Katma değer vergisi kanununda tam ve kısmi istisnaların incelenmesi ve muhasebeleştirilmesi
The accounting aspect of exact and partial exceptions in law of value added tax
Yazar: ALİ SERHAT ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ARAT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Katma değer = Value added

Özet:
Üretim tüketim zincirinin her aşamasında, malların ve hizmetlerin satışından alınan ve vergi indirimine imkan tanımak suretiyle değer artışını temel alan, gayri şahsi, çok aşamalı ve genel bir satış vergisi olan Katma Değer Vergisi 01.01.1985 tarihinden itibaren Türkiye'de yürürlüğe girmiştir.Katma Değer Vergisi yerine alınan çeşitli vergilerin (Dahilde alınan istihsal vergisi, İthalde alınan istihsal vergisi, Nakliyat vergisi, PTT hizmetleri vergisi, ilan ve reklam hizmetleri vergisi, İşletme vergisi, spor-toto vergisi, Şeker istihlak vergisi) kaldırılıp yerine Katma Değer Vergisinin getirilmesi hem devlet açısından hemde mükellefler açısından pozitif bir dönüşüm olmuştur.Diğer kanunlarda olduğu gibi Katma Değer Vergisi Kanunu'nda da istisna hükümleri getirilmiş, mükelleflere kolaylık sağlanması hedeflenmiştir. Bu istisnalar Tam İstisna ve Kısmi İstisnalar olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Tam İstisna, Katma Değer Vergisi mükellefinin mal veya hizmet alımı nedeniyle yüklendiği verginin, söz konusu alıştan doğan satışın vergiye tabi olmamamsı veya vergiden istisna olması nedeniyle ödenen verginin indirim, mahsup veya nakit iade şeklinde geri dönmesidir. Kısmi İstisna ise, Vergi mükellefinin mal veya hizmet alımı nedeniyle ödediği Katma Değer Vergisi'nin, bu alıştan doğan satışının Katma Değer Vergisi'ne tabi olmaması veya istisna olması nedeniyle ve yasadaki zorunluluklar gereği indirim, mahsup veya nakit iade konusu yapılamayıp doğrudan doğruya maliyet veya giderlere yansıtılmasıdır.Çalışmada Katma Değer Vergisi mükelleflerinin hangi durumda Tam İstisna kapsamında oldukları, hangi durumda ise Kısmi İstisna kapsamında oldukları teorik ve pratik açıdan incelenerek, Tek Düzen Muhasebe Sistemi Hesap Planı Çerçevesinde yer alan hesaplarla ilişkilendirip örnek iş olgularıyla anlatılmıştır.

Abstract:
Value added tax; whıch ıs based on ıncrease ın value ın the market and consıders all sales of goods and servıces ın some steps, ıs beıng apllıed ın turkey sınce 01.01.1985.Before the value added tax, some taxes such as transportatın tax, ptt servıce tax, advertısement tax were apllıed for the place of value added tax. After the value added tax those ather taxes were cancelled. Thıs ıs a posıtıve transform eıther government or taxpayers.As ın some other laws, there are some exceptıon rules ın value added tax law, whıch brıngs some facılıtıes to taxpayers. These exceptıons are dıvıded ınto two parts; the fırst one ıs exact exceptıons and the second one ıs partıal exceptıons. The exact exceptıon means; buyıng the good or servıce ıs related wıth vat but sellıng that good or servıce ıs not related wıth vat, so the taxpayer can take back taxes wıth some ways from the government. On the other hand partıal exceptıon means, buyıng the good or servıce ıs related wıth vat but sellıng that good or servıce ıs not related wıth vat, but the taxpayer can not take back the tax, so the taxpayer can consıder the tax paıd as a cost.İn thıs study, we trıed to tell ın whıch condıtıons taxpayers are related wıth exact ecteptıons and ın whıch condıtıons they are related wıth partıal exceptıon. In addıtıon to thıs we trıed to gıve some examples and apply those examples on the turkısh unıform accountıng plan.