Şehit ailelerinde dini yönelimin ve algılanan sosyal desteğin psikolojik iyi oluş ve travma sonrası büyüme ile ilişkisi
The relationship of religious orientation and perceived social support with psychological well-being and post-trauma growth in family of martyr
Yazar: İLAYDA RAHİME KAPLAN KALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZEL AVCI
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Şehit yakınları = Relatives of martyrs

Özet:
Bu araştırmada Türkiye'de şehit olarak anılan, terör ile mücadelede görevi başında hayatını yitiren asker ve polislerin, Türkiye'nin farklı bölgelerinde ikamet eden ailelerinin dini yönelimleri ve algıladıkları sosyal destekleri ile psikolojik iyi oluş ve travma sonrası büyüme düzeyleri arasındaki ilişkileri incelenmiştir. Verilerin analizi aşamasında t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi ve aracı değişken analizi (PROCESS) uygulanmıştır. Araştırma grubunu 19 ile 81 yaş aralığında, 142 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak, Demografik Bilgi Formu, Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, içsel (İDY), dışsal (DDY), katı kuralcı dini yönelim (KKDY), algılanan sosyal destek (ASD), psikolojik iyi oluş (PİO) ve travma sonrası büyüme (TSB) alt boyutları ve toplam puanın cinsiyete göre farklılık göstermediği bulunmuştur; sorgulayıcı dini yönelimin SDY cinsiyete göre farklılık gösterdiği bulunmuş ve erkek katılımcıların puanları kadın katılımcılara göre yüksek tespit edilmiştir. İDY, DDY, SDY ve KKDY, ASD, PİO ve TSB yaşa göre farklılık göstermediği; İDY ve DDY, ASD, PİO ve TSB eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği; DDY ve KKDY eğitim durumuna göre anlamlı düzeyde değiştiği ve eğitim düzeyinin düşük olmasının DDY ve KKDY puanlarını arttırdığı saptanmıştır. TSB alt boyutları ve toplam puanı ile ASD, PİO arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu bulunmuştur. TSB toplam puanı ile İDY arasında olumlu yönde bir ilişki saptanmış; TSB manevi değişim alt boyutu ile İÇD ve KKDY ile pozitif, SDY ile negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına aracı değişken bazında bakıldığında ise İDY'in PİO ve ASD'ği anlamlı düzeyde yordadığı; PİO ve ASD'ğin de TSB'yi anlamlı düzeyde yordadığı; ASD'ğin İDY ile TSB arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı bulunmuştur. Ayrıca dini yönelimin diğer boyutları olan DDY, SDY ve KKDY'in PİO ve ASD aracılığı ile TSB'yi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordamadığı bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular alan yazın eşliğinde yorumlanmıştır.

Abstract:
This study examines the correlation between religious orientations and perceived social support and psychological well-being and posttraumatic growth levels of families of soldiers and police officers, who are deemed as martyrs in our country after losing their lives while fighting against terrorism, residing in different parts of Turkey. In the data analysis phase, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation analysis and analysis of mediating variables analysis (PROCESS) were applied. The research sample consists of 142 people aged between 19 and 81. Demographic Information Form, Restructured Muslim Religious Orientation Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Post Traumatic Growth Scale and Psychological Well-being Scale were used as data collection tools. As a result of the study, it was determined that the sub-dimensions of internal (IRO), external (ERO), fundamentalist religious orientation (FRO), perceived social support (PSS), psychological well-being (PWB) and post-traumatic growth (PTG) and total score did not differ according to gender. QRO was found to differ according to gender, and the scores of male participants were higher than female participants. It was determined that IRO, ERO, QRO and FRO, PSS, PWB and PTG do not differ according to age; that IRO and QRO, PSS, PWB and PTG do not differ significantly according to education level. It was further established that ERO and FRO changes significantly according to education level, and low educational level increases ERO and FRO scores. There is a positively significant correlation between sub-dimensions of PTG and total score, and PSS and PWB. There was a positive correlation between PTG score and IRO. A positive correlation was determined between the spiritual change sub-dimension of PTG with IRO and FRO, and a negative significant correlation was determined with QRO. When the results of the research are analyzed based on mediating variables, it is observed that IRO significantly predicts PWB and PSS, and that PWB and PSS also significantly predicts PTG. It was determined that PSS acts as a mediatory for the correlation between IRO and PTG. In addition, it was observed that the other dimensions of religious orientation; ERO, QRO and FRO, did not statistically significantly predict PTG through PWB and PSS. The findings of the study were interpreted in the light of the literature.