Öğretmen algılarına göre ortaöğretim okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetimi stratejilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Investigating school principles? conflict management strategies in terms of some variables according to instructors? perceptions
Yazar: SEZEN FIRAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TUNCAY ÖĞRETMEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Yönetim stratejileri = Management strategies ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; İletişim = Communication

Özet:
Bu araştırmanın amacı, İzmir ili 2 merkez ilçesine bağlı ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okul müdürlerinin çatışma yönetimi stratejileri algılarını bazı değişkenlere göre incelenmesi ve buradan hareketle öneriler getirilmesidir.Araştırmanın örneklemini 2009?2010 öğretim yılı İzmir ili Bornova ve Buca merkez ilçelerine bağlı ortaöğretim kurumlarında görev yapan 519 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin kişisel özelliklerini belirleyebilmek için araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetimi stratejilerini ve iletişim becerilerini belirlemek için Ahmet Şahin (2007) tarafından geliştirilen ?Okul Yöneticilerinin Çatışma Yönetimi Stratejileri Anketi? ve ?Okul Yöneticilerinin Kişiler Arası İletişim Becerileri Anketi? kullanılmıştır. Ayrıca, çatışma yönetimi ve örgüt iklimi arasındaki belirlemek amacıyla Hoy ve Clover tarafından geliştirilen Yalçınkaya (2000) tarafından Türkçe'ye çevrilen ve uyarlanan ?Örgütsel İklimi Betimleme Ölçeği? (OCDQ-RE) kullanılmıştır.Elde edilen veriler, SPSS 13.0 programı kullanılarak istatistiksel analiz ve yorumlarda kullanılmıştır. Analizlerin yapılmasında, aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistiklerin yanı sıra, t testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon analizi, çok değişkenli regresyon analizi ve LSD testi de kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir:1. Öğretmen algılarına göre okul müdürleri en fazla problem çözme stratejisini sonra sırayla kaçınma, hükmetme ve uzlaşma stratejilerini kullanmaktadırlar.2. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetimi stratejileri problem çözme alt boyutunda ortaöğretim kurum türü, cinsiyet, kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Problem çözme stratejisi ile okul müdürlerinin kişilerarası iletişim becerileri empatik dinleme, etkililik, geri bildirim, güven verme alt boyutları ve örgüt iklimi yönetici davranışları destekleme, yakından kontrol, engelleme alt boyutları arasında ilişki bulunmaktadır. Empatik dinleme, etkililik, destekleme ve engelleme alt boyutlarının `problem çözme' stratejisinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu görülmektedir.3. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetimi stratejileri kaçınma alt boyutunda; bulundukları kurumda çalışma süresi değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Kaçınma stratejisi ile okul müdürlerinin kişilerarası iletişim becerileri empatik dinleme, etkililik, geri bildirim, güven verme alt boyutları ve örgüt iklimi yönetici davranışları destekleme, , engelleme alt boyutları arasında ilişki bulunmaktadır. Destekleme ve engelleme alt boyutlarının kaçınma stratejinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu görülmektedir.4. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetimi stratejileri hükmetme alt boyutunda; bulundukları kurumda çalışma süresi ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Hükmetme stratejisi ile okul müdürlerinin kişilerarası iletişim becerileri empatik dinleme, etkililik, geri bildirim, güven verme alt boyutları ve örgüt iklimi yönetici davranışları destekleme, yakından kontrol ve engelleme alt boyutları arasında ilişki bulunmaktadır. Geri bildirim, destekleme ve yakından kontrol alt boyutlarının hükmetme stratejinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu görülmektedir.5. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetimi stratejileri uzlaşma alt boyutunda; hiçbir değişkene göre anlamlı fark göstermemektedir. Uzlaşma stratejisi ile okul müdürlerinin kişilerarası iletişim becerileri empatik dinleme, etkililik, geri bildirim, güven verme alt boyutları ve örgüt iklimi yönetici davranışları destekleme, engelleme alt boyutları arasında ilişki bulunmaktadır. Empatik dinleme, destekleme ve engelleme alt boyutlarının uzlaşma stratejinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu görülmektedir.

Abstract:
This study aims to investigate teachers? perceptions of their administrators? conflict management strategies and teachers working at the state schools in 2 central districts of İzmir in terms of some variables (the type of secondary school, gender, education, length of working in the same school, length of service, branch, perceptions of their administors? communication skills and school climate) and to give suggestions from this point of view.The sample of the study consists of 519 teachers working at state schools in 2 central districts of İzmir ?Bornova and Buca in 2009-2010 academic year. In the study, Personal Information Form prepared by the researcher herself was used to identify teachers? and administrators? personal backgrounds. Besides that, ?School Administors? Conflict Management Strategies? and ?School Administors Communication Skills? which was developed by Ahmet Şahin (2007) In addition, ?Organizational Climate? which was developed by (Hoy and Clover 1986); translated into Turkish and adapted by Yalçınkaya (2000) was used to identify organizational climate.Obtained findings were used in statistical analysis and comments by using SPSS 13.0 program. While analyzing the data, apart from descriptive statistics like arithmetic average, standard deviation, t test, one way analysis of variation, multiple regression analysis and LSD were used.Following results were obtained from the study:1. According to the teachers? perceptions, the principals use problem solving, avoiding, dominating, compromising strategies ranging from the most to the least.2. According to the teachers? perceptions, there are significant differences according to the type of secondary school, gender, length of service in problem solving strategy sub-dimension. There are correlations between problem solving strategy dimension and principals? emphatic listening, effectiveness, feedback, trust communication skills and school climate; supportive, directive, restrictive principals? behaviors. Emphatic listening, effectivenes, supportive, restrictive are the significant predictors of problem solving strategy.3. According to the teachers? perceptions, there are significant differences according to length of working in the same school in avoiding strategy sub-dimension. There are correlations between avoiding strategy sub-dimension and principals? emphatic listening, effectiveness, feedback, trust communication skills and school climate; supportive,restrictive principals? behaviors. Supportive, restrictive are the significant predictors of avoiding strategy.4. According to the teachers? perceptions, there are significant differences according to length of working in the same school and branch in dominating strategy sub-dimension. There are correlations between dominating strategy sub-dimension and principals? emphatic listening, effectiveness, feedback, trust communication skills sub-dimensions and school climate; supportive, directive, restrictive principals? behaviors. Feedback, supportive, directive sub-dimensions are the significant predictors of dominating strategy.5. According to the teachers? perceptions, there is no significant difference in according to any variable in compromising strategy sub-dimension. There are correlations between compromising strategy sub-dimension and principals? emphatic listening, effectiveness, feedback, trust communication skills sub-dimensions and school climate; supportive, restrictive principals? behaviors. Emphatic listening, supportive, directive sub-dimensions are the significant predictors of compromising strategy.