Karadeniz bölgesinde yağış ve sıcaklık verilerinin yenilikçi şen yöntemi ile trend analizi
Trend analysis with the innovative sen and Mann-Kendall methods of annual precipitation and temparature data in the Black Sea region
Yazar: SAMET TOKGÖZ
Danışman: PROF. DR. TURGAY PARTAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yağış  ve  sıcaklık  değerleri  ile  yapılan  trend  analizleri  iklim  değişikliği çalışmaları  için  önemlidir.  Bu  çalışmada  Karadeniz  Bölgesinde  bulunan  16 istasyonun  yıllık  ve  mevsimsel  trendleri,  1960-2015  tarihleri  arasında  tespit  edilen yağış  ve  sıcaklık  verileri  kullanılarak  analiz  edilmiştir.  Bu  amaçla  Yenilikçi  Şen yöntemi, Mann-Kendal ve Spearman'ın rho testleri 1960-2015 veri aralığına sahip 16 gözlem  istasyonuna  uygulanmıştır.  Trendin  varlığı  %95  güven  aralığında belirlenmiştir.  Yapılan trend analiz sonuçları karşılaştırıldığında yıllık toplam yağış verileri  için  yapılan  Yenilikçi  Şen  yöntemine  göre  15  istasyonda  artan  trend gözlenirken,  yalnızca  Düzce'de  azalan  trend  tespit  edilmiştir.  Mann-Kendall 
yönteminin  yıllık  toplam  yağış  verilerinin  analizinde  6  istasyonda  artan  trendler belirlenirken,  Spearman'ın  rho  testinde  ise  6  istasyonda  artan  trend  belirlenmiştir. Yıllık  ortalama  sıcaklık  verilerinin  trend  analizinde,  Şen  yöntemine  göre  tüm istasyonlarda  artan  trendler  tespit  edilmiştir.  Mann-Kendall  yöntemine  göre  7 istasyonda  artan  trend  varlığı  belirlenirken,  Spearman'ın  rho  testinde  ise  11 istasyonda  artan  trend  gözlenmiştir.  Mevsimsel  trend  analizleri  incelendiğinde  ise toplam  yağışlarda  Şen  yöntemine  göre  kış  mevsimi  için  azalan  trend  varlığı  daha fazla olduğu görülmektedir. Diğer mevsimler de ise artan trend sonuçları daha yoğun olarak  gözlenmektedir.  Ancak  Mann-Kendall  ve  Spearman'ın  rho  testlerine  göre yapılan  analiz  sonuçlarında  her  iki  yöntem  içinde  kışın  herhangi  bir  trend gözlenmezken, ilkbaharda ise sadece Bayburt'ta artan trendler gözlenmektedir. Yaz yağışlarında  sadece  Samsun  istasyonunda  her  iki  yöntem  içinde  artan  trend belirlenmiştir. Sonbaharda ise aynı 6 istasyonda her iki yöntem için de artan trendler tespit edilmiştir. Ortalama sıcaklık verilerinin analizlerinde Mann-Kendall yöntemine göre tüm  mevsimlerde sadece 15  istasyonda artan trend belirlenmiştir. Geriye kalan tüm  istasyonlarda  herhangi  bir  trend  gözlenmemiştir.  Spearman'ın  rho  testine  göre ise  kış,  ilkbahar  ve  sonbahar  sıcaklıklarında  toplam  9  istasyonda  artan  trend gözlenirken, yaz sıcaklıklarının tamamında artan trendler tespit edilmiştir.

Abstract:
Analyzes  on  precipitation  and  temperature  data  are  important  for  climate change studies. This study, annual and seasonal trend analyzes of 16 stations in the Black  Sea  Region  were  analyzed  using  the  precipitation  and  temperature  data recorded between 1960 and 2015. For this purpose, the innovative Sen method, rho tests of  Spearman  and Mann-Kendall were applied to 16 observation stations with a data  range  of  1960  to  2015.  The  existence  of  trend  was  determined  in  95% confidence  interval. When the trend analysis results are compared, according to the innovative  Sen  method  for  the  annual  total  precipitation  data,  the  increasing  trend was observed in 15 stations, while the decreasing trend was detected only in Düzce. In  the  analysis  of  the  annual  total  precipitation  data  of  the  Mann-Kendall  method, increasing  trends  were  determined  at  6  stations,  while  to  Spearman  rho  test,  the increasing trend was determined at 6 stations. In the trend analysis of annual average temperature data, increasing trends were determined at all stations according to the Sen  method.  According  to  the  Mann-Kendall  method,  the  increasing  trend  was determined  at  7  stations,  while  the  increasing  trend  was  determined  at  11  stations according to Spearman  rho test. When the seasonal trend analyzes are analyzed, it is seen that the decreasing trend asset is higher for the winter season compared to the Sen  method  in  total  precipitation.  In  other  seasons,  increasing  trend  results  are observed  more  intensely.  However,  according  to  the  results  of  the  analysis  made 
according to the rho test of  Spearman  and Mann-Kendall, while no trend is observed in the winter in both methods, only increasing trends are observed in Bayburt in the spring.  In summer rains, only  the increasing trend has been determined in Samsun station  in  both  methods.  In  autumn,  increasing  trends  for  both  methods  were identified  at  the  same  6  stations.  In  the  analysis  of  average  temperature  data,  an 
increase trend was detected in only 15 stations in the all of 4 seasons according to the Mann-Kendall  method. No trend was observed of  all remaining stations. According to  Spearman  rho  test,  while  increasing  trend  was  observed  in  9  stations  in  winter, spring  and  autumn  temperatures,  increasing  trends  were  detected  in  all  summer temperatures.