Türkiye hizmet sektöründe yapısal değişim, üretkenlik ve rekabet edebilirlik
Structural change, productivity and competitiveness in the service sector of Turkey
Yazar: ZÜHAL YURTSIZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ KILIÇASLAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değişim = Change ; Hizmet = Service ; Hizmet sektörü = Service sector ; Rekabet = Competition ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Yapısal değişme = Structural change ; Üretim = Production ; Üretim kapasitesi = Production capacity ; İstihdam = Employment

Özet:
Ekonomik kalkınma ile birlikte gelişen ve değişen ekonomilerde ortaya çıkan önemli yapısal değişimlerden biri de, hizmet sektörünün genel ekonomi içerisindeki payının hem üretim hem de istihdam açısından hızla artmasıdır. Türkiye ekonomisinde de benzer bir süreç gözlenmiş ve 1960'larda %32 seviyelerinde olan hizmet sektörünün toplam ekonomi içerisindeki payı son yıllarda %64'lerin üzerine çıkmıştır. Hizmet sektöründeki bu gelişime ve değişime rağmen, özellikle hizmet sektörünün yapısı gereği ortaya çıkan ölçme sorunları Türkiye ekonomisinde hizmet sektörünün yeterince araştırılamamasına neden olmuştur. İşte bu nedenle, bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisi içerisinde hizmet sektörünün evrimini ve dinamiklerini incelemektir. Bu amaçla, öncelikle 1960-2014 yılları arası Türkiye hizmet sektörü; üretim, istihdam, üretkenlik ve dış ticaret açısından betimlenmiştir. İkinci olarak, hizmet sektörü içerisinde yapısal değişim araştırılmış ve hizmet sektöründeki yapısal değişimin, hizmet sektörü üretkenliğine etkisi ortaya konulmuştur. Son olarak Türkiye ve seçilmiş ülkelerde, hizmet sektörünün rekabet edebilirliği sabit pazar payı analizi ile incelenmiştir. Bu çalışmada Dünya Bankası'nın (WB), Dünya Kalkınma Göstergelerinden (WDI), UN Service Trade Data ve TÜİK'in hizmet sektörü ile ilgili verileri kullanılmıştır.

Abstract:
One of the structural changes emerging in advancing and changing economies during economic development is that the share of service sector in the economy increases rapidly in terms of production and employment. A similar progress has been observed in Turkish economy. The share of service sector in the economy increased from 32% in 1960s to above 64% in recent years. Despite advancements and changes in the service sector, service sector of Turkish economy has not been examined sufficiently due to measurement problems resulting from the nature of service sector. For this reason, the purpose of this study is to examine the evolution and dynamics of service sector in Turkish economy. For this aim, firstly, the service sector in Turkey is examined descriptively with respect to production, employment, productivity and foreign trade for the years 1960-2014. Secondly, the structural change in the service sector has been investigated, and the impact of structural change on the productivity of service sector has been explored. Finally, the competitiveness of the service sector in Turkey and in selected countries is investigated by Constant Market Share analysis. In this study, World Bank's, UN Service Trade's and TUIK's data for the service sector have been used.