Sinop kıyılarından yakalanan Liza saliens türü kefal balığının metazoan parazit faunasının belirlenmesi
Determinaton of metazoan parasite fauna of mugilid Liza saliens collected from Sinop coasts
Yazar: GÖKÇE ACAR
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZER
Sinop Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Dünya'nın birçok bölgesinde bulunan ve ülkemiz denizlerinde de dağılım gösteren Liza saliens (Risso, 1810) ekonomik öneme sahip olan bir kefal balığı türüdür. Bu araştırmada, Karadeniz'in Sinop kıyılarından Eylül 2015 – Ağustos 2016 tarihleri arasında yakalanan kefal balığının parazit faunasını belirlemek amacıyla 165 adet kefal balığının iç (böbrek, safra kesesi, üriner kese, mide, bağırsak, karaciğer, gonad) ve dış organları (solungaçlar, yüzgeçler ve vücut yüzeyi) mikroskobik olarak Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Parazitoloji Laboratuvarında incelenerek, 5 filuma ait (Platyhelminthes, Acanthocephala, Arthropoda, Cnidaria, Nematoda) 11 tür (Schikhobalotrema sparisomae, Saccocoelium tensum, Saccocoelium obesum, Ligophorus cephali, Solostamenides mugilis, Neoechinorhynchus (Hebesoma) agilis, Ergasilus lizae, Myxobolus parvus, Myxobolus sp., Sphaerospora mugilis, Hysterothylacium aduncum) parazitin varlığı belirlenmiştir. Tanımlanan parazitlerin mikrohabitatları, enfeksiyon oranları, enfekte balık başına ortalama parazit sayıları ve incelenen balık başına ortalama parazit sayıları hesaplanarak, istatistiki analizleri yapılarak, elde edilen bulgular tablo ve şekillerle verilmiştir. Buna göre, incelenen kefal balığında genel enfeksiyon oranı, enfekte balık başına ortalama ve incelenen balık başına ortalama parazit sayıları güven aralıklarıyla beraber sırasıyla; %65.5 (57.9–72.4), 26.2 (20.1–36.0) ve 17.2 (12.6–23.3) olarak belirlenmiştir. En yüksek enfeksiyon oranı monogen L. cephali türünde saptanırken, bu türü sırasıyla Myxosporea'lara dahil bir tür olan M. parvus ve ardından da Digenea-grubu izlemiştir, Diğer türler ise inceleme süresince daha az oranlarda tespit edilmiştir. Maksimum enfekte balık başına ortalama ve incelenen balık başına ortalama parazit sayılarına dair değerler L. cephali türüne ait iken, bu türü bir kopepod olan E. lizae ve bir nematod olan H. aduncum izlemiştir. Mevsimsel dağılımlarına göre en yüksek enfeksiyon oranları, Digenea-grubu, N. (H) agilis ve H. aduncum için ilkbaharda, L. cephali türü için kış ve M. parvus ile Myxobolus sp. türleri için ise sonbahar mevsiminde belirlenmiştir. Ergasilus lizae, Sp. mugilis ve So. mugilis türleri örnekleme döneminde yalnızca bir mevsimde tespit edilmiştir. Mevsimsel enfeksiyon oranları arasındaki farklılıklar incelendiğinde; Digenea-grubu, L. cephali ve N. (H) agilis türlerine ait değerlerde istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunurken, diğer parazit türlerinde ise mevsimler arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Cinsiyet dağılımlarına göre; Digenea-grubu, E. lizae ve M. parvus türü parazitler dişi balıklarda daha yüksek enfeksiyon oranlarına sahip iken; L. cephali N. (H) agilis, Myxobolus sp. ve H. aduncum türü parazitlerin de erkek balıklarda daha yüksek enfeksiyon oranına sahip oldukları tespit edilmiştir. Ligophorus cephali türüne ait balık cinsiyetine göre belirlenen enfeksiyon oranları arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunurken, diğer parazit türlerinin enfeksiyon oranları ile enfekte/incelenen balık başına ortalama sayılarının balık cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Bu araştırma ile ülkemizin Karadeniz kıyılarından yakalanan Liza saliens türü kefal balığı ilk defa paraziter yönden oldukça detaylı bir incelemeye tabi tutulmuş olup, elde edilen bulguların tamamının, bu balık türünün kültüre alınmasına yönelik ileride yapılacak çalışmalarda karşılaşılması muhtemel paraziter hastalıkların önceden belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınmasına yönelik stratejilerin geliştirilebilmesi açısından oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, bu çalışmaya benzer şekilde kurgulanacak olan diğer parazitolojik araştırmalar açısından da önemli bir kaynak olacağı öngörülmektedir.

Anahtar: Kefal balığı, Liza saliens, parazit faunası, Karadeniz

Abstract:
Liza saliens (Risso, 1810) is a mugilid species which is distributed all over the world including surrounding seas of our country and has an economical value. In this research study, a total of 165 individuals of leaping mullet collected from Sinop coasts of the Black Sea in the period between September 2015 and Augist 2016 was investigated for parasites. Internal organs (kidney, gall bladder, urinary bladder, stomach, intestine, liver, gonads) and external organs (gills, fins, skin) were examined microscopically at parasitology laboratory at Sinop University Faculty of Fisheries and Aquatic Sciences. Eleven parasite species (Schikhobalotrema sparisomae, Saccocoelium tensum, Saccocoelium obesum, Ligophorus cephali, Solostamenides mugilis, Neoechinorhynchus (Hebesoma) agilis, Ergasilus lizae, Myxobolus parvus, Myxobolus sp., Sphaerospora mugilis, Hysterothylacium aduncum) belonging to 5 phyla (Platyhelminthes, Acanthocephala, Arthropoda, Cnidaria, Nematoda) were identified.  Parasite species, their microhabitat selections, infection prevalences, mean intensities, abundances and statistical analysis were calculated and presented in tables and figures. The overall infection prevalence, mean intensity and mean abundance values together with confidence intervals were 65.5% (57.9–72.4), 26.2 (20.1–36.0) and 17.2 (12.6–23.3), respectively. The overall maximum infection prevalence was dominated by monogenean Ligophorus cephali, followed by myxosporean Myxobolus parvus and Digenea-group, while the others were rare throughout the investigation period. The overall maximum mean intensity and mean abundance values were dominated once again by L. cephali, followed by copepod E. lizae and nematod H. aduncum.  Digenea-group, N. agilis and H. aduncum had their highest prevalence values in spring while L. cephali had its highest prevalence value in winter and M. parvus and Myxobolus sp. in autumn. Ergasilus lizae, Sp. mugilis and So. mugilis were found only in one season throughout sampling period. Comparison of seasonal differences in prevalence by sampling seasons are presented in; while there is a statistically significant difference in prevalence between seasons in Digenea-group, L. cephali and N. agilis, there is no significant difference between seasons in other parasite species. Statistically significant differences in the infection indices of all parasite species between male and female fish are presented. Digenea-group, E. lizae and M. parvus had higher prevalence values in female while L. cephali, N. agilis, Myxobolus sp. and H. aduncum had higher prevalence values in male hosts While there are statistically significant differences in the prevalence values between sex of host fish in L. cephali, there is no significant difference between different sexes of host fish in the rest of parasite species. In the present study, Liza saliens has been the only object of a very detailed parasitological investigation in the Black Sea coasts of Turkey and the results obtained here are thought to be important for the development of preventive strategies for possible parasitic diseases to be encountered in the future studies for the cultivation of this fish species. In addition, this study will be designed in a manner similar to other parasitological research, which is expected to be an important source for.

Keywords: Leaping mullet, Liza saliens, parasite fauna, Black Sea