Kapalı ortam hava kirliliği ve çözümleri: kahvehane ve okul durumu
Indoor air pollution and solutions: cafe and school case
Yazar: GÜLCAN DÜZOVALI
Danışman: Y.DOÇ.DR. BAHTİYAR ÖZTÜRK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye'de nüfusun yaklaşık % 64.9'unun kentlerde yaşaması ve kentlerde yaşayaninsanların zamanlarının % 90'ını kapalı ortamlarda geçirmeleri kapalı ortam hava kirliliğininbir sorun olarak ortaya çıkmasına neden olmaktadır.Bu çalışmada, iç ortam hava kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla seçilen bazı okul vekahvehanelerde CO2, CO, PM, ısı ve nem gibi parametreler ölçülmüştür. Okul ve kahvehaneseçiminde, tabakalı örnekleme yöntemi esas alınmış olup yapılan ölçümler kış ve bahardönemi olarak iki ayrı kategoride değerlendirilmiştir. Seçilen ölçüm noktaları arasında, trafikve sanayinin yoğun olduğu Canik Bölgesinde Fatih İlköğretim Okulu ve Salon Köksal, şehirmerkezinden uzakta bulunan İlkadım Bölgesinde Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu veAlucralılar Kültür ve Yardımlaşma Derneği, trafiğin yoğun olduğu Gazi Bölgesinde 23 Nisanİlköğretim Okulu, İstiklal İlköğretim Okulu, Salon Gözde ve Salon Özen, trafiğin seyrek vesanayinin olmadığı Atakum Beldesinde Denizevleri İlköğretim Okulu ve Salon 2000 yeralmıştır.En yüksek CO2 konsantrasyonu (3184 ppm), 18 Ocak 2007 tarihinde 23 Nisan İlköğretimOkulunda öğleden önce 5. derste, en düşük CO2 konsantrasyonu (712 ppm) ise 18 Mayıs 2007tarihinde öğleden sonra 3. derste tespit edilmiştir. Okullar ve kahvehanelerde ölçülen CO2konsantrasyon ortalamaları öngörülen standart değerlerin üzerindedir. En yüksek COkonsantrasyon değeri 20 Ocak 2006 tarihinde Fatih İlköğretim Okulunda 4. derste 2.5 ppmbulunmuştur. Bahar döneminde özellikle Denizevleri İlköğretim Okulunda COkonsantrasyonunun bir çok defa sıfır olduğu tespit edilmiştir. Alucralılar Kültür veYardımlaşma Derneği'nde yapılan ölçümlerde CO konsantrasyon değeri 9 ppm'e kadaryükselmiştir. En yüksek PM10 konsantrasyonu (196 ?g/m3) 17 Ocak 2007 tarihinde 23 Nisanİlköğretim Okulunda öğleden sonra 4. derste tespit edilmiştir. En yüksek sıcaklık değerine(26.9 ºC) 15 Mayıs 2007 tarihinde İstiklal İlköğretim Okulunda 2. derste rastlanılmıştır. Endüşük sıcaklık değeri (18.3 ºC) ise Denizevleri İlköğretim Okulunda tespit edilmiştir. Enyüksek (% 74.2) ve en düşük nem değerleri sırasıyla Salon Köksal'da 16.05.2007'de ve Fatihİlköğretim Okulunda 25.01.2007'de tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Kapalı Ortam Hava Kirliliği, İlköğretim Okulu, Kahvehane

Abstract:
The fact that 64.9% of population inhabits cities and urban population spare over90 % of their time in closed places leads to occurrence of health problems due to indoor airpollution.In this study, some parameters such as CO2, CO, PM, temperature and humidity weredetermined in selected schools and cafes for evaluation of indoor air quality. Stratifiedsampling method was used in selecting of schools and cafés, and measurements wereevaluated in 2 categories, namely winter period and spring period. Among the selectedmeasurement spots are Fatih elementary school and Café Köksal in Canik District which isan industrial area with heavy traffic, Mehmet Akif Ersoy elementary school and AlucralılarCulture and Aid Association in İlkadım District which is far from centrum, 23 NisanElemantary School, İstiklal Elemantary School, Café Gözde and Café Özen in Gazi Districtwith heavy traffic and Denizevleri Elemantary School and Café 2000 in Atakum Districtwhich is a nonindustrial district with light traffic.While the highest CO2 concentration (3184 ppm), was determined in 23 NisanElementary School during 5th lesson in the morning on January 18, 2007, the lowest CO2concentration (712 ppm) was determined in 23 Nisan Elemantary School during the 3rd lessonin the afternoon on May 18, 2007. Average CO2 concentrations determined in schools andcafes were above the standard values. The highest CO concentration was determined as 2.5ppm in Fatih Elemantary School during the 4th lesson on December 20, 2006. During springperiod, CO concentration values were determined as 0 ppm at many times especially inDenizevleri Elemantary School. CO concentration value was increased up to 9 ppm inAlucralılar Culture and Aid Association. The highest PM10 concentration (196 ?g/m3) in 23Nisan Elementary School during the 4th lesson in the afternoon on January 17, 2007. Thehighest temperature (26.9 ºC) was determined in İstiklal Elemantary School during 2nd lessonon May 15, 2007. The lowest temperature (18.3 ºC) was determined in DenizevleriElemantary School. The highest (74.2 %) and the lowest (35.4%) humidities were determinedin Café Köksal on May 16, 2007 and in Fatih Elemantary School on January 25, 2007,respectively.Key Words: İndoor Air Pollution, Elementary School, Café.