Vardiyalı ve vardiyasız çalışan bireylerde yeme bağımlılığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between food addiction and SLEEP quality in individuals working and not working in shifts
Yazar: SUDE KARAKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYDA OKUDU
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Yeme bağımlılığı = Food addiction

Özet:
Bireylerin çalışma sistemine bağlı olarak uyku kalitesinde olan değişimler, beslenme durumunu etkileyerek yeme bağımlılığını tetikleyebilmektedir. Bu çalışma ile vardiyalı ve vardiyasız çalışan bireylerde uyku kalitesi ve yeme bağımlılığı ilişkisininin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma 25.05.2022 ile 25.10..2022 tarihleri arasında Türkiye genelinde 18-64 arasındaki yaş grubunda 60 vardiyalı ve 60 vardiyasız çalışan olmak üzere toplam 120 gönüllü birey ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri; Google Anket web sitesi üzerinden toplanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi Paket Programı (SPSS) 26.0 yazılımı kullanılmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine göre dağılımı frekans analiziyle belirlenmiştir. Ölçeklerden alınan puanlar için tanımlayıcı istatistikler verilmiş ve verilerin uygun dağılımı için Kolmogorov- Smirnov testi, çarpıklık-basıklık sonuçları ve QQ grafiği incelenmiştir. Araştırmanın hipotezlerinin test edilmesinde, verilerin normal dağılıma uyması halinde parametrik testler (student t testi, ANOVA, Pearson testi), verilerin normal dağılıma uymaması durumunda ise nonparametrik testler (Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Spearman testi) kullanılmıştır. Vardiyalı ve vardiyasız çalışanların Pittsburg uyku kalite indeksi sınıflamaları arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak önemli düzeyde olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Vardiyalı ve vardiyasız çalışan katılımcıların Yale yeme bağımlılığı testine göre yeme bağımlılığı gösterme durumları arasında istatistiksel olarak bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak yeme bağımlılığı ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Changes in sleep quality depending on the working system of individuals, may trigger food addiction by affecting nutritional status. With this study, it was aimed to evaluate the relationship between sleep quality and food addiction in shift and non- shift workers. The research was carried out with total 120 volunteers, 60 shifts and 60 non-shifts workers, in the 18-64 age group across Türkiye between the dates 25.05.2022 and 25.10.2022. The data of the research was collected via the Google Forms website. Data Analysis Package Program for Social Sciences (SPSS) 26.0 software was used while evaluating the findings obtained in the study. The distribution of the participants according to their socio-demographic characteristics was determined by frequency analysis. Descriptive statistics were given for the scores obtained from the scales and Kolmogorov-Smirnov test, skewness-kurtosis results and QQ graph were analyzed for proper distribution of the data. In testing the hypotheses of the research, parametric tests (student t-test, ANOVA, Pearson test) were used in the case of the data conformed to the normal distribution, but in the circumstances the data did not conform to the normal distribution, non-parametric tests (Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Spearman test) were used. Furthermore, it was determined that the relationship between the Pittsburg sleep quality index classifications of shift and non-shift workers was statistically significant (p<0.05). A statistical correlation was found between the status of showing food addiction according to Yale food addiction test of working in shifts and non-shifts working participants (p<0.05). As a result, it was concluded that more studies are needed to determine the relationship between food addiction and sleep quality.