Mâide Suresi 3. ayeti bağlamında dinin ikmâli ve nimetin itmâmı meselesi
The issue of the perfection of the religion and the fullfilment of the blessing in the context of the third ayat of Surah al-Maidah
Yazar: ESMA AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Maide suresi = Maide surah ; Nimetler = Blessings ; Sure = Sura ; İkmal = Supply ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in ilk vahyedilen ayeti hususunda olduğu gibi nüzul sürecini sonlandıran ayet hakkında da çeşitli sebeplerden tam bir görüş birliği sağlanamamaktadır. En son nazil olan ayetler içerisinde "dinin ikmâl ve nimetin itmâm edilip, din olarak İslam'dan razı olunduğu" bildirilen Mâide Suresi 3. ayeti de yer almaktadır. Buradan hareketle dinin tamamlanmış olması tezine, Kur'an vahyinin her şeyi kapsayarak hiçbir şeyi eksiksiz bırakmadığı ve apaçık oluşunu ifade eden ayetleri kendisine referans alan salt-literalist yaklaşımın –büyük oranda Selefi ve Zahiri okumaları- etkisi büyüktür. Bu tür yaklaşımlar selefe dönüşü zorunluluk sayarak, taklidi ve re'y ile tefsiri reddetmektedir. Böylece aklın ve yorumun önünü kapatarak kıyas ve ictihadı sınırlandırmayı ve tamamlanmış dine ilave anlamındaki bid'atlerle mücadeleyi esas almaktadır. Rivayete ve nassın zahirine dayalı bu din anlayışı, dini düşüncenin aktüelleştirilmesi önünde engel teşkil ederek belirli bir tarih diliminin kutsallaşmasını ve dinde eksiklik algısı oluşturacağı gerekçesiyle, aklın hareket alanının daraltılmasını öngörmektedir. Ayette ifade edilen din kavramının tırnak içine alınarak "tamamlanan din" şeklinde okunmasına karşılık Kur'an'a göre bir din tanımının yapılıp mahiyetinin belirlenmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada tamamlanmışlık meselesinin kavram, siyak-sibak, ortam, tarih ve usul merkezli okunduğu takdirde, belli bir amaca binaen tamamlanan süreci ve mesajı ifade ettiği ortaya konmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tefsir, Mâide Suresi 3.ayet, Din, Nimet, İkmâl-İtmâm

Abstract:
As with the issue of the first ayat revealed of the Quran, a full consensus can not be reached on the ayat that ended the process of revelation due to various reasons. Among the verses that were revealed last is third ayat of surah al-Maidah in which it is stated that "by perfecting the religion and fulfilling the blessing, Islam as religion is accepted". Hereby, the pure literalist view –mostly the readings of Salafi/Zahiri- that takes as its reference the ayats which state that the Quran is explicit and the revelation covers everything and leaves nothing out, has a great influence on the argument of the fulfillment of the religion. This kind of viewpoints refuse imitation and exegesis with opinion by obliging a return to the predecessors. Thus, by hindering the reason and the interpretation, it is based on restricting the comparison and the judicial opinion and a struggle against innovations in the fulfilled religion. This view of religion which bases itself on rumors and the external features of nass, hinders the religious thought from being up to date. It sacralizes a specific period in history and envisages the restriction of the reason as it would suppose a sensation of lack in religion. Against the reading of the verse that puts the concept of religion in quotes as "the fulfilled religion" it is absolutely crucial to form a definiton of religion according to Quran and determine its essence. This study aims to set forth what the issue of fulfillment corresponds to in the language of Quran by examining it within the framework of concept, siyak-sibak, environment, history, and method.

Keywords: Tafsir, Surah al-Maida Third Ayat, Religion, Blessing, Perfection-Fullfilment