Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımları
Foreign direct investment in the European Union and Turkey
Yazar: EBRU TERAZİ
Danışman: PROF. DR. HAVVA TUNÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Türkiye = Turkey ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları küreselleşmenin vazgeçilmez bir parçası olarak dünya ekonomisine şekil veren unsurların başında gelmektedir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları çok uluslu şirketler tarafından yapılırlar. Günümüzde çok uluslu şirketlerin gelirleri bazı ülkelerin gayrisafi yurtiçi hasılasından bile büyüktür. Çok uluslu şirketler doğrudan yabancı sermaye yatırımı yapacakları ülkeyi seçerken ülkenin yatırım ortamının özellikleri, ekonomik ve siyasi istikrar gibi faktörleri göz önüne alırlar. Ayrıca o ülkedeki işçilik gibi üretim faktörlerinin ucuz olması, iki ülke arasındaki mesafe uzunsa taşıma maliyetlerini minimuma indirmek, hammaddeyi daha ucuza veya yerinde temin etmek, teknoloji ve insan kaynaklarına erişmek, yeni pazarlara açılmak, o ülkede var olan ithalat tarife ve kotalarından kaçınmak gibi nedenlerle doğrudan yabancı sermaye yatırımı yaparlar.Doğrudan yabancı sermaye yatırımları özellikler Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler tarafından tasarruf açığının kapatılması ve sermaye açığının giderilmesinde bir kurtarıcı olarak görülmektedir. Türkiye'de doğrudan yabancı sermayeyle ilgili mevzuat özellikle 1980'den sonra liberalleşme kapsamında kolaylaştırılmıştır. Yine de Türkiye'ye büyük miktarlarda doğrudan yabancı sermaye çekilememiştir.Türkiye Avrupa Birliği ilişkilerinin ve Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılım sürecinin Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında ve Avrupa Birliği kaynaklı doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında önemli etkileri mevcuttur. Avrupa Birliği de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının en önemli ihracatçısı ve ithalatçısı konumundadır.Bu tezin amacı Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyen gayri safi yurt içi hasıla, ihracat, ithalat, döviz kuru, faiz oranı ve istihdam oranı gibi makroekonomik göstergelerle arasındaki eş bütünleşme ilişkisini analiz etmektir.

Abstract:
Foreign direct investment, as an indispensable part of globalization, is one of the leading factors shaping the global economy. Foriegn direct investment is made by multinational corporations. In today?s world the income of some multinational corporations are even greater than the gross domestic product of some countries. When the multinational corporations choose the country they are going to invest in, they take the factors such as the characteristics of the investment climate of the country, economical and political stability into consideration. Besides they make foreign direct investment due to reasons such as the low cost of production factors- such as labour, the reduced cost of transportation if the distance between two countries is long, the facility of obtaining raw materials cheaply or from their source, the access to technology and human resources, the access to new markets and the possibility to avoid import tariffs and quotas in that country.Foreign direct investment is perceived as a rescuer for overcoming the saving gap and investment gap by developing countries such as Turkey. In Turkey the legislation about foreign direct investment has been simplified in the framework of liberalization especially after the 1980?s. However big amounts of foreign direct investment weren?t attracted to Turkey.Relationships between Turkey and the European Union and Turkey?s accession period to the European Union have important impacts on the European Union originated foreign direct investment and foreign direct investment inflows in general.The aim of this dissertation is to analyse the cointegration relationship between foreign direct investment and macroeconomic indicators that affect foreign direct investment such as gross domestic product, export, import, exchange rates, interest rates and employment rates.