Eskişehir Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin faaliyetleri (1915-1923)
Activities of the Hilal-i Ahmer Society (1915-1923)
Yazar: AHMET YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. TANER BİLGİN
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Geçmişten günümüze savaşlar, salgın hastalıklar ve doğal afetler insan hayatına yıkıcı etkiler bırakmıştır. Bu yıkıcı etkilerin insan hayatı üzerinde bıraktığı izleri dindirmek için ise ilk girişimler Henry Dunant'ın 24 Haziran 1859 tarihinde Solferino'ya yakın bir bölgede olan savaşa şahit olmasıyla başlamıştır. Henry Dunant bu olayı "Bir Solferino Hatırası" adlı eseri ile bütün dünyaya sunarak zaman içerisinde büyük bir etki yaratmıştır. Bu etkiler sonucunda çeşitli ülkelerin katılımıyla 22 Haziran 1864 tarihinde Cenevre Sözleşmesi imzalanmış ve Kızılhaç kurulmuştur.

Osmanlı Devleti'nin Kızılhaç'a yaklaşımı ise 5 Temmuz 1965 tarihinde sonuç vermiş ve Cenevre Sözleşmesi imzalanmıştır. Fakat Kızılhaç'ın, Osmanlı Devleti'nde kurumsal bir kimlik kazanması zaman almış ve 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin kurulmasıyla belirginleşmiştir. Cemiyet kurulduktan sonra Balkanlarda meydana gelen isyancı eylemler, Osmanlı-Rus Savaşı ve 1897 tarihinde gerçekleşen Osmanlı-Yunan Savaşı'nda kayda değer faaliyetler sergilese de önemi tam anlaşılmamıştır. Nitekim cemiyete verilen önemin sadece savaş zamanlarında ortaya çıkması bu süreci olumsuz etkilemiş ve geciktirmiştir.

Öte yandan II. Meşrutiyet'in ilanından sonra daha teşkilatlı bir yapıya bürünen Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti, çeşitli bölgelerde zamanla şubeleşme çalışmalarına başlamıştır. Bu şubelerden biri ise 27 Şubat 1915 tarihinde Eskişehir Hilal-i Ahmer Cemiyeti Şubesi olmuştur. Faaliyetlerine hemen başlayan Eskişehir Şubesi, ilk başta İstanbul ve Anadolu'da bulunan diğer şubelere yardım gönderen bir depo olarak planlanmıştır. Fakat Eskişehir'in lojistik anlamda demiryolu ağının üzerinde bulunması ve doğal konumu sebebiyle cephelere yakın olması önemini arttırmıştır. Bu bağlamda I. Dünya Savaşı ve Milli Mücadele yıllarında Eskişehir Şubesi, hem hastanesi ile bölgesine hizmet etmiş, hem de işgal tehlikesi ile karşı karşıya kalan Çanakkale ve İstanbul bölgelerinin sığındığı bir yer olmuştur. Bu süreç Eskişehir Şubesi'nin deposunu da zenginleştirerek yeni yardımların merkez üssü olmasında önemli bir etken olmuştur.

Abstract:
Wars, epidemics and natural disasters from past to present have had devastating effects on human life. The first attempts to alleviate the effects of these destructive effects on human life began when Henry Dunant witnessed the war in an area close to Solferino on June 24, 1859. Henry Dunant made a great impact on time by presenting this event to the whole world with his work "A Memory of Solferino". As a result of these effects, the Geneva Convention was signed on June 22, 1864 with the participation of various countries and the Red Cross was established.

The Ottoman approach to the Red Cross was concluded on July 5, 1965, and the Geneva Convention was signed. However, it took time for the Red Cross to gain a corporate identity in the Ottoman Empire and it became evident with the establishment of the Ottoman Hilal-i Ahmer Society on April 14, 1877. Although the rebel actions that took place in the Balkans after the foundation of the Society exhibited remarkable activities in the Ottoman-Russian War and the Ottoman-Greek War that took place in 1897, its importance was not fully understood. As a matter of fact, the fact that the importance given to the society was revealed only in wartime negatively affected and delayed this process.

On the other hand, II. After the declaration of the Constitutional Court, the Ottoman Hilal-i  Ahmer Society, which took on a more organized structure, began to branch over time in various regions. One of these branches became the Branch of the Eskişehir Hilal-i Ahmer Society on February 27, 1915. The Eskişehir Branch, which started its activities immediately, was initially planned as a warehouse that sent aid to other branches located in Istanbul and Anatolia. However, the fact that Eskişehir is located on the railway tracks in a logistical sense and is close to the fronts due to its natural location has increased its importance. In this regard, I. In World War II and the War of Independence, the Eskişehir Branch served both its hospital and its region, and was a place of refuge for the Çanakkale and Istanbul regions facing the danger of invasion. This process has been an important factor in enriching the Eskişehir Branch's warehouse and becoming the epicenter of new aid.