Kimyasal yıkama, ultrases ve yüksek yoğunluklu vurgulu ışık uygulamaları ile kuru elma ve kuru üzümde pestisit kalıntılarının azaltılması
Removal of pesticide residues from sultanas and dried apples by chemical treatments, ultrasound and high intensity pulsed light
Yazar: HANDE ÇİL
Danışman: PROF. DR. TANER BAYSAL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Gıda Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu tezde, son yıllarda kullanımı gittikçe artan ve insan sağlığı açısından olumsuz etkileri olan pestisit kalıntılarının gıdalardan uzaklaştırılması için farklı tekniklerin etkinliğinin araştırılması ve bu tekniklerin yabani kuru elma ve kuru üzüm kalitesi üzerine etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada geleneksel olarak kimyasal yıkama, ısıl olmayan teknolojilerden ise ultrases ve yüksek yoğunluklu vurgulu ışık (HIPL) uygulamalarının yabani kuru elma ve kuru üzümde yaygın görülen pestisit kalıntıları üzerine etkisi incelenmiştir. 
Yabani kuru elmalar üzerinde uygulanan işlemler sonucunda en etkili yöntem deltametrin ve lambda-cyhalotrin kalıntılarında %72 azaltma sağlayan ultrases uygulaması olmuştur. Diğer yandan ultrases uygulamasının en az etki gösterdiği pestisit olan siprodinil kalıntısında en fazla %65 azaltma sağlanabilmiştir.
Kuru üzümde uygulanan yöntemler arasında pestisitleri en etkili azaltan yöntem ultrases uygulaması olmuştur. Bu yöntem ile boskalit kalıntılarında %85 azaltma sağlanmıştır. Ayrıca kuru üzümde en düşük seviyelerde azalma ise sipermetrin kalıntısında tespit edilmiştir. Sipermetrin kalıntısının azaltılmasında en etkili sonuç yine ultrases yöntemi ile elde edilmiş, %32 azaltma sağlanmıştır.
Yüksek yoğunluklu vurgulu ışık teknolojisinin seçilen pestisitleri azaltmada en az etkili yöntem olduğu tespit edilmiştir. Yine de kuru elma ile yapılan çalışmada deltametrin kalıntılarında %52 ve lambda-cyhalotrin kalıntılarında %30 azaltma tespit edilmiştir. Diğer yandan kuru üzümde boskalit kalıntılarında %27 ve dimetomorf kalıntılarında %6 azaltma sağlanmıştır.

Abstract:
In this thesis, the aim has been to investigate the effectiveness of different techniques for removing pesticide residues, which have been increasingly used in recent years and have adverse effects on human health, from foods, as well as to determine the effects of these techniques on the quality of sultanas and wild dried apples.
The study examined the effects of traditional chemical washing techniques, as well as non-thermal technologies such as ultrasound and high-intensity pulsed light (HIPL), on commonly found pesticide residues in wild dried apples and sultanas.
As for dried wild apples, the most effective method in reducing deltamethrin and lambda-cyhalothrin residues was the application of ultrasound, resulting in a 72% reduction. On the other hand, a maximum of 65% reduction in cyprodinil residue, which is the pesticide that ultrasound application has the least effect on, was achieved.
Among the methods applied to sultanas, ultrasonication is the most effective in reducing pesticides. This method achieved an 85% reduction in boscalid residues. Additionally, the lowest level of reduction in sultanas was observed in cypermethrin residues. The most effective result in reducing cypermethrin residues was also obtained through the ultrasonic method, achieving a 32% reduction.
High-intensity pulsed light technology was determined to be the least effective method in reducing the selected pesticides. Nevertheless, it achieved a 52% reduction in deltamethrin residues and a 30% reduction in lambda-cyhalothrin residues in dried apples. In the study with sultanas, a 27% reduction in boscalid residues and a 6% reduction in the dimethomorph residues.