1990'dan günümüze Türkiye ve Azerbaycan edebiyatlarının karşılıklı etkileşimi
Turkey and Azerbaijan literature from 1990 to the present interaction
Yazar: NİGAR NAĞIYEVA
Danışman: PROF. DR. ALEMDAR YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
1991 yılında bağımsızlığını kazanan Azerbaycan cumhuriyeti bağımsızlık sürecinin ilk yıllarından itibaren dil, tarih, kültür ve din gibi ortak değerleri paylaştığı Türkiye Cumhuriyetine yönelmiştir. İki ülke arasında ilim, kültür, eğitim, ekonomi, savunma alanında çok sayıda anlaşma imzalanmıştır. 1990'dan sonra Azerbaycan'ın bağımsızlığa kavuşması ile 20. yüzyılın başlarında iki ülke edebiyatları arasındaki yakınlaşma süreci bırakıldığı yerden devam etti ve hızla gelişti. Azerbaycan ve Türkiye edebiyatları arasında etkileşimi ortaya çıkarmak amacı ile 1990 yılından sonra Türkiye'de Azerbaycan edebiyatı ile ilgili yazılan kitapları, makaleleri ve çeviri eserleri ve Azerbaycan'da Türkiye edebiyatı üzerine yapılan çalışmalar ve Azerbaycan Türkçesine aktarılan Türkiye edebiyatına ait eserleri inceledik. 1990'dan sonra her iki ülkede yapılan çalışmaları, halk edebiyatı, divan edebiyatı, edebi ilişkiler ve yeni edebiyat üzerine yapılan araştırmalar olarak ayrı gruplarda ele aldık. Bu araştırma sonucunda hem Türkiye'de, hem de Azerbaycan'da araştırmacıların kardeş ülke edebiyatını hangi yaklaşımla ele aldıkları, Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra durumun ne kadar iyiye gittiği ve hangi eksikliklerin var olduğu ile ilgili genel bir düşünce oluşturduk. 1990'dan sonra edebiyatlar arası etkileşimde en önemli unsur olan kitap yayını alanında başarılı adımlar atılmış, Türkiye'de Azerbaycan edebiyatı ile ilgili çok sayıda eser yazılmış, Azerbaycan edebiyatından çevirilerin yayınlanmasına başlanmıştır. Aynı zamanda Azerbaycan'da da Türk edebiyatı araştırmaları hızlanmış ve çok sayıda eser Azerbaycan Türkçesine aktarılarak yayınlanmıştır. Sovyetler Birliği döneminde neşredilen eserler Latin alfabesine aktarılmıştır. Tüm bu gelişmeler doğal olarak edebi etkileşimi etkilemektedir. 20. yüzyılın başlarında olduğu kadar olmasa da Türk edebiyatının Azerbaycanlı şair ve yazarlarının düşüncesini, edebi dilini, üslubunu, tekniğini etkilemesinden bahsetmek mümkündür. Azerbaycan okurları Türkiye edebiyatını ilgi ile okumakta ve takip etmektedirler. Azerbaycan edebiyatının Türkiye'de tanıtılması yolunda önemli adımlar atılmasına rağmen giderilememiş eksiklikler vardırAnahtar sözcükler:1.Azerbaycan edebiyatı, Edebi ilişkiler,2.Edebi etkileşim,3.Türk-Azeriİlişkileri,4.Perestroykadan sonra

Abstract:
Republic of Azerbaijan gained its independence in 1991 and since the first years of its independence process, the country oriented to the Republic of Turkey with whom it shared common values as language, history, culture and religion. Numbers of agreements have been signed among the two countries on science, culture, education, economy and defense. With the independence Azerbaijan gained after 1990, the process of rapprochement between the two countries? literatures progressed from the point they were left to and developed rapidly in the early 20th century. To reveal the interaction between Azerbaijani and Turkish literature, we carefully studied the books, articles and translations have made on the Azerbaijani literature since 1990 in Turkey, as well as the studies made in Azerbaijan on Turkish literature and the workings belonging to Turkish literature which have been interpreted to Azeri Turkish. We dealt with the studies carried out in both countries after 1990 in separate groups as folk literature, Divan literature, literary relations, and researches on new literature. As a result of this research, general idea was created about the researchers? approaches on sister countries in Turkey and in Azerbaijan, the degree of improvement of the situation after the collapse of the Soviet Union, and what deficiencies still exist in these fields. After 1990, successful achievements were obtained in book publishing, which is the most important element of inter-literary interaction; numerous books were written in Turkey about Azerbaijani literature, translations from Azerbaijani literature were published. At the same time of researches on Turkish literature accelerated in Azerbaijan and a large number of works were interpreted into Azeri Turkish and published in Azerbaijan. The works published in Soviet Union times were transferred to the Latin alphabet. All of these developments have natural influence on literal interaction. Though not as much as in the early years of the 20th century, the Turkish literature is having influence on thoughts, literary language, style and technique of Azerbaijani writers and poets nowadays. Azerbaijani readers follow and read the Turkish literature with great interest. Despite of the important steps taken to promote Azerbaijani literature in Turkey, there are still gaps in this field to be resolved.Key words:1.Literature of Azerbaijan,2.Literary Relations,3.Literary Interaction,4.Azerbaijan-Turkey Relations,5.After Perestroika