Örgütsel çatışma çözme yöntemleri: A-tipi kişilik, kontrol odağı ve özgeci davranış
Organizational conflict resolution styles: Type-A personality, locus of control, and altruism
Yazar: ÖZGE ARIKAL GÖNÜL
Danışman: DOÇ. DR. AYDA BÜYÜKŞAHİN SUNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: A/B tipi davranış örüntüsü = Type A/B behavior pattern ; Denetim odağı = Locus of control ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Örgütsel çatışma = Organizational conflict ; Özgecilik = Altruism

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, örgütsel çatışma çözme yöntemleri ile A-tipi kişilik, kontrol odağı ve özgeci davranış arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada ayrıca, ikincil amaçlar da belirlenmiştir. Bunlardan ilki, örgütsel çatışma çözme yöntemleri ile demografik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bir diğer amaç ise özgecilik düzeylerine göre gruplandırılan katılımcıların, örgütsel çatışma çözme yöntemleri açısından karşılaştırılmasıdır. Çalışmanın örneklemini Türkiye?nin farklı şehirlerinde yaşayan, 217?si kadın ve 168?i erkek olmak üzere, toplam 385 beyaz yakalı çalışan oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak; Demografik Bilgi Formu, Örgütsel Çatışma Ölçeği-II (Rahim, 1983), A-Tipi Kişilik Ölçeği (Batıgün ve Şahin, 2006), Kontrol Odağı Ölçeği (Dağ, 2002) ve Özgecilik Ölçeği (Akbaba, 1994) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, çalışmada sunulan denenceleri büyük oranda desteklemektedir. Yapılan analizler sonucunda A-tipi kişilik alt boyutlarından bazılarının bütünleştirme, hükmetme ve kaçınma; kontrol odağının hükmetme ve kaçınma; özgecilik alt boyutlarından bazılarının ise bütünleştirme, ödün verme, hükmetme ve uzlaşma yöntemleri için yordayıcı olduğu bulunmuştur. Bunlara ek olarak, örgütsel çatışma çözme yöntemlerinin yaş, gelir düzeyi, toplam iş deneyimi gibi bazı demografik değişkenlerle bir ilişki içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca, A-tipi kişilik ve özgeci davranışın cinsiyet açısından farklılaştığı bulunmuştur. Son olarak, özgecilik düzeyi yüksek olan katılımcıların bazı örgütsel çatışma çözme yöntemleri açısından, özgecilik düzeyi orta ve düşük olan katılımcılarla karşılaştırıldığında farklılık gösterdiği bulunmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study was to examine the relationship of organizational conflict resolution styles with Type-A personality, locus of control, and altruism. Moreover, secondary purposes were determined in the study. The first one of these was to identify the relationship between organizational conflict resolution styles and demographic variables. The other purpose was to compare participants classified by their altruism level based on organizatinal conflict resolution styles.The sample of the study included 385 (217 women and 168 men) white collar workers from the different cities of Turkey. Demographic survey, the Rahim Organizational Conflict Inventory-II (Rahim, 1983), the Locus of Control Scale (Dağ, 2002), the Type-A Behaviors Inventory (Batıgün, & Şahin, 2006), and the Altruism Inventory (Akbaba, 1994) were used to collect data. Findings supported hypotheses of the study mainly. Results of the study showed that some dimensions of Type-A personality were significant predictors of integrating, dominating, and avoiding styles. Secondly, it was found that locus of control was a significant predictor of dominating, and avoiding styles. Thirdly, some dimensions of altruism were significant predictors of integrating, obliging, dominating, and compromising styles. In addition to this, it was found that organizational conflict resolution styles were in relation with demographic variables such as age, income, and work experience. Moreover, results showed that there were gender differences in Type-A personality and altruism. Lastly, participants with high altruism scores differed from participants with moderate and low altruism scores in regard to organizational resolution styles.