Kur'an'da ritüellerin arka planı
The background of rituals in Koran
Yazar: MEHMET EFE
Danışman: PROF. DR. SALİH AKDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Çalısmamız, giris, üç bölüm ve bir sonuçtan olusmaktadır. Giristearastırmanın konusu, önemi, gayesi ve arastırmada takip edilen metod hakkındabilgi verilmistir. Ayrıca arastırmanın konusu ile ilgili temel kavramlar elealınmıstır.Çalısma, temel ibadetler olması sebebiyle salât, zekât, oruç, hac ve kurbanritüelleriyle sınırlandırılmıstır. Birinci bölümde, Kur'an'daki salât kavramı,anlamı, islevselligi ve muhtevası yönüyle incelenmistir. Tarihsel arka planıbaglamında cahiliye döneminde ve ilâhî dinlerdeki uygulamaları tesbit edilmistir.Aynı bölüm içinde zekât kavramı salâtla ilgisi yönüyle ele alındıgı için sadecesembolik boyutuyla ele alınmıstır. kinci bölümde, oruç kavramı tarihsel arka planve hikmet boyutuyla ele alınmıstır. Üçüncü bölümde hac ve kurban ritüelleri aynıyaklasımla ele alınmıstır. Kurban ritüelinin hacla ilgisi oldugu için aynı bölümiçinde incelenmistir.Bütün bölümlerde ritüellerin tarihi ve islevsel arka plan incelemesininelestirel bir bakıs açısıyla ele alınması hedeflenmistir. Ritüellerin birebir aynıylaolmasa da anlam ve muhtevası yönüyle ortak noktalarının bulunmasımülahazasıyla Kur'an'ın evrensel mesajına uygun bir söylem gelistirilmesidüsünülmüstür.Sonuçta, ritüel ibadetler, inanç- ahlak bütünlügü çerçevesinde temsil ettigiinançla ahlak arasında köprü vazifesi görmekte olup, sürekli bu bütünlügü canlıtutma islevi vardır. Geçmis dinlerde var olan ibadetlerde tarih içinde her ne kadaramaç, sekil ve öz bakımından bozulmalar olmussa da, sekli muhteva yönüyle slamibadetleriyle benzerliklerin oldugu görülmektedir. Kur'an, muhataplarını önceliklesirkten arınmıs saglam bir inanca; Tevhid çizgisine davet etmekte ve bu inanmadurumunun gerektirdigi ahlakî davranısı hedeflemektedir. Seklî ibadetler bunugerçeklestirdikleri ölçüde islevlerini yerine getirmis olurlar.Anahtar Kelimeler: Kur'an, Ritüel, badet, Tarihî Arka Plan, slevsellik.

Abstract:
The study has three parts with an introduction and conclusion. The aim,topic, importance, and methodology of the study are explained in the introduction.The basic concepts of study are also explained.The content of study is limited with the concepts of prayer (salât), alms(zekât), fasting, pilgrimage and sacrifice, because they are the basic concepts inKoran. In the first part, the concept of prayer (salât) in Koran is analyzed in termsof its meaning, functionality and content. By emhasizing Ignorance (Cahiliye)Period and divine religions its historical backround is diagnosed. In relation withprayer (salât) alms (zekât) is considered with symbolical dimensions. In the secondpart, the historical background of the concept of fasting is discussed in terms ofwisdom dimension. In the third part, the same methodology is applied to theconcepts of pilgrimage and sacrifice. As the ritual of sacrifice is closely relatedwith pilgrimage, it is analyzed in the third part.The history of rituals and their functional backgrounds are criticallyanalyzed in all parts of the study. In terms of the common meanings and contentsof rituals, the study tries to develop a discourse that is compatible with theuniversal message of Koran.In conclusion, it is demonstrated that the rituals are compatible with theethics of religion. Although there are some degenerations in the past religions,there are some common characteristics with their rituals and Islamic rituals.Koran aims to construct a faith that depends on unification (tevhid) and in order toreach this faith, there should be some ethical behaviours that is obeyed. The ritualstries to obtain this end.Keywords: Koran, Ritual, Worship, Historical Background, Functionality.