Katılım finans ürünleri ve muhasebe süreçleri: Katılım bankaları ve işletmeler açısından TMS/TFRS ve FFMS'ye göre karşılaştırmalı bir analiz
Participation finance products and accounting processes: A comparative analysis according to TAS / TFRS and IFFAS for participation banks and business entities
Yazar: HARUN KISACIK
Danışman: DOÇ. DR. MİHRİBAN COŞKUN ARSLAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Din = Religion ; İşletme = Business Administration
Dizin: Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Finansal muhasebe = Financial account ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Uluslararası muhasebe = International accounting ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Finansal faaliyetlerin İslam hukuku kuralları çerçevesinde gerçekleştirilmesi katılım finans olarak tanımlanmaktadır. Faiz, aşırı belirsizlik (garar), kumar, haram mal ve hizmetler katılım finansın yasakları arasında yer almaktadır. Ticaret esasına, kâr zarar paylaşımı prensibine göre işleyen katılım finans ürünleri, katılım finans sisteminde kullanılan yöntemlerdir. Katılım bankaları katılım finans sistemine göre faaliyet gösteren kurumlar olarak kabul edilmekte ve faaliyetlerini katılım finans ürünlerini kullanmak suretiyle gerçekleştirmektedirler. Bu çalışmanın amacı; katılım finans ürünlerinin muhasebe kayıt süreçlerini, Türkiye Muhasebe Standartları / Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TMS/TFRS) ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartları (FFMS) kapsamında uygulamalı olarak açıklamak ve tartışarak öneri geliştirmektir.  Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayınlanan FFMS kapsamında yer alan katılım finans ürünleri çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı ve kapsamı doğrultusunda; işletme ve katılım bankalarının ticari ilişkileri bağlamında kurgulanan örneklerin uzman görüşleri dikkate alınarak çözümlemesi çalışmanın uygulama bölümünde yer almaktadır. Katılım finans ürünlerinin TMS/TFRS ve FFMS ekseninde muhasebe süreçlerine ait örnek uygulamalar ilgili standartlar çerçevesinde eleştirilerek öneriler sunulmaktadır. Aynı zamanda muhasebe süreçlerinde işletme ve katılım bankaları tarafından kullanılan mevcut Tek Düzen Hesap Planları (TDHP) da eleştirilerek katılım finans ürünleri için TDHP'de yer almayan hesaplar önerilmektedir. Ayrıca; bu çalışma katılım finans ürünlerinin, TMS/TFRS ve FFMS kapsamında muhasebe kayıt süreçlerine ilişkin öncü bir çalışma olarak literatüre ve bu alandaki uygulayıcılara katkı sağlaması açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
The realization of financial activities within the framework of Islamic legal rules is defined as participation finance. Interest, excessive uncertainty, gambling, illicit goods and services are among the prohibitions of participation finance. Participation finance products, which operate on the basis of trade, profit and loss sharing principle, are the methods used in the participation financial system. Participation banks are accepted as institutions operating according to the participation financial system and carry out their activities by using participation finance products. The purpose of this study is to explain and develop suggestions through discussion the accounting recording processes of participation finance products in practice within the scope of Turkish Accounting Standards / Turkish Financial Reporting Standards (TAS / TFRS) and Interest-Free Financial Accounting Standards (IFFAS). Participation finance products within the scope of IFFAS published by the Public Oversight Accounting and Auditing Standards Authority (POA) constitute the scope of the study. In line with the purpose and scope of the study; an analysis of the examples which are constructed in the context of commercial relations of business entities with participation banks, taking into account the expert opinions is included in the application section of the study. The sample practices of the accounting processes of participation finance products in the axis of TAS / TFRS and IFFAS are criticized within the framework of the relevant standards and suggestions are made. At the same time, the current Uniform Chart of Accounts (UCA) used by business entities and participation banks in accounting processes are also criticized and accounts not included in the UCA are recommended for participation finance products. Also; this study is important in terms of contributing to the literature and practitioners in this field as a pioneering study of accounting recording processes within the scope of TAS / TFRS and IFFAS.