Matematik öğretmen adaylarının deneyimlerinin akış teorisi çerçevesinde incelenmesi
An investigation of pre-service mathematics teachers' experience from the theory of flow perspective
Yazar: AYŞE NUR UYMA
Danışman: PROF. DR. HASAN ÜNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akış deneyimi = Flow experience ; Akış teorisi = Flow theory ; Atıf = Attribution(Eğitim) ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Motivasyon = Motivation

Özet:
Akış deneyimi, mutluluk ile doğrudan ilişkilendirilen bir durum olup, insanların bir eylemi gerçekleştirirken o etkinliğe kendilerini tamamen kaptırmaları, etkinlikle bütünleşmeleri ve herhangi bir dışsal sonuç beklemeksizin yalnızca o eylemi gerçekleştirmek amacıyla yapması halidir. İçsel motivasyon teorilerinden biri olan akış teorisi eğitim alanında etkili olmuştur. Yapılan araştırmalar akış deneyiminin öğrenme ve öğretme süreçlerine olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Öğretmenlerin öğrenci motivasyonu üzerinde etkili olduğu bilgisi göz önüne alındığında öğretmen adaylarının kendi öğrenme süreçlerinde akış yaşama durumlarının gelecekte kendi öğrencilerine benzer deneyimler yaşatması konusunda bilgi verici olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma, matematik öğretmen adaylarının lisans eğitimlerinde akış yaşama durumlarını tespit etmek ve liseden üniversiteye matematik ve geometri derslerindeki akış yaşama durumlarında bir değişiklik olup olmadığını ve bu durumun nedenlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma iki aşamadan oluşup ilk aşamasında betimleyici çalışma kapsamında 2017-2018 eğitim yılında 1. sınıf İlköğretim Matematik Öğretmenliği
XII
bölümü öğrencilerinin lise deneyimlerine dair üniversite giriş sınavı soruları kullanılarak veriler toplanmıştır. İkinci aşaması ise 2019-2020 eğitim yılında 3. Sınıfa devam eden aynı öğretmen adaylarının, betimleyici çalışma çerçevesinde, üniversitede alan derslerindeki akış yaşama durumları Akış Kısa Ölçeği yardımıyla belirlenmiştir. Akış yaşama durumunu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla nicel veriler ışığında belirlenen öğretmen adayları ile yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, matematik öğretmen adaylarının cebire giriş, analiz ve analitik geometri derslerinde akış yaşamadıkları, çoğunlukla rahatlama kanalında oldukları belirlenmiştir. Akış yaşama durumlarını etkileyen etmenler ise öğretmen faktörü, yapılan etkinliğin zorluğu, akademik çaba ve önceki bilgilerle ilişkilendirme durumu olarak tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, öğretmen adaylarının kendi öğrenme süreçlerinde özerklik kazanmaları ve öğrenme motivasyonu ile hareket etmeleri konusunda yetersiz oldukları söylenebilir.

Abstract:
Flow is a subjective experience that is a state of being involved, absorbed by activity, and focused while enjoying doing the activity for its own sake, which leads to happiness. Flow theory is one of the intrinsic motivation theory and is applied in educational settings. Research shows that flow experience has positive effects on learning and teaching processes. When teachers' role in students' motivation is taken into consideration, it is thought that the flow state of prospective mathematics teachers in their learning process gives information about whether or not they provide a learning environment that leads students to experience flow. Therefore, the purpose of the research was to investigate the flow status of prospective mathematics teachers at major courses in university and whether their flow status is changed from high school to university, or not. It is also determined the factors affecting their flow experiences. The longlitudunal research formed in two periods. The first period was in 2017-2018 and data about high school experiences of the freshmen students attending Undergraduate Programme in Mathematics was collected via the questions of university entrance examination. In the second part of the study, the flow status of the junior prospective mathematics teachers at major courses was determined by using Flow Short Scale in 2019-2010. The factors affecting flow experience were investigated by interviewing semi-structurally. Results show a few numbers of student teachers experience flow; the majority feel at ease. Moreover, the instructor factor, the challenge of academical tasks, academic effort, and the association level between new and prior knowledge have impacts on student teachers' flow status. In the light of these findings, it can be said that pre-service mathematics teachers are insufficient to gain autonomy in their own learning process and act with learning motivation.