Ağız ve diş sağlığı hastalarında yaşam kalitesinin incelenmesi
Evaluation of quality of life in dental patients
Yazar: SEDA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Hastalar = Patients ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırmanın amacı, ağız ve diş sağlığı hastalarında genel sağlık ve ağız ve diş sağlığı ile ilgili yaşam kalitesinin incelenmesidir. Ayrıca araştırmada ağız ve diş sağlığı ile ilgili yaşam kalitesinin genel sağlık yaşam kalitesi üzerine etkisi de değerlendirilmiştir. Çalışmaya Kırıkkale Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'ne başvuran 527 yetişkin birey dâhil edilmiştir. Veriler sosyo-demografik özellikleri içeren sorular, ağız ve diş sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi ölçekleri olan OHIP-14 ve OHQoL-UK ile genel sağlık yaşam kalitesi ölçeği olan SF-36 kullanılarak oluşturan bir anket formunun katılımcılara uygulanmasıyla toplanmıştır. Çalışmada katılımcıların ağız ve diş sağlığı ile genel sağlık yaşam kalitesi düzeyleri cinsiyet, medeni durum, yaş, eğitim durumu, hastaneye geliş nedeni, diyabet ve hipertansiyon hastalığı varlığı gibi bireysel özelliklere göre ve çalışmanın yapıldığı dönemde almış oldukları ağız ve diş sağlığı hizmeti için Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan ödemeler ve bu hizmetler için ödenen katkı payları açısından değerlendirilmiştir. Ağız ve diş sağlığı ile ilgili yaşam kalitesinin genel sağlık yaşam kalitesi üzerine olan etkisini değerlendirmek amacıyla OHIP-14 ve OHQoL-UK ölçekleri boyutlarının SF-36 ölçeğinin genel boyutları üzerine etkisi kurulan çoklu regresyon analizi ile test edilmiştir. 
Araştırma sonucunda belirlenen bireysel özelliklere ve ağız ve diş sağlığı hizmeti için yapılan ödemelere göre OHIP-14, OHQoL-UK ve SF-36 ölçeklerinin bazı boyutlarına göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmuştur. Kurulan çoklu regresyon analizine göre OHIP-14 ölçeği boyutlarından fonksiyonel sınırlılık (std ß=-0,173) ve fiziksel ağrının (std ß=-0,193), OHQoL-UK ölçeği boyutlarından fiziksel durum (std ß=0,354) ve sosyal durumun (std ß=0,185) SF-36 genel fiziksel sağlık boyutu; OHIP-14 ölçeği boyutlarından fonksiyonel sınırlılık (std ß=-0,231) ve fiziksel ağrının (std ß=-0,139), OHQoL-UK ölçeği boyutlarından semptom (std ß=0,156), fiziksel durum (std ß=0,354) ve sosyal durumun (std ß=0,185) SF-36 genel mental sağlık boyutu üzerine anlamlı etkisi bulunmuştur. Araştırma sonucundan elde edilen bulguların sağlık planlamalarında ve geri ödeme politikalarında sağlık yöneticilerine önemli kanıta dayalı bilgiler sağlayacağı düşünülmektedir.



Anahtar Kelimeler: Ağız ve diş sağlığı, sağlıkla ilgili yaşam kalitesi, ağız ve diş sağlığı ile 
ilgili yaşam kalitesi

Abstract:
The aim of this study to evaluate the general health and oral health related quality of life in dental patients. This study is also evaluate effects on general health related quality of life of oral health related quality of life dimensions. 527 outpatients of a public dental hospital, which is located in Kırıkkale province, are incorporate in to the study. Data were collected by the application of a survey form including different questions about socio-demographic features, and oral health related quality of life surveys OHIP-14 and OHQoL-UK and general health related quality of life survey SF-36. In this study participants' general health and oral health related quality of life is evaluated by using personal characteristics like gender, marital status, age, education status, cause of visit, existence of diabetes and hypertension diseases and payments made by Social Security Institution for the oral health services in the period of study and patient share. The aim of evaluating effects on general health related quality of life of oral health related quality of life is examined with multiple regression analysis that OHIP-14 and OHQoL-UK scales dimensions' effect on SF-36 scale general dimensions.
As a result of research OHIP-14, OHQoL-UK and SF-36 scales some dimensions according to personal characteristics and payments statistically significant differences were found. According to the multiple regression analysis OHIP-14scale dimensions of the functional limitation (std beta = -0.173) and physical pain (std beta = -0.193), OHQoL-UK scale dimensions of the physical status (std beta = 0.354) and social status (std beta = 0.185) on SF-36 physical health dimension; OHIP-14 scale dimensions of the functional limitation (std beta = -0.231) and physical pain (std beta = -0.139), OHQoL-UK scale dimensions of the symptom (std beta = 0.156), physical status (std beta = 0.354) and social status (std ß = 0.185) on SF-36 mental health dimension were found to have a significant impact. The research results are expected to provide important evidence based information to health managers and decision makers in health planning and reimbursement policies.



KeyWords: Oral health, health related quality of life, oral health related quality of life