İşletme grupları düzeyinde stratejik analiz: Doğuş Grubu örneği
Strategic analysis on the level of business groups: The case of Doğuş Group
Yazar: SERHAT TÜRKEN
Danışman: DOÇ. DR. SONER TASLAK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Doğuş Grubu = Doğuş Group ; Endüstri sektörü = Industry sector ; Endüstriyel ürün = Industrial product ; Holding işletmeleri = Holding companies ; Stratejik analiz = Strategic analysis ; Uluslararası stratejik birleşmeler = Intenational strategical mergers ; Uluslararası çeşitlenme = International diversification ; Çeşitlendirme = Diversification ; İşletme grupları = Business groups

Özet:
Bu tez çalışmasında Doğuş Holding işletme grubunun (veya daha çok anıldıkları isimle aile holdingi) çeşitlendirme ve uluslararasılaşma stratejileri incelenmiştir. İlişkisiz çeşitlendirme stratejisi ile birbiriyle temel yetkinlik ve kaynak bakımından ilgisiz olan sektörlerde faaliyet gösterme ve uluslararası pazarlara açılımın altında yatan motivasyonlar ortaya konmaya çalışılmış ve ilgili stratejilerin analizleri işletme grubu düzeyinde gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın yürütüleceği örneklem olarak, çeşitlendirme ve uluslararasılaşma stratejilerini etkili olarak uygulayan, toplam sekiz ana sektörde ve "yeni yatırımlar" olarak anılan farklı iş kollarında faaliyet gösteren Doğuş Grubu seçilmiştir. Doğuş Grubu'nun örneklem olarak seçilmesinin sebepleri arasında, kendilerini "servis holdingi" olarak tanımlamaları ve Türkiye'deki imalat sektöründe faaliyet gösteren diğer büyük holdinglerden, faaliyet alanları ve sektörleriyle ayrışan özgün bir yapıya sahip olmaları bulunmaktadır. Genellikle ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyiyle hizmet sektörü gelişimi doğru orantılı bir ilişkide olduğundan Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede çoğunlukla hizmet sektöründe faaliyet göstererek ülkenin en büyük işletme gruplarından biri durumuna gelmesi de Doğuş Holding'i ilginç bir örneklem yapmaktadır. Bir diğer seçim kriteri de Türkiye'de yapılan işletme grubu araştırmalarında ülkenin diğer büyük holdinglerinden Koç, Sabancı, Eczacıbaşı gibi grupların çoğunlukla incelenmiş olmasıdır.
Belirlenen örneklem olan Doğuş Grubu'nun bağlı şirketlerinden üç tanesi seçilmiş veri toplamak üzere yöneticilerle birebir görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde elde edilen verilerin ve Grup yıllık faaliyet raporlarının analizleriyle bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre, literatür taramasında yer verilen üç kuramsal yaklaşım (kurumsal boşluklar, politik iktisat ve kaynak esaslı yaklaşım) sağladıkları açıklamalarla Grup'un çeşitlendirme stratejisinin mantığının ortaya konulmasında referans olmaktadırlar. Doğuş Grubu'nun ilişkisiz çeşitlendirme stratejisiyle farklı sektörlere yayılım gösterme davranışının baskın sebebi olarak ilgili sektörlerdeki fırsatları değerlendirme motivasyonu olduğu saptanmıştır. Buradaki fırsatlardan kasıt; sektörde var olan tatmin edilmemiş talep, sektöre girildiği dönemde pazarda rakip sayısının az olması ve sektörün yüksek kazanç vaat etmesi şeklindedir. Doğuş Grubu da bu durum karşısında diğer işletme grupları gibi fırsatları değerlendirme amacıyla temel yetkinliklerine ve uzmanlıklarına uygun olup olmadığına bakmaksızın farklı sektörlere giriş yapmıştır. Uluslararasılaşma stratejisinin mantığını ise OLI Modeli ve Springboard Perspektifi daha baskın bir şekilde açıklarken, Doğuş Grubu örneğini LLL Modeli'nde oluşturulan model kısmen temsil etmektedir. Genel olarak Grup'un yabancı pazarlara açılım amacı olarak büyüme görülmektedir. Sahip olduğu stratejik varlıkları yabancı pazarlara yayarak buralardaki faaliyetlerinde rekabet avantajı sağladığı dikkat çekmektedir. Doğuş Grubu'nun giriş yapacağı yabancı pazarları seçerken değerlendirdiği kriterler; ülkenin doğal kaynak arzı, devlet tarafından uygulanan vergilendirmeler, özel düzenlemeler ve üretim, lojistik, iletişim gibi faaliyetlerin yaratacağı maliyetlerin düzeyi, tüketicilerin demografik yapısı, Türkiye ile olan coğrafi yakınlığı ve kültürel, siyasi ve ticari bağları olarak öne çıkmaktadır. Giriş şekli olarak da çoğunlukla yabancı ortaklık kurma, şirket satın alma ve sıfırdan yatırım opsiyonlarının kullanıldığı görülmektedir.

Abstract:
In this thesis, diversification and internationalization strategies of the business groups (named in the national context as 'family holdings') which established in Turkey are analyzed. It is tried to revealed that the logic behind of operating in the industries that are not related with the holding's core competencies and resources; which is the unrelated diversification concept, and the logic behind of expansion to foreign markets; which is internationalization concept, by analyzing the data on the level of buisness group. 
Doğuş Group is chosen as sample because of its broad range of industry portfolio; that includes 8 main sectors and differentiated branches of industries, named as "new initiatives". Doğuş Group is an unique example among the other Turkish business groups in terms of their operating sectors which are mostly in service industry. The most Turkish holdings have entities operating in manufacturing industry; therefore, Doğuş Group represents an interesting case. Additionally, it makes valuable to research how Doğuş Group creates its success in a developing country (Turkey) that the fact that the growth of service industry is directly proportional to level of countries' economic development. An another criterion is that the researches on business groups in Turkey mostly took the other big groups such as Koç, Sabanci and Eczacıbaşı as sample; notwithstanding, Doğuş Group has rarely been the subject to these kind of studies. 
Three of the affiliated firms of Doğuş Group are chosen to collect data by in-depth interview with the managers in these firms. Data colleceted from these interviews and elicited from Group's annual report and independent audit report are analyzed content analysis method and descriptive analysis method. According to the results, the logic behid of Doğuş Group's diversification strategy refers to the conceptual perspectives explained in the literature review sections. These concepts are institutional voids perspective, political economy perspective, and  resource-based view. The dominant factor on Group's expansion into unrelated industries by application unrelated diversification strategy is utilizing the opportunities in these sectors. The opportunities include unsatisfied demand in the sector, relatively less rivals in the sector, and high potential profit. Hereby, Doğuş Group, similarly the other business groups, entered these diversified sectors regardless of the relatedness between industry-specific necessities, such as skills, resources, specialization; and Group's core competencies. While the logic behind of Doğuş Group's internationlization strategy refers to OLI Model of eclectic paradigm and Springboard Perspective dominantly; LLL Model can explain the case to a certain degree. Group's international expansion relies on the aim of business growth. It is observed that using its strategic asset on hand in foreign markets in order to catch competitive advantage over its rivals is the main practice of foreign expansion. The criterion of decision making process about choosing foreign location/market includes such factors that country's natural resource supply, governmental regulations and tarrifs, country-specific conditions, potential cost levels of production, logistics, and communication, domographics of consumers, geogrphic proximity to Turkey, cultural, political and economic ties with Turkey. Prominent entry modes of Doğuş Group's into foreign markets are observed as foreign partnerships, acquisitions, and greenfield investments.