Özel özel eğitim kurumlarında çalışan özel eğitim öğretmenlerinin zihin kuramı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Investigation of the opinions of the special education teachers working in private private education institutions about theory of mind
Yazar: BERNA ATEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY SARI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Zihin kuramı = Theory of mind ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Özel özel eğitim kurumlarında çalışan özel eğitim öğretmenlerinin zihin kuramı hakkındaki görüşlerini incelemek amacı ile yapılan bu çalışmada öğretmenlerin zihin kuramı hakkındaki fikirleri, geliştirmeye ilişkin deneyimleri ve görüşleri, zihin kuramı eğitim almalarının çocukların gelişimleri üzerindeki yarattığı etkiye ilişkin deneyimleri ve görüşleri, ailelerin gelişimleri üzerindeki etkiye ilişkin deneyimleri ve görüşleri, kendi yaşamları üzerindeki etkisine ilişkin deneyimleri ve görüşleri gibi sorulara cevap aranmıştır. 
Araştırma, İstanbul ilinde MEB'e bağlı resmi özel özel eğitim okullarında görev yapan 10 özel eğitim öğretmeni ile yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (Fenomenoloji) deseni kullanılmış, veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre, öğretmenler zihin kuramının kendilik bilincini ve empatiyi içerdiğini düşünmüşlerdir. Öğretmenler için zihin kuramı becerilerinin gelişebilmesi için ön koşul olarak görülen beceriler sembolik oyun ve oyun oynama becerileridir. Buna ek olarak sembolik oyun oynamanın zihin kuramı beceri üzerinde olumlu bir etkiye neden olduğunu belirtmişlerdir.  Öğretmenler zihin kuramı becerilerinin doğumla birlikte veya bebeklikten itibaren başladığını, bu becerilerin gelişimini olumsuz etkileyen faktörlerin en başında uyaran eksikliğinin ve ihtiyaçların karşılanmaması olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenlere göre çalışılacak tanı grubu normal gelişim gösteren çocuklar ve otizmli çocuklar olmakla birlikte farklı gelişim gösteren çocuklarda zihin kuramına dair ön koşul becerilerinde sınırlılıklar görüldüğünü belirtmişlerdir. Öğretmenler zihin kuramı becerilerinin gelişmemesi durumunda kişilerin tüm hayatlarındaki sosyal ilişkilerde güçlük yaşayacağını düşünmüşler, bu becerilerin çalışılması için ders içerisinde çocuğa fırsat vermenin önemini vurgulamışlar, destekleyen etkinlikler için ise bakış açıları ve anılar üzerinde konuşmanın uygun olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler çocuk odaklı olmanın ailenin/ öğretmenin zihin kuramı gelişimini destekleyen davranışlarından biri olduğunu, bu becerilerin çalışılmasının koşullardan çok eğitimciye bağlı olduğunu, olanaklarının olması durumunda gerçek hayat içinde ve gerçekle bağlantılı şekilde çalışacaklarını söylemişlerdir.  Öğretmenler zihin kuramına dair eğitim almanın derste kullandıkları hitap, kelime ve cümleler üzerinde, ders planlamasında, çocukların dil becerileri üzerinde, öğrenci ve aile ile geliştirdikleri iletişimde, kendi yaşamındaki düşünce ve davranışları üzerinde etkisi olduğunu belirtmişlerdir.  Öğretmenler ailelerden bu becerilerin önemini anladıkları ve çalışmaya istekli oldukları yönünde geri bildirim aldıklarını ifade etmişler, kendileri de bu konunun bilinirliğinin ve yapılan çalışmaların artması gerektiği yönünde vurgulamalar yapmışlardır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre uygulamacılara yönelik etkinliklerin evde de desteklenmesi için ailenin bilgilendirilerek eşgüdümlü bir şekilde çalışılması, yasa koyuculara yönelik gerçek hayata dair pratik yapabilecekleri günlük yaşam odalarının arttırılması, ileri araştırmalara yönelik ise yapılacak araştırmalarda katılımcı olarak özel eğitimde çalışan farklı branş öğretmenlerinin seçilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this study, which was conducted with the aim of examining the views of special education teachers working in private special education institutions about theory of mind, teachers' ideas about theory of mind, their experiences and views on developing it, their experiences and views on the effect of receiving theory of mind training on the development of children, and the experiences of families on their development. and their views, their experiences and views on the impact on their own lives were sought.
The research was conducted with 10 special education teachers working in public special education schools affiliated to the Ministry of National Education in the province of Istanbul. Phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used in the research, data were collected with semi-structured interview technique and analyzed with descriptive analysis method.
According to the research findings, teachers thought that theory of mind included self-consciousness and empathy. The skills that are seen as a prerequisite for teachers to develop theory of mind skills are symbolic play and game-playing skills. In addition, they stated that playing symbolic games had a positive effect on theory of mind skill. Teachers stated that theory of mind skills start with birth or from infancy, and that the most important factors that negatively affect the development of these skills are the lack of stimuli and not meeting the needs. According to the teachers, although the diagnosis group to be studied is children with normal development and children with autism, they stated that there are limitations in the prerequisite skills of theory of mind in children with different development. Teachers thought that if theory of mind skills were not developed, people would have difficulties in social relations throughout their lives, they emphasized the importance of giving the child an opportunity to practice these skills, and stated that it was appropriate to talk about perspectives and memories for supporting activities. Teachers said that being child-oriented is one of the behaviors of the family/teacher that supports the development of theory of mind, that the study of these skills depends on the educator rather than the conditions, and that they will work in real life and in connection with reality if they have the opportunity. Teachers stated that receiving training in theory of mind had an impact on the addresses, words and sentences they used in the lesson, on lesson planning, on the language skills of children, on the communication they developed with the student and family, and on their thoughts and behaviors in their own life. The teachers stated that they understood the importance of these skills and received feedback from the families that they were willing to work, and they also emphasized that the awareness of this issue and the studies should be increased.
According to the findings obtained from the research, it is recommended to work in a coordinated way by informing the family in order to support the activities for practitioners at home, to increase the daily living rooms where they can practice real life for legislators, and to select different branch teachers working in special education as participants in the researches for further research.