Türkiye'nin Marmara Denizi ve Karadeniz havzalarındayayılış gösteren Alburnus rafinesque 1820 cinsinin taksonomikaçıdan incelenmesi
Taxonomical investigation of the genus Alburnus rafinesque1820, which is spread in the Marmara Sea and Black Seabasins of Turkey
Yazar: AYDIN SARIAHMETOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT KAYA
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Su ürünleri = Aquatic products

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin Karadeniz ve Marmara denizine dökülen akarsu ve
göllerinden 2004-2019 yılları arasında 34 istasyondan toplanmış 894 bireye ait
Alburnus populasyonları incelenmiştir. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Zooloji
Koleksiyonunda (FFR) bulunan örnekler SAMUS 1000 model taşınabilir elektro şoker
cihazı ve uzatma ağları ile toplanmıştır. Çok sayıda istasyondan toplanan örneklerin
morfolojik karakterleri değerlendirilmiştir. İncelenen morfolojik karakterlerde,
özellikle solungaç diken sayısı, anal yüzgeç dallanmış ışın sayısı ve lateral çizgide
bulunan pul sayısı gibi önemli karakterlerde türler arasında belirgin farklılıklar
bulunamamıştır. Bu nedenle A. istanbulensis, A. carinatus ve A. schischkovi türlerinin
Alburnus derjugini adı altında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Ancak, tüm bu türler Alburnus chalcoides tür grubu içerisinde yer almaktadır.
Karadeniz'in acı su özelliği taşıması ve tam bir deniz suyu özelliği göstermemesi,
tatlısulara bağımlı popülasyonların izole olmasını engellemiştir. Dolayısıyla, çalışma
alanındaki tüm örneklerin A. derjugini olduğu belirlenmiş olsa da bu gruptaki diğer
türlerin Türkiye popülasyonları ile türdeş olma potansiyelleri göz önünde
bulundurulmalıdır. Çalışmada sadece Türkiye coğrafyasında dağılım gösteren
örnekler incelenmiştir, bu nedenle komşu coğrafyalarda dağılım gösteren diğer türlerin
de karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi bu çalışma kapsamında teşvik edilmektedir.
Çalışmada elde edilen bulgular, moleküler belirteçlerin yetersiz olduğu durumlarda
güçlü morfolojik karakterlerin önemini vurgulamaktadır. Gelecekte, yeni nesil
moleküler çalışmaların bu tür grubunun genetik ve ekolojik farklılıklarını daha
ayrıntılı şekilde inceleyerek, evrimsel tarihini ve türler arası varyasyonları daha iyi
anlamamıza yardımcı olması beklenmektedir.

Abstract:
In this study, Alburnus populations consisting of 894 individuals collected from
34 stations in rivers and lakes flowing into the Black Sea and Marmara Sea in Turkey
between 2004-2019 were examined. The samples, housed in the Recep Tayyip
Erdoğan University Zoology Collection (FFR), were collected using the SAMUS 1000
portable electroshocker device and nets. Morphological characters of specimens from
numerous independent stations were evaluated. Among the examined morphological
characters, especially important characters such as gill raker count, branched rays in
the anal fin, and scale count along the lateral line showed no significant differences
between the species. Therefore, it was concluded that the species A. istanbulensis, A.
carinatus, and A. schischkovishould be considered under the name Alburnus derjugini.
However, it should be noted that all these species are part of the Alburnus chalcoides
species group. The fact that the Black Sea has brackish water characteristics and does
not show a complete seawater characteristic has prevented the isolation of freshwaterdependent 
populations. Thus, while all samples in the study area have been identified
as A. derjugini, the potential for these other species to be conspecific with Turkish
populations should be considered. In this study, only specimens distributed in Turkey
were examined; therefore, comparative evaluation of other species distributed in
neighbouring geographies is encouraged within the scope of this study. The findings
emphasize the importance of strong morphological characters in cases where
molecular markers are insufficient. Future research employing next-generation
molecular techniques is expected to provide a deeper understanding of the genetic and
ecological differences, evolutionary history, and interspecies variations within this
species group.