Güneş enerjili vakum tüplü kurutucu tasarımı ve karadutun (Morus nigra L.) farklı koşullarda kuruma performansının belirlenmesi
Design of solar vacuum tube dryer and determination of drying performance of black mull berry (Morus nigra L.) in different conditions
Yazar: MUHAMMED TAŞOVA
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN POLATCI
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Geniş bir ekolojik üretim alanına sahip olan dut meyvesinin yaklaşık 68 türü bulunduğu bilinmektedir. Özellikle reçel olarak tüketilen dut meyvesi, meyve suyu yapılarak da oldukça fazla tercih edilen bir üründür. Bu çalışmada, karadut meyvesi yarı ve tam olgun şekilde kurutulmuştur. Meyvelerin ilk nem içerikleri yarı olgunda % 86.74 ve tam olgunda ise 
% 82.95 olarak tespit edilmiştir. Kurutma işlemlerinde meyvelerin ilk nem değerleri % 10-13 nem aralığına düşene kadar etüvde, vakumlu etüvde, hassas kurutucuda, güneş enerjili kurutucuda; 50, 60 ve 70 ºC sıcaklıklarında ve güneşte kurutulmuştur. Karadut meyvelerinin kuruma süresi, ince tabaka kuruma modelleri, efektif difüzyon, aktivasyon enerjisi, özgül enerji tüketimi, renk ve fitokimyasal özellikleri incelenerek olgunluk seviyesi ve kurutma yöntemlerinin etkisi araştırılmıştır. Kuruma süresi açısından tam olgun meyveler daha kısa sürede kururken, efektif difüzyon, aktivasyon enerjisi ve özgül enerji tüketim değerleri ise yarı olgun meyveye göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Tüm renk özellikleri birarada değerlendirildiğinde yarı olgun meyveler için en uygun kurutma yöntemi güneş enerjili kurutucuda 60 ºC, tam olgun meyveler için ise vakumlu etüvde ve güneş enerjili kurutucuda 60 ºC sıcaklığın daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Fitokimyasal özellikleri açısından yarı olgun meyveler için hassas ile etüvde kurutucuda 70 ºC sıcaklığın daha uygun olduğu belirlenmiştir. Tam olgun meyveler için ise en uygun kurutma yönteminin hassas 70 ºC, vakumlu etüvün tüm sıcaklıkları ve  güneş enerjili kurutucuda 50 ºC sıcaklığın daha uygun olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
It is known that there are approximately 68 types of mulberry fruit, which has a wide ecological production area. Especially mulberry fruit consumed as jam is a highly preferred product by making fruit juice. In this study, black mulberry fruit was dried semi and fully ripe. Initial moisture content of the fruits was determined as 86.74% in the semi-mature and 82.95% in the complete case. In the drying process, the first moisture values of the fruits are reduced to 10-13% moisture range in the oven, vacuum oven, precision dryer, solar dryer; It was dried at 50, 60 and 70 ºC and in the open sun. Drying time, thin layer drying patterns, effective diffusion, activation energy, specific energy consumption, color and phytochemical properties of black mulberry fruits were examined, and the maturity level and the effect of drying methods were investigated. In terms of drying time, while fully ripe fruits dried in a shorter time, effective diffusion, activation energy and specific energy consumption values were found to be higher than semi-ripe fruit. When all the color properties are evaluated together, it has been determined that the most suitable drying method for semi-ripe fruits is 60 ºC in a solar dryer, and 60 ºC in a vacuum oven and a solar dryer for fully ripe fruits. In terms of phytochemical properties, it has been determined that a temperature of 70 ºC in a sensitive oven dryer is more suitable for semi-ripe fruits. For fully ripe fruits, it was determined that the most suitable drying method is 70 ºC sıcaklık sensitive, all temperatures of vacuum oven and 50 ºC temperature in solar dryer.