Depremzede olan ve olmayan ergenlerin öznel iyi oluşları ile gelecek beklentileri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Hatay ili örneği
The investigation of the relationship between subjective well-being and future expectations of adolescents affected and unaffected by earthquakes: Example from Hatay province
Yazar: MEHMET GEYİK
Danışman: PROF. DR. ARZU ÖZYÜREK ; PROF. DR. ADEM SAĞIR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, depremzede olan ve olmayan ergenlerin öznel iyi oluşları ile gelecek
beklentileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma grubu, 12-14 yaş aralığındaki 785
ergenden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Ergen
Öznel iyi Oluş Ölçeği" ve "Ergen Gelecek Beklentileri Ölçeği" kullanılmıştır.
Verilerin analizinde, kişisel bilgilerin frekans ve yüzdeleri, ölçek puanlarının
ortalamaları alınarak betimsel analiz sonuçları verilmiştir. Cinsiyet ve depremden
etkilenme durumuna göre ölçeklerden alınan puanların farkı incelenirken bağımsız
örneklem t Testi, iki değişkenin birlikte etkisi incelenirken iki yönlü varyans analizi
kullanılmıştır. Yaş, kardeş sayısı, anne-baba öğrenim düzeyi ve yaşı, aile yapısı ile
ölçeklerden alınan puanların farkı incelenirken tek yönlü varyans analizi
kullanılmıştır Değişkenler arası fark olması durumunda, farkın kaynağının
belirlenmesi amacıyla çoklu karşılaştırma testlerinden LSD Testi kullanılmıştır.
Ölçek puanları arası ilişkinin incelenmesinde ise Pearson Korelasyon Katsayısı
kullanılmıştır. Çalışma sonucunda ergenlerin öznel iyi oluşları ve gelecek
beklentileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu, depreme maruz kalan ergenlerin öznel
iyi oluşlarının ve gelecek beklentilerinin depreme maruz kalmayan ergenlere göre
daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin öznel iyi oluşlarının yaş, anne-baba
öğrenim durumu ve kardeş sayısına göre farklılık gösterdiği; yaşı küçük olan
ergenlerin yaşı büyük olanlara göre, anne ve babası üniversite mezunu olan
ergenlerin anne-baba öğrenim düzeyi daha düşük olanlara göre, tek çocuk veya iki
kardeş olan ergenlerin daha çok kardeşe sahip ergenlere göre, depreme maruz kalmış
ve Hatay‟da yaşayan ergenlerin, depremzede olmayan ve Ankara‟da yaşan ergenlere
göre öznel iyi oluş ve gelecek beklentilerinin daha düşük olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. Öznel iyi oluş ile cinsiyet, anne-baba yaşı ve aile yapısı arasında anlamlı
bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ergenlerin gelecek beklentilerinin cinsiyet, yaş,
kardeş sayısı, anne-baba öğrenim durumu ve aile yapısına göre farklılık gösterdiği;
kız ergenlerin gelecek beklentilerinin evlilik ve aile, sağlık ve yaşam açısından erkek
ergenlerden daha düşük olduğu, yaşı daha büyük olan ergenlerin yaşı küçük olanlara
göre ve tek çocuk veya iki kardeş olan ergenlerin daha fazla kardeşe sahip olanlara
göre genel olarak gelecek beklentilerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Anne ve
babası üniversite mezunu olan ergenlerin anne-baba öğrenim düzeyi daha düşük
olanlara göre, çekirdek aile ve tek ebeveynli aileye sahip ergenlerin iş ve eğitim
beklentilerinin geniş aileye sahip olanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Genel olarak ergenlerin öznel iyi oluşları ve gelecek beklentilerinin iyi düzeyde
olduğu, öznel iyi oluş ile gelecek beklentileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve
ergenlerin öznel iyi oluşları arttıkça gelecek beklentilerinin arttığı belirlenmiştir.
Ergenlerin cinsiyeti ve depremzede olma durumunun ortak etkisi incelendiğinde
depremden etkilenenlerin yaşam doyumu ve olumlu duyguları, sağlık ve yaşama
yönelik gelecek beklentileri daha düşük; genel olarak kız ergenlerin evlilik ve aileye
yönelik beklentileri erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur.
Bu çalışma TÜBĠTAK 123K353 numaralı 1001 projesi tarafından desteklenmiştir.
Anahtar Sözcükler : Deprem, depremzede, ergenlik dönemi, ergen, öznel iyi oluş,
gelecek beklentisi

Abstract:
In this study, the relationship between the subjective well-being and future
expectations of adolescents who were and were not earthquake victims was
examined. The study group consists of 785 adolescents between the ages of 12-14.
"Personal Information Form", "Adolescent Subjective Well-Being Scale" and
"Adolescent Future Expectations Scale" were used to collect data. In the analysis of
the data, descriptive analysis results were given by taking the frequencies and
percentages of personal information and the average of the scale scores. Independent
sample t-Test was used to examine the difference in the scores obtained from the
scales according to gender and earthquake exposure, and two-way analysis of
variance was used to examine the effect of the two variables together. One-way
analysis of variance was used when examining the difference in scores obtained from
age, number of siblings, parents' education level and age, and family structure scales.
In case of a difference between variables, the LSD Test, one of the multiple
comparison tests, was used to determine the source of the difference. Pearson
Correlation Coefficient was used to examine the relationship between scale scores.
As a result of the study, it was determined that there was a significant relationship
between the subjective well-being and future expectations of the adolescents in the
study group, and that the subjective well-being and future expectations of the
adolescents exposed to the earthquake were lower than those of the adolescents who
were not exposed to the earthquake. It has been determined that the subjective well-
being of adolescents varies according to age, parents' education level and the number
of siblings; younger adolescents, adolescents whose parents are university graduates,
adolescents who are the only child in the family and the adolescents who were
exposed to the earthquake in Hatay province in general have lower subjective well-
being and future expectations than older adolescents, adolescents that come from a
lower educated family, adolescents who have multiple siblings and the adolescents
that live in Ankara province who weren't exposed to the earthquake. It was
determined that there was no significant difference between subjective well-being
and gender, parental age and family structure. It has been determined that the
adolescents' future expectations vary according to gender, age, number of siblings,
parents' education level and family structure; future expectations of female
adolescents are lower than male adolescents in terms of marriage and family, health
and life; older adolescents generally have higher future expectations than younger
ones; and adolescents who are an only child or have two siblings have higher future
expectations than those who have more siblings. It has been determined that
adolescents whose parents are university graduates have higher job and education
expectations than those whose parents have a lower education level, and adolescents
with nuclear families and single-parent families have higher job and education
expectations than those with extended families. It has been determined that, in
general, adolescents' subjective well-being and future expectations are at a good
level, that there is a significant relationship between adolescents' subjective well-
being and future expectations, and that as adolescents' subjective well-being
increases, their future expectations increase. When the gender of adolescents and the
joint effect of being an earthquake victim were examined, the life satisfaction and
positive emotion, future expectations of health and life are lower for those affected
by the earthquae; in general, female adolescents‟ expectations for marriage and
family wer found to be higher than boys.
The study was supported by the 1001 project numbered TUBITAK 123K353.
Keywords :Earthquake, earthquake victim, adolescence, adolescent,
subjective well-being, future expectation.