65 yaş ve üzeri bireylerde sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörler
Prevalence of sarcopenia and associated factors in individuals aged 65 years and older
Yazar: AHMET YAPRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN MERT
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı aile sağlığı merkezlerine başvuran 65 yaş ve üzerindeki
bireylerdeki sarkopeni prevalansı ile sarkopeniyle ilişkili olabilecek sosyodemografik
özellikler , komorbid durumlar ve düşme gibi diğer geriatrik sendromlar hakkında koruyucu
hekimlik alanında farkındalık oluşturmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırmanın türü kesitsel ve tanımlayıcıdır. Çalışmamıza
10.12.2022-14.06.2023 tarihleri arasında Afyonkarahisar ilinde yer alan Afyonkarahisar
Erkmen Aile Sağlığı Merkezi, Ataköy Aile Sağlığı Merkezi, Çayırbağ Aile Sağlığı Merkezi,
15 Nolu Aile Sağlığı Merkezi, Salar Aile Sağlığı Merkezi, Sülümenli Aile Sağlığı Merkezi'ne
kayıtlı 65 yaş ve üzeri 559 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri,
komorbiditeleri, geriatrik sendrom durumu ve SARC-F ölçeği bilgisi araştırmacı tarafından
yüz yüze bilgi formu doldurularak alınmış; antropometrik ölçümleri, jamar el dinamometresi
ile üst ekstremite gücü ölçümü, beş tekrarlı otur kalk testi ve zamanlı kalk ve yürü testi
araştırmacı tarafından ölçülmüş. Bireylerin sarkopeni risk durumları EWGSOP-2
algoritmasına göre belirlenmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 70,23±4,95, kadınların yaş ortalaması
69,99±4,96 erkeklerin 70,7 ±4,91'dir. 559 katılımcıdan 240'ının (%42,9) SARC-F ölçeği
pozitifti. Sarkopeni prevalansı %13,59, kadın sarkopeni prevalansı %12,46, erkek sarkopeni
prevalansı %15,21 saptandı. Sarkopenik katılımcılar ile sarkopenik olmayan katılımcılar
arasında diyabet, kalp-damar hastalıkları, romotolojik hastalıklar, görme kaybı, üriner
inkontinans ve düşme öyküsü polifarmasi egzersiz durumları ve gıda takviyesi alma durumları
arasında istatiksel olarak anlamlı fark görüldü (p<0,005). Sarkopenik katılımcılar ile
sarkopenik olmayan katılımcılar arasında hipertansiyon, böbrek hastalıkları, depresyon/
psikiyatrik hastalıklar, tiroid hastalıkları, malignite, işitme kaybı, uyku bozuklukları arasında
istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p>0,005).
Sonuç: Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte
yaşam kalitesini düşüren, morbidite ve mortaliteyi yüksek oranda arttıran ve önemli bir
geriatrik sendrom olan sarkopeniye erken dönemde tanı konulabilmesi için tarama testleri ile
bireylerin düzenli aralıklarla taranması önemlidir. Tüm toplumun kolaylıkla erişebildiği
birinci basamak sağlık kuruluşlarında bu tarama testleri pratik bir biçimde uygulanabilir.
Koruyucu hekimlik uygulamalarının ön planda olduğu birinci basamak sağlık hizmeti veren
aile sağlığı merkezlerinde; sarkopeni ve riskleri açısından dezavantajlı grupların bilinmesi,
uygun tarama testleri ile tespit edilmesi ve tedavi ve takiplerinin yapılması geri dönüşsüz
hasarlar oluşmadan morbidite ve mortalitenin önlenmesinde fayda sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Sarkopeni, Yaşlı, Kas gücü dinamometresi, Kas kuvveti,
Geriatrik değerlendirme, Aile hekimliği

Abstract:
Objective: The aim of this study is to raise awareness in the field of preventive
medicine of the prevalence of sarcopenia in people aged 65 years and over who attend family
health centres, and of the socio-demographic characteristics, comorbidities and other
geriatric syndromes such as falls that may be associated with sarcopenia.
Materials and Methods: The nature of this study is cross-sectional and descriptive.
The population of our study consists of 1823 individuals aged 65 years and above who were
registered in Afyonkarahisar Erkmen Family Health Centre, Ataköy Family Health Centre,
Çayırbağ Family Health Centre, 15 Nolu Family Health Centre, Salar Family Health Centre,
Sülümenli Family Health Centre in Afyonkarahisar province. The minimum number of
patients aged 65 years and above was calculated as 230.48(231) by replacing the required
values in the formula with the prediction that the individuals to be sampled with 5%
deviation at 95% confidence level could be accepted into the study with the sample
calculation with known population. The target sample size was achieved with 240
participants. The date range 10.12.2022-10.12.2023 was considered appropriate for the
research period.
Results: The mean age of the participants was 70.23±4.95 years, 69.99±4.96 years for
women and 70.7±4.91 years for men. 240 (42.9%) of the 559 participants were positive for
the SARC-F scale. The prevalence of sarcopenia was 13.59%, the prevalence of female
sarcopenia was 12.46%, and the prevalence of male sarcopenia was 15.21%. There was a
statistically significant difference between sarcopenic and non-sarcopenic participants in terms
of diabetes, cardiovascular disease, rheumatological disease, vision loss, urinary incontinence
and history of falls, polypharmacy, exercise status and use of dietary supplements (p<0.005).
There was no statistically significant difference between sarcopenic and non-sarcopenic
participants in terms of hypertension, renal disease, depression, psychiatric disease, thyroid
disease, malignancy, hearing loss, and sleep disorders (p>0.005).
Conclusion: It is important to regularly screen individuals with screening tests for
early diagnosis of sarcopenia, an important geriatric syndrome that reduces quality of life and
significantly increases morbidity and mortality with the growing elderly population in our
country and around the world. These screening tests can be practically applied in primary
health care facilities that are easily accessible to the whole community. In family health centres
providing primary health care services, where preventive medicine practices are at the
forefront, knowing the disadvantaged groups in terms of sarcopenia and its risks, detecting
them with appropriate screening tests, and carrying out their treatment and follow-up will be
beneficial in preventing morbidity and mortality before irreversible damage occurs.
Key words: Sarcopenia, Elderly, Muscle strength dynamometer, Muscle strength,
Geriatric assessment, Family practice