Demokratik tercihlerin belirlenmesinde tüketim vergilerinin rolü: Nitel bir araştırma
The role of consumption taxes in determining democratic preferences: A qualitative research
Yazar: BÜNYAMİN TÜREN
Danışman: DOÇ. DR. UFUK GENCEL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Demokratik değerler = Democratic values ; Demokratik tutum = Democratic attitude ; Tercih = Preference ; Tüketim vergileri = Consumption taxes ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Demokratik yönetimlerde vatandaşlar, seçmen olarak, oy tercihleri ile siyasal karar alma sürecine katılmaktadır. Seçmenlerin tercihlerini belirlerken dikkat ettiği önemli unsurlardan birisi de siyasal aktörlerin belirleyeceği vergi politikalarıdır. Siyasal aktörler de vergileme konusunda seçmen beklentilerini karşılayarak ve hesap verilebilir politikalar üreterek daha fazla oy alabilmek için çalışmalar yapmaktadır. Bu karşılıklı etkileşim az gelişmiş ve gelişmekte olan, genellikle marjinal tüketim eğiliminin yüksek olduğu ülkelerde tüketim üzerinden alına vergi politikalarının belirlenmesinde daha fazla olmaktadır.

Türkiye'de vergi gelirleri hâsılatının içinde tüketim vergilerinin payı gelir ve servet üzerinden alınan vergilere göre daha yüksektir. Çünkü marjinal tüketim eğilimi yüksek olduğu için gelirlerinin önemli bir kısmını harcayan bireylerin ödedikleri tüketim vergilerinin gelirlerine oranı yüksektir. Bu nedenle tüketim üzerinden alınan vergiler özellikle düşük gelirli kişileri görece olarak daha fazla etkilemektedir. Bu etki, seçim dönemlerinde siyasi partiler tarafından seçmenlere sunulan ekonomik politikaların değerlendirilmesi sonucunda seçmen tercihlerini de değiştirebilmektedir. Tüketim vergilerinin seçmenlerin demokratik tercihleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapılan çalışmanın birinci bölümünde araştırma yöntemi olarak betimsel tarama yöntemi kullanılarak tüketim vergileri ve demokrasi kavramları teorik olarak incelenmiş, ikinci bölüm ise nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim şeklinde desenlemiştir. Doğal ortamda, bireylerin olgulara ilişkin bakış açıları, fikir, deneyim ve duyguları ortaya konarak yorumlanmaya çalışılmış ve süreçte genellikle gözlem, görüşme, belge incelemeye yer verilmiştir. Farklı meslek grupları ile yüz yüze görüşmeler yapılarak Türkiye'de yürürlükte bulunan tüketim vergilerinin, ülke yönetimine demokratik anlamdaki etkilerinin ölçülmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Vergilendirme, Tüketim Vergileri.

Abstract:
In democratic administrations, citizens participate in political decision-making with their voting preferences as voters. One of the important factors that voters pay attention to when choosing their preferences is the tax policies determined by political actors. Political actors are also working to meet voter expectations in taxation and to gain more votes by generating accountable policies. This interaction is more common in the development of tax policies, which are underdeveloped and developing, and are generally consumed in countries where the marginal consumption trend is high.

The share of excise tax in the income tax proceeds in Turkey are higher than taxes on income and wealth. Because the marginal consumption tend to be high, individuals who spend a significant portion of their income have a high ratio of the consumption taxes they pay. For this reason, taxes on consumption are more likely to affect relatively low-income people. This effect can change voter preferences as a result of the evaluation of the economic policies offered to voters by political parties during election periods. In order to determine the effects of consumption taxes on the democratic preferences of the voters, in the first part of the study, by using the descriptive screening method, the concepts of consumption taxes and democracy were examined theoretically and the second section was designed as a phenomenology of qualitative research methods. In the natural environment, the perspectives of individuals about the facts, ideas, experiences and emotions were tried to be interpreted and the process of observation, interview and document review were generally included in the process. Various professional groups were interviewed face to face with the excise duties in force in Turkey, aimed to contribute to the management of the country measuring the effects in the democratic sense.

Key Words: Democracy, Taxation, Consumption Taxes.