Bireylerde mağduriyet riski ve suç korkusu: LGBTİQ örneklemi /
Yazar: FEYZA YEDİKARDEŞ
Danışman: DOÇ. DR. NEYLAN ZİYALAR
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel davranış = Sexual behavior ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsellik = Sexuality ; LGBTİ = Lesbian, Gay, Bisexsuel, Trans, İntersex ; Mağdur = Wronged ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Suç = Crime ; Suç korkusu = Fear crime

Özet:
Suç korkusu problemi uzun yıllardır kriminoloji ve alt dalı olan viktimolojinin önemli bir konusunu oluşturmaktadır. Ferraro suç korkusuna ilişkin verilerin sembolik etkileşimcilik temelinde mağduriyet riskinin yorumlanmasıyla değerlendirilebileceğini ortaya koymuştur. Suç korkusu literatürüne bakıldığında araştırmaların ağırlıklı olarak nicel yöntemlerle yapıldığı görülmektedir. Bu yolla suç korkusu anketleri pek çok örneklem üzerinde denenmiş ve verileri yorumlanmıştır. Sonuçta kimlerin, hangi suç tipinden korktuğunu ve buna karşın hangi önlemleri aldıkları gibi sorulara cevaplar bulunmuştur.
Bu araştırma suç korkusu ve mağduriyet riskinin yorumlanmasını nitel yöntem ile uygulamayı amaçlamıştır. Örneklemi 2014-2015 yılları arasında İstanbul'da yaşayan LGBTİQ bireyler oluşturmaktadır. 18-43 yaş aralığındaki 19 katılımcı ile kartopu örnekleme yoluyla derinlemesine görüşme tekniği uygulanmıştır. Araştırmada cinsel yönelim ve cinsiyet kimliklerinin mağduriyet riskini arttıran bir etken olup olmadığı sorgulanırken katılımcıların hangi suç tiplerinden daha çok korktukları nedenleri ile öğrenilmeye çalışılmıştır. 
Katılımcıların en çok kendileri evdeyken birinin eve girmesi, silahlı saldırı, öldürülmek, tecavüz veya cinsel saldırı gibi ciddi algıladıkları suç olaylarından korktukları görülmüştür. Önceki araştırmaların aksine suç korkusu verilerinde cinsiyete ilişkin bir farklılık görülmemiştir. Mağduriyet riski algısı ile cinsel yönelimler ve cinsiyet arasında ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Gey ve lezbiyenlerin hırsızlık, dolandırılmak, gasp; biseksüel katılımcılar taciz ve cinsel saldırı, öldürülmek, intersekslerse cinsel saldırı, queer katılımcılar da silahlı saldırı suçunu birinci sıraya koymuşlardır. Cinsel saldırı suçu korkusu olan bireylerin gasp suçunda mağdur olma risklerini yüksek görmeleri de cinsel saldırı gölgesi hipotezini örneklemde cinsiyet farkı olmaksızın kanıtlayan bir bulgudur. Katılımcıların doğrudan ve dolaylı mağduriyet öykülerine bakıldığında faillerin sadece yabancılar değil aile ve arkadaş çevresinden, sanal ortamdan tanıştıkları bireyler oldukları görülmektedir. Suç korkusuna karşın aldıkları en göze çarpan önlemse kimliklerini gizlemektir. LGBTİQ bireylerin toplumsal alanda; ekonomi, sağlık gibi temel haklar açısından ve sosyal bakımdan da gördükleri zararları mağduriyet olarak yorumladıkları araştırmanın bir diğer önemli bulgusudur.

Abstract:
The problem of fear of crime has been an important issue of criminology and it's subdivision victimology for many years. Ferraro(1995) has been shown that data on fear of crime can be assessed on the basis of symbolic interactionism theory by interpreting the risk of victimization. Researches on fear of crime are mostly based on quantitative data analysis. In this way, the fear of crime questionnaires have been tried on many samples and survey data have been interpreted. As a consequence, researchers found that who are more fearful or vulnerable and which crime is more scary.

This research aimed to apply the interpretation of victimization risk and fear of crime with qualitative method. The sample consists of LGBTIQ people who live in Istanbul, between 2014 and 2015. In-depth interview technique applied with 19 LGBTIQ participants in the 18-43 age range by sampling snowball. The research aim to investigate sexual orientation and gender identity factors on victimization risk perception. Additionally learning more about which crimes make participants fearful is one of the other purpose of this study.

Participants were most likely to fear of crimes that they had perceived seriously like being at home when someone break into their home, armed attack, murder, rape or sexual assault. Contrary to previous researches, fear of crime did not show any difference in gender. The perception of victimization risk is related to sexual orientation and gender. According to their importance order in the perception of victimization risk; gays and lesbians placed theft, fraud, extortion crimes first. Bisexual participants put harassment and sexual assault, murder in first. Intersexuals put sexual assault in first. Also queer placed armed attack first. Individuals with fear of sexual assault have a high risk perception of being victims of extortion. this evidence supports shadow hypothesis in LGBTQI participants of this sample without gender distinction. Direct and indirect victimization experiences of the participants, it is seen that the perpetrators are not only from the foreigners but from the family and friend's circle and whom they have met from the virtual environment. To hide their identities is the most important protective behaviour  against fear of crime. According to research LGBTIQ people call victimization also that suffering from lack of fundamental rights such as economic, health, and social welfare arena.