Boyun diseksiyonu yapılan hastalarda vena jugularis interna'nın morfometrisi, varyasyonu ve topografik anatomisinin incelenmesi
Investigetion of morphometry, variation and topographic anatomy of vena jugularis interna in patients with neck dissection
Yazar: EBRU MİHRİBAN GÜVEN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ÇOLAK
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Amaç: Fonksiyonel boyun diseksiyonu uygulanan hastalarda Vena jugularis interna'nın (VJI) morfolojik-topografik anatomisini ve diğer vasküler, nöral yapılarla ilişkisini incelemektir.  İkinci amacımız ise Vena Jugularis İnterna'nın ve dallarının ele aldığımız vakalarda anatomik varyasyonlarını incelemektir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya boyun diseksiyonu (BD) yapılan 18-90 yaş arası 32 hasta (27 erkek, 5 kadın) (Yaş ortalaması: 63.031±10 (63.22±11 erkek, 62±8 kadın)] 13 aylık süre içerisinde dahil edildi. Operasyon öncesi tanısal amaçlı çekilen bilgisayarlı tomografi görüntülemesinde vena jugularis interna'nın os hyoidea ve cartilago cricoidea seviyelerindeki transvers çapları ölçüldü, ayrıca çekilen bilgisayarlı tomografi görüntülemelerinde VJI'nın Arteria carotis communis'le (ACC) ilişkisi (anterior, posterior, medial ve lateral) ve VJI'nın cartilago cricoidea seviyesinde ACC ile arasındaki mesafesi gibi morfometrik ölçümler incelendi. Boyun diseksiyonu sırasında musculus digastricus venter posterior hizasından Os clavicula seviyesine kadar VJI'nın uzunluğu ölçülmüş, VJI'den çıkan dal sayısı incelenerek hasta kartlarına kaydedildi. Yine boyun diseksiyonu esnasında VJI'nın anatomik varyasyonları ve nervus accessorius'a (NA) göre anatomik pozisyonu incelenerek hasta kartlarına işlendi.
Bulgular: Vena jugularis interna'nın ACC'ye göre pozisyonuna bakıldığında 40 (% 67.7) lateral pozisyonda, 15(%25.5) anterior pozisyonda ve 4(%6.8) posterior yerleşimli olarak tespit edildi. VJI'nın dal sayısına bakıldığında en sık beş dallı olan tipi görüldü (%61). Sağ VJI'nın hem üst çapı hemde alt çapı sol VJI'ye göre daha büyük olarak tespit edildi. Boyun tarafı ve cinsiyete göre VJI'nın üst ve alt çapları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir.  Her iki boyun tarafında da VJI'nın ortalama alt çapı üst çapına göre daha büyük ve istatistiksel olarak pozitif yönde korelasyon bulunmuştur. (P: 0.005, r: 0.732). 15 (% 25.4) boyun tarafında VJI ile ACC arasındaki uzaklık 1 mm ölçülürken, 3 (% 5) boyun tarafında bu uzaklık 4 mm olarak ölçülmüştür.  Boyun tarafı ve cinsiyete göre VJI ile ACC arasındaki uzaklık değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir. N. accessorius'un VJI'ya göre pozisyonu değerlendirildiğinde ise çoğunlukla (% 55.9) anterior pozisyonda tespit edildi. Sağ VJI'nın ortalama uzunluğu 12.43±1.30 mm iken sol VJI'nın uzunluğu 12.27±1.09 mm olarak ölçüldü. Ayrıca 59 boyun tarafının 6'sında VJI'nın anatomik varyasyonları saptanmış ve bu 6 varyasyonun üçünün posterior dallanma varyasyonu, ikisinin bifurkasyon ve birinin ise fenestrasyon varyasyonu şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışmamız hem BT hemde BD sırasında ölçümlerle, VJI'nın a. carotis communis'e göre konumlarını ölçülebilir kılavuzlarla objektif olarak açıklığa kavuşturmaktadır. Vena jugularis interna ile ACC arasında bulunan önemli anatomik varyasyonlar boyun diseksiyonu cerrahileri ve juguler ven kateterizasyonları sırasında hala önemli riskler teşkil etmektedir. VJI'nın anatomik varyasyonları boyun diseksiyonu sırasında NA ve VJI'nın iatrojenik hasarlanma riskini artırdığından baş-boyun cerrahları bu vakalarda dikkatli olmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Vena Jugularis interna, Boyun diseksiyonu, Bilgisayarlı tomografi, Anatomik varyasyon.

Abstract:
Object: To examine the morphological-topographic anatomy of the vena jugularis interna and its relationship with other vascular and neural structures in patients undergoing functional neck dissection. Our second aim is to examine the variations of the Vena Jugularis Interna and its branches, if any, in the cases we have discussed.
Material and Methods: Thirty-two patients aged 18-90 years [Mean age: 63.031±10  (63.22±11 males, 62±8 females)] who underwent functional neck dissection over a 13-month period were included. Computed tomography images taken preoperatively for diagnostic purposes were standard practice in all patients. Transverse diameters of the vena jugularis interna at the os hyoidea and cartilago cricoidea levels were measured. In addition, morphometric measurements such as the relationship of the VJI with the arteria carotis communis (anterior, posterior, medial and lateral) and the distance between the VJI and the arteria carotid communis at the level of the cartilago cricoidea were examined. Again, the length of the VJI was measured from the posterior venter of M. digastricus to the level of the Os clavicula, and the number of branches coming out of the VJI was recorded. In addition, anatomical variations of the vena jugularis interna and its anatomical position relative to the Nervus accessorius were examined.
Results: Considering the position of the VJI relative to the arteria carotis communis, it was located 40(67.7%) lateral, 15(25.5%) anterior and 4(6.8%) posterior. Considering the number of branches of the VJI, the five-branched type was the most common type (61%). Both the upper and lower diameters of the right VJI were larger than the left VJI. There was no statistically significant difference in the upper and lower diameters of the VJI according to neck side and gender (p>0.05). The mean lower diameter was larger than the upper diameter in both neck sides and there was a statistically positive correlation (P: 0.005, r: 0.732). The distance between VJI and A. Carotis communis on the neck side of 15 (25.4%) was 1 mm, while this distance was 4 mm on the neck side of 3 (5%). There was no statistically significant difference in the distance between VJI and ACC according to neck side and gender. When the position of the VJI was evaluated according to N. Accessorius, it was mostly located anteriorly (55.9%). The mean length of the right VJI was 12.43±1.30 mm, while the length of the left VJI was 12.27±1.09 mm.  Anatomical variations of VJI detected in 6 of 59 neck sides. Of these 6 variations, three were posterior branching variations, two were bifurcation, and one was fenestration.
Conclusion: Our study objectively clarified the relative positions of the VJI relative to the A. Carotis communis with measurable guides, both by computed tomography and measurements during neck dissection. Significant anatomical variations between the VJI and A. carotis communis still pose significant risks during neck dissection surgeries and jugular vein catheterizations. Head and neck surgeons should be careful in these cases, as the anatomical variations of the VJI increase the risk of iatrogenic damage to the NA and VJI during neck dissection.

Keywords: Vena jugularis interna, Neck Dissection, Computerized Tomography, Anatomical Variation.