Mekânın adaptasyondaki tavrı: Faroz balıkçı barınakları
The attitude of space in adaptation: Faroz fishing shelters
Yazar: BURCU DÜBÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞENGÜL YALÇINKAYA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Yapılar ilk günden itibaren içinde bulundukları koşullara adaptasyon sağlamaktadır.  Birçok faktörün etkili olduğu süreçte yapılar, koşullara uyum göstererek devamlılığını sağlamaktadır. Çalışmada, yapı grubunun zaman içerisinde ortaya çıkan koşullar karşısında geçirdiği değişim ve dönüşüm ve bu süreçte etkili faktörlerin ortaya konması amaçlanmıştır. Bunun için adaptasyon kavramı temel alan bir model oluşturulmuştur. Çalışma alanı olarak Trabzon Faroz'da yer alan balıkçı barınakları seçilmiştir. Alan; başlangıçta aynı mimari özelliklerde inşa edilip, farklı etmenler karşısında farklı özellikte barınakların ortaya çıktığı bir alan durumunda olması nedeni ile çalışmaya konu edinilmiştir.  Aynı zamanda alan, önemli bir tarihi geçmişi olan ve kent kültüründe yer etmiş bir yerin değişim sürecini temsil etmesi nedeni ile önemlidir. Oluşturulan modele bağlı olarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve yerinde tespit çalışmaları ile veri elde edilmiştir. Bu veriler doğrultusunda incelenen 30 barınak özelinde adaptasyon süreci değerlendirilmiş ve 6 temel soruya cevap aranmıştır. 
Sonuç olarak dönüşüm geçiren bir mimari yapıda, yeni duruma doğru adaptasyon sağlayan mekânlarda yapının ve kullanıcının ihtiyaçlarının giderildiği görülmektedir. Yapıları; balıkçılık yapmak ve balıkçılığın yanı sıra farklı işlevler amacıyla kullanılanlar olarak iki gruba ayırdığımızda; balıkçılık yapılan barınaklarda ihtiyaçlar, diğerlerinde ise ihtiyaçların yanında kişisel zevkler ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda iki grup barınak yapılarında; asma kat eklenmesi ve çekek alanının belirli kısmının kapatılarak farklı işlevlere cevap verecek hâle getirilmesi ortak olarak görülmektedir. Sonuç olarak fazla işlevli ve küçük metrekareli barınak yapılarında, adaptasyon süreci doğru yönetildiğinde yaşanabilirlik ve kullanışlılık düzeyi artacaktır.

Abstract:
From the first day, the structures are in a process of adaptation according to the conditions they are in. In this process, in which many factors are effective, the structures ensure their continuity by adapting to this conditions. In the study, it is aimed to reveal the change and transformation of a structure group and factors that are effective in this process by reading the adaptation process in the face of the circumstances that arise over time. For this reason, a model based on the concept of adaptation has been created. The shelters of fishermen in Trabzon Faroz were chosen as the study area. This area has been the subject of study because it was initially built with the same architectural features and later on, shelters with different characteristics emerged there with the effect of different factors. At the same time, the area is important because it represents the change process of a place with an important history and which has taken its place in the city culture. Data were obtained with semi-structured interview form created depending on the model created and on-site detection studies. The adaptation process was evaluated in terms of 30 shelters structure examined in line with these data and answers were saught to 6 basic questions. 
As a consequences, in a architectural structure which has transformed, it is seen that the needs of the structures and the user are met in the places that adapt correctly to the new situation. When we divide structures into two groups as those used for fishing and those used for different functions in addition to fishing, needs are more prominent in fishing shelters, and personal pleasures come to the fore as well as the needs in other shelters. At the same time in two groups of shelter structures, adding a mezzanine floor and closing a certain part of the dock area to make it respond to different functions are seen as common. In conclusion, if the adaptation process is managed correctly, the level of livability and usability will increase in multifunctional and small square meter shelter structures.