Almanya sosyal yardım sistemi ve sosyal hizmet uygulamaları
Social relief system and Social work practices of Germany
Yazar: MUSTAFA UYANIK
Danışman: PROF. DR. MUSA ŞAHİN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Almanya = Germany ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal yardım = Social assistance

Özet:
Sosyal hizmetin temel misyonlarından biri de uygulanacak sosyal politikaların etkinliği ve verimliliği noktasında bilgi üretmektir. Bu konuda Türkiye'den yaklaşık yarım asırlık tecrübe fazlası olan ve sosyal refah uygulamalarında iyi bir model teşkil eden Almanya örneğinin literatüre kazandırılması büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda çalışmamızın amacı sosyal hizmetler alanında iyi bir model olan Almanya Sosyal Yardım Sistemi ve Sosyal Hizmet Uygulamalarını inceleyerek Sosyal Hizmet bilim dalına bir eser kazandırmak ve Türkiye'de bu alanda çalışma yapan öğrenci, akademisyen, sivil toplum kuruluşu ile kamu kurum ve kuruluşlarının istifadesine sunmaktır.

Bu çalışmada Almanya Sosyal Yardım Sistemi ve Sosyal Hizmet Uygulamalarının incelenmesinin tercih edilmesinin nedeni, dünyadaki diğer örnekleri incelendiğinde benzerleri arasında en gelişmiş ve en kapsamlı sosyal yardım sistemlerinden biri olmasıdır. Almanya, yardım hizmetlerini gönüllülük esasına dayanan bir sistemden ziyade, devletin vatandaşlarına verdiği bir yasal hak olarak sunması, devletin ihtiyaç sahiplerini piyasanın riskleri ile baş başa bırakmaması ve onları devlet koruması altına alması açısından liberal Anglo-Sakson anlayıştan farklılaşmaktadır. Öte yandan Almanya, aileyi toplumun yapıtaşı ve toplumsal devamlılık için korunması gereken temel kurum olduğunu kabul eden muhafazakâr anlayışla Türkiye ile benzerlik sergilemektedir. Bu nedenle Almanya'nın sosyal politikalarda Türkiye için örnek olabilecek konumda olduğu değerlendirilmektedir. Türkiye'nin Almanya örneğinden elde edebileceği birçok yarar olmasına rağmen bu alanda yapılmış çalışmalar son derece sınırlıdır. Bu kapsamda, çalışmanın literatürde önemli bir eksiği kapatacağı, Almanya Sosyal Yardım Sisteminin ve Sosyal Hizmet uygulamalarının tanınmasına katkı sağlayacağı ve ülkemizdeki Almanya-Türkiye kıyaslamalı çalışmalarda bir başvuru kaynağı olacağına inanıyorum. Almanya Sosyal Hizmet Uygulamalarını bütüncül ele alan ve kapsamlı bir araştırmaya dayanan bu çalışma, alandaki bilimsel bilgi boşluğunu doldurmaya katkı sağlaması açısından özgün bir çalışmadır.

Giriş bölümünde, sosyal yardım ve sosyal hizmet kavramları en güncel anlamları ve örtüştüğü noktalar itibarıyla değerlendirilmiş ve Almanya Sosyal Hizmet tarihi kısaca ele alınmıştır.

Birinci bölümde yasal haklar çerçevesinde sosyal yardımları düzenleyen ve on iki kitapta toplanan Sosyal Kanunlar Kitabı "Sozialgesetzbuch I-XII" işlenmiştir.

İkinci bölümde genel sosyal hizmet uygulamaları işlenmiş, son bölümde ise değerlendirme ve öneriler yapılmıştır.

Abstract:
One of the main missions of Social Work is to produce knowledge on efficiency and productivity of the social policies to be applied. It is very important to bring in to the literature the model of Germany with experience surplus of about half century with reference to Turkey in this field, and as being a good model in social welfare practices. In this sense, the aim of this study is to provide a piece for Social Work discipline by examining Social relief system and Social work practices of Germany as being a good model in the field of Social Work, and make it available for students, academicians, non-governmental organizations, as well as state institutions and organizations working in the area of Social Work in Turkey.

The reason to choose Social relief system and Social work practices of Germany to examine in this study is that, it is one of the most extensive and most advanced social relief systems among its kinds around the world. Germany differs from the Libaral Anglo-saxon mind by providing support services as a legal right given by the state to the citizenry rather than basis of a volunteering system, and not leaving needers to market risks and put them under legal protection. On the other hand, Germany shares similarities with Turkey, by regarding the family as the building block of the society and the crucial institution to be preserved for social continuity in a conservative understanding. Due to this reason, Germany can be considered to be in the position of being a good model for Turkiye in the field of Social Policies. Although there are wide range of benefits that Turkiye can gain from the model of Germany, studies in this context are enormously limited. In this sense, I believe that this study will fill a significant gap in the literature, contribute recognizability of Social relief system and Social work practices of Germany, and serve as a reference guide for the Germany-Turkiye comparative studies in our country. This study, which has delt with the social work practices of Germany as a whole and based upon an extensive research, is a genuine one in terms of contribution for filling the gap of scientific knowledge in the discipline.

The introductory chapter covers the concepts of Social relief and Social Work in terms of their most current meanings and overlapping points, and deals with the Social Work history in Germany in brief.

In the first chapter, within the framework of legal rights, The Book of Social Laws, „Sozialgesetzbuch I-XII" which regulates the social benefits and composed of 12 books has been discussed.

Second chapter deals with general Social Work practices, while the last chapter covers the assessment and implications.