Allogeneik hematopoetik kök hücre nakli sonrası gelişen mukozit ile insan lökosit antijen (HLA doku grubunun ilişkisi
The association of human leukocyte antigen (HLA) tissue type and oral mucositis in patients who underwent allogeneic hematopoetic stem cell transplantation
Yazar: AYŞE NUR TUFAN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ KALAYOĞLU BEŞIŞIK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation

Özet:
Giriş: Oral mukozit (OM), hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) sonrası erken dönemde oldukça sık olarak görülen ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. OM gelişimi HKHN endikasyonu hastalığın nakil sırasındaki durumu ve hazırlama rejimi tipi dışında bireye ait özelliklerden de etkilenebilir. İnsan lökosit antijeni (HLA) tiplemesi yapılarak ?HLA uygun? alıcı/verici seçilmesi HKHN sonrası belirli komplikasyonların sıklığını azaltır. HKHN seyrinde HLA tiplemesinin farklı bir önemi ise graft versus host hastalığı gibi bazı komplikasyonlar ile bazı HLA doku gruplarının ilişkisidir. HKHN sonrası OM ile HLA doku grubunun ilişkisi ise bizim araştırmamaza göre tıp literatüründe yer almamaktadır.Amaç: Allogeneik HKHN yapılmış hastalarda, nakil sonrası ortaya çıkan OM sıklığı, evresi ve süresi ile HLA doku grubu arasındaki ilişki araştırıldı.Yöntem: Çalışmamız prospektif ve gözlemsel olarak, Yoğun Kemoterapi ve Nakil Ünitemiz'de, allogeneik HKHN yapılan hastalarda gerçekleştirildi. Nakil gününden itibaren günlük olarak anamnez ve muayene ile OM varlığı ve Dünya Sağlık Örgütü kriterleri esas alınarak OM evresi belirlenerek kaydedildi. En yüksek OM derecesi ve süresi ile cinsiyet, yaş, HLA tipleri, tanı, hazırlama rejimi, kök hücre kaynağı, engrafman süreleri ve komplikasyonların ilişkisi incelendi.Bulgular: Çalışmamıza toplam 45 hasta alındı. HLA B44 grubu bulunan olguların tamamında hafif OM, HLA DR15 grubu bulunan olguların tamamında ise ağır OM geliştiği tespit edildi. HLA A23, HLA B44 ve HLA DR11 doku grupları daha kısa OM süresi ile ilişkili bulunurken, HLA A26 ve HLA B52 grupları daha uzun OM süresi ile ilişkili bulundu. Miyeloablatif hazırlama rejimi ve uzun süren nötropeni daha uzun OM süresi ile ilişkili bulundu. OM süresi veya şiddeti ile cinsiyet, yaş, tanı, kök hücre kaynağı, trombosit engrafman süresi, febril nötropeni ve graft versus host hastalığı arasında ilişki bulunmadı.Tartışma: Çalışmamızda daha önce yapılmış olan çalışmalarla uyumlu olarak miyeloablatif hazırlama rejimi ve uzamış nötropeni OM süresini arttırmaktaydı. Bazı HLA gruplarında OM daha hafif ve kısa süreli iken bazılarında ise daha şiddetli ve uzun süreliydi. Bununla birlikte çalışmamızda sınırlı sayıda hasta bulunması ve literatürde verilerimizi karşılaştırabileceğimiz araştırmalar bulunmaması nedenleriyle daha ileri yorum yapılması güçtür.Sonuç: HKHN sonrası OM ile bazı HLA doku grupları arasında kolaylaştırıcı veya koruyucu etki ilişkisi var gibi görünmektedir. Bu bulgunun daha geniş ve kapsamlı hasta grubunda diğer genetik yatkınlık araştırmaları ile birlikte yenilenmesi ve doğrulanmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Oral mucositis (OM) is a frequent early-term complication of hematopoetic stem cell transplantation (HSCT) which influences life quality and associated with increased morbidity and mortality. Beyond factors like underlying diseases and chemotherapy, some individual factors may also affect development of OM. Human leukocyte antigen (HLA) typing is useful in selection of HLA-matched donor/recipients to attenuate the risk of certain complications of HSCT. Some HLA types are associated with certain diseases. To our knowledge there is no previous research investigating the association of OM and HLA tissue types after HSCT.Aim: To assess the association of HLA type and frequency, stage and duration of OM, in patients who underwent allogeneic HSCT.Methods: Patients who underwent allogeneic HSCT in our Intensive Chemotherapy and Transplantation Unit were enrolled in this prospective and observational study. Beginning from the day of transplantation presence and grade (using WHO criteria) of OM was assessed with clinical questioning and examination daily and recorded. The association of OM duration and maximum grade with gender, age, HLA types, diagnosis, conditioning regimen, stem cell source, engraftment times and complications were investigated.Results: A total of 45 patients were enrolled. All the patients with HLA B44 type developed mild OM while all patients with HLA DR15 type developed severe OM. HLA A23, HLA B44 and HLA DR11 types were associated with shorter OM duration while HLA A26 and HLA B52 types were associated with longer OM duration. Myeloablative conditioning regimen and longer duration of neutropenia were associated with longer OM duration. Neither OM duration nor severity was correlated with gender, age, diagnosis, stem cell source, platelet engraftment time, febrile neutropenia or graft versus host disease.Discussion: Our findings regarding association of myeloablative regimen and duration of neutropeni with longer duration of OM were consistent with previous reports. OM was milder and OM duration was shorter in certain HLA types while OM was more severe and OM duration was longer in some other HLA types. The limitations of our study were insufficient number of patients and lack of reference studies in the literature to compare our findings with, thus it is hard to do further interpretations.Conclusion: Certain HLA types seem to have predisposing or preventive effect on OM after HSCT. This finding needs to be repeated and confirmed in larger and more detailed studies with other genetic susceptibility assessments.