Psikolojik danışmanlar için terapötik ilişki eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin sınanması
Developing a therapeutic relationship training program for psychological counselors and testing its efficacy
Yazar: GÖZDE ÖZER DANIŞ
Danışman: PROF. DR. SEHER SEVİM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Program geliştirme = Program development ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Terapötik yöntemler = Therapeutics ; Terapötik çalışma uyumu = Therapeutic working alliance ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Terapötik İlişki Eğitim Programı'nın (TİEP) psikolojik danışmanların terapötik çalışma uyumları ve bilişsel esneklikleri üzerine etkisini incelemektir. Çalışma, eşzamanlı yuvalanmış karma yöntem ile desenlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda ön test, son test, izleme testi (6 ay sonra) kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda programın değerlendirme oturumunun verileri kullanılmıştır. 
Ankara'da çalışan ve en az bir yıldır danışma yapan psikolojik danışmanlar çalışma grubunu oluşturmaktadır. Deney grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen TİEP 10 hafta boyunca uygulanırken, kontrol grubuna müdahale edilmemiştir. 
Nicel veriler, Psikolojik Danışma Özyeterlik Ölçeği (PDÖÖ), Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Form (TİÖ-KF) ve Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) ile nitel veriler Değerlendirme Oturumu Yönergesi ile oluşturulmuştur. Nicel veriler Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ve Mann Whitney U testi, nitel veriler tematik analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. 
TİEP, deney grubunun terapötik ilişki düzeylerini, terapötik çalışma uyumlarını ve bilişsel esnekliklerini arttırmıştır. Deney grubunun PDÖÖ (yardım becerileri, oturum yönetme ve danışma zorlukları), TİÖ-KF (amaç ve bağ) ve BEE'den (alternatifler) aldığı ön test ve son test puanları arasındaki fark son test puanları lehinedir. Kontrol grubunun ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında TİÖ-KF'nin görevler alt boyutu hariç diğer boyutlarda anlamlı bir fark yoktur. 
Deney ve kontrol grubunun son test puanları karşılaştırıldığında BEE'nin alternatifler alt boyutunda deney grubu lehine farklılık gözlenirken, diğer boyutlarda anlamlı farklılık bulunmamıştır. İzleme ölçümleri TİEP'in etkisinin devam ettiğini göstermektedir. Değerlendirme oturumu analizinde "kazanımlarla birlikte gelen fırsatlar" ana temasına; "kazanımlar" (bilişsel esneklik ve terapötik uyum/beceri geliştirme) ile "fırsatlar" (birbirinden öğrenme, eksiklerini farketme, bildiklerini gözden geçirme, güçlenme ve örnek görme) alt temalarına ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Terapötik ilişki, terapötik çalışma uyumu, bilişsel esneklik, psikolojik danışman eğitimi

Abstract:
The purpose of this study is to examine the impact of Therapeutic Relationship  Training Program (TRTP) on the therapeutic alliance and cognitive flexibility of psychological counselor. This study was designed by concurrent nested mixed method. Quantitative data was collected by pretest-post test and follow-up test (six mounts after) control group semi-experimental design and qualitative data was collected during the evalution session of the program application. 
The research study group is consisted of psychological counselors who are practicing counseling for minimum one year in Ankara. TRTP is prepared by researcher and it was applied to the experimental group for 10 weeks and there was no intervention to control group. 
To compose the quantitative data Counselor Activity Self-Efficacy Scales (CASES), Working Alliance Invetory-Short Form (WAI-SF), and Cognitive Flexibility Inventory (CFI) were used and also to composed the qualitative data evaluation session guideline was used. Quantitative data were measured by Mann Whitney U test and Wilcoxon signed rank test whereas qualitative data were evaluated by thematic analysis method.  
TRTP increased the therapeutic relationship, therapeutic alliance and cognitive flexibility of the experimental group. Experimental group members' pre-tests and post-tests scores indicated that there was a significant difference in CASES (helping skills, session conduction and forces of counselling), WAI-Short (goals and relationship) and CFI (alternatives) is in favor of post test scores. When the pretest and posttest scores of the control group were compared, no significant difference was found in the other dimensions except the sub-dimension of the WAI-Short.
When the post test scores of experimental and control group were compared, there was a difference in favor of the experimental group in CFI's alternatives subdimension, while other dimensions had no significant difference. Follow up measures indicated that the effect of TRTP continued. In the evaluation session analysis, the main theme of the "opportunities that come with the achievements", sub-themes of achievements (cognitive flexibility and therapeutic alliance/skill development) and opportunities (learning from each other, recognizing their deficiencies, reviewing what they know, strengthening and exemplifying them) have been reached.
Key words: Therapeutic relationship, therapeutic alliance, cognitive flexibility, psychological counselor education