Eyyûbilerde askerî teşkilat
Military organization in Ayyubids
Yazar: ABDULLAH KUBAT
Danışman: PROF. DR. KAZIM PAYDAŞ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri birlikler = Military units ; Askeri teşkilat = Military organization ; Askeri yapı = Military structure ; Donanma = Navy ; Eyyubiler = Ayyubids ; Eyyubiler Devleti = State of Ayyubids ; Silahlar = Guns ; Tımar = Tımar

Özet:
Eyyûbi Devleti, 1171 yılında Selahaddin Eyyûbi tarafından Mısır'da
kurulmuştur. Kuzey Afrika, Suriye, Yemen, Hicaz, Güneydoğu Anadolu ve Irak'ın
kuzey bölgelerinde hüküm sürmüştür. Bu çalışmamızın konusu Eyyûbi Devleti'nin
askerî teşkilatıdır. Tüm birimleri ile Eyyûbi ordusu ve askerî teşkilatı hakkında bilgi
vermek amaçlanmıştır.
Eyyûbi ordusu ağırlıklı olarak bir kara ordusudur. Memlûk adı verilen, tavâşi
ve karagulam süvariler, askeri teşkilatın ana unsurunu oluşturmaktadır. Bunların
dışında, muhasara birlikleri, piyade ve gönüllü birlikler de bulunmaktadır. Eyyûbi
ordusunun savaş düzeni beşli sisteme göre olup Ortaçağ'daki diğer İslam ve Türk
Devletleri ile benzerlik göstermektedir. Savaşlarda, Turan taktiği kullanmakla
beraber, şartlara göre farklı yöntemler de kullanılmıştır. Eyyûbi ordusunda, muharip
birimleri dışında, ordunun ve askerlerin ihtiyaçlarını karşılamak için, askerî
istihbarat, ordu çarşısı, zerdhane (silahhane), ıstabl (ahır) ordu mehteri, kadıaskerlik,
ordu tabipliği gibi farklı birim ve birlikler de bulunmaktaydı. Askerlerin kullandığı
silahlar, dönemin savaş teknolojisi gereği tüm ordularda yer alan, ok-yay, kılıç,
mızrak, balta, topuz, hançer, mancınık, arrâde, çarh, neft, gibi aletlerdi. Özellikle neft
kullanımında başarı sağlanmıştır.
Ordu ağırlıklı olarak bir kara ordusu olmakla beraber aynı zamanda, savaş ve
nakliye gemilerinden oluşan bir donanmaya da sahipti. Donanmada Fatımîlerin
tecrübesinden faydalanılmıştır. Karada Haçlılara karşı başarılar elde edilirken,
denizlerde, köklü bir denizcilik geçmişine sahip olan düşmana karşı, birkaç başarı
dışında, daimi ve üstün başarılar elde edilememiştir. Tımar sistemini Eyyûbilerde görmek de mümkündür. Ordunun ve askerlerin finansal ihtiyacını karşılamak için
farklı görev ve isimleri olan dîvanlar oluşturulmuştur. Eyyûbi askerî teşkilatı genel
olarak Selçuklu ve Zengîlerin etkisinde kalmıştır. Eyyûbi ordusunda, Türk savaş
kültürünün etkileri görülmekle beraber Arap, Sâsani ve Fâtımîlerin ordu ve askeri
teşkilatının tesirini görmek de mümkündür.

Anahtar Kelimeler: Eyyûbiler, Askerî Teşkilat, Memlûk, Donanma, Tımar Sistemi

Abstract:
The Ayyubids State was established in 1171 by Saladin Ayyubi in Egypt. It
ruled in North Africa, Syria, Yemen, Hejaz, Southeastern Anatolia, and northern
regions of Iraq. The subject of this study is about the military organization of the
Ayyubid State. It is aimed to provide information about the Ayyubi army and
military organization with all its units.
The Ayyubid army is predominantly a land army. Tavaşi and karagulam
cavalries called as Mamluk form the main element of the military organization. Apart
from these, there were also siege troops, infantry, and volunteer troops. The battle
order of the Ayyubi army is according to the fivefold system and shows similarities
with the other Islamic and Turkish States in the Middle Ages. In the wars, while
using the Turan tactic, different methods were used according to the conditions. In
the Ayyubi army, apart from its combat units, there were also different parts such as
military intelligence, army bazaar, zerdhane (armory), istabl (barn), mehter company,
qadisoldier, and military medicine. In all armies due to the war technology of the
period, the weapons were used by the soldiers such as arrow-bow, sword, spear, ax,
knob, dagger, catapult, arrade (small catapult), carh (small crossbow), and neft
(greek fire).
Although the army was predominantly a land army, it also had a navy of war
and transport vessels. The experience of Fatimids was benefited in the Navy. While
success was achieved against the Crusaders on the ground, permanent and superior
achievements were not achieved in the seas against the enemy, which has a long-established maritime history. It is also possible to see the manorial system (timar) in
Ayyubids. In order to meet the financial needs of the army and soldiers, titles with
different duties and names were formed. The Ayyubi military organization was
generally under the influence of the Seljuks and the Zangids. In the Ayyubid army,
although the effects of the Turkish war culture can be seen, it is also possible to see
the influence of the army and military organization of the Arabs, Sasanians, and
Fatimids.

Keywords: Ayyubids, Military Organization, Mamluk, Navy, Manorial System
(Timar System)