Afşin-Elbistan Termik Santrali çevresinde yaşayan bireylerde termik santralden kaynaklanan toksik maddelere maruziyete bağlı olası genotoksik risklerin comet ve kromozom aberasyonu yöntemleriyle saptanması.
Determination of possible genotoxic risks related to toxic substances resulted from coal plant in individuals residing Afşin-Elbistan Thermal Power Plant area via comet and chromosomal aberration tests.
Yazar: EMRE DURMAZ
Danışman: PROF. DR. İSMET ÇOK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Afşin-Elbistan A Termik Santrali'dir kurulduğu 1984 yılından bu yana desülfirizasyon ünitesi olmadan çalışmaktadır. Ayrıca partikül tutucu filtrelerin veriminin azalmasının sağlık için tehlike oluşturabilecek maddelerin daha fazla miktarda çevreye yayılmasına neden olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda bu tür çevresel risklerin erken dönemde belirlenmesini sağlayabilen biyogöstergelerden yararlanılmıştır. Çalışmamızda A Santrali çevresinde yaşayan bireylerde; termik santralden kaynaklanan atıkların maruziyetine bağlı, olası genotoksik risklerin Comet ve kromozom aberasyonu(CA) yöntemleriyle saptanması, DNA onarım kapasitelerinin belirlenmesi ve PAH bileşiklerine maruziyetin göstergesi olarak kabul edilen 1-Hidroksipiren (1-OHP) bileşiğinin, idrardaki miktarlarının HPLC yöntemi ile ölçülmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda Comet testinde genotoksik hasarının göstergesi olarak seçilen % kuyruk yoğunluğu±ss ortalaması; maruz grupta (8,79±1,88) kontrol grubuna göre göre (7,12±1,88) yüksek bulunmuştur. Bu durum A Santrali çevresinde yaşayan bireylerin genotoksik hasar miktarının kontrol grubuna göre fazla olduğu sonucunu ortaya koymaktadır (p<0.001). Çoklu regresyon analizi ile bu değerlerin yaş ve yaşanan yer ile birlikte değiştiğini göstermektedir. Maruz grup ve kontrol grubundaki bireylerin %CA ortalamaları karşılaştırıldığında; maruz grubun sonuçları (0,71±0,94) kontrol grubuna göre (0,49±0,71) yüksek olduğu görülmekle birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. DNA onarım kapasiteleri değerlendirildiğinde maruz gruptaki bireylerin 20. ve 60. dakika için hesaplanan % onarım kapasitesi ortalamalarının (%34,15 ve 56,75) kontrol grubuna göre(%41,59 ve 64,19) düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Tek değişkenli modelde 1-OHP değerleri ve yaşanan yer onarım kapasitesi üzerine etkiliyken, çoklu regresyon analizi ile yaşanan yer ve 1-OHP dahil olmak üzere belirlenen risk faktörleri arasında istatistiksel anlamlılık bulunmamıştır. Maruz grubun H2O2' e olan duyarlılığı (13,46±4,36), kontrol grubuna (12,48±4,26) göre yüksek olmakla birlikte bu fark istatistiksel açıdan anlamlı değildir(p>0.05). Çalışmamızda 1-OHP ortalamaları maruz grupta (0,42±0,13) kontrol grubuna (0,25±0,07) göre yüksek bulunmuştur. (p<0,001).

Abstract:
Afsin-Elbistan A Thermal Power Plant (TPP) has been established and on duty without a desulphurization unite since 1984. Also the reduced capacity of particulate filter of the power plant introduce more potential risk for human health as more compounds released to the environment. In our study, biomarkers that can predict the environmental risks in early period have been used. Our study, our exposed group was consisted of individuals who were living near Afşin-Elbistan TPP. Possible genotoxic risks caused by TPP emissions exposure were evaluated by comet and Chromosomal Aberration (CA) tests. DNA repair capacities of the exposed population were also analyzed by comet test. 1-OHP which is thought to be biomarker of exposure to PAH compounds were determined by HPLC method in urine. Tail intensity levels which were selected as a marker of the genotoxic damage were found significantly higher (p<0,001) in exposed individuals then control group, respectively (8,79±1,88 , 7,12±1,88). According to the multiple regression analyze, age and living area has effects on the impact. The frequencies of the CA found higher but not significant in exposed group than controls, respectively (0,71±0,94, 0,49±0,71). When we compare repair capacitie % percentages of the groups in 20th and 60th minutes, exposed population has significantly lower levels then control group. We found that, % repair capacities of 20th and 60th minutes are not affected by risk factors according to the multiple regressions. The genotoxic susceptibility to H2O2 treatment was found to be not-significantly higher in exposed group than control group respectively (13,46±4,36, 12,48±4,26). The mean levels for 1-OHP for exposed group was found significantly higher than (p<0,001) controls, respectively (0,42±0,13, 0,25±0,07).