Aile hekimlerinin gebelik öncesi bakıma ilişkin bilgi tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of family physicians towards preconceptionel care
Yazar: SEFA AKGÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Prekonsepsiyonel bakım, gebelik öncesi ebeveyn risk faktörlerini azaltarak sağlığı iyileştirmeyi amaçlayan bir yaklaşımdır. Ancak aile hekimlerinin gebelik öncesi müdahaleleri hakkında mevcut bilgi oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, aile hekimlerinin prekonsepsiyonel bakıma yönelik bilgi, tutum ve davranışlarını incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir anket araştırmasıdır. Temmuz-Ağustos 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Ankara'da çalışan aile hekimleri çalışmaya dahil edilmiştir. Anket hekimlerin onamları alınarak dijital ortamda veya yüz yüze uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından literatür taranarak oluşturulan ve ilk bölümünde katılımcıların sosyodemografik bilgilerini sorgulayan, ikinci bölümünde prekonsepsiyonel bakım hakkında bilgi, tutum ve davranışa yönelik soruların olduğu bir anket formu kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya 145'i erkek ve 239'u kadın olmak üzere toplam 384 katılımcı dahil edildi. Katılımcıların %19,8'i Aile Hekimliği Uzmanı, %54,4'ü Aile Hekimliği asistanı, %4,9'u pratisyen Aile Hekimi ve %20,8'i ise Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi asistanı olarak görev yapıyordu. Aile Hekimliği uzmanlarının %77,6'sının, asistanların %51,2'sinin, pratisyen Aile Hekimlerinin %26,3'ünün ve Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi asistanlarının %47,5'inin bilgi puanı ortalama üstünde olup aralarında anlamlı farklılık görülmüştür. Prekonsepsiyonel bakım hakkında daha önce eğitim almış, kılavuz okumuş olanların bilgi ve uygulama puanının ortalama üstü olma oranı, olmayanların oranından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Aile Hekimliği uzmanlarının %67,1'inin, asistanların %45,5'inin, pratisyen Aile Hekimlerinin %73,7'sinin ve Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi asistanlarının %61,3'ünün uygulama puanı ortalama üstünde olup aralarında anlamlı farklılık görülmüştür. Evli, çocuğu olanlar ile çalışma süresi 5 yıl ve üzeri olanların uygulama puanının ortalama üstü olma oranı, olmayanların oranından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Tutum puanı açısından katılımcılar arasında anlamlı farklılık görülmemiştir.
Sonuç: Çalışmanın sonuçlarına göre prekonsepsiyonel bakım hakkında eğitim almanın, kılavuz okumanın bilgi düzeyini artırdığı ve uygulama yapma oranını artırdığı görülmüştür. Bu konuda aile hekimlerine yönelik hizmet içi eğitimlerin verilerek, kılavuzlar oluşturularak bilgi ve farkındalığın artırılması amaçlanmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Gebelik öncesi dönem, Prekonsepsiyonel bakım

Abstract:
Aim: Preconceptional care is an approach that aims to improve health by reducing parental risk factors before pregnancy. However, current information about family physicians' pre-pregnancy interventions is quite limited. The aim of this study is to examine the knowledge, attitudes and behaviors of family physicians towards preconception care.
Materials and Methods: This is a cross-sectional and descriptive type survey research. It was conducted between July and August 2024. Family physicians working in Ankara were included in the study. The survey was administered digitally or face-to-face after obtaining the consent of the physicians. A survey form was used as a data collection tool, which was created by reviewing the literature by the researchers and included questions on the sociodemographic information of the participants in the first part and questions on knowledge, attitudes and behaviors about preconceptional care in the second part.
Results: A total of 384 participants, 145 male and 239 female, were included in the study. 19.8% of the participants were working as Family Medicine Specialists, 54.4% as Family Medicine Assistants, 4.9% as work as a General Practitioners Family Physician and 20.8% as Contracted Family Medicine Specialist Training Assistants. The knowledge scores of 77.6% of Family Medicine Specialists, 51.2% of Assistants, 26.3% of work as a General Practitioners Family Physician and 47.5% of Contracted Family Medicine Specialist Training Assistants were above average and there was a significant difference between them. The rate of above average knowledge and practice scores of those who had previously received training and read a guide on preconceptional care was found to be significantly higher than the rate of those who had not. The practice score of 67.1% of Family Medicine Specialists, 45.5% of Assistants, 73.7% of Generalist Family Physicians and 61.3% of Contracted Family Medicine Specialist Training Assistants was above average, and there was a significant difference between them. The rate of those who were married, had children and had a working experience of 5 years or more having a practice score above average was found to be significantly higher than the rate of those who did not. No significant difference was observed between the participants in terms of attitude score.
Conclusion: According to the results of the study, it was observed that receiving training on preconception care and reading guidelines increased the level of knowledge and the rate of implementation. In-service training should be provided to family physicians on this subject and guidelines should be created to increase knowledge and awareness.
Keywords: Family medicine, Pre-pregnancy period, Preconceptional care