Eski İstanbul haritalarının doğruluk analizi
Accuracy analysis of historical Istanbul maps
Yazar: MURAT AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. CUMHUR ŞAHİN
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Doğruluk analizi = Accuracy analysis ; Eşlenik nokta = Conjugate point ; Haritacılık = Cartography ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Geçmişten günümüze kadar haritalar insanoğlunun hayatına büyük bir etki yaratmıştır. Haritacılık, uygarlık tarihinde meydana gelen değişimleri kullanan, ayak uyduran, teknolojiyle bir bütün halinde varlığını sürdüren birikimine hala devam ettirmektedir. Haritacılık bugün itibari ile özellikle teknolojideki ilerlemeler neticesinde değişim göstermiştir. Gelişmiş ve global anlamda zenginliğe kavuşmuştur. Zaman içinde değişimler büyük heyecan yaratmıştır. Bu çalışmada günümüz MapAnalyst ve ArcMap yazılımları ile 1800'lü ve 1900'lü yıllarda üretilmiş tarihi haritaların analizleri yapılmıştır. İstanbul'a ait eski haritalardaki noktalarla yeni modern haritada karşılık gelen noktalara uygulanan doğru dönüşümlerle uygun yöntemler kullanılarak karşılaştırılma yapılabildiği görülmüştür. MapAnalyst yazılımı ile geçmiş dönemde yapılan çalışmalarda haritaların analizi ve yorumu ile ilgili bilgi edilmesinin yanı sıra, endüstriyel kullanım, anatomik bir dokunun incelenmesi, hasarlı bir yüzeyin analiz edilmesi mümkündür. Zamana bağlı değişimler incelenebilir, bozulma gridleri ile hangi bölgedeki hareketin daha çok olduğu gözlemlenebilir. ArcMap yazılımı çeşitli coğrafi verilerin görselleştirilerek coğrafi bilgileri kontrolünü, analizini ve ölçeklendirme imkanı sağlayan yazılımdır. Bu yazılımla ilgili çalışma alanlarındaki analizler yapılmıştır. Yapılan çalışmada iki farklı döneme ait eski İstanbul (1913-1914 yıllarında üretilen Alman Mavileri ile 1836-1837 yıllarında üretilen Moltke) haritaları ele alınmıştır. Özdeş noktalar yardımıyla OSM (Open Street Maps) karşılaştırma için referans harita olarak alınmıştır. Çalışmanın amacı günümüz yazılımlarının sunduğu imkanlar ile haritacılık alanında değişimi gözlemleyebilme,  güvenilir veriye destek olma düşüncesidir.

Abstract:
Since the past, maps have had a great impact on human life. Cartography still maintains its accumulation that uses the changes that have occurred in the history of civilization, keeps up with it, and maintains its existence as a whole with technology.
Mapping has changed as of today, especially as a result of advances in technology. It has developed and gained wealth in the global sense. Changes over time have created great excitement. In this study, historical maps produced in the 1800s and 1900s were analyzed with today's MapAnalyst and ArcMap software. It has been observed that the points on the old maps of Istanbul can be compared with the corresponding points on the new modern map by using appropriate methods with the correct transformations applied. With the MapAnalyst software, it is possible to obtain information about the analysis and interpretation of maps in previous studies, as well as industrial use, examination of an anatomical tissue, and analysis of a damaged surface. Time-dependent changes can be examined, and it can be observed in which region the movement is more with the distortion grids. ArcMap software is software that enables the control, analysis and scaling of geographic information by visualizing various geographic data. Analyzes were made in the study areas related to this software. In the study, old Istanbul maps (German Blues produced between 1913-1914 and Moltke produced between 1836-1837) belonging to two different periods were discussed. Open Street Maps (OSM) with the help of identical points were taken as a reference map for comparison. The aim of the study is to observe the change in the field of cartography with the opportunities offered by today's software and to support reliable data.