Hafif kognitif bozuklukta hastalık seyrinin semantik ve fonemik akıcılık performans uyumsuzluğu ile yordanması
Predicting the disease trajectory of mild cognitive impairment with the discrepancy between semantic and phonemic fluency performance
Yazar: CANSIN DİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA DURUSU EMEK SAVAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akıcılık = Fluidity ; Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Anlam bilim = Semantics ; Fonem = Phoneme ; Hafif kognitif bozukluk = Mild cognitive impairment ; Hastalık = Disease ; Performans = Performance ; Uyumsuzluk = Mismatch

Özet:
Bu araştırmanın amacı, boylamsal takipte Hafif Kognitif Bozukluk'tan(HKB) Alzheimer Hastalığı'na (AH) dönüşen olgularda, sözel akıcılıktaki semantik-fonemik performans uyumsuzluğunun hastalığın ilerleyişini yordayabilme becerisinin test edilmesidir. Ayrıca, semantik-fonemik uyumsuzluğuna ek olarak semantik ve fonemik akıcılık puanları da aynı doğrultuda incelenmiştir. HKB'de sağlıklı yaşlanmadan farklı olarak sözel akıcılık performansında bozulmalar görülmektedir. Semantik akıcılık performansının, fonemik akıcılık performansına kıyasla daha fazla etkilenmesi nedeniyle ortaya bir semantik-fonemik uyumsuzluğu çıkmaktadır. Bu uyumsuzluğun hastalık seyrini yordamada önemli bir belirteç olabileceği geçmiş çalışmalarda gösterilmiştir. Amacımız, bu bulguları Türkiye örneklemi üzerinde tekrarlayabilmektir. Bu doğrultuda, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sinirbilimler Anabilim Dalı'ndaki çalışmalar kapsamında takip altında olan 134 sağlıklı yaşlı ve 125 HKB tanısı almış birey çalışmaya dahil edilmiştir. Retrospektif olarak yapılan çalışmamız kapsamında katılımcıların sözel akıcılık testi puanları 12 aylık bir izlem süresi ile takip edilmiştir. HKB'den AH'ye ilerlemiş olan katılımcıların sözel akıcılık puanları lojistik regresyon analiziyle incelenmiştir. Sonuçlara göre, semantik akıcılık hastalık seyrini yordamada etkili bir araç olarak bulunmuştur. Fonemik akıcılık ise sağlıklı bireyleri HKB tanılı bireylerden ayırmakta etkilidir. Ancak, semantik-fonemik uyumsuzluk puanlarının hastalık seyrini yordamada etkili bir araç olmadığı; elimizdeki veriler doğrultusunda sadece sağlıklı bireyleri HKB tanılı bireylerden etkili bir şekilde ayırt edebildiği gözlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to test the ability of semantic-phonemic performance discrepancy on verbal fluency scores to predict the progression of Mild Cognitive Impairment (MCI) to Alzheimer's disease (AD) during longitudinal follow-up. In addition to semantic-phonemic discrepancy, semantic and phonemic fluency scores were also examined in the same direction. In MCI, there are significant decreases in verbal fluency performances in contrast to healthy aging. A semantic-phonemic discrepancy occurs due to the most serious decline in semantic fluency and the absence of significant changes in phonemic fluency. It has been shown in previous studies that this discrepancy might be an important predictor for the progression of the disease. Our goal is to replicate these results in a Turkish sample. In this context, 134 healthy elderly and 125 individuals with MCI who were longitudinally followed up in the Neurosciences Department of Dokuz Eylül University Institute of Health Sciences were included in the study. In our retrospective study, verbal fluency test scores of the participants were followed up with a 12-month follow-up period. Verbal fluency scores of participants who had progressed from MCI to AD were analyzed with logistic regression. According to results, semantic fluency was found to be an effective tool in predicting the course of the disease. Phonemic fluency is effective in distinguishing healthy individuals from individuals diagnosed with MCI. However, it was observed that the semantic-phonemic discrepancy scores were not effective in predicting the course of the disease and only healthy individuals could be distinguished from those diagnosed with MCI.