Aile ilişkileri ölçeği kısa formu: Türkçe'ye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması
Brief family relationship scale: A Turkish adaptation and validity and reliability study
Yazar: SEDA GEDİZ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU TAŞDELEN KARÇKAY
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma Fok vd. tarafından 2014 yılında Moos ve Moos'un (1994) Aile Ortamı Ölçeğinin İlişki Boyutu referans alınarak uyarlama çalışması yapılan, "Aile İlişkileri Ölçeği-Kısa Formu (AİÖ-KF)" nin Türkçe 'ye uyarlanması amacıyla yapılmıştır. Ölçeğin psikometrik özelliklerini sınamak amacı ile üç farklı aşama takip edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, ölçeğin yapı geçerliğini sınamayı amaçlayan Doğrulayıcı faktör analizi için 808 öğrenci, ölçüt geçerliği için 205 öğrenci ve test tekrar test güvenirliği için 168 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Ölçüt geçerliği için katılımcılara arka arkaya AİÖ-KF, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu (WEMİOÖ-KF), Ergenler İçin İnternet Bağımlılığı Ölçeği ve Aile Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi tek faktörlü ve iki faktörlü modeli karşılaştırılarak yapılmıştır. Ölçüt geçerliği için benzer ölçek korelasyon analizleri yapılmıştır. Güvenirlik çalışması kapsamında Cronbach Alpha, yarıya bölme ve test tekrar test değerleri hesaplanmıştır. Bununla birlikte çalışmada AİÖ-KF puanlarının cinsiyet demografik değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek amacı ile bağımsız grup t testi analizinde yararlanılmış ve sonuçları incelenmiştir.
Yapı geçerliği için gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi ve model karşılaştırma analiz sonuçları AİÖ-KF'nin üç faktörlü orijinal yapısının yeterli uyum değerlerine sahip en uygun model olduğunu göstermiştir. Ayrıca, AİÖ-KF ve Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü, WEMİOÖ-KF arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki bulunduğu görülmüştür. AİÖ-KF 'nin uyum boyutu ile, Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü WEMİOÖ-KF arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. İfade edebilme boyutu ve Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü, ifade edebilme ve WEMİOÖ-KF arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü; ifade edebilme ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Çatışma boyutu ve Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki, WEMİOÖ-KF arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .92 olarak hesaplanmıştır. Cronbach Alpha katsayısının belirlenmesiyle birlikte maddelerin iki yarı arasındaki korelasyon değerleri hesaplanmış ve güvenilir bir ölçüm aracı olup olmadığı değerlendirilmiştir. Elde edilen korelasyon değerinin .70 üzerinde .86 olduğu görülmüş ve AİÖ-KF Türkçe formunun güvenilir olduğu tespit edilmiştir. İlgili ölçek için yapılan test tekrar test sonuçlarına göre ölçek genel puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmüş ve iki ölçüm arasındaki korelasyon değeri 0,984 olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla ölçeğin zamana karşı tutarlı olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet demografik değişkenine göre ölçeğin uyum ve çatışma boyutlarından alınan puanlar anlamlı düzeyde farklılık göstermekte; ifade etme boyutu ise anlamlı düzeyde farklılık göstermemektedir. AİÖ-KF'den alınan toplam puanlara göre de cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunmuştur.

Araştırmada elde edilen bulgular ölçeğin, ergenlerin aile ilişkilerinin değerlendirilmesi için yararlanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study was to adapt the Brief Family Relationship Scale (BFRS) developed by Fok et al. (2014), which is itself an adaptation of the Relationship dimension of the Family Environment Scale (FES) developed by Moos and Moos (1994), to Turkish. The psychometric properties of the scale were tested in three stages. The study group consisted of 808 students for confirmatory factor analysis to test the construct validity of the scale, 205 students for the criterion validity analysis, and 168 high school students for the test-retest reliability analysis. To test the criterion validity of the scale, the participants were consecutively administered the BFRS, the Short Warwick-Edinburgh Mental Wellbeing Scale (SWEMWBS), the Internet Addiction Test-Adolescence (IAT-A), and the Satisfaction with Family Life Scale. In order to test the construct validity of the scale, confirmatory factor analysis was conducted by comparing one-factor and two-factor models. Correlation analyses comparing similar scales were conducted to test the criterion validity of the scale. The reliability of the scale was tested using the Cronbach alpha, split-half, and test-retest methods. In addition, independent groups t-test analysis was used to test whether the BFRS scores differed according to the demographic variable of gender.
The results of the confirmatory factor analysis and model comparison analyses conducted to test the construct validity suggested that the original three-factor structure of the BFRS was the most appropriate model with adequate fit values. In addition, it was found that there was a significant negative correlation between the BFRS scores and IAT-A scores, and a significant positive correlation between the BFRS scores and SWEMWBS scores and Satisfaction with Family Life Scale scores. It was concluded that there was a significant negative correlation between the cohesion dimension of the BFRS and the IAT-A scale, and a significant positive correlation between the cohesion dimension of the BFRS and the SWEMWBS and Satisfaction with Family Life Scale. There was also a significant negative correlation between the expressiveness dimension of the BFRS and the IAT-A scale, and a significant positive correlation between the expressiveness dimension of the BFRS and the SWEMWBS and Satisfaction with Family Life Scale. Additionally, there was also a significant negative correlation between the conflict dimension of the BFRS and the IAT-A scale, and a significant positive correlation between the conflict dimension of the BFRS and the SWEMWBS and Satisfaction with Family Life Scale. The Cronbach alpha reliability coefficient of the scale was calculated as 0.92. After confirming that the Cronbach alpha coefficient of the scale was adequate, the correlation between the two halves of the scale was calculated to test the reliability of the measurement tool. The correlation value obtained was found to be 0.86, over 0.70, which suggests that the Turkish adaptation of the BFRS is reliable. The test-retest reliability of the scale was 0.984, which signifies significant correlation between the overall scores obtained from repeated administration of the scale. Therefore, it was concluded that the scale can be reliably administered at different times. The scores obtained from the cohesion and conflict dimensions of the scale differed significantly according to gender, while the scores obtained from the expressiveness dimension did not. The total BFRS scores also differed significantly according to gender.
The results showed that the adapted scale is a valid and reliable tool that can be used to assess adolescents' family relationships.