Muhasebede şeffaflık ve hesap verebilirliğin finansal performans ve toplumsal gelişim üzerindeki etkisi: G-20 örneği
The impact of accounting transparency and accountability on financial performance and social development: The case of G-20
Yazar: SERDAL ATAY
Danışman: PROF. DR. ABDULKERİM DAŞTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, şeffaflık ve hesap verebilirlik uygulamalarının işletmelerin finansal performanslarına etkisini ve ardından işletmelerin şeffaflık ve hesap verebilirlik uygulamaları ile toplumsal gelişim ilişkisini analiz etmektir.

Çalışmada, veri setinin zaman serisi ve birim değişkenler içermesi nedeniyle tek yönlü panel veri tahmin yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma, G-20 ülkelerini [Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Avustralya, Çin, Fransa, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Türkiye, Güney Kore, Rusya, Meksika, Güney Afrika, Brezilya, Arjantin, Endonezya ve Suudi Arabistan], bu ülkelerin borsalarında finans sektörü dışında listelenen ve 2021 yılı aktif piyasa değeri en yüksek olan ilk 25 işletmeyi kapsamaktadır. Bununla birlikte, birden fazla ülkeyi temsil eden Avrupa Birliği Komisyonu ile ülkelerden Suudi Arabistan, Arjantin ve Güney Kore Cumhuriyeti, çalışılan döneme ait verilerin yeterli olmaması nedeniyle çalışma kapsamından çıkartılmıştır. Çalışmanın dönemi 2010-2021 yılları arası olarak belirlenmiş ve analiz yıllık dönemlik verilerle gerçekleştirilmiştir. İşletmelerin şeffaflık ve hesap verebilirlik ile finansal performans verileri Datastream veri tabanından temin edilmiştir. Toplumsal gelişimi temsilen "İnsani Gelişim Endeksi ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeksi" araştırmada kullanılmıştır.

Çalışmanın analiz sonuçları kapsamında elde edilen bulgular özetle şu şekildedir: Örneklem için seçilen ülkeler açısından şeffaflık ve hesap verebilirlik, Brezilya ve Güney Afrika'daki işletmeler için aktif kârlılığı; İtalya, İngiltere, Güney Afrika, Fransa, Endonezya, Almanya, Avustralya, ABD, Türkiye, Meksika, Çin ve Brezilya'daki işletmeler için özkaynak kârlılığını; Hindistan, Japonya, Güney Afrika, Almanya, Avustralya, Türkiye, Çin ve Brezilya'daki işletmeler için yatırım sermayesi getirisini; İngiltere, Hindistan, Almanya, Avustralya ve Kanada'daki işletmeler için Tobin Q oranını; Türkiye, Rusya, Meksika, İtalya, ABD, İngiltere, Hindistan, Güney Afrika, Avustralya ve Kanada'daki işletmeler için PD/DD oranını pozitif yönde etkilemektedir. Öte yandan örneklem için seçilen işletmelerde, şeffaflık ve hesap verebilirlik düzeyini temsil eden ESG açıklama puanlarının toplumsal gelişim düzeyini temsilen seçilen İnsani Gelişim Endeksi (Güney Afrika, Endonezya, Çin ve Brezilya'daki işletmeler hariç) ile Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeksi (Brezilya ve Avustralya'daki işletmeler hariç)'ni pozitif yönde etkilediği paylaşılabilir.

Abstract:
The aim of this thesis is to analyse the impact of transparency and accountability practices on the financial performance of enterprises and then to analyse the relationship between transparency and accountability practices of enterprises and social development.

In the study, one-way panel data estimation methods are used since the data set contains time series and unit variables. The study covers the G-20 countries [United States of America, Germany, Australia, China, France, India, India, United Kingdom, Italy, Japan, Canada, Turkey, South Korea, Russia, Mexico, South Africa, Brazil, Argentina, Indonesia, Indonesia and Saudi Arabia] and the top twenty-five enterprises with the highest active market capitalisation in 2021 listed in the stock exchanges of these countries outside the financial sector. However, the European Commission representing more than one country and Saudi Arabia, Argentina and the Republic of South Korea were excluded from the scope of the study due to insufficient data for the period under study. The period of the study was determined as 2010-2021 and the analysis was carried out with annual periodic data. Transparency and accountability and financial performance data of enterprises were obtained from Datastream database. "Human Development Index and Sustainable Development Goals Index" were used in the study to represent social development.

The findings obtained within the scope of the analyses of the study are summarised as follows: In terms of the countries selected for the sample, transparency and accountability affect return on assets for businesses in Brazil and South Africa; return on equity for businesses in Italy, UK, South Africa, France, Indonesia, Germany, Australia, USA, Turkey, Mexico, China and Brazil; Return on invested capital for enterprises in India, Japan, South Africa, Germany, Australia, Turkey, China and Brazil; Tobin's Q ratio for enterprises in UK, India, Germany, Australia and Canada; and PD/DD ratio for enterprises in Turkey, Russia, Mexico, Italy, USA, UK, India, South Africa, Australia and Canada. On the other hand, it can be shared that ESG disclosure scores, which represent the level of transparency and accountability, positively affect the Human Development Index (except for enterprises in South Africa, Indonesia, China and Brazil) and the Sustainable Development Goals Index (except for enterprises in Brazil and Australia), which represent the level of social development.