İrade bozukluğu hallerinden korkutma
Duress as a defect in consent
Yazar: EMRE KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT DOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Korkutma = Duress ; Sözleşmeyi sona erdirme hakkı = Contract termination rights ; Tazminat = Compensation ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; İrade = Will ; İrade sakatlıkları = Defective will

Özet:
Çalışmanın konusunu irade bozukluğu hallerinden korkutma oluşturmaktadır. Korkutma, iradenin oluşumu aşamasındaki sakatlıklardan biridir. 
Korkutma, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 37 ile 39'da düzenlenmiştir. TBK m. 37'ye göre, korkutulan, sözleşmenin diğer tarafının veya üçüncü bir kişinin korkutması sonucu bir sözleşme yapmışsa, sözleşmeyle bağlı değildir. Korkutan bir üçüncü kişi olup da sözleşmenin diğer tarafı korkutmayı bilmiyorsa veya bilebilecek durumda değilse, sözleşmeyle bağlı kalmak istemeyen korkutulan, hakkaniyet gerektiriyorsa, sözleşmenin diğer tarafına tazminat ödemekle yükümlüdür. 
TBK m. 38'e göre, korkutulan, içerisinde bulunduğu durum bakımından kendisinin veya yakınlarından birinin kişilik haklarına ya da malvarlığına yönelik ağır ve yakın bir zarar tehlikesinin doğduğuna inanmakta haklı ise, korkutma gerçekleşmiş sayılır. Bir hakkın veya kanundan doğan bir yetkinin kullanılacağı korkutmasıyla sözleşme yapıldığında, bu hakkı veya yetkiyi kullanacağını açıklayan korkutan, korkutulanın zor durumda kalmasından aşırı bir menfaat sağlamış olması hâlinde, korkutmanın varlığı kabul edilir.
TBK m. 39'a göre ise, korkutulan korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır. Korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması, korkutulanın tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Çalışmada korkutmadan ne anlaşılması gerektiğinin, korkutmanın unsurlarının ve sonuçlarının Türk, İsviçre ve Alman hukuk doktrini ve yargı kararları çerçevesinde ortaya konulması amaçlanmıştır.
Çalışma üç bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde korkutmanın irade ile beyan arasındaki uygunsuzluk halleri arasındaki yeri, korkutmanın tanımı ve belirli hukuk sistemlerinde korkutmanın nasıl düzenlendiğine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde korkutmanın şartları ile çeşitleri inceleme konusu yapılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, korkutmanın sonuçları, bu bağlamda sözleşmenin iptali ve korkutulan ile sözleşmenin diğer tarafının sahip olduğu tazminat hakkı açıklamıştır. Yine bu bölümde korkutmanın ispatı ve korkutmanın yanılmadan, aldatmadan ve aşırı yararlanmadan farkları da ele alınmıştır.

Abstract:
The subject of this study is a duress as a defect in consent. Duress is one of the defects in the formation stage of will. Duress stipulated by Turkish Obligation Code No 6098 in articles 37 to 39. 
According to TOC Art. 37, where the party under duress has entered into a contract under duress from the other party or a third party, he is not bound by that contract. Where the duress originates from a third party and the other party neither knew nor should have known of it, where the party under duress who wishes to be released from the contract must pay compensation to the other party where equity so requires.
According to TOC Art. 38, a party is under duress if, in the circumstances, he has good cause to believe that there is imminent and substantial risk of damage to his own or to the persons close to him, duress is deemed to have occurred. Where a contract is concluded by fear of using a claim raising from a right or from a law, it is accepted that duress exists in condition of party under duress is excessive benefits from the difficult situations of the other party.
According to TOC Art. 39, where the party under duress, it is accepted that the contract has been ratified unless the party declares not to be bound by the contract or reclaims restitution for the performance made within one year period runs from the time that the duress ended. The ratification of a contract which is not binding in result of duress does not exclude the right to claim compensation.
In this study, it was aimed to reveal what should be understood from the duress, the elements of the duress and its consequences within the framework of Turkish, Swiss and German legal doctrine and judicial decisions.
This study consists of three parts. In the first part of this study, the place of duress between the defect in consent, the definition of duress and how duress is regulated in certain legal systems were included. In the second part of this study, the conditions and types of duress were examined. In the third part of this study, the consequences of duress, within this scope, the cancellation of contract, and the compensation rights of the party under duress and the other party of the contract were explained. Also in this section, the proof of duress and the differences of duress from mistake, fraud and unfair advantage were discussed.