Fen bilimleri dersi öğretim programındaki yaşam becerilerinin ders kitapları ve öğretmen uygulamalarındaki yansımaları
The reflections of the life skills mentioned in the science curriculum in the 7th grade textbook and teacher apps
Yazar: ZEYNEP TAŞCI
Danışman: PROF. DR. MURAT DEMİRBAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yaşam becerileri = Life skills ; Yaşam becerileri programı = Life skills program ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Çağdaş eğitimin ve gelişen teknolojinin getirdiği yeniliklere uyum sağlayabilmek için bireylerde mevcut bilgi dağarcığı ve beceriler değişmeli, genişlemeli ve gelişmelidir. Bunu sağlayabilmenin en iyi yolu eğitim-öğretimden geçmektedir. Eğitim-öğretim sürecinde planlı ve etkili ilerlemeyi sağladığı için öğretim programları büyük öneme sahiptir. Mevcut fen bilimleri dersi öğretim programında, öğrencilerin günlük hayatlarını kolaylaştırmalarını ve topluma faydalı bireyler olmalarını sağlayacak bazı becerilerin kazandırılması hedeflenmektedir. Bunlar, "Yaşam Becerileri" başlığı altında; analitik düşünme, yaratıcı düşünme, karar verme, girişimcilik, takım çalışması ve iletişim becerileri olarak isimlendirilmiştir. Ders kitaplarının ve öğretmen uygulamalarının eğitim-öğretimdeki önemine bakılırsa, ders kitapları öğretim programının hedeflerine uygun bir şekilde hazırlanır ve öğretmenler de öğretim sürecini öğretim programının hedeflerine yönelik planlarsa öğrencilerden istenen bilgi ve becerilerin kazandırılmasına büyük ölçüde katkı sağlanmış olunacaktır. Ders kitaplarının ve öğretmen uygulamalarının analiz ve değerlendirilmesi yapılarak ilgili birimlere doğru dönütler verilmesi, hedeflere doğru ve etkili şekilde ulaşabilmek açısından çok önemlidir. Çalışma, 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında okutulması kararlaştırılan fen bilimleri ders kitabında ve öğretmen uygulamalarında, öğretim programı ile kazandırılması hedeflenen yaşam becerilerine ne kadar yer verildiğini belirleme amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın amacı ve daha önce bu konuda yeterli çalışma yapılmamış olması göz önünde bulundurulursa bu çalışma, ders kitaplarının geliştirilmesi ve yenilenmesi konusunda program geliştirme uzmanlarına, ders kitabı yazarlarına ve müfredat geliştiricilere yol gösterebilecek ve literatüre göz ardı edilemeyecek bir katkıda bulunabilecektir. Ayrıca öğretmenlerin yaşam becerilerini kazandırmaya yönelik uygulamalarında eksiklik varsa bunların tespit edilmesi, öğretmen eğitimlerinde de değişiklik yapılmasına olanak sağlayabilecektir. Araştırma probleminin doğası gereği bu çalışmada, nitel araştırma yaklaşımından faydalanılarak doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Verileri ise ders kitabı incelemesi ve öğretmen ders içi uygulamalarına dair yapılan gözlemler sonucunda elde edilen bulgular oluşturmuştur. Araştırmanın ilk basamağında 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı'nda 5, 6 ve 7. üniteler incelenerek hazırlanmış olan Yaşam Becerileri İnceleme Formu'na göre analiz edilmiştir. Araştırmanın ikinci basamağında ise çalışmaya katılan 2 fen bilimleri öğretmenin 5, 6 ve 7. üniteleri işlediği dönemde derslere katılarak öğretmenlerin ders işleyişleri gözlemlenmiş ve Öğretmen Uygulaması Gözlem Formu'na kayıt edilmiştir. Yapılan araştırma ve çalışmalardan elde edilenlere göre 7. sınıf fen bilimleri ders kitabının içeriğinin öğrencilerin başta girişimcilik becerisi olmak üzere yaratıcı düşünme, analitik düşünme ve karar verme becerisini geliştirmeye katkıda bulunabilecek yönde hazırlandığı görülmüştür. Ancak iletişim ve işbirliği becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlik, okuma parçası veya soruya neredeyse hiç rastlanmamıştır. 7. sınıf fen bilimleri öğretmenlerinin ise en çok girişimcilik ve takım çalışması becerilerini, en az yaratıcılık becerilerini kazandırmaya yönelik sınıf içi etkinlikler uyguladığı görülmüştür.

Abstract:
In order to adapt to the innovations brought by modern education and technology, existing knowledge and skills must change, expand and develop. The best way to achieve this is education. Programs are of great importance in the education process because they provide planned and effective progress. In the current Science Education Program, it is aimed to provide students with some skills that will enable them to facilitate their daily lives and become individuals who are beneficial to society. These are analytical thinking, creative thinking, decision-making, entrepreneurship, teamwork and communication skills gathered under the title of "Life Skills". Considering the importance of textbooks and teacher apps in education, when the textbooks are prepared in accordance with the objectives of the curriculum and if teachers plan the teaching process in line with the objectives of the curriculum, it will be able to greatly contribute to gaining the knowledge and skills expected from students. Therefore, analyzing and evaluating the textbooks and teacher apps and giving correct feedback to the relevant units is very important in order to reach the targets correctly and effectively. The aim of study is to determine how much life skills that are aimed to be acquired are included in the science textbook and teacher apps, which is decided to be taught in the 2020-2021 Academic Year. Considering the purpose of the research and the lack of sufficient work on this subject before, this study be able to guide curriculum development experts, textbook authors and curriculum developers in the development and renewal of textbooks and it will able to undeniable contribution to the literature. In addition, if there are deficiencies in teachers' practices for gaining life skills, identifying them will enable changes in teacher education. Due to the nature of the research problem, the study was based on qualitative research approach and document analysis method was used. The data, on the other hand, consisted of the findings obtained as a result of the textbook review and the observations made about the teacher's in-class practices. In the first step of the research, Units 5, 6 and 7 in the 7th Grade Science Textbook were examined and analyzed according to the Life Skills Review Form.  In the second step of the study, the coursework of the 2 science teachers participating in the study was observed during the 5th, 6th and 7th Units and recorded in the Science Lesson Teacher Practice Observation Form. According to the results of the research and studies, it was seen that the content of the 7th grade science textbook was prepared in a way that could contribute to the development of creative thinking, analytical thinking and decision-making skills, especially entrepreneurship skills. However, there were almost no activities, reading passages or questions to improve communication and cooperation skills. On the other hand, it was observed that 7th grade science teachers applied in-class activities aimed at gaining entrepreneurship and teamwork skills the most and creativity skills the least.