Bipolar bozukluk tanılı hastalarda bilişsel esneklik ve zihin kuramının yaratıcı düşünme ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between cognitive flexibility and theory of mind and creative thinking i̇n patients with bipolar disorder
Yazar: SEFANUR KÖSE
Danışman: PROF. DR. ÇİÇEK HOCAOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Geçmişten günümüze ilgi çekici ve tartışmalı bir konu olagelmiş yaratıcılık ve 
ruhsal bozukluk ilişkisine dair araştırmalarda en dikkat çeken tanı bipolar bozukluk 
olmuştur. Bu araştırmada bipolar bozukluk tanılı hasta ve sağlıklı kontrol grubu
arasındaki yaratıcı düşünme eğilimlerinin farklılıklarını analiz etmek, bilişsel 
esneklik ve zihin kuramının bu ilişkinin aracıları olarak potansiyel rollerini 
incelemek amaçlanmıştır. 
Yöntem: 4 Mart 2022 ile 1 Şubat 2023 tarihleri arasında Recep Tayyip Erdoğan 
Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine
başvuran, SCID-5 ile değerlendirilmiş uygunluk ölçütlerini karşılayan remisyon 
dönemindeki 50 bipolar bozukluk tanılı hasta ve 50 sağlıklı gönüllü katılımcı
çalışmaya dahil edilmiştir. Yalnızca hasta grubuna Young Mani Derecelendirme 
Ölçeği (YMDÖ) ve Montgomery-Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği 
(MADRS) uygulanmıştır. Her katılımcı için sosyodemografik ve klinik veri formu 
doldurulmuş, her katılımcıya Kent EGY ve Porteus Labirenti zekâ testleri, Wisconsin 
Kart Eşleme Testi (WKET), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) ve Dokuz Eylül 
Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) uygulanmıştır. Her katılımcı Marmara Yaratıcı 
Düşünce Eğilimleri Ölçeğini (MYDEÖ) doldurmuştur.
Bulgular: Araştırmamızda her iki grup arasında yaratıcı düşünme eğilimleri 
açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır (t=-0,993, p=0,323). Bilişsel esneklik ve 
zihin kuramı performansları açısından hasta grubu kontrol grubuna oranla anlamlı 
oranda daha kötü performans sergilemiştir. [WKET perseveratif hata sayısı (t=4,838, 
p<0,001), tamamlanan kategori sayısı (Z=-4,378, p<0,001), DEZTÖ toplam puan 
(t=-3,507, p<0,001), birinci derece yanlış inanç (Z=-2,853, p=0,004), ikinci derece 
yanlış inanç (t=-3,668, p<0,001), GZOT (t=-2,767, p<0,007)]. Hasta grubunun 
DEZTÖ birinci derece yanlış inanç alt puanı ile YMDÖ puanı arasında anlamlı 
seviyede pozitif korelasyon (r=0,293, p=0,039), empatik anlama alt puanı ile hastalık 
süresi arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif ilişki (r=-0,306, p=0,031), 
MYDEÖ şüphe etme puanları ile yatış sayısı arasında istatistiksel açıdan anlamlı 
ix
seviyede negatif ilişki (r=-0,314, p=0,027) bulunmuştur. Araştırmamızda WKET, 
DEZTÖ ve GZOT ile MYDEÖ arasında hasta grubunda yenilik arama ile ironi 
kavrama (r=0,439, p=0,001) ve DEZTÖ toplam puanı (r=0,435, p=0,002) arasında 
ilişki bulunurken sağlıklı grupta perseveratif hasta sayısı ile yenilik arama (r=-0,331, 
p=0,019) ve merak arasında (r=-0,287, p=0,044), ikinci derece yanlış inanç ile merak 
arasında (r=-0,300, p=0,034), ironi kavrama ve şüphe etme arasında (r=0,286, 
p=0,043), GZOT puanı ile cesaret arasında (r=-0,313, p=0,027) ilişki saptanmıştır. 
Pearson korelasyon analizlerinde katılımcılarının MYDEÖ puanlarını açıklamada 
Model 1'de Porteus labirenti, Kent EGY zekâ testi, DEZTÖ, GZOT anlamlılığı 
istatistiksel açıdan arttırmazken Model 2'ye WKET-perseveratif hata sayısı ve 
öğrenmeyi öğrenme puanlarının eklenmesiyle hasta ve kontrol grubunda sırasıyla 
cesaret alt puanlarının %14 ve %33'ünün istatiksel açıdan anlamlı seviyede 
açıklandığı bulundu.
Tartışma ve Sonuç: Yaratıcılık ve bipolar bozukluk ilişkisi araştırma yaklaşımına
göre farklılık göstermekle birlikte araştırmamızda güncel literatür verileri ile uyumlu
olarak yaratıcı düşünme eğilimleri gruplar arasında birbirinden farklı bulunmamış ve
klinik özelliklerle büyük ölçüde ilişkili bulunmamıştır. Sağlıklı popülasyonda ve
şizofreni tanılı hastalarda bilişsel esneklik ve zihin kuramı, yaratıcı puanları büyük 
ölçüde yordarken çalışmamızda kısmi ilişki kurulmuştur. Bu nedenle bilişsel 
iyileştirme stratejilerine sosyal biliş eğitiminin de dahil edilmesinin tedavinin olumlu 
sonuçlarını ve dolayısıyla hastaların yaratıcı performansını arttırabileceğini 
düşünmekteyiz. Bulgularımız yaratıcılığın karmaşık doğası gereği ölçülmesinin
güçlüğü başta olmak üzere pek çok kısıtlayıcı faktörden etkilenmiş olabilir. Fakat
çalışmamız bipolar bozuklukta yaratıcı düşünme eğilimlerine zihin kuramı ve bilişsel 
esnekliğin etkisini araştıran ilk çalışma olmasından ötürü literatüre katkı sağlamış 
olup, geniş örneklemli çok merkezli çalışmalarla doğrulanma ihtiyacı doğurmuştur.
Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Bilişsel Esneklik, Zihin Kuramı, Yaratıcı 
Düşünme, Deli Dahi, Paylaşılmış Yatkınlık Modeli

Abstract:
Aim: Bipolar disorder has been the most prominent diagnosis in research on the 
relationship between creativity and mental disorders, which has been an interesting 
and controversial topic from past to present. The aim of this study was to analyze the 
differences in creative thinking tendencies between patients with bipolar disorder and 
healthy controls, to examine the potential roles of cognitive flexibility and theory of 
mind as mediators of this relationship. 
Method: Between March 4, 2022 and February 1, 2023, 50 patients diagnosed with 
bipolar disorder in remission and 50 healthy volunteers who met the eligibility 
criteria assessed by SCID-5 and who applied to Recep Tayyip Erdoğan University 
Faculty of Medicine Training and Research Hospital Psychiatry Outpatient Clinic 
were included in the study. Only the patient group was administered the Young 
Mania Rating Scale (YMRS) and the Montgomery-Asberg Depression Rating Scale
(MADRS). Sociodemographic and clinical data forms were filled out for each 
participant, and the Kent EGY and Porteus Maze intelligence tests, the Wisconsin 
Card Sorting Test (WCST), the Reading Mind in the Eyes Test (RMET), and the 
Dokuz Eylül Theory of Mind Index(DEToMI) were administered to each participant.
Participants completed the Marmara Creative Thinking Dispositions Scale(MCTDS).
Results: In our research, no significant difference was found between the two groups 
in terms of creative thinking changes (t=-0.993, p=0.323). The patient group and 
control distribution performed significantly worse in terms of cognitive flexibility 
and theory of mind performances [Number of WCST perseverative errors (t=4.838, 
p<0.001), number of completed categories (Z=-4.378, p<0.001), DEToMI total score 
(t=-3.507, p<0.001), first degree false belief (Z=-2.853, p=0.004), second degree 
false belief (t=-3.668, p<0.001), RMET (t=-2.767, p<0.007)]. There was a positive 
change at important points between the patient group first degree false belief 
subscore and YMRS score (r=0.293, p=0.039), significant positive relationships 
between the empathic understanding subscore and the duration of their illness in 
xi
terms of solutions (r=-0.306, p=0.031). There is a significant negative relationship 
between's suspicion scores and the number of hospitalizations (r=-0.314, p=0.027). 
In our study, there were relationships between innovation seeking and irony 
subscores (r=0.439, p=0.001) and DEToMI total score (r=0.435, p=0.002) in the 
patient, while the number of perseverative errors and innovation seeking (r=-0.331, 
p=0.019) and curiosity sub-scores (r=-0.287, p=0.044), between second-degree false 
belief and curiosity sub-scores (r=-0.300, p=0.034), between doubt and irony 
understanding (r=0.286, p=0.043), there is a relationship between RMET and 
courage (r=-0.313, p=0.027) in the healthy group. In Pearson expansion analyses, it 
indicates the MCTDS scores of the patient and control groups. In Model 1, the 
persistence of the Porteus maze, Kent EGY intelligence test, DEToMI, and RMET 
can be clearly broken. By adding the number of WCST-perseverative errors and 
learning to learn scores to Model 2, the courage subscores of patients and controls, 
respectively. It was found that 14% and 33% were explained at a statistically 
significant level.
Conclusion: Although the relationship between creativity and bipolar disorder varies 
depending on the research approach, in our study, consistent with current literature 
data, creative thinking tendencies were not found to be different between groups and 
were not found to be significantly related to clinical features. While cognitive 
flexibility and theory of mind largely predicted creative scores in the healthy 
population and patients diagnosed with schizophrenia, a partial relationship was 
established in our study. Therefore, we think that including social cognition training 
in cognitive improvement strategies can increase the positive results of the treatment 
and therefore the creative performance of patients. Our findings may have been 
affected by many limiting factors, especially the difficulty of measuring creativity 
due to its complex nature. However, our study contributed to the literature as it was 
the first study investigating the effects of theory of mind and cognitive flexibility on 
creative thinking tendencies in bipolar disorder, and it needed to be confirmed by 
multi-center studies with large samples.
Key Words: Bipolar Disorder, Cognitive Flexibility, Theory Of Mind, Creative 
Thinking, Mad Genius, Shared Vulnerability Model