Aile Sağlığı merkezi 'ne başvuran 24 ay ve altı çocukların ebeveynlerinin rotavirüs aşısı hakkında farkındalığının değerlendirilmesi
Assessment of rotavirus vaccine awareness of the parents of 24 months and under aged children WHO applied to the Family Health center
Yazar: EKREM ÜNVER
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR ; PROF. DR. BERRİN TELATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Ana-baba = Parents ; Anneler = Mothers ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Farkındalık = Awareness ; Rotavirüs enfeksiyonları = Rotavirus infections ; Rotavirüsler = Rotaviruses ; Toplumsal farkındalık = Social awareness ; Viral aşılar = Viral vaccines

Özet:
AMAÇ: Rotavirüse bağlı akut gastroenteritler (AGE) sık olarak 5 yaş altındaki çocuklarda, en sık da 6 -24 ay arasında görülmektedir. Solunum yolları enfeksiyonlarından sonra enfeksiyöz morbidite nedeni olarak viral gastroenteritler en sık olup, etken olarak ise çocuklarda rotavirüs birinci sıradadır. Rotavirüs ülkemizde ve bütün Dünya'da çocuklarda önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Virüsün yüksek derecede bulaşıcılığı, nasokomiyal enfeksiyonlara yol açması, etkili bir antiviral tedavisinin olmaması Oral Rehidratasyon Sıvısı (ORS) ve sıvı elektrolit tedavisi, hijyen, sanitasyon, emzirmenin artırılması önerilmesine rağmen yeterli değildir. Esas korunma aşı ile olmaktadır. Rotavirüs (RV) Aşısının ülkemizde ve diğer çoğu ülkede rutin aşı takviminde olmaması nedeniyle farkındalık eğitimi de gereklidir. Aile hekimliği bunun için bir fırsattır. Çünkü ilk 2 yaşta aşı ve çocuk izlem nedeniyle, aile hekimi ve aile sağlığı elamanıyla iletişim sık olur. Annenin doğum yaptığı hastane, izlemi yapan çocuk hekimi veya Aile hekimi, basın yayın organları, internet, aile yakınları gibi araçlarla bu farkındalık artırılmalıdır. Bu çalışma ile farkındalık ve aşılama oranlarını saptamak, aşılanamayanların nedenlerini ortaya koymak, farkındalığın aşılanma oranına etkisini ortaya koymak hedeflendi.
GEREÇ VE YÖNTEM: 02.03.2020 ve 04.05.2020 tarihleri arasında ASM polikliniğine başvuran 24 ay ve altı çocukların ebeveynlerinden 104 kişiye 16 soru içeren bir anket uygulandı. Bu ankette ebeveynlere RV aşısı farkındalığıyla ilgili sorular yöneltildi. Anketi doldurmayı kabul eden ebeveynler formu doktor yardımı ile doldurdular.
BULGULAR: Ebeveyn yaşları 20 ile 48 arasında değişmekte olup, ortalama 33,47±5,52 
yıldır ve tümü evlidir. Ebeveynlerin eğitim düzeyi yüksek (%59 üniversite %31 lise),
sosyoekonomik düzeyi yüksek, az çocuklu ve annelerin çalışma oranı düşük olması orta üst 
seviyede bir gruba çalışmanın yapıldığını göstermektedir. Bu durum ise aşılama oranının 
yüksek olmasını sağlamıştır. Ebeveynlerin %71,2'si (n=74) çocuğuna rota virüs aşısı 
yaptırırken, %28,8'i (n=30) aşı yaptırmamıştır. Rotavirüs aşısını yaptırmama nedeni olarak, 
ebeveynlerin %40 'ı aşının rutin aşı takviminde olmamasını göstermiş ve ikinci 
olarak %33,3 'ü ise aşının ücretli oluşunu göstermiştir. Diğer önemli bir bulgu ise %2' lik
bir kısmı aşı hakkında bilgim yok demiştir. Aşı yaptırmamış olan 30 olguda; RV aşısı hakkında verilen bilgi sonrası aşı yaptırmayı kabul eden ebeveyn oranı %73,3 (n=22), halen aşı yaptırmayı düşünmeyen ebeveyn oranı ise %26,7 (n=8) saptanmıştır.  Bilgilendirme sonrasında çocuğuna aşı yaptırmayı düşünenlerin oranı %92,3 olmuştur.

SONUÇ: Çalışmamızda 2 yaş altı çocuklara RV aşısı yaptıran ebeveynlerin oranı yüksek bulunmuştur. Bu durum eğitim düzeyi yüksek, tek çocuklu, sosyoekonomik düzeyi yüksek bir grupta çalışma yapılmasına bağlanmıştır. Ama bu tür çalışmalar sosyoekonomik düzeyi düşük bölgelerde de yapılmalıdır. Birim olarak aile hekimliğindeki ebeveynlerle sıkı iletişim halinde olmamız ve bilgilendirme ile, RV aşısını birimimizde rutin aşı takvimi dışında tavsiye etmemiz, aşıyı uygulamamız bu oranının yüksek çıkmasında etkili olmuştur.
                Bu oranların artması için hekimlerin ve ebeveynlerin farkındalıklarının arttırılması; hekimlerin aşıyı önermesi çok önemlidir. RV aşısı rutin aşı takvimine alınırsa aşılanma oranlarının artacağı açıktır. 
Anahtar Kelimeler: 24 ay ve altı çocukların ebeveynleri, rotavirüs aşısı, farkındalık

Abstract:
AIM: Gastroenteritis due to rotavirus affects mostly children under 5 years old and usually between 6 and 24 months of age. In terms of infectious morbidity, after respiratory tract infections, viral gastrorenteritis with having rotavirus as the most common cause of the disease in children, have the highest incidence. Rotavirus, is a significant reason for morbidity and mortality of children in our country and all over the world. Although hygiene, sanitation and increased lactation are advised, due to the high contagiousness of the rotavirus, the fact that it causes nasocomial infections and lack of an efficient antiviral treatment, ORS and fluid and electrolyte therapy are not sufficient. The essential protection is done with vaccination. Since RV vaccinations are not present in immunization schedules of both our country and many other countries, awareness trainings are required. Family medicine creates an opportunity for this, because in the first 2 years, due to the vaccination and child monitoring, the communication between the family physicians and healthcare workers is done frequently. This awareness should be increased via the hospital that the mother gave birth, the pediatrist or the family physician who proceeds the child's medical surveillance, media organs and the relatives of the family. This research aimed to detect the rates of awareness and vaccination, find out the reasons why people choose not to get vaccinated and reveal the impacts of awareness over the vaccination rates.
TOOLS AND METHODS: A questionnaire of 16 questions was applied to the parents of the children of 24 or less months of age that applied to the polyclinic of the family health center, between 02.03.2020 and 04.05.2020. In this questionnaire, questions about the awareness of RV vaccination were asked to parents. Parents who accepted to fill in the questionnaire, answered the questions with the help of the doctor.

RESULTS: The ages of the parents varied between 20 and 48 with the average of 33,47±5,52 and all of them were married. Since the education level of the parents was high (59% university, 31% high school), their socio-economical level was also high, they had fewer children and the working rate of the mothers was low, these imply that this research was applied to an upper-middle class. These conditions provided the high ratio of vaccination. While 71,2% percent (n=74) of the parents vaccinated their children for rotavirus, 28,8% (n=30) did not. As the primary reason, 40% of the parents justified themselves by stating that it hadn't been in the immunization schedule and secondly, 33,3% of the parents stated that the vaccine was not free of charge as explanations for not getting the rotavirus vaccination. Another important result that was obtained was 2% of the parents stating that they didn't have any knowledge about the vaccine. In the 30 cases that parents refused to vaccinate, after the given information about the RV vaccination, the rates of the parents who accepted to get the vaccine was found 73,3%(n=22) and the rates of the parents who still refused was found 26,7%(n=8). After the training, the rate of the parents who considered getting the vaccination reached 92,3%.

CONCLUSION: In our research, the rate of the parents who got their children under the age of 2 years vaccinated for rotavirus, was found high. That rate was attributed to studying on such a group who had high level of education, an only child and high socioeconomic status. But still, these kind of studies should be done in regions that have low socioeconomic status as well. The fact that as a unit, we frequently get in touch with the parents that registered to the family medicine and apart from the immunization schedule we inform and advise the parents to get the vaccination and indeed perform it, contributed to the high level of the rate.         
                   Having the awareness of the parents and the doctors increased and doctors advising the vaccination are very important in order for these rates to increase.If we put RV vaccination in the routine immunization schedule, it is obvious that vaccination rate will increase.

KEYWORDS: Parents of the children at the age of 24 months and below, rotavirus vaccine, awareness