Yeni Asur Devleti'nin Yukarı Dicle Havzası'ndaki yayılımı
The propagation of the New Assyrian State in the Upper Tigris Basin
Yazar: SERDAR ÖZBİLEN
Danışman: DR. ATAKAN AKÇAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Asurlular = Assyrians ; Devlet idaresi = State administration ; Eski Çağ = Old Age ; Seramikler = Ceramics ; Yeni Asur Dönemi = Neo Assyrian Period ; Yukarı Dicle havzası = Upper Dicle basin

Özet:
MÖ 3. Bin yıldan itibaren Anadolu'yu hedef seçen Sami kökenli toplumlar, ihtiyaçları doğrultusunda Anadolu'ya bir takım seferler düzenlemişlerdir. Seferlerin erken dönem örneklerinin ticari amaçlı yapıldığı, Yeni Asur döneminde ise emperyal yayılım amaçlı olduğu gerek arkeolojik gerekse tarihsel kaynaklardan teyit edilmektedir. Büyük bir yer altı ve yer üstü zenginliği potansiyelini içinde barındıran Yukarı Dicle Bölgesi, "Yeni Asur Devleti'nin Yukarı Dicle Havzası'ndaki Yayılımı" başlığı adı altında belirlenen tezin coğrafi alanını oluşturmaktadır. MÖ 11. yy. ile birlikte bölgede söz sahibi olmaya başlayan Asur Devleti, profesyonel devlet bilinci anlamında bir takım uygulamaların öncüsü olmuştur. MÖ 9. yy. ile birlikte parlak bir yükselme yaşayan Yeni Asur Devleti bölgede barınırken mükemmel bir idari yapılanmayı benimsemiş ve bir takım maddi kültür öğelerini de geride bırakmıştır. Mevcut malzemelerin yorumlanması, bölgedeki Asur varlığının hangi amaçlarla ortaya çıktığına katkı sağlayacaktır. Bunun ipuçları seramik gelenekleri, kaya kabartmaları, steller, kil tabletler, ölü gömme adetleri ve yazılı kaynakların yorumlanmasında yatmaktadır. Söz konusu malzemelerin tespiti ve yorumlanmasını konu edinen tezin kronolojik sınırları, Yeni Asur dönemini kapsamaktadır. Yeni Asur Devleti'nin bölgede konuşlanması neticesinde Nairi, Arami ve Şubria toplumları ile olan ilişkilerinin irdelenmesi, yayılım politikası hakkında bize önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada bahse konu materyalin tamamı göz önüne alınarak bir takım çıkarımlar ve yorumlar ortaya konulmuştur.



Anahtar Kelimeler : Yeni Asur, Yukarı Dicle Bölgesi, Tuşhan, Yeni Asur Seramiği,Üçtepe.

Abstract:
From the 3rd millennium BC, the societies of Sami who have chosen to target Anatolia have organized a number of campaigns to Anatolia in line with their needs. It is confirmed from the archaeological and historical sources that the early samples of the campaigns were perform for commercial aims and as for the imperial propagation purpose in the New Assyrian period. The Upper Tigris Region, which has a great surface and underground abundance potential, constitutes the geographical area of the dissertation which determined under the title "The Propagation of the New Assyrian State in the Upper Tigris Basin". 11th century BC, The Assyrian State, which began to reign in the region, became the pioneer of a number of applications in the sense of professional state awareness. 9th century BC, the New Assyrian State has adopted a perfect administrative structure and has left behind a number of material cultural items while residing in the region. Interpretation of existing materials will contribute to what purpose Assyrian presence in the region emerges. The clues lie in the interpretation of ceramic traditions, rock reliefs, stellar, clay tablets, burial customs and written sources. The chronological boundary of the thesis, which deals with the identification and interpretation of materials, includes the New Assyrian period. As a result of the deployment of the new Assyrian state in the region, the examination of its relations with the Nairi, Arami and Şubria societies provides us with important information about the propagation policy. In this study, by considering all of the material in question, a number of conclusions and interpretations have been put forward.


ey Words : Neo Assyrian, Upper Tigris Region, Tuşhan, Neo Assyrian Ceramic, Üçtepe