Menuçihri-yi Damgani, Divanının tahlili ve tercümesi
Manuchehri of Damghan, analysis and Turkish translation of his diwan
Yazar: FAHRETTİN COŞKUNER
Danışman: PROF.DR. MÜRSEL ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Gazneliler = Ghaznavids ; Hamriyat = Hamriyat ; Menuçihri-yi Damgani = Menuçihri-yi Damgani ; Musammat = Poem ; Şiir = Poem

Özet:
ÖZET Coşkuner, Fahrettin; Menuçihri-yi Dâmgâni. Divanının Tahlili ve Tercümesi. Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Mürsel Öztürk, Xm+410s. "Menöçihri-yi Dâmgâni, Divanının Tahlili ve Tercümesi" başlıklı Doktora Tezi çalışmama bir giriş ve üç bolümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Menöçihri'nin yaşadığı donem olan Gazneliler devri tarihini, kültürel yapısını ve edebiyata olan etkilerini donemin meşhur şair ve yazarlarına, kullandıkları üslup olan "Horasan Üslubu" na da kısaca değinerek ortaya koyduk. Şairi konu edindiğimiz birinci bölümde; yaşantısı hakkında çok fazla bilgi olmayan Menüçihrî'nin, hayatı, çağdaşları, etkilendiği kişileri, eserlerini ve edebi kişiliğini anlattık. Menüçihrî, Arap şairlerinden çok fazla etkilenen ve bununla övünen bir şairdir. Bu, mazmun kelime ve konu alanında olduğu gibi şiir türü olarak da kendini gösterir. Musammat türünü Fars edebiyatında ilk ve en güzel şekilde kullanan şair Menüçihri'dir. Onun kasideleri, methiyelerinden çok, tabiat tasvirleriyle meşhur olmuştur. Bahar, bahçe, eğlence meclisi, her tür çiçek, çeşitli kuş ve hayvan tasvirleri, şarabın oluşumu ve özelliklerini anlattığı hamriyatları memduha olan övgülerini geride bırakır. İkinci bölümde divanın muhteva açısından tahlili yer almaktadır. Değindiği temalar, dil ve üslubu, toplum düzeni ve sosyal hayata bakışı, insan değerlendirmesi, tabiat ve eşyayı ele alış tarzı ayrıntılı bir şekilde bu beş ana başlık altında beyitler tek tek ele alınarak incelendi. Şairin mutluluk, neşe ve yaşam sevinciyle dolu divanında sadece kendisine haset eden bir şaire karşı söylediği edep sınırlarını aşmayan hakaretlerin dışında kötü, kırıcı sözlere ve karamsar tablolara rastlanmaz. Şiirlerinden, Arapça ve Farsça'sının çok iyi olduğu, müzik, astronomi, tıp, dini ve edebi ilimleri çok iyi bildiği anlaşılmaktadır. Son bölümde ise, kaside, musammat, rubai ve dağınık şiirlerden oluşan, şairin yaşadığı döneme ve edebiyatına çeşitli açılardan ışık tutan, 2817 beyittik divanın Türkçe tercümesi yer almaktadır.

Abstract:
SUMMARY Coşkuner, Fahrettin, Manachehri of Damghan: Analysis and Turkish Translation of His Diwan, PHD Thesis, Advisor: Prof. Dr. Mursel Öztürk, XDJ+410 p. This thesis includes the Introduction and three chapters. The Introduction deals with the Ghaznavid period that Manuchehri lived at this time. In Chapter I, we studied on the life and works of Manuchehri and other poets of this period. Manuchehri was a poet who was influenced from Arabic poetry and had proud on this characteristic of his poems. He was first poet who writing musammats in Persian. His qasidas to became famous with natural descriptions rather eulogy. His khamriyats that expresses gardens, flowers, birds and lots of animals and wine is more impressive than his eulogies. In Chapter H was allocated for analysis of his Diwan viewpoint of themes. In addition in this Chapter we studied on the characteristics of the style and language of Manuchaehri's Diwan. The last Chapter consists of Turkish translation of Diwan that includes 2817 couplets. ^ »W^^': '-i \'Mti.:,.. »it