Bolşevik komiseri Stephan Şaumyan'ın Bakü'deki faaliyetleri(1917-1918)
The acti̇vi̇ti̇es of the bolshevi̇k commi̇ssi̇oner Stephan Shaumyan i̇n Baku(1917-1918)
Yazar: CANAN KUKU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TOKSOY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Azerbaycan-Bakü = Azerbaijan-Baku ; Bolşevikler = Bolsheviks ; Ermeniler = Armenians ; Kafkasya = Caucasus ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Ruslar = Russians ; Türk tarihi = Turkish history ; Şaumyan, Stephan = Şaumyan, Stephan

Özet:
XVIII. yy'dan itibaren Kafkasya'nın yeraltı ve yerüstü zenginlikleri büyük devletlerin ilgisini çekmiştir. Coğrafi şartlardan dolayı Kafkasya'da en fazla yayılma imkanı bulan devlet Rusya olmuştur. Rusya Çarlık rejimi döneminde sıcak denizlere inme politikası güderken Bolşevik rejimi döneminde de Bakü petrollerine hakim olma politikasını gütmüştür. Bu amaçla Bolşevik Rusya, 1918 yılında Bakü Sovyet Komiserliğine Stephan Şaumyan'ı getirerek Türkler üzerinde katliamlarını gerçekleştirmiştir. Stephan Şaumyan Ermeni asıllı olmasından dolayı Ermenileri korumuş, silahlandırmış ve Türklere karşı kışkırtmıştır. Osmanlı bu duruma müdahale etmek istese de I. Dünya savaşından yenik ayrılınca Kafkasya'ya yeterince önem verememiştir. 
Bakü petrolleri sadece Rusya'nın değil diğer büyük devletlerin de dikkatini çekmiştir. Rusya'nın dışında İngiltere, ABD, Fransa gibi devletler de ekonomik çıkarlar için bölgede aktif siyaset izlemişlerdir. Ancak bu emellerini yerine getirmeye çalışırken karşılarındaki Azerbaycan Türklerine de kıymışlardır.
31 Mart 1918 Bakü katliamlarına rağmen Azerbaycan Türkleri direnmiş ve Mehmet Emin Resulzade önderliğinde bağımsız bir devlet kurmuşlardır. Ancak bu bağımsızlık uzun sürmemiş ve kısa sürede Bolşevikler bütün Kafkasya'yı ele geçirerek Sovyetler Birliğini kurmuşlardır.
Anahtar Kelimeler: Katliam, Ermeniler, Ruslar, Stephan Şaumyan, Azerbaycan Türkleri

Abstract:
THE ACTİVİTİES OF THE BOLSHEVİK COMMİSSİONER STEPHAN SHAUMYAN İN BAKU(1917-1918)

Natural sources of the Caucasus started to draw attentions of great powers from the 18th century on. For geographic reasons, it was Russia which spread its hegemony over the region for the most degree. While Russia was trying to reach the southern seas during the Tsarist period, then it focused on controlling the Baku oils in the early years of Bolsheviks. Thus, Stephan Shaumian was assigned to the Baku Soviet commissionership and started massacres of the Turks. For he was an Armenian, he protected and armed Armenians, and provoked against the Turks. The Ottoman Empire wanted to interfere in the situation, but when it was defeated in the First World War, it could not turn to the Caucasus. 
Baku oils were in the agenda of other great powers, too, besides Russia. The United Kingdom, USA and France among others were active in the region for their economic interests. The Azerbaijani Turks, however, became victims of those economically oriented plans. 
In spite of the massacre in Baku on March 31, 1918, Azerbaijani Turks resisted and founded an independent state under the leadership of Mehmet Emin Resulzade. This state was, however, not a long-during formation, and the Bolsheviks seized the entire Caucasus to annex the Soviet Union.


Keywords: Massacre, Armenians, Russians, Stephan Shaumyan, Azerbaijan Turks.