Erişkinlerde sağlık okuryazarlığının geleneksel ve alternatif tıp yöntemleri tercihlerine etkisi /
Yazar: NİLGÜN ŞANAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bir üniversite hastanesi polikliniklerine başvuran erişkinlerde
sağlık okuryazarlığının Geleneksel, Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp (GETAT)
yöntemleri tercihlerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırmanın evrenini , Samsun ilinde
01.04.2021-31.05.2021 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi polikliniklerine muayene olmak amacıyla başvuran 18-64 yaşları arasındaki
hastalar oluşturdu. Araştırmada 211 kişiye ulaşılması hedeflendi. Hastalara
sosyodemografik özellikleri içeren veri formu (23 soru) ve Türkiye Sağlık
Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) veri formu (32 soru) uygulandı.
Bulgular: Çalışmada 114(%54)'ü kadın, 97(%46)'si erkek toplam 211 kişinin verileri
değerlendirildi. Araştırmaya katılan hastaların TSOY-32 ölçek puan ortalaması
37,0±8,13 olarak hesaplanmıştır. Alınan puanlara göre hastaların %36,0'ının yeterli,
%31,3'ünün ise mükemmel düzeyde sağlık okuryazarlığına sahip olduğu görüldü.
Sorunlu-sınırlı düzeyde olanların sıklığı %24,2 iken, yetersiz düzeyde olanların sıklığı
ise %8,5 olarak hesaplandı. Araştırmaya katılan kişilerin %60,3'ü GETAT
yöntemlerini duyduğunu, %21,1'i de bu yöntemlerden herhangi birini tercih ettiğini
belirtmiştir. TSOY-32 ölçeği ile değerlendirilen sağlık okuryazarlığı indeks puanları
karşılaştırıldığında GETAT uygulamaları hakkında bilgi sahibi olanların puan
ortalaması 36,9±8,0 iken, GETAT uygulamaları hakkında bilgi sahibi olmayanların
puan ortalamasının 33,1±2,6 olduğu görülmüştür. GETAT uygulamalarını tercih
edenlerin sağlık okuryazarlığı indeks puan ortalaması 39,5±10,0 iken, tercih
etmeyenlerdeki puan ortalamasının 36,4±9,0 olduğu görülmüştür. Ancak her iki
durumda da grupların ortalamaları arasında fark istatistiksel olarak anlamlı
değildir(p>0,05).
Sonuç: GETAT yöntemleri hakkında bilgi sahibi olma ve bu yöntemlerin kullanımı
ile sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak,
GETAT yöntemlerini duyan ve bilen hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin daha
yüksek olduğu saptanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Sağlık okuryazarlığı, Geleneksel, Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp
Yöntemleri

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to investigate the effect of health literacy on the
preferences of Traditional, Complementary and Alternative Medicine(TCAM)
methods in adults who were admitted to a university hospital outpatient clinic.
Material and method: The population of this descriptive study consisted of patients
aged 18-64 who were admitted to the outpatient clinics of Ondokuz Mayıs University
Medical Faculty Hospital between 01.04.2021 and 31.05.2021 in Samsun. The aim of
the study was to reach 211 people. A data form containing sociodemographic
characteristics (23 questions) and a Turkish Health Literacy Scale (THLC-32) form
(32 questions) were applied to the patients.
Results: In the study, the data of 211 people, 114 (54%) women and 97 (46%) men,
were evaluated. The mean THLC-32 Scale index score of the patients participating in
the study was calculated as 37.0±8.13. According to the scores obtained, it was seen
that 36% of the patients had sufficient level of health literacy and 31.3 % had an
excellent level of health literacy. While the frequency of those with problematiclimited level was 24.2%, the frequency of those with an inadequate level was
calculated as 8.5%. 60.3% of the people who participated in the study stated that they
had heard of TCAM methods, and 21.1% preferred any of these methods. When the
health literacy index scores evaluated with the THLC-32 scale were compared, it was
seen that the mean score of those who had knowledge about TCAM applications was
36.9±8.0, while the average score of those who did not know about TCAM
applications was 33.1±2.6. While the health literacy index score average of those who
preferred TCAM applications was 39.5±10.0 it was seen that the average score of those
who did not prefer it was 36.4±9.0.However, in both cases, the difference between the
means of the groups was not statistically significant(p>0.05)
Conclusions: It has been determined that there is no difference between having
knowledge about TCAM methods and using them and health literacy levels. However,
it was determined that the health literacy levels of the patients who heard and knew
about TCAM methods were higher.
Key words: Health literacy, Traditional, Complementary and Alternative Medicine
Methods