Farklı tür okullarda edebiyat öğretiminde aynı ders kitabının okutulmasına yönelik öğretmen görüşleri
Teachers' opinion on using the same textbook at all different types of schools for literature education
Yazar: ZERRİN SEVER
Danışman: PROF. DR. ALİ YAKICI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Ders kitapları = Textbooks ; Edebiyat dersi = Literature lesson ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Edebiyat öğretimi = Teaching literature ; Okul türü = Type of a school ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Eğitim- öğretimde dersi destekleyen ders kitaplarının kullanılması, dersin kazanımlarına ulaşılması açısından son derece önemlidir. Türkiye'de okul türlerine bakılmaksızın tüm derslerde olduğu gibi Türk Edebiyatı derslerinde de Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) okullara gönderdiği ders kitabı üzerinden öğretim yapılması istenmektedir. Edebiyat öğretiminde mevcut ders kitaplarının farklı okul türlerinde öğrenim gören öğrencilerin düzeylerine uygunluğunu değerlendirmek, farklı tür okullarda edebiyat öğretiminde aynı ders kitabının kullanımı konusunda öğretmen görüşlerini almak ve edebiyat derslerinde ders kitabının önemine ve hazırlanma aşamasındaki hususlara dikkat çekmek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Ayrıca yapılan çalışmayla yeni hazırlanacak ya da hazırlanmakta olan ders kitapları ve öğretim programlarına da veri sağlanmaya çalışılmıştır. Çalışma verilerini toplamak için anket hazırlanmış, hazırlanma aşamasında beş uzman görüşü alınmıştır. Anket formları farklı türlerdeki 12 ortaöğretim kurumunda görev yapan 86 edebiyat öğretmenine uygulanmış, Türk edebiyatı derslerinde ders kitabının kullanılma sıklığı, ders kitabı dışında ek materyale ihtiyaç duyma sıklığı, Türk edebiyatı derslerinde en çok kullanılan ders materyalleri ile ilgili maddelerle beraber değişimleri görebilmek için çapraz tablolar oluşturulmuştur. Verilerin analizinde SPSS- 16 İstatistik Programı kullanılmıştır. Sonuçlar tablolar halinde verilmiş, elde edilen sonuçlar niteliksel olarak yorumlanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın sonucunda genel olarak farklı tür ortaöğretim kurumlarında şu anda okutulmakta olan edebiyat öğretimine yönelik ders kitaplarının okul düzeyleri ve öğrenci hazırbulunuşlukları dikkate alınarak hazırlanmadığı, okutulan kitapların içerik, şekil, dil ve anlatım özelliklerinin bazı tür okullarda öğrenim gören öğrencilerin seviyelerinin çok üstünde olduğu, farklı okul türlerinde aynı ders kitabının okutulmasının eşitlik ilkesine aykırı bir durum oluşturduğu öğretmen görüşlerine dayanarak belirlenmiştir. Böylelikle okul türlerinin öğrenci yetiştirmedeki amaçlarına ve öğrencilerin düzeylerine uygun olarak ders kitaplarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca en azından düşük puanla öğrenci alan meslek liseleri ve bazı Anadolu imam hatip liseleri ile sınav puanı ve özel yetenek sınavının sonucuna göre öğrenci alan spor liseleri, güzel sanatlar liselerinde okutulan kitapların; yüksek puanla öğrenci alan fen liseleri, sosyal bilimler liseleri ve Anadolu liselerinde okutulan kitaplarla aynı olmaması gerektiği elde edilen somut veriler arasındadır. Veriler ve verilerden edinilen sonuçlar MEB'in tüm okul türlerinde aynı ders kitabının okutulmasına yönelik uygulamasının yeniden gözden geçirilmesi yönünde olup edebiyat derslerinde okutulan kitapların içeriğinin ve görselliğinin öğrenciye uygun hale getirilmesinin öğrencinin zihinsel gelişimine olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Belirlenen bu durumdan hareketle araştırmanın sonuçları ortaya çıktıktan sonra çalışmanın sonunda eğitim-öğretimin birinci derecede paydaşları olan Türk edebiyatı, dil ve anlatım, Türk dili ve edebiyatı programlarına, ders kitabı hazırlayanlara, tüm öğretmenlere bu alanda ya da başka alanlarda araştırma yapacaklara yönelik önerilere de yer verilmiştir.

Abstract:
It is of great importance to use supplementary material in education in order to reach course objectives. In Turkey, like other courses, the same textbooks which are determined by Ministry of National Education are used by all types of schools in Turkish Literature course, too. In this study, we aim to both assess suitability of the official textbooks for students and obtain teachers' opinion on using the same textbooks for Turkish Literature course. We also aim to give supportive data for preparation of future textbooks and educational programs. To gather information for our study a questionnaire has been prepared with the help five experts. Then the questionnaire has been applied to 86 selected literature teachers working at 12 different state high-schools in Ankara. We made crosstab analysis of usage frequency of textbooks, frequency of need for additional material and the most frequently used materials in Turkish literature courses with the help of SPSS-16 statistical software tool. Analysis results are presented as tables with detailed comments throughout the study. According to our study results obtained from teachers' opinions, we reached to conclusion that, textbooks are not well prepared to cover all students' needs and readiness attending different types of state schools present and they contain some verbal or visual content above students' perception and capacity, contradicting policy of equality of opportunities. Therefore, a review of textbooks is needed in order to meet school's goals and student's level of understanding. Another solid conclusion we made is that schools such as science, social studies and Anatolian high schools that select students from higher ranks based on exam results should be given different textbooks than schools accepting students from lower ranks such as vocational schools. Our research also points out that using the same textbooks for all kinds of schools present may not be a good idea so this decision might be reconsidered. Textbooks made suitable for students will help them learn the subject easily improving mental capability. We hope that our study sheds some light to our primary stakeholders Turkish Literature course teachers, Turkish Literature curriculum decision makers, Turkish Literature textbook preparers, other teachers and others who want to do research in this field.