Sağlık kurumlarında birim maliyet hesaplaması: Bir özel ağız ve diş sağlığı merkezi uygulaması
Unit costing in health institutions: A special oral and dental health center application
Yazar: DERYA KARABAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMA AKPINAR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sanat Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri = Mouth and Dental Healthcare Centers ; Birim maliyetleri = Unit costs ; Maliyet hesabı = Cost account ; Sağlık kuruluşları = Health institutions

Özet:
Çalışma ''X Ağız ve diş sağlığı merkezinde 2016 yılı işlem maliyetlerinin hastaneye yükü ne kadar olmaktadır'' sorusuna cevap verebilmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada gider çeşitleri belirlendikten sonra giderler ilgili gider yerlerine direkt olarak aktarılmıştır. Direkt aktarılamayan giderler, dağıtım anahtarları yardımıyla dağıtılmış ve birinci dağıtım tablosu hazırlanmıştır. İkinci dağıtım aşamasında kademeli dağıtım yöntemi kullanılarak yardımcı hizmet gider yerlerinin giderleri dağıtılmıştır. Üçüncü dağıtım aşamasında  genel yönetim gider yerlerinde birikmiş olan giderlerin gider yerlerine dağıtımı yapılmıştır. Üçüncü dağıtımlardan sonra  yardımcı üretim gider yerleri ve esas üretim gider yerlerinde üretilen hizmetlerin birim maliyetleri belirlenmiştir. Birim maliyetlerinin hesaplanırken farklı işlemler yapılıyor olmasından kaynaklı olarak işlemlerin birbirine benzetilmesinde değişken işçilik süreleri temel alınmış ve her işleme verilecek benzerlik katsayısı bu süreler üzerinden verilmiştir. Kurumda yapılan işlemler bir hafta boyunca izlenmiş ve yapılan her bir işlemin süresi kronometre ile tutulmuştur. Toplam 50 gözlem yapılmıştır ancak her işlem için farklı sayılarda gözlem  yapılmıştır. 
Merkezde  işlem birim maliyetler sonucunda en fazla maliyetin, Amputasyon işlemi için olduğu 597,75 TL hesaplanmış olmasına karşın toplam işlem maliyetleri içerisinde en düşük payı aldığı belirlenmiştir. Bu durumun sebebi olarak işlemin değişken işçilik süresinin diğer işlemlere nazaran daha fazla olması ancak işlem sayısının daha az olması olarak düşünülmüştür. En düşük işlem birim maliyeti ise Genel Klinik 1 de yapılan diş çekimi işlemi 139,15 TL olarak belirlenmiştir. 
Gider çeşitleri içerisinde, en yüksek işçi ücret ve giderleri olarak bulunmuştur. Birinci dağıtım sonrası toplamlara bakıldığında toplam maliyetin % 81,04'ü işçilik giderlerini kapsamaktadır. İşçilik giderlerinin bu şekilde yüksek çıkmasında diş hekimi ücretleri büyük pay sahibidir. İşçilik ücret ve gider toplamları içerisinde toplam maliyetin % 69,9'unu (1.117.075,00 TL) hekim ücretlerine ayrılırken, sağlık personel gider maliyeti %4,95, diğer personel gider maliyeti de %6,19 olarak hesaplanmıştır.  Elde edilen bulgular doğrultusunda merkezin, gider takiplerini dikkatli şekilde izlemesi gerekmektedir.  Merkezde  etkin bir muhasebe sistemi kurulması ve maliyet toplamlarında en yüksek paya sahip işçilik giderlerinin takibinin dikkatli bir şekilde yapılması önerilmektedir.

Abstract:
TThe study was conducted in order to be able to respond to the question "How much is the burden of the operation costs in the X-oral and dental health center in 2016". After determining the types of expenses in the study, the expenses were transferred directly to the related expenditure places. Expenses that cannot be directly transferred were distributed with the help of allocation keys and the first allocation table was prepared.  During the second phase of the distribution, expenses of auxiliary service expenses were distributed using the cumulative distribution method.  During the third stage of the distribution, expenses accumulated in the general administrative expenses were distributed to the expenditure places.  After the third distribution, unit costs of the services produced in the production of auxiliary production expense locations and the main production expenses were determined. Variable labor times are based on the simulation of the transactions as a result of the fact that different transactions are performed when calculating unit costs and the similarity coefficient to each transaction is given over these periods.  The transactions in the institution were monitored for a week and the duration of each transaction was kept with a stopwatch.  A total of 50 observations were made but different numbers were made for each transaction.
At the center, it was determined that the highest cost is the result of the transaction unit costs and 597.75 TL for the Amputation transaction, but it is the lowest among the total transaction costs. This is because the process is considered to have more variable labor time than the other processes, but fewer transactions. The lowest transaction unit cost was determined as 139,15 TL for General Clinic 1 tooth extraction.
When the expenses were taken into consideration, it was found to be the highest workers ' wages and expenses in total cost.  Looking at the first post-distribution totals, 81.04% of the total cost covers labor costs.   Dentist fees have a large share of labor costs in this way. In the labour wage and expenditure totals, 69,9% of total cost (1.117.075,00 TL ) is allocated to physician fees,  the cost of health personnel expenditure was calculated as 4,95% and the cost of other personnel expenditure was calculated as 6,19%.  In accordance with the results, the center must follow the expenditure follow-up carefully.  It is recommended that an efficient accounting system be established at the center and careful follow-up of labor costs with the highest share in cost totals is recommended.