1996-2005 yılları arasında Tralleis'te ele geçen Roma seramikleri
The Roman period ceramics handled in the Tralleis between 1996-2005
Yazar: FUNDA ERTUĞRUL
Danışman: PROF. DR. GÜRCAN POLAT
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma seramikleri = Roman ceramics

Özet:
Antik kaynakların ve arkeolojik belgelerin genellikle Tralleis, bazen de Trallis olarak adlandırdıkları kent, Aydın İlinin kuzeyinde, Mesogis (kestane) dağlarının güney eteklerinde, Büyük Menderes ovasına hakim yüksek bir konumdadır. Tralleis Menderes Nehri'nin kuzeyindeki Ephesos, Magnesia ad Meandrum, Nysa, Aphrodisias, Laodikeia kentlerine geçiş sağlayan yol üzerinde bulunan coğrafi konumu ve bereketli topraklarıyla Roma İmparatorluk Dönemi'nde önemli bir kent durumundaydı. Pergamon Krallığına bağlı olduğu Hellenistik Dönem'de siyasi, kültürel ve ekonomik olarak en görkemli çağını yaşayan kentteki anıtsal mimari yapılar bu dönemde oluşturulmuş, bunun yanı sıra seramik ve heykeltıraşlık sanatında da önemli bir üretim merkezi durumuna gelmiştir. Roma Dönemi'nde ise Doğu Sigillata B Seramiklerinin üretildiğiönemli merkezlerden biri olarak bilinmektedir. Kentin bu konudaki durumu Antik Çağ yazarlarından Pilinius tarafından ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Bugüne değin Tralleis'den ele geçen Roma Dönemi seramik buluntularıyla ilgili az sayıda çalışma yapılmış, bu nedenle söz konusu seramiklere ait ayrıntılı tipoloji ve kronoloji oluşturulamamıştır. Tezimize konu olan 379 adet seramik malzeme 1996-2005 yılları arasında Aydın Müzesi ve Adnan Menderes Üniversitesi Klasik Arkeoloji Bölümünün ortaklaşa yürüttüğü kazılardan elde edilmiştir. Tezimiz içerisine ise 198 adet malzeme dahil edilmiştir. Gymnasium ve Arsenal yapısında yürütülen kazılarda ele geçen buluntularımızın tamamına yakını sağlam seramiklerden oluşmakta, az sayıda malzeme üzerinde ise alçı tamamlama bulunmaktadır. 1996-2005 yıllarını kapsayan oldukça geniş bir zaman aralığında Hamam-Gymnasium kompleksi ve Arsenal'de gerçekleştirilen kazılarda elde edilen, İtalyan Sigillata, Doğu Sigillata B, Doğu Sigillata BI ve B2 Gruplarıyla, Pompei Kırmızı Astarlı Seramikleri ve Pontus Sigillataları, İnce Duvarlı Seramikler (Thin Walled Wares), Middle Roman Amphora 3, Late Roman Amphora 3, Masa Amphoraları,  Testi, Servis Kabı, Pişirme Kapları (Khytra, Lopas, Lekane, Tava/Yayvan Kap), Kapak, Kalathos, Kase, Çanak, Çanak/Yassı Kap, Vazo/Koku Kabı, Vazo/Ölçü Kabı, Ayaklı Kase/Meyvelik, Minyatür Kase/Mürekkep Hokkası, Unguentarium ile Geç Roma Dönemi Kırmızı Astarlı Seramikleri içerisinde yer alan Afrika Kırmızı Astarlı Seramikleri, Tepsi ve Phokaia Kırmızı Astarlı Seramiklerine ait (Geç Roma C) örnekler ayrıntılı olarak incelenmiş, form gelişimleri ve tipolojileriyle birlikte kronolojileri ve yayılım alanları hakkında önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Tezimiz içerisinde yer alan seramik malzemeler, İ.S. I. yüzyılın erken evrelerinden başlayarak İ.S. VII. yüzylın sonuna değin geçen süreç içerisinde incelenmişlerdir.

Abstract:
The city, which is called Tralleis and sometimes Trallis in ancient sources and archaeological documents, is in a high position in the north of Aydın Province, overlooking the Büyük Menderes plain on the southern skirts of the Mesogis  Mountains. It was an important city during the Roman Imperial Period, with its geographical location and fertile lands on the road leading to the cities of Ephesos, Magnesia ad Meandrum, Nysa, Aphrodisias and Laodikeia in the north of the Menderes River. The monumental architectural structures in the city, which lived its most glorious era in terms of politics, culture and economy during the Hellenistic Period, when it was affiliated to the Kingdom of Pergamon, were created in this period, and it also became an important production center in the art of ceramics and sculpture. In the Roman Period, it is known as one of the centers where Eastern Sigillata B Ceramics were produced. The situation of the city on this subject is explained in detail by Pilinius, one of the ancient writers.
Few studies have been carried out on the Roman Period ceramic finds from Tralleis, so a detailed typology and chronology of the ceramics in question could not be established. 379 ceramic materials, which are the subject of our thesis, were obtained from the excavations carried out jointly by Aydın Museum and Adnan Menderes University Classical Archeology Department between 1996-2005. 198 materials were included in our thesis. Almost all of our finds uncovered during the excavations carried out in the Gymnasium and Arsenal structure consist of solid ceramics, and there is plaster finish on a few materials. Italian Sigillata, Eastern Sigillata B, Eastern Sigillata with Groups BI and BII, Pompei Red Slipped Ceramics and Pontus Sigillata, Thin Walled Wares, Middle Roman Amphora 3, Late Roman Amphora 3, Table Amphoras, Jug, Serving Container, Baking Utensils (Khytra, Lopas, Lekane, Pan/Span Dish), Lid, Kalathos, Bowl, Dish, Dish/Flat Dish, Vase/Scent Container, Vase/Measuring Cup, Footed Bowl/Fruit Holder, Miniature Bowl/Inkwell, Unguentarium Examples of African Red Slipped Ceramics, Tray and Phokaia Red Slipped Ceramics (Late Roman C) included in the Late Roman Red Slip Ceramics obtained during the excavations carried out in the Hamam-Gymnasium complex and the Arsenal over a wide period of time, covering the years 1996-2005, were examined in detail, and important conclusions were reached about their chronology and distribution, along with their form development and typology. Ceramic materials in our thesis, A.D. starting from the early stages of the first century A.D. VII.  were examined in the process until the end of the century.