COVID-19 ilişkili koagülopati ve klinik: Tek merkez deneyimi
COVID-19 assosiated coagulopathy and clinical features: A single-center report
Yazar: YAVUZ BURAK TOR
Danışman: PROF. DR. SEVGİ BEŞIŞIK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kan pıhtılaşma bozuklukları = Blood coagulation disorders ; Koagülasyon = Coagulation ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pıhtılaşma = Coagulation

Özet:
Amaçlar: COVID-19, seyrinde gelişebilen hiper-inflamasyon, endotel disfonksiyonu ve koagülopati nedeniyle sıradışı bir antitedir. Pandemi bildiriminden hemen sonra hastaneye yatırılan COVID-19 hastalarında koagülopatinin prediktif faktörlerine ilişkin deneyimlerimizi sunmaktayız.

Hastalar ve Yöntemler: Mart ve Mayıs 2020 arasında hastanede yatan toplam 511 hasta geriye dönük olarak tarandı. Bunlardan 49'u, yüksek D-dimer seviyelerine neden olan eşlik eden durumlar nedeniyle dışlandı. Tedavi protokolü, hidroksiklorokin, azitromisin, favipiravir, düşük molekül ağırlıklı heparin, dipiridamol ve hiperinflamasyon durumunda anti-sitokin ajanları içermekteydi. Hastaları sırasıyla kanıtlanmış koagülopati (makrovasküler trombozlu ve YDP'li hastaları tanımlamakta), yüksek şüpheli koagülopati (olası dissemine pulmoner mikrotrombozu temsil edmekte) ve koagülopatisi olmayan hastalar olmak üzere 3 grupta sınıflandırdık. Yüksek şüpheli koagülopati, ani D-dimer yükselmesine eşlik eden klinik kötüleşmeyi kapsamaktır.

Bulgular: Kalan hastaların ortanca yaşı 56 ve erkek / kadın oranı 284 / 178 idi. Hastaların % 3,2'sinde kanıtlanmış koagülopati ve % 10,1'inde yüksek şüpheli koagülopati gelişmişti. Çok değişkenli analizde; DMAH uygulanmaması (p = 0.002, risk oranı: 5376.383), pik D-dimer'in > 15000 U/ml (p = 0.013, tehlike oranı: 1360.964) ve tepe SIC skorunun ≥ 4 olması (p = 0.022, risk oranı: 1270.538) koagülopati gelişimi ve başvuru LDH'ının > 480 IU/L (p = 0.022, tehlike oranı: 91.948) ve başvuru ferritin düzeyinin > 1000 ng/ml (p = 0.036, risk faktörü: 0.010) olması yüksek şüpheli koagülopatinin gelişimi için anlamlı bulunmuştur. Tek değişkenli analizde p < 0.1 olan parametrelerin çok değişkenli analizinde, DMAH uygulanmaması (p = 0.001, risk faktörü: 34.565) yüksek şüpheli koagülopati gelişimi için de anlamlıydı. Ek olarak tüm YDP vakalarında gram negatif bakteriyel sepsis mevcuttu.

Sonuçlar: Çalışmamıza göre DMAH tedavisinin uygulanmaması, D-dimer'in > 15000 U/ml, SIC skorunun ≥ 4, başvuru LDH'ının > 480 IU/L, başvuru ferritininin > 1000 ng/ml olması COVID-19 ilişkili koagülopati için bağımsız risk faktörleridir. YDP COVID-19 temelinde gelişmiyor gibi görünmektedir.

Abstract:
Objective: Covid-19 is a quaint entitiy with hyper-inflammation, endothelial dysfunction and coagulopathy that may occur in its course. We present our experience regarding coagulopathy predictive factors in hospitalized Covid-19 patients just after pandemic declaration.

Patients and Methods: A total of 511 hospitalized patients between March and May 2020 were retrospectively screened. 49 of them were excluded due to accompanying conditions resulting in high D-dimer levels. The treatment protocol includes hydroxychloroquine, azithromycin, favipiravir, low-molecular-weight heparin, dipyridamole and anti-cytokine agents on the hyper-inflammation phase. We stratified 3 groups, respectively proven coagulopathy (defines patients with macrovascular thrombosis and DIC), highly suspected coagulopathy (which represent possible dissemine pulmoner microthrombosis) and patients without coagulopathy. Highly suspected coagulopathy encompasses clinical deterioration with sudden D-dimer elevation.

Results: The median age of the remaining patients was 56 years with a male/female ratio of 284/178. Proven coagulopathy developed in 3.2% and highly suspected coagulopathy in 10.1% of patients. In the multivariate analysis; not receiving LMWH (p = 0.002, hazard ratio: 5376.383), peak D-dimer level above 15000 U/ml (p = 0.013, hazard ratio: 1360.964), peak SIC score ≥ 4 (p = 0.022, risk ratio: 1270.538) was found to be significant for the development of coagulopathy and initial LDH level > 480 IU / L (p = 0.022, hazard ratio: 91.948), initial ferritin level > 1000 ng / ml(p = 0.036, risk factor: 0.010) for the development of highly suspected coagulopathy. In multivariate analysis with parameters of p < 0.1 in univariate analysis, not receiving LMWH (p = 0.001, risk factor: 34.565) was also significant for the development of highly suspected coagulopathy. In addition all DIC cases had gram-negative bacterial sepsis.

Conclusion: According to our study, not receiving LMWH, D-dimer > 15000 U/ml, SIC score ≥ 4, LDH > 480 IU/L, initial ferritin > 1000 ng/ml are independent risk factors for COVID-19 assosiated coagulopathy and DIC does not appear to develop on the basis of COVID-19.