İran'ın Zencan ili Gerveh ve Socas tarihi yapıları özelinde, bilimsel ve geleneksel koruma yaklaşımlarının karşılaştırılmaları üzerine bir deneme
A dissertation on scientific and traditional approaches of restoration projects of Gerve and Socas historic buildings in the region of Zencan/Iran
Yazar: HOOMAN SOBOUTI
Danışman: PROF. DR. CAN MEHMET HERSEK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tezin amacı İran'da uygulanmakta olan ?Geleneksel Restorasyon Yaklaşımı? ile Türkiye'de uygulanmakta olan ?Bilimsel Restorasyon Yaklaşımı'nın? karşılaştırılarak iki ülkenin restorasyon uygulamaları arasındaki farklılıkların saptanması ile geliştirilecek öneriler çerçevesinde bilgi ve eleman değişimine yönelik bir temel kaynak oluşturulmasıdır. Bu amaçla Zencan'da yer alan Selçuklu Dönemi'ne ait iki mescit yapısı restorasyon kararları açısından karşılaştırılmak üzere seçilmiştir.Burada takdim edilen tez çalışması 6 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk giriş bölümünde tezin kuramsal yaklaşımı, çalışmanın amacı, hipotezi, yöntemi ve beklenen sonucu yer almaktadır. Tezin ikinci bölümünde Zencan İli'nin Genel Özellikleri konu edilmiştir. Tezin üçüncü bölümü Gerveh Cuma Mescidi'nin Türkiye'de uygulanmakta olan ?Bilimsel Restorasyon Yaklaşımı? kuralarına uygun olarak ayrıntılı bir şekilde incelenerek projelendirilmesine dair anlatımları kapsamaktadır. Tezin dördüncü bölümü İran'da uygulanmakta olan ?Geleneksel Restorasyon Yaklaşımı? kuralları ile restorasyonu tamamlanmış bulunan Socas Cuma Mescidi'nin tanıtımı, restorasyon kararları ve uygulamalarının incelenmesi ile ilgilidir.Tezin beşinci bölümü inceleme konusu olan iki yapıdan Gerveh Cuma Mescidi'nin restorasyon önerileri ile Socas Cuma Mescidi'nin restorasyon müdahalelerinin tablolar yardımı ile karşılaştırılmasını kapsamaktadır. Tezin altıncı ve son bölümünde Bilimsel Restorasyon Yaklaşımı'nın Geleneksel Restorasyon Yaklaşımı'na olan üstünlükleri maddeler halinde verilerek tez temenniler ile sonlandırılmıştır.

Abstract:
The aim of this thesis is, to compare Iran?s ?Traditional Restoration Approach? with Turkey?s ?Scientific Restoration Approach?, in order to determine the differences in restoration practices between two countries and building up a basic source to enhance suggestions on exchanging information and skill men. In this respect, two of Seljukid mosques in Zencan were chosen to compare for their restoration decisions.This thesis includes six chapters. In the introduction; literature review, the aim of the thesis, hypothesis, method and expected results are mentioned. Second chapter, the general characteristics of Zencan region; third chapter consists of detailed investigation on designing and application of Gerveh Friday mosque in the sense of practicing on ?Scientific Restoration Approach? in Turkey. The fourth chapter, it is about ?Traditional Restoration Approach? in Iran and the introduction of restorated Socas Friday Mosque, its restoration decisions and practices.In the fifth chapter, the comparison is made between Gerveh Friday Mosque and Socas Friday Mosque restoration suggestions ans presented on tables. In the sixth and final chapter the advantages of ?Scientific Restoration Approach? over ?Traditional Restoration Approach? is presented as issues, and thesis is ended with suggestions.