Denizcilik mesleki eğitiminde ihtiyaç duyulan eğitim gemisine yönelik bir model önerisi
A model suggestion for the training ship needed in maritime vocational education
Yazar: YUNUS GÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH DİNÇER
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine
Dizin: Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Denizcilik eğitimi = Maritime  education ; Mesleki eğitim = Vocational education ; VIKOR yöntemi = VIKOR method ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Denizyolu taşımacılığı, küreselleşen dünya ekonomisinin ve uluslararası ticaretin ana hattını oluşturmaktadır. Denizyolu taşımacılığının, dünya taşımacılığındaki toplam payı %85 olarak gerçekleşmiştir.  Ülkemizde ise ihracatı yapılan yüklerin %81'i denizyolu, ithalatı yapılan yüklerin ise %93'ü denizyolu ile gerçekleşmiştir. Ulaştırma sektörüne bir sistem olarak bakıldığında, sistemin temelinde insan unsuru vardır. IMO ve diğer araştırma raporlarında yer alan verilerde, deniz kazalarının %80'inden fazlası insan hatasından kaynaklandığı görülmektedir. Denizcilik sektöründe yaşanan kazalar sonucu can ve mal kaybının yanında, deniz ekosisteminde de çok büyük zararlar meydana gelmiştir. Bu sebeple, Uluslararası Denizcilik Örgütü(IMO) tarafından 1978 yılında yayınlanan STCW konvansiyonu ile eğitim kurumlarına öğretim programı, altyapı sistemleri, eğitmen kriterleri ve denetim gibi zorunluluklar getirilmiştir. 
Denizcilik sektörü işgücü piyasasının ihtiyaç verilerinin analiz edilerek tespit edildiği ve BIMCO/ISC kuruluşu tarafından hazırlanan raporda, dünya ticaret filosunun gelecekteki on yılda beklenen büyüme ile gemiadamlarına yönelik talebi ve zabitan sınıfında yer alan gemiadamları arzında yaşanan sorunlardan dolayı eksik kalacağını göstermektedir. 
Ülkemizde yer alan kurum ve sektör paydaşları tarafından yapılacak proje çalışmaları ile uygulamalı eğitimlerin ve bilimsel araştırmaların yapılabileceği bir eğitim gemisinin inşa edilerek, ülkemiz denizcilik eğitim kurumlarındaki eğitimci ve öğrencilerin kullanımına sunulması amaçlanmıştır. Gemi türü seçimi, maliyeti ve kullanışlılığı etkileyen son derece kritik bir karardır. Gerçekleştirilecek satın alma veya inşa sürecinde alınacak yanlış kararlar geri dönüşü zor ve imkânsız olabilmektedir. Bu çalışmada denizcilik eğitim gemisi projesi yatırımı için, tercih edilebilecek gemi türlerine ilişkin karar alma süreçleri ile ilgili olarak, gemi türü seçimine etki eden kriterleri değerlendirebilmek ve en uygun gemi türü modelini seçmek için metodolojik bir çerçeve oluşturulmuştur. 
Bu kapsamda, ikili karşılaştırmalara dayandırılan çok kriterli karar verme yöntemlerinden Bulanık AHP ve Bulanık AHP-VIKOR hibrit yöntemleri kullanılmıştır. Eğitim gemisi ihtiyacı ve modellemesi için uygulanan anket çalışması verileri, çok kriterli karar verme yöntemleri ile analiz edilmiştir. Eğitim gemisi ihtiyacı ve modellemesinde gemi türü seçimine etki eden kriterlerin karşılaştırmalı analiz sonucu olarak, en önemli kriterin "Geminin Çevreye Duyarlılığı", ikinci sırada yer alan kriterin "Geminin Güvenlik Düzeyi" ve üçüncü sırada yer alan kriterin "Geminin İşletme Maliyeti" olarak belirlenmiştir. Gemi türü modellemesine dair oluşturulan alternatif seçeneklerinden öncelik olarak ilk sırada "Tanker Gemisi", ikinci sırada "Yolcu Gemisi" ve üçüncü sırada ise "Ro-Ro Gemisi" yer almıştır. Denizcilik eğitiminin geleceği ve gemiadamı istihdamı noktasında, gelecekte yapılacak bilimsel çalışmalara yol gösterecek olan bu çalışma ile elde edilen verilerin denizcilik sektörüne katkı sağlaması beklenmektedir.
Ülkemizde faaliyet gösteren denizcilik eğitim kurumlarının sayısı, öğrenci kapasitesi ve ülkemizin genç nüfus potansiyeli düşünüldüğünde, pratik eğitim ve bilimsel araştırmaların yapılabileceği bir eğitim gemisine ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Bu doğrultuda satın alma veya inşa edilmesi öngörülen eğitim gemisinin işletilmeye başlanması ile öğrencilerin uygulamalı eğitim ve staj süreçlerinin denetim ve takibinin yapılması sonucu daha verimli eğitimler yapılabileceği öngörülmektedir. Sonuç olarak, denizcilik eğitim kurumlarında üst düzey niteliklere sahip gemiadamlarının yetiştirilmesine ve ülkemizin uluslararası deniz işgücü piyasasında daha güçlü bir konumda olmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Maritime transportation constitutes the main line of the globalizing world economy and international trade. The total share of maritime transportation in world transportation was 85%. In our country, 81% of the exported cargo was carried out by sea, and 93% of the imported cargo was carried out by sea. When we look at the transportation sector as a system, the human element is at the core of the system. Data in IMO and other research reports show that more than 80% of maritime accidents are caused by human error. In addition to the loss of life and property as a result of accidents in the maritime sector, great damage has also occurred to the marine ecosystem. For this reason, with the STCW convention published by the International Maritime Organization (IMO) in 1978, obligations such as curriculum, infrastructure systems, instructor criteria and supervision were introduced to educational institutions.
The report prepared by BIMCO/ISC, which analyzed and determined the needs data of the maritime sector labor market, shows that the world trade fleet will remain insufficient due to the expected growth in the next decade and the demand for seafarers and the problems experienced in the supply of seafarers in the officer class.
It is aimed to build a training ship where practical training and scientific research can be carried out through project studies to be carried out by institutions and sector stakeholders in our country, and to make it available to educators and students in our country's maritime training institutions. The choice of ship type is an extremely critical decision that affects cost and usability. Wrong decisions taken during the purchasing or construction process can be difficult and impossible to reverse. In this study, a methodological framework has been created to evaluate the criteria affecting ship type selection and to choose the most appropriate ship type model, regarding the decision-making processes regarding the ship types that can be preferred for the maritime training ship project investment.
In this context, Fuzzy AHP and Fuzzy AHP-VIKOR hybrid methods, which are multi-criteria decision-making methods based on pairwise comparisons, were used. The survey data applied for the training ship requirement and modeling were analyzed with multi-criteria decision-making methods. As a result of the comparative analysis of the criteria affecting the ship type selection in the training ship need and modelling, the most important criterion was determined as "Environmental Sensitivity of the Ship", the second ranked criterion as "Ship's Security Level" and the third ranked criterion as "Ship's Operating Cost". Among the alternative options created for ship type modeling, the first priority was "Tanker Ship", the second was "Passenger Ship" and the third was "Ro-Ro Ship". It is expected that the data obtained from this study, which will guide future scientific studies on the future of maritime education and seafarer employment, will contribute to the maritime industry.
Considering the number of maritime training institutions operating in our country, student capacity and the young population potential of our country, it seems that a training ship is needed where practical training and scientific research can be carried out. In this regard, it is envisaged that more efficient training will be possible as a result of the supervision and monitoring of the students' practical training and internship processes by starting to operate the training ship planned to be purchased or built. As a result, it is expected to contribute to the training of seafarers with high level qualifications in maritime training institutions and to a stronger position of our country in the international maritime labor market.