Kan teofilin düzeylerinin izlenmesinde kullanılabilecek yöntemler üzerine çalışmalar
Studies on the methods using in monitoring of blood theophylline levels
Yazar: MOHAMMAD CHAREHSAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN GÜRBAY ; PROF. DR. GÖNÜL ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Teofilin bronkodilatör ilaç olarak astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı tedavisinde etkin ve ucuz olması nedeniyle yaygın kullanılmaktadır. Terapötik indeksinin dar olması ve optimum kan düzeylerinin 10- 20 µg/ml arasında değişmesi; 20 µg/ml'nin üzerinde ise ciddi yan etkiler görülmesi veya 10 µg/ml'nin altında etkinliğinin azalması nedeniyle teofilin kan konsantrasyonlarının izlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada teofilinin farmakokinetik özellikleri dikkate alınarak ilacın plazma ve idrar gibi biyolojik sıvılarda iki ayrı yöntemle ölçümü gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, spektrofotometrik bir yöntemle 275 nm'de gerçekleştirilen ölçümleri takiben kan ve idrar teofilin standart eğrileri elde edilmiştir. Plazma ve idrardaki doğru denklemleri ve korelasyon katsayıları sırasıyla y= 0,0034x - 0,0037, R2= 0,9981 ve y= 0,0036x + 0,0012, R2= 0,9999'dır. Plazma ve idrar örneklerinde uygulanan spektrofotometrik yöntemin ortalama geri kazanım oranı sırasıyla % 98,37 ± 3,33 ve 96,22 ± 8,62'dır. Yöntemin tekrarlanabilirliği yapılmıştır ve % varyasyon katsayısı olarak verilmiştir. Plazma ve idrar örnekleri için bu ortalama değerler sırasıyla gün içi 3,64 ± 2,21, 2,46 ± 0,99 ve günler arası 2,20 ± 1,33, 5,40 ± 3,55 olarak bulunmuştur. Doğrusal olduğu aralık 5-100 µg/ml, duyarlılığı 5 µg/ml'dir. İkinci olarak 1-50 µg/ml konsantrasyon aralığındaki teofilin örnekleri metanol ve idrar kullanılarak hazırlanmıştır. Teofilin ölçümleri, Oktadesil Silikajel 2-Spherisorb C18 (25 cm ? 4,6 mm, 5 µm) kolon, mobil faz olarak metanol:su (60:40, h/h); 280 nm'de UV detektör ile 0,75 ml/dk akış hızında yüksek basınçlı sıvı kromatografisi ile yapılmıştır. Teofilin için iki yöntem, laboratuvarımız koşullarında modifiye edilerek uygulanmıştır.

Abstract:
Theophylline is widely used as a bronchodilator drug in asthma and chronic obstructive lung disease due to being effective and inexpensive. Theophylline blood concentrations should be monitored since its therapeutic index is narrow, its optimum blood levels range from 10 to 20 µg/ml; its serious side effects take place over 20 µg/ml; its efficacy falls below 10 µg/ml blood concentrations. In the present study, measurement of theophylline in biological fluids such as plasma and urine has been carried out by two separate methods by taking into account its pharmacokinetic properties. For this purpose, blood and urine theophylline standard curves have been obtained following measurements by spectrophotometric method at 275 nm. Its plasma and urine standard curves equation and correlation coefficiency values were y= 0,0034x - 0,0037, R2= 0,9981 and y= 0,0036x + 0,0012, R2= 0,9999, respectively. Mean values of recovery ratio of applied spectrophotometric method for plasma and urine samples were % 98,37 ± 3,33 and 96,22 ± 8,62, respectively. Reproducibility of the method was performed and given as a percentage of variation coefficiency. These mean values for plasma and urine were 3,64 ± 2,21; 2,46 ± 0,99 for within days, and 2,20 ± 1,33; 5,40 ± 3,55 for between days, respectively. Range of its linearity was 5-100 µg/ml, its sensitivity was 5 µg/ml. Secondly, theophylline samples ranged from 1 to 50 µg/ml were prepared by using methanol and urine. Theophylline measurements have been done by high performance liquid chromatography by using Octadecil Silicagel 2- Spherisorb C18 column (25 cm ? 4,6 mm, 5 µm); methanol:water (60:40, v/v) as a mobile phase, and by UV detector at 280 nm, and 0,75 ml/min flow rate. Two methods in our laboratory conditions have been applied by modifiying in order to detect theophylline in biological fluids.