Akreditifte bankanın hukuki sorumluluğu
Legal responsibilities of the bank in letters of credit
Yazar: NİHAT ŞENOL UZUN
Danışman: PROF. DR. MURAT ALIŞKAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Hukuk = Law
Dizin: Akreditif = Letter of credit ; Banka hukuku = Banking law ; Bankalar = Banks ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Lehdar = Beneficiary ; Sorumluluk = Responsibility ; Ticaret hukuku = Commercial law ; UCP 600 = Uniform Customs and Practices 600

Özet:
Uluslararası ticarette ithalatçı ve ihracatçıyı malın sözleşmeye uygun teslimi ve ödemenin tam olarak yapılması özelinde bir araya getiren; bu konuda merkeze, aracılık vazifeli bir güven kurumu olarak bankayı koyan akreditif uygulaması, ödeme yöntemleri içerisinde yüzyıllardır itibarlı bir konumdadır. Ancak UCP 600 kuralları ile birlikte dahi, akreditif bankalarının koyduğu rezerv oranlarının düşmediği, uluslararası ticarette bu konuda yeknesak bir uygulamanın sağlanamadığı ve hukuki ihtilafların çözümünün tam olarak temin edilemediği görülmektedir. 

Bu çerçevede akreditife ve akreditifte bankaların genel sorumluluklarını kısaca değinildikten sonra akreditif bankalarının temel görevi olan, lehdar tarafından kendilerine ibraz edilen akreditif belgelerini incelemeleriyle ilgili karşılaşabilecekleri hukuki ihtilaflara değinilmiştir. Bu süreçler hakkında uygulamadaki somut örnekler üzerinden hareket etmek suretiyle de hukuki çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Bu kapsamda akreditifte mücerretlik ve sıkı değerlendirme ilkeleriyle birlikte akreditifte sahtelik/hile, geçersizlik, illegallik, orijinallik, lehdarın ihmali, dürüstlük ilkesi ve sözleşmesel kısıtlamalar üzerinde durulmuştur. Aynı zamanda, akreditifin taraflarından birinin iflasında ve görevli bankanın, akreditif bankasının bir acentesi olarak kabul edilebildiği durumlarda, akreditif bankasının hukuki sorumluluklarının neler olacağı üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Letters of credit which brings importers and exporters together for delivery of the goods conforming with the agreement and full payout and also puts the bank in the central point as a creditworthy institution as an intermediary bank is a prestigious position for centuries in international trade payment methods. However, it is seen that the rates of discrepancies has not decreased and solutions to the legal conflicts and uniform applications in international trade in this issue has not been provided and even with the UCP 600 rules. 

In this frame, after addressing briefly the general legal responsibilities of the banks in letters of credit, the legal conflicts that the banks may face has been mentioned and legal solutions has been tried to be developed with the examples through the practice of law on the process of examination of the letters of credit documents which is the main duty of the banks in letters of credit. Within this scope together with principles of autonomy and strict compliance; fraud, nullity, originality, unconscionability, illegality exceptions, the principle of honesty and negative stipulations has been emphasised. At the same time, the legal responsibilities of the letters of credit banks in the situations of bankruptcy of one side of letters of credit and the if the nominated bank is considered as an agent of the issuing bank has been evaluated.