Öğretmenlerin örgütsel sessizlik ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişki ve bazı değişkenlere göre incelenmesi
The relationship between organizational silence and professional burns of teachers and evaluation of some variables
Yazar: PELİN TURAÇ ERGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLHAN AKAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin örgütsel sessizlik yaşama düzeyleri ile mesleki tükenmişlik düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi ve öğretmenlerin örgütsel sessizlik yaşama düzeyleri ile mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. İlişkisel tarama modelinde desenlenen araştırmaya, Ankara ilinin Gölbaşı, Yenimahalle ve Sincan ilçelerinde görev yapan 484 öğretmen katılmıştır. Araştırma verileri, Örgütsel Sessizlik Ölçeği (Daşcı ve Cemaloğlu, 2016) ve Maslach Tükenmişlik Envanteri- Eğitimci Formu (İnce ve Şahin, 2015) aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 20.0 paket programdan faydalanılmıştır. Araştırmanın veri analizi sürecinde, öncelikle veri setinin normal dağılım gösterip göstermediği değerlendirilmiştir. Verilerin normallik değerlendirmesinde Kolmogorov Smirnov testi ile Skewness (Çarpıklık) ve Kurtosis (Basıklık) değerleri incelenmiştir. Veriler normal dağılım gösterdiği için, Bağımsız Gruplar t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Korelâsyon Katsayısı kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeylerine ilişkin bulgular incelendiğinde, araştırmaya katılan öğretmenlerin az düzeyde örgütsel sessizlik davranışı sergiledikleri belirlenmiştir. Öğretmenler en fazla meslektaşlar ve yönetsel boyutta en az ise örgüt kültürü ve bireysel boyutta örgütsel sessizlik yaşamaktadır. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik davranışını en fazla; okul müdürleriyle rahatça iletişim kurma, okuldaki sorunlar hakkında konuşsalar da bir şeylerin değişmeyeceğini düşünme, sosyal medyada yaptıkları paylaşımların kendileri hakkında kullanılabileceği korkusu ve okuldaki sorunlarla ilgili herkesle rahatça konuşma konularında sergiledikleri saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri; cinsiyete göre meslektaşlar alt boyutunda, yaşa göre örgüt kültürü alt boyutunda, kıdeme göre meslektaşlar alt boyutunda ve medeni duruma göre örgüt kültürü
vi
alt boyutunda anlamlı farklılık göstermektedir. Buna karşın öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri branş değişkenine göre anlamlı farklılık sergilememektedir. Öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerine ilişkin bulgular analiz edildiğinde, araştırmaya katılan öğretmenlerin az düzeyde mesleki tükenmişlik yaşamaktadır. Öğretmenler mesleki tükenmişliği en fazla kişisel başarı boyutunda göstermektedir. Bunu sırasıyla duygusal tükenme ve duyarsızlaşma boyutları takip etmektedir. Öğretmenlerin mesleki tükenmişliği en fazla; öğretmenlikte iş yükümün çok fazla olduğunu hissetme, öğretmenliğin beni duygusal olarak katılaştırdığını düşünme ve bir öğretmen olarak öğrencilerin yaşamlarını olumlu bir şekilde etkilediğini hissetme konularında yaşadıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri; cinsiyete göre kişisel başarı alt boyutunda, yaşa göre tüm alt boyutlarda, kıdeme göre duygusal tükenme ve kişisel başarı alt boyutlarında, medeni duruma göre duygusal tükenme ve kişisel başarı alt boyutlarında ve branş değişkenine göre duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutlarında anlamlı farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri ile mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkiye yönelik bulgular değerlendirildiğinde, araştırmaya katılan öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri ile mesleki tükenmişlikleri arasında alt boyutlara göre değişmekle birlikte genel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri arttıkça mesleki tükenmişlikleri de artmaktadır. Yalnızca öğretmenlerin örgüt kültürü ve meslektaşlar boyutunda yaşadıkları örgütsel sersizlik arttıkça kişisel başarı boyutundaki mesleki tükenmişlikleri azalmaktadır. Yapılan bu araştırmada sonuç olarak, araştırmaya katlan öğretmenlerin az düzeyde örgütsel sessizlik ve mesleki tükenmişlik yaşadıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel sessizliklerinin cinsiyet, yaş, kıdem ve medeni durum değişkenlerine göre farklılık gösterdiği belirlenirken; öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin cinsiyet, yaş, kıdem, medeni durum ve branş değişkenlerine göre farklılık sergilediği saptanmıştır. Bunun yanı sıra, öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri ile mesleki tükenmişlikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to examine teachers 'levels of organizational silence and professional burnout levels according to different variables and to determine the relationship between teachers' levels of organizational silence and their professional burnout. 484 teachers working in Gölbaşı, Yenimahalle and Sincan districts of Ankara participated in the study designed in relational screening model. The research data were obtained through the Organizational Silence Scale (Daşcı ve Cemaloğlu, 2016) and the Professional Burnout Inventory-Educator Form (İnce ve Şahin, 2015). SPSS 20.0 package program was used in the analysis of the data. During the data analysis process of the research, it was first evaluated whether the data set showed normal distribution. In the normality assessment of the data, Skewness and Kurtosis values were examined with the Kolmogorov Smirnov test. Independent Groups t-Test, One-Way Variance Analysis (ANOVA) and Pearson Correlation Coefficient were used because the data showed normal distribution. When the findings related to the organizational silence levels of the teachers were examined, it was determined that the teachers participating in the study exhibited a low level of organizational silence behavior. Teachers experience the highest level of colleagues and organizational culture, and organizational silence in the individual dimension. Organizational silence behavior of teachers is the most; it has been determined that they can easily communicate with school principals, think that things will not change even if they talk about the problems at school, fear that their posts on social media can be used about them, and talk comfortably with everyone about school problems. Organizational silences of teachers; there is a significant difference in the sub-dimension of colleagues according to gender, in the organizational culture sub-dimension by age, in the
viii
sub-dimensions of colleagues according to seniority and in the organizational culture sub-dimension according to marital status. On the other hand, the organizational silences of teachers do not differ significantly according to the branch variable. When the findings regarding the professional burnout of the teachers are analyzed, the teachers participating in the research experience a low level of professional burnout. Teachers show professional burnout in the most personal success dimension. This is followed by emotional exhaustion and depersonalization, respectively. The professional burnout of teachers is the most; it has been determined that they feel that I have a lot of workload in teaching, to think that teaching has hardened me emotionally and to feel that students as a teacher positively affect their lives. Professional burnout of teachers; there is a significant difference in personal achievement sub-dimension by gender, in all sub-dimensions by age, in emotional exhaustion and personal achievement sub-dimensions according to seniority, in emotional exhaustion and personal achievement sub-dimensions according to marital status and in emotional exhaustion and depersonalization sub-dimensions according to branch variable. When the findings regarding the relationship between teachers' organizational silence and professional burnout are evaluated, there is a positive and generally positive relationship between the organizational silences and professional burnout of the teachers participating in the research, depending on the sub-dimensions. As the organizational silence of teachers increases, their professional burnout also increases. Professional organizational burnout in personal success dimension decreases as the organizational disorganization experienced only by teachers in organizational culture and colleagues. As a result of this research, it was found that the teachers who participated in the research experienced a low level of organizational silence and professional burnout. While it is determined that the organizational silence of teachers varies according to gender, age, seniority and marital status variables; it was determined that professional burnout of teachers differed according to gender, age, seniority, marital status and branch variables. In addition, it has been revealed that there is a significant relationship between teachers' organizational silences and professional burnout.