Sağlık kurumlarının performanslarının veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi
Evaluation of health institutions performance by data envelopment analysis
Yazar: FARUK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İLHAN KEREM ŞENEL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Hastaneler = Hospitals ; Performans analizi = Performance analysis ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Veri zarflama = Data envelopment

Özet:
Günümüzde, mülkiyetine bakılmaksızın tüm işletmeler kaçınılmaz bir rekabet ortamı içerisinde faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. Bu durum işletmeleri, rekabet gücü elde etmelerini sağlayacak bazı önlemler almaya ve bu yolla maliyetlerini azaltmaya yönlendirmiştir. Bu bağlamda sağlık hizmetleri sunumunda maliyetin önemli bir kısmı komplike vakaların ele alındığı eğitim ve araştırma statüsündeki hastanelerde gerçekleşmektedir. Bu nedenle çalışmada Ankara, İstanbul ve İzmir'de faaliyet gösteren eğitim ve araştırma statüsüne sahip Genel Eğitim Hastaneleri, Üniversite Hastaneleri ve Sağlık Bakanlığı-Üniversite Ortak Hastaneleri değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ele alınan 45 hastanenin görece etkinliklerinin değerlendirilmesinde matematiksel programlama tabanlı Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. VZA ekonometrik çalışmalarda sağlanması gereken güçlü varsayımları gerektirmeyen non-parametrik bir teknik olduğu için tercih edilmiştir. Analizde girdi değişkeni olarak uzman hekim, hemşire, diğer sağlık personeli ve yatak sayısı; çıktı değişkeni olarak ayaktan muayene sayısı, taburcu olan hasta sayısı, yatak doluluk oranı ve ameliyat sayısı belirlenmiştir. Analiz sonucunda 13 hastanenin (%28,89) toplam etkin, 18 hastanenin (%40) teknik etkin ve 14 (%31,11)  hastanenin ise ölçek etkin olduğu saptanmıştır. Ayrıca analizde etkin olmayan hastanelerin atıl değerleri hesaplanmış ve etkinlik hedefleri oluşturulmuştur. Sonuç olarak eğitim ve araştırma statüsüne sahip bu hastanelerde kaynakların genellikle etkin biçimde kullanılamadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Today, regardless of ownership, all businesses operate in an inevitably competitive environment. This has prompted businesses to take some measures to help them gain competitive advantage and thereby reduce their costs. In this context, an important part of healthcare costs materializes in education and research hospitals where relatively more complicated cases are addressed. For this reason, General Education Hospitals, University Hospitals and Ministry of Health-University Partnership Hospitals having education and research hospital status operating in Ankara, Istanbul, and Izmir were taken into consideration. In this study, a mathematical programming based Data Envelopment Analysis (DEA) was used to evaluate the relative efficiency of 45 hospitals. DEA has been preferred since it is a nonparametric technique that does not require strong assumptions that are needed in econometric studies. In this analysis, number of beds, number of specialist physicians, number of nurses and number of other healthcare personnel were chosen as input variables and number of outpatients, number of discharged patients, bed occupancy rate and number of surgical operations were chosen as output variables. The results of the study show that 13 hospitals (%28.89) were total efficient, 18 hospitals (%40) were technical efficient and 14 hospitals (%31.11) were scale efficient. In addition, slack values of inefficient hospitals have been calculated and efficiency targets have been set up. As a result, it has been concluded that resources are generally not efficiently used in these hospitals having education and research status.