Markanın kullanmama nedeniyle iptali ve iptal usulü
Revocation of the trademark due to non-use and revocation procedure
Yazar: EDANUR ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT GÜREL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini başka teşebbüslerin mal ve hizmetlerinden
ayırt etmeye yarayan işaretlere marka denir. Markanın ayırt edici fonksiyonu nedeniyle
ticari hayatta oldukça önemli bir yere sahip olması, markaya ilişkin düzenlemeler
yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda Türk hukukunda mülga 556 sayılı
Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, konuya ilişkin
dönemine göre ilerici ve detaylı düzenlemelerini içermesi bakımından atılmış en önemli
adımlardan biridir. Ancak ticari ve sosyal yaşamdaki ilerlemeler hukuk alanına da
yansıdığından zaman içerisinde söz konusu düzenlemenin yetersiz kalması ve
Türkiye'nin AB'ye uyum sürecinde uluslararası mevzuatla paralel ilerlemesi
bakımından Sınai Mülkiyet Kanunu yürürlüğe girmiştir. Marka, faydalı model, coğrafi
işaret, patent ve tasarım haklarına ilişkin detaylı düzenlemeler içeren SMK ile mevcut
birçok sorun çözüme kavuşturulmuş ve Avrupa Birliği hukuku ve TRIPS ile uyum
sağlanmıştır.
Her ne kadar mülga 556 Sayılı KHK'da yer alsa da SMK ile daha açık ve detaylı
olarak markanın kullanılması zorunluluğu ve kullanmamanın hukuki sonuçları
hukukumuza dâhil olmuştur. Böylelikle salt tescil edilmesiyle sahibine inhisari haklar
tanıyan marka, Kanunda öngörülen şekilde kullanılmaması halinde, sicilde gereksiz yer
kaplamaması, başkalarının haklarını ihlal etmemesi ve ticari hayatta etkinlik sağlanması
adına iptal yaptırımıyla karşı karşıya kalabilir.
İki bölümden oluşan bu tezin ilk bölümünde kullanma kavramından, SMK ile
eklenen "ciddi kullanım" kavramından ne anlaşılması gerektiğinden, kullanma sayılan
hallerle hoşgörü süresi ve haklı neden kavramlarından hem Türk mevzuatı hem de
uluslararası düzenlemeler bağlamında bahsedilecektir. Söz konusu kavramların daha iyi
anlaşılabilmesi adına ABAD ve Yargıtay kararlarına da atıf yapılacaktır.
111
İkinci bölümde ise markayı kullanma zorunluluğuna uyulmaması halinde marka
sahibinin karşılaşabileceği bir yaptırım olan iptalden bahsedilecektir. SMK'nın
yürürlüğe girdiği tarihten 7 yıl sonra yürürlüğe gireceği öngörülmüş olan 'markanın
TÜRKPATENT nezdinde idari iptali' müessesi üzerinde detayları durulacak olup,
Kurum'un yapacağı iptal incelemesi ve iptal usulü anlatılacaktır. Yine derdest olan
davalar bakımından markanın dava yoluyla iptali üzerinde de kısaca durulacak ve SMK
ile getirilen yeniliklerden biri olan kullanmama def'i açıklanacaktır.

Abstract:
Any sign that serves to distinguish the goods and services of one undertaking
from the goods and services of other undertakings is called a trademark. The fact that
the trademark has a very important place in commercial life due to its distinctive
function has made it necessary to make regulations regarding the trademark in legal
societies. In this context, the Decree Law No. 556 on the Protection of Trademarks in
Turkish law is one of the most important steps taken in terms of containing progressive
and detailed regulations on the subject compared to its time. However, since the
developments in commercial and social life were also reflected in the field of law, the
Industrial Property Law came into force as the regulation in question became
insufficient over time and to progress in parallel with the international legislation in the
EU harmonization process. With the SMK, which contains detailed regulations
regarding trademark, utility model, geographical indication, patent and design rights,
many existing problems have been resolved and compliance with European law has
been achieved.
With the SMK, the obligation to use the trademark and the legal consequences
of not using it have also been included in our law. Thus, if the trademark, which grants
exclusive rights to its owner by its mere registration, is not used as prescribed by law, it
may face cancellation sanctions in order not to take up unnecessary space in the
registry, not to violate the rights of others and to ensure effectiveness in commercial
life.
In the first part of this thesis, which consists of two parts, the concept of use,
what should be understood from the concept of "geniune use" added by SMK, the cases
considered as use, the concepts of tolerance period and proper reasons not to use will be
discussed in the context of both Turkish legislation and international regulations. In
113
order to better understand the concepts in question, references will also be made to the
decisions of the CJEU and the Turkish Supreme Court of Appeals.
In the second part, cancellation, which is a sanction that the trademark owner
may face if the obligation to use the trademark is not complied with, will be discussed.
Details of the administrative cancellation of the trademark, which will come into force 7
years after the entry into force of SMK, will be discussed in detail and the cancellation
procedure will be explained. In terms of pending cases, the cancellation of the
trademark through litigation will be briefly discussed and the defense of non-use, which
is one of the innovations introduced by SMK, will also be explained.