Battalgazi Evi kazısı sırlı ve sırsız seramikleri
Battalgazi House excavation glazed and unglazed ceramics
Yazar: ELİF TATLI
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL AYTAÇ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Battal Gazi = Battal Gazi ; Malatya-Battalgazi = Malatya-Battalgazi ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Sır = Glaze ; Çini = Tile

Özet:
Battalgazi Makamı (Evi)¸ Malatya ili, Battalgazi İlçesi, Karahan Mahallesi, Çarşamba Mevkii'nde bulunan güneyden kuzeye doğru eğimli ve doğusunda Almasuyu, batısında Derme Suyu'nun sınırladığı bir alan da yer almaktadır. Türbe ve mescit kısmı kısmen de olsa toprak yüzeyinde görülmektedir.
Battalgazi Evi Kazısı sırlı ve sırsız seramikleri adlı bir yüksek lisans çalışması olup dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Battalgazi İlçesinin tarihi, ikinci bölümde seramiğin tarihi gelişimi ve Türk seramiklerindeki aşamalar ele alınmıştır. Bu bölümde seramiğin üretim şekli ve teknikleri, motifleri, kap biçimleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, Battalgazi Evi arkeolojik kazısında elde edilen seramikler içinden seçilen 87 adet seramik parçasının kataloğu bulunmaktadır. Eserlerin mevcut ölçüleri, malzeme, renk ve motifleri katalogda detaylı ele alınmış, değerlendirme ve tarihlendirmeleri karşılaştırma yolu ile yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise Battalgazi Evi kazısı seramiklerinin malzeme, sır kullanımı, bezeme tekniği, motif, kompozisyon bütünlüğü, kap biçimleri, tipoloji ve kronoloji ele alınmış olup devamında çizim ve fotoğraflar eklenmiştir. Tümlenebilir eser bulunmadığı için fragmanlardan (parçalardan) örnekler seçilmek zorunda kalınmıştır.
Battalgazi Evi seramikleri, çinilerde olduğu gibi 12. yüzyıl sonlarından itibaren Malatya'da üretimi yapılmaya başlamıştır. Anadolu Selçuklu dönemi ve Erken Osmanlı dönemi belki Beyliklere ait çok sayıda sırlı ve sırsız seramiğe ulaşılmıştır. Eserlerin genel Selçuklu seramik sanatı çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu seramiklerin tasnifi ve değerlendirilmesi yapılırken seramiğin bilinmeyen yüzü olan Malatya bölgesi örneklerinin de çoğalmasını sağlamıştır. Buluntuların çoğu geçiş dönemi seramikleri diyebileceğimiz 13. ve 14. yüzyıl seramiklerinden oluşmaktadır. İncelediğimiz örnekler içerisinde az sayıda Bizans Dönemi seramiklerinde görülen motiflerinde olması, kültürler arası etkileşimi göstermektedir. Bu örnekler Hem Anadolu Selçuklu dönemi örneklerinden kopmamış olduğunu hem de Anadolulu diğer halkların izlerini taşıyan yeni eklentilerle değişen ve gelişen kültürün sürekliliğini göstermektedir.


Anahtar Kelimeler: Malatya, Battalgazi, Battalgazi Evi Kazısı, Seramik, Çini Teknikleri, Selçuklu

Abstract:
Battalgazi Hold (House) is located in the city of Malatya, Battalgazi province, Karahan district, Çarşamba location and in a south to north inclined place with Almasuyu on east and Derme stream borders on the west. The mausoleum and the masjid parts, although partially, are visible on the surface.
Battalgazi House Excavation glazed and unglazed ceramics named study is a master's degree thesis and consists of four parts. In the first part, the history of the Battalgazi Province, in the second part, the history of ceramic and stages in Turkish ceramics were covered. In this part, ceramics production method and techniques, motifs, vessel forms were emphasized. In the third part, a catalog of 87 pieces of ceramics, which were selected from the ceramics acquired in the Battalgazi House Excavation, was presented. The current sizes, materials, colors and motifs of the pieces were addressed in detail and evaluation and dating were carried out by comparison. In the fourth part, Battalgazi House Ceramics were examined in terms of materials, glaze usages, ornament techniques, motifs, composition integrity, vessel forms, typology and chronology and drawings, photographs and graphics were added subsequently. Due to the nonexistence of completable pieces, samples were, mandatorily, chosen from the fragments.
Battalgazi House ceramics were started to be produced, as tiles, as from the late 12th century in Malatya. Numerous glazed and unglazed ceramics were acquired which belong to the Anatolian Seljuk Empire period and Early Ottoman Empire period, even Principalities/Beyliks period. The pieces should be evaluated within the scope of the general Seljuk Art of Ceramics. While carrying out the classification and evaluation of these pieces, an increase in the samples of Malatya region, the unknown face of ceramics, were provided. Most of the findings consist of 13th and 14th-century ceramics, which can be regarded as transition period ceramics. The fact that a small number of motifs which is observed in the Byzantine Period ceramics also exist in the examined samples demonstrates a cross-cultural interaction. These samples demonstrate that they are not detached from Anatolian Seljuk Period samples and carry the traces of other peoples of Anatolia, changing with new additions and the continuity of a developing culture.


Key Words: Malatya, Battalgazi, Battalgazi House Excavation, Ceramic, Pile Techniques, Seljuk