Gyttja`nın toprakta enzim aktiviteleri ile kadmiyum kapsamı üzerine etkisi
Effect of gyttja on some enzyme activities and cadmium content of soil
Yazar: NİHAL TAMER
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN KARACA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Enzim aktivitesi = Enzyme activity ; Gidya = Gyttja ; Kadmiyum = Cadmium ; Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Bu çalışmada. Afşin-Elbistan linyit kömürü havzasından temin edilen kömürlü gidya (KG), humuslu gidya (HG) ve ham Ümit'in (L) toprağın N. P, S ve C döngülerinde görev alan enzim aktiviteleri ile ekstrakte edilebilir kadmiyum (Cd). pH. EC, kireç ve organik madde (OM) kapsamları üzerine etkileri 180 günlük inkübasyon denemesi süresince değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre. KG. HG ve L'in %4 ve 8'lik uygulamalarında tespit edilen Üreaz ve Beta glikosidaz aktivite değerleri en yüksek değerler olup, uygulamalara göre büyükten küçüğe doğru KG> L > HG şeklinde sıralanmıştır. KG, HG ve L'in %4 ve 8"lik uygulamalarında tespit edilen sülfataz aktivite değerleri en yüksek değerler olup. uygulamalara göre üreaz aktivitesinden farklı olarak büyükten küçüğe doğru SülfatazK<; > Sülfataznc > Sülfataz,. şeklinde sıralanmıştır. Topraklara artan dozlarda KG ilave edildiğinde alkali fosfataz enzim aktivitesi üreaz aktivitesindc olduğu gibi doz ve zamana bağlı olarak ilk 3 aylık dönemde artış göstermiş daha sonra azalmıştır. Ancak aktivite değerleri başlangıç değerlerine göre fazla bulunmuştur. HG ve L uygulanmış topraklarda ise alkali fosfataz aktiviteleri ilk 1 aylık periyotta artmış daha sonra zamana bağlı olarak azalmış ve başlangıç değerlerinin altına düşmüştür. Buna göre KG toprakların üreaz. glikosidaz. aryl-sülfataz ve alkali fosfataz aktivitesine diğer HG ve L'e göre daha fazla etkili olmuştur. Toprakların DTPA ile ekstrakte edilebilir Cd kapsamları bütün KG dozlarında tüm zamanlarda kontrol toprakları ile aynı bulunmuş, HG ve L uygulanmış topraklarda ise inkübasyomın 1. ve 180. günlerinde tüm dozların uygulandığı topraklar ve kontrol topraklarında Cd değerleri aynı iken 90. günde kontrolden farklı bulunmuş olup artış göstermiştir. Üç materyal de artan doza bağlı olarak toprağın OM miktarlarını kontrol topraklarına göre artırmış olup. en fazla OM artışı L uygulanmış topraklarda belirlenmiştir, bunu sırasıyla KG ve HG takip etmiştir. KG toprakların kireç miktarını etkilemezken. HG bir miktar artırmış, L ise azaltmıştır. Bunun sebebi, denemede kullanılan organik materyallerin farklı kireç içeriklerine sahip olmasından kaynaklanmaktadır Genel olarak EC değerlerindeki değişimler ele alındığında: en yüksek EC değerleri ham linyit uygulanmış topraklarda belirlenmiştir. Linyitin bütün dozlarında EC değerleri kontrol toprağından yüksek bulunmuştur. KG ve HG uygulanmış topraklarda ise yüksek uygulama dozlarında (% 4 ve % 8) toprakların EC değerleri kontrolden fazla bulunmuştur. Genel olarak pH değerlerindeki değişimler ele alınacak olursa; HG toprakların pH"sım etkilemezken, KG bir miktar azaltmış ve L ise toprağın pH'sım en fazla azaltmıştır. Bunun sebebi, denemede kullanılan organik materyallerin farklı pH değerlerine sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Elde edilen bulgular kömürlü gidyanm tarımsal amaçlı kullanımlar açısından daha avantajlı olabileceğini göstermiştir  ANAHTAR KELİMELER : Gidya, linyit toprak, enzim aktivitesi, kadmiyum, pH, EC, organik madde, kireç

Abstract:
In this study, the effects of different forms of Gyttja (coal gyttja-CG and humus gyttja-HG) and lignite (L). on some soil properties (a variety of soil enzymes, extractable Cd. pH, EC, lime and organic matter content) was evaluated within a 180 days incubation study in the laboratory. The Gyttja material was obtained from Afsin-Elbistan Lignite Mine Area located in Kahramanmaraş. The results showed that Urease and (5-glucosidasc activities were the highest when CG, HG and L were applied to soil in the rates of 4 and 8 %. Urease and P-glucosidasc activities were ranked in the order of CG > L > HG while sulphatase activity showed different rank as CG > HG > L. Similar to Urease, when CG was applied to soil in increasing rates, alkaline-phosphatase activity increased during first three months and then showed a decrease but it was found to be higher than that to be at the beginning of the incubation. HG and L addition to soil has enhanced alkaline-phosphatase activity at the end of the first month. Afterwards, it showed a decline through end of the incubation period. In the lights of these results. CG seems to be more effective on alkaline-phosphatase activity than those HG and L do. In the case of soil extractable Cd content, no change was seen in the amount of Cd in CG amended soil, whereas HG and L amended soils showed an increase in 90. days of incubation period. All amendments have caused to an increase in soil organic matter. The highest contribution to soil organic matter was obtained from L. which were followed by CG and HG respectively. While CG had no affect on lime content. HG led to a small increase and L reduced lime content, which may be due to the differences in the lime contents of organic materials used in the study. L amended soil showed highest EC value, which was higher than that in non-amended control soil for all different rates of L applied. The same situation was observed in the case of CG and HG with higher application rates (4 and 8 %). CG. HG and L caused to some changes in soil pH in accordance with their pH level. In the light of our results, coal gyttja seemed to be better alternative for agricultural use. Key Words: gyttja, lignite, soil enzyme activity, cadmium, pH. EC. organic matter, lime