Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının uluslararası öğrenci değerlendirme programı (PISA) sınav sorularına yaklaşımlarının araştırılması
Investigation of in-service and pre-service science teachers' approaches to programme for international student assessment (PISA) test questions
Yazar: MUHSİN ÇAM
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER DİDİŞ KÖRHASAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, (1) Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının PISA sınav soruları hakkındaki görüşleri nelerdir? (2) Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının PISA sınav sorularına yönelik bilgi ve becerileri nasıldır? Araştırma soruları ile fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının PISA sınav sorularının yapısı, ülkemizdeki uygulamaları ve sonuçları, kendilerinin bu sorularla ilgili öz-yeterlikleri, sınıf içi kullanım vb. gibi görüşleri ile bu soruları anlamlandırma, çözebilme ve öğretimde kullanabilme vb. gibi durumlar kapsamında sorulara yaklaşımlarını incelemektedir. Araştırmanın katılımcılarını Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilk ve ortaokullarda görev yapan 10 Fen Bilgisi Öğretmeni ile iki farklı üniversitenin Eğitim Fakültelerinin Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü'nde farklı sınıf düzeylerinde öğrenim gören 10 Fen Bilgisi Öğretmeni Adayı oluşturmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu durum çalışmasında katılımcılar ile yaklaşık 60-75 dakika süren yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Video kaydı yapılan tüm görüşmeler ilk olarak araştırmacı tarafından çözümlenerek yazılı hale getirilmiş, daha sonra bu verilere içerik analizi uygulanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen kodlama tablosuna göre nitel bulgular ortaya çıkarılıp, sonrasında bu nitel bulguların sistematik bir şekilde nicel verilere dönüştürülmesi ile betimsel analizler yapılmıştır.
Araştırma sonuçları, fen bilgisi öğretmenlerinin öğretmen adaylarına göre PISA sınavı ile ilgili farkındalıklarının daha yüksek ve deneyimlerinin daha fazla olduğunu, PISA sınav başarısına yönelik daha akılcı çözüm önerilerine sahip olduklarını, PISA uygulamalarına dair daha çok eleştirel değerlendirmeler ve PISA sınavı soru tarzlarına yönelik daha çok bilgi temelli açıklamalar yaptıklarını ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının büyük oranda PISA sınavı tarzı soru hazırlamaya yönelik özel bir eğitim almadığını, bununla birlikte fen bilgisi öğretmenlerinin büyük oranda PISA sınavı soruları bağlamında kendilerini yeterli hissederken, öğretmen adaylarının büyük oranda yetersiz hissettiklerini göstermektedir. Ayrıca "alan bilgisi", PISA sınavı tarzı soru hazırlama yetkinliğinde en gerekli olan bilgi olarak vurgulandığı bulunmuştur. Fen bilgisi öğretmen adaylarının PISA sınavı sorularını ve bu tarz soruları derslerinde kullanmaya yönelik yaklaşımlarının öğretmenlere göre daha fazla olduğu, bu soruların derslerde mantıklı, makul ve yerinde kullanımı yaklaşımı oranlarının öğretmen adaylarında yine öğretmenlere göre yüksek olduğunu belirlenmiştir. Her iki grubun da PISA sorularının eğitimde kullanılan mevcut materyaller, programlar ve eğitim araçlarının hazırlanmasında göz önünde bulundurulan mantık ile tam olarak uygun ya da uyumlu olmadığı ve PISA sınavı tarzı soruların kullanımının küçük oranda teşvik edildiğini düşündüklerini ortaya çıkmıştır. Ayrıca, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının PISA sınav soruları bağlamında genel olarak alan bilgilerinin oranının ve üst bilişsel bilgi seviyelerinin birbirine yakın olduğu, öğretmenlerin bu konuda pedagojik bilgide ve pedagojik alan bilgisinde, öğretmen adaylarına göre daha iyi olduğu, her iki grupta da seçilen PISA sınavı soruların büyük oranda doğru çözülerek soru çözümünde yüksek beceri gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
This study examines in-service and pre-service science teachers' approaches to PISA exam questions considering the structure of PISA exam questions, their applications and results in our country, their self-efficacy about these questions, classroom use, etc. within the scope of situations such as understanding, solving and using these questions in teaching by the research questions (1) What are the opinions of science teachers and pre-service science teachers about PISA exam questions? (2) What are the knowledge and skills of science teachers and pre-service science teachers about PISA exam questions? The participants of the study consisted of 10 Science Teachers working in primary and secondary schools affiliated to the Ministry of National Education and 10 Pre-Service Science Teachers studying at different grade levels in the Department of Science Education of two different universities. In this case study in which qualitative research approach was adopted, semi-structured interviews lasting approximately 60-75 minutes were conducted with the participants. All video-recorded interviews were first transcribed and analyzed by the researcher, and then content analysis was applied to the data. Qualitative findings were revealed according to the coding table developed by the researcher, and then descriptive analyses were made by systematically transforming the qualitative findings into quantitative data.
The results of the study reveal that science teachers have higher awareness and more experience about the PISA exam than pre-service teachers, have more rational solution suggestions for PISA exam success, make more critical evaluations about PISA applications and make more knowledge-based explanations about PISA exam question styles. It shows that the majority of teachers and pre-service teachers did not have any special training for preparing PISA exam-style questions, and that science teachers felt themselves adequate in terms of PISA exam questions, while pre-service teachers felt inadequate to a great extent. In addition, "content knowledge" was emphasized as the most necessary knowledge in the competence of preparing PISA exam-style questions. It was identified that pre-service science teachers' approaches towards using PISA exam questions and PISA -like questions in their classes were higher than those of teachers, and the rates of the approach of using these questions logically, reasonably and appropriately in lessons were higher in pre-service teachers than in teachers. It has been revealed that both groups think that PISA questions are not fully appropriate or compatible with the logic considered in the preparation of existing materials, programs and educational tools used in education and that the use of PISA exam-style questions is encouraged to a small extent. In addition, it was found that the ratio of teachers' and pre-service teachers' content knowledge and metacognitive knowledge levels in the context of PISA exam questions were close to each other, teachers were better in pedagogical knowledge and pedagogical content knowledge than pre-service teachers, and both groups showed high skills in solving the selected PISA exam questions correctly to a large extent.