Akhisar ve Tire ilçelerinde yetiştirilen bazı yerel buğday çeşitlerinin agronomik ve verim özelliklerinin incelenmesi
Investigation of agronomic and yield characteristics of some local wheat varieties grown in Akhisar and Tire districts
Yazar: HAYRİYE YAVAŞ KOŞAR
Danışman: PROF. DR. FATMA AYKUT TONK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bitki Islahı ve Genetiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında İzmir ilinin Tire ilçesi ve köylerinde yetiştirilen yerel buğday çeşitleri ve Manisa ilinin Akhisar ilçesi Doğankaya köyünde yetiştirilen yerel buğday çeşitleri materyal olarak kullanılmıştır. Aynı lokasyonlarda yetiştirilen Cumhuriyet 75 çeşidi ile Anforeta çeşidi çalışmada kontrol çeşit olarak yer almıştır. Tez çalışması 2022-2023 buğday yetiştirme döneminde yapılmıştır. İzmir'in Tire ilçesi ve Manisa'nın Akhisar ilçesi köylerinden belirlenen yerel çeşitlerin ve kontrol çeşitlerin ekim tarihleri, ekim şekilleri, yapılan gübreleme ve ilaçlama ve bakım işlemeleri kaydedilmiştir. Çeşitlerin hasat olgunluğunda bitki boyu, fertil kardeş sayısı, başak uzunluğu, üst boğum uzunluğu, başakta tane sayısı, başakta başakcık sayısı, başakta tane ağırlığı, bitki boyu, 1000 dane ağırlığı, tane verimi, metrekarede başak sayısı özellikleri saptanmıştır. Ayrıca elde edilen tanelerin tane kalite özellikleri ile bazı aminoasit değerleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı başakta tane ağırlığı özellikleri yönünden Akhisar ilçesinde yetiştirilen Karakılçık ve Akbaşak yerel çeşitlerinin diğer çeşitlere göre daha yüksek değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Yaş gluten oranı, protein oranı ve sedimantasyon değeri bakımından Tire ilçesinden alınan Karakılçık çeşidi ile Cumhuriyet 75 çeşidinin benzer ve daha yüksek değerler verdiği saptanmıştır.  Kullanılan yerel çeşitler, üstün özellikleri ve ploidi seviyeleri dikkate alınarak ıslah çalışmalarında değerlendirilebilir.

Abstract:
In this thesis, local wheat varieties grown in the villages of Tire district of Izmir province and local wheat varieties grown in Doğankaya village of Manisa province were used as materials. Cumhuriyet 75 variety and Anforeta variety grown in the same locations were included as control varieties in the study. The study was conducted during the 2022-2023 wheat growing period. Sowing dates, planting methods, fertilization and spraying and maintenance processes of local varieties determined from the villages of Tire district of Izmir and Akhisar district of Manisa were recorded. Plant height, fertile tiller number, spike length, peduncle length, number of grains per spike, number of spikelets per spike, grain weight per spike, plant height, 1000 grain weight, grain yield, number of spikes per square meter were determined. In addition, the grain quality characteristics and some amino acid values of the obtained grains of the varieties were determined. As a result of the study, it was determined that Karakılçık and Akbaşak local varieties grown in Akhisar district had higher values than other varieties in terms of spikelet number, grain number in spike and grain weight in spike characteristics. It was determined that Karakılçık variety taken from Tire district and Cumhuriyet 75 variety gave similar and higher values in terms of wet gluten ratio, protein ratio and sedimentation value. The local varieties used can be evaluated in breeding studies by considering their superior characteristics and ploidy levels.