Yerli ve yabancı farklı badem çeşitlerinde bazı yaprak ve stoma özelliklerinin vejetasyon süresince değişimlerinin belirlenmesi
Determination of the changes of some leaf and stoma characteristics during the vegetation period of domestic and foreign almond types
Yazar: SEVDA TOKGÖZ
Danışman: PROF. DR. BEKİR EROL AK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı; badem türünün farklı dönemlere göre bazı yaprak ve stoma özelliklerinin belirlenmesidir. Bu çalışma 2019-2020 yıllarında Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi badem koleksiyon parselinde bulunan bazı yerli ve yabancı çeşitler üzerinde yapılmıştır. Çalışmanın laboratuvar analizleri Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri laboratuvarında yapılmıştır. Çalışmada iki yerli (Gülcan-1, Gülcan-2) ve iki yabancı(Ferragnes, Ferraduel) badem çeşidinin bazı yaprak ve stoma özellikleri Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında olmak üzere üç farklı dönemde incelenmiştir. İncelenen çeşitlerin belirlenen üç dönemde [erken dönem(Mayıs), orta dönem (Haziran) ve geç dönem (Temmuz)]yaprak özellikleri ve somalarındaki değişiklikler incelenmiştir. Her çeşitten üç farklı ağaçtan ve her bir ağacın belirli bir yönünden yaprak örneği alınmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda Mayıs ayında çalışılan çeşitlerden alınan örneklerde daha fazla sayıda açık stoma sayısı gözlemlenmiştir. En az sayıda açık stoma sayısı ise Temmuz ayında alınan örneklerde gözlemlenmiştir. Yaprakların alt yüzeyinde stomaların boyu bakımından çeşitler arasında farklılık görülmezken, stoma eni bakımından çeşitler arasında farklılık görülmüştür. Örnek alınan dönemlere göre klorofil-b değerinde dönemler arası farklılık saptanmıştır. En düşük klorofil-b değeri Mayıs ayında (4,63 mg/L) elde edilirken, en yüksek klorofil-b değeri Temmuz ayında (10,10 mg/L)  gözlemlenmiştir. Toplam klorofil miktarı bakımından çalışmada incelenen dönemler arasında en düşük toplam klorofil miktarına sahip yapraklar Haziran ayında (17,35 mg/L),en yüksek toplam klorofil miktarı ise Temmuz ayında (27,12 mg/L) alınan yapraklarda saptanmıştır. Çalışmamızın sonucunda; stoma boyutu ile yapraktaki stoma sayısı arasında ters bir ilişki olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda stoma direnci değerinin dönemlere göre artma eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Yaprak alanının çeşitlere göre değiştiği saptanmış olup yaprak alanı arttıkça; yaprak yaş ağırlığı, kuru ağırlığı ve yaprağın turgor durumundaki ağırlığının da arttığı belirlenmiştir. Stoma eni ve boyu değerlerinin çeşitlerin belirlenmesinde önemli bir rol oynayacağı saptanmıştır. Klorofil-b değerinin vejetasyon periyoduyla paralel bir artış gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is; It is the determination of some leaf and stomatal features of almond species according to different periods.This study was carried out on some local and foreign varieties found in the almond collection parcel of Harran University Faculty of Agriculture in 2019-2020. Laboratory analyzes of the study were carried out in the Faculty of Agriculture, Horticulture Laboratory. In the study, some leaf and stomatal properties of two native (Gülcan-1, Gülcan-2) and two foreign (Ferragnes, Ferraduel) almond varieties were examined in three different periods, May, June and July. The changes in leaf characteristics and soma of the varieties studied in three periods [earlyperiod (May), middleperiod (June) andlateperiod (July)] were examined. Leaf samples were taken from three different trees of each variety and from a specific direction of each tree. As a result of the examinations, a highe rnumber of open stomata was observed in samples taken from varieties studied in May. Thelo west number of open stomata was observed in samples taken in July. While there was no difference between the varieties in terms of the length of the stomata on the lower surface of the leaves, there was a difference between the varieties in terms of stomatalwidth. There was a   in thechlorophyll-b valueaccording to the sample periods. While the lowest chlorophyll-b value was obtained in May (4.63 mg / L), the highest chlorophyll-b value was observed in July (10.10 mg / L). Interms of total chlorophyll amount, the leaves with the lowest total chlorophyll amount were detected in June (17.35 mg / L) and the highest total chlorophyll amount was detected in July (27.12 mg / L) among theperiods examined in the study. As a result of ourwork; It was determined that there is an inverse relation ship between the stoma  size and the number of stoma taper leaf. In our study, it was determined that the value of stoma resistance tended to increase according to the periods. It has been determined that the leaf area varies according to the varieties. As the leaf area increases; It was determined that leaf wet weight, dry weight and weight of leaf in turgor condition were also increased. It has been determined that stoma widt hand length values will play an important role in determining the varieties. It was determined that the chlorophyll-b value increased in paralel with vegetation period.