Ortaokul öğrencilerinin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examining the sensitivity of secondary school students regarding cultural heritage in terms of different variables
Yazar: YAKUP TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. ÜMMÜHAN ÖNER
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kültürel miras = Cultural heritage ; Ortak miras = Common heritage ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıklarının, cinsiyet, sınıf düzeyi, tarihi yer gezilerine katılma durumları açısından incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı sekiz resmi ortaokulda öğrenim gören 5. 6. ve 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, öğrencilere uygulanan "Kültürel Mirasa Duyarlılık Ölçeği" ile toplanmıştır. Nitel veriler ise öğrencilere yöneltilen 8 sorudan oluşan "Görüşme Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerden elde edilen veriler, SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Nitel veri analizi ise içerik analizi yöntemine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma sonucunda; öğrencilerin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıklarının cinsiyet, sınıf düzeyi değişkenlerine göre fark gösterdiği belirlenmiştir. Değer Verme ve Koruma (sorumluluk duyma) boyutlarında kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha yüksek puanlara sahip oldukları ayrıca tüm alt boyutlarda ve toplam puanda öğrencilerin kültürel mirasa duyarlılıklarının sınıf düzeyi arttıkça azaldığı belirlenmiştir. Öğrencilerin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıkları tarihi gezilere katılma durumlarına göre fark göstermemektedir. Ortaokul öğrencileri, kültürel mirası "geçmişten kalma değerler" olarak tanımlamışlardır. Öğrencilerin tarihi ve doğal varlıklar hakkında bilgi edinme süreçlerini öncelikle "araştırma yapma" yöntemi ile gerçekleştirdikleri görülmektedir. Öğrenciler, milli kültürümüzü öğrenme sürecinde de "araştırma yapma" ve "aile büyüklerinden öğrenme" yöntemini kullanmaktadırlar. Tarihi ve doğal varlıkların önemi, öğrenciler tarafından "geçmişi yansıtma" olarak vurgulanmış, milli kültürümüzü oluşturan unsurların önemi ise "geçmişin yansıması" olarak ifade edilmiştir. Ayrıca, öğrenciler tarihi ve doğal varlıkları koruma yöntemlerini "zarar vermeme ve koruma" prensibi ile belirtmişler, milli kültürümüzün korunması için "dilin korunması ve kullanılması"nı öne çıkarmışlardır. Araştırmada, okullarda kültürel miras bilincini artıracak toplum bazlı projelerin yapılması, okul-aile iş birliklerinin sağlanması, sosyal medya ve dijital platformlarda kültürel mirasın korunmasına yönelik bilgilendirici ve eğitici içeriklerin oluşturulması, her sınıf düzeyinde ilgiyi artırıcı çalışmalar yapılması önerileri getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the sensitivities of secondary school students towards cultural heritage in terms of gender, grade level, and participation in historical site visits. The study group of the research consists of 5th, 6th and 7th grade students studying in eight public secondary school affiliated to the Ministry of National Education in Diyarbakır in the 2023-2024 academic year. The study was conducted using a mixed method in which quantitative and qualitative methods were used together. Convergent parallel design, one of the mixed method designs, was used in the study. The quantitative data of the study were collected with the "Cultural Heritage Sensitivity Scale" administered to the students. Qualitative data were obtained by using the "Interview Form" consisting of eight questions directed to the students. The data obtained from quantitative data were analyzed with the SPSS package program. Qualitative data analysis was carried out in accordance with the content analysis method. As a result of the research, it was determined that students' sensitivities towards cultural heritage differed according to gender and grade level variables. It was determined that female students had higher scores than male students in the dimensions of Valuing and Protecting (feeling responsibility), and that students' sensitivity to cultural heritage in all sub-dimensions and total score decreased as the grade level increased. Students' sensitivity towards cultural heritage does not differ according to their participation in historical excursions. Secondary school students defined cultural heritage as "values from the past". It is seen that students primarily use the "doing research" method to obtain information about historical and natural assets. In the process of learning about our national culture, students use the methods of "doing research" and "learning from family elders". The importance of historical and natural assets was emphasized by the students as "reflecting the past", while the importance of the elements that make up our national culture was expressed as "reflection of the past". In addition, the students stated the methods of protecting historical and natural assets with the principle of "not harming and protecting" and emphasized "protecting and using the language" for the protection of our national culture. In the research, it was suggested that community-based projects should be carried out in schools to raise awareness of cultural heritage, school-family cooperation should be ensured, informative and educational content should be created for the protection of cultural heritage on social media and digital platforms, and studies should be carried out to increase interest at every grade level.