Bazı tek yıllık çim çeşitlerinin (Lolium multiflorum L.) yem verim ve kalitesi üzerine farklı gübre uygulamalarının etkileri
Effects of different fertilizer applications on forage yield and quality of some annual ryegrass varieties (Lolium multiflorum L.)
Yazar: AYŞE NİDA KURT
Danışman: PROF. DR. MEHMET KERİM GÜLLAP
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Muş ilinde daha önceden yetişme fırsatı bulamayan tek yıllık çim çeşitlerinin (Caramba, Venüs ve Vallivert) adaptasyon kabiliyetleri incelenmiş ve farklı organik gübrelerle sürdürülebilir bir tarım ve çevre sağlığı açısından bitkinin ihtiyaç duyduğu besim elementi ihtiyacını kimyasal gübreler yerine organik gübrelerle karşılanma olasılığı değerlendirilmiştir.
Yöntem: Araştırma Muş ilinde bulunan Kepenek köyünde 2021 ve 2022 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırmada farklı firmalardan temin edilen tek yıllık çim çeşitlerinden Caramba, Venüs ve Vallivert çeşitleri kullanılmıştır. Çalışmada kimyasal gübrenin yanı sıra bitkinin azot ihtiyacını karşılayacak oranlarda çiftlik, yarasa, tavuk ve solucan gübreleri de organik gübre olarak kullanmıştır. Ayrıca çalışmada kullanılan tüm çeşitlerin tarımsal ve kalite özellikleri de incelenmiştir.
Bulgular: Yapılan çalışmada kimyasal gübrenin başaklanma tarihini geciktirdiği tespit edilirken, çeşitler arasında ana sap uzunluğu 91,08 cm ile 92,21 cm, gübre uygulamaları arasında ana sap uzunluğu 90,17 cm ile 94,66 cm, ana sap kalınlığı çeşitler arasında 3,05 mm ile 3,13 mm, gübre uygulamaları arasında ana sap kalınlığı 2,86 mm ile 3,25 mm, bayrak yaprak uzunluğu çeşitler arasında 15,65 cm ile 16,17 cm,  gübre uygulamaları arasında bayrak yaprak uzunluğu 15,13 cm ile 16,89 cm, bayrak yaprak eni çeşitler arasında 8,69 mm ile 8,88 mm, bayrak yaprak eni gübre uygulamaları arasında 8,34 mm ile 9,45 mm, yeşil ot verimi çeşitler arasında 3936,05 kg/da ile 4022,27 kg/da, gübre uygulamaları arasında yeşil ot verimi 3546,37-4360,64 kg/da, çeşitler arasında kuru ot verimi 2706,42 kg/da ile 2760,56 kg/da, gübre uygulamaları arasında 2462,61 kg/da ile 2975,76 kg/da, ham protein oranı çeşitler arasında  %13,40 ile %14,44, gübre uygulamaları arasında %13,81 ile %14,30, ham protein verimi çeşitler arasında 370,50 kg/da ile 397,45 kg/da, ham protein verimi gübreler arasında 352,04 kg/da ile 433,10 kg/da,  NDF oranı çeşitler arasında %53,73 ile %55,97, gübreler uygulamaları arasında %53,92 ile %55,09, ADF oranı çeşitler arasında %28,66 ile %29,55, gübre uygulamaları  arasında  ADF oranı %29,81 ile %28,07 olmuştur.
Sonuç: Deneme sonucunda kimyasal gübre uygulamasının organik gübrelere kıyasla incelenen parametrelere üstünlük gösterdiği kaydedilmiştir. Çalışmada kullanılan çeşitler açısından bir değerlendirme yapıldığında Vallivert çeşidinin genel olarak incelenen parametreler açısından ön plana çıktığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Purpose: The adaptation abilities of annual ryegrass varieties (Caramba, Venus, and Vallivert) which were not previously grown in Muş province have been investigated, and the possibility of meeting the nutritional needs of the plant with organic fertilizers instead of chemical fertilizers has been evaluated for sustainable agriculture and environmental health.
Method: The research was conducted in the village of Kepenek located in the Muş province between the years 2021 and 2022. Annual ryegrass varieties obtained from different companies, including Caramba, Venus, and Vallivert, were used in the study. In addition to chemical fertilizer, organic fertilizers such as farmyard manure, bat guano, chicken manure, and worm castings were also used to meet the nitrogen needs of the plant. Furthermore, agricultural and quality characteristics of all varieties used in the study were also examined. 
Findings: In the conducted study, it was observed that chemical fertilizer delayed the heading date. Regarding the varieties, the main stem length ranged from 91.08 cm to 92.21 cm, while among fertilizer applications, it ranged from 90.17 cm to 94.66 cm. The main stem thickness varied between 3.05 mm and 3.13 mm among varieties, and between 2.86 mm and 3.25 mm among fertilizer applications. Flag leaf length ranged from 15.65 cm to 16.17 cm among varieties and from 15.13 cm to 16.89 cm among fertilizer applications. Flag leaf width ranged from 8.69 mm to 8.88 mm among varieties and from 8.34 mm to 9.45 mm among fertilizer applications. Green forage yield ranged from 3936.05 kg da-1 to 4022.27 kg da-1 among varieties and from 3546.37 kg da-1 to 4360.64 kg da-1 among fertilizer applications. Dry forage yield ranged from 2706.42 kg da-1 to 2760.56 kg da-1 among varieties and from 2462.61 kg da-1 to 2975.76 kg da-1 among fertilizer applications. The crude protein content varied between 13.40% and 14.44% among varieties and between 13.81% and 14.30% among fertilizer applications. Crude protein yield ranged from 370.50 kg da-1 to 397.45 kg da-1 among varieties and from 352.04 kg da-1 to 433.10 kg da-1 among fertilizer applications. The NDF (Neutral Detergent Fiber) content ranged from 53.73% to 55.97% among varieties and from 53.92% to 55.09% among fertilizer applications. The total ADF (Acid Detergent Fiber) content varied between 28.66% and 29.55% among varieties and between 29.81% and 28.07% among fertilizer applications.
Results: As a result of the study, it was noted that the application of chemical fertilizer outperformed the examined parameters compared to the organic fertilizers applied. When evaluating the varieties used in the study, Vallivert variety stood out overall in terms of the examined parameters.