Meslek lisesi öğrencilerinin Covid-19 salgını öncesi ve salgın döneminde internet ve sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi
A study on the levels of internet and social media addiction of the vocational high students before and during the Covid-19 pandemic
Yazar: HÜSEYİN İLHAN NACAROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERMAN UZUN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Epdemi = Epidemics ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Sosyal medya = Social media ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
20. yüzyılın en önemli icatlarından olan internet; başlangıçta askeri güvenlik ihtiyacı nedeniyle kullanılmış olsa da günümüzde, eğitim öğretim, sağlık, ekonomi, günlük yaşantılar gibi hemen hemen her alanda kullanılmaktadır. Son yıllarda sigara, alkol, uyuşturucu gibi madde bağımlılıklarının yanı sıra internet ve sosyal medya bağımlılığı araştırmacılar tarafından merak edilen konular arasına girmiştir. Bu bağlamda araştırmanın amacı; COVID-19 salgını öncesi ve salgın süreci dönemlerine göre meslek lisesi öğrencilerinin internet ve sosyal medya bağımlılık düzeylerini incelemektir.
Nicel araştırma biçiminde yürütülecek olan bu çalışmada veriler salgın öncesinde ve salgın döneminde yüz yüze uygulanan ölçekler ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi Mersin ilinde denizcilik alanında eğitim öğretim faaliyetleri gerçekleştiren bir okulda kayıtlı 341 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada, katılımcıların internet bağımlılık düzeylerini tespit etmek amacıyla Hahn ve Jerusalem (2001) tarafından geliştirilen, Şahin ve Korkmaz (2011) tarafından ise Türkçe'ye uyarlanan İnternet Bağımlılığı Ölçeği kullanılmıştır. İnternet bağımlılığı ölçeği 19 madde ve 3 alt boyuttan (kontrol kaybı, daha fazla online kalma isteği ve sosyal ilişkilerde olumsuzluk) oluşan 5'li likert tipinde bir ölçektir. Katılımcıların sosyal medya bağımlılık düzeylerini tespit etmek amacıyla Şahin (2018) tarafından geliştirilen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu ölçek; 5'li likert tipinde, 29 madde ve 4 alt boyuttan (sanal tolerans, sanal iletişim, sanal problem ve sanal bilgilenme) oluşmaktadır. 
Araştırma sonucunda,  öğrencilerin salgın süreci ile birlikte internet ve sosyal medya bağımlılıklarının arttığı belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların; sınıf, başarı durumu ve internette geçirilen süre değişkenlerine göre internet ve sosyal medya bağımlılığı puanları arasında istatiksel açıdan anlamlı fark olduğu, internet erişim yeri ve cinsiyet değişkenlerine göre ise fark olmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin salgın dönemi internet ve sosyal medya bağımlılığı puanlarının salgın öncesi döneme göre daha yüksek olduğu, salgın sürecinin internet ve sosyal medya bağımlılığı üzerinde etkisi olan bir süreç olması araştırmanın bir diğer sonucu arasındadır.

Abstract:
Internet, being one of the most crucial inventions of the 20th century, is being used in every aspects of life these days such as education, health, economy and daily life even though it was initially being used for military and security purposes. In recent years, Internet and social media addiction has become one of the interests of the researchers along with the tobacco, alcohol and drug addictions. The purpose of this study is to examine the internet and social media addiction of vocational high school students before and during the Covid-19 pandemic in this scope.
The data of this study were collected by the scales applied to the students face-to-face before and during the pandemic and this study will be carried out as quantative research. The sampling area of this study is 341 students who are currently studying in a maritime vocational high school in which the education and training activities are being held. In order to detect the addiction levels of the participants, Internet Addiction Scale, which was developed by Hahn and Jerusalem (2001) and later interpreted into Turkish by Şahin and Korkmaz (2011), has been used in this study. Internet Addiction Scale is in the form of 5 Likert which consists of 19 articles and 13 sub-elements (loss of control, desire to stay online more and adversity in social relations). In order to detect the social media addiction levels of the participants, Social Media Addiction Scale, which was developed by Şahin (2018), has been used. This scale consists of 29 articles and 4 sub-elements (virtual tolerance, virtual communication, virtual problem and virtual briefing) in the form of 5 Likert.
In the end of the study, it has been detected that internet and social media addiction levels of the students increased during the pandemic. It has also been detected that there is a significant difference statistically between internet and social media addiction scores of the participants according to the variables of academic success and time spent online, whereas no difference has been detected according to the variables of internet access place and gender. The internet and social media addiction scores of the students have been detected much higher during the pandemic than the ones before the pandemic, and detection that pandemic period is an effective process on the internet and social media addiction is another result of this study as well.