Antihistaminik bir etkin maddenin topikal emüljel formülasyonlarının hazırlanması ve in vitro karakterizasyonu
Preparation of topical emuljel formulations of an anthistaminic active substance and in vitro characterization
Yazar: NIJAT AGHAMALILI
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM SEDEF ERDAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology

Özet:
Antihistaminikler alerjik hastalıkların tedavisinde önemli bir yere sahiptir. H1 reseptör
blokeri antihistaminikler, hedef hücrelerdeki H1 reseptörlerine kompetitif olarak
bağlanarak etki etmektedir. Loratadinin esas aktif metaboliti olan desloratadin, alerjik
hastalıklarda kullanılmakta olan loratadin'den önemli ölçüde daha iyi sedasyon yapmayan
antienflamatuar etkisi olan yeni ve seçici bir periferik histamin H1 reseptör antagonistidir.
Desloratadinin metabolizma ve yiyeceklerden etkilenmediği, eliminasyonunun yaş, ırk ve
cinsiyete göre değişmediği ve kullanılan dozla orantılı farmakokinetiğe sahip olduğu
gözlenmiştir. Desloratadinin oral yolla kullanıldığı zamanlarda ağız kuruluğu, baş ağrısı ve
halsizlik gibi yan etkilerine daha fazla rastlanmıştır.
Topikal uygulanan antihistaminiklerin etkinliği açısından derinin alt tabakalarına
penetrasyonu gerekmektedir. Derinin en dış tabakası olan stratum corneum, çoğu zaman
dışarıdan uygulanan kimyasalların penetrasyonunda en önemli bariyer olarak kabul edilir.
Derideki terapötik hedef bölgeler ilaca göre göz önünde bulundurulmalıdır. Etkin maddenin
ve kullanılan, yardımcı maddelerin fizikokimyasal özellikleri ve derinin fizyolojik durumu
da deriden permeasyonu ve penetrasyonu etkilyen faktörler arasındadır. Deriye topikal
uygulanan ilaçların penetrasyonunu iyileştirmeye yönelik farklı yaklaşımlar
kullanılmaktadır.
Emüljeller, hem lipofilik hem de hidrofilik etkin maddeleri taşıyabilen ve su içinde yağ
veya yağ içinde su tipi emülsiyonların, polimerler yardımı ile jelleştirilmesiyle elde edilen
topikal dozaj şekilleridir. Emüljeller, hem emülsiyonların hemde jellerin avantajlarını
barındırırlar.
Bu tez çalışmasında oral yol ile kullanımı yaygın olan desloratadin etkin maddesinin
topikal olarak deriye uygulanacak emüljel formülasyonları geliştirilmiş, fizikokimyasal
karakterizasyon çalışmaları yapılmış ve stabil emüljel formülasyonlardan in vitro salım
çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Antihistamines have an important place in the treatment of allergic diseases. H1
receptor blocker antihistamines act by competitively binding to H1 receptors on target
cells. Desloratadine, the principal active metabolite of loratadine, is a novel and
selective peripheral histamine H1 receptor antagonist with a significantly better non
sedating anti-inflammatory effect than loratadine used in allergic diseases. It has been
observed that desloratadine is not affected by metabolism and food, its elimination
does not change according to age, race and gender, and it has pharmacokinetics
proportional to the dose used. When desloratadine was used orally, side effects such
as dry mouth, headache and fatigue were more common.
For the effectiveness of topically applied antihistamines, penetration into the lower
layers of the skin is required. The stratum corneum, the outermost layer of the skin, is
often considered the most important barrier to the penetration of externally applied
chemicals. Therapeutic target sites in the skin should be considered according to the
drug. The physicochemical properties of the active substance and the excipients used
and the physiological state of the skin are among the factors affecting permeation and
penetration through the skin. Different approaches are used to improve the penetration
of drugs applied topically to the skin.
Emulgels are topical dosage forms that can carry both lipophilic and hydrophilic
active ingredients and are obtained by gelling oil-in-water or water-in-oil emulsions
with the help of polymers. Emulgels have the advantages of both emulsions and gels.
In this thesis, emulgel formulations to be applied topically to the skin of the active
substance desloratadine, which is widely used orally, were developed,
physicochemical characterization studies were carried out, and in vitro release studies
from stable emulgel formulations were carried out.