Ergenlerde menstrual tutum ve E-sağlık okuryazarlığının belirlenmesi
Determination of menstrual attitude and E-HEALTH literacy in adolescents
Yazar: MERVE KAHRAMAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Teletıp = Telemedicine ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Araştırma, ergenlerde menstrual tutum ve e-sağlık okuryazarlığının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Hemşirelik Fakültesi'nde okuyan 1.sınıf 1. dönem öğrencilerinden 18-19 yaşlarında olan, araştırmaya katılmaya gönüllü 90 kadın cinsiyetli öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul onayı ve gerekli diğer izinler alınmıştır. Veriler 2020-2021 ve 2021-2022 eğitim-öğretim yılları güz dönemlerinde Tanıtıcı Bilgi Formu, Adolesanlarda e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Menstruasyon Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler, Independent Sample-t, ANOVA, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.
Çalışmaya katılan ergenlerin yarısının 18, diğer yarısının 19 yaşında ve tamamının bekar olduğu saptanmıştır. Çekirdek aile tipine sahip olma oranının %81,1 olduğu ve ergenlerin %58,9'unun yaşamının çoğunu ilde geçirdiği bulunmuştur. Ergenlerin %74,4'ünün annesinin ortaokul ve altı mezunu, %57,8'inin babasının lise ve üzeri mezunu olduğu saptanmıştır. Menstruasyon hakkında en yüksek oranda anneden bilgi edinildiği (%80), sağlık profesyonellerinden bilgi edinme oranının ise %27,8 olduğu belirlenmiştir.
Çalışmada ergenlerin MTÖ toplam puan ortalamasının 2,81±0,32 olduğu, MTÖ alt boyutları arasından en yüksek puan ortalamasının "doğal bir olgu olarak menstruasyon" (3,94±0,62) alt boyutunda olduğu saptanmıştır. e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalamasının ise 27,77±5,89 olduğu bulunmuştur. e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanları ile MTÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanları ile MTÖ alt boyutları arasından sadece "güçsüz bırakan bir olgu olarak menstruasyon" alt boyutu puanları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki belirlenmiştir (p=0,014).
 Araştırmada ergenlerin menstrual tutumlarının olumlu eğilimde olduğu, e-sağlık okuryazarlığı düzeyinin ise orta düzeyin üzerinde olduğu düşünülmekle birlikte; ergenlerin menstrual tutum ve e-sağlık okuryazarlık düzeylerinin artırılmasına yönelik eğitim faaliyetlerin düzenlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
The research was conducted as a descriptive study in order to determine the menstrual attitude and e-health literacy in adolescents. The sample of the study consisted of 90 female gender students aged 18-19, who were studying at Ankara University Faculty of Health Sciences and Faculty of Nursing, and volunteered to participate in the research. Ethics committee approval and other necessary permissions were obtained in order to conduct the study. The data were collected using the Introductory Information Form, the e-Health Literacy Scale for Adolescents and the Menstrual Attitude Quastionnaire (MAQ) in the fall semesters of the 2020-2021 and 2021-2022 academic years. Frequency tables and descriptive statistics, Independent Sample-t, ANOVA, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H test and Spearman correlation analysis were used to evaluate the data.
It was determined that half of the adolescents participating in the study were 18 years old and the other half were 19 years old and all of them were single. It was found that the rate of having a nuclear family type was 81.1% and 58.9% of the adolescents spent most of their lives in the province. It was determined that 74.4% of the adolescents' mothers were secondary school graduates and below and 57.8% of them were high school graduates or higher. It was determined that the highest rate of information about menstruation was obtained from the mother (80%), and the rate of obtaining information from health professionals was 27.8%.
In the study, it was determined that the adolescents' total MAQ score average was 2.81±0.32, and the highest mean score among the MAQ sub-dimensions was in the "menstruation as a natural phenomenon" (3.94±0.62) sub-dimension. The mean score of the e-Health Literacy Scale was found to be 27.77±5.89. There was no statistically significant relationship between e-Health Literacy Scale scores and MAQ total scores (p>0.05). A weak positive correlation was determined between e-Health Literacy Scale scores and only the scores of the "menstruation as a debilitating event" factor among the MAQ factors (p=0.014).
 	In the study, although it is thought that the menstrual attitudes of the adolescents have a positive tendency and the level of e-health literacy is above the medium level; It is recommended to organize educational activities to increase the menstrual attitude and e-health literacy levels of adolescents.