Diplomatik bilimi bakımından XVI.-XVII. yüzyıl Kadı sicilleri ve bu sicillerin ihtiva ettiği belge türlerinin form özellikleri ve tanımlanması
16th-17th century Qadı registers according to the rules of diplomatics science and the description and structural characteristics of the document types Recorded in these registers
Yazar: EKREM TAK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL E. ERÜNSAL
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; 17. yüzyıl = 17. century ; Diplomasi = Diplomacy ; Kadı = Kadi ; Mahkemeler = Law courts ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Bu tez çalışmasında XV. yüzyılın ikinci yarısından Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışına kadar geçen dönem için vazgeçilmez bir kaynak grubunu teşkil eden ve kadılarının idarî ve kazaî faaliyetleri sonucu ortaya çıkan şeriye sicilleri ve bunların ihtiva ettiği belge türleri incelenmiştir.Tezde, günümüze ulaşan şeriye sicilleri arasında en düzenli seriyi oluşturan ve aynı zamanda en eski tarihli sicilleri bünyesinde bulunduran Üsküdar kadılığı sicilleri esas alınmış ve bu çalışma için Üsküdar kadılığı sicillerinin H.919-927/M.1512-21 tarihli 1 numaralı sicilinden başlanarak ilk 405 sicil incelenmiştir.Tez Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte Osmanlı kadılık teşkilatı ve mahkemeler incelenmiştir. Birinci bölümde şeriye sicilleri fizikî ve diplomatik özellikleri incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde kadıların kaza (yargı) faaliyetleri sonucu tanzim ettikleri hüccet, arz, mâruz, ilâm, tereke, vakfiye ve mürâsele türü belgeler incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise kadılara başka resmî makamlardan gelen ferman, nişan, buyuruldu, temessük ve arzıhaller gibi belgeler diplomatik özellikleri bakımından değerlendirilmiştir.

Abstract:
This thesis examines Ottoman court registers, which are were kept by the QKadı and covered his legal and administrative practices, and the document types recorded in these registers; these records are as the crucial sources of information on for the period dating from the second half of the XV 15th . century to the fall of the Ottoman EmpireThis thesis relies is based on the Üsküdar Court Registers, which include both not only the most systematic, but also and the oldest registers among the court registers which are avaliableavailable today,; and for this thesis, the first 405 registers of the of Üsküdar Court Registers, dated H.919-927, have been are examined.The thesis consists of four principle parts. In the introduction part, the Ottoman legislative organizations and the Ottoman courts are investigated examined. The first part section includes the an analysis of the physical and diplomatic characteristics of court registers. In the second part section, the document types kept by the KQadı, like Hüccet, Arz, Maruz, İlam, Tereke, Vakfiye ve and Mürasele are examined. The third and last final section part focuses on Ottoman diplomatic documents, like Ferman, Nişan, Buyuruldu, Temessük and Arzıhal, sent out to the QKadı by the other eimperial administrationors.