Okuma becerisini geliştirmeye yönelik eğitim ortamlarının değerlendirilmesi üzerine bir inceleme: Van ili örneği
A study on the evaluation of educational environments for improving reading skills: The case of van province
Yazar: MERVE TAŞ TETİK
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE COŞKUN SÖNMEZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı okuma becerisini geliştirmeye yönelik eğitim ortamlarının Türkçe öğretmenleri ve ortaokul öğrencileri görüşleri bağlamında değerlendirilmesidir. Çalışma nitel araştırma yöntemine göre tasarlanmıştır. Çalışmaya 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Van ili merkez ilçelerindeki devlet ortaokullarında görev yapan Türkçe öğretmenleri ve bu okullarda öğrenim gören farklı sınıf seviyelerindeki ortaokul öğrencileri dahil edilmiştir. Öğretmen ve öğrenci görüşlerinin belirlenmesinde veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formlarından yararlanılmıştır. Veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir.
Yapılan analizler sonucunda elde edilen verilere göre öğretmen ve öğrenciler eğitim ortamlarının okuma materyalleri açısından zengin olmasını, geleneksel anlayıştan uzak bir şekilde tasarlanmasını ve eğitim ortamlarında bir kütüphanenin bulunmasını istemektedirler. Öğretmenler aile ile birlikte yapılan okuma etkinliklerinin ve çoklu ortam materyalleri ile birden fazla duyu organına hitap edilerek işlenen derslerin önemini vurgulamışlardır. Öğrencilerin görüşlerine dair sonuçlar incelendiğinde öğrenciler, teknolojik imkanlarla zenginleştirilen eğitim ortamlarını, geleneksel ortamlara tercih ettiklerini söylemektelerdir. Öğretmen ve öğrenciler eğitim/okuma ortamlarının olumlu ve olumsuz yönlerini paylaşmışlardır. Bu bağlamlarda dikkat çeken sonuçlar ise okul bahçelerinde okuma alanlarının olması, sınıfların geniş olması, zengin bir kütüphanenin bulunması, eğitim ortamının sınav merkezli oluşu, okumaların genellikle sınıf içinde gerçekleşmesi, bazı öğrencilerin isteksiz ve ön yargılı olmasıdır. Okumaya teşvik edici tasarlanan sınıf panolarının, okul koridorlarının, okul bahçelerinin öğrencilerin okumaya olan tutumlarını olumlu yönde etkileyeceğini ifade eden öğretmen ve öğrenci görüşleri de bulunmaktadır. Katılımcılar, normal sıcaklıkta ve doğal ışıkta okumaya daha rahat odaklanıldığına, sessiz ortamda okunan materyalin daha kolay anlaşıldığına vurgu yapmışlardır. 
Çalışmada ulaşılan bu sonuçların mevcut eğitim ortamlarının iyileştirilmesine, okuma becerisini geliştirmeye yönelik eğitim ortamlarının tasarlanmasına katkı sağlaması ve alandaki diğer araştırmacılara önemli bir yol haritası çizmesi beklenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate educational environments aimed at improving reading skills in the context of the opinions of Turkish teachers and secondary school students. The study was designed according to the qualitative research method. Turkish teachers working in public secondary schools in the central districts of Van province in the 2023-2024 academic year and secondary school students at different grade levels studying in these schools were included in the study. Semi-structured interview forms created by the researcher were used as data collection tools in determining teacher and student opinions. The data were analyzed by content analysis.
According to the data obtained as a result of the analysis, teachers and students want educational environments to be rich in reading materials, to be designed away from traditional understanding, and to have a library in educational environments. Teachers emphasized the importance of reading activities carried out with the family and lessons taught by appealing to more than one sense organ with multimedia materials. When the results of students' opinions are examined, students say that they prefer educational environments enriched with technological opportunities over traditional environments. Teachers and students shared the positive and negative aspects of education/reading environments. The striking results in these contexts are that there are reading areas in the school gardens, the classrooms are large, there is a rich library, the educational environment is exam-centered, reading usually takes place in the classroom, and some students are reluctant and prejudiced. There are also opinions of teachers and students stating that classroom boards, school corridors and school gardens designed to encourage reading will positively affect students' attitudes towards reading. Participants emphasized that it is easier to focus on reading in normal temperature and natural light, and that the material read in a quiet environment is easier to understand.
It is expected that these results obtained in the study will contribute to the improvement of existing educational environments, the design of educational environments to improve reading skills and to draw an important road map for other researchers in the field.