Akut myeloid lösemili hastalarda indüksiyon kemoterapisi sonrası gelişen nötropeni süresini etkileyen faktörler
Factors affecting the duration of neutropenia which occur after     induction chemotherapy in patients with acute myeloid leukemia
Yazar: NEVZAT BULUT
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ KİKİ
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Lösemi-miyeloid = Leukemia-myeloid ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nötropeni = Neutropenia ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
AKUT MYELOİD LÖSEMİLİ HASTALARDA İNDÜKSİYON KEMOTERAPİSİ SONRASI GELİŞEN NÖTROPENİ SÜRESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Giriş-Amaç: Akut myeloid lösemi (AML) myeloid,eritroid,monosit ve megakaryositik hematopoetik öncül hücrelerde olgunlaşmanın erken dönemde durakladığı malign bir hastalıktır. AML hastalarında, kemik iliği (Kİ) tutulumu ve sitotoksik kemoterapiler sonucu ortaya çıkan nötropeniye bağlı gelişen enfeksiyonların mortalitede önemli rol oynadığı bilinmektedir. Bu hastalarda enfeksiyon gelişimindeki en önemli risk faktörü nötropenidir. Mutlak nötrofil sayısının (MNS) 100/mm3'ün altında olduğu derin nötropenilerde mortalite ve morbidite oranları artmaktadır Bu çalışmada retrospektif olarak 2009-2013 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Hematoloji Kliniğinde AML nedeniyle indüksiyon kemoterapisi verilmiş hastalarda tedavi sonrası gelişen nötropeni süresine etki eden faktörleri belirlemek, değiştirilebilir faktörleri önceden tespit etmek, buna karşı önlem alarak nötropeni süresini kısaltmak ve nötropeniye bağlı gelişen mortalite, morbidite oranlarının azaltılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Materyal-metot: Bu çalışmada 2009-2013 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Hematoloji Kliniğinde AML tanısı alarak indüksiyon kemoterapisi verilen hastaların tıbbi kayıtları incelendi. Yaş, cinsiyet, komorbid durumlar, vücut kitle indeksi, ailede kanser öyküsü, sigara kullanma öyküsü, medeni hali, başlangıç beyaz kan hücresi (WBC), platelet (PLT), eritrosit sedimantasyon hızı (ESH), C-Reaktif Protein (CRP), Laktat dehidrogenaz (LDH), ürik asit değerleri, AML alt tipi, Kİ blast oranı, sitogenetik özellikler, immünfenotipik özellikler, indüksiyon sonra¬sında lökosit sayısının azalma hızı, ateşli gün sayısı gibi parametreler kaydedildi. Bu parametrelerin nötropeni süresi üzerinde etkileri araştırıldı. Çalışmaya 36 erkek, 24 kadın toplam 60 erişkin AML hastası dahil edildi.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 43,3±17,3 idi. %60 erkek, %40 kadın idi, %15'inde komorbid durum vardı. %28,3'ü sigara içiyordu. %78'i evli idi. Başlangıç WBC değeri 42525±101364 (mm³) idi, başlangıç PLT sayısı 58735±49104 (mm³) idi, başlangıç ESH 53,3±40,5(mm/saat) idi, başlangıç CRP değeri 42,9±40,5(mg/dl) idi, başlangıç LDH düzeyi  607,1±601,6(U/L) idi, başlangıç ürik asit düzeyi  5±1,8 (mg/dl) idi, başlangıç blast oranı  54,9±30,5(%) idi, WBC azalma hızı/gün 12,1±5,4(gün) idi, ateşli gün sayısı 8,2±5,3(gün) idi, nötropenik gün sayısı 21±8,3(gün) idi, vücut yüzey alanı (VYA) 1,73±0,1(m2) idi, HLA-DR pozitiflik oranı 24,9±28,5(%)  idi, CD34 pozitiflik oranı 28,5±33,4(%)  idi CD 117 pozitiflik oranı 30,6±27,2(%) idi, Myeloperoksidaz (MPO) pozitiflik oranı 53,4±37,5(%)  idi. Hastalarımızın nötropenide kalış süresi ile tüm bu parametrelerinin ilişkisini test etmek için korelasyon analizi yapıldı. Nötropenide kalış süresi ile PLT sayısı (r=0,269, p=0,038) ve CD34 pozitiflik oranı (r=0,396, p=0,007) ile anlamlı pozitif korelasyon, LDH düzeyi (r=-0,295, p=0,022) ve MPO pozitiflik oranı (r=-0,483, p=0,001) ile anlamlı negatif korelasyon saptandı. Diğer değişkenler ile nötropenide kalış süresi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı.
Sonuç: Hastaların nötropenide kalış süresi ile başlangıç PLT sayısı ve CD34 pozitifliği oranı arasında anlamlı pozitif korelasyon, başlangıç LDH düzeyi ve MPO pozitiflik oranı ile anlamlı negatif korelasyon saptandı. Erken myeloid belirteçlerin pozitifliğinin oranı arttıkça hastaların nötropenide kalış süresinin arttığı görüldü. Tersine MPO gibi maturasyon belirteçlerinin pozitiflik oranı ise nötropeni süresiyle ters orantılıydı. Ayrıca bu çalışmada AML-M3 alt tipine sahip hastaların  daha kısa süre nötropenide, alt tipi belirlenemeyen AML hastaların ise daha uzun süre nötropenide kaldığı görüldü.
 Anahtar kelimeler: Akut myeloid lösemi, febril nötropeni, risk faktörleri, nötropeni süresi

Abstract:
FACTORS AFFECTING THE DURATION OF NEUTROPENIA WHICH OCCUR AFTER     INDUCTION CHEMOTHERAPY IN PATIENTS WITH ACUTE MYELOID LEUKEMIA
Introduction: Acute myeloblastic leukemia (AML) is a malignant disease characterized by loss of maturation in early stage of myeloid, monocyte, erythroid and megakaryocytic precursors. Infections due to the cytotoxic chemotherapy-induced neutropenia and bone marrow involvement are known to play an important role in mortality. The most important risk factor for infection in this patients is neutropenia. Mortality and morbidity rates are high in patients with profound neutropenia whose absolute neutrophil counts are below 100/µL. In this retrospective study, we aimed to determine the factors that affect duration of neutropenia, to identify and modify certain factors prior to chemoterapy so that reduce duration of neutropenia and reduce mortaliy and morbidity rates due to neutropenia  in patients who are given induction chemotherapy because of acut myeloid leukemia in hematology clinic of Atatürk University Faculty of Medicine between 2009 and 2013 
Materials and Methods: In this study, we examined medical records of the patients who are given induction chemotherapy because of acute myeloid leukemia in hematology clinic of Atatürk University Faculty of Medicine between 2009 and 2013. We recorded some paremeters, including; age, gender, comorbid conditions, body mass index, family history of cancer, smoking history, marital status, initial leukocyte count, initial platelet count, initial erythrocyte sedimentation rate, initial C reactive protein, initial lactate dehydrogenase (LDH) level, initial uric acid level, subtype of acut myeloid leukemia, rate of blast in bone marrow, immunophenotypic characteristics, cytogenetic characteristics, rate of decrease in leukocyte counts after induction chemotherapy and number of febrile days. Effects of all these parameters on duration of neutropenia were investigated. Sixty adult AML patients were included in the study. Thirty six of them were male and 24 of them were female. 
Findings: Initial characteristics and mean values of the patients are as follows; the mean age of patients was 43.3 ± 17.3. Sixty percent of them were male, 40% of them were female. Fifteen percent of them had comorbid conditions, 28.3% of them were smokers and 78% of them were married. WBC value was 42525 ± 101364 (µL). Platelet count was 58735 ± 49104 (µL). Erythrocyte sedimentation rate was 53.3 ± 40.5(mm/h). CRP level was 42.9 ± 40.5(mg/dl). LDH level was 601.6 ± 607.1(U/L). Uric acid level was 5±1,8 (mg/dl). Percentage of blast cells was 54.9 ± 30.5(%). Time to achieving of WBC nadir value was 12.1 ± 5.4 (days). Number of days with fever was 8.2 ± 5.3. (days).  Number of days with neutropenia was 21 ± 8.3 ( days). Body surface area was 1.73 ± 0.1 (m2). HLA DR positivity rate was 24.9 ± 28.5(%). CD34 positivity rate was 28.5 ± 33.4(%). CD117 positivity rate was  30.6 ± 27.2(%). Myeloperoxidase (MPO) positivity rate was 53.4 ± 37.5(%). Correlation analysis was  performed to establish  the relationship between duration of neutropenia and all these parameters. A significant positive corrrelation was found between duration of neutropenia of patients and their initial PLT value (r=0, 269, p=0, 038) and positivity rate of CD34 (r=0,396, p=0,007). A significant negative corrrelation was found between duration of neutropenia of patients and their initial LDH (r=-0, 295, p=0,022) levels and positivity rate of MPO (r=-0,483, p=0,001). There wasn't a significant correlation between duration of neutropenia and other variables. 
Result: A significant positive correlation was found between duration of neutropenia of patients and their initial PLT value and positivity rate of CD34. A significant negative correlation was found between duration of neutropenia of patients and their initial LDH levels and positivity rate of MPO. When positivity rate of early myeloid markers increased an increasing on duration of neutropenia in patients was observed. Conversely positivity rate of maturation markers such as MPO was inversely associated with the duration of neutropenia. Additionally  it was observed in  this study that the duration of neutropenia was shorter in patients with AML M3 subtype, whereas longer in patients with AML who had not been established the subtype of the disease.
Key words: Acute myeloid leukemia, febril neutropenia, risk factors, duration of neutropenia