Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin çalışma ortamı iş güvenliği düzeyine ilişkin algı ve bilgi düzeyleri
Perception and knowledge levels about the working environment occupational safety level of nurses working in a university hospital
Yazar: MUSTAFA KETEN
Danışman: PROF. DR. MÜCAHİT EĞRİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; İş güvenliği = Work safety ; İş ortamı = Work environment ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışma; kişilerin hayatta kalmalarının bir şartı ve bir faaliyet olarak fiziksel, zihinsel ve sosyal iyilik haline doğrudan etki eder. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG); tüm iş kollarında çalışan sağlığını olumsuz etkileyecek iş kaynaklı tehlike ve riskleri minimuma indirme ve "çalışan-iş" uyumunu maksimuma çıkarma amacı taşıyan halk sağlığı alanıdır. Sağlık hizmeti de iş yeri ortam faktörleri nedeniyle tehlikeli ve yüksek riskli bir işkoludur. Bu hizmetin aksaması bütün toplumun sağlığı için tehdittir. Hemşireler ise hastalarla ve toplumla yakın temas kurarak sağlık hizmetlerinin önde gelen fiili ve teknik uygulayıcıları oldukları gibi hizmeti organize etmek için diğer aktörlerle bağlantılar kurarlar. Bu nedenle tehlikelere en açık sağlık çalışanı grubudur. Bu araştırmanın amacı; Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde çalışan hemşirelerin çalışma ortamı iş güvenliği düzeyine ilişkin algı ve bilgi düzeyleri ile etkileyen olası etkenleri saptamaktır. Çalışmadan, hemşirelerin İSG eğitimlerinin iyileştirilip geliştirilmesine katkı vermesi beklenmektedir.
         Kesitsel özellikteki bu çalışma Ekim 2021–Şubat 2022 tarihleri arasında TOGÜ Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde çalışan hemşireler üzerinde yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü hesabı yapılmamış olup çalışma   evrenini oluşturan kurumda aktif olarak çalışmakta olan 390 hemşirenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Veri toplama aracı olarak sosyo-demografik özellikleri, genel sağlık durumunu, çalışma şartlarını, İSG ile ilgili bazı soruları içeren bir anket formu ile İSG bilgisi ve algısını ölçme amacı taşıyan "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği (HİGÖ)" kullanılmıştır. 
         Çalışmamıza 388 hemşire katılmış olup, %64.4'ü kadın ve yaş ortalaması 29.9±6.5 idi. Hemşirelerin ortalama çalışma süreleri 4.0±3.9 yıl olup  %74,5'i yataklı servisler ve yoğun bakım ünitelerinde, %78,9'u vardiyalı çalışmaktaydı. Hemşirelerin %78'i İSG eğitimi almış olmakla beraber %74,2'sinde iş kazası veya meslek hastalığı öyküsü, %13,7'sinde ise kronik rahatsızlık öyküsü vardı. 35 yaş üstü ve kurumda 5 yıldan fazla süredir çalışan hemşirelerde HİGÖ puanları diğerlerine göre anlamlı şekilde yüksekti. Cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyinin HİGÖ puanlarına anlamlı etkisi yoktu. Vardiyalı çalışan hemşireler ile yataklı servis ve yoğun bakımda çalışan hemşire gruplarının HİGÖ puanları anlamlı derecede düşüktü. Ayrıca, daha önceden İSG eğitimi alan ve işyeri kaynaklı sağlık problemi geçmişi olmayan bireylerin HİGO puanları anlamlı olarak yüksekti. Covid-19 öyküsü HİGÖ puanlarını etkilemezken, diğer sağlık sorunlarını yaşayanların puanları anlamlı olarak düşüktü.
         Çalışan hemşirelerde İSG bilgi ve algı düzeyini ölçen HİGÖ puanları ortanca değerin altında bulunmuştur. Araştırmanın yürütüldüğü kurumda İSG eğitimi alan çalışanlarda ise HİGÖ puanları anlamlı olarak yüksektir. Bununla birlikte halen çalışma ortamında İSG ile ilişkili sorunların da yaşandığı göz önüne alınırsa, verilen İSG eğitimlerin niteliğinde ve/veya uygulanmasında iyileştirmeler yapılması gerektiği düşünülmektedir. Nitelikli İSG eğitimleri ve buna koşut olarak iyileştirilmiş çalışma koşulları, sağlık hizmeti sunumunun merkezinde yer alan hemşirelerin İSG çalışmalarında da aktif özneler olmaları ile mümkündür.

Abstract:
Labour has a direct impact on physical, mental and social well-being  as a requirement for the survival of individuals and also as an activity. Occupational Health and Safety (OHS) is a public health field that aims to minimize work-related hazards and risks that will adversely affect employee health in all business lines, and to maximize employee-work harmony. Health care is also a dangerous and high-risk business due to workplace environmental factors. Disruption of this service is a threat to the health of the whole society. Especially nurses, are the leading actual and technical practitioners of healthcare by establishing close contact with patients and the community, as well as linking with other actors to organize the service. For this reason, they are the most vulnerable group of health workers. The aim of this study is to determine the perception and knowledge levels of nurses working in Tokat Gaziosmanpaşa University (TOGÜ) Medical Faculty Research and Training Hospital regarding the occupational safety level and the possible factors affecting it.The study is expected to contribute to the improvement and development of nurses' OHS training.
        This cross-sectional study was conducted on nurses working at TOGU Research and Application Hospital between October 2021 and February 2022. The sample size was not calculated and it was aimed to reach all 390 nurses who are actively working in the institution that constitutes the study population.As a data collection tool, a questionnaire including socio-demographic characteristics, general health status, working conditions, and some questions about OHS, and the "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in the Hospital" (HIGÖ), which aims to measure OHS knowledge and perception, were used.
        388 nurses participated in our study, 64.4% of them were female and the mean age was 29.9±6.5. The average working time of the nurses was 4.0±3.9 years, 74.5% of them were working in inpatient services and intensive care units, and 78.9% of them were working in shifts. Although 78% of the nurses received OHS training, 74.2% had a history of work accident or occupational disease, and 13.7% had a history of chronic illness. HIQ scores of nurses over 35 years of age and working in the institution for more than 5 years were significantly higher than the others. Gender, marital status, and education level did not have a significant effect on HİGÖ scores. HİGÖ scores of nurses working in shifts and groups of nurses working in inpatient and intensive care units were significantly lower. In addition, the HİGÖ scores of individuals who received previous OHS training and did not have a history of workplace-related health problems were significantly higher. While the history of Covid-19 did not affect HİGÖ scores, those who experienced other health problems had significantly lower scores.
        The HİGÖ scores, which measure the level of OHS knowledge and perception in working nurses, were found below the median value. Employees who received OHS training in the institution where the research was conducted have significantly higher HİGÖ scores. However, considering that there are still problems related to occupational health and safety in the working environment, it is thought that improvements should be made in the quality and/or implementation of the OHS trainings. Qualified OHS trainings and, in parallel, improved working conditions are possible if nurses, who are at the center of health service delivery, are also active subjects in OHS studies.