Henoch schönlein purpuralı çocuk hastaların izleminde böbrek tutulumunun değerlendirilmesi ve olası risk faktörlerinin araştırılması
Possible risk factors of renal involvement in children with henoch schönlein purpura
Yazar: SELCAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. MÜFERET ERGÜVEN
Sağlık Bakanlığı / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: HSP çocuklarda sıklıkla iyi prognozlu ve kendiliğinden düzelen bir hastalıktır. HSP'nda  uzun dönem prognozu belirleyen en önemli faktör böbrek tutulumudur çünkü hayatı tehdit edici komplikasyonlara, uzun ve ciddi tedavi gereksinimlerine, morbidite hatta mortaliteye yol açabilmektedir. Bu çalışmada amacımız kliniğimizde Henoch Schonlein Purpurası (HSP) tanısı almış hastaları değerlendirerek; böbrek tutulumu olan ve olmayan hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerini karşılaştırmak ve böbrek tutulumuna etkili faktörleri araştırmaktır. 
Materyal ve Metot: Çalışmamızda; kliniğimizde 2003-2013 yılları arasında  HSP tanısı almış ve en az 6 ay takip edilmiş 188 hasta  retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların tanımlayıcı özellikleri, sistem tutulumları, laboratuvar bulguları ile böbrek tutulumu üzerine etkili risk faktörleri araştırıldı.
Bulgular: Çalışmamız %51,6'sı (n=97) kız, %48,4'ü (n=91) erkek olmak üzere toplam 188 çocuk olguyu kapsamaktadır. Olguların en çok kış ve ilkbahar aylarında başvurduğu, tetikleyici faktör olarak en çok ÜSYE hikayesinin olduğu görüldü. Hastaların %100'ünde cilt tutulumu, %35,6'sında eklem tutulumu, %34,6'sında gastrointestinal sistem tutulumu, %34,6'sında renal tutulum ve %1,1'inde genitoüriner sistem tutulumu  mevcuttu. 
Renal tutulumda; mikroskopik hematüri %22,9, makroskopik hematüri %4,8, persistan hafif (non-nefrotik düzeyde) proteinüri±hematüri %29,2, nefritik sendrom %3,1, nefrotik sendrom %6,2 ve  mixt nefritik/nefrotik sendrom %12,3 oranında tespit edildi. 6 aylık izlem sürecinde böbrek tutulumunun en çok ilk 3 ay içinde ortaya çıktığı görüldü.  Yaşın sistem tutulumu üzerine etkisi araştırıldığında 10 yaş ve üzeri hastalarda böbrek tutulumunun (p<0,05), 10 yaş ve altında ise eklem tutulumunun (p<0,05) anlamlı düzeyde daha çok görüldüğü saptandı. Cinsiyetin böbrek tutulumu ile ilişkisi saptanmazken (p>0,05) erkeklerde GİS tutulumunun anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). 
Böbrek tutulumu olan ve olmayan hastaların başvuru anındaki klinik özellikleri ve laboratuvar değerleri karşılaştırıldığında   eritrosit sedimentasyon hızının (ESH) ve kan basıncı değerlerinin  böbrek tutulumu olanlarda anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Hemoglobin, lökosit, trombosit, C3-C4 ve Immunglobulin A düzeyleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Diğer sistem tutulumlarının böbrek tutulumu ile ilişkisi saptanmadı (p>0,05). 
Sonuç: Sonuç olarak HSP li olgularımızın %34,6 sında böbrek tutulumu saptadık ve en az 6 aylık takibimizde böbrek tutulumunun en çok ilk 3 ayda ortaya çıktığını, bu olguların özellikle mikroskobik hematüri (%22,9) ve nonnefrotik düzeyde proteinüri (%29,2) ile prezente olduklarını belirledik. Bu bize HSP'li hastaların en az 6 ay izleminin böbrek tutulumu açısından zorunlu olduğunu düşündürmektedir. 
Çalışmamızda; HSP li hastalarda başvuru anında 10 yaş ve üzeri olmak, başvuru anında hipertansiyon varlığı ve ESH yüksekliği izlemde böbrek tutulumu gelişimi için olası risk faktörleri olarak saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Henoch Schönlein purpurası, böbrek tutulumu, prognoz

Abstract:
Aim: Henoch-Schönlein Purpura (HSP) is a small vessel vasculitis. Renal involvement that defines the long-term prognosis is the most important factor so it causes life-threatening complications, morbidity, and mortality, and requires long and severe need of treatment. The purpose of this study is to compare the clinical and laboratory features of patients with or without renal involvement and researching factors those determine renal involvement by evaluating the patients who were diagnosed with HSP in our clinic.
Materials and Methods: In our trial, 188 patients diagnosed with HSP between 2003 and 2013 and followed up at least 6 months in our clinic were evaluated retrospectively. Patient's determinative features, systemic involvements, laboratory findings, and risk factors on renal involvements are researched.
Findings: This trial includes 188 children case in total of which %51,6 is girl (n=97) and %48,4 is boy (n=91). It was observed that the cases applied in the winter and spring mostly and the most triggering factor was upper respiratory system infections. % 100 of patients had skin involvement, %35,6 had joint involvement, %34,6 had gastrointestinal involvement, %34,6 renal involvement and %1,1 genitourinary involvement.
Microscopic hematuria was %22,9, macroscopic hematuria was %4,8, persistent mild (at non-nephrotic level ) proteinuria±hematuria was %29,2, nephritic syndrome %3,1, nephrotic syndrome was % 6,2 and mixed nephritic /nephrotic syndrome was %12,3 in rates in renal involvement. During 6 months follow-up renal involvement was observed to appear in the first 3 months mostly. It was assigned that renal involvement was significantly higher in the patients 10 years and older (p<0,05) and joint involvement was significantly higher in the patients younger than 10 years (p<0,05) when researched the effect of age on systemic involvement. When relationship between sex and renal involvement was not assigned ((p<0,05), gastrointestinal system involvement was significantly higher in boys (p<0,05).
It was determined that erythrocyte sedimentation rate and blood pressure values were significantly higher in patients with renal involvement (p<0,05) as comparing the patient's clinical features and laboratory values with or without renal involvement at the application time. There was no difference between hemoglobin, leukocyte, platelet, C3-C4, and immünoglobulin A levels significantly (p>0,05). There was no relationship between renal and the other system involvement (p>0,05).
Conclusion: We determined renal involvement in % 34,6 of HSP-diagnosed patients and renal involvement appeared in 3 months mostly during a least 6 months follow-up, these cases were presented with microscopic hematuria (% 22,9) and proteinuria by non-nephrotic levels (% 29,2). This makes us think that HSP patients' follow-up is obligatory to exhibit renal involvement for at least 6 months.
In HSP patients being 10 years and older, having hypertension and having higher erythrocyte sedimentation rate when applied were determined as possible risk factors for renal involvement during follow-up.
Key words: Henoch-Schönlein Purpura, renal involvement, prognosis