İdiyopatik intrakranial hipertansiyonda transvers sinüs stenozunun kontrastlı mrg ile değerlendirilmesi
Evaluation of transverse sinus stenosis with contrast-enhanced mri̇ in idiopathic intracranial hypertension
Yazar: MEHMET PERVER BÜYÜKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. SALİH HATTAPOĞLU
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Kontrast maddeler = Contrast media ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Pseudotümör cerebri = Pseudotumor cerebri ; İntrakraniyal hipertansiyon = Intracranial hypertension

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada amacımız, Revize edilmiş Modifiye Dandy kriterlerini karşılayan İİH hastalarında transver sinüs stenozunu kontrastlı MRG ile değerlendirmek, ayrıca İİH hastalarındaki diğer MRG bulgularını araştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM:  Çalışmaya Haziran 2013- Şubat 2020 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran , BOS açılış basıncı 250 mm'nin üzerinde olan, fokal nörolojik defisiti bulunmayan, görüntülemede intrakranial kitle, hidrosefali veya sinüs ven trombozu gibi intrakranial basınç artışı yapacak bir sebep bulunmayan, 18-60 yaş arasındaki hastalar dahil edilmiştir. Hastalar hastanemizdeki dijital arşivde ( PACS ) anahtar kelimeler aranarak bulunmuş ve Revize edilmiş Modifiye Dandy kriterlerine uyan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Kontrol grubu ise PACS sistemindeki dijital arşiv geriye doğru taranarak seçilmiştir. Bulunan hastalar arasından kontrastlı kranial MRG'si tamamen normal olan, yaş ve cinsiyet dağılımı bakımından vaka grubu ile benzer olan, 18-60 yaş aralığındaki hastalar arasından seçilmiştir. Hastaların dışlanma kriterleri; Hasta yaşının 18'den küçük 60'tan büyük olması, Kontrastlı kranial MRG'de intrakranial basınç artışı yapacak sekonder nedenlerden birinin bulunması, LP'de hastanın Bos basıncının 250 mm'nin altında olması veya hastaya LP yapılmamış olması, hastaya teröpatik şant takılması gibi tedaviye yönelik girişimsel bir işlem yapılmış olması, hastanın kontrastlı MRG'sinin bulunmamasıdır. 
30 İİH hastası ve 50 kontrol grubu hastası çalışmaya dahil edilmiştir. Kranial MRG kesitlerinde parsiyel empty sella, perioptik BOS mesafesinde genişleme, glob posteriorunda düzleşme, optik sinirin vertikal tortiyozitesi ve trigeminal sisternde dilatasyon gibi İİH'de sık görülen MRG bulguları değerlendirilmiştir. TSS ise kontrastlı 3D T1 MRG kesitlerinin koronal ve aksiyal reformat görüntülerinde trasnvers sinüslerin proksimal ve distaldeki çapları ölçülüp karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.
BULGULAR:  İki grup arasında yaş ve cinsiyet dağılımı açısından anlamlı fark izlenmemiştir. Parsiyel empty sella 24 hastamızda (%80),Perioptik BOS mesafesinde genişleme 24 hastamızda (%80), Transvers sinüs stenozu 22 hastada (%73), glob posteriorunda düzleşme 17 hastada (%56), optik sinirin vertikal tortiyozitesi 8 hastada (%26), trigeminal sisternde dilatasyon ise 3 hastada /%10) saptanmıştır.   Parsiyel empty sella, perioptik BOS mesafesinde genişleme, Transver sinüs stenozu, optik sinirin vertikal tortiyozitesi, trigeminal sisternde dilatasyon  kontrol grubu ile kıyaslandığında hasta grubunda anlamlı olarak fazla bulunmuştur. 
SONUÇ: Çalışmamızda İİH hastalarının MRG bulgularından parsiyel empty sella ve perioptik BOS mesafesinde genişleme en sensitif bulgular (%80) olarak bulunmuştur. Ayrıca glob posteriorunda düzleşme, optik sinirin vertikal tortiyozitesi ve trigeminal sisternde dilatasyon kontrol grubu ile kıyaslandığından İİH hastlarında anlamlı olarak fazla bulunmuştur. TSS kontrastlı MRG ile değerlendirildiğinde hastaların %73'ünde saptanmıştır. Çalışmamıza göre TSS'nu değerlendirmek için MRV veya BTA olmadan da mümkündür. Kontrastlı kranial MRG ile hem TSS hem de İİH'nin diğer MRG bulguları tek seansta güvenle değerlendirilebilir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Transvers sinüs stenozu, İdiyopatik intrakranial hipertansiyon, psödotümör cerebri, kontrastlı MRG

Abstract:
AIM: İn this study, we aimed to demonstrate transverse sinus stenosis and the other MRI findings of idiopathic intracranial hypertension could be identified with contrast enhanced cranial MRI in the patient who has diagnosis of İİH according to Revised Modified Dandy Criteria.
MATERİAL AND METHOD: We include the patients who admitted to Dicle University Medical School Hospital between June 2013 and fabruary 2020 in this study. The patients who has no focal neurologic deficit,no intracranial mass, hydrocephalia or sinus vein thrombosis in neuroimaging, ≥250mm CSF pressure, younger than 60 and older than 18 year old. We have found our patients by searching the keywords in the digital archive that we use in our hospital, named PACS. We have selected 30 patients whom correspond the Revised Modified Dandy Criteria. We picked the control group by browsing the PACS system backwardly. We include patients who had normal C+ Cranial MRI, similar age and gender proposition with the patient group. The exclusion criterias we being younger than 18 and older than 60 year old, having any cause of secondary intracranial hypertension in C+ Cranial MRI, <250mm CSF pressure, , not having C+ Cranial MRI or lumbar punction procedure, treated wit therapeutic shunt procedure.
We include 30 İİH patient and 50 control group in this study. We evaluate the most frequent MRI findings of İİH such as partially empty sella, dilated optic nerve sheath, posterior globe flattening, vertical tortuosity of optic nerve and dilated trigeminal sisterns with cranial MRI. We evaluate TSS by measuring proximal and distal diameter of the transvers sinuses in coronal and axial reformatted version of the contrast enhanced 3D T1 MRG.
FİNDİNGS: There was no significant age and gender difference between two group. We identified partially empty sella in 24 patient (% 80), dilated optic nerve sheath 24 patient (% 80),    Transverse sinus stenosis in 22 patient (%73),    posterior globe flattening in 17 patient (%56), vertical tortuosity of optic nerve in 8 patient (%26), and dilated trigeminal sisterns in 3 patient (%10). 
Partially empty sella , dilated optic nerve sheath, Transverse sinus stenosis,posterior globe flattening, vertical tortuosity of optic nerve and dilated trigeminal sisterns we statistically significant in patient group in comparison with control group.
RESULTS: İn this study we identified the most sensitive MRI findings of İİH as     partially empty sella  and dilated optic nerve sheath (%80). Also posterior globe flattening, vertical tortuosity of optic nerve and dilated trigeminal sisterns we statistically significant in patient group in comparison with control group. We identified TSS %73 of the patients by using the C+ Cranial MRI. Neuroradiologists can detect TSS without assistance of MRV or CTA. We conclude that TSS and the other MRI findings of İİH can be evaluated with C+ Cranial MRI in one session.


KEY WORDS: Transverse sinus stenosis, idiopathic intracranial hypertension, Pseudotumor cerebri, C+ Cranial MRI