Üniversite öğrencilerinde sağlığın ve hastalıkların gelişimsel orijinleri eğitiminin beslenme bilgisine ve diyet kalitesine etkisinin belirlenmesi
An analysis on the effect of developmental origins of health and disease training on nutrition knowledge and diet quality in university students
Yazar: KADRİYE ELİF İMRE
Danışman: DOÇ. DR. ASLI AKYOL MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Diyet = Diet ; Hastalık = Disease ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerine verilen Sağlığın ve Hastalıkların Gelişimsel Orijinleri (SaHaGO) eğitimi ile öğrencilerin sağlıklı beslenme bilgisi, diyet kalitesi ve antropometrik ölçüm değerleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmaya Kastamonu Üniversitesi, Hemşirelik Bölümü'nde lisans eğitimine devam etmekte olan 19-24 yaş aralığındaki 100 kadın birey dahil edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında ülkemizde ilk kez SaHaGO farkındalık ölçeği geliştirilmiş, ikinci aşamada ise katılımcılara beslenme alışkanlıklarına yönelik bir anket, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı, miktarlı besin tüketim sıklığı, fiziksel aktivite kaydı, sağlıklı yeme indeksi-2015 ve SaHaGO farkındalık ölçeği uygulanmış ve katılımcıların antropometrik ölçümleri alınmıştır. Sonrasında katılımcılara hazırlanan eğitim modülüyle SaHaGO eğitimi verilmiştir. Eğitim öncesinde alınan veriler, eğitimden 6 hafta ve 6 ay sonra katılımcılardan tekrar alınmıştır. Eğitimle beraber katılımcıların BKİ değeri, bel, kalça ve üst-orta kol çevresi, bel/boy oranı, vücut yağ kütlesi ortalamalarının anlamlı olarak azaldığı saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca katılımcıların eğitimden 6 hafta ve 6 ay sonrasındaki SYİ-2015 puanları, eğitim öncesine göre istatiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05).Çalışma sonunda katılımcıların fiziksel aktivite düzeyi değeri ortalamalarının eğitimden 6 hafta ve 6 ay sonra istatiksel açıdan anlamlı olarak arttığı bulunmuştur (p<0,05). Benzer şekilde, SaHaGO farkındalık ölçeğinin puan ortalamalarının da eğitimden 6 hafta ve 6 ay sonra, eğitim öncesine göre istatiksel olarak anlamlı bir yükselme gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Antropometrik ölçüm değerlerinin tamamı eğitim öncesinde ve sonrasında SaHaGO eğitimi ile ilişkili bulunmuş ve olumlu yönde değişim göstermiştir. (p<0,05). SYİ-2015 puanı ile SaHaGO eğitimi arasında eğitim öncesinde ya da sonrasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). SaHaGO farkındalık ölçeği puanı ile SaHaGO eğitimi arasında eğitimden 6 hafta sonra (r=0,241; p<0,05) ve 6 ay sonra (r=0,263; p<0,05) istatiksel olarak anlamlı pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mevcut çalışma ile SaHaGO eğitiminin hem kısa hem de uzun dönemde sağlık parametrelerini iyileştirdiği saptanmıştır. Günümüzde doğurganlık çağında olan kadınların SaHaGO konusunda bilgilenmesi gelecek nesillerin sağlığının korunmasında ve kronik hastalıkların önlenmesinde önemli bir strateji olarak değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler: fetal programlama, diyet kalitesi, SaHaGO eğitimi

Abstract:
The aim of the present study was to investigate the relationship between healthy nutrition knowledge, diet quality, and anthropometric measurement values of university students within the concept of Developmental Origins of Health and Disease (DOHaD) training. 100 female individuals between the age of 19-24 studying in the Department of Nursing, Kastamonu University were included in the study. In the first phase of the study, a DOHaD awareness scale was developed for the first time in our country. In the second phase a survey on individuals' nutritional habits, a 24-hour retrospective food consumption form, portion sizes and frequency of food consumption, physical activity record, the Healthy Eating Index-2015, and DOHaD awareness scale were applied and anthropometric measurements were measured. Individuals were then provided a DOHaD training by using a training module, and same pre-training data were recorded 6 weeks and 6 months after the training. It was concluded that means of BMI, waist circumference, hip circumference, mid-upper arm circumference, waist-to-height ratio, and body fat mass decreased significantly (p<0.05). Moreover, it was found that HEI-2015 scores of individuals in the 6th week and 6th month after the training were higher in comparison to the pre-training scores (p<0.05). It was also concluded that there was a statistically significant increase in the mean physical activity levels values of individuals 6 weeks and 6 months after the training (p<0.05). Similarly, mean scores of DOHaD awareness scale in the 6th week and 6th month after the training were significantly increased in comparison to pre-training scores (p<0.05). All anthropometric measurement values had a positive correlation with DOHaD training during pre- and post-training (p<0.05). No significant relationship was found between HEI-2015 score and DOHaD training during pre- or post-training (p>0.05). It was also concluded that there was a statistically significant, weak and positive relationship between DOHaD awareness scale score and DOHaD training in the 6th week after the training (r=0.241; p<0.05) and in the 6th month after the training (r=0.263; p<0.05). This study determined that DOHaD training improved health parameters both in short and long term. Raising awareness about DOHaD concept among today's child bearing age women is considered as a crucial strategy to protect future generations health and prevent chronic disease development.
Keywords: fetal programming, diet quality, DOHaD training