Gestasyonel diyabet risk değerlendirme ölçeği
Gestational diabetes risk assessment scale
Yazar: SELMA DAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. BESEY ÖREN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ebelik = Midwifery ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, gestasyonel diyabet riskini ölçmeye yarayan geçerli ve güvenilir bir risk değerlendirme ölçeği geliştirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Eylül 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında İstanbul ili Anadolu bölgesinde yer alan beş eğitim ve araştırma hastanesi ile bir devlet hastanesine başvuran ve araştırma kabul kriterlerini karşılayan 652 gebe ile gerçekleştirildi. Veri toplama aracı olarak gebe bilgi formu ve araştırmacıların geliştirdiği Gestasyonel Diyabet Risk Değerlendirme Ölçeği kullanıldı. Verilerin analiz edilmesinde, kapsam geçerlik indeksi, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulandı. Güvenirlik analizleri Cronbach Alpha, Spearman Brown, Guttman, madde-toplam korelasyon testleri, madde ayırt ediciliği kapsamında %27'lik alt ve üst çeyreklik t-testi ve test-tekrar test analizi ile gerçekleştirildi.
Bulgular: Taslak ölçeğin yüzey geçerliği sağlanmış olup; kapsam geçerlilik indeksi 0,83 olarak saptandı. Ölçeğin açıklayıcı faktör analizi için Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0,77, Barlett testi x2 =3711,03 (p=0,000), anti imaj korelasyon değerleri 0,67-0,93 olarak bulundu. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek 18 madde ve 5 alt boyuttan oluştu. Ölçeğin yapısı doğrulayıcı faktör analizi ile test edildi ve uyum indekslerinin yapıyı doğruladığı görüldü (Χ2/Sd=2,28, CFI, GFI=0,95; RMR=0,01). Ölçeğin Spearman-Brown ve Guttman Split-Half değeri 0,82 ve Cronbach Alpha değeri 0,75 idi. Madde-toplam korelasyon değerleri 0,34-0,54 ve test-tekrar test analizi sonucunda r=0,74 olarak bulundu (p=0,000). Çalışmaya katılan gebelerin Gestasyonel Diyabet Risk Değerlendirme Ölçeği toplam puan ortalaması 33,57±4,71'di. Gestasyonel Diyabet Risk Değerlendirme Ölçeği'nin oral glikoz tolerans testi ile diyabet tanısı alan gebeleri %51 oranında tespit ettiği görüldü.
Sonuç: Yapılan analizler sonucunda ölçeğin gestasyonel diyabet riskinin belirlenme sürecinde yararlanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to develop a valid and reliable scale to evaluate and measure gestational diabetes.
Materials and Methods: The research was conducted with 652 pregnant women who met the research acceptance criteria and applied to six public health facilities, including five training and research hospitals and a state hospital, in the Anatolian region of Istanbul, between September 2021 and February 2022. The pregnancy information form and the Gestational Diabetes Risk Assessment Scale developed by the researchers were used as data collection tools. In the analysis of the data, the content validity index for content validity, explanatory and confirmatory factor analysis for construct validity was used. Reliability was evaluated by Cronbach Alpha, Spearman Brown, Guttman, item-total correlation tests, and 27% lower and upper quartile t-tests for item discrimination and test-retest analysis.
Results: The surface validity of the draft scale has been ensured; the content validity index was determined as 0.83. In the explanatory factor analysis of the scale, Kaiser-Meyer-Olkin value was 0.77, Barlett test x2 =3711.03 (p=0.000), anti-image correlation values were 0.67-0.93. The scale is shaped with 18 items and 5 sub-dimensions. The structure of the scale was tested with confirmatory factor analysis and fit indices were found to confirm the structure (Χ2/Sd=2.28, CFI, GFI=0.95; RMR=0.01). Spearman-Brown=0.82, Guttman Split-Half=0.82 and Cronbach Alpha value of the scale is 0.75. Item-total correlation values were 0.34-0.54 (p=0.000) and r=0.74 (p=0.000) as a result of test-retest analysis. The mean Gestational Diabetes Risk Assessment Scale total score of the pregnant women participating in the study was 33.57±4.71. It was observed that the Gestational Diabetes Risk Assessment Scale detected 51% of the pregnant women diagnosed with diabet by the oral glucose tolerance test.
Conclusion: As a result of the analysis, it was concluded that the scale is a valid and reliable scale that can be used in the process of determining the risk of gestational diabetes.