Suyun elektroliz ile hidrojen elde edilmesinde bakır ftalosiyanin kompleksinin paslanmaz çelik elektrotlar üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of copper phthalocyanine complex on stainless steel electrodes in hydrogen production from water by electrolysis
Yazar: ALİ ERDEM ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. SİNAN SAYDAM
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Anorganik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Günümüzde kullanılan enerji kaynağı, ağırlıklı olarak, petrol, kömür ve doğal gaz gibi yenilenemeyen fosil yakıtlardan karşılanmaktadır. Fosil esaslı olan bu enerji kaynaklarının Dünya'daki rezervleri giderek azalmaktadır. Yakın gelecekte ihtiyaç duyulacak enerji arzını karşılayabilmek için alternatif enerji kaynağı arayışı 1970'li yıllarda baş gösteren petrol krizinden sonra hız kazanmıştır. Yenilenebilir fosil yakıtlara alternatif oluşturabilecek olan güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, dalga enerjisi gibi enerji kaynakları üzerine yapılan araştırma ve geliştirme çalışmaları önemli bir yol kat etmiş olup, önemli ölçüde günlük hayatta kullanılmaktadır. Artık birçok gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de rüzgâr ve güneş santrallerini hemen her bölgede görmek mümkündür. 
Hidrojen elementi, peryodik tablonun atom numarası en küçük elementi olup, elektronik yapı bakımından 1A grubuna ait olmasına rağmen, fiziki özellikleri bakımından metalik özellik göstermeyip, normal şartlarda gaz halinde bulunur. Hidrojen elementi normal şartlar altında oksijen ile reaksiyona girerek, yüksek enerji açığa çıkarırken, fosil yakıtların aksine, reaksiyon ürünü olarak, çevreye zararı olmayan su verir. Hidrojen elementi tabiatta tek başına serbest halde bulunmadığı için, bir enerji kaynağı olarak bakılamaz. Bununla beraber, hidrojen elementi bileşiklerinden kimyasal yollarda elde edilerek, enerji kaynağı olarak kullanılabilir.
Günümüzde sanayinin ihtiyaç duyduğu hidrojen gazı, ekonomik olması bakımından genel olarak fosil yakıtların yüksek sıcaklıkta su ile muamelesinden elde edilmektedir. Elektroliz ile hidrojen gazı üretimi diğer yöntemlere göre daha pahalı olduğu için diğer metotlarla kıyaslandığında elektroliz ile hidrojen üretiminin oranı oldukça az bir yer tutmakla beraber, diğer metotlarla elde edilen hidrojene göre daha saf olduğu için gıda sanayinde kullanılmaktadır. 
Suyun elektrolitik olarak bileşenleri olan hidrojen ve oksijene ayrıştırılmasında asidik ve bazik olmak üzere iki farklı yöntem kullanılmaktadır. Asidik ortamda gerçekleştirilen metotta platin ve palladyum gibi pahalı soy metallerin kullanılması bir dezavantaj oluşturmaktadır. 
Bu çalışmada, suyun elektrolizi için elektrot olarak, 304 ve 316 paslanmaz çelik elektrotları asidik ve bazik ortamlarda katalizör olarak oksijen yükseltgenmesinde katalitik özellik gösterdiği bilinen ftalosiyanin bileşiklerinden bakır ftalosiyanin kompleksinin suyun elektrolizine etkileri araştırılacaktır.

Abstract:
The energy source used today is mainly supplied from non-renewable fossil fuels such as oil, coal and natural gas. The reserves of these fossil-based energy resources in the world are gradually decreasing. The search for alternative energy sources in order to meet the energy supply that will be needed in the near future has accelerated after the oil crisis that started in 1970s. Research and development studies on energy sources such as solar energy, wind energy, wave energy, which can provide alternative to renewable fossil fuels, have come a long way and are used in daily life. As in many developed countries, it is now possible to see wind and solar power plants in almost every region in our country.
The hydrogen element is the smallest element in the atomic number of the periodic table and although it belongs to the group 1A in terms of electronic structure, it does not show metallic properties in terms of its physical properties and is naturally found in the form of gas. The hydrogen element reacts with oxygen under normal conditions and releases high energy, while unlike fossil fuels, it produces water that is not harmful to the environment as a reaction product. Since the hydrogen element is not to be free in nature alone, it cannot be regarded as an energy source. However, it can be obtained from the hydrogen element compounds in chemical ways and used as an energy source.
Today, the hydrogen gas required by the industry is generally obtained from the treatment of fossil fuels with high temperature water in terms of economy. Since the production of hydrogen gas by electrolysis is more expensive than other methods, the rate of hydrogen production by electrolysis is relatively small, but it is used in the food industry because it is purer than the hydrogen obtained by other methods.
Two different methods, acidic and basic, are used in the separation of water into hydrogen and oxygen which are electrolytic components. A disadvantage is the use of expensive noble metals such as platinum and palladium in the acidic medium.
In this study, the effects of copper phthalocyanine complex on electrolysis of water, which are expected to exhibit catalytic properties in oxidation of oxygen in acidic and basic environments as electrodes for 304 and 316 stainless steel, will be investigated.