Kars ili süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan refahının barınak ve yetiştirme şartları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of animal welfare in terms of shelter and breeding conditions in dairy cattle farms in Kars province
Yazar: AYŞE CECO
Danışman: DOÇ. DR. KADİR ÖNK
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Barınaklar = Housing ; Hayvan refahı = Animal welfare ; Kars = Kars ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms

Özet:
Bu araĢtırma, Kars merkez ve ilçelerinde TÜRKVET sistemine kayıtlı, farklı
iki tip iĢletmede 48 adeti kapalı bağlamalı ve 6 adeti ise kapalı serbest dolaĢımlı
olmak üzere toplam 54 adet süt sığırı iĢletmesinde gerçekleĢtirilmiĢtir. Refah
düzeyini belirlemede, ANI 35L /2000 - cattle modeli temel alınarak yapılmıĢtır.
ĠĢletmeler düzeyinde hayvan refahını belirlemede kullanılan kategoriler ve alt
kriterler ayrı ayrı değerlendirilmiĢtir. Ahır tiplerine göre hareket özgürlüğü kategorisi
alt kriterlerden, avlu ya da mera kullanımı (gün/yıl); sosyal etkileĢim kategorisi alt
kriterlerinden, hayvan baĢına alan (m2
/500 kg), gençlerin yönetimi ve avlu ya da
mera kullanımı (gün/yıl); zemin durumu kategorisi alt kriterlerinden, yatma alan
yumuĢaklığı ve yatma alan temizliği; ahır içi iklim koĢulları kategorisi alt
kriterlerinden, açık alan kullanımı ve bakım kategorisi alt kriterlerinden, bölme,
yemlik ve suluk temizliği, teknik ekipman durumu, deri durumu, hayvanların
temizliği ve tırnakların durumunun istatiksel olarak önemli olduğu belirlenmiĢtir
(P<0,05). Kapalı bağlamalı ahır tiplerinde, barınak içi sıcaklık, nem ve sıcaklık nem
indeksi (THI) ortalamaları sırası ile 23,76 0C, %37,83 ve 68,73 tespit edilirken,
kapalı serbest dolaĢımlı ahırlarda aynı sıra ile 22,20 0C, %38,13 ve 66,98 olarak
tespit edilmiĢ ve istatiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiĢtir (P>0.05).
AraĢtırma sonucunda, kapalı bağlamalı ahırların hayvan refahı açısından
%2,1‟nin sınırda uygun, %33,3‟ünün kısmen uygun, %37,5‟inin büyük ölçüde
uygun, %27,1‟inin uygun olduğu belirlenirken, kapalı bağlamalı ahırların
hiçbirisinde uygun olmayan ve çok uygun olan iĢletme belirlenmemiĢtir. Kapalı
serbest dolaĢımlı ahırların %16,7‟sinin uygun ve %83,3‟ünün çok uygun olduğu
belirlenirken, kapalı serbest dolaĢımlı ahırlarda uygun olmayan, sınırda uygun olan,
kısmen uygun, büyük ölçüde uygun iĢletme belirlenmemiĢtir. Kapalı bağlamalı
ahırlarda çalıĢanların %8,3‟ünün süt sığırcılığı ile ilgili eğitim aldıkları, %91,7‟sinin
ise eğitim almadıkları, %4,2‟sinin hayvan refahı ile ilgili eğitim aldığı, %95,8‟inin
ise hayvan refahı ile ilgili eğitim almadıkları belirlenmiĢtir. Kapalı serbest dolaĢımlı
ahırlarda çalıĢanların %83,3‟ünün süt sığırcılığı ile ilgili eğitim aldıkları, %16,7‟sinin
süt sığırcılığı ile eğitim almadıkları belirlenirken, %83,3‟ünün hayvan refahı ile ilgili
eğitim aldıkları,%16,7‟sinin hayvan refahı ile ilgili eğitim almadıkları belirlenmiĢtir.
Anahtar kelimeler: ANI 35/L, Barınak, Hayvan refahı, Süt sığırcılığı, ĠĢletme

Abstract:
This research was conducted in a total of 54 dairy cattle farms in Kars center
and its districts registered in the TÜRKVET system, 48 tether stall of which and 6 of
which are fully indoor enterprises in two different types of enterprises. The ANI
35L/2000 - cattle model was used to determine the welfare level.
According to the barn types, the yards or pasture (day/year) from the
locomotion (freedom of movement) sub-criteria; area per animal (m2
/500 kg) and
management of young and use of yard or pasture (day/year) from the social
interaction sub-criteria; lying area softness and lying area cleanliness from the
flooring condition category sub-criteria; the outdoor from the sub-criteria of the
climatization in the stables, and cleanliness of pens, feeding/drinking areas, technical
condition of equipment, condition of integument, cleanliness of animals and the
condition of the hooves from the sub-criteria of the stockmanshıp category, were
statistically significant (P<0.05). While the averages of tether stall temperatures,
humidity and temperature humidity index (THI) in fully indoor were determined as
23.76 0C, 37.83% and 68.73% respectively, they were 22.20C, 38,13% and 66.98
respectively in closed free circulation barns and no statistically significant difference
was detected (P>0.05).
As a result of the research, in respect to tether stall 2.1% were scarcely
suitable, 33.3% were somewhat suitable, 37.5% were fairly suitable, 27.1% suitable
in terms of animal welfare, tether stall and none of them were not suitable or very
suitable enterprises. While it was determined that 16.7% of the fully indoor
circulation barns are suitable and 83.3% very suitable, the operation that is not
suitable for fully indoor suitable at the border, partially suitable and largely suitable,
has not been determined.Regarding fully indoor barns, while it was determined that
29.6% were somewhat suitable, 33.3% were fairly suitable, 26.9% were suitable and
9.3% were very suitable and none of them were not suitable and scarcely suitable in
terms of welfare in fully indoor barns. The workers in the tether stall received
training 8.3% on dairy cattle, whereas 91.7% did not receive training and 4.2%
received training on animal welfare, 95.8% did not receive training. While 83.3% of
the workers in the fully indoor received training on dairy cattle, 16.7% did not
receive training and 83.3% received training on animal welfare, 16.7% did not
receive training.
Keywords: ANI 35/L, Shelter, Animal welfare, Dairy farming,