İlköğretim okulu yöneticilerinin bilişim teknolojileri alanındaki yeterlik standartları
The competency standards of primary school administrators in the field of information technologies
Yazar: UMUT TÜRKARSLAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Standartlar = Standards ; Yetkinlik = Competence ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bilgi Çağı'nın bilimsel ve teknolojik yeniliklerinin okul yönetimi ve eğitim-öğretim süreçlerinde kullanılmasına yönelik toplumsal, ekonomik ve politik talepler, eğitim sistemlerinde kurumsal bir değişime neden olmaktadır. Bu değişim, okul-teknoloji bütünleşmesi bağlamında okullarda bilişim teknolojileri uygulamalarının yaygınlaşmasına katkı sağlarken, aynı zamanda okul yöneticilerinden beklenen davranışları da farklılaştırmaktadır.Değişimden etkilenen ve aynı zamanda onu etkileyerek değişimi yöneten okul yöneticileri, okulda teknolojik yeniliklerin yayılımının ve uygulamalarının başarısında anahtar konumdadırlar. Bu çalışma, ilköğretim okulu yöneticilerinin kendilerinden beklenen davranışları sergileyebilmeleri için bilişim teknolojileri alanındaki yeterliklerinin neler olması gerektiğini ilköğretim okulu yöneticisinin rol çözümlemesi ışığında araştıran bir çalışmadır.Araştırma modeli olarak betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Alanyazın taraması yöntemi kullanılarak okul yöneticilerinin rolleri, görevleri, yeterlikleri, okulda kullanılan bilişim teknolojileri, ilgili mevzuat, bu alanda yapılan çalışmalar, ilgili kuramlar ve kavramlar hakkında toplanan veriler önce çözümlenmiş, sonra yorumlanıp bütünleştirilmiştir. Böylece bu araştırmanın ana ürünü olan ?İlköğretim Okulu Yöneticileri İçin Bilişim Teknolojileri Yeterlik Standartları? belgesi oluşturulmuştur.Bu belgeden ilköğretim okulu yöneticilerinin seçilmesi, atanması, yükseltilmesi, ediminin değerlendirilmesi, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim programlarının geliştirilmesi ve mesleki gelişimlerinin planlanması süreçlerinde olması gereken ile olan arasındaki farkı ortaya koyan temel bir işlev görmesi beklenmektedir.İlköğretim okulu yöneticileri, bilişim teknolojilerinin donanım ve yazılım boyutlarında yeterlik sahibi olmalıdırlar. Donanım boyutunda yer alan yeterlikler, bilişim teknolojileri sistem donanımlarını kullanma ve bu sistemlerin kurulumunu yapma becerilerini kapsar. Yazılım boyutu iki alt boyuttan oluşur. Bilişim teknolojilerinin bilginin işlenmesi ve sunulması için kullanılması alt boyutunda yer alan yeterlikler; kelime işlemci, hesap çizelgesi ve sunum programlarını kullanma becerilerini içerir. Bilişim teknolojilerinin bilgiye erişim ve iletişim için kullanılması alt boyutunda yer alan yeterlikler, İnternet tarayıcısı ve elektronik posta programlarını kullanma becerilerini kapsar.Okul yöneticilerinden beklenen bu yeterlik alanlarında en azından temel düzeyde yeterliklere sahip olmalarıdır. Bu düzeyde yeterlikler, ilköğretim okulu yönetim işlerinin bugünkü bilişim teknolojileri ile yapılabilmesi için gerekli -olmazsa olmaz, en alt düzey- temel bilgi ve becerileri içerirler. Bununla birlikte, yöneticilerin kendilerini geliştirerek ileri düzeydeki yeterliklere de sahip olacakları umulur.

Abstract:
Social, economical and political demands for the use of scientific and technological innovations of Information Age in school administration and teaching-learning processes bring about an organizational change in educational systems. This change contributes to the implementations of information technologies to become widespread in schools in the context of the integration of school and technology while differentiating the expected behaviors of school administrators at the same time.School administrators, who are both being affected by the change and manage the change by affecting it, play key role in the success of spreading and implementing technological innovations in schools. This study examines the information technology competencies of school administrators which are required to be able to demonstrate the expected behaviors from themselves in the light of role analysis of primary school administrator.The research model was descriptive survey. The collected data as a result of a literature review about the roles, duties, competencies of school administrator, the information technologies used in schools, the related legislations, the studies in this field, the related theories and concepts were firstly analysed, then interpreted and defragmented. Consequently, the main product of this study ?The Competency Standards of Information Technologies for Primary School Administrators? document was produced.The document might be utilized through the processes of the selection, nomination, promotion, performance evaluation of primary school administrators, development of pre-service and in-service training programs, career planning so as to put the difference between the competency requirements and the current situation of school administrators? competencies.Primary school administrators must have the competencies for the hardware and software dimensions of information technologies. Competencies stated in the hardware dimension include the skills in respect of using the systems of information technologies and setting up these systems. Software dimension is comprised of two sub-dimensions. Competencies stated in the sub-dimension of using information technologies for information processing and presentation include the skills in respect to using word processing, spreadsheet and presentation software. Competencies stated in the sub-dimension of using information technologies for information access and communication include the skills in respect to using Internet browser and e-mail software.School administrators are expected to have at least the basic level competencies in these competency dimensions. The competencies in this level includes the basic knowledge and skills which are compulsory and necessary to able to manage the primary school administration tasks with today?s information technologies. Moreover, school administrators are also supposed to have the advance level competencies by developing themselves.