Türkiye'de 2000 yılı sonrası uygulanan para politikalarının Forex piyasası üzerindeki etkileri
The effects of post-2000 monetary policies implemented in Turkey on the Forex market
Yazar: SARAH KAREEM HUSSEIN HUSSEIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT KÜÇÜKOĞLU
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
1971 yılında Bretton Woods Anlaşması'nın sona ermesi ve finansal piyasalardaki gelişmeler ile birlikte, küresel ekonomi önemli bir dönüşüm yaşamıştır. O yıl, ABD Başkanı Richard Nixon, "Nixon Şoku" olarak bilinen bir kararla ABD dolarının altına çevrilebilirliğine son vermiştir. Bu karar, doların altına bağlı olduğu sabit kur sistemine dayanan Bretton Woods sistemini sona erdirerek, döviz kurlarının serbest dalgalanmaya bırakılmasının yolunu açmıştır. Bu değişimle birlikte, döviz kurları merkez bankalarının izlediği para politikası verilerine ve piyasaların etkinliğine bağlı olarak dalgalanmaya başlamıştır. Bu durum döviz kurlarını doğrudan etkileyen bir piyasa olan Forex'in ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu piyasada, belirli bir para birimi diğer para birimlerine karşı alınıp satılabilmekte ve bu farklılıklar üzerinden kâr elde edilebilmektedir.
Bu çalışmada, 2000 yılı sonrasında Türkiye'deki para politikası ve yaşanan ekonomik krizlerin Forex piyasası üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Çalışmanın ana amacı, Türkiye'de 2001, 2006, 2008, 2009 ve 2018 yıllarında meydana gelen ekonomik krizlerin döviz piyasası üzerindeki etkilerini analiz etmek ve bu krizlerin Türk Lirası'nın değeri üzerindeki yansımalarını değerlendirmektir. Bu doğrultuda, faiz oranları ve enflasyon gibi makroekonomik göstergeler aracılığıyla, Türk Lirası'nın döviz piyasasındaki performansının nasıl şekillendiği detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada, bu etkilerin olumlu ve olumsuz yönleri değerlendirilmiştir.
Tezin birinci bölümünde, Forex piyasasının tanımı yapılmış, piyasadaki işleyişin nasıl olduğu ve hangi analiz yöntemlerinin kullanıldığı açıklanmıştır. İkinci bölümde ise, teknik ve temel analiz kavramları ele alınarak, Forex piyasasında kullanılan analiz yöntemlerinin döviz kuru üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Para politikası değişkenlerinin Forex piyasası üzerindeki etkilerinin ortaya konduğu bu bölümde, özellikle faiz oranları, enflasyon ve işsizlik oranı gibi temel analiz göstergelerinin döviz kuru üzerindeki etkilerine yer verilmiştir.
2000 yılından itibaren Türkiye'de uygulanan para politikası değişkenleri ve bu dönemde meydana gelen ekonomik krizlerin etkileri kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu çalışmada, ekonomik krizlerin ve para politikası değişkenlerinin döviz kuru üzerindeki etkileri incelenmiş ve Türk Lirası'nın değerine olan etkileri belirlenmiştir.
Çalışmanın bulguları, enflasyon oranı ile döviz kuru arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuş; enflasyon oranındaki artışın döviz kuru üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu, faiz oranının yükselmesinin ise döviz kuru üzerinde olumsuz bir etkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar, Türkiye'deki makroekonomik politikaların döviz kuru üzerindeki önemli etkilerini anlamaya yönelik değerli katkılar sunmaktadır.

Abstract:
With the end of the Bretton Woods Agreement in 1971 and developments in financial markets, the global economy underwent a significant transformation. That year, U.S. President Richard Nixon, in a decision known as the "Nixon Shock," ended the convertibility of the U.S. dollar into gold. This decision brought an end to the Bretton Woods system, which was based on fixed exchange rates tied to gold, and paved the way for the free-floating of exchange rates. Following this change, exchange rates began to fluctuate based on central banks' monetary policies and market efficiency. This situation laid the groundwork for the emergence of the Forex market, a market directly influenced by exchange rates. In this market, one currency can be bought and sold against other currencies, allowing profits to be made from these differences.
This study examines the effects of monetary policies and economic crises on the foreign exchange market in Turkey after 2000. The main purpose of the study is to analyze the effects of the economic crises that occurred in Turkey in 2001, 2006, 2008, 2009, and 2018 on the Forex market and to evaluate the reflections of these crises on the value of the Turkish Lira. Accordingly, the performance of the Turkish Lira in the foreign exchange market has been examined in detail through macroeconomic indicators such as interest rates and inflation. The study evaluates both the positive and negative aspects of these effects.
In the first chapter of the thesis, the definition of the Forex market is provided, explaining how the market operates and which analysis methods are used. In the second chapter, the concepts of technical and fundamental analysis are discussed, and the effects of the analysis methods used in the Forex market on exchange rates are evaluated. In this section, where the effects of monetary policy variables on the Forex market are revealed, particular attention is given to the effects of key fundamental analysis indicators such as interest rates, inflation, and unemployment rates on exchange rates.
The monetary policy variables implemented in Turkey since 2000 and the effects of the economic crises that occurred during this period have been comprehensively analyzed. This study examines the effects of economic crises and monetary policy variables on exchange rates and determines their impact on the value of the Turkish Lira.
The findings of the study reveal a positive relationship between the inflation rate and the exchange rate, concluding that an increase in the inflation rate positively affects the exchange rate, while a rise in interest rates negatively impacts the exchange rate. These results provide valuable insights into understanding the significant effects of macroeconomic policies on the exchange rate in Turkey.