Ali el-Kârî mushafı ve mushaf imlâsına etkisi
Ali al-Qari's mushaf and it's effect on the ortography of the Qur'an
Yazar: FATMA GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KILIÇ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur’ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada Ali el-Kârî'nin yazdığı Mushaf temel alınarak Mushaf imlâsında çoğunlukla riayet edilen bir yöntem olan "Resm-i Osmânî" ve bazı hususlarda bu imladan farklılık arz eden "kıyasî imla" etrafında dönen tartışmalı meseleler incelenmeye çalışılacaktır. İlk dönemlerde Arapça yazımının henüz gelişim sürecinde olması sebebiyle imla konusunda düzenli bir kaide sisteminin olmayışının etkileri, çoğaltılan ve çeşitli merkezlere gönderilen Mushaflarda da görülebilmektedir. Hz. Osman'ın istinsah ettirdiği Mushaflardan itibaren günümüze kadar gelen 'mushaf imlası' na dair bütün hususlar, her döneme ait farklı Mushafların incelenmesi yoluyla elde edilebilmiştir ve bu Mushaflar aynı zamanda ait oldukları dönemin imla tarzındaki farklılıklarını da yansıtabilmektedir. 
                    Çalışmaya konu olan Mushaf hicri X. ve XI. yüzyıllarda yaşamış, kıraat ilmindeki vukûfiyeti sebebiyle "el-Kârî" nisbesiyle anılmış, hat sanatındaki ustalığı sebebiyle geçimini Mushaf yazarak sağlamış Ali el-Kârî'nin (1014/1605) hicri 995 tarihli mushafıdır. Ali el-Kârî'nin Mushaf imlasına verdiği önem, sadece yazdığı Mushaflar üzerinden değil, İmam Şâtıbî'nin 'Râiyye' ismiyle meşhur 'Akîletu Etrâbi'l-Kasâid' adlı manzum eserine yazdığı 'el-Hibâtu's-Seniyyetu'l- 'Aliyye' isimli şerhinden de anlaşılabilir. İmla konusuna dair görüşlerine hem mushafı hem de bu şerhi incelenerek ulaşılmak hedeflenmektedir. Diğer taraftan böyle bir çalışmaya sebep olan husus hiç şüphesiz Türkiye mushaflarındaki imlanın Ali el-Kârî'ye dayandırılması iddiasıdır. Bu iddiaya binaen ortaya çıkan imla "Ali el-Kârî tarzı" olarak bilinmektedir. Buradan hareketle yazılacak tezde Ali el- Kârî'nin, mushaf imlası konusunda gerçekten yeni bir tarz ortaya koyup koymadığı, "Resm-i Osmânî" olarak bilinen klasik imlaya sadık kalıp kalmadığı meselesi arıştırılacaktır. Tezde  her ne kadar mushaf merkezli bir çalışma yapılması hedeflenmiş olsa da bir kıraat alimi olarak Ali el-Kârî'ye ve eserin genel özelliklerine de yer verilmesi planlanmaktadır.

Abstract:
In this study, based on Ali al-Qari's Mushaf, it will be tried to examine the controversial issues around the "al-Rasm al-Uthmani", which is a method that is mostly followed in the orthography of the Mushaf, and the "comparative orthography", which differs from this orthography in some aspects. Due to the fact that Arabic writing was still in the development process in the early periods, the effects of the lack of a regular base system on orthography can also be seen in the Mushafs that were reproduced and sent to various centers. All aspects of the 'mushaf orthography', which have survived from the mushafs copied by Hazrat Osman to the present day, have been obtained through the examination of different mushafs belonging to each period. And these Mushafs can also reflect the differences in the spelling style of the period they belong to.
The Mushaf that is the subject of the study is the one written in 995 AH by Ali al-Qari (d.1605 CE), who lived in the 10th and 11th centuries AH, known as "al-Qari" due to his knowledge of recitation, and earned his living by writing Mushaf due to his mastery in calligraphy. Ali al-Qari's relevance to the spelling of the Mushaf is not only the Mushafs he wrote, but also the commentary named 'el-Hibâtu's-Seniyyetu'l-'Aliyye' written by Imam Shatibî on his verse work called 'Akîletu Etrâbi'l-Kasâid', which is famous with the name 'Râiyye'. And it is aimed to reach his views on the subject of orthography by examining both the mushaf and this commentary. On the other hand, the issue that causes such a study is undoubtedly the claim that the spelling in the Turkish mushafs is based on Ali al-Qari. The orthography that emerged based on this claim is known as the "Ali al-Qari style". From this point of view, in the thesis to be written, it will be tried to find answers to the questions of whether Ali al-Kari has really put forward a new style in mushaf orthography or has he remained faithful to the classical orthography known as "al-Rasm al- Uthmani". Although it is aimed to make a mushaf-centered study in the thesis, it is planned to include Ali al-Qari as a recitation scholar and the general features of the work.