Tıp fakültesi öğrencilerinde nargile kullanımı ve tercih nedenleri
Use of hookah in medical faculty students and reasons for choice
Yazar: OĞUZHAN ZOR
Danışman: PROF. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aydın = Aydın ; Nargile = Water pipe ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Giriş ve amaç: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde, sağlık açısından ciddi tehlike oluşturan ve kullanımı giderek artan nargilenin içilme sıklığını, nedenlerini ve nargilenin yaygınlaşmasına neden olan faktörleri tanımlamayı amaçladık. Ayrıca çalışmamızın hekim adaylarının nargile kullanımlarıyla ilgili durumlarını ortaya koymak açısından bir örnek teşkil etmeyi amaçlıyoruz.
Gereç ve yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2019-2020 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören bütün öğrencilerin evrenini oluşturduğu bir çalışmadır. Öğrencilerin, sosyodemografik özellikleri, nargile kullanım davranışları ve sigara içme davranışlarıyla ilgili soruların yer aldığı 3 bölüm ve 23 sorudan oluşan yapılandırılmış soru formu kullanılmıştır. Fakülteye giderek öğrenciler araştırma hakkında bilgilendirmiş ve araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilere form uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS 18.0 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler, sayı, yüzde, ortalama, +- standart sapma (min, max değerleriyle) verilmiştir. İstatistiksel analizde kategorik verilerin değerlendirilmesi için 2x2 tablolarda pearson chi-square, daha çok gözlü tablolarda çok gözlü chi-square testi kullanılmıştır. Tip 1 hata değeri %5 olarak değerlendirilmiş olup, p değer< 0,05 olması halinde anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 978 öğrenci katılmıştır. Katılanların yaş ortalaması 20,95 ± 1,83 yıl (17-27) olup %49,7'si kadın, %50,3'si erkektir. Öğrenciler çoğunlukla evde arkadaşıyla ve öğrenci yurdunda yaşıyordu. Öğrencilerin %70,8'i (n=692) nargile içmediğini söylerken, %13,2'si (n=129) içtiğini, %16,1'i (n=157) bazen içtiğini söylemiştir. Yılda birkaç kez nargile içen, nargile içmek için kafeleri tercih eden ve nargileyi aromalı içmeyi tercih eden öğrenci sayısı çoğunluktaydı. Öğrenciler ortam, arkadaş ortamı ve zevk için nargileyi tercih ederken, arkadaş etkisi, hoşa gitme nedeniyle ve merak ettikleri için nargile başlamışlardı. Yarısında fazlası nargile içmeyi bırakmayı düşünmüyordu ve ailesi nargile içtiklerini bilmeyenlerin sayısı daha fazlaydı. Nargilenin zararlı olduğunu söyleyenlerin sayısı yüksek oranlardayken %57,5'i nargilenin sigaradan daha zararlı olduğunu ve daha da fazlası nargilenin bağımlılık yaptığını söyledi. Nargilenin bulaştırdığı hastalıklarda, solunum yolu hastalıkları en çok işaretlenmişti ve sonra tüberküloz seçilmişti. Çalışmaya katılanların %61,5'i hiç sigara içmemişken %30,7'si aktif olarak sigara içiyordu. Sınıf bazında nargile
içme durumlarında anlamlı fark yoktu. 6. sınıf öğrencilerinin nargileye başlama sebeplerinde stres faktörünü seçmeleri ve ailelerinin sigara içimine karışmıyor olması anlamlı bulunmuştu. 1. ve 2. sınıf öğrencileri nargilenin sigaradan daha az zararlı bulmaları diğer sınıflara göre anlamlı yüksekti. Sınıf düzeyi arttıkça nargilenin hastalık bulaştırdığını söyleme, nargilenin bulaştırdığı hastalıklardaki bilgi durumu ve nargilenin bağımlılık yaptığını söylemeleri anlamlı olarak artıyordu. Cinsiyet bazında erkekler daha çok nargile içiyordu ve nargileye içimine ayırdıkları süre daha fazlaydı. Kadınlar nargilenin sağlığa zararlı olduğunu, nargilenin hastalık bulaştırdığını ve bağımlılık yaptığını söylemeleri erkeklere göre anlamlı olarak daha fazlaydı. Yine nargile içimine benzer olarak erkekler daha fazla sigara içiyordu. Evde arkadaşı ile kalanların nargile içme oranı diğer yaşanılan yerlere göre daha yüksekti. Nargileye başlama ve tercih nedenlerinde, evde yalnız yaşayanlar arkadaş ortamını anlamlı olarak daha yüksek seçmişlerdi. Evde ailesi ile yaşayanların nargileyi bırakma oranları daha fazlaydı. Nargile ve sigara karşılaştırmasında, sigara içenlerin nargile içme oranı yüksek saptanırken, sigara içilen yıl sayısı ve günlük içilen sigara miktarı arttıkça nargile içme oranının artması istatiksel olarak anlamlı bulundu.
Sonuç: Tıp fakültesi öğrencilerinde nargile içme durumu ve ilişkili faktörleri incelediğimiz araştırmamızda, nargile içimi ile sigara içimi arasında doğrusal bir ilişki mevcuttu. Nargile içimi, erkeklerde daha yüksekti ve ilerleyen sınıfla birlikte değişmemekteydi. Ancak bu durumla çelişkili olarak ileri sınıf öğrencileri, nargilenin zararı, hastalık bulaştırıcılığı, bulaştırdığı hastalık türleri ile ilgili daha çok bilgi sahibiydi. İleri sınıfların bilgisi daha fazla olmasına rağmen nargile içmeye devam ediyorlardı. Nargileye başlama nedenleri arasında arkadaş ve stres faktörü öne çıkmaktaydı. Arkadaşıyla ve yalnız yaşayanlarda nargile içme oranı daha yüksek, ailesiyle yaşayanlarda ise nargileyi bırakma oranı daha yüksekti. Toplumumuzda nargile kullanım sıklığı artmaktadır. Tütün karşıtı propagandaların sadece sigaraya değil, nargile ve diğer tüm tütün ürünlerine karşı genişletilmesi gerekmektedir. Çünkü nargile ve sigara birlikteliğinin güçlü olduğu görülmektedir. Çalışmada da görüldüğü üzere nargilenin içindeki aroma, nargile içiminde bir tercih unsurudur. Bu nedenle aromalı nargileye yönelik tedbirlerin alınması gerekmektedir. Nargilenin de bir tütün ürünü olduğu ve bağımlılık yaptığı bilinmelidir. Gençler arasında içilme oranı arttığı için, özellikle ailelerin ve toplumun, nargilenin vermiş olduğu zararlar hakkındaki bilgilendirilmeleri ve bu konuda farkındalığının artırılması önemlidir.

Abstract:
Introduction and Aim: In Aydın Adnan Menderes University Medical Faculty students, we aimed to define the frequency of drinking hookah, which is a serious health hazard and is increasing in use, the causes and the factors that cause hookah to become widespread. In addition, we aim to set an example in terms of revealing the status of the candidate physicians regarding hookah use.
Material and Methods: This is a cross-sectional and descriptive study in Aydın Adnan Menderes University Faculty of Medicine, which constitutes the universe of all students studying in the 2019-2020 academic year. A structured questionnaire consisting of 3 questions and 23 questions, including questions about the sociodemographic characteristics, hookah usage behaviors and smoking behaviors of students were used. Going to the faculty informed the students about the research and a form was applied to the students who agreed to participate in the research. The data were analyzed using IBM SPSS 18.0 statistics program. Descriptive statistics, number, percentage, mean, + - standard deviation (min, max values) are given. In the statistical analysis, to evaluate the categorical data, pearson chi-square in 2x2 tables and multi-eyed chi-square tests in more eyed tables were used. Type 1 error value was evaluated as 5%, and p value was considered significant if <0.05.
Results: 978 students participated in the study. The average age of the participants is 20.95 ± 1.83 years (17-27) and 49,7% are female and 50,3% are male. While 70,8% (n = 692) of the students said that they did not smoke hookahs, 13,2% (n = 129) said that they drank, 16,1% (n = 157) sometimes. The number of students who drank a hookah several times a year, preferred cafes to drink hookahs and preferred to drink hookah flavored was the majority. While students preferred water pipe for ambiance, friend atmosphere and pleasure, they started hookah because of friend effect, pleasantness and curiosity. More than half did not think about quitting smoking hookah, and the number of those whose family did not know that they smoked hookah was more. While the number of people who say that the hookah is harmful is high, 57,5% said that the hookah is more harmful than smoking, and even more, hookah is addictive. In diseases transmitted by hookah, respiratory diseases were most frequently marked, and then tuberculosis was selected. While 61,5% of the participants in the
67
study never smoked, 30,7% actively smoked. There was no significant difference in the status of hookah drinking on a class basis. It was found meaningful that 6th grade students chose the stress factor for their reasons for starting hookah and that their families did not interfere with the hookah. 1st and 2nd year students found that hookah was less harmful than cigarette, compared to other classes. As the grade level increased, saying that the hookah transmitted the disease, the status of the information about the hookah-transmitted diseases and the narrative saying that the hookah was addictive increased significantly. On the basis of gender, male drank more hookahs and the time they devote to hookahs was more. Female were more likely to say that hookah is harmful to health, that hookah is infected and addictive than men. Similar to the hookah, male smoked more. Those who stayed at home with a friend had a higher hookah consumption rate than other places. For reasons of starting hookah and preference, those who lived alone at home chose the environment of friends significantly higher. People who lived with their family at home had higher rates of quitting hookah. In the comparison of hookahs and cigarettes, while the rate of smokers smoking was found to be high, the rate of smoking hookah increased as the number of years of smoking and the amount of cigarettes smoked daily increased.
Conclusions: In our study, in which we examined the status of hookah smoking and related factors among medical students, there was a linear relationship between hookah smoking and smoking. The hookah drink was higher in male and did not change with the progressing class. However, in contradiction with this situation, advanced students had more information about the harm of the hookah, the disease infectiousness and the types of the disease it infects. Although advanced classes had more knowledge, they continued to smoke hookahs. Among the reasons for starting hookah, friend and stress factor stood out. Friends and lonely living in the higher rate of smoking a waterpipe, while living with his family in the dropout rate was higher hookah. The frequency of hookah use is increasing in our society. Anti-tobacco propaganda needs to be expanded not only to cigarettes but also to hookahs and all other tobacco products. Because it is seen that the hookah and cigarette combination is strong. As seen in the study, the aroma in the hookah is a preferred element in the hookah. For this reason, measures should be taken for flavored hookah. It should be known that hookah is also a tobacco product and addictive. As the rate of drinking among young people increases, it is important to inform the families and the society about the harms caused by the hookah and increase the awareness on this issue.