FCC-hh deneyinde çoklu parton etkileşimlerinin jet özellikleri üzerindeki katkısı /
Yazar: ALİ TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA NUMAN BAKIRCI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR HOŞ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi = European Nuclear Research Center ; Hadron = Hadron ; Çarpıştırıcılar = Colliders

Özet:
Evreni ve yapısını, evrenin başlangıcındaki olayları anlamak için maddenin ve onu oluşturan alt parçacıkların iyi anlaşılması gerekir. Maddenin alt parçacıklarını anlamak için de yüksek enerjilerde çarpıştırıcı deneyleri yapılmaktadır. Geleceğin Dairesel Çarpıştırıcısı (FCC), Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda yürütülen araştırmaları genişletmek için daha yüksek performanslı bir parçacık çarpıştırıcısı olarak tasarlanmaktadır. FCC'de proton-proton, ağır iyon, proton-elektron ve elektron-pozitron çarpışmalarının yapılması planlanmaktadır. 
Kuantum Renk Dinamiği'nde jet yapısının iyi anlaşılması öncelikle hadron yapısının ve parton dağılım fonksiyonlarının türetilmesinde önderlik eder. Çoklu parton etkileşmelerinin araştırılması ise saçılma ürünlerinin sebep olduğu yeni fizik arayışları ve hadron yapısının daha iyi anlaşılması için oldukça önemlidir. CERN'deki deneylerde toplanan veriler ışığında jet analizleri ve jet analizleri üzerindeki etkiler araştırılmaktadır. Fakat CERN hızlandırıcıları ve dedektör yapıları gereği çok yüksek kütle merkezi enerjilerine çıkamayacağı için Geleceğin Dairesel Hızlandırıcısı (FCC) tasarlanmaktadır. Bu hızlandırıcı ile 100 TeV kütle merkezi enerjilerinde hadron-hadron çarpışmaları gerçekleştirilerek yeni fizik analizleri ile hadron yapısı incelenecektir. Bu tez çalışmasında çoklu parton etkileşmelerinin jet özellikleri üzerindeki etkileri incelenerek gelecekte yapılacak olan fizik analizlerine bir öngörü hazırlanmaya çalışılacaktır.
Quark ve gluonların deneysel imzaları olan jet özellikleri incelenerek ve sert saçılma dışında kalan etkileşmelerin (Çoklu Parton Etkileşmeleri -MPI) jetler üzerindeki etkileri araştırılmıştır.

Abstract:
In order to understand the universe and its structure, and the events at the beginning of the universe, it is necessary to have a good understanding of matter and its sub-particles. Collider experiments are carried out at high energies to understand the sub-particles of matter. The Future Circular Collider (FCC) is being designed as a higher-performance particle collider to extend research conducted at the Large Hadron Collider. In FCC, proton-proton, heavy ion, proton-electron and electron-positron collisions are planned.
A good understanding of the jet structure in Quantum Color Dynamics primarily leads to the derivation of the hadron structure and parton distribution functions. Investigation of multiple parton interactions is very important for new physics searches caused by scattering products and for a better understanding of hadron structure. In the light of the data collected in the experiments at CERN, jet analyzes and the effects on jet analyzes are investigated. However, since CERN accelerators and detectors cannot reach very high center of mass energies due to their structure, the Future Circular Collider (FCC) is being designed. Hadron-hadron collisions with this accelerator will be performed at 100 TeV center of mass energies, and the hadron structure will be examined with new physics analyses. In this thesis, the effects of multiple parton interactions on jet properties will be examined and a prediction will be made for future physics analyzes.
The effects of non-hard scattering interactions (Multiple Parton Interactions -MPI) on jets were investigated by examining the jet properties, which are the experimental signatures of quarks and gluons