İlkokul öğretmenlerinin değişime karşı dirençleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between participating resistance and personal properties of primary school teachers
Yazar: AYÇA NUR UYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişim = Change ; Değişime direnç = Resistance to change ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Araştırmanın yapılma amacı, ilkokul öğretmenlerinin değişime karşı gösterdikleri direncin, kişilik özellikleriyle olan ilişkinin incelenmesidir. Veriler İstanbul İli Beykoz İlçesinde bulunan devlet ve özel ilkokullarda görev yapmakta 136 kadın ve 64 erkek olmak üzere toplam 200 öğretmenden toplanmıştır. Veriler kişisel bilgi toplama formu ve iki ayrı ölçek ("Kişilik Özellikleri Ölçeği (Sıfat Tarama Listesi)", "Değişime Karşı Direnme Nedenleri Ölçeği") kullanılarak elde edilmiştir. Ölçekler uygulandıktan sonra ulaşılan bilgiler kodlanarak bilgisayarda SPSS yazılımı yardımıyla çözümlenmiştir. İlkokul öğretmenlerinin değişime dirençlerinin cinsiyet, medeni durum, alan, öğrenim durumu, bulunduğu okulda çalışma süresi ve kıdem değişkenlerine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Okul türüne göre, devlet/resmi okulda görev yapan öğretmenlerin okulların kapasite eksikliğinden kaynaklanan direniş düzeylerinin özel okulda görev yapan öğretmenlere göre daha yüksek olduğu, yaş değişkeni açısından 20-30 yaş arasındaki öğretmenlerin yeni görev rol ve sorumlulukları alma isteksizliğinden kaynaklanan direniş düzeylerinin diğer yaş gruplarına göre daha yüksek olduğu sonucu bulunmuştur.
İlkokul öğretmenlerinin kişilik özelliklerinin yaş, öğrenim durumu ve kıdem değişkenlerine göre farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. Cinsiyet değişkeni açısından erkeklerin kendini suçlama düzeylerinin kadınlara göre daha yüksek olduğu sonucu bulunmuştur. Medeni durum değişkeni açısından farklılık şefkat, uyarlık, otokontrol, kişisel uyum ve ideal benlik alt boyutlarında evlilerin lehine, bağımsızlık ve saldırganlık alt boyutlarında ise bekârların lehine anlamlı bulunmuştur.  Okul türü değişkeni açısından uyarlık ve otokontrol alt boyutlarında farklılık devlet/resmi okulda görev yapan öğretmenlerin lehine özgüven ve erkeksi alt boyutlarında ise özel okulda görev yapan öğretmenlerin lehine anlamlı bulunmuştur.  Alan değişkeni açısından başatlık alt boyutunda sınıf öğretmenlerinin lehine bir sonuç bulunmuştur.  Bulunduğu okulda çalışma süresi değişkeni açısından gösteriş alt boyutunda farklılık 1-5 yıl arasında çalışanların lehine bulunmuştur.  Kişilik özellikleri ölçeği kadınsı alt boyutu ile değişime direnç ölçeği bilgi eksikliğinden kaynaklanan direnişler alt boyutu arasında negatif yönde, kişilik özellikleri ölçeği yaratıcılık alt boyutu ile değişime direnç ölçeği değişimden zarar görme korkusundan kaynaklanan direnişler alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Sonuç olarak, ilkokul öğretmenlerin kişilik özelliklerinin değişime direnç göstermelerinde kısmen de olsa etkili olduğu görülmüş, özellikle kişilik özelliklerinin eğitimin önemli bir parçası olan değişim ve değişime direnç üzerindeki etkileri kapsamlı olarak tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Değişim, Değişime Direnç, Kişilik

Abstract:
This research was made in order to analyze the correlation between primary school teachers' resistance to change and their personal characteristics. Research data belong to 200 teachers consisting of 136 female and 64 male teachers working at public and private schools in Beykoz District of Istanbul. Research data were collected through personal information form and two scales ("Reasons for Resistance to Change Scale", "Personal Characteristics Scale (Adjective Checklist)"). Once the scales were applied, the data collected were coded and analyzed in computer environment by SPPS software. It was found that; primary school teachers' resistance to change did not differ with respect to their gender, marital status, field, educational background, duration of employment at the school or their seniority level. With regards to the type of school; compared to private school teachers, public/state school teachers displayed a higher level of resistance due to capacity deficiencies of their schools. With regards to age, teachers between the ages of 20 - 30 displayed a higher level of resistance compared to other age groups, due to their unwillingness to undertake their new roles and duties.
Personal characteristics of primary school teachers revealed out no difference with respect to the variables of age, educational background or the level of seniority. With respect to gender variable; male teachers displayed a higher level of self-blaming compared to female teachers. With respect to marital status variable; married teachers displayed significantly higher levels in terms of the sub-dimensions of sympathy, compatibility, self-control, personal adaptation and ideal self, whereas single teachers displayed significantly higher levels in terms of the sub-dimensions of independency and aggression. With respect to school-type variable; public/state school teachers displayed significantly higher levels in terms of the sub-dimensions of compatibility and self-control, whereas private school teachers displayed significantly higher levels in terms of the sub-dimensions of self-esteem and masculinity. With respect to the field variable, primary school teachers displayed a higher level in terms of the sub-dimension of dominance. With respect to the duration of employment in school variable; teachers who were employed at school for 1 to 5 years displayed a significantly higher level of difference in terms of the sub-dimension of showing-off. 
There was a significant negative correlation between the femininity sub-dimension of the personal characteristics scale and the resistance due to missing information sub-dimension of the resistance to change scale; and a significant positive correlation between the creativity sub-dimension of the personal characteristics scale and the resistance due to fear to get harmed by change sub-dimension of the resistance to change scale. 
In conclusion, personal characteristics of primary school teachers were found to be influential on their resistance to change, even if partly, and particularly the effects of personal characteristics on change and resistance to change, which are important parts of education, were discussed in detail.

Key Words: Change, Resistance to Change, Personality