Ortaokul öğrencilerinin bilim insanı, mucit ve mühendis hakkındaki görüşleri
Secondary school student's views on scientist, inventor and engineer
Yazar: MERVE YAR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH AYDIN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim = Science ; Bilim insanı = Scientist ; Bilim İnsanı Yetiştirme Programı = Scholar Development Program ; Bilimsel düşünce = Scientific thought ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Mucitler = Inventors ; Mühendisler = Engineers ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students

Özet:
Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin nasıl bir bilim insanı, mucit ve mühendis görüşüne sahip olduklarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma 2016-2017 eğitim öğretim yılında İzmir ili Menderes ilçesindeki Çileme Ortaokulu 5,6,7 ve 8. sınıf öğrencileriyle (N=80) ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacının konu alanında uzman kişi ile birlikte geliştirdiği "Bilim İnsanı, Mucit ve Mühendis Anketi (BİMMA)" kullanılmıştır. Bilim İnsanı, Mucit ve Mühendis Anketi (BİMMA) içeriğinde kelime ilişkilendirme soruları, metaforik algı soruları ve açık uçlu sorular bulundurmaktadır.

          Uygulamanın ilk aşamasında pilot çalışma yapılmıştır. Pilot çalışmada Bilim İnsanı, Mucit ve Mühendis Anketi'nin (BİMMA)  öğrencilere (n=10) uygulanarak anlaşılabilirliği test edilmiş, eksiklikler giderilmiş ve uygulama süresi belirlenmiştir. Asıl uygulamada İzmir ili Menderes ilçesindeki Çileme Ortaokulu 5,6,7 ve 8. sınıf öğrencilerinin (N=80) Bilim İnsanı, Mucit ve Mühendis Anketi'ni (BİMMA) tamamlamasıyla elde edilen veriler, nitel veri çözümleme teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir.
         
            Elde edilen bulgularda bilim insanı deyince öğrencilerin aklına en çok deney, bilim(fen), beyaz önlük, zekâ, ampul gibi kavramlar geldiği,  bilim insanının sessiz ve sakin, kapalı laboratuvar ortamında çalıştığı, deney tüpü, beherglas, mikroskop kullandığı gibi görüşler ortaya çıkmıştır. Ayrıca bulgularda öğrencilerin mucidi bazen bilim insanı ile bazen de mühendis ile aynı özellikte betimlediği dikkat çekmektedir. Mühendis ile ilgili elde edilen bulgularda; öğrencilerin inşaat, ev, bilgisayar ve makine gibi kavramlar belirttiği; mühendisin makine, çizim ve inşaat işiyle uğraştığı; kâğıt, kalem, beton, çimento, taş gibi inşaat malzemeleri kullandığı gibi sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Burada ortaokul öğrencilerinin bilim insanı, mucit ve mühendis ile ilgili görüşlerini belirtirken kalıplaşmış cevaplar verdikleri görülmüştür. Bu bağlamda öğrencilerin bilim insanı, mucit ve mühendis görüşlerinin zenginleştirilmesi ve öğrencilere bu konuda geniş bir bakış açısı kazandırılması gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Ortaokul öğrencileri, bilim insanı, mucit, mühendis

Abstract:
This study was conducted in order to determine what sort of scientists, inventors and engineers have in secondary school students. For this purpose qualitative research method has been determined in the study. The study was carried out in the 2016-2017 education year with the Çileme Secondary School 5, 6, 7 and 8th grade students (N= 80) in the Menderes district of İzmir. Scientist, Inventor and Engineer Survey (BİMMA)" developed by the researcher and field expert was used as data collection tool. Scientist, Inventor and Engineer Survey (BİMMA) contains word association questions, metaphorical perception questions and open ended questions.

Pilot work was done in the first phase of the application. In the pilot study, intelligibility was tested by applying Scientist, Inventor and Engineer Survey (BİMMA) to students (N= 10), deficiencies were eliminated and duration of application was determined. In the main application, the data obtained by completing the students' Scientist, Inventor and Engineer Survey (BİMMA) were analyzed using qualitative data analysis techniques. 

           According to the findings, when the word "scientist" is mentioned, the words such as mostly experiment, science white laboratory coat, intelligence, lightbulb come to the students' minds. There have been such stereotype ideas as a scientist works in a quiet and dark laboratory environment and they use experiment tube, beherglasses, graded cylinder and microscope. Besides, to the findings, the students sometimes describe an inventor as a scientist, sometimes an engineer. At the findings about engineer, students state such words as construction, house, computer and machine; they states that an engineer deals in machine, drawing and construction. They state that an engineer works in a room with a computer or constructions and that she/he uses such construction  things as sand , brick, stone, cement, concrete, pencil and papers. It has been deduced that the students give stereotype answers when they state their ideas about a scientist, inventor and engineer. As a result, the ideas of the students about a scientist, inventor and engineer should be improved and a wide perspective should be given to the students.   

Key words: Secondary school student, scientist, inventor, engineer