Maraş bölgesine Kafkasyalı kavimlerin iskanları (Çerkes-Çeçenler)
Settlements of Caucasian peoples in the Marash region (Circassian-Chechens)
Yazar: RECEP ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA EDİP ÇELİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kafkasya = Caucasus ; Kafkasya göçleri = Caucasian emigrations ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Çerkezler = Circassians ; Çeçen = Chechen ; İskan = Settlement ; İskan politikası = Settlement policy

Özet:
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kafkasya'nın bir bölümüne hâkim olan Rusya, 1829 Edirne Antlaşması neticesinde Kafkasya'yı kontrol altına almıştır. Kafkas halkları bu süreçte Rus yayılmacılığına karşı mücadeleye girişmiştir. Özellikle İmam Şeyh Şamil'in Müridizm hareketi Rus yayılmacılığını bir süre durdurmuştur. Fakat 1859'da İmam Şeyh Şamil'in yenilmesi bölgedeki Rus hâkimiyetini perçinlemiştir. Çarlık Rusya bölgede yaşayan kavimlere politik ve sosyolojik baskı uygulamaya başlamıştır. Kafkas kavimleri; yaşanan bu gelişmeler karşısında tarihi, dini ve sosyal bağlarının olduğu Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kalmışlardır. Kafkasyalı kavimlerin Osmanlı topraklarına yönelik göç hareketleri 1859 yılından başlayarak 1920'li yıllara kadar devam etmiştir. Göçlerin sonucunda binlerce yıldır yaşadıkları anavatanlarını terk eden Kafkasyalı kavimler, Anadolu'nun çeşitli bölgelerine iskân edilmişlerdir. Kafkas göçmenlerinin yerleştirildiği en önemli merkezlerinden biri Adana'ydı. Fakat Adana'nın sıcak ve nemli iklimi Kafkasyalı kavimleri özellikle de Çerkez ve Çeçenleri zorlamıştır. Kafkasya bölgesinde daha yüksek ve soğuk bölgeleri tercih eden bu kavimler, kendilerine uygun olarak gördükleri Maraş bölgesine göç etmişlerdir. Maraş bölgesine yönelik göçler genel olarak 1861-1915 yılları arasında gerçekleştirilmiştir.

Bu çalışmada; Çerkes ve Çeçenlerin Maraş Sancağına bağlı Göksun, Elbistan ve Afşin Kazalarına iskân edilmesi incelenmiştir. Maraş'a yerleşen Çerkez ve Çeçen kavimleri hakkındaki bilgiler; Başbakanlık Osmanlı Arşiv Vesikaları, bölgenin ileri gelenleri ile yapılan röportajlar ve bu röportajlar sırasında temin edilen vatandaşlık alt üst soy bilgileri sayesinde tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Russia took control of a part of the Caucasus with Kücük Kaynarca Treaty dated of 1774 and the Edirne Treaty of 1829 strengthened Russian rule in the region. In this process, the Caucasian peoples struggled against Russian expansionism. In particular, the movement of Müridism, led by Imam Sheikh Shamil, stopped Russian expansionism for a while. But the defeat of Imam Shaykh Shamil in 1859 consolidated the Russian domination in the region. Tsarist Russia started to exert political and sociological pressure on the people living in the region. In the face of these developments, the Caucasian peoples had to migrate to the Ottoman lands where they had historical, religious and social ties. Migration movements of Caucasian peoples to Ottoman lands continued from 1859 until 1920s. The Caucasian tribes who left their homeland as a result of immigration were settled in various regions of Anatolia. One of the most important settlement centers was Adana. But the hot and humid climate of Adana forced the Caucasian tribes, especially Circassian and Chechens. These tribes, who prefer higher and cold regions in the Caucasus, migrated to the Maras region, which they considered appropriate. Migrations to the Maras region were carried out between the years 1861-1915.

In this study; Circassian and Chechens placed in Göksun, Elbistan and Afşin Cazas of Maras were examined. The information about the Circassian and Chechen tribes who settled in Maras was determined by sources such as the Ottoman Archives of the Prime Ministry, the interviews with the elders of the region and pedigree records that was obtained during these interviews.