Türk Hukukunda grup toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler
Group collective agreements and framework contracts according to the Turkish Law
Yazar: ŞEBNEM KILIÇ
Danışman: PROF. DR. GÜLSEVİL ALPAGUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Grup toplu iş sözleşmeleri = Group collective bargaining agreement ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Çerçeve sözleşmeler = Framework agreements ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
Toplu iş sözleşmelerine ilişkin uygulama esasları ülkelerin sosyo-ekonomik ve hukuki yapısına göre çeşitlilik göstermekte, dolayısıyla ulusal şartlara göre farklılık gösterebilmektedir. Türkiye'nin de üyesi olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) bu esası temel olarak kabul etmektedir. Bununla birlikte ülkelerin kabul edeceği yasal düzenlemeler açısından dikkat edilmesi gereken iki husus vardır. Birincisi, toplu iş sözleşmesi düzeyi merkezileştikçe bununla doğru orantılı olarak toplu iş sözleşmesine tabi olan işçi sayısı artmaktadır. İkinci olarak ulusal şartlara uygun önlemler alınabilir ise de; toplu iş sözleşmesi düzeyinin taraflarca seçilmesi, şayet bu mümkün değilse niteliği itibariyle gerçekten bağımsız bir kurulun düzeye karar vermesi uygundur. 

Anlaşılan o ki, ILO'nun diğer pek çok konunun yanı sıra Türkiye'de işkolu düzeyinde toplu iş sözleşmeleri önünde yasal engel bulunmasına ve toplu iş sözleşmesiyle korunan işçi sayısına yönelik eleştirileri Türk yasa koyucusunu işkolu düzeyinde toplu iş sözleşmeleri üzerine tekrar düşünmeye sevk etmişe benzemektedir. Bu bağlamda 6356 sayılı Kanun, öğretide yaygın olarak işkolu toplu iş sözleşmesine bir geçiş olarak görülen ve geçmişten beri uygulanan grup toplu iş sözleşmesi kurumunu ilk defa olarak yasayla açıkça tanımlamış ve yine ilk defa olarak 'işkolu düzeyinde' yapılacağını belirttiği çerçeve sözleşmelere yer vermiştir.  

Bu belirlemeler ışığında tezimiz kapsamında Türk hukukunda işkolu düzeyinde olduğu iddia edilen çerçeve sözleşmeler ve işkolu toplu iş sözleşmesiyle varılmak istenen amaçları sağladığı kabul edilen grup toplu iş sözleşmelerinin hukuki niteliği, hüküm ve sonuçları incelenecek, özellikle grup toplu iş sözleşmesi olmak üzere her iki sözleşmenin işkolu düzeyinde toplu iş sözleşmelerinden beklenen faydayı sağlayıp sağlamadığı değerlendirilmeye çalışılacaktır. Yapılacak değerlendirmenin ILO standartlarına uyum açısından da önem arz edeceği kuşkusuzdur.

Abstract:
The process of collective bargaining varies by the socio-economical and judicial structures of the countries involved. Therefore, according to ILO the levels, which the collective bargaining takes place would vary significantly by the differences of the national circumstances and, measures appropriate to national conditions shall be taken. First, even though it is possible to take proper measures in accordance with the principals accepted by ILO; it is essential that the level of the collective bargaining is determined by the contracting parties or by a 'truly independent body'. Secondly, the total number of employees covered by collective agreement is very low in Turkey and one of the main goals of the government is to bring the number of employees covered by collective agreements complying with the EU standards. However it is utterly difficult to achieve without the centralization of the collective bargaining process.

Apparently, the culmination of the ILO's critics against Turkey has seemingly induced the Turkish legislator to reconsider the industry level collective bargaining. Within this context, the Law numbered 6356 included 'framework contracts', which was deemed to take place at the 'industry level' and 'group collective agreements' which was widely considered in the doctrine to be a transitional phase for an industry level collective agreement. 

In the light of these definitions, this dissertation aims to analyse the legal characteristics, effects and consequences of the both agreements. This assessment also holds significant importance to determine the compatibility with the ILO standards.