Sağlık hizmetlerinde kullanıcı katkılarının ilaç tüketimine etkisi: Hastalar ve eczaneler üzerinden bir değerlendirme
The impact of user charges in health services on drug consumption: An evaluation from patients and pharmacists
Yazar: BEGÜM CEYLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET GENÇTÜRK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eczaneler = Pharmacies ; Hastalar = Patients ; Katkı payı = Contribution ; Müşteri katılımı = Customer involvement ; Sağlık finansmanı = Health financing ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tüketimi = Drug consumption

Özet:
Sağlık sisteminin temel işlevi halka sağlık hizmetleri sunmaktır. Hizmet
sunulurken sağlık finansmanı üzerine yoğunlaşılmaktadır. Sağlık hizmetleri
finansmanında çeşitli finansman kaynakları bulunmaktadır. Bu finansman kaynaklarının
bir çeşidi hane halkının sağlık hizmeti kullanımında cebinden yaptığı ödemeler olan
kullanıcı katkılarıdır. Bir özel finansman kaynağı olan kullanıcı katkıları cepten
ödemeler kapsamında ele alınmaktadır.
Bu çalışma kapsamında Türkiye'de mevcut katılım payı uygulamalarına dair
hastaların genel değerlendirmeleri, kullanıcı katkısı alınmasıyla ilgili hastaların sağlık
hizmeti kullanımları ve ilaç tüketme durumları, eczacıların katılım payı ile ilgili
görüşleri değerlendirilmiştir. Bu çalışma hem kullanıcı katkıları literatürüne katkı
sağlayacak hem de katılımcıların uygulanan kullanıcı katkısı tutarları hakkındaki
görüşlerini ortaya koyacaktır. Çalışma, Türkiye'de konuya ilişkin yeterli çalışma
bulunmamasından dolayı oldukça önem arz etmektedir. Araştırmanın evrenini Isparta il
merkezindeki 18 yaş üstündeki bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda
örnekleme yöntemiyle 410 hasta, 45 eczacıya ulaşılmıştır. Araştırmanın veri toplama
aracı olarak literatür taraması sonucunda ve uzman görüşü de alınarak biri hastalara biri
eczacılara yönelik olan toplam iki adet olarak geliştirilen "Sağlık Hizmetlerinde
Kullanıcı Katkılarının İlaç Tüketimine Etkisi Anketi" kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, hastaların çoğunluğunun muayene ve ilaç katılım
payı ödediklerinden haberdar olduğu tespit edilmiştir. Hastaların alınan muayene ve ilaç
katılım payını doğru bulmadıkları görülmüştür. Ücret alındığından dolayı hastaneye
gitmemeyi tercih eden ve biriken muayene katılım payından ötürü ilacı alamayan bir
kesimin olduğu sonucu da bulunmuştur. Geliri düşük olan hastaların ilaç katılım
payından dolayı ilaçlarını alamadıkları belirlenmiştir. Eczacıların, muayene katılım
payının eczaneye ödenmesini istemediklerini ve hastaların biriken muayene
ücretlerinden dolayı ilaçlarını alamadıkları görüşünde olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Hizmeti Finansmanı, Kullanıcı Katkısı, Muayene Katılım
Payı, İlaç Katılım Payı, İlaç Tüketimi

Abstract:
The main function of the health system is to provide public health services and it
focuses on health financing to ensure effective interaction between service providers
and individuals. There are various sources of funding in health care financing. Payments
made by the households in the use of health care services are described as user
contributions. User contributions are covered by out-of-pocket payments, which are a
private financing resource.
This study assessed the general evaluations of the patients in Turkey
(participation in examination and drug participation), the health care utilization of
patients related to the user contribution, the consumption of drugs and the opinions of
the pharmacists on the participation share. This study will contribute to both the user
contribution literature and the participants' overall user evaluations of patients and
pharmacists. The study is very important because there are not enough studies about the
subject in Turkey. The universe of the research is the individuals in Isparta province
center. In the study 410 patients and 45 pharmacists were reached with easy sampling
method. As a result of the literature survey and the expert opinion, "Questionnaire
Effect on Drug Consumption of User Charges in Health Services", which was
developed as a total of two patients, one for pharmacists, was used as data collection
tool of the study.
According to the research results, the majority of patients were found to be
informed that they had received the examination and the share of the drug participation
and paid a different amount of examination participation in the different health
institution. It was seen that the patients did not find the correct amount of examination
and drug participation. As a result, it was found that there was a part of the patient who
could not take the medication because of the payment of the attendance. Patients with
chronic illness who are on permanent medication and those with low income have been
found to be able to reduce their boxes due to additional fees paid per box, while those
with low income have not been able to receive their medication due to the share of
medication. The pharmacists were of the opinion that they did not want to pay the
pharmacy fee and that the patients could not get their medicines because of the
accumulation fees.
Key words: Health Care Financing, User Charges, Share of İnspection Participation,
Share of Drug Participation, Drug Consumption