Ortaokul öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin sosyal ilişkiler, okula aidiyet ve özyeterlik açısından incelenmesi
Examining the resilience levels of secondary school students in terms of social relations, sense of school belonging and self- efficacy
Yazar: BAŞAK KILINÇ
Danışman: PROF. DR. ASLI UZ BAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Okula aidiyet = School belonging ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında öğrenim 
gören 7. ve 8.sınıf ortaokul öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin sosyal ilişkiler, 
okula aidiyet ve özyeterlik açısından incelenmesidir. Sosyal ilişkilerin alt boyutları (aile 
desteği, akran desteği) ve okula aidiyetin alt boyutları (okulda kabul, okulda dışlanmışlık) ile 
psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiyi incelemek araştırmanın bir diğer amacıdır. Ayrıca 
araştırmada psikolojik sağlamlık düzeylerinin çeşitli sosyo-demografik değişkenlere göre 
anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.
Araştırmanın evrenini ve örneklemini 2021- 2022 eğitim öğretim yılı bahar 
döneminde Muğla İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ortaokullarda öğrenim gören ortaokul 
öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın Muğla' da en fazla ortaokul öğrencisi bulunan Fethiye 
ilçesinde yapılmasına karar verilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın örneklemi belirlenirken 
öncelikle ortaokul bulunan mahalleler 20 tabakaya ayrılmıştır. Daha sonra 10 tane mahalle 
basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Seçilen bölgede bir okul varsa o okul çalışma 
grubuna dahil edilmiştir. Seçilen bölgede birden fazla okul var ise kura yöntemi ile okul 
seçilmiştir. Seçilen okullarda 7. ve 8.sınıflarda öğrenim gören 643 ortaokul öğrenciden veri 
toplanmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak Çocuk ve Genç Sağlamlık Ölçeği, Sosyal 
İlişki Unsurları Ölçeği, Okula Aidiyet Ölçeği, Genel Özyeterlik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu 
kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 Paket programından yararlanılarak, Pearson 
korelasyon analizi, aşamalı çoklu regresyon analizi, t-testi ve tek yönlü varyans analizi 
teknikleri kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda sosyal ilişkiler, okula aidiyet ve özyeterlik değişkenlerinin 
psikolojik sağlamlığın anlamlı yordayıcıları olduğu ve bu değişkenlerin psikolojik sağlamlığa 
ait toplam varyansını %62.9'unu açıkladığı bulunmuştur. Ayrıca sosyal ilişkiler alt boyutları, 
okula aidiyet alt boyutları ve özyeterliğin psikolojik sağlamlığa olan etkisinde çoklu regresyon 
analizine bakılmıştır. Analiz sonucunda sosyal ilişkiler alt boyutları, okula aidiyet alt boyutları 
ve özyeterliğin psikolojik sağlamlığa ait toplam varyansını %65.2 açıkladığı tespit edilmiştir. 
Bunlara ek olarak psikolojik sağlamlık puan ortalamalarında cinsiyete ve anne-babanın 
medeni durumuna göre anlamlı farklılık bulunurken, anne-baba çalışma durumu, anne-baba eğitim düzeyi, eve giren aylık gelirde ise anlamlı farklılıklar bulunamamıştır. Ortaokul 
öğrencilerinin bazı olumsuz olaylarına göre psikolojik sağlamlık puanları arasında anlamlı 
fark elde edilmiştir. Elde edilen bu bulgular alan yazınındaki diğer araştırma sonuçları ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the resilience levels of 7th and 8th grade secondary 
school students studying in public schools affiliated with the Ministry of National Education 
in terms of social relations, sense of school belonging and self-efficacy. Another aim of this 
study is to examine the relationship between the sub-dimensions of social relations (family 
support, peer support) and the sub-dimensions of school belonging (acceptance from school, 
exclusion from school) and psychological resilience. In addition, in the study, it was examined 
whether the levels of resilience differed significantly according to various socio-demographic 
variables.
The sample of the universe of the study consists of secondary school students studying 
in secondary schools affiliated with Muğla Provincial Directorate of National Education in the 
spring term of the 2021-2022 academic year. It was decided to carry out the study in Fethiye, 
which has the highest number of secondary school students in Muğla. In this context, while 
determining the sample of the study, first of all, the neighborhoods with secondary schools 
were divided into 20 strata. Then, 10 neighborhoods were selected by a simple random 
sampling method. If there is a school in the selected region, that school is included in the study 
group. If there is more than one school in the selected region, the school was selected by 
drawing lots. Data were collected from 643 secondary school students studying in the 7th and 
8th grades in selected schools. As the data collection tool of the research, The Child and Youth 
Resilience Scale, Social Relationship Factors Scale, School Belonging Scale, General SelfEfficacy Scale, and Personal Information Form were used. In the analysis of the data, Pearson 
correlation analysis, stepwise multiple regression analysis, t-test, and one-way analysis of 
variance techniques were used by using the SPSS 22 Package program.
As a result of the study, it was found that social relations, school belonging and selfefficacy variables were significant predictors of resilience and these variables explained 62.9% 
of the total variance of resilience. In addition, multiple regression analysis was examined on 
the effects of social relations sub-dimensions, school belonging sub-dimensions and self-efficacy on psychological resilience. As a result of the analysis, it was determined that social  relations sub-dimensions, school belonging sub-dimensions and self-efficacy explained 65.2% 
of the total variance of psychological resilience. In addition, while there were significant 
differences in the mean scores of psychological resilience according to gender and marital 
status of the parents, no significant differences were found in the working status of the parents, 
the education level of the parents, and the monthly income entering the house. A significant 
difference was obtained between the psychological resilience scores of secondary school 
students according to some negative events. These findings were discussed in the light of previous research in the literature.