Tüketicilerin sahte ilaç ve gıda takviyesi konusundaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi: İzmir ili örneği
Evaluation of knowledge and attitude of consumers about counterfeit medicines and food supplements: A case study in İzmir
Yazar: SEDA NUR NURDAĞ SİLKÜ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ŞAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Gıda takviyesi = Food supplement ; Sahtecilik = Falsification ; Taklit ürün = Counterfeit ; Tüketiciler = Consumers ; İlaçlar = Drugs ; İzmir = Izmir

Özet:
Taklitçilik ve sahtecilik; endüstrinin her alanında olduğu gibi ilaç sektöründe de
kendisine geniş bir yer edinmiştir. OECD ve EUIPO'nun 2016 verilerine göre uluslararası
sahte ilaç ticareti 4,4 milyar dolar olarak açıklanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımına
göre sahte ilaç; kasten ve hile ile içeriğinin ve/veya kaynağının yanlış etiketlendirildiği
ilaçtır. Yeterli miktarda etken madde içermeyen ilaçlar tedavinin gecikmesine, bazı
durumlarda tedaviye karşı direnç oluşabilmesine ve/veya tedavi olmayan kişilerin ölmesine
neden olabilmektedir. İlaçlara etken madde yerine toksik bir içerik eklendiğinde ölümle
sonuçlanabilen zehirlenmeler olmaktadır.
Sahte ilaçlarla mücadele çok yönlü olmalıdır. İlaç tedarik zincirindeki tüm kurumların;
hükümet, yetkili kurumlar, ilaç endüstrisi, ilaç tedarikçileri, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve
uzmanları, tüketiciler, ulusal ve uluslararası bağımsız kuruluşların dâhil olması planın
uygulanabilirliğini ve etkinliğini artırmaktadır. Sahte ilaçlar konusunda hem tüketicilerin
hem de ilaç sağlayıcıların ve sağlık profesyonellerinin farkındalığı ve eğitimi sahte ilaçlarla
mücadele konusunda önemli adımlardan biridir. Bu bağlamda, çalışma İzmir ilinde serbest
eczane tüketicilerine uygulanarak kişilerin sahte ilaç konusundaki bilgi ve ilgi düzeyleri
ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler değerlendirildiğinde
tüketicilerin sahte ilaç ve sahte gıda takviyesi olgularının varlığı, kapsamı ve sahte ilaçla
karşılaştıklarında gösterecekleri reaksiyon konusunda bilgi sahibi oldukları gözlenmiştir.
Ayrıca tüketicilerin eğilimlerini ölçen verilerde kişilerin gelir seviyeleri ile sahte ürün alma
niyetleri arasında negatif bir ilişki olduğu; risk almayı seven kişilerin sahte ilaç alma
eğiliminin daha fazla olduğu ve ilaç temini sırasında fazla zaman kaybetmek istemeyen ve
anında ilaca ulaşmak isteyen kişilerin sahte ürünlere yöneliminin daha yüksek olduğu
sonuçlarına ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra sahte ilaç konusunda bilgi sahibi olan tüketicilerin
ilaçlarını ve gıda takviyelerini daha çok eczaneden temin etmeyi tercih ettikleri verisi elde
edilmiştir.

Abstract:
Counterfeiting is a global problem that affects all parts of the industry. Trade of
counterfeit drugs has reached 4,4 billion dollars according to datas of OECD and EUIPO
2016 report. The World Health Organization defines counterfeit medication as deliberately
and fraudulently mislabelled with respect to identity and/or source. Drugs with insufficient
ingredient may cause the delay of the treatment, drug resistances and/or death of patient due
to insufficient treatment. Also, drugs with toxic ingredients instead of active ingredients may
cause poisining.
Struggling with counterfeit drugs should be multidisiplinary. All of the corporations of
the drug supply chain; government, authorized organizations, pharmaceutical industry, drug
suppliers, healthcare professionals, consumers, national and international independent
organisations should be the part of the plan. Education of both consumers and drug suppliers
and healtcare professionals about counterfeit medicines is the most significant step. To
evaluate this importance, the study is carried out on consumers of pharmacies in Izmir.
According to the results of the study, consumers have opinion about counterfeit drugs and
food supplements and their scope. Also they know how they should react when they
encounter a counterfeit product. Furthermore, the datas of the consumer attitudes toward
counfeit products showed that; people who have higher income have low tendency to
counterfeits, people who like taking risks have high tendency to counterfeit drugs as well,
and people who don't like wasting time while reaching drugs have also high tendency to
counterfeit medicines. Additionally, the datas of the study show that people who have
knowledge about counterfeits prefer buying drugs ang food suppliers from pharmacies to
other options.