Kalkan (Simav-Kütahya) demir yatağının oluşumunun incelenmesi
Investigation of formation of Kalkan (Simav-Kutahya) iron deposit
Yazar: AYLA CENGİZ
Danışman: PROF. DR. TANER ÜNLÜ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Skarn zonu = Skarn zone

Özet:
Kalkan demir yatağı, Kütahya-Simav ilçesinin 11 km doğusunda yer alır. Demir cevherleşmesi, Menderes Masifi'ne ait metamorfik kayaçlar ile intrüzif ilişki sunan Eğrigöz granitinin dokanağında gelişmiştir.Ana cevher minerali manyetittir. Masif, bantlı ve saçınımlı olmak üzere üç farklı tipte izlenen cevherleşmenin yan kayaçlarla olan sınırlarında granat, epidot, piroksen ve klorit gibi skarn mineralleri izlenmektedir. Masif cevher rekristalize kireçtaşı, bantlı cevher gnays, saçınımlı  cevher ise granit ve gnayslar içerisinde gelişmiştir. Mineraloji-petrografi çalışmalarında, cevher mineral parajenezinin manyetit-hematit-pirit-markazit-ilmenit-rutil–limonit şeklinde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte cevherleşmede öncelikle bir oksit evrenin daha sonra ise sülfit evrenin geliştiği ortaya konmuştur. Cevher mikroskobisi çalışmalarında 2 tip hematit saptanmıştır. Birincisi manyetitlerin martitleşmesi ile oluşmuş ikincisi ise manyetitlerin aralarında gelişmiştir. Gnayslar içerisinde gözlenen bantlı ve saçınımlı cevherleşmenin  Na2O, K20 ve Al2O3 içeriklerinin masif cevhere göre yüksek oluşu kil mineralleri ile kuvarstan oluşan bileşenlerin egemen olduğu bir ortamı işaret etmektedir. Masif cevherdeki MgO'in yüksek olmasının nedeni  skarn mineralleridir. Skarn sürecinde sülfit mineralleri cevher parajenezine katılmıştır. Kalkan demir cevherleşmesi; cevher-yan kayaç ilişkisi, alterasyon ve cevher mineralojisi, jeolojik ve jeokimyasal özellikler ve oluşum koşulları dikkate alındığında skarn tip bir yataktır. Cevherleşme ilki sedimanter, ikincisi metamorfik olmak üzere iki farklı evrede oluşmuş, Eğrigöz granitinin intrüzif etkisiyle oluşan skarn sürecinde yeniden zenginleşmiştir. Kalkan demir yatağının; jeolojik ortam, cevher yan kayaç ilişkileri, mineralojik-petrografik veriler, cevher özellikleri ve jeokimyasal parametreler göz önüne alındığında, Eğrigöz granitlerinin baskın biçimde yan kayaçlarda oluşturduğu skarn oluşumlarının ve/veya remobilizasyon evrelerinin izlerini taşıyan bir yatak olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Kalkan iron deposit is located 11 km east of Kütahya-Simav. The iron mineralization was developed in the Eğrigöz granite contact, which presents an intrusive relationship with the metamorphic rocks of the Menderes Massive. The main ore mineral is magnetite. There are three types of mineralization, massive, banded and disseminated. In the contact of mineralization zone shows skarn mineral such as epidote, garnet, proxene and chlorite. Massive mineralization developed at recrystallized limestone, banded mineralization at gneiss, dissemineted mineralization at gneiss and granite. Mineralization paragenesis was determined by magnetite-hematite-pyrite-marcasite-ilmenite-rutile–limonite in mineralogical and petrographic studies. It has been proven that the mineralization is primarily an oxide phase followed by the sulfide phase mineralization.Two types of hematite were determined in the core microscope. The first type of hematite is formed by martitization of magnetites, the second one is submicroscopic and anhedral hematite which is infill of magnetite. The fact that the Na2O, K2O and Al2O3 contents of the banded and dissemineted mineralizations observed in the gneisses are higher than those of the massive mineralization suggests that clay minerals and quartz-forming components predominate. The reason for the high MgO content in massive ore originates from the presence of skarn minerals. In addition, sulphide minerals have been added to ore paragenesis in the skarn process. Kalkan iron mineralization; ore-ore-rock relationship, alteration and ore mineralogy, geological and geochemical features and formation conditions, it is a skarn type deposit. Kalkan iron mineralization can be considered as a bearing the traces of scarn formation and / or remobilization phases dominantly formed by  Eğrigöz granites.