Üniversite gençliğinde Tanrı tasavvurları ile kişilik özellikleri ilişkisi üzerine bir araştırma
A study on the relationship between imaginations of God and personality traits in university youth
Yazar: MELİKE OKTAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ŞENTEPE
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Din algısı = Perception of religion ; Dini tutumlar = Religious attitudes ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kişilik özellikleri ile Tanrı algısı ve dini tutum arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sakarya Üniversitesi ve Uludağ Üniversitesi'nde lisans öğrenimi gören 204 kadın 196 erkek olmak üzere toplam 400 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerden veri elde etmek için 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde sınıf ortamında anket uygulaması yapılmıştır. Kişisel Bilgi Formu, Beş Faktör Kişilik Envanterinin kısa versiyonu, Tanrı Algısı Ölçeği ve Ok- Dini Tutum Ölçeğinden oluşan ankete ayrıca çocukluk dönemi algılanan ebeveyn tutumu, ebeveyn dini inanç ve tutumu soruları eklenmiştir.
Elde edilen bulguların analizi için gruplar arası karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis Testi, korelasyon analizlerinde ise Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Genel olarak öğrencilerin Tanrı algılarının olumlu yönde olduğu ve dini tutum düzeylerinin yüksek olduğu, nevrotik kişilik özelliğinin düşük düzeyde, sorumluluk kişilik özelliğinin ise yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Kişilik özellikleri, Tanrı algısı ve dini tutum ile demografik değişkenler arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Kadın öğrencilerin erkek öğrencilere göre Tanrı'yı daha olumlu algıladıkları, nevrotiklik, dışa dönüklük, uyumluluk ve sorumluluk özelliklerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin diğer fakültelere göre daha olumlu dini tutuma ve daha olumlu Tanrı algısına sahip olduklarını ortaya çıkmıştır. Kişilik özelliklerine baktığımızda açıklık kişilik özelliği Fen-Edebiyat Fakültesi öğrencilerinde İ.İ.B.F. ve İşletme Fakültesinde öğrenim gören öğrencilere göre daha yüksektir. Uyumluluk kişilik özelliği ise İlahiyat Fakültesi öğrencilerinde Mühendislik Fakültesinde öğrenim gören öğrencilere göre daha yüksek bulunmuştur. 
Kişilik özelliklerinden nevrotiklik ile olumsuz Tanrı algısı arasında, dışa dönüklük, sorumluluk, uyumluluk ile olumlu Tanrı algısı arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Kişiliğin sorumluluk ve uyumluluk boyutu ile dini tutum arasında pozitif yönde, açıklık boyutu ile dini tutum arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Olumlu Tanrı algısı ve dini tutum arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır.  Araştırmamızdan elde ettiğimiz genel sonuç kişilik özellikleri, Tanrı algısı ve dini tutum arasında anlamlı ilişkiler olduğu ve demografik değişkenlerin kişilik özellikleri, Tanrı algısı ve dini tutum üzerinde belirleyici etkisi olduğu yönündedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine there relationship between personality traits and perception of God and religious attitude. Relational scanning model from quantitative research methods was used in the study. A total of 400 students, including 204 women and 196 men, who studied for a bachelor's degree at Sakarya University and Uludag University, sampled there search. In the fall semester of the 2019-2020 academic year, a survey was conducted in the classroom environment to obtain data from students. The questionnaire, consisting of a Personal Information Form, a short version of the Five Factor Personality Inventory, the God Perception Scale and the Arrow-Religious Attitude Scale, also included questions of parental attitude, parental religious belief and attitude perceived in childhood.
Mann Whitney U test and Kruskal Wallis Test in cross-group comparisons for analysis of the findings and, Spearman for correlation analysis were applied. In general, it has been determined that students' perceptions of God and religious attitudes are positive, neuroticism personality property is low and responsibility personality property is high. Personality traits, perception of God and religious attitude and demographic variables were found to be significant differences. It was determined that female students perceive God more positively than male students and their neuroticism, extrovertism, compatibility and responsibility traits were higher than men. It has been revealed that students of the Faculty of Theology have a more positive religious attitude and a more positive perception of God compared to other faculties. When we look at the personality traits, openness personality trait is higher among the students of the Faculty of Arts and Sciences than the students of the Faculty of Business Administration. The compatibility personality trait was found to be higher among the students of the Faculty of Theology compared to the students at the Faculty of Engineering. 
It has been found that there are positively significant relationships between neuroticism from personality traits and negative perception of God, between extrovertism responsibility, compatibility and positive perception of God. It has been found that there are significant positive, and in a negative way between openness and religious attitude. There is a positive relationship between positive God perception and positive religious attitude. The general conclusion we have obtained from our research is that there are meaningful relationships between personality traits, perception of God and religious attitude. Demographic variables have a determining effect on perception of God, personality traits and religious attitude.