Hizmetkar liderlik davranışının örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi ve aracı faktörlerin rolü: Bankacılık sektörü üzerinde bir araştırma
The effect of servant leadership behavior on organizational citizenship behavior and the role of mediator factors: A research on the banking sector
Yazar: AYLİN DEMİRAY ÖZDEN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT YALÇINTAŞ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Liderlik = Leadership ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Globalleşme ve teknoloji kaynaklı hızlı değişim tüm sektörleri derinden etkilemektedir. Bu
nedenle kurumlar varlıklarını sürdürebilmek için artık daha fazla mücadele etmektedir.
Kurumların rekabette bir adım önde olmalarında ve sürdürülebilir rekabet avantajı elde
etmelerinde, insan kaynakları daha kritik ve stratejik bir rol oynamaktadır. Dolayısıyla
işgörenlerin yetkinlikleri, becerileri ve davranışları bir kurumun başarısına direkt etki
etmektedir. Kurumun performansına ve başarısına önemli etkisi olan unsurlardan biri de
işgörenlerin sergiledikleri örgütsel vatandaşlık davranışıdır.
Örgütsel vatandaşlık davranışı, işgörenlerin kendi görev tanımları dışında, gönüllü olarak, bir
sözleşmeye bağlı olmaksızın ve bir ödül beklentisi olmadan sergiledikleri davranışlardır. Bu
tez çalışmasında işgörenlerin örgütsel vatandaşlık davranışında önemli etkisi olabilecek
kavramlara odaklanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, hizmetkar liderliğin örgütsel vatandaşlık
davranışına etkisi ve bu etki üzerinde aracı faktörlerin rolünün araştırılmasıdır. Bankacılık
sektöründe gerçekleştirilen araştırmada; pozitif psikolojik sermaye ve destekleyici örgüt
ikliminin, hizmetkar liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide aracılık etkisi
incelenmiştir.
Bankacılık sektöründe çalışan 208.878 kişiden tabakalı örneklem yöntemi ile seçilen 500 kişi
araştırmanın örneklem grubunu oluşturmaktadır. Bankacılık sektörü, sağladığı istihdam,
gayrisafi yurtiçi hasıladaki payı ve ekonomiye katkıları ile Türkiye'nin önemli
sektörlerindendir. Ayrıca bankacılığın hizmet sektörü içinde yer alması, araştırmanın
bankacılık sektörü üzerinde gerçekleştirilmesinde tercih sebebi olmuştur.
Araştırma verilerinin analizinde, sosyal bilimlerde son dönemlerde sıkça kullanılan yapısal
eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, hizmetkar liderlik ve örgütsel vatandaşlık
davranışı arasındaki ilişkide pozitif psikolojik sermaye ve destekleyici örgüt ikliminin aracılık
etkisi olduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca demografik özelliklere göre işgörenlerin
hizmetkar liderlik, pozitif psikolojik sermaye, destekleyici örgüt iklimi ve örgütsel vatandaşlık
davranışına göre farklılık gösterip göstermediği irdelenmiştir.

Abstract:
Globalization and rapid change in technology have a profound impact on all sectors. For this
reason, institutions are struggling more to survive. Human resources play a more critical and
strategic role in keeping companies one step ahead of the competition and achieving a
sustainable competitive advantage. Therefore, the competencies, skills and behaviors of the
employees directly affect the success of an organization. One of the factors that have a
significant impact on the performance and success of the organization is the organizational
citizenship behavior of employees.
Organizational citizenship behaviors are behaviors that employees exhibit voluntarily, without
being bound by a contract and without expectation of a reward, outside their job descriptions.
This thesis focuses on the concepts that may have a significant impact on the organizational
citizenship behavior of employees. This study aimed to investigate the effect of servant
leadership on organizational citizenship behavior and the role of mediator factors on this effect.
The research was conducted in the banking sector in Turkey as to investigate the mediating
effect of positive psychological capital and supportive organizational climate on the
relationship between servant leadership and organizational citizenship behavior.
The sample group of the research consists of 500, out of total 208.878 workers in the sector as
of 2018 . workers . The banking sector represents a vibrant and expanding component
comprising employment, value addition, productivity and innovation and hence forms the
backbone of the service sector in particular and the economy in general. This is the main reason
for preferring to do a research in the banking sector. .
In the analysis of the research data, the structural equation model, which is getting popularity
in social sciences recently, was used. The main findings of the research are as follows. Positive
psychological capital and supportive organizational climate have a mediating effect on the
relationship between servant leadership and organizational citizenship behavior. Besides, it has
been investigated whether the employees differ according to demographic characteristics
according to servant leadership, positive psychological capital, supportive organizational
climate and organizational citizenship behavior.