Covıd-19 pandemisinde alkol bağımlılığı düzeyinin klasik ve Bayesci yaklaşımı ile ölçülmesi
Measuring the level of alcohol addiction in the Covid-19 pandemic with a classical and Bayesian approach
Yazar: SELAHATTİN CANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN POTAS
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Bayes Kestirim Yöntemi = Bayes Estimation Method ; Bayes analizi = Bayes analysis ; COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Tarih boyunca insanlar çeşitli hastalıklarla karşı karşıya kalmışlardır. Karşılaşılan hastalıkların kimi belli bölgelerde yer alan insanları etkilerken kimisi de tek bir bölgede sınırlı kalmayıp küresel boyutlarda etki alanına sahip olmuştur. Pandemi olarak adlandırılan bu durumun insanları yalnızca sağlık yönünde etkilemek ile kalmayıp birçok alanda olumsuz etkiler gösterebilmektedir. Alanyazında pandemi dönemlerinde olumsuz yönde etkilenen bireylerin çeşitli olumsuz davranışlara yönelebildiği belirtilmektedir. Bireylerin eğilim gösterdiği davranışlar içerisinde bağımlılık kavramı ön plana çıkmaktadır. Bu bağlamda araştırmada
salgın sürecinde bireylerin alkol bağımlılığına yönelik eğilimlerinin varlığının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan, 20 yaş ve üzeri 1068 birey oluşturmaktadır. Nicel yöntemin kullanıldığı bu tez çalışmasında çalışmanın amacı doğrultusunda; demografik veri formu, COVID-19 ile ilgili sorular, "Alkol Bağımlılığı
Şiddeti", "Alkol Tüketim Soruları", "Alkol Kullanım Bozukluğu Tanıma Testi (AUDIT)", "COVID-19 Anksiyete Ölçeği (CAS)" ve "Salgınla Başa Çıkma Ölçeği"nden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu, COVID-19 virüsüne yakalanma durumu, COVID-19 nedeniyle bir yakınını kaybetme durumu, COVID-19 için aşı olma, COVID-19 sürecinde uyku bozukluğu, COVID-19 sürecinde uyku bozukluğunun alkol alma üzerine etkisi, COVID-19 döneminde yeme bozukluğu ve COVID-19 öncesi bir günde alkol alma durumları, "Alkol Tüketim Soruları" ve "Alkol Kullanım Bozukluğu Tanıma Testi" verileri incelendiğinde elde edilen sonuçlara göre istatiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir. Ayrıca çalışma kapsamında: alkol bağımlılığı şiddetine etkisi olan değişkenler: "Cinsiyet + Çalışma Durumu + Çalışma Süresi + Covid-19 Hastalığı nedeniyle bir yakınını kaybetme Durumu + Covid-19 öncesinde bir günde ne kadar Alkol Alma Durumu + CAS + Bilişsel Başa Çıkma + Davranışsal Başa Çıkma + AUDIT" olarak hem klasik hem de Bayesci regresyon modellerine dayanarak belirlenmiştir. İlgili alanyazın ışığında bulgular tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Throughout history, people have faced various illness. While some of the diseases encountered affect people in certain regions, some of them are not limited to a single region but have a global impact. This situation, which is called a outbreak, not only affects people in terms of health, but also has negative effects in many areas. As seen in the literature, it is stated that individuals who are negatively affected during pandemic periods can tend to various negative behaviors. The concept of addiction comes to the fore among the behaviors that individuals tend to. In this context, it is aimed to determine the existence of individuals' tendencies towards alcohol addiction during the epidemic process. The sample of the study consists of 1068 individuals aged 20 and over living in Turkey. In line with the aim of the study in this thesis, in which the quantitative method is used; Demographic data form, questions about COVID-19, "Severity of Alcohol Addiction", "Alcohol Consumption Questions", "Alcohol Use Disorder Recognition Test (AUDIT)", "COVID-19 Anxiety Scale (CAS)" and "Coping with Epidemic Scale" were used. As a result of the study, the effect of gender, marital status, employment status, catching the COVID-19 virus, loss of a relative due to COVID-19, being vaccinated for COVID-19, sleep disturbance during the COVID-19 term, and the effect of sleep disturbance on alcohol consumption during the COVID-19 period. A statistically significant difference was determined according to the results obtained from the "Alcohol Consumption Questions" and "Alcohol Use Disorder Recognition Test" data when the eating disorder during the COVID-19 period and the amount of alcohol consumed in a day before COVID-19 were examined. Also within the scope of the study: Variables that have an effect on Alcohol Addiction Severity "Gender + Working Status + Working Time + Loss of a relative due to COVID-19 + How much Alcohol Intake Status in a day before COVID-19 + CAS +
Cognitive Coping + Behavioral Coping + AUDIT" based on both classical and Bayesian regression models. In the light of the relevant literature, the findings were discussed and suggestions were made.