SARS-COV-2 enfeksiyonu olan hastalarda obstrüktif uyku apnesi, uyku kalitesi ve depresyon varlığının COVID-19 kliniği üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of obstructive sleep apnea, sleep quality and depression on COVID-19 clinic in patients with SARS-COV-2 infection
Yazar: BEGÜM ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZLEM METE
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Risk faktörleri = Risk factors ; SARS virüsü = SARS virus ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü 31 Aralık 2019'da Çin'in Wuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakaları bildirmiş olup etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir koronavirüs olarak tanımlanmıştır. Etken SARS-CoV-2 olarak isimlendirilmiş, hastalığın adı da COVID-19 olarak kabul edilmiştir. Başta kardiyovasküler hastalıklar, diyabet olmak üzere çeşitli kronik hastalıklar SARS-CoV-2 enfeksiyonu için risk faktörleri olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada da SARS-CoV-2 enfeksiyonu olan hastalarda obstrüktif uyku apnesi (OUA), uyku kalitesi ve depresyon varlığının COVID-19 kliniği ile ilişkilerinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmaya 1 Kasım 2020-31 Ocak 2021 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi COVID-19 servisine yatan 103 hasta dâhil edilmiştir. Hastalara Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Berlin ve STOP-BANG anketleri, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Sonrasında anket alt grupları COVID-19 ile ilişkili hastalık ağırlığı, radyolojik tutulum yüzdesi, hastaların saturasyon değerleri, hastanede yatış süresi, yüksek doz steroid ve/veya tocilizumab kullanımı, yoğun bakım ihtiyacı, laboratuvar parametreleri gibi verilerle istatistiksel analizler yapılarak karşılaştırılmıştır. 
103 hastanın 40'ı (%38,8) kadın, 63'ü (%61,2) erkektir. Çalışma sonucunda depresyon ile COVID-19 ilişkili hiçbir parametre ile anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Uyku kalitesi kötü olan hastaların hastanede yatış süresi ve yoğun bakım ihtiyacının daha fazla olduğu saptanmıştır (p <0,05). OUA açısından yüksek riskli hastaların saturasyonlarının daha düşük olduğu, hastanede daha uzun süre yattıkları, daha fazla yoğun bakım ihtiyaçlarının olduğu, bu hastalarda daha fazla yüksek doz steroid ve/veya tocilizumab kullanıldığı saptanmıştır (p <0,05). Çalışma sonucunda OUA'nın ağır-kritik COVID-19 hastalığı için bir risk faktörü olabileceği düşünülmüştür. 
Pandemi başlangıcından beri bir yıldan uzun süre geçmesine rağmen hala etkili bir tedavi ve korunma yönteminin bulunamamış olması nedeniyle COVID-19 özellikle risk faktörü olan bireyler için günümüzde önemli bir mortalite nedenidir. Ağır hastalık için risk faktörlerinin bilinmesinin hastalık yönetimini kolaylaştırabileceği göz önünde bulundurulduğunda pandemi döneminde OUA tanı ve tedavisinin de önemsenmesi gerektiği ve ek risk faktörlerinin belirlenmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.  

Anahtar kelimeler: COVID-19, Risk faktörü, Obstrüktif uyku apnesi

Abstract:
The World Health Organization reported cases of pneumonia of unknown etiology in Wuhan, China on December 31, 2019, and the infectious agent was identified as a new coronavirus that was not previously detected in humans. The infectious agent was named as SARS-CoV-2, and then the name of the disease was accepted as COVID-19. Various chronic conditions, especially cardiovascular diseases and diabetes, have been identified as risk factors for SARS-CoV-2 infection. In this study, it was aimed to evaluate the relationship between the presence of obstructive sleep apnea (OSA), decreased sleep quality and depression in patients with SARS-CoV-2 infection and COVID-19 clinic.

103 patients hospitalized in the Gaziantep University Medical Faculty Hospital COVID-19 ward between November 1, 2020 and January 31, 2021 were included in the study. Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Berlin and STOP-BANG questionnaires, Beck Depression Inventyory (BDI) were applied to the patients. Sub-groups of the questionnaires were compared by performing statistical analyzes with data such as disease severity associated with COVID-19, severity of radiological involvement, saturation values of patients, duration of hospitalization, need of high-dose steroids and/or tocilizumab, intensive care needs, and laboratory parameters.

Of 103 patients, 40 (38.8%) were female and 63 (61.2%) were male. As a result of the study, no significant relationship was found with any of the parameters related to depression and COVID-19 ( >0.05). It has been determined that patients with poor sleep quality have a longer hospital stay and more need for intensive care (p <0.05). High-risk patients with OSA had lower saturations, longer hospital stays, more intensive care needs, and more use of higher doses of steroids and/or tocilizumab (p<0.05). According to the findings, it was thought that OSA can be a risk factor for severe-critical COVID-19 disease. 

Although more than a year has passed since the onset of the pandemic, COVID-19 is still an important cause of mortality, especially for individuals with risk factors, due to the lack of effective treatment and prevention methods. Considering that knowing the risk factors for severe disease can facilitate the management of the disease, it is thought that the diagnosis and treatment of OSA should also be considered during the pandemic period. New researchs are needed to determine additional risk factors.

Keywords: COVID-19, Risk factor, Obstructive sleep apnea