Non alkolik yağlı karaciğer hastalığı tanısında karaciğer dalak atenuasyon oranı ileTyG, FIB-4 ve APRI indekslerinin karşılaştırılması
Comparison of liver spleen attenuation ratio with TyG), FIB-4 and APRI indexes in the diagnosis of non alcoholic fatty liver disease
Yazar: YUNUS EMRE DELİKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM ; DR. İSMAİL GÖKHAN KALAYCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Non alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) tanısında birinci basamakta da kullanılabilecek non invaziv bir yöntem olan üst batın tomografideki karaciğer/dalak atenuasyon oranı ile TyG, FIB-4 ve APRI indeksleri arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. 
            Gereç ve Yöntem: İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'ne 22.09.2022 – 22.09.2023 tarihleri arasında başvuran hastalar retrospektif ve kesitsel olarak değerlendirilerek; üst batın bilgisayarlı tomografisi (BT) olan ve tomografi tarihinin en geç 1 ay öncesi veya sonrasında açlık kan şekeri, trigliserid, hemogram, AST ve ALT bakılmış olan hastalar incelenmiştir. 
Üst batın BT'de karaciğer sağ lob posteriordan ve aynı kesitte dalaktan atenuasyon ölçümleri Hounsfield unit (HU) birimiyle yapılarak karaciğer/dalak oranı (HUL/S) kaydedilmiştir. HUL/S≤1 olanlar NAYKH ve vaka grubu, HUL/S>1 olanlar NAYKH olmayan ve kontrol grubu olarak kabul edilmiştir. Tüm çalışma grubunun  laboratuar değerleriyle trigliserid glikoz indeks (TyG), fibrozis indeksi (FIB-4) ve AST trombosit oran indeksi (APRI) kaydedilerek sosyodemografik verilerle birlikte gruplar arasında karşılaştırılmıştır.
Analizlerde SPSS 28.0 programı kullanılmıştır. P<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
           	Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 288 hastanın %62.5'i (n=180) kadın olup genel yaş ortalaması 53±15 idi. Diyabet dahil ek hastalığı olanların oranı %70.4 (n=203) idi. HUL/S ölçümüne göre karaciğer yağlanması olanlar vaka, olmayanlar kontrol grubu olarak ikiye ayrıldığında yaş, cinsiyet ve ek hastalıklar açısından benzerdi (p>0.05).  Vaka grubu %56.3 (n=162) hasta olup %58.6'sı (n=95) kadın idi.
Vaka grubunda biyokimyasal parametreler açısından, TG, AST, ALT değeri indeksler açısından ise TyG, AIP, APRI  değeri kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). 
       	Vaka ve kontrol grubu cinsiyete göre ayrıldığında kadın hastalarda vaka grubunda TG, AST, ALT, TyG, AIP, APRI değeri kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). 
            Sonuç: Çalışmamızda incelediğimiz indekslerden FIB-4 ile non alkolik yağlı karaciğer arasında bir ilişki görülmemiş fakat TyG ve APRI indeksleri karaciğer yağlanması olan hastalarda anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. Daha geniş çaplı çalışmalarla desteklenmesi gerekmekle birlikte bu sonuç, herhangi bir görüntüleme yapılmamış hastalarda bu indekslerin non alkolik yağlı karaciğer hastalığını sadece laboratuar değerleri ile öngörmede faydalı olabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: NAYKH, HUL/S, TyG, FIB-4, APRI, atenuasyon

Abstract:
Aim: It has been investigated whether there is a correlation between the liver/spleen attenuation ratio in upper abdominal tomography, which is a non-invasive method that can also be used in primary care and TyG, FIB-4 and APRI indices in the diagnosis of NAFLD.              
Materials and Methods: Patients presented to the Gastroenterology Outpatient Clinic of Istanbul Training and Research Hospital between 22.09.2022-22.09.2023 were analyzed retrospectively and cross-sectionally. Patients who had upper abdominal computed tomography (CT) and had fasting blood glucose, triglycerides, hemograms, AST and ALT performed at least 1 month before or after the date of CT scan were evaluated. 
On upper abdominal CT, attenuation measurements of the liver from the right lobe posterior and spleen from the same slice were made with Hounsfield units (HU) and liver/spleen ratio (HUL/S) was recorded. Those with HUL/S≤1 were considered as NAFLD and case group and those with HUL/S>1 were considered as non-NAFLD and control group. Laboratory values of triglyceride glucose index (TyG), fibrosis index (FIB-4) and AST platelet ratio index (APRI) were recorded and compared between the groups along with sociodemographic data. 
SPSS 28.0 program was used in the analysis. P<0.05 was considered statistically significant.
            Results: Of the 288 patients included in the study, 62.5% (n=180) were female and the mean age was 53±15 years. The proportion of patients with comorbidities including diabetes was 70.4% (n=203). When those with fatty liver disease according to HUL/S measurement were divided into case group and control group, they were similar in terms of age, gender and comorbidities (p>0.05).  The case group consisted of 56.3% (n=162) patients and 58.6% (n=95) were female.

            In the case group, TG, AST, ALT values in terms of biochemical parameters and TyG, AIP, APRI values in terms of indices were significantly higher than the control group (p<0.05). 
            When the case and control groups were separated according to gender; TG, AST, ALT, TyG, AIP, APRI, HUS values were significantly higher in the case group than in the control group in female patients (p<0.05).
            Conclusion: In our study, FIB-4 was not associated with nonalcoholic fatty liver disease, but TyG and APRI indices were significantly higher in patients with fatty liver disease. Although it needs to be supported by larger studies, this result suggests that these indices may be useful in predicting nonalcoholic fatty liver disease with only laboratory values in patients without any imaging.
             Keywords: NAYKH, HUL/S, TyG, FIB-4, APRI, attenuation