug delivery systems have been handled as analternative delivery route for drugs that cause side effects on gastrointestinalsystem and subjected to first pass metabolism.Buccal region was found to be the most convenient site for systemicdelivery of therapeutic agents as controlled dosage forms. Buccal region alsoensures rapid pharmacological response by its rich blood supply andtreatment can be finalized if there is a side effect.In this study, a NSAID, diclofenac sodium was chosen as an activesubstance because it has a moderate analgesic effect and its dosage rangeis suitable for buccal tablets. Buccal tablet formulations were prepared byusing carbopol 941, chitosan and hydroxypropylmethylcellulose andapplicability of the dosage forms were investigated.During the routine quality control of tablet formulations, dissolution rateof the tablet formulations were measured using apparatus 2 and apparatus 4for monitoring the dissolution behaviors of dosage forms in different devices.Also drug release from the formulations examined with Franz type diffusioncells using cellulose membrane. Regarding in vivo conditions twoformulations containing chitosan (%15)- HPMC (%20) and carbopol (%5)-HPMC (%20) gave the best results in terms of drug release. Ex vivo drugrelease studies were also carried out with these two formulations using acattle buccal mucosa.At the end of our study, in vitro and ex vivo drug release was found tobe dependent on the polymer concentration and the type. Carbopol showedstronger adhesive forces and drug release from the drug delivery systemswas lower than systems prepared by using chitosan and HPMC. 3 monthsaccelerated stability tests were applied and no changes were observed.D10 formulation that contains chitosan and HPMC seems to have anideal tablet composition based on in vitro and ex vivo studies. We haveconcluded that this formulation have to be tested with in vivo studies for itsefficiency.