Türkiye ekonomi politikalarının ekonomik bağımlılık üzerine etkileri
Effects of economic policies of Turkey on the economic dependence
Yazar: MURAT ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. HASAN SAYGIN ; PROF. DR. ÖZER ERTUNA
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji Bilimi Bölümü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı / Strateji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik bağımlılık = Economic dependence ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Makroekonomik büyüklükler = Macroeconomic indicators ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies

Özet:
Türkiye, enerjinin üretilen bölgeden tüketilen bölgeye geçişinde Doğu-Batı koridorunda kilit bir noktada bulunmaktadır. Türkiye, bulunduğu bölgede Rusya Federasyonu hariç, dünyanın ilk 20 ekonomisi arasında bulunan tek ülkedir. Bununla birlikte bu gücünü kendi çıkarları doğrultusunda harekete geçirebilmesi için güçlü ve bağımlılığı az olan bir ekonomiye sahip olması gereklidir. Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar olan ana makro ekonomik büyüklükleri ve izlenen ekonomi politikaları dünyadaki gelişmeler çerçevesinde detaylı şekilde incelenmiş, ekonomik bağımlılık seviyesinin belirlenmesi için bir ekonomi modeli geliştirilmiştir. Model ve değişkenlerin belirlenmesi çalışması, 1980-2008 yılları arasındaki veriler baz alınarak yapılmış, bu verilere dayanarak geliştirilen model 1980 öncesi dönem için de uygulanmıştır. Geçmiş yıllara gidildikçe bazı verilere ulaşılamadığı için 1980 öncesi uygulamalarda verilerin bulunmadığı dönemler için güçlü değişkenlere dayanan model uygulanmıştır. Yapılan çalışmalarda cari açık ve toplam dış borcun önemli iki unsur olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda kabul edilebilir bağımlılık endeks seviyesinin 0,00-0,07 arasında olması gerektiği ortaya konmuştur. Belirlenen seviyelere ulaşılabilmek için ?Cari Fazla Verilmesi? ve ?Dış Borcun Verilen Cari Fazla ile Ödenebilecek Seviyede Olması? gereklilği görülmektedir. Türkiye'nin 2009 dış borç miktarı baz alındığında, cari fazlanın 24-27 Milyar USD seviyesinde olması gerektiği hesaplanmıştır. Çalışmanın sonuçları ile Atatürk döneminde uygulanan ekonomi politikalarının temel unsurları olan, denk bütçe, denk veya fazla dış ticaret (cari fazla) ve enflasyonsuz güçlü para politikası birebir örtüşmüştür. Cari fazla ve çalışmada belirlenen cari fazla ile ödenebilecek dış borç seviyesi bağımlılığı azaltacak ve yalnızca ekonomik değil, siyasal kararlar açısından da kendi çıkarlarını gözetebilecek, bağımsız hareket edebilme imkanı verecek bir ekonomik yapı sağlayacaktır.

Abstract:
Turkey is on the key junction point between East-West energy corridor. Turkey is only country which is in the biggest 20 economy in the world among the neighborehoods except Russia. Moreover, Turkey should have strong and independent economic strcuture in order to use own power for own interests. In this study, economy policies and main macro economic indicators of Turkey since the beginning have been examined in detail with the developments in the world and an economic model has been developed to determine the economical dependence level. Model and determination of independence varibales have been based on data between 1980 and 2008 and a model developed has been implemented for the period before 1980. Before the year 1980, the model which is based on strong variables has been implemented due to the lack of some variables. Outcomes of the study have pointed out the importance of current and foreign trade deficit. According to model developed, acceptable dependence index level has been determined as between 0,00 and 0,07. In order to reach this level, there should be ?Current Surplus? and ?Foreign Debt Payment met by Current Surplus?. According to accepatable level and 2009 foreign debt amount of Turkey, required current surplus amount of Turkey for 2009 has been calculated as USD 24-27 billion. Outcomes of the study match the main components of economic policy of Atatürk which are balanced budget, balanced or surplus in foreign trade and strong money policy with an acceptable inflation level. Having a current surplus and a total foreign debt be paid off by current surplus will decrease political dependency and provide a desirable economic structure in which Turkey can act on not only economical but also political areas independently in accordance with it?s own interest.