Türkiye'de kamu harcamalarının yansıması
The incidence of the public expenditure in Turkey
Yazar: YÜCEL SAĞIR
Danışman: PROF. DR. DURAN BÜLBÜL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Fayda = Utility ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Transfer harcamaları = Transfer expenditures

Özet:
Kamu harcamaları kamusal politikaların uygulanmasında en önemli araçlardan bir tanesidir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde kamu harcamalarının bileşeni ve bunların hangi gelir gruplarına ne kadar ulaştığı önemli bir konudur. Çalışmada kamu harcamalarının (eğitim, sağlık, transfer harcamaları ) hangi gelir gruplarına yansıdığı ortalama fayda yansıma analizi ile gerçekleştirilmiştir. Daha sonra ortalama fayda yansımasının statik olma gibi belirli eksikliklerini gideren marjinal fayda yansıması analizi gerçekleştirilmiştir. Marjinal fayda yansıma analizi önce ortalama fayda yansımasının yıllar içinde değişimi ile daha sonra da eğitim harcamalarını parametrik olmayan yöntem (lojistik regresyon analizi) ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada temel olarak TÜİK 2013 -2017 yılları arası Hanehalkı Bütçe Anketi verileri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda ilköğretim harcamalarının fakir yanlısı olduğu ancak en düşük gelir diliminin politikalara hassas olduğu, ortaöğretim harcamalarının nispeten fakir yanlısı olduğu, yükseköğretim harcamalarının zengin yanlısı olduğu ancak zamanla fakir gruplar yönünde gelişmekte olduğu görülmektedir. Her ne kadar, yükseköğretime bütçeden ayrılan pay OECD ortalamasına göre yüksek olmasına rağmen, harcamalar görece zengin yanlısıdır. Sağlık harcamalarının nispeten fakir yanlısı olduğunu görmekteyiz. Transfer harcamalarının genelinin fakir yanlısı olduğu ancak tarımsal desteklerin zengin yanlısı olduğu ve bu durumda bir gelişme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Public expenditure is one of the important instruments of public policies. Components of public expenditure and which income groups are beneficiary about public expenditure are crucial subjects in developing countries such as Turkey. In this work, the incidence of public expenditure (education, health, transfer ) is calculated by (average) benefit incidence methodology. Later, marginal benefit incidence is calculated due to the some limitations of the average benefit incidence such as being static. Marginal benefit incidence is calculated first with the change of the average benefit incidence over years, then non - parametric method (logistic regression). In this work, we use Turkısh Household Budget 2013-2017 micro data. The result of our study is that primary education expenditure is propoor, however the least poor segment is sensitive any political changes. Secondary school expenditure incidence is not entirely propoor, however there is a tendency towards propoor. Higher education expenditure is pro rich, but there is positive tendency for poor segments. Although the public budget share of higher education is higher compared to OECD average, the expenditure incidence is quite pro rich. Health expenditure is relatively propoor (potentially). However the tendency of incidence of health expenditure is not pro poor. Transfer expenditures are in general pro poor except agricultural subsidies and there is no evidence to improve in this subject.