Türkiye`de konut kalitesi değerlendirmesi için bir model önerisi
A model proposal for housing quality assessment in Turkey
Yazar: ÖZGE GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. NAZLI FERAH AKINCI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Konut kalitesi = Housing quality ; Sistemik aile yaklaşımı = Systemic family approach ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
İnsanların hayatlarının büyük bölümünü geçirdiği konutların, bireysel ihtiyaçları karşılamada yeterli olması kaliteli bir yaşam için önemlidir. Konutların bu yeterliliği sağlayabilmesi için kullanıcı ihtiyaçlarına uyum sağlayacak şekilde üretilmeleri gerekmektedir. Konut kalitesi değerlendirme araçları uygulama öncesi veya sonrası aşamalarda konutların yeterliliğinin takip edilmesine olanak sağlamaktadır. Türkiye'de yerel yönetmelikler ile konutlarda standartlar sağlanmaktadır. Ancak birçok ülkede yönetmeliklerin yanında konut kalitesi değerlendirme araçları ile de kaliteli konut üretimi denetlenmektedir. Bu araçlar sertifika veya puanlama sistemleriyle konut kalitesinin sayısal olarak ifade edilmesini sağlamaktadır. Çalışmanın amacı Türkiye için konut kalitesi değerlendirme aracı modeli üretilmesidir. Konut kalitesini, konut üretimine başlamadan önce yerel otoritenin onayına sunulan aşamada değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Değerlendirme kapsamı ise iki ve daha fazla yatak odalı tekil apartman daireleri olarak sınırlandırılmıştır. Modelin tasarımı için öncelikle literatürdeki diğer konut kalitesi değerlendirme araçları ve Türkiye'de konut kalitesi durumu incelenmiştir. Ardından konut kalitesi değerlendirme aracı modeli geliştirmek için Sistemik Yaşam Döngüsü Modeli kullanılarak bir yöntem tasarlanmıştır. Sistemik Yaşam Döngüsü Modeli konut kalitesi gibi kompleks problemlerin sistemik yaklaşımla çözülmesine olanak sağlamaktadır. Geliştirilen yöntem adımları uygulanarak Türkiye için konut kalitesi değerlendirme aracı modeli programı Excel ortamında oluşturulmuştur ve iki farklı konut yapısında test edilmiştir. Üretilen model konutların eksik ve güçlü yönlerini göstermektedir. Konut kalitesini puanlandırıp, sertifikalandırarak incelenen konutun yeterliliğini ortaya koymaktadır. Bu model ile mimarlar tasarladıkları konutun kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamada yeterliliğini erken aşamada görebilecektir. Yatırımcı inşa edeceği yapının sağlayacağı kaliteyi uygulama öncesinde görüp pazarlama kararları ve finansal kararlar verebilecektir. Yerel yönetimler, onaylanmak üzere gelen konutun bireylerin yaşam kalitesine olan katkısını görebilecektir. Kullanıcı ise, konutun durumunu şeffaf olarak görebilecektir. Kendisi için önemli olan faktörleri görüp konut tercihini isteklerine göre yönlendirebilecektir. Bunların yanında geliştirilen yöntemin adımları kullanılarak farklı kapsamlarda yeni konut kalitesi değerlendirme araçlarının üretilmesi de mümkündür. Model, Türkiye'de kaliteli konutların üretilmesi için bir kaynak oluşturmaktadır. Uygulanması ile gelecekte üretilecek konutlarında kullanıcı ihtiyaçlarını karşılanacağı ve yaşam kalitesinin iyileşeceği öngörülmektedir.

Abstract:
The houses in which people spend most of their time must be adequate to suit individual needs to ensure a high quality of life. To be able to provide this qualification, the dwellings must be manufactured in a way that adjusts to the needs of the users. Housing quality assessment tools enable the suitability of housing to be tracked before and after construction. In Turkey, housing standards are supplied in dwellings in accordance with local legislation. However, in many nations, housing quality is monitored using housing quality evaluation tools as well as legislation. These tools use certificate or scoring systems to provide numerical expressions of housing quality. The study aims to produce a housing quality assessment tool model for Turkey. Its objective is to assess housing quality at the stage when it is submitted to the local authority for approval before beginning housing construction. The tool's evaluation scope is restricted to single apartments with two or more bedrooms. First, other housing quality assessment tools in the literature and the housing quality situation in Turkey were investigated for the model's design. The Systemic Life Cycle Model was then used to develop a method for the housing quality assessment tool model. With the Systemic Life Cycle Model, complex problems like housing quality can be solved using a systemics approach. The housing quality assessment tool model program for Turkey was created in the Excel environment and tested in two different housing using the developed method steps. The housing quality assessment tool model program for Turkey was created in the Excel environment using the developed method steps. The model was then tested in two different housing. The model demonstrates the shortcomings and strengths of the houses. It displays the sufficiency of the evaluated housing by scoring and certifying the housing quality. With this model, architects will be able to see the sufficiency of the house they built in satisfying the user's demands at an early stage.  The investors will be able to analyze the quality of the house they will build and make marketing and financial decisions based on their findings. Local governments will be able to see how the dwelling affects people's quality of life. The user, on the other hand, will be able to see the detailed quality status of their houses. They will be able to identify the factors that are important to them and direct their housing selection based on their preferences.  In addition, by following the steps of the developed method, it is possible to create new housing quality assessment tools in various scopes. The model serves as a resource for the construction of high-quality houses in Turkey. It is anticipated that with its implementation, the needs of users in future houses will be met, and the quality of life will improve.