Taze ve dondurulmuş su ürünlerinde mikroplastik riskinin incelenmesi
Investigation of microplastic risks in fresh and frozen seafood
Yazar: İDİL CAN TUNÇELLİ
Danışman: PROF. DR. NURAY ERKAN ÖZDEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık ve Su Ürünleri İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri İşleme Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balık tüketimi = Fish consumption ; Dondurulmuş gıdalar = Frozen foods ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Hazır gıda tüketimi = Ready food consumption ; Mikrokirleticiler = Micropollutants ; Mikroplastik = Mikroplastic ; Mikroplastik kirliliği = Microplastic pollution ; İşlenmiş gıdalar = Processed foods

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yaygın olarak tüketilen taze ve dondurulmuş su ürünlerindeki mikroplastik (MP) seviyeleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Örnekleme yapılan tüm türlerde MP tespit edilmiştir. Çalışma boyunca taze su ürünlerine ait 8 türde toplamda 2275 adet, dondurulmuş su ürünlerinde ise 6 tür üründe toplamda 411 adet MP tespit edilmiştir. Tespit edilen bu MP'lerin kızılötesi (IR) ve Raman spektroskopisi yöntemleri ile gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre toplamda 14 farklı plastik türü ve 10 farklı kimyasal bileşik tespit edilmiştir.  Elde edilen bulgular MP kaynaklı sağlık risklerinin ciddiyetini ve gıda güvenliği açısından MP varlığının önemli bir tehlike olduğunu göstermektedir. Balıkçılık kaynaklı ürünlerin, akuakültür kaynaklı ürünlere göre hem et hem de gastrointestinal sistemin (GİS) dokularında istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek MP seviyelerine sahip olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bulgular, balıklarda GİS ayıklanmasının MP riskini azaltmada etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda, ayıklama ve yıkama işlemlerinin gıda güvenliği açısından önemli tehlikelerin eliminasyonundaki rolü bir kez daha vurgulanmıştır. Yıllık tüketim riskleri incelendiğinde, balıkçılık kaynaklı taze su ürünlerinde ortalama 5901,49 adet, akuakültür kaynaklı taze su ürünlerinde ortalama 1629,10 adet ve dondurulmuş su ürünlerinde ortalama 2047,26 adetlere varan MP varlığı tespit edilmiştir. Taze ve dondurulmuş su ürünleri arasında et dokusundaki toplam MP miktarının, tüketim riski bakımında (~100 g ve ~225 g porsiyonlar için) anlamlı bir fark göstermediği bulunmuştur (p>0,05). Bu çalışma, MP kirliliğinin çevresel bir sorun olmanın ötesinde, gıda güvenliği açısından da ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir. Sağlıklı su ürünleri tüketimi için, üretim aşamaları kontrollü olan akuakültür yöntemlerinin tercih edilmesi önemlidir. Bu sonuçlar, su ürünleri tüketimiyle ilişkili potansiyel sağlık risklerinin daha iyi anlaşılmasına ve gıda güvenliği politikalarının geliştirilmesiyle ilgili ileride yapılacak çalışmalara önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, the levels of microplastics (MP) in fresh and frozen seafood commonly consumed in Türkiye were examined. MPs were detected in all sampled species. Throughout the study, a total of 2275 MPs were found in 8 species of fresh seafood, and 411 MPs were detected in 6 species of frozen seafood. According to the analysis results performed with infrared (IR) and Raman spectroscopy methods, a total of 14 different plastic types and 10 different chemical compounds were identified. The findings indicate the seriousness of health risks posed by MPs and highlight the significant threat of MP presence in terms of food safety. It was found that fishery products had statistically significantly higher MP levels in both muscle tissue and the gastrointestinal system (GIS) compared to aquaculture products (p<0.05). The results revealed that the removal of the GIS in fish was effective in reducing MP risk. In this context, the role of gutting and washing processes in eliminating significant food safety hazards was emphasized once again. When examining annual consumption risks, an average of 5901.49 MPs were found in fishery-derived fresh seafood, 1629.10 MPs in aquaculture-derived fresh seafood, and 2047.26 MPs in frozen seafood. No significant difference was found in terms of total MP quantity in muscle tissue between fresh and frozen seafood in terms of consumption risk (~100 g and ~225 g portions) (p>0.05). This study demonstrates that MP pollution is not only an environmental issue but also a serious threat to food safety. For the consumption of healthy seafood, it is important to prefer aquaculture methods where production stages are controlled throughout. These results will provide important contributions to future studies aimed at better understanding the potential health risks associated with seafood consumption and the development of food safety policies.