Kovid-19 salgınının tıp fakültesi öğrencilerine etkilerinin araştırılması
Investigating the effects of the Covid-19 pandemic on medical students
Yazar: KÜBRA ATEŞ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM DAMLA ÇİMEN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Öğrenci memnuniyeti = Student satisfaction ; Öğrenci problemleri =   ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
ÖZET
Giriş ve Amaç: 31 Aralık 2019 tarihinde, Çin'in Wuhan şehrinde başlayan ve damlacık yoluyla hızla yayılarak 11 Mart 2020 tarihinde ise DSÖ tarafından pandemi olarak kabul edilen Kovid-19 salgını, ülkelerin sağlık sistemi ve toplum açısından önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Kovid-19'un yayılımını önlemek adına sokağa çıkma kısıtlamaları, okulların kapatılması, bilimsel, sosyal, kültürel her türlü faaliyetin ertelenmesi gibi birçok önlem alınmış, hareketlilik büyük ölçüde azalmış ya da sınırlanmıştır. Bu süreçte birçok sektörde olduğu gibi en çok etkilenenlerden biri de eğitim sektörü olmuştur. Uzaktan eğitime geçiş çalışmaları, öğrencilerin ve eğiticilerin çevrimiçi ders ve sınavlara alışma süreci kolay olmamıştır. Hastalığın bilinmezliği ve sonrasında alınan tüm bu önlemler nedeniyle toplumun geneli daha çok da öğrenciler etkilenmiştir. Böylece tehlikeli durumlarda yaşanan anlamlı ve önemli bir tepki olan kaygı ve korku, salgın sürecinde bireylerin özel, iş ve eğitim yaşamını ciddi düzeyde olumsuz etkileyen bir bozukluk boyutuna ulaşmıştır. Depresyon ve anksiyete gibi sağlık sorunlarında artış görülmüştür. 
     Çalışmamızda Kovid-19 salgınının; geleceğin sağlık sunucusu olacak olan ve normal şartlarda da ruhsal hastalıklar açısından riskli bir grup olarak değerlendirilen tıp fakültesi öğrencilerine etkilerini incelemeyi, onların bu konuda farkındalıklarını arttırmayı amaçladık. Ayrıca kitlesel afet ve tehdit dönemlerinde ruh sağlığı ile ilgili bilginin artması ve bununla ilgili eğitim kurumlarımızda öğrenci refahına dair önlemlerin alınmasına yardımcı olunması hedeflenmektedir.
Gereç ve Yöntem:  Çalışma tanımlayıcı tipte kesitsel bir anket çalışmasıdır. Çalışmamızın örneklem grubunu Türkiye'de tıp fakültesi öğrenimi gören öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışma 03 Mart 2022 ile 30 Haziran 2022 tarihleri arasında 647 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Google Formlar üzerinden oluşturulan anket formu Türkiye'de tıp fakültesi öğrenimi gören öğrencilere sosyal medya üzerinden ulaştırılarak formları doldurmaları istendi. Aydınlatılmış onam sonrası ilerleyen anket içerisinde sosyodemografik veriler, Kovid-19 dönemi ve alınan önlemler ile ilgili sorular ve ruhsal durumlarını değerlendirmek adına Yaygın Anksiyete Bozukluğu 7 (YAB-7) ölçeği ve Hasta Sağlık Anketi 9 (PHQ-9) ölçeği bulunmaktadır. 
Bulgular: Grubun yaş ortalaması 21 ± 2,11 yıldır. Öğrencilerin 357'si (%55,2) kadın, 290'ı erkektir (%44,8). Öğrencilerin toplamda %67,2'si (n=435) preklinik, %32,8'i (n=212) klinik öğrencisiydi. Kronik hastalığı olanlar  %12,1'ini  (n=78), herhangi bir kronik hastalığı olmayanlar %87,9'unu (n=569) oluşturmaktaydı. Psikiyatrik tedavi geçmişi olanlar %23,6 (n=153) iken halen bir psikiyatrik tedavi alanlar %11,9 (n=77) idi.
     Öğrencilerin %47,71'i 'sadece yüz yüze', %37,24'ü 'ağırlıklı yüz yüze' %10,81'i 'ağırlıklı çevrimiçi' ve %4,17'si 'sadece çevrimiçi' eğitim almaktaydı. %47,9'u salgın sürecinde aldıkları eğitimin yetersiz olduğunu düşünmekteydi. Mevcut durumda aldıkları eğitim şekillerinin çevrim içi veya yüz yüze olması ile aldıkları eğitimin yetersiz olduğunu düşünme arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki görülmedi. (χ2, p=0,236) Bundan sonraki süreçte eğitimin nasıl yürütülmesini istersiniz sorusuna grubun çoğunluğu 'sadece yüz yüze' ve 'ağırlıklı yüz yüze' şeklinde yanıt vermiştir. Öğrencilere son iki hafta içindeki ruhsal durumlarını nasıl değerlendirdikleri 1-10 puan arasında likert tipi ölçek kullanılarak sorulduğunda %42,82'i (n=277) 1-5 arasında, %57,2'si (n=370) 6-10 arasında puan vermiştir. Aynı şekilde likert tipte ölçek kullanılarak öğrencilere Kovid-19'a yakalanmaktan korkup korkmadıkları sorulmuştur. 1-5 arası puan verenler %71,1 (n=460), 6-10 arası puan verenler %28,9 (n=187) oranında olmuştur. Aynı soru 'aile bireylerinizden birinin Kovid-19 hastalığına yakalanması ve bu yüzden ölebileceği ihtimali sizi ne kadar korkutuyor?' şeklinde sorulduğunda ise 1-5 arası puanlayanlar %23,3 (n=151), 6-10 arası puanlayanlar %76,7 (n=496) olmuştur. Öğrencilerin %46,2'sı Kovid-19 nedeni ile bir kayıp yaşadığını, %57,5'i ise salgın süresince yeterli duygusal destek almadığını belirtmiştir. 
     Öğrencilerin yarıdan fazlası hayatın yaşamaya değer olmadığını düşünmektedir ve %20,1'i (n=130) intihar etmeyi düşündüğünü belirtmiştir. Çalışmamızda sırasıyla %41,7 ve %34,2 oranlarında anksiyete ve depresyon saptanmıştır. Anksiyete ve depresyonla ilişkili faktörler incelendiğinde ortak olarak kronik hastalık varlığı, tedavi gerektiren ruhsal durum geçmişi, olumsuz ruhsal durum algısı ve salgın süresince yeterli duygusal destek alamadığını düşünmek istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur. Halen devam eden ruhsal tedavi durumu ve Kovid-19'a yakalanmaktan korkma ile aralarında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.
     Farklı olarak anksiyete ile preklinik öğrencisi olma, Kovid-19 nedenli kayıp yaşama, aile bireylerinden birinin Kovid-19'a yakalanması ve buna bağlı ölmesine yönelik korku arasında ilişki olduğu görülmüştür. Depresyon ile de kadın cinsiyet arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. 
Sonuç: Kovid-19'un fiziksel, ruhsal ve sosyal birçok yönden etkilerini gördüğümüz bu süreçte aile üyelerinden birinin Kovid-19'a yakalanıp buna bağlı kaybedilmesi korkusu yanında öğrenciler bir de eğitim şekillerinin değişimi, sosyal destek ağlarının kaybı gibi yükler altında kalmış, eğitimlerinin yetersiz olduğu endişesi doğmuştur. Tüm bunlar nedeniyle çalışmamızda öğrencilerin hayatlarından memnun olmadıkları, intihar düşüncelerine sahip olduklarını gördük ve yüksek oranda anksiyete ve depresyon oranları saptadık. Bu sonuçlar ışığında tıp öğrencilerine yönelik yeni eğitim stratejileri belirlemenin ve ruhsal sağlıkları için bir tarama-takip programı geliştirmenin gerekliliği açıktır.
Anahtar sözcükler: Kovid-19, anksiyete, depresyon, tıp, öğrenci

Abstract:
ABSTRACT
Introduction and Aim: The Kovid-19 epidemic, which started in Wuhan, China on December 31, 2019 and spread rapidly through droplets and was accepted as a pandemic by WHO on March 11, 2020, has become an important health problem in terms of the health system of countries and society. In order to prevent the spread of Kovid-19, many measures such as curfews, closing of schools, postponing all kinds of scientific, social and cultural activities have been taken, and mobility has been greatly reduced or limited. In this process, as in many sectors, one of the most affected has been the education sector. The transition to distance education and the adaptation process of students and trainers to online courses and exams have not been easy. Due to the ignorance of the disease and all these measures taken afterwards, the general population of the society was mostly affected by the students. Thus, anxiety and fear, which are a meaningful and important reaction in dangerous situations, have reached the level of a disorder that seriously affects the private, business and educational life of individuals during the epidemic process. There has been an increase in health problems such as depression and anxiety.
      In our study, the Kovid-19 epidemic; We aimed to examine the effects of medical school students, who will be the health care providers of the future and who are considered to be a risky group in terms of mental illnesses under normal conditions, and to increase their awareness on this issue. In addition, it is aimed to increase the knowledge about mental health in times of mass disasters and threats and to help take measures for student welfare in our educational institutions.
Materials and Methods: The study is a descriptive cross-sectional survey study. The sample group of our study consists of students studying at the faculty of medicine in Turkey. The study was carried out between 03 March 2022 and 30 June 2022 with the participation of 647 students. Students studying at medical school in Turkey were asked to fill in the questionnaire created via Google Forms by sending them over social media. The questionnaire, which progresses after the informed consent, includes sociodemographic data, questions about the Kovid-19 period and the measures taken, and the Generalized Anxiety Disorder 7 (GAD-7) scale and the Patient Health Questionnaire 9 (PHQ-9) scale to evaluate their mental state. 
Results: The mean age of the group was 21 ± 2.11 years. Of the students, 357 (55.2%) were female and 290 (44.8%) were male. In total, 67.2% (n=435) of the students were preclinical students and 32.8% (n=212) were clinical students. Those with chronic diseases constituted 12.1% (n=78), and those without any chronic disease constituted 87.9% (n=569). While 23.6% (n=153) had a history of psychiatric treatment, 11.9% (n=77) were still receiving psychiatric treatment.
      47.71% of the students were receiving 'face-to-face only', 37.24% 'predominantly face-to-face', 10.81% 'mainly online' and 4.17% 'online only' education. 47.9% of them thought that the education they received during the epidemic was insufficient. In the current situation, there was no statistically significant relationship between the online or face-to-face education they received and the thought that the education they received was insufficient. (χ2, p=0.236) When asked how you would like the training to be carried out in the next period, the majority of the group answered 'face-to-face only' and 'predominantly face-to-face'. When the students were asked how they evaluated their mental state in the last two weeks using a Likert-type scale between 1-10 points, 42.82% (n=277) scored between 1-5 and 57.2% (n=370) between 6-10 gave points. Likewise, using a Likert-type scale, students were asked whether they were afraid of catching Kovid-19. Those who gave points between 1-5 were 71.1% (n=460), those who gave points between 6-10 were 28.9% (n=187). When the same question is asked, "How much do you fear the possibility that one of your family members will catch the Kovid-19 disease and die because of it?", those who scored 1-5 were 23.3% (n=151), those who scored 6-10 were 76.7% ( n=496). 46.2% of the students stated that they experienced a loss due to Kovid-19, while 57.5% stated that they did not receive enough emotional support during the epidemic.
      More than half of the students think that life is not worth living, and 20.1% (n=130) of them think of committing suicide. In our study, anxiety and depression were found at rates of 41.7% and 34.2%, respectively. When the factors related to anxiety and depression were examined, it was found that there was a statistically significant correlation between the presence of a chronic disease, the mental state history requiring treatment, the perception of negative mental state, and the thought of not getting enough emotional support during the epidemic. No significant relationship was found between the ongoing mental treatment status and the fear of contracting Kovid-19.
      Differently, it has been observed that there is a relationship between anxiety and being a preclinical student, experiencing loss due to Kovid-19, fear of catching Kovid-19 and the death of a family member due to it. A significant relationship was found between depression and female gender.
Conclusion: In this process, in which we see the physical, mental and social effects of Kovid-19 in many ways, besides the fear of one of the family members being caught and lost due to Covid-19, the students have also been under the burden of changing education styles, loss of social support networks, and their education is inadequate. concern has arisen. Because of all these, we found in our study that the students were not satisfied with their lives, had suicidal thoughts, and we found a high rate of anxiety and depression. In the light of these results, it is clear that it is necessary to determine new educational strategies for medical students and to develop a screening follow-up program for their mental health.
Key words: Covid-19, anxiety, depression, medicine, student