Ardahan bölgesinde yetişen Valeriana phu L. bitkisinin biyoaktivitesinin belirlenmesi
Determination bioactivity of Valeriana phu L. in Ardahanregion
Yazar: HARUN ALTUNSOY
Danışman: DOÇ. DR. VESİLE DÜZGÜNER
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Oksidatif stres birçok kronik ve dejeneratif hastalığın ana nedeni olarak
gösterilmektedir. Sentetik antioksidanların toksisitesi ve istenmeyen etkileri nedeniyle,
özellikle yenilebilir bitkiler içinde yeni antioksidan doğal ajanların bulunması çok
önemlidir. Yenilebilir bir bitki olan ve halk dilinde "Kediotu" olarak bilinen Valeriana
türleri, birçok amaçlar kullanıldıkları gibi antioksidan içerikleri ile de bilinmektedir. Bu
ailenin en çok bilinen ve kullanılan türü Valeriana officinalis, özellikle uyku
düzensizliği, kalp çarpıntısı, migren, huzursuzluk gibi strese bağlı hastalıkların çok
yaygın olduğu günümüzde sakinleştirici etkisiyle önemli bir kullanım alanına sahiptir.
Valeriana officinalis'e morfolojik olarak en yakın türlerden biri Valerina phu L.
olmasına rağmen biyoaktivitesi ile ilgili çalışmaları sınırlıdır. Bu çalışmada,
Ardahan'da yetişen Valeriana phu L. türünün antioksidatif (total antioksidan kapasite,
glutatyon ve katalaz), antimikrobiyal aktiviteleri ve fenolik içerikleri belirlenmiştir.
Kediotunun metanol ekstraktlarının antimikrobiyal aktivitesi Bacillus licheniformis
(ATCC 14580), Staphylococcus aureus (ATCC 6538), Bacillus subtilis subsp. spizizenii
(ATCC 6633), Klebsiella pneumoniae (ATCC 33495) ve Enterobacter aerogenes
(ATCC 13048) test bakterilerine karşı çalışılmıştır. Total antioksidan kapasite, GSH ve
Katalaz düzeyleri V. officinalis'e benzer oranda yüksek çıkarken rizom ekstraktlarının
yaprak ekstraktlarına göre antioksidan özelliği daha yüksek çıkmıştır.
Valeriana phu yaprak ve rizomlarından elde edilen her iki metanolik ekstraktın da
test bakterileri üzerinde değişen oranlarda antibakteriyel aktiviteye sahip olduğu tespit
edilmiştir. Aynı şekilde metanolik rizom ekstraktının yaprak ekstratına göre test
bakterilerine karşı daha etkili olduğu gözlenmektedir. Sonuç olarak, elde edilen veriler
V. phu'nun ortaya çıkarılmamış bir potansiyeli olduğunu ve cinsin ana türü V. officinalis
gibi tıbbi açıdan değerlendirilebileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Oxidative stress is shown as the main cause of many chronic and degenerative
diseases. Because of synthetic antioxidants' toxicity and undesirable effects, finding
new antioxidant natural agents is vital, especially in edible plants. Valeriana species, an
edible plant known as "Valerian" in folk medicine, is known for its antioxidant content
and is used for many purposes. Valeriana officinalis, the most known and used species
of this family, has an important area of use with its calming effect, especially today
when stress-related diseases such as sleep disorders, heart palpitations, migraine, and
restlessness are very common. Although one of the morphologically closest species to
Valeriana officinalis is Valerina phu L., studies on its bioactivity are limited. This study
determined the antioxidative (total antioxidant capacity, glutathione, and catalase),
antimicrobial activities, and phenolic contents of Valeriana phu L. species grown in
Ardahan. Antimicrobial activity of methanol extracts of valerian Bacillus licheniformis
(ATCC 14580), Staphylococcus aureus (ATCC 6538), Bacillus subtilis subsp. spizizenii
(ATCC 6633), Klebsiella pneumoniae (ATCC 33495), and Enterobacter aerogenes
(ATCC 13048) were studied against test bacteria. While total antioxidant capacity,
GSH, and Catalase levels were similar to V. officinalis, the antioxidant properties of
rhizome extracts were higher than leaf extracts.
Both methanolic extracts obtained from Valeriana phu leaves, and rhizomes were
found to have varying degrees of antibacterial activity on test bacteria. Likewise, it is
observed that methanolic rhizome extract is more effective against test bacteria than leaf
extract. In conclusion, the obtained data suggest that V. phu has an unexplored potential
and can be medically evaluated as the parent species of the genus V. officinalis.