İş güvencesizliği algısının stres üzerindeki etkisi
The effect of job insecurity on stress
Yazar: SERPİL ÇİĞDEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖZDE YILMAZ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Güvencesizlik = Without guaratee ; Stres = Stress ; İş güvencesi = Job security ; İş güvensizliği = Job insecurity ; İş stresi = Job stress ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Sanayi Devrimiyle birlikte dünya ülkelerinin sanayileşme yarışı içine girmesi, ülkeler arasında ortaya çıkan şiddetli bir rekabetin başlangıç noktası olmuştur. Sanayi devriminin ardından kapitalist üretim tarzının gelişmesi sonucunda işçi sınıfının ortaya çıkması ile birlikte işsizlik ve iş güvencesizliği de yaşanmaya başlamıştır. Sürekli ve tam gün çalışmayı esas alan ve kitlesel üretime dayanan bu dönem, 1970'li yıllarda yaşanan küresel ekonomik krizin ardından kar oranlarını yükseltmek isteyen ülkelerin gerçekleştirdiği uygulamalarla sona ermiş, yapılan uygulamalar özellikle çalışma yaşamında köklü dönüşümlere yol açarken aynı zamanda işsizlik sorununun daha da derinleşmesine neden olmuştur.İşsizlik sonucu çalışanların yaşadığı ekonomik, sosyal ve ruhsal sorunlar, ülkeler açısından önemli bir sorun olarak kabul edilirken, iş güvencesizliğinin çalışanlar üzerindeki etkisi işsizlik kadar büyük olmasına rağmen özellikle akademik çalışmalarda yeterince ele alınmadığı görülmektedir. Halbuki iş güvencesizliğinin birey üzerindeki olumsuz etkisi güvencesizliği hissettiği sürece devam etmekte ve birey mevcut iş kaybı tehdidiyle yaşamaya mecbur kalmaktadır. Bu durum birey için son derece yıkıcı bir hal almaktadır. İş güvencesizliğinin neden olduğu stres düzeyini azaltabilmek için bazı aracı faktörler devreye girmektedir. Bunlardan biri şüphesiz sendikalar olmaktadır. Sendika üyesi olanların, üye oldukları sendikadan yaşadıkları güvencesizliğinin çözümüne ilişkin algıladıkları destek, iş güvencesizliğinin ortaya çıkardığı negatif sonuçları hafifletmekte aracı bir rol oynayabilmektedir. Yine iş güvencesizliği algısına maruz kalan çalışanlar yakın çevresinden ya da örgütteki diğer çalışanlardan sosyal destek algıladıkları takdirde iş güvencesizliğinin sonuçları daha az hasarlı olabilmektedir. Ayrıca çalışma yaşamında artan güvencesizlikle birlikte ömür boyu bir veya iki işletmede istihdam edilme yerini iş değiştirmeye dayanan bir yapıya bırakmıştır. Böyle bir yapı içinde, çalışanın başka bir yerde iş bulabilme kapasitesine sahip olması gerekmektedir. Herhangi bir iş kaybı durumunda kendi kapasitesini bilen ve yakın bir zamanda yeni bir iş bulabileceğine dair inancı olan birey, iş güvencesizliğinin sonuçlarıyla daha güçlü şekilde mücadele edebilmektedir.Bu bağlamda mevcut çalışmanın amacı iş güvencesizliği algısının stres düzeyine etkisini ölçmektir. Ayrıca sendikal destek, sosyal destek ve istihdam edilebilirlik algısının, iş güvencesizliği ile stres arasındaki ilişkide aracılık rolünün olup olmadığı incelenecektir.

Abstract:
With the emergence of Industrial Revolution, most of the countries got involved in an industrialization race which marks the beginning of a merciless competition among countries. Following the Industrial Revolution, capitalist mode of production flourished leading to the emergence of working class whereby unemployment and job insecurity also burst forth. Based on regular and full time employment with the principle of mass production, this period came to an end in with the practices of countries wishing to increase their profit rates following the global financial crisis of the 1970s, and such practices particularly brought radical transformations in work life while exacerbating the unemployment problem.The economic, social and psychological problems caused by unemployment are regarded as an urgent problem of countries, yet the effects of job insecurity on workers are not greatly covered in the literature though they are of the same importance as unemployment. However, the negative effect of job insecurity on the individual continues so long as the person feels that insecurity and the individual is forced to live with the threat of job loss. And this leads to devastating results for the individual. Some mediating factors come into play to reduce the level of stress in the face of a job insecurity perception having severe results on the level of stress. One of them is certainly unions. The support received by the union members regarding the solution of the insecurity they feel can play a mediating role in alleviating the negative results posed by job insecurity. Again, the results of job insecurity may be less detrimental if the workers subject to the job insecurity perception get social support from their close friends or other workers in the organization. Moreover, with the increasing insecurity in business life, employment in one or maybe two enterprises for the lifetime gave its place to a system based on constantly changing the jobs. Within such a system, workers need to find the capacity to find a job elsewhere. In the event of a job loss, an individual knowing his/her own capacity and having the faith of finding a new job soon can be more powerful in struggling against the catastrophic consequences of job insecurity.In this context, the current study aims to reveal the effect of job insecurity perception to the stress level of workers. In addition, the study analyzes whether the perception of union support, social support and employability has mitigating effects on the level of stress caused by job insecurity.