Okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerileri ile anne, baba ve öğretmenlerinin duygu sosyalleştirme davranışlarının incelenmesi
An investigation into the relationship between preschool children's emotion regulation and emotion socialization behaviors of their parents and teacher
Yazar: SEMA İNCE
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ERSAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Duygusal gelişme = Emotional development ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Duygular; insanın karar verme sürecine etki eden, sosyal ilişkiler kurmasına yardım eden, harekete geçmesini ve davranışlarını oluşturmasını sağlayan önemli unsurlardır. Duyguların uygun yollarla ifade edilmesini ve gerektiğinde ayarlanarak uygun davranışların oluşturulmasını içeren duygu düzenleme becerisi, okul öncesi dönemde geliştirilmesi gereken kritik bir beceridir. Okul öncesi dönemde çocuk için en önemli kişiler olan anne, baba ve öğretmenlerin destekleyici duygu sosyalleştirme davranışlarının, çocukların duygu düzenleme becerisinin gelişiminde etkili olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda; bu araştırmanın temel amacı okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerileri ile anne, baba ve öğretmenlerinin duygu sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul iline bağlı 3 ilçede yer alan bağımsız anaokulları ve anasınıflarında çocukları eğitim gören 378 anne, 357 baba ve bu sınıflardaki 74 öğretmen oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak "Anne-Baba-Çocuk Bilgi Formu", "Öğretmen Bilgi Formu", "Duygu Düzenleme Ölçeği", "Çocuk Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği (Ebeveyn Formu)" ve "Çocuk Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği (Öğretmen Formu)" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; çalışma grubundaki çocukların duygu düzenleme düzeyleri cinsiyet, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, anne çalışma durumu, baba yaşı ve ailenin aylık geliri değişkenlerine göre farklılık gösterirken; çocuk yaşı, anne yaşı ve kardeş sahibi olma değişkenlerine göre farklılık göstermemektedir. Çocukların duygu düzenleme becerisi ile annelerin ödül tepkisi arasında pozitif yönde anlamlı ilişki; annelerin ceza, büyütme, ihmal, avutma tepkileri; babaların ceza, büyütme, ihmal, avutma tepkileri ve öğretmenlerin avutma tepkileri arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Çalışmaya katılan annelerin duygu sosyalleştirme davranışları anne yaşı, anne çalışma durumu ve anne eğitim düzeyi değişkenlerine göre farklılık göstermektedir. Babaların duygu sosyalleştirme davranışlarının, eğitim düzeylerine göre farklılaştığı, yaşlarına göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan öğretmenlerin duygu sosyalleştirme davranışları öğretmen yaşı değişkenine göre farklılık göstermekte; eğitim düzeyi değişkenine göre farklılık göstermemektedir. Ayrıca çalışma sonucunda; çocukların duygu düzenleme becerilerinin; annenin ödül tepkisi, annenin ihmal tepkisi, annenin büyütme tepkisi, babanın eğitim düzeyi, babanın ödül tepkisi, babanın avutma tepkisi, öğretmenin avutma tepkisi ve ailenin aylık geliri tarafından açıklandığı görülmüştür.

Abstract:
Emotions are important elements that affect people's decision making processes, help them establish social relationships, enable them to take action and shape their behaviors. Emotion regulation skills, which include expressing emotions in appropriate ways and creating appropriate behaviors by adjusting when necessary, are critical skills that should be developed in preschool period. Supportive emotion socialization behaviors of parents and teachers, who are the most important ones for the child in that period, are thought to be effective in the development of children's emotion regulation skills. Thus, main aim of this research is to explore the relationship between emotion regulation skills of preschool age children and emotion regulation behaviours of their fathers, mothers and teachers. This research adopted the relationship constuction model. Participants of the current study composed of 378 mothers, 357 fathers and 74 teachers of children studying nursery schools that are located in 3 provinces of İstanbul. The data was collected during the 2018-2019 academic year. In current study to collect demographic information, demographic information form was given to parents and teachers. Main data collection tools were Emotion Regulation Checklist, and two versions of checklist for Responses to Children's Emotions that is one for teachers and the the other for both of the parents. Results indicated that children's levels of emotions regulation changes based on gender of child, education level of father, age of the father, education level of mother, employment status of mother and monthly income of family. However, children's levels of emotion regulation do not change based on age of the child, age of the mother and whether or not having a sibling. A strong positive correlation was found between the emotion regulation skills of children and emotion socialization behaviours of parents and teachers. A strong negative correlation was between the emotion regulation skills of children and mothers'  behaviours of punishing, neglecting, magnifying, and distracting and fathers' behaviours of punishing, neglecting, magnifying and distracting and teachers' behaviours of distracting. Emotional socialization behaviours displayed by the mothers change based on level of education, status of employment, age. Emotional socialization behaviours displayed by the fathers change based on level of education whereas it shows no difference based on age variable. Emotional socialization behaviour of teachers change based on age where no difference was observed based on the variable of level of education. Additionally, emotion regulation skills of children is explained by the variables of rewarding response of mothers', neglecting response of mothers', magnifying response of mothers', fathers' level of education, reward response of father's, distracting response of fathers', distracting response of teachers' and monthly income of the family.