Sözleşmeyi ihlale yöneltme
Inducing breach of contract
Yazar: MELİHA SERMİN PAKSOY KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. İLHAN HELVACI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Haksız rekabet = Unfair competition ; Sözleşmeler = Contracts ; Sözleşmeyi sona erdirme hakkı = Contract termination rights ; İhlal = Violation

Özet:
Özellikle rekabetin yoğun olduğu piyasalarda sözleşmeyi ihlale yöneltmeye sıkça rastlanmaktadır. İşK m. 23/ f.1/ b. a ve TTK m. 55/ f. 1/ b. b uyarınca bu fiil, çeşitli hukuki yaptırımlara tabi tutulmaktadır. Bu açık düzenlemelerin yorumlanması ve sözleşmeyi ihlale yöneltme söz konusu olduğunda TTK m. 54/ f. 2, TBK m. 49 ve m. 57 gibi genel maddelerin de uygulanıp uygulanmayacağının tespiti için sözleşmeyi ihlale yöneltmenin genel bir teorik incelemeye tabi tutulması gerekmektedir. Sözleşmeyi ihlale yöneltmenin rekabetin işleyişi üzerindeki olumlu etkileri nedeni ile bu fiilin genel olarak engellenmesi, rekabet hukuku mevzuatı ile çelişecektir. Diğer yandan yöneltme, sözleşme serbestisinin bir uzantısı olarak görülmelidir. Özellikle yöneltmenin amacının alternatif bir sözleşme kurulması olduğu hallerde bu fiilin yaptırıma tabi tutulması, borçlar hukuku prensiplerine aykırı olarak alacak haklarında kıdeme itibar prensibinin benimsenmesi anlamına gelecektir. Bu nedenlerle sözleşmeyi ihlale yöneltme için öngörülen yaptırımların rekabet düzeni ve sözleşme serbestisi üzerinde olumsuz etkilerinin olmamasına, hukukumuzda yer alan diğer düzenlemeler ile çelişmemesine dikkat edilmelidir. Ayrıca amaç, sözleşmelerin ihlal edilmesini engellemek ise çözüm de sözleşme hukuku içerisinde yer aranmalıdır. Diğer yandan haksız fiil düzenlemeleri ile yöneltenin sözleşmeyi ihlal eden borçludan daha ağır yaptırımlar ile karşı karşıya bırakılması kabul edilemez. Bu nedenle TTK m. 55/ f. 1/ b. b/ ab. 1 ve 4'ün kasten ihlali için öngörülen menfaat devri ve cezai sorumluluk gibi yaptırımları haklı kılacak ek unsurlar aranmalı, belirtilen hükümler amaca uygun sınırlamaya tabi tutulmalıdır. Ayrı doğrultuda TTK m. 54/ f. 2 çerçevesinde ancak yöneltenin zarar verme, parazit yararlanma amacı ile hareket ettiği veya borçlunun özgür iradesi ile karar almasını engellediği haller haksız rekabet sayılmalıdır.

Abstract:
Inducing breach of contract is a common practice especially in the markets where a fierce competition exists. Pursuant to LC (Labour Code) Art. 23 a and TCC (Turkish Commercial Code) Art. 55 I b, inducement will be subjected to certain sanctions. Inducing breach of contract should be theoretically analyzed in order to interpret the conditions of these articles and to question whether inducing shall be also sanctioned pursuant to the general articles TCC Art. 54 II, TCO (Turkish Code of Obligations) Art. 49 II and 57. Since inducing breach of contract to enter into an alternative contract enables a better source distribution, its sanctioning will contradict with anti-trust legislation. On the other hand, this inducement should be seen as a reflection of the freedom of contract. Moreover, sanctioning of such kind of inducement will mean introduction of priority principle for the relative rights in contradiction with the basic tenets of Turkish Obligation Law. Due to given reasons, sanctions envisaged for inducement should not constitute a hindrance for free competition and freedom to contract. Therefore inducing breach of contract should never face a sanction, which will be heavier than the ones obligor will be subjected to. In line of these arguments, TCC Art. 55 b 1 and 4 should be teleologically reduced and interpreted restrictively. In a similar way, pursuant to TCC Art.54 II inducement should only be qualified as unfair if inducer's sole or main purpose is obtaining a benefit from the other contracting party's loss or is parasitically benefitting from other party's endeavor or that inducer obstructs free will of the debtor.