Hemşirelerin sosyal destek algıları ve umut düzeylerinin doğurganlık motivasyonuna etkisi
The effect of nurses social support perceptions and hope levels on fertility motivation
Yazar: İBRAHİM BAYKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL SEKİ ÖZ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Algılanan destek = Perceived support ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Fertilite = Fertility ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Motivasyon = Motivation ; Sosyal destek = Social support ; Umut = Hope

Özet:
Hemşirelik mesleği; stresli, yoğun vardiya usulü çalışan ve tatil kavramı diğer mesleklere göre farklılaşan bir meslek grubudur. Çalışma ortamı, koşulları ve şekli nedeniyle çocuk bakımıyla ilgili sorunlar oluşabilmekte, sosyal desteğe ihtiyaçları artmakta ve bu durumun doğurganlık motivasyonlarını etkileyebileceği düşünülmektedir. Tanımlayıcı ve analitik tipteki bu araştırma ile hemşirelerin sosyal destek algıları, umut düzeyleri ve doğurganlık motivasyonlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan 396 hemşire oluşturmuştur. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 216 hemşire, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma öncesinde Kırşehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği ve Kırşehir İl Sağlık Müdürlüğü'nden gerekli izinler ve Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Girişimsel Olmayan Etik Kurulundan etik kurul izni alınmıştır. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Sürekli Umut Ölçeği (SUÖ) ve Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Ölçeği (ÇSOMÖ) ile yüz yüze olarak Şubat-Mart 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Veriler SPSS 25 paket programı ile analiz edilmiş, verilerin sunulmasında tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık ve çarpıklık değerleriyle incelenmiş, normal dağılım gösterdiği bulunmuş ve analizlerde Bağımsız T testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Pearson Korelasyon testleri, Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ve ileri analizler için Post-Hoc analizler yapılmıştır. Araştırma kapsamına alınan hemşirelerin %69'u kadın, %33,8'i 20-25 yaş aralığında, %54,6'sı evli, %72,7'si lisans mezunu, %65,7'sinin geliri giderine eşittir. Hemşirelerin %98,1'inin annesi sağ, %53,8'i farklı illerde ikamet ediyor ve %64,6'sı annesi ile yakın ilişki içinde olduğu, %86,1'inin babası sağ iken, %59,1'i babasıyla aynı şehirde yaşadığı, %59,6'sı babası ile yakın ilişki içinde olduğu belirlenmiştir. Çalışmaya katılan hemşirelerin çalışma yılına bakıldığında %28,7'si 16 yıl ve üzerinde olduğu bulunmuştur. Hemşirelerin ÇBASDÖ ölçek toplam puan ortalaması 70,01±13,61, SUÖ ölçek toplam puan ortalaması 51,65±7,93, Olumlu ÇSOMÖ alt ölçek toplam puan ortalaması 79,11±20,55, Olumsuz ÇSOMÖ alt ölçek toplam puan ortalaması 39,71±15,24'tür. Hemşirelerin ÇBASDÖ alt ölçek ve ölçek toplam puan ortalamalarında medeni durum, eşin çalışma durumu ve ebeveynlerle ilişki biçiminin; SUÖ alt ölçek ve ölçek toplam puan ortalamalarında yaş ve ekonomik durumun; ÇSOMÖ alt ölçekleri olan Olumlu ÇSOMÖ alt ölçeğinde cinsiyet ve eşin mesleğinin, Olumsuz ÇSOMÖ alt ölçeğinde ise cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi ve eşin çalışma durumunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p< ,05). ÇBASDÖ ile SUÖ arasında düşük düzeyde (r= ,287), ÇBASDÖ ile Olumlu ÇSOMÖ arasında düşük düzeyde (r= ,264) pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur (p< ,05). ÇBASDÖ değişkeninin Olumlu ÇSOMÖ üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu saptanmıştır (t= 3,833, p< ,05). ÇBASDÖ değişkenindeki bir birimlik artış, Olumlu ÇSOMÖ üzerinde 0.399'luk artışa sebep olmaktadır (β= ,399). Olumlu ÇSOMÖ üzerindeki değişimin %7'sini açıklandığı görülmektedir (R^2= ,070).  Araştırma bulgularına göre hemşirelerin sosyal destek algıları, umut düzeyleri ve çocuk doğurma motivasyonlarının birbirini düşük düzeyde etkilediği söylenebilir ve ileri düzey araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Doğurganlık motivasyonu, hemşire, sosyal destek, umut.

Abstract:
The nursing profession; It is a group of occupations that work stressful, busy shifts and the concept of vacation differs from other occupations. Due to the working environment, conditions and form, problems with child care may occur, their need for social support increases and it is thought that this situation may affect fertility motivations. With this descriptive and analytical study, it was aimed to examine nurses' perceptions of social support, hope levels and fertility motivations. The population of the research of 396 nurses working in a training and research hospital. 216 nurses who agreed to participate in the study voluntarily formed the sample of the study. Before the study, necessary permissions were obtained from the Kırşehir Training and Research Hospital Chief Physician and Kırşehir Provincial Health Directorate, and the ethics committee permission from the Kırşehir Ahi Evran University Non-Interventional Ethics Committee. The data were collected face-to-face with the Introductory Information Form, Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), Dispositional Hope Scale (DHS) and Childbearing  Motivations  Scale (CMS)  between February and March 2021. The data were analyzed with the SPSS 25 package program and descriptive statistics were used in presenting the data. The conformity of the data to the normal distribution was examined with the values of kurtosis and skewness, it was found that it showed normal distribution, and the Independent T test, One-Way Analysis of Variance, Pearson Correlation tests, Multiple Linear Regression analysis and Post-Hoc analyzes were performed for further analysis. Of the nurses included in the research, 69% are women, 33,8% are between the ages of 20-25, 54,6% are married, 72,7% are undergraduate graduates, and 65,7% have income equal to their expenses. The mothers of 98,1% of the nurses are alive, 53,8% of them live in different provinces, 64,6% of them have a close relationship with their mother, 86,1% of them have a alive father, 59,1% It was determined that he lived in the same city with his father, and 59,6% had a close relationship with his father. Looking at the working years of the nurses participating in the study, it was found that 28,7% of them were 16 years or more. Nurses' mean MSPSS scale total score average is 70,01±13,61, DHS scale total score average is 51,65±7,93, Positive CMS subscale mean total score is 79,11±20,55, Negative CMS mean total score is 39,71±15,24. Marital status, working status of spouse and relationship with parents in nurses' MSPSS subscale and scale total score averages; Age and economic status in the STS subscale and scale total score averages; It was determined that there was a statistically significant difference between the groups in terms of gender and occupation in the Positive CMS subscale, and gender, marital status, education level, and employment status of the spouse in the Negative CMS subscale (p< ,05). It was found that there was a low level (r= ,287) positive correlation between MSPSS and DHS, and a low level (r= ,264) positive correlation between MSPSS and Positive MHCS (p< .05). It was determined that the MSPSS variable had a statistically significant effect on Positive MHCS (t= 3,833, p< ,05). A one-unit increase in MSPSS variable causes a ,399 increase in Positive CMS (β= ,399). It is seen that 7% of the change in positive CMS was explained (R^2= ,070). According to the research findings, it can be said that nurses' social support perceptions, hope levels and childbearing motivations affect each other at a low level and it is recommended to conduct advanced studies.
Keywords: Fertility motivation, hope, nurse, social support.