Ortaokul öğrencilerinin fen tutumları ve fen okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of secondary school students' science attitudes and science literacy in terms of different variables
Yazar: FARUK AŞIK
Danışman: DOÇ. DR. İKRAMETTİN DAŞDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerin fen tutumlarıyla fen okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelemektir.
Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan genel tarama ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada birbirinden farklı tür okullarda (imam hatip ortaokulu, özel ortaokul ve ortaokul) eğitim gören ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri araştırmanın evrenini oluşturmuştur. Örneklem olarak İstanbul ilinde yer alan okullarda eğitim gören 619 öğrenci seçilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Evrensel Fen Okuryazarlık Ölçeği ve Fene Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde korelasyon, Bağımsız t testi ve tek yönlü anova testi uygulanmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin evrensel fen okuryazarlık ve fene yönelik tutum ölçekleri korelasyonları arasında düşük düzeyde bir ilişkinin olduğu, fene yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğu, evrensel fen okuryazarlıklarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.
Sonuçlar: Araştırma sonucunda cinsiyet, sınıf seviyesi, fen dersini sevme, okul türü, fene günlük ayrılan çalışma süresi, fen dersinden kurs alma ve fen dersinden proje alma gibi değişkenlerin, öğrencilerin fene yönelik tutumlarını anlamlı bir şekilde etkilediği, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, gelir düzeyi, seçmeli bilim uygulamaları dersi alma ve evde bilgisayar olup olmaması gibi değişkenlerin ise öğrencilerin fene yönelik tutumlarını etkilemediği sonucuna varılmıştır. Ayrıca cinsiyet, fen dersini sevme, evde bilgisayar olup olmaması, fene günlük ayrılan çalışma süresi, fen dersinden kurs alma ve fen dersinden proje alma gibi değişkenlerin öğrencilerin evrensel fen okuryazarlıklarını anlamlı bir şekilde etkilediği, sınıf seviyesi, annenin eğitim durumu, babanın eğitim durumu, gelir düzeyi, okul türü ve seçmeli bilim uygulamaları dersi alma gibi değişkenlerin ise öğrencilerin evrensel fen okuryazarlıklarını etkilemediği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: fene yönelik tutum, evrensel fen okuryazarlığı

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to examine the science attitudes and science literacy of secondary school students in terms of different variables.
Method: In this study, general survey and relational survey model, which are among the quantitative research methods, were used. In the research, secondary school 5th, 6th, 7th and 8th grade students studying in different types of schools (imam-hatip secondary school, private secondary school and secondary school) formed the universe of the research. As a sample, 619 students studying at schools in Istanbul were selected. Personal Information Form, Universal Science Literacy Scale and Attitude Towards Science Scale were used in the study. Correlation, Independent t test and one-way anova test were used in the analysis of the data. 
Findings: It was determined that there was a low level of correlation between students' universal science literacy and science attitude scale correlations, their attitudes towards science were at a moderate level, and their universal science literacy was at a high level.
Conclusions: As a result of the research, it was found that variables such as gender, grade level, liking the science lesson, school type, daily study time for science, taking a science course and taking a project from the science lesson significantly affected students' attitudes towards science. It was concluded that variables such as level of education, taking elective science applications course, and having a computer at home did not affect students' attitudes towards science. In addition, variables such as gender, liking the science lesson, whether there is a computer at home, working time for science, taking a science course and taking a project from the science lesson significantly affect students' universal science literacy, grade level, mother's education level, father's education level, income. It was concluded that variables such as level of school, school type and taking elective science applications course did not affect students' universal science literacy.
Keywords: attitude towards science, universal science literacy