Mobil işletim sistemleri arayüz tasarımlarının görsel iletişim açısından incelenmesi
An analysis of mobile operation system interfaces design from the perspective of visual communication
Yazar: FUAT BOĞAÇ EVREN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE KEÇECİ
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Medya Ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışma, insanların günlük hayatında önemli bir yer edinen mobil iletişim
cihazlarıyla sürekli etkileşim halinde bulunması gerçeğini göz önünde bulundurarak,
bu cihazlarla kullanıcıların etkileşim kurma biçimlerini ve sorunlarını, arayüz
tasarımı üzerinden incelenmesi amacını taşımaktadır. Mobil iletişim cihazları,
iletişim teknolojilerinin tarihsel değişimlerine ve gelişimlerine bakıldığında "yeni
iletişim teknolojileri" başlığı altında değerlendirilmektedir. Bu nedenle öncelikle
"Yeni İletişim Teknolojileri ve Kitle İletişimi" ile "Yeni İletişim Teknolojilerinin
Temel Özellikleri" başlıkları altında gerekli literatür taramaları yapılarak, ilgili
tanımlamalara ve konular hakkındaki çeşitli görüşlere yer verilmiştir. Bunlarla
birlikte özelinde mobil iletişim teknolojilerine ilişkin tanımlamalar ve bu
teknolojilerin tarihsel değişim ve gelişim süreçleri "Mobil İletişim Teknolojileri"
başlığı altında açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca yeni iletişim teknolojileriyle
kullanıcı ilişkisini açıklayabilmek için teknolojik determinizm kavramıyla ve söz
konusu ilişkiyi tartışan iki farklı yaklaşıma da "Mobil İletişim Teknolojileri –
Kullanıcı İlişkisi" başlığı altında yer verilmeye çalışılmıştır.
Mobil iletişim teknolojilerinde görsel iletişim kavramını açıklayabilmek için
"Arayüz Tasarımı", "Arayüz Tasarımında Kullanılabilirlik", "Kullanıcı Odaklı
Arayüz Tasarımı" ve "Arayüz Tasarımında Etkileşim" başlıkları altında literatür
taranarak tanımlamalar yapılmıştır. Söz konusu kavramlar doğrultusunda Android ve
IOS işletim sistemleri temel grafik tasarım ilkeleri çerçevesinde incelenmiştir. Çünkü
arayüzün temel grafik tasarım ilkeleri gözetilerek tasarlanması, ortaya çıkacak
tasarımı başarılı ve kullanılabilir kılmayı sağlamaktadır. Ayrıca kullanıcının arayüzle
direkt temas ve etkileşim halinde olması nedeniyle arayüz tasarımının mobil işletim
sisteminin kullanılabilirliğini doğrudan etkilediği söylenebilir. Bu nedenle Android
ve IOS işletim sistemleri arayüz tasarımlarında kullanılabilirliğin ölçülmesi amacıyla
ilgili odak gruplarına yönelik saha araştırması yapılmıştır.
Temel grafik tasarım ilkeleri açısından her iki arayüzde kısmen başarılı
olurken, katılımcılardan elde edilen veriler doğrultusunda arayüzlerin
kullanılabilirlik açısından da kısmen başarılı olduğu görülmüştür. Ayrıca her iki
arayüzde de diğerinden öne çıkacak ne işlevsel ne de görsellik açısından bir
iv
ayrıcalık bulunmamaktadır. Bu sonuçla kullanıcıya vaat edebilecekleri ve
sunabilecekleri şeylerin aynı olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: arayüz tasımı, mobil arayüz tasarımı, arayüzde
kullanılabilirlik.

Abstract:
This study aims to analyse users' way of interaction as well as problems with
mobile communication devices, considering the fact that mobile communication
technologies play a big part of people's lives. Regarding the historical development
of communication technologies, mobile communication devices, one can consider
them as parts of "new communication technologies." Therefore, a literature review
has been made in the fields of "New Communication Technologies" and "The
Fundamental Features of New Communication Technologies" to show this relation.
Specifically, definitions and historical perspective in mobile communication
technologies and its development have also shown in a section enetitled "Mobile
Communication Technologies." In order to show the relationship between users and
new communication technologies, two different perspectives are shown:
technological determinism and "Mobile Communication Technologies and its
Relationship with Users."
In order to explain communication in mobile communication technologies,
"Interface Design," "Usability in Interface Design," "User Centred Interface
Design," and "Interplay/interaction in Interface Design" were analysed. While doing
this, IOS and Android operating systems were studied based on the fundamentals of
graphic design because if these considered the basics of graphic design, then it makes
the design useful and successful. Because user directly interacts with the interface, it
can be argued that interface design influences the usability of mobile operating
systems directly. Thus, in order to measure the usability in Android operating system
and IOS, a field work was done with focus groups.
Although according to basic graphic design principles, both operating
systems were found as partially successful, data taken from users showed the fact
that they are relatively successful in terms of usability too. Besides, none of the
interfaces had any priority or privilege in terms of neither in terms of design nor in
terms of functionality. Consequently, it can be argued that both give users the same
thing.
Keywords: Interface design, mobile interface design, uses of interface