Hemşirelerin etik duyarlılık ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of ethical sensitivity and burnout levels of nurses
Yazar: ŞULE NUR KAVAK
Danışman: PROF. DR. BESTİ ÜSTÜN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Etik duyarlılık = Ethical sensitivity ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
Bu araştırma; hemşirelerin etik duyarlılıklarını ve tükenmişlik düzeyini etkileyen çeşitli etmenleri incelemek, hemşirelerin etik duyarlılık ve tükenmişlik düzeylerini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırma 05.12.2019-20.02.2020 tarihleri arasında bir eğitim araştırma hastanesinde görevli 274 hemşirenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler; kişisel bilgi formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Ahlaki Duyarlılık Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi(ANOVA) ve Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır.
Araştırma sonucuna göre hemşirelerde tükenmişlik alt boyutları (duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı) ile etik duyarlılık ve alt boyutları (otonomi, yarar sağlama, bütüncül yaklaşım, çatışma, uygulama, oryantasyon) arasında zayıf ve negatif yönlü ilişki bulunmaktadır. Hemşirelerin etik duyarlılıkları ile eğitim durumu, çocuk sahibi olma durumu,  çalışma şekli, yaş, meslekte çalışma süresi ve birimde çalışma süresi arasında anlamlı düzeyde farklılık belirlenmiştir. İleri yaşta olan, vardiyalı sistemde çalışan, meslekte ve birimde uzun süre çalışan hemşirelerin etik duyarlılığının düşük, çocuk sahibi olan ve birimde kendi isteği ile çalışan hemşirelerin etik duyarlılığının yüksek olduğu saptanmıştır. Cinsiyet, medeni durum, mesleği isteyerek seçme, mesleği severek yapma ve etik eğitimi alma durumu ile etik duyarlılık arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Hemşirelerin yaşadıkları tükenmişlik düzeyleri ile eğitim durumu, mesleğini isteyerek seçme, çalışma şekli, yaş ve meslekte çalışma süresi arasında anlamlı düzeyde fark olduğu belirlenmiştir. İleri yaşta olan, sürekli gündüz çalışan ve meslekte uzun süre çalışmış olan hemşirelerin tükenmişlik düzeyinin yüksek, eğitim düzeyi ileri seviye olan, mesleği isteyerek seçen ve vardiyalı sistemde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyinin düşük olduğu saptanmıştır. Cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma durumu, mesleği severek yapma, birimde kendi isteği ile çalışma, birimde çalışma süresi ve aylık çalışma süresi ile hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır.
Etik duyarlılığın geliştirilmesine yönelik çalışmaların tükenmişliğin önlenmesi ve azaltılmasına katkı vermesi nedeniyle eğitim programlarına etik duyarlılığın geliştirilmesi konularının eklenmesi önerilebilir. Hemşirelerin hastanelerde birimlerde görevlendirmelerinde mümkün olduğunca çalışmak istedikleri birime yönelik düşüncelerinin dikkate alınması, çalışma şekillerinin rotasyonel olarak planlanması ve hemşirelerde tükenmişlik ile etik duyarlılığa etki eden faktörlerin nitel çalışmalarla daha detaylı olarak incelenmesi önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to examine the factors affecting nurse's ethical sensitivity and burnout level and to reveal the relationship between ethical sensitivity and burnout levels in nurses.
The research was carried out between 05.12.2019-20.02.2020 with the participation of 274 nurses working in Educational and Research Hospital. In the study research data was obtained through a questionnaire consisting of 3 parts: personal information form, Maslach Burnout Inventory and Moral Sensitivity Scale. Descriptive statistics, Independent Group T-Test, One-Way ANOVA Analysis and Pearson Correlation Analysis were applied in the analysis of the data.
According to the research results, there is a "weak" and "negative" relationship between burnout sub-dimensions (emotional exhaustion, depersonalization and personal success) and ethical sensitivity and sub-dimensions (autonomy, benefit, holistic approach, conflict, implementation, orientation) in nurses. Ethical sensitivities of nurses differ significantly in terms of educational status, childbearing status, type of work, age, working time in the profession and working time in the unit. It has been determined that the nurses who have advanced age, who work in the shift system, who work for a long time in the profession and unit have low ethical sensitivity, and those who have children and who work voluntarily in the unit have high ethical sensitivity. Gender, marital status, choosing the job voluntarily, loving the profession and getting ethical education are not related to ethical sensitivity. The level of burnout experienced by nurses varies significantly based on their educational status, willingly choosing their profession, way of working, age and duration of work in the profession.  It was determined that the burnout level of the nurses who are at an advanced age, who work continuously during the day and who have worked for a long time in the profession is high, the level of burnout of the nurses who have advanced education level, selectively chooses the profession and work in the shift system.There was no different between gender, marital status, having children, doing the job with love, working at the unit on their own accord, working time and monthly working time in the unit, and nurses' burnout levels. It may be suggested to add ethical sensitivity issues to education programs, as studies to improve ethical sensitivity contribute to the prevention and reduction of burnout. It is recommended to consider the thoughts of the nurses about the unit they want to work as much as possible in their appointment in hospitals, to plan the working styles rotationally and to examine the factors affecting burnout and ethical sensitivity in nurses with more qualitative studies.