İzmir'de aile sağlığı merkezi çalışanlarının yaşlılara karşı tutumları
Attitudes of family physicians and other health care givers who work at primary care units in Izmir towards elderly
Yazar: NUR ŞEHNAZ HATİPOĞLU
Danışman: PROF. DR. EMEL CEYLAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı / Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged ; Yaşlılara kötü muamele = Elder abuse ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Amaç: Sağlık çalışanlarının yaşlılara hak ettikleri sağlık bakımını sunabilmeleri için, 
yaşlıların karmaşık sağlık gereksinimlerinin farkında olmaları ve yaşanabilecek iletişim 
sorunlarının üstesinden gelmeleri gerekir. Bu çalışmada yaş almış bireylerle ilk temas noktası 
olan birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık çalışanlarının yaşlıya karşı tutumunu 
ve tutum skorlarına etki eden faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Mart 2018 ve Mayıs 2021 tarihleri arasında ve İzmir'deki 
Aile Sağlığı Merkezleri'nde görev yapan aile hekimleri ve diğer sağlık çalışanlarının 
katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak sosyo demografik bilgileri 
kapsayan bir anket formu ve yaşlılara yönelik tutumun değerlendirildiği "UCLA Geriatrics" 
ölçeği kullanılmıştır. İlk başta yüz yüze görüşme yöntemi ile başlanan çalışma, 2019 Mart 
ayında Covid19 pandemisinin başlaması sonrası sağlık çalışanlarının- çalışma koşullarının 
ağırlaşması ve enfeksiyon riski nedeniyle web ortamında Google Forms ile gerçekleştirildi. 
Çalışma analizleri için SPSS21.0 (Statistical Package for the Social Sciences) programında 
veri tabanı oluşturulup verilerin frekans, yüzde, ortalama ve standard sapma değerleri 
hesaplandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak 0.05 (p-value) değeri dikkate alındı.
Bulgular: Yaş ortalaması 45, 43± 9, 05 yıl (21-66) olan çalışma grubumuzun UCLA GA
anketi toplam puanı ortalama 46, 31±5, 69 olup kadın ve erkek cinsiyet arasında farklılık 
saptanmamıştır. Hekim ve hekim dışı sağlık çalışanları UCLA GA toplam puan, tıbbi bakım, 
sosyal değerler ve kaynak kullanımı alt alanları açısından karşılaştırıldığında, gruplar arasında 
anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak "merhamet" alt alanında hekimlerin skorları 
anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Kırk yaş sınır değeri olarak alındığında, 40 yaş ve altı 
grupta "tıbbi bakım" alt alanı puanları daha yüksek iken 40 yaş üzeri grupta ise "merhamet" 
10
alt alanı puanı daha yüksekti (sırasıyla p=0,037 ve p=0,025). Çalışma yıllarına göre 15 yıl 
sınır değer olarak alındığında, "merhamet" alt alan puanı,15 yıl üzeri olanlarda daha yüksek 
bulunmuştur (p=0,012). Halihazırda yaşlı bir bireyle birlikte yaşayanlarda "tıbbi bakım" alt 
alanı ortalama skoru, daha düşük bulundu (p=0.041).
Sonuç: Birinci basamak sağlık çalışanlarının yaşlıya karşı tutumlarında, cinsiyet ve diğer 
sosyodemografik özelliklerin belirleyici bir etkisi saptanmadı. Ancak "merhamet" puanları 
hekimlerde, 40 yaş ve altı grupta, 15 yıl ve daha az çalışma yılı olanlarda daha düşük bulundu. 
Tıbbi bakım alt alan puanları 40 yaş ve altı grupta daha yüksekti.

Abstract:
Objectives: The health care givers must be aware of the health needs of the elderly in order 
to give the appropriate health care they deserve and must overcome the communication 
problems that may happen. In this study we aimed to evaluate the determine the factors that 
affect the attitudes and the attitude scores of primary health care givers, the first contact places 
they work, towards elderly.
Material and Methods: Our study was carried out between March 2018 and May 2021, with 
the participation of family physicians and other health care workers who worked in primary 
care centers. We used a questionnaire asking the sociodemographic data and "UCLA 
Geriatrics" that evaluated attitudes of the primary health care workers' towards the elderly as 
a data collection tool. The questionnaire was started to be applied face to face at first but, 
because of Covid19 pandemics burst in March 2019, the conditions of the health care workers 
got harder and because of the infection risk Google Forms were applied to the participants. 
We prepared database at SPSS21.0 (Statistical Package for the Social Sciences) software 
program, calculated the frequency, percentage, mean and standard deviation of the data for 
the statistical analysis. Statistical significance value was 0.05 (p-value).
Results: The average age of our study group was 45, 43±9, 05years (21–66), the mean UCLA 
GA total score was 46, 31±5, 69, and there was no significant difference between the female 
and male gender. When the medical care, social values and use of resources total score of 
UCLA GA subscale scores of the family physicians and other healthcare workers were 
evaluated, there was no significant difference between the groups. But "compassion" subscale 
score was significantly low of the family physicians. When the 40 years of age is taken as a 
cut off, "medical care" subscale score was higher for the 40 years and underage, "compassion" 
12
subscale score was significantly higher for the 40 years and above group (respectively 
p=0,037 and p=0,025). When the cut of value for working year is taken as 15 years, 
"compassion" subscale score was significantly higher than the ones working over 15 years 
(p=0,012). The "medical care" subscale mean score was significantly lower of the ones living 
with the elderly (p=0.041).
Conclusion: There was no significant affect of gender and others socio demographic features 
on attitudes towards elderly of primary care health workers. But when the "compassion" 
subscale scores were considered, the family physicians 40 years and under age group and 15 
years and under group of work years had significantly lower. "Medical care" subscale score 
was significantly higher of the family physicians of age 40 years and over.