Makroekonomik göstergelerin hisse senedi fiyatlarına etkisi: BİST'de bir uygulama
The impact of macroeconomic variables on stock prices: A study on-BIST-100
Yazar: ESRA DURĞUT
Danışman: DOÇ. DR. NURAY DEMİREL ARICI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Fiyat hareketi = Price movement ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Hisse senetleri = Stocks ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Menkul kıymetler borsası = Stock exchange

Özet:
Makroekonomik değişkenler ile sermaye piyasaları arasındaki ilişki hem ulusal hem de
uluslararası literatürde önemli bir konudur. Sıkça çalışılmış bir konu olsa da hisse senedi
fiyatları üzerinde makroekonomik değişkenlerin nasıl bir etkisi olduğu konusunda bir fikir
birliği yoktur.
Yapılan çalışmalar yüksek oranda gelişmiş piyasalar üzerine olsa da gelişmekte olan
piyasaların gelecekte sağlayacağı nakit akımlarının yüksek olacağına olan inanç gelişmekte
olan piyasaları ilgi çekici hale getirmektedir. Bu sebeple Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülke
için bu çalışmanın yapılması faydalı olarak görülmektedir. Literatürde; çalışma için seçilen
makroekonomik değişkenler (dolar kuru, mevduat faiz oranı, enflasyon, para arzı, emtia
fiyatları) arasında anlamlı ilişkiler saptanmış olsa da çalışmada seçilen zaman serileri özelinde
ilişkinin var olup olmadığını saptamak amaçlanmıştır.
Bu çalışmanın amacı Ocak 2005- Aralık 2019 tarihleri arasındaki aylık zaman serilerini
kullanarak BİST 100 borsa fiyatları ile makroekonomik göstergeler arasında ilişki olup
olmadığını ortaya koymaktır. Seçilen makroekonomik göstergelerle, BİST 100 fiyatları
arasındaki istatistiksel ilişkinin kapsamını belirlemek için yapılan analizde Eviews 11 paket
programı kullanılmıştır. Zaman serileri ile çalışıldığından serilerin durağanlığı ADF ve PP
birim kök testleri ile sınanmıştır. Düzey değerde durağanlık saptanamadığından tüm serilerin
logaritmalarının birinci derece farkları alınmış ve birinci farkta durağanlık sağlanmıştır.
Çalışmada hisse senedi fiyatı ve makroekonomik değişkenler arasındaki ilişki sınanırken bu
değişkenler arasında karşılıklı ilişkilerin irdelendiği Vector Hata Düzeltme (VEC) modeli
kurulmuştur. VAR modeli aracılığıyla öncelikle etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırması
sonuçları yorumlanmıştır. Kullanılan değişkenler arasında eşbütünleşme, olması durumuna
ulaşılmıştır. Son olarak değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü tespit etmak için Granger
nedensellik testi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda Brent petrol fiyatlarındaki %1'lik bir
artış BİST 100'ü %0.23 oranında arttırırken; faizdeki %1'lik artış BİST 100'ü %0.38
azaltmaktadır. Dolar kurundaki %1'lik artış BİST 100' ü %0.77 arttırmaktadır. Serilerin uzun
dönemde birbirleri ile hareket ettikleri sonucuna ulaşılsa da değişkenler arasındaki bu ilişki son
derece kısıtlıdır.

Abstract:
The relationship between macroeconomic variables and capital markets is an important
issue in literature. Although this topic is frequently studied, there is no consensus for the impact
of macroeconomic variables on stock prices.
Despite the studies are mostly on developed markets, it is believed that ever evolving
markets will provide cash flow in the future. So this markets are becoming remarkable. For this
reason it is considered beneficial to conduct this study for a developing country like Turkey. In
the literature; the selected macroeconomic variables for this study (dollar exchange rate, interest
rates on deposits, inflation, supply of money, commodity prices) significant relationship were
found. But in this study, it is aimed to determine whether there is a relationship specific to the
selected time series.
The target of this study is to reveal whether there is a relationship between BIST 100
stock market prices and macroeconomic indicators by using monthly time series between
January 2005- December 2019. Eviews 11 computer software was used in data analysis to find
out the statistical relationship and the extent/magnitude of the relationship between the
macroeconomic indicators, and stock exchange prices. The stationary of the series was tested
with ADF and PP unit root tests because working with time series. No stationary was detected
in the level value so made deviations for all series and the stability has been achived. In this
study, the relationship between stock price and macroeconomic variables and scrutinized by
VEC (Vector Error Correction) model the relationship between this variables. First of all, the
results of impulse- response analysis and variance decomposition were interpreted through the
VAR model. It has been reached that there is cointegration among the variables used. Finally
Granger causality test was used to determine the direction of the relationship between the
variables. As a result of this research a 1% increase in Brent oil prices, increased BIST 100 by
0.23%. 1% increase in interest reduces BIST 100 by 0.38%. A 1% increase in the dollar rate
increases BIST 100 by 0.77%. The series move with each other in the long term. But this
relationship between variables is extremely limited.