Sıçanlarda deneysel olarak oluşturulan böbrek taşı üzerine gilâburu (viburnum opulus) suyunun etkisi
The effect of gilaburu (viburnum opulus) juice on experimentally induced kidney stone in rat
Yazar: AYŞE ÖMERLİ
Danışman: PROF. DR. HARUN ÜLGER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Böbrek taşları = Kidney calculi ; Gilaburu = Gilaburu ; Sıçanlar = Rats ; Viburnum opulus = Viburnum opulus ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner taşlar = Urinary calculi

Özet:
Üriner sistem taş hastalığı üriner enfeksiyonlar ve prostat patolojilerinden sonra üriner sistemi etkileyen üçüncü patolojik durumdur.  İç Anadolu'da geniş bir bölgede yetişen Gilâburu (Viburnum opulus L.) bitkisinin meyve suyunun Kayseri yöresinde halk arasında böbrek taşlarını erittiği söylenmekte ve böbrek taşı olan insanlar tarafından yıllardır kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı Gilâburu meyve suyunun sıçanlarda deneysel olarak oluşturulan böbrek taşı üzerine olan etkisini araştırmaktır. Çalışmada ortalama ağırlıkları 190-320 g arasında değişen 40 adet Spraque Dawley sıçan kullanıldı. Hayvanların içme suyuna 8 gün boyunca % 0.75 Etilen glikol (EG) ve % 1 Amonyum klorid (AC) ilave edilerek böbrek taşı oluşturuldu. Gilâburu suyunun koruyucu etkisini test etmek için hayvanlara ilk 8 gün boyunca, tedavi edici etkisini test etmek için ise 8. günden itibaren 12 gün boyunca her bir hayvanın günlük içme suyunun yarısına tekabül eden gilâburu suyunun ekstratı 2.5 ml su içinde çözülerek gavajla verildi. Koruyucu gruptan 0, 4 ve 8. günde, tedavi grubundan ise 0, 4, 8, 12, 16 ve 20. günde alınan idrar örneklerinde kalsiyum(Ca), ürik asit, magnezyum (Mg), kreatinin, oksalat ve sitrat ölçümü yapıldı. Deney sonunda alınan kan örneklerinde üre, kreatinin, Ca ve Mg değerlerine bakılırken, böbrek kesitleri ise Hematoksilen-Eozin (HE) ve Pizzolato's (PZ) boyama yöntemleri ile boyanarak histopatolojik olarak değerlendirildi. Hem koruyucu hem de tedavi grubu hayvanlardan alınan idrar örneklerinde Ca, Mg, ürik asit, kreatinin, oksalat ve sitrat değerleri pozitif kontrol grubuna göre negatif kontrol grubuna daha yakındı. Histolojik kesitler incelendiğinde ise HE boyamada, böbrek yapısında pozitif kontrol ile kıyaslandığında koruyucu grupta ve tedavi grubunda daha normale yakın bir görünüm izlenmiştir. PZ boyama yöntemi ile boyanan kesitlerde, gözlenen taş kristallerinin sayısı değerlendirildiğinde ise koruyucu ve tedavi grubuna ait böbreklerdeki taş sayısında pozitif kontrol grubuna göre anlamlı bir azalmanın olduğu görüldü. Sonuç olarak gilâburu suyunun idrarda ölçülen değerlerde bir düzelmeye sebep olduğu ve böbrekte kristal birikimini azalttığı için tedavi edici yönde etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Bu konuda mevcut verilerin desteklenmesi, gilâburu suyunun oluşan böbrek taşı üzerine koruyucu ve tedavi edici mekanizmalarının saptanması ve gilâburunun güvenli kullanım süresinin tespit edilebilmesi için daha ileri çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler:  Böbrek taşı,  gilâburu suyu, viburnum opulus, sıçan,

Abstract:
Urolithiasis is a third pathological case which affecting the urinary system, after urinary infections and prostate pathology. Gilâburu (Viburnum opulus L.) grows in a wide area in Central Anatolia and its fruit juice is known to dissolve kidney stones among the people in the Kayseri region. It has been used for years by people to reduce kidney stones. The aim of this study was to investigate the effect of gilâburu juice on experimentally induced kidney stone in rats. 40 Sprague Dawley rats that having an average weight of 190-320g were used in this study. During 8 days 0.75% ethylene glycol (EG) and %1 ammonium chloride (AC) were added to the drinking water, so that kidney stones occurred. Extract of gilaburu juice corresponding to half the daily drinking water was dissolved in 2.5 ml of water and given by gavage. While the the extract was given to the animals during the first 8 days to test the protective effect of gilaburu, it was given for 12 days from the day of the 8th to test its therapeutic effect. Urine samples were collected on first, 4th and 8th days from protecting group and the first, 4th, 8th, 12th, 16th and 20th days from treatment group. After measuring of the urine samples amount, calcium, uric acid, magnesium, creatinine, oxalate and citrate were tested in the urine. At the end of the experiment, blood samples were taken and serum urea, creatinine, calcium and magnesium values were measured. Kidney sections were stained hematoxylin-eosin (HE) and Pizzolato's (PZ) staining methods were evaluated histopathologically. The urine calcium, magnesium, uric acid, creatinine, oxalate and citrate values were closer to the negative control group compared to the positive control group in both the protecting group and the treatment group animals. The HE stained kidney sections from the protecting and the treatment groups of animal showed similar structure to negative control group when compered to the positive control group. The number of stone crystals that were evaluated from the PZ stained sections were significantly decreased in the protecting and the treatment groups kidneys compared to positive control group. As a result; gilaburu juice caused an improvement from the values measured in the urine and reduced the crystal deposition in the kidney. It can be said that the gilaburu juice may have therapeutic effects on the urolithiasis. To confirm these data and determination of preventive and theuropathic mechanism of gilaburu juice, it requires further studies in this subject. 
Key words:  Renal stone, gilaburu juice, viburnum opulus, rat