Türk siyasal hayatında Esat Adil Müstecaplıoğlu ve birinci Türkiye Sosyalist Partisi (1932-1946)
Esat Adil Müstacaplioğlu and the first the socialist party of Turkey in Turkish Political Life (1932-1946)
Yazar: SELÇUK GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. H. BİRSEN HEKİMOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Müstecaplıoğlu, Esat Adil = Müstecaplıoğlu, Esat Adil ; Siyasal etkinlik = Political efficacy ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Siyasi partiler = Political parties ; Türkiye Sosyalist Partisi = The Turkish Socialist Party

Özet:
Bu çalışma, 1946 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk sosyalist partisini, Türkiye Sosyalist Partisi'ni (TSP) kurmuş olan Esat Adil Müstecaplıoğlu üzerine odaklanmıştır. Çalışmanın temel amacı Esat Adil Müstecaplıoğlu'nun siyasal düşüncesinin ve eylemliğinin çözümlenmesidir. Bu kapsamda Esat Adil'in 1932 yılından başlayarak yazdığı bütün yazılar, telif eserleri ve tercüme ederek yayınladığı kitaplar ayrıntılı olarak incelenmiş ve analiz edilmiştir. Yayınladığı kitapların dışında incelenen süreli yayınların başlıcaları, Savaş, Tan, Yeni Dünya, Gerçek gazeteleri ile Görüşler ve Gün dergileridir.
Esat Adil'in yazılarının ve kitaplarının yayınlandığı zaman dilimi 1930'lu yıllardan 1950'li yıllara kadar uzanır. Esat Adil'in yazıları döneminin siyasal gelişmeleri içinde analiz edilmiştir. Bu sayede Esat Adil'in 1932-1946 dönemindeki sosyalizm anlayışı başta olmak üzere, bu dönem boyunca Türkiye'de yaşanan siyasal gelişmeler karşısındaki tutumu, Mustafa Kemal Atatürk, Türk devrimi ve ideolojisi, tek parti rejimi, demokrasi, insan hakları, işçi sınıfı, sendikal örgütlenme, köylülük ve toprak sorunu gibi çok sayıda siyasal ve toplumsal konulardaki düşünceleri de ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmayı şimdiye kadar Esat Adil Müstecaplıoğlu ve TSP konusunda yapılmış olan sınırlı sayıda araştırmadan ayıran özgün yanı budur.
Türkiye'nin çok partili siyasal yaşama geçiş sancılarının yaşandığı 1945-1946 yılları, Esat Adil'in bağımsız bir sosyalist aydın olarak öne çıktığı, adını duyurduğu dönem olmuştur. Bu dönemde çok sayıda yayın faaliyetinde bulunduğu gibi, Türkiye Sosyalist Partisi'ni de kurmuştur. Çalışmamızda, TSP'nin kuruluşu, kurucuları, program ve tüzüğü, örgütlenmesi, kapatılması ve sonrasında açılan dava da incelenmiştir. Böylece, Türkiye'nin çok partili siyasal yaşama geçiş süreci sosyalist muhalefet açısından irdelenmiş ve muhalif bir sosyalist aydın olarak Esat Adil Müstecaplıoğlu ile TSP'nin Türk siyasal hayatı/tarihi içindeki yeri açıklığa kavuşturulmuştur.  
Anahtar Kelimeler: Esat Adil Müstecaplıoğlu, Türkiye Sosyalist Partisi

Abstract:
This study focused on Esat Adil Müstecaplıoğlu, who founded the first socialist party in the history of The Republic of Turkey, which was called The Socialist Party of Turkey (TSP) in 1946. The main purpose of this study is to analyze the political thoughts and actions of Esat Adil Müstecaplıoğlu. In this context, all of Esat Adil's writings, copyright works and translated and published books have been analyzed in detail since 1932. Apart from the books he publishes, the main periodicals observed are Savaş, Tan, Yeni Dünya  newspapers and Görüşler and Gün magazines.
Within this scope beginning from 1932, complete works of Esat Adil, including his articles, works, and translations from other languages, are studied. This way, in the first place, Esad Adil's understanding of Socialism in the period between 1932-1946, his position and attitude about the facts and phenomenons are assayed thoroughly. Then, his thoughts on Mustafa Kemal Atatürk, Turkish Revolution and its ideology, one-party regime, democracy, human rights, working-class, trade unionization, peasantry and the problem of land ownership, generally, themes that occur both as social and political questions are revealed. This is also the characteristic aspect of this study and differentiates it from other scientific researches on Esad Adil Müstecaplıoğlu and The Socialist Party of Turkey.
The period of 1945-46 is the milestone in Turkey's political history since it is also the period that involve a transition to the multi-party system. Moreover, at this time, Esad Adil has become one of the prominent figures in the socialist movement as an independent intellectual. During this period, he was involved in numerous publishing activities and also founded The Socialist Party of Turkey. Thus in this study, the foundation process and the organisation of The Socialist Party of Turkey are scrutinized. Furthermore Party's founders, the process of it's ending and legal cases about the Party are investigated. Finally, the period of the transition to the multi-party system is observed in terms of the history of the socialist opposition in Turkey. Therefore, Esad Adil's portrait as an independent and opponent intellectual and also The Socialist Party of Turkey are revealed and his position in the history of Turkish political life is enlightened.        
	Key Words: Esat Adil Müstecaplıoğlu, The Socialist Party of Turkey