Aile sağlığı merkezlerine kayıtlı COVID-19 geçiren 40-80 yaş arası hastalarda post travmatik stres bozukluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of post traumatic stress disorder in patients aged 40-80 years old with COVID-19 registered with family health centers
Yazar: TUĞBA ELAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ÖZCAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Ruh sağlığı = Mental health ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Amaç: COVID-19 hastaların pandemi döneminde post travmatik stres bozukluğu düzeylerinin uluslararası geçerlilikteki Olayların Etkisi Ölçeği ile araştırılması, bu durumun sosyodemografik ve diğer çevresel faktörlerle ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Manisa Merkez Yunusemre ve Şehzadeler ilçesinde bulunan toplam 5 farklı Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı, çalışmanın başlangıç tarihinden itibaren son 3 ay içerisinde COVID-19 geçiren 40-80 yaş arası 200 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma verileri 16.12.2021-16.03.2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak literatür incelenerek hazırlanmış 20 soruluk bir anket ve Olayların Etkisi Ölçeği kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların % 61'i kadın, %39'u erkek olup yaş ortalamaları 48,10 ± 9,41'dir (min:40, maks:80). Katılımcıların ortalama Olayların Etkisi Ölçeği puanı 21,82  ± 12,18 olup kadınlarda, bekarlarda, yalnız yaşayanlarda ve COVID-19 sonrası semptom devamı olan bireylerde anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Olayların Etkisi Ölçeği (OEÖ)'nin PTSB için tanı koydurucu kesim değeri 30 alındığında, çalışmaya katılan bireylerin %13'ünde PTSB riski açısından risk vardır. %87'sinde ise risk yoktur.
Sonuç: Katılımcıların COVID-19 sonrası post travmatik stres bozukluğu risk düzeyi, salgının ilk zamanlarına göre düşük saptanmıştır. Bu düşüklüğün sebebi hastalığın toplumda daha iyi tanınır hale gelmesi, aşı uygulamalarının yaygınlaşması, karantina gibi kısıtlayıcı önlemlerin gevşetilmesidir. Mental sağlamlığı düşük, stresle işlevsel olmayan baş etme tarzını kullanan ve koronavirüs salgını ve sosyal izolasyona yönelik olumsuz algı ve tutumlara sahip bireyler koronavirüs salgınına karşı daha korunmasızdır. Bu kişilerin mental sağlıklarını korumak için toplum bazında ruhsal etkilere farkındalık oluşturma amaçlı eğitimlere ve zamanında psikolojik müdahaleye ihtiyaçları vardır. Bu yüzden pandemi döneminde birinci basamak hekimleri tarafından COVID-19 hastalarının psikolojik durumları kısaca sorgulanarak bilgi alınmalı ve kişilerin ruh sağlıklarını iyileştirmeye yönelik yaklaşımlarda bulunulmalıdır. Bu yöndeki faaliyetler,  gelecekteki olası salgınlarla mücadele açısından da önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler : COVID-19 Hastalığı, Post Travmatik Stres Bozukluğu, Mental Sağlık

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the Post Traumatic Stress
Disorder levels of COVID-19 patients during the pandemic period with the internationally valid İmpact of Events Scale (IES) determine the relationship of this situation with sociodemographic and other environmental factors.

Materials and Methods: Our research is a cross-sectional descriptive study. Two hundred individuals between the ages of 40-and 80 registered to five different Family Health Centers in Manisa Merkez, Yunusemre ve Şehzadeler districts, who had COVID-19 in the last three months from the start of the study, were included in the research. The research data were collected between 16.12.2021 and 16.03.2022. A 20-question survey prepared by examining the literature and the İmpact of Events Scale were used as data collection tools. 
Results: % 61 of the participants included in the study are female, and %39 are male, with a mean age of 48,10 ± 9,41 (min:40, max:80). The participants' mean Impact of Events Scale score was 21.82 +12.18. It was found to be significantly higher in women, singles, people living alone, and individuals with a continuation of symptoms after COVID-19 (p<0.05). When the diagnostic cut-off value for PTSD for the Impact of Events Scale is taken as 30, 13% of the individuals participating in the study have a risk for PTSD. In 87%, there is no risk.
Conclusion: The post-traumatic stress disorder risk level of the participants after COVID-19 was lower than in the early times of the epidemic. This low rate is the better recognition of the disease in society, the widespread use of vaccines, and the relaxation of restrictive measures such as quarantine.
Individuals with low mental resilience, dysfunctional coping styles with stress, negative perceptions and attitudes towards the coronavirus epidemic, and social isolation are more vulnerable to the coronavirus epidemic. To protect their mental health, these people need training and timely psychological intervention to raise awareness of mental effects on a community basis. Therefore, during the pandemic period, primary care physicians should briefly question the psychological status of COVID-19 patients and obtain information. Approaches should be taken to improve the mental health of people.  Activities in this direction are also crucial in combating possible future epidemics.

Key Words: COVID-19 Disease, Post Traumatic Stress Disorder, Mental Health