Akademisyenlerde mutluluğun yordayıcıları olarak  farkındalık ve stresle başa çıkma tutumları
Mindfulness and stress coping styles as predictors of academicians' happiness
Yazar: ELVAN YILDIZ AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE IŞIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Farkındalık = Awareness ; Mutluluk = Happiness ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Bu çalışma, akademisyenlerin farkındalık düzeylerinin ve stresle başa çıkma tutumlarının mutluluk düzeylerini yordamadaki rolünü incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de çeşitli üniversitelerde görev yapmakta olan, araştırmacı tarafından erişilebilen ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan toplam 346 akademisyen oluşturmaktadır. Araştırma grubu yaşları 22 ve 63 arasında değişen 236 araştırma görevlisi, 5 okutman, 23 öğretim görevlisi, 39 yardımcı doçent doktor, 32 doçent doktor ve 11 profesörden oluşmaktadır. Çalışmaya katılan akademisyenlerin 214'ü kadın, 132'si erkek, 179'u evli, 167'si bekardır. Araştırmada; akademisyenlerin mutluluk düzeylerini belirlemek amacıyla Hills ve Argyle tarafından 2002 yılında geliştirilen, Doğan ve Akıncı tarafından 2011 yılında Türkçe'ye uyarlanan "Oxford Mutluluk Ölçeği- Kısa Formu", farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla Brown ve Ryan tarafından 2003 yılında geliştirilen ve Özyeşil, Arslan, Kesici ve Deniz tarafından 2011 yılında Türkçe'ye uyarlanmış olan "Bilinçli Farkındalık Ölçeği", stresle başa çıkma tutumlarını belirlemek amacıyla Özbay tarafından 1993 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştirilen, Türkçe'ye uyarlaması 1997 yılında Özbay ve Şahin tarafından yapılan "Stresle Başa Çıkma Tutumları Envanteri" ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde akademisyenlerin farkındalık düzeyleri, stresle başa çıkma tutumları ve mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı; farkındalık düzeyleri ve stresle başa çıkma tutumlarının mutluluk düzeylerini yordayıp yordamadığının belirlenmesi için hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi; mutluluk düzeyinin cinsiyet, unvan ve medeni durum düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla t-testi analizi kullanılmıştır. Araştırmada yapılan analizler sonucunda, mutluluk ve farkındalık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunurken, mutluluk ile stresle başa çıkma tutumları arasındaki ilişkiler incelendiğinde; mutluluk ile başa çıkma tutumlarından aktif planlama arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki, kaçma-soyutlanma duygusal-eylemsel arasında ve kaçma-soyutlanma biyokimyasal arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Dış yardım arama, dine sığınma ve kabul-bilişsel yeniden yapılanma stresle başa çıkma tutumları ile mutluluk arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yapılan bu araştırmada, akademisyenlerin farkındalık düzeylerinin mutluluk düzeylerini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Ayrıca, akademisyenlerin aktif planlama stresle başa çıkma tutumunun mutluluk düzeyleri için anlamlı bir yordayıcı olduğu sonucu elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, yapılan araştırmalarla birlikte tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler : Mutluluk, Farkındalık, Stresle Başa Çıkma Tutumları, Akademisyenler

Abstract:
The purpose of the present study was to investigate the role of mindfulness and stress coping styles of academicians in the prediction of their happiness.  This research study was carried out with 346 academicians (214 male and 132 female) who have been selected by using convenience sampling method from various universities in Turkey.  The data of this research were collected by using Turkish adaptation of the "Oxford Happiness Questionnaire- Short Form ", "Mindfulness Attention Awareness Scale" and "Inventory for Coping with Stress". Besides these, a demographic information form was used for collecting various demographic variables.  The SPSS 21.0 (Statistical Package for Social Sciences) was used for the analysis of the collected data. Firstly, Pearson Correlation Coefficients analysis was run for examining the relation between among happiness, mindfulness and stress coping styles of academicians. Secondly, Hierarchical Multiple Linear Regression analysis was conducted to explore how much of the variance accounted for happiness by mindfulness and stress coping styles. In addition to these, Independent samples t-test was conducted to explore whether the happiness level of the academicians change according to their gender, marital status and their academic status. The findings of this research demonstrated that happiness and mindfulness are positively associated. Besides this, there is a positive relationship between happiness and the active planning and also negative relationship between the escape-isolation (emotional-operational) and escape-isolation (bio-chemical) sub factors of stress coping styles. There is no relationship between happiness and looking for outside help, taking refuge in religion and acceptance-cognitive restructuring. In this research, mindfulness was found to be the predictor of happiness and also active planning stress coping style of academicians was found to be the predictor of their happiness level. The results were interpreted on the basis of related with happiness literature as well as previous research findings. From this perspective, some suggestions were made for basic research and applied settings in the future.


Key Words : Happiness, Mindfulness, Stress Coping Styles, Academicians