Subklinik hipotiroidi varlığı sarkopeni nedeni midir?
Does the presence of subclinic hypothyroidia cause sarcopenia?
Yazar: SALİH SERT
Danışman: DR. SELMA KARAAHMETOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: Subklinik hipotiroidizm nispeten yaygın bir hastalıktır. İskelet kası tiroid hormonları için bir hedef organdır ve hem hipertiroidizm hem de hipotiroidizm iskelet kas kütlesini ve kuvvetini etkileyebilir. Subklinik hipotiroidizm birçok komorbit duruma neden olmakla birlikte sarkopeni gelişimine katkı sağlayabilir. Sarkopeni, düşme, kırık, fiziksel sakatlık ve ölüm gibi olumsuz sonuçların olasılığının artması ile ilişkili ilerleyici ve genelleştirilmiş bir iskelet kası bozukluğudur. Yaşla birlikte hem subklinik tiroid fonksiyon bozuklukları hem de sarkopeni görülme sıklığı artar. Çalışmamızda biz de subklinik hipotiroidizm varlığının erken yaşta da sarkopeniye neden olabileceğini ve bu birlikteliğin subklinik hipotiroidi tedavisi ile azalabileceğini araştırmayı amaçladık.
Yöntem: Çalışma tek merkezli, prospektif bir kesitsel çalışmadır. 30-40 yaş aralığındaki 74 kadın hasta ile dışlama kriterlerini sağlayan bilinen tiroid disfonksiyonu olmayan 85 kadın kontrol grubu olmak üzere toplam 159 birey katılmıştır. Tüm katılımcıların boy, kilo değerleri ile bel ve kalça çevresi, baldır çevresi ölçümü yapıldı, VKİ hesaplandı. Araştırmaya özel olarak tüm katılımcıların araştırmacı doktor tarafından Baseline Smedley Digital Hand Dynamometer marka el dinamometresi ile el kavrama kuvvetleri ölçüldü; vücut ağırlığı, kas kütlesi, apendiküler yağsız kütle ölçülmesinde Tanita BC-601 model Segmental Vücut Kompozisyon Monitörü kullanıldı ve 4m olarak önceden belirlenmiş düz bir alanda 4m yürüme testi yapıldı. Kişilerin klinik, laboratuvar verilerine Ankara Bilkent Şehir Hastanesi otomasyon sistemleri (HICAMP) üzerinden ulaşılarak, açlık kan şekeri, tiroid fonksiyon testleri (TSH ,T3,T4), tiroid otoantikorları (Anti-TPO, Anti-Tg), lipid paneli verileri kaydedildi. Sarkopeninin değerlendirilmesinde tanı koymak için 2018 yılında EWGSOP tarafından belirlenen kriterler kullanılmıştır.
Bulgular: Sarkopeni tanı parametrelerinden kas gücü değerlendirilmesinde el kavrama kuvveti subklinik hipotiroidili bireylerde 21,59±2,5 kg, kontrol grubunda 23,11±3,19 kg olarak ölçülmüş ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p <0,001). Hasta grubunda el kavrama kuvveti 22 kg eşik değerinden az olan 40 kişi(%54,1), kontrol grubunda ise 28 kişi(%32,9) vardı. Hasta grubunda daha yüksek yüzdede bulunan el kavrama kuvvetinin düşük olduğu birey sayısı anlamlı bulundu (p: 0,007). Sarkopeni tanısını kesinleştiren kas gücünün düşüklüğüne eşlik eden düşük iskelet kas kütlesi indeksi (SMMI); hasta grubunda 8,58±1,01 kg/m2, kontrol grubunda 8,88±0,93 kgU/m2 bulunmuştur ancak bu SMMI değerleri arasında anlamlı istatistiksel farklılık bulunamamıştır (p: 0,051). SH ve ötiroid bireylerin karşılaştırılmasında baldır çevresi sırasıyla 35,28±3,21 cm, 36,54±3 cm olarak ölçülmüş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p: 0,012). Baldır çevresinin sarkopeni varlığında değerlendirilmesinde sarkopenik grupta baldır çevresi 33,83±2,41 cm, sarkopenik olmayanlarda 36,31±3,13 cm olarak ölçüldü, bu değerler sarkopeni ve baldır çevresi arasında anlamlı olarak ilişkilendirildi. Çalışmamıza katılan 74 subklinik hipotiroidi hastasından 19'u (%25,7'si) sarkopeni tanısı almıştır. Kontrol grubunda ise 4 kişi (%4,7'si) sarkopenikti. İki grup arasında subklinik hipotiroidi varlığında sarkopeni görülmesi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p <0,001). Sarkopenik hastalarda TSH değeri sarkopenik olmayan bireylere göre anlamlı olarak yüksek bulunmuş olup (p <0,001) sarkopenik hastalarda TSH medyan değeri 5,96 (5,07 - 7,16), olmayanlarda 2,4 (1,57 - 5,21) olarak bulunmuştur. Ağır sarkopeni tanısı için fiziksel performans değerlendirmesi, 4 m yürüme testi ile yapıldı. Subklinik hipotiroidizmi olan bireylerin sağlıklı kontrol grubundakilere göre aynı mesafeyi daha yavaş kat ettikleri görüldü ve bu istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p <0,001).
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda sarkopeninin alt belirleyicileri açısından ayrı ayrı hastalar değerlendirildiğinde değersel farklılıklar olmasına karşın istatistiksel anlamlılıklar değişken bulunmuştur. Bununla birlikte tüm sarkopeni belirleyicileri beraber değerlendirildiğinde subklinik hipotiroidizmi olanlarda sarkopeni varlığı kimi çalışmalarla tezat kimi ile de uyumlu şekilde anlamlı çıkmıştır. Bu farklılıkların çalışmaya katılan birey sayısı, dahil edilen yaş aralığı ve sadece kadınların dahil edilmesi gibi sebeplerden dolayı olduğu düşünüldü. Çalışmamızda SH'li hastalarda hem kas kütlesinde hem de iskelet kas indeksinde küçük bir düşüklük olmakla beraber iki değerlendirme için de bu farklılık anlamlı değildi. Tüm katılımcıların kas kalitesi değeri 2,59±0,41 olarak bulunmuş ve gruplar arasında değerlendirmede yalnızca presarkopenik hasta grubunda presarkopenik olmayanlara göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Sonuç olarak çalışmamızda genç yaş kadın grubunda SH hastalarında sarkopeni varlığı anlamlı bulunmuştur. Otuzlu yaşlardaki kadınlarda diğer çalışmalar da göz önüne alındığında sarkopeni gelişmesi ve buna bağlı hayat kalitesinde düşme, düşme riskinde artış ve buna bağlı kırık oluşması veya belki de ölüme kadar gidecek komplikasyonların olması ve hipotiroidizmin tedavi edildiğinde sarkopenik durumun gerilediğini gösteren çalışmaların varlığı SH tanılı genç hastalarda hasta seçimiyle tiroid disfonksiyonun tedavi edilmesi gerekliliğinin araştırılmasını öncelemektedir. Bu noktada daha çok katılımcının olduğu her iki cinsiyeti kapsayacak geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Subklinik hipotiroidi, sarkopeni, kas kuvveti, kas kütlesi, kas kalitesi

Abstract:
Introductıon: Subclinical hypothyroidism is a relatively common disease. Skeletal muscle is a target organ for thyroid hormones, and both hyperthyroidism and hypothyroidism can affect skeletal muscle mass and strength. Subclinical hypothyroidism causes many comorbid conditions and may contribute to the development of sarcopenia.Sarcopenia is a progressive and generalized skeletal muscle disorder associated with an increased likelihood of adverse outcomes such as falls, fractures, physical disability, and death. The incidence of both subclinical thyroid dysfunction and sarcopenia increases with age. In our study, we aimed to investigate whether the presence of subclinical hypothyroidism may cause sarcopenia at an early age and whether this association may decrease with subclinical hypothyroidism treatment.
Method: The study is a single-center, prospective cross-sectional study. A total of 159 individuals participated, including 74 female patients between the ages of 30-40 and a control group of 85 females without known thyroid dysfunction who met the exclusion criteria. Height, weight, waist, hip and calf circumferences of all participants were measured, and BMI was calculated. Specifically for the study, the hand grip strength of all participants was measured by the researcher doctor with a Baseline Smedley Digital Hand Dynamometer brand hand dynamometer; Tanita BC-601 model Segmental Body Composition Monitor was used to measure body weight, muscle mass, and appendicular fat-free mass, and a 4-meter walking test was performed on a flat area predetermined as 4 meters.The clinical and laboratory data of the individuals were accessed through Ankara Bilkent City Hospital automation systems (HICAMP) and fasting blood sugar, thyroid function tests (TSH, T3, T4), thyroid autoantibodies (Anti-TPO, Anti-Tg) and lipid panel data were recorded. In the evaluation of sarcopenia, the criteria determined by EWGSOP in 2018 were used to make a diagnosis.
Results: In the evaluation of muscle strength, one of the sarcopenia diagnostic parameters, hand grip strength was measured as 21.59±2.5 kg in individuals with subclinical hypothyroidism and 23.11±3.19 kg in the control group, and this difference was found to be statistically significant(p <0,001). There were 40 people (54.1%) in the patient group with hand grip strength less than the 22 kg threshold value, and 28 people (32.9%) in the control group.
The higher percentage of individuals with lower hand grip strength in the patient group was found to be significant (p: 0,007). Low skeletal muscle mass index (SMMI) accompanying low muscle strength, which confirms the diagnosis of sarcopenia; It was found to be 8.58±1.01 kg/m2 in the patient group and 8.88±0.93 kgU/m2 in the control group, but no significant statistical difference was found between these SMMI values (p: 0,051). In the comparison of subclinical hypothyroid and euthyroid individuals, calf circumference was measured as 35.28±3.21 cm and 36.54±3 cm, respectively, and this difference was found to be statistically significant(p: 0,012). In the evaluation of calf circumference in the presence of sarcopenia, the calf circumference was measured as 33.83±2.41 cm in the sarcopenic group and 36.31±3.13 cm in the non-sarcopenic group. These values ​​were significantly correlated between sarcopenia and calf circumference. Of the 74 subclinical hypothyroidism patients who participated in our study, 19 (25.7%) were diagnosed with sarcopenia.In the control group, 4 people (4.7%) were sarcopenic. The occurrence of sarcopenia in the presence of subclinical hypothyroidism was found to be statistically significant between the two groups (p <0,001). TSH value in sarcopenic patients was found to be significantly higher than in non-sarcopenic individuals (p <0.001). The median TSH value in sarcopenic patients was 5.96 (5.07 - 7.16) and in non-sarcopenic patients it was 2.4 (1.57 - 5.21). has been found. Physical performance evaluation for the diagnosis of severe sarcopenia was performed with the 4 m walk test. It was observed that individuals with subclinical hypothyroidism covered the same distance slower than those in the healthy control group, and this was found to be statistically significant (p <0,001). 
Conclusıon: In our study, when individual patients were evaluated in terms of sub-determinants of sarcopenia, although there were value differences, the statistical significances were found to be variable. However, when all sarcopenia determinants were evaluated together, the presence of sarcopenia in patients with subclinical hypothyroidism was found to be significant, in contrast to some studies and in agreement with others.These differences were thought to be due to reasons such as the number of individuals participating in the study, the age range included and the inclusion of only women. In our study, although there was a small decrease in both muscle mass and skeletal muscle index in patients with subclinical hypothyroidism, this difference was not significant for both evaluations. The muscle quality value of all participants was found to be 2.59±0.41, and in the evaluation between groups, it was found to be significantly lower only in the presarcopenic patient group compared to the non-presarcopenic patients. As a result, in our study, the presence of sarcopenia in patients with subclinical hypothyroidism was found to be significant in the young female group.
Considering other studies in women in their thirties, the development of sarcopenia and associated decreased quality of life, increased risk of falls and associated fractures or complications that may lead to death, and the presence of studies showing that the sarcopenic condition decreases when hypothyroidism is treated, prioritize the study of the need to treat thyroid dysfunction by patient selection in young patients diagnosed with subclinical hypothyroidism. At this point, large-scale studies that include both genders with more participants are needed.

Key words: Subclinical hypothyroidism, sarcopenia, muscle strength, muscle mass, muscle quality