Radikal sistektomi ameliyatı geçirmiş bireylerde görülen stres, anksiyete ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of stress, anxiety and quality of life in individuals who underwent radical cystectomy surg
Yazar: YASEMİN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN KENDİRKIRAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, radikal sistektomi ameliyatı geçirmiş bireylerde stres, anksiyete ve yaşam kalitesinin incelenmesi amacıyla retrospektif, kohort araştırma olarak planlandı ve gerçekleştirildi. Bu araştırma, İstanbul İli Seyrantepe Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniğinde son 5 yılda radikal sistektomi ameliyatı olmuş hastane takipli 100 bireyin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu (EK-A), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) (EK-B), Sağlık Anksiyetesi Envanteri (SAE) (EK-C), Çok Boyutlu Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇBYKÖ) (EK-D) ile toplanmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Normal dağılıma uygun olmayan ölçüm değerleri için parametrik olmayan yöntemlerden "Mann-Whitney U" test (Z-tablo değeri), bağımsız üç veya daha fazla grubun ölçüm değerleriyle karşılaştırılmasında "Kruskal-Wallis H" test (χ2-tablo değeri) yöntemi kullanılmıştır. Üç veya daha fazla grup için anlamlı fark çıkan değişkenlerin ikili karşılaştırmaları için Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip olmayan iki nicel değişkenin ilişkilerinin incelenmesinde "Spearman" korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Bu çalışmada katılımcıların yaş ortalamasının 55,36±13,96 (yıl) olduğu tespit edilmiş ve %32'sinin 55-64 yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, katılımcıların %78'inin erkek, %47'sinin gelirinin giderine eşit olduğu, %52'sinin lise mezunu olduğu, %40'ının çalıştığı, %95'inin ameliyat öyküsü olduğu ve %53'ünün kronik hastalığının olduğu, %60'ının RSA sonrasında kendini daha iyi hissetmediği, %77'sinin RSA ürostomi torbasının mutsuz edici olduğu ve %96'sının RSA sebebiyle günlük aktivitelerinde zorlandığı belirlenmiştir. ÇBYKÖ ile ASÖ puanları arasında negatif yönde, çok zayıf/zayıf/orta derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (r=0,611; <0,001). ÇBYKÖ ile SAE arasında negatif yönde, zayıf/orta derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (r=0,504, p<0,001). SAE ile ASÖ arasında pozitif yönde, yüksek derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (r=0,795, p<0,001). Bu çalışmanın sonuçlarında, psikiyatri hemşireleri radikal sistektomi ameliyatı geçirmiş bireylerde ortaya çıkan stres ve anksiyetenin olumsuz ruhsal etkilerini ortadan kaldırmalı, bireylerin aile ve arkadaşları ile teröpatik ilişkinin gelişmesine katkı sağlamalı ve buna yönelik destek programları oluşturmalıdır. Ayrıca sosyal yaşamda kalitenin arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
This study was planned and conducted as a retrospective, cohort study to investigate stress, anxiety and quality of life in individuals who underwent radical cystectomy surgery. This study was carried out with the participation of 100 individuals who underwent radical cystectomy surgery in the last 5 years in the Urology Clinic of Seyrantepe Hamidiye Etfal Training and Research Hospital in Istanbul. Data were collected with Personal Information Form (Appendix A), Perceived Stress Scale (PSS) (Appendix B), Health Anxiety Inventory (HAI) (Appendix C), Multidimensional Quality of Life Scale (MDQLS) (Appendix D). Frequency tables and descriptive statistics were used to interpret the findings. "Mann-Whitney U" test (Z-table value), one of the nonparametric methods, was used for measurement values that were not suitable for normal distribution, and "Kruskal-Wallis H" test (χ2-table value) was used for the comparison of measurement values of three or more independent groups. Bonferroni correction was applied for the pairwise comparisons of variables with significant differences for three or more groups. Spearman's correlation coefficient was used to examine the relationship between two quantitative variables that do not have normal distribution. In this study, the mean age of the participants was 55.36±13.96 (years) and 32% of them were in the 55-64 age group. In the study, it was determined that 78% of the participants were male, 47% had an income equal to their expenses, 52% were high school graduates, 40% were employed, 95% had a history of surgery, 53% had chronic diseases, 60% did not feel better after RSA, 77% were unhappy with the RSA urostomy bag and 96% had difficulty in daily activities due to RSA. A negative, very weak/weak/weak/moderate and statistically significant correlation was found between the CPSRQ and the ASQ scores (r=0.611; <0.001). There was a negative, weak/moderate and statistically significant correlation between ESRQ and SAI (r=0,504, p<0,001). A positive, high and statistically significant correlation was found between HRQoL and ASQ (r=0,795, p<0,001). In the results of this study, psychiatric nurses should eliminate the negative psychological effects of stress and anxiety in individuals who have undergone radical cystectomy surgery, contribute to the development of therapeutic relationships with family and friends of individuals and create support programmes for this purpose. In addition, studies should be carried out to improve the quality of social life.