A. Vahap Akbaş'ın çocuk eserlerinin eğitsel değerler bakımından incelenmesi
An investigation of children's books written by A. Vahap Akbaş in terms of educational values
Yazar: NURİYE BASTEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ APTULKERİM DİNÇ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akbaş, Abdul Vahap = Akbaş, Abdul Vahap ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Eğitsel değerler = Educational values ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile A. Vahap Akbaş'ın çocuk eserlerini değerler eğitimi bakımından incelemek amaçlanmıştır. Akbaş'ın eserlerindeki değerlerin tespiti, çocuklara hangi değerleri aşılamaya çalıştığı, değerler eğitimi açısından eserlerin çocuk edebiyatına ve eğitimine katkılarının neler olduğu ortaya konulmuştur. 
Yöntem: Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından doküman analizi yöntemi esas alınarak yapılmıştır. Çalışmanın kapsamını, Akbaş'ın çocuk kitapları oluşturmaktadır. Üç hikâye, iki şiir ile birer fabl, deneme ve romandan oluşan çocuklar için yazılmış toplam sekiz eser, değerler eğitimi açısından incelenmiştir. Okunan her metinde tespit edilen değerler, edebiyat araştırmalarında doküman analizinde kullanılan fişleme yöntemiyle kayıt altına alınmıştır. Kayıt altına alınan bu veriler, ait oldukları değer başlıklarına göre tasnif edilmiştir. Eserlerde saptanan değerlerin yer aldığı bölümlerden alıntılar yapılmış ve özellikle hikâye ve şiir isimleri ile bunların hangi kitapta yer aldıkları parantez içinde belirtilmiştir.
Bulgular: Araştırma sonucu eserlerde elli dört değerin yer aldığı görülmüştür. Bu değerler, araştırmacı tarafından evrensel, millî, dinî ve kişisel değerler şeklinde tasnif edilmiştir. Evrensel değerler, tüm toplumlarda doğruluğu, geçerliliği kabul edilmiş, insanlığın yararına olduğu düşünülen değerlerdir. Millî değerler, o toplumun tarihî birikimi sonucu ortaya çıkmış, bireyde millî bir bilinç uyandıran ve toplumsal kimliğin oluşumuna katkı sağlayan ortak düşünce ve inançlardır. Dinî değerler; bireylerin inandıkları dine göre benimsemeleri gereken ilke ve davranışları içine alan değerlerdir. Kişisel değerler ise bireyin iç dünyasını yansıtan; hayatı sorgulamasına, iyi-kötü, doğru-yanlış gibi kavramları algılamasına ve var oluşuna katkı sağlayan davranış biçimleridir. 
Sonuç: Çalışmanın sonucunda sevgi, saygı, aile, merhamet gibi değerleri çatısında toplayan evrensel değerlere daha fazla yer verildiği görülmüştür. Bunu kişisel değerlerden estetik beğeni ve duyarlı olma takip etmekte ve yoğunluk bakımından üçüncü sırada da dinî değerler yer almaktadır. Eserlerde yazarın dine bakışını ortaya koyan Allah inancı, peygamber sevgisi, dua, dinî olgunluk, sabır ve şükür gibi konulara ağırlık verilmiş; İslamiyet merkezli bir değer anlayışına vurgu yapılmıştır. Akbaş'ın çocuk eserleri, genellikle evrensel ve dinî değerler üzerine kurulu öğretici ve sürükleyici metinlerden oluşmaktadır. Sonuç olarak bu eserler; dinî değerler, sevgi, aile birliğine önem verme, merhamet, nezaket, estetik, duyarlı olma, saygı ve yardımlaşma değerleri çerçevesinde yeterli görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: değerler, değerler eğitimi, A. Vahap Akbaş, çocuk eserleri.

Abstract:
Purpose: This study was aimed to investigate children's books written by A. Vahap Akbaş in terms of values education. Determination of the values in the works of Akbaş, the values he tries to pass on to children, the contributions of his works to children's literature and education with respect to values education were revealed.  
Method: This study was conducted based on document analysis methods which is one of the qualitative research approaches. The scope of the study covers children's books written by Akbaş. A total of eight works written for children including three stories, two poems, one fable, one essay and one novel were examined in terms of values education. The values found in each text were recorded by using the method "tagging" which is used in document analysis for literature research. These recorded data were classified according to their value titles. Quotations were made from the sections where the values were found in the works and especially the names of the stories and poems were mentioned in parantheses.  
Findings: Research results revealed that fifty-four values were included in the works. These values were classified by the researcher as universal, national, religious and personal values. Universal values are the values the trueness and validity of which are accepted in the whole society and are considered to be beneficial for humanity. National values are common thoughts and beliefs which emerge as a result of the historical accumulation of that community, raise national consciousness in the individual and contribute to the formation of social identity. Religious values cover the principles and behaviours that individuals need to adopt in accordance with the religion they believe in. Personal values are the forms of behaviours which reflect inner world of the individuals, help them to question life and perceive concepts such as good-bad or right-wrong and contribute to their existence. 
Results: The findings of the study revealed that universal values including love, respect, family and compassion are more commonly included in the works. Universal values are followed by aesthetic admiration and sensitiveness of personal values. Religious values are the next most commonly used values. The emphasis was placed on subjects such as belief in God, love of the Prophet, prayer, religious maturity, patience, and praise which reflect the perspective of the writer towards religion and an Islamic-centred value understanding were focused in the works. The children's books written by Akbaş are made up of educational and engrossing texts which are usually based on universal and religious values. As a consequence, these books were found to be proficient within the scope of religious values, love, giving importance to family unity, compassion, courtesy, aesthetics, being sensitive, respect and solidarity. 
Key Words: values, values education, A. Vahap Akbaş, children's books.