Tüp bebek uygulamalarında çiftlerin aydınlatılmış onamının değerlendirilmesi
The evaluation of informed consent of couples i̇n vitro fertilization applications
Yazar: PERVİN ŞAHİNER
Danışman: DOÇ. DR. MİNE ŞEHİRALTI
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı / Tıp Tarihi ve Etik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Aydınlatılmış onam = Informed consent ; Etik = Ethics ; Fertilizasyon = Fertilization ; Fertilizasyon-in vitro = Fertilization-in vitro ; Tıp etiği = Medical ethics ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, tüp bebek uygulamalarında aydınlatılmış onam elde
edilmesi ve bu süreci etkileyen faktörleri belirleyebilmektir.
Yöntem: Kesitsel bir araştırmadır. Araştırma, 04/06/2018 - 30/08/2018 tarihleri arasında
Kocaeli Araştırma ve Uygulama Hastanesinin tüp bebek ünitesinde tedavi görmekte olan,
çalışmaya katılmayı kabul eden çiftler ile tedavi sürecinde yer alan doktor ve hemşirelerle
yürütüldü. Çalışmada araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile doktor ve
hemşirelerin aydınlatılmış onam elde etme sürecine ilişkin deneyim ve önerilerini
belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanıldı. Bağımlı ve
bağımsız değişkenler arasındaki ilişki ki kare testi ile karşılaştırılmıştır. p<0,05 istatistiksel
olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışma sürecinde üniteye 246 çift başvurmuştur. Kadınların %78.4'ü (n=193),
erkeklerin %21.9 (n=54 )'ü ve ünitede bulunan üç doktor, iki hemşire ile çalışma
tamamlandı. Katılımcıların çoğunluğu (%74.1; n=143) tedavi olabilmek için doğrudan
kendi belirledikleri doktora başvurmuşlardı. Çiftlerin yarıdan fazlası (%61.5; n=152) sözlü
olarak bilgilendirilmiş, doğrudan doktoruna başvuranlar (%72.1; n=132) daha fazla
bilgilendirilmişlerdi. Katılımcıların üçte ikisi (%75.7; n=187) onam formunu okumuş,
okuyanların dörtte üçünden fazlası (%77.3) okuduklarını anladıklarını ifade etmişlerdi.
Onam formu Ateşman okunabilirlik formülüne göre zor okunabilir bir metin olarak
belirlenmiştir. Onam formu daha önce verilen katılımcılar formu daha fazla okumuşlar
(p<0,001), ve anlamışlardı (p=0.036).
Sonuç: Çalışmamızda bilginin aktarılması ve anlaşılması ile ilgili olarak bazı sorunların
bulunduğu, katılımcılardan bir kısmının yeterince aydınlanmadan onam vermiş oldukları
sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Tıp etiği, aydınlatılmış onam, onam formu, tüp bebek.

Abstract:
Objective: Aim of this study is to evaluate the process of getting informed consent and to
determine factors affecting this process.
Method: It is a sectional study. This study was performed by patients who were
undergoing the IVF treatment and accepted to be a part of this study as well as doctors and
nurses taking a role during this medical process at Kocaeli University Training and
Research Hospital between 04.06.2018 – 30.08.2018. The questionnaire form made by the
researcher and the semi-structured interview form to specify the experiences and
suggestions of doctors and nurses with regard to the process of getting informed consent
were used. The relation between dependent and independent variables were compared by
chi-square-test. The p<0.05 was accepted as statically important.
Results: During our study, 246 couples applied to the unit. The study was completed with
%78.4 of women (n=193), %21.9 of men (n=54) and 3 doctors, 2 nurses working in the
unit. Most of the attendants (%74.1; n=143) sought medical advice directly from the doctor
chosen by themselves. Verbal explanation was given to more than half of couples (%61.5;
n=152) and the couples who sought medical advice directly from a doctor (%72.1; n=132)
were informed more than others. The two thirds of attendants (%75.7; n=187) read the
informed consent form and more than three fourths of those who read the form (%77.3)
expressed that they understand the form. The informed consent form was determined hard
to read according to the Atesman Readability Formula. Couples who get the form in
advance read (p<0,001) and understand (p=0.036) more.
Conclusions: In our study that it is concluded that there are some problems in terms of
relaying and understanding of information as well as some attendants give consent without
being informed sufficiently.
Key Words: Medical Ethics, Informed Consent, Consent Form, In Vitro Fertilization.