hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İzoniazid ve rifampisin verilmiş ratlarda curcuminin koruyucu etkisinin araştırılması
Investigation of the protective effect of curcumin isoniazid and rifampicin-treated rats
Yazar: SELİN ELİF GÜR
Danışman: PROF. DR. ZAFER EREN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Mycobacterium tuberculosis = Mycobacterium tuberculosis

Özet:
Bu tez çalışmasında tüberküloz tedavisinde yoğun kullanım sebebiyle, karaciğer transaminaz enzimlerine zarar verebilen ve hepatotoksisiteye yol açabilen İzoniazid ve Rifampisin'in yan etkilerine karşı Curcuma longa'nın koruyucu etkisinin olup olmadığı ve diğer dokulardaki olası etkileri araştırılmıştır.
Çalışmada, toplam 60 tane Wistar albino ırkı dişi rat kullanılmıştır. Çalışma grupları;Kontrol, Curcumin, İzoniazid+Rifampisin, İzoniazid+Rifampisin+Curcumin olarak oluşturulmuştur. Gavaj işlemleri her sabah aynı saatte gerçekleştirilmiştir. İzoniazid ve Rifampisin 100 mg/kg vücut ağırlığı düzeyinde gavaj yöntemi ile ratlara verilmiştir. Curcumin ise 100 mg/kg vücut ağırlığı düzeyinde gavaj yoluyla ratlara verilmiştir. Ratlar servikal dislokasyon ile sakrifiye edilerek kanları alınmıştır. Ratlardan alınan kan örneklerinde Alanin transaminaz (ALT), Aspartat transaminaz (AST) ve Alkalen fosfataz (ALP) enzim aktiviteleri ölçülmüştür. 
Curcuminin koruyucu etkisinden yararlanabileceğimiz düşüncesi ile planladığımız çalışmamızda bu kombinasyona ek olarak İzoniazid+Rifampisin+Curcumin kombinasyonunun olası hepatotoksisiteyi engelleyebileceğimiz planlanmıştır. Bu amaçla gerçekleşen çalışmalarımızda Curcuminin gözle görülebilir şekilde koruyucu etkileri gözlenmektedir.

Abstract:
İn this study was to investigate whether Curcuma longa has a protective effect against the side effects of Isoniazid and Rifampicin, which can damage liver enzymes and lead to hepatotoxicity due to intensive use in the treatment of tuberculosis and its possible effects on other tissues.
A total of 60 Wistar albino rats were used in the study. The study groups consisted of Control, Curcumin, Isoniazid+Rifampicin, Isoniazid+Rifampicin+ Curcumin. Gavage were performed at the same time every morning. Isoniazid and Rifampicin were administered to rats by gavage at a body weight level of 100 mg/kg. Curcumin was given to rats by gavage at 100 mg/kg body weight. The rats were sacrificed by cervical dislocation and their blood was collected. Alanine transaminase (ALT), Aspartate transaminase (AST) and Alkaline phosphatase (ALP) activities were measured in rats.
In our study, we thought that we could benefit from the protective effect of curcumin, in addition to this combination, it was planned that Isoniazid+Rifampicin+ Curcumin combination could prevent possible hepatotoxicity. For this purpose, the protective effects of Curcumin are visible in our studies.
İbn Cinnî'nin Sırru Sınâ'ati'l-İ'râb adlı eserinde Mu'cem harflerine dair görüşleri
The opinions of Ibn Jinnî on the letters in his work named Sırru Sınâ'ati'l-I'râb
Yazar: İSMAİL TEMİZ
Danışman: PROF. DR. AHMET YÜKSEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Bedel = Equivalent ; Harfler = Letters ; Zaid = Zaid ; İbdal = İbdal ; İbn Cinni = İbn Cinni

Özet:
Bu çalışma, alanında ilk müstakil kitap olan İbn Cinnî'nin Sırru Sınâ'ati'l-İ'râb adlı eserinde mu'cem harfleri ve bu harflerin kelime içerisinde asıl, bedel ve zâid olarak kullanılmasına dair İbn Cinnî'nin görüşlerini içermektedir. Çalışmanın birinci bölümünde İbn Cinnî'nin hayatı ve ilmî kişiliği ele alınmıştır.

İkinci bölümde İbn Cinnî'nin ses, harf, hareke, hurûfu'l-mu'cem kavramları ile harflerin sıfat ve mahreçlerine dair görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

Üçüncü bölümde mu'cem harflerinden hemze hariç sahih olanların kelime içerisinde bedel ve zâid olarak kullanılması ve İbn Cinnî'nin buna dair görüşleri nedenleriyle birlikte ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Dördüncü bölümde ise mu'cem harflerinden hemze ile birlikte illetli harflerin kelime içerisinde bedel ve zâid kullanılması ve buna dair İbn Cinnî'nin görüşleri nedenleriyle birlikte ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Tezin sonunda ise çalışmanın bulgularına dair sonuç kısmı yer almaktadır.

Anahtar Sözcükler: İbn Cinnî, Sırru Sınâ'ati'l-İ'râb, Hurûfu'l-Mu'cem, Bedel, Zâid

Abstract:
This study includes the letters of the alphabet in Ibn Jinnî's Sirru Sinaat al-İ'râb, which is the first independent work in the field, and the views of Ibn Jinnî on the use of them as original, bedel and zâid in words. In the first part of the study, Ibn Jinnî's life and his scientific personality and his method of writing the book are discussed.

In the second part, Ibn Jinnî's views on the concepts like sound, letter, diacritical mark, huruf al-mu'jam and on the sıfat and makharij al huruf are tried to be determined.

In the third section,  the usage of the sahih letters except for hamza as  bedel and zâid in the word and Ibn Jinnî's opinions this are put forward together with the reasons.

In the fourth chapter, the usage of ailing letters with hamza as bedel and zâid in words and Ibn Jinnî's opinions about this are put forward together with the reasons.

At the end of the thesis, there is a conclusion part based on the findings of the study.

Keywords: Ibn Jinnî, Sirru Sinaat al-İ'râb, the Usage of Letters, Original, Bedel, Zâid
Konfigüral frekans analizinde kullanılan test yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of test methods used in configural frequency analysis
Yazar: MERT BARIŞ
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Konfigüral frekans analizi (Configural Frequency Analysis-CFA), çok boyutlu çapraz tablo analizlerinde kullanılan parametrik olmayan istatistiksel bir yöntemdir. CFA, başlangıçta sezgisel bir yöntem olarak ileri sürülmüş ve son zamanlarda ise kategorik veri analizinde kullanılan çıkarımsal bir yöntem haline gelmiştir. İkiden fazla kategorik değişken arasındaki ilişki, log-lineer modeller yardımı ile incelenebilmektedir. Kategorik değişkenin, hücresel boyuttaki yerel ilişkilerinin değerlendirmesi amacıyla yeni yöntemler geliştirilmiştir. Bu çalışmada amaç; konfigüral frekans analizi modellerini irdeleyerek CFA'yı tanıtmak, konfigüral frekans analizi modellerinin fayda ve sakıncalarını ortaya çıkartmak ve test yöntemlerinin karşılaştırmalı sonuçlarını değerlendirmektir. Çalışmada kullanılan veriler, sigara tüketim alışkanlıkları olan bireylerde risk faktörü olarak belirtilen değişkenlerin, gerçek bir veri setinden yeniden örnekleme yöntemi olan bootstrap yöntemi ile türetilmiş ve elde edilmiştir. Elde edilen veriler ile CFA yaklaşımının kullanılabilirliği ve farklı model teknikleri ile analiz yöntemleri incelenerek, sonuçlar karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır.

Abstract:
Configural Frequency Analysis (CFA) is a nonparametric statistical method used in multidimensional cross table analysis. The CFA method was initially proposed as an intuitive method and has recently become an inferential method which is used in categorical data analysis. The relationship between more than two categorical variables can be examined with the help of log-lineer models. Determining the relations of units with certain features requires that each cell of the pattern formed by the variables that make up the multi-table is examined separately. New methods have been developed to evaluate the local relationships of the categorical variable in the cellular dimension. The purpose of this study is to introduce CFA by examining configural anlysis models, to reveal the advantages and disadvantages of the configural frequency analysis models, and to evaluate the comparative results of the test methods. The data used in the study were derived from the real data set with bootstrap method, which is a resampling method of variables specified as risk factors in individuals with cigarette consumption habits. With the obtained data, the usability of the CFA approach, different model techniques and analysis methods were examined and the results were discussed comparatively.
Garib-Name'nin Vezirköprü nüshası (giriş, metin, inceleme, dizin)
Garib-Name of Vezirköprü copy (introduction, examination, text, index)
Yazar: BETÜL MIRIK
Danışman: PROF. DR. SERKAN ŞEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma, Âşık Paşa tarafından kaleme alınan Garib-nâme adlı eserin
Samsun/Vezirköprü nüshasının çeviriyazısı, söz varlığı ve dil hususiyetlerinin
eskicillik bağlamında değerlendirilmesi üzerine inşa edilmiştir. Çalışma Giriş, Metin,
İnceleme, Dizin olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.
Giriş bölümünde, Garib-nâmeʼnin yazıldığı devir, yazarı, kaynakları hakkında
bilgi verilip üzerinde yapılan çalışmalar tanıtılmış; metnin kurulması, dizinin
oluşturulmasında uygulanan yöntem ele alınmıştır.
Metin bölümünde, eserin çeviriyazıya aktarımı yapılmıştır.
İnceleme bölümünde, Vezirköprü nüshasının dönem itibariyle imlâ, ses ve yapı
bakımından ayırt edici özellikleri gösterilmiş; söz varlığı, eskicil unsurlar açısından
ele alınmıştır. Bunun yanı sıra üzerinde çalışılan metin, Laleli nüshası ve
araştırmacılar tarafından en eski nüsha olarak kabul edilen Adnan Ötüken nüshası ile
mukayese edilerek daha eskicil özellikler gösteren metin tespit edilmeye
çalışılmıştır.
Dizin bölümünde ise metnin sözlüğü oluşturulmuş ve ek olarak metinde tespit
edilen birleşik fiil, deyim ve yabancı dil ile yapılan tamlamalar anlamlandırılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Garib-nâme, Âşık Paşa, Eski Anadolu Türkçesi.

Abstract:
In this study, the Samsun/Vezirköprü copy of the book Garib-nâme written by
Âşık Paşa was examined in terms of antiquity of translation, vocabulary and
language characteristics. The study consists of four part: Introduction, Text, Review,
Index.
In the introduction, information is given about the period in which book Garibnâme was written, the author of the book and the sources of the work. In the same
section, the works on the work are introduced and the method used to create the text
and the index is explained.
In the text section, the work has been translated.
In the review section, the distinctive fearures of copy Vezirköprü in terms of
orthography, tone and structure were pointed out, taking into account the period in
which it was written and the vocabulary has been studied in terms of antiquity. In
addition, the text subject to the study was compared with copies Laleli and copy
Adnan Ötüken, considered the oldest copy by researchers. Thus, the older text was
requested to be identified.
In the index section, the dictionary of the text has been created and the
meaning of compound verbs, idioms and foreign phrases are given.
Keywords: Garib-nâme, Âşık Paşa, Old Anatolian Turkish.
Sağlam regresyon kullanılarak Samsun'da konut fiyatlarının hedonik analizi
Hedonic analysis of housing price in Samsun using robust
Yazar: EMRULLAH AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Hedonik fiyat modeli heterojen bir malın özelliklerinin fiyat üzerindeki etkisini incelemek amacıyla kullanılır. Bu model heterojen bir malın fiyatının, onu oluşturan farklı özelliklerden her birinin marjinal fiyatının toplamından oluştuğunu varsaymaktadır. Bu çalışmada Samsun ilinde bulunan konutların satış fiyatının belirlenmesinde etkili olan her bir değişkenin marjinal etkisi ve satış fiyatına katkısı araştırılmıştır. Bunu yaparken de öncelikle konutun fiziksel, çevresel özelliklerinden ve konut piyasası özelliklerinden bahsedilmiştir. Ardından konuta ilişkin yapılan tanımlamalardan yola çıkarak "sahibinden.com" sitesinden Samsun ilindeki konutların özelliklerine göre belirlenmiş olan satış fiyatlarını içeren veri seti elde edilmiştir. Elde ettiğimiz veriler sağlam regresyon kullanılarak hedonik fiyat modelinde kullanılan doğrusal model, doğrusal logaritmik model, logaritmik doğrusal model ve tam logaritmik model yardımıyla analiz edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Samsun; Konut piyasası; Hedonik fiyat modeli; Sağlam regresyon.

Abstract:
Hedonic price model is used to investigate the effect of features of a heterogeneous commodity on price.  This model assumes that the price of a heterogeneous commodity composes of sum of marginal price of each different feature that constructs it. In this study marginal effect of each variable which is effective in determining sale price of housing in province of Samsun and the contribution of these variables to sale price are searched. In this stage firstly physical and environmental qualities of housing and features of housing market are mentioned. Then by means of definitions made related to housing, data sets that contain sales prices specified according to features of housing in province of Samsun are acquired from "sahibinden.com" website. Using robust regression, data obtained is analysed with the help of exact linear, linear logarithmic, logarithmic linear and exact logarithmic model used in hedonic price model.

Key Words: Samsun, Housing price, Hedonic price model, Robust regression
Tekstil endüstrisi atıksularından ileri oksidasyon yöntemleri ile kimyasal oksijen ihtiyacı ve renk gideriminin incelenmesi
Investigation of chemical oxygen demand and color removal by advanced oxidation methods from textile industry wastewater
Yazar: HANDE KARACA
Danışman: DOÇ. DR. NEVZAT BEYAZIT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada Fenton ve foto-Fenton oksidasyon yöntemleri kullanılarak tekstil endüstrisi atıksuyundan kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) ve renk giderimleri incelenmiştir. Prosesleri etkileyebilecek faktörlerden atıksuyun pH'ı, başlangıç hidrojen peroksit ve demir iyonu konsantrasyonu ve reaksiyon süresinin etkisi incelenmiştir. Ayrıca klasik Fenton oksidasyonuna eklenen UV ışığının atıksulardan KOİ ve renk giderimi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Artan hidrojen peroksit ve demir iyonu konsantrasyonu ile KOİ ve renk giderim verimlerinin arttığı ancak yüksek konsantrasyonlarda ortamda oluşan OH● radikallerinin yetersiz kaldığı, bu nedenle giderim veriminin düştüğü saptanmıştır. Artan pH ile KOİ ve renk giderim verimlerinin azaldığı tespit edilmiş ve optimum sonuçlara iki proseste de pH 2'de ulaşılmıştır. İncelenen tüm şartlar altında, 60 mM H2O2, 2 mM Fe+2 iyonu ile Fenton oksidasyonunda 30 dakikada maksimum KOİ giderim verimi % 83.76, renk giderim verimi % 80.44, UV ışığının eklenmesiyle 50 mM H2O2, 3 mM Fe+2 iyonu ile foto-Fenton oksidasyonunda 60 dakikada maksimum KOİ giderim verimi % 95.65, renk giderim verimi % 98.52 olarak belirlenmiştir. Optimize edilmiş UV/Fe+2/H2O2 prosesi, büyük ölçekli geliştirilen tekstil sanayi atıksuyunun arıtılmasında pratik bir uygulama olabilir.

Abstract:
In this study, the removal of chemical oxygen demand (COD) and color from textile industry wastewater were investigated by using Fenton and photo-Fenton oxidation methods. The pH effects of the wastewater, the inital hydrogen peroxide and iron ion concentrations and the reaction time were investigated as factors affecting the processes. In addition, the effect of UV light added to classical Fenton oxidation on COD and color removal from wastewater was investigated. It has been determined that with increased hydrogen peroxide and color removal efficiencies increase, but OH● radicals formed in high concentrations are insufficient, therefore removal efficiency decreases. It was determined that COD and color removal efficiency decreased with increasing pH and optimum results were achieved in pH 2 in both processes. As a result, maximum COD removal efficiency in Fenton oxidation in 30 minutes with 60 mM H2O2, 2 mM Fe+2 ion was 83.76 %, color removal efficiency was 80.44 %, the maximum COD removal efficiency was 95.65 % and color removal efficiency was 98.52 % in photo-Fenton oxidation in 60 minutes with 50 mM H2O2, 3 mM Fe+2 ion was determined by adding UV light. The optimized UV/Fe+2/H2O2 process can be a practical application in the treatment of wastewater developed in the textile industry.
Eşkina balığından Glutatyon S-transferaz enziminin karakterizasyonu ve metal inhibisyonunun incelenmesi
Characterization and metal inhibition of brown meagre Glutathione S-transferase enzyme
Yazar: NESLİHAN GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN SOYDAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, önemli fonksiyonlarda görev alan glutatyon S-transferaz enzimi(GST; EC 2.5.1.18) eşkina balığı kas dokusundan kısmi olarak saflaştırılmış, karakterizasyonu yapılmış ve inhibisyon kinetiğine bakılmıştır. Saflaştırma işleminde homojenatın hazırlanmasının ardından amonyun sülfat çöktürmesi ve diyaliz işlemleri yapılmıştır. Eşkina kas dokusu glutatyon S-transferaz enzimi için optimum iyonik şiddet, pH ve substrat miktarı araştırılmıştır. Bu değerler eşkina balığı kas dokusu glutatyon S-transferaz enzimi için; iyonik şiddeti 20 mM Tris, optimum pH değeri 7.0 ve optimum substrat miktarı 3.125 mM olarak bulunmuştur. Doğada bulunan ağır metallerden kadmiyum, demir, bakır ve gümüş'ün saflaştırılmış eşkina balığı kas dokusu glutatyon S-transferaz enzim aktivitesi üzerine inhibitör etkileri araştırılmıştır. Bu ağır metallerin her birinin enzim aktivitesi üzerinde inhibisyon etkisi gösterdiği tespit edilmiştir ve I50 değerleri hesaplanmıştır. Eşkina balığı GST enzimi için bu ağır metallerin I50 değerleri sırasıyla 0.0109 mM, 0.6039 mM, 0.7368 mM, 0.7243 mM olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, glutathione S-transferase enzyme (GST; EC 2.5.1.18), which plays an important role, was partially purified from chalky fish muscle tissue, characterized and inhibition kinetics were investigated. After the preparation of the homogenate in the purification process, ammonium sulfate precipitation and dialysis processes were performed. For ionic muscle tissue glutathione-s transferase enzyme, optimum ionic strength, pH and substrate amount were investigated. These values are for the chaotic muscle tissue glutathione S-transferase enzyme; ionic strength was found as 20 mM Tris, optimum pH value 7.0 and optimum substrate amount 3.125 mM. The inhibitory effects of cadmium, iron, copper and silver, which are among the heavy metals found in nature, on purified mugwort muscle tissue glutathione S-transferase enzyme activity were investigated. It was determined that each of these heavy metals exhibited an inhibition effect on enzyme activity and I50 values were calculated. The I50 values of these heavy metals were determined as 0.0109 mM, 0.6039 mM, 0.7368 mM, 0.7243 mM, respectively, for the caulking fish GST enzyme.
Tasavvufi düşüncede tevhîd anlayışı (Klasik Dönem)
The understanding of tawheed in sufi thought (Classicak Period)
Yazar: KÜBRA ERLİK ŞANAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET UYAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Tasavvuf = Mystic ; Tevhid = Tevhid ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tasavvuf diğer disiplinlerden farklı olarak ameli yönü ağır basan ve hâl ilmi olarak isimlendirilen bir disiplindir. bu özelliğinden dolayı İslâm literatüründe var olan bir takım kavramlar tasavvufi tecrübe sonucunda daha deruni anlamlara kavuşmuştur. Tevhîd, Allah-insan münasebetini belirleyen, kulun Allah karşısındaki konumuna işaret eden bir yapıya sahip olmuştur. Tasavvufi anlamdaki tevhîd, Hakk'ın birliğinin adım adım sûfînin her halini hükmü altına alması ve böylece sûfînin Hakk'ın fiillerinden sıfatlarına, oradan da zatına olan yolculuğun tümünü anlatır. Bu şekilde belirli bir sülûk gerektiren tasavvufi tevhîd anlayışının klasik dönemdeki tecrici ilerleyişini ele almak tezimizin genel amacını olmuştur. tevhîd kavramını bir akide olmaktan da öte yaşanılabilir sahaya çekmiş olan tasavvufi tecrübenin kendine has yanlarını tarihi seyir içerisinde ele alarak, mutasavvıfların bireysel veya cemiyet olarak zühd, aşk, fena veya vecd ile bu hedeflerine ulaştıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
Sufism, unlike other disciplines, is a discipline whose practical aspect is dominant and is called the knowledge of state ('haal'). The concept of tawheed, which is the most basic characteristic of the last true religion and all religions that were revealed as Truth in its time, has been positioned as a concept that affects deeds and thoughts and must be lived as a result of Sufi experience. As such, tawheed has a structure that determines the relationship between Allah and human, and points out the position of the servant before Allah. Tawheed in the mystical sufi sense, the unity of God gradually subordinates all aspects of Sufi and thus tells the whole journey of Sufi from God's verbs to his attributes and from there to himself. In this way, it is the general purpose of our thesis to deal with the gradual progress of the Sufistic tawheed understanding, which requires a certain journey – sayr wa suluk, in the classical period. We witness that the Sufis, individually or as a society, try to achieve these goals with asceticism, love, fanaa or wajd, taking into account the unique aspects of the Sufi experience in its historical process, which has brought the concept of tawheed into a livable field beyond just being a creed.
SS-tümlenmiş modüller
SS-supplemented modules
Yazar: ENGİN KAYNAR
Danışman: PROF. DR. HAMZA ÇALIŞICI ; PROF. DR. ERGÜL TÜRKMEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
M modülünün her bir U alt modülünün U∩V yarı basit olacak şekilde M de bir V tümleyeni varsa M ye ss-tümlenmiş modül denir. Bu tezde tümlenmiş modüllerin bir özel hali olan ss-tümlenmiş modüllerin özellikleri incelendi. Bu modüllerin birimli halkalar ve Dedekind bölgeleri üzerindeki yapısı belirlendi. Sonlu üretilmiş bir M modülünün ss-tümlenmiş olması için gerek ve yeter koşul M modülünün tümlenmiş ve Rad(M)⊆Des(M) olmasıdır. M yerel modül ve Rad(M) yarı basit ise, M ye güçlü yerel modül denir. Güçlü yerel modüllerin direkt toplamı ss-tümlenmiş ve eş atomdur. R halkasının Rad(R)⊆Des((_R^)R) özelliğini sağlayan yarı mükemmel halka olması için gerek ve yeter koşul her sol R-modülün (bol)ss-tümlenmiş olmasıdır.

Abstract:
If any U submodule of the M module has a V supplement in M such that the U∩V is semisimple, M is called ss-supplemented module. In this thesis, the properties of ss-supplemented modules, which is a special version of the supplemented modules, are examined. It is aimed to determine the structure of these modules on unitary rings and Dedekind domains. It is shown that a finitely generated module M is ss-supplemented if and only if it is supplemented and Rad(M) ⊆ Soc(M). A module M is called strongly local if it is local and Rad(M) is semisimple. Any direct sum of strongly local modules is ss-supplemented and coatomic. A ring R is semiperfect and Rad(R) ⊆ Soc((_R^)R) if and only if every left R-module is (amply) ss-supplemented.