Yansıtıcı düşünme ve öğretim uygulamaları: Biyoloji konularının öğretiminde yansıtıcı düşünme stratejileri
Reflective thinking and teaching activities: Reflective thinking strategies in teaching biology subjects
Yazar: SERHAN BOZAN
Danışman: PROF. DR. SALİH DOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking ; Yansıtıcı günlük = Reflective journal

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı; biyoloji konularının öğretimi sürecinde yansıtıcı düşünme stratejileri kullanılarak, öğrencilerinin yansıtma seviyelerinin belirlenmesi, süreç boyunca öğrenmeleri ile ilgili olumlu ve olumsuz tüm durumları yansıtabilecek becerilerinin geliştirilmesi ve bu yöntemlerin öğrencilerin akademik başarılarına ve yansıtıcı düşünme eğilimlerine etkisinin araştırılmasıdır.
Yöntem: Çalışmanın amacına uygun olarak karma yöntemi tercih edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden örnek olay yöntemi, nicel araştırma yöntemlerinden ise zayıf deneysel yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü'nün 3. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak yansıtıcı günlük, gözlem, görüşme, yansıtıcı yazılar, başarı testi ve YANDE ölçeği kullanılmıştır. Uygulamanın bitiminden hemen sonra öğrencilerle görüşme gerçekleştirilmiştir. Nitel veriler içerik analizi ile nicel veriler ise SPSS.20 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmanın akademik başarı testinin ön test-son test puanları arasında anlamlı bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. YANDE puanları arasında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır. Nitel verilerde ise günlüklerde öğrencilerin özellikle ilk haftalarda yansıtmalarının yüzeysel olduğu fark edilmiştir. Genel olarak öğrenme engellerinin farkında oldukları ama bu engellerin çözümüme yönelik yansıtma yapamadıkları belirlenmiştir. Yansıtıcı yazılarda yanlış öğrenme durumları açığa çıkmıştır. Görüşmelerde ise öğrenciler yansıtıcı düşünme uygulamalarının öğrenme konusunda kendilerine olumlu katkısının olduğunu, bu uygulamaları sevdiklerini belirtmişlerdir. Gözlem verilerinde ise öğrencilerin dersin işlenmesi sırasında yaptıkları yansıtmaların ilk düzeyde olduğu ve ileri düzeyde yansıtma yapamadıkları ortaya çıkmıştır.
Sonuçlar: Yansıtıcı düşünme etkinliklerinin akademik başarısı olumlu yönde etkilediği görülmektedir. Öğrencilerin yansıtma potansiyellerinin olduğu ama daha da geliştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Genel olarak uygulanan etkinliklerin öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerine ve başarılarına olumlu katkı sağladığı görülmektedir. Öğrencilerin yansıtma becerilerinin geliştirilmesi ve daha derinlemesine yansıtma yapabilmeleri için uygun yöntemlerle desteklenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to determine the students' reflection levels by using reflective thinking strategies in the teaching process of biology subjects, to develop their skills that can reflect all positive and negative situations related to their learning throughout the process, and to investigate the effects of these methods on students' academic success and reflective thinking tendencies.
Method: For the purpose of the study, the most appropriate method is the mixed method. In the study, case study method from qualitative research methods and weak experimental method from quantitative research methods were used. The sample of the study consists of 3rd grade students of the Department of Science Education in Faculty of Education in Ağrı İbrahim Çeçen University. Reflective diary, observation, interview, reflective writings, achievement test and RTTS (Reflective Thinking Tendency Scale) were used as data collection tools. Academic achievement test and RTTS scale were applied as pretest and posttest. Diary and observation activities were carried out every week during which the education continued. At the end of the application, the students were interviewed. Qualitative data were analyzed using content analysis and quantitative data were analyzed using the SPSS.20 package program.
Findings: From the quantitative data of the study, it was established that there was a significant difference between the pre-test-post test scores of the academic achievement test. There was no significant difference between RTTS scores. In the qualitative data, it was observed that especially in the first weeks, the reflections of the students in the diaries were superficial. It was determined that they were generally aware of the learning barriers but they did not reflect on the breaking of these barriers. They reflected their learning situations under 12 different codes. In reflective writings, the concepts that they learned incorrectly were determined by reflecting what they learned in the lesson via these writings. In the interviews, the students stated that reflective thinking activities contributed positively to their learning, and they generally liked these activities. In the observation data, it was concluded that the reflections made by the students during the course of the lesson were at the first level and they could not reflect at an advanced level.
Conclusion: It is seen that reflective thinking activities have a positive effect on the academic success of students. It is important that there is no effective change in students' reflective thinking tendencies, and that students have the potential to reflect, and in order for this potential to emerge as an action, trainings to develop reflective thinking are important. It is seen that the activities applied in general contribute positively to the students' high-level thinking skills, their feelings about the course and their success. The results of the research give ideas for the future on how to eliminate negative situations or to support positive situations. It is thought that students should be supported with appropriate methods in order to develop their reflection skills and to reflect more deeply.