Türkiye Selçuklu Devleti idarecilerinin medreselerle münasebetleri
The relation of Turkey Seljuk state administrators with madrasas
Yazar: ÖZLEM COŞKUN
Danışman: PROF. DR. REMZİ KILIÇ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Bilim politikası = Science policy ; Eğitim = Education ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Medreseler = Madrasahs ; Orta Çağ = Middle Ages ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Tarih = History ; Türk tarihi = Turkish history ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye Selçuklu Devleti'nde idareci-medrese münasebetleri incelenmiştir. Türklerin İslamiyet'i kabulü, Türk ve Dünya Siyasî Tarihi açısından önemli bir dönüm noktasıdır. Hem düşünce hayatında hem de siyasal, ekonomik ve toplumsal yapıdaki zihinsel değişmelerin yaşanmasında, İslamiyet'in önemli bir etkiye sahip olduğu aşikârdır. Bu zihinsel değişmenin özünde ise din-töre-devlet üçlemesinin, Batı'da var olanın aksine, "İslam saltanatı" çatısı altında kaynaştığı ortadadır. Bu tezin amacı da, tarihsel realitelere kaynaklık ederek günümüze ulaşan bilgi, belge ve eserler ışığında, İslam'ın, Türk devlet geleneği üzerine etkisi, Türkiye Selçuklu Devleti'nde idarecilerinin medreselerle münasebetleri ve bu bağlamda bilim ve eğitimin devlet politikalarındaki yeri ve önemi gibi problemleri değerlendirmektir. 
Bu incelemede Türkiye Selçuklu Devleti'nin, Büyük Selçuklu veziri Nizmülmülk'ün siyasî ve eğitim algısıyla temellerini attığı medreselerin, mirasçısı olduğu görülmüştür. Devleti'nin siyasî yapılanmasını inşa eden söylemlerin ise İslamiyet, Sünnî akideler ve Orta Asya Türk Devlet geleneğinin temel karakterleri çerçevesinde şekillendiği ve bu söylemlerin devletin bekâsına ve istikbaline hizmet eden hakikatler olduğu anlaşılmıştır. İdeolojinin ve devletin hakikat yaratma amaçlarında idarecilerle medreseler arasındaki ilişkinin, devletin bekâsını ve geleceğini tesis etmede büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda devletin eğitim kurumları olan medreselerde, ilmî ve felsefî bakış tarzının da tamamen İslam dini ile çelişmeden oluşturulduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak güçlü bir devlet için eğitimin ve bilimin desteklenmesinin ne derece önem arz ettiği Türkiye Selçuklu Devleti örneğinden hareketle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Devletin bekâsının ve geleceğinin idareci-medrese ilişkisinden bağımsız bir söylem etrafında düşünülemeyeceği görülmüştür.

Abstract:
In this study, I examine the relation between administrators and madrasa in the Turkey Seljuk State. The acceptance of Islam by Turks is an important turning point in terms of Turkish and World Political History. It is obvious that Islam has an important influence both in the life of thought and in the paradigmatic changes in political, economic and social structure.
Unlike what exists in the West, what lies at the core of this paradigmatic change is the religion-custom-state triad that is united under the roof of "Islamic sultanate". By referencing the information, documents and works that arrive up to today, the purpose of this thesis is to evaluate the problems that are the source of the historical realities like the effect of Islam on Turkish state tradition, the style of organization connected with the relation between administrators and madrasa in the Turkey Seljuk State and the sustainability of this relationship-based sovereign. In this examination, it is seen that the Turkey Seljuk State is a heir of the political and educational centers of the madrasas thrown by the Great Seljuk Vizier Nizamülmülk with a political and educational perception. It's understood that the rhetorics that built the political structure of the Turkey Seljuk State were shaped by the basic characters of Islam, the Sunnites, and the tradition of the Central Asian Turkish State; and these rhetorics are the truths that serve the government's legacy and the legitimacy. In the purpose of creating "the truth" of ideology and administrators, it is determined that madrasa, madrasa curriculum, madrasa teachers, science and religious sciences are the tools of administrators and that they establish the legitimacy of administrators over society.
It is also seen that the scientific and philosophical approaches developed in the Turkey Seljuk's madrasas are by nomeans in contradiction to the Islamic religion.
As a result, the importance of supporting education and science in the aim of a powerful state is put forward with the example of Turkey Seljuk State. It is not possible to evaluate a future and permanency of the state without considering an administrator-madrasa relationship.