Pamuk yağı rafinasyon aşamalarının yağ kalitesi ve oksidatif stabilitesi üzerine etkileri
Effects of cottonseed oil refining stages on oil quality and oxidative stability
Yazar: SERAP HAYDAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DİLŞAT BOZDOĞAN KONUŞKAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Oksitlenme = Oxidation ; Pamuk yağı = Cotton oil ; Rafinasyon = Refining ; Tokoferoller = Tocopherols ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışmada Hatay'da faaliyet gösteren pamuk yağı fabrikasından temin edilen ham pamuk yağının yine aynı firmanın rafineri tesisinde yapılan rafinasyon aşamalarının yağ kalitesi ve oksidatif stabilitesi üzerine olan etkileri incelenmiştir. Bu amaçla sırasıyla; dekantör girişi, dekantör çıkışı, nötralizasyon sonrası, birinci yıkama sonrası, ikinci yıkama sonrası, kurutucu çıkışı, ağartma çıkışı, deodorizasyon çıkışı aşamalarının her birinde renk tayini, kırılma indisi, serbest yağ asitliği, sabun miktarı, α tokoferol miktarı, peroksit sayısı, konjuge dien-trien miktarı ve yağ asitleri kompozisyonu belirlenmiştir. Renk analiz değerleri ham pamuk yağı olan dekantör girişinde 1/8 inch'lik küvette 10 K/70 S'dan son aşama olan deodorizasyon çıkışında 5 ¼ inch'lik küvette 6 K/40 S değerine düşmüştür. Kırılma indisleri 1.4625-1.4645 (Nd-40⁰C) aralığında değişmiştir. Rafinasyon aşamalarındaki serbest yağ asitliği miktarı oleik asit cinsinden %0.03-2.45 aralığında değişmiştir. Rafinasyon işlemleri ile birlikte α tokoferol miktarı 76.88 µg/g'dan 51.99 µg/g'a kadar azalmıştır. Peroksit sayısı nötralizasyon sonrasında 7.8 meq O2/kg yağ, birinci yıkama sonrasında 6.19 meq O2/kg yağ, ikinci yıkama sonrasında 2.80 meq O2/kg yağ, kurutucu çıkışında 1.82 meq O2/kg yağ, ağartma çıkışında 1.65 meq O2/kg yağ, deodorizasyon çıkışında ise 2.21 meq O2/kg yağ olarak belirlenmiştir. Konjuge dien miktarı 4.13-14.12 ppm aralığında; konjuge trien miktarı ise 1.68-6.42 ppm aralığında değişmiştir. Yağ asitleri kompozisyonunda oleik asit miktarı %16.98-17.39 aralığında değişmiştir. Linoleik asit miktarı %53.93-54.43 aralığında değişmiştir. Diğer yağ asitleri kompozisyonlarında belirgin bir değişiklik meydana gelmemiştir. Rafinasyon işlemleri ile birlikte serbest yağ asitliği ve sabun miktarının istenilen standart değerlere getirildiği gözlenmiştir. α tokoferol miktarı ise sıcaklık ve işleme koşullarına bağlı olarak azalmıştır. Rafinasyon işlemlerinin birincil ve ikincil oksidasyon ürünlerini uzaklaştırdığı, ancak α tokoferol miktarında azalmaya sebep olduğu için oksidatif stabiliteyi düşürdüğü gözlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of cottonseed refining stages carried out at an oil factory in Hatay, where crude cottonseed oil was also supplied, on the quality and oxidative stability of the oil are investigated. With this aim; color indication, refractive index, the amount of free fatty acidity, soap amount, α tocopherol and the peroxide value, conjugated diene-triene, the fatty acids composition is determined in the stages given by order: decantor input, decantor output, after neutralization, after first wash, after second wash, dryer output, bleaching output, deodorization output. The color analysis rates decreased from 10 K/70 S in the ⅛ inch tub at the decantor input with crude cottonseed oil to 6 K/40 S in the 5 ¼ inch tub after the final deodorization. The refractive index varied in the range of 1.4625-1.4645 (Nd-40⁰C). The amount of free fatty acidity in the refining stages varied between 0.03-2.45% in terms of oleic acid. With the refining processes, the amount of α tocopherol decreased from 76.88 µg/g to 51.99 µg/g. Peroxide number 7.8 meq O2/kg oil after neutralization. 6.19 meq O2/kg oil after the first wash, 2.80 meq O2/kg oil after the second wash, 1.82 meq O2/kg oil at the dryer output, 1.65 meq O2/kg oil at the bleaching output, and 2.21 meq O2/kg oil after deodorization determined. The amount of conjugated diene varied in the range of 4.13-14.12 ppm while the amount of conjugated triene varied in the range of 1.68-6.42 ppm. The amount of oleic acid in the fatty acids composition varied between 16.98-17.39%. The amount of linoleic acid varied between 53.93-54.43%. There was no significant change in the other fatty acid compositions. It was observed that the free fatty acidity and soap amount were brought to the desired standard values with the refining processes. The amount of α tocopherol decreased due to temperature and processing conditions. It was also observed that refining processes removed primary and secondary oxidation products, but decreased the oxidative stability because it caused a decrease in the amount of α tocopherol.