Tip 2 diyabet hastalarında dpp-4 (dipeptidil peptidaz 4) inhibitörlerinin glisemik regülasyona ve laboratuvar tetkiklerine etkisi /
Yazar: ABDULLAH ALTAŞ
Danışman: DR. ENGİN ERSİN ŞİMŞEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
GİRİŞ: Tip 2 diyabetin patofizyolojisi daha önce sadece periferik insülin direnci, hepatik glukoz üretiminde artış ve pakreastan bozulmuş insülin salınımı olarak bilinmekteydi. Son yıllarda patofizyolojide başka sistemlerin de rol oynadığı gösterildi. Bunlar periferik insülin direnci, hepatik glukoz üretiminde artış ve pakreastan bozulmuş insülin salınımının yanı sıra azalmış lipoliz, böbreklerden glukoz reabsorbsiyonunun artması, alfa adacık hücrelerinde glukagon sekresyonun artması, nörotransmitter disfonksiyonu ve barsaklar üzerinde azalmış inkretin etkisidir. Özellikle son yıllarda inkretin bazlı tedaviler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmamızda inkretin bazlı tedavilerde yer alan DPP-4 inhibitörlerinden sitagliptin ve saksagliptinin tip 2 diyabet tedavisindeki etkinliğini ve laboratuvar tetkiklerine etkisini görmeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmada 01.01.2015 – 01.01.2016 tarihleri arasında İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Pendik Kaynarca Semt Polikliniği Diyabet Merkezine başvuran ve çalışma kriterlerini sağlayan 305 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Tüm olguların tedavisine DPP-4 inhibitörü eklenmeden önce ve eklendikten sonraki 3-6 aylık dönemdeki ilk ziyaretinde kilo ölçümü, hesaplanmış VKİ (Vücut kitle indeksi) ile HbA1c, açlık kan şekeri, kreatinin, üre, ürik asit, total kolesterol, trigliserid, HDL kolesterol, VLDL kolesterol, LDL kolesterol, AST, ALT, sodyum, potasyum, BUN, TSH, C-peptid, spot idrarda mikroalbumin, spot idrarda kreatinin, spot idrarda mikroalbumin/kreatinin oranı karşılaştırıldı.
BULGULAR: Çalışmamızda tedavisine DPP-4 inhibitörü eklenen hastaların kilonun (p=0,000), VKİ'nin (p=0,000), açlık plazma glukozunun (p=0,000), HbA1c'nin (p=0,000), HDL dışındaki lipid parametrelerinin (Total kolesterol [p=0,000], Trigliserid [p=0,006], VLDL Kolesterol [p=0,005], LDL Kolesterol [p=0,017]) transaminazları yüksek grupta ALT düzeylerinin (p=0,000), mikroalbüminürisi olan hastalarda spot idrarda mikroalbümin/kreatinin oranının (p=0,041) anlamlı olarak düştüğünü; ürik asitin (p=0,001)) minimal arttığını ancak normal sınırlarda kaldığını tespit ettik. Sitagliptin saksagliptinden farklı olarak c-peptid seviyesini artırırken (p=0,007); trigliserid (p=0,027) ve VLDL kolesterol (p=0,02) seviyesini azalttığı görülmüştür. Saksagliptin ise sitagliptinden farklı olarak LDL kolesterol (0,016), TSH (p=0,007), mikroalbüminürili hastalarda mikroalbümin kreatinin oranını (p=0,028) azaltırken; ürik asiti (p=0,001) normal sınırlar içerisinde bir miktar artırmıştır. Hastaların kilo, VKİ ile açlık plazma glukozu, HbA1c, total kolesterol ve transaminazları yüksek grupta ALT değerlerinde düşürücü etkisi iki molekül için de anlamlı bulunurken, bunların dışındaki ölçüm ve tetkiklerde her iki molekül için de anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
TARTIŞMA: Çalışmamıza göre, dislipideminin eşlik ettiği diyabetli bireylerde DPP-4 inhibitörü tercih edilecekse LDL yüksekliği ön planda olan bireylerde saksagliptin, trigliserid yüksekliği ön planda olan bireylerde ise sitagliptin tercih edilmesi ekstra fayda sağlayabilir. Yine çalışmamıza göre mikroalbüminürisi olan diyabetli hastaların tedavisine DPP-4 inhibitörü eklenecekse ön planda saksagliptin tercih edilmesi ekstra fayda sağlayabilir. Hepatosteatoz düşünülen transaminazları yüksek diyabetli hastalarda tedavilerine DPP-4 inhibitörü eklenmesi iyi glisemik kontrolün yanında hepatosteatozun azaltması için iyi bir seçenek olarak düşünülebilir.
SONUÇ: Güvenilir etkinliği, iyi glisemik kontrol sağlaması, daha az hipoglisemi, kiloya nötr olması, β hücrelerine koruyucu etkisi, düşük yan etki profili ve hastalar tarafından iyi tolere edilebilir olması tip 2 diyabet tedavisinde DPP-4 inhibitörlerini ön plana çıkarmaktadır.
Anahtar Kelimeler: DPP-4 inhibitörü, sitagliptin, saksagliptin

Abstract: