İthal ara malı girdilerin varlığında ödemeler dengesi kısıtlı büyüme modeli: Türkiye örneği
Balance of payments constrained growth model with imported intermediate goods inputs: The case of Turkey
Yazar: HALİME BÖLÜKBAŞI
Danışman: PROF. DR. İRFAN CİVCİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL = ARDL ; Ara mal = Intermediate product ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Çok sektörlü ödeme dengesi kısıtlı büyüme = Multi-sectoral balance of payments constrained growth ; Ödemeler dengesi = Balance of payments ; İthalat = Import

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin uzun dönem büyüme performansı, Thirlwall (1979) tarafından geliştirilen ödemeler dengesi kısıtlı büyüme (BOPCG) modelinin iki versiyonunu kullanarak incelenmektedir. Bunlardan ilki Araujo ve Lima (2007) tarafından geliştirilen Çok Sektörlü BOPCG modelidir. Diğeri ise nihai ihracat ürünlerini üretmek için kullanılan ara girdi ithalatının da dikkate alındığı Araujo vd. (2019) tarafından geliştirilen Çok Sektörlü BOPGC modelidir. Bu bağlamda çalışmanın amacı Türkiye ekonomisinin 1970-2019 dönemi büyüme performansını açıklamak için bu iki uzantıdan hangisinin daha uygun olduğunu ve ithal ara girdi kullanımının ihracat ve büyüme performansı üzerindeki etkisini belirleyebilmektir.
Çalışmada büyüme oranları hesaplanırken kullanılan esnekliklerin elde edilebilmesi için ihracat talebi, nihai ithalat talebi ve ara malı ithalat talebi fonksiyonları ARDL yöntemi kullanılarak beş sektör için tahmin edilmiştir. Tahmini gelir esneklikleri ve her bir sektörün toplam ihracat, nihai ithalat ve ara malı ithalatı içindeki yüzdelik payı dikkate alınarak Çok Sektörlü BOPCG modellerinin önerdiği şekilde ödemeler bilançosu dengesi ile tutarlı büyüme oranları hesaplanmıştır. Sonuçlar, ithal ara girdi kullanımının ihracata önemli katkı sağladığını ancak Türkiye'nin ara malı ithalatına olan yüksek bağımlılığının Çok Sektörlü BOPCG büyüme oranında bir azalmaya yol açtığını göstermektedir.

Abstract:
In this thesis study, long-term growth performance of Turkey is examined using two versions of the balance of payments constrained growth (BOPCG) model developed by Thirlwall (1979). The first of these is the Multi-Sectoral BOPCG model developed by Araujo and Lima (2007). The other is the Multi-Sectoral BOPGC model developed by Araujo et al. (2019), which also considers the import of intermediate inputs used to produce final export products. In this context, the study aims to explain the growth performance of the Turkish economy for the period 1970-2019 to determine which of these two extensions is more appropriate and the effect of imported intermediate input on export and growth performance.
In order to obtain the elasticities used in calculating the growth rates in the study, the export demand, final import demand, and intermediate goods import demand functions are estimated for five sectors using the ARDL method. Considering the estimated income elasticities and the percentage share of each sector in total exports, final imports, and imports of intermediate goods, growth rates compatible with the balance of payments are calculated as suggested by the Multi-Sectoral BOPCG models. The results show that the use of imported intermediate inputs contributes significantly to the exports, but Turkey's high dependence on imports of intermediate goods leads to a decrease in the Multi-Sectoral BOPCG growth rate.