Covıd-19 aşıları otoimmüniteyi tetikliyor mu? farklı aşılanma paternlerinde ANA, ANNA ve anti-CCP düzeyleri
Do COVİD-19 vaccines trigger autoimmunity? ANA, ANA and anti-CCP levels in different vaccination patterns
Yazar: ELİF KESKİN ATAN
Danışman: PROF. DR. BEKİR SAMİ KOCAZEYBEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Antikorlar-antinükleer = Antibodies-antinuclear ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines

Özet:
Amaç: COVID-19 enfeksiyonu sonrası birçok otoimmün olay bildirilmiştir. COVID-19 aşıları sonrası da otoimmünitenin tetiklenme olasılığı tartışılmaya başlanmıştır. Çalışmamızda COVID-19 aşıları ile otoimmünite gelişimi arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Farklı paternlerde COVID-19 aşısı olmuş veya enfeksiyon geçirmiş 376 hastanın 14-28 gün içinde serum örnekleri toplandı. Bu serumlarda ANA/AMA IIFA yöntemi ile semikantitatif olarak, AMA-M2/Anti CCP ELISA yöntemi ile kantitatif olarak araştırılmıştır.
Bulgular: COVID-19 geçmişi pozitif/negatif gruplar arasında ANA pozitifliği bakımından anlamlı farklılık saptanmamıştır. COVID-19 geçirmemiş olgularda >3 doz aşı olanlarda ≤3 olanlara göre ANA pozitifliği anlamlı yüksek saptanmıştır(p=0,021). Tüm aşı grupları arasında ANA pozitifliği, 2CV+4BNT grubunda diğer gruplara göre hem univaryant hem de multivaryant analizde ileri derece anlamlı yüksek saptanmıştır(p=0,001, OR:5,49). 2CV+3BNT grubu ise multivaryant analizde diğer gruplara göre anlamlı yükseklik göstermiştir(p=0,027, OR:2,66). ANA pozitifliği toplamda cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermezken, 50 yaş ve üstü grupta anlamlı olarak yüksek saptanmıştır(p=0,008). COVID-19 geçirmeyen kadın grupta, >3 aşı olanlarda ≤3 olanlara göre anlamlı ANA yüksekliği saptanmıştır(p=0,029). Yine COVID-19 geçiren 50 yaş ve üstü grupta, >3 aşı olanlarda ≤3 olanlara göre anlamlı ANA yüksekliği saptanmıştır(p=0,01). Ayrıca COVID-19 geçiren ve >3 aşı olanlarda, 50 yaş ve üstünde 50 yaş altındakilere göre anlamlı pozitiflik saptanmıştır(p=0,005). Diğer parametrelerimizde düşük pozitiflikler sebebiyle istatistiki hesaplamalar yapılamamıştır.
Sonuç: COVID-19 öyküsü ANA pozitifliğini etkilemezken artan aşı dozlarında ANA pozitifliğinde yükseklik saptanmaktadır. Verilerimiz artan dozlarda COVID-19 aşıları ile olası otoimmünite ilişkisinin var olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Objective: Numerous autoimmune events have been reported following COVID-19 infection. The possibility of triggering autoimmunity after COVID-19 vaccines has begun to be discussed. We aimed to investigate the relationship between COVID-19 vaccines and the development of autoimmunity. 
Methods: Serum samples were collected within 14-28 days from 376 patients who had either been vaccinated with different patterns of COVID-19 vaccines or had an infection. ANA/AMA were investigated semiquantitatively by the IIFA method and AMA-M2/Anti CCP antibodies were investigated quantitatively by the ELISA method.
Results: No significant difference was detected in terms of ANA positivity between the groups with positive and negative COVID-19 history. In cases without COVID-19, ANA positivity was found to be significantly higher in the group with >3 doses of vaccine compared to the group with ≤3 doses(p=0.021). ANA positivity was found to be significantly higher in the 2CV+4BNT group compared to the other groups in both univariate and multivariate analysis(p=0.001, OR:5.49). According to multivariate analysis, ANA positivity was found to be significantly higher in the 2CV+3BNT group compared to the other groups(p=0.027, OR:2.66). While ANA positivity did not differ significantly by gender, it was found to be significantly higher in the 50 and older group(p = 0.008).
Conclusions: Our data suggest that a history of COVID-19 does not affect ANA positivity, there may be a possible relationship between autoimmunity and increasing doses of COVID-19 vaccines.