Eczane bilgi yönetim sistemlerinin serbest eczanelerde kullanımının değerlendirilmesi: İstanbul ili örneği
The evaluation of pharmacy information management systems used in community pharmacies: A sample of İstanbul province
Yazar: GÜNGÖR AY
Danışman: PROF. DR. GONCA MUMCU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Bilgi yönetim sistemi = Information management system ; Eczane yönetimi = Pharmacy administration ; Eczaneler = Pharmacies ; Fayda = Utility ; Güvenlik = Security ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Mahremiyet = Privacy ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, Eczane Bilgi Yönetim Sistemlerinin (EBYS) serbest eczanelerde kullanılmasına yönelik mevcut durum değerlendirmek amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 119 Eczacı ve 170 Eczane çalışanı katılmıştır.  Veriler, yüz yüze görüşme yöntemi ile doldurulan yapılandırılmış anket formu ile elde edilmiştir. Hem Eczane Teknoloji Kabul Modeli (E-TKM) ölçeği hem de Eczane Bilgi Yönetim Sistemi ölçek geliştirilmesi sürecinde yapısal geçerliliği incelemek için faktör analizi uygulandı. Eczane TKM tek modelde toplanırken, EBYS ölçeği 4 alt boyutta oluşmuştur. Bu alt boyutlar; Hasta Güvenliği, Fonksiyonellik, Sistem Güvenliği ve Mahremiyet ve Kullanışlılık olarak isimlendirilmiştir. EBYS alt boyut puanlarının bağımlı değişken olduğu aracı analizlerde; EBYS kullanım becerisi bağımsız değişken iken Eczane TKM puanı ise olası aracı değişken olarak analiz edilmiştir.
 
Bulgular: Araştırma grubunda, "Eczane Bilgi Yönetim Sistemi kullanma becerisi' iyi olanlarda "Eczane Teknoloji Kabul Modeli (E-TKM)" puanı (p=0,007) ile EBYS "Hasta Güvenliği" (p=0,003), "Fonksiyonellik" (p=0,001) ve "Mahremiyet ve Kullanışlılık" alt boyut puanlarının (p=0,000) diğerlerine göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. EBYS kullanım becerisinin iyi olmasının hem EBYS Fonksiyonellik alt boyut puanı (β:0,1084 p=0.000) hem de EBYS Mahremiyet ve Kullanışlılık puanının (β:0,1812 p=0,0001) artışı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Eczane TKM puanının ise her iki modelde de aracı değişken olduğu belirlenmiştir (p<0.05).

Sonuç: Hem EBYS kullanım becerisi hem de E-TKM düzeyi EBYS'nin "Fonksiyonellik" ile "Mahremiyet ve Kullanışlılık" alt boyutları için önemli değişkenler olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Eczacı, eczane, fayda, güvenlik, mahremiyet

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate current status of Pharmacy Information Management Systems (PIMS) used in community pharmacies.

Materials and Methods: 119 pharmacists and 170 pharmacy staff working in the community pharmacies were included in the study. The data were collected by a structured questionnaire in face to face interviews. Factor analyses were performed to examine structural validity in the development of the both Pharmacy Technology Acceptance Model scale and PIMS scale.

Items of the Pharmacy TAM were collected in a single model whereas 4 subgroups regarding Patient Safety, Functionality, System Safety and Confidentiality and Usability were occured in PIMS scale. In mediation analysis, PIMS subscale scores were dependent variables, Pharmacy TAM score was analyzed as a possible mediator variable and PIMS score was an indepent variable.

Results: In the study group, "Pharmacy Technology Acceptance Model (P-TAM)" score (p=0.007) and PIMS "Patient Safety" (p=0.003), "Functionality" (p=0.001) and "Confidentiality and Usability" subscale scores (p=0.000) were higher than others for those who are good at "skills of using Pharmacy Information Management Systems". Good ability to use PIMS was determined to be associated with both increasing in Functionality subscale score (β:0.1084 p=0.000) and Confidentiality and Usability subscale score (β:0.1812 p=0.0001). In both model, P_TAM scores were observed to be mediators (p<0.05).

Conclusions: PIMS skills and Pharmacy TAM levels were determined to be important variables for the increase in "Functionality" and "Confidentiality and Usability" subscale scores for PIMS.

Key Words: Pharmacist, pharmacy, utility, safety, privacy