Okul öncesi eğitim ortamlarındaki dış mekan kalitesi ile dış mekan ortamlarına ilişkin öğretmen algıları ve kullanımlarının belirlenmesi
Determination of pre-school's outdoor environment quality with teacher's perceptions and using of outdoors in pre-schools
Yazar: FİRDEVS BURÇAK
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL SARA GÖNEN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dış mekan = Outdoor ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Kalite = Quality ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğrenme ortamı = Learning environment ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi eğitim ortamlarındaki dış mekân kalite düzeyini ve dış mekan kullanım süresini çeşitli değişkenler açısından ele alarak değerlendirmek, dış mekan kalitesi ile öğretmenlerin dış mekan kullanımları arasındaki ilişkiyi incelemek ve yüksek, orta, düşük dış mekan kalitesine sahip okullardaki öğretmenlerin dış mekan eğitim ortamlarına ilişkin algıları ile dış mekan kullanımlarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Karma yöntemin kullanıldığı bu araştırmanın deseni açımlayıcı sıralı desendir. Araştırmanın nicel boyutunda 36 anaokulundan ve 76 öğretmenden elde edilen veriler kullanılırken; nitel boyutunda 15 öğretmenden elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında, anaokullarının dış mekan kalitesini ölçmek için araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Okul Öncesi Dış Mekan Eğitim Ortamları Kontrol Listesi" kullanılmıştır. Nitel kısımda ise araştırmacı tarafından geliştirilen, öğretmenlerin dış mekana ilişkin algılarını ve dış mekan kullanımlarını ölçen görüşme ve gözlem formları kullanılmıştır. Araştırma bulgularında anaokullarının dış mekan kalitesinin "fiziksel çevre", "etkileşim" ve "öğretmen rolü" alt boyutlarındaki kalite düzeyinin; oyun ve öğrenme ortamları" ile "program" alt boyutlarındaki kalite düzeyinden daha yüksek olduğu görülmüştür. Dış mekanların kalitesine ilişkin öğretmen algılarının, çoğunlukla yetersiz olduğu ve maddiyatın kaliteyi engelleyen en önemli bariyer olduğu sonucu bulunmuştur. Devlet anaokullarının dış mekan kalite düzeyinin, özel anaokullarından daha iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Alt SED grubuna ait okulların dış mekan kalite düzeyinin üst ve orta SED grubuna göre oldukça yetersiz olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin demografik bilgilerinin dış mekan kalitesinin etkileşim, program ve öğretmen rolü alt boyutları üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anaokullarının dış mekan kalitesinin alt boyutları ile dış mekanda tercih edilen etkinlik çeşitliliği arasında pozitif yönlü bir korelasyon olduğu görülmüştür. Anaokulların fiziksel çevre kalitesinin dış mekanların kullanım süresini negatif yönde etkilerken; program kalitesinin pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Dış mekanların çocukların gelişimi ve etkili öğrenme üzerindeki önemi tüm öğretmenler tarafından kabul edilse de; bu ortamlar olumlu ve olumsuz hava şartlarında, en fazla yüksek dış mekan kalitesine sahip okullardaki öğretmenler tarafından tercih edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to evaluate the outdoor quality level in preschools and the duration of outdoor using in terms of various variables, to examine the relationship between outdoors' quality and teachers' outdoor using and to determine teachers' perceptions of outdoor environments and outdoor using of teachers in preschools with high, medium and low outdoor quality. The research was designed as mixed methods. Sequential explanatory design was used as a mixed method strategy. The data were obtained from 36 kindergartens and 76 teachers for quantitative part and interviewed with 15 teachers for qualitative part of the study. For the quantitative part of the study, "Preschool Outdoor Environment Measurement Scale", was used to evaluate the outdoor quality of preschools after adaptation into Turkish by the researcher. For the qualitative part interviews and observation forms were developed which were developed by the researcher to measure teachers' perceptions about outdoor environments and outdoor using. The results indicated that outdoor quality level of preschools in "physical environment", "interactions" and "teacher role" is higher than "play and learning settings" and "program". The results revealed that teacher perceptions of the quality of outdoor environment are mostly inadequate and funding is the most important barrier that preventing quality. According to the results the outdoor quality level of preschools that depends on government was better than private preschools. It was found that the outdoor quality level of the schools with lower socio-economic group is more inadequate than higher and middle socio-economic groups. It was disclosed that demographic information of the teachers has an effect on the sub-dimensions of "interactions", "program" and "teacher role" of outdoor quality. The results indicated that there is a positive correlation between the variety of activities that are preferred in the outdoors and the sub-dimensions of "play and learning settings", "interactions", "program" and "teacher role" of outdoor quality. In the results, while the "physical environment quality" of preschools affects the duration of outdoor using in negative way, it was seen that the "program quality" affected in positive way. Although importance of outdoor environments on healthy development and effective learning of children was accepted by all teachers; outdoors were preferred mostly by preschools with higher outdoor quality, in all weather. It was disclosed that teachers' perceptions on outdoor environments in preschools were more positive in preschools with higher outdoor quality. It was found that most of teachers use outside every day and 31- 60 minutes in good weather conditions. The results revealed that teachers stated mostly adverse weather conditions and lack of physical equipment as barriers for using outdoor environments.