Kesim için mezbahaya sevk edilen Akkaraman tokluların taşıma stresi üzerine propolisin etkileri
Effects of propolis on the carrying stress in akkaraman yearling transferring the slaughterhouse for slaughter
Yazar: SABRİYE KILIÇ
Danışman: PROF. İSMAİL SEVEN
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Zooloji = Zoology

Özet:
İşletmelerde hayvan satışları, yerinde yapılamayan teşhis ve tedavi uygulamaları ve kesim gibi nedenler ile hayvanların bir yerden başka bir yere nakli hemen her işletmede sıklıkla yaşanılan bir durumdur. Her ne sebeple olursa olsun nakilye esnasındaki koşullar ve nakil süresi ile ilgili olarak hayvanlar farklı seviyelerde olumsuz durumların etkisinde kalabilmektedir. Bu çalışma, hayvan nakilleri esnasında oluşan stres durumları nedeniyle meydana gelen verim kayıplarını en aza indirmek ve/veya önüne geçmek için yapılmıştır. Araştırmada yaklaşık 12 aylık yaşta toplam 36 adet Akkaraman Toklu, Kontrol, Propolis-75 (75 mg/kg oral) ve Propolis-150 (150 mg/kg oral) olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. Taşıma öncesi ve sonrasında (yaklaşık 8.5 saat) hayvanların canlı ağırlık tartımları yapıldı ve kan örnekleri alınarak analizleri gerçekleştirildi. Kesimi yapılan hayvanların sıcak karkas pH ölçümleri yapıldı, karaciğer dokularında oksidatif stres parametrelerine bakıldı ve kas dokularının yağ asidi kompozisyonları tespit edildi.
Nakliye nedeniyle Kontrol, P75 ve P150 gruplarında oluşan canlı ağırlık kayplarının (sırasıyla 3.50, 2.23 ve 1.92 kg) istatiskiksel anlamda önemli olduğu tespit edildi (P<0.05). Tüm grupların kan glikoz, kolesterol, AST, ALP ve CK, Kontrol ve P75 gruplarının MDA, Kontrol ve P150 gruplarının trigliserit, P75 ve P150 gruplarının total protein ve kreatinin, Kontrol grubunun üre, P75 grubunun GGT ve P150 grubunun VLDL değerlerinin grup içinde istatistiksel olarak anlamlı farklar oluştuğu tespit edilmiştir (P˂0.05). Ayrıca taşıma stresine bağlı olarak glukoz, trigliserit, AST, CK, kreatinin ve MDA değerlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlendi (P˂0.05). Kesim sonrası toklulardan alınan karaciğer dokularının MDA, GSH ve GPx değerleri tedavi gruplarında (P75 ve P150) Kontrol grubundan istatistisel olarak farklı bulunurken, CAT değeri ise tüm gruplarda istatistiksel olarak birbirinden farklı (Kontrol, P75 ve P150 gruplarında sırasıyla 11.38, 33.91 ve 45.75 U/mg protein) tespit edilmiştir (P˂0.05). Karkaslardan alınan kas dokularının yapılan yağ asidi kompozisyonu ve pH incelemesinde gruplararasında oluşan farkların önemsiz olduğu belirlenmiştir (P>0.05).
Sonuç olarak, bu çalışmada kullanılan propolisin farklı dozlarının Akkaraman tokluların nakliye stresi üzerine önemli pozitif etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The transfer of animals from one place to another due to reasons such as animal sales in enterprises, diagnosis and treatment practices that cannot be done on-site, and slaughter is a frequent situation in almost every enterprise. For whatever reason, animals are under the influence of different levels of adverse conditions regarding the transport conditions and duration during transport. This study was carried out to minimize and/or prevent yield losses due to stress situations during animal transport. In the study, a total of 36 Akkaraman fed controls at the age of 12 months were divided into 3 groups as propolis-75 (75 mg/kg orally) and propolis-150 (150 mg/kg orally). Before and after transport (approximately 8.5 hours), the animals' live weights were weighed and their blood samples were taken and analyzed. The pH measurements were made in the warm carcass of slaughtered animals, and oxidative stress parameters were examined in liver tissues and fatty acid compositions of muscle tissues were determined.
It was determined that the live weight losses in the Control, P75 and P150 groups due to transportation (3.50, 2.23 and 1.92 kg, respectively) were statistically significant (P<0.05). It was determined that there were statistically significant differences within the group in the blood glucose, cholesterol, AST, ALP and CK of all groups, MDA of Control and P75 groups, triglyceride of Control and P150 groups, total protein and creatinine of P75 and P150 groups, urea of Control group, GGT of P75 group, and VLDL of P150 group (P˂0.05). Additionally, it was determined that there were statistically significant differences between the groups in glucose, triglyceride, AST, CK, creatinine and MDA values due to transportation stress (P˂0.05). MDA, GSH and GPx values of liver tissues taken from yearlings after slaughter were statistically different from the Control group in the treatment groups (P75 and P150), while the value of CAT was statistically different from each other in all groups (11.38, 33.91 and 45.75 U/mg protein in the Control, P75 and P150 groups, respectively). In the fatty acid composition and pH examination of the muscle tissues taken from the carcasses, it was determined that the differences between the groups were insignificant (P>0.05).
As a result, it was determined that the different doses of propolis used in this study had significant positive effects on the transportation stress of Akkaraman Yearlings.