Nihâl Atsız: Milliyetçi bir liderin siyasi entelektüel portresi
Nihâl Atsız: A political intellectual portrait of a nationalist leader
Yazar: MUTLU DURSUN
Danışman: PROF. DR. MURAT METİNSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Yılmaz Öztuna'nın "Büyük bir dil ve tarih bilgini" dediği Hüseyin Nihâl Atsız (24 Ocak 1905-11 Aralık 1975), tarih, edebiyat, dilbilimi de içine alan geniş bir sahada nevi şahsına münhasır düşünceler ve çözümlemeleriyle 20. yüzyıl Türk entelektüel yaşantısına damgasını vurmuş, bir düşün ve eylem adamı olarak ırkçı Türkçülüğün sembol ismi olmuştur. Türkçü görüşlerinin kayda değer özelliği, bunların kendi kişiliğini yansıtacak idealist, romantik bir mahiyete sahip olmalarıdır. O, dünyayı ırklar arasında fasılasız devam eden bir savaş sahası, kendisini ise "millî şuur stratejisti" olarak görmüştür. Bu varoluş mücadelesi içinde ortaya çıktığını düşündüğü millî karakteristiğin, başka bir ifade ile militarizmde tecessüm eden millî ülkünün toplumu dönüştürmede esas olması gerektiğini düşünmüştür. 
Çocukluğundan, aile ortamından, çalkantılı Dârülfünûn yıllarından, 1944 Irkçılık-Turancılık Davasından, muhafazakâr camia ile yaşadığı gerilimlerden, Kürt meselesinden mahkûm olana dek bütün yaşamı Cumhuriyet yıllarında yaşanan dönüşüme ışık tutar. Onun Türkçü bir ruhla yarattıkları, Türkçü camia kültürlenme sürecinde önemini hâlâ korumaktadır. Türkçü düşüncelerinin yayılmasında, başta yazarlık ve dergicilik olmak üzere, yayıncılık alanında gösterdiği faaliyetle sonraki kuşakları derinden etkilemiştir. Atsız Mecmua ve Orkun gibi dergileri Bozkurtların Ölümü (1946) ve Bozkurtlar Diriliyor (1949) gibi romanlarıyla Türkçü hareketin hem ilham kaynağı hem de "ideologu" olmuş, siyasal çatışmanın arttığı kriz dönemlerde önemli bir referans kaynağı olarak öne çıkmıştır.
1930'larda yaşananlar Atsız'ın dikkatinin odağında yer alır: Ulus devletin kuruluşu, devrimler, bunlara karşı oluşan tepkiler. Onun dünya görüşünün temel ilkesi, toplumsal hayatın, politikanın, iktidarın ırk odaklı başlangıcına duyulan büyük ilgidir, kan ve antropolojidir. Türkiye'nin manevi yenilenmesinin başlangıcını ırkta arar. Safkanlık, Atsız'a göre, milletin ve devletin devamlılığını önceleyen en önemli kriterdir.  
Türkçü bir edebiyat yaratma girişiminde en başarılı örnekler ona ait olmuştur. Ancak o, sadece bir yazar değil, öncelikle bir Türkçü düşüncenin ideologu, Türkçü edebî kanonun temelini atan en önemli adlardan biridir. Bütün düşünsel yaratılarının merkezine ırkı koyan, zengin kültürel birikimi ve etkin çalışmalarıyla Türk kültürü ve siyasal hayatı içinde Atsız'ın özgün bir yeri vardır.

Abstract:
Hüseyin Nihâl Atsız (January 24, 1905 - December 11, 1975), whom Yılmaz Öztuna calls "a great scholar of language and history", left his mark on the 20th century Turkish intellectual life with his unique thoughts and analysis in a wide field ranging from history to literature and linguistics. As a Turkist man of thought and action, he became the symbol of racist Turkism. The notable feature of his Turkist views that they have an idealistic romantic nature. He saw the world as an uninterrupted battlefield between races and himself as a "strategist of national consciousness". He thought that the national characteristic that manifests itself in Turkish history, in other words, the national cause embodied in militarism should be essential in transforming society.
His whole life, his childhood, his family environment, turbulent years in Darülfünun, 1944 Racism-Turanism Case, jousting with the conservationist community, until the day he was convicted due to the Kurdish Question sheds light to the transformation experienced during the years of the Republic. What he created with a Turkist spirit, still maintain their importance in the acculturation process of the Turkic community. His activities in the field of publishing, especially in writing and journalism, had an impact on the spread of Turkist ideas on the generations to come. He also came to the fore as the inspirisation and the ideologue of the "Turkist movement" with his magazines such as Atsız Mecmua and Orkun, and his novels such as Bozkurtların Ölümü (Death Of The Grey Wolves- 1946) and Bozkurtlar Diriliyor (Revival of the Grey Wolves - 1949). In the belief that Constitutional Citizenship was actually a deception, Atsız has come to the fore as an important reference in times of crisis when political conflict increased.
The events of the 1930s were at the center of Atsız's attention: the establishment of the nation-state, the revolutions, and the reactions against it. The main principle of his worldview is the great interest shown in the racial origin of social life, politics and power; blood and anthropology. He looks for the beginning of Turkey's asomatous renewal in race. According to Atsız, pure-brededness is the most important criterion prioritizing the continuity of the nation and state.
In his attempt to create a Turkist literature, the most successful examples belong to himself. However, he is not only a writer, but also an ideologist of Turkist thought, one of the most important names that laid the foundation of the Turkist literary canon. Atsız has a unique place in Turkish culture and political life with his rich cultural background and effective works, putting race at the center of all his intellectual creations.