Bağımsız muhasebe meslek mensuplarını hata ve etik dışı davranışlara yönlendiren faktörler
The factors driving independent accountants to mistakes and unetnical behaviours
Yazar: MUSTAFA ZEYTİN
Danışman: YRD. DOÇ. AHMET AĞCA
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bagımsız muhasebe meslegi, müsterileriyle oldugu kadar devletle olan iliskileribakımından da önemli bir meslektir. Bu meslegin devlet ile iliskilerini önemli kılan,müsterilerinin isleriyle ilgili vergiye konu olacak her türlü faaliyetlerle ilgili hesaplarını,kayıtlarını tutmaları ve hesaplamalarını yapmalarıdır. Dolayısıyla bagımsız muhasebe meslekmensupları, mükellef ile devlet arasındaki iliskileri saglamada önemli rol oynamaktadırlar.Bagımsız muhasebe meslek mensuplarının, devlet ile mükellef arasında üstlendikleri görevleriniyerine getirirlerken mesleki etik degerlere baglı kalmaları, hata yapmamaları hem mükellef hemde devlet açısından son derece önemlidir. Çünkü muhasebe meslek mensubunun etik dısıdavranıslara yönelmesi ya da hatalar yapması, mükellefi çesitli cezai sorumluluklarla karsıkarsıya bıraktıgı gibi, devletin de vergi kaybına ugramasına yol açar. Böyle olmakla birliktebazen müsteriler, daha az vergi ödeme, daha çok vergi ödeyerek firma imajını güçlendirme,ortaklara daha az kâr dagıtma gibi bir kısım gerekçelerle meslek mensuplarından etik dısıdavranmalarını istemektedirler. Bazen de bagımsız muhasebe meslek mensupları, devletin vergisistemini adil görmeme, müsterileriyle dostluk arkadaslık iliskileri, müsteri kaybetmektenkorkma gibi degisik gerekçelerle etik dısı davranıslarda bulunabilmektedir.Bagımsız muhasebe meslek mensuplarını, etik dısı davranısları sadece yukarıdasıralananlarla sınırlı degildir. Meslek mensuplarını etik dısı davranıslara yönelten çalısmanınteorisi içinde yer verilen daha baska nedenler de söz konusudur. Ancak bagımsız meslekmensuplarının etik dısı davranıslar dısında kasdi olmayan yaptıgı hatalar vardır. Bunlar, etik dısıkabul edilen, kasdi olarak bir amaç için yapılan hatalardan diger deyisle hilelerden farklıdırlar.Bu hataların etik dısı olup olmadıkları ?kasıt? unsurundan anlasılmaktadır. Bagımsız muhasebemeslek mensupları bazen istem dısında hatalar yapabilmektedirler. Bu hatalar genelde, ya meslekmensubunun dikkatsizliginden ya da bilgisizliginden kaynaklanmaktadırlar.Bu çalısmada stanbul, Bursa, Bilecik, Eskisehir, Kütahya illeri örnekleminde, bagımsızmuhasebe meslek mensuplarını etik dısı davranısa ve hata yapmaya yönlendiren en güçlü faktörveya faktörlerin neler oldugu arastırılmıstır. Ayrıca arastırmada, bazı degiskenler ile etik dısıdavranısa yönlendiren temel faktörler arasındaki iliskiler de arastırma konusu yapılmıstır.

Abstract:
Independent accounting is an important profession in respect to its relations with thecustomers as well the state. What makes this profession?s relations with state important is thatthis profession keeps the accounts, records and makes the calculations concerning customers? allkinds of activities dependent on tax. As a consequence, independent accounting professionalsplay an important role in the formation of the relations between state and taxpayers. It isextremely important for independent accounting professionals in respect to both taxpayers andstate to be loyal to professional ethical values, not to make mistakes while rendering their dutiesconcerning the relations between state and taxpayers. Because the accounting professionals?unethical behavior and mistakes not only bring the taxpayers face to face with various penalresponsibilities but also cause tax losses for the state. At the same time customers sometimeswant accountants to behave unethically for some reasons such as paying fewer taxes, payingmore taxes to strengthen the firm?s image, distributing fewer profits to mergers. Besidesindependent accounting professionals sometimes do unethical behavior for the leading motivessuch as considering the tax system unfair, friendship relations with customers, fear of losingcustomers.The unethical behavior of independent accounting professionals is not only limited as thearranged ones above. In the theory of the study of the accounting professionals? unethicalbehavior, there are other reasons as a matter of subject. Yet, there are unintentional mistakesmade by independent accounting professionals apart from their unethical behavior. These aredifferent from the mistakes considered unethical, made on deliberate for a purpose, on the otherhand frauds. If these mistakes are unethical are understood from the `intention? element.Independent accounting professionals sometimes make unconscious mistakes. These mistakesgenerally stem from either the carelessness of job owner or his ignorance.In this study the strongest factor or factors which encourage independent accountingprofessionals to make unethical behavior and mistake were searched in the provincial type ofstanbul, Bursa, Bilecik, Eskisehir, Kütahya. In addition, in the study, the relation between themain factors causing unethical behavior and some factors became the matter of study