Üç Stachys taksonun bazı biyolojik aktivitelerinin araştırılması
Investıgatıon of some bıologıc actıvıtıes of three Stachys taxa
Yazar: MEHMET SEFA KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CALAPOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Bu çalışmada, bazı Stachys türleri (Stachys byzantina C. Koch, Stachys annua (L.) L. subsp. annua (L.) L. var. annua Bhattacharjee ve Stachys iberica Bieb. subsp. iberica Bieb. var. densipilosa Bhattacharjee) çözücü özütlerinin (etil asetat, methanol ve su) antioksidan ve enzim inhibisyon aktiviteleri araştırıldı. Özütler içerisindeki toplam biyoaktif bileşik (fenolik, flavonoit ve saponinler) miktarları spektroskopik olarak belirlendi. Buna ilaveten, özütlerdeki fenolik bileşikler RP-HPLC-DAD ile tespit edildi. Antioksidan aktivite, radikal süpürüm aktivite (DPPH ve ABTS), indirgeme gücü (CUPRAC ve FRAP), toplam antioksidan aktivite (β-karoten renk açılım ve fosfomolibdenyum yöntemleri) ve metal şelatlama kapasitesi testleri gibi farklı testler kullanılarak belirlendi. Ayrıca özütlerin asetilkolin esteraz, bütirilkolin esteraz, tirozinaz, -amilaz ve -glukozidaz enzimleri üzerine inhibisyon aktiviteleri de araştırıldı.
HPLC analizlerine göre, klorojenik asit ve (+)-kateşin Stachys byzantina bitkisi özütlerinde ana bileşen olarak tespit edildi. Buna ragmen Stachys annua subsp. annua var. annua taksonunun tüm özütlerinin klorojenik asit bakımından zengin olduğu saptandı. Elde edilen bu sonuçlar, üç Stachys taksonunun insan sağlığı için değerli bir doğal ürün olması yanında gıda, kozmetik ve ilaç uygulamaları için de alternatif katkı maddesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
In this study, the antioxidant and enzyme inhibition activities of solvent extracts (ethyl acetate, methanol and water) from some Stachys species (Stachys byzantina C. Koch, Stachys annua (L.) L. subsp. annua (L.) L. var. annua Bhattacharjee and Stachys iberica Bieb. subsp. iberica Bieb. var. densipilosa Bhattacharjee) were evaluated. Total antioxidant components (phenolics, flavonoids, and saponins) in the extracts were determined spectrophotometrically. In addition, phenolic components in these extracts were detected by using reverse phase high-performance liquid chromatography-diode array detector (RP-HPLC-DAD). The antioxidant capacity were evaluated using different established methods, speciﬁcally free radical scavenging (DPPH and ABTS), reducing power (FRAP and CUPRAC), total antioxidant capacity (β-carotene bleaching and phosphomolybdenum methods) and metal chelating activity. Inhibitory activities of Stachys species on acetylcholineserase, butrylcholinesterase, -amylase, -glucosidase and tyrosinase were also evaluated.
According to HPLC analysis, chlorogenic acid and (+)-catechin found as the major compounds for Stachys byzantina, while chlorogenic acid was the major phytochemical for the all fractions of Stachys annua subsp. annua var. annua. These findings suggest that three Stachys taxa are valuable source of natural agents for human health and could be useful as additives for food, cosmetic or pharmaceutical applications.