Öğrenci ve okul özelliklerinin TIMSS 2015 fen ve matematik başarısına etkisi
The effects of student and school characteristics on TIMSS 2015 science and math achievement
Yazar: BURÇİN COŞKUN
Danışman: PROF. DR. ENGİN KARADAĞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Araştırma Yöntemleri ve İstatistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Fen başarısı = Science achievement ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Çok değişkenli model = Multivariate model

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, öğrencilerin sosyoekonomik statüsü öğrenci ve okul düzeyinde kontrol edildiğinde, Türkiye'deki sekizinci sınıf öğrencilerinin TIMSS 2015 fen ve matematik başarısına etki eden öğrenci ve okul değişkenlerini incelemek ve etkili okul özelliklerini belirlemektir. 
Yöntem: Eğitim alanında veriler genellikle öğrenci, sınıf, okul ve okul bölgesi düzeyleri olarak örgütlenmektedir. TIMSS iki aşamalı rassal örnekleme tasarımı nedeniyle öğrenciler sınıflarda ve sınıflar da okullarda iç içe geçmiş bir yapıya sahiptir. Bu nedenle analizler çok düzeyli modelleme yöntemi ile HLM8 istatistiksel paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 
Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre öğrencilerin TIMSS 2015 fen başarısındaki değişkenliğin %34'ü okul düzeyi, %66'sı öğrenci düzeyi değişkenleri ile açıklanmaktadır. Öğrencilerin matematik başarısındaki değişkenliğin %35'i okul düzeyi, %65'i öğrenci düzeyi değişkenleri ile açıklanmaktadır. Öğrencilerin fen ve matematik başarısına etkisi en yüksek değişkenler öğrenci düzeyinde dersi öğrenmede kendine güven, okul düzeyinde ise okulun sosyoekonomik kompozisyonudur. Okul düzeyinde öğrencilerin fen başarısına etkisi anlamlı bulunan diğer değişkenler öğretimin açıklığı, okulda akademik başarıya verilen önem ve okulun zorbalık düzeyidir. Okul düzeyinde öğrencilerin matematik başarısına etkisi anlamlı bulunan diğer değişkenler öğretimin açıklığı, okulda akademik başarıya verilen önem, okul disiplini problemleri ve okulun zorbalık düzeyidir. Öğrenmede kendine güven değişkeni ile birlikte fen için öğrencilerin başarısına etkisi anlamlı olan öğrenci düzeyi değişkenleri, cinsiyet, evdeki eğitim kaynakları, fene değer verme ve öğrenci zorbalığıdır. Öğrencilerin matematik başarısına etkisi anlamlı olan diğer öğrenci düzeyi değişkenleri, evdeki eğitim kaynakları, matematiği sevme ve öğrenci zorbalığıdır.
Sonuç ve Öneriler: Türkiye'de etkili okullar sosyoekonomik düzeyi yüksek, dersi seven, dersi değerli gören ve kendine güveni yüksek öğrencilerden oluşan, öğretim kalitesi yüksek, akademik başarıya önem veren, güvenli ve düzenli bir okul ortamına sahiptir. Okul etkililiğinin artırılmasına ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Purpose: The main purpose of the study is to examine the student and school level factors that effects the TIMSS 2015 science and math achievement of eighth grade students in Turkey by controlling the socioeconomic status of the students at student and school levels. It is also to determine the effective school characteristics.
Method: In the field of education, data are generally organized as student, class-room, school and school district levels. Due to the two-stage random sampling design of TIMSS, students are nested in classrooms and classrooms are nested in schools. For this reason the analyzes were carried out with the multilevel modelling method using the HLM8 statistical package program.
Results: According to the findings of the study, 34% of the variability in the students' TIMSS 2015 science achievement is explained by the school level variables and 66% by the student level variables. In addition, 35% of the variability in students' TIMSS 2015 mathematics achievement is explained by school level variables and 65% by student level variables. The variables with the highest effect on students' science and mathematics achievement is the socioeconomic composition of the school at the school level, and the self-confidence in learning at the student level. The variables that have a significant effect on students' science achievement at school level are the instructional clarity, schools emphasis on academic success, socioeconomic composition of the school and the bullying level of the school. The variables that have a significant effect on students' mathematics achievement at school level are the Instructional clarity, schools emphasis on academic success, the socioeconomic composition of the school, school discipline problems and the bullying level of the school. Other student level vari-ables that have a significant effect on students' science achievement are gender, home educational resources, valuing science and student bullying. Other student level varia-bles that have a significant effect on students' mathematics achievement are home edu-cational resources, like mathematics and student bullying.
Conclusion and Suggestions: Effective schools in Turkey have high socioeco-nomic status, high value to learning, students with high self-confidence in learning, high teaching quality, emphasis on academic achievement, safe and orderly environment. Suggestions for increasing school effectiveness have been presented.