Okul peyzaj mekanlarının iklim değişikliğine uyum sürecine yönelik stratejik eylem plan modeli
Strategic action plan model for the adaptation process of school landscape spaces to climate change
Yazar: SİBEL AKTEN
Danışman: PROF. DR. ATİLA GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape ; SWOT analizi = SWOT analysis ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness

Özet:
Kamusal mekanların içinde önemli bir yer tutan okul mekanlarının (yapı ve peyzaj mekanları) kendinden beklenen çok yönlü hizmet ve katkıların optimal düzeyde olması, sağlıklı, kaliteli ve sıfır karbon mekanlar haline getirilmesi etkin planlama, tasarım ve yönetimin bütüncül bir şekilde ele alınmasını gerektirmektedir. Günümüzde küresel sorun olarak kabul gören iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltma ve uyum sürecinde okul mekanlarının söylem ve eylem boyutunda çok yönlü ele alınması gerekmektedir. 
Bu çalışmada Isparta kent merkezindeki ortaokul peyzaj mekanlarının mevcut durumunun belirlenmesi ile bu mekanların iklim değişikliğine uyum sağlayabilecek sürdürülebilir ve bütüncül stratejik eylem çerçevesinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmanın yöntem aşaması, birbiri ile ilişkili süreçlerden oluşmuştur. Bu kapsamda Isparta kent merkezinde örnek olarak alınan ortaokullarda (12 ortaokul) mevcut durum tespiti için peyzaj mekanlarına yönelik sörvey ve GZFT analizi yapılmıştır. Ayrıca anket çalışması ve TOPSİS analizi ile öğrenci ve personelin iklim değişikliği ve okul mekanları konusundaki farkındalığı ve görüşleri belirlenmiştir. Bununla birlikte okul mekanlarının iklim değişkiliğine uyum sürecinde mevcut ve olası performans durumunu ölçmeye yönelik temel/alt ölçütler tespit edilmiş ve okul mekanlarına yönelik stratejik eylemler ortaya konulmuştur.   
Çalışmanın sonucunda, ortaokul peyzaj mekanlarının nitelik ve nicelik olarak yetersiz olduğu, anket verileri analizleri sonunda öğrenci ve personelin iklim değişikliği konusunda söylem boyutunda farkındalıklarının yüksek olduğu ancak eylem boyutunda yeterli düzeyde olmadığı, yapılan GZFT ve TOPSİS analizi sonucunda çok yönlü eksikliklerin olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte çalışmada okul mekanlarının iklim değişkiliğine uyum sürecinde performans durumunu belirlemeye yönelik "MEBPERMOD" modeli öngörülmüştür. Sonuçta elde edilen bulgular doğrultusunda okul peyzaj mekanlarına yönelik 2 stratejik hedef, 9 amaç ve 32 eylem önerilmiştir.

Abstract:
School spaces (building and landscape spaces), which have an important place in public spaces, require effective planning, design, and management to be handled holistically to optimize the multifaceted services and contributions expected from them and to make them healthy, high quality, and zero carbon spaces. In the process of mitigating and adapting to the negative effects of climate change, which is accepted as a global problem today, school spaces need to be addressed in a multifaceted way in terms of discourse and action.
This study aims to reveal the current situation of secondary school landscape spaces in Isparta city center and to put forward a sustainable and holistic strategic action framework that can adapt to climate change. The method stage of the study consisted of interrelated processes. In this context, a survey and SWOT analysis for landscape spaces were carried out for the current due diligence in secondary education schools (12 secondary schools), which were taken as an example in the city center of Isparta. In addition, with the survey study and TOPSIS analysis, the awareness and opinions of students and instructors about climate change and school places were determined. It was formed from the stages of making strategic action decisions for school places by determining basic/sub-criteria for measuring the current and possible performance status of school places in the adaptation process to climate change.
As a result of the study, it was determined that secondary school landscape spaces are inadequate in terms of quality and quantity, at the end of the survey data analysis, the awareness of students and staff on climate change is high in the discourse dimension, but not at a sufficient level in the action dimension, and as a result of the SWOT and TOPSIS analysis, it was determined that there are multi-faceted deficiencies. However, in the study, the "MEBPERMOD" model was envisaged to determine the performance status of school spaces in the process of adaptation to climate change. As a result of the findings, 2 strategic goals, 9 objectives, and 32 actions were proposed for school landscape spaces.