Yoğun bakım ünitesinde yatan COVİD-19 hastalarında akut böbrek hasarı risk faktörleri, insidansı ve mortalite oranlarının belirlenmesi
Determination of acute kidney injury risk factors, incidence and mortality rates in COVİD-19 patients hospitalized in the intensive care unit
Yazar: GİZEM KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL BAYAR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Mortalite = Mortality ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İnsidans = Incidence

Özet:
Amaç: COVID-19 milyonlarca insanı etkilemiş, çok sayıda yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatışına ve ölüme neden olmuştur. SARS-CoV-2'nin ana hedefi solunum sistemi olmasına rağmen, bazı hastalarda birçok sistemi etkileyerek multiorgan yetmezliğine neden olabildiği gözlenmiştir. Akut böbrek hasarı (ABH) insidansı kritik hastalığı olan ve YBÜ'de izlenen COVID-19 hastalarında yüksektir. Çalışmamızda COVID-19 ile ilişkili ABH insidansını, risk faktörlerini ve mortaliteye etkisini belirlemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon YBÜ'de 01.01.2021- 01.01.2022 tarihleri arasında izlenen 238 COVID-19 hastasının verileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar renal hasar düzeyine göre (ABH olan ve olmayan) iki gruba ayrıldı. ABH olanlar, KDIGO kriterlerine göre evrelendirildi (Evre 1-2-3). Hastaların demografik verileri, yandaş hastalıkları, Charlson komorbidite indeksleri, APACHE II skorları, aşı bilgileri, laboratuvar sonuçları, uygulanan tedaviler ve mortaliteleri kaydedildi. Elde edilen veriler gruplar arasında karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların (n:238) 105'i (%44) kadın, 133'ü (%55) erkek cinsiyette ve hastaların yaşının 67±16 yıl olduğu belirlendi. YBÜ'de 110'unun (%46,2) hayatını kaybettiği ve bu hastalarda yandaş hastalık oranı (p<0,001) ve yaş ortalamasının (p<0.05) daha yüksek olduğu belirlendi. Hastaların 32'sinde evre 1 (%13,4), 25'inde evre 2 (%10,5), 73'ünde evre 3 ABH (%30,7) geliştiği gözlendi. YBÜ'ne yatış sırasında 13 hasta (%5,5) ABH'a sahipti. ABH gelişiminin semptomun 11 ve yatışın 3. gününde olduğu gözlendi. Hastaların 43'üne ortanca 4 gün boyunca RRT uygulandı (7'sine CRRT, 23'üne aralıklı RRT, 13'üne aralıklı RRT ve CRRT). ABH olmayanlara göre ABH olanlarda yaş ortalaması, hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık, kronik böbrek hastalığı oranının yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). Evre 2 ve 3 ABH olanlarda CCI ve evre 3 olanlarda APACHE II skorlarının yüksek olduğu gözlendi (p<0,001). En düşük lenfosit sayısının evre 2 ve 3'de düşük, en yüksek d-dimer düzeyinin evre 3'de yüksek (p:0,002), en yüksek ferritin, kabul ve en yüksek IL-6 düzeylerinin evre 3 ABH'da yüksek olduğu saptandı (p<0,001). En yüksek fibrinojen düzeylerinin Evre 2 ABH'da ABH olmayan ve evre 1 ABH olanlara göre yüksek (p:0,006), evre 2 ve 3 ABH'da en yüksek CRP (p<0,001), kabul (p<0,001) ve en yüksek prokalsitonin (p<0,001) düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. ABH olanlarda FiO2 düzeyleri, İMV ile izlem süresi, diüretik ve inotrop-vazopressör gereksiniminin yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). YBÜ yatışı sırasında, 28 günlük ve 3 aylık mortalite oranlarının ABH şiddetiyle arttığı saptandı. Evre 2 ve 3 ABH olan grupların mortalitesinin, ABH olmayan ve evre 1 ABH olan gruplardan anlamlı olarak yüksek olduğu gözlendi (p<0,001). ABH olanlarda YBÜ yatış süresinin, ABH olmayanlardan uzun olduğu saptandı (p<0,001).
Sonuç: YBÜ'de izlenen COVID-19 hastalarında ABH gelişimi yatış süresini ve mortaliteyi arttırır. Çalışmamızda ABH gelişimi ile ilgili birçok risk faktörü tanımlanmıştır. Tanımlanan risk faktörleri ABH'ın öngörülmesi, erken tanı ve tedavisinde yönlendirici olabilir.

Abstract:
Aim: COVID-19 has affected millions of people, causing many intensive care unit (ICU) hospitalizations and deaths. Although the main target of SARS-CoV-2 is the respiratory system, it has been observed that it can cause multiorgan failure in some patients by affecting many systems. The incidence of acute kidney injury (AKI) is high in critically ill COVID-19 patients followed in the ICU. In our study, we aimed to determine the incidence of AKI associated with COVID-19, its risk factors and its effect on mortality.
Materials and Methods: The data of 238 COVID-19 patients followed up in Ankara University İbni Sina Hospital Anesthesiology and Reanimation ICU between 01.01.2021 and 01.01.2022 were retrospectively analyzed. The patients were divided into two groups according to the level of renal damage (with and without AKI). Those with AKI were staged according to the KDIGO criteria (Stage 1-2-3). Demographic data, comorbidities, Charlson comorbidity indexes, APACHE II scores, vaccination information, laboratory results, treatments and mortality of the patients were recorded. Obtained data were compared between groups.
Results: It was determined that 105 (44%) of the patients (n:238) were female, 133 (55%) were male, and the age of the patients was 67±16 years. It was determined that 110 (46.2%) of them died in the ICU, and the rate of comorbidities (p<0.001) and the mean age (p<0.05) were higher in these patients. It was observed that 32 of the patients developed stage 1 (13.4%), 25 patients developed stage 2 (10.5%), and 73 patients developed stage 3 AKI (30.7%). At the time of admission to the ICU, 13 patients (5.5%) had AKI. It was observed that the development of AKI was on the 11th day of the symptom and the 3rd day of hospitalization. Forty-three patients received RRT for a median of 4 days (7 CRRT, 23 intermittent RRT, 13 intermittent RRT and CRRT). It was determined that the mean age, hypertension, cardiovascular disease, and chronic kidney disease rates were higher in those with AKI compared to those without AKI (p<0.001). It was observed that CCI in stage 2 and 3 AKI patients and APACHE II scores in stage 3 patients were higher (p<0.001). It was determined that the lowest lymphocyte count was low in stages 2 and 3, the highest d-dimer level was high in stage 3 (p:0.002), the highest ferritin, admission and highest IL-6 levels were high in stage 3 AKI (p<0.001). The highest fibrinogen levels were higher in stage 2 AKI than in those without AKI and stage 1 AKI (p:0.006), the highest CRP (p<0.001), acceptance (p<0.001) and highest procalcitonin in stage 2 and 3 AKI (p<0.001) levels were determined to be high. It was determined that FiO2 levels, follow-up time with IMV, diuretic and inotropic-vasopressor requirement were high in patients with AKI (p<0.001). During ICU stay, 28-day and 3-month mortality rates were found to increase with the severity of AKI. It was observed that the mortality of the groups with stage 2 and 3 AKI was significantly higher than the groups without AKI and those with stage 1 AKI (p<0.001). It was determined that the length of stay in ICU in patients with AKI was longer than those without AKI (p<0.001).
Conclusion: The development of AKI increases the length of stay and mortality in COVID-19 patients followed in the ICU. In our study, many risk factors for the development of AKI were identified. Identified risk factors may guide the prediction, early diagnosis and treatment of AKI.