Öğretmen, öğretmen adayı ve öğrencilerin evrensel fen okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi: Kastamonu ili örneği
Determination of teachers', pre-service teachers' and students' universal science literacy levels: The sample of Kastamonu province
Yazar: EMEL SALCI
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH AYDIN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Kastamonu il merkezindeki devlet ortaokullarında görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin, Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Programında öğrenim gören üçüncü ve dördüncü sınıf öğretmen adaylarının ve Kastamonu il merkezindeki ortaokullarda öğrenim gören altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinin evrensel fen okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeyin bazı değişkenlere (eğitim durumu, kıdem yılı, cinsiyet, anne-baba eğitim seviyeleri gibi…) göre değişip değişmediğini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, rastgele seçilen 109 fen bilimleri öğretmenine, 142 fen bilgisi öğretmen adayına ve 1674 ortaokul öğrencisine Evrensel Fen Okuryazarlık Ölçeği (EFOYÖ) uygulanmıştır. Nicel araştırma deseninin kullanıldığı bu araştırma tarama modelindedir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda, fen bilimleri öğretmenlerinin evrensel fen okuryazarlık düzeyinin "en yüksek", fen bilgisi öğretmen adaylarının ve öğrencilerin ise evrensel fen okuryazarlık düzeylerinin "yüksek" olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca evrensel fen okuryazarlık puanlarına, öğretmenlerin eğitim durumlarının, kıdem yıllarının ve cinsiyet değişkeninin etki etmediği, öğretmen adaylarında da öğretmenlerde olduğu gibi cinsiyet değişkenin etkili olmadığı, ancak ortaokul öğrencilerinde cinsiyet değişkeninin etkili olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında, öğretmen adaylarının evrensel fen okuryazarlık puanlarında anne ve baba eğitim seviyelerinin etkili olmadığı ancak öğrencilerde bu değişkenin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer bir sonucu olarak, öğretmen adaylarının mezun oldukları lise türü ve eğitimlerini tamamladıkları çevrenin evrensel fen okuryazarlık puanlarına etkisinin olmadığı, öğrencilerin sınıf seviyelerinin etkili olduğu görülmüştür. Evrensel fen okuryazarlık düzeyini artırmak için okul öncesinden üniversiteye kadar her aşamada feni öğrencilere sevdirmek, konuları günlük yaşantıyla ilişkilendirerek anlatmak ve gerektiğinde deneylerle desteklemek önemlidir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the universal science literacy level of the science teachers who work in public schools in Kastamonu province in 2018-2019 academic educational year, the third and fourth grade pre-service teachers who study at Educational Faculty and Science Teaching Program of Kastamonu University and the students who study at sixth, seventh and eighth grades of secondary schools in the Kastamonu province and identify whether this level differentiate related to some factors (education level, years of seniority, gender, parents' educational levels, etc..) or not. In accordance with this purpose, Universal Science Literacy Scale (USLS) has been applied to randomly selected 109 science teachers, 142 science pre-service teachers and 1674 secondary school students. This research is a scanning model in which a quantitative research design has been applied. In the analysis of the data acquired from the research, SPSS package program has been utilized. In the result of the data analysis, the universal science literacy level of the science teachers has been detected as "the highest" one while the science pre-service teachers' and students' as "high". Also, it has been determined that in universal science literacy scores, the education levels, years of seniority and gender varieties of the teachers have no influence on the results and similarly the teachers', the pre-service teachers' gender differences have no influence; however, the gender differences of the students have an influence on the issue. In addition to this, in the scores of the universal science literacy levels of the pre-service teachers, the educational levels of the parents have been defined as unimportant, but among the students, the educational levels of the parents have an effect on the results. The types of the high schools from where the pre-service teachers graduated and the environment in which they completed their education have no effect on the results; however, the class level of the students has. In order to increase the level of universal science literacy, it is important to endear science to the students from pre-school to university in all stages, teach the subjects by making relations to daily life situations and to support them with experiments.