Çağdaş Türk resim sanatında mistik semboller ve göstergebilim analizleri
The semi̇ological analises of mystic symbols in contemporary turkish art
Yazar: RASİM SOYLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN KAHRAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Gösterge bilim = Semiotics ; Mistik semboller = Mystical sembols ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Ressamlar = Painters ; Semboller = Symbols ; Tasavvuf = Mystic ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Bu çalışmada, çağdaş Türk resim sanatında bilhassa 2000 yılından sonra, hem akademisyen, hem de sanatçı olarak kariyerinin doruğuna çıkmış ressamların eserlerindeki mistik sembollerin, göstergebilime göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca bu sembollerin bilinçli olarak mistisizm çağrıştırıp çağrıştırmadıkları veya sanatçıların bilinçaltında yatan içselliğin yansımış olma ihtimallerinin araştırılması hedeflenmektedir.
Pilot olarak seçilen sanatçılar ziyaret edilerek görüşme yapılmış, kişisel yaşamlarında veya sanatsal çalışmalarında, mistisizmle ilgileri olup olmadıkları, eserlerinde kullandıkları sembollerde mistik kaygılar taşıyıp taşımadıkları sorularının cevaplarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi ile, sanatçılarla görüşme ve röportaj yapılmış ve kendilerine yöneltilen sorularla, eserlerindeki semboller ve yapılacak göstergebilim çözümlemeleri hakkında görüşleri alınmıştır.
Elde edilen bulgulara göre, görüşme yapılan sanatçıların bir kısmının mistisizmle, hatta tasavvufla yakından ilgilendiği ve sanat çalışmalarında mistik sembolleri bilinçli olarak kullandığı belirlenmiştir. Sanatçıların bir kısmı ise, sembolleri salt plastisizm amaçlayarak ve biçimsel form olarak kullandıklarını, ancak başkaları tarafından mistisizm çağrıştırmalarının mümkün olduğunu ifade etmişlerdir. Sanatçıların bazıları çok yaşlı olmaları itibari ile çocuklukları cumhuriyetin ilk yıllarında, henüz Osmanlı kültürünün etkisinde geçtiği ve geleneksel Türk ve Anadolu kültürü içerisinde mistik kavramlarla beslenmiş oldukları tespit edilmiştir. Bu sebeple, eserlerinde kullandıkları semboller, bilinçli olarak mistisizmi yansıtmayı amaçlamasa dahi, dolaylı olarak yine de bu coğrafyanın kültürü içerisinde, mistik çağrışımları taşıması mümkün görülmektedir.
Araştırmanın birinci bölümünde problem durumu, problem cümlesi, araştırmanın amacı, araştırmanın önemi, varsayımlar, kapsam, sınırlılıklar, yöntem ve tekniklere yer verilmiştir. İkinci bölümde göstergebilimin tanımı, tarihsel gelişimi,  kuramsal ve kavramsal problemleri ele alınmıştır. Ayrıca göstergebilimin Türk ve İslami kaynaklardaki kökenleri ilk defa incelenerek alanın kuramsal yapısına katkıda bulunulmuştur. Üçüncü bölümde mistisizm ele alınmış ve mistik semboller incelenmiştir. Bulgular bölümünde sanatçılarla yapılan görüşmeler, sanatçıların mistisizmle ilişkileri ve eserlerindeki mistik sembollerin göstergebilim açısından çözümlemeleri yapılmıştır. Araştırmanın son bölümünde ise araştırmanın verileri değerlendirilip, elde edilen sonuçlara göre öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is the analysis of mystic symbols according to semiology in the works of artists who are academicians and accepted as authority of contemporary Turkish art after 2000.  
Artists selected as pilot, visited and interviewed. The question either the symbols used in their arts are related with mysticism is asked to them and their opinions recorded about analysis of that symbols in terms of semiology.
As a result, some artists stated that they used symbols as mysticism and they interested in mysticism. On the other hand, others stated they used symbols as stylistic forms and aimed plasticism but those symbols may be interpreted as mysticism by audiences.  
It is determined that since the artists are too elderly, they grew up Ottoman and Anatolian culture. Therefore, it can be said that symbols in their art can be indirectly associated with mysticism despite artists did not aim to.      
First part of study includes problem sentence, problem case, aim and significance of problem, hypotheses, scope and limitations. 
Second part includes definition, historical progress and conceptual problems of semiology. Moreover Turkish and Islamic sources of semiology are analyzed for the very first time and thus contributed to the theoretical structure of semiology. 
Mystic symbols are analyzed in third part. Findigs part includes interviews with artists, relations between artists and mysticism and analysis of symbols used by the artists in terms of semiology. 
In the last part, datas of study are evaluated and proposals are offered in accordance with results.