Türkiye Selçuklu Devleti'nde saltanat mücadeleleri ve devlet ile toplum üzerindeki etkileri
Sultanate struggles at Turkey Seljuk Empire and impacts on state and society
Yazar: MEVLÜT GÜNLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEFER SOLMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Devlet = State ; Devlet idaresi = State administration ; Kılıç Arslan I = Kılıç Arslan I ; Mücadele = Struggle ; Orta Çağ = Middle Ages ; Saltanat = Sovereignty ; Selçuklular = Seljuks ; Sosyal etki = Social affect ; Süleyman Şah I = Süleyman Şah I ; Tarih = History

Özet:
İlk Türk devletlerinden itibaren devlet, kendisini meydana getiren ailenin ortak malı olarak görülmekteydi. Saltanat ailesi fertlerinin her birinin devlet üzerinde eşit haklara sahip olması ve tahta çıkışın yaptırım uygulayan bir kurala bağlanmayışı saltanat mücadelelerin ortaya çıkmasına neden olmaktaydı. Saltanat mücadeleleri sonrasında tahta çıkan sultanlar kendileri için tehlikeli gördükleri sultan ailesi fertlerini hapsettirmek veya gözlerine mil çektirmek veyahut da yay kirişi ile boğdurtmak suretiyle etkisiz hale getirmişlerdir. Dünya tarihinde yerini almış önemli Türk devletlerinden biri olan Türkiye Selçuklu Devleti'nde de mevcut olan bu anlayıştan dolayı, kuruluşundan yıkılışına kadar saltanat mücadeleleri yaşanmış ve devleti tüm kurumlarıyla derinden etkilemiştir. Yaşanılan mücadeleler kimi zaman iki kişi arasında geçen basit güç gösterilerinden meydana gelirken kimi zaman da devletin ve toplumun temel bileşenlerinde büyük değişikliklere neden olan geniş ölçekli hadiseler olarak ortaya çıkmışlardır. I. Süleyman Şah ile I. Kılıç Arslan'ın Büyük Selçuklu Devleti için girdikleri saltanat mücadeleleri devletin güçlü temeller üzerine kurulmasının gecikmesine neden olurken, II. Süleyman Şah ile I. Gıyaseddin Keyhusrev arasındaki saltanat mücadelesi devletin toparlanarak yükseliş dönemine girmesini sağlamıştır. Moğol istilası sonrasında da taht mücadeleleri devam etmiş ve Moğolların yarlık verdiği kişinin sultanlığı kabul görmüştür.

Abstract:
Beginning from the first Turkish states; the state was seen as the common property of the family which constitutes itself. The facts that each member of the Sultanate family members have equal rights over the state and that ascending the throne does not necessiate rule-enforcing sanctions had caused the emergence of the sultanate struggles. Sultans that ascend the throne after struggles of sultanates had made the sultan?s family members who they see dangerous to themselves neutralized by improsing them or putting out their eyes or killing them via having them choked with beam spring. Turkey Seljuk State; as being one of the Turkish states having taken its place in world history, does have the same mentality so those struggles happened from the establishment to the fall of the state and deeply affected the state with all the institutions of it. The experienced struggles sometimes came into the scene as simple power demonstrations occuring between two people, or sometimes appeared as the large-scale events causing great changes over the components of the state and society. While the sultanate struggle between I. Solomon Shah and I. Kilidje Arslan for the Great Seljuk State caused the delay of the establishment on a strong foundation, the sultanate struggle between II. Solomon Shah and I. Ghiyath al-Din Kaykhusraw provided the state's recovery and its passing to the period of the rise. The struggles of the sultanate continued after the Mongol invasion and the Sultanate of the person who had been commanded by Mongols was accepted.