Umberto Eco'da yorumlamanın sınırları
The limits of interpretation in Umberto Eco
Yazar: NİL GÖKSEL
Danışman: Y.DOÇ.DR. LEVENT AYSEVER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
ÖZET Nil Göksel, Umberto Eco'da Yorumlamanın Sınırları, Yüksek Lisans Tezi, 2006 Okur odaklı yaklaşımlar, metnin tek ve baskıcı anlamına karşı anlam çoğulluğunu güvence altına almak isterler. Bu amaçla önerdikleri okuma etkinliğinde yazarın anlamı belirlemede ayrıcalıklı konumunu ortadan kaldırır, okura metni sınırsızca yorumlama özgürlüğü tanırlar. Bu çalışmanın amacı, okurun yorumlama haklarındaki söz konusu bu aşırılığının, Umberto Eco tarafından sınırlandırılma çabasını değerlendirmektir. Çalışmanın ilk bölümünde okur odaklı yaklaşımlar sunan R. Barthes, J. Derrida ve M. Foucault ele alınmıştır. Barthes, yazarın ölümüyle birlikte yazarın "yapıfına karşı yeni bir tür metnin ortaya çıktığını ileri sürer. Bu yeni metinler, bir anlamın metindeki egemenliğiyle kapatılmamış ve böylece okur tarafından yeniden yazılabilir metinlerdir. Bu metinlerde anlam sunulmaz, çünkü anlam okurun okuma etkinliğinde ürettiği bir şeydir. Derrida ise, metnin yazarına rağmen ya da ona karşı olarak işlediğini savunur. Okur, metinde seçeneksiz ve yönsüzdür, çünkü anlam bir göstergeden bir başka göstergeye ertelenir, ancak asla bu göstergeler zinciri dışında bir gösterilene varmaz. Foucault için de yazar, belli dönemlerde belli tür işlev yerine getiren bir unsurdur. Bu yazar işlevi, söylemleri sınırlamaya ve onları denetim altında tutmaya yarar. Okura yorumlamada büyük bir özgürlük tanıyan bu yaklaşımlar, egemen dizgelerin düşüncenin üzerinde yarattığı baskıyı, sınırsız yorumlama hakkıyla birlikte elde edileceği düşünülen anlam çoğulluğuyla ortadan kaldırmak isterler. İkinci Bölümde, Eco'nun açıklık kavramı ve metni açıklıkla bütünlük arasındaki bir denge olarak belirlediği gösterilmiştir. Eco, okur haklarını ortadan kaldırmadan sadece metnin haklarına karşı sınırlandıracak bir metin-okur-yazar ilişkisi kurmaya çalışır. Burada yazar, bir metin stratejisi olarak ortaya çıkar ve belli bir tür okur öngörür. Okur, bir metin stratejisi olarak ortaya çıkan örnek Yazacın öngördüğü okur tipi üzerinde bir tahminde bulunur ve bu tahmini metnin iç tutarlılığı ile sınar.Sonuç bölümünde, okur odaklı yaklaşımların amaçladıkları egemen dizgeleri kırmaya yarayacak çoğulcu söylemlerin, okura verilen sınırsız özgürlükle elde edilemeyeceği, çünkü bu yaklaşımlarda metin ile okur arasındaki ilişkinin kopuk olduğu gösterilmiştir. Bu, egemen söylemlerin baskısını kırmak bir yana, bu türden herhangi bir söylemi sonsuza kadar pekiştirebilir. Eco'nun önerdiği metin okur diyalektiği de bu açıdan değerlendirilmiş ve okur odaklı yaklaşımlara karşı güçlü yanları gösterilmekle beraber sunduğu metin yaklaşımındaki sorunlar ortaya konulmak istenmiştir. Anahtar kelimeler: metin, okur, yazar, gösterge, Barthes, Derrida, Foucault, Eco

Abstract:
IV ABSTRACT Nil Göksel, The Limits of Interpretation in Umberto Eco, Master's Thesis, 2006 Reader-oriented approaches desire to assure the meaning plurality against the single and oppressive meaning of the text. In the reading activity which they suggested to this aim, they eliminate the privileged position of the author in determining the meaning and give the reader freedom to interpret the text in an unlimited manner. Aim of this study is to evaluate the effort of Umberto Eco to limit this excessiveness of the rights of the readers in interpreting the text. R. Barthes, J. Derrida and M. Foucault who present reader-oriented approaches were discussed in the first part of the study. Barthes asserts that a new text emerged against the work of the author upon the death of author. These texts are not closed with the dominance of one meaning in a text and so rewritable texts by the reader. Meaning is not presented in such texts because meaning is a thing which is produced by the reader in his/her reading activity. Derrida argues that the text functions despite, or in the absence of the author of it. Then reader is without any choice and non-directed because meaning is deferred from one sign to another however it never arrives to any signified outside this chain of signs. Author according to Foucault is a component which serves certain functions for some periods. This function of the author is to limit the discourses and control them. These approaches which give great freedom to the reader in interpretation of the texts desire to remove the pressure which the dominant systems impose upon the thought, with the meaning plurality which is thought to be obtained with the right of unlimited interpretation. In the second part, openness concept of Eco and that he determines the text as a balance between openness and integrity. Eco, without removing the rights of the reader, tries to establish a text-reader-author relation. Here the author emerges as a text strategy and foresees a certain type of reader. This reader makes an estimation on the reader type which the Model Author foresees and tests this estimation with the internal consistence of the text. As a conclusion, it is substantiated that the pluralist discourses which will serve to break down the dominant systems which are aimed by the reader-orientedapproaches cannot be attained by the unlimited independence granted to the reader because relation between the reader and the author is broken in these approaches. Let alone neutralizing the pressure of these dominant discourses, it can eternally reinforce such a discourse. Reader-text dialectics which is suggested by Eco is evaluated in these terms and its strong sides are depicted relative to the reader- oriented approaches and the problems of the text approach which it presented are tried to be pointed out. Keywords: text, reader, author, sign, Barthes, Derrida, Foucault, Eco.