Musa Carullah Bigiyef'in Dîvân-ı Hâfız isimli eserinin kelime hazinesi bakımından incelenmesi
Divan-i Hafiz Musa Carullah Bigiyef's named works vocabulary terms of investigation
Yazar: ÖMER KÜÇÜKMEHMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATİH KİRİŞÇİOĞLU ; YRD. DOÇ. DR. FERHAT TAMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Dilleri ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Bigiyef, Musa Carullah = Bigiyef, Musa Carullah ; Hafız Divanı = Grind Divanı ; Kelimeler = Words ; Osmanlıca = Ottoman ; Tatarca = Tatar language ; Türkçe = Turkish

Özet:
Musa Carullah Bigiyef tarafından Şirazlı Hâfız'ın şiirlerinin şerh edildiği Dîvân-ı Hâfız'ın kelime hazinesini tespit ettik. Bu kelime varlığından hareketle Kazan edebî Türkçesinin Osmanlı Türkçesi'ne yakınlığını ortaya koymaya çalıştık.Şirazlı Hâfız'ın dîvânından seçme beyitlerin şerhinin yapıldığı bu eserin kelime varlığı 2902'dir. Üçüncü bölümün birinci maddesinde verdiğimiz 2547 kelime Osmanlı Türkçesiyle ses ve anlam bakımından ortaktır. Osmanlı Türkçesi'yle ses ve anlam bakımından ortak olan kelimelerin eserin Türkçe kelime hazinesine oranına baktığımıza %90,44 rakamına ulaşılmaktadır. Osmanlı Türkçesi'yle anlam bakımından ortak olup ses değişimine uğrayan kelimelerin sayısı 123'tür. Bu değişiklikler Tatar ve Osmanlı fonolojisinin özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Bu kelime kadrosunun metnin kelime hazinesi içerisinde oranı %5.1'dir.Osmanlı Türkçesi'yle ses ve anlam bakımından farklı olan kelimeler, Osmanlı Türkçesi'yle hiçbir şekilde ortak değildir, Tatarcadır. Kazan şivesinin ağız özelliklerinin örnekleri olan bu kelimelerin sayısı 121'dir. Bu kelime kadrosunun metnin kelime hazinesi içerisinde oranı %4.99'dur.Yaptığımız çalışmada, Dîvân-ı Hâfız şerhinin kelime hazinesiyle Osmanlı Türkçesi'nin kelime hazinesini karşılaştırdık ve bu mukayese sonucunda Kazan'da basılmış bir eserin İstanbul'da çok rahat bir şekilde okunduğunu ve anlaşıldığını ortaya konmuştur. Bunun tersini de düşünecek olursak, İstanbul'da basılmış edebî eserler de Kazan'da okunmakta ve anlaşılmaktadır

Abstract:
The poem Dîvân-ı Hâfız by Şirazlı Hâfız that we determined treasure of words which explained by Musa Carullah Bilgiyef. According to these words we tried to put closenesses between Kazan Turkish literature and Ottoman literature.Selected couplets from the divan of Hafez consist 2902 words. The third part of the first article in 2547 words are common with the Ottoman Turkish in terms of sound and meaning. Common words of the Ottoman Turkish in terms sound and meaning is reached to the rate of 90.44%. Common words in meaning and difference in sounds are 123. These changes are caused by the properties of the Tatar and Ottoman phonology. The words in this vocabulary of the text are at the rate of 5.1 %.Ottoman Turkish words that are different in terms of sound and meaning, is not common in any way with Ottoman Turkish, they are Tataric. Examples of the accentual features that earned the accent of this word count 121. These words in the vocabulary of the text is rate of 4.99 % respectively.In our work, we compared the vocabulary of Hafez's Divans with the vocabulary of the Ottoman Turkish, and the result of this comparison we read the work published in Kazan and it is very understable in Istanbul. If the opposite happens we consider the literary work was published in Istanbul will be read and is understable in Kazan.