Talep yönetiminde üretim önceliğinin belirlenmesi için çok kriterli karar verme tabanlı bütünleşik bir yaklaşım
A multi criteria decision making based integrated approach for determining production priority in demand management
Yazar: ELİF BAYRAM
Danışman: DOÇ. ELİF KILIÇ DELİCE
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: CRITIC yöntemi = CRITIC method ; MAIRCA = MAIRCA ; Talep yönetimi = Demand management ; WASPAS yöntemi = WASPAS method ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üretim = Production

Özet:
Amaç: Talep yönetim sürecinde; müşterilerin ihtiyaçları ile firmanın arz imkanları dengelenmeye çalışılmaktadır. Etkili bir talep yönetimi müşteri siparişinin etkin stok kontrolü ve takibi ile başlayıp, müşteri memnuniyeti ile tamamlanmaktadır. Bununla birlikte; üretim önceliklerinin doğru bir şekilde belirlenmesi müşteri memnuniyetini artırmanın yollarından biridir.  Bu bağlamda, talep yönetim sürecinde ihtiyaç duyulan üretim önceliğinin belirlenmesi için yeni bir yaklaşım geliştirilmiştir.
Yöntem: Üretim önceliklerinin belirlenmesi için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) tabanlı yeni bir bütünleşik yaklaşım önerilmiştir. Dört aşamadan oluşan bu yaklaşımın birinci aşamasında müşteri alternatifleri belirlenirken; ikinci aşamasında müşteri özelliklerine bağlı olarak üretim önceliği kriterleri belirlenir. Üçüncü aşamada; LBWA ve CRITIC yöntemleri ile uzman görüşleri ve gerçek veriler dikkate alınarak objektif ve sübjektif kriter ağırlıkları hesaplanır. Daha sonra objektif ve sübjektif kriter ağırlıkları kullanılarak SOWIA yöntemi ile bütünleşik kriter ağırlıkları belirlenir. Dördüncü aşamada; WASPAS, CoCoSo, DNMA ve MAIRCA yöntemleri kullanılarak müşteri sıralamaları belirlenir. Daha sonra bu dört sıralama yönteminden elde edilen sıralamalar kullanılarak TPOP yöntemi ile tek bir müşteri sıralaması elde edilir. Son olarak elde edilen tüm sıralamalar mod değerlerine göre birleştirilerek bütünleşik müşteri sıralaması ortaya çıkarılır. Bu bütünleşik sıralama kullanılarak üretim önceliği belirlenir.
Bulgular: Önerilen yaklaşım seramik ihracatı yapan bir ihracat firmasında üretim önceliğinin belirlenmesi için kullanılmıştır. 7 temel kriter arasında "Satış Miktarı" en önemli kriter olarak belirlenirken; 22 müşteri arasında üretim önceliğinin verilmesi gereken müşteri  
M2 müşterisi olarak ortaya çıkmıştır.
Sonuç: Literatürde; ÇKKV yöntemi kullanılarak üretim önceliği belirleyen çalışma az sayıdadır. Ayrıca nicel ve nitel yöntemlerin bütünleşik olarak değerlendirildiği ve seramik sektöründe kullanıldığı herhangi bir çalışmaya literatürde rastlanmamıştır. Bu nedenle yapılan bu tez çalışmasının literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Talep yönetimi, üretim önceliği, LBWA, CRITIC, SOWIA, WASPAS, CoCoSo, DNMA, MAIRCA, TPOP
Ağustos 2022, 88 sayfa

Abstract:
Purpose: In the demand management process; it is tried to balance the needs of the customers with the supply opportunities of the company. Effective demand management starts with effective inventory control and tracking of customer orders and is completed with customer satisfaction. The correct determination of production priorities is one of the ways to increase customer satisfaction. In this context,  a new approach has been developed for determining the production priority needed in the demand management process.
Method: A new integrated approach based on Multi-Criteria Decision Making (MCDM) is proposed for determining production priorities. In the first stage of this approach, which consists of four stages, customer alternatives are determined. In the second stage, production priority criteria are determined depending on customer characteristics. In the third stage; with LBWA and CRITIC methods, objective and subjective criteria weights are calculated by taking into account expert opinions and real data. Then, using the objective and subjective criterion weights, the integrated criterion weights are determined by the SOWIA method. In the fourth stage; customer rankings are determined using WASPAS, CoCoSo, DNMA and MAIRCA methods. Then, using the rankings obtained from these four ranking methods, a single customer ranking is obtained with the TPOP method. Finally, all the obtained rankings are combined according to their mode values to reveal the integrated customer ranking. Production priority is determined using this integrated sequencing.
Findings: The proposed approach has been used to determine the production priority in an export company that exports ceramics. Among the 7 basic criteria, "Sales Amount" was determined as the most important criterion. The customer whose production priority should be given among 22 customers emerged as an M2 client.
Results: In the literature; there are few studies that determine production priority using the MCDM method. In addition, no study in which quantitative and qualitative methods are evaluated in an integrated manner and used in the ceramics industry has not been found in the literature. For this reason, it is thought that this thesis study will contribute to the literature.
Keywords: Demand Management, Production Priority, LBWA, CRITIC, SOWIA WASPAS, CoCoSo, DNMA, MAIRCA, TPOP
August 2022, 88 pages