Thorstein Veblen'in kriz kuramı ve 2008 krizi
Thorstein Veblen's crisis theory and 2008 financial crisis
Yazar: VOLKAN KAYMAZ
Danışman: PROF. DR. ERCAN EREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Kriz = Crisis ; Kriz teorisi = Crisis theory ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Stok akım tutarlılığı = Stock flow consistent ; Veblen, Thorstein = Veblen, Thorstein

Özet:
Kurumsal İktisat'ın kurucusu Thorstein Veblen, iktisat bilimini bir toplum bilimi olarak görmüş ve antropoloji, sosyoloji, psikoloji vb. bilimlerle bağlantılarını kurmaya çalışmıştır. Klasik İktisat'ın basitleştirici ön kabullerinin aksine iktisat bilimini evrimsel bir anlayış ile ele almıştır, rasyonel birey düşüncesini reddederek, iktisadi ajanların kurumlar, içgüdüler ve çevrelerinin etkisiyle kararlarını aldığını düşünmüştür. Yaşadığı dönemde teknolojinin büyük gelişimini gözlemleme fırsatı bulmuş, finansal sektörün parasal değer olarak reel sektör faaliyetlerini geride bıraktığını, üretim anlayışının kâr odaklı bir hâl aldığını, firma sahiplerinin karlarını artırma adına yasal ama etik olmayan sabotaj faaliyetlerine giriştiğini düşünmüştür. Yatırım bankalarının arz ettiği kredilerin artan hacminin, oligopol piyasa yapısının ortaya çıkmasına neden olduğunu düşünmüş ve krediler temelli bir kriz teorisi oluşturmuştur. 2008 Finansal Krizi'nin başta ABD olmak üzere tüm dünyaya olumsuz etkileri olmuş, krize neden faktörler ve çözüm önerileri aranmaya başlanmıştır. Minsky'nin geliştirdiği Finansal İstikrarsızlık Hipotezi ve Veblen'in krediler temelli ekonomik krizlere dair düşünceleri, Veblen-Minsky Konjonktür Teorisi adıyla kavramsallaştırılmıştır. Teorinin temeli, gelir eşitsizliğinde artışın, kredi talebinde artışa yol açması ve borçla finanse edilen tüketim harcamalarının ekonomik kırılganlıklara yol açtığı düşüncesine dayanmaktadır. Veblen-Minsky Konjonktür Teorileri, makroekonomik bazlı ekonomide stok ve akımların birbirlerine entegre edildiği ve bunların değişimlerinin dönemsel olarak izlendiği Stok Akım Tutarlı Modelleri'yle analiz edilebilmektedir. Bu çalışmada Veblen-Minsky Konjonktür Teorilerini, 2008 Finansal Kriz'i temelinde analiz etmek adına Finansal İstikrarsızlık Hipotezi ve Veblenyen tüketim dinamiklerinin birleştirildiği modelde gelirleri azalan hanehalkının mevcut tüketim kalıplarını değiştirmemek adına tüketici kredileri taleplerini artırmasının bireysel servetlerine olan etkisinin yanı sıra ekonominin geneline olan etkisi incelenmektedir. Model sonuçları, hanehalkları arasında görülen gelir eşitsizliğinin ekonomik istikrar üzerinde bozucu etkilere yol açtığını ayrıca öykünme güdüsü ile yapılan tüketimin toplam harcamaları artırmasının yanı sıra gayri safi yurtiçi hasılayı azalttığını göstermiştir. Stok Akım Tutarlı Modeli'nin sonuçları ve 2008 Finansal Kriz öncesi durum ele alındığında, deregülasyon politikalarının, hanehalkının ödeme gücü dikkate alınmadan arz edilen kredilerin ve öykünme güdüsüyle yapılan tüketim harcamalarının krizlere yol açan faktörler olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Thorstein Veblen the founder of Institutional Economics described economic science as a social science and tried to establish the connections between anthropology, sociology and psychology. In contrast to the simplification presupposition of classical economics, he dealt with the science of economics with an evolutionary approach, rejected the idea of rational individual and thought that economic agents made their decisions with the effect of institutions, instincts and their environment. He had the opportunity to observe the great development of technology in his lifetime, and he thought that the production concept became a profit-oriented in the period when the financial sector volume passed the real sector volume and that the owners of the company were engaged in legal but unethical sabotage activities in order to increase their profits. He thought that the increasing volume of the loans provided by the investment banks caused the oligopolistic market structure and created a credit-based crisis theory. The 2008 Financial Crisis had negative effects on the world, particularly the US, and the factors causing the crisis were sought. The Financial Instability Hypothesis developed by Minsky and Veblen's ideas on credit-based economic crises are conceptualized under the name of Veblen-Minsky Cycles. The theory is based on an increase in income inequality, an increase in the demand for credit, and the idea that debt-financed consumption expenditures lead to economic fragilities. Veblen-Minsky Cycles can be analyzed with Stock Flow Consistent Models in which the stocks and flows are integrated in the macroeconomic economy and their changes are periodically monitored In this study, the Financial Instability Hypothesis and Veblenian consumption dynamics were combined to analyze the Veblen-Minsky Cycles on the basis of the 2008 Financial Crisis. In the model, household income declines and consumer loans are increasing in order to avoid changing current consumption patterns. The effect of this situation on individual wealth and its impact on the overall economy are examined. The model results showed that income inequality among households caused disruptive effects on economic stability, as well as increasing the total expenditure on consumption driven by emulation, as well as reducing gross domestic product. When the results of the Stock Flow Consistent Model and the situation before the 2008 Financial Crisis were taken into consideration, it was concluded that the deregulation policies, the loans supplied without considering the payment power of households and the consumption made with the emulation motives are the factors leading to the crises.