Kontrol altındaki tip 1 diyabetli bireylerde diş hareketi sırasında rezorpsiyon markerlarının incelenmesi
Examination of resorption markers during tooth movement in individuals with controlled type 1 diabetes
Yazar: ABDULLAH SEVMİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAZGI AY ÜNÜVAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diş hareketleri = Tooth movement ; Diş rezorpsiyonu = Tooth resorption ; Dişler = Teeth ; Gingival oluk sıvı = Gingival crevicular fluid ; Nükleer faktör-kappa B = Nuclear factor-kappa B ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha

Özet:
Amaç: Bu prospektif klinik çalışmanın amacı sistemik olarak kontrol altında olan Tip I diyabetli (T1DM) bireyler ile sistemik olarak sağlıklı bireylerde sabit ortodontik tedavi sırasında yapılan maksiller kanin distalizasyon aşamasında diş eti oluğu sıvısındaki (DOS) tümör nekrozis faktör-alfa (TNF-α) ve nükleer faktör kappa beta'nın reseptör activator ligandı (RANKL) konsantrasyonunun değerlendirilip karşılaştırılmasıdır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 21 T1DM'li (14 kadın, 7 erkek, ort yaş: 13,95) ve 21 (11 kadın, 10 erkek, ort yaş: 14,76) sistemik olarak sağlıklı 14 ve 24 nolu dişlerin çekilmesi planlamış Angle Sınıf II molar ve kanin ilişkiye sahip toplam 42 birey dahil edilmiştir. Sectional olarak sırası ile 0,014, 0,016, 0,016*0,016, 0,016*0,022 ve 0,019*0,025 inch süper elastik nikel titanyum ark telleri ile seviyeleme yapılmıştır. Distalizasyon sırasında sürtünmenin azaltılması amacı ile 2 ay boyunca 0,019*0,025 paslanmaz çelik (SS) ark telleri uygulanan braket slotlarına son olarak 0,016*0,022 inch SS teller sectional olarak uygulanmıştır. 13 numaralı dişlerin distal diş eti oluğundan kağıt stripler kullanılarak kanin distalizasyonu öncesi (T0), mini vidalardan ankraj alınarak 150 gr kanin distalizasyon kuvveti uygulandıktan 24 saat sonra (T1), 7. gün (T2) ve 21. gün (T3) DOS örnekleri alınarak DOS hacmi, TNF-α ve RANKL düzeyleri belirlenmiştir. Çalışmamızdaki DOS örnekleri Enzyme Linked-Immuno-Sorbent Assay (ELISA) kitleri kullanılarak analiz edilmiştir. 
Tanımlayıcı istatistikler; ortalama ± standart sapma, ortanca (minimum–maksimum), sayım verileri ise sayı (n) ve yüzde (%) olarak sunulmuştur. Analitik değerlendirme için gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, grup içi karşılaştırmalarda Friedman testi, ikişerli karşılaştırmalar Wilcoxon sıralı işaretler testi yapılmış ve Bonferroni düzeltmesi kullanılarak değerlendirilmiştir. P <0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Sağlıklı hasta grubundaki T0 DOS hacim ölçümü ile diğer üç ölçüm zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0,01). Ayrıca sağlıklı grup T3 RANKL ölçümü ile diğer 3 ölçüm zamanı arasında da istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu görülmüştür (p<0,01). Sağlıklı gruptaki katılımcıların DOS hacmi düzeyinin T0-T1 (p<0,05) ve T0-T2, T3-T0 (p<0,01) ölçüm değerleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Sağlıklı gruptaki katılımcıların RANKL düzeylerinin T0-T3 (p<0,01) ve T1-T3, T2-T3 (p<0,05) ölçüm değerleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Sağlıklı grup T0 ve T3 RANKL, TNF-α ve DOS ölçümleri arasındaki fark cinsiyet gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı ve kadın katılımcılarda daha yüksek bulunmuştur. 
Diyabetli grup T0-T2 (p<0,01) ve T0-T3, T1-T3 (p<0,05) RANKL ölçüm farkları istatistiksel olarak anlamlı ve artma eğiliminde bulunmuştur. TNF-α ve DOS ölçüm değerleri istatistiksel olarak anlamlı bulunamamış ancak artma eğiliminde oldukları tespit edilmiştir (p>0,05). 
Diyabet ve sağlıklı gruplar karşılaştırıldığında; diyabetli grubun T0, T1, T2 ve T3 TNF-α (p<0,01) ve T0 (p<0,05), T1 ve T2 (p<0,01) RANKL ölçümleri sağlıklı gruptan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Diyabetli hastaların T0 DOS hacmi ölçümü sağlıklı gruba göre istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek bulunmuştur (p<0,05). Diğer üç zamandaki ölçüm değeri arasında anlamlı istatistiksel fark bulunamamıştır (p>0,05). Farklı ölçüm zamanları arasındaki DOS hacmi düzeyinin farklarına ait değerlerin diyabet ve sağlıklı gruplarına göre karşılaştırılmasına göre; T1-T0 DOS hacmi farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05); TNF-α ve RANKL parametrelerinin farklı ölçüm zamanları arasındaki farkları ise hiçbir zaman aralığında istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. (p>0,05). 
Sonuç: Çalışmamızdaki iyi kontrollü T1DM'de daha yüksek düzeyde rezorpsiyon marker seviyesi görülmesine karşı ortodontik kuvvete bağlı oluşan bir farklılık bulunmamıştır. Sağlıklı ve diyabetli bireylerde diş hareketine karşı benzer cevaplar oluşmuştur.

Abstract:
Objective: The aim of this prospective clinical study is to evaluate and compare the receptor activator ligand (RANKL) concentration of the tumor necrosis factor-alpha (TNF-α) and nuclear factor kappa beta in gingival crevicular fluid (GCF) at the distalization stage of the maxillary canine during fixed orthodontic treatment in patients with systemically controlled T1DM and systemically healthy individuals.
Material and Methods: Angle Class II molars and teeth with 21 T1DM (14 females, 7 males, mean age: 13.95) and 21 (11 females, 10 males, mean age: 14.76) systemically healthy teeth 14 and 24 planned to be extracted in the study with total of 42 individuals with canine relationships have been included. Sectional leveling was done with 0,014, 0,016, 0,016*0,016, 0,016*0,022 and 0,019*0,025-inch super elastic nickel titanium arch wires, respectively. In order to reduce friction during distalization, 0.019*0.025 stainless steel (SS) arch wires were applied for 2 months, and finally, 0.016*0.022-inch SS wires were applied sectionally to the bracket slots. GCF samples were taken from the distal gingival groove of teeth number 13 before distalization of the canine (T0) using paper strips, 24 hours (T1), day 7 (T2) and day 21 (T3) after 150 g of canine distalization force was applied by anchoring mini screws GCF volume, TNF-α and RANKL levels were determined.
Descriptive statistics; mean ± standard deviation, median (minimum–maximum), count data are presented as numbers (n) and percentage (%). For analytical evaluation, Mann-Whitney U test has been used for intergroup comparisons, Friedman test for intragroup comparisons, Wilcoxon sequential signs test for pairwise comparisons and using Bonferroni correction has been evaluated. P<0.05 value, has been considered statistically significant.

Results: It has been determined that there was a statistically significant increase between the T0 GCF volume measurement and the other three measurement times in the healthy patient group (p<0.01). In addition, a statistically significant increase has been observed between T3 RANKL measurement in the healthy group and the other 3 measurement times (p<0.01). It is seen that the difference between the measurement values of T0-T1 (p<0.05) and T0-T2, T3-T0 (p<0.01) measurement values of the GCF volume level of the participants in the healthy group is statistically significant. The difference between T0-T3 (p<0.01) and T1-T3, T2-T3 (p<0.05) measurement values of RANKL levels of the participants in the healthy group was statistically significant. The difference between healthy group T0 and T3 RANKL, TNF-α and DOS measurements was statistically significant compared to gender groups and higher in female participants. 
The RANKL measurement differences in the diabetic group T0-T2 (p<0.01) and T0-T3, T1-T3 (p<0.05) were statistically significant and tended to increase. TNF-α and GCF measurement values were not found to be statistically significant, but they tended to increase (p>0.05).
When diabetes and healthy groups were compared; T0, T1, T2 and T3 TNF-α (p<0.01) and T0 (p<0.05), T1 and T2 (p<0.01) RANKL measurements of the diabetic group were found to be statistically significantly higher than the healthy group. T0 GCF volume measurement of diabetic patients was statistically significant and higher than the healthy group (p<0.05). No statistically significant difference was found between the measurement values at the other three times (p>0.05). Compared the differences in GCF volume levels between different measurement times compared to the diabetes and healthy groups, the T1-T0 GCF volume value in the healthy group was found to be statistically significant and higher (p<0.05). It was determined that the measurement differences of TNF-α and RANKL levels measured at different times were not statistically significant between the diabetes and healthy groups. (p>0.05).
Conclusion: It was concluded that orthodontic force increased the GCF volume and caused an increase in resorption marker levels. In addition, it was observed that individuals with diabetes had higher resorption marker levels against orthodontic force compared to healthy individuals.