Çok değişkenli istatistiksel proses kontrol metotları (Hotelling T2, MCUSUM, MEWMA)- Döküm sanayinde bir uygulama -
Multivariate statistical process control methods (Hotelling T2, MCUSUM,MEWMA) - An application on cast industry -
Yazar: MEHMET SUPHİ ÖZÇOMAK
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN OKTAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Döküm endüstrisi = Casting industry ; Süreç kontrol = Process control ; Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic ; Çok değişkenli istatistiksel süreç kontrol = Multivariate statistical process control ; İstatistiksel süreç kontrol = Statistical process control

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ ÇOK DEĞİŞKENLİ İSTATİSTİKSEL PROSES KONTROL METOTLARI (HOTELLING T2, MCUSUM, MEWMA) -DÖKÜM SANAYİNDE BİR UYGULAMA- Mehmet Suphi ÖZÇOMAK 2004 Sayfa:284 Jüri: Danışman: Doç Dr. Erkan OKTAY Prof. Dr. Alaaddin BAŞAR Prof. Dr. Necati YILDIZ Prof. Dr. Sibkat KAÇTIOĞLU Prof. Dr. Mansur ATALAY Son yıllarda yabancı literatürde oldukça yaygın bir biçimde kullanılan çok değişkenli istatistiksel proses kontrol metotları yerli literatürde yeterince uygulanmamıştır. Bu çalışmanın amacı yerli literatürdeki bu boşluğun doldurulmasına bir katkı sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için çok değişkenli istatistiksel proses kontrol metotlarından Hotelling t2 kontrol grafiği, çok değişkenli kümülatif toplam (MCUSUM) metodu ve çok değişkenli üstel ağırlıklı hareketli ortalama (MEWMA) kontrol grafiği incelenmiş ve söz konusu metotlar kullanılarak otomotiv sanayi için döküm parçalan üreten bir işletmede istatistiksel proses kontrol (ÎPK) uygulaması yapılmıştır. Çalışma ilk dört bölüm teori ve son bölüm uygulama olmak üzere başlıca beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde kalite kontrolü ve istatistiksel proses kontrolünün tanımları yapılarak bu konularla ilgili bilgiler verilmiştir. Sonraki üç bölümde ise sırasıyla Hotelling t2 kontrol grafiği, çok değişkenli kümülatif toplam (MCUSUM) metodu ve çok değişkenli üstel ağırlıklı hareketli ortalama (MEWMA) kontrol grafiği ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Tezin son bölümü olan uygulama bölümünde ise otomotiv sanayi için döküm parçalan üreten Döktaş Dökümcülük Tic. ve San. A.Ş'de tek ve çok değişkenli istatistiksel proses kontrol metotlan kullanılarak bir İPK uygulaması yapılmıştır. Uygulamada söz konusu işletmede üretimi yapılan otomatik transmisyonlarda kullanılan kavrama silindiri döküm parçasına ait 150 birimden oluşan veri seti kullanılmıştır. Bu bölümde proses tek değişkenli kalite kontrol grafikleri ile incelendikten sonra değişkenler gruplandınlarak çok değişkenli istatistiksel proses kontrol metotlan ile proses gözlenmiştir. Çalışmanın sonucunda birden fazla kalite değişkenine sahip proseslerde, değişkenler arasında bir ilişki olduğunda, prosesin incelenmesinde tek değişkenli metotlara kıyasla çok değişkenli istatistiksel proses kontrol metotlarının daha sağlıklı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. THESIS MULTIVARIATE STATISTICAL PROCESS CONTROL METHODS (HOTELLING T2, MCUSUM, MEWMA) -AN APPLICATION ON CAST INDUSTRY- Mehmet Suphi ÖZÇOMAK 2004 Page:284 Jury: Supervisor: Associate Prof. Dr. Erkan OKTAY Prof. Dr. Alaaddin BAŞAR Prof. Dr. Necati YILDIZ Prof. Dr. Sibkat KAÇTIO?LU Prof. Dr. Mansur ATALAY Usage of multivariate statistical process control methods is not widespread in Turkish applications in spite of their common use in foreign literature. The main objective of this study is to make a contribution to fill up this gap in the local literature. To achive this, the three of the multivariate process control methods, namely, Hotelling T2 control chart, multivariate cumulative sum (MCUSUM) methods and multivariate exponentially weighted moving average (MEWMA) control chart are examined and applied to a firm which produces cast pieces for automobile industry. The study consists mainly of five chapters. The first four chapters form the theoretical framework while the last one is the application chapter. Some definitions and theoretical information of quality control and statistical process control are presented in the first chapter. Hotelling f2 control chart, multivariate cumulative sum (MCUSUM) methods and multivariate exponentially weighted moving average (MEWMA) control chart are respectively examined in detail in the following three chapters. The last chapter of the study consists of an application of multivariate statistical process control methods to the Döktaş Casting Corporation, a firm producing cast pieces for the automobile industry, using a data set covering 1 50 observations related to clutch cylinder cast pieces in automatic transmissions. After having been examined by bivariate quality control charts, the process was examined by multivariate statistical process control methods. As a result of the study, it is determined that the process is examined by multivariate statistical process control methods rather than bivariate methods when there is a relationship among variables in the processes covering more than one quality variable.