Sistem dinamikleri yaklaşımı ile tersine lojistik ağ tasarımı: Çimento endüstrisi örneği
Reverse logistic network design using system dynamics approach cement industry case study
Yazar: ERDAL ARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. BEHİYE GÜLSÜN NAKIBOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ağ tasarımı = Network design ; Sistem dinamiği = System dynamics ; Tersine lojistik = Reverse logistics ; Çimento sektörü = Cement sector

Özet:
Günümüzde tüketicilerin bilinçlenmesi, doğal kaynakların sonsuz olmadığınının farkına varılması, küresel ısınma, iklim değişikliği gibi sebeplerin yanında yasal ve küresel düzenlemeler sebebiyle işletmeler iş yapış biçimlerini gözden geçirmek zorunda kalmışlardır. Bir işletmenin en temel süreçlerinden biri olan tedarik zinciri kavramı geleneksel ileri yönlü olmaktan çıkmış ve tersine lojistik, zincir içinde önemli bir yere sahip olmuştur. 
Nihai ürünler, ara mamuller, ambalaj malzemeleri veya süreçlerde oluşan atıklar, gerek kendi sektöründe gerek başka sektörlerde birer değer haline gelmektedir. Bu noktadan yola çıkarak tez çalışmasında tersine lojistik ve tersine lojistik ağ tasarımı, tasarımdaki engeller ve itici güçler ile ilgili konular incelenmiştir.
Ahşap paletler, birçok endüstride taşıma ve depolama sürecinde ambalaj ve nakil malzemesi olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Ahşap paletler kullanıldıktan sonra da ciddi bir ekonomik değere sahiptir ve geri kazanım için uygun geridönüş sistemleri ile tersine lojistik ağına girebilmektedir. Tez çalışmasının öncelikli konusu olarak ahşap paletler seçilmiş ve ahşap paletlerin geri kazanımı ele alınmıştır. Ahşap palet kazanımı için tersine lojistik ağı oluşturmada yöntem olarak tersine lojistik ağ tasarımında etkili ve son yıllarda yaygınlaşan bir araç olan sistem dinamikleri yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada, çimento sektöründe ahşap palet kazanımı için tersine lojistik ağı oluşturmaya  yönelik vaka çalışması yapılmış ve Stella  programında farklı senaryolar üreterek üç tür geri kazanım yöntemi ile (yeniden kullanım, yeniden imalat ve geri dönüşüm) ahşap paletlerden ekonomik ve çevresel fayda sağlanabileceği gözlenmiştir.
Çalışmada sektörel gerçek veriler ve kabuller kullanılmış, kalite oranı, motivasyon gibi etkenlerin yanı sıra zincirdeki tüm elemanlara ait maliyet ve satış fiyatlarındaki değişimlerin  sistemi nasıl etkilediği incelenmiştir. Tersine lojistik ağ tasarımında sistem dinamikleri yöntemi kullanan çalışmaların  literatürde az sayıda olması sebebiyle bu çalışmanın teorik katkısı önem arz etmektedir. Buna ek olarak modelin gerçek bir uygulama şeklinde denenmesi konusunda işletmeden olumlu bir geri dönüş sağlanması, sektör ve uygulama hakkında yapılan yönetimsel çıkarımlar sabebiyle, uygulama açısından da çalışmanın katkı sağladığı düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Sürdürülebilir tedarik zinciri, tersine lojistik, tersine lojistik ağ tasarımı, sistem dinamikleri, ahşap palet, çimento endüstrisi.

Abstract:
Today, companies have obliged to review their way of doing business due to reasons such as raising awareness of consumers, realizing that natural resources are not endless, global warming, climate change, as well as legal and global regulations. The concept of supply chain, which is one of the most basic processes of a company, has ceased to be traditional forward-looking and thus reverse logistics has an important place in the chain.
Final products semi-products, packaging materials or wastes generated in processes become a value both in their own sector and in other sectors. From this point of view, reverse logistics and network design of reverse logistics, obstacles and drivers in design are examined in the thesis.
Wooden pallets are widely used in many industries as packaging and transportation material in the handling and storage process. Wooden pallets have a significant economic value even after they are used, and they can join to the reverse logistics network by appropriate return systems for recovery. Wooden pallets were chosen as the primary subject of the thesis and the recovery of wooden pallets was considered. System dynamics approach, which is an effective and popular tool in reverse logistics network design, has been used as a method for creating a reverse logistics network for wooden pallet recovery. In the thesis, a case study was conducted to create a reverse logistics network for the recovery of wooden pallets in the cement sector, and by different scenarios in the Stella software, it was observed that economic and environmental benefits could be obtained from wooden pallets with three-ways of recycling methods (reuse, remanufacturing and recycling).
In the study, sectoral real data and assumptions were used, besides factors such as quality rate and motivation, it was examined how the changes in the cost and sales prices of all the elements in the chain affected the system. Since the number of studies using system dynamics method in reverse logistics network design is few in the literature, the theoretical contribution of this study is important. In addition, it is thought that the study also contributes to the managerial practices due to the positive feedback from the company on testing the model as a real  implementation and the managerial inferences made about the sector and its actions.  

Keywords: Sustainable supply chain, reverse logistics, reverse logistics network design, system dynamics, wooden pallet, cement industry.