Lise öğrencilerinde beş faktörlü kişilik özellikleri, pozitif negatif duygu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationship between five factor personality traits, positive-negative emotion and life satisfaction in high school students
Yazar: DUYGU SÖZAY
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SELDA ÖZ SOYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Duygu = Emotion ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Lise öğrencileri = High schools students ; Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin beş faktörlü kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışma kapsamında kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu puan ortalamalarının bazı sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve kişilik özelliklerinin pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumunu yordama gücü incelenmiştir.
Araştıramanın örneklemini Çanakkale ili Biga ilçe merkezinde bulunan altı farklı lisede 9., 10., 11. ve 12. sınıflarda öğrenim gören toplam 588 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 331 tanesi kız 255 tanesi erkektir. Örneklemin belirlenmesinde seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmada veri toplama araçları olarak "Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği", "Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği", "Yaşam Doyumu Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.
Verilerin analizi SPSS 21 programı kullanılarak yapılmıştır. Analizlerde "T-Testi", "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)", "Pearson Momentler Korelasyon Analizi" ve "Aşamalı Çoklu Regresyon Analizi" tekniklerinden yararlanılmıştır.
Araştırma sonucuna göre dışadönüklük, sorumluluk ve nevrotiklik kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu puan ortalamalarında cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmuştır. Yaş ve sınıf düzeyi puan ortalamalarına göre dışadönüklük ve negatif duygu alt ölçek puanlarında anlamlı düzeyde farklılık olduğu ortaya konmuştur. Ailenin gelir düzeyine göre dışadönüklük, sorumluluk ve negatif duygu alt ölçek puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Anne babanın birliktelik durumu açısından ise sadece pozitif duygu alt ölçek puan ortalamalarının farklılaştığı tespit edilmiştir. Anne babanın hayatta olup olmaması durumuna göre tüm kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu ölçek paunlarında herhangi bir farklılığa rastlanmamıştır.
Araştırma sonucunda dışadönüklük, uyumluluk ve sorumluluk;  pozitif duygu ve yaşam doyumu ile pozitif,  negatif duygu ile negatif yönde ilişkilidir. Nevrotiklik; pozitif duygu ve yaşam doyumu ile negatif, negatif duygu ile pozitif yönde ilişkilidir. Gelişime açıklık sadece pozitif duygu ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Gelişime açıklık ile negatif duygu ve yaşam doyumu arasında bir ilişki saptanmamıştır. Pozitif duygu ile yaşam doyumunun pozitif yönde, negatif duygu ile yaşam doyumunun ise negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Sorumluluk, gelişime açıklık, dışadönüklük ve nevrotiklik özelliklerinin pozitif duyguyu yordadığı ve bu dört değişkenin birlikte pozitif duygunun %21,4'ünü açıkladığı görülmüştür. Negatif duyguyu nevrotiklik, dışadönüklük ve uyumluluk kişilik özelliklerinin yordadığı ve bu üç değişkenin birlikte negatif duygunun %24,7'sini açıkladığı görülmüştür. Yaşam doyumunun yordayıcılarının ise sorumluluk, dışadönüklük, nevrotiklik ve uyumluluk kişilik özellikleri olduğu görülmüştür. Bu dört değişkenin birlikte yaşam doyumunun %13'ünü açıklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen tüm bulgular ilgili alan yazın incelenerek tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Beş faktörlü kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu, yaşam doyumu

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationships between the five-factor personality traits, positive-negative emotion and life satisfaction levels of high school students. Within the scope of the study, whether personality traits, positive-negative emotion and life satisfaction score averages differ according to some sociodemographic variables and the power of personality traits to predict positive-negative emotion and life satisfaction.
The sampling of the research consists of a total of 588 students studying in 9th, 10th, 11th and 12th grades in six different high schools in the Biga district center of Çanakkale. 331 of these students are female and 255 are male. Today sampling method, one of the non-random sampling methods, was used to determine the sample.
In the research, "Five Factor Personality Scale", "Positive-Negative Emotion Scale", "Life Satisfaction Scale" and "Personal Information Form" were used as data collection tools.
The data were analyzed using the SPSS 21 program. He used the techniques of "T-Test", "One-Way Variance Analysis (ANOVA)", "Pearson Moments Correlation Analysis" and "Progressive Multiple Regression Analysis".
According to the results of the study, significant differences were found in terms of extroversion, responsibility and neuroticism personality traits, positive-negative emotion and life satisfaction scores by gender. It was revealed that there is a significant difference in extraversion and negative emotion subscale scores according to the mean scores of age and grade level. It was observed that the mean scores of the extroversion, responsibility and negative emotion subscale differed significantly according to the income level of the family. In terms of the togetherness of the parents, it was determined that only the positive emotion subscale mean scores differed. There was no difference in all personality traits, positive-negative emotions, and life satisfaction scores, depending on whether the parents were alive or not.
As a result of the research, extraversion, compatibility and responsibility; positive emotion and life satisfaction are positively associated with negative emotion. Neuroticism; It is negatively related to positive emotion and life satisfaction, positively related to negative emotion. Openness to development is only positively associated with positive emotion. There was no relationship between openness to development and negative emotion and life satisfaction. It was observed that positive emotion and life satisfaction were positively related, and negative emotion and life satisfaction were negatively related. It was observed that responsibility, openness to development, extraversion and neuroticism predicted positive emotion and these four variables together explained 21.4% of positive emotion. It was observed that neuroticism, extraversion and compatibility personality traits predicted negative emotion and these three variables together explained 24.7% of negative emotion. It has been observed that the predictors of life satisfaction are personality traits of responsibility, extraversion, neuroticism and compatibility. It is concluded that these four variables are explained 13% of the life satisfaction together. All the findings obtained were discussed by examining the relevant literature.

Keywords: Personality traits of five factors, positive-negative emotion, life satisfaction