Ergen bireylerin erken dönem uyumsuz şemaları ile akademikbaşarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between adolescents'dolescents' early maladapti̇ve schemas ande thei̇r academicachievements
Yazar: EDA AKTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ALGEDİK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada ergen bireylerin erken dönem uyumsuz şemaları ile akademik
başarıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Erken dönem uyumsuz şemalar ile akademik başarı
arasında ne düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, ergen bireylerin erken dönem uyumsuz şema
alanlarından hangisi ya da hangilerinin akademik başarıyı yordadığı araştırılmıştır.
Araştırmanın örneklemi 14-16 yaş aralığındaki 430 katılımcıdan oluşmaktadır. Bu
çalışma içerinde; Kişisel Bilgi Formu, 10-16 Yaş Çocuk ve Ergenler İçin Erken Dönem
Uyumsuz Şema Ölçekler Takımı (ÇEŞÖT) formları kullanılmıştır. Çalışmada katılımcılardan
çevrimiçi ortamda ve gönüllülük esasına göre veri toplanmıştır.
Verilerin analizinde SPSS-25 istatistik programı kullanılmıştır. Katılımcıların
erken dönem uyumsuz şemaları ile akademik başarı düzeyleri demografik değişkenlere göre
incelenirken bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü ANOVA analizleri kullanılmıştır.
Araştırmanın bağımsız değişkeni: cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, lise türü, not ortalaması, sınıf
düzeyi, kardeş sayısı, doğum sırası, anne-babanın hayatta olup olmaması, anne baba ekonomik
durumu değişkenleridir. Bağımlı değişkeni ise akademik başarı ve erken dönem uyumsuz
şemalardır. Yordayıcı değişken erken dönem uyumsuz şemalardır; yordanan değişken ise
akademik başarıdır. İki değişken olduğu için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Tek yönlü
ANOVA analizinde meydana gelen anlamlı farklar ise post-hoc testlerinden Tukey testi ile
incelenmiştir. Ayrıca, erken dönem uyumsuz şemaları ile akademik başarı düzeyleri arasındaki
ilişki pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir.
Katılımcı bireylerin erken dönem uyumsuz şemaları ile akademik başarılarının
analizi değerlendirildiğinde; kuşkuculuk ve kötüye kullanılma, duygusal yoksunluk,
başarısızlık, bağımlılık/yetersizlik, haklılık/büyüklenmecilik, yetersiz özdenetim ve
karamsarlık şemalarının akademik başarı ile arasında negatif yönde ve anlamlı düzeyde ilişkisi
olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Katılımcıların akademik başarı puanlarının; cinsiyet, yaş, okul
türü, sınıf düzeyi, ekonomik durum, baba eğitim durumu, anne eğitim durumu gibi demografik
değişkenleri ile anlamlı bir şekilde farklılaştığı ancak kardeş sayısı, kardeş sırası ve aile
bütünlüğü değişkenleri arasında anlamlı bir farklılaşma olmadığı saptanmıştır.
Araştırmanın sonucunda ergen bireylerin akademik başarıları ile erken dönem
uyumsuz şemaları ve demografik değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler : Akademik Başarı, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Şema

Abstract:
In the study, the relationship between the early maladaptive schemas of adolescent
individuals and their academic success was examined. It was investigated to what extent there
is a significant relationship between early maladaptive schemas and academic success, and
which of the early maladaptive schema areas of adolescent individuals predict academic
success.
The sample of the research consists of 430 participants between the ages of 14-16.
Within this study; Personal Information Form and Early Maladaptive Schema Scales Set for
10-16 Years Old Children and Adolescents (ESDS) forms were used. In the study, data was
collected from the participants online and on a voluntary basis.
SPSS-25 statistical program was used to analyze the data. Independent groups t test and
one-way ANOVA analyzes were used when examining the participants' early maladaptive
schemas and academic achievement levels according to demographic variables. The
independent variables of the research are: gender, age, education level, high school type, grade
point average, grade level, number of siblings, birth order, whether the parents are alive or not,
and the economic status of the parents. The dependent variable is academic achievement and
early maladaptive schemas. The predictor variable was early maladaptive schemas; The
predicted variable is academic success. Since there are two variables, the relational screening
model was used. Significant differences occurring in the one-way ANOVA analysis were
examined with the Tukey test, one of the post-hoc tests. Additionally, the relationship between
early maladaptive schemas and academic achievement levels was examined using Pearson
correlation analysis and multiple regression analysis.
When the analysis of the early maladaptive schemas and academic achievements of the
participating individuals is evaluated; It was determined that skepticism and abuse, emotional
deprivation, failure, dependency/inadequacy, entitlement/grandiosity, insufficient self-control
and pessimism schemas had a negative and significant relationship with academic success
(p<.05). Participants' academic success scores; It was found that there was a significant
difference between demographic variables such as gender, age, school type, grade level,
economic status, father's education level, mother's education level, but there was no significant
difference between the number of siblings, sibling order and family integrity variables.
As a result of the research, it was seen that there was a significant relationship between
the academic achievements of adolescent individuals and their early maladaptive schemas and
demographic variables.
Keywords: Academic Achievement, Early Maladaptive Schemas, Schema.