Kuir mekân üretiminin sinema ve fotoğraf disiplinleri üzerinden incelenmesi
An examination of queer space production through cinema and photography disciplines
Yazar: HARUN GÜLMEZ
Danışman: PROF. ÖZKAL BARIŞ ÖZTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Kuir teori, temellerinin atılmaya başlandığı dönemlerden itibaren keskin ve net sınırları olmayan fakat birçok farklı disiplinle varlığını sürdürmüş ve bu çeşitli disiplinler üzerinde yadsınamaz bir etkiye sahip kuram olarak gelişmiş ve gelişmeye devam etmektedir. Bu kuram, farklı düşüncelerle olan bağlantıları ve özellikle mekân kavramıyla var olan etkileşimi doğrultusunda kuir mekân düşüncesini belirgin hale getirmiştir. Kuir mekân, somut ve sabit bir betimlemeye sahip olmayan, çeşitli bireylerin farklı bakış açıları ve ifade yöntemleriyle katmanlaşan bir terimdir. Kuir teorinin sinema ve fotoğraf disiplini ile ortaya koyduğu ilişki, kuir sinema ve kuir fotoğraf kavramlarını meydana getirmiş ve bu doğrultuda kuir eserlerin mekânları, kuir kuram ve kuir mekân penceresinden analiz edilmiştir. Çalışmada, kuir bireylerin deneyimleri ve duygu durumlarının var olan mekânları dönüştürme süreçleri incelenmiştir. Tasarım normlarından öte, mekânların deneyimciler ile aralarında oluşan etkileşimler ve mekânın onlara hissettirdikleri doğrultusunda analiz edilme gerekliliğinin altı çizilmiştir. Bu doğrultuda Climax (2018), Danimarkalı Kız (2015) ve Beni Adınla Çağır (2017) filmleri incelenirken, Alvin Baltrop'un New York'un iskelelerinde çekmiş olduğu fotoğraflar analiz edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında konunun literatür taraması gerçekleştirilmiş ve sonrasında seçilen eserler gösterge bilimini yöntemi ışığında yorumlanmıştır. Çalışmanın temel amacı kuir teori, kuir mekân, kuir sinema, kuir fotoğraf ve mimarlık-iç mimarlık disiplinlerinin var olan mekânın kuir mekâna dönüşmesi kapsamındaki çalışmalarına kaynak oluşturmaktır. Sonuç olarak, mevcut mekânların kuir mekâna dönüşümleri ve kuir mekânın üretiminin mümkünlüğü ortaya koyulmuştur. Bu çalışma, kuir mekânların doğru anlamlandırılabilmesi ve incelenebilmesi için bir ilerleme olarak görülmeli, kuir mekân üretimi ve mekânın dönüşümü kapsamında gerçekleştirilecek olan araştırmalara önemli bir yardımcı kaynak olmayı hedeflemektedir. Kuir mekânların toplum, tarih ve kültür ile ilgili kapsamlarda ne şekilde var olduğunu ve dönüştüğünü kavramak, bu mekân pratiğinin deneyimcilerinde bırakmış olduğu izleri ve mekânsal matematiğin sürdürülmesinde üstlenen misyonları saptamak doğrultusunda büyük önem taşımaktadır. Bu bağlam ışığında, çalışmanın kuir mekânın değişkenliklerini ve kompleksliğini ifade ederek, gelecekte gerçekleştirilecek olan çalışmalar için güçlü bir zemin oluşturması ve yeni bakış açıları sunması dikkate alınmıştır.

Abstract:
From the period when its foundations were laid, queer theory has evolved as a theory with sharp and clear boundaries, yet one that has continued to exist across various disciplines, exerting an undeniable influence on these diverse fields. This theory has notably brought the concept of queer space into prominence, particularly in its interaction with different ideas and expressions. Queer space is a term that does not have a concrete and fixed description, but rather it is a concept that is layered with various perspectives and modes of expression by different individuals. The relationship that queer theory has established with the disciplines of cinema and photography has led to the emergence of the concepts of queer cinema and queer photography. Consequently, the spaces of queer works have been analyzed through the lenses of queer theory and queer space. The study examines the processes through which queer individuals transform existing spaces based on their experiences and emotional states. It emphasizes the necessity of analyzing spaces not only based on design norms but also on the interactions between the occupants and the feelings that the space evokes in them. In this context, films such as "Climax" (2018), "The Danish Girl" (2015), and "Call Me by Your Name" (2017), along with photographs by Alvin Baltrop capturing New York's piers, have been analyzed. The initial phase of the research involved a literature review of the subject, followed by an interpretation of the selected works using semiotics as a method. The main objective of the study is to serve as a resource for the works of queer theory, queer space, queer cinema, queer photography, and architecture-interior architecture disciplines regarding the transformation of existing spaces into queer spaces. Ultimately, the study demonstrates the possibility of the transformation of existing spaces into queer spaces and aims to be a significant aid in future research on the production of queer spaces and the transformation of space. Understanding how queer spaces exist and evolve in the realms of society, history, and culture, and identifying the traces left by these spatial practices on their experiencers, as well as determining the missions undertaken in sustaining spatial dynamics, holds great significance. In this context, the study aims to express the variability and complexity of queer spaces, thereby considering to establish a robust foundation for future research endeavors and to offer new perspectives.