Depresif bozukluğu olan hastaların duygusal şemalarını yordayan değişkenlerin incelenmesi
Investigation of variables predicting emotional schemas of patients with depressive disorder
Yazar: GÜLAY NUR YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. GÜLSEREN KESKİN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmada depresif bozukluğu olan hastaların duygusal şemalarının tespiti ve duygusal şemalarını yordayan değişkenler açısından; öz-anlayış, duyarlı sevgi, psikolojik uyum düzeyleri ve başa çıkma mekanizmalarına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Metod: Tanımlayıcı ilişkisel olarak yapılan çalışmada, araştırmanın evrenini 2023-2024 yılı itibariyle Ankara Etlik Şehir Hastanesi Psikiyatri Kliniğinde depresif bozukluk tanısı almış hastalar oluşturmaktadır. Veri toplanmasında LDŞÖ, ÖAÖ, BÇSÖ-KF, DSÖ, KPUÖ kullanılmıştır. Çalışmanın Örneklemini 385 depresif bozukluk tanısı almış hastalar oluşturmuştur. Çalışmada toplanan verilerin SPSS 27.0 programında analizi yapılmış olup verilerin dağılımları tanımlayıcı analiz parametleri; ortalama, medyan, standart sapma, minimum, maksimum, frekans, yüzde ile gösterilmiştir. Ölçeklerin güvenilirliğini test etmek amacıyla "Güvenilirlik Analizi" yapılmıştır. 
Bulgular: Korelasyon analizinin sonuçlarına göre, duygusal şemalar ve öz anlayış; duygusal şemalar ile başa çıkma stilleri ve genel psikolojik uyum; başa çıkma stilleri ve öz anlayış arasında anlamlı ilişkiler ortaya çıkmıştır. Duygusal Şemalar ölçeğinin alt boyutlarının cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, hastanın depresyon düzeyi, hastanede tedavi görme süreci ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Öz-anlayış ile Kontrol edilmezlik, anlaşılabilirlik, hisleri kabullenme, duygulara karşı zayıflık, ruminasyon arasında ilişki saptanmıştır.Başa Çıkma Stratejileri ile Duygulardan Kaçınma, genel psikolojik uyum ile ruminasyon, kontrol edilmezlik, anlaşılabilirlik arasında ilişki bulunmuştur.Öz-anlayış ölçeği ile olumlu yeniden yorumlama, planlama, davranışsal ilişkiyi kesme arasında ilişki saptanmıştır.Regresyon analizlerinde duygusal şemalardan kontrol edilmezlik, duygulara karşı zayıflık, anlaşılabilirlik, duygulardan kaçınma, hisleri kabullenme, ruminasyon ve inkarın öz anlayış, başa çıkma, duyarlı sevgi ve genel psikolojik uyum arasında yordayıcı ilişkiler bulunmuştur.

Sonuç: LDŞÖ ile ÖAÖ skorları arasında, LDŞÖ ile BÇSÖ-KF skorları arasında, LDŞÖ ile DSÖ skorları arasında, LDŞÖ ile KPUÖ skorları arasında ilişki olduğu görülmüştür.Erkeklerin duygulara karşı zayıflık, ruminasyon, onaylanma şemalarının kadınlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur.Ortaöğretim mezunu olanların duygulardan kaçınma alt boyutu skorlarının önlisans ve lisansüstüne göre daha düşük olduğu bulunmuştur.Evlilerin kontrol edilmezlik alt boyutu skorlarının bekarlara göre yüksek olduğu bulunmuştur.Hastanede yatılı tedavi görenlerin kontrol edilmezlik, anlaşılabilirlik,inkar alt boyutu skorlarının yatılı tedavi görmeyenlere göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Hastaların Duygulara Karşı Zayıflık alt boyutu, Duygulardan Kaçınma alt boyutu ve Ruminasyon alt boyutu skorlarının ÖAÖ skorunu negatif yönde yordadığı, Duygulara Karşı Zayıflık alt boyutu, Hisleri Kabullenme alt boyutu ve Ruminasyon alt boyutu skorlarının BÇSÖ-KF skorunu pozitif yönde yordadığı, Duygulardan Kaçınma alt boyutu skorlarının BÇSÖ-KF skorunu negatif yönde yordadığı, Ruminasyon alt boyutu skorlarının DSÖ skorunu pozitif yönde yordadığı, Duygulara Karşı Zayıflık alt boyutu, Duygulardan Kaçınma alt boyutu ve Ruminasyon alt boyutu skorlarının KPUÖ skorunu pozitif yönde yordadığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler; Depresyon; duygusal şema; öz anlayış; başa çıkma stilleri; duyarlı sevgi; genel psikolojik uyum

Abstract:
Purpose: This study aimed to determine the emotional schemas of patients with depressive disorders and to evaluate the effects of variables predicting emotional schemas on self-compassion, sensitive love, psychological adjustment levels and coping mechanisms.
Method: In this descriptive relational study, the universe of the study consists of patients diagnosed with depressive disorder in Ankara Etlik City Hospital Psychiatry Clinic as of 2023-2024. LESS, CSS, BCSS, WHO, KPU were used in data collection. The sample of the study consisted of 385 patients diagnosed with depressive disorder. The data collected in the study were analyzed in SPSS 27.0 program and the distributions of the data were shown with descriptive analysis parameters; mean, median, standard deviation, minimum, maximum, frequency, percentage. "Reliability Analysis" was performed in order to test the reliability of the scales.
Results: According to the results of correlation analysis, significant relationships emerged between emotional schemas and self-compassion; emotional schemas and coping styles and general psychological adjustment; coping styles and self-compassion. It was found that the sub-dimensions of Emotional Schemas scale were related to gender, education level, marital status, patient's depression level, hospital treatment process. A relationship was found between Self-Compassion and Uncontrollability, understandability, acceptance of feelings, weakness towards feelings, rumination. A relationship was found between Coping Strategies and Avoidance of Feelings, general psychological adjustment and rumination, uncontrollability, understandability. A relationship was found between Self-Compassion scale and positive reinterpretation, planning, behavioral disengagement. In regression analyses, predictive relationships were found between emotional schemas such as uncontrollability, weakness towards feelings, understandability, avoidance of feelings, acceptance of feelings, rumination and denial and self-compassion, coping, compassionate love and general psychological adjustment.
Conclusion: It was observed that there was a relationship between LESS and SCS scores, between LESS and CSS scores, between LESS and SLS scores, and between LESS and SSPA scores. It was found that men have higher emotional vulnerability, rumination, and approval schemas than women. It was found that those who graduated from secondary school had lower emotional avoidance sub-dimension scores than those who graduated from associate and postgraduate programs. It was found that married people had higher uncontrollability sub-dimension scores than single people. It was found that those who received inpatient treatment in the hospital had lower uncontrollability, understandability, and denial sub-dimension scores than those who did not receive inpatient treatment.It was found that the patients' Weakness to Emotions sub-dimension, Emotion Avoidance sub-dimension and Rumination sub-dimension scores negatively predicted the SCS score, the Weakness to Emotions sub-dimension, Acceptance of Feelings sub-dimension and Rumination sub-dimension scores positively predicted the CSS score, the Emotion Avoidance sub-dimension scores negatively predicted the SSPA score, the Rumination sub-dimension scores positively predicted the SLS score, and the Weakness to Emotions sub-dimension, Emotion Avoidance sub-dimension and Rumination sub-dimension scores positively predicted the KPU score.
Keywords; Depression; emotional schema; self-commotıon; coping styles; sensitive love; overall psychological adjustment