Toplum ruh sağlığı merkezinde ve poliklinikte izlenen şizofreni hastalarının aile desteği algıları ile yakınlarının duygu dışavurumu ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi
Determination of perceived family support of patients with schizophrenia monitored in  community mental health services and psychiatric outpatient clinics and expressed emotion and depression levels of their caregivers
Yazar: BETÜL ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Aile desteği = Family support ; Depresyon = Depression ; Duygu = Emotion ; Duygu dışavurum tarzları = Emotional expression styles ; Sosyal destek = Social support ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; Şizofreni = Schizophrenia ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırma, Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde (TRSM) ve psikiyatri polikliniklerinde takip edilen şizofreni hastalarının algıladıkları aile desteği ve yakınlarının duygu dışavurumu ile depresyon düzeylerini ve aralarındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve karşılaştırmalı olarak yapılmıştır. Araştırma, Ankara il merkezindeki dört TRSM, bir üniversite ve bir eğitim araştırma hastanesi psikiyatri polikliniklerinde 04 Ocak - 05 Aralık 2016 tarihleri arasında uygulanmıştır. Araştırma, TRSM grubundan 88, psikiyatri polikliniklerinden 88 olmak üzere toplam 176 hasta ve yakını ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak hastalar için "Hasta Tanıtıcı Özellikleri Formu", "Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ)"; hasta yakınları için ise "Hasta Yakını Tanıtıcı Özellikleri Formu", "Dışa Vurulan Duygulanım Ölçeği (DDÖ)" ve "Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ)" kullanılmıştır. Değerlendirmede veriler normal dağılım göstermediği için ölçek puanlarının ortancaları ve parametrik olmayan istatistiksel testler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, ki-kare testi) kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, TRSM'de takip edilen şizofreni hastalarının ASDÖ puan ortancası 23 (3-37); poliklinikte takip edilenlerin ise puan ortancası 26,5 (2-38) olduğu bulunmuştur. TRSM'de takip edilen hastaların yakınlarının DDÖ toplam ölçek puan ortancası 18,5 (7-29), BDÖ puan ortancası 11,5 (2-32)'tir. Poliklinikte takip edilen hastaların yakınlarının DDÖ toplam ölçek puan ortancası 20 (11-32) ve BDÖ puan ortancası 10 (1-37)'dur. TRSM grubunda ASDÖ ile DDÖ'nün "Eleştirellik/Düşmancıl Oluş" alt boyutu arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r= -0,21; p<0,05). Psikiyatri polikliniği grubunda ise ASDÖ ile BDÖ arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r= -0,31; p<0,05). Bu sonuçlar doğrultusunda, her iki grup için de aile içi olumlu etkileşimlerin ve duygu ifadelerinin kazandırılacağı psikoeğitim programlarının oluşturulması ve bu konuda daha geniş örneklemde ileri çalışmalar önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Depresyon, Duygu Dışavurumu, Şizofreni, Toplum Ruh Sağlığı

Abstract:
The purpose of this descriptive and comparative study is to determine family support of patients with schizophrenia monitored in community mental health services and psychiatric outpatient clinics and expressed emotion and depression levels of their caregivers. The study was conducted in four Community Mental Health Centers (CMHC), a universtiy hospital and a training and research hospital psychiatric outpatient clinics in Ankara city centrum on January 04 - December 05, 2016. This study was performed on totally 176 patients and their caregivers assigned to CMHC (n=88) and psychiatric outpatient clinic (n=88) groups. Patient and caregiver characteristics were recorded by forms. For the patients in CMHC and outpatient clinic groups; Perceived Social Support Scale (PSSS) and for their caregivers Expressed Emotion Scale (EES) and Beck Depression Scale (BDS) were applied. Due to non-normally distributed data, scale score medians and non-parametric statistical tests (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, chi-square test) were used. The results revealed that PSSS score median of patients who were followed up at CMHC was 23 (3-37); PSSS score median of patients who were followed up at psychiatric outpatient clinics was 26.5 (2-38). EES score median of patients' relatives who were followed up at CMHC was 18.5 (7-29); BDS score median of them was 11.5 (2-32). EES score median of patients' relatives who were followed up at psychiatric outpatient clinics was 20 (11-32); and BDS score median of them was 10 (1-37). The result of the study indicates that there was a slight significant and negative correlation between PSSS and the sub-dimension of EES which was critism-hostile at CMHC group (r= -0,21; p<0,05). There was a slight significant negative correlation between PSSS and BDS at psychiatric outpatient clinic group (r= -0,31; p<0,05). According to results, it is suggested to construct psychoeducation programmes which lead to positive interactions among family members and emotion expression and to study advanced research on this topic at larger population.

Key words: Community Mental Health, Schizophrenia, Depression, Expressed Emotion, Perceived Social Support