Melen havzasında yayılı besi maddesi yüklerinin azaltılması amacı ile en iyi yönetim uygulamalarının araştırılması
Investigation on the best management practices for reduction of diffuse nutrient loads in the Melen watershed
Yazar: ÇİĞDEM TAVŞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELİKE GÜREL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Besi giderimi = Nutrient removal ; Besleyici maddeler = Nutrients ; Havza yönetimi = Basin management ; Melen Çayı = Melen Stream ; Su kalitesi = Water quality ; Su kaynakları = Water resources

Özet:
Bu çalışmanın amacı Melen Havzası'ndaki yayılı kirletici kaynaklardan alıcı su ortamlarına gelen besi maddesi yüklerinin hesaplanması, su kaynaklarına ulaşan yayılı kirliliğin önlenmesi ve azaltılması amacı ile dünya çapında kullanılarak hayata geçirilen ?En İyi Yönetim Uygulamaları?nın araştırılması ve bu uygulamaların Melen Havzası'nda uygulanabilirliğinin ortaya konularak kısa vadede havzadan gelen yayılı besi maddesi yüklerinin ne kadar azaltılabileceğinin belirlenmesidir.Bu çalışma kapsamında, Melen Havzası'nda arazi kullanım faaliyetlerinden kaynaklanan yayılı besi maddesi yükleri tahmin edilmiştir. Havza 77 adet drenaj alanı ve 4 adet ana alt havzaya (Büyük Melen, Küçük Melen, Aksu ve Uğur) ayrılmıştır. Drenaj alanlarından ve alt havzalardan gelen aylık besi maddesi yükleri ayrı ayrı hesaplanmıştır.Öte yandan uluslararası literatürden yayılı kirliliği önlemeye yönelik olarak kullanılan ?En İyi Yönetim Uygulamaları? araştırılmıştır. Bu uygulamalar sayesinde Melen Havzası'nda yayılı kirletici kaynaklardan gelen besi maddesi yüklerinin farklı arazi kullanımları için kısa vadede hangi oranlarda giderilebileceği öngörülmüştür. Giderim oranları belirlenirken Melen Havzası'nın çevresel ve sosyoekonomik özellikleri göz önünde bulundurulmuştur. Öngörülen giderim oranları kullanılarak mevcut durum için hesaplanan yayılı besi maddesi yüklerinin ne kadar azaltılabileceği hesaplanmıştır.

Abstract:
The aims of this study are to calculate the nutrient loads originating from diffuse pollution sources to the receiving water bodies, to investigate ?Best Management Practices? that are used world-wide to prevent and reduce diffuse pollution reaching to water bodies, to put forth the applicability of these practices in Melen Watershed and to determine how much nutrient loads that are generating from the watershed can be reduced through implementation of these practices.Within the context of this study, diffuse nutrient loads originating from land use activities in Melen Watershed were estimated. The watershed was divided into 77 drainage areas and 4 main subwatersheds (Büyük Melen, Küçük Melen, Aksu and Uğur). Monthly nutrient loads generating both from drainage areas and subwatersheds were calculated.On the other hand, ?Best Management Practices? applied to prevent diffuse pollution were investigated from the international literature. Removal percentages of these practices in short term for different land uses were selected, to reduce diffuse nutrient loads originating from diffuse pollution sources in Melen Watershed. Environmental and socioeconomic features of Melen Watershed were considered during the determination of removal percentages. It was estimated that how much of the calculated diffuse nutrient loads for existing situation could be reduced by using the selected removal percentages.