Türkiye'deki bireysel emeklilik fonlarının performans analizi, faizsiz fonlar ile faizli fonların karşılaştırılması
Performance evaluation of pension funds in Turkey, comparison of interest-free and interest bearing pension funds
Yazar: GÜLİN BEGÜM BATUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR KARABEY
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Aktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Aktüerya Bilimleri = Actuarial Sciences ; Ekonomi = Economics ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Emeklilik fonları = Pension funds ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Katılım bankacılığı = Participation banking

Özet:
Bireysel emeklilik ile kişiler, emeklilik öncesi dönemde yaptıkları tasarrufları uzun vadeli yatırımlara yönlendirmekte ve böylece emeklilik dönemlerinde ek gelir elde etmektedirler. Ülkemizde bireysel emeklilik gönüllülük esasına dayanmaktadır. Kişilerin birikimleri, emeklilik şirketleri tarafından yönetilen emeklilik fonlarında değerlendirilmektedir.
Ülkemizde, bireysel emeklilik faaliyetlerine sosyal güvenlik sisteminin yükünü azaltmak amacıyla 2003 yılında başlanmıştır. Söz konusu faaliyetler, sisteme alternatif olarak değil sistemi tamamlamak üzere kurgulanmıştır.  Bireysel emeklilik faaliyetlerinin daha geniş kitlelere yayılabilmesi için faiz hassasiyeti bulunan kişilerin sisteme dâhil edilmesi amaçlanmış ve bu doğrultuda 2008 yılında mevzuat değişiklikleri yapılmıştır. Bahse konu değişiklikler neticesinde katılım emeklilik sistemi ülkemizde faaliyet göstermeye başlamış, faiz hassasiyeti nedeniyle yastık altında duran fonlar sisteme aktarılmış ve daha çok kişinin bireysel emeklilik sisteminden yararlanabilmesine olanak sağlanmıştır.
Bu çalışmanın amacı, 2017 Ocak - 2021 Haziran (4,5 yıllık) döneminde kesintisiz faaliyet gösteren "Gönüllü Emeklilik Fonlar" dâhilindeki, faizli ve faizsiz fonların, fon grupları bazında, performanslarını çeşitli ölçüm tekniklerinden yararlanarak ölçmek ve karşılaştırmalı analizlerini yapmaktır. 
Çalışma sonucunda, katılım emeklilik fonlarının ülkemizde hızlı bir büyüme gösterdiği ancak faizli emeklilik fonlarına kıyasla katılımcılarına daha az portföy çeşitliliği sunduğu tespit edilmiştir. Fon sayılarına ve büyüklüklerine bakıldığında faizli fonların faizsizlere kıyasla daha fazla olduğu görülmüştür.
Çalışmada incelenen fonların getirileri, yıllık ve kümülatif 4,5 yıllık dönemde 6 ayrı fon grubu için incelenmiştir. 4,5 yıllık dönemde, altın fonları dışında tüm gruplarda faizsiz fonların ortalama getirilerinin faizlilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Çalışma kapsamında, fonlar ayrıca üç risk seviyesine göre ayrılarak da incelenmiştir. İncelenen dönem aralığında, tüm risk gruplarında, faizsiz fonların faizlilere göre ortalamada daha iyi getiri sağladığı gözlemlenmiştir. En yüksek getiriyi yüksek riskli grupların sağladığı, ortalama en düşük getirinin ise orta düzeyde risk alan faizli fonlara ait olduğu tespit edilmiştir.
Mevzuat gereği, katılımcıların fon dağılım değişikliği ve emeklilik şirketi değiştirme hakları bulunmaktadır. Katılımcılar, fon seçiminde piyasa koşullarına göre pozisyon alabilmektedirler.
Fonları, yalnızca geçmiş getiri performanslarına göre değerlendirmek yetersiz kalmaktadır. Fonların performansını ölçmek için literatürde çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Çalışma kapsamında, fonların "Sharpe Ölçütü", "Treynor Ölçütü" ve "Jensens (Alfa) Ölçütü" kullanılarak detaylı performans analizleri yapılmıştır. 
Çalışmanın son kısmında, emeklilik şirketleri, risk grupları bazında; "Getiri", "Sharpe", "Treynor" ve "Jensens (Alfa)" ölçümlerine göre puanlanmıştır. Fonların yıllık puanları, hacimleri ile ağırlıklandırılmış ve şirketlerin nihai puanları oluşturulmuştur.

Abstract:
Individuals can gain additional income during their retirement periods by directing their savings in the pre-retirement period to long-term investments through the private pension system. Private pension system operates on a voluntary basis in Turkey. Savings of individuals are invested in funds managed by pension companies.
In Turkey, private pension activities started in 2003 in order to reduce the burden of the social security system. These activities are designed to complement the system, not as an alternative to the system. In order to expand private pension activities to wider masses, it was aimed to include people who refrain from interest bearing instruments in the system. In this regard, legislative changes were made in 2008. As a result of the aforementioned changes, the participation pension system started to operate in Turkey, the funds that were not initially within the financial system due to lack of interest-free products were transferred into the system and more people were able to benefit from the private pension system.
The aim of this study is to measure the performance of interest bearing and interest-free funds within the "Voluntary Pension Funds", which operate uninterruptedly in the period of 2017 January - 2021 June (4.5 years); on the basis of fund groups, by using various measurement techniques to make comparative analysis. It is revealed that participation pension funds have shown a rapid growth in Turkey, but they offer less portfolio diversity to their participants compared to interest-bearing pension funds. Interest-bearing funds are exceeding interest-free ones in terms of the number and size of funds.
The returns of the funds were examined for 6 different fund types both on an annual basis and in a cumulative 4.5-year period. In the 4.5-year period, the average returns of interest-free funds are higher than interest-bearing funds in all groups, except for gold funds.
In the analysis, funds were also analyzed their risk levels. In the analyzed period, interest-free funds provided better returns on average than interest-bearing funds in all risk groups. While the high-risk group provides the highest return, the lowest return belongs to moderate risky interest-bearing funds.
According to the legislation, the participants have the right to change the fund composition and shift the pension company. Participants can take positions according to market conditions in fund selection.
It is insufficient to evaluate funds solely on their past return performance. There are various methods to measure the performance of funds. Within the scope of the study, funds performance analysis was conducted by using Sharpe, Treynor and Jensen (Alpha) Criteria. 
In the final part of the study, pension companies were scored on an annual basis by the risk groups. Return, Sharpe and Treynor Jensens alpha measures were deployed for scoring the funds. The final scores of the companies were reached by the annual scores weighted with the volume of the funds.