Anne sütünde ilaç kalıntısı ve postpartum depresyon ilişkisi
Drug residue in breastmilk and its relationship between postpartum depression
Yazar: AYŞE MELTEM ERGEN
Danışman: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Anne sütü yenidoğanın optimum büyümesi ve gelişmesi için gerekli olan tüm
sıvı, enerji ve besin ögelerini karşılayan, biyoyararlılığı yüksek, sindirimi kolay
doğal ve benzersiz bir besindir. Anneler tıbbi nedenli olduğu kadar, bilinmeyen
kaynaklardan da ilaca maruz kalmaktadır. Postpartum depresyon (PPD) doğum
sonrası görülen, bebek ve anne için ciddi sonuçları olabilen non-psikotik bir
bozukluktur. Etiyolojisi tam olarak bilinmemektedir. Çalışmanın amacı anne sütünde
ilaç kalıntısı varlığı ile anne-bebek özellikleri, emzirme problemleri ve postpartum
depresyon ilişkisini incelemektir.
Doğum sonrası 15 gün-4 aylar arasında 90 emziren anne ve bebeği çalışmaya
alındı. Anne ile bebek boy ve kilo ölçümleri alınıp, anne-bebek özellikleri, ve bebek
ağlama ve uyku özelliklerini içeren bilgi formu annelere sorularak dolduruldu ve
anne sütü örneği alındı.
Anne ve bebeklerinin ortalama yaşları sırası ile 31,5 ± 4,2 yıl, 57,8 ±18,1 gün
idi. Anne sütü kalıntı analizi sonuçlarına göre % 30,0'ında antiinflamatuar ilaç
kalıntısı saptandı ve bu vakaların tamamında tolfenamik asid vardı. Vakaların
%94,4'ünde kinolon, %93,3'ünde beta-laktam, %31,1'inde aminoglikozit,
%13,3'ünde polimiksin kalıntısına rastlandı. Aminoglikozit saptanan 28 vakanın
27'sinde spektinomisin kalıntısı görüldü. Annenin gebelik ya da laktasyon
döneminde kullandığı ilaçların kalıntı analizine etkisi görülmedi. Anne sütünde antiinflamatuar ilaç kalıntısı saptanan annelerin doğum sonrası BMI değişimlerinin daha
az olduğu görüldü. Bu durum, anne kronik hastalık varlığı, boyu, doğumda alınan
kilo ve doğum BMI, sigara teması, doğum sonrası geçen süre, emzirilme şekli (tek
başına, karışık beslenme) kontrol edildiğinde de devam ettiği görüldü (p=0,049).
Anne sütünde anti-inflamatuar ilaç kalıntısı saptanan bebeklerde düşük doğum
ağırlıklı doğum öyküsünün daha fazla olduğu görüldü (sırası ile %22,2, %4,8,
p=0,011). Anne sütünde anti-inflamatuar ilaç kalıntısı saptanan annelerde diğer
gruba göre daha fazla emzirme sorunu saptanmasına rağmen bu durum istatistiksel
olarak önemli değildi (sırası ile %48,1, %28,1, p=0,073). Bebeğin ağlama ve uyku
özellikleri anne sütü kalıntı saptanma durumuna göre farklılık göstermedi. Edinburg
postpartum depresyon skoru anne sütünde ilaç kalıntısı saptanan ve saptanmayan
grupta benzerdi. 
viii
 Çalışmamız anne sütünde öngörülemeyen ilaç kalıntılarının olduğunu ve bu
durumun anne ve bebek antropometrik ölçümleri etkileyebileceğini göstermektedir.
Bu konuda daha büyük katılımlı çalışmalar ile temas kaynaklarına yönelik çalışmalar
gereklidir.

Abstract:
Breastmilk is a natural and unique food that is high bioavailability and easy
digestion which contains all the liquids, energy and nutrients required for optimum
growth and development of the newborn. Mothers are also exposed to unknown
sources as well as medical reasons. Postpartum depression (PPD) is a non-psychotic
disorder seen postnatally, which can have serious consequences for the baby and the
mother. Its etiology is not fully known. The aim of the study is to examine the
relationship between the presence of drug residues in mother's milk and maternalinfant characteristics, breastfeeding problems and postpartum depression.
Overall, 90 breastfeeding mothers and infants aged between 15 days and 4
months, who applied for child health monitoring, were taken into the study. Maternal
height and weight measurements were taken with the mother and information form
including maternal-infant characteristics, maternal nutrition characteristics and baby
crying and sleep characteristics were filled and maternal milk sample was taken.
The average of the mother and infant's age was 31.5 ± 4.2 years, 57.8 ± 18.1
days, respectively. According to the results of the breast milk residue analysis, 30.0%
of the anti-inflammatory drug remnants were found in breastmilk and all of these
cases had tolfenamic acid. Quinolone was found in 94.4% of cases, beta-lactam in
93.3%, aminoglycoside in 31.1%, and polymyxin in 13.3%. Spectinomycin remained
in 27 out of 28 cases that detected aminoglycoside. There was no effect of the drugs
on the residual analysis that used by the mother during pregnancy or lactation. Less
postpartum BMI changes observed in mothers who in their's brest milk antiinflammatory drug residues detected. This was also observed when maternal chronic
disease presence, height, weight at birth and birth BMI, smoking history, postnatal
period, breastfeeding (alone, mixed nutrition) were controlled (p = 0.049). Higher
rate of low birth weight history were found in infants with anti-inflammatory drug
residues detected in brestmilk (22.2%, 4.8%, p = 0.011). Despite the fact that more
maternal breastfeeding problems were found in the mother who had antiinflammatory drug residues in the mother's milk, this was not statistically significant
(48.1%, 28.1%, p = 0.073). Baby's crying and sleeping characteristics did not differ 
x
according to the breast milk residue status. Edinburgh postpartum depression score
was similar in two groups with and without drug residues in the mothermilk.
Our study suggests that there are unpredictable drug residues in the mother's
milk, which indicates that mother and baby may affect anthropometric
measurements. In this regard, larger participatory studies and contacts are needed.
The greater involvement studies are required in this context to contact to resources