Antalya için iklim değişikliğine uyum stratejileri önerisi
A recommendation of adaptation strategies to climate changing for Antalya
Yazar: OYA TABANOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN MURAT ÇELİK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Antalya = Antalya ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Uyum = Adaptation ; İklim değişikliği = Climate change ; İspanya-Barselona = Spain-Barcelona ; İsveç-Stockholm = Sweden-Stockholm

Özet:
İklim değişikliği etkisini azaltmak, sürdürülebilir bir planlama anlayışını ortaya
koymak, yenilenebilir enerji kaynakları kullanımını yaygınlaştırmak, küresel
ısınmaya sebep olan ve doğal dengeyi bozan sera gazı etkilerini azaltmak için bir
takım projeler geliştirilmektedir. Küresel ölçekte iklimle mücadele konusu çok
önemli bir hadise olarak yerini almaktadır. Bu sebeple kentlerin iklim
değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılması için bir çok adım atılarak
konferanslar, paneller ve sözleşmeler oluşturulmuştur.
Avrupa Komisyonu'nun sera gazı azaltım hedefi gözeterek, iklim değişikliği
etkilerini azaltmayı amaçlayan, bunun yanı sıra iklim değişikliğine karşı kentleri
dirençli hale getirecek projeleri taahhüt etmesini sağlayan Başkanlar Sözleşmesi
bunlardan biridir. Sözleşme kapsamında yerel yönetimlerce yapılan eylem
planları, 2020 ve 2030 yılları taahhüdüyle iklim değişikliği azaltımını ve iklim
değişikliğine adaptasyonu hedef göstermektedir.
Antalya kenti 2013 yılında Başkanlar Sözleşme'sine taraf olarak, iklimle mücadelede
uluslararası bir eylem çabası başlatmıştır. Antalya'nın nüfus yoğunluğu, kentsel
yapısı ve kentleşme hızına baktığımızda iklim değişikliği etkilerinden
etkilenebilirliğinin yüksek olduğu ihtimali karşımıza çıkmaktadır. 2013 yılında enerji
envanterinin hesaplanması ve azaltım stratejilerinin ortaya konması, bir sonraki
aşama olan 2030 hedefli iklim uyum planına altlık olarak değerlendirilebilir
niteliktedir.
Bu çalışma Antalya'nın mevcut durumu ve 2013 yılı Sürdürülebilir Enerji Eylem
Planı gözetilerek, kentin iklim değişikliğine dirençli hale gelebilmesi için, iklim
değişikliğine uyum stratejilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Antalya için iklim
uyum stratejileri geliştirilirken Bursa Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı ve Başkanlar
Sözlşemesi kapsamından çıkarım yapılarak beş tema başlığı ile çerçeve
oluşturulmuştur: Kent içi sular ve dereler, kentsel ısı adası, halk sağlığı, yeşil alanlar
ve biyoçeşitlilik, idari örgütlenme ve planlama yaklaşımı. Bu tema başlıklarına göre,
kentin iklimle mücadelesindeki mevcut durumunu ortaya koymak için Mart 2018
tarihinde, Antalya kentinde 40 kişilik bir anket çalışması yapılmıştır. Antalya
Büyükşehir Belediyesi'nin ilgili birimleriyle yapılan görüşme ve anket sonucu,
oluşturulan stratejilerde karar verilmesini sağlamıştır. Bununla birlikte şehir
planlamanın doğal çevre düşünülerek ele alındığı, daha yaşanabilir olan, çevreye
duyarlı, bu konuda iyi uygulama örneklerine ve projelerine sahip olan ve Başkanlar
Sözleşmesi'ne taraf olan üç Avrupa kentinin eylem planları örnek olarak
incelenmiştir.
Tez çalışmasında elde edilen anket sonucuna göre, belirlenen temalar kapsamındaki
müdahale edilmesi gereken riskli durumlar tartışılarak, iklimle mücadele için
Antalya'nın acil olarak ortaya koyması gereken eylemler belirlenmiştir. Çıkan
neticeye göre beş temayla ilgili de Antalya'nın başlangıç evresinde kaldığı ve iklim
değişikliği ile ilgili olarak risk altında olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmanın
sonucunda, uluslararası ölçekte kabul görmüş, bilimsel ve doğal esaslı çözümler
belirlenerek, kentin adaptasyon stratejileri geliştirilmiştir. Bunun yanı sıra iklimle
mücadelede, yerel yönetimlerin üzerine düşen sorumluluk, kurumlar arasında
sağlanacak organizasyon ve koordinasyon, kamu-özel ortaklığı ve katılımcı
planlama anlayışının şüphesiz ki son derece önemli bir hale geldiği ortaya
konmuştur.
Farklı sektörlerdeki enerji kullanımı sonucu ortaya çıkan sera gazı salımlarının
mekansal planlama pratikleriyle, enerji verimliliğinde kurumsal, bireysel ve
toplumsal davranış değişiklikleriyle, teknolojik etmenlerle önemli ölçüde
düşürülebildiği incelenen Avrupa kentleriyle ortaya konmuştur. Antalya
Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı birinci olarak enerji envanterini ve sera gazı salımı
oranlarını belirlemiştir. Bunu takiben çalışma kapsamında üretken, yaşanabilir ve
iklime dirençli bir kent yaratma hedefiyle Antalya'nın iklim değişikliğine uyum
stratejileri geliştirilmiştir. Oluşturulan stratejiler kapsamında, mevcut tarihsel veriler
ve iklim değişikliği senaryoları bağlamında bir etkilenebilirlik analizi
değerlendirilmesi de oluşturulmuştur. Son olarak doğal yapı bileşenlerinin kent
kimliğini belirleyen girdiler olarak tanımlanması ve korunmasının son derece önemli
olduğu, bu durumun iklim değişikliğine adaptasyon için oluşturulacak kentsel
stratejilerdeki merkezi yeri vurgulanmıştır.

Abstract:
After industrial revolution, changing cities have become economical, social and
cultural attractive centers along with enhanced urbanization. Human ambition to
dominate the nature, grew into a fact while information accumulated and scientific
developments happened through ages. Uncontrolled utilization of resourses cause
nature damage in time, and then energy requirements have grown gradually. As of
mid 20. century, the increased population owing to enhanced urbanization cause
natural environment damage. It is known that the populaton living in rural area has
begun to diminish and half of the population live in cities. We expcect this ratio
would increase. With cultural changing pressure especially on population
developments of metropolitan area; economical, social and cultural progress have
undergone radical evolutions.
When we look the evolution of the cities in global perspective, it was proved that we
must consider not only dinamic enlargement and cultural changements but also
ecologic structure of the cities. Begining of environment and nature to degenerate
and quickly ceasing of resources cause global climate changing that dangers human
health. So care about ecological environment and taking precautions as much as
possible has become a neccesisty. Climate changings have become a reality as
especialists accept, especialy in consequence of actual scientific studies,
observations, experiment.
Natural resorce decrement, population increment, urbanization rate, climate change,
social and economical crisis on global case cause hardly reverting alterations on
cities and citizens. Urban activities appear as most important factor that triger climate
changings.
Climate changes turn into a scientific reality in consequence of that processes.
Human activities enhances the negative effects of climate change and cause
irreversible outcomes. Climate changes cause disasters like droughts, extreme air
conditions, floods, famine in tandem with negative effects on public health.
Especially urban areas are coming face to face with these disasters directly. It is
known that there isn't any place in the world where the negative effect of climate
change isn't seen. So urban and metropolitan areas are seriously on the line because
of population size.
Several projects are being developed to decrease the effects of climate change, to
manifest a sustainable planning intelligence, to generalize utilization of sustainable
energy resources, to diminish Greenhouse gas that interfere natural equilibrium.
Challenge with global warming is in place gradually as a very important subject.
Hence many symposiums, conferences, agreements have been made.
As internationally recognized agreements and projects include climate change
mitigation commitments of cities, they also require the assurance of climate change
adaptation. In the recent 16 years, Turkey has started to become a party to many
agreements and conventions in order to fight against climate change. The Covenant
of Mayors is one of these agreements which intends to reduce the effects of climate
change regarding the aimed greenhouse gas reduction rate of European Commission.
The agreement ensures the commitment of projects supporting the climate change
resistant cities as well. As part of agreement, course of actions planned by local
authorities aim climate change mitigation and adaptation by targeting 2020 and 2030
years.
Antalya city has started an attempt to international action against climate change by
becoming a party to the covenant of mayors. Considering the population density,
urban structure, urbanization rate of Antalya, it seems that the potential of getting
affected by impacts of climate change is high for the city. Conducting the energy
inventory and building the mitigation strategies in 2013 is a base to climate
adaptation plan targeting 2030 as a next step.
This study aims to develop climate change adaptation strategies regarding the current
status of Antalya and Sustainable Energy Action Plan of 2013, so that the city can
become resistant to climate change. As the climate adaptation strategies were being
developed for Antalya, the frame was formed with five theme title by making
deductions from climate adaptation studies and climate change adaptation action
plans performed on national or international scale. These topics were specified as;
urban streams and water, urban heat island, public health, green spaces and
biodiversity, administrative organization and planning approach. According to these
topics, a 40-participant survey study was conducted in Antalya on March, 2018 to
reveal the present state of city in climate change challenge. The results of the
meetings arranged and survey conducted with related departments in Antalya
Metropolitan Municipality provide the determination of strategies created. In
addition to this, action plans of three European cities that approach urban planning
by recognizing natural environment, have better application examples and projects,
are more viable, are more environmentally-conscious and are parties of the CoM
were examined as case studies.
According to the results of survey conducted during study, actions which should be
introduced urgently against climate change challenge for Antalya has been brought
into focus by discussing risky situations requiring an interference within specified
topics. It is observed that Antalya remains at beginner level among all five topics and
the city is under the risk of climate change with respect to the acquired outcome. At
the end of the study, adaptation strategies of city have been developed by delivering
internationally accepted, academical and natural based solutions. Furthermore, the
significance of responsibilities on local authorities, organization and coordination
between institutions, public and private sector corporation and participatory planning
approach has been indicated with no doubt.
The fact that reduction of greenhouse gas emissions arising from energy usage in
different sectors can be achieved in a considerable extent with; the spatial planning practices, the behavioral changes in energy efficiency on institutional, individual and
communal basis and technological factors has been stated via studied European
cities. Antalya Sustainable Energy Action Plan has firstly identified the energy
inventory and greenhouse gas emission rates. Following that, climate change
adaptation strategies has been developed with the purpose of creating a generative,
viable and a climate change resistant city during the study. As part of these
strategies, an affectability analysis which consists of existing historical data and
climate change scenarios has been completed. Finally, the high importance of the
characterization and protection of natural structure components as inputs defining the
identity of city and this situation's centralized position in urban strategies to be built
for climate change adaptation has been emphasized.