Ergenlerde kişilerarası problem çözme ve ergen boyun eğiciliği arasındaki ilişki: Anne baba güvenli üs aracı rolü
The relationship between adolescents' interpersonal problem solving and adolescent obedience: Intermediary role of parents as a secure base
Yazar: AHMET SELÇUK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Babalar = Fathers ; Bağlanma = Attachment ; Boyuneğicilik = Submissive ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Güvenli üs = Secure base ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem çözme = Problem solving

Özet:
Bu araştırmada iki temel problem sorusuna cevap aranmıştır. Araştırmanın birinci probleminde ergenlerin boyun eğicilik davranışlarının bazı değişkenlere (cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, yaş, kardeş sayısı ve kardeş sıralaması) göre incelenmiştir. Araştırmanın ikinci temel probleminde ise ergenlerde kişiler arası problem çözme ile ergen boyun eğiciliği arasındaki ilişkide anne be baba güvenli üs algılarının aracı rolü incelenmiştir.  Araştırmaya yaşları 14 ile 18 arasında değişsen, 6 farklı lise türünden toplamda 958 gönüllü öğrenci katılmıştır. Araştırmada gerekli verileri elde etmek için geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan "Kişiler Arası Problem Çözme Envanteri", "Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği", "Güvenli Üs olarak Aile Ölçeği Anne ve Baba Formu" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, araştırmanın birinci basamağında Bağımsız Gruplarda t Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi, ikinci basamağında ise veriler regresyon temelli bootstrapping tekniğiyle analiz edilmiştir.Araştırmanın birinci temel probleminin incelenmesi sonucunda elde edilen bulgular şöyledir: Cinsiyet değişkenine göre ergenlerde boyun eğicilik puanları kız ve erkek öğrencilerde farklılaşmadığı; sınıf düzeyine göre boyun eğicilik puanlarının farklılaştığını ve bu farklılaşmanın 12. ve 9. sınıf öğrencilerinden kaynaklandığı görülmüştür. Okul türüne göre ergenlerde boyun eğicilik davranışı değerlendirildiğinde ise okul türüne göre ergen boyun eğiciliğinin farklılaşmadığı; yaş ve doğum sırasına göre ergenlerde boyun eğiciliğinin farklılaştığı son olarak ise kardeş sayısına göre ergenlerde boyun eğiciliğin farklılaşmadığı bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmanın ikinci basamağı ve asıl konusunu teşkil eden; ergenlerin kişiler arası problem çözme düzeyleri ile ergen boyun eğiciliği arasındaki ilişkide anne ve baba güvenli üssün aracılık rolü test edilmiştir. Veriler regresyon temelli bootstrapping tekniğiyle analiz edilmiştir. Bootstrapping tekniği sonucunda anne ve baba güvenli üssün kişiler arası problem çözmenin bütün alt boyutları ile (probleme olumsuz yaklaşım, yapıcı problem çözme, kendine güvensizlik, sorumluluk almama ve ısrarcı-sebatkar yaklaşım) anlamlı bir şekilde kısmı aracılık yaptıkları görülmüştür. Çalışma I ve Çalışma II'de elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve gelecek araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ergenlik, Anne Güvenli Üs, Baba Güvenli Üs, Ergen Boyun Eğiciliği, Kişiler Arası Problem Çözme

Abstract:
This research has sought answers to two fundamental problems. The research analyzed the adolescence obedience in terms of different variables (gender, grade level, school type, age, number of siblings and order of siblings) for seeking an answer to the first problem. The intermediary role of parents as secure base perception in the relationship between interpersonal problem solving and obedience of adolescents was scrutinized for the second fundamental problem of the research.  958 volunteer students between the ages of 14 to 18 from 6 different types of high schools participated in the study. To obtain the necessary data, "Interpersonal Problem Solving Inventory", "Adolescent Obedience Scale", "Family as Secure Base Scale Parent Form" and "Personal Information Form", the reliability and validity studies of which were performed, were employed. The data were analyzed with t-test for Independent Groups and One-Way Variance Analysis in the first part of the research and the data in the second part were analyzed with regression-based bootstrapping technique. The findings obtained as a result of the analysis of the first fundamental problem are as follows: It was found that obedience scores in adolescents did not differ in male and female students, but those scores varied in terms of grade level, and this difference stemmed from the 12th and 9th-grade students. Adolescent obedience did not differ according to school types, but it differed according to age and birth order. Finally, it was found that adolescent obedience did not differ according to the number of siblings.  The intermediary role of parents as a secure base was tested in the relationship between interpersonal problem-solving levels of adolescents and adolescent obedience, which was the second part and the main subject of the research. The data were analyzed through the regression-based bootstrapping technique. As a result of the bootstrapping technique, it was observed that parents as a secure base significantly and partially mediated all the subdimensions of interpersonal problem solving (negative approach to a problem, constructive problem solving, self-distrust, lack of responsibility and persistent-patient approach). The findings obtained in Part I and Part II were discussed in the light of the related literature and suggestions were made.

Keywords: Adolescence, Mother Secure Base, Father Secure Base, Adolescent Obedience, Interpersonal Problem Solving