Evli bireylerde evlilik doyumu ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide ilişkisel ihtiyaçların aracı rolü
The mediating role of relational needs in the relationship between marriage satisfaction and psychological well-being in married individuals
Yazar: NİLGÜN İŞÇİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BERNA GÜLOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being

Özet:
Bu araştırmanın amacı evli bireylerde evlilik doyumu ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide ilişkisel ihtiyaçların (benlik tanımı, kabul edilme ve güvenlik, etki yaratma, karşılıklılık ve ilişkiyi karşı tarafın başlatması) aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya 2021-2022 yılları arasında Türkiye'de yaşayan ve evli olan %30.5'ini (349) erkek ve %69.5'ini (796) kadın olmak üzere 1145 birey katılmıştır. Araştırma verileri, psikolojik iyi oluş için Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ), evlilik doyumu için İlişki Doyumu Ölçeği (İDÖ), ilişkisel ihtiyaçlar için İlişkisel İhtiyaçlar Doyum Ölçeği (İİDÖ) ile bireylerin demografik özelliklerini incelenmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. 
Araştırmada evlilik doyumu ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide ilişkisel ihtiyaçların aracı rolü yapısal eşitlik modeli (YEM) ile test edilmiştir. Bulgular, psikolojik iyi oluş ve evlilik doyumu arasında anlamlı ve pozitif yönlü orta derecede bir ilişki, evlilik doyumu ile ilişkisel ihtiyaçlar arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki olduğuna işaret etmektedir. Psikolojik iyi oluş ve ilişkisel ihtiyaçlar arasında anlamlı ve pozitif yönlü orta derecede ilişki bulunmuştur. Ayrıca, psikolojik iyi oluş düzeyinin evlilik doyumu tarafından anlamlı ve pozitif yönlü yordandığı saptanmıştır. İlişkisel ihtiyaçların psikolojik iyi oluş ve evlilik doyumu arasındaki ilişkide kısmi aracı rolü olduğu saptanmıştır. Diğer bir deyişle, evlilik doyumu ilişkisel ihtiyaçlar üzerinden psikolojik iyi oluşu anlamlı düzeyde yordamaktadır. İlişki doyumu yüksek ve ilişkisel ihtiyaçları karşılanan evli bireylerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  Mevcut bulgular ilgili alan yazını uyarınca tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of relational needs (authenticity, support, and protection, having an impact, shared experience, and initiative from the other) in the relationship between marriage satisfaction and psychological well-being in married individuals. 1145 married individuals, 30.5% (349) male and 69.5% (796) female, living in Turkey participated in the research in 2021-2022. The research data were collected with the Psychological Well-Being Scale (PWBS) for psychological well-being, the Relationship Satisfaction Scale (RSS) for marriage satisfaction, the Relationship Needs Satisfaction Scale (RNSS) for relational needs, and the Demographic Information Form developed by the researcher to examine the demographic characteristics of individuals. 
In the study, the mediating role of relational needs in the relationship between marriage satisfaction and psychological well-being was tested by structural equation modeling. Findings revealed that a significant and positive moderate relationship was found between psychological well-being and marriage satisfaction, and a significant and positive relationship was found between marriage satisfaction and relational needs. A significant and positive moderate relationship was found between psychological well-being and relational needs. In addition, it was yielded that the level of psychological well-being was significantly and positively predicted by marriage satisfaction. It indicated that relational needs have a partial mediator role in the relationship between psychological well-being and marriage satisfaction. In other words, marriage satisfaction significantly predicted psychological well-being through relational needs. It was concluded that the psychological well-being levels of married individuals who have higher marriage satisfaction and whose relational needs are met are significantly higher. The present findings were discussed in accordance with the relevant literature.