Sahîh-i Bûhâri'deki bazı Meğâzî rivâyetlerinin ilk dönem Siyer kaynaklarıyla mukâyesesi
Some Megazi representatives in Sahîh-i Bûhari comparison with first period Siyer sources
Yazar: MUHAMMED PAZAR
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN ÇELİKAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Hz. Peygamber'in gazveleri hakkındaki mâlumatların çoğu Siyer ve Meğâzî eserlerinde yer alır. Hadis eserleri Hz. Peygamber'in kelâm, fiil ve davranışları üzerine hatırı sayılır derecede bilgiler vermeyi hedeflemektedir. Ayrıca Hadis kitaplarında savaşlarla ilgili de çok sayıda rivâyet bulunmaktadır. Bunların tespit edilmesi, meğâzî ve siyer ilimleri için çok önemlidir. Elde edilen verilerin ilk dönem tarih ve siyer kaynaklarında nakledilen haberlerle karşılaştırılarak farklı, benzer ve ortak rivâyetlerin ortaya konulmasıyla iki ana ilim dalına katkısı ortaya çıkacaktır. Bu çalışmamızda, "Sahîh-i Bûhâri'deki Bazı Meğâzî Rivâyetlerinin İlk Dönem Siyer Kaynaklarıyla Mukâyesesini" inceleyeceğiz. Çalışmamızın ilk bölümünde Hadis, Sünnet, Siyer ve Meğâzî kelimelerinin anlamlarını ve diğer ilimlerle olan bağı ve mukâyese yapılan eserlerin tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde ise; İslâm dininin ikinci kaynağı kabul edilen ve Kütûb-i Sitte içinde en sahih kitap olarak bilinen Buhârî'nin (ö. 256/870) "el-Câmiu's-Sahîh" adlı eserindeki "Kitâbü'l Meğâzî" bölümündeki Bedir, Uhud ve Hendek gazveleri ile ilgili rivâyetler ele alınarak, ilk dönem Siyer ve Meğâzî kitaplarındaki rivâyetler ile mukâyese yapılacaktır. Tetkikler sonucunda sadece Hadis kitaplarına bağlı kalarak tarihi bilgileri elde etmenin mümkün olup olamayacağı belirtilecektir. Hadis külliyâtının tarihi bilgileri ne kadar ihtiva ettiği, siyer, meğâzî ve tarih kitapları gibi kronoloji ve sebep-sonuç ilişkisine uygun bir rivâyet metodu kullanıp kullanmadığı tespit edilecektir. Bununla beraber siyer ve meğâzî eserlerine kaynaklık değeri de ortaya konulacatır.

Anahtar kelimeler: Hadis, Sünnet,Siyer,Meğâzî, Rivâyet

Abstract:
Most of the information about the wars of the Prophet is found in the sources of biography and Maghazi ie ; ( the wars of the prophet) . In addition to that , there is a significant amount of reliable information about meghazi in the basic hadith books. The hadith books wich detemine to give information about the Prophet words and  actions,  contain chapters about Magazi and Biography which is very imprtant for the sience of Prophet Biography and Magazi. In addition, the comparison of the obtained information with the narrations of the first period authors of sirah and history, and seeing the common or different narrations will contribute to both branches of science. In this study, we will examine the "Comparison of Some Maghazi Narratives in Sahih-i Bukhari with the Early Siyer Resources". In the first part of our study is the concepts of Hadith, Sunnah, Siyer and Maghazi were explained and the relationship of these sciences with other sciences was presented, and the comparative works were introduced. In the second part; "Kitâb-ul Maghâzî" in the work of Imam Bukhari (d. 256/870) named al-Camiu's-Sahih, which is accepted as the second source of Islam after the Qur'an and known as the most authentic book in Kutub-i Sitta. The narrations about the Battles of Badr, Uhud and the Trench (Handek) in the section are discussed and compared with the narrations in the first period books of Siyer and Magazi.
As a result of the examinations, it has been emphasized whether it is possible to reach historical information by sticking to only hadith books. It has been revealed that it is possible to obtain historical information based on the hadith books, but they do not have similarities in the context of chronology and cause-effect relationships such as Siyer, Meğâzî and History books. However, it has been stated that it is an undeniable reality that the Hadith is the source of Siyer and Maghazi.

Keywords: Hadith, Sunnah, Siyer, Maghazi, Narration