Hipotiroidisi olan premenapozal kadınlarda levotiroksin tedavisinin kemik mineral yoğunluğu etkisi
The effect of levothyroxine treatment on bone mineral density in premenopausal women with hypothyroidism
Yazar: İHSAN KAHRAMAN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ERDOĞDU
Kafkas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Kadınlar = Women ; Kemik dansitesi = Bone density ; Levotiroksin = Levothyroxine ; Menopoz = Menopause ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada hipotiroidi nedeniyle levotiroksin tedavisi alan premenapozal kadınların Dual enerjili X-ray absorbsiometre (DEXA) kullanılarak kemik mineral yoğunluklarının (KMY) analizi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma Kafkas Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları kliniğine başvuran 67 hastanın biyodemografik özellikleri, kan biyokimyası, tiroid peroksidaz, tiroglobulin antikorları ve parathormon gibi hormon düzeyleri belirlenerek yapıldı. Levotiroksin dozu < 100 µg, ≥100 µg olarak ikiye, kullanım süreleri ise 2-4 yıl, 5-9 yıl, ≥10 yıl olarak üçe bölündü.  Lomber vertebra 1-4 (L1-4) ve femur boynunun (FB) Z skorları ile KMY'i ölçüldü. SPSS 20.0 paket programı ile analiz edildi (Anlamlılık düzeyi: p <0.05 ve CI: %95).
Bulgular: Hasta sayısı 67, yaş ortalaması 43±6, vücut kitle indeksi 29±4, levotiroksin dozu ve süresi sırası ile 95 ± 46 µg ve 6,3 ± 3,9 yıl idi. Levotiroksin tedavisi ile optimum TSH sağlanan hastaların %78,7'i daha yüksek fT4 düzeylerine sahip idi (p<0.001). Hastalar levotiroksin dozuna göre <100 µg ve ≥ 100 µg olarak ikiye bölündü. Merkez laboratuvarın normal fT4 düzeyi referans aralığı (0,61-1,12 ng/dL) idi. Daha sonra fT4 düzeylerinin üst düzeyi olan 1.12 'ye göre one-sample t testi ile her iki gurubun ortalama düzeylerinin istatistiksel karşılaştırılması yapıldı. İki gurup arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p= 0,039). Yani ≥ 100 µg levotirıksin kullananlarda fT4 düzeyleri daha yüksek idi. fT4 ile (FB, L1-4) Z skorları ve KMY ölçümleri arasında (sırası ile r= -0,325, p=0,007, r=-0,241, p=0,049, r= -0,357, p=0,003 ve r= -0,346, p=0,004) ve L1-4 Z skoru, L1-4 KMY ile serum alkalen fosfataz düzeyleri arasında ters yönde istatiksel olarak anlamlı korelasyon vardı (sırası ile: r= -0,377, p= 0,002 ve r= -0,337, p= 0,006). Levotiroksin kullanım süresi 2-4 yıl ile ≥10 yıl olanlar arasında tiroid peroksidaz antikor (anti-TPO) düzeyleri açısından ise varyans analizinde istatiksel olarak anlamlı farklılık vardı (sırası ile anti-TPO: 39,2 ve 21,5 IU/ml, p= 0.030). İlaveten FB Z skoru ile L1-4 Z skorları arasında fark vardı (FB Z skoru =-0.40 iken L1-4= 0.08, p<0.001).
Sonuç: Levotiroksin replasman tedavisi alan premenapozal kadınlarda optimal TSH sağlanmış olanların fT4 düzeyleri yüksek saptandığında KMY ölçümleri önerilir.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to analyze using Dual energy X-ray absorptiometer (DEXA) the bone mineral densities (BMD) of premenopausal women who were treated with levothyroxine for hypothyroidism.
Materials and Methods: In this cross-sectional study, biodemographic characteristics, blood biochemistry, thyroid peroxidase, thyroglobulin antibodies and hormone levels such as parathormone were determined in 67 patients followed in the Internal Medicine Clinic of Kafkas University Hospital. The levothyroxine dose was divided into two as <100 µg, ≥100 µg, and the duration of use was divided into three as 2-4 years, 5-9 years, and ≥10 years. Lumbar vertebra 1-4 (L1-4) and femoral neck (FN) Z scores and bone mineral densities (BMD) were measured. Analyzed with SPSS 20.0 package program (significance level: p <0.05 and CI: 95%).
Results: The number of patients was 67, mean age was 43±6, body mass index was 29±4, levothyroxine dose and duration were 95 ± 46 µg and 6.3 ± 3.9 years, respectively. 78.7% of patients who achieved optimum TSH with levothyroxine treatment had higher fT4 (p<0.001). In the statistical comparison of the mean values of fT4 levels in our patients grouped as levothyroxine dose <100 µg and ≥100 µg compared to 1.12, the upper point of the reference, the mean fT4 values of the patients using ≥100 µg dose were higher than the upper point of the reference and showed a statistically significant difference (p= 0.039). Between fT4 and FN, L1-4 Z scores and BMD measurements, (r=-0.325, p=0.007, r=-0.241, p=0.049, r=-0.357, p=0.003, and r=-0.346, p=0.004, respectively) and L1-4 Z score, L1-4 BMD and serum alkaline phosphatase levels were statistically significant inversely correlated (respectively: r=-0.377, p= 0.002 and r=-0.337, p= 0.006). There was a statistically significant difference in the analysis of variance in terms of thyroid peroxidase antibody (anti-TPO) levels between those who used levothyroxine for 2-4 years and ≥10 years, anti-TPO: 39.2 and 21.5 IU/ml (respectively, p= 0.030). In addition, there was a difference between FB Z score and L1-4 Z scores, while FB Z score =-0.40, while L1-4= 0.08, p<0.001).
Conclusion: BMD measurements are recommended when fT4 levels are found to be high in premenopausal women receiving levothyroxine replacement therapy.