Instagram'da inşa edilen sanal kimliklerin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Investigation of virtual identities constructed on Instagram in the context of gender
Yazar: FATMA TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ARSLAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Teknolojik gelişmeler, internet ve sosyal medya, kimlik inşalarına sanal bir form kazandırmaktadır. Çalışmada, kadınların ve erkeklerin kimliklerini inşa etme sürecinde Instagram uygulamasına odaklanılmıştır. Instagram, sosyal medya platformları arasında görüntüyü merkeze koyan yapısı ile öne çıkmaktadır. Göstergelerden beslenen bu uygulamada sanal kimlik sahipleri, takipçilerin beklentilerini dikkate alarak bazı özelliklerini vitrine koymakta ve bu özellikleriyle onaylanmayı beklemektedir. Takipçi onayını almak, beğenilmek için ideal bir resim sunan bireyler, sanal kimlik inşalarında kurguya yönelmektedir. Bu durum, sosyal medyanın bireyi sınırladığına işaret etmektedir. Sosyal medya sanal kimlik inşası için imkân sağladığı gibi sınırlayıcı yönü de olan bir platformdur. 
Gerçek yaşamda olduğu gibi sosyal medyada da bireyler, beklentilere uygun davranırlar ve bu beklentilere göre sınırlanırlar. Bu çalışmada, Instagram uygulamasında yer alan sanal kimliklerin, gerçek yaşamda geçerli olan toplumsal cinsiyete dair kalıp yargıların etkisinden bağımsız inşa edilmediği anlatılmaktadır. Gerçek yaşamda, toplumsal cinsiyetin kadın ve erkek için ayrı ayrı geliştirmiş olduğu dikotomik söylemlerin, sanal kimlik inşalarına etkisine çalışmada yer verilmiştir. Ayrıca kadınların ve erkeklerin sanal kimlik deneyimlerini yorumlamak üzere; sembolik etkileşimcilik kuramının ve yapılaşma kuramının kabullerinden faydalanılmıştır. Kuramsal ve kavramsal çerçevenin ardından nicel ve nitel yaklaşımlarla toplanan verilere çalışmada yer verilmiştir. Instagram kullanımı, bedensel memnuniyet üzerine nicel çalışma ve tezin hipotezleri dikkate alınarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile veri toplanmıştır. Çalışmada kadın ve erkek katılımcıların verdiği yanıtlar karşılaştırılmış, kadınların ve erkeklerin sanal kimlik inşa etme deneyimleri arasındaki farka bakılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Sosyal medya, Instagram, Sanal kimlik, Toplumsal Cinsiyet, Yapılaşma Kuramı, Sembolik Etkileşimcilik Kuramı.

Abstract:
Identity constructions are taking on a virtual form through technological developments, the internet and social media. The study focuses on the Instagram application in the process of building women's and men's identities. With its image-centric structure, Instagram stands out among social media platforms. In this application, which is fed by indicators, virtual identity owners showcase some of their features by taking into account the expectations of their followers and expect to be approved with these features. Individuals who present an ideal image in order to get follower approval and to be liked tend towards fiction in their virtual identity construction. This situation indicates that social media limits the individual. Social media is a platform that not only provides opportunities for virtual identity construction but also has a limiting aspect.
In social media, as in real life, individuals behave in accordance with expectations and are limited according to these expectations. In this study, it is explained that virtual identities on Instagram are not constructed in a manner independent of the influence of gender stereotypes in real life. The impact of the dichotomic discourses of gender developed separately for women and men in real life on virtual identity constructions is included in the study. In addition, the assumptions of symbolic interactionism theory and construction theory were used to interpret the virtual identity experiences of women and men. Following the theoretical and conceptual framework, the data collected with quantitative and qualitative approaches are included in the study. Data were collected through a quantitative study on Instagram use, bodily satisfaction, and a semi-structured interview technique created by taking into account the hypotheses of the thesis. In the study, the responses of female and male participants were compared and the difference between women's and men's experiences of virtual identity construction was examined
Key words: Social media, Instagram, Virtual identity, Gender, Structuration Theory, Symbolic Interactionism Theory.