2020 yılında Türkiye havalimanlarında COVID-19 pandemisine yönelik alınan sağlık tedbirlerinin incelenmesi
Investigation of health measures taken against the COVID-19 pandemic at Türkiye airports in 2020
Yazar: ZÜLEYHA TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN BEKTEMÜR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hava alanları = Airports ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research

Özet:
Amaç: 1.01.2020-31.12.2020 tarihleri arasındaki COVID-19 vaka sayıları değişimiyle, havacılık ve sağlık otoritelerince önerilen ve alınan sağlık tedbirlerinin Türkiye havalimanları özelinde dış hat yolcu sayılarına yansımasının incelenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç-Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı kesitsel bir çalışmadır. Araştırmada,ulusal sağlık ve havacılık yetkili otoritelerinden elde edilen ikincil veri kaynaklarından yararlanılmıştır. Veriler, SPSS 25 paket programı kullanılarak zaman serisi analizi yöntemleri ve Excel 2013 programında tanımlayıcı istatistik düzeyinde incelenmiştir.
Bulgular: Türkiye'de sivil hava trafiğine açık 56 havalimanının %41'inde (n=23) 24 saat boyunca; %59'unda (n=33) ise uçak iniş-kalkış saatlerinde olmak üzere sağlık hizmet sunumu gerçekleştirilmektedir. Havalimanlarının %42'si (n=24) havalimanı sağlık denetleme merkezine sahiptir. 2020 yılındaki toplam dış hat yolcu sayısı 2019 yılına göre %71 azalış göstermiş olup, en keskin düşüş %100'e yakın seyreden yılın ikinci çeyreğinde yaşanmıştır. Zaman serisi analizinde seride trend etkisine ilişkin bir kanıt elde edilememiştir. Aylık dış hat yolcu sayılarındaki değişimin rassal olmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç: Salgının erken dönemlerinde vaka sayısı artışının havalimanlarında alınan halk sağlığı tedbirlerini direkt olarak artırdığı ve dış hat yolcu sayısında ciddi düşüşlere neden olduğu saptanmıştır. Uzamış salgın durumlarında alınan halk sağlığı tedbirlerinin ve seyahat kısıtlamalarının çok boyutlu risk değerlendirmesi yapılarak uygulanması önerilir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, halk sağlığı, havalimanı, sağlık tedbirleri, seyahat kısıtlamaları, uluslararası yolcular

Abstract:
Aim: With the change in the number of COVID-19 cases between 1.01.2020-31.12.2020, it is aimed to examine the reflection of the health measures recommended and taken by the aviation and health authorities on the number of international passengers in Turkey's airports.
Material-Method: This research is a descriptive cross-sectional study. In the research, secondary data sources obtained from national health and aviation authorities were used. The data were analyzed using the SPSS 25 package program using the time series analysis methods and the Excel 2013 program at the descriptive statistics level.
Results: In Turkey, out of 56 airports open to civil air traffic, 41% (n=23) of them provide 24 hours, 59% (n=33) of them provide health services during the landing-departure hours. 42% (n=24) of airports have airport health inspection centers. The total number of international passengers in 2020 decreased by 71% compared to 2019, and the sharpest decreases was experienced in the second quarter of the year at about 100%. In the time series analysis, there was no evidence of the 
trend effect in the series. It has been determined that the change in the number of monthly international passengers is not random.
Conclusion: It has been determined that the increase in the number of cases in the early stages of the pandemic directly increased the public health measures taken at the airports and caused serious decreases in the number of international passengers. It is recommended that the public health measures and travel restrictions taken in cases of prolonged epidemics be implemented by making a multidimensional risk assessment. Keywords: airport, COVID-19, health measures, international passengers, public health, travel restrictions