Dekorunda epsilon-hematit fazı içeren jian seramiklerinin replika üretimi ve karakterizasyonu
The production of replica and characterization of jian ceramics decorated with the phase of epsilon-hematite
Yazar: SİNEM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SUAT YILMAZ ; DOÇ. DR. GÜLSU ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Jian grubu, Çin' de M.S. 7.yy' dan itibaren proto-porselen tekniği ile üretilmiş, parlak siyah sırlı, sanatsal ve teknik açıdan özel bir dekora sahip seramikleri içermektedir. Dekorlarında kahverengi renkte Tavşan Kürkü (Hare's Fur) veya gümüşi renkte Yağ Damlası (Oil Spot) olarak adlandırılan motifler bulunmaktadır. Motiflerin teknolojik açıdan özel olmasının nedeni, yapısında Ɛ-hematit fazının bulunmasıdır. Bu tez çalışmasında, 10.-14. yy arasında üretilmiş olduğu kabul edilen Jian seramiği dört adet örnek farklı cihazlar (stereo mikroskop, XRD, WD-XRF, pXRF, Raman mikroskobu, SEM, LA ICP-MS) ile karakterize edilmiş, morfolojik, kimyasal bileşim ve moleküler özellikleri tespit edilmiştir. Kimyasal bileşimi elde edilen Jian seramiği örneklerinden biri ve literatürde yer alan belli reçeteler referans alınarak yağ damlası ve tavşan kürkü motiflerine sahip olması hedeflenen replika üretimleri gerçekleştirilmiştir. Seger formülleri oluşturulmuş ve akabinde bisküvi plakaları hazırlanarak üzerlerine sır karışımları farklı yöntemlerle (daldırma, ince ve kalın sürme) sürülmüş, farklı sıcaklıklarda (1200-1300°C) pişirilmiştir. Raman spektroskopi yöntemiyle oluşan dekorlardaki fazlar tespit edilmiş, elde edilen örneklerin kimyasal bileşimleri de XRF yöntemiyle bulunmuştur. Çalışmalar sonucunda, sır karışımına katılan sentetik kemik külünün, fırın sıcaklığı ve fırın atmosferinin (hem oksitleyici, hem redükleyici ortam) motifleri oluşturmada etkili oldukları anlaşılmıştır.

Abstract:
Jianware is a type of pottery that consists of ceramics, which were produced with stoneware technique, glossy dark-coloured glazed and decorated with specific artistic and technical methods in China, beginning from the 7th century. The most well-known samples of the style are named brown coloured "Hare's Fur" and silver spotted "Oil Spot", according to their motifs. The reason why the motifs are technically specific is the existence of epsilon-hematite phase in their structure. In this study, four samples of Jianware, which were produced between the 10th and 14th centuries, were characterized by different devices (i.e. stereo microscope, XRD, WD-XRF, pXRF, Raman microscope, SEM, LA ICP-MS) and their morphological and chemical composition, and molecular properties were determined. Based on the analysis on original samples and the recipes in the literature, the replicas that aimed to have Oil Drop and Hare's Fur motifs have been produced. The Seger recipes of the Jianware samples were prepared; then glaze mixtures were spread on the biscuit plates prepared for the study with different methods (i.e. dipping, thin and thick rubbing); and finally, they were fired at differing temperatures (1200 o–1300o C). The phases that were formed in the motifs were determined by the Raman spectroscopy method, and the chemical compositions of the samples were investigated by the XRF method. In the result of this study, it was understood that the synthetic bone ash added to the glaze mixture, the furnace temperature, and the furnace atmosphere (both oxidizing and reducing atmospheres) are effective in formation of the pattern.