Türk bankacılık sektöründe kârlılığın belirleyicileri
Determinants of profitability in turkish banking sector
Yazar: ONUR YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN SAYILGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
2002 yılı öncesinde yüksek ve kronik enflasyon, bütçe açıkları ve düşük ortalama yıllık büyüme oranı gibi özelliklere sahip bir makroekonomik çevre ve etkin olmayan bir düzenleme ve denetleme yapısı içerisinde işlevini sürdüren, aynı zamanda kendisine özgü sorunları da bulunan bankacılık sektörü, 2002 yılı ve sonrasında Türkiye ekonomisi ile birlikte yeni bir döneme girmiştir.2004 yılı başlarında tüketici fiyatları enflasyonu tek haneli seviyelere indirilmiş, bütçe açığı bir problem olmaktan çıkmış ve Türkiye 2002-2007 döneminde 24 çeyrek kesintisiz ekonomik büyüme yaşamıştır. Bu dönemde bankacılık sektörüne ilişkin düzenleme ve denetleme yapısı güçlendirilmiş ve bankalar etkin risk yönetimi prensipleri uygulamaya başlamıştır. Bankacılık sektörünün sermaye yapısı kuvvetlenmiş, düzenli olarak kâr edilmeye başlanmış ve sektör, asli görevi olan aracılık fonksiyonuna yönelmiştir.2002-2007 döneminde, mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının toplulaştırılmış bilançosundan alınan aylık veriler kullanılarak aktif kârlılığı ve özkaynak kârlılığının belirleyicileri çoklu regresyon yöntemi ile araştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; bilanço dışı işlemler/toplam varlıklar oranının durağan hale getirilmiş biçimi ve tüketici fiyatları enflasyonu kârlılığı negatif yönde etkilerken; bütçe dengesi/sanayi üretim endeksi, özkaynaklar/toplam varlıklar oranı ve sanayi üretim endeksinin durağan hale getirilmiş biçimleri kârlılığı pozitif yönde etkilemektedir.

Abstract:
Turkish banking sector which not only had sector-specific problems but also was shaped by a macroeconomic environment that can be described by high and chronic inflation, budget deficits and a low annual average growth rate together with an inefficient regulatory and supervisory environment before 2002, has moved to a new plateau since 2002.The consumer price index inflation declined to single-digit levels as of early 2004 and Turkey has experienced 24 quarters of economic growth in a row between 2002 and 2007. During the same period, regulatory and supervisory framework has been strengthened and banks have put in place sophisticated risk management techniques. Capital structure of the banking sector has been improved and the banking sector that concentrated on its conventional role of intermediation, has made profits continuously.In this doctoral thesis, determinants of return on assets (ROA) and return on equity (ROE) for deposit banks and development and investment banks in Turkey was explored in 2002-2007 period using monthly data and aggregate balance sheet of the banks, through multiple regression. Regression results demonstrate that consumer price index inflation and first difference of ratio of off-balance sheet transactions to total assets affect profitability indicators negatively in a statistically significant manner while first differences of industrial production index, the ratio of budget balance to industrial production index and the ratio of equity to total assets affect profitability indicators positively in a statistically significant way.