Farklı terbiye şekillerinin topraksız kültürde yetiştirilen sofralık üzüm çeşitlerinin (Vitis vinifera L.) fizyolojisi ve gelişmesine etkileri
Effects of different training systems on physiology and development of table grape cultivars cultivated in soilless culture (Vitis vinifera L.)
Yazar: CANSU KARADERE
Danışman: PROF. DR. ALİ SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Serada üretim teknikleri, birim alandan daha fazla gelir elde edilmesine yönelik olarak bitkilere uygulanan şekiller (terbiye) başta olmak üzere, budama, sulama ve benzeri kültürel faaliyetler bakımından yoğun tarım (intensified agriculture) tekniklerinin uygulandığı özel ortamlardır. Asmalara verilen terbiye şekilleri çeşitlerin dip gözü verimliliği başta olmak üzere birçok faktöre bağlı olarak oluşturulmaktadır. 
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağ Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı Araştırma ve Uygulama serasında yürütülen bu çalışma kapsamında, farklı terbiye şekillerinin topraksız kültürde yetiştirilen 'Alphonse Lavallée', 'Crimson Seedless' ve 'Italia' sofralık üzüm çeşitlerinin (Vitis vinifera L.) fizyolojisi ve asma gelişmesine etkileri araştırılmıştır. Katı topraksız kültür ortamında yürütülen çalışmada, 99 R asma anacı üzerine aşılı ve üç farklı terbiye şekli [çift kollu sabit kordon (Çift kollu SK), çift katlı sabit kordon (Çift katlı SK) ve dik gövde)] oluşturulmuş olan yedi yaşındaki sağlıklı asmalar kullanılmıştır. 
Eşit gelişme gücüne sahip asmalarda kış sonunda kısa budama gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, çift kollu SK ve dik gövde asmalarında üçer kış gözü bulunan altışar adet kısa budanmış bir yaşlı dal bırakılarak asma başına 18 göz bırakılmış olup, çift katlı SK asmalarında ise ikinci kat dahil olmak üzere 36 kış gözü bırakılmıştır. İlkbaharda yaz budaması kapsamında her kısa budanmış bir yaşlı dalda ikişer yaz sürgünü bırakılması suretiyle filiz alma gerçekleştirilmiştir. Deneme kapsamındaki üzüm çeşitleri ampelografik kriterler bakımından farklı özellikler taşıdığından terbiye şekilleri her çeşit için ayrı değerlendirilmiştir. 
Terbiye şekilleri, 'Alphonse Lavallée' ve 'Crimson Seedless' çeşitlerinde göz başına salkım sayısını, 'Crimson Seedless' çeşidinde ise sürgün başına salkım sayısını etkilemiştir. 'Crimson Seedless' çeşidinde en yüksek sürgün başına salkım sayısı ve göz başına salkım sayısı çift kollu sabit kordonda saptanmış, en düşük değerler ise dikey gövde şekli verilen asmalarda saptanmıştır. Tüm çeşitlerde stoma iletkenliği, yaprak sıcaklığı ve yaprak klorofil içeriği gibi fizyolojik parametreler farklı terbiye şekillerinden etkilenmemiştir. 'Alphonse Lavallée' ve 'Crimson Seedless' çeşitlerinde yaprak yaş ve kuru ağırlığı bakımından en yüksek değerler çift kollu sabit kordon şeklinde saptanırken, en düşük değerler ise dikey gövde şekli verilen asmalarda bulunmuştur. En yüksek budama artığı tüm çeşitlerde çift kollu sabit kordon terbiye şeklinde bulunmuştur. Salkım ağırlığı, salkım uzunluğu ve salkım genişliği değerleri farklı terbiye şekillerinden önemli derecede etkilenmemiştir. 'Alphonse Lavallée' ve 'Italia' çeşitlerinde en yüksek tane uzunluğu ve tane genişliği değerleri çift kollu sabit kordon terbiye şeklinde saptanmıştır. 'Crimson Seedless' ve 'Italia' çeşitlerinde en yüksek L* değerleri ve SÇKM miktarı dikey gövde şeklinde belirlenmiştir. Yine bu çeşitlerde en yüksek kabuk yırtılma direnci ise çift katlı sabit kordon şeklinde saptanmıştır. En yüksek üzüm verimi tüm çeşitlerde çift katlı sabit kordon şeklinde bulunmuştur. Sonuç olarak, asma gelişimi ve üzüm verimi gibi başlıca özellikler bakımından çift katlı kordon, erken olgunlaşma bakımından ise dik gövde şeklinin ön plana çıktığı söylenebilir.

Abstract:
Protected cultivation techniques are unique practices in which intensified agriculture practices such as training systems pruning types, irrigation, etc, have been implemented to obtain higher income per acreage. Training systems have been applied to grapevines depending on various factors out of which is bud fruitfulness.	
In the scope of this study, planned to perform in Research and Implementation Glasshouse of Selcuk University Agriculture Faculty Horticulture Department, effects of different training systems on physiology and vine growth of 'Alphonse Lavallée', 'Crimson Seedless' and 'Italia' (Vitis vinifera L.) table grapes cultivated in soilless culture has been investigated. In the study that has been carried out in solid soilless culture, seven years old vines grafted on 99 R (Berlandieri x Rupestris) rootstock and trained with three different system (double armed cordon, double floor cordon, vertical trunk) has been used. The grapevines in equal development has been subjected to spur pruning at the end of the winter season. 
In this scope, six canes having three buds were left to provide 18 buds per vine for double armed cordon and vertical trunk, while double floor cordon vines had 36 buds including the second floor per vines. In the summer pruning facilities in spring season, shoot removal has been practiced to leave two summer shoots per spur. In order to investigate the effects of training systems on grapevine physiology, stomatal conductance, leaf temperature and lea chlorophyll content has been recorded. Besides, shoot length, shoot diameter and pruning residue weight has been obtained to asses vine development. About the yield and quality features, grape yield per vine and certain agronomic features such as length, width and weight of clusters will be investigated. Training systems affected the cluster number per bud in 'Alphonse Lavallée' and 'Crimson Seedless'; cluster number per shoot in 'Crimson Seedless'. In 'Crimson Seedless', the greatest cluster numbers for both shoot and bud were obtained from double armed cordon, while the lowest values were determined in vertical trunk trained vines. Physiological parameters such as stomatal conductance, leaf temperature and leaf chlorophyll content were not affected by training systems across the cultivars. In 'Alphonse Lavallée' and 'Crimson Seedless' cultivars, the highest values regarding to leaf fresh and dry weights were obtained from double floor cordon while the lowest values were determined in vertical trunk training. The greatest pruning residue weight was found in double armed cordon system for all cultivars. Cluster parameters such as weight, lenght and diameter were not significantly affected by training systems. 'Alphonse Lavallée' and 'Italia', the highest berry length and diameter were determined in double armed cordon system. 'Crimson Seedless' and 'Italia', the highest L* and total soluble solid values were obtained from vertical trunk training. In these cultivars, the greates berry skin rupture forces were recorded in double floor cordon trained vines. The greatest grape yield was obtained from double floor cordon system across the cultivars. To sum up, double armed cordon was a better training system for prime features suc as vine development and grape yield, while vertical trunk was pioneering for early ripenning.