Pretroid toksikasyonuna sebep olan flumetrinin analizi için kromatografik yöntem geliştirilmesi
Developing a chromatographic method for the analysis flumethrin causing prethyroid toxicity
Yazar: NURAY KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜMÜŞTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology

Özet:
Bal arısı tarafından tozlaşma, insan beslenmesinde ve ekosistemde biyolojik çeşitliliğin korunmasında önemli bir rol oynar. Arı zararlılarından yaygın olarak gözlenen Varroa destructor dünyada çok ciddi arı kayıplarına sebep olabilmekte ve bu arı akarı ile olan mücadelede piretroid grubundan flumetrin ülkemizde ve dünyada olması gerekenden fazla ve uygunsuz bir şekilde kullanılmaktadır. Flumetrinin bilinçsiz kullanımı neticesinde bal arılarında toksisite kaynaklı zararlara yol açarken, lipofilik özelliğinden kaynaklı olarak arı ürünlerinde fazla miktarda birikebilmektedir. Litaratürde flumetrinin bal ve bal ürünlerinden analizi için tayin yöntemleri mevcuttur ancak oldukça kısıtlıdır.

Bu çalışma kapsamında flumetrin için geleneksel yöntemlere alternatif olarak hassas, hızlı ve düşük tayin limitlerine ulaşılabilen analitik yöntem hedeflenmiştir. Geliştirilen LLE yöntemi, ICH Kılavuzlarına göre tamamen valide edilmiş ve flumetrin için yöntemin LOQ değerleri 0,05 µg/mL, LOD değerleri 0,02 µg/mL bulunmuştur. Geliştirilen LLE yöntemi ile Türkiye'nin farklı bölgelerinden elde edilen 10 adet bal numunesinde flumetrin kalıntısı tayin edilmiştir. Analiz için sıvı-sıvı ekstraksiyon yöntemi geliştirilmiş, ekstraksiyon verimi %82,76 olarak tayin edilmiş olup bu yöntemle ekstraksiyon işlemi 10 dakika sürmüştür. Bu çalışma, balda flumetrin kalıntılarının tespiti için etkili ve hızlı bir metodoloji sunmaktadır. Analiz sonuçları, farklı bölgelerden alınan bal numunelerinin flumetrin kalıntısı içerip içermediğini belirlemek amacıyla değerlendirilmiş, ayrıca yöntemin plazmada uygulanabilirliği de araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar literatür verileriyle karşılaştırıldığında düşük tayin limitlerine ulaşması ve hızlı bir analiz imkanı sağlaması açısından HPLC kullanılarak yapılan çalışmalara göre geliştirilen yöntemin üstünlüğü belirlenmiştir.

Abstract:
The honey bee plays a crucial role in pollination, preserving biological diversity in ecosystems, and supporting human nutrition. The widespread bee pest Varroa destructor can cause serious bee losses globally, leading to the excessive and inappropriate use of the pyrethroid group insecticide flumethrin in our country and worldwide to combat this bee mite. The indiscriminate use of flumethrin results in toxicity-related damage to honey bees and can accumulate in bee products due to its lipophilic properties. In the literature, there are methods available for the analysis of flumethrin in honey and honey products, but they are quite limited.

In this study, an analytical method that is sensitive, rapid, and achieves low detection limits has been targeted as an alternative to traditional methods for flumethrin. The developed liquid-liquid extraction (LLE) method has been fully validated according to ICH guidelines, with the method's limits of quantification (LOQ) for flumethrin being 0,05 µg/mL and limits of detection (LOD) being 0,02 µg/mL. The developed LLE method has been used to determine the residue of flumethrin in 10 honey samples obtained from different regions of Turkey. A liquid-liquid extraction method for analysis has been developed, with an extraction efficiency of 82,76% and an extraction process duration of 10 minutes. This study provides an effective and rapid methodology for detecting flumethrin residues in honey. The analysis results have been evaluated to determine whether honey samples from different regions contain flumethrin residues, and the applicability of the method in plasma has also been investigated. When compared with literature data, the superiority of the developed method over studies conducted using HPLC has been determined in terms of reaching low detection limits and providing a rapid analysis capability.