Koyunların gebelik toksemisinde güncel metabolik biyobelirteçlerin ve lipid profilinin incelenmesi
Investigation of current metabolic biomarkers and lipid profile in pregnancy toxemia of sheep
Yazar: MERVE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. NURİ MAMAK
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Asprosin = Asprosin ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Büyüme faktörleri = Growth factors ; Gebelik-hayvanda = Pregnancy-animal ; Koyunlar = Sheep ; Lipidler = Lipids ; Peroksizom proliferatörü ile aktive olan reseptörler = Peroxisome proliferator-activated receptors ; Toksemi = Toxemia ; Yağ asidi bağlayıcı proteinler = Fatty acid-binding proteins

Özet:
Bu çalışmada; koyunların gebelik toksemisinde şekillenen lipid metabolizması değişikliklerinin (LDL, HDL, VLDL ve trigliserid) güncel metabolik (FABP1, FGF21, Asprosin ve PPARα) ve geleneksel (BHBA, NEFA, glikoz, HbA1c, AST, ALT, ALP, GGT, fosfor ve kreatinin) biyobelirteçler kullanarak fizyopatolojik mekanizmanın ortaya koyulması ve metabolik biyobelirteçlerin erken tanı, koruyucu ve tedavi edici protokollerin oluşturulmasına katkı sağlaması amaçlanmıştır. Gebelik toksemisi, sığır, koyun ve keçilerde, gebeliğinin özellikle son dönemlerinde, klinik ve subklinik olarak ortaya çıkan önemli bir metabolik hastalık olup enerji açığının oluşmasına neden olan birçok predispoze faktör sonucunda ketozis tablosu ile kendini göstermektedir. Gebelik toksemisi ile oluşan ketozis hormonal hemostazisi de bozabilmektedir. Bu nedenle, gebelik toksemisine predispoze hayvanlarda insüline direncine yatkınlık oluşabilmektedir. Bu durum, İnsanlarda, Diyabetes Mellitus ve ineklerde ketozise benzerlik göstermektedir. Bu hastalıkların tanı ve tedavilerinde bazı güncel metabolik biyobelirteçler kullanılmaktadır. Yapılan literatür taramasında; koyun gebelik toksemisinde bu metabolik biyobelirteçlerin etki düzeyleri, lipit metabolizması, glikoz ve HbA1c ile ilişkisi hakkında çalışmalara rastlanmamıştır. Bu çalışmada, klinik ve subklinik ketozisli gebe koyunların lipit metabolizması bozukluklarının güncel metabolik biyobelirteçler ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın materyalini; Bingöl ilindeki bireysel yetiştirilen koyun sürülerinden, gebeliğinin son 2-3 haftasında olan koyunlardan, klinik ketozisli (n:20), subklinik ketozisli (n:30) ve sağlıklı (n:20) olmak üzere toplam (n:70) hayvan oluşturdu. Gruplar, koyunların klinik muayene ve BHBA değerlerine göre düzenlendi. Serum BHBA değeri < =0,8 mmol/L olanlar kontrol grubu, 0,8-3 mmol/L arasında olanlar subklinik grubu, >=3 mmol/L olanlar olanlar klinik grubuna dahil edildi. Gruplardaki tüm koyunların klinik muayene (vücut sıcaklıkları, solunum ve kalp frekansları) bulguları ölçülerek kan numuneleri alındı. Biyokimya ölçümleri için geleneksel parametreler olan; BHBA, HDL, LDL, VLDL, trigliserid, AST, ALT, ALP, GGT, glikoz, fosfor, kreatinin, HbA1c ile metabolik biyobelirteç olan; FABP1, asprosin, FGF21 ve PPARα (koyun spesifik ticari ELİSA kitleri) parametrelerinin serum değerleri gruplara göre karşılaştırıldı. Çalışma sonucunda; BHBA, HbA1c, glikoz, LDL, HDL, trigliserid ve fosfor değerleri için tüm gruplarda anlamlı farklılık tespit edildi (p<0,001). GGT, ALP, kreatinin, asprosin ve PPARα, FABP1 klinik grubu ile subklinik grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). FGF21, AST, ALT ve VLDL değerleri her üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilememiştir. Sonuç olarak; koyunların gebelik toksemisinde FABP1, PPARα ve asprosin biyobelirteçlerinin lipit metabolizması ve geleneksel parametreler ile önemli düzeyde anlamlı olduğu tespit edildi. Çalışmada, gebelik toksemisi olan koyunlarda FGF21, FABP1, PPARα ve asprosinin lipit metabolizma bozuklukları ile ilişkili ve ketozis mekanizmasının düzenlenmesinde rol alabilecek biyobelirteçler olabileceği ortaya konuldu. Bu çalışma, bireysel yetiştirilen koyun sürülerinden alınan kan örneklerinden yapıldığı için birçok çevresel değişken (barınak, beslenme, popülasyon yoğunluğu gibi) dikkate alınamamıştır. Bu nedenle, çevresel değişkenlerin kontrol edilebildiği deneysel çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study; Current metabolic (FABP1, FGF21, asprosin and PPARα) and traditional (BHBA, NEFA, glucose, HbA1c, AST, ALT, ALP, GGT, phosphorus and creatinine) changes in lipid metabolism (LDL, HDL, VLDL and triglyceride) shaped in pregnancy toxemia of sheep. It is aimed to reveal the pathophysiological mechanism using biomarkers and to contribute to the creation of early diagnosis, preventive and therapeutic protocols of metabolic biomarkers. Pregnancy toxemia is an important metabolic disease that occurs clinically and subclinically in cattle, sheep and goats, especially in the last stages of pregnancy, and it manifests itself with ketosis as a result of many predisposing factors that cause energy deficit. Ketosis caused by pregnancy toxemia can also disrupt hormonal hemostasis. Therefore, a predisposition to insulin resistance may occur in animals predisposed to pregnancy toxemia. This is similar to ketosis in humans, Diabetes Mellitus, and cows. Some current metabolic biomarkers are used in the diagnosis and treatment of these diseases. In the literature review; No studies have been found on the effect levels of these metabolic biomarkers, lipid metabolism, glucose and HbA1c in sheep pregnancy toxemia. In this study, the relationship between lipid metabolism disorders and current metabolic biomarkers in pregnant sheep with clinical and subclinical ketosis was evaluated. The material of this research; A total of (n:70) animals, including clinical ketosis (n:20), subclinical ketosis (n:30), and healthy (n:20), were formed from individual sheep herds raised in Bingöl province, in the last 2-3 weeks of pregnancy. The groups were arranged according to the clinical examination and BHBA values of the sheep. Those with serum BHBA values <=0.8 mmol/L were included in the control group, those between 0.8-3 mmol/L were included in the subclinical group, and those with >=3 mmol/L were included in the clinical group. Clinical examination (body temperature, respiratory and heart rates) findings of all sheep in the groups were measured and blood samples were taken. Conventional parameters for biochemistry measurements; Metabolic biomarker with BHBA, HDL, LDL, VLDL, triglyceride, AST, ALT, ALP, GGT, glucose, phosphorus, creatinine, HbA1c; Serum values of FABP1, asprosin, FGF21 and PPARα (sheep specific commercial ELISA kits) parameters were compared according to the groups. In the results of working; Significant differences were found in all groups for BHBA, HbA1c, glucose, LDL, HDL, triglyceride and phosphorus values (p<0.001). GGT, ALP, creatinine, asprosin and PPARα were found to be statistically significant between the FABP1 clinical group and the subclinical group (p<0.001). FGF21, AST, ALT and VLDL values were not statistically significantly different between the three groups. In conclusion; FABP1, PPARα and asprosin biomarkers were found to be significantly significant with lipid metabolism and conventional parameters in pregnancy toxemia of sheep. In the study, it was revealed that FGF21, FABP1, PPARα and asprosin may be biomarkers associated with lipid metabolism disorders and may play a role in the regulation of ketosis mechanism in sheep with pregnancy toxemia. Many environmental variables (such as shelter, diet, population density) could not be taken into account, as this study was conducted from blood samples taken from individually reared sheep herds. For this reason, it is thought that there is a need for experimental studies in which environmental variables can be controlled.