Humik asit ve potasyum uygulamalarının kirik buğdayın (Triticum aestivum L. var. Delfii) verim, verim kriterleri ve besin elementi içerikleri ile toprak özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi
Humic acid and potassium applications broken kirik wheat (Triticum aestivum L. var. Delfii)  yield, efficiency criteria and nutri̇ents content determi̇nation of effects on soil properti̇es
Yazar: MEHMET DİNÇSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FERİT SÖNMEZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, humik asit ve potasyum uygulamalarının buğdayın verim ve verim kriterleri ile besin elementi alımına etkisini belirlemek amacıyla 2014-2015 yılları arasında Van ili Tuşba ilçesine bağlı Yeşilsu köyünün Yabalı mezrasında tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür.
Humik asit uygulamaları toprak pH'sı ve organik madde içerikleri üzerine % 1 düzeyinde, tuz, fosfor, magnezyum, demir ve mangan içerikleri üzerine ise %0.1 düzeyinde önemli etkide bulunmuştur. Potasyum uygulamaları ile tuz, magnezyum, demir, mangan ve bakır içerikleri %0.1 düzeyinde etkilenmişlerdir. 
Buğdayın biyolojik verimi ve tane verimi üzerine yalnızca humik asit uygulaması sırasıyla %0.1 ve %1 düzeyinde etkili olmuştur. Diğer uygulamaların etkisi önemli bulunmamıştır. 
Artan humik asit uygulamalarının sap örneklerinde potasyum, kalsiyum ve magnezyum içerikleri üzerine sırasıyla  %1, %1 ve %5 düzeyinde, artan potasyum uygulamalarının ise potasyum, kalsiyum, magnezyum ve çinko içerikleri üzerine sırasıyla %5, %1, %1 ve %5 düzeyinde etkili oldukları belirlenmiştir. Tane örneklerinde, artan humik asit uygulamaları besin elementi içerikleri üzerine etkili bulunmamışken, artan potasyum uygulamaları sadece potasyum içeriği üzerine %1 düzeyinde etkili olmuştur.. 
Çalışma sonunda hem humik asit hem de potasyum uygulamalarının toprak özellikleri ile verim ve verim kriterlerinden biyolojik verim ve tane verimi üzerine etkili oldukları, besin elementi içeriklerine etkilerinin ise sınırlı düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Besin elementi, Buğday, Humik asit, Potasyum, Verim,

Abstract:
This research was carried out with three replications according to randomized blocks trial design in Yabalı of Yeşilsu village of Van province Tuşba district between 2014-2015 in order to determine effects of humic acid and potassium applications on yield, yield treatments and nutrient uptakes of wheat. 
In the experiment K2SO4 (50 % K2O) as 0, 10,20 kg K/da and humic acid as 0,20,40 kg HA/da were used ıt has been determined that humic acid applications have significant effect on soil PH, organic matter content, at the level of 1% saet, phosphors magnesium, iron and manganese contents at the level of 0,1%.
The contents of salt magnesium, iron, mangenese and copper were affected by potassium applications ant the level 0,1% humic acid applicationly at effected on wheat biomass and grain yield at the levels 0,1% and 1% respectively. The effect of other applications has been determired ols insignitic ont. Increasing humic asid applications increased nutrient contents.
At the end of the study, it was determined that both humic acid and potassium applications were effective on soil characteristics, only efficiency and yield criteria were effective on biological yield and grain yield, and had a limited effect on nutrient content.

Keywords: Fertility, Nutrition element, Humic acid, Potassium, Wheat,