Tarım kooperatiflerinin pazarlama sorunları: Burdur ilinde bir uygulama
Marketing problems of agricultural cooperatives: An application in Burdur province
Yazar: MUHAMMET MURAT NALCI
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT TÜRK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Burdur = Burdur ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifçilik = Cooperative system ; Pazarlama = Marketing ; Pazarlama süreçleri = Marketing processes ; Tarım kooperatifleri = Agricultural cooperatives

Özet:
İnsanlık tarihinde beslenme ve beslenmeye bağlı olarak tarım ve tarım işletmeciliği her zaman önemini koruyan bir alan olmuştur. Toplumun refahı açısından önemli bir yere sahip olan tarım sektörü ele alındığında gelişimini tamamlamış veya müreffeh seviyeye ulaşmış denilebilecek ülkelerin gıda arzında iyi durumda oldukları söylenebilir.
Günümüzde yaşanan gelişmeler tarım işletmeciliğini daha da önemli hale getirmektedir. Artan köyden kente göç, nüfusun belirli noktalarda toplanması, düzensiz şehirleşme ve iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı olumsuz sonuçlar toplumların gıdaya ulaşmasında çeşitli zorluklar çıkarmaktadır. Dünya üzerinde, 800 milyondan fazla insanın açlık sorunuyla karşı karşıya olduğu ve 2 milyarı aşkın insanınsa güvenilir, besleyici ve yeterli gıdaya ulaşamadığı tahmin edilmektedir. Yaşanan küresel COVID-19 pandemisi sonrası gıda arzına yönelik sorunların devam edeceği de söylenebilir.
Türkiye'de tarım sektörü ele alındığında kamu, özel sektör ve kooperatiflerin olduğu bir yapı söz konusudur ancak gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında kooperatifçiliğin sektör içerisindeki oranı ve etkisi tartışmaya açıktır. Kuruluş felsefesi olarak kâr elde etmek yerine ortaklarının ekonomik çıkarlarını ön plana koyan ve sosyal faydaya önem veren kooperatifler tarım sektöründe etkin, verimli ve sürdürülebilir bir alternatif olarak değerlendirilebilir. Başarılı tarım kooperatiflerine bakıldığında üründe asıl emek sahibi olan üreticinin avantajlı duruma geldiği ve kooperatifin kurulduğu bölgeye sosyal anlamda olumlu etkileri olduğu söylenebilir. Tarım kooperatifleri ekonomik faydayı ürünlerin adil bir fiyata satılması yoluyla sağlarlar. Bu anlamda, üretimden satışa kadar bütün süreçlerde gerek üreticiye uygun maliyetli girdi sağlama, gerekse ürünlerin lojistiği ve satışı konusunda pazarlama faaliyetleri anlamında kooperatiflere önemli görevler düşmektedir. Bu açıdan bakıldığında, tarım kooperatiflerinin etkili pazarlama çalışmaları ortaya çıkarabilmeleri adına yaşadıkları sorunları belirleyebilmek önem arz etmektedir.
Bu çalışmanın ilk bölümünde tarım kooperatifçiliği kavramı detaylarıyla ele alınmıştır. İkinci bölümdeyse tarım kooperatiflerinde pazarlama konusu ve pazarlama sorunları değerlendirilmiştir. Son bölümdeyse Burdur ilinde süt kooperatifi olarak faaliyet gösteren organizasyonların yöneticilerine pazarlama sorunları anlamında uygulanan anket çalışmasının sonuçları değerlendirilmiştir.
Uygulamada, kooperatiflerin pazarlama çevresi, ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurmayla ilgili sorunları ve bu sorunlarla pazarlama performansı arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Kooperatif yöneticilerinin pazarlama sorunlarına yönelik görüşleri; yaşlarına, kooperatif yöneticisi oldukları sürelere ve eğitim seviyelerine göre değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tarım İşletmeciliği, Tarım Kooperatifçiliği, Tarım Kooperatiflerinde Pazarlama, Tarım Kooperatiflerinin Pazarlama Sorunları

Abstract:
In the history of humanity, agriculture and agribusiness has always been an area that maintains its importance, depending on nutrition of people. Considering the agricultural sector, which has an important place in terms of the welfare of the society, it can be said that the countries that have completed their development or have reached the prosperous level are in good condition in food supply.
Today's developments make agribusiness even more important. The negative consequences of increasing rural to urban migration, the concentration of the population at certain points, irregular urbanization and climate change create various difficulties for societies to reach food. It is estimated that more than 800 million people around the world face hunger and more than 2 billion people do not have access to reliable, nutritious and sufficient food. It can also be said that after the global COVID-19 pandemic, the problems related to food supply will continue to increase.
Considering the agricultural sector in Turkey, there is a structure in which there are public, private sector and cooperatives, but when compared to developed countries, the rate of presence and impact of cooperatives in the sector is open to discussion. Cooperatives that prioritize the economic interests of their members and attach importance to social benefit instead of making profit as their founding philosophy can be considered as an effective, efficient and sustainable alternative in the agricultural sector. When we look at successful agricultural cooperatives, it can be said that the producer, who has the main labor in the product, has an advantageous position and has positive social effects on the region where the cooperative is established. Agricultural cooperatives derive economic benefit by selling products at a fair price. In this sense, in all processes from production to sales, cooperatives have important duties in terms of marketing activities, both in providing cost-effective inputs to the producer and in the logistics and sale of products. From this perspective, it is important to identify the problems experienced by agricultural cooperatives in order to create effective marketing effort.
In the first part of this study, the concept of agricultural cooperatives is discussed in detail. In the second part, marketing subject and marketing problems in agricultural cooperatives are evaluated. In the last part, the results of the questionnaire study in terms of marketing problems applied to the managers of the organizations operating as dairy cooperatives in Burdur province were evaluated.
In practice, it has been tried to determine the problems of cooperatives related to marketing environment, product, price, distribution and promotion and the relationship between these problems and marketing performance. Opinions of cooperative managers on marketing problems; were evaluated according to their age, the time they worked as cooperative manager and their education level.
Keywords: Agribusiness, Agricultural Cooperatives, Marketing in Agricultural Cooperatives, Marketing Problems of Agricultural Cooperatives