MS hastalarında progresyonun noninvaziv değerlendirilmesi
Noninvasive assessment of progression in MS patients
Yazar: TUĞÇE GEZER KARABACAK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KASIM KILIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Manyetik rezonans spektroskopi = Magnetic resonance spectroscopy ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Multipl Skleroz genç erişkinlerde özürlülüğe yol açan en önemli hastalıklardan birisidir. Progresyon takibi için klinik değerlendirme ölçekleri, konvansiyonel MR çekimleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada MS hastalarında kognitif yıkım ve fiziksel özürlülük belirlenerek hastalık progresyonunu öngörebilmek ve progresyon takibinde kullanılan optik koherans tomografi (OCT) ve MR Spektroskopi bulguları arasında ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr.Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Nöroloji Anabilim dalı Multipl Skleroz polikliniğinde takip edilen 15'irelapsing remitting MS, 12'si primer progresif MS, 13'ü sekonder progresif MS klinik tiplerine sahip 40 MS hastası çalışmaya alındı. Hastaların 6 ay aralıkla toplamda 2 kez aynı klinisyen tarafından Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği puanı, Dokuz Delikli Tahta , 25 adım testi ve MS için Kısa Uluslararası Zihinsel Değerlendirme testleri yapıldı. Radyolojik takip için MR Spektroskopi çekimleri 6 ayda bir, optik koherans tomografi ortalama 4,5 ay aralıkla 2 kez yapıldı. MR Spektroskopide Normal Görünümlü Gri Cevher, Normal Görünümlü Beyaz Cevher, Talamus ve Korpus Kallozumdan NAA/Cr, Cho/Cr, Cho/NAA, mI/Cr değerleri ölçüldü.
Sonuçlar: Yapılan klinik değerlendirilmede EDSS, Beck Depresyon Ölçeği,9HPT ve 25FWT süresi PPMS grubunda diğer gruplara göre daha yüksek iken;MOCA,SDMT,CVLT2,BVMTR diğer gruplara göre en düşük görülmüştür. MRS ölçümlerinde kortikal gri maddede 0. ay değerlendirmesi NAA/Cr (p=0.020) ve Cho/Cr (p=0.028) oranı RRMS/KIS grubunda progresif gruplara göre daha yüksek görülmüştür. NGBC de 0.ay değerlendirilmesi NAA/Cr (p=0.033)ölçümü RRMS/KIS grubunda SPMS grubuna göre daha yüksek; Cho/NAA (p=0.028) oranı SPMS grubunda RRMS/KIS grubuna göre daha yüksek görülmüştür. 6. ay ölçümlerinde RRMS/KIS grubunda Cho/Cr (p=0.015) ve NAA/Cr (p=0.028) ölçümlerinde anlamlı artış saptandı. Korpus kallozum 6.ay ölçümünde RRMS/KIS grubunda NAA/Cr (p=0.026) ölçümünde anlamlı artış görüldü. Progresyon gösteren hastalarda 6. ay ölçümlerinde kortikal gri maddede Cho/NAA (p=0.021) artışı ve talamus mI/Cr (p=0.004) düşüşü görülmüştür. Bu ölçümde yapılan cut-off hesaplanmasında korteks Cho/NAA 6.ay değeri için cut-off>0,59 alındığında %85,71 Sensitivite ve %76 Spesifite elde edilmiştir.
Talamus ml/Cr 6.aydeğeri için cut-off<0,40 alındığında %100 Sensitivite ve %25 Spesifite elde edilmiştir. Stabilite gösteren hastaların talamus ml/Cr için EDSS değerinde değişim olmamasını predikte edebilecek anlamlı cut-off incelenmiş ve <0,40 değeri bulunmuştur. Cut-off<0,40 alındığında %72,73 Sensitivite, %0 Spesifite elde edilmiştir. Okrelizumab kullanan hastaların kullanmayanlara göre MRS bulgularında 0. ay değerlendirilmesinde kortikal gri maddede NAA/Cr (p=0.003) değeri yüksek; 6. ay değerlendirilmesinde kortikal gri maddede Cho/NAA (p=0.009) değeri yüksek, korpus kallozum NAA/Cr (p=0.028) değeri düşük görülmüştür. RNFL sağ (p=0.023) ve sol (p=0.028) nazal kadranlar ölçümleri RRMS/KIS grubunda progresif gruplara göre yüksek bulunmuştur.4 aylık tekrar çekiminde SPMS grubunda sağ RNFL temporal kadranda anlamlı azalma (p=0.012) görülmüştür.
Sonuç: MS hastalarında MR spektroskopi metabolit değerlerinin klinik bulgular ile korelasyonunun incelendiği çalışmamızda progresyon gösteren hastalarda Korteks Cho/NAA ve Talamus mI/Cr değerlerinde anlamlı fark bulunmuş ve ilk kez progresyon öngörülebilmesi için cut-off değeri hesaplanmıştır. Aynı zamanda Makula OCT , RNFL değerlendirmesi ve kognitif testler ile MR Spektroskopi arasında ilişki saptanmıştır.

Abstract:
Aim: Multiple Sclerosis is one of the most important diseases that cause disability in young adults. Clinical follow-up and conventional MRI scans are used for progression in the follow-up. In this study, it was aimed to predict the progression of the disease by determining cognitive impairment and physical disability in MS patients and to investigate the relationship between optic coherence tomography (OCT) and MR Spectroscopy findings, which are used in the follow-up of progression.
Materials and Methods: Forty MS patients with 15 relapsing remitting MS, 12 Primary Progressive MS and 13 Secondary Progressive MS clinical types followed by the Multiple Sclerosis Outpatient Clinic of the University of Health Sciences Dr.Lütfi Kırdar City Hospital Neurology Department were included in the study. Extended Disability Status Scale score (EDSS), 9 Hole Peg Test (9-HPT), Timed 25 foot Walk Test(T25FWT), and Brief International Cognitive Assessment for Multiple Sclerosis (BICAMS) test were performed by the clinician twice at 6-month intervals. For radiological follow-up, MRI Spectroscopy scans were performed on average every 6 months, and optical coherence tomography was performed 2 times with 4-month intervals.
Results: In the clinical evaluation, EDSS, Beck Depression Scale, 9HPT and T25WT duration were higher in the PPMS group than in the other groups; MOCA, SDMT, CVLT2, BVMTR were the lowest compared to other groups. In MRS measurements, NAA/Cr (p=0.020) and Cho/Cr (p=0.028) ratios in Cortical Gray Matter were found to be higher in the RRMS/CIS group than in the progressive groups. Baseline evaluation in NWM NAA/Cr (p=0.033) measurement was higher in the RRMS/CIS group than in the SPMS group; Cho/NAA (p=0.028) ratio was higher in the SPMS group than in the RRMS/CIS group. A significant increase was found in Cho/Cr (p=0.015) and NAA/Cr (p=0.028) measurements in the RRMS/KIS group at the 6th month measurements. A significant increase was observed in the measurement of NAA/Cr (p=0.026) in the RRMS/CIS group in the 6th month measurement of the Corpus Callosum. In patients with progression, Cho/NAA (p=0.021) increase and Thalamus mI/Cr (p=0.004) decrease were observed in Cortical Gray Matter measurements at 6 months. In the cut-off calculation made in this measurement, cut-off for Cortex Cho/NAA 6th month value was observed. When off> 0.59 was taken, 85.71% sensitivity and 76% specificity were obtained. When the cut-off <0.40 was taken for the Thalamus ml/Cr 6th month value, 100% sensitivity and 25% specificity were obtained. A significant cut-off was examined that could predict no change in the EDSS value for the Thalamus ml/Cr of patients with stability and a value of <0.40 was found. When cut-off <0.40, 72.73% sensitivity and 0% specificity were obtained. NAA/Cr (p=0.003) value was higher in Cortical Gray Matter patients at the baseline evaluation in MRS findings of patients who received ocrelizumab; at the 6th month evaluation, Cho/NAA (p=0.009) value in Cortical Gray Matter was high, and Corpus Callosum NAA/Cr (p=0.028) value was low. RNFL right (p=0.023) and left (p=0.028) nasal quadrants measurements were found to be higher in the RRMS/CIS group compared to the progressive groups. A significant decrease was observed in the right RNFL temporal quadrant (p=0.012) in the SPMS group at the 4th month evaluation of OCT.NAA/Cr, Cho/Cr, Cho/NAA, mI/Cr values from Normal Appearing Gray Matter, Normal Appearing White Matter, Thalamus and Corpus Callosum were measured in MR Spectroscopy.
Conclusion: In our study, in which the correlation of MR spectroscopy metabolite values with clinical findings in MS patients was examined, a significant difference was found in Cortex Cho/NAA and Thalamus mI/Cr values in patients with progression, and the cut-off value was calculated for the first time to predict progression. At the same time, a relationship was found between macular OCT and RNFL evaluation and MR Spectroscopy.