Genç işçilerin cinsiyetlenme süreci: Şişli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi örneği
The sexuation process of young workers: The case of Şişli Vocational and Technical Anatolian High School
Yazar: YASEMİN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRİN OKTAY YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anadolu meslek liseleri = Anatolian vocation high schools ; Anadolu teknik liseleri = Anatolia technical high schools ; Cinsiyet = Gender ; Endüstri meslek liseleri = Industrial vocational high schools ; Habitus = Habitus ; Meslek ve teknik lise öğrencileri = Vocational and technical high school students ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İdeolojik aygıt = Ideological apparatus

Özet:
Neoliberalizmin eğitim alanındaki en büyük etkilerinden biri, meslek liselerinin, daha çok yoksul ailelerin çocuklarının öğrenim gördüğü kurumlar haline gelmesidir. Üstelik bu kurumlardan mezun olan öğrenciler çoğunlukla güvencesiz işlerde istihdam edilmektedirler. Kız öğrencilerin de kayıt yaptırdığı, erkek öğrenci yoğunluklu bir meslek lisesinde, öğrencilerin cinsiyetlenme süreçlerinde neoliberalizmin bu sonuçları da etkili olmaktadır. Bu tez, güvencesiz de olsa işgücünün yeniden üretiminin temel kurumu olmaya devam eden meslek liselerini Louis Althusser'in "İdeolojik Aygıt" kavramının odağına alırken, okul içi iktidar ilişkilerini Michel Foucault'nun "disiplinci iktidar" kavramıyla okumakta ve öğrencilerin cinsiyet bölünmesini, Pierre Bourdieu'nun cinsiyeti "habitus" olarak değerlendiren kavramsallaştırmasının izinden giderek açıklamaya çalışmaktadır.
Bu kapsamda bu araştırma, Şişli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde, öğrencilerin yaşam pratiklerini ve deneyimlerini ortaya çıkarmak amacıyla nitel bir yöntem olan feminist yöntem kullanılarak yapılmış, etnografik bir saha araştırmasıdır. Veriler katılımcı gözlemle ve yarı yapılandırılmış araştırma sorularının yer aldığı derinlemesine görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmada, geleneksel ve hiyerarşik bir yapıya sahip bu meslek lisesinde, cinsiyetlenme bağlamında kız öğrencilerin cinsiyet tanımlarını esnettikleri ve daha eşitlikçi davranışlar sergiledikleri, erkek öğrencilerin ise cinsiyet sınırları konusunda daha katı davrandıkları ve dönüşüme daha kapalı oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyetlenme, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi, Neoliberalizm, Habitus, Disiplinci İktidar, İdeolojik Aygıt, Feminist Yöntem, Etnografik Saha Araştırması

Abstract:
One of the most significant effects of neoliberalism in the field of education is that vocational high schools mostly become institutions where poor families' children study. Moreover, students who graduate from these institutions are mostly employed in precarious jobs. These results of neoliberalism are also effective in sexuation process of students in a male-dominated vocational high school where female students also study. This thesis focuses on vocational high schools, which continue to be the main institution of the reproduction of the workforce, albeit precarious employment, through Louis Althusser's concept of "Ideological Apparatus", reads power relations within schools through Michel Foucault's concept of "Disciplinary Power", and tries to explain the gender division of the students through Pierre Bourdieu's conceptualization interpreting gender as "habitus".
Within this scope, this study is an ethnographic field research carried out in Şişli Vocational and Technical Anatolian High School in order to reveal the life practices and experiences of the students, using the feminist method which is a qualitative method. The data have been obtained through participant observation and in-depth interviews with semi-structured research questions. In the study, it has been concluded that female students bend their sex definitions and exhibit more egalitarian behaviors in the context of sexuation, while male students behave more rigidly about sex/gender boundaries and are more resistant to transformation in this vocational high school which has a traditional and hierarchical structure.

Keywords: Sex, Gender, Sexuation, Vocational and Technical Anatolian High School, Industrial Vocational High School, Neoliberalism, Habitus, Disciplinary Power, Ideological Apparatus, Feminist Method, Ethnographic Field Research