Lise öğrencilerinin dijital okuryazarlık, dijital bağımlılık ve dijital iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki
The Relationship between high school students' digital literacy, digital addiction and digital well-being levels
Yazar: ALİ SAMED BULUT
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL USTA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı; lise öğrencilerinin dijital okuryazarlık, dijital bağımlılık ve dijital iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Konya ilinde farklı lise kademlerinde öğrenim gören toplam 472 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubunda yer alan katılımcıların elde edilmesinde kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Dijital Okuryazarlık Ölçeği, Dijital Bağımlılık Ölçeği ve Dijital İyi Oluş Hali Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin analizi için bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Yapılan tüm analizler, ölçeklerden elde edilen ortalama puanlar üzerinden hesaplanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; lise öğrencilerinin dijital okuryazarlık ve dijital bağımlılık düzeyleri orta düzeyde bulunurken, dijital iyi oluş düzeyleri yüksek düzeyde bulunmuştur. Lise öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri; cinsiyet ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterirken, günlük internet kullanım süresi, ebeveyn eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ile dijital iyi oluş düzeyleri, günlük internet kullanım süresine göre anlamlı farklılık gösterirken, cinsiyet, sınıf, ebeveyn eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Araştırmada dijital okuryazarlık ile dijital iyi oluş arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki bulunurken, dijital okuryazarlık ile dijital bağımlılık ve dijital iyi oluş ile dijital bağımlılık değişkenleri arasındaki ilişki anlamlı değildir. Ayrıca yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda; dijital okuryazarlık ve dijital bağımlılığın, dijital iyi oluşu yordadığı bulunmuştur. Modeldeki değişkenlerin birlikte dijital iyi oluşa ait varyansın %24,2'sini açıklamaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between high school students' levels of digital literacy, digital addiction and digital well-being. The research adopts a relational survey model. The study group consists of a total of 472 students attending various high school grades in Konya during the 2023-2024 academic year. Convenience sampling method was used to select the participants. The data collection instruments included a Personal Information Form, Digital Literacy Scale, Digital Addiction Scale and Digital Well-Being Scale. Data analysis involved independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis and multiple linear regression analysis. All analyses were conducted based on the mean scores obtained from the scales. The findings revealed that high school students' levels of digital literacy and digital addiction were moderate, while their levels of digital well-being were high. The levels of digital literacy among high school students showed significant differences based on gender and grade level but did not differ significantly according to daily internet usage time and parental education level. The levels of digital addiction and digital well-being varied significantly with daily internet usage time, whereas no significant differences were found based on gender, grade, and parental education level. A positive moderate relationship was found between digital literacy and digital well-being, while the relationships between digital literacy and digital addiction and between digital well-being and digital addiction, were not significant. Furthermore, the multiple regression analysis indicated that digital literacy and digital addiction predicted digital well-being. The variables in the model together explained %24.2 of the variance in digital well-being.