Yükseköğretim kurumlarında özel gereksinimli öğrencisi olan öğretim elemanlarının karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri
Higher education instructors with special needs students: Challenges and recommendations
Yazar: AYŞEGÜL GÖKDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ÜNLÜ
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bütünleştirme = Inclusion ; Yükseköğretim = Higher education ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretim görevlileri = Instructors ; Öğretimsel uyarlamalar = Instructional adaptations

Özet:
Bu araştırmanın amacı yükseköğretim kurumlarında görev yapmakta olan ve derslerinde özel gereksinimli öğrencilere eğitim sunan öğretim elemanlarının karşılaştıkları sorunları ve bu sorunlara getirdikleri çözüm önerilerini belirlemektir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimleyici fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını Türkiye'nin İzmir ilindeki yükseköğretim kurumlarında görev yapmakta olan ve derslerinde özel gereksinimli öğrencilere eğitim sunan öğretim elemanları oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleminde amaçlı örnekleme yönteminin maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme türleri kullanılarak yükseköğretim kurumlarında görev yapmakta olan ve sınıflarında özel gereksinimli öğrencisi bulunan 25 öğretim elemanına ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış ve betimsel içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın bulgularında öğretim elemanlarının özel gereksinimli öğrencilerine ilişkin bilgi düzeyleri, akademik uyarlamalara ilişkin yeterlilik düzeyleri, görev yapmakta oldukları kurumun özel gereksinimli öğrencilere sunduğu hizmetlerin niteliği, öğretim elemanlarının özel gereksinimli öğrencilerinin eğitimine ilişkin yükseköğretim kurumunda ve derslerinde yaşadıkları sorunlar, bu sorunların sebepleri ve getirdikleri çözüm önerilerine yönelik veriler elde edilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğretim elemanlarının yetersizlik türleriyle ilgili yeterli bilgiye sahip olmadıkları, akademik uyarlamalara ilişkin kendilerini nitelikli hissetmedikleri, görev yapmakta oldukları yükseköğretim kurumunun erişilebilirlik açısından yeterli düzeyde olmadığı, akademik ve idari personelin farkındalığının düşük olduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında farkındalığı arttırıcı çalışmaların yapılması, üniversitede görev yapan öğretim elemanlarına ve idari personele özel gereksinimli öğrencilerin özelliklerine ve yapılabilecek uyarlamalara ilişkin eğitimlerin verilmesi ve erişilebilirlik konusunda gerekli düzenlemelerin yapılarak her türlü tedbirin alınmasına ilişkin çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to determine the problems of higher education instructors who have students with special needs in their classes and bring solutions to these problems. Research participants are lecturers working in higher education institutions in Izmir, Turkey. Interviews are conducted using semi-structured interview forms with 23 face-to-face and two online participants. This research is designed using the phenomenology design, one of the qualitative research designs. Participants are selected by maximum variety and criterion sampling types of the purposive sampling method. Research data is analyzed using content analysis and data is obtained by using semi-structured interview. Findings of the study includes special needs knowledge level of faculty members who lecture special needs students, proficiency levels related to instructional adaptations for special needs students, higher education institution's service proficiency provided to special needs students, higher education instructors' problems regarding the education of special needs students and solutions of these problems. Results of the study shows that instructors' problems are related with the insufficiency of knowledge about disabilities, low proficiency level on educational adaptations, low proficiency level of the institution's services and low awareness level on disabilities of institution's academic and administrative members. The findings of the research recommends to carry out awareness-raising studies, provide training to the academic staff and administrative staff at the university on the characteristics of students with disabilities and the adaptations that can be made, and carry out studies on taking all kinds of precautions by making the necessary arrangements about accessibility.