Karbonmonoksit zehirlenmelerinde hastalığın şiddetini belirlemede laktat düzeyinin rolü
The role of lactate levels in determining the severity of disease for carbon monoxide intoxications
Yazar: SADIK ERDEM DİZMAN
Danışman: DOÇ. DR. MÜCAHİT AVCİL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Karbonmonoksit zehirlenmesi = Carbon monoxide poisoning ; Laktatlar = Lactates ; Troponin = Troponin ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
Amaç: Acil servise başvuran CO zehirlenmesi saptanan hastalarda hastalığın şiddetini belirlemede laktat düzeyinin rolünü incelemektir.
Gereç ve yöntemler: 01.01.2014 - 01.12.2019 tarihleri arasındaki hastanemiz acil servisine başvuran tüm CO zehirlenme vakaları retrospektif olarak incelenerek CO maruziyeti olan 18 yaş üzeri hastalar belirlendikten sonra bu hastalarda COHb ve laktat düzeyi çalışılmış olan 151 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların acil serviste kalış süreleri, yataklı servise yatışı yapıldı ise yoğun bakım ve servisteki yatış süreleri, entübasyon veya hiperbarik oksijen tedavisi gibi ileri tedavi yöntemleri uygulandı ise bu tedaviler ile ilgili süreleri, laboratuvar değerleri toplanarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 63'ü (%41,7) erkek, 88'i (%58,3) kadın olmak üzere toplam 151 karbon monoksit zehirlenmesiyle acil servise başvuran hasta dahil edilmiştir. Semptomlar incelendiğinde en çok %14,6 oran ile senkop tespit edilmişken bunu %13,3 oranıyla baş ağrısı, bulantı, kusma takip ettiği görülmüştür. Zehirlenme nedenlerine bakıldığında %31,1'inin soba dumanı, %25,2'sinin yangın dumanı, %40,4'ünün de nedeninin bilinmediği tespit edilmiştir. CKMB değerindeki bir birimlik artışın hastanın klinik durumunun ciddi olması ihtimalini %29,5 arttırdığını ve CO Hb değerindeki bir birimlik artışın hastanın klinik durumunun ciddi olması ihtimalini %7,9 arttırdığı saptanmıştır. COHb değerindeki bir birimlik artışın hastanın klinik durumunun ciddi olması ihtimalini %4,7 arttırdığı ve Troponin I değerindeki bir birimlik artışın hastanın klinik durumunun ciddi olması ihtimalini %0,2 arttırdığı görülmüştür. Hastaların ciddiyet durumlarını CKMB, troponin I ve oksijen tedavisi sonrası laktat değişimi değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı yordayıcı olduğu saptanmıştır. Klinik ciddiyeti belirlemede en önemli parametrenin CKMB olduğu görülmüştür. Yoğun bakım ve HBO tedavi ihtiyacını belirlemede Troponin I nın en etkili faktör olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Sonuç olarak laktat değerlerinin beklediğimiz gibi hastalığın şiddetini değerlendirmede etkili olmadığını tespit ettik. Fakat CKMB ve Troponinin hem HBO tedavisinde hem YBÜ yatışında hem de kliniğin ağır seyretmesiyle yakın ilişkili olduğunu saptadık. Daha net bilgiler elde edilmesi için çok merkezli ve daha çok kişi ile çalışmalar yapılmasının gerekli olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar kelimeler: CO zehirlenmesi, Acil Servis, Laktat, CKMB, Troponin.

Abstract:
Aim: It is aimed to investigate the role of lactate levels in determining severity of the disease in patients who attended to emergency service and were detected to have CO intoxication.
Material and Methods: All CO intoxication cases who attended to emergency service of our hospital between 01.01.2014 and 01.12.2019 were investigated retrospectively and the patients who had CO exposure and above the age of 18 were detected and then 151 patients whose COHb and lactate levels were studied among them were included in the study. The duration of emergency service hospitalization, if they were taken to inpatient wards or intensive care units, the duration of their stays in these units, if advanced treatment methods such as hyperbaric oxygen treatment or intubation were performed, the duration of these and laboratory findings associated with these treatments were collected and evaluated.
Findings: 63 male (%41.7), 88 female (%58.3), 151 patients in total who attended to our emergency service because of carbon monoxide intoxication were included in the study. When the symptoms were inspected, the most common was syncope with the rate of %14.7 and the following one was headache,nausea and vomiting with the rate of %13.3. When the cause of intoxication were investigated, %31.1 was because of stove smoke, %25.2 fire smoke,%40.4 was of unknown reason. It was detected that one unit of increase in CKMB value increases the probability of clinical severity by %29.5 and one unit of increase in CO Hb values increases the probability of clinical severity by %7.9. One unit of increase in COHb values increases the probability of clinical severity by %4.7 and one unit of increase in Troponin I value increases probability of clinical severity by %0.2. CKMB, troponin I values and lactate level changes after oxygen therapy of the patients were found to be statistically predictive for clinical severity of patients' conditions. The most important parameter for determining the clinical severity was detected as CKMB. The most effective factor in determining ICU or HBO treatment necessity was found as Troponin I.
Conclusion : In conclusion we found that lactate levels were not effective in determining severity of the disease as much as we expected. However,we detected that CKMB and Troponin I have a close association with determining both ICU and HBO treatment necessity and clinical severity. In order to have more clear information, more studies with larger samples are required.

Keywords: CO intoxication, Emergency service, CK MB, Troponin I