Kuşadası Kırkayak Merdiveni açık hava kutsal alanı
Kuşadası Kırkayak Merdiveni open air sanctuary
Yazar: SELİN YENİGELEN
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN ERÖN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Kırkayak Merdiveni, Aydın ilinin Kuşadası ilçesine bağlı Kirazlı Mahallesi sınırları içerisinde yer almakta olup, Kuşadası Körfezi'ne hakim bir konumda bulunmaktadır. Alan üç doğal dik tepeden oluşmaktadır. Burası ilk olarak C. Texier tarafından ziyaret edilmiş ve ardından J. Keil tarafından çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Daha sonraki yıllarda da alanda incelemeler yapılmış, ancak kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. Araştırmacılar buranın Hellenistik Dönem ve sonrasına tarihlenen bir garnizon olabileceğini öne sürmüştür. 2021-2022 yıllarında A. Erön başkanlığında gerçekleştirilen Kuşadası İlçesi ve Samsun (Mykale) Dağı Arkeolojik Yüzey Araştırması kapsamında alanda tekrar incelemelerde bulunulmuştur. Arazinin stratejik konumu, sur ve mimari yapı kalıntıları alanın Hellenistik Dönem'de garnizon olarak kullanıldığını kanıtlar niteliktedir. Arazide yapılan incelemeler sırasında tepelerin alt kesimlerinde mekanlar tespit edilmiştir. Bu mekanların duvarlarında nişlerin bulunmasından dolayı buranın bir kaya kutsal alanı olabileceği sonucuna varılmıştır. Kırkayak Merdiveni'nde bugüne kadar bir sistemli bir kazı çalışması gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle kutsal alan ile bağlantılı buluntular tespit edilememiştir. Ionia Bölgesi'ndeki kaya kutsal alanları incelendiğinde bu tarz kaya kutsal alanları ana tanrıça Kybele ile ilişkilendirilir. Bu bağlamda Kırkayak Merdiveni'nin de ana tanrıçaya ait bir kaya kutsal alanı olabileceği düşüncesi üzerinde durulmaktadır. Ayrıca yüzey araştırmaları sırasında çok sayıda seramik parçaları bulunmuştur. Buluntular tepelerin batı yamacından ve doğusundaki alandan ele geçmiştir. Buluntu ve kalıntılara bakıldığında alanın Son Tunç Çağı'ndan Roma Dönemi'ne kadar kesintisiz olarak kullanım gördüğü anlaşılmaktadır. Söz konusu alanda saptanan buluntuların çoğunluğu erken dönemlere tarihlendirildiğinden ve mekanların duvarlarında nişlerin olması buranın erken dönemlerde kutsal alan olarak, Hellenistik Dönem'de ise sur duvarının inşası ile birlikte bir garnizon olarak kullanılmaya başlandığını göstermektedir.

Abstract:
Kırkayak Merdiveni is located within the borders of Kirazlı District of Kuşadası District of Aydın Province and is in a position overlooking Kuşadası Bay. The area consists of three natural steep hills. This place was first visited by C. Texier and then studies were carried out by J. Keil. In the following years, investigations were made in the field, but no comprehensive study was conducted. Researchers have suggested that this place may have been a garrison dating back to the Hellenistic Period and later. Within the scope of the Archaeological Survey of Kuşadası District and Samsun (Mykale) Mountain conducted under the direction of A. Erön in 2021-2022, the area was again examined. The strategic location of the area, the remains of fortifications and architectural structures prove that the area was used as a garrison during the Hellenistic Period. During the investigations in the area, rooms were found in the lower parts of the hills. The presence of niches on the walls of these spaces leads to the conclusion that this may have been a rock sanctuary. No systematic excavation work has been carried out at the Kırkayak Merdiveni until today. Therefore, finds related to the sanctuary could not be identified. When the rock sanctuaries in the Ionia Region are analyzed, such rock sanctuaries are associated with the mother goddess Cybele. In this context, it is thought that the Kırkayak Merdiveni may also be a rock sanctuary belonging to the mother goddess. A large number of ceramic sherds were also found during the surveys. The finds were recovered from the western slope of the hills and the area to the east. The finds and remains indicate that the area was in continuous use from the Late Bronze Age to the Roman Period. Since the majority of the finds found in the area are dated to the early periods and the presence of niches on the walls of the rooms indicate that this area was used as a sanctuary in the early periods and as a garrison with the construction of the city wall in the Hellenistic Period.