Tatlısu ıstakozu (pontastacus leptodactylus eschscholtz, 1823) yetiştiriciliğinde farklı inkübasyon yöntemlerinin uygulanması ve veba hastalığından ari juvenil elde etme olanaklarının araştırılması
Application of different incubation methods in freshwater crayfish (pontastacus leptodactylus eschscholtz, 1823) culture and investigation of possibilities to obtain plague-free juvenils
Yazar: OĞUZ YAŞAR UZUNMEHMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR DİLER
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada kapalı devre yetiştiricilik sisteminde, tatlısu ıstakozu Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823), juvenil üretimi için uygun inkübasyon tekniğinin belirlenmesi ve kerevit vebasıdan ari juvenil elde etme olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla, öncelikle maternal ve suni inkübasyon üretim tekniklerinin verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Daha sonra suni inkübasyona tabi tutulan yumurtaların farklı konsantrasyonlarda formaldehit (1500, 3000 ve 4500ppm) ve perasetik asit (2, 6 ve 10mg/L) kullanılarak dezenfeksiyonu ile özellikle kerevit vebası etkeninin (Aphonomyces astaci) ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.

P. leptodactylus juvenil üretiminde, suni inkübasyon üretim tekniği ile elde edilen ortalama yaşama oranının (%89.12), maternal inkübasyon tekniği ortalamalarına (%18.49-%28.85) göre daha iyi olduğu belirlenmiştir (P<0.001).

Suni inkübasyon yönteminde yumurtaların yaşama oranları dezenfeksiyon dozuna bağlı olarak değişim göstermiş olup gruplar arasındaki farklılık istatistiki olarak önemli bulunmuştur. P. leptodactylus juvenillerinde en yüksek yaşama oranı 3000ppm formaldehit uygulanan grupta (%90.63) elde edilirken, en düşük yaşama oranı kontrol grubunda (%77.99) tespit edilmiştir. Yine yaşama oranları bakımından 2mg/L konsantrasyonda (%81.11) uygulanan perasetik asit dozunun dezenfeksiyon için yetersiz kaldığı, 10mg/L perasetik asit (%80.08) ve 4500ppm formaldehit (%79.56) konsantrasyonlarının ise dezenfeksiyon için yüksek doz oldukları tespit edilmiştir (P<0.05). Yumurta dezenfeksiyonu çalışmasının başlangıcında, kerevitlerden alınan doku ve yumurta örneklerinde gerçekleştirilen qPCR analizleri sonucunda kerevit veba etkeni (A. astaci) yönünden pozitif bulgulara rastlanılmış olup kantitatif olarak kerevit dokularındaki etken yükünün yumurtalara göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir (P<0.05). Dezenfeksiyon çalışması sonunda ise I. ve II. dönem juvenil kerevitlerin homojenizatlarından qPCR yöntemi ile analiz edilmiş ve kontrol grubu (dezenfeksiyon uygulanmadı) dahil tüm sonuçların kerevit veba etkeni yönünden negatif olduğu belirlenmiştir.

Sonuç olarak, bu çalışma ile doğal sularda bulunan ve yetiştiricilikte yararlanılan kerevitlerin A. astaci taşıdığı, bu anaçların yetiştiricilik tanklarında stres durumunda öldüğü ya da sistem suyunu enfekte ettiği ve dolayısıyla üretimin başarısız olmasına neden olduğu doğrulanmıştır. Ayrıca ülkemizde ilk defa kerevit yumurtaları manipüle edilerek kerevit vebasından ari juveniller elde edilmiştir. Çok sayıda sağlıklı P. leptodactylus juvenili elde etmek için suni inkübasyon üretim tekniğinin kullanılması ve yumurtaların gün aşırı dezenfeksiyonu yararlı olacaktır.

Abstract:
In this study, the determination of the appropriate incubation technique for the production of freshwater crayfish juveniles Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) in recirculating aquaculture system and also were investigated the possibilities of obtaining crayfish plague-free juveniles. For this purpose, firstly, the efficiencies of maternal and artificial incubation production techniques were compared. Afterwards, it was aimed to eliminate the crayfish plague agent (Aphonomyces astaci) by disinfecting the eggs, which were subjected to artificial incubation, using different concentrations of formaldehyde (1500, 3000 and 4500ppm) and peracetic acid (2, 6 and 10mg/L).

In P. leptodactylus juvenile production, the average survival rate (89.12%) obtained with the artificial incubation production technique was found to be better than the averages (18.49-28.85%) of the maternal incubation technique (P<0.001).
 
In the artificial incubation method, the survival rates of the eggs varied depending on the disinfection dose, and the difference between the groups was statistically significant. The highest survival rate in 
P. leptodactylus juveniles was obtained in the group treated with 3000ppm formaldehyde (90.63%), while the lowest survival rate was found in the control group (77.99%). Again in terms of survival rates, peracetic acid dose applied at 2mg/L concentration (81.11%) was found to be insufficient for disinfection, and 10mg/L peracetic acid (80.08%) and 4500ppm formaldehyde (79.56%) concentrations were found to be high doses for disinfection (P<0.05). At the beginning of the egg disinfection study positive findings were found in terms of crayfish plague agent (A. astaci) as a result of qPCR analyzes, performed on tissue and egg samples taken from crayfish, and it was determined that the agent load in crayfish tissues was quantitatively higher than the eggs (P<0.05). At the end of the disinfection study, homogenizers of stage I and II juvenile crayfish were analyzed by qPCR method and all results including the control group (disinfection not applied) were found to be negative in terms of crayfish plague.

As a result, it has been confirmed by this study that crayfish found in natural waters and used in aquaculture carry A. astaci, and these broodstocks die in aquaculture tanks in case of stress, or infect the system water and thus cause production failure. In addition, it has been demonstrated for the first time in our country that crayfish eggs can be manipulated to obtain plague-free juveniles. In order to obtain a large number of healthy P. leptodactylus juveniles, the use of artificial incubation production technique and disinfection of eggs every other day would be beneficial.