Kenevir ve kenevir karışımlarının farklı teknikler ile tekstil tasarımında kullanılması üzerine deneysel bir çalışma
An experimental study on the use of hemp and hemp blends with different techniques in textile design
Yazar: MERVE SOYBAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞEHRİBAN ÖZLENEN İŞMAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Doğal lifler sürdürülebilirlik ve ekolojik tekstiller kapsamında önemli bir yere sahiptir. Ancak doğal lif üretiminde kullanılan fazla miktarda su ve kimyasal tarım ilaçlarının çevre ve insan sağlığına olan etkileri tartışılmaktadır. Oluşan sorunlara karşı yeni alternatifler üretilmektedir. Son dönemlerde yeniden değer kazanan kenevir lifi bu yaklaşıma bir örnektir ve çalışmanın ana unsurunu oluşturmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda kenevir lifinin kullanımının tekstil tasarım açısından yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kenevir ve kenevir karışımlarının tekstil endüstrisinde kullanım alanını genişleterek katma değer kazandırılması ve bir farkındalık yaratılması hedeflenmiştir.
Tez çalışması kapsamında birinci bölümde; kenevir bitkisi, kenevir lifi ele alınmış, geçmişten günümüze kenevir ve kenevir karışımlarından oluşan tekstil ürünleri araştırılmıştır. Farklı disiplinlerde tasarımlar yapan tasarımcıların çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde tasarımcı bakış açısıyla farklı kenevir iplikleri ve teknikler kullanarak özgün dokuma kumaş tasarımları yapılmıştır. 
Tasarım sürecinin başlangıcında temin edilen iplikler ile ön numune çalışmaları yapılarak farklı dokuma yapıları ve iplik kombinasyonları ile kumaş yüzeyinde hacimli görünümler elde edilmeye çalışılmıştır.  Ön numune çalışmaları tasarımların çıkış noktasını oluşturmuştur. Tasarımlarda dokuma ve doğal boyama kombinasyonları ile hacimli dokuma kumaş yüzeyleri elde edilmiştir. Dört kumaş tasarımının iplikleri boyanmıştır. İki tasarımda ise çapraz boyama (cross-dyeing) işlemi uygulanmıştır. Doğal boyamalar ön mordanlama yöntemine göre zerdeçal, adaçayı, nar, ceviz kabuğu ve kök boya kullanılarak yapılmıştır. Son olarak, endüstriyel üretim sürecinde karşılaşılabilecek sorunları görebilmek için seçilen üç tasarım otomatik numune dokuma tezgâhında yeniden dokunmuştur. Bu tez çalışması kapsamında geçmişte kullanılan ve gelecekte kullanımının artacağı ön görülen kenevir lifine katma değer kazandırılması amaçlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kenevir, Dokuma Kumaş, Sürdürülebilirlik, Ekolojik Tasarım, Eko Tekstil,  Doğal Boyama, Yenilikçi Yaklaşımlar, Özgün Yüzey Tasarımları

Abstract:
Natural fibres have an important place within the scope of sustainability and ecological textiles. However, the effects of excessive amounts of water and chemical pesticides used in natural fibre production on the environment and human health are discussed. New alternatives are generated against the problems that arise. Hemp fibre, which has recently gained value again, is an example of this approach and constitutes the main subject of the study. As a result of the investigations, it was determined that the use of hemp fibre is insufficient in terms of textile design. In this context, it is aimed to create added value and raise awareness by expanding the usage area of hemp and its blends in the textile industry.
Within the scope of the thesis study, in the first chapter; hemp plant and hemp fibre were discussed, and textile products consisting of hemp and hemp blends from past to present were investigated. The works of designers in various disciplines are analysed. In the second part, original woven fabric designs were made using different hemp yarns and techniques from the perspective of the designer.
At the beginning of the design process, preliminary studies were carried out with supplied yarns  and voluminous appearances were attempted to be created on the fabric surface with different weaving structures and yarn combinations. Preliminary studies constituted the starting point of the designs. In the designs, voluminous woven fabric surfaces were obtained by combining weaving and natural dyeing. The yarns of four fabric designs were dyed. In two designs, cross-dyeing process was applied. Natural dyeings were made using turmeric, sage, pomegranate, walnut shell, and madder according to the pre-mordanting method. Finally, the three selected designs were rewoven on an automatic sample loom to see the problems that may be encountered in the industrial production process. Within the scope of this thesis study, it is aimed to gain added value to hemp fibre, which has been used in the past and is expected to increase its use in the future.
Keywords: Hemp, Woven Fabric, Sustainability, Ecological Design, Eco Textile, Natural Dyeing, Innovative Approaches, Original Surface Designs