Seçilmiş üstün özellikli melez çilek genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality features of selected superior hybrid strawberry genotypes
Yazar: ŞULE HİLAL ATTAR
Danışman: PROF. DR. SEVGİ PAYDAŞ KARGI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri bölümüne ait laboratuvarlar ve İspanyol tipi seraların bulunduğu arazide 2016-2017 yetiştirme sezonunda yapılmıştır. Melezleme ıslahı programında; anne olarak 'Rubygem', 'Festival' ve 'Amiga' ile tozlayıcı olarak 'Sevgi', 'Kaşka' ve 'Ebru' çeşitlerinin melezlenmesiyle üstün özellik 8 melez çilek genotipi elde edilmiştir. Bu üstün özellikli genotipler, verim, meyve et sertliği, lezzet, meyve ağırlığı, ilk çiçeklenme tarihi, ilk hasat tarihi ve meyve dış renk (h ve L) özelliklerine göre seçilmiştir. Bu tez çalışmasının amacı üstün özellikli 8 melez çilek genotipi ile bunların ebeveynlerinin verim ve kalite parametrelerinin değerlendirilmesidir. 
Seçilmiş melez genotipler ve ebeveynlerde; aylık ve toplam bitki başına meyve verimi ile meyve boyutları (en, boy), meyve kalite sınıflandırılması ve pazarlanabilir meyve miktarı, meyve rengi (L, a, b, C, Hue), meyve et sertliği, Suda Çözünebilir Toplam Kuru Madde Miktarı (SÇKM), asit miktarı, SÇKM/Asit oranı, lezzet ve pH gibi meyve kalite özellikleri belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre verim ve en önemli bazı kalite parametreleri dikkate alınarak tartılı derecelendirme yapılmıştır. En yüksek puanı ana ebeveyn çeşitler alırken, seçilmiş melez bireylerden 291 no'lu genotip söz konusu çeşitleri izlemiştir. Meyve et sertliği bakımından melez genotiplerin ana ebeveynlerden daha düşük değerler ortaya koydukları belirlenmiştir. Melez bireylerden 291 no'lu genotip her ne kadar tat ve meyve et sertliği açısından ebeveynlerinden biraz daha düşük değerler ortaya koymuş olsa da verim bakımından ebeveynlerinden üstün olduğu saptanmıştır. Önemli bir tat kriteri olan SÇKM/Asit oranı bakımından yine 291 (23.8) no'lu genotip, 25.6 değerine sahip olan 'Rubygem' den sonra en iyi sonuç alınmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Çilek, Islah, Verim, Meyve Kalite Kriterleri

Abstract:
This study was conducted  under Spanish-type high tunnels and laboratories of Horticulture Department of Cukurova University during the 2016-2017 growing season. Result of breeding program by crossing; Rubygem, Festival and Amiga as mother parents with Sevgi, Kaska and Ebru strawberry cultivars as pollinator was obtained  8 superior hybrid strawberry genotypes. These genotypes have been selected according to their yield, flesh firmness, taste, fruit weight, first blooming time, first harvest time, fruit external color (h angle, L*). The aim of this study was to evaluate selected superior 8 genotypes and their parents in terms of yield and fruit quality parameters.
In the selected hybrid genotypes and parents; monthly and total yield per plant and fruit quality properties like fruit dimensions (diameter and length), fruit quality classification and marketable fruit number, fruit external colour (L,a,b,C,Hue), fruit flesh firmness, total soliuble solid (TSS), acidity, TSS/Acidity, taste and pH were determined. Weighted rating have been made with regard to obtained yield and the some important quality parameters. While mother parents take the highest score, the genotype 291 from selected hybrid genotypes followed these cultivars. In terms of fruit flesh firmness the hybrid genotypes were determined to produce lower values from mother cultivars. Although the genotype 291 produced lower values in terms of taste and fruit flesh firmness from mother cultivars, it was superior in terms of yield. The TSS/Acidity rate which being important on taste parameter is the best at genotype of 291 (23.8) then Rubygem which taken 25.6 value.  

Keywords: Strawberry, Breeding, Yield, Fruit Quality Characters