Diabetes mellitus ve komplikasyonlarının oksidatif hasarla olan ilişkileri
The relationship of diabetes mellitus and its complications with oxidative damage
Yazar: NURİ ASLANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR ÖZGÜR KEŞKEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Diabetik nefropatiler = Diabetic nephropathies ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Disülfitler = Disulfides ; Komplikasyonlar = Complications ; Oksidatif hasar = Oxidative damage ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Tiyoller = Thiols

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, prediyabet, komplikasyonsuz diyabet ve komplikasyon gelişmiş (retinopati, nefropati ve diyabetik ayak) diyabetli bireylerde tiyol-disülfid homeostazını değerlendirerek diyabetin farklı dönemlerinde oksidatif stres düzeyini belirlemektir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 381 birey dahil edildi ve 6 ayrı gruba (sağlıklı kontrol grubu, prediyabet, komplikasyon gelişmemiş diyabet, retinopati gelişmiş diyabet, nefropati gelişmiş diyabet ve diyabetik ayak gelişmiş diyabet) ayrıldı. Gruplarda demografik özellikler (yaş, cinsiyet dağılımi ve vücut kitle indeksi (VKİ)) ve çeşitli biyokimyasal parametreler (glikolize hemoglobin A1c (HbA1c), açlık plazma glukozu (APG), LDL kolesterol, trigliserit, HDL kolestrerol, kreatinin, AST ve ALT) çalışıldı. Oksidatif stres düzeyini belirlemek amacıyla grupların native tiyol (SH), total tiyol (TT), disülfid (SS), disülfid/native tiyol (SS/SH), disülfid/total tiyol (SS/TT) ve native tiyol/total tiyol (SH/TT)) değerleri spektrofotometrik yöntemle ölçülerek tiyol-disülfid homeostazı değerlendirildi. 
Bulgular: Yaş (yıl), cinsiyet dağılımı ve VKİ (kg/m2) açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmedi (p>0,05). Ortalama HbA1c (%) değerleri 5,3±0,29 ile 10,5±2,33 arasında saptandı. Grupların HbA1c değerleri arasında anlamlı bir fark gözlendi (p<0,05). Biyokimyasal ve tiyol-disülfid homeostaz parametreleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0,05). SH (µmol/L), TT (µmol/L), SS (µmol/L), SS/SH (%), SS/TT (%) ve SH/TT (%) sırasıyla, 174,3±65,9-331,3±48,2; 201,8±67,1-372,3±49,0; 16,2±5,7-20,4±5,2; 6,35±2,07-10,40±4,25; 5,57±1,55-6,42±2,72 ve 83,1±5,45-88,8±3,11 olarak tespit edildi. Sonuçlara göre en yüksek HbA1c (10,5±2,33) ve en düşük SH (174,3±65,9), TT (201,8±67,1) ve SS (16,2±5,7) değerleri diyabetik ayak gelişmiş diyabet grubunda tespit edildi. Komplikasyon gelişmiş diyabetli bireylerle kıyaslandığında, prediyabet ve komplikasyon gelişmemiş diyabetli bireylerde daha yüksek SH ve TT değerleri bulundu. 
Sonuç: Çalışmamızda bozulmuş tiyol-disülfid homeostazının diyabet gelişimi ile ilişkili olduğu görülmektedir. Ayrıca bu bozulmanın diyabetin farklı komplikasyonlarında farklı derecelerde olduğu tespit edildi. Böylece tiyol-disülfid homeostazının oksidatif stresin derecesinin tahmin edilmesinde bir belirteç olarak kullanılabilirliği bu çalışma ile gösterildi.


Anahtar kelimeler: Diabetes Mellitus, prediyabet, diyabetik retinopati, nefropati,
diyabetik ayak, oksidatif stress, tiyol-disülfid homeostazı.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the level of oxidative stress by evaluating the thiol-disulphide homeostasis in prediabetic patients, diabetic patients without complications, diabetic patients with complications (retinopathy, nephropathy and diabetic foot).
Materials and methods: The study involved 381 subjects and divided into six separate groups (healthy control group, prediabetes, diabetes without complications, diabetic retinopathy, diabetic nephropathy and diabetic foot). The demographic properties (age, gender distribution and body mass index (BMI) and various biochemical parameters (glycated hemoglobin A1c (HbA1c), fasting plasma glucose (FPG), LDL cholestreol, triglyceride, HDL cholestreol, creatinin, AST and ALT) were studied. Native thiol (SH), total thiol (TT), disulphide (SS), disulphide/native thiol (SS/SH), disulphide/total thiol (SS/TT) and native thiol/total thiol (SH/TT) were measured by a spectrophotometic method for evaluating oxidative stress.
Results: There were no significant statistical difference among groups in terms of age (year), gender distribution and BMI (kg/m2) (p>0,05). The mean HbA1c (%) values were between 5,3±0,29 and 10,5±2,33. HbA1c values of the groups were found as statistically different (p<0,05). There were significant statistical differences among groups in terms of biochemical and thiol-disulphide homeostasis (p<0,05).  SH (µmol/L), TT (µmol/L), SS (µmol/L), SS/SH (%), SS/TT (%) and SH/TT (%) were determined as 174,3±65,9-331,3±48,2; 201,8±67,1-372,3±49,0; 16,2±5,7-20,4±5,2; 6,35±2,07-10,40±4,25; 5,57±1,55-6,42±2,72 and 83,1±5,45-88,8±3,11, respectively. According to the results, the highest HbA1c (10,5±2,33) and the lowest SH (174,3±65,9), TT ((201,8±67,1) and SS (16,2±5,7) were found in patients with diabetic foot. Higher levels of SH and TT were found in patients with prediabetes and diabetes without complications when compared to patients with diabetes and complications. When compared to diabetic patients with complications, prediabetic patients and diabetic patients without complications had higher SH, TT and the similar SS values (except diabetic foot group).
Conclusion: The impaired thiol-disulphide homeostasis was found to be associated with the DM development. Furthermore, this impairment was observed at different levels for the different complications. Therefore, this study showed that thiol-disulphide homeostasis could be used as a marker in order to estimate the level of oxidative stress.

Key words: Diabetes Mellitus, prediabetes, diabetic retinopathy, diabetic
nephropathy, diabetic foot, oxidative stress, thiol-disulphide homeostasis.