Döviz kuru riski yönetim tekniklerinin Türkiye'de uygulanabilirliği ve uygulayıcıların eğitiminin önemi
The applicability of exchange risk management techniques in Turkey and the importance of the practitioners education
Yazar: AYKUT TAHSİN NAZLI
Danışman: PROF.DR. NEVZAT AYPEK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Dış Ticaret Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics

Özet:
Döviz kelimesi en dar anlam yla yabanc ülke paras olarak kullan lmaktad r. Özellikleuluslararas ticari i lemlerde ayr bir öneme sahip olan döviz, günümüzde iç piyasalarda da yayg nolarak kullan lmaktad r. Ancak, ülkelerin döviz kurlar n belirlemede kulland klar sistemlerinbirbirinden farkl olmas , özellikle serbest döviz kuru sisteminin uyguland " ülkelerde döviz kurununtahminini zorla t rmaktad r. Bu da dövizle yap lan ticari i lemlerin riskli bir hal almas na nedenolmaktad r. Ancak bu risk, azalt lmas imkâns z bir risk de"ildir.Döviz kurlar ndaki de"i ikliklerin sebep oldu"u bu tür riskleri ortadan kald rmak, gelecektekidöviz kurlar n ve buna ba"l olarak da ortaya ç kabilecek riskleri tahmin etmeye ba"l d r. Bu noktadadöviz kuru riski yönetim teknikleri firmalar aç s ndan büyük önem arz etmektedir.Türkiye'de döviz kuru riski yönetim tekniklerinin uygulama esaslar , verimlili"i, butekniklerin kimler taraf ndan uyguland " ve uygulay c lar n e"itim durumu bu çal man n konusunuolu turmaktad r. Ara t rmaya ili kin veriler, 'stanbul Ticaret Odas 'na kay tl 51 firmaya anketuygulamak suretiyle elde edilmi tir.Ara t rma sonuçlar na göre, firmalar n finansman, risk yönetim veya döviz yönetimbirimlerinde çal an yönetici ve personel a" rl kl olarak üniversitelerin lisans ve lisansüstüprogramlar ndan mezun olmaktad rlar. Lisansüstü mezunu personel genelde i letme yönetimi üzerine,lisans mezunu personel ise iktisadi ve idari bilimler üzerine e"itim almaktad r. Firmalar döviz kururisklerini yok etmek için firma bünyesinde en fazla tek bir döviz cinsi üzerinden i lem yaparakhedging yapmakta, firma d hedging tekniklerinden ise en fazla forward sözle melerinikullanmaktad rlar. Ancak, kullan m oranlar n n dü üklü"ü, Türkiye'de firmalar n döviz kuru riskiyönetim tekniklerine yeteri kadar önem vermedi"ini göstermektedir.Ara t rmada göze çarpan en önemli sonuç firmalar n, Türkiye'nin içinde bulundu"u ekonomikartlar göz önünde tutuldu"unda döviz kuru riski yönetiminin, dövizle i lem yapan firmalar aç s ndanson derece gerekli oldu"una inanmalar d r. Bu inanç, firmalar n döviz kuru riski yönetimi konusundabilinçlenmeye ba lad " n n bir göstergesidir.Anahtar Kelimeler: D Ticaret, Döviz kuru riski, Hedging

Abstract:
Foreign exchange is used with its narrowest meaning as a foreign country?s currency. Havingespecially an exceptional importance in international trade, it is used in a widespread way in internalmarkets. However, as there are different systems used in determining foreign exchange rates, it ismaking it difficult to speculate on exchange rates in particularly countries which use the free floatingexchange rate system. This makes trade transactions using foreign exchange more risky. However it isnot impossible to reduce this risk.Removing this risk caused by variations in exchange rates is dependant on guessing futureexchange rates and the outcoming risks. At this point, exchange risk management techniques are ofgreat importance for firms.Application principles and productivity of exchange risk management techniques in Turkey,practitioners and their educational background is the subject of this research. Data related to theresearch has been obtained by applying a questionnaire to 51 firms registered at the Istanbul Chamberof Commerce (ITO).According to the research results, managers and personnel working in financing, riskmanagement or exchange management units are mainly university graduates or have a master?sdegree. Personnel having a master?s degree usually received business administration education,whereas university graduates received economics and administrative sciences education. In order toeliminate exchange rate risks, only one kind of exchange is used for transactions within the firm thushedging, and forward contracts as the most common hedging technique without the firm. However,infrequency of use indicates that firms in Turkey undervalue exchange risk management techniques.The most important result of this research is that considering the economical conjunction ofTurkey, firms believe that exchange rate risk management is of utmost importance for firms trading inforeign currencies. This belief is an indication of rising awareness of firms on exchange rate riskmanagement.Keywords: Foreign Trade, Exchange rate risk, Hedging