Türkiye dâhil seçilmiş yükselen piyasa ekonomileri için makroekonomik performans ölçümü: Mukayeseli bir analiz
The measurement of macroeconomic performance for selected emerging market economies including Turkey: A comparative analysis
Yazar: MEFULE FINDIKÇI ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. NAZIM EKREN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Ekonomik performans = Economic performance ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Piyasa ekonomisi = Market economy ; TOPSIS = TOPSIS

Özet:
Ülkelerin makroekonomik yönetim ve koordinasyon sürecinde temel hedefleri; pozitif ve sürdürülebilir büyüme, düşük enflasyon, düşük işsizlik, düşük faiz oranı, cari ödemeler dengesi fazlası ya da en azından sürdürülebilir bir açık, düşük bütçe açığı ve kamu borç stoku,  döviz kuru istikrarı şeklinde sıralanmaktadır. Bu hedeflere ulaşabilmek ve başarılı makroekonomik politikalar planlama ve uygulamak,  birbirine bağımlı olan, karşılıklı etkileşimlere sahip değişkenlerin birlikte ele alınması ile mümkün olabilmektedir. 
Bu bağlamda çalışmanın amacı, 2000-2019 dönemi için farklı veriler kullanılarak, sürdürülebilir bir büyüme oranı cari denge oranı, bütçe dengesi oranı perspektifinden enflasyon oranı, işsizlik oranı, faiz oranı, döviz kurunun etkilerini belirlemek ve istikrarlı bir makroekonomik yapı için önerisi oluşturmaktır.
Çalışmada öncelikle, makroekonomik denge ve göstergelerin literatürdeki tanımları incelenmiş ve makroekonomik göstergelerin ekonomi politiği tartışılmıştır. Daha sonra yükselen piyasalar kavramı tartışılmış ve göstergeler ışığında yükselen piyasaların 2000-2019 dönemi için 5 gösterge ile iki denge dikkate alınarak AHP yöntemi ile ağırlıklandırılmış, bu ağırlıklandırma sonrası TOPSIS yöntemi ile performansları analiz edilmiştir.  Son olarak ise büyüme, işsizlik ve enflasyon perspektifinden yükselen piyasa ekonomileri için makroekonomik yapı ve ilişkiler panel eşanlı denklem yöntemler ile incelenmiştir. Çalışma sonucunda, incelenen 18 ülkenin makroekonomik politika değerlendirmesi yaparken birbirlerinin tutum ve davranışlarını dikkate almaları gerektiği ve özellikle işsizlik, enflasyon gibi göstergelere dikkat ederek, sabit sermaye yatırımlarını artırmalarının gerekliliği ortaya çıkmıştır. Ayrıca çalışmanın bulgularına göre bu ülkelerin bulundukları coğrafi konumlarının ekonomik işbirliği ve gelişim açısından önemli olduğu görülmüştür.

Abstract:
The main objectives of the countries in the process of macroeconomic management and coordination; positive and sustainable growth, low inflation, low unemployment, low interest rate, current balance of payments surplus or at least a sustainable deficit, low budget deficit and public debt stock, exchange rate stability. Achieving these goals and planning and implementing successful macroeconomic policies is only possible by considering together the variables that are interdependent and have mutual interactions.
In this context, the purpose of his study is to determine the effects of a sustainable growth rate, current balance rate, budget balance rate, inflation rate, unemployment rate, interest rate, and exchange rate using different data for the period 2000-2019 and to create a proposal for a stable macroeconomic structure.
In the study, firstly, the definitions of macroeconomic balance and indicators in the literature were examined and the political economy of macroeconomic indicators was discussed. Then, the concept of emerging markets was discussed and in the light of the indicators, the 5 indicators and two balances for the 2000-2019 period were weighted by AHP method, and the performances of the emerging markets were analysed with the TOPSIS method after this weighting. Finally, the macroeconomic structure and relations for emerging market economies from the perspective of growth, unemployment and inflation are analysed using the panel simultaneous equation method. As a result of the study, it was revealed that 18 countries examined should take into account each other's attitudes and behaviours while making macroeconomic policy evaluations, and that they should increase their fixed capital investments by paying attention to indicators such as unemployment and inflation. In addition, according to the findings of the study, it was seen that the geographical location of these countries is important in terms of economic cooperation and development.