Divan sahibi Rumeli şairlerinin şiir dünyası /
Yazar: HALİL ÇELTİK
Danışman: PROF. DR. CEMÂL KURNAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Rumeli = Rumelia ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
ÖZET Osmanlı Devletinin Avrupa topraklarında fethettiği yerler, Rumeli adıyla bilinir. Rumeli fetihlerden sonra önemli bir kültür ve sanat merkezi olur. Burada çok sayıda divan şairi yetişir. Bu çalışmada divan sahibi Rumeli şairleri üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünde Rumeli ve Rumeli şairinden ne kastedildiği belirtilmiştir. "Rumeli'de Edebiyat" bölümünde, divan sahibi 125 Rumeli şairinin kısa biyografileri verilmiştir. Şairler yaşadıkları yüzyıllar, doğum yerleri, öğrenim yerleri, divanları, meslekleri ve tasavvufî yönleri bakımından topluca değerlendirilmiş; sonuçlar grafiklerle gösterilmiştir. Bu şairler arasından bir seçme yapılmış ve şiirleri çeşitli yönlerden incelenmiştir. Şairlerin kelime kadroları, Farsça ve Arapça terkip oranları tespit edilip değerlendirilmiştir. Sade bir dil kullanan Rumeli şairlerinin, günlük konuşma diliyle yazdıkları şiirler örneklendirilmiştir. "Edebiyatta Rumeli" bölümünde, şairlerin şiirleriyle yaşadıkları coğrafya arasındaki bağlantılar araştırılmış; Rumeli coğrafyasının şiire nasıl konu edildiği üzerinde durulmuştur. Türk edebiyatında şehrengîz türü, ilk defa Rumeli şairleriyle başlar ve örneklerin çoğunu da onlar verir. Bu bakımından Rumeli şairlerinin edebiyat tarihinde önemli bir yerleri vardır. Rumeli şairlerinin şiirlerinde tanıttıkları gerçek sevgili ve âşık tipleri örneklendirilmiştir. Şairlerin Rumeli'de yaygın olarak görülen diğer milletler ve Hıristiyanlık ile abdal ve kalenderîler hakkındaki gözlemleri sonucunda yazdıkları şiirler incelenmiştir. Çalışmanın sonuna, şairler tablosu, haritalar, fotoğraflar ve bir dizin eklenmiştir. Anahtar kelimeler: Divan şiiri, Rumeli, Balkanlar, Rumeli şairi, Rumeli kültürü

Abstract:
ABSTRACT The Poem World of Rumeli Poets Having Divans The lands conquered by Ottoman Empire in the Europe are known as Rumeli. After the conquests, Rumeli becomes an important culture and art center. Many Divan poets lived in this area. In this study, Rumeli poets, who have divans, are studied. In the introduction, what is meant by Rumeli and Rumeli poet is described. In the section "Literature in Rumeli" is given short biographies of 125 poets of Rumeli. These poets are described from the perspectives of their centuries, birth places, education they had, Divans, jobs, and mystical aspects. The results are shown on charts. A number of selected poets and their poems are dealt with in great detail. The vocabulary of the poets, the rate of Persian and Arabic compound words are identified and assessed. Poems written in spoken language are exemplified. In the chapter named "Rumeli in Literature", relationships between the geographic area poets lived and their poems are studied, and how Rumeli is treated in the poems is emphasized. Shehrengiz genre in Turkish literature is initiated by Rumeli poets giving also most examples of it. From this perspective poets of Rumeli have an important place in the history of Turkish literature. Types of real beloved and lover taken place in the poems of Rumeli poets are exemplified. Poems written about the observations of the poets on the nations well-known in Rumeli, Christianity, wandering dervishes and kalenderis are examined. At the end of the study photographs, maps and index were added. Key Words: Rumelian, Balkans, Rumelian Poets, Rumelian Culture, Ottoman Poem.