Kangal balığında (Garra rufa) timol ve karvakrol maddelerinin anestezik olarak kullanılabilirliğinin araştırılması
Investigation of the use of thymol and carvacrol as anesthesic substance in kangal fish (Garra rufa)
Yazar: NİHAT ORHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAKİ AYDIN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu tez çalışması, timol ve karvakrol etken maddelerinin 25 ºC su sıcaklığında kangal balıkları üzerine anestezik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Denemede beş farklı timol (25, 50, 75, 100 ve 150 mg L-1) ve karvakrol (25, 50, 75, 100 ve 150 μL L-1) konsantrasyon değerleri oluşturulmuştur. Denemede, her iki anestezik maddeye ait konsantrasyon değerlerinin kangal balıklarının bayılma ve ayılma üzerine etkisi saniye cinsinden tespit edilmiştir. Çalışmada her bir anestezik madde konsantrasyonu için 10 balık kullanılmıştır. 
25 – 150 mg L-1 timol konsantrasyonlarına maruz bırakılan balıkların bayılma süresi Aşama 1'de 60,7 ± 3,5 – 19,8 ± 2,9 sn. arasında, Aşama 2'de ise 202,2 ± 23,6 – 46,9 ± 6,6 sn. arasında değiştiği tespit edilmiştir. Tüm timol konsantrasyon değerlerinin balıklar üzerine bayıltma etkisi gösterdiği ve anestezi altındaki tüm balıkların anesteziden çıktığı görülmüştür. Timol konsantrasyonu arttıkça Aşama 1 ve Aşama 2 balıkların bayılma sürelerinin azaldığı ve timol konsantrasyonu ile bayılma süresi arasında negatif bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir (Sırasıyla R2= 0,9241, R2= 0,9087). Balıkların ayılma sürelerine bakıldığında Aşama 1'de 159,7 ± 27,9 – 345,9 ± 36,8 sn. arasında, Aşama 2'de 268,8 ± 33,7 – 508,2 ± 362,6 sn. arasında olduğu tespit edilmiştir. Timol konsantrasyonu ile Aşama 1 ve Aşama 2 balıkların ayılma süreleri arasında ise pozitif ilişkinin olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla R2=0,7931; R2= 0,7417).
25 – 150 μL L-1 karvakrol konsantrasyonlarına maruz bırakılan balıkların bayılma süresi Aşama 1'de 71,7 ± 9,6 – 19,4 ± 3,8 sn., Aşama 2'de ise 342,1 ± 77,8 – 48,8 ± 6,9 sn. arasında değiştiği tespit edilmiştir. Karvakrol konsantrasyonu arttıkça Aşama 1 ve Aşama 2 balıkların bayılma sürelerinin azaldığı ve karvakrol konsantrasyonu ile bayılma süresi arasında negatif bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla R2= 0,8857; R2= 0,9048). Karvakrol konsantrasyonları ile bayıltılan balıkların Aşama 1'de anesteziden çıkma süresi 267,7 ± 42,6 – 200,7 ± 40,6 sn. arasında, Aşama 2'de ise 361,8 ± 65,3 – 279,7 ± 60,7 sn. arasında değiştiği tespit edilmiştir. Karvakrol konsantrasyonu arttıkça Aşama 1 ve Aşama 2 balıkların ayılma sürelerinin arttığı ve karvakrol konsantrasyonu ile Aşama 1 ve Aşama 2 ayılma süreleri arasında pozitif bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla R2= 0,7931; R2= 0,7417).
Sonuç olarak kangal balıkları üzerindeki optimum anestezik konsantrasyon değerleri timol için 50 mg L-1, karvakrol için ise 50 μL L-1 olduğu, kan alımı gibi işlemlerde hızlı bir anestezi için 100 ve 150 mg L-1 timol, 100 ve 150 μL L-1 karvakrol kullanılabilir. Ayrıca timol ve karvakrolün doktor balıklarındaki fizyolojik etkileri üzerine kapsamlı araştırmaların yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the anesthetic effects of thymol and carvacrol anesthetic agents on Kangal fish, Garra rufa at 25 °C water temperature. Five different thymol (25, 50, 75, 100 and 150 mg L-1) and carvacrol (25, 50, 75, 100 and 150 µL L-1) concentrations were studied. The effect of concentration of both anesthetic agents on induction and recovery time of fish were determined. Ten fish were used for each anesthetic concentration in the experiment.
Results indicated that all the tested thymol and carvacrol concentrations were found to have anesthetic effect on Kangal fish. All thymol and carvacrol concentrations were effective in promoting anesthesia and recovery, and no mortality was observed during the anesthesia experiments and for 24 h afterwards. 
The lowest effective anaesthetic concentrations of thymol and carvacrol determined were 50 mg L−1 (129.7 ± 28.3 s) and 50 µL L-1 (145.3 ± 20.9 s), respectively. The thymol and carvacrol concentrations of 50 - 150 mg or μL L−1 resulted in induction times (Stage 2) less than 180 s. Tymol and carvacrol concentrations significantly affected all anesthetic induction and recovery times (P<0.05). Induction times (Stage 1 and Stage 2) negatively correlated with the thymol and carvacrol concentrations. Recovery time (Stage 2) for thymol and carvacrol ranged from 268.8 ± 33.7 to 508.2 ± 62.6 and 234.2 ± 26.3 to 361.8 ± 65.3, respectively. 
As a result, optimum anesthetic concentration values on Kangal fish were found to be 50 mg L-1 for thymol and 50 µL L-1 for carvacrol. 100 and 150 mg L-1 thymol, 100 and 150 µL L-1 carvacrol can be used for rapid anesthesia in aquaculture procedures such as blood draw. In addition, it is thought that further work is also necessary to evaluate the physiological effects of thymol and carvacrol on Kangal fish.