Çukurova Bölgesi'nde sorun olan meryem dikeni [Silybum marianum (L.) Gaertner]'nin yabancı ot olarak önemi ve biyolojik mücadelesi üzerine araştırmalar
Research on biological control and important as weed milk thistle [Silybum marianum (L.) Gaertner] in the Çukurova Region
Yazar: OLCAY BOZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SİBEL UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Çukurova Bölgesi, buğday ve çayır-mera alanlarında önemli bir yabancı ot türü olan Meryem Dikeni [Silybum marianum (L.) Gaertner]'nin biyolojik mücadelesine yönelik olarak yaşam döngüsünü belirlemek ve olası biyolojik mücadele olanaklarını ortaya koymak amacıyla Kasım 2006'dan Mayıs 2011'e kadar yürütülmüştür. Birbirlerinden ekolojik olarak farklı üç bölge, Çatalan, Karataş ve İmamoğlu'nda sabit parseller oluşturulmuştur. Bu parsellere iki haftaya bir periyodik olarak gidilerek bitkinin kotiledon, fide bitkisi, rozet ve olgun bitki dönemleri kaydedilmiştir. Her parselde işaretlenen bitkilerin boyları, çapları, kapitula sayıları ve çapları, kapituladaki tohum sayıları ve bir bitkinin ürettiği toplam tohum sayıları belirlenmiştir. Çukurova Bölgesi'nde ortalama olarak bir metrekarede 6,06 adet Meryem Dikeni saptanmıştır. Ortalama bitki boyu 117,16 cm, bitki çapı 1,68 cm, bir bitkinin oluşturduğu kapitula sayısı 7,66 ve kapitula çapı 2,83 cm saptanmıştır. Ortalama olarak bir kapituladaki tohum sayısı 65,63 adet iken bir bitkide oluşan tohum sayısı 533,14 adet saptanmıştır. Toprakta bulunan tohum bankası ilkbaharda 1577,61 adet/m2, sonbaharda 5764,92 adet/m2 bulunmuştur. Kapituladaki tohumlara ana zarar veren böcekler; Larinus latus Herbst (Col: Curculionidae) ve Rhinocyllus conicus Froelich (Col: Curculionidae) olup Meryem Dikeni'nin biyolojik mücadelesinde potansiyel öneme sahip doğal düşmanlardır.

Abstract:
This study was conducted to determine the life cycle of milk thistle [Silybum marianum (L.) Gaertner] which is problemic in wheat field and pasture in the Çukurova Region from November 2006 to May 2011 towards its possible biological control. The permanent plots were performed in Çatalan, Karataş and İmamoğlu locations  that had different ecological conditions. The cotyledon, seedling, rosette and mature stages of milk thistle were recorded in the plots in two week intervals. A plant was chosen in each plot to determine plant heights, root diameters, number of capitulas, diameters of capitulas, number of seeds in capitulas and total number of seeds . The average of the milk thistle number was determined as 18.17 plants/m2 in the Çukurova Region The average plant height was found to be 117,16 cm where the average plant diameter was 1,68 cm. The average number of capitulas was determined as 7,66 and the average diameter of capitula was 2,83 cm. The average seeds per capitula was 65,63 which means 533,14 seeds per plants. Finally, the average seed bank of soil was determined as 1577,61 seeds/m2 in September and 5764,92 seeds/m2  in autumn. The main insects affecting the capitula seeds were found as Larinus latus Herbst (Col: Curculionidae) and Rhinocyllus conicus Froelich. (Col: Curculionidae) and are having a good potential for the biological control of milk thistle.