Major depresif bozuklukta ataklar sırasındaki nitrik oksit, asymmetrik dimetilarjinin düzeyleri ve bilişsel işlevler arasındaki ilişki
Relationship between the levels of nitric oxide, asymmetric dimethylarginine and cognitive functions during attacks in major depressive disorder
Yazar: SERPİL CANPOLAT
Danışman: PROF. DR. İSMET KIRPINAR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: ADMA = ADMA ; Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Nitrik oksit = Nitric oxide

Özet:
Bu çalışmada Major Depresif Bozukluğu olan hastalarda bilişsel işlevlerin, serum NO ve ADMA düzeylerinin belirlenmesi ve bunların birbiriyle ilişkili olup olmadığının değerlendirilmesi planlanmıştır. Çalışmamızda DSM-IV kriterlerine göre major depresif bozukluk tanısı konulan ve Beck Depresyon Ölçeğinden 17 puanın üstünde değer alan 41 hastanın nöropsikolojik testlerden aldıkları puanlar sağlıklı kontrol grubunun puanlarıyla karşılaştırılmıştır. Hasta grubunun ve sağlıklı kontrol grubunun serum NO ve ADMA düzeyleri karşılaştırılmıştır. Yaş, cinsiyet, sigara içiciliği ve eğitim düzeyleri açısından benzer gruplar üzerinde çalışılmıştır ve böylece sonuçlar bu etkenlerden bağımsız olarak değerlendirilmişitir.Nöropsikolojik testlerden alınan puanlar incelendiğinde Rey Sözel Öğrenme ve Bellek Testinde tüm bölümlerde hasta grubunun daha az sayıda kelime hatırladığı görülmüştür. İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralama testi, Dijit Span İleri ve Geri testi, Winsconsin Kart Eşleme Testi, Sürekli Performans Testi (TOVA) ve Stroop Renk ve Kelime Testi'nde hasta grubu kontrol grubuna kıyasla daha kötü performans göstermiştir. Serum Nitrik oksit (NO) ve serum Asimetrik Dimetil Arjinin (ADMA) düzeylerine bakıldığında hasta grubu ve kontrol grubu arasında fark yoktu. Serum NO ve ADMA düzeylerinin klinik değişkenlerle ilişkisi yoktu. Serum NO düzeylerindeki artışla, TOVA ve Stroop Testinde performans azalması arasında bir ilişki olduğu bulundu. Serum ADMA düzeylerindeki azalma ile TOVA testi performansındaki azalma arasında bir ilişki olduğu belirlendi. Diğer testlerle serum NO ve ADMA düzeyi arasında ilişki tespit edilmedi.Bu çalışmanın sonuçlarına göre MDB'li hastalarda bellek, öğrenme, dikkat, sözel akıcılık, yönetici işlevler gibi bilişsel alanlarda bozulma söz konusudur. Bunun nedeni frontal korteks ve hipotalamus gibi bu işlevlerle ilgili beyin bölgelerindeki hipometabolizma ve atrofi olabilir. Daha önce depresyonlu hastalarda prefrontal bölgede hipometabolizma ve hipokampus atrofisi olduğu gösterilmiştir. Bu bilişsel işlevlerdeki azalma depresyonlu hastalarda görülen psikomotor retardasyon veya motivasyon kaybına bağlı da olabilir. NO yüksek dozlarda nörotoksik etkiye neden olmaktadır. Serum NO düzeyleri ile sürekli dikkat arasında ters bir ilişki, serum ADMA düzeyleri ile sürekli dikkat arasında doğrusal bir ilişki söz konusudur. Bunun nedeni artmış NO düzeylerinin sürekli dikkatle ilgili olan prefrontal kortekste nörotoksik etki göstermesi olabilir.Anahtar Kelimeler: Major Depresif Bozukluk, Nörobilişsel İşlevler, Nitrik Oksit, Asimetrik Dimetil Arjinin

Abstract:
In this study, we aimed to determinate cognitive functions, serum NO and ADMA levels and whether they related to each other in patients with major depresif disorder. Neuropsychological test scores of 41 patients that diagnosed with major depressive disorder according to DSM-IV criteria and their Beck Depression Scale scores above 17 were compared with healthy control group. Serum NO and ADMA levels of patients were compared with the control group. We investigated on similar groups in terms of age, gender, smoking, education levels, so that the results were evaluated as independent of these factors.Neuropsychological test scores were examined, patient group recalled fewer words that was seen in all sections of Rey Verbal Learning and Memory Test. Patient group showed worse performance than the control group in Auditory Consonant Tri sort test, Digit Span Forward and Backward test, Wisconsin Card Sorting Test, Continuous Performance Test (TOVA) and the Stroop Color and Word Test. Considering serum nitric oxide (NO) and serum asymmetric dimethyl arginine (ADMA) levels, there was no difference between patient group and control group. There was no relationship between serum NO and ADMA levels with clinical variables. It was found to be a relationship that between increased serum levels of NO and reduced TOVA and Stroop Test performance. Reduction in serum ADMA levels were determined to be a relationship between decrease in performance of TOVA test. Other tests weren't detected a relationship between serum NO and ADMA levels.According to the results of this study, in patients with major depresif disorder, there is deterioration in areas of cognitive such as memory, learning, attention, verbal fluency, executive functions. The reason for this may be hypometabolism and atrophy in brain regions such as hypothalamus and frontal cortex that related these functions. Previously, hypometabolism and hippocampal atrophy in prefrontal regions were shown patients with depression. Decrease in these cognitive functions may be due to loss of motivation or psychomotor retardation that seen in depressed patients. High doses of NO cause neurotoxic effects. While there is a linear relationship between constant attention and serum ADMA levels, there is a inverse relationship between constant attention and serum NO levels. The reason for this may be that increased of NO levels provides neurotoxic effects in the prefrontal cortex that is related constant attention.Keywords: Major Depressive Disorder, Neurocognitive Function, Nitric Oxide, Asymmetric Dimethyl Arginine