Wilson prensipleri cemiyeti
Wilson principle foundation
Yazar: ÇİĞDEM ÇETİN
Danışman: PROF.DR. AZMİ SÜSLÜ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
I. Dünya Savaşı'ndan müttefikleriyle birlikte yenik ayrılan OsmanlıDevleti, Mondros Mütarekenâmesi'ni imzalamak zorunda kalmıştır. OsmanlıDevleti'ni fiilen sona erdiren bu mütarekeden sonra oluşan karışık ve belirsizortamda kurtuluşu Amerikan mandasında arayanlar 4 Aralık 1918 tarihindestanbul'da Wilson Prensipleri Cemiyeti'ni kurmuşlardır.Cemiyetin kurucuları dönemin önemli isimlerinden olan Halide EdipAdıvar, Celaleddin Muhtar Özden, Ali Kemal ve Hüseyin Avni Beylerdir.Mondros Mütarekesinden yaklaşık bir ay sonra kurulan Wilson PrensipleriCemiyeti, tilaf Devletlerinin işgallere başlaması üzerine Osmanlı Devleti'ninçoğunluğu Türk olan bölgelerinin bile bağımsız kalamayacağını,paylaşılacağını veya en büyük kısmının ngiltere gibi sömürgeci bir devletineline geçeceğini düşünmüş ve Amerika'nın dostluğunu kazanarak WilsonPrensipleri'ne uygun bir barış anlaşmasının yapılmasını istemiştir. Cemiyetmensuplarına göre, Wilson Prensipleri esas alınarak yapılan bir barışanlaşmasıyla Türk nüfusunun çoğunlukta olduğu yerlerde bağımsız birOsmanlı Devleti kurulacaktı. Wilson Prensipleri Cemiyeti bağımsız birOsmanlı Devleti'nin iktisadi, siyasi, adli ve idari yönden kendi kendinegelişemeyeceğine inanarak Amerikan mandasını istemişlerdir.Wilson Prensipleri Cemiyeti kurulduktan iki ay sonra resmûfaaliyetlerine son vermesine rağmen fikirlerini Sivas Kongresi'ne kadarsürdürmüşlerdir. Fakat, Türk milleti bağımsızlık ilkesine ters düşen mandaisteklerini Sivas Kongresi'nde kesin olarak reddetmiştir. Böylece resmûfaaliyetlerine son veren Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin fikirleri de ortadankalkmıştır.

Abstract:
Ottoman Empire and his accompanied nations have been defeated atWorld War I and has been forced to signe the Mondros Armistice. After theMondros Armistice which ended the Ottaman Empire a complicated stuationcame into existence. At that time same people who think the liberation is toaccept the mandate of United States of America had established the WilsonPrinciples Community at the date of 4 December 1918 in stanbul.The founder of Community was famous nouns at that term as HalideEdip Adıvar, Celaleddin Muhtar Özden, Ali Kemal and Hüseyin Avni. TheWilson Principles Community established one month after Mondros Armisticeand its aim was to protect the Turkish land against occupation of colonistnations like UK. According to members of community a peace agreementrelated to Wilson Principles will pain the friendship of USA and an Ottomannation could established where the Turkish population was condensed.Wilson Principles Community thought that an Ottoman nation could not beestablished and stand without help of us politically, economically, judiciallyand adinisnatively. That why they wanted mandate of USA.Wilson Principles Community ended its activities after two months ofits establishment. But their idea had lasted untill the Sivas Congress. TurkishNation rejected the idea of USA mandate. Because the idea of living underthe mandate of a nation was against the independent principle accordinglythe activities and ideas of the Wilson Principle Community ended at SivasCongress.