Türkçenin sözvarlığı açısından Eflatun Cem Güney'in derleyip yazdığı masallar
The folk tales of Eflatun Cem Güney in terms of Turkish vocabulary
Yazar: ESRA LÜLE MERT
Danışman: PROF. DR. CAHİT KAVCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Deyimler = Idioms ; Eğitim = Education ; Güney, Eflatun Cem = Güney, Eflatun Cem ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Masallar = Tales ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu araştırmada, Eflatun Cem Güney'in derleyip yazdığı masallardaki sözvarlığı ögelerini belirleme ve Eflatun Cem Güney'in derleyip yazdığı masallar çerçevesinde sözcük dağarcığını geliştirmeye yönelik etkinlik önerileri geliştirme amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında, tarama yöntemiyle elde edilen veriler iki yönden incelenmiştir:1.Eflatun Cem Güney'in 1947- 1992 yılları arasında yayımlanan 26 kitabında, derleyip yazdığı 70 masaldaki sözvarlığı ögeleri (atasözleri, bilmeceler, deyimler, doldurma sözcükler, ikilemeler, ilişki sözleri, kalıp sözler, tekerlemeler, yansıma sözcük ve ikilemeler, yerel sözvarlığı ögeleri) belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan ve kurgusal bir yapı üzerinde, tarama modelinde betimsel bir çalışmayı içeren yöntem uyarınca elde edilen veriler, sözlüksel alan çalışması ile sınıflandırılmıştır.2.Eflatun Cem Güney'in derleyip yazdığı masallar çerçevesinde sözcük dağarcığını geliştirmeye yönelik etkinlik önerileri sunulmuştur. Etkinlik üst başlığında 30 alıştırma örneği, Eflatun Cem Güney'in derleyip yazdığı 70 masaldan 5'i seçilerek, bu masallardaki sözvarlığı ögelerine uyarlanmıştır.Sonuçta Türkçenin zengin anlatım olanaklarını yansıtan ve Güney'in bireysel sözvarlığını oluşturan çok sayıda atasözü, bilmece, deyim, doldurma sözcük, ikileme, ilişki söz, kalıp söz, tekerleme, yansıma sözcük, yansıma ikileme, yerel sözvarlığı ögesi saptanmıştır. Bir bölümü kaynaklarda bulunmayan bu sözvarlığı ögeleri Türkçenin gerçek sözvarlığının betimlenmesine yardımcı olacaktır. Ayrıca Türkçe öğretimini tümleyen bir süreç olarak sözcük öğretimi alanına sözcük dağarcığını geliştirmeye yönelik etkinlik önerileri çerçevesinde katkı sağlamaya çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Eflatun Cem Güney, masal, sözvarlığı ögeleri, Türkçe öğretimi, sözcük öğretimi.

Abstract:
This study aims to develop suggestions to improve vocabulary within the framework of folk tales compiled by Eflatun Cem Güney and to assess vocabulary items in folk tales compiled by Eflatun Cem Güney. To achieve this aim, data collected through scanning method is studied from two aspects:1.Vocabulary items (proverbs, riddles, idioms, complementary words, reduplications, words of relationships, slogans, expession patterns, tongue twisters, anamaphoic words and riddles, local sayings) in 70 folk tales included in 26 books published between 1947-1992 by Eflatun Cem Güney were studied. Data collected through scanning method used in the study and that includes a descriptive study on a fictional basis is classified through lexical field study.2.Suggestions for activities are presented within the framework of folk tales compiled by Eflatun Cem Güney. By chosing 5 folk tales out of 70 folk tales compiled by Eflatun Cem Güney, 30 activity samples were adapted to vocabulary items in these folk tales. Also, in order to help learners at younger ages acquire the proverbs and idioms easily, illustrated proverbs and idioms dictionary suggestion within the framework of 5 proverb and 5 idioms are provided.As a result, a lot of proverbs, riddles, idioms, complementary words, reduplications, words of relationships, slogans, expression patterns, tongue twisters, anamaphoic words and riddles, local sayings that reflect rich means of saying in Turkish and that comprises individual vocabulary have been found. These vocabulary items some of which are not found in resources will help describe real Turkish vocabulary. Moreover, this study contributes to activity suggestions to improve vocabulary teaching that completes teaching of Turkish.Keywords: Eflatun Cem Güney, vocabulary, Turkish teaching, vocabulary teaching, literature, teaching and literature.