Sürdürülebilir tüketim davranışlarının şekillenmesinde yaşam tarzının rolü: Çevresel farkındalık ve çevreci tüketimin aracı etkisi
The role of lifestyle in shaping sustainable consumption behaviors: The mediating effect of environmental awareness and green consumption
Yazar: RÜMEYSA ERSÜKMEN
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT YILMAZ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İşletmecilik ve Ticaret Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çevresel sorunlar, doğal kaynakların hızla tükenmesi ve iklim değişikliği gibi küresel krizler, günümüzde sürdürülebilir tüketim kavramını özel olarak günümüzün en kritik konularından biri haline getirmiştir. Sürdürülebilir tüketim, bireylerin yanı sıra toplumların, ekosistemlerin ve özellikle gelecek nesillerin refahını doğrudan etkileyen bir süreçtir. Bu bağlamda, bireylerin yaşam tarzlarının sürdürülebilir tüketim davranışları üzerindeki etkisi, araştırmacılar için giderek daha fazla önem kazanan bir alan haline gelmiştir. Bireylerin yaşam tarzları, çevresel farkındalık düzeyleri ve çevreci tüketim eğilimleri ile doğrudan yakından ilişkilidir. Bu çalışmada, bireylerin yaşam tarzlarının sürdürülebilir tüketim üzerindeki etkisi kapsamlı bir şekilde ele alınmış ve bu etkide çevresel farkındalık ile çevreci tüketim eğilimlerinin aracı rolleri detaylı bir biçimde incelenmiştir. Literatürde, çevresel farkındalık ve sürdürülebilir tüketim üzerine çok sayıda önemli çalışma olmasına rağmen, bireylerin yaşam tarzlarının çevreci tüketim eğilimleri ile sürdürülebilir tüketim üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleyen araştırmaların sınırlı olduğu açıkça görülmektedir. Bu nedenle, çalışma literatüre önemli bir katkı sağlamayı hedeflemekte ve sürdürülebilir tüketim kavramını daha geniş bir perspektifle ele almaktadır. Türkiye genelinde 954 katılımcıdan elde edilen veriler kullanılarak gerçekleştirilen bu araştırmada, çoklu regresyon ve aracılık etkisi analizleri ile hipotezler başarıyla test edilmiştir. Verilerin toplanmasında, önceki çalışmalarda geçerliliği kanıtlanmış ölçekler özenle kullanılmıştır. Araştırma bulguları, bireylerin yaşam tarzlarının sürdürülebilir tüketim davranışları üzerinde anlamlı ve doğrudan bir etkiye sahip olduğunu görmektedir. Ayrıca, çevresel farkındalık ile çevreci tüketim eğilimlerinin bu etkide aracı rol üstlendikleri saptanmıştır. Çevresel farkındalık düzeylerinin artmasıyla, bireylerin çevre dostu ürünleri tercih etme oranlarının yükseldiği ve bu tercihlerin sürdürülebilir tüketim davranışlarını olumlu yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Bu önemli sonuçlar, sürdürülebilir tüketim davranışlarını artırmak amacıyla çevresel farkındalığın teşvik edilmesi gerektiğini açıkça vurgulamaktadır. Aynı zamanda, sürdürülebilir yaşam tarzlarının benimsenmesine yönelik etkili politika geliştirme çalışmalarına da katkılar sağlamaktadır. Çevresel sorunların çözümü için bireylerin ve toplumların ortak çaba göstermesi gerekmektedir. Çalışmanın, çevresel farkındalık düzeylerini artırma ve çevreci tüketim eğilimlerini teşvik etme konusunda stratejiler geliştirmeye yönelik önemli bir temel sağlayabileceği belirtilmektedir. Sonuçta, bu araştırma sürdürülebilir tüketim alanında önemli bulgular sunmaktadır.

Abstract:
Global crises such as environmental problems, rapid depletion of natural resources and climate change have made the concept of sustainable consumption one of the most critical issues of our time. Sustainable consumption is a process that directly affects the well-being of individuals as well as societies, ecosystems and especially future generations. In this context, the impact of individuals' lifestyles on their sustainable consumption behavior has become an increasingly important area for researchers. Individuals' lifestyles are directly related to their level of environmental awareness and green consumption tendencies. In this study, the impact of individuals' lifestyles on sustainable consumption is comprehensively analyzed and the mediating roles of environmental awareness and green consumption tendencies in this effect are examined in detail. Although there are many important studies on environmental awareness and sustainable consumption in the literature, it is clear that there is a limited amount of research that examines the effects of individuals' lifestyles on their environmental consumption tendencies and sustainable consumption in depth. Therefore, this study aims to make an important contribution to the literature and addresses the concept of sustainable consumption from a broader perspective. In this study, hypotheses were successfully tested through multiple regression and mediation analyses using data obtained from 954 participants across Turkey. In data collection, scales that have been validated in previous studies were carefully used. The research findings show that individuals' lifestyles have a significant and direct impact on their sustainable consumption behaviors. In addition, environmental awareness and green consumption tendencies were found to play a mediating role in this effect. It has been observed that individuals' preference for environmentally friendly products increases with increasing levels of environmental awareness and that these preferences positively affect their sustainable consumption behaviors. These important results clearly emphasize the need to promote environmental awareness in order to increase sustainable consumption behaviors. At the same time, it also contributes to effective policy development efforts for the adoption of sustainable lifestyles. Individuals and societies need to make joint efforts to solve environmental problems. It is suggested that the study can provide an important basis for developing strategies to increase environmental awareness levels and encourage green consumption tendencies. Ultimately, this research provides important findings in the field of sustainable consumption.