Fonksiyonel dispepsi hastalarındapankreas ekzokrin yetmezliğinin fekal elastaz ile araştırılması
Investigation of pancreatic exocrine failure infunctional dyspepsy patients with fecal elastas
Yazar: HALİK YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM GÜRSOY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: Yetişkin popülasyonun %25'i yaşamlarının bir döneminde dispepsiden yakınırlar. Dispepsi nedeniyle tetkik edilen hastaların büyük çoğunluğunda organik bir sebep bulunmayarak hastalara Fonksiyonel Dispepsi (FD) tanısı konulmaktadır. FD, etyolojisi henüz tam olarak aydınlatılamamış ve tedavisi konusunda yeni alternatiflerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulan bir hastalıktır. Toplumun büyük bir kesiminin yaşam kalitesini etkileyen FD, önemli bir morbidite sebebidir. Pankreas Ekzokrin Yetmezliği (PEY) birçok gastrointestinal sistem yakınmalarına sebep olan ve dispepsi ayırıcı tanısında muhakkak düşünülmesi gereken bir klinik durumdur. Çalışmamızda FD nedeni ile takip edilen hastalardan fekal elastaz-1 (FE-1) düzeyi ölçerek, fonksiyonel dispepsi tanı kriterlerine uyduğu halde kaç hastada aslında PEY olduğunu araştırmak ve bu hastaların bulgularını değerlendirmek amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Kliniğine başvuran ve Roma IV kriterlerine göre FD tanısı alan 40 hasta, kesitsel ve prospektif çalışma dizaynıyla dahil edilmiştir. Hastalarda FE-1 enzim düzeyleri ölçülerek PEY olup olmadığı tespit edilmiştir. PEY tespit edilen ve edilmeyen hastaların demografik, antropometrik, klinik ve biyokimyasal özellikleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 40 FD'li hastanın 8'inde hafif-orta PEY, 6'sında ağır PEY olmak üzere toplamda 14'ünde (%35) PEY saptanmıştır.PEY olanlarda, PEY olmayanlara göre KOAH-astımın daha sık eşlik ettiği saptanmıştır (p=0.022). Beklendiği gibi FD'li hastaların semptomları değerlendirildiğinde ishal, yapışkan dışkılama ve pis kokulu dışkılama şikayetlerinin PEY olanlarda daha sık olduğu gösterilmiştir (sırasıyla; p=0.003, p=0.001, p<0.001).
Sonuç: PEY toplumun önemli bir kesimini etkileyen dispepsinin organik nedenlerinden biridir ve şüphe edilmedikçe tanıda gecikmeler yaşanabilir. Dispepsi hastalarında semptomlara ishal, yapışkan-pis kokulu dışkılama eşlik ediyorsa ve B12 ile D vitamini eksikliği varsa PEY açısından değerlendirilmelidir. Roma IV kriterlerine uygun bulgular nedeniyle FD tanısı verilen hastalarda, bulguların PEY ile karışabileceğinden kuşkulanmalı ve ayırıcı tanıda PEY mutlaka akılda tutulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel Dispepsi, Pankreas Ekzokrin Yetmezliği, İshal, Fekal Elastaz-1

Abstract:
Objective: 25% of the adult population suffers from dyspepsia at some point in their lives. The majority of patients who are examined for dyspepsia are diagnosed with Functional Dyspepsia (FD) because there is no organic cause. FD is a disease whose etiology has not yet been fully elucidated and new alternatives for its treatment need to be developed. Affecting the quality of life of a large part of the population, FD is an important cause of morbidity. Pancreatic Exocrine Insufficiency (PEI) is a clinical condition that causes many gastrointestinal system complaints and should be considered in the differential diagnosis of dyspepsia. In our study, it was aimed to measure the fecal elastase-1 (FE-1) level of the patients followed for FD, to investigate how many patients actually had PEI even though they met the diagnostic criteria of functional dyspepsia, and to evaluate the findings of these patients.
Materials and Methods: Forty patients who applied to Erciyes University Faculty of Medicine Gastroenterology Clinic and were diagnosed with FD according to Rome IV criteria were included in this study with a cross-sectional and prospective study design. FE-1 enzyme levels were measured in the patients and it was determined whether they had PEI or not. Demographic, anthropometric, clinical and biochemical characteristics of patients with and without PEI were evaluated.
Results: Of the 40 patients with FD included in the study, a total of 14 (35%) PEI was detected, 8 of whom had mild-moderate PEI and 6 of them had severe PEI. It was found that COPD-asthma accompanied more frequently in patients PEI than in those without PEI (p=0.022). As expected, when the symptoms of patients with FD were evaluated, it was shown that the complaints of diarrhea, sticky stools and foul-smelling stools were more common in those PEI (respectively; p=0.003, p=0.001, p<0.001).
Conclusion: PEI is one of the organic causes of dyspepsia, which affects a significant part of the population, and there may be delays in diagnosis unless suspected. Patients with dyspepsia should be evaluated for PEI if symptoms are accompanied by diarrhea, sticky-smelly stools, and vitamin B12 and vitamin D deficiency. In patients diagnosed with FD due to findings in accordance with the Rome IV criteria, it should be suspected that the findings may be confused with PEI, and PEI should be kept in mind in the differential diagnosis.
Keywords: Functional Dyspepsia, Pancreatic Exocrine Insufficiency, Diarrhea, Fecal Elastase-1