Özgecilik temelli psikoeğitim programının ortaokul öğrencilerinin özgeci davranış düzeylerine etkisinin sınanması
Testing the effect of altruism-based psychoeducation program on altruistic behavior levels of secondary school students
Yazar: VOLKAN KUTLUCA
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN AVŞAROĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı Özgecilik Temelli Psikoeğitim Programı'nın ortaokul 
öğrencilerinin özgeci davranış düzeylerine etkisinin sınanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda 
gerçekleştirilen çalışmada, öntest sontest izleme testi kontrol gruplu yarı deneysel desen 
kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kırıkkale İli 
Merkez ilçesinde bulunan bir ortaokulun altıncı ve yedinci sınıflarında öğrenimine devam eden 
385 öğrenci oluşturmuştur. Öğrencilere uygulanan Çocuklar İçin Özgecilik Ölçeği sonucunda 
özgeci davranış düzeyleri düşük olan öğrenciler içinden 12 öğrenci deney, 12 öğrenci kontrol 
grubuna yansız olarak atanmıştır. Araştırmanın deney grubuna 9 hafta boyunca haftada bir 
oturum olacak şekilde araştırmacı tarafından hazırlanan özgecilik temelli psikoeğitim programı 
uygulanmış, kontrol grubuna ise herhangi bir deneysel işlem uygulanmamıştır. Uygulanan 
programın ardından deney ve kontrol grubu katılımcılarından Çocuklar İçin Özgecilik Ölçeği 
verileri toplanmış ve SPSS 27.0 paket programı ile veriler analiz edilmiştir. Psikoeğitim öncesi 
gruplar arasında bir farkın olup olmadığının belirlenmesi amacıyla bağımsız örneklem t testi 
gerçekleştirilmiştir. Bu işlemin ardından özgecilik temelli psikoeğitim programı uygulanmıştır. 
Programın değerlendirilmesi amacıyla tekrarlı ölçümler analizi yapılmıştır. Tekrarlı 
ölçümlerden tek faktörlü varyans analizi ANOVA yapılmadan önce tek değişkenliği normallik 
ve küresellik varsayımını test etmek amacıyla normallik analizi ve Mauchly Küresellik Testi, 
iki faktörlü varyans analizi ANOVA yapılmadan önce ise varyansların homojenliği, 
kovaryansların eşitliği ve küresellik varsayımlarını test etmek amacıyla Levene F Testi, Box's 
M Testi ve tekrar Mauchly Küresellik Testi uygulanmıştır. Çoklu karşılaştırmalar için ise 
Bonferroni Testi yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre özgecilik temelli psikoeğitim 
programının ortaokul öğrencilerinin özgeci davranış düzeylerini artırdığı, programın 
tamamlanmasından iki ay sonra yapılan izleme testi ölçümlerinde anlamlı farkın olduğu ve 
programın etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın demografik değişkenleri olan sınıf 
düzeyi ve cinsiyetin ise özgeci davranış ölçümlerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin 
olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma bulguları ilgili alan yazın kapsamında tartışılarak sonuç ve 
önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Özgecilik, Davranış, Psikoeğitim, Program, Ortaokul, Etki

Abstract:
The purpose of this research is to investigate the impact of a Altruism-Based 
Psychoeducational Program on the levels of altruist behavior among middle school students. In 
pursuit of this objective, a quasi-experimental design with pre-test and post-test measures and 
a control group was employed. The study population consisted of 385 students attending sixth 
and seventh grades in a middle school located in the central district of Kırıkkale province during 
the academic year 2023-2024. Following the administration of the Altruism Scale for Children, 
12 students with lower levels of altruist behavior were randomly assigned to the experimental 
group, while another 12 were assigned to the control group in an unbiased and random manner. 
Over a period of 9 weeks, the experimental group received a weekly altruism based 
psychoeducational program prepared by the researcher, whereas no experimental intervention 
was administered to the control group. Subsequent to the program implementation, data on 
altruist behavior levels were collected from both groups using the Altruism Scale for Children, 
and the data were analyzed using the SPSS 27.0 package. A t-test was conducted initially to 
assess group differences before the intervention. Following this, the altruism-based 
psychoeducational program was implemented. To evaluate the program, repeated measures 
analysis was conducted. Prior to conducting one-way analysis of variance (ANOVA) for 
repeated measures, normality and sphericity assumptions were assessed using normality 
analysis and Mauchly's Sphericity Test, respectively, while assumptions of homogeneity of 
variances, equality of covariances, and sphericity were evaluated using Levene's F Test, Box's 
M Test, and Mauchly's Test of Sphericity before performing two-way ANOVA. Multiple 
comparisons were conducted using the Bonferroni Test. The results of the study indicate that 
the altruism-based psychoeducational program enhanced the levels of self-transcendent 
behavior among middle school students. Significant differences were observed in follow-up 
test measurements conducted two months after the program's completion, underscoring its 
effectiveness. However, demographic variables such as grade level and gender were found to 
have no statistically significant impact on altruist behavior measurements. These findings were 
discussed in light of relevant literature, and conclusions and recommendations were provided.

Keywords: Altruism, Behavior, Psychoeducation, Program, Secondary, Impact