Türkiye'de ekonomik büyüme ve enerji tüketimi arasındaki nedensellik ilişkisinin incelenmesi
Casuality between economic growth and energy consumption in Turkey
Yazar: DENİZ BALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ EMEÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji = Energy ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Nedensellik = Causality ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Enerji tüketimi dünyada ve Türkiye'de uzun yıllardır popüler konulardan bir tanesidir. Yararlandığı ve sağladığı teknolojilerin geliştirilmesinin getirileri, toplumsal faydası ve modern yaşantının devamlılığını sağlamasının yanında küresel iklim değişikliği gibi yıkıcı bir etkiye de sahip olması enerji üretimini karmaşıklaştırmaktadır. Türkiye enerji tüketimini uzun yıllardır, hidroelektrik ve kömür gibi öz kaynaklarından elde etmesinin yanında ithal olan doğalgaz, petrol ve kömürle de sağlamaktadır. Türkiye son yıllarda yaygınlaşan ve öz kaynak sayılan rüzgar, güneş, jeotermal ve biyogaz gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına da yönelmiştir. Bu çalışmada uzun yıllardır düzenli bir şekilde tutulan BP birincil enerji tüketim verileri kullanılmıştır.
Ekonomik büyüme, iktisatçılar tarafından ölçümlenmesi çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilen, kimi iktisatçıların ise ekonomik büyümeden ziyade bölüşümün hesaplanması gerektiğini iddia edilen bir alandır. Bu çalışmada literatürde yaygın olan ekonomik büyüme göstergesi sayılan Gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) verileri kullanılmış, bu veriler Dünya Bankasından temin edilmiştir. Dünya bankasından alına GSYİH verileri 2010 sabit Amerikan Doları cinsindendir. 
Çalışmanın amacı, enerji tüketimi ile GSYİH arasında nedensellik ilişkisinin var olup olmadığı; var ise hangi hipotezin geçerli olduğunu tespit etmektir.
Yapılan araştırma sonucunda Türkiye'de enerji tüketimi ve GSYİH'nin eşbütünleşik olduğu, uzun dönemde dengeye geldikleri tespit edilmiştir. Eşbütünleşme regresyonunun hataları Phillips-Perron birim kök testine göre durağandır. İlişkinin yönü Granger nedensellik testi ile incelenmiş, GSYİH'den enerji tüketimine tek yönlü ilişki tespit edilmiştir; bu durum literatürde koruma hipotezine denk gelmektedir. Türkiye'de enerji tüketimine uygulanacak tasarruf politikalarının büyümeyi olumsuz etkilemeyeceği görülmüştür.

Abstract:
Energy consumption one of the popular topics in the World and Turkey. In addition to the benefits of developing and utilizing the technological provided, the social benefit and continuity of modern life, as well as having a devastating effect such as global climate change issue makes complicates production of energy. Turkey use imported goods like natural gas, oil and coal and own source; hydro power and coal. Turkey have already started to use renewable energy source like wind, solar, geothermal and biogas for many years, and these source called own resources. In this study BP primary energy consumption data used. 
Economic growth is an area where economists are measured by various methods and some economists claim that the distribution should be calculated rather than economic growth. In this study, Gross Domestic Produc (GDP) data, which is considered as an indicator of economic growth commmon in the literature, use and these data were obtained from the World Bank. The World Bank GDP datas are fixed 2010 US dollar price. 
The aim of the study is to determine relationship between energy consumption and GDP if there is exist. If any relationship between energy consumption and GDP, second aim is determine the hypothesis. 
The study results is energy consumption and GDP are cointegrated in Turkey were determined to come to balance in the long term. Error term of cointegration regression were stable according to Augmented Dickey-Fuller and Phillips-Perron unit root test. The direction of the relationship was examined with the Granger causality test, and a one way relationship from GDP to energy consumption was determined. This result shows that conservatioan hypothesis acceptable in Turkey; that means any saving policies for energy consumption won't affect economic growth.