Podcastin parasosyal doğası üzerine bir araştırma
A study on the parasocial nature of podcasting
Yazar: ÇİĞDEM ÖZKAN SEV
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT VURAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Yeni medya = New media

Özet:
Bu çalışma, podcast mecrasının parasosyal etkileşim kapasitesini soruşturmaktadır. Podcastler yer ve zaman sınırlarına takılmadan, her türden ilgi ve düşünceye alan sağlamaları, gündelik dil ve doğal konuşma tarzı ile dinleyiciye bir sohbetin parçası gibi hissettirmeleri, başka işlerle uğraşırken bir eşlikçi olarak işlev görmeleri gibi özelliklerle karakterize olmaktadır. Podcastler ayrıca, üretim teknolojilerinin ucuz ve herkes için erişilebilir olması ile katılımcı kültürün bir parçası olarak konumlandırılmaktadır. Dinleyicinin kulağına fısıldayan bu samimi sesin aracısı olan podcastler, bireylerin medya karakterleri için hissettiği bir tür arkadaşlık yanılsaması olan parasosyal etkileşim bakımından ideal bir medyum gibi görünmektedir. Çalışmada bu temel hipotezin sınanması ve yükselen bir mecra olarak podcastlerin yalnızca teknik olanakları bakımından değil, medya aracılı ilişkiler düzeyinde anlamlandırılması amaçlanmaktadır. 

Karma yöntem ile yürütülen çalışmanın ilk aşamasında Parasosyal Etkileşim Ölçeği ve Parasosyal Etkileşim Davranış Algısı ölçekleri kullanılarak katılımcıların podcast mecrasında yaşadıkları parasosyal etkileşim düzeyleri ve bu etkileşimi mümkün kılan davranışları algılama biçimleri irdelenmiştir. Çalışmanın bu ilk aşamasında ayrıca katılımcıların demografik yapıları ve podcast dinleme alışkanları tespit edilmiş, bu değişkenlerin parasosyal etkileşim düzeyinde yarattığı fark irdelenmiştir. İkinci aşamada ise yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla podcast mecrasının hangi karakteristik özellikleri bakımından parasosyal fenomeni ile ilişkilendirilebileceği üzerinde durulmuş, elde edilen veriler tümevarımsal içerik analizine tabi tutulmuştur. 

Çalışma neticesinde, podcastler aracılığıyla parasosyal etkileşim yaşandığı tespit edilmiştir. Yapılan analizlere göre parasosyal etkileşim düzeyi ile bireylerin demografik özellikleri, dinleme sıklığı, dinleme süresi, dinleme sebepleri, podcast dinlenen cihaz, sosyal katılım, podcast türü, dinlenen podcast sayısı gibi değişkenler bazında anlamlı fark bulunmuştur. Parasosyal Etkileşim Ölçeği ile Parasosyal Etkileşim Davranış Algısı Ölçeği arasında ise güçlü ve pozitif yönde korelasyon tespit edilmiştir. Nitel çalışma bulguları, nicel çalışmadan elde edilen verilerle aynı doğrultuda olup, podcast yayıncılarının hitap tarzı, üslup, hal ve tavırlarının podcast dinleyicisi için en çok önem arz eden konular olduğu görülmüştür. Nitel çalışmanın sonuçları podcast içeriklerine hâkim söylem pratikleri ve mecranın karakteristik özellikleri itibariyle parasosyal etkileşimin mümkün olduğuna işaret etmiştir.

Anahtar Kelimeler: podcast, yeni medya, sözlü kültür, sözlülük, parasosyal etkileşim, işitsel medya, internet.

Abstract:
This study investigates the capacity of the podcast medium for parasocial interaction. Podcasts are characterized by providing an area for all kinds of interests and thoughts, making the listener feel like a part of a conversation with their everyday language and natural speaking style, and functioning as a companion while doing other things. Podcasts are also positioned as part of participatory culture, as their production technology is cheap and accessible to everyone. As the medium of this intimate voice whispering in the listener's ear, podcasts seem to be an ideal medium for parasocial interaction, a kind of illusion of friendship that individuals feel for media characters. This study aims to test this core hypothesis and make sense of podcasts as an emerging medium not only in terms of their technical possibilities but also in terms of inter-mediated media relations.

In the first phase of the mixed-method study, the Parasocial Interaction Scale and Parasocial Interaction Behavior Perception scales were used to examine the levels of parasocial interaction experienced by the participants in the podcast medium and the way they perceive the behaviors that make this interaction possible. In this first stage of the study, the demographic structure and podcast listening habits of the participants were also determined, and the difference created by the level of parasocial interaction in terms of these variables was examined. In the second stage, through semi-structured interviews, the characteristics of the podcast medium that can be associated with the parasocial phenomenon were emphasized, and the data obtained were subjected to inductive content analysis.

As a result of the study, it was determined that parasocial interaction was experienced through podcasts. According to the analyses, a significant difference was found between the level of parasocial interaction and demographic characteristics of individuals, frequency of listening, duration of listening, reasons for listening, podcast listening device, social participation, podcast type, and number of podcasts listened. A strong and positive correlation was found between the Parasocial Interaction Scale and the Parasocial Interaction Behavior Perception Scale. The findings of the qualitative study are in line with the data obtained from the quantitative study, and it has been observed that the address tone, style, manners and attitudes of podcasters are the most important issues for podcast listeners. The results of the qualitative study indicate that parasocial interaction is possible due to the discourse practices dominating podcast content and the characteristics of the medium.

Keywords: podcast, new media, oral culture, orality, parasocial interaction, auditory media, internet.