Türkiye'de finansal serbestleşme ve derinleşmenin analizi
Analysis of financial liberalisation and deepening in Turkey
Yazar: ABBAS BAYIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELMAN YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Finansal derinlik = Financial deepening ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Korporatizm = Corporatism ; Kültürel sermaye = Cultural capital ; Küreselleşme = Globalization ; Markowitz = Markowitz ; Masallar = Tales ; Sembolik kapital = Symbolic capital ; Ülgener, Sabri = Ülgener, Sabri

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de finansal serbestleşme ve derinleşmenin tarihsel süreçte gösterdiği ilerleme analiz edilmiştir. Çalışma boyunca bir finansal sistemin derinleşme yönünde ilerlerken karşılaştığı makro ve mikro sorunlar irdelenmiştir. Türkiye'de finansal sistem analiz edilirken son iki yüz yıllık popüler tarihsel dönemde yaşanan siyasal olayların büyük bir kısmının finansal süreçlerle bağlantısı irdelenmiştir. Türkiye'deki finansal sistemin tarihsel seyrinin dünya ekonomik sistemin tarihsel seyrinden bağımsız cereyan etmediği çeşitli örneklerle ortaya konulmuştur.Birinci bölümde teorik bir çerçeve oluşturulmuştur. Buna göre bir finansal sistemin yönünü belirleyen ve sistemi çerçeveleyen tüm etkenler dört temel başlık altında toplanmıştır. Buna göre finansal aktörler, finansal ortam, devlet ve finansal elitler bir finansal sistemin yönünün belirlenmesinde en etkili unsurlar olmaktadır. Fon sağlayanlarla fon talep edenlerden başlayarak düzenleyici kurul ve kurumlardan, finansal iletişim sağlayan medya kanallarına kadar çok geniş bir yelpaze finansal aktörler olarak tasnif edilmiştir. Başta hukuki düzen olmak üzere, bilgi ve teknoloji finansal ortam olarak tasnif edilmiştir. Norm yaratıcı kurumların finansal düzenlemeye etkisi bu başlık altında ele alınmıştır. Finansal derinleşmeyi belirleyen üçüncü faktör finansal elitler iken dördüncü faktör devletin kendisidir.Çalışma boyunca bu dört faktör bağımsız olarak ele alındığı gibi bu faktörlerin birbirleri üzerindeki etkisi ve belirleyiciliği gerek güncel gerekse tarihsel örnekler üzerinden irdelenmiştir. Finansal derinleşme ve küreselleşme; konunun, bir sosyolojik olgu olarak değerlendirilmesine olanak tanıyan Ülgener, Kazgan, Bourdieu, Giddens, Popper, Kuhn gibi bilim felsefecisi mertebesine ulaşmış iktisatçı, sosyolog ve bilim adamlarının tanımlamaları çerçevesinde yeni bir bakış açısı ile irdelenmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde dünyada ve Türkiye'de finansal derinleşme analiz edilirken son on yılda EURO bölgesinde yaşanan sorunlar ışığında güçlü parasal bölgeler konusu finansal derinleşme çerçevesinde irdelenmiştir.Çalışmanın son bölümünde başta bankacılık olmak üzere Türkiye'de finansal sistemi oluşturan bileşenlerin sayısal verileri ilk bölümde verilen teorik çerçeve ve ikinci bölümde yapılan değerlendirmeler ışığında ele alınmıştır. Böylece Türkiye'nin küreselleşme ve finansal derinleşme düzeyine dair toplu ve farklı yeni bir bakış açısı oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study we analyzed the progress of financial liberalization and financial deepening in Turkey in a historical process. Macro and micro issues facing in the direction of deepening of the financial system are examined throughout the study. When analyzing progress of the financial system in Turkey during the last two hundred years the connections of the political events and the financial processes were examined. The similarities of the historical course of the financial system in Turkey and of the world economic system have been presented with various examples.In the first section a theoretical frame is drawn. All the factors that determine the direction of the financial system and frame the system are grouped under four main headings. Accordingly, in determining the direction of a financial system, financial actors, financial media, government and financial elites are the most effective elements. Fund providers, fund demanders, regulatory boards and media channels organizations providing financial communication have been classified as financial actors. Information, technology and particularly legal order have been classified as financial environment. Impacts of norm creative agencies on financial regulation are dealt with under this heading. The third factor that determines the state of financial deepening is the financial elites while the fourth factor is the state itself.Throughout the study, the four factors are discussed independent form each other. The impacts of each factor on the others are also evaluated by both current and historical examples. Financial deepening and globalization issues are examined with a new perspective within a framework of philosopher of science such as Ülgener, Kazgan, Bourdieu, Giddens, Popper, Kuhn.In the second section of the study, the financial deepening process in Turkey is evaluated in the light of the problems encountered in the euro zone and world in last decade.At the last section of the study, the components of the financial system, including banking numerical data are evaluated within the theoretical framework given in the first section and in the light of the assessments given in the second section.