Otizmde L-arjinin-nitrik oksit-asimetrik dimetilarjinin yolağının araştırılması
Investigation of L-arginine-nitric oxide-asymmetric di-METHYL argi̇ni̇ne pathways in autism
Yazar: ŞÜKRİYE YABANCIÜN
Danışman: PROF. DR. FATMA HÜMEYRA YERLİKAYA AYDEMİR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: ADMA = ADMA ; Arjinin = Arginine ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) hayatın erken dönemlerinde başlayan yaşam boyu de-vam eden basmakalıp davranışlarla karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. OSB'nin etiyolojisi tam olarak bilinmemektedir. OSB'nin etiyolojisine genetik, çevresel, otoimmun gibi faktörler dahil edilmiş fakat netlik kazanmamıştır. Nörodejenerasyonda rol oynayan bazı moleküllerin OSB gibi nörodejeneratif hastalıklardaki seviyeleri ve patofizyolojik rolü üzerine araştırma yapılması amacıy-la Asimetrik Dimetil Arjinin(ADMA) yolağı metabolitleri ve Nitrik Oksit (NO) gibi oksidatif  molekülle-rin serum düzeyleri ölçüldü. 
Çalışmaya T.C. Sağlık Bakanlığı Konya Şehir Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Poliklini-ğine başvuran 0-6 yaş aralığındaki DSM-IV  2000 (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) OSB sınıflama kriterlerini karşılayan takipli ve yeni tanı alan 50 hasta dâhil edildi. Sağlıklı çocuklardan oluşan kontrol grubu T.C. Sağlık Bakanlığı Konya Şehir Hastanesi aynı polikliniğe baş-vuran, herhangi bir Otizm ya da diğer tıbbi hastalık tanısı almayan, 0-6 yaş arasındaki 45 gönüllü seçildi.
Çalışmaya alınan bütün hastaların tıbbi öyküsü, fiziksel muayenesi ve biyokimyasal analiz-leri incelenerek dahil edilmeme ölçütlerini karşılayıp karşılamadığı değerlendirildi. Tüm katılımcıların çalışmaya katılım için yazılı onamları alındı. 
Katılımcıların serum örneklerinde ADMA yolağındaki metabolitlerinden ADMA, SDMA, L-NMMA, L-arjinin, homoarjinin, sitrulin ve ornitin seviyeleri LC-MS/MS metoduyla analiz edildi.   Serum NO, NOS ve DDAH1 enzimi düzeyleri ELİZA yöntemiyle belirlendi.
Elde edilen verilerin istatistiki analizleri SPSS 22.0 programı kullanılarak gerçekleştirildi. Ver-ilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirildi. Kontrol ve hasta grubunu karşılaştırmak amacıyla Student-T testi yapıldı. Tüm analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık olarak kabul edildi.
Sonuçlarımıza göre; Serum ADMA (p=0,043), L-NMMA (p=0,040), arjinin (p=0,032) ve sitrulin (p=0,002) düzeyleri hasta grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek, serum SDMA (p=0,003), homoarjinin (p=0,024), ornitin (p=0,023), NO (p=0,030), NOS (p=0,030), DDAH1 (p=0,043) düzeyleri ise hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiki olarak anlamlı düşük bulundu. 
Çalışmamızda OSB'li çocuklardan elde ettiğimiz ADMA yolağı metabolitleri ve NO'nun ver-ileri hastalığın erken aşama ve prognozunda biyobelirteç olabileceğini göstermektedir. Literatür tara-masında OSB'li çocuklarda NO ve ADMA yolağı metabolitlerinin düzeyleriyle ilgili bir çalışmaya rastlanmamıştır. DSM-IV kriterlerine göre nöropsikiyatrik hastalıklarda çalışmaya benzer sonuçların elde edildiği bildirilmektedir. Bu sonuçlara göre OSB'li çocukların erken teşhis ve tedavisinde ADMA yolağı metabolitlerinin ve NO'nun önemli biyobelirteç olabileceğini göstermektedir

Abstract:
Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterized by stereo-typical behaviors that begin early in life and continue throughout life. The etiology of ASD is not known exactly. Factors such as genetic, environmental, and autoimmune have been included in the etiology of ASD, but have not been clarified. Serum levels of oxidative molecules such as Asymmet-ric Dimethyl Arginine (ADMA) pathway metabolites and Nitric Oxide (NO) were measured to investi-gate the levels and pathophysiological role of some molecules involved in neurodegeneration in neu-rodegenerative diseases such as ASD.         
Fifty newly diagnosed and followed-up patients, aged 0-6 years, who met the DSM-IV 2000 (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) ASD classification criteria, who applied to the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of the Republic of Turkey Ministry of Health Konya City Hospital, were included in the study. A control group consisting of healthy chil-dren, 45 volunteers aged 0-6 years, who applied to the Ministry of Health Konya City Hospital Health Board and were not diagnosed with any autism or other medical disease, were selected.
The medical history, physical examination and biochemical analyzes of all patients included in the study were examined and it was evaluated whether they met the exclusion criteria. Written consent was obtained from all participants.
ADMA, SDMA, L-NMMA, L-arginine, homoarginine, citrulline and ornithine levels, which are metabolites in the ADMA pathway, were analyzed by LC-MS/MS method in the serum samples of the participants. Serum NO, NOS and DDAH1 enzyme levels were determined by ELISA method.
Statistical analyzes of the obtained data were performed using the SPSS 22.0 program. The conformity of the data to the normal distribution was evaluated with the Kolmogorov-Smirnov test. Student-T test was performed to compare the control and patient groups. Correlation of laboratory parameters was performed with Spearman correlation analysis. A value of p<0.05 was accepted as statistical significance in all analyses.
According to our results; Serum ADMA (p=0.043), L-NMMA (p=0.040), arginine (p=0.032) and citrulline (p=0.002) levels were statistically significantly higher in the patient group than in the control group and serum SDMA (p=0.003), homoarginine (p=0.024), ornithine (p=0.023), NO (p=0.030), NOS(p=0.030), DDAH1 (p=0.043) levels were found to be statistically significantly lower in the patient group compared to the control group.
The data of ADMA pathway metabolites and NO obtained from children with ASD in our study show that it can be a biomarker in the early stage and prognosis of the disease. In the literature review, we could not find any study on the levels of NO and ADMA pathway metabolites in children with ASD. It has been reported that results similar to our study were obtained in neuropsychiatric diseases according to DSM-IV criteria. These results show that ADMA pathway metabolites and NO may be important biomarkers in the early diagnosis and treatment of children with ASD.