Bayburtlu Ağlar İrşâdî Baba'nın Yûsuf ile Zeliha mesnevisinin bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü
Contextual index and functional glossary of Bayburtlu Aglar Irsadi Baba's mathnawi named Yusuf ile Zeliha
Yazar: MEHMET KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. FETTAH KUZU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Mesnevi = Mathnawi ; Yusuf Kıssası = Yusuf Kıssas ; Yusuf u Züleyha = Yusuf u Züleyha ; İrşadi = Irşadi

Özet:
Yûsuf ile Zeliha hikâyesi, bir aşk hikâyesidir. Bu hikaye kutsal kitaplardan Tevrat ve İncil'de anlatıldığı gibi Kur'an'da da yer almıştır. Bu çalışmada ele alınan Ağlar İrşâdî Baba'nın Yûsuf ile Zeliha adlı eseri, yirminci yüzyıl başlarında yazılmış bir mesnevidir. Yûsuf ile Zeliha hikâyesinin; biri Yakup ve Oğulları, diğeri Yûsuf ile Zeliha hikâyesi olmak üzere, iç içe girmiş iki mesneviden oluşmaktadır. Türk edebiyatı açısından önemli görüldüğünden, bu çalışmada onun söz varlığının ortaya çıkartılması amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda XX. yüzyıl şairlerinden Bayburtlu Ağlar İrşâdî Baba'nın Yûsuf ile Zeliha Mesnevisi'nin bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmasının yapılmasına karar verildi. Bu tez çalışmasında Bayburtlu Ağlar İrşâdî Baba'nın Yûsuf ile Zeliha Mesnevisinin, transkripsiyonlu metni sistemli bir şekilde bağlamlı dizinlerinin hazırlanmasına imkân veren TEBDİZ sistemine girilmiş ve mesnevi içerisindeki bütün kelimeler, şiirdeki anlamına uygun olarak anlamlandırıldı. Bu çalışma ile Bayburtlu Ağlar İrşâdî Baba'nın Yûsuf ile Zeliha Mesnevisinin sözvarlığı ve mana dünyası ortaya çıkartılarak XX. yüzyılın sözlüğünün oluşturulmasına katkı sağlanması hedeflenmiş olup bir kültür varlığı daha araştırmacıların istifadesine sunulmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Bayburtlu Ağlar İrşâdî Baba, Yûsuf ile Zeliha Mesnevisi, Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük, TEBDİZ.

Abstract:
The story of Yusuf and Zeliha is a love story. This story took place in the Qur'an, as described in the Torah and the Bible, one of the holy books. The work of Aglar Irşadi Baba, named Yusuf and Zeliha, is a Mathnawi written in the early twentieth century. The story of Yusuf and Zeliha; It consists of two intertwined mathnawi, one is Yakup and Sons, the other is the story of Yusuf and Zeliha. Since it is considered important in terms of Turkish literature, it was aimed to reveal its vocabulary in this study. For this purpose XX. Contextual and functional dictionary study of Yusuf and Zeliha Mathnawi of Bayburtlu Aglar Irşadi Baba, one of the 20th century poets, was decided. In this thesis, the TEBDIZ system, which enables the systematic preparation of the indexes of Bayburtlu Aglar Irşadi Baba's Yusuf and Zeliha Mathnawi, has been entered and all the words in the mathnawi are meaningful in accordance with their meaning in poetry. With this study, the vocabulary and mana world of Yusuf and Zeliha Mathnawi of Bayburtlu Aglar Irşadi Baba were revealed. It is aimed to contribute to the creation of the dictionary of the 21st century and it is tried to present another cultural asset to the benefit of the researchers.

Key words: Bayburtlu Aglar Irşadi Baba, Yusuf and Zeliha Mathnawi, Contextual Directory and Functional Dictionary, TEBDIZ.