Hastane afet planı bilgi ve iletişim sistemlerinin karşılaştırılması: Afet durumunda hastane personeli ile iletişim sağlama sistemlerinin geliştirilmesi ve hastanenin lojistik ihtiyaçlarının duyurulması
Comparison of data and communication systems of hospital incident command system: Developing communication with hospital personnel and announcing logistic needs during a disaster
Yazar: ONUR HAKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET DEMİRCAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil tıp = Emergency medicine ; Afet yönetimi = Disaster management ; Hastaneler = Hospitals ; Lojistik = Logistics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uydu iletişim sistemleri = Satellite communication systems

Özet:
Giriş: Hastane Afet Planları, hastanelerin işlevsel kapasitelerinin artışı ve mevcut imkânlarını en üst düzeyde yönetme prensibi üzerine kurulmuştur. Kapasite artışının en önemli unsurlarından biri; ihtiyaç duyulan tüm personeli göreve çağırmak ve uygun zaman çizelgeleri ile iş gücü kullanımını sağlamaktır. Ancak afetin yarattığı iletişim bozuklukları nedeniyle, mesai saati dışında olan personel ile iletişim kurmak zor olabilmektedir.
Bu çalışmanın amacı bahsedilen iletişim zorluklarını aşmada çözüm üretebilecek bir alt yapı oluşturmak ve oluşturulan bu alt yapının faydasının ölçülmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif kesitsel-tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Ankara' da 1150 yataklı, üçüncü basamak hastane olan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis' inde, Kasım ve Aralık 2013 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada anket uygulanmış ve tatbikat yapılarak mesai saatleri dışında olan personelin afet durumunda hastaneye çağrılması amacıyla bilgisayar destekli uydu haberleşme sistemi denenerek süre ölçümleri yapılmıştır.
Bulgular: Personelin, afet durumunda mesai dışı saatlerde çağrıldıkları takdirde işe gelme istekliliği anketlerde %91.8 ; tatbikatta ise %87.3 olmuştur. Katılımcıların afet durumunda gelmesinin önündeki en önemli etkenler sağlık sorunları (%32.8) ve ulaşım sorunlarıdır (%30.5). Afetlerde işe gelme olasılığını arttıracak öneriler ise afete bağlı oluşan tehlikelere karşı önlem alınması (%60.4)ve aile güvenliğinin sağlanmasıdır (%60.4). Afet tiplerinin de etkili olduğu görülmüştür. Kitlesel kazalarda katılım %84.7 iken; tedavisi net olamayan salgınlar %36.7 ve radyoaktif terörizmde %37.8 oldukça düşüktür. Mesai dışı saatlerde personele ulaşmak üzere geliştirilen bilgisayar destekli uydu iletişim sisteminde personelin afet anı ile hastaneye ulaşma arasında geçen sürenin ortalaması 33.2 (±20.2) dakika hesaplanmıştır. Aynı süre geleneksel yöntemler ile tek tek aranması halinde ortalama 51.9 (±33.0) dakika olarak hesaplanmıştır ve bu fark istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p=0.006).
Sonuç: Afetlerde Hastane Afet Planlarının (HAP) işlevlerini yürütebilmesi için iletişim kanallarının açık kalması üst düzeyde önem taşır. Gerek iç iletişim ihtiyaçları, gerekse dış iletişim ihtiyaçlarının korunması amacıyla, iletişim yolları ve sistemleri çeşitlendirilmelidir. Tek bir afet tipi olmadığı gibi, tek bir sistemin her koşulda işlev gösteremeyebileceği unutulmamalıdır.

Abstract:
Objectives: Hospital disaster plans are created to increase the functional capacities of hospitals and to manage their facilities at the highest level. One of the most important thing to increase the facility is calling all the needed personnel and providing to use labour force based on the right schedule. However it can be difficult to contact the personnel during their off-hours because of the communication disorders caused by the disaster.
The aim of this study is to create an infrastructure to deal with this communication disorders and to measure the worth of this new infrastructure.
Material and Methods: This is a prospective sectional-descriptive study. The study conducted at Gazi University Hospital ,Emergency Service in Ankara, in November and December 2013. In this study we applied questionnaires and did operations. We used a computer-aided satellite communication system for calling the personnel while they were out of their working hours and made time measurements.
Results: According to quastionnaires the willingness of the personnel about coming to emergency service is %91.8 if someone call them while a disaster. According to operation the rate is %87.3. The most important factors making the personnel not to come to work during a disaster are health problems (%32.8) and transportation problems (%30.5). The suggestions for making personnel to come to work during a disaster are providing against dangers caused by the disaster (%60.4) and providing the safety of their families (%60.4). Itseems that the type of the disaster affects the personnel while they are making their decisions. Participation in the mass accidents is %84.7, in the epidemic diseases of which treatment is not clear yet is %36.7 and in the radioactive terorism is %37.8. The mean time between the disaster time and the time that the personnels reached the hospital is 33,2 (±20,2) minutes when we used the computer-aided satellite communication system. The same period when we used the traditional methods like calling every person individually is measured 51,9 (±33,0) minutes. (p=0.006)
Conclusion: It is very important that the communication channels must work during a disaster so the Hospital Incident Command System can manage the situation. There must be several types of communication system alternatives and paths to meet the needs of internal and external communication. It shouldn't be forgotten that any of the systems can't work in every situation and there is not one type of disaster .