Menometroraji tanılı hastalarda ISTH-BAT ve PBAC kanama skorları kullanılarak kanama bozukluklarının değerlendirilmesi /
Yazar: TUĞÇE KANTEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FETTAH
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hemorajik bozukluklar = Hemorrhagic disorders ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Menoraji = Menorrhagia ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Menometroraji adölesanlarda sık görülen bir sağlık problemidir. Bu çalışmada Resimli Kanama Değerlendirme Ölçeği (PBAC) ve Uluslararası Tromboz ve Hemostaz Derneği Bilimsel ve Standardizasyon Komitesi Kanama Değerlendirme Ölçeği (ISTH-BAT) ile kalıtsal kanama bozukluğu arasındaki ilişkiyi araştırmak ve kliniklerimizde elde ettiğimiz verilerin kullanılarak hastaların tanısını kolaylaştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji kliniğinde 18.11.2021-30.04.2022 tarihleri arasında menometroraji şikayeti ile başvuran 99 hasta ile 50 sağlıklı kontrolün prospektif olarak incelenmesi ile gerçekleştirildi.
Bulgular: Çalışma grubundaki hastaların ortalama yaşları 14,6±1,8 yıl, menarş yaşı ortalama 11,9±1,1 yıldı. Kontrol grubumuzun ortalama yaşları ise 14,2±1,2 yıl ve ortalama menarş yaşı 11,4±0,9 yıl idi. Hastaların en sık başvuru şikayeti menorajiyken, metroraji, anemi, spontan ekimoz, çarpıntı ve halsizlik diğer başvuru şikayetleriydi. Çalışmaya alınan 99 hastadan 14'ü (%14,1) kalıtsal kanama bozukluğu tanısı aldı. Bunlardan 9'u von Willebrand hastalığı tip 1, 3'ü faktör XI eksikliği ve 2'si faktör VII eksikliğiydi. 48 hastada endokrin patoloji saptanırken (19 hasta anovulatuar siklus, 14 hasta hipotalamo-pitüiter-ovaryan aks immatüritesi, 6 hasta obezite, 5 hasta tiroid patolojisi, 4 hasta polikistik over sendromu), 8 hastanın menometroraji şikayeti kullandıkları ilaçlarla (5 hasta selektif serotonin gerialım inhibitörü, 3 hasta valproik asit) ilişkili bulundu. Çalışmamızda 35 hastanın menometrorajiye sebep olan etiyolojisi tespit edilemedi. Menorajisi olan hastalarda PBAC (195,36±112,72 vs. 31,50±14,69, p<0,0001) ve ISTH-BAT (3,17±1,20 vs. 0,52±0,30, p<0,0001) skorları kontrol grubuna göre çok yüksek saptandı. Kalıtsal kanama bozukluğu tanısı alanlarda almayanlara göre PBAC (240,93±144,33 vs. 187,86±105,82, p=0,103) ve ISTH-BAT (3,57±1,15 vs. 3,11±1,20, p=0,181) skorları daha yüksek tespit edildi, ancak istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Kalıtsal kanama bozukluğu olan ve olmayan hastaların tespiti için yapılan ROC analizleri sonucu PBAC ve ISTH-BAT skorlarında yeni sınır değerler belirlendi. Buna göre PBAC için ≥190 (sensitivite: %66,7, spesifite: %63,4), ISTH-BAT için ≥4 (sensitivte:%57,1, spesifite:%74,4)olması kanama bozukluğunun tespiti açısından yararlı olabileceği saptandı. Diğer taraftan çalışmamızda anemisi olanlarda PBAC skoru (209,13±100,79 vs. 185,02±123,49) anemisi olmayanlara göre daha yüksek saptandı. Ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,08). Bununla birlikte orta ve ağır derecede anemisi olan hastaların PBAC skorlarının (254,21±113,23, 218,15±75,53 vs. 185,02±123,49) anemisi olmayanlara göre daha yüksek saptandığı görüldü ve bu durum istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,048). Hemoglobin değeri ile PBAC skoru arasında zayıf negatif korelasyon saptandı (r=0,218, p=0,03). Diğer taraftan anemisi olanlarda ISTH-BAT (3,51±0,9 vs. 2,75±1,4, p<0,0001) skorunun anlamlı bir şekilde yüksek olduğu görüldü. Hemoglobin değeri ile ISTH-BAT skoru orta derecede kuvvetli negatif korelasyonsaptandı (r=0,466, p<0,0001). 
Sonuç: Çalışmamızda ağır menstrüel kanamaların tespitinde her iki skorlamanında kullanılabileceği gösterilmiştir. Ancak kalıtsal kanama bozukluklarında kullanılan eşik değerlerin yeniden revize edilmesi gerekliliği de gündeme gelmiştir. Diğer taraftan menorajisi olan hastaların bir diğer problemi olan ve hayat kalitesini olumsuz etkileyen anemi değerlendirilmesinde de skorlamaların faydalı olduğu, özellikle ISTH-BAT ölçeğinin anemi değerlendirmesinde PBAC ölçeğine göre daha yararlı olduğu da gösterilmiştir.
Anahtar kelimeler: Menoraji, ağır menstrüel kanama, kalıtsal kanama bozukluğu, PBAC, ISTH-BAT

Abstract:
Aim: Menometrorrhagia is a common health problem in adolescents. In this study, we investigated the relationship between the Pictorial Blood Assessment Chart (PBAC), International Society on Thrombosis and Haemostasis Scientific and Standardization Committee Bleeding Assessment Tool (ISTH-BAT) and bleeding disorders. The aim was to facilitate the diagnosis of patients by using data obtained in our clinics.
Material and Methods: The study was conducted by prospectively reviewing the records of 99 patients with menometrorrhagia and 50 healthy controls in the Pediatric Hematology Clinic of Dr. Sami Ulus Obstetrics, Gynecology and Pediatrics Training and Research Hospital for Children between 18.11.2021 and 30.04.2022.
Results: In the study group, the mean age of patients was 14,6±1,8 years, and the mean menarche age was 11,9±1,1 years. On the other hand, the mean age of our control group was 14,2±1,2 years and the mean menarche age was 11,4±0,9 years. The most common complaint of the patients was menorrhagia, and the other complaints were metrorrhagia, anemia, spontaneous ecchymosis, unexplained palpitations, and weakness. Inherited bleeding disorders were diagnosed in 14 of 99 (14,1%) patients. Of these, 9 suffered from von Willebrand disease type 1, 3 from factor XI deficiency, and 2 from factor VII deficiency. Forty-eight patients were diagnosed with diseases related to the endocrine system (19 had anovulatory cycles, 14 had immaturity of the hypotalamic-pituitary-ovarian axis, 6 had obesity, 5 had thyroid disease, and 4 had policystic ovary syndrome). The menometrorrhagia complaints of 8 patients were related to the medications they were taking (5 patients were taking selective serotonin reuptake inhibitors, 3 patients were taking valproic acid). In our study, the etiology causing menometrorrhagia could not be determined in 35 patients. PBAC (195,36±112,72 vs. 31,50±14,69, p < 0,0001) and ISTH-BAT (3,17±1,20 vs. 0,52±0,30, p < 0,0001) scores were very high in patients with menorrhagia compared to the control group. On the other hand, PBAC (240,93±144,33 vs. 187,86±105,82, p=0,103) and ISTH-BAT scores (3,57±1,15 vs. 3,11±1,20) were higher in patients with inherited bleeding disorders than in patients without inherited bleeding disorders, but no significant difference was found (p=0,181). As a result of ROC analyzes, new cutoff values for PBAC and ISTH-BAT scores were found to detect patients with and without inherited bleeding disorders. Accordingly, determining a PBAC score ≥190 (sensitivity: %66,7, specificity: %63,4) and a ISTH-BAT score ≥4 (sensitivity:%57,1, specificity:%74,4) is more helpful to detect suspected bleeding disorder. On the other hand, it was found that PBAC score (209,13±100,79 vs. 185,02±123,49) was higher in patients with anemia. However, the difference was not significant (p=0,08). With this, PBAC scores of patients with moderate and severe anemia (254,21±113,23, 218,15±75,53 vs. 185,02±123,49) were found to be higher than those of patients without anemia, and this was statistically significant (p=0,048).At the same time a weak but significant negative correlation (r=0,218, p=0,03) was found between hemoglobin value and PBAC score. It was also found that ISTH-BAT score (3,51±0,9 vs. 2,75±1,4, p < 0,0001) was significantly higher in patients with anemia. Hemoglobin value and ISTH-BAT score showed a moderately strong and significant negative correlation (r=0,466, p <0,0001).
Conclusion: In our study, it has been shown that both scoring systems can be used in the detection of heavy menstrual bleeding. However, it has also been shown that the thresholds used in hereditary bleeding disorders need to be revised. On the other hand, scoring has also been shown to be useful in assessing anemia, another problem that affects the quality of life of patients with menorrhagia, and the ISTH-BAT scale is more useful than the PBAC scale in assessing anemia.
Key words: Menorrhagia, heavy menstrual bleeding, inherited bleeding disorder, PBAC, ISTH-BAT