Farklı toprak yönetimindeki tarım arazilerinin verimlilik durumunun coğrafi bilgi sisteminde jeoistatistiksel yöntem ile değerlendirilmesi
Evaluation of the productivity status of agricultural lands under different soil management by geostatistic method in geographical information system
Yazar: FATİH KIZILASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ŞENOL
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada; Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nün merkez yerleşkesine ait araştırma ve üretme alanlarının toprak verimlilik ve dağılım durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Toprak özelliklerinin değerlendirilmesinde çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan analitik hiyerarşik süreç (AHS) ve standart skorlama fonksiyonları kullanılmış doğrusal kombinasyon tekniğiyle toprak kalitesi indeksi (TKİ) belirlenmiştir. Hafif alkalin reaksiyonlu olan topraklarda tuzluluk problemi bulunmamaktadır. Alanın % 19.01'inde toprakların kireç içerikleri fazla kireçli olarak sınıflandırılırken, % 70.25'lik kısmında organik madde içeriği az olarak belirlenmiştir. Topraklar genellikle ince bünyeli olup % 69.84'ü killi tekstür sınıfında belirlenmiştir. Makro ve mikro besin element içeriklerinde değişkenlikler oldukça yüksek bulunmuştur. Toprakların hacim ağırlığı değerleri 1.07 g cm-3 ile 1.59 gr cm-3 arasında iken tarla kapasitesi ve solma noktası sırasıyla %14.85- 46.17, %9.53-%37.18 aralıklarında değişim göstermiştir. Agregat stabilitesi artan kil içeriğine bağlı olarak yüksek seviyelerde belirlenmiştir.  AHS kullanılarak yapılan değerlendirmede toprak özelliklerinden fiziksel parametreler en yüksek (0.525) olarak ağırlıklandırılmıştır. Fiziksel, kimyasal ve besin elementi kalite indikatörü grupları içerisinde en yüksek ağırlık sağlayan özellikler sırasıyla kil yüzdesi (0.320), organik madde (0.389) ve fosfor (0.269) olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen kalite indeksi değerlerine göre; alanının % 6.6'sı I. Sınıf (çok düşük), % 68.6'sı II. Sınıf (düşük), % 24.8'i ise III. Sınıf (iyi) olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study; It is aimed to examine the soil quality and distribution conditions areas of the research and production of the central campus of the Eskişehir Transition Zone Agricultural Research Institute Directorate. Analytical hierarchical process (AHP), which is one of the multi-criteria decision making methods, and standard scoring functions were used in the evaluation of soil properties, and soil quality index (SQİ) was determined by linear combination technique. There is no salinity problem in soils with slightly alkaline reaction. In 19.01% of the area, the lime content of the soils was classified as too calcareous, while the organic matter content was determined as low in 70.25% of the area. Soils are generally fine textured and 69.84% of them are determined in clay texture class. The variability in macro and micro nutrient contents was found to be quite high. While the bulk density values of the soils were between 1.07 g cm-3 and 1.59 gr cm-3, the field capacity and wilting point varied between 14.85- 46.17%, 9.53%-37.18%, respectively. Aggregate stability was determined at high levels due to increased clay content. In the evaluation made using AHP, the physical parameters from the soil properties were weighted as the highest (0.525). Clay percentage (0.320), organic matter (0.389) and phosphorus (0.269) were determined as the highest weighting properties among the physical, chemical and nutrient quality indicator groups, respectively. According to the quality index values obtained as a result of the study; 6.6% of the area was found as Class I (very low), 68.6% as Class II (low), and 24.8% as Class III (good).