Farelerde oluşturulan tam kalınlıklı yarada ipek proteini, propolis, sığla yağı ve hemostatik bir ürünün yara iyileşmesi üzerindeki etkinliğinin karşılaştırılması
Comparison of the efficiency of silk protein, propolis, sweetgum oil, and a hemostatic product on wound healing in full thickness wound in mice
Yazar: AYŞE ÇELİK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. DİLEK AYGİN
Sakarya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =   ; Cerrahi yara = Surgical wound ; Fareler = Mice ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Hemostatikler = Hemostatics ; Propolis = Propolis ; Sığla yağı = Storax ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Giriş ve Amaç: Tarih boyunca insanlar, yaraları tedavi etmek için bitki yaprakları, kökleri, bitkilerden elde edilen sıvılar ve hayvansal ürünler gibi birçok doğal materyali kullanmışlardır. Literatür incelendiğinde araştırmacıların son yıllarda yara tedavisi için yeni ve alternatif yöntemler üzerinde çalıştıkları görülmektedir. Bu araştırmada; yara tedavisi için kullanım potansiyeli bulunan sığla yağı, propolis, ipek proteini ve Ankaferd'in deneysel eksizyonel yara modelinde, yara iyileşmesi üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlandı. 
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 36 adet Balb/c cinsi fare dahil edildi ve eşit olarak dört gruba ayrıldı. Anestezi altında punch biyopsi aleti ile farelerin sırt derilerinde iki adet dairesel eksizyonel yara oluşturuldu. 1. gruptaki farelerin yaralarına topikal olarak sığla yağı, 2. gruptaki farelere propolis, 3. gruptaki farelere ipek proteini ve 4. gruptaki farelere Ankaferd ile günlük olarak pansuman yapıldı. Yara oluşturulmasının 7. ve 14. gününde farelerin yaralarından doku örnekleri alındı ve immünohistolojkimyasal incelemeler yapıldı. 14. gün takip edilen yarararın boyutu günlük olarak ölçüldü ve foroğraflandı. Deney sonunda tüm farelerden venöz kan örnekleri alınarak iyileşme parametreleri (IGF, EGF, Kİ-67, IL-6 ve hidroksiprolin) biyokimyasal olarak incelendi. 
Bulgular: İpek proteini ve sığla yağı uygulanan yaraların, diğer gruplara göre daha hızlı iyileşme gösterdiği bulundu. İmmünhistokimyasal incelemelerde gruplar arasında istatistiksel fark yoktu. Ankaferd grubunda inflamatuar süreç bulguları daha belirgin olduğu saptandı.
Sonuç: Araştırma sonuçlarına dayanarak; propolis, sığla yağı, ipek proteini ve Ankaferd'in yara iyileşmesinde farklı parametreler üzerinde olumlu etkileri olduğu, genelde anlamda reepitelizasyon, anjiyogenez, kollajen üretimi ve yeniden yapılanma süreçlerini destekledikleri ve yara iyileşmesini hızlandırdıkları bulundu.
Anahtar kelimeler: ankaferd, deneysel model, hemşirelik bakımı, ipek proteini, propolis, sığla yağı, yara iyileşmesi

Abstract:
Background/aim: People have used many natural materials such as plant leaves, roots, liquids derived from plants, and animal products to treat wounds throughout history. It can be said that the researches on wound care in recent years have focused on traditional and natural products again.  This study aimed to investigate the effects of sweetgum oil, propolis, silk protein, and Ankaferd on wound healing in an experimental excisional wound model. 
Materials and methods: Including 36 Balb/c inbreed mice in the study were divided equally into four groups. Two circular excisional wounds were created on the dorsal skin of mice under anesthesia using a punch biopsy device. The wounds of the first group of mice were topically dressed with sweetgum oil, the second group mice with propolis, the third group mice with silk protein, and fourth group mice with Ankaferd daily. Tissue samples were taken from the wounds of mice on the 7th and 14th day of wound formation, and histological examinations were performed. On the 14th day, the wounds created in all mice were healed, and the experiment was terminated. 
Results: Mice in the silk protein and sweetgum oil groups had faster wound healing. There was no statistical difference between the groups in immunohistochemical examinations. In the Ankaferd group, the findings of the inflammatory process were more prominent.
Conclusion: In conclusions, propolis, sweetgum oil, silk protein, and Ankaferd positively affect different parameters in wound healing and support wound healing.
Keywords: ankaferd, nursing care, propolis, silk protein, sweetgum oil, the experimental model, wound healing