Farklı karışımlarda lif içeren örme kumaşların boyanması ve haslık özellikleri
Dyeing of the knitting fabric including elastane fibres in various mixtures and their fastness features
Yazar: YALÇIN YEŞİL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMEL CEYHUN SABIR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Elastan = Elastane ; Haslık = Fatsness ; Kumaşlar = Fabrics ; Naylon = Nylon ; Poliesterler = Polyesters ; Renk haslığı = Color fastness ; Örme kumaşlar = Knitted fabrics

Özet:
öz YÜKSEK LİSANS TEZİ FARKLI KARIŞIMLARDA ELASTAN LİF İÇEREN ÖRME KUMAŞLARIN BOYANMASI VE HASLIK ÖZELLİKLERİ Yalçın YEŞİL ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Yıl : 2003, Sayfa : 261 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Yrd. Doç. Dr. Mesut BAŞIBÜYÜK Elastan giysi konforu ve fonksiyonelliği sayesinde tekstilde önemli bir yere sahiptir. Elastanlı iplik, kumaş üretimi ve terbiye işlemleri birbirinden çok farklıdır ve pazar sürekli bu alandaki yeni gelişmelerle yüz yüzedir. Bu çalışmada, genel anlamda elastan elyaf üretimi, elastanlı iplik üretimi, elastanlı kumaş üretimi, elastan içeren kumaşların terbiye işlemleri hakkında bilgiler verilmiş ve elastanlı kumaşların renk haslıkları ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Renk haslıklarının testi için naylon, polyester ve elastan iplikler çeşitli oranlarda örülmüştür. Örülen kumaşlar laboratuar ortamında boyanmıştır. Boyanan kumaşlara naylon için değişik fiksatörler farklı oranlarda, polyester için değişik redüktif yıkama maddeleri farklı oranlarda kullanılarak yıkama işlemleri yapılmıştır. Yıkama işlemlerinden sonra kumaşlar üzerine yıkama, klorlu su, deniz suyu, su, ter ve sürtünme haslığı testleri uygulanmıştır. Uygulanan testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: Genel olarak tüm kumaşlarda içerisinde elastan olmayan kumaşların haslıkları daha iyi çıkmıştır. Haslık testleri sonucunda en iyi haslık değerleri su haslığında alınırken, en kötü haslık değerleri yıkama ve klorlu su haslığı testlerinden alınmıştır. Naylon elyafı içeren kumaşların haslıkları polyester elyafı içeren kumaşların haslıklarından daha iyi çıkmıştır. Kumaş içerisindeki elastan miktarının artması haslık değerlerini düşürmüştür. Polyester/elastan karışımlı kumaşların boyanmasında carrier kullanımının haslıkları düşürdüğü tespit edilmiştir. Naylon elyafı içeren kumaşların boyamadan sonra yıkamalarında hem anyonik hem de katyonik fiksatör kullanıldığında haslıkların düştüğü tespit edilmiştir. Polyester elyafı içeren kumaşların boyamadan sonra redüktif yıkamalarında hidrosülfit yerine stabilize hidrosülfit kullanıldığında haslıkları yükselttiği tespit edilmiştir. Bu çalışma farklı elastan oranlarının kullanıldığı değişik kumaş numuneleri için de yapılabilir. Anahtar Kelimeler : Elastan, Renk Haslığı, Naylon/Elastan Kumaş, Polyester/Elastan Kumaş VI

Abstract:
ABSTRACT MsC THESIS DYEING OF THE KNITTING FABRIC INCLUDING ELASTANE FIBRES IN VARIOUS MIXTURES AND THEIR FASTNESS FEATURES Yalçın YEŞİL DEPARTMENT OF TEXTILE ENGINEERING INSTITUTE OF NATUREL AND APPLIED SCIENCE UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor : Assist. Prof. Dr. Emel Ceyhun SABIR Yıl : 2003, Sayfa : 261 Jury : Assist. Prof. Dr. Emel Ceyhun SABIR Prof. Dr. R. Tuğrul O?ULATA Assist. Prof. Dr. Mesut BAŞIBÜYÜK Elastane has an important place in textile sector due to its comfort and functionality. Yarn and fabric production and finishing for elastane have quite different features from one another and the sector faces innovations constantly. In this study, some knowledge about elastane fibre production, the production of yarn including elastane, the finishing of the elastane fabrics is given, and the colourfastness for elastane fabrics is stated in detail. For testing colourfastness, nylon, polyester and elastane yams were knitted in different proportions. Knitted fabrics were dyed in laboratory conditions. After that, washing processes were carried out for nylon by using various fixators in different proportions, and for polyester by using various reductive washing materials in different proportions. After washing processes, washing, chlorinated water, seawater, water, sweat and friction fastness tests were carried out on fabrics. Some selected findings obtained from these tests are presented below. Generally, all fabrics including no elastane have a better fastness than fabrics with elastane. As a result of fastness tests, the highest fastness values were determined on water fastness tests, and the lowest fastness values were determined on washing and chlorinated water tests. The fastness of the fabrics with nylon fibres was higher than those with polyester ones. An increase in the elastane amount of fabrics led to a decrease in colourfastness. It was determined that using carrier on dyeing the fabrics with the mixture of polyester and elastane caused a decrease in colourfastness. It was also determined that colourfastness were decreased when anionic and cationic fixators were both used on washing the fabrics with nylon fibres after dyeing process. Moreover, it was found out that the fastness became higher when stabilized hydrosulphite was used instead of normal hydrosulphite on reductive washings after dyeing of the fabrics with polyester fibres. This study should be applied to other fabric samples with different elastane proportions. Key Words : Elastane, Colourfastness, Nylon-Elastane Fabric, Polyester-Elastane Fabric VII