Devrim sonrası İran-ABD ilişkileri(1979-1991)
Iran-USA relations after the revolution (1979-1991)
Yazar: VASIB ALIYEV
Danışman: DOÇ.DR. ÇAĞRI ERHAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Aliyev, Vasib, Devrim Sonrası İran - ABD İlişkileri (1979-1991), Yüksek LisansTezi, Danışman: Doç. Dr. Çağrı Erhan, â¦ s.ÖZETBu çalışmada İran'da gerçekleşen İslam Devrimi ile Sovyetler Birliği'nindağılışı arasındaki dönemde ABD-İran ilişkileri ele alınmıştır. 1979-1991 yıllarıarasındaki dönemde ABD-İran ilişkilerinin önemli hususları, hem İran hem de ABDiçin kendi dış politikalarının en önemli hususları arasında yer almıştır. ABD dışpolitikasında İran her zaman özel bir yere sahip olmuştur. Aslında İkinci DünyaSavaşı sonrası yaşananlarla birlikte ABD-İran ilişkileri hızla gelişmiş ve İslamDevrimi'ne kadarki dönemde İran ABD'nin bölgedeki en önemli müttefiki olmuştu.Fakat devrim sonrası yeni yönetimin sert ABD aleyhtarı politikaları ve hattadiplomatik kurallar dışında attığı adımlar ikili ilişkileri germiş, bu gerginlikgünümüze kadar süregelmektedir.İran'ın İslami yönetimi, bir süre sonra dış ilişkileri bu şekilde sürdürmeninzorluğunu anlayınca, ABD aleyhtarı propagandalarını sürdürmüş olsa da, bazengizlice, bazen üçüncü ülkeler aracılığıyla ABD ile ilişkiler geliştirmeyi da ihmaletmemiştir. ABD de devamlı olarak bölgedeki etkinliğini en üst düzeyde tutmak içinİran'da yaşananlara daha çok müdahil olmaya ve bu ülkedeki etkinliğini devamlıartırmaya çalışmıştır.ABD ile İran arasında devrim sonrasında duran ekonomik ilişkiler desonradan belirli ölçülerde geliştirilmiştir. İkili ekonomik ilişkilerde en önemli boyutupetrol ve petrol ürünleri ticareti, bunun yanında gıda ve askeri malzeme ticareti teşkiletmiştir. Bunlarla İran yönetimi bulunduğu zor durumdan kurtulmak, ABD isekaybettiği mevzilerin en azından bir kısmını kazanma hedefini gütmüştür.103

Abstract:
ALIYEV Vasib, Iran-USA relations after the Revolution (1979-1991), thesis ofMasters Degree, Scientific leader: dos. Ph.D. Chaghri Erhan.ABSTRACTThis thesis takes up the issue of USA-Iran relations in the period of Islamrevolution realized in Iran and collapse of Soviet Union. During 1979-1991significant directions of Iran-USA relations took the crucial position in externalpolicy of both Iran and USA. Iran always took the leading position in foreign policyof US. As a matter of fact, the relations between Iran and USA were rapidlyincreased after II World War and Iran was the significant partner of USA in theregion until the Islam Revolution. But, after the Revolution, the relations betweenIran and USA had been strained due to opposite policies and actions out ofdiplomatic rules of Iran authorities against US and this tension are continuing today.Although Iran continued to carry out propaganda against USA, the authoritiesof Iran Islam Republic had understood the difficulties of such external policies andthey did not excluded to find a way for getting closer with USA through thirdcountries or secretly contacting with USA. USA also tried to actively interfere indomestic processes of Iran and to strengthen its regular impacts over this country toget a leading position in the region.Declined economic relations of USA with Iran after the Revolution started todevelop again. The most significant dimensions of inter economic relations of USAand Iran are the trade of oil and oil related products, food and military supplies.Through these relations Iran tried to find a way from difficult situations and USAtried to restore some of its lost positions in the region.104