Alpamış Destanı benzer metinler çerçevesinde bir değerlendirme Berdi Bahşı Metni-Fazıl Yoldaşoğlu metni
An evaluation in the frame of similar texts of Alpamıs epic (Berdi Bahsi - Fazil Yoldasoglu)
Yazar: FATİH ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. NACİYE ATA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alpamış Destanı = Alpamış Epic ; Destanlar = Epics ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Lehçeler = Dialects ; Metin = Text ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Çeşitli coğrafyalara yayılmış Türk milletinin lehçe özelliklerine göre Alıp Manaş, Alpamşa, Alpamıs Batır, Alpamışa ve Barsın Hıluv, Alpamış, Alpamıs adları ile andığı Alpamış destanı, milletimizin kahramanlık tarihi kadar kadimdir. Bu destan, asırlara ışık tutan, Türk destan geleneğinin oluşturduğu en eski destanlardan birisidir. Alpamış, Türk kimliğinin, kültürünün ve ananelerinin arkaik biçimlerine ışık tutmaktadır. Bununla birlikte Alpamış destanı, tarihte Türk adını kırmak isteyen düşmanlara karşı verilen savaşların, kahramanlık tarihinin de hafızasıdır. Alpamış, Türk boyları arasında Özbek, Karakalpak, Kazak, Kırgız, Başkurt, Tatar, Altay ve onlarla ilişkide olan Tacik sahasına kadar yayılmıştır. Bu destan Özbek (Kongırat) sahasında birçok destancıdan derlenip yazıya geçirilmiştir. Yani sadece Özbek sahasında otuz benzer metni vardır. Berdiyar Pirimkuloğlu (Berdi Bahşı) ve Fazıl Yoldaşoğlu metinleri de bu benzer metinlerdendir.  Bu çalışmanın amacı, iki metnin karşılaştırılması yoluyla hem Alpamış destanı çalışmalarına hem de benzer metinlerin (versiyon) hangi yönlerden benzerlik ve farklılıklar taşıdığının belirlenmesine katkıda bulunmaktır. Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda, Alpamış destanının Türk Dünyası sahasındaki eş metinleri değerlendirilmekle birlikte, aynı alandan iki benzer metin üzerinden detaylı bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu çalışmanın farklılığı,  benzer ve eş metinlerin motif karşılaştırmaları dışında metin özelliklerini de dikkate alan ve benzer metinlerin ortaklık ve farklılıklarına dikkat çeken karşılaştırmalı bir çalışma yapmaktır.

Abstract:
According to the dialect characteristics of the Turkish nation spread over various geographies, the epic Alpamış epic, which is called as Alp Manaş, Alpamşa, Alpamıs Batır, Alpamışa and Barsın Hıluv, Alpamış, Alpamıs epic is as ancient as the heroic history of our nation. This epic is one of the oldest epics of Turkish epic tradition that shed light on centuries. Alpamış sheds light on the archaic forms of Turkish identity, culture and mothers. However, Alpamış Epic is the memory of the heroic history of the wars against the enemies who want to break the Turkish name in history. Alpamış, Turkish tribes among the Uzbek, Karakalpak, Kazakh, Kyrgyz, Bashkir, Tatar, Altai and the Tajik area that is associated with them has spread. This epic has been compiled from many epics in the Uzbek (Kongırat) field and has been written. So there are only thirty similar texts in the Uzbek area. Berdiyar Pirimkuloglu (Berdi Bahşı) and Fazıl Yoldaşoglu texts are among these similar texts. The aim of this study is to contribute to both Alpamış epic studies and to determine the similarities and differences of similar texts (version) by comparing the two texts. In the studies carried out so far, although the co-texts of Alpamış epic in the field of Turkish World have been evaluated, no detailed evaluation has been made on two similar texts from the same field. The difference of this study is to make a comparative study that takes into consideration the text features of the text besides the motif comparisons of similar and peer texts and draws attention to the similarities and differences of similar texts.