Normal,kilolu ve obez bireylerde gıda bağımlılığı ve uyku kalitesinin araştırılması
The association of normal, overweight and obese phenotypes and food addiction with sleep quality
Yazar: ECE ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. İLKER TAŞÇI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Uyku kalitesi önemli bir sağlık göstergesidir. Düşük uyku kalitesi önemli sonlanımlarla ilişkilidir. Gıda bağımlılığı son yıllarda literatürde sıkça araştırma konusu olmaktadır. Gıda bağımlılığı beden kitle indeksi ve obezite değişkenleriyle ilişkili olsa da ve gıda bağımlılığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkiye yönelik veriler kısıtlıdır. Çalışmamızda normal, kilolu ve obezite kategoriyle gıda bağımlılığı ve düşük uyku kalitesi ilişkisini inceledik. 
Yöntem: Prospektif hasta kayıtlı ve kesitsel analiz tasarımındaki araştırmaya 18-65 yaş arasında aktif nöropsikiyatrik semptomları olmayan bireyler alındı. Katılımcıların yaşı, cinsiyeti, medeni durumu, boyu, kilosu, aktif sigara ve alkol kullanım durumu, öğrenim düzeyi, çalışma durumu, eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlara ilişkin veriler toplandı. Gıda bağımlılığı Yale Gıda Bağımlılığı Ölçeği 2.0 (YFAS 2.0) ile, uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya 258 katılımcı dahil edildi (medyan [ÇAA] yaş: 36 [21], kadın: %57,0). Normal, kilolu ve obez katılımcı oranı %49,2, %31,8 ve %19,0 bulundu. Üç BKİ kategorisine göre yaş, eğitim, hipertansiyon, diyabetes mellitus, dislipidemi, glomerüler filtrasyon oranı, multimorbidite ve polifarmasi farklıydı. Katılımcıların %38,8 gıda bağımlısı, %64,0 uyku kalitesine sahip bulundu. Uyku kalitesi ile BKİ arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,837). Gıda bağımlılığı ile BKİ arasında yaşa ve cinsiyete göre düzeltme yapıldığında da devam eden anlamlı ilişki bulundu. Uyku kalitesi düzenli egzersiz öyküsü, nöropsikiyatrik hastalık öyküsü ve gıda bağımlılığı arasında anlamlı ilişki gösterdi. Çok değişkenli analizde düzenli egzersiz yapıyor olma (Olasılık oranı [OO]: 0,241, %95 Güven Aralığı: 0,118-0,495, p<0,001) ve gıda bağımlılığı (OO: 1,845, %95 Güven Aralığı: 1,012-3,362, p=0,045) düşük uyku kalitesiyle bağımsız ilişkili bulundu. 
Sonuç: Bu araştırmada iç hastalıkları kliniğine başvuran hastaların üçte birinde gıda bağımlılığı, üçte ikisinde uyku kalitesinde bozulma gözlendi. Düzenle egzersiz yapma ve gıda bağımlılığı düşük uyku kalitesiyle bağımsız ilişki gösterdi. 
Anahtar kelimeler: Beden kitle indeksi, obezite, uyku kalitesi, gıda bağımlılığı

Abstract:
Objective: Poor sleep quality is associated with significant adverse health outcomes. Food addiction has emerged as a new research topic in recent years. Although food addiction is associated with body mass index and obesity phenotypes, data on the relationship between food addiction and sleep quality are limited. This study examined the relationship of normal, overweight and obesity phenotypes and food addiction with poor sleep quality.
Methods: This was a cross-sectional study with prospective enrollment. Subjects between the ages of 18-65 without active neuropsychiatric symptoms were included. Age, gender, marital status, height, weight, active smoking and alcohol use, education level, employment status, accompanying diseases, and medications used were recorded. Food addiction was assessed with the Yale Food Addiction Scale 2.0 (YFAS 2.0), and sleep quality was assessed with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI).
Results: The study included 258 participants (median [IQR] age: 36 [21], female: 57.0%). The proportion of normal, overweight and obese participants was 49.2%, 31.8% and 19.0%. Age, education, hypertension, diabetes mellitus, dyslipidemia, glomerular filtration rate, multimorbidity, and polypharmacy differed across three body mass index (BMI) categories. The prevalence of food addiction and poor sleep quality were 38.8% and 64.0%, respectively. There was no significant relationship between sleep quality and BMI categories (p = 0.837). A significant relationship was found between food addiction and BMI, adjusted for age and gender. Sleep quality showed univariate associations with regular exercise history, neuropsychiatric disease history and food addiction. In multivariate analysis, regular exercise (Odds ratio [OR]: 0.241, 95% Confidence Interval: 0.118-0.495, p<0.001) and food addiction (OR: 1.845, 95% Confidence Interval: 1.012-3.362, p=0.045) were the independent predictors of poor sleep quality.
Conclusions: This study showed that food addiction and poor sleep quality were quite common among adults admitted to an internal medicine outpatient service. Regular exercise was inversely, and food addiction was positively associated with poor sleep quality.
Keywords: Body mass index, obesity, sleep quality, food addition