Yaşlılarda beslenme alışkanlıkları ve nutrisyonel durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional habits and nutritional status of elderly
Yazar: HATİCE TOPDEMİR
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Geriatri = Geriatrics ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Giriş: Yaşlanmayla birlikte vücutta fizyolojik değişiklikler olmaktadır. Bu
değişimlerle birlikte, yeterli ve dengeli beslenememe sonucunda malnutrisyon
gelişmekte, morbidite ve mortalite artmaktadır.
 Bu çalışmada Eyüpsultan ilçesi Akşemsettin Aile Sağlığı Merkezi(ASM)'ne
kayıtlı Nisan 2019-Nisan 2020 tarihleri arasında 65 yaş ve üzeri kişilerin beslenme
alışkanlıkları ve nutrisyonel durumları değerlendirildi. Malnutrisyon gelişmeden,
yaşlıların beslenme durumlarını öğrenmek, morbidite ve mortaliteyi azaltmak ve
yaşlıların yaşam kalitelerini artırarak huzurlu ve güvenli bir yaşam sürmelerini
sağlamak ASM'nin en önemli görevlerinden biri olan koruyucu hekimlik çalışmaları
kapsamındadır. Daha önce hastane kliniklerinde ve huzur evlerinde yapılan
çalışmalar vardır ancak yerelde ve ayrışmamış hasta gruplarında yapılan çalışmalara
ihtiyaç vardır.
 Gereç-Yöntem: Eyüpsultan Akşemsettin Aile Sağlığı Merkezi'nde Nisan
2019-Nisan 2020 tarihleri arasında kayıtlı, 65 yaş ve üzeri kişilerin beslenme
alışkanlıklarını ve nutrisyonel durumlarını değerlendirmek için 306 kişiye anket
çalışması, MNA (Mini Nütrisyonel Assesment) testi uygulaması ve MNA test
kapsamında antropometrik ölçümler yapıldı. Çalışmaya ASM 'ye kayıtlı, 65 yaş ve
üzeri çalışmayı kabul eden, oral beslenen kadın ve erkek kişiler dahil edildi.
İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. İstatistiksel alfa
anlamlılık seviyesi p<0.05 olarak kabul edildi.
 Bulgular: Eyüpsultan Akşemsettin Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı, 306 yaşlı
bireyde yapılan çalışmamızda yaşlıların %81,7(n=250) si normal nutrisyonel
durumda ,%16,7(n=51) si malnutrisyon riski altında, %1,6 sı (n=5) malnutrisyonlu,
saptandı.
 Kadın cinsiyetine göre MNA toplam skoru 26,5, erkeklerde ise 27 olarak
bulundu. Malnutrisyon riski kadınlarda %19,3; erkeklerde %13, malnutrisyon
kadınlarda %0,6, erkeklerde %2,8 saptandı. Cinsiyete göre MNA toplamlarının
değerlendirilmesinde istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi (p=0,305). BKİ 19
dan az olanlarda malnutrisyon oranı anlamlı yüksekti (p=0,001). Üst orta kol çevresi 
viii
23 cm den fazla olanlarda malnutrisyon oranı anlamlı olarak az,21 cm den az
olanlarda malnutrisyon oranı anlamlı olarak fazlaydı (p=0,001).
Baldır çevresi 31 cm ve üzeri olanlarda malnutrisyon görülmedi (p=0,001).
Çiğneme yutma güçlüğü olanlarda malnutrisyon oranı anlamlı yüksekti (p=0,024).
Günde 2 öğün yemek yiyenlerde, 3 öğün yiyenlere göre malnutrisyon oranı anlamlı
yüksekti(p=0,025). Kendi dişleri olup protez kullanmayanlarda malnutrisyon oranı
düşüktü. Dişleri olmayıp protez kullananlarda malnutrisyon oranı anlamlı yüksekti
(p=0,024). İştahı iyi olmayanlarda malnutrisyon oranı yüksekti(p=0,001). Son 3 ayda
psikolojik stres yaşayanlarda malnutrisyon oranı anlamlı yüksekti (p=0,001).
Nöropsikolojik, demans-depresyonu olanlarda malnutrisyon oranı anlamlı
yüksekti(p=0,001). Başkalarına bağımlı yaşayanlarda malnutrisyon oranı anlamlı
yüksekti (p=0,021). Proteinsiz beslenenlerde malnutrisyon riski %37,5, hergün
protein tüketenlerde malnutrisyon riski %8,7 saptandı. Protein tüketenlerde
malnutrisyon riski düşüktü (p=0,007). Sebze meyve tüketenlerde malnutrisyon
düşüktü (p=0,001). Günde 5 bardak ve üzerinde su tüketenlerde malnutrisyon oranı
anlamlı düşüktü (p=0,001). Kendi kendine yiyemeyenlerde malnutrisyon oranı
anlamlı yüksekti (p=0,047) Beslenme sorunu olmadığını düşünenlerde malnutrisyon
oranı anlamlı düşüktü (p=0,001).Sağlıklı olduğunu düşünenlerde malnutrisyon oranı
anlamlı düşüktü(p=0,001). Kendi alışverişini yapabilenlerde malnutrisyon oranı
düşüktü (p=0,004).
 Sonuç: Yaşlılarda morbidite ve mortaliteyi azaltmak ve yaşam kalitesini
artırmak için yeterli ve dengeli beslenmeleri gerekmektedir. Daha önce benzer
çalışmalar huzurevlerinde ve hastanelerde yapılmış ancak yerel ve yerinde çalışmalar
yapılmamıştır. Eyüpsultann Akşemsettin ASM'nde 306 yaşlıda yaptığımız
çalışmamızda; yaşlıların %81,7(n=250)si normal nutrisyonel durumda, %16,7(n=51)
sı malnutrisyon riski altında, %1,6 sı (n=5) malnutrisyonlu saptandı.
Birinci basamak olarak Aile sağlığı merkezlerinin en önemli görevlerinden
birisi de Koruyucu Hekimlik çalışmalarıdır.Bu kapsamda yaşlıların yeterli ve dengeli
beslendiğinin göstergesi olan MNA test uygulamalarına önem vermek
gerekmektedir.Test sonuçlarına gore yaşlılarda,yaşlı yakınlarında ve yaşlılara hizmet
veren sosyal disiplinlerde farkındalık oluşturarak yaşlıların yeterli ve dengeli
beslenmeleri için önayak olmalıdır.
ANAHTAR KELİMELER: Beslenme, malnutrisyon, yaşlı

Abstract:
Introduction: Physiological changes occur in the body with aging. With these
changes, malnutrition is developing and morbidity and mortality are increasing as a
result of adequate and balanced insufferation.
 In this study, the nutritional habits and nutritional conditions of people aged
65 and over were evaluated between April 2019 and April 2020 registered with
Akşemsettin Family Health Center (ASM) in Eyupsultan district. Learning about the
nutritional status of the elderly without developing malnutrition, reducing morbidity
and mortality, and making sure that the elderly live a peaceful and safe life by
increasing their quality of life are among the most important tasks of ASM in
preventive medicine studies. Previously, there have been studies in hospital clinics
and nursing homes, but studies in local and undide patient groups are needed.
 Material-Method: Survey study was conducted for 306 people, MNA (Mini
Nutritional Assesment) test and MNA test to evaluate the nutritional habits and
nutritional status of people aged 65 and over registered between April 2019 and April
2020 at Eyupsultan Akşemsettin Family Health Center. The study included men and
women enrolled in ASM, who agreed to work aged 65 and over, who were oral fed.
The SPSS 15.0 for Windows program was used for statistical analysis. Statistical
alpha sense level was considered p<0.05.
 Results: In our study of 306 elderly people enrolled in Eyupsultan
Akşemsettin Family Health Center, 81.7% (n=250) of the elderly were found to be in
normal nutritional state, 16.7% (n=51) at risk of si malnutrition, 1.6% (n=5)
malnutrition.According to the female gender, the total score of MNA was 26.5 and in
men it was 27. Malnutrition risk is 19.3% in women; 13% in men, 0.6% in men and
2.8% in men. There was no statistically significant difference in the evaluation of
MNA totals by gender (p=0.305). The malnutrition rate was significantly higher in
those less than BMI 19 (p=0.001). In those with an upper middle arm circumference
of more than 23 cm, the malnutrition rate was significantly higher in those with less
than 21 cm (p=0.001). Malnutrition was not seen in those with calf circumference of
31 cm or above (p=0.001). The malnutrition rate was significantly higher in those
with difficulty chewing (p=0.024). 
x
In those who ate 2 meals a day, the malnutrition rate was significantly higher than
those who ate 3 meals (p=0.025). Malnutrition rate was low for those who had their
own teeth and did not use prosthetics. The malnutrition rate was significantly higher
in those who did not have teeth but who used prosthetics (p=0.024). The malnutrition
rate was high in those who did not have good appetite (p=0.001). In the last 3
months, the malnutrition rate was significantly higher in those experiencing
psychological stress (p=0.001). Neuropsycologically, the malnutrition rate was
significantly higher in those with dementia-depression (p=0.001). The malnutrition
rate was significantly higher in those who were dependent on others (p=0.021). The
risk of malnutrition was 37.5% in protein-free diets and 8.7% for those who
consumed proteins each day. Those who consumed protein had a low risk of
malnutrition (p=0.007). Malnutrition was low in those who consumed fruit and
vegetables (p=0.001). The malnutrition rate was significantly lower in those who
consumed 5 cups or more of water per day (p=0.001). Malnutrition rate was
significantly higher in those who could not eat on their own (p=0.047) Malnutrition
rate was significantly lower in those who thought they had no nutritional problems
(p=0.001). In those who thought they were healthy, the malnutrition rate was
significantly lower (p=0.001). Malnutrition was low (p=0.004) for those who could
make their own purchases.
 Conclusion: In order to reduce morbidity and mortality in the elderly and
improve the quality of life, they need to eat adequately and balancedly. Similar
studies have been carried out in nursing homes and hospitals before, but local and
on-site studies have not been carried out. In our study of 306 elderly people in
Eyupsultann Akşemsettin ASM, 81.7% (n=250) of the elderly were found to be in
normal nutritional condition, 16.7% (n=51) were at risk of malnutrition and 1.6%
(n=5) were malnutrition.As a primary care center, one of the most important tasks of
family health centers is preventive medicine studies. In this context, it is important to
pay attention to MNA testing practices, which are indicative of adequate and
balanced eating of the elderly. According to the test results, the elderly, the elderly
and the elderly should be the front for adequate and balanced nutrition by raising
awareness in the social disciplines that serve the elderly.
KEY WORDS: Nutrition, malnutrition, elderly