Kişilik hakkı çerçevesinde unutulma hakkı
The right to be forgotten within the scope of personality right
Yazar: HANDE MAHMUTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER KAHRAMAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu yararı = Public interest ; Kişilik hakkı = Personality right ; Kişisel veri = Personal data ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code ; Unutulma hakkı = Right to be forgotten ; Veri güvenliği = Data security ; İnternet = Internet

Özet:
Unutulma hakkının, hukukun pek çok farklı alanlarıyla ilişkili olması sebebiyle çalışmamızda temel olarak unutulma hakkı ve unutulma hakkının kişilik hakları çerçevesinde incelenmesi amaçlanmakta olup yeri geldiğinde diğer ilgili alanlara da yer verilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde unutulma hakkı kavramı ve temel özelliklerine yer verilecektir. Bu kapsamda unutulma hakkı kavramının ortaya çıkışı, tanımı, amacı ve hukuki niteliğine yer verilecek olunup devamında kişi ve kişilik hakkı kavramlarına da yer verilmek suretiyle gerçek kişiler ve tüzel kişiler yönünden hak sahipleri incelenecektir. Diğer yandan hakkın koşullarına ilişkin kriterler bilgi ve zaman kriterleri olarak ele alınacak olunup bilhassa zaman kriterinin içerisinde ölen kişinin unutulma hakkının kullanılmasına ilişkin değerlendirmelere yer verilecektir. Son olarak ise unutulma hakkının ilişki içerisinde olduğu hukuki değerlere ve haklara yer verilmesi amaçlanarak unutulma hakkının yakın ilişkili olduğu ve uzak ilişkili (çatışmalı) olduğu haklara yer verilecektir. Bu husus, unutulma hakkının kişilik hakkı kapsamında kullanılabilmesi ile kamu yönünden üstün bir kamu menfaatinin varlığı halinde haklar arası dengenin sağlanabilmesi amacıyla önem arz eder. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise karşılaştırmalı hukukta ve Türk Hukuku'nda unutulma hakkına ilişkin düzenlemelere ve uygulamalara yer verilmesi amaçlanmaktadır. İlk olarak karşılaştırmalı hukuk kapsamında Avrupa Birliği Hukuku ve Amerika Birleşik Devletleri Hukuku çerçevesinde olmak üzere uluslararası hukukta unutulma hakkına ilişkin düzenleme ve uygulamalara yer verilecektir. Unutulma hakkına ilişkin uygulama ve düzenlemelerin yeknesaklık taşımaması sebebiyle ve her iki hukuk düzeninin farklı hukuk sistemlerini benimsemiş olmaları dolayısıyla unutulma hakkı kapsamında korunan hukuki değerlere ilişkin sergilenen yaklaşımlara yer verilecektir. Bu hususun anlaşılabilmesi için Avrupa Birliği Hukuku düzenlemeleri kapsamında mahremiyetin ve özel hayatın korunması hakları ve ayrıca kişisel verilerin korunması hakkı çerçevesinde ele alınacak iken Amerika Birleşik Devletleri Hukuku'nda ağırlıklı olarak ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü çerçevesinde ele alınacaktır. Diğer yandan ise Avrupa Birliği Adalet Divanı Kararı doğrultusunda arama motorlarına başvuru usulü, arama motorlarının yetkili kılınmasına ilişkin tartışmalara yer verilecektir. Son olarak ise Türk Hukuku'nda unutulma hakkının uygulanması ve hukuki sonuçlarına yer verilmesi amaçlanmaktadır. Türk Hukuku çerçevesinde inceleme metodolojik olarak genel kanunlardan özel kanunlara doğru bir inceleme kapsamında olup öncelikle 4721 Sayılı TMK ve 6098 Sayılı TBK çerçevesinde, sonrasında 5651 Sayılı ve 7253 Sayılı Kanunlar çerçevesinde ve 6698 Sayılı KVKK çerçevesinde uygulamaya ve uygulamaya ilişkin tartışmalara yargı kararları, doktrin ve kanaatlerimiz doğrultusunda yer verilecek olunup son olarak ise Türk Hukuku'nda arama motorlarına başvuru usulüne yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Unutulma Hakkı, Kişilik Hakkı, Kişisel Verilerin Korunması Hakkı, Kamu Menfaati, Mario Costeja González.

Abstract:
In this thesis, constitutively the right to be forgotten within the scope of personal rights has been studied but on the other hand, the right to be forgotten is also related to many different areas of law, so then it is also aimed to include other relevant areas occasionally. In this regard, in the first part, the term of the right to be forgotten and its main features such as occurrence, definition, purpose, and legal character will be explained and afterward, the right holders will be examined in terms of natural persons and legal persons by including the concepts of person and personality rights. On the other hand, the criteria regarding the conditions of the right to be forgotten will be considered as information and time criteria, and especially in the time criteria, the evaluations regarding the use of the deceased's right to be forgotten will be examined. Lastly, it is aimed to explained legal values and rights for mentioning the balance between the rights. As a second part, in the continuation of our thesis, the regulations and practices regarding the right to be forgotten in international law within the scope of European Union Law and United States Law and then Turkish Law will be specified. Then, since the practices and regulations regarding the right to be forgotten are not uniform and both international legal systems have adopted different legal systems, approaches regarding the legal values protected within the scope of the right to be forgotten will be included. To understand this issue, it will be discussed within the framework of the protection of privacy and private life within the scope of the European Union Law regulations, as well as the right to the protection of personal data, while in the United States Law it will be mainly discussed within the framework of freedom of expression and freedom of the press. On the other hand, regarding the findings of the European Court of Justice, it is aimed to specify application methods to the search engines and discussions on the authorization of search engines. At last, the examination of the subject within the scope of Turkish Law will be within the scope of an examination from general laws to special laws methodologically. In this manner, respectively within the framework of Law No 4721 and Law No 6098, thereafter the Law No 5651 which includes Law No 7253 and Law No 6698 discussions on implementation will be specified toward jurisdictional decisions, doctrine, and self-conclusions. At last, the procedures for applying to search engines will be explained in Turkish Law.

Keywords: Right to Be Forgotten, Personal Rights, Protection of Personal Data, Public Interest, Mario Costeja González.