Nedim Divanı'nda Lale devri sosyal hayatının incelenmesi
A study of the social life in the Tulip period according to Nedim's Diwan
Yazar: LEYLA KARATAŞ
Danışman: PROF.DR. İLHAN GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Lâle Devri (1718-1730), XVIII.yüzyıl'da Batılılaşma yolunda ilk adımlarınatıldığı yenilik dönemidir. Bu yıllar, şekillenen yeni yaşam tarzının zevk ve eğlenceiçinde tüketildiği bir zaman dilimini kapsamaktadır. Yazdığı şiirleriyle Nedûm, LâleDevri'nin en önemli şairi ve temsilcisi olmuştur.Çalışmamız, Nedûm'in Dûvânı'nda Lâle Devri sosyal hayatına ait unsurlarınincelenmesi ile ilgili olarak yapılmış ve konuya bağlı olarak tespit edilen on sekizbaşlıktan meydana gelmiştir. İlk başlık altında; padişah ve çevresindeki insanlardanbaşlamak üzere çeşitli meslek gruplarına kadar merkezde bulunan kişilikler elealınmıştır. Bu şahsiyetler, yaşanan hayat içinde en belirgin olan kişilerdir.İkinci başlık altında, döneme uygun olarak sunulan eğlence hayatıdeğerlendirilmiştir. Eğlence ile tüketilen hayatta en önemli mekân meclistir. Meclisteelden ele dolaşan kadehler, meyhanelerde kadehlerle sunulan şaraplar dönemin endikkat çekici unsurlarıdır.Üçüncü başlık altında, tatlılar başta olmak üzere yenilip içilenler üzerindedurulmuştur. Değerlendirilen bu unsurlar, dönemin zevk ve eğlence anlayışını daaçıkça sunmaktadır.Dördüncü başlık altında, inşa ettirilen kasırlardan, camilerden, köprülerden;yapılan çeşmelerden, havuzlardan dönemin imar faaliyetleri olarak bahsedilmiştir.Lâle Devri'nin önemli bir bölümünü teşkil eden bu yapılar, sosyal hayatın en yoğunolarak tüketildiği mekânlardır.Beşinci başlık altında, giyim kuşam üzerinde durulmuş ve bu konudabelirlenen unsurlar geniş bir değerlendirme ile verilmiştir. Altıncı başlık savaş araçgereçlerine ayrılmıştır. Günlük hayatta kullanılan eşyalardan yazı ile ilgili unsurlara,kıymetli taşlar ve madenlerden süslenme ve kokulara kadar her şey on birinci başlığakadar olan bölümlerde ele alınmış ve ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiştir.On ikinci başlık altında, Lâle Devri'nin eğlence merkezli hayatında yer alanmusiki ve musiki aletleri döneminde taşıdığı önemle beraber incelenmiştir. Varoldukları zamanın özelliklerini yansıtan taşıma araçları ve ölçü aletleri, eğlencemeclislerinde oynanan oyunlar ayrı başlıklar altında verilmiş ve on yedinci başlığakadar bunların değerlendirilmesi yapılmıştır. Meslek erbâbı ve akrabalık adlarıbaşlığı altında da dönemin yoğun hayatı içinde yer alan çeşitli görevlilerden veakrabalık ilişkisinden bahsedilmiştir. Son başlık olan âdet ve gelenekler bölümündeincelememizin genelinde üzerinde durulmuş olan devrin âdet ve inanışları toplu birbiçimde verilmiştir. Çalışmamızın sonunda değerlendirmenin yer aldığı sonuçbölümü ve kaynakça bulunmaktadır.Nedûm, Dûvânı'ndaki tüm konuları yaşadığı hayattan ilham alarak şiirlerineaktarırken kendisini her açıdan serbest bırakmış ve dış dünyadan aldıklarını duyduğugibi yansıtmıştır. Bu şekilde, ele aldığı konularla devrini beyitlerinde âdetaölümsüzleştirmiştir. Başarısının sırrı ve onu dönemin diğer şairlerinden üstün kılanyanı da budur. Bu inceleme, Nedûm'in şiir dünyasına getirdiği yenilikleri belirtmeninyanı sıra şairin Lâle Devri sosyal hayatını Dûvânı'nda hangi kavramlarla ve ne ölçüdeişlediğini saptamayı amaç edinmiştir.

Abstract:
The Tulip Period of the Ottoman Empire (1718-1730) is the period in whichthe first steps had been taken to adopt European practices in the process ofwesternization. These years reflect a time period which was spent with pleasure andentertainment in the newly adopted lifestyle. Nedûm, with his poems, became themost important and the most influential poet of the period.This project includes an eighteen chaptered research about the components ofthe social life in the Tulip Period at Nedûm?s Diwan. In the first chapter, startingfrom the sultan and the people next to him to the people from various occupations areall discussed. Those personalities were the most apparent people of their time.The entertainment life in the Tulip Period is mentioned in the second chapter.The most important place of the entertainment life was the council. The passingglasses from hand to hand and the wine that was served in pubs are the mostgorgeous components.In the third chapter meals, especially the desserts are focused on. Theseevaluated components effectively reflect the perspective of entertainment in theTulip Period.Architectual developments such as the building of mosques, bridges,fountains, pools are mentioned as construction activities of the period in the forthchapter. Those constructions that have an important place in Tulip Period are theplaces where social life was intensively spent.In the fifth chapter clothing, in the sixth chapter weapons of war arediscussed. Until the eleventh chapter the materials that are used in daily life, preciousstones, perfumes â¦etc. are all mentioned in detail.In the twelfth chapter, the music and the music instruments that take place inthe Tulip Period which is based on entertainment, covered with its importance.Transportation vehicles and measurement devices reflect the features of the period,the games performed in the entertainment councils have been examined and until theseventeenth chapter these have been evaluated. Also, under the title of occupationexperts and some types, various employees in the intense life of the period have beenmentioned. In the last chapter called customs and traditions, customs and beliefshave been examined. At the end of the project, conclusion and biography chaptersare set.Nedûm has set himself free while transferring all the subjects inspired fromhis life and has reflected what he observed from the external world. In this way hehas immortalized this period with the topics in his couplets. This is the secret of hissuccess and the reason why he is better than the other poets of his period. Not only todefine the innovations that Nedûm brought to the literary world but also to establishthe way he portrayed the Tulip Period?s social life is the aim of this project.