Asal-ghoubet bölgesindeki volkanik kayaların petrolojisi: Magmaların oluşumu ve evrimi
Petrology of volcanic rocks from asal-ghoubet area: Magma genesis and its evolution
Yazar: AWALEH DJAMA ILTIREH
Danışman: PROF. DR. YUSUF KAĞAN KADIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Cibuti Cumhuriyeti'nde Asal-Ghoubet rift bölgesinde riftleşmeye bağlı Kuvaterner yaşlı volkanik kayalar geniş alanlar kaplayarak yüzlek vermektedir. Çalışma alanındaki ince çatlak ve volkan çıkışlarından çıkan lav akıntıları Marjinal bazalt, Galae'le Koma, Fialé, Manda, Inki Garayto, Ginni Koma ve Ardoukoba olmak üzere yedi farklı aşamada oluşturmuştur. Çalışma alanındaki volkanik birimler "pahoehoe" tipi ve "AA" tipi lavlar ile karakteristik özellikler sergilemektedir. Bu lavlar porfiritik ve afanitik doku özelliği göstermekte başlıca plajiyoklaz, olivin ve klinopiroksen fenokristalleri ve mikrokristalleri içermektedir. Jeotermobarometre uygulamalarından elden edilen verilere göre manto bileşenine sahip olan Asal-Ghoubet temsil kayalarında yüksek sıcaklıkta kristalleşen olivin 1409-1083°C, piroksenler 1196-850°C ve 11.95-0.98 kbar, plajiyoklazlar ise 1216-1072°C ve 14.84-2.99 kbar sıcaklık ve basınç aralığında kristalleşmiştir. Bölgede bulunan volkanik kayaların 48.97-1.08 km derinlikte kristalleştiği belirlenmiştir.
Tüm volkanik birimler bazalt bileşime sahip iken sadece Inki Garayto volkanını temsil eden kayalar bazalt ve bazaltik traki-andezit bileşim göstermektedir. Tüm birimler toleyitik magma karakterine sahiptir. Bölgedeki volkanik kayaların Nadir Toprak Element (REE) değerleri Kondrit'e göre normalize edildiğinde Hafif NTE (LREE)'ce zenginleşme ve Ağır NTE (HREE)'ce hafif tüketilme göstermektedir. Bu kayalar ilksel MORB'a normalize edilen spider diyagramlarında ise LILE açısından hafif zenginleşmiş ve HFSE elementler açısından fakirleşme göstermektedir. Bu kayaların kaynak alanı incelendiğinde E-MORB ile benzer dağılım gösterdiği için aynı kökene işaret etmektedir. Asal-Ghoubet Bölgesinde incelenen kayaların 87Sr/86Sr oranları 0.703508 – 0.704643, 143Nd/144Nd oranları 0.512781– 0.512968, 208Pb/204Pb oranları 38.6831 – 39.764, 207Pb/204Pb oranları 15.6357 – 16.0272 ve 206Pb/204Pb oranları ise 18.6367 – 19.2598 ile karakterize edilmektedir. Bölgedeki volkanik kayaların Sr-Nd-Pb izotopları açısından zenginleştirilmiş manto kaynağı olarak tanımlanan EMII kaynak alanı ile benzer kaynağa sahip olabileceği söylenebilir.

Abstract:
In the Republic of Djibouti, quaternary aged volcanic rocks exposed to rifting occur in the Asal-Ghoubet rift region. Lava flows from fissures and volcanoes in the study area formed Marginal basalt, Galae'le Koma, Fialé, Manda, Inki Garayto, Ginni Koma and Ardoukoba. The volcanic units in this study area show characteristic features with pahoehoe type and "AA" type lavas. While these volcanic units have a basalt composition, only the rocks representing the Inki Garayto volcanoes show both basalt and basaltic trachy-andesite composition. These lavas show porphyritic and aphyric texture characteristics and contain plagioclase, olivine and clinopyroxene minerals as phenocrysts and microcrystals. According to the data obtained from geothermobarometer applications, high temperature crystallized olivine in Asal-Ghoubet representative rocks, which have a mantle component, is 1409-1083°C, pyroxenes are 1196-850°C and 11.95-0.98 kbar, and plagioclases are 1216-1072°C and 14.84-2.99 kbar crystallized. It has been determined that the volcanic rocks in this region crystallize at a depth of 48.97-1.08 km. 
These rocks are formed with tholeiitic character. The REE diagrams of these volcanic rocks normalized according to chondrite show enrichment in LREE and slight depletion in HREE. These rocks are slightly enriched in terms of LILE and depleted in terms of elements incompatible with HFSE in the trace element diagrams normalized to primitive MORB. When the source area of these rocks is examined, they have the same origin because they have a similar profile to E-MORB. The rocks studied in this Asal-Ghoubet area are characterized by 87Sr/86Sr ratios of 0.703508 – 0.704643, 143Nd/144Nd ratios of 0.512781 – 0.512968, 208Pb/204Pb ratios of 38.6831 – 39.764, 207Pb/204Pb ratios of 15.6357 – 16.0272 and 206Pb/204Pb ratios of 18.6367 – 19.2598. The volcanic rocks in this region point to the EMII source area, which is defined as a mantle source enriched in Sr-Nd-Pb isotopes.