Zihinsel engelli çocuk annelerine verilen hemşirelik eğitiminin annelerin tükenmişliğini azaltmaya etkisi
The effect of nursing training given to the mothers with mentally disability children on the reducing of burnout of the mothers
Yazar: SONAY VEREP
Danışman: SEBAHAT GÖZÜM
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
VIIÖZETBu araştırma, zihinsel engelli çocuğu olan annelere, verilen zihinsel engelliçocuğun özellikleri, eğitimi, destek kaynakları ve bakımına ilişkin konuların yanı sırastresle başa çıkma eğitiminin annelerin tükenmişliğini azaltmaya etkisini saptamakamacıyla randomize kontrollü ön-test-son-test araştırma tasarımına göre yapılmış ve?annelere verilecek eğitim annelerin tükenmişliğini azaltacaktır ? hipotezi sınanmıştır.Araştırma, Erzurum Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Özel Doğu AnadoluZihinsel Engelliler Rehabilitasyon Yıldızkent Şubesi, Özel Doğu Anadolu ZihinselEngelliler Rehabilitasyon İstasyon Şubesi, Özel Paylaşım Özel Eğitim veRehabilitasyon Merkezi, Şefkat Özel Eğitim ve Rehabilitasyon, Erzurum Milli EğitimMüdürlüğüne Bağlı Recep Birsin Özel Eğitim- Uygulama Okulu ve İş EğitimMerkezlerinde yürütülmüştür.Çalışma grubundaki anneler, kendi yaşları, çocuğun engellilik süresi, anneninsağlıklı çocuk sayısı, annenin eğitim durumu ve babanın yardımcı olma durumudeğişkenleri açısından eşleştirilerek deney (n=45) ve kontrol (n=45) gruplarınaayrıldıktan sonra, soru formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği ön-test olarakuygulanmıştır. Deney grubuna, ön testlerde gereksinim belirttiği alanlar ve tükenmişliğiazaltmaya etkisi olduğu düşünülen konular dikkate alınarak hazırlanan bir kitapçıkverilmiştir. Bu kitapçıkta; zihinsel engelli çocukların özellikleri, eğitimi, bakımı,rehabilitasyonu, aile ve çocuğa destek sağlayan sivil toplum örgütleri ve stresle başaçıkmaya ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca, bu kitap doğrultusunda hazırlananeğitim annelere bire bir veya küçük gruplar halinde görsel-işitsel eğitim araçlarıeşliğinde araştırmacının sunusu ve sonrasında soru-cevap şeklinde verilmiştir.VIIIEğitimden bir ay sonra annelerin tükenmişliğini değerlendirmek için MaslachTükenmişlik Ölçeği son-test olarak tekrar uygulanmıştır.Deney grubunda eğitim öncesi duygusal tükenmişlik puan ortalaması22.24Â±6.59 iken eğitim sonrasında 17.97Â±7.96'ye düşmüştür. Deney grubundakiannelerin duygusal tükenmişlik düzeyleri eğitim sonrası azalırken (p<0.05) kontrolgrubundaki annelerin duygusal tükenmişlik düzeylerinde anlamlı bir değişmeolmamıştır (p>0.05).Deney grubunda eğitim öncesi kişisel başarı puan ortalaması11.62Â±4.65'den eğitim sonrasında 17.64Â±5.68'e, kontrol grubunda ise 12.60Â±5.78'denson-test sonrasında 18.55Â±4.93'e yükselmiş, kişisel başarı puanlarındaki bu artış her ikigrup için de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur ( p<0.001).Deney grubuna verilen eğitim ilkokul mezunu, sağlık güvencesi olan,SSK'lı, merkezde yaşayan, maddi durumunu orta düzeyde tanımlayan ve çalışmayanannelerdeki duygusal tükenmişliği daha fazla azaltmıştır (p<0.05). Kişisel başarı algısıokuma yazma bilen, ortaokul mezunu ve ekonomik zorluk yaşayan anneler dışındadeney grubundaki tüm annelerde yükselmiştir (p<0.05). Deney grubu annelerdeduygusal tükenmişliğin azalması hipotezimizi desteklemektedir.

Abstract:
IXSUMMARY:THE EFFECT OF NURSING TRAINING GIVEN TO THE MOTHERSWITH MENTALLY DISABILITY CHILDREN ON THE REDUCING OFBURNOUT OF THE MOTHERSThis study was carried out as randomized controlled pre-test-post-test researchdesign with the aim of investigating the effect of reducing of exhaustion of the mothershaving mentally handicapped children about the subject such as the features ofhandicapped children, education, support sources and care besides the training of copingwith stress, and the hypothesis that the training given to mothers will reduce theexhaustion was tested.The study was carried out in private Eastern Anatolia Mentally HandicappedRehabilitation, branch of Yıldızkent depending on province directorate of socialservices of Erzurum, private Eastern Anatolia Mentally Handicapped Rehabilitation,branch of station; private Paylaşım Private Education and Centre; Şevkat PrivateEducation and Rehabilitation Center, Recep Birsin Özen Private Education-ApplicationSchool and work training center depending and Erzurum National EducationalDirectorate.The mothers in the study group were matched with regard to their own ages, thehandicapped duration of the child, the numbers of healthy children of the mother,education level of the mother giving helping hand of fathers, and after experiment(n=45) and control group (n=45) had been classified. Question form and MaslachBurnout Inventory were used as pre-test. A booklet was given to experiment group byconsidering this subject thought that it was effective on exhaustion and the fields inwhich there were requirements for pre-test. In this booklet, there was knowledge aboutcoping with the stress, civil society organizations giving support the child, family,rehabilitation and care and the features of mentally handicapped children. In addition,the training prepared in the direction of this book was given for the mother in the wayone by one or small groups and along with audio-visual means and in the way of ask-answer after and during the presentation of the researcher. A month after the training,Maslach Burnout Inventory was applied as post-test in order to evaluate the exhaustion.Emotional exhaustion scale average in experiment group before training was22.24Â±6.59, whereas it was 17.97Â±7.96 after training. Emotional exhaustion levels ofXthe mothers in experiment groups were reduced after training (p<0.05). There was nosignificant distinction in emotional exhaustion levels of the mothers in control group(p>0.05).Personal accomplishment a scan average in experiment group before educationincreased from 11.62Â±4.65 to 17.6Â±5.68, and it increased from 12.60Â±5.78 to18.55Â±4.91 after post-test in control group. This increase in personal accomplishmentscores were statistically significant for both groups (p<0.001).The training given to experiment group reduced much more emotional exhaustion inworking mothers, expression their financial situations in middle level, living in thecentre, having social security and being primary school graduate (p<0.05). Personalaccomplishment perception increased in all of the mothers in experiment group exceptthe mothers, literate, graduate secondary school, having economic difficulty ( p<0.05).The fact that emotional exhaustion in the mother of experiment group reducedsupported our hypothesis.