Çocuk yoğun bakım ünitesinde yatanhastaların ebeveynlerininakut stres bozukluğu, depresyon veposttravmatik stres bozukluğuaçısından değerlendirilmesi
In the pediatric intensive care unitparents of patientsacute stress disorder, depression andposttraumatic stress disorderevaluation in terms of
Yazar: MERVE ERGÜN
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN ÜLGEN TEKEREK
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÇYBÜ'de yatan hasta çocukların ebeveynleri akut stres bozukluğu,
depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu açısından risk altındadır. Bu
çalışmada ÇYBÜ ebeveynleri ile sağlıklı çocukların ebeveynlerini karşılaştırarak
risk durumunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Aynı zamanda saptanan psikolojik
morbiditelerin gelişiminde rol oynayabilecek durumları belirlemek için ebeveyn
ve hasta verileri ile olan ilişkileri incelenmiştir.
Çalışma 01 Ekim 2022 ile 01 Ekim 2023 tarihleri arasında ÇYBÜ'ye kabul
edilen ve ayaktan rutin kontrol için polikliniğe başvuran 1 ay-18 yaş aralığındaki
çocukların ebeveynleri ile gerçekleştirildi. Çalışma grubunda <48 saat yatan ve
kontrol grubunda kronik hastalığı olan çocukların ebeveynleri çalışmaya dahil
edilmedi. Her iki grupta çocuk yaşı ve cinsiyeti açısından eşit dağılım
sağlanmasına özen gösterildi.
Çalışma ve kontrol grubunda ebeveyn demografik verileri (yaş, anne/baba,
medeni durum, meslek, çocuğun yatışı nedeniyle iş değişikliği yapma durumu,
eğitim durumu, gelir durumu, çocuk sayısı, kronik hastalık ve/veya psikiyatrik
tanı varlığı, bağımlılık durumu, yaşanan yer), sosyal destek algısı ve dini inanç
sayesinde rahatlama durumu kaydedildi. Çalışma grubunda çocukların; yaş,
cinsiyet, kabul tanısı, kronik hastalık varlığı, şikayet başlangıcı ile yatışı arasında
geçen süre, IMV ihtiyacı ve süresi, entübasyon ihtiyacı olmuş ise yatışından kaç
saat sonra entübe edildiği, nöbet geçirme durumu, yoğun bakım risk skorları, ek
girişim gerekliliği, daha önce ÇYBÜ yatışı öyküsü, il içi/il dışı başvuru olması
durumu, hastaneye ulaşım şekli, çocuğa ilk müdahalenin yapıldığı yer ve hastanın
mortalite durumu kaydedildi. Ebeveynlere ASB, BDÖ ve TSSB anketleri
uygulanarak puanları kaydedildi; BDÖ ve TSSB için kesme puanına göre
sınıflandırma yapıldı. Çalışmaya çalışma grubunda 130 ebeveyn, kontrol grubunda 90 ebeveyn
olmak üzere 220 kişi dahil edildi. Ebeveynlerin %57,3'ü anne ve median yaş 37
idi. Tüm grupta ebeveynlerin %95,9'u evli, median çocuk sayısı 2, %30'u ev
hanımı, %31,8'i ilkokul mezunu, %65'i gelir durumlarını orta olarak
değerlendirmekte, %18,2'sinde kronik hastalık mevcut, %5,9'unda psikiyatrik tanı
mevcut, %66,4'ünde herhangi bir bağımlılık yok, %83,2'si şehir merkezinde
yaşamakta idiler. Kontrol grubunda ebeveynlerin eğitim ve gelir düzeyi ÇYBÜ
kıyasla daha yüksekti. Çalışma grubunda kırsal kesimde yaşayan ebeveyn sayısı,
çocuk sayısı ve evde bakıma muhtaç birey olduğunu belirtenlerin sayısı kontrol
grubuna göre daha yüksekti. Çalışma grubunda ebeveynlerin %50'sinde sosyal
destek algısı yüksekti. Çalışmaya dahil edilen çocukların %50,5'i erkek, median
yaş 6,5 idi. Çalışma grubunda en sık yatış tanısı %40 oranında solunum sıkıntısı,
median PIM3 skoru 4,9, PRISM4 skoru 8, ve PELOD2 skoru 3 olup hastaların
%63,8'inde kronik bir hastalık vardı ve %23'ünde daha önce ÇYBÜ yatışı öyküsü
mevcuttu. Hastaların şikayet başlangıcı ile ÇYBÜ kabulü arasında geçen median
süre 15 saat, %86,2'si il içi başvuru, %71,5'i özel araçları ile başvuru ve hastaya
ilk müdahalenin yapıldığı yer %38,1 oranında AÜTF çocuk acil servisi idi. Yatan
hastaların %76,2'si IMV ile izlendi ve median IMV süresi 6 gün idi. Takibi
sırasında entübasyon gereksinimi olan 18 hasta yatışının ortalama 18. saatinde
entübe edildi. İzlem sırasında hastaların %26,2'si nöbet geçirdi, %21,5'inde ek
girişim gereksinimi oldu. ÇYBÜ takibi sırasında 9 hasta kaybedildi.
Çalışma grubunda median anket puanları; ASB: 2, BDÖ:15 ve TSSB:21
olarak saptandı. Kontrol grubuna göre ASB ve BDÖ puanları anlamlı düzeyde
yüksekti. Ebeveyn özelliklerinden anne olmak, küçük yaşta olmak, kronik hastalık
varlığı ve sosyal destek algısının düşük olması risk faktörü olarak saptandı. Hasta
özelliklerinden büyük yaşta olmak, kronik hastalık varlığı, daha önce ÇYBÜ yatış
öyküsü, status epileptikus tanısı ile yatmış olmak, takipte nöbet geçirmek, il dışı
başvuru ve hastaneye ambulans ile ulaşım durumları risk faktörü olarak
sonuçlandı. Hastanın IMV ile izlenmesi ASB riskini azaltan bir faktör olarak
saptandı.
Sonuç olarak ÇYBÜ'de yatan hastaların ebeveynlerinde akut stres
bozukluğu ve depresyon gelişme riski yüksek olup bu durumlara neden olan faktörler değişkenlik göstermektedir. Yatış sırasında ebeveynler ile iletişimde olan
sağlık çalışanlarının olası risk altında olan ebeveyn grubunu öngörmesi ve uygun
yönlendirmelerde bulunması için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The parents of children hospitalized at PICU are at risk for acute stress
disorder, depression, and post-traumatic stress disorder. This study aims to
compare the parents of PICU patients with those of healthy children to assess the
risk status. Additionally, the relationships between parental and patient data were
examined to identify factors that may contribute to the development of
psychological morbidities.
The study was conducted with the parents of children aged 1 month to 18
years who were admitted to PICU between October 1, 2022, and October 1, 2023,
and those who presented to the outpatient clinic for routine check-ups. Parents of
children who stayed <48 hours in the study group and parents of children with
chronic illnesses in the control group were not included in the study. Care was
taken to ensure equal distribution in terms of age and gender of children in both
groups.
Demographic data of parents (age, mother/father, marital status,
occupation, potential job change due to child's hospitalization, education level,
income status, number of children, presence of chronic illness and/or psychiatric
diagnosis, addiction status, place of residence), perceived social support, and
religious beliefs were recorded to assess relaxation status. In the study group, the
following data were recorded for children: age, gender, admission diagnosis,
presence of chronic illness, time elapsed between onset of symptoms and
admission, need for IMV and duration, time from admission to intubation if
intubation was required, occurrence of seizures, PICU risk scores, need for
additional interventions, history of previous admissions to PICU, whether the
admission was from within the city or from outside, mode of transportation to the hospital, location of initial medical intervention for the child, and the patient's
mortality status. Parents were administered the Acute Stress Disorder Scale
(ASDS), Beck Depression Inventory (BDI), and Traumatic Stress Symptoms
Scale (TSSS), and their scores were recorded; classification was made based on
cutoff scores for BDI and TSSS.
A total of 220 individuals were included in the study, with 130 parents in
the study group and 90 parents in the control group. 57.3% of the parents were
mothers, and the median age was 37. In the entire group, 95.9% of the parents
were married, with a median number of children being 2. 30% were housewives,
31.8% had primary school education, 65% rated their income status as moderate,
18.2% had a chronic illness, 5.9% had a psychiatric diagnosis, 66.4% had no
addiction, and 83.2% lived in urban areas. In the control group, parents had higher
levels of education and income compared to the study group. The number of
parents living in rural areas, the number of children, and the number of individuals
indicating the need for home care were higher in the study group compared to the
control group. In the study group, 50% of parents had a high perception of social
support. Among the children included in the study, 50.5% were male, with a
median age of 6.5 years. The most common admission diagnosis in the study
group was respiratory distress, accounting for 40%, with a median PIM3 score of
4.9, PRISM4 score of 8, and PELOD2 score of 3. 63.8% of patients had a chronic
illness, and 23% had a history of previous admissions to PICU. The median time
between onset of symptoms and admission to PICU was 15 hours, with 86.2% of
admissions being within the city, 71.5% using private vehicles for transportation,
and 38.1% receiving initial medical intervention at the
Akdeniz University Faculty of Medicine pediatric emergency department. 76.2%
of hospitalized patients were managed with IMV, with a median duration of 6
days. Among the patients who required intubation during follow-up, intubation
was performed at a mean of 18 hours after admission. During follow-up, 26.2% of
patients had seizures, and 21.5% required additional interventions. Nine patients
died during intensive care follow-up in the Study group.
In the study group, median scores for the surveys were determined as
follows: ASDS: 2, BDI: 15, and TSSS: 21. ASDS and BDI scores were significantly higher compared to the control group. Being a mother, younger age,
presence of chronic illness, and low perception of social support among parental
characteristics were identified as risk factors. Among patient characteristics, older
age, presence of chronic illness, history of previous admissions to PICU,
admission with a diagnosis of status epilepticus, experiencing seizures during
follow-up, seeking medical care from outside the city, and transportation to the
hospital by ambulance were identified as risk factors. Being managed with IMV
was identified as a factor reducing the risk of ASDS.
As a result, parents of children hospitalized in PICU are at high risk for
developing acute stress sisorder and depression, and the factors contributing to
these conditions vary. There is a need for more comprehensive studies to enable
healthcare professionals interacting with parents during hospitalization to predict
and provide appropriate guidance to the potentially at-risk parent group.