Ortaöğretim kurumlarında öğrenci, öğretmen ve okul yöneticileri arasında etiketleme üzerine nitel bir analiz
A qualitative analysis on labelling among students, teachers and school administrators in high schools
Yazar: HAZAL TAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN DEMİRKASIMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etiketleme = Labelling ; Kendini gerçekleştirme = Self-realization ; Lise öğrencileri = High schools students ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğrenciler = Students ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kurumlarındaki etiketleme olgusunun okul yöneticileri, öğretmenler ve öğrenciler açısından bütüncül bir şekilde incelenmesidir. Nitel durum çalışması olarak tasarlanan bu araştırmada Uşak ilinde öğrenci, öğretmen ve yönetici alımı bakımından farklılaşan iki ayrı ortaöğretim kurumuna odaklanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen ilk durum proje okulu olarak tanımlanmayan bir meslek lisesi, ikinci durum ise proje okulu olarak tanımlanan bir Anadolu lisesidir. Her durum kendi içinde öğrenci ve öğretmen-yönetici olmak üzere alt birimlere ayrılmıştır. Katılımcıları belirlemek adına amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler 18 öğrenci, 12 öğretmen ve dört okul yönetcisinden yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırma sorularının geliştirilmesinde, desenlenmesinde ve verilerin analiz edilmesi ve yorumlanmasında, etiketleme ve sosyal kimlik teorilerinin destekleyici gücünden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde öncellikle her durum kendi içinde analiz edilmiş, daha sonra çapraz durum analizi ile durumlar arası karşılaştırma yapılmıştır. Araştırma bulguları, okul ortamında öğrenci, öğretmen ve yöneticiler arasında etiketleme olgusunun yoğun bir şekilde deneyimlendiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte okul ortamında üretilen etiketlerin özellikleri, etiketlemelerin gerekçeleri ve etiketlemelerin okul yaşamına yansımaları durumlar arası farklılıklar göstermiştir. Öğrenci, öğretmen ve yöneticiler için okul türü üzerinden üretilen etiketlerin değer yüklü terimler haline gelebileceği ortaya konmuştur. Ayrıca araştırmada, öğrenciler için kullanılan etiketlerin kendini gerçekleştiren kehaneti harekete geçirme etkisinin olduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak, etiketleme olgusunun okul toplumu için önemli yansımaları olduğundan gelecek çalışmaların örneklemi genişletmesi ve  etiketleme olgusunu farklı durumlarda derinlemesine araştırması önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the phenomenon of labelling in high schools in general from the perspective of school administrators, teachers, and students. In this study, which is designed as a qualitative case study, is focused on two different secondary educational institutions that is varied in terms of recruitment of students, teachers, and administrative staff in the province of Uşak. The first case included in the study is a vocational high school which is not defined as a project school, and the second case is an Anatolian High School  which is defined as a project school. Each case is divided into subunits in itself as student, teacher-manager. Purposive sampling method was used to determine the participants. The data were collected through semi-structured interviews with 18 students, 12 teachers, and four school managers. The supporting power of labelling and social identity theories have been utilized in the development, design, analysis, and interpretation of the research questions. In analyzing the data, each case was primarily analyzed in itself, and then cross-case analyses and comparisons between cases were made. The results of the study revealed that the phenomenon of labelling was widespread among students, teachers, and managers in the school environment. In addition to this, the characteristics of the labels generated in the school environment, the reasons for the labels, and the effects of the labels on school life showed inter-cases differences. It was shown that labels created about school types for students, teachers, and managers might become value-laden terms. In addition, the research revealed that the labels used for the students had an impact on the activation of the self-fulfilling prophecy. Consequently, since the labelling phenomenon has significant reflections on the school community, it is recommended that future studies expand the sample and investigate the labelling phenomenon in depth in different cases.