Aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini etkileyen başarı ve başarısızlık dinamikleri üzerine bir araştırma: Isparta ve Burdur örneği
A research on success and failure dynamics affecting the sustainability of family businesses: the case of Isparta and Burdur
Yazar: ÖMER ÇATAL
Danışman: PROF. DR. ADEM KORKMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Başarı = Success ; Başarısızlık = Failure ; Finansal sürdürülebilirlik = Financial sustainability ; Kamusal başarısızlık = Government failure ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İş başarısı = Work success ; İşletme başarısı = Business success ; İşletme başarısızlıkları = Business failures

Özet:
Aile işletmeleri, milli gelire sağladığı katkı ve oluşturduğu istihdam olanakları ile dünya çapında her ülkede önemini artırmaktadır. Bu nedenle aile işletmelerinin ekonomik performansının yüksek olması ve sürdürülebilirliği tüm dünya ekonomileri için kritik bir rol oynamaktadır. Kuşaktan kuşağa aktarılan bilgi, beceri ve tecrübe ile mülkiyet varlığı sayesinde sürdürülebilirliğini sağlayan aile işletmelerinin kurucusundan itibaren gelecek nesillere devredilme oranları gittikçe azalmaktadır. Bu kapsamda, aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini etkileyen faktörlerin araştırılması önemli bir gereklilik olarak görülmektedir.  

Bahsedilen bu gereklilikten yola çıkarak hazırlanan bu çalışmanın temel amacı, aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini etkiyen başarı ve başarısızlık dinamiklerini ortaya koyarak dinamikler arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını belirlemektir. Bu çalışmada ilk bölümde, aile işletmelerinin temel konu ve kavramları açıklanmıştır. İkinci bölümde, aile işletmelerinde sürdürülebilirliği etkileyen başarı ve başarısızlık faktörleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, üçüncü kuşağa geçmiş başarılı işletmeler ve üçüncü kuşağa geçemeyerek ikinci kuşakta faaliyetini sonlandırmış başarısız işletmelerle sürdürülebilirliği etkileyen başarı ve başarısızlık dinamikleri üzerine yapılan araştırma yer almaktadır. Araştırma nitel bir çalışma olarak tasarlanmış, araştırma modeli olarak karşılaştırmalı örnek olay, araştırma deseni olarak ise iç içe geçmiş çoklu durum deseni seçilmiştir. Bu kapsamda on işletme incelemeye alınmış olup bu işletmelerin yönetimindeki aile üyeleri arasından on dört kişiyle derinlemesine mülakat yapılmıştır. Yapılan araştırmada, aile ve iş sisteminin ayrımı, aile sermayesinin korunması ve yönetimi, kurumsallaşma ile yenilik ve inovasyon sürdürülebilirlik için en önemli dinamikler olarak tespit edilmiştir.

Elde edilen bulgular çerçevesinde hem bu alanda yapılacak çalışmalar için yol göstermeye yönelik hem de aile işletmeleri sahip ve yöneticilerine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Family businesses increase their significance in every country around the world with their contribution to national income and employment opportunities. High economic performance and sustainability of family businesses play a critical role in all world economies for this reason. Family businesses ensure their sustainability through the existence of ownership thanks to knowledge, skills and experience transferred from generation to generation. The rates of handing over family businesses to future generations from the founder decrease day by day. In this context, researching factors that affect the sustainability of family businesses should be considered as a vital requirement. 
 
The main purpose of this research, which has been prepared based on this requirement, is to determine whether there is a meaningful relationship between dynamics by revealing the success and failure dynamics that affect the sustainability of family businesses. In the first section of this research, the basic issues and concepts of family businesses are explained. In the second section, success and failure factors that affect sustainability in family businesses are analyzed in detail. In the third section, there is research on success and failure dynamics which affect the sustainability of successful businesses that passed to the third generation and failed businesses that ended their operations in the second generation and failed to pass to the third generation. The research was designed as a qualitative study, the comparative case study was chosen as the research model and the embedded multiple case pattern was chosen as the research design. In this context, ten enterprises were analyzed, and in-depth interviews were conducted with fourteen family members under the management of these enterprises. In the research, the separation of family and business system, protection and management of family capital, institutionalization and modernity and innovation were determined as the most essential dynamics for sustainability.

Recommendations have been made both to guide the studies to be done in this field and to the owners and managers of family businesses within the framework of the findings.