Sağlıklı yaşam farkındalığı ve sağlık arama davranışı arasındaki ilişki: Konya örneği
The relationship between healthy life awareness and health seeking behavior: The case of Konya
Yazar: GAMZE DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. HANDAN ERTAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Konya = Konya ; Sağlık = Health ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sağlık davranışı etkileşim modeli = Health behavior interaction model ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma sağlıklı yaşam farkındalığı ve sağlık arama davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamaktadır. Bu araştırma ile sağlık arama davranışı sağlıklı yaşam farkındalığı ile ilişkilendirilerek ele alınmıştır. Literatür incelendiğinde sağlık arama davranışı ve sağlıklı yaşam farkındalığı arasındaki ilişkiyi ele alan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ayrıca konuya ilişkin yeteri kadar bilimsel çalışmanın yapılmadığı, yapılan çalışmaların ise sınırlı olduğu görülmüştür. Yapılan çalışma literatürdeki bu eksikliğin giderilmesi açısından önemlilik arz etmektedir.
Çalışma Konya Selçuklu, Meram, Karatay ilçelerinde ikamet eden 18 yaş üstü gönüllü bireyleri kapsamaktadır. Çalışmada 500 kişi örnekleme dahil edilmiştir. Online anket yöntemi kullanılarak toplanan veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Anketin ilk bölümünde  ankete katılan kişilerin demografik özelliklerine ilişkin sorular yer almaktadır. İkinci bölümde ise kişilerin sağlıklı yaşam farkındalık düzeylerini ölçmeyi sağlayan ölçek soruları yer almaktadır. Sağlıklı yaşam farkındalığı ölçeği Özer ve Yılmaz (2020) tarafından geliştirilmiştir. 15 maddelik bu ölçek; sosyalleşme, sorumluluk, değişim ve beslenme olmak üzere 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmada ölçeğin güvenilirlik katsayısı 0,80 olarak bulunmuştur. Anket formunun üçüncü kısmında ise kişilerin sağlık arama davranışlarını ölçmeyi sağlayan ölçek soruları yer almaktadır. Sağlık arama davranışı ölçeği Kıraç ve Öztürk (2021) tarafından geliştirilmiştir. 12 maddelik bu ölçek; online, profesyonel ve geleneksel sağlık arama davranışı olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmada ölçeğin güvenilirlik katsayısı 0,75 olarak bulunmuştur. Araştırmaya katılan bireylerin %44,4'ü erkek ve %55,6'sı kadınlardan oluşmaktadır. Yapılan korelasyon analizine göre Sağlıklı Yaşam Farkındalığı ve Sağlık Arama Davranışı ölçekleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sağlıklı Yaşam Farkındalığı ile geleneksel sağlık arama alt boyutu arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ve online sağlık arama ve profesyonel sağlık arama alt boyutları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sağlık Arama Davranışı ile sosyalleşme alt boyutu arasında pozitif yönde güçlü düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ve değişim, sorumluluk ve beslenme alt boyutları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak sağlıklı yaşam farkındalığı, bireylerin bilinçli bir şekilde sağlık arama davranışına yönelmesiyle ilişkili bulunmuştur. Kişilerin sağlıklı yaşam farkındalıkları sağlık arama davranışını pozitif yönde etkilemektedir. Bu sebeple kişilerin sağlıklı bir yaşamı sürdürebilmeleri ve sağlığını yitirmeden öncesinde ve sonrasında sağlığını korumak ve sağlık sorunlarına çözüm aramak için kendi davranış tarzlarında değişikliğe gitmeleri son derece önemlidir. Çünkü sağlıklı yaşam farkındalığı yüksek olan bireyler sağlıklı olmayan davranışlarından vazgeçmekte ve sağlık arama davranışlarına da daha fazla yönelmektedirler.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between wellness awareness and health-seeking behavior. In this research, health-seeking behavior was addressed by associating it with awareness of healthy living. When the literature is examined, no study has been found that deals with the relationship between health-seeking behavior and awareness of healthy living. In addition, it has been observed that there are not enough scientific studies on the subject and the studies are limited. The study is important in terms of eliminating this deficiency in the literature.
The study includes volunteers individuals over the age of 18 residing in Konya Selçuklu, Meram, Karatay districts. In the study, 500 people were included in the sample. The data collected using the online survey method were analyzed using the SPSS program. In the first part of the survey, there are questions about the demographic characteristics of the people who participated in the survey. In the second part, there are questionnaire questions that measure the health awareness level of individuals. The healthy living awareness scale was developed by Özer and Yılmaz (2020). This 15-item scale; It consists of 4 sub-dimensions: socialization, responsibility, change and nutrition. In the study, the reliability coefficient of the scale was found to be 0.80. In the third part of the questionnaire, there are questionnaire questions that measure the health-seeking behaviors of individuals. The health-seeking behavior scale was developed by Kıraç and Öztürk (2021). This 12-item scale; It consists of three sub-dimensions: online, professional and traditional health-seeking behavior. In the study, the reliability coefficient of the scale was found to be 0.75. 
Of the individuals participating in the research, 44.4% are men and 55.6% are women. According to the correlation analysis, it was determined that there was a moderately significant positive correlation between the Healthy Life Awareness and Health Seeking Behavior scales. It has been determined that there is a weak positive relationship between Healthy Living Awareness and traditional health seeking subdimensions, and a moderately significant positive relationship between online health searching and professional health seeking sub-dimensions. It has been determined that there is a strong and significant positive relationship between Health Seeking Behavior and socialization sub-dimension, and a weak and positive positive relationship between change, responsibility and nutrition sub-dimensions.
As a result, of awareness healthy living was found to be correlated with individuals' conscious inclination to health-seeking behavior. People's awareness of healthy living positively affects their health-seeking behavior. For this reason, it is extremely important for people to lead a healthy life and to change their behavior before and after losing their health in order to protect their health and to seek solutions to their health problems. Because individuals with high awareness of healthy living give up their unhealthy behaviors and tend to seek health behaviors more.