Simgesel biçimler aracılığıyla çağımızda yönyitimi duygusunun resimsel anlatımı
Expressing the emotion of misdirection in this century by painting using symbolic forms
Yazar: VEDİA YEŞİM BAYANOĞLU
Danışman: PROF. HASAN PEKMEZCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanlık tarihinin son 200 yılına özgürlük, akılcılık, bilimsellik kavramlarına yapılanvurgu ile belirginleşen modernizmin değerleri damgasını vurmuştur. Bu niteliklerinyaygınlaşması zorlu mücadeleleri ve dayatmaları gerektirmiş, böylece modernite, büyükkazanımların yanı sıra düş kırıklıklarına da yol açan karmaşık bir süreç olarakyaşanmıştır. Yüzyıllardır süregelen alışkanlıklardan köklü bir kopuşla bireysel vetoplumsal yaşamın altüst olduğu bu dönemin çağımız insanına etkileri ?yönyitimi?kavramıyla özetlenmiştir. Yönyitimi olarak tanımlanan duygu, bu çalışmanın konusunuoluşturmaktadır.Bu çalışmada temel alınan ?yönyitimi? tanımı; varoluşsal boşluk, yabancılaşma, kaygı,ümitsizlik, değersizlik ve güçsüzlük hissi gibi bileşenleri bünyesinde barındıran, bireyinkitle toplumunun bir parçası oluşuyla da ilişkilendirilebilecek bir ?şemsiye kavram?olarak kurgulanmıştır. Bu bağlamda araştırmanın mantığına göre yaşadığımız dönemdetoplumsal yapı içinde kimi bireyler sarılabileceği dayanakları yitirerek kendinden vetoplumdan uzaklaşmakta, yaşamı anlamlı kılacak girişimlerde bulunma konusundagüçsüz ve geleceğinden ümitsiz halde sürüklenmekte, hayatı kendi belirlemeleridoğrultusunda değil, dayatılan değerlerin bir kolajı şeklinde yaşamaktadır. Söz konusudurum, araştırmacının da zihnini meşgul etmiş ve kendini sorgulamasına, en azındanbireysel çıkış yolları aramaya çalışmasına sebep olmuştur. Konunun çalışma sürecindeişlenmek üzere seçilmesi de bu çabaların bir uzantısıdır. Yönyitimi başlığı altındatoplanan belirtiler bütünü; bireysel, toplumsal ve evrensel ölçekte konumumuzusaptama, yönünüzü bulma gerekliliğine de işaret etmektedir. Bu bağlamda yönyitimikonusu, imlediği olumsuzlukların yanı sıra bireysel çıkış arayışlarını da barındıracak birçerçevede ele alınmıştır.Raporun ilk bölümünde ?yönyitimi? terimine yüklenen anlamlar ve söz edilen başlıkkapsamında ele alınan alt başlıklar açımlanmış ve tarihsel süreçte resim başta olmaküzere plastik sanatlar ve sinema alanlarında yapılanlar incelenmiş, yeri geldiğinde yazar,filozof ve sosyologların eserlerinden de yararlanılmıştır. Kurgulanmış bir kavramolduğundan, doğrudan ?yönyitimi? teması çerçevesinde yapılmış çalışmalararastlanmamakla birlikte, araştırmacıda bu duyguyu çağrıştıran ve etkilenmelerekaynaklık eden sanatçılar ile ürünleri örneklenmiştir. İkinci bölümde, çalışma dönemiboyunca geçirilen aşamalar ve yapılan uygulamalar üzerine bilgiler verilmiştir.Çalışmalarda tuval üzerine yağlıboya tekniği tek başına veya çalışmanın özelliğine göreserigrafi, kolaj ve transfer teknikleri ile birlikte kullanılmıştır. Geleneksel bir yöntemolan yağlıboya ile çağımız yaşamının parçalanmışlığını yansıtmaya elverişli ve tamanlamıyla bu çağın doğurduğu bir teknik olan kolajın birlikteliği, hem yönyitimikavramını bizzat üzerinde somutlaştırması, hem de anlatım olanaklarınızenginleştirmesi nedeniyle tercih edilmiştir. Zaman zaman tuval yüzeyi düşey veyayatay şeritlerle bölümlere ayrılarak yaşamın bölünmüşlüğüne göndermeler yapılmış,bazen de yönyitimine dair çağrışımlar üretme yolunda sembolik anlamlar atfedilennesneler hacim kaygısı güdülmeden resmedilmiştir. Her durumda nesnelerin ötesindekavramları düşündürmek hedeflenmiş, renk, biçim ve doku araştırmaları ile seçilenkonu bağlamında özgün bir anlatım dizgesi ortaya koyma çabası amaçlanmıştır.Anahtar SözcüklerModernizm, simge, yönyitimi

Abstract:
Values of modernism, which are distinguished by the emphasis on such concepts asfreedom, science and rationality, marked last 200 years of human history. Spreading ofthese values has required tough struggles and persistence, thus modernity has beenexperienced as a complex process producing disappointments as well as great gains. Bybreaking up the customs of centuries, the individual and social life has been upsidedown; the effects of this period on people of this century is summarised by the concept?misdirection?. Misdirection as an emotion is the subject of this work.The term ?misdirection? which is basic for this study is postulated as a ?coveringconcept? that includes such elements as ontological worthlessness, alienation, anxiety,desperation, loss of estimation and power, also in relation with the fact of theindividual?s being a member of mass society. In regard of this, according to the logic ofthis study, in current times and social structure some individuals are getting away ofthemselves and society by losing their own reliances, dragging on incapable ofattempting to make their life meningful and feeling desperate about their future, livingtheir lives not according to their own wills but as a collage of given values. Thisproblem has also occupied the researcher?s mind and caused to question her life, atleast to look for individual ways of relief. As a result of this enthusiasm, this topic isselected for the study. The symptoms gathered under the concept of misdirection pointout that we are obliged to determine our position on individual, social and universalbasis. So the theme misdirection is discussed in a frame including not only thenegativitiy that is indicated, but the efforts towards individual solutions as well.In the first part of the report, the meanings attributed to the concept ?misdirection? andits subtitles are explained and products in history mainly of fine arts -especially inpainting and cinema- are investigated; if necessary the works of writers, philosophersand sociologists are used. Because it is a made-up concept, no work in the title of?misdirection? is dedected, but the artists or works calling this feeling to mind andfunctioning as referance are brought as examples. In the second section, someknowledge are given about the stages experienced and practices performed throughoutthe investigation period.Oil painting on canvas is used alone or combined with techniques such as screenprinting, collage and transferring depending on the characteristics of the work. Oilpainting as a traditional technique and collage as a means representing lives of our age?sthat are broken into pieces have been used together due to concretizing the conceptmisdirection and enriching the ways of expression. Sometimes the surface of canvas hasbeen divided by horizontal or vertical lines referring to broken lives; from time to timesome images with given symbolic meanings are drawn in order to associatemisdirection, neglecting their volumes. In any case, it?s aimed to call concepts beyondthe objects; an original way of expression on the selected subject is tried to find out byexperimenting with colour, shape and texture.Key WordsModernism, symbol, misdirection