Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersi akademik başarı ile bilimsel süreç becerilerinin duyuşsal değişkenler kullanılarak yordanması
Predicting elementary school students' science achievement and science process skills using affective variables
Yazar: SİBEL SEVİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSEL AKBULUT
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Duyuşsal değişkenler = Affective factors ; Fen başarısı = Science achievement ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Motivasyon = Motivation ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki akademik başarıları, bilimsel süreç becerileri (BSB), fen bilimleri dersine ve daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyonları ile bilimsel süreç basamaklarını kullanmaya yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla nicel araştırma yaklaşımına dayanan betimsel ve ilişkisel türdeki tarama modeli birlikte kullanılmıştır.  Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Tokat ilindeki altı ortaokuldan toplam 641 yedinci sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin akademik başarısı için birinci dönem sonu fen bilimleri dersi karne notu dikkate alınmıştır. Ayrıca çalışmada veri toplama aracı olarak "Bilimsel Süreç Beceri Testi", "Fen Bilimleri Motivasyon Ölçeği", "Daimî Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği" ve "Bilimsel Süreç Basamaklarını Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizi kapsamında ilk olarak ilgili değişkenlerin düzeyini belirlemek amacıyla betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, minimum değer, maksimum değer) hesaplanmıştır. Ardından incelenen değişkenlerden fen bilimleri dersine yönelik motivasyonun cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini test etmek için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) diğer değişkenlerin cinsiyete göre değişip değişmediğine bakmak için ise bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Daha sonra değişkenler arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson korelasyon katsayıları yorumlanmıştır. Son olarak, akademik başarı ve BSB'yi yordamada duyuşsal değişkenlerin yordama gücünü belirlemek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Betimsel istatistik sonuçlarına göre ilgili değişkenlerden fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin içsel, dışsal motivasyon ve endişe boyutları ile BSB, daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyonun orta, diğer değişkenlerin ise yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. İncelenen değişkenlerden fen bilimleri dersi akademik başarıları, BSB ile fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin endişe alt boyutu kızlar lehine; daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyon ve fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin içsel motivasyon alt boyutu ise erkekler lehine farklılık gösterirken diğer değişkenlerde cinsiyet açısından anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde zayıf ve orta arasında değişen düzeyde ilişkiler gözlenmiştir. Bunun yanında daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyon ve bilimsel süreç basamaklarını kullanmaya yönelik tutum arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Katılımcıların akademik başarılarını yordamada sırası ile BSB, fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin özyeterlik ve sınava yönelik endişe boyutları ile bilimsel süreç basamaklarını kullanmaya yönelik tutum değişkenlerinin regresyon eşitliğine anlamlı katkısı olduğu görülmüştür. Son olarak BSB'yi açıklamada sırası ile fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin özyeterlik ve endişe boyutları ile daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyon değişkenleri anlamlı düzeyde regresyon modeline katkı sağlamıştır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the relationship between seventh grade students' science achievement, science process skills (SPS), motivation to learn science, continuing motivation for science learning, and attitude towards using the steps of the scientific process. For this purpose, both descriptive and correlational survey models based on quantitative research were used. The study was carried out with a total of 641 seventh grade students from six elementary schools in the province of Tokat during the second term of the 2021-2022 academic year. Regarding the academic achievement of the students, their science course grades on the first semester report cards were taken into consideration. In addition, "Science Process Skills Test" (SPST), "Science Motivation Scale" (SMQ), "Continuing Motivation for Science Learning Scale" (CMSL) and "Attitude towards Using the Steps of the Scientific Process Scale" (ASPS) were administered as data collection tools in the study. Within the scope of the data analysis, first descriptive statistics (mean, standard deviation, minimum value, maximum value) were calculated to determine the level of the relevant variables. Afterwards, multivariate analysis of variance (MANOVA) was used to test whether the variable of motivation to learn science would show any difference by gender, and independent samples t-test was used to identify whether the other key variables would differ by gender. Then, Pearson correlation coefficients were interpreted to identify the relationships between the variables. Finally, multiple linear regression analysis was performed to determine the predictive power of the affective variables in predicting academic achievement and SPS. Results of the descriptive statistics revealed that the level of SPS, intrinsic motivation, extrinsic motivation and anxiety dimensions of the SMQ, and the continuing motivation for science learning were at the moderate level; while, that of the other variables were found to be at high level. Furthermore, it was observed that the variable of science achievement, SPS and the anxiety subdimension of the SMQ showed difference in favor of females, whereas continuing motivation for science learning and the intrinsic motivation dimension of the SMQ showed difference in favor of males, yet there was no difference by gender in the other variables. When the relationships between the variables were examined, they were ranging from low to moderate levels. Yet, no significant relationship was identified between continuing motivation for science learning and attitudes towards using the steps of the scientific process. In predicting the academic achievement of the participants, it was observed that the variables of SPS, self-efficacy and anxiety dimensions of the SMQ, and the attitude towards using the steps of the scientific process contributed, respectively, to the regression equation at a significant level. Finally, in explaining SPS, the variables including the self-efficacy and anxiety dimensions of the SMQ and the continuing motivation for science learning contributed, respectively, to the regression model at a significant level.