Kalkınma iktisadına oyun teorik yaklaşım: Fakirlik tuzakları üzerine üç makale
A game theoretic approach to development economics: Three essays on poverty traps
Yazar: Ü. OYA CESUR DEMİR
Danışman: PROF. DR. ENSAR YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Fakirleşerek büyüme teorisi = Get poor growth theory ; Fakirlik tuzakları = Poverty traps ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Oyun teorisi = Game theory

Özet:
Fakirlik tuzakları, bir ekonominin ısrarlı bir şekilde az gelişmişlik kısır döngüsüne yakalandığı, kendi kendini sürdüren mekanizmalardır. Koordinasyon başarısızlığı modelinde ekonominin potansiyel üstün dengesine göre daha düşük bir dengeye yapışması olarak modellenir. Bu mekanizmalarla kalkınmanın farklı bir resmi ortaya çıkar. Buna göre büyüme otomatik değil, başlangıçtaki küçük farklılıklar zamanla büyür ve çoğalır. Yani ülkelerin birbirine yakınsaması imkânsız hale gelir, fakir daha fakirleşerek, zengin daha da zenginleşir. Dolayısıyla, refaha giden yolun ilk adımı, fakirlik tuzaklarının neler olduğunu teşhis etmek ve bunlardan kurtulma yöntemlerini bulmaktır. Bu tez çalışması fakirlik tuzakları üzerine üç makaleden oluşur. Birinci makale ile fakirlik tuzaklarını yapısal, davranışsal ve kurumsal olmak üzere üç grupta toplayarak ve çeşitli ülkelerden örnekler vererek, oyun teorik yapılar ve modeller içinde analiz etmeyi amaçlamaktayız. İkinci makalede, kurumsal bir fakirlik tuzağı olan politik klientelizmi koordinasyon oyunu olarak modelleyerek, bireylerin nasıl klientelizm dengesine tutunduğunu göstereceğiz. Daha sonra ise evrimsel oyun teorisiyle, toplumda tekrarlanarak oynanan bu koordinasyon oyununun sonucunda, toplumun klientelizme doğru nasıl evrildiğini göstereceğiz. Üçüncü makalede ise başka bir kurumsal fakirlik tuzağı olan taşeronluk ilişkilerini, işçi ile işveren arasında oynanan bir koordinasyon oyunu olarak modelleyerek, ajanların nasıl taşeronluk ilişkilerine tutunduğunu göstereceğiz. Sonrasında ise evrimsel oyun teorisiyle, emek piyasasının taşeron ilişkilerine doğru nasıl evrildiğini göstereceğiz. Her iki makalenin sonuçları kurumsal fakirlik tuzakları olan politik klientelizmin ve taşeronluk sisteminin çekim bölgesinde olan bir ekonominin bu tuzaklardan kurtulması için yapılabilecek olan stratejik hareketleri analiz etmek açısından önemlidir. Böylece kalkınma iktisadında, oyun teorisi yaklaşımını kullanarak temel politikalar ve öneriler geliştirilebilir.

Abstract:
Poverty traps are self-enforcing mechanisms that an economy caught in a vicious cycle of underdevelopment persistently. It is often modeled as a low-level equilibrium in a model of coordination failures. With these mechanisms a different picture of development appears. According to this growth is not automatic, small initial differences are magnified and then propagated over time. Then convergence between countries become impossible, poor become poorer, rich become richer. Therefore first step to prosperity should be identifying these poverty traps and finding the way of how to get out of these traps. This thesis consists of three essays on poverty traps. With first paper, we organized poverty traps into three groups as structural, behavioral and institutional. The aim of this paper is to analyze poverty traps in game theoretic models by giving examples from different countries. In second paper we model clientelism which is one of institutional traps as a coordination game. After that, by using evolutionary game theory, we will show how a society in which citizens decide whether to be clientelistic or not can evolve to clientelism. As a result, we will see how individuals? imitative behaviors drive the economy into a low level equilibrium (poverty trap) with political clientelism or a high level equilibrium in which democracy works. In third paper, we will model agency work which is another institutional trap as a coordination game which is played between a worker and a firm. In both of paper, we will see the evolution of such an economy depends on initial distribution of the citizens. Results of these papers are important for an economy which is placed in the basin of attraction of an institutional poverty trap, to analyze strategic actions to overcome it. Therefore, new policies and recommendations in development economics may be enhanced by using game theoretic approach