Örgüt kültürü, örgütsel vatandaşlık davranışı ve ruhsal iyi oluş ilişkisi: Mobilya sektöründe bir araştırma
Reletionship between organizational culture, organizational citizenship behavior and spiritual well-being: A research in the furniture sector
Yazar: TUĞÇE ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. BELGİN AYDINTAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Mobilya sektörü = Firniture sector ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Çalışanlar = Workers ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Örgütlerin birbirinden farklı olmalarını sağlayan sahip oldukları kültürleri bulunmaktadır. Bu kültür örgütün tüm yapısının şekillenmesini sağlamakta ve çalışanların davranışlarını etkilemektedir. Örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütlerin kültürü, performansı ve verimliliği gibi örgütsel faktörler, çalışanların işe katılımı, duygusal bağlılığı ve ruhsal iyilik hali gibi kişisel faktörler arasında ilişkiler görülmektedir. Çalışanlar kendilerini örgütleri için anlamlı hissetmekte ve kendilerine verilen değerin neticesinde ruhsal olarak iyilik haline kavuşmaktadırlar. Çalışanların örgüt içerisinde anlaşılması, işine saygı duyulması ve işini önemsemesi onun ruhsal refah düzeyini artırmaktadır. Ayrıca örgütte çalışanlarca algılanan kültür onların tutum ve davranışlarını da etkilemekte ve örgüte duydukları aidiyetle birlikte örgütsel vatandaşlık davranışını ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada örgüt kültürü, örgütsel vatandaşlık davranışı ve ruhsal iyi oluş arasında ilişki olabileceği varsayılmış ve bunun tespiti amaçlanmaktadır. Araştırmanın sonuçları mobilya imalat firmasında çalışan 230 katılımcı üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırmanın analizinde ölçeklerin doğrulayıcı faktör analizi için Spss Amos 24 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve aracı değişken ile regresyon analizi sonuçlarına ulaşmak için Spss Statistic 25 programı kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın sonuçlarına bakıldığında ise örgüt kültürü, örgütsel vatandaşlık davranışı ve ruhsal iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiş olup;  bu ilişkide ruhsal iyi oluşun kısmi aracı role sahip olduğu görülmektedir. Değişkenlerin alt boyutları da ele alınarak yapılan analizler neticesinde; örgüt kültürü ile vicdanlılık, centilmenlik ve sivil erdem arasındaki ilişkide ruhsal iyi oluşun kısmi aracılık rolü, örgüt kültürü ile nezaket arasındaki ilişkide ruhsal iyi oluşun tam aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca örgüt kültürü tiplerine göre analizler dikkate alındığında ise; adhokrasi kültürü ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide ruhsal iyi oluşun tam aracı role sahip olduğu tespit edilmiştir. Kültür tipleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı boyutları arasındaki ilişkilerde ruhsal iyi oluşun aracı rolü sonuçlarına bakıldığında; adhokrasi kültürü ile vicdanlılık arasındaki ilişkide ruhsal iyi oluşun tam aracılık rolü olduğu görülmüştür. Pazar kültürü ile nezaket arasındaki ilişkide ruhsal iyi oluşun tam aracılık rolüne rastlanmıştır.

Abstract:
Organizations have cultures that enable them to be different from each other. This culture enables to be shapen of the whole structure of the organization and affects the behavior of employees. Relationships between organizational citizenship behavior and organizational factors such as culture, performance and productivity of organizations; personel factors such as employee participation, emotional commitment and mental well-being are observed. Employees feel significant to their organizations and as a result of the value they are given, they become spiritually good. Understanding the employees in the organization, respecting their work and caring for their work increases their level of mental well-being. In addition, the culture perceived by the employees affects their attitudes and behaviors and reveals the organizational citizenship behavior along with their belonging to the organization. In this study, it is assumed that there may be a relationship between organizational culture, organizational citizenship behavior and mental well-being and it is aimed to determine this. The results of the study were evaluated over 230 participants working in the furniture manufacturing company. Spss Amos 24 program was used for confirmatory factor analysis of the scales. Spss Statistic 25 program was used to obtain descriptive and descriptive statistics, correlation and regression analysis with mediating variable. When the results of the research are examined, it is found that there is a positive relationship between organizational culture, organizational citizenship behavior and mental well-being; In this relationship, mental well-being has a partial mediating role. As a result of the analyzes made by considering the sub-dimensions of the variables; It has been found that spiritual well-being is the partial mediator role in the relationship between organizational culture and conscience, gentlemanhood and civil virtue, and spiritual well-being is the full mediating role in the relationship between organizational culture and kindness. In addition, when the analysis according to the types of organizational culture is considered; In the relationship between adhocracy culture and organizational citizenship behavior, psychological well-being has a full mediating role. When the results of the mediating role of spiritual well-being in the relationship between culture types and dimensions of organizational citizenship behavior are examined; Spiritual well-being has a full mediating role in the relationship between adhocracy culture and conscience. In the relationship between market culture and courtesy, the full mediating role of spiritual well-being was found.