Gelibolu Yarımadası'nda Çanakkale Savaşları'nı anlatan alan kılavuzlarının performansları üzerine halk bilimsel bir inceleme
A folkloric study on the performances of the field guides narrating the Çanakkale Wars in the Gallipoli Peninsula
Yazar: YASEMİN BİRTANE
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YOLCU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatı = Narrative ; Anlatıcı = Narrator ; Gelibolu Yarımadası = Gallipoli Peninsula ; Halk bilimi = Folklore ; Kılavuzluk = Pilotage ; Savaş = War ; Çanakkale Savaşı = Çanakkale War

Özet:
1915 Çanakkale Savaşı, dünya tarihini etkileyen önemli bir zincirin parçası olan bir savaştır. Çanakkale Muharebeleri, 20. yüzyılda dengeleri değiştirmiş ve evrensel boyutta etkiler bırakarak yüzyıla yön vermiştir. Milletlerin kaderlerinin düğümlendiği Çanakkale Savaşlarında toprağa düşenler, "Çanakkale ruhu" kavramının doğmasına ve bu savaşın destanlaşmasına sebep olmuştur. Çanakkale Savaşları etrafında, Türk halk kültürü içerisinde aktarılan ve yayılan folklorik unsurlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmayla Çanakkale Savaşları'nın yaşandığı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı'nın kültürel değerinin kuşaklara aktarılmasının sağlanması, destan anlatma geleneğinin günümüzde devamı niteliğinde olan alan kılavuzlarının performansının incelenmesi, anlatıların toplum üzerindeki etkilerinin belirlenmesi, anlatıların anlatıcı, dinleyici, ziyaretçi grubuna ve ziyaret noktasına göre değişiklik göstermesinin nedenlerinin ortaya çıkarılması ve Tarihi Alan'daki anlatma geleneğinin günümüzdeki öneminin vurgulanması amaçlanmıştır. Alan kılavuzlarının performanslarının halk bilimsel açıdan daha önce incelenmemiş olması, bu verilerin daha sonra yapılacak olan çalışmalara rehberlik edecek olması çalışmanın önemini göstermektedir. Araştırmada kullanılan veriler saha çalışması ile elde edilmiş olup kaynak kişilerden derlemeler yapılmış, ziyaretçi grupları gözlenmiştir. Elde edilen malzemeler tasnif edilmiş ve Performans Teori'nin geliştirdiği araştırma modeline göre değerlendirilmiştir.

Abstract:
The 1915 Çanakkale Wars is a war that is part of an important chain that affects world history. Çanakkale Wars changed the balances in the 20th century and shaped the century by leaving universal effects. Those who fell to the ground during the Çanakkale Wars, where the fates of nations were knotted, caused the concept of "Çanakkale spirit" to be born and this war became an epic. Around the Dardanelles Wars, folkloric elements that were transferred and spread in Turkish folk culture emerged. With this study, ensuring the transfer of the cultural value of Çanakkale Wars Gallipoli Historic Site, where the Çanakkale Wars took place, to the generations, to examine the performance of the field guides, which are the continuation of the legend tradition today, to determine the effects of narratives on the society, to change the narratives according to the narrator, listener, visitor group and visiting point. It was aimed to reveal the reasons for the demonstration and to emphasize the current importance of the tradition of narration in the Historic Area. The fact that the performances of the field guides have not been studied in public scientific terms before and that these data will guide future studies show the importance of the study. The data used in the research were obtained through fieldwork, compilations were made from the source persons and visitor groups were observed. The materials obtained were classified and evaluated according to the research model developed by Performance Theory.