Çeşitli gıdalarda bacillus cereus toksinlerinin varlığı ve tiplendirilmesi
The presence of bacillus cereus toxins and classification of their toxins in various foods
Yazar: BAŞAK GÖKÇE ÇÖL
Danışman: PROF. DR. HARUN AKSU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Bacillus cereus = Bacillus cereus ; Besinler = Foods ; Enterotoksinler = Enterotoxins ; Gıda mikrobiyolojisi = Food microbiology ; Toksinler = Toxins

Özet:
Bacillus cereus, doğada yaygın olarak bulunan, emetik ve diarrheal formda gıda zehirlenmesine sebep olan patojen bir bakteridir. Günümüzde patojenik B. cereus  tespitinde hızlı ve güvenilir metotların seçilmesi önemli ve gereklidir. Bu çalışmada bebek mamaları, tüketime hazır yemek ve mezeler, pastane ürünleri, baharatlar ve bakliyatları içeren toplam 673 adet gıda numunesi B.  cereus varlığı ve toksinlerinin tiplendirilmesi yönünden incelendi. Toksin oluşturan hbl, nhe, cytK ve ces genlerinin varlığı Multipleks PCR metoduyla araştırıldı. Spesifik antikor kullanımına dayalı ELISA testleri uygulanarak Hbl-L2 ve NheB komponentleri tespit edildi.  Ayrıca         B.  cereus izolatlarının Sitotoksisitesi Vero ve Hep-2 hücreleri kullanılarak saptandı. Çalışma sonucunda 673 gıda örneğinden 91 (%13,52)' i B.  cereus varlığı açısından pozitif bulundu. Pozitif  91 izolatta B.  cereus toksinlerinin oluşumundan sorumlu genler olarak nhe 88 (%96,7)'inde, hbl 57 (%62,63)'sinde, ces 2 (%2,19)'sinde, cytK ise 3 (%3,29)'ünde tespit edildi. PCR bulgularının ELISA ve sitotoksisite test bulguları ile uyumlu olduğu görüldü. Sonuç olarak çalışmada belirlenen %13,52 oranında               B.  cereus varlığının tek başına gıda kaynaklı hastalık oluşturma riskini ortaya koymada yetersiz kaldığı, patojenik B.  cereus tespitinde toksin varlığı ve toksin oluşturan genlerin araştırılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gıda, B. cereus, Enterotoksin, Nhe, Cereulide

Abstract:
Bacillus cereus is a pathogen bacteria which prevails widely in nature and causes food poisining in emetic and diharrel forms. Nowadays fast and reliable important methods have been choosen for the detection of Pathogenic B. cereus. In a present study, 673 food samples were examined for the presence of B. cereus and classification of it's toxins including infant foods, ready made foods, pastry products, spices and legumes. The presence of toxin producing hbl, nhe, cytK and ces genes are investigated by           a  Multiplex PCR method.  Component spesific antibody based ELISA tests are used to determine Hbl-L2 and NheB components. In addition, Cytotoxicity of the B. cereus isolates are determined by using Vero and Hep-2 cells.  As a result of 673 food samples study, 91 (13.52%) were found positive for the presence of  B. cereus.  In the 91 positive isolates responsible for the producing of  B. cereus toxins genes, 88 (96.7%) nhe isolates,  57 (62.63%) hbl isolates, 2 (2.19%) ces isolates and 3 (3.29%) cytk isolates were detected, respectively. PCR results were found consistent with the results of  ELISA and cytotoxicity tests. Consequently, 13.52% presence rate of the B. cereus alone in food detection is insufficient whereas determination of pathogenic B. cereus and the presence of toxins were important investigating factors assessed.

Key Words: Food, Bacillus cereus, Enterotoxin, Nhe, Cereulide