Yaşlı bireylere uygulanan ağız egzersizlerinin ağız sağlığı üzerine etkisi
The effect of oral exercises on oral health in elderly
Yazar: SEDA SÜMER DALKIRAN
Danışman: PROF. DR. FUNDA BÜYÜKYILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız sağlığı = Oral health ; Egzersiz = Exercise ; Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Araştırma; yaşlı bireylere uygulanan ağız egzersizlerinin, ağız sağlığını iyileştirmede etkisini incelemek amacıyla yarı-deneysel çalışma olarak planlandı. Araştırmanın evrenini Kocaeli ilinde yaşayan yaşlı bireyler; örneklemini ise Kocaeli İli Derince İlçesi Yenikent Mahallesi'nde yaşayan ve kartopu örnekleme yöntemi ile seçilen 60 yaşlı birey oluşturdu. 
Ağız egzersizlerinin uygulanacağı deney grubuna; araştırmacı tarafından ZOOM Programı üzerinden çiğneme, tükürük ve yutma fonksiyonlarını destekleyen ağız egzersizleri hakkında 40 dakika süreli online eğitim verildi. Deney grubunda yer alan yaşlı bireylerin bu egzersizleri, her yemek öğününden önce günde 3 kez 25 dakika, haftada 7 gün süreyle, toplam 6 hafta uygulaması istendi. Ayrıca deney ve kontrol grubundaki yaşlı bireyler günde 2 kez kişisel ağız bakımlarını (diş fırçalama) gerçekleştirmeleri konusunda teşvik edildi. Ağız egzersizleri uygulamasına başlanmadan önce ve 6. hafta sonunda ağız sağlığı, ağız mukoz membran bütünlüğü ve ağız kuruluğu semptomları da ilgili ölçekler kullanılarak her iki grupta değerlendirildi. Ayrıca her iki grupta tükürük miktarları ve pH'ı araştırmacı tarafından araştırmaya başlamadan 1 gün önce, 3 hafta ve 6 hafta sonra ev ziyareti ile değerlendirildi.
Çalışma kapsamındaki yaşlı bireylerin; yaş ortalamasının 74.28±5.19 yıl, %46,67'sinin kadın, % 53,33'ünün erkek, %58,33'ünün en az okuma-yazma bilme ve üzeri eğitim derecesine sahip olduğu, %58,33'ünün sigara kullanma alışkanlığının olduğu, %58,33'ünün alkol kullanma alışkanlığının bulunmadığı belirlendi. Bireysel özellikler açısından deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). Ağız sağlığını etkileyebilecek faktörlerden Mini Mental Testi ortalamasının "normal düzeyde" olduğu saptandı. Deney grubunda ağız egzersizleri sonrasında; ağız sağlığının "yüksek düzeyde", oral mukoza bütünlüğünün tam, kuruluğunun olmadığı-hafif düzey aralığında olduğu görüldü. Ayrıca deney grubunda tükürük miktarında artma olduğu görüldü (p<0,05). Bu sonuçlar doğrultusunda; yaşlı bireylerde düzenli olarak yapılan ağız egzersizlerinin ağız sağlığının üzerinde etkili olduğu belirlendi.

Abstract:
This study was planned as a quasi-experimental study to examine the effect of oral exercises applied to elderly individuals on improving oral health. The population of the research is elderly individuals living in Kocaeli; the sample consisted of 60 elderly individuals living in Kocaeli Province, Derince District Yenikent Neighborhood, and was selected by snowball sampling method.
To the experimental group to which the mouth exercises will be applied; a 40-minute online training was given by the researcher on oral exercises that support chewing, salivation, and swallowing functions through the ZOOM Program. The elderly individuals in the experimental group were asked to perform these exercises for 25 minutes 3 times a day, 7 days a week, for a total of 6 weeks, before each meal. In addition, elderly individuals in the experimental and control groups were encouraged to perform personal oral care (tooth brushing) twice a day. Oral health, oral mucous membrane integrity, and dry mouth symptoms were also evaluated in both groups using the relevant scales before the application of oral exercises and the end of the 6th week. In addition, the amount of saliva and pH of both groups were evaluated by the researcher at a home visit 1 day before, 3 weeks and 6 weeks after the study.
Elderly individuals within the scope of the study had; a mean age of 74.28±5.19 years, 46.67% female, 53.33% male, 58.33% at least literate and above education degree. It was determined that 58.33% of them had a habit of smoking, 58.33% of them did not have a habit of using alcohol. There was no significant difference between the experimental and control groups in terms of individual characteristics (p>0.05). The mean of the Mini-Mental Test, which is one of the factors that may affect oral health, was found to be at a "normal level". After oral exercises in the experimental group; it was observed that the oral health was "high", the integrity of the oral mucosa was complete, and there was no dryness or it was at mild level. In addition, an increase in the amount of saliva was observed in the experimental group (p<0.05). In line with these results; it was determined that regular oral exercises in elderly individuals were effective on oral health.