Çavuştepe Kalesi 2014-2020 kazılarında ele geçen demir buluntular
Iron findings recognized in Çavuştepe Fortress 2014-2020 excavations
Yazar: NESİM KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL COŞKUN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Demir = Iron ; Kaleler = Fortnesses ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period ; Çavuştepe Kalesi = Çavuştepe Fortress

Özet:
Urartu Krallığı MÖ 9.-7. yy arasında Van Gölü havzası merkez olmak üzere, Doğu Anadolu, Kuzeybatı Azerbaycan, Ermenistan, Batıda Melid Krallığı (Malatya) ve Güneydoğuda Ürmiye Gölü çevresi gibi geniş bir bölgede hâkimiyet kurmuşlardır. Urartu devleti hüküm sürdüğü dönem içersinde demir madenini en iyi şekilde kullanmışlardır. Bu özelliği Urartuluları dönemin önemli gücü haline getirmiştir. Urartuların ihtişamlı kalelerinden biri olan Çavuştepe Kalesi, II. Sarduri (MÖ 764-734) döneminde Bol Dağı silsilesinin batı ucunda kurulmuştur. Yukarı ve aşağı olmak üzere ikiye ayrılan kalenin buluntu ve mimari yapılarıyla Urartu literatürüne önemli bilgiler sunmaktadır. 1961-1986 yılları arasında Prof. Dr. Afif Erzen ve ekibi tarafından kazı çalışmaları yapılmıştır. Kazı çalışmalarına uzun bir süre ara verilmiştir. 2014 yılından itibaren Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji bölümü üyesi Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında Çavuştepe Kalesinde ikinci dönem kazı çalışmalarına başlanmıştır.  
Çalışmamızın konusunu oluşturan Çavuştepe Kalesi 2014-2020 kazılarında ele edilen demir buluntular; bıçaklar, hançer namlu parçaları, ok uçları, mızrak, balık ağı ağırlıkları, çivi ve perçin kendi içinde askeri silahlar ve diğer olarak ayrı başlıklar altında değerlendirilmiştir. Kaledeki demir buluntuların tipolojik özellikleri ve kullanım amaçları belirlenmiştir. Buluntuların benzer örnekleri Urartu'nun diğer kaleleri, Anadolu'daki çağdaşları, Yeni Asur'da ve Urartu öncesi ve Anadolu'da Demir Çağı sonrası merkezlerde tespit edilmiştir.

Abstract:
Urartian Kingdom 9-7 BC. Between the 17th and 16th centuries, they ruled over a wide region including the Van Lake basin as the center, Eastern Anatolia, Northwest Azerbaijan, Armenia, the Kingdom of Melid (Malatya) in the West and the Lake Ürmiye region in the southeast. The Urartian Kingdom became an important power of the period by using the iron mine in the best way.
Çavuştepe Castle, one of the magnificent castles of the Urartians, II. It was founded at the western end of the Bol Mountain range during the Sarduri period (764-734 BC). The castle, which is divided into two as upper and lower, provides important information to the Urartian literature with its finds and architectural structures. Between 1961-1986 Prof. Dr. Excavations were carried out by Afif Erzen and his team. Excavations were suspended for a long time. Since 2014, Van Yüzüncü Yıl University, Faculty of Letters, Archeology Department member Prof. Dr. Under the chairmanship of Rafet Çavuşoğlu, the second period excavation works started in Çavuştepe Castle. Iron finds uncovered during the 2014-2020 excavations of Çavuştepe Castle, which constitute the subject of our study; knives, dagger barrel pieces, arrowheads, spears, fishing net weights, nails and rivets were evaluated under separate headings as military weapons and other. The typological features and usage purposes of the iron finds in the castle were determined. Similar examples of finds were found in other Urartian fortresses, their contemporaries in Anatolia, in New Assyria and in pre/post-Urartian centers.