Bigadiç Güneyi Şaphane köyü (Balıkesir, Türkiye) ve dolayının jeolojisi, alterasyon koşulları ile alterasyon ürünlerinin seramik sektöründe kullanım olanaklarının araştırılması
Geological investigation and alteration conditions of Şaphane village, Southern Bigadiç (Balıkesir, Turkey) and possible use of these alteration products in the ceramic industry
Yazar: MELİKE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ŞENGÜL CAN GENÇ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Balıkesir ili Şaphane Köyü dolaylarında yer alan altere felsik volkanik ürünler incelenmiştir. Bölgedeki erken Miyosen volkanizmasına bağlı olarak oluşan riyolitik- riyodasitik
tüfler ve ignimbritlere ayrıntılı mineralojik petrografik analizleri yapılmıştır. İllitik zeolitli malzeme ise riyolitik-riyodasit tüfler olarak ayırt edilen kayaçların içerisindedir. Yapılan mineralojik çalışmalarda potasyum feldispat, illit, zeolit, montmorillonit ve albit tespit edilmiştir. Optik mikroskop çalışmalarında ise litik kırıntılar ve akma yapıları tespit edilmiş, ayrıca serisitleşmiş sanidin, fenokristalin kuvars, altere biyotit ve eser miktarda opak mineraller saptanmıştır. Bu çalışmanın konusu olan, sahada geniş bir alanda yayılım gösteren ve yüksek rezervde olduğu tahmin edilen illitik zeolitli malzemenin seramik bünyelerde kaolin ve kil yerine alternatif bir hammadde olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu bağlamda yer karosu ve granit bünyelerde kullanılabilirliğini tespit etmek amacıyla çok sayıda reçete çalışması yapılmıştır. Standart bünye ile karşılaştırıldığında illitik ve zeolit içerikli bünyelerin, kuru mukavemet değerlerini %33 arttırdığı görülmüştür. Tüm bu bulgular ışığında illitik ve zeolit içerikli hammaddelerin sinterlemeyi hızlandırdığı ve mullit ile camsı faz oranını arttırdığı söylenebilir. Bu özellikleri ile illitik ve zeolit içerikli hammaddeler porselen bünyelerde ergitici ve şekillendirici özelliklerinden dolayı kullanılabilir bulunmuştur.

Abstract:
In this study, altered felsic volcanic products located around Şaphane Village in Balıkesir province were examined. Rhyolitic-rhyodacitic rocks formed due to early Miocene volcanism in the region.
Detailed mineralogical petrographic analyzes were carried out on tuffs and ignimbrites. Illitic zeolite material is found in rocks distinguished as rhyolitic-rhyodacite tuffs. In mineralogical studies, potassium feldspar, illite, zeolite, montmorillonite and albite were detected. In optical microscope studies, lithic clasts and flow structures were detected, as well as sericitized sanidine, phenocrystalline quartz, altered biotite and trace amounts of opaque minerals. The usability of illitic zeolite material, which is the subject of this study, spread over a wide area in the field and is estimated to have a high reserve, as an alternative raw material instead of kaolin and clay in ceramic bodies, was investigated. In this context, many recipe studies have been carried out to determine its usability in floor tiles and granite structures. Compared to the standard structure, it was observed that illitic and zeolite-containing bodies increased the dry strength values by 33%. In light of all these findings, it can be said that illitic and zeolite-containing raw materials accelerate sintering and increase the mullite and glassy phase ratio. With these properties, illitic and zeolite-containing raw materials have been found to be usable in porcelain bodies due to their melting and shaping properties.