Helal gıda standartlarının İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
Evaluation of halal food standards in terms of Islamic law
Yazar: TAHA ALPEREN HAÇKALI
Danışman: PROF. DR. TEVHİT AYENGİN
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Helal gıda = Permissible food ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
İnsanın en temel haklarından biri, inancının gerekliliklerine uygun bir yaşam sürme hakkıdır. Müslümanlar da özellikle modern yaşamın giderek karmaşık bir hale gelmesiyle birlikte helal beslenme ihtiyaçlarını daha güvenilir şekilde karşılamak amacıyla bir helal belgelendirme sistemi oluşturmuştur. Helal belgelerinin esas aldığı kurallar bütünü ise helal standartlardır. Helal standartlar, farklı uzmanlık alanından kişilerin bulunduğu teknik komiteler tarafından oluşturulmaktadır. Bu çalışmada, dünyada öne çıkan helal gıda standartlarından; İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde hazırlanan ve Türk Standardları Enstitüsünün helal belgelendirmede (TS OIC/SMIIC 1:2019 adıyla) referans aldığı Helal Gıda İçin Genel Gereklilikler (OIC/SMIIC 1:2019) standardı, Malezya'nın resmi olarak yayımladığı Helal Gıda- Genel Gereklilikler (MS 1500:2019) ile Helal Et ve Kümes Hayvanları Üretimi için Malezya Protokolü, Singapur'un resmi olarak yayımladığı Helal Sisteminin Geliştirilmesi, Uygulanması ve Yönetimi için Genel Kılavuz (MUIS-HC-S002) ile Helal Gıdaların İşlenmesi ve Elleçlenmesine Yönelik Genel Kurallar (MUIS-HC-S001) ve Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi Standardizasyon Örgütü tarafından yayımlanan, Helal Gıda - Bölüm 1: Genel Gereklilikler (GSO 2055-1:2015) ile İslami Kurallara Göre Hayvan Kesim Gereklilikleri (GSO 993:2015) standartları İslam hukuku çerçevesinde değerlendirilmiştir. Genel olarak helal gıda standartları ve İslam hukuku birlikte ortaya koyulmaya çalışılarak helal gıda standartları ile fıkıh ilişkisinin daha net anlaşılması sağlanmıştır. Helal gıda standartlarının; helal, haram hayvanlar, bayıltma yöntemleri, hayvan kesimi gibi temel konularda belirlemiş olduğu kurallar, Hanefî, Şafiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin bu konulardaki görüşleri kapsamında ele alınmıştır. İzlenilen bu yöntem sonucunda hem standartların benzer ve farklı yönleri hem de standartlarda belirlenmiş olan gerekliliklerin fıkhî karşılıkları ortaya konulmuştur.

Abstract:
One of the most fundamental rights of human beings is the right to live a life in accordance with the requirements of their faith. Muslims have also created a halal certification system in order to meet their halal nutrition needs more reliably, especially with the increasing complexity of modern life. The set of rules that halal certificates are based on are halal standards. Halal standards are created by technical committees with people from different fields of expertise. In this study, among the prominent halal food standards in the world; The General Requirements for Halal Food (OIC / SMIIC 1: 2019) standard prepared within the Organization of Islamic Cooperation and referenced by the Turkish Standards Institute in halal certification (under the name TS OIC / SMIIC 1: 2019), Halal Food - General Requirements (MS 1500: 2019) and the Malaysian Protocol for Halal Meat and Poultry Production, Singapore's officially published General Guidelines for the Development, Implementation and Management of the Halal System (MUIS-HC-S002) and General Rules for the Processing and Handling of Halal Foods (MUIS-HC-S001), and the Halal Food - Part 1: General Requirements (GSO 2055-1:2015) and Animal Slaughter Requirements according to Islamic Rules (GSO 993:2015) published by the Organization for Standardization of the Cooperation Council for the Cooperation of the Gulf Arab States will be evaluated within the framework of Islamic law. Generally, Halal food standards and Islamic jurisprudence have been presented together in an effort to clarify the relationship between them. The rules set forth by Halal food standards on fundamental issues such as halal and haram animals, stunning methods, and animal slaughter are addressed within the scope of the views of the Hanafi, Shafi'i, Maliki, and Hanbali schools of thought on these issues. As a result of this approach, both the similarities and differences between the standards, as well as the fiqh-related implications of the requirements set forth in the standards, are revealed.