Arkeolojik bulgulara göre Asya Hun Devleti dönemi döneminde giyim kuşam kültürü
According to archaeological findings, the clothing culture during the Asian Hun State
Yazar: GULRUH ABDYYEVA
Danışman: DOÇ. DR. HASAN IŞIK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Asya = Asia ; Giyim = Clothing ; Giysiler = Clothes ; Hunlar = Huns ; Pantolon = Trousers

Özet:
İnsanın yeryüzündeki diğer varlıklarla arasındaki farklardan biri de giyinmesidir. Giyinmek için öncelikle kıyafetin gövdesini oluşturan hammaddeye ihtiyaç vardır. Şüphesiz bu materyaller yine insanın kendi el becerisiyle ortaya çıkmıştır. Tarih öncesi insanlar doğanın koşullarından korunmak için avladıkları vahşi hayvanların post ve kürklerini örtünmek için kullanmıştır. Örtünme zamanla giyinme halini almıştır. Tarihin ilerlemesiyle farklı medeniyetlerin ortaya çıkışı ve kültürlerin gelişimi giyim kuşam çeşitliliğini artırmıştır. Böylece her kültürün kendine özgü modası oluşmuştur. Bu tez çalışmasında Asya Hun Devleti'nin kısaca siyasi tarihi, komşuluk ilişkileri ve dönemin coğrafi şartlarından bahsedilmiş, Asya Hunlarının giyim kuşamı hakkında bilgiler verilmiştir. Hunlar hakkındaki bilgiler Çin kaynaklarından elde edilmektedir. Ancak giyim kuşam kültürünün aktarılması tek bir yazılı kaynakla sınırlı kalmıştır. Hunların yaşadığı dönemi ve giyinme tarzlarını yansıtan en değerli kaynak şüphesiz kurganlardır. Kurganlarda keşfedilen tekstil kalıntıları ve aksesuar parçaları incelendiğinde M.Ö. I. binyılın bozkır modası ve Hun tarzı ortaya çıkmaktadır. Çalışmada Hun kurganlarının hangi bölgelerde kimler tarafından keşfedildiğinden bahsedilmiştir. Kurganlardan çıkan kumaşların çeşitliliği, aksesuarları oluşturan materyal ve metaller hakkında bilgiler verilmiştir. Hun kurganlarının yanı sıra farklı kurganlarda da keşfedilen taçlar hakkında bilgiler yer almaktadır. Hun modasının sonraki dönem Türk devletlerinin (Gök-Türk, Karahanlı, Selçuklu ve Osmanlı) giysilerine olan yansımalarından bahsedilmiştir. Ayrıca muazzam bir ordu teşkilatına sahip olan Hunların askeri giysileri ve Hun modasının Çin'e tesiri hakkında bilgi verilmiştir.  Yapılan incelemede Kurganlardan keşfedilen giyim kuşam eşyalarının Orta Asya'nın giyim tarzının temelini oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca İslam sonrası dönemde kurulan Türk devletlerinde görülen ve giderek gelişen "börk" giyme alışkanlığının Hun dönemine kadar uzanmakta olduğu düşünülmektedir. Hunların giydiği çeşitli şalvarların bozkır icadı olduğu sonucuna varılmıştır. Günümüzde özellikle takım elbiselerin bir parçası olan pantolonun tarihte ilk defa Hunlar tarafından kullanıldığı düşünülmektedir.

Abstract:
One of the differences between man and other natures on the earth is clothing.  In order to dress, first, the raw material that makes up the body of the outfit isneeded. Undoubtedly, these materials have emerged again with human hand skills. Prehistoric people used the hides and furs of wild animals they hunted to protect themselves from the conditions of nature. Covering themselves became dressing over some time. With the progress of history, the emergence of different civilizations and the development of cultures have increased the variety of clothing. Thus, each culture got its own unique fashion. The political history of the Asian Hun State, its neighborly relations and the geographical conditions of the period are  mentioned, and information about the clothing of the Asian Huns is given, in the study. Information about the Huns is obtained from Chinese sources. However, the transfer of clothing culture has been limited to a single written source. The most valuable resource reflecting the period and dressing styles of the Huns is undoubtedly kurgans. When the textile remains and accessory pieces discovered in the kurgans are examined, Steppe fashion and Hun style of the first millennium BC emerges. In the study, it is mentioned in which regions and by whom the Hun kurgans were discovered. Information is given about the variety of fabrics from the kurgans, the materials and metals that make up the accessories. In addition to the Hun kurgans, there is information about the crowns discovered in different kurgans. The reflections of the Hun fashion on the clothes of the later Turkish states (Gok-Turk, Karahanli, Seljuk and Ottoman) were mentioned. Moreover, information was given about the military clothes of the Huns, who had an enormous army organization, and the influence of the Hun fashion on China. It is thought that the clothing items which were discovered from the Kurgans made the basis of the clothing style of Central Asia. Also, it is thought that the habit of wearing "börk" (head scarf, cap), which is seen in the Turkish states established in the post-Islamic period, and which gradually develops, dates back to the Hun period. Various trousers worn by the Huns are thought to be a steppe invention. It is thought that the Huns were the first to use trousers, which are a part of suits today, for the first time in history.