Akut, subakut ve kronik bel ağrılı hastalarda klinik parametreler, kinezyofobi, depresyon, anksiyete, uyku ve yaşam kalitesi değerlendirilmesi ve lomber manyetik rezonans görüntüleme bulguları ile ilişkilerinin araştırılması
Evaluation of clinical parameters, kinesiophobia, depression, anxiety, sleep and quality of life and research of the relationships between lumbar magnetic resonance imaging findings in patients with acute, subacute and chronic LOW back pain
Yazar: BURAM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER KUTAY ORDU GÖKKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Çalışmamızda akut, subakut ve kronik süreçte bulunan tüm bel ağrılı hastalarda klinik ve demografik özelliklerin yanında ağrı, kinezyofobi, depresyon, anksiyete, ağrıya bağlı engellilik düzeyi, uyku ve yaşam kalitesi ve üzerindeki etkileri ile bu etkilerin yanında lomber manyetik rezonans görüntülemelerinde (MRG) radyolojik kas değerlendirme protokolü içinde belirlenen kas gruplarının yapı ve özelliklerini içeren kas değişikliklerinin incelenmesini amaçladık.

Gereç ve Yöntemler: Kesitsel olarak planlanan çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi polikliniklerine bel ağrısı nedeniyle başvuran ve önceden lomber MRG çekilmiş, 18 yaş üstü ve günlük yaşamında aktif olan 90 (doksan) olgu alındı. Hastaların klinik ve demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, çalışma durumu, medeni hali, ek hastalıkları, vücut kitle indeksi (VKİ)) kaydedildi. Hastalar bel ağrısı süresine göre akut, subakut ve kronik bel ağrısı olarak sınıflandırıldı. Semptom süresine göre 1 aydan kısa süren olgular akut, 1-3 ay süren olgular subakut, 3 aydan uzun süren olgular kronik olarak değerlendirilmiştir. Ağrı için Vizüel Analog Skala (VAS) (istarahat, gece ve aktiviteyle ortaya çıkan) ve Leeds Asseessment of Neuropathic Symptoms and Signs (LANSS), fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi için Short From-36 (SF-36) ve engellilik değerlendirimi için Revize Oswestry Engellilik Skalası (ROES), uyku kalitesi değerlendirimi için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), depresyon taranması amacıyla Beck Depresyon Ölçeği, anksiyete taranması amacıyla Beck Anksiyete Ölçeği, kinezyofobi değerlendirimi için Tampa Kinezyofobi Ölçeği kullanıldı. Radyolojik kas değerlendirme protokolüne göre belirlenen paraspinal kaslar MRG'de aynı hekim tarafından okunup ölçülerek değerlendirildi. Bu değerlendirimde, L3 vertebra anterior yüksekliği ile L3 vertebranın tam orta noktasından geçen T2 sekans aksiyel kesitte, her iki taraflı psoas, quadratus lumborum ve erector spinae-multifidus kas kompleksi kaslarının çevreleri çizilerek total kesitsel alanları (CSA) ve yağ alanları ölçüldü.

Bulgular: Çalışmamızda bel ağrısı olan 38 kadın ve 52 erkek hastanın yaş ortalaması 45,10±17,18 yıl, VKİ ortalaması 26,53±3,84'tü. Hastaların hareket ile gözlenen VAS değeri ortalaması 44,50±26,03'tü. Hastaların 82'sinde (%91,1)'inde nörolojik muayene doğaldı. Ağrı 65 (%72,2) hastada çeşitli bölgelere yayılıyordu. Hastaların %25,6'sı akut, %26,7'si subakut, 47,8'i ise kronik dönemdeydi. Ağrı sürelerine göre çalışma durumları, komorbidite varlığı ve depresyon varlığının dağılımları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur ve bu farklılık kronik ağrı grubundan kaynaklanmaktadır (p<0,05). Manyetik rezonans görüntülemelerine göre değerlendirme sonrasında bel ağrısı süresine göre değerlendirmeye alınan kas gruplarının yağ alanları, toplam yağ değeri ve yağ yüzde değerleri ve kesitsel kas değerlendirmeleri arasında istatistiksel fark bulunmuş ve farkın özellikle kronik dönemden kaynaklandığı bulunmuştur. Bu farklılık kronik ağrı ile subakut ve kronik ağrı ile akut ağrı grupları arasındaki farklılıktan kaynaklanmaktadır (p<0,05). Ayrıca univariate regresyon analizinde akut ağrıya etki eden faktörler incelendiğinde sadece toplam yağ alanı, erector spinae-multifidus kas kompleksi yağ yüzdesi, toplam yağ yüzdesi parametreleri etkili bulunmuştur. Multivariate analizde ise özellikle yaş, gece ve istirahat VAS'ı ve ROES skorları ile anlamlı istatistiksel ilişkili bulunmuştur. Subakut ağrıya etki eden faktörler univariate analiz ile incelendiğinde yaş, aktif çalışmak, depresyon varlığı, ROES skoru, SF-36 subgruplarından fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, sosyal işlevsellik ve genel sağlık algısı yanında psoas, quadratus ve erector spinae-multifidus kas kompleksi kasının CSA yanında bu kaslara ait yağ oranları da etkili bulunmuştur. Multivariate analizde çoğu özellik ile ilişkisiz bulunmuştur. Sadece kas oranında azalma ile yağ oranında artış ile ilişki izlenmiştir. Kronik ağrıya etki eden faktörler univariate analiz incelendiğinde yaş, nöropatik ağrı varlığı, depresyon varlığı, SF-36 subgruplarından fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, enerji/canlılık/vitalite, genel sağlık algısı, tüm kas gruplarında yağ alanları ve yağ yüzdeleri parametreleri etkili bulunmuştur. Multivariate analizde ise gece VAS'ı ile ilişkiye rastlanmazken hareket ve istirahat VAS'ı, yaş ile SF-36 enerji/ canlılık/vitalite subgrubu ve erector spinae-multifidus kas kompleksi CSA, quadratus lumborum yağlanması ve toplam kas CSA/L3 vertebra yüksekliği oranı paraspinal kas parametreleri ile istatistiksel anlamlı ilişkiye rastlanmıştır.

Sonuç: Özellikle ağrı ile gözlenen klinik parametrelerin yanında MRG sonuçlarının analizinde cinsiyetten bağımsız olarak, ağrının kronikleştikçe kas miktarında azalmanın yanında yağ oranlarında artış gözlendiği belirgin olarak izlenmektedir. Gözlenen bu değişiklikler yaş, istirahat ve gece ağrısı, engellilik düzeyi ile belirgin etkileşirken kronik dönemde kas CSA'nın azalması ve eşlik eden kas yağ oranının artışı ile güçlü düzeyde ilişkilidir. Bel ağrısının tüm dönemlerde tedavisinin ana etkin maddesinin değiştirilebilir özelliklerden olan mevcut kas kuvvetinin arttırılması, ağrı nedeniyle azalan kas gücünün ve morfolojik değişikliklerin önüne geçilmesi amacıyla uygun lomber bölge egzersizlerine önem verilmesinin gerekliliği kanaatindeyiz. Özellikle bu egzersiz programlarının uygulanması hastaların kronik sürece geçmesini engellemesi yanında daha kötü klinik sonuçları ve engellilik düzeyini azaltacağını ve yaşam kalitesini arttıracağını düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Akut bel ağrısı, subakut bel ağrısı, kronik bel ağrısı, manyetik rezonans görüntüleme, yaşam kalitesi, depresyon

Abstract:
Evaluation of Clinical Parameters, Kinesiophobia, Depression, Anxiety, Sleep and Quality of Life and Research of the Relationships between Lumbar Magnetic Resonance Imaging Findings in Patients with Acute, Subacute and Chronic Low Back Pain
Objective: The aim of our study is to evaluate the effects of low back pain in acute, subacute and chronic stages on clinical and demographic characteristics, pain, kinesiophobia, depression, anxiety, sleep and quality of life and in addition to these effects, we aimed to examine the muscle changes including the structure and properties of the muscle groups determined in the radiological muscle evaluation protocol in lumbar magnetic resonance imaging (MRI).

Material and Methods: In this cross-sectional study, 90 (ninety) cases who were active in their daily life over the age of 18 with low back pain that applied to Ankara City Hospital Physical Medicine and Rehabilitation Hospital and had a previous lumbar MRI were included. The clinical and demographic characteristics of the patients (age, gender, educational status, employment status, marital status, comorbidities, body mass index were recorded. Patients were classified as acute, subacute and chronic low back pain according to the duration of low back pain. According to the duration of symptom, cases lasting less than 1 month were considered as acute, cases lasting 1-3 months were considered as subacute, and cases lasting longer than 3 months were considered as chronic. For pain evaluation Visual Analogue Scale (VAS) (at rest, at night and on movement) and Leeds Assessing of Neuropathic Symptoms and Signs (LANSS), for functional status and quality of life evaluation Short From-36 (SF-36), for disability evaluation Revised Oswestry Disability Index (RODI), for sleep quality evaluation Pittsburgh Sleep Quality Index, for depression screening Beck Depression Scale, for anxiety screening Beck Anxiety Scale and for kinesiophobia evaluation Tampa Kinesiophobia Scale were used. In MRI, the anterior height of the L3 vertebra, cross-sectional areas (CSA) and fat areas on both sides of the psoas, quadratus lumborum, erector spinae-multifidus muscle complex muscles were measured by drawing their circumferences in the T2 sequence axial section passing through the midpoint of the L3 vertebra by the same physician according to the radiological muscle evaluation protocol.

Results: The mean age of 38 female and 52 male patients with low back pain was 45.10±17.18 years, and the mean BMI was 26.53±3.84. The mean VAS value observed with movement of the patients was 44.50±26.03. Neurological examination was normal in 82 (91.1%) of the patients. Pain spread to various regions in 65 (72.2%) patients. 25.6% of the patients were in acute, 26.7% in subacute, 47.8% in chronic phase. A statistically significant difference was found between the distribution of employment status, presence of comorbidity and presence of depression according to the duration of pain, and this difference results from the chronic pain group. (p<0.05). According to magnetic resonance imaging evaluation, a statistical difference was found between the fat areas, total fat and fat percentage values and cross-sectional muscle evaluations of the muscle groups, and it was found that the difference was mainly due to the chronic period. This difference is due to the difference between chronic pain and subacute and chronic pain and acute pain groups (p<0.05). The factors affecting acute pain were examined in the univariate regression analysis, only total fat area, erector spinae-multifidus muscle complex fat percentage, and total fat percentage parameters were found to be effective. In the multivariate analysis, there was a statistically significant correlation with age, nighttime and resting VAS and RODI scores. The factors affecting subacute pain were examined in the univariate regression analysis, age, active work, presence of depression, RODI score, SF-36 subgroups, physical function, physical role difficulty, emotional role difficulty, social functionality and general health perception as well as psoas, quadratus and erector spinae-multifidus muscle In addition to the CSA of the complex muscle, the fat ratios of these muscles were also found to be effective. In multivariate analysis, it was found unrelated to most features. Only a decrease in muscle ratio and an increase in fat ratio were related. The factors affecting chronic pain were examined in the univariate regression analysis, age, presence of neuropathic pain, presence of depression, SF-36 subgroups, physical role difficulty, emotional role difficulty, energy / vitality / vitality, general health perception, fat areas and fat percentage parameters in all muscle groups were found to be effective. In the multivariate analysis, no association was found with nighttime VAS, while movement and resting VAS, age and SF-36 subgroup energy/vigor/vitality and erector spinae-multifidus muscle complex CSA, quadratus lumborum lipoidosis and total muscle CSA/L3 vertebral height ratio paraspinal muscle parameters were statistically significant.

Conclusion: In the analysis of MRI results, in addition to the clinical parameters observed with pain, a decrease in the amount of muscle and an increase in fat ratios are observed as the pain becomes chronic, regardless of gender. While these observed changes significantly interact with age, disability, rest and night pain they are strongly associated with the decrease in muscle CSA and the accompanying increase in muscle fat ratio in the chronic period. We believe that by paying attention to appropriate lumbar region exercises in order to prevent muscle strength and morphological changes due to pain which and to increase the existing muscle strength which is one of the modifiable properties of the main active ingredient of the treatment of low back pain in all periods. Particularly, we think that the implementation of these exercise programs will prevent the patients from going into the chronic process, as well as reduce the poor clinical outcomes and disability level, and increase the quality of life.

Key Words: Acute low back pain, subacute low back pain, chronic low back pain, magnetic resonance ımaging, quality of life, depression