Temel eğitim kademesindeki öğretmenlerin okul kültürü algıları ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers' job satisfaction and school culture perceptions at basic education level
Yazar: FATMA MERVE ÇELTEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF YILMAZ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul kültürü = School culture ; Temel eğitim = Basic education ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Öğretmenlerin okul kültürü algıları ile iş doyumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi bu araştırmanın amacıdır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler 2020-2021 eğitim öğretim yılında Konya İli Meram İlçesinde görev yapmakta olan 347 öğretmenden elde edilmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubu 208 kadın, 139 erkek olmak üzere 44 okul öncesi öğretmeni, 94 sınıf öğretmeni, 209 branş öğretmeninden oluşmaktadır. Bu çalışmada Terzi (2005) tarafından geliştirilen ve 29 sorudan oluşan Okul Kültürü Ölçeği ile Tezer (1991) tarafından geliştirilen ve 10 sorudan oluşan İş Doyum Ölçeği kullanılmıştır. Okul Kültürü Ölçeği Cronbach Alfa katsayısı ,88'dir. İş doyumu Ölçeği Cronbach Alfa katsayısı ,87'dir. Öğretmenlerin demografik bilgilerine ilişkin soruların bulunduğu kişisel bilgi formu ölçeklere eklenmiştir. Okul Kültürü Ölçeği destek kültürü, başarı kültürü, bürokratik kültür olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır. Elde edilen verilerin incelemelerinde ortalama, standart sapma, yüzde ve frekanslardan yararlanılmış, farklılık incelemelerinde bağımsız t-testi ve ANOVA; ilişki incelenmesinde korelasyon uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin okul kültürü algıları ve alt boyutları ile iş doyumları arasında istatiksel anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Okul kültürü analiz sonuçlarına göre görev kültürü okullarda yoğun olarak algılanan okul kültürü alt boyutudur. Temel eğitim kademesindeki öğretmenlerin okul kültürü algıları öğretmenlerin demografik bilgilerine göre incelendiğinde cinsiyet değişkenine ilişkin anlamlı bir farklılık görülmezken yaş, branş, mesleki kıdem yılı, istihdam türüne ilişkin anlamlı farklılık görülmektedir. Okul kültürü algıları yaş değişkenine göre incelendiğinde 30 ve altı yaş arası öğretmenlerin 41- 50 yaş arası öğretmenlere göre bürokratik kültür boyutunu okullarda daha çok algıladıkları yönünde sonuca ulaşılmıştır. Branş değişkenine göre, okul öncesi öğretmenlerin branş öğretmenlerine göre bürokratik kültürü okullarında daha fazla algıladıkları görülmüştür. Temel eğitim kademesindeki öğretmenlerin okul kültürü algıları kıdem yılı değişkenine göre incelendiğinde görev ve bürokratik kültür alt boyutlarında farklılaşma görülmektedir. Sonuç 1-10 yıl arası kıdeme sahip öğretmenlerin lehinedir. İstihdam türüne göre incelendiğinde ücretli öğretmenlerin, kadrolu öğretmenlere göre okullarında bürokratik kültürü daha baskın algıladıkları görülmüştür. Görev kültürü boyutunda ise kadrolu öğretmenlerin ücretli öğretmenlere göre görev kültürünü daha fazla algıladıkları saptanmıştır. İş doyum düzeyi öğretmenlerin demografik bilgilerine göre incelendiğinde cinsiyet değişkenine ilişkin anlamlı bir farklılık görülürken yaş, branş, mesleki kıdem yılı, istihdam türüne ilişkin anlamlı farklılık görülmemektedir. Kadın öğretmenlerin iş doyum düzeyleri erkek öğretmenlere göre daha yüksektir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between teachers' perceptions of school culture and their job satisfaction.  The research is conducted in relational survey model as a descriptive study. The sample of the study is 347 teachers and gathered data from 347 teachers in working Meram Konya.  The study group of this research consists of 44 pre-school teachers, 94 classroom teachers, 209 branch teachers, 208 women and 139 men. In this study, the School Culture Scale developed by Terzi (2005) and consisting of 29 questions and the Job Satisfaction Scale consisting of 10 questions developed by Tezer (1991) have used. The Cronbach Alpha coefficient of the School Culture Scale is .88. The Cronbach Alpha coefficient of the Job Satisfaction Scale is .87. A personal information form with questions about teachers' demographic information has added to the scales. The School Culture Scale consists of four dimensions: support culture, success culture, and bureaucratic culture. Mean, standard deviation, percentage and frequencies have used in the analysis of the obtained data, independent t-test and ANOVA have used in the analysis of differences; Correlation has used to analyze the relationship. According to the results of the research, a statistically significant relationship has found between teachers' perceptions and sub-dimensions of school culture and their job satisfaction. According to the results of school culture analysis, duty culture is the sub-dimension of school culture that is intensely perceived in schools. When the perceptions of the school culture of the teachers at the basic education level are examined according to the demographic information of the teachers, there is no significant difference regarding the gender variable, but there is a significant difference regarding the age, branch and employment type. When the perceptions of school culture have examined according to the age variable, it has concluded that the teachers aged 30 and below perceived the bureaucratic culture dimension more in schools than the teachers aged 41-50. According to the branch variable, it has observed that preschool teachers perceived bureaucratic culture more in their schools than branch teachers. When the perceptions of school culture of the teachers at the basic education level are examined according to the variable of seniority, differentiation is observed in the sub-dimensions of duty and bureaucratic culture. The result is in favor of teachers with a seniority of 1-10 years. When examined by employment type, it has seen that paid teachers perceived the bureaucratic culture more dominant in their schools than permanent teachers. In the dimension of task culture, it has determined that permanent teachers perceived task culture more than paid teachers. When the job satisfaction level is analyzed according to the demographic information of the teachers, there is a significant difference regarding the gender variable, while there is no significant difference regarding the age, branch, professional seniority and employment type. Job satisfaction levels of female teachers are higher than male teachers.