Gypsophila germanıcopolıtana HUB.-MOR'un in vitro koşullarda çoğaltımı
In vitro propagation of gypsophila germanicopolitana HUB.-MOR
Yazar: MIGANE NIMAAN ABDILLAHI MIGANE NIMAAN ABDILLAHI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SEZGİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Doku kültürü = Tissue culture ; Endemikler = Endemics ; Farmasötik bitkiler = Pharmaceutical plants ; Kültür bitkileri = Crop plants ; Sürgün ucu kültürü = Shoot tip culture ; Çoğaltma = Propagation ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu tez çalışmasında, Çankırı ili sınırları içerisindeki jipsli tepeler üzerinde yayılış gösteren ve Uluslararası Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği kırmızı liste kategorisine göre "kritik yok olma tehlikesi (CR)" altındaki bitkiler listesinde yer alan Gypsophila germanicopolitana HUB.-MOR. bitkisinin in vitro koşullarda çoğaltımı amaçlanmıştır. Eksplant kaynağı olarak bitkinin sürgün uçları ve sürgünler üzerindeki boğum araları kullanılmıştır. In vitro çoğaltım için temel besin ortamları olarak 1) Murashige ve Skoog (MS) 2) Nitsch & Nitsch (NN), bitki büyüme düzenleyicilerinden sitokinin kaynağı olarak 1) 6-benzylaminopurin (BAP) (0 mg/L, 0,5 mg/L, 1 mg/L) ve 2) Kinetin (KIN) (0 mg/L, 0,5 mg/L, 1 mg/L)'in yanı sıra oksin kaynağı olarak da 3) Indol-3-bütirik asit (IBA) (0 mg/L, 0,25 mg/L, 0,5 mg/L) ve 4) α-naftalen asetik asit (NAA) (0 mg/L, 0,25 mg/L, 0,5 mg/L) dozları 36 farklı madde kombinasyonu halinde ilave edilmiştir. Besin ortamlarına katılaştırıcı olarak gelrite (2,1 g/L) ve karbon kaynağı olarak 30 g/L sakaroz eklenmiştir. Sonuç olarak En yüksek sayıda sürgün rejenerasyonu, 0 mg/L KIN + 0,5 mg/L NAA bitki büyüme düzenleyici madde kombinasyonu ilave edilmiş Nitsch & Nitsch (NN) besin ortamında gözlenmiştir. MS besin ortamında kültüre alınmış eksplantlarda ise köklenme NN besin ortamına göre daha başarılı olmuştur. Daha önce bu endemik türe ait herhangi bir in vitro çoğaltım çalışmasının yapılmamış olması ve ileride yapılacak çalışmalara temel oluşturması bakımından özgün değer taşımaktadır.

Abstract:
In this thesis study, in vitro propagation of Gypsophila germanicopolitana HUB.- MOR., which grows on gypsum hills within the limits of Çankırı province was taken as an aim. The species is included in the list of plants under "critical extinction (CR)" according to the International Union for Conservation of Nature and Natural Resources red list category. Shoot tips and internodes of the plant were used as explant source. for in vitro propagation, as basal nutrient medium 1) Murashige and Skoog (MS) 2) Nitsch & Nitsch (NN) were chosen, as plant growth regulators 1) 6-benzylaminopurine (BAP) (0 mg/L, 0.5 mg/L, 1 mg/L) and 2) Kinetin (KIN) (0 mg/L, 0.5 mg/L, 1 mg/L) were used as cytokinin source as well as 3) Indole-3-butyric acid (IBA) (0 mg/L) L, 0.25 mg/L, 0.5 mg/L) and 4) α-naphthalene acetic acid (NAA) (0 mg/L, 0.25 mg/L, 0.5 mg/L) were as auxin source. After that 36 combinations with different doses were established. Gelrite (2.1 g/L) was used as a gelling agent and 30 g/L sucrose was added as a carbon source to the nutrient media. As a result, the best of shoot regeneration was observed in Nitsch & Nitsch (NN) nutrient medium with a combination of 0 mg/L KIN + 0.5 mg/L NAA plant growth regulator. Root regeneration was more successfully present within the explants cultured in MS nutrient medium than in NN nutrient medium. No any other in vitro propagation studies have been carried out on this endemic species before and so it has a unique value in serving as basis to future studies.