Bağımlılık temalı karikatürlerde çok düzlemli metaforların ve metonimilerin görünümleri
Multi-modal metaphors and metonimies in cartoons based on addiction
Yazar: BERNA AÇIKYILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ARICA AKKÖK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bilişsel temelli çalışmalarda metafor farklı kavramsal alanlara sahip bir kavramın diğer kavram  üzerinden anlamlandırıldığı bilişsel bir süreç olarak, metonimi ise bir kavramın aynı kavramsal alan içinde başka kavram ile anlamlandırıldığı bilişsel bir yapılanma olarak görülmektedir. Bilişsel dilbilim bakış açısına göre metafor ve metonimiler dilden bağımsız bir şekilde düşünce sisteminin temelinde yer almaktadır. Dolayısıyla metafor ve metonimiler dilsel düzlemde olduğu gibi farklı modaliteler üzerinde de yer almaktadır. Bu tezde  4. Uluslararası Yeşilay Karikatür Yarışması Sanal Sergisi  arşivinden seçilen "bağımlılık" temalı 25 karikatürde yer alan metaforik ve metonimik ifadeler Bilişsel dilbilim bakış açısı çerçevesinde incelenmiş ve karikatür türüne ait özellikler göz önünde bulundurularak çözümlenmiştir. Karikatürlerde bağımlılık kavramına ilişkin imgesel anlam oluşumu metafor ve metonimi etkileşimi kapsamında incelenmiş ve görsel ve çok-düzlemli temsillerde metafor ve metonimilerin görünümleri ortaya konmuştur. İncelenen karikatürlerde en sık HAYAT YOLCULUKTUR, BAĞIMLILIK  AŞAĞIDIR, SAĞLIK YUKARIDIR, BAĞIMLILIK ENGELDİR, BAĞIMLILIK FELAKETTİR ve BAĞIMLILIK TEHLİKEDİR metaforları ile karşılaşılmıştır. Temayı oluşturan bağımlılık kavramına ise görsel olarak yer alan BAĞIMLILIK İÇİN BAĞIMLILIK YAPAN MADDE metonimisi üzerinden ulaşılmış ve bu metonimik ifadenin veri tabanında sıklığı en yüksek olan metonimi olduğu saptanmıştır.
Anahtar Sözcükler: bağımlılık, karikatür, görsel metafor, çok-düzlemli metafor, 
metonimi

Abstract:
In cognitive-based studies, metaphor is seen as a cognitive process in which a concept with different conceptual fields is interpreted through another concept, while metonymy is seen as a cognitive construction in which a concept is interpreted through another concept within the same conceptual field. From the cognitive linguistics point of view, metaphors and metonymys are at the base of the system of thought independent of language. Therefore, metaphors and metonymys take place on different modalities as they do on the linguistic plane. In this thesis, metaphorical and metonymic expressions in 25 cartoons with the theme of "addiction" selected from the archive of the 4th International Green Crescent Cartoon Contest Virtual Exhibition were examined within the framework of cognitive linguistics and analysed considering the characteristics of the cartoon type. The figurative meaning formation of the concept of addiction in cartoons was examined within the scope of interaction of metaphor and metonymy, and the appearances of metaphors and metonymy in visual and multimodal representations were put forward. In the cartoons examined, the metaphors LIFE IS A JOURNEY, ADDICTION IS DOWN, HEALTH IS UP, ADDICTION IS AN OBSTACLE, ADDICTION IS DISASTER and ADDICTION IS DANGER were encountered the most. The concept of addiction was reached through the visually included ADDICTIVE SUBSTANCE FOR ADDICTION metonymy, and it was also found that this metonymic expression was the most frequent metonymy in the database.
Keywords: addiction, cartoon, visual metaphor, multimodal metaphor, metonymy