Sendika dergilerinde özelleştirme gündemi: Petrol-İş ve Tek Gıda-İş örnekleri
Privatization agenda in union magazines: Examples of Petrol-İş and tek Gıda-İş
Yazar: GAYE KUAS
Danışman: DOÇ. DR. CEREN SÖZERİ ÖZDAL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Basın = Press ; Dergiler = Magazines ; Gıda sektörü = Food sector ; Petrol sektörü = Petroleum sector ; Sendikalar = Unions ; Yayınlar = Publications ; Özelleştirme = Privatization ; İşçi sendikaları = Labor unions

Özet:
İşçilerin sesi ve işçi sınıfının gündemleri ana akım medyada duyulmaz haldedir.
İşçi sınıfı mücadelesine dair gelişmeler, işçi hakları ve işçilerin güncel koşulları gibi
konular ana akım medyada kendine yer bulamamaktadır. İşçi sınıfının kendi
yayınlarını oluşturmaya başlaması tarihte de bu durumun yaşanmasından doğan
ihtiyaç ile olmuştur. İşçi mücadelesinin yükseldiği dönemlerde bu mücadelenin ve
işçilerin gündemlerinin ana akım medya tarafından görmezden gelinmesi ile işçiler
çareyi kendi bağımsız yayınlarını çıkarmakta bulmuştur. Bu yayınların ardından
sendikacılık tartışmalarının ve sendikalaşma propagandasının yoğun olarak yapıldığı
yarı-sendikal yayınlar ve nihayetinde sendikaların çoğalması ve güçlenmesi ile
sendikaların yayın organları çıkarılmaya başlanmıştır (Streitmatter, 1999, s. 99-100;
"Sendika Basını", 1998, s. 13-16). Bu çalışma sendika yayınlarının günümüzde
işlevlerinin neler olduğuna, hangi konuları, ne şekilde gündem ettiğine ve içeriklerinin
ne gibi koşullara bağlı olarak değiştiğine dair bir merak sonucunda şekillenmiştir. Bu
doğrultuda çalışmanın konusu yakın tarihte işçi sınıfı için kritik bir gündem olan
özelleştirme gündeminin sendika yayınlarında ele alınış biçimidir.
Özelleştirme gündeminin takip edilmesinin sebebi, bu uygulamanın 1980
sonrasında işçi sınıfının iş güvencesine, örgütlülüğüne, sendikal ve sosyal haklarına en
büyük saldırılardan biri olmasıdır. Aynı zamanda özelleştirmelerin
gerçekleştirilmesiyle özellikle kamu işletmelerinde örgütlü sendikaların da güncel
durumu etkilenmiştir. Özelleştirilen kurumlarda yapılan toplu işten çıkarmalar ile bu
kurumlarda örgütlü sendikalar üye kaybetmiş ve dolayısıyla toplu pazarlık güçleri
zayıflamıştır. Bunun yanında özelleştirilen şirketler özel sektör koşullarına uyum
sağlamak için farklı alanlara girmiş, işçilerin farklı işkollarına dağılması sendikaların
yetki alanlarını daraltmıştır (Kağnıcıoğlu, 1999, s. 256-263).
Medya tarafından bakılldığında ise özelleştirme konusunun ana akım medyada
işçi sınıfının sesini duyuracak şekilde değil, yayın politikaları ve sahiplik yapıları ile
paralel şekilde ele alındığı görülmektedir. Bu gündem, istenen yönleri öne çıkarılarak
ve işçi sınıfı ile alakalı boyutları atlanarak işlenmiştir (Epikman, 2007; Yüksel, 2002;
Yıldız, 2002). Özelleştirmelerin işçi sınıfı için ne gibi sonuçları olacağı, işçilerin ve
sendikaların bu konuda nasıl bir tutum aldığı, siyasi olarak konuya nasıl baktığı ana
akım medyanın gündemine girememiştir. Bu noktada sendikaların hem kurumsal
olarak kendi geleceğini, hem de temsil ettiği sınıfın geleceğini etkileyecek olan bu
konuyu kendi yayınlarında nasıl aktardığı ve bunu yaparken yayınlarına nasıl bir işlev
yüklediği sendika yayıncılığı ile alakalı akla gelecek sorulardandır.
Çalışmanın bu noktadan hareketle belirlenen amacı 1980 sonrasında işçi sınıfı
için en önemli gündemlerden biri olan özelleştirme konusunun iki ayrı sendikal
yayında ne şekilde ele alındığını incelemek ve bunun üzerinden bu iki sendikanın
sendika yayıncılığı anlayışlarına, sendika yayınlarına atfettikleri işlevlere ve bu
gündeme yaklaşımlarına dair bir tartışma yürütmektir. Zira sendikaların güncel siyasi tutumları, sendikacılık anlayışları ve sendika yayınlarını nasıl araçlar olarak
gördüklerine göre işçi sınıfına dair gündemleri ele alış biçimleri değişecektir. Bu,
çalışmanın temel varsayımını oluşturmaktadır. Çalışmanın bu ve diğer varsayımları
aşağıdaki şekilde netleştirilmiştir:
 Sendikaların farklı siyasi tutumları işçi sınıfına dair gündemleri yayınlarında
nasıl ele aldıklarına etkide bulunmaktadır. Bu tutumun hem sendikalar arasında
hem de dönemden döneme değişmesiyle sendika yayınlarının içeriği, dili ve
işlevleri değişiklik göstermektedir.
 Sendika yayınlarının kullanım amaçları ve işlevleri her dönemin özgün
koşullarına göre değişmektedir. Sendikanın yayıncılık anlayışı ve siyasi
tutumunun yanında işçi sınıfının mücadelesi bu değişimde bir etmendir.
 Sendika yayınları sendikaların diğer sendikalarla ilişkilerini ve dönemin
sendikacılık tartışmalarını okumak açısından kaynak oluşturmaktadır. Bu
alanlardaki tutum farklılıkları yayınların kullanım amaçlarına ve işlevlerine
yansımaktadır.
Bu varsayımları sınamak için ise üretim hacimleri, geçmişleri ve çalışan işçi
sayısının yüksekliği ile özelleştirme süreci en çok ses getiren Kamu İktisadi
Teşekkülleri'nden (KİT) olan TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ ve TEKEL'in özelleştirme
süreçlerinin izlenmesine karar verilmiştir. Dolayısıyla çalışmanın örneklemi olarak da
bahsi geçen KİT'lerde örgütlü olan Petrol-İş ve Tek Gıda-İş sendikalarının süreli
yayınları, Petrol-İş ve Tek Gıda-İş dergileri seçilmiştir. İncelenmek üzere Petrol-İş ve
Tek Gıda-İş'in seçilmesinde bir diğer sebep ise bu iki yayını çıkaran sendikaların
özelleştirmelerin büyük oranda tamamlandığı 2000'li yılların öncesinde bu KİT'lerde
yüksek oranlarda örgütlü durumda olmaları ve aynı zamanda siyasi tutumları açısından
kuruluşlarından itibaren farklı konumlara sahip olmalarıdır.
Bu iki sendika Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşları arasında olan TÜPRAŞ,
PETKİM, POAŞ ve TEKEL'in 2000'li yıllarda özelleştirilmesinden sonra büyük
oranda üye kaybetmiştir. Özelleştirme sendikal haklara ve iş güvencesine karşı da bir
saldırıdır. TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ ve TEKEL işçileri bu saldırıları direnişle
karşılaşmıştır. Bu çalışmada Petrol-İş ve Tek Gıda-İş sendikalarının bütün bu süreçte
yayınlarını bu gündemi aktarmada ne şekilde kullandığı araştırılmıştır.
Tezin araştırma soruları ise aşağıda şekilde belirlenmiştir:
• Petrol-İş ve Tek Gıda-İş dergilerinde özelleştirme gündemi en çok hangi yıllar
ve dönemlerde ele alınmıştır? Bu artışların olası sebepleri nelerdir?
• Özelleştirme gündemi bu sendikal yayınlarda nasıl ele alınmıştır?
• Özelleştirme gündemi ele alınırken bu sendikal yayınlara nasıl bir işlev
yüklenmektedir ve bu işlevler ilgili dönemdeki gelişmelere göre nasıl değişmektedir?
• İki sendikal yayının özelleştirme gündemini ele alma ve aktarma biçiminde ne
gibi farklar bulunmaktadır?
KİT'lerin özelleştirilmesi konusu ilk defa 24 Ocak 1980 Kararları ile gündeme
gelmiştir. 2010 yılında ise son olarak TEKEL'in de özelleştirilmesi ile bu dört
kurumun hiçbirinin kamuya ait hissesi kalmamıştır. Özellikle özelleştirmelerin yasalar
ile yolunun açıldığı ve gerçekleştirilmeye başlandığı 2000'li yıllar özelleştirme
gündemi açısından kritik yıllardır. Bu sebeple araştırma dahilinde, bu kritik dönemi de sonuna kadar kapsayacak şekilde dergilerin 1980-2010 yılları arasında çıkan sayıları
taranmıştır.
Araştırma yöntemi olarak ise nicel ve nitel içerik analizi kullanılmıştır.
Bu noktada sırası ile araştırmanın bütün bölümlerinden, konuyu aktarmak ve
tartışmayı genişletebilmek için oluşturulmak istenen yapıdan bahsetmek faydalı
olacaktır.
Araştırmanın saha çalışmasına geçmeden önce iki bölümden oluşan bir literatür
anlatımı bulunmaktadır. Literatürün "Dünyada ve Türkiye'de Sendika Basını" başlıklı
ilk bölümünde öncelikle dünyada sendika basınının doğuşuna yer verilmiş, ardından
Türkiye'de sendika basınının tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Bu yapılırken işçi sınıfı ve
sendikacılık açısından dönüm noktası niteliğindeki olay ve tarihler genel hatlarıyla
anlatıma dahil edilmiştir. Anlatım, yine bu dönüm noktalarına göre dönemlere ayrılmış
ve bu dönemlerde sendika basının içinde bulunduğu durum tarif edilmiştir. Burada
Türkiye'de sendika yayıncılığının gelişiminin dünya ile paralel sebepler ve benzer bir
gelişim hattı ile olduğu görülmektedir. Önceleri işçilerin seslerini duyurmak için
bağımsız olarak çıkardığı yayınlar, sendikaların kurulmaya başlanması ile yarısendikal ve nihayetinde sendikal yayınları doğurmuştur. Yine dünyadaki örnekleri ile
benzer şekilde işçi sınıfı mücadelesinin ve sendikacılık hareketinin canlı olduğu
dönemlerde yayınların sayısında, etkililiklerinde ve içeriklerinde artış olmuştur. Buna
göre sendikacılığın, işçi sınıfı mücadelesinin ve sol siyasetin en etkili olduğu 1960-
1980 dönemi, sendika basını açısından da zengin bir dönemdir.
Bu bölümün kalan kısmında ise sendika yayınlarının genel nitelikleri, sendika
yayıncılığının amaçları ve işlevleri hakkında bir anlatıma yer verilmiştir. Bu anlatım
özellikle Türkiye sendika basınından örnekler ile desteklenmiştir. Zira bu örneklerin
güncel durumu yorumlamak konusunda önemli çıkış noktaları olacağı düşünülmüştür.
Literatürün ikinci bölümü "Türkiye'de Özelleştirme Uygulamaları Ve Kamu
Sendikacılığı" başlığını taşımaktadır. Bu bölümde öncelikle neoliberal politikaların ve
küreselleşmenin amaç ve sonuçlarından biri olan özelleştirme kavramının tanımına,
dünyada ve ardından Türkiye'de gelişimine değinilmiştir. Özelleştirme
uygulamalarının Türkiye'deki gelişimi Osmanlı'nın son döneminden itibaren
uygulanan iktisat politikaları ile bağlantılı şekilde sunulmuştur. Buradaki amaç iktisat
polikalarının neoliberal politikalara ve nihayetinde özelleştirme uygulamalara gelene
kadarki değişiminin bir tablosunu sunmaktır. Aynı tarihsel anlatım içerisinde
Cumhuriyet'in ilk yıllarında uygulanan devletçi iktisat politikalarının etkisi ile kurulan
KİT'lere, bu kurumların siyasi ve ekonomik açıdan durumunlarına da değinilmiştir.
1950'li yıllar itibaren etkisini göstermeye başlayan karma ekonomi politikaları ile
beraber iktidarın KİT'lere bakışının ve KİT'ler hakkında yaptığı planların nasıl
değiştiği vurgulanmıştır. Önceleri sanayinin belkemiğini oluşturan ve halkın temel
tüketim maddelerine uygun fiyatlarla ulaşmasını sağlayan KİT'ler, özel sektörün
genişlemesinin önemsenmeye başlaması ile beraber özel sektörü hem üretilen ara
mallar hem de kalifiye eleman ve üretim yöntemleri ile besleyen kurumlar olarak
görülmeye başlanmıştır (Boratav, 2005). Nihayetinde 1980'li yıllara gelindiğinde,
neoliberalizm yerleşme süreci başlamıştır. Bu dönemde iktisat politikalarının temel
hedeflerini serbestleşme, sermayenin ve özel sektörün desteklenmesi, devletin
küçültülmesi ve KİT'lerin özelleştirilmesi oluşturulması oluşturmuştur. Bu, belirtilen
hedeflerle bağlantılı olarak işçi sınıfının iş güvencesine, sendikal ve sosyal haklarına
saldırıların da arttığı bir dönemdir (Kazgan, 2006, s. 127-156). Bütün bu hedeflerin
ilanı, özelleştirmeye dair plan ve kararların ilk kez resmi olarak gündeme getirilmesi 24 Ocak Kararları ile olmuştur. Bu politikalar oldukça keskindir ve işçi sınıfını
derinden etkileyecektir. Öyle ki uygulanabilmesi için 12 Eylül 1980 Darbesi ile
zeminin hazırlanması gerekmiştir.
24 Ocak Kararları ve 12 Eylül 1980'ın ardından yeri sağlamlaştırılan neoliberal
politikaların bir uzantısı olarak özelleştirmeler sıklıkla gündeme getirilmiştir.
KİT'lerin topluma yük olan ve zarar eden kurumlar olduğu ve özelleştirilmeleri
gerektiği iktidar tarafından vurgulanan söylemler haline gelmiştir. Ancak bu vurgulara
ve özelleştirme planlarının açıklanmasına rağmen, işçi sınıfının, sendikaların ve
özelleştirme karşıtlarının mücadeleleri ile, 2000'li yıllara kadar özelleştirmeler
uygulamaya konulamamıştır. 2000 sonrasında ise planlar hızlıca hayata geçirilmeye
başlanmış, kamu işletmelerin bütününe yakını 2000'li yıllarda özelleştirilmiştir (Çelik,
2017, s. 62).
Literatürün Türkiye'de özelleştirm uygulamalarının geçmişini anlatan bu
bölümünde, çalışmanın örneklemini oluşturan dergileri çıkaran, petrol ve gıda
sektörlerinde örgütlü Petrol-İş ve Tek Gıda-İş sendikalarının geçmişine ve kamu
sendikacılığının genel bir tasvirine de yer verilmiştir. Son olarak ise POAŞ, TÜPRAŞ
ve PETKİM'in özelleştirilme süreçleri, işçilerin ve sendikaların bu dönemdeki
tepkileri aktarılmıştur.
"Petrol-İş ve Tek Gıda-İş Sendikalarının Dergilerinde Özelleştirme Gündeminin
Ele Alınışı" başlıklı üçüncü bölüm ise, bu çalışmanın özgün sonuçlarının elde edildiği
saha araştırmasını içermektedir.
Sahanın ilk aşamasını oluşturan nicel içerik analizi bölümünde incelenen Petrolİş ve Tek Gıda-İş yayınlarının dergi formatı, yayın periyodu, sayfa sayısı, yayın
kurullarına göre bir analizi ve özelleştirme içeriklerinin türleri ve ve yıllara göre
dağılımı sunulmuştur. İki yayının da ilk çıktığı yıllarda gazete formatında olduğu,
sonrasında dergi formatına evrildiği, yayın periyodlarında ile süregelen bir düzensizlik
olduğu görülmüştür. Bu bölümde elde edilen verilerde dikkat çeken başka bir nokta
iki yayının da yayın kurullarının aynı zamanda sendika yönetim kurulu kadrosunda
bulunan isimlerden oluşmasıdır. görülmektedir. Yalnızca Petrol-İş'in 2005 yılı
sonrasındaki sayılarında yönetim kurulu kadrosu dışında bir isim genel yayın
yönetmeni ve yazı işleri müdürü pozisyonundadır.
Sahanın ikinci aşaması olan nitel içerik analizi bölümünde ise ilgili yayınların
hepsi incelenerek özelleştirme konusunu ele alış biçimlerindeki benzerlikler ve
farklılıklar, dönemlere göre eğilimler ve bazı dikkat çeken noktalar ortaya
konulmuştur. Bu yapılırken betimleyici bir anlatım izlenmiş ve bulgular özelleştirme
uygulamarındaki tarihsel dönüm noktaları ile paralel olacak şekilde iki döneme
ayrılarak sunulmuştur. İlk dönem 1980-2000 yılları arasıdır. Petrol-İş'te bu dönemden
itibaren konunun ekonomi-politik analizlerle, zaman zaman işçilerin de katkı sunduğu
çeşitli içeriklerle, Tek Gıda-İş'te ise dönem içerisinde farklılık gösteren ve zaman
zaman ikircikli bir tutum ile aktarıldığı görülmüştür. Özelleştirmenin yayınlarda ana
gündem haline gelmesi ise beklenildiği gibi, bulguların tasniflenmesi için belirlenen
ikinci dönem olan 2000-2010 yılları arasında olduğu ortaya konulmuştur. Bu dönem
boyunca da özelleştirme gündeminin aktarılmasında iki yayın arasında hem siyasi
tutumlarından, hem de sendikacılık ve yayıncılık anlayışlarından doğan farklar
betimlenmiştir.
Nitel içerik analizinin sonucunda iki sendikanın da dergilerinde özelleştirme
gündemini ele alış biçimlerinin, bu yayınların kullanım amaçlarının, yayınlara yüklenen işlevlerin hem dönemlere göre kendi içerisinde hem de birbirleri arasında
farklılıklar gösterdiği ortaya konulmuştur. Bu farklılıklarda yayıncılık anlayışlarının
yanısıra sendikaların siyasi tutumlarının etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç ve
bulguların değerlendirilmesi bölümünde bütün bunlar çerçevesinde bir tartışma
yürütülmüş ve daha önce sıralanan varsayımları doğrular nitelikte sonuçlara varılmıştır.

Abstract:
The voice of workers and the agendas of the working class are not given a place
in the mainstream media. Topics such as developments on the struggles of the working
class, workers' rights and their current conditions are not covered in the mainstream
media. And the working class started their own publications due to such a need in
history. During the periods when the workers' struggle was on the rise, their struggles
and agendas were ignored massively by the mainstream media, and the workers found
the solution by issuing their own independent publications. Semi-union publications
in which there were intense debates on unionism and unionization propaganda, and
eventually with the proliferation and strengthening of the unions, the media organs of
the unions began to be published (Streitmatter, 1999, pp. 99-100; "Union Press", 1998,
pp. 13-16). This study took shape with a curiosity about what functions union
publications have today, what topics they put on their agenda and how, and how their
content has changed over time. And accordingly, the subject of the study is the way in
which the topic of privatization, which has been a critical agenda for the working class
in the recent past, has been discussed in the union publications.
I chose the topic of privatization as it has been one of the biggest attacks on the
job security, organization, union and social rights of the working class after 1980. At
the same time, privatization has greatly affected the current situation of organized
unions, especially in public enterprises. After the mass layoffs, we see in the privatized
institutions, the unions organized in these institutions lost members and their collective
bargaining power weakened. Also, the privatized companies got into different fields
to adapt to the conditions of the private sector, and the dispersal of the workers into
different lines of work narrowed the power of the unions (Kağnıcıoğlu, 1999, pp. 256-
263).
And the media covers the issue of privatization not in a way to give place to the
voice of the working class in the mainstream media but in close parallel with
publication policies and ownership structures. We see the media covering this topic by
highlighting what they desire and omitting the issues related to the working class
(Epikman, 2007; Yüksel, 2002; Yıldız, 2002). Topics such as what kind of
consequences privatization would have for the working class, what kind of attitude the
workers and unions took on this issue, and how they looked at the issue through the
political lens could not be on the agenda of the mainstream media. At this point, how
the unions convey this issue, which will affect both their institutional future and the
future of the class they represent, in their own publications and what function they
assign to their publications are among the questions that come to mind regarding union
publications.
The aim of the study, determined from this perspective, is to examine how the
topic of privatization -one of the most important agendas for the working class after 1980- was covered in two separate union publications and to carry out a discussion on
their understanding of union publications, the functions they assigned to union
publications and their approaches towards this topic. Because the current political
attitudes of unions would change according to their understanding of unionism, how
they see union publications as tools and the way they cover the topics of the working
class. And this constitutes the fundamental assumption of the study. This and other
assumptions of the study can be clarified as follows:
 The different political attitudes of unions influence how they cover workingclass agendas in their publications. The content, language and functions of
union publications also change as this attitude changes both among unions and
between periods.
 The purposes and functions of union publications vary with the unique
conditions of each period. The struggle of the working class constitutes a factor
in this change, as well as the publication understanding and political attitude of
unions.
 And we can see union publications as a source to read the relations of unions
with each other and the unionism debates of the period. Attitude differences in
these areas are also reflected in the purposes and functions of publications.
In order to test these assumptions, I decided to monitor the privatization
processes of TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ and TEKEL, which are among the State
Economic Enterprises (SEEs) whose privatization process was the most popular due
to their production volume, background and the great number of workers. Therefore,
the periodicals of Petrol-İş and Tek Gıda-İş unions, which are organized in the
mentioned SEEs, and the journals Petrol-İş and Tek Gıda-İş were chosen as the sample
of the study. Another reason to choose Petrol-İş and Tek Gıda-İş is that the unions that
made these two publications were highly organized in these SEEs prior to the 2000s,
when privatizations were largely completed, and they had different political positions
from their establishment.
These two unions lost a great proportion of their members after the privatization
of TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ and TEKEL in the 2000s, which are some of the largest
industrial organizations in Turkey. Privatization is also an attack on union rights and
job security. Workers in TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ and TEKEL have met these
attacks with resistance. This study investigates how Petrol-İş and Tek Gıda-İş unions
used their publications to resound this agenda throughout the process.
The research questions of the thesis are as follows:
• In which years and periods were the privatization agenda the most discussed in
Petrol-İş and Tek Gıda-İş journals? What could be the possible causes of these
increases?
• How was the privatization agenda covered in these union publications?
• What kind of function was assigned to these union publications when the topic
of privatization was discussed, and how did these functions change with the
developments in relevant periods?
• What differences can be found in the way the two union publications handle
and cover the topic of privatization?
The topic of privatization of SEEs was first raised with the Decisions announced
on January 24, 1980. In 2010, with the privatization of TEKEL, none of these four
institutions remained publicly owned. The 2000s in particular, when the laws paved
the way for privatizations, has been critical for the topic of privatization. That's why,
within the scope of the research, the issues of journals published between 1980-2010
were scanned to cover this critical period until the end.
And the quantitative and qualitative content analysis was used as a research
method.
At this point, it would be useful to talk about respectively all parts of the
research, and the structure that is to be created to convey the subject and to expand the
discussion.
The research also contains a two-part literature review before the field study.
The first part of the literature review titled "Union Press in the World and in Turkey",
discusses the birth of the union press in the world and then the historical development
of the union press in Turkey. Here, events and dates which are turning points for the
working class and unionism are included in the narrative. The narrative is divided into
periods of these turning points and the conditions of the union press in these periods
are described. Here, we can see how the union publications develop in Turkey with
parallel reasons and a similar development line with the world. The publications
independently issued by the workers to make their voices heard gave rise to semiunion and eventually union publications with the establishment of unions. And we can
see similar examples in the world as there has been an increase in the number,
effectiveness and content of the publications in periods when the working-class
struggle and the union movement were greatly active. Accordingly, the period of 1960-
1980 when unionism, working-class struggle and leftist politics were most effective,
was also a rich period for the union press.
The rest of the section explains the general characteristics, purposes and
functions of union publications. And the narrative has been supported with examples
from the Turkish union press as they will be important starting points for interpreting
the current situation.
The second part of the literature review is titled "Privatization Practices and
Public Unionism in Turkey". This section revolves around the definition of the concept
of privatization, which is one of the purposes and results of neoliberal policies and
globalization, and its development in the world and in Turkey. The development of
privatization practices in Turkey has been presented in connection with the economic
policies implemented since the last period of the Ottoman Empire. The aim here is to
present a picture of the evolution of economic policies until neoliberal policies and
finally privatization practices. Within the same historical narrative, the SEEs, which
were established under the influence of the statist economic policies implemented in
the first years of the Republic, and the political and economic status of these
institutions were also mentioned. In addition, how the government views SEEs and its
plans for SEEs have changed with the mixed economy policies since the 1950s were
highlighted. SEEs, which were previously the backbone of the industry and allowed
the public to access basic consumer goods at affordable prices, have started to be
regarded as institutions that support the private sector through intermediate goods,
qualified personnel and production methods, since the expansion of the private sector
has become important (Boratav, 2005). Finally, by the 1980s, the establishment of
neoliberalism began. During this period, the main objectives of economic policies were liberalization, supporting capital and the private sector, reducing the influence of
the state and privatization of SEEs. At that time the attacks on the job security, union
and social rights of the working class increased in connection with these objectives
(Kazgan, 2006, pp. 127-156). It was the January 24 Decisions that we first officially
heard the announcement of these objectives, plans and decisions for privatization.
These policies were quite strict and would profoundly affect the working class. So
much so that the ground for their implementation was needed to be prepared with the
1980 Turkish coup d'état.
Talks of privatization were frequently brought to the agenda as an extension of
the neoliberal policies that were consolidated after the January 24 Decisions and 1980
Turkish coup d'état. The government started to adopt the rhetoric that SEEs were
institutions that burdened and brought harm to the society, and they should be
privatized. However, despite such rhetoric and the announcement of privatization
plans, privatization could not be implemented fully until the 2000s due to the struggles
of the working class, unions and opponents of privatization. After 2000, the plans
started to be realized quickly, and almost all of the public enterprises were privatized
in the 2000s (Çelik, 2017, p. 62).
In this section of the literature review on the history of privatization practices in
Turkey, the history of Petrol-İş and Tek Gıda-İş unions, which were organized in the
oil and food sectors, and a general description of public unionism, which publishes the
magazines that constitute the sample of the study. Finally, the privatization processes
of POAŞ, TÜPRAŞ and PETKİM, and the reactions of workers and unions in this
period were provided.
The third section titled "The Discussion of the Privatization Topic in the Journals
of Petrol-İş and Tek Gıda-İş Unions", includes the field research in which the original
results of this study were obtained.
In the quantitative content analysis section, which constitutes the first stage of
the field research; the journal format, publication period, number of pages, editorial
boards and the types of privatization content and distribution by years of Petrol-İş and
Tek Gıda-İş publications were presented. It has been observed that both publications
were in newspaper format in the first years, then evolved into journals, and there was
an ongoing irregularity in the publication periods. Another point that draws attention
in the data obtained in this section is that the editorial boards of both publications
include names who were also in the board of directors of the union. Only in the post2005 issues of Petrol-İş, one person other than the board of directors was in the
position of editor-in-chief and editor.
In the qualitative content analysis section, which is the second stage of the field
research, all the related publications were examined and the similarities and
differences in the way they covered the topic of privatization, the trends between
periods and some points of attention were revealed. Here, a descriptive narrative was
adopted and the findings were divided into two periods in parallel with the historical
turning points in privatization practices. The first period was between the years 1980-
2000. We can see that since this period, the subject has been covered through
economic-political analyzes, with various content provided by the workers from time
to time in Petrol-İş, and with an indecisive attitude that differed from time to time in
Tek Gıda-İş. As expected, it was revealed that privatization became the main agenda
in the publications between the years 2000-2010, which is the second period
determined for the classification of the findings. The differences between the two publications that arise from both their political attitudes and their understanding of
unionism and publishing were described in conveying the privatization agenda.
As a result of the qualitative content analysis, it has been found that the way in
which both unions cover the topic of privatization in their journals, the purpose of
these publications, and the functions attributed to the publications differ both within
and between each other in different periods. And the conclusion is that the political
attitudes of the unions, as well as their understanding of publishing, were effective in
these differences. In the evaluation of the results and findings, a discussion was
conducted within the framework of all these and conclusions were reached that
confirm the assumptions listed earlier.










La voix des travailleurs et les agendas de la classe ouvrière n'ont pas leur place
dans les médias grand public. Des sujets tels que l'évolution des luttes de la classe
ouvrière, les droits des travailleurs et leurs conditions actuelles ne sont pas couverts
dans les médias grand public. Et la classe ouvrière a lancé ses propres publications en
raison d'un tel besoin dans l'histoire. Pendant les périodes où la lutte des travailleurs
était en hausse, leurs luttes et leurs programmes ont été massivement ignorés par les
médias grand public, et les travailleurs ont trouvé la solution en publiant leurs propres
publications indépendantes. Des publications semi-syndicales dans lesquelles il y avait
des débats intenses sur le syndicalisme et la propagande de syndicalisation, et
finalement avec la prolifération et le renforcement des syndicats, les organes
médiatiques des syndicats ont commencé à être publiés (Streitmatter, 1999, pp. 99-100
; « Union presse", 1998, p. 13-16). Cette étude a pris forme avec une curiosité sur les
fonctions des publications syndicales aujourd'hui, les sujets qu'elles ont mis à leur
ordre du jour et comment, et comment leur contenu a changé au fil du temps. Et en
conséquence, le sujet de l'étude est la manière dont le sujet de la privatisation, qui a
été un programme critique pour la classe ouvrière dans un passé récent, a été discuté
dans les publications syndicales.
J'ai choisi le sujet de la privatisation car elle a été l'une des plus grandes attaques
contre la sécurité de l'emploi, l'organisation, les droits syndicaux et sociaux de la classe
ouvrière après 1980. En même temps, la privatisation a considérablement affecté la
situation actuelle des syndicats organisés, en particulier dans les entreprises publiques.
Après les licenciements massifs, on voit dans les établissements privatisés, les
syndicats organisés dans ces établissements ont perdu des membres et leur pouvoir de
négociation collective s'est affaibli. En outre, les entreprises privatisées se sont lancées
dans différents domaines pour s'adapter aux conditions du secteur privé, et la
dispersion des travailleurs dans différentes branches de travail a réduit le pouvoir des
syndicats (Kağnıcıoğlu, 1999, pp. 256-263).
Et les médias couvrent la question de la privatisation non pas de manière à
donner une place à la voix de la classe ouvrière dans les médias grand public, mais en
parallèle avec les politiques de publication et les structures de propriété. On voit les
médias couvrir ce sujet en mettant en avant ce qu'ils désirent et en omettant les enjeux
liés à la classe ouvrière (Epikman, 2007 ; Yüksel, 2002 ; Yıldız, 2002). Des sujets tels
que le type de conséquences que la privatisation aurait pour la classe ouvrière, le type
d'attitude des travailleurs et des syndicats sur cette question et la manière dont ils
envisageaient la question à travers le prisme politique ne pouvaient pas être à l'ordre
du jour des médias grand public. A ce stade, la manière dont les syndicats portent dans
leurs propres publications cet enjeu qui conditionnera à la fois leur devenir
institutionnel et celui de la classe qu'ils représentent et la fonction qu'ils assignent à leurs publications font partie des questions qui viennent à l'esprit à propos des
publications syndicales. .
L'objectif de l'étude, déterminé dans cette perspective, est d'examiner comment
le thème de la privatisation - l'un des agendas les plus importants pour la classe
ouvrière après 1980 - a été traité dans deux publications syndicales distinctes et de
mener une discussion sur leur compréhension de publications syndicales, les fonctions
qu'ils attribuent aux publications syndicales et leurs approches à ce sujet. Parce que les
attitudes politiques actuelles des syndicats changeraient en fonction de leur
compréhension du syndicalisme, de la manière dont ils considèrent les publications
syndicales comme des outils et de la manière dont ils couvrent les sujets de la classe
ouvrière. Et cela constitue l'hypothèse fondamentale de l'étude. Cette hypothèse et
d'autres de l'étude peuvent être clarifiées comme suit :
• Les différentes attitudes politiques des syndicats influencent la façon dont ils
couvrent les agendas de la classe ouvrière dans leurs publications. Le contenu, la
langue et les fonctions des publications syndicales changent également à mesure que
cette attitude change à la fois entre les syndicats et entre les périodes.
• Les buts et les fonctions des publications syndicales varient selon les conditions
uniques de chaque période. La lutte de la classe ouvrière constitue un facteur de ce
changement, ainsi que la compréhension des publications et l'attitude politique des
syndicats.
• Et on peut voir dans les publications syndicales une source pour lire les
relations des syndicats entre eux et les débats sur le syndicalisme de l'époque. Les
différences d'attitude dans ces domaines se reflètent également dans les objectifs et les
fonctions des publications.
Afin de tester ces hypothèses, j'ai décidé de suivre les processus de privatisation
de TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ et TEKEL, qui font partie des entreprises économiques
d'État (SEE) dont le processus de privatisation a été le plus populaire en raison de leur
volume de production, de leur contexte et de la grande nombre de travailleurs. Par
conséquent, les périodiques des syndicats Petrol-İş et Tek Gıda-İş, qui sont organisés
dans les SEE mentionnés, et les revues Petrol-İş et Tek Gıda-İş ont été choisis comme
échantillon de l'étude. Une autre raison de choisir Petrol-İş et Tek Gıda-İş est que les
syndicats qui ont fait ces deux publications étaient très organisés dans ces EES avant
les années 2000, lorsque les privatisations étaient en grande partie achevées, et qu'ils
avaient des positions politiques différentes de leur établissement.
Ces deux syndicats ont perdu une grande partie de leurs membres après la
privatisation de TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ et TEKEL dans les années 2000, qui
comptent parmi les plus grandes organisations industrielles de Turquie. La
privatisation est aussi une attaque contre les droits syndicaux et la sécurité de l'emploi.
Les travailleurs de TÜPRAŞ, PETKİM, POAŞ et TEKEL ont opposé une résistance à
ces attaques. Cette étude examine comment les syndicats Petrol-İş et Tek Gıda-İş ont
utilisé leurs publications pour faire résonner cet agenda tout au long du processus.
Les questions de recherche de la thèse sont les suivantes :
• Dans quelles années et périodes le programme de privatisation a-t-il été le plus
discuté dans les revues Petrol-İş et Tek Gıda-İş ? Quelles pourraient être les causes
possibles de ces augmentations ?
• Comment le programme de privatisation a-t-il été couvert dans ces publications
syndicales ?
• Quel type de fonction était assignée à ces publications syndicales lorsque le
thème de la privatisation a été abordé, et comment ces fonctions ont-elles évolué avec
l'évolution des périodes concernées ?
• Quelles différences peut-on trouver dans la manière dont les deux publications
syndicales traitent et couvrent le sujet de la privatisation ?
Le thème de la privatisation des EES a été soulevé pour la première fois avec les
Décisions annoncées le 24 janvier 1980. En 2010, avec la privatisation de TEKEL,
aucune de ces quatre institutions n'est restée publique. Les années 2000 en particulier,
lorsque les lois ont ouvert la voie aux privatisations, ont été cruciales pour le sujet de
la privatisation. C'est pourquoi, dans le cadre de la recherche, les numéros des revues
publiées entre 1980-2010 ont été scannés pour couvrir cette période critique jusqu'à la
fin.
Et l'analyse de contenu quantitative et qualitative a été utilisée comme méthode
de recherche.
À ce stade, il serait utile de parler respectivement de toutes les parties de la
recherche et de la structure à créer pour véhiculer le sujet et élargir la discussion.
La recherche contient également une revue de la littérature en deux parties avant
l'étude sur le terrain. La première partie de la revue de littérature intitulée "La presse
syndicale dans le monde et en Turquie", traite de la naissance de la presse syndicale
dans le monde puis de l'évolution historique de la presse syndicale en Turquie. Ici, les
événements et les dates qui marquent des tournants pour la classe ouvrière et le
syndicalisme sont inclus dans le récit. Le récit est divisé en périodes de ces tournants
et les conditions de la presse syndicale dans ces périodes sont décrites. Ici, nous
pouvons voir comment les publications syndicales se développent en Turquie avec des
raisons parallèles et une ligne de développement similaire avec le monde. Les
publications indépendantes émises par les travailleurs pour faire entendre leur voix ont
donné naissance à des publications semi-syndicales et éventuellement syndicales avec
la constitution de syndicats. Et nous pouvons voir des exemples similaires dans le
monde car il y a eu une augmentation du nombre, de l'efficacité et du contenu des
publications dans des périodes où la lutte ouvrière et le mouvement syndical étaient
très actifs. En conséquence, la période 1960-1980 où le syndicalisme, la lutte ouvrière
et la politique de gauche étaient les plus efficaces, fut aussi une période riche pour la
presse syndicale.
Le reste de la section explique les caractéristiques générales, les buts et les
fonctions des publications syndicales. Et le récit a été étayé par des exemples tirés de
la presse syndicale turque car ils seront des points de départ importants pour interpréter
la situation actuelle.
La deuxième partie de la revue de la littérature s'intitule « Pratiques de
privatisation et syndicalisme public en Turquie ». Cette section s'articule autour de la
définition du concept de privatisation, qui est l'un des buts et des résultats des
politiques néolibérales et de la mondialisation, et de son développement dans le monde
et en Turquie. L'évolution des pratiques de privatisation en Turquie a été présentée en
lien avec les politiques économiques mises en œuvre depuis la dernière période de
l'Empire ottoman. Il s'agit ici de dresser un tableau de l'évolution des politiques économiques jusqu'aux politiques néolibérales et enfin aux pratiques de privatisation.
Dans le même récit historique, les SEE, qui ont été créés sous l'influence des politiques
économiques étatistes mises en œuvre dans les premières années de la République, et
le statut politique et économique de ces institutions ont également été mentionnés. En
outre, la façon dont le gouvernement perçoit les EES et ses plans pour les EES ont
changé avec les politiques d'économie mixte depuis les années 1950 ont été mis en
évidence. Les EES, qui étaient auparavant l'épine dorsale de l'industrie et permettaient
au public d'accéder aux biens de consommation de base à des prix abordables, ont
commencé à être considérées comme des institutions qui soutiennent le secteur privé
par le biais de biens intermédiaires, de personnel qualifié et de méthodes de
production, depuis l'expansion du le secteur privé est devenu important (Boratav,
2005). Enfin, dans les années 1980, la mise en place du néolibéralisme a commencé.
Au cours de cette période, les principaux objectifs des politiques économiques étaient
la libéralisation, le soutien au capital et au secteur privé, la réduction de l'influence de
l'État et la privatisation des EES. A cette époque, les atteintes à la sécurité de l'emploi,
aux droits syndicaux et sociaux de la classe ouvrière se multiplient en lien avec ces
objectifs (Kazgan, 2006, pp. 127-156). C'est dans les Décisions du 24 janvier que nous
avons entendu pour la première fois officiellement l'annonce de ces objectifs, plans et
décisions de privatisation. Ces politiques étaient assez strictes et affecteraient
profondément la classe ouvrière. À tel point qu'il a fallu préparer le terrain pour leur
mise en œuvre avec le coup d'État turc de 1980.
Les discussions sur la privatisation ont été fréquemment mises à l'ordre du jour
en tant que prolongement des politiques néolibérales qui ont été consolidées après les
décisions du 24 janvier et le coup d'État turc de 1980. Le gouvernement a commencé
à adopter la rhétorique selon laquelle les EES étaient des institutions qui pesaient et
nuisaient à la société, et qu'elles devaient être privatisées. Cependant, malgré une telle
rhétorique et l'annonce de plans de privatisation, la privatisation n'a pu être pleinement
mise en œuvre que dans les années 2000 en raison des luttes de la classe ouvrière, des
syndicats et des opposants à la privatisation. Après 2000, les plans ont commencé à se
concrétiser rapidement et presque toutes les entreprises publiques ont été privatisées
dans les années 2000 (Çelik, 2017, p. 62).
Dans cette section de la revue de la littérature sur l'histoire des pratiques de
privatisation en Turquie, l'histoire des syndicats Petrol-İş et Tek Gıda-İş, qui se sont
organisés dans les secteurs pétrolier et alimentaire, et une description générale du
syndicalisme public, qui publie le magazines qui constituent l'échantillon de l'étude.
Enfin, les processus de privatisation de POAŞ, TÜPRAŞ et PETKİM, et les réactions
des travailleurs et des syndicats au cours de cette période ont été fournis.
La troisième section intitulée "La discussion sur le sujet de la privatisation dans
les revues des syndicats Petrol-İş et Tek Gıda-İş", comprend la recherche sur le terrain
dans laquelle les résultats originaux de cette étude ont été obtenus.
Dans la partie analyse quantitative de contenu, qui constitue la première étape
de la recherche de terrain ; le format de la revue, la période de publication, le nombre
de pages, les comités de rédaction et les types de contenu de privatisation et de
distribution par années des publications Petrol-İş et Tek Gıda-İş ont été présentés. Il a
été observé que les deux publications étaient sous forme de journal dans les premières
années, puis ont évolué vers des revues, et il y avait une irrégularité continue dans les
périodes de publication. Un autre point qui attire l'attention dans les données obtenues
dans cette section est que les comités de rédaction des deux publications incluent des noms qui faisaient également partie du conseil d'administration du syndicat. Ce n'est
que dans les numéros post-2005 de Petrol-İş qu'une personne autre que le conseil
d'administration occupait le poste de rédacteur en chef et de rédacteur en chef.
Dans la section d'analyse qualitative du contenu, qui est la deuxième étape de la
recherche sur le terrain, toutes les publications connexes ont été examinées et les
similitudes et les différences dans la manière dont elles ont traité le sujet de la
privatisation, les tendances entre les périodes et certains points d'attention ont été
révélées. Ici, un récit descriptif a été adopté et les résultats ont été divisés en deux
périodes parallèlement aux tournants historiques des pratiques de privatisation. La
première période se situait entre les années 1980-2000. Nous pouvons voir que depuis
cette période, le sujet a été traité à travers des analyses économico-politiques, avec des
contenus divers fournis par les travailleurs de temps en temps dans Petrol-İş, et avec
une attitude indécise qui différait de temps en temps dans Tek Gıda- Est. Comme
prévu, il a été révélé que la privatisation est devenue l'agenda principal dans les
publications entre les années 2000-2010, qui est la deuxième période déterminée pour
la classification des résultats. Les différences entre les deux publications qui découlent
à la fois de leurs attitudes politiques et de leur compréhension du syndicalisme et de
l'édition ont été décrites dans la communication du programme de privatisation.
À la suite de l'analyse qualitative du contenu, il a été constaté que la manière
dont les deux syndicats traitent le sujet de la privatisation dans leurs revues, le but de
ces publications et les fonctions attribuées aux publications diffèrent à la fois au sein
et entre eux dans périodes différentes. Et la conclusion est que les attitudes politiques
des syndicats, ainsi que leur compréhension de l'édition, ont été efficaces dans ces
différences. Dans l'évaluation des résultats et des constatations, une discussion a été
menée dans le cadre de tout cela et des conclusions ont été tirées qui confirment les
hypothèses énumérées précédemment.