Vergi uyuşmazlıklarının çözüm yolları ve etkinliği
Tax disputes solution ways and efficiency
Yazar: BİRBEN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF SİBEL ÇAKAR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Gelir İdaresi = Revenue Administration ; Mükellef = Taxpayer ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi uyumlaştırması = Tax harmonisation ; Vergi uyuşmazlıkları = Tax conflicts ; Vergiler = Taxes ; Çözüm yöntemleri = Solution methods ; İdari işlemler = Administrative processes

Özet:
Devletlerin en önemli gelir kaynağı olan vergilerin bireylerden tahsilinde
taraflar arasındaki çıkar çatışmaları nedeniyle uyuşmazlık çıkması kaçınılmaz bir
durum olmaktadır.
Türk vergi sisteminde, vergi uyuşmazlıklarının çözümü bakımından iki tür
çözüm yolu öngörülmüştür. Bunlardan biri, uyuşmazlıkların idari aşamada
çözümlenmesi; diğeri ise, uyuşmazlıkların yargısal yolla çözümlenmesidir. İdari
aşamada çözüm yolları başlığı altında uzlaşma, hata düzeltme, cezada indirim,
pişmanlık ve ıslah kurumları düzenlenmiştir. Uyuşmazlıkların yargı aşamasında
çözümünde ise, ilk derece mahkemeleri olarak idari yargı kolunda yer alan vergi
mahkemeleri görevli kılınmıştır.
İdare ile mükellef arasındaki uyuşmazlıklarda tarafların hak kaybına
uğramaması ancak çözüm yollarının etkin bir şekilde işletilmesi ile mümkündür.
Çözüm yollarının etkin olup olmadığı tahsilatta etkinlik, mükellefin vergi ödeme
maliyetinin düşmesi, idarenin vergi toplama maliyetinin düşmesi, vergi
kaynaklarının ekonomiye aktarım ve hizmete dönüşüm sürecinin hızlanması, yargı
yükünün azalması, vergi afları ölçütleri çerçevesinde incelenmiştir.
İdari çözüm yolları etkinlik ölçütlerinin tümüne olumlu yönde katkı
sağlamaktadır ancak; Türk vergi sisteminde idari çözüm yolları etkin olarak
işletilmediğinden kendisinden beklenen faydayı göstermemektedir. Bu durum,
uyuşmazlıkların yargısal yolla çözümünün daha fazla tercih edilmesine ve hem
idarenin hem de mükelleflerin emek, zaman ve para kaybına uğramalarına yol
açmaktadır.

Abstract:
While taxes, which are most important sources of incomes for States, are collacted due to conflicts of interest between the parties dispute inevitably becomes a State.
Turkish tax system, tax in respect of the solution of disputes stipulated two types of solution. One of them is to be resolved at the administrative stage of the dispute; the other is the way judicial resolution of disputes. Administrative remedies reconciliation under the heading stage, the compromise, error correction, reduction of punishment , repentance and correctional institutions are regulated . The resolution of the disputes in the judicial stage, the first-instance tax courts located in the administrative courts in the judicial branch has been made official .
Taxpayers in disputes between parties with the loss of rights will not, however, solutions are possible with the operation of the efficiently. The solution is efficient or not  is measured with the fall of the taxpayer's tax compliance costs, the fall of the administration 's tax collection costs, the acceleration of the transformation of transport to the economy of tax resources and services processes, reduction of judicial burden and the tax amnesty.
Administrative remedy activity contributes positively to all of the criteria, but the extent ; administrative remedies in the Turkish tax system itself does not operate as effectively demonstrate the expected benefit. This case, disputes to be more judgmental way solution, preference, and both the Administration and the taxpayers of labor, leading to the loss of time and money.