Ankara ilindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapmakta olan aile hekimlerinin tıbbi olarak açıklanamayan belirtilerle ilgili bilgi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of family physicians working in Family Health Centers in Ankara province regarding medically unexplained symptoms
Yazar: MEHMET FIRINCI
Danışman: UZMAN DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Ankara ilindeki aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile hekimlerinin tıbbi olarak açıklanamayan belirtiler ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel, tanımlayıcı tipte bir anket çalışmasıdır. Çalışma 20 Nisan 2023 ve 20 Haziran 2023 tarihleri arasında Ankara ilinde yapılmıştır. Ankara ilindeki aile sağlığı merkezlerinde görev yapmakta olan 397 aile hekimi gönüllülük esası ile çalışmaya katıldı. Katılımcılara sosyodemografik ve mesleki özellikleri ile tıbbi olarak açıklanamayan belirtiler hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirildiği soruları içeren anket formu yüz yüze uygulandı. Verilerin analizinde IBM SPSS-20 programı kullanılmıştır ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 397 aile hekiminin yaş ortalaması 45,2±9,5 olarak bulundu ve %42,3'ü kadın, %57,7'si erkekti. Aile hekimlerinin%20,2'si uzman, %69,0'ı sözleşmeli aile hekimi ve %10,8'i sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık öğrencisi olarak belirlendi. Hekimlerin, hastalarının%10,1'inin çok sık, %40,1'inin sık, %44,6'sının ara sıra ve %5,3'ünün nadiren aynı belirtilerle tekrar başvurduğunu belirtti. Katılımcılar %66 yorgunluk, %63,5 kırgınlık, %56,5 şişkinlik, %53,9 yaygın vücut ağrısı belirtilerine açıklama bulamadıklarını ifade ettiler. Tıbbi olarak açıklanamayan belirtilerle ilişkili durumlardan %77,1'i fibromiyalji, %74,8'i kronik yorgunluk sendromu ile karşılaşıldığını ifade etti.  Aile hekimlerinin %54,2'si tıbbi olarak açıklanamayan belirtiler ile başvuru yapan hastalarına davranış terapisi önerirken, %74,9'u belirtileri hafifletecek ilaç reçete ettiğini, %40,6'sı geleneksel alternatif ve tamamlayıcı tıp yöntemleri önerdiğini, %65,5'i ise üst basamak sağlık kuruluşuna sevk ettiğini bildirmiştir.
Sonuç: Çalışmamızın sonucu ile aile hekimlerinin tıbbi olarak açıklanamayan belirtileri tanımlama, etkin bir şekilde müdahale etme, doğru yaklaşımla tedavi etme konusunda orta düzeyde bilgileri olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile hekimi, birinci basamak, tıbbi olarak açıklanamayan belirti.

Abstract:
EVALUATION OF THE KNOWLEDGE, ATTITUDES AND BEHAVIORS OF FAMILY PHYSICIANS WORKING IN FAMILY HEALTH CENTERS IN ANKARA PROVINCE REGARDING MEDICALLY UNEXPLAINED SYMPTOMS

ABSTRACT
Objective: To evaluate the knowledge, attitudes and behaviours of family physicians working in family health centres in Ankara province about medically unexplained symptoms.
Materials and Method: This study is a cross-sectional, descriptive survey. The study was conducted in Ankara between 20 April 2023 and 20 June 2023. A total of 397 family physicians working in family health centres in Ankara participated in the study voluntarily. A questionnaire form including questions about sociodemographic and occupational characteristics and knowledge, attitudes and behaviours about medically unexplained symptoms was applied to the participants face-to-face. IBM SPSS-20 programme was used to analyse the data and p<0.05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of 397 family physicians who participated in the study was 45.2±9.5 years and 42.3% were female and 57.7% were male. Of the family physicians, 20.2% were specialists, 69.0% were contracted family physicians and 10.8% were contracted family medicine speciality students. The physicians stated that 10.1% of their patients presented very frequently, 40.1% frequently, 44.6% occasionally and 5.3% rarely with the same symptoms. The participants stated that they could not find an explanation for 66% fatigue, 63.5% malaise, 56.5% bloating, 53.9% widespread body pain symptoms. 77.1% stated that fibromyalgia and 74.8% stated that chronic fatigue syndrome were encountered among the conditions associated with medically unexplained symptoms.  While 54.2% of family physicians recommended behavioural therapy to their patients presenting with medically unexplained symptoms, 74.9% prescribed medication to alleviate symptoms, 40.6% recommended traditional alternative and complementary medicine methods, and 65.5% referred to a higher level health institution.
Conclusion: The results of our study show that family physicians have a moderate level of knowledge about defining medically unexplained symptoms, intervening effectively and treating them with the right approach.
Keywords: Family physician, primary care, medically unexplained symptom.