Tip 2 diyabet tanısı alan hastalara Roy'un Adaptasyon Modeli'ne göre verilen eğitimin diyabet bakım profili'ne etkisi
Effect of Roy's Adaptation Model-Guided Education in patients with type 2 diabetes on diabetes care profile
Yazar: ESİN KAVURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AFİFE YURTTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta eğitimi = Patient education ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model

Özet:
Tip 2 Diyabet Tanısı Alan Hastalara Roy'un Adaptasyon Modeli'ne Göre Verilen Eğitimin Diyabet Bakım Profiline Etkisi
Amaç: Bu çalışma, tip 2 diyabetli hastalara Roy'un Adaptasyon Modeli'ne göre verilen eğitimin Diyabet Bakım Profili'ne etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma ön test-son test kontrol gruplu yarı deneme modeli olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Nisan 2015-Ağustos 2016 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi endokrinoloji polikliğine başvuran tip 2 diyabetli hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini, belirtilen evrenden olasılıksız rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 61 deney ve 65 kontrol grubunda olmak üzere toplam 126 tip 2 diyabetli hasta oluşturmuştur. Verilerin toplamasında "Hasta Tanıtım Formu" ve "Diyabet Bakım Profili Ölçeği" kullanılarak deney ve kontrol grubunun ön testleri yapılmıştır. Daha sonra deney grubundaki hastalara Roy'un Adaptasyon Modeli'nde yer alan 4 uyum alanına göre yapılandırılmış eğitimler her alan iki defa tekrarlanarak 8 hafta sürmüştür. Her bir alan ile ilgili eğitim sonunda hastalarla birer hafta telefon görüşmeleri yapılarak izlem süreci 12 hafta olarak tamamlanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara herhangi bir girişimde bulunulmamıştır.  Son testler, deney grubunda eğitimler bittikten 3 ay sonra, kontrol grubun da ise ön testin uygulanmasından 6 ay sonra "Hasta Tanıtım Formu" ve "Diyabet Bakım Profili Ölçeği"  kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik dağılım, ki kare, bağımsız gruplarda t testi ve eşleştirilmiş gruplarda t testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonunda kontrol ve deney grubundaki tip 2 diyabetli hastaların Diyabet Bakım Profili Ölçeği'nin ön test-son test puan ortalamları karşılaştırılmıştır. Deney grubunda eğitim sonrasında, diyabet kontrolünü zorlaştıran faktörleri kapsayan alt boyutları puan ortalamalarında anlamlı bir azalma, diyabet kontrolünü iyileştiren faktörleri kapsayan alt boyutları puan ortalamalarında anlamlı bir artma olduğu bulunmuştur (p<0.05). Kontrol grubunda ise diyabet kontrolünü zorlaştıran ve diyabet kontrolünü iyileştiren faktörleri kapsayan alt boyutlarda anlamlı bir değişiklik olmadığı saptanmıştır (p>0.05).
Sonuç: Tip 2 diyabetli hastalara Roy'un Adaptasyon Modeli'ne göre verilen eğitimin Diyabet Bakım Profili'ne olumlu etkisi olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler:  Diyabet Bakım Profili, Eğitim, Hemşirelik, Roy Adaptasyon Modeli, Tip 2 Diyabet

Abstract:
Effect of Roy's Adaptation Model-Guided Education in Patients with Type 2 Diabetes on Diabetes Care Profile
Aim: This study was conducted to determine the effect of effect of Roy's Adaptation Model-guided education in patients with type 2 diabetes on diabetes care Profile.
Materials and Methods: The research was conducted as a pre-test-post-test control group semi-experimental model.The study population consisted of patients with type 2 diabetes applied to Atatürk University Research Hospital endocrinology polyclinic between April 2015 and August 2016. The sample of the study consisted of a total 126 patients with type 2 diabetes (n: 61 in the experimental, n: 65 in the control group) who were selected by random sampling method, met the research inclusion criteria and agreed to participate in the research. "Patient Information Form" and "Diabetes Care Profile Scale" were used for data collection. Training provided to the experimental group lasted 8 weeks, repeating each field two weeks. The training and follow-up process was completed in 12 weeks by continuing to remind the patients with phone calls for one week after the each training. No intervention was made in the control group of patients. After completing the training provided to the experimental group, data collection tools were reapplied in both groups and the post-test data were collected. In the evaluation of the data, percentile distribution, chi-square test, independent samples t-tests and paired t-test were used.
Results: At the end of the study, pre-test and post-test averages of the Diabetes Care Profile Scale of the patients with type 2 diabetes in the experimental group were compared. In the experimental group, it was found that there was a significant decrease in the mean scores of the sub-scales having factors that make diabetes control difficult and a significant increase in the mean scores of the subscales covering the factors that improve diabetes control were found (p<0.05). In the control group, there were no significant changes in the sub-scales including the factors that complicate diabetes control and improve diabetes control (p>0.05).

Conclusion: The training provided to patients with type 2 diabetes in accordance with the Roy Adaptation Model was found effective on the diabetes care profile.
Keywords: Diabetes Care Profile, Training, Nursing, Roy Adaptation Model, Type 2 Diabetes