Hentbolde antrenman ve maç içeriğinin incelenmesi
Investigation of the training and competition contents of handball
Yazar: ZAMBAK ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. CANER AÇIKADA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Antrenman ve Hareket Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Spor = Sports
Dizin: Hareket aktivitesi = Motion analysis ; Hareket analizi = Motion analysis ; Hareket değişkenleri = Motion variables ; Hareket kestirimi = Motion estimation ; Kalp hızı = Heart rate ; Laktik asit = Lactic acid

Özet:
Bu çalışmanın amacı; üst düzey bayan ve erkek hentbolcuların maç ve antrenman sırasında sergiledikleri farklı hareket miktar ve türlerinin kinematik ve metabolik olarak incelenmesidir. Araştırmaya 7 bayan (B) 11 erkek (E) üst düzey hentbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Sporcuların maç ve antrenmanlarda sergiledikleri hareket ve hareketlere ilişkin kinematik veriler 2 antrenman ve 2 maç sırasında iki sabit kamerayla kaydedilen video görüntülerinden Mathball Delux programı yardımıyla analiz edilmiştir. Sporcuların sabit kan laktat konsantrasyonlarına (SLE: 2.0, 2.5, 3.0, 3.5, 4.0, 5.0 ve 6.0 mmol.L-1) karşılık gelen koşu hızları ve kalp atım hızları (KAH) maksimal koşu testi ile, maksimal koşu hızları (MKH) 10-20-30 m sprint testleri ile belirlenmiştir. Sporcuların hareket profilleri SLE'ne ve MKH'nın farklı yüzdelerine (% 75-80-85-90-95-100) karşılık gelen koşu hızları ile sabit koşu hızlarına (0-0.50-1.66-2.22-3.33-4.16-5.00-5.83-6.66 m.sn-1) göre bireysel olarak kat edilen mesafe, her hız aralığında geçirilen toplam ve ortalama süre, sıklık ve ortalama hız olarak değerlendirilmiştir. Maç ve antrenmanlara verilen KAH cevapları ise % KAHmaks ve SLE'ye karşılık gelen KAH'larda (SLE-KAH) geçirilen süreler üzerinden değerlendirilmiştir. Hem bayanların hem de erkeklerin antrenmanlarda düşük SLE-KAH ve %KAHmaks'larda geçirdikleri süreler maçlardan yüksek, yüksek SLE-KAH ve %KAHmaks'larda ise maçlardan daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Erkeklerin maçlarda kat ettikleri mesafeler ve ortalama hızları bayanlardan daha yüksek (E: 6404.41±703.45 m, 1.80±0.18 m.sn-1; B: 5133.68±243.22 m, 1.54±0.07 m.sn-1) ve erkeklerin maçlarda kat ettikleri mesafeler ve ortalama hızları antrenmanlardan daha yüksek bulunurken, bayanların ortalama hızları antrenmanlardan daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Maçlarda erkekler toplam sürenin %65.9'unu, bayanlar %69.2'sini, antrenmanlarda erkekler toplam sürenin %69.3'ünü bayanlar ise %72.8'ini 0-1.66 m.sn-1 aralığında geçirmişlerdir. Hem erkekler hem de bayanlar maçlarda ve antrenmanlarda en yüksek süreyi 2.0 mmol.L-1'den düşük (E: %75.6 ve 76.6, B: %75.7 ve 79.5) ve 6.0 mmol.L-1'den yüksek (E: %15.0 ve 14.3, B: %14.7 ve 11.2) SLE aralıklarında geçirmişlerdir. Maçlarda sprintlerin toplam süresi ve sayısı cinsiyetler arasında benzer bulunurken, erkeklerin sprint ortalama hızları bayanlardan yüksek bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışmanın sonucunda; erkeklerin maçlarda özellikle yüksek hız aralıklarında geçirdikleri sürelerin yüzde dağılımı bayanlardan yüksek bulunurken, bu farkın relatif değerler dikkate alındığında ortadan kalktığı gözlenmiştir. Bununla birlikte; bayan ve erkek sporcularda uygulanan antrenman programlarının maçların gerektirdiği kinematik ve fizyolojik zorluk düzeyinde olmadığı gözlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the amaount and variation of movements in kinematic and metabolic methods in elite handball players during competition and training. 7 Female (B) and 11 male (E) elite handball players were voluntarily participated in the study. Movement patterns and kinematic variables of competition and training were recorded by 2 fixed video cameras, and were analysed with Mathball-Deluxe software for 2 training sessions and 2 official matches. Running velocities and heart rates (KAH) at fixed blood lactate concentrations (SLE: 2.0, 2.5, 3.0, 3.5, 4.0, 5.0 and 6.0 mmol.L-1) were determined with incremental submaximal test, and maximal running velocities (MKH) were determined with 10-20-30 m sprint tests. Movement profiles were categorized according to running velocities at SLE and percentages of MKH (75-80-85-90-95-100 %), and fixed running velocities (0-0.50-1.66-2.22-3.33-4.16-5.00-5.83-6.66 m.sn-1), and were analysed as individual distance covered, total and mean duration, frequency, and mean velocities of different movement categories. KAH responses to matches and training sessions were evaluated as durations of different intervals of KAHmaks% and SLE-KAH. Durations of low SLE-KAH and KAHmaks% were higher, and high SLE-KAH and KAHmaks% were lower during training compare to matches for both genders (p<0.05). Male players covered more distances at higher mean velocities compare to females (E: 6404.41±703.45 m, 1.80±0.18 m.sn-1; B: 5133.68±243.22 m, 1.54±0.07 m.sn-1) during matches, and mean velocities were higher than training sessions for both genders, and males covered more distance during matches compare to training sessions (p<0.05). Higher percentage of the matches and training spent between 0-1.66 m.sn-1 velocity intervals, where males recorded 65.9 and 69.3 %, females were 69.2 and 72.8 % respectively. Both males and females spent most of the durations at below 2.0 mmol.L-1 (E: 75.6 and 76.6%, B: 75.7 and 79.5%) and above 6.0 mmol.L-1 (E: 15.0 and 14.3%, B: 14.7 and 11.2%) at SLE intervals during matches and trainings. Total duration and number of sprints were similar between genders, but mean velocity of sprints were higher in males (p<0.05). In conclusion; although males spent higher percentages of durations at higher velocities than females, the differences between genders seem to dissapear when expressed in relative values. However, training kinematic and metabolic demands, contrary to the expectations, showed lower values compare to mathches in both genders.