Keçiören Belediyesi Estergon Kalesi Türk Kültür müzesinde bulunan hesap işi ürünleri
Municipality of Keçiören counting handicrafts in the Estergon Castle Museum of Turkish Culture
Yazar: EMİNE ODABAŞI
Danışman: PROF. FATMA ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El işlemeleri = Handworks ; El sanatları = Handicrafts ; Hesap işi ürünler = Counting handicrafts ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; İşleme sanatı = Embroidery

Özet:
İşlemeler geleneksel el sanatlarımız arasında önemli bir yere sahiptir. Geleneksel el işlemelerimizin eşsiz bir türü olan hesap işi; dokuma iplikleri sayılarak yapılan, milimetrik kâğıda deseni sayılarak geçirilen, kasnak ve gergefe gerilen kumaşlar üzerine, iplik, sim, yassı tel kullanılarak iğne ile işlenen, tersi ve yüzü aynı görünüşte olan bir işleme çeşididir.Araştırmada, Keçiören belediyesi Estergon Kalesi Türk Kültür Müzesinde bulunan hesap işi ürünleri incelenerek teknik özelliklerinin ortaya çıkartılması, hesap işinin değişmeden gelecek kuşaklara aktarılması ve benzer çalışmalara örnek oluşturması amaçlanmıştır.Müzede bulunan 56 adet hesap işi ürünün fotoğrafları müze görevlilerinden alınmış ve türü, boyutları, bugünkü durumları, kullanılan gereçler, teknik özellikler, renkler, bezeme konuları ve kompozisyon özellikleri incelenmiştir.Hesap işi ürünlerinin özellikleri bilgi formlarına kaydedilerek belgelenmiştir. Yapılan incele sonucunda müzede bulunan hesap işi ürünleri uçkur, çevre, peşkir, bohça, yağlık ve namaz başörtüsünden oluştuğu belirlenmiştir.Ürünlerin boyutlar yapılan ürünün kullanım amacına ve türüne göre değiştiği anlaşılmıştır. Ürünlerin yarısından fazlası lekeli durumdadır.Hesap işi ürünlerinin % 50 pamuklu, % 26 bürümcük kumaş üzerine uygulanmıştır. İşlemesinde % 96, kenar suyunda ise % 67 ipek iplik kullanılmıştır.Ürünlerinin işlemesinde en fazla düz ve verev hesap iğnesi, susma ve muşabak, kenar temizlemesinde ise iğne oyası ile kıvırarak sürfile yapıldığı anlaşılmıştır.Ürünlerin zemininde kullanılan renkler bej ve krem, işlemesinde kullanılan iplik rengi %82 si yeşil, % 66 sı pembe, %64 ü siyah ve altın sarısı, % 57 si mor, % 47 mavi, kenar suyunda ise % 41krem, % 24 bej, % 10 pembe ve siyah kullanılmıştır.Ürünlerde kullanılan bezemeler daha çok bitkisel ve geometrik bezeme çeşitleridir. Kompozisyon olarak ise işlemesinde ve kenar suyunda daha çok bağlantılı ve atlamalı sıralamalarla yapılan düzenlemeler kullanılmıştır.İncelen ürünlerin desenler corel draw programında aslına uygun biçimde çizilmiştir.Araştırmanın sonucunda;1. Nakış Eğitiminde,1.1. Hesap işinin tekniğinin özelliklerini açıklayıcı eğitim seminerleri düzenlenmelidir.1.2. Hesap işinin karakteristik özellikleri bozulmadan günümüze aktarılması için nitelikli bireyler yetiştirilmelidir.1.3. Hesap işi tekniğini orijinal ürünler üzerine uygulayıp günümüzde de yaygın olarak kullanılması sağlanmalıdır.Anahtar Kelimeler: El Sanatları, Hesap işi, Estergon Kalesi

Abstract:
Embroideries hold an important place among traditional Turkish handicrafts. As a unique type of our traditional handicrafts, counting handicraft is a kind of embroidery, the front and rear side of which is identical and which is made by counting fabric threads. It is transferred to millimeter paper by counting the pattern and is embroidered with needles onto fabrics that are stretched on embroidery hoops or embroidery frames using threads, glitter or flat wire.The purpose of the study was to reveal the technical features of counting handicrafts by making an analysis on counting handicrafts in the Estergon Kalesi Museum of Turkish Culture located in the Municipality of Keçiören, to contribute to the transfer of counting handicrafts to next generations, and to pose an example for similar studies.Photographs of 56 counting handicrafts stored at the museum were obtained from the museum officials. On the basis of these photographs, the type, dimensions, current status, the tools used, the technical features, colors, pattern themes, and composition characteristics of these counting handicrafts were analyzed.The characteristics of counting handicrafts were documented by means of data sheets. The analysis delivered the result that the counting handicrafts of the museum consist mainly of waistbands, girth belts, napkins, bundles, handkerchiefs, and prayer headscarves.It was seen that the dimension of handicrafts differ according to their respective type and intended use. More than the half of all handicrafts is in spotted smeared condition.50% of counting handicrafts subject to the present study are applied on cotton fabric and 26% on crimped fabric. In 96% of the embroidery and in 67% of the edgings, silk threads are used.It was seen that straight and bias counting needles together with embroidery techniques such as ?susma? and ?muşabak? are predominant embroidering techniques used in these handicrafts, while the edges are bended by means of hemstitches for edging purposes.Beige and crème are the colors used as base colors, while the thread colors used in the embroideries are green (82%), pink (%66), black and golden yellow (64%), purple (57%), and blue (47%). Edging are made in crème (%41), beige (24%), pink and black (%10).The patterns used in this type of embroidery consist mostly of botanic and geometric patterns. The compositions established in these embroideries involve mainly arrangements of interconnected and hopping sequences for both embroideries and edgings.By means of the Corel Draw program, identical copies of the patterns used in handicrafts examined within the scope of the present study were drawn.The study delivered following results:1. within the scope of embroidery education:1.1. Training seminars have to be organized on the characteristics of counting handicraft techniques.1.2. Skilled individuals have to be trained to ensure that the art of counting handicrafts is transferred to the present day without losing its characteristic features.1.3. It has to be ensured that counting handicrafts become widespread in the present day, which can be achieved by applying the counting handicraft technique to original products.Keywords: Handicrafts, Account work - Counting handicrafts, Estergon Castle