Kuruluşu, işleyişi ve işlevleri bakımından Medeni Yargılama Hukukunda özel görevli mahkemeler (Uzmanlık Mahkemeleri)
Establishment, functions and operation in terms of special courts in Civil Procedural Law
Yazar: HAVVA GÜL ŞAHAN
Danışman: DOÇ. DR. SEMA TAŞPINAR AYVAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku) Ana Bilim Dalı / Medeni Usül İcra İflas Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Mahkemeler = Law courts ; Medeni hukuk = Civil law ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law ; Özel yetkili mahkemeler = Special courts

Özet:
Medeni yargılamada hüküm mahkemeleri genel ve özel görevli mahkemeler olmak üzere ikiye ayrılır. Bakacakları işler belirli kişi ve konulara göre sınırlandırılmamış olan, aksi belirtilmedikçe medeni yargılama hukukunun uğraşı alanına giren her türlü işe bakan mahkemeler genel görevli mahkemelerdir.Buna karşılık belli kişiler arasında veya belli çeşit uyuşmazlıklara bakmak için kurulmuş olan mahkemelere özel görevli mahkemeler denir.Asıl olan bir davanın genel görevli mahkemelerde görülmesidir. Yani özel görevli mahkemelerde bakılacağına dair özel bir kanun hükmü bulunmayan her dava genel görevli mahkemelerde görülür. İstisnai nitelikte olan özel görevli mahkemelerin hangi çeşit davalara bakacakları özel kanunlar tarafından belirlenir.Son yıllarda çözümü özel nitelikte uzmanlık gerektiren uyuşmazlıklardan doğan davaların ve buna bağlı olarak hukuk dallarının arttığı gözlemlenmektedir. Bu durum özel nitelikte uyuşmazlıkların özel usuller içinde, uzman kişiler eliyle çözümlenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Söz konusu ihtiyaç, hukuk davaları içinde özel nitelikte uyuşmazlıklardan doğan davaların ayrı bir yargı çeşidi olarak gelişmesine ve bu davaların çözümü için ayrı mahkemeler kurulmasına sebep olmuştur.Birer uzmanlık yargı yeri konumunda olan özel görevli mahkemeler mutlaka özel bir kanun hükmü ile kurulurlar (Anayasa m.142). Bu kanunlar ayrıca özel görevli mahkemelerde uygulanacak yargılama usulleri hakkında hükümler de içerebilirler. Bu özel usul hükümleri dışında genel usul hükümleri de uygulanır.Medeni yargılama sisteminde ayrı bir özel görevli mahkeme kurulmasının sebepleri ile doktrindeki tüm görüşler aşağıdaki üç nokta üzerinde birleşmektedir:1.Özel uyuşmazlıkların çözümünün uzmanlık bilgisi ve sürat gerektirmesi.2.Özel görevli mahkemelerde meslekten yetişmiş hâkimlerden ve meslekten olmayan hâkimlerden veya kadrolu uzman kişilerden yararlanma ihtiyacı.3.Özel görevli mahkemelerde farklı bir yargılama sisteminin uygulanması.

Abstract:
In civil procedure, the jurisdiction courts are separated into two, as courts of general and special jurisdiction. The courts, which look after all kinds of affairs that fall under the law of civil procedure and are not limited by the cases they may preside over by certain people or subjects, and that preside over any type of case that falls within the area of civil procedure law unless stated otherwise, constitute the general courts.On the contrary, the courts, which are established to preside over cases among certain people or with the purpose of handling certain disputes, are called special courts.The principal is that hearing of a case should be held at general courts. In other words, every case that does not have a provision of the law as to its being heard at special courts, are heard at general courts. The types of cases special courts will preside over are determined by special laws.In recent years, it has been observed that the cases arising from disputes that require specialized expertise in their resolution and the areas of law related to such are increasing. This fact has caused the necessity to solve the disputes with a special characteristic by the hands of the competent persons within special procedures. The necessity in question has caused the cases arising from disputes of a special characteristic within civil cases to develop as a separate type of jurisdiction and the foundation of separate courts for the solution of such cases.The special courts, which are the locations of specialized jurisdiction, are definitely founded with a special provision of law (Constitution a.142). These laws also include provisions about proceedings to be applied at the special courts. General procedural provisions are also applied besides these special procedural provisions.All opinions in the doctrine concerning the reasons to establish a separate special court in the civil procedure system are merged into the three points below.1. The solution of special disputes requires the knowledge of a specialist and speed.2. In special courts, there is the necessity of benefiting from the professional judges or judges, who are not from the profession, or competent persons on permanent staff.3. There is the requirement of application of a different judicial system in the special courts.The subject of the thesis consist of; the determination of the criteria used in determining the rules of jurisdiction, the reasons for the requirement of the special courts, specialization, examination of the proceeding of the available special courts and determining different special courts, which are required in implementation.The study will widely reflect the state the implementation is in since it includes the discussions held with the implementers in accordance with qualitative research method. From this aspect, it is desired to be a guide to the Legislative and Executive organs with regards to the attitude to be taken concerning the special courts going forward.