Aşağı Seyhan Ovası'ndaki YD3 drenaj kanalının ve Akyatan lagününün su kalitelerinin belirlenmesi
Determination of water quality of YD3 drainage channel and Akyatan lagoon in Lower Seyhan Plain
Yazar: HASAN KIVANÇ YEŞİLTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞATAYHAN BEKİR ERSÜ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Aşağı Seyhan Ovası = Down Seyhan Plain ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Drenaj = Drainage ; Drenaj kanalları = Drainage canals ; Su kalitesi = Water quality

Özet:
Bu çalışmada, Akyatan Lagünü ile 3 nolu Yüreğir Drenajı (YD3 drenaj kanalı) su kaliteleri arasındaki etkileşimin belirlenmesi amacıyla 2018 yılı Haziran ayında, 2020 yılı Ocak ayında, 2021 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Ekim aylarında ve 2022 yılı Mayıs ve Ağustos ayları olmak üzere on iki dönem boyunca lagün ve kanal üzerinde kırk dört adet numune bölgesinde arazi çalışması gerçekleştirilmiştir. pH, elektriksel iletkenlik (Eİ), tuzluluk, toplam çözünmüş katı madde (TÇK), çözünmüş oksijen (ÇO), sıcaklık, askıda katı madde (AKM),  kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), alkalinite, klorür, fosfor, renk ve bulanıklık olmak üzere 13 adet su kalitesi parametresi izlenmiştir. Akyatan lagününde ilgili parametrelerin dağılımının izlenmesi amacıyla Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak bölgesel dağılımlar belirlenmiştir. Ayrıca Haziran 2018 döneminde lagünün derinleştirilmesi için bir inceleme yapılarak Mayıs 2022 ve Ağustos 2022 dönemlerinde lagün ve YD3 drenaj kanalının su kalitesi nütrient bazlı değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda, Akyatan lagününde pH, ÇO, sıcaklık, KOİ, alkalinite, klorür, fosfor, renk ve bulanıklık değerlerinin, YD3 drenaj kanalında ise bu çalışmada incelenen on üç adet parametrenin dönemsel olarak değiştiği tespit edilmiştir. Akyatan lagününde Eİ, tuzluluk, TÇK, KOİ ve klorür parametreleri bölgesel olarak değişirken YD3 kanalında ise pH ve fosfor değerlerinin bölgesel olarak değiştiği anlaşılmıştır. Yapılan değerlendirmede, Akyatan lagünü ve YD3 drenaj kanalının özellikle fosfor parametresinin yüksek olması sebebiyle orta kalite su sınıfına girdiği görülmüştür.

Abstract:
In this study, in order to determine the water quality based relationship between Akyatan Lagoon and Yuregir Drainage-3 (YD3 drainage channel), field studies were carried out in twenty-two sample regions in twelve terms, namely June 2018, January 2020, January, February, March, April, June, July, August and October of 2021 and May and August of 2022. Thirteen water quality parameters including pH, elelctrical conductivity (EI), salinity, total dissolved solids (TDS), dissolved oxygen (DO), temperature, total suspended solids (TSS), chemical oxygen demand (COD) alkalinity, chloride, phosphorus, color, and turbidity were monitored. In order to monitor the distribution of the relevant parameters in the Akyatan lagoon, regional distributions were determined by using Geographic Information Systems (GIS). In addition, an investigation was conducted for the deepening of the lagoon in June 2018, and the water quality of the lagoon and YD3 drainage channel was evaluated on a nutrient basis during May 2022 and August 2022.
As a result of the research, it was determined that the pH, DO, temperature, COD, alkalinity, chloride, phosphorus, color, and turbidity values in Akyatan lagoon and all thirteen parameters examined in the YD3 drainage channel changed periodically. While EI, salinity, TDS, COD, and chloride parameters changed regionally in Akyatan lagoon, it was understood that pH and phosphorus values changed regionally in the YD3 channel. In addition, it was determined that Akyatan lagoon and YD3 drainage channel belong to the middle quality water class especially due to the high phosphorus parameter.