Kamu yönetiminde yapay zeka: Estonya ve Türkiye ulusal yapay zeka strateji belgelerinin karşılaştırılması
Artificial intelligence in public administration: Comparison of Estonia and Türkiye national artificial intelligence strategy documents
Yazar: İLKNUR AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET SALAHADDİN GEZİCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Kamu ve özel sektör alanında sıkça kullanılmaya başlanan yapay zeka sistemleri daha az enerji harcayarak daha verimli hizmet sunumunu gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Yapay zeka ürünlerinin içinde barındırdığı karmaşık düzeyde olan işlemleri kolay hale getirme, gereksiz kullanım alanlarını yok ederek daha etkin ve hizmet kalitesi fazla olan kamu yönetimi alanı oluşturma meziyetleri onu kamu yönetimi alanında kullanımı cazip bir teknoloji haline getirmiştir. Kamu yönetimi alanında yetersiz personelden kaynaklı iş yığılması, gereksiz evrak birikmesi ve bilgiye erişmede oluşan karmaşa yapay zekanın kullanımıyla bilgisayar ortamına aktarılan verilerle daha da kolay hale gelebilmektedir. Yapay zekanın kamu sektöründe kullanımıyla halkın memnuniyet düzeyini artırmak, daha az enerjiyle daha fazla işlem sunulabilmek temel amaç olmuştur. Yapay zekanın kamu yönetimi alanında sunduğu fırsatlar göz önünde bulundurularak ülkeler bazında strateji belgeleri düzenlenmiş planlı bir şekilde kamu yönetimi alanında uygulanmaya başlanmıştır. Yayımlanan bu strateji belgeleriyle temel hedef ülkelerin belirli dönemler içerisinde gerçekleştirmeyi amaçladıkları yapay zeka alanındaki gelişim stratejileri, GSYH içerisinde yapay zekaya ayrılacak olan bütçenin oranın belirlenmesi, yapay zeka sistemlerinin ülkelere sağladığı avantajlar ve gerçekleştirilmesi istenen amaçları belirlemektir. Dünya çapında bir çok ülke yapay zeka alanında strateji belgesi yayımlamaktadır. Estonya ve Türkiye'de bu alanda yapay zeka stratejileri yayımlayan ülkeler kapsamında yer almaktadır. Bu ülkeler arasından Estonya'nın gerek nüfusu gerek yüzölçümü olarak ufak bir ülke olmasına rağmen  dijitalleşme alanında çokça gelişim sağlaması, kamu hizmeti sunumunda teknoloji ve yapay zeka ürünlerinden sıkça faydalanması dikkat çekmektedir. Bu nedenle Estonya gibi yapay zeka teknolojilerini geniş kapsamda kullanan bir ülkenin Türkiye gibi yapay zeka ve dijitalleşme alanının gelişimi çok taze olan ülkeyle strateji belgeleri bazında karşılaştırma yapılması önemli görülmektedir. İki ülkenin strateji belgelerinin karşılaştırılması Türkiye'nin yayımladığı strateji belgesindeki eksik veya fazla yönlerin analizi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma yapay zeka ve kamu yönetimini kavramsal çerçevede incelemiş olup Türkiye ve Estonya ulusal yapay zeka strateji belgeleri üzerinden karşılaştırmalı analiz gerçekleştirmektedir. Karşılaştırmalı analiz yapılarak literatüre katkı sağlamak çalışmanın temel gayesini oluşturmaktadır.

Abstract:
Artificial intelligence systems, which are frequently used in the public and private sectors, try to provide more efficient service by consuming less energy. Artificial intelligence products' ability to facilitate complex processes and create a more effective public administration area with higher service quality by eliminating unnecessary areas of use has made it an attractive technology to use in the field of public administration. In the field of public administration, the backlog of work caused by insufficient personnel, the accumulation of unnecessary documents and the confusion in accessing information can be made easier with the data transferred to the computer environment with the use of artificial intelligence. The main aim is to increase the satisfaction level of the public and provide more transactions with less energy by using artificial intelligence in the public sector. Considering the opportunities offered by artificial intelligence in the field of public administration, strategy documents have been prepared on a country basis and started to be implemented in the field of public administration in a planned manner. The main objectives of these published strategy documents are to determine the development strategies in the field of artificial intelligence that the countries aim to achieve within certain periods, the determination of the budget to be allocated to artificial intelligence within the GDP, the advantages that artificial intelligence systems provide to countries and the objectives to be achieved. Many countries around the world publish strategy documents in the field of artificial intelligence. Estonia and Turkey are among the countries that publish artificial intelligence strategies in this field. Among these countries, it is noteworthy that although Estonia is a small country in terms of both population and surface area, it has made a lot of progress in the field of digitalization and frequently uses technology and artificial intelligence products in public service delivery. For this reason, it is considered important to compare a country like Estonia, which uses artificial intelligence technologies extensively, with a country like Turkey, whose development in the field of artificial intelligence and digitalization is very fresh, on the basis of strategy documents. Comparing the strategy documents of the two countries is important in terms of analyzing the missing or redundant aspects in the strategy document published by Turkey. This study examines artificial intelligence and public administration in a conceptual framework and carries out a comparative analysis on national artificial intelligence strategy documents of Turkey and Estonia. The main purpose of the study is to contribute to the literature by performing comparative analysis.