Geçmişten günümüze Merzifon Hamam kültürü
From past to present Merzifon Turkish bath culture
Yazar: GÖNENÇ TUZCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK TÜRKYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Amasya-Merzifon = Amasya-Merzifon ; Halk bilimi = Folklore ; Halk kültürü = Folk culture ; Hamamlar = Baths ; Kültür = Culture ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Türk kültürünün önemli yapılardan biri de hamamlardır. Hamamlar; temizlik, bakım, güzellik, eğlenme, haberleşme ve sosyalleşme mekânları olarak kullanılmış; toplumsal yaşamın önemli bir parçası olmuştur. Anadolu'daki Roma hamam geleneğinden etkilenen Türk hamamları, yapı olarak bu hamamlarla benzerlikler gösterse de, Türk kültürü ve İslamiyet'in de etkisiyle, yeni bir hamam kültürü ve yıkanma geleneği ortaya çıkmıştır. Türk hamamları, Selçuklu, özellikle de Osmanlı döneminde gerek kültürel, gerekse mimari açıdan altın çağını yaşamıştır. Osmanlı döneminde fethedilen yerlerde hamamlar yapılmış, Türklerin yıkanma geleneği yabancıların da ilgisini çekmiştir. Bugün dünyanın pek çok yerinde Türk hamamları bilinmektedir. Ancak Türk insanın yaşamındaki önemli geçiş noktalarına tanıklık eden törensel nitelikteki hamam eğlenceleri ve ritüeller; artık ne yazık ki kaybolmaya yüz tutmuştur. Evlerde banyoların yaygınlaşması ve kullanım rahatlığı da hamamların tercih edilmemesine neden olmuştur. Türk hamamları olarak, özellikle yabancı turistlere tanıtılmaya çalışılan, genellikle büyük otellerde bulunan hamamlar da, Türk hamam kültürünü yalnızca somut olarak tanıtmaktan öteye gidememektedir. Eskiden özellikle kadınlar için sohbet ve buluşma yeri olan hamamlar, kentlerde kadınlar arasında az da olsa yeniden canlanmaya başlamıştır. Ancak bu buluşmalar, hamamların törensel ve geleneksel anlamda kullanımından uzaktır. Bu noktada, günümüzde gelin hamamlarının, otel hamamları bünyesinde organize edilmesi, evlenecek kişinin evlenmeden önce arkadaşlarıyla ve yakınlarıyla eğlenebileceği bir seçenek olarak sunulmasıyla, geleneğin yeniden canlanması söz konusudur. Tez çalışmasında; Merzifon ilçesi örneği hamam kültürü açısından incelenmiştir. Ayrıca otel hamamlarının, hamam kültürünü yalnızca somut olarak tanıtması ve günümüzde gelin hamamı geleneğinin dönüşümü konuları da tartışılmıştır. Merzifon hamam kültürünün, geçmişteki uygulamaları ve günümüzde ne kadar devam ettiği halk bilimsel açıdan ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmada ayrıca Merzifon ilçesi örneğinden yola çıkılarak hamam kültürünün bugünü ve devamlılığı sorgulanmıştır.

Abstract:
One of the important buildings in the Turkish popular culture is the baths. Baths; used as socialization, communication, entertainment, beauty, cleaning and care spaces; has become an important part of social life. Although the Turkish baths affected by the Roman bath tradition in Anatolia show similarities to these baths, a new bath culture and bathing tradition has emerged with the influence of Turkish culture and Islam. Turkish baths, Seljuk empire, especially in the Ottoman period, both culturally and architecturally has lived their golden age. Baths were built in conquered places during the Ottoman period, and the Turkish bathing tradition attracted the attention of foreigners. Today, Turkish baths are known in many parts of the world. However, the rituals of baths which has witness the important transition points in human life; is now unfortunately about to disappeared. The widespread use of the bathrooms and the ease of use in the houses also caused the baths not to be preferred. As Turkish baths, especially the baths, which are tried to be introduced to foreign tourists, usually found in large hotels, cannot go beyond introducing the Turkish bath culture only concretely. The baths, which used to be a place of conversation and meeting especially for women in the past, have started to revive to a small extent among women in cities. However, these encounters are far from the ritualistic and traditional use of baths. At this point, the bride baths are organized in the baths of the hotel and presented as an option where the married person can have fun with their friends and relatives before the marriage and revitalize the tradition. In the thesis; Merzifon district was examined in terms of bath culture as sample. In addition, the hotel baths, the culture of baths only to introduce the concrete and the transformation of the bride bath tradition is also discussed in this research.In the thesis of Merzifon bath culture, has been tried to put forward publicly from the scientific point of view by its applications in the past and how much does it occur nowadays.