Lise çağı adölesan bireylerin beslenme okuryazarlık düzeyleri ile beden kütle indeksi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutritional literacy levels and body mass index of high school adolescents
Yazar: BEYZA GÜL ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZERSON
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmada lise çağı adölesan bireylerin beslenme okuryazarlık durumlarının saptanıp beden kütle indeksi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlamaktadır. Çalışma İstanbul Tuzla İlçesinde ikamet eden lise çağı öğrencilerine Google Anket yöntemi ile online olarak ulaşılmıştır. Çalışma 15-18 yaş aralığındaki 225'i kız, 175'i erkek olmak üzere 400 lise çağı adölesan ile 26 Aralık 2022 - 30 Mart 2023 Tarihleri arasında yürütülmüştür. Anket formunda demografik bilgi formu, antropemetrik ölçümler, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim kaydı ve Adölesan beslenme okuryazarlık ölçeği (ABOÖ) kullanılmıştır. Sosyal medya üzerinden duyuru yapılmış olup veli/vasi onayı almış gönüllü katılımcılara anket uygulanmıştır. Katılımcılara uygulanan anketler SPSS 25 programı ile istatistik olarak değerlendirilmiştir. Testlerde istatistik anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak değerlendirilmiştir. Araştırmamızda kız adölesanların vücut ağırlığı ortalaması 56,7 ±10,4 kg, BKİ ortalaması 21,1±3,6 kg/ m²;  erkek adölesanların vücut ağırlığı ortalaması 71,4 ±14,3 kg, BKİ ortalaması 22,8±4,5 kg/ m² olarak bulunmuştur. BKİ persentil sınıflandırmasına göre katılımcı adölesanların %4,3'ü yetersiz beslenme (PEM), %12'si zayıf, %60,3'ü normal, %14,8'i kilolu, %8,8'i obez kategorisindedir. Adölesanların ABOY puanı 67,90±13,84 (orta düzey) olarak bulunmuştur. Kızların beslenme okuryazarlık puanı (69,37±12,60) erkeklere (66,00±15,13) kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p=0,009; p<0,01). En düşük puanı obez kategorisindeki adölesanlar almıştır fakat adölesanların beden kütle indeksleri ile beslenme okuryazarlık puanları arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır (p=0,172). Adölesanların ve ebeveynlerine diyetisyenler tarafından beslenme dersleri verilmesiyle beslenme okuryazarlık düzeylerinde artış sağlanabilir. Bu alanda edilenen sonuçların ilerde yapılacak yeni araştırmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar kelime: Adölesan, Beslenme Okuryazarlığı. Beden Kütle İndeksi

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the nutritional literacy status of high school adolescents and to evaluate the relationship between body mass index. The study was reached online with the Google Survey method to high school students residing in Tuzla District of Istanbul. The study was conducted with 400 high school age adolescents, 225 girls and 175 boys, aged between 15 and 18, between 26 December 2022 and 30 March 2023. In the questionnaire form, demographic information form, anthropometric measurements, dietary habits, food consumption record and Adolescent Nutrition Literacy Scale (ABOÖ) were used. An announcement was made on social media and a questionnaire was applied to the volunteer participants who received parent/guardian approval. The questionnaires applied to the participants were evaluated statistically with the SPSS 25 program. The statistical significance level in the tests was evaluated as p<0.05. In our study, the mean body weight of female adolescents was 56.7 ±10.4 kg, and the mean BMI was 21.1±3.6 kg/ m²; The mean body weight of male adolescents was 71.4 ±14.3 kg, and the mean BMI was 22.8±4.5 kg/ m². According to the BMI percentile classification, 4.3% of the participating adolescents are undernourished (PEM), 12% are underweight, 60.3% are normal, 14.8% are overweight, and 8.8% are obese. The ABOY score of the adolescents was 67.90±13.84 (intermediate level). The nutritional literacy score of girls (69.37±12.60) was higher than that of boys (66.00±15.13) (p=0.009; p<0.01). Adolescents in the obese category had the lowest score, but no significant correlation was found between the adolescents' body mass indexes and their nutritional literacy scores (p=0.172). Nutrition literacy levels can be increased by giving nutrition lessons to adolescents and their parents by dietitians. It is thought that the results obtained in this field may contribute to new researches to be done in the future.
Keyword: Adolescent, Nutrition Literacy. Body Mass Index