Vekâlet teorisi bağlamında Türkiye'de firma büyüme fırsatları ve performansının yönetici değişimine etkisi
Within the context of agency theory, effect of firm growth opportunities on managerial turnover in Turkey
Yazar: BEDİİ MURAT KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. YILDIRIM BEYAZIT ÖNAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Vekalet teorisi = Agency theory

Özet:
Çalışmanın amacı, BİST'e kote halka açık şirketler için firma büyüme fırsatları, mali performansı ve firma büyüklüğü ile tepe yöneticileri (Chief Executive Officer – CEO veya Genel Müdür) değişimleri arasındaki ilişkinin, Anderson ve diğerlerinin (2018) çalışması örnek alınarak incelenmesidir. 
Firma büyüme olasılığı, büyüme fırsatlarının oluşum sıklığı ve firma büyüklüğündeki artışın yönetici değişim olasılığına pozitif; firmanın mali performansındaki artışın ise negatif yönde etkisinin olacağına dair hipotezler araştırılmıştır. Borsa İstanbul'a (BİST) kote mali kuruluş harici şirketlerin ekonometrik analiz gerekliliklerini sağlayan 233 adedi için söz konusu hipotezler, 2003-2020 yıllarını kapsayan bir örneklemde probit regresyonla analiz edilmiştir. BİST 100 Endeksine dahil olan firmalar, imalat sektöründeki firmalar ve tepe yöneticilerin şirkette sermayedar ve yönetim kurulu üyesi olmadıkları, halka açık genel kurul oy oranları çalışma örnekleminin ortalama değerinden (%30) yüksek olan şirketler için ek analizler gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmada elde edilen sonuçlar, örnek alınan makaleyle uyumlu çıkmıştır. Farklılık olan hususlar da makalenin teorisi ve literatür bağlamında değerlendirilmiştir. İncelenen firmaların tepe yöneticilerinin değişimi ile firma büyüme olasılığı, büyüme fırsatları oluşum sıklığı, performansı ve büyüklüğü arasında ilişki olduğu görülmüştür. Büyüme olasılığı, büyüme fırsatları oluşum sıklığı ve firma büyüklüğündeki artışın tepe yöneticisi değişim olasılığını arttırdığı gözlenirken, firma mali performansndaki artışın beklendiği üzere tepe yöneticisi değişim olasılığını düşürdüğü bulgularına ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Vekâlet Teorisi, Yönetici Değişimi, Firma Büyümesi, Firma Performansı.

Abstract:
This study is designated to be an empirical assessment of relations between top managerial (Chief Executive Officers – CEO's or General Managers) turnover, firm growth prospects, financial performance and firm size in Turkish Public Companies. Following the study of Anderson et al. (2018), it is postulated that increase in the quality of growth opportunities, their arrival frequency and firm size increases the probability of managerial turnover and an increase in firm financial performance effects probability ıf turnover conversely. 
Excluding financial firms, for 233 firms which fulfilled econometric analysis requsites, relations between top managerial turnover and firm growth prospects, new growth opportunities, firm performance and firm size were assessed by running a probit regression over a period between 2003 and 2020. Moreover, firms listed in BİST 100 Index, manufacturing sector and firms having common share stockholders' vote rate greater than 30 % (it is the average rate of study sample) and having non-shareholder CEO's who are not in the board were additionally analyzed. 
Results were mostly consistent with original study. Dissimilarities were discussed through original paper's theoretical implications and literature of Agency Theory. There seems to be an evidence for a relation between top managerial turnover, quality of firm growth prospects and new growth opportunities, performance and firm size. While an increase in the quality of firm growth prospects, new growth opportunities and firm size increases the probability of managerial turnover, as an expected result, increasing financial performance decreases that probability. 
Keywords: Agency Theory, Managerial Turnover, Firm Growth, Firm Performance.