Ankara Anafartalar Caddesi ve çevresindeki Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi yapıları
The First National Architectural Period buildings at Anafartalar Street and its naighborhoods in Ankara
Yazar: BETÜL ÖZCAN
Danışman: PROF.DR. İNCİ KUYULU ERSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk-İslam Sanatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ankara-Anafartalar = Ankara-Anafartalar ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Mimarlık tarihi = Architectural history

Özet:
Türkçülük akımının etkileri sonucu ulusallaşma çabaları bağlamında ortaya çıkan Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu 1910'larda başlayarak Cumhuriyetin ilk yıllarında 1930'lara kadar etkisini sürdürmüştür. Ancak Atatürk'ün devrimlerinin amacına ters düştüğünden bir süre sonra etkisini kaybetmiştir. Bir çok şehirde örneklerine rastladığımız Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi yapılan meclis binaları, hükümet binaları, bakanlıklar, okullar, müzeler, oteller, istasyonlar, iskeleler, postaneler, iş hanları ve apartmanlar olarak çok çeşitlilik gösterir. Bir çok şehirde resmi yapılar çoğunluktayken, İstanbul, İzmir gibi büyük şehirlerde ise iş hanı ve apartmanların sayıca daha fazla olduğu gözlenir. Hatta başkent olan ve çok sayıda resmi yapıya gereksinim duyulan Ankara'da bile iş hanı ve apartman sayısının daha fazla olması dikkat çeker. Böyle bir sonuç belki de büyük kentlerdeki ticaret aktivitesinin yoğunluğu Ve yeni göçlerle kent nüfusunun yoğunlaşmasıyla açıklanabilir. 13 Ekim 1923'de başkent ilan edilen Ankara'nın yeniden inşa edilerek, bütün Türkiye'ye örnek modern bir kent oluşturulması amacıyla hızla imar hareketlerine başlanmıştır. Ulus'ta kalenin altında Anafartalar Caddesi ve çevresinde ilk işhanlan ve apartmanlar inşa edilmiştir. 20. Yüzyıl Türk Mimarisi hakkındaki araştırmalarda Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi ayrıntısıyla genel olarak tanıtılmış; ancak dönemin yapılan ayrıntılı bir katalog halinde işlenmemiştir. Ayrıca tanıtılan eserler arasında sivil yapılara da az yer verilmiştir. Araştırmamızda incelediğimiz 37 yapı bu eksikliği gidermeyi amaçlamıştır. İncelediğimiz yapılar bir dönemin yapım üslubuna ışık tutarken, dönemin diğer yapılarından da farklı cephe süsleme unsurlarıyla da ayrılır. Bu farklılıklar araştırmamızda belirtilmiştir. Araştırmamız esnasında bugüne kadar bilinmeyen Mimar Hasan Hadi'nin ismi tespit edilmiştir. Araştırmamızda incelenen 37 yapı ayrıntıyla tanıtılmış; kendi aralarında ve Ankara ile Türkiye genelindeki yapılarla benzerlik ve farklılıktan irdelenmiş, sonuçta bu yapıların döneme getirdikleri özetlenmiştir.

Abstract:
The First Architectural Period was existed as the result of nationalization efforts which depended on Turcism Current. It started in 1910's and its effects contiuned till 1930's. But it lost its influence soon, because of its contrast with the aim of Atatürk' s revolutions. We come across its examples in many cities. The First National Architectural Period building varies as National Assembly buildings, government offices, ministry offices, schools, museums, hotels, railway stations, post offices, landings, banks, commercial buildings and apartmants. In many cities; public service buildings are in majority. While in big cities like Istanbul and Izmir; the number of apartmants and commercial buildings are more than the other. Even in Ankara, which is capital city and requires a lot of public service buildings, there are more commercial buildings and apartmants. Such a result may be explained by the incresase in city population due to migration and the commercial density. The reconstruction of Ankara, which was declared as the capital of Turkey on 13th of October in 1923, began in order to exemplify it as a modern city for Turkey. First commercial buildings and apartmants were built at Anafartalar Street and its neighborhood, which is under the castle in Ulus. In the researches about 20th century Turkish Architecture; The First National Architectural Period was presented with its details. However there aren't detailed catalogues about the buildings of this period. Among the works, which are presented civil buildings are given less space. With the 37 buildings that we examined in our research, our aim is to fill this gap. While these buildings we studied shed light upon a period's construction style, they distinguish from the other buildings of this period by different frontal ornaments. These differences are pointed out in this research. During our research, the name of architect Hasan Hadi whose name was unknown till today was found.