Türk Hukuku'nda ifaya eklenen ceza koşulu
Penalty clause added to performance in Turkish Law
Yazar: SELEN MEŞE
Danışman: PROF. DR. TEVFİK FİKRET EREN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borca batıklık = Over indebtedness ; Borçlar = Debts ; Ceza = Punishment ; Tazminat = Compensation ; Zarar = Damage ; Zararın tazmini = loss compensation ; İfa = Carrying out ; İfaya eklenen ceza koşulu = Cumulative penalty

Özet:
Bir borç ilişkisinde, asıl borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde karşılaşılacak
hukuki sorunlar sebebiyle alacaklı bakımından hak kayıpları yaşanılması kaçınılmazdır.
Asıl borcun ihlali neticesinde yaşanabilecek olası sorunları bertaraf edebilmek için
alacaklı, alacağını teminat altına almak isteyebilmektedir. Bu kapsamda, alacaklının
menfaatlerini korumaya yönelik kanunda yer alan düzenlemelerden biri de ifaya eklenen
ceza koşuludur. İfaya eklenen ceza koşulunun kanunda veya doktrinde yer alan bir tanımı
bulunmamakla birlikte; asıl borcun, sözleşmede belirlenen yer veya zamanda ifa
edilmemesi sonucunda, alacaklıya hem borcun ifasını hem de ceza koşulunu talep etme
hakkı sunan bir edim taahhüdü olarak tanımlanabilir. Borcun yer veya zaman bakımından
ihlal edildiği durumlar için kararlaştırılan ceza koşulu, ifaya eklenen ceza koşulu olup;
alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş
olmadıkça, borcun ifası ile birlikte ceza koşulunun ödenmesini de isteyebilmektedir. İfaya
eklenen ceza koşulu, uygulamada en çok karşılaşılan ceza koşulu türüdür. İfaya eklenen
ceza koşulunun, borçluyu ifaya zorlamasının yanı sıra, alacaklıya ispat ve takip kolaylığı
sağlaması ve borcun yer ve zaman bakımından ihlalinin, en sık görülen borca aykırılık
halleri olması sebebiyle, özel hukuk alanında birçok sözleşme türünde ifaya eklenen ceza
koşulu kayıtlarına yer verildiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı ise özel hukukun bir
gereksiniminin sonucu olan ifaya eklenen ceza koşulu hükümlerini ve konuya ilişkin
tartışmalı hususları, doktrinde ileri sürülen çeşitli görüşler ve ilgili Yargıtay kararları
doğrultusunda incelemektir.

Anahtar Kelimeler: İfaya eklenen ceza koşulu, Ceza koşulu, Asıl borcun ihlali, İfaya
zorlama, Tazminat, Zarar, Muacceliyet

Abstract:
In a debt relationship, it is inevitable to experience loss of rights in terms of creditors due
to legal problems to be encountered if the principal debt is not performed at all or properly
performed. In order to eliminate possible problems that may arise as a result of violation of
the original debt, the creditor may want to secure their receivables. In this context, one of
the regulations in the law to protect the interests of the creditor is the penalty clause added
to the performance. Although the penalty clause added to the performance does not have a
definition in the law or the doctrine, it may be defined as a performance commitment that
gives the creditor the right to claim both the performance of the debt and the penalty clause
as a result of the failure to perform the principal debt in the place and on the time
determined. The penalty clause determined for cases where the debt is violated in terms of
place or time is the penalty clause added to performance, unless the creditor explicitly
waives his right or accepts the statement without reservation, he may also request the
payment of the penalty clause with the performance of the debt. The penalty clause added
to performance is the most common type of penalty clauses in practice. Due to the fact that
the penalty clause added to performance forces the debtor to perform as well as it provides
the creditor ease of proof and enforce and that the violation of debt in terms of place and
time is the most common infringement to debt, in the field of private law, it is seen that
there are penalty clause records added to performance in many contract types. The purpose
of this study is to examine the provisions of the penalty clause added to the performance,
which is the result of a requirement of private law, and the controversial issues related to
the subject, in terms of various opinions put forward in the doctrine and the relevant
decisions of the Supreme Court.

Keywords: Penalty clause added to performance, Penalty clause, Violation of the principal
debt, Force to perform, Compensation, Loss, Maturity