Ege ve Akdeniz bölgeleri ceratitis capitata (Akdeniz meyve sineği) populasyonlarında genetik çeşitliliğin mitokondriyal nd4 geninin kısmi baz dizi analizi yardımı ile belirlenmesi
Determination of genetic variation by partially sequencing the mitochondrial nd4 gene in ceratitis capitata (Mediterranean fruit fly) populations collected from Aegean and Mediterranean regions
Yazar: GÜVEN GÖKDERE
Danışman: DOÇ. VATAN TAŞKIN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics

Özet:
Dünya üzerinde geniş bir dağılım gösteren Akdeniz meyve sineği [Ceratitis capitata Wied. (Diptera: Tephritidae)], ekonomik öneme sahip birçok meyve çeşidinde büyük zararlara yol açan bir organizmadır. Dişiler meyve içerisine yumurtalarını bırakır ve gelişim aşamaları süresince meyvenin etli kısımları boyunca galeriler açarak beslenen larva meyvede verimin düşmesine, kalitenin bozulmasına, meyvelerin dökülmesine ve üretim miktarının azalmasına neden olur.
Ülkemizde de geniş bir dağılım gösteren bu tarım zararlısına ait populasyonların genetik yapılarının anlaşılmasına yönelik çalışmalar oldukça azdır. Yapmış olduğumuz bu çalışmada ülkemizin en önemli meyve yetiştiricilik alanlarından Akdeniz, Ege ve Marmara Bölgeler'inden toplanmış olan Akdeniz meyve sineği populasyonlarına ait örneklerde, genetik çeşitlilik mitokondriyal DNA tarafından kodlanan NADH dehidrogenaz altünite4, geninin yüksek polimorfizm gösteren bölgesinin kısmi baz dizi analizinin yapılması sureti ile belirlenmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucu, incelenen bölge için ülkemize ait toplam 8 adet haplotip bulunmuştur. Bu haplotiplerden Haplotip H1'in ülkemiz Akdeniz meyve sineği populasyonlarında çok yüksek sıklıkta ve yaygın olarak bulunduğu gözlemlenmiştir. Ülkemiz için ortalama haplotip ve nükleotid çeşitlilik değerleri ise sırası ile 0.28 ± 0.003 ve 0.0007 ± 0.00002 olarak tespit edilmiştir.
Bu çalışma ile ülkemiz Ceratitis capitata populasyonlarının genetik yapıları aydınlatılarak bu organizmanın hem ülkemiz hem de dünya üzerindeki yayılışı hakkında bilgiler edinilmiştir. Bununla birlikte Akdeniz havzasında bu organizma ile ilgili daha etkili mücadele stratejilerinin oluşturulmasına yönelik öneriler de getirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ceratitis capitata, Akdeniz meyve sineği, Mitokondriyal DNA, NADH dehidrogenaz altünite4 geni, Nükleotid polimorfizmi, Genetik çeşitlilik.

Abstract:
The Mediterranean fruit fly [Ceratitis capitata Wied. (Dipetra: Tephritidae)], one of the most economically important insect species, is distributed all around the world and cause serious damage on many fruit species. Females typically lay fertilized eggs in fruits, the developing larvae tunnel through the fleshy mesocarp on which they feed, causing fruit damage and drop.
So far, limited numbers of studies have been carried out to understand population genetic structure of this important pest species. In this study, our main aim is to determined the genetic structure of Ceratitis capitata populations by partially sequencing the highly polymorphic region of mitochondrial NADH dehydrogenase subunit4 gene, collected from Marmara, Aegean and Mediterranean regions of Turkey. We have obtained 8 haplotypes and among them H1 was the most abounded and widespread haplotype found in all analyzed populations. The mean haplotype and nucleotide diversity values were found 0.28±0.003 and 0.0007±0.00002, respectively.
In this study, we obtained valuable information about the genetic structure of Ceratitis capitata populations and distributions patterns of this organism in our country and around the world. Meanwhile, we suggested alternative control strategies to fight with this important insect in Mediterranean basin.
Keywords: Ceratitis capitata, Mediterranean fruit fly, Mitochondrial DNA, NADH dehydrogenase subunit4 gene, Nucleotide polymorphism, Genetic diversty.