Tip 1 diyabetes mellitus tanılı olgularda tanı ve izlemde dislipidemi sıklığının değerlendirilmesi
Assesment of prevalance of dyslipidemia at onset and during follow-up in cases with TYPE 1 diabetes mellitus
Yazar: AYÇA BİLGE SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ TÜTÜNCÜLER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Teşhis = Diagnosis ; Çocuklar = Children

Özet:
Tip 1 diyabetes mellitus insülin salgılanmasının eksikliğe bağlı olarak ortaya çıkan karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında bozuklukla sonuçlanan, çocuk ve ergen yaş grubunda sık görülen endokrin bir hastalıktır. Bu çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı Polikliniğinde Ocak 2006 ve Aralık 2013 tarihleri arasında tip 1 diyabetes mellitus tanısı ile takip edilmiş olgularda tanı anında ve izlemde gelişen dislipidemi sıklığının ve dislipidemi için olası risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı.
Çalışmaya alınan 56 (30 erkek, 26 kız) olgunun yaş ortalaması 12,36±1,49 desimal yıl, ortalama vücut kitle indeksi standart deviasyon skoru -0,18±1,48 idi. Olguların tip 1 diyabetes mellitus tanısı aldıklarında ortalama glikolize hemoglobin düzeyi %13,45±2,45, total kolesterol düzeyi 159,79±29,78 mg/dl, ortalama yüksek dansiteli lipoprotein düzeyi 49,63±13,46 mg/dl, ortalama düşük dansiteli lipoprotein düzeyi 94,84±27,87 mg/dl, ortalama trigliserit düzeyi 105,98±58,95 mg/dl idi. Olguların 1. yıl izleminde vücut kitle indeksi standart deviasyon skorları ve yüksek dansiteli lipoprotein düzeyleri tanı anına anlamlı yüksek, glikolize hemoglobin, total kolesterol, düşük dansiteli lipoprotein ve trigliserit düzeyleri ise anlamlı düşük bulundu. İzlemin 1.yılında kız olgularda ortalama yüksek dansiteli lipoprotein düzeyi erkek olgulara göre anlamlı fazla bulundu. Tanı anında total kolesterol ve düşük dansiteli lipid düzeyleri ile glikolize hemoglobin arasında pozitif korelasyon mevcuttu. İzleminin 1. yılında glikolize hemoglobin düzeyi ≥%9 olan olgularda hipertrigliseridemi sıklığının iyi ve orta derecede glisemik kontrolü olanlara göre yüksek olduğu görüldü. Olgularda diyabet süresi ile dislipidemi gelişimi değerlendirildiğinde; diyabet süresi uzadıkça yüksek dansiteli lipoprotein düşüklüğüne bağlı dislipideminin sıklığı azalırken, diğer lipid parametrelerinde bir değişiklik saptanmadı. Tip 1 diyabetes mellituslu olgularda dislipidemi varlığında kardiyovasküler hastalık riski artması nedeniyle, olgularda dislipidemiyi önlemek amacıyla metabolik ve glisemik kontrolün sağlanması için düzenli takip ve tedavi gerekir. Diyabet süresi ile dislipidemi gelişim sıklığı arasındaki ilişkiyi açıklamak için ve daha geniş serili ve ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Type 1 diabetes mellitus, is an insulin secretion deficiency which results in disorders of carbohydrate, protein and fat metabolism and it is a common endocrine disease in children and adolescents. In this study, it was aimed to evaluate the frequency of dyslipidemia and find out the possible risk factors for dyslipidemia at diagnosis and during follow up of the subjects with type 1 diabetes mellitus, who were admitted to Trakya University Medical Faculty Pediatric Department, Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic between January 2006 and September 2013.
The mean age of 56 cases (30 males, 26 females) was 12,36±1,49 decimal years, and the mean body mass index standard deviation score was -0,18±1,48. At the time of diagnosis of type 1 diabetes mellitus, the mean hemoglobin A1c level of the subjects was 13,45±2,45%, mean total cholesterol level was 159,79±29,78 mg/dl, mean high-density lipoprotein level was 49,63±13,46 mg/dl, mean low-density lipoprotein level was 94,84±27,87 mg/dl, and mean triglyceride level was 105,98±58,95. The body mass index standard deviation scores and high-density lipoprotein levels had increased; the levels of hemoglobin A1c, low-density lipoprotein and triglycerides had decreased after one year of follow up. In the first year of follow-up, the mean high density lipoprotein level in female subjects was significantly higher than male subjects. At the time of diagnosis, hemoglobin A1c levels were correlated with the levels of

total cholesterol and low-density lipoprotein. At the first year of follow up, subjects with hemoglobin A1c levels above 9% had higher frequency of hypertriglyceridemia compare to those with sub-optimal and optimal glycemic control groups. When the development of dyslipidemia due to duration of diabetes is evaluated in the cases, it is found that dyslipidemia prevalence decreases due to low high density lipoprotein levels, while there are no changes in other lipid parameters among time.
Because of the increased risk of cardiovascular disease in the presence of dyslipidemia in type 1 diabetes mellitus, regular follow-up and treatment is required to ensure metabolic and glycemic control in order to prevent dyslipidemia. Prospective and larger studies are needed to explain the relationship between the duration of diabetes and the frequency of dyslipidemia.