Arapça'da Esmâ-i Hüsnâ üzerine sarf ve semantik açıdan bir inceleme
A review on al-Asma al-Husna in terms of lexicology and semantics in the Arabic language
Yazar: HÜMEYRA ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. AHMET YÜKSEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Arapça = Arabic ; Dil bilgisi-sıfat = Grammar-adjective ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Esma-i Hüsna = Esma-i Hüsna

Özet:
İnsan yaratılışından itibaren yaratıcısıyla kopmaz bir bağ kurar. Bu bağ onda yaratıcısını daha yakından tanıma isteği uyandırır. Onu daha yakından tanımak ve bu kopmaz bağı kuvvetlendirmek ise; Onun varlığını ve niteliklerini bilmekle mümkündür. Allah kullarına gönderdiği ilâhî mesajda kendini güzel isimleriyle tanıtmaktadır. Bu ilâhî mesajı doğru anlamanın yolu da Onu yakından tanımaktan geçer. Kula düşen görev, Onun güzel isimlerinin manalarını bilmek ve yüce yaratıcısına bu isimlerle yönelmektir. Kur'ân'ın temel hedeflerinden biri olan insanın yaratılış gayesini kavrama ve insanın yaratılışını anlamlandırma çabası, bize bu alanda çalışma yapma ihtiyacı hissettirmiştir.
 Çalışmamızın birinci bölümünde esmâ-i hüsna tanımı verilmiş ve bu konuyla ilgili filolojik ve kelâmi alanda yapılan tartışmalar bağlamında isim- sıfat meselesi, isimlerin sayısı ve en meşhur esmâ-i hüsnâ hadisi olarak bilinen Tirmîzî rivayetinde geçen isimlerin kelime anlamlarına değinilerek isimler için yapılan çeşitli tasnifler zikredilmiştir. Daha sonra, esmâ-i hüsnânın Kur'ân'da geçtiği kelime formları belirtilmiş ve bu alanda telif edilmiş eserler okuyucuların bilgisine sunulmuştur.
Çalışmanın asıl amacını ihtiva eden ikinci bölümde ise; esmâ-i hüsnanın Arapça sarf ilmi açısından tahlili yapılarak isimlerin köklerine inilmiş, kullanıldığı vezinler kelime yapılarına göre tahlil edilerek kelime anlamları verilmiş ve Kur'ân-ı Kerîm âyetlerinde geçen kullanımlarıyla örneklendirilmiştir. İkinci bölümün diğer yarısını ise isimlerin semantik açıdan yapılan tahlili oluşturmaktadır. Allah'ın zâtını, yüceliğini ve kudretini niteleyen isimlere; dil bilimcileri tanımları ve kelâm âlimlerinin yorumları ışığında manalar verilmeye çalışılmıştır. İsimlerin Kur'ân-ı Kerîm'de ve hadislerde geçen örneklerine yer verilmiş ve çalışmanın daha iyi anlaşılabilmesi için gayret gösterilmiştir.

Abstract:
Human beings have an unbreakable bond with their creator since creation. This bond makes him want to know more about his creator. Knowing him better and strengthening this unbreakable bond is only possible by knowing His existence and qualities. God introduces himself by His beautiful names in His divine message to His servants. The right way to understand this divine message is to be closely acquainted with Him. The duty of man is to know the meanings of His beautiful names and to turn to His surpreme creator with them. One of the main objectives of the Qur'an is to understand the purpose of human creation and make sense of the creator of the human made us feel the need to work in this field.
In the first part of this study, the definition of Esma-i Hüsna is given and in the context of the philological and theological discussions on this subject the issue of noun adjective-the number of names and the most famous Esma-i Hüsna hadith known as the names of the names mentioned in the Tirmizi mentioning the classification of names are mentioned. Finally, the word forms that Esma-i Hüsna is mentioned in the Qur'an are mentioned and the copyrighted works in this field are presented to the readers' information.
In the second part, which includes the main purpose of the study Esma-i Hüsna is analyzed in terms of Arabic lexicology and the roots of the names are descended and the patterns in which they are used are explained from the most mentioned to the least mentioned. The second half of part is to make a semantic analysis of names. Names that characterize God's essence, glory and omnipotence are given meanins in the light of the definitions of linguists and the interpretation of theological scholars. Examples of the names of the Qur'an and hadiths are included in the Qur'an and efforts are made to better understand the study.