Dış borçlanma ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye ekonomisi özelinde ampirik bir analiz
The relationship between external debt and economic growth: An empirical analysis in Turkish economy
Yazar: TUĞBA İLDAŞ
Danışman: PROF. DR. FAHRİYE ÖZTÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dış borçlanma = External borrowing ; Dışsal büyüme = External growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Uluslararası piyasalardan sağlanan döviz cinsinden sermaye özellikle gelişmekte olan ülkelerin kalkınma süreçlerini tamamlamada, sosyal ve siyasi gelişmişlik düzeylerine ulaşmalarını sağlamada önemli bir finansman kaynağıdır. Söz konusu yabancı sermaye ülke ekonomisinin kalkınma hedeflerine büyük katkı sağlamakla birlikte, zaman zaman krizlerin ortaya çıkmasını tetikleyen veya daha derin yaşanmasına sebep olan bir faktör de olmaktadır. Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkeler açısından önemli olan dış borç kavramının büyüme üzerindeki etkileri, Türkiye ekonomisi açısından ekonometrik yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında, Türkiye'de dış borçların yapısı, kompozisyonu, gelişimi ve yönetimi hususlarına değinilerek dış borçlanma ve büyüme ilişkisini açıklayan teoriler incelenmiş ve Türkiye'de dış borç stoku ile büyüme arasındaki ilişki ampirik açıdan analiz edilmiştir. Çalışmada, Türkiye'de dış borç stoku ile büyüme arasındaki ilişkinin analizinde kullanılan veri seti, 1998Ç4-2020Ç1 yılları arasında üç aylık verileri kapsamaktadır. Yapılan analizler çerçevesinde, Granger nedensellik testi sonuçlarına göre, dış borç stoku ile büyüme değişkenleri arasında tek yönlü bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Buna göre 5% anlamlılık düzeyinde, dış borç stokunun ekonomik büyümenin Granger nedeni olduğu sonucuna varılmıştır. Analizde kullanılan zaman serilerinin durağanlığını tespit etmek için Genişletilmiş Dickey-Fuller ve Phillips Perron birim kök testleri uygulanmıştır. Aynı düzeyde durağan hale gelen değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını araştırmak amacıyla Johansen koentegrasyon ve Engle-Grenger testlerine başvurulmuştur. Bu testler sonucunda, GSYH ile dış borç stoku arasında uzun dönemli ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, VAR modelinin tahmininden elde edilen etki-tepki ve varyans ayrımlaştırması sonuçları, Türkiye'de dış borcun ekonomik büyümenin dinamiklerinden biri olduğu yönündedir.

Abstract:
Foreign currency funds provided from international markets are an important source of funding especially for developing countries to complete their development processes and achieve the desired social and political development levels. Although the foreign funds contribute greatly to the development goals of the country's economy, it is a factor that triggers the emergence of crises from time to time or causes the development processes of the countries to be interrupted. This study assesses the impact of external debt on growth for the Turkish economy using econometric methods. The objective of the paper is to contribute to the finance literature by examining the impact of debt on growth in Turkey. In this study, the structure, development and management of external debt in Turkey, and the theories explaining the relationship between external debt and economic growth are summarized. In this context, the relationship between external debt and economic growth in Turkey has been analyzed. The econometric analysis is based on time series over the period 1998Q4-2020Q1. In this study, the stationarity was measured by Augmented Dickey-Fuller and Phillips-Perron tests. The interaction and causality of variables are explained by VAR analysis and Granger causality test. Finally, with Engle Granger cointegration test, long-term relationships of variables and short-term relations with Error Correction Model were examined.  The finding of the study supports the existence of a unidirectional causality from external debt to economic growth. According to the findings, there is a long-term cointegration relationship between the two variables.