Aynı tehlike ve riskler için farklı risk değerlendirme yöntemlerinin örnekler ile karşılaştırılması
Comparison of different risk assessment methods with examples for the same hazards and risks
Yazar: ÖZER KAÇAR
Danışman: PROF. DR. ALİ RİZA MOTORCU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Risk analizi = Risk analysis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Risk matrisi = Risk matrix ; Riskten korunma = Protection from risk ; Sosyal güvenlik = Social security ; Tehlike = Danger ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Risk değerlendirmesi, iş güvenliğinde herhangi bir tehlikenin, çalışana zarar verme olasılığını hesaplayarak, bu zararı engellemek için yapılan çalışmaların disiplinli bir şekilde tekrarlanmasından oluşur. 
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) disiplininin başlangıç noktası diyebileceğimiz risk değerlendirmelerinde birçok yöntem uygulanmaktadır. Küçük işletmelerde genel olarak mevzuatı yerine getirmek amacıyla pratik, çok zaman ve emek harcamadan yapılabilecek en kolay metotlar seçilmektedir. Ve seçilen bu metotların, sonuçlarının genelde birbirine yakın olacağı düşünülür. Risk değerlendirmeleri sonucunda karşımıza Risk Öncelik Sırası (RÖS) çıkmaktadır. Bir işletmede tehlikeler aynı derecede zarar vermez. Ayrıca tüm riskleri aynı anda ortadan kaldıramayız ve şiddetini hafifletemeyiz. Bu tehlikelerin ne kadar riskli olduğunu ve hangisine öncelik vermemiz gerektiğini bize risk değerlendirmesi sonuçlarındaki Risk Öncelik Sıraları vermektedir.
Bir riskin değerlendirmesi yapılırken sonuçlar değerlendirmeyi yapan ekip ya da kişinin verdiği kararlara göre değişiklik gösterebilir, buna ek olarak sonuçlardaki değişikliklerin kullanılan risk değerlendirme yöntemlerinden kaynaklı olmadığı düşünülür. Bu çalışmada, en çok kullanılan farklı beş adet disk değerlendirme yöntemi, tehlikeli işyeri kategorisinde yer alan özel bir otomotiv bakım onarım servisinde, aynı tehlike kaynakları üzerinde uygulanmış ve bu seçilen yöntemlerin kendi puantaj cetvellerine göre skorları matematiksel yöntemlerle hesaplanarak RÖS belirlenmiştir. Yöntem olarak, L (5x5) Tipi Matris, Fine-Kinney, Ön Tehlike Analizi (ÖTA), Hata Türleri ve Etkileri Analizi (HTEA) ve X Tipi Matris Yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda karşılaştırılması yapılan risk değerlendirme yöntemlerinin çok farklı RÖS sonuçları verdiği, farklı işkollarında risk değerlendirmesi yapılması aşamasında uygulayıcıların risk değerlendirme metodu seçerken kendi alanlarına uygun ve eldeki mevcut verilerin yeterliliğine en uygun yöntemi seçmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Risk assessment consists of the disciplined repetition of the work done to prevent this harm by calculating the probability of any hazard to harm the employee in occupational safety.
Many methods are applied in risk assessments, which we can call the starting point of the Occupational Health and Safety (OHS) discipline. In small-scale enterprises, in general, the easiest methods that can be done practically, without spending much time and effort are chosen in order to fulfill the legislation. It is thought that the results of these selected methods will generally be close to each other. As a result of risk assessments, the Risk Priority Order (RPO) appears. Hazards are not equally damaging to an enterprise. Also, we cannot eliminate all risks at the same time and reduce their severity. The Risk Priority Orders in the risk assessment results give us how risky these hazards are and which ones should be prioritized. 
While assessing a risk, the results may vary depending on the decisions made by the team or person making the assessment, in addition, it is considered that the changes in the results are not due to the risk assessment methods used. In this study, the five most commonly used different risk assessment methods were applied on the same hazard sources in a private automotive maintenance and repair service in the hazardous workplace category, and the scores of these selected methods were calculated using mathematical methods according to their own scorecards, and RPO was determined. As methods; Type L (5x5) Matrix, Fine-Kinney, Preliminary Hazard Analysis (PHA), Failure Modes and Effects Analysis (FMEA) and Type X Matrix Method were used. As a result of the study, it was concluded that the risk assessment methods compared gave very different RPO results, and that the practitioners should choose the most appropriate method in their field and the adequacy of the available data when choosing a risk assessment method at the stage of risk assessment in different business lines.