Kemal Tahir'in romanlarında halbilimi unsurları
Folklore elements in the novels of Kemal Tahir
Yazar: REZAN KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. ENSAR ASLAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk inançları = Public beliefs ; Halk kültürü = Folk culture ; Kemal Tahir = Kemal Tahir

Özet:
Kemal Tahir, Türk Halkbilimi unsurlarını eserlerinde oldukça yoğun bir şekilde kullanmıştır. O, halk anlatılarından efsane, masal, halk hikâyesi, fıkra, Dede Korkut, Köroğlu ve mitolojiye yer vermiştir. Halk anlatıları, roman akışı içerisine ihtiyaç duyuldukça dâhil edilmiştir. Bunda yazarın halka ve halk anlatılarına olan ilgisinin de etkili olduğunu düşünmekteyiz.?Devlet Ana? romanı Şamanist unsurların ve Dede Korkut dil ve söyleyiş özelliklerinin yansıtılması açısından önem taşır.Anonim halk şiiri, âşık tarzı halk şiiri ve tasavvuf, roman akışı içerisinde yer alan diğer halk edebiyatı unsurlarıdır.Yazarın halk kültürünün zengin içerikleriyle eserlerini beslediği görülür. Bunda yazarın güçlü gözlem yeteneğine sahip olması ve romanlarında insan-toplum ilişkisini irdeleyişinin etkisi büyüktür.Halk inanışı unsurları, eserlerde yoğun bir şekilde işlenir. Hayvanlarla ilgili inanışlar, büyü-muska, uğur-uğursuzluk, cin, rüya, nazar, fal ve birçok batıl inanış romanlara gizemli bir hava katar. Cennet, cehennem gibi kutsal mekânlar, kıyamet alametleri, Hızır ve adakla ilgili inanışlar roman kahramanlarının bazen de yazarın dinî görüşlerini yansıtması bakımından önem taşır.Yazar, yaşamın dönüm noktalarıyla ilgili gelenek ve görenekleri, roman akışı içerisinde değerlendirir. Onun eserlerinde, evlilikle ilgili inanış ve uygulamalar, büyük bir yer tutar. Özellikle ?Sağırdere? romanı, evlilikle ilgili uygulamalar açısından oldukça zengindir. Günlük hayatla ilgili birçok geleneğin roman düzleminde yer alması, roman kahramanlarının kültürel kimliklerinin belirginlik kazanmasında önemli rol oynar.Kalıp sözler, formel sayılar, dil ve anlatım, sosyal normlar, halk bilgisi, halk tiyatrosu, sosyal dayanışma yardımlaşma ve eğitim kurumları, bayramlar törenler kutlamalar, oyun eğlence spor, halk oyunları, halk sanatları ve meslekleri, halk mimarisi ve etnik gruplar romanlarda yer alan diğer kültür unsurlarıdır.Yazar, geleneksel maddi ve manevi kültür malzemesini modern edebiyat vadisinde yeni imajlar oluşturmada kullanmıştır. Bu da onun romanlarına büyük bir zenginlik ve doyuruculuk katmıştır.

Abstract:
Kemal Tahir used the elements of the Turkish Folk Science intensively in his works. He mainly focused on novels, mythologies, Anatolian legends, stories of Anatolian people, tales of Dede Korkut and of Keloglan. People?s narratives were also used in Tahir?s novels when needed becasuse he was interested in people and their narratives.The novel Devlet Ana (Mother State) is an important novel because it contains Shamanist elements and the language of Dede Korkut stories.Anonymous folk poetry, Islamic mysticism (sufism) and `Aşık? (lover) tradition of folk music were the other elements of Turkish folk litereature that were used in his novels.The author enriched his works with the aspects of people?s (Anatolian) culture. The main motives behind this were that he was an excellent observer and was interested in the relationship between individual and society.People beliefs were also important part of his works. Belifs about animals, witchcraft, amulet, good or bad fortunes, dream, genie, evil eye, fortunetelling and superstitions make his novels mysterious. Beliefs about Hızır and oblation, heaven and hell and the sings of Doomsday reflect not only the views of the novels? characters but also the views of the author?s on religion.In his novels, the author analyzed the customs and traditions of the critical times of life. Marriage beliefs and practices were also important part of his novels. The novel Sağırdere (Deaf River) is quite rich in terms of marriage practices. The customs of the daily life in his novels made the cultural identities of the novel heroes more specific.Expressions, formal numbers, language and narration, social norms, public theatre, public knowledge, social solidarity and cooperation, festivals, educational institutions, games, entertainment, public arts and professions, sports, public architecture and ethnic groups were the other cultural constituents in his novels.The author used the materialistic and moralistic ingredients of the culture (Anatolian) to create new images in the valley of modern literature, which added more richness and satisfaction to his novels.