İnflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde fonksiyonel sağlıkta hemşire koçluğunun semptom yönetimi, öz bakım aktiviteleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of nurse coaching in functional health on symptom management, self-care activities and quality of life in individuals with inflammatory bowel disease
Yazar: FUNDA SOFULU
Danışman: PROF. DR. FİSUN ŞENUZUN AYKAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Koçluk = Coaching ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Araştırmada, inflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde, fonksiyonel sağlıkta hemşire koçluğunun semptom yönetimi, öz bakım aktiviteleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemek; hemşire koçluğu yapılan ve standart eğitim yapılan inflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerle semptom yönetimi, öz bakım aktiviteleri ve yaşam kalitesi sonuçlarını karşılaştırmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini, inflamatuar bağırsak hastalığı tanısı almış bireyler oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü, istatistiksel olarak güç analizi (power analysis) ile belirlenmiştir. İBH tanılı 40 birey, basit tabakalı randomizasyon yöntemi ile seçilerek, 20 deney (hemşire koçluğu) ve 20 kontrol (standart eğitim) grubu olmak üzere iki grupta örneklem planlanmıştır. Verilerin toplanma sürecinde, "İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Hasta Bilgi Formu", "Fonksiyonel Tıp Semptom Değerlendirme Anketi", "Fonksiyonel Tıp İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Kısa Anketi", "İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Aktivite İndeksleri", "Fonksiyonel Tıp Öz bakım Anketi" ve "İnflamatuar Bağırsak Hastalarında Yaşam Kalitesi Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Koçluk grubunda yer alan bireylere klinikte uygulanan rutin eğitime ek olarak fonksiyonel sağlıkta hemşire koçluğu uygulama rehberi ile değiştirilebilir beş yaşam tarzı faktörü (beslenme, uyku-dinlenme, egzersiz-hareket, stres yönetimi ve sosyal ilişkiler) üzerine fonksiyonel tıp tabanlı bireyselleştirilmiş eğitimler ve danışmanlık yapılmıştır. Her bir İBH'li birey, hemşire koçu ile ön görüşme haricinde 12 hafta boyunca 12 oturuma katılmıştır. Oturumlar 45-60 dakika olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına alınan kontrol grubundaki bireylere, klinikte rutin olarak bulunan eğitim broşürü ile eğitim yapılmış; rutin tedavi ve bakım uygulamalarına devam edilmiştir. 
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan deney ve kontrol grubundaki İBH'li bireylerin % 62.5'i kadın, %37.5'i erkektir. Hemşire koçluğu yapılan deney grubundaki bireylerin yaş ortalaması 36.2±10.09 ve standart eğitim yapılan kontrol grubundaki bireylerin yaş ortalaması 33.1±6.53 olarak bulunmuştur. Deney grubundaki İBH'li bireylerin %35.0'i, kontrol grubundaki İBH'li bireylerin %50'si ilköğretim mezunudur. Deney grubundaki İBH'li bireylerin %55'inin ÜK, %45'inin CH olduğu saptanmıştır. Kontrol gruplarındaki İBH'li bireylerin %60'ının ÜK, %40'ının CH olduğu saptanmıştır. Araştırma kapsamına alınan deney ve kontrol grubundaki İBH'li bireylerin, hastalık aktiviteleri ölçüm zamanlarına göre değerlendirildiğinde, iki grup arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p<0.05). İBH'li bireylerin fonksiyonel tıp semptom değerlendirme ortalama puanları incelendiğinde; en fazla sindirim sistemi, eklem/kas ve sinir sistemi toplam puanları açısından, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p˂0.05). İBH'li bireylerin fonksiyonel tıp öz bakım aktiviteleri zamana göre değerlendirildiğinde; fiziksel sağlık, zihinsel / duygusal / ruhsal sağlık ve sosyal yaşam / aile / ilişkiler alt boyut toplam puanları açısından deney ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p˂0.05). Araştırma kapsamına alınan deney ve kontrol grubundaki İBH'li bireylerin fonksiyonel tıp inflamatuar bağırsak hastalıkları (FT İBH) kısa anketi ile İBH semptomları toplam puan ortalamaları, zamana göre değerlendirildiğinde, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p< 0.05). İBH'li bireylerin, İBH YKÖ toplam puan ortalamaları, zamana göre değerlendirildiğinde, deney ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p< 0.05).
Sonuç: Araştırmamızın sonuçlarında, inflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylere, fonksiyonel tıp temelinde yaşam tarzı faktörleri belirlenerek, gereksinimleri tanımlanarak, hemşire koçluğu ile bireyselleştirilmiş bakımla eğitimleri yapılarak, semptom yönetimlerinin, öz bakım aktivitelerinin ve yaşam kalitelerinin arttırılması sağlanmıştır. 



Anahtar Kelimeler; Fonksiyonel Tıp; Hemşire Koçluğu; İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the effect of nurse coaching in functional health on symptom management, self-care activities and quality of life in individuals with inflammatory bowel disease; and to compare symptom management, self-care activities and quality of life outcomes with patients with inflammatory bowel disease who received nurse coaching and standard education.
Method: The research is a randomized controlled study. The sample of the study consists of individuals diagnosed with inflammatory bowel disease. The sample size was determined statistically by power analysis. Forty individuals diagnosed with IBD were selected by simple stratified randomization method, and the sample was planned in two groups, 20 experimental (nurse coaching) and 20 control (standard education) groups. During the data collection process, "Inflammatory Bowel Diseases Patient Information Form", "Functional Medicine Symptom Assessment Questionnaire", "Functional Medicine Inflammatory Bowel Diseases Short Questionnaire", "Inflammatory Bowel Diseases Activity Index", "Functional Medicine Self-Care Questionnaire" and "Inflammatory Medicine Quality of Life Evaluation Questionnaire for Intestinal Patients was used. In addition to the routine training applied in the clinic to the individuals in the coaching group, functional medicine-based individualized trainings and counseling were provided on five lifestyle factors (nutrition, sleep-rest, exercise-movement, stress management and social relations) that can be changed with the nurse coaching practice guide in functional health. Each individual with IBD attended 12 sessions for 12 weeks, except for the preliminary interview with the nurse coach. Sessions were held for 45-60 minutes.The individuals included in the control group were trained with the training brochure routinely available in the clinic. Then routine treatment and care practices continued.
Results: 62.5% of the individuals with IBD included in our study are female and 37.5% of them are male. The age average of the experimental group under nurse coaching was 36.2±10.09, and the age average of the control group that received standard education was 33.1±6.53. 35.0% of individuals with IBD in the experimental group and 50% of individuals with IBD in the control group are primary school graduates. It was determined that 55% of the individuals with IBD in the experimental group had Ulcerative Colitis and 45% had Crohn's Disease.
It was determined that 60% of the individuals with IBD in the control groups had Ulcerative Colitis and 40% had Crohn's Disease. When the disease activities of the individuals in the experimental and control groups with Ulcerative Colitis and Crohn's Disease were evaluated according to the measurement times, it was found that there was a statistically significant difference between the groups (p< 0.05). When the average functional medicine symptom evaluation scores of individuals with IBD were compared between the groups, it was found that there was a statistically significant difference between the groups in terms of the digestive system, joint/muscle and nervous system total scores at most (p˂0.05). When functional medicine self-care activities of individuals with IBD in the experimental and control groups were evaluated according to time; a statistically significant difference was found between the experimental and control groups in terms of physical health, mental / emotional / spiritual health and social life / family / relationships sub-dimension total scores (p˂0.05). A statistically significant difference was found between the experimental and control groups when the functional medicine inflammatory bowel diseases (FM IBD) short questionnaire and the total average scores of IBD symptoms of individuals with IBD in the experimental and control groups were evaluated according to time (p< 0.05). When the IBD Quality of Life Scale total score averages of individuals with IBD were evaluated according to time, a statistically significant difference was found between the experimental and control groups (p< 0.05). 
Conclusion: In the results of our research, it was ensured that symptom management, self-care activities and quality of life were increased in individuals with inflammatory bowel disease by determining lifestyle factors on the basis of functional medicine, defining their needs, training them with individualized care with nurse coaching.
Keywords; Functional Medicine; Nurse Coaching; Inflammatory Bowel Diseases