Tip 2 diyabetli bireylere verilen eğitimin öz yeterlilik üzerine etkisi
The effect of education to individuals with type 2 diabetes on self efficacy
Yazar: ELİF GENÇER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hasta eğitimi = Patient education ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Araştırma Mayıs – Aralık 2018 tarihleri arasında Bolu İzzet Baysal Devlet Hastanesi Dahiliye Polikliniği ve Diyabet Eğitim ve İzlem Birimi'nde yürütülmüştür. "Ege Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu"ndan,  araştırmanın yürütüldüğü kurumdan ve araştırmaya katılan bireylerden yazılı izin alınmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama olan "Öz Bildirime Dayalı İlaç Uyum Ölçeği"nin geçerlik güvenirlik aşamasının örneklemini 182 oral antidiyabetik tedavi alan tip 2 diyabetli birey oluşturmuştur. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliği sağlanmıştır. İlk aşamada yer alan bireyler ikinci aşamaya dahil edilmemiştir. İkinci aşamada 103 diyabetli bireye eğitim verilmiş olup 10 bireye izlem dönemlerinde ulaşılamadığı için araştırma 93 birey ile tamamlanmıştır. Bireylerin öz yeterlilik puan ortalamaları Z1=51.80±14.00, Z2=72.86±8.79 ve Z3=71.23±9.92 olduğu saptanmıştır. İzlem dönemlerine göre Z1-Z2 arasında % 47.49'luk, Z1-Z3 arasında % 37.50  bir artış saptanmıştır. Z2-Z3 arasında % 2.23 oranında bir azalma meydana gelmiştir. Z1, Z2 ve Z3 dönemi ölçek 4 alt boyutu ve ölçek toplam medyan puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. Bireylerin ilaç uyum puan ortalamaları Z1=1.77±1.12, Z2=3.29±0.92 ve Z3=3.16±1.03'tür. Z1-Z2 arasında % 85.87, Z1-Z3 arasında % 78.53 oranında ilaç uyumlarında artış meydana gelirken, Z2-Z3 arasında % 3.95 oranında bir azalma meydana gelmiştir. Tüm izlem dönemlerinde bireylerin baş etme stratejileri arasında en sık kullandıkları yöntem dine yönelme alt boyutu olurken en az kullandıkları yöntem madde kullanımı olarak karşımıza çıkmıştır. Tüm izlem dönemlerinde öz yeterlilik ile ilaç uyumu arasında pozitif yönde ilişki saptanmıştır. Eğitimin öz yeterlilik ve ilaç uyumu üzerinde olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The study was carried out with individuals monitored between May and December 2018 in Bolu Izzet Baysal State Hospital Internal Medicine Polyclinics and Diabetes Training and Monitoring Unit. In order to carry out the study, written permission was obtained from "Ege University Clinical Research Ethics Committee", the research institution and individuals who participated in the study. The research consists of two stages. The first stage of the "Self-Reported Measure of Medication Adherence Scale" was a sample of the validity reliability stage consisting of 182 oral antidiabetic patients with type 2 diabetes. The individuals involved in this stage were not included in the second stage of the study In the second stage, 103 people with diabetes were trained, but the research was completed with 93 individuals because 10 individuals could not be reached during monitoring periods. The mean self-efficacy scores of the subjects were Z1=51.80±14.00, Z2=72.86±8.79 and Z3=71.23±9.92. There was a 47.49% increase between Z1-Z2 and a 37.50% increase between Z1-Z3 by monitoring periods. A reduction of 2.23% occurred between Z2-Z3. Statistically significant differences were found between scale 4 sub-dimensions of Z1, Z2, Z3 periods and total scale score medians (p <0.05). The mean medication adherence scores of individuals were Z1=1.77±1.12, Z2=3.29±0.92 and Z3=3.16±1.03. While there was an 85.87% increase between Z1-Z2 and a 78.53% between Z1-Z3 in medication adherence, a decrease of 3.95% occurred between Z2-Z3. During all monitoring periods; the most frequently used method of coping strategies of individuals was the sub-dimension of orientation towards religion, while the least used method was substance use. A positive relationship was found between self-efficacy and medication adherence during all monitoring periods. It has been determined that training has a positive effect on self-efficacy and medication adherence.