Acil servise başvuran COVİD-19 hastalarında pulmoner tromboemboli varlığının araştırılması
Investigation of the pulmonary thromboembolia in COVID-19 patients applying to the emergency department
Yazar: İREM DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. AFŞİN EMRE KAYIPMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; COVID 19 = COVID 19 ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; SARS virüsü = SARS virus ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
Aralık 2019'da Çin'de ortaya çıkan SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu COVID-19 hızla yayılıp tüm dünyayı etkisi altına almıştır. COVID-19 birçok klinik durumla başvurabilir ve bu hastalığın venöz tromboembolizm ve pulmoner tromboembolizm gibi tromboembolik durumların görülme sıklığını arttırdığı gösterilmiştir. Çalışmamızda COVID-19 hastalarında varlığını ve hastalığın ölümcül olabilecek bu sonucunu erken öngörmede skorlama sistemlerinin ve biyokimyasal belirteçlerin etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM
Bu çalışmayı 1 Ağustos 2020-30 Kasım 2020 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniğine başvurmuş RT-PCR testi ile COVID-19 tanısı almış 50 yaş ve üstü hastalarda retrospektif olarak yaptık. Çalışmaya 343 hastayı dahil ettik. Hastaların acil servise başvuru anında alınan tam kan sayımı, ferritin, crp ve D-dimer düzeyleri, kontrastsız bilgisayarlı toraks tomografisi (BT) ve pulmoner BT anjiyografi raporlarını inceledik. Ayrıca hastaların semptomları, risk faktörleri, acil servisten yatış-taburculuk durumları, yattıysa servis-yoğun bakım yatış durumları, hastanede toplam yattığı gün sayısı ve sağkalımlarını kayıt altına aldık. Ulaşılan veriler ışığında hastaların "Sepsis Induced Coagulopathy" skoru ve basitleştirilmiş (S)-GENEVA skorlarını hesapladık.
BULGULAR
Çalışmamızı 343 hastanın verileri üzerinde gerçekleştirdik. Pulmoner tromboemboli saptanan 48 hasta, "Vaka" grubunu; pulmoner tromboemboli saptanmayan 295 hasta ise "Kontrol" grubunu oluşturdu. 343 COVID-19 hastasının yaş ortalaması 70.48±11.50'ydi (min:50-max:99). Hastaların %14'ünde PTE gelişmişti ve ortalama emboli gelişme günü 14.89±27.54'tü (min:0-max:130 gün). Lökosit, d-dimer, ferritin, S-GENEVA değişkenlerinin COVID-PTE tanısına anlamlı katkı yaptığını bulduk. D-dimer'deki her 0.057 birimlik artışın PTE riskini 1.058 kat, S-GENEVA skorundaki her 1.092 birimlik artışın ise 2.98 kat artırdığını bulduk. Mortaliteye bakıldığında değişkenlerle anlamlı bir ilişki bulamadık.
SONUÇ
Çalışmamızın sonuçlarına göre COVID-19 hastalarında immobilite, önceden PTE veya VTE geçirmiş olmak, demans, cerrahi öyküsü, D-dimer yüksekliği, ferritin düzeyi, lökosit sayısı ve CRP yüksekliği ve S-GENEVA skoru PTE varlığıyla ilişkiliydi. 

ANAHTAR KELİMELER: COVID-19, Pulmoner Emboli, SARS-CoV-2.

Abstract:
OBJECTIVE
Covid-19 disease caused by the SARS-CoV-2 virus first emerged in December 2019 in China and spread all over the world quickly. Covid-19 disease can be presented with many conditions and it is shown that this disease increases the prevalence of thromboembolic states like venous thromboembolism and pulmonary thromboembolism (PTE). In our study, we aimed to evaluate the existence of PTE in Covid-19 patients and predict mortal results using scoring systems and biochemical tests.
MATERIALS AND METHODS
We conducted this study retrospectively and included patients above 50 years old and diagnosed with Covid-19 using the RT-PCR test that visited the Ankara City Hospital Emergency Department between 1 August 2020 – 30 November 2020. We included 343 patients. We scanned complete blood count, ferritin, C-reactive protein, and D-dimer levels, and thorax computed tomography (CT) and pulmonary CT angiography report at first admission to the hospital. Also, we included symptoms, risk factors, discharge/hospitalization status, if hospitalized clinic or intensive care unit admission, total hospitalization times, and survival rates of all patients. We calculated Sepsis Induced Coagulopathy and Simplified Geneva Scores in the light of these data.
RESULTS
We conducted our study on data of 343 patients. We included 48 patients which were diagnosed with PTE in to "Patient Group'' and we included 295 other patients in the "Control Group". The average age of 343 Covid-19 patients was 70.48±11.50 (min:50-max:99), %14 of patients have developed PTE and an average number of PTE development days was 14.89±27.54 (min:0-max:130 days). We found that leukocyte, D-dimer, ferritin, S-GENEVA variables contributed to COVID-PTE diagnosis. Also, we found that every 0.057 unit increase in D-dimer increases the risk of PTE by 1.058 times, and every 1.092 unit increase in the S-GENEVA score increases 2.98 times. Considering the mortality, no significant results were found with the variables.
CONCLUSION
According to the results of our study, immobility, previous PTE or VTE, dementia, surgical history, high D-dimer, ferritin level, leukocyte count and CRP elevation, and S-GENEVA score were associated with the presence of PTE in COVID-19 patients.

KEYWORDS: COVID-19, Pulmonary embolism, SARS-CoV-2.