İbnü'l-Hümam'a göre hüsün-kubuh meselesi
The problem of husn-qubh according to İbnü'l-Hümam
Yazar: AYŞE KARAMAN
Danışman: PROF. DR. KAMİL GÜNEŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Akıl = Reason ; Hüsnü Kubuh = Good and evil ; Kelam = Islamic theology ; Nakil = Transport ; Sorumluluk = Responsibility ; İbnü`l-Hümam = İbnü`l-Hümam ; İrade = Will ; İslamiyet = Islam

Özet:
İbnü'l-Hümam'a Göre Hüsün-Kubuh Meselesi adlı çalışmamızda İslâm düşünce tarihinde farklı disiplinler tarafından ele alınan ve ahlâkî yargıları ifade eden "hüsün-kubuh" kavramları noktasında, 9. Hicrî asırda yaşamış, kelam, fıkıh, hadis ve diğer ilimlerde değerli eserlerin sahibi olan, geliştirmiş olduğu kelâmî yöntemler ile gerek yaşadığı devir ve gerekse sonraki dönemlerin Müslüman düşüncesi üzerinde etkili olan  İbnü'l-Hümam'ın düşüncelerini, klasik kelâm düşüncesindeki görüşlerle arasındaki farklılık ve benzerlikleri tespit etmeye çalıştık. 
Tezimiz giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, hüsn ve kubh kavramlarından yola çıkarak meselenin genel bir tasvirini çizmeye, hüsün-kubuh meselesinin tarihçesini ele alarak meselenin kökenini anlamaya ve kelamda hangi noktalarda tartışma konusu olduğunu ele almaya çalıştık. Mu'tezile, Eş'arî ve Mâtürîdî kelâm ekollerinin meseleye dair yaklaşımları, ayrışma noktaları ve kendi yorumlarını desteklemek için sunmuş oldukları argümanların incelemesini yaptık. 
İkinci bölümde ise, hüsün ve kubuhun kaynağı, hüsün-kubuh ile ilgili olabileceğini düşündüğümüz ta'dil-tecvir, hidâyet-dalâlet konuları ve İbnü'l-Hümam'ın mesele hakkındaki görüşlerini etkileyen faktörlerden akıl-nakil, irade-fiil, salah-aslah, ecel ve teklif anlayışı üzerinde durarak müellifimizin görüşlerini ortaya koyduk.
Tezimizi sonuç kısmında İbnü'l-Hümam'ın Mu'tezilî ve Eş'arî bilginlerin aksine aklı ve nakli buluşturan mutedil bir yol izlediği şeklinde bir değerlendirme yaparak sonlandırdık.

Anahtar Kelimeler: Kelam, İbnü'l-Hümam, Hüsün-Kubuh, Akıl, Nakil, İrade, Sorumluluk.

Abstract:
In our study titled " The Problem of  Husn-Qubh According to İbn al-Hümam", the concepts of "husn-qubh", which are discussed by different disciplines in the history of Islamic thought and express moral judgments, we tried to determine the thoughts, differences and similarities between Ibn al-Humam's views in classical kalam thought who lived in the 9th Hijri century, owner of valuable works in kalam, fiqh, hadith and other sciences, with the theological methods he developed, who were influential on the Muslim thought of both the period he lived and the following periods.
Our thesis consists of an introduction and two main chapters. In the first chapter, we tried to draw a general description of the issue based on the concepts of husn and qubh, to understand the origin of the issue by considering the history of the issue of husn-kubuh, and to discuss at what points it is a matter of discussion in kalam. We examined the approaches of Mu'tazila, Ash'ari and Maturidi theological schools on the issue, their divergence points and the arguments they presented to support their own interpretations.
In the second chapter, the source of husn and qubh, the subjects of ta'dil-tacwir, guidance-distraction, which we think may be related to husn-qubh, we presented the author's views by emphasizing the understanding of reason-transmission, will-action, righteousness-aslah, death and proposal, which are among the factors affecting Ibn al-Humam's views on the issue.
In the conclusion of our thesis, we concluded by making an assessment that Ibn al-Humam, unlike Mu'tazilite and Ash'ari scholars, followed a moderate path that brought together reason and transmission.
Keywords: Kalam, Ibn al-Humam, Husn-Qubh, Reason, Transmission, Will, Responsibility.