Ekonomik entegrasyon ve ekonomik karmaşıklık arasındaki ilişki: AB27 ülkeleri analizi
The relationship between economic integration and economic complexity: An analysis of the EU27 countries
Yazar: MERVE ESER
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT ŞARKGÜNEŞİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik entegrasyon =   ; Ekonomik kompleksite endeksi = Economic complexity index

Özet:
Bu tezin konusu, ekonomik entegrasyon ile çeşitlendirilmiş ve sofistike bir üretim yapısını ifade eden ekonomik karmaşıklık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Tezin amacı, ekonomik entegrasyonun uzun vadeli dinamik etkilerinin ekonomik karmaşıklık üzerindeki rolünü araştırmaktır. Araştırma sorusu, "Ekonomik entegrasyonun ekonomik karmaşıklık üzerindeki etkileri nedir?" şeklinde belirlenmiş olup bu soru entegrasyonun dinamik etkileri boyutunda ele alınarak yanıtlanmaya çalışılmıştır. Çalışmada, AB27 ülkelerine ait 1996-2018 dönemi yıllık verileri kullanılarak uzun dönemde meydana gelen değişiklikleri incelemek amacıyla panel eşbütünleşme analizi uygulanmıştır. Değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı, Westerlund (2008) Durbin-Hausman eşbütünleşme testi ile sınanmıştır. Uzun ve kısa dönem panel eşbütünleşme katsayı tahminleri için Genişletilmiş Ortalama Grup (AMG) tahmincisi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, panelin geneli için kurumsal kalite, ölçek ekonomileri ve teknolojik ilerleme ile ekonomik karmaşıklık arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, panelin geneli için DYY ve verimlilik ile ekonomik karmaşıklık arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiş; ancak ülke bazında yapılan tahminler, bu etkilerin heterojen olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, entegrasyonun uzun vadede kurumsal kalite, ölçek ekonomileri ve teknolojik ilerleme aracılığıyla ülkelerin ekonomik karmaşıklık düzeylerini artırdığını göstermektedir. Bu etkilerin pekiştirilmesi için Ar-Ge yatırımları ve faaliyetlerinin teşvik edilmesi, üretim süreçlerinin optimizasyonu, kurumsal yapıların güçlendirilmesi, yüksek teknoloji sektörlerine yatırım yapan firmalara yönelik çeşitli teşvik ve destek programları sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
The subject of this thesis is the examination of the relationship between economic integration and economic complexity, which refers to a diversified and sophisticated production structure. The aim of the thesis is to investigate the role of the long-term dynamic effects of economic integration on economic complexity. The research question is defined as, 'What are the effects of economic integration on economic complexity?' and this question is addressed by analyzing the dynamic effects of integration. In the study, panel cointegration analysis was applied using annual data from 1996 to 2018 for the AB27 countries, with the aim of examining long-term changes. The existence of a cointegration relationship among the variables was tested using the Westerlund (2008) Durbin-Hausman cointegration test. Augmented Mean Group (AMG) estimator was used to estimate long- and short-term panel cointegration coefficients. The findings indicate a significant and positive relationship between institutional quality, economies of scale, technological progress and economic complexity for the panel as a whole. On the other hand, no significant relationship was found between FDI and productivity effects and economic complexity for the panel as a whole; however, country-specific estimation results showed that these effects are heterogeneous. According to the results of the study, integration contributes to the increase in countries' levels of economic complexity in the long term through institutional quality, economies of scale and technological progress. To reinforce these effects, it is recommended to promote R&D investments and activities, optimize production processes, strengthen institutional structures, and provide various incentive and support programs for firms investing in high-tech sectors.