Aktif hastalık ve remisyon dönemindeki madde kullanım bozukluğu olgularında sosyal hedoni, risk alma, karar verme becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of social hedonia, risk taking, decision making skills in cases with substance use disorder in active use and remission period
Yazar: AYŞE SENA YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Karar verme stilleri = Decision making styles ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Remisyon = Remission ; Risk = Risk

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızın amacı madde kullanım bozukluğu tanısına sahip çocuk ve ergenleri, aktif madde kullanımı ve remisyon dönemlerinde risk alma, karar verme ve sosyal hedoni açısından değerlendirmektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamıza DSM-5'e göre MKB tanısını karşılayan 75 remisyonda olmayan, 33 remisyonda olan toplam 108 olgu ve 27 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Sosyodemografik bilgiler, araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formuyla çalışmaya katılan çocuk ve ergenler ile ebeveynlerinden alınmıştır. Kabul ve Eylem Formu- Madde Versiyonu (KEF-M) ve Madde Kullanım Bozukluğu Tanıma Testi (DUDIT) ile yalnızca olgu grubu değerlendirilmiştir. Tüm katılımcılara Beck Depresyon Ölçeği, Süreklilik Durum Envanteri (STAI-II), Sosyal Anhedoni Ölçeği, Snaith-Hamilton Haz Alma Ölçeği, Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Çocuklar İçin Global Değerlendirme Ölçeği (C-GAS) ve bilgisayar programı üzerinden Iowa Kumar Testi (IGT) ile Balon Analog Risk Testleri (BART) uygulanmıştır. Bakım verenler tarafından Yürütücü İşlev Davranışlarını Derecelendirme Ölçeği (BRIEF)-Anne Baba Formu ve Swanson, Nolan ve Pelham Ölçeği -IV (SNAP-IV) doldurulmuştur.
BULGULAR: Çalışmamızda depresyon, anksiyete, dürtüsellik ve anhedoni skorları aktif madde kullanımı olan grupta diğer gruplara göre daha yüksek olarak saptanmıştır. Karar verme becerilerinde bozulma (IGT), aktif madde kullanımı olan grupta, sağlıklı kontroller ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Tüm gruplar arasında risk almayı değerlendiren BART-düzeltilmiş pompa sayıları açısından anlamlı fark gözlenmemiştir. Olgu gruplarında işlevsellik ile sosyal hedoni ve psikolojik esnekliği değerlendiren KEF-M ölçek skorları korelasyon göstermiştir.
SONUÇ: Çalışmamızda remisyonda olmayan MKB olgularında remisyonda olanlara göre daha düşük psikolojik esneklik, daha belirgin sosyal anhedoni saptanmıştır. Her iki olgu grubunda da karar verme becerilerinin sağlıklı kontrollere göre anlamlı ölçüde bozuk olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Ergen, Madde Kullanım Bozukluğu, Remisyon, Risk Alma, Karar Verme, Sosyal Hedoni

Abstract:
Aim: The aim of our study is to evaluate children and adolescents diagnosed with substance use disorder in terms of risk taking, decision making, and social hedonia during active substance use and remission periods.
Materials and Methods: A total of 108 cases, 75 of whom were not in remission and 33 of whom were in remission, who met the diagnosis of substance use disorder (SUD) according to DSM-5, and 27 healthy controls were included in our study. The sociodemographic information of the children and adolescents participating in the study and their parents was obtained with the sociodemographic data form prepared by the researcher. Only the case group was evaluated with the Acceptance and Action Form - Item Version (KEF-M) and Drug Use Disorder Identification Test (DUDIT). All participants were administered the Beck Depression Scale, Trait Anxiety Inventory (STAI-II), Social Anhedonia Scale, Snaith-Hamilton Pleasure Scale, Difficulties in Emotion Regulation Scale, Barratt Impulsivity Scale, Children's Global Assessment Scale (C-GAS) and Iowa Gambling Test (IGT), Balloon Analog Risk Tests (BART) via a computer program. The Executive Function Behavior Rating Scale (BRIEF)-Parent Form and the Swanson, Nolan and Pelham Scale-IV (SNAP-IV) scales were performed by the caregivers.
Results: In our study, the highest depression, anxiety, impulsivity and anhedonia scores were found in the group using substances actively. Decision-making skills (BGT) are more impairment in active users compared to healthy controls. No significant difference was observed between groups in terms of BART-corrected pump counts assessing risk taking. There was a positive correlation between the KEF-M scale, which evaluates functionality, social enjoyment, and psychological flexibility in the case groups.
Conclusion: In our study, lower psychological flexibility and more pronounced social anhedonia were found in SUD cases that were not in remission compared to those in remission. In both case groups, decision-making abilities were significantly impaired compared to healthy controls.
Keywords: Adolescent, Substance Use Disorder, Remission, Risk Taking, Decision Making, Social Hedonia