Aile sağlığı merkezine başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı ile birinci basamak sağlık hizmetlerinden memnuniyet düzeyi arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between health literacy  and satisfaction level with primary health care services in patients applying to family health center
Yazar: SÜMEYYE NUR KAYA
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Giriş ve Amaç: Sağlık okuryazarlığının düzeyi hasta-hekim iletişimi, hekimin talimatlarını anlama ve tedavi uyumu gibi konularla ilişki olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte hasta memnuniyetini nasıl etkilediği bilinmemektedir. Bu çalışmada aile sağlığı merkezine başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı ile birinci basamak sağlık hizmetlerinden memnuniyet düzeyi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamız Nisan-Aralık 2023 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı toplam 5 birim Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde (EASM) yapılmıştır. Çalışmaya EASM'ye kayıtlı 332 katılımcı dahil edilmiş ve veriler yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyini ölçmek için TSOY-32 ölçeği ve birinci basamak sağlık hizmetlerinden memnuniyetini ölçmek için PCAS ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS-26 programı kullanılarak yapıldı. Analizlerde ANOVA testi, post hoc karşılaştırmalarda Tukey's B testi, ki kare testi, pearson korelasyon testi kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcının %78,9'u (n=262) kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması ise 34,6±10,4 yıldı. Katılımcıların ortalama TSOY-32 puanı 32,5±8,8 olarak belirlendi. Katılımcıların %52,7 'si yetersiz,sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyindeydi.TSOY-32 ölçek puan ortalaması ile PCAS boyutlarından koruyucu hizmetler ve danışmanlık, boylamsal süreklilik boyutları dışında diğer tüm boyutlar ile arasında pozitif anlamlı korelasyon mevcuttu (p<0,05). TSOY-32 ölçek puanı ile korelasyon katsayısı en yüksek PCAS alt boyutu kişisel iletişim (r=0,355) oldu. En düşük korelasyon katsayısı ise hastanın bütüncül bilgisi (r=0,179) boyutunda saptandı.
Sonuç: Çalışmamızda sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça birinci basamak sağlık hizmetlerinden memnuniyetin arttığı görüldü. Bu kapsamda toplumun sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesi ile ilgili çalışmalar yapılması birinci basamak sağlık hizmetlerinden memnuniyet düzeyinin artmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Background and Aim: The level of health literacy is known to be associated with issues such as patient-physician communication, understanding physician instructions and treatment compliance. However, it is not known how it affects patient satisfaction. In this study, we aimed to investigate the relationship between health literacy and satisfaction with primary health care services in patients applying to family health centers.
Methods: Our study was conducted between April and December 2023 in a total of 5 units of Education Family Health Centers (EASM) affiliated to Atatürk University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine. The study included 332 participants enrolled in EASM and data were collected by face-to-face survey method. The TSOY-32 scale was used to measure the participants' health literacy level and the PCAS scale was used to measure their satisfaction with primary health care services. Data analysis was performed using SPSS-26 program. ANOVA test, Tukey's B test for post hoc comparisons, chi-square test, Pearson correlation test were used in the analysis. Significance level was accepted as p<0.05.
Results: 78.9% (n=262) of the participants were female. The mean age of the participants was 34.6±10.4 years. The mean TSOY-32 score of the participants was 32.5±8.8. 52.7% of the participants had inadequate, problematic-limited health literacy. There was a positive significant correlation between the mean TSOY-32 scale score and all other dimensions except for preventive services and counseling and longitudinal continuity dimensions among the PCAS dimensions (p<0.05). The PCAS sub-dimension with the highest correlation coefficient with the TSOY-32 scale score was personal communication (r=0.355). The lowest correlation coefficient was found in the dimension of holistic knowledge of the patient (r=0.179).
Conclusion: In our study, it was observed that satisfaction with primary health care services increased as the level of health literacy increased. In this context, conducting studies on increasing the level of health literacy of the society will increase the level of satisfaction with primary health care services.