Metabolik sendromlu bireylerin akdeniz diyeti uyumu ve beslenme bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of mediterranean diet adherence and nutritional knowledge levels in individuals with metabolic syndrome
Yazar: TUĞBANUR SELÇUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE NUR ÇÖL ÇETİNKAYA
İstanbul Atlas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome

Özet:
Metabolik sendrom; tip 2 diyabet, kanser, kalp-damar hastalıkları, gibi birçok hastalığın 
prognozunu etkileyen bir risk faktörüdür. Uluslararası rehberlerde yer edinmiş olan Akdeniz diyeti; 
içeriğinde yer alan zeytinyağı, sebzeler, taze meyveler, yağlı tohumlar, balık, omega-3 yağ asitleri, 
polifenoller, fitosteroller dolayısıyla antioksidan ve antiinflamatuvar özelliklere sahiptir. 
Yetişkinlerde Akdeniz diyetine yüksek bağlılık, metabolik sendrom riskinin daha düşük olmasıyla 
ilişkilendirilmiş ve tüm bileşenleri üzerinde olumlu etki gösterdiği belirtilmiştir.
Bu çalışmanın metabolik sendroma sahip bireylerin Akdeniz diyeti uyumu ve beslenme bilgi 
düzeylerinin değerlendirilmesini içerir. Çalışmaya Avrupa Şafak Hastanesi polikliniklerine 
01.12.2022-31.01.2023 tarihleri arasında başvuran, NCEP ATP-III kriterlerine göre metabolik 
sendrom tanısı almış, 18-65 yaş arasındaki gönüllü 105 hasta dahil edilmiştir. Hastaların genel 
özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktivite durumlarını belirlemek amacı ile yüz yüze 
görüşme metoduyla anket formu uygulanmıştır. Bireylerin Akdeniz diyetine uyumları, Akdeniz 
Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS) ile, beslenme bilgi düzeyleri ise yetişkinler için beslenme bilgi 
düzeyi ölçeği (YETBİD) ile değerlendirilmiştir. Fiziksel aktivite düzeylerini belirlemek amacıyla 
Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ-SF) kısa formu uygulanmıştır. Bireylerin antropometrik 
ölçümleri Inbody 120 cihazı ile gerçekleştirilmiştir. 
Hastalar Akdeniz diyeti bağlılık ölçeği puanlarına göre %93.3'ü düşük uyum, %2.9'u orta 
uyum, %3.8'i sıkı uyum göstermiştir. Metabolik sendromlu bireylere uygulanan, MEDAS puan 
ortalaması 4.20±2.00 ile bireylerin Akdeniz diyetine düşük uyum gösterdiği saptanmıştır. Cinsiyet, 
yaş, medeni durum, eğitim durumu açısından Akdeniz diyetine uyum puanı ile anlamlı farklılık 
bulunamamıştır (her biri için p>0.05). Hastaların Akdeniz diyeti toplam puanları ''BKİ'' değerine 
göre anlamlı farklılık göstermektedir (p=0.04<0.05).
Bireylerin besin tercihi ile temel beslenme bilgisi arasında pozitif ve zayıf bir ilişki tespit 
edilmiştir (r=0.364, p=0.000<0.05). Bu çalışmada besin tercihi ile eğitim durumu arasında anlamlı 
bir ilişki tespit edilmiştir (p=0.013). Fiziksel aktivite düzeyleri ile besin tercihi ve beslenme bilgi 
düzeyi arasında pozitif zayıf ilişki bulunmuştur.
Sonuç olarak bu çalışma, metabolik sendromlu bireylerin, Akdeniz diyetine uyumlarının 
düşük olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Metabolic syndrome is a risk factor that affects the prognosis of many diseases, such as type 
2 diabetes, cancer, and cardiovascular diseases. The Mediterranean diet, which is well-established in 
international guidelines, contains olive oil, vegetables, fresh fruits, nuts, fish, omega-3 fatty acids, 
polyphenols, and phytosterols, thereby possessing antioxidant and anti-inflammatory properties. 
High adherence to the Mediterranean diet in adults has been associated with a lower risk of metabolic 
syndrome, and it has been shown to have a positive effect on all its components.
This study evaluates the adherence to the Mediterranean diet and the nutritional knowledge 
levels of individuals with metabolic syndrome. The study included 105 voluntary patients aged 18-
65, who were diagnosed with metabolic syndrome according to the NCEP ATP-III criteria and visited 
the outpatient clinics of Avrupa Şafak Hospital 01.12.2022-31.01.2023. A questionnaire was 
administered through face-to-face interviews to determine the general characteristics, dietary habits, 
and physical activity levels of the patients. Adherence to the Mediterranean diet was assessed using 
the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS), and nutritional knowledge levels were evaluated 
with the Nutritional Knowledge Level Scale for Adults. To determine physical activity levels, the 
short form of the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ-SF) was used. Anthropometric 
measurements of the individuals were conducted using the Inbody 120 device.
According to the Mediterranean Diet Adherence Scale scores, 93.3% of the patients 
demonstrated low adherence, 2.9% moderate adherence, and 3.8% high adherence to the 
Mediterranean diet. The average MEDAS score of individuals with metabolic syndrome was 
4.20±2.00, indicating low adherence to the Mediterranean diet. No significant differences were found 
in adherence scores based on gender, age, marital status, or educational level (p>0.05 for each). The 
total scores of patients Mediterranean diet show a significant difference according to their BMI 
values (p=0.04<0.05)."
A positive but weak relationship was found between individuals' food preferences and basic 
nutritional knowledge (r=0.364, p=0.000<0.05). In this study, a significant relationship was 
identified between food preferences and educational status (p=0.013). Additionally, a positive but 
weak relationship was found between physical activity levels and both food preferences and 
nutritional knowledge levels.
In conclusion, this study demonstrates that individuals with metabolic syndrome have low 
adherence to the Mediterranean diet.