Yoksulluk bağlamında gençlerin sosyal dışlanma deneyimleri: Mardin örneği
Social exclusion experiences of young people in the context of poverty: The example of Mardin
Yazar: ZEHRA AĞIRMAN
Danışman: PROF. DR. SEVİM ATİLA DEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Yoksulluğun ortaya çıkardığı risklerden birçok grup etkilenmektedir. Bu gruplar içerisinde en çok
etkilenen gruplardan biri de gençler olmaktadır. Gençlerin yoksulluk bağlamında yaşadığı sosyal
dışlanmayı ortaya çıkarabilmek için gençlerin yaşadığı sorunların belirlenip ortaya çıkarılması
gerekmektedir. Bu çerçevede bu çalışmada, Mardin'de ikamet eden gençlerin sosyal dışlanma
deneyimlerinin ortaya çıkarılması hedeflenmiş ve bu hedefe ulaşmak adına güvenlik, sağlık, eğitim,
barınma, toplum kaynakları, istihdam, maddi kaynaklar ve sosyal kaynaklar gibi alt amaçlar
belirlenmiştir. Araştırmanın metodolojisi, yorumlayıcı paradigma çerçevesinde, nitel araştırma yöntemi
ile olgu bilim deseni kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Mardin evreni içerisinde amaçlı örneklem
tekniklerinden biri olan kartopu örnekleme yoluyla belirlenmiş yoksul gençler ile derinlemesine görüşme
yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuna gençlerin verdikleri cevaplar alt temalar haline
getirilerek, metin içerisinde kodlanmıştır. Birinci bölümde yoksulluk, genç yoksulluğu ve sosyal
dışlanma hakkında kuramsal bilgi; ikinci olarak, Türkiye'deki gençlik politikaları; son olarak da,
metodoloji ve bulguların analizi tartışılmıştır. Sonuç olarak gençler; yaşadıkları yerlerde madde
kullanımı ve şiddet olaylarının yaygın olmasından ötürü huzursuz hissetmekte, ekonomik koşulları
sosyal ilişkilerini olumsuz etkilemekte, güvencesiz işlerde düşük ücretlerle çalıştırılmakta, yaşadıkları
evin fiziksel görünümünden ve bu yerlerde banka, spor mekânları, toplu taşıma araçları gibi kaynakların
yetersizliğinden ötürü dışlanmış hissetmekte, eğitimde maddi yetersizliklerden ötürü arkadaş
ortamlarında dışlanmakta ve son olarak kütüphane ve internet gibi kaynaklara erişimde sorunlar
yaşamaktadırlar. Yoksulluğun ağır koşulları altında var olmaya çalışan gençlerin deneyimledikleri
yoğun ve çok katmanlı dışlanmayı idrak edebilmek ve bu döngüyü bozmak da yalnızca çok boyutlu
politikalar ile mümkündür. Bu anlamda, geliştirilecek politikalara bu çalışmanın rehberlik edeceği
düşünülmektedir ve ilerideki çalışmaların ise eksik görülen alanlar üzerine gerçekleştirilmesi
önerilmektedir.

Abstract:
Many groups are affected by the risks posed by poverty. One of the most affected groups among these
groups is the youth. In order to reveal the social exclusion experienced by young people in the context
of poverty, it is necessary to identify and reveal the problems experienced by young people. In this
context, in this study, it was aimed to reveal the social exclusion experiences of young people residing
in Mardin, and in order to achieve this goal, sub-objectives such as security, health, education, housing,
community resources, employment, financial resources and social resources were determined. The
methodology of the research was revealed within the framework of the interpretative paradigm, using
the qualitative research method and the phenomenology design. In-depth interviews were conducted
with poor young people who were determined by snowball sampling, which is one of the purposive
sampling techniques in the Mardin universe. The answers given by the young people to the semistructured interview form were turned into sub-themes and coded in the text. In the first part, theoretical
information about poverty, youth poverty and social exclusion; secondly, youth policies in Turkey;
Finally, the methodology and analysis of the findings are discussed. As a result, young people; They feel
uneasy because of the prevalence of substance use and violence in the places they live, their economic
conditions negatively affect their social relations, they are employed in insecure jobs with low wages,
they feel excluded due to the physical appearance of the house they live in and the inadequacy of
resources such as banks, sports venues, and public transport in these places. They are excluded from
their friend circles due to inadequacies and finally they have problems in accessing resources such as
libraries and the internet. It is only possible with multidimensional policies to understand the intense and
multi-layered exclusion experienced by young people who are trying to exist under the harsh conditions
of poverty and to break this cycle. In this sense, it is thought that this study will guide the policies to be
developed, and it is recommended that future studies be carried out on the areas that are found to be
lacking.