Proton pompası inhibitörü reçetelerinin polifarmasi ve potansiyel ilaç-ilaç etkileşimi yönünden retrospektif olarak değerlendirilmesi /
Yazar: PELİN REZZAN UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ÖZBEY
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Kullanımı giderek artan proton pompası inhibitörleri (PPİ'ler), hem ruhsatlı hem de ruhsatsız endikasyonlar için reçete edilmektedir. PPİ'lerin reçetelenmelerinin artması nedeniyle, PPİ'ler ile eş zamanlı kullanılan ilaçların olası ilaç etkileşim riski artmıştır. Mevcut tez çalışması, PPİ'lerin ilaç-ilaç etkileşim potansiyelleri ile polifarmasi oranlarını belirlemeyi amaçlamıştır.
Yöntem: Bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi veri tabanından PPİ reçete verilerinin retrospektif bir analizidir. PPİ'leri içeren reçeteler seçilmiştir (2014-2019). Potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerini (İİE) belirlemek için Lexicomp® Online™ kullanılmıştır.
Bulgular: Toplam 208.641 reçete değerlendirildi. 2014 yılında 18.025 olan PPİ reçete sayısının, 2019 yılında 45.566'ya yükseldiği görüldü. Beş ve üzeri ilaç içeren PPİ reçetesi yazma oranı (polifarmasi) %26,8 olarak tespit edildi. En çok reçete edilen PPİ pantoprazol iken, PPİ'lerle en fazla etkileşme potansiyeli olan ilaçların varfarin, klopidogrel ve metotreksat olduğu görülmüştür. 
Sonuç: PPİ reçetelerinin yaklaşık olarak dörtte birinin polifarmasi reçeteleri arasında yer alması, PPİ'lerle İİE potansiyelini ve İİE sonucu gelişebilecek advers reaksiyon risklerini  artırmaktadır. Bu çalışmada araştırılan ilaçlarla ilgili olarak varfarin, klopidogrel ve metotreksatla birlikte PPİ reçete edilirken, İİE potansiyelinin hatırlanması gerektiği söylenebilir. Bu tez çalışmasından elde edilen verilerin, ulusal PPİ reçete verilerini içeren, İİE bağlamında daha fazla ilacın incelendiği geniş kapsamlı çalışmaların sonuçları ile karşılaştırılarak yorumlanması gerekmektedir.  
Anahtar Kelimeler: proton pompa inhibitörü, ilaç-ilaç etkileşimi, polifarmasi

Abstract:
Objective: Proton pump inhibitors (PPIs), increasingly used, are prescribed for both labeled and unlabeled indications. Because of increased prescription, the risk of drug interaction potential with concomitantly used drugs of PPIs has grown. The current thesis study aimed to determine the polypharmacy rates with drug interaction potentials of PPIs. 
Method: This is a retrospective analysis of PPI prescribing data from the Akdeniz University Hospital database. Prescriptions which were included PPIs had been selected (from 2014 to 2019). Lexicomp® Online™ was used to identify potential drug-drug interactions (DDI).
Results: A total of 208.641 prescriptions were evaluated. The number of PPI prescriptions increased from 18.025 in 2014 to 45.566 in 2019. The percentage of PPI prescriptions including five or more drugs was 26.8 %. While the most prescribed PPI was pantoprazole, the most potentially PPI-interacted drugs were warfarin, clopidogrel and methotrexate.
Conclusion: In this study, a quarter of PPI prescriptions were polypharmacy prescriptions, increasing the potential for DDI and the risks of adverse drug reactions. Concerning the drugs investigated in this study, it is clear that the potential for IIE should be remembered when prescribing warfarin, clopidogrel, methotrexate, and PPIs. Data from this thesis study should be interpreted by comparing them with the results of larger studies that included national PPI prescription data and examined more drugs under the DDI.
Key words: proton pump inhibitors, drug-drug interactions, polypharmacy