Bir ilkokulda velilerin sigara içme durumu, bırakma konusundaki tutum ve farkındalık düzeyleri
Smoking status of parents of  primary school students,attitude and awareness levels about smoki̇ng cessation
Yazar: ARİFE EZGİ EVCEN
Danışman: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bir ilkokulda eğitim gören öğrencilerin velilerinin sigara içme durumunu belirlemek, sigara bırakma konusundaki tutum, düşüncelerini ve bırakmaya hazır olma durumlarını tespit etmeyi amaçladık. 
Gereç ve yöntem: Konya ilinin Karatay merkez ilçesinde bulunan İzzet Bezirci İlköğretim Okulu'nda 2018-2019 yılında Mart-Mayıs aylarında eğitim gören ana sınıfından dördüncü sınıfa kadar olan öğrencilerin toplamda 2354 öğrenci velisi dahil edilmiştir. İlköğretim okulu tarafından, Aralık 2018'de başlatılan bir okul projesi kapsamında, ilkokuldaki velilere anket formu velilere uygulanarak tamamlanmıştır. Sigara bırakmaya hazır olma durumlarını incelemek için transteorik model temel alınmıştır. Katılımcıların bağımlılık puanını ölçmek için Fagerstöm Nikotin Bağımlılık Testi uygulanmıştır. Araştırmaya dahil edilen kişilere ait bilgilerin kaydedildiği formdaki veriler IBM SPSS Versiyon 21.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %50'si (n=1177) erkek, %50'si (n=1177) kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması 35,5±4,93'ti (min:22; max:49). Sigara içen katılımcıların yaş ortalaması 36,6±4,61, sigarayı bırakmış katılımcıların ortalaması 37,9±4,97, hiç içmemiş olanların yaş ortalaması 34,5±4,84'tü. Sigara içme durumu ile yaş arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık vardı (p<0,001). Katılımcıların paket/yıl ortanca değeri 17'ydi (min:1;max:70) . Katılımcıların tasnif edilmiş fagerstöm bağımlılık puanuna bakıldığında çok düşük bağımlılığa sahip olan kişi sayısı %39,0 (n=304), düşük bağımlılığa sahip olan %25,1 (n=196), orta bağımlılığa olan kişi %11,4 (n=89), yüksek bağımlılığa sahip kişi %15,3 (n=119), çok yüksek bağımlılığa sahip kişi %9,2 (n=72)'ydi. Eşler arasında sigara içme durumunda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı (p<0,001). Sigara içen kadınların %83,2'sinin (n=89) eşi de sigara içmekteydi. Sigara içen katılımcıların, ilk sigaraya başlama nedeni olarak ilk sırada %34,0 (n=402) ile yakın arkadaş etkisi, ikinci sırada %23,6 (n=279) ile merak duygusu gelmekteydi. Sigara içen 780 katılımcının %31,4'ü (n=245) daha önce sigarayı bırakmayı hiç denememişti. Deneme yöntemlerinden birinci sırada %47,9 (n=256) o ile birden bire bırakmayı deneme gelmekteydi. Sigarayı bırakmak için %89,5 (n=479) kişi profesyonel sağlık yardımı almamıştı. Katılımcıları transteorik modele göre sınıflandırıp değerlendirdiğimizde; %46,5'inin (n=363) 'düşünme öncesi aşamada', %17,6'sının (n=137) 'düşünme aşamasında', %35,9'unun (n=280) 'hazırlık aşamasında' %22,7'si (n=47) deneme aşamasındayken, %77,3'ü (n=160) sürdürme aşamasındaydı. Sosyo-demografik ve sigara içme özellikleri ile bırakmaya hazır olma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu. Sigarayı bırakma hazır olma durumu ile pasif içicilik zarar farkındalığı, bırakabilme inancı, deneme sayısı ve profesyonel yardım alma isteği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardı (p<0,001). 
Sonuçlar: Velilerin sigara bırakmayı düşünmedikleri görülmüştür. Bu kişilerin motivasyonel görüşmelerle sigara bırakmaya hazırlık aşamasına getirmek önemlidir. Çocukların en büyük rol modeli olan velilerin sigara tüketimini azaltması, çocukların da lise çağlarında sigaraya başlama olasılığının azalmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to determine the smoking status of parents of students at a primary school, their attitudes and thoughts about quitting, and their readiness to quit smoking.
Materials and Methods: Between March and May 2019, parents of 2354 students from kindergarten to fourth grade at İzzet Bezirci Primary School in the central district of Karatay in Konya province were included in the study. Within the scope of a project initiated by the primary school administration, the study was completed by applying the questionnaire to parents. The transtheoretical model was used to examine the readiness to quit smoking. Fagerstöm Nicotine Dependence Test was applied to measure the addiction scores of the participants. The data in the form, in which the participants' information included in the study are recorded, was evaluated using the IBM SPSS Version 21.0 package program.
Results: 50% (n = 1177) of the participants were male and 50% (n = 1177) were female. The participants' mean age was 35.5 ± 4.93 (min: 22; max: 49). The smokers' mean ages, quit smoking, and non-smokers were 36.6 ± 4.61, 37.9 ± 4.97, and 34.5 ± 4.84,  respectively. There was a statistically significant difference between smoking status and age (p <0.001). The median pack/year of the participants was 17 (min-max: 1-70). Considering at the classified fagerstem addiction score of the participants: 39.0% of (n = 304) the participants were with very low addiction, 25.1% (n = 196) of those were with low addiction, 11.4% of those were with moderate addiction (n = 89), 15.3% of those were with high addiction (n = 119) and the proportion of participants with very high addiction was 9.2% (n = 72). A statistically significant difference was found in smoking status between spouses (p <0.001). The husbands of 83.2% (n = 89) of smoking women were also smoking. The first reason for starting smoking was the close friends effect with 34.0% (n = 402), and curiosity was the second with 23.6% (n = 279). Of the 780 participants who smoked, 31.4% (n = 245) had never tried to quit smoking before. First among the trial methods was the attempt to quit abruptly with 47.9% (n = 256). 89.5% (n = 479) of the participants did not receive professional health care to quit smoking. When we classify and evaluate the participants according to the transtheoretical model; 46.5% (n = 363) were in the ' pre-contemplation stage', 17.6% (n = 137) in the ' contemplation stage', 35.9% (n = 280) in the 'preparation stage',% 22.7% (n = 47) were in the 'action phase' and 77.3% (n = 160) were in the ' Stable behaviour phase'. There was no statistically significant relationship between sociodemographic and smoking characteristics and readiness to quit. There was a statistically significant correlation between being ready to quit smoking and passive smoking harm awareness, belief in being able to quit, number of trials, and desire to seek professional help (p <0.001).
Conclusion: : It was observed that the parents did not intend to quit smoking. It is important to bring these people to the stage of preparing for smoking cessation with motivational interviews. The reduction of cigarette consumption by parents, who are the biggest role models of children, will reduce children's possibility to start smoking in high school.