Eskişehir için endemik iki türün farmasötik botanik yönden incelenmesi
Pharmaceutical botanical investigation of TWO endemic species for Eskisehir
Yazar: GÜLÇİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YAVUZ BÜLENT KÖSE
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Ballota larendena = Ballota larendena ; Endemikler = Endemics ; Eskişehir = Eskişehir ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Morfoloji = Morphology ; Salvia tchihatcheffii = Salvia tchihatcheffii ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Lamiaceae familyası, taksonomik ve ekonomik önem taşıyan cinsleri ve özellikleri sebebiyle en çok incelenen bitki ailelerinden biridir. Lamiaceae familyasına ait bitki türleri sahip oldukları antibakteriyel, antifungal, antioksidan, antiviral, ve antienflamatuvar özellikleri sebebi ile gıda ve ilaç endüstrisi ile halk arasında sıkça kullanılmaktadır. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında Lamiaceae familyasına ait Salvia tchihatcheffii (Fisch. & C. A. Mey.) Boiss ve Ballota larendena Boiss. & Heldr endemik türlerinin anatomik, morfolojik, moleküler ve kimyasal (antioksidan aktivite ve toplam fenolik bileşikler) ile antimikrobiyal özellikleri incelenmiş, bu iki bitki türü farmasötik botanik yönden araştırılmıştır.
Eskişehir'de endemik olarak yetişen S. tchihatcheffii ve B. larendena türleri doğal yayılış alanlarından toplanmış, bitki örneklerinin bir kısmı kurutularak herbaryum materyali haline getirilmiş ve daha sonra morfolojik araştırmalar için kullanılmıştır. Bitkilerin diğer kısmı %70'lik alkolde kavanozlarda muhafaza edilip anatomik çalışmalar için ayrılmıştır. Fitokimyasal ve moleküler çalışmalar için de bitkilerin kuru örnekleri poşet içinde hava alacak şekilde küçük parçalara ayrılıp saklanmıştır. Morfolojik çalışmalarda bitki türleri cetvel ve milimetrik kağıt yardımı ile ölçülmüş stereo mikroskop altında incelenip fotoğraflanmıştır. Anatomik çalışmalar kapsamında çalışılan türlerden jilet yardımı ile kesitler alınarak gövde, yaprak, tüy gibi yapılarına bakılmıştır. Kimyasal araştırmalar için bitki türlerinin antioksidan özellikleri, 1,1-difenil-2-pikrilhidrazil radikalini (DPPH) süpürücü etki tayini ve 2,2'-azino-bis-3-etilbenzotiazolin-6-sülfonik asit radikal katyonu (ABTS+) süpürücü etki ile antioksidan özellikleri, toplam fenolik madde miktarı ise gallik asite eşdeğer olarak Folin-Ciocalteu yöntemi ile hesaplanmıştır. Antimikrobiyal aktivite araştırmaları için broth dilusyon yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
Lamiaceae family is the most studied plant family due to the genera and characteristics it contains. Plant species belonging to the Lamiaceae family are frequently used among the food and pharmaceutical industry and the public due to their antibacterial, antifungal, antioxidant, antiviral, and anti-inflammatory properties. In this context, in this thesis, Salvia tchihatcheffii (Fisch. & C. A. Mey.) Boiss and Ballota larendena Boiss. and Heldr endemic species, anatomical, morphological, molecular and chemical (antioxidant activity and total phenolic compounds) and antimicrobial properties were investigated, these two plant species were investigated in terms of pharmaceutical botany.
S. tchihatcheffii and B. larendena species, which grow endemic in Eskişehir, were collected from their natural distribution areas, some of the plant samples were dried and turned into herbarium material and then used for morphological studies. The other part of the plants is preserved in jars in 70% alcohol and reserved for anatomical studies. For other chemical and molecular studies, the dry samples of the plants were cut into small pieces and kept in the air bag. In morphological studies, plant species were measured with the help of ruler and millimetric paper, examined and photographed under a stereo microscope. Sections were taken from the species studied within the scope of anatomical studies with the help of razor blades and their structures such as stem, leaf and feather were examined. Antioxidant properties of plant species for chemical research, determination of 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazil radical (DPPH) scavenging effect and 2,2'-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid radical cation (ABTS+) scavenging effect. antioxidant properties and total phenolic substance amount were calculated as gallic acid equivalent by Folin-Ciocalteu method (Singleton et al., 1999). Broth dilution method was used for antimicrobial activity studies. Although there are not many studies on the plant species within the scope of the thesis, the characteristics of two species that are endemic to Eskişehir were investigated with the aim of contributing to the researches.