Çağdaş Türk sanatında yerellik üzerine metafor yansımalar
Metaphor reflections on locality in contemporary Turkish art
Yazar: ZEYNEP ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE AZAMET
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu tez, çağdaş sanat bağlamında Türk kültüründe yerellik kavramını ve yerel unsurların sanatta nasıl ele alındığını incelemektedir. Yerellik, oldukça geniş bir kavram olması nedeniyle, bu çalışmada özellikle Türk kültürü çerçevesinde ele alınmıştır. İlk olarak, Türk kültürüne özgü yerellik kavramı ve bu kavramın sosyo-kültürel boyutları incelenmiştir. Türk kültüründe köklü bir geçmişe sahip olan doğum, sünnet, evlilik ve ölüm gibi önemli ritüellerin toplumsal hafıza ve sanattaki izdüşümleri değerlendirilmiştir. Giyim kuşam, geleneksel motifler ve halk sanatı gibi unsurlar, kültürel kimliğin birer yansıması olarak incelenmiş ve bu unsurların tarihsel ve kültürel önemi vurgulanmıştır. Ayrıca, halk inançlarının bireylerin günlük yaşamında ve sanatında nasıl rol oynadığı, nazardan korunma ve şifa yöntemleri gibi geleneksel uygulamalarla birlikte incelenmiştir.
Tezde yer alan sanatçıların çalışmaları, yerellik bağlamında ele alınmıştır. Yerel temaların Türk sanatındaki yansımaları, sanatçıların eserleri üzerinden analiz edilmiştir. Mehmet Siyah Kalem, Cevat Dereli, Turgut Zaim, Fikret Otyam gibi sanatçıların eserlerinde yerel kültürün, halk geleneklerinin ve motiflerin sanatsal ifadeleri incelenmiştir. Süleyman Saim Tekcan Ergin İnan, Mehmet Aksoy, Ramazan Can gibi çağdaş sanatçıların eserlerinde yerel temaların sanata yansımaları ve bu temaların metaforik anlamlarla nasıl zenginleştirildiği çalışmanın odak noktalarından biridir. Bu çalışmada, araştırmacının kişisel sanatsal uygulamalarına da yer verilmiştir. Araştırmacı, yaşadığı bölgenin kültürel hafızasında bulunan geleneksel şifa yöntemlerini çağdaş bir sanat pratiğiyle yeniden yorumlamış; halk arasında kullanılan bu yöntemleri sanatsal bir yaklaşımla izleyicilere sunarak, kültürel belleğin sürdürülebilirliğine katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Bu uygulamalar, halk arasında varlığını sürdüren geleneksel inanç öğelerini içermekte olup, araştırmacının sanatsal üretimlerinin temel temasını oluşturmaktadır.

Abstract:
This thesis examines the concept of locality within the context of contemporary art and how local elements are addressed in Turkish culture. Given that locality is a broad concept, this study focuses specifically within the framework of Turkish culture. Initially, the concept of locality unique to Turkish culture and its socio-cultural dimensions are analyzed. The social memory and artistic reflections of significant rituals deeply rooted in Turkish culture such as birth, circumcision, marriage, and death are evaluated. Elements such as clothing, traditional motifs, and folk art are examined as reflections of cultural identity, emphasizing their historical and cultural significance. Additionally, the role of folk beliefs in individuals' daily lives and in art is explored, along with traditional practices like protection from the evil eye and healing methods.
The works of artists featured in this thesis are examined within the context of locality. The reflections of local themes in Turkish art are analyzed through the artists' works. Artists such as Mehmet Siyahkalem, Cevat Dereli, Turgut Zaim, and Fikret Otyam have been studied for how local culture, folk traditions, and motifs are expressed artistically. The focus of this study is also on how contemporary artists like Süleyman Saim Tekcan, Ergin İnan, Mehmet Aksoy, and Ramazan Can have reflected local themes in their works and enriched them with metaphorical meanings. This study also includes the researcher's personal artistic practices. The researcher reinterprets traditional healing methods rooted in the cultural memory of their region through contemporary artistic practices, presenting these folk methods to the audience and contributing to the sustainability of cultural memory. These applications, which incorporate traditional belief systems still prevalent in the community, form the core theme of the researcher's artistic production.