İnformel mantık ve eleştirel düşünme ilişkisi
The relationship between informal logic and critical thinking
Yazar: GÖKBEN EFE
Danışman: PROF. DR. CAFER SADIK YARAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
İnformel mantık, günlük yaşamdaki argümanların değerlendirilmesini sağlayabilmek için formel olmayan standartlar oluşturmak amacıyla bir disiplin olarak 1978 yılında kurulmuştur. Eleştirel düşünme, düşünme üzerine bir düşünme olarak, zihinsel meselelerde doğru olanı yanlıştan ayırt edebilmek amacıyla 1970'li yıllarda kurulan bir disiplindir.
İnformel mantık ve eleştirel düşünmenin birer disiplin olarak ortaya çıkmasının temelinde eğitim vardır. Kuzey Amerika ve Kanada'da formel mantık eğitimi alan öğrenciler, günlük yaşamda formel mantık yöntemlerinin kullanışlı olmadığını dile getirmiştir. Formel mantık eğitiminin günlük yaşamda kullanışlı olmadığı şikayeti üzerine Howard Kahane, Ralph H. Johnson ve Anthony J. Blair gibi mantıkçılar, formel kurallar kullanmadan düşünmeyi analiz edip değerlendirebilecek bir mantık sistemi kurmak istemiştir. Birinci İnformel Mantık Sempozyumu sonrasında informel mantık bir disiplin alanı olarak kurulmuştur.
Kuzey Amerika ve Kanada'da Richard Paul ve Linda Elder gibi eğitimciler tarafından, verilen eğitimlerin öğrencileri sadece bilgiyi ezberlemeye yönelttiği, düşünme becerilerini geliştirmediği eleştirisi yapılmıştır. Eğitimcilerin, verilen eğitimin işlevsizliği sebebiyle eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve yenilikçi düşünme gibi düşünme becerilerinin eğitimi üzerine çalışmalar yapmaya başlamasıyla eleştirel düşünme diğer düşünme becerileriyle işbirliği içinde olan bir disiplin olarak kurulmuştur.
Bu tez çalışmasının amacı, bireyin doğru düşünmesini sağlamak amacıyla farklı çevrelerce ve birbirinden bağımsız olarak ortaya çıkan informel mantık ve eleştirel düşünme disiplinlerinin formel mantıkla ilişkileri, düşünce tarihindeki yerleri, amaçlarındaki ve yöntemlerindeki farklılıklar ile benzerliklerini ortaya koymaktır. İnformel mantığın ve eleştirel düşünmenin tarihi ve teorik arka planları, yöntemleri ve amaçları incelenerek ilişkileri ortaya konulmak istenilmiştir.
İnformel mantık ve eleştirel düşünme, düşünme tarihindeki işlevleri, formel mantıkla ilişkileri ve eğitimdeki yerleri bakımından bazı ortak yönlere sahip olsa da informel mantık, günlük yaşamdaki ve doğal dildeki argümanlara odaklanan bir mantık dalıdır. Eleştirel düşünme ise günlük yaşamla sınırlı olmayan, her alanda kullanılabilecek bir düşünme becerisidir.

Abstract:
Informal logic was established in 1978 as a discipline to establish informal standards for evaluating arguments in daily life.Critical thinking is a discipline established in the 1970s to be able to distinguish right from wrong in mental matters, as a way of thinking about thinking.
Education is the basis for the emergence of informal logic and critical thinking as disciplines. Students who received formal logic education in North America and Canada stated that formal logic methods were not useful in daily life. Upon the complaint that formal logic education was not useful in daily life, logicians such as Howard Kahane, Ralph H. Johnson and Anthony J. Blair wanted to establish a logic system that could analyze and evaluate thinking without using formal rules. Informal logic was established as a discipline after the First Informal Logic Symposium.
In North America and Canada, educators such as Richard Paul and Linda Elder criticized that the education given only directed students to memorize information and did not develop thinking skills. As educators began to work on the education of thinking skills such as critical thinking, creative thinking and innovative thinking due to the dysfunction of the education provided, critical thinking was established as a discipline that cooperates with other thinking skills.
The aim of this thesis is to reveal the relationships of informal logic and critical thinking disciplines, which emerged independently from each other and in different circles in order to ensure that individuals think correctly, with formal logic, their places in the history of thought, the differences in their purposes and methods, and their similarities. The historical and theoretical backgrounds, methods and purposes of informal logic and critical thinking were examined and their relationships were aimed to be revealed.
Although informal logic and critical thinking have some common aspects in terms of their functions in the history of thought, their relations with formal logic and their places in education, informal logic is a branch of logic that focuses on arguments in daily life and natural language. Critical thinking, on the other hand, is a thinking skill that is not limited to daily life and can be used in every field.