Sosyal medya ve algı yönetimi kapsamında manipülasyon, dezenformasyon ve propaganda: 'X' de fikir öncüleri adına açılan sahte hesaplar ve operasyonel hesaplar üzerine inceleme
Within the scope of social media and perception management; manipulation, disinformation and propaganda in X: An investigation on fake accounts and operational accounts opened in the name of opinion pioneers
Yazar: TUĞBA ÜNLÜCAN
Danışman: PROF. DR. AHMET AYHAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
İnternet teknolojisinin gelişmesi ile beraber köklü değişiklikler meydana gelmiştir; fakat 
asıl değişim ve dönüşüm Web 2.0 etkileşimli internet ile başlamıştır. Sosyal ağların oluşumuna 
zemin hazırlayan Web 2.0 teknolojisi, bireylerin haber alma ve iletişim kurma yöntemlerini 
değiştirmiştir. Sosyal medyanın sunmuş olduğu imkanlar, bireylerin sosyal medyayı cazip bir 
araç olarak görmesini sağlamıştır. Bununla birlikte kullanıcı sayısı artan sosyal medyanın 
popülaritesi de artmış ve görünür olmak isteyen her birey, kurum veya kuruluş sosyal 
platformlarda bulunma ihtiyacı duymuştur.
Sosyal medya platformları; hükümetler, politikacılar, devlet adamları ya da gazeteciler 
tarafından kullanılmaktayken; bireylerin kendi fikir ve görüşlerini dayatmak için fikir öncüleri 
adına hesap açarak paylaşımlar yapması da kaçınılmazdır. Sahte hesaplar için sosyal medyanın 
ucuz, hızlı, kolay kullanımı ve sınırlamaya karşı esnek olması bu alanın istismarını 
kolaylaştırmıştır. Bununla birlikte terör örgütleri ile ilişkili olan ve sosyal medya 
yapılanmasında kendilerini; İslamcı, Türkçü, Kemalist, Sosyalist, Ülkücü" kılığına girerek 
gizleyen operasyonel hesaplar da Twitter üzerinden yerli ve milli hesapların perdelenip FETÖ, 
PKK yanlısı ve muhalif hesapların ön plana çıkartılarak kamuoyu manipüle etmektedir.
Bu çalışma, fikir öncüleri adına açılan sahte hesaplar ile operasyonel hesapların, sosyal 
medya platformlarında biri olan X'te; manipülasyon, dezenformasyon, misenformasyon ve 
propaganda uygulamaları nitel araştırma yöntemlerinden eleştirel söylem analizi yöntemini 
kullanarak ortaya çıkarılmakta ve bu sahte hesapların sosyal medya algı yönetimi tekniklerini 
açıklanmaktadır. 
Bulgular incelendiğinde; operasyonel ve sahte hesapların algı yönetim süreçlerini etkili 
bir şekilde kullandığı ve bu hesapların sosyal medyayı; itibarsızlaştırmak, kışkırtmak, korku ve 
infial yaratmak gibi amaçlar için kullandığı görülmektedir.

Anahtar kelimeler: Sosyal medya, Algı yönetimi, Dezenformasyon, Manipülasyon, Propaganda, Fikir öncüleri.

Abstract:
With the development of internet technology, radical changes have occurred; But the 
real change and transformation started with Web 2.0 interactive internet. Web 2.0 technology, 
which paved the way for the formation of social networks, has changed the way individuals 
receive news and communicate. The opportunities offered by social media have enabled 
individuals to see social media as an attractive tool. However, as the number of users increased, 
the popularity of social media also increased, and every individual, institution or organization 
that wanted to be visible felt the need to be on social platforms.
Social media platforms; While it is used by governments, politicians, statesmen or 
journalists; It is also inevitable for individuals to open accounts and share posts on behalf of 
thought leaders in order to impose their own ideas and opinions. The fact that social media is 
cheap, fast, easy to use and flexible against restrictions for fake accounts has made it easier to 
exploit this area. In addition, those associated with terrorist organizations and themselves in the 
social media structure; Operational accounts disguised as "Islamist, Turkist, Kemalist, Socialist, 
Idealist" also manipulate public opinion by veiling local and national accounts on Twitter and 
highlighting pro-FETO, PKK and opposition accounts.
This study examines the fake accounts and operational accounts opened in the name of 
opinion leaders on X, one of the social media platforms; Manipulation, disinformation, 
misinformation and propaganda practices are revealed using the critical discourse analysis 
method, one of the qualitative research methods, and the social media perception management 
techniques of these fake accounts are explained.
When the findings are examined; operational and fake accounts use perception 
management processes effectively and these accounts use social media; It is seen that he uses 
it for purposes such as discrediting, provoking, creating fear and indignation.

Keywords: Social media, Perception management, Disinformation, Manipulation, Propaganda, Opinion pioneers.