Domateste dayanıklı ve duyarlı genotiplerin melezlenmesinden elde edilen saf hatlarda demir (Fe) eksikliğine tolerans
Iron (Fe) deficiency tolerance in tomato recombinant inbreed lines obtained from resistant and sensitive genotypes
Yazar: MAHMUT BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. H. YILDIZ DAŞGAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, 1994 yılından beri yürütülen çalışmalarla oluşturulan domateste resiprokal rekombinant saf hatların demir noksanlığı klorozuna tepkilerinin belirlenmesi ve böylece demir noksanlığı klorozuna tolerans sağlayan kantitatif lokusların (QTL) haritalanmasına katkıda bulunacak verilerin elde edilmesi hedeflenmiştir. A hattının (Roza) stoplazmasını taşıyan için 107, B hattının (227/1) stoplazmasını taşıyan için 117 olmak üzere, toplam 224 genotip kullanılmıştır. Bitkiler iklim kontrollü bitki yetiştirme odasında, su kültürü tekniği ile yetiştirilmiştir. Genç domates bitkileri 35 günlük iken 10 mM NaHCO3 ile Fe eksikliği stresine sokulmaya başlamıştır ve deneme bitkiler 57 günlük olunca tamamlanmıştır. Denemeler 5 kez tekrarlanmıştır. Her denemenin son aşamasında SPAD-metre ile klorofil seviyesi ölçülmüş ve ardından her genotipin genç yapraklarında toplam ve aktif Fe konsantrasyonu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, domateste demir eksikliğine toleransın çok genle idare edilen bir özellik olduğunu desteklemektedir. Rekombinant saf hatların klorofil, aktif demir ve toplam demir değerleri normal dağılım göstermişlerdir. Hatlar arasında aktif demir ve toplam demir bazında P?0.05 düzeyinde, klorofil bazında ise P?0.001 düzeyinde önemli farklar bulunmuştur. Bununla birlikte, Roza hattının ana olarak kullanıldığı A hatlarındaki aktif demir, toplam demir ve klorofil değerlerinin, 227/1 hattının ana olarak kullanıldığı B hatlarındaki değerlere yakın çıkması, muhtemelen sitoplazmik kalıtımın demir klorozuna toleransta çok da belirgin olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The first aim of this study was the determination of iron (Fe) deficiency tolerance levels of the reciprocal recombinant inbred lines (RILs) in tomato. The RILs (F6 generation) have been created using tolerant and sensitive inbred parents for long time studies since 1994. The second aim was the obtaining data which can be used to map the quantative trait loci (QTL) for iron (Fe) deficiency tolerance in tomato. In this study, totally 224 genotypes have been used. 107 genotypes were contained the cytoplasma of the resistant parent-Roza and 117 genotypes were contained the cytoplasma of the sensitive parent-227/1. The plants were grown in growth chamber in hydroponic medium. Thirty-five days old plants were subjected to Fe deficiency stress by 10 mM NaHCO3. The experiment repeated 5 times and each experiment was continued for 57 days. At the end of the experiments, leaf chlorosis, active and total Fe concentrations have been determined. The measured parameters of the RILs have been shown the normal distributions. There were significant differences among the RILs for active, total irons (P? 0.05) and chlorophyll (P?0.001) concentrations. It has been concluded that Fe deficiency tolerance in tomato is inherited quantatively and controlled by multi genes. The findings of this study showed that there were not strong definitive data supporting to the possible cytoplasmic interactions in the inheritance of this trait.