Türkiye'deki illerin kaynak kullanımlarına göre göreli etkinliklerinin klasik ve bulanık veri zarflama analizi yöntemleri ile belirlenmesi
Determining relative efficiency of Turkish provinces according to their resource utilization by classic and fuzzy data envelopment analysis methods
Yazar: NURCAN DENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. K. ÖZGÜR PEKER
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İstatistik = Statistics
Dizin: Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Günümüz dünyasında, küreselleşme ve beraberinde getirdiği artan rekabet ortamında özel sektörden kamu sektörüne, üretim sektöründen hizmet sektörüne tüm alanlarda verimlilik ve etkinlik kavramları oldukça önemlidir.Bu tezde amaç, parametrik olmayan etkinlik ölçüm yöntemlerinden biri olan Veri Zarflama Analizi (VZA)'nin klasik ve bulanık uygulamalarını gerçekleştirmek ve elde edilen sonuçları karşılaştırmaktır. Bu amaçla Türkiye'de bulunan 77 ilin, rekabet edilebilirlik açısından kaynak etkinlikleri Klasik Girdi Yönlü Charnes, Cooper ve Rhodes (CCR) ve Bulanık Aralık Sayılarla Bulanık Girdi Yönlü CCR modelleri yardımıyla değerlendirilmiştir. Modeller EMS 1.3. paket programı ile çözülerek, her bir ile ait etkinlik ve yoğunluk değerleri ile artık ve aylak değişkenler tespit edilmiştir. Program sonuçları ışığında etkin ve etkinsiz iller tespit edilmiştir. Her iki modelde de etkinsiz olan Eskişehir ili üzerinden girdi ve çıktılara ait hedef değerler ve iyileşme oranları hesaplanmıştır. Son olarak kaynak kullanımları ve girdi fazlalıkları değerlendirilmiştir. Klasik Veri Zarflama Analizi sonuçlarına göre 77 ilin 39 adedi etkinlik sınırında yer almaktadır. Bulanık Veri Zarflama Analizi'nde etkinlik sınırında yer alan il sayısı 25'e düşmektedir. Bu sonuç verilerde olabilecek hatalar göz önüne alınarak yapılan değerlendirmenin daha gerçekçi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Efficiency and productivity concepts are critical for the areas from private sector to public sector and also from manufacturing sector to service sector in increasing competition atmosphere which was brought about globalization at the present day.In this thesis implementing of classic and fuzzy versions of Data Envelopment Analysis (DEA) which is one of non-parametric efficiency measurement methods and comparing of the obtained results are aimed. For this purpose, resource utilizations of 77 provinces located in Turkey are evaluated by Classic Input Oriented CCR and Fuzzy Input Oriented CCR with Interval Numbers models in terms of competitiveness. Models are solved with EMS 1.3 package software. Then the efficiency and the density scores related to each province and also slack and surplus variables are determined. Efficient and inefficient provinces are determined from the software results. The target scores and improvement ratios are calculated in terms of Eskisehir, which is an inefficient city in both models. Finally resource utilizations and input excesses are evaluated. According to the Classic Data Envelopment Analysis, 39 of 77 provinces are on the efficiency frontier. In the Fuzzy Data Envelopment Analysis, province numbers that are on the efficiency frontier decreased to 25. This result shows that the evaluation made with considering the errors in data is more realistic.