Sınıf bilincinin oluşumda kültürel dinamiklerin etkisi: Ankara Serpme Sokak örneği
The impact of cultural dinamics on the formation of class consciousness: The case of Serpme street in Ankara
Yazar: PERİHAN ÜNLÜ
Danışman: Y.DOÇ.DR. BALKI ŞAFAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Bu çalışmada sınıf bilincinin oluşumunda kültürel dinamiklerin etkisi araştırılmaktadır. İşçi sınıfının, oluşum süreci içinde ortaya çıktığı ve tarihsel değişimin öznesi olduğu varsayılmıştır. Sermaye birikim modelini tayin eden küresel politikalar, sınıf mücadelesinin şiddetini, Türkiye toplumsal formasyonu özgüllüğünde, üstbelirleme eğilimindedir. Sınıf bilincinin oluşum dinamiklerini yönlendiren bu üstbelirlenme ile şekillenen işçi sınıfı üyelerinin göç öyküsü, toplumsal yaşam pratikleri ve sınıf deneyimi, (parçası oldukları) toplumsal formasyon dolayımıyla, sınıf bilmemin düzeyini belirlemektedir. Sınıf bilmemin oluşumuna eşlik eden kültürel süreçler olarak, kişisel dayanışma ağları ve kentleşme, birbiriyle ilişkili iki önemli olgudur. Sermaye birikim modelleri, sınıfın göç sürecine, toplumsal pratiklerine ve sınıf deneyimine etki ederek, onun bilinç oluşum dinamiklerini farklılaştırmaktadır. Bu bağlamda Fardist ve esnek birikim tarzlarının, işçi sınıfının yaşayışı, davranışı, geçim stratejisi ve sınıf kimliği üzerindeki etkisi, antropolojik açıdan kavranmaya çalışılmıştır. Türkiye'de esnek birikim rejiminin sonuçlan, yaygın işsizlik, iş güvencesiz ve düşük ücretle çahştınlma, taşeronlaşma, sendikasızlaşma, toplumsal kutuplaşma, sosyal sermaye yapısının zayıflaması, hizmet sektörünün büyümesi olmuştur. Bu bağlamda esnek üretimin, bilinç oluşumunu daha karmaşık ve çok nedenli bir süreç haline getirdiğine dikkat çekilmektedir. Bu çalışmada, katılımlı gözlem ve görüşmelerle ulaşılan bulgular, Ankara Serpme Sokakta yapılan alan araştırmasına dayandırılmıştır. Çalışmada literatür tarama, katılımlı gözlem ve görüşme tekniklerinden yararlanılmış bunun yam sıra "Hane Halkı Anket Formu" uygulanmıştır. Yaklaşık 4.S ay süren alan çalışması, 2004 Temmuz'u ile Kasım' ı arasında, 33 hane ile görüşülerek gerçekleştirilmiştir. Anahtar Sözcükler Toplumsal Formasyon, Kültürel Süreçler, Sınıf bilinci, Üstbelir lenim, Olumsallık, Toplumsal pratik, Göç, Kentleşme, Kişisel dayanışma ağları, Emek birikim rejimi.

Abstract:
The present study investigates the impact of cultural dynamics on the formation of class consciousness. It is assumed mat working class emerges as a distinct social class through a process of evolution and formation and eventually turns out to be the agent of historical change. Global policies which shape the mode of capital accumulation processes tend to over- determine, in tiie context of the present social formation in Turkey, the level and acuteness of class struggle. Together with social life practices and class experience, migration stories of the members of the class determine the level of class consciousness via the given social formation which they form a part of. Personal networks of solidarity and urbanisation, as cultural processes accompanying the formation of class consciousness, are two important phenomena which are closely associated. The models of capital accumulation differentiate the dynamics of class consciousness and its formation by influencing the process of migration, social practices and class experience, hi this context, the study attempts to grasp in anthropological terms the impact of the Fordist and flexible modes of accumulation on the modes of living, behaviour, subsistence strategies and class identity of working people. In Turkey, the consequences of flexible accumulation regime include widespread unemployment, low paid jobs without social protection, outsourcing, de- unionisation, social polarisation, weakening of social capital and growth of services sector, hi tins context, the study draws attention to the fact that flexible production has made the formation of class consciousness a much more complex and multi-dimensional process than it used to be. In this study, findings from participatory observations and interviews are based on the fieldwork carried out in Serpme Street, Ankara. In the study, the techniques "literature research", "participatory observation" and "interview" were used beside the application of "Household Questionnaire Form". The 4.5 month field study was conducted between July and November 2004, interviewing 33 households. KcyWords Social formation, Cultural processes, Class consciousness, Over-determination, Contingency, Social practice, Migration, Urbanisation, Personal networks of solidarity, Flexible accumulation regime.