Teselliyi eşyada aramak: Türkçe romanda nesneler
Searching for comfort in things: Objects in the Turkish novel
Yazar: ASLI UÇAR
Danışman: PROF. TALAT HALMAN
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü  / Türk Edebiyatı Bölümü
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eşyalar = Goods ; Nesne = Object ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Bu çalışmada, dokuz Türkçe romanda maddi nesnelerin oynadığı yazınsal roller incelenmiş ve anlatılardaki eşyanın çözümlenmesine ilişkin özgün bir düşünsel çerçeve geliştirilmesi amaçlanmıştır. Nesnelerin romansal işlevleri, çoğunlukla gözden kaçırılmış bir konudur. Roman kuramları, yazınsal nesnelerin çalışılmasına yönelik analitik bir çerçeveden yoksundur. Tezin ilk bölümünde eşyalara değinen kuramsal yaklaşımlar irdelendikten sonra nesnelerin çözümlenebilmesi için beş özgün kategori oluşturulmuştur: Nesne-karakter (kişileştirilen nesneler), karakter-nesne (şeyleştirilen kişiler), nesnemsi (mekânlaşan nesneler), metonimik nesneler ve metaforik nesneler. İkinci bölüm, 1850-1900 yılları arası yayımlanmış üç romandaki (Araba Sevdası, Udî ve Aşk-ı Memnu) karakter-nesne ilişkilerine odaklanır. Tatarcık, Çamlıcadaki Eniştemiz ve Huzur'da yazınsal nesnelerin rolleri üçüncü bölümde irdelenir. Dördüncü bölümde ise 1950'den sonra yayımlanmış Fikrimin İnce Gülü, Sonsuzluğa Nokta ve Masumiyet Müzesi romanlarındaki nesne poetikaları araştırılır. Tezin sonuç kısmında, metinsel bulgular, ilk bölümde geliştirilen düşünsel çerçeveye göre tartışılır. İkisi hariç, seçilen romanların ortak bir örüntüye sahip olduğu gözlemlenmiştir: Ana karakterler duygusal yoksunluklarını telafi etmek için eşyalara yönelmekte, bu da romanlarda nesnelerin kişileştirilmesine yol açabilmektedir. Anlatılardaki yazınsal nesneler, karakter ve mekânın metonimik bir parçası olmanın ötesinde bizzat karakterleşebilmekte veya mekânlaşabilmektedir.Anahtar sözcükler: Kurmaca nesneler, Türkçe romanda eşya, nesne-karakter

Abstract:
This study examines the literary roles of material objects in nine Turkish novels and seeks to develop an original framework for analysing things. Theories of the novel still lack an analytical frame for the study of objects. The first chapter deals with a number of theoretical approaches with regard to the things and lays down the bases of five original categorical constructs for analysing the fictional objects: Object-characters (personified things), character-objects (Thingified characters), quasi-objects (spatialised objects), metonymical objects and metaphorical objects. The second chapter focuses on character and object relations in three novels, namely Araba Sevdası (Carriage Affair), Udî (The Lutist) and Aşk-ı Memnu (Forbidden Love) published between 1850-1900. The roles of objects in Tatarcık (Sandfly), Çamlıcadaki Eniştemiz (Our Uncle in Çamlıca) and Huzur (A Mind at Peace) are scrutinized in the third chapter. The fourth chapter explores the poetics of objects in Fikrimin İnce Gülü (The Slender Rose of My Desire), Sonsuzluğa Nokta (A Dot to Eternity) and Masumiyet Müzesi (The Museum of Innocence) that are published after 1950. The final chapter is devoted to the discussion of textual findings. Except two, all selected novels share a similar pattern: The main characters seek the comfort of material things in an attempt to reduce emotional deprivations, which in turn leads to the personification of objects. Objects not only play a role as metonymical parts of the characters and settings, but also function as characters and space themselves in the narratives.Keywords: Fictional objects, things in the Turkish novel, object-characters