Hellen mitolojisinde Hades Kültü
Cult of Hades in Hellen mythology
Yazar: BERNA ŞİRVAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ERDEMİR
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Kült = Cult ; Mitoloji = Mitology ; Tanrılar = Gods ; Tanrıçalar = Goddesses

Özet:
Hellen toplumu, tanrı ve tanrıçaların insanlardan farklı ve olağanüstü güçlere sahip olmakla birlikte etraflarını çevreleyen dünyada insanlar gibi yaşadıklarını ve etkileşim içerisinde olduklarını düşünmüşlerdir. Hellen mitolojisi, tanrılarla tanrılar, tanrılarla insanlar arasındaki bu girift hayal dünyasını ele almaktadır. Bu toplumun mitolojisinde, yeraltı dünyasının hükümdarı ve Zeus'un kardeşi olan Hades, yeraltı ve yerüstü gibi iki zıt dünyanın ölüm ve bereket kültü ile olan bağlantısı sebebiyle, oldukça önemli ve kapsamlı bir konuma sahiptir. "Görünmez" anlamına gelen Hades ismi de hem tanrının kendisi hem de egemen olduğu ölüler ülkesi için kullanılmıştır. Bununla birlikte, daha farklı isimlere de sahiptir. M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren Eleusis Kültü'ndeki figürüyle ilişkili olarak, bereketi de temsil etmesi Ploutōn adını öne çıkarmıştır. Hades'e ilişkin anlatımlarda, yeraltı dünyasını birlikte yönettiği karısı Persephone de önemli bir karakterdir. Persephone'den Demeter'in kızı ve Hades'in karısı olarak iki farklı şekilde bahsedilmektedir. Annesi Demeter'in yanında iken bereketi, eşi Hades'in yanında ise ölümü temsil etmektedir. Bununla birlikte, Persephone'nin yeraltı dünyasındaki varlığı ile Hades'in acımasız kimliği sönmüş, topraktaki bereket öne çıkarılmıştır. Persephone iki büyük tezatı yaşamı ve ölümü kimliğinde birleştirmiştir. Yaşam, ölüm ve yeniden doğuş Persephone'nin mitolojisinin temelini oluşturmuştur. Persephone, Demeter ve Hades Kültü'nün ortak konusudur.
Hades, yönettiği yeraltı dünyasının karanlık ve hüzün dolu bir yer olmasına bağlı olarak, sert bir yüz, sert, uzun ve karışık sakallar ile tasvir edilmiştir. Mevsim döngüsünde kimlik olarak "kışın görünen" tanrıdır. Mısır, Mezopotamya, Kuzey Avrupa, Japonya ve daha birçok bölgenin mitolojilerinde, Hades Kültü'nün benzerleri ile karşılaşmak mümkündür. Ancak benzer kültler üzerinde yapılan değerlendirmelerle, farklı kültürlerin ürünü olan bu mitolojik figürlerdeki aynılıklar ve ayrılılıklar ortaya çıkmaktadır. Antikçağ yazarlarının yeraltı dünyasını anlattıkları ayrıntılı betimlemeler de, Hades Kültü ve ölüm sonrası yaşamı ilginç kılmış, Ortaçağ yazarlarında da bunun etkisi görülmüştür.


Anahtar Kelimeler: Hades, Olympos, mitoloji, yeraltı dünyası, Persephone

Abstract:
Hellen community thought the gods and goddess were interactive and living in the world like human beings besides having extraordinary abilities. Hellen mythology deals with this intricate dream world between gods, goddess and gods, gods and mankind. In the mythology of this community Hades, ruler of underworld and brother of Zeus, has a very important and extensive position because of his relation with two contrary worlds, underground and earth. The name, Hades, which is used for both the God himself and his land of dead, means invisible. In addition to this, he has other names as well. As of the 5th century BC, the name, Ploutōn, became prominent as it symbolizes fertility in relation to his figure in  Eleusis Cult. In the stories about Hades, his wife Persophone, whom he rules the underworld with was also an important character. She was known in two different forms as daughter of Demeter and wife of Hades. She represented fertility while she was with her mother and death while together with her husband Hades. However, his cruel personality has lost its significance because of her existence in the underworld abundance of land has been highlighted. Persephone has unified two great contradictions, life and death, in her identity. Life, death and rebirth composes the origin of her mythology. Persephone is the common theme of the cult of Demeter and Hades.
Hades is described with a stern face, thik and long beard parallel with the underworld he rules where was dark and full of sorrow. As a seasonal identity, he was the god of winter. It is possible to come across with counterparts of cult of Hades in Egypt, Mesopotamia, North Europe, Japan and mythologies of many other regions. As similar cults were evaluated in differing cultures common and different values can be observed. The detailed descriptions of Ancient authors about underworld, colour up the cult of Hades and life after death. It is also possible to see its effects on Middle Age authors.


Key Words: Hades, Olympos, mythology, underworld, Persephone