Yurt dışında yaşayan Türk çocukları için hazırlanmış Türkçe ve Türk kültürü kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi
The research of vocabulary in Turkish language and Turkish culture books prepared for Turkish children living abroad
Yazar: ESRA KAÇAN ŞENER
Danışman: PROF. DR. KUTHAN KAHRAMANTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına Türkçe öğretimi için hazırlanmış ders kitaplarının okuma metinlerinde söz varlığı ögelerinden hangi atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözlerin bulunduğunu ve bunların ne sıklıkla aktarıldığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada ifade edilen temel amaç kapsamında; Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarında yer alan okuma metinlerinde işlenen kalıplaşmış sözlerin (atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözler) sıklık dizinini, bunların kitap seviyelerine ve temalarına göre dağılımını tespit etmek amaçlanmıştır.
Çalışmanın ifade edilen amaçları çerçevesinde araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını Türkçe ve Türk Kültürü 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. seviye ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmada Türk Dil Kurumunun çevrimiçi sözlükleri ve yazım kılavuzu esas kabul edilmiştir. Araştırmanın verilerini analiz etmek için içerik analizi ve betimsel istatistiki yöntemlerden frekans ve yüzde hesaplama kullanılmıştır. Kuramsal çerçeve bölümünde konuyla ilgili temel kavramlara yer verilmiş, Türkçe ve Türk Kültürü dersi ve programı anlatılmış, milli ve kişisel söz varlığı gibi kavramlar ele alınmıştır. Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarındaki okuma metinlerinde yer alan atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözler belirlenip, seviye ve temalara göre dağılımları tablolar halinde gösterilmiştir. 
Çalışma sonucunda Türkçe ve Türk Kültürü kitaplarındaki söz varlığının seviyelere göre artış gösterdiği, bu konuda yalnızca deyimlerin söz varlığı ile benzerlik taşıdığı, atasözleri, ikilemeler ve kalıp sözlerde seviyelere göre artışın görülmediği, kalıp sözler ve ikilemelerin seviyelere göre dağılımının düzensiz olduğu, atasözlerine ise yalnızca üç seviyede yer verildiği tespit edilmiştir. Söz varlığının temalara göre dağılımının düzenli olduğu, temalar arasında büyük farklılıklar olmadığı görülmüş ancak atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözlerde durumun böyle olmadığı, kimi temalarda ikilemeler, kimilerinde ise kalıp sözler konusunda yığılma olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türkçe ve Türk Kültürü, yurt dışı, söz varlığı.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine which proverbs, idioms, reduplications and set phrases are found in the reading texts of the textbooks prepared for teaching Turkish to Turkish children living abroad and how often they are conveyed. Within the scope of the main purpose expressed in the study; It is aimed to determine the frequency index of the stereotyped words (proverbs, idioms, reduplications and set phrases) in the reading texts in the Turkish and Turkish Culture course books, and their distribution according to the book levels and themes.
Within the framework of the stated aims of the study, document analysis, one of the qualitative research methods, was used in the research. The data source of the study consists of 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th and 8th level textbooks of Turkish and Turkish Culture. The online dictionaries and spelling guide of the Turkish Language Institution were accepted as the basis in the study. Frequency and percentage calculation from content analysis and descriptive statistical methods were used to analyze the data of the research. In the theoretical framework section, basic concepts related to the subject are included, Turkish and Turkish Culture course and program are explained, and concepts such as national and personal vocabulary are discussed. Proverbs, idioms, reduplications and set phrases in the reading texts in Turkish and Turkish Culture textbooks were determined and their distribution according to level and themes was shown in tables.
As a result of the study, the vocabulary in Turkish and Turkish Culture books increased according to levels, only idioms were similar to vocabulary, there was no increase in proverbs, reduplications and set phrases according to levels, the distribution of set phrases and reduplications according to levels was uneven, and proverbs are included only in three levels. It has been observed that the distribution of the vocabulary according to the themes is regular and there are no major differences between the themes, but it is revealed that this is not the case with proverbs, idioms, reduplications and set phrases, there are reduplications in some themes and accumulation in set phrases in others.
Keywords: Turkish Language and Culture, abroad, vocabulary.