Ayarlanabilir teleskopik çelik dikmelerin TS EN 1065'e göre tasarımı
Design of adjustable telescopic steel props according to TS EN 1065
Yazar: MERTKAN METE
Danışman: PROF. DR. SEVAL PINARBAŞI ÇUHADAROĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Kalıp sistemleri = Pattern systems

Özet:
Teknoloji ve sanayideki ilerlemeler, inşaat sektöründe de inovatif çözümler içeren sistemlerin gelişmesini sağlamıştır. Özellikle endüstriyel kalıp sektöründe önemli bir rol oynayan ayarlanabilir teleskopik çelik dikme sistemleri, bu tür sistemlerin başında gelmektedir. İsimlerinden de anlaşılabileceği gibi, birbiri içinde teleskopik bir şekilde hareket edebilen çelik borulardan oluşan ve yükseklikleri istenilen kota kolayca ayarlanabilen teleskopik çelik dikmeler, kullanıldıkları projelere kazandırdıkları hız, ekonomi ve güvenlik sayesinde, kısa sürede ülkemizdeki şantiyelerin vazgeçilmez destek elemanları haline gelmişlerdir. Bununla birlikte, yapılan ön araştırmada, ülkemizde bu tür dikmeleri üreten firmaların dikme tasarımlarını ya oldukça maliyetli olan deneysel çalışmalarla, ya da uluslararası firmalardan tasarım desteği alarak yaptıkları tespit edilmiştir. Bu konuda ülkemizin dışa bağımlığının, bu tür destek sistemlerinin
tasarımlarının ülkemizde pek de bilinmiyor olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu tezin amacı, ayarlanabilir teleskopik çelik dikmelerin tasarım esaslarını içeren TS EN 1065 (2018) standardında tanımlanan iki yöntemden biri olan üç-aşamalı hesap yöntemini kullanarak, bu tür dikmelerin dayanım hesabı için gerekli temel diferansiyel denklemleri
çıkarmak ve bu denklemleri standartta tanımlanan sınır koşullarını kullanarak çözmektir. Tezde bu çözümlerin tipik bir dikmenin dayanım hesabında nasıl kullanılacağı da adım adım gösterilmiştir. Dayanım hesaplarında; (i) dikme tabanının taşıma gücüne ulaşması (ii) boruların eğilme kapasitelerine ulaşması, (iii) dikmenin elastik burkulma yüküne ulaşması, (iv) iç borunun ezilme kapasitesine ulaşması ve (v) boy ayarlama tertibatında kullanılan pimin kesme kapasitesine ulaşması, sınır durumları dikkate alınmış; analizin her aşamasında bu beş temel sınır durumun nasıl kontrol edileceği detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bu tezin, ülkemizde bu tür dikmeleri tasarlayan mühendislere yol gösterici ve ülkemizin dışa bağımlığını azaltıcı bir kaynak olacağına inanılmaktadır.

Abstract:
Advances in technology and industry have led to the development of innovative systems in construction sector. Playing an important role particularly in the industrial formwork sector, adjustable telescopic steel props (ATSPs) are at the forefront of such systems. ATSPs consist of steel pipes that can move telescopically, enabling easy adjustment of
their heights to the desired elevation. Due to the speed, economy and safety they bring, ATSPs have become indispensable supporting members in construction sites in our country. However, it has been realized that the companies producing ATSPs in our country design their props by either conducting costly experimental studies or receiving design support from international companies. This can be attributed to the fact that the design of ATSPs is not very well-known in our country. This thesis aims to derive the basic differential equations required for the strength calculation of ATSPs by using the three-stage computation method defined in TS EN 1065 (2018) standard and to solve them using the boundary conditions specified in the standard. The computation of strength of a typical ATSP in which the limit states of (i) failure of the prop base, (ii) flexural failure of the pipes, (iii) elastic buckling of the prop, (iv) bearing failure of the inner pipe and (v) shear failure of the pin are considered is also presented in the thesis. It is believed that this thesis will provide guidance to the engineers who design ATSPs in our country and reduce the external dependency of our country.