Yapılandırıcı yaklaşıma göre ders kitabı metinlerinin hazırlanması ve bu metinlerin kimya öğretmen adaylarının bilgilerine ve ders kitaplarına karşı tutumlarına etkisinin incelenmesi
Writing constructivist texts and effects of construcivist texst on preservice teachers` interest, knowledge and attitude toward chemistry textbooks
Yazar: UĞUR TAŞDELEN
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KÖSEOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Ders kitapları = Textbooks ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Metin inceleme = Text examination ; Metinden öğrenme = Text learning ; Tutumlar = Attitudes ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Öğretimi iyileştirmek için Türkiye de dahil olmak üzere tüm dünyada öğretim reformu çabaları yaygınlaşmıştır. Dünyanın diğer yerleri gibi Türkiye de yapılandırıcı yaklaşımdan derinden etkilenmiştir. Özellik fen öğretimi alanında öğretmen adayları nasıl yapılandırıcı bir öğretmen olunacağı konusunda eğitilmektedirler ve müfredat uzmanları yapılandırıcı öğrenme modelleri ile birlikte uyumlu bir şekilde kullanılabilecek yeni bir müfredat geliştirmeyi düşünmektedirler. Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkelerde yapılandırıcı öğretim modellerini destekleyen fen alam ile ilgili ders kitaplarını yazma konusunda bazı girişimler vardır. Ancak bu girişimler çok yaygın değildir ve hatta bazı ülkelerde yapılandırıcı öğrenme ortamı için tasarlandığı iddia edilebilecek hiçbir kitap yoktur. Bu çalışmada, amaç Lise 2'nci sınıflar için yapılandırıcı öğrenme görüşünü destekleyecek şekilde hazırlanmış, asit-baz v e p H-pOH kavramları ile ilgili kimyaIll metinleri hazırlamaktır. İlk olarak, araştırmamızda kullanılan ders metinlerinde geleneksel metin formatının (önce terimler anlatılır-sonra örnek verilir) aksine, öğrenme döngüsü formatı kullanılmıştır (Önce örnekler verilir-sonra terimler anlatılır). İkinci olarak, metinler sorgulayıcı araştırmayı destekleyici bir tarzda yazılmış, öğrencilerin ve öğretmenlerin sorgulama ve araştırmaya dayalı sınıf ortamında kullanabilmeleri amacıyla tasarlanmıştır. Üçüncüsü, metnin bazı kısımlarında öğrencilerin asit ve baz kavramları ile ilgili sahip olmaları muhtemel yanlış kavramaları düzeltmeye yönelik kavramsal değişim modeli uygulanmıştır. Son olarak, öğrencilerin ilgisini çekmek için kavramları açıklamakta aktiviteler ve analojiler kullanılmıştır. Bu çalışmada Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Kimya Öğretmenliği Anabilim Dalı öğrencilerinden iki grup seçilmiştir. Katılımcılar lise öğretmen adaylarıdır. Kullanılan kontrol metni Türkiye'de yaygın olarak kullanılan bir kimya kitabından uyarlanmıştır. Çalışmaya başlamadan önce Mantıksal Düşünme Testi (MDT) ve Okuduğunu Anlama Testi (OAT) uygulanarak iki grup arasında fark bulunmadığı yani her iki grubun rasgele seçildiği gösterilmiştir. Verilen süre içinde bir grup kontrol metnini, diğer grup ise deney metnini okumuştur. Metinler okunmadan önce ve okunduktan sonra katılımcılara Başarı Testi ve Konu Ölçeği uygulanarak ilgi, bilgi ve öğretimde faydalı olması konusunda tutumlarındaki değişim ölçülürken, Motivasyon Testi uygulanarak metinlerin öğrenme motivasyonunda nasıl bir etkiye yol açtığı ölçülmüştür. Ayrıca bütün öğrencilerin metinleri karşılaştırmaları için metin ölçeği verilmiş ve öğretmen adayı olarak hangi metni kullanmayı daha çok tercih ettikleri belirlenmeye çalışılmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda kontrol ve deney metinleri arasında ilgi, bilgi, özgüven, başarı ve özbiliş bakımından anlamlı fark bulunamamıştır. Ancak yapılandırıcı metnin öğrenme motivasyonunu artırdığı istatistiksel olarak bulunmuştur. Metinler karşılaştırıldığında ise öğrenciler, öğretmen adayı olarak, çok büyük oranda yapılandırıcı metni tercih etmişlerdir.

Abstract:
To improve instruction and students learning, school reform efforts have become very common throughout the world including Turkey. Like other part of the world, Turkey has been deeply influenced by the constructivist approach. Especially in science teaching, preservice teachers are thought how to become a constructivist teacher; curriculum developers consider developing new curricula that can be used along with constructivist learning models. In many developed countries such as U.S.A. or UK, there are some efforts to write science textbooks that support constructivist learning models. However, these efforts are not very common, even in some countries, there is virtually no effort to create a textbook that claims to be designed for constructivist learning environment. In this study, our aim is to create chemistry texts for Lise 2 (10th grade) students about the concepts of acids-bases, pH and pOH, which are written in a manner o f s upporting constructivist v iew o f 1 earning. First o f all, t he t ext u tilized learning cycle format (pattern first - term second) contrary to traditional text format(term first - pattern second). Secondly, the text was written in an investigative fashion and designed to help students and teachers use in inquiry-based science classroom. Thirdly, in certain parts of the text, conceptual change model was used to target common misconceptions the students may have had about acids and bases. Finally, to enhance students' interest, activities and analogies were used to explain concepts. We have chosen two groups from undergraduate students enrolled in Gazi University, Gazi Faculty of Education, Chemistry Education Department. The participants were high school chemistry teacher candidates. The control text was adapted from the chemistry textbook, which is widely used in public high schools in Turkey. Logical Thinking Test and Reading Comprehension Test were applied prior to study to show that there is no significant difference between these groups. One group read the control text and the other group read our constructivist text during a given period of time. Topic Measures, Knowledge Measures were applied to the participants as pre- and posttests to assess change in interest, knowledge and self- efficacy for teaching about the topic and how the texts enhanced metacognition while learning chemistry, Flow Measures were applied as pre- and posttest to measure how the texts impacted the motivation. At the end, students compared both test using Text Measures. Careful statistical analysis showed that there was no significant difference between control test and treatment text in terms of the effect of the text on interest, perceived knowledge, self-efficacy, success and metacognition. However, there was statistical evidence that constructivist text enhance learning motivation (flow). Also, results from Text Measures showed that students, as preservice-teachers, dominantly preferred constructivist text.