Coğrafi işaretli gıdalara ilişkin tüketici tercihleri üzerine bir araştırma: İstanbul örneği
Consumer attitudes toward products with country of origin label: Istanbul case
Yazar: ASLI ZULUĞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT MİRAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İstatistik = Statistics
Dizin: Coğrafi işaretler = Geographical indications ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Tüketici profili = Consumer profile ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences ; Tüketim alışkanlıkları = Consumption habits ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Tüketim potansiyeli = Consumption potential

Özet:
Bu tez kapsamında, coğrafi etiketli gıda ürünlerine ilişkin Türkiye ve dünyada yer alan uygulamalara hem teorik hem de pratik açıdan değinilmiş, İstanbul ili kapsamında coğrafi etiketli ürünlere ilişkin tüketici tercihleri incelenmiştir.Tez, gıda ürünlerinde tüketici davranışları, bu bağlamda gıda güvenliği kavramı ve etiket bilinci ve son olarak da coğrafi işaret kavramı ile coğrafi işaretli gıda ürünlerine yönelik tüketici tercihleri ve ödeme istekliliğinin cevabının araştırıldığı bölümlerden oluşmaktadır.Coğrafi işaret taşıyan ürün gruplarına ilişkin tüketicilerin tercihlerini en iyi yansıtan modelin bulunması için logit ve probit modellerden yararlanılmıştır. Tüketicilerin karar mekanizmasının incelenmesi aşamasında analitik hiyerarşi süreci yaklaşımından faydalanılırken, gıda ve beslenme konusunda bilgi kaynağı tercihlerinde bulanık eşli karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Coğrafi etiketli ürünleri tercih eden tüketiciler için ödeme istekliliğinin hesaplanması, çalışmaya konu olan bir diğer başlıktır.Araştırmanın sonucunda, coğrafi etiketli Ayvalık zeytinyağı için talep, coğrafi etiketli olmayan muadillerine göre % 58 daha fazladır. Coğrafi etiketli Ezine peyniri için talep ise , coğrafi etiketli olmayan muadillerine göre %43 daha fazladır. Coğrafi etiketli ürün tüketen tüketici profili, belirli bir gelir seviyesinin üzerinde, bayan, çalışan, çocuk sahibi olmayan yapıdadır. Tüketicilerin coğrafi işaretli Ayvalık zeytinyağı için muadiline göre piyasa fiyatından %82 daha fazla ödemeyi kabul ederken, coğrafi etiketli Ezine peyniri için yaklaşık %355 (3.55 kat) daha fazla vermeyi kabul ettiği araştırmanın sonucunda elde edilen bir diğer bulgudur.Anahtar Sözcükler: Tüketici Davranışları, Coğrafi İşaretler, AHP, Bulanık Eşli Karşılaştırma, Heckman, Ödeme İsteği

Abstract:
In this study, implementations of country of origin labeling in the world and in Turkey were examined in the theoretical and practical framework. Consumer preferences were studied regarding Country-of-Origin (COO) labeled food products in Istanbul.The objective of this research is to identify Turkish consumer attitudes towards COO labeling, determine the importance of COO, and identify consumers who are most likely to buy COO-labeled food products in Istanbul. Consumer preferences on food products, food safety, labeling, COO, consumer behavior and relatively willingness to pay were sought.This study was carried out in Istanbul in order to evaluate consumer preference and willingness to pay for COO labeled food products, employing Logit and Probit models, preferences for different products with different criteria are evaluated by Analytic Hierarchy Process. Another aim of this study is to determine priorities of consumers related to food and nutrition subjects by using Fuzzy Pairwise Comparison.The study concluded that demand for COO labeled Ayvalık olive oil is 58% more than regular peers. Demand of COO labeled Ezine cheese is 43% higher. The consumer profile for COO labeled food products is: higher income level, female, working and having no children. Another implication of the study is, consumers accept to pay 82% more than its regular peers for COO labeled Ayvalık olive oil and 355% (3.55 times) more for Ezine cheese.Keywords: Consumer preferences Country of Origin labeling, Analytic Hierarchy Process, Fuzzy Pairwise Comparison, Heckman, Willingness to Pay