Farklı biçim zamanlarında hasat edilen sakız fasulyesinin (Cyamopsis tetragonoloba L.) yem değerinin belirlenmesi
Determination of the feed value of guar bean (Cyamopsis tetragonoloba L.) harvested at the different cutting ages
Yazar: ATTIF AHMED ELIMAM AHMED
Danışman: PROF. DR. ZÜMRÜT AÇIKGÖZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Yemler ve Hayvan Besleme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, sakız fasulyesinin (Cyamopsis tetragonoloba L.) potansiyel yem değerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bitki altı farklı biçim zamanında (çiçeklenme ve bakla olgunlaşma başlangıcı, ortası ile sonu) hasad edilmiştir. İlk aşamada sakız fasulyesinde besin madde kompozisyonu, gaz üretimi ve enzimde çözünen organik madde saptanmıştır. Elde edilen verilerden yararlanılarak nispi yem değeri, metabolik enerji ve net enerji laktasyon belirlenmiştir.
Hasat süresi uzadıkça, kuru madde içeriği önemli düzeyde yükselmiştir (P<0.05). Ayrıca, biçim zamanının geciktirilmesi % kuru maddede organik madde ile ham selüloz düzeylerini arttırmış ve ham protein ile ham kül miktarlarını azaltmıştır (P<0.05). Çiçeklenme başlangıcı, çiçeklenme sonu ve bakla olgunlaşma başlangıcında ham yağ düzeyleri benzerlik göstermiştir. Ham yağ içeriği çiçeklenme ortasında önemli düzeyde azalırken bakla olgunlaşma ortası ve sonunda artmıştır. En yüksek ve en düşük nitrojensiz öz madde düzeyleri sırasıyla çiçeklenme başlangıcı ve bakla olgunlaşma sonunda belirlenmiştir. 
Bitki hücre duvarı bileşenleri (nötr deterjan lif, asit deterjan lif, asit deterjan lignin ve selüloz) hasat zamanı ilerledikçe önemli düzeyde yükselmiştir (P<0.05). Hemiselüloz içeriği çiçekleme başlangıcına göre çiçeklenme ortası ve sonunda önemli düzeyde azalmıştır (P<0.05). Benzer değişim bakla olgunlaşma dönemlerinde de gözlenmiştir.
Tüm biçim zamanlarında, in vitro gaz üretimi 24.saate kadar önemli düzeyde artmıştır (P<0.05). İnkübasyonun 24.saatine göre üretilen gaz miktarı 48.saatte artma eğilimi gösterirken 72. ve 96.saatlerde önemli düzeyde yükselmiştir (P<0.05). İstatistiki olarak 72.ve 96.saatlere ait gaz üretim miktarları ise benzerlik göstermiştir.
Besin madde kompozisyonu ve in vitro enzimatik yöntem bulguları kullanılarak hesaplanan metabolik enerji değerleri biçim zamanı uzadıkça azalmıştır (P<0.05). Benzer şekilde sindirilebilir kurumadde, kurumadde tüketimi ve nispi yem değeri de bitki olgunlaştıkça gerilemiştir (P<0.05). Ancak, in vitro gaz üretim miktarı esas alınarak belirlenen metabolik enerji ve net enerji laktasyon biçim zamanına göre önemli düzeyde farklılık göstermemiştir.
Sonuç olarak, İzmir ili iklim koşullarında yetişen sakız fasulyesi besin madde bileşimi ve yem değeri dikkate alındığında hayvan beslemede yem bitkisi olarak kullanılabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the potential feed value of guar bean (Cyamopsis tetragonoloba L.). The plant was harvested at six different cutting ages (beginning, middle and end of flowering and pod formation). In the first stage, the nutrient composition, gas production and enzyme-soluble organic substance were detected in guar bean. Relative feed value, metabolizable energy and net energy lactation were determined using the data obtained.
As the harvest time lengthened, dry matter content increased significantly (P<0.05). Additionally, delaying the cutting age increased the organic matter and crude fiber levels and decreased crude protein and crude ash amounts in dry matter basis (P<0.05). Ether extract values were similar at the beginning of flowering, the end of flowering and the beginning of pod formation. While the ether extract content decreased significantly in the middle of flowering, it increased in the middle and the end of pod formation. The highest and lowest nitrogen free substance levels were determined at the beginning of flowering and the end of pod formation, respectively. 
Plant cell wall components (neutral detergent fiber, acid detergent fiber, acid detergent lignin and cellulose) significantly increased (P<0.05) when harvest time was extended. Hemicellulose content decreased significantly at the middle and the end of flowering compared to the beginning of flowering (P<0.05). A similar change was observed during the pod formation periods.
At all cutting ages, in vitro gas production increased significantly until the 24th hour (P<0.05). Compared to the 24th hour of incubation, the amount of gas produced tended to increase in the 48th hour and rised significantly in the 72nd and 96th hours (P<0.05). Statistically, gas production amounts at the 72nd and 96th hours were similar.
Metabolizable energy values calculated using nutrient composition and in vitro enzymatic method findings decreased as cutting age delayed (P<0.05). Similarly, digestible dry matter, dry matter intake and relative feed value decreased as the plant matured (P<0.05). However, metabolizable energy and net energy lactation, which were determined based on the amount of in vitro gas production, did not differ significantly according to the cutting age.
As a result, it was concluded that the gum bean, which grown in the climatic conditions of Izmir province, can be used as a forage crop in animal nutrition, considering its nutritional composition and feed value.