Denge kuramına dayalı ebeveyn eğitiminin okul öncesi çocuklarda cinsel istismardan korunmada karar verme ve eyleme geçme davranışına etkisinin incelenmesi
The effect of education given to parents based on balance theory on the decision - making and acting behaviors of preschool children  in protection from sexual abuse
Yazar: ÜMİT ERTEM
Danışman: PROF. DR. AYLA BAYIK TEMEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Denge Kuramına Dayalı Ebeveyn Eğitiminin Okul Öncesi Çocuklarda Cinsel İstismardan Korunmada Karar Verme ve Eyleme Geçme DavranışınaEtkisinin İncelenmesi

Giriş: Çocuk cinsel istismarı, son yıllarda, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Bu konuda, çocuk cinsel istismarından korunmada çocuğun korunma becerilerinin arttırılması çözümlerden birisidir. Ebeveynler bu konuda iyi bir paydaştır. 
Gereç ve Yöntem:Çalışma, randomize, ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarımda yapılmıştır.

Araştırmada, denge kuramına ve yaşantıya dayalı öğrenme modeli ile gerçekleştirilen ebeveyn eğitiminin okul öncesi çocuklarda cinsel istismardan korunmada karar verme ve eyleme geçme davranışına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 

Araştırmanın örneklemini İstanbul'da Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na (ASHB) bağlı beş özel anaokulundaki 48-66 ay çocuklar ve ebeveynleri oluşturmuştur. Çocukların 48-66 ay aralığında olması, anaokuluna kayıtlı olması, ebeveynin okuryazar olması ve ruhsal bir sağlık probleminin olmaması kabul kriteri olarak belirlenmiştir. Dahil edilme kriterlerine uygun araştırmaya katılmayı kabul eden girişim grubu 46 ebeveyn ve 46 çocuk,  kontrol grubu 58 ebeveyn ve 58 çocuktan oluşmuştur. Okullar tesadüfi örnekleme ile kümelere ayrılmış yine tesadüfi örnekleme ile girişim ve kontrol gruplarına atanmıştır. Girişim grubu (46 çocuk ve ebeveyni), kontrol grubu (56 çocuk ve ebeveyni) araştırma grubunu oluşturmuştur. Girişim grubu ve kontrol grubu çocukların ön test son test değerlendirmesinde DBT (Durum Böyleyse Testi) Testi Türkçe versiyonu kullanılmıştır. Ebeveynlere "Çocuğu Tanıma Formu" ve "Ebeveyn Değerlendirme Formu" ve çocuklara "DBT Ölçeği" kullanılmıştır. Girişim grubu ebeveynlere "Bilinçli Ebeveyn Güvende Çocuk" eğitim programı verilmiş kontrol grubuna eğitim verilmemiştir. Eğitim programı, Şubat 2020 – Mart 2020 tarihleri arasında yürütülmüştür. Eğitimi izleyen iki aylık süre içerisinde, girişim grubu ebeveynlerle telefonla görüşülerek, danışmanlık gerçekleştirilmiş, süreç "Telefonla İzlem Formu" ile kayıt altına alınmıştır. Telefonla görüşmeleri Nisan - Mayıs 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.
Bulgular:Girişim ve kontrol grubundaki ebeveynlerin %92.3'ü anne, %7.6'sı babadır, annelerin yaş ortalaması 35.57±4.70, babaların yaş ortalaması ise 39.01±5.48'dir. Girişim ve kontrol grubu annelerin %92.3'ü, babaların ise %83.7'si üniversite mezunudur.Girişim ve kontrol grubu çocukların %54.8'i 48-60 ay aralığında, %45.1'i ise 61-66 ay aralığında olup, yaş ortalaması 53.90±5.90 aydır.Çocukların % 44.2'si kız, %55.8'i erkektir.Eğitim sonunda, girişim ve kontrol grubu, eğitimin etki büyüklüğü yönünden karşılaştırıldığında, DBT uygun dokunma (d=0.32),söyleme becerisi (d=0.58),bildirme becerisi (d=0.57) ve KGÖ (Kişisel Güvenlik Ölçütü) (d=0.58)eğitimin etkisi orta düzeyde, anlatma becerisi (d=0.78), yapma becerisi (d=0.73) ve DBT Toplam Beceri (d=0.90) puanlarına etkisi yüksek düzeyde bulunmuştur.

Sonuç:"Bilinçli Ebeveyn Güvende Çocuk" eğitim programı, çocuk cinsel istismarının önlenmesinde ebeveyn eğitiminde hemşirelerin kullanılabileceği etkili bir eğitim programıdır.

Anahtar Kelimeler; Çocuk Cinsel İstismarı, Okulöncesi Çocuk,Ebeveyn Eğitimi.

Abstract:
Introduction: Child sexual abuse is a serious public health problem in developed and developing countries in recent years. In this regard, increasing the child's protection skills is one of the solutions to prevent child sexual abuse. Parents are a good stakeholder in this issue. 
Materials and Methods: The study was conducted in a randomized, quasi-experimental design with a pretest-posttest control group.

The aim of the study was to analyze the effect of parental education based on the balance theory and experience-based learning model on decision-making and action-taking behaviors of preschool children to protect them from sexual abuse. 

The sample of the study consisted of 48-66 month-old children and their parents in five private kindergartens affiliated to the Ministry of Family and Social Services  in Istanbul. The inclusion criteria were that the children were between 48-66 months of age, enrolled in kindergarten, the parents were literate and did not have a mental health problem. The intervention group consisted of 46 parents and 46 children and the control group consisted of 58 parents and 58 children. Schools were divided into clusters by random sampling and assigned to intervention and control groups by random sampling. The intervention group (46 children and their parents) and the control group (56 children and their parents) constituted the research group. The Turkish version of the WIST Scale ('What If' Situations Test). Test was used in the pre-test and post-test evaluation of the children in the intervention and control groups. "Child Recognition Form" and "Parent Assessment Form" were used for parents and "WIST Scale" was used for children. The intervention group received the "Conscious Parent Safe Child" training program, while the control group did not receive any training. The training program of the study was conducted between February 2020 and March 2020. During the two-month period following the training, the intervention group parents were interviewed by phone and counseling was carried out, and the process was recorded with the "Telephone Follow-up Form". Telephone interviews were conducted between April and May 2020.

Results: In the intervention and control groups, 92.3% of the parents were mothers and 7.6% were fathers, the mean age of the mothers was 35.57±4.70 years and the mean age of the fathers was 39.01±5.48 years. In the intervention and control groups, 92.3% of the mothers and 83.7% of the fathers were university graduates. In the intervention and control groups, 54.8% of the children were between 48-60 months and 45.1% were between 61-66 months, with a mean age of 53.90±5.90 months. 44.2% of the children were girls and 55.8% were boys. At the end of the training, when the intervention and control groups were compared in terms of the effect size of the training, the effect of the training on WIST appropriate touching (d=0.32), telling skill (d=0.58), reporting skill (d=0.57) and Personal Safety Scale (PSS) (d=0.58) was found to be moderate, while the effect on telling skill (d=0.78), doing skill (d=0.73) and WIST Total Skill (d=0.90) scores was found to be high. 

Conclusion: The "Conscious Parent Safe Child" training program is an effective training program that can be used by nurses in parent education in the prevention of child sexual abuse.

Keywords: Child Sexual Abuse; Preschool Child; Parent Education.