Türkiye ve AB ülkelerinin COVID-19 'a karşı etkinliğinin veri zarflama analizi ile karşılaştırılması
Comparision of the effectiveness of Turkey and EU countries against COVID-19 with data envelopment analysis
Yazar: GONCA ÇETİNKAYA EROĞLU
Danışman: PROF. DR. HASAN BAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management ; İstatistik = Statistics

Özet:
2020 yılının başında, tüm halk sağlığı camiasının onlarca yıldır korktuğu senaryo gerçek olmuş ve hayvanlardan insanlara bulaşarak hastalığa neden olan korona virüslerin yeni bir tipi Çin' den tüm dünyaya hızlıca yayılmaya başlamıştır. Dünya Sağlık Örgütü tarafınca "Covid-19" olarak adlandırılan virüs 24 Ocak 2020 tarihinde Avrupa kıtasına ulaşmış ülkemizde ise ilk vaka 11 Mart 2020 tarihinde görülmüştür. Bu çalışmanın amacı Aralık 2019`da Çin`in Wuhan şehrinde ortaya çıkan ve kısa sürede dünyayı saran COVID-19 salgını ile mücadelede Avrupa Birliği ülkelerinin ve Türkiye'nin etkinlik düzeyinin Veri Zarflama Analizi ile araştırılmasıdır. Sağlık sistemlerinin performans ölçümünde sıklıkla kullanılan Veri Zarflama Analizi, pek çok girdi ve çıktının kullanılabildiği parametrik olmayan etkinlik ölçüm yöntemidir. Analizde girdi değişkenleri olarak; onbin kişi başına doktor, hemşire, hastane ve yoğun bakım yatak sayıları ile sağlık harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) içindeki oranı, çıktı olarak; ülkelerin 10 Haziran 2021 tarihine ait milyon kişi başına Covid-19 test sayısı, vaka sayısı ve ölüm sayısı ele alınmıştır. Etkinlik analizinde sabit ölçekli Charnes, Cooper, Rhodes (CCR) ve değişken ölçekli Banker, Charnes, Cooper (BCC) yöntemleri kullanılmış, etkin olan ülkelerin etkinlik skorları belirlenmiş ve etkin olmayan ülkeler için potansiyel iyileştirme önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır.Daha sonra doldurulacaktır.

Abstract:
At the beginning of 2020, the scenario that the entire public health community feared for decades came true, and a new type of corona viruses that cause disease by transmitting from animals to humans began to spread rapidly from China to the whole world. The virus, called "Covid-19" by the World Health Organization, reached the European continent on January 24, 2020 and the first case was seen on March 11, 2020 in our country. The purpose of this study is to investigate the efficiency level of the European Union countries and Turkey in the fight against the COVID-19 pandemic, which emerged in Wuhan, China in December 2019 and spread around the world in a short time, using Data Envelopment analysis. Data Envelopment Analysis, which is frequently used in the performance measurement of health systems, is a non-parametric efficiency measurement method where many inputs and outputs can be used. As input variables in the analysis; The number of doctors, the number of nurses, the number of hospitals, the number of intensive care beds per ten thousand people and the ratio of health expenditures to Gross Domestic Product (GDP), as output; COVID-19 pandemic data of countries from June 10, 2021, number of tests, number of cases and number of deaths per million populations were used. In the study, output oriented Charnes, Cooper and Rhodes (CCR) and Banker, Charnes and Cooper (BCC) methods were used. Scale efficiency scores were determined and it was aimed to develop potential improvement suggestions for inefficient countries.Daha sonra doldurulacaktır.