Erken gebelikte embriyonun endometriyal antioksidan yanıta etkileri: Koyun modeli
Effects of embryo on endometrial antioxidant response in early pregnancy: Ovine model
Yazar: GONCA ŞEN
Danışman: PROF. DR. AYDIN GÜZELOĞLU ; PROF. DR. NURİ BAŞPINAR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Embriyo = Embryo ; Endometriyum = Endometrium ; Gebelik = Pregnancy ; Koyunlar = Sheep ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Reaktif oksijen türleri (ROS) diğer organ ve sistemlerde olduğu gibi reprodüktif sistemdeki birçok fizyolojik ve patalojik süreçte rol oynamaktadırlar. Başarılı bir fertilizasyon ve implantasyon ROS'un  konsantrasyonundan etkilenebilmektedir. Ayrıca östrojenin ve progesteronun pro-oksidan ve antioksidan parametrelerini etkilediği ve gebelik gibi fizyolojik süreçlerde antioksidan savunma sisteminde değişikliklere yol açabileceği bilinmektedir. Transkripsiyon faktörü Nrf2, güçlü bir trankripsiyonal aktivatör olarak oksidatif ve elektrofilik streste; hücrelerde birçok koruyucu geni indüklemekte, gen anlatımının düzenlenmesinde merkezi bir rol oynamaktadır. Bu çalışmadaki amacımız koyunlarda gebeliğin preimplantasyon aşamasında pro-oksidan ve antioksidan sisteminin hem enzim hem de gen anlatımı düzeyinde araştırılması, gebeliğe bağlı antioksidan yanıt yolağındaki farklılıklarının belirlenmesidir. 
Gebeliğin ve siklusun 13. günlerinde toplanan endometriyum doku örneklerinden total RNA izolasyonu yapıldı, cDNA üretildi. Çalışmada RT-qPZR yöntemiyle HO1, NQO1, GPX2, GSTP1, GCLC, TXNRD1, G6PDH, CAT, SOD1, Nrf2, Cul3, Keap1, GR genlerinin anlatım düzeyleri belirlendi. Gebe ve gebe olmayan koyunlar istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulunan verilere göre gebe koyunlarda siklik koyunlara göre GR anlatımında 1,95 kat, HO1 anlatımında 1,39 kat artış gözlendi (p<0,05). Diğer genler numerik olarak %5-20 farklılık göstermesine rağmen istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Doku örneklerinde biyokimyasal oksidatif stres parametrelerinin göstergesi olan LPO, T-GSH düzeyleri ve total antioksidan aktivitesi spektrofotometrik olarak ölçüldü. İstatistiksel değerlendirmede erken gebelikte endometriyumda gebe ve gebe olmayan karşılaştırmasında biyokimyasal parametrelerde anlamlı bir sonuç bulunmadı (p>0,05). 
Araştırmada koyun endometriyumunda antioksidan yanıt yolağının komponentlerinin gen düzeyinde anlatımları olduğu belirlendi. Elde edilen sonuçlara göre preimplantasyon döneminde gebeliğin uterus üzerinde oksidatif bir stres oluşturmadığı, ancak GSH üretimi/rejenerasyonu ve demir birikimi ile ilgili yolakların gebeliğe bağlı endometriyumda gen anlatımı farklılıkları oluşturabileceği kanaatine varıldı. Bu yolakların gebelikteki rollerinin anlaşılması için yolaklara ait diğer genlerin araştırması, erken gebelikte oksidatif stresin rolüyle ilgili bilgi birikimimizi arttıracaktır.  

Anahtar Sözcükler: Antioksidan; endometriyum; gebelik; oksidatif stres.

Abstract:
Reactive oxygen species (ROS) involve in several physiologic and pathologic process of reproduction system as well as other organs and systems. Fertilization and implantation could be affected by ROS concentration. Estrogen and progesterone are known to affect pro-oxidant and antioxidant parameters and cause plenty of changes in antioxidant defense system in the physiological processes such as pregnancy. Nrf2, transcription factor, is a robust transcriptional activator. In oxidative and electrophilic stress; Nrf2 induces various protective genes and also plays central role in regulation of gene expression. In this study, the objective was to investigate the levels of both enzyme and gene expression of pro-oxidant and antioxidant system in the peri-implantation period of ewes and besides, reveal the differences pregnancy related antioxidant response. 
Total RNA extraction from endometrium tissues, collected on the day 13 th of cylic and pregnancy was performed. The total RNAs was converted to cDNA. In the study, expression levels of  HO1, NQO1, GPX2, GSTP1, GCLC, TXNRD1, G6PDH, CAT, SOD1, Nrf2, Cul3, Keap1, GR genes were determined using RT-qPCR. Pregnant and non-pregnant ewes were statically compared. According to the results obtained, GR and HO1 expression was increased respectively 1,95, and 1,39 fold (p<0,05) in pregnant ewes compared to cyclic ewes. Although the genes investigated showed differences at 5-20% levels, they were not statistically significant. Biochemical oxidative stress parameters, LPO, T-GSH and AOP were measured in tissues. There was statistically no significant results between comparsion of pregnant and non-pregnant ewes. 
In the study,  expression of the components of antioxidant response pathway was determined at gene level. The results, obtained suggests that pregnancy did  not put stress on uterus at the period investigated. Production or regeneration of GSH and accumulation of iron may make differences in the expression of pregnancy-related pathway in endometrium. To elucidate the role of these pathways in pregnancy, other genes associated with the pathways should be investigated.

Key Words:    Antioxidant; endometrium; oxidative stress; pregnancy.