Koroner arter hastalığı olgularında kolesterol ester transfer protein polimorfizminin araştırılması
The investigation of cholesteryl ester transfer protein polymorphisms in patients with coronary artery disease
Yazar: SEVDA TANRIKULU
Danışman: DOÇ.DR. EVİN ADEMOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
ÖZET Epidemiyolojik çalışmalar HDL'nin ateroskleroza karşı koruyucu olduğunu ve plazma HDL- K düzeyleriyle koroner arter hastalığı (KAH) insidansı arasında negatif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. HDL'nin ateroskleroza karşı koruyucu etkisinin "tersine kolesterol taşınması" (TKT) olarak adlandırılan ve ihtiyaç fazlası kolesterolün periferik dokulardan karaciğere geri taşınmasını sağlayan bir işlemde görev almasıyla ilişkili olduğu ileri sürülmektedir. Kolesterol ester transfer protein (KETP), HDL'nin yapısında bulunan ve TKT işleminde görev alarak kolesterol esterleri, triacilgliseroller ve daha az oranda da fosfolipidlerin HDL, LDL ve VLDL arasında aktarılmasını sağlayan bir proteindir. Çeşitli toplumlarda yapılan çalışmalar, KETP geninde ortaya çıkan bazı polimorfizmlerin KAH ile ilişkili olabileceğini ortaya koymuştur. Bunlar arasında, KETP geninde sessiz baz mutasyonu şeklinde ortaya çıkan TaqlB polimorfizmi ile fonksiyonel bir mutasyon olan - 629C/A polimorfizmleri üzerinde en çok çalışılanlardır. Bu polimorfizmlerin KETP kütlesi ve/veya aktivitesinde azalma ve yüksek HDL-K düzeylerine yol açtığı ileri sürülmektedir. Çalışmamızda anjiyografik olarak KAH tanısı konulmuş 70 hasta ve 70 sağlıklı kişide serum lipidlerinin düzeyi ve KETP TaqlB ve -629C/A polimorfizmlerinin prevalansı saptandı. TaqlB ve -629C/A genotiplerinin serum lipitleri özellikle HDL-K düzeyleri ve koroner damarlardaki tıkanıklığın derecesini belirlemede kullanılan Duke skorlamasıyla ilişkisi incelendi. Çalışmaya katılan 140 kişide, KETP TaqlB için polimorfik B2 allelinin görülme sıklığı 0.46, -629C/A için polimorfik A allelinin görülme sıklığı ise 0.61 bulundu. TaqlB'nin Türk toplumundaki sıklığının diğer toplumlardan farklı olmadığı buna karşılık, - 629C/A polimorfizminin diğer toplumlara göre biraz daha yaygm olduğu saptandı. Polimorfik allelin ve genotiplerin dağılımının hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark göstermediği saptandı. Ayrıca, bu polimorfizmlerle serum HDL-K düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Diğer toplumların aksine Türk toplumunda bu polimorfizmlere hem kontrol hem de hasta grubunda düşük HDL-K düzeyleri eşlik etmekteydi. Hasta grubunda genotip dağılımıyla Duke skorları arasında da anlamlı bir ilişki saptanmadı. Bu bulgularla, KETP TaqlB ve -629C/A polimorfizmlerinin Türk toplumunda KAH oluşumu ile ilişkili olmadığı sonucuna varılmıştır. 54

Abstract:
SUMMARY INVESTIGATION OF CHOLESTERYL ESTER TRANSFER PROTEIN POLYMORPHISMS IN PATIENTS WITH CORONARY ARTERY DISEASE Several prospective epidemiological studies have shown that elevated levels of HDL-C constitute an independent negative risk factor for "Coronary Artery Diseases" (CAD). HDL functions to deliver excess cholesterol from peripheral tissues to the liver for excretion into the bile, a pathway designated as "Reverse Cholesterol Transport". "Cholesteryl Ester Transfer Protein" (CETP) is a HDL related protein, which is originally identified as a factor promoting the transfer of cholesteryl esters (CE) from HDL to VLDL and LDL in exchange for triacilglycerols (TAG). Several common polymorphisms have been described in the CETP gene, most of which are associated with serum CETP mass and HDL-C levels. Among them the most studied ones are, a silent base mutation of CETP gene, TaqlB polymorphism and a functional polymorphism of CETP gene, -629C/A polymorphism. It is suggested that both of these polymorphisms are associated with decreased CETP mass and/or activity and increased HDL-C levels. In the present study 70 subjects with angiographically documented CAD and 70 healthy population controls were screened for the CETP TaqlB and -629C/A polymorphisms in addition to serum lipid parameters especially for HDL-C. The relation between genotypic and allelic distribution and Duke Scoring was also assessed. In all subjects, the allele frequency for polymorphic B2 allele of TaqlB was 0.46 and 0.61 for polymorphic A allele of -629C/A. The frequency of TaqlB polymorphism was similar to the other populations whereas the -629C/A polymorphism was more frequent in Turks than other populations. The distribution of polymorphic alleles and genotypes were not significantly different between patients and controls. In addition, we did not find any significant relation between these polymorphisms and serum HDL-C levels. In contrast to other populations, both in controls and patients low HDL-C levels were accompanying to these polymorphisms. There was also no relation between genotype distribution of TaqlB and -629C/A polymorphisms and Duke scoring of the patients. In conclusion, the TaqlB and -629C/A polymorphisms of CETP gene are not associated with CAD risk in Turkish population. Key Words: CETP, CAD, Polymorphism, Turkish, HDL-C 55