Havayolu yolcu taşımacılığı şirketlerinin finansal analizi: Uluslararası bir karşılaştırma
Financial analysis of passenger airline transport companies: An international comparison
Yazar: CANSU AYDIN
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ KARADENİZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal analiz = Financial analysis ; Hava yolları = Airlines ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport

Özet:
Bu araştırmanın amacı uluslararası ölçekte havayolu yolcu taşımacılığı şirketlerinin finansal performansının analizidir.  Bu kapsamda Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Asya Pasifik ve Avrupa ülkelerindeki menkul kıymet borsalarında pay senetleri işlem gören 64 havayolu yolcu taşımacılığı şirketinin 2016-2021 yıllarına ait finansal performansı oran analizi, kaldıraç analizi ve nakit akışlarından sağlanan faaliyetler yöntemi uygulanarak karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Araştırmada ayrıca 2020 yılında dünya çapında etkisi görülen COVID-19 salgınının havayolu yolcu taşımacılığı şirketlerinin finansal performansını nasıl etkilediği de değerlendirilmiştir. Havayolu yolcu taşımacılığı şirketlerinin finansal performansının değerlendirilebilmesi için finansal durum tabloları, kapsamlı gelir gider tabloları ve nakit akış tablolarından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ilk olarak havayolu şirketlerinin sabit varlık ağırlıklı olduğu, kaynak yapısının ise daha çok uzun vadeli olmak üzere yabancı kaynak ağırlıklı olduğu ve bu bağlamda finansal riskinin çok yüksek olduğu saptanmıştır. Yine havayolu şirketlerinin likidite performansının cari oran ve asit test oranı itibariyle zayıf, nakit oran itibariyle de yüksek olduğu ve çalışma sermayesinin yeterli olmadığı saptanmıştır. Finansal yapı itibariyle şirketlerin yabancı kaynak ağırlıklı ve öz kaynaklarının yetersiz olduğu belirlenmiştir. Faaliyet performansı itibariyle şirketlerin faaliyet oranlarının örneklem, oran ve yıl bağlamında farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Karlılık performansı açısından ise şirketlerin genel olarak satış, öz kaynak ve varlık karlılık oranlarının düşük olduğu belirlenmiştir. Kaldıraç analizi neticesinde havayolu şirketlerinin analiz döneminde zaman zaman faaliyet kaldıraç derecesinin olumsuz etkisi altında çalıştıkları saptanmış ve faaliyet kaldıraç derecesinin finansal kaldıraç derecesinden daha yüksek olması ile faaliyet riskinin, finansal riskten daha yüksek bir seviyede gerçekleştiği belirlenmiştir. Nakit akış profilleri bağlamında ise şirketlerin genellikle işletme faaliyetlerinden pozitif, yatırım faaliyetlerinden negatif ve finansman faaliyetlerinden negatif nakış akışı sağlamaları neticesinde başarılı şirket modeline sahip oldukları belirlenmiştir. COVID-19 salgınının ise havayolu şirketlerinin likidite, finansal yapı, faaliyet, karlılık, faaliyet ve finansal riskini oldukça olumsuz bir şekilde etkilediği saptanmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to analyze the financial performance of airline passenger transport companies on an international scale. In this context, the financial performance of 64 airline passenger transportation companies whose shares are traded in stock exchanges in Turkey, the United States of America (USA), Asia Pacific and European countries for the years 2016-2021 has been comparatively examined by applying ratio analysis, leverage analysis and cash flow patterns method. The study also evaluated how the COVID-19 epidemic, which has a worldwide impact in 2020, affects the financial performance of airline passenger transportation companies. In order to evaluate the financial performance of airline passenger transportation companies, statements of financial position, income statements and cash flow statements were used. As a result of the research, it has been determined that the airline companies are fixed asset intensive, their financial structure is mostly long-term debt weighted, and in this context, the financial risk is very high. It has also been determined that the liquidity performance of the airline companies is weak in terms of current ratio and acid test ratio, high in terms of cash ratio and working capital is not sufficient. In terms of financial structure, it has been determined that the companies are mostly debt and their equity are insufficient. It has been determined that the activity ratios of the companies in terms of operating performance differ in terms of sample, rate and year. In terms of profitability performance, it has been determined that the sales, equity and asset profitability ratios of the companies are generally low. As a result of the leverage analysis, it has been determined that the airline companies operate under the negative effect of the degree of operating leverage from time to time during the analysis period, and it has been determined that the operating risk at a higher level than the financial risk, as the degree of operating leverage is higher than the degree of financial leverage. In the context of cash flow profiles, it has been determined that companies generally have a successful company model as a result of positive flow from operating activities, negative flow from investing activities and negative flow from financing activities. It has been determined that the COVID-19 outbreak has adversely affected the liquidity, financial structure, activity, profitability, activity and financial risk of airline companies.