Okul kültürünün geliştirilmesinde törenlerin yeri
The role of ceremonies in the development of school culture
Yazar: AYŞE BUCAK
Danışman: PROF. DR. SERVET ÖZDEMİR
Başkent Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, devlet okullarında görev yapan okul yöneticilerinin, öğretmenlerin ve öğrencilerin okullardaki anma törenlerinin ve milli törenlerin, okul kültürü ve amaçlarına katkısına yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırma bir nitel araştırma olup nitel araştırma desenlerinden tekli durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, Ankara ili Çankaya ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı beş devlet okulundaki iki okul yöneticisi, iki öğretmen ve iki öğrenci olmak üzere toplam 30 kişiden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle kodlar, temalar ve kategoriler tespit edilerek analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan yöneticiler, öğretmenler ve öğrenciler törenleri aktarılması hedeflenen kültür ve değerleri yapılandırmada önemli bir araç olarak görmektedirler. Törenlerle ortak değer, ortak duygu ve ortak kültürü yaşadıklarını, törenlerin birlik ve beraberlik, dayanışma ve işbirliğine dayalı bir ortam yarattığını söylemişlerdir. Okul yöneticisinin bir lider olarak vizyonu belirlediği, öğretmenlerin rol model, içeriği oluşturan, tören esnasındaki her türlü organizasyondan sorumlu, öğrencilerin idaresinden, sınıf içi etkinliklere ve törenlerin hayata geçirilmesine kadar kilit rolde oldukları görülmüştür. Öğrencilerin de sorumluluk alan pozisyonda olduğu bir olumlu kültür yapılandırması görülmektedir. Okul kültürünün amaçlarından olan işbirliği, güven ve okul- çevre ilişkisinin sağlanması boyutlarından bakıldığında, törenler hazırlanırken herkesin rol, görev ve sorumluluklarının belli olduğu ve bunların işbirliği ve dayanışma içinde yapıldığı, okulun çevresini oluşturan en önemli paydaşlar olan velilerin, törenlerin hazırlık aşamasından itibaren okul ile işbirliği içinde destek sunduğu görülmektedir. Öğrencilerin törenlerde görev aldıklarında, olumlu niteliklerinin ortaya çıktığını, bu alanda verilen rol ve sorumluluklarla farkındalıklarının, sorumluluk duygusunun, duyarlılıklarının ve motivasyonlarının arttığını, kavrama, kalıcı bilgi edinme, yaparak öğrenme, pekiştirme ve sınıf dışında öğrenme gibi eğitim ve öğretime dair birçok becerilerinin geliştiği görülmüştür. Bununla beraber okuldaki tüm öğrenciler üzerinde törenlerin olumlu etkilerini gözlemlediklerini, öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun sorumluluk alanlarının genişlediğini ve etkinliklere daha aktif katıldıklarını belirtmişlerdir. Görüşmeye katılan öğrencilerin törenler ile ilgili yüksek farkındalıkları, tören hazırlıkları ve okulda neler yapıldığı, kimlerin nelerden sorumlu olduğu konusundaki bilgileri, okullarında bu konuda yerleşik bir kültürün oluşmuş olduğunu bizlere göstermektedir. Son tahlilde yöneticilerden başlayarak, öğretmenler ve öğrenciler olarak bir sıralama yaptığımızda, yukarıdan gelen etkilerin ve hedeflenen aktarımın öğrencilere ulaştığını ve onların da yöneticiler ve öğretmenlerle aynı çıktılar üzerinden değerlendirme yaptıklarını söyleyebiliriz.
Öğrencilerin görüşleri bağlamında törenlerin okul kültürü ve amaçlarına etkisine baktığımızda, hedeflenen kültür aktarımının gerçekleştiğini, işbirliği ve güven ortamının sağlandığını, okul-çevre ilişkisinin kurulduğu görülmektedir. Törenlerle okul kültürü arasındaki ilişkinin birbirini destekleyen ve içi içe geçmiş iki unsur olduğunu ve törenlerin milli birlik ve beraberlik ve yurt sevgisini aşılamada önemli bir etkisi olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the views of school administrators, teachers, and students in public schools regarding the contribution of commemorative ceremonies and national ceremonies to school culture and objectives. This research is a qualitative study and uses a single case study design which is one of the qualitative research designs. The sample of the research consists of 30 people, including two school administrators, two teachers, and two students from five public schools affiliated with the Ministry of National Education in the Çankaya district of Ankara during the spring semester of the 2023-2024 academic year. Data were collected using a semi-structured interview form. The collected data were analyzed by identifying codes, themes, and categories through content analysis. The administrators, teachers, and students participating in the study see the ceremonies as an important tool in structuring the culture and values aimed to be conveyed. They stated that through ceremonies, they experience common values, emotions, and culture, and that the ceremonies create an environment based on unity, solidarity, and cooperation. It was observed that the school administrator, as a leader, sets the vision. Teachers serve as role models, create the content, are responsible for all kinds of organization during the ceremony and play a key role in the administration of students, classroom activities, and the implementation of ceremonies. A positive culture structure is also seen where students are in a position of responsibility. Considering the dimensions of cooperation, trust, and the school-community relationship, which are among the objectives of school culture, it is seen that during the preparation of ceremonies, everyone's roles, duties, and responsibilities are clear and these are carried out in cooperation and solidarity. Parents, who are the most important stakeholders forming the school's community, provide support in cooperation with the school starting from the preparation phase of the ceremonies. When students take on roles in ceremonies, it is observed that their positive qualities emerge, their awareness, sense of responsibility, sensitivity, and motivation increase with the roles and responsibilities given in this area, and many of their skills related to education and training, such as comprehension, acquiring permanent knowledge, learning by doing, reinforcing, and learning outside the classroom, develop. Additionally, it was observed that ceremonies have positive effects on all students in the school, with the majority of students expanding their areas of responsibility and participating more actively in activities. The students high awareness about ceremony preparations and what is done at the school, who is responsible for what indicate that a well-established culture in this area exists in their schools. Ultimately, when we make a ranking starting from the administrators to teachers and students, we can say that the impacts and targeted transmission from the top have reached the students, and they can evaluate regarding the same outcomes as the administrators and teachers. According to the students' views on the impact of ceremonies on school culture and objectives, it is observed that the targeted cultural transmission has been achieved, a collaborative and trustworthy environment has been established, and the school-community relationship has been formed. The relationship between ceremonies and school culture is seen as two integrated and mutually supportive elements, and the ceremonies have a significant impact on conveying national unity, solidarity, and patriotism.