Eratna ve Kadı Burhaneddin devletlerinde sosya ekonomi /
Yazar: SİNAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. İLYAS GÖKHAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Eratna Beyliği = Eratna Dynasty ; Kadı Burhaneddin = Kadı Burhaneddin ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation

Özet:
İlhanlı Sultanı Ebû Saîd Bahadır'a bağlı olarak Anadolu Genel Valisi görevini yürüten Eratna Bey;
İlhanlı Sultanı Ebû Said'in ölümünden sonra Türkiye Tarihi Beylikler Döneminde Eratnalılar adıyla bir devlet
kurmuştur. Anadolu Selçuklu topraklarının büyük bir kısmına hâkim olarak, güzel ahlâkından ve aynı
zamanda sakalının seyrek oluşundan dolayı, "Köse Peygamber" lakabıyla anılan Eratna Bey, Çobanlı Şeyh
Hasan'a karşı kazandığı 1343 tarihli Karanbük Zaferi ile Anadolu'yu yeni bir istilâ ve tehlikeden kurtarmıştır.
Selçuklular ve İlhanlılardan sonra Anadolu'da hâkimiyet kurmuş olan Eratnalılar, siyâsi, askeri, ilmi, harsi,
içtimai ve iktisâdi sahalarda faaliyet göstererek, teşkilatlanmışlar ve müesseseleşmişlerdir. Eratnalılar, bir
taraftan Anadolu Selçukluları'nın diğer taraftan da İlhanlıların teşkilât ve müesseselerini almışlar ve bunlara
imkânlar dâhilinde yenilerini ekleyerek geliştirmişlerdir. Sivas, Tokat ve Kayseri, Amasya, Amasya,
Erzincan, Kırşehir, Niğde, Ankara gibi başlıca Anadolu şehirleri kültürel, sosyal, ekonomi ve bayındırlık
alanında yükselişe geçmişlerdir. Bu dönemde Türk-İslam kültürü, edebiyat ve sanat alanında en olgun ve
somut ve yerli ürünlerini vermeye devam etmiştir. Eratna Bey döneminde basılan altın para da, ekonomik
gelişmenin en önemli göstergesidir. Konya ve Ankara havalisinden Erzurum ve Samsun'dan Kuzey
Malatya ya kadar uzanan topraklarda egemenlik kuran Sultan Alâeddin Eratna'nın, 1352 tarihli ölümünden
sonra Eratnalılar'in başına geçen dirayetsiz ve zayıf hükümdarla başa geçince,1381 tarihinde Nâib Kadı
Burhaneddin Ahmed idareye el koymuş ve Sivas merkez olmak üzere Kadı Burhaneddin adıyla bir devlet
kurarak Eratnalılar'a son vermiştir. Kadı Burhaneddin, Eratnalılar döneminde Anadolu'da kurulan siyasi
istikrarı ve Eratnalıların hizmet misyonunu devam ettirmeye çalışmıştır.1398 tarihinde Kadı Burhaneddin'in
ölümünden sonra Kadı Burhaneddin Devleti'ne ait toprakları Osmanlı Devleti'ne katılmıştır.
Tezimizin çalışma konusu, Eratna ve Kadı Burhanedin Devletleri'nin sosya ekonomi durumunun
incelenmesi hakkındadır. Eratna ve Kadı Burhanedin Devletleri'nin yaşadığı XIV. Yüzyılda Anadolu, pek çok
siyasi, toplumsal ve sosyolojik hareketliliğin meydana geldiği yüzyıl olması nedeniyle, Türk toplumsal
hayatındaki en önemli zaman aralığından biri olduğu muhakkaktır. Bu dönemin bilimsel olarak pek çok
alanda incelemeye tabi tutulması gerekir. Eratna Devleti ve Kadı Burhaneddin dönemindeki sosya ekonomi
hakkında yeterince inceleme ve araştırma yapılmadığı bir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tez
çalışması ile Eratna ve Kadı Burhaneddin Devletleri döneminde, gelişim ve değişimin dinamiklerini
yakalamak ve panoramasını çizebilmektir. Bu nedenle, Eratna ve Kadı Burhaneddin Devletleri dönemindeki
sosya ekonomi durumunu doğrudan ve dolaylı etkileyen bilgiler, alanlarına göre tasnif edilerek, dönemin
siyasal, sosyal ve ekonomik yapısı aydınlatılmaya çalışılmıştır. Eratna Devleti öncesi ve sonrası ile Kadı Burhaneddin Devleti dönemindeki sosyal, kültürel ve siyasi olaylar ve olgular birlikte incelenerek, Eratna
Devleti'nin kuruluşuna ve sosya ekonomisine etki eden süreçler daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır
Anahtar Kelimeler: Eratna Devleti, Kadı Burhaneddin Devleti, Sosya Ekonomi

Abstract:
Eratna Bey, who served as the Anatolian General Governor of Ilkhani Sultan Abu Said
Bahadır; İlhanlı Sultan Abu Said's death after Turkey Historic Period Eratnalı principalities were
founded with the name of a state. As a judge over a large part of Anatolian Seljuk lands, because
of his beautiful morality and at the same time the beard is infrequent, Eratna Bey, nicknamed
"Köse Prophet", saved the Anatolia from a new invasion and danger with the Karanbük Victory
of 1343 against Shepherd Sheik Hasan. After the Seljuks and Ilkhanids, the Eratnals, who
established dominance in Anatolia, political, military, scientific, harsh, social and economic
landscapes, organized and institutionalized. The Eratnals took the organizations and institutions
of the Ilkhans from the other side of the Anatolian Seljuks on one side and developed them by
adding innovations within the possibilities. Anatolian cities have increased in social, economical
and public Works. The gold coin printed during the era of Eratna Bey is also an important
indicator of economic development. After the death of Sultan Aladeddin Eratna, who ruled from
Erzurum and Samsun to the north of Malatya, and the death of the Eratnalians after the death of
Eratna in 1352, In 1381, Nâib Kadı Burhaneddin Ahmed took over and set up a state in the name
of Kadi Burhaneddin as the center of Sivas and put an end to the Eratnals. Kadi Burhaneddin
tried to maintain the political stability established in Anatolia during Eratnalılar period. After the
death of Kadi Burhaneddin in 1398, the territory belonging to the Kadi Burhaneddin State
participated in the Ottoman State.
The study of the Tezimiz is about the examination of the economic situation of Eratna and
Kadi Burhanedin Statesmen. The Eratna State and the period of Kadi Burhaneddin emerged as a
period when there was not enough investigation and research about the socioeconomy. This
thesis is to study the dynamics of development and change during the era of Eratna and Kadı
Burhaneddin States and to study its panorama. For this reason, in the era of Eratna and Kadı
Burhaneddin States, the information which directly and indirectly affect the economic situation
of the society was classified according to its fields and the political, social and economic
structure of the period was tried to be clarified. By examining social, cultural and political
events before and after the Eratna State, A better understanding of the processes affecting the
establishment of the Eratna State and the social ecology has been achieved.
Keywors: Eratna State,Kadı Burhaneddin State, Socia economy