Bölgesel kalkınmada kalkınma ajanslarının rolü: Türkiye örneği
The role of regional development agencies in regional development: The case of Turkey
Yazar: YAKUP AKKAYA
Danışman: PROF. DR. MÜSLÜME NARİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölge ekonomisi = Regional economy ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Bölgesel planlama = Regional planning ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development

Özet:
1980 sonrasında merkezi hükümetin bölgesel kalkınma politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasında yetkilerinin yarı özerk ve esnek yapılı bölgesel kalkınma ajanslarına devredilmesini öngören yeni bölgesel kalkınma politikaları önem kazanmaya başlamıştır. Bu kapsamda 2000'li yıllarda Türkiye'de de merkezi hükümet politikaları çerçevesinde bölgesel kalkınma ajansları kurulmaya başlanmıştır. Çalışmamızın amacı ülkemizde kurulan kalkınma ajanslarının faaliyetlerinin bölgesel kalkınmaya katkı sağlayıp sağlamadığını, bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarının azaltıp azaltmadığını ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışmamızda öncelikle bölge ve bölgesel kalkınma kavramı, bölgesel kalkınmaya ilişkin teori ve politika araçlarına, bölgesel kalkınma ajanslarının Dünya'daki uygulama örneklerine yer verilmiştir. Çalışmanın izleyen bölümlerinde Türkiye'deki bölgesel kalkınma politikaları ile bölgesel kalkınma ajansı uygulamaları anlatılmıştır. Türkiye'deki bölgesel kalkınma ajanslarının bölgesel kalkınma ve bölgesel dengesizlikler üzerindeki etkisi seçilen 10 ana gösterge ve alt göstergelere ilişkin trend analizi yöntemi kullanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Buna göre seçilen göstergelerin ajanslar faaliyete geçmeden önceki dönemdeki seyirleri ile ajansların faaliyetleri sonrasındaki seyirleri karşılaştırılmıştır. Netice itibariyle, bölgesel kalkınma ajanslarının bölgelerin kalkınmasında ve bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarının azaltılmasında yeteri kadar etkili olamadıkları sonucuna ulaşılmıştır.  Bölgesel kalkınma ajanslarının başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve bunlara ilişkin tedbirler alınması söz konusu politikanın başarılı olması için önemli bir koşul olarak görülmektedir.

Abstract:
In the aftermath of 1980, the new regional development policies, which envisaged the transfer of the powers of the central government to the regional development agencies of semi-autonomous and flexible structure in the determination and implementation of regional development policies, began to gain importance. In this context, central government of Turkey started to establish regional development agencies in 2000's. The aim of our study is to determine whether the activities of the development agencies established in Turkey contribute to regional development or decrease the development differences between the regions. In this study, the concepts of region and regional development, the theory and policy instruments related to regional development, and the examples of the implementation of regional development agencies in the world are given. Regional development policies of Turkey in historical context and regional development agency practices have also been explained in this study.  Effect of regional development agencies established in Turkey on regional development and regional disparities have been measured using trend analysis by 10 main indicators and some sub-indicators. Chosen indicators' trends after the establishment of the agencies are compared to earlier trends. It has been concluded that regional development agencies are not sufficiently effective in the development of regions and in reducing the interregional disparities. Determining the factors affecting the success of the regional development agencies and taking measures related to them are seen as an important condition for the success of this policy.