Firdevsī-i Rūmī'nin Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-nāme'si III. cilt: inceleme, transkripsiyonlu metin ve cinaslar sözlüğü
Firdevsī-i Rūmī's Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-Nāme Vol. III: Textual analysis, transcribed text and dictionary of puns
Yazar: SERAP ARSLAN
Danışman: PROF. DR. FATMA BÜYÜKKARCI YILMAZ ; DOÇ. DR. ZEYNEP SABUNCU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Cinas = Pun ; Firdevs-i Rumi = Firdevs-i Rumi ; Hz. Süleyman = Hz. Süleyman ; Mesnevi = Mathnawi ; İntihal = Plagiarism

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, öncelikle Firdevsî-i Rûmî'nin kaynaklarda adı geçen ancak şimdiye kadar ortaya çıkmayan Tecnîsât-ı Süleymân u Belkıs-nâme adlı eserini edebiyat dünyasının günümüz okuruna kazandırmaktır. Çalışma, dört cilt hâlinde, yaklaşık 20.000 beyit uzunluğundaki Tecnîsât-ı Süleymân u Belkıs-nâme'nin üçüncü cildini kapsamaktadır. Tezin ilk bölümünde Tecnîsât'ın III. cildi özelinde şairin hayatı hakkındaki bilgilere değinilmiş ve poetikasına dair çıkarımlarda bulunulmuştur. İkinci bölümde eserin konusu olan Belkıs ve Süleyman'ın aşk hikâyesi özetlenmiş, her bölüm sonunda verilen temsillerden hareketle eserin didaktik yönüne vurgu yapılmış, sosyal ve kültürel hayata dair unsurlara dikkat çekilmiştir. Üçüncü bölümde Tecnîsât'ın III.cildi biçim ve üslüp özellikleri bakımından incelenmiş, mesnevi türünde gazel nazım biçiminin işlevi ve cinas ve tarsî sanatları üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde Tecnîsât'ın III. cildinde Ahmedî, Şeyhî ve Üsküplü Atâ'nın eserlerinden yapılan alıntılar karşılaştırılmış, "Nazire mi, intihal mi? sorusuna cevap aranmıştır. Beşinci bölümde Tecnîsât'ın III. cildinin imla hususiyetleri incelenmiş, nüshalar tanıtılarak metin tespitinde izlenen yöntemler sıralanmıştır. Altıncı bölümde sonuç, yedinci bölümde transkripsiyonlu metin ve sekizinci bölümde metnin anlaşılmasını kolaylaştırmak adına hazırlanan cinaslar sözlüğü yer almaktadır.

Abstract:
The aim of this thesis is to bring the third volume of Firdevsî-i Rûmî's Tecnîsât-ı Süleymân u Belkıs-nâme, which is mentioned in the sources but has not been revealed so far, to today's literary world. The study covers the third volume of Tecnîsât-ı Süleymân u Belkıs-nâme, which is four volumes and approximately 20.000 couplets long. In the first part of the thesis, information about the poet's life in the third volume of Tecnîsât is mentioned and inferences are made about his poetics. In the second chapter, the love story of Belkıs and Solomon, the subject of the work, is summarised, the didactic aspect of the work is emphasised based on the representations given at the end of each chapter, and the elements of social and cultural life are pointed out. In the third chapter, Volume III of Tecnîsât is analysed in terms of form and style, and the function of the ghazal verse form in the masnavi genre and the arts of pun (cinas) and rhymed prose (tarsî) are emphasised. In the fourth chapter, the quotations from the works of Ahmedî, Şeyhî and Üsküplü Atâ in Volume III of Tecnîsât are compared and the question "Nazire or plagiarism?" is answered.  The fifth chapter analyses the orthographic features of Volume III of Tecnîsât, introduces the copies and lists the methods followed in text determination. The sixth chapter contains the conclusion, the seventh chapter the transcribed text and the eighth chapter a glossary of puns prepared to facilitate the understanding of the text.