Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası: Türkiye'nin Avrupa savunmasındaki geleceği
European Security and Defence Policy: Turkey's future in the European defence
Yazar: MUSTAFA PULAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇINAR ÖZEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Security and Defence Policies ; Güvenlik = Security ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Savunma = Defence ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Türkiye = Türkiye

Özet:
İkinci Dünya Savaşı sonrası koşullarında Avrupa'da doğan ve yaklaşık yarım yüzyıl geçerli olan güvenlik ve savunma dengeleri Soğuk Savaşın bitişi ile aşamalı olarak değişmektedir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan Avrupa'da birlik hareketi, bugün "Ortak Dış ve Güvenlik Politikası" ile adalet ve içişleri alanlarında işbirliği dahil siyasal bütünleşme yolunda ilerlemektedir. Avrupa'da ortak güvenlik ve savunma politikasının oluşturulması çabaları, ekonomik bütünleşme hareketi kadar eskiye dayanmaktadır. Avrupa'da daha önceki girişimlerin başarısızlıkla sona ermesinin ardından, AB savunma ve güvenlik alanlarına yönelmiş ve bu alanları birlik ortak politikaları kapsamına almıştır. Soğuk Savaştan tek süper güç olarak çıkan ABD bakımından Avrupa'da ortak düşmanın ortadan kalkması, bu bölgede güvenlik ve savunma alanlarında daha az taahhüt üstlenmesi ve ABD'nin önceliğinin istikrarın korunması haline gelmesi sonuçlarını doğurmuştur. AB, Maastricht Anlaşması ile ODGP'nı oluşturmaya, Amsterdam Antlaşması ile de dış ve güvenlik politikasında savunma boyutunu; OGSP'nı ön plana çıkarmaya başlamıştır. Köln Zirvesi ile birlik, OGSP'nın üzerine inşa edileceği ana ilkelere dair çerçeveyi çizmiş, Helsinki Zirvesi'nde, OGSP'nın geliştirilmesi süreci ivme kazanmıştır. AB, bu bağlamda, 2003 yılına kadar Acil Müdahale Gücü kurulması kararını vermiş ve "Temel Hedefi benimsemiştir.158 AB Feira Zirvesi'nde, AB üyesi olmayan NATO ülkeleri ile AB'ne aday ülkelerin AB'nin yöneteceği harekatlara katılımlarına dair somut katılım mekanizmaları yerine, danışma mahiyetinde ve ad hoc temelde işleyecek mekanizmalar benimsemiştir. Nice Zirvesi'nde bu mekanizmalar daha da ayrıntılı olarak geliştirilmiştir. AB, AGSP bağlamında NATO'nun olanak ve yeteneklerine güvenceli erişim elde etmek istemektedir. Ancak, AB'nin AGSP karar alma mekanizmasında dışladığı Türkiye gibi NATO ülkeleri bu güvenceyi AB'ne verme konusunda çekimser davranmaktadır. Soğuk Savaşın sona ermesi ve Sovyetler Birliği'nin dağılması Türkiye'nin önüne yeni fırsatlar çıkarmıştır. Bununla beraber, Türkiye Ortadoğu kaynaklı yeni tehditlerle de karşılaşmaktadır. Soğuk Savaş boyunca Avrupa güvenlik ve savunmasının merkezinde olan Türkiye'nin stratejik konumu değişmekte ve periferiye kaymaktadır. AB'nin uluslararası ilişkilerde ekonomik ve siyasi gücüne paralel şekilde etkin bir rol oynama hedefi çerçevesinde geliştirdiği AGSP, AB'ne tam üye olmayan Türkiye'nin hayati çıkar bölgelerine etkide bulunabilecektir. Bu durum, Türkiye açısından özellikle Türk-Yunan uyuşmazlıkları bakımından önem taşımaktadır. AGSP'na katılımı Türkiye ile AB arasında iki yıldan uzun bir zamandır uyuşmazlık konusudur. Bu sorunun, 2001 yılı Aralık ayı başında çözümlenmesi, AGSP'nin gelişimine ivme kazandırabilecektir.

Abstract:
More than half a century old European security and defense balance is gradually changing after the end of the Cold War. The European Integration Movement initiated after the II. World War is developing into a political integration, including Common Foreign and Security Policy (CFSP) and cooperation in the fields of justice and home affairs. The European CFSP is as old as the economic integration movement. After the unsuccessful previous attempts, Europe is focusing again on CFSP, thus it included these areas into the context of EU's common policies. The USA emerged from the Cold War as the only super power. The USA is less committed towards European matters after the disappearance of the common threat in Europe. Thus, USA's priority in Europe is to preserve the stability. The EU, started initiation of the CFSP with the Maastricht Treaty, and unveiled the Common Security and Defense Policy (CSDP), the defense dimension of CFSP with the Amsterdam Treaty. CSDP's main principles were laid in the EU Cologne Summit, and EU Helsinki Summit accelerated the process. In this context, the EU decided to form the Rapid Reaction Force by 2003, thus adapted the Headline Goal.160 The EU Feira Summit specified ad hoc and vague consultative mechanisms in relation to the participation of non-EU NATO members for its CSDP. In the Nice Summit, these mechanisms were further elaborated. The EU desires to obtain assured access to NATO's capabilities. However, countries like Turkey, which have been denied to participate in the decision taking process of the CSDP, are hesitant to allow the EU to get assured access to NATO's capabilities. The end of the Cold War and dissolution of the Soviet Union created new opportunities and new risks for Turkey. The risks for Turkey are largely originating from the Middle East. The strategic position of Turkey, which was in the center of the European security and defense policies during the Cold War, is shifting to the periphery under the new circumstances. The CSDP is the consequence of EU's will to play a bigger role in international affairs, commensurate with its economic and political power. The CSDP will probably encompass the geography, of which Turkey has vital interests. This is especially important regarding Turkey's long standing disputes with Greece. Therefore, the participation of non-EU NATO members to the ESDP has been a dispute between Turkey and the EU. The proposed solution, which needs to be approved by the EU Laeken Summit in December, could accelerate the development of the ESDP.