Yaşar Kemal'in hikâye ve romanlarında edebiyat coğrafyası olarak Çukurova
Çukurova as literary geography in the stories and novels of Yaşar Kemal
Yazar: MUHAMMET CEM ÖZ
Danışman: PROF. DR. SEMA UĞURCAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Yazarlar doğup büyüdüğü, yaşadığı veya gezip gördüğü, hayatının belli dönemlerini 
geçirdiği ya da sadece okuduğu, dinlediği coğrafyaları eserlerinde belli yönleriyle ve belli 
oranlarda kullanırlar. Bu tezde, Türk Edebiyatında edebiyat-coğrafya, yazar-coğrafya, 
edebiyat-Çukurova denildiğinde akla ilk gelen yazar olan Yaşar Kemal'in roman ve hikâyeleri, 
coğrafya merkezli bir okumaya tâbi tutularak incelenmiştir. Bir bilim dalı olan coğrafya, 
inceleme alanına giren konuları, alt disiplinlere ayrılarak ve detaylandırarak inceler. Bu tezde 
de coğrafî tasnife uyularak Yaşar Kemal'in roman ve hikâyelerinde önce Fizikî Coğrafya 
unsurları, sonra Beşerî ve İktisadî Coğrafya unsurları ele alınarak ayrıntılı incelenmiştir.
Konusu Çukurova'da geçen eserlerinde bölgeyi işleyen yazarın, doğup büyüdüğü Çukurova'yı 
bir bütün halinde, bölgeyle ilgili her ayrıntıyı bu eserlerinde kullandığı, konusu Çukurova'da
geçmeyen eserlerinde de olayların geçtiği bölgeyle ilgili coğrafî ögelere son derece dikkat ettiği 
tespit edilmiştir. Bu çıkarımlara ulaşabilmek için coğrafyanın alt disiplinlerinden yararlanılarak 
yazarın eserlerindeki Çukurova'ya dair ayrıntılara dikkati ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Roman ve hikâyelerinde Çukurova ve Toroslara dair fizikî ve beşerî hemen her ayrıntıyı 
kullandığı anlaşılan Yaşar Kemal'in eserlerinin, bu yönüyle edebiyat-coğrafya ilişkisinin 
irdelenmesi açısından önem arz ettiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Yaşar Kemal, edebiyat coğrafyası, Çukurova ve Toroslar, ekoeleştiri.

Abstract:
Humanity's relationship with geography, a branch of science, is as old as human history. 
The relationship between literature, which is the art of expressing oneself and conveying one's 
feelings and thoughts, and geography is a subject that has been examined since Hippocrates. 
Authors use the geographies where they were born and raised, where they lived or traveled, 
where they spent certain periods of their lives, or where they just read or listened, in certain 
aspects and in certain proportions in their works. In this thesis, the novels and stories of Yaşar 
Kemal, who is the first writer that comes to mind when literature-geography, writer-geography, 
literature-Çukurova are mentioned in Turkish Literature, are examined by subjecting them to a 
geography-centered reading. Geography, which is a branch of science, examines the subjects 
within its field of study by dividing them into sub-disciplines and detailing them. In this thesis, 
following the geographical classification, first the Physical Geography elements, then the 
Human and Economic Geography elements in Yaşar Kemal's novels and stories are examined 
in detail. Yaşar Kemal, who is one of the most important writers who deal with Çukurova in 
his works, uses every detail about Çukurova as a whole in his works, uses the geography where 
he was born and raised in almost all his novels and stories, including his works that do not take 
place in Çukurova. It is determined that he paid great attention to the geographical elements 
related to the region where the events took place in his works that did not take place in 
Çukurova. In order to detect all these, the author's attention to details about Çukurova in his 
works is tried to be revealed by using the sub-disciplines of geography.
Keywords: Yaşar Kemal, literary geography, Çukurova ve Toroslar, ecocriticism.