Faaliyet tabanlı maliyetleme yaklaşımı: Bir kauçuk işletmesinde uygulama
Activity-based costing approach: Application in a rubber business
Yazar: AHMET KÜÇÜKYILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KURTLAR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Üretimde teknoloji yoğunluğunun artması, değişen koşullar ve yükselen rekabet ortamı gibi faktörler maliyet hesaplamalarına olan geleneksel bakış açısının değişmesini sağlamıştır. İşletmeler artan rekabet koşulları nedeniyle pazar paylarını korumaktan öte varlıklarını devam ettirebilmeye yönelmişlerdir. Bunun için işletme üretim maliyetlerinin azaltılması ve maliyetlerin doğru belirlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla geleneksel maliyetleme yaklaşımları maliyetlerin her yönüyle belirlenmesinde eksik kalmaktadır. Bundan dolayı geliştirilen farklı maliyetleme yaklaşımları arasında Cooper ve Kaplan tarafından ortaya koyulan işletme bünyesindeki tüm faaliyetlerin maliyetleri hesaplanarak bunların mamule yansıtılmasını içeren Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) yöntemi bulunmaktadır. Bu yönteme göre ürün ya da hizmetler faaliyetleri, faaliyetler de kaynakları tüketmektedir. FTM, işletmede gerçekleştirilen faaliyetlerin maliyetlerini ürün ve müşterilerle doğrudan ilişkilendirmeye yarayan bir yaklaşımdır. Bu çerçevede Ankara ilinde faaliyet gösteren bir kauçuk işletmesinde İlk Madde ve Depolama, Karışım, Presleme, Kalıptan Alma, Soğutma, Paletleme, Ambalaj ve Sevkiyat departmanlarında yapılan üretimler maliyetlerin daha gerçeğe uygun belirlenmesi için faaliyet departmanlarına dağıtılarak maliyetlerde oluşan değişim üzerinde durulmuştur. İşletmede geleneksel maliyetleme yaklaşımı ile faaliyet tabanlı maliyetleme yaklaşımı arasındaki fark ortaya koyularak sonuçlar tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre işletmede Üretilen 5 numaralı mamulün birim maliyetinin geleneksel yönteme göre daha düşük olduğu, diğer mamullerin tamamının toplam maliyet ve birim maliyetlerinin de geleneksel yönteme göre daha yüksek çıktığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Factors such as increasing technology intensity in production, changing conditions and the rising competitive environment have caused the traditional perspective on cost calculations to change. Due to increasing competition conditions, businesses have tended to continue their existence rather than protecting their market shares. Therefore, it is necessary to reduce manufacturing costs and determine costs correctly. Hence, traditional costing approaches are insufficient in determining all aspects of costs. Hence, among the different costing approaches is developed the Activity Based Costing (ABC) method, developed by Cooper and Kaplan, which involves calculating the costs of all activities within the business and assigning them on the product. According to this method, products or services consume activities, and activities consume resources. ABC is an approach that helps directly relate the costs of activities performed in the business to products and customers. In this context, the productions made in the Material Inventory Storage, Mixing, Pressing, Demolding, Cooling, Palletizing, Packaging and Shipment departments of a rubber enterprise operating in Ankara were assigned to the activity departments to determine the costs more accurately, and the change in costs were emphasized. The difference between the traditional costing approach and the activity based costing approach in business was revealed, the results were discussed and suggestions were presented. According to the results of the research, it was concluded that the unit cost of product number 5 produced in the enterprise was lower than the traditional method, and the total cost and unit costs of all other products were higher than the traditional method.