Çam Deresi (Artvin, Türkiye)'nde yaşayan Çoruh alabalığı (Salmo coruhensis Turan, Kottelat & Engin,  2010)'nın sagittal otolit biyometrisi
Sagittal otolith biometry of Çoruh trout (Salmo coruhensis Turan, Kottelat & Engin, 2010) inhabiting Çam Stream (Artvin, Turkey)
Yazar: RECEP YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Çoruh Alabalığı, Salmo coruhensis Turan, Kottelat & Engin, 2010 yakın geçmişte tanımlanan ve ülkemiz için endemik olan bir balık türüdür. Bu çalışmada, türün Çam Deresi (Artvin, Türkiye) populasyonundan elde edilen bireylerinde eşey oranı, boy ve ağırlık dağılımları, boy-ağırlık ve boy-boy ilişkileri, nispi kondisyon faktörü ve sagittal otolit biyometrisi analiz edilmiştir. Örnekleme Mayıs 2017-Nisan 2018 tarihleri arasında elektroşok cihazı kullanılarak yapılmıştır. Yakalanan örneklerin total, çatal ve standart boyları ölçülmüş ve ağırlıkları tartılmıştır. Gonadların makroskobik incelenmesiyle eşey tayini gerçekleştirilmiştir. Balıklardan sağ ve sol sagittal otolitler çıkarılmış, temizlenmiş ve kuru olarak saklanmıştır. Her bir otolitin ağırlığı tartılmış ve distal yüzeyden fotoğrafı çekilmiştir. Otolit uzunluğu, yüksekliği, çevresi ve alanı ölçülmüştür. Otolit ölçümleri kullanılarak altı farklı şekil indeksi hesaplanmıştır. Otolit değişkenleri ve şekil indeksleri sağ-sol bölge ve dişi-erkek arasında uygun istatistiksel testler yardımıyla karşılaştırılmıştır. Otolit ölçümleri-balık total boyu arasındaki ilişkiler üssel model (power) ile tanımlanmıştır. Ayrıca her bir ilişki için ortalama yüzde tahmin hatası değeri hesaplanmıştır. Örnekleme periyodu boyunca 50'si dişi ve 32'si erkek olmak üzere toplam 82 birey elde edilmiştir. Örneklerin total boyları 8.9-26.2 cm ve ağırlıkları 8.34-173.27 g arasında değişim göstermiştir. Eşey oranı (D:E) 1:0.64 olarak tespit edilmiştir. Boy ve ağırlık dağılımlarında eşeysel farklılık gözlenmemiştir. Boy-ağırlık ilişkisi tüm bireyler için W = 0.0155 TB2.871 (R2=0.99) olarak belirlenmiştir. Ortalama nispi kondisyon faktörü değeri 1.091 olarak hesaplanmıştır. Dört otolit ölçümü ve 2 şekil indeksi için sağ-sol bölge arasında farklılık gözlenmiştir. Dişi ve erkeklerin otolit değişkenleri ve şekil indeksleri arasındaki fark önemsiz bulunmuştur. Balık ve otolit ölçümleri arasında kuvvetli ilişkiler tespit edilmiştir (P<0.001, R2=0.91). İlişkilerin ortalama yüzde hata oranları %7'den daha az olduğu görülmüştür. Şekil faktörü ve yuvarlaklık indeksleri otolit boyu ile ters orantılı, boy-yükseklik oranı, dairesellik, dikdörtgensellik ve ovallik indeksleri ise doğru orantılı olarak artış göstermiştir. Sonuç olarak, Çoruh Alabalığı'nın somatik büyümesinin otolit ölçümleri kullanılarak güvenilir şekilde geri hesaplanabileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
Çoruh trout, Salmo coruhensis Turan, Kottelat & Engin, 2010 is a fish species recently identified and endemic to our country. In this study, sex ratios, length and weight distributions, length-weight and length-length relationships, relative condition factor values, and sagittal otolith biometry in Çam stream population of Çoruh trout were analyzed. Sampling was performed between May 2017 and April 2018 by using electroshock device. The total, fork and standard lengths of the captured samples were measured, and their weights were weighed. The sex was determined by macroscopic examination of the gonads. Right and left otoliths of fish were removed, cleaned and stored dry. The weight of each otolith was weighed and they were photographed on distal surface. The length, height, perimeter and area of each otolith was recorded. Six different shape indexes were calculated by using otolith measurements. Otolith variables and shape indexes were compared between right-left regions and female-male with the help of appropriate statistical tests. The relationships between otolith measurements and fish total length were defined by power model. In addition, mean value of the percent prediction error was calculated for each relationship. A total of 82 specimens, 50 of which were female and 32 male, were obtained during the sampling period. The total lengths of the samples were 8.9-26.2 cm and their weights ranged from 8.34 to 173.27 g. The sex ratio (F:M) was determined as 1:0.64. No sex difference was observed in length and weight distributions. Length-weight relationship was determined as W=0.0155 TL2.871 (R2=0.99) for all samples. The mean relative condition factor value was calculated as 1.091. Four otolith measurements and two shape indexes were different between right and left region. The differences between otolith variables and shape indices of females and males were not significant. Strong relationships were found between fish and otolith measurements (P<0.001, R2=0.91). The mean percent prediction errors of these relationships were less than 7%. The form factor and roundness indexes were inversely proportional to the otolith length, while the aspect ratio, circularity, rectangularity and ellipticity indexes increased in direct proportion. As a result, it was understood that somatic growth of Çoruh trout could be reliably recalculated by using otolith measurements.