Göçmen işçilerin çalışma ve günlük yaşam koşullarının sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesi: İstanbul ili örneği
Assessment of working and daily life conditions of migrant workers from the social work perspective: An example from Istanbul
Yazar: FIRAT KARÇAL
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışmanın amacı; İstanbul'da yaşayan göçmen işçilerin çalışma ve günlük yaşam koşullarının, sosyal hizmetlerden yararlanma süreçlerinin ve en çok ihtiyaç duydukları hizmetlerin sosyo demografik özelliklerine bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını anlamak ve buradan hareketle göçmen işçilerin yaşamlarında sosyal hizmetin yerini ve rolünü değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarını daha geniş ve derinlemesine anlamak ve doğrulamak amacıyla nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin birleştirildiği karma yöntem yaklaşımlarından açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel ve nitel yaklaşımların art arda kullanıldığı açıklayıcı sıralı desen yöntemine uygun olarak çalışmaya önce nicel araştırmayla başlanmıştır. Çalışmanın nicel araştırma safhasında, İstanbul'da yaşayan 451 göçmen işçiye anket formunda dört başlık altında toplam 60 soru yöneltilmiştir. Katılımcılardan elde edilen nicel veriler SPSS 25.0 paket programıyla analiz edilmiştir. Nicel verilerin çözümlenmesini takiben, nitel araştırma safhasında 44 göçmen işçiyle dört başlık altında 20 soru içeren yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada nicel ve nitel veriler ayrı ayrı analiz edilmiş, analiz sonuçları tartışma bölümünde birleştirilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın nicel bulgularına göre göçmen işçilerin sosyalleşebilme, sigortalı çalışma durumları ile en çok ihtiyaç duydukları hizmetler göçmenlerin demografik özelliklerine bağlı olarak farklılaşmaktadır. Bu farklılaşmanın boyutları araştırmanın nitel safhasında gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerde keşfedilmeye çalışılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda göre göçmen işçilerin ağır, güvencesiz, kayıt-dışı koşullarda çalıştıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Göçmen işçilerin toplumsal cinsiyete dayalı kalıpyargılar ve dil bariyerinden kaynaklanan sorunları demografik özelliklerine göre farklı biçimlerde deneyimledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte göçmen işçilerin ortaklaşan vurgularında maruz kalınan ayrımcı pratiklerin günlük yaşam, çalışma yaşamı ve sosyal hizmetlere erişim sırasında yaşanan sorunları derinleştirdiği ve yeniden ürettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular ışığında, göçmenlerin mevcut durumları ve sorunlarına çözüm arayışında sosyal hizmet alanının konumu; farklı yaklaşım ve uygulamalara duyulan ihtiyaç ve bu ihtiyacın karşılanması amacıyla eleştirel ve kamusal bir sosyal hizmet praksisinin gerekliliği ve imkanları tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to understand whether the working and daily living conditions of migrant workers living in Istanbul, the processes of benefiting from social services and the services they need most differ depending on their socio-demographic characteristics, and from this point of view, to evaluate the place and role of social work in the lives of migrant workers. In line with this purpose, in order to understand and validate quantitative and qualitative research approaches in a broader and deeper way, an explanatory sequential design was used in the study, which is a mixed method approach combining quantitative and qualitative data collection techniques. In accordance with the explanatory sequential design method in which quantitative and qualitative approaches are used successively, the study started with quantitative research. In the quantitative research phase of the study, 451 migrant workers living in Istanbul were asked a total of 60 questions under four headings in the questionnaire form. The quantitative data obtained from the participants were analyzed with SPSS 25.0 package program. Following the analysis of quantitative data, in the qualitative research phase, in-depth interviews were conducted with 44 migrant workers through a semi-structured interview form containing 20 questions under four headings. In the study, quantitative and qualitative data were analyzed separately, and the results of the analysis were combined and interpreted in the discussion section. According to the quantitative findings of the research, migrant workers' ability to socialize, their insured employment status and the services they need most differ depending on the demographic characteristics of migrants. The dimensions of this differentiation were tried to be explored in the in-depth interviews conducted in the qualitative phase of the research. The interviews revealed that migrant workers work under harsh, precarious and unregistered conditions. It was concluded that migrant workers experience the problems arising from gender-based stereotypes and language barriers in different ways according to their demographic characteristics. However, it was concluded that the discriminatory practices that migrant workers are exposed to in their common emphases deepen and reproduce the problems experienced in daily life, working life and access to social services. In the light of these findings, the position of the field of social work in the search for solutions to the current situation and problems of migrants, the need for different approaches and practices, and the necessity and possibilities of a critical and public social work praxis to meet this need are discussed.