Nedim Divanı'nda uçarı aşk anlayışı ve anlam çerçevesi
The conceppt of immodest love in Nedim's Divan and its contex
Yazar: ALEV ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AHMET MERMER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşk = Love ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Nedim = Nedim ; Şiir = Poem

Özet:
`Nedîm Divânı'nda Uçarı Aşk Anlayışı ve Anlam Çerçevesi' adlı çalışmamızda,Nedîm'in şiirlerinde, aşk teminin ele alınış tarzı üzerinde durduk. Bizi, böyle birçalışmaya iten ana sebep, Nedîm'in aşk anlayışının Divân Edebiyatı içinde taşıdığıhusûsilikler oldu. Klasik şiirin, başta aşk olmak üzere bütün duygu ve düşüncelerimazmunlar yoluyla stilize ederek verme merâkından ve soyut anlatım tarzındanhazzetmeyen şâir, tüm verileriyle somut olan bir aşk anlayışını benimsemiş ve buduyguyu, toplumsal yaşamdan bağımsız olarak değil, tam tersine sosyal hayâtın,gündelik kaygıların bir uzantısı olarak ele almaya özen göstermiştir.İnsanlarla iç içe yaşamaktan hoşlanan, dışa dönük bir mîzâca sâhip olanNedîm, aşkın felsefesini yapmak yerine, çapkın âşığın sevgiliyle olan mâcerâlarını,âşığın sevgilisine dokunma isteğiyle yanıp tutuştuğu anları, sevgilinin de iştirâk ettiğisazlı sözlü içki âlemlerini, devirdiği kadehlerin etkisiyle kendinden geçip erotik pozlarabürünen şûh dilberleri, sevgilisiyle baş başa kalma fırsatını yakalayan âşığın yaşadığıyoğun heyecânı, alımlı dilberlerin düğünlerde, eğlencelerde ve Sadâbâd gezilerindekigiyim kuşamlarını, tavır ve edâlarını, güzellikleriyle akılları baştan alan zerâfet timsâlişûh dilberleri konu alan şiirler yazmayı tercîh etmiştir. Bu tercihler ışığında, Nedîm'inşiirlerinde ifâdesini bulan aşk anlayışını nitelemek için kullanılabilecek en doğruifâdenin `uçarılık' olduğu kanaatine vardık.Divândaki şiirler içinde, uçarı söylemin ön plana çıktığı kısımları alıpyorumlarımızı ilâve ederek siz değerli okurların beğeni ve istifâdesine sunduk.Şâirin, resmetme merâkı, aşkı ilâhi özelliklerinden sıyırıp ona dünyevî bir kimlikkazandırma çabası, betimlemelerinde dikkati çeken canlılık, gerçeğe sâdık kalmak2konusunda gösterdiği hassâsiyetle, bilinçli bir şekilde olmasa da, edebiyatımızı batıedebiyatının, batılı düşünce tarzının etkilerine açık hâle getirdiği sonucuna vardık.Biz, her eserin, müessiri ve ait olduğu toplum olmak üzere iki sâhibi olduğunudüşünüyoruz. XVIII. yüzyıla ait olan Nedîm Divânı'nın da hem Osmanlı şâirlerinin veaydınlarının hem de Osmanlı toplumunun zihniyet yapısında yaşanan değişim vedönüşümün izdüşümlerine dâir oldukça zengin bir içerik sunduğu kanaatindeyiz.Dolayısıyla, XVIII. yüzyılın ilk yarısını, özellikle de kayıtlara Lâle Devri diye geçen 12yıllık dönemin, edebî ve sosyal yaşantısını anlamak ve anlamlandırmak, Türkedebiyatının, batı edebiyatının tesirine tamâmiyle açık hâle gelmeden evvel hangihazırlık aşamalarından geçtiğini saptamak isteyen her insanın Nedîm'in eseriyle özelolarak ilgilenmesi gerektiği düşüncesindeyiz.Anahtar Kelimeler1. Nedîm2. Uçarı Aşk3. Hercâî4. Şûh5. Âfet

Abstract:
We have focused on the way the theme of love is dealt with in Nedim'spoetry in our study entitled "The Concept of Immodest Love in Nedim's Divan and ItsContext". The main reason that led us into this study is the peculiarity of the place ofNedim's understanding of love. Nedim did not like the way that classical poetry usedto stylize every feeling and thought including love by using fixed ways of describingthem; so he adopted a completely concrete understanding of love, and tried topresent this emotion as a part of the concerns of everyday living, insteadof abstracting it from social life.Nedim had an outgoing personality and liked to live in close contact withpeople. Therefore, instead of philosophizing about love, he prefered to write poemsabout the adventures of the flippant lover with his beloved, the moments when thelover burned with the desire to touch the beloved, the orgies of alcohol and musicwhere the beloved was also present, the voluptuous ladies who gave erotic poseswith the impact of the alcohol they have consumed, the intense excitement that thelover felt when he found the opportunity to be alone with the beloved, the details ofthe costumes of the attractive ladies during weddings, festivities and Sadabadexpeditions, their behaviors and gestures, and the sexy ladies who weremaddeningly beautiful. In the light of these subject matters, we have decided that thebest term to use for the kind of love that is described in Nedim's poetry would be"immodesty".We have taken the specific parts of the poems from the Divan, in which suchimmodest descriptions of love are given, and presented them to you with ourcommentary.We have also concluded that Nedim's special interest in pictorial depiction,his attempt to present love in a worldly light devoid of divine connotations, theliveliness in his descriptions, and the attention he paid to remain loyal torealism, opened the road, although not consciously, to the westernization of ourclassical literature and entrance of western style of thinking into our culture.We think that every work belongs to not only its writer but also the society inwhich it was written. Therefore, we think that Nedim's Divan, which belongs to 18thcentury, contains valuable information about the change and transformation of notonly the thinking of poets and thinkers, but also the general mindset of the Ottomansociety in the 18th century. For this reason, we think that everybody who wants tounderstand the first half of the 18th century, especially the social and literary life ofthe 12-year period that is called "Lale Devri (Tulip Era)", and how our literaturebecame open to influences from the west and what kind of early transformations ithas undergone, should particularly study Nedim's works.Key Words1. Nedîm2. Immodest love3. Flighty4. Lively5. A bewitching beauty