Baraj sedimentlerinin kimyasal analizi
Chemical analysis of dam sediments
Yazar: İBRAHİM MİZAN KAHYAOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET UYANIK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Atomik soğurma = Atomic absorption ; Atomik spektroskopik yöntemler = Atomic spectroscopic methods ; Ağır metaller = Heavy metals ; Baraj hazneleri = Dam reservoirs ; Barajlar = Dams ; Humus = Humus

Özet:
Barajların etkin hizmet ömürleri, sedimentlerin baraj havzasında ve savak kapaklarında birikmesi sonucunda, barajların su tutma kapasitelerinin azalması ve kapaklarının tıkanmasıyla son bulur. Savaklarda biriken sedimentlerin temizlenmesi yoluyla barajların ömrünü uzatmak mümkündür, ancak bu işlem maliyetlidir ve lojistik sorunlar içermektedir. Baraj savaklarında biriken sedimentlerin tarımda doğrudan veya toprak katkı maddesi olarak kullanımının mümkün olup olmadığının araştırılması bu çalışmanın esas hedefidir. Bu amaçla çalışmada baraj sedimentlerinin organik madde ve ağır metal içerikleri detaylı olarak araştırılmış, pH, iletkenlik ve nem tutma vb. yetenekleri belirlenmiştir. Baraj sedimentlerinin tarımda toprak veya toprak katkı maddesi olarak kullanılmaya uygun bulunması durumunda, hem alındıkları barajların ömrü uzayacak, hem de tarım sektörüne alternatif bir katkı maddesi kaynağı kazandırılacaktır. Sedimentlerin organik madde analizleri gravimetrik yöntemlerle, C, H ve N içerikleri elementel analiz cihazıyla, humik asit ve fulvik asit analizleri ise alkali ekstraksyon metoduyla gerçekleştirilmiştir. Ağır metal analizleri için örnekler mikrodalga destekli yaş yakma yöntemiyle çözünürleştirilmiş, metal derişimleri ise ICP-OES tekniği kullanılarak belirlenmiştir. Sonuçların değerlendirilmesinde istastistiksel yöntemler %95 güven seviyesinde kullanılmıştır.

Abstract:
The effective service life of the dams ends with the accumulation of sediments on the dam reservoir and sluice gates, causing the decrease in the water holding capacity and the clogging of the gates. It may be possible to extend the service life of the dam by cleaning the sediments accumulated in the weirs, but this process is costly and involves logistical problems. The main aim of this study is to investigate whether if it is possible to use the sediments accumulated in the dam reservoir directly or as a soil additive in agriculture. For this purpose, organic matter and heavy metal contents of sediments collected from various dams were investigated in detail and pH, conductivity and moisture retention etc. abilities are determined. If the sediments under investigation are found suitable for use as soil or soil additive in agriculture, the life of the dams will be extended, and an alternative source of additives will be provided to the agricultural sector. Organic matter analyzes of the sediments were carried out by gravimetric methods, C, H and N contents were found by using elemental analyzer, humic acid and fulvic acid analysis were done by the alkali extraction method. For heavy metal analysis, samples were solubilized by microwave assisted wet burning method, and metal concentrations were determined by employing an ICP-OES method. Statistical methods were used to evaluate the results at 95% confidence level.