Tip 2 diabetes mellitus (DN)'da mitokondriyal gen polimorfizmlerinin subklinik polinöropati gelişimine etkisi
The effects of mitochondrial genes polymorphisms on the progression of subclinical polyneuropathy in diabetes mellitus
Yazar: ALİ IŞIKLI
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÖZKÖK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik nöropatiler = Diabetic neuropathies ; Mitokondriler = Mitochondria ; Nöropatiler = Neuropathies ; Nöropatiler = Neuropathies ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Sirtuin = Sirtuin ; Süperoksit dismutaz = Superoxide dismutase

Özet:
Diyabet insan vücudunun pek çok dokusunu etkilediği gibi sinirleri de etkilemektedir ve diyabetik polinöropati insan yaşamını olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Özellikle diyabetik polinöropati el ve ayaklarda duyularda hassasiyet azalması ve kaybı, ağrı, sinir dejenerasyonuna neden olmaktadır. İlave olarak mitokondrial bozuklukların birçok hastalıklarla ilişkilendirildiği gibi diyabetik nöropatide de rollerinin olabileceğini düşünmekteyiz.
Çalışmamızda 31 kişi sağlıklı, Uluslararsı DN4 ağrı skalasına göre değerlendirilmiş 18 nöropatisi olmayan ve 10 diyabetik nöropatili hastaya ince ve kalın lif nöropatisinin saptanması amacıyla sayısallaştırılmış duyusal test (QST) uygulandı. Böylece diyabetin ve diyabetik polinöropatinin duyular üzerine olan etkileri gözlemlenmeye çalışıldı. Ek olarak, Mangan Süperoksit Dismutaz (MnSOD), Eşleme Bozucu Protein-1-2-3 (UCP-1, UCP-2, UCP-3) ve Sirtuinlerin (Sirt-1, Sirt-3, Sirt-4) polimorfik varyantları belirlenmiştir.
Sonuç olarak diyabetli hastaların sayısallaştırılmış duyu testinde belirgin olarak yüksek sonuçlar verdiğine ulaşıldı. Hem el hem de ayaklardan elde edilen sonuçlar diyabete bağlı polinöropatinin duyusal hassasiyeti azalttığı saptanmıştır. Antioksidan gen varyantlarına bakıldığında ise tüm diyabetlilerde UCP 2 geninin rs760207 (G/C), rs2632725 (A/T) ve rs2735572 (C/T) bölgeleri anlamlı bir şekilde kontrol grubuna göre daha yüksek bulundu. Yine diyabetik nöropatisiz hastalarda da MnSOD geninin rs73802622 (C/T), rs5746106 (T/C) ve rs5746104 (G/C) bölgelerinde anlamlılık bulundu (p<0,05).
Araştırmamızla ilk defa Türkiye toplumunda sayısallaştırılmış duyu testiyle diyabete bağlı nöropatik yatkınlık aranıp diyabet ve diyabetik nöropatili hastardaki antioksidan genlerin varyantlarına bakıldı.

Abstract:
Diabetes Mellitus (DM) is one of the most common life-threatening diseases and affects many tissues as well as neurons inducing polyneuropathy. Diabetic polyneuropathy (DPN) causes pain, neuronal degeneration, loss of sense of touch and sensorial disfunctioning of hands and lower limbs. Moreover, mitochondrial deficiencies are known to be associated with DPN as with many other diseases.  
In our study, in an attempt to investigate the effects of neuropathy on different modalities of the touch sense, 18 patients with type 2 DM without neuropathy, 10 patients with DPN diagnosed according to International Diabetic Neuropathy pain scale 4, and 31 healthy controls were analyzed by Quantitative Sensory Testing (QST) that determines the susceptibility to small and large fiber neuropathy. In addition, we have investigated the polymorphic variants of SOD2, UCP1, UCP2, UCP3, SIRT1, SIRT3 and SIRT4 genes. 
We found that patients with DM had abnormally elevated QST values. Our results have also shown that diabetic neuropathy decreases the sensorial sensitivity on hands and lower limbs. Moreover, we have found significantly altered proportions of UCP2 rs760207(G/C), rs2632725(A/T) and rs2735572(C/T) polymorphisms in the entire DM cohort (p < 0.05). Additionally, the frequencies of MnSOD rs73802622(C/T), rs5746106(T/C) and rs5746104(G/C) polymorphisms were significantly altered in DM patients without neuropathy (p < 0.05). 
This is the first study that has investigated the relationship between DM by means of QST assessment and antioxidant polymorphisms in Turkish DM patients.