Benlik saygısı, boyun eğici davranışlar, romantik ilişkilerde algılanan istismar ve ilişki doyumu
Self-esteem, submissive behaviors, perceived abuse in romantic relationships and relationship satisfaction
Yazar: ELİF ŞEN
Danışman: PROF. DR. HİKMET YAZICI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
İnsan ilişkileri, bireylerin ruhsal ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli bir işleve sahiptir. Bu ilişkilerin niteliği gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Her ne kadar olumlu beklentilerle kurulsa da kimi zaman romantik ilişkilerin partnerler açısından şiddet, ihmal, istismar gibi olumsuz sonuçları da olabilmektedir. Artan kadına şiddet vakaları, ilişki doyumunun toplumsal açıdan önemini gözler önüne sermektedir. Bu tarz vakalara ilişkin etkili önleme ve müdahale çalışmaları yapılabilmesi adına ilişki doyumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi gerekliliği doğmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; boyun eğici davranışlar, benlik saygısı ve romantik ilişkilerde algılanan istismarın üniversite öğrencilerinin ilişki doyumunu açıklama düzeyini incelemektir. Bunun yanında bazı demografik değişkenlerin ilişki doyumunu açıklama düzeyinin incelenmesi ve bazı demografik değişkenlere bağlı olarak öğrencilerin benlik saygısı, boyun eğici davranışlar, romantik ilişkilerde algılanan istismar ve ilişki doyumu puanları arasındaki farklılıkların incelenmesi bu çalışmanın diğer amaçlarını oluşturmaktadır. 
Bu çalışma nicel yaklaşıma dayalı ilişkisel araştırma yöntemlerinden olan korelasyon ve nedensel karşılaştırma yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi farklı üniversitelerde öğrenim gören 392 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Verilerin toplanma sürecinde; Kişisel Bilgi Formu, İlişki Doyumu Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Romantik İlişkiyi Değerlendirme Ölçeği ve Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizi için; Bağımsız Örneklem t Testi, One-Way ANOVA, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon (PMKK), çoklu doğrusal regresyon analizi (DRA) teknikleri kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre bağımsız değişkenlerden algılanan istismar ve cinsiyet değişkenlerinin ilişki doyumunu anlamlı düzeyde açıkladığı ancak benlik saygısı, boyun eğici davranışlar ve yaş değişkeninin ilişki doyumunu anlamlı düzeyde açıklamadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin ilişki doyumu puanlarının annenin mevcut ilişkiden haberdar olma ve ilişkiyi evliliğe taşıma düşüncesine bağlı olarak farklılaştığı saptanmıştır. Sınıf düzeyine dayalı ilişki doyumu puanları arasında bir farklılık gözlenmemiştir. Anne ve babanın ilişkisinden haberdar olma durumu, çocuğunun benlik saygısı puanı ile ilişkili bulunmuştur. 
Öğrencilerin benlik saygısı puanları ile sınıf düzeyleri arasında bir ilişki bulunamamıştır. Kadın ve erkek öğrencilerin algıladıkları istismar düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Algılanan istismar puanının, anne ve babanın ilişkiden haberdar olma veya ilişkiyi evliliğe taşıma düşüncesine ve sınıf düzeyine bağlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Boyun eğici davranış puanları, annenin ve babanın ilişkiden haberdar olmasıyla veya sürdürülen ilişkiyi evliliğe taşıma düşüncesi ile ilişkili bulunmamıştır. Öğrencilerin boyun eğici davranış puanlarının sınıf düzeyine bağlı olarak farklılaşmadığı sonucu elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarının bir kısmı literatür bulgularıyla benzerlik gösterirken, bir kısmı literatür bulgularından farklılık göstermiştir. Sonuçlar literatür bulguları ele alınarak tartışılmış ve elde edilen sonuçlara ilişkin öneriler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Romantik İlişki, İlişki Doyumu, Algılanan İstismar, Boyun eğici davranışlar, Benlik saygısı.

Abstract:
Human relations have an important function in meeting the spiritual needs of individuals. The nature of these relationships is gaining importance day by day. Although it is established with positive expectations, sometimes romantic relationships can also have negative consequences for partners such as violence, neglect and abuse. Increasing cases of violence against women reveal the social importance of relationship satisfaction. In order to carry out effective prevention and intervention studies regarding such cases, it is necessary to examine the factors affecting relationship satisfaction. The main purpose of this research is to examine the level of self-esteem, submissive behaviors, and perceived abuse in romantic relationships to explain the relationship satisfaction of university students. In addition, examining the level of explanation of relationship satisfaction by some demographic variables and examining the differences between students' self-esteem, submissive behaviors, perceived abuse in romantic relationships and relationship satisfaction scores, depending on some demographic variables, are the other aims of this study.
This study was conducted using correlation and causal comparison methods, which are relational research methods based on a quantitative approach. The sample of the research consists of 392 university students studying at different universities. During the data collection process; Personal Information Form, Relationship Satisfaction Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, Romantic Relationship Evaluation Scale and Submissive Behavior Scale were used. For data analysis; Independent Sample t Test, One-Way ANOVA, Pearson Product-Moment Correlation (PPMCC), multiple linear regression analysis (MLR) techniques were used.
 According to the results obtained from the research, it was determined that the independent variables perceived abuse and gender explained relationship satisfaction at a significant level, but self-esteem, submissive behaviors and age variables did not explain relationship satisfaction at a significant level. It was determined that the relationship satisfaction scores of the students differed depending on the mother's idea of being aware of the current relationship and transferring the relationship to marriage. No difference was observed between relationship satisfaction scores based on grade level. The mother and father's awareness of the child's relationship was found to be related to the child's self-esteem score. No relationship was found between students' self-esteem scores and grade levels. It was concluded that there was a significant difference between the levels of abuse perceived by male and female students. It was determined that the perceived abuse score did not differ depending on the mother and father's idea of being aware of the relationship or transferring the relationship to marriage and grade level. Submissive behavior scores were not found to be related to the mother and father's awareness of the relationship or the idea of transferring the ongoing relationship to marriage. It was concluded that students' submissive behavior scores did not differ depending on grade level. While some of the research results were similar to the literature findings, some of them differed from the literature findings. The results were discussed in the light of the literature and suggestions were developed regarding the results obtained.


Keywords: Romantic Relationship, Relationship Satisfaction, Perceived Abuse, Submissive behaviors, Self-esteem.