Kazan-Tatar Türkçesine çevrilmiş Kelile ve Dimne üzerine dil incelemesi (inceleme-metin-dizinler)
Language analysis on "Kelile and Dimne" translated to Kazan-Tatar Turkic languages (analysis-text-index)
Yazar: CANSU KUVVETLİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TURAN TÜRK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Dil özellikleri = Language features ; Kelile ve Dimne = Kelile and Dimne ; Ses bilgisi = Phonetic ; Tatarca = Tatar language

Özet:
Türk edebiyatının ahlakî nitelikteki ortak kültürel ürünlerinden biri olan Kelile ve Dimne'nin, Gabdilgallem Feyizhanov tarafından Tatar Türkçesine yapılan tercümesinin ilk baskısı 1889 yılında yayımlanmıştır. Günümüzde hâlâ popülerliğini yitirmeyen bu eserin 2008 yılında Tataristan Kitap Neşriyatı tarafından yeniden basılmış bir versiyonu mevcuttur. Kelile ve Dimne'nin dil ve söz varlığı incelenerek yenileşme hareketi etkisinde olan Tatarların dil ve düşünce dünyası değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tez, İnceleme, Metin ve Dizin kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde Tatar Türkleri, XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kazan Tatar Edebiyatı ve Marifetçilik Hareketi, Kelile ve Dimne'nin Tarihî Gelişim ve Tercüme Serüveni, Kelile ve Dimne'nin Kazan Tatar Türkçesine Tercüme Süreci ve Gabdilgallem Feyizhanov, Tatar Türkçesine Çevrilmiş Kelile ve Dimne'nin Bölümleri ve Hikâye Örgüsü hakkında bilgi verilmiştir. Dil İncelemesi, Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Metin bölümü Transkripsiyon ve Türkiye Türkçesine Aktarma biçiminde iki başlık altında ele alınmış ve Türkiye Türkçesine aktarmada mümkün olduğunca Tatar Türkçesinin özellikleri korumaya çalışılmıştır. Söz Dizini ve Özel İsim Dizini bölümlerinde geçen sözlerin sıklıkları madde başının altında köşeli parantez içerisinde verilmiştir. Sonuç bölümünde elde edilen verilerin değerlendirilmesi ışığında ulaşılan çıkarımlar paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kelile ve Dimne, Tatar Türkçesi, Marifetçilik Hareketi, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Dizin.

Abstract:
Kelile and Dimne, one of the mutual moral cultural pieces of Turkish Literature, was first published in 1889 which was translated by Gabdilgallem Feyizhanov. The work is still popular in today's world and the work is also translated by Tatar Book Publications in 2008. Taking the first two part of this publication into consideration, in this dissertation it is aimed to examine Kelile and Dimne's language and vocabulary under the influence of reform movement of Tatar's language and process of thinking. Dissertation consists of Examination, Text, and Index. In Introduction, information about Tatar Turks, Kazan and Tatar Literature in the second half of 19th century and Marifetçilik Movement, Historical Progress and Translation Episode of Kelile and Dimne, Translation of Kelile and Dimne to Kazan Tatar Turkish and Gabdilgallem Feyizhanov, Parts and Story Pattern of Kelile and Dimne is given. Language Examination is given under two titles, Sonics and Morphology. Text parts is examined under two titles as well, Transcription and Transfer to Turkey Turkish, while transferring, it is attempted to preserve Tatar Turkish language characteristics. In the Index, also two titles are given, Vocabulary Index and Proper Nouns Index. The frequency of the words in the both Indexes is given in the box brackets on the lexical entries. Lastly, in the Summary, deductions acquired from the data are shared with the readers.

Key words: Kelile and Dimne, Tatar Turkish, Marifetçilik Movement, Sonics, Morphology, Index