Geleneksel ve zenginleştirilmiş kafeslerde barındırılan yumurtacı tavuklarda ovipozisyon ve depolama süresinin yumurta kalitesine etkisi
Effect of oviposition and storage period on egg quality traits in laying hens kept in conventional and enriched cage systems
Yazar: INES TABIB
Danışman: PROF. DR. ESİN EBRU ONBAŞILAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Depolama = Storage ; Kümes = Poultry house ; Kümes hayvanları = Poultry ; Tavuklar = Chickens ; Tavukçuluk = Chicken farming ; Tavukçuluk işletmeleri = Poultry enterprises ; Yumurta kalitesi = Egg quality ; Yumurtacılık sektörü = Egg sector

Özet:
Çalışmada, iki farklı kafes tipinde (geleneksel ve zenginleştirilmiş) barındırılan 57 haftalık yaştaki ISA kahverengi ticari yumurtacı hibritlerde ovipozisyon ve depolama süresinin yumurta kalitesi üzerine etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Denemede geleneksel ve zenginleştirilmiş kafeslerden 2 gün boyunca saat 8:30-11:30 ve saat 13:30-16:30 arasında yumurtlanan ortalama grup ağırlığına sahip ve kabuğu sağlam 410 adet yumurta kullanılmıştır. Yumurtalar tartıldıktan sonra son inceleme gününe kadar ortalama 21 0C sıcaklık ve %20 nem içeren laboratuvarda depolanmıştır. Depolamanın 1, 7, 14, 21 ve 30.  günlerinde her bir kafes ve ovipozisyon grubundan elde edilen yumurtaların beşte birinde kalite özellikleri incelenmiştir. Her bir depolama döneminde yumurta ağırlığı, şekil indeksi, kabuk kırılma mukavemeti, kabuk ağırlığı, kabuk kalınlığı, ak yüksekliği, ak uzunluğu, ak genişliği, ak pH'sı, sarı rengi, sarı ağırlığı, sarı yüksekliği, sarı çapı, sarı pH'sı, ak indeksi, sarı indeksi ve haugh birimi belirlenmiştir.
Kabuk kırılma mukavemeti (P<0,05) ile sarı pH'sının (P<0,05) geleneksel kafeslerden elde edilen yumurtalarda zenginleştirilmiş kafeslerden elde edilenlere göre daha yüksek, ağırlık kaybı (P<0,001), sarı indeksi (P<0,01)ve sarı renginin (P=0,05) ise daha düşük olduğu bulunmuştur.
Ovipozisyon zamanı yumurta ağırlığı (P<0,001), ağırlık kaybı (P<0,05), sarı yüksekliği (P<0,001) ve sarı çapını (P<0,01) etkilemektedir. Saat 08.30 ile 11:30 arasında toplanan yumurtalarda ağırlık, sarı yüksekliği ve sarı çapının saat 13:30 ile 16:30 arasında toplananlardan daha düşük,  ağırlık kaybının ise daha yüksek olduğu gözlenmiştir.
Depolama süresi arttıkça yumurtalarda ağırlık kaybı, kabuk kırılma mukavemeti, kabuk ağırlığı, ak uzunluğu, ak genişliği, ak pH'sı, sarı yüzdesi, sarı pH'sı ve sarı çapı artarken, ak yüksekliği, ak indeksi, Haugh birimi, ak yüzdesi, sarı yüksekliği ve sarı indeksi azalmıştır (P<0,001).
Kafes tipi ile ovipozisyon zamanı arasında incelenen özellikler bakımından herhangi bir etkileşim gözlenmemiştir. Depolama süresine göre yumurta kalitesindeki değişikliklerin kafes tipi ve yumurtlama zamanından etkilendiği belirlenmiştir (P<0,05). Kafes tipi, ovipozisyon zamanı ile depolama süresi arasındaki etkileşim sadece sarı özelliklerinde etkili olmuştur (P<0,01). Çalışma sonucuna göre A kalite bir yumurtada aranan kriterlerin ortalama 21°C sıcaklık ve % 20 nemde 14. güne kadar korunduğu söylenebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effects of oviposition and storage time on egg quality in 57 week old Isa Brown laying hens were kept in two different cage types (conventional and enriched). A total of 410 eggs have an average weight and an intact eggshells were collected from the conventional and the enriched cages during two days from 8:30 to 11:30am and from 13:30 to 16:30pm were used in this study. After the eggs were weighed, they were stored in the laboratory at 210C and a relative humidity of %20 until the last storage day. In the 1st, 7th, 14th, 21st and 30th day of storage the quality characteristics of five eggs of each cage and oviposition group were examined. In each storage period, egg weight, shape index, shell breaking strength, shell weight, shell thickness, albumen height, albumen length, albumen width, albumen pH, yolk color, yolk weight, yolk height, yolk diameter, yolk pH, albumen index, yolk index and the haugh unit were determined.
Eggs obtained from the hens kept in the conventional cages compared with eggs obtained from the hens kept in the enriched cages, significantly higher in shell breaking strength (P<0,05) and yolk pH (P<0,05) and lower egg weight loss (P<0,001), yolk index (P<0,01) and yolk color (P=0,05).
Oviposition time influenced the egg weight (P<0.001), egg weight loss (P<0.05), yolk height (P<0.001) and yolk diameter (P<0.01). The highest egg weight loss and the lowest egg weight, yolk height and yolk diameter were found in the eggs laid from 8:30 to 11:30am.
Egg weight loss, shell breaking strength, shell weight, albumen length, albumen width, albumen pH, yolk percentage, yolk pH and yolk diameter increased with increased storage (P<0,001). However albumen height, albumen index, haugh birimi, albumen percentage, yolk height and yolk index decreased with increased storage period (P<0,001).
Interaction between cage type and oviposition time had no significant effect on all examined parameters. It was determined that the changes in egg quality according to the storage period were affected by the cage type and oviposition time (P<0,05). The interaction between cage type, oviposition time and storage time was only effective in yolk characteristics (P<0.01). According to the results of the study, it is possible to say that grade A eggs quality can be conserved until 14th day of storage at 21 ° C temperature and 20% humidity.