İklim değişikliğinin Doğu Karadeniz yaylaları üzerine etkisi
The impacts of climate change in the Black Sea Region highlands
Yazar: RABİA NUR KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET BAHADIR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Çok eski jeolojik dönemlerden beri doğal olarak meydana gelen iklim değişikliği, 18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren beşeri etkiye bağlı olarak artan sera gazları nedeniyle şiddetlenmiştir. İklimde meydana gelen değişikliklerin etkisi çevresel, sosyal, siyasi ve ekonomik olmak üzere birçok boyutta gerçekleşebilmektedir. Bu etkilerin en düşük düzeyde tutulabilmesi ve çevresel sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için bu anlamda yapılan çalışmaların artması ve öngörülerin oluşturularak, gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. 
İklim değişikliği ile ilgili çalışmalar son zamanlarda artmış olsa da daha dar anlamda çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada iklim değişikliğinin Doğu Karadeniz'deki kıyı iller içerisinde yer alan yaylalar üzerine etkisi incelenmiştir. Yaylalar araştırma sahasında ekonomik, kültürel ve turistik açısından büyük önem arz etmektedir. Burada meydana gelecek değişikliklerin çeşitli sorunlara yol açabilmesi nedeniyle özenle incelenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda sıcaklık ve yağış parametreleri ile ilgili çeşitli istatistiksel analizler yapılmış ve RCP 4.5 ile RCP 8.5 senaryoları sahaya uygulanarak öngörülerde bulunulmuştur. 
Çalışma neticesinde yaylalarda genel anlamda bir sıcaklık artışı beklenirken, yağış miktarlarında ciddi değişiklikler beklenmemektedir. Ancak yağışın şeklinde değişiklik, beklenen sonuçlar arasında yer almaktadır. Ayrıca kıyılarda mevcut sıcaklıkların üzerindeki değerlerin görülmesi, yaylalar da dahil olmak üzere, dağlık alanlarına olan talebi arttıracaktır. Buna bağlı olarak yaylaların taşıma kapasitesinin aşılması olasıdır. Neticede yaylalarda tahribat ve bozulmaların gelecek zamanlarda şiddetlenerek artması beklenmektedir. Ayrıca yayla dönemlerinin daha da uzaması, yayla göç tarihlerinin ve yayla fonksiyonlarının değişmesi de yine beklenen sonuçlar arasında yer almaktadır. Yine yaylalarda sıcaklık artışına bağlı olarak yapılaşma ve daimi yerleşme sayılarının artmasına bağlı olarak geleneksel mimarini bozulması da beklenmektedir. Bu ve daha birçok etki bu çalışma kapsamında ele alınmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Climate change, which has been naturally occurring since ancient geological periods, has intensified since the second half of the 18th century due to the increasing influence of human-induced greenhouse gases. The impacts of the climate change can occur in many dimensions, including environmental, social, political, and economic. Increasing efforts in this regard and making predictions to maintain environmental sustainability and taking necessary precautions are crucial.
Although studies on climate change have increased recently, studies in a narrower sense are quite limited. In this study, the effects of climate change on the highlands in the coastal provinces of the Eastern Black Sea region were analysed. Highlands are of great importance in terms of economic, cultural and touristic in the research area. Since the changes that will occur here may cause various problems, they should be carefully analysed. In this context, various statistical analyses were made on temperature and precipitation parameters and predictions were made by applying RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios to the field.
As a result of the study, while a general increase in temperature is expected in the highlands, no significant changes are expected in the amount of precipitation. However, a change in the form of precipitation is among the expected results. In addition, the values above the current temperatures on the coasts will increase the demand for mountainous areas, including highlands. Accordingly, it is possible that the carrying capacity of the highlands will be exceeded. As a result, destruction and deterioration in the highlands are expected to increase in the future. In addition, the extension of highland periods, changes in highland migration dates and highland functions are also among the expected results. It is also expected that the traditional architecture will deteriorate due to the increase in the number of settlements and permanent settlements in the highlands due to the increase in temperature. These and many other effects have been addressed within the scope of this study and solution proposals have been presented.