COVİD-19 hastalığı korkusunun sigara içme davranışına etkisi
The effect of COVİD-19 disease fear on smoking behavior
Yazar: SEMİHA ZEYNEP ÖZSAYDI
Danışman: DOÇ. DR. İSKENDER GÜN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı SARS-CoV-2 pandemisi döneminde COVID-19 hastalığı korkusunun bireylerin sigara içme davranışı üzerindeki etkilerini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu çalışmanın evrenini Kayseri Melikgazi ilçesinde yer alan aile sağlığı merkezlerine başvuran bireyler oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında Nisan-Temmuz 2021 tarihleri arasında 384 erişkin hastaya ulaşılmıştır. Literatür doğrultusunda hazırlanan sorular, COVID-19 Korkusu Ölçeği (CKÖ) ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi'nden (FNBT) oluşan anket formu yüz yüze görüşme yöntemiyle doldurulmuştur. CKÖ'den alınan toplam puan bireyin yaşadığı COVID-19 korku düzeyini göstermekte olup ölçeğin kesim noktası bulunmamaktadır. Frekans tablolarının gösteriminde sayı ve yüzdeler, grupların karşılaştırmalarında Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testleri, sayısal verilerin korelasyonunun değerlendirilmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Kategorik verilerin analizlerinde ki kare testleri kullanılmış, p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların % 58.9'u kadın olup yaş ortalaması 42.8 ± 14.7 yıldır. Araştırma grubundaki bireylerin % 38.3'ü COVID-19 geçirmiş veya temaslı olmuştur. Grupta yer alan bireylerin CKÖ puan ortancası 16.0'dır (min:7–max:35). Katılımcıların % 79.1'i COVID-19 pandemisinde sigara içme durumunda herhangi bir değişiklik olmadığını, % 15.2'si içtiği sigara miktarını azalttığını, % 3.2'si içtiği sigara miktarını artırdığını, % 2.5'i ise sigarayı bıraktığını belirtmiştir. Katılımcılardan bazı günler sigara içtiğini belirtenlerin korku düzeyi, her gün içen ve içip bırakmış olanlara göre daha yüksektir (p=0.013). Katılımcılardan COVID-19 nedeniyle arkadaş-akraba çevresinde ölüm olduğunu belirtenlerde ve FNBT puanı daha düşük olanlarda içtiği sigara miktarını azaltanların oranı daha fazla bulunmuştur (p<0.05). COVID-19'un sigara içenlerde daha ağır geçtiğini düşünen kişilerden sigarayı bırakmak için motive olanların oranı, düşünmeyenlere göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.001).
Sonuç: COVID-19 korkusu ile günlük içilen sigara miktarı arasında negatif bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Ayrıca COVID-19'un sigara içenlerde daha ağır geçtiğini düşünen kişilerin sigarayı bırakmak için daha motive olduğu görülmüştür. COVID-19 pandemisi bir fırsat gibi görülerek kanıta dayalı bilgilerle sigaranın COVID-19 ile mevcut ilişkisinin halka yönelik kamu spotları, TV yayınları veya sosyal medya aracılığıyla anlatılması ve kişilerin sigara bırakmaya teşvik edilmesi, COVID-19 korkusunu kişiler için bir avantaja dönüştürebilir.

Anahtar kelimeler: COVID-19, COVID-19 korkusu, sigara, sigara içme davranışı, sigara bırakma motivasyonu

Abstract:
Aim: The aim of the study is to examine the effects of fear of COVID-19 disease on the smoking behavior of individuals during the SARS-CoV-2 pandemic.
Materials and methods: The population of this cross-sectional study consists of individuals who applied to family health centers in Kayseri Melikgazi District. Within the scope of the study, 384 adult patients were reached between April and July 2021. The questionnaire, consisting of questions prepared in line with the literature, the fear of COVID-19 Scale (FCS) and the Fagerström Nicotine Addiction Test (FNBT), was filled in by face-to-face interview method. The total score obtained from FCS shows the level of fear of COVID-19 experienced by the individual, and the scale does not have a cut-off point. Numbers and percentages were used to display frequency tables, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis tests were used to compare groups, and Spearman correlation analysis was used to evaluate the correlation of numerical data. Chi-square tests were used in the analysis of categorical data, and p<0.05 was considered statistically significant.
Results: 58.9% of the participants were women and the mean age was 42.8 ± 14.7 years. 38.3% of individuals in the research group had or were in contact with COVID-19. The median FCS score of the individuals in the group is 16.0 (min:7–max:35). 79.1% of the participants stated that there was no change in their smoking status during the COVID-19 pandemic, 15.2% stated that they decreased the amount of cigarettes they smoked, 3.2% stated that they increased the amount of cigarettes they smoked, and 2.5% quit smoking. The level of fear of the participants who stated that they smoked sometimes was higher than those who smoked every day and quit smoking (p=0.013). It was found that the rate of those who reduced the amount of cigarettes they smoked was higher in those who stated that there was death in their friends or relatives due to COVID-19 and those with a lower FNBT score (p<0.05). Among the people who thought that COVID-19 was more severe in smokers, the rate of those who were motivated to quit smoking was found to be higher than those who did not (p<0.001).
Conclusion: It has been shown that there is a negative relationship between fear of COVID-19 and the amount of cigarettes smoked daily. It has also been observed that people who think that COVID-19 is more severe in smokers are more motivated to quit smoking. Seeing the COVID-19 pandemic as an opportunity, explaining the current relationship between smoking and COVID-19 with evidence-based information through public service announcements, TV broadcasts or social media, and encouraging people to quit smoking can turn the fear of COVID-19 into an advantage for people.

Key words: COVID-19, fear of COVID-19, cigarette, smoking behavior, motivation to quit smoking