Türk düşüncesinde İslamcılığın sınıflandırılması problemine tarihsel bir çözüm: Türk ve Tat İslamcılıkları
A historical solution to the problem of the classification of İslamism within the Turkish thought: Turk and Tat İslamisms
Yazar: ENES ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HÜSAMETTİN İNAÇ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cihad = Jihad ; Ehl-i sünnet = Ehl-i sunna ; Ersoy, Mehmet Akif = Ersoy, Mehmet Akif ; Günaltay, Mehmet Şemseddin = Günaltay, Mehmet Şemseddin ; Modernleşme = Modernization ; Tasavvuf = Mystic ; Türk düşüncesi = Turkish thought ; Türk-İslam düşüncesi = Turkish-Islamic thought ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Modern Türk düşüncesinde ortaya konan İslamcılık çalışmalarında İslamcı düşüncenin sınıflandırması meselesi önemli problemlerden biri olmuştur. Genellikle modernleşmeyle olan ilişkinin niteliği ekseninde siyasî saiklerle şekillenen tasnifler, İslamcılığı da belli kalıplara hapsetmiş, bu durum modernleşme devri ve İslamcılık düşüncesinin anlaşılmasının önündeki önemli engellerden birini teşkil etmiştir. Yapılan tasniflerin tarihi vakıaya değil de belli bir siyasi programı kabul edip etmeme durumuna göre şekillendirilmesi, modernleşme devrinde ulus olarak inşa edilen Türklüğün de İslamcılıktan ayrılmasına neden olmuş, böylece Türk İslamcılığı düşüncenin üretildiği coğrafya ve dili ifade edecek kadar daralmış bir hale gelmiştir. Bu çalışma Türk İslamcılığını, İslamlaşma devrinden itibaren ortaya çıkan tarih tecrübesi ve bu tecrübe ekseninde inşa edilen gelenek ekseninde değerlendirmeyi ve bu gelenek dışında ortaya çıkan İslamcılık söylemlerini de gene bu geleneğin ötekiyi anlama ve ifade etme şekli doğrultusunda sınıflandırmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde hali hazırda literatürde bulunan sınıflandırmalar genel olarak ortaya konmuş, ikinci bölümde Türklüğün ne olduğu tasavvuf, Sünnilik ve cihat kavramları üzerinden tartışılarak Türk İslamcılığının bahsi geçen gelenekle rabıtası incelenmiştir. Ayrıca çalışmanın ikinci bölümünde modernleşmenin imkanlarını geleneği problem haline getirmekte bulan İslamcılık düşüncesi, Divan-ı Lügat'it Türk'te, Türk'ün ötekisini ifade eden "tat" kavramı doğrultusunda tetkik edilmiştir. Üçüncü ve dördüncü bölümde ise bu tasnifin örneklenmesi amacıyla, Türk İslamcılığını temsil eden Mehmet Akif Ersoy ve Tat İslamcılığın mümessili Şemseddin Günaltay'ın düşüncelerini inşa ettikleri kaynaklar, din ve tekniğe taalluk eden fikriyatları tetkik edilmiş ve çalışma sonuç bölümü ile hitama erdirilmiştir.



Anahtar Kelimeler: İslamcılık, Sınıflandırma, Türk İslamcılığı, Tat İslamcılık,Mehmet Akif Ersoy, Şemseddin Günaltay.

Abstract:
The question of the classification for the Islamist thought in the studies of the Islamism produced in modern Turk thought has been very essential issue. The classifications which are generally shaped by the political incentives within the extent of the nature of the relations with the modernization process made the Islamism confined with very decisive forms as the obstacle to comprehend the intrinsic meaning of modernism and Islamism. The classification depending upon the admission for any political program rather than the historical realities led to create a huge cleavages between the Islamism and Turkish nationalism constructed on the national bases. Thus, Turkish Islamism constrained with a meaning just to define within the limits of the language spoken and the geography where the philosophy and thinking produced. This study attempts to evaluate the Turkish Islamism within the extent of tradition invented by the historical experience witnessed since the beginning of Islamization period and offers to classify the other Islamist narratives excluding the tradition as the way of understanding and expressing the Other. In the first chapter of this study the currently existing classifications which can be found in the literature has been analyzed and second chapter devoted to discuss the definitions of some relevant notions such as Turk Islamism, Sufism, Sunnism, and the jihad and the connection of Turk Islamism with so-called tradition over these notions. Also in the second chapter of the study, an Islamic thinking which distort the linkage between the modernism and tradition and perceive the tradition as trouble analyzed over the term "tat" which means the other of Turks in the Divan-ı Lügat-it Türk. The third and fourth parts focused on Mehmet Akif Ersoy as the representing figure of Turkish Islamism and Şemseddin Günaltay as the representative of Tat Islamism with their ideas concerned with the religion, science and technique and the resources constructed by them. The study has ended with the chapter containing the conclusion.


Key Words: Islamism, Classification, Turk Islamism, Tat Islamism, Mehmet Akif Ersoy, Şemseddin Günaltay.