Çevre etiketi sistemi ve Türkiye'deki durumu
Environmental label system and its status in Turkey
Yazar: AYNUR ÇOPUR YEŞİLBAŞ
Danışman: PROF. DR. YALÇIN ŞEVKİ YILDIZ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çevre Etiketleri, ürün ve hizmetlerin çevresel olduğunu gösteren, tüketicilere güvenilir bilgi sağlamayı amaçlayan ve çoğunlukla gönüllülük esasına dayalı olarak yürütülen, bağımsız şekilde onaylanarak sertifikalandırılan ve Hayat Boyu Değerlendirme Yöntemi ile analiz edilen veya üretici beyanını esas alan, ISO 14020,14021,14024,14025 vb. standartlara dayanan, sürdürülebilir tüketim ve üretim politikasının bir parçası olarak ifade edilebilen piyasa temelli ekonomik araçlardır.
Günümüzde 199 ülkede 25 endüstri sektöründe yaklaşık 463 çevre etiketi uygulamasından bahsedilmektedir. Dünyada çevre etiketi sistemini yürürlüğe koyan ilk ülke Almanyadır. 1977 yılında Mavi Melek (Blue Angel) adıyla başlatılan çevre etiketini, 1992 yılında oluşturulan  ve AB üyesi ülkeler ile AB'ye ihracat yapan üreticiler tarafından uygulanan AB Eko-Etiketi takip etmiştir. 
Bu tez çalışmasında, öncelikli olarak çevre etiketi sisteminin tanımı ve amaçlarına yer verilerek, bahse konu sistemin sağladığı avantajlar detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bu avantajlar kısaca;  
 	Daha az atık,
 	Tehlikeli madde minimizasyonu
 	İşletmelerde sürekli iyileştirme politikası ve çevresel itibar (yeşil imaj)
 	Kütle dengesi hesabı (girdi-çıktı hesabı) ile su enerji ve malzeme tasarrufu
 	Müşteriler için güvenilir çevresel seçenek ve bilimsel mesnetli beyan 
 	Çevresel mevzuatlara uyumu destekleyen ve kirlenmeden çevresel önlem almayı hedefleyen bir adım şeklinde sıralanmıştır. 
Çalışmanın son bölümünde ise ülkemizde ürünlere yönelik çevre etiketi sisteminin oluşturulmasından sorumlu otorite, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının çevre etiketine yönelik faaliyetleri izah edilmiş olup; bunlar, 
	'AB Eko-Etiket Planının Uygulanması' konulu  TAIEX Çalıştayı,
	Çevresel Etiket Altyapı (ÇETAY) Projesi,  
	Çevre Etiketi Seminerleri, 
	Türkiye'de Ulusal Çevre Etiket Sisteminin Kurulmasına Yönelik SEI Projesi,
	Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 19.10.2018 tarihli ve 30570 sayılı Çevre Etiketi Yönetmeliği'nin (seramik, temizlik kağıtları, tekstil sektörüne yönelik kriterlerin) yayımlanması,
	TÜBİTAK ile birlikte yürütülen 'Türkiye Çevre Etiket Sisteminin Sürdürülebilir Uygulanması ve Farkındalığın Arttırılması Kapsamında Turistik Konaklama Tesisleri Hizmet Grubunda Çevre Etiketi Kriterlerinin Oluşturulması Projesi' şeklinde listelenmiştir. 
Tezin sonucunda çevre etiketi sisteminin daha aktif hale gelebilmesi adına faydalı görülen öneriler beyan edilmiştir. Kısaca;  
	AB İle Karşılıklı Tanıma Anlaşmalarının Yapılması
	GEN (Global Ecolabelling Network) Ağına Üye Olunması,
	AB Eko-Etiket Mevzuatına Kademeli Bir Geçiş İçin Uyumlaştırma Takvimi Hazırlanması,
	Teşvik programlarının detaylandırılması; bununla birlikte etkin bir denetim mekanizmasının  oluşturulması,  
	Her ölçekte farklı sektörlere hitap edecek etkin bir çevresel korumanın sağlanması amacıyla kriterlerin kademeli hale getirilmesi (Altın/Gümüş/Bronz)
	Reklam, tanıtım ve kamu spotları vb. yöntemlerle etiket sisteminin tanıtılması ve farkındalığının arttırılması 
	Ulusal Çevre Mevzuatlarında kapsam belirleme ve kullanılan veritabanına entegrasyon ile tekrarlayan işlemlerden kaçınılarak eko-etiket sürecinin işlerliğinin arttırılması yönünde yazılım geliştirilmesi  
Anahtar Kelimeler: Çevre Etiketi, AB Eko-Etiketi  (EU Eco-Label), Ulusal Çevre Etiketi Projeleri, Türkiye Çevre Etiketi

Abstract:
Environmental Labels, which indicate that products and services are environmental, aim to provide reliable information to consumers and are often conducted on a voluntary basis, are independently approved and certified and analysed by the Life Cycle Assessment Method or based on the manufacturer's declaration and ISO 14020,14021,14024,14025, etc. standards, are market-based economic instruments that can be expressed as part of sustainable consumption and production policy.
Today, there are about 463 environmental label applications in 25 industrial sectors in 199 countries. Germany is the first country in the world to implement the environmental labelling system. The environmental label, which was launched in 1977 as the Blue Angel, was followed by the EU Eco-Label, which was created in 1992 and applied by member states of the EU and manufacturers exporting to the EU.
In this thesis, primarily, the definition and aims of the environment label system are mentioned and then the advantages of the system are explained in detail. These advantages are mainly:
•	Less waste,
•	Hazardous material minimization
•	Continuous improvement policy and environmental reputation in businesses (green image)
•	Mass balance calculation (input-output calculation) water, energy and material savings
•	Reliable environmental choice and scientifically supported declaration for customers
•	Supports compliance with environmental regulations and providesa step aimed at taking measures before pollution happens.
In the last part of the study, the environmental labelling activities of the Ministry of Environment and Urbanization which is the authority responsible for the establishment of the environment label system for the products in Turkey, have been explained.These are listed as:
•	TAIEX Workshop on 'Implementation of the EU Eco-Label Plan',
•	Environmental Label Infrastructure (ÇETAY) Project,
•	Environmental Label Seminars,
•	SEI Project for the Establishment of the National Environmental Label System in Turkey
•	Publication of the Environment Label Regulation (criteria for ceramics, cleaning papers, textile sector) dated 19.10.2018 and numbered 30570 by the Ministry of Environment and Urbanization,
•	"The Project of Creating Environmental Label Criteria for Tourist Accommodation Facility Services Group in the Context of Sustainable Implementation of Turkey's Eco-Label System and Awareness Raising"carried out in conjunction with TUBITAK.
As a result of the thesis, recommendations which are deemed useful in order to make the environment label system more active have been declared. These are briefly:
•	Signing of Mutual Recognition Agreements with EU
•	Membership to GEN (Global Ecolabelling Network),
•	Preparation of a Harmonization Schedule for a Gradual Transition to EU Eco-Label Legislation,
•	Elaboration of incentive programs and establishing an effective audit mechanism,
•	Gradualization of criteria (gold / silver / bronze) to ensure effective environmental protection addressing different sectors of all scales
•	Raising the awareness for the eco-label system via advertisements, publicity and public spots etc. methods
•	Developing a software to improve the efficiency of the eco-labelling process by avoiding repetitive transactions with scoping National Environmental Legislationand integrating it into the database. 
Keywords:Eco-Label, EU Eco-Label, National Environmental Label Projects, Turkey Eco-Label