Aktivasyon sonrası potansiyasyonun yön değiştirme performansına etkisi
Effects of post-activation potentiation on change of direction performance
Yazar: TAYLAN AYTAÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE KİN İŞLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen ; Takım sporları = Team sports ; Yön değişimi = Change of direction speed

Özet:
Bu çalışma, aktivasyon sonrası potansiyasyonun (ASP) yön değiştirme performansına etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya düzenli olarak kuvvet antrenmanı yapan 18 erkek takım sporcusu gönüllü olarak katılmıştır. Tüm katılımcılar ASP ve Kontrol uygulaması olarak rastgele sırayla ve uygulamalar arasında en az 48 saat olacak şekilde yön değiştirme testlerinden 505 testine ve T-testine katılmıştır. Bu doğrultuda araştırma toplam 6 aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada antropometrik ölçümler ile DXA ölçümleri alınırken, ikinci aşamada katılımcıların skuat egzersizinde 1 tekrar maksimumları (1 TM) belirlenmiştir. Geriye kalan 4 aşamada ise katılımcılar farklı günlerde ASP veya Kontrol uygulaması ile iki ayrı yön değiştirme testine katılmıştır. ASP uygulaması 1 TM'nin %90'ında, 3 set ve 3 tekrar skuat egzersizi olarak uygulanırken, kontrol uygulamasında katılımcılar bu zamanı pasif olarak dinlenerek geçirmiştir. ASP veya Kontrol uygulamasından sonra 15. saniye, 2., 4., 8., 12., ve 15. dakikalarda katılımcıların 505 ve T-testi ile yön değiştirme performansları belirlenmiştir. ASP uygulaması olmaksızın standart ısınmadan sonra (Kontrol) ve ASP uygulandıktan sonra 6 farklı zamanda ölçülen yön değiştirme performansı üzerine ASP etkisi ve zamana bağlı değişim 2x6 (Uygulama x Zaman) Tekrarlı Ölçümlerde Çift Yönlü ANOVA ile test edilmiştir. Zamana bağlı değişimde F istatistiği anlamlı çıktığında farkın hangi ölçümlerden kaynaklandığı Bonferroni Post Hoc testi ile belirlenmiştir. Ayrıca ASP'nin yön değiştirme performansına etkisi bireysel düzeyde de En Küçük Gerçek Fark değerleri hesaplanarak incelenmiştir. 505 testi ölçümlerinde Uygulama etkisinin (F(1,17)=0,563; p=0,463; η2=0,032), Zaman etkisinin (F(5,85)=2,701; p=0,69; η2=0,510) ve Uygulama x Zaman etkileşiminin (F(5,85)=1,571; p=0,236; η2=0,377) istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. T-testi'nde ise Uygulama etkisinin (F(1,17)=1,322; p=0,266; η2=0,072) istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, ancak Zaman etkisi (F(5,13)=9,178; p=0,001; η2=0,779) ile Uygulama x Zaman etkileşiminin (F(5,13)=6,749; p=0,003; η2=0,722) istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Zaman etkisinin 15. sn T-test performansının diğer tüm zamanlardan, 2. dk'daki T-testi performansının ise 12. ve 15. dk'lardan daha yavaş olmasından kaynaklandığı görülmüştür (p<0,05). Anlamlı Uygulama x Zaman etkileşimi ise ASP uygulaması sonrası 15. sn'deki T-test performansının kontrol ölçümünden daha yavaş olmasından kaynaklanmıştır (p<0,05). Her iki yön değiştirme testinin bireysel sonuçları incelendiğinde katılımcıların büyük çoğunluğunda 1TM'nin %90'ında 3x3 set olarak uygulanan skuat egzersizi sonrasında bir ASP etkisi oluşmadığı görülmüştür.  Sonuç olarak bu çalışmanın bulguları ASP etkisini ortaya çıkarabilmek için uygulanan önkondisyonlanma egzersizinin (1TM'nin %90'ında 3x3 set skuat) 505 testi yön değiştirme performansına bir etkisi olmadığını gösterirken, T-testinde bir potansiyasyon etkisinden çok yorgunluk etkisine neden olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The main purpose of this study was to investigate the effect of post-activation potentiation (PAP) on the change of direction (COD) performance. Eighteen male team sports athletes with resistance training experience participated in this study voluntarily. Participants attended 6 separate sessions and performed T-test and 505 COD tests under two conditions: (a) with a PAP and (b) Control condition in a randomized order and with at least 48-hour intervals. In the first session anthropometric and DXA measurements and back squat one repetition maximum (1 RM) were determined. In PAP condition pre-conditioning activity was applied as 3 sets of 3 repetitions of back squats at 90% of 1 RM and in Control condition participants spend this period with passive recovery. After PAP or Control conditions participants repetitively performed the COD tests at 15th seconds and at 2nd, 4th, 8th, 12th and 15th  minutes. 2 x 6 (Condition x Time) ANOVA with repeated-measures was used to analyze the effect of PAP on COD performance. Bonferroni test was performed as post hoc when F value was significant. Additionally, Smallest Real Difference (SRD) was used to evaluate the individual responses. In 505 test, no significant Condition effect (F(1,17)=0,563; p=0,463; η2=0,032), Time effect (F(5,85):=2,701; p=0,69; η2=0,510) or Condition x Time interaction (F(5,85)=1,571; p=0,236; η2=0,377) were found. In T-test on the other hand, there was no significant Condition effect (F(1,17)=1,322; p=0,266; η2=0,072). However, Time effect (F(5,13):=9,178; p=0,001; η2=0,779) and Condition x Time interaction (F(5,13)=6,749; p=0,003; η2=0,722) were significant. When the individual results of both COD tests were examined, it was observed that no Condition effect occurred in the vast majority of the participants after the pre-conditioning activity. In conclusion, the findings of this study showed that the pre-conditioning activity applied to elicit the PAP did not have any significant effect on 505 test, while the pre-conditioning activity resulted in fatigue rather than a potentiation effect on T-test COD performance.