Eczacı tarafından verilen hasta eğitiminin tip 2 diyabet hastalarının ilaç bilgi düzeyine ve tedavi uyuncuna etkisinin incelenmesi
Assessment of the impact of patient education provided by the pharmacist on medication knowledge level and medication adherence of patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: MELTEM ŞERO
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE RABUŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antidiyabetikler =   ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalar = Patients ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Tedavi = Treatment ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç: Çalışmamızda diyabet polikliniğine herhangi bir nedenle gelen ve çalışma hakkında bilgilendirildikten sonra çalışmaya katılmayı kabul eden en az bir aydır, bir veya daha çok sayıda antidiyabetik ilaç kullanmakta olan tip 2 diyabet hastalarına eczacı tarafından verilen hasta eğitiminin ilaç bilgi düzeyine ve tedavi uyuncuna etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Hastaların (n=54) eczacı eğitimi öncesi ilaç bilgi düzeyleri, tedaviye uyunçları ve açlık kan şekeri, HbA1c, sistolik ve diyastolik kan basıncını gibi klinik parametreleri ölçülmüştür. Hastalara eczacı tarafından eğitim verilmiş ve 3 aylık bir sürenin ardından aynı parametreler tekrar ölçülmüştür. 
Bulgular: Eczacı müdahalesi ile hastaların ölçülen tüm klinik parametrelerinde olumlu değişimler gözlenmiştir. Değerlendirilen hastalarda sistolik kan basıncı ortalama 6 mmHg, diyastolik kan basıncı ortalama 1,76 mmHg, HbA1c ortalama %0,39 ve açlık kan şekeri de ortalama 7,1 mg/dL düşüş göstermiştir. Kan basıncı hedefte olan hasta sayısı eczacı müdahalesi ile 36'dan 46'ya, HbA1c değeri hedefte olan hasta sayısı 23'ten 32'ye, hastaların ilaç bilgi düzeyi skoru 4,43'ten 5,82'ye, hasta ilaç uyum puanı 3,4'den 3,09'a yükselmiştir. 
Sonuçlar: Tip 2 diyabet hastalarının tedavilerine eczacı katılımı klinik parametreleri, hasta ilaç bilgi düzeyini ve ilaç uyuncunu olumlu yönde etkilemektedir. Kronik hastalıkların ayaktan tedavi edildiği kliniklerde eczacı istihdamının hastaların tedavilerine olumlu katkılar sağlayacağı düşüncesindeyiz.
Anahtar Sözcükler: tip 2 diyabet; eczacı; eğitim; ilaç bilgisi; ilaç uyuncu

Abstract:
Aim: The aim of our study was to assess the impact of patient education provided by the pharmacist on medication knowledge level and medication adherence of patients with type 2 diabetes. Patients who were diagnosed with type 2 diabetes for at least one-year time and were receiving at least one antidiabetic medication, attending to the outpatient diabetes clinic for the control visit were informed about the study and invited to participate in the study. Patients who gave their informed consent were included in the study.
Methods: The medication knowledge levels, medication adherence scores, fasting blood glucose levels, HbA1c levels and blood pressure of the patients were measured before pharmacist's education. After provision of patient education all these parameters were measured again after 3 months-time and the impact of the education was assessed.
Findings: Pharmacist intervention resulted in positive outcomes at all clinical parameters. Systolic blood pressure decreased by 6 mmHg, while diastolic blood pressure decreased by 1,76 mmHg. HbA1c level decreased by %0,39 and fasting blood glucose level by 7,1 mg/dL. On the other hand, the number of patients reaching the blood pressure goal increased from 36 to 46; and those reaching to HbA1c goal increased from 23 to 32. Similarly, the medication knowledge level increased from 4,43 to 5,82; and the medication adherence score increased from 3,4 to 3,09.
Conclusion: It can be concluded that pharmacist's contribution results in positive outcomes in glycemic control and management of co-morbid conditions of type 2 diabetic patients. Pharmacists should take active role in management of chronic diseases.

Keywords: type 2 diabetes; pharmacist; education; medication knowledge; medication adherence