Drama temelli grup rehberliğinin ilköğretim V. sınıf öğrencilerinin arkadaşlık ilişkileri, atılganlık düzeyi ve benlik-saygısına etkisi
The Effect the group guidance based on drama on elementary school 5th grades students` friendship relations, assertiveness level and self-esteem
Yazar: HAKAN UŞAKLI
Danışman: Y.DOÇ.DR. HADİYE KÜÇÜKKARAGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, drama temelli grup rehberliğinin ilköğretim V. sınıföğrencilerinin arkadaşlık ilişkilerine, atılganlıklarına ve benlik saygılarına olan etkisiincelenmiştir.Deneysel olarak desenlenen bu çalışmada deney, plasebo ve kontrol olarak üçgrup belirlenmiştir. Öntest, sontest ve izleme testi şeklinde üç ölçüm yapılmıştır. Buçalışmada kullanılan ölçme araçları şu şekildedir:a) Öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerindeki sosyometrik statü ve arkadaş seçimindekideğişimi ölçmek için sosyometri testi kullanılmıştır.b) Öğrencilerin atılganlık düzeylerini ölçmek için Deluty (1979) tarafından,A.B.D.'de geliştirilen (Children Action Tendency Scale) ölçme aracı kullanılmıştır.Bu ölçme aracı, araştırmacı tarafından ?Çocuklarda Davranış Eğilimi Ölçeği? adıylaTürkçe'ye uyarlanmıştır.c) Öğrencilerin benlik saygısı düzeylerini ölçmek için Coopersmith (1967) tarafındangeliştirilen ve Türkçe uyarlaması Onur (1981) ve Güçray (1993)'ın çalışmalarıylayapılan Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır.Bu çalışmanın örneklemini, 2004-2005 öğretim yılı zmir li Buca lçesi Egehracatçıları Birliği lköğretim Okulundaki beşinci sınıf şubeleri arasından okulidaresinin önerisiyle bir şube deney, bir şube plasebo ve bir şube kontrol grubuoluşturmaktadır. Deney grubunda bulunan öğrenciler haftada iki kez on altıoturumluk atılganlık, arkadaşlık ve benlik saygısı temalarında yapılandırılan dramatemelli grup rehberliği programına katılmışlardır. Ayrıca deney grubu öğrencileriylebu oturumların başında ve sonunda iki ders yapılmıştır. Plasebo grubunda bulunanöğrencilerle haftada bir kez toplam sekiz hafta bir araya gelinmiştir. Rol oynama,doğaçlama gibi drama tekniklerine dayanmayan ders çalışma becerileriyle veilköğretim ikinci kademedeki derslerle ilgili bilgilendirme amaçlı sohbet niteliğindekısa süreli oturumlar gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda bulunan öğrencilere iseölçümlerin uygulanması dışında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır.Verilerin analizinde a) yapılan uygulamaların etkililiğini test etmek için,öntestlerin analize dahil edilmesiyle tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA) ve b)verilen uygulamanın kalıcılığını test etmek için arkadaşlık ilişkilerinin ölçülmesindetek faktör üzerinden varyans analizi (ANOVA), atılganlık ve benlik saygısınınsontest ve izleme testlerinin analizinde ise tekrarlanmış ölçümler için tek faktörüzerinden varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır.Çalışmanın bulguları, drama temelli grup rehberliği programının ilköğretimV. sınıf öğrencilerinin arkadaşlık ilişkilerini değiştirerek ve atılganlıklarını artıraraketkilediği ve bu etkinin kalıcı olduğu ancak benlik saygılarını artırmada herhangi biretkisinin olmadığını ortaya koymaktadır. Öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerindekideğişim sosyometri testinde sınıfın tek yapıdan yaygın yapıya dönüşmesiyleoluşmuştur. Öğrencilerin atılganlık düzeylerinin artması ise saldırgan ve çekingendavranışlarının azalmasıyla oluşmuştur. Çalışmanın bulguları eklerde sunulan tablove grafiklerle paralellik göstermektedir.Bu çalışmanın sonunda şu öneriler ortaya konulmuştur: lköğretimokullarında özellikle üst sınıflarda bazı öğrencilerin;a) arkadaşlık ilişkileri bakımından düşük sosyometrik statüye sahipolabilecekleri;b) sosyal ilişkilerindeki çatışma durumlarında saldırgan ve çekingendavranışlarda bulunma eğilimleri olabileceği;c) benlik saygılarını yükseltmek için yeterli beceriye sahip olamadıklarıeğitimciler tarafından göz önünde bulundurulmalıdır. Drama temelli grup rehberliğiprogramı hem ilköğretim seçmeli drama derslerinin hem de rehberlik faaliyetlerininbirlikte verilebilmesine ortam oluşturur.

Abstract:
In this study, the effects of group guidance based on drama on elementaryschool 5th grades students? friendship relation, assertiveness and self esteem levelswere investigated.This study was designed as experimentally. Three groups were determined asexperimental, placebo and control. Three measurements which are pre-test, post-testand follow up test were used. Test instruments used in the study as follows:a) In order to measure the change in students? sosciometric status and choice offriend in their friendship relation, sociometry test was used.b) In order to measure students? assertiveness levels, test instrument (ChildrenAction Tendency Scale) which was prepared by Deluty (1979) in U.S.A. was used.The adaptation of the instrument to the Turkish sample is done with the name?Çocuklada Davranış Eğilimi Ölçeği? by the researcher.c) In order to measure student?s self esteem level, Coopersmith Self EsteemInventory which are prepared by Coopersmith (1967) and adapted to Turkish withOnur (1981)?s and Güçray (1993)?s studies was used.The sample of the study was determined from 2004-2005 education yearzmir Buca provinces Ege hracatçıları Birliği lköğretim Okulu. Among 5th gradesone for experiment, one for placebo and one for control group were selected with theschools principle suggestion. Students in the experimental group joint to the programof group guidance based on drama which was structured in the theme ofassertiveness, friendship and self esteem. This program was occurred totally sixteensessions twice a week. In addition to these sessions, two lessons were lectured withexperiment group students at the beginning and end of the sessions. Students inplacebo group were gathered totally eight weeks once a week. Aiming for short timeconversations non-based dramatic techniques such as role playing or innovations andincludes only about study skills and middle schools? lessons eight meetings werearranged with the placebo group. No intervention was made to students in controlgroup apart from administration of tests.In the analyses of data;a) In order to test the effectiveness of practice done, one factor covariance analysis(ANCOVA) was used with the joining of pre-test to analysis.b) In order to test lasting effects of practice, one factor analysis (ANOVA) was usedfor test of friendship relationship, one factor analysis (ANOVA) was used forrepeated measure in assertiveness and self esteems? post-test and follow up testanalysis.The findings of the study have found out that the group guidance programbased on drama has effect on elementary 5th grades students? friendship relationshipand gives rise to their assertiveness, but there is no effect on increasing students? selfesteem. The change in students? friendship relationship was occurred thanks toclassroom?s single structured turning to separate structure in sociometry test. Theincrease in the students? assertiveness levels was occurred by the reduction ofstudents? aggressive and submissive behaviors. The findings of the study are parallelto tables and graphs which are presented at appendices.At the end of the study, followings suggestions were found out: Educatorsshould take these into consideration;a) Some students who are especially high grades in elementary school can have lowsociometric status in terms of friendship relations,b) Some students who are especially high grades in elementary school can havetendency in having aggressive and submissive behaviors conflicts in their socialrelations.c) Some students who are especially high grades in elementary school can?t haveenough skills to increase their social relations.Group guidance program based on drama creates situation for carrying outelementary elective drama course and guidance activities together.