Uluslararası hukukta hükümetlerin tanınması: Birleşmiş Milletlerde kolektif tanıma ve akreditasyon
The legitimacy issue of governments in international law
Yazar: GONCA ÜNAL
Danışman: PROF. DR. CAVİD ABDULLAHZADE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Demokratik meşruiyet = Democratic legitimacy

Özet:
Uluslararası hukukta hükümetlerin tanınması ve meşru hükümet mefhumu
ağırlıklı olarak devletlerin tanınmasıyla ilgilenen öğretinin gölgesinde kalmıştır.
Halbuki devletlerde tanıma çok daha statik, bir kere tanınmakla kesinleşen ve
sıklıkla kesintisiz bir şekilde sürdürülen bir statü iken, hükümetlerin tanınması hem
hükümetlerin meşru ya da gayrimeşru bir biçimde sürekli değişiyor olması hem de
tanımanın atfedilmesi konusunda devletlerin dayandığı siyasi çıkarlar dolayısıyla
oldukça dinamiktir. Devletlerin tanınmasına özgülenen birçok tasnif hükümetlerin
tanınması için de geçerlidir ve dolayısıyla hükümetlerin tanınması; işlemin kurucu
ya da beyan edici nitelikte olması, de jure veya de facto gerçekleştirilmesi, hemen
veya bir koşula bağlanarak atfedilmesi gibi birçok açıdan değerlendirilmeye
müsaittir.
Teorik çerçeve içinse geçen yüzyıl, hükümetlerin tanınması ya da bir siyasi
birime hükümetsel statü atfedilmesine dair çeşitli doktrinler geliştirilmesine şahit
olmuştur. Estrada ya da Tobar doktrini gibi doktrinler başkaca sebepler dolayısıyla
çeşitli zafiyetler barındırırken buradaki asıl tartışma doktrinlerin çoğunun yeni
hükümetin meşruiyetinin kaynağını nereden aldığına odaklanmasıdır. Hükümetin
meşruiyetinin menşeinden ziyade tanımanın kim veya kimler tarafından
atfedildiğine dair bir tasnifin daha muteber kabul edileceği meselesini tartışmasının
merkezine alan bu çalışmada; oldukça sübjektif ve ihtilaflı bireysel tanımalar yerine
kolektif tanıma doktrinine başvurulacaktır. Bir devleti temsile yetkili olduğu
iddiasını taşıyan siyasi bir birime, bir uluslararası örgüt nezdinde hükümetsel statü
atfedilmesi literatürde kolektif tanıma olarak yer almaktadır.
Çalışma bilimsel bir kapsam ve evrensel yeknesaklık için temel olarak
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun tanıma pratiği ile sınırlandırılırken, hükümetsel
statüye ilişkin münferit kararlar, memorandumlar ve uluslararası düzenlemeler
değerlendirilecek ve akreditasyon sürecinin hükümetsel statünün belirlenmesinde bir
araç olarak kullanılıp kullanılamayacağı sorusuna cevap aranacaktır.
Anahtar kelimeler: Hükümetlerin tanınması, meşruiyet, kolektif tanıma,
Birleşmiş Milletlerde temsil, akreditasyon.

Abstract:
The recognition of governments and the concept of legitimate government in
international law have largely remained in the shadow of the doctrine that primarily
focuses on the recognition of states. While state recognition is a more static
concept—establishing a definitive and often uninterrupted status upon recognition—
the recognition of governments is inherently dynamic. This dynamism stems from
the frequent and sometimes illegitimate changes in governments and the political
interests that influence states' decisions regarding recognition. Many classifications
applicable to the recognition of states are also relevant to the recognition of
governments. Consequently, government recognition can be assessed in terms of
whether the act is constitutive or declaratory, whether it is granted de jure or de
facto, and whether it is immediate or subject to conditions.
Over the past century, various doctrines have emerged concerning the
recognition of governments or the attribution of governmental status to a political
entity. While doctrines such as the Estrada or Tobar doctrines contain certain
weaknesses due to various reasons, the primary debate revolves around the source of
a new government's legitimacy. This study, however, centers on the argument that a
classification based on who attributes recognition, rather than the source of
legitimacy itself, is more tenable. To that end, the collective recognition doctrine is
preferred over highly subjective and contentious individual recognitions. In
international legal scholarship, the attribution of governmental status to a political
entity claiming to represent a state before an international organization is considered
a form of collective recognition.
For scientific rigor and universal consistency, this study primarily focuses on
the recognition practice of the United Nations General Assembly. It examines
individual decisions, memoranda, and international regulations regarding
governmental status and seeks to determine whether the accreditation process can be
utilized as a mechanism for establishing governmental status.
Keywords: Recognition of governments, legitimacy, collective recognition,
representation in the United Nations, accreditation.