Beyaz ve mavi yakalı çalışan grupların serbest zaman engelleri ve ilgilenimlerinin incelenmesi
Investigation of leisure time barriers and involvement of white and blue collar working groups
Yazar: MEHMET FATİH GÜLCEMAL
Danışman: PROF. DR. SERKAN REVAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Rekreasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırma, beyaz ve mavi yakalı çalışan grupların serbest zaman engelleri ve ilgilenimlerinin
incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, çalışanların serbest zaman engelleri ve ilgilenimleri
belirlenmiş; demografik değişkenlere göre serbest zaman engelleri ve ilgilenimlerinin farklılaşıp
farklılaşmadığı çeşitli istatistiksel işlemler ile değerlendirilmiştir. Araştırmaya Konya ilinde faaliyet
gösteren, hızlı tüketim ürünleri üreten ve pazarlayan firmalarda görev yapan toplam 999 çalışan [Beyaz
Yakalı Çalışan(n=270), Mavi Yakalı Çalışan(n=729)] katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Boş
Zaman Engelleri Ölçeği-18 (BZEÖ-18 Kısa Formu), Serbest Zaman İlgilenim Ölçeği (SZİÖ) ve
araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin
normallik sınaması, çarpıklık ve basıklık değerleri ile test edilmiş; test sonucunda veriler normal dağılım
gösterdiğinden dolayı ikili karşılaştırmalar için bağımsız gruplar t Testi ve çoklu karşılaştırmalar için
Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Tek yönlü varyans analizi sonucu ortaya çıkan
grup farklılıklarının kaynağını belirlemek üzere, varyansların homojen olduğu durumlarda Tukey HSD
ve LSD çoklu karşılaştırma testleri; varyansların homojen olmadığı durumlarda ise Tamhane's T2 çoklu
karşılaştırma testi kullanılmıştır. Yapılan tüm istatistiksel hesaplamalarda temel anlamlılık düzeyi 0,05
olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda, çalışanların serbest zaman etkinliklerine katılımlarını
sınırlayan/engelleyen en önemli unsurun "zaman" boyutu olduğu; "ilgi eksikliği" boyutunun ise
çalışanlarda diğer boyutlara (zaman, birey psikolojisi, bilgi eksikliği, tesis, arkadaş eksikliği) göre
serbest zaman etkinliklerine katılımlarını sınırlayan hususlar arasındaki etkisinin önemsiz olduğu
belirlenmiştir. Çalışanların Boş Zaman Engelleri Ölçeği-18 birey psikolojisi boyutunun çalışma
pozisyonlarına (beyaz yakalı ve mavi yakalı) göre; birey psikolojisi, bilgi eksikliği ve zaman
boyutlarının cinsiyet değişkenine göre; tesis, zaman ve ilgi eksikliği boyutlarının yaş değişkenine göre;
birey psikolojisi ve zaman boyutlarının medeni durum değişkenine göre; ölçek geneli ve birey
psikolojisi, bilgi eksikliği, arkadaş eksikliği, zaman, ilgi eksikliği boyutlarının eğitim durumu, aylık
gelir durumu ve sahip olunan boş zaman süresinin yeterliliği değişkenlerine göre; ölçek geneli ve bilgi
eksikliği, tesis, arkadaş eksikliği, zaman, ilgi eksikliği boyutlarının mevcut pozisyonlarındaki çalışma
süresi ve sektördeki deneyim süresi değişkenlerine göre; ölçek geneli ve bilgi eksikliği, arkadaş
eksikliği, ilgi eksikliği boyutlarının boş zamanlarını değerlendirmede yaşadıkları güçlük seviyesi
değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Çalışanların serbest zaman
etkinliklerine olan ilgilerinde en önemli unsurun "çekicilik" boyutu olduğu; "önem verme" boyutunun
ise çalışanlarda diğer boyutlara (çekicilik, sosyal ilişki, özdeşleşme, kendini ifade etme) göre serbest
zaman etkinliklerine olan ilgilerindeki etkisinin daha az düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çalışanların
Serbest Zaman İlgilenim Ölçeği tüm alt boyutlarına ve geneline ait puan ortalamalarının mevcut
pozisyonlarındaki çalışma süresi, sektördeki deneyim süresi, aylık gelir durumu, sahip olunan boş
zaman süresinin yeterliliği ve boş zamanlarını değerlendirmede yaşadıkları güçlük seviyesi
değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı; çalışma pozisyonlarına (beyaz yakalı ve mavi yakalı)
ve cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Yine çalışanların
Serbest Zaman İlgilenim Ölçeği önem verme boyutunun yaş değişkenine göre; çekicilik ve önem verme
boyutlarının medeni durum değişkenine göre; önem verme ve özdeşleşme boyutlarının ise eğitim
durumu değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, beyaz ve mavi
yakalı çalışan grupların serbest zaman engelleri ve ilgilenimlerinin bazı demografik değişkenlerden
etkilendiği söylenebilir.
Anahtar Sözcükler: Beyaz ve mavi yakalı çalışan; Serbest zaman engelleri; Serbest zaman ilgilenimi

Abstract:
This research was conducted to examine the leisure time barriers and interests of white and
blue-collar working groups. In the research, employees' leisure obstacles and interests were determined;
Whether leisure barriers and interests differ according to demographic variables was evaluated through
various statistical procedures. A total of 999 employees [White Collar Employees (n=270), Blue Collar
Employees (n=729)] working in companies operating in Konya and producing and marketing fast-
moving consumer products participated in the research. Leisure Time Barriers Scale-18 (BZEÖ-18
Short Form), Leisure Time Interest Scale (SZİÖ) and Personal Information Form developed by the
researcher were used as data collection tools in the study. The data obtained in the study were tested
with normality test, skewness and kurtosis values; Since the data showed a normal distribution as a
result of the test, independent groups t-Test was used for pairwise comparisons and One-Way Analysis
of Variance (ANOVA) was used for multiple comparisons. In order to determine the source of group
differences resulting from one-way analysis of variance, Tukey HSD and LSD multiple comparison
tests are used in cases where variances are homogeneous; In cases where the variances were not
homogeneous, Tamhane's T2 multiple comparison test was used. In all statistical calculations, the basic
significance level was accepted as 0.05. As a result of the research, it was found that the most important
factor that limits/obstructs employees' participation in free time activities is the "time" dimension; It has
been determined that the "lack of interest" dimension has an insignificant effect on the issues that limit
employees' participation in free time activities compared to other dimensions (time, individual
psychology, lack of information, facilities, lack of friends). According to the working positions (white-
collar and blue-collar) of the individual psychology dimension of the Employees' Leisure Time Barriers
Scale-18; individual psychology, lack of knowledge and time dimensions according to gender variable;
Lack of facilities, time and attention dimensions according to age variable; individual psychology and
time dimensions according to marital status variable; According to the variables of the overall scale and
individual psychology, lack of knowledge, lack of friends, lack of time, lack of interest dimensions,
educational status, monthly income status and adequacy of free time; According to the variables of the
overall scale and the dimensions of lack of knowledge, lack of facilities, lack of friends, time, lack of
interest, working time in their current positions and experience in the sector; It was determined that the
overall scale and the dimensions of lack of knowledge, lack of friends, and lack of interest differ
significantly depending on the level of difficulty they experience in spending their free time. The most
important element in employees' interest in leisure activities is the "attractiveness" dimension; It has
been determined that the "importance" dimension has a lesser effect on employees' interest in free time
activities than other dimensions (attraction, social relationship, identification, self-expression).
Employees' average scores for all sub-dimensions and the overall Leisure Time Interest Scale differ
significantly according to the variables of working time in their current positions, length of experience
in the sector, monthly income status, adequacy of free time they have, and the level of difficulty they
experience in utilizing their free time; It was determined that there was no significant difference
according to working positions (white-collar and blue-collar) and gender variables. Again, according to
the age variable of the employees' importance dimension of the Leisure Time Interest Scale;
Attractiveness and importance dimensions according to marital status variable; It was determined that
the dimensions of importance and identification differ significantly according to the educational status
variable. As a result, it can be said that the leisure barriers and interests of white and blue-collar working
groups are affected by some demographic variables.
Key Words: White and blue collar workers; Free time obstacles; leisure time involvement