Endüstri 4.0 sürecinin teknoloji kabul modeli ve teknolojik yatkınlık endeksi çerçevesinde davranışsal açıdan incelenmesi
A behavioral investigations of industry 4.0 process within the framework of technology acceptance model and technology readiness index models
Yazar: NURTEN SİNEM PAMUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT ÇEKİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model ; Teknoloji yatkınlık endeksi = Technology readiness index ; Teknolojik yetkinlik = Technological competency ; Teknolojinin Kabulü Modeli = Technology Acceptance Model

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Parasuraman'a ait Teknolojik Yatkınlık Endeksi ile Davis'e ait
Teknoloji Kabul Modeli'ni birbiriyle ilişkilendirerek Endüstri 4.0'ı oluşturan bileşenlerin insan
davranışlarıyla ilişkisini gösterecek bir çalışma yapmaktır. Endüstriyel ve teknolojik
devrimlerin tarihsel akışı göz önünde bulundurularak Endüstri 4.0 kavramı tartışılmış ve
söz konusu dördüncü sanayi devriminin başarıya ulaşmasında önemli bileşenler olarak
kullanılan nesnelerin interneti, siber-fiziksel sistem, büyük veri ve veri analitiği, bulut
sistemler, 3D yazıcılar, siber güvenlik ve akıllı fabrikalar hakkında kısaca bilgi verilmiştir.
Ayrıca, Endüstri 4.0 konusunda literatürün mevcut durumunu anlamak üzere bir literatür
taraması yapılmıştır. Araştırma sonuçları hem iş dünyasının hem de ilgili literatürün
Endüstri 4.0 konseptine olan ilgisinin giderek arttığını göstermiştir. Ancak, Endüstri 4.0'ın
davranışsal boyutunu inceleyen çok az sayıda araştırma olduğu görülmüştür. Literatür
taramasının devamında Teknoloji Yatkınlık Endeksi ve Teknoloji Kabul Model'inin
kullanıldığı araştırmalar incelenmiş ve bu araştırmada kullanılmaya uygun modeller
oldukları görülmüştür. Analizde söz konusu bileşenlerin Endüstri 4.0 bileşenleri ölçebilme
seviyeleri doğrudan ve aracı etkileri ölçülmüştür. Araştırmanın sonucunda Teknoloji
Yatkınlık Endeksinin bir bütün olarak Endüstri 4.0 bileşenlerini hem direkt olarak hem de
Algılanan Kullanım Kolaylığı üzerinde aracı değişken olarak etkilediği görülmüştür.
Çalışmanın devamında bileşenlerin tek tek direkt ve aracı etkileri ölçülmüş sonucunda ise
Teknoloji Yatkın Endeksi'nin bileşenlerinden olan güvensizlik haricinde kalan boyutların da
Endüstri 4.0 bileşenlerine karşı algılanan faydanın direkt olarak daha yüksek olduğu
bununla birlikteyse bileşenlerinin algılanan kullanım kolaylığının da daha yüksek olarak
algılandığını ve bunun da aracı değişken olarak algılanan faydalarını da arttırdığı
anlaşılmıştır. Çalışmanın kısıtları göz önünde bulundurularak gelecekte yapılacak
araştırmalara yol gösterebileceği düşünülmektedir. Ayrıca reel sektördeki yöneticiler için de
çalışanlarını motive etmeleri ve uygun görevlere yerleştirmeleri açısından faydalı olacağı
düşünülmektedir.

Abstract:
The main objective of this research is to make a study to describe the relationship
between the structures of Industry 4.0 and the human behaviors by associating the
Parasuraman's Technological Acceptance Model and Davis's Technology Readiness
Index. Considering the historical course of industrial and technological revolutions, the
concept of Industry 4.0 was discussed and the Internet of objects, cyber-physical system,
big data and data analytics, cloud systems, 3D printers, cyber security and smart
factories used as important components for the success of the fourth industrial revolution
brief information is given. In addition, a literature review was conducted to understand the
current situation of the literature on Industry 4.0. The results of the research showed that
the interest of both the business world and related literature on the concept of Industry
4.0 has increased. However, there are very few studies examining the behavioral
dimension of Industry 4.0. In the continuation of the literature review, studies using the
Technology Readiness Index and Technology Acceptance Model were examined and
found to be suitable models for use in this research. In the analysis, the direct and
mediator effects of these components were measured in terms of their ability to measure
Industry 4.0 components. As a result of the research, it was seen that Technology
Readiness Index affects Industry 4.0 components as a whole both directly and as a
mediating variable on perceived ease of use. In the continuation of the study, the direct
and mediator effects of the individual components were measured and it was found that
the dimensions except the insecurity of the Technology Readiness Index were higher
than the perceived benefit against the components of Industry 4.0 however, the perceived
ease of use of the components is perceived to be higher, which in turn increases the
perceived benefits of the mediator variable.. Considering the limitations of the study, it is
thought that it may guide future research. It is also thought to be useful for executives in
the real sector to motivate their employees and place them in appropriate positions.