İşitme kayıplı yetişkin bireyler için bilgisayar tabanlı işitsel eğitim programının geliştirilmesi
The computer based auditory training programme for adults with hearing loss
Yazar: DENİZ TUZ
Danışman: PROF. DR. ESRA YÜCEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Eğitim = Education ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Program geliştirme = Program development ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İşitme engelliler = Hearing impaired ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bu çalışmanın amacı; işitme kayıplı yetişkin bireylerin işitsel algı ve performansını artıracak bilgisayar tabanlı işitsel eğitim programının geliştirilmesi ve yetişkin normal işiten bireylere ve uzmanlara uygulanarak programın kullanılabilirliğinin değerlendirilmesidir. Geliştirilen işitsel eğitim programı fark etme, ayırt etme, tanıma, işitsel tamamlama, anlama, işitsel sıralama, fonolojik farkındalık, işitsel hafıza ve dikkat olmak üzere 9 modülden oluşmaktadır. Çalışmaya, normal işiten 40 yetişkin birey (25-35, 35-45, 45-55, 55-65 yaş aralığında) ve 9 uzman odyolog,1 yazılım mühendisi dahil edilmiştir. Tüm bireylere Bilgisayar Tabanlı İşitsel Eğitim Programı uygulanmış, programın kullanılabilirliğini ve memnuniyeti ölçmek için değerlendirme formu doldurtulmuş ve bireylerin her modül için ortalama performansları hesaplanmıştır. Değerlendirme formu analizi sonuçlarına göre tüm katılımcılar programın genel kullanılabilirlik düzeyini 5 üzerinden 4,40 olarak değerlendirmiştir. Memnuniyet faktörü katılımcılar tarafından ortalama 4,37 olarak değerlendirilirken; tasarım faktörü ortalama 4,62; kullanım kolaylığı faktörü ortalama 4,56; motivasyon faktörü ortalama 4,45 ve anlaşılabilirlik faktörü 4,67 olarak değerlendirilmiştir. Uzmanlar, genel olarak kullanılabilirliği ortalama 4,44 olarak değerlendirmiştir. Anlaşılabilirlik faktörü uzmanlar tarafından ortalama 4,63 olarak değerlendirilirken; tasarım ortalama 4,67; memnuniyet ortalama 4,00; kullanım kolaylığı ortalama 4,48, motivasyon faktörü ise ortalama 4,60 olarak değerlendirilmiştir. Gruplar arasında modüllerin ortalama performans değeri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Bireylerin eğitim durumuna göre işitsel sıralama modülü performans ortalamalarında anlamlı fark bulunmuştur(p<0,05). Bireylerin bilgisayar kullanma durumuna göre modül performans ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmamıştır(p>0,05). Bu sonuçlar programda kullanılan yönerge ve bilgilerin açık ve anlaşılır olduğunu, programda kullanılan renkler ve metinlerin rahat okunabildiğini, programın kullanımının kolay olduğunu, bireylerin programda kullanılan seslerden rahatsız olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is developing a computer-based auditory training program to improve the auditory perception and performance of hearing-impaired adults; and to evaluate the usability of the program by applying to normal hearing adults in different age groups and professionalist.  The developed auditory training program consists of 9 modules: identification, discrimination, recognition, auditory closure, comprehension, temporal ordering, phonological awareness, auditory memory and attention. 40 adults (age range of 25-35, 35-45, 45-55, 55-65 ),  9 audiologists and 1 software engineer were included in this study. The Computer Based Auditory Training Program was applied to all individuals, and the evaluation form was filled in to evaluate the usability and satisfaction of the program and the average performances of the individuals were calculated for each module. According to the results of the evaluation form, all participants evaluated the overall usability of the program as 4.40. The satisfaction factor was evaluated as 4.47 by the participants; the mean design factor was 4.62;  ease of use factor average was 4.56; the mean motivation factor was 4.45 and the comprehensibility factor was 4.67.  Audiologists rated availability as an average of 4.44. While the intelligibility factor was evaluated as an average of 4.63 by audiologists; design factor was evaluated as 4.67; satisfaction factor as 4.00; ease of use factor as 4.48; motivational factor as 4.60. Although there was no statistically significant difference between the groups in terms of average performance value of the modules (p> 0.05);  significant difference was found in the performance average of the temporal ordering module considering the educational status of individuals (p<0,05). No significant difference was found between module performance averages of individuals considering the computer use status (p> 0.05). These results show that the instructions and information used in the program are clear and understandable, and that the colors and texts used in the program are readable, the program is easy to use, and the individuals are not disturbed by the sounds used in the program.