Ortaokul 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi başarısına görsel okuryazarlığın etkisi
The effect of visual literacy on the success of the 5th and 6th grade students' science course
Yazar: CANSU ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ALEV ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen başarısı = Science achievement ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Görsel okuryazarlık işaret, sembol, grafik, renk ve resim kavramlarına odaklanan bir ''okuryazarlık'' kavramıdır ve görselliğin öğrenme sürecine önemli etkileri de birçok araştırmada dile getirilmektedir. Görselliğin birçok dersin öğrenme sürecine etkisi önemli olmakla birlikte fen bilimleri dersinin öğrenilme sürecine etkisi ayrı bir öneme sahiptir. Çünkü fen bilimleri dersi, anlamlı öğrenmelerin olabilmesi için görsellerle zenginleştirilmesi gereken bir derstir. Görsellerle zenginleştirilen fen bilimleri dersinin anlamlı bir şekilde öğrenilebilmesi için ünite içeriğindeki bilgilerle birlikte verilen görselleri okuyabilmek de önemlidir. Bu nedenle, bu çalışmada ortaokul 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi kapsamında ''Maddenin Değişimi'', ''Yer Kabuğunun Gizemi'', ''Maddenin Tanecikli Yapısı'' ve ''Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız Güneş'' ünitelerindeki başarılarına görsel okuryazarlığın etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada deneysel desenler içinde yer alan ''ön test-son test kontrol gruplu deneysel model'' kullanılmıştır. Çalışma grupları belirlenirken öğrencilerin yıl sonu karne puanları ve fen başarıları dikkate alınmış olup uygulama öncesinde gruplara ön test yapılarak konulara ilişkin hazır bulunuşluk seviyeleri arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Araştırma problemlerinin çözümüne yönelik gerekli verilerin toplanması için, her bir üniteden konu kazanımları kapsamında, görsel okuryazarlıkla ilişkili 20 sorudan oluşan çoktan seçmeli başarı testleri hazırlanmıştır. Hazırlanan başarı testlerinin geçerliği ve güvenirliği örneklem dışında kalan öğrenciler ile çalışılarak hesaplanmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu 2016-2017 eğitim öğretim yılında Çorum ilinin Alaca ilçesinde bir ortaokulun 5. ve 6. sınıf kademesinde öğrenim gören  11 kontrol grubu ve 12 deney grubu olmak üzere toplam 23 öğrenci oluşturmaktadır. Deney grubu öğrencilerine öncelikle 6 haftalık genel görsel okuryazarlık eğitimi verilmiş, sonrasında görsel okuryazarlığa dayalı çalışma yaprakları ile öğretim yapılmıştır. Uygulama kapsamında seçilen ünitelerden, ''Maddenin Değişimi'' ünitesinde 6 hafta, ''Yer Kabuğunun Gizemi'' ünitesinde 6 hafta, ''Maddenin Tanecikli Yapısı'' ünitesinde 5 hafta ve ''Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız Güneş'' ünitesinde 4 hafta süren öğretim uygulanmıştır. Kontrol grubu öğrencileriyle ise müfredatta ön görülen öğretim yöntem ve teknikleri kullanılarak ders işlenmiştir. Yaptığımız bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, deney grubundaki öğrencilerin son test puanları ile kontrol grubundaki öğrencilerin son test puanları arasında istatistiksel olarak deney grubunun lehine anlamlı bir farklılık olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Visual literacy is a concept of "literacy" that focuses on the concepts of sign, symbol, graphic, color and picture and significant influences of visual learning process are expressed in many researches. While many of your visuals have an important impact on the learning process, the impact of the science course on the learning process has a separate prescription. Because science as a course which needs to be enriched with visual learning to be meaningful. To help the visually enriched science lessons to be learned in a meaningful way with the information given in the content is also important to read the images. Therefore, the aim of this study is to investigate the effect of visual literacy on the success of the 5th and 6th grade students in the "Change of Matter", "Mystery of the Earth's Crust", "Substance's Granular Structure",  "Our Earth, the moon and the sun, the source of our life" within the scope of the science course. In this study, "experimental model with pretest-posttest control group" was used. While determining the working groups, year-end scores and science achievements of the students were taken into consideration and pre-tests were done before the application and there was no significant difference between the readiness levels of the subjects. In order to collect the necessary data for the solution of research problems, multiple choice success tests consisting of 20 questions based on visual literacy were prepared within the scope of subject attainment from each unit. The validity and reliability of the achievement tests were calculated by working with the students outside the sample. The sample group of the study consisted of 23 students consisting of 11 control groups and 12 experiment groups in the 5th and 6th grade of a secondary school in Alaca district of Ankara in the 2016-2017 academic year. Firstly, 6-week general visual literacy training was given to the experimental group students and then a total of 21-week teaching plan aiming to develop visual literacy for the units within the scope of the application was applied. The lesson was taught with the control group students by using the teaching methods and techniques estimated in the curriculum. The results obtained in this study show that there is a statistically significant difference between the posttest scores of the students in the experimental group and the posttest scores of the students in the control group in favor of the experimental group.