Muktebes dergisi üzerinde bir inceleme
The research on Muktebes magazine
Yazar: HATİCE HARİKA NÜFUSÇU
Danışman: DOÇ.DR. FAZIL GÖKÇEK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Hikaye = Story ; Muktebes dergisi = Muktebes journal ; Türk basını = Turkish press ; Şiir = Poem

Özet:
ÖZET Muktebes dergisi, Servet-i Fünûn döneminde İzmir'de yayın hayatına giren, haftada bir çıkan, edebî ve fennî nitelikli bir dergidir. İki seri halinde yayımlanan Muktebes'in ilk serisi, 1 Kânunusani 1313 (13 Ocak 1898) tarihinde, Mehmet Zihni Efendinin imtiyazında ve Ebürreşit Ali Rıza Efendinin sorumluluğunda çıkmaya başlamıştır. 23 Temmuz 13 14 (4 Ağustos 1898) tarihine kadar otuz sayı neşredilen dergi, imtiyaz sahibi Mehmet Zihni Efendinin İzmir'den ayrılması üzerine yayın hayatına bir süre ara vermiştir. Derginin ikinci serisi, 2 Kânunuevvel 1315 (14 Aralık 1899) - 13 Nisan 1316 (26 Nisan 1900) tarihleri arasında İbnülfevzi Mehmet Ferit'in idaresinde ve sorumluluğunda tekrar faaliyete geçmiştir. Muktebes dergisi, "Kısm-ı Edebî" ve "Kısm-ı Fennî" başlığı altında iki bölüme ayrılarak şiir, hikâye, deneme gibi edebiyat ve fenle ilgili yazılara yer vermiştir. Muktebes'te yayımlanan şiirlerde aşk, tabiat, tasavvuf, hikmet gibi konular üzerinde durulmuştur. Bu şiirler konu, dil ve üslûp açısından hem eski şiir geleneğinin hem de Servet-i Fünûn şiirinin özelliklerini taşır. Dergide mensur şiir türünde de birçok eser kaleme alınmıştır ve bunlarda aşk, tasavvuf, ölüm gibi konulara yer verilmiştir. Muktebes dergisindeki hikâyeler de oldukça fazladır. Bu hikâyelerde genellikle aşk, sevgili, şefkat-merhamet konuları üzerinde durulmuştur. Şiir, mensur şiir, hikâye türleri dışında dergide, edebiyat eleştirisi ve edebiyatın çeşitli meseleleri ile ilgili yazılar da yayımlanmıştır. Muktebes'te telif eserlerin yanında çeviri eserlere de yer verilmiştir. Arapça'dan, İngilizce'den ve Fransızca'dan tercüme edilen şiirlerde aşk, tabiat, hayat, ölüm gibi konular ön plandadır. İngilizce'den ve Fransızca'dan tercüme edilen hikâyelerde ise çocuk eğitimine değinilmiştir. Bunun yanında dergide iki çeviri roman dışında batı edebiyatından bazı yazarlar hakkında yazılara da yer verilmiştir. Sonuç olarak Muktebes dergisi, II. Abdülhamit döneminin siyasî yazılara izin vermeyen yayın politikasına uygun bir şekilde yayımlanmış ve o dönem İzmir'inin kültür ve edebiyat çevrelerinde dikkate değer bir iz bırakmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Muktebes magazine is a weekly, literary and scientific magazine, which started its publication in the Servet-i Fünûn period in İzmir. Muktebes was published in two series, the first series was released under the ownership of Mehmet Zihni Efendi and the responsibility of Ebürreşit Ali Rıza Efendi. The magazine, which had published thirty numbers, stopped its publication, for Mehmet Zihni Efendi left İzmir. The magazine took up its publicatin between 2 Kânunuevvel 1315 (14 December 1899) and 13 April 1316 (26 April 1900) under the direction and responsibility of İbnülfevzi Mehmet Ferit. Muktebes magazine was divided into two parts under the names "Literary Part" and "Scientific Part" and dealt with topics related to literature and science, such as poetry, artistic prose, short story end essay. The poems that were published in Muktebes, had themes such as love, nature, Islamic mysticism, and philosophy. These poems reflect the features of both the old poetry tradition and the Servet-i Fünûn poetry, with respect to their theme, language, and style. A number of works in the type of artistic prose took place in the magazine and the themes dealth with love, Islamic mysticism, and death. Muktebes magazine also contains many short stories. These stories generally dealt with themes such as love, lover, and compassion-mercy. The magazine also published literary criticisms and writings concerning various themes of literature, besides poetry, artistic prose, and story types. Besides these writings, Muktebes magazine also gave place to translated works. In the translated poetry from Arabic, English, and French, themes such as love, nature, and death, are in the foreground. The stories that were translated from English and French dealth with children's education. Besides two translated novels, the magazine gave place to writings about different authors from Western literature. As a conclusion, Muktebes magazine conformed to the publishing policies of II. Abdülhamit's period, and left an important mark on the culture and literature of İzmir during that period.