Borderline kişilik bozukluğunda emosyon regülasyonu, sosyal kognisyon, dikkat şebekeleri, yapısal ve fonksiyonel nörogörüntüleme bulgularının araştırılması
Investigation of emotion regulation, social cognition, attention networks, structural and functional neuroimaging findings in borderline personality disorder
Yazar: EBRU TEMİZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HAKAN GÜRVİT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Biliş = Cognition ; Dikkat = Attention ; Karar verme = Decision making ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Sosyal biliş = Social cognition ; Sınır kişilik örgütlenmesi = Borderline personality organization

Özet:
Bu araştırmada, BKB hastalarının emosyon regülasyonu, hedefe yönelik davranış ve dikkat şebekeleri açısından sağlıklı kontrollere kıyasla nöroanatomik bileşenlerinin araştırılması hedeflenmiştir. Emosyon regülasyonunda sorun yaşadığı bilinen BKB popülasyonunda hedefe yönelik davranış emosyonel ipuçlarının varlığında çalışılmıştır.
Araştırmaya BKB tanısı konmuş 15 hasta ve karşılaştırma grubu olarak 16 sağlıklı gönüllü katılımcı dahil edilmiştir. Iowa Kumar Testi'nin emosyonel ipuçları ile modifiye edilmiş bilgisayarlı versiyonu deney deseni olarak kullanılmış ve 3T MRG cihazıyla fMRG kaydı alınmıştır. Görev temelli genel doğrusal model aktivasyon analizi ve ilgi bölgesi temelli fonksiyonel bağlantısallık analizleri yapılmıştır. 
Emosyonel valansı yüksek olan negatif ve pozitif IAPS resimlerinin seçildiği görevde BKB hastalarının sağlıklı kontrollerden davranışsal olarak farklı sonuçlar ortaya koymadığı bulunmuştur. Ancak nörogörüntüleme bulgularında, BKB hastalarının tüm görev boyunca sağlıklı kontrollere kıyasla sağ orta frontal ve superiyor girusta aktivasyonu azalmışken, grup ve zaman etkileşiminde sağ temporal girusta, limbik alanlarla bağlantısı olan TPJ'de ve sağ putamende aktivasyonu arttırarak sağlıklı kontrollerle davranışsal açıdan benzer sonuçlar almayı başardıkları görülmüştür. BKB hastalarına grup içinde bakıldığında ise görevin ikinci yarısında sağ inferiyor frontal girus ve sağ süperiyor frontal girusta aktivasyonu artışı gözlenmiştir.
Belirsizlik içeren karar verme davranışı, seçeneklerle ilgili kazanç ve kayıp tarifelerini temsil edecek şekilde emosyon içeren uyaranlar tarafından düzenlendiğinde sağlıklı kontrollerde olduğu şekilde BKB hastalarında da karar verme davranışı davranışsal düzeyde kolaylaşmaktadır. Seçimler sonucunda ortaya çıkan somatik işaretlerin emosyon içeren uyaranlar tarafından desteklendiği, emosyon regülasyonu ve karar verme performansının iyileşmesine yardımcı olduğu anlaşılmaktadır. Çalışmamızın sonuçları, geleneksel olarak çalışılan prefrontal yürütücü kontrol bölgelerine ek olarak, zihinselleştirme ve semantik ile ilişkili bölgelerin/ ağların gelecekteki çalışmaların hedefi olması gerektiğini ima etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Emosyon regülasyonu, sosyal kognisyon, karar verme, borderline kişilik bozukluğu, nörogörüntüleme

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the neuroanatomical components of BPD patients in terms of emotion regulation, decision-making behavior and attention networks compared to healthy controls, as well as the concepts of social cognition, executive functions and clinical findings, including the dimensions of emotion recognition and empathy. Goal-directed behavior has been studied in the presence of emotional cues in the BPD population, which is known to have problems in emotion regulation.
Fifteen patients diagnosed with BPD and 16 healthy volunteers as a comparison group were included in the study. The computerized version modified with emotional cues was used as an experimental design in fMRI recording and fMRI data was recorded with a 3T MRI device. Task-based general linear model activation analysis and region-of-interest-based functional connectivity analyzes were performed.
In the task in which negative and positive IAPS pictures with high emotional valence were selected, it was found that BPD patients did not exhibit behaviorally different results from healthy controls. However, neuroimaging findings showed that BPD patients had decreased activation in the right middle frontal and superior gyrus during the whole task compared to healthy controls. BPD patients managed to achieve behaviorally similar results with healthy controls, by increasing activation in the right temporal gyrus, TPJ, which is connected with limbic areas, and right putamen, as it is seen in the interaction effect of group and time. When BPD patients were examined within the group, an increase in activation was observed in the right inferior frontal gyrus and right superior frontal gyrus in the second half of the task.
When the decision-making behavior involving uncertainty is regulated by emotional stimuli representing the gain and loss schedules related to the options, decision-making behavior is facilitated at the behavioral level in BPD patients as in healthy controls. It is understood that the somatic signs that emerge as a result of the choices are supported by emotional stimuli and help improve emotion regulation and decision-making performance. The results of our study imply that in addition to the traditionally studied prefrontal executive control regions, regions/networks associated with social cognition and semantics should be the target of future studies.
Key Words: Emotion regulation, social cognition, decision making, borderline personality disorder, neuroimaging