Müzik ve aromaterapi eşliğinde yapılan uyku ve dokunmanın fibromiyalji hastalarında fibromiyaljinin etki düzeyi ile yorgunluk ve uyku kalitesine etkisi
The effects of sleep and touch accompanied by music and aromatherapy on the impact level of fibromyalgia fatigue and sleep quality in fibromyalgia patients
Yazar: BİRSEL CANAN DEMİRBAĞ
Danışman: PROF. DR. BEHİCE ERCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromataz = Aromatase ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Masaj = Massage ; Müzik = Music ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışma, müzik ve aroma eşliğinde yapılan uyku ve dokunmanın fibromiyalji hastalarında fibromiyaljinin etki düzeyi ile yorgunluk ve uyku kalitesine etkisini belirlemek amacıyla kontrol gruplu öntest-sontest deneme modeli olarak yapılmıştır.Araştırmanın evrenini, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Polikliniğine başvuran ve en az 6 aydır fibromiyalji tanısı almış kadın hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi yapılan güç analizine gore 0.5 etki büyüklüğünde ve 0.05 alfa düzeyi ile belirlenen %95 güven aralığında 162 kadın hastadan oluşmuştur. Örneklem 2 girişim, bir kontrol grubundan oluştuğu için her bir grup 54 hastadan oluşturulmuştur. Çalışmayı kabul eden kadın hastalar arasından randomizasyonla, Pazartesi gelenler Uyku+Müzik+Aroma girişim grubuna, Çarşamba gelenler Dokunma+Müzik+Aroma girişim grubuna, Cuma günü gelenler ise Kontrol grubuna alınmıştır. Grup sayılarına ulaşılıncaya kadar hastalar araştırmaya alınmaya devam edilmiştir.Çalışma Eylül 2009-Mart 2011 tarihleri arasında yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Fibromiyalji ile İlgili Semptom Sorgulama Formu, Yorgunluk Şiddet Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi ve Fibromiyalji Etki Düzeyi ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde t testi, eşleştirilmiş t testi, Varyans Analizi (ANOVA)-Post-Hoc çoklu karşılaştırma testi ve yüzdelik dağılımlar kullanılmıştır.Ön-test uygulamasından sonra deney gruplarına müzik ve aroma eşliğinde dokunma ve uyku müdahalesi haftada iki kez 1,5 ay süreyle yapıldı. Girişim grubu hastalarında fibromiyalji semptom sorgulaması son-test semptom bulguların da istatistiksel olarak önemli fark olması (p<0.05) girişimin hastaların semptomlarını azaltmada etkili olduğunu göstermektedir.Yorgunluk Şiddeti Ölçeğinin girişim gruplarında son-test puan ortalamalarında önemli düşüşün olması (p<0.05) müdahale sonrası hastaların yorgunluklarının azaldığını ifade etmektedir.Fibromiyalji Etki Düzeyi Ölçeği ölçeği puan ortalaması her iki girişim grubunda son-testte önemli düşüşü (p<0.05) hastaların hastalık durumlarının, hastalığın gidişinin olumlu yönde değiştiğini göstermektedir.Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi son-test toplam puanlarının ortalamalarında her iki girişim grubunda da önemli farklılık (p<0.05) olması uyku kalitesi ve uyku bozukluğunda iyileşme olduğunu ispatlamaktadır.Sonuç olarak, girişimlerin Fibromiyalji hastalarında yorgunluğun azalmasında, hastalığın gidişini etkilemede ve uyku kalitesini artırmada etkili olduğu tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Aroma, dokunma, fibromiyalji, müzik, uyku bozukluğu, yorgunluk

Abstract:
The aim of this study was to determine the effects of sleep and touch accompanied by music and aromatherapy on the impact level of fibromyalgia, fatigue and sleep quality in fibromyalgia patients.The sample of the study consisted of 162 female patients who admitted to the Physical Medicine and Rehabilitation Polyclinic, Medical Faculty, Karadeniz Technical University and who had been diagnosed with fibromyalgia for at least 6 months.Of the female patients, those who admitted to the hospital on Monday were assigned to the intervention group of Sleep+Music+Aroma (N=54); those who admitted on Wednesday to the intervention group of Touch+Music+Aroma (N=54); and those who admitted on Friday to the control group (N=54). Patients were assigned to the groups randomly.This study made between September 2009- March 2011. A Personal Information Form, a Fibromyalgia Symptom Search Form, a Fatigue Severity Scale, a Pittsburgh Sleep Quality Index, and a Fibromyalgia Impact Questionnaire Scale were employed in data collection.The study employed a pre-test post-test control group model. After the applications of pre-test to the intervention groups, touch and sleep interventions accompanied by music and aroma were made to the intervention groups twice a week for 1,5 months.The study has a 95% confidence interval with 0.5 level of significance and 0.05 alpha level. T-test, paired sample t-test, analysis of variance (ANOVA) post-hoc multiple comparison test, and percentage distributions were used in the analysis of the data.The study found that such an intervention is effective in decreasing the symptoms in the patients; that it is effective in decreasing the fatigue of the patients; that it improves the conditions of the patients and course of the disease; and that it improves the sleep quality and sleep disorders of the patientsKey Words: Aroma, touch, fibromyalgia, music, sleep disorder, fatigue