Katı atık depolama alanlarından oluşan sızıntı sularının arıtımında yapay sulak alanların kullanımı
Use of constructed wetlands for treatment of landfill leachate
Yazar: ARDA YALÇUK
Danışman: PROF.DR. AYŞENUR UĞURLU
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı; sızıntı sularının arıtımında yapay sulakalan sistemlerininkullanılabilirliğini incelemektir. Yapılan pilot ölçekli bu çalışmada, hidrolik beklemesüresi, vejetasyon ve yatak malzemesi tipinin organik madde (azot, fosfor) üzerindekietkisi yatay ve dikey akışlı sistemlerde incelenmiştir. Filtre malzemesi olarak kum veçakıl taşının yanında amonyak gideriminde etkili olan zeolit (klinoptilolit) kullanılmıştır.Bu çalışmada atıksu besleme prensibi olarak yatay ve dikey akış koşullarının sistemperformansı üzerine etkisinin incelenmesinin yanında, farklı organik yükleme değeri,reaktör konfigürasyonu ve bitki türlerinin de etkisi incelenmiştir. Çalışmalarda kontrolreaktörü kullanılarak arıtım veriminde bitkilerin etkiside araştırılmıştır. Bitki olaraksulakalanlarda en çok kullanılan Typha latifolia ve Cannaceae bitkileri seçilmiştir.Elde edilen sonuçlar yapay sulak alanlarda bulunan vejetasyonun özellikle amonyakgideriminde etkili olduğunu göstermiştir. Bunun yanında fosfor gideriminde bu etkininönemli olmadığı gözlenmiştir. Sentetik atıksu kullanılarak kontrollü ortamda yapılançalışmalarda, aynı işletme koşullarında ancak dış ortamda çalıştırılan sızıntı suyununarıtıldığı sistem arasında NH4-N giderimi açısından %13 kadar fark olduğugörülmüştür. Sentetik atıksuyun içeriğinde amonyak giderimini inhibe edici metaller(Na, K, Ca, Mg v.b.) bulunmaktadır. Yatay ve dikey akış koşulları ile yapılançalışmalarda, dikey akış reaktörlerinin arıtımda daha etkili olduğu görülmüştür.Zeolitin dolgu malzemesi olarak kullanılması arıtımın etkili olmasını sağlamıştır.Düşük KOİ yüklemesi, KOİ giderimininde düşük olmasına neden olmuştur. Typhalatifolia ve Cannaceae ile yapılan çalışmalarda ise, bitki türünün anlamlı bir farkyaratmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Sulakalan, Typha latifolia, Cannaceae, dikey akış, yatay akış,sızıntı suyu, deponi sahası, Mamak, zeoliteDanışman: Prof. Dr. Ayşenur Uğurlu, Hacettepe Üniversitesi, Çevre MühendisliğiBölümü

Abstract:
The objective of this study was to investigate the feasibility of constructed wetlandsystems for the treatment of landfill leachate containing high nitrogen concentrations.This study examines the effect of different organic loading rates and reactorconfigurations besides the effect of feeding mode (vertical and horizontal flowconditions) on system performance. Control reactors have been used in the study todetermine the effects of vegetation on removal of pollutants. Zeolite (clinoptilolite),which is effective in removal of ammonia has been used as a filter media besidessand and gravel. For this purpose, Typha latifolia and Cannaceae plant species thatare used widely in constructed wetland systems were selected. The results indicatedthat vegetation in artificial wetlands is effective especially in the removal of ammonia.On the other hand, it was observed that this effect was not significant in the removalof phosphorus. In the studies carried out in controlled environment with syntheticwaste water, NH4-N removal was 13% higher than the studies with leachate. Themetals (Na, K, Ca, Mg etc.) present in leachate can inhibit ammonia removal withzeolite. The studies showed that vertical flow reactors were more affective intreatment of landfill leachate than horizontal flow reactor. It was observed that use ofzeolite as filtering material was beneficial. Low COD loading resulted in low CODremoval. In the study carried out with Typha latifolia and Cannaceae showed that theeffect of vegetation type was not significant.Key words: Constructed wetland, Typha latifolia, Cannaceae, vertical flow,horizontal flow, leachate, landfill, Mamak, clinoptilolite.Supervisor: Prof. Dr. Ayşenur Uğurlu, Hacettepe University, Department ofEnvironmental Engineering