Mimaride taşınabilir yapıların sınıflandırılması ve analizi
Classification and analysis of portable buildings in architecture
Yazar: OĞUZHAN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ EKİNCİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Korelasyon = Correlation ; Sınıflandırma = Classification ; Uyarlanabilirlik = Adaptivity ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Taşınabilir yapıların, mimari literatürdeki konumu, sınıfı henüz belirli değildir. "Prefabrikasyon" ve "Kinetik mimari" alanında nitelendirilebilecek yapılar ile ilişkilendirilebilen Taşınabilir yapılar, bu iki yapı türü ile yakın benzerliklere sahip olup, "Prefabrikasyon" ve "Kinetik mimari"den ayrışan yönlerinin belirlenmesi için Taşınabilir yapıların sınıflandırılması gerekmektedir. Taşınabilir yapılar sınıflandırılmamış olduğundan herhangi bir değerlendirmeye de tutulmamışlardır. Mevcut taşınabilir yapılar, kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda tasarlanıp geliştirilmektedir. Nitekim taşınabilir yapılara duyulan ihtiyaç artmakta, sektörde bu yöndeki büyümeler gözlemlenmektedir. Konut sektöründe 'Tiny house' olarak bilinen yapılar, eğlence sektöründe hareketli konser platformları, motor sporları sektöründe takım yönetim binaları, askeri alanlarda kışla, karargah, hastane, afet ve salgın dönemlerinde sahra hastaneleri, kamp alanları gibi bir çok faaliyet alanında taşınabilir yapılar yapılmaktadır. 
Artan bu taşınabilir yapı stoğunun, mimari çerçeve incelenmesi ve sınıflandırılması gerekmektedir. Ortaya konacak sınıflandırma, taşınma ve kurulum yöntemi baz alınarak yapılmalıdır. Taşınabilir yapıların, belirli bir değerlendirme yöntemi ile çeşitli kriterler açısından performansı ölçülmelidir. Bu bağlamda "Mimaride taşınabilir yapıların sınıflandırılması ve analiz edilmesi" bu çalışmanın sorunsalı olarak belirlenmiştir.
Kurulum külfeti (kurulum maliyeti), pratiklik (kurulum verimliliği), konfor ve uyarlanabilirlik ölçülecek kriterler olarak belirlenmiştir.  Hangi kriterlerden, hangi sınıf yapılar yüksek puan aldığı tespit edilerek, sınıf – kriter performansı ilişkisi kurulacaktır. Kriterler arası korelasyon yapılarak, kriterler arası ilişki düzeyi ölçülmelidir. Bu sayede belirli kriterler üzerinden yola çıkarak, yapılan sınıflandırmanın tutarlılığı da ölçülecektir. Bu sınıflandırma, bir taşınabilir yapıya ihtiyaç duyan müşterinin, belirli ihtiyaçlarına göre hangi sınıfta taşınabilir yapı alması veya ürettirmesine yol gösterecektir.
"Mimaride Taşınabilir Yapıların Sınıflandırılması ve Analizi" adlı bu çalışmanın yapılmasındaki gaye, özellikle yerli mimarlık literatüründe taşınabilir yapıları konumlandırmak, taşınabilir yapıları kendi içerisinde sınıflandırmak ve bu yapıların performansını ölçmede kullanılacak bir değerlendirme yöntemi önermektir
Anahtar kelimeler: "Taşınabilir yapılar", "dağıtılabilir yapılar", "paketlenebilir yapılar", "konuşlandırılabilir yapılar", "uyarlanabilirlik", "sınıflandırma", "ölçme ve değerlendirme", "korelasyon".

Abstract:
The position and class of portable structures in the architectural literature are not yet certain. Portable structures, which can be associated with structures that can be characterized in the fields of "Prefabrication" and "Kinetic Architecture", have close similarities with these two types of structures, and it is necessary to classify Portable structures in order to determine their distinguishing aspects from "Prefabrication" and "Kinetic Architecture". Since portable structures were not classified, they were not evaluated. Existing portable structures are designed and developed in line with user needs. As a matter of fact, the need for portable structures is increasing, and growth in this direction is observed in the building sector. Buildings known as Tiny house in the housing sector, mobile concert platforms in the entertainment sector, team management buildings in the motor sports sector, barracks in military areas, headquarters, hospitals, field hospitals in disaster and epidemic periods, and portable structures are made in many fields of activity such as camping areas.
This growing stock of portable buildings needs to be analyzed and classified as an architectural framework. The classification to be revealed should be based on the method of transport and installation. The performance of "portable structures" should be measured in terms of various criteria with a certain evaluation method. In this context, "Classification and analysis of portable structures in architecture" has been determined as the problematic of this study.
The installation burden (installation cost), practicality (installation efficiency), comfort and adaptability were determined as the criteria to be measured. Class-criterion performance relationship will be established by determining which criteria and which class structures get high scores. Correlation between criteria should be made and the level of relationship between criteria should be measured. In this way, the consistency of the classification will be measured based on certain criteria. This classification will guide the customer, who needs a portable structure, to buy or produce a portable structure in which class according to his specific needs.
The purpose of this study, named "Classification and Analysis of Portable Buildings in Architecture", is to position portable structures, especially in the domestic architectural literature, to classify portable structures within themselves and to propose an evaluation method to be used in measuring the performance of these structures.
Keywords: "portable buildings", "deployable structures", "packageable buildings", "deployable buildings", "adaptability", "classification", "measurement and evaluation", "correlation".