Sağlık inanç model temelli eğitim ve motivasyonel görüşmenin annelerin HPV aşısına ilişkin bilgi, inanç ve tutumlarına etkisi
The effect of health belief model based education and motivational interviewing on mothers'  knowledge, belief and attitudes towards HPV vaccine
Yazar: YASEMİN ATEŞEYAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Bilgi = Knowledge ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Papillomavirüs aşıları = Papillomavirus vaccines ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Tutumlar = Attitudes ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Sağlık İnanç Modeli (SİM) çerçevesinde yapılan eğitim ve motivasyonel görüşmeler ile annelerin Human Papilloma Virüs (HPV) aşılanmasına yönelik bilgi, inanç ve tutumlarını arttırmayı amaçlayan çalışma; ön-ara-son test randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini, lisede okuyan kız öğrencisi olan (31 deney, 32 kontrol) 63 anne oluşturmuştur. Araştırmada veriler, "Demografik ve Tanımlayıcı Özellikler Bilgi Formu", "HPV ve Aşılanmasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (HBMS-HPVV)" ve "HPV Bilgi Ölçeği (HPV-BÖ)"  ile toplanmıştır. Deney grubundaki annelere 3 kez SİM temelli motivasyonel görüşme yapılmış ve ikinci telefon görüşmesi öncesi eğitim broşürü verilmiştir. Her iki gruba ön-test dahil toplam 4 ölçüm yapılmıştır. Grup ve zaman ölçümlerine göre HBMS-HPVV yarar, duyarlılık, ciddiyet algısı ve ölçek toplam puan ortalamalarında grup*zaman etkileşimde anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0.05).  Grup ve zaman ölçümlerine göre HPV-BÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarında grup*zaman etkileşimde anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05).  Çalışma sonunda deney grubundan 24, kontrol grubundan ise 5 anne kızına HPV aşısı yaptırma kararını vermiştir. Motivasyonel görüşmeler, annelerin HPV aşısına ilişkin bilgi ve inancını arttırarak, aşı yaptırma kararını vermesinde etkili olmuştur.

Abstract:
The study aiming to increase mothers' knowledge, beliefs and attitudes towards Human Papilloma Virus (HPV) vaccination through training and motivational interviews conducted within the framework of the Health Belief Model (HBM); pre-intermediate-post test was conducted as a randomized controlled experiment. The sample of the study consisted of 63 mothers (31 experimental, 32 control) who had a high school daughter. In the research, the data were collected with the "Demographic and Descriptive Characteristics Information Form", "Health Belief Model Scale for Human Papilloma Virus and its Vaccination (HBMS-HPVV)" and "Human Papilloma Virus Knowledge Scale (HPV-BÖ)". HBM-based motivational interviews were made by phone three times to the mothers in the experimental group and a training brochure was given before the second telephone interview. A total of 4 measurements were made in both groups, including the pre-test. According to group and time measurements, there was a significant difference in group*time interaction in HBMS-HPVV benefit, sensitivity, perception of severity and scale total score averages (p<0.05). There was a significant difference in group*time interaction in HPV-BÖ total and sub-dimension mean scores according to group and time measurements (p<0.05). At the end of the study, 24 mothers from experimental group and 5 mothers from control group decided to have their daughters vaccinated against HPV. Motivational interviews were effective in increasing the knowledge and belief of mothers about the HPV vaccine and making the decision to have the vaccine.