Jipsikol kommunitelerde bitki fonksiyonel örüntüleri ve türlerin bir arada yaşamasının çok boyutlu doğasının araştırılması
Investigation of the multidimensional nature of plant functional patterns and species coexistence in Gypsicole communities
Yazar: EBRU MELEK KOF
Danışman: PROF. DR. LATİF KURT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Beypazarı jipsli topraklarında, jips stresinden kaynaklanan edafik faktörlerin,
kommunitelerin yapısını etkileyen temel ekolojik filtre olduğu hipotezi test edilmektedir. Bu test,
kommunitenin fizyonomisine, bitki fonksiyonel karakter örüntülerine, tür çeşitliliğine ve türlerin bir
arada yaşamasının çok boyutlu doğasına etkiyi araştırmayı amaçlamaktadır.
Jipsikol kommunitelerin çok boyutlu doğasını incelemek amacıyla YAYGIN ÖRNEKLEME
PROTOKOLÜ (Commen Protocol) kullanılmıştır.
Kurulan plotlardaki transektlerde türlerin UZAYSAL DÜZLEMDE dağılımları ve benzerlikleri
Jupyter notebook'da PYTHON ile MATPLOTLİB istatistiksel analizler yapılarak sonuca ulaşılmıştır.
Jipsikol kommunitelerinde, diğer yaşam formlarına göre hemikriptofitlerin yoğun olduğu ve
terofitlerin yüksek oranda bulunmasıyla birlikte transektlerin ve subplotların gösterilmesi, edafik
koşulların belirleyici etkisini ortaya koymaktadır.
Beypazarı'nda yer alan kommuniteler arasında Bitki Fonksiyonel Karakter Örüntüleri açısından
belirgin bir fark gözlenmemiştir. İki plotun da düşük Nurse etkisinin jips stresinden kaynaklandığı
sonucu ortaya çıkmıştır.
Jipsikol ekosistemlerinin koruma önceliği göstermektedir, çünkü IUCN Tehlike kategorilerine göre
CR_CRITICALY ENDANGERED (Çok Tehlikede), VU-VULNERABLE (Zarar Görebilir) ve ENENDANGERED (Tehlikede) kategorilerinde taksonları barındırmaktadır. Çalışma alanında EN
kategorisinde 2 takson, VU kategorisinde 4 takson ve CR kategorisinde 2 takson tespit edilmiştir.
Jipsikol kommunitelerinin endemizm ve genetik rezerv alanı olması, koruma stratejilerinin
geliştirilmesi için kommunite dinamiklerinin aydınlatılmasına odaklanmayı gerektirmektedir.

Anahtar Kelimeler: Jipsikol Kommünite Analizi, Bitki Fonksiyonel Karakterleri,
Türlerin Çok Boyutlu Doğası, Nurse Efekt

Abstract:
In this study, the hypothesis that edaphic factors resulting from gypsum stress are the main
ecological filter affecting the structure of communities in Beypazarı gypsum soils is tested. This
test aims to investigate the impact on the physiognomy of the community, plant functional
character patterns, species diversity and the multidimensional nature of species coexistence.
COMMON SAMPLING PROTOCOL was used to examine the multidimensional nature of
gypsicole communities.
The distributions and similarities of the species in the SPATIAL PLANE in the transects of the
established plots were reached by statistical analysis with PYTHON and MATPLOTLIB in
Jupyter notebook.
In gypsicole communities, the presence of hemicryptophytes in abundance and the high rate of
therophytes compared to other life forms, along with the demonstration of transects and subplots,
reveals the determining effect of edaphic conditions.
No significant difference was observed between the communities in Beypazarı in terms of Plant
Functional Character Patterns. It was concluded that the low Nurse effect in both plots was due
to gypsum stress.
It shows the conservation priority of gypsicol ecosystems because it contains taxa in the
CR_CRITICALLY ENDANGERED (Highly Endangered), VU-VULNERABLE (Vulnerable)
and EN-ENDANGERED (Endangered) categories according to IUCN Hazard categories. In the
study area, 2 taxa in the EN category, 4 taxa in the VU category and 2 taxa in the CR category
were identified.
The fact that gypsicole communities are areas of endemism and genetic reserve requires focusing
on elucidating community dynamics in order to develop conservation strategies.

Key Words: Gypsicole Community Analysis, Plant Functional Characters Patterns,
Multidimensional Nature of Species, Nurse Effect