Kronik hepatit B hastalarında Tenofovir kullanımı ile T lenfosit alt gruplarının değişimi
Investigations of T cell subpopulation chages during tenofovir treatment in chronic hepatitis B infection
Yazar: BAŞAK DELİKANLI
Danışman: PROF. DR. YÜCEL ÜSTÜNDAĞ
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Hepatit B antijenleri = Hepatitis B antigens ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Katil hücreler-doğal = Killer cells-natural ; Katil hücreler-doğal = Killer cells-natural ; T lenfositleri = T lymphocytes

Özet:
Biz kronik hepatit B viral enfeksiyonlu hastalarda tenofovir ile antiviral tedavinin ilk yılı boyunca serum viral kinetik ve periferik kanda lenfosit dinamiklerini araştırdık. On beş hasta, naif daha önce antiviral tedavi almamış hasta topluluğu çalışmaya dahil edildi. Hastalar 48 hafta süre ile günlük doz 245 mg tenofovir aldı. Klinik, biyokimyasal, immünolojik ve viral parametrelerin bazal değerleri ve 1., 3., 6., 12., ay sonrasındadeğerleri belirlendi. Serum HBV DNA yükü PCR ile ve periferal T hücre subgrupları düzeyleri CD4+ (Helper) T hücreler, CD8+ (sitotoksik/Suppressor) T hücreler,CD4+CD25+ T hücreler, CD3+CD16+CD56+ NK (doğal öldürücü) hücreler ve CD3+CD16+CD56+ NKT (doğal öldürücü T) hücreler, CD19+ B hücreler, CD4/CD8oranıflow sitometri ile ölçüldü. Tedavi periyodu boyunca HBV DNA seviyesindeki azalma ve periferal kan lenfosit dinamikleri için çok basamaklı analiz yapıldı. Başlangıçta vakalarımızın %14'ünde HBV DNA seviyesi 107 kopyanın üzerindeydi ve 12 hastada (vakaların %80'ini) nde tedavinin 6. ayında DNA seviyeleri tespit edilemez düzeydeydi ve 1 yılın sonunda tüm vakalarda negatif olarak kaldı. Bu hastalarda flow sitometri bulguları başlangıç ve çalışma süresi boyunca CD4+ (yardımcı) hücreler, CD8+ (sitotoksik/suppressor) T hücreler, CD23+CD19+ (aktive) B hücreler, CD3+CD16+CD56+ (NK) hücreler ve CD3+CD16+CD56+ (NKT) hücreler ve CD4+/CD8+ CD4+, CD8+ ve CD19+ lenfosit sayımları ve NK-NKT hücre sayımlarında çalışma boyunca anlamlı fark olmadığını gösterdi. Ancak 12 aylık çalışma süresince T hücre profilinde tek önemli değişiklik T regülatör hücreler için gerekli CD4+CD25+ hücrelerinde izlendi. CD4+CD25+ regülatör T hücre yüzdeleri (başlangıç 3.5+2.49, 1.ay 3.2+2.5, 3.ay 2.0+1.84, 6. ay 0.9+1.4, 12.ay 1.07+1.32) çalışma süresi sırasında önemli ölçüde azalmıştır. Tedavi uyum sorunları nedeniyle 3 hastada (%20) HBV DNA seviyeleri 6.ayın sonunda negatif iken sonrasında HBV DNA seviyelerinde (200-180.000 IU/L) artış meydana geldi. Sonuç olarak tenofovirin başarılı antiviral tedavisi sırasında periferik kanda CD4+CD25+ regülatör T hücreler hariç T lenfosit hücrelerinde, B lenfositlerde, NK/NKT hücre dinamiklerinde değişiklik saptanmadı. Bizim ilaç uyumsuz HBV enfeksiyonunlu hastalarımızda virolojik relaps da periferik kan lenfosit dinamikleri ile ilişki olduğu izlenmedi. Tenofovir tedavi sırasında azalmış CD4+ CD25+ regülatör T hücre profili ile ilgili ileri çalışmalarla araştırmalar için bir ön bulgudur.

Abstract:
We investigated serum viral kinetics and peripheral blood lymphocyte dynamics, in chronic hepatitis B viral infection during the first year of antiviral therapy with tenofovir. Fifteen patients, naive to any kind of previous antiviral therapy were included into this single cohort with intervention study. The patients received tenofovir at a daily dose of 245 mg for 48 weeks. Clinical, biochemical, immunological and virological parameters were assessed at baseline, then first, third, sixth and twelfth months. Serum HBV DNA load was measured by RT-PCR, and the levels of CD4+ (Helper) T cells, CD8+ (Cytotoxic/Suppressor) T cells, CD4+CD28+ (Co-stimulator positive Helper) T cells, CD8+CD28+ (Cytotoxic) T cells, CD8+CD28- (Suppressor) T cells, CD4+CD25+ T cells, CD8+CD38+ (activated) CD8+ T cells, CD4+CD38+ (activated) CD4+ T cells, CD3-CD16+CD56+ NK (Natural Killer) cells and CD3+CD16+CD56+ NKT (Natural Killer T) cells, CD19+ B cells, CD23+CD19+ (activated) B cells, CD4/CD8 ratio by flow cytometry. A multi-level analysis was done for the level of decrement of HBV DNA and the changes in peripheral blood lymphocyte dynamics, during the treatment period. Fourteen percent of cases had serum levels of HBV DNA over 107 copies per ml and 12 (80%) cases had undetectable HBV DNA levels after the sixth month of therapy, which remained negative in all these cases at the end of 1 year of treatment. We determined that there was an increasing of CD28+ co-stimulator molecule on both CD4+ and CD8+ T cells while an decreasing on CD4+CD25+ Regulatory T cells, CD8+CD28- Supressor T cells, CD8+CD38+ (activated CD8+) T cells, CD4+CD38+ (activated CD4+) T cells by tenofovir treatment. But except for CD4+CD25+ T cells, there was no statistically significant difference in peripheral blood lymphocyte percentages, at the beginning and throughout the study period of 12 months in this group of patients. CD4+CD25+ regulatory T cell percentages decreased significantly during the study period (baseline 3.5+2.49, 1 st month 3.2+2.5, 3 rd month 2.0+1.84, 6 th month 0.9+1.4, 12 th month 1.07+1.32). While HBV DNA levels were negative after 6 months of tenofovir treatment, three patients (20%) had developed increased HBV DNA levels (range; 200 IU-180 000 IU) due to compliance problems. As a conclusion, tenofovir does not change peripheral blood B and T lymphocyte dynamics and NK/NKT cell percentages, except for CD4+CD25+ Regulatory T cells during its successful antiviral action period. Virological relapse of HBV infection in our drug incompliant patients did not also seem to be in relation with the peripheral blood lymphocyte dynamics. The decreased CD4+CD25+ Regulatory ?T cell profile during tenofovir treatment is a preliminary finding which should be investigated by further studies.