Flakon şeklindeki toz ilaçların kuru toz hacimlerinin belirlenmesi ve hemşire ve hekimlerin konuya yönelik farkındalıklarının incelenmesi
Determination of dry powder volumes of powdered medicines in vials and investigation of nurses' and physicians' awareness of the issue
Yazar: CANSU ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ GÜNEŞ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Farkındalık = Awareness ; Hemşireler = Nurses ; Tedavi hataları = Medication errors ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaçlar = Drugs

Özet:
ÖZET
FLAKON ŞEKLİNDEKİ TOZ İLAÇLARIN KURU TOZ HACİMLERİNİN BELİRLENMESİ VE HEMŞİRE VE HEKİMLERİN KONUYA YÖNELİK FARKINDALIKLARININ İNCELENMESİ
Amaç: Çalışmada, flakon şeklinde sıklıkla kullanılan toz ilaçların kuru toz hacmini belirleyerek klinik hemşirelere veri sağlamak, pediatri hemşire ve hekimlerinin konuya ilişkin farkındalıklarını ortaya koymak amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı tipteki çalışmanın örneklemini Mayıs- Temmuz 2017 tarihleri arasında, bir üniversite hastanesinin pediatri birimlerinde çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 136 hemşire ve 47 hekim oluşturdu. Veriler araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan, hekim ve hemşirelerin kuru toz hacmine yönelik farkındalık ve uygulamalarına ilişkin soruları içeren anket formu ile toplandı. Sık kullanılan ilaçların kuru toz hacim farkları araştırmacı ve bir gözlemci tarafından belirlendi. Veriler yüzdelik ve ki kare testleri ile değerlendirildi.
Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin % 72.8'i ilaç hazırlamadan önce bazen prospektüs okuduğunu ifade etmiştir. Hemşirelerin %85.3'ü ilaç hazırlarken kuru toz hacmine bağlı ilaç miktarındaki artışı fark ettikleri, ancak sadece %30.2'sinin her zaman kuru toz hacim farkına dikkat ederek ilaç hazırladığı saptanmıştır. Tüm ilaçlarda kuru toz hacim farkına yönelik doğru cevap oranının %18.4'ü çocuk cerrahisi kliniğinde çalışan hemşirelere ait iken, diğer birimlerde doğru cevap oranı oldukça düşüktür. Hekimlerin büyük bir çoğunluğu ise kuru toz hacimle ilgili bilgi almadığını (%97.9) ve istemlerinde bu duruma dikkat etmediklerini (%95.7) belirtmişlerdir. Araştırma kapsamında değerlendirilen 20 ilacın 16'sında kuru toz hacim farkı olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Çalışma sonucunda kuru toz hacmini dikkate alarak ilaç hazırlama oranı oldukça düşüktür. Dolayısıyla birçok çocuk hasta eksik doz ilaç alarak tedavi edilmektedir. Bu yüzden öncelikle hemşirelerin konuya ilişkin farkındalıklarını arttırmak için oluşturulan kuru toz hacim farkı tablosunun ilgili kliniklere asılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kuru toz hacim farkı, pediatri, hemşire, ilaç hataları

Abstract:
Aim: In the study, it was aimed to provide data to clinical nurses by determining the dry powder volume of frequently used powdered medicines in vials, and to reveal the pediatric nurses' and physicians' awareness of the issue. 
Method: The sample of this descriptive study consisted of 136 nurses and 47 physicians who worked in the pediatric units of a university hospital between May 2017 and July 2017 and volunteered to participate in the study. The data were collected using a questionnaire developed by the researcher in line with the literature. The questionnaire included items questioning the physicians' and nurses' awareness of and applications related to dry powder volumes of powdered medicines. Differences in the dry powder volumes of commonly used medicines were determined by the researcher and an observer. The data were analyzed with percentages and the chi square test.
Results: Of the nurses participating in the study, 72.8% stated that they sometimes read the medication booklet before preparing the medication. While 85.3% of the participating nurses observed the increase in the amount of drug depending on the volume of dry powder when they were preparing the medication, only 30.2% of the nurses always prepared the medication by paying attention to the difference between the volume of medication prepared and the volume of the dry powder. While the correct response rate (18.4%) regarding the difference between the volume of medication prepared and the volume of the dry powder belonged to nurses working in the pediatric surgery clinic, the correct response rate in other units was very low. On the other hand, the great majority (97.9%) of the participating physicians stated that they did not receive any information about the dry powder volume, and 95.7% said that they did not take into account this issue when giving medication orders.  
In the study, it was determined that there was a difference between the volume of medication prepared and the volume of the dry powder in 16 out of the 20 medicines investigated within the scope of the research.
Conclusion: The study results revealed that the drug preparation rate considering the dry powder volume was very low. Therefore, many children were treated taking an underdose of the medication. Therefore, it was recommended that a chart showing the difference between the volume of medication prepared and the volume of the dry powder should be placed in the relevant clinics. 

Key words: dry powder volume difference, pediatrics, nurse, medication errors