Yeniden yapılanan ailelerde ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiye yönelik aile danışmanlığı bağlamında yeni bir model önerisi
A new model proposal in the context of family counseling between parents and child in the stepparent family
Yazar: CEYLAN SÜLÜ AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. RECEP YILDIZ
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile birleşmesi = Family reunification ; Aile danışmanlığı = Family counseling ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile işlevleri = Family functions ; Aile sorunları = Family problems ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Yeniden yapılanma = Restructuring

Özet:
İnsanoğlunun sahip olduğu en kadim kurum, aile kurumudur. Aile kurumu tarihsel süreç içerisinde çeşitli değişim ve dönüşümler yaşamakta ve bu dönüşümler neticesinde çeşitli kırılmalarla karşı karşıya kalmaktadır. Yeniden yapılanan aileler de bu kırılmanın meydana getirdiği ve profesyonel bir destek ağının geliştirilmesinin elzem kıldığı ailelerin başında gelmektedir. Çiftlerden en az birinin daha önce bir evlilik yapmış olduğu ve bu evliliğinden meydana gelen çocuk ya da çocuklarla birlikte yeni bir evlilik gerçekleştirdiği yeniden yapılanan aileler, gerek oluşum gerekse yaşadıkları güçlükler bakımından diğer birçok aile tipolojisinden farklılıklar göstermektedirler. Bir günde hem yeni bir eş hem de yeni bir ebeveyn olan bireyler birçok farklı dinamik ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Batı toplumları'nda 1970'li yıllardan itibaren üzerine eğilinen ve sayıları da bir hayli dikkat çekici olan bu aileler, Türkiye'de sayıları artış göstermesine rağmen keşfedilmemiş birçok dinamiği bünyesinde barındırmaktadır. 
Araştırma bu minvalden hareketle yeniden yapılanan ailelerde ebeveyn çocuk arasında yaşanan güçlükleri, bu güçlüklerin nedenlerini, ebeveyn çocuk ilişkilerini kaleme almıştır. Bu ilişkiler analiz edilirken her bir ebeveynin geçmiş yaşantıları (çocukluk dönemleri, travmatik geçmişleri, aile ilişkileri) detaylı bir biçimde sorgulanmış ve analiz edilmiştir. Yine yeni bir evlilik kararı almaya giden yolda ilk evlilikleri, bu evlilikte yaşanan güçlükler de sorgulanmıştır. Bu bağlamda fenomenolojik temele dayanan nitel bir araştırma deseni oluşturulmuştur ve elde edilen bulgular 7 ana kategori ve bu kategorilere bağlı alt kategorilere ayrılarak şekillendirilmiştir. Araştırmacı, Kırıkkale ilinde ikâmet eden yirmi yeniden yapılanan aile üyesi ile ayrı ayrı ve derinlemesine görüşmeler yaparak bulgularını elde etmiştir. Elde edilen görüşme bulguları Maxquda 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. 
Yeniden yapılanan ailelerin birçok farklı güçlük alanı ile karşı karşıya kaldığı, bu güçlükler arasında başat sorun alanının çocuklar olduğu, bu ailelerin kurulum ve devamlılığında ebeveyn çocuk arasında kurulan ilişkinin belirleyici olduğu iddiasından hareketle yola çıkan araştırmada elde edilen sonuçlar araştırmacının iddiasını doğrular nitelikte çıktılar ortaya koymaktadır. 
Elde edilen bulgular neticesinde yeniden yapılanan ailelerin güçlükleri ve beklentilerine karşılık verecek sosyal hizmet bakış açısıyla bireylerin iyilik halini arttırıp onları güçlendirecek bir aile danışmanlık modeli tasarısı geliştirilmiştir. Geliştirilen modelde; Bowen'ın sistematik aile danışması, yaşantısal, bilişsel davranışçı, öyküsel, stratejik, çözüm odaklı aile danışmanlık kuramları ve bilhassa Virginia Satir'in Iceberg metaforunun öğretilerine yer verilerek, bu aileler özelinde bir tasarı sunulmuştur.
Bilhassa aile yapılarının, rollerinin, aile içi etkileşim ağının, hiyerarşinin, gücün ve dengenin yeniden yapılandığı ve uygun bir müdahalenin sunulamadığı durumlarda evlilik ve aile birliğinin tekrar tekrar sekteye uğradığı ve boşanmaya kadar gidebildiği düşünüldüğünde; bireye yapılan müdahalenin bir sarmal halinde aile ve toplumun iyilik haline etki ettiği gerçeği de her adımda gözönünde bulundurulmuştur.

Abstract:
The most ancient institution human beings have is the family institution. The family institution experiences various changes and transformations in the historical process and faces various breaks as a result of these transformations. It is one of the families that is caused by this break in restructured families and the development of a professional support network is essential. The restructured families, where at least one of the couples had previously had a marriage and had a new marriage with the child or children from this marriage, differs from many other family typologies in terms of both formation and difficulties. In a day, individuals who are both a new spouse and a new parent face many different dynamics. For Western societies since the year 1970 and focusing on a number of quite remarkable that these families, many in number for Turkey is hosting a considerable improvement Although the dynamics within unexplored.
The research has addressed the difficulties experienced between parents and children, the reasons for these difficulties, and parent-child relationships in families that are restructured based on this aspect. While analyzing these relationships, the past lives of each parent (childhood periods, traumatic histories, family relationships) were questioned and analyzed in detail. Again, on the road to making a new marriage decision, their first marriage was questioned in the difficulties experienced in this marriage. In this context, a qualitative study pattern based on phenomenological basis has been created and the findings obtained have been shaped by dividing into 7 main categories and sub-categories linked to these categories. The researcher obtained his findings by conducting separate and in-depth interviews with twenty restructured family members residing in Kırıkkale province. The interview findings obtained were analyzed using the Maxquda 2020 program.
Based on the claim that children are the main problem in reconstructed families and that they are related to the relationship established between parents and children in the establishment and continuity of these families, the results obtained in the research confirm the researcher's claim.
As a result of the findings obtained, a family counseling model scheme has been developed that will increase the well-being of individuals and strengthen them with a social work perspective that will respond to the difficulties and expectations of the reconstructed families. In the developed model; A proposal was made for these families, including Bowen's systematic family counseling, life-long, cognitive behavioral, narrative, strategic, solution-oriented family counseling theories and especially the teachings of Virginia Satir's Iceberg metaphor.
Especially considering that family structures, roles, intra-family interaction network, hierarchy, power and balance are reconstructed and a proper intervention cannot be provided, marriage and family unity are repeatedly interrupted and can go up to divorce; The fact that the intervention on the individual affects the family and society in a spiral is also taken into consideration in every step.