Mandala sanat terapisinin özel gereksinimi olan çocukların annelerinin konfor düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of mandala art therapy on comfort level of mothers of children with special needs: Randomized controlled study
Yazar: MUSA ÖZSAVRAN
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY KUZLU AYYILDIZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Konfor = Comfort ; Mandala = Mandala ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sanat terapisi = Art therapy ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Araştırma özel gereksinimli çocuğu olan annelere uygulanan mandala sanat terapisinin annelerin konfor düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapılan randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırma Nisan-Ekim 2021 tarihleri arasında Zonguldak ilinde bir özel eğitim uygulama okulunda yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini özel gereksinimli çocuğu olan 51 anne (24 anne girişim grubu, 27 anne kontrol grubu)  oluşturmuştur. Araştırmanın Nicel verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Genel Konfor Ölçeği, Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Ebeveyn Stres İndeksi-Kısa Form ile ön test, son test ve izlem testi şeklinde üç aşamada toplanmıştır. Ön testten sonra girişim grubuna 8 haftalık 16 oturumdan oluşan Mandala Sanat Terapisi uygulanmıştır. Nicel verilerin desteklemesi amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formuyla nitel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi SPSS 25.0 ile, nitel verilerin analizi araştırmacı tarafından yapılmıştır. Girişim ve kontrol grubundaki annelerin Genel Konfor Ölçeği toplam puan ortalamalarının girişim grubunda ikinci ölçümün birinci ve üçüncü ölçümden yüksek olmasının, kontrol grubunda ise ikinci ölçüm puan ortalamalarının birinci ölçümden yüksek olmasının anlamlı farklılık yarattığı belirlenmiştir (p<0.05). Genel Konfor Ölçeği ön test ve izlem testi arasındaki değişimi açıklayabilmek için yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre yapılan girişimin etkili olduğu tespit edilmiştir (p=0.001). Girişim ve kontrol grubundaki annelerin Ebeveyn stres indeksi ebeveyn çocuk ilişkisinde bozulma alt boyutu puanları girişim grubu annelerde önemli ölçüde azalmış, kontrol grubunda artmıştır. Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği toplam puan ve tüm alt boyut puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır (p<0.05). Sonuç olarak; Mandala sanat terapisi uygulamaları özel gereksinimli çocuğu olan annelerin konfor düzeylerini ve psikolojik sağlamlıklarını arttıran, ebeveyn çocuk etkileşimini olumlu yönde etkileyen yöntemdir. Bu uygulamaların hemşire işbirliğinde yapılması yararlı olabilir.

Abstract:
This randomized controlled study was conducted to determine the effect of mandala art therapy on the comfort level of mothers of children with special needs. The research was carried out in a special education practice school in Zonguldak between April and October 2021. The sample of the study consisted of 51 mothers of children with special needs (24 mothers in the intervention group, 27 mothers in the control group). Quantitative data of the study were collected in three stages as pre-test, post-test and follow-up test with Descriptive Information Form, General Comfort Scale, Adult Psychological Resilience Scale and Parental Stress Index-Short Form. Mandala Art Therapy, consisting of 16 sessions of 8 weeks, was applied to the intervention group after the pre-test. Qualitative data were collected with a semi-structured interview form to support the quantitative data. The analysis of the quantitative data of the study was performed with SPSS 25.0 and the analysis of the qualitative data by the researcher. It was determined that the total mean scores of General Comfort Scale being higher in the second measurement than in the first and third measurements in the intervention group and the second measurement mean scores in the control group being higher than the first measurement created a significant difference (p<0.05). According to the results of the regression analysis performed to detect the difference between the General Comfort Scale pre-test and the follow-up test, it was determined that the intervention was effective (p=0.001). The sub-dimension scores of deterioration in parent-child relationship of Parental Stress Index were found to decrease significantly in mothers in the intervention group and increase in those in the control group. A significant difference was detected between the total score of the Adult Resilience Scale and the mean scores of all sub-dimensions (p<0.05). Mandala art therapy is a method that increases the comfort levels and psychological resilience of mothers with special needs children and positively affects parent-child interaction. It may be beneficial to carry out this practice in cooperation with nurses.