Fikri ve sınai mülkiyet haklarının uluslararası ticaret üzerindeki etkileri
The effect of intellectual property rights on international trade
Yazar: HÜLYA BOYLU
Danışman: DOÇ. DR. AYBERK ŞEKER
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Uluslararası ticaretin artması ile birlikte ülkeler yenilikçi ürünler ve teknoloji yoğun
ürünlerin ticaretine yoğunlaşmaya başlamışlardır. Ticaretin küreselleşmesi ile bilginin
korunması hususu daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. Fikri ve sınai mülkiyet
hakları yenilikçi ürünler için patent ve tescil işlemleri sayesinde ülkelerin pazarda adil
rekabet edebilmesini hem de inovasyonlu ürünlerini taklitten koruyarak ticari zarardan
kaçınabilmelerine olanak sağlamaktadır. Gelişmiş ülkeler Ar-Ge çalışmalarına yatırım
yaparak ve teknoloji yoğun ürünler üreterek ihracatlarını yükseltmektedir. Dolayısıyla
açıldıkları pazarda katma değeri yüksek ürünlerini koruyabilmek için fikri ve sınai
mülkiyet haklarında da gerekli anlaşmaları uygulamışlardır. Böylelikle yeni ürünler
ile uluslararası pazarda rekabet üstünlüğü sağlamış hem de ülke refahlarını arttırmış
olmaktadırlar.
Fikri ve sınai mülkiyet haklarının uluslararası ticarete etkileri önemli ölçüde
olmaktadır. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması ve adil rekabetin devamlı
olabilmesi için uluslararası ticaret yapan ülkelerin işbirliği içerisinde olması
beklenmektedir. Bu çalışmada, fikri ve sınai mülkiyet haklarının uluslararası ticarete
ne ölçüde etkisinin olduğu analiz edilerek ilişkinin boyutu ortaya konulmuştur.
Panel veri analizinin kullanıldığı bu çalışma sonucunda, fikri ve sınai mülkiyet
haklarının uluslararası ticarete etkileri analiz edilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda
ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılaları, döviz kurları, yerli patent sayıları ve ülkelerin
fikri mülkiyet hakları endeksinin ülkelerin uluslararası ticaretlerini pozitif yönde
etkilediği tespit edilmiştir. Buna karşın, ülkelere giren doğrudan yabancı yatırımların
gayrisafi yurt içi hasılaya oranının ülkelerin uluslararası ticareti üzerinde herhangi bir
anlamlı etkisinin olmadığı görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Fikri Mülkiyet Hakları, Uluslararası Ticaret, Panel Veri Analizi.

Abstract:
Countries have begun to focus on trade in innovative and technology-intensive
products with the growth of international trade. The protection of information has
become more important. Intellectual property rights enable countries to compete fairly
in the marketplace through patent and registration procedures for innovative products,
and to avoid commercial damage by protecting their innovative products from
imitation with the globalization of trade. Developed countries increase their exports
by investing in R&D studies and producing technology-intensive products. Therefore,
they have also implemented the necessary intellectual property rights agreements to
protect their high value-added products in the market. In this way, they gain a
competitive advantage in the international market with new products and increase the
welfare of their countries.
The impact of intellectual property rights on international trade is significant.
Countries engaged in international trade are expected to cooperate to protect
intellectual property rights and maintain fair competition. This thesis analyzes and
identifies the extent of the impact of intellectual property rights on international trade.
As a result of this study using panel data analysis, the impact of intellectual property
rights on international trade was analyzed. As a result of the data obtained, it is
determined that the gross domestic product, exchange rates, total domestic patents and
the intellectual property rights index of the countries have a positive effects on the
international trade of the countries. On the other hand, the ratio of foreign direct
investment to gross domestic product has no statistically significant effect on the
international trade.
Keywords: Intellectual Property Rights, International Trade, International Trade.