Yetişkin bireylerde besin güvencesizliği, kardiyometabolik risk ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the association between food insecurity, cardiometabolic risk and diet quality in adults
Yazar: ESRA BOZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besinler = Foods ; Gıda güvencesi = Food security ; Gıda kalitesi = Food quality ; Kalp = Heart ; Metabolizma = Metabolism ; Obezite = Obesity ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışma, yetişkin bireylerin besin güvencesi durumu ile kardiyometabolik hastalık riskleri ve diyet kaliteleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma verileri Ekim-Aralık 2020 tarihleri arasında Gölcük İlçe Sağlık Müdürlüğü'nde bulunan diyet polikliniğine başvuran 18 ile 64 yaş, gönüllü 175 bireyin katılımıyla toplanmıştır. Bireylerin demografik bilgileri alınmış, antropometrik ölçümleri yapılmış, ve besin tüketim sıklığı ve geriye dönük 24 saatlik besin tüketimleri kaydedilmiştir. Ayrıca bireylerin besin güvencesizliği düzeyi Hanehalkı Besin Güvencesizliği Erişim Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Diyet kalitelerini belirlemek için Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 ölçeği kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %41,1'inin besin güvencesiz olduğu saptanmıştır. Bireylerin eğitim düzeyi ve gelir düzeyi düştükçe besin güvencesizliğinin arttığı görülmüştür (p=0,001). Kardiyometabolik risk faktörlerinden BKİ ve bel çevresi ile besin güvencesizliği arasında pozitif yönde anlamlı ilişki belirlenirken, besin güvencesiz bireylerde hipertansiyon görülme oranının besin güvencesi olanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,038). Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 skoru, diyabet, hiperlipidemi ve düzenli fiziksel aktivite yapma durumu ile besin güvencesizliği arasında bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Bu çalışmada, besin güvencesizliğinin kardiyometabolik risk faktörlerinden; BKİ, bel çevresi ve hipertansiyon tanısı ile doğrudan ilişkli olduğu sonucuna varılmıştır. Besin güvencesizliğinin bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmesi ve etkin kamu politikalarının oluşturulması, kardiyometabolik hastalıkların önlenmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Besin güvencesizliği, diyet kalitesi, kardiyometabolik risk, kardiyometabolik sağlık, obezite

Abstract:
Aim: This study was conducted to evaluate the relationship between food security status of adults and cardiometabolic disease risks and dietary quality.
Materials and Methods: The study was conducted with a total of 175 individuals between the ages of 18 and 64 who came to the dietitian in Gölcük District Health Directorate between October and December 2020 for control or examination. Demographic information, anthropometric measurements, 24-hour retrospective food consumption records of the individuals included were recorded. Food insecurity level of the individuals was evaluated with "Household Food Insecurity Access Scale". The Healthy Eating Index-2015 scale was used to determine the diet quality of the participants.
Results: Food insecurity affecting 41.1% of the individuals in the study. The lower the education level of the individuals, the higher the incidence of food insecurity (p = 0.001). A positive significant correlation was found between BMI and waist circumference, which are among cardiometabolic risk factors, and food insecurity. The incidence of hypertension was found to be higher in individuals with food insecurity compared to food insecurity (p = 0.038) No significant assocation was found between Healthy Eating Index-2015 score, diabetes, hyperlipidemia, regular physical activity and food insecurity (p>0.05).
Conclusion: In this study, concluded that food insecurity has a direct relationship with cardiometabolic risk factors, especially BMI, waist circumference and diagnosis of hypertension. Accepting food insecurity as a public health problem and establishing effective public policies about it can contribute to the prevention of cardiometabolic diseases in particular.
Keywords: Cardiometabolic health, cardiometabolic risk, diet quality, food insecurity, obesity