Afganistan'da enerji yoksulluğu
Energy poverty in Afghanistan
Yazar: ZUBIN KHAJA AHMADI
Danışman: DOÇ. DR. ALTUĞ MURAT KÖKTAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Elektrik = Electricity ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji yoksulluğu = Energy poverty

Özet:
Enerji yoksulluğu; yemek pişirme, aydınlatma ve elektrikli aletleri kullanımında temiz ve modern enerjiye hiç veya yeterli düzeyde erişimi olmadığı durum olarak tanımlamaktadır. 21. yüzyılın ilk çeyreğini geride bırakmaya hazırlanırken, dünyada hala 789 milyon insan elektriğe ve 2,8 milyar insanda temiz pişirme yakıt ve teknolojilerine erişimi yoktur. Afganistan'da hanehakların %63'ü yemek pişirmek için temiz enerjiye ve %5'i elektriğe erişememek durumundadır. Bu tezde, Afganistan'daki enerji yoksulluğunu araştırmak ve enerji yoksulluğu yaşayan hanelerin demografik ve sosyoekonomik özelliklerini belirtmek amacındayız. Tezde Bitimleyici -Tanımlayıcı yöntem ve Asya Fondöten trafından Afganistan Halkı Üzerinde Anket çalışmasının veri setini kullanmaktayız.  
Kentlerde yaşayan hanehalkın, %90,9'u, kırsal alanlarda %27,7'si elektriği şebekeden ve ülke genelinde %53'ü elektriği güneş panellerinden temin edilmektedir. Kırsalda yaklaşık %7,1'i ve kentselde %0,9'u elektriğe erişememek durumundadır. Kuzeybatı'da %12,9'u ve Güneybatı bölgesinde %11,4'ü elektriğe erişememekte ve illere göre; Sar-e-Pul'da %25,4'ü, Nuristan'da %21,2'si, Paktia'da %15,5'i ve Helmand  ilinde %15,1'i elektriğe erişemi olmayan en fazla hanehalkları yaşamaktadır. Günde en az elektriğe erişebilen iller ise, Daikundi ve Bamyan'dır. Sırayla %81,1 ve %69,5'i olarak günde 5 saat veya az elektriğe  erişim sağlamaktadır. Hanehalkların %72,9'u aydınlatma, %28'i televizyon, %23,8'i klima, %4,19'u suyu ısıtmak ve %0,76'sı  yemek yapmak için elektriği kullanmaktadır.
Ülke genelinde hanehalkların geliri arttıkça elektriğe erişim saatleride artış göstermektedir. 10.000 Afgani altında geliri olan hanehalkların elekrtiğe erişimi günde en çok (0-6) saat arasında, 10.001-20000 Afgani olanların elektriğe erişimi genel olarak günde (7-9) saat arasında ve en yüksek gelire sahip olanlar (+ 40000 Afgani) elektriğe en fazla erişebilmekte ve erişimi günde 19-24 saatler arasındadır.

Abstract:
Energy poverty is a situation where there is a deficiency to access clean and modern energy for cooking, lighting, and the use of electrical appliances. As we are close to half of the 21st century, 789 million people in the world don't have access to electricity and 2.8 billion people don't have access to clean cooking fuels and technologies yet. A major percentage of Afghanistan citizens don't have access to clean energy and electricity, for instance, 63% of households have no access to clean energy for cooking and 5% to electricity. Thus, in this research, the topic of Energy Poverty in Afghanistan is investigated and to explore and indicate the demographic and socioeconomic characteristics of the households experiencing energy poverty. The Descriptive method and the data set of the Asian foundation survey on the Afghanistan People are used as secondary data of this research.
As a result of this survey, 90.9% of the households living in urban areas, 27.7% living in rural areas have access to electricity from the grid, and 53% from solar panels. Besides, around 7.1% of households in rural areas and 0.9% in urban areas have no access to electricity. Specifically, 12.9% in the Northwest and 11.4% in the Southwest region do not have access to electricity. The largest number of households without access to electricity live in provinces such as Sar-e-Pul with 25.4%, Nuristan with 21.2%, Paktia with 15.5%, and Helmand with 15.1%. The provinces with the least daily access to electricity for 5 hours or less per day are Daykundi and Bamyan provinces with 81.1% and 69.5% respectively. In general, 72.9% of households use electricity for lighting, 28% for television, 23.8% for air conditioning, 4.19% for heating water, and 0.76% for cooking purposes.
As household incomes increase across the country, the hours of access to electricity also increase. For instance, households with income below 10,000 Afghani have (0-6) hours access to electricity per day, those with income of 10,001-20,000 Afghani generally have (7-9) hours access to electricity per day, and those with the highest income of (+40,000 Afghani) have the highest access to electricity between (19-24) hours per day.