Demir eksikliği anemisi ve beta talasemi ayırıcı tanısında kullanılan eritrosit indekslerinin retrospektif olarak karşılaştırılması
The retrospective comparison of erythrocyte indices used in the differential diagnosis of iron deficiency anemia and beta thalassemia
Yazar: ŞEYMA ÇAVDAR
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FETTAH
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi (DEA) ve talasemi taşıyıcılığı (TT) mikrositer anemilerin en yaygın iki nedenidir. Prognoz ve tedavileri farklı olduğundan bu iki hastalığın ayırıcı tanısının doğru yapılması önemlidir. Hemogram parametrelerindeki benzerlikler nedeniyle ayırıcı tanıda rutin kan testlerinin yanı sıra tamamlayıcı laboratuvar yöntemlerine ihtiyaç duyulur. Ancak, tanı için altın standart olarak kabul edilen testler zaman alıcı ve maliyetli olup, düşük gelir grupları için erişimi güç olan testlerdir. Bu nedenle DEA ve TT ayırıcı tanısını kolaylaştırmak amacıyla hemogram parametrelerinden yola çıkarak yeni formüller ve indeksler geliştirilmiştir. Bu indeksler, tıbbi sistem için ek maliyet oluşturmadığı ve kolaylıkla iki hastalığın ayırımını sağladığı için önemlidir. Çalışmanın amacı, pediyatrik popülasyonda (6 ay – 18 yaş) eritrosit indekslerinin DEA ve TT ayırıcı tanısındaki rolünü araştırmak ve bu indekslerin güvenilirliğini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ankara Etlik Şehir Hastanesi Çocuk Hematoloji polikliniğine Eylül 2022-Mart 2024 tarihleri arasında 6 ay -18 yaş aralığında ki 331 DEA ve 109 TT tanısı alan 440 olgunun incelenmesiyle yapıldı. Hastane elektronik kayıt sisteminde D50 (Demir eksikliği anemisi) ve D56.3 (Talasemi taşıyıcılığı) ICD-10 kodlu hastalar geriye yönelik olarak incelendi. Hb, MCV ve MCH değerleri yaşa ve cinsiyete göre iki standart sapma (SS) altında olan hastalar hipokrom mikrositer anemi olarak tanımlandı. Bu hastalar içinde ferritin değeri 12 ng/mL'den düşük olan hastalar DEA ve HbA2 değeri ≥%3,5 olan hastalar TT olarak kabul edildi. Çalışmada Mentzer indeksi (MI), Green&King indeksi(G&K), England&Fraser(E&F) indeksi, Ricerca indeksi, Srivastava indeksi (SRI), Shine&Lal indeksi (S&L), Jayabose indeksi, Sirdah indeksi, Ehsani indeksi (EI), Serdar indeksi, RBC indeksi, Bessman indeksi, MCHD indeksi, MDHL indeksi, Kerman 1 indeksi, Kerman 2 indeksi, Cruise indeksi, Wongprachum indeksi ve Janel indeksi olmak üzere toplam 19 eritrosit indeksi incelendi. Her bir eritrosit indeksinin sensitivite, spesifite, pozitif prediktif indeks, negatif prediktif indeks, doğru teşhis oranı ve AUC değerleri hesaplandı. Ayrıca eritrosit indekslerine yeni kesim değerleri belirlendi ve yeni kesim değerlerine göre sensitivite, spesifite, pozitif prediktif indeks, negatif prediktif indeks, doğru teşhis oranı ve AUC değerleri hesaplandı.
Bulgular: Çalışmamıza 331'i DEA ve 109'u TT olan toplam 440 hasta dâhil edildi. Çalışmamızda kullanılan eritrosit indekslerinin AUC değerlerine göre sıralaması Sirdah (0,84) > E&F (0,86) > EI (0,85) > MI=Kerman 2 (0,84) > Janel (0,83) > Kerman 1 (0,82) > Serdar (0,818) > SRI (0,814) > Cruise (0,811) > S&L (0,810) > RBC (0,80) > MDHL (0,78) > G&K(0,74) > Jayabose (0,739) > Bessman (0,735) > Wongprachum (0,71) > MCHD (0,54) > Ricerca (0,51) olarak bulundu. AUC değeri en yüksek olan Sirdah indeksinin en yüksek doğru teşhis oranına (%86,8) sahip olduğu bulundu. Sirdah indeksi, E&F ve Janel indeksi AUC değeri ve doğru teşhis oranı en yüksek olan indeksler olarak saptandı. Çalışmamızda incelediğimiz her bir eritrosit indeksi için yeni kesim değerleri belirlendi. Belirlenen yeni kesim değerlerine göre doğru teşhis oranında en fazla artış Ricerca, S&L, RBC ve RDW indekslerinde görüldü. 
Sonuç: Çalışmamızda kullanılan eritrosit indekslerinin hiçbiri %100 sensitivite ve spesifiteye sahip olmadığı görülmüştür. Çalışmamızda incelenen indeksler arasında özellikle Sirdah, E&F, Janel, Ehsani ve Mentzer indeksi çocuklardaki DEA ve TT'nin ayrımında en yüksek güvenilirliği gösteren indeksler olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda incelediğimiz indeksler kesin tanı koydurmasa da, ilk basamak sağlık hizmetlerinin sunulduğu yerlerde gerekli vakalarda tanı için altın standart olan testlerin yapılmasına yol gösterici olması açısından önemlidir. Özellikle doğru teşhis oranında en belirgin artışı gözlemlediğimiz S&L, Ricerca, RBC ve Bessman indeksleri olmak üzere çalışmamızdaki tüm eritrosit indeksleri için belirlediğimiz yeni kesim değerlerinin ayırıcı tanıda daha etkili ve güvenilir sonuçlar sağlayabileceği düşünülmektedir. Ancak yeni kesim değerlerinin uygulanabilirliğini doğrulamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği anemisi, talasemi taşıyıcılığı, eritrosit indeksi

Abstract:
ABSTRACT
Aim: Iron deficiency anemia (IDA) and thalassemia trait (TT) are two of the most common causes of microcytic anemia. An accurate differential diagnosis is crucial due to the different prognoses and treatments. Due to the similarity of hemogram parameters, complementary laboratory methods in addition to routine blood tests are required for differential diagnosis. However, the gold standard diagnostic tests are time consuming and costly, making them difficult to access for low-income populations. To facilitate the differential diagnosis of IDA and TT, new formulas and indices based on blood count parameters have been developed. These indices are important because they do not impose additional costs on the medical system and allow easy differentiation between the two diseases. The aim of this study is to investigate the role of red blood cell indices in the differential diagnosis of IDA and TT in the pediatric population (age 6 months to 18 years) and to evaluate the reliability of these indices.
Materials and Methods: This study was conducted by analyzing 440 cases diagnosed with IDA (n=331) and TT (n=109) at the Pediatric Hematology Clinic of Ankara Etlik City Hospital between September 2022 and March 2024. Patients with ICD-10 codes D50 (Iron Deficiency Anemia) and D56.3 (Thalassemia Trait) were retrospectively reviewed in the hospital's electronic records. Patients with Hb, MCV, and MCH values more than 2 standard deviations below the age- and sex-specific mean were defined as hypochromic microcytic anemia. Among these patients, those with ferritin levels below 12 ng/mL were considered IDA, and those with HbA2 levels ≥3.5% were considered TT. The study examined 19 erythrocyte indices: Mentzer Index (MI), Green & King Index (G&K), England & Fraser (E&F) Index, Ricerca Index, Srivastava Index (SRI), Shine & Lal Index (S&L), Jayabose Index, Sirdah Index, Ehsani Index (EI), Serdar Index, RBC Index, Bessman Index, MCHD Index, MDHL Index, Kerman 1 Index, Kerman 2 Index, Cruise Index, Wongprachum Index, and Janel Index. Sensitivity, specificity, positive predictive value, negative predictive value, diagnostic accuracy, and AUC values were calculated for each erythrocyte index. Additionally, new cutoff values for these indices were established, and sensitivity, specificity, positive predictive value, negative predictive value, diagnostic accuracy, and AUC values were recalculated based on these new cutoff values.
Results: A total of 440 patients, including 331 with IDA and 109 with TT, were included in the study. The indices were ranked according to their AUC values as follows: Sirdah (0.84) > E&F (0.86) > EI (0.85) > MI = Kerman 2 (0.84) > Janel (0.83) > Kerman 1 (0.82) > Serdar (0.818) > SRI (0.814) > Cruise (0.811) > S&L (0.810) > RBC (0.80) > MDHL (0.78) > G&K (0.74) > Jayabose (0.739) > Bessman (0.735) > Wongprachum (0.71) > MCHD (0.54) > Ricerca (0.51). The Sirdah Index, with the highest AUC, also demonstrated the highest diagnostic accuracy at 86.8%. Sirdah, E&F, and Janel indices were found to be the highest-performing indices in terms of AUC and diagnostic accuracy. New cutoff values were determined for each erythrocyte index examined in the study. The greatest increase in diagnostic accuracy according to the new cutoff values was observed for the Ricerca, S&L, RBC, and RDW indices.
Conclusion: None of the erythrocyte indices used in this study achieved 100% sensitivity and specificity. Among the indices examined, Sirdah, E&F, Janel, Ehsani and Mentzer indices showed the highest reliability for differentiating between IDA and TT in children. While the indices examined do not provide definitive diagnoses, they are important in guiding the use of gold-standard tests in primary healthcare settings. It is suggested that the new cutoff values established for all erythrocyte indices in our study, particularly those showing significant improvement in diagnostic accuracy such as S&L, Ricerca, RBC, and Bessman, may offer more effective and reliable results for differential diagnosis. However, further studies are needed to confirm the applicability of these new cutoff values.
Keywords: Iron deficiency anemia, thalassemia trait, erythrocyte index