Obezite cerrahisinin yaşam kalitesine etkisi ve maliyeti: Hasta perspektifinden bir değerlendirme
Impacts of bariatric surgery on quality of life and costs: A review from the patient perspective
Yazar: YONCA ÖZATKAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AĞIRBAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Hastalar = Patients ; Maliyet = Cost ; Obezite = Obesity ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Sebep olduğu hastalıklarla bireylerin ve dolayısıyla toplumların sağlığını bozan, ölüm riskini artıran, yaşam kalitelerini düşüren ve sağlık harcamalarında artışa neden olan obezite, küresel ve ulusal boyutta zorlayıcı bir halk sağlık sorunu olarak görülmektedir. Bu çalışmada laparoskopik sleeve gastrektomi (LSG) yöntemi ile obezite tedavisi olan hastaların ameliyat öncesi, ameliyat sonrası üçüncü ve altıncı aylarda yaşam kaliteleri, obezite ile ilişkili yandaş hastalıkları ve sağlık durumları ile maliyetlerinin hasta perspektifinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma grubunu Ankara'da iki merkeze Temmuz 2017-Kasım 2018 tarihleri arasında başvuran, ikinci veya üçüncü derece obez olup, multidisipliner ekip tarafından değerlendirilerek LSG yöntemi ile obezite cerrahisi uygulanmasına karar verilen 179 hasta oluşturmaktadır. Hastaların yaşam kalitelerindeki değişim SF-36 yaşam kalitesi ölçeği ile değerlendirilmiştir. Obezite ile ilişkili yandaş hastalıklardan diyabet, yüksek kolesterol, hipertansiyon, eklem hastalıkları (bel, diz, sırt ağrısı), uyku apnesi ve depresyon tanılarına ilişkin veriler araştırmaya dâhil edilmiştir. Doğrudan tıbbi maliyet türlerinden ilaç, tıbbi cihaz, poliklinik muayene, ayakta veya yatarak tedavi yöntemlerine ait hastaların yapmış oldukları harcamalar göz önünde bulundurularak maliyetler hesaplanmıştır. 
Çalışma sonucunda SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin tüm alt boyutlarında ve özet puanlarda ameliyat sonrası üçüncü ve altıncı ayda hastaların yaşam kalitelerinin arttığı saptanmıştır. Obezite ile ilişkili yandaş hastalıklarda ameliyat sonrası üçüncü ayda %54,3-100 remisyon ve %0-13,2 düzelme, altıncı ayda %85,7-100 remisyon ve %0-7,9 düzelme saptanmıştır. Ameliyat sonrası üçüncü ve altıncı ayda hastaların metabolik parametrelerinde ve kan basıncı düzeylerinde iyileşme kaydedilmiştir. Obezite ve yandaş hastalıkları sebebiyle hastaların kullanmış oldukları ilaç ve tıbbi cihaz sayıları ameliyat sonrası üçüncü ayda %88,5, altıncı ayda %96 azalmıştır. Araştırma grubundaki hastaların cerrahi tedaviye karar verene kadar obezite ve yandaş hastalıkları sebebiyle katlanmış oldukları hasta başı ortalama doğrudan tıbbi maliyet 2019 yılı fiyatları ile 7.749,07 TL (1.356,50 $), olarak hesaplanmıştır. Ameliyat sonrası üçüncü ayda hasta başı ortalama maliyetin, 5.813,00 TL'si (1.011,71 $) operasyon maliyeti olmak üzere 6.307,76 TL (1.097,82 $), üçüncü aydan altıncı aya kadar 399,20 TL (69,48 $), altı aylık toplam hasta başı ortalama maliyetin 6.706,96 TL (1.1067,30 $) olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmanın bulguları doğrultusunda, ameliyattan sonra kısa sürede hastaların yaşam kalitelerini artıran, obezite ile ilişkili yandaş hastalıklarda önemli remisyon ve düzelme sağlayan, maliyetleri azaltan bir seçenek olarak, özellikle yandaş hastalığı bulunan morbid obez kişilere obezite cerrahisinin etkili bir tedavi seçeneği olarak önerilebileceği düşünülmektedir. Hastaların sağlık durumlarında kısa dönemde elde edilen olumlu değişimlerin teşvik edilerek sağlıklı yaşam tarzının uzun dönemde sürdürülmesi önem arz etmektedir. Obezite cerrahisinin hastaların yaşam kalitesi, sağlık sonuçları ve maliyet üzerindeki uzun dönemli etkisine yönelik, farklı perspektiflerden ve daha geniş araştırma gruplarında çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Obesity, which impairs the health of individuals and hence societies with the diseases it causes, increases the risk of death, decreases the quality of life and causes an increase in health expenditures, is seen as a challenging public health problem on a global and national scale. This study has aimed to evaluate the quality of life, obesity related comorbidities, health conditions and costs from the patient's perspective during the pre-op, post-op third and sixth months of obese patients who were treated by laparoscopic sleeve gastrectomy (LSG) method. The research group consists of 179 Class 2 or Class 3 obese patients who applied to two centers in Ankara between July 2017-November 2018, and were examined by the multidisciplinary team who decided to perform bariatric surgery with LSG method. The change in the quality of life of the patients was evaluated with the SF-36 quality of life scale. Data on obesity-related comorbidities such as diabetes, high cholesterol, hypertension, joint diseases (waist, knee, back pain), sleep apnea and depression diagnoses were included in the study. Costs were calculated by taking into account the expenses incurred by patients for medications, medical devices, outpatient clinic visits, outpatient or inpatient treatments.
The quality of life showed highly significant improvement in all sub-scales and two summary scores of the SF-36 quality of life scale at the post-op third and sixth months. In terms of obesity related comorbidities, 54.3-100% remission and 0-13.2% improvement at post-op third month; 85.7-100% remission and 0-7.9% improvement at post-op sixth month were detected. Significant improvement was noted in the metabolic parameters and blood pressure levels of the patients in the third and sixth months post-operatively. The number of medications and medical devices used by patients due to the obesity and related comorbidities decreased by 88.5% in the third month and 96% in the sixth month after surgery. The average direct medical costs due to obesity and related comorbidities per patient until the decision of surgical treatment was calculated as 7,749.07 TL (1,356.50 $) with 2019 prices. It was concluded that the average cost per patient in the third post-operative month was 6,307.76 TL (1,097.82 $), of which 5,813.00 TL (1,011.71 $) was the operation cost, 399.20 TL (69.48 $) from the third month to the sixth month, and the average cost per patient for six months was 6,706.96 TL (1,1067.30 $).
In line with the findings of the study, it is considered that bariatric surgery can be recommended as an effective treatment option, especially for morbid obese people with comorbidities, as an option that improves the quality of life of patients in a short time after surgery, provides significant remission and improvement in obesity related comorbidies and reduces costs. It is important to maintain a healthy lifestyle in the long term by encouraging positive changes in the health status of patients in the short term. Studies in larger research groups are needed to investigate on the long-term effect of bariatric surgery on patients' quality of life, health outcomes and costs.