Dijital bölünme ve yeni medya okuryazarlığının kır ve kent kökenlilik bağlamında incelenmesi
Digital division and examination of new media literacy in the context of rural and urban origin
Yazar: NİLAY TOKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. VELİ POLAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Elektronik medya = Electronic media ; Kentler = Cities ; Kırsal bölge = Rural region ; Lise öğrencileri = High schools students ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Sayısal bölünme = Digital divide ; Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media

Özet:
Bilgi iletişim teknolojilerinin gelişmesi ve yaygınlaşması ile medya ortamı yeni özellikler kazanmış ve yeni medya kavramı ortaya çıkmıştır. Hayatımızın bir parçası haline gelen yeni medya, sağladığı olanaklar ve taşıdığı risklerle pek çok araştırmanın konusu haline gelmiştir. Özellikle çocukların erken yaşlardan itibaren ve daha uzun sürelerle yeni medyayı kullanmaya başlaması yeni medya okuryazarlığının önemini ve gerekliliğini arttırmaktadır. Yeni iletişim teknolojilerinin birey ve toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel alanda gelişimlerinde büyük bir öneme sahip olması da bu teknolojilerin erişim ve kullanımındaki eşitsizlikleri tanımlayan dijital bölünme olgusunu gündeme getirmiştir.
Bu çalışmada dijital bölünme olgusu ile yeni medya okuryazarlığının kır ve kent kökenlilik bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında İstanbul'un merkez ilçelerinden bir okulda ve görece çevre ilçelerine bağlı kırsal bölge özelliği gösteren mahallelerden 3 okulda eğitim gören 9.sınıf öğrencileriyle görüşülmüştür. Öğrencilerin yeni medyaya erişim düzeyleri; yeni medyayı kullanım amaçları ve kullanım becerilerine dair öz yeterlilikleri; yeni medyada karşılaştıkları mesajları ve yeni medya ortamını anlama, analiz ve değerlendirme becerileri; yeni medyada üretim ve katılım durumlarını anlamaya yönelik olarak öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada görüşmeler betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiş ve çalışmanın sonunda ulaşılan bulgulara yer verilmiştir. Erişim, kulanım becerileri ve üretim boyutunda iki grup arasında bazı farklılıklar bulunmuştur. Her iki grupta da yeni medya araçları bakımından zengin bir ortamda yaşayan, bu teknolojileri erken yaşta kullanmaya başlayan, ailelerinden ve çevrelerinden teknik destek ve rehberlik alabilen öğrencilerin yeni medya kullanım becerileri konusunda öz yeterliliklerinin yüksek olduğu görülmüştür. Öğrenciler yeni medyayı bilgi edinme, sosyalleşme ve eğlenme amacıyla kullanmaktadırlar. Öğrencilerin yeni medyada yer alan bilgi ve haberlere şüphe ile yaklaştıkları, yeni medyanın sunduğu olanaklar ve taşıdığı riskler konusunda her iki gruptaki öğrencilerin bilinçli olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
With the development and spread of information and communication technologies, the media environment has gained new features and the concept of new media has emerged. New media has become the subject of many researches with the opportunities it provides and the risks it carries. Especially the fact that children start using new media from an early age and for longer periods increases the importance and necessity of new media literacy. The fact that new communication technologies have a great importance in the economic, social and cultural development of individuals and societies has brought the digital divide phenomenon, which defines the inequalities in the access and use of these technologies to the agenda.
In this study, it is aimed to examine the digital divide phenomenon and new media literacy in the context of rural and urban origin. Within the scope of the study, 9th grade students studying in a school in the central districts and in 3 schools in the rural districts of Istanbul were interviewed. In order to understand the following competencies of the students, semi-structured interviews were conducted with the students: Access levels to new media; aims to use new media and their self-efficacy in using skills; skills to understand, analyze and evaluate new media messages and new media environment; production and participation in new media.
In the study, the interviews were evaluated with the descriptive analysis method and the findings reached at the end of the study were included. Some differences were found between the two groups in terms of access, usage skills, and production. In both groups, it has been observed that students who live in an environment rich in new media tools, start using these technologies at an early age, and receive technical support and guidance from their families and social circles have high self-efficacy in new media usage skills. Students use new media for the purpose of obtaining information, socializing and having fun. It has been observed that the students in both groups approach the information and news in the new media with suspicion, and the students in both groups are conscious of the opportunities offered by the new media and the risks it carries.