Mavi Vatan Doktrini bağlamında Türkiye'nin deniz jeopolitiği
Turkey's maritime geopolitics in the context of Blue Homeland Doctrine
Yazar: ALİ MURAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ZENGİN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Deniz alanları = Maritime areas ; Deniz politikaları = Maritime policies ; Doğu Akdeniz bölgesi = Eastern Mediterranean region ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Kıbrıs = Cyprus ; Mavi Vatan = Blue Homeland ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası politika = International policy ; Yunanistan = Greece

Özet:
Jeopolitik, devletlerin coğrafi özellikleri ile izledikleri siyaset ve dış politika arasındaki ilişkiyi inceler. Jeopolitik bilgisine sahip olmayan ve jeopolitiğe gereken önemi vermeyen ülkeler diğer ülkelerle olan ilişkilerinde dezavantajlı konuma düşeceklerdir. Jeopolitiği tanımlamaya ve açıklamaya çalışan bazı klasik ve modern teoriler vardır. Bu teorileri kullanarak jeopolitikten daha verimli bir şekilde yararlanmak mümkündür. Çalışmanın birinci bölümünde klasik ve çağdaş jeopolitik teoriler açıklanmış ve bu teorilerin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.

     Türkiye'nin 2019 yılında uygulamaya koyduğu Mavi Vatan Doktrini, klasik bir jeopolitik teori olan deniz hâkimiyet teorisine dayanır. Karadeniz'e kıyıdaş olan ülkelerle ikili antlaşmalar yapan Türkiye, Karadeniz'de Münhasır Ekonomik Bölgesini ilan ederek Mavi Vatan'ının kuzeyini güvenceye almıştır. Marmara Denizi, hukuki statüsü itibariyle bir iç su olduğu için herhangi bir uyuşmazlığa veya antlaşmaya konu olmadan Türkiye'nin Mavi Vatan'ının kapsamına girmiştir. Uygulamaya konulan bu doktrinin en sorunlu kısmı Adalar(Ege) Denizi ve Doğu Akdeniz'i kapsayan kısmıdır. Çalışmanın ikinci bölümünde bu denizlere kıyıdaş olan devletlerle yaşanan sorunlar, fikir ayrılıkları ve ileri sürülen tezler incelenmiştir.

      Bu çalışmanın üçüncü bölümünde genel olarak diplomasi kavramından özel olarak ta gambot diplomasisi kavramından bahsedilerek Türkiye'nin gambot diplomasisi yaptığı yönündeki iddialar incelenmiştir. Konuyla ilgili elde edilen bilgiler çalışmanın içerisinde araştırmacıların dikkatine sunulmuştur.

Abstract:
Geopolitics examines the relationship between the geographical features of states and their politics and foreign policy. Countries that do not have geopolitical knowledge and do not attach the necessary importance to geopolitics will fall into a disadvantageous position in their relations with other countries. There are some classical and modern theories that try to define and explain geopolitics. By using these theories, it is possible to benefit from geopolitics more efficiently. In the first part of the study, classical and contemporary geopolitical theories are explained and a general evaluation of these theories is made.

     The Blue Homeland Doctrine, which Turkey put into practice in 2019, is based on the maritime dominance theory, which is a classical geopolitical theory. Having made bilateral agreements with the countries bordering the Black Sea, Turkey declared the Exclusive Economic Zone in the Black Sea and secured the north of the Blue Homeland. Since the Sea of Marmara is an inland water in terms of its legal status, it has been included in the scope of Turkey's Blue Homeland without any disputes or agreements. The most problematic part of this doctrine put into practice is the part covering the Islands (Aegean) Sea and the Eastern Mediterranean. In the second part of the study, the problems, differences of opinion and the theses put forward with the states that are riparian to these seas are examined.

      In the third part of this study, the concept of diplomacy in general and the concept of gunboat diplomacy in particular were mentioned and the allegations that Turkey engaged in gunboat diplomacy were examined. The information obtained on the subject was presented to the attention of the researchers in the study.