Osmanlı'dan günümüze intikal hükümleri
Transition provisions from the Ottoman period to the present
Yazar: RECEP BAĞBANCI
Danışman: PROF. DR. YASİN KURBAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İntikal hükümleri, ölen kişinin terekesinin kimlere, nasıl ve ne şekilde geçeceğini tayin ve tespit etmeye yarayan hükümlerdir. İntikal hakkı sahiplerine ilişkin hükümlerin değerlendirilmesinde konunun tarihi gelişimine ve intikale konu olan hak ve malın hukukî statüsüne bakılmalıdır. Çünkü kimlerin intikal hakkı sahibi olacağı zamanla değişikliğe uğramıştır. Osmanlı hukukunda intikale ilişkin hükümler genel itibariyle arazi hukuku, vakıflar hukuku ve borçlar hukuku gibi alanlarda karşımıza çıkmaktadır. Arazi hukukuna ilişkin intikal hükümlerini özellikle 1858 tarihli Arazi Kanunnamesinde görmekteyiz. Vakıflar hukukuna ilişkin intikal hükümleri ise farklı tarihlerde yürürlüğe girmiş İntikal Kanunlarında karşımıza çıkmaktadır. Türk hukukunda Türk Medeni Kanunu ve Vakıflar Kanunu gibi yasal düzenlemeler intikale ilişkin hükümler içermektedir.
Bu çalışmada intikal kavramsal olarak ortaya konulup; Osmanlı ve Türk hukukundaki intikal hükümlerinin tespiti yapılacaktır. Yapılan tespitler gerek Osmanlı gerek Türk mahkeme kararlarının değerlendirilmesinde önem arz edecektir. Osmanlı hukuku bakımında şer'iyye sicilleri, Türk hukuku bakımından ise yüksek mahkeme kararları intikal hükümlerinin uygulamadaki karşılığını ortaya koyacaktır. Osmanlıdan günümüze kadarki intikal hükümlerini toplu halde ele alacak olan çalışmamız Osmanlı ve Türk hukuku bakımında mukayese yapması ve kanun uygulayıcılarına yol göstermesi bakımında özgün değer taşımaktadır.

Abstract:
Transition provisions are the provisions that help to determine to whom, how and in what manner the deceased person's inheritance will pass. In the evaluation of the provisions on the right of transition, the historical development of the subject and the legal status of the right and property subject to the transition should be considered. It is because who will have the right of transition has changed over time. Provisions regarding transition in Ottoman law generally appear in areas such as inheritance, land, and foundations law. Transition provisions regarding land law are especially seen in the Land Code dated 1858. Transition provisions regarding foundations law appear in the Transition Laws that have come into force on different dates. In Turkish law, legal regulations such as the Turkish Civil Code and the Foundations Law contain provisions regarding transition.
In this study, transition will be introduced conceptually and transition provisions in Ottoman and Turkish law will be determined. The findings will be important in evaluating both Ottoman and Turkish court decisions. Religious records and high court decisions will reveal the practical equivalent of transition provisions in terms of Ottoman law and Turkish law, respectively. The present study, which will discuss the transition provisions from the Ottoman period to the present day, is important in terms of making a comparison between Ottoman law and Turkish law and guiding law enforcement.