Giyside sembolik anlamların incelenmesi
Examination of symbolic meanings in clothing
Yazar: ASUMAN YILMAZ FİLİZ
Danışman: PROF. DR. NURGÜL KILINÇ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Giysi tasarımı = Clothing design ; Giysiler = Clothes ; Moda = Fashion ; Sembolik anlatım = Symbolic expression ; Sembolik formlar = Symbolic forms ; Sembolik imaj = Symbolic image ; Tüketici algısı = Consumer perception

Özet:
Moda kitlelere yayılma sürecinde sembolik etkileşim ve çağrışımlar yolunu kullanır ve bireyin seçimlerine göre oluşan kimliklerini ifadelendiren bir kavram haline dönüşür. Bu sebeple giysiler için benliğin görsel olarak sembolleşmiş biçimleridir denilebilir. Giysiler benliğin ifadesini sağlar ve diğer kişilerin giysiler yolu ile ilgili kişi hakkında yargıda bulunmalarına olanak tanır.
Bu araştırmada; tüketicilerin sosyal statü göstergesi, dişil/eril, seçkin/saygın, zengin ve rahat/konforlu olarak algıladıkları giysilerin ve giysi özelliklerinin moda tüketici tipleri ve cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Tez araştırmasında; nitel ve nicel verilerin toplanıp, iki desenin birarada kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Örneklemi; 30-45 yaş aralığında 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere toplam 80 katılımcı oluşturmaktadır. Örneklem grubundaki moda tüketici tiplerini belirlemek amacıyla Goldsmith ve Hofacker (1991) tarafından geliştirilmiş Alana Özel Yenilikçilik Ölçeği (Domain-spasific Innovativeness Scale-DSI) kullanılmıştır. Katılımcılardan; her bir sembolik anlam için 2'şer adet olmak üzere toplam 800 adet görsel istenmiştir. Görseller; literatür araştırmaları doğrultusunda oluşturulan giysi ve özelliklerini belirlemeye yönelik "Görsel Analiz Formu" üzerinden değerlendirilerek; SPSS-25 programı ile parametrik olmayan testlerden ki-kare ve gruplar arasındaki oranları karşılaştırma yöntemleriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca katılımcılara yarı yapılandırılmış görüşme uygulanmış ve her bir sembolik anlam için katılımcıların seçtikleri görseller ve sözel ifadelerinin tutarlılık durumu tespit edilmiştir.
Tez araştırması sonucunda; her bir sembolik anlam için giysi özelliklerinin farklılaştığı görülmüştür. Moda tüketici tipleri ve cinsiyete göre en farklı seçimler kumaş türü, giysi vurgu unsuru ve renk türlerinde tespit edilmiştir. Katılımcıların görsel ve sözel ifadeleri karşılaştırıldığında ise en yüksek tutarlılığı ilk benimseyenler grubunun sağladığı belirlenmiştir. Çalışma, soyut olan tüketici algısını somut giysi özelliklerine dönüştürmek; tüketici algısı araştırmalarına örnek teşkil etmek; endüstriyel alanlara yönelik istek, talep ve algıları görseller üzerinden değerlendirip tespit etmek açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
Fashion uses symbolic interaction and connotations in the process of spreading to the masses and turns into a concept expressing the identities formed according to the individual's choices. For this reason, it can be said that they are visually symbolized forms of mentality for clothes. Clothes provide an expression of the self and allow other people to make judgments about the person concerned with the way of clothes.
In the thesis study; it is aimed to determine whether the clothes and clothing characteristics that consumers perceive as an indicator of social status, feminine/masculine, elite/respectable, rich and comfortable differ according to fashion consumer types and gender.
In thesis research; A mixed method was used, in which qualitative and quantitative data were collected and two designs were used together. The sample consists of a total of 80 participants, 40 women and 40 men, between the ages of 30-45. Domain-spacific Innovativeness Scale-DSI, developed by Goldsmith and Hofacker (1991), was used to determine the fashion consumer types (classified according to Rogers) in the sample group. A total of 800 visuals, 2 for each symbolic meaning, were requested from the participants. Images were evaluated through the "Visual Analysis Form" created in line with literature research. They were compared with the non-parametric tests, chi-square and comparing proportions between groups, using the SPSS-25 program. In addition, a semi-structured interview was applied to the participants and the consistency of the participants' visual perceptions and verbal expressions was determined.
As a result of the thesis research; It has been observed that the clothing characteristics differ for each symbolic meaning. The most significant difference was found in the clothing characteristics perceived as elite/respectable, and the least significant difference was seen as feminine/masculine. The most different choices according to fashion consumer types and gender were determined in fabric type, clothing accent element and color types. When the verbal expressions and visual perceptions of the participants were compared, it was determined that the first adopters group provided the highest consistency. The study is important in order to transform the intangible consumer perception into tangible clothing features, to set an example for consumer perception research, and to evaluate and determine the demands and perceptions of industrial areas through visuals.