Lise biyoloji öğretim programlarının Cumhuriyetten günümüze değişimini etkileyen unsurlar ve analizleri
Application and evaluation of ecological footprint as an environmental education tool towards sustainable life
Yazar: TÜLAY KABADERE
Danışman: PROF. DR. TURAN GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Biyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji dersi = Biology lesson ; Ders programları = Curriculum ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Liseler = High schools ; Ortaöğretim = Secondary education ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmada, eğitim politikaları ve bunları şekillendiren eğitim felsefeleri tarihi bir perspektiften incelenmiş ve bunların biyoloji öğretim programlarının içeriklerine ve uygulanışlarına yansımaları irdelenmiştir. Bunun yanında Cumhuriyetten günümüze kadar uygulanan biyoloji öğretim programlarının öğelerine dönük analizi yapılarak karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Temelde bu amaçlara yönelik olarak yapılan bu çalışma genel olarak bir durum tespiti, sorunların ortaya konması ve önerilerin geliştirilmesine yöneliktir. Altı biyoloji öğretim programının (1924 Tabiiyat Öğretim Programı, 1935 Tabiiat Öğretim Programı, 1957 Tabiat Bilgisi Öğretim Programı, Modern Biyoloji Programı, 1985 ve 1998 Biyoloji Öğretim Programları) geliştirilip uygulandığı altı farklı dönemi baz alan bu araştırmada ilk alt başlıkta Biyoloji öğretim programlarının geliştirilmesinde ve değiştirilmesinde etkili olan süreçler irdelenmiştir. İkinci alt başlıkta ise, programların öğelerine dönük detaylı analizleri yapılmıştır. Son alt başlıkta ise, programların öğelerine dönük karşılaştırmalı analizleri yapılmıştır. Programların analiz edilmesi sırasında arşivlerdeki bilgiler, kamu dokümanları ve kişisel dokümanlardan yararlanılmış ve programın her öğesi ile ilgili geçmiş literatür ışığında program değerlendirme ile ilgili ölçütler takımı kullanılmıştır. Sonuçta; ait oldukları dönemlerin gerek iç ve gerekse dış politika, sosyal ve felsefi unsurlarının Biyoloji öğretim programlarının içeriklerine ve uygulanışlarına önemli etkileri olduğu tespit edilmiştir. Programların öğelerine dönük değerlendirmeleri ise 1924 Tabiiyat Öğretim Programı, Modern Biyoloji Programı ve 1998 Biyoloji Öğretim Programının göreceli olarak daha güçlü oldukları sonucuna varılmıştır. Daha önce geliştirilmiş ve uygulanmış biyoloji öğretim programlarını şekillendiren faktörleri ortaya koyması ve bu programların bir değerlendirmesini sunması bakımından bu ve benzeri çalışmalar günümüzdeki biyoloji eğitiminin durumunu anlamak ve gelecekteki biyoloji eğitimi standartlarını yükseltmek için önemlidir.

Abstract:
In this thesis, education policies, education philosophies and their reflections on Biology curriculum development have been examined. Moreover, the present study aims at evaluating different Biology curricula with respect to their components and making a comparative analysis of these curricula since the beginning of Turkish Republic. Based on these objectives, this study sheds light on extracting the problems in curricula development and their applications and providing suggestions for solution. This study is based on six different Biology curricula ((1924 Tabiiyat Öğretim Programı, 1935 Tabiiat Öğretim Programı, 1957 Tabiat Bilgisi Öğretim Programı, Modern Biyoloji Programı, 1985 and 1998 Biyoloji Öğretim Programları) developed and utilized in Biology education in six different periods. In the first step, influential factors on the development and transformation of Biology curricula have been outlined. Then, the second step is about the evaluation of the Biology curricula with respect to their components. The third step analyzed the other important factors of the issued curriculum. Finally, a comparative analysis based on the components of the curricula has been made. While analyzing the curriculum, public and private documentations and information from the archives have been utilized and in the light of the previous literature measurement tools have been developed for the evaluation of each component of the curriculum. As a summary, it is argued that each period?s both domestic and foreign political, social and philosophical circumstances affect the contents and application of Biology curricula in important ways. Furthermore, evaluation of different Biology curricula with respect to their components provides support for the conclusion that, in comparison to other curricula, 1924 Tabiiyat Öğretim Programı, Modern Biyoloji Programı ve 1998 Biyoloji Öğretim Programı have been relatively more successful. By pointing out the forces that have shaped the Biology curriculum development in the past and providing an evaluation of the above mentioned six different curricula, the present study along with other similar studies is vital for understanding the present circumstances of Biology education and enhancing future standards in biology education.