Şizofrenide temel belirti kümelerinden biri olarak düşünce bozukluğu
Thought disorder as a core symptom cluster of schizophrenia
Yazar: BERNA YALINÇETİN
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL ALPTEKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Temel Sinirbilimler Bilim dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Düşünce = Thought ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Meta analizi = Meta analysis ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Tezin ilk bölümünü oluşturan meta-analiz çalışmasının amacı, şizofrenide ve bipolar bozukluk (BB)da düşünce bozukluğu (DB)nu karşılaştıran mevcut çalışmaların sonuçlarını birleştirmek ve DB'nin tanısal özgüllüğü ile hastalık durumu arasındaki ilişkiyi araştırmaktı. Tezin ikinci bölümünü oluşturan ölçek çalışmasında, şizofreni hastalarında görülen düşünce bozukluklarını değerlendiren yeni bir ölçüm aracı geliştirilmesi ve bu ölçeğin güvenilirlik ve geçerlilik çalışmasının yapılması amaçlandı. 
Yöntem: Toplamda 715 şizofreni hastası ve 474 BB hastası içeren 19 çalışma meta-analize dahil edildi. Ölçek geliştirme çalışmasına şizofreni tanısı almış 130 hasta ve 35 sağlıklı kontrol dahil edildi. Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek için öncelikle iç tutarlılık, test-yeniden test ve görüşmeciler arası güvenilirlik analizleri yapıldı. Ölçeğin geçerliğini değerlendirmek için, eş ölçek, benzer ölçek, yapısal geçerlilik (faktör analizi) yöntemleri kullanıldı. 
Bulgular: Meta-analizde, akut dönemdeki yatan hasta örneklemlerinde, pozitif düşünce bozukluğu (pozDB)nun şiddeti (d=-0.07, CI=-0.22-0.09) bakımından şizofreni ve BB arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Stabil dönemdeki hastalarda ise, şizofreni, BB'ye kıyasla artmış pozDB ile ilişkili bulundu (d=1.02, CI=0.35-1.70). Negatif düşünce bozukluğu (negDB)nun şizofrenide BB'ye göre anlamlı bir şekilde daha şiddetli olduğu belirlendi (d=0.80, CI=0.52-1.08). Ölçek çalışmasında, tüm ölçeğin Cronbach α katsayısı 0.86 olarak saptandı. Ölçeğin test-tekrar test (r=0.83) ve görüşmeciler arası (ICC=0.985) güvenilirlik katsayıları yüksekti. DDBÖ'nün 3 faktörlü bir yapısı olduğunu gösterildi. Bu 3 faktör toplam varyansın %74.6'sını açıklamaktaktadır. 
Sonuç: Bulgularımız, pozDB'nin şizofreni ve BB için ortak bir özellik olduğuna işaret ederken, ısrarcı pozDB ve negDB'nin şizofreni altgruplarını BB hastalarından ve klinik prognozu iyi olan şizofreni hastalarından ayırt edebildiği gösterildi. Geliştirdiğimiz DDBÖ'nün şizofreni hastalarında DB değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu gösterildi.

Abstract:
Objective: The goal of our first study was to conduct a meta-analysis for comparing thought disorder (TD) in schizophrenia and bipolar disorder (BD) and investigate the relationship between state of illness and between-group differences. The aim of our second study was to develop a new scale for assessment of TD and evaluate the reliability and validity of this scale. 
Method: The meta-analysis included 715 patients with schizophrenia and 474 patients with BD. The second study included 130 patients with schizophrenia and 35 controls. For assessing the reliability of this new scale, internal consistency, test-retest and interrater reliability analyses were conducted. The validity of the scale was assessed with concurrent validity and factor analysis methods.  
Results: In the acute inpatient samples, there was no significant difference in the severity of PTD (d=-0.07, CI=-0.22-0.09) between schizophrenia and BD. In stable patients, schizophrenia was associated with increased PTD compared to BD (d=1.02, CI=0.35-1.70). NTD was significantly more severe (d=0.80, CI=0.52-0.1.08) in schizophrenia compared to BD. In the second study, Cronbach's  was 0.86. The scale has a good test-retest (r=0.83) and interrater (ICC=0.985) reliability. The factor analysis revealed a 3-factor solution which explained 74.6% of the variance.  
Conclusion: Our findings suggest that PTD is a shared feature of both schizophrenia and BD but persistent PTD or NTD can distinguish subgroups of schizophrenia from BD and schizophrenia patients with better clinical outcomes. Our findings also demonstrated that DDBÖ is a reliable and valid scale which can be used in assessing TD in patients with schizophrenia.