İbrahim Erkal'ın müzikal kimliğinde ve bestelerinde etkin olan sosyo-kültürel bağlam
Socio-cultural context effective in İbrahim Erkal's musical identity and compositions
Yazar: HAKAN KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI GERÇEK
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Türk Müziği Çalışmaları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: İnsanoğlu yaradılışı gereği yaşam şartlarının kolaylıklarından istifade etmek ve merak duygusunu gidermek adına çeşitli yöneliş ve arayışlara yönelmiştir. Bu yönelişi neticesinde farklı coğrafyalar ve toplumlarla karşılaşan insanoğlu kültürlenme sürecini de yaşamıştır. Bu sürecin oluşumundaki en önemli faktörlerden birisi de hiç şüphesiz sanatçılardır. Bağlı olduğu toplumun bir bakıma izdüşümü olan sanatçı, topluma ve toplumun tercihlerine olan yönelişi ile kabul gören kişidir. İbrahim Erkal da yaşadığı coğrafya olan Erzurum'a dair unsurları çok iyi kullanarak sadece yaşadığı yörede değil tüm ülkede kendisine ciddi bir kabul oluşturmuştur. Sadece ses sanatkârı olmayan İbrahim Erkal; bestekârlık, şair, yazar ve saz sanatkârlığı gibi birçok meziyeti de bünyesinde barındırmaktadır. Bu tez çalışmasında İbrahim Erkal'ın Müzikal Kimliğinde ve Bestelerinde Etkin Olan Sosyo-Kültürel Bağlam ele alınarak hayatı, eserleri ve toplumun değerlerini eserlerindeki müzikal motiflere uygulamasına dair inceleme amaçlanmıştır. 
 
Yöntem: Bu çalışmada literatür, kaynak taraması, saha çalışması, sohbet, röportaj, repertuvar tespiti ile betimsel araştırma yaklaşımı yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma İbrahim Erkal'ın 8 Eseri ile sınırlandırılmıştır. Çalışma kapsamında İbrahim Erkal'ın hayatının çeşitli safhaları bölümlendirilerek "Ben bu şöhreti sevmedim" şiir kitabı, hayatının anlatıldığı "Ömrüm" isimli belgeseli, kendisi ve yakınları ile gerçekleştirilen röportaj ve program kayıtları ile 15 adet albümü incelenmiştir. 

Bulgular: Çalışma kapsamında incelenen İbrahim Erkal'ın Müzikal Kimliğinde ve bestelerinde etkin olan sosyo-kültürel bağlamın sanatçının dinleyici kitlesinin arz ve talebi doğrultusunda gerçekleştirdiği, eserlerinde toplumun ve gündemin gerçeklerini sanatçı kimliğiyle bütünleştirerek yansıttığı tespit edilmiştir. Ortaya koyduğu eserlerin sanatının olgunlaşmasında ciddi etkisinin olduğu, yaşadığı yörenin âşıklık geleneğine dair değerlerden etkilendiği, yaşadığı toplumun sorunlarını dile getirerek çözüm ortamı oluşturmaya çalıştığı görülmüştür. 
 
Sonuç: İbrahim Erkal müzikal kimliğinde ve bestelerinde etkin olan Sosyo-Kültürel Bağlam kapsamında yetiştiği Narman ilçesi ve başta Âşık Sümmani olmak üzere âşıklık geleneğinden ciddi manada etkilenmiştir. Halk Müziği ile aile bireylerinin müzikal yetilerinin kendisinin üzerinde oluşturduğu etki ile doğduğu toprakların müzikal kazanım ve motiflerinden yıllar geçse de kopamamıştır. Tüm bu argümanlar ile içselleştirdiği memleketi Erzurum'u dışarıda yaşayarak kendisini ait hissettiği misyonu yüklenmiş ve ortaya koyduğu eserlerle yaşadığı mutluluğu, acıyı, hüznü, kederi eserlerindeki söz ve melodik yapıya yansıtmıştır. Erkal, çalışmalarında bulunduğu dönem ve müzik dünyasında katedilen süreçleri arz-talep dengesi dahilinde takip ederek, kendisini popüler kültürün yok etmesine izin vermemiştir. Dinleyicisinin kulağındaki söz-ezgi ve sound değişikliklerini de takip ederek kendisini müzik piyasasında ayakta tutmayı başarmıştır.

Abstract:
Purpose: By nature, human beings have turned to various orientations and searches to benefit from the convenience of living conditions and satisfy their curiosity. As a result of this orientation, human beings encountered different geographies and societies and experienced the process of acculturation. One of the most important factors in this process is undoubtedly artists. The artist, who is in a way a projection of the society to which he is affiliated, is a person who is accepted with his orientation towards society and its preferences. İbrahim Erkal has created a serious acceptance for himself not only in the region where he lives but also in the whole country, by using the elements of Erzurum, the geography in which he lives, very well. İbrahim Erkal, who is not only a vocal artist but also has many qualities such as being a composer, poet, writer, and instrumentalist. This study aims to examine the sociocultural context in İbrahim Erkal's musical identity and his compositions and his application of his life, works, and society's values to the musical motifs in his works. 

Method: In this study, literature, source scanning, fieldwork, conversation, interview, repertoire determination, and descriptive research approach methods were used. The study is limited to 8 Works of İbrahim Erkal. Within the scope of the study, various stages of İbrahim Erkal's life were divided into sections his poetry book "I did not like this fame", the documentary called "Ömrüm" about his life, interviews and program recordings with him and his relatives, and 15 albums were examined. 

Findings: It has been determined that the sociocultural context that is effective in İbrahim Erkal's Musical Identity and compositions, which were examined within the scope of the study, was realized in line with the supply and demand of the artist's audience, and reflected the realities of society and the agenda in his works by integrating them with his artist identity. It has been seen that the works he produced had a serious impact on the maturation of his art, that he was influenced by the values of the minstrelsy tradition of the region he lived in, and that he tried to create a solution environment by expressing the problems of the society he lived in. 
 
Conclusion: İbrahim Erkal was seriously influenced by the Narman district where he grew up and the minstrel tradition, especially Âşık Sümmani, within the scope of the Socio-Cultural Context that is effective in his musical identity and compositions. Even though years have passed, he has not been able to break away from the musical achievements and motifs of the land where he was born, due to the influence of Folk Music and the musical talents of his family members on him. With all these arguments, he took on the mission he felt he belonged to by living outside his hometown Erzurum, which he internalized and reflected the happiness, pain, sadness, and grief he experienced in the lyrics and melodic structure of his works. Erkal did not allow himself to be destroyed by popular culture by following the period in which he worked and the processes in the music world within the balance of supply and demand. It has managed to keep itself afloat in the music market by following the changes in lyrics, melodies, and sounds in the ears of its listeners.