Radikal prostatektomi ve/veya küratif radyoterapi sonrası biyokimyasal rekürren prostat kanserinde yeniden evrelemede GA⁶⁸-psma PET/BT'nin yeri /
Yazar: CEYDA NUR DÜNDAR ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF. DR. GONCA GÜL BURAL
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Çalışmamızın amacı küratif tedavi almış biyokimyasal rekürrens gelişen prostatik adenokarsinom tanılı hastalarda yeniden evreleme amacıyla yapılan Ga68-PSMA PET/BT incelemesi ile Gleason skor, ISUP grade, eş zamanlı serum PSA değerleri ile PSMA pozitif lezyon saptanabilirliği arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Ayrıca hasta takibiyle PSMA PET/BT'nin diagnostik performansının ve doğruluğunun belirlenmesi, tedavi yönetim kararlarının incelenmesi de amaçlanmıştır.
Aralık 2015-Ağustos 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı'nda yeniden evreleme amaçlı yapılmış 58 hastaya ait Ga68-PSMA PET/BT görüntüleri retrospektif incelendi. PSMA tutulum düzeyleri 0 ve 2 arasında gruplandırıldı (0= negatif, 1= şüpheli, 2= pozitif). Pozitif ve şüpheli tutulum alanlarından SUV değerleri kaydedildi. Aktivite tutulum lokalizasyonları prostat/prostat yatağı, pelvik lenf nodu, abdominal lenf nodu, supradiyafragmatik lenf nodu, kemik, visseral organ olarak sınıflandırıldı. PSMA PET/BT bulgularına göre hastalık yaygınlığına karar verildi (pelvis sınırlı ve uzak metastatik). Hastalar PSMA PET pozitif veye negatif, RP ve RT sonrası BR olarak gruplandırıldı. Bu gruplar arasında gleason skor, ISUP grade, PSA, PSAdt, PSAvelosite, anatomik bölgelerden elde edilen patolojik SUVmax değerleri karşılaştırıldı. 
Ga68-PSMA PET/BT'nin sensitivite, spesivite, pozitif prediktif değer ve negatif prediktif değer sırasıyla %73,2, %78,6, %90,9, %50 olarak hesaplanmıştır.
Çalışmaya dahil edilen 30 hastada PSMA PET/BT pozitif, 25 hastada negatif, 3 hastada şüpheli pozitiftir. Hasta bazlı deteksiyon oranı %57 olarak bulunmuştur. PSA seviyesi <1 ng/ml iken deteksiyon oranı %23,8, 1-4 ng/ml arasında iken %68,8, 4 ng/ml'ın üzerinde iken %81'dir. Ga68-PSMA PET/BT pozitifliği ile yaş, BR zamanı, Gleason skor, ISUP grade, PSA düzeyi arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur. Prostat lojunda RT sonrası BR hasta grubunda istatistiksel olarak daha fazla pozitif tutulum izlenmiştir. Anatomik bölge SUVmax değeri ile RP ve RT sonrası BR hasta grupları arasında fark izlenmemiştir.
PET pozitif hastalarda PSA değeri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur ancak  PET pozitif olan hastalarda daha hızlı PSAdt ve PSA velosite değerleri izlenmemiştir. PSA için eşik değer 1,0050 ng/ml , PSAdt için 3,8 ay ve PSAvelosite için 1.25 mg/ml/yıl olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan eşik değeri istatiksel olarak anlamlı olan ve tanısal değeri en yüksek olan PSA'dır.
Kemik tutulumu varlığında Gleason skor ortalaması ve PSA daha yüksek bulunmuştur. Visseral tutulum, supradiyafragmatik LN tutulumu ve kemik tutulumu ile ISUP Grade kategorileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. PSA ile kemik SUVmax arasında ise istatistiksel olarak anlamlı güçlü pozitif korelasyon izlenmiştir. Uzak metastatik hastalarda PSA değeri belirgin şekilde yüksek izlenmiştir. Bunun dışında hastalık yaygınlığı ve PSAdt arasında anlamlı ilişki saptanmasa da özellikle tutulumun arttığı durumlarda (metastatik durum, pozitif tutulumlarda) PSAdt değerinin daha kısa olduğu dikkat çekmiştir. 
Sonuç olarak biyokimyasal rekürren prostat kanserinde Ga68-PSMA PET/BT nüks tespitinde güvenilir performans göstermiştir. PSA serum seviyesi 1 ng/mL'nin üzerinde olduğunda ise bu performans daha iyidir. Ga68-PSMA PET/BT görüntülemesi küratif tedavi almış prostat kanser hastalarında biyokimyasal nüks saptandığında ilk basamak görüntüleme yöntemi olarak düşünülmeli ve kullanılmalıdır.

Anahtar sözcükler: Ga68-PSMA PET/BT, biyokimyasal rekürrens, deteksiyon oranı, yeniden evreleme, tedavi yönetimi

Abstract:
The aim of our study was to investigate the relationship between Gleason score, ISUP grade, concurrent serum PSA values and PSMA positive lesion detectability of Ga68-PSMA PET/CT performed for restaging with biochemical recurrent prostate carcinoma after curative treatment. Also, we aimed to determine the diagnostic performance and accuracy of PSMA PET/CT and to analyse treatment management decisions. 
58 prostate cancer patients who underwent Ga68-PSMA PET/CT in our department between December 2015 and August 2022 were retrospectively analyzed. PSMA uptake levels were grouped between 0 and 2 (0= negative, 1= suspicious, 2= positive). SUV values were recorded from positive and suspicious areas. Locations were classified as prostate/prostate bed, pelvic lymph node, abdominal lymph node, supradiaphragmatic lymph node, bone, visceral organ. According to PSMA PET/CT findings, the extent of disease was decided (pelvis limited and distant metastatic). Patients were grouped as PSMA PET positive or negative, BR after RP and RT. Gleason score, ISUP grade, PSA, PSAdt, PSAvelocity and pathological SUVmax values were compared between these groups. 
The sensitivity, specificity, positive predictive value and negative predictive value of PSMA PET/CT were calculated as 73.2%, 78.6%, 90.9%, 50%, respectively.
PSMA PET/CT was positive in 30 patients, negative in 25 patients and suspicious in 3 patients. Patint-based detection rate was found to be 57%. Detection rate was 23.8% when PSA level was <1 ng/ml, 68.8% when PSA level was between 1-4 ng/ml and 81% when PSA level was above 4 ng/ml. A statistically significant correlation was found between Ga68-PSMA PET/CT positivity and age, BR time, Gleason score, ISUP grade and PSA level. Statistically more positive uptake was observed in the BR patient group after RT in the prostate lodge. No difference was observed between the anatomical region SUVmax value and patient groups.
PSA value was found to be significantly higher in PET-positive patients, but faster PSAdt and PSA velocity values were not observed in PET-positive patients. The threshold value for PSA was calculated as 1.0050 ng/ml, for PSAdt as 3.8 months and for PSAvelocity as 1.25 mg/ml/year. The calculated threshold value is the PSA that is statistically significant and has the highest diagnostic value.
In the presence of bone involvement, Gleason score average and PSA were found to be higher. A statistically significant relationship was found between visceral involvement, supradiaphragmatic LN involvement and bone involvement and ISUP Grade categories. A statistically significant strong positive correlation was observed between PSA and bone SUVmax. PSA value was observed to be significantly higher in distant metastatic patients. Although no significant relationship was found between disease prevalence and PSAdt, it was noted that the PSAdt value was shorter, especially in cases where involvement increased (metastatic status, positive involvements).
In conclusion, Ga68-PSMA PET/CT has shown reliable performance in locating recurrence sites of prostate cancer. This performance is better when the PSA serum level is above 1 ng/mL. Ga68-PSMA PET/CT imaging should be considered and used as the first-line imaging modality for biochemical recurrence in prostate cancer patients who have received curative treatment.


Key words: Ga68-PSMA PET/CT, biochemical recurrence, detection rate, restaging, treatment management