Türk vergi hukukunda sermaye azaltımı
Capital reduction in Turkish tax law
Yazar: MUSTAFA TAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ A. BUMİN DOĞRUSÖZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Kar dağıtımı = Profit distribution ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Limited şirketler = Limited company ; Sermaye azaltma = Capital decrease ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Ekonomik hayatta sermaye şirketlerinin faaliyetleri için yeterli sermayeye sahip olmak önemlidir. Şirketlerin sahip oldukları sermaye, artırıma konu edilmediği müddetçe yasal olarak sabit olmakla birlikte elde edilen kâr veya zarar rakamlarına göre ekonomik olarak değişebilir. Şirketlerin ihtiyaçlarına göre sermaye artışları çok sık yapılmakla beraber gerek ihtiyari gerekse yasal veya finansal gerekliliklerden dolayı sermaye azaltımlarına da gidilebilir. Vergi kanunlarında, sermayenin azaltılması durumunda gerek şirket gerekse pay sahipleri açısından nasıl vergilendirme yapılması gerektiği konusunda yeterli hüküm bulunmamaktadır. Vergilendirmede en temel prensiplerden yasallık ilkesi, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan belirlilik prensibi açısından yasalarla açıkça düzenlenmeyen konulardaki vergilendirmeler sürekli tartışma konusudur. Vergilendirmede devlete keyfi ve takdiri alan bırakmamak adına konuların yasa ile düzenlenmesi temel prensiptir. 
Çalışmada sermaye kavramı ve sermaye unsurları açıklandıktan sonra sermaye azaltımının nedenleri ve vergi yasalarındaki yeri irdelenmiştir. Azaltılan sermayeyi oluşturan unsurlar yanında sermaye azaltımının nedenlerine, pay sahiplerine nakit fon çıkışı yapılıp yapılmamasına göre vergilendirmede değişiklik olup olmadığı, bu konuda Mali İdare ve yargı organlarının görüşü ile literatürdeki görüşler irdelenmiştir. Sermaye azaltımının TTK'ya göre uygulaması ile seçilmiş ülke uygulamaları ve Türk Vergi Sisteminde uygulamada karşılaşılan sorunlar Anayasal vergilendirme prensipleri ile hukuk devleti ilkesi çerçevesinde incelenerek önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
It is important to have sufficient capital for companies in their business activities. Unless the companies increase capital, they will legally have a fixed capital. However, the capital shall economically change based on profit or loss figures. Depending on the needs of the companies, capital increases are frequently made, however they may also execute capital reductions voluntarily or mandatory due to legal or financial requirements. In our tax laws, in case of capital reduction, there are no sufficient articles of law on how to be taxed for both the companies and the shareholders. The principle of legality, which is one of the most fundamental principles in taxation, and the principle of certainty, which is a requirement of the rule of law principle, are subject of controversy on issues which have not clearly been regulated by the laws. In taxation, it is the main principle to regulate the issues by the law in order not to leave any arbitrary and discretionary comment to Government.
In the study, after explaining the concept of capital and capital elements, the reasons of capital reduction and its place in tax laws are emphasized. In addition to the factors that compromise the capital reduction, its reasons, whether there is a change in taxation depending on whether the shareholders are outflowing cash funds, the rulings of the Revenue Administration and judiciary and the opinions in the literature are included. The execution of capital reduction in accordance with the Turkish Commercial Code (TCC), its execution of selected countries and tax issues related to the reduction encountered in scope of the Turkish Tax System were examined within the framework of the constitutional taxation principles and the rule of law principle and recommendations were made.