İngilizce karşılıklı konuşma becerisinde söz eylem öğretimine yönelik bir model önerisi
A model proposal for teaching speech acts in English spoken interaction
Yazar: KÜBRA KIRAÇ DEMİRAY
Danışman: DOÇ. DR. SILA AY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
"İngilizce Karşılıklı Konuşma Becerisinde Söz Eylem Öğretimine Yönelik Bir Model Önerisi" başlıklı bu araştırmada, İngilizce hazırlık sınıflarında karşılıklı konuşma becerisi öğretimine yönelik gereksinim ve inanışlar betimlenerek, bu gruba yönelik, söz eylemlerin dahil edildiği, karşılıklı konuşma becerisi öğretim modelinin tasarlanması amaçlanmıştır. Alanyazında yabancı dil olarak İngilizce öğretim yöntemlerinde söz eylem öğretiminin görünümünü ortaya koymak, İngilizce hazırlık sınıflarında kullanılan ders kitaplarında söz eylemlerin sunuluşunu ortaya koymak ve İngilizce hazırlık sınıflarında karşılıklı konuşma becerisi öğretimine yönelik gereksinim ve inanışları ortaya koymak ise tezin alt amaçlarındandır. Araştırmada sormacaların uygulandığı çalışma grubunu, Türkiye'deki devlet üniversitelerinde İngilizce hazırlık sınıflarında öğrenci olan B1 düzeyindeki 234 öğrenci, İngilizce hazırlık eğitimini başarıyla tamamlamış ve lisans eğitimini almak üzere ilgili bölümlere devam etmekte olan 166 öğrenci ve İngilizce hazırlık sınıflarında ders vermekte olan 100 öğretim görevlisi oluşturmaktadır.  Sormacaların yanı sıra, söz konusu üç üniversiteden B1 düzeyindeki 23 hazırlık öğrencisi, 10 öğretim görevlisi ve hazırlık eğitimini tamamlayıp ilgili bölümlere devam etmekte olan 17 öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu anlamda bu araştırma, birden fazla katılımcı grubundan oluşmaktadır. Bu çalışmada hem nicel hem nitel veriler toplandığından, keşfedici sıralı araştırma deseni kullanılmıştır.
Tezin alt amaçları doğrultusunda alanyazında yabancı dil olarak İngilizce öğretim yöntemlerinde söz eylem öğretiminin görünümünü ortaya koymak amacıyla sistematik derleme yapılmıştır. Yapılan sistematik derleme, içerik çözümlemesi kullanılarak çözümlenmiştir. Bu aşamayı çalışma kapsamında belirlenen, seçili altı ders kitabının söz eylem öğretimi açısından taranması ve söz konusu ders kitaplarında incelenen söz eylem yapılarının bütünce verileriyle karşılaştırılması takip etmiştir. Araştırma kapsamında incelenen altı ders kitabındaki söz eylemlere ilişkin frekans değerleri, yüzde oranları ve söz eylemlerinin kullanım sıklıkları incelenmiştir. Seçili 6 ders kitabında incelenen söz eylemlerin frekans dağılımları ve yüzde oranları tablolar halinde SPSS 22 paket programı kullanılarak çözümlenmiştir 
Ayrıca söz konusu 6 ders kitabındaki söz eylemlerin görünümü, Housen ve Pierrard (2006); Sanchez, Perez ve Gomez (2010) ve Criado ve Sanchez (2010)'un belirtik ve örtük tanımlamalarına uygun olarak incelenmiş ve yorumlanmıştır. Tüm bunların yanında, ders kitaplarından elde edilen söz eylemlerin bütünce verileriyle uyumlu olup olmadığının belirlenmesi amacıyla bütünce tabanlı çözümleme uygulanmıştır. 
Araştırmanın katılımcı grubunun yabancı dil olarak İngilizce karşılıklı konuşma becerisine yönelik gereksinimleri sormacalarla belirlenmeye çalışılmıştır. Sormaca soruları araştırmacı tarafından hazırlanmış ve uzman görüşü alınmıştır. Sormacalardan elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Sormacalarda katılımcıların ek olarak belirtmek istedikleri hususlar "lextutor" (https://www.lextutor.ca/conc/text/  ) metin uyumluluk programı yoluyla çözümlenmiştir.
Katılımcıların yabancı dil olarak İngilizce karşılıklı konuşma becerisine yönelik gereksinimlerini belirlemek amacıyla, yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları araştırmacı tarafından hazırlananmış ve uzman görüşü alınmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelere ait verilerin çözümlenmesinde araştırmanın amacına uygun olarak çeşitli temalar oluşturulup kodlar verilerek nitel bir çözümleme yapılmıştır. Daha sonra, bu temalar SPSS 22.0 paket programı kullanılarak çözümlenmiş ve yanıtların frekans dağılımı tablolar halinde gösterilmiştir. 
Araştırmadan elde dilen nicel ve nitel bulgulara göre, alandaki araştırmacıların yürüteceği söz eylemlerle ilgili yapılacak bütüncül çalışmalara ihtiyaç olduğunu işaret etmektedir. Bununla birlikte araştırma kapsamında incelenen ders kitaplarının hedef dildeki söz eylemlerin birbirini tekrar eden dar bir kapsamı sunduğu gözlemlenmiştir. Bütünce verilerinden elde edilen bulgular ders kitabı tasarlayanların bütünce verilerinden yaralanarak anadili konuşucuların gerçek yaşam bağlamında kullandıkları söz eylem yapılarını ders kitaplarına yapısal odaktan ziyade işlevsel odakla dahil etmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bununla beraber sormaca ve yarı yapılandırılmış görüşme bulguları İngilizce derslerinde kullanılan ders kitaplarında, karşılıklı konuşma becerisini geliştirmek için söz eylemlere verilen yerin yeterli olmadığını, söz eylemlere başlangıç düzeyinden itibaren İngilizce sınıflarında yer verilmesi gerektiğini, söz eylem öğretimi için ayrılan zaman ve çabanın yeterli olmadığını, ikili çalışma etkinlikleri ve grup çalışma etkinliklerinin İngilizce söz eylem öğretimine katkıda bulunduğunu, söz eylem öğretiminde teknolojiden yararlanılması gerektiğini, farkındalık arttırıcı etkinliklerden ve alternatif değerlendirme yöntemlerinden biri olan konuşma portfolyolarından söz eylem öğretiminde yararlanılması gerektiğini ortaya koymuştur. Tüm bunlarla beraber görev odaklı ve beceri temelli derslerin söz eylem öğretiminde yer alması gerektiği vurgusu yapılmıştır. Bu anlamda ders kitabı hazırlayanlara, müfredat tasarlayıcılarına ve öğretmenlere bazı önerilerde bulunulmuştur. 
Tüm bu bulgular ve öneriler sonucunda, oluşturulacak söz eylem öğretim modeline dahil edilecek unsurlar belirlenmiş ve örnek ünite hazırlanmıştır.

Abstract:
This research titled "A Model Proposal for Teaching Speech Acts in English Spoken Interaction" aims to design a model for teaching spoken interaction skills in English preparatory classes, incorporating speech acts. The study describes the needs and beliefs related to teaching spoken interaction skills in these classes and seeks to create a model that integrates speech acts for this group. The sub-objectives of the thesis include exploring how speech act instruction is represented in English teaching methods in the literature, examining how speech acts are presented in textbooks used in English preparatory classes, and identifying the needs and beliefs regarding spoken interaction skills instruction in these classes.
The research participants include 234 B1 level students from English preparatory classes at three state universities in Turkey, 166 students who have successfully completed their English preparatory education and are now pursuing undergraduate studies, and 100 instructors teaching in these preparatory classes. In addition to surveys, semi-structured interviews were conducted with 23 B1-level preparatory students, 10 instructors, and 17 students who had completed their preparatory education and were continuing in their respective programs. The study employs an exploratory sequential design. 
In line with the sub-objectives of the thesis, a systematic review was conducted in order to reveal the appearance of speech act teaching in English as a foreign language teaching method in the literature. The systematic review was analyzed using content analysis. This stage was followed by examining the six selected course books determined within the scope of the study in terms of speech act teaching and comparing the speech act structures with the corpus data. The frequency values and percentage rates of speech acts in the six course books within the scope of the research were examined. The frequency distributions and percentage rates of speech acts examined in the six selected course books were analyzed in tables using the SPSS 22 package program.
Additionally, the representation of speech acts in these textbooks was examined and interpreted according to the explicit and implicit definitions created by Housen and Pierrard (2006), Sanchez, Perez, and Gomez (2010), and Criado and Sanchez (2010). In addition to all these, corpus-based analysis was applied to determine whether the speech acts obtained from the textbooks were compatible with the corpus data.
The needs of participants regarding English spoken interaction skills were identified through surveys. Questionnaires were prepared by the researcher and expert opinion was obtained. SPSS 22.0 package program was used in the analysis of the data obtained from the questionnaires. The additional points that the participants wanted to state in the questionnaires were analyzed by the text compatibility program "lextutor" (https://www.lextutor.ca/conc/text/).
Semi-structured interviews were conducted to determine the participants' needs for English as a foreign language spoken interaction skills. Semi-structured interview questions were prepared by the researcher and expert opinions were obtained. In the analysis of the data from the semi-structured interviews, various themes were created in accordance with the purpose of the research and codes were given, and a qualitative analysis was conducted. Then, these themes were analyzed using the SPSS 22.0 package program and the frequency distribution of the responses was shown in tables.
According to the quantitative and qualitative findings obtained from the research, it is indicated that holistic studies on speech acts to be conducted by researchers in the field are needed. However, it was observed that the textbooks examined within the scope of the research presented a narrow scope where the target language speech acts repeated each other. The findings obtained from the corpus data revealed that textbook designers should include speech act structures used by native speakers in real-life contexts in the textbooks with a functional focus rather than a structural focus by benefiting from the corpus data. Moreover, the survey and interview results reveal that current textbooks do not sufficiently address speech acts for developing spoken interaction skills. It is suggested that speech acts should be incorporated from the beginner level in English classes, and that more time and effort should be allocated for speech act instruction. The benefits of pair work and group activities, the need for technological integration, and the use of awareness-raising activities and alternative assessment methods such as speaking portfolios were highlighted. Additionally, it was emphasized that task-based and skill-based lessons should be included in speech act instruction. Recommendations were made for textbook designers, curriculum developers, and teachers. 
As a result of all these findings and suggestions, the elements to be included in the speech act teaching model were determined and a sample unit was prepared.