Fizyolojik menstrüel siklusta gözlenen estradiol ve 
progesteron dalgalanmalarının ventriküler 
ekstrasistol sıklığı ve ventriküler repolarizasyon 
parametreleri üzerine etkileri
The effects of estradiol and progesteron fluctuations on 
ventricular premature beats and repolarization parameters in 
physiological menstrual CYCLE
Yazar: MEHMET DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER YİĞİNER
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Aritmi-kardiyak = Arrhythmia-cardiac ; Reseptörler-progesteron = Receptors-progesterone ; Reseptörler-östrojen = Receptors-estrogen

Özet:
Kadın ve erkek cinsiyeti arasında seks hormonlarındaki farklılıklar
nedeniyle oluşan kardiyak elektrofizyolojik değişiklikler birçok çalışmada
gösterilmiştir. Biz bu çalışmada menstrüel siklus esnasında gerçekleşen
fizyolojik estradiol ve progesteron değişikliklerinin, ventriküler erken atım
sıklığı ve kardiyak repolarizasyon parametreleri üzerine etkilerini incelemeyi
amaçladık.
Çalışmaya ventriküler erken atım tanısıyla takip edilen, reprodüktif
çağdaki hastalar vaka grubu ve reprodüktif çağdaki sağlıklı kadınlar kontrol
grubu olarak dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalarda
menstrüasyon döneminde 12 derivasyonlu EKG çekildi ve rutin biyokimyasal
tetkikler ve hormonal değerlendirme için kan örnekleri alındı. Aynı gün vaka
grubundaki hastalara ritm holter cihazı takıldı. Tüm olgularda tahmini
ovülasyon esnasında da (menstrüasyondan 12-14 gün önce) aynı şekilde
EKG ve kan örnekleri alındı ve vaka grubuna tekrar 24 saatlik ritm holter
cihazı takıldı. Elde edilen tüm veriler SPSS 15 yazılım programı kullanılarak
istatistiksel olarak değerlendirildi.
Vaka grubu, VPA'sı olan 20 hasta ve kontrol grubu ise sağlıklı 18
kadın gönüllüden oluşmaktadır. Vaka ve kontrol grupları arasında yaş, boy,
vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, sigara içme durumları açısından anlamlı
fark yoktur. Menstrüasyon döneminde hastaların VPA sayısı 210 atım/gün
(çeyreklerarası açıklık 1144) iken ovülasyon esnasında 86 atım/gün'e
gerilemektedir (çeyreklerarası açıklık 251). Ovülasyon döneminde
gerçekleşen VPA sayısındaki bu azalma istatistiksel olarak anlamlı idi
(p<0,05). Çalışma grubundaki hastaların ortalama kalp hızı menstrüasyonda
81,4±10 vuru/dakika iken ovülasyon döneminde 84,6±8 vuru/dakika olarak
bulundu ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0,05). Vaka ve kontrol
grupları arasında kardiyak repolarizasyon parametreleri (QT intervali,
düzeltilmiş QT intervali, QT dispersiyonu, düzeltilmiş QT dispersiyonu, J-Tpik
ve Tpik-Tend) açısından ne menstrüasyon, ne de ovülasyon döneminde
anlamlı farklılık saptanmadı. Tüm olguların menstrüasyon ve ovülasyon
dönemleri repolarizasyon parametreleri açısından değerlendirildiğinde erken
repolarizasyon süresi belirteçlerinden olan J-Tpik intervali, ovülasyon
döneminde menstrüasyon dönemine oranla daha kısa olarak tespit edildi
(201,1±28,6 ms'ye karşı 193±27,7 ms; p<0,05). Diğer repolarizasyon
parametreleri açısından dönemler arasında anlamlı farklılık saptanmadı.
Menstrüel siklusun ovülasyon döneminde oluşan östrojen piki ile VPA
sıklığı azalmaktadır. Bu durum östrojenin ventriküler aritmilerden koruyucu
etkisini düşündürmektedir. Bu konuda yapılacak daha geniş kapsamlı
çalışmalar ile bu bulguların teyit edilmesi ve etki mekanizmalarının
araştırılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
The effects of gender difference on cardiac electrophysiology have
been well studied. In this study, we aimed to evaluate the effects of estradiol
and progesteron changes occuring in physiological menstrual cycle on
ventricular premature beats and cardiac repolarization parameters.
Women of reproductive age with ventricular premature beats (VPB)
were included into the study group and healthy women were recruited as
control group. During the menstruation, a 12-lead ECG and blood samples
were carried out for both groups. At the same day, 24-hours rhythym holter
was applied to study group. Similarly, ECG and blood samples were taken in
estimated ovulation period (12-14 days before menstruation) by all cases and
24-hour rhythym holter was repeated in the study group. Statistical analysis
were performed in SPSS 15 software.
The study group is consisted of 20 women patients with VPB and the
control group is consisted of 18 healthy women. There were no statistically
significant difference between the groups in terms of the age, height, weight,
body-mass index and smoking status. While the number of VPB in the
menstruation period was 210 beats/day (IQR 1144), it decreased to 86
beats/day (IQR 251) in the ovulation. The decrease in the number of VBP in
the ovulation period was statistically significant (p<0,05). Average heart rate
in the menstruation was 81,4±10 beats/min and it increased to 84,6±8
beats/min in the ovulation. This heart rate increase was statistically
significant (p<0,05). There were no difference in cardiac repolarization
parameters (QT interval, corrected QT interval, QT dispersion, corrected QT
dispersion, J-Tpeak and Tpeak-Tend) in both menstruation and ovulation
between the study and control groups. Comparing the menstruation and the
ovulation periods, J-Tpeak interval, which reflects early repolarization, was
shorter in the ovulation period (193±27,7 ms. and 201,1±28,6 ms.,
8
respectively; p<0,05). Other repolarization parameters did not show any
significant difference.
VPB frequency decreases with estradiol peak in the ovulation period.
This suggests that estrogen may have protective effects against ventricular
arrhythmias. More comprehensive studies should be conducted in order to
confirm these results and to explain underlying mechanism of this effect.