Öğretmenlerin yapılandırmacı eğitim ortamına ilişkin tutumları ile bilişim teknolojileri (BİT) kullanımları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between teachers' attitudes towards constructivist learning environment and their use of information technologies (ICT)
Yazar: BAHADIR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ERHAN ŞENGEL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın birinci amacı, temel öğretim ve liselerde görev yapmakta olan bütün branş öğretmenlerinin yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına ilişkin tutumlarını belirlemek ve bilgi iletişim teknolojilerini kullanmalarına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla iki ölçek geliştirmektir. Çalışmanın ikinci amacı ise öğretmenlerin hem yapılandırmacı öğrenme tutumları hem de BİT teknolojilerini kullanmaya yönelik tutumlarını belirlemek, yapılandırmacı öğrenmeye ilişkin tutumları ve bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanmaya yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Çalışmanın evrenini her iki aşamada da Bursa ili Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım merkez ilçelerindeki MEB'e bağlı okullar oluştururken, örneklemini 48 temel öğretim okulu ve liselerde görev yapmakta olan ve bütün branşlarda öğretmen ve yöneticiler oluşturmuştur. Çalışma ölçek geliştirilme ve uygulama olmak üzere iki aşamadan oluşmuştur. Çalışmada kullanılacak ölçeklerin geliştirme aşamasında, Yapılandırmacı Öğrenmede Tutum Ölçeği'ne (YÖTÖ) 310, Öğretmenlerı̇n Bilişim Teknolojileri (BİT) Tutum Ölçeğı̇'ne (ÖBTTÖ) 311 öğretmen katılmışken; uygulama aşamasında ise her iki ölçek için toplam 657 öğretmen katılmıştır. Geliştirilmiş olan YÖTÖ ölçeğinin faktör analiz sürecinde en iyi yapı 6. denemede 24 maddeli ve 6 alt boyutlu yapı, güvenirlik analizinin ,797 oranla yüksek düzeyde olduğu ve açıklanan toplam varyans düzeyinin ise %65,7 ile yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. Geliştirilmiş olan ÖBTTÖ ölçeğinde en iyi yapı 6. denemede 22 maddeli ve 4 alt boyutlu yapı, güvenirlik analizinin,733 oranla iyi güvenirlik düzeyde, açıklanan toplam varyansın %65,6 ile yeterli düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ölçeklerin geliştirme aşamasında alt boyutlarına göre uygulanan doğrulayıcı faktör analizinde tüm maddelerin ölçek katkısının %95 güven aralığında olduğu tespit edilmiş ve her iki ölçeğinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (p<0.05).
     Ölçeklerin uygulama aşamasında yapılan güvenirlik analizi sonuçlarına göre katılımcıların, YÖTÖ ölçeğine ait sonuçlar α=0,720 ile ÖBTTÖ ölçeğine ait sonuçlar ise α=0,765 değerleri ile oldukça güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre katılımcıların YÖTÖ tutum düzeyleri (X̄= 3,72; S= 0,31) olarak tespit edilmişken, katılımcıların ÖBTTÖ tutum düzeyleri (X̄= 3,75; S= 0,36) olarak tespit edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, öğretmenlerin YÖTÖ düzeyleri ile ÖBTTÖ düzeyleri arasında anlamlı, pozitif ve zayıf bir ilişki bulunmuştur (r = 0,397; p=0<0,05). Yani öğretmenlerin yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına dönük kullanımları artarken, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanmaları da artmaktadır. Sonuç olarak; çalışmada yeni geliştirilen iki ölçek arasında korelasyonel düzeyde anlamlı olduğu görülmüş ve yeni geliştirilen YÖTÖ ile ÖBTTÖ ölçekleri arasında orta düzey ve pozitif yönde anlamlı doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, yapılandırmacı eğitim sistemini kullanan öğretmenlerin bilişim teknolojileri kullanma eğilimlerini arttırırken, BİT kullanım tutumlarına da olumlu ve pozitif yönde etki ettiği anlamına gelmektedir.
     Anahtar sözcükler: Bilişim Teknolojileri, Öğretmen tutumları, Ölçek, Yapılandırmacı Yaklaşım.

Abstract:
The first aim of this study is to develop two scales in order to determine the attitudes of all branch teachers working in basic education and high schools regarding the constructivist learning approach and to determine their attitudes towards the use of information and communication technologies. The second aim of the study is to determine the attitudes of teachers towards both constructivist learning attitudes and ICT technologies, to examine the relationship between constructivist learning attitudes and attitudes towards using information and communication technologies, and whether teachers' attitudes towards constructivist learning significantly affect their attitudes towards using information and communication technologies. The study consisted of two phases: scale development and implementation. In the development phase of the scales to be used in the study, 310 teachers participated in the Constructivist Learning Attitude Scale (YÖTÖ) and 311 teachers participated in the Teachers' Information Technologies (ICT) Attitude Scale (ÖBTTÖ). In the implementation phase, a total of 657 teachers participated for both scales. In the factor analysis process of the developed SFL scale, the best structure was found to be 24-expression and 6 sub-dimensional structures in the 6th trial, the reliability analysis was at a high level with a rate of .797 and the total level of variance described was sufficient with 65.7%. The best structure in the developed SBE scale was found to be 22-expression and 4-dimensional structure in the 6th trial, the reliability analysis was found to be at a good reliability level with a rate of .733 and the total variance described was sufficient with 65.6%. In the confirmatory factor analysis applied according to the sub-dimensions of the scales during the development phase, it was determined that the scale contribution of all items was at the confidence level with a rate of 95% or more and it was seen that it was statistically significant in both scales (p<0.05).
 According to the results of the reliability analysis conducted during the application phase of the scales, it was found that the participants were very reliable with the results of the Attitude Scale in Constructivist Learning (YÖTÖ) with [α=0.720] and the results of the Teachers' Attitude Scale on Using Information and Communication Technologies (ÖBTTÖ) with the values of [α=0.765]. According to the results of the analysis of the attitude levels, the participants' YÖTÖ attitude levels (X̄= 3.72; S= 0.31), while the participants' attitude levels were determined as (X̄= 3.75; S= 0.36). According to the results of the correlation analysis, a significant, positive and weak relationship was found between the teachers' SFL levels and the SIS levels (r = 0.397; p=0<0.05), and it was seen that while the constructivist learning attitudes of the teachers increased, their attitudes towards using information and communication technologies also increased. According to the results of the regression analysis, it was found that the constructivist learning attitudes of the teachers significantly predicted their attitudes towards the use of information and communication technologies (F[594]=200,363; p<001) and the effect of the constructivist learning attitude levels of the participants on the information and communication technology attitudes of the teachers was statistically significant (p<0.001). After all; In the study, it was seen that there was a significant correlational relationship between the two newly developed scales and it was determined that there was a significant linear relationship between the newly developed YÖTÖ and ÖBTTÖ scales at the medium level in a positive direction. This means that the attitudes of teachers using the constructivist education system increase their attitudes and tendencies to use information technologies and have a positive effect.
     Keywords: Information Technologies, Teacher attitudes, Scale, Constructivist Approach.