Sinop Balatlar Kilisesi kazısı Erken Bizans Dönemi mozaiklerinin ikonografisi
Iconography of Early Byzantine Period mosaics of Sinop Balatlar Church excavation
Yazar: OZAN HETTO
Danışman: PROF. DR. NİLAY ÇORAĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Balatlar Kilisesi = Balatlar Church ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period ; Kiliseler = Churchs ; Mozaik sanatı = Mosaic art ; Mozaikler = Mosaics ; Sinop = Sinop ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Bu çalışmada Sinop Balatlar Kilisesi Kazısında açığa çıkarılan erken Bizans dönemi mozaiklerinin ikonografisi konu edilmiştir. Hristiyan ikonografisinde ve Bizans sanatında bilinen İncil ve Tevrat konulu sahnelerin dışında Balatlar Kilisesi mozaiklerinin kendine has ikonografi ve üslupsal özellikleri tez sınırlarının belirlenmesinde etkili olmuştur. 
Opus Tesselatum tekniğinde yapılmış olan Balatlar Kilisesi zemin döşeme mozaiklerinde tercih edilen kompozisyon düzeni ve konular erken Bizans dönemi inanç ve düşünce hayatını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda erken Hristiyan döneminden itibaren dinde ve sanatta pagan etkilerden kurtulmak için yürütülen faaliyetlerin bir ürünü olarak ortaya çıkan sanattaki sadeleşme hareketinin mozaik sanatında da izlerini görmek mümkündür. Balatlar Kilisesi mozaiklerinde bu sadeleşme ve neredeyse primitif denebilecek erken Bizans sanat üslubuyla karşılaşılmaktadır. Kazı alanında 4 ve 6.yüzyıllar arasında gömü işlevli olarak kullanılmış olan mekanın zemininde bulunan ve gömü işleviyle ikonografik olarak paralellik sergileyen mozaik buluntularında ölüm, öteki dünya ve dini sembolizmler üzerinden şekillenen bir ikonografi görülmektedir. 
Bu çalışmayla birlikte Balatlar Kilisesi mozaiklerinde görülen tasvirler Tevrat ve İncil metinleri üzerinden temellendirilerek ikonografisi ortaya çıkarılmıştır. İkonografi çalışmalarının yanında malzeme, üslup ve motif repertuvarı bakımından mozaikler bölge ve dönemleri içerisinde benzer örneklerle karşılaştırılmış ve yaşanan değişiklikler, bani ve üretime dair kimi konular aydınlatılmaya çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sinop Balatlar Kilisesi, Mozaik Sanatı, İkonografi

Abstract:
In this study, the iconography of the early Byzantine period mosaics unearthed during the Excavation of Sinop Balatlar Church was discussed. Apart from the Bible and Torah scenes known in Christian iconography and Byzantine art, the unique iconography and stylistic features of Balatlar Church mosaics were influential in determining the limitations of the thesis. 
The preferred composition order and subjects in the flooring mosaics of Balatlar Church, made in the technique of Opus Tesselatum, present the life of faith and thought in the early Byzantine period. In this context, it is possible to see the simplification movement traces in art, which emerged as a product of the activities carried out to get rid of pagan influences in religion and art from the early Christian period, and also in mosaic art. In the mosaics of the Balatlar Church, this simplification and early Byzantine art style, which can be called almost primitive, are found. The mosaic findings that existed on the floor of the place, which was used as burial function between the 4th and 6th centuries and had iconographically parallelism with the burial function at the excavation site, show an iconography shaped by death, the afterlife, and religious symbolisms.
With this study, the depictions seen in the mosaics of Balatlar Church were grounded on Torah and Bible texts and their iconography was revealed. In addition to iconography studies, mosaics were compared with similar examples in the region and periods in terms of material, style, motive repertoire, and some issues related to changes, constructor, and production were tried to be enlightened.
Keywords: Sinop Balatlar Church, Mosaic Art, Iconography