Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde cinsel istismar ve cinsel eğitim: Öğretmen görüşleri
Sexual abuse and sexual education in individuals with autism spectrum disorder: Teachers opinions
Yazar: ASLI KANADLI
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN GÜNER YILDIZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsel eğitim = Sexual education ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı özel eğitim öğretmenlerinin otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan öğrencilere yönelik cinsel istismar ve cinsel eğitim konularına ilişkin görüşlerini belirlemektir.
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını OSB olan öğrencilerle çalışan veya daha önce çalışmış 19 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri katılımcılarla gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler Nvivo-12 programı kullanılarak içerik analizi tekniğine göre çözümlenmiştir. Veri analizi sonucunda altı ana tema ve on iki alt temaya ulaşılmıştır.
Bulgular: Araştırmanın bulguları katılımcıların OSB olan öğrencilerinde sarılma, öpme ve mastürbasyon başta olmak üzere çeşitli uygunsuz cinsel davranışlar gözlemlediğini göstermektedir. Katılımcıların neredeyse tamamı OSB olan öğrencilere cinsel eğitim verilmesi gerektiğini belirtmiştir fakat çoğunun cinsel eğitime yönelik herhangi bir uygulaması olmamıştır. Katılımcıların çoğunluğu OSB olan öğrencilere cinsel eğitim verme/cinsel istismardan korunma becerileri kazandırma konusunda kendini yeterli görmediğini, bu konuda uzman kişilerin desteğine ihtiyaç duyduğunu belirtmiştir. Katılımcıların çoğunluğu OSB olan öğrencilerin cinsel istismar riskinin yüksek olduğunu belirtmiştir. Cinsel istismarı fark edemeyeceğini belirten katılımcıların sayısı fark edebileceğini belirtenlerden daha fazla olmuştur. Katılımcılar, cinsel istismar konusunda en çok zorlandığı/zorlanabileceği durumu daha çok istismarı aile ile paylaşmak ve istismarcının aileden biri olması şeklinde ifade etmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Sonuç olarak katılımcılar OSB olan öğrencilerin cinsel istismar riskinin yüksek olduğunu ve bu öğrencilerin cinsel eğitime gereksinim
2
duyduğunu belirtmiştir. Katılımcılar OSB olan öğrencilere cinsel eğitim verme, cinsel istismarı fark etme ve fark ettikten sonraki sürece ilişkin yeterli bilgiye sahip değildir. Öğretmenlerin bu konuda hizmet içi eğitimler yoluyla bilgilendirilmesi ve özel eğitim öğretmenliği lisans programında cinsel eğitime yönelik zorunlu ders konulması önerilmektedir. Bununla beraber özel eğitim öğretmenleri ve rehber öğretmenler tarafından cinsel eğitim ve cinsel istismar konulu eğitim programlarının hazırlanması ve aile eğitimi kapsamında OSB olan öğrencilerin ebeveynlerine sunulması önerilebilir. Ayrıca ileriki araştırmalarda bu konuya yönelik farklı yöntem ve araştırma grubuyla çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, Cinsel istismar, Cinsel eğitim, Özel eğitim öğretmen görüşleri

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to determine the opinions of special education teachers on sexual abuse and sexual education for students with autism spectrum disorders (ASD).
Method: In this study basic qualitative research method, which is one of the qualitative research designs, is used.The participants of the study are 19 special education teachers who have been working with students with ASD or have worked before. The data of the research were collected through semi-structured interviews with the participants. The data obtained were analyzed according to the content analysis technique by using the Nvivo-12 program. As a result of the data analysis, six main themes and twelve sub-themes were reached.
Results: The findings of the study show that the participants observed various inappropriate sexual behaviors, including hugging, kissing and masturbation, in their students with ASD. Almost all of the participants stated that students with ASD should be given sexual education, but most of them did not have any practice towards sexual education. Most of the participants stated that they do not see themselves competent in providing students with ASD sexual education/gaining protection from sexual abuse skills and they need the support of experts in this field. Most of the participants stated that students with ASD have a high risk of sexual abuse. The number of participants who have stated that they cannot detect sexual abuse is higher than those who have stated that they can. The participants expressed the most difficult situation for them about sexual abuse as sharing the abuse with the family and the abuser being a member of the family.
Conclusion and Suggestions: As a result, the participants stated that students with ASD have a high risk of sexual abuse and these students need sexual education.
4
Participants do not have enough information about providing sexual education to students with ASD, realizing sexual abuse, and the process after noticing it. It is recommended that teachers need to be informed about this issue through in-service trainings and seminars and courses for sexual education should be included in the special education teacher training undergraduate program. In addition, it may be suggested that special education teachers and guidance counselors prepare education programs on sexual education and sexual abuse and offer them to the parents of students with ASD as part of family education. In addition, it is recommended to conduct studies with different methods and research groups on this subject in future studies.
Keywords: Autism spectrum disorder, Sexual abuse, Sexual education, Special education teachers opinions