Trombositopeni ön tanısı ile tetkik edilen çocukların klinik ve laboratuvar bulgularının retrospektif incelenmesi
Clinical and laboratory analysis of children who follow up with thrombocytopeni̇a: A retrospective study
Yazar: YASEMİN DENKBOY ÖNGEN
Danışman: PROF. DR. BİROL BAYTAN
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Purpura-trombositopenik = Purpura-thrombocytopenic ; Purpura-trombositopenik-idyopatik = Purpura-thrombocytopenic-idiopathic ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Trombositopeni = Thrombocytopenia ; Çocuklar = Children

Özet:
Çalışmamız Ocak 2010-Aralık 2015 tarih aralığında Uludağ
Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi
Hastanesi'ne başvuran ve trombositopeni saptanan çocuklarda; nedenleri
araştırmak, tedavi ve takip stratejilerini değerlendirmek, tanıdaki ve
tedavideki gecikmeleri azaltmak amacıyla yapıldı.
Çalışmada 2005-2015 yılları arasında trombositopeni ile ilişkili İCD
kodu olan 1500 hastanın klinik ve laboratuvar bulguları elektronik dosya
sisteminden geriye dönük olarak incelendi. Altı yüz yetmiş dört hastanın
hemogramında trombositopeni saptanmadığı için (yanlış İCD kodu girilmiş),
73 hastanın dosyasına ulaşılamadığı için, 232 hasta aktif kemoterapi
tedavisine devam ettiği için ve 81 hasta bilinen malign olmayan hematolojik
hastalık ile takipli olduğundan çalışmadan çıkarıldı. Toplam 440 hasta ile
trombositopeni formu dolduruldu.
Hastaların %59'u (n:259) erkek, %41'i (n:181) kız cinsiyete sahipti ve
ortalama yaşı 6,6±2,1 yıl (1 gün-18 yaş) olarak hesaplandı. En sık
trombositopeni nedeni %62 ile immun trombositopeni (İTP) olarak bulundu.
İTP hastalarının % 49,2'sinde geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu
öyküsü mevcuttu. İTP hastalarının %7'sinde viral seroloji pozitifliği saptandı.
Otoimmun tetkikler %18 hastada pozitif olarak bulundu. Aşı öyküsü
sorgulandığında; 40 hastada son 6 hafta içinde aşı yaptırma öyküsü
mevcuttu. İmmun trombositopeni olarak değerlendirilen 258 hastanın
27'sinde (%10,5) ilaç kullanımına bağlı trombositopeni saptandı. Tüm
hastaların %6,1'inin (n:27) yenidoğan döneminde olduğu görüldü. İTP
hastalarının 137'sine (%53,1) tedavi verildi. Tüm İTP hastalarının 208'inde
(%80,6) trombosit normale dönme süresi 0-3 ay arasındaydı. Kronikleşme
görülen 36 hastanın 25'inin (%28,1) birincil İTP ve sadece 11'inin (%6,5)
ikincil İTP olduğu görüldü. ITP ile izlenen 23 hastada kanama atağı saptandı.
Bu kanama atakları yaşamı tehdit edecek ciddiyette değildi ve yalnızca tedavi
planında belirleyici oldu.
iii
Çeşitli çalışmalarda kızlarda İTP sıklığının daha fazla olduğu
belirtilmekte olup; otoimmunitenin daha sık görülmesi kız çocuklarda İTP'nin
daha sık görülmesini açıklayıcı olabilir. Çalışmamızda yılda başvuran
trombositopeni insidansı 100 000 hastada 8,4 ve İTP insidansı 5,1 olarak
bulunmuştur bu sonuçlar literatür ile uyumludur. Bir çok çalışmada İTP'nin en
sık görülme yaş aralığı 6-10 yaş civarı olarak belirtilmiştir. Çalışmamızda da
benzer şekildedir. Çalışmamızda literatürle uyumlu olarak mevsimsel farklılık
saptanmamış olup geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu predispozan
olarak bulunmuştur. Otoantikor pozitifliği saptanan hastalar
değerlendirildiğinde kronikleşme açısından ilişki bulunamadı. Aşı sonrası
gelişen İTP hastalarında aşıların tekrar dozunda tekrar İTP gelişimi
izlenmedi. Özellikle antiepileptik olarak kullanılan ilaçların yan etkisi olarak
trombositopeni gelişebileceği gözlendi. Yenidoğan döneminde trombositopeni
saptanan hastaların altta yatan sebebe yönelik tedavisi sonucu trombosit
sayılarının normale geldiği görüldü. İntravenöz immunglobulin tedavisine
yanıt süresi 36,8±1,2 saat ve steroid tedavisine yanıt süresi 63,2±1,2 saat
olarak bulundu. Birincil ITP olan olgularda kronikleşme oranı İkincil ITP
olgularına göre anlamlı oranda daha fazla olduğu görüldü (p<0,001).
Tedavisiz izlenen 121 (%46,9) hastanın trombosit düzeyinin komplikasyon
geliştirmeden ilk 3 ayda kendiliğinden normale dönmesi ve verilen
farmakolojik tedavilerin de yan etkilerinin olabilmesi nedeniyle "izle ve bekle"
stratejisi tarafımızca öncelikle uygulanmaktadır.
Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı trombositopenisi; immun trombositopeni;
yenidoğan trombositopenisi.

Abstract:
This study was accomplished in Uludag University Faculty of Medicine
between January 2010 and December 2015 to investigate etiologies,
evaluate treatment and follow-up strategies and prevent delays of diagnosis
and treatment in patients with thrombocytopenia.
Clinical and laboratory data of 1500 patients having ICD codes related
with thrombocytopenia between 2005 and 2015 were evaluated
retrospectively from the electronic file system database. A number of patients
were excluded because of wrong ICD code entry with normal platelet count
(n=674), inaccessible files (n=73), continuing chemotherapy (n=232) and
having formerly known benign hematologic diseases (n=81). Total of 440
patients filled thrombocytopenia forms.
Fifty-nine percent of patients were male (n=529), 41% were female
(n=181) and the mean age was 6.6±2.1 years (age range 1 day to 18 years).
The most common etiology was immune thrombocytopenia (ITP) (62%).
There was history of upper respiratory tract infection (URTI) in 49.2% and
positive viral serology in 7% of ITP patients. There was history of vaccination
on the last 6 weeks in 40 patients. Drug induced thrombocytopenia was
detected in 27 of 258 patients having ITP (10.5%). Newborns constituted
6.1% of all patients (n=27). Treatment was given to 137 patients having ITP
(53.1%). Normalization time of the platelet count was between 0 to 3 months
in 208 of ITP patients (80.6%). Primary ITP was diagnosed in 25 (28.1%) and
secondary ITP in 11 (6.5%) of 36 patients having chronic disease. Attack of
hemorrhage was observed in 23 patients having ITP. These attacks were not
life-threatening and were only decisive in the treatment plan.
Some studies report that ITP is more frequent in girls. This can be
explained with more autoimmunity seen in these patients. Incidence of
v
annually referring thrombocytopenia and ITP were 8.4 and 5.1/100000,
respectively in our study and these results were concomitant with the
literature data. Age range which ITP is most commonly seen is reported as 6-
10 years in most studies and our results are quite similar. Seasonal
difference was not observed and former URTI was found as the predisposing
factor in our study, concomitant with the literature. There was no correlation
between chronicity and autoantibody positivity. Post-vaccination ITP did not
relapse after maintenance dose of the vaccine. Thrombocytopenia was seen
to generate after anti-epileptic drug usage. Thrombocytopenia recurred after
treating the underlying cause in neonates. Response times to intravenous
immunoglobulin and steroid treatments were 36.8±1.2 hours and 63.2±1.2,
respectively. Chronicity ratio was seen to be statistically higher in patients
with primary ITP than with secondary ITP (p<0.001).
"Watch-and-wait" strategy is principally preferred in our clinic; because
platelet counts of 121 (46.9%) untreated patients normalized spontaneously
in 3 months without any complication and of potential side effects of
pharmacologic treatments.
Keywords: Childhood thrombocytopenia, immune
thrombocytopenia, newborn thrombocytopenia.