Farklı alt yüz yüksekliklerinde dudak pozisyonun görsel algısının değerlendirilmesi: göz izleme çalışması
Evaluation of visual perception of lip position at different lower face heights: an eye tracking study
Yazar: ELİF YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FURKAN DİNDAROĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Farklı Alt Yüz Yüksekliklerinde Dudak Pozisyonun Görsel Algısının Değerlendirilmesi: Göz İzleme Çalışması

Amaç: Çalışmamızın amacı, farklı alt yüz yüksekliklerinde dudak pozisyonun görsel algı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesidir. Farklı dudak pozisyonlarını değerlendirmede ortodontistler ile meslekten olmayan bireyler arasındaki görsel algı farklarının anlaşılması çalışmanın ikincil amacıdır.

Yöntem: Çalışma için Ege Üniversitesi Ortodonti Anabilim Dalı arşivinden 15-18 yaş arasındaki bireylere ait, 4 kadın ve 4 erkek profil fotoğrafı sefalometrik ölçümler ve anket çalışması aşamaları sonucunda belirlenmiştir. 8 fotoğraf, 5 dudak pozisyonu (Ricketts'in E düzlemine göre 6 mm geride, 3 mm geride, ideal pozisyonda, 3 mm ileride, 6 mm ileride olacak şekilde), 3 dik yön gelişim grubu (Hipodiverjan, normodiverjan ve hiperdiverjan) meydana getirecek şekilde Adobe Photoshop CS4 (Adobe Systems, San Jose, Calif) yazılımı kullanılarak modifiye edilmiş, 120  fotoğraf elde edilmiştir. 120 fotoğraf, 29 meslekten olmayan birey ve 25 ortodontiste  sunulmuş, katılımcıların göz hareketleri Eyelink 1000 Plus (SR Research, Ottawa, Ontario, Canada) göz izleme cihazı ile kaydedilmiştir. Oturum sonunda katılımcıların gördükleri fotoğrafları çekicilik açısından oylamaları istenmiştir. Görsel dikkat parametreleri olarak; ilk fiksasyona kadar geçen süre(ms), ilk fiksasyon süresi(ms), fiksasyon sayısı ve toplam bakış yüzdesi parametreleri kullanılmıştır. Parametreler, 7 adet yüz ilgi alanı (Alın, göz, burun, dudak, alt yüz, çene ucu ve diğer) belirlenerek analiz edilmiştir. Görsel dikkat parametreleri ve çekicilik skorlarının analizinde tekrarlayan ölçümler ANOVA testi kullanılmış, Post-hoc Bonferoni testi ile gruplar arası farklar tespit edilmiştir. Görsel dikkat parametreleri ile çekicilik skorları arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: 4 görsel dikkat parametresinden yalnızca ilk fiksasyona kadar geçen süre parametresinde farklı dik yönlerdeki dudak pozisyonu grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Hipodiverjan dik yön grubunda dudak pozisyonu 3 mm ileride olan grupta yapılan ilk fiksasyona kadar geçen süre ve 3 mm geride olan grupta yapılan ilk fiksasyona kadar geçen süreden daha uzundur (p=0,003). Normodiverjan grupta 3 mm ileride dudak grubunda yapılan ilk fiksasyona kadar geçen süre 6 mm ileride dudak grubuna yapılan ilk fiksasyona kadar geçen süreden anlamlı derecede daha fazladır (p=0,018). Meslekten olmayan grubun alt yüz, dudak, burun ve diğer yüz ilgi alanlarına yaptıkları ilk fiksasyona kadar geçen süre, ortodontist gruba göre anlamlı düzeyde daha fazladır (p<0,001). Ortodontistlerin dudak, alt yüz (p<0,001) ve çene (p=0,04) ilgi alanlarındaki ilk fiksasyon süresi meslekten olmayanlara göre anlamlı derecede daha uzundur. Ortodontist grupta ilk fiksasyon, en uzun süre dudak ilgi alanında gerçekleşirken , meslekten olmayan grupta en uzun süre fiksasyon göz ilgi alanında gerçekleşmiştir. Ortodontist grubun, dudak ve alt yüz bölgesine yaptıkları ilk fiksasyon sayısı anlamlı derecede daha yüksektir (p<0,001).

Sonuç: Normal ve normalden farklı dik yön gelişimine sahip profillerde dudakların Ricketts'in E düzlemine göre 6 mm geride, 3 mm geride, 3 mm ileride ve 6 mm ileride konumlanması dudakların ideal pozisyonda konumlanmasına göre görsel dikkat parametreleri açısından anlamlı fark oluşturmamaktadır. Yüzler profilden incelenirken ortodontistler daha çok dudak, alt yüz, çene ucu bölgelerine, meslekten olmayanlar daha çok göz bölgesine dikkatini yöneltmektedir. Ortodontistler, norm değer kabul edilen değerlere yakın dudak pozisyonlarını, meslekten olmayan bireyler, protruziv dudak pozisyonlarını daha çekici bulma eğilimindedir. Bireylerin görsel dikkati ile çekicilik değerlendirmeleri arasında korelasyon bulunmamaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the effect of lip position on visual perception at different lower facial heights. The secondary aim of the study was to understand the differences in visual perception between orthodontists and lay individuals in evaluating different lip positions.

Method: For the study, 4 female and 4 male photographs of individuals aged 15-18 years were selected from the archive of Ege University, Department of Orthodontics after cephalometric measurements and questionnaire survey. The 8 photographs were modified using Adobe Photoshop CS4 (Adobe Systems, San Jose, Calif) software to create 5 lip positions (6 mm behind, 3 mm behind, ideal position, 3 mm forward, 6 mm forward relative to Ricketts' E plane), 3 vertical directional development groups (Hypodivergent, normodivergent and hyperdivergent) and 120 photographs were obtained. The group with normodivergent upright development, in which the lips were positioned in the ideal position according to Ricketts' E line, was accepted as the control group. The 120 photographs were presented to 29 lay individuals (15 females, 14 males) and 25 orthodontists (13 females, 12 males), and the eye movements of the participants were recorded with an Eyelink 1000 Plus (SR Research, Ottawa, Ontario, Canada) eye tracking device. At the end of the session, the participants were asked to rate the photos they saw in terms of attractiveness. Time to first fixation (ms), first fixation duration (ms), fixation count and dwell time percentage were used as visual attention parameters. The distribution of the parameters on the faces was analyzed by determining 7 facial areas of interest (forehead, eyes, nose, lips, lower face, chin tip and other). Repeated measures ANOVA test was used in the analysis of visual attention parameters and attractiveness scores, and the differences between groups were determined with the Post-hoc Bonferoni test for the significant measurements. The relationship between visual attention parameters and attractiveness scores was evaluated using Pearson correlation coefficient. 
Results: Among the 4 visual attention parameters, only the time to first fixation parameter showed a statistically significant difference between the lip position groups in different upright orientations. In the hypodivergent upright group, the time to first fixation in the group with a lip position 3 mm forward was longer than the time to first fixation in the group with a lip position 3 mm behind (p=0,003). In the normodivergent group, the time to first fixation in the 3 mm forward lip group was significantly longer than the time to first fixation in the 6 mm forward lip group (p=0,018). The time to first fixation in the lay group was significantly longer than the time to first fixation in the lower face, lip, nose and other facial areas of interest in the orthodontist group (p<0.001). The time to first fixation in the lip, lower face (p<0,001) and jaw (p=0,04) areas of interest was significantly longer in the orthodontists than in the laymen. In the orthodontist group, first fixation took the longest time in the lip area of interest, while in the lay group, the longest fixation time was in the eye area of interest. The number of fixations in the eye area of interest in the lay group was significantly higher than in the orthodontist group (p<0.001). The orthodontist group had a significantly higher number of first fixations in the lip and lower face regions (p<0.001).

Conclusion: The positioning of the lips 6 mm behind, 3 mm behind, 3 mm ahead, 3 mm ahead and 6 mm ahead of Ricketts' E plane in profiles with normal and abnormal vertical development does not cause a significant difference in terms of visual attention parameters compared to the ideal positioning of the lips. When examining faces in profile, orthodontists focus more attention on the lips, lower face and jaw tip regions, while laymen focus more attention on the eye region. Orthodontists tend to find lip positions close to the values accepted as norm values, and lay individuals tend to find protrusive lip positions more attractive. There is no correlation between visual attention and attractiveness evaluations.