Doğal sit alanlarının koruma kullanma ilişkisinin değerlendirilmesi: Sivas ili Gürün ilçesi Gökpınar gölü örneği
Evaluation of the conservation-use relationship of natural protected areas: The case of Gökpinar lake in Gürün district of Sivas province
Yazar: ASİYE AKILLI
Danışman: PROF. DR. ALİ TÜRK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Şehircilik = Urbanization

Özet:
"Koruma" kavramı doğal, kültürel ve tarihi mirasın korunması ve muhafaza edilmesi, gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması için uygulanmaktadır. Doğal sit alanları, doğal çevrenin korunması ve saklanması amacıyla özel olarak koruma altına alınmış alanlardır. Koruma kavramı, bu sit gelişimini doğal ve kültürel değerlerin, biyolojik yapıların, yapıların ve manevi öneminin korunmasını içerir.
Hazırlanan bu tez çalışması Sivas İli Gürün İlçesi kesin korunacak hassas alan doğal sit alanı Gürün Gökpınar Gölü özelinde koruma kullanma ilişkisinin uluslararası sözleşmeler, anlaşmalar ile ulusal mevzuat kapsamında koruma kriterlerinin incelenip değerlendirilmesidir. Böylece var olan koruma politikalarının yeterliliği ve uygulanabilirliği tespit edilerek mevzuattaki eksikler için ve gelişen, değişen dünyada doğa koruma alanlarının korunması için Gökpınar Gölü özelinde öneriler ortaya koyulmuştur. Gürün ilçesi Sivas İlinin 16 ilçesi içerisinde yedinci büyük ilçesi ve doğal güzellikleri ile ön plana çıkan yerdir. Çalışma alanı olarak seçilen Gürün ilçesi Gökpınar Gölü ülkemizde nadir bulunan doğal akvaryum niteliğindeki doğal oluşumlu göl olarak koruma altına alınmıştır.
Türkiye'nin doğal alan koruma politikaları, zengin ekosistem çeşitliliğinin ve biyolojik çeşitliliğinin korunmasına ve sürdürülebilir yönetimine odaklanmaktadır. Bu politikalar, milli parklar, tabiatı koruma alanları ve yaban hayatı koruma sahaları gibi doğal alanları korumayı ve paha biçilmez doğal kaynakların uzun vadede korunmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Ancak bu çabalara rağmen, politikaların uygulanmasındaki zorluklar ve yetersiz finansman, etkili koruma sonuçlarının elde edilmesinin önünde önemli engeller oluşturmaktadır.
Uluslararası sözleşmeler ve anlaşmalar koruma alanlarının bilhassa doğa koruma alanlarının sürdürülebilirliğini sağlarken aynı zamanda doğa koruma alanlarının sayısının artırılmasını sağlamaya çalışmaktadır. Ülkemiz birçok uluslararası sözleşmelere taraf olmakla birlikte koruma alanlarının uluslararası kriterlere uygun korunmasının sağlamaya çalışmaktadır.
İyi tasarlanmış düzenlemeler ve sürdürülebilir uygulamalarla dengelenmesi, doğal alanların gelecek nesiller için uzun vadeli yaşanabilirliğini ve önemini garanti altına alabilir.

Sonuç olarak doğal sit alanlarının koruma kullanma ilişkisinin mevzuat kapsamında uygulanabilirliği ve eksikleri tespit edilerek Sivas İli Gürün ilçesi Gökpınar Gölü özelinde literatür araştırması ile kavramsal çerçeve ve örnek uygulamalar ile bilimsel araştırma raporları incelenip eleştiriler yapılarak öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The concept of "conservation" is applied to protect and preserve natural, cultural and historical heritage and to ensure its transfer to future generations. Natural protected areas are specially protected areas for the purpose of preserving and protecting the natural environment. The concept of conservation includes the protection of natural and cultural values, biological structures, structures and spiritual importance of this protected development.

This thesis study is to examine and evaluate the conservation criteria within the scope of international conventions, agreements and national legislation of the conservation-use relationship in the case of Gürün Gökpınar Lake, which is a sensitive area to be strictly protected in Gürün District of Sivas Province. Thus, the adequacy and applicability of the existing protection policies were determined and suggestions were put forward for the deficiencies in the legislation and for the protection of nature conservation areas in the developing and changing world. Gürün district is the seventh largest district among 16 districts of Sivas Province and stands out with its natural beauties. Gökpınar Lake, which was selected as the study area, has been taken under protection as a naturally formed lake, which is a rare natural aquarium in our country.
Turkey's natural area protection policies focus on the conservation and sustainable management of its rich ecosystem diversity and biodiversity. These policies aim to protect natural areas such as national parks, nature reserves and wildlife sanctuaries and ensure the long-term conservation of invaluable natural resources. However, despite these efforts, difficulties in implementing policies and inadequate funding are significant barriers to achieving effective conservation outcomes.
International conventions and agreements seek to ensure the sustainability of protected areas, especially nature conservation areas, while at the same time increasing the number of nature conservation areas. Turkey is a party to many international conventions and strives to ensure that protected areas are protected in accordance with international criteria.
Balancing well-designed regulations and sustainable practices can guarantee the long-term viability and importance of natural areas for future generations.

As a result, the applicability and deficiencies of the protection-use relationship of natural protected areas within the scope of the legislation have been determined and the conceptual framework and sample applications and scientific research reports have been examined and criticized and suggestions have been developed with the literature research in the case of Gökpınar Lake in Gürün district of Sivas Province.