Altınkum (KKTC) ve çevresinin jeomorfolojisi
The geomorphology of Altınkum (TRNC) and its environment
Yazar: NAZENİN ÇAĞLAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. T. AHMET ERTEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Altınkum Sahili = Golden Sands Beach ; Karpaz Yarımadası = Karpaz Peninsula ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Kıyı jeomorfolojisi = Coastal geomorphology

Özet:
?Altınkum (KKTC) ve Çevresinin Jeomorfolojisi? isimli yüksek lisans tezi olarak yaptığımız bu çalışma, Akdeniz'in 3. büyük adası olan Kıbrıs'ın kuzeydoğusunda Karpaz Yarımadası'ndaki Dipkarpaz Milli Parkı'nda yer alır. Saha, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) sınırları içerisindedir. Dipkarpaz Milli Parkı'nın bir parçası olan Altınkum Sahili ile çevresi jeomorfolojik metotlar ışığında çalışılmıştır. Bu bağlamda büro ve arazi çalışmalarının yanında EDX, XRD, SEM analizleri ve OSL yaşlandırması gibi laboratuar çalışmaları yapılmıştır.Altınkum Sahili, kıyıdan iç kesimlere (kuzeydeki karayoluna) kadar uzanan genelinde geniş bir kumul sahasıdır. Buradaki plajın uzunluğu yaklaşık 3 km'dir. Bu sahadaki kumulların bir kısmı hareketli ve embriyo tipi kumul, bir kısmı da stabil kumul özelliği göstermektedir. Bu kumullar Holosen yaşlı taşlaşmış eolinitlerin (fosil kumulların) üzerinde yer aldıkları gibi, eolinitlerin ayrışmasıyla oluşmuşlardır. İlk defa tarafımızdan bulunan sahadaki eolinitler, Altınkum Kumul sahasının çeşitli yerlerinde yüzeylenmektedirler. Altınkum eolinitlerinden alınan 3 m ve 14 m'deki 2 örnek üzerinden yapılan yaşlandırma çalışmaları 500-1600 yılları, kumul kumlarından alınan farklı örnekler 1136-1475 yılları zaman aralığını göstermiştir. Ayrıca Altınkum kumullarının tekstür analizi sonucunda Krumbein Sınıflandırmasına göre orta-çok ince kum boyutuna girdiği, kalsiyum miktarının fazla olduğu ortaya çıkmıştır.Altınkum Kumul sahası batısındaki Adatepe Tombolosu ile güneybatısındaki Nakomi Sahili'nin kıyı jeomorfolojisi çalışılmıştır. Buradaki çalışmalarda Adatepe Tombolosu'nun bağlama setinin yüzeyinin kumullarla kaplı olduğu, bu kumulların rüzgarın geliş yönü ve şiddetine göre yer değiştirdiği tespit edilmiştir. Ayrıca tombolonun güneybatı kıyısında bol miktarda denizel kavkı, rizolit kalıntıları, deflasyona uğramış eolinit blokları gözlenmiştir. Nakomi Sahili'nin kum yapısı iri taneli olup, bol miktarda kavkı içermektedir. Buradaki plajın uzunluğu 1 km'dir. Batıya Jyles Burnu'na doğru gidildikçe plaj daralmakta, burun dik falezlerle sonlanmaktadır.Anahtar kelimeler: Altınkum Sahili, Eolinit (Taşlaşmış Kumul), Karpaz Yarımadası, Kıyı Jeomorfolojisi, KKTC, Rizolit, Tafoni, Akdeniz

Abstract:
Our study which was done as a master thesis called `The geomorphology of Altınkum (TRNC) and its environment?, provides out comes about Dipkarpaz National Park in Karpaz Peninsula that is located northwestern of the third biggest island of Mediterranean Sea, Cyprus. Place is in the boundaries of the Turkish Rebuclic of Northern Cyprus (TRNC).Altınkum (Golden sands) and its environment which is a part of Dipkarpaz National Park was studied in the light of geomorphological methods. In that context, besides office and land studies, EDX, XRD, SEM analysis and laboratory studies like OSL agings were done.Altınum beach is throughout a large dune sand area which is lying up to iner parts (to north land route) from the coast. The lenght of the beach of that place is approximately 3 km. In this area, one part of the dune sands is active and embryo type and other parts show characteristics of stabile dune sands. These dune sands either hold a place on Holocene old petrified eolinates (Fosil dune sands) or come into being with dissiciation of eolinates. Eolinates that we firstly found in that area, occur in different parts of Altınkum dune sands area.The aging studies which was done for 2 samples that were taken third and fourteenth meters of Altınkum eolinates showed 500-1600 years, while different samples of dune sands indicated 1136-1475 time interval. Moreover, at the end of the texture analysis of Altınkum dune sands, its high calcium content and its dimension which is mid-very thin sand dimension according to Krumbein Classification were discovered.The west of Altınkum sand dunes area which name is Adatepe Tombolo and the southwestern of it which is Nakomi Beach were studied. In those studies, results show that the surfaces of sand bar of Adatepe Tombolo covered with dune sands. These dune sands change place relatively to direction and severity of the wind. In addition, high amount of sea shells , rhizoliths remains, eolinate blocks which are deflotionated were observed in SW of the tombolo. Nakomi beach has big grainy sand structure and it contains high amount of sea shells. The length of beach is 1 km. Beach is getting harrower through west, Jyles cape; cape lasts with upright cliffs.Keywords: Golden Sands Beach, Eolinates, Karpaz Peninsula, Coastal Geomorphology, TRNC, Rhizoliths, Taphoni, Mediterranean Sea.