İlköğretim fen bilgisi öğretiminde performans dayanıklı durum belirleme uygulaması üzerine bir çalışma
A study about performance based assessment in primary science education
Yazar: İLKE ÖNAL
Danışman: PROF.DR. FİTNAT KAPTAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlköğretim Fen Bilgisi Öğretiminde Performans Dayanaklı Durum Belirleme Uygulaması Üzerine Bir Çalışma, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2005. Bilgi çağının gerekleri doğrultusunda bilimsel süreç becerilerine sahip bireyler yetiştirilebilmesi için eğitim-öğretim ortamlarında birtakım yeniliklere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yenilikler, öğretim programının kontrol işlevini üstlenen ölçme ve değerlendirme basamağında da gereklidir. Ölçme değerlendirme basamağında ele alınan yeniliklerin, eğitim ortamlarında çalışan öğretmen ve öğrencilere tanıtılması ve çeşitli uygulamalar yapılması gerekmektedir. Araştırmanın temel amacı, fen öğretiminde öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilimsel yöntem süreç becerilerinin geliştirilmesi ve yoklanmasında performans dayanaklı değerlendirmelerin ölçme ve değerlendirme süreci kapsamında öğrenciler ve öğretmenler üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, Ankara İli Çankaya İlçesi Beytepe İlköğretim Okulu'ndan tesadüfi olarak belirlenen üç tane yedinci sınıfta (biri deney, ikisi kontrol grubu ) toplam 105 öğrenciyle Fen Bilgisi yedinci sınıf "Maddenin İç Yapısına Yolculuk" ünitesi kapsamında gerçekleştirilmiştir, ölçme araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen Fen Bilimsel Yöntem Süreç Becerileri Testi (FBYSBT), literatürden alınan Fen Bilgisi Tutum ölçeği kullanılmıştır. Deney grubunda süreç boyunca öğrencilere değerlendirme sürecinde etkinlikler verilmiş ve bu etkinliklere ilişkin rubrikler geliştirilmiştir. Süreç sonunda, başlangıçta denkliği belirlenen deney ve kontrol gruplarına FBSYBT ve Fen Bilgisi Tutum ölçeği yeniden uygulanarak gruplarda tutum ve başarı açısından bir farklılık olup olmadığına bakılmıştır. Ayrıca, sürece ilişkin öğretmen ve öğrencilerin görüşleri alınmıştır. Uygulamanın tamamlanmasından bir buçuk ay sonra, kalıcılık testi uygulanarak üç grupta başarıdaki kalıcılığa bakılmıştır. Araştırma, deneysel araştırma yöntemine ait desenlerden ön-test son-test kontrol gruplu desene uygun olarak tasarlanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler t-testi; görüşme ve gözlemlere ait nitel verilerse nitel araştırma yöntemine ait tekniklerden betimsel analiz ve içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Görüşme ve gözlemlerden elde edilen nitel bulgular, nicel bulguları desteklemek amacıyla kullanılmıştır. Uygulama sonrasında, gruplar arasında bilimsel yöntem süreç becerileri ve tutum açısından deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır, öğretmen ve öğrenci görüşmelerinden elde edilen nitel veriler de nicel bulguları desteklemekte, rubriklere dayalı değerlendirme sisteminin bilimsel yöntem sürecini geliştirme ve yoklamadaki etkililiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler Fen Eğitimi, Bilimsel Yöntem Süreç Becerileri, Yeni Ölçme ve Değerlendirme Yaklaşımları, Rubrikler.

Abstract:
A Study About Performance Based Assessment In Primary Science Education, Master Thesis, Ankara, 2005. Throughout knowledge century's needs, some innovations in education surroundings are needed for educating people who have scientific process skills. These innovations are needed in the measurement and evaluation step of the education programme. The innovations which are developed in measurement and evaluation step should be introduced to teachers and students in system and practices also should be done for this. This research's main goal is to identify the effects of using performance based assessments for students and teachers in measurement and evaluation step for developing and evaluating scientific process skills which is intended to gain students in science education. Research was conducted in Ankara City Çankaya District Beytepe Primary School. Three groups of seventh grade students (one is experiment, others are control) total 105 students are randomly selected and practices were continued in seventh grade first science unit "Travel to the Inner Structre of the Matter". "Science Scientific Process Skills Test" which is developed by the researcher before the process, "Science Attitude Scale" which was taken from literature was used as measurement tools during the process. During the process evaluation activities were given to the experiment group students and rubrics were developed for these activities. After the process, SSPST (Science Scientific Process Skills Test) and Science Attitude Scale (SAT) are applied the experiment and control groups students whose equality is identified before the process looking for the achievement and attitude difference. After one and half a month finishing the process permanence test was applied to whole groups for identifying achiviement is permanent or not. Teachers' and experiment group students' views are taken about the process. Research was designed for experiment method's "pre-test-post-test control group model". Quantitative datas are analysed by t-test, qualitative datas which were taken from the interviews and observations are analysed by descriptive analysis and content analysis used as qualitative data analysis methods. Qualitative datas were used for supporting quantitative datas in the study. After the process, difference was identifiedIX datas which were taken from teachers and students support the quantitative datas and displays the effects of using evaluating by rubriks for developing and assessing scientific process skills. Keywords Science Education, Scientific Process Skills, Alternative Assessment, Rubriks