Ankara ili Güdül yöresi geleneksel Türk işlemelerinde renk, desen, kompozisyon özellikleri ve öğretim analizi yönünden incelenmesi
To be research and mode of teaching analyes of traditional Turkish embrodiery in respecf of colour ornament and composition Ankara-Güdül
Yazar: YASEMİN SERÇE
Danışman: PROF. FATMA ÖZCAN (TUĞTAŞ)
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
B u araştırmanın amacı, Güdül ilçesinde bulunan Hesap işi, Türk işi ve suzeniişlemelerin; boyutları, kullanılan gereçleri, teknikleri, renkleri, konuları vekompozisyon özelliklerini saptamak ve bunların düzenli bir şekildebelgelendirilmesi, desenlerin çizilmesi ve desen katalogunun oluşturulmasıdır.A r aştırmanın örneklemini; Güdül ilçe merkezinde yaşayan insanlardan eldeedilen ürün örnekleri oluşturmuştur.Geliştirilen bilgi formuna göre Hesap işi, Türk işi ve Suzeni'nin özellikleri tespitedilmiştir.A raştırma sonucunda elde edilen verilere göre; Güdül ilçesinde bulunan Hesapişi, Suzeni ve Türk işlerinin Türk İşleme Sanatı'na ait, renk, desen, teknik, kullanılanaraç gereç ve kompozisyon özellikleri belirlenmiştir.İncelenen Hesap işi, Türk işi ve Suzeni örneklerinin genelinin dikdörtgen şekildeolduğu, bunların uçkur, peşkir, örtü, az sayıda kare olanlarının da çevre olarakadlandırıldığı saptanmıştır. Zemininde kullanılan kumaş cinsleri; pamuklu ve ipeklidokumalar olarak tespit edilmiştir. İşlemede kullanılan iplik cinsleri; ipek ipliği vemetal menşeeli iplikler olduğu, işlemelerde kullanılan tekniklerin ise düz pesent,verev pesent, tahrirli pesent, atlamalı pesent, muşabak, mürver, balıksırtı, düz sarma,verev sarma, ciğerdeldi, hasıriğne, civankaşı, türk ajuru, gözeme, düz hesap iğnesi,verev hesap iğnesi, susma, suzeni, tel kırma, basit ajur, tohum işi, hesap işi antikasıolduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu örneklerin kenar temizleme teknikleri, çırpmadikişi, zürafa, hazır harç dikerek, elde ve makinede baskı dikişi, tığ oyası, saçak,kumaş ipi çekme ve antika yapma gibi çeşitleri olduğu tespit edilmiştir.İ n celenen örneklerde kullanılan renkler; ana ve ara renkler, nötr renkler vekahverengi olarak ele alınmıştır.İncelenen örneklerde tespit edilen konular şunlardır; Bitkisel, Geometrik,Nesneli, Figürlü ve Yazılı bezemelerdir.İncelenen Hesap işi, Türk işi, Suzeni örneklerde; düzgün tekrarlama, bağlantılıtekrarlama, düz simetrik, ters simetrik, diyagonal ve merkeze yönlendirilmişkompozisyon kuralları tespit edilmiştir.İ ncelenen örneklerin çoğunun lekeli ve yıpranmış olduğu, bir kısmının ilk haligibi bugüne geldiği çok azının da farklı şekilde kullanıma sunulduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the sizes, equipments, techniques, colours,and topics used and the pecularities of composition of the preces of embrodierywhich found in Güdül; and to have them well-documented and to draw the patternsand to produce a design catalogue.Models used in this study are obtained from the people living in the local of theGüdül.T h e peculiarities of the embroidery has been determined according to theobservation form prepared.T h e colour, design techniques and equipment used and the compositionpeculiarities of Turkish Embroidery Style used in the works of Güdül have beendetermined according to data collected in this study.I t was founded that many models which were examined were rectangular inshape.These are called ?uçkur - peşkir - örtü?. The rare ones which are square inshape are called ?çevre?. It has been decided that the types of background materialare cotton and silk weavings. It has also been observed that the types of thread usedin the embroidery are silk thread and metal material stripes. Moreover, thetechniques used are double darning straight style, double darning diagonal style,openwork, murver, fishbone, satin stitch, eyelet holes, basket filling stitch,byzantine stitch, running stitch, holbein stitch straight style, holbein stitch diagonalstyle, knotted stitch. For the formation of the edges, the following techniques havebeen used çırpma needling, giraffe style, ready-made needling attachment, presssewing by machine or hand, attaching needle lace, tassel attachment, making fringesby pulling the thread ends, hemstitch techniques.T he colours of the model examined are main colours, formed colours, neutralcolours and brown.T he patterns used in the models studied have been observed as follows: plantfigures, geometrical ones, those with certain figures, and figured ones.I n the models studied, different composition techniques such as skippedrepetitions, connected repetitions, symmetrical repetitions have been found. Most ofthe models studied were found to have been defective and stained, some were in theiroriginal forms, and few were found to have been used for various purposes.