İlk kez ve tekrarlayan çift doz eritrosit aferezi donörlerinde hepsidin düzeyi, demir parametreleri ve oksidatif stres düzeylerinin karşılaştırılması
The comparison of hepcidin levels, iron parameters, and oxidative stress of first-time and recurrent double-unit erythrocytapheresis donors
Yazar: ABDULLAH TOKUÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE GÜÇHAN ALANOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Eritrositler = Erythrocytes ; Hepsidin = Hepcidin ; Kan bankaları = Blood banks ; Kan bileşenleri transfüzyonu = Blood component transfusion ; Kan bileşenlerini ayırma = Blood component removal ; Kan donörleri = Blood donors ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Kan bağışı demir eksikliği nedenlerinden biridir. Çift doz eritrosit aferezi yönteminin geleneksel tam kan bağışına göre birçok artısı olmasına rağmen donörler yüksek miktarlarda demir kaybedebilmektedir. Daha önce aferez yöntemiyle toplanan kan hücrelerinde oksidatif stresin arttığı gösterilmiştir. Çalışmamızın amacı donörü oluşabilecek yan etkilerden korumak için tekrarlayan kan bağışının demir parametrelerine etkisini saptamak ve bunun yanında işleme bağlı donörde oluşabilecek oksidatif stresi değerlendirmektir.
 Bu çalışmaya SDÜ tıp fakültesi hastanesi kan bankasına çift doz eritrosit aferezi donasyonu için başvuran 30 ilk kez ve 30 tekrarlayan çift doz eritrosit aferezi veren sağlıklı erkek donör alındı. Donörlerden işlem öncesinde, hepsidin, ferritin, CRP, total antioksidan kapasite (TAC), total oksidan seviye (TOS), serum demir ve demir bağlama kapasitesi için kan alındı. İşlem sonrasında yine TAC, TOS için kan alındı. Alınan kanlar yarım saat bekletildikten sonra Nüve NF1200R (Türkiye) markalı santrifüj cihazında 3000 rpmde 10 dakika santrifüj edildi. Elde edilen serumlar porsiyonlanarak çalışma zamanına kadar -80 derecede (Wise Cryo. Germany) muhafaza edildi.
Her iki grubun yaş ortalaması benzerdi. Serum demiri, Demir bağlama kapasitesi, transferrin saturasyonu ve hepsidin değerleri her iki grupta benzerdi. Her iki grupta ferritin düzeyi normal aralıkta olmakla birlikte tekrarlı grupta daha düşüktü. Her iki grupta da aferez işlemi öncesine göre işlem sonrasında TAC değerleri azalırken TOS ve OSİ değerlerinde ise artış saptandı. Fakat oksidatif stres düzeyleri açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu.
Sonuç olarak bu iki grup karşılaştırıldığında 6 aylık dönem ferritin düzeylerinin kan bağışı öncesindeki değerlere gelmesi için yeterli gözükmemektedir. Donörü korumak için demir replasmanı ve donörde oluşan oksidatif stresi önlemek için antioksidanlar kullanılabilir. Fakat hangi miktarda, ne kadar süre ile demir replasmanı ile ne aralıkta kan bağışı yapılabileceği ve antioksidan uygulamasının faydalı olup olamayacağına dair çok sayıda donörün katıldığı, geniş çaplı prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Although double-unit erythrocytapheresis has many advantages over traditional whole blood donation, donors may lose high amounts of iron. In some studies, it was reported that the oxidative stress increased in blood cells collected by apheresis method. The aim of this study is to determine the effects of recurrent blood donations on iron parameters and to evaluate the oxidative stress developing in donor due to the process; thus to protect donors from adverse effects of the process.
Thirty first-time and 30 recurrent erythrocyte apheresis donors (a total of 60 healthy male donors) applying to Süleyman Demirel University Faculty of Medicine, Blood Bank, participated in the study. Blood samples for analyses of serum hepcidin, ferritin, CRP, total antioxidant capacity (TAC), total oxidant level (TAL), serum iron and total iron binding capacity were obtained prior to the study. Samples for TAC and TAL were collected also after the apheresis. 
Mean ages of participants of the two groups were similar. The levels of serum iron, total iron binding capacity, transferrin saturation and hepcidin were similar between the groups. Although serum ferritin levels were within normal limits in both groups, they were found to be lower in recurrent apheresis group. TAC values decreased in both groups compared to pre-procedural levels while levels of TOS and oxidative stress index (OSI) increased. However, there were not statistically significant differences between groups in terms of oxidative stress levels.
As a consequence, when the two groups are compared, a period of 6 months does not seem to be an adequate time for serum ferritin levels to reach to pre-procedural levels. Iron replacement and antioxidants may be administered in order to protect donors. However, further prospective studies including greater number of donors are required in order to determine how frequently blood donation may be performed with which amount of iron replacement and to evaluate whether antioxidants would provide benefit.