Döviz opsiyonları üzerine volatilitenin modellenmesine yönelik bir araştırma
A research for modelling volatility on currency options
Yazar: OZAN ÇÖKELEK
Danışman: PROF. DR. İHSAN ERSAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz = Foreign exchange ; Döviz kuru riski = Exchange rate risk ; EGARCH model = EGARCH model ; Finansal opsiyonlar = Financial options ; Fiyat hareketi = Price movement ; Opsiyon = Option ; Opsiyon piyasaları = Options markets ; Risk tahmini = Risk forecasting ; Risk yönetimi = Risk management

Özet:
Finans dünyasında riskin ölçülmesi ve tahminlenmesinin riskin yönetimi açısından gerekli olması nedeniyle riskin bir göstergesi olan oynaklığın modellenebilmesi önemli bir hale gelmiştir. Finansal piyasalarda meydana gelen beklenmedik değişimler oynaklığı artırmakta ve bir anlamda riskin kaynağı bu beklenmedik olaylara karşı korunma sağlayabilmek yatırımcılar için öncül bir ihtiyaç haline gelmektedir. Bu tez çalışmasında özellikle döviz opsiyonlarına ilişkin olarak dayanak varlık olan spot piyasa günlük kur verileri kullanılarak oluşturulan modeller ile opsiyon fiyatlamasında ve dolayısıyla risk analizinde geleceğe yönelik ve gerçeğe yakın oynaklık öngörülerinin yapılabilmesi amaçlanmıştır. 

Çalışmanın kapsamı ve döviz kurlarına yönelik volatilite model araştırması çerçevesinde USD/TL ile Euro/TL kurlarının günlük değerleri ile volatilite model denemeleri gerçekleştirilmiştir. Model denemeleri gerçekleştirilirken her bir alt model ailesi altında en iyi performans kriterlerine sahip modeller nihai model olarak seçilmiştir. Böylelikle her bir kur için üç farklı model ailesinden en iyi üç model belirlenmiştir. Belirlenen üç modelden nihai en iyi modelin seçilebilmesi amacıyla ise 25.11.2014 - 23.02.2015 döneminde bu üç model ile getiri ve varyans öngörüleri yapılmıştır. İlgili altmışbeş günlük öngörü döneminde gerçeğe en yakın getiri ve volatilite dalgalanmalarını PARCH modelleri tahminlemiştir. UST/TL kuru için volatiliteyi en iyi tahminleyen model PGARCH(9,7) ve Euro/TL içinse PGARCH(9,4) modeli olarak ortaya çıkmıştır.

Sonuç olarak, tezin riskin ölçütü olan volatilitenin modellenmesi ve opsiyon değerinin belirlenmesindeki oynaklık parametresinin öngörülmesi amaçları doğrultusunda yatırım kararlarının alınması noktasındaki uygulanabilirliği dikkate alındığında, oynaklığın modellenmesinde yatırımcıların riske karşı tutumları konusunda kendilerine ışık tutacağı ümit edilmektedir.



Anahtar Kelimeler: Opsiyon, Döviz Kuru, Volatilite, Zaman Serisi, TGARCH, EGARCH, PGARCH

Abstract:
In financial markets; due to the importance and necessities in terms of risk managment, as a risk indicator volatility and its modelling has became primarily demanded by investors. Unexpected events in the economy raises the volatility and protecting investments from risk of these events have became significant for investors.  Because of that the forecasting of volatility becomes a primary necessity. The scope of this study has been composed of daily market close values and return series of USD/TRL and Euro/TRL currencies in order to explore volatility models for type of models these currencies. While model trials performed and researched, the elections among different models have been carried out based upon model selection criteria. After this process the best performing models have been decided on. 

For USD/TRL and Euro/TRL, in order to specify and determine which model has the best forecast performance, the daily currency return data were used through 25.11.2014 - 23.02.2015, a sixty-five day period. It became evident that PARCH models for both currencies are the best real market data comformable forecast models. As a result of following research and tests; for the currency USD/TL ultimate model that performs and forecasts best is PGARCH(9,7) and for  Euro/TL the best model found is PGARCH(9,4).  

It is well known that the higher the risk means higher the return and because of this the over-forecasting of volatility misleads the investment strategy for financial products. As a result; this study have focused on modelling volatility parametre in terms of both risk measurement side and option pricing side in order to help investors with right decision making while managing their portfolios. It is expected that this study helps and enlighten the researchers who try to model volatility in financial markets.



Keywords: Options, Foreign Exchange, Volatility, Time Series, TGARCH,EGARCH, PGARCH