Subklinik hipotiroid çocuklarda levotiroksin (l-t4) tedavisinin kemik döngüsü üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the effects of levothyroxin (l-t4) treatment on bone turnover parameters in children with subclinical hypothyroidism.
Yazar: MESUT PARLAK
Danışman: PROF. DR. SEMA AKÇURİN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
SUBKLİNİK HİPOTİROİD ÇOCUKLARDA LEVOTİROKSİN (L-T4) TEDAVİSİNİN KEMİK DÖNGÜSÜ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Amaç: Çalışmanın amacı, tedavileri konusunda halen bir uzlaşı sağlanamamış olan subklinik hipotiroid çocuklarda 6 ay süreli L-T4 tedavisinin metabolik kemik ölçütleri üzerindeki etkisini denetlemektir.
Olgular ve metod: Ortalama 6.19 yıl yaşında 28 prepubertal olgudan (10 kız) oluşan çalışma grubunda, oksolojik veriler, kemik ilişkin biyokimyasal ölçütler (sT3, sT4, TSH, serum Cr, Ca, P, BALP, Mg, PTH, 25-OH vitamin D3, idrar Cr, Ca, P), kemik döngü belirteçleri (OC, PINP, NTx, DPyr) ve kemik mineral yoğunlukları tedavi önce ve sonrasında değerlendirilerek karşılaştırıldı. 
Bulgular: Altı aylık L-T4 tedavisi sonrasında erkek olgularda KY-TY farkında anlamlı ölçüde düzelme saptandı. TSH ve sT3 düzeyleri normal sınırlar içinde anlamlı ölçüde azalırken, sT4 düzeylerinde anlamlı artış gözlendi. Serum fosfor ve Mg düzeylerinin ve idrar P atımının anlamlı ölçüde azaldığı görüldü. PINP düzeyleri anlamlı ölçüde artmış, NTx/Cr düzeyleri anlamlı ölçüde azalmış bulundu. Lumbal ve femoral BMD Z-skorlarında fark gözlenmedi.
Tartışma: Olgularda tedavi sonunda ortalama KY/TY oranının <1 kalması, fizyolojik L-T4 tedavi dozunun, KY üzerinde olumsuz bir etki yaratmadığını, aksine erkek çocuklarda gözlendiği gibi somatik gelişim üzerinde iyileştirici etkide olduğunu göstermiştir. sT3 düzeylerinde gözlenen düşüş, organizmanın ötiroid metabolizmaya geçişinin kanıtıdır. Ayrıca tedavi izlemi boyunca ölçülen tüm tiroid hormon değerlerinin fizyolojik sınırlar içerisinde kalması uygulanan L-T4 tedavisinin yerinde ve doğru olduğunu göstermektedir. Serum ve idrar fosfor değişiklikleri, fosforun kemik formasyonunda kullanıldığını ve tiroid hormonlarının fosfor dengesi üzerinde doğrudan etkili olduğunu, serum Mg düzeylerindeki düşüş ötiroidizmin sağlanması ile renal Mg retansiyonunun düzeldiğini düşündürmüştür. PINP düzeylerinde artış, osteoblastik aktivite artışına, NTx/Cr oranında azalma osteoklastik aktivitenin azaldığına işaret etmektedir. BMD Z-skoru değerlerinde değişiklik gözlenmemesi, subklinik hipotiroid olgularda fizyolojik dozda L-T4 tedavisinin kemik mineral yoğunluğu üzerinde olumsuz bir etki oluşturmadığının kanıtıdır.
Anahtar kelimeler : subklinik hipotiroidizm, kemik, kemik döngü belirteçleri, kemik mineral yoğunluğu

Abstract:
ASSESSMENT OF THE 
EFFECTS OF LEVOTHYROXIN (L-T4) TREATMENT ON BONE TURNOVER PARAMETERS IN CHILDREN WITH SUBCLINICAL HYPOTHYROIDISM.

Objective: The aim of this study is to assess the effect of 6-month-long L-T4 treatment on children with subclinical hypothyroidism, which there has been no consensus whether treating them are warranted, on the metabolic bone markers. 
Cases and method: In the study group, which consists of 28 prepubertal cases (10 girls) at an average chronological age (CA) of 6.19 year, at the beginning auxologic data (Height, weight, bone age (BA)) and biochemical criteria of the bone (sT3, sT4, TSH, serum Cr, Ca, P, BALP, Mg, PTH, 25-OH vitamin D3, urine Cr, Ca, P), bone cycle indicators (OC, PINP, NTx, DPyr) and bone mineral density were evaluated and compared with the data obtained after treatment. 
Findings: There was a significant improvement in the BA-CA difference in male cases after the treatment. TSH and sT3 levels were reduced significantly, whereas there was a significant increase in sT4 levels all within normal limits. Serum phosphorus and Mg levels and urine P excretion were reduced significantly. PINP levels increased significantly while NTx/Cr levels were found to be significantly reduced. No differences in lomber and femoral BMD Z-scores have been observed at the end of the therapy. 
Discussion: After the six-month-long L-T4 treatment, the fact that average BA/CA ratio stayed as <1 demonstrated that physiologic L-T4 treatment does not create any negative effect on BA and moreover, has an improving effect on the somatic development as seen in male children. A decrease in sT3 levels is the sign of euthyroid metabolism as a consequence of L-T4 treatment. Also all thyroid hormone values measured throughout the treatment were within physiologic limits, demonstrating that the L-T4 treatment applied was accurate and suitable. Serum and urine phosphorus changes suggested that phosphorus might be used in bone formation and thyroid hormones have a direct effect on the phosphorus balance. A decrease in serum Mg levels pointed to the improvement in Mg retention after euthyroid metabolism was established through L-T4 treatment. An increase in PINP levels reflects stimulated osteoblastic activity while a decrease in NTx/Cr ratio indicates decreased osteoclastic activity. No change in BMD Z-score values proves that the physiologic dose of L-T4 treatment in subclinical hypothyroid prepubertal children does not have any negative impact on bone mineral density.

Key words : subclinical hypothyroidism, bone, bone turnover markers, bone mineral density (BMD)