Merhamet odaklı eğitim programının karakter güçlerine etkisi: Ergenler üzerine deneysel bir araştırma
The effect of compassion-focused education program on character strengths: An Experimental research on adolescents
Yazar: BÜŞRA KOCABOĞA
Danışman: DOÇ. DR. SİMEL PARLAK ERÇELİK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı merhamet odaklı eğitim programının ergenlik dönemindeki bireylerin karakter güçlerini ve merhamet düzeylerini etkileyip etkilemediğini incelemektir. Araştırmada deneysel desen türlerinden ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Veri çeşitliliği sağlamak için nitel aşamada açık uçlu soru formu kullanılmıştır. Merhamet Odaklı Eğitim Programı oluşturulurken ilgili literatür taranmış ve yaş dönemine uygun etkinlikler belirlenerek 12 oturumluk eğitim programı oluşturulmuştur. 
Araştırmanın çalışma grubu; deney grubunda 12 kontrol grubunda 12 olmak üzere ergenlik dönemindeki toplam 24 bireyden oluşmaktadır. Katılımcıların tamamı kız olup yaş aralığı 15-17 arasında değişmektedir. Araştırmada iyi yüreklilik, sevme sevilme, sosyal zekâ, hakkaniyet, liderlik, sorumluluk, alçakgönüllülük, affedicilik, tedbirlilik, öz kontrol karakter güçlerine ilişkin çalışmalar yapılmıştır. İlgili alt boyutlara ilişkin standart sapma değerleri sırası ile 5.99; 7.87; 6.14; 6.26; 6.56; 3.16; 8.01; 6.68; 5.64; 5.82 olarak hesaplanmıştır.  
Literatüre dayanılarak merhamet odaklı eğitim programının karakter güçlerine etkisinin incelemeye yönelik program geliştirilmiş ve ergenlik dönemindeki bireylere uygulanarak etkililiği test edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki katılımcılara kişisel bilgi formu ve ön test- son test hesaplamaları için Karakter Güçleri Erdemli Oluş Gençlik Envanteri ve Merhamet Ölçeği uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki bireylerin ön test ve son test puan farklılıklarının anlamlı olup olmadığını araştırmak için Mann Whitney U testi; deney grubundaki bireylerde eğitim programı sonrası puan farklılıklarının anlamlı olup olmadığını araştırmak için Wilcoxon İşaretli Sıralamalar testi kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlere göre deney ve kontrol grubundaki bireyler eğitim programı öncesinde birbirinden anlamlı derecede farklı değilken, eğitim programı sonrasında sevme sevilme, sosyal zekâ alt boyutları haricinde anlamlı derecede farklılaşmıştır. Deney grubundaki katılımcıların eğitim programı sonrası puanlarına bakıldığında; KGEOGE sosyal zekâ, hakkaniyet, sorumluluk ve tedbirlilik alt boyutları son test deney grubu lehine anlamlı farklılık oluşturmuştur. Merhamet ölçeği toplam puanı da son test deney grubu lehine anlamlı farklılık vardır.
Eğitim programı uygulanırken her oturumda derecelendirme ölçeği kullanılmıştır; son oturum içinde programın etkililiği ve katılımcılardaki değişimleri belirlemek amacıyla açık uçlu nitel soru formu kullanılmıştır. Oturum sonlarında yapılmış olan oturumun değerlendirilmesi ve bir sonraki oturumun ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla süreç analizi yapılmıştır. Eğitim programı sonrası yapılan nitel aşama görüşmelerinde ergenlerin merhamet kavramını bildiği ancak uygulama konusunda problemler yaşadığı, karakter güçleri ile ilgili bilgi eksiklerinin olduğu görülmüştür. Bunun yanında özellikle empati, karşıdakinin duygusunu da anlama, sorumluluk, adalet konularında farkındalıklarının arttığına dair geri dönütler verdiği görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this research is to examine whether a compassion-focused education program affects the character strengths and compassion levels of individuals in adolescence. In the research, a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group, one of the experimental design types, was used. An open-ended questionnaire was used in the qualitative phase to ensure data diversity. While creating the Compassion-Focused Training Program, the relevant literature was scanned and age-appropriate activities were determined and a 12-session training program was created.
The study group of the research; It consists of a total of 24 individuals in adolescence, 12 in the experimental group and 12 in the control group. All participants are girls and their age range varies between 15-17. In the research, studies were conducted on the character strengths of good-heartedness, loving and being loved, social intelligence, fairness, leadership, responsibility, humility, forgiveness, prudence and self-control. The standard deviation values for the relevant sub-dimensions are as follows; 5.99; 7.87; 6.14; 6.26; 6.56; 3.16; 8.01; 6.68; 5.64; 5.82
Based on the literature, a program was developed to examine the effect of the compassion-focused education program on character strengths and its effectiveness was tested by applying it to individuals in adolescence. Character Strengths Virtuousness Youth Inventory and Compassion Scale were applied to the participants in the experimental and control groups for personal information form and pre-test-post-test calculations. Mann Whitney U test was used to investigate whether the pre-test and post-test score differences of individuals in the experimental and control groups are significant; Wilcoxon Signed Ranks test was used to investigate whether the differences in scores after the training program were significant for individuals in the experimental group. According to the statistical analysis, while the individuals in the experimental and control groups were not significantly different from each other before the training program, they differed significantly after the training program, except for the sub-dimensions of liking and being loved, and social intelligence. Looking at the scores of the participants in the experimental group after the training program; KGEOGE social intelligence, fairness, responsibility and prudence sub-dimensions created a significant difference in favor of the post-test experimental group. There is also a significant difference in the compassion scale total score in favor of the post-test experimental group.
While implementing the training program, a rating scale was used in each session; A qualitative questionnaire was used in the last session to determine the effectiveness of the program and the changes in the participants. At the end of the session, a process analysis was conducted to evaluate the session and determine the needs of the next session. In the qualitative phase interviews conducted after the training program, it was seen that adolescents knew the concept of compassion, but had problems in applying it and lacked knowledge about character strengths. In addition, it was observed that they gave feedback that their awareness increased, especially on empathy, understanding the other person's feelings, responsibility and justice.