Kadın çalışanların annelik rolü: Hizmet sektörü üzerinden bir değerlendirme
The maternal role of female employees: An evaluation based on the service sector
Yazar: GÖZDE NUR KIYAK
Danışman: DOÇ. DR. FARUK KEREM ŞENTÜRK
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Annelik kavramı hem toplumsal yapının devamı hem de yapıdaki bireylerin birçok yönden gelişimi açısından Türk toplumunda tarihsel süreçten bugüne oldukça önemli bir kavram olarak nitelendirilmektedir. Yapılan bu çalışmada annelik kavramı çalışma yaşamı açısından ele alınmaktadır. Çalışma hayatı içine dahil olan anneler gerekli koşullar sağlanamadığı durumlarda iş yaşamından ödün vermek, kariyeri ve aile yaşamı arasında tercih yapmak zorunda kalmaktadır. Oysaki nitelik temelli bir perspektifle kadınların iş yaşamına aktif katılımı ülke ekonomisi ve refahı açısından da önem arz etmektedir. Bu bağlamda kamusal ve özel sektörde kadınların annelik ve çalışan rolünü birlikte sürdürebilmesi için yapılabilecek düzenlemelerin gündeme getirilmesi, çeşitlendirilmesi, geliştirilmesi bir ihtiyaç olarak görülmektedir. Bu araştırmada kadın çalışanların annelik rolü, bu rolü desteklemeye yönelik hali hazırdaki düzenlemeler ve neler yapılabileceği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada hizmet sektöründeki İK yöneticilerinin kadın çalışanların annelik rolüne yönelik düşüncelerini tespit edebilmek amacıyla nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş ve konu fenomenoloji (olgubilim) deseni ile ele alınmıştır. İstanbul şehri Avrupa yakasında hizmet sektöründe faaliyet gösteren İK yöneticileri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Yapılan betimsel analiz neticesinde görüşmecilerden alınan cevaplar incelendiğinde 30 kod ve 6 tema ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde kadınların çalışma hayatında erkeklere oranla daha zorlu süreçlerden geçtiği vurgulanmıştır. Annelik rolünün iş ile birlikte zor ve yıpratıcı bir süreç olduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte kadının toplumda özgürleşmesi, çocuğun gelişmesi ve bazı rollerin yıkılması açısından annenin çalışmasının önemi üzerinde durulmuştur. Hali hazırdaki uygulamaların (doğum ve süt izni, eğitimler, esnek çalışma) yetersizliği belirtilmiş alternatif fırsatlara olan ihtiyaçlar vurgulanmıştır. Annelik süreçlerinde kreş desteği, esnek çalışma imkanı, izin ve maddi destek fırsatları olduğu ama bunun yaygınlaşmadığı ve yaygınlaşmasına ihtiyaç olduğu belirtilmiştir.

Abstract:
The concept of motherhood is described as an essential concept in Turkish society from the historical process to the present day, in terms of both the continuation of the social structure and the development of the individuals in the structure in many aspects. This study discusses the concept of motherhood in terms of working life. Mothers who are involved in working life are forced to compromise on their work life and choose between their career and family life when the necessary conditions cannot be met. However, from a quality-based perspective, women's active participation in business life is also important for the country's economy and welfare. In this context, it is seen as a need to bring to the agenda, diversify, and develop arrangements that can be made so that women can continue their roles as mothers and employees in the public and private sectors. This research tried to determine the motherhood role of female employees, the current regulations to support this role, and what can be done. In this research, the qualitative research method was preferred to determine the thoughts of HR managers in different sectors about the motherhood role of female employees, and the subject was handled with a phenomenology pattern. Semi-structured interviews were conducted with HR managers operating in the service sector on the European side of Istanbul. As a result of the descriptive analysis, 30 codes and 6 themes were revealed when the answers received from the interviewers were examined. When the research results are examined, it is emphasized that women go through more difficult processes in working life than men. It has been stated that the role of motherhood is a difficult and exhausting process along with work. In addition, the importance of the mother's work in terms of the emancipation of women in society, the development of the child, and the destruction of some roles was emphasized. The inadequacy of current practices (maternity and breastfeeding leave, training, flexible working) was stated and the need for alternative opportunities was emphasized. It has been stated that there are nursery support, flexible working opportunities, leave, and financial support opportunities during motherhood, but these are not widespread and there is a need to expand them.