Bazı korunga türlerinde doku kültürü yöntemleri ile bitki çoğaltımı
Plant propagation with tissue culture methods in some sainfoin species
Yazar: DURAN YÜKSELGÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. SATI UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Korunga türleri Türkiye'de çok geniş bir yayılım göstermekte ve farklı çevre koşullarına adapte olmuşlardır. Biyotik ve abiyotik stres faktörlerinin bitkisel üretimi son derece sınırladığı günümüzde özellikle kültürü yapılan bitkilerdeki genetik tabanın daraldığı da göz önüne alındığında, doğal flora da bulunan bitkiler genetik materyal olarak ön plana çıkmaktadırlar. Doku kültürleri günümüzde hem bitki ıslahında hem de ıslah dışı uygulamalarda geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Ancak, her bitki türü için evrensel bir rejenerasyon protokolünün bulunmaması doku kültürünün kullanımını engelleyen en önemli sorunlardan birisidir. Bu nedenle mevcut tez çalışması kapsamında endemik Onobrychis fallax Freyn & Sint. ex Freyn var. longifolia Aktoklu, Onobrychis stenostachya subsp. sosnowskyi, Onobrychis elata Boiss. & Balans ve dünyada yaygın olarak tarımı yapılan Onobrychis viciifolia Scop. korunga türlerinde doku kültürü ile bitki rejenerasyonu amaçlanmıştır. Bu amaçla steril fidelerde kotiledonların birleştiği yerin yaklaşık 3-5 mm alt kısmı ve kotiledonların yarısı kesildikten sonra geriye kalan kotiledon boğum eksplantı farklı bitki büyüme düzenleyiciler içeren Murashige ve Skoog (MS) besin ortamında kültüre alınmıştır. En fazla eksplant başına sürgün sayısı 6-benzilaminopürin (BAP) ve α-naftalenasetik asit (NAA)  uygulamalarında O. stenostachya'da 4 mg/L BAP, O. fallax ve O. elata'da 4 mg/L BAP + 0.5 mg/L NAA, O. viciifolia'da ise 2 mg/L BAP, thidiazuron (TDZ) ve NAA uygulamalarında O. stenostachya, O. fallax ve O. elata'da 1.2 mg/L TDZ, O. viciifolia'da 0.3 mg/L TDZ ve meta-Topolin (mT) uygulamalarında ise 2 mg/L mt içeren ortamlardan elde edilmiştir. Elde edilen sürgünler 1 veya 2 mg/L indol-3-bütirik asit (IBA),  içeren MS besin ortamında köklendirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Korunga, Onobrychis, kotiledon boğum, in vitro rejenerasyon

Abstract:
Sainfoin species have an extensive spread in Turkey and adapted to various environmental conditions. Today, biotic and abiotic stressors greatly limit plant production and genetic bases are quite narrowed. Therefore, plants in natural flora have become prominent genetic materials. Tissue cultures have found a wide range of applications both in plant breeding and in non-breeding applications. However, the absence of a universal regeneration protocol for each plant species is one of the most important problems hindering the use of tissue culture. Thus, in this thesis study, it was aimed to propagate with tissue culture method in Onobrychis viciifolia Scop. which is widely cultivated in the world and Onobrychis fallax Freyn & Sint. ex Freyn var. longifolia Aktoklu, Onobrychis stenostachya subsp. Sosnowskyi and Onobrychis elata Boiss. & Balans which are endemic species. For this purpose, about 3-5 mm lower part of the place where the cotyledons were merged and half of the cotyledons were cut. Remaining cotyledon node explants were taken into culture mediums of Murashige and Skoog (MS) containing different plant growth regulators in different proportions. The greatest number of shoots per explant in 6-benzylaminopurine (BAP) and α-naphthaleneacetic acid (NAA) treatments were obtained from 4 mg/L BAP in O. stenostachya and from 4 mg / L BAP + 0.5 mg / L NAA in O. fallax and O. elata, from 2 mg / L BAP in O. viciifolia; the greatest values in thidiazuron (TDZ) and NAA treatments were obtained from 1.2 mg/L TDZ in O. stenostachya, O. fallax and O. elata and 0.3 mg/L TDZ in O. viciifolia; the greatest values in meta-Topolin (mT) treatments were obtained from 2 mg L mT containing mediums. The resultant shoots were rooted in an MS nutrient medium containing 1 or 2 mg/L Indole-3-butyric acid (IBA).

Keywords: Sainfoin, onobrychis, cotyledon node, in vitro regeneration