Türkiye'de televizyonlarda çocuk programlarının dönüşümü: TRT örneği
Transformation of television in children's programs in Turkey
Yazar: CANAN APAK
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET YAZICI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; Televizyon = Television ; Televizyon programları = Television programs ; Televizyon yayıncılığı = Television broadcasting ; Çocuk programları = Children's programs ; Çocuklar = Children

Özet:
Televizyon yayınları geçmişten günümüze kitle iletişim araçları arasında en rağbet gören platform olmuştur. TRT kanalı ilk yayın tarihi 1964 yılından itibaren farklı yayınlar gerçekleştirerek izleyicilere sunmuş ve bu yayınlar arasında çocuklara özel olarak programlar hazırlamıştır. Yayın hayatı boyunca teknolojik gelişmeler ile pek çok içerik ve program üreten televizyon, tematik yayıncılığın da başlamasıyla gelişim göstermeye devam etmiş ve TRT Çocuk'un 2008'de kurulmasıyla birlikte çocuk programlarında farklı seçenekler kullanılmaya başlanmıştır ve çocuk programlarında bazı dönüşümler yaşanmıştır.
Bu nedenle çalışmada, TRT'de yayınlanan 1974, 1982, 1996, 2002 ve 2016 yıllarına ait beş dönem oluşturularak ele alınan "Elma Şekeri", "Çocuklar İçin Pencere", "Barış Manço ile 7'den 77'ye", "Benimle Oynar mısın?" ve "Rüzgar Gülü" isimli programların incelenmesi ile Türkiye'de televizyonlarda çocuk programlarının dönüşümünün TRT Örneği üzerinden sonucu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde televizyon ve televizyon yayıncılığının tarihçesi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümünde televizyon ve çocuk ilişkisine değinilerek, dünyada ve Türkiye'de ilk çocuk programları ve türlerine yer verilmiş ve ikinci bölümün son kısımlarında tematik çocuk kanalı olan TRT Çocuk'un yayın faaliyetine başlaması ele alınmıştır.
Çalışmanın sonucunda, 70'li ve 80'li yılları temsil eden programlarda eğitme işlevinin okul bilgisi formatında olduğu gözlemlenmiştir. 1996 ve 2002 yıllarına ait incelenen programlarda verilen bilgilerin sosyal yaşam becerilerine dönüştüğü sonucuna ulaşılmıştır. Tematik yayıncılıkla başlayan süreçte ise program içinde sosyal yaşam becerilerinden daha fazlasına yer verilmiş olduğu, kültürel bilgiye hakim çocuk imajına bir yönelim gerçekleştiği tespit edilmiştir. Ayrıca yaşanan teknolojik gelişmeler, program içinde dekor kullanımına olan ihtiyacı ortadan kaldırmış olduğu gözlemlenmiştir. Çocuklara programın formatında varsa verilen ödüllerin temel ihtiyaçlardan ikincil ihtiyaçlara dönüştüğü, çocukların fiili olarak katılım gösterdiği çocuk programlarından canlı telefon bağlantısı ile katılım gösterilebilen bir formata dönüşümünün gerçekleştiği bir yapıya ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Televizyon, TRT, Çocuk, Çocuk Programları

Abstract:
Television broadcasts have been the most popular platform among mass media from past to present. TRT's first broadcast date has been broadcasting since its first broadcast date in 1964, TRT has presented different broadcasts to the audience, and among these broadcasts, it has also prepared programs specifically for children. Producing many content and programs along with technological developments throughout its broadcasting life, television continued to develop with the start of thematic broadcasting, and with the establishment of "TRT Çocuk" in 2008, different options were used in children's programs and some transformations were experienced in children's programs.
In this study, published in the TRT in 1974, 1982, 1996, 2002 and 2016 and discussed forming five periods examined "Elma Şekeri", "Çocuklar İçin Pencere", "Barış Manço ile 7'den 77'ye", "Benimle Oynar mısın?" and "Rüzgar Gülü" are the programs of the transformation of television in children's programs in Turkey, "TRT Case" has tried to reveal the results out. In the first part of the study, the history of television and television broadcasting is emphasized. In the second part, the relationship between the television and children is mentioned and first examples of the child programs and types in the world and Turkey is given and in the last part of this section, the process of starting the broadcasting activities of "TRT Çocuk", the thematic children's channel, is discussed.
As a result of the study, it was observed that the education function in the programs representing the 70's and 80's was in the form of school knowledge. It was concluded that the information given in the programs examined in 1996 and 2002 was transformed into social life skills. In the process that started with thematic broadcasting, it was determined that more than social life skills were included in the program, and a tendency was realized towards the image of children with cultural knowledge. In addition, it has been observed that the technological developments experienced have eliminated the need for the use of decors in the program. A structure has been reached in which the awards given to children in the format of the program transformed from basic needs to secondary needs and transformed from children's programs in which children actively participate into a format that can be attended via a live phone connection.

Keywords: Television, TRT, Child, Children's Programs