Endemik Asperula lilaciflora subsp. phrygia(bornm.) schönb.- tem. ve endemik Asperula pestalozzae boiss. (rubıaceae) türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar
The pharmaceutical botanical investigations on the endemic Asperula lilaciflora subsp. phrygia (bornm.) schönb.-tem. and Asperula pestalozzae boiss. (rubiaceae)
Yazar: KADER KAYİŞ
Danışman: PROF. DR. AYLA KAYA
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Asperula = Asperula ; Farmasötik bitkiler = Pharmaceutical plants ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Morfoloji = Morphology ; Palinoloji = Palinology ; Rubiaceae = Rubiaceae

Özet:
Bu çalışmada Rubiaceae familyasına ait Asperula pestalozzae Boiss. endemik türü ve Asperula lilaciflora subsp. phrygia (Bornm.) Schönb.-Tem. endemik alttürü farmasötik botanik yönden araştırılmış, türlerin morfolojik, anatomik, tüy yapısı, palinolojik ve kimyasal (antioksidan aktivite ve toplam fenolik bileşikler) özellikleri ayrıntılı olarak ilk kez ortaya konmuştur. 
Morfolojik çalışmalarda türlerin ayrıntılı deskripsiyonları verilmiş, çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Tüy morfolojisi için SEM'de ayrıntılı inceleme yapılmış, tüylerin vejetatif ve generatif organlardaki yapısı ve dağılımı verilmiştir. Anatomik çalışmalarda kök, gövde ve meyveden enine; yapraktan ise enine ve yüzeysel kesitler alınarak anatomik yapıları aydınlatılmıştır. Polen morfolojisi için SEM'de örneklerin fotoğrafları çekilmiş ve palinolojik özellikleri belirlenmiştir. Kimyasal çalışmalarda türlerin toplam fenolik madde miktarları ve antioksidan özellikleri analiz edilmiştir. Metanol ekstrelerin antioksidan özellikleri, 1,1-difenil-2-pikrilhidrazil radikalini (DPPH•) süpürücü etki tayini ve 2,2'-azino-bis-3-etilbenzotiazolin-6-sülfonik asit radikal katyonu (ABTS•+) süpürücü etki ile belirlenmiştir. Kimyasal sonuçlara göre, Asperula pestalozzae türünün toplam fenolik madde miktarı ve DPPH• süpürücü etkisi Asperula lilaciflora subsp. phrygia'dan daha fazladır. ABTS•+ süpürücü etki ise ekstrelerin konsantrasyonları ile doğru orantılı şekilde artmaktadır.

Abstract:
In this study, Asperula pestalozzae Boiss. endemic species and Asperula lilaciflora subsp. phrygia (Born.) Schönb.-Tem. endemic subspecies in Rubiaceae are investigated in aspects of pharmaceutical botany, morphological, anatomical, trichomes, palynological and chemical (antioxidant activity and total amount of phenolic substance) characteristics of these species presented in the first time detail. 
Morphological studies have given detailed descriptions of the species, supported by drawings and photographs. Detailed examination was made in SEM for trichomes morphology, and the structure and distribution of the trichomes in vegetative and generative organs were given. In anatomic studies, cross-section from the root, stem, seed; transverse and superficial sections from the leaf were taken and anatomical structures were illuminated. In the palynological studies, samples were photographed on SEM and their palynological properties were determined. In chemical studies, total amount of phenolic substance and antioxidant activities of species were analyzed. Antioxidant properties of methanol extracts were investigated by the 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH) free radical scavenging effect and 2,2'-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid radical cation (ABTS•+) scavenging effect. According to chemical results, DPPH• scavenging effect and total phenolic substance amounts of Asperula pestalozzae species is more than Asperula lilaciflora subsp. phrygia. ABTS•+ scavenging effect increases in direct proportionally to the concentration of methanol extracts.