Tıp fakültesi öğrencilerinde kronotip ile akademik başarı, algılanan stres ve psikolojik dayanıklılık ilişkisinin incelenmesi
Investigating the relationship between chronotype, academic success, perceived stress, and psychologi̇cal resilience in medical school students
Yazar: SUZAN TURHAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL YAZICI
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Tıp Fakültesi zor çalışma koşullarının olduğu yüksek stresli bir süreçtir. Bazı çalışmalarda bu öğrencilerin fakülte eğitimi sürecinde ruhsal bozukluğa sahip olma olasılığının ve ruhsal belirtilerinin arttığı bildirilmiştir. Kronotip, genellikle bir kişinin günün hangi saatlerinde sirkadiyen işlevlerini gerçekleştirmeyi tercih ettiğini veya doğal haliyle uykuya başladığı zaman dilimlerini ifade eden; sabahçıl, akşamcıl ve ara tip olmak üzere üç gruba ayrılan bir terimdir. Kronotip ile akademik başarının ilişkili olabileceğine dair çalışmalar mevcuttur ancak net sonuca henüz ulaşılamamıştır. Akşamcıl kronotipe sahip bireylerin ruhsal hastalıklar açısından daha yüksek riski olduğunu bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Sabahçıl kronotipe sahip olmanın yüksek psikolojik dayanıklılık ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda Tıp Fakültesi öğrencilerinde kronotip ile akademik başarı, algılanan stress düzeyi ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçladık.
2023-2024 Eğitim Öğretim yılında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitime devam eden öğrencilerin 1642 öğrencinin %36,7'sine (604) ulaşılmış olup; dahil edilme ve dışlama kriterleri göz önünde bulundurulduğunda 570 öğrenci çalışmaya dahil edilmiştir. Online form ile Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (Resilience Scale for Adults), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Beck Anksiyete Envanterini (BAE) doldurmaları istenmiştir.
Kronotipler arasında akademik not ortalamaları ve bireysel akademik başarı algısı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sınıf tekrarı öyküsü akşamcıl kronotipe sahip öğrencilerde diğer gruplardaki öğrencilerden istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek bulunmuştur. Kronotip tercihi ile ASÖ toplam skor ve alt ölçek skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. PDÖ toplam skoru ile sabahçıl kronotipe sahip olanlar ile ara tip ve akşamcıl tipe sahip olanlar arasında ve ara tipe sahip olanlar ile akşamcıl tipe sahip olanlar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık saptanmıştır. Ayrıca Kronotip ile Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği'nin "Yapısal Stil", "Gelecek Algısı", "Kendilik Algısı", "Sosyal Kaynaklar" alt ölçekleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: Psikolojik Dayanıklılık, Algılanan Stres, Kronotip, Akademik Başarı

Abstract:
Medical education is a highly demanding and stressful process. Several studies have reported an increased likelihood of mental health disorders and psychological symptoms among medical students during their training. Chronotype, a term that refers to an individual's preference for specific times of day to perform circadian activities or their natural sleep-wake cycles, is categorized into three types: morning, evening, and intermediate. While studies suggest a potential relationship between chronotype and academic performance, definitive evidence is lacking. It has been reported that individuals with an evening chronotype are at greater risk for mental health disorders, whereas those with a morning chronotype are thought to exhibit higher levels of psychological resilience. In our study, we aimed to investigate the relationships between chronotype, academic performance, perceived stress levels and psychological resilience among medical students.
During the 2023-2024 academic year, 36.7% (604) of the 1642 students enrolled at Mersin University Faculty of Medicine participated in the study. After applying inclusion and exclusion criteria, 570 students were included in the analysis. Participants completed online questionnaires comprising the Sociodemographic and Clinical Data Collection Form, Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ), Perceived Stress Scale (PSS), Resilience Scale for Adults (RSA), Beck Depression Inventory (BDI), and Beck Anxiety Inventory (BAI).
The analysis revealed no statistically significant differences in academic grade point averages or self-perceived academic success between chronotypes. However, a history of grade repetition was significantly more prevalent among students with an evening chronotype compared to other groups. No significant associations were identified between chronotype preference and PSS total or subscale scores. Significant differences in RSA total scores were found between students with a morning chronotype and those with intermediate and evening chronotypes, as well as between intermediate and evening chronotypes. Additionally, significant differences were observed between chronotype and the subscales of the RSA, including "Structural Style", "Future Perception", "Self-Perception" and "Social Resources."
Keywords: Psychological Resilience, Perceived Stress, Chronotype, Academic Performance