Ankara'da iç ve dış mekan tasarımlarında tekerlekli sandalye kullanıcılarının yaşam analizi
An analysis into wheelchair users life in relation to outside and interior desing approaches in Ankara
Yazar: HALDUN ENDER ERDEM
Danışman: Y.DOÇ.DR. HAMZA ÇINAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ne göre ?Yaşam,özgürlük ve kişisel güvenlik her insanın hakkıdır? yine Engelli Kişilerin HaklarıBildirgesi'ne göre ?Engelli kişiler diğer insanlarla aynı kişisel ve siyasal haklarasahiptir? ibareleri ve T.C. Anayasasının 12. maddesine göre ''Herkes, kişiliğinebağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetleresahiptir'' ibareleri doğrultusunda her engelli veya engelsiz insanın yaşam hakkıolduğudur. Gelişmiş ülke örneklerinde eşitlik kavramının etkisiyle engellibireylerin yaşam koşullarının ve sosyal hayatlarının geliştirilmesine yönelikhizmetler sunulmakla birlikte fiziksel engelli bireylerin de diğer bireyler gibiihtiyaçlarını kendilerinin karşılayabileceği düşünülüp herkes tarafındankullanılabilecek ortamlar oluşturulmaktadır. Ancak gelişmekte ve gelişmemişülke örneklerinde engelli insanların önlerine konan yasal, mimari ve işdünyasındaki engeller engellilerin yaşam haklarını kullanmasında engel olduğudüşünülmektedir.Buradan hareketle bu çalışmada, gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer alanve Avrupa Birliğine aday ülke Türkiye'de yaşayan engelli bireylerin (tekerleklisandalye kullanıcıları) yaşam hakkı kavramı çerçevesinde yaşam kalitesi, iç vedış mekanlarda kullanım kolaylığı veya zorluğu tespit edilerek yaşamlarınınanaliz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda başkent Ankara alançalışması olarak seçilmiş ve bu kentte yaşayan engelli bireylere anketleruygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre konut donatı elemanları, mobilya,çevre, yol, sosyal tesisler, toplu taşım araçları gibi etmenlerin ve iç-dışmekanlarda yapılan düzenlemelerin tekerlekli sandalye kullanıcılarınınkullanımlarında engeller oluşturduğu, hayatlarını zorlaştırdığı ve yaşamkalitelerini sınırlayarak yaşam haklarının kullanılmasında engel olduğu tespitedilmiştir.Anahtar kelimeler : Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları, Yaşam Hakkı,İç ve Dış Mekan

Abstract:
Each and every handicapped or non-handicapped person have the right to livedue to the phrase ?Life, freedom and personal security is the right of eachhuman being? stated in the United Nations (UN) Universal Declaration ofHuman Rights to phrase ?Disabled individuals have the same personal andpolitical rights with others? stated in the Declaration of the Rights of theDisabled Individuals, and to Article 12 of Constitution of Republic of Turkeywhich states ?Every individual bears untouchable, non-assignable,indispensable fundamental rights and freedoms based on his or herpersonality.? Besides providing services for improving the life conditions andsocial standards of the disabled individuals with the effect of the equalityconcept found in the examples of developed countries, environments which canbe used by everybody are created considering that the physically disabledindividuals can meet their own needs like other individuals. However, in theexamples of developing and underdeveloped states, the legal, architectural andbusiness obstacles cast before the disabled individuals, are considered to hinderenjoying the right to live by them.Starting from this point, in this study it is aimed to determine and analyze thequality of life, indoor and outdoor easiness or difficultness of use within theframework of right to live of the disabled individuals (wheelchair users) inTurkey, which is a developing country and a candidate for European Union.Under this context, capital city Ankara is chosen as the field survey setting andquestionnaires are applied to the disabled individuals living in this city. As aresult of the research, it is determined that factors such as residences, fittings,furniture, environment, roads, social facilities, mass transportation vehicleshinder the use of the wheelchair users in indoor and outdoor places, get theirlives difficult and limit their quality of life, therefore cast obstacle for enjoyingtheir right to live.Key words : Wheelchair users, life rights, indoor and outdoor places