E-iş sistemlerinin sanayi işletmelerinin başarısı üzerine etkilerinin karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of the effects of E-Business systems on the success of industrial firms
Yazar: ALİ İHSAN ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SITKI İLKAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Başarı = Success ; Ekonomik sistemler = Economic systems ; Elektronik iş = Electronic business ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Kurumsal kaynak planlaması = Enterprise resource planning ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; İşletme başarısı = Business success ; İşletmeler = Businesses

Özet:
E-İş sistemlerinin sanayi işletmelerinin başarısı üzerine etkilerinin karşılaştırmalı analizi adlı bu çalışma, e-İş sistemlerinden ERP, SCM ya da E-Ticaret sistemlerinin en az birini uygulayan sanayi işletmelerinin performansında bu sistemleri uygulamaya başladıktan sonra ne yönde değişmeler olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında üretimden satışlara göre Türkiye'de ilk 500'e giren sanayi işletmelerinin başarıları incelenmiştir. Çalışmanın varsayımları olan e-İş sistemlerinin işletme performansını artırdığı ve işletme performansı üzerinde e-İş sistemleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığı şeklindeki hipotezleri test etmek için anket formu hazırlanmıştır ve daha sonra bu anketler ilk 500'e giren firmalara internet aracılığı ile gönderilmiştir. İşletmelerin performans değerlendirmesinde literatür çalışması sonrasında elde edilen performans kriterleri kullanılmıştır. Söz konusu e-İş sistemlerini uyguladıklarını söyleyen firmalar bu kriterler bakımından istatistiksel tekniklerle analiz edilmiştir. İlk olarak, işletmelerin e-İş sistemlerini uygulamaya başladıklarından sonra performanslarının artıp artmadığını test etmek üzere t-testi, ikinci olarak, işletme başarısı üzerinde e-iş sistemleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığım test etmek üzere tek yönlü Varyans Analizi ve son olarak da, işletmelerin yer aldığı sektörlerin e-İş sistemleri uygulama başarılarını ortaya koymak üzere ise Faktör Analizi kullanılmıştır.Ill Bu çalışma, incelediği e-İş sistemlerinin Dünya genelinde yaygın biçimde uygulanmaya başlanan yeni konular olması ve Türkiye'de bu sistemlerin henüz tam anlamıyla kavranıp başarılı biçimde uygulamaya aktarılamamış olması nedeni ile, bu alanda ülkemizdeki boşluğun doldurulmasına katkıda bulunacak olması ve bu sistemleri uygulamayı düşünen firmalara sistemleri tanımaları ve uygulama konusunda fikir vermesi bakımından oldukça önem taşımaktadır. Çalışma bulgularına göre firmaların performansı e-İş sistemlerini uygulamaya başladıklarından sonra artmıştır. Bir başka bulgu, bazı alt performans kriterleri dışında genel işletme performansı bakımından e-İş sistemleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Dahası, sektörel analizlere göre, e-İş sistemlerinin tekstil ve taşa&toprağa dayalı sanayi işletmelerinde uygulama başarılarının daha iyi olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: E-İş, ERP, SCM, E-Ticaret ve Performans Değerlendirmesi.

Abstract:
This dissertation, which is titled "A Comparative Analysis of the Effects of E-Business Systems on the Success of Industrial Firms," aims to determine in what ways those industrial firms that at least apply one of the three e-business systems, namely ERP, SCM or E-commerce, might have experienced changes in their performances. The dissertation examines the performances of the top 500 Turkish firms in terms of their sales from production. Moreover, a questionnaire was prepared for testing the hypotheses that is E-business systems increase the performance of firms and the difference in the effect of the three e-business system types on performance is not statistically significant. The questionnaire was then conducted on the top 500 firms through the internet. In evaluating the performance of the firms, the study employed the performance metrics determined through the literature review. Those firms that reported to have applied the e-business systems were statistically analyzed in terms of these criteria. First, t-test was employed in order to test whether the performance of the firms increased after they had started to apply e-business systems. Second, variance analysis was employed to test whether there exists a significant difference between the effects of the e-business systems on the success of the firms. Finally, factor analysis was employed to determine the level of success in applying the e-business systems of the sectors in which the firms operate. This dissertation is important because of the following two reasons: first, the e-business systems, although have been applied with an increasing frequency in the business world, is a relatively new subject in Turkey and so the study fills a gap in the literature;V and, second, the study contributes to both the understanding and application of the e- business systems by the firms in Turkey. The dissertation concludes that the e-business systems has increased the performance of the firms upon the application of these systems. Moreover, in terms of some sub- performance criteria, although there exists a statistically significant difference between the individual e-business systems, the study did not find any statistically significant difference in terms of overall firm performance. Furthermore, in sector analyses, the employment of e-business systems produced better results in the textile and sand & stone based industries. Key Words: E-business systems, ERP, SCM, E-commerce, performance evaluation.