Öğretmenlerin psikososyal risklere maruz kalma düzeyleri ile okuldaki iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişkinin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında incelenmesi: Özel okullar örneği
Examining relationship between the teachers' levels of exposure to psychosocial risks and their job satisfactions levels at school within the scope of occupational health and safety: Private schools sample
Yazar: NURDAN KIMIRTI
Danışman: DOÇ. DR. ELANUR ADAR YAZAR
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Eğitim-Öğretim faaliyetlerin yürütüldüğü okullarda bu sistemin temel taşı olan öğretmenler için psikososyal riskler büyük öneme sahiptir. Yoğun çalışma saatleri, mesai saatlerindeki belirsizlik, iş yükünün getirdiği sorumluluklar, performans beklentileri, çalışma ortamının getirdiği rekabet öğretmenlerin sağlığını fiziksel ve psikolojik yönden etkilemektedir. Ayrıca kaygı, stres, tükenmişlik gibi psikososyal risk etmenleri öğretmenlerin akademik başarıları adına olumsuz etkiler oluşturmaktadır. Bu nedenle, risk faktörlerinin farkındalığı, önlenmesi, etkili stratejilerin geliştirilmesi ve uygulanması büyük önem taşımaktadır. 
Çalışmanın amacı, Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği (KOPSOR-TR) ve Minnesota İş Tatmin Ölçeği (MİTÖ) kullanarak iş güvenliği kapsamında özel okullarda görev yapan öğretmenlerin psikososyal riske maruz kalma ve iş tatmin düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemek, öğretmenlerin psikososyal riske maruz kalma ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. 
Erzurum ilinde özel okullarda görev yapan 203 öğretmenden elde edilen veriler ve istatistiksel analizler sonucunda; 'Çalışma Hızı', 'Nicel Talepler', 'Bilişsel Talepler', 'Duygusal Talepler', 'Duygularını Gizleme Gereksinimi', 'Tanınırlık Eksikliği', 'İşte Özgürlük Eksikliği', 'İşe Etki Eksikliği', 'Çalışma Koşullarının Güvencesizliği', 'Ev-İş Çatışması', 'Güven Eksikliği' ve 'Tükenmişlik' boyutlarında araştırma kapsamında ele alınan değişkenler açısından anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur. İş tatmini, içsel ve dışsal faktörlerinin KOPSOR-TR ölçeğinin tüm alt boyutlarıyla anlamlı düzeyde ilişkisi olduğu görülmüştür. Bu sonuca dayalı olarak psikososyal risk düzeyi yüksek olan öğretmenlerin iş tatmin düzeylerinin düştüğü söylenebilir. Proaktif yaklaşımlarla risklerin belirlenmesi bu konuda gerekli eğitimlerin verilmesi ve önlemlerin alınması ile motivasyonu, performansı ve iş tatmini yüksek olan bir çalışma ortamı önerilebilir.

Abstract:
In schools where education and training processes are carried out, there are a large number of psychosocial risks for the instructors whom this system is built upon. Intensive working hours, ambiguity and unpredictable working hours, responsibilities brought by work, high performance expectations, competition within the working environment, all affect instructors both physically and psychologically. In addition, psychosocial risk factors such as anxiety, stress, and burnout have negative effects on the instructors' overall academic success. Therefore, it is important to increase awareness of these risk factors, prevent these factors from coming true, develop and apply necessary strategies.
The aim of the study is to examine the psychosocial risk exposure and professional satisfaction levels of teachers working in private schools within the scope of occupational safety in terms of various variables, using the Copenhagen Psychosocial Risk Assessment Scale (KOPSOR-TR) and Minnesota Job Satisfaction Scale, and to examine the relationship between teachers' psychosocial risk exposure and professional satisfaction levels.
As a result of the data and statistical analysis obtained from 203 teachers working in private schools in Erzurum;it was found that there are significant differences on the variables 'Work Speed', 'Quantitative Demands', 'Cognitive Demands', 'Emotional Demands', 'Need to Hide Emotions', 'Lack of Recognition', 'Lack of Freedom at Work', 'Lack of Impact on Work', 'Insecurity of Working Conditions',  'Home-Work Conflict', 'Lack of Confidence' and 'Burnout' discussed within the scope of the research. It has been observed that internal and external factors of professional satisfaction have a significant relationship with all sub-dimensions of the KOPSOR TR scale. Based on this result, it can be concluded that the teachers with high psychosocial risk levels have low professional satisfaction levels. By identifying risks with proactive approaches, providing necessary training and taking precautions, a working environment with high motivation, performance and job satisfaction can be recommended.