Tek ürüne dayalı ekonomik gelişme deneyimi: Irak-Selahaddin Şehri örneği
Single product-based economic development experience: The case of Iraq - Salah Al-din city
Yazar: AHMED DHEYAA KHALEEFAH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT SEZGİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Irak = Iraq ; Irak-Selahaddin = Iraq - Salah Al-din ; Petrol = Petroleum ; Petrol sektörü = Petroleum sector ; Petrol üretimi = Petroleum production ; Petrol ürünleri = Petroleum products

Özet:
Büyüme ekonomilerin üzerinde durduğu başlıca iktisadi konular arasında yer almaktadır. Bu çalışmada tek ürüne dayalı günümüz ekonomileri tespit edilerek bir tek ürün ekonomisi özelliği gösteren gerek Irak'ın gerekse de Selahaddin şehrinin ekonomik durumu ayrıntılı incelenmiştir.
Bu tez çalışması kapsamında toplam 233 adet ülke ve bölgenin 2000 yılı sonrası dönemine ait istatistikleri Uluslararası Ticaret Merkezi kaynaklarından elde edilerek incelenmiştir. Buna göre bu ülkelerden 18'inde bir ürünün o ülkenin toplam ihracatı içerisindeki payının %75 ve üzeri seviyede olduğu görülmüştür. Bu 18 ülke haricinde diğer ülkeler nezdinde yapılan incelemede ise bir sektörün o ülkenin toplam ihracatı içerisindeki payının %75 ve üzeri seviyede olduğu toplam 22 adet ülke tespit edilmiştir.
Çalışma kapsamında tespit edilen tek ürüne veya tek sektöre dayalı ekonomilerin ortak özellikleri arasında bu ülkelerin genellikle ekonomide baskın tek ürün itibariyle doğal kaynaklara bağlı olmaları, kırılgan ekonomi olmaları, küçük ekonomiler olmaları ve ürettikleri ürünler itibariyle uluslararası piyasalarda sınırlı bir arz imkanına sahip olmaları hususları yer almaktadır.
Irak ekonomisi ham petrole bağlıdır. 2016 yılında ham petrolün Irak GSYH'sı içerisindeki payı  %61, Irak kamu gelirleri içerisindeki payı %90 ve toplam ihracatı içerisindeki payı ise %95'tir. Selahaddin şehri ise Irak'ın en büyük petrol rafinelerine ev sahipliği yapmakta olup petro kimya endüstrisinin en yoğun olduğu bölgedir. Çalışmada Selahaddin şehrinde petrol sanayisinin önemi Irak'ın diğer şehirler ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.




Anahtar Kelimeler: Tek Ürün, Ekonomik Gelişme, Irak, Petrol Ekonomisi

Abstract:
Economic growth is one of the main economic issues that economies focus on. In this study, the economic situation of both Iraq and Salah Al-Dincity, which has a single product economy feature, has been investigated in detail.
In the scope of this thesis, the statistics of 233 countries and regions in the post-2000 period were obtained from the sources of International Trade Center.According to this, it has been seen that in 18 of these countries a product has a share of 75% or more in the total exports of that country. In addition to these 18 countries, it is also detected that in 22 of these countries a sector has a share of 75% or more in the total exports of that country.
Among the common features of the single product or single sector economies identified within the scope of the study are the fact that these countries are generally dependent on natural resources as the single product dominant in the economy; they are fragile economy; they are small economies; and they have limited supply opportunity in international markets due to the products they produce.
The Iraqi economy depends on crude oil. In 2016, the share of crude oil in the Iraqi GDP was 61%, its share in Iraqi public revenues was 90% and its share in total exports was 95%. The city of Salah Al-Din is home to Iraq's largest oil refineries and is the most concentrated region in the petrochemical industry. In the study, the importance of the oil industry in the city of Salah Al-Din was examined in comparison with other cities of Iraq.



Key Words: Single Product, Economic Development, Iraq, Oil Economy