Whıstleblowıng kavramının aihm kararları ve uluslararası düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of the concept of whistleblowing within the framework of ecthr decisions and international regulations
Yazar: MEHMET BATUHAN ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. KUTLUHAN BOZKURT
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Bilgi ifşası = Whistleblowing ; Kamu yararı = Public interest ; Sadakat borcu = Loyalty obligation ; Whistleblowing = Whistleblowing ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Bu tez, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları ve uluslararası
düzenlemeler çerçevesinde whistleblowing (ihbarcılık) kavramını kapsamlı bir
şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, whistleblowingin tanımını
yaparak ve önemini vurgulayarak başlar. Daha sonra, ihbarcılığın tarihsel gelişimi
incelenir ve bu süreçteki önemli gelişmeler ele alınır. Whistleblowingin etik
boyutları analiz edilerek, ihbarcıların rol ve sorumlulukları, ilgili etik ilkeler ve etik
ile hukuki değerlendirmeler arasındaki bağlantı incelenir.
Tezin ana bölümü, AİHM'nin whistleblowing ile ilgili kararlarını analiz eder.
Guja v. Moldova, Heinisch v. Germany Halet v. Luxembourg ve Matúz v. Hungary
gibi önemli davalar, AİHM'nin ihbarcıların korunması ve organizasyonların yasal
çıkarlarının dengelenmesi konusundaki yaklaşımını ortaya koyar. Bu kararlar,
ihbarcıların ifade özgürlüğü ve kamu yararının korunması açısından önemli emsaller
oluşturur. Uluslararası düzeyde, Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve OECD gibi
kuruluşların ihbarcıların korunması ve etik davranışların teşvik edilmesi amacıyla
geliştirdiği çerçeveler ve direktifler incelenir. Türkiye'deki ihbarcılık durumu
değerlendirilir ve iyileştirilmesi gereken alanlar belirlenir. Araştırmanın metodolojisi,
yasal metinler, içtihatlar ve ihbarcılık konusundaki akademik literatürün kapsamlı bir
analizini içerir. Bu araştırma, whistleblowing ile ilgili karşılaşılan zorluklar ve
çözüm önerileri hakkında bir bakış açısı sağlar. Teknolojinin modern ihbarcılık
uygulamaları üzerindeki etkisini gösterir.
Tez, ihbarcıların korunmasını artırmak için pratik önerilerle son bulur. Bu
öneriler arasında yasal çerçevelerin güncellenmesi, kamuoyu bilincinin artırılması ve
destekleyici kurumsal mekanizmaların geliştirilmesi yer alır. Bu önlemler, toplumsal
şeffaflık, hesap verebilirlik ve etik yönetişim kültürünü güçlendirmeye yönelik
adımlar olarak öne çıkar. Bu araştırma, ihbarcılığın etik, hukuki ve pratik boyutlarına
dair değerli bakış açıları sunarak, politika yapıcıları, hukuk profesyonellerini ve
organizasyonları bilgilendirmeyi ve toplumsal yarar sağlamak amacıyla etik
davranışları teşvik etmeyi hedeflemektedir.

Abstract:
This thesis aims to comprehensively evaluate the concept of whistleblowing
within the framework of European Court of Human Rights (ECHR) judgments and
international regulations. The research begins by defining whistleblowing and
emphasizing its importance. Then, the historical development of whistleblowing is
examined and important developments in this process are discussed. The ethical
dimensions of whistleblowing are analyzed, examining the role and responsibilities
of whistleblowers, the relevant ethical principles and the link between ethical and
legal considerations.
The main part of the thesis analyzes the ECtHR judgments on
whistleblowing. Important cases such as Guja v. Moldova, Heinisch v. Germany
Halet v. Luxembourg and Matúz v. Hungary illustrate the ECtHR's approach to
whistleblower protection and balancing the legal interests of organizations. These
judgments set important precedents for whistleblowers' freedom of expression and
the protection of the public interest. At the international level, the frameworks and
directives developed by organizations such as the United Nations, the European
Union and the OECD to protect whistleblowers and promote ethical behavior are
examined. The whistleblowing situation in Turkey is assessed and areas for
improvement are identified. The methodology of the research includes a
comprehensive analysis of legal texts, case law and academic literature on
whistleblowing. This research provides a perspective on the challenges and solutions
for whistleblowing. It shows the impact of technology on modern whistleblowing
practices.
The thesis concludes with practical recommendations to enhance
whistleblower protection. These include updating legal frameworks, raising public
awareness and developing supportive institutional mechanisms. These measures are
steps towards strengthening a culture of societal transparency, accountability and
ethical governance. By providing valuable perspectives on the ethical, legal and
practical dimensions of whistleblowing, this research aims to inform policymakers,
legal professionals and organizations, and to promote ethical behavior for social
good.