Kadınlarda toplumsal cinsiyete dayalı eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin sağlık davranışlarına etkisi: Yavuz Selim Mahallesi örneği
The effect of education and consultancy services besed socıal gender on women's health behavıour: Samples of Yavuz Selim
Yazar: SELMA DİNÇ KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. ÜMİT SEVİĞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadınlar = Women ; Sağlık danışmanlığı = Health counseling ; Sağlık eğitimi = Health education

Özet:
Araştırma Yavuz Selim Mahallesi'nde yaşayan kadınlarda toplumsal cinsiyete dayalı eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin sağlık davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla, deneysel ve kalitatif olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2010-2011 yılları arasında Şanlıurfa Yavuz Selim Mahallesi'nde yaşayan 40 kadın oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Standartlaştırılmış açık-uçlu görüşme (yarı yapılandırılmış) tekniği ile anket formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları geliştirme II ölçeği ile toplanmıştır. Veriler toplandıktan sonra geliştirilmiş toplumsa cinsiyete dayalı eğitim tamamlanmıştır. Eğitimden sonra değişimler takip etmek amacıyla ev ziyaretleri başlamıştır. 3 ay sonra SYBD-IIÖ tekrar uygulanmış, ev ziyaretleri bitirilmiştir. Veriler SPSS ve NWIVO programında değerlendirilmiştir. Bulgulara göre; kadınların çoğunun eşlerine göre daha genç ve düşük eğitime sahip olduğu saptanmıştır. Kadınların % 80,0'ı kızlara yönelik baskılardan dolayı okula devam edemediklerini ve % 87,5'i tekrar okumak istediklerini ifade etmişlerdir. Kadınların çoğu (% 67,5) ataerkil aileden geldiklerini, aile içi kararları kocalarının verdiğini ifade etmişledir. Kadınların hepsi sağlığı tanımlayamamış, yarısı sağlıklı olmak için ne yapması gerektiğini bilmediğini ifade etmiştir. Kadınların eğitimden sonra SYBD-II ölçeğine göre puan ortalamalarının arttığını ve aradaki istatiksel fark ileri derecede anlamlı bulunmuştur (p<0.01). Bu çalışmada kadının yaşı, eğitim durumu, yaşadığı yer ve aile özellikleri değişmese bile, geliştirilmiş toplumsal cinsiyete dayalı eğitim ve evde izlem ile kadınların sağlık davranışlarında önemli bir değişim yaratılabileceği saptanmıştır. Kadınların ifadelerinde de toplumsal cinsiyete dayalı eğitimden sonra önemli değişimler belirlenmiştir.

Abstract:
This research was made to determine the effect of education and consulting services on married women?s health behaviors living in Yavuz Selim District as qualitative and experimental study. The sample of research was composed of 40 women living in Yavuz Selim District of Şanlıurfa between 2010 -2011. Data of this research were collected using semi - structured interview form with standardized open-ended interview ( semi -structured model) technique and healthy lifestyle behaviors development II scale. After data were collected, women were given social gender based trainings, after two weeks of training, home visits were made to each women for three months to monitor behavior changes. Semi - structured interview form was used during interviews. Three months after the end of visits HLB-II S was applied again. Data were evaluated using SPSS and NWIVO program. According to research results; it was determined that most of the women were younger than their husbands and had lower level of education than them. 80% of the women stated that they did not continue to school because of pressures against girls and 87.5 % of women stated that they wanted to continue to school now. Most of the women (%67.5) stated that their families were male dominant type and domestic decisions were taken by their husbands. All women could not define the meaning of health, half of the women did not know what to do to be healthy. According to HLB-IIS, after trainings , women?s average score increased and statistical difference was significant (p<0.01). In this study, it was determined that planned training based on social gender and monitoring in home can cause significant change in women?s health behaviors even if women?s age, education level, residence and family characteristics remain same. Significant changes were determined in statements of women after the social gender based trainings. As a result, social gender affects the women health adversely and health behaviors change positively by trainings