Sosyal bilgiler eğitiminde tartışmalı konuların incelenmesi
Assessment of controversial issues in social studies education
Yazar: GAMZE PEKER
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÖNAL
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dünya'da ve Türkiye'de birçok konu tartışmalı konu haline gelmiştir. Tartışmalı hale gelen konuların her biri ise hem bireyi hem de toplumu ilgilendirir. Bireyi ve toplumu ilgilendiren konuları içeren temel derslerden biri ise Sosyal Bilgiler dersidir. Dolayısıyla Sosyal Bilgiler dersi tartışmalı konuları içinde barındırır. Sosyal Bilgiler dersi; bireyi düşünmeye, araştırmaya, tartışmaya ve yeni fikirler ortaya çıkarmaya güdüleyen bir ders olma özelliğine sahiptir. Bu açıdan tartışmalı konular ile ilgili fikirler ortaya koyabilen bireyler yetiştirmek son derece önemlidir. Bu fikirlerin ortaya konulmasında Sosyal Bilgiler eğitimi ve bu eğitimin veriliş şekli çok önemlidir. Eğitimin verilmesinde en önemli araçlardan biri olan ders kitaplarındaki konuların işleniş biçimi, Sosyal Bilgiler dersinde tartışmalı konuların öğrenilip kavranması bakımından da çok önemlidir.
Bu çalışmanın amacı: Sosyal Bilgiler 5, 6 ve 7. sınıf ders kitapları ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 8. sınıf ders kitaplarında tartışmalı konuların nasıl verilmiş olduğunun analizinin yapılmasıdır. Araştırmanın verileri nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ile toplanırken, verilerin çözümlenmesi için de içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı ve 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitapları detaylıca incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, incelenen ders kitapların hiçbirinde doğrudan tartışmalı konulara yer verilmediği gibi hangi konuların tartışmalı konu olduğuna  da değinilmemiştir. Örneğin 6. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında yer alan tartışmalı konulardan kültürel yozlaşma, medya ve TV yayınları konularına tartışmalı konu olarak yer verilmemesine karşın bu ve diğer tartışmalı konuların tespit edilip bu başlık altında incelenmek suretiyle kitaba konulması düşünülebilir.

Abstract:
In many topics worldwide and in Turkey, controversies have arisen. Each of these controversial topics concerns both the individual and society. The fundamental lesson that includes topics concerning both the individual and society is the social studies lesson. Therefore, the social studies lesson encompasses controversial topics. The social studies lesson should be a course that motivates individuals to think, research, discuss, and generate new ideas. In this respect, it is crucial to educate individuals who can express their opinions on controversial topics. The delivery of education, and the way this education is provided, are crucial in expressing these opinions. One of the most important tools in education delivery is textbooks. The manner in which topics are presented in textbooks is crucial for the learning and comprehension of controversial topics in social studies.
	The purpose of this study is to analyze how controversial topics are presented in the 5th, 6th, and 7th grade social studies textbooks and the 8th grade Republic History and Kemalism textbooks. The data for the research was collected through document analysis, one of the qualitative research methods, and content analysis was used for data analysis. The 5th, 6th, and 7th grade social studies textbooks and the 8th grade Republic History and Kemalism textbooks were thoroughly examined for the research.
	According to the findings of the research, none of the textbooks examined specifically addressed controversial topics, nor did they mention that these topics were controversial. For example, although controversial topics such as cultural degeneration, media, and TV broadcasts are mentioned in the 6th grade Social Studies textbook, they could be identified as controversial topics and included in the book under this title.