Okul öncesi çocukların paylaşma, yardımlaşma ve rahatlatma becerilerini geliştirme programının etkililiğinin değerlendirilmesi
An evaluation of the effectiveness of sharing and cooperation enhancement program for preschool children
Yazar: ZEYNEP ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gelişim Psikolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu tanıma = Emotion recognition ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Paylaşma = Sharing ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Rahatlama = Relaxation ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Sosyal davranış gelişimi = Social behavior development ; Sosyal yardımlaşma = Social aid ; Yardımlaşma kültürü = Helping culture

Özet:
Bu araştırmanın amacı dört-beş yaşındaki çocukların yardımlaşma, paylaşma ve
rahatlatma davranışlarını geliştirmeye yönelik bir programın oluşturulması, uygulanması,
etkililiğinin değerlendirilmesi ve bu becerilerin sosyal bilgi işleme ve duygu tanıma
becerileri ile ilişkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda olumlu sosyal beceriler
ve bilişsel becerilere yönelik bir program geliştirilmiş ve çocuklara altı modülden oluşan
üç haftalık bir eğitim verilmiştir. Eğitim programı kapsamında çocuklarla her hafta
yardımlaşma, paylaşma ve rahatlatma davranışlarını arttıracak etkinlikler
gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmaya dört-beş yaşlarında anaokuluna devam eden 57
müdahale, 39 kontrol grubunda olmak üzere toplam 96 çocuk katılmıştır. Araştırma
kapsamında hem çocuklardan bireysel ölçümler alınmış, hem de ebeveynler ve
öğretmenlerden çocukların olumlu sosyal davranışlarını değerlendirmeleri istenmiştir.
Elde edilen sonuçlar, uygulanan sosyal beceri geliştirme programının hem çocuklardan
alınan ölçümlerde hem de ebeveyn ve öğretmen bildirimlerinde anlamlı bir farklılaşma
yarattığını göstermektedir. Programın uygulandığı gruptaki çocukların yardımlaşma,
paylaşma, rahatlatma davranışlarının, duygu tanıma becerilerinin ve olumsuz bir duruma
karşı verdikleri sakin yanıtların arttığı tespit edilmiştir. Ebeveyn ve öğretmenlerden
alınan bildirimlerde de sosyal beceri geliştirme programı uygulanan grubun aldığı
puanların, kontrol grubunun aldığı puanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek
olduğu bulunmuştur. Bu nedenle çocuklardan alınan ölçümler ile ebeveynler ve
öğretmenlerden alınan ölçümlerin tutarlı olduğunu, uygulanan programın çocukların
sosyal becerileri üzerinde etkili olduğunu söylemek mümkündür. Çalışma kapsamında
aynı zamanda çocukların olumlu sosyal davranışları ve bilişsel becerilerinin demografik
özelliklerle ilişkili olup olmadığı incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, cinsiyet, yaş,
kardeşe sahip olma ve annenin eğitim düzeyinin bu davranışlar ve beceriler üzerinde en
etkili değişkenler olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study, develop a program to improve helping, sharing and
comforting behaviors of children aged 4 to 5 and evaluate this program's effectiveness.
Also, the effects' of social information processing and emotional recognition skills on
children's prosocial behavior were examined. For this reason, Play-Based Social
Enhancement Program has been developed to increase children's prosocial behaviors.
This program consists of six modules, was implemented for three weeks. Total of 96
children aging between 32-64 month participated in this study. As 57 of 96 participants
composed the experimental group the rest children composed the control group. As for
measuring prosocial behavior, parents' and teachers' reports on questionnaires were used
and children evaluated with individual assessment different tasks. Pretest-posttest control
group designed has been used in this study. The results show that the social skills
enhancement program produces statistically meaningful difference both in measures
taken from children's assessment and in parent and teacher reports. It has been revealed
that children in the experimental group have increased helping, sharing and comforting
behaviors, emotional comprehension skills and quiet responses in a negative situation.
Similar to children's assessment, parent's and teacher's reports show that experimental
group scores were observed to be statistically significantly higher than the control group.
Measures taken from children are consistent with measures taken from parents and
teachers. Therefore these results demonstrate that the social skills enhancement program
improves prosocial behaviors and cognitive skills of preschool children. The study also
examined whether prosocial behaviors and cognitive skills of children are related to
demographic characteristics. Results showed that gender, age, having a sibling, and
maternal education level were the most influential variables on prosocial behaviors and
cognitive skills.