Geçmişten günümüze Almanya'da ekslibris
Exlibris from past to present in Germany
Yazar: SEZİN TÜRK
Danışman: DOÇ. GÜLBİN KOÇAK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Baskı Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Geçmisten Günümüze Almanya'da Ekslibris? adı altında yürütülen Yüksek Lisans Tezçalısmasında amaç, ekslibrisin Almanya'da nasıl ortaya çıktıgını, hangi asamalardan geçtiginive nasıl gelistigini arastırmaktır. Dönemlerine göre sanatçıları incelemek, Almanya'dakiekslibris koleksiyonlarına ulasmak, Alman Ekslibris Derneginin Almanya'daki ekslibrishareketlenmesindeki rolünü incelemek, günümüzde ekslibrisin nasıl tanımlandıgı saptamaktır.Bu arastırma sırasında kaynak tarama, söylesi ve anket yöntemleri kullanılmıstır. Tezçalısmasının ilk iki yılı Anadolu Üniversitesinde, son bir yılı ise Almanya da HAWKHochschule Für Angewante Wissenschaft Und Kunst'da devam etmistir. Bu amaçla, bastaAlmanya'da Hildesheim, Hannover, Hamburg, Bremen, Berlin, Köln, Wolfenbüttel de müzeincelemeleri ve kütüphane arastırmaları yapılmıstır. Wolfenbüttel'de bulunan Herzog AugustBibliothek de bulunan ekslibris koleksiyonu ve bu kütüphanedeki kaynak kitaplarincelenmistir.Alman Ekslibris Dernegi (DEG) yöneticilerinden Sayın Birgit Göbel Stiegler ile tez çalısmasıhakkında görüsülmüstür ve kendisinin koleksiyonu incelenmistir.Alman Ekslibris Dernegi üyesi ve Alman ekslibrisleri üzerine bir doktora çalısması ve bukonu hakkında birçok kitabı bulunan Dr. Henry Tauber ile görüsülmüstür. Tauber'in ekslibriskoleksiyonu incelenerek, özel kütüphanesinde arastırma yapılmıstır.Arastırma süresi içersinde Alman Ekslibris Dernegi'nin Nisan 2007'de yapılan kongresiicelenmistir. Bu kongre sırasında dernek yöneticileri, üyeler ve ekslibris koleksiyonerleri iletanısılmıstır. Dört sorudan olusan kısa bir anket çalısması yapılmıstır. Bu kongre kapsamındaSchloßburg Müzesindeki Ekslibris koleksiyonu incelenmistir.Tez kapsamında, Dipl. Des. Paul Kunofski danısmalıgında, Leipzig Kitap FuarındaHAWK/Hildesheim standında Ekslibris çalısmaları sergilenmistir.HAWK Hildesheim'da Dipl. Des. Christoph Lemmer ile birlikte Ekslibris uygulamalarıyapılmıstır. 20 Mayıs 2007 de Nienburg da Spargel Museum da Tez çalısmasındaki ekslibrisuygulamalarından olusan kisisel ekslibris sergisi açılmıstır.HAWK/ Hildesheim, Bilkent Üniversitesi, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, AnadoluÜniversitesi ve Y.Ö.K. kütüphanesi, internet kaynakları, incelenerek konuyla ilgili genel birliteratür taraması yapılmıstır. Almanya basta olmak üzere, talya, Polonya, spanya, Belçika,Fransa ve Türkiye de çesitli müze incelemeleri yapılmıstır. Arastırma sırasında yapılan bütünveriler ve gözlemler, tezin amacı dogrultusunda degerlendirilerek arastırmasonuçlandırılmıstır.Bu tez çalısmasında günümüz Alman ekslibris tasarımcıları ve kuramsal açıdan bu konu ileilgilenen insanlar ile iletisime geçilip fikir ve kaynak alısverisinde bulunulmustur.Sonuç olarak yapılan tüm bu arastırmalar, günümüz Alman ekslibris sanatına ısık tutmaktadır.Modern ekslibris Almanya'da ortaya çıkmıs ve en gelismis örneklerini yine Almanya'davermistir. Ekslibirs kelimesinin evrensel bir hale gelmesi yine Almanya'da olmustur.Ekslibrisi sadece uygulama olmaktan çıkartıp kuramsal açıdan bu alanda olusan eksiklerigidermek için makaleler ve düzenli bir dergi yayınlanmıstır. 1891 de kurulan Alman EkslibrisDernegi, sanatçıları ve koleksiyonerleri bulusturan bir kurumdur. Bu dernek kurulan en eskiEkslibris dernegidir ve hala varlıgını sürdürmektedir.Avrupa'da baskıresim alanında önemli bir yere sahip olan Almanya'da ekslibris sanatınıngelisimi, bugün bulundugu konum, Alman ekslibris tasarımcıları bu tez çalısması ileincelenmistir.

Abstract:
The aim of the MA thesis, conducted under the name ? Exlibris from past to present inGermany?, is not only to research how exlibris emerged in Germany, what stages it wentthrough, and how it developed, but also to study the artists according to their era, to obtain tothe exlibris collections in Germany, to examine the role of the German Exlibris association inthe exlibris movement in Germany and to define exlibris in our time.During the course of this study, research methods of source scanning, chat and survey havebeen employed. The first two years of the study were conducted at Anadolu University andthe last year of it continued at HAWK Hochschule Für Angewante Wissenschaft Und Kunstin Germany.With this aim, the study was carried out in museums along with reseach in libraries, firstly inHildesheim, Hannover, Hamburg, Bremen, Berlin, Kölln and Wolfenbüttel in Germany. Theexlibris collection and books in the museum of Herzog August Bibliothek in Wolfenbüttelwere examined.Birgit Göbel Stiegler, one of the excutives of the German Exlibris Assosiation (D.E.G.), wasseen interviewed about the thesis and her collection was studied.Dr. Henry Tauber, who is a member of German Exlibris Assosiation and has a Ph.d. and agreat many books concerning the German Exlibris was interviewed. Taubers?s exlibriscollection was checked and research was conducted in his private library.During the research period, the congres of the German Exibris Assosiationin in April, 2007was observed. At this congres, the executives and members of the assosiation and the exlibriscollectionist became acquainted with eachother. A short survey, made up of four questionswas conducted. During the course of the congre, the exlibris collection in SchloßburgMuseum was examined.Included in this thesis are the exlibris studies which were exhibited at the HAWK/ Hildesheimstand at the Leipzig Book Fair under the supervision of Dip. Des. Paul Kunofski.Exlibris was put into practice with Dip. Des. Christoph Lemmer at HAWK/ Hildesheim. Thepersonal exlibris exhibition consisting of exlibris practices in the thesis opened at theNienburg Spargel Museum on 20th May, 2007.A general literatur scanning was carried out through study at HAWK/ Hildesheim, BilkentUniversity, Anatolian Civilization Museum, Anadolu University, Y.Ö.K. library and internetsources.A variety of museum studies was conducted, firstly in Germany, Italy, Polland, Spain,Belgium, France, and Turkey.research was completed by evaluating all data and observationduring the research according to the aim of the thesis. In this thesis, modern German Exlibrisconceptionists and people interested in the subject interms of theory were contacted and ideasand sources were exchanged.As a result, all these studies conducted throw light on the modern German art of Exlibrismodern exlibris first emerged in Germany and provided its most developed examples inGermany . the name ? Exlibris? became universal throughout Germany, too. Articles andmagazines have been published to promote exlibris, not only in practice, but also to eliminatethe theortical deficiencies in this area. The German exlibris assosiation, founded in 1891, is aninstitution which brings artist and collectionists together. This is the oldest association is itsfield and it stil exists.The development of the art of exlibris in Germany, which enjoys an important positionthroughout Europe in the area of printmaking, its position today and German Exlibrisconceptionnists were examined through this thesis