Mimari haritalama ve kent anlatısı: İlhan Berk'in Pera'sı
Architectural mapping and urban narrative: İlhan Berk's Pera
Yazar: FERHAT İBRAHİMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Haritalama = Mapping ; Modern anlatı = Modern narrative

Özet:
Gelişen teknoloji ve artan bilgi birikimi ile farklı amaç ve bağlamda kullanılabilen haritalar, günümüz toplumunda mimarların, şehir plancıların ve farklı disiplinlerin vazgeçilmez araçlarından biridir. Bu bağlamda, haritalar sadece fiziksel mekânın temsili değil, aynı zamanda konu alınan mekânın farklı biçimlerini ve anlam katmanlarını açığa çıkaran güçlü bir ifade tekniğine dönüşebilmektedir. Haritaların veriyi aktarma yönteminin öznel ve nesnel biçimlerinin tartışılması da tezin ana motivasyonunu oluşturmaktadır. Sokakların, yapı adalarının ve yapılı çevrenin birbiriyle ilişkisini gösteren ve mekânın/kentin statik boyutunu ele alan harita türleri "Mimarlıkta Kartografik Haritalar" olarak başlıklandırılırken, mekânın dinamik boyutunu temsil eden ve görünürün arkasındakini aktarmaya çalışan haritalar "Mimarlıkta Uzamsal Haritalar" başlığı altında ele alınmıştır. 
Harita temsilinin mimari bağlamda karşılığı olan haritalamanın yazılı ve çizili üretimlerinin yanında, "Anlatı" olarak ifade edilen sözlü üretimlerinden de bahsetmek mümkündür. Çalışma kapsamında anlatı ve haritalama arasındaki ilişki kent bağlamında irdelenirken, hikaye anlatısı ve mekânsallığın birbirine bağlılığı da tartışılmıştır. Haritalanmamış olanı anlatı üzerinden yaratma ve kurgulama merakı, kent anlatısı olarak tanımlanabilen edebi metinlerin tezin ana kurgusunda incelenmesine sebep olmuştur. Şair ve yazar sıfatlarının yanı sıra bir kent anlatıcısı olarak nitelendirilen İlhan Berk'in eserleri, çalışmaları ve uslübu üzerinde derinlemesine bir analiz yapılmış, "Pera" isimli eseri üzerinden sunduğu kent anlatısı haritalama bağlamında tezin odağına alınmıştır.
Sonuç olarak ise Berk'in Pera anlatısı ve pilot çalışmanın sürecinde üretilen haritalamaların kılavuzluğunda, kent anlatısı ve haritalama ilişkisini sorgulayan, İlhan Berk'in Pera'sını mimari bir teknikle irdeleyen çıkarımlarda bulunulmuştur. İlk olarak ortak bir anlatıdan hareketle ve ardından sürüklenme metoduyla deneyimlenerek elde edilen verilerin çeşitliliği, haritalama metodlarının zenginliği ile tartışılmış ve değerlendirilmiştir.

Abstract:
With advancing technology and accumulating knowledge, maps that can be used for various purposes have become indispensable tools for architects, urban planners, and various other disciplines. In this context, maps serve not only as representations of physical space but also as powerful techniques for revealing the diverse forms and layered meanings of the subject space. The thesis primarily aims to discuss the subjective and objective forms of how maps convey data. Maps that depict the relationship between streets and the built environment, addressing the static dimension of space/city, are categorized under the heading of "Cartographic Maps in Architecture," whereas maps that represent the dynamic dimension of space and strive to convey the invisible aspects of it are examined under the heading of "Spatial Maps in Architecture."
In this study, while the relationship between narrative and mapping is analyzed in an urban context, the interdependence of storytelling and spatiality is also debated. As a poet and writer, as well as a city narrator, İlhan Berk's works, writings have
been deeply analyzed, and his book Pera has been examined as the focal point of the thesis within the context of mapping through the urban narrative it presents.
The conclusion section of the thesis, İlhan Berk's narrative of Pera and the mappings produced during the pilot study are employed as guides to draw architectural insights and question the relationship between urban narrative and mapping.