Üniversite öğrencilerinin psikolojik esneklik düzeylerinin yordanmasında duygusal şemalar, bilişsel çarpıtmalar ve problem çözme becerilerinin rolü
The role of emotional schemas, cognitive distortions, problem solving skills in predicting the psychological flexibility levels of university students
Yazar: DUYGU KOCAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MİNE ALADAĞ
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Duygusal şema = Emotional schemes ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin duygusal şemalar, bilişsel çarpıtmalar ve problem çözme becerilerinin psikolojik esneklik düzeyleri üzerindeki yordayıcı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ege Üniversitesi'nin farklı fakülte ve bölümlerinde öğrenim görmekte olan 285 kadın ve 103 erkek olmak üzere toplamda 388 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Esneklik Ölçeği (PEÖ), Leahy Duygusal Şemalar Ölçeği (LDŞÖ), Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (BÇÖ), Problem Çözme Becerileri Envanteri (PÇE) kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki yordayıcı gücünü belirlemek amacıyla aşamalı çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizde psikolojik esneklik toplam puan üzerinden, bağımsız değişkenler ise alt boyutlar üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgularda duygusal şemalar alt boyutu olan anlaşılabilirlik, hislerin kabullenilmesi, duygulara karşı zayıflık; bilişsel çarpıtmalar alt boyutu olan çaresizlik ve umutsuzluk; problem çözme becerileri alt boyutu olan planlı yaklaşım ve aceleci yaklaşımın psikolojik esnekliğin önemli yordayıcıları olduğu ve bu değişkenlerin bir arada üniversite öğrencilerinin psikolojik esnekliklerinin %57'sini açıkladığı tespit edilmiştir. Diğer yandan, duygusal şemalar alt boyutu olan kontrol edilemezlik, duygulardan kaçınma, akılcılık, ruminasyon, farklılık, duyguları inkâr, süreklilik, onaylanma, uzlaşı, duyguları zararlı olarak görme ve suçluluk; bilişsel çarpıtmalar alt boyutu olan olumsuz benlik, kendini suçlama ve yaşamı tehlikeli görme; problem çözme becerileri alt boyutu olan düşünen yaklaşım, kaçıngan yaklaşım, değerlendirici yaklaşım ve kendine güvenli yaklaşım alt boyutlarının bağımlı değişken olan psikolojik esnekliği anlamlı yordamadığı ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışma ve sonuç bölümlerinde ayrıntılı olarak yorumlanmış, araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the predictive role of university students' emotional schemas, cognitive distortions and problem-solving skills on their psychological flexibility levels. The sample of the research consists of 285 female and 103 male undergraduate students in total 388 undergraduate students, studying in different faculties and departments of Ege University in the 2020-2021 academic year. As data collection tools within the scope of the research; Personal Information Form what was prepared by the researcher, Psychological Flexibility Scale (PFS), Leahy Emotional Schemas Scale (LESS), Cognitive Distortions Scale (CDS), Problem Solving Skills Inventory (PSI) were used. In order to determine the predictive power of the independent variables within the scope of the research on the dependent variable, stepwise multiple regression analysis was performed. In the analysis, psychological flexibility was evaluated on the total score, and the independent variables were evaluated on the dimensions. In the findings, the emotional schemas dimensions of comprehensibility, acceptance of feelings, weakness towards emotions; the cognitive distortions dimensions of helplessness and hopelessness; the problem-solving skills dimensions of planfulness style and impulsive style are important predictors of psychological flexibility and these variables together explain 57% of the psychological flexibility of university students. On the other hand, emotional schemas dimensions of uncontrollability, non-acceptance of feelings, demand for rationality, rumination, diversity, denial of emotions, duration, validation, consensus, negative belief about emotions, guilt; cognitive distortions dimensions of self-criticism, self-blame, preoccupation with danger; problem solving skills dimensions of reflective style, avoidant style, monitoring style and problem solving confidence style did not significantly predict psychological flexibility, which is the dependent variable. The findings were interpreted in detail in the discussion and conclusion sections in the light of the literature, and some suggestions were made for researchers and practitioners.