KKTC'de görülen sivrisineklerin erişkinlerine karşı kullanılan sentetik piretroidlerin sahada, biyolojik larvasitlerin (BTİ- Bacillus thuringiensis var. israelensis) Culex pipiens larvalarına karşı laboratuvarda etkinliklerinin incelenmesi.
Efficacy studies of Synthetic Pyrethroids against adult mosquitoes in the field and biological larvicides (BTI-Bacillus thuringiensis var. israelensis) against Culex pipiens larvae in the laboratory in TRNC.
Yazar: ZELİHA İMAMZADE
Danışman: DOÇ. DR. CEM VURUŞANER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Parazitoloji = Parasitology

Özet:
Bu tez çalışması Ağustos 2006-Eylül 2007 tarihleri arasında KKTC'de ruhsatlı olan BTİ ürünlerinin laboratuvarda, sentetik piretroidlerin saha şartlarında etkinliklerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Aquabac XT, Teknar HP-D ve Vectobac 12 AS isimli BTİ ürünlerinin etkinlikleri Cx. pipiens larvalarına karşı deiyonize su ve habitat suyunda olmak üzere laboratuvarda; Solfac EW 050, K-Obiol EC 25 ve Aqua Reslin Süper isimli sentetik piretroid ürünlerinin etkinlikleri ise saha şartlarında Cx. pipiens'lerin erişkinlerinde incelenerek alınan sonuçlar birbiriyle karşılaştırılmıştır. Sahadan toplanan larvalardan Cx. pipiens olarak teşhis edilenler kolonize edilmiştir. Laboratuvar denemelerinde her üründen stok süspansiyon hazırlanarak seri sulandırmaları yapılmıştır. İçlerinde habitat veya deiyonize su bulunan deneme kaplarına 25'er adet geç 3. ve erken 4. evre larvalar konulmuş ve üzerlerine 6 farklı BTİ konsantrasyonu ilave edilmiştir. Denemeler 3 farklı günde tekrarlanmıştır. Ölüm oranları 24 sa sonra okunarak probit analizi ile LC50 ve LC95 değerleri elde edilmiştir. Buna göre Vectobac 12 AS, habitat (LC50: 0,0953 ppm) ve deiyonize suda (LC50: 0,0626 ppm) en etkili ürün bulunmuştur. Onu takip eden Teknar HP-D (LC50: 0,1259 ppm-habitat; 0,0737 ppm-deiyonize), Aquabac XT'den (LC50: 0,1368 ppm-habitat; 0,0805 ppm-deiyonize) daha etkili bulunmuştur. Saha denemelerinde, her sırada 4 adet olmak üzere birbirine paralel 3 sıra direk ULV cihazının gidiş yönünde, uygulama noktasından 10 m, 20 m ve 40 m mesafelere dizilmişlerdir. İçlerinde 25'er adet ergin sivrisinek bulunan tel kafesler direklere asılmıştır. İlaçlamadan 15 dk sonra düşenler (knock down) sayılarak kafesler toplanmış ve sivrisinekler laboratuvarda dinlendirme bardaklarına alınmıştır. Denemeler 3 farklı günde tekrarlanmıştır. Ölenler 24 sa sonra sayılarak GLM ile istatistik analizleri yapılmıştır. En etkili ürün olarak Aqua Reslin Süper (% 57,44) bulunmuş, onu sırasıyla K-Obiol EC 25 (% 46,66) ve Solfac EW 050 (% 33,44) izlemiştir. Alınan mortalite değerleri, bu ürünlerin etken maddelerine karşı ileride yapılacak direnç testlerine temel oluşturacaktır.

Abstract:
This study was conducted between August 2006-September 2007 to investigate the efficacy of registered BTI products in the laboratory, synthetic pyrethroid products in the field conditions in TRNC. BTI products Aquabac XT, Teknar HP-D and Vectobac 12 AS?s efficacy trials were evaluated against Cx. pipiens larvae either in habitat and deionised water in the laboratory; Synthetic pyrethroids Solfac EW 050, K-Obiol EC 25 and Aqua Reslin Super?s efficacy trials were conducted against Cx. pipiens adults in the field, and the results were compared with each other. Field collected larvae identified as Cx. pipiens, were colonised. For laboratory trials, stock suspensions were prepared for each product and serial dilutions were made. In trial cups, each contains habitat or deionised water, 25 late 3rd and early 4th instar larvae were placed and six different BTI concentrations were added. Trials were repeated on 3 different days. Mortality observations were made at 24 h, LC50 and LC95 values obtained by probit analysis. According to this, Vectobac 12 AS was the most active product in both habitat (LC50: 0,0953 ppm) and deionised water (LC50: 0,0626 ppm). It was followed by Teknar HP-D (LC50: 0,1259 ppm-habitat; 0,0737 ppm-deionised) which was found more effective than Aquabac XT (LC50: 0,1368 ppm-habitat; 0,0805 ppm-deionised). In field trials, 3 rows of stakes-4 stakes in each row- were placed parallel to the ULV truck?s route with distance at 10 m, 20 m and 40 m from the point of application. Wire cages each containing 25 adult mosquitoes were hanged to the stakes. Knock downs were counted and cages were removed 15 min after exposure and mosquitoes transferred to the holding cups. Treatments were made on 3 different days. The number of deads were counted at 24 h posttreatment and statistical analysis was done by GLM method. Aqua Reslin Super (57,44 %) was found the most effective product and it was followed by K-Obiol EC 25 (46,66 %) and Solfac (33,44 %) respectively. These values would be base for resistancy tests for the active ingredients of these products in the future.