Almanya'da Alevilerin kurumsallaşma süreci
The institutionalization process of Alevis in Germany
Yazar: BÜLENT KELEŞ
Danışman: PROF. DR. METİN BOZKUŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Almanya = Germany ; Dernekler = Associations ; Göçmenler = Emigrants ; Kurumsallaşma = Institutionalization

Özet:
Bu çalışmada yurtdışı iş göçü kapsamında önce Almanya'ya, ardından da diğer Avrupa ülke-lerine yerleşen vatandaşlarımız arasında Alevi inancına sahip olanlara özel yer ayrılmış ve onların sınırları aşan mücadeleleri ve kurumsallaşma tecrübeleri tezimizin ana konusunu teşkil etmiştir. Birçoğu Türkiye'de şehir yüzü görmeden Avrupa'nın metropol kentlerinde yaşamaya başlayan Aleviler, ilk başlarda ne yapacağını bilememiş ve tüm diğer yabancı işçi-ler gibi önceliği para kazanmaya vermiştir. Diğer insanlarla girilen ikili ilişkilerin doğal bir sonucu olarak sosyalleşme ihtiyacı hissedilmiş ve sosyalleşmenin gerçekleşeceği mekân ara-yışı başlamıştır. İlk olarak işçi derneklerinde başlayan örgütlenme süreçleri, TBP bağlantılı politik bir dönüşüm geçirdikten sonra 1980'li yılların ortasından itibaren Alevilik merkezli yapıya bürünmüş ve en son örneğini Almanya'nın Kuzey Ren Vestfalya eyaletinde gördü-ğümüz kamusal tüzel kişilik antlaşmalarıyla sonuçlanmıştır. 
Almanya'da yaşayan Alevileri ve onların kurumsallaşma sürecini merkeze koyduğu-muz çalışmamız Giriş bölümüyle Sonuç ve Öneriler hariç dört ayrı bölümde tamamlamıştır. Giriş bölümünde konu, amaç, önem ve yöntem hakkında bilgiler verilmiş ve bizden önce yapılmış çalışmalar tanıtılmıştır. Birinci bölümde 1961'de başlayan yurtdışına işgücü göç süreci, çok önemli noktalara vurgu yapılarak anlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca Avusturya, Belçika, Britanya, Danimarka, Fransa, Hollanda, İsveç ve İsviçre gibi Türklerin yoğun olarak yaşadığı ülkelerdeki Aleviler ve kurumsal yapıları hakkında önemli bilgiler verilmiştir. İkin-ci bölümde Alevilerin Almanya'ya yerleşim süreci ve başta Alevilik dersleri olmak üzere elde ettikleri kazanımlar üzerinde durulmuş ve İslam'dan bağımsız kendine özgü bir inanç olarak Alevilik söyleminin ortaya çıkma nedenleri incelenmiştir. Üçüncü bölüm 1970'lerden itibaren ortaya çıkmaya başlayan Alevilerin kurumsallaşma süreçlerine ayrılmış ve Alevilik merkezli örgütlenme nedenleri incelendikten sonra kurumsallaşma süreçleri tetkik edilmiştir. Dördüncü bölümde Almanya genelinde ön plana çıkan Alevi kurumları ayrım yapılmaksızın tanıtılmıştır. Sonuç ve Öneriler kısmında ise elde etmiş olduğumuz veriler üzerinden genel bir değerlendirme yapılmış ve dikkate alınmasını umduğumuz önerilerimiz sıralanmıştır.

Abstract:
In this study, a special place is reserved for those who have Alevi belief among our citizens who settled first in Germany and then to other European countries within the scope of foreign business migration and their cross-border struggles and institutionalization expe-riences constitute the main subject of our thesis. Alevis, many of whom started living in the metropolitan cities of Europe without seeing the city life even in Turkey, did not know what to do at first and gave priority to earning money like all other foreign workers. As a natural result of bilateral relations with other people, the need for socialization was felt and the se-arch for a place where socialization would take place began. The organizational processes that started in the workers' associations firstly, after undergoing a political transformation related to Turkish Unity Party, took the Alevism-centered structure since the middle of the 1980s and resulted in the public legal personality agreements, the most recent example of which we see in the state of North Rhine-Westphalia in Germany.
Our study, in which we put Alevis living in Germany and their institutionalization process at the center, has been completed in four separate sections except for Introduction and Results and Recommendations. In the introduction part, information about the subject, purpose, importance and method is given and the studies that have been done before us are introduced. In the first part, the process of migration of labor force, which started in 1961, is explained by emphasizing very important points. In addition, important information was gi-ven about Alevis and their institutional structures in countries such as Austria, Belgium, Bri-tain, Denmark, France, the Netherlands, Sweden and Switzerland where Turks live heavily. In the second part, the settlement process of Alevis in Germany and their achievements, es-pecially Alevism lessons, are emphasized and the reasons for the emergence of the Alevi discourse as a distinctive belief independent from Islam are examined. The third chapter is devoted to the institutionalization processes of the Alevis, which started to emerge since the 1970s, and the institutionalization processes of Alevism-centered organization were exami-ned after the reasons were examined. In the fourth chapter, the Alevi institutions that stand out throughout Germany were introduced without any discrimination. In the Results and Re-commendations section, a general evaluation is made based on the data we have obtained and our suggestions that we expect to be taken into account are listed.