Okul öncesi eğitim kurumlarında montessori ve diğer metodlara göre yapılan tasarımların karşılaştırmalı mekânsal analizi:Diyarbakır örneği
Comparative spatial analysis of designs made according to montessori and other methods in preschool education institutions:The case of Diyarbakır
Yazar: HATİCE KÜBRA GÜNDÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ERBAŞ ÖZİL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Anaokulları, çocukların eğitim hayatlarına ilk adım attıkları önemli kurumlardır ve bu eğitim kurumlarında birçok farklı eğitim anlayışı uygulanmaktadır. Geleneksel eğitim yaklaşımına alternatif olarak ortaya çıkan yöntemlerden biri de Montessori yöntemidir ve dünya genelinde en çok tercih edilen yöntemlerden biridir. Bu yönteme göre çocuklara uygun olarak tasarlanan yapılar, özgürlüklerini ve eğitimlerini destekleyerek onlara fayda sağlamaktadır.  Bu da çocuğun ihtiyaçlarına ve boyutlarına uygun tasarlanmış bir ortam ile mümkün olabilmektedir. Çocuk gelişiminde en önemli yılların, okul öncesi dönemde geçtiği göz önüne alındığında, bu kurumların mimari tasarımının büyük bir önem taşıdığı görülmektedir. Çalışma, Montessori eğitim yönteminin okullarda uygulanmasında, mekânsal tasarımın önemine dair bilgi sağlayarak, gelecekteki okul tasarımlarına rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın metodolojisi, önce okul öncesi eğitim kurumları ve dünya genelindeki eğitim anlayışlarına odaklanmak, ardından Montessori yöntemini ve ilkelerini detaylı bir şekilde incelemek ve son olarak Diyarbakır'daki seçilmiş okulları Montessori mekânsal kriterleri açısından değerlendirmek üzerine kurulmuştur. Montessori eğitiminin ilkeleri detaylı bir şekilde ele alındıktan sonra, bu ilkeler içinde yer alan ve mimari açıdan vurgulanan "hazırlanmış çevre" kavramı ve Montessori mekânsal ilkeleri çalışmanın odak noktasını oluşturmuştur.
Bu çalışma, Montessori yönteminin okul öncesi eğitim kurumlarında mekânsal tasarımına olan etkilerini incelemektedir. Bu kapsamda Montessori'nin çocuk merkezli eğitim anlayışının mekânsal ilkeleri doğrultusunda, Diyarbakır ilindeki beş devlet ve beş özel okul öncesi eğitim kurumu seçilip bu okulların iç ve dış mekânları analiz edilmiştir. Çalışmanın bir diğer önemli aşaması, okullarda çalışan öğretmen ve yöneticilere yönelik yapılan bilgilendirme ve görüşlerini içeren anketlerdir. Bu anketlerle elde edilen veriler, okulların mekânsal tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Gözlemler, fotoğraflar ve anketler kullanılarak yapılan incelemeler sonucunda bulgular bölümünde okulların, mekânsal ilkeleri nasıl ve ne ölçüde yansıttığı ölçülmüş ve bunlar tablo ve grafiklerle ifade edilmiştir. Anket sonuçları ve yapılan incelemeler, Montessori yöntemi ile geleneksel yöntemlerin beraber uygulandığı okulların mekânsal ilke ortalamalarının sadece geleneksel eğitim uygulayan okullardan daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu incelemelerin değerlendirilmesi ile beraber, okulların Montessori yöntemine uygunluğunun artması için önerilerde bulunularak çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
Kindergartens are important institutions where children take their first steps in their educational life and many different educational approaches are applied in these educational institutions. One of the methods that emerged as an alternative to the traditional educational approach is the Montessori method and it is one of the most preferred methods worldwide. According to this method, structures designed for children benefit them by supporting their freedom and education. This is only possible with an environment designed to meet the needs and dimensions of the child. Considering that the most important years in child development are spent in the preschool period, the architectural design of these institutions is of great importance. The study aims to guide future school designs by providing information on the importance of spatial design in the implementation of Montessori education method in schools. The methodology of the study is based on focusing on preschool education institutions and educational approaches around the World first, then examining the Montessori method and its principles in detail, and finally evaluating selected schools in Diyarbakır in terms of Montessori spatial criteria. After discussing the principles of Montessori education in detail, the concept of "prepared environment" and Montessori spatial principles, which are also part of these principles and emphasized in terms of architectural perspective, constitute the focus of the study.
This study examines the effects of the Montessori method on the spatial design of preschool educational institutions. In this context, in line with the spatial principles of Montessori's child-centered education approach, five public and five private pre-school education institutions in Diyarbakır province are selected and the interior and exterior spaces of these schools are analyzed. Another crucial stage of the study involves surveys conducted with teachers and administrators working in the schools, aiming to gather information and opinions. The data obtained through these surveys are used to evaluate schools in terms of spatial design principles. Based on observations, photographs and questionnaires, the findings section measures how and to what extent schools reflect spatial principles and these are presented through tables and graphs. The results of the questionnaires and the analysis show that the spatial principle averages of the schools where the Montessori method and traditional methods are applied together are higher than the schools that apply only traditional education. With the evaluation of these examinations, the study concludes with suggestions for increasing the suitability of schools for the Montessori method.