Acı badem çekirdeğinin soğan sak nematoduna (Ditylenchus dipsaci) karşı nematisidal etkisi
Nematicidal effect of bitter almond seeds against onion bulb nematodes (Ditylenchus dipsaci)
Yazar: EŞREF CAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ TEMİZ ; DOÇ. DR. ELİF YAVUZASLANOĞLU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada acı badem (Prunus amygdalus var. amara) ekstraktının antioksidan kapasitesi ve soğan sak nematoduna (Ditylenchus dipsaci) karşı nematisidal etkinliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Soğan üretiminde ve verimindeki düşüşler önemli ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Genellikle soğan bitkisinde önemli oranda ürün kaybına neden olan etmenler arasında nematodlar bulunmaktadır.  Bilinen ticari nematisidal ürünler ile mücadele etkin bir şekilde yapılmasına rağmen toprakta ve suda ciddi kalıntı bırakmasından dolayı ekolojik olarak sürdürülebilir değildir. Bu yüzden doğal kaynaklı mücadele ürünlerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Acı badem çekirdeğinde bulunan amigdalin maddesinin enzimatik olarak hidrolizi sonucu oluşan hidrojen siyanür canlı hücrelerde toksik etki göstermektedir.
Konvensiyonel (infüzyon) ve gelişmiş ekstraksiyon yöntemi (ultrasonik destekli ekstraksiyon) ile elde edilen acı badem ekstraktında amigdalin miktarı, toplam fenolik ve toplam flavonoid madde, antioksidan kapasite tayini gerçekleştirilmiştir. Ayrıca soğan sak nematoduna (Ditylenchus dipsaci) karşı nematisidal etkinliği araştırılmıştır. Ultrasonik destekli ekstraksiyonda amigdalin miktarı (12,130 mg/kg) infüzyon yöntemine göre (9,740 mg/kg) daha fazla tespit edilmiştir. Toplam fenolik ve flavonoid madde miktarı ultrasonik destekli ekstraksiyonda infüzyon yöntemine göre daha fazladır. DPPH ve ABTS IC50 değerleri de ultrasonik destekli ekstraksiyonda daha düşük çıkarak daha etkin bir sonuç ortaya koymuştur. Acı badem ekstraktlarının in vitro soğan sak nematodu üzerinde en yüksek % 99,4 oranında hareketini durdurduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak ultrasonik destekli ekstraksiyon ile elde edilen ekstraktın antioksidan kapasite ve soğan sak nematoduna karşı daha etkili olduğu görülmüştür. Acı badem ekstraktı, etkin nematisidal etkisiyle nematoddan kaynaklı ürün kayıplarını ve ekonomik zararı azaltmada, verim ve kaliteyi artırmada iyi bir biyolojik ürün olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the antioxidant capacity of bitter almond (Prunus amygdalus var. amara) extract and its nematicidal activity against onion bulb nematode (Ditylenchus dipsaci). Decrease in onion production and yield cause significant economic losses. Generally, nematodes are among the factors that cause significant crop loss in onion plants.  Although known commercial nematicidal products are effective in controlling nematodes, they are not ecologically sustainable because they leave serious residues in soil and water. Therefore, it is important to develop control products from natural resources. Hydrogen cyanide formed as a result of enzymatic hydrolysis of amygdalin in bitter almond kernel has a toxic effect on living cells.
The amount of amygdalin, total phenolic and total flavonoid contents, antioxidant capacity were determined in bitter almond extract that was obtained by conventional (infusion) and advanced extraction method (ultrasound-assisted extraction). In addition, nematicidal activity against onion bulb nematode (Ditylenchus dipsaci) was investigated. The amount of amygdalin in ultrasound-assisted extraction (12,130 mg/kg) was higher than the infusion method (9,740 mg/kg). Total phenolic and flavonoid content found to be higher in ultrasound-assisted extraction compared to infusion method. DPPH and ABTS IC50 values were also lower in ultrasound-assisted extraction, indicating a more effective result. Bitter almond extracts were found to stop the movement of 99.4% of the onion bulb nematode in vitro.
As a result, the extract obtained by ultrasound-assisted extraction was found to be more effective against onion bulb nematode in terms of antioxidant capacity. Bitter almond extract, with its effective nematicidal effect, has shown that it can be a good biological product in reducing crop losses and economic damage caused by nematodes and increasing yield and quality.