Deprem bölgesi konutlarının hasar alma sebepleri ve deprem etkilerinin azaltılması için öneriler
Causes of damage to houses in earthquake zone and suggestions for mitigation of earthquake effects
Yazar: TURHAN MİRAÇ SELÇUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAKBULE TUBA BOSTANCI BASKAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Sismik aktiviteler, dünya genelinde yapı stokunu ciddi şekilde tehdit etmektedir. 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş'ta gerçekleşen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremler, Türkiye'de geniş bir alanda büyük insani ve ekonomik kayıplara yol açmıştır. Yapılan saha incelemeleri, depremden etkilenen bölgelerde yapısal hasarların benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu felaket, deprem mühendisliği alanında daha fazla araştırma yapılması ve yapı güvenliği standartlarının revize edilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır. Çalışmada, Malatya'da hasar gören binalar incelenerek, hasar türleri ve nedenleri analiz edilmiştir.
Malatya'da meydana gelen depremde, hasar dağılımının jeolojik ve jeoteknik faktörlerden önemli ölçüde etkilendiği belirlenmiştir. Özellikle zemin büyütmesi etkisi, alüvyal birimlerin yaygın olduğu bölgelerde (Bostanbaşı, Fahri Kayhan, Yüzakı, Battalgazi Eski Malatya, Orduzu, Fuzuli) gözlenen hasarların şiddetini artırmıştır. Merkez ilçelerde yaşlı yapı stoğu, kuzeyde ise düşük katlı betonarme yapılar ağırlıklı olmak üzere, depremde önemli yıkımlara neden olmuştur. Yeşilyurt ilçesindeki hasar dağılımı, Beylerderesi formasyonu olarak adlandırılan alüvyal birimlerin yüzeyleştiği bölgelerde yoğunlaşmıştır. Aksine, Yıldıztepe'nin batısında, farklı ayrışma dereceli kayaç birimlerinin bulunduğu Çamurlu bölgesinde hasarlar daha az görülmüştür. İlçeler arasında hasar yoğunluğu, yerel zemin koşulları ve yapısal özelliklere bağlı olarak farklılık göstermiştir. Yapısal hasarların önemli nedenleri arasında imalat hataları, zemin ve kat seviyelerindeki yumuşak kat oluşumları, yetersiz dilatasyon derzleri, beton kalitesi sorunları ve donatı eksiklikleri sayılabilir. Genel olarak, yapıların önemli bir kısmı yerel zemin koşulları nedeniyle zemin büyütmesi etkisi altında kalmıştır. Ancak, ince taneli zemin profilinin yüksek ivmeli deprem yüklerine ve yeraltı su seviyesine rağmen sıvılaşma görülmemesi dikkat çekici bir bulgudur.

Abstract:
Seismic activities pose a significant threat to building stocks worldwide. The earthquakes of magnitudes 7.7 and 7.6 that occurred on February 6, 2023, in Kahramanmaraş, Turkey, resulted in substantial human and economic losses across a wide region. Field investigations revealed similarities in the structural damages observed in the affected areas. This disaster highlights the need for further research in earthquake engineering and the revision of building safety standards. In this study, the damaged buildings in Malatya were examined, and the types and causes of these damages were analyzed.
In the earthquake that occurred in Malatya, the damage distribution was significantly affected by geological and geotechnical factors. Especially the ground amplification effect increased the severity of the damages observed in the regions where alluvial units are common (Bostanbasi, Fahri Kayhan, Yüzakı, Battalgazi Eski Malatya, Orduzu, Fuzuli). Old building stock in the central districts and low-rise reinforced concrete structures in the north caused significant destruction in the earthquake. The damage distribution in Yeşilyurt district is concentrated in the areas where the alluvial units called Beylerderesi formation are surfaced. On the contrary, less damage was observed in Çamurlu region, west of Yıldıztepe, where rock units with different degrees of weathering are found. Damage intensity varied between districts depending on local soil conditions and structural characteristics. Major causes of structural damages include manufacturing defects, soft floor formations at ground and floor levels, inadequate dilatation joints, concrete quality problems and reinforcement deficiencies. In general, a significant portion of the structures were subjected to ground magnification due to local ground conditions. However, it is a remarkable finding that the fine-grained soil profile did not show liquefaction despite high acceleration earthquake loads and groundwater level.