Afganistan'da İslam algısı (sosyo-psıkolojik bir yaklaşım)
Perception of Islam in Afghanistan (a socio-psychological approach)
Yazar: ANİTA HAYDARİ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
İslam, insanların tekbir Allah'a teslim olmalarını, dürüstlük, merhamet, cömertlik, adalet gibi erdemlerin yaşanmasını ve toplumsal adaletin sağlanmasını önemser. Müslümanlar, İslam'ın öğretilerine uygun bir şekilde yaşamaya çalışırken, aynı zamanda Allah'ın rızasını ve cenneti kazanmayı amaçlarlar. İslam'ın emirlerinden biri, Allah için Cihat etmektir. Cihat kelimesi İslam'da mukaddes bir anlam taşımaktayken günümüzde özellikle Batı anlayışları çerçevesinde olumsuz bir anlam yüklenmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmada üzerinde sık duracağımız en önemli konu cihat kavramına, Afganistan'da İslamcı hareketler olarak bildiğimiz gurupların nasıl bir anlam yükledikleri olacaktır. 
Bu çalışmanın kapsamlı olarak İslamcı hareketlerin Afganistan'da Nasıl ve niçin ne zaman ortaya çıktıklarını, Taliban gibi gurupların din anlayışlarının ve dine karşı çok katı olmalarının nedenleri Psikolojik açıdan incelenmiştir. Afganistan'ın günümüzdeki siyasi ve İslami gerginliklerine ışık tutulmaya çalışılmıştır. İslamcı hareketler özellikle 11 Eylül olayından sonra dünya genelinde daha çok bilinir hale gelmiş bilinmekte ve bunlarla ilgili birçok eser ele alınmıştır. Bu çalışmada ise onlardan farklı olarak bu hareketler Erikson'ın Psiko-sosyal gelişim teorisi çerçevesinde özellikle çocukluk döneminde, yaşanan bu olumsuz deneyimler, ilerleyen yaşlarda saldırganlık ve kişilik bozuklukları gibi sorunlu davranışların ortaya çıkmasına neden olabilir. Kısacası çok eski bir medeniyete sahip olan, Al Biruni (973-1048) Fahreddin er-Razi (1149-1209) ve Abdullah Ansari (1006-1088) gibi alimler ve bilim adamları yetiştiren Afganistan'ın günümüzde nasıl bu duruma geldiğine ışık tutulmaktadır. Yıllardır iyileşemeyen hasta Afganistan'ın Hastalık nedenleri bu çerçevede aranmaya çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Afganistan, İslamcı Hareketler, Psikolojik Yaklaşım.

Abstract:
This study explores the interpretation of Jihad by Islamic movements in Afghanistan, with a focus on how these groups have shaped the nation's current socio-political landscape. While Jihad in Islam is fundamentally about striving for God's favor and upholding virtues like honesty, compassion, and social justice, it has been misinterpreted in Western contexts especially after the events of September 11, often linked to extremism. The research delves into the emergence of Islamic movements in Afghanistan, particularly the Taliban, and examines their rigid religious views and actions through Erikson's Psychosocial Development Theory. By analyzing the psychological impacts of adverse childhood experiences, the study seeks to explain how such traumas may lead to aggression and personality disorders, contributing to the strict and often violent behavior seen in these groups. Additionally, the research provides historical context, referencing Afghanistan's rich intellectual heritage with scholars like Al-Biruni, Fakhr al-Din al-Razi, and Abdullah Ansari, to contrast the nation's past with its present challenges. Ultimately, this study aims to uncover the roots of Afghanistan's enduring conflicts by linking psychological development with the rise of extreme interpretations of Islam, offering a unique perspective on the complex interplay between religion, psychology, and politics in the region.
Keywords: Afghanistan, Islamic Movements, Psychological Approach.