İdari uyuşmazlıkların alternatif çözüm yolları
Alternative resulutions of administrative disputes
Yazar: İSMAİL EŞREF BAYRAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAKUP GÖNEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ombudsman = Ombudsman ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Uzlaşma = Reconciliation ; Yargı = Judgment ; İdari usul = Administrative procedure ; İş yükü = Workload

Özet:
Türkiye'de idari yargının en önemli sorunlarından biri aşırı iş yüküdür. Hukuk
devletinin vazgeçilmezi olan adil yargılamanın önündeki engellerin pek çoğu da bu
sorundan kaynaklanmaktadır. Varlığı, artık herkes tarafından kabul edilen bu sorunun
çözümü için oldukça geniş bir bakış açısı gereklidir. Alışkanlıkların ve algı
kalıplarının ağırlıklarından kurtulmuş modern ve radikal sayılabilecek çözüm
önerilerine, her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır.
İdari yargının aşırı iş yükü sorununa yol açan en önemli olgulardan biri de,
niteliğinden çok niceliği ön planda olan ve bazen binlerle ifade edilen uyuşmazlık
birikintileridir. Bu çalışma ile güdülen temel amaç da, yargı önüne gelmeden çözümü
mümkün idari uyuşmazlıklar için alternatif çözüm yolları bulmaktır. Bunun için,
benzer idari uyuşmazlıklar ile ilgili temel kavramlar açıklanmaya çalışılmıştır.
Böylelikle, yargının müstakar kararlarıyla kabul edilen ilkelerin, benzer bir
uyuşmazlığın yargı dışı çözümü sırasında kullanılabileceği ortaya konulmuştur.
Dolayısıyla bu tezin konusunu, idari uyuşmazlıkların mahkeme önüne
gelmeden çözümlenmesini sağlayacak çözüm yöntemleri oluşturmaktadır. Konunun
daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle, genel hatlarıyla alternatif çözüm yollarının
neler olduğunu ve bu yöntemlere duyulan ihtiyacın nedenlerini ortaya koymak
gerektiğinden, uyuşmazlık ve çözüm kavramları ekseninde, yargısal çözüm ile
alternatif çözüm yolları karşılaştırılmıştır. Ayrıca, Türkiye'nin de üyesi olduğu Avrupa
Konseyi'nin yargı dışı çözümün yaygınlaştırılması amacına yönelik tavsiye
kararlarına yer verilmiştir.
Bu çalışma Türkiye idari yargı sistemi özelinde gerçekleştirilmiştir. Türk idare
hukukunda alternatif çözüm uygulamalarını görebilmek adına, mevcut yasal
düzenlemeler ile hazırlık aşamasındaki yasa çalışmaları incelenmiştir. Son olarak,
Türkiye örneğinden yola çıkılarak ombudsmanlık kurumunun, idari uyuşmazlıklar için
alternatif çözüm yolu olup olmadığı tartışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Yargıda iş yükü, grup davalar, ombudsman, uzlaşma,
idari usul

Abstract:
One of the most significant problems of the Administrative Judiciary in
Turkey is the heavy workload. Most of the obstacles to the fair trial, which is
indispensable for the rule of law, arise from this problem. For the solution to this
problem, acknowledged by everyone now, a rather wider perspective is required.
Modern and relatively radical proposals that is freed from heaviness of habits and
standard perceptions are needed more than ever.
One of the most important facts producing heavy workload in administrative
judiciary is dispute accumulations, which sometimes reach to thousands and highlight
the quantity rather than the quality. The main objective of this study is to find
alternative ways of resolutions to the administrative disputes that are resolvable
outside of the judiciary. To this end, fundamental concepts related to similar
administrative disputes are tried to be explained. In that way, it has been manifested
that the principles accepted by the well-established case law are applicable at the
settlement of a similar dispute outside judiciary.
Therefore, resolution methods to settle administrative disputes without
bringing them before the court constitute the subject of this thesis. Due to the necessity
of clarifying firstly, the alternative dispute resolutions in general terms and the reasons
for the need to these methods in order for the subject be better understood, judicial
settlements and alternative dispute resolutions are compared within the context of the
concepts of dispute and resolution. Furthermore, recommendations of the Council of
Europe, of which Turkey is a member too, aiming at generalization of extrajudicial
settlements are cited.
This study is performed specific to Turkish administrative judicial system.
Existing legal regulations and legislative arrangements in the preparation phase are
examined in an effort to see the alternative dispute resolution practices in Turkish
administrative judiciary. Lastly, with reference to the Turkish practice, relevance of
the ombudsman as an alternative resolution for the administrative disputes is
discussed.
Key Words: over workload/heavy workload in the judiciary, group cases,
ombudsman, resolution, administrative procedure