Ekoturizmin turizm yöneticileri tarafından algılanması: Giresun ili turizm yöneticileri üzerine bir araştırma
Perception of ecotourism by tourism managers: A research on tourism managers in Giresun
Yazar: MELEK TURAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN AKYURT
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekoturizm Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Analitik hiyerarşi yöntemi = Analytical hierarchy method ; Ekoturizm = Ecotourism ; Giresun = Giresun ; Turizm = Tourism ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Değişen hayat koşulları insanların hem yaşam biçimlerine hem de turizm davranışlarına yansımaktadır. Turizmin çeşitlendirilmesi turizm yöneticilerinin de yönlendirmesiyle daha uzun dönemlerde daha geniş coğrafyalarda her geçen gün genişlemektedir. Bu doğrultuda son yıllarda yaşanan çevre olaylarına tepkisel olarak gelişen hassasiyet, ardından ortaya çıkan salgın hastalıklar, insanların turizm tercihlerini doğaya faydalı olmak ve kalabalıktan uzaklaşma arzusu ile sürdürülebilir turizm faaliyetlerine yöneltmiştir. Bu turizm çeşitlerinden son zamanlarda en çok tercih edilenlerinden biri de ekoturizm faaliyetleri olarak ortaya çıkmaktadır. 

Bu çalışma, ekoturizm faaliyetleri bakımından Türkiye'nin önemli bir bölgesi olan Karadeniz bölgesinde hızla yükselen ekoturizm alanları ve ekoturistlerin tercih noktalarından Giresun ilinde turizm yöneticilerinin ekoturizm algılarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışma evrenini Giresun ilinin ekoturizm potansiyeli doğrultusunda ilde faaliyet gösteren turizm kuruluşlarındaki turizm yöneticileri oluşturmaktadır. Çalışmada evreni temsil edecek kitlenin alanında uzman yöneticiler olması, araştırma yönteminin çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) olarak seçilmesini gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada örneklem olarak 10 turizm yöneticisinin görüşlerinden faydalanılmıştır.

Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ekoturizm kavramı, önemi, gelişimi, etkileri ve türleri açıklanmış, Dünya'da ve Türkiye'de ortaya konulan ekoturizm uygulamaları ile alan yazında yer alan uygulamalar ele alınmıştır. İkinci bölümde, Doğu Karadeniz bölgesinin turizm alanları, Giresun ili ekoturizm potansiyeli, Giresun ili mevcut ekoturizm çeşitleri ve bölgeye olan etkileri, turizm işletmelerinde ekoturizm, Giresun ili ekoturizm verileri ile ekoturizme etki eden faktörler ve benzer ekoturizm çalışmalarına değinilmiştir. Son bölümde ise, çalışmanın yöntemine ilişkin temel bilgiler verilmiş ve veri, analiz, bulgular ortaya konularak sonuç ve öneriler belirtilmiştir. 
Çalışmada kullanılan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) önceden belirtilmiş olan kriterlerin ikili karşılaştırma matrisi oluşturularak geometrik ortalamaları alınarak karar matrisleri ortaya koyulmuştur. Çalışmada turizm yöneticilerinin ekoturizm algısında etkili olan sekiz kriter üzerinden daha önceden yapılmış ve güvenilirliği test edilmiş anketlerden faydalanılarak oluşturulan sorularla toplanan veriler değerlendirmeye alınmıştır. 

Çalışmanın sonucunda, katılımcıların yarıya yakınının on yıldan fazla turizm alanında yöneticilik tecrübesine sahip olması ve üçte birlik kısmının turizm alanında işletme sahibi olan yöneticilerden oluşması verilerin önemini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda, ekoturizm destinasyonlarında gerçekleştirilen turizm faaliyetlerini etkileyen kriterlerin seçimine yönelik öncelik sıralaması en önem verilenden az önem verilene doğru sırasıyla güvenlik, ulaşım, fiyat, iklim, yayla turizmi, konaklama evleri, doğal şartlar olarak ortaya çıkmaktadır. Sağlıklı ve sürdürülebilir bir ekoturizm faaliyetinin gerçekleşmesi için güvenlik olmazsa olmaz kriter olarak ortaya çıkarken, Giresun ili ekoturizm faaliyetine katılacak olan ekoturistlerin turizm yöneticilerine göre, doğal şartları kabullenerek geldiği ve bu yüzden doğal şartların kriterler arasında çok etkili olmadığı ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Changing life conditions also affect people's lifestyles, and this situation is also reflected in tourism behaviors. Tourism diversification is expanding day by day in wider geographies in longer periods with the guidance of tourism managers. In this direction, the sensitivity that has developed as a reaction to the environmental events experienced in recent years, and the epidemics that have followed, cause people to direct their tourism preferences to sustainable tourism activities with the desire to be beneficial to nature and get away from crowds. One of the most preferred types of tourism in recent times has emerged as ecotourism activities.

This study was carried out in order to reveal the ecotourism perceptions of tourism managers in Giresun, which is one of the rapidly rising ecotourism areas in the Black Sea region, which is an important region of Turkey in terms of ecotourism activities, and the preferred points of ecotourists. In line with the ecotourism potential of Giresun province, tourism managers in tourism organizations operating in the province constitute the universe of the study. The fact that the population to represent the universe in the study is expert managers makes it necessary to choose the research method as the Analytical Hierarchy Process (AHP), one of the multi-criteria decision-making methods. In this direction, the views of 10 tourism managers were used as a sample in the research.

The study consists of three parts. In the first chapter, the concept, importance, development, effects and types of ecotourism are explained, ecotourism practices in the world and in Turkey and these practices in the literature are stated. In the second part, Eastern Black Sea tourism areas, ecotourism potential of Giresun province, existing ecotourism types in Giresun province and their effects on the region, ecotourism in tourism enterprises, ecotourism data of Giresun province, factors affecting ecotourism and similar ecotourism studies are mentioned. In the last part, the basic information about the method of the study is given and the data, analysis and findings related to the study are presented and the results and suggestions are stated.

The Analytical Hierarchy Process (AHP) used in the study, the pairwise comparison matrix of the previously specified criteria was created and the geometric averages were taken, and the decision matrices were revealed. In the study, the data collected with the questions created by using the previously conducted and tested reliability questionnaires on the eight criteria that are effective in the ecotourism perception of tourism managers were evaluated.

From the data obtained as a result of the study, the fact that almost half of the participants have more than ten years of management experience in the field of tourism and that one third of them are managers who own businesses in the field of tourism, reveals the importance of the data. In line with these results, the order of priority for the selection of the criteria affecting the tourism activities in ecotourism destinations emerges as safety, transportation, price, climate, highland tourism, accommodation houses, natural conditions, in order from the most important to the least important. While safety emerges as an indispensable criterion for the realization of healthy and sustainable ecotourism activities, it is revealed that ecotourists who will participate in ecotourism activities in Giresun province, according to tourism managers, come by accepting natural conditions and therefore natural conditions are not very effective among the criteria.