Türk ceza hukukunda suça teşebbüs
Attempt to crime in Turkish criminal law
Yazar: AYŞEGÜL GÖLLÜ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN SOYASLAN
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ceza hukukunun amacı, toplumsal düzeni korumak amacıyla suç yolunda (iter 
criminis) ilerleyen failin eylemine belirli bir aşamadan sonra müdahalede bulunarak 
yaptırım altına almaktır. Burada suç yolunda ilk bölümde yer alan düşünce aşamaları 
ve hazırlık hareketleri cezalandırılabilme alanını genişlettiği için, failin özgürlük alanı 
içinde kabul edilir cezalandırılamaz. Zaten failin düşünce aşamasındaki ve hazırlık 
aşamasındaki durumunun suç işleyeceğine temel teşkil edeceğinin ispatı da pek 
mümkün değildir. Fail herhangi bir fiile dönüşmeyen suç işleme fikrinden ve 
kararından icra hareketlerine başlamadan dönme imkanına da sahiptir. Ceza hukuku 
somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hallerini cezalandırılabilme alanı içine 
almıştır. Fail tarafından gerçekleştirilen eylem ancak hazırlık hareketleri aşamasından 
çıkıp icra hareketleri aşamasına geçtiği anda cezalandırılabilir. Bu açıdan suç yolunda 
yapılan hazırlık hareketleri ve icra hareketleri ayrımı failin suça teşebbüsten sorumlu 
tutulabilmesi açısından önem arz etmektedir. 
Suça teşebbüsün cezalandırılmasının amacı failin gerçekleştirdiği eylemle suç 
işleme iradesini ortaya koyarak, kanun koyucunun korumakta olduğu hukuki menfaati 
tehlikeye koyması durumudur. 
Türk ceza hukukunda teşebbüs, 765 sayılı TCK'da icra hareketlerinin 
tamamlanıp tamamlanmamasına göre "eksik teşebbüs" ve "tam teşebbüs" olarak iki 
ayrı başlıkta düzenlenmişken, 5237 sayılı yeni TCK eksik ve tam teşebbüs ayrımına 
son vermiştir. 5237 sayılı TCK'nın 35.maddesindeki düzenlemeye göre;
"Kişi işlemeyi kast ettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya 
başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise, teşebbüsten sorumlu 
tutulur. Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına 
göre cezalandırılır." 
Bu düzenlemeye yürürlükten kaldırılan 765 sayılı eski yasadaki icra
hareketlerinin sona ermemesi ya da icra hareketlerinin sona ermesi fakat kanuni tipte 
öngörülen sonucun gerçekleşememesi durumunda faile daha az ceza verileceğine 
ilişkin ayrım ortadan kalkmıştır. Teşebbüs halinde faile verilecek olan cezada icra 
hareketlerinin bitip bitmemesi ölçütü değil, fail sonucunda meydana gelecek olan zarar 
ve tehlikenin ağırlığı esas alınmıştır. Kanaatimizce burada yargıca ceza tayin ederken 
bir nevi takdir yetkisi olarak verilmiştir. Yeni TCK da eksik ve tam teşebbüs ayrımının 
kaldırılması uygulama açısından yargılamada birlik sağlanması açısından yerinde bir 
düzenleme olmuştur. 
Teşebbüs kurumu 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun genel hükümler kısmında 
yer almaktadır. Suç türlerinin düzenlendiği kanunun özel kısmında, suç tiplerinin 
tamamlanmış hallerine yer verildiğinden, teşebbüs düzenlemesi olmasaydı, teşebbüs 
aşamasında kalmış suç, kanunda hüküm altına alınan suç tanımına uymadığından 
dolayı suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereği suç işlemeye teşebbüs eden failin 
cezalandırılması mümkün olmayacaktı.1 Bu sebeple özel hükümler kısmında 
düzenlenen çalışmamızın ilerleyen bölümlerinde de ele alacağımız üzere birçok suç 
tipine uygulanabildiği için genel hüküm niteliğindedir.
Teşebbüsün unsurları maddi ve manevi olmak üzere ikiye ayrılır. Türk Ceza 
Kanunundaki düzenlemeye göre; Suça teşebbüsün maddi unsuru icra hareketlerin 
başlama, hareketin elverişli olması, icra hareketlerinin tamamlanması, manevi unsur 
ise "kast" tır.
Doktrinde ve uygulamada yaptığımız araştırmalar üzerine Suça teşebbüsün, 
ceza hukukunda en fazla tartışılan kurumlardan biri olduğu gerçeği ve üzerinde hala 
bir takım tartışma ve fikir aykırılıklarının devam ettiği gerçeğidir. 
Anahtar Kelimeler: Teşebbüs, icra hareketlerine başlama, hareketin elverişli olması, 
icra hareketlerini tamamlayamama, suç yol

Abstract:
The purpose of the criminal law is to take the action of the perpetrator, who 
proceeds on the path of crime (iter criminis), to be sanctioned by intervening after a 
certain stage in order to protect the social order. Here, since the thought stages and 
preparatory movements in the first part of the criminal path expand the area of 
punishment, they are accepted within the freedom of the perpetrator and cannot be 
punished. It is also not possible to prove that the perpetrator's state of thought and 
preparation will constitute a basis for committing a crime. The perpetrator also has the 
opportunity to withdraw from the idea and decision of committing a crime that does 
not turn into any action before starting the enforcement actions. Criminal law includes 
cases of strong suspicion based on concrete evidence within the scope of being 
punished. The action taken by the perpetrator can only be punished when it leaves the 
stage of preparatory actions and moves to the stage of execution actions. In this respect, 
the distinction between preparatory actions and enforcement actions on the way to 
crime is important in terms of holding the perpetrator responsible for attempted crime.
The purpose of penalizing attempted crime is that the perpetrator puts the legal 
interest protected by the legislator in danger by demonstrating his will to commit a 
crime with his action.
In Turkish criminal law, the attempt was regulated under two separate headings 
as "incomplete attempt" and "full attempt" according to the completion of the 
execution actions in the TPC numbered 765, while the new TPC numbered 5237 put 
an end to the distinction between incomplete and complete attempts. According to the 
regulation in the 35th article of the TCK numbered 5237, "If the person cannot 
complete a crime that he intends to commit by means of suitable actions and cannot 
complete it for reasons beyond his control, he is held responsible for the attempt. In 
case of attempted crime, the perpetrator is punished according to the gravity of the 
harm or danger. The distinction in the old law numbered 765, which was repealed to 
this regulation, regarding the fact that the perpetrator would be given a lesser penalty 
if the enforcement actions did not end or the enforcement actions ended but the legal 
type envisaged result could not be realized has disappeared. The punishment to be 
given to the perpetrator in the event of an attempt is not based on the criterion of 
whether the execution actions are over, but the weight of the damage and danger that 
will occur as a result of the perpetrator. In our opinion, the judge has been given a kind 
of discretionary power while appointing the sentence. The removal of the distinction 
between incomplete and full undertakings in the new TPC has been an appropriate 
arrangement in terms of implementation, in terms of ensuring unity in the proceedings.
The undertaking institution is included in the general provisions of the Turkish 
Penal Code No. 5237. Since the completed forms of the crime types are included in 
the special part of the law where the crime types are regulated, if the attempt was not 
regulated, it would not be possible to punish the perpetrator who attempted to commit 
a crime in accordance with the principle of legality in crime and punishment, since the 
crime that remained at the stage of attempt does not comply with the definition of 
crime stipulated in the law. For this reason, it is a general provision as it can be applied 
to many types of crimes, as we will discuss in the following sections of our study, 
which is organized in the section of special provisions.
The elements of the enterprise are divided into two as material and spiritual. 
According to the regulation in the Turkish Penal Code; The material element of the
attempted crime is the initiation of the enforcement actions, the availability of the 
action, the completion of the enforcement actions, and the moral element is "caste".
Based on the research we have done in doctrine and practice, it is the fact that 
attempted crime is one of the most discussed institutions in criminal law and that there 
are still some debates and disagreements on it.
Keywords: Attempt, initiation of enforcement actions, availability of action, inability 
to complete enforcement actions, criminal path