Postoperatif ağrının değerlendirilmesi ve tedavi yöntemlerinin karşılaştırılması /
Yazar: ÖNER MENTEŞ
Danışman: PROF.DR. İSMAİL ARSLAN
GATA / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2000
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
VI - ÖZET Postoperatif ağrı cerrahi travma ile başlayan, giderek azalan ve doku iyileşmesi ile sonlanan akut bir ağrıdır. Günümüzde postoperatif ağrının kontrol altına alınması, yalnızca hastanın psikolojik durumunun düzelten insani bir yardım olarak değil, aynı zamanda hastanın postoperatif konforunu sağlamanın yanında ağrının solunum sistemi, kardiovaskuler sistem, gastrointestinal sistem ve iskelet-kas sistemindeki olumsuz etkilerini de kaldırma gereksiniminden kaynaklanmaktadır. Amaç: Prospektif randomize olarak yapılan bu çalışma da; postoperatif ağrının tedavisinde metamizol, meperidin ve tramadolun etkinliği araştırılmış; postoperatif ağrıyı değerlendirmede Verbal Rating Scale (VRS) ile Visuval Analogue Scale (VAS) güvenirlilik yönünden karşılaştırılmıştır. Gereç ve yöntem: Elektif olarak safra kesesindeki patoloji nedeniyle ( kolelitiazis, safra kesesinde polip, taşsız kolesistit ) laparoskopik kolesistektomi operasyonu uygulanan ASA I - II grubundaki 140 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar preoperatif dönemde VAS ve VRS hakkında bilgilendirilmiştir. Randomize olarak her grupta 35 hasta olacak şekilde 4 gruba ayrılmıştır. 1. grubdaki hastalara 75mg Meperidin ( Dolantin® ) M, takiben 3X 1 gr Evi metamizol ( Novalgin® ); 2.grubdaki hastalara 4 X 50 mg meperidin ( Dolantin® ) Evi; 3. grubdaki hastalara lOOmg Tramadol ( Contramal® ) İM, takiben 500cc serum fizyolojik içine 300 mg Tramadol ( Contramal® ) konularak 12 mg/saat IV devamlı infüzyon, 4. Grubda HKA cihazı kullanılmış ve Tramadol ( Contramal® ) yükleme dozu 50 mg, bazal infüzyon 5 mg/saat, bolus doz 20 mg, kilitli kalma 30 dk, 4 saat limiti 200 mg şeklinde uygulanmıştır. Hastaların yoğun bakıma geldikleri anda ve takip eden 2., 4., 8., 12., 18., 24. saatlerde VAS, VRS, sedasyon, solunum sayısı /dk, SpC^, arteryel kan basınçları, nabız sayısı/dk takip edilmiştir. Bulgular: VAS ortalamalarına göre l.grup ile 2.grup karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamsız (p=0.72), l.grup ile 3,grup karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı (p=0,01), 1. grup ile 4.grup karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı (p=0.02 ), 2.grup ile 3. grup karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı (p=0.03), 2.grup ile 4.grup karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı (p=0.07), 3. grup ve 4.grup karşılaştırıldığında ise anlamsız bulunmuştur (p=0.87). VRS ile VAS'ın postoperatif ağrıyı değerlendirmede birbirleri arasında ki hassasiyete bakıldığında gruplara göre aradaki fark VRS için istatistiksel olarak anlamsız (p=0.09), VAS için anlamlı bulunmuştur (p=0.01). Sonuç: Tramadol postoperatif ağrı tedavisinde metamizol ile meperidinden daha üstün analjezi sağlamıştır. Tramadolun İV devamlı tedavi protokolü ile HKA' de kullanımında etkinlik olarak belirgin fark bulunamasa da HKA' de dozun kişiselleştirilmesinden dolayı daha az ilaç kullanımı ile eşdeğer analjezi sağlanmıştır. Postoperatif ağrıyı değerlendirmede VAS, VRS 'ye göre daha güvenilir olarak ağrı şiddetindeki değişimi göstermektedir. Postoperatif ağrı takibinde sistolik - diastolik kan basınçları ve SpC"2 takibi, solunum sayısı ve nabza göre daha güvenilir; solunum depresyonuna eğilimi göstermede SpC>2 solunum sayısına göre daha güvenilir bulunmuştur. Laparoskopik cerrahide trokar sayısının postoperatif ağrıya herhangi bir etkisi yoktur. Operasyon süresinin, eğitim düzeyi ve daha önceden ameliyat olmanın postoperatif ağrıda her hangi bir etkisi olmadığı bulunmuştur. Cinsiyet postoperatif ağrıda etkilidir ve kadınlar erkeklere göre daha fazla ağrı çekmektedirler. 58

Abstract:
VII -SUMMARY Postoperative pain is an acute pathologic pain that starts with surgical trauma and ends with wound healing. Todays, the aim of postoperative pain control,prevention of the side effects of pain to the cardiovascular system, bone - muscle system also help to patient's to feel most comfortable after operation. Aim: The analgesic efficacy of tramadol, meperidine and metamizol were compared in this propective randomised study. Verbal Rating Scale (VRS) and Visual analogue scale (VAS) were compared to assessment of postoperative pain. Matherial and method: Written informed consent was obtained 140 patients (ASA I and II) undergoing elective laparoscopic cholecsytectomy. VAS and VRS was explained on the evening before surgery. The patients were randomly divided into four groups. Group I patients received IM 75 mg meperidine (Dolantin®) after that 1 gr metamizol (Novalgin®) at regular 8 hour interval, Group II patients received IM 50 mg meperidine (Dolantin®) 6 hour intervals, Group Ht patients received IM 100 mg tramadol (Contramal®) after than intravenous continuous infusion regular 12 mg/h, Group IV patients used PC A device and recived 50 mg tramadol (Contramal®) loading dose, 5 mg/h basal infusion, 20 mg bolus dose (Lock - out time 30 minute, 4 hour limit 200 mg.). VAS, VRS, sedation situation, inspiration rate, sp02, blood pressure, pulse, were assessed at 0.,2.,4.,8.,12.,18.,24. hour after operation. Results: There was no significant difference between Gruop I - II (p=0,72) and Group HI - IV (p=0,87) according to the average of VAS. There were significant difference between Group I - m (p=0,01), Group I - IV (p=0,02), Group II - m (p=0,03) and Group H - IV (p=0,07). Pain intensity difference was shown significant with VAS (p=0,01), but pain intensity difference was not shown significant with VRS (p=0,09). Conclusion : Tramadol is more effective than meperidine and metamizol for treatment of postoperative pain. VAS was more sensitive and relaible for assessment of postoperative pain than VRS. There was no significant difference in quantity of average of VAS scores between Group HI and IV. Tramadol consumption was higher in Group III than Group IV. Blood pressure and SpC^ changes are meaningful than inspiration rate and pulse for assessment of postoperative pain. SpC>2 shows to breath depression more sensitive than inspiration rate. Number of used trocar does not effect postoperative pain. Operation time, education level and numbers of previous operation does not effect the sense of postoperative pain. Male patients were felt less postoperative pain than female patients. 59