Beliren yetişkinlikte depresyon, intihar olasılığı ve çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişki: Psikolojik acı ve koruyucu faktörlerin rolü
The relationship between depression, suicide possibility, and childhood traumas in emerging adulthood: The role of psychological pain and protective factors
Yazar: BENGÜ SARE SEVDA PELİN KILIÇ ÖZER
Danışman: PROF. DR. FERYAL ÇAM ÇELİKEL
Işık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Psikolojik acı = Psychological pain ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; İntihar = Suicide

Özet:
Amaç: Çalışmanın ilk aşamasında beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerden intihar
olasılığı ve diğer değişkenlerine yönelik nicel verinin toplanması ve depresyon, çocukluk
çağı travmaları, çok boyutlu algılanan sosyal destek ve psikolojik acının intihar olasılığı
üzerindeki yordayıcı rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Diğer amaç ise depresyonun
intihar olasılığı üzerindeki yordayıcı etkisine psikolojik acının aracı etkisinin olup
olmadığının incelenmesidir. Ayrıca, intihara karşı koruyucu olan/risk oluşturan klinik ve
sosyodemografik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında
ise beliren yetişkinlik dönemindeki depresyon tanısı almış ve ayaktan tedavisi devam eden
bireylerin intihar riskine ilişkin özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmaya 18-25 yaş aralığında 1189 katılımcı (773 kadın ve 416 erkek) dahil
edilmiştir. Birinci aşamada İntihar Olasılığı Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Çocukluk
Çağı Travmaları Anketi, Psikolojik Acı Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek
Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise nitel yöntem kullanılarak 18-25
yaş aralığında depresyon tanısı almış 10 katılımcı (6 kadın ve 4 erkek) ile yarı
yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Depresyon puanları intihar olasılığı puanlarındaki varyansın yaklaşık %54'ünü
açıklarken, bu oran çocukluk çağı travmaları puanları için yaklaşık %6, psikolojik acı
puanları için %3.4 ve çok boyutlu algılanan sosyal destek için %1.8 olmuştur.
Depresyonun intihar olasılığı üzerindeki yordayıcı etkisinde psikolojik acının kısmi aracı
etkiye sahip olduğu görülmektedir. İntihara dair belirlenen koruyucu faktörler içerisinde
ortalama üzeri eğitim, algılanan sosyal desteğin yüksek olması, romantik bir ilişkiye ve
orta veya yüksek sosyoekonomik duruma sahip olmak tespit edilmiştir. İntihar olasılığına
dair belirlenen risk faktörleri ise yüksek depresyon, çocukluk çağı travmaları ve psikolojik
acı puanlarına sahip olmak, parçalanmış bir ailede büyümek, bireyde kronik ağrı, fizikse
bir hastalık tanısı, bireyde veya ailesinde psikiyatrik bir hastalık tanısı, daha önce intihar
düşüncesine ve girişime sahip olmak ve sosyal çevrelerinde intihar girişiminde bulunan
birinin olması şeklindedir. Araştırmanın ikinci aşamasında katılımcıların intihar
düşüncelerini belirginleştiren temalar: bireyde veya ailesinde psikiyatrik tanı olması,
yalnızlık, kişilerarası ilişki sorunları, yaşamsal zorluk ve sorunlar şeklindedir. İntihar
düşüncelerine karşı koruyucu olduğu belirlenen durumlar ise geride kalan insanların
duyguları, sosyal desteğe sahip olma ve rahatlatıcı etkinliklere başvurmadır.
Sonuç: İntihar olasılığı kişilerarası ilişkiler, çocukluk/yetişkinlik çağı travmaları ve
birçok sosyodemografik-klinik faktörlerden etkilenmektedir. Depresyon, çocukluk çağı
travmaları, psikolojik acı ve çok boyutlu algılanan sosyal destek puanlarının intihar
olasılığı üzerinde yordayıcı rolü bulunmaktadır. Bununla birlikte, depresyonun intihar
olasılığını üzerindeki yordayıcı rolünde psikolojik acının kısmi aracı etkisi tespit
edilmiştir.

Abstract:
Objective: The aim was to collect quantitative data on the suicide probability and other
variables from individuals in emerging adulthood, and to determine the predictive role of
depression, childhood traumas, multidimensional perceived social support, and
psychological pain on the suicide probability. The second aim was to examine whether
psychological pain has a mediating effect on the predictive role of depression on suicide
probability. In addition, determining the clinical and sociodemographic protective and risk
factors of suicide was aimed. In the second phase of the study, the objective was to
examine the features associated with the suicide possibility of emerging adults diagnosed
with depression and currently undergoing treatment.
Method: A total of 1189 participants, (773 females and 416 males) between the ages of
18-25, were included in the study. Suicide Probability Scale, Beck Depression Inventory,
Childhood Traumas Questionnaire, Psychological Pain Scale and Multidimensional
Perceived Social Support Scale were used to collect quantitative data. In the second phase,
semi-structured interviews were conducted with 10 emerging adult participants, (6
females and 4 males) who were diagnosed with depression.
Results: Depression scores explained approximately 54% of the variance in suicide
probability scores, while this ratio was approximately 6% for childhood trauma scores,
3.4% for psychological pain scores and 1.8% for multidimensional perceived social
support scores. Psychological pain scores partially mediated the association between
probability of suicide and depression. Among the protective factors identified for suicide,
above average education, high perceived social support, having a romantic relationship,
and medium or high socioeconomic status were identified. The risk factors determined for
the suicide possibility were having high depression, childhood trauma and psychological
pain scores, growing up in a broken family, experiencing chronic pain, taking pain
medication, having a family history of illness, having a psychiatric or physical illness in
the individual, having previous suicidal ideations and attempts, having someone in their
social circle who attempted suicide. In the second phase of the study, among the themes
that make suicidal thoughts accentuating was the presence of a psychiatric diagnosis in
the individual or family, loneliness, interpersonal relationship problems and life
difficulties. Among the responses found to be protective against suicidal thoughts were
the feelings of people who are left behind, having social support, and resorting to relaxing
activities.
Conclusion: The probability of suicide is influenced by interpersonal relationships,
childhood/adulthood traumas, and various sociodemographic and clinical factors.
Depression, childhood trauma, psychological pain, and multidimensional perceived social
support scores play a predictive role in the likelihood of suicide. However, it has been
identified that in the predictive role of depression on the probability of suicide, there is a
partial mediating effect of psychological pain.