8 numaralı Tokat Şer'iyye sicilinin analizi
Analysis of Tokat Sharia registry no.8
Yazar: BAHAR GÖZCÜ
Danışman: PROF. DR. ALİ AÇIKEL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu bilindiği üzere üç kıtaya hakim olarak yüzyıllarca bu kıtaları 
yönetmiştir. Bu denli önemli bir imparatorluk askeri, siyasi, sosyal ve ekonomik olarak merak 
konusu olup, birçok araştırmacının araştırma konusu olmuştur. Ancak büyük bir imparatorluğu 
bir bütün olarak ele alıp araştırmak oldukça zor olduğundan dolayı bölgesel ve şehirsel 
araştırmalar günümüzde daha rağbet görmektedir. 
Şehir araştırmaları için en önemli kaynaklardan bir tanesi Şer'iyye Sicilleridir. Şer'iyye 
Sicilleri araştırdığımız şehir hakkında geniş yelpazede bilgi aktarır. İçerisinde bulunan belge 
kayıtları vasıtasıyla o şehrin siyasi, iktisadi ve sosyal hayatları hakkında bilgiler sunar. Özelde 
şehir tarihçiliği ve genelde Osmanlı İmparatorluğu tarihine katkı yapmak için Tokat'a ait olan 
8'Nolu Şer'iyye Sicilini araştırma konusu olarak belirledik.
Ele aldığımız tez, giriş kısmı ile birlikte üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. 
Giriş kısmında Şer'iyye Sicilinin tanımı, önemi ve Tokat'a ait mevcut siciller hakkında bilgiler 
verilmiştir. Birinci bölümde, araştırma konusunu teşkil eden 8 numaralı Tokat Şer'iyye Sicilinin 
ayrıntılı bir şekilde tanıtımı yer almaktadır. 3 başlıktan meydana gelen ilk bölüm H. 1217-
1219/M. 1802-1805 tarihli Tokat Şer'iyye Sicili, sicilde bulunan belgelerin konulara göre 
tasnifi ve transkripsiyonu yapılıp ardından özetleri çıkartılan belgelerden oluşmaktadır. İkinci 
bölüm bizlere Tokat şehrinin tarihi, coğrafi ve idari yapısı hakkında genel çerçevede bilgiler 
vermektedir. Son bölümü oluşturan üçüncü bölümde de Tokat'ın sosyo-ekonomik yapısı ve 
müesseseleri hakkında incelediğimiz Şer'iyye Sicili doğrultusunda değerlendirmeler 
yapılmıştır. Sonuç kısmında ise ele alınan ve yazılan tezin genel değerlenmesi yapılıp sonuca 
bağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şer'iyye Sicili, Kadı, Tereke, Vakıf, Buyruldu.

Abstract:
The Ottoman Empire, as it is known, dominated three continents and ruled these 
continents for centuries. Such an important empire is a matter of military, political, social and 
economic curiosity and has been the subject of research for many researchers. However, since 
it is very difficult to examine and research a large empire as a whole, regional and urban studies 
are more popular nowadays.
The most important source for urban research is the Sharia Registers. Sharia Registries 
provide a wide range of information about the city we are researching. It provides information 
about the political, economic and social life of that city through the document records it 
contains. In order to contribute to city historiography in particular and the history of the 
Ottoman Empire in general, we determined the Sharia Register No. 8 of Tokat as the subject of 
research.
The thesis we are considering consists of an introduction, three chapters and a 
conclusion. In the introduction, information about the definition and importance of the Sharia 
registry and the existing registries of Tokat is given. In the first chapter, there is a detailed 
introduction of Tokat Sharia Registry number 8, which is the subject of the research. The first 
part, consisting of 3 titles, is the Tokat sharia registry dated H. 1217-1219/AD 1802-1805, 
consists of documents in the registry classified according to their subjects, transcribed and then 
summarized. The second part gives us general information about the historical, geographical 
and administrative structure of the city of Tokat. In the third part, which constitutes the last part, 
evaluations were made about Tokat's socio-economic structure and institutions in line with the 
Sharia registry we examined. In the conclusion part, the general evaluation of the thesis 
discussed and written is made and concluded.
Keywords: Sharia Court Records, Qadi, Divorce, Foundation, Orders of Governor-general.