Kan kültürlerimizde kalite güvence göstergelerinin irdelenmesi
Examination of quality assurance indicators in our blood cultures
Yazar: AYŞE BAŞTOPÇU
Danışman: PROF. DR. HAKAN USLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Amaç: Çalışmada Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarına gönderilen kan kültürlerinde kalite göstergelerinin izlenmesi ve kültür sonuçlarının retrospektif değerlendirilmesi ile mevcut kalite kriterlerimizi irdeleyerek gerek yazılımsal gerekse kültür alımından raporlanma safhasına kadar olan alanlarda ölçme ve iyileştirmeler yapmak amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Çalışmada 2019 - 2023 tarihleri arasında laboratuvarımıza kabulü yapılan 48.340 kan kültürlerinin cihaza yerleştirilme zamanı, reddedilme ve kontaminasyon oranı, Gram boyama ile son identifikasyon uyum oranı, tek şişe ve iki şişe gönderilen örnek sayısı ve inkübasyon sonrası mikroorganizmaların üreme süreleri, pozitif kan kültürünün kliniğe bildirimi, pozitif-negatif üreme, pozitif sinyal anı ile bildirim anı arasındaki sürelerin takibi, mikroorganizma tanımlaması, antibiyogram yapılması ve sonucun rapor edilmesi aşamaları açısından değerlendirilmiştir. Değerlendirilen verilere göre preanalitik süreçlerde; alınan kan örneklerinin uygun şişelere dağılımı ve bu parametrelerin kan kültürü sonuçlarının doğruluğu üzerindeki etkileri, analitik süreçlerde; kan kültürü testlerinin pozitif sonuç verme oranları, pozitif bir sinyal alındığı an ile bu sonucun bildirilmesi arasındaki ortalama süreler, yalancı pozitiflik/kontaminasyon oranları incelenmiş, Gram boyama sonuçlarının son identifikasyon ile uyum oranı analiz edilmiş, postanalitik süreçlerde ise elde edilen sonuçların klinik kararlar üzerindeki etkileri ve raporlama sürelerinin klinik ihtiyaçları karşılama düzeyi detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
Bulgular: 2019-2023 yılları arasında alınan 48.340 kan kültürünün yalancı pozitiflik/kontaminasyon oranları 5 yıllık süreçte %11.37 ile %14.33 arasında değişmiş ve Sağlık Bakanlığı'nın belirlemiş olduğu %15'in altında olması gereken hedef değeri yakalamıştır. Ayrıca tezimizde Gram boyama ile son identifikasyon uyum oranları ve pozitif sinyal anı ile bildirim anı arasındaki ortalama sürelerin değerlendirilmesine baktığımızda Gram boyama ile son identifikasyon uyum oranları %95.1 değer ile hedef değer olan %95'in üzerinde, pozitif sinyal anı ile bildirim anı arasındaki ortalama sürenin de hedef değer olan 2 saatin altında olması bu üç önemli kalite gösterge hedefinin hastanemizde etkili bir şekilde yönetildiğini göstermektedir. 
Sonuç: Bulgular, pozitif sinyal ile bildirim arasındaki sürelerde ve direkt gram boyama ile son identifikasyon uyum oranlarında belirgin bir uyum olduğunu, kontaminasyon oranının da düşüşe geçmesi hastanenin kalite güvencesini sağlama ve süreçlerdeki iyileştirmeleri takip etme çabalarının olumlu sonuçlar verdiğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kalite güvencesi, kan kültürü, kalite gösterge oranları, kontaminasyon oranları

Abstract:
Aim: The aim of the study was to monitor the quality indicators in blood cultures sent to the Medical Microbiology Laboratory of Atatürk University Faculty of Medicine Hospital and to retrospectively evaluate the culture results and to examine our current quality criteria and to make measurements and improvements both in software and in areas from culture acquisition to the reporting phase.
Material and method: In the study, the placement time of 48,340 blood cultures accepted to our laboratory between 2019 and 2023, the rejection and contamination rate, the final identification compliance rate with Gram staining, the number of samples sent in one bottle and two bottles and the reproduction times of microorganisms after incubation, notification of positive blood culture to the clinic, positive-negative growth, monitoring the time between the positive signal moment and the notification moment, microorganism identification, antibiogram and It was evaluated in terms of the stages of reporting the results. According to the evaluated data, in preanalytical processes; distribution of blood samples taken into appropriate bottles and the effects of these parameters on the accuracy of blood culture results in analytical processes; The positive result rates of blood culture tests, the average time between the moment a positive signal is received and the notification of this result, false positivity/contamination rates were examined, the rate of agreement of Gram stain results with the final identification was analyzed, and in postanalytical processes, the effects of the results obtained on clinical decisions and The extent to which reporting periods meet clinical needs is discussed in detail.
Results: The false positivity/contamination rates of 48,340 blood cultures taken between 2019 and 2023 varied between 11.37% and 14.33% in the 5-year period and reached the target value set by the Ministry of Health, which should be below 15%. In addition, when we look at the evaluation of the final identification compliance rates with Gram staining and the average time between the positive signal moment and the notification moment in our thesis, the final identification compliance rates with Gram staining are 95.1%, above the target value of 95%, and the average time between the positive signal moment and the notification moment is 95.1%. The fact that the target value is below 2 hours shows that these three important quality indicator targets are effectively managed in our hospital.
Conclusion: The findings show that there is a significant harmony in the time between the positive signal and the notification and in the final identification compliance rates with direct gram staining, and the decrease in the contamination rate emphasizes that the hospital's efforts to ensure quality assurance and follow improvements in the processes yield positive results.
Keywords: Blood culture, blood culture indicators, contamination rates, quality assurance.