Atatürk Baraj Gölü'nde yaşayan Mastacembelus mastacembelus (Banks & Solander, 1794) türünün metrik ve meristik özelliklerinin araştırılması
Investigation of metric and meristic characteristics of Mastacembelus mastacembelus (Banks & Solander, 1794) species distributed in Atatürk dam lake
Yazar: YASEMİN AĞAOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVET ULUTÜRK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED YAŞAR DÖRTBUDAK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Atatürk bBaraj Gölü'ndeki Mastacembelus mastacembelus (Banks & Solander, 1794) türünün metrik ve meristik özellikleri incelenmiştir. 2020-2022 yılları arasında Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan gövde hacmi bakımından dünyada altıncı sırada bulunan ülkemizin en büyük barajı olan Atatürk Baraj Gölü'nde belirlenen 14 farklı istasyonda dikenli yılanbalığı, M. mastacembelus  türüne ait saha çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Dört mevsim olacak şekilde yapılan arazi çalışmalarında IUCN'nin kırmızı liste ölçütlerine göre asgari endişe (LC) kategorisinde yer alan M. mastacembelus türüne ait toplam 47 (37 ♀♀, 10 ♂♂) birey yakalanmıştır. Laboratuvarda gonadları alınarak eşey tayinleri yapılan ve bazı taksonomik karakterlere ait ölçümleri alınan örnekler metrik ve meristik bakımından incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda gonad ağırlığı minimum 0.3 g, maksimum 0.13 g; dorsal uzunluk minimum 28 cm, maksimum 37 cm olarak bulunmuştur. Ayrıca, maksimum total boy uzunluğu 63.2 cm ile dişi bir bireyde görülürken en yüksek standart boy uzunluğu yine dişi bir bireyde 60 cm olarak ölçülmüştür. Çalışma alanında toplanan dikenli yılanbalıklarında dişi ve erkek bireyler arasında önemli ölçüde ağırlık farklılıkları görülmüştür. Dişilerin hemen hemen yarısı (%43.75) 300-400 gr ağırlığında bulunurken, erkeklerin yarısından fazlası (%65) 200-400 gr ağırlığında bulunmuştur. Ancak, diğer karakterler bakımından örneklerin metrik-meristik değerleri arasında anlamlı bir bağlantı kurulamamıştır. Bu veriler M. mastacembelus hakkındaki mevcut bilgilere önemli katkılar sağlayacağı gibi, sucul ekosistemlerden gıda üretiminin en önemli kaynaklardan biri olarak görüldüğü günümüzde Atatürk Baraj Gölü'nde alternatif ürün yetiştiriciliğin arttırılması ve daha aktif, daha kapsamlı koruma programlarının geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
In this study, morphometric and meristic features of Spiny Eel, Mastacembelus mastacembelus (Banks & Solander, 1794) in Atatürk Dam Lake has been investigated. 2020-2022, field studies of the spiny eel, M. mastacembelus, were carried out at 14 different stations determined in Atatürk Dam Lake, the largest dam of our Türkiye, which ranks sixth in the world in terms of body volume located in the Southeastern Anatolia Region of Türkiye. A total of 47 individuals (37 ♀♀, 10 ♂♂) of M. mastacembelus, which is categorized as Least Concern (LC) according to IUCN's red list criteria, were captured during field studies in all seasons. The specimens were examined metrically and meristically by taking their gonads, sex determination and measurements of some taxonomic characters. As a result of the examinations, gonad weight was found to be minimum 0.3g and maximum 0.13g; dorsal length was found to be minimum 28 cm and maximum 37 cm. In addition, the maximum total length was 63.2 cm in a female individual, while the highest standard length was 60 cm in a female individual. Significant weight differences were observed between males and females of the spiny eels collected in the study area. Almost half of the females (43.75%) weighed 300-400 g, while more than half of the males (65%) weighed 200-400 g. However, no significant correlation could be established between the metric-meristic values of the samples in terms of other characters. These data will contribute to the existing knowledge about M. mastacembelus and will contribute to the development of more active and comprehensive conservation programs and to increase alternative crop cultivation in Atatürk Dam Lake, where food production from aquatic ecosystems is considered one of the most important resources.