Klinik çalışmalarda bileşik sonlanım noktası analizi için önerilen wın ratio yaklaşımının farklı koşullar altında değerlendirilmesi
Evaluation of the proposed win ratio approach for composite endpoint analysis in clinical trials under different situations
Yazar: TUĞÇE ŞENÇELİKEL
Danışman: PROF. DR. KEVSER SETENAY ÖNER
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Biyoistatistik = Bioistatistics ; Sağkalım analizi = Survival analysis ; Veri analizi = Data analysis ; İstatistik = Statistics ; İstatistiksel yöntemler = Statistical methods

Özet:
Yaşam analizi, sağlık alanında hastalıkların risk etkilerini ve tedavi başarılarını ortaya çıkarabilmesi açısından önemli bir yöntemdir. Çalışmalarda ölüm ya da belirlenmiş farklı olayların gerçekleşmesine çalışmanın sonlanım noktası adı verilmektedir. Klinik çalışmalarda tek bir sonlanım noktası kullanmak yerine birden fazla sonlanım noktası belirlenmesi, tedavi etkilerini daha net olarak belirleyebilmek için oldukça önemli olmaktadır. 
Bu çalışmada, klinik çalışmalarda büyük önem taşıyan bileşik sonlanım noktası analizlerinde geleneksel analizlerin yarattığı problemlerden yola çıkılarak sonlanım noktaları arasında önem sırasını dikkate alan Pocock ve arkadaşlarının önermiş oldukları Win Ratio yaklaşımı incelenmiştir.  Bu yaklaşım ile farklı gözlem sayıları, farklı ortalamalar, farklı olay gerçekleşme oranları, farklı sonlanım noktası sayıları ile oluşturulan senaryolar ile simülasyon çalışmalarının yapılması ve Kalp ve Damar Cerrahisi'nden alınan 74 hastaya ilişkin gerçek bir uygulama veri seti ile analiz yapılması amaçlanmıştır.
Simülasyon sonuçlarında, Win ratio'nun olay gerçekleşme oranlarından ve bileşik sonlanım noktası sayılarından etkilendiği gözlenmiştir. Bileşik sonlanım sayısı arttıkça win ratio düşmüştür. Olayın gerçekleşme oranları düştükçe win ratio'da düşüş gözlenmiştir. Küçük örnek genişliklerinde win ratio daha az tutucu olarak bulunmuştur. Üç grupta ise gruplar arasındaki ortalamalar arasındaki fark yüksek iken Win ratio en yüksek olay gerçekleşme oranında 1'in üzerinde iken diğer durumlarda 1'i geçememiştir. Gerçek veri seti sonuçlarında tüm bileşik sonlanım noktasında Win ratio 1'in üzerinde elde edilirken sonuçlar anlamlı bulunmamıştır. Hazard modeli sonuçları da anlamlı bulunmamıştır.
Sonuç olarak, Bileşik sonlanım noktası çalışmalarında geleneksel analizler yerine Win Ratio yaklaşımının kullanılmasının çalışmayı daha anlamlı hale getirdiği, küçük örnekler için çalışılması gerekliliği ve üç grup için çalışmaların geliştirilmesi Win ratio'nun Yaşam Analizleri'nde kullanılabilirliğini arttıracağı öngörülmektedir.

Abstract:
Life analysis is an important method in terms of revealing the risk effects and treatment success of diseases in the field of health. In studies, the end point of the study is called the occurrence of death or different events. Determining more than one endpoint instead of using a single endpoint in clinical trials is very important in order to determine the treatment effects more clearly.
In this study, the Win Ratio approach proposed by Pocock et al. Considering the order of importance among the endpoints based on the problems created by traditional analyzes in composite endpoint analyzes, which are of great importance in clinical studies, was examined. With this approach, it is aimed to conduct simulation studies with scenarios created with different observation numbers, different averages, different event realization rates, different endpoint numbers, and to analyze with a real application data set of 74 patients taken from Cardiovascular Surgery.
In the simulation results, it was observed that Win ratio was affected by the event occurrence rates and the number of composite endpoints. The higher the number of composite outcomes, the lower the win ratio. As the realization rates of the event decreased, the win ratio decreased. Win ratio was found to be less conservative in small sample widths. In three groups, the difference between the averages between the groups was high, while the Win ratio was over 1 at the highest event occurrence rate, but could not exceed 1 in other cases. In the actual data set results, Win ratio was obtained above 1 in the whole composite endpoint, but the results were not significant. Hazard model results were not found to be significant.
In conclusion, it is predicted that using the Win Ratio approach instead of traditional analyzes in composite endpoint studies makes the study more meaningful, the need to study small samples and the development of studies for three groups will increase the usability of Win Ratio in Life Analysis.