Multiple skleroz hastalarında 25-hidroksikalsiferol düzeyinin kranial magnetik rezonans görüntüleriyle değerlendirilmesi
The assesment of serum vitamin D levels and relation between these levels and cranial MRG in multiple sclerosis
Yazar: FERİDE ÜN CANDAN
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN SOYSAL
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Hidroksikolekalsiferoller = Hydroxycholecalciferols ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Multiple Skleroz; santral sinir sisteminin inflamatuvar demiyelizan olaylar sonucu gelişen hastalıklardan en sık görülenidir. 
Yılın büyük bir bölümünde güneş ışınlarının dik olarak ulaştığı ekvator bölgelerinde  Multipl Skleroz (MS) sıklığı çok azken, yılın çoğu zamanında güneş ışınlarından mahrum geçiren Kuzey Amerika ve İskandinav ülkerinde sıklığın 1-2/1000?e kadar çıkması ultraviyole B (UVB) ile sentezi uyarılan D vitamininin MS etiyolojisinde önemli rolü olduğu tartışılmaya başlanmıştır.
D vitaminin immun sistem üzerindeki etkileri en çok araştırılan konulardan birisi olup bugün romatoid artrit, tip2 diabetes mellitus, multipl skleroz gibi bazı otoimmun hastalıkların oluşmasında D vitamininin rolü olduğu bilinmektedir.
Biz de bu verilerden yola çıkarak; MS hastalarında atak ve atak dışı dönemde bakılan serum 25(OH)D vitamini düzeylerinin, atak döneminde çekilmiş kontrastlı Kranial MRG ile karşılaştırmayı hedefledik. 
Çalışmamıza; McDonald tanı kriterlerine (Ek 2) göre kesin Relapsing Remiting Multipl Skleroz tanısı almış olan ve Bakırköy Ruh ve Sinir hastalıkları Hastanesi 1. Nöroloji kliniğine  Multipl Skleroz akut atak tanısı ile yatırılan 30 MS hastası aldık. Kontrol grubuna da herhangi bir nörolojik hastalığı olmayan, yaş ve cinsiyet açısından hasta grubumuzla uyumlu 30 sağlıklı gönüllü aldık. 
Kontrol grubunda bir kez, MS hastalarında ise atak ve atak dışı dönemlerindeki olmak üzere iki kez Acıbadem hastanesi Biyokimya laboratuvarıtnda AGİLENT marka cihazla LC/MSMS yöntemiyle 25(OH)D vitamini incelemesi yaptık. Hastalardan atak ve atak dışı döneminde bakılan 25(OH)D Vitamini düzeyleri arasında karşılaştırma yaptık. Ayrıca kontrol grubunun da 25(OH)D Vitamini düzeyleri ile hastaların atak ve atak dışı dönemleri 25(OH)D Vitamini düzeylerini karşılaştırdık.
Hasta ve kontrol gruplarının yaş ve cinsiyet ana demografik özellikler olarak belirledik. Multipl Skleroz hastalık süresi, atak sayısı, EDSS skorları (Ek 1), serum D vitamini seviyesi, atakta çekilen 1,5 tesla kontrastlı kranial ve servikal magnetik rezonans (MR) görüntülerini hastalıkla ilişkili parametreler olarak belirledik.  
Çalışmamızda MS hastalarının atak döneminde bakılan serum 25(OH)D vitamini düzeyleri, atak dışında bakılan serum 25(OH)D vitamini düzeylerine göre düşük bulduk (p: 0,001). Hastaların atak dışı 25(OH)D vitamini düzeylerinde kontrol grubuna göre anlamlı düşüklük saptamadık (p: 0,727). Atak dışı 25(OH)D vitamini seviyeleri ile hastalık süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü ilişki tespit ettik (r:-0,375; p:0,045). Atak dışı D-Vitamini düzeyi ile kranial magnetik rezonans görüntülemelerindeki lezyon arasında negatif yönlü ilişki saptadık fakat istatistiksel olarak anlamlı değildi (r:-0,234; p:0,222). Atak sırasındaki D-Vitamini düzeyi ile kontrast tutan ve total kranial magnetik rezonans görüntülemelerindeki (MRG) lezyon sayıları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptamadık (r:-0,057; p:0,766). 
Yaptığımız çalışma sonuçları ile; 25(OH)D vitamininin takibiyle, Multipl Skleroz hastalarında atak konusunda karar verilemediği durumlarda belirteç olarak kullanılabileceğine düşünüyoruz. Ayrıca ilerde atak oluşmasını önleyecek alternatif tedavi protokolü oluşturulması konusunda yapılacak çalışmalara ışık tutmayı hedefliyoruz.

Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, D vitamini, 25(OH)D.

Abstract:
Multiple sclerosis, is the most common diseases of central nervous system that occur as a result of inflammatory demyelinating events.
The region that the sunlight reach most of the year perpendicularly such as equatorial, the prevalence of MS is very rare. The region that deprived of sunlight most of the year such as North America and the Nordic frequency to come up 1-2/1000. By these knowledge; UVB-induced synthesis of vitamin D has an important role in the etiology of MS has been discussed consequently.
The effects of vitamin D on the immune system is one of the most researched topics today, it is known that autoimmune diseases such as multiple sclerosis, rheumatoid arthritis, type 2 diabetes mellitus are occurred by deprivation of vitamin D.
We are also based on these data; we aimed to compare, serum 25 (OH) vitamin D levels of patients with MS in attacks and non-attacks periods and contrast-enhanced cranial MRI taken during attacks.
In our study; we have included, 30 MS patients diagnosed with McDonald diagnostic criteria definite relapsing remitting multiple sclerosis, who were hospitalized with acute exacerbation of multiple sclerosis in 1st Clinic Department of Neurology in Bakırköy Psychiatric and Neurological Diseases Education Hospital. We have included 30 healthy volunteers without any neurological disease, similar age and gender of the patient with MS patients as control group.  
We have had blood samples one time from control group, two times from MS patients in attack and non-attack periods, checked  25 (OH) vitamin D by LC/MSMS method in Acıbadem Hospital Chemistry Lab.
The main demographic characteristics of patients and controls are identified as age and gender. Multiple sclerosis disease duration, number of relapses, EDSS scores (Addition 1), serum vitamin D level, attack images of 1.5 tesla magnetic resonance imaging contrast cranial and cervical are identified as disease-related parameters.
In our study, we found that serum 25 (OH) vitamin D levels of multiple sclerosis patients in attack periods is  lower than non-attack periods of serum 25 (OH) vitamin D levels (p: 0,001). MS patient?s 25 (OH) vitamin D levels in non-attack periods are concluded significantly lower than serum 25 (OH) vitamin D levels of the control group (p: 0,727). We detected statistically significant negative relationship between the duration of the disease and non-attack periods of 25 (OH) vitamin D levels (r:-0,375; p:0,045). We found a negative relationship which wasn?t  statistically significant between levels of vitamin D in non-attack periods and the lesion in cranial magnetic resonance imaging (r:-0,234; p:0,222). We didn?t detect statistically significant correlation between vitamin D levels of attack periods and the cranial magnetic resonance imaging with contrast enhancement or total lesion (r:-0,057; p:0,766). 
With the results of our study, follow-up levels 25 (OH) vitamin D could be used as a predictive marker to estimate the attacks of multiple sclerosis patients. We also aim to shed light on prevents the formation of MS attacks and help on the creation of an alternative treatment protocol for future studies.

Key words: Multiple sclerosis, vitamin D, 25 (OH) D.