Sürdürülebilir raporlama çerçeveleri ve sürdürülebilirlik raporlarının kalitesi: BİST sürdürülebilirlik endeksi uygulaması
Sustainable reporting frameworks and the quality of sustainability reports: The application of the BİST sustainability index
Yazar: ALİ HÜSEYİN
Danışman: PROF. DR. AYTEN ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmeler açısından sürdürülebilirlik kavramı, kâr elde etmek için faaliyet gösteren bir işletmenin çevresel ve sosyal konularda hassas davranmasıdır. İşletme faaliyetlerinde ve karar süreçlerinde sürdürülebilirlik, kurumsal yönetim ilkeleri ile birlikte çevresel ve sosyal unsurların da dikkate alınması şeklinde ifade edilmektedir. Bu nedenle işletmeler, paydaşlarına sürdürülebilirlik ile ilgili bilgilerini paylaşmak için faaliyet raporlarının yanı sıra sürdürülebilirlik raporları ile hem finansal hem de finansal olmayan bilgilerin birlikte yer aldığı entegre raporları kullanmaktadırlar. Buradan hareketle, bu araştırmada Borsa İstanbul bünyesindeki Sürdürülebilirlik Endeksi'ndeki mevduat, kalkınma ve yatırım bankalarının 2020-2022 yılları arasındaki faaliyetleri sürdürülebilirlik kavramın üç boyutu olan çevre, sosyal ve yönetim açısından incelenmiştir. Sürdürülebilirlik performansları incelenmek üzere çevre (su tüketimi, geri dönüştürülen atık, doğalgaz tüketimi, elektrik tüketimi ve karbon emisyon miktarı), sosyal ve yönetim (cinsiyet dağılımı, yönetim kurulu bağımsız üye oranı, çalışan devir hızı, çalışanların eğitim durumu ve çalışanlara verilen eğitim miktarı) ile ilgili göstergeler belirlenmiştir. Belirlenen göstergelere ilişkin bilgiler işletmelerin yayınlamış oldukları faaliyet raporları, sürdürülebilirlik raporları ve entegre raporlarından elde edilmiş olup çoklu karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS yöntemi ile analiz edilmiştir. Ayrıca belirlenen dönemde işletmelerin ekonomik durumunu analiz etmek amacıyla sermaye yeterliliği, aktif kârlılığı, özkaynak kârlılığı, faaliyet kârlılığı, yabancı para pozisyonu ve aktif büyüklüğünün sektör içerisindeki payı hakkında da veriler Türk Bankalar Birliği'nden elde edilmiştir. Ekonomik göstergelere ilişkin bilgiler de TOPSIS yöntemiyle incelenip sürdürülebilirlik ile ekonomik göstergeler arasında bir ilişki olup olmadığı da araştırılmıştır. Yapılan analizler neticesinde sürdürülebilirlik performans raporları ve ekonomik göstergeler arasında istatistiki olarak anlamlı bir sonuç çıkmamıştır. Bu bağlamda, elde edilen sonuçlar neticesinde teorisyenlere ve uygulamacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In terms of businesses, the concept of sustainability is the sensitivity of a business that operates to make a profit to environmental and social issues. Sustainability in business activities and decision-making processes is expressed as taking into account environmental and social factors together with corporate governance principles. Therefore, in order to share sustainability information with stakeholders, businesses use integrated reports that include both financial and non-financial information together with sustainability reports as well as annual reports. Therefore, in this study, the activities of deposit, development and investment banks in the Sustainability Index of Borsa Istanbul between 2020 and 2022 are analyzed in terms of the three dimensions of sustainability: environment, social and governance. Indicators related to environment (water consumption, recycled waste, natural gas consumption, electricity consumption and carbon emission amount), social and governance (gender distribution, proportion of independent board members, employee turnover rate, education level of employees and amount of training provided to employees) were determined to analyze sustainability performances. Information on the determined indicators was obtained from the annual reports, sustainability reports and integrated reports published by the enterprises and analyzed with the TOPSIS method, one of the multiple decision-making methods. In addition, in order to analyze the economic situation of the enterprises in the specified period, data on capital adequacy, return on assets, return on equity, return on equity, operating profitability, foreign currency position and the share of asset size in the sector were obtained from the Turkish Banks Association. Information on economic indicators was also analyzed using the TOPSIS method and it was also investigated whether there is a relationship between sustainability and economic indicators. As a result of the analysis, no statistically significant result was found between sustainability performance reports and economic indicators. In this context, as a result of the results obtained, suggestions were made for theoreticians and practitioners.