Hashimoto tiroiditinde selenyum ve selenoprotein düzeyleri ile oksidatif stres biyogöstergelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of selenium and selenoprotein levels and biomarkers of oxidative stress in hashimoto's thyroiditis
Yazar: ÜNZİLE YAMAN
Danışman: PROF. DR. BELMA KOÇER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Selenyum = Selenium ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Çinko = Zinc ; İyot = Iodine

Özet:
Hashimoto tiroiditi (HT) otoimmün bir tiroid hastalığıdır. Hastalık sırasında tiroid bezi hücresel ve antikor aracılıklı immün etkilere maruz kalır. Yüksek iyot alımı, selenyum (Se) eksikliği, sigara, enfeksiyon hastalıkları, çevresel faktörler ve bazı ilaçların otoimmün tiroidit gelişimine katkıda bulunabileceği bildirilmektedir. HT gibi otoimmün hastalıklarda oksidatif olayların artabileceği ve tiroid bezinin antioksidan savunma sistemindeki değişikliklere bağlı olarak oksidatif strese yeterli yanıt veremeyeceği öngörülmektedir. Se, antioksidan savunma sisteminde, tiroid hormon metabolizması ve regülasyonunda ve immün proseslerde kritik bir role sahiptir. Se eksikliği, oksidatif stres oluşumu ve enfeksiyon hastalıkların görülmesinde rol oynar. HT gibi otoimmün hastalıklarda Se eksikliğinin de katkısıyla var olan oksidatif stresin daha da artabileceği düşünülmektedir. Sunulan tez çalışmasında, HT tanısı yeni konan çocuklarda tiroid hormon parametreleri ile selenyum ve selenoproteinler dahil oksidan/antioksidan statü parametrelerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu, Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pediatrik Endokrinoloji Bölümüne başvuran, 29 HT hastasından oluşmuştur (yaş aralığı=8-16). Tiroid hormon ve antikor konsantrasyonları (tiroid stimule edici hormon, TSH; serbest tiroksin, sT4; serbest triiyodotironin, sT3 ve tiroperoksidaz antikorları, anti-TPO), idrar iyot düzeyleri, eritrosit antioksidan enzim aktiviteleri (glutatyon peroksidaz 1, GPx1; katalaz, CAT, süperoksit dismutaz, SOD); plazma GPx3 aktivitesi ve selenoprotein P (SePP) düzeyleri, eritrosit total glutatyon (GSH), plazma malondialdehit (MDA) ve serum çinko (Zn) konsantrasyonları tayin edilmiştir. Sonuçlar, yaş ve cinsiyet yönünden HT grubu ile eşleştirilen sağlıklı bir kontrol (n=29) grubuna ait veriler ile karşılaştırılmıştır. Çalışma gruplarında yer alan çocukların herhangi bir kronik, endokrin veya genetik hastalığı bulunmamaktadır ve düzenli ilaç veya takviye kullanımları söz konusu değildir. HT tanısı konan çocukların % 62'inde iyot eksikliği (hafif veya orta) gözlenmiştir. TSH ve anti-TPO konsantrasyonlarında kontrol grubuna kıyasla önemli düzeyde artışlar ve sT3 düzeylerinde anlamlı azalmalar tayin edilmiştir. İyot ve anti-TPO düzeyleri arasında anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. SOD (% 24) ve GPx1 (% 45,5) aktivitelerinin hasta grubunda önemli ölçüde azaldığı; GPx3 aktivitelerinin ise istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek (% 15,6) olduğu belirlenmiştir. Total GSH konsantrasyonlarının istatistiksel açıdan önemli olmamakla birlikte kontrol grubuna göre azaldığı (% 23,6) saptanmış; GSH ile GPx3, sT3 ve TSH arasında önemli korelasyonlar gözlenmiştir. Bununla birlikte, MDA düzeyleri ve CAT aktivitesi yönünden gruplar arasında bir fark saptanamamıştır (p>0,05). Çalışmanın sonuçları, oksidan/antioksidan dengede bir bozulma olduğunu ve oksidatif stres varlığını düşündürmekte; HT oluşumunda selenoenzimler dahil antioksidan savunma sisteminin önemine işaret etmektedir. Ancak, oksidatif stresteki artışın HT'de gözlenen kronik enflamasyon ve otoimmünitenin nedeni mi sonucu mu olduğu konusunun anlaşılabilmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Hashimoto's thyroiditis (HT) is an autoimmune disease of thyroid gland. In the course of the disease, thyroid gland is attacked by a variety of cell- and antibody-mediated immune processes. It is reported that high iodine intake, selenium (Se) deficiency, smoking, infectious diseases, environmental triggers and some drugs may contribute the development of autoimmune thyroiditis. It is considered that oxidative events may increase in immune diseases like HT, and thyroid gland could not give an adequate response against oxidative stress depending on alterations in the antioxidant defense system. Se has a critical role in antioxidant defense system, thyroid hormone metabolism and regulation, and immune processes. Se deficiency may contribute oxidative stress and infectious diseases. It is considered that oxidative stress may increase with the contribution of Se deficiency in autoimmune diseases like HT. The objective of this study was to evaluate the parameters of thyroid hormones and oxidant/antioxidant status including selenium and selenoproteins in the children newly diagnosed by HT. The study group was composed of 29 patients with HT admitted to Keçiören Training and Research Hospital Pediatric Endocrinology Department (age=8-16 years). Concentrations of thyroid hormones and antibodies (serum thyroid stimulating hormone, TSH; free thyroxin, sT4; free triiodothyronine, sT3 and thyroperoxidase antibodies, anti-TPO), urinary iodine levels, erythrocyte antioxidant enzyme activities (glutathione peroxidase 1, GPx1; catalase, CAT, superoxide dismutase, SOD); plasma GPx3 activities and selenoprotein P (SePP) levels, erthyrocyte total glutathione (GSH), plasma malondialdehyde (MDA) and serum zinc (Zn) concentrations were determined. The results were compared with those of a healthy control group (n=29) who were matched for age and gender with HT group. The children in the study groups had no chronic, endocrine or genetic disease and were not taking any regular medication or supplementation. Iodine deficiency (mild or moderate) was observed in 62 % of HT children. Significant elevations in TSH and anti-TPO concentrations and significant decreases in sT3 levels were determined in HT group compared to control and a significant correlation was found between urinary iodine and anti-TPO levels. The activities of SOD (24 %) and GPx1 (45,5 %) were decreased significantly in patient group. GPx3 activities of HT patients were found to be higher significantly (15,6 %). Total GSH concentrations decreased in HT group compared to control (23,6 %), but the differences were not significant. Significant correlations between GSH and GPx3, sT3 and TSH were also observed. However, we did not observe any significant differences in MDA levels and CAT activities between HT and control groups (p>0.05). Our results suggest an imbalance between oxidant and antioxidant status and the presence of oxidative stress and overall findings indicate the importance of antioxidant defense system including selenoenzymes in HT. However, future studies are needed to determine whether elevated oxidative stress is the result or the cause of chronic inflammation and autoimmunity observed in HT.