Sosyal içerikli afiş tasarımlarında bir çözümleme yöntemi olarak metafor
The metaphor as an analysis method in social contented poster designs
Yazar: DİLAN TURAN
Danışman: PROF. DR. ALİ TOMAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Afişler = Posters ; Görsel tasarım = Visual design ; Metafor = Metaphor ; Tasarım = Design ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Günümüzde insan hakları, savaş, iş hakkı, çocuk ölümleri, ırkçılık, küresel
ısınma, eşit sağlık hakkı, organ bağışı gibi küresel ölçekli toplumsal sorunlar
zamanla çoğalmaktadır. Toplumsal sorunlar hakkında farkındalık oluşturmak isteyen
organizasyonlar, topluluklar ve tasarımcılar bir iletişim biçimi olarak sosyal içerikli
afişleri bir araç olarak kullanmaktadırlar. Genellikle ulusal ve uluslararası yarışma
platformları toplumsal sorunlar hakkında farkındalık amacıyla tasarımcıları sosyal
içerikli afişleri tasarlamaları yönünde çağırıda bulunurlar. Sosyal içerikli afiş
tasarımları kitlelere bir konu kapsamında mesaj iletme, bilgilendirme, farkındalık
oluşturabilme, tutum geliştirebilme ve davranış değiştirebilme ya da manipülatif bir
nitelik sergileyebilme misyonu üstlenirler. Sosyal içerikli afişlerin etkilenme oranı
tasarımın yaratıcı, özgün, işlevsel ve estetik olabilmesiyle doğrudan ilintilidir. Afiş
tasarımlarında saptanan bir tasarım problemine ilişkin işlevsel sonuca ulaşabilmek ve
yaratıcı fikri ortaya çıkarabilmek tasarım sürecinin başarılı şekilde uygulanması ve
birtakım çözümleme yöntemlerinin kullanılması büyük ölçüde etkilemektedir.
Böylelikle tasarımcılar sosyal içerikli afiş tasarımlarında hem görsel olarak
algılanabilir hem de anlamsal açıdan doğrulanabilir, dikkat çekici, yaratıcı, özgün ve
başarılı sonuçlar ortaya koyabilir. Tasarım problemleri çözümleme yöntemleri
kapsamında metafor da bir yaklaşım biçimi olarak değerlendirilebilir. Metafor,
kavramlar veya nesneler arasında benzerlik esasına dayanır. Afişlerin tasarım
sürecine bağlı olarak bilgi edinme ve düşüncelerin kuluçkalama sürecinde birtakım
yaratıcı düşüncelerin analiz edilerek sentezlenmesi aşamasında metafor
benzerliklerinden yararlanılabilir. Yaratıcı düşünceyi görselleştirmek ve bilinmeyen
soyut karmaşık bir kavramı somutlaştırmada metaforlar afiş tasarımlarında çok fazla
kullanılırlar. Bu nedenle metaforlar, önemli bir çözümleme yöntemi olarak
değerlendirilebilir. Buna bağlı olarak metaforun doğru kullanılması tasarlanacak olan
sosyal içerikli afişin daha yaratıcı, özgün ve işlevsel olmasına yardımcı olabilir.
Bu açıdan metaforlar başarılı bir şekilde çözümlendiğinde toplumsal yarar
ortaya koyabilir. Ulusal ve uluslararası sosyal içerikli afiş tasarım yarışmalarında
finalist olan çalışmalarda tasarımcıların metaforu doğru ve uygun bir şekilde
kullanmaları durumunda iletilmek istenilen mesaj yaratıcı, dikkat çekici ve etkili bir
biçime dönüşebilir. Bu çalışmada genel olarak betimsel tarama yöntemi kullanılarak
sosyal içerikli afiş tasarımlarında bir çözümleme yöntemi olarak metafor
değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler beş bölüm altında toplanmış ve genel
olarak birinci bölümde; afiş tasarımı, ikinci bölümde; tasarım süreci, üçüncü
bölümde; çözümleme yöntemleri, dördüncü bölümde; sosyal içerikli afiş tasarımlarında çözümleme yöntemi olarak metafor alt başlıklarıyla incelenmiş ve
beşinci olan son bölümde ise sonuç ile önerilere yer verilmiştir. Araştırma
kapsamında 2007-2020 yılları arasında, ulusal ve uluslararası düzeyde sosyal içerikli
afiş tasarım yarışmalarında finalist olan ve metaforun etkili olarak kullanıldığı 20
adet afiş tasarımı analiz edilmiş, sonuç olarak, sosyal içerikli afişlerde, tasarımcılar
tarafından kullanılan metaforların son derece güçlü bir görselleştirme aracı olduğu
gözlemlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Sosyal İçerikli Afiş Tasarımı, Yaratıcılık, Metafor

Abstract:
Nowadays, social problems with a global scale such as human rights, war, right
to work, child deaths, racism, global warming, equal health opportunity, organ
donation increase in the process of time. Organizations, communities and designers
that want to create awareness on the social problems, use the social contented posters
as a tool. National and international competition platforms generally ask for the
designers to design the social contented posters to create awareness on the social
problems. Social contented poster designs take on the task of conveying a message,
informing, creating awareness, developing an attitude and behaviour modification or
presenting a manipulative quality. The impact rate of the social contented posters is
directly related to the design to be able to creative, authentic, functional and
aesthetic. To be able to reach a functional result related to a design problem detected
in poster designs and to reveal the creative idea affect considerably the
implementation of the design process successfully and the use of certain analysis
methods. Thus the designers are able to exhibit both visually perceivable and
semantically verifiable, remarkable, creative, authentic and successful results in
social contented poster designs. Metaphor can be evaluated as an approach form
within the scope of the analysis methods of design problems. Metaphor is based on
the similarity between contexts and objects. It can be benefited from the metaphor
similarities on the synthesis phase by analysing certain creative thoughts in the
process of knowledge acquisition and incubation of the thoughts in accordance with
the design process of the posters. Metaphors are widely used to visualise the creative
thought and to concretize an unknown abstract complex context in poster designs.
Therefore, metaphors can be evaluated as an important analysis method.
Consequently, correct use of the metaphor can help the social contented poster to be
designed to be more creative, authentic and functional.
In this respect, when metaphors are successfully resolved, they can present
social benefits. In the works that are finalists in the national and international
contests of the social contented poster design if designers use metaphor correctly and
appropriately, the message to be transmitted is able to transform into a creative,
remarkable and effective form. In this study, the metaphor is evaluated as an analysis
method in the social contented poster designs by using generally descriptive scanning
method. The evaluations are gathered under five chapters and generally in the first
chapter: poster design, in the second chapter: design process, in the third chapter:
analysis methods, in the fourth chapter: metaphor is evaluated with subtitles as an
analysis method in the social contented poster designs and in the fifth and last
chapter: result and recommendations take place. Within the scope of the study, 20
poster designs, which are finalists in the national and international contests of the social contented poster design and that metaphor is used effectively between 2008
and 2020, are analysed, and consequently it is found that the metaphors which are
used by the designers are extremely strong visualization tools.

Keywords: Social Contented Poster Design, Creativity, Metaphor