Şizofreni hastalarında zihin kuramı işlevlerinin duygusal ve bilinçli farkındalık ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between theory of mind functions and emotional and mindfulness in patients with schizophrenia
Yazar: BUSE NUR GEDİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE DURMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırma, şizofreni hastalarının zihin kuramı işlevlerinin duygusal ve bilinçli farkındalıkla ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini Erzincan Toplum Ruh Sağlığı Merkezine kayıtlı şizofreni hastaları oluşturmuştur (N=340).  Örneklem belirlemek için "evreni belirli olan gruplardan örneklem hesaplama formülü" kullanılmış ve 118 şizofreni hastası ile çalışma tamamlanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Sosyodemografik Veri Formu, Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKO), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20), Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BFÖ) kullanılmıştır. Veriler çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden hastalarla yüz yüze görüşülerek ve onam alınarak toplanmıştır. Veriler SPSS 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde sayılar, yüzdelikler, en az ve en çok değerler ile ortalama ve standart sapma, Cronbach α, Kurtosis ve Skewness kat sayıları yanı sıra Pearson korelasyon analizleri ve ileri analizlerde regresyon analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan şizofreni hastaları Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeğinden 4.86±2.66, Bilinçli Farkındalık Ölçeğinden 51.89±14.29 ve Toronto Aleksitimi Ölçeğinden 57.91±12.37 puan almışlardır.  Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçek puanı ile Bilinçli Farkındalık Ölçeği Toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki vardır (p<0.05). Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçek puanı ile Toronto Aleksitimi Ölçeği Toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki vardır (p<0.05). Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçek puanı arttıkça, Duygularını Tanımada Güçlük, Duyguları Söze Dökmede Güçlük, Dışa-Dönük Düşünme alt boyut puanları, Toronto Aleksitimi Ölçeği Toplam puanı azalmakta, Bilinçli Farkındalık Ölçeği Toplam puanı artmaktadır.
Sonuç: Araştırmada şizofreni hastalarının zihin kuram işlevlerine yönelik aldıkları puan ortalamaları göz önüne alındığında düşük düzeyde zihin kuramı işlevleri olduğu, duygusal farkındalıklarının ve bilinçli farkındalık düzeylerinin de düşük olduğu söylenebilir. Bireylerin zihin kuramı işlevleri arttıkça aleksitimi düzeyleri azalmakta ve bilinçli farkındalıkları artmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, duygusal farkındalık, şizofreni, zihin kuramı,  psikiyatri  hemşireliği

Abstract:
Aim: The study was conducted to determine the relationship between theory of mind functions of schizophrenic patients and emotional and mindful awareness.
Materials and Methods: The population of the study consisted of schizophrenic patients registered in Erzincan Community Mental Health Center (N=340). "Sample calculation formula from groups with a certain universe" was used to determine the sample and the study was completed with 118 schizophrenia patients. Sociodemographic Data Form, Dokuz Eylül Theory of Mind Scale (DEZİKO), Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), Conscious Awareness Scale (BFI) were used to collect research data. Data were collected through face-to-face interviews with patients who voluntarily agreed to participate in the study and obtaining their consent. The data were analyzed using the SPSS 22 program. In the analysis of the data, numbers, percentages, minimum and maximum values, mean and standard deviation, Cronbach α, Kurtosis and Skewness coefficients, as well as Pearson correlation analyzes and regression analyzes were performed.
Results: Schizophrenic patients participating in the study scored 4.86±2.66 from the Dokuz Eylul Theory of Mind Scale, 51.89±14.29 from the Conscious Awareness Scale, and 57.91±12.37 from the Toronto Alexithymia Scale. There is a statistically significant, positive and low-level relationship between the Dokuz Eylül Theory of Mind Scale score and the Conscious Awareness Scale Total score (p<0.05). There is a statistically significant, negative and low-level relationship between the Dokuz Eylül Theory of Mind Scale score and the Toronto Alexithymia Scale Total score (p<0.05). As the Dokuz Eylül Theory of Mind Scale score increases, the Difficulty Recognizing Emotions, Difficulty in Expressing Emotions, Extraverted Thinking sub-dimension scores, Toronto Alexithymia Scale Total score decreases, and the Conscious Awareness Scale Total score increases.
Conclusion: Considering the average scores of schizophrenia patients for theory of mind functions in the study, it can be said that they have low level of theory of mind functions, and their emotional awareness and mindfulness levels are also low. As individuals' theory of mind functions increase, their alexithymia levels decrease and their conscious awareness increases.
Keywords: Emotional awareness, mindfulness, schizophrenia, theory of mind,  psychiatric nursing