Türk halk edebiyatı ürünlerinde insan evrimi
Human evolution in Turkish folk literature products
Yazar: YASİN UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHDİ GENCELİ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyolojik evrim = Biological evolution ; Evrim = Evolution ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; İnsan = Human ; Şiir = Poem

Özet:
Biyolojik evrim insana dair her şeyle ilgilidir. Çünkü insan türünün ortaya çıkması, çoğalması ve dünya üzerinde baskın tür olmasının nedeni "biyolojik evrim"dir. Evrimin izleri fizyolojik olarak görülebildiği gibi biyoloji biliminde, arkeolojik kazılarda ve paleontoloji çalışmalarında da açık bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. Psikoloji ve sosyoloji de biyolojik evrim gerçeği ile yakın bir ilişki içerisindedir. Bunların yanı sıra son dönemlerde yapılan pek çok araştırma ve inceleme, kültürün ve sanatın da biyolojik evrimle ilgili olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan bu çalışmanın araştırma konusu ise Türk halk edebiyatı ürünlerinde yer alan insan türünün evrimsel sürecinin tespitine ve halk yaratmalarına özgü bu evrimin modern evrim ile benzerlik yönünden karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Bu iki araştırma konusu bağlamında ilk biyolojik evrim konusu ele alınmıştır. Çalışmanın bu bölümü içerisinde biyolojik evrim düşüncesinin tarihsel bir şekilde gelişimi üzerinde durulup Charles Darwin'in evrim teorisi hakkında bilgiler verilmiştir. Ardından da insanın biyolojik evrimi hakkında açıklamalar yapılmıştır.
Ortaya konan bu çalışmanın esas konusu ikinci bölüm içerisinde yer almaktadır. Söz konusu bu bölüm içerisinde ilk olarak halk edebiyatı / halkbilimi ve gerçeklik ilişkisine değinilmiştir. Bu konunun ardından da halk edebiyatı ürünlerinde biyolojik evrime dair benzer unsurların bulunabileceğine dair açıklamalar yapılmıştır. Türk halk edebiyatı ürünlerinde evrim benzeri unsurlara dair yapılan incelemeler ve tespitlerden önce toplumların halk edebiyatı ürünlerinde evrim benzeri unsurların bulunabileceği destekleyen beş neden / gerekçe çalışma içerisinde eklenmiştir. Verilen bilgiler, ortaya atılan görüşler ve savunulan gerekçelerin sonrasında ise Türk halk edebiyatı ürünlerinde insanın biyolojik evrimine benzer unsurlar tespit edilmiştir. Tespit edilen bu ürünler genel olarak mit, destan, efsane ve masal türündeki anlatılardır. Ayrıca devriyye türündeki halk şiirlerinde de bu unsurlar tespit edilmiştir.

Abstract:
Biological evolution is related to everything human. Because "biological evolution" is the reason why the human species appeared, multiplied and became the dominant species on earth. Traces of evolution can be seen physiologically, as well as clearly in biological sciences, archaeological excavations and paleontological studies. Psychology and sociology also have a close relationship with the fact of biological evolution. In addition to these, many recent studies and analysis have revealed that culture and art are also related to biological evolution. The research subject of this study is based on determining the evolutionary process of the human species included in the products of Turkish folk literature and comparing this evolution specific to folk creations in terms of similarity with modern evolution. In this context, first of all, the subject of biological evolution is discussed. This part of the work focuses on the historical development of the idea of biological evolution and provides information about the evolutionary theory of Charles Darwin. Afterwards, explanations were made about the biological evolution of human beings.
The main subject of this study is in the second part. In this section, first of all, the relationship between folk literature/folklore and reality is mentioned. After this subject, explanations were made that similar elements of biological evolution can be found in folk literature products. Before the researches and determinations on evolution-like elements in Turkish folk literature products, five reasons / justifications supporting the existence of evolution-like elements in societies' folk literature products were added. After the information provided, the opinions put forward and the justifications defended, elements similar to the biological evolution of humans have been identified in Turkish folk literature products. These identified products are generally myth, epic, legend and fairy tale type of narratives. In addition, these elements have also been identified in folk poems of the devriyye genre.