Palyatif bakım alan onkoloji hastalarının malnütrisyon durumları ile yaşam kalite düzeylerinin belirlenmesi
Determination of malnutrition status and quality of life levels of oncology patients receiving palliative care
Yazar: EMİNE BÜŞRA YALÇINTAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜL KIZILTAN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Kanser, hastaların yaşam kalitelerini etkilemekte ve beslenme bozukluğuna neden
olabilmektedir. Bu araştırma, palyatif bakımın kanser hastalarının beslenme durumları ve
yaşam kaliteleri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışma Ankara
Bilkent Şehir Hastanesi Palyatif Bakım Merkezine başvuran ve dahil edilme kriterlerine
uygun 28 erkek ve 26 kadın kanser hastası ile yürütülmüştür. Hastalara demografik
özellikleri, genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, malnütrisyon durumları ve yaşam
kalitelerinin ölçülmesini içeren anket formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır.
Malnütrisyon durumları, Nütrisyonel Risk Skoru (NRS-2002) ve Malnütrisyona Yönelik
Küresel Liderlik Girişimi (GLIM) kriteleri ile belirlenmiştir. Yaşam kaliteleri ise KATZ
günlük yaşam aktiviteleri ve kronik hastalıklar tedavisinin fonksiyonel değerlendirilmesi
palyatif bakım ölçeği (FACIT-Pal) ile değerlendirilmiştir. Antropometrik ölçümler
araştırmacı tarafından alınmıştır. Kanser hastalarından sabah aç karnına kan örneği alınarak
rutin biyokimyasal parametreler analiz edilmiştir. Kanser hastalarında ortalama yaş
65.2±13.4 yıl olarak bulunmuştur. Hastaların %24.1'inde mide, %13'ünde prostat, kolon ve
mesane, %11,1'inde de akciğer ve meme kanserleri en sık görülen kanser türü olarak
saptanmıştır. Erkek hastalarda %21.4 ile prostat kanserinin, kadınlarda ise %23.1 ile meme
kanserinin en sık görüldüğü tespit edilmiş olup kanser türü ile cinsiyet arasında anlamlı bir
fark bulunmuştur (p<0.05). Hastaların on beş gün içinde iki kez (başlangıç ilk yatış, çıkış 15.
gün) değerlendirilen BKİ değerleri ortalamaları erkek ve kadınlarda benzer olarak saptanmış
ve anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p>0.05). Hastaların palyatif bakım merkezinde
kaldıkları on beş günlük süre içerisindeki tekrarlı olarak değerlendirilen NRS-2002'ye ve
GLIM kriterlerine göre malnütrisyon risk değişimleri toplam hasta grubunda anlamlı olduğu
saptanmıştır (p<0.05). KATZ ölçeğine göre, erkek hastaların %78.6'sı bağımsızken, bu sıklık
kadınlarda %65.4 olarak saptanmıştır. Kadınların %26.9'unun, erkeklerin %10.7'sinin yarı
bağımlı; erkeklerin %10.7'sinin ve kadınların %7.7'sinin ise bağımlı oldukları belirlenmiştir.
KATZ sınıflamasına göre cinsiyetler arası fark istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır
(p>0.05). FACIT-Pal yaşam kalitesi ölçeğine göre ise, erkek hastaların %64.3'ünün
kadınların ise %57.7'sinin yaşam kalitesinin yüksek olduğu saptanmıştır. Yaşam kalitesi
düşük olarak sınıflandırılan erkek hastaların sıklığı %35.7, kadınların sıklığı %42.3 olarak
saptanmış olup cinsiyetler arası fark istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0.05).
Kanser hastaları tedavi sırasında beslenme bozuklukları yaşayabilmektedir. Bu sebeple tanı
konulduğu andan itibaren malnütrisyon gelişiminin engellenmesi için gerekli önlemler
alınarak, bireyselleştirilmiş beslenme destek planları yapılmalı, takip edilmeli ve yaşam
kalite düzeyleri artırılmalıdır.
Anahtar kelimeler: kanser, malnütrisyon, yaşam kalitesi, palyatif bakım

Abstract:
Cancer affects patients quality of life and can cause malnutrition. This research was planned
to examine the effect of palliative care on the nutritional status and quality of life of cancer
patients. The study was conducted with 28 male and 26 female cancer patients who applied
to Ankara Bilkent City Hospital Palliative Care Center and met the inclusion criteria. A
survey form, including demographic characteristics, general information, nutritional habits,
malnutrition status and quality of life measurement, was applied to the patients by face-toface interview method. Malnutrition statuses were determined by the Nutritional Risk Score
(NRS-2002) and the Global Leadership Initiative on Malnutrition (GLIM) criteria. Quality
of life was evaluated with the KATZ daily living activities and functional evaluation of
chronic diseases treatment palliative care scale (FACIT-Pal). Anthropometric measurements
were taken by the researcher. Routine biochemical parameters were analyzed by taking blood
samples from cancer patients in the morning on an empty stomach. The average age of cancer
patients was found to be 65.2±13.4 years. The most common cancer type was found to be
stomach cancer in %24.1 of the patients, prostate, colon and bladder cancer in %13, and lung
and breast cancer in %11.1. It was determined that prostate cancer was the most common in
male patients with %21.4, and breast cancer was the most common in women with %23.1,
and a significant difference was found between cancer type and gender. (p<0.05). The
average BMI values of the patients, evaluated twice within fifteen days (start first
hospitalization, discharge 15th day), were found to be similar in men and women, and no
significant difference was found (p>0.05). Malnutrition risk changes according to NRS-2002
and GLIM criteria, which were evaluated repeatedly during the fifteen-day period during
which the patients stayed in the palliative care center, were found to be significant in the
total patient group (p<0.05). According to the KATZ scale, %78.6 of male patients were
independent, while this frequency was found to be %65.4 in females. %26.9 of women and
%10.7 of men are semi-dependent; It was determined that %10.7 of men and %7.7of women
were addicted. According to KATZ classification, the difference between genders was not
statistically significant (p>0.05). According to the FACIT-Pal quality of life scale, it was
determined that %64.3 of male patients and %57.7 of female patients had high quality of
life. The frequency of male patients classified as having low quality of life was %35.7, and
the frequency of female patients was %42.3, and the difference between genders was not
found to be statistically significant (p>0.05). Cancer patients may experience nutritional
disorders during treatment. For this reason, from the moment of diagnosis, necessary
precautions should be taken to prevent malnutrition and individualized nutritional support
plans should be made and followed and quality of life levels should be increased.
Keywords: cancer, malnutrition, quality of life, palliative care