Sağlık sektöründe örgüt kültürü ve duygusal emeğin çalışanların inisiyatif alma davranışlarına etkisi
The effect of organizational culture and emotional labor on the initiative taking behaviour of employees in the health sector
Yazar: ESRA ÖZGÜLER
Danışman: PROF. DR. ŞEVKİ BURAK BEKAROĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Sağlık çalışanlarında örgüt kültürü ve duygusal emeğin inisiyatif alma davranışlarına olan etkilerinin incelenmesi ve sağlık çalışanlarına yönelik inisiyatif alma ölçeğinin geliştirilmesi
Gereç ve Yöntem: Araştırma, İstanbul ilinde faaliyet gösteren dört eğitim ve araştırma hastanesi ile bir özel hastanede gerçekleştirilmiştir. Sağlık çalışanların katılımıyla yapılan araştırmada anketler, kolayda örnekleme yöntemi ile elden dağıtılmıştır. Geçerli anket sayısı 769 olarak belirlenmiştir. Verilerin analizi için açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi, korelasyon analizi, t testi, tek yönlü varyans analizleri ve Post-hoc testi olarak Tukey HD, yapısal eşitlik modeli, regresyon analizi, Friedman testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Hastanelerde hiyerarşik klan örgüt kültürü boyutundaki değişim, sağlık çalışanlarında hata durumunda yöneticiye güven, algılanan örgütsel destek ve risk almaya isteklilik boyutlarında değişime neden olmaktadır. Doğal duyguların hiyerarşik klan örgüt kültürü ile bireysel yetkinlik arasındaki ilişkide aracılık rolü bulunmaktadır. Gelişimci piyasa örgüt kültürü ile iş otonomisi arasındaki ilişkide yüzeysel rol yapmanın aracı etkisi vardır.
Sonuç: Sağlık çalışanlarında inisiyatif alma davranışları ile örgüt kültürü, duygusal emek arasında ve inisiyatif alma davranışlarının kendi boyutları arasında olumlu yönde anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Örgüt kültürünün, inisiyatif alma davranışı üzerine doğrudan ve duygusal emek aracılığıyla dolaylı etkileri bulunmaktadır. İnisiyatif almanın gerçekleşebilmesi için örgütsel unsurların geliştirilmesi ve eğitim, sertifikasyon programları ile personelin bireysel yetkinliklerinin artırılması gerekliliği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma kapsamında, sağlık çalışanların inisiyatif almaya yönelik davranışlarını ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı elde edilmiştir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effects of organizational culture and emotional labor on initiative-taking behaviors in healthcare workers and to develop the initiative-taking scale for healthcare workers.
Materials and Methods: The research was carried out in four public research and training hospitals and one private hospital operating in the province of Istanbul. In the research conducted with the participation of healthcare professionals, questionnaires were distributed by hand using the easy sampling method. The valid number of surveys has been determined as 769. Explanatory factor analysis, confirmatory factor analysis, reliability analysis, correlation analysis, t test, one-way variance analysis and Tukey HSD post-hoc analysis, structural equation modeling, regression analysis, Friedman test, Wilcoxon signed order test were used for the analysis of the data.

Results: The change in hierarchical clan in hospitals causes a change in failure-related trust to
supervisor, percieved organizational support and willingness to take risks of healthcare workers. Naturally felt emotions mediates the relationship between hierarchical clan and individual competency. Surface acting mediates the relationship between adhocracy- clan culture and job autonomy.
Conclusion: There are significant relationships between initiative taking behaviors of healthcare workers and organizational culture, emotional labor and also between the dimensions of initiative taking behaviours. Organizational culture impacts initiative behavior directly and indirectly through emotional labor. It is concluded that in order for initiative taking to take place, organisational elements should be developed and individual competencies of the employees should be increased through training and certification programmes. A valid and reliable measurement tool has been obtained to measure the behavior of healthcare workers towards taking initiative.