Doğu Akdeniz bölgesindeki relikt adi kızılağaç (Alnus glutinosa (L.) gaertn.) gen kaynakları üzerine araştırmalar
Researches on the relict genetic resources of common alder (Alnus glutinosa (L.) gaertn.) in the Eastern Mediterranean region
Yazar: TÜLİN KUŞTAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILMAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Kızılağaç = Alder ; Çimlenme = Germination

Özet:
Bu çalışmada, Doğu Akdeniz Bölgesinde bulunan Adi Kızılağaç (Alnus glutinosa (L). Gaertn)'ın relikt popülasyonları araştırılmıştır. Bölgede Kahramanmaraş, Osmaniye ve Adana illerinde 6 relikt popülasyondan (Suçatı, Türkoğlu, Andırın, Düziçi, Kozan, Karaisalı) 2012 ve 2013 yıllarında kozalak temin edilmiştir. Laboratuvarda kozalakların morfolojik özellikleri ve bu kozalaklardan elde edilen tohumların 1000- tane ağırlıkları, morfolojik özellikleri, doluluk oranları, çimlenme yüzdeleri, çimlenme hızları ile yıllar arası farklılıklar araştırılmıştır. Tohumlar 0, 2, 4, 6, 8 hafta katlama işlemi sonrasında 24°C'de çimlenme testine alınmıştır. Ayrıca doğal popülasyonlarda gözlemler yapılmıştır. Ortalama kozalak boyu 17,89 mm, çapı 9,95 mm, ağırlığı 0,49 gr; ortalama tohum boyu 2,64 mm, eni 2,31 mm, kalınlığı 0,73 mm olarak ölçülmüştür. Genel ortalama dolu tohum oranı % 42,0 olarak bulunmuştur. Ortalama 1000-tane ağırlığı 1,24 gr olarak bulunmuştur. En yüksek çimlenme yüzdesi (% 64,0) Kozan orijininde elde edilmiştir. Ortalama çimlenme yüzdesi %26,7, ortalama çimlenme hızı 4,1 gündür. Genel olarak tohumlardaki dormansinin giderilmesi için 2 ile 4 haftalık katlama işlemi yeterli olmuştur. Yapılan arazi gezilerinde dere kenarlarında Adi Kızılağaç'ın baskı altında olduğu görülmüştür. Yöredeki relikt adi kızılağaç popülasyonlarının korunması için gen koruma alanları oluşturulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Adi Kızılağaç, Alnus glutinosa, Tohum, Çimlenme, Relikt

Abstract:
In this study, The relict populations of Common alder (Alnus glutinosa (L).Gaertner) in the Eastern Mediterranean Region were investigated. The cones of the species were collected from six different relict populations (Sucati, Turkoglu, Andirin, Düziçi, Kozan, Karaisalı) in Kahramanmaraş, Osmaniye, and Adana provinces in both 2012 and 2013. In the laboratory, the morphological characteristics of cones and seeds, percentage of sound seeds, and 1000-seed weight were researched. Dormancy existence and depth, germination percentages, germination speed, and the differences between the years (2012 and 2013) were also determined. The seeds were taken to germination tests after 0, 2, 4, 6, 8 weeks of prechilling at 24°C. The relict populations in the region were also observed in terms of development, regeneration, and sustainability. Average cone length, cone diameter, cone weight, seed lentgth, seed widdth, and seed thickness were 17.89 mm, 9.95 mm, 0.49 g, 2.64 mm, 2.31mm, and 0.73 mm, respectively. Overall average sound seed percentage was found to be 42.0%. Average 1000-seed weight of six populations was 1.24g. The highest germination percentage (64.0%) was obtained in Kozan provenance. The average germination percentages and mean germination times of populations in both years were 26.7 % and 4.1 days, respectively. In general, about 2 or 4 weeks of prechilling was sufficient to eliminate the seed dormancy. In the field trips, intensive pressures on the natural relict populations in the region were detected. Some gene conservation areas for these relict populations should be reserved.
Key words: Black Alder, Alnus glutinosa, Seed, Germination, Relict species.