Endülüs'te ircâ düşüncesi (İbn Hazm örneği)
Thought of irja'in Andalus (Example of Ibn Hazm)
Yazar: HASAN TÜRKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET DALKILIÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Endülüs = Andalucia ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Mürcie = Murdji ; İbn Hazm = İbn Hazm

Özet:
Endülüslü İslam bilgini İbn Hazm, fıkıh, usul, hadis, kelam, felsefe, tarih ve edebiyat gibi birçok alanda eserler vermiş çok yönlü ve üretken bir müelliftir. Zahirîlik mezhebinin ikinci kurucusu ve en büyük temsilcisi olarak kabul edilen İbn Hazm, mezhepler tarihi alanında da öne çıkmaktadır. Devletin en üst kademelerinde görev alması ve Endülüs'ün çalkantılı yıllarına şahit olması, onun görüşlerinin ne derecede önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Dinler tarihi, İslam mezhepleri ve kelama dair el-Fasl adlı eserinde, Ehl-i Sünnet'i etkileyen Mürcie mezhebini de incelemiştir. Bu bağlamda İbn Hazm'ın barış ve uzlaşma yanlısı olarak değerlendirilen Mürcie hakkındaki görüşleri oldukça önemlidir. Zira devletinin yıkılış döneminde Endülüs, memalik yönetimlerine teslim olmuştur. Başka bir ifade ile parçalanmış bir devlet düzeni içerisinde İslam mezhepleri konusundaki görüşler değerli kabul edilmelidir.
İbn Hazm İslam'ın on birinci asrında Endülüs'te bulunan ve bulunmayan mezheplerle ilgili tahlil ve değerlendirme yapmıştır. Doğu'ya hiç seyahat etmemiş olan İbn Hazm'ın, daha çok mevali arasında yayılmış bulunan Mürcie hakkındaki görüşleri merak konusudur. Bu çerçevede farklı etnik unsurların bir arada yaşadığı Endülüs'te Arap olmayan Müslümanlar arasındaki durum da önemli bir konudur. Barış ve toleransa en çok muhtaç olunan bir dönemde İbn Hazm'ın özellikle iman ve küfür tanımlamalarında Mürcî görüşlerden etkilenip etkilenmediği bu araştırmada ortaya konulacaktır. Ayrıca araştırmayı önemli kılan bir diğer husus, İbn Hazm'ın Zahiri bir bilgin olarak diğer mezheplere ve bu bağlamda Mürcie'ye bakışı ortaya koymasıdır. Bu konuda öncelikle bizzat İbn Hazm'ın kendi eserleri, ikinci olarak yerli ve yabancı araştırma kaynakları değerlendirilecektir. Bu çerçevede en önemli kaynağımız, el-Fasl fil Milel ve'n-Nihal adlı eseri olacaktır.

Abstract:
Ibn Hazm, an Andalusian Islamic scholar, was a versatile and prolific author who produced works in many fields such as fiqh, usul, hadith, theology, philosophy, history and literature. Ibn Hazm, who is considered the second founder and the greatest representative of the Zahirite sect, also stands out in the field of the history of sects. The fact that he served at the highest levels of the state and witnessed the turbulent years of Andalusia reveals the importance of his views. In his work al-Fasl on the history of religions, Islamic sects and theology, he also examined the Murji'ah sect that influenced the Ahl al-Sunnah. In this context, Ibn Hazm's views on al-Murji'ah, which is considered to be pro-peace and pro-conciliation, are very important. Because Andalusia surrendered to the administrations of the memaliks during the collapse of its state. In other words, in a fragmented state order, his views on Islamic sects should be considered valuable.
Ibn Hazm analyzed and evaluated the sects that were present and absent in Andalusia in the eleventh century of Islam. Ibn Hazm, who had never traveled to the East, is curious about his views on the Murji'ah, which spread mostly among the mawali. In this framework, the situation among non-Arab Muslims in Andalusia, where different ethnic elements lived together, is also an important issue. In this study, it will be revealed whether Ibn Hazm was influenced by the Murjite views, especially in his definitions of faith and disbelief at a time when peace and tolerance were most needed. In addition, another important aspect of this study is that it reveals Ibn Hazm's view of other sects as a Zahiri scholar, and in this context, his view of Murji'ah. In this regard, firstly, Ibn Hazm's own works and secondly, local and foreign research sources will be evaluated. In this framework, our most important source will be his work al-Fasl fil Milal wa'n-Nihal.