Başlangıcından Birinci Dünya Savaşı'na kadar Türk-Amerikan ilişkileri
Turk-American relations from beginning to World War I
Yazar: EBRU GÜHER
Danışman: PROF. DR. ERDAL AÇIKSES
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma 18. Yüzyılın sonlarında başlayan ve Birinci Dünya Savaşı?na kadar olan dönemde Türk-Amerikan ilişkilerini çok yönlü olarak ele almıştır. Ticaretle başlayan ilişkiler; siyasi, askeri, kültürel ve eğitim alanlarında çeşitlenerek iki ülke politikalarına yön vermiştir.
ABD bağımsızlığını ilân ettikten sonra gelişip genişleyebilmek için ticarete önem vermiş; bu anlamda iki ülke arasındaki ilk ilişkiler Kuzey Afrika?da ?Garp Ocakları?nda başlamıştır. Osmanlı Devleti ile resmi ticaret anlaşması imzalamak isteyen ABD?ye çeşitli sebeplerinden çok sıcak bakmamıştır. Fakat 1827 yılında Navarin?de Osmanlı donanmasının yakılması, Osmanlı Devleti?ni Amerika?ya yaklaştırmış; neticede 7 Mayıs 1830 tarihli Dostluk ve Ticaret Anlaşması imzalanarak resmi ilişkiler başlamıştır. Adı geçen anlaşma ile ABD?ye ?en fazla kayrılan ülke? statüsü verilmiş; böylece gelecekte iki ülke arasında yaşanan birçok sorunların temel kaynağının altyapısını oluşturmuştur.
 19. yüzyılda sömürgecilikle beraber gelişen emperyalizm; Osmanlı topraklarında da kendini hissettirmiştir. Bu anlamda batının nüfuz mücadelesine sahne olan bu topraklara ABD kayıtsız kalamamış; Osmanlı Devleti ile siyasi, askeri, ticari, kültürel ilişkilerini geliştirmek istemiştir. Osmanlı Devleti, batıya karşı denge politikası gereğince ABD?ye yaklaşmıştır. ABD Monroe Doktrini gereğince Avrupa işlerine karışamayınca bunu Osmanlı topraklarına gönderdiği misyonerler aracılığıyla yapmak istemiştir. ABD Osmanlı Devleti ile olan ilişkilerini tüccarlarla başlatmış misyonerlerle devam ettirmiştir. Bu anlamda Misyonerler Protestanlığı yaymanın dışında Amerikan çıkarlarına da hizmet etmiştir. Misyonerler azınlıklara yönelik açmış olduğu kurumlarla özellikle ülke içinde başta Ermeniler olmak üzere diğer azınlıkların ayrılıkçı fikirlerinin oluşmasına zemin hazırlamış; böylece devletin siyasi bütünlüğünü tehlikeye düşürmüştür. Ermeni meselesi ve misyonerlik faaliyetleri iki ülke arasında sorunlara yol açmış; zaman zaman ABD donanmasının Osmanlı sularına tehdit amacıyla gönderdiği donanma ilişkilerin iyice gerginleşmesine sebep olmuştur. 
Netice itibariyle Birinci Dünya Savaşı?na girmeden önce iki ülke arasında temel problemler; Ermeni meselesi, misyonerlik faaliyetleri, Amerikan vatandaşlarının hakları, Amerikan donanmasının tehditleridir.


Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, ABD, Emperyalizm, Kapitülasyon, Ermeni İsyanları.

Abstract:
This study handles multidirectional Turk-American relations that begin at end of 18th century and last to World War I. Relations beginning with trade is guided by policies of the two countries by diversify political, military, cultural and educational areas.
After U.S. declared independence, it cared to develop and expand in and in this sense the first relations in these two countries started in Garp Centers in North America. It has not look so hot to United States who want to sign formal trade agreement with Ottoman Empire because of a variety reasons. Yet the burning of the Ottoman navy in Navarino in 1827 gets close to United States. And so Friendship and Trade Agreement signed on 7 May 1830 began formal relations. Related with this agreement it has been ?most favored nation? status granted to U.S. So this constituted the infrastructure of future of the main source of problems.
Imperialism evolving with colonialism in 19th century has begun to be felt in the Ottoman lands. In this sense U.S. has not remained indifferent to this land which is the scene of the struggle for influence in the West and has wanted to develop political, military, commercial, cultural relationships with the Ottoman Empire. In accordance with balance policy against to the West Ottoman Empire has approached to the United States. U.S. in accordance with Monroe Doctrine could not involve in European affairs and has wanted to make this by means of missionaries sent to the Ottoman Empire. U.S. had started the relations with the Ottoman Empire with merchants and had gone on with missionaries. In this sense Missionaries not only has spreaded Protestantism but also has served American interests. Missionaries have paved the way for the formation of separatist ideas which especially includes Armenians in the country through opened their institutions for minorities and in this way jeopardized the integrity of the state?s political. Armenian issue and missionary activities led to the problems between the two countries and then from time to time U.S. navy which has sent to the waters of Ottoman to threaten has led to tense relations thoroughly.
With the result that before the World War I, the main problems between the two countries are Armenian issue, Missionary activities, American citizens? rights, American naval?s threats.




Keywords: Ottoman Empire, U.S. imperialism, capitulation, the Armenian revolts