Karadeniz sahil kuşağında bal arıları (Apis mellifera L.) ile yağlık kolza (Brassica napus l.) bitkisinin karşılıklı ilişkilerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A study on the determination of mutual relations between honey bees (Apis mellifera L.) and oil rapeseed (Brassica napus l.) grown in the Black Sea coastal zone
Yazar: NECDA ÇANKAYA
Danışman: PROF. DR. ULVİYE KUMOVA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, ülkemizde tarımı yaygınlaşan yağlık kolza bitkisi ile bal arılarının bazı ilişkilerini saptamak amacıyla 2011 ve 2012 yıllarında Samsun Ili koşullarında 2 yıl süreyle yürütülmüştür. 
Araştırmanın birinci yılında kolza bitkisinin 44 gün çiçekli kaldığı, bitkide 2.694 adet/da çiçek bulunduğu, günlük toplam 1.89 kg/da nektar salgıladığı, 1330 kg/da polen ürettiği; ikinci yılında  kolza bitkisinin 39 gün çiçekli kaldığı, bitkide 701 adet/da çiçek bulunduğu, günlük toplam 0.38 kg/da nektar salgıladığı, 331.57 kg/da polen ürettiği belirlenmiştir. İki yıllık sonuçlara göre kolza bitkisinin çiçekli kalma süresi ortalama 41.5 gün olduğu belirlenmiştir. Kolza bitkisinin günlük nektar üretimi ortalama 0.23 mg/çiçek/gün, nektar kuru madde düzeyi %20.25; polen üretimi  0.48 mg/çiçek/gün olarak saptanmıştır. Kolza bitkisinin yakınında bulunan kolonilerden alınan bal örneklerinde %31.22 oranında kolza poleni belirlenerek, incelenen balların multifloral yapıda olduğu saptanmıştır. Bu kolonilerde yavrulu alan gelişiminin bitkinin uzağındaki kolonilere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kapalı alandan elde edilen tohum miktarı ortalama 271.4 kg/da, bal arısının içinde bulunduğu kafesli alandan elde edilen tohum miktarı ortalama 373.9 kg/da ve tamamen böcek polinasyonuna açık alandan elde edilen tohum miktarının ortalama 325.3 kg/da olduğu saptanmıştır. 
  Samsun koşullarında, kolza bitkisinin nektar ve poleninden bal arıları başta olmak üzere pek çok böceğin yararlandığı belirlenmiştir. Erken ilkbahar döneminde bu bitkinin ekiminin yaygınlaştırılarak, böcek populasyonlarına hazır bir besin kaynağı olabileceği ve böcek populasyonlarının sürekliliklerinin sağlanmasında önemli olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine some relations between honeybees and oilseed rape plants under the Samsun province ecological condition during two years.
In the first year, oilseed rape plants was stayed at flowering during 44 days, had 2694 number/m2 flowers, produced 1.89 kg/da nectar and 1330 kg/da pollen per day; second year, oilseed rape plants was stayed at flowering during 39 days, had 701 number/m2 flowers, produced 0.38 kg/da nectar and 332 kg/da pollen per day.  
According to the two-year results, it was determined that length of flowering rape plants average of 41.5 days. Oilseed rape plant produced 0.23 mg/flower/day nectar which contains 20.25% dry matter and 0.48 mg/flower/day pollen. Oilseed rape pollen has determined 31.22 % rate from colonies located near the rapeseed plants and honey were found multifloral structure. In addition, offspring area in the colonies near of the plant was higher than away from colonies. It was found that average amount of seeds obtained from the closed area was 271.4 kg/da, average amount of seeds obtained from caged area with honeybee was 373.9 kg/da and average amount of seeds obtained from completely open space to the insect pollination was 325.3 kg /da.
As a result; in the Black Sea coastal region condition, it was found that many insects especially honey bees benefit from pollen and nectar of oilseed rape. It can be support plant for honeybee colonies and other insects as nectar and pollen sources in field when has got poor flora.