Estaş fabrikasında sigara içme durum ve davranışının değerlendirilmesi
Evaluation of smoking status and behavior in Estas factory
Yazar: KADRİYE KAYABAŞI
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Fabrikalar = Factories ; Sigara içme = Smoking ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Bağımlılık yapan maddelerden biri olan ve yaygın bir şekilde kullanılan sigara, günümüzde ciddi bir halk sağlığı problemidir. Mortalite ve morbiditesinin yüksek seyrettiği bilindiği halde tüm dünyada sigara kullanımı yaygın bir biçimde devam etmektedir.
Sigara içerisindeki yüksek oranda bulunan zararlı kimyasal maddelerle bireyin yaşamını ciddi manada tehdit etmektedir. Hücreler için kanserojenik, mutajenik, inflamatuar ve toksik pek çok etkisi bulunmaktadır. Bu ve benzeri etkileri sebebiyle diyabet, solunum yolları problemleri, beyin damar hastalıkları, kanser, kardiyovasküler hastalıklar ve erken ölüm riskini yükselttiği görülmektedir. İşyeri ortamlarındaki maruziyetler de benzer etki göstermektedir. Bu yüzden işyerinde kullanılan sigara sağlık açısından daha riskli hale gelmektedir. Bu çalışmada; 2023 yılında Sivas Estaş fabrikasında çalışan işçilerin sigara kullanma alışkanlıklarının ve sigara bağımlılık düzeylerinin belirlenmesi ile sigara içme ve bırakma konusundaki düşüncelerinin ortaya çıkarılması amacı ile yapılmıştır.
Bu çalışma kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olup 2023 yılında Sivas Estaş fabrikasında çalışan işçiler üzerinde yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik özellikler, sigara kullanımına ve bırakma düşüncesine ilişkin sorular ve nikotin bağımlılık seviyesini belirlemeye yönelik Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT)'ni içeren anket formu uygulanmıştır.
            Estaş Fabrikası'nda çalışan işçilerde sigara kullanım sıklığı %46.5 olarak bulunmuştur. Çalışanların %34.3'ü hiç sigara içmemiştir. Çalışanların %65.7'si hayatının bir bölümünde sigara içmiştir, %19.2'si sigarayı bırakmıştır. Yaş kategorisi ile sigara kullanımı arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. En fazla sigara kullanım oranı (%54.4) 25-34 yaş grubunda iken (p=0.007), en az kullanım oranı 17-24 yaş grubunda %29.8 olarak bulunmuştur.                   
            Katılımcıların sigara kullanımları ile ilgili özellikleri ile günlük kullanılan sigara sayısı arasındaki ilişki incelendiğinde; sigaraya başlama yaşı düştükçe günlük ortalama sigara kullanımının arttığı saptanmıştır (p=0.026) .Sigaraya başlama yaşı 21.5 ±7.7 olarak bulunmuştur. Vardiyalı çalışanların nikotin bağımlılığı anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p=0.046). Çalışanların sigaraya başlama nedeni olarak en yaygın nedeni %50,3 ile merak, %33.5 stres olduğu en az olarak da %2.2 yasağa tepki olarak bulunmuştur. Sigara içenlerde FNBT puan ortalaması 4.2±2.5 olarak bulunmuştur. İçicilerin %33.5'sinin çok düşük, %13.4'ünün düşük, %16.2'sinin orta, %28.5'ünün yüksek, %8.4'ünün çok yüksek düzeyde bağımlı olduğu saptanmıştır. Katılımcıların Fagerström Nikotin Bağımlılığı ile sosyodemografik özelliklerin ilişkisi değerlendirildiğinde; sigaraya başlama yaşı düştükçe daha yüksek nikotin bağımlılığına sahip oldukları bulunmuştur (p=0.002). Sigara bırakma polikliniklerini bilen katılımcıların oranı %23.5 iken, bilmeyenlerin oranı %76.5 olmuştur. Kurumda sigara bırakma kampanyası düzenlense katılma oranı %77.1 iken, katılmana oranının %22.9 olduğu görülmüştür. Sigara bırakma polikliniklerinin işe yaradığına, katılımcıların %37.6'sı evet cevabını vermiştir.
              İşyeri ortamı kaynaklı zararlı tozlar ve toksik maddeler çalışan sağlığını tehdit etmektedir. Bu nedenle dumansız hava sahası uygulaması kapsamında işçilere sigara bırakma yönünde eğitim ve danışmanlıklar yapılmalıdır.

Abstract:
Smoking, which is one of the addictive substances and widely used, is a serious public health problem today. Although it is known to have high mortality and morbidity rates, smoking continues to be widely used all over the world.
The high levels of harmful chemicals in cigarettes seriously threaten the lives of individuals. It has many carcinogenic, mutagenic, inflammatory and toxic effects on cells. These and similar effects increase the risk of diabetes, respiratory problems, cerebrovascular diseases, cancer, cardiovascular diseases and premature death. Exposures in workplace environments show similar effects. Therefore, smoking in the workplace becomes more risky for health. This study was conducted to determine the smoking habits and smoking addiction levels of workers working in Sivas Estaş factory in 2023 and to reveal their thoughts on smoking and quitting smoking.
This study is a cross-sectional descriptive study and was conducted on workers working in Sivas Estaş factory in 2023. The participants were administered a questionnaire form including sociodemographic characteristics, questions about smoking and thoughts about quitting, and the Fagerström Nicotine Dependence Test (FNBT) to determine the level of nicotine dependence.
The prevalence of smoking among Estaş Factory workers was found to be 46.5%. 34.3% of the workers had never smoked. 65.7% of the workers had smoked at some point in their lives and 19.2% had quit smoking. The relationship between age category and smoking was statistically significant. The highest rate of cigarette use (54.4%) was found in the 25-34 age group (p=0.007), while the lowest rate was 29.8% in the 17-24 age group.   When the relationship between the participants' characteristics related to smoking and the number of cigarettes used per day was examined, it was found that the average daily cigarette use increased as the age of starting smoking decreased (p=0.026).The age of starting smoking was found to be 21.5 ±7.7. Nicotine dependence of shift workers was found to be significantly higher (p=0.046).  The most common reason for starting smoking was curiosity (50.3%), stress (33.5%) and reaction to prohibition (2.2%). The mean FNBT score of smokers was found to be 4.2±2.5. It was found that 33.5% of the smokers were very low, 13.4% low, 16.2% medium, 28.5% high and 8.4% very high addicted. When the relationship between Fagerström Nicotine Dependence and sociodemographic characteristics of the participants was evaluated, it was found that the lower the age of starting smoking, the higher the level of nicotine dependence (p=0.002). While the rate of participants who knew about smoking cessation outpatient clinics was 23.5%, the rate of those who did not know was 76.5%. If a smoking cessation campaign was organized in the institution, the rate of participation was 77.1%, while the rate of non-participation was 22.9%. 37.6% of the participants answered yes that smoking cessation outpatient clinics were useful.