Barış Harekâtı öncesi Kıbrıs'ta istihbarat faaliyetleri ve Türk Mukavemet Teşkilatı'nın rolü
Intelligence activities in Cyprus before the Peace Operation and the role of the Turkish Resistance Organization
Yazar: AYDIN DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CEM OĞULTÜRK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler ve İstihbarat İncelemeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Kıbrıs, jeopolitik konumu itibariyle tarih boyunca dünya siyaseti için oldukça önemli olmuştur. Kıbrıs Adası'na sahip olmak demek aynı zamanda Akdeniz'i ve çevresini kontrol edebilme gücüne sahip olmak demektir. Bu noktada Kıbrıs'ın stratejik konumunun farkında olarak Barış Harekatı öncesinde yaşanan istihbari faaliyetleri anlamak oldukça önemlidir. 1571 yılında Osmanlı'nın egemenliğine geçmiştir. Kıbrıs sorunları ise Yunanistan'ın "Megali İdea" haritasıyla Büyük Yunanistan'ı hayata geçirme isteğiyle birlikte ortaya çıkmıştır. ENOSİS'e dair olayla Osmanlı Devleti'nin 1868'de Rusya'nın desteğini alabilmek için geçici olarak İngiltere'ye bırakılması ile başlamıştır. 2. Dünya Savaşı ardından sömürgelerin bağımsızlık kazanması ile Rumlar silahlı mücadelelerine başlamış ve 01.04.1955 itibari Kıbrıslı Savaşçıların Ulusal Birliği (EOKA) Örgütü kurulmuştur. 
EOKA'nın sistematik şiddet eylemlerinin karşısında Kıbrıs Türk halkı 1955 itibari ile direnişe geçmiştir. Bu süreçte kurulan yerel örgütle direnişte istenen etkiyi yaratamamış ve birlikte hareket edemedikleri için küçük girişimler olarak tarihe karışmıştır. Bunun sonucunda 1957 yılının Kasım ayında Türk Silahlı Kuvvetleri önderliğinde TMT kurulmuştur. Gizli bir yer altı örgütü olan TMT, 1958'den 1963 yılına kadar çalışmalarına devam etmiş ve 1963 itibari ile de 11 yıl boyunca Türk Silahlı Kuvvetlerinden alınan destekle birlikte Türk halkını korumuştur. 
Yapılan çalışmada Barış Harekatı öncesinde Kıbrıs'ta yürütülen istihbarat faaliyetleri aktarılmış ve Türk Mukavemet Teşkilatı'nın rolü, TMT'den önce direnişte olan diğer örgütler hakkında bilgiler vererek adım adım TMT'nin nasıl oluştuğunu ve süreçteki rolünü açıklamaya çalışmaktadır.

Abstract:
Cyprus has been very important for world politics throughout history due to its geopolitical location. Owning the island of Cyprus also means having the power to control the Mediterranean and its surroundings. At this point, it is very important to understand the intelligence activities that took place before the Peace Operation by being aware of the strategic location of Cyprus. It came under Ottoman rule in 1571. The Cyprus problems emerged with Greece's desire to implement Greater Greece with the "Megali Idea" map. The incident regarding ENOSIS started with the Ottoman Empire being temporarily handed over to England in 1868 in order to receive the support of Russia. After World War II, with the colonies gaining independence, the Greeks started their armed struggle and the EOKA Organization was established as of 01.04.1955.
In the face of EOKA's systematic acts of violence, the Turkish Cypriot people began resistance in 1955. The local organizations established during this process could not create the desired effect in the resistance and were consigned to history as small initiatives because they could not act together. As a result, TMT was established in November 1957 under the leadership of the Turkish Armed Forces. TMT, a secret underground organization, continued its activities from 1958 to 1963 and protected the Turkish people with the support it received from the Turkish Armed Forces for 11 years as of 1963. 
 The study conveys the intelligence activities carried out in Cyprus before the Peace Operation and tries to explain step by step how the TMT was formed and its role in the process by giving information about the role of the Turkish Resistance Organization and other organizations that were in resistance before the TMT.