Kanser tanısı ile kemoterapi tedavisi gören çocuklarda enfeksiyon gelişme riskini azaltmada eğitimin etkisi
The effect of education on reducing the risk of infection among children receiving chemotherapy with cancer diagnosis
Yazar: CANSU ÇORAK ÇEBİ
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Enfeksiyon = Infection ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nötropeni = Neutropenia ; Pediatri = Pediatrics ; Çocuklar = Children ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Yarı deneysel nitelikte olan bu çalışma, Mart 2014-Ağustos 2015 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji Kliniğinde tedavi gören ve enfeksiyon gelişme riski yüksek olan 30 pediatrik onkoloji hastasının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Amacımız, bu grupta uygulanan interaktif eğitimin enfeksiyon kontrolündeki etkinliğini belirlemekti. Çocuk ve ebeveynlerinden çalışmaya katılımı ile ilgili bilgilendirilmiş ve yazılı onam alındıktan sonra, araştırma verileri yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Görüşme sırasında, araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta Tanılama Formu, Nötropeni ve Enfeksiyon Varlığını Değerlendirme Formu, Nötropeni ve Enfeksiyon Bilgi Formu kullanılmıştır. Takiben araştırmadan elde edilen veriler SPSS for Windows 10.0 istatistik paket programında; Paired t test, Student's test ve Mann Whitney U test, Mc Nemar test kullanılarak analiz edildi. Çalışma grubunun büyük bir kısmını 12 yaş ve altı yaş grubunda olan (%66,6), ilköğretim eğitimini tamamlamış (%80) olan çocuklar oluşturdu. %60'ı erkek ve %40'ı kız olan çocuklarda en sık görülen tanıların %26,7 ile Akut Lenfoblastik Lösemi, %20 ile Osteosarkom ve %13,3 ile Ewing Sarkom olduğu belirlendi. Eğitim öncesi 16 sorunun ortalama 9,17±2,45'ine doğru cevap veren hastaların, eğitimden hemen sonra bilgi düzeyi artarak ortalama doğru sayısının 15,40±0,89'a yükseldiği, eğitim sonrası ilk ayda 14,43±1,61'e düştüğü ve 3. ayda tekrar 15,40±0,86'ya yükseldiği saptanmıştır  (p<0.05). Verilen eğitim çocukların bilgi düzeyi arttırmış olsa da, tedavi ile ilişkili nötropeni ve ateş gelişme riskini etkilemediği görüldü. Sonuç olarak, kanser tanısı ile kemoterapi tedavisi gören çocuklara verilen eğitimin çocukların nötropeni ile ilgili bilgi düzeyini arttırdığı ancak eğitimin nötropeni ve ateş sıklığını etkilemediği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: pediatrik onkoloji, nötropeni, hasta eğitimi, hemşirelik bakımı

Abstract:
This semi-experimental study is carried out with the participation of 30 pediatric oncology patients who had a high risk for developing infection and were being treated in Istanbul University Cerrahpasa Medical Faculty Child Hematology and Oncology Clinic between March 2014 and August 2015. Our purpose is to determine the effectiveness of the interactive training provided to this group under the control of infection. The children and their parents have been informed on the participation to the study and the research data has been gathered using face to face interview techniques after obtaining their written consent. Patient Diagnostic Form, Neutropenia and Infection Existence Assessment Form, Neutropenia and Infection Information Form, Neutropenia and Infection Training Assessment Form all of which were prepared by the researcher, were used during the interview. Then, the data obtained from the research has been analyzed via SPSS for Windows 10.0 statistical package program using Paired t test, Student's test and Mann Whitney U test, McNemar's test. The majority of the study group was formed of children who were 12 and below (66.6%) and completed their primary education (80%). The most frequent diagnoses were determined as Acute Lymphoblastic Leukemia (26.7%), Osteosarcoma (20%) and Ewing's Sarcoma (13.3%) in children who were 60% boys and 40% girls. The patients who correctly answered 9.17±2.45 of 16 questions before the training have been observed to raise their correct answer number to an average of 15.40±0.89 after the training, then decrease to 14.43±1.61 in the first month after the training and then raise again to 15.40±0.86 in the 3rd month (p<0.05). Although the given training increased the knowledge level of the children, it has been observed that it did not affect the risk for development of neutropenia and fever related to the treatment. As a result, it has been determined that although the training given to the children who are diagnosed with cancer and treated with chemotherapy raises the knowledge level of the children on neutropenia, the training does not affect the neutropenia and fever frequency.

Key Words: pediatric oncology, neutropenia, patient training, nursing care