Türkiye'de kamu görevlileri sendikalarının toplu pazarlık sistemindeki etkililiği
Public employee union?s effectiveness in collective bargaining system in Turkey
Yazar: FEYZİ YAR
Danışman: DOÇ. DR. METİN ÖZUĞURLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Kamu personeli = Public personnel ; Memur sendikacılığı = Public servants union ; Memurlar = Civil servants ; Sendikalar = Unions ; Sendikalar Kanunu 4688 sayılı = Law of labour unions 4688 numbered ; Sendikalaşma = Unionization ; Toplu pazarlık = Collective bargaining ; Türkiye = Turkey

Özet:
Kamu görevlileri sendikacılığı uzun süredir dünyada ve ülkemizde tartışılmaktadır. Kamu görevlileri, sendika hakkını işçilere nazaran daha geç tarihlerde elde etmişlerdir. Devlet ile pazarlık etme konusundaki çekinceler nedeniyle kamu görevlilerinin toplu pazarlık hakkının tanınması daha geç tarihlere rastlamaktadır. Kamu görevlilerine toplu pazarlık hakkının tanınması dünyada yaklaşık yüz yıldan fazla geçmişi olmakla birlikte 2. Dünya savaşından sonra yoğunlaştığı görülmektedir. Ülkemizdeki kamu görevlilerinin toplu pazarlık içermeyen sendikal haklarının anayasal başlangıcı 1961 yılıdır. Toplu pazarlık için ise 1995 yılı anayasa değişikliğini ve müteakiben 2001 yılında çıkarılan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununu beklemek gerekmiştir. 4688 sayılı Kanun toplu pazarlıklar sonucunda mutabakata varılması halinde mutabakat metni imzlanmasını öngördüğünden eleştiri konusu olmuştur.Bu çalışma, Türkiye'deki kamu görevlileri sendikalarının toplu pazarlık sistemindeki etkililiğini ortaya çıkarmak amacıyla hazırlanmıştır. Sendikaların toplu pazarlık sistemindeki etkililiğini ortaya çıkarmak için bazı ölçütler kullanılmıştır. Çalışmada, sendikaların toplu pazarlık masasına getirdikleri taleplerinin ne oranda kaşılandığı, mutabakata varılan veya üzerinde anlaşma sağlanan konuların ne kadarının hükümetler tarafından gerçekleştirildiği, toplu pazarlık sürecinde sendikal haklardaki kazanımların neler olduğu, mali ve sosyal haklarda ne gibi değişimlerin yaşandığı değerlendirilmiştir. Mali haklardaki değişimler incelenirken toplu pazarlık yapılmadan önceki sekiz yıl ile toplu pazarlık yapılan sekiz yılda maaşlardaki reel artış ve azalışlar ile bu artışların toplu sözleşme hakkı bulunan kamu işçilerinin elde ettiği ücretler ile karşılaştırılması yapılmış, kamu görevlilerinin milli gelirden aldığı payın değişim durumu irdelenmiştir.Çalışma kapsamında, kamu görevlileri sendikaları yönetim kurulu üyelerinin mevcut sisteme bakışlarını ve geleceğe ilişkin düşüncelerini belirlemek için yapılan alan araştırmasının sonuçları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Public employee unionism has long been discussed both in Turkey and in the world. Public employees obtained their right to join to unions and collective bargaining much later than the workers due to the concerns to engage negotiations with governments. Even though collective bargaining right of public employees has been recognized more than 100 years ago in the world, it has become widespread after World War II. In Turkey, public employees obtained their constitutional union rights exempt from collective bargaining in 1961. They waited 1995 Revision of the Constitution and 2001 Public Employees Union Law numbered 4688 for their collective bargaining rights. The law numbered 4688 has been criticized since it proposes signing Memorandum of Understanding after reaching agreement in collective bargaining.This study has been conducted to reveal public employee unions? effectiveness in collective bargaining system in Turkey by using various criteria. This study analyze to what extend unions? demands are met and the achievements in union rights during collective bargaining process, to what extend Turkish Government put agreed conditions in practice, and the adjustments in financial and social rights. To analyze changes in financial rights, real increases and decreases in salaries eight years before the collective bargaining and eight years of collective bargaining process are evaluated and those increases are compared with the salary increases of public workers with collective bargaining rights. In addition to those, changes in public employees? share in national income are discussed.Besides, the results of the fieldwork to determine the perspectives of Public Employee Union Board of Directors to current system and their thoughts regarding future are assessed within the scope of this study.