19. yüzyıl sonu 20. yüzyıl başlarında İstanbul`da Alman mimarların yaptıkları mimari eserler
The architectural works in Istanbul by the German architects at the end of the nineteenth and beginning of the twentieth century
Yazar: MEHMET YAVUZ
Danışman: PROF. DR. HAMZA GÜNDOĞDU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Alman hastanesi = German hospital ; Alman sanatı = German art ; Alman çeşmesi = German fountain ; Almanlar = Germans ; Haydarpaşa Garı = Haydarpaşa Station ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimarlar = Architects ; Sirkeci garı = Sirkeci station ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme çabalan 1839'da Tanzimatla birlikte başlar. Bu çabalar 19. Yüzyılın sonlarında Avrupa'dan getirtilip görevlendirilen mimarlarla son safhaya ulaşmıştır. İngiliz W. J. Smith, İtalyan G. T. Fossati, Levanten A. Vaüaury ve İtalyan R. d' Aranco Avrupa'daki neo-klasik etkileri Türk mimarisine getiren mimarlardır. Yüzyılın sonlarında Alman mimarların da Osmanlı ülkesinde, özellikle de başkent İstanbul'da; Elçilik binaları, hastane, okul, tren istasyonları ve iş ham gibi önemli yapılara imza attıkları görülür. Bunlardan, Prusya Devleti tarafından Osmanlı mimarisini incelemek için gönderilen Jashmund, başta Sirkeci Garı olmak üzere, önemli yapılara imza atmıştır. Alman İmparatorluğu binaları, katı simetrik planlar üzerindeki kübik yapıları ile Prusya özellikleri gösterirler. Osmanlı İmparatorluk yapılarından Sirkeci ve Haydarpaşa Garları Avrupa'daki öncü modellere göre planlanmıştır. Uzun simetrik planlı Sirkeci Garı, bir geçiş istasyonu planı göstermesine rağmen, konumu itibariyle bir uç istasyonudur ve Liverpool, Crown Street istasyonundan geliştirilmiş olan Hannover Hauptbahnhof un plan tipindedir. Bu İstasyon Avrupa demiryollarının başlangıcında olmasına rağmen, Türk-İslam mimari unsurları nedeniyle, Anadolu-Bağdad-Hicaz demiryolları üzerindeki pek çok istasyon binasının plan ve tasarımına etki etmiştir. Alman mimarların Osmanlı'daki faaliyetleri, Anadolu-Bağdat demiryolu hattının sembolü olan Haydarpaşa Gan'nın tasarımını yapan O. Ritter ve H. Cuno ile devam etmiştir. Bu gar binassmın planlaması da; Berlin-Stetriner Bahnhof, Zürih-Central Station ve Londra- Victoria İstasyonu'nun özellikleri görülür.

Abstract:
The efforts of modernizasyon in Ottoman Empire started in 1839 with Tanzimat This reached its climax in art at the end of the 19.th. century when european architects were employed. The English W.J. Smith, the Italian G.T. Fossati, Levanten A. Vallaury, the Italian R. d'Aranco were the first architects who brought Eoropean neo-classic effects on Turkish architecture. Therefore at the end of the century German architects constructed important buildings in the Ottoman empire and especially in its capital Istanbul. Consulates, hospitals, schools, stations and trade centers were built by the Germans. An architect, Jashmund was sent by Prasya to observe the Ottoman architecture. Jashmund's most important construction is the Sirkeci station. German imperial buildings resembled the Prusish ones with their cubic construction on strict symetrical plan. The Sirkeci and Haydarpaşa Stations were modelled on earlier ones in Europe. Although Sirkeci station, having a long symetrical plan, is a last station, it is also an intermediary station. It has the plan scheme of Hannover Hauptbahnhof, which was modelled out from the plans of the firstedge station Liverpool, Crown Streeet. Though it is at the starting point of European railways, it effected a lot of stations on the way from Anatolia-Bagdat- Hicaz because of its Turkish-islamic elements. The activities of German architects in the Ottoman state went on with O.Ritter and HCuno's planings of the Haydarpaşa Station which was the symbol of the Anadolu-Bagdat Route. The Haydarpaşa Station is again European and it shows ressemblance with Berlin-Stettiner Bahnhof, Zurich-Central Station and London- Victorian Station.