Anadolu masallarında yer alan değerlerin okul öncesi dönemde resim analizi yöntemi ile incelenmesi
Examination of the values in Anatolian tales in the preschool period with the painting analysis method
Yazar: TUBA ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma Anadolu Masalları'nda yer alan değerlerin resim analizi yöntemiyle çocuklardaki farkındalık oluşturma düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma modellerinden temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma grubu Diyarbakır ili Kayapınar ilçesi Huzurevleri Anaokulu'nda 5 yaş sınıfına devam eden 12 okul öncesi öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmada MEB Değerler Eğitimi yönergesi temel alınarak Anadolu Masalları seti içinde yer alan Okul Öncesi Masallarla İlgili Kazanımlar-Göstergeler Oyun ve Etkinlik Önerileri Kitapçığı'nda yer alan değerlerin çocuklardaki yansımaları incelenmiştir. Çalışmada çocuklara 12 masal anlatımı gerçekleştirilmiş, her masal anlatımı sonrasında çocuklardan resim yapmaları istenmiştir. Çocukların yaptıkları resim çizimleri sonrasında çizimlerini anlatmaları istenmiş ve anlatımları sırasında ses kayıtları alınmıştır. Çocukların yaptıkları çizimler ve alınan ses kayıtları araştırmanın verilerini oluşturmaktadır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında Anadolu Masalları'nda yer alan değerlerden çocuklarda görülmesi beklenen değerlerin çocuklara ulaşıp ulaşmadığı incelenmiştir.  Araştırma sonuçları araştırmanın temel ve alt amaçları göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Çocukların dinledikleri her masaldan kendi iç dünyalarına, bulundukları çevreye, deneyimlerine ve dünyayı algılayış biçimlerine göre farklı farklı değerler konusunda farkındalıklar kazandıkları görülmüştür. Çocukların yaptıkları çizimlerde masal kahramanlarına veya masalda yer alan öğelere yer verdikleri, çocukların sözel anlatımlarında her masalda farklı değerlere ilişkin farkındalık kazandıkları ve anlatımlarında ifade ettikleri görülmüştür. Bulgular sonucunda çocukların paylaşma, arkadaşlık/dostluk, sevgi, misafirperverlik, merhamet, sorumluluk, yardımlaşma/dayanışma, problem çözme, doğruluk/dürüstlük, aile kavramı, çalışmak, iyilik, nezaket, hoşgörü, saygı, alçakgönüllülük, bağımsız ve özgür düşünce, özgüven, tasarruf ve cesaret değerlerine ilişkin farkındalık kazandıkları görülmüştür.  Anlatılan 12 masaldan 4 tanesinde çocuklardan yansıyan değerler Anadolu Masalları Kitapçığı'ndaki değerlerle paralel olduğu, 5 tanesinde çocuklardan yansıyan değerler ile görülmesi beklenen değerlerin paralel olmadığı, 4 masalda ise görülmesi beklenen değerlerin kısmen çocuklara yansıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the level of awareness raising in children by using the picture analysis method of the values in Anatolian Tales. In the study, the basic qualitative research design, one of the qualitative research models, was used. The research group consists of 12 pre-school students attending the 5-year-old class in the Nursing Homes Kindergarten in the Kayapınar district of Diyarbakir. In the study, based on the Ministry of National Education's Values Education directive, the reflections of the values included in the Preschool Tales-Related Acquisitions-Indicators Game and Activity Suggestions Booklet in Anatolian Tales set in children were examined. In the study, 12 tales were told to the children, and after each tale telling, the children were asked to paint. After the children's drawings, they were asked to explain their drawings and audio recordings were taken during their narration. The drawings made by the children and the sound recordings made constitute the data of the research. Content analysis method was used in the analysis of the data. In the light of the findings, it was examined whether the values expected to be seen in children from the values in Anatolian Tales reach children. The results of the research were examined by considering the main and sub-objectives of the research. It has been observed that children gain awareness of different values from each fairy tale they listen to, according to their inner world, their environment, their experiences and the way they perceive the world. It has been observed that children include fairy tale heroes or elements in the fairy tale in their drawings, and that children gain awareness of different values in each fairy tale in their verbal narratives and express them in their narratives. As a result of the findings, the children's sharing, friendship/friendship, love, hospitality, compassion, responsibility, cooperation/solidarity, problem solving, truth/honesty, family concept, work, kindness, kindness, tolerance, respect, humility, independent and free thinking, self-confidence, It was seen that they gained awareness about the values of saving and courage. It has been concluded that the values reflected from the children in 4 of the 12 tales told are parallel to the values in the Anatolian Tales Booklet, the values reflected from the children in 5 of them and the values expected to be seen are not parallel, and the values expected to be seen in 4 tales are partially reflected on the children.