Farklı endemik origanum taksonlarının genetik çeşitliliğinin ssr ve srap markörleriyle belirlenmesi ve bazı gıdalardaki enzim aktiviteleri üzerine etkilerinin araştırılması
Determination of genetic diversity of different endemic origanum taxa via ssr&srap markers and investigation of their effects on enzyme activities in some foods
Yazar: ESRA TANHAŞ
Danışman: PROF. DR. ESRA MARTİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Genetik = Genetics ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada, içlerinde endemik türlerinin de yer aldığı bazı Origanum taksonlarına ait bitki örneklerinde moleküler markörlerle bitkiler arasındaki genetik çeşitlilik belirlenmiştir. Origanum cinsi için geliştirilmiş SSR (simple sequence repeat) ve SRAP (sequence-related amplified polymorphism) markörlerinin kullanıldığı çalışmada, 18 Origanum türüne ait 21 farklı örneğin moleküler genetik çeşitliliği elde edilen 91 polimorfik allel ile analiz edildi. İşaretçi lokusların ortalama polimorfizm bilgi içeriği (PIC) 0,2785 iken, NJ (Neighbor Joining) ile kümeleme analizi minimum ve maksimum benzememezlik değerleri sırasıyla 0,127 ve 0,882 olarak bulunmuştur. Elde edilen verilere göre, O. syriacum L. subsp. bevanii (Holmes) Greuter & Burdet ve O. majorana L. birbirine en uzak iki tür olarak bulunurken, Origanum onites L. ve Origanum vulgare L. subsp. hirtum (Link.) Ietswaart birbirine en yakın türler olarak bulunmuştur.
Ayrıca, bazı Origanum türlerinin çalışma kapsamında seçilmiş gıda örneklerindeki (kıvırcık marul, ıspanak, mantar, patlıcan ve marul) bazı enzimlerin aktivitelerine olan etkileri de bu bitkilerin sulu ekstrakt, hidrosol ve uçucu yağ formları ile incelenmiştir. Bu gıdaların ihtiva ettiği gıdalarda bozulma etmeni peroksidaz (POD), polifenoloksidaz (PPO) ve lipoksigenaz (LOX) gibi enzim grupları üzerinde gerçekleştirilen analizlerin hiçbirinde, söz konusu enzim grubunun tamamen inaktivasyonu sağlanamamıştır. Origanum bitki türlerinin doğal bir gıda katkı maddesi olarak potansiyel kullanımı göz önüne alındığında, türler arasındaki ilişkiyle bağlantılı enzim aktivitesi üzerindeki etkilerini anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
In this study, the genetic diversity was determined by molecular markers in some Origanum plant samples, including endemic species. Simple sequence repeats (SSR) and sequence-related amplified polymorphism (SRAP) markers which was developed for the genus Origanum were used to analyze molecular genetic diversity of 21 different samples of 18 Origanum species with obtained 91 polymorphic alleles. While the average polymorphism information content (PIC) of the pointer loci was 0.2785, the minimum and maximum dissimilarity values of clustering analysis with Neighbor Joining (NJ) were found to be 0.127 and 0.882, respectively. According to the obtained data, O. syriacum L. subsp. bevanii (Holmes) Greuter & Burdet and O. majorana L. were found to be the most distant species of each other, while Origanum onites L. and Origanum vulgare L. subsp. (Link.) Ietswaart was found as the closest species to each other.
Also, the effects of some Origanum species on the activities of some enzymes in selected food samples (curly lettuce, spinach, mushroom, eggplant and lettuce) were also investigated with the aqueous extract, hydrosol and volatile oil forms of these plants. In all of the assays carried out on enzyme groups such as peroxidase (POD), polyphenoloxidase (PPO) and lipoxygenase (LOX) which cause degredation in the food samples, no completely inactivation of these enzyme groups has been achieved. Considering the potential use of Origanum plant species as a natural food additive, more studies are needed to understand their effect on enzyme activity linked by relationship among species.