Hüzün turizmi kapsamında: Kars Sarıkamış
Within the scope of dark tourism: Kars Sarıkamış
Yazar: SALİHA EVŞEN SOĞUKBUNAR
Danışman: PROF. DR. AHMET TAYFUN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Son yıllarda, küreselleşmenin etkisiyle hayatın her alanında olduğu gibi, turizm faaliyetleri gerçekleştiren turistlerin tercihlerinde de büyük değişimler gözlenmektedir. Küreselleşmenin etki ettiği bu değişimlerin yanında, sosyal medya etkisi, artan eğitim düzeyiyle birlikte gelişen kültürel miras farkındalığı, merak vb. faktörlerin de etki ederek turistlerin turistik faaliyet anlayışlarını geleneksel kitlesel turizm anlayışından uzaklaştırmaktadır. Bu noktada ortaya "özel ilgi turizmi" çeşitleri çıkmaktadır. Hüzün turizmi de özel ilgi turizminin çeşitlerinden biridir ve aynı zamanda acı, trajik olaylar veya kayıpla ilgili destinasyonlara yapılan ziyaretleri bünyesinde barındıran bir özel ilgi turizmi türüdür. Hüzün turizminin meydana geldiği destinasyonlar da kendi içerisinde alt başlıklara ayrılmaktadır (savaş alanları ve anıtlar, kitle katliamı ve soykırım anıt bölgeleri, felaket alanları, mezarlıklar ve mezar taşları, dini ve ruhani alanlar, hüznü anlatan müze ve sergiler vb.). Türkiye'de bulunan önemli hüzün turizmi destinasyonlarından birisi olarak Kars Sarıkamış, 1. Dünya Savaşı sırasında Ruslarla yaşanan ve Osmanlı İmparatorluğu için ağır kayıplarla sonuçlanan Sarıkamış Harekatı'nın tarihi sahnesidir. Bu çalışma ise bir savaş alanı olarak Kars Sarıkamış'ın hüzün turizmi potansiyelini analiz ederken, bölgenin tarihi ve kültürel önemini, ziyaretçilerin deneyimlerini ve motivasyonlarını geniş bir perspektifle ele almayı hedeflemektedir. Araştırmanın örneklem grubu, 18-19 Mart 2024 tarihleri arasında Kars Sarıkamış'ı ziyaret eden tüm turistlerden oluşmaktadır. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Veri analizinde sırasıyla "veri kodlama, tema belirleme, tema analizi, doğrulama" yöntemleri uygulanmıştır. Veri toplama sürecinde yöntem olarak, yarı yapılandırılmış görüşme ve katılımcı gözlem teknikleri kullanmıştır. Araştırmanın sonucunda, çalışmada yer alan katılımcıların seyahat motivasyonları ağırlıklı olarak "medya ile kültürel kimlik ve milli duygular" faktörlerinin etkisi göze çarpmaktadır. Öte yandan, katılımcılar ağırlıklı olarak "duygusal deneyim ve unutulmaz deneyim" edindiklerini ifade etmektedirler. Katılımcı gözlem sonucunda ise hava koşulları, alt yapı özellikleri , turistik ürünler ve dükkanlar vb. unsurların kısıtlılıkları değerlendirilerek iyileştirme önerilmiştir. Bu çalışma hüzün turizmi kapsamında Kars Sarıkamış'a dair kendinden sonraki çalışmalara ışık tutacak niteliktedir.

Abstract:
In recent years, with the impact of globalization, there have been great changes in the preferences of tourists who carry out tourism activities, as in all areas of life. In addition to globalization, factors such as the impact of social media, curiosity, interest in cultural heritage with increasing levels of education, etc. also affect these changes and move tourists' understanding of touristic activities away from the traditional mass tourism understanding. At this point, "special interest tourism" types emerge. Sadness tourism is one of the types of special interest tourism and is also a type of special interest tourism that includes visits to destinations related to pain, tragic events or loss. The destinations where sadness tourism occurs are also divided into sub-headings (battlefields and memorials, mass murder and genocide memorial sites, disaster sites, cemeteries and tombstones, religious and spiritual sites, museums and exhibitions depicting sadness, etc.). Kars Sarıkamış, as one of the important sadness tourism destinations in Turkey, is the historical scene of the Sarıkamış Campaign against the Russians during World War I, which resulted in heavy losses for the Ottoman Empire. This study aims to analyze the historical and cultural significance of the region, visitors' experiences and motivations from a broad perspective while analyzing the potential of Kars Sarıkamış as a battlefield for grief tourism. The sample group of the study consists of all tourists who visited Kars Sarıkamış between March 18-19, 2024. Purposive sampling method was used in sample selection. Qualitative research design was used in this study. In data analysis, "data coding, theme identification, theme analysis, theme analysis, verification" methods were applied respectively. Semi-structured interviews and participant observation methods were used in the data collection process. As a result of the study, the participants' travel motivations were mainly influenced by the factors of "media and cultural identity and national feelings". On the other hand, the participants stated that they mainly gained "emotional experience and unforgettable experience". As a result of participant observation, the limitations of weather conditions, infrastructure features, touristic products and shops etc. were evaluated and improvements were suggested. This study will shed light on future studies on Kars Sarıkamış within the scope of sadness tourism.