Zihinsel yetersizliği bulunan bireylere animasyon destekli artırılmış gerçeklik uygulaması ile meslek isimlerinin öğretimi
Teaching profession names to individuals with intellectual disabilities with animation supported augmented reality application
Yazar: KÜBRA YILMAZ YÜRÜK
Danışman: PROF. DR. YALIN KILIÇ TÜREL
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Animasyon =   ; Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Eş zamanlı ipucuyla öğretim = Simultaneous prompting procedure ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Eğitim sistemlerinin en temel amacı, her bireyin üretken ve bağımsız bir şekilde yaşamalarını sağlamaktır. Tıpkı normal gelişim gösteren öğrencilerde olduğu gibi özel gereksinimli bireylerin de eğitim süreçleri boyunca yaşadıkları sınırlılıkları en aza indirip performanslarını en üst seviyeye çıkaracak ortamlar oluşturulması gerekmektedir. Güncel teknolojilerin de etkisiyle özel gereksinimli bireylere bu doğrultuda çeşitli eğitim olanakları sağlanmaktadır. Bu nedenle özel eğitimde farklı konu alanlarında çeşitli yardımcı teknolojilerin kullanıldığı görülmektedir. Yapılan araştırmalar, artırılmış gerçeklik ve animasyon gibi hareketli görsellerin kullanıldığı, yüksek etkileşimli, somutlaştırıcı ve gerçeklik algısını artırıcı eğitim teknolojilerinin, özel gereksinimli bireylerin eğitimi üzerinde katkı potansiyelini ortaya koymaktadır. Bu araştırmanın amacı, zihinsel yetersizliği olan ilkokul kademesindeki özel gereksinimli bireylere yönelik olarak hazırlanan animasyon destekli artırılmış gerçeklik uygulamasının eşzamanlı ipucu yöntemiyle meslekleri öğrenme, genelleme ve öğrenme kalıcılığı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda mesleklerin öğretimi için hazırlanan iki boyutlu video animasyonlar ve artırılmış gerçeklik mobil uygulaması kullanılarak tasarlanan eğitim materyallerini içeren resimli meslek kitapçıkları, eşzamanlı ipucu yöntemiyle sunulmuştur. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan 9-10 yaş aralığındaki bir kız ve üç erkek olmak üzere toplam dört öğrenciden oluşmaktadır. Toplam 11 haftalık uygulama sonucunda uygulanan öğretimin, öğrencilerin meslekleri öğrenmesi üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Uygulama sürecinden bir, üç ve beş hafta sonra yapılan izleme oturumları ile elde edilen bulgular incelendiğinde, öğrencilerin öğrenme becerilerini yüksek oranda sürdürdüğü görülmektedir. Aynı zamanlarda gerçekleştirilen genelleme oturumlarına dair bulgular incelendiğinde ise, öğrencilerin öğrenme becerilerini başka bir ortama yüksek oranda genelleyebildikleri görülmüştür. Araştırma sonunda katılımcı öğrenci ve öğretmenlerden elde edilen sosyal geçerlik verilerine göre ise, gerçekleştirilen öğretim için olumlu görüşler elde edilmiştir. Artırılmış gerçeklik teknolojilerinin diğer özel eğitim gruplarında da etkili sonuçlar ortaya çıkarabileceği göz önünde bulundurularak farklı çalışmalar yapılabileceği önerilmiştir.

Abstract:
The primary goal of education is to enable individuals to live productively and independently. Just as for typically developing students, it is essential to create environments for individuals with special needs that minimize their limitations and maximize their performance throughout their educational processes. With the influence of current technologies, various educational opportunities are provided to individuals with special needs. Consequently, it is observed that various assistive technologies are used in different subject areas in special education. Research indicates that highly interactive, concretizing, and reality-enhancing educational technologies, such as augmented reality and animations, which use dynamic visuals, have significant potential in the education of individuals with special needs. The purpose of this study is to examine the effects of an animation-supported augmented reality application prepared for special needs individuals with intellectual disabilities at the primary school level on learning, generalizing, and retaining professions through the simultaneous prompting method. For this purpose, illustrated profession booklets containing two-dimensional video animations and an augmented reality mobile application designed for teaching professions were presented using the simultaneous prompting method. The study employed a multiple probe design across participants, which is one of the single-subject experimental designs. The participants of the study consisted of a total of four students aged 9-10 with mild intellectual disabilities, including one girl and three boys. The results of the 11-week application showed that the teaching method was effective in helping students learn the professions. The findings from the follow-up sessions conducted one, three, and five weeks after the application process indicated that the students maintained their learning skills at a high level. Furthermore, the findings from the generalization sessions revealed that the students were able to generalize their learning skills to a different environment at a high level. According to the social validity data obtained from the participant students and teachers at the end of the study, the teaching method received positive feedback. Considering that augmented reality can produce effective results for other special education groups as well, suggestions for various studies on similar topics were presented.