Günümüz Türk mimarisine felsefeyle bakmak
Looking at the present day Turkish architecture through philosophy
Yazar: METİN BAYRAK
Danışman: PROF. DR. HARUN TEPE ; PROF. DR. M. ZEKİ SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Felsefe = Philosophy ; Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Kültür = Culture ; Kültür endüstrisi = Cultural industry ; Mimari = Architectural ; Mimarlık = Architecture ; Modernleşme = Modernization ; Türk mimarisi = Turkish architecture ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışmada Mimariye ve özellikle `Günümüz Türk Mimarisi'ne 20. yüzyılda etkili olan dört filozofun kavramlarıyla ?felsefeyle- bakılarak mimarlığın bir tür felsefi eleştirisi yapılmakta; Zeitgeist ile mimarlık arasındaki ilişkinin mimari yapılarda nasıl nesnelleştiğinin yanıtı aranmaktadır.Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. ?Giriş? bölümü, çalışmanın amacını, kapsamını ve yöntemini içermektedir. ?Mimarlık ve Modernite? başlıklı birinci bölümde, Mimarlık ya da Mekânın Evrimi, Moderniteden Postmoderniteye Mimarlık, Türk Modernleşme Projesi Olarak Mimarlık işlenmekte. İkinci bölümde ise felsefe, sanat, teze konu olan mimarlık objelerinin aynı zamanda bir sanat objesi (de) olabilmesi nedeniyle N. Hartmann ve Yeni Ontoloji anlatılmakta. Tezin, Kavramsal Çerçevesini oluşturan İdeoloji, Kültür Endüstrisi ve İktidar kavramları üçüncü bölümde ele alınmakta; bu bölüm, Yirminci Yüzyıla Dair Birkaç Değini, Altusser'in ?İdeoloji? Kavramı ve İdeoloji Açısından Mimarlık; Adorno'nun ?Kültür Endüstrisi? Kavramı ve Kültür Endüstrisi Açısından Mimarlık ve Foucault'un ?İktidar? Kavramı ve İktidar Açısından Mimarlık alt başlıklarından oluşmakta. ?Mimariye Felsefeyle Bakmak? adlı dördüncü ve son bölümde, Mimarlık ve Eleştiri, Mimariye Felsefeyle Bakmak, Mimarinin Felsefi Eleştirisi, Felsefe ve Sanat konu başlıklı II. Bölümde serimlenen N. Hartmann'ın Yeni Ontolojisi temele alınarak kavramsal çerçeve ile çalışmaya konu olan mimari yapıların eleştirilerinde ulaşılan sonuçların kısaca değinildiği Ara Sonuç ?Sonuç? altbaşlıklarından oluşmakta.?Sonuç? bölümünde, çalışmanın sonucunda ulaşılan mimarlık - felsefe ilişkisi ve günümüz mimarisine ve Türk mimarisine felsefe ile bakılınca görülenler serimlenmektedir. Sonuç, iki açıdan ele alınmakta: birincisi, mimari yapılar, tezimiz temel kavramsal çerçeve sunan filozofların kavramları ile ?nasıl? görünmekteler; bize neler anlatmaktalar? İkincisi, ?ele alınan yapılar, üretildikleri kentler ve toplumsallıkla felsefi anlamda bir ilişki kurmuş mudur?? ?Konu edinilen yapılarda kırıntılar şeklinde de olsa bulunduğu `yer'e ait herhangi bir unsur var mıdır? Varsa bu nasıl işlenmiştir?? ?Bulunduğu `yer' ile ilişki kurmayan ya da kuramayan bir mimarlık objesinin bir `mimari'ye sahip olduğu söylenebilir mi?? vb. sorular irdelenmekte.Yapı görselleri, IV. Bölüm'de Mimarinin Felsefi Eleştirisi adlı altbaşlıkta mimari eleştirileri yapılan yapılarla birlikte verilmekte.Anahtar sözcükler: Mimarlık ve Felsefe, Türk Modernleşmesi, Mimarlık Eleştirisi, Mimarinin Felsefi Eleştirisi Mimariye Felsefeyle Bakmak, İdeoloji, Kültür Endüstrisi, İktidar

Abstract:
In this work philosophical criticism of the architecture is being carried out by looking at the architecture and especially at the present day Turkish architecture with the concepts, by philosophy, of the four philosophers who had been influential during the 20th century and the answer is sought for how the relationship between Zeitgeist and the architecture has become objective in these architectural buildings.This work contains four sections. The ?Introduction? section contains the objective, scope and method of the work. In the first section titled ?Architecture and Modernity?, the evolution of the Architecture or the Location, Architecture from the Modernity to the Post-Modernity, Architecture as the Turkish Modernisation Project have been described. In the second section philosophy, art and N. Hartmann?s New Ontology concept has been told as the architectural objects subject to the thesis could probably (also) be an art object. In the third section of the thesis, which is called ?Conceptual Framework: Ideology, Industry of Culture and Competence?, three different philosophers and their concepts are dealt with. The fourth and the last section, which is called ?Looking at the Architecture through Philosophy?, consists Architecture and Criticism, Looking at the Architecture through Philosophy, Philosophical Criticism of the Architecture and pre-conclusion, results reached about Architectural Buildings which are the subject of the thesis in the light of N. Hartmann?s New Ontology described in the second section called ?Philosophy and Art.?The conclusion is handled in two different points of view: the first one is, ?how the architectural buildings seem to us when they are contemplated with the concepts of the philosophers, who provide basic conceptual frame for our thesis, and what they tell us?. The second one, questions like, ?have the buildings that are studied in this work any relationship with the cities and societies, where they have produced in, in terms of the philosophy?? ?Have the buildings being studied in this work any kind of element that belongs to the `location? where they are built on, even in fragmented form??, ?If there are, how this has been shaped?? ?Is it possible to call an architectural object, which does not create any relationship with the location it is situated in, as architecture?? are examined.The building images are given with the buildings of which architectural criticism have been made in the fourth section called Philosophical Criticism of the Architecture.Key words:Architecture and the Philosophy, Turkish Modernisation, Architectural Criticism, Philosophical Criticism of the Architecture, Looking at the Architecture through Philosophy, Ideology, Industry of Culture, Power