Sulak alanların politik-ekolojisi bağlamında Marmara Gölü'nün kurutulması
Drying of Marmara Lake in the context of political ecology of wetlands
Yazar: ONUR ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. TAYFUN ÇINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent, Çevre ve Yerel Yönetim Politikaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Marmara Gölü = Marmara Lake ; Politik ekoloji = Political ecology

Özet:
Sulak alanlar, su ve toprağın hidrojeolojik ilişkilerinin mekânlarıdır. Temel öğeleri su ve toprak olarak betimlense de bu iki öğenin toplamından ibaret değildir. Heterojen yaşam çevreleri olarak çoğunlukla düzensiz, karmaşık okunaksız yerler olarak merkezi bir iktidarın gelişmesine engel olan yaşam çevreleridir. Aynı zamanda bu yerler, su ve toprağın dışında çok sayıda canlı ve cansız varlığı bünyesinde barındırmasından kaynaklı olarak biyolojik açıdan da çok çeşitli yerler var ederler. Sulak alanlardaki yaşam çevresi vurgusu, suyun soyut simgesel bir anlamla nesneleştirilmesinin ötesinde mekânsal yönünü ortaya çıkarmaktadır. Devlet, toplum ve doğa ilişkileri ekseninde sulak alanlar merkezi olarak müdahale edilmesi güç olması sebebi ile farklılaşan topluluklar için değişen anlamlarının dışında modern devlet tarafından pejoratif doğalar olarak ele alınmış, bu sebeple yalnızca su ve toprak olarak bu yerleri ayrıştırma projeleri gerçekleştirilmiştir. 16. yüzyıldan itibaren gelişen kapitalizmle birlikte ilerleyen teknolojinin, bu okunaksız yerleri dönüştürme araçları sunması, sulak alanların doğal metabolizmasındaki varlıkların kentlere aktarıldığı çeşitli yarılmalar gerçekleştirmiştir. 20. yüzyılda sulak alanların uğradığı zararlar arttıkça ortaya çıkan ekolojik kaygılar, sulak alanların işlevlerine vurgu yapıldığı bir koruma yaklaşımını doğurmuştur. Ancak yine de sulak alanlara yönelik gerçekleştirilen parçacıl doğa koruma yaklaşımı da bu yerlerin yok olmasına engel olamamaktadır. Türkiye'de de Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan statüsü olmasına rağmen Marmara Gölü kapitalist üretim ilişkileri tarafından belirlenen su ve doğa kaynaklarını parçacıl yönetme yaklaşımı sebebi ile kurutulmuş ve insan da dahil Marmara Gölü'nde canlı ve cansız doğalar üzerinde çeşitli eşitsizlikler yaratmıştır. Bu tez çalışması, sulak alanların politik-ekolojisi bağlamında Marmara Gölü'ndeki devlet-toplum-doğa ilişkisini ele almaktadır.

Abstract:
Wetlands are the places of hydrogeological relations of water and soil. Although the basic elements of wetlands are described as water and soil, they are not the sum of these two elements. Wetlands, as heterogeneous living environments, are mostly irregular, complex and illegible places that prevent the development of a centralised power. At the same time, these places are also biologically diverse as they contain many living and non-living beings other than water and soil. The emphasis on the living environment in wetlands reveals the spatial aspect of water beyond its objectification with an abstract symbolic meaning. In the axis of state, society and nature relations, wetlands have been treated as pejorative natures by the modern state, apart from their changing meanings for different communities due to the fact that they are difficult to intervene centrally, and for this reason, projects have been carried out to separate these places only as water and soil. From the 16th century onwards, advancing technology, together with the developing capitalism, has provided the means to transform these illegible places, realising various rifts in which the assets in the natural metabolism of the wetlands are transferred to the cities. In the 20th century, ecological concerns that emerged as the damages to wetlands increased gave rise to a conservation approach in which the functions of wetlands were emphasised. However, the fragmented nature conservation approach to wetlands cannot prevent the destruction of these places. Although it has the status of Wetland of National Importance in Turkey, Lake Marmara has been drained due to the fragmentary approach of managing water and natural resources determined by capitalist production relations and has created various inequalities on living and non-living nature in Lake Marmara, including human beings. This thesis addresses the state-society-nature relationship in Lake Marmara in the context of the political-ecology of wetlands.