Hastanede çalışan hemşirelerin iş ve çalışma ortamı tehlike ve riskleri ile risk algılarının saptanması
Hazard and risks of occupational and working environment of the nurses working in a hospital and the determination their risk perception
Yazar: ÖZLEM ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. NURAN EMİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, hastanedeki mevcut tehlike ve risklerle, hemşirelerin işinden kaynaklı tehlike ve riskleri saptamak, hemşirelerin bu tehlike ve risklerin algısını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesinin 12 servisi ve bu servislerde çalışan 88 hemşiresi oluşturmaktadır. Çalışmada, hastanenin tehlike ve risklerini değerlendirme formu, hemşirelerin işinden kaynaklı tehlike ve riskleri gözlem formu ve bu tehlike ve riskleri algısı soru formu olmak üzere üç veri toplama aracı kullanılmıştır. Veriler ortalama, yüzde, ki kare ve fisher kesin ki-kare önemlilik testleri ile değerlendirilmiştir. Altı serviste fiziksel, iki serviste kimyasal tehlike ve riskler olduğu saptanmıştır. Tüm servislerdeki mevcut tehlike ve riskler; havalandırma, gürültü, yangın, atık, ıslak-kaygan-nemli zemin olması, sağlık çalışanlarının kayıtlarının, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili eğitim ve uyan afişlerinin olmaması olarak belirlenmiştir. Hemşireler çalışma ortamına yönelik tehlike ve risklerin ilk üçünü; bulaşıcı hastalıklar (%17.9), bel ağrısı (%Î3.7) ve kesici-delici- batıcı cisim batması (%12.2) olarak tanımlamıştır. Hemşirelerin %53.4'ü çalıştığı serviste tehlike ve risklerle karşılaşma olasılığım yüksek olarak algılarken, tanımlayıcı özellikleri ile çalıştığı servisteki tehlike ve risklerle karşılaşma olasılığı algısı test edildiğinde istatistik! bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Hemşireler atık, elektrik düzeneği, gürültü ve havalandırma ile ilgili mevcut fiziksel tehlike ve riskleri %63.6, %61.7, %71.6 ve %67.0 oranında riskli olarak ifade etmiştir. Hemşirelerin tümü çalışma ortamına bağlı meslek hastalığı geçirme olasılığını orta ve yüksek düzeyde algılamaktadır. Hemşirelerin tanımlayıcı özellikleri ile meslek hastalıkları geçirme olasılığı risk algısı test edildiğinde istatistiki olarak bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Hemşireler çalışma ortamı ve işten kaynaklı tehlike ve riskleri önlemeye yönelik önerilerini sırasıyla; kişisel önlem (%34.0) ve hizmet içi eğitim (%32.0) olarak belirtmiştir. Bu bulgular hemşirelerin işçi sağlığı ve güvenliği hizmetlerine gereksinimini olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimden Hastane tehlikesi, hastane riski, iş tehlikesi, iş riski, risk algısı.

Abstract:
Hazard and risks of occupational and worktng envirommeıat of the nıırses workiiîg in a hospital and the determînatioB of their risk pereeptîon. Hacettepe University Health Sciences Institute PhD Thesis in Pubîic Health Nursing, Ankara, 2005. The study has aimed to determine the present hazard and risks in the hospital, the hazard and risks deriving from the work of the nurses, and perceptîon of the nurses of these hazard and risks. This is a descriptive study. Population consists of 12 services of a University Hospital and 88 nurses working in these services. in this study, three data collection tools have been used: the form of hazard and risks evaluation in hospitals, the observation form of the hazard and risks deriving from the work of the nurses, and questionnaire of nurses' perception of these hazard and risks. The data has been analyzed with percentage, average, chi square tests and fischer exact tests. Physical hazard and risks in the six services and chemical hazard and risks in two services are determined. Ventilation, noise, fire, waste, humid-wet-slippery surface, lack of documentation related to nurses and health workers, lack of Hsts chemicals, îack of educational and warning posters about occupational health and safety are current hazard and risks in ali the services. Nurses defîned the hazard and risks related to working environment as communicable diseases (17.9%), back pain (13.7%) and sharp injuries (12.2%), respectively. 53.4% of the nurses has a rather high perception of hazard and risks in their present services and, when the demographic characteristics of the nurses and the risk perception of facing with hazard and risks in their services was tested, a statistical difference has not been found (p>0.05). The present physicaî hazard and risks of the services such as waste, electrical equipment, noise and ventilation are stated risky in proportions of %63.6, %61.7, %71.6, %67.0. Ali of the nurses noted that whether they became disease while working in this hospitaî ör they had a health problem and ali have a medium ör high risk perception of the possibility of occupational disease When the possibility of occupational disease is tested, a statistical difference is not found (p>0.05). Nurses explained suggestions towards hazard and risks in the hospital and deriving from the work as individual precaution (34.0%) and education (32.0%), respectiveîy. These results have showed that nurses are in need of occupational health and safety.Key Words: Hospital hazard, hospital risk, occupational hazard, occupational risk, risk perception.