Çevresel sürdürülebilirlik açısından çiftçilerin tarımsal plastik atık yönetim uygulamalarına yönelik tutumlarının incelenmesi
Examination of farmers' attitudes towards agricultural plastic waste management practices in terms of environmental sustainability
Yazar: SALMAN DORU
Danışman: PROF. DR. ELA ATIŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Plastik atıklar = Plastic wastes ; Tarımsal atıklar = Agricultural wastes ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment ; İyi-en kötü yöntemi (BWM) = Best–worst yöntemi (BWM)

Özet:
Plastiklerin tarımda kullanılması birçok fayda sağlarken, aynı zamanda çevre üzerinde artan olumsuz etkiler yaratmaktadır. Hem bitkisel hem de hayvansal üretim faaliyetleri sonucunda tehlikeli ve tehlikesiz plastik atıklar belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Üretim sırasında oluşan plastik kirliliğin yanı sıra, sulama boruları, sera naylonu, toprak malçlama, paketleme vb. gibi çeşitli amaçlarla kullanılan plastik malzemeler kullanım ömürleri sonunda uygunsuz şekilde bertaraf edildiğinde, kirlilik kaynağı haline gelmektedir. Bu çalışmada, tarımsal faaliyetler sonucu ortaya çıkan plastik atıklar konusunda çiftçilerin görüş ve tutumlarının incelenmesi ile sürdürülebilir bir atık yönetimi programı benimsemeye yatkınlığının ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmada, İzmir ilini kapsayan iki önemli havza olan Küçük Menderes ve Bakırçay havzaları ele alınmıştır. Araştırma verileri Küçük Menderes'ten Ödemiş ve Torbalı ile Bakırçay havzasından Bergama ve Dikili ilçelerindeki 120 çiftçi ile görüşülerek elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde, En iyi-En kötü analizi ve Binary Logit Model yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularında, çiftçilerin %46,7'si plastik atıklar konusunda yeterli tedbir almadığını ve yeterli tedbir almasını kısıtlayan/engelleyen faktörler arasında "geri dönüşüm/atık toplama kumbara veya kafesleri olmayışı, plastik atıkların ayrıca toplanmaması ve imkânların yetersiz" olmasını sıralamaktadır. Logit model sonucuna göre, çiftçilerin atıkların minimum düzeyde olmasını ülke ekonomisi için önemli görme oranı bir birim arttığında atıkların toplanmasını destekleme isteği %15,9 oranında artmaktadır. Çiftçiler sürdürülebilir bir atık yönetimini benimsenmesi için destekleyici unsurların olması istemektedir.
Anahtar sözcükler: Tarımsal plastik, Atık yönetimi, Çevresel sürdürülebilirlik, En iyi-en kötü analizi, Binary Logit Model

Abstract:
While the use of plastics in agriculture provides many benefits, it also creates increasing negative effects on the environment. As a result of both plant and animal production activities, hazardous and non-hazardous plastic wastes appear prominently. In addition to the plastic pollution that occurs during production, irrigation pipes, greenhouse nylon, soil mulching, packaging and so on. When plastic materials used for various purposes, such as plastic materials, are disposed of improperly at the end of their useful life, they become a source of pollution. In this study, it is aimed to examine the opinions and attitudes of the farmers about the plastic waste generated as a result of agricultural activities and to reveal their tendency to adopt a sustainable waste management program. In the study, Küçük Menderes and Bakırçay basins, which are two important basins covering the province of İzmir, were discussed. The research data were obtained by interviewing 120 farmers in Ödemiş and Torbalı from Küçük Menderes and in Bergama and Dikili districts from Bakırçay basin. Best-Worst analysis and Binary Logit Model methods were used in the analysis of the research data. In the research findings, 46.7% of the farmers list that they do not take adequate precautions regarding plastic waste and that "the absence of recycling/waste collection boxes/cages, the fact that plastic wastes are not collected separately and the facilities are insufficient" are among the factors that limit / prevent them from taking adequate precautions. According to the logit model result, the desire to support the collection of waste increases by 15.9% when the rate of waste is considered important for the national economy to be at a minimum level by one unit. Farmers want to have supportive elements to adopt a sustainable waste management.
Keywords: Agricultural plastic, Waste management, Environmental sustainability, Best-worst analysis, Binary Logit Model