Bazı börülce (Vigna unguiculata L. Walp) yerel popülasyonlarının ve tescilli çeşitlerinin siirt ekolojik koşullarına adaptasyonunun belirlenmesi
Determing the adaptation of some cowpea (Vigna unguiculata L. Walp) local populations and registered cultivars to the ecological conditions of Siirt
Yazar: HALİSE ŞEYMA ÖZÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. MURAT ERMAN
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de üretilen börülcenin % 75'i Ege bölgesinde üretilmekte ve bu üretimin % 45'i ise İzmir ilinden karşılanmakta ve üretimde daha çok yerel popülasyonlar kullanılmaktadır. Bu çalışma ile Siirt ekolojik koşullarında bazı börülce yerel popülasyonlarının ve tescilli çeşitlerinin bölgeye adaptasyonunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Deneme materyali olarak 3 adet yerel popülasyon ve 3 adet tescilli çeşit ( Karnıkara, Karagöz, Akkız) kullanılmıştır. Çalışma, tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü yürütülmüştür. Çalışmada, börülce bitkisinin çıkış süresi, çiçeklenme süresi, bakla bağlama süresi, bitki boyu, bitkide dal sayısı, ilk bakla yüksekliği, bakla uzunluğu, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, bitkide tane sayısı,1000 tane ağırlığı, biyolojik verim, tane verimi ve hasat indeksi incelenmiştir. Çalışma sonucunda çıkış süresi ve bitkide dal sayısı hariç incelenen diğer özellikler bakımından çeşit ve yerel popülasyonlar arasında oluşan farklılıkların istatistiki açıdan önemli olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda en yüksek tane verimi 223.7 kg/da ile Karagöz çeşidinden elde edilmiştir. Ayrıca araştırmada; çıkış süresi 9-10.3 gün, çiçeklenme süresi 45.5-56.3 gün, bakla bağlama süresi 56.3-64.3 gün, bitki boyu 55-80.7 cm, bitkide dal sayısı 13.4-18.6 adet, ilk bakla yüksekliği 16.8-26.3 cm, bakla uzunluğu 12.3-18.7 cm, bitkide bakla sayısı 16.3-35.8 adet, baklada tane sayısı 7.3-17 adet, bitkide tane sayısı 119.2-609.4 adet, 1000-tane ağırlığı 93.2-254.3 g, biyolojik verim 352.3-578.5 kg/da, tane verimi 76.6-223.7 kg/da ve hasat indeksinin %21.7-%38.7 arasında değiştiği belirlenmiştir.
Sonuç olarak, adaptasyon yeteneği ve yüksek tane verimi bakımından Karagöz çeşidinin Siirt ekolojik koşulları için ümitvar çeşit olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Börülce, Çeşit, Adaptasyon, Tane verimi, Siirt, Vigna unguiculata

Abstract:
%75 of the cowpea produced in Turkey are produced in Aegean region and %45 of this production are covered from İzmir province and local populations are more used on production. In this study it is aimed to determine the adaptation of some local populations and registered cultivars of cowpea to the ecological conditions of Siirt. 3 local populations and 3 registered cultivars (cv.Karnıkara, cv.Karagöz, cv.Akkız) were used as plant material. The study was carried out in four replications according to the randomized blocks design. In the study, the emergence time, flowering time, pod setting time, plant height, number of branches in per plant, first pod height, pod length, number of pods in per plant, number of seeds in per pod, number of seeds in per plant,1000-seed weight, biological yield, seed yield and harvest index were examined. Accordig to the result of the study, it was determined that the differences between cultivars and local populations were statistically significant in terms of all characteristics, except the emergence time and the number of branches in per plant. As a result of the research; the highest seed yield was obtained from cv. Karagöz with 223.7 kg/da. However,; emergence time 9-10.3 days, flowering time 45.5-56.3 days, pod setting time 56.3-64.3 days, plant height 55-80.7 cm, number of branches per plant 13.4-18.6, first pod height 16.8-26.3 cm, pod length 12.3-18.7 cm, number of pods per plant 16.3-35.8, seed number per pod 7.3-17, seed number per plant 119.2-609.4, 1000-seed weight 93.2-254.3 g, biological yield 352.3-578.5 kg/da, seed yield 76.6-223.7 kg/da and harvest index varied between 21.7% and 38.7%.
As a result, it has been determined that the Karagöz cultivar is a promising variety for Siirt ecological conditions in terms of adaptability and high seed yield..

Key Words: Cowpea, Cultivar, Adaptation, Seed Yield, Siirt, Vigna unguiculata