Çok kriterli karar verme teknikleri ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak alışveriş merkezi için uygun yer seçimi: kKonyaaltı (Antalya) örneği
Selecting an appropriate location for a shopping mall using multi-criteria decision making techniques and geographic information systems: A case study of Konyaaltı (Antalya)
Yazar: SERDAR YASİN TURAN
Danışman: PROF. DR. BEKİR TANER SAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; İşletme = Business Administration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Markalaşma ve moda kültürünün hayatımızdaki önemi, AVM'leri tercih edilen bir neden haline getirmiştir. AVM'ler, birçok ürünü tek bir çatı altında sunmanın yanı sıra rahatlık, konfor ve güvenli alışveriş deneyimi sunarak insanların tercihleri arasında öne çıkmaktadır. Ayrıca, günümüzde zamanını alışverişe ayıran tüketiciler için vazgeçilmez bir yer haline gelmiştir. Ancak, rekabetin artması ve yer seçiminin geri dönüşü zor bir karar olması nedeniyle bir AVM projesi için en önemli faktör konum olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, bir AVM'nin sürdürülebilirliği için konum belirleme sürecinde bir dizi kriterin dikkate alınması ve yenilikçi bilimsel yöntemlerin kullanılması gerekmektedir. Antalya ili, Konyaaltı ilçesi, Türkiye'nin önemli turistik ve yoğun nüfuslu bölgelerinden biridir. Ayrıca kültürel ve coğrafi açıdan diğer ilçelere göre önde gelmektedir. Antalya ilinde bulunan Muratpaşa ve Kepez ilçelerindeki on bir alışveriş merkezi, Konyaaltı ilçesindeki nüfusun tercihlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, Konyaaltı bölgesinde yeni bir alışveriş merkezi projesi için en uygun yerleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu hedefe ulaşmak için Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ve Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden (ÇKKVT) Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılmıştır. AHP, belirli bir öncelik hiyerarşisine göre karar problemlerini değerlendirerek mevcut durumun daha iyi anlaşılmasını sağlar. Bu yöntemle belirlenen kriterler ikili gruplar halinde karşılaştırılır ve önem dereceleri belirlenir. Çalışmada ilk olarak, aktif nüfusun yoğun olduğu Antalya ili Konyaaltı ilçe merkezi ve çevresi çalışma sınırları olarak belirlenmiştir. AVM konumu için coğrafi özellikler, ulaşılabilirlik ve demografik özellikler gibi üç ana kriter belirlenmiştir. Bu kriterler daha sonra detaylandırılmak üzere toplamda on bir alt kritere ayrılmıştır. AHP, bir karar verme problemi üzerinden mevcut durumu daha iyi anlamak ve sonuçlandırmak için kullanılır. Bu nedenle belirlenen on bir kriter için literatür ve sözlü yapılan uzman görüşleri ile önem dereceleri belirlenmiş ve herbir kriterin ağırlığı hesaplanmıştır. Hesaplanan ağırlıklar kullanılarak haritalanan kriterler, somut bir değerlendirme sunmak için bir araya getirilmiş ve bir sonuç haritası oluşturulmuştur. Bu sonuç haritası, imar planlarında yer alan ticari parseller ile kıyaslanarak kullanıcıya sunulmak üzere uygun alanları değerlendirilmiştir. Bu çalışma, gelecekteki çalışmalar, yatırımcılar ve karar vericiler için yol gösterici bir rehber niteliği taşımaktadır.

Abstract:
The significance of branding and fashion culture in our lives has made shopping malls a preferred destination. Shopping malls not only bring together a wide range of products under one roof but also offer convenience, comfort, and a secure shopping experience, making them a top choice among consumers. Moreover, they have become an essential place for those who allocate their time for shopping in today's world. However, due to increasing competition and the irreversibility of location decisions, the most crucial factor for a shopping mall project is considered to be its location. In this context, in order to ensure the sustainability of a shopping mall, a variety of criteria need to be taken into account and innovative scientific methods need to be employed in the location determination process. Antalya province, particularly the Konyaaltı district, is one of Turkey's major tourist destinations with a dense population. It also stands out culturally and geographically compared to other districts. The eleven shopping malls in the Muratpaşa and Kepez districts of Antalya province play a significant role in the preferences of the population in the Konyaaltı district. This study aims to determine the most suitable locations for a new shopping mall project in the Konyaaltı region. To achieve this goal, Geographic Information System (GIS) and Multi-Criteria Decision-Making Techniques (MCDM), specifically the Analytic Hierarchy Process (AHP), have been utilized. AHP enables the ranking of decision problems based on a specific priority hierarchy, providing a better understanding of the current situation. With this method, the established criteria are compared in pairwise groups, and their importance levels are determined. In this study, first, the boundaries of the study were defined as the city center of Konyaaltı district in Antalya province and its immediate surroundings, where the active population is concentrated. Three main criteria were established for the shopping mall location: geographical features, accessibility, and demographic characteristics. These criteria were further divided into a total of eleven sub-criteria. AHP is employed to better understand and conclude the current situation regarding a decision problem. Therefore, importance degrees for the eleven criteria were determined using expert opinions from the literature and through oral communication, with values ranging from 1 to 9, and weights were calculated accordingly. Using the calculated weights, the mapped criteria were combined to provide a concrete evaluation. Maps created for each criterion were overlaid to generate a result map. This result map was then compared with commercial parcels in the zoning plans to evaluate suitable areas for presentation to the user. This study serves as a guiding reference for future studies, investors, and decision-makers.