Sosyal medya kullanımı ve yeme davranışları arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve beden farkındalığının aracı rolü
The mediator role of self-objectification and body awareness in the relationship of social media usage and eating behavior
Yazar: İPEK ELİF CALBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN DUYMAZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bedensel farkındalık = Body awareness ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Dışsal yeme = External eating ; Kısıtlayıcı yeme = Restrictive eating ; Nesnelleştirme = Objectivation ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal medya bağımlılığı = Social media addiction ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Ölçekler = Scales

Özet:
Mevcut araştırmada, sosyal medya kullanımı ve yeme davranışları (duygusal yeme, kısıtlayıcı yeme, dışsal yeme) arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve beden farkındalığının aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, 18-65 yaş aralığında, 269 kadın ve 129 erkek (n = 398) katılım sağlamıştır. Katılımcılara, sosyal medya kullanımını ölçmek için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği – Yetişkin Formu (SMBÖ-YF), yeme davranışlarını ölçmek için Hollanda Yeme  Alışkanlıkları Anketi (DEBQ), kendini nesneleştirmeyi ölçmek için Nesneleştirilmiş Beden Bilinci Ölçeği (NBBÖ) ve Kendini Nesneleştirme Ölçeği (KNÖ), ve beden farkındalığını ölçmek için Vücut Farkındalığı Anketi (VFA) uygulanmıştır. Korelasyon analizlerinin sonuçlarına göre, sosyal medya bağımlılığı alt boyutları ile yeme davranışları, kendini nesneleştirme ve beden farkındalığı arasında; yeme davranışları ile kendini nesneleştirme ve beden farkındalığı arasında; ve kendini nesneleştirme ile beden farkındalığı arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Aracılık analizi için, SPSS Process Makro (Model 6) programından faydalanılarak Çoklu Aracı Değişken Analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, sosyal medya bağımlılığı ile kısıtlayıcı yeme arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve beden farkındalığının aracı rolü olduğu bulgusuna rastlanmıştır. Elde edilen bulgular, literatür kapsamında tartışılmış ve gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In the present study, it was aimed to examine the mediating role of self-objectification and body awareness in the relationship between social media use and eating behaviors (emotional eating, restrictive eating, external eating). 269 women and 129 men (n = 398) between the ages of 18 and 65 participated. In the study, The Social Media Addiction Scale - Adult Form (SMAS-AF) was used to measure social media use, the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) was used to measure eating behaviors, the Objectified Body Consciousness Scale (OBCS) and the Self-Objectification Questionnaire (COQ) were used to measure self-objectification, and Body Awareness Questionnaire (BAQ) was applied to measure body awareness. According to the results of the correlation analysis, there was a significance between social media addiction sub-dimensions and eating behaviors, self-objectification and body awareness; between eating behaviors and self-objectification and body awareness; and significant relationships were found between self-objectification and body awareness. For mediation analysis, SPSS PROCESS (Model 6) macro was used to investigate multi-pattern analysis. According to the results of the analysis, it was found that self-objectification and body awareness had a mediating role in the relationship between social media addiction and restraint eating. The findings were discussed within the scope of the literature and suggestions were made for future studies.