Türk vergi sisteminde vergi harcamaları üzerine bir değerlendirme
An evaluation on tax expenditures in Turkish tax system
Yazar: EMİNE BETÜL AKIN
Danışman: PROF. DR. TAHSİN KARABULUT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Harcama sistemi = Expenditure system ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi harcamaları = Tax expenditures ; Vergi sistemi = Tax system

Özet:
Bir topluluğun devlete dönüşme aşamasında önemli iki unsur vardır;  bunlardan birincisi toprak özgürlüğü diğeri ise ekonomik özgürlüktür. Devlet dediğimiz olgunun bir erk gibi davranabilmesi onun kanun maddeleriyle rıza dışı da olsa çeşitli isteklerini tebaaya kabul ettirmesiyle mümkün olacaktır. Diğer taraftan bir devletin bağımsızlığı kendi ekonomisinde kendi kaynaklarını kullanarak yaşamını sürdürmesine bağlıdır. Bilindiği üzere eski dönemlerde devletlerin bir başka devleti işgal etmesiyle sonuçlanan durumlar zaman zaman işgal edilen devletin vergiye/haraca bağlanması ile son bulmuştur. Modern çağlarda her ne kadar doğrudan devletlerarası vergi alınmasa da siyasal ve ekonomik anlamda üstün devletlerin diğer devletlere ekonomik yaptırımları söz konusudur. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus kamu gücüdür. Kamu gücü zora dayanan bir sistemle vergisel manada gelir elde eder ve harcamalarını bu şekilde finanse etmeye çalışır. Kamu gücü tüm toplumca kabul gördüğünden uygulanan politikalar genelde eleştirilmez. Buna rağmen kimi zamanlarda kamu gücüne karşı itiraz edilebilir yâda eleştirilebilir. Demokratik ülkelerde bu eleştiriler politikacıların politik gücünü kaybetmesine sebep olabilir, böyle durumların yaşanmaması içinse politikacılar proletarya ve burjuva ile iyi ilişkiler kurmaya çalışacaktır. Vergi harcamaları bu noktada devreye girip kamu idarecileri için uygulanması en az tepki çeken harcama metodu olarak nitelendirebiliriz.
Vergi harcaması kavramı en geniş tabiriyle kamunun vergi alacağından feragat etmesidir. Yani alınması ön görülen bir vergiden devletin vaz geçmesi ve bu meblağ farkını mükellefe bırakmasıdır. Bu noktada ise dikkat edilmesi gereken husus vergi harcamasına taraf olan kesimin sadece vergi mükellefleri olmasıdır. Esas itibariyle kamu harcaması gibi düşünülebilmesine karşın bu yönüyle farklılık arz eder ki kamu harcamalarının yalnızca mükelleflere yapılma zorunluluğu bulunmamaktadır. 
Vergi harcamaları kamu harcamalarından farklı olarak bütçede yer almaz ve yasal çerçevede uygulanabilir. Vergi harcaması olgusunun Türk Vergi Sistemi için muafiyet, istisna, vergi indirimi ve ertelemesi ve mahsuplar şeklinde bir alt başlıklar bütünü olduğunu söyleyebiliriz. Her ne kadar tarihsel süreçte farklı amaçlarla uygulansa da modern çağlarda sosyal devlet anlayışının gereği olarakta vergi harcamalarına yer verilir. 
Bu çalışmanın temel amacı vergi harcamalarının tarihsel gelişiminin ele alınarak çeşitli ülkelerde ve Türkiye'de hangi metotlarla uygulandığını açıklamak ve bir vergi harcaması metodu olarak muafiyet istisna ve indirim konusunu analiz etmektir. Tüm bunların irdelenmesi neticesinde vergi harcamalarının pozitif ya da negatif yönlü katkıları değerlendirilerek vergi ilkeleriyle örtüşen yönleri açıklanmıştır.

Abstract:
There are two important elements in the stage of transformation of a community into a state; the first is land freedom and the other is economic freedom. Acting as a power of the phenomenon we call the state, even though it is against the consent of the law will be possible by imposing various requests to the subjects. On the other hand, the independence of a state depends on using its own resources in its own economy. As it is known, the situations that resulted in the occupation of another state by the states in the old periods ended with the tax / tribute of the occupied state from time to time. Although there is no direct interstate tax in modern times, there are economic sanctions of other states in terms of political and economic terms. At this point, the public power should be considered. The public power earns tax in the form of a hard-based system and tries to finance its expenditures in this way. Since public power is accepted by the whole society, the policies implemented are generally not criticized. Nevertheless, sometimes it can be challenged or criticized against public power. In democratic countries, these criticisms may cause politicians to lose their political power, and in order to avoid such situations, politicians will try to establish good relations with the proletariat and the bourgeoisie. Tax expenditures have come into play at this point, because the concept of spending is the least responsive method for public administrators.
The concept of tax expenditure, in the broadest sense, is that the public waives the tax receivable. In other words, the state should give up a tax that is foreseen to be taken and leave this difference to the taxpayer. At this point, it is important to note that only the taxpayers are the party to the tax expenditure. Although it can be considered as essentially public expenditure, it differs in this respect that public expenditures do not have to be made only to taxpayers.
Tax expenditures, unlike public expenditures, are not included in the budget and can be applied within the legal framework. We can say that the tax expenditure phenomenon is a set of subheadings in the form of exemptions, exceptions, tax deductions and postponements and deductions for the Turkish Tax System. Although it is applied for different purposes in the historical process, tax expenditures are included as a requirement of the social state understanding in modern times.
This is the main objective of the study explain that tax expenditures applied by considering the historical development of various countries and in Turkey and which methods to analyze the exemption exemptions and deductions as a tax expenditure method. As a result of all these, positive or negative contributions of tax expenditures were evaluated and the aspects overlapping with tax principles were explained.