Eko-eleştiri ve belgesel sinema: Doğa ve insan temsili
Eco-critical and documentary cinema: Nature and human representation
Yazar: AYŞE ALTUN
Danışman: PROF. DR. NAZMİ ULUTAK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Sahne sanatları = Stage arts ; Sinema = Cinema

Özet:
Bu çalışmada belgesel sinemada doğanın nasıl temsil edildiğine, doğanın bir parçası olarak insanların, insan olmayan hayvanların, bitkilerin, ağaçların vb. diğer varlıkların birbirleriyle kurdukları ilişkinin nasıl tanımlandığına ve belgesel sinemanın bir sanat formu olarak doğanın ele alınışında nasıl bir rol oynadığına yer verilmiştir. Doğanın nasıl temsil edildiğini incelemek adına da eko-eleştirel yöntemden faydalanılmıştır. Eko-eleştirel yöntem hem sosyal bilimlerde hem de sanatın farklı alanlarında doğanın insan merkezci mi yoksa eko-merkezci mi ele alındığı ortaya çıkarmak açısından önemli bir yaklaşım/bakış olarak yer almaktadır. Eko-eleştirel yöntemin belgesel sinemada çalışılması, ekolojik belgesel sinemanın, eko-merkezci bakışla belgesellerin nasıl yapılabileceğine dair de bir metot ortaya koymaktadır. Belgesel sinema, doğanın özne olarak görünürlüğünün artmasında, kültür-doğa ikiliğinin yarattığı insanın çıkar ve faydası uğruna sömürülmesine karşı olarak önemli bir duruş sergilemektedir. Çalışmada doğanın nasıl ele alındığını, hangi temalarla, hangi kavramlarla ilişkilendirilerek gösterildiğine odaklanılmıştır. Bunu somut hale getirmek adına çalışmada, Ever Slow Green (Daima Yavaş Yeşil 2020), Before The Flood (Tufandan Önce 2016) ve Anima (2021) filmleri tercih edilmiştir. Çoklu örneklem yöntemiyle seçilen birbirinden farklı olan bu filmler üzerinden çoklu ve bütüncül bir bakışa ulaşmak hedeflenmiştir. Bu filmler üzerinden ekolojik belgesel sinemanın hem içerik olarak hem de biçimsel olarak nasıl bir yapıya sahip olduğu tartışılmıştır. İçerik ve betimsel çözümleme yöntemleri ile eko-eleştirel bir tutumla okunması yapılan filmlerle ekolojik belgesel sinemaya dair birtakım çıkarımlar yapılmıştır.

Abstract:
This study discussed how nature is represented in documentary cinema, how the relationship between humans who are a part of nature and nonhuman beings such as animals, plants and trees is defined, as well as the role of documentary cinema in handling nature as a form of art. In order to examine how nature is represented, the eco-critical method was used. The eco-critical method is considered a noteworthy approach/viewpoint in terms of revealing whether nature is handled human-centered or eco-centered in social sciences and different areas of art. Studying the eco-critical method in documentary cinema reveals another method for knowing how to produce documentaries in ecological documentary cinema through an eco-centered point of view. Documentary cinema displays a significant stance against the exploitation of humans for benefit which is caused by culture-nature dualism in the enhancement of nature as a subject. The study focused on how nature is handled and depicted in association with what themes and what concepts. In order to make this tangible, the films Ever Slow Green (Daima Yavaş Yeşil 2020), Before The Flood (Tufandan Önce 2016) and Anima (2021) were chosen in the study. It was aimed to reach a multiple and integrated point of view on the basis of these different films which were chosen via the multiple sampling method. On the basis of these films, what kind of structure ecological documentary cinema has in terms of content and style was discussed. Certain inferences were made regarding ecological documentary cinema through the films which were read with an eco-critical attitude via the content and descriptive analysis methods.