Bazı yaşlandırma faktörlerinin giysilik derilerin yapısal özelliklerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of some aging factors on structural characteristics of garment leathers
Yazar: NURAY OLCAY IŞIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ATA KARAVANA
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Deri Mühendisliği = Leather Engineering

Özet:
Bu araştırmada; suni yaşlandırma ile giysilik derilerin yüzeyinde ve yapısında meydana gelebilecek olan değişimlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, krom, vejetal ve semi vejetal olarak tabaklama işlemine tabi tutulmuş, finisaj işlemi uygulanmış ve uygulanmamış altmışaltı adet giysilik koyun derisi üzerinde çalışılmıştır.Bütün giysilik deri gruplarına sıcaklık, UV ışığı, nem ve ter gibi yaşlandırma faktörleri kullanılarak suni yaşlandırma işlemi yapılmıştır. Daha sonra, suni yaşlandırma yapılan derilerin yapısında ve yüzey özelliklerinde meydana gelen değişimler Raman Spektroskopisi, FT-IR+ATR, SEM ve TGA analizleri ve bazı fiziksel testler ile belirlenmiştir. Ayrıca, deri işlentisinde kullanılan tabaklama, yağlama ve retenaj maddelerinin kimyasal yapısında yaşlanma sürecine bağlı olarak meydana gelen değişimler nedeniyle oluşabilen krom +6 ve formaldehit gibi insan sağlığı ve çevreye zararlı kimyasalların miktarları kimyasal analizler ile saptanmıştır.Elde edilen bulgulara göre; büyükten küçüğe doğru UV ışığı, sıcaklık, nem ve ter suni yaşlandırma faktörlerinin giysilik deriler üzerinde kayda değer kalite kayıplarına sebep olduğu belirlenmiştir. Suni yaşlandırma işlemine tabi tutulmuş giysilik derilerin büzülme sıcaklığı, çekme mukavemeti ve yırtılma yükünde azalma, renginde solma, hava geçirgenliği, krom +6 ve formaldehit değerlerinde artma, sırça tabakasında da hafif bozulma tespit edilmiştir.

Abstract:
In this research, determination of changes that may occur on the surface and structure of the garment leathers after artificial aging were aimed. For this purpose, sixtysix pieces garment leathers tanned by using chrome, vegetable and semi vegetable tanning process with applied finishing and without applied finishing process were used.All of the garment leathers were artificially aged by using aging factors such as heat, UV light, moisture and sweat. After that, the changes in the leather structure and surface characteristics of the artificially aged leathers were determinated by Raman spectroscopy, FT-IR + ATR, SEM, TGA analyses and some physical tests. Moreover, hazardous chemicals for human health and environment like chromium VI and formaldehyde that can occur as a result of the changes related to aging in the chemical structure of the tanning, fatliquoring and retanning materials used in the leather processes was determined by chemical analyses.According to the findings, it was detected that aging factors such as UV light, alkali artificial sweat solution, heat and moisture has caused serious quality loss on the garment leathers, respectively from the highest to lowest amount of the damage. Decreasing in the shrinkage temperature, tensile strenght and tear load properties, color fading, increasing in the air permeability, chromium +6 and formaldehyde levels and slight deterioration on the grain layer of the artificially aged garment leathers has been also detected.