Model oyunlar bağlamında postdramatik metinler
Postdramatic texts in the context of model plays
Yazar: MUSTAFA ÇALIŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜNYAMİN AYDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Dramatik tiyatro = Dramatic theatre ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Postdramatik tiyatro = Postdramatic theatre ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Rönesans'ta temeli atılan aydınlanma paradigmasının değişimiyle modern
dönemin bitip postmodern dönemin başladığı ileri sürülmüştür. Bunun tiyatroya
yansımasıysa dramatik yapıya sahip geleneksel tiyatronun örgütlenme modeline
uymayan oyunların ortaya çıkmasıdır.
Drama krizi ve tiyatrallaşma tartışmaları tiyatro metinlerine doğrudan etki
etmiştir. Tiyatro metinlerindeki görülen değişim ilk olarak dramatik biçimdeki kırılma
ve bozulmalar şeklindedir. 1970'lerden sonraysa bu değişim sistemli bir hale gelmiştir.
Süreç içinde dramatik yapının kodları gitgide çözülmeye başlayacaktır. Dramatik
metinlerde görülen köklü değişimler neticesinde dram bir alt tür olarak
konumlandırılmıştır. Dramatik yapıyla uyuşmayan bu yeni metinler postdramatik olarak
adlandırılmaktadır.
Postdramatik tiyatroda metnin hakimiyeti kırılmıştır. Söze, yazıya dayanan
anlatım stratejisi yerine tiyatrallik ön plana çıkmıştır. Bütünlüklü bir yapı içindeki
hiyerarşide örgütlenen tiyatro araçları bağımsızlaşmış, diyalektiksel bir gelişime
dayanan olay ve eylem mantığı terk edilmiştir. Alegorik estetikle açıklanan
postdramatik metinler, metinlerarasılık, kolaj ve montajla devşirilen malzemeyi
hiyerarşisiz bir yapıda episodik olarak (parçalı, fragman vari) sunma stratejisi
izlemektedir

Abstract:
It has been suggested that the with change of the enlightenment paradigm that
was founded in Renaissance, the modern period had come to an end and the postmodern
period begun. The reflection of this on the theater is the emergence of plays that have
no fit in the organisational model of the traditional theatre that has dramatik structure.
The drama crisis and the discussions of theatricality had direct influential on
theatre texts. The change seen in the theater texts is firstly in form of breaks and
distortions on the dramatic form. After the 1970s, this change has become systematic.
The codes of the dramatic structure will gradually begin to be resolved during the
process. As a result of radical changes in dramatic texts, drama is positioned as a
subcategory. These new texts, which do not match of the dramatic structure, are called
postdramatic.
The dominance of the text has broken In the postdramatic theater. Narrative
strategy based on texts and hearsays is replaced by theatricality in terms of prominence.
The theater tools have become more independent and the logic of the event as well as
action based on a dialectical development has been abandoned. The postdramatic texts,
explained by allegorical aesthetics, follow the strategy of presenting the material that
collect with intertextuality, collage and montage in a non-hierarchical structure as
episodic (partial, fragment).