Ateistlerin tanrı karşıtlığındaki temel yaklaşımları
Fundamental arguments of ateists on god
Yazar: MUSTAFA YÜKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REYHAN ERDOĞDU BAŞARAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelâm ve İtikadî İslâm Mezhepleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Varlığı, var oluşu, var edeni ve evrende meydana gelen hadiseleri anlama ve anlamlanlandırma konusunda teizm karşısında temel bir yaklaşıma sahip olan ateizm, argümanlarını metafizik hiçbir unsurun yer almadığı epistemolojik metodoloji üzerine kurmuştur. Bu nedenle varlığı görünen âlemden ibaret sayan, aklın ve bilimin sınırlarını aşan her türlü ontolojik açıklamayı ütopya olarak gören ateistler, evrende meydana gelen hadiseleri de determinist yaklaşımla açıklarken; bu yaklaşımın perde arkasında başka bir metafizik gücün varlığını ise kendi sistematikleri gereği reddederler. Dolayısıyla benimsedikleri materyalist, natüralist ve pozitivist yaklaşımlardan hareketle evrende etkin, yaratıcı ve müteâl bir Tanrı anlayışına da karşı çıkarlar. Başka bir deyişle ateistler, evrenin ve insanın var oluşu konusunda teizmin Tanrı'ya yüklediği rolü maddeye yükleyerek fiziksel âlemde meydana gelen hadiseler hakkında Tanrı'ya yer vermedikleri bir açıklama yolu tercih ederler. Buna karşın evrende etkin, yaratıcı ve müteâl bir Tanrı inancına sahip olan teistler ise, karşı açıklamalarla varlığı, var oluşu ve evrende meydana gelen hadiseleri Tanrı ile ilişkilendirdikleri teolojik zeminde izah etmeye çalışmaktadırlar. Öte yandan Antik Yunan döneminden Aydınlanma dönemine kadar bireysel çabalarla faaliyetlerini sürdüren ateizm, günümüzde ise daha sistematik ve kolektif bir yapıya ulaşmıştır. Bu kazanımlarını etkin bir şekilde kullanan ateistler; yazılı, görsel, işitsel ve sosyal medya gibi kitle iletişim araçlarıyla kendi ideolojilerini yayma çabasını sürdürmektedirler. Bu çalışma ateizmin temel iddialarını, karşı tezlerle karşılaştırmalı olarak ve eleştirel bir yaklaşımla ele almaktadır. Birinci bölümde ateizmin kavramsal çerçevesi, çeşitleri, tarihsel süreci ve ateizme sürükleyen sebepler incelenmektedir. İkinci bölümde ise ateizmin temel iddialarından maddenin ve onun tümel formu olan evrenin oluşumu, insanın meydana gelişi, ayrıca varlığın, var oluşun ve evrende meydana gelen hadiselerin kötülük problemi bağlamında açıklanması ve bu açıklama sürecinde bilimin sınırının ne olduğu veya ne olması gerektiği üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
In order to explain and interpret the existence, creator, and events that occur in the cosmos, atheism has built its arguments on an epistemological methodology that excludes any use of metaphysical components. For this reason, determinist explanations of the universe's occurrences are used by atheists who believe existence to be limited to the observable world and consider all ontological theories that go beyond the realm of reason and science to be utopia. Due to their own systematics, they reject any kind of metaphysical force. Therefore, based on the materialist, naturalist and positivist approaches they adopt, they also oppose an active, creative and transcendent understanding of God in the universe. To put it another way, atheists ascribe to matter the role that theism allocates to God for the existence of the universe and human beings, and prefer a way of explaining the events that occur in the physical world without mentioning God. Theists, on the other hand, have an active, creative, and transcendent belief in God, attempt to explain the existence and events that take place in the cosmos on the theological ground, which they associate with God. Atheism has currently developed into a more organized and collective structure after continuing its operations through individual efforts from the Ancient Greek to the Enlightenment periods. Atheists who effectively use these advantages continue to promote their philosophy through written, visual, audio and social media. In this study, we critically examined the core arguments of atheism and contrasted them with the opposing thesis. Firstly, we tried to cover the conceptual framework of atheism, its types, historical process and the reasons that led to atheism. In the second part, we tried to focus on one of the basic claims of atheism, the formation of matter and its universal form, the universe, the emergence of mankind, the link of religion with scinece, as well as the explanation of existence and events in the context of the problem of evil and what the limit of science should be in this explanatory process.