Vladimir Putin dönemi Rusya Federasyonu dış politikasında jeopolitik dinamiklerin rolü
The role of geopolitics dynamics in Russian Federation policy
Yazar: MENEKŞE DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZTÜRK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrasyacılık = Eurasianism ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Putin, Viladimir = Putin, Viladimir ; Rusya = Russia ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Devletlerin dış politikalarına yön veren çeşitli dinamikler bulunmakla birlikte, içinde bulunulan tarihi dönem, hayat sahası olarak coğrafya, liderin karakter yapısı, demografik özellikler ve tarihsel bilinç gibi çeşitli değişkenlerle şekillenebilmektedir. Çarlık Rusya'da etkili olan din faktörü, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin kendisini oluşturan ideolojisi ve Rusya Federasyonu'nda ise jeopolitik dinamiklerin devletin dış politikasının temelini oluşturduğuna inanmaktayız. Günümüz Rusya'sının dış politikasına yönelttiğimiz jeopolitik bakış açısı yalnızca 1991 sonrasını değil, dağınık halde yaşayan Rus beylikleri dönemine kadar uzanmaktadır. Bu düşüncenin arkasında yatan ana düşünce, Rus dış politikasının birikimlerle ilerleyen bir yapıda olduğunu düşünmemizden kaynaklanmaktadır. Altın Orda hakimiyeti altında geçen yıllarda topraklarını ve bu topraklar üzerindeki egemenliğini kaybetmiş olmanın yarattığı travma, Çarlık Rusya ve SSCB gibi iki büyük Rus devletinin uğradığı yıkım elbette Rusya Federasyonu'nun politika belleğine kaydedilmiştir. Rus dış politikasında yer alan jeopolitik etkiyi her ne kadar Federasyon ve Vladimir Putin özelinde ele almış olsak da XIX ve XX. yüzyılda etkisini gösteren düşünce akımları da aslında jeopolitik düşüncenin temellenmesinde önemli etkiler meydana getirmiştir. XIX. yüzyılda Zapadnikler ve onların karşısında konumlanan Slavyanofiller, XX. yüzyılda ise Batıcılar ve Avrasyacılar Rus dış politikasında jeopolitik eksen çatışmasının düşünsel yönünü tasvir etmektedir. Rusya Batı kültürüne mi aittir? Doğu kültürünün bir parçası mıdır? Yoksa Rus varlığının özü Avrasya topraklarına mı yayılmıştır?

Günümüz Rusya'sında Vladimir Putin ile birlikte sıklıkla duyduğumuz Avrasyacılık düşüncesi, Rusya'nın jeopolitik çıkar alanını açıklamamızda yardımcı olmaktadır. Dünya üzerinde en büyük yüzölçümüne sahip olan Rusya Federasyonu, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Çin, Estonya, Finlandiya, Gürcistan, Kazakistan, Kuzey Kore, Letonya, Moğolistan, Norveç, Ukrayna ve ayrıca Kaliningrad ile sınır komşusu olan Litvanya ve Polonya olmak üzere 14 ülkeyle kara sınırı paylaşmaktadır. Aynı zamanda Ohotsk Denizi ile Japonya, Bering Boğazı ile ABD ve Karadeniz ile Türkiye'yle ortak deniz sınırına sahiptir. Sahip olduğu coğrafi sınırlar, Rusya Federasyonu'nun devlet yapısının hem iç hem de dış politikada kendine özgü şekillenmesinde yardımcı olmaktadır. Dünya üzerinde hakimiyet kurduğu geniş sınırlar ve bunların da ötesinde etki alanları olarak ele aldığımız jeopolitik alanların korunması ve hatta genişletilmesi için askeri harcamalara yatırımlar yapılmaktadır. Coğrafyanın sunmuş olduğu doğal kaynaklar ile enerji sektörüne yatırım yapılırken, buradan elde edilen kazançla birlikte iç ve dış politikada istikrarın korunması hedeflenmektedir. Jeopolitik değerler içerisinde aldığımız komşular ve enerji sektörü, Rusya'nın küresel siyasetteki yerini belirlemektedir.

Tarihsel ve güncel olaylar ile örneklendirilerek Rus dış politikasına sunduğumuz jeopolitik yaklaşım bizlere, coğrafyanın siyasal süreç üzerindeki etkisini somutlaştırmamıza yardımcı olacaktır.

Abstract:
While there are various dynamics that govern the foreign policies of states, the historical period can be shaped by various variables, such as geography, the leader's character structure, demographic traits, and historical awareness as a field of life. We believe that the religious factor influencing Tsarist Russia, the ideology of the Union of Soviet Socialist Republics that constitutes itself, and the geopolitical dynamics in the Russian Federation constitute the basis of the state's foreign policy. The geopolitical perspective on the foreign policy of modern-day Russia dates not only to the aftermath of 1991, but to the period of dispersed Russian masterminds. The main idea behind this idea stems from the fact that we think Russian foreign policy is in a building that builds upon accumulation. The trauma of losing its territory and sovereignty over these territories during the years of rule of the Golden Horde, the destruction suffered by two major Russian states, such as Tsarist Russia and the USSR, was, of course, enrolled in the policy memory of the Russian Federation. Although we have addressed the geopolitical impact of Russian foreign policy within the Federation and Vladimir Putin specialty, the currents of thought which had an impact in the XIX. and XX. centuries have in fact had significant implications for the establishment of geopolitical thought. In the XIX century, the Zapadniks and the Slavyanophiles who were positioned opposite them, and in the XX century the Westerners and Eurasians depicted the intellectual side of the geopolitical axis conflict in Russian foreign policy. Does Russia belong to Western culture? Is it part of Eastern culture? Or is the essence of Russian existence spread to Eurasian soil?

The Eurasian sentiment, which we often hear with Vladimir Putin in present-day Russia, helps us explain Russia's geopolitical sphere of interest. The Russian Federation, which has the largest surface area in the world, shares land borders with 14 countries: Azerbaijan, Belarus, China, Estonia, Finland, Georgia, Kazakhstan, North Korea, Latvia, Mongolia, Norway, Ukraine, and also Lithuania and Poland, which borders Kaliningrad. At the same time, the Sea of Ohotsk and Japan share a maritime border with the Bering Strait and the United States and the Black Sea with Turkey. Its geographical boundaries help to shape the state structure of the Russian Federation in its own form, both internal and external. There have been investments in military spending to protect and even expand the geopolitical areas, which we treat as major borders on the world and, more than that, as spheres of influence. The natural resources offered by geography are to be invested in the energy sector, with the profit being directed towards

maintaining stability in domestic and foreign policy. The neighbors and the energy sector, which we take in geopolitical values, determine Russia's place in global politics.

Our geopolitical approach to Russian foreign policy, exemplified by historical and current events, will help us to embody the influence of geography on the political process.