Çin'in Orta Doğu enerji güvenliği politikası
China's energy security policy in Middle East
Yazar: MARKUS ÜREK
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ALİ SONER
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Neo-klasik realist = Neo-classical realist ; Ortadoğu = Middle East ; Ortadoğu politikası = Middle East policy ; Petrol = Petroleum ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çok kutupluluğa dönüşen uluslararası sistemin yapısında başat güç konumuna yükselmekte olan Çin'in enerji politikalarında Orta Doğu bölgesinin önem ve etkisini ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşmak için kullanılan teorik yöntem, enerji güvenliğinin ön plana çıkardığı neorealist bir temelde ele alınmıştır. Ancak günümüz dünyasında sosyal etkileşimlerin de önemine binaen neoklasik realizm teorik çerçeveyi açıklamaya daha uygun bir yaklaşım olarak tercih edilmiştir. Bu teorik çerçeveye uygun olarak öncelikle Çin'in içsel ve dışsal etkenler çerçevesinde enerji güvenliği sorununu ele alışı incelenmiştir. Çin'in enerji güvenliği öncelikleri arasında Orta Doğu'ya yönelik yaklaşımı -bölgenin kendine özgü özellikleri dikkate alınarak- yorumlanmıştır. Tezin neoklasik realizm temelinde ele alınması sebebiyle çok kutuplu yapının küresel düzeye büyük güç konumunda bulunan diğer aktörleri de ele alınmıştır. ABD ve Rusya'nın yaklaşımları bölge ülkelerine yönelik politikaları çerçevesinde ayrı ayrı ele alınmıştır. Çalışmanın bulgularının analizi sonucunda, Orta Doğu'ya yönelik özellikle son 20 yılda artan Çin'in ilgi ve ticari ilişkilerinin temelinde enerji güvenliği olduğu ve bu politik tercihin hem neorealist analizin vurguladığı sistemik baskılardan hem de Çin'in Orta Doğu'daki ilişkilerinde iç politik etmenlerin varlığından şekillendiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, tek kutuplu yapının sona ermesiyle oluşan yeni küresel siyasal koşulların, kutup özelliği kazanan Çin'in -enerji merkezi konumundaki- Orta Doğu bölgesinde daha etkin olmasına sebep olacağı; bu durumda Çin-ABD rekabetinin bölge jeopolitiğini belirleyici temel unsura dönüşeceği; Çin'in bölgede ABD ve/veya başka herhangi bir büyük güçle rekabetinde Çin'in iç siyasal, ekonomik ve kültürel özelliklerinden kaynaklanan etkenlerin sistemsel dönüşüm üzerinde tesiri olacağına yönelik analizler tespit edilmiştir. Tezin bulguları Çin'in yeni şekillenen çok kutuplu yapıda Orta Doğu'ya yönelik politikalarının neoklasik realizm ile açıklanabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çin, Orta Doğu, Neoklasik Realizm, Enerji Güvenliği, Enerji, Petrol, Doğal Gaz, Doğu Asya, ABD, Rusya, Suudi Arabistan, İran, Irak, İslam

Abstract:
The aim of this study is to reveal the importance and influence of the Middle East region in China's energy policies, which is rising to the position of the dominant power in the structure of the international system that has turned into multipolarity. The theoretical method used to achieve this goal has been handled on a neorealist basis where energy security comes to the fore. However, due to the importance of social interactions in today's world, neoclassical realism has been preferred as a more appropriate approach to explain the theoretical framework. In accordance with this theoretical framework, firstly, China's handling of the energy security problem within the framework of internal and external factors has been examined. In this perspective, China's approach to the Middle East among its energy security priorities has been interpreted-taking into account the specific characteristics of the region. Due to the fact that the thesis is handled on the basis of neoclassical realism, other actors of the multipolar structure, which are in the position of great power to the global level, are also discussed. The approaches of the United States and Russia have been discussed separately within the framework of their policies towards the countries of the region. As a result of the analysis of the findings of the study, it is seen that energy security is the basis of China's increasing interest and trade relations in the Middle East, especially in the last 20 years, and this political choice is due to both systemic pressures emphasized by neorealist analysis and the existence of domestic political factors in China's relations in the Middle East. It was determined that it was shaped. As a result, the new global political conditions created by the end of the unipolar structure will cause China, which has gained a polar character, to be more effective in the Middle East region, which is the energy center; In this case, China-USA competition will turn into the main factor determining the geopolitics of the region; Analyzes have been determined that in China's competition with the USA and / or any other great power in the region, factors arising from China's domestic political, economic and cultural characteristics will have an impact on the systemic transformation. The findings of the thesis reveal that China's newly formed multi-polar structure towards the Middle East can be explained with neoclassical realism.

Key Words: China, Middle East, Neoclassical Realism, Energy Security, Energy, Oil, Natural Gas, East Asia, United States, Russia, Saudi Arabia, Iran, Iraq, Islam