Lise öğrencilerinin akademik yönelimlerinin belirlenmesinde mükemmeliyetçilik özellikleriyle başarı amaç yöneliminin etkisi
The effect of achievement goal orientation with perfectionism characteristics in determining the academic orientations of high school students
Yazar: AYLİN SALTÜRK
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik erteleme = Academic procrastination ; Başarı amaç yönelimleri = Achievement goal orientations ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı mükemmeliyetçilik ve başarı amaç yöneliminin akademik yönelimler üzerindeki etkilerini ortaya koymak, ardından lise öğrencilerinde görülen mükemmeliyetçilik profillerini belirlemek ve özelliklerini betimlemektir. Araştırmanın 1,217 kişilik çalışma grubunu Ankara ve Afyonkarahisar'da MEB 2019 verilerine göre %15'lik dilimde yer alan Fen ve Anadolu Liselerindeki 10. ve 11. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubunun %53,2'si erkek, %49,5'i 15 yaşındadır. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Çocuk ve Ergen Mükemmeliyetçilik Ölçeği", "Başarı Yönelimleri Ölçeği", "Erteleme Davranışı Değerlendirme Ölçeği – Öğrenci" kullanılarak toplanmıştır. Veri analizinde SPSS.21 ve AMOS.21 programları kullanılmış, ölçme araçlarının yapı geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Aanalizi yürütülmüş, güvenirliği için Cronbach's Alpha ve bileşik güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Aracılık testi PROCESS Makro V3.5 kullanılarak yapılmış, mükemmeliyetçilik profilleri ise K-Ortalamalar yöntemi kullanılarak kümeleme analiziyle belirlenmiştir. Ortaya konulan profilleri betimlemede betimsel istatistiklerden ve iki faktörlü ANOVA'dan faydalanılmıştır.
Aracılık testi bulguları genel olarak mükemmeliyetçiliğin alt boyutlarının akademik yönelimler üzerindeki etkisinde başarı amaç yönelimi alt boyutlarının aracılık etkisinin olduğunu göstermiştir. Araştırmanın kümeleme analizi bulgularına göre ise, lise öğrencilerinde "Kendine Yönelik Mükemmeliyetçilik" ve "Sosyal Kaynaklı Mükemmeliyetçilik" alt boyutlarının farklı düzeylerde birleşimine göre dört farklı mükemmeliyetçilik profili olduğu saptanmıştır. "Karma Mükemmeliyetçilik","Değerlendirme Kaygısı Mükemmeliyetçiliği", "Mükemmeliyetçi Olmayanlar", "Kişisel Standartlar Mükemmeliyetçiliği" olarak adlandırılan profillerin demografik ve eğitsel özellikler açısından da farklılaştıkları görülmüştür. Bulgular, Kişisel Standartlar Mükemmeliyetçiliği profilinin ağırlıklı olarak kızlardan oluştuğunu, bu profilin daha az akademik ertelemede bulunduğunu, daha çok başarılı olduğunu göstermiştir. Buna karşılık Değerlendirilme Kaygısı Mükemmeliyetçiliği profilinin daha çok erkeklerden oluştuğu görülmüş, bu profilin öğrenme amaç yönelimli olmadığı, daha çok akademik ertelemede bulunduğu ve akademik başarılarının düşük olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the effect of perfectionism and academic goal orientations on academic orıentations, and afterwards, to determine the profiles of perfectionism seen in high school students and to describe their characteristics. 10th and 11th grade students form Science and Anatolian high schools in Ankara and Afyonkarahisar, which are in the first 15% zone according to 2019 MONE data, forms the research's sample of 1,217 people. 53,2% of the sample is male and 49,5% of the sample is 15 years old. The data of this research was collected using "Personal Information Form", "Child and Adolescent Perfectionism Scale", "Achievement Goal Orientations Scale" and "Procrastination Assessment Scale - Student". SPSS.21 and AMOS.21 programs were used in the data analysis, CFAwas conducted for the construct validity of the scales, and Cronbach's Alpha and composite reliability coefficients were calculated for the reliability of the scales. Mediation analysis was conducted using PROCESS Macro V3.5, while the profiles of perfectionism were determined by Cluster Analysis using K-means method. To describe the exhibited profiles of perfectionism, descriptive statıstics and two-way ANOVA were used.
The results of the mediation analysis showed that, overall, achievement goal orientation sub-scales mediated the effects of perfectionism sub-scales on academic orientations. According to the research's results of the cluster analysis, high school students were determined to have four different perfectionism profiles in line with the combination of "Self-Oriented Perfectıonısm" and "Socially Prescribed Perfectionism" sub-scales in different levels. These profiles named "Mixed Perfectıonism", "Evaluative Concerns Perfectionism", "Non-Perfectionist" and "Personal Standards Perfectionism" were were found to be different in terms of their demographic and educational aspects. Findings showed that Personal Standards Perfectionism profile is mostly comprised of girls and that this profile procrastinates less and is more successful. Meanwhile Evaluative Concerns Perfectionism profile is mostly comprised of boys and that this profile isn't learning-oriented, procrastinates more and is less successfull.