Türk ve dünya sinemasında harika öğretmen miti
The great-teacher myth in Turkish and world cinema
Yazar: HÜSEYİN BARUT
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Amerikan sineması = American cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Vizyon = Vision ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching ; İdeal öğretmen = Ideal teacher

Özet:
Bu çalışmada Türk ve dünya sineması örneklerinde "Harika Öğretmen Miti"nin izinin sürülmesi ve harika öğretmen ile kötü öğretmen karakterlerinin yer aldığı filmlerin analiz edilerek bu filmlerin öğretmenlik mesleği açısından verdiği sembolik mesajların çözümlenmesi amaçlanmaktadır. Bir nitel araştırma yöntemi olan içerik analizi yöntemine başvurulan çalışmada, çalışmanın kuramsal bir temele dayandırılması ve objektifliğinin sağlanması amacıyla "Sembolik Yakınsallık Teorisi" terminolojisi kullanılmaktadır. Araştırmanın evrenini 1930 - 2015 yılları arasında üretilmiş, öğretmenlerin baş/yan karakterler olarak temsil edildiği Türk ve dünya sineması örnekleri oluştururken araştırmanın örneklemini ise "Harika Öğretmen Miti"ne dayanak ya da karşı argüman teşkil eden, Türkiye de dâhil olmak üzere, 21 farklı ülkeden 60 film örneği oluşturmaktadır. Oluşturulan örneklem "Aydınlık/Karanlık Taraftaki Öğretmenler" ana sınıflamasıyla önce iki gruba ayrılmakta ve ardından da her iki grupta yer alan Türk ve dünya sineması örnekleri aralarında karşılaştırma yapılmasına imkân sağlayacak şekilde tematik açıdan alt kategorilere ayrılmaktadır. Bu alt kategorilerde yer alan her bir film örneğinin, filmlerde yer alan sahneler bağlamında, gerek harika öğretmen karakterleri gerekse de kötü öğretmen karakterleri üzerinden öğretmenler ve öğretmenlik mesleği ile ilgili barındırdığı sembolik mesajlar analiz edilmektedir. Yapılan analizler sonucunda çalışmada yer verilen Türk sineması örneklerinin, nispeten, "Harika Öğretmen Miti"ne daha yüksek bir oranda dayanak oluşturduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, özellikle Türk sinemasında, reel dünyada örneklerine rastlamanın neredeyse imkânsız olduğu harika öğretmen karakterleri üzerinden izleyicilere bir öğretmen klişesi dayatıldığı sonucuna varılmaktadır. Filmlerin öğretmen ve öğretmenlik mesleği ile ilgili barındırdıkları sembolik mesajlar ise "olumlu", "hem olumlu hem olumsuz" ve "olumsuz" şeklinde çeşitlilik göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to trace "The Great-Teacher Myth" in the examples of the Turkish and the world cinema and clear up the symbolic messages about the teaching profession by the way of analyzing the films in which the great or bad teacher characters take part. In the study a method of qualitative research, content analysis, is applied. The terminology of the "Symbolic Convergence Theory" is used to predicate the study on the theorotical base and fulfill its objectivity. The Turkish and the world cinema examples produced between 1930 - 2015 and in which the teachers are presented as the leading or supporting characters constitute the population of the study. The sample of the study is 60 film examples from 21 different countries (including Turkey) which constitute pro-argument or counter argument to "The Great-Teacher Myth". The sample of the study is mainly divided into two groups: "The teachers on the light side - the teachers on the dark side." Subsequent to this division the Turkish and the world cinema examples are thematically classified as sub-categories enabling them to compare with one another. The contained symbolic messages, via both the great and bad teacher characters in terms of the scenes included, are analyzed in the film examples of this sub-categories. In the consequence of the analyses it is found that the Turkish cinema examples included in the study are containing relatively higher rated pro-argument to "The Great-Teacher Myth". In this context it is deduced that, especially in Turkish cinema, via the great-teacher characters, who are hardly possible to meet in the real world, a kind of teacher stereotype is imposed upon the audience. Also, the contained symbolic messages of the films about the teachers and the teaching profession are variable as "positive", "both positive and negative" and "negative.