Geniş kentsel bağlamın görsel temsilinin sorgulanması: Avrupa dünya miras kentleri üzerinden bir inceleme
The questioning of the visual representation of wider urban context: An investigation on European world heritage cities
Yazar: BARAN CAN BAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AÇALYA ALPAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Avrupa = European ; Görsel temsil = Visual representation ; Kentsel bağlam = Urban context ; Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Kültürel miras = Cultural heritage

Özet:
Geçmişten günümüze koruma tarihinde miras alanlarını tanımlarken kentsel bağlam, ölçek ilişkileri ve fiziksel sınırların algılanmasına dair yaklaşımlarda çeşitli paradigma değişimi meydana gelmiştir. Bu değişimler, kentsel koruma tarihi sürecindeki kritik tartışmaların odağında gerçekleşmiştir. 2011 tarihli UNESCO Tarihi Kentsel Peyzaj Tavsiye Kararı'nın temelini oluşturan Viyana kenti üzerindeki tartışmalar bunlardan biridir. İlk olarak 2005 Viyana Memorandumu'nda resmi olarak tanımlanmış olan tarihi kentsel peyzaj kavram ve yaklaşımı, kentsel korumada yeni bir paradigma olmuş; tarihi kentsel peyzaj üzerine olan bu ilk tartışmalar dünya miras alanı sınırı ve geniş kentsel bağlam etrafında şekillenmiştir. Bu çerçevede bu çalışma, korumada vitrin olan UNESCO Dünya Miras kentlerinin tarihi kentsel peyzaj yaklaşımı kapsamında geniş kentsel bağlamını yansıtan görsel bir temsiliyet aracına sahip olup olmadığını sorgulayarak paradigma değişimlerine dair farkındalığın izlerini aramayı amaçlamıştır. Çalışma, tarihi kentsel peyzaj yaklaşımının fiziksel ve görsel boyutlarına odaklanmıştır.
Çalışmada geniş kentsel bağlam, kentin bütünü ile miras alanı arasındaki parça-bütün ilişkisi üzerinden ele alınmış; bu doğrultuda 2011 Tarihi Kentsel Peyzaj Tavsiye Kararı sonrası Dünya Miras Listesi'ne kaydedilen alanların sınır haritaları üzerinde parça-bütün ilişkisi okunabilirlik çözümlemesi yapılmıştır. Veri kaynağı olarak koruma uzmanları ve ilgili paydaşlara sunulan UNESCO WHC web kaynağı kullanılmıştır. Belirlenen beş kriter doğrultusunda yapılan çözümleme sonucunda haritaların birçoğunun parça-bütün ilişkisini aktarmada yetersiz olduğu görülmüş ve dünya miras kentlerinin tarihi kentsel peyzaj yaklaşımı kapsamında geniş kentsel bağlamı gerekli düzeyde yansıtan görsel bir temsiliyet aracına sahip olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla bu çalışma, 2011 Tarihi Kentsel Peyzaj Tavsiye Kararı odağında kentsel koruma alanlarına yönelik parça-bütün ilişkisini aktaran bir görsel temsiliyet aracı oluşturma ihtiyacını nesnel olarak ortaya koyarak yeni paradigma değişimlerinin uygulamaya geçmesine katkı sunmaktadır.

Abstract:
Various paradigm shifts have taken place in the history of conservation regarding the way of approaching to the urban context, scale relations and physical boundaries. These changes emerged at the center of critical debates such as the one over the city of Vienna, which formed the basis of the 2011 UNESCO Historic Urban Landscape Recommendation. The historical urban landscape concept and approach, which was first officially defined in the 2005 Vienna Memorandum, became a new paradigm in urban conservation; These early discussions on the historic urban landscape were centered around the world heritage site boundary and the wider urban context. In this context, this study aimed to search for the traces of awareness of paradigm shifts by questioning whether UNESCO World Heritage cities, which are showcases in conservation, have a visual representation tool that reflects their broad urban context within the scope of the historical urban landscape approach. The study focused on the physical and visual dimensions of the historical urban landscape approach.
In the study, the wider urban context was handled through the part-whole relationship between the whole city and the heritage site; In this direction, a legibility analysis of the part-whole relationship was carried out on the border maps of the areas registered in the World Heritage List after the 2011 Historical Urban Landscape Recommendation. The UNESCO WHC web resource, presented to conservation experts and relevant stakeholders, was used as a data source. As a result of the analysis made in line with the five criteria determined, it was seen that most of the maps were insufficient to convey the part-whole relationship and it was concluded that the world heritage cities do not have a visual representation tool that reflects the wider urban context at the required level within the scope of the historical urban landscape approach. Therefore, this study contributes to the implementation of new paradigm shifts by objectively revealing the need to create a visual representation tool that conveys the part-whole relationship for urban conservation areas in the focus of the 2011 Historical Urban Landscape Recommendation.