Mimari ahşap malzeme üretici ortamının yenilikçilik davranışı ve biyoteknoloji farkındalığı açısından araştırılması
Investigation of the architectural wood material manufacturer environment in terms of innovation behavior and biotechnology awareness
Yazar: ŞEYMA BÜYÜKKOÇAK ÇIBIK
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM TEKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Fiziği ve Malzeme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ahşap, doğal olması ve doğanın bir parçasını temsil etmesi ile her zaman tercih edilen bir malzeme olmuştur. Hammadde temini, üretim, kullanım ve kullanım sonrası süreçler açısından ekolojik bir malzeme olarak tanımlanabilir. Ancak, ahşap malzemeyi bugünkü farklı kullanım seçeneklerine kazandırmak için gelişen üretim teknolojisi değerlendirildiğinde, teknolojisinin gereklilikleri nedeniyle ahşabın kullanıldığı birçok uygulamada insan ve çevre sağlığına zarar veren etkilere sahip olduğu bilimsel olarak kanıtlanmıştır. 
Ahşap malzemenin fiziksel çevre koşullarına karşı dayanıklılığını arttırmak, boyutsal olarak sınırlarını genişletmek ve seçeneklerini zenginleştirmek amacıyla üretim sürecine çeşitli emprenye maddeleri, yapıştırıcılar ve yüzey koruyucu kimyasal maddeler girmiştir. 
Artan çevre sorunları doğrultusunda birçok konuda olduğu gibi yapı malzemeleri konusunda da tüketici bilincinin gelişmesiyle birlikte ahşap endüstrisi içinde olumsuz çevre etkisi olmayan/en düşük olan ürünlerin sorgulanır olması, üreticileri bu alanda doğal çözüm arayışlarına itmektedir. Ahşap malzeme, kaynağı olan ormanın sürdürülebilirliğinden başlayarak, üretimi sırasında işçi sağlığı-çevre etkisi, kullanımı sırasında iç mekan kullanıcı sağlığı, yeniden kullanımında da geri dönüşebilirliği gibi ekolojik ölçütler üzerinden sorgulanmaktadır.
Günümüzde özellikle farklı ülkelerde formaldehit kullanımını sınırlayan yasal düzenlemelerin de etkisiyle ahşap sektöründe endüstriyel kullanıma uygun biyolojik tabanlı yapıştırıcılar üzerine araştırmalar ve ürün çeşitliliği artmaktadır. Ahşap panel montajları ve laminasyonda kimyasal yapıştırıcılar yerine ahşap çivi kullanımı da alternatif birleştirme yöntemleri arasında sektörde yerini almaktadır. 
Biyo-tabanlı yapıştırıcılar ve ahşap çivileme yöntemi dışında dikkate değer diğer bir başka ahşap birleştirme tekniği ise 'sürtünme ile kaynatma'dır. Bu teknoloji üzerine yapılan AR-GE çalışmaları, küçük ölçekli uygulamalarda iyi sonuçlar verirken büyük ölçekli uygulamalar için araştırmalar devam etmektedir.
Bu çalışmanın amacı; mimari ahşap malzeme üretim teknolojisinin biyo-tabanlı olarak değişim durumu ve üreticilerin bu değişime karşı farkındalığının/yenilikçilik davranışının sorgulanmaya çalışılmasıdır.
Çalışma ulusal koşullar içinde mimari ahşap yapı malzemesi üzerine akademik lisansüstü çalışmaları ve üreticinin teknolojik yaklaşımını içermektedir.  
Çalışmada yöntem; kavramsal alt yapı ve akademik yayınların yaklaşımının belirlenebilmesi için literatür taraması, ahşap üreticilerinin yenilikçilik yaklaşımının belirlenmesi için anket çalışması yapılmasıdır.
Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın gereklilikleri, problemin tanımı, kapsam ve yöntem hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde; mimari ahşap malzeme konusunda gelişim ve değişim davranışını gözlemleyebilmek ve ulusal koşullarda ahşap malzemeye ilişkin bilimsel tabanlı mevcut durumu tespit edebilmek üzere Türkiye'de ilgili alanda tamamlanmış olan lisansüstü çalışmalar incelenmiştir. 
Üçüncü bölümde; yenilikçilik kavramı, yenilikçilik türleri, dünyada ve Türkiye'de yapılan yenilikçilik analizleri incelenmiştir.  Kültürün yenilikçilik davranışına etkisi, Türkiye'deki yenilikçilik davranışı ve ahşap malzeme üretim ortamı hakkında çalışmayı destekleyecek bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde; Mimari ahşap malzeme üretiminde yenilikçi bir üretim yaklaşımı olan biyoteknolojik yöntemler araştırılmıştır.
Beşinci bölümde; belirlenen ahşap dernekleri aracılığı ile üretici ortamın yenilikçilik davranışı ve biyoteknoloji farkındalığı anket yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Altıncı bölümde ise değerlendirme ve sonuç yer almaktadır.
Anket çalışmasının sonucunda katılan firmalar yenilikçilik davranışlarını sorgulayan soruları büyük oranda yenilikçi faaliyetler içerisinde bulundukları şeklinde yanıtlamışlardır. Ancak buradaki yeni kavramı çalışmanın temel sorgulamasını oluşturan yeni ve yenilikçilik kavramından farklı algılanmaktadır. Çıkan sonuçlara bakıldığında piyasada hali hazırda var olan ürün veya hizmetlerin firmaların kendi bünyeleri için yeni olmasının yenilik olarak algılandığı ortaya çıkmaktadır.
Ayrıca katılımcıların çoğunluğu biyoteknoloji kavramını duymuş olmasına rağmen kavramın genel ve ahşap malzeme özelinde uygulama alanları yeterince bilinmemektedir.

Abstract:
Wood has always been a preferred material as it is natural and represents a part of nature, it can be defined as an ecological material in terms of raw material supply, production, use and post-use processes. However, when the developing production technology is evaluated in order to bring wood material to different usage options today, it has been scientifically proven that it has harmful effects on human and environmental health in many applications where wood is used due to the requirements of its technology.
In order to increase the durability of wood material against physical environmental conditions, expand its dimensional limits and enrich its options, many; impregnating agents, adhesives and surface protective chemicals have entered.
In line with the increasing environmental problems, the fact that the consumer who is conscious about building materials as well as many other issues, and the questioning of products with the lowest environmental impact in the wood industry, pushes manufacturers to seek natural solutions in this area. Starting from the sustainability of the forest, which is its source, wood material is questioned through ecological criteria such as worker health-environmental impact during production, indoor user health during use, and recyclability in reuse.
Today, especially with the effect of the legal regulations that limit the use of formaldehyde in different countries, researches and product diversity on bio-based adhesives suitable for industrial use in the wood sector are increasing. The use of wooden nails instead of chemical adhesives in wood panel assemblies and lamination is among the alternative joining methods in the industry.
Apart from bio-based adhesives and wooden nail, another wood joining technique worth noting is wood welding. While R&D studies on this technology give good results on a small scale practices, research practices continue for large scale.
The aim of this study is to question the bio-based change of architectural wood material production technology and the awareness/innovative behavior of manufacturers against this change.
The study includes academic postgraduate studies on architectural wooden building materials and the technological approach of the manufacturer within national conditions.
Method in the study is literature review to determine the conceptual infrastructure and the approach of academic publications, and a survey to determine the innovative approach of wood manufacturers.
The study consists of six chapters. In the first chapter, information about the requirements of the study, the definition of the problem, the scope and method are given.
In the second part; In order to observe the development and change behavior of architectural wood materials and to determine the scientific-based current situation of wood materials in national conditions, the postgraduate studies completed in the relevant field in Turkey were examined.
In the third part; The concept of innovation, types of innovation, innovation analyzes in the world and in Turkey were examined. Information about the effect of culture on innovation behavior, innovation behavior in Turkey and wood material production environment to support the study is given. In the fourth part; biotechnological methods, innovative production approach in the production of architectural wood materials, have been investigated.
In the fifth section; The innovative behavior and biotechnology awareness of the productive environment were investigated by using the questionnaire method through the wood associations determined. The sixth chapter includes the evaluation and conclusion.
As a result of the survey, the participating companies answered the questions questioning their innovative behavior as they are mostly engaged in innovative activities. However, the concept of new here is perceived differently from the concept of new and innovativeness, which constitutes the main questioning of the study. When the results are examined, it is revealed that the products or services already existing in the market are perceived as innovations for the companies themselves.
In addition, although the majority of the participants have heard of the concept of biotechnology, the application areas of the concept in general and wood materials are not known enough.