Eski hükümlülerin suçu terk etmeleri ve topluma entegre olmaları üzerine sosyolojik bir araştırma
A sociological study on desistance of ex-convicts and their integration into society
Yazar: SADULLAH SEYİDOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZAHİR KIZMAZ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kurumlar Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Fenomenolojik sosyoloji = Phenomenological socilogy ; Kurumlar sosyolojisi = Corporates sociology ; Suç sosyolojisi = Crime sociology

Özet:
Bu araştırma, cezaevinden tahliye olan eski hükümlülerin toplumsal entegrasyonlarını ve suçu terk etme deneyimlerini konu edinmektedir. Araştırmanın amacı eski mahkûmların suçu terk etmelerinde etkili olan nedenlerin ve dinamiklerin saptanması oluşturmaktadır. Araştırma 50 eski hükümlüyü kapsayan bir alan araştırması olarak gerçekleştirilmiştir. Eski hükümlülerin suçtan uzaklaşma ve topluma entegre olma süreçlerini anlamak için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada eski hükümlülerin, toplumla yeniden bütünleşmelerinde ve suçu terk etmelerinde on bir faktörün etkili olduğu belirlenmiştir. Bu faktörleri (1) aile desteği, (2) sosyal çevre ve arkadaş türleri, (3) dindarlık ve maneviyat, (4) istihdam veya iş gücüne katılım, (5) yaş, (6) eğitim veya bilinçlenme, (7) değişmek için kişisel motivasyon, (8) uyuşturucu maddenin bırakılması, (9) ceza veya cezaevi caydırıcılığı, (10) cezaevi uygulamalarının etkisi ve (11) denetimli serbestliğin etkisi şeklinde belirtmek mümkündür. Katılımcıların önemli bir çoğunluğu, aile desteğinin suçu terk etmede önemli bir katkı sağladığını belirtmişlerdir. Katılımcılara göre suçu terk etmelerindeki başarı suçlu arkadaş çevresi ile irtibatın kesilmesi, cezaevi döneminde veya sonrasında dindarlaşma, bir işe girip çalışmaya başlama, yaşça olgunlaşma, cezaevi döneminde veya sonrasında daha eğitimli hale gelme etkisiyle gerçekleşmiştir. Aralarından bazıları cezaevi dönemi ve denetimli serbestlik süreci uygulamalarının katkısı ve ayrıca kişinin suçu terk etme yönündeki isteğine (motivasyon) vurgu yapmışlardır. Uyuşturucu madde kullanımının suç faaliyetinin ortaya çıkmasında etkili olduğunu dolayısıyla uyuşturucunun bırakılması veya uyuşturucuyla mücadelenin sürece katkı sağlayacağı sonucuna varılmıştır. Araştırma bulgularından hareketle eski hükümlülerin hem cezaevi sürecinde hem de cezaevi sonrası suçu terk etmelerinde toplumda yeni destek ve fırsat ağlarının kurulması gerektiği ortaya konmuştur. Eski hükümlülerin topluma yeniden kazandırılmasına ve entegre olmasına yönelik yeni tutumların ve politikaların geliştirilmesinin yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler. Eski Mahkûmlar, Cezaevi, Suçu Terk Etme, Toplumsal Entegrasyon

Abstract:
This research focuses on the social integration of ex-convicts released from prison and their experiences of leaving crime. The aim of the research is to determine the reasons and dynamics that are effective in ex-convicts' desistance from crime. The research was conducted as field research involving 50 ex-convicts. Conducted as a field study encompassing 50 former inmates, the research utilized a semi-structured interview format to comprehend the processes of distancing from crime and reintegration into society. In the study, it was determined that eleven factors influenced former inmates in their reintegration and crime abandonment efforts. These factors are (1) family support, (2) social environment and types of friends, (3) religiosity and spirituality, (4) employment or participation in the labor force, (5) age, (6) education or awareness, (7) personal motivation to change, (8) cessation of drug use, (9) punishment or prison deterrence, (10) the effect of prison practices and (11) the effect of parole. A significant majority of the participants stated that family support made a significant contribution to desisting from crime. According to the participants, the success in their crime abandonment was realized by cutting off contact with the criminal friend circle, becoming religious during or after the prison period, getting a job and starting to work, maturing in age, and becoming more educated during or after the prison period. Some of them emphasized the contribution of prison and parole practices, as well as the person's desire (motivation) to leave the crime. There is a belief that the use of narcotics is influential in the emergence of criminal activities; hence, it is asserted that discontinuing drug use or actively combating drug-related issues contributes to the ongoing process. Based on the research findings, it has been highlighted that establishing new support networks and opportunities within the community is crucial for former convicts to avoid engaging in criminal activities both during their prison term and in the post-prison period. It has been concluded that the development of new attitudes and policies aimed at reintegrating and assimilating former convicts into society would be beneficial.

Keywords. Ex-Convicts, Prison, Desistance of Crime, Social Integration