Serbest eczacıların tüberkülozda farmasötik bakımla ilgili bilgi ve algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and perception levels of community pharmacists about pharmaceutical care in tuberculosis
Yazar: CAN VEHBİ İZZETTİN
Danışman: PROF. DR. MESUT SANCAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Danışmanın Adı Soyadı: Prof. Dr. Mesut Sancar Programın Adı: Klinik Eczacılık Yüksek Lisans Programı
Amaç: Tüberküloz (TB) en yaygın bulaşıcı hastalıklardan biridir. Serbest eczacılar, tüberküloz tedavisini iyileştirmek için hasta odaklı hizmetler sunabilir (ilaç uyumunu artırmak gibi). Bu çalışmada serbest eczacıların tüberküloz hakkındaki bilgi düzeyleri ve tüberküloz hastalarına farmasötik bakım hizmeti sunma niyetlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu gözlemsel çalışmada, İstanbul, Türkiye'deki serbest eczacılara çevrimiçi bir anket bağlantısı gönderilmiştir. Örneklem büyüklüğü 385 olarak hesaplanmıştır. TB hakkındaki bilgilerini değerlendirmek için yazarlar tarafından hazırlanmış bir Tüberküloz Bilgi Düzeyi Anketi kullanılmıştır. TB hastalarına farmasötik bakım sunma niyetleri, valide edilmiş 12 maddelik teoriye dayalı bir araçla değerlendirilmiştir. Cronbach alfa değeri 0,855 olarak hesaplanmıştır.
Bulgular: 385 serbest eczacı arasından 121 serbest eczacı çevrimiçi anketi tamamlamıştır (yanıt oranı: %31). Bunların %76'sı kadındır. Yanıt verenlerin yalnızca %26'sı TB'nin Türkiye'de önemli bir sorun olduğuna inanmaktadır. Genel anlamda kadınların ve mesleki deneyimi 15 yıldan fazla olanların bilgi düzeyi hafifçe daha yüksek bulunmuştur. Eczacıların tüberküloz hastalarına farmasötik bakım hizmeti sunma niyeti orta düzeyde saptanmıştır. Mesleki deneyimi 15 yılın altında olan eczacılarda niyet skorları daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmaya katılan serbest eczacıların, semptomları ve risk faktörleri açısından TB hakkında yüksek düzeyde bilgi sahibi olduğu; ancak bulaşma yolları ve tedavisi hakkındaki bilgilerinin orta düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu hizmetin sonuçlarına olan inançları, kendilerine duydukları güvenleri ve yeterlilikleri yüksek olmasına rağmen, hizmeti sunma konusunda orta düzeyde niyetleri olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Tüberküloz, Farmasötik Bakım, Serbest eczacı, Niyet

Abstract:
Objective: Tuberculosis is one of the most common communicable diseases. Community pharmacists could provide patient-oriented services to improve the management of tuberculosis (such as promoting medication adherence). In this study, it was aimed to evaluate community pharmacists' tuberculosis knowledge level and intention to provide pharmaceutical care in patients with tuberculosis.
Method: In this observational study, an online survey link was sent to community pharmacists in Istanbul, Türkiye. The sample size was calculated as 385. A self-structured Tuberculosis Knowledge Level Questionnaire was used to assess their knowledge of tuberculosis. Their intention to provide pharmaceutical care in patients with tuberculosis was assessed by a validated 12-item theory-based instrument. The Cronbach alpha value of this instrument was calculated as 0.855 in this study.
Results: Among 385 community pharmacists, 121 community pharmacists completed the online survey (response rate: 31%). Of them 76.0% were female. Only 26.0% of the respondents believed that TB was a major problem in Turkey. Pharmacists' intention to provide pharmaceutical care to tuberculosis patients was found to be moderate. In general, the knowledge level of women and those with more than 15 years of professional experience was found to be slightly higher. Pharmacists' intention to provide pharmaceutical care to tuberculosis patients was found to be moderate. The intention scores were found to be higher in pharmacists with less than 15 years of professional experience.
Conclusion: In this study, community pharmacists had a high level of knowledge about tuberculosis in terms of its symptoms and risk factors. However, their knowledge on its transmission routes and treatment was moderate. Although their beliefs on consequences and their self-reported confidence and competence of this service were strong, they had moderate intention to provide this service.
Keywords: Tuberculosis, Pharmaceutical Care, Community pharmacist, Intention