Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda belirti özelliklerinin disregülasyon profili ve duygusal uyarılma düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relation between dysregulation profile, emotional arousal and symptom properties in children with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: CANDAN TAŞKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. SADRİYE EBRU ÇENGEL KÜLTÜR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Duygu = Emotion ; Duygu hayatı = Affect ; Galvanik deri cevabı = Galvanic skin response ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı konan çocukların davranışsal ve bilişsel özellikleri ile duygusal uyaranlara yanıtlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 6 – 12 yaş arası, nörolojik ve/veya kronik bir hastalığı olmayan, zeka bölümü 70 ve üzerinde DEHB grubunda 48, kontrol grubunda 22 katılımcı değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında bu yaş grubunda sık görülen psikopatolojileri taramak amacıyla Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇGDBŞÖ-ŞY) kullanılarak yarı yapılandırılmış klinik görüşme yapılmıştır. Katılımcılar, çocukların doldurduğu Çocuklar için Anksiyete Duyarlılığı Ölçeği (CADÖ) ve anne babaların doldurduğu 6-18 Yaş Çocukları İçin Çocuk Davranış Kontrol Listesi (ÇDKL), Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA), McMaster Aile Değerlendirme Aracı (MMADA), Okul Çağı Çocukları için Mizaç Ölçeği (OÇMÖ), Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği - Turgay (T-DSM-IV) ve Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48) ile değerlendirilmiştir. Yürütücü işlevleri değerlendirmek için Stroop ve iz sürme testi kullanılmıştır. Duygusal yanıtlarının değerlendirmesi için Uluslararası Duygusal Resim Sistemi'nden (UDRS) seçilen resimlere verilen subjektif ve objektif (deri iletkenliği yanıtı) yanıt incelenmiştir. DEHB grubunda disregülasyon profili % 58,3 oranında görülmüştür. DEHB grubunda disregülasyon profili varlığında davranış sorunları ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu (KOKGB) belirtilerinin, KOKGB eş tanısının ve DEHB kombine alt tipinin daha sık görüldüğü bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), duygu ayarlama, disregülasyon profili, Uluslararası Duygusal Resim Sistemi (UDRS), deri iletkenliği yanıtı.

Abstract:
In this study we aimed to evaluate behavioral and cognitive properties, and affective responses in children with the diagnosis of attention deficit hyperactivity disorder (ADHD). On this aim, 48 children with the diagnosis of ADHD and 22 children in the control group who were between 6-12 years of age, had IQ >70, and had no chronic and/or neurologic disorders were evaluated. All children were interviewed by using Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children- Present and Lifetime version (K-SADS-PL) to screen frequent psychopathologies for these ages. All subjects were evaluated with Childhood Anxiety Sensitivity Index (CASI) that was completed by children and with Child Behavior Checklist 6-18 (CBCL), The Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), McMaster Family Assessment Device (FAD), School-Age Temperament Inventory (SATI), The Turgay DSM-IV Based Disruptive Behavior Disorders Child and Adolescent Rating and Screening Scale (T-DSM-IV-S), Conners' Parent Rating Scale (CPRS-48) that were completed by parents. Stroop and Trail Making tests were used to examine executive functions. In order to evaluate emotional responses, International Affective Picture System and subjective and objective (skin conductance response) responses that are given to selected pictures were examined. 58,3 % of children with ADHD were identified with dysregulation profile. In ADHD group, conduct problems, oppositional defiant disorder symptoms, and ADHD-combined type were found to be more frequent when dysregulation profile was associated with ADHD diagnosis.

Key words: attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), emotion regulation, dysregulation profile, International Affective Picture System (IAPS), skin conductance response.