Doğal oluşumların mimari mekana dönüşümü sürecinde mimari tasarım ölçütlerinin incelenmesi
Investigation of architectural design criteria in the process of transformation of natural formations to architectural spaces
Yazar: MERVE BİLGEN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM BAŞAK DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarih öncesi dönemlerden 21. yüzyıla kadar pek çok topluluk, farklı coğrafyalarda jeolojik, iklimsel ve kimyasal süreçlerle oluşmuş doğal mağara mekanlarını, çeşitli kaya bloklarını, yamaçları, vadileri, buzul kütlelerini vb. doğal oluşumları insanoğlunun çeşitli eylem ve müdahalesi sonucunda mimari mekana dönüştürerek barınma, savunma ve dini amaçlarla kullanmışlardır. İnsanoğlunun işlev yüklediği doğal oluşumlar, hem iklimsel ve jeolojik birtakım süreçler sonucunda oluşmuş mevcut biçimleriyle kullanılmış hem de işlevin gereksinim duyduğu mekansal özelliklere göre hacimsel ekleme ya da çıkarma yapılarak yeni formlara dönüştürülmüştür. Tarih öncesi devirlerde genellikle barınma amaçlı mimari mekan olarak kullanılmak üzere ilkel el aletleri ile kazılan, yontulan doğal oluşumlar; teknolojik yapım sistemlerinin ve insan kültürünün gelişmesiyle birlikte birçok amaca hizmet eden turizm, ticaret, kültür, ulaşım yapıları vb. farklı işlevli yapılar olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Bu çalışma kapsamında geçmişte ve günümüzde yapılmış olan ve yakın gelecekte de yapılması planlanan projelerin örnekleri incelenerek; doğal oluşumların mimari mekana dönüştürülmesi sürecindeki tasarım kararları, yapının topoğrafya ile uyumu, uygun yapım tekniği, yapı malzemesi, enerji gereksinimi, işlev ve mekansal kurgusu vb. mimari tasarım ölçütleri hakkında araştırma ve analizler yapılmıştır. Sonuç olarak da bu doğrultuda farklı coğrafyalarda farklı ölçek ve fiziksel karakterlere sahip örnekler üzerinden doğal oluşumların mimari mekana dönüşümü olgusu ve süreci irdelenerek, mimari tasarım ölçütleri incelenmiş, sayısal veriler paylaşılmış ve ülkemizdeki uygulamalar için bir zemin ve kaynak oluşturulması amaçlanmıştır.

Abstract:
From prehistoric times to the 21st century, many communities have used natural cave spaces, various stone blocks, tree hollows, ice masses, etc. natural formations –which have been occured by the geological, climatically and chemical processes in various regions- to meet their sheltering, defending, and religional needs as a result of various actions and interventions of mankind, converting the space into architectural space. This natural formations -which have been gained function- has been used with their current shaped form with the result of geological and climatical processes. While in the prehistoric times, they are carved and sculpted with primitive hand tools for the use of architectural space as a shelter; with the development of technological production systems and human culture, they are appeared as tourism, trade, culture, transportation structures etc. different functional structures –which serves for many purposes. In the context of this research, by examining the examples of projects that were done in the past and today and planned to be carried out in the near future, transformation proccess of the natural formations into the architectural spaces with design decisions, harmony of the structure with topography, appropriate construction technique, building material, energy requirement, functional and spatial organizations etc. architectural design criterias are researched and analyzed. As a result, paralel with the direction, architectural design criteria were examined by the studying on transformation process and transformation phenomenon with the samples with different scales and physical characters in different geographies and numerical data were shared and it was aimed to create a ground and resource for the applications in our country.