Klasik Arapçada fiil- cerr harfi birlikteliği: El-Keşşaf örneği
The verbal and prepositional collocation in classical Arabic: Al-Keshshaaf as a sample
Yazar: ŞAHİN BAL
Danışman: PROF. DR. MUSA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Arapça Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Arapça harfler = Arabic letters ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilim = Linguistics ; El-Keşşaf = Al-Keşşaf

Özet:
Bu çalışmada Klasik Arapçadaki fiil ve cerharfi ilişkisi incelenmiştir. Arapçada fiillerin cerharfleriyle birlikte kullanımı sonucu bazı anlamsal olayların ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu anlamsal olaylar yabancı dil olarak Arapça öğretiminde, Arapça öğrenenlerin bu dil ile yaptıkları okuma etkinliklerinde, Arapçadan Türkçeye yapılan metin çevirilerinde bir takım güçlükler ortaya çıkarabilmektedir. Çalışmada fiillerin cerharfleriyle ve bazı zarflarla kullanım biçimleri, sözdizimsel görüntüleri ve aralarındaki semantik ilişkiler üzerinde durulmuştur. Çalışma örnek metin olarak döneminde dilbilim, belagat ve tefsir konularında otorite kabul edilen Ebul Kasım Cârûllah Mahmud bin Ömer bin Ahmed ez-Zemahşeri (Ö:1144)'nin El-Keşşaf An Hakaik et-Tenzil ve 'Uyun el-Akavil fi Vucuh et-Te'vil adlı tefsir eseri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Eserden bir cerharfi ya da bir zarf ile eşdizimsel bir yapı oluşturduğu düşünülen fiiller tespit edilmiş, sözdizimsel görüntüleri ve anlamsal ilişkileriyle birlikte listelenmiştir. Tablolar halinde gösterilen listelerdeki fillerin cümle içerisindeki kullanımları dikkate alınarak bu tür yapıları oluşturan fikirler yakalanmaya çalışılmış, önceki dönemlerdeki bu yönde üretilen kuramlar değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular değerlendirilip Arap dili öğretimi, dilbilim ve çeviri etkinliği açısından önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study the relationship between verbs and prepositions in classical Arabic were examined. It is known that some semantic events occur as a result of use of verbs with  prepositions in Arabic. This semantic events can cause difficulties for Arabic Teaching as a foreign language and reading studies in Arabic and translation studies from Arabic into Turkish. So this study deals with the verbal types with some prepositions and adverbs, syntactic views and semantic relationships between them. Abu al-Qasım Jaarullah Mahmud bin Omar bin Ahmed al-Zamahsheri who was passed away in 1144 is one of great Arabian scholars at Arabic linguistics, Quranic commetary and Arabic eloquence. He was accepted as an authority by lots of researchers and scholars. So his work named Al-Keshshaf An Haqaaiq al-Tanzeel ve Uyun al-Aqaaweel fi Wucuuh al-Tawiil which is written at Quranic commetary field, was prefered as sample of the study. In his work the verbs which are thought that they created collocational phrases with prepositions and adverbs, were fixed at first and then they are listed with their syntactic views and semantic relationships. After listing work it is endevoured to detect the opinion which created these collocational types and the old theories were evaluated. Finally, some suggestions were offered in the light of findings for Arabic teaching field and reading studies in Arabic and translation studies.