Erken Dönem Doğu Roma İmparatorluğunun dış siyaseti (330-717)
Foreign policy of the Early Eastern Roman Empire
Yazar: ZEYNEP UĞURLU
Danışman: PROF. DR. LÜTFİ GÜRKAN GÖKÇEK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Erken Dönem Doğu Roma İmparatorluğunun dış siyaseti, imparatorluğun tarihi boyunca çeşitli dâhili ve harici güçlüklerle karşı karşıya kaldığı ve siyasi arenada aktif rol oynadığı bir dönemi kapsamaktadır. Bizans İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu'nun mirasını devralarak, hem Doğu hem de Batı ile olan münasebetlerini derinlemesine şekillendirmiştir. İmparator Constantin'in, Konstantinopolis'i kurmasıyla başlayan dönemde, Doğu Roma İmparatorluğu'nun askeri ve siyasi durumu incelenmiştir. Bu dönemde imparatorluğun sınırları genişlemiş ve Pers İmparatorluğu ile çeşitli mücadeleler yaşanmıştır. Bu mücadeleler, imparatorluğun dış siyasetinin temel yapı taşlarını oluşturmuştur.  Doğu Roma'nın komşularıyla olan münasebetleri ve bu münasebetlerin imparatorluğun siyasi duruşunu nasıl etkilediği ele alınmıştır. Perslerle yaşanan çatışmaların yanı sıra Türkler, Araplar ve Balkanlar'da, Akdeniz'de bulunan barbar kavimleri ile olan ilişkilerde de incelenmiştir. Dönemin dini ve kültürel dinamikleri üzerinde durulmuştur. Hristiyanlık, Doğu Roma'nın iç ve dış politikasını önemli ölçüde etkilerken, aynı zamanda imparatorluğun dini politikaları komşu devletlerle ilişkilerinde belirleyici olmuştur. Ayrıca, Hristiyanlık, Doğu Roma'nın sınırlarını aşarak kuzey ve doğu topraklarına yayılmıştır. Doğu Roma'nın dış siyasetinin, imparatorluğun siyasi, askeri ve ekonomik gücüyle yakından ilişkili olduğu görülmüştür. İmparatorluğun sınırlarını genişletme, koruma politikaları, ticaret yollarının hâkimiyeti ve diplomatik ilişkiler Doğu Roma'nın milletlerarası alanda etkisini belirlemiştir. Neticede Doğu Roma İmparatorluğu'nun erken dönem dış siyaseti, İmparatorluğun komşularıyla olan münasebetleri, siyasi-military stratejileri ve dinin rolü bu dönemin temel özelliklerini oluştururken, Doğu Roma'nın tarihsel gelişiminde de önemli bir yere sahip olmuştur.

Abstract:
The foreign policy of the Early Eastern Roman Empire covers a period in which the empire faced various internal and external difficulties throughout its history and played an active role in the political arena. The Byzantine Empire, inheriting the legacy of the Roman Empire, deeply shaped its relations with both the East and the West. In the period that started with the establishment of Constantinople by Emperor Constantin, the military and political situation of the Eastern Roman Empire was examined. During this period, the borders of the empire expanded and there were various struggles with the Persian Empire. These struggles constituted the basic building blocks of the empire's foreign policy. Eastern Rome's relations with its neighbors and how these relations affected the political stance of the empire were discussed. In addition to the conflicts with the Persians, the relations with the Turks, Arabs and barbarian tribes in the Balkans and the Mediterranean were also examined. The religious and cultural dynamics of the period are emphasized. Christianity significantly influenced the domestic and foreign policy of Eastern Rome, while at the same time, the religious policies of the empire were decisive in its relations with neighboring states. In addition, Christianity spread beyond the borders of Eastern Rome to the northern and eastern lands. It has been seen that the foreign policy of Eastern Rome is closely related to the political, military and economic power of the empire. The expansion and protection policies of the empire, the dominance of trade routes and diplomatic relations determined the influence of Eastern Rome in the international arena. As a result, while the early foreign policy of the Eastern Roman Empire, the relations of the Empire with its neighbors, its political-military strategies and the role of religion constituted the main features of this period, it also had an important place in the historical development of Eastern Rome.