1923-1980 Aksaray milletvekilleri ve faaliyetleri
The Deputies of Aksaray and their activities in 1923-1980
Yazar: ALPER TUNGA ORUÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DURSUN GÖK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
1923-1980 Aksaray Milletvekilleri ve Faaliyetleri konulu tez çalışmamda, öncelikle Aksaray'ın konum itibariyle Orta Anadolu'nun en önemli şehirlerinden olduğu görülmektedir. Çeşitli kaynaklardan yapılan inceleme sonucunda Aksaray'ın 10 bin yıllık bir tarihe sahip olduğu anlaşılmaktadır. Aksaray adı ile ilgili olarak ise Kapadokya krallarından sonuncusu olan Archalaus zamanında şehrin imar edilip bu kral tarafından şehre ?Archalais? adının verildiği görülmektedir. Bizans kaynaklarında ise ?Ta axara? veya ?Taxara? ismine rastlandığı görülür. Şehir I. Mesud zamanında Selçuklu hakimiyetine girdiğinde ?Aksara? ismini almıştır. Aksaray olarak adlandırılması ise Kılıç aslan zamanında olmuştur.Aksaray'ı 1923'den 1980'e kadar 20 milletvekili temsil etmiştir. Milletvekilleri ile ilgili bilgilere T.B.M.M. Arşivinden, T.B.M.M. Milletvekilleri Katalogundan, ailelerinden ve hayatta olanların bizzat kendilerinden bilgi edindim. Milletvekillerinin faaliyetlerine ise T.B.M.M. tutanaklarından ulaştım.Yapılan inceleme sonucunda Aksaray'ın 1923'den 1933 yılına kadar il olarak T.B.M.M.'ye milletvekili göndermiştir. 1933'den sonra ise Niğde kontenjanından Meclise milletvekili göndermiştir. İlk milletvekili ise Ahmet Besim Atalay'dır. Ahmet Besim Atalay'ın çok yönlü bir kişi olduğu ve özellikle Türkçe alanında birçok eseri bulunduğuna rastlanmıştır. 4. dönem Aksaray milletvekili Ahmet Süreyya Özgeevren ise ilk kurulan İstiklal Mahkemelerinde görev yaptığı görülür. 12. dönem milletvekili olan Oğuz Demir Tüzün'ün Aksaray'ın il olması için kanun teklifi veren ilk milletvekili olduğu görülmüştür.Yukarıda belirtilen süre içerisinde 3 milletvekili bakan olarak görev yapmışlardır. Milletvekillerinin öğrenim durumları ise 1 ilkokul, 3 medrese, 2 rüştiye, 2 mülkiye, 6 hukuk fakültesi, 2 iktisadi ve ticari ilimler fakültesi, 1 diş hekimliği, 1 harp okulu, 1 ziraat fakültesi şeklinde olduğu görülmektedir.

Abstract:
In my thesis which is about the members of the Turkish Grand National Assembly of Aksaray and their activities from 1923 to 1980, it is stated that Aksaray is one of the important cities of Middle Anatolian Thanks to its location.According to investigations which was done from many kinds of sources it is estimated that Aksaray had ten thousand years history. Archalaus, who was the last king of Cappodocia, improved the public facilities of Aksaray and named the city as Archalais. The name of the city is found in Byzantium sources as ?Ta axara? or ?Taxara?. When the city was under Selçuk sovereignty, in I. Mesud?s period, it was named as Aksaray. The city was called as Aksaray in Kılıçaslan?s period.From 1923 to 1980, twenty deputies represented Aksaray in Turkish Grand National Assembly. I obtained information about the deputies of Aksaray from the archives of Turkish Grand National Assembly, from the catalogue of deputies, from their families and if they are alive I got information from them. I found the activities of Aksaray?s deputies in the records of Turkish Grand National Assembly.At the end of investigations, it is stated that Aksaray sent deputies to Turkish Grand National Assembly as a city from 1923 to 1933. After 1933, Aksaray sent deputies to Turkish Grand National Assembly from Niğde?s quota.The first member of Turkish Grand National Assembly was Ahmet Besim Atalay. It was founded in sources that Ahmet Besim Atalay was very cultured person and he had a lot of written work about Turkish. Ahmet Süreyya Özgeevren was the forh period deputy of Aksaray and he worked in the first ındepence court. Also, Oğuz Demir Tüzün was the first deputy of Aksaray who gave a bill of law in order to make Aksaray a city.In the period which was mentioned above, three deputies of Aksaray worked as ministers in the Turkish Grand National Assembly.The education levels of the deputies of Aksaray are stated like that ; one primary school, three medresseh, two junior high school, two the school of political science, six law school, two economical and cammercial science faculty, one dentistry faculty, one Turkish Military Academy, one the faculty of agriculture.