Fransız ve Türk medeni yargılama hukuklarında temyiz mahkemesinin yapısı ve işlevi
The structure and function of the court of cassation in Turkish and French law
Yazar: OZAN TOK
Danışman: PROF. DR. MEHMET KAMİL YILDIRIM
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fransız hukuku = French law ; Mahkemeler = Law courts ; Medeni yargılama hukuku = Civil process law ; Temyiz = Appeal ; Türk hukuku = Turkish law ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law

Özet:
Fransız ve Türk Temyiz Mahkemelerinin Yapısı ve İşlevini ve konu alan çalışmanın amacı, iki 
hukuk sistemindeki temyiz mahkemelerinin dayandığı esasları izah etmek, temyiz mahkemesinin 
karakteri ile ilgili ortaya çıkan tartışmalı noktaları değerlendirmektir. Çalışma, dört bölümden 
oluşmaktadır. İlk bölümde temyiz kanun yolunun ve temyiz mahkemelerinin tarihçesi ile temyiz 
kanun yolunun unsurları üzerinde durulmuştur. Fransız hukukunda kanun yolunun unsurları 
konusunda kabul edilen esaslar Türk hukuku için de ayrıca değerlendirilmiştir. 
İkinci bölümde ise temyiz mahkemelerinin yapısı incelenmiştir. Temyiz mahkemelerinin yapısı, 
mahkemelerin teşkilatı ve yapmış oldukları işlemler çerçevesinde ele alınmıştır. Bu noktada adli 
işlem kurumu üzerinde özellikle durulmuştur. Temyiz mahkemesinin bu işlemlerinin 
denetiminde, hukuki niteliğin tespiti ihtiyacı vurgulanmıştır. Diğer taraftan daireler hakkındaki 
düzenlemelerin insan hakları hukukuna uygun olup olmadığı ve dairelerin yargılamaları bu 
bölümde ele alınmıştır. 
Üçüncü bölümde temyiz yargılamasının konusu olan derece mahkemesi kararı ve temyiz 
sebepleri incelenmiştir. Bu bölümde öncelikle temyizin konusunu oluşturabilecek kararların 
hukuki niteliği ve temyiz sistemleri incelenmiştir. Üçüncü bölümün ikinci kısmındaysa Türk ve 
Fransız hukuklarındaki temyiz sebepleri değerlendirilmiştir. 
Dördüncü bölümde ise temyiz mahkemesi kararı ve kararın normatif etkisi olan içtihat kurumu 
değerlendirilmiştir. Temyiz mahkemelerinin onama ve bozma kararları dışında usuli nitelikteki 
kararları da incelenmiştir. Temyiz mahkemesinin esasa ilişkin kararları bahsinde ise ayrı bir 
öneme sahip olan bozma kararının etkisinin karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu noktada 
Fransız hukukunda bozmanın etkisinin düzenleyen kanuni düzenlemeler ayrıca tartışılmıştır. 
Temyiz mahkemesinin kararının normatif etkisi anlamına gelen içtihat kurumu ise dördüncü 
bölümün ikinci kısmında incelenmiştir. 
Çalışmada temyiz mahkemesinin şekli ve maddi esasları üzerinde durulmuş olup başlı başına ayrı 
bir tez konusu olarak nitelendirilebilecek olan temyiz müracaatı ve temyiz yargılaması konularına 
sınırlı olarak değinilmiştir.

Abstract:
The thesis which deals with the structure and function of the courts of cassations, tries to 
introduce the theoretical essentials where the courts of cassations are based and assess the 
problematic points on the character of the courts of cassations. The thesis consists of four 
chapters. First chapter embraces the history of cassation, the courts of cassation and the principles 
of cassation. We emphasized the principles of cassation in French law in order to appreciate it for 
the Turkish system.
In the second chapter we observed the structure of cassation courts. The structure of the Courts of 
Cassation contains the organization of the courts and the court acts. Especially acts of judicial 
administration has been assessed. Thesis put on emphasised on the need to ascertain the legal 
qualification of acts instituted by the courts for the possibility of legal control. In this chapter the 
provisions on the chambers of the court of cassation have been assessed in the framework of 
human rights.
In the third chapter, the judgment of second degree court as the object of the cassation and the 
grounds for cassation were treated. In this chapter the judgments undergone at the cassation and 
its legal qualification were first of all appreciated. The openings of cassation in Turkish and 
French law have been discussed in the second part of this chapter.
In the fourth chapter the judgment of the court of cassation and case law as the normative effect 
of the judgment were appreciated. Second, study appreciated the judgments on the merits and the 
decisions on the cassation court proceedings. In this part the subject which prevails is the effect 
of the cassation judgment. This important subject is treated respectively. And study particularly 
appreciated the provisions of French law on the effect of cassation. The case law which is the 
normative effect of the judgment of cassation is discussed in the second part of this chapter.
The appeal in cassation and the jurisdiction of cassation which can be the subject of a thesis is 
partially appreciated in the study.