Türkiye'de hibrit yenilenebilir enerji tesisleri ve mekânsal planlama: Uygunluk endeksleri ile yerseçim modellemesi
Hybrid renewable energy facilities and spatial planning in Turkey: Location modelling with suitability indices
Yazar: AHMET ŞEKEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DEMET EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Enerji üretiminde fosil kaynaklı yakıtların kullanılmasından dolayı artan çevresel bozulmalar ve sera gazı emisyonları gibi küresel iklim değişikliğine etki eden faktörler farklı enerji kaynaklarına yönelimi ortaya çıkarmıştır. Bunun bir sonucu olarak başlangıçta alternatif enerji kaynağı olarak görülen yenilenebilir enerji kaynakları, artan küresel etkilerle birlikte zorunlu enerji kaynağı olarak ülkelerin politikalarında yer almaya başlamıştır. Ancak yenilenebilir enerji kaynaklarının arzı sağlamadaki değişken ve kesintili yapısının yanı sıra çevresel ve toplumsal unsurların yer seçim süreçlerinde göz ardı edilmesi farklı sorunları ortaya çıkarmaktadır. Araştırma hibrit yenilenebilir enerji tesislerinin, sürdürülebilirlik açısından sorunları en aza indirgeyebileceği yaklaşımını benimseyerek mekânsal planlama sistemi içerisinde nasıl ele alınabileceğini konu edinmektedir. Bu kapsamda araştırmada Türkiye'deki mekânsal planlama sistemi içerisinde rüzgâr, güneş ve biyokütle enerji kaynaklarına dayalı hibrit yenilenebilir enerji tesisleri için potansiyel alanların belirlenmesi ve yer seçim süreçlerinde parametreler üzerinden mekânsal model geliştirmek amaçlanmıştır. Mekânsal planlarla uyumunun sağlanması açısından; VIKOR, bulanık mantık ve Coğrafi Bilgi Sistemleri araçlarının birbirine entegre edilmesi ile mekânsal olarak uygulanabilir bir yöntemsel çerçeve önerilmiştir. Araştırma sonucunda, çalışma kapsamında önerilen yönetişim rehberi ve kılavuz esas alınarak Stratejik Mekânsal Planlama, Çevre Düzeni Planı ve Nazım İmar Planına girdi vermesi düşünülen bölgesel potansiyel uygunluk endeksi, kentsel potansiyel uygunluk endeksi ve yer seçim uygunluk endeksi biyokütle, rüzgar, güneş hibrit kombinasyonlarıyla ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The factors influencing global climate change, such as increased environmental degradation and greenhouse gas emissions resulting from the use of fossil fuels in energy production, have prompted a shift towards various energy sources. As a result, renewable energy sources, initially perceived as alternative energy sources, have begun to be included in the policies of countries as a necessary energy source, along with the increasing global impacts. However, the variable and intermittent nature of renewable energy sources in terms of supply, as well as the disregard of environmental and social factors in location processes, give rise to different problems. Research focuses on how hybrid renewable energy facilities can be addressed within the spatial planning system by adopting an approach that minimizes sustainability issues. Within this scope, the aim of the research is to identify potential areas for hybrid renewable energy facilities based on wind, solar, and biomass energy sources within the spatial planning system in Turkey, and to develop a spatial model based on parameters in the location process. In order to ensure compatibility with spatial plans, a spatially feasible methodological framework is proposed by integrating VIKOR, fuzzy logic, and Geographic Information Systems tools. As a result of the research, regional potential suitability index, urban potential suitability index, and location suitability index have been developed based on the proposed governance guide and manual within the study. These indices are intended to provide input for Strategic Spatial Planning, Environmental Physical Plan, and Master Development Plan, considering biomass, wind, and solar hybrid combinations.