Kültür balıklarında biyobelirteçler ile kirliliğin değerlendirilmesi
Assessment of pollution with biomarkers in fish culture
Yazar: MEHMET ERSİN KARTAL
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL BİLDİK
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology
Dizin: Alabalıklar = Trouts ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Balıklar = Fishes ; Balıkçılık = Fisheries ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Glütatyon = Glutathione ; Glütatyon transferaz = Glutathione transferase ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Malondialdehit = Malondialdehyde

Özet:
Yapılan çalışmada Kemer Barajı ve Fethiye'de balık çiftliklerinde maruz kalınan kirliliğin değerlendirilmesi amacı ile gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss) karaciğer ve kas dokularında beş farklı biyobelirteç ölçümü yapılmıştır. Mevsimsel değişiklikleri değerlendirmek üzere Bozdoğan sınırlarında yer alan Kemer Barajındaki ağ kafeslerde ve Fethiye'deki beton kafeslerde balık çiftçiliği ile üretilen alabalıklardan Ocak ve Temmuz aylarında numuneler alınmış; Faz-I enzimi olarak EROD aktivitesi, Faz-II enzimleri GST aktivitesi ve GSH, oksidatif stres parametresi olarak lipid peroksidasyonu ürünü olan malondialdehit (MDA) miktarı ve nöromusküler parametre olan ACHE inhibisyonu biyobelirteç olarak ölçülmüştür. Aynı zamanda alabalık çiftliklerinden alınan su numunelerinin fiziksel ve kimyasal özellikleri de ölçülmüş ve beş biyobelirteç ile beraber değerlendirilmiştir. Balıkların yetiştirildiği sudan alınan numunelerin kimyasal oksijen ihtiyacı, amonyum azotu ve iletkenlik değerleri dışında diğer değerlerin genellikle birinci sınıf su limit değerlerinin altında olduğu görülmüştür. 
Tüm verilerin değerlendirilmesi sonucunda Fethiye'deki beton havuzlarda EROD indüksiyonu, GST aktivitesinde, MDA seviyesinde ve ACHE inhibisyonunda Kemer Barajına göre anlamlı artış tespit edilmiştir (p≤0,05). Ayrıca tüm verilerin mevsimlere göre değerlendirilmesi sonucunda GSH, MDA seviyesinde ve GST aktivitesinde Ocak ayında anlamlı artış meydana geldiği görülmüştür (p≤0,05). İstasyonlar ayrı ayrı mevsimlere göre değerlendirildiğinde ise Kemer barajının Temmuz ayında; Fethiye'deki beton havuzların ise Ocak ayında daha fazla kirliliğe maruz kaldığı görülmüştür. Her iki istasyonda da Temmuz döneminde amonyum azotu artışına paralel olarak anlamlı ACHE inhibisyonunun gerçekleştiği tespit edildi (p≤0,05). Aynı şekilde Kemer barajında bulanıklık artışına paralel olarak oksidatif stres parametreleri GSH, MDA seviyesi ve GST aktivitesinde anlamlı artış tespit edildi (p≤0,05).

Abstract:
In this study five different biomarkers were measured in liver and muscle tissues of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) to assess exposure level of trout farms to pollutants in Kemer Dam and Fethiye. Samples which produced by fish farming were collected in January and July from cages in Kemer Dam located in Bozdoğan limits and concrete cages in Fethiye, to assess seasonal variations. EROD induction as a Phase-I enzyme, GST activity and reduced GSH as Phase II enzymes,  malondialdehyt (MDA) product of lipid peroxidation as an oxidative stress parameter and ACHE inhibition as a neuromuscular parameter were measured as biomarkers. Also physical and chemical properties of water samples collected from trout farms were measured and results assessed within these five biomarkers. Generally phsical and chemical properties of water samples were lower than first class water limit values instead of chemical oxygen demand, ammonium nitrogen and conductivity.
As a result of assessment of all datas, significant increases were detected in EROD induction, GST activity, MDA level and ACHE inhibition in concrete cages in Fethiye when compared with Kemer Dam (p≤0,05). Seasonal alteration assesment of all datas resulted as a significant increase in GSH, MDA level and GST activity. Also when all datas were analyzed according to seasonal alterations of two sites respectively, in case results adduced that Kemer Dam exposed to pollution on july more than January;  concrete cages in Fethiye exposed to pollution on January more than July. A significant increase of ACHE inhibition on July according to increase of ammonium nitrogen level were detected in both two sites (p≤0,05). Otherwise according to significant increase of turbidity, a significant increase detected in oxidative stress parameters GSH, MDA level and GST activity in Kemer Dam (p≤0,05).