Erken Cumhuriyet Dönemi mizah basınında kadın modernleşmesinin tasviri
The depiction of the women's modernization in the humor press of the Early Republican Period
Yazar: SÜMEYRA ZEYNEP ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ERKAN TURAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Kadınlar = Women ; Mizah = Humour ; Mizah dergisi = Mizah journal ; Mizah gazetesi = Mizah newspaper ; Modernleşme = Modernization ; Sosyal tarih = Social history ; Tasvir = Description ; Türk basını = Turkish press ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
Erken Cumhuriyet Dönemi'nde Osmanlı Devleti, Batı etkisi ile hızlı bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu süreçte basın da oldukça önemli yer tutmaktadır. Bilhassa çalışmanın konusunu oluşturan mizah yayınlarında, toplumsal dönüşüm üzerinden Türk kadınlarına eleştiriler getirilmiş, dönüşümün niteliği sorgulanmıştır. Toplumun her tabakasına hitap eden mizah basınında, medeniyet tasavvurundan söz edilirken, kadınların modernleşmesine cinsiyetçi bir yaklaşım sergilenmiştir. Bu kapsamda çalışmanın birincil kaynakları olan mizah neşriyatı ikinci el kaynaklarla analiz edilmiştir. Karikatürler üzerinden yürütülen bu çalışma, toplumsal değişimin yönünün ve niteliğinin nasıl olması gerektiğine dair ortaya konulmak istenilen algıyı kadın karikatürleri üzerinden deşifre etmeyi amaçlamaktadır. Osmanlı son döneminde kadınların giyim kültürlerinin değişimi, siyasal ve hukuksal reformlardan paylarını alabilmek için seslerini yükseltmeleri gibi mizah basınının eleştirilerine konu olmuştur. Kısaca, inceleme nesnemiz olan karikatürler, dönemin kadın algısını şekillendirmede belirleyici bir rol oynamıştır. Çağdaş Türk kadınının anlam dünyasının temellerinin nasıl atıldığını incelemiş olmanın, hâlihazırdaki toplumsal cinsiyet tartışmalarına bir arka plan veya mana kazandırması bakımından önemli olduğunu düşünüyoruz.

Abstract:
In the Early Republican Period, the Ottoman Empire entered a rapid transformation process with the influence of the West. The press also plays an important role in this process. Especially in humor publications, which are the subject of the study, Turkish women have been criticized over social transformation and the nature of the transformation has been questioned. While talking about the idea of civilization in the humor press, which appeals to every layer of society, a sexist approach to the modernization of women was displayed. In this context, humor publications, which are the primary sources of the study, were analyzed with second-hand sources. This study, which is carried out through cartoons, aims to decipher the desired perception of how the direction and quality of social change should be through women's cartoons. In the last period of the Ottoman Empire, women's clothing culture changed and they raised their voices in order to get their share of political and legal reforms. In short, the cartoons, our object of study, were decisive in shaping the perception of women of the period. We think that examining how the foundations of the contemporary Turkish woman's world of meaning are laid is important in terms of giving a background or meaning to the current gender debates.