Tüberküloz hastalarında düzenli ilaç kullanma ile ilgili engeller
Barrıers to the regular drug use ın the tuberculosıs patıents
Yazar: SEVGİ ÇAĞALTAY KAYAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. M. NİHAL ESİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Tedavi = Treatment ; Tüberküloz = Tuberculosis ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Bu çalışmanın amacı; tüberküloz tedavisi gören hastaların hastalık ve tedavisiyle ilgili, bilgilerini, algılarını ve tedaviyi sürdürmelerindeki engellerini belirlemektir. Araştırma; nitel ve nicel olmak üzere iki aşamada sürdürülmüştür. Çalışmanın evrenini, 2010 yılında bir göğüs hastalıkları hastanesinde tüberküloz tedavisi gören hastalar oluşturmaktadır. Bu evrenden gelişigüzel örnekleme yöntemiyle seçilen 100 hasta nicel çalışmanın, 11 hasta ise nitel çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Çalışmanın verileri, Görüşme Formu ve Anket Formu ile toplanmıştır. Verilerin istatiksel analizi nitel çalışma için nitel veri analizi programı MAXQDA kullanılarak, nicel çalışma için ise ki-kare testi kullanılarak yapılmıştır.Çalışma grubunu oluşturan hastaların %61'inin erkek, %36'sının 12-25 yaş arasında, %48'inin ilkokul mezunu oldukları bulunmuştur. Hastaların %66'ısının yeni, %17'sinin nüks ve %17'sinin çok ilaca dirençli tüberküloz olgusu olduğu belirlenmiştir. Hastaların %62'si ilaçlarını düzenli olarak kullandığını, %38'i ise kullanmadığını belirtmiştir. Hastaların düzenli ilaç kullanımını engelleyen faktörlerin; hastalık algıları, hastalıklarını tanıma düzeyleri, hastalık ile ilgili dış çevre algıları ve tedavi süreci ile ilgili yeterlilikleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur .Sonuç olarak; hastaların düzenli ilaç kullanımı ile ilgili engellerinin; olumsuz hastalık algıları, hastalığı tanıma düzeylerindeki yetersizlikleri, çevrenin olumsuz tepkileri, tedavi sürecini zor olarak algılamaları ile ilgili olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Tüberküloz, İlaç Kullanma, Doğrudan Gözetimli Tedavi, Engel, Nitel Çalışma.

Abstract:
This study aims to specify the information, perceptions about the disease and treatment of the patients having tuberculosis treatment and the barriers about keeping the treatment. The research was continued in two steps, qualitative and quantitative. The frame of the study was formed with the patients treatment with the tuberculosis in chest diseases hospital in 2010. 100 patients chosen from the random samples in this frame were the samples of quantitative study and the 11 patients were the ones of qualitative study. The data of the study was gathered with Interview Form and Survey Form. Statistical analysis of data was made by qualitative data analysis program MAXQDA for qualitative study and chi-square test for quantitative study.61% of the patients in the study group were male, 36% were between 12-25, 48% were graduated from primary school. It was determined that 66% new cases, 17% relaps cases and 17% multidrug resistant of tuberculosis. 62% of the patients have stated that they regularly use their drugs and 38% have said that they do not. The barriers of the patients about the regular drug use have been found out to be about the disease perceptions, acquaintance level of the disease, external environment about the disease and their sufficiancy about the treatment process.As a result, the barriers of the patients about the regular drug use have been found out to be about the negative disease perceptions, their insufficiency about the acquaintance level of the disease, their negative reactions, their perceptions about the hardness of the treatment process.Key Words: Tuberculosis, Drug Use, Directly Observed Treatment, Barrier, Qualitative Study.