Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde bağlam temelli sözcük öğretim yönteminin uygulanması
Implementation of context-based vocabulary teaching method in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: NEŞE KARA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. MUAMMER NURLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlam temelli yaklaşım = Context based approach ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu çalışmada bağlam temelli sözcük öğretim yönteminin yabancı dil olarak Türkçe sözcük öğretimindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada Aksaray Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde öğrenim gören B2 düzeyindeki 32 yabancı öğrenci ile çalışılmıştır. Araştırma, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma desenli bir araştırma modelinden oluşmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden deneysel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemle elde edilen verileri desteklemek için öğrenci çalışma kâğıtları üzerinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yapılmıştır. Araştırmada 16'şar katılımcının bulunduğu deney grubu ve kontrol grubu bulunmaktadır. Öncelikle her iki gruba ön test yapılmıştır. Ön testten iki hafta sonra deney grubuyla bağlam temelli sözcük öğretim yöntemi ile çalışılmaya başlanmıştır. Dört hafta süren çalışma süresince katılımcılara yeni sözcüğün anlamının bağlamdan bulunması için araştırmacı tarafından kendilerine metindeki bağlam ipuçları gösterilmiş ve yönlendirici sorular yöneltilmiştir. Katılımcılar anlama ilişkin tahminlerini çalışma kâğıtlarına yazmışlardır. Deney grubuyla bağlam temelli sözcük öğretim yöntemiyle ders işlenirken, kontrol grubuna yeni sözcüklerin anlamları araştırmacı tarafından sözcük listeleri şeklinde verilmiştir. Çalışmanın tamamlanmasından iki hafta sonra yeni öğrenilen sözcüklerin hafızada kalıcılığını belirlemek için gruplara son test yapılmıştır. Deney ve kontrol grupları arasında sözcük öğrenim düzeyleri açısından fark olup olmadığını gözlemek için ön test ve son testten elde edilen sonuçlar Mann - Whitney U Testi ile incelenmiştir. Yapılan inceleme sonunda ön test puanlarına göre gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmezken, son testten elde edilen verilerde gruplar arasında deney grubu lehine olacak şekilde anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Yani deney grubu yabancı dil olarak Türkçede yeni sözcüklerin öğrenimi açısından kontrol grubundan daha başarılıdır. Ön test ve son test sonuçlarına göre her iki grubu kendi içinde değerlendirmek için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Sonuç olarak grupların son test sonuçlarının ön test sonuçlarından anlamlı bir şekilde farklılık gösterdiği görülmüştür. Grupların ortalama, ortanca ve standart sapma değerlerine bakıldığında deney grubundaki ilerlemenin, kontrol grubundaki ilerlemeden çok daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Doküman analizi yoluyla yapılan nitel araştırma sonunda ise deney grubundaki katılımcıların yalnız "gövde" sözcüğünün anlamına ulaşamadıkları, bunun dışında üzerinde çalışılan yirmi sözcükten on dokuzunun anlamını buldukları görülmüştür. Araştırmada bağlam temelli sözcük öğretim yönteminin Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde etkili bir yöntem olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to search the effects of tha context-based vocabulary teaching methods in Turkish teaching as a foreign language. In the research 32 students of B2 grade who are studying at Aksaray University Turkish Language Teaching Application and Research Centre were stusied with. The study used the mixed research design which consisted of qualitative and quantative research methods. In the study, experimental research method was used from quantative teaching methods. In order to support the data gained from this method, documentary analysis from the qualitative methods were done on students' papers. In the study, there are experimental and control groups each consisted of sixteen participants. Firstly, both groups were pre-tested. Two weeks after the pre-test, context-based vocabulary teaching method was studied with the experimental group. During this four weeks lasting study, the participants were shown context clues in the text and were asked structured questions by the researchers to get the new word's meaning from the context. The participants recorded their guesses related to meanings on worksheets. While the experimental group had lessons on the base of context-based language teaching method, the control group took the new words as a vocabulary list. In order to determine to what extend the new vocabulary had been acquired, the post-test was applied to the both groups two weeks later on the completion of the study. The pre and post tests were analyzed by using Mann-Whitney U Test to observe if any significiant difference is available or not. According to the results of analysis, there wasn't any significiant difference between the pre-tests but there was a meaningful difference on behalf of the experimental group. In other words the experimental group was more successful on learning of new vocabulary in Turkish as the foreign language. According to the results of pre and post tests, the Wilcoxon Signed Rank Test was used to make inner comparison among two groups. As a result, there was a meaningful difference between pre test and post tests. When taken into consideration of valves of avarage, median and standard deviation, it was determined that the progress of experimental group was much more than control group. At the end of the qualitative research done by means of document analysis it was seen that the participants in the experimental group could reach the meanings of targeted 19 words apart from "body (gövde)". As a result of the research it is concluded that the context-based vocabulary teaching method is effective on Turkish teaching as the foreign language.