İç hastalıkları hekimleri ve aile hekimlerinde çölyak hastalığı farkındalık düzeyinin belirlenmesi
Determination of celiac disease awareness level in internal medicine physicians and family physicians
Yazar: ZEKİYE NUR AŞIK
Danışman: DOÇ. DR. MİNE ADAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Farkındalık = Awareness ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Giriş: ÇH genetik yatkınlığı olan kişilerde, buğdaydaki glutene ve arpa çavdar yulaf gibi tahıllardaki gluten benzeri diğer tahıl proteinlerine karşı gelişen kalıcı intolerans ile karakterize, ağırlıklı olarak ince barsakları etkileyen gastrointestinal bir hastalıktır. Klasik olarak intestinal semptomların baskın olduğu infant hastalığı olarak bilinmesine karşın serolojik taramanın yaygınlaşıp, kolay ulaşılabilir hale gelmesiyle birlikte gastrointestinal sistem dışında pek çok sistemin etkilendiği, her yaş grubunda görülebilen bir hastalık haline dönüşmüştür. Serolojik taramalarla yapılan toplum bazlı çalışmalarda tahmini ÇH prevalansı ile tanı alan çölyak hasta sayısı arasında ciddi bir boşluk vardır. Bu boşluğun sebebinin belirlenmesi ÇH prevalansını artırmak açısından önem teşkil etmektedir.
Amaç: Bu çalışmada, ÇH semptom, tanı, tedavi ve takibinde İHH ve AH'nin kılavuz önerileri doğrultusunda farkındalığının değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: İstanbul'da aktif olarak görev yapmakta olan İH asistan ve uzman hekimler ile AH olarak görev yapan asistan, uzman ve pratisyen hekimlere iki bölümden oluşan, ilk bölümde katılımcıların sosyodemografik özellikleri, ikinci bölümde ÇH tarama, tanı, tedavi, takibinine ilişkin 25 soruluk anket uygulandı. Sosyodemografik veriler, farkındalık seviyeleri analiz edildi.
    Bulgular: Çalışmaya 201'i (%58,77)  İHH, 141'i (%41,23) AH olarak görev yapmakta olan 341 hekim katılmıştır. Çalışmaya katılan İH ve AH toplam asistan sayısı 219 (%64,04), İH ve AH toplam  uzman sayısı 91 (%26,61), pratisyen AH sayısı 32 (%9,36)'dir. 
Çalışmaya katılan tüm hekimlerin klasik intestinal semptomlara olan farkındalığı %99,4'tü. Bu oran ekstraintestinal semptomlarda %78,6 olarak saptandı. Tarama sorularında İHH görece AH'den daha doğru yanıtlar vermesine karşın her iki grupta doğru cevap verme oranları %50 civarındaydı. ÇH kesin tanısı konusunda hekimlerin %93,57'si intestinal biyopsi konusunda hemfikirdi. Fakat diğer tanısal testler ve histopatolojik değerlendirmeler hakkındaki sorularda İHH'de AH'e göre daha yüksek oranda doğru cevap saptansa da (p<0,05) her iki grupta doğru cevap oranları %60'ın üzerine çıkamadı. Yalnızca  glutensiz diyete yanıt alınmasının ÇH tanısı için yeterli olmadığı hususunda tüm katılımcıların %66'sı hemfikirdi. Fakat ayırıcı tanıya giren diğer durumların değerlendirilmesinde İHH'de AH'den daha fazla oranda doğru cevap alınmasına karşın(p<0,05) her iki gruptaki farkındalık düzeyi düşük değerlerdeydi. Glutensiz diyet içeriği için tüm katılımcıların %91,23'ü doğru cevabı vermesine karşın diyet dışındaki diğer tedavi modaliteleri konusundaki farkındalık %56,43'tü. Diyete uyumun izlenmesi  ve komplikasyonların değerlendirilmesinde İHH AH'ne göre daha fazla doğru cevap verme oranına sahip olmalarına karşın her iki grupta da farkındalık düşük görünmektedir.
Sonuç: Bu çalışma özellikle birinci basamak hekimlerinde olmak üzere her iki meslek grubunda tıbbi ve lisansüstü eğitim programlarında ÇH konusunda bilgi eksikliğinin giderilmesine yönelik eylemler, eğitim seminerleri yapılması gerekliliğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Introduction: CD is a gastrointestinal disease that predominantly affects the small intestine, characterized by persistent intolerance to other gluten-like cereal proteins in cereals such as glutene and barley rye oats in wheat, which develop in individuals with genetic predisposition. Although it is classically known as infant disease with intestinal symptoms, it has become a disease that can be seen in all age groups with serologic screening becoming widespread and easily accessible. There is a significant gap between the estimated prevalence of CD and the number of diagnosed CDs in population-based studies performed with serological screening. Determining the cause of this gap is important to increase the prevalence of CD
Objective: The aim of this study was to evaluate the awareness of Internal Medicine(IM) Doctors  and Familiy Physicians(FP)  in the symptoms, diagnosis, treatment and follow-up of CD according to guidelines.
 Material and Method: The questionnaire which consisted of 25 questions related to diagnosis, treatment and follow-up of CD and sociodemographic characteristics of participants were applied to family physician residents and specialists and  internal medicine residents and  specialists  and general practitioner (GP) who are actively working in Istanbul. Sociodemographic data and awareness levels were analyzed.
              Results: 341 physicians; 201 (58.77%) working as IM and 141 (41.23%) working as FP or GP participated in the study. Among the participant  219 (64.04%) were residents, 91 (26.61%) specialists, and 32 (9.36%) GP.
              The awareness of all physicians participating in the study to classical intestinal symptoms was 99.4%. This rate was 78.6% in extraintestinal symptoms. Although the IM physician gave more accurate answers comparedto FP in the screening questions, the rates of correct answers were around 50% in both groups. 
93.57% of the physicians agreed that intestinal biopsy must be done for definitive diagnosis of CD. Although there was a higher rate of correct answers  in IM group, the correct response rates in both groups did not increase above 60% for other diagnostic tests and histopathological evaluations (p <0.05).  66% of all participants agreed that responding to a gluten-free diet alone was not sufficient for the diagnosis of CD. However, in the evaluation of other conditions that were diagnosed as differential diagnosis, IM physician had more correct answers than FP (p <0.05), but the level of awareness was low in both groups. Although 91.23% of all participants gave the correct answer for gluten-free diet content, awareness of other treatment modalities other than diet was 56.43%. Although IM physician  have a more accurate  response rate in monitoring and compliance with CD, awareness appears to be low in both groups.
           Conclusion: This study shows the need for continuing educational programs and training seminars during medical school and after graduation in both speciality groups especially for primary care physicians in order to increase the knowledge levels about CD.