İşletmelerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma eğilimleri üzerine bir araştırma: Diyarbakır ili örneği /
Yazar: İSMAİL ERCAN BÖRÜ
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Diyarbakır = Diyarbakır ; Muhasebe = Accounting ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi yükü = Tax burden ; Vergiden kaçınma = Tax avoidance ; Vergiler = Taxes

Özet:
Bu çalışmanın amacı, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma arasındaki ince
çizgiyi yasal mevzuat çerçevesinde değerlendirerek vergi mükelleflerinin ve
kurumsal firmaların ne tür avantaj ve dezavantaja sahip olduklarını tespit etmektir.
Ayrıca bu iki kavram temelinde vergiye bakış açıları, vergiden kaçınma ve vergi
kaçırma kavramının mükelleflerin zihninde nasıl bir yer bulduğu, salgın (pandemi)
döneminde olan tutum ve davranışları arasındaki ilişki düzeyini belirlemektir.
Araştırmanın örneklemini Diyarbakır ilinde yer alan 385 küçük, orta ve büyük
ölçekli işletmeler oluşturmaktadır. Basit rassal örnekleme tekniğinin kullanıldığı
araştırmada yüz yüze anket tekniği kullanılmıştır. Söz konusu araştırma kapsamında
ulaşılan verilerin analizinde çok değişkenli istatistiksel analiz teknikleri (frekans
dağılımı, t testi, anova, regresyon, korelasyon vs.) kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan işletmelerin boyutsal açıdan vergiden kaçınma ve vergi
kaçırma kavramına yönelik algıları arasında çeşitli düzeylerde pozitif yönde anlamlı
ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bazı demografik özelliklerin söz konusu
firmaların vergiden kaçınma algısını bazı noktalarda etkilediği gözlemlenmiştir.
Buna ek olarak her iki kavramında mükellef zihninde suç olarak nitelendirildiği ve
kavram karmaşası yaşandığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Muhasebe, Vergiden Kaçınma, Vergi Kaçırma, Vergi Yükü, Vergi Algısı.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the fine line between tax avoidance and
tax evasion within the framework of legal regulations and to determine what kind of
advantages and disadvantages in terms of taxpayers and corporate firms. In addition,
on the basis of these two concepts, how tax avoidance and tax evasion concepts find
a place in the minds of taxpayers, and to determine the level of relationship between
attitudes and behaviors during the epidemic (pandemic) period. The sample of the
research consists of 385 small, medium and large scale enterprises located in
Diyarbakır. Simple random sampling technique and face-to-face survey technique
were used in this research. Multivariate statistical analysis techniques (frequency
distribution, t-test, anova, regression, correlation etc.) were used in the analysis of the
data obtained within the scope of the research.
It has been concluded that there are positive and significant relationships at
various levels between the perceptions of the companies participating in the research
regarding the concept of tax avoidance and tax evasion in terms of dimensions. It has
been observed that some demographic characteristics affect the tax avoidance
perception of the companies at some points. In addition, it has been observed that
both concepts are described as a crime in the minds of the taxpayer.

Key Words: Accounting, Tax Avoidance, Tax Evasion, Tax Burden, Tax Perception.