Türkiye'de kredi genişlemesi perspektifinde cari işlemler açığının belirleyicileri ve sürdürülebilirliği
Determinants and sustainability of current account deficits with perspective credit expansion in turkey
Yazar: ÖMER AKÇAYIR
Danışman: PROF. DR. MESUT ALBENİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Finansal sürdürülebilirlik = Financial sustainability ; Kredi genişlemesi = Credit expansion ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çoklu regresyon analizi = Multiple regression analysis

Özet:
Türkiye'de 2001 ekonomik krizinin ardından birçok yapısal gelişme yaşanmıştır. Bu gelişmelere ek olarak Türkiye'de sağlanan siyasi ve ekonomik istikrar ve küresel gelişmelerle birlikte, farklı boyutlarıyla yeni makroekonomik sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu sorunların başında 2002'den itibaren kesintisiz olarak verilen cari açıklar gelmektedir. Cari açıkların nedenlerine yönelik birçok farklı değişkenden bahsedilse de, ekonomi otoriteleri son zamanlarda kredi genişlemesini işaret etmektedir.
Gelişmekte olan Türkiye'nin gelişmiş bir ülke olma arzusuyla beslenen büyüme çabası, yatırımları ve tüketimi artırmaktadır. Bankacılık sektörünün, yatırım yapmak isteyen kamu ve özel kesimi fonlaması için gereken tasarrufların yetersizliği, dış finansman ihtiyacı doğurmaktadır. Bunun yanında, başta enerji olmak üzere aramalı ve sermaye malları gibi ithal girdilere olan bağımlılık cari açıkların kronikleşmesine ve yapısal sorunlar içermesine neden olmaktadır. Bu kapsamda çalışmada, kredi genişlemesinin cari açık üzerine etkisi, bu açıkların belirleyicileri ve finansman kalitesi perspektifinde sürdürülebilirliği incelenmektedir. 
	Cari açık ve kredi genişlemesi çerçevesinde Türkiye analizinin yapıldığı çalışmanın uygulama kısmında, iki farklı bölümde ekonometrik analizler yapılmıştır. Serilerin durağanlıkları ADF, PP, KPSS ve Ng-Perron gibi standart birim kök testleriyle ve ZA, LS, NP ve Carrion-i-Silvestre yapısal kırılmalı birim kök testleriyle araştırılmıştır. Nedensellik ilişkisi VECM'de dayalı Granger, Toda-Yamamoto ve Dolado-Lütkepohl yöntemleriyle belirlenmiştir. Seriler arasındaki eşbütünleşmenin varlığı, ilk uygulamada sınır testi yaklaşımıyla, ikinci uygulamada Maki, Engle-Granger ve Johansen yöntemleriyle araştırılmıştır. Seriler arasındaki uzun ve kısa dönem ilişkileri ilk uygulamada, ARDL yöntemiyle ikinci uygulamada, DOLS ve VEC yöntemleriyle irdelenmiştir. Bulgulara göre kredi genişlemesi, ekonomik büyüme ve petrol ithalatı Türkiye'de cari açığı artırırken, enflasyon ve finansal derinlik azaltmaktadır ve normal şartlar altında cari açıklar zayıf düzeyde de olsa sürdürülebilirdir.

Abstract:
In Turkey, there have been many progressive developments since 2001's economic crisis. In addition, new structural problems have now been emerged in Turkey despite of a political and economic stability in the country in line with developments at global level.  Of these problems, current account deficit (CAD) has become more evident since 2002. Authorities speculate on possible expansions in recent years despite the fact that many different types of variables are claimed for CAD.
Growing demand and effort in order to bring Turkey to a developed country position inevitably forces to increase in investment and consumption in Turkey. However, lacking in necessary savings in order to provide sufficient funds for public and private investors in banking sector reveals a vital necessity for foreign finances. Furthermore, CAD would even be worsened and chronic by a high dependency on importing goods such as intermediate and capital goods, particularly goods in energy sector.  In turn, this will cause more structural problems. Therefore, this study was designed to investigate the impact of credit expansion in banking sector on CAD, and to examine sustainability in CAD in the light of financing quality.
Econometric analyses were performed in the part of practical application of this study in the frame of Turkey's CAD and credit expansion in two different parts. Stability of series was investigated by using ADF, PP, KPSS and Ng-Perron standard unit root tests and by using ZA, LS, NP and Carrion-i-Silvestre with structural break unit root tests. Causality relationships was determined by Granger based on VECM, Toda-Yamamoto and Dolado-Lütkepohl methods. The presence of cointegration between series was tested in the first application by bound test approach and by the Maki, Engle-Granger and Johansen cointegration methods in second application. Long-run and short-run relationships between series for first application were analyzed by ARDL procedure and DOLS and VEC methods in second application. In conclusion, the results indicated that in Turkey, while credit expansion, economic growth and oil import increases CAD and financial depth and inflation decrease CAD which is still sustainable even at weak levels in normal conditions.