Bireylerin e-sağlık okuryazarlığı durumları ile bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma düzeylerinin belirlenmesi
E-determination of health literacy statuses and infectious disease risk awareness and protection levels
Yazar: FEYZA NUR MURAT
Danışman: DOÇ. DR. SONAY BİLGİN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Elektronik sağlık = E-health ; Erzincan = Erzincan ; Farkındalık = Awareness ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmada Erzincan ilinde yaşayan 18 yaş üzeri bireylerin E-Sağlık Okuryazarlık durumlarıyla bulaşıcı hastalıklara sebep olabilecek risklerin farkındalığı ve bulaşıcı hastalıklardan korunma bilgi düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini Erzincan il merkezinde bulunan 8 adet Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18 yaş ve üzeri bireyler oluşturmuştur. Örneklemini verilerin toplandığı 01.05.2022-01.09.2022 tarihleri arasında Erzincan il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 384 kişi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında sosyodemografik bilgi formu ile E-Sağlık Okuryazarlık Ölçeği ve Bulaşıcı Hastalıklar Risk Farkındalığı ve Korunma ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul onayı ile kurum izinleri alınmıştır. SPSS 20.0 istatistik programında yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, çarpıklık ve basıklık değerleri kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalamasının 29.06 ± 7.90, Bulaşıcı Hastalık Risk Farkındalığı ve Korunma Düzeyleri Ölçeği toplam puan ortalamasının 150.76± 24.68 olarak bulunmuştur. Katılımcıların E-Sağlık Okuryazarlığı düzeyleri ile bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma düzeyleri arasında pozitif yönde istatistiksel açıdan önemli doğrusal bir ilişki olduğu saptanmıştır. (p<0.05, r>0,40)
Sonuç: Bireylerin E-Sağlık Okuryazarlık düzeyleri arttıkça bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma düzeylerinde yükseldiği görülmüştür. Bireylerin E-Sağlık okuryazarlık düzeylerini yükseltmek için çalışmalar yapılmalı, bulaşıcı hastalık risk farkındalıkları sağlanmalı ve bireyler bulaşıcı hastalıklardan korunmaları için bilinçlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Bulaşıcı hastalık, E-Sağlık Okuryazarlığı, korunma,  risk

Abstract:
Aim: In this research, it is aimed to determine the e-health literacy status of individuals over the age of 18 living in the province of Erzincan, awareness of the risks that will cause infectious diseases and their knowledge level of protection from infectious diseases.
Material and Method: The population of the study consisted of individuals aged 18 and over who were registered in 8 Family Health Centers located in the city center of Erzincan. The sample consisted of 384 people registered to family health centers in Erzincan city center between 01.05.2022 and 01.09.2022, where the data were collected. Sociodemographic information form, e-health literacy scale and infectious diseases risk awareness and prevention scale were used to collect data. In order to conduct the research, institutional permissions were obtained with the approval of the ethics committee. It was done in SPSS 20.0 statistical program. Descriptive statistics, skewness and kurtosis values were used.
Results: In the study, participants' E-Health Literacy Scale total score average was found to be 29.06 ± 7.90, and the total mean score of the Infectious Disease Risk Awareness and Prevention Levels Scale was 150.76 ± 24.68. It was determined that there was a positive statistically significant linear relationship between the e-health literacy levels of the participants and the awareness of infectious disease risk and prevention levels. (p<0.05, r>0,40)
Conclusion: It has been observed that as individuals' e-health literacy levels increase, their awareness of infectious disease risk and protection levels increase. Studies should be carried out to increase the e-health literacy levels of individuals, risk awareness of infectious diseases should be provided and individuals should be made conscious to protect themselves from infectious diseases.
Keywords: Communicable disease, e-health literacy, prevention, risk