El-İrâkî ve Tefsîru'l-Kur'an'ın özellikleri
Al-Iraki and features of Tafs?r al-Qur??n
Yazar: CELAL EKER
Danışman: PROF. DR. İSHAK YAZICI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: Iraki = Iraki ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Tefsiru'l-Kur'an = Tefsiru'l-Kur'an ; İslamiyet = Islam

Özet:
Asıl adı Abdülkerim b. Ali b. Ömer el-İrâkî olan müfessir, 622/1225 veya 623/1226 yılında Mısır'da doğmuştur. Müfessir el-İrâkî, Abdülhamid b. İsa el-Hüsrevşâhî, Abdülazim b. Abdilkavî el-Münzirî, Abdülaziz b. Abdisselam es-Sülemî, Behâüddin İbn Nühâs ve Muhammed b. Abdirrahman et-Tilimsânî'den ders almıştır. Ebu Hayyân el-Endelûsî ile es-Subkî de müfessirden ders almışlardır.Tefsir, fıkıh, usûl ve lügat ilimlerinde uzman bir şahsiyet olan müfessirin görüşlerine ilmî konularda atıfta bulunulmuştur. Öte yandan müellif, yazı ve hesap konularında liyakat sahibi olup, hüsn-i hat sanatıyla uğraşmış ve şiirler yazmıştır. Âmâ olan müfessir, 704/1304 yılında Kâhire'de vefat etmiştir.?Tefsîru'l-Kur'ân? adlı eseri, onun en meşhur eserlerinden biridir ve yurt içinde üç adet el yazma nüshası mevcut bulunmaktadır. Müellif, eserini yazarken çoğunlukla Zemahşerî'nin Keşşâf adlı tefsirinden yararlanmıştır. Tefsîru'l-Kur'ân, dirâyet ağırlıklı bir tefsirdir. Ancak tefsirde rivâyetlere çokça yer verildiği de olmuştur.Ehl-i Sünnet'in görüşlerini benimseyen ve amelde Şafiî mezhebine mensup olan İrâkî, âyetleri tefsir ederken daha çok kelâmî ve fıkhî konuları açıklamıştır. Tefsîru'l-Kur'ân'da fıkıh konuları ile âyetlerin dil açısından tahlillerine dair açıklamalara da sıkça yer verilmiştir. Ayrıca müfessir, yer yer Tefsîru'l-Kur'ân'da esbâb-ı nüzûl ve nasih-mensûh gibi Kur'ânî ilimlere de değinmiştir.

Abstract:
al-Ir?k?, whose real name is Abdulkar?m b. Ali b. Umar, was born in Egypt in 622/1225 or 623/1226. He learned lessons from Abdulham?d b. ?s?, Abdulaz?m b. Abdulkav? al-Munz?r?, Abdulaz?z b. Abdussal?m al-Sulam?, Bah?udd?n b. al-Nuh?s and Muhammad b. Abdurrahman al-Tilims?n?. Ab? Hayy?n al-Endulus? and as-Subk? learned lessons from him.Also al-Ir?k? was an expert in Qur?anic interpretation, Fiqh, religious methodology and Arabic language. Many scholars made benefit from him in their religious studies. Furthermore, author al-Ir?k? was capable of writing and calculation, deal with calligraph. He wrote poems in kind of couplet and prose. al-Ir?k? was a blind interpreter, died in 704/1304 in Cairo.?Tafs?r al-Qur??n? was one of his most famous books and had three handwritten copies in Turkey. The author has mainly benefited from Kashsh?f written by Zamahshar?. Tafs?r al-Qur??n is mainly based on dir?yah. But it also included a great deal of riv?yah.He who was a believer of Ahl al-Sunnah and belonged to Sh?fi? religious sect in Fiqh, explained matters concerning Kal?m and fiqh interpratations, while commenting verses of Qur?an. Interpratations of fiqh and language analysises of verses were mostly mentioned in Tafs?r al-Qur??n. He also interested in sciences related Qur??n like asb?b al-nuz?l and n?sih-mans?h.In result, Tafs?r al-Qur??n is clear of unnecessary details, included short and main knowledges, therefore it is an effective interpretation work.