Girit Adası ekonomisi ve Girit gümrük gelirleri (1838-1913)
Economic structure of crete and custom incomes (1838-1913)
Yazar: UĞUR AVCI
Danışman: PROF. DR. CİHAN ÖZGÜN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma Osmanlı Devleti'nin önemli bir adası olan Girit özelinde, Baltalimanı Ticaret Antlaşması'nın hemen ardından başlayıp, Adanın Osmanlı elinden çıktığı 1913 yılına kadar geçen süreç içerisinde Girit Adası gümrüklerini ticarî potansiyelini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.
Genel olarak gümrük kurumunu çalışmanın zorlukları bulunmakla birlikte bu tez ile Osmanlı Devleti'nin gümrük idaresinin küçük bir parçasını oluşturmayı ve bütünün yorumlanmasına bir katkı sağlamayı hedefledik. Girit'in ticarî hayatı nasıl olduğu; gümrüklerin ürün yelpazesinin ne kadar geniş olduğu; ithalat ve ihracatta hangi ürünlerin bulunduğu ve hangi ülkelerle ticarî ilişkiler kurulduğu gibi sorularla yola çıkılmıştır. Bu süreç içerisinde Girit'in ekonomik yapısı, üretim ve tüketim anlayışlarını, limanların ithalat ve ihracat potansiyellerini belirlemeyi çalışılmış, ayrıca gümrüklerin Girit ekonomisine ve halkına katkısına da değinilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde bulunan belgelerin yanı sıra konsolosluk ve resmî raporlar, seyyahların, görevlilerin, Osmanlı müelliflerinin, istatistiklerin ve gazetelerin aktardıkları bilgiler ile Girit'in 19. yüzyıldaki gümrük kurumu ve sahip olduğu ekonomik potansiyel belirlemeye çalışılmıştır. Böylelikle Girit limanlarına gelen mallar, malları getiren gemilerin menşeileri, ürünlerin değerleri ile 19. yüzyıl boyunca ithalat ve ihracat gelirleri ortaya çıkarılarak Girit gümrüğünün genel bir resmi çizilmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal the commercial potential of the customs of Crete, an important island of the Ottoman Empire, starting immediately after the Baltalimanı Trade Treaty until 1913, when the island left Ottoman hands.
Although there are difficulties in studying the customs institution in general, with this thesis, we aimed to create a small part of the customs administration of the Ottoman Empire and to contribute to the interpretation of the whole. This study starts with questions such as what the commercial life of Crete was like, how wide the product range of the customs was, which products were included in imports and exports, and with which countries commercial relations were established. In this process, the economic structure of Crete, its production and consumption patterns, the import and export potential of the ports, and the contribution of the customs to the Cretan economy and its people are also addressed. In addition to the documents in the Ottoman Archives of Presidency of Republic of Türkiye Directorate of State Archives, consular and official reports, information provided by travelers, officials, Ottoman authors, statistics and newspapers have been used to determine the customs institution and the economic potential of Crete in the 19th century. In this way, a general picture of the Cretan customs is drawn by revealing the goods arriving at the ports of Crete, the origin of the ships bringing the goods, the values of the products, and the import and export revenues throughout the 19th century.