Amerikan Merkez Bankası faiz oranları ile kripto para değerleri arasında eşbütünleşme ilişkisi
With the American Central Bank interest rates cointegration between crypto values relationship
Yazar: YASİN ALPER SUR
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞENGÖNÜL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Enflasyon = Inflation ; Eşbütünleşme = Cointegration ; FED = Federal Reserve Bank ; Faiz = Interest ; Faiz oranları = Interest rates ; Kripto para birimi = Crypto currency

Özet:
Toplumların varlıklarını ve devamlılıklarını sürdürebilmesi için takas ile başlayan alışveriş sistemi zaman içerisinde paranın icadı ile birlikte gelişmeye devam etmiştir. Zamanla paraya alternatif olarak birçok yatırım ve tasarruf araçları ortaya çıkmıştır. Günümüzde ise bu alternatif araçlar arasına elektronik paralar ve kripto paralar ortaya çıkmıştır. Kripto paraların zamanla artan talep karşısında alt kategoriye ayrılması ve çeşitlendirilmesi, hatta üretiminin sağlanması birçok devletin ilgisini çekmiştir. Devletler, kripto paraları nasıl sınıflandıracakları konusunda çelişkilerde kalmışlardır. Kripto paranın bir para mı, emtia mı yoksa mal mı olduğu konusunda tartışmalar devam etmektedir. 
Bu tezdeki çalışmanın amacı, Amerika Merkez Bankası Merkez Bankası (FED) politika faizi göstergeleri ve kripto paralar arasındaki ilişkiyi analiz ederek kripto paralardan en çok kullanılan üç kripto paranın hem kısa hem de uzun dönemde bir yatırım aracı yoksa bir para gibi hareket edip etmediğini analiz etmektir. Daha önce literatüre dahil edilen çalışmalarda Kripto paraların kazanç getirilerinin incelenmesi, petrol, altın, gümüş, borsa endeksleri gibi değişkenlerle uzun ve kısa dönemlerle ilişkilendirilmesi, Fed faiz oranları ile döviz kurları karşısında tepkisi gibi konuları ele almaktadır. Çalışmada ABD Tüketici Fiyat Endeksi değişkeni ile Bitcoin Kripto Para değişkeni arasında ilişki bulunamamıştır. Çünkü Merkez Bankalarının yükselen enflasyon karşısında politika faiz artırımına gitmesi, bireyler veya yatırımcıların tahvil faizini tercih etmelerine, risk taşıyan hisse senetleri ve Bitcoin kripto paralardan uzaklaşmalarına sebep olmaktadır. Bu sebeple Bitcoin ve diğer kripto paraları etkileyen ana unsur faiz olarak kabul edilmektedir.
Öte yandan Ethereum Kripto para ve Tether kripto paranın açıklanan değişken olduğu diğer modellerde de açıklayıcı değişkenler Fed faiz oranları, ABD Tüfe oranları arasında uzun dönemli bir ilişki tespit edilmiştir. Oluşturulan modellerde Kripto paralar ile Fed faiz göstergeleri ve ABD Tüfe oranları arasındaki kısa dönemde şokların uzun dönemde tekrar dengeye gelmesi yani uzun dönemde ise serilerin birlikte hareketlerinin gözlemlenmesi tezimizi desteklemektedir. Bu sebeple kripto paralar Fed faiz göstergelerine göre bir emtia, mal, para veya yatırım aracı olarak değerlendirilebilir.

Anahtar kelimeler: Kripto para, Enflasyon, Merkez bankası.

Abstract:
In order for societies to maintain their existence and continuity, the shopping system, which started with barter, continued to develop over time with the invention of money. Over time, many investment and savings tools have emerged as an alternative to money. Today, electronic money and crypto money have emerged among these alternative tools. The subcategorization and diversification of cryptocurrencies in the face of increasing demand over time, and even the provision of production, has attracted the attention of many states. States have been conflicted about how to classify cryptocurrencies. Discussions continue about whether crypto money is a currency, a commodity or a commodity.
The aim of the study in this thesis is to analyze the relationship between the Federal Reserve Bank (FED) policy rate indicators and cryptocurrencies, and to analyze whether the three most used cryptocurrencies from cryptocurrencies act like money if there is no investment tool in both the short and long term. In the previous studies included in the literature, it deals with the examination of the earnings returns of cryptocurrencies, associating them with variables such as oil, gold, silver, stock market indices with long and short periods, and the reaction of the Fed against interest rates and exchange rates. In the study, no relationship was found between the US Consumer Price Index variable and the Bitcoin Cryptocurrency variable. Because Central Banks' policy rate hikes in the face of rising inflation cause individuals or investors to prefer bond interest and move away from risky stocks and Bitcoin cryptocurrencies. For this reason, the main factor affecting Bitcoin and other cryptocurrencies is the interest rate.
On the other hand, a long-term relationship has been determined between the explanatory variables Fed interest rates and US CPI rates in other models where Ethereum Crypto money and Tether crypto money are the declared variables. In the models created, the short-term rebalancing of shocks between Cryptocurrencies, Fed interest rate indicators and US CPI rates in the long-term, that is, observing the combined movements of the series in the long-term, supports our thesis. For this reason, cryptocurrencies can be considered as a commodity, commodity, money or investment tool according to Fed interest rate indicators.

Keywords: Cryptocurrency, Inflation, Central bank.