Yoğun bakım ünitesine yatan hematolojik kanserli hastalarda prokalsitonin düzeyinin enfeksiyon tanısındaki değeri ve mortalite üzerine etkisi
The effect of procalcitonin level on infection diagnosis and mortality in hematologic cancer patients in intensive care unit
Yazar: MUHAMMET MUSTAFA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MELDA TÜRKOĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Enfeksiyon = Infection ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kalsitonin = Calcitonin ; Mortalite = Mortality ; Sepsis = Sepsis ; Teşhis = Diagnosis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitesine (YBÜ) yatan hematolojik kanserli hastalarda klinik sepsis ve enfeksiyon tanısında prokalsitoninin değerini araştırmak ve sepsis tanısında prokalsitonin ve CRP (c-reaktif protein)'yi karşılaştırmaktır.
METOT: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç hastalıkları-Hematoloji YBÜ'ye Ocak 2014 ile Aralık 2017 tarihleri arasında 24 saatten uzun süreli yatan 202 hasta retrospektif olarak klinik ve laboratuvar verileri ile değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Çalışmamıza 202 hasta alınmıştır. Bu hastaların YBÜ'ye en sık yatış sebebi sepsistir. 164 hastaya sepsis tanısı konulmuş olup 117 hastada YBÜ'ye giriş anında alınan kültürlerde mikroorganizma üremesi saptanmıştır. Bu hastalarda en sık kan dolaşım yolu enfeksiyonu (%36,1) ve gram negatif bakteri üremesi (%46,5) görülmüştür. Üreyen mikroorganizmalar sıklık sırasına göre Escherichia coli, Acinetobacter baumannii, Klebsiella spp, Pseudomonas aeruginosa ve Stenotrophomonas maltophilia olmuştur. Klinik sepsisi belirlemede en önemli bağımsız değişkenin YBÜ yatış prokalsitonin seviyesi olduğu tespit edilmiştir (OR=29,935 [6,625-159,299] p<0,001). Sepsis tanısını koymak için çizilen ROC eğrisine göre AUC değeri prokalsitonin zirve değeri için 0,938 (p<0,001), YBÜ'ye yatış prokalsitonin değeri için 0,901 (p<0,001), CRP zirve değeri için 0,840 (p<0,001) ve giriş CRP değeri için 0,795 (p<0,001) olarak tespit edilmiştir. Prokalsitonin düzeyinin gram negatif bakteriler ile gelişen sepsisin tanısı için değerli olduğu tespit edilirken (yatış prokalsitonin için AUC=0.654 p=<0,001, zirve prokalsitonin için AUC=0.760 p=<0,001), gram pozitif ve mantar enfeksiyonları için değerli olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Çalışmaya alınan 202 hastanın 88'i (%43) YBÜ'de ölmüştür. YBÜ yatışı sırasında progrese hastalığın mevcudiyeti, mortaliteyi belirleyen en önemli bağımsız parametre olarak tespit edilmiştir (OR:6,4 CI: 2,0-20,3, p=0,002). Mortaliteyi belirlemede CRP ve prokalsitonin düzeylerinin benzer etkinliği olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla AUC=0,642 p=0,001 ve AUC=0,632 p=0,001). Hematolojik hastalık alt tiplerinin sepsise, mortaliteye ve prokalsitonin seviyelerine istatiksel olarak anlamlı etkisi olmadığı görülmüştür. Ancak hematolojik hastalık durumunun progrese hastalık safhasında veya yanıtsız terminal dönemde olmasının sepsis ve mortalite üzerine etkisi olduğu saptanmıştır (sırasıyla p<0,001 ve p=0,035).
SONUÇ: Hematolojik kanserli hastalarda klinik sepsis tanısında prokalsitonin ve CRP yüksekliği tanıda kullanılabilecek yardımcı tetkiklerdir. Bu tetkikler arasında prokalsitonin düzey, CRP düzeyine göre daha değerli bir tetkik olarak tespit edilmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Hematolojik kanserler, sepsis, prokalsitonin, CRP, mortalite yoğun bakım

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of this study is to investigate the value of procalcitonin in clinical sepsis and infection types in patients with hematologic malignancy in intensive care unit and to compare procalcitonin and CRP in sepsis diagnosis.
METHOD: 202 patients who were hospitalized for 24 hours between January 2014 and December 2017 of Gazi University Medical Faculty Internal Medicine - Hematology Intensive Care Unit (ICU) were evaluated retrospectively with clinical and laboratory data.
FINDINGS: 202 patients were excluded from the study. The most common reason for hospitalization for these patients is sepsis. 164 patients were diagnosed with sepsis and 117 patients were found to have microorganism recurrence in cultures taken at the time of admission to ICU. In these patients, bloodstream infection (36.1%) and gram negative bacterial infection (46.5%) were the most frequent. The breeding microorganisms were Escherichia coli, Acinetobacter baumannii, Klebsiella spp, Pseudomonas aeruginosa and Stenotrophomonas maltophilia according to frequency. The most important independent variable in determining clinical sepsis was found to be the level of ICU hospitalization procalcitonin (OR = 29,935 [6,625-159,299] p <0.001). According to the ROC curve drawn to set the diagnosis of sepsis the peak value of the AUC value procalciton was 0.938 (p <0.001), the value of procalcitonin administered to the ICU was 0.901 (p <0.001), the CRP peak value was 0.840 (p <0.001) and the value of CRP administered to the ICU value was 0.795 (p <0.001). It was found that the procalcitonin level was found to be valuable for the diagnosis of sepsis with gram negative bacteria (AUC = 0.654 p = <0.001 for admission procalcitonin and AUC = 0.760 p = 0.001 for peak procalcitonin) and was not significant for gram positive and fungal infections (p > 0.05). 88 (43%) of the 202 patients who were taken to study died in the ICU. The presence of the progreses disease was determined as the most important independent parameter determining the mortality (OR: 6,4 CI: 2,0-20,3, p = 0,002). CRP and procalcitonin levels were similar in determining mortality (AUC = 0,642 p = 0,001 and AUC = 0,632 p = 0,001, respectively). Hematologic disease subtypes have not been found to have statistically significant effects on sepsis, mortality, and procalcitonin levels. However, hematologic disease status was found to be an effect on sepsis and mortality at the stage of the progreses disease or in the unresponsive terminal period (p <0,001 and p = 0,035, respectively).
RESULT: Procalcitonin and CRP elevation in clinical sepsis in hematologic cancer patients are useful adjuncts in diagnosis. Among these tests, procalcitonin level was found to be a more valuable test than CRP level.
KEYWORDS: Hematologic malignancies, sepsis, procalcitonin, CRP, mortality, intensive care unit