Türk İş Hukukunda işyeri hekimliği
Occupational health practitioner in Turkish Labour Law
Yazar: MEHMET ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN BAŞBUĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law ; İş sağlığı = Occupational health ; İşyeri hekimliği = Worksite physicians

Özet:
Ülkemizde, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulamasında önemli bir yere sahip işyeri hekimlerinin istihdamı, belirli sayıdan fazla işçi çalıştıran işyerleri için zorunlu tutulmuştur. Çalışma ortamında, iş sağlığı önlemlerinin etkin bir şekilde alınabilmesi ve uygulanabilmesi, işyeri hekimi gözetiminde bu hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlanabilir.İşyeri hekimliği kurumu, hukuki çatısı yasalarla oluşturulmadığından, Türk İş Hukuku'nda en tartışmalı kurumlardan biri olmuştur. Çalışma Bakanlığı'nın ve SGK'nın, işyeri hekimliği konusunda yapmış olduğu düzenlemeler sürekli yargıya taşınmıştır. Danıştay'ın iptal kararları ile mevzuatta meydana gelen boşluğu doldurmak üzere yeni düzenlemeler yapılmıştır. Ancak yapılan yeni düzenlemeler ile başka tartışmalar ortaya çıkmıştır.Türk İş Hukuku'nda işyeri hekimi, iş sözleşmesine göre çalışmaktadır. İşyeri hekimi mesleksel statüsü ağır basan bir işçidir. İşçi olması nedeniyle iş mevzuatından doğan işçilere ilişkin tüm hak ve yükümlülükler kural olarak işyeri hekimine de uygulanır. Ancak İşyeri hekimi, işveren adına iş sağlığı hizmetlerini yürüttüğü için işveren vekili de sayılmaktadır.İşyeri hekimlerinin eğitimi ve sertifikalandırılmalarında tek yetkili kurum, Çalışma Bakanlığı'dır. Bu konuda, Türk Tabipler Birliğinin bir yetkisi bulunmamaktadır.Sözleşme özgürlüğü ilkesi işyeri hekimliği sözleşmesi için de geçerli olup, işyeri hekimliği belgesine sahip herhangi bir hekim ile işveren sözleşme yapabilir. İşyeri hekimleri ile yapılan ilk sözleşmede hiçbir kurumun onay ve izni gerekmemektedir. Ancak, ikinci bir işyeri için yapılacak görevlendirmelerde TTB'nin izni şarttır. İşyeri hekimliği sözleşmesinin içeriği, işyeri hekimi ile işveren arasında serbestçe belirlenir. TTB'nin işyeri hekimleri ile işverenleri bağlayıcı tip iş akdi ve asgari ücret tarifesi düzenleme yetkisi bulunmamaktadır.Ülkemizde, işyeri hekimleri için ayrı bir iş güvencesi sistemi kabul edilmemiştir. Bu nedenle İş Kanunu'nun iş güvencesine ilişkin hükümleri işyeri hekimlerine de uygulanacaktır.İşyeri hekimliği hizmetinin, dışarıdan hizmet alınmak suretiyle yerine getirilmesi halinde, bu hizmetin yeterli donanım ve personele sahip olmayan şirketler tarafından yürütülme tehlikesi bulunmaktadır.İşyeri hekimi çalıştırma yükümlülüğüne aykırılığın yaptırımı, idari para cezası olarak belirlenmiş olup belirlenen para miktarı caydırıcı değildir.Bu çalışmamızda; ülkemizde işyeri hekimliğiyle ilgili mevcut yasal düzenlemelerin ve uygulamaların tespit ve değerlendirilmesiyle; teori ve uygulamada ortaya çıkan sorunlar tartışılarak çözüme kavuşturulması amaçlanmıştır.Anahtar Sözcükler :1. İş Sağlığı2. İşyeri Hekimi3. İşyeri Sağlık Birimi4. İş Hukuku5. Sözleşme Yapma Zorunluluğu

Abstract:
Employment of occupational health practitioner, which is of vital importance with regard to implemantation of precautions of occupational health and security, is compulsory for business establishments which employ a certain amount of workers in Turkey. Taking and implementing occupational health measures in working environment can only be maintained by serving occupational health services under supersivion of occupational health practitioner.Since the institution of occupational health practitioner lacks legal framework, it is one of the most controversial institutions. The regulations of Ministry of Labor and The Institution for Social Security have been annulled by the Judiciary. New regulations has been passed in order to fill in the gaps in the legislation. However, with the new regulations new controversies arose.Under the Turkish Labour Law, occupational health practioner works according to labour contract. Occupational healt practioner is a worker whose professional status prevails. In principle, the rights and obligations of workers under the labour legislation apply to occupational health practioner. However, occupational health practioner is also deemed to be representative of the employer, since he exercise labour health services on behalf of the employer.Ministry of Labour is the sole authority for training occupational health practioners and their certification. Turkish Medical Association has no competence on this issue.Freedom of contract is also applicable to the contract regarding occupational health practioners. A doctor holding a certificate to work as a occupational health practioner and an employer can make a contract. No approval or permission from any authority is needed when it comes to the first contract made with occupational healthh practioners. However, permission from the Turkish Medical Association is a must as far as the assignment to open a second work place. The content of the contract for appointment of an occupational health practioner is determined freely between occupational health practioner and the employer. Turkish Medical Association has no power in relation to the formulating of a labour contract binding for occupational health practioners and employers and of subminimum rate tariff.No seperate labour safeguard system has been adopted for occupational health practioners. For this reason, the provisions of the Labour Law on labour safeguard shall also be applicable to occupational health practioners.In case occupational health service is provided by the service offered outside, there is a risk that this service is provided by the firms having lack of adequate equipment and personnel.Sanction for infringment of the obligation to assign a occupational health practioner is administrative fine whose amount is not deterrent.The goal of of the paper is to examine and assess the existing legal provisions and applications regarding occupational health practioners as well as to discuss the problems arising from the theory and practice to reach a solution.Key Words:1- Occupational health2- Occupational health practitioner3- Occupational health care services4- Labour Law5- Obligation to employ