Prehipertansif ve hipertansif bireylerin aktivite kısıtlılığı, aktivite performans düzeyi, kinezyofobi, yaşam kalitesi ve öz-etkililik düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of activity restriction, activity performance level, kinesiophobia, quality of life, and self-efficacy levels of prehypertensive and hypertensive individuals
Yazar: YİĞİT EGE GÜNEY
Danışman: PROF. DR. BETÜL TAŞPINAR
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamızda prehipertansif (PHT) ve hipertansif (HT) bireylerin aktivite kısıtlılığı, aktivite performans düzeyi, kinezyofobi, yaşam kalitesi ve öz-etkililik düzeylerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamız yaş aralığı 22-64 yıl olan toplam 109 katılımcı ile gerçekleştirildi.  Tüm katılımcıların demografik ve tanımlayıcı bilgileri oluşturulan forma kaydedildikten sonrakatılımcıların fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-kısa form (UFAA-KF) ile komorbid hastalıkları ise Charlson Komorbidite İndeksi (CKİ) ile değerlendirildi. Aktivite kısıtlılıklarının değerlendirilmesi için Groningen Aktivite Kısıtlılık Skalası (GAKS), aktivite performans düzeyinin değerlendirilmesi için Kanada Aktivite Performans Ölçeği (KAPÖ), kinezyofobinin değerlendirilmesinde Kalp için Tampa Kinezyofobi Derecelendirmesi, yaşam kalitesinin değerlendirilmesi için MacNew Kalp Hastalığı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Anketi, öz-etkililiğin değerlendirilmesinde ise Hipertansiyon Öz-Etkililik Ölçeği kullanıldı. 
Çalışmamızdan elde edilen bulgular incelendiğinde, HT bireylerin aktivite kısıtlılığının PHT bireylere göre daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Kinezyofobi değerlendirmesinde gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamadı ancak her iki grupta da kinezyofobi bulunduğu saptandı. Gruplar arasındaki yaşam kalitesi değerlendirilmesinde ise anlamlı bir fark bulunmadı ancak grup ortalamaları incelendiğinde prehipertansiyon grubu lehine yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu gözlendi. Her iki grubun öz-etkililik ölçeğinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda gruplar arası anlamlı bir fark olduğu (p<0,05), PHT grubunun öz-etkililiklerinin daha yüksek olduğu bulundu. Aktivite performans durumu açısından bakıldığında gruplar arasında anlamlı bir fark vardı (p<0,05) ancak aktivite performans memnuniyet düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Bu çalışmanın sonuçları PHT ve HT bireylerin aktivite kısıtlılığı, aktivite performans düzeyi, kinezyofobi, yaşam kalitesi ve öz-etkililik düzeylerinin olumsuz yönde etkilendiği ve HT bireylerde bu etkilenimlerin daha fazla olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak bu hastaların tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinde tüm bu parametrelerin değerlendirilmesinin risk faktörü ve yaşam tarzı modifikasyonlarının etkili olması açısından yararlı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Prehipertansiyon, hipertansiyon, aktivite kısıtlılığı, okupasyonel performans, kinezyofobi, yaşam kalitesi, öz-etkililik

Abstract:
Our study aimed to compare activity limitations, activity performance levels, kinesiophobia, quality of life, and self-efficacy levels between prehypertensive (PHT) and hypertensive (HT) individuals. The study was conducted with a total of 109 participants aged between 22-64 years. After recording demographic and descriptive information of all participants on the created form, the physical activity level of the participants was evaluated using the International Physical Activity Questionnaire-short form (IPAQ-SF), and comorbidities were assessed using the Charlson Comorbidity Index (CCI). Groningen Activity Restriction Scale (GARS) was used to assess activity limitations, the Canadian Occupational Performance Measure (COPM) was used to evaluate activity performance level, the Tampa Scale for Kinesiophobia for Heart (TSK-H) was used to assess kinesiophobia, the MacNew Heart Disease Health-Related Quality of Life Questionnaire was used to evaluate quality of life, and the Hypertension Self-Efficacy Scale was used to assess self-efficacy.
Upon examining the findings obtained from our study, it was determined that HT individuals had higher activity limitations compared to PHT individuals (p<0.05). There was no significant difference found between the groups in terms of kinesiophobia assessment, but kinesiophobia was observed in both groups. There was also no significant difference found in the assessment of quality of life between the groups, however, when group averages were examined, it was observed that the quality of life was higher in favor of the prehypertension group. According to the results obtained from the self-efficacy scale of both groups, there was a significant difference between the groups (p<0.05), indicating that self-efficacy of the PHT group was higher. When looking at the activity performance status, there was a significant difference between the groups (p<0.05), however, there was no significant difference between the groups in terms of satisfaction level with activity performance. The results of this study have shown that activity limitations, activity performance levels, kinesiophobia, quality of life, and self-efficacy levels are negatively affected in PHT and HT individuals, with greater impact observed in HT individuals. Consequently, it is considered beneficial to evaluate all these parameters during the treatment and rehabilitation processes of these patients for effective risk factor and lifestyle modifications.
Keywords: Prehypertension, hypertension, limitation of activity, occupational performance, kinesiophobia, quality of life, self-efficacy