Sınırdaki edebiyat: Bellek, kötülük, çöplük
Literature on the border: Memory, malice, garbage
Yazar: BAŞAK GÜNTEKİN
Danışman: PROF. DR. JALE PARLA
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bellek = Memory ; Edebiyat = Literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Kentleşme = Urbanization ; Kötülük = Evil ; Metafor = Metaphor ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çöp = Garbage ; Çöplük = Garbage dump

Özet:
Son yıllarda , ?çöplük? daha geniş tanımıyla ?atık? temasının birçok sanat dalında kendini gösterdiğini söyleyebiliriz. Benim bu sembolün, edebiyattaki kullanımıyla ?metaforun?, işaret ettikleri ile ilgilenmem, çağdaş Türk edebiyatındaki kullanım sıklığını fark etmem ile aynı zamana rastlıyor. Özellikle kadın yazarlarımız tarafından 80'li yıllar sonrasında sıkça kullanılan bir metafor olarak ?çöp?ün neye işaret ettiğini merak etmeye böyle başladım. Araştırdıkça gördüm ki çöpün genel anlamda ?atık? ve Kristeva'nın geliştirdiği (ve Türkçeye ?zelil? olarak çevirilen) ?abject? ile doğrudan bir ilişkisi var.Edebiyatta ?atık ve çöp? simgesinin kullanımlarını incelemeye çalıştığım bu tezde, Kristeva'nın işaret ettiği psikanaliz kuramlarından başlayarak konuyu çözümlemeye çalıştım. Fakat psikanaliz kuramının ?çöplük? metaforunu açıklamada yetersiz kaldığı alanlar oldu. Zira, çöplüğün çağrıştırdığı meseleler istenmeyen ve ?dışarı atılandan? başlayarak, temiz-kirli, ruhsal-bedensel, bilinç-bilinçötesi, iyilik-kötülük, kutsal-günah gibi ?içinde zıtlık barındıran? birçok konuyu içeriyor. sorgulanmasına değindim. İkinci bölümde ?atık ve hafıza? ilişkisine odaklandım.Geçmişimizde, hatırlamak istemeyerek belleğimizin çöplüğüne attığımız hatıraların, romanların da aslında bir ?anımsama? olduğu gerçeğiyle olan ilişkisine dikkat çekmeye çalıştım. Şebnem İşigüzel'in Çöplük romanını bu bağlamda inceledim. Son bölümde, atığın toplumsal hayatın organizasyonu açısından oynadığı role değindim ve toplumun bazı kesimlerinin dışlanması ve ötekileştirilmesiyle, atığın kirliliği ve uzaklaştırılması arasında bir bağ kurdum. Ele aldığım romanları bu açıdan incelemeye çalıştım. Birbirlerine verdikleri cevaplar olduğunu düşündüğümden Dan DeLillo'nun Beyaz Gürültü ve Latife Tekin'in Berci Kristin Çöp Masalları romanlarını bu bölümde karşılaştırmalı olarak ele aldım.Sonuç olarak ?çöp? metaforunu incelediğim tüm romanlarda zıtlıklar arasında bir ?sınır? çizdiğine ve yazarların metinlerindeki zıtlıkların birbirleri ile kurdukları ?iletişim? için çöp metaforunu bir araç olarak kullanıldıkları kanısına vardım. Bu yüzden incelediğim metinleri isimlendirmede ?sınır edebiyatı? kavramını kullanmayı uygun gördüm.Çöp ve atık sembollerinin edebiyattaki kullanımının ise sınırlandırmaya kuvvetle karşı koyan bir konu olduğu kuşkusuz. Bu tezde eminim ki konunun sadece belli başlı başlıklarına değinebildim. Bu girişin konunun incelenmesi ile ilgili olarak, hem benim hem de konuyla diğer ilgilenenler için bir başlangıç olmasını ve konunun zihnimizde başka soru işaretlerine yol açarak, bizi yeni tartışma konularına taşımasını umut ediyorum.

Abstract:
In the recent years, it can be said that the ?garbage? in the broader sense ?waste? is used in many art forms. My interest in this symbol, or metaphor as it?s called in literature, started with my discovery of its excessive usage in contemporary Turkish literature. I started wondering about what waste pointed out as a metaphor, since it?s widely used especially in the female author?s works after the 80?s. As I extended my research, I figured that waste as a concept, has a meaningful connection with the word ?abject? which Kristeva invented. I came to the conclusion that in all the novels and texts that I have studied, the metaphor ?waste? serves as a ?border? for the ?communication? of these contradictions that the writers use. As for this reason, I found it appropriate to use ?border literature? as a concept, to name the texts I have examined.Unfortunately I had to limit the area of research in order to maintain my focal point of dirty-clean contradiction. But I?m sure ?waste and literature? as a field of research will continue to be subject of further explorations.In this thesis, I started analyzing the usage of ?garbage and waste? symbols starting with the psychoanalysis theory that Kristeva pointed out. But there have been parts that the psychoanalysis theory was left inadequate in explaining the metaphor. For the issues this metaphor evoke, consists of a lot of subjects- beginning with the notions like ?unwanted? and ?left outside?, continuing with numerous contradictions such as clean and dirty, spiritual and physical, conscious and subconscious, good and evil, holly and sin-.