Havacılık sektörünün gelişimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkisinin incelenmesi: Türkiye örneği
Examination of the relationship between the development of the aviation sector and economic growth: The case of Turkey
Yazar: RABİA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ALPER ASLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Havacılık = Aviation ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Sivil havacılık = Civil aviation

Özet:
Türkiye'de havacılık sektörü ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi inceleyen çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmada literatürden farklı olarak hava yolu yolcu sayısı, hava yolu yük miktarı ve GSYH değişkenlerinin yanında nüfus ve sermaye değişkenlerine de yer verilmiştir. Ayrıca hava yolu yük miktarı ve hava yolu yolcu sayısı değişkenlerinin GSYH ile birlikte değerlendirilmesi çalışmanın kapsamına dair önemli bir noktadır. Belirtilen kısımlar ile çalışmanın literatüre katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Çalışmada, Türkiye'de hava yolu taşımacılığının ekonomik büyüme ile olan ilişkisi incelenmiştir. Verilerin tamamı World Data Bank'ten temin edilmiş ve 1987-2021 dönemindeki yıllık verileri baz alınmıştır. Çalışmada serilerin durağanlığını belirlemek amacıyla Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi kullanılmıştır. Daha sonra değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisini inceleyen ve katsayı tahmini yapan ARDL sınır testi uygulanmıştır. Ardından Granger Nedensellik Testi yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda, Türkiye'de kısa dönemde, nüfus değişkeninin ekonomik büyümeyi negatif etkilediği, sermayenin ise büyümeyi pozitif etkilediği görülmektedir. Yine Türkiye'de kısa dönemde hava yolu yolcu sayısı ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Uzun dönemde ise hava yolu yolcu taşımacılığındaki artış, ekonomik büyümeyi azaltmaktadır. Uzun dönem katsayı tahmin sonuçlarına göre hava yolu yolcu taşımacılığındaki %1'lik artış, ekonomik büyümeyi %0.266 oranında azaltmaktadır. Yine hava yolu ile taşınan yük miktarındaki artışın büyümeyi artırdığı görülmüştür. Uzun dönemde hava yolu yük taşımacılığındaki artış, büyümeyi azaltmaktadır. Uzun dönem katsayı tahmin sonuçlarına göre hava yolu yük taşımacılığındaki %1'lik artış, büyümeyi %0.246 oranında azaltmaktadır. Bu anlamda, hava yolu yük taşımacılığının kısa dönemde ekonomik büyüme üzerinde olumlu etkisi olsa da uzun dönemde bu etki görülmemektedir. 
	Anahtar Kelimeler: Havacılık, Ekonomik Büyüme, GSYH, ARDL

Abstract:
There are various studies examining the relationship between the aviation sector and economic growth in Turkey. In this study, unlike the literature, population and capital variables are included in addition to the number of airline passengers, the amount of air freight and GDP variables. In addition, it is an important point regarding the scope of the study that the variables of the amount of air freight and the number of airline passengers are evaluated together with GDP. It is aimed that the study will contribute to the literature with the specified parts.
In the study, the relationship between air transport and economic growth in Turkey was examined. All data were obtained from the World Data Bank and are based on annual data for the period 1987-2021. In the study, Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test was used to determine the stationarity of the series. Then, ARDL bounds test, which examines the cointegration relationship between the variables and estimates the coefficient, was applied. Then the Granger Causality Test was conducted. 
As a result, it is seen that the population variable affects economic growth negatively in Turkey in the short run, while capital affects growth positively. Again in Turkey, there is a positive relationship between the number of airline passengers and economic growth in the short run. In the long run, the increase in the number of airline passengers reduces economic growth. According to the long-term coefficient estimation results, a 1% increase in air passenger transport reduces economic growth by 0.266%. It was also observed that the increase in air freight transportation increased the growth. In the long run, the increase in air freight transport reduces growth. According to the long-term coefficient estimation results, a 1% increase in air freight transport reduces growth by 0.246%. In this sense, although air freight transportation has a positive effect on economic growth in the short term, this effect is not seen in the long term.	
Keywords: Aviation, Economic Growth, GDP, ARDL