Münîrî (öl.1521?)'nin Manzum Siyer-i Nebî'si cilt:1 (inceleme-metin)
Manzum Siyer-i Nebî of Münîrî (d. 1521?), vol. 1 (text and analysis)
Yazar: ÜMRAN AY
Danışman: PROF. DR. NİHAT ÖZTOPRAK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada Amasyalı bir şair olan Münîrî (öl.1521)'nin Topkapı Sarayı Koğuşlar Kitaplığı 994/995 numarada kayıtlı olan ?Manzum Siyer-i Nebî? adlı eserinin 1. cildi incelendi. Çalışma beş ana bölümde gerçekleştirildiGiriş bölümünde; siyer ilminin doğuşu, klasik Türk edebiyatında bir tür olarak gelişmesi, bu sahada yazılan manzum ve mensur eserler hakkında genel bilgiler verildi.Birinci bölümde; şairin hayatı, eserleri, edebî kişiliği tanıtıldıktan sonra ikinci bölümde; eserin yazılış sebebi, şekil özellikleri, dil ve üslûp özellikleri, edebî sanatlarla ilgili özellikleri ortaya kondu. Muhteva özellikleri başlığında ayet, hadis, atasözü, deyimler, örf, âdet, sosyal hayat unsurları, süsleme giyim kuşam, eşyalar gibi kültürel motifler, tarihi belge değeri taşıyan beyitler üzerindeki tahliller yapıldı. Bu bölüm Siyer'in bütün konu başlıklarını içeren geniş bir özetle tamamlandı.Üçüncü bölümde yazma nüshanın tanıtımı yapılarak metin tesisinde takip edilen usûl hakkında bilgi verildi.Dördüncü bölümde çalışmada ulaşılan sonuçlar özetlendikten sonra bibliyografyaya ve fotoğraf eklerine yer verildi.Beşinci bölümde transkripsiyonlu metin yazıldıktan sonra metinde geçen şahıs ve yer adları indeksiyle çalışma tamamlandı.Manzum Siyer-i Nebî, Türk edebiyatının bilinen en en hacimli manzum siyeri olması yönüyle edebiyat tarihi, Batı Türkçesinin geçiş dönemi özelliklerini yansıtması bakımından Türk dili sahasında önemli bir eserdir. Şairin cinas sanatına hakimiyeti, atasözleri ve deyimler bakımından zengin bir dil kullanması dikkati çeken diğer noktalardır.

Abstract:
This discertation analyzes the work enlisted in Topkapı Palace Koğuşlar Kitaplığı 994/995 namely, the 1st. volume of ?Manzum Siyer-i Nebî? of Münirî (d. 1521?), a poet from Amasya. The discertation consits of five main chapters:In the introduction the emergence of the literary genre siyer, its place in classical Turkish literature is analyzed as well general information about the prose and verse works written in this genre is given.Chapter One deals with the life, works and literary personality of Münîrî. Chapter Two consits of the information about the reason of the poet to write this work, the matritial norms, stylistics and linguistic proporties of the work as well as the literary figure of speech kinds in the said work are stated. In the content properties part, Koranic verses, hadiths, proverbs, expressions; customs, properties of social life; decorations on home textile, properties of cloths and furniture, cooking equipment; properties of occupations and titels as well as verses having historic value are analyzed. This part ends with a comprehensive summary of the all main subject parts of the Siyer.Chapter three consists of the review of the manuscript as well as the information on the principles followed during the reading and forming the text.Chapter four is a summary of the results of this work and it includes both the bibliograpy and the photographs as appendixes.Chapter five inludes the transcription of the text and an index of the proper and place names stated in the text.Manzum Siyer-i Nebî, is the longest Turkish verse siyer known, therefore it is an important work both from the aspect of history of Turkish literature and from the point that it shows the proporties of Western Turkish. Other important features of the work includes among others, puns, which the poet is a master of and the wide range of proverbs and expressions stated in the work.