Farklı uçucu yağ kaynaklarının yarrowia lipolytica suşlarının lipid üretim kapasitesine etkileri
Effects of different essential oil sources on lipid production capacity of yarrowia lipolytica strains
Yazar: ÖZLEM YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MÜKERREM KAYA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Araştırmada, kişniş tohumu (Coriandrum sativum), tarhun (Artemisia dracunculus) ve portakal (Citrus sinensis) kabuğundan uçucu yağlar elde edilmiş ve bu uçucu yağların üç farklı seviyesinin (0,15, 0,30 ve 0,45 ml/L) Yarrowia lipolytica Y-1094, Yarrowia lipolytica YB 423 ve Yarrowia lipolytica IFP29 suşlarının biyokütle, lipid üretimi ve lipid verimi üzerine etkileri incelenmiştir. Ayrıca kişniş tohumu, tarhun ve portakal kabuğundan elde edilen uçucu yağların bileşimi ile suşlar tarafından üretilen yağların yağ asidi kompozisyonu  belirlenmiştir. Araştırmada suş, uçucu yağ kaynağı ve uçucu yağ seviyesi faktör olarak seçilmiş ve denemeler tam şansa bağlı deneme planına göre 3x3x3 faktöriyel düzende 3 tekerrürlü olarak kurulup, yürütülmüştür. Y. lipolytica IFP29 suşunun 5,38 ± 1,80 g/L değeri ile en yüksek ortalama biyokütle değerine, Y. lipolytica YB 423 suşunun ise 0,98 ± 0,42 g/L değeri ile en yüksek ortalama lipid üretim miktarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Kişniş tohumunda 38 bileşik, tarhundan 48 bileşik ve portakal kabuğundan 49 bileşik tanımlanmıştır. Suş, uçucu yağ kaynağı ve uçucu yağ seviyesi faktörleri biyokütle ve lipid üretim miktarı üzerinde çok önemli (P<0,01) derecede etkili olmuştur. Lipid verimi üzerinde ise sadece suş faktörü çok önemli (P<0,01) derecede etki göstermiştir. Lipid verimi açısından en iyi sonucu Y. lipolytica Y-1094 varlığında 0,45 ml/L tarhun kullanımında belirlenmiştir. Miristik (C14:0), palmitik (C16:0), palmitoleik (C16:1) ve oleik (C18:1n9c) asit üzerinde ana varyasyon kaynaklarının tümü istatistiki açıdan çok önemli farklılıklara neden olmuştur. Stearik (C18:0) asit üzerinde ise uçucu yağ seviyesinin önemli bir etkisi olmamıştır. Miristik ve palmitik asit açısından en yüksek değer, Y. lipolytica Y-1094 varlığında 0,45 ml/L tarhun kullanımında tespit edilmiştir. Linoleik (C18:2n6c) asit açısından en yüksek değer Y. lipolytica YB 423 varlığında 0,45 ml/L tarhun kombinasyonunda belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, essential oils were obtained from coriander seed (Coriandrum sativum), tarragon (Artemisia dracunculus) and orange (Citrus sinensis) peel and the effects of three different levels (0,15, 0,30 and 0,45 ml/L) of these essential oils on biomass, lipid production and lipid yield of Yarrowia lipolytica Y-1094, Yarrowia lipolytica YB 423 and Yarrowia lipolytica IFP29 strains were investigated. In addition, the composition of essential oils obtained from coriander seed, tarragon and orange peel and the fatty acid composition of the oils produced by the strains were also determined. In the study, the strain, essential oil type and essential oil level were selected as a factor and the experiments were carried out in 3x3x3 factorial design with 3 replications according to completely randomized design. It was determined that Y. lipolytica IFP29 strain has the highest mean biomass value at 5,38 ± 1,80 g/L and Y. lipolytica YB 423 strain has the highest mean lipid production value at 0,98 ± 0,42 g/L. 38 compounds from coriander seed, 48 compounds from tarragon and 49 compounds from orange peel were identified. The effects of strain, essential oil type and essential oil level factors were very significant (P <0,01) on biomass and lipid production. The strain factor had only a significant (P <0,01) effect on lipid production. The best results in terms of lipid yield were determined in the presence of Y. lipolytica Y-1094 in the use of 0,45 ml/L of tarragon. All of the variation sources caused very significant statistical differences on the myristic (C14:0), palmitic (C16:0), palmitoleic (C16:1) and oleic (C18:1n9c) acids.  Level of essential oil had no significant effect on stearic (C18:0) acid. The highest value in terms of myristic and palmitic acid was found in the use of 0,45 ml/L tarragon in the presence of Y. lipolytica Y-1094.  The highest value for linoleic (C18:2n6c) acid was determined in the presence of Y. lipolytica YB 423 in a 0,45 ml/L tarragon combination.