Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil ihtiyaçlarının belirlenmesi: Suriye güvenli bölge örneği
Determination of language needs on Turkish language education as foreign language: Example of Syria safe zone
Yazar: ÖMER YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ZEKİ GÜVEN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil ihtiyaç analizi = Language need analysis ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yunus Emre Enstitüsü = Yunus Emre Institute

Özet:
Bu çalışmada, Suriye Güvenli Bölge'de bulunan Yunus Emre Enstitüsü Türk Kültür Merkezlerinde Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda yapılan çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Suriye Güvenli Bölge'de bulunan Azez YETKM ve Afrin YETKM'de Türkçe öğrenen B1, B2 ve C1 seviyesindeki toplam 2.156 kursiyer oluşturmaktadır. Aynı seviyelerdeki 247 kursiyer ise gelişigüzel örnekleme yöntemi kullanılarak araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Araştırmadaki verileri elde etmek için geçerlik ve güvenirlik çalışması Çangal (2013) tarafından yapılan ve Türkçeye uyarlanan, Iwai ve diğerlerinin (1999) Japanese Language Needs Analysis adlı çalışmada kullandıkları anketten yararlanılmıştır. Suriye Güvenli Bölge'de yapılan anket, 2022 kurs döneminde araştırmacının kendisi ve Yunus Emre Enstitüsü okutmanları tarafından uygulanmıştır. Anket formu kursiyerlere Türkçe ve Arapça olarak verilmiştir. Kursiyerlerden, öncelikle anketin Türkçe formunu cevaplamaları istenmiş, anlamadıkları noktalarda Arapça formundan faydalanmaları beklenmiştir. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılmış ve SPSS 24.0 (Statistic Package For Social Science) adlı programda analiz edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde aritmetik ortalama, yüzde, t-testi, varyans analizi için f testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve TUKEY testi kullanılmıştır. Araştırma verilerine göre kursiyerlerin Türkçe dil ihtiyaçları, sırasıyla Ticaret Yapma, Bireysel İlgi ve İhtiyaçlar, Eğitim ve İş İmkânı ve Sınıf İçi İletişim Kurma alt boyutlarında kendini göstermiştir. En fazla Türkçe dil ihtiyacı Ticaret Yapma alt boyutunda gözlemlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda kursiyerlerin dil ihtiyaçları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Suriye Güvenli Bölge'de Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçları ile yaş, eğitim durumu, kur seviyeleri ve ana dili değişkenleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma ile Suriye Güvenli Bölge'ye özel bir yabancı dil olarak Türkçe öğretim izlencesi ve ders öğretim materyalleri hazırlanabilir. Ayrıca bölgede kursiyerlerin ihtiyaçlarına yönelik özel amaçlı Türkçe kursları açılabilir. Çalışmanın, Suriye Güvenli Bölge'de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi üzerine yapılacak farklı çalışmalara öneri niteliğinde olacağı düşünülmektedir. Ayrıca çalışmanın, bölgede Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi açısından alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.  
Anahtar Kelimeler: Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, Suriye Güvenli Bölge, Yunus Emre Enstitüsü, dil ihtiyaçları

Abstract:
The purpose of this thesis is to determinate trainers's language needs who are learning Turkish in Yunus Emre Institute Turkish Culture Center that locafcd in locafed in Syria Safe Zone. In the study, done in this direction survey model which is one of the quantitative comparative method is used. Totally 2.156 trainers, who are in the level of B1, B2 and C1 on Azez YETKM and Afrin YETKM in Syria Safe Zone, constitute the system of the research. 247 trainers, who are on some levels, identified as sample of the research. To get valid and reliable data in the research, it is referred from the survey that transcribed into Turkish and used in the study named Japanese Language Needs Analysis From Iwai and Others' (1999) by Çangal (2013).The questionnaire that is made in Syria safe zone was applied by Yunus Emre Institute lecturers and the researcher himself. The survey form was given to trainers as Turkish and Arabic. Firstlay, answering to Turkish form was requested from trainers; on the points that they don't understand, they are requested to benefit from arabic form. Acquired datas were transferred to computer environment and analyzed on the programme named SPSS 24.0 (Statistic Package For Social Science). For analyzing of the datas, arithmetic mean, percentage, T-test, f test for analysis of variance, one way analyisis of variance (ANOVA) and TUKEY were used. According to research datas, trainers' needs are seen respectlvely as subdimension of trade, individual attantion and needs, education and business opportunity and communication in class. The highest Turkish language need was observed as subdimension of trade. At the results of analysis, it isn't determined a difference between trainers' language needs and their gender. A meaningful diffarence is determined between trainers' who learn Turkish in Syria Safe Zone, their language needs and age, education background, level of language education and their mother- tongue factors. With this study, Turkish cirriculum as a private foreign language and lesson teaching materials can be prepared for Syria safe zone. Also speacial purpose Turkish courses for trainers's needs can be opened in the zone. The study is thought as advisory for different studies that will be done about Turkish teaching as foreign language in Syria safe zone. The study is also thought that will contribute to the zone in terms of identifying trainers's language needs who learn Turkish in the area. 
Key Words: Turkish education as foreign language, Syria Safe Zone, Yunus Emre Institute, language needs.