Genç yetişkin bireylerin sosyal medya bağımlılık düzeyleri, beden algıları ve kimlik statüleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between social media addiction levels, body perception and identity status of young adults
Yazar: FATMA HÜLYA TUNÇEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESTEREN GAZİOĞLU
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma; Türkiye'de yaşayan 18-35 yaşları arasındaki genç yetişkinlik dönemindeki bireylerin kimlik statüleri, sosyal medya bağımlılık düzeyleri ve beden algıları arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu temel amaca ek olarak literatür taraması yapılırken ''görünümle ilişkili sosyal medya bilinci'' kavramı da araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın örneklem grubu 301 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılardan elde edilen veriler çevrimiçi ortamda ''Kişisel Bilgi Formu'', ''Ego Kimlik Süreci Ölçeği'', ''Beden Algısı Ölçeği'', ''Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği'' ve ''Görünümle İlişkili Sosyal Medya Bilinç Ölçeği'' kullanılarak toplanmış ve IBM SPSS programı ile yorumlanmıştır. Veri analizinde; Pearson Korelasyon Analizi, Regresyon Analizi ve Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanmıştır. Korelasyon analiz sonuçlarına göre, sosyal medya bağımlılık düzeyi artıkça genç yetişkin bireylerin beden algılarının olumsuz bir hale geldiği ve sosyal medyadaki görünüşlerine yönelik farkındalıklarının anlamlı biçimde arttığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, sosyal medyayı kontrollü bir şekilde kullanan ve bağımlılık düzeyi düşük olan bireylerin kimlik bağlılık davranışlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bedenlerine yönelik olumsuz tutumları olan bireylerin sosyal medyadaki görünüşlerini daha çok düşündüğü ancak beklenenin aksine bu bulgunun istatiksel bağlamda anlamlı olarak değerlendirilmediği saptanmıştır. Kimlik statülerinin ve kimlik bağlılık davranışlarının genç yetişkin bireylerin sosyal medyadaki görünüşlerine yönelik farkındalıkları üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı ancak kimlik araştırma davranışları yüksek olan bireylerin sosyal medyadaki görünüşlerini daha fazla düşündüğü gözlemlenmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda, kimlik bağlılık davranışlarının, beden algılarının ve sosyal medyadaki görünüşe yönelik farkındalıkların sosyal medya bağımlılığının anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Kimlik statülerine göre değişkenler incelendiğinde; moratoryum ve dağınık kimlik statüsündeki bireylerin sosyal medya platformlarına daha bağımlı oldukları, ipotekli ve başarılı kimlik statüsündeki bireylerin bedenlerine yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışma sosyal medya kullanımın kimlik gelişim süreçleri ve bedene yönelik tutumlar üzerinde negatif yönde bir etkisi olduğunu bulgulamıştır. Araştırmanın bulguları ilgili alan yazında yapılan güncel çalışmalar temelinde tartışılmıştır.

Abstract:
This research aims to examine the relationships between identity statuses, social media addiction levels, and body perception among individuals in the young adulthood period, aged 18-35, living in Turkey. In addition to this main objective, the concept of ''appearance-related social media awareness'' was also included in the study during the literature review. The sample group of the study consists of 301 participants. Data were collected from the participants online using "Personal Information Form", "Ego Identity Process Scale," "Body Image Scale," "Social Media Addiction Scale," and "Appearance-Related Social Media Awareness Scale" and analyzed using IBM SPSS Pearson Correlation Analysis, Regression Analysis, and One-Way Analysis of Variance were applied in the data analysis. According to the results of the correlation analysis, it was found that as the social media addiction level increased, the body perception of young adult individuals became more negative, and their awareness of appearance on social media significantly increased. Furthermore, individuals who used social media in a controlled manner and had a low addiction level showed higher identity commitment behaviors. It was also found that individuals with negative attitudes towards their bodies thought more about their appearance on social media, but contrary to expectations, this finding was not statistically significant. It was observed that identity statuses and identity commitment behaviors had no significant effect on young adults' awareness of their appearance on social media, although individuals with high identity exploration behaviors thought more about their appearance. As a result of regression analysis, it was found that identity commitment behaviors, body image, and awareness of appearance on social media were significant predictors of social media addiction. When examining the variables according to identity statuses, it was found that individuals with moratorium and diffuse identity statuses were more addicted to social media platforms, while individuals with foreclosure and achieved identity statuses had more positive attitudes toward their bodies. The study concluded that social media use has a negative impact on identity development processes and attitudes toward the body. The findings of the research were discussed based on recent studies in the relevant literature.