11 Eylül sonrası dönemde Çin Afganistan ilişkileri
China's Afghanistan politics in the post 9/11 period
Yazar: FAIZULLAH NAZARI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALAKEL
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmada, realist bir yaklaşımla bir bölgesel güç olarak Çin'in 11 Eylül sonrası dönemde Afganistan siyaseti analiz edilmektedir. Bölgesel güvenlik bağlamında, Çin Afganistan'ın istikrara kavuşması için on yıldan fazladır kilit rol oynamakta ve Afganistan'da önemli bir etkiye sahiptir. Orta Asya'nın zengin petrol ve gaz rezervlerine ulaşmak açısından enerji güvenliği özelinde Afganistan'ın önemli bir konumda olduğu açıktır. İlk olarak, bu ülkede istikrarlı bir yapının tesis edilmesi, Çin'in ulusal güvenliği açısından büyük önem arz etmektedir. Buna ek olarak, enerji güvenliğinin sağlanması Çin'in ekonomik güvenliğine de olumlu etkiler yaratacaktır. Çin'in ulusal güvenliğinin sağlanması için ekonomik olarak da olumlu bir ortam oluşması gerekmektedir. Bu bağlamda, Kabil ile Pekin arasındaki ilişkilerin ekonomik boyutunun da bölgesel güvenlik ile doğrudan ilişkili olduğunu söyleyebiliriz. Bahsi geçen ilişkilerin olumlu bir şekilde gelişmesi, iki ülke arasında güvenlik meselesinde bir işbirliği meydana getirecek ve bunun sonucunda enerji güvenliği ve enerji taşınım hatları konusunda ortaya çıkacak bir ortaklık, iki ülkenin de istikrarına olumlu etkiler yapacaktır. Bunun yanı sıra, 2000'li yılların başına oranla bahsi geçen dönemde düzlemsel olarak bir değişikliğe uğradığı, özellikle 2014 sonrası NATO'nun Afganistan'da askeri kapasitesini azaltma kararı ile ISAF misyonunun sona erdiğini ifade ederek yerel güvenlik güçlerine devretmesiyle Çin'in Afganistan'da ve genel olarak bölgede varlığını arttırdığını söyleyebiliriz. Çin'in, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biri olarak ABD, Rusya, İngiltere ve Fransa ile (P5+1) ülkeler grubu ile imzaladığı nükleer anlaşma sonrası, bölgesel güvenlik önceliklerinde bazı değişikliklere gitmesi ve bu doğrultuda güvenlik sektörlerine bakış açısını farklılaştırması olasıdır. Dolayısıyla, Çin ve Afganistan ilişkileri bu yeni koşullar altında çeşitli değişimler geçirme potansiyeline sahiptir. Ayrıca, uzun vadede Çin'in güvenlik hedeflerinin aynı kalması ve Afganistan siyasetinin bunun ayrılmaz bir parçası olması muhtemeldir. Diğer yandan, Hindistan'ın Afganistan ile iyi ilişkileri, yatırımları ve milyonlarca dolar yardımı, Afganistan-Çin ilişkileri üzerinde olumsuz bir etki bırakmıştır. Gelecekte, iki ülke arasındaki ilişkilerin durumu zamana ve bölgedeki siyasi durumlara bağlı olarak şekillenecektir.

Abstract:
In this study, China's post-9/11 Afghanistan policy is analyzed with a realist approach, focusing on its role as a regional power. In the context of regional security, China has played a key role in stabilizing Afghanistan for over a decade and has a significant influence in the country. It is evident that Afghanistan holds a crucial position in terms of energy security, particularly regarding access to the rich oil and gas reserves of Central Asia. Firstly, establishing a stable structure in this country is of great importance for China's national security. In addition, ensuring energy security will have positive effects on China's economic security. For China's national security to be maintained, a favorable economic environment is also necessary. In this context, it can be said that the economic dimension of relations between Kabul and Beijing is directly related to regional security. The positive development of these relations will foster cooperation between the two countries on security issues, and as a result, a partnership in energy security and energy transmission lines will positively impact the stability of both nations. Moreover, compared to the early 2000s, it can be argued that there has been a shift in the period in question, especially after NATO's decision to reduce its military capacity in Afghanistan and the conclusion of the ISAF mission in 2014, which led to the transfer of responsibilities to local security forces. Consequently, China has increased its presence in Afghanistan and the region as a whole. As one of the five permanent members of the United Nations Security Council (P5+1), after signing the nuclear agreement with the group of countries including the USA, Russia, the UK, and France, it is possible that China will shift its regional security priorities and alter its perspective on security sectors accordingly. Therefore, China-Afghanistan relations have the potential to undergo various changes under these new conditions. Additionally, it is likely that China's long-term security objectives will remain consistent, with Afghanistan policy being an integral part of this strategy. On the other hand, India's strong relations with Afghanistan, including investments and millions of dollars in aid, have had a negative impact on Afghanistan-China relations. In the future, the state of relations between the two countries will depend on time and the political situations in the region.