Matematikte üstün yetenekli öğrencileri belirlemede bir model
A model in identifying mathematically gifted students (IMGS)
Yazar: İBRAHİM BUDAK
Danışman: PROF.DR. ADNAN BAKİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Ülkelerin kalkınmasında, değişik bilim alanlarında yetişmiş insanlara ihtiyaç hergeçen gün artmaktadır. Matematik, bu bilim alanları arasında önemli bir yer teşkiletmektedir. Matematikte üstün yetenek potansiyeli taşıyan öğrencilerin, ülkemiz eğitimsisteminde belirlenmesi, ihtiyaç duyulan insanlara ulaşmanın ve onları ülke hizmetinekazandırmanın ilk ve önemli bir adımıdır. Bu adımı doğru atmak, literatür kritik edilerekoluşturulmuş bir belirleme modeline ihtiyacı gündeme getirmektedir. Bu araştırmada,ülkemiz eğitim sisteminde yer alan öğrencilerden, matematikte üstün yetenekli olanlarıbelirlemede kullanılmak üzere, Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirleme(MÜYÖB) Modeli geliştirildi ve yönergeleriyle birlikte modelin kullanım kılavuzuhazırlandı.Araştırmanın amacı, matematikte üstün yetenekli öğrencileri, belirlemedekullanılacak MÜYÖB modelini geliştirmek, değerlendirmek ve belirleyiciliğiniirdelemektir. Araştırma, pilot ve gerçek çalışmadan oluşmaktadır. Pilot çalışma 3 BilimSanat Merkezi'nde yürütüldü. Pilot çalışmayla, MÜYÖB modelinde yer alan veri toplamaaraçlarından, Öğretmen, Veli ve Akran Aday Gösterme Formlarının geliştirilmesi; BilişselYetenekler Testi ve Problem Çözme Tutum Envanterinin Türkçe'ye adaptasyonugerçekleştirildi. Geliştirilen ve adapte edilen veri toplama araçlarının, geçerlik-güvenirlikçalışmaları yapıldı. MÜYÖB modelinin bir bütün olarak işlerliği ve kullanılabilirliğidenendi. Gerçek çalışma ise 3 ilköğretim okulunda yürütüldü. Gerçek çalışmayla,MÜYÖB modeli uygulandı, değerlendirildi ve geçerliği irdelendi. Araştırma sürecindehem nitel hem de nicel veriler elde edildi. Elde edilen bu veriler, nitel ve nicel yönteminbirlikte kullanıldığı, karma yöntem ile değerlendirildi.Araştırma sonunda, MÜYÖB modelinin ihtiva etmesi gereken veri toplamaaraçlarına, değerlendirme ölçütleriyle birlikte kesinlik kazandırıldı. MÜYÖB modelinin,geçerli bir belirleyici model olduğu; belirlediği öğrencilerin üstün yetenekli niteliği taşıdığısonucuna varıldı. Matematikte üstün yetenekli öğrencileri belirleme çalışmalarındaMÜYÖB modelinin, kullanılacağı sınıflar dikkate alınarak, problem çözme etkinliklerinindeğiştirilmesi gibi değişiklikler yapılarak, uygulanması önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Matematik Eğitimi, Üstün Yeteneklilik, Matematikte Üstün YetenekliÖğrenci, Belirleme Modeli.

Abstract:
In the development of countries, the need for well educated people in many areas ofscience is increasing everyday. Mathematics takes an important place among thosesciences. Identifying the potential in mathematically gifted students in our school system isthe first step in reaching those people that are needed and earning them to serve thecountry. The literature review suggests that a new identification model is needed in orderto take this first step right. With this research, a model for Identifying MathematicallyGifted Students (IMGS) was developed to identify the potentially gifted students inmathematics in our school system, and a user manual of the model was prepared.The purpose of this research is to develop and evaluate the IMGS model, and theninvestigate its power in identifying the mathematically gifted students. The researchinvolved a pilot and actual study. The participants of pilot study were selected from threeScience and Art Centers in different parts of Turkey. With the pilot study, threeinstruments- Teacher, Parent, and Peer Nomination Forms- among instruments of theIMGS model were developed, and the Cognitive Abilities Test (CogAT) and ProblemSolving Attitude Questionnaire were adapted into Turkish. The developed and adaptedinstruments were analyzed statistically for their reliability and validity. Then, the IMGSmodel pilot tested for its usability as a whole. The actual study was conducted in threepublic elementary schools. With the actual study, the IMGS model was utilized, evaluated,and its validity tested. Quantitative and qualitative data were collected through out thestudy. The data were analyzed via mixed research design combining both qualitative andquantitative research designs.Through this research, the instruments that the IMGS model needs to contain werefinalized with their evaluation criteria. The results of the data analysis suggest that theIMGS model is valid, and the students that the model identifies possess the characteristicsof gifted students cited in the literature. When using the IMGS model in identifying themathematically gifted students in schools, some minor modifications like changingproblem solving activities may be required based on the grade level.Key Words: Mathematics Education, Giftedness, Mathematically Gifted Student,Identification Model.