Çocukluk çağında aminotransferaz yüksekliği saptanan hastaların retrospektif olarak incelenmesi /
Yazar: SEVAL DAĞITICI YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE POLAT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aminotransferaz = Aminotransferases ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Karaciğer yetmezliği = Liver failure ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çocukluk çağında aminotransferaz yüksekliği yapan
durumları belirlemek; yaşa ve transaminaz yükseklik derecesine göre etiyolojik
sebeplerin dağılımını ve aminotransferaz değerlerinin normale gelme sürelerini
göstermek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, 01.01.2021 ve 31.12.2021
tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın
Hastalıkları, Çocuk Hastalıkları ve Hastalıkları Sağlık Uygulama ve Araştırma
Merkezi Çocuk Gastroenteroloji polikliniğine ayaktan başvuran en az iki ölçümde
aminotransferaz yüksekliği görülen ve en az iki haftadır transaminaz yüksekliği sebat
eden hastaların kayıtları incelendi. Eksik tıbbi kaydı olan, önceden bilinen herhangi
bir karaciğer ve kas hastalığı olan çocuklar çalışma dışı bırakıldı.
Hipertransaminazemili hastaların demografik bilgileri, potansiyel risk faktörleri, aile
öyküleri, başvuru semptomları, fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları,
abdomen ultrasonografi (USG) bulguları, karaciğer biyopsi sonuçları ve takipte
transaminaz normalleşme süreleri kaydedildi.
Bulgular: Toplam 237 hastanın; %37,5'i kadın, %62,5'i erkekti. Ortanca yaş
108 ay (3-216 ay) idi. Başvuru anında hastaların %64,6'sı asemptomatik, %35,4'ü
semptomatikti. Semptomatik hastaların en sık şikayetleri ateş ve kusma idi. Patolojik
fizik muayene bulguları hastaların %64'ünde mevcuttu. En sık görülen patolojik fizik
muayene bulguları obezite ve hepatomegali idi. Hastaların çoğunda hafif
hipertransaminazemi vardı (%84,3). Etiyolojide en sık neden non-alkolik
steatohepatit (NASH) (%31,6), ikinci en sık neden enfeksiyon hastalıkları (%24),
üçüncü en sık neden genetik ve metabolik hastalıklar (%14,7) idi. Enfeksiyon
hastalıkları içinde en sık neden EBV enfeksiyonu, genetik ve metabolik hastalıklar
içinde en sık neden Wilson hastalığı idi. Çocukların %15,6'sında
hipertransaminazemi yapan etiyolojik neden tespit edilemedi. Non-alkolik
steatohepatit (NASH) olguları, tüm etiyolojik nedenler arasında en düşük
transaminaz değerlerine sahipti. Transaminaz normalleşme süresi ilaç-bitkisel madde
ilişkili karaciğer hasarı ve enfeksiyoz hastalıklarda en kısaydı. Abdominal USG'de

11

hepatosteatoz bulguları olan obez ve aşırı kilolu hastaların %10'unda, normal VKİ ve
malnütre olan hastaların %100'ünde aminotransferaz yüksekliğinin sebebi genetik
metabolik hastalıklar, enfeksiyon hastalıkları, ilaç-bitkisel madde ilişkili karaciğer
hastalıklarından biriydi.
Sonuç: Çocukluk çağında hipertransaminazemiye sebep olabilen etiyolojik
sebepler çok çeşitlidir. Çocuklarda genetik ve metabolik hastalık oranının yüksek
olduğu unutulmamalı sebat eden hipertransaminazemilerde detaylı genetik ve
metabolik inceleme yapılmalıdır. Uygun diyete ve egzersize rağmen aminotrasferaz
yüksekliği devam eden NASH olgularında veya normal VKİ olan steatohepatit
olgularında yağlı karaciğer yapabilen diğer sebepler dışlanmalıdır.
Hipertransaminazemi nedenlerinin belirlenmesinde kreatinfosfokinaz (CPK)
değerlendirilmelidir. CPK yüksekliği olan hastalarda hiçbir klinik bulgu olmasa bile
musküler distrofi ayırıcı tanıda düşünülmelidir.
Anahtar Kelimeler: çocuk, etiyoloji, karaciğer fonksiyon testleri, NASH,
karaciğer yetmezliği

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the conditions that
increase aminotransferase values in childhood; to show the distribution according to
age and transaminase elevation, and to determine aminotransferase recovery times
according to etiological reasons.
Materials and Methods: In this retrospective study, between 01.01.2021 and
31.12.2021, The records of patients who applied to Health Sciences University
Ankara Dr. Sami Ulus Gynecology, Pediatrics and Diseases Health Application and
Research Center Pediatric Gastroenterology outpatient clinic with elevated
aminotransferase levels at least twice and persistant for at least two weeks were
reviewed. Children with incomplete medical records and any known liver and muscle
disease were excluded from the study. Demographic information, potential risk
factors, family history, presenting symptoms, physical examination findings,
laboratory findings, abdominal ultrasonography (USG) findings, liver biopsy results,
and normalization time for hypertransaminasemia were recorded in patients with
hypertransaminasemia.
Results: Among total 237 children; 37.5% were female and 62.5% were
male. The median age was 108 months (3-216 months). At the time of admission,
64.6% of the patients were asymptomatic and 35.4% were symptomatic. The most
common complaints of symptomatic patients were fever and vomiting. Pathological
physical examination findings were present in 64% of the patients. The most
common physical examination findings were obesity and hepatomegaly. Majority of
patients had mildly elevated transaminases (84.3%). The most common etiology was
non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) (31.6%), the second cause was infectious
diseases (24%), the third cause was genetic metabolic disease (14.7%). EBV
infection was the most common cause of infectious diseases and Wilson's disease
was the most common cause of genetic-metabolic diseases. In 15.6 % of the children,
no cause of hypertransaminasemia was identified. The NASH had lowest median
transaminase levels among all etiological causes. The shortest normalization time
was observed in drug related liver injury and enfectious disease among all other

13

etiologies. In 10% of the obese and overweight patients with signs and 100% of
normal body mass index patients of hepatosteatosis on abdominal USG were
diagnosed genetic-metabolic diseases, infectious diseases and drug related liver
injury.
Conclusions: Etiological reasons that can cause hypertransaminasemia in
childhood are very diverse. It should not be forgotten that the rate of genetic-
metabolic diseases is high in children, and detailed genetic and metabolic
examination should be performed in persistent hypertransaminasemia. Other causes
of fatty liver should be excluded in patients with NASH whose aminotrasferase
elevation persists despite appropriate diet and exercise, or in patients with
steatohepatitis with normal BMI. Creatinephosphokinase (CPK) should be evaluated
in determining the causes of hypertransaminasemia. Muscular dystrophy should be
considered in the differential diagnosis even if there are no clinical findings in
patients with elevated CPK.
Keywords: child, etiology, liver function test, Non alcoholic fatty liver
disease, liver failure