Dionysos kültüne ilişkin Ionia Bölgesi terrakotta figürinleri ve maskları
Terracotta figurines and masks related to the cult of Dionysos in the Ionian Region
Yazar: ŞEYDA DOSTI
Danışman: PROF. DR. MUSA KADIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Dionysos'un İonia Bölgesi'ndeki kültü çeşitli arkeolojik eserler ve antik kaynaklar doğrultusunda kanıtlanmıştır. Protogeometrik Dönem'den itibaren bölgede görülen tapınımın Hellenistik Dönem'de yaygınlaşmış olması ve daha yoğun olarak ele geçmiş olması, söz konusu dönemin siyasi etkinlikleriyle doğrudan ilişkilidir. Bu dönemde Dionysos ve onun thiasos'u sosyal ve kültürel yaşamda önemli bir rol oynayarak hem lüks ve zevkin hem de sanatsal ilhamın sembolü haline gelmiştir. Dionysos'un imgelerinin ev dekorasyonlarında ve sosyal alanlarda kaygısız ve neşeli bir yaşamı simgelemek için kullanılmış olması da Dionysiak terrakotta figürinlerin kült temsilleri konusunda soru işaretlerine yol açmaktadır. 
Dionysos kültü, İonia'daki sosyal ve kültürel yaşamda derin izler bırakmıştır. Dionysos ve onunla ilişkili bu figürinler, mezarlarda ölümsüzlük umudunu temsil etmiş, şenlikler ve festivallerin hatırlatıcıları olarak sergilenmiş, tanrıya adak olarak sunulmuş, tanrının kaygısız yaşam tarzını evlerde dekoratif olarak yansıtmış ve sosyal yaşamın bir
parçası haline gelmiş olsa da özel tapınımlarda da yerini almıştır. Benzer tipli ikonografilerin çeşitli kontekstlerde bulunmaları, bu figürinlerin belirli kontekstlere ve işlevlere özel olmadığını gösterdiği gibi, ikincil kullanıma da işaret etmektedir. İonia Bölgesi'ndeki Dionysiak terrakottalar her ne kadar Arkaik Dönem'den başlayarak MS 4.yy'a kadar kullanılmış olmalarına rağmen tanrının kutsal alanlarında dahi yoğun bir buluntu grubu olmamaları, adak terrakottası sunma geleneğinin
İonia'daki Dionysos kültünde yaygın olmadığına işaret etmektedir.

Abstract:
The cult of Dionysos in the Ionian region is evidenced by various archaeological artifacts and ancient sources. The worship observed in the region from the Protogeometric Period became more widespread and prevalent during the Hellenistic Period, which is directly related to the political activities of that time. During this period, Dionysos and his thiasos played an important role in social and cultural life, becoming symbols of both luxury and pleasure as well as artistic inspiration. The use of Dionysiac images in home decorations and public spaces to symbolize a carefree and joyful life raises questions regarding the cult representations of Dionysiac terracotta figurines.
The cult of Dionysos left a profound impact on the social and cultural life in Ionia. These figurines associated with Dionysos represented the hope for immortality in tombs, served as reminders of festivals and celebrations, were offered as votives to the god, reflected the god's carefree lifestyle decoratively in houses, and became a part of social life, although they were also included in private worship practices. The presence of similar iconographies in various contexts indicates that these figurines were not exclusive to specific contexts and functions, suggesting their secondary use as well. Despite the use of Dionysiac terracottas in the Ionian region from the Archaic Period to the 4th century AD, the fact that they are not found in large numbers even in the sacred sites of the god indicates that the tradition of offering votive terracottas was not widespread in the Dionysiac cult in Ionia.