Uzak alan deprem kayıtlarından Trabzon (TBZ) deprem istasyonunun altındaki litosfer yapısının belirlenmesi
Determination of lithospheric structure beneath station TBZ by use of teleseismic earthquake recordings
Yazar: MURAT ERDURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZCAN ÇAKIR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Anizotropi = Anisotropy ; Deprem = Earthquake ; Litosfer = Lithospher ; Ters çözüm = Inversion ; Trabzon = Trabzon

Özet:
ÖZET Alıcı fonksiyon analiz yöntemi kullanılarak Trabzon (TBZ) sismik istasyonunun altındaki kabuk ve üst Manto yapısı belirlenmiştir. Veri olarak 1996 - 1998 yıllan arasında TBZ sismik istasyonunda kaydedilen geniş-bandlı telesismik üç bileşen sayısal 39 deprem kaydı kullanılmıştır. Seçilen 39 depremin radyal ve tanjansiyel alıcı fonksiyon bileşenleri hesaplanmış ve radyal alıcı fonksiyon bileşenlerine ters çözüm yöntemi uygulanmıştır. TBZ sismik istasyonunun, kuzeyinde okyanusal kabuk ve güneyinde ise kıtasal kabuk yer almaktadır. Bundan dolayı kuzeyden güneye doğru bir kabuksal kalınlaşma söz konusudur. Tanjansiyel bileşenlerdeki varışlar yanal hız değişimlerine duyarlı olduğu için kabuksal hız süreksizliklerinin eğimi hakında bilgi vermektedir. Farklı geri-azimut düzlemlerinden gelen depremlerin tanjansiyel alıcı fonksiyon bileşenlerindeki doğrudan gelen P ve Ps dönüşüm dalga fazlan incelenmiştir. Birbirine göre zıt kadranlarda olan deprem kayıtlarının tanjansiyel alıcı fonksiyon bileşenleri incelendiğinde polaritelerinin birbirine göre ters yönelim gösterdiği görülmüştür. Bunun sonucunda istasyon altında eğimli bir yapının var olduğu ve yönünün ise yaklaşık güney batıya doğru olduğu saptanmıştır. Radyal alıcı fonksiyonlann ters çözümü sonucunda elde edilen S dalgası hız yapılannda 0 - 10 km derinlikleri arasında hızın ani bir artış gösterdiği görülmüştür. 20 - 35 km derinlikleri civarında ise yaklaşık 3.5 km/sn hızında düşük hızlı bir bölgenin varlığı belirlenmiştir. Tanjansiyel alıcı fonksiyon bileşenlerinde görülen düzensizlikler yeraltı anizotropisinin varlığına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Alıcı fonksiyon, Geniş-band, Telesismik, Ters çözüm, Ps dönüşümü, Anizotropi. IV

Abstract:
SUMMARY Determination of Lithospheric Structure beneath Station TBZ by Use of Teleseismic Earthquake Recordings Lithosphere structure beneath the seismic station Trabzon (TBZ) is determined by the least - squared inversion of observed radial receiver functions. The data are three component broad-band digital earthquake recordings and spans the time interval from 1996 to 1998. Among them 39 events had the required level of signal to noise ratio. From three component recordings it is possible to calculate radial and tangential receiver functions. Inversion technique is applied to radial receiver functions to acquire the elastic parameters beneath the station. To the south of station crustal structure is continental and it is oceanic in the north. Because of this nature, there is a crustal thickening from north to south. Tangential receiver functions are much affected by horizontal velocity heterogenities and thus illustrate the dipping structure in case of such occurrence. P and P -to- S (Ps) converted waves in the tangential receiver functions are indicative of dipping structures when they are particularly compared to each other at varying back-azimuths. Here, tangential receiver functions show structural dipping towards approximately southwest. Inversion of radial receiver functions reveal a sudden velocity increase in the first 10 km depth. A low velocity zone of 3.5 km/sec. occurs at depths of 20 - 35 km. Anisotropic wave propagation is present under this station and this is indicated in tangential receiver functions. Key Words: Receiver Function, Broad-band, Teleseismic, Inversion, P to S Conversion, Anizotropic.