Sayısal hava kameralarından elde edilen 8-16 bıt görüntülerin fotogrametrik kıymetlendirme açısından analizi – Zonguldak örneği
Analysis of 8-16 bit images obtained from digital air cameras in terms of photogrammetric exploitation - Zonguldak example
Yazar: KADİR SENCER TAPAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYCAN MURAT MARANGOZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Fotogrametri tekniği, teknolojiye paralel bir şekilde her geçen yıl gelişme göstermekte ve ilerlemektedir. Bu da fotografik emülsiyon ve optik kamera kombinasyonunun gelişmesi, yüksek çözünürlük ve düşük distorsiyonlu görüntülerin elde edilmesini sağlamıştır. Özellikle sayısal fotogrametri,  raster görüntülerin yüksek çözünürlükte ve çok sayıda renklerin bilgisayarda elde edilmesi sayesinde,  hızla gelişme göstermektedir.  Bunların yanı sıra,  günümüzde bilgisayar teknolojisinin ilerlemesi ile birlikte güçlü bellek ve hızlı işlemcilerin üretilmesi sayesinde Sayısal fotogrametriye olan ilgi artmaktadır. Sayısal hava kamerası görüntülerinde eş zamanlı olarak pankromatik, renkli ve kızılötesi görüntüler elde edildiği için çok çeşitli kullanım alanlarını da beraberinde getirmiştir.  Sayısal hava kamerası görüntülerinde GNSS / INS (Global Navigation Satellite System/ Inertial Measurement Unit) kullanımı ile fotogrametrik nirengi işlemine gerek kalmadan dış yöneltme parametrelerinin elde edilmesi sağlanmıştır. Bu da otomatik havai nirengi uygulamasını olanaklı hale getirmiş ve maliyeti önemli ölçüde azaltmıştır. Sayısal hava kamerasından elde edilen ham görüntüler işlenerek, 8 ve 16 bit olarak PAN (Pankromatik), RGBI  (Red  Green  Blue  Infrared),  RGB  (Red  Green  Blue),  NIR  (Near  Infrared) ve CIR  (Colour  Infrared) görüntü  olarak  elde edilebilmektedir.
Bu çalışmada, sayısal hava kamerası görüntülerinin fotogrametrik çalışmalara kazanımlarını da belirterek; fotogrametrik değerlendirme için bu görüntülerden hangisinin kullanılmasının gerektiği ve birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları belirlenmiştir. fotogrametrik değerlendirme için sayısal hava kamerası görüntülerinden hangisinin kullanılmasının gerektiği ve birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları belirlenmiştir. 
Bunun için Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Merkez Kampüsünü içerisine alan ve arazi yapısı olarak, hem ormanlık hem de şehir merkezi olacak şekilde mümkün olduğu kadar eşit dağılımlı kısmı çalışma bölgesi olarak seçilmiştir. Söz konusu bölgeye ait 2011 yılı hava fotoğrafları ile; 8 ve 16 bit RGB, RGBI, CIR ve NIR görüntüleri ile stereo model oluşturularak her bir görüntü için görüntü değerlendirme işlemi yapılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The photogrammetry technique is progressing and advancing every year in parallel with technology. The development of photographic emulsion and the optical camera combination, high resolution and low distortion images are provided. Especially digital photogrammetry, raster images at high resolution and a large number of colors are obtained on the computer, is developing rapidly. In addition, the interest in Digital photogrammetry is increasing thanks to the progress of computer technology and the production of powerful memories and fast processors. Because of the simultaneous acquisition of panchromatic, color and infrared images in digital aerial images, it has brought a wide range of applications. By using GNSS / INS (Global Navigation Satellite System / Inertial Measurement Unit) in digital aerial camera images, it is possible to obtain external directing parameters without the need of photogrammetric triangulation. This enabled automatic aerial triangulation and significantly reduced costs. The raw images from the digital aerial camera are processed to produce 8 and 16 bits It can be obtained as PAN (Panchromatic), RGBI (Red Green Blue Infrared), RGB (Red Green Blue), NIR (Near Infrared) and CIR (Color Infrared) images.
In this study, numerical weather camera images and GNSS / IMU system, noting the achievements of the photogrammetric work;
For photogrammetric evaluation, which of these images should be used and advantages and disadvantages are determined according to each other. For this reason, Zonguldak Bülent Ecevit University was chosen as the study area, which is located in the Central Campus, and as a part of the study area, as much as possible as a forest and city center. With the aerial photographs of the region in 2011, 8 and 16 bit RGB, RGBI, CIR and NIR images were created and a stereo model was created for each image and the results were compared.