Zayıflama amaçlı kullanılan tıbbi çaylar üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic researches on medicinal teas used for weight loss purposes
Yazar: SALİHA BÜŞRA SAZİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLA KIZILARSLAN HANÇER
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Ana Bilim Dalı / Farmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Bitkisel ilaçlar = Herbal medicine ; Bitkisel çaylar = Herbal teas ; Botanik = Botany ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Obezite = Obesity ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Zayıflama = Emaciation ; Çay = Tea

Özet:
Obezite, sağlık için risk oluşturan, yaşam kalitesini bozan ve ömrü azaltan aşırı veya anormal yağ birikimi ile karakterizedir. Bu yağ, adipoz dokuda ve karaciğer, iskelet kasları gibi diğer organlarda birikir. Aşırı kilo ve obezite, alınan kaloriler ile harcanan kaloriler arasındaki dengesizlik nedeniyle oluşan ciddi bir sağlık sorunudur ve özellikle tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, kanser vb. çeşitli başka hastalıklara sebep olabilir. Obezite tedavisinde yer alan cerrahi yöntemlerin, kullanılan tıbbi ürünlerin pahalı olması ve çeşitli yan etkilere sebep olması, kişileri tedavi için yeni alternatiflere yöneltmiştir. Bu bağlamda, kilo vermeye yönelik tercih edilen diyet temelli tedaviler ve bitkisel bazlı ilaçlar, geleneksel tıpta ve tamamlayıcı ve alternatif tıp sistemlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Tıbbi bitkiler anti-obezite etkilerini 5 temel mekanizma yoluyla gerçekleştirirler. Bu mekanizmalar; iştahı kontrol etmek, termojenez ve lipid metabolizmasını uyarmak, pankreatik lipaz aktivitesini inhibe etmek, adipojenezi önlemek ve lipolizi teşvik etmektir. Bitkilerin çeşitli kısımlarından hazırlanan bitkisel (tıbbi) çaylar,  asırlardır beslenmede, sağlığa faydalı etkileri için ve obezite gibi pek çok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Toplumda, sağlık üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu iddialarından dolayı artan bitkisel çay tüketimiyle birlikte bir dizi halk sağlığı sorunu da gündeme gelmiştir. Bu nedenle bitki çayının güvenliğini ve etkinliğini sağlamak için kalite kontrol çalışmaları ve klinik çalışmalar çok önemlidir. 
Yapılan bu çalışmanın amacı, piyasada zayıflama amaçlı olarak satışa sunulan  bitkisel çayların içeriğinin makroskobik ve mikroskobik yöntemler kullanılarak tespit edilmesi, içlerinde belirtilen/doğru bitkiler olup olmadığının ispatlanması ve örneklerde sık kullanılan bitkilerin obezite üzerine etkisini araştırmaktır. İstanbul'daki çeşitli eczaneler, aktarlar, marketler ve internetten alınan 20 paket bitkisel form çay karışımının içerik tespiti stereo mikroskop kullanılarak yapılmıştır. İncelemeler sonucunda bitkisel form çay karışımlarında en çok tercih edilen 6 bitki olarak Prunus avium L. (Kiraz), Erica spp. (Funda), Foeniculum vulgare Mill. (Rezene), Rosmarinus officinalis L. (Biberiye), Camellia sinensis (L.) Kuntze (Yeşil çay) ve Cassia spp. (Sinameki türleri) tespit edilmiştir. Sık kullanıldığı tespit edilen bu bitkilerin obezite ile ilişkisinin yer aldığı çalışmalar derlenmiştir. 
Çalışma sonucunda paketlerde beyan edilen bitkilerle, incelenen içeriğin çoğunlukla örtüşmediği tespit edilmiş olup paket üzerinde isimleri yer almayan çeşitli bitki türleri, parçaları bulunmuştur. İncelemeler sonucunda bazı paketlerde kirlilik, taş, ip, böcek kalıntılarına rastlanmıştır. Özellikle açık paketli çayların bulundukları ortamdan dolayı kontaminasyona maruz kalabileceği bulunmuş ve satıcıların zayıflama çayı adı altında sattığı ürünlerin içeriklerinden çoğunlukla haberdar olmadığı ve bitkilerin saklanma koşullarına çok fazla önem vermediği tespit edilmiştir. Paketlerin çoğunda kalite kontrol standartları gereği etiket bilgisine yer verilmiş olup, etiketler üzerinde çayların kullanım önerileri ve uyarılar da mevcuttur. 
Bununla birlikte, kalite kontrol konusunda internet ve aktardan alınan ürünlerde, diğer ürünlerden daha fazla problemler de olduğu gözlemlenmiştir. 
Zayıflama amaçlı kullanılan tıbbi çaylar üzerinde gerekli klinik ve kalite kontrol çalışmaları yapılmalı, sağlık profesyonellerine danışılmadan bu tarz ürünler kullanılmamalıdır.

Abstract:
Obesity is characterized by excessive or abnormal fat accumulation that causes a risk for health, impairs quality of life and reduces lifespan. This fat accumulates in adipose tissue and other organs such as the liver and skeletal muscles. Overweight and obesity are a serious health problem caused by the imbalance between calories taken and calories burned, and can cause various other diseases, especially type 2 diabetes, cardiovascular diseases, cancer, etc. The fact that the surgical methods and medicinal products used in the treatment of obesity are expensive and cause various side effects have led people to new alternatives for treatment. In this context, diet-based therapies and herbal remedies preferred for weight loss are widely used in traditional medicine and complementary and alternative medicine systems. Medicinal plants realize their anti-obesity effects through 5 basic mechanisms. These mechanisms are to control appetite, stimulate thermogenesis and lipid metabolism, inhibit pancreatic lipase activity, prevent adipogenesis, and promote lipolysis. Herbal (medicinal) teas prepared from various parts of plants have been used for centuries in nutrition, for their beneficial effects on health and for the treatment of many diseases such as obesity. A number of public health problems have come to the fore with the increasing consumption of herbal tea due to the claims that it has positive effects on health in the society. For this reason, quality control studies and clinical studies are very important to ensure the safety and effectiveness of herbal tea. 
The purpose of this study is to determine the content of herbal teas for weight loss by using macroscopic and microscopic methods, to prove whether they are specified / true plants in them and to investigate the effect of frequently used herbs on obesity. The content determination of 20 packs of herbal form tea mixture purchased from various pharmacies, herbalists, markets and the internet in Istanbul was made using a stereo microscope. As a result of the investigations; Prunus avium L. (cherry), Erica spp. (heather), Foeniculum vulgare Mill. (fennel), Rosmarinus officinalis L. (rosemary), Camellia sinensis (L.) Kuntze (green tea) and Cassia spp. (senna) were determined as the 6 most preferred plants in herbal form tea mixtures.  Studies on the relationship of these plants, which are found to be used frequently, with obesity have been compiled. 
As a result of the study, it was determined that the plants declared on the packages did not match the content examined, and various plant species and parts, whose names are not included, were found on the package. As a result of the investigations, contamination, stone, string and insect residues were found in some packages. It has been found that especially open packaged teas can be exposed to contamination due to the environment they are in, and it has been determined that sellers are mostly unaware of the ingredients of the products they sell under the name of slimming tea and do not attach much importance to the storage conditions of the plants. Label information is included in most of the packages in accordance with the quality control standards, and there are recommendations and warnings for the use of teas on the labels. However, it has been observed that there are more problems with products purchased from the internet and herbalists than other products in terms of quality control. 
Necessary clinical and quality control studies should be carried out on medicinal teas used for weight loss, and such products should not be used without consulting healthcare professionals.