Akut pankreatit hastalarında vücut yağ ve kas dağılım parametrelerinin prognoza ve hastane yatış süresine etkisi
The effect of body fat and muscle distribution parameters on prognosis and hospital stay in patients with acute pancreatitis
Yazar: AHSEN KOÇ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN AHBAB ; DR. EMİNE KANATSIZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Hastanede yatış süresi = Length of stay ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Prognoz = Prognosis ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut pankreatit (AP), pankreasın ani inflamasyonu ile gelişen ve dünya genelinde görülme sıklığı artan bir hastalıktır. Hastalığın şiddeti, sadece pankreası etkileyen hafif formlardan çoklu organ yetmezliği ve ölümle sonuçlanabilen şiddetli hallerine kadar geniş bir yelpazede değişiklik göstermektedir. Çalışmamız, vücut yağ ve kas dağılımının akut pankreatit prognozu ve yatış süresi üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır.
                     
                     Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve kesitsel olarak planlanan çalışmamız, Mart 2020- Aralık 2023 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları kliniğine AP tanısı ile yatırılan 181 hastayı kapsamaktadır. Çalışmamızda AP şiddetini değerlendirmek amacı ile 2012 yılında revize edilen Atlanta Sınıflandırması kullanıldı. Çalışmamıza akut pankreatit tanısı alan 18 yaş üstü hastalar dahil edildi. Gebeliği bulunan, malignitesi olan ve takibinde maliginite tanısı almış, sistemde bilgileri eksik olan hastalar ve bilgisayarlı tomografi(BT) görüntüsünün bozulmasına sebep olabilecek metalik implanta sahip hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların laboratuvar bulguları, klinik bulguları, yapılan görüntülemeler ve gelişen komplikasyonlar incelendi. Hastaların demografik bilgileri, yatış süresi, sigara ve alkol kullanımı not edildi. Akut pankreatit skorlama sistemlerinden Ranson ve BISAP skorları hesaplandı. Retrospektif olarak taranan BT görüntülemelerinden L3 vertebra seviyesi seçilerek visseral adipoz doku, subkutan adipoz doku, iskelet kas alanı, psoas kas alanı ve paraspinal kas alanı manuel ROI kullanılarak hesaplandı. İskelet kas indeksi (SMI) toplam kas alanının (cm²) hastanın boyunun karesine (m²) bölünmesi ile psoas kas indeksi (PMI) ise psoas kas alanının (cm²) hastanın boyunun karesine (m²)  bölünmesiyle hesaplandı. Sarkopeni tanımlaması, SMI ve PMI değerlerinin literatürde doğrulanmış sarkopeni eşik değerleri dikkate alınarak yapılmıştır. Vücut yağ ve kas ölçüm parametreleri ile hastane yatış süresi, ölüm ve komplikasyon gelişimi arasındaki ilişki incelendi. İstatistiksel analizler.için SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 programı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı olarak kabul edildi.


      Bulgular: Çalışmamıza 98'i (%54,4) erkek,83'ü (%45,5) kadın olmak üzere toplamda 181 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalamaları 57,7 ± 17,57'dir. Revize Atlanta Sınıflamasına göre yapılan şiddet dağılımında hastaların 14'ü (%7,73) ağır şiddet, 60'ı (%33,15) orta şiddet ve 107'si (%59,12) hafif şiddet olarak saptandı. Çalışmamızda.en yaygın etiyoloji, 90 (%49,72) hasta ile biliyer hastalık olarak saptandı. İskelet kas indeksine (SMI) göre 32 (%17,68) hasta, PMI'ne göre 56 (%30,94) hasta sarkopeni olarak değerlendirilmiştir. Şiddetli akut pankreatit grubundakilerin, hafif akut pankreatit grubundakilere göre lökosit sayısı (WBC) (p=0,04), nötrofil sayısı (p=0,01), LDH (p=0,00) ve prokalsitonin (p=0,00) seviyelerinin anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Total adipoz doku (TAT), subkutan adipoz doku (SAT), visseral adipoz doku (VAT) ile AP'li hastaların hastanede yatış süresi, komplikasyon gelişimi ve mortalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).Ancak SMI, PMI, psoas kas alanı ve toplam kas alanı ile AP'li hastalarda mortalite ve komplikasyon gelişimi arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,01).
Psoas kas alanı (p=0,01),PMI (p=0,00),toplam kas alanı (p=0,00) ve SMI (p=0,00) değerleri ile hastane yatış süresi arasında negatif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Paraspinal kas alanı ile hastane yatış süresi, mortalite ve sistemik komplikasyon gelişimi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05).
SMI ve PMI değerlerine göre sarkopeni olarak değerlendirilen hastalarda ölüm ve yoğun bakım ünitesine yatış ihtiyacı anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,01).
           
       Sonuç:
Çalışmamızda akut pankreatit hastalarında abdominal yağ dağılımı (VAT,SAT,TAT) ile mortalite, komplikasyon gelişimi ve hastane yatış süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı.bir ilişki saptanmamıştır. Psoas kas alanı, PMI, toplam kas alanı ve SMI ile hastane yatış süresi, mortalite ve komplikasyon gelişimi arasında anlamlı.bir ilişki saptandı. AP klinik seyrinde sarkopeni olarak değerlendirilen hastalarda; hastane yatış süresinde uzama, komplikasyon gelişimi ve mortalitede artış tespit edildi. BT ile ölçülen kas dağılım parametrelerinin AP klinik seyrinde bir öngörücü olabileceğini fakat bu bulguların desteklenmesi amacı ile geniş hasta grubuyla çok merkezli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

      Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, vücut yağ ve kas dağılımı, prognoz, hastane yatış süresi

Abstract:
Introduction and Objective: Acute pancreatitis (AP) is a disease that develops with sudden inflammation of the pancreas and its incidence is increasing worldwide. The severity of the disease varies in a wide range from mild forms affecting only the pancreas to severe forms that can result in multiple organ failure and death. Our study aims to investigate the effects of body fat and muscle distribution on the prognosis and length of stay in acute pancreatitis.

Materials and Methods: Our retrospective and cross-sectional study includes 181 patients who were admitted to the Internal Medicine Clinic of the Health Sciences University (SBU) Sultangazi Haseki Training and Research Hospital with the diagnosis of AP between March 2020 and December 2023. In our study, the Atlanta Classification revised in 2012 was used to evaluate the severity of AP. Patients over the age of 18 who were diagnosed with acute pancreatitis were included in our study. Patients who were pregnant, had malignancy and were diagnosed with malignancy during follow-up, had incomplete information in the system, and patients with metallic implants that could distort the computed tomography (CT) image were not included in the study. The patients' laboratory findings, clinical findings, imaging studies and developing complications were examined. The patients' demographic information, length of stay, smoking and alcohol use were noted. Ranson and BISAP scores from acute pancreatitis scoring systems were calculated. From the retrospectively scanned CT images, the L3 vertebral level was selected and visceral adipose tissue, subcutaneous adipose tissue, skeletal muscle area, psoas muscle area and paraspinal muscle area were calculated using manual ROI. The skeletal muscle index (SMI) was calculated by dividing the total muscle area (cm²) by the square of the patient's height (m²) and the psoas muscle index (PMI) was calculated by dividing the psoas muscle area (cm²) by the square of the patient's height (m²). Sarcopenia definition was made by considering the sarcopenia threshold values of SMI and PMI values verified in the literature. The relationship between body fat and muscle measurement parameters and length of hospital stay, death and development of complications was examined. For statistical analyses. SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 program was used and p<0.05 was accepted as significant.

Results: A total of 181 patients were included in our study, 98 (54.4%) male and 83 (45.5%) female. The mean age of the patients was 57.7 ± 17.57 years. In the severity distribution according to the Revised Atlanta Classification, 14 (7.73%) of the patients were found to have severe severity, 60 (33.15%) moderate severity and 107 (59.12%) mild severity. In our study, the most common etiology was detected as biliary disease in 90 (%49.72) patients. According to skeletal muscle index (SMI), 32 (%17.68) patients and according to PMI, 56 (%30.94) patients were evaluated as sarcopenia. It was determined that the severe acute pancreatitis group had significantly higher leukocyte count (WBC) (p=0.04), neutrophil count (p=0.01), LDH (p=0.00) and procalcitonin (p=0.00) levels compared to the mild acute pancreatitis group. No significant relationship was found between total adipose tissue (TAT), subcutaneous adipose tissue (SAT), visceral adipose tissue (VAT) and the duration of hospitalization, development of complications and mortality of patients with AP (p>0.05). However, SMI, PMI, psoas muscle area and total muscle area were not significantly associated with A significant relationship was found between mortality and complication development in patients with AP (p<0.01).

A negative relationship was found between psoas muscle area (p=0.01), PMI (p=0.00), total muscle area (p=0.00) and SMI (p=0.00) values and hospitalization duration. No significant relationship was found between paraspinal muscle area and hospitalization duration, mortality and systemic complication development (p>0.05). However, a statistically significant relationship was found between paraspinal muscle area and local complication development (p=0.02).
In patients evaluated as sarcopenic according to SMI and PMI values, mortality and need for intensive care unit admission were found to be significantly higher (p<0.01).

Conclusion:
In our study, no statistically significant relationship was found between abdominal fat distribution (VAT, SAT, TAT) and mortality, complication development and hospitalization duration in acute pancreatitis patients. A significant relationship was found between psoas muscle area, PMI, total muscle area and SMI and hospitalization duration, mortality and complication development. In patients evaluated as sarcopenic in the clinical course of AP; prolongation of hospitalization duration, development of complications and increase in mortality were detected. Muscle distribution parameters measured with CT may be a predictor in the clinical course of AP, but multicenter studies with a large patient group are needed to support these findings.


Key Words: Acute pancreatitis, body fat and muscle distribution, prognosis, hospital stay