İzmir ili ve çevresinde alternatif yumurta üretim sistemlerinin manejman, tavuk refahı ve yumurta kalite özellikleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of alternative egg production systems in İzmir province and its surroundings in terms of manegement, poultry welfare and egg quality characteristics
Yazar: SİBEL ERTOP
Danışman: PROF. DR. ALİ MÜNİR ALTAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada kafes, organik ve serbest yumurta üretim sistemlerinde
yetiĢtiricilik yapan üreticilere uygulanan anket çalışmasıyla gözlem ve kayıt
yoluyla elde ettikleri kalite, performans ve yönetim özellikleri tanımlanmış ve
karşılaştırılmıştır. Ayrıca üreticilerin alternatif üretim yöntemlerine bakış açılarını
ortaya koymak hedeflenmiştir. Tüketicilere yönelik düzenlenen anket
çalışmasında ise tüketicilerin yumurta tüketim alışkanlıkları, satın alma kriterleri
ve yumurta üretim sistemlerinin bilinirliği değerlendirilmiştir. Ayrıca 3 farklı
yumurta üretim sisteminde (kafes, organik, serbest) yetiştiricilik yapan
işletmelerden ilkbahar, yaz ve sonbahar mevsimlerinde toplanan yumurtaların iç
ve dış kalite özellikleri karşılaştırılmıştır.
Çalışma verilerini İzmir ilinde yetiştiricilik yapan 14 yumurta üreticisiyle
yapılan anket sonuçları ve bu işletmelerden toplanan yumurtaların kalite
analizinden elde edilen veriler ile tüketicilerle yapılan (119 anket) anket sonuçları
oluşturmuştur.
Çalışma verilerinin değerlendirilmesi sonucunda, serbest yetiştiricilik yapan
üreticilerde deneyim eksikliği olduğu tespit edilmiştir. Farklı yetiştirme sistemi
üreticilerinin hepsinin kullandıkları sistemlerden memnun oldukları saptanmıştır.
Hayvan sağlığı ve refahı bütün sistemlerde ortak memnuniyet konusu olarak
belirlenmiştir. Organik yetiştiricilik yapan üreticilerin tüketici taleplerinden ve
personel sağlık ve refahından memnun olmadıkları saptanmıştır. Üreticilerin
gelecekte organik yumurta fiyatlarının azalacağını, serbest yumurta fiyatlarının
artacağını düşündükleri tespit edilmiştir. Üreticiler ayrıca alternatif üretim
viii
sistemlerinin pazarlama kanallarını yeterli bulmamaktadır. Tüketicilerin alternatif
üretim yöntemlerini tercih ederken zorlandıkları ve yöntemleri ayırt etmekte
güçlük çektikleri ortaya çıkmış ve bu durumun tüketicilerin üretim yöntemleri
hakkındaki bilgi eksikliğinden kaynaklandığı saptanmıştır. Tüketicilerin organik
ve serbest koşullarda üretilen yumurtayı tercih etmelerinde eğitim durumu, gelir
düzeyi, meslek gibi faktörlerin önemli olduğu bulunmuştur. Tüketicilerin yumurta
satın alırken tazelik, doğallık ve güvenilirlik kriterlerine önem verdikleri tespit
edilmiştir. Elde edilen verilerde tüketicilerin organik ve serbest koşullarda üretilen
yumurtaları tüketme ve tüketmeme nedenleri ortaya konulmuştur. Serbest
yumurtaların tüketilme nedeni doğal olması, güvenilir bulunması ve çocukların
sağlığı için iyi olması, tüketmeme nedeni ise gerçekten serbest yetişen tavuk
yumurtası olmadığını düşünmeleridir. Organik ürünlerin tüketilme nedeni ise
kimyasal girdi kullanılmaması, sağlık, tazelik olarak belirtilirken, tüketmeme
nedenleri olarak da organik gıdaların pahalı olması ve gerçekten organik olduğuna
inanmamak olarak saptanmıştır. Tüketicilerin organik ürünler için ne kadar fiyat
farkı ödemeye istekli oldukları belirlenmiştir. Tüketicilerin %62‟si organik
yumurta için %20‟ye kadar fiyat farkı ödemeye istekli olurken, % 4.2‟sinin 1
misli fiyat ödemeye istekli olduğu saptanmıştır. Analiz edilen yumurtaların, iç ve
dış yumurta kalitesinde yetiştirme yöntemine göre istatistiki olarak önemli
farklılıklar bulunmuştur. Geleneksel kafes sistemlerinde yumurta ağırlığı ve
albümin kalitesi daha yüksek ve kirli yumurta oranı daha düşük saptanmıştır.
Tüketiciler için önemli tercih kriteri olan yumurta sarı rengi bakımından
yetiştirme sistemleri arasında önemli bir farklılık olmadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak ise, üreticilerin deneyim eksikliğinin giderilmesi için daha çok
saha araştırması yapılması ve toplanan bilgilere göre çözüm önerileri sunulması
gerekir. Satılabilir yumurta oranını ve yumurta kalite özelliklerini arttırmak için
özellikle alternatif yumurta üreticilerinin bakım ve yönetim uygulamalarına dikkat
etmesi önerilebilir. Tüketicilerin ise yumurta üretim sistemleriyle ilgili bilgi
eksikliklerinin giderilmesi gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yumurta, alternatif yetiştirme sistemleri, yumurta
tüketici anketi, yumurta üretici anketi, yumurta kalitesi

Abstract:
In this study, the quality, performance and management characteristics
obtained by observation and recording of the producers who engaged in
convantional cage, organic and free range production systems are defined and
compared. It is aimed to reveal the perspectives of producers on alternative
production methods. In the survey conducted for consumers, it was aimed to
reveal the egg consumption habits, purchasing criteria and the awareness of egg
production systems of consumers. In addition, the external and internal quality
characteristics of the eggs collected in spring, summer and autumn seasons from 3
different housing systems (cage, organic, free-range) are compared.
The data of the study consisted of the survey data made with 14 egg
producers engaged in poultry in Ġzmir and the data analysis of the eggs collected
from these enterprises and the data analysis of the survey conducted with
consumers (119 survey).
As a result of the study data, it was found that there is a lack of experience
in producers engaged in free-range. It was found that all housing system
producers were satisfied with the systems they used. Animal health and welfare
have been identified as common satisfaction in all systems. It was determined that
organic farming producers were not satisfied with consumer demands and
personnel health and welfare. It was determined that the producers think that
organic egg prices will decrease and free- range egg prices will increase in the
future. Producers also do not find the marketing channels of alternative production systems sufficient. It was revealed that consumers had difficulty in choosing
alternative production methods and had difficulty in distinguishing the methods.
The reason for this was determined by the lack of information about the
production methods of the consumers. It was found that factors such as education
level, income level and occupation were important for the consumers to choose
the eggs produced under organic and free-range conditions. It was determined that
consumers give importance to freshness, naturalness and food safety criteria when
buying eggs. In the data obtained, the reasons of the clients to consume and not to
consume the eggs produced under organic and free-range conditions were
exposed. The reason for the free-range eggs to be consumed is to be natural, safe
and good for the health of children, the reason of the clients for not consuming the
free-range chicken eggs were their disbelief that free-range egg production is
possible. The reason for the consumption of organic products is found to be nonuse of chemical inputs, healthiness, freshness on the other hand, the reason for not
consuming organic foods are being expensive and disbelief that it is really
organic. It was determined that consumers are willing to pay price difference for
organic products. While 62% of the consumers were willing to pay up to 20%
price difference for organic eggs, 4.2% were found to be willing to pay 1 times
price. Statistically significant differences were found in the internal and external
egg quality of the analyzed eggs according to the housing systems. In
conventional cage systems, egg weight and albumin quality were higher and dirty
egg rate was lower. It is determined that there is no significant difference between
egg systems in terms of egg yellow color which is an important preference
criterion for consumers.
As a result, in order to eliminate the lack of experience of the producers,
more field research and solution suggestions should be made according to the
collected information. In order to increase the marketable egg rate and egg quality
characteristics, it may be recommended that alternative egg producers pay
attention to maintenance and management practices. Consumers lack of
knowledge about egg production systems should be eliminated.
Keywords: Egg, Alternative Housing Systems, Egg Consumer Survey,
Egg Producer Survey, Egg Quality