Arazi yönetimi ve arazi kaynaklarının sürdürülebilir kullanım politikası: Burkina Faso örneği
Land management and sustainable use of land resources policy: The case of Burkina Faso
Yazar: RODRIGUE BAZAME
Danışman: PROF. DR. HARUN TANRIVERMİŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Bu araştırmanın amacı; arazi kaynaklarının mülkiyeti ve arazi yönetimi ilişkileri, arazi yönetiminde görevli ve/veya yetkili kuruluşların tespiti ile bu kurumların görev ve yetki alanları, temel arazi yönetim araçları ve uygulamaları ile arazi kaynaklarının sürdürülebilir kullanımlarına yönelik politikalarının hem genel olarak, hem de Burkina Faso'daki uygulamaları çerçevesinde irdelenmesidir. Araştırmada ikincil veriler, odak grup çalışmaları ve kontrol çizelgesi ile toplanan veriler birlikte kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizi ile arazi yönetiminin ana hatları irdelenmiş ve daha sonra Burkina Faso'da toplam arazi, kırsal arazi ve kentsel arazi kullanımındaki değişimin nedenleri, arazi sorunları ile hızlı nüfus artışı da dikkate alınarak temel arazi yönetim kararları ve başarı olanakları irdelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre Burkina Faso tarımsal arazi varlığı ve işlenen arazi varlığındaki değişimin daha çok sosyal değişkenlerden nüfus, ekonomik değişkenlerden tarımsal ihracat ile mekânsal değişkenlerden orman arazisi ve diğer sektörlerin kullanımına ayrılan arazi varlığı gibi değişkenlerden etkilendiği ve tarımsal katma değer veya verimlilik artışı gibi faktörlerin arazi kullanımında önemli bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Model sonuçlarına göre nüfus artışına karşılık tarım arazi varlığı artmakta ve bu sonuç tarımsal faaliyetlerin ekstansif ve düşük teknoloji ile yapıldığı değerlendirmesini güçlendirmektedir. Bununla birlikte matematiksel modelde kullanılan verilerin yetersizliği ve güvenirliğinin zayıf olması da kentsel ve kırsal arazi kullanımındaki değişimin ayrı ayrı ve birlikte analizine yönelik çalışmalar sınırlı düzeyde yapılabilmiştir. Özellikle biyo-fiziksel faktörler, arazinin tarım dışı amaçlarla kullanımı ile sosyo-ekonomik göstergelere ilişkin kapsamlı verilerin toplanması ile arazi kullanımının ülke ve bölge ölçeğindeki değişimi ve arazi yönetimi politikasının sürdürülebilirliğinin rasyonel analizinin yapılabilmesinin mümkün olacağı vurgulanmalıdır. 
Burkina Faso'da 1984 yılında başlayan Tarım ve Arazi Reformu (Réforme Agraire et Foncière, RAF) uygulaması ile arazi geliştirme politikaları sürekli gündemde olmuştur. Ancak kamuda arazi yönetiminin örgütlenmesi, arazi kaynaklarına erişim, arazi geliştirme, arazi piyasası oluşturma ve altyapı yatırımları gibi konulara yönelik sürdürülebilir yönetim modeli ve politika araçlarının tespiti ve uygulamasında başarı derecesinin sınırlı düzeyde kaldığı dikkati çekmektedir. Ülkede arazi mülkiyeti ve kullanımı ile kırsal ve kentsel gelişme alanlarına yönelik önemli yasal düzenlemeler yapılmış ve birden fazla kuruluş; merkezi, bölgesel ve yerel düzeylerde faaliyete geçmiştir. Ancak yapılan birçok yasal ve kurumsal düzenlemenin uygulanmasında sorunların olduğu, yasal düzenlemelere uygun olarak yapılması gereken planlama çalışmalarının büyük ölçüde tamamlanamadığı ve yapılan çalışmaların ise hakkaniyete uygunluk yönünden tartışmalı olduğu görülmektedir. Ülkede toplam arazi varlığı 274.200 km2 olmasına karşın, arazi varlığının sadece % 0,77'sinin tapu sicilinde kayıtlı olması ve mülkiyete ilişkin sorunların çözümlenememiş olması nedeni ile arazi mülkiyeti ve kullanımına ilişkin çatışmaların artarak devam ettiği gözlenmektedir. Halen kadastro çalışmalarının ülke genelinde örgütlenmesinin tamamlanamadığı, kadastro ve tapulama çalışmalarının etkin olarak yürütülemediği, arazi yönetiminde görevli ve/veya yetkili 9 farklı bakanlık ve bunlara bağlı çok sayıda kuruluşun olduğu, bütün kamu kurumlarında genel olarak insan kaynağının ve kuruluşlar arasında koordinasyonun çok yetersiz olduğu, bu kuruluşlar arasında önemli görev ve/veya yetki çatışmalarının yaşandığı ve ulusal düzeyde tanımlanan politikaların da etkin olarak uygulanamadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede gerek Burkina Faso'da, gerekse diğer Afrika ülkelerinde arazi kullanımındaki değişimin analizi ile sürekli izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi ile birlikte yoksulluk ve açlıkla mücadele edilmesinin ve ekonomik gelişmenin hızlandırılmasının mümkün olabileceği vurgulanmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relations between land resources ownership and land management; the duties/mandates of organizations in land management; the fundamental tools of land management and their applications and policies for sustainable use of land resources both in general and in the case of Burkina Faso. Secondary data and data collected through focus groups and control charts were used together in the study. The outlines of land management were addressed based on an analysis of the collected data and then, the reasons for changes in use of total lands, rural lands, and urban lands were examined and land management decisions and the possibilities of success were examined taking into account land problems and rapid population. The study results show that land assets are predominantly affected by population growth, which is one of the social variables; economic variables such as agricultural exports; and spatial variables such as forest lands and land assets allocated for the use of other sectors, and that the impact of economic characteristics such as agricultural added value is insignificant. According to the model results, agricultural land assets increase in line with population growth and this result strengthens the assessment that agricultural activities are carried out with extensive and low technologies. On the other hand, the lack and weak confidence level of the data used in the mathematical model have also led to a limited level of study. Through collection of comprehensive data particularly on the bio-physical factors, land use with non-agricultural purposes, and socio-economic indicators, it will be possible to conduct a rational analysis of land use change at regional and national levels and assess the sustainability of the land management policies. 
Since the implementation of the Agrarian and Land Reform in 1984, land development policies have always been in Burkina Faso's development agenda. However, the success level of the related public institutions in identification and implementation of a sustainable management model and policy tools to improve the land management, access to land resources, land development, creation of a land market and infrastructure investments has remained limited. Significant legislative arrangements, focused on land ownership and use as well as rural and urban development, have been enacted and several organizations have started activities at the central, regional, and local levels in the country. Nevertheless, many problems are encountered in the implementation of the established legal and institutional arrangements; planning activities envisaged by legal regulations are not completed to a wide extent while the conducted works are controversial in terms of fairness. In the country, only 0.77% of the total land assets (274.200 km2) are registered in the title deed registry. Due to this weakness of the land registry system and to the failure in solving land ownership issues, conflicts related to land use and ownership are increasing and becoming more violent. Till now, the countrywide cadastral works have not been completed yet; cadastre and land registry offices are not carried out effectively. In the institutional structure, there are 9 different ministries and numerous organizations under them with separate duties and/or authorities in land management; human resources and coordination among organizations are very insufficient in all the public institutions; significant conflicts of duties and/or responsibilities are encountered among these organizations, and the policies defined at the national level are not sufficiently implemented.  It should be underlined that implementation countrywide of cadastral and land registry offices; improvement of human and financial resources and equipment and also emphasizing studies in the field of analysis and continuous monitoring and evaluation of land use both in Burkina Faso and other African countries will accelerate economic development as well as the hunger and poverty alleviation.