Eser sözleşmesinde götürü bedelin aşılması sebebiyle sözleşmenin uyarlanması
Adaptation of a work contract in case of exceeding its agreed lump sum price
Yazar: İPEK GÜVENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEHBİ UMUT ERKAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aşırı ifa güçlüğü = Hardship ; Götürü ücret = Lump sum fee ; Sözleşmeyi sona erdirme hakkı = Contract termination rights ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Uyarlamalar = Adaptations ; İstisna sözleşmesi = Construction contract

Özet:
Eser sözleşmesinin esaslı unsurları eser meydana getirilmesi ve bunun karşılığında bedel ödenmesidir. İşsahibinin aslî edim borcunu teşkil eden bedel ödeme borcu, sözleşmenin kurulma anında taraflarca götürü bedel olarak kararlaştırılabilir. Kural olarak değiştirilemez nitelikteki götürü bedel sayesinde işsahibi, eserin ifasıyla yükleniciye ödemesi gereken miktarı, yüklenici de eserin ifası sonucunda hak edeceği bedeli, bedel borcunun muaccel hale gelmesinden önce bilme imkânına sahip olur.
Sözleşmenin kurulma anında öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar meydana gelir ve bu sebeple sözleşmedeki edim dengesi yüklenicinin katlanmasının beklenemeyeceği ölçüde bozulursa yüklenici, hâkimden sözleşmenin uyarlanmasını talep edebilir. Çalışmada, Türk Borçlar Kanunu m. 480/II hükmü çerçevesinde yüklenicinin değişen koşullar sebebiyle götürü bedelli eser sözleşmesinin uyarlanmasını hangi şartlar altında talep edebileceği incelenmiştir.
Sözleşmenin uyarlanması talebiyle açılan davada mahkeme; yüklenicinin aynen ifa yükümlülüğüne katlanmasının beklenemeyeceği ve sözleşmenin uyarlanamayacağını takdir ederse yüklenici, eser sözleşmesini sona erdirme hakkını haizdir. Türk Borçlar Kanunu'nda eser sözleşmesinin uyarlanması talebine öncelik verilerek ancak bunun mümkün olmadığı haller bakımından yükleniciye sözleşmeyi sona erdirme hakkı tanınmıştır.

Abstract:
The substantial elements of a work contract include the creation of a work and the payment of a consideration in return. The obligation to pay a consideration, as the primary obligation of the client, may be agreed by the parties as a lump sum price when concluding the contract. Through this lump sum price which is not alterable in principle, the client is aware, well in advance of the due date, of the amount that must be paid to the contractor upon completion of the work, whereas the contractor is similarly aware of the amount earned/accrued.
Where circumstances arise which parties have not foreseen or have foreseen but ignored when concluding the contract, and the balance of performance in the contract is tilted to an extent where the contractor cannot be expected to bear, the contractor may file a request for adaptation of contract with the court. This study examines under what circumstances a request for adaptation may be filed for a work contract of lump sum price due to changing conditions under Article 480/II of the Turkish Code of Obligations.
Where, for a lawsuit instituted with a request for adaptation of a work contract, the court decides that the contractor cannot be expected to bear the burden of specific performance and the contract cannot be adapted, the contractor is entitled to terminate the work contract. The Turkish Code of Obligations prioritizes the request for adaptation of a work contract, but entitles the contractor to terminate the contract for circumstances where adaptation is not possible.