Tedaviye dirençli major depresyon vakalarında rTMS ve EKT tedavilerinin maliyet etkinliğinin değerlendirilmesi: Meta-analiz çalışması
Assessment of cost-effectiveness of rTMS and ECT treatments in treatment-resistant major depression cases: A meta-analysis study
Yazar: BERRAK BORA BAŞARA
Danışman: PROF. DR. İSMET ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Depresyon = Depression ; Maliyet = Cost ; Maliyet-etkinlik analizi = Cost-effectiveness analysis ; Meta analizi = Meta analysis ; Sağlık teknolojisi değerlendirme = Health technology assessment ; Transkraniyal manyetik uyarı = Transcranial magnetic stimulation

Özet:
Sağlık teknolojileri değerlendirilmesi (STD), özellikle geri ödeme, fiyatlandırma ve teknolojinin kullanımına ilişkin kararlarda yöneticilerin bilimsel karar almalarını sağlayan bir araçtır. Bu tezde, tedaviye dirençli depresyon vakalarında kullanılan ve rehberlerde altın standart olarak belirtilen EKT tedavisi ile rTMS tedavisinin STD metodolojisi kullanılarak maliyet etkililik analizi yapılmıştır. Belirlenen kriterlere uygun çalışmalardan Hamilton Depresyon Sıralama Ölçeği (HDRS) ile tedavi öncesi ve sonrası oluşan farkı, tedaviye cevap, tam düzelme, tedaviyi yarıda bırakma gibi veriler üzerinden meta-analiz yapılmıştır. Maliyet verileri için, 2019 yılı tüm Türkiye'den 18 yaş üzeri F32-F33 ICD-10 kodu alan ve rTMS ve EKT tedavisi alan kişilerin verileri ile birlikte tedavi sonrası reçete, konsültasyon ve tahlil talepleri uzman görüş alınarak netleştirilmiştir. Ayrıca, hastanelerin SGK'ya fatura edilen verileri de incelenmiştir. Maliyetler ödeme kurumu bakış açısıyla SUT üzerinden, etkililik ise literatürde belirtilen değerler kullanılarak bir yıl için hesaplanmış ve karar ağacı modeli kullanılmıştır.

EKT tedavisinde rTMS'ye göre depresyonun düzeldiğini gösteren HDRS'de alınan puanlarda düşme daha fazladır (Standartlaştırılmış ortalama fark Hedge's g 0,59 (%95CI -0,09-1,27 p=0,09). Tedaviye verilen cevap RR 0,84 (%95CI 0,61-1,16 p=0,28) ve tam düzelme hızı risk oranı RR 0,99 (%95 CI 0,59-1,64 p=0,96) olup EKT lehinedir Tedaviyi yarıda bırakma riski ise rTMS'ye göre EKT'de daha fazladır RD -0,07 (%95CI -0,14 ile -0,01 p=0,02). Psikotik olmayan hastalarda ise tedaviye cevap rTMS lehinedir (RR 1,07 (%95 CI 0,73-1,55, p= 0,74).

Maliyet etkililik hesaplamalarına göre rTMS'de QALY başına maliyet 788,19₺ iken EKT'de QALY başına maliyet 8.960,12₺'dir. EKT ile tedavi edilerek 1 QALY için gereken ilave maliyet (İMEO) 68.827,97₺'dir 2019 yılı GSYH'nin 1-3 katı (52.213₺-156.639₺) olduğundan EKT, rTMS'ye göre maliyet etkilidir. Ancak psikotik olmayan hastalarda rTMS'nin QALY başına maliyeti 801,88₺ iken EKT'nin 10.970,1₺'dir. EKT ile tedavi edilerek elde edilecek bir QALY için gereken ilave maliyet (İMEO) 171.867,2₺'dir. Psikotik olmayan hastalarda rTMS, EKT'ye göre maliyeti daha az, faydası daha fazla olduğu için daha maliyet etkili bulunmuştur.

Abstract:
Health technology assessment (HTA) enables managers to make scientific decisions, especially regarding reimbursement, pricing, and the use of technology. Within this thesis, cost-effectiveness analyses of rTMS and ECT treatment were conducted for treatment-resistant depression with HTA methodology. A meta-analysis were done for the differences before and after treatment with the Hamilton depression ranking scale, response, remission, and discontinuation. For cost, the data of people 18+ who received rTMS and ECT treatment with ICD-10 codes F32-F33 and received rTMS and ECT treatment from the e-nabiz system for 2019 in Türkiye, as well as post-treatment prescription, consultation, and analysis requests, were clarified by obtaining expert opinions. The data from invoices to the SSI was analyzed. Costs were calculated from the payment institution perspective using the SUT, and effectiveness was calculated for one year using the values specified in the literature, and the decision tree model was used.

ECT treatment was associated with a higher decrease in HDRS scores, indicating improvement in depression compared to rTMS (Hedge's g 0.59 (95%CI -0.09–1.27; p=0.09)). The response to treatment was RR 0.84 (95%CI 0.61–1.16 p = 0.28), and the remission rate was RR 0.99 (95% CI 0.59–1.64 p=0.96), favoring ECT. The risk of treatment discontinuation was higher in ECT compared to rTMS (RD) -0.07 (95%CI -0.14 to -0.01; p=0.02). In non-psychotic patients, response to treatment was better in rTMS (RR 1.07 (95%CI 0.73–1.55, p=0.74)).

According to the cost-effectiveness analysis, the cost/QALY in rTMS was ₺788,19, while the cost/QALY in ECT was ₺8,960.12. The incremental cost-effectiveness ratio (ICER) is ₺68,827.97. 1-3 times of GDP in 2019 was between ₺52,213 to ₺156,639. So ECT is cost-effective than rTMS. However, in non-psychotic patients, the cost/QALY of rTMS is ₺801,88, and ECT is ₺10,970.1. ICER is ₺171,867.2. So in non-psychotic patients, rTMS was cost-effective than ECT.