İköğretim okullarında açık alan performansının değerlendirilmesi ve okul oyun alanları için tasarım kriterleri
Evaluation of primary schools open space performance and design principles for schoolyards
Yazar: FEYZA ZENGİN
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN M. ŞENER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Açık alanlar = Open spaces ; Bina bilgisi = Building information ; Oyun alanları = Playground ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmada, mevcut oyun alanlarının yetersizliği, çocukların oyun ve oyun alanı ihtiyacı ve buna çözüm olarak da okul bahçelerinin, oyun alanı olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Giriş bölümünün ardından, ikinci bölümünde, çocuk-oyun ilişkisi ve çocuk oyun alanlarının türleri incelenmiştir. Çalışma, ilköğretim tesislerine ait okul bahçelerinin kullanımını incelediği için üçüncü bölümde ilköğretimin gelişimi ele alınmaktadır. Bu bölümde, bazı yabancı ülkelerdeki ilköğretim sistemleri, Türkiye'de ilköğretimin gelişimi ve günümüzde Türk Milli Eğitim sisteminin genel yapısı anlatılmaktadır. Bölüm sonunda ise, araştırma alanı olarak seçilen İstanbul kentinde ilköğretimin durumu ile ilgili istatistiki veriler yer almaktadır. Dördüncü bölümde, İstanbul kentinde farklı gelir gruplarına ait üç semtte yapılan anket çalışmasının sonuçları değerlendirilmiştir. Yapılan anket çalışması ile, farklı sosyal gruplarda yaşayan çocukların, kent ortamındaki oyun alanı ve okul bahçesi kullanımları belirlenmiştir. Bu bölümde ayrıca, İstanbul'daki ilköğretim tesisleri ve çocuk oyun alanlarının genel durumu anlatılmıştır. Beşinci bölümde ise ilköğretim tesislerine ait açık alanlar ile ilgili genel tasarım kriterleri kentsel planlama ve vaziyet planı ölçeğinde ele alınmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise anket çalışmasının sonuçları doğrultusunda ilköğretim tesislerine ait açık alanların düzenlenmesi ile ilgili tasarım kriterleri anlatılmaktadır. Bu tasarım kriterlerinden hareketle, araştırma alanı kapsamındaki dokuz ilköğretim okulunun vaziyet planları üzerinde yapılan çalışma ise ekte sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the insufficiency of existent playgrounds and children's play needs were described, and as a solution, the usage possibility of schoolyards as playgrounds was researched. The relation between child and play, playground types and playground design were described in the beginning of the study. In the third part, the development of primary education was explained due to the fact that this study was researched the usage of primary schools' open spaces. The primary education systems of some foreign countries, development of primary education in Turkey and the general features of present Turkish education system were explained in this part. At the end of this part, statistical analyses about the situation of education in the city of Istanbul, which was selected as research area for this study, were shown. In the forth part, the results of the questionnaire which was made in three different neighbourhoods in Istanbul were evaluated. The children's, which are from different social groups, usage differentiations of playgrounds and schoolyards in urban environment were determined with this questionnaire. In this part, also the general situation of primary schools and playgrounds in Istanbul were explained. The general design proposals of schoolyards and playgrounds were studied in scales of urban and site planning in the fifth part. In the result part of the study, the design principles, which can be applied in the design of schoolyards, were determined. The design proposals on the site plans of nine primary schools, which were used in the research, was shown in the appendix part of study.