Bir ispat aracı olarak ceza muhakemesinde anonim tanıklık
Anonymous witness as an evidence tool under criminal procedural law
Yazar: MUSTAFA CANSIZ
Danışman: PROF. DR. CUMHUR ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılanma = Fair trial ; Anonim tanık = Anonymouss witness ; Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu = Code of Criminal Procedure ; Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Gizli tanık = Secret witness ; Tanık = Witness ; Tanık koruma = Witness protection ; İspat = Proof

Özet:
Tanık beyanı delili, ceza muhakemesinde en önemli delillerden birisidir. Günümüz ceza muhakemesinin bu delilden vazgeçmesi mümkün görünmemektedir. Tanık, verdiği bilgilerle gerçeğin ortaya çıkmasına ve adaletin tesis edilmesine ciddi katkılar sunmaktadır. Özellikle örgütlü suçlarda delil bulmanın zorluğu tanık beyanı delilini bu suçların aydınlatılması bakımından daha önemli hale getirmektedir.  Diğer taraftan tanığın bildiklerini doğru olarak anlatması, şüpheli/sanık bakımından bir ceza tehdidi anlamına gelmektedir. Bundan dolayı bu kişiler, tanığın (doğru) beyanda bulunmasını önlemeye çalışacaklardır. Tanıklıktan umulan faydanın elde edilebilmesi için, tanığın gerek kendisinin gerek yakınlarının olası tehlikelere karşı korunması gerekmektedir. Tanığın tüm bilgilerinin gizlenerek, onun tanınmasını engellemeyi amaçlayan ve farklı bir usulle dinlenmesini öngören gizli tanıklık da, tanığın korunması tedbirlerinden birisidir. Öte yandan gizli tanıklık, tanığın korunmasına etkin bir şekilde hizmet ederken sanığın savunma ve adil yargılanma hakkını da ciddi şekilde kısıtlamaktadır. Zira, sanığın, kim olduğunu bilmediği bir kimsenin beyanlarına karşı kendini savunması ve bu beyanların güvenilirliği üzerinde kuşku oluşturabilmesi son derece zordur. Tedbire karar vermeye yetkili makamlar, gizli tanık dinlenmesi tedbirine karar verirken tedbirin gerekliliğine çok sıkı bir denetim neticesinde karar vermelidir. Aynı şekilde yargılama makamı da sanığın savunma hakkını ve adil yargılanma hakkını koruyarak gizli tanığı dinlemeli ve beyanlarını bu kapsamda değerlendirmelidir. Tanığın ve yakınlarının yaşam hakkı gibi Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan diğer temel hak ve özgürlükleri ile, yine şüpheli/sanığın savunma hakkı ve adil yargılanma hakkı dengelenerek bir hüküm verilmelidir. Çalışmamızda ceza muhakemesinde ispat ve deliller, bu kapsamda tanıklık, tanığa yönelik tehlikeler ve tanığın korunması zorunluluğu konuları incelenecektir. Ardından gizli tanıklığa ilişkin düzenlemeler, şüpheli/sanığın hakları ve ceza muhakemesi ilkeleri karşısında gizli tanıklık açıklanarak, konunun en tartışmalı yanlarından biri olan tanık ve gizli tanık beyanının delil değeri, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarına da yer verilerek değerlendirilecektir. Gizli tanık dinlenmesinin adil yargılanma hakkını ihlal etmemesi için, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından getirilen kriterler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararları çerçevesinde incelenecektir.


Anahtar Kelimeler: Tanık, gizli tanık, gizli tanık beyanının delil değeri, adil yargılanma hakkı

Abstract:
The testimony of a witness is one of the most important and one of the most used forms of evidence in criminal procedural law. It is impossible for modern-day criminal procedural law to reject this kind of evidence.  By his or her knowledge relevant to an event, a witness helps to come to light and, as a corollary helps to restore public order. A witness is especially important in fighting organized crimes, as collecting evidence in these cases can be difficult. On the other hand, since testimony provided by an anonymous witness can lead to the indictment of a suspect or a defendant, the suspect or the defendant will try to prevent the anonymous witness from explaining the facts. In order to get the testimony of the witness, it is essential to protect the witness and his or her relatives. The institution of the anonymous witness, which aims to prevent recognition of the witness by hiding all information about her or him and which stipulates that the witness must be heard in an exceptional manner, is one of the measures designed to protect a witness. However, this institution restricts the defendant's right to a fair trial and right of defense because it is really difficult for a defendant to defend his or herself against statements by someone who is unknown to him or her. Nor can he or she easily refute the evidence presented by the anonymous witness. Authorities must decide to hear an anonymous witness only after engaging in a very careful determination process. Similarly judicial authorities must hear an anonymous witness without violating the defendant' s right to a fair trial and right of defense. The decision to hear an anonymous witness must be given by balancing the rights of the anonymous witness and his or her relatives which were established under the Constitution and under the European Convention on Human Rights, like the right to life and the defendant's right of defense and the right to a fair trial. In this study, by explaining the necessity of the institution of the witness and anonymous witness, laws and regulations relating to the secret witness will be examined. After defendants' rights and the institution of the anonymous witness under criminal procedure principles are addressed, the most disputed issue, namely the place of the testimony of the anonymous witness as evidence will be evaluated in the light of the decisions of the Constitutional Court and the Supreme Court of Turkey. Decisions of the European Court of Human Rights will be examined in order to prevent the violation of the standards provided by the Court in its decisions regarding the testimony of an anonymous witness.


Key Words : Witness, anonymous witness, namely the place of the testimony of the anonymous witness as evidence, fair trial.