Mercimek (Lens culinaris Medik. cvs) çeşitlerinde fosfor etkinliğinin kuraklığa tolerans üzerine etkisi
Effect of phosphorus efficiency on drought tolerance of lentil (Lens culinaris Medik. cvs) cultivars
Yazar: TUTKU GÜZELORDU
Danışman: PROF. DR. AYDIN GÜNEŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fosfor = Phosphorus ; Kuraklık stresi = Drought stress ; Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil

Özet:
Kuraklık, kurak ve yarı kurak bölgelerde yetistirilen mercimekte verimi sınırlandıran enönemli etkenlerden biridir. Fosfor etkinliği ile kuraklık toleransı arasında etkilesiminolup olmadığına iliskin bir bilgi yoktur. Bu çalısmada altı mercimek çesidinin kuraklığaolan toleransında fosforun etkinliğin etkisini belirlenmesi amaçlanmıstır. Çalısma serakosullarında yürütülmüstür. Bir grup bitki normal kosullarda sulanırken diğer iki grubakurak kosullarda 0 mg kg-1 ve 40 mg kg-1 P uygulanmıstır. Çalısmada aynı zamandakuraklıkla ilgili olan bazı fizyolojik ve biyokimyasal parametrelere P'lu gübrelemeninetkiside belirlenmistir.Çalısmadan elde edilen sonuçlara göre, Sazak 91, Emre 20 ve Fırat 87 çesitleri, kuraklıkhassasiyet indeksi ve fosfor etkinliği bakımından diğer çesitlere göre daha üstünolmuslardır. Yas ve kuru ağırlıklar kuraklık sonucunda azalırken, P uygulamasıylaartmıstır. Nisbi nem içeriği kuraklığa bağlı olarak azalmıstır, ancak P uygulamasıyladeğisiklik olmamıstır. Kuraklık nisbi klorofili azaltırken, kurak kosullarda fosforuygulaması arttırmıstır. Bitki sıcaklığı ise kuraklığa bağlı olarak tüm çesitlerde artmısve birçok çesitte P uygulaması bitki sıcaklığını düsürmüstür. Stoma direnci kuraklıkuygulamasıyla artmıstır, ancak P uygulamasıyla değisiklik olmamıstır. Membrangeçirgenliği, H2O2, lipid peroksidasyon çesitler içinde farklılıklar göstermistir. Prolinkuraklık ile artıs göstermistir. Fosfor içeriğinde çesitler içinde farklılıklar olurken,fosfor alımı kuraklık ile azalmıs ve fosfor uygulaması ile artmıstır.

Anahtar Kelimeler: Fosfor etkinliği, kuraklık stresi, kuraklığa tolerans, mercimek

Abstract:
Drought is one of the most important factors limiting chickpea production in arid andsemi arid regions. There is no information regarding the relationship betweenphosphorus efficiency and drought tolerance. A greenhouse study was conducted toevaluate the effect of phosphorus efficiency on drought tolerance of six lentil cultivars.While one group of the plants irrigated, phosphorus was applied for the other twogroups 0 mg kg-1 and 40 mg kg-1 in drought conditions. In this study, effect ofphosphorus on physiological and biochemical parameters symptomatic for droughtstress was also determined.According to the obtained results from the study, as an important measure of droughttolerance, Sazak 91, Emre 20 and Fırat 87 showed better drought susceptibility index(DSI) and phosphorus efficiency values than the other genotypes. Fresh and dry weightsdecreased as a result of drought and increased by P application. Relative water contentdecreased by drought but not changed by P application. Relative chlorophyll wasdecreased by drought and while P application increased. Canopy temperature increasedby drought in all genotypes and decreased in most of them by P application. Stomatalresistance increased by drought but not affected by P application. Membranepermeability, H2O2, lipid peroxidation showed differences depending on genotypes.Proline showed an increase as a result of drought. Phosphorus content had been variedbetween genotypes, phosphorus uptake decreased by drought and increased by Papplication.

Key Words: Phosphorus efficiency, drought stres, drought tolerance, lentil