Periton diyalizi hastalarında fraksiyonel sodyum geri emilimi ile anemi arasındaki bağıntının retrospektif değerlendirilmesi /
Yazar: OKSANA ACINAN
Danışman: PROF. DR. HAKAN AKDAM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Amaç-Hipotez: Kronik böbrek hastalığının EPO eksikliğinin, GFH'deki azalmanın ve bunu takiben böbrek dokusunda FRNa ve oksijen talebindeki azalmanın, doku oksijen düzeyinin EPO üretimi için tetik noktanın üzerine çıkmasının fonksiyonel bir sonucu olabileceği ileri sürülmektedir. Kronik böbrek yetmezliğinde FRNa'nın  azalmasına paralel olarak EPO üretimi de azalır.  Çalışmamız, değişken derecelerde rezidüel böbrek fonksiyonu olan PD'deki bir grup SDBH hastasında böbrek fonksiyonu sonucu oluşan FRNa  ile EPO eksikliğinin bir sonucu olarak anemi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek üzere tasarlandı.
Yöntem:Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliniğimizde rutin kontrol altındaki 40 Periton hastası çalışmaya alındı. Hastalar retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların 0. ay, 6. ay ve  12. ayda yapılan PD kreatinin klirensi, Kt/V, nPKH, rezidüel renal fonksiyonu sonuçları kaydedildi ve sonuçların  ortlama değerleri hesaplandı. 0. ay, 6. ay ve  12. ayda hastalara ait serum üre, kreatinin, glukoz, albumin, hemogram parametreleri, demir parametreleri, PTH, CRP kaydedildi. Toplanan  24 saatlik idrar örneklerinden 0, 6 ve 12. ay Na , kreatinin değerleri ölçüldü ve FRNa ,  üre klirensi   ortalama değerleri hesaplandı. 0, 6 ve 12. ay EPO dozları kaydedildi¸ üçe bölünerek ortalama dozları hesaplandı. Glomerüler filtrasyon hızı, iki klirens formülü ile saptandı. Kronik böbrek hastalığında kreatinin tübüler sekresyonunun artması, GFH tahmini için CrCl'nin geçerliliğini azalttığından,  GFH'yi belirlemek için üre ve kreatinin klerensinin ortalaması hesaplandı ve GFHortalama olarak ifade edildi. 24 saatlik idrarda belirtilen formüle göre  FRNa hesaplandı. Hb seviyelerindeki farklılıkları dikkate almak için EPO dozu ile Hb seviyesinin çarpımı ile 12 g/dL'ye göre ayarlanma yapıldı ve EPO dozu×Hb/12 sonucu olarak kullanıldı. İstatiksel değerlendirmede SPSS-22 programı kullanıldı, p değeri <0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 51,18±17,1 iken, ortanca değeri  55,5  saptandı. Kadın hasta erkek hasta sayısından yaklaşık 1,5 kat daha fazlaydı. Periton diyalizi hastalarında KBH etiyolojisinde en sık %20 oranlarla Diabetes Mellitus ve Hipertansyon olarak saptandı. %35 inde etiyolojik nedeni tespit edilemedi. Hastaların ortalama Hb değeri cinsiyete göre karşılaştırıldığında kadın hastalarda ortalama Hb 11,07±0,84, erkek hastalarda 11,43±1,29 g/dL olarak saptandı. Ortalama Hb'in diğer parametreler  Darbepoetin dozu (r=-0,632, p<0,001)  ile ters yönde orta düzeyde,  EPOxHb /12 (r=-0,521, p=0,001) ve serum kreatinin (r=-0,396, p=0,011)   ile ters yönde zayıf düzeyde, FRNa-GFHOrtalama (r=0,405, p<0,009)  , FRNa(r=0,406, p=0,009)  , filtrelenmiş Na (r=0,405, p<0,010)  , filtrelenmiş NaGFH-Ortalama (r=0,405, p=0,009)  , İdrar Kreatinin Klirensi (mL/dk) (r=0,422, p=0,007) , GFHOrtalama (r=-0,393, p<0,012)   ve Kt/V (r=0,363, p=0,021)  ile zayıf düzeyde aynı yönde korelasyon saptandı.
Ortalama Darbepoetin dozu serum kreatinin  (r=0,401, p=0,010) ile aynı yönde zayıf düzeyde,  filtrelenmiş Na (r= - 0,377, p= 0,016),  filtrelenmiş NaGFH-Ortalama (r= - 0,342, p=0,031), ve Kreatinin Klirensi (r=- 0,365, p=0,021),GFHOrtalama (r= -0,316, p=0,047)  ile ters yönde zayıf düzeyde korelasiyon saptandı. Darbepoetin dozu ile FRNa-GFHOrtalama, ve FRNa arasında korelasiyon saptanmadı. 
Periton diyalizi hastalarında Hb düzeyine etki eden faktörlerin belirlenmesi için çoklu regresyon analizi yapıldı. Ortalama Hb düzeyinin bağımsız belirteci idrar kreatinin klirensi yani reziduel renal fonksiyon olduğu tespit edildi.

Sonuç: Bu çalışmada EPO dozu  ve GFHOrtalama ile negatif  zayıf düzeyde bir korelasyon bulduk ancak EPO dozu ile FRNa arasında korelasyon yoktu. Ancak Hb düzeyleri ile FRNa, Filtrelenmiş Na ve serum kreatinin arasında zayıf bir pozitif korelasyon bulduk.  Bu bulgu, aneminin böbrek fonksiyonlarının bozulmasıyla kötüleştiği yönündeki önceki bulguları doğruluyor ve SDBH'deki EPO üretiminin böbrek fonksiyonuyla bağlantılı olduğu teorisini destekleyebilir.
Anahtar kelimeler: Kronik böbrek hastalığı, Anemi, Eritropoetin , Fraksiyonel Na geri emilimi, GFH

Abstract:
Aim-Hypothesis: It is suggested that anemia  in  CRF may be a functional consequence of EPO deficiency, the decrease in GFR and the subsequent decrease in FRNa and oxygen demand in kidney tissue, as the tissue oxygen level rises above the trigger point for EPO production. In chronic renal failure, erythropoietin production decreases in parallel with the decrease in fractional sodium reabsorption.  Our study was designed to evaluate the relationship between  FRNa  as a result of  renal function  and anemia as a result of erythropoietin deficiency in a group of ESRD patients on PD with varying degrees of residual renal function.

Method: Forty PD patients   under routine control in Aydın Adnan Menderes University Research Hospital Nephrology outpatient clinic were included in the study. The patients were evaluated retrospectively. At 0th ,6th and 12th  months  creatinine clearance, Kt/V, nPCR were recorded   and the average values of the results were calculated. Serum urea, creatinine, glucose, albumin, hemogram parameters, iron parameters, PTH, CRP were recorded. From the 24-hour urine samples collected at 0th, 6th and 12th months, sodium and creatinine were measured and the average values of FRNa and urea clearance were calculated. At 0th , 6th and 12th months erythropoietin doses were recorded and average parameter were calculated by dividing by three. Glomerular filtration rate was determined by two  formulas. Since increased creatinine tubular secretion in chronic kidney disease reduces the validity of CrCl for estimating GFR, the average of urea and creatinine clearance was calculated to determine GFR and expressed as GFRMean. Fractional Na reabsorption  was calculated in 24-hour urine samples according to the specified formula. To account for differences in Hb levels, adjustment was made to 12 g/dL by multiplying the EPO dose and the Hb level and used the result as EPO dose × Hb/12. SPSS-22 program was used for statistical evaluation. A p value <0.05 was considered as significant.

Results: While the average age of the patients was 51.18±17.1, the median value was 55.5. The number of female patients was approximately 1.5 times more than male patients. The most common etiology of CKD in peritoneal dialysis patients was Diabetes Mellitus and Hypertension with a rate of 20%,  postrenal causes were detected with a frequency of 12.5%, glomerular disease with a frequency of 7.5%, and ADPKD with a frequency of 5%, respectively. The etiological cause could not be determined in 35% of cases. When the average hemoglobin value of the patients was compared according to gender, the average hemoglobin value was found to be 11.07±0.84 in female patients and 11.43±1.29 g/dL in male patients.There was found a moderate negative correlation between  hemoglobin values and  Darbepoetin dose (r=-0,632, p<0,001),a weak negatife  correlation between  hemoglobin levels and EPOxHb/12 (r=-0,521, p=0,001) and serum creatinine (r=-0,396, p=0,011), a weak positife correlatin between  hemoglobin levels and FRNa- GFHMean(r=0,405, p<0,009),  FRNa (r=0,405, p<0,009), Filtered Na (r=0,405, p<0,010), Filtered NaGFHMean(r=0,405, p=0,009), urine creatinine clearance (mL/min) (r=0,422, p=0,007), GFHMean (r=-0,393, p<0,012)   and Kt/V (r=0,363, p=0,021). A weak positife correlation was detected  between  Darbepoetin dose and serum creatinine (r=0.401, p=0.010) and there was a weak negatife correlatin between  Darbepoetin dose and  filtered Na (r= - 0.377, p= 0.016), filtered NaGFHMean (r= - 0.342, p=0.031), creatinine clearance (r=-0.365, p=0.021) and GFHMean (r=-0.316, p=0.047). No correlation was detected between the darbepoetin dose and FRNa-GFHMeanand FRNa.

Conclusion: In this study we found a weak negative correlation between EPO dose and   CrCl and GFHMean, but there was no correlation between EPO dose and FRNa. However, we found a weak positive correlation between hemoglobin levels and FRNa, Filtered Na, and serum creatinine.  This finding confirms previous findings that anemia worsens with impaired renal function and may support the theory that EPO production in ESRD is linked to renal function.
Key words; chronic kidney disease, anemia, erythropoietin, fractional sodium reabsorption, GFH