Turizm sektörünün ve finansmanının analizi sağlık turizmi üzerine bir uygulama
Analysis of tourism sector and finance, an application on health tourism
Yazar: GÜRKAN BİRİ
Danışman: PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eşbütünleşme = Cointegration ; Eşbütünleşme testleri = Cointegration tests ; Finansal analiz = Financial analysis ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Bu çalışmada, turizm sektörünün iktisadi ve finansal açıdan analizi yapılarak, en önemli alternatif
turizm türü kabul edilen sağlık turizmi gelirlerini etkileyen faktörlerin uzun ve kısa dönemde etkileri
incelenmiştir. Bu amaçla sağlık turizmi gelirlerini etkileyen yatırımlar, dolar kuru, sağlık
harcamaları, sağlık turisti sayıları, kişi başına gelir gibi nicel faktörler üzerinden analiz yapılmıştır.
Sağlık turizmi geçmişinin çok eskilere dayanmaması ve verilerin yıllık tutulması nedeniyle analize
uygun olarak Engle-Granger ve Johansen testleri ve hata düzeltme modelleri alınmıştır. 1999-2019
yılları arasındaki yıllık veriler alınmış ve uzun dönem ilişkiler incelendikten sonra kısa dönem
modeller oluşturulmuştur. Çalışmada, özellikle sağlık turizmi geliri üzerindeki yatırım ve harcama
etkisi gözlemlenmeye çalışılmıştır. Yatırımların ve harcamaların sağlık turizmi üzerinde etkisi
belirlendikten sonra, kamu ve özel kesim ayrımları yapılmış; özel yatırımların ve özel harcamaların
sağlık turizmi geliri üzerinde daha etkili olduğu sonucu gözlenmiştir. Özel sağlık yatırımları hem
kısa hem de uzun dönemde, sağlık turizmi gelirleri üzerinde olumlu etki yaratmaktadır. Sağlık
harcamalarında da özel harcamaların sağlık turizmi geliri üzerinde olumlu etki yaratmaktadır. Sağlık
turizmi geliri üzerinde özel kesim harcamalarının daha olumlu sonuçlar vermesi, tasarruf açığı olan
ekonomide yatırımların özel kesim tarafından yapılmasının hem kısa hem de uzun vadede daha
verimli olacağı sonucundan yola çıkarak; kamunun özel yatırımları teşvik edici rol üstlenmesini,
sektörde bir rakip gibi hareket etmemesinin olumlu sonuçlar vereceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Turizm, Sağlık Turizmi, Engle Granger, Johansen, Eşbütünleşme Testi

Abstract:
In this study, the economic and financial analysis of the tourism sector was made and the long and
short term effects of the factors affecting the health tourism revenues, which is considered the most
important alternative tourism type, were examined. For this purpose, quantitative factors such as
investments affecting health tourism revenues, dollar rate, health expenditures, number of health
tourists, and income per capita were analyzed. Engle-Granger and Johansen Cointegration Tests and
Error Correction Models were taken in accordance with the analysis, since the history of health
tourism is not very old and the data is kept annually. Annual data between 1999-2019 were taken
and short-term models were created after examining long-term relationships. In the study, the effect
of investment and expenditure on health tourism income was tried to be observed. After determining
the impact of investments and expenditures on health tourism, distinctions between public and
private sectors were made; It has been observed that private investments and private expenditures
are more effective on health tourism income. Private health investments have a positive effect on
health tourism revenues both in the short and long term. Private expenditures also have a positive
effect on health tourism income in health expenditures. Based on the conclusion that private sector
expenditures give more positive results on health tourism income, and that investments made by the
private sector in an economy with a savings deficit will be more efficient both in the short and long
term; This shows that the public's role as an incentive for private investments and the fact that it does
not act as a competitor in the sector will yield positive results.

Key Words: Tourism, Health Tourism, Engle Granger, Johansen, Cointegration