Türkiye'de Avrupa Birliği'nde tüketici haklarının korunması ve tüketici örgütleri
Protection of customers rights and customer unions Turkey and European Union
Yazar: EMEL EYMÜR
Danışman: PROF. DR. TAMER ARPACI
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Tüketici hakları = Consumer rights ; Türkiye = Turkey ; Örgütler = Organizations ; Örgütler = Organizations

Özet:
Devlet Planlama Teşkilatı 'nın bir yayınında tüketici şöyle tanımlanmaktadır; "Tüketici; ekonomik, sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılayabilmek için nihai bir mal veya hizmeti satın alıp kullanan ya da kendi kendine üretip kendisi kullanan ve hiçbir mübadeleye sokmayan her kişi, kurum ve ailedir". Dolayısıyla bir toplumda yaşayan herkes aynı zamanda tüketici de olmaktadır. Tüm insanları ortak bir paydada toplayan "tüketici kimliği" ni korumaya yönelik uygulamalar Avrupa'da ilk kez 15. Yüzyılda görülmeye başlanmıştır. Ülkemizde de bu konudaki ilk uygulamalar Osmanlı Dönemi'nde görülmektedir. Dünyada sanayileşmeyle birlikte tüketicilerin satın aldıkları mal ve hizmetlere ilişkin fiyat, kalite, sağlık ve güvenlik yönünden mağduriyetleri de artmıştır. Sözkonusu durum, tüketicinin korunmasına ağırlık verilmesini gündeme getirmiştir. Tüketici haklan ve bunların devletçe korunması gereği ilk kez A.B.D. 'de 1962 yılında Devlet Başkam John F. Kennedy tarafından gündeme getirilmiştir. Avrupa Birliği'nde ise 1975 yılında bu haklar genişletilerek beş hakka çıkartılmış ve yetkili organlar tarafından kabul edilmiştir. Son olarak da 1986 yılında Uluslarası Tüketici Birlikleri Örgütü tarafından ilan edilen evrensel kabul görmüş sekiz hakka ulaşılmıştır. Türkiye'nin Gümrük Birliği'ne girmesi ve sözkonusu durumun gerektirdiği mevzuat uyumu çerçevesinde, 1970'li yıllardan beri çalışmaları devam eden "4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun" Eylül 1995'te yürürlüğe girmiştir. Yasadaki boşluklar ve uygulanması için gerekli altyapı eksiklikleri olmasma rağmen, tüketicinin korunmasına ilişkin şimdiye kadar çok sayıda kuruluşa yetki ve sorumluluk veren kanun, tüzük ve yönetmeliklerin varlığı karşısında tek bir yasanın olması pek çok açıdan daha düzenli bir rehber teşkil etmektedir. Ülkemizde tüketicinin korunmasına yönelik pek çok kurum ve kuruluş bünyesinde birimler bulunmaktadır. Bunun yanında, tüketiciler tarafindan kurulanIll örgütler de mevcuttur. Ancak bu örgütlenme, yeterli üye bulamama, finansman güçlüğü vb. sebeplerle yaygınlaşamamaktadır. Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde tüketici örgütlerinin yaygın olduğu hatta devletin finansal açıdan bu örgütlerin yaygınlaşmasına, ayakta durmasına yardımcı olduğu görülmektedir. Tüketicinin korunmasında basan sağlamak için bütün bireylere görev düşmektedir. Uzun yıllardan beri, çalışmaları devam eden mevzuatın, tamamlandığı bu aşamada yapılması gereken, tüketici açısından, konuya biraz daha ilgi, hakkım savunmada cesaret, örgütlenmek; kurum ve kuruluşlar açısından, tüketiciyi bilinçlendirmek, eğitmek, faaliyetlerini daha da yaygınlaştırmak; devletin, Kanun' a işlerlik kazandıracak uygulamalar ve denetimleri daha düzenli yapmak; isletmelere düşen görev ise, tüketici ihtiyaç ve arzusuna uygun, çevreye zarar vermeyen, en kaliteliyi üretme hedefleriyle çalışmaktır.

Abstract:
The term "consumer" is defined in the following in one of the publications of the state planning organization. "The consumer refers to every individual, institution and the family who either purchases final goods and services to meet their economic, social and cultural requirements or manufacture goods for their own consumption, refraing from any exchange of goods. "Therefore every person living in a society can be considered to be a consumer. The implementations aiming to protect the "identity of consumers" coming together under a common denominator first began in 15 century in Europe. The first applications in this field in our country date back to the Ottoman era. Unjust treatments of the consumers in terms of price, quality and safety in connection with the goods and services began to intensify together with the global industrialization. This has brought the necessity of emphasizing the protection of the consumers into the agenda. This need of protection the rights of consumers was first propounded by U.S.A. president John F. Kennedy in 1962. These rights were broadened to cover 5 rights in 1975 in E.U. and adopted by the official organs. Finally the rights were all the more broadened to cover the universally endorsed eight more rights in 1986, announced by the International Organization of Consumer Unions. "The law about the protection of the consumers no: 4077", worked out since 1970 went into effect on September 1995 in Turkey within the framework of the compliance of the regulations, necessitated by the Customs Union adapted by Turkey. Despite the loopholes in the laws and infrastructural deficiencies; an all- compassing law-against the presence of the laws, by laws and regulations which entitle numerous institutions and organizations to be responsible and autorized on the T.C. YÜKSEKÖ?RETİM IWWli DOKÜMANTASYON MERKEZİprotection of consumers-continues to be a compact and more regular guide in many instances. There are departments in many organizations and institutions, aiming to protect the rights of consumers in Turkey. Besides there are also civil organizations, founded by the consumers. However these organization of the consumers has not become widespread due to insufficient number of members and financial difficulties. The consumer organizations are widespread in the member countries of the E.U. and the states contributes to these organizations financially to make them widespread and viable. All the individual have missions to fulfil to accomplish the protection of the consumers. The thinks to be done at these stage when the regulations worked out for long years have been finalized are: Showing more interest and dare and organizational capability on the part of the consumers; making consumers conscientious; and enlightened and making their efforts more widespread on the part of the institutions and organizations and carrying out the implementations and inspections more regularly to make the revelant laws viable and effective on the part of the state and working towards producing the high-quality-environment-friendly goods to meet the requirements of the consumers on the part of the business enterprises.