Maliye politikasının özel tüketim ve sosyal çıktılar üzerindeki etkileri
The impacts of fiscal policy on private consumption and social outcomes
Yazar: ŞADUMAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SELİM BAŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Maliye politikaları = Fiscal policies ; Sosyal çıktılar = Social outcomes ; Tüketim = Consumption ; Özel tüketim = Private consumption

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çeşitli ülke gruplarında maliye politikasının özel tüketim ve sosyal çıktılar üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu amaçla maliye politikası, özel tüketim ve sosyal çıktı kavramları hakkında bilgiler sunulmuş, bunun yanında maliye politikasının özel tüketim üzerindeki etkileri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çalışmada ayrıca maliye politikasının özel tüketim ve sosyal çıktılar üzerindeki etkileri ile ilgili yapılan çalışmalar ile ilgili bilgiler de yer almaktadır. Çalışmanın uygulama kısmında, 2000-2012 yılları arasında 26 yüksek, 17 üst-orta, 15 düşük-orta ve 12 düşük gelirli olmak üzere toplam 70 ülke ele alınarak çeşitli modeller oluşturulmuştur. Söz konusu bu modeller panel veri analizi kullanılarak ampirik olarak sınanmıştır.
Araştırmada ilk olarak maliye politikasının özel tüketim üzerindeki etkilerini ortaya koymak için bir model oluşturulmuştur. Söz konusu modelin tahmin sonucu doğrultusunda ülkeler gelir düzeylerine göre sınıflandırıldığında düşük gelirli ülkeler dışındaki diğer gruplarda gerek kamu harcamalarındaki gerekse kişi başına düşen gayri safi milli hasıla (KBGSMH)'daki artışın özel tüketimi artırdığı görülmüştür. Dolayısıyla söz konusu bu bulgu maliye politikasının özel tüketim üzerinde Keynesyen etkilere yol açtığı sonucunu doğrulamaktadır.
Araştırmada daha sonra maliye politikasının sosyal çıktılar üzerindeki etkilerini ortaya koymak için çeşitli modeller oluşturulmuş ve analizler yapılmıştır. Bu bağlamda ele alınan bütün ülke gruplarında eğitim için yapılan kamu harcamalarındaki artışın yükseköğretimde okullaşma oranlarını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Elde edilen diğer bir sonuca göre, araştırmada ele alınan ülke gruplarından düşük gelirli ülke grubu dışındaki diğer gruplarda sağlık için yapılan kamu harcamalarındaki artış ölüm oranlarını azaltmaktadır. Düşük gelirli ülkelerde ise sağlık üzerine yapılan kamu harcamalarından ziyade kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla (KBGSYH)'nın, kentleşme ve geliştirilmiş su kaynakları imkanlarına erişim oranlarının artırılması ölüm oranlarını azaltmaktadır.
Ayrıca elde edilen bir başka sonuca göre, yüksek gelirli, üst-orta gelirli, düşük-orta gelirli ve düşük gelirli ülke gruplarında kamu harcamalarının artırılması cinayet oranlarını azaltmaktadır.
Diğer yandan elde edilen diğer sonuca göre, araştırmada ele alınan ülke gruplarından düşük gelirli ülke grubu dışındaki diğer gruplarda sağlık için yapılan kamu harcamalarındaki artış çocuk ölüm oranlarını azaltmaktadır. Düşük gelirli ülkelerde ise sağlık üzerine yapılan kamu harcamalarından ziyade kentleşme ve geliştirilmiş su kaynakları imkanlarına erişim oranlarının artırılması çocuk ölüm oranlarını azaltmaktadır.
Son olarak araştırmada ele alınan ülke gruplarından düşük gelirli ülke grubu dışındaki diğer gruplarda sağlık için yapılan kamu harcamalarının ve kentleşme oranlarının artırılması doğumda yaşam beklentisini artırmaktadır. Düşük gelirli ülkelerde ise sağlık üzerine yapılan kamu harcamalarından ziyade KBGSYH'nın ve kentleşme oranının artırılması doğumda yaşam beklentisini artırmaktadır.

Anahtar Kelimeler: 
Maliye politikası, özel tüketim, sosyal çıktılar,  panel veri regresyon modeli.

Abstract:
This study aims to investigate the impacts of fiscal policy on private consumption and social outcomes in various country groups. For this purpose, fiscal policy, private consumption and social outcome concepts are explained, as well as the impacts of fiscal policy on private consumption is briefly described. The study also contains information on the studies conducted on the impacts of fiscal policy on private consumption and social outcomes. In the application part of the study, various models were constructed for a total of 70 countries, of which, 26 are high-income, 17 are high-middle, 15 are low-middle and 12 are low-income countries. These models were tested empirically, using panel data analysis.
First, a model was constructed in the study to demonstrate the effects of fiscal policy on private consumption. When the countries were classified according to their income levels based on the predictions of the model, it was found that in the groups other than low-income countries, increase in both public spending and gross domestic product per capita (GDPPC) increased private consumption. Therefore, this finding confirms the conclusion that fiscal policy leads to Keynesian effects on private consumption.
Next, various models were constructed and analyses were conducted to demonstrate the impacts of fiscal policy on social outcomes. In this context, it was concluded that increase in public spending on education in all country groups analyzed increased schooling rates in higher education.
According to another result, increase in public spending on health decreases mortality rates in the groups other than the group of low-income countries. In low-income countries, increased gross domestic product per capita (GDPPC), urbanization and access to improved water supply, rather than public spending on health, decrease mortality rates.
Additionally, according to another result, increased public spending in high-income, high-middle-income, low-middle income and low-income countries reduces murder rates.
On the other hand, according to another result, increase in public spending on health decreases child mortality rates in the groups other than the group of low-income countries. In low-income countries, increased urbanization and access to improved water supply, rather than public spending on health, decrease child mortality rates.
Last, increased public spending on health and urbanization increase life expectancy at birth in the groups other than the group of low-income countries. In low-income countries, increased GDPPC and urbanization, rather than public spending on health, increase life expectancy at birth.

Key Words: 
Fiscal policy, private consumption, social outcomes, panel data regression model.