Aksiyel spondiloartritli hastalarda nöropatik ağrı; hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum ve yaşam kalitesine etkisi
Effect of neuropathic pain on disease activity, functional status and quality of life in patients with Axial spondyloarthritis
Yazar: MERVE YERLİKAYA
Danışman: DOÇ. FATMA FİDAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit = Arthritis ; Ağrı = Pain ; Fonksiyonel özellikler = Functional properties ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Nöropatiler = Neuropathies ; Spondilit = Spondylitis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: AxSpA, kronik bel ağrısının en önemli etiyolojik faktörlerinden olup; omurga ve SİE'leri tutan, ilerleyici omurga kısıtlığına neden olan, inflamatuar tipte nosiseptif ağrı ile karakterize bir hastalıktır. NA ise sıklıkla hastalar tarafından yanıcı, batıcı, zonklayıcı karakterde tariflenen, karıncalanma ve uyuşma hissinin eşlik ettiği ağrı türüdür. Bu çalışmada axSpA hastalarındaki NA sıklığı ile NA varlığının, hastalık aktivite ölçeklerine, fonksiyonel duruma ve yaşam kalitesine etkisini incelemeyi amaçladık. 
Materyal ve Metod: Çalışmaya Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı polikliniğine başvuran ASAS SpA sınıflama kriterlerine göre axSpA tanısı alan 1865 yaş aralığında 100 hasta (K/E=57/43) ve 40 sağlıklı kontrol (K/E=20/20) alındı. AxSpA tanısı alan hastalar kendi içinde modifiye New York kriterlerini karşılayanlar AS, diğerleri ise nr-axSpA olarak gruplandırıldı. Ağrı ve yorgunluk düzeyi VAS ile, NA painDETECT ve DN4 skalaları ile, hastalık aktivitesi BASDAİ ve ASDAS-CRP ile, fonksiyonel kapasite BASFİ ile, spinal mobilite BASMİ ile, yaşam kalitesi ASQoL, HAQ ve NHP ile değerlendirildi.  
Bulgular: İki grup arasında demografik veriler açısından anlamlı farklılık yoktu. AxSpA grubunda PainDETECT skalasına göre %19 NA olası, DN4 skalasına göre ise %36 NA var olarak saptandı ve bu oranlar sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti. NHP ve HAQ açısından her iki grup arasında anlamlı derecede fark vardı. AxSpA grubunda painDETECT ve DN4 skorları; VASistirahat, VAShareket, VASyorgunluk, BASDAİ, ASDAS-CRP ve BASFİ, HAQ, ASQoL, sosyal izolasyon hariç tüm NHP alt bileşenleri ile pozitif korelasyon gösterdi. AS ve nr-axSpA arasında demografik, klinik, yaşam kalitesi ve NA açısından anlamlı fark saptanmadı.  
Sonuç: Sağlıklı insanlara göre AxSpA'lı hastalarda NA daha yüksek oranda görülmektedir. NA varlığı hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum, yaşam kalitesi ve yorgunluk düzeyleri ile ilişkilidir. Bu hastalardaki ağrı şikayetinin nöropatik komponentinin de olabileceği göz önünde bulundurularak planlanan tedavinin daha yararlı olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Introduction and Purpose: AxSpA is one of the most important etiologic factors of chronic low back pain, characterized by inflammatory type nociceptive pain involving the spine and sakroiliac joints, causing progressive spine restriction. Neuropathic pain (NP) is a type of pain that is often described by patients as being flammable, stinging, throbbing, accompanied by tingling and numbness. In this study, we aimed to investigate the effect of NP frequency and presence of NP on disease activity scales, functional status and quality of life in axSpA patients. 
Materials and Method: The study included 100 patients aged between 18-65 years (F/M=57/43) diagnosed as axSpA according to ASAS SpA classification criteria and 40 healthy controls (F/M=20/20) who were admitted to Ankara Yıldırım Beyazıt University Atatürk Training and Research Hospital Physical Medicine and Rehabilitation Department outpatient clinic. In the patient group diagnosed with AxSpA, those who met the modified New York criteria were grouped as AS and others as nr-axSpA. Pain and fatigue levels were evaluated by VAS, NP was assessed by painDETECT and DN4 scales, disease activity was assessed by BASDAI and ASDAS-CRP, functional capacity was assessed by BASFI, spinal mobility by BASMI, and quality of life was assessed by ASQoL, HAQ and NHP. 
Results: There was no significant difference between the two groups in terms of demographic data. In the AxSpA group, 19% were determined as possible NP according to the PainDETECT scale and 36% as NP according to the DN4 scale, and these rates were significantly higher than the healthy control group. There was a significant difference between the two groups in terms of NHP and HAQ. In the AxSpA group painDETECT and DN4 scores were positively correlated with VASresting, VASmovement, VASfatigue, BASDAI, ASDAS-CRP and BASFI, HAQ, ASQoL, all NHP subcomponents except social isolation. There was no significant difference between AS and nr-axSpA in terms of demographic, clinical, quality of life and NP. 
Conclusion: NP is higher in patients with AxSpA than in healthy people. The presence of NP is associated with disease activity scores, functional status, quality of life and fatigue levels. We think that the planned treatment would be more beneficial considering that the pain in patients may also have neuropathic component.