İstanbul'daki genetik hastalık tanı merkezlerinin iş sağlığı ve güvenliği düzeylerinin araştırılması
Investigation of occupational health and safety levels in genetic disease centers in Istanbul
Yazar: VEDAT CANER
Danışman: PROF. DR. FERDİ TANIR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Genetik = Genetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Genetik Hastalık Tanı Merkezi Laboratuvarları, insanların kalıtsal olarak taşıdıkları genetik materyali nesiller arasında aktarırken oluşabilecek anomalileri öngörmek ve mevcut mutasyonların kaynağını araştırmak için yapılan testlerin yürütüldüğü araştırma laboratuvarlarıdır. Bu laboratuvarların yalnızca laboratuvarda kullanılan biyolojik materyalin risk grubu gözetilerek biyogüvenlik seviyelerine göre sınıflandırılmaları, laboratuvarlarda yürütülecek çalışmalardan kaynaklanacak tüm riskleri karşılayamayacağından yetersiz kalmaktadır. Bu bağlamda bu tez çalışmasında, Genetik Hastalık Tanı Merkezlerinin iş sağlığı ve güvenliği düzeylerine göre sınıflandırılması amacıyla laboratuvarlarda karşılaşılacak tüm tehlike gruplarının birbirleri ile olan ilişkileri ve tehlike gruplarının risk yönetimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. 
3 basamakta gerçekleştirilen çalışmanın birinci basamağında Genetik Hastalık Tanı Merkezi çalışanlarına 7'li Likert Ölçeği kullanılarak bir araştırma veri formu uygulanmıştır. İkinci basamakta ise araştırma veri formundan elde edilen verilere SPSS programında önce güvenilirlik analizi uygulanmış ve Cronbach Alpha değerinin 0,700'ün üstünde (0.825–0.983) olduğunun tespit edilmesinin ardından ardından korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Üçüncü basamakta ise SPSS sonuçları çok boyutlu verileri anlamlı bir şekilde küçülten PCA (Principal Component Analyis) ile üç grupta boyutlandırılmıştır. k-NN algoritması ile de, Genetik Hastalık Tanı Merkezleri iş sağlığı ve güvenliği düzeylerine göre üç düzey olarak gruplandırılmalarının doğruluk oranı %93,33 olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Genetic Disease Diagnostic Center Laboratories are research laboratories where tests are conducted to predict anomalies that may occur during the transmission of genetic material inherited by individuals across generations and to investigate the source of existing mutations. Classifying these laboratories solely based on biosafety levels according to the risk group of the biological material used is insufficient, as it does not encompass all the risks arising from the studies conducted within the laboratories. In this context, this thesis aims to classify Genetic Disease Diagnostic Centers according to their occupational health and safety levels by investigating the interrelationships between all hazard groups encountered in the laboratories and the impacts of these hazard groups on risk management.
The study, conducted in three stages, began with the first stage where a research data form was administered to employees of the Genetic Disease Diagnosis Centers using a 7-point Likert scale. In the second stage, the data obtained from the research form was analyzed using the SPSS program. Initially, a reliability analysis was performed, and after determining that the Cronbach's Alpha value was above 0.700 (ranging between 0.825 and 0.983), correlation and regression analyses were applied. In the third stage, the SPSS results were dimensionally reduced using PCA (Principal Component Analysis), which significantly reduced multidimensional data into three groups. The k-NN algorithm was then used to classify the Genetic Disease Diagnosis Centers into three levels based on their occupational health and safety standards, achieving an accuracy rate of 93.33%.