Gana Borsası'nın etkinliğinin artırılmasında bilgi teknolojilerinin rolü
The role of information technology in increasing the efficiency of Ghana Stock Exchange
Yazar: SALISU MUSAH
Danışman: PROF. DR. YALÇIN KARATEPE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Borsa = Stock exchange ; Etkililik = Effectiveness ; Etkinlik = Efficiency ; Gana = Ghana ; Menkul kıymetler borsası = Stock exchange ; Otomasyon = Automation ; Yönetim = Management ; İdari işlemler = Administrative processes

Özet:
Finansal kurumlarda Bilgi/Bilişım Teknolojisi (BT) kullanımı sektördeki bütün paydaşlar için vazgeçilemez hale gelmiştir. Yakın zamanlarda, borsanın işlemlerinin her bir yönünü artan bir şekilde otomasyon yoluyla yönetme eğilimi ortaya çıkmıştır. Bununla beraber, gelişmekte olan ülkelerdeki borsaların, özellikle Gana borsasının, BT ile yönetilen borsa işlemlerinin etkinliği ve verimi göz önüne alındığında hala evrimleşme aşamasında olduğu düşünülebilir. Mevcut kaynaklarda, verimliliği ve etkinliği temin etmek için borsanın işlevsel ve genel idari faaliyetleri için kullanılan BT platformları ve süreçlerinin değerlendirmesi yoktur. Bu yüzden, araştırmanın amacı üç grupta toplanabilir. Birincisi, işlerini yürütürken GMKB'nin (Gana Menkul Kıymetler Borsası) yönetimi ve çalışanları tarafından benimsenen BT araç, gereç ve platformlarını belirlemektir. İkincisi BT'nin benimsenmesinin GMKB'deki farklı paydaşların faaliyetlerini hangi boyutta geliştirip geliştirmediğini değerlendirmektir. Üçüncüsü, benimsenen BT'nin, GMKB'nin yönetiminin ve çalışanlarının, piyasadaki bazı paydaşların farklı gayrı ahlaki ve hileli faaliyetlerini engelleme yeteneğini hangi ölçüde arttırıp arttırmadığını değerlendirmektir. Bu amaçları elde etmek için, borsalarda BT'nin benimsenmesi hakkındaki araştırmalarla ilgili kapsamlı kaynak taraması yapılmıştır. Dahası, 90'ının cevap verdiği 100 farklı paydaş üzerinde araştırma soruları ile ilişkili anketler yapılmıştır. GMKB'nin farklı yöneticilerinin ve çalışanlarının işlerini yürütürken, BT araç, gereç ve platformlarını benimsedikleri ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda, GMKB'nin alım satımla ilgili olan veya olmayan faaliyetlerinin otomasyonunun paydaşların faaliyetlerini önemli bir biçimde tetiklediği ortaya çıkmıştır.
Son olarak da, araştırma, bir ölçüde BT'nin GMKB'nin yönetiminin piyasadaki paydaşların farklı gayrı ahlaki ve hileli faaliyetlerini önleme yeteneğini arttırdığı ortaya çıkmıştır. Bununla beraber, çalışma GMKB'nin BT sistemini, daha fazla verim ve etkinlik sağlamak için küresel standartları karşılama amacıyla yeniden dizayn etmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Çalışma, son olarak da ilave çalışma yapmaya değecek bazı alanları önermektedir.

Abstract:
Using Information Technology (IT) in financial institutions has become indispensable for all stakeholders in the sector. There is an increased tendency of managing every aspect of stock market operations through automation in the recent times. However, stock exchange markets in developing countries especially Ghana can still be considered at an evolving stage as far as efficiency and effectiveness of IT driven stock market operations are concern. The current literature lacks assessment of IT platforms and processes used for general administrative and operational activities of stock exchanges to ensure effectiveness and efficiency. Therefore the aim of the research has three folds. First is to identify the IT tools, gadgets and platforms adopted by management and staff of Ghana Stock Exchange (GSE) in conducting their operations. Second is to assess the extent to which adoption of IT has improved or otherwise the activities of different stakeholders on the floor of the Ghana Stock Exchange. Third is to evaluate the extent to which IT adopted increased the ability of the management and staff of GSE to curb the diverse unethical and fraudulent activities of some stakeholders within the market. To achieve these aims, a thorough literature research on the IT adoption in stock exchange was conducted. Furthermore, research questions related questionnaires were administered to 100 different stakeholders out of which 90 responded. It was revealed that various management and staff of GSE adopted IT tools, gadgets, and platforms in conducting their operations.It also discovered that the automation of the trading and non-trading activities of GSE has triggered a significant improvement in stakeholders' activities. Finally, the research discovered that, to some
extent, IT has increased the ability of GSE management to curb the diverse unethical and fraudulent activities within the market.It suggested however, that GSE needs to re- engineer its IT system to meet up with global standards in order to ensure better efficiency and effectiveness. The study finally suggests some areas worthy for further studies.