COVID-19 enfeksiyonuna eşlik eden nörolojik semptomların sıklığı ve mortaliteye etkisinin araştırılması
Neurological diseases accompanying COVID-19 infection frequency of symptoms and its effect on mortality research
Yazar: AHMET AYKUT KILIÇ
Danışman: PROF. DR. HANDE TÜRKER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Giriş ve Amaç: Covid-19 enfeksiyonu ilk kez 2019 Aralık ayında Çin'in Wuhan
kentinde görülmüştür. İlk önce belirtilen bulgular sadece üst ve alt solunum yolu
olarak bildirilse de; ilerleyen tarihlerde yeni başlangıçlı nörolojik bulguların da
hastalığa eşlik ettiği belirtilmiştir. Çalışmamızda Covid-19 pandemisi döneminde
artan nörolojik semptomların sıklığını ve mortaliteye etkisini incelemeyi
amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: Kesitsel retrospektif çalışmada Mart 2021- Mayıs 2021 tarihleri
arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Acil Servis, Enfeksiyon Hastalıkları ve Göğüs
Hastalıkları Polikliniğine başvuran 18 yaş üstü 12681 hastanın hastane sisteminde
tıbbi dökümanları taranmıştır. Dosya taraması ile çalışmanın dahil edilme kriterleri
göz önüne alınarak 18 yaş ve üstü Covid-19 PCR pozitifliği olan 1497 hasta çalışmaya
dahil edilmiştir. Kayıt altına alınan hastalar nörolojik semptomları olan ve olmayanlar
olarak 2 grupta incelenmiştir. Hastaların dosya taraması ile demografik verileri,
komorbid durumları, eşlik eden nörolojik belirti, servis/yoğun bakım yatış süreleri,
hastalık şiddeti, mortalite ve aşı durumu açısından istatiksel analizleri yapılmıştır.
Nörolojik belirtilerin yatış sürelerine, hastalık şiddetine ve mortaliteye etkisini
araştırılması hedeflenmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda Covid-19 enfeksiyonunda görülen semptomlar görülme
sıklığına göre sırasıyla miyalji %79,1 (n=772), baş ağrısı %51,1 (n=499) ve tat-koku
kaybı %21,5 (n=210) olarak bulunmuştur. Çalışma grubunda ek sık eşlik eden hastalık
%32,59 ile hipertansiyondur. Covid-19 hastalarında yaş arttıkça nörolojik semptom
görülme sıklığı artmaktadır (p=0,01). Nörolojik semptom varlığı açısından cinsiyetler
arasında anlamlı fark bulunmadı (p=0,055). Baş ağrısı ve miyalji daha genç yaşta
görülürken, ensefalopati daha ileri yaşta karşımıza çıkmaktadır. Covid-19'a bağlı tatkoku kaybı görülme sıklığı ile yaş arasında bir ilişki yoktur (p=0,000). Nörolojik
semptomu olan hastalar semptomu olmayan hastalara göre Covid-19 enfeksiyonunu
daha hafif şiddette geçirmektedir (p=0,000). Ancak bu durum nörolojik semptom alt
tipine göre değişmektedir. Ensefalopatisi olan hastalar hastalığı daha şiddetli
geçirmektedir (p=0,006). Nörolojik semptomu olmayan Covid-19 hastaları daha sık
hastaneye yatırılmıştır (p=0,000). Ancak bu durum nörolojik semptom alt tipine göre
iv
değişiklik göstermektedir. Ensefalopatisi olan hastaların hastaneye yatış ve yoğun
bakım gereksinimi daha yüksek oranda bulunmuştur (p=0,000). Nörolojik semptomu
olan ve olmayan hastaların servis ve yoğun bakım yatış süreleri arasında anlamlı fark
bulunmadı (p=0,465). Covid-19 enfeksiyonu öncesinde aşılı bireyler enfeksiyon
sırasında daha düşük oranda nörolojik semptoma sahipti (p=0,000). Nörolojik
semptomu olmayan hastalar daha yüksek oranda mortalite görülmüştür (p=0,000).
Ancak nörolojik semptom alt tipine göre mortalite değişmekteydi. Ensefalopatisi olan
hastalarda mortalite oranı daha yüksek bulunmuştur (p=0,000).
Sonuç: Covid-19 enfeksiyonu sırasında ortaya çıkan nörolojik semptomları tanımak
hastalığın progresyonu açısından bize yol gösterici olacaktır.

Abstract:
Introduction and Aim: Covid-19 infection was first reported in December 2019 in
Wuhan, China. Although the symptoms were first reported only in the upper and lower
respiratory tract, it was later reported that new-onset neurologic symptoms also
accompanied the disease. In our study, we aimed to examine the increasing frequency
of neurologic symptoms during the Covid-19 pandemic and their effect on mortality.
Patients and Methods: In this cross-sectional retrospective study, medical documents
of 12,681 patients over the age of 18 who were admitted to Ondokuz Mayıs University
Emergency Department, Infectious Diseases and Chest Diseases Outpatient Clinics
between March 2021 and May 2021 were scanned in the hospital system. Considering
the inclusion criteria of the study, 1497 patients over the age of 18 with Covid-19 PCR
positivity were included in the study. The registered patients were analyzed in 2 groups
as those with and without neurological symptoms. Demographic data, comorbid
conditions, accompanying neurological symptoms, length of stay in the ward/intensive
care unit, disease severity, mortality and vaccination status were statistically analyzed.
We aimed to investigate the effect of neurologic symptoms on length of
hospitalization duration, disease severity and mortality.
Findings: In our study, the symptoms seen in Covid-19 infection were myalgia 79.1%
(n=772), headache 51.1% (n=499) and loss of taste and smell 21.5% (n=210),
respectively, according to the frequency of occurrence. Hypertension was the most
common comorbidity in the study group with 32.59%. The frequency of neurological
symptoms increased with increasing age in Covid-19 patients (p=0,01). There was no
significant difference between genders in terms of the presence of neurological
symptoms (p=0,055). Headache and myalgia are seen at a younger age, while
encephalopathy is seen at an older age. There is no correlation between the incidence
of taste and smell loss due to Covid-19 and age (p=0,000). Patients with neurologic
symptoms experience Covid-19 infection with milder severity than patients without
symptoms (p=0,000). However, this changes according to the neurologic symptom
subtype. Patients with encephalopathy had more severe disease (p=0,006). Covid-19
patients without neurological symptoms were hospitalized more frequently (p=0,000).
All in all this also this according to the neurologic symptom subtype. Patients with
encephalopathy were more likely to require hospitalization and intensive care
vi
(p=0,000). There was no significant difference between duration of hospitalization at
ward and intensive care unit and without neurological symptoms (p=0,465).
Individuals vaccinated before Covid-19 infection had a lower rate of neurological
symptoms during infection (p=0,000). Patients without neurologic symptoms were
associated with a higher mortality rate (p=0,000). However, mortality varied according
to neurologic symptom subtype. The mortality rate was higher in patients with
encephalopathy (p=0,000).
Conclusion: Recognizing the neurological symptoms that occur during Covid-19
infection will guide us in terms of disease progression.