Üniversite öğrencilerinin yaşamında öz-disiplin: Azim, yaşam doyumu ve huzur bağlamında karma bir araştırma
Self-discipline in the life of university students: A mixed research in the context of grit, life satisfaction and peace
Yazar: ZEYNEP ŞİMŞİR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT DİLMAÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Huzur = Peace ; Sebat = Grit ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales ; Öz disiplin = Self discipline ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin öz-disiplin, azim, yaşam doyumu ve huzur düzeyleri arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi ve üniversite öğrencilerinin yaşamında öz-disiplinin rolünün derinlemesine incelenmesidir. Araştırma karma araştırma desenlerinden açıklayıcı sıralı desen üzerine yapılandırılmıştır. Üç adımda yürütülen araştırmanın ilk adımında yetişkinlere yönelik olarak Öz-Disiplin Ölçeği (ÖDÖ) geliştirilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri test edilmiştir. İki farklı üniversite öğrencisi örneklemi (sırası ile N = 301, N = 339) üzerinde yapılan geçerlik (açımlayıcı/doğrulayıcı faktör analizi) ve güvenirlik (Cronbach alpha katsayısı, madde toplam korelasyonu ve test-tekrar test) analizleri ölçeğin psikometrik açıdan yeterli bir ölçek olduğunu ortaya koymuştur. İkinci adımda öz-disiplin, azim, yaşam doyumu ve huzur değişkenleri arasındaki ilişkiler üç farklı model kurularak test edilmiştir. Bu adımda araştırmaya 885 üniversite öğrencisi (552 kadın, 333 erkek) katılmıştır (Yaşort. = 20.77, Yaşranjı = 17-54, Yaşss = 3.16).  Yapılan model testi sonucunda 2. model tercih edilmiştir. Kurulan modelde dolaylı etkinin anlamlılığını test etmek için bootstrapping yöntemi kullanılmıştır. Modele göre öz-disiplin, azim ve yaşam doyumunu doğrudan yordarken azim ve yaşam doyumu da huzuru doğrudan yordamaktadır. Ayrıca azim ve yaşam doyumu, öz-disiplin ve huzur arasında tam arabulucu role sahiptir. Araştırmanın üçüncü adımında öz-disiplinin üniversite öğrencilerinin yaşamındaki rolünü ve huzurlu/mutlu bir yaşam üzerindeki etkisini derinlemesine incelemek amacıyla nitel araştırma yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında aykırı durum örnekleme yöntemi kullanılmış ve araştırmanın ikinci adımına katılan öz-disiplin puanı en yüksek (8 kişi) ve en düşük (8 kişi) olan 16 öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Öğrencilerin yarı yapılandırılmış görüşme formuna verdiği yanıtlar içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz neticesinde huzurlu ve mutlu yaşam algısı, huzurlu ve mutlu yaşama ulaşma yolları, yaşam idealleri, yaşam ideallerine ulaşma yolları, öz-disiplinin günlük yaşamdaki rolü, öz-disiplinin yaşamdaki etkileri ve öz-disiplinin hissettirdikleri temaları ve bu temalar altında kategoriler ortaya çıkmıştır. Tüm bu sonuçlar öz-disiplinin üniversite öğrencilerinin yaşamını pek çok yönden etkilediğine ve huzurlu /mutlu bir yaşam sürmelerine katkıda bulunduğuna işaret etmektedir. Elde edilen sonuçlar ilgili literatür ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study was to determine the relationships between the levels of self-discipline, grit, life satisfaction, and peace by using structural equation model and to examine the role of self-discipline in the life of university students. The research was structured on explanatory sequential pattern which is one of the mixed-method studies. This study consisted of following steps: In the first step of the research, the Self-Discipline Scale (SDS) for adults was developed and its psychometric properties were tested. The validity (exploratory/confirmatory factor analysis) and reliability (Cronbach alpha coefficient, item-total correlation, and test-retest) of analyzes conducted on two different university student samples (respectively N = 301, N = 339) which revealed that the scale was psychometrically adequate. In the second step, the relationships between self-discipline, grit, life satisfaction, and peace were tested with three different models. In this step, 885 university students (552 girls, 333 boys) participated in the research (Mage = 20.77, Age range = 17-54, SD = 3.16). As a result of the model test, the second model was preferred. Beside, bootstrapping procedure was used in order to confirm significance of indirect effects. According to this model self-discipline directly predicts grit and life satisfaction as grit and life satisfaction directly predict peace. Also, grit and life satisfaction fully mediated the effect of self-discipline on peace.  In the third step of the research, qualitative research was carried out to examine the role of self-discipline in the life of university students and its impact on a peaceful/happy life. In collecting qualitative data, an extreme or deviant case sampling method was used, and interviews were conducted with 16 students who participated in the second step of the research with the highest (8 people) and lowest (8 people) scores of self-discipline level. Students' responses to the semi-structured interview form were analyzed by using content analysis and descriptive analysis method. As a result of the analysis number of themes such as peaceful and happy life perception, ways of reaching to a peaceful and happy life, life goals, ways to achieving life goals, effects of self-discipline in life, the role of self-discipline in daily life, feelings of to be self-disciplined and categories under these themes emerged. All these results indicate that self-discipline implicitly or explicitly affects the life of university students in numerous ways and fundamentally contributes to a peaceful/happy life. The results of the research were discussed and suggestions were given in line with the literature.