Rastlantısallığın ve gerilimin sanat seramiğinde yorumu
Interpretation within the art ceramics of coincidence and tension
Yazar: OLCAY ÇELİK BORATAV
Danışman: PROF. HAMİYE ÇOLAKOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 1998
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Gerginlik = Tension ; Rastlantı = Coincidence ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Günümüz seramik teknolojisinde kullanılan malzemeler, pişirimin dereceleri ve yakıtların çeşitliliği, seramiğe yeni boyutlar kazandırmıştır. Sanatsal çalışmalar için, deneyimlerle yapılan sırlamalar, oluşturulan seramik yüzeylerde fırın atmosferinden doğan etkileşimlerde, reduction ile rastlantısal gerilimler yaratmakta, rastlantısallık ise uygulanan seramiğe farklı bir özgünlük katmaktadır. Yüzeydeki çeşitli gerilimlerin çoğu, deneyimlerle aynı değerde tekrarlanabilir. Ancak, pişirimlerin farklı yakıtlarla ve özellikle çeşitli odun türleri ve fırın tarzlarından doğan etkileşimde reduction'daki rastlantısal gerilimler disipline edilemezler. Günümüzde Japon seramikçilerinin, Seladon tekniğinden hareketle yapmış olduğu yüksek pişirimde geniş aralıklı sır çatlağı oluşumu seramikçilerce saklı tutulmakta ve sanatçının adıyla anılmaktadır. Sanatçılara özgü uygulamalara, çağımızda sıkça rastlamaktayız. Seramik sanatında rastlantısallığın inanılmaz güzelliği, insanda, onu tekrar elde etme gerilimini de yansıtır. İnsanın ilkel uyanışı olan Neolitik çağdan günümüze, çevresinde oluşup değişen herşeye ilgiyle bakmaya başlamış, çağın olanakları ile farklı görüşler ve yaratıcılık, teknolojinin inanılmaz olanakları ile yaşanılan zaman boyutları yarınları yakalamaktadır. Birçok şeyin farklılaştığı, bittiği, yerine yeni bulguların, estetik değerlerin doğduğunu görmekteyiz. Bu hızlı değişim temposunda günümüz insanı büyük bir gerilim içine giriyor. Duyarlı insanda, özellikle sanatçıyı etkileyen etkenler, onları11 reaksiyonel duruma sokuyor. Sanatçı kullandığı malzemenin özelliklerine göre içsel gerilimleri yansıtmaya özen göstermektedir. Dışavurumcuların en belirgin ortak yönleri, içsel fatlamalarını kullandıkları malzemeyle anlatmalarıdır. Seramik dalında, teknolojinin olumsuz yanları rastlantısal olarak ortaya çıkmış olsa da, çıkan sonuç zamanla da çeşitli ipuçları ve çağrışımlar uyandırır. Yaratma sürecini yaşamak, duyduğu gerilim ve endişeyi malzemesine aktarmak sonucunda, sanatın ve sanatçının kimliği, çağlar içindeki değişimi yaratma kaygısına dayalıdır. Günümüz sanat anlayışı, güzelliği yaşatmak amacından çok, yerine endüstri toplumu ve çağın duyarlığı insanı güzelden çok akılla nitelemektedir. Günümüz güzellik anlayışı zekanın güzelliğine ve çarpıcılığına denktir. Hazır nesnelerin değerlendirilmesi, düştekini bulmanın sanatıdır. Aklın kullanımı düşünce sanatı, sanatın yaşamdan kopamıyacağı, yeni araştırma ve olguların ortaya çıkmasında rastlantının önemli bir boyut olduğu görülmektedir. istediğimizi yakalayamadık dediğimiz bir anda çözümün, rastlantısal bulgularla değer kazandığı görülür. Bulguların, nedeni çözümlediğinde çeşitli tasarımların yüzeylerinde sonucu bilerek uygulamalar yapılabilir. Rastlantının değerini görebilmek, onu çeşitli malzemelerle çeşitli biçimlerde yorumlamak, ona hareketlilik kazandırmak, seramik teknolojisi ve uygulamalardaki doku rölyef hareketlerindeki gerilimin, deneyIll birikimlerinden kaynaklanan bulguları nerede kullanacağı sezgisi, tasarımları yönlendirecektir. Doyurucu estetik yaşantı ise mutlaka güzellik etkisi oluşturmak zorunda değildir. Güzellik kavramı Rönesansta uç noktaya çıkmıştır. Günümüz sanat anlayışı "güzel" sorunsalını bırakıp, gerçekliğin yeniden üretilmesi eyleminde sanat serüvenini geleceğe taşımaktır. Çağdaş seramik sanatı çok çeşitli uygulanan boyutlar içinde sanatçının kimliğini taşır. Seramik teknolojisinde hata nedenlerinden biri olan kil içindeki organik maddelerle ve araştırma ve deneyler sonucunda gerilimli biçimler yaratılmaya çalışılmıştır. Rastlantı sonucu doğacak sürpriz sonuçlar, gerilimli özgün seramik yapıtların oluşumunu belirlemiş ve biçimlendirmiştir.

Abstract:
The materials used in the contemporary ceramic technology, the temperature degrees of firing and the diversity of fuels have added to the ceramic new peculiarities. In the ceramics multiplied by serial production and in the reproduced ceramics the suitability of glaze and clay is obligatory from the technical point of view. It is necessary that on the surface of the different kinds of ceramics, used in the industry and in the daily life there is no any cracks of the graze. This characteristic is very important for the human health and for the durability of the ceramic. However by the grazing made during the exercises in the area of bakery with an aim of artistic work on the surface of the ceramics due to influences appear some tensions and they are adding some accidental specifics to the ceramic. Most of the different tensions on the surface may be repeated by tests with their same values. However the accidentaltensions of the reduction may not be disciplined due to the influences of the differences of the fuels used in firing and especially due to the different kinds of wood and fours. The formation of the graze cracks between which there is a large distance made by the Japanese ceramists by the method of Seladon is saved as a secret and this method is named with the name of the artist- ceramist. In the recent century there are a lot of applications characteristic for the artists.The incredible beauty of the coincidence in the art of ceramics forces the people to gain it again. From the Neolithic era which is the primitive renaissance of the human being till today the man began to look with interest to all the things which surround him. We see that a lot of things become different, ended and that in their places have appeared new things and findings. In this speedy tempo of changes the contemporary man enters in a great stress. The sensible men, especially the artists are put in a reactionary situation due to the different factors which influence them. The artist takes care to reflect his internal tension in accordance with the characteristics of the material used. The most clear common characteristic of the expressionists is the fact that they reflect their internal boom to the material used. Although that the negative parts of the technology are appeared accidentally in the ceramic branch of the art, the result received wakes different clues and associations after a time. As a result of living of the process of creation and transferring of the tension and inquiry to the material used is based on the anxiety of the artist to create his identity and the change of the centuries. The contemporary comprehension of the art is far from the aim of keeping alive the beauty. The art is characterizing the contemporary human being of the modern industrial society more with his intelligence than his comprehension of the beauty. The contemporary comprehension of the beauty is equal to the beauty of the intelligence and contrast. It is seen thatVI using of the intelligence is an art, that the art may not be taken away from the life and that the coincidence has a great part in appearance of the new researches and findings. In a moment when we say that could not catch that we wanted it may be seen that the accidental findings have a value. When the causes of the findings are solved it is possible to make some applications on the different kinds of surfaces which result is prior known. The possibility to see the value of the accidents, to interpret it with different materials and in different manners, to add a movement and the perception where to use the findings gained by the essay knowledge accumulation will direct the projects. If the satisfying esthetic is the life, it is not obligatory to create an influence of beauty. The concept of beauty has reached the summit during the Renaissance. The contemporary comprehension of the art has left the problem of the "beauty" and is carrying the adventure of art in the process of the reproduction of the realism. The modern art of ceramic carries the identity of the artist in the dimensions which are applied in many different manners. One of the causes of mistake in the ceramic technology are the efforts spent to create stressed forms with the organic materials which are in the clay. The surprising results which appear by chance determine and form the creation of the stressed, unique and original ceramic works of art.