Türkiye'de göçmenlere yönelik hoşgörüyü belirleyen faktörlerin gizli sınıf analizi ve uyum analizi ile incelenmesi
Investigation of the factors determining tolerance to immigrants in Turkey with latent class analysis and correspondence analysis
Yazar: HATİCE GÜL BOZDEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM YORULMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Sosyoloji = Sociology ; İstatistik = Statistics

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca süregelen göç etme hali toplumları yakından
ilgilendiren ve sosyolojik, psikolojik, iktisadi, siyasi olarak çeşitli sorunlara neden
olabilen toplumsal bir harekettir. Göçün sebepleri arasında en temel olanı bireylerin
daha iyi bir yaşama sahip olma istekleridir. Bireyler daha iyi bir yaşam hakkına sahip
olmak isterken göç etme sebepleri gönüllü ya da zorunlu olabilmektedir. Savaş, doğal
afet, ekonomik kriz gibi sebepler bireylerin toplu halde göç etmelerini zorunlu kılan
faktörler arasındadır. Özellikle kitleler halinde göç etmek durumunda kalan bireyler
gittikleri yerler için de çeşitli sosyal, siyasi, ekonomik, kültürel, dini sorunlara yol
açabilmektedir. Bu problemlere yol açılmaması adına yerel halk ile göçmenler
arasında kurulan dengenin sağlam olması politika üreticilerin görevidir.
Son yıllarda yaşanan Arap Baharı, Suriye iç savaşı, siyasi istikrarsızlık
nedeniyle meydana gelen Afganistan'daki karışıklıklar kitlesel göç hareketlerinin
artmasına sebep olmuştur. Hiç şüphesiz bahsedilen toplu göç hareketlerinden oldukça
fazla etkilenen ve yoğun olarak göç alan ülkelerden biri Türkiye'dir. Türkiye'de
göçmen sayısındaki artış hızının yüksek olması üretilen politikaların yeterli
gelmemesine sebep olarak göçmenlerle ilgili yeni politikalar üretilmesini gerekli
kılmıştır. Bu nedenle yerel halk ile göçmenler arasında zaman zaman problemler
yaşanır hale gelerek yerel halkın göçmenlere yönelik hoşgörü düzeylerinin azaldığı
saptanmıştır.
Bu çalışmada Türkiye'de yaşayan bireylerin göçmenlere yönelik hoşgörülerini
belirleyen faktörler araştırılmıştır. Cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, çalışma
durumu gibi demografik bilgilerin yanı sıra dini inanç seviyesi ve politik görüş düzeyi
faktörleri baz alınarak bireylerin göçmenlere yönelik hoşgörü düzeyleri
değerlendirilmiştir.
Çalışma kapsamında Dünya Değerler Anketi'nin son dalgasında yer alan
veriler kullanılmıştır. Ankette yer alan verilere ilk olarak Gizli Sınıf Analizi
uygulanmış daha sonrasında bahsedilen faktörlerin derinlemesine incelenmesi
amacıyla Uyum Analizi uygulanmıştır.
Yapılan Gizli Sınıf Analizi sonucu Türkiye'de yaşayan bireylerin göçmenlere
yönelik hoşgörü düzeyi açısından üç sınıfa ayrıldığı saptanmıştır. Bireylerin üç sınıfa
ayrılmaları üzerinde çalışma durumu, gelir düzeyi, dini inanç düzeyi ve politik görüş
düzeyi değişkenlerinin belirleyici olduğu görülmüştür.
Hoşgörü düzeyini etkileten dinamikleri ayrıntılı değerlendirmek amacıyla
yapılan Uyum Analizi sonucunda ise eğitim düzeyinin literatürde yer alan bilgilere
paralel olarak göçmenlere yönelik hoşgörüde belirleyici bir etkisi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda yaş ve cinsiyet değişkenlerinin göçmenlere
yönelik hoşgörüde belirleyici bir etkilerinin olmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Göç, Türkiye'de Göç, Göçmen, Hoşgörü, Gizli Sınıf Analizi, Uyum Analizi.

Abstract:
Migration, which has continued throughout the history of humanity, is a social
movement that is closely related to societies and can cause various sociological,
psychological, economic and political problems. Among the reasons for migration, the
desire of individuals to have a better life is the most basic. While individuals want to
have the right to a better life, the reasons for migration can be voluntary or compulsory.
Reasons such as war, natural disaster, and economic crisis are among the factors that
make it necessary for individuals to migrate en masse. In particular, individuals who
have to migrate in masses may cause various social, political, economic, cultural and
religious problems for the places they go. In order not to cause these problems, it is
the duty of policymakers to ensure that the balance established between the local
people and the immigrants is sound.
The turmoil in Afghanistan due to the Arab Spring, the Syrian civil war, and
political instability in recent years has led to an increase in mass migration movements.
Undoubtedly, Turkey is one of the countries that is highly affected by the mass
migration movements and receives intensive migration. The high rate of increase in
the number of immigrants in Turkey caused that the policies produced were not
sufficient, necessitating the production of new policies regarding immigrants. For this
reason, it has been determined that there are problems between the local people and
immigrants from time to time, and the tolerance level of the local people towards
immigrants decreases.
Within the scope of the study, the data from the last wave of the World Values
Survey was used. Firstly, Latent Class Analysis was applied to the data in the
questionnaire, and then Correspondence Analysis was applied in order to examine the
mentioned factors in depth.
As a result of the Latent Class Analysis, it was determined that individuals
living in Turkey were divided into three classes in terms of tolerance towards
immigrants. It was seen that the variables of working status, income level, religious
view level and political view level were determinative on the division of individuals
into three classes.
As a result of the Multiple Correspondence Analysis, which was conducted to
evaluate the dynamics affecting the level of tolerance in detail, it was concluded that
the level of education has a decisive effect on tolerance towards immigrants in parallel
with the information in the literature. As a result of the analysis, it was determined that
the age and gender variables did not have a decisive effect on tolerance towards
immigrants.

Keywords: Migration, Migration in Turkey, Immigrant, Tolerance, Latent Class Analysis, Correspondence Analysis.