Türkiye'de 112 acil sağlık hizmetlerinin tarihi
History of 112 emergency health services in Turkey
Yazar: HABİP GOSTAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT TOKAÇ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: 112 Acil Çağrı Merkezi = 112 Emergency Call Center ; Acil durumlar = Emergencies ; Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Acil tıp teknisyenleri = Emergency medical technicians ; Ambulanslar = Ambulances ; Türkiye = Türkiye ; Tıp tarihi = History of medicine ; İlk yardım = First aid

Özet:
Bu tez çalışmasında, günümüzde önemi gittikçe artan hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin tarihsel gelişim süreçleri incelenerek, Türkiye'de 112 acil sağlık hizmetlerinin tarihi ortaya konulmaktadır. Bu kapsamda nitel bir araştırma yöntemi ile literatür tarama, doküman, derleme ve mülakatlar ile durum çalışması yapılmıştır. Hastane öncesi acil sağlık uygulamaları ilk olarak, sakatlanmalar sonucunda veya savaş meydanlarında yaralanan askerlere yönelik hayat kurtarıcı müdahalelerin ardından, ileri tıbbi tedavilerin sunulacağı alanlara yaralıların taşınması ile ortaya çıkmaktadır. Hastane öncesinde yapılan ilk müdahalelerin hayat kurtarıcı olduğunun fark edilmesi ile ilkyardım müdahalelerinin önemi anlaşılmaktadır. Savaşta yaralanan askerlere yönelik kurulan yardım derneklerinin girişimleri ile ilkyardım faaliyetleri sivil alanda geliştirilmektedir. Başlangıçta atlı arabalarla başlayan hastane dışı acil sağlık hizmetleri sunumu, motorlu taşıtların icadı ile yeni bir boyut kazanmaktadır. Artık bu hizmetler bir cankurtaran aracı ile verilmektedir. Dağınık ve sistemsiz bir şekilde başlayan ambulans hizmetlerinde zamanla bir düzen kurulmakta ve bu alandaki faaliyetler bir sistem üzerinden yürütülmektedir. Acil sağlık hizmetleri alanında farklı bölgelerde ve farklı zamanlarda yaşanan tüm bu tecrübeler, insanlığı modern ambulans hizmetlerine yöneltmektedir. Ülkemizde modern ambulans servisleri ilk olarak 077 Hızır Acil Servis ile başlamaktadır. 112 Acil Yardım ve Kurtarma ile geliştirilen sistem günümüzde karada, havada ve denizde kısacası ihtiyaç duyulan her yerde 112 Acil Sağlık Hizmetleri olarak sürdürülmektedir. 112 Acil Sağlık Hizmetlerinin kuruluştan günümüze geçirdiği dönüşümlerle ilgili spesifik bir tarih çalışması bulunmadığından, bu tez çalışması ile literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır.

Abstract:
In this thesis, the history of 112 emergency health services in Turkey is revealed by examining the historical development processes of pre-hospital emergency health services, whose importance is increasing day by day. In this context, a case study was conducted with a qualitative research method, literature review, documents, compilations and interviews. Pre-hospital emergency health care practices first emerge as a result of injuries or, after life-saving interventions for soldiers injured on battlefields, transporting the wounded to areas where advanced medical treatment will be offered. The importance of first aid interventions is understood with the realization that the first interventions before the hospital are life-saving. First aid activities are developed in the civilian field with the initiatives of aid associations established for soldiers injured in the war. The provision of non-hospital emergency health services, which initially started with horse-drawn carriages, gains a new dimension with the invention of motor vehicles. These services are now provided by a lifeboat vehicle. In the ambulance services, which started in a scattered and unsystematic way, an order is established over time and the activities in this field are carried out through a system. All these experiences in the field of emergency health services in different regions and at different times lead humanity to modern ambulance services. Modern ambulance services in our country first start with 077 Hızır Emergency Service. The system developed with 112 Emergency Aid and Rescue is maintained as 112 Emergency Health Services on land, in the air and at sea, in short, wherever needed. Since there is no specific history study about the transformations of 112 Emergency Health Services from establishment to the present, it is aimed to contribute to the literature with this thesis.