Türkiye yerel sorgum (Sorghum bicolor L.) populasyonlarından seçilen hatların tanelerinin besinsel özellikleri yönünden karakterizasyonu
Characterisation of nutrient characteristics of sorghum (Sorghum bicolor L.) grains of selected lines from local populations of Turkey
Yazar: YUSUF MURAT KARDEŞ
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KAPLAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sorgum yüksek sıcaklık, kuraklık, tuz, pH gibi olumsuz şartlara dayanıklılığı yanında, düşük girdili ve yüksek fotosentetik aktiviteye sahip bir C4 bitkisi olması nedeniyle yaygın tarımı yapılan ve dünyanın beşinci önemli tahılıdır. Bu çalışma yerel sorgum hatlarının (50 hat 2 standart) besinsel analizler yönünden karakterizasyonunu yapmak ve ıslah çalışmalarında materyal olarak kullanmak amacıyla yürütülmüştür. Çalışma kapsamında ham protein, ham yağ, ham kül, dirençli, dirençli olmayan ve toplam nişasta, amiloz ve amilopektin içeriği ve fitik asit miktarı incelenmiştir. Hatların besinsel analizleri tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yapılmıştır. Çalışmada incelenen tüm özellikler yönünden hatlar arasındaki fark istatistiksel olarak çok önemli çıkmıştır (P≤0.01).
Elde edilen bulgulara göre, ham protein oranı %6.57-1317, sindirilebilir protein oranı %12.32-85.51, ham kül oranı %0.80-3.69, ham yağ oranı %2.35-5.60, dirençli nişasta oranı %0.37-25.45, dirençli olmayan nişasta oranı %18.69-74.55, toplam nişasta oranı %22.12-74.70, amiloz oranı %5.81-32.80, amilopektin oranı %15.22-64.50, fitik asit oranı %0.03-6.15 ve kondense tanen oranı %0.33-5.36 arasında değişmiştir. Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre mevcut standart çeşitlerden üstün özelliklere sahip birçok hat belirlenmiştir. Tespit edilen hatlar kısa vadede doğrudan çeşit tescili amacıyla değerlendirilebilecek uzun vadede ise farklı amaçlar için oluşturulacak ıslah programlarında ebeveyn olarak kullanılabilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Sorgum, protein, nişasta, fitik asit, tanen

Abstract:
Sorghum is widely distributed in the agriculture and is the world's fifth important grain because it is a C4 plant with low inland and high photosynthetic activity as well as resistance to adverse conditions such as high temperature, drought, salt and pH. This study was conducted in order to characterize local sourced genotypes (50 lines               2 standards) in terms of nutritional analysis and to use them as material in breeding trials. In this study, crude protein, crude fat, crude ash, resistant, non-resistant and total starch, amylose and amylopectin content and phytic acid content were investigated. The nutritional analysis of the lines was performed with three replications according to the randomized block trial design. The difference between the lines in terms of all the characteristics examined in the study was statistically significant (P≤0.01).
Current findings revealed that crude protein varied between 6.57-13.17%, pepsin protein digestibility between 12.32-85.51%, crude ash between 0.80-3.69%, crude oil between 2.35-5.60%, resistant starch between 0.37-25.45%, non-resistant starch between %18.69-74.55, total starch between 22.12-74.70%, amylose between 5.81-32.80%, amylopectin between 15.22-64.50%, phytic acid between 0.03-6.15% and condense tannin between 0.33-5.36%. According to research results many lines with superior characteristics from standard varieties have been identified. The lines identified in this study has a potential to be registered in short run and as a potential to be used as parents in further breeding studies in long run. 

Key Words: Sorghum, protein, starch, phytic acid, tannin