2010 sonrası Türk sinemasında yönetmen odaklı filmlerde zaman-mekân-hareket kavramlarının incelenmesi
An analysis of time-space-movement concepts in director centred films in Turkish cinema after 2010s
Yazar: ALPER ERÇETİNGÖZ
Danışman: PROF. DR. LALE KABADAYI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Hareket = Motion ; Mekan = Space ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sanat sineması = Art cinema ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yönetmen = Director ; Zaman = Time

Özet:
Bu çalışma mevcut gerçekliğin film araçları ile estetize edilerek sinemaya özgü bir biçimde yeniden yaratıldığını göz önünde bulundurmakta ve yaratım sürecindeki etkisini ön plana çıkararak yönetmenin konumunu sinemasal gerçeklik kavramı etrafında tartışmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, gündelik hayatta olduğu gibi sinemada da gerçekliği meydana getiren üç temel unsur olan zaman-mekân-hareket kavramlarına ilişkin tanımlara ve kuramsal yaklaşımlara değinilmektedir. Kavramların felsefe tarihi içindeki gelişiminin açıklandığı bu bölümde, felsefe ve sinema arasında ilişki kurulmakta ve sinemanın bir 'zaman sanatı' olduğunu iddia eden Fransız filozof Gilles Deleuze'ün düşünceleri irdelenmektedir. Bununla birlikte, çalışmanın konusunu oluşturan kavramlar, farklı sinema kuramları açısından da ele alınmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde, sinemada 'yönetmen odaklı' yaklaşımlara ilişkin tanımlara yer verilerek, yönetmenin 'sanatçı' ya da 'yaratıcı' olarak kabul edildiği tek kuramsal yaklaşım olan auteur düşünce tartışılmaktadır. Sinemanın mevcut gerçekliği film araçları ile yeniden yarattığını ve benzerlik derecesi ne olursa olsun bu gerçekliğin sinemaya özgü olduğunu ifade eden sinemasal gerçeklik kavramı, auteur kuramıyla ilişkili olarak irdelenmektedir. Bu bağlamda, zaman-mekân-hareket gibi film evrenini oluşturan temel unsurların senaryo, çekim ve kurgu gibi yaratıcı süreçlerde yönetmen tarafından nasıl biçimlendirildiği araştırılmaktadır. Bu bölümde Türk sinema tarihine ilişkin yönetmen odaklı bir değerlendirme yapılması da amaçlanmaktadır. Üçüncü bölümde ise, 2010 sonrası Türk sinemasında senaryo, çekim ve kurgu aşamalarında doğrudan yer aldığı tespit edilen Pelin Esmer, Nuri Bilge Ceylan, Reha Erdem, Zeki Demirkubuz ve Semih Kaplanoğlu'ndan oluşan beş yönetmenin son filmleri olan İşe Yarar Bir Şey (2017), Ahlat Ağacı (2018), Koca Dünya (2016), Kor (2016) ve Buğday (2017) zaman-mekan-hareket unsurları çerçevesinde irdelenmektedir.

Abstract:
This study considers that the current reality is aesthetically reconstructed in a cinema-specific way and discusses the director's position around the concept of cinematic reality by emphasizing its impact on the creative process. In the first part of the study, the definitions and theoretical approaches related to the concepts of time-space-movement, which are three basic elements that make up reality in cinema as in daily life, are mentioned. In this section where the development of concepts in the history of philosophy is explained, the relationship between philosophy and cinema is established and the thoughts of French philosopher Gilles Deleuze, who claims that cinema is a time art, is examined. However, the concepts that are the subject of the study are also discussed in terms of different cinema theories. In the second part of the study, definitions of director-oriented approaches in cinema are discussed and auteur thought, the only theoretical approach in which the director is accepted as an artist or a creator, is discussed. The concept of cinematic reality, which states that cinema recreates current reality with film tools and that this reality is unique to cinema regardless of degree of similarity, is examined in relation to auteur theory. In this context, how the basic elements of the film universe such as time-space-movement is shaped by the director in creative processes such as screenplay, shooting and editing is being investigated. This section also aims to make a director-oriented assessment of Turkish cinema history. In the third part, Pelin Esmer, Nuri Bilge Ceylan, Reha Erdem, Zeki Demirkubuz and Semih Kaplanoğlu, who were found to be directly involved in the screenplay, filming and editing stages of Turkish cinema after 2010, are the latest films of İşe Yarar Bir Şey (2017), Ahlat Ağacı (2018), Koca Dünya (2016), Kor (2016) and Buğday (2017) are examined within the framework of time-space-movement elements.