Yaratıcı deneyim faaliyetlerine katılımın turistlerin destinasyona yönelik tutumlarına etkisi
The effect of participation in creative experience activities on tourists' attitudes towards the destination
Yazar: NİHAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ŞEVKİ ULEMA
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Araştırmanın amacı, yaratıcı deneyim faaliyetlerine katılımın turistlerin destinasyona yönelik tutumlarına olan etkisini belirlemektir. Araştırma yöntemi olarak karma araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada, hem nicel hem de nitel veriler toplanmıştır. Nitel araştırma kapsamında, turistlerin yaratıcı deneyimlerini etkileyen faktörlerin neler olduğunu ve yaratıcı deneyim sunan işletmelerin tüketici perspektifinden hangi kelimelerle ifade edildiğini anlamak amacıyla kelime bulutu oluşturulmuştur. Ardından turistlerin yaratıcı deneyim hakkındaki düşüncelerinin hangi yaratıcı deneyim boyutuyla örtüştüğünü ve hangi boyutların öne plana çıktığını belirlemek için söz konusu yorumlar, araştırma kapsamındaki yaratıcı deneyim boyutları baz alınarak incelenmiştir. Bunun için Google ve Tripadvisor platformunda yaratıcı deneyim gerçekleştirilen atölyelere ait turistlerin yapmış olduğu 925 yorum (26037 adet kelime) incelenmiştir.  Yorumlar MAXQDA nitel veri analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, turistlerin yaratıcı deneyimlerinde estetik ve eğitim faktörlerini önemli bulduklarını göstermektedir.
Nicel araştırma kapsamında, turistlerin yaratıcı deneyimlerinin memnuniyetlerine, destinasyon hatırlanabilirliğine tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyetlerine olan etkisi incelenmiştir. Ayrıca İstanbul'u (Sultanahmet) ziyaret ederek yaratıcı deneyimlere katılan turistlerin demografik özelliklerine göre deneyimin hangi boyutlarının nasıl farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu amaçla Türkiye'nin önemli turizm destinasyonlarından Sultanahmet örneklem olarak seçilmiştir. UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesine alınarak korunması ve tanıtılması teşvik edilen ebru ve çini gibi geleneksel Türk sanatlarını deneyimleyen 419 yerli ve yabancı turistle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ortaya konulan modellemenin analiz edilmesi amacıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Demografik özellikler arasındaki farklılıkların belirlenmesinde bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi gibi istatistiksel analizler kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; cinsiyet, medeni durum, gelir durumu, algılanan gelir düzeyi, milliyet ve eğitim düzeyi değişkenine göre anlamlı farklılıklar görülmüştür. Yaratıcı deneyim boyutlarından; eğitim, estetik ve yerel kültür deneyiminin memnuniyet, tavsiye etme ve tekrar ziyaret etme niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı; eğitim, estetik, yenilik ve yerel kültür boyutunun destinasyon hatılanabilirliği üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler ışığında destinasyon yöneticilerine, turizm işletmelerine ve gelecekteki araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the research is to determine the effect of participation in creative experience activities on tourists' attitudes towards the destination. In this study, where mixed research method was adopted as the research method, both quantitative and qualitative data were collected. Within the scope of qualitative research, a word cloud was created in order to understand what the factors affecting the creative experiences of tourists are and what words the businesses that offer creative experiences are expressed from the consumer perspective. Then, these comments were examined based on the creative experience dimensions within the scope of the research in order to determine which creative experience dimension the tourists' thoughts about creative experience overlap with and which dimensions stand out. For this purpose, 925 comments (26037 words) made by tourists regarding creative experience workshops on Google and Tripadvisor platforms were examined. Comments were analyzed using the MAXQDA qualitative data analysis program. Research results show that tourists find aesthetic and educational factors important in their creative experiences.
Within the scope of the quantitative research, the effect of tourists' creative experiences on their satisfaction, destination recall, intention to revisit and recommend was examined. In addition, it has been determined which dimensions of the experience differ according to the demographic characteristics of the tourists who visit Istanbul (Sultanahmet) and participate in creative experiences. For this purpose, Sultanahmet, one of Turkey's important tourism destinations, was chosen as a sample. It was held with 419 local and foreign tourists who experienced traditional Turkish arts such as marbling and tile, which are included in UNESCO's intangible cultural heritage list and encouraged to be protected and promoted. Structural equation modeling was used to analyze the modeling put forward in the study. Statistical analyzes such as independent sample t-test and one-way analysis of variance were used to determine differences between demographic characteristics. According to the research results; Significant differences were observed according to gender, marital status, income level, perceived income level, nationality and education level. From the dimensions of creative experience; education, aesthetics and local culture experience are positive and significant on satisfaction, recommendation and revisit intention; It has been revealed that education, aesthetics, innovation and local culture dimensions have a positive and significant effect on destination memorability. In the light of the data obtained as a result of the research, suggestions are presented to destination managers, tourism businesses and future researchers.