İnsülin direnci olan fazla kilolu ve obez yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun antropometrik ölçümler ve biyokimyasal göstergeler üzerine etkisi
The effect of mediterranean diet compliance on anthropometric measurements and biochemical indicators in overweight and obesity adult individuals with insülin resistance
Yazar: NİLHAN ESİM ÇANKAYA
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Obezite = Obesity ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Son yıllarda; insülin direnci ve buna bağlı Tip II Diyabet'in önlenmesinde,
yönetiminde birçok diyet modelinin etkisi tartışılmaktadır. İçerdiği fonksiyonel
bileşenler sebebiyle sağlığa faydaları ile bilinen Akdeniz diyeti, literatürde ön plana
çıkmaktadır.
Bu çalışma, insülin direnci olan fazla kilolu ve obez bireylerin Akdeniz
diyetine uyumlarının antropometrik ve biyokimyasal parametreler üzerindeki etkisini
saptamak amacıyla özel beslenme ve diyet danışmanlık merkezine başvuran 19-64
yaş arası 86 gönüllü birey (39 erkek, 47 kadın) ile yürütülmüştür.
Araştırma öncesinde çalışmaya katılan bireylere; genel özellikler, sağlık
bilgileri, antropometrik ölçümler, biyokimyasal göstergeler, beslenme alışkanlıkları,
Besin Tüketim Kaydı, Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite
Anketi- Kısa Form yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Çalışmaya katılan
bireylere, ilk yüz yüze görüşmede kişiye özel hazırlanan kalori kısıtlamalı Akdeniz
diyeti anlatılmıştır ve bu diyetin 3 ay boyunca uygulanması gerektiği belirtilmiştir.3
aylık uygulama boyunca her hafta online görüşmeler yapılarak süreç kontrol
edilmiştir. Çalışmanın başında uygulanan anket formları ve ölçekler, çalışmanın
sonunda tekrarlanmıştır.
Çalışma tamamlandığında bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarının ve
fiziksel aktivitelerinin arttığı görülmüştür. Bununla birlikte bireylerin vücut ağırlığı,
bel çevresi, kalça çevresi, bel çevresi/boy uzunluğu oranı, iç organ çevresi yağlanma
skoru, vücut yağ yüzdesi, BKİ, bel/kalça çevresi oranı, vücut yağ kütlesi, serum
glukoz, total kolesterol, trigliserit, insülin, HbA1c ve HOMA-IR parametrelerinde
anlamlı azalmalar olduğu görülmüştür (p<0.05).
İnsülin direnci olan her bireyin tedavisinde birincil hedef; Akdeniz diyetine
uyumun sağlanması, ağırlık kaybı ve fiziksel aktiviteyi içeren yaşam tarzı
değişikliğinin gerçekleştirilmesidir. Yaşam tarzı değişikliğinin yaşam boyu
sürdürülmesi önemlidir. Bu araştırmanın sonuçları da insülin direnci olan fazla kilolu
ve obez bireylerde sağlıklı bir beslenme modeli olarak bilinen Akdeniz diyetinin
benimsenmesinin, antropometrik ve biyokimyasal parametrelerde iyileşme
sağlayarak optimal sağlığı beraberinde getirebileceğini doğrulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Akdeniz Diyeti, Obezite, İnsülin direnci.

Abstract:
In recent years; The effect of many dietary models in the prevention and
management of insulin resistance and related Type II Diabetes is discussed. The
Mediterranean diet, which is known for its health benefits due to its functional
components, comes to the fore in the literature.
This study was conducted with 86 volunteer participants (39 men, 47
women) aged 19-64 who applied to a special nutrition and diet counseling center to
determine the effect of adherence to the Mediterranean diet on the anthropometric
and biochemical parameters of overweight and obese individuals with insulin
resistance.
To the individuals who participated in the study before the research; general
characteristics, health information, anthropometric measurements, biochemical
indicators, nutritional habits, Food Consumption Records, Mediterranean Diet
Adaptation Scale, and International Physical Activity Questionnaire-Short Form
were applied by face-to-face interview technique. In the first face-to-face meeting,
the individuals participating in the study were told about the calorie-restricted
Mediterranean diet, which was prepared for the person, and it was stated that this diet
should be applied for 3 months. The process was controlled by making online
interviews with the individuals participating in the study every week during the 3-
month application. Questionnaires and scales applied at the beginning of the study
were repeated at the end of the study.
At the end of the study, it was observed that the adaptation of the
individuals to the Mediterranean diet and their physical activity increased. In
addition, individuals' body weight, waist circumference, hip circumference,
waist/height ratio, visceral adiposity score, body fat percentage, BMI, waist/hip ratio,
body fat mass, serum glucose, total cholesterol, triglyceride, insulin, HbA1c and
Significant reductions in HOMA-IR parameters were observed (p<0.05).
The primary goal in the treatment of every individual with insulin resistance
is; It is the implementation of lifestyle changes that include compliance with the
Mediterranean diet, weight loss, and physical activity. Lifestyle change must be
sustained throughout life. The results of this study also confirm that the adoption of
the Mediterranean diet, which is known as a healthy nutrition model in overweight
and obese individuals with insulin resistance, can bring about optimal health by
improving anthropometric and biochemical parameters.
Keywords: Mediterranean Diet, Obesity, nsulin resistance.