Işık stresinin etlik piliçlerde glandula suprarenalis'i üzerine etkilerinin sterolojik olarak incelenmesi
Sterological Investigation of the Effects of Light Stress on the Glandula Suprarenalis in Broiler Chickens
Yazar: SEVAL ÖZÜDOĞRU
Danışman: PROF. DR. DEVRİŞ ÖZDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Anatomi = Anatomy ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Adrenal bezler = Adrenal glands ; Anatomi = Anatomy ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Glandula sublingualis = Glandula sublingualis ; Işık = Light ; Işık yoğunluğu = Light intensity ; Stereoloji = Stereology ; Stres = Stress ; Tavuklar = Chickens ; Tavukçuluk = Chicken farming

Özet:
ÖZET
Işık Stresinin Etlik Piliçlerde Glandula Suprarenalis Üzerine Etkilerinin Sterolojik Olarak İncelenmesi
Amaç: Çalışmada, sürekli aydınlatma programı (24 saat aydınlatma-0 saat karanlık,  24A: 0K) ve sabit aydınlatma programı (16 saat aydınlatma- 8 saat karanlık, 16A: 8K) uygulanan broylerlerde, aydınlatmanın glandula suprarenalis üzerine etkisinin histolojik ve sterolojik incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışma, Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Araştırma ve Uygulama Birimi Kanatlı Ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Hayvan materyali olarak 144 adet Ross-308 broyler civciv kullanılmıştır. Civcivler yumurtadan çıktıktan sonra, cinsiyet tayinleri yapılmış ve yedi gün süreyle ana makinelerinde barındırılmışlardır. Yedinci günden sonra civcivler iki farklı gruba ayrılmıştır. Birinci gruba, sürekli aydınlatma programı (24 saat aydınlatma-0 saat karanlık,  24A: 0K) ve ikinci gruba sabit aydınlatma programı (16 saat aydınlatma- 8 saat karanlık, 16A: 8K) uygulanmıştır. Kuluçka çıkışından hemen sonra ve yedinci günde 6'şar erkek ve 6'şar dişi olmak üzere toplam 24 adet civciv usulüne uygun olarak kesilmiştir. Sürekli ve sabit aydınlatmanın yapıldığı kümeslerde çalışmanın 14, 21, 28, 35 ve 42. günlerinde her iki muamele grubuna ait bölmelerden alt grup ortalamasına en yakın olan 6 erkek ve 6 dişi olmak üzere toplam 120 adet broyler kesilmiştir. Kesilen broylerlerden, biyokimyasal analizler için kan örnekleri alınmış, histolojik ve sterolojik analizler için de böbrek üstü bezleri diseke edilmiştir.
	Bulgular: Sağ ve sol adrenal bezlerin her iki taraftaki böbreklerin cranial'inde ve akciğerlerin hemen caudal'inde bir çift organ olarak bulunduğu tespit edilmiştir. Bezlerin her ikisinin de sarı renkte olduğu, ancak sağ adrenal bezin piramit, sol adrenal bezin ise yumurta şeklinde olduğu gözlenmiştir. Adrenal dokunun histolojik olarak subkapsüler  (SZ), periferal zon (PZ) ve sentral zonlardan (CZ) oluştuğu belirlenmiştir. Organın morfolojik şeklini oluşturan korteks ve medulla organın parankiması içerisinde dağınık olarak lokalize olduğu saptanmıştır. Periferal zonda kortikal hücrelerin yoğunluğu dikkat çekerken, sentral zonun kortikal ve medullar hücrelerden oluştuğu tespit edilmiştir. Medullar hücrelerin poligonal şekilli olup kortikal hücrelerden büyük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca medullar hücrelerin bazofilik stoplazmalı olup merkezi bir nükleusa sahip olduğu saptanmıştır. Kuluçkadan çıkış gününde erkek broylerlerin 1000 µm2 alandaki ortalama kromafin hücre sayıları dişilerden daha yüksek olmasına rağmen her iki cinsiyetteki broylerlerde yaşın ilerlemesi ile 1000 µm2 alandaki ortalama kromafin hücre sayılarının azaldığı, erkek ve dişilerde ortalama hücre sayıları arasında herhangi bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. (p<0,01).
	Sonuç: Bu çalışmada, broyler yetiştiriciliğinde sürekli aydınlatma programı (24A: 0K) ve sabit aydınlatma programı (16A: 8K) uygulanan grupların ikisinde de suprarenal bezin yapısını etkileyecek kadar strese girmediği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Adrenal bez, Anatomi, Broyler, Fotoperiyot, Steroloji.

Abstract:
ABSTRACT

Aim: It was aimed to investigate the histological and stereological effects of illumination on the glandula suprarenalis in the continuous lighting program (24 hours lighting - 0 hour darkness, 24L: 0D) and constant lighting program (16 hours lighting - 8 hours darkness, 16L: 8D).

Material and Method: The study was conducted at poultry section of Atatürk University Veterinary Faculty Research and Practice Unit. As animal material, 144 Ross-308 broiler chicks were used. After the chicks were out of the egg, gender determinations were made and they were housed in their main machines for seven days. After the seventh day, the chicks were divided into two different groups. The first group consisted of a continuous lighting program (24L: 0D) and a second group constant lighting program (16L: 8D). Twenty-four of the chicks were cut immediately after the incubation and on the seven day, from both 6 male and 6 female chicks. On the 14th, 21st, 28th, 35th and 42nd days of working in the poultry where continuous and constant illumination was done, a total of 120 broilers, 6 male and 6 female, closest to the mean of the subgroup were cut from the sections belonging to both treatment groups. Blood samples were taken from the broilers for biochemical analysis, and the adrenal glands were disrupted in histological and stereological analyzes.

Results: The right and left adrenal glands were found as a pair of organs in the cranial region of both kidneys and immediately in the caudal region of the lungs. Both glands were yellow in color, but the right adrenal gland pyramid and the left adrenal gland were egg-shaped. Adrenal tissue was histologically determined to be subcapsular (SZ), peripheral zone (PZ), and central zone (CZ). The cortex and medulla forming the morphological shape of the organ were localized dispersedly in the parenchyma of the organ. While the density of cortical cells was notable in the peripheral zone, the central zone consisted of cortical and medullary cells. The medullary cells are polygonal and larger than the cortical cells. Medullar cells also had a basophilic cytoplasm and a central nucleus. Although the average number of chromophore cells per 1000 μm2 of male broilers on the day of hatching was higher than those of the females, in the progression of age in both genders showed decrease in chromophore cell counts. It was determined that the mean chromophore cell counts in the vicinity of 1000 μm2 and the mean cell numbers in male and female were not different (p < 0.01).

Conclusion: It was concluded that broiler breeding could be applied to broiler cultivation in both lighting programs, because it was determined that there was not enough stress to affect the performance of the animals in both the continuous lighting program (24A- 0K) and the constant lighting program (16A- 8K).

Key Words: Adrenal gland, Anatomy, Broiler, Photoperiod, Stereology.