Vektör otoregresif model yardımıyla Türkiye ekonomisinde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigating the effects of foreign direct investments on economic growth in the economy of Turkey using vector autoregressive model
Yazar: MUSTAFA GERÇEKER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye girişlerinde özelleştirme hareketlerinin hız kazanmaya başladığı 1990'lı yılların ortalarından itibaren gözle görülür artışlar yaşanmaya başlamıştır. Özellikle 2000'li yıllardan itibaren bu artışlar rekor seviyelerde gerçekleşmeye başlamıştır.Çalışmamızda ülkemize gelen bu yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine bıraktığı etkiler incelenmiştir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile ekonomik büyüme değişkenleri arasındaki ilişki Türkiye açısından 1995: 1 ile 2007: 9 arası aylık verileri kullanılarak ilk olarak değişkenler birim kök analizine tabi tutulmuş ve birinci dereceden farkları alınarak seriler birim kökten arındırılmıştır. Daha sonra sekiz gecikmeli VAR modeli tahmin edilerek, ekonomik büyüme ve doğrudan yabancı yatırımların birbirlerini pozitif yönde etkiledikleri sonuncuna ulaşılmıştır. Bir sonraki adımda eşbütünleşme analizi gerçekleştirilerek söz konusu iki değişkenin uzun dönemde birlikte hareket ettikleri saptanmıştır.Granger nedensellik testi sonucunda ortaya çıkan bulgulara göre doğrudan yabancı sermaye yatırımlarından ekonomik büyümeye doğru olmak üzere tek taraflı bir nedensellik ilişkisi olduğu gözlemlenmiştir. Etki ? tepki analiziyle de söz konusu iki değişkende meydana gelebilecek artışların birbirlerini pozitif yönde etkileyecekleri ortaya konulmuş ve son olarak varyans ayrıştırması metoduyla büyüme ile doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında meydana gelen artışların birbirlerini açıklama gücü ortaya konulmuştur. Buna göre her iki değişken de birbirini açıklama gücüne sahip olmakla birlikte ekonomik büyümede meydana gelen artış durumunda doğrudan yabancı sermaye faktörünün payı, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında yaşanan artışlar içerisindeki ekonomik büyüme faktörünün payından daha belirgin nitelikte ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Visible increases in foreign direct capital inflows started to be observed beginning from the middle of the 1990s, when privatization activities gathered speed in Turkey. These increases have been reported at record levels, particularly starting from the 2000s.In the present study, the effects of foreign direct investments coming to our country on economic growth were investigated. The relationship between the variables of foreign direct capital investment and economic growth in Turkey was studied by using the monthly data between 1995: 1 and 2007: 9. Firstly, the variables were subjected to unit root analysis, their first degree differences were taken and the unit root was eliminated from the series. Afterwards, the eight legged VAR model was estimated and it was found out that economic growth and foreign direct investment positively affected each other. As the next step, a co-integration analysis was performed and it was determined that the two variables acted together in the long term.According to the findings obtained as the result of the Granger causality test, it was observed that there was a unidirectional causality relationship from foreign direct investment to economic growth. The impulse-response analysis also showed that the increases that might take place in the two aforementioned variables would positively affect each other, and finally, it was presented through variance analysis that the increases which occurred in economic growth and foreign direct investment had power to explain each other. Accordingly, it was found out that although both variables had the power to explain each other, the share of the foreign direct investment factor in case of an increase in economic growth was more evident compared to the share of the economic growth factor in the increases experienced in foreign direct investments.