Göller bölgesinde elma muhafazasında kullanılan soğuk hava depolarının yapısal yönden analizi ve en uygun depo tiplerinin geliştirilmesi
Analysis of the structure of cold storages for apples in the Lakes region of Turkey and development of the most suitable types of storages
Yazar: HALİL İBRAHİM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL BAKİ ÜNAL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Depolama = Storage ; Depolama sistemleri = Storage systems ; Elma = Apple ; Isparta = Isparta ; Optimizasyon = Optimization ; Optimizasyon modelleri = Optimization models ; Soğuk depolama = Cold storage ; Tarımsal yapı = Agricultural structure ; Tarımsal yapılar = Agricultural buildings ; Tasarım = Design

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Göller Bölgesinde depocu işletmelerin elma depolamada kullandıkları soğuk hava depolarının yapı ve işletim yönünden mevcut durumlarını belirleyerek, teknik ve ekonomik yönden bölge koşullarına en uygun soğuk hava deposu projelerini geliştirmektir. Bu amaçla ilk olarak, anket çalışmasıyla bölgedeki mevcut 60 adet elma soğuk hava deposunun tamamında yapısal ve işletim sorunları belirlenmiştir. Daha sonra, elmada derim sonrası kalite kayıplarını önleyecek, klasik soğutma sisteminden modern soğutma sistemlerine geçiş için gerekli fiziki altyapıyı sağlayacak, depocu işletmelerin gelecekteki gereksinimlerini karşılayacak alternatif soğuk hava deposu tasarımları geliştirilmiştir. Bu tasarımların oluşturulmasında doğrusal programlama, tamsayılı programlama ve 0-1 programlama teknikleri kullanılarak geliştirilen bir optimizasyon modeli kullanılmıştır.İşletmelerin % 46.67'sinde depo taşıyıcı sistemi olarak konvansiyonel betonarme kullanılmış olup, bu tip taşıyıcı sistemin kullanılması gelecekte kapasite artırımını engellemektedir. İşletmelerin % 80.00'inde depo yalıtım özellikleri yeterli değildir ve soğutma masraflarını olumsuz yönde etkilemektedir. İşletme sahiplerinin % 95.00'i kontrollü atmosfer soğutma sistemini tercih etmelerine karşın, işletmelerin sadece % 8.33'de kontrollü atmosfer sistemi mevcuttur. Tesis ve işletim masraflarının fazla olması ve bu maliyeti karşılayacak bir pazarın oluşmaması işletme sahiplerinin kontrollü atmosfer soğutma sistemine geçişini engellemektedir. Geliştirilen model yardımıyla oluşturulan soğuk hava deposu tasarımlarından bölge koşulları için belirlenen en uygun iki elma soğuk hava deposunun tip projeleri hazırlanmıştır. Bu depolardan ilki, 3000 tonluk ve klasik soğutma sistemine sahiptir. Diğeri ise, 2500 tonluk ve kontrollü atmosferli soğutma sistemine sahiptir. Her iki depoda taşıyıcı ve çatı sistem prefabrik betonarme olup, duvarlar ve asma tavan ise poliüretan dolgulu sandviç paneldir.Anahtar Kelimeler: Elma, soğuk hava deposu, tasarım, optimizasyon modeli, Isparta.

Abstract:
The purpose of this study was to determine the current state of construction and operation of cold storage facilities used for storing apples in the Lakes Region of Turkey, and to develop projects for cold storages which are technically and economically the most suitable for regional conditions. To this purpose, firstly a questionnaire was used to determine structural and operational problems in all of the region?s 60 cold stores for apples. Then alternative cold store designs were developed to provide the necessary physical infrastructure to change from a classic cooling system to a modern cooling system without causing a loss of quality in apples after harvest, and to meet the needs of store operators in the future. In developing these designs, an optimisation model was used which was developed using linear programming, integer programming and 0-1 programming techniques.The storages structural column systems of 46.67% of operators were of conventional concrete, which could prevent future expansion of capacity. The insulation characteristics of 80.00% of storages were inadequate and could increase cooling costs. Controlled atmosphere cooling systems were preferred by 95.00% of operators, but such systems were present in only 8.33% of operations. The high costs of installing and operating a controlled atmosphere cooling system and the lack of a market to meet these costs prevented operators from changing over to this type of system. With the help of the model which was developed, the two type projects which were determined to be the most suitable for local conditions were selected from the cold storage designs developed, and prepared. The first of these was of 3000 tonnes capacity and had an classic cooling system. The second had a capacity of 2500 tonnes and a controlled atmosphere cooling system. The structural column and roofing systems of both stores were of prefabricate concrete, while the walls and suspended ceilings were made of polyurethane sandwich panels.Key words: Apple, cold storage, design, optimization model, Isparta.