Plotinus ve Farabi'de ruh kavramı
Plotinus and Al-Farabi the concept of the soul
Yazar: BESMİR HALLAÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. HİDAYET PEKER
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Nefs = Soul

Özet:
Düşünce tarihinde hep bir problem olarak devam edegelen Ruh ve Nefs kavramı
hakkında Plotinus ve Fârâbî'nin açıklama ve görüşlerini incelediğimiz 'Plotinus ve 
Fârâbî'de Ruh Kavramı' adlı çalışmamızı, konumuz açısından bizi ilgilendiren her iki 
filozofun konuyla alakalı felsefi düşünceleri üzerine yapmaya çalıştık. Bu bağlamda her iki 
filozofun düşüncelerinde ruh/nefs anlayışı, ruh-beden ilişkisi, ruhun mutluluğu ve saadeti, 
ruhun ölümsüzlüğü ve ölümden sonraki durumu gibi önemli hususlar ele alınmştır. Aynı
zamanda konuyla ilgili iki düşünür nefs le ilgili felsefi görüşlerini temellendirirken 
başvurdukları temel kavramlara da değinilmiştir. 
Çalışmamızın birinci bölümünde önce Plotinus'un referans aldığı Platon ve 
Aristoteles'in görüşlerini aktararak daha sonra filozofumuzun ruhla ilgili görüş ve 
açıklamalarına yer verildi. Dolayısıyla çalışmamız yapılırken Plotinus'un felsefi 
görüşlerinin aktarıldığı mevcut eserleri tetkik edildi. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise 
Fârâbî'ye göre ruh/nefs mahiyeti, varlğı ve mead açısından önemi ele alındı. Böylece 
konuyla ilgili felsefi görüşlerini incelerken, birinci el kaynaklardan yararlanılmaya 
çalışılmıştır. Aynı zamanda filozofun ruhun varlığı, mahiyeti, nitelikleri gibi hususlarla 
ilgili felsefi kavramlara ait görüşlerine de değinilmiştir. Son olarak çalışmamızda her iki 
filozofumuzun konuyla ilgili görüşleri değerlendirilerek karşılaştırılmaya çalışıldı. 



Anahtar Kavramlar: Ruh, Plotinus, Akıl, Nefs, Beden, Fârâbî, Ölümsüzlük

Abstract:
The work that we have named '' Plotinus' and al-Fârâbî's concept of Soul'' is based 
on the analysis of the statements and concepts of Plotinus and al-Fârâbî about an ongoing 
problem of the Soul and Nafs concepts throughout the History of Thought. In this contest it 
is dealt with important issues of these two philosophers' thoughts like the conception of 
Soul/Nafs, the Soul-Body relation, the happiness and the well being of the Soul, the after 
death state and the immortality of the Soul etc. Basic concepts, upon which these two 
philosophers have appealed to when building the foundations of their philosophical views, 
are mentioned in this work. 
In the first part after mentioning the views of Plato and Aristotle which Plotinus 
refers to, we have given place to the explanations and the views of our philosopher about 
the concept of Soul, and revised his philosophical works. In the second part we have 
worked on the importance of the nature, circumstance and the resurrection of the Soul 
according to al-Fârâbî and his thoughts about these philosophical issues. Thus while 
searching for the subject, first hand references have been utilized. In conclusion of this 
work the thoughts of both of the philosophers have been evaluated and compared. Special 
thanks to my supervisor docent dr. Hidayet Peker, who has supported me throughout this 
work. 



Key Concepts: Soul, Plotinus, Fârâbî, mind, Nafs, Body, Immortality