Alt ekstremite amputelerinde trınıty amputasyon ve protez deneyim ölçeğinin (TAPES) güvenirlik ve geçerliği
Validity and reliability of trinity amputation and prosthesis experience scales (TAPES) in lower limb amputees
Yazar: SEMRA TOPUZ
Danışman: PROF. DR. F. GÜL ŞENER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Anketler = Questionnaires ; Bacak = Leg ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışma ülkemizdeki unilateral alt ekstremite amputelerinde TAPES anketinin Türkçe versiyonunun güvenirlik ve geçerliğinin belirlenmesi amacı ile planlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen 47 unilateral alt ekstremite amputesine versiyon çalışması yapılan TAPES anketi 1-3 gün ara ile ikinci kez uygulanmıştır. Yaşam kalitesi (Notingham Health Profile-NHP), protez ile memnuniyet (PİM), güdük ağrısı (GA) ve fantom ekstremite ağrısı (FEA), fonksiyon ve mobilite değerlendirmeleri yapılmış ve uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre TAPES anketinin Türkçe versiyonu tekrarlı değerlendirmelerde I. Kısım için güvenilir sonuçlar vermektedir (anketin alt bölümlerinden psikososyal uyum ICC=0.86, aktivite kısıtlaması ICC=0.89, protez ile memnuniyet ICC=0.91). Anketin II. Kısmı skorlama özelliği olmadığından, her bir soru için ayrı değerlendirilmiştir. II. Kısımda yer alan 4d ve 4e soruları dışındaki tüm sorular için test ve tekrar test sonuçları arasında anlamlı bir fark bulunmadığından (p>0.05), güvenilir olduğu ortaya çıkmıştır. II. Kısımdaki 4d ve 4e sorularının test-tekrar test sonuçları arasında fark bulunmuştur (p<0.05). Toplam psikososyal uyum alt parametresi ile NHP toplam skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Aktivite kısıtlaması alt parametresi ile fonksiyonel değerlendirme parametreleri arasında ilişki bulunmamış (p>0.05), ancak Ampute Mobility Predictor ve Berg Denge ölçeği ile değerlendirilen mobilite arasında ilişki bulunmuştur (p<0.05). Protez ile memnuniyet alt parametresi ile Satisfaction with the Prosthesis (SATPRO) ve Visual Analog Scale (VAS) arasında ilişki bulunmuştur (p<0.05). II. kısımdaki 1. sorunun NHP'nin tüm alt parametreleri ve toplam skoru ile, 2. sorunun NHP toplam skoru ile, 3. sorunun Berg Denge ölçeği ile ve 5d sorusunun VAS-FEA ile aralarında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). II. kısımdaki 1. sorunun VAS-PİM, VAS-GA ile, 3. sorunun fonksiyonel testler ve AMP ile, 4d'nin VAS-GA ile, 4e, 5e ve 6f'nin NHP toplam skoru ile ve 6e'nin NHP-Ağrı ile ilişkisi bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmanın sonucunda TAPES anketinin Türkçe versiyonunun ülkemizdeki unilateral alt ekstremite amputelerinde kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğu ve klinik uygulamalarda çok yönlü değerlendirmeye olanak sağlayacağı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Ampute, yaşam kalitesi, değerlendirme, güvenirlik, geçerlikDestekleyen Kurumlar: Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi, Tez Destekleme (08T09 102 001)

Abstract:
The study is conducted to determine the validity and reliability of the Turkish version of TAPES questionnaire in unilateral lower limb amputees in Turkey. TAPES questionnaire was applied to 47 amputees twice within 1-3 days interval. Quality of life (Notthingham Health Profile-NHP), satisfaction with the prosthesis (SWP), Residual Limb Pain (RLP), Phantom Limb Pain (PLP) and function-mobility evaluations were performed and analyzed with the use of appropriate statistical procedures. Due to the data, the first part of the Turkish version of TAPES presented reliable results (the sub group divisions of Psychosocial adaptation ICC=0.86, activity restriction ICC=0.89, satisfaction with prosthesis ICC=0.91). Since there aren?t any scores in the second part, each question is evaluated separately. Except the questions 4d and 4e, all questions showed no significant difference between test and retest results (p>0.05), and therefore second part is found reliable. Test and retest results of 4d and 4e of Part II presented significant difference (p<0.05). Due to statistical analyses a significant correlation can not be found between the total psychosocial adjustment subscale and NHP total score (p>0.05). There isn?t any significant difference between the activity restriction subscale and functional assessment parameters (p>0.05), while a correlation is found between amputee mobility predictor (AMP) and the mobility assessed by Berg Balance Scale (p<0.05). A correlation is found between the satisfaction with prosthesis and SATPRO (Satisfaction with the Prosthesis)/VAS (Visual Analogue Scale) (p<0.05). The first question of Part II showed correlation with all the parameters of NHP and the total score. The second question presented correlation with the NHP total score while the third question showed correlation with Berg Balance Scale and question 5d had correlation between VAS-PLP (p<0.05). There was not any correlation between the first question of Part II with VAS-SWP and VAS-RLP. The third question showed no important correlation between the functional tests and AMP, while also there were no correlations between the questions of 4d and VAS-RLP, the questions of 4e, 5e, and 6f with the total score of NHP and the question of 6e with NHP-Pain (p>0.05).Consequently it can be said that the Turkish Version of TAPES is found valid and reliable in the Turkish unilateral lower limb amputees and it can be used for multidimensional assessment in clinical applications.Key words: Amputee, quality of life, assessment, reliability/validitySupporting Issues: Scientific Research Unit of Hacettepe University, Support for Thesis (08 T09 102 001)