Böbrek nakli hastalarında vitamin D düzeyi ve kan basıncı ilişkisi
The relationship between blood pressure and vitamin D levels in renal transplantation patients
Yazar: FATİH KARAAHMET
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARICI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Kan basıncı ölçülmesi = Blood pressure determination ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
. Böbrek nakli, kronik böbrek yetmezliğinde morbidite ve mortalite açısından en önde gelen tedavi yöntemidir. Böbrek nakli yapılan hastalarda vitamin D eksikliğinin sık olduğu saptanmıştır. Vitamin D'nin kemik ve mineral metabolizması dışında birçok dokuda bulunan Vitamin D Reseptörü (VDR) aracılığı ile gerçekleştirdiği non-genomik etkileri vardır. Vitamin D karaciğerde lipid metabolizmasını düzenlemekte, insülin seviyesini dengelemekte, renin anjiyotensin aldosteron sisteminin (RAAS) baskılanmasını sağlayarak hipertansiyon (HT)'dan ve kardiyovasküler hastalıklardan korumaktadır. Vitamin D'nin böbrek nakli hastalarında HT ve greft kaybı sürecinde koruyucu özelliği olabilir. Bu çalışmanın amacı böbrek nakli hastalarında vitamin D düzeyinin, kan basıncı ve greft fonksiyonunu etkileyecek parametreler (vücut kitle indeksi (VKİ), kan şekeri, lipid profili) üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışmaya, Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Nefroloji polikliniğine, 15 Ocak 2010 ve 15 Mart 2010 tarihleri arasında başvuran, nakil tarihinden en az 6 (altı) ay süre geçmiş, toplam 115 böbrek nakli hastası alındı. Hastaların 25-OH vitamin D düzeyleri ölçüldü ve diğer laboratuvar (kreatinin, BUN, kalsiyum, fosfor, lipid düzeyleri, alkalen fosfataz, açlık kan şekeri) değerleri kaydedildi. Hastalara alınan kanla eş zamanlı olarak kan basıncı takibi yapıldı ve aldıkları antihipertansif tedavi ve sayısı kaydedildi. Böbrek naklinin büyük çoğunluğu (%58) canlı vericilerden yapılmıştı. Vitamin D ortalaması 16,28± 5,2ng/ml saptandı. Vakaların %10,4'ünde vitamin D düzeyi ciddi eksiklik düzeyi olan <10ng/ml, %70,4'ü 10-20ng/ml arasında, %17,5 21-30ng/ml arasında ve %1,7'sinde >30ng/ml saptandı. Vakalar 25(OH)D düzeyine göre, <20 ng/ml(OH)-D düzeyi olanlar 1.grup, ?20ng/ml(OH)-D vitamini değeri olanlar 2.grup olmak üzere iki gruba ayrıldı. Kadınlarda D vitamini eksikliği (<20ng/ml) erkeklere göre daha fazla oranda görüldüğü saptandı. D vitamini düzeyi <20ng/ml olanlar ile ?20 ng/ml olanlar arasında yaş, VKİ ve donör özellikleri arasında istatistiksel fark bulunmadı. Her iki grubun sistolik, diyastolik ve ortalama kan basıncı değerleri ile antihipertansif ilaç sayısı kullanımı benzerdi. Her iki grubun serum kreatinin, GFR, Ca, P, alkalen fosfataz, C-reaktif protein, açlık plazma glikozu, hemoglobin ve lipid düzeyleri arasında fark bulunmadı. Bu çalışma böbrek nakli hastalarında vitamin D eksikliği ile yetersizliğinin oranı %98,3 olarak saptanmıştır. Vitamin D eksikliği olan grup ile yetersizliği olan grubun laboratuvar, greft fonksiyonları ve kan basıncı benzer saptandı. Sonuç olarak; vitamin D eksikliği böbrek nakli hastalarında çok sık görülmekte olup, vitamin D replasmanı kan basıncı regülasyonu yanında multifaktöriyel kazanç sağlayabilir. Bu amaçla daha çok sayıda vaka içeren çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Renal transplantation is the most prominent treatment of renal insufficiency. Vitamin D deficiency found to be common in renal transplant patients. Beside the effect of vitamin D on bone and mineral metabolism, it also has non-genomic effects in many tissues that has the vitamin D receptors. In the liver it regulates lipid metabolism and balances insulin levels. Through renin-angiotensin-aldosterone system inhibition, it protects from hypertension and cardiovascular diseases. Vitamin D in renal transplant patients may have protective effects in the process of graft loss and occurence of hypertension. In this study, we investigated the relation between vitamin D levels and hypertension (HT) and parameters that effect graft function (body mass index-BMI, fasting plasma glucose, lipid profile). 115 renal transplant patients (transplantation data >6 months) who were in regular follow-up of Hacettepe University Hospitals Nephrology Unit Clinic were recruited between 15th January 2010 to15th March 2010. In all patients vitamin D levels, serum creatinine, blood urea nitrogen, calcium, phosphate, lipid profiles, alkaline phosphatase, fasting plasma glucose were measured and at the same time the blood pressure has been followed and the antihypertensive drugs were recorded. Most of the patients (%58) had a living donor. Mean level of vitamin D was 16,28± 5,2ng/ml, %10,4 of the patients had severe vitamin D insufficiency (<10ng/ml), %70,4 with a level between 10-20ng/ml, %17,5 between 21-30ng/ml, and the rest (%1,7) had levels more than 30 ng/ml. According to the level of vitamin D, patients has been divided into two groups, the first with levels of less than 20 ng/ml, the second one with levels of equal or higher than 20 ng/ml. The vitamin D deficiency (<20ng/ml) in women was seen more frequently than man. Between two groups, there were no statistically significant difference in age, BMI and donor features. Systolic, diastolic, and mean artery pressures in two groups were similar. Laboratory investigations (GFR, creatinine, Ca, P, ALP, CRP, fasting plasma glucose, Hb, lipid profile) showed no significant difference among two groups. In this study vitamin D deficiency and insufficiency was present in 113 patients (%98,3). Laboratory investigations, graft functions and blood pressures were similar between vitamin D deficiency and insufficiency groups. In conclusion Vitamin D deficiency was found to be common in renal transplant patients. Vitamin D supplementation in addition to its benefits for blood pressure it has a multifactorial benefits, because of that larger studies and researches must done.