Türk Sineması'nda toplumsal cinsiyet ve kadın dayanışması üzerinden Toz Bezi filminin göstergebilimsel bir incelemesi
A semiotic analysis of the 'Toz Bezi' film on gender andwomen's solidarity in Turkish cinema
Yazar: TUĞÇE ÖZLEM
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEZAİ TÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Dayanışma = Solidarity ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Kadın yönetmenler = Women directors ; Kadınlar = Women ; Karakter = Character ; Sinema = Cinema ; Temsil = Representation ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Bu çalışmada, 2010 sonrası Türk Sineması'nda film çeken kadın yönetmenlerin kadın odaklı filmlerinde görülen toplumsal cinsiyet ve kadın temsilleri ve bu temsiller etrafında gelişen kadın karakterler arasındaki dayanışmaya dayalı ilişkilerin anlatıya etkisi incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Türk sineması tarihi boyunca olduğu gibi 2010lu yıllarda da erkek odaklı anlatıların yoğunluğuna kıyasla azınlıkta kalan kadın filmleri çeken kadın yönetmenlerin filmlerinde toplumsal cinsiyetin kadın karakterlerin yaşamına ve anlatı yapısına etkisi bağlamında; kadın karakterler ve bu karakterler arasındaki ilişki biçimlerini; konu, tema, karakterler ve kurulan olaylar dizisinin/örgüsü bakımından göstergebilimsel yöntem ile incelenmesidir. Bu doğrultuda öncelikle, kadın, toplumsal cinsiyet ve sinema arasındaki ilişkisi incelenerek temel kavram ve görüşler açıklanmış, Türk Sinemasındaki kadın temsili, ele alınan toplumsal cinsiyet kavramı kapsamında incelenmiştir. Ardından, 2010lu yıllar Türk sinemasındaki kadın yönetmen sinemasında, kadın dayanışmasının en belirgin örneklerini veren Toz Bezi (2015) filmindeki toplumsal cinsiyet ve kadın dayanışması temsilleri göstergebilimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda Toz Bezi filminde, belirlenen toplumsal cinsiyet ve kadın dayanışması temaları etrafında seçilen sahnelerde, Türk toplumundaki yaygın cinsiyet ayrımcılığının izleri açıkça görülmektedir. Kadın karakterlerin bu ayrımcılığın içinde ayakta kalabilmek için birbirlerinden destek almaları, sinemada erkek bakış açısının ön planda olduğu yapıya rağmen, kadınlar film yapımında söz hakkı aldığında farklı bir sinema anlayışının da mümkün olabildiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this study, gender and female representations seen in women-oriented films of women
directors who made films in Turkish cinema after 2010 and the effect of solidarity-based
relationships between female characters that develop around these representations on the
narrative were examined. The aim of the study is to examine the effect of gender on the life
and narrative structure of female characters by semiotic method in terms of the subject, theme,
characters and the sequence/weave of established events in the films of women directors who
made women films that remained in a minority compared to the intensity of male-oriented
narratives in the 2010s, as in the history of Turkish cinema. In this direction, the basic concepts
and opinions were explained by examining the relationship between women, gender and
cinema, and the representation of women in Turkish cinema was examined within the scope
of the gender concept. Then, the representations of gender and women's solidarity in the film
Toz Bezi (2015), which gave the most obvious examples of women's solidarity in the cinema
of women directors in Turkish cinema in the 2010s, were studied by semiotic analysis. As a
result of the analysis, in the film Toz Bezi, the traces of widespread gender discrimination in
Turkish society are clearly visible in the scenes selected around the established themes of
gender and women's solidarity. The fact that female characters receive support from each other
in order to survive this discrimination shows that despite the structure in which the male point
of view is at the forefront of cinema, a different understanding of cinema is also possible when
women have a say in filmmaking.