65 yaş ve üstü bireylerin karşılanmamış sağlık sorunları ve konsültasyon nedenlerinin değerlendirilmesi
Assessment of unmet health problems and consultation causes of individuals aged 65 and over
Yazar: ALPER ARI
Danışman: PROF. DR. HAKAN YAMAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Geriatri = Geriatrics ; Hastalık = Disease ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Sağlık = Health ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged

Özet:
Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinde önemli yeri olan yaşlı bireylere kapsamlı değerlendirme yapıp, bu bireylerin mevcut sağlık sorunlarını ve karşılanmamış sağlık gereksinimlerini değerlendirmek ve bu çerçevede talep edilecek olan konsültasyonların sıklığının belirlemektir.
Çalışmaya 380 adet altmış beş yaş ve üstü gönüllü birey katılmıştır. Çalışma kapsamında katılımcılara DSÖ'nün Yaşlı Dostu ASM Enstrüman Setinin bir parçası olan 10 Dakikalık Kapsamlı Tarama Testi, Sağlık Anketi'nin 12 soruluk Kısa Formu (SF-12); Mini Nutrisyonel Değerlendirme (MNA) ölçeği, Ağız ve Diş Sağlığı Ölçeği (DENTAL), Saat çizme Testi ve Lubben Sosyal Ağ Ölçeği uygulanmıştır. Bunlara ek olarak; bireylerin sosyodemografik özelliklerini, sağlık durumlarını ve gereksinimlerini belirleyen bir sosyo-demografik ve tıbbi öykü anketi de katılımcılara uygulanmıştır. Anket ve ölçekler yüz yüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 22.0 kullanılmış ve
istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Katılımcıların 179'u (%47) kadın, 201'i (%53) erkekti. Yaş ortalamaları 71.6 (SS:5,25; min:65; maks:91) bulunmuştur. Katılımcıların 270'i (%71.05) fazla kilolu veya obez grubuna girmekte idi. Katılımcılar Sosyal Network Ölçeği'nden ortalama 37.9 puan SS:11,7; min:0; maks:60) almışlardır. Tıbbi öykülerinde her yaşlının ortalama 3.6 hastalığı bulunmaktaydı ve en sık görülen hastalık arteriyel
hipertansiyon idi. Multimorbidite durumunun, BKI fazlalığının, üriner inkontinansın, depresyonun, düşmelerin ve bedensel işlev yetersizliğinin
kadınlarda daha sık olduğu görülmüştür (p<0.05). Genel olarak; bilişsel durum/bellek durumu, bedensel işlevler, işitme ve görme sorunları, ağız-diş sağlığı ve polifarmasi bakımından karşılanmamış sağlık sorunlarının yüksek olduğu ve ileri değerlendirme gerektiği görülmüştür.
Ek testlerle zenginleştirilerek uygulanan 10 Dakikalık Kapsamlı Tarama Testi'nin yaşlı bireylerde sık görülen karşılanmamış sorunlarını ortaya
çıkarabileceği anlaşılmıştır. Kullanımı hızlı ve kolay olan bu testin, aile sağlığı merkezlerinde uygulanacak olan yaşlı izlem programlarını önemli ölçüde destekleyeceği kanaati oluşmuştur.

Anahtar sözcükler: Kapsamlı yaşlı değerlendirmesi, aile hekimliği,
karşılanmamış sağlık sorunları, yaşlılık, kronik hastalıklar, koruyucu hekimlik.

Abstract:
The aim of this study is to make comprehensive assessment of elderly individuals who have an important place in primary health care; to evaluate the existing health problems and unmet health needs of these individuals and to determinate the frequency of consultations which will be required in this context.
The study involved 380 volunteers aged sixty-five or older. Within the study, participants were underwent 10-Minute Comprehensive Screening Test which is a part of WHO's Age-friendly Primary Health Care Centers Toolkit, The 12-Item Short Form of Health Survey (SF-12), Mini Nutritional Assessment (MNA) Scale, Oral and Dental Health Scale (DENTAL), Clock Drawing Test and Lubben Social
Network Scale. In addition, a socio-demographic and medical history questionnaire was applied which determines the socio-demographic characteristics, health status and health needs of the participants. Polls and scales are filled with face to face interview technique. SPSS 22.0 was used for evaluation of the data and
significance level was adopted as p <0.05. 179 of the participants (47%) were female and 201 (53%) were male. The mean
age was found as 71.6 (SD:5,25; min:65; max:91). 270 participants (71.05%) belonged to the overweight or obese group. Participants have received 37.9 points (SD:11,7; min:0; max:60) at Social Network Scale. There was an average of 3.6 diseases in the medical history of every older individuals; and the most common disease was arterial hypertension. The multimorbidity status, the excess of BMI, urinary incontinence, depression, falls and lack of physical function has been shown to be more frequent among women (p <0,05). In general; it has been shown that unmet health problems were high and need further evaluation for cognitive / memory
status, motor functions, hearing and vision problems, oral-dental health problems and polypharmacy.
It has been understood that the 10 Minute Comprehensive Screenig Test which is enriched with additional tests might reveal common unmet health problems at older individuals. It was formed the conclusion that this test, which is fast and easy to use, can significantly support the elderly monitoring programs that would be applied in family health centers.