İsrafla mücadelede yeşil yönetim ve yeşil örgütsel davranış: Mersin'de yeşil etiketli işletmelerde araştırma
Green management and green organizational behavior in fighting waste: Research in green label businesses in Mersin
Yazar: ZEYNEP KURT
Danışman: PROF. DR. AYŞEHAN ÇAKICI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çevre bilincinin artmasıyla işletmeler yeşil yönetim uygulamalarına yönelmişlerdir. Yeşil yönetim uygulamaları, çalışanların yeşil örgütsel davranış göstermelerinin yolunu açmaktadır. Dolayısıyla hem yeşil yönetim uygulamaları hem de yeşil örgütsel davranış, tüm insanlığın önemli bir sorunu olan israf ile ilişkilendirilebilmektedir. İsraf hemen hemen tüm dillerde savurganlık, ihtiyatsızlık, basiretsizlik, aşırılık, hesapsızca tüketmek, boşa geçirmek, ziyan etmek gibi kötü anlamlarla eşleşmektedir. Bu kapsamda; yeşil yönetim uygulamalarının israfın azaltılması ve çalışanların yeşil örgütsel davranışlarına etkisini tespit etmek amacıyla bir araştırma yapılmıştır. Araştırmanın evreni, ISO 14001 çevre yönetim standardı belgesine sahip olan özel sektör üretim işletmelerinin yöneticileridir. Çalışma evreni ise Mersin ili sınırları içinde bulunan çevre ile ilgili kalite standartları belgelerine sahip 16 firmada çalışan yöneticilerdir. Çalışma evreni içindeki 244 yöneticiden literatüre dayalı olarak geliştirilen bir anket ile veri toplanmıştır. Ankette 19 maddeli yeşil yönetim uygulamaları ve 27 maddeli yeşil örgütsel davranış ölçekleri bulunmaktadır. Bu ölçeklerin tepki kategorileri "1=Hiçbir zaman,…,5=Her zaman" şeklinde 5'li derecelemeye göre düzenlenmiştir. İsrafın azaltılmasını tespit etmek amacıyla yazarlar tarafından oluşturulan iki maddenin tepki kategorileri ise "1=Çok düşük, …, 5=Çok yüksek" şeklinde 5'li derecelemeye tabi tutulmuştur. Anket, kolayda örnekleme tekniği kullanılarak 01.02-15.04.2022 tarihleri arasında yüz yüze ve bırak topla yoluyla uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra doğrulayıcı faktör analizi ve regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular; yeşil yönetim uygulamalarının çalışanların yeşil örgütsel davranışlarını (β: 0,169) ve israfın azaltılmasını (β: 0,517) etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca yeşil örgütsel davranışın da israfı etkilediği (β: 0,389) belirlenmektedir.. İsrafla mücadelede, başında yeşil geçen uygulamaların dikkat çekeceği ve yeşil etiket sahibi firmaların artacağı yıllar olacağı kanaati ile devlete ve işletme yöneticilerine yeşil uygulamaları destekleme ve teşvik etme yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Along with the increment in environmental awareness, businesses have gravitated toward green management practices. Green management practices pave the way for employees to implement green organizational behavior. Therefore, both green management practices and green organizational behavior can be associated with waste, which is a major problem for all humanity. In almost all languages, waste is associated with negative meanings such as splurge, imprudence, lack of foresight, exorbitance, consuming lavishly, idling and frittering away. Within this scope; a study was conducted to ascertain the effect of green management practices on struggling with waste and green organizational behavior of employees. The target population of the study is the managers of private sector production establishments that have an ISO 14001 environmental management standard certificate. The sample for this study consisted of the managers working in 16 companies that have environmental quality standards certificates within the borders of Mersin province. Data were collected from 244 managers in the sample with a questionnaire developed based on the literature. There are 19-item green management practices and 27-item green organizational behavior scales in the questtionnaire. Response categories of these scales were arranged according to a 5-point scale as "1=Never,…,5=Always". Response categories of the two items created by the authors in order to determine the struggling with waste were subjected to a 5-point rating as "1=Very low, …, 5=Very high". The questionnaire was applied as face to face and drop-collect between the dates 01.02-15.04.2022 using the convenience sampling method. Besides descriptive statistics, confirmatory factor analysis and regression analysis were used in the analysis. Findings; reveal that green management practices affect employees' green organizational behavior (β: 0.169) and struggling with waste (β: 0.517). Likewise, it was determined that green organizational behavior also affects struggling with waste (β: 0.389). In the struggling with waste, with the belief that green-label practices will attract attention and that there will be years when companies with green labels will increase, suggestions have been developed for the government and business managers to support and encourage green practices.