Tip 2 diabetes mellituslu hastaların birinci derece yakınlarında insülin direnci ve beta hücre fonksiyonu değerlendirilmesi /
Yazar: BİLGEHAN YOLLU
Danışman: DOÇ.DR. ENGİN GÜNEY
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
T P 2 D ABETES MELL TUSLU HASTALARINB R NC DERECE YAKINLARINDANSÜL N D RENC ve BETA HÜCRE FONKS YONU DEĞERLEND R LMESÖZETAmaç: Tip 2 Diabetes Mellitus gelişmesini önlemek günümüzde giderek önemi artan birhedeftir. Diyabet gelişimi için bazı riskli gruplar bilinmektedir. Tip 2 DM olan kişilerin birinciderece yakınları bu gruplardan en iyi bilinenidir. Çalışmamızda bozulmuş açlık glukozu (BAG)ve bozulmuş glukoz toleransı (BGT) gelişmeden önceki evrelerde, erken dönemdesaptanabilecek glukoz metabolizma bozukluğuna ait faktörlerin araştırılması planlandı. Tip 2DM gelişme riskinin erken dönemde belirlenmesi ve henüz rutin tetkiklere göre normal glukoztoleransı olarak değerlendirildiği dönemde, riskli hastaların saptanabilmesi için yol gösterecekerken bulguların araştırılması hedeflendi.Yöntemler: Çalışmaya Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinebaşvuran tip 2 DM tanılı hastaların birinci derece yakını olan 101 kişi çalışma grubu olarak vebirinci derece yakınında diyabet olmayan sağlıklı 97 kişi kontrol grubu olarak alındı. Glukozmetabolizması Amerikan Diyabet Cemiyeti (ADA) kriterlerine göre değerlendirildi. İnsülindirenci ve beta hücre fonksiyonları ise Homeostasis Model Assessment (HOMA) yöntemi iledeğerlendirildi.Bulgular: Çalışma grubunda normal glukoz toleransı (NGT) saptanan kişiler %69,3,BAG ve/ veya BGT %23,8 ve tip 2 DM %6,9 oranındaydı. Kontrol grubunda NGT saptanankişiler %63,9, BAG ve/ veya BGT %32 ve tip 2 DM %4,1 oranında idi. NGT, BAG ve /veyaBGT, tip 2 DM saptanması açısından çalışma ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarakanlamlı fark yoktu (Ï2=2.114, p=0,347). Beta hücre fonksiyonları değerlendirildiğinde çalışmagrubunda ortalama %123,03Â±78,11; kontrol grubunda %94,73Â±39,98 olarak bulundu. Çalışmagrubunda beta hücre fonksiyonu değerlendirmesinde istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı.nsülin direnci ortalaması çalışma grubunda 3,3Â±3,4, kontrol grubunda 2,3Â±1,6 saptandı. nsülindirenci çalışma grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek değerlendirildi (t=2.514,p=0.013). Çalışma grubunda %47,5; kontrol grubunda %32 oranında insülin direnci bulundu.NGT olan kişilerin beta hücre fonksiyonları değerlendirildiğinde, çalışma grubundaHOMAÎ² ortalamaları %137Â±81,6; kontrol grubunda %101,5Â±44,2 hesaplandı. Çalışmagrubunda NGT olan kişilerde beta hücre fonksiyonu istatistiksel olarak anlamlı düzeydeartmış olarak saptandı (t=3.106, p=0.003). HOMA R ortalaması çalışma grubunda 2,8Â±2,2;kontrol grubunda 1,9Â±1,2 olarak hesaplandı. Çalışma grubunda insülin direnci istatistikselolarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (t=3.027, p=0.003).Çalışma grubunda BGT saptanan kişilerin HOMAÎ² ortalamaları HOMA R ortalamalarıkarşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı fark yoktu (t=3.106, p=1,113). Tip 2 DM tanısı alankişilerde HOMAÎ² ve HOMA R ortalamaları karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı fark yoktu(p=0.130).Sonuç: Çalışmamızda birinci derece yakınlarında diyabet öyküsü olan ve olmayankişilerde saptanan BAG ve/ veya BGT ve tip 2 DM oranında anlamlı fark saptanmamıştır. NGT,BGT ve/ veya BAG safhalarında artmış insülin direncine paralel olarak beta hücrefonksiyonlarında artış saptandı. Tip 2 DM saptanan kişilerde ise beta hücre fonksiyonu kontrolgrubuna göre anlamlı düzeyde azalmıştı. Birinci derece yakınlarında diyabet öyküsü olanlardaaile öyküsü olmayanlara göre insülin direncinin daha yüksek oranda görüldüğü ve bu bulgununkişilerin normal glukoz toleransına sahip olduğu dönemden itibaren geçerli olduğu saptanmıştır.Birinci derece yakınında tip 2 diyabet öyküsü olması gibi risk taşıyan kişilerin erken dönemdeglukoz metabolizma bozukluğunun tanınması için açlık plazma glukoz düzeyleri ve OGTT iledeğerlendirmesi yeterli görülmemektedir. Bu kişilerde glukoz metabolizma bozukluğunun erkendönemde saptanması DM gelişme riskini önlemek için gerekli önlemlerin alınmasında yolgösterecektir. NGT saptanan risk grubu bu kişilerde insülin direncine yönelik araştırmayapılmasının ve güvenilir, kolay uygulanabilir bir test olması nedeniyle HOMA testininkullanılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
NSUL N RES STANCE and NSUL N SECRET ON EVALUAT in THE F RST-DEGREERELAT VESof PERSONS with TYPE 2 D ABETESAbstractAim: Recently, to prevent the development of type 2 Diabetes Mellitus (type 2 DM) is animproving goal. Some individuals, especially the first grade relatives of patients with type 2DM, have been known as risk groups. In our study, we have planned to research if there are anyfactors to find out the risk of diabetes earlier also the glucose tolerance test was normal.Methods: 101 persons who are first degree relatives of the patients diagnosed as type 2 DM atAdnan Menderes University hospital, were taken in to the study group. The control group was97 healthy individuals who have no diabetic relatives. Glucose levels were evaluated accordingto the American Diabetes Association criterias. Insulin resistance and functions of beta cellswere evaluated with Homeostasis Model Assessment (HOMA).Results: In the study group, the percentage of normal glucose tolerance (NGT) was %69,3,impaired fasting glucose (IFG) and impaired glucose tolerance were %23,8; type 2 DM was%6,9. In the control group, NGT was %63,9; IFG and IGT were %32, type 2 DM was %4,1.There was no statistically significant difference between study and the control groups (Ï2=2.11,p=0.347). Functions of beta cells were %123,03Â±78,11 in the study group, and %94.73Â±39,98in the control group. In the study group, there was significant increase statistically. Insulinresistance was 3,3Â±3,4 in the in the study group, and was 2,3Â±1,6 in the control group. Insulinresistance was higher in the study group statistically (t=2.514, p=0.013). The percentage ofinsulin resistance was found %47,5 in the study group and %32 in the control group.Functions of beta cells with normal glucose tolerance were evaluated. HOMAÎ² resultswere %137Â±81,6 in the study group and %101,5Â±44,2 in the control group. There wassignificant increase of beta cell function in people with NGT statistically (t=3.106, p=0.003).In the study group, HOMAIR was 2,8Â±2,2 and 1,9Â±1,2 in control group. There was significantincrease in insulin resistance statistically (t=3.106, p=0.003) and no difference betweenHOMAÎ² and HOMAIR of patients with IFG and IGT in groups.Conclusion: In our study, no difference was established between the rates of people with IFTand IGT and type 2 DM. At the stage of NGT, IFG and IGT, functions of beta cells increasedwith the insulin resistance. Functions of beta cells of patients with type 2 DM decreasedsignificantly when compared to control group. When the people without family history for type2 DM compared with first degree relatives of type 2 DM patients, it was seen that insulinresistance was found in higher rates in the latter. And these results were valid in the stage ofNGT. In the risk groups it is not enough to search for impaired glucose metabolism with plasmaglucose levels and glucose tolerance test. It is important to diagnose impaired glucosemetabolism at an early stage for the prevention of diabetes formation. In these persons whohave glucose intolerance and have risk factor for diabetes, HOMA is a reliabl, reasonable testfor the search of insulin resistance.