Enerji ve maliyet etkin tarihi yapı restorasyon sürecinin çok kriterli karar verme metodu ile belirlenmesi
Determination of energy and cost effective historic building restoration process with multi-criteria decision making method
Yazar: EBRU ULAŞ SARIAYDIN
Danışman: PROF. HİCRAN HANIM HALAÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Bina enerji performans iyileştirmesi alan yazınına ait güncel literatürde çok sayıda 
müdahale alternatifleri yer almakta ve enerji performansına etkileri tartışılmaktadır. Bu 
çalışma, bugün için performansı etkin kabul edilen enerji iyileştirme müdahalelerinin 
iklim krizi etkisi ile öngörülen gelecek yıl iklim şartlarındaki enerji performanslarını
araştırmaktadır. Günümüz iklim şartlarında test edilen iyileştirme müdahalelerinin 
öngörülen gelecek iklim şartlarındaki enerji performans tespiti ile tasarı aşamasındaki 
projeler için dikkat oluşturmak amaçlanmaktadır. Çalışmanın yönteminde, literatürdeki 
enerji iyileştirme müdahale çeşitliliği üç çerçevede sınırlandırılmakta ve üç farklı konsept 
müdahale paketi kurgulanmaktadır. Müdahale paketleri, 2023, 2050 ve 2080 yıllarına ait 
üç farklı iklim şartlarında değerlendirilmekte ve böylelikle 9 farklı enerji iyileştirme 
senaryo modeli oluşturulmaktadır. Tez içerisindeki baz model verileri, bir kültürel miras 
binasını temsil etmekte ve çalışma, bir vaka analizi sunmaktadır. Ele alınan tarihi yapı 
için alternatif enerji iyileştirme paketleri beş kriter çerçevesinde analiz edilmekte ve en 
verimli paket değerlendirmesi çok kriterli karar verme metodunun (ÇKKV) TOPSIS 
yaklaşımı ile sağlanmaktadır. Değerlendirmede; yıllık toplam enerji tüketimi, karbon 
emisyonu, ısıl konfor, tarihi miras değeri ve geri ödeme süresi kriterleri kullanılmaktadır.
Çalışma sonucunda, tüm kriterlerden elde edilen toplam puanlar ile müdahale 
paketlerinin karşılaştırması sunulmaktadır. Birden fazla kriterin dahil olduğu çalışma 
metodu, tarihi yapılarda uygulanacak müdahalelerde, enerji verimliliği kadar tarihi yapı 
ile uyum kriterinin önemini ve enerji performans iyileştirmesi hedefi ile kurgulanan tüm 
çalışmalarda gelecek iklim projeksiyonunun gerekliliğini nicel veriler ile sunmaktadır.

Abstract:
There are many intervention alternatives in the building energy performance 
improvement literature. In this thesis, it is aimed to identify the low performance of 
retrofit interventions that respond positively to today's climatic conditions in the next 
year's climatic conditions and to create caution for projects in the design phase. In the 
methodology of the study, the diversity of energy improvement interventions in the 
literature is limited in three frameworks and three different conceptual intervention 
packages are constructed. The intervention packages are evaluated in three different 
climatic conditions for the years 2023, 2050 and 2080 and thus 9 different energy 
improvement scenario models are created. The base model data in the thesis represents a 
cultural heritage building and the study presents a case study. Among the alternative 
energy retrofit packages, the most efficient package is evaluated using multi-criteria 
decision making. The improvement impact of the intervention packages on the base 
model is analyzed based on five criteria: total annual energy consumption, carbon 
emissions, thermal comfort, heritage value and payback period. Scores are assigned to 
the energy retrofit intervention packages using the TOPSIS approach of the CRM method, 
the packages are ranked and comparisons are made between the packages. The findings 
of the thesis quantitatively demonstrate the importance of the criteria of harmony with 
the historical building as well as energy efficiency in the interventions to be applied in 
historical buildings and the necessity of future climate projection in all studies designed 
with the aim of energy performance improvement.