Kastamonu kentsel sit alanı sokak mobilyaları için bir tasarım rehberi önerisi
A desing guide proposal for Kastamonu urban site street furnitures
Yazar: HAVVANUR AYAL
Danışman: DOÇ. DR. NUR BELKAYALI
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kent kimliği barındırdığı canlı ve cansız bütün unsurların tarihi ve kültürel gelişimi, coğrafi konumu, barındırdığı elemanların karakteri gibi doğal ve beşeri faktörlerden etkilenmiştir. Geçmişten günümüze gerçekleşen kitlesel göç ve nüfus artışı sonucu oluşan hızlı kentleşme, teknolojik gelişmeler, toplum yapısındaki değişimler, mimarideki ve sokak mobilyalarındaki tekdüzelik gibi etmenler kent kimliğinin yapısını bozmuş ve sürekliliğini tehdit eder hale gelmiştir. Kastamonu birçok medeniyete ve tarihi olaya ev sahipliği yapmış, hali hazırda çok sayıda tarihi ticari alana ve geleneksel konuta sahiptir. Kent barındırdığı değerlerle tarihi kimliğe sahip olmasına rağmen Kastamonu kent dokusunun ön plana çıkamadığı tespit edilmiştir. Bu duruma tarihi dokuya uygun planlama ve tasarım yaklaşımlarında eksiklikler olması, gerekli müdahalelerin yapılmasında geç kalınmasına bağlı olarak bozulmalar yaşanması, yapılan sağlıklaştırma çalışmalarının tek yönlü olması, kent kimliği ile uyumlu sokak mobilyalarının eksikliği gibi faktörlerin sebep olduğu belirlenmiştir. Bundan dolayı Kastamonu Kentsel Sit Alanı'nda konumlandırılan sokak mobilyalarına yönelik tasarım rehberi önerisine ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmanın amacı; sokak mobilyalarına yönelik tasarım rehberi oluşturarak Kastamonu kent kimliğini korumak, sürdürülebilirliği sağlarken mekânsal kaliteyi ve yaşam kalitesini arttırmak, kullanıcılar arasında eşitlik sağlamaktır. Çalışma kapsamında tarihi kimliği ile ön plana çıkan kentlerdeki sokak mobilyaları incelenmiştir. Kentsel sit alanında bulunan sokaklarda analizler yapılmıştır. Mevcut sokak mobilyaları irdelenmiş ve kullanıcı görüşleri dikkate alınmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda incelenen sokakların birçoğunda sokak mobilyalarının sayıca yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Mevcuttaki sokak mobilyalarının tarihi doku ile uyumlu olmadığı görülmüştür. Kentsel sit alanı kullanıcılarının sokak mobilyalarından memnun olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda Kastamonu Kentsel Sit Alanı sokak mobilyaları için tasarım rehberi oluşturulmuş ve bazı standartlar belirlenmiştir. Tasarım Rehberi önerisi doğrultusunda Belediye Caddesi ve İbni Neccar Sokak örnekleri ele alınıp görselleştirme yapılmıştır.

Abstract:
Urban identity has been influenced by natural and human factors such as the historical and cultural development of all living and non-living elements, geographical location, and the character of the elements it hosts. Factors such as rapid urbanization as a result of mass migration and population growth from past to present, technological developments, changes in social structure, uniformity in architecture and street furniture have disrupted the structure of urban identity and threatened its continuity. Kastamonu has hosted many civilizations and historical events and currently has many historical commercial areas and traditional residences. Although the city has a historical identity with the values it harbors, it has been determined that Kastamonu urban texture cannot come to the forefront. It has been determined that this situation is caused by factors such as the lack of planning and design approaches suitable for the historical texture, deterioration due to the delay in making the necessary interventions, the unidirectionality of the sanitization works, and the lack of street furniture compatible with the urban identity. Therefore, there is a need for a design guide proposal for street furniture located in Kastamonu Urban Protected Area. The aim of the study is to protect Kastamonu urban identity by creating a design guide for street furniture, to increase spatial quality and quality of life while ensuring sustainability, and to ensure equality among users. Within the scope of the study, street furniture in cities that stand out with their historical identity were analyzed. Analyzes were made on the streets located in the urban protected area. Existing street furniture was analyzed and user opinions were taken into consideration. As a result of the studies, it was determined that the number of street furniture is insufficient in most of the streets examined. It has been observed that the existing street furniture is not compatible with the historical texture. It was determined that the users of the urban protected area were not satisfied with the street furniture. As a result of the study, a design guide for street furniture in Kastamonu Urban Conservation Area was created and some standards were determined. In line with the Design Guide proposal, examples of Belediye Street and Ibni Neccar Street were taken and visualized.