Ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık kavramlarına ilişkin bilişsel yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) aracılığıyla incelenmesi
Investigation of middle school student's cognitive structures regarding political literacy concepts through the Word Association Test (WAT)
Yazar: MEHMET YAVAŞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AKBABA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel yapı = Cognitive structure ; Kavram yanılgısı = Misconception ; Kelime ilişkilendirme = Word association ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Siyaset = Politics ; Siyaset eğitimi = Political education ; Siyaset okuryazarlığı = Political literacy ; Siyasi kavramlar = Political concepts ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık kavramlarına yönelik bilişsel yapılarını ve var olan kavram yanılgılarını tespit etmektir. Betimsel tarama modelinde yürütülen araştırmanın veri toplama aracı olarak Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Ankara ilinin merkez ilçelerinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 6 ortaokuldaki 230 (126 Erkek – 104 Kadın) 7. Sınıf öğrencisinden veri toplanmıştır. Öğrencilerin Politik Okuryazarlık konusundaki bilişsel yapıları ''Devlet, Demokrasi, Hükümet, Seçim, Kamuoyu, Hak, Muhalefet, Özgürlük, Cumhuriyet, İdeoloji ve Sorumluluk'' anahtar kavramlarına ilişkin verdikleri cevap kelimelerle incelenmiştir. Öğrencilerin anahtar kavramlara yönelik cevap kelime ilişkilendirmesi; devlet anahtar kavramı için vatan, demokrasi, hak ve cumhuriyet anahtar kavramları için özgürlük, hükümet anahtar kavramı için devlet, seçim ve parti anahtar kavramları için oy, kamuoyu anahtar kavramı için halk, muhalefet anahtar kavramı için karşıtlık, özgürlük anahtar kavramı için hak, ideoloji anahtar kavramı için düşünce, sorumluluk anahtar kavramı için ders çalışmak olarak yer almıştır. Verilerin analizinde öğrencilerin anahtar kavramlara vermiş oldukları cevap kelimelerin frekans tabloları oluşturulmuş ve kesme noktaları tespit edilerek kavram ağları oluşturulmuştur. Ayrıca öğrencilerden Kelime İlişkilendirme Testi (KİT)  içerisinde yer alan her anahtar kavram için bilişsel yapılarını ortaya çıkartmak amacıyla bir adet cümle yazmaları istenmiştir. Anahtar kavramlara yönelik yazmış oldukları cümleler; bilimsel bilgi içeren cümleler, bilimsel olmayan ya da yüzeysel bilgi içeren cümleler ve kavram yanılgısı içeren cümleler olarak gruplara ayrılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin bilimsel olmayan ya da yüzeysel bilgilerinin çoğunlukta olduğu bununla birlikte cumhuriyet ve kamuoyu kavramlarına yönelik kavram yanılgılarının olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the cognitive structures and existing misconceptions of secondary school students regarding political literacy concepts. The Word Association Test (WAT) was used as the data collection tool in the research, for which the descriptive model was carried out. As part of the study, the data was collected from 230 (126 Male - 104 Female) 7th-grade students at the middle schools in the central districts of the province of Ankara  that are affiliate with the Ministry of National Education. Students' cognitive structures regarding the subject of Political Literacy were analyzed through their responses to the key concepts of "State, Democracy, Government, Election, Public Opinion, Right, Opposition, Freedom, Republic, Ideology, and Responsibility." The word associations in the students' responses for the key concepts took place as the homeland for the key concept of state; freedom for the key concepts of democracy, right, and republic; state for the key concept of government; vote for the key concepts of election and party; people for the key concept of the public; dissent for the key concept of opposition; right for the key concept of freedom; thought for the key concept of ideology; and studying for the key concept of responsibility. In the data analysis, the frequency tables of the students' responses to the key concepts were formed, and concept networks were created by determining cut-off points. In addition, students were asked to write a sentence for each key concept in the Word Association Test (WAT) to reveal their cognitive structures. The sentences that the students wrote down regarding the key concepts were categorized as sentences with scientific information, sentences with unscientific or superficial information, and sentences with a misconception. The research results showed that the students' non-scientific or superficial information formed the majority, and the participants also had misconceptions about the concepts of the republic and public opinion.