Küreselleşme sürecinin mekansal boyutu: Diyarbakır örneği
Spatial dimension of the globalization process: The case of Diyarbakır
Yazar: SELMA AY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HALİS ÖZER
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Küreselleşme = Globalization ; Mekan = Space ; Sermaye birikimi = Capital accumulation

Özet:
İktisat bilimi, insanlık tarihinin başlangıcından beri var olan bir bilimdir. İktisat ve tarih bu sebeple birbirinden ayrılmayan iki kavramdır. Tarım Devrimi ile dünyada yeni bir ekonomik sistem başlamış ancak bu sistem o dönemde henüz kapitalizm olarak adlandırılmamıştır. 5. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar devam eden feodalizm, sonrasında kapitalizme evrilmiştir. Buhar gücüyle çalışan makinelerin icat edilmesi ile Sanayi Devrimi gerçekleşmiş ve o zamana kadar insanlık tarihinde daha önce görülmemiş bir sermaye birikimi açığa çıkmıştır. Böylece ilk küreselleşme dalgası evresine girilmiştir. Dünya savaşlarının araya girmesi ile küreselleşme, felaket çağına girmiş olsa da kapitalizmin mantığı gereği savaşlardan güçlü bir biçimde çıkmıştır. Dünyanın tek bir pazar haline dönüşmesi olarak ifade edilen küreselleşme, üçüncü dalgada yani 1980'lerden sonra literatüre girmiştir. Küreselleşme ile birlikte kent mekanlarında ciddi değişimler yaşanmış ve kentlerin sermaye birikim sürecine katkısı eleştirel olarak incelenmiştir. Kapitalizmin bir mantığı olan eşitsiz coğrafi gelişim, ülkemizde kendini net bir şekilde göstermiştir. Türkiye'nin doğusu ile batısı arasındaki gelişmişlik farklarına bakıldığında, küreselleşmenin batıdaki bir kent üzerindeki etkisi ile doğudaki bir kent üzerindeki etkisi de farklılaşmaktadır. Bölgesel eşitsizliği gidermek adına yapılan bölgesel kalkınma planları ve sonrasında kurulan Kalkınma Ajansları da bu farklılaşmayı giderememiştir. Küreselleşme ile mekanlar üzerinde farklar daha da derinleşmiştir. Türkiye'nin doğusunda bulunan Diyarbakır ili de küreselleşme ile bir dönüşüme girmiştir. Yaklaşık iki milyon nüfusa sahip bu kentte, yaşanan terör olayları ve göçler sonucunda iki farklı görüntü ortaya çıkmıştır. Bir tarafta göçlerle gelen ve sosyo-ekonomik sorunlar ile mücadele eden alt sınıf insanlar, diğer taraftan ise kenttin içinde ancak diğer insanlardan izole şekilde yaşamını sürdüren üst sınıf insanlar. Küreselleşme sadece kent mekanlarında eşitsizliğe değil, aynı zamanda gelir dağılımında da eşitsizliğe ve adaletsizliğe sebep olmuştur.

Abstract:
Economics is a science that has existed since the beginning of human history. Economics and history are two concepts that cannot be separated from each other for this reason. With the Agricultural Revolution, a new concept called capitalism entered the literature, but it has not yet been called capitalism. Feudalism that continued from the 5th century to the 16th century later evolved into capitalism. With the invention of steam powered machines, the Industrial Revolution took place and a capital accumulation unprecedented in human history has been exposed until then. Thus, the first globalization wave phase was entered. With the intervention of world wars, although globalization has entered a disaster era, it has emerged strongly from wars due to the logic of capitalism. Globalization, expressed as the turning of the world into a single market, entered the literature in the third wave, namely after 1980s. Along with globalization, serious changes have occurred in urban spaces and the contribution of cities to the capital accumulation process has been critically examined. Uneven geographical development, which is a logic of capitalism, has clearly shown itself in our country. Given the disparities between the eastern and western Turkey, eastern impact on globalization is differentiated impact on a city with a western city. Regional development plans made to overcome regional disparities and Development Agencies established afterwards could not overcome this differentiation. With globalization, the differences on spaces have deepened. Diyarbakir in eastern Turkey has also entered into a transformation with globalization. In this city, which has a population of approximately two million, two different images emerged as a result of the terrorist incidents and migrations. On the one hand, lower class people who come with migrations and struggle with socio-economic problems, on the other hand, upper class people who live in the city but isolated from other people. Globalization has caused not only inequality in urban areas, but also inequality and injustice in income distribution.