Travma sonrası stres belirtileri ve bozulmuş yeme davranışları arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve yaşantısal kaçınmanın rollerinin incelenmesi
Investigation of the roles of emotion regulation difficulties and experiential avoidance in the relationship between posttraumatic stress symptoms and disordered eating behaviours
Yazar: KEVSER AYANLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ÇAKIR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Bu çalışmada, travmaya maruz kalmış örneklemde travma sonrası stres belirtileri ve bozulmuş yeme arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve yaşantısal kaçınmanın aracı rolleri araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini 18-58 yaşları aralığında, travmaya maruz kalmış 362 kadın katılımcı oluşturmuştur. Veriler Demografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği 5 (TSSTÖ-5), Münih Yeme ve Beslenme Bozukluklarını Değerlendirme Anketi (MYBBA), Yeme Tutum Testi-Kısa Form  (YTT-26), Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği (DDGÖ) ve Kabul ve Eylem Ölçeği 2 (KEÖ-2) kullanılarak toplanmıştır. Analizler SPSS 22 yazılımı ve PROCESS 4.2 eklentisi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma hipotezlerinin test edilmesi için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu ve Hayes'in 6 numaralı modeli ile incelenen Seri Çoklu Aracı Değişken Analizleri yürütülmüştür. Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi bulgularına göre değişkenler arası ilişkilerle ilgili kurulan hipotezlerin tamamının doğrulandığı görülmüştür. Seri Çoklu Aracı Değişken Analizleri bulgularına göre travma sonrası stres belirtileri ve kısıtlayıcı yeme tutumları arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüklerinin ve yaşantısal kaçınmanın seri aracı rolünün ve yaşantısal kaçınmanın bağımsız aracı rolünün olduğu görülmüştür. Travma sonrası stres belirtileri ve genel bozulmuş yeme belirtileri arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve yaşantısal kaçınmanın bağımsız ve seri aracı rollerinin olduğu görülmüştür. Aynı bulgu tıkınma ve kusma belirtileri için tekrarlanmıştır. Travma sonrası stres belirtileri ve görünüş ve ağırlık meşguliyeti arasındaki ilişkide de yalnızca duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolü olduğu görülmüştür. Araştırmada elde edilen bulgular alanyazın kapsamında tartışılmıştır. Son olarak araştırmanın klinik doğurguları, sınırlılıkları ve gelecek çalışmalar için öneriler aktarılmıştır.

Abstract:
In this study, the mediating roles of emotion regulation difficulties and experiential avoidance in the relationship between post-traumatic stress symptoms and disordered eating in a trauma-exposed sample were investigated. The sample of the study consisted of 362 female participants between the ages of 18-58 who were exposed to trauma. Data were collected using the Demographic Information Form, Post-Traumatic Stress Diagnostic Scale 5, Munich Eating and Feeding Disorders Assessment Questionnaire, Eating Attitude Test-Short Form, Emotion Regulation Difficulties Scale, Acceptance and Action Scale 2. Analyzes were conducted using SPSS 22 software and PROCESS 4.2. Pearson Correlation and Serial Multiple Mediator Variable Analyzes were conducted to test the research hypotheses. According to the findings of Pearson Correlation Analysis, it was seen that all of the hypotheses regarding the relationships between variables were confirmed. According to the findings of Serial Multiple Mediator Variable Analysis, emotion regulation difficulties and experiential avoidance had serial mediating role in the relationship between post-traumatic stress symptoms and restrictive eating attitudes, and experiential avoidance had an independent mediating role. It was been observed that emotional regulation difficulties and experiential avoidance had serial mediating roles in the relationship between post-traumatic stress symptoms and general disordered eating symptoms. The same finding was repeated for binge and vomiting symptoms. It was also observed that only emotion regulation difficulties had a mediating role in the relationship between post-traumatic stress symptoms and appearance and weight preoccupation. The findings were discussed within the scope of the literature. Finally, clinical implications and limitations of the study and suggestions for future studies are presented.