Alacağın devrinin sözleşme ile sınırlandırılması ve yasaklanması
Contractual limitation and prohibition of assignment
Yazar: AYŞENUR KAYA ER
Danışman: PROF. DR. ARİF BURHANETTİN KOCAMAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Alacağın borçlunun rızası gerekmeksizin yapılan bir sözleşme ile devrini ifade eden alacağın devri, Türk Borçlar Kanunu m. 183-194 arasında düzenlenmiştir. TBK m. 183/I'e göre devre, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olabilir. Çalışmamızın amacı alacağın devrini genel olarak açıklayarak, devir yasağı sözleşmelerinin ve bu sözleşmeye rağmen yapılan devirlerin geçerliliğini incelemektir. Alacağın devri, alacağı birçok yönden kullanılabilecek bir varlığa dönüştürmesi ve finansal kaynak yaratması nedeniyle alacaklı için önemlidir. Ancak devirde rızanın aranmaması nedeniyle borçlu devir yasağı sözleşmesi ("pactum de non cedendo") ile devri yasaklamak veya sınırlandırmak isteyebilir. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, alacağın devrinin genel özelliklerinin tanımlanmasına ayrılmıştır. İkinci bölümde ilkin alacağın devrini yasaklayan sözleşmelerin amacı, sözleşme özgürlüğü prensibiyle ilişkisi, tarafları ve geçerlilik şartları ele alınmıştır. İkinci olarak devir yasağının varlığına rağmen yapılan devrin hüküm ve sonuçlarına ilişkin tartışmalar ele alınmıştır. Alacağın devrinin finansal değeri ve borçlunun devrin yasaklanmasındaki menfaati arasındaki dengenin kurulması gerekir. Alacağın devrini yasaklayan sözleşmeye rağmen yapılan alacağın devri sözleşmeleri geçersizdir ve borçluya karşı ileri sürülemez. Ancak devir yasağı sözleşmelerinin borçluyu korumak üzere yapıldığı göz önüne alınarak, devrin borçlunun rızasıyla geçerli hale gelebileceğini kabul etmek gerekir.

Anahtar Kelimeler: Alacağın devri, iradi devir, devir yasağı sözleşmesi, sözleşmeye dayanan devir yasağı.

Abstract:
The assigment of the claim, which expresses the assignment of the claim with a contract made without the consent of the debtor, is regulated by Articles 183-194 of the Turkish Code of Obligations. According to Article 183/I of the Turkish Code of Obligations, law, contract, or property of work may be an obstacle for the transfer. The aim of our study is to explain the assignment of claim in general and to examine the validity of the non-assignment agreement and the transfers made despite this agreement. The assignment of the claim is important for the creditor as it transforms the receivable into an asset that can be used in many ways and creates financial resources. However, due to the fact that consent is not sought in the transfer, the debtor may wish to prohibit or limit the transfer with a non-assignment agreement ("pactum de non cedendo"). Our study consists of two parts. The first part is devoted to the definition of the general characteristics of the assignment of claim. In the second part, first of all, the purpose of the contracts that prohibit the assignment of claim, their relationship with the principle of freedom of contract, the parties, and validity conditions are discussed. Secondly, the discussions on the terms and consequences of the transfer made despite the existence of the transfer ban are discussed. A balance must be struck between the financial value of the assignment of the claim and the debtor's interest in prohibiting the transfer. Despite the contract prohibiting the assignment of the claim, the assignment of claim agreements are invalid and cannot be brought forward against the debtor. However, considering that the transfer prohibition agreements are made to protect the debtor, it should be accepted that the transfer may become valid with the consent of the debtor.
Key Words: Assignment of claims, legal assignment, non-assignment agreement, contractual assignment prohibition.