Kanatlı yaban hayvanları kanında bazı ağır metallerin (kadmiyum ve kurşun) belirlenmesi
Determination  of  some heavy metals (cadmium and lead) in  wild birds  animal's  blood
Yazar: REŞAT EKTİREN
Danışman: PROF. DR. FÜSUN TEMAMOĞULLARI
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Kadmiyum = Cadmium ; Kan = Blood ; Kurşun = Lead ; Kümes hayvanları = Poultry ; Yabani hayvanlar = Wild animals ; Yabani kanatlılar = Wild birds

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, yabani kanatlılarda kadmiyuma ve kurşuna maruz kalma 
derecesini araştırmaktı. 2020–2021 yılları arasında, on yedi yabani kanatlı türünden ( Şahin
(Buteo buteo); Puhu (Bubo bubo); Peçeli baykuş (Tyto alba); Kulaklı orman baykuşu (Asio 
otus); Kukumav (Athene noctua); Saz delicesi (Circus aeruginosus); Gece Balıkçılı
(Nycticorax nysticorax); Atmaca (Accipiter nisus); Kara çaylak (Milvus migrans); Leylek
(Ciconia ciconia); Kerkenez (Falco tinnunculus); Küçük kartal (Hieraaetus pennatus); Gri 
Balıkçıl (Ardea cinerea); Su tavuğu (Gallinula chloropus); Kızıl Akbaba (Gyps fulvus); 
Kaya kartalı (Aquila chrysaetos); Turna (Grus grus))alınan kan örneklerinde (n=40) 
kadmiyum ve kurşun seviyeleri analiz edildi. Kan örneklerinin kurşun seviyeleri arasındaki 
anlamlı farklılıklar kaydedildi. Tüm kan örnekleri antikoagulansız eppendorf tüpe alındı ve 
-20°C'de analize kadar saklandı. Porselen kroze içine alınan 1 ml kan örneği üzerine 8 ml 
nitrik asit ve hidrojen peroksit 2 ml oranında eklendikten sonra kan örneklerinin yakma 
işlemi gerçekleştirildi. Yakma işlemi, mikrodalga fırında kademeli olarak (130°C'de 10 dk., 
150ºC'de 5 dk. ve 180ºC'de 10 dk.) yapıldı. Yakma işleminden sonra ultra distile su ile 50 
ml'ye tamamlanarak filtre kâğıdından süzüldü. Süzüntüde, ICP-MS cihazı ile kadmiyum ve 
kurşun ölçümü yapıldı. Ayrıca her analiz üç defa tekrarlanarak yapılmıştır. Kaya Kartalı'nın 
(Aquila chrysaetos) en yüksek kurşun konsantrasyonuna (509.58±0.29 ppb) sahip olduğu 
belirlendi. Bununla birlikte, diğer kan örneklerinde kurşun seviyeleri eşik değerden (200 
ppb) daha düşüktü. Bunun nedeni, taşlıkları için farklı jeolojik özelliklere sahip kum veya 
çakıl parçalarının yutulması, beslenmeleri sırasında tortudaki tohumlarla birlikte peletlerin 
yanlışlıkla yutulması ve ateşli silah yaralanmaları sonucu vücutlarına çarpan peletlerin 
nedeni olabilir. Yapılan çalışmada toplanan kan örneklerinde kadmiyum (Cd) miktarı tespit 
edilemedi. Çalışmamızda Cd'nin yabani kanatlı kanında analiz edilememesinin nedeni, 
analizde kullanılan İndüktif Eşleşmiş Plazma Kütle Spektrometresi (ICP-MS) cihazının alt 
tespit limitinin altında olması veya kanatlıların Cd'ye daha az maruz kalmasından 
XIII kaynaklanmış olabilir. Sonuç olarak, yabani kanatlılardaki zehirlenme olayları, 
toksikologlar için büyük bir problemdir. Kaza sonucu, yasa dışı veya kasıtlı ağır metal 
zehirlenmesi felaketlerinin tümü, nesli tükenmekte olan yabani kuşlar için önemli sonuçlar 
doğurur.

Abstract:
The principal intention of this study was to search exposure level to cadmium and lead 
in wild birds. Levels of cadmium and lead were analyzed in blood samples (n=40) collected 
from seventeen species of wild birds (Buzard (Buteo buteo); Eagle owl (Bubo bubo); Barn 
owl (Typo alba); Long eared owl (Asio otus); Little owl (Athene noctua); Marsh harrier 
(Circus aeruginosus); Night heron (Nycticorax nysticorax); Eurasian sparrowhawk 
(Accipiter nisus); Black kite (Milvus migrans); Stork (Ciconia ciconia); Common kestrel
(Falco tinnunculus); Bootle eagle (Hieraaetus pennatus); Grey heron (Ardea cinerea); 
Moorhen (Gallinula chloropus); Griffon vulture (Gyps fulvus); Golden eagle (Aquila 
chrysaetos); Crane (Grus grus)) between 2020–2021. Differences in lead concentrations 
were noted between blood samples. The blood samples were taken to an eppendorf tube 
without anticoagulants and kept at -20 oC until analyses. Thermal digestion of blood 
samples were carried out after adding both 8 mL of nitric acid and 2 mL of hydrogen 
peroxide over 1 mL of blood sample taken into a porcelain crucible. Thermal digestion was 
carried out gradually in a microwave oven (10 min at 130 oC, 5 min. at 150 oC, and 10 min. 
at 180 oC). After thermal digestion, The digested samples were filled up to 50 mL with 
ultra-distilled water and filtered through a filter paper. In the filtrate, cadmium and lead 
measurements were made with the ICP-MS device. In addition, each analysis was repeated 
three times. It was determined that the Golden eagle (Aquila chrysaetos) has the highest 
lead concentration (509.58±0.29 ppb). However, the other blood samples had blood lead 
levels lower than a threshold value (200 ppb). This may be due to the swallowing of sand or 
gravel pieces with different geological properties for their gizzards, accidentally swallowing 
pellets with the seeds in the sediment during their feeding, and the pellets that hit their 
bodies as a result of firearm injuries. The concentration of cadmium in blood could not be 
analyzed. The reason why Cd could not be analyzed in wild bird blood in our study may 
XV have been because the Inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS) device 
used in the analysis was below the lower detection limit and the birds had less exposure to 
Cd. In conclusion, Intoxication episodes in wild birds are a big investigational problem for 
toxicologists. Accidental, illegal, or deliberate heavy metals poisoning disasters, all of 
which have important results for endangered wild birds.