Primer  ve  refrakter  sekonder  hiperparatiroidizmli  hastalarda  perkütan  etanol  enjeksiyonu tedavisinin etkinliği
The effectiveness of percutaneous ethanol injection treatment in patients with primary and refractory secondary hyperparathyroidism
Yazar: JALAL HASHIMOV
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Etanol = Ethanol ; Fosfor = Phosphorus ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Kalsiyum = Calcium ; Paratiroid bezleri = Parathyroid glands ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç:  Primer  hiperparatiroidizm  (pHPT)  ve  refrakter  sekonder  hiperparatiroidizm
(sHPT)  hastalarına uygulanan perkütan etanol enjeksiyonu tedavisinin  (PEET)  başarısını 
ve  bu  başarıya  etki  eden  lezyon  (lezyon  sayısı  ve  hacmi)  ve  işlem  bazlı  (uygulanan 
enjeksiyon sayısı,  enjekte edilen total etanol miktarı ve başarı  durumunun  zamana göre 
değişimi)  parametrelerin  değerlendirilmesi;  işlem  sonrası  erken  ve  uzun  dönemde 
biyokimyasal  değerlerdeki  bazale  göre  değişimin  tespiti;  başarı  durumunu  tahmin 
etmede  öngörücü  faktörlerin  araştırılması;  girişimsel  işlem  sırası  ve  sonrasında 
oluşabilecek  komplikasyonlara  etki  eden  işlemsel  faktörlerin  araştırılması 
hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem:  Ocak 2006–Aralık  2019  tarihleri arasında  PEET  yapılan 41 hastanın 
kayıtları  retrospektif  olarak  tarandı.  Hastaların  demografik  verileri,  primer  ve  ek 
hastalıkları, klinik bulgular ve laboratuvar sonuçları, PEET öncesi ve sonrası takip süresi 
boyunca biyokimyasal değerleri, etanol enjeksiyonu yapılan lezyon sayısı, lezyon hacmi, 
işlem  sayısı,  her  hasta  için  verilen  total  etanol  miktarı,  tedavi  sonrası  işlem  başarısı,
işlem  sırası ve  sonrasında  gelişen  komplikasyonlar  kaydedildi.  Veriler  IBM SPSS  v26
ile analiz edildi. 
Bulgular:  Çalışmamızda,  PEET  uygulanmış  ve  tedavi  sonrası  en  az  12  aylık  takibi 
bulunan anamnezinde cerrahi kontrendikasyon belirtilen 13 pHPT'li hastanın 8'i (%62),
medikal tedaviye dirençli  19  sHPT'li hastanın 11'i  (%58)  tedaviye  başarılı  yanıt vererek 
PEET sonrası  uzun dönemde  takip  biyokimyasal  değerlerin  hedef  aralıkta tutulabildiği 
gösterilmiştir. 
Her iki hasta popülasyonunda  (pHPT ve sHPT)  PEET'den  6 ve 12 ay sonra  bazale göre 
en az  ortalama düşüş oranları,  intakt parathormon (iPTH)  için  %50'nin;  kalsiyum (Ca)
için %14'ün; fosfor (P) için %31'in üzerinde bulundu. 
Her iki hasta popülasyonunda  başarılı grup, başarısız  gruba  kıyasla  istatistiksel  anlamlı 
daha düşük ortalama bazal iPTH değerlerine sahip idi.  Ek olarak  sHPT'li hastalarda  P
değerleri  de  başarısız  gruba  kıyasla başarılı grupta  istatistiksel  anlamlı daha düşük idi. 
v
pHPT'de  iPTH  değerleri  ile  paratiroid  bez  hacmi  arasında  istatistiksel  anlamlı  pozitif 
korelasyon bulundu.
sHPT'de  lezyon  bazlı  parametre  olan  hiperplastik  lezyon  sayısı  arttıkça  PEET  başarı 
oranlarında  azalma eğilimi gözlemlendi. sHPT'de  total lezyon hacmi  ve  lezyon başına 
düşen enjeksiyon sayısı  başarılı grupta başarısız  gruba  göre  istatistiksel  anlamlı daha  az 
bulundu.  Bez  hacmi  ≥0,5  cm
3
olan  en  az  iki  hiperplastik  lezyonu  bulunan  hastalarda 
başarısız  olma  olasılığı  istatistiksel  anlamlı  idi.  pHPT  için  başarılı  yanıt  verme 
durumunun  zamana  göre  değişimi  istatistiksel  olarak,  uzun  (6.  ve  12.  aylar)  ve  kısa 
dönem  (1.  ay)  verileri  arasında  anlamlı  olup;  uzun  dönem  (6.  ve  12.  aylar)  verileri 
arasında ise anlamlı değildi.
İşlem  bazlı  parametreler  arasındaki  pozitif  korelasyon  yalnız   pHPT;  işlem  ve  lezyon 
bazlı  parametreler  arasındaki  pozitif  korelasyonlar  ise  her  iki  hasta  popülasyonu  için 
anlamlı bulundu.
iPTH  ve  Ca  için  kısa  ve  uzun  dönem  değerlerinin  bazale  göre  değişimi  her  iki  hasta 
popülasyonunda  her  iki  grup  için  istatistiksel  anlamlı  olup;  kısa  döneme  göre  uzun 
dönem  değişimi  yalnız  başarılı  grup  için  istatistiksel  anlamlı  bulundu.  P  değerlerinin 
düşüşü,  yalnız  bazale  göre  istatistiksel  anlamlı  idi.  Başarılı  grupta  iPTH  ve  Ca 
değerlerindeki bazale göre en az düşüş kısa dönemde,  en çok düşüş ise uzun dönemde 
bulunarak  başarısız grupta  Ca  ve P  değerlerindeki bazale göre en az ve en çok düşüş her 
iki popülasyondaki gruplar arasında farklı dönemlerde değişim gösterdi. 
Birkaç  çalışmada  başarı  durumunu  tahmin  etmede  öngörücü  faktörleri  esas  alarak  Ki–
kare  uyum  iyiliği  testi  kullandığımızda,  pHPT  için  bazal  iPTH  <200  pg/ml  olan  hasta 
artışı başarı olasılığını 0,36 kat  artırmakta idi.  sHPT için  bazal iPTH'si  ≥600 pg/ml olan 
hasta  sayısındaki  olan  artışı  başarısızlık  olasılığını  3,7  kat;  0,5  cm
3
'den  büyük  iki  ve 
daha  fazla  lezyonu  bulunan  hasta  sayısındaki  artış  başarısızlık  olasılığını  0,5  kat 
arttırmaktadır. 
Her iki hasta popülasyonunda, PEET işlem sırası ve sonrasında  acil müdahile gerektiren 
veya  kalıcı  ses  kısıklığı  gibi  geridönüşümü  olmayan  ciddi  komplikasyonlar  rapor 
edilmedi.  Komplikasyonlarla  enjekte  edilen  etanol  miktarı  ve  uygulanan  enjeksiyon 
sayısı arasında istatistiksel anlamlı orta düzeyde pozitif korelasyon mevcut idi.  
vi
Sonuç:  PEET'in  amacı,  paratiroid bezlerine enjekte edilen etanol ile lezyonda kimyasal 
nekroz ve ardından hacim azalması sağlayarak lezyonu fonksiyonel olarak  yok etmektir.
PEET,  pHPT  ve  sHPT'li  hastalarda  ilk  uygulanmasından  itibaren  yaklaşık  35  yıl 
geçmesine  rağmen  minimal  invaziv  girişimsel  tedavi  yöntemi  olarak  kullanılmakta  ve 
günümüze kadar  güncelliğini korumaktadır. Özellikle, pHPT  için  cerrahi tedavi  en  etkili
ve altın standart  sayılan  tedavi  olmasına rağmen cerrahi ve anestezi kontrendikasyonları 
nedeniyle  paratiroidektomi  uygulanamadığı  durumlarda,  PEET  minimal  invaziv 
girişimsel  tedavi  yöntemleri  arasında  etkili  bir  seçenektir.  Aynı  zamanda  KBY'si  olan 
medikal  tedaviye  yanıt  vermeyen,  cerrahi  ve  anestezi  kontrendikasyonları  bulunan 
sHPT'li hastalarda PEET, alternatif tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. 
Çalışmamızda,  PEET  uygulanan  pHPT  ve  sHPT'li  hastalarda  elde  ettiğimiz  başarılı 
sonuçlar bu tedavinin kısa ve uzun dönem etkinliğini ortaya koymuştur. 
ANAHTAR SÖZCÜKLER:  Ultrason, paratiroid, perkütan etanol enjeksiyonu tedavisi,
parathormon, kalsium, fosfor

Abstract:
Aim:  We  aimed  to  evaluate  the  success  of  percutaneous  ethanol  injection  treatment 
(PEIT)  applied  to  patients  with  primary  hyperparathyroidism  (pHPT)  and  refractory 
secondary  hyperparathyroidism (sHPT);  to evaluate  the lesion (number and volume of 
lesions)  and  procedure-based  parameters  (the  number  of  applied  injections,  the  total 
amount of  injected  ethanol, and the change in success status over time) that affect this 
success;  to determine changes in biochemical values compared to basal in the early and 
long term after the procedure;  to  investigate  predictive factors in predicting success;  to 
investigate the procedural factors that affect the complications that may occur during and 
after the interventional procedure.
Methods  and  materials:  The  records  of  41  patients  who  underwent  PEET  between
January  2006  and  December  2019  were  retrospectively  reviewed.  Demographic  data  of
the  patients,  primary  and  additional  diseases,  clinical  findings  and  laboratory  results,
biochemical values during the follow-up period before and after PEIT, number of lesions
injected ethanol, lesion volume, number of procedures, total amount of ethanol given  for
each  patient,  post-treatment  success,  complications  during  and  after  the  procedure  were
recorded. Data were analyzed with IBM SPSS v26.
Results:  In our study, there were 13  pHPT  and 19 sHPT patients who had PEIT applied 
and followed for at least 12 months. In the anamnesis, 8 (62%) of 13 pHPT patients with 
surgical  contraindications,  11  (58%)  of  19  patients  with  sHPT  resistant  to  medical 
treatment  successfully  responded  to  treatment  and  their  follow-up  biochemical  values 
were the target range in the long term after PEIT.
In  both  patient  populations  (pHPT  and  sHPT),  6  and  12  months  after  PEIT,  the  least
mean  decrease  rates  compared  to  baseline  it  was  found  to  be  over  50%  for  intact 
parathormone (iPTH); 14% for calcium (Ca); 31% for phosphorus (P). 
In  both  patient  populations,  the  successful  group  had  statistically  significantly  lower 
mean baseline iPTH values compared to the unsuccessful group. In addition, phosphorus 
viii
values  in  patients  with  sHPT  were  statistically  significantly  lower  in  the  successful 
group compared to the unsuccessful group. A statistically significant positive correlation 
was found between iPTH values and parathyroid gland volume in pHPT.
As  the  number  of  hyperplastic  lesions,  which  is  a  lesion-based  parameter  in  sHPT, 
increased,  PEIT  success  rates  tended  to  decrease.  Total  lesion  volume  and  number  of 
injections  per  lesion  in  sHPT  were  statistically  significantly  lower  in  the  successful 
group  than  in  the  unsuccessful  group.  The  probability  of  failure  was  statistically 
significant in patients with at least two hyperplastic lesions with a gland volume of   ≥0.5 
cm
3
.  For  the  pHPT  population,  the  change  of  successful  response  with  time  is 
statistically significant between long (6th and 12th months) and short term (1st month) 
data; however, it was not significant between long-term (6th and 12th months)  data.  The 
positive correlation between process-based parameters was significant only for the pHPT
population.  Positive  correlations  between  procedure  and  lesion-based  parameters  were 
found to be significant for both patient populations.
The change of short and long–term values for iPTH and Ca compared to baseline was 
statistically significant for both groups in both patient populations; the long–term change 
compared  to  the  short–term  was  found  to  be  statistically  significant  only  for  the 
successful  group.  The  decrease  in  phosphorus  values  was  statistically  significant 
compared  to  basal  only.  In  the  successful  group,  the  least  decrease  in  iPTH  and  Ca 
values compared to basal was found in the short term and the highest decrease was found 
in the long term.  In the unsuccessful group, the least and the  highest  decrease in Ca and 
phosphorus values compared to basal varied between the groups in both populations at 
different periods.
When  we  used  the  Chi-square  test  based  on  predictive  factors  to  predict  success  in 
several studies, the increase in patients with basal iPTH <200 pg/ml for pHPT increased 
the probability of success 0.36 times. For sHPT, the increase in the number of patients 
with basal iPTH ≥600 pg/ml increases the probability of failure 3.7 times; the increase in 
the  number  of  patients  with  two  or  more  lesions  larger  than  0.5  cm
3
increases  the 
probability of failure by 0.5 times. 
ix
There were no reports of serious complications requiring immediate intervention during 
and  after  the  PEIT  procedure  or  non-recyclable  complications  such  as  permanent 
hoarseness  in  either  patient  population.  There  was  a  statistically  significant  moderate 
positive correlation between complications and the amount of  injected  ethanol and the 
applied number of injections.
Conclusion:  The  purpose  of  PEIT  is  to  destroy  the  lesion  functionally  by  providing 
chemical necrosis and subsequent volume reduction  of  the lesion with  injected  ethanol 
into the parathyroid glands.  Although PEIT, has been approximately 35 years since the 
first  application  in  patients  with  pHPT  and  sHPT,  it  is  used  as  a  minimally  invasive 
interventional  treatment  method  and  remains  current  until  today.   Especially,  although 
surgical  treatment  for  pHPT  is  the  most  effective  and  gold  standard  treatment,  PEIT
offers an alternative option among minimally invasive interventional treatment methods 
in  cases  where  parathyroidectomy  cannot  be  performed  in  patients  with  surgical  and 
anesthetic  contraindications.  At  the  same  time,  PEIT  stands  out  as  an  alternative 
treatment  option  in  in  sHPT  patients  with  chronic  kidney  disease  (CKD)  who  do  not 
respond to medical treatment and have surgical and anesthesia contraindications.
In  our  study,  the  successful  results  we  obtained  in  patients  with  pHPT  and  sHPT 
undergoing PEIT offer a promising experience for this treatment's short and long-term 
effectiveness.
KEYWORDS:  Ultrasound,  parathyroid,  percutaneous  ethanol  injection  treatment, 
parathormone, calcium, phosphorus