Blockchain tabanlı akıllı kontratların dış ticarete etkileri
The effects of blockchain-based smart contracts on foreign trade
Yazar: OSMAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİDE SELÇUK
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Blockchain üzerinde değişiklik yapılamayan ve her işlemin aynen kaydedildiği bir ağ zincirleme modelidir. Blockchain altyapısının son zamanlarda kullanımının artması ve bu modelin güvenilirlik, şeffaflık taşıması neticesinde yaygınlaşması kolay hale gelmiştir. Akıllı kontratlar anlaşma şartlarını kod dizinleri haline getirmekte ve bunları belirli adreslerde taşımaktadır. Kendi kendilerini yönetebilen bu kontratlar, yapılmış olan ödemelerin şeffaf bir şekilde izlenebilir olmasından dolayı anlaşmaların güvenle yapılabilmesini sağlamıştır. Akıllı kontratların, merkeziyetsizlik, kolaylık, hızlı olma ve güvenilirlik gibi yönlerinin öne çıkmasından sonra yaygınlaşması daha hızlı olmaya başlamıştır. Uluslararası ticaret yapan büyük firmaların bu kontratları yapmış oldukları ticaretlerde kullanması da bu yaygınlaşmanın hızlanmasında etkili olmuştur. Firmaların ticaret yaparken yaşamış olduğu hız ve güven gibi birtakım problemleri önemli derecede giderdiği belirlenen bu kontratlar uluslararası ticaret alanında hızlıca devreye girmeye başlamıştır. Blockchain tabanının güvenilirlik ilkeleriyle dikkat çekmesi ve bu kontratların Blockchain tabanında sağlam şekilde durması hem müşterilerin hem de firma sahiplerinin güvenini kazanmakta zorlanılmamasına sebep olmuştur. Yapılan çalışmada Blockchain tabanlı akıllı kontratların uygulandığı örnekler ve bu konudaki diğer çalışmalar incelenmiştir. Alanyazın taraması ve çeşitli uygulama örneklerinin analizi ve karşılaştırmalarının sonucunda; taraflar arasında güveni arttırdığı, ödeme ve lojistik gibi aşamaların otomatik olarak gerçekleştirilmesini sağladığını, dış ticarette belge ve veri yönetimini kolaylaştırdığını, maliyetleri düşürme potansiyeline sahip olduğunu, aracıları ortadan kaldırdığını ve işlem sürelerini hızlandırıp veri kaybını azalttığını gözlemlenmiştir. Ayrıca incelenen örnekler ve şimdiye kadar yapılmış uygulamalar incelendiğinde akıllı kontratların uygulanmasının karmaşık ve teknik bilgi gerektirmesi, hukuki çerçevede Türkiye'de tam olarak uyumlu hale gelmemesi ve gaz(transfer) ücretlerinin sabit olmaması gibi sorunların ise olumsuz etki olarak ortaya çıktığı ve işletmelerin bunları dikkate alarak hareket etmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
It is a network chaining model where changes cannot be made on the blockchain and every transaction is recorded exactly. It has become easy to become widespread as a result of the recent increase in the use of blockchain infrastructure and the reliability and transparency of this model. Smart contracts make the terms of the agreement into code directories and move them at specific addresses. These self-managed contracts ensured that the agreements can be made with confidence, since the payments made can be tracked transparently. After the aspects of smart contracts such as decentralization, convenience, speed and reliability came to the fore, their spread began to be faster. The use of these contracts by large companies engaged in international trade in their trades has also been effective in accelerating this spread. These contracts, which were determined to significantly eliminate some problems such as speed and trust experienced by companies while doing business, started to come into effect in the field of international trade quickly. The fact that the blockchain base draws attention with its reliability principles and that these contracts are stable on the Blockchain base has caused it to not be difficult to gain the trust of both customers and company owners. In the study, examples of Blockchain-based smart contracts and other studies on this subject were examined. As a result of literature review and analysis and comparison of various application examples; It has been observed that it increases trust between the parties, enables the automatic realization of stages such as payment and logistics, facilitates document and data management in foreign trade, has the potential to reduce costs, eliminates intermediaries, speeds up transaction times and reduces data loss. In addition, when the examples examined and the applications made so far are examined, it is seen that the implementation of smart contracts requires complex and technical knowledge, the legal framework is not fully harmonized in Turkey, and the gas (transfer) fees are not fixed as a negative effect, and businesses act by taking these into account. concluded that it should.