Klasik Türk edebiyatında sihir
Magic in Classical Turkish literature
Yazar: GÜLAY KARAMAN
Danışman: PROF. DR. GENCAY ZAVOTÇU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Kültür = Culture ; Sihir = Magic ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk kültürü = Turkish culture ; Şiir = Poem

Özet:
Geçen zamanla birlikte kültür de az ya da çok değişir, gelişir; dilin en seçkin kullanım alanı bulduğu edebi eserlerle geleceğe taşınır. Dil var oldukça, edebi eserler yazılmaya devam ettikçe kültürde devamlılık esastır. Böylelikle bir toplumun ortaya koyduğu edebi eserler, o toplumun geçmişi ile geleceği arasında bir köprü vazifesi görür. Klasik Türk edebiyatı, medeniyetimizin izlerini 13. yy.dan 19. yy.a kadar takip edebileceğimiz çok zengin bir edebiyat geleneğidir. Daha çok nazım alanında gelişim göstermiş bu edebiyat geleneğinde farklı anlam katmanlarını içerisinde barındıran beyit, toplumu başta sosyal, kültürel, dini, siyasi yönleriyle yansıtan zihniyet unsurlarını son derece estetik bir şekilde okuyucuya sunar. Bu anlamda, 13. yy.dan itibaren ortaya konan klasik Türk şiiri ürünlerinde eski Türklerin olduğu kadar Müslüman Türklerin hayatında da önemli bir yeri olan sihir olgusunu çeşitli özellikleriyle görmekteyiz. Sihir çeşitleri, sihir motifleri, sosyal hayatta sihrin yeri, ilimler arasında sihir, sihir ve büyü ile uğraşan kişilerin özellikleri, sihir yapma, kullanım alanlarına göre sihirler, sihir ve büyünün klasik Türk edebiyatına yansıyan belli başlı yönlerini oluşturmaktadır. Bundan başka, büyüleyici güzellik, etkileme gücü anlamlarına paralel olarak sihir, klasik Türk edebiyatında ve özellikle şiirde şairlerin sihir özelliğinde şiir söylemekle övündükleri estetik bir ölçüt, bir mertebedir. Ayrıca konusunu büyük ölçüde aşk ve güzellikten alan şiirde sihir ve büyü sevgilinin güzellik unsurları çevresinde ele alınırken sevgili, büyüleyici bir güzellik olur. 

Anahtar Kelimeler: Sihir, büyü, divan, Türk kültürü, klasik Türk edebiyatı

Abstract:
Culture changes and grows up more or less by the time. Literary works often enshrine and hand down the culture from generation to generation. Consequently cultures of societies continue by literary works. For this reason literary works of a society are charged with a bridge among its past and future. Classical Turkish literature, is a very rich literary tradition that we can follow the traces of our civilization from the 13th century until the 19th. In this literary tradition that showed more development in the field of poetic, the couplet that have different layers of meaning that reflects the mindset elements of the society especially the social, cultural, religious and political aspects, provides a highly aesthetic manner to the reader. In this sense, in the products of classical Turkish poetry revealed by 13th century we see the magic with a variety of features which has an important place in the lives of Muslim Turkish people as ancient Turks. Varieties of magic, motifs of magic, the place of magic in social life, the place of magic between sciences, the properties of people who deal with magic and sorcery, making magic, magic according to the application areas are the reflected certain aspects of magic and sorcery in classical Turkish literature. Furthermore, in paralel to the meanings of enchanting beauty and the power of influence, in classical Turkish literature, especially poetry magic is a degree in art and aesthetic which the poets are prooud of saying poems with the properties of magic. Also when the magic and sorcery is discussed around the beauty elements of beloved in the poetry that has greatly the topics of love and beauty, beloved becomes magical beauty. 

Key Words: Magic, sorcery, divan, Turkish culture, classical Turkish literature