Anne çocuk etkileşim programının 48-60 aylık çocukların yürütücü işlev becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of mother-child interaction program on the executive function skills of 48-60 month old children
Yazar: MUKADDER DİLBER
Danışman: PROF. DR. FATMA ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çocuk-okul öncesi =

Özet:
Bu araştırma, Anne Çocuk Etkileşim Programı'nın 48-60 aylık çocukların yürütücü işlevlerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 23 deney, 23 kontrol olmak üzere toplam 46 çocuk ve annesi katılmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve çalışma yarı deneysel desenlerden eşleştirilmiş ön test son test kontrol gruplu desene göre planlanmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", bu araştırma kapsamında Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan Okul Öncesi Yürütücü İşlev Bataryası (Preschool Executive Function Battery), Ev Gözlem Ölçeği (HOME), Ebeveyn Çocuk Etkileşim Gözlem Formu (Parenting Interactions with Children: Checklist of Observations Linked to Outcomes: PİCOLO) ve Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği (Temperament in childhood Scale) kullanılmıştır. Anne Çocuk Eğitim Programı 12 hafta boyunca, Covid 19 pandemisinde yaşanan koşullar nedeniyle uzaktan eğitimle uygulanmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programında Bağımlı Gruplar t Testi, ANOVA, Mann Whitney U testi Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda Okul Öncesi Yürütücü İşlev Bataryası çalışma belleği puanlarında uygulama öncesine göre daha fazla puan atışı elde eden deney grubunda yer alan çocukların, kontrol grubunda yer alanlara göre çalışma belleği becerilerinde daha etkili oldukları ortaya çıkmıştır. Ket vurma boyutunda uygulama zamanının deney ve kontrol grubundaki çocukların puanlarını artırmada etkisi olmadığını göstermektedir. Bilişsel esneklik boyutunda ise deney grubunun öncesi ve sonrası puanları arasında önemli bir farklılık olduğu ancak bu farklılığın kontrol gruplarında yer alan çocuklarla karşılaştırıldığında anlamlı olmadığı görülmüştür. Ev Gözlem Ölçeği mülakata dayalı deneyim çeşitliliği, akademik destek ve model olma alt boyutundan elde edilen ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ebeveyn Çocuk Etkileşim Gözlem Formu (PİKOLO) puanlarında uygulama öncesine göre daha fazla puan atışı elde eden deney grubunda yer alan annelerin, kontrol grubunda yer alanlara göre çocuklarına daha fazla duyarlılık, öğretme, duygusal yakınlık, cesaretlendirme gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonuçları alan yazındaki araştırmalarla karşılaştırılmış ve öneriler verilmiştir.

Abstract:
This research was conducted to examine the effect of the Mother Child Interaction Program on the executive functions of 48-60 month old children. A total of 46 children and their mothers, including 23 experiments and 23 controls, participated in the study. Quantitative research method was used in the study and the study was planned according to the pre-test and post-test control group pattern paired from semi-experimental designs. In order to collect data in the study, "Personal Information Form", Preschool Executive Function Battery, Home Observation Scale (HOME), Parenting Interactions with Children: Checklist of Observations Linked to Outcomes: Picolo and Temperament in childhood Scale were used within the scope of this research. The Mother Child Education Program was implemented for 12 weeks by distance education due to the conditions experienced in the Covid 19 pandemic. The research data were analyzed by using Dependent Groups t Test, ANOVA, Mann Whitney U test Wilcoxon Signed Rows Test in SPSS package program. As a result of the research, it was revealed that the children in the experimental group, who achieved more points in the Preschool Executive Function Battery working memory scores than before the application, were more effective in working memory skills than those in the control group. It shows that the application time in the inhibition dimension had no effect on increasing the scores of the children in the experimental and control groups. In the Cognitive Flexibility dimension, it was seen that there was a significant difference between the pre- and post-experimental scores in the experimental group, but this difference was not significant compared to the children in the control groups. It was determined that there was no significant difference between the pretest and post-test score averages obtained from the sub-dimension of the Home Observation Scale interview-based experience diversity, academic support and modeling. It was found that the mothers in the experimental group, who obtained more points in the Parent-Child Interaction Observation Form (PIKOLO) scores than before the application, showed more sensitivity, teaching, emotional closeness and encouragement to their children than those in the control group. The results of the research were compared with the researches in the field literature and recommendations were given.