Bireysel özgürlük, ahlaki nesnelcilik ve akıl-duygu işbirliğine dayalı evrim etiği
Evolutionary ethics based on individual freedom, moral objectivism and the cooperation between reason and emotions
Yazar: TÜRKER AKSUN
Danışman: PROF. DR. AZİZ KURTULUŞ DİNÇER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Modern felsefe = Modern philosophy

Özet:
Bu çalışmada ilk olarak felsefe ve bilim tarihinde sıklıkla rastlanan akıl ve eğilimler arasındaki ayrıma dikkat çekilerek insanın bu iki yetisinin birbiriyle çatışma halinde ve birinin diğerine üstün olduğu değil, işbirliği ve uyum içinde aynı amaca hizmet eden yetiler olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, ahlaklılığın kaynağı, özgürlük-belirlenimcilik ikilemi, doğalcılık hatası, hayvanlarda bilişsel ve sosyal yetiler, insan hakları, ahlaki bilişdışıcılık, ahlaki görelilik gibi etiğin alanına giren diğer konulara da değinilmiştir. Bu çalışmada hayvanların sadece içgüdüleri tarafından hareket ettirilen robotlar olmadıkları, birçok bilişsel ve sosyal yeteneğe sahip oldukları ve insan ahlaklılığın temelinde diğer sosyal canlılarla paylaştığımız ortak duygu ve içgüdülerin yanında, bilinçli akıl yürütmenin olduğu sonucuna varılmıştır. Genlerin toplam sayısının insanın tüm özelliklerini kesin bir şekilde belirlemedeki yetersizliği ve bilinçli akıl yürütmenin ahlaklılıkta oynadığı önemli rolün ahlaki özgürlüğü mümkün kıldığı da vurgulanmaktadır. Bunun yanında, grup ve bireysel seçilime tabi olan insanın toplumsallık-bencillik ikileminin dışında kalan bireysellik alanında varoluşsal bir özgürlüğe de sahip olduğu savunulmuştur. Son olarak, sadece açıklayıcı değil aynı zamanda normatif olabilecek ve evrimsel süreçlere dayalı bir ahlaklılığın nihilizm, kuşkuculuk, bilişdışıcılık veya görelilik yerine ahlaki nesnelcilikle de sonuçlanabileceği ve insana sadece diğer insanlara karşı değil, aynı zamanda doğaya ve doğadaki diğer canlılara karşı sorumluluk yüklediği savunulmuştur.

Abstract:
In this study initially, by drawing attention to the distinction between reason and emotions frequently encountered in the history of science and philosophy, it is emphasized that they are faculties that cooperatively and harmoniously serve the same end, not those conflicting and dominating one another. Furthermore, such moral issues as the roots of morality, freedom-determinism dilemma, naturalistic fallacy, cognitive and social skills in animals, human rights, moral non-cognitivism and relativism have been discussed. This study has concluded that animals are not wantons solely driven by their innate instincts, that they do possess a wide range of cognitive and social skills, and that human morality is based on some emotions and instincts shared by our social ancestors as well as conscious and prudent reasoning. The insufficiency of the total number of genes in determining human's all properties precisely and the role played by the conscious and prudent reasoning in morality make moral freedom possible. Moreover, being subject to both individual and group selection, humans are asserted to have existential freedom, which falls outside the collectivism-selfishness dilemma. Finally, it is maintained that not merely descriptivist but also normative evolutionary ethics may result in moral objectivism rather than moral nihilism, skepticism, non-cognitivism or relativism, and give humans responsibilities towards both others and other living beings and the nature itself.