Ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme/izleme özyeterliliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of secondary school students' critical listening/watching skills
Yazar: KÜRŞATHAN GÜRBÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. CAFER ÇARKIT
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme/izleme özyeterliliklerinin çeşitli değişkenler
açısından değerlendirilmesinin amaçlandığı bu araştırma nicel araştırma
modellerinden betimsel tarama yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada alt
problemler kapsamında ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme/izleme
özyeterliliklerinin cinsiyet, yaş, anne-baba eğitim durumu, kardeş sayısı, sınıf düzeyi,
okul öncesi eğitimi alma durumu ve günlük bilgisayar-tablet kullanma ve televizyon
izleme süreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterme durumları
incelenmiştir. Yapılan araştırma İstanbul ilinin Esenler ilçesinde yer alan resmi
ortaokullardan gelişigüzel örnekleme yöntemiyle seçilen 1030 öğrenciyle
gerçekleşmiştir. Araştırmanın verileri Eleştirel Dinleme/İzleme Özyeterlilik Ölçeği ve
araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Ulaşılan
veriler SPSS 22 programıyla analiz edilmiş ve ortaokul öğrencilerinin eleştirel
dinleme/izleme özyeterlilik düzeylerinin orta seviyede (3,36) olduğu tespit edilmiştir.
Bununla birlikte ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme/izleme özyeterliliklerinin
cinsiyet, yaş, anne-baba eğitim durumu, kardeş sayısı, sınıf düzeyi, okul öncesi eğitimi
alma durumu ve günlük bilgisayar-tablet kullanma ve televizyon izleme süreleri gibi
çeşitli değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermediği tespit
edilmiştir. Ortaokul öğrencilerinin cinsiyetinin, yaşının, anne-baba eğitim durumunun,
kardeş sayısının, sınıf düzeyinin, okul öncesi eğitimi alma durumlarının, günlük
bilgisayar-tablet kullanma ve televizyon izleme sürelerinin eleştirel dinleme/izleme
özyeterlilik düzeyi bakımından istatistiki açıdan anlamlı farklılıkların oluşmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar sözcükler: Eleştirel dinleme/izleme, dinleme eğitim

Abstract:
This research, which aims to evaluate the critical reading/monitoring self-efficacy of
secondary school students in terms of various variables, was carried out with the
descriptive scanning method, one of the best research models. Within the scope of the
sub-problems of the study, the statistically significant differences in the critical
listening/monitoring self-efficacy of secondary school students in terms of gender,
age, parents' education level, number of siblings, grade level, pre-school education
status, and daily computer-tablet usage and television watching time were examined.
The research was conducted with 1030 students selected by random sampling method
from public secondary schools in the Esenler district of Istanbul. The data of the
research were obtained with the Critical Listening/Monitoring Self-Efficacy Scale and
the Personal Information Form provided by the researchers. The data obtained was
analyzed with the SPSS 22 program and it was determined that the critical
listening/monitoring self-efficacy level of secondary schools was at a medium level
(3.36).. However, it was detected that the critical listening/monitoring self-efficacy of
secondary school students did not show statistically significant differences in terms of
various variables such as gender, age, parents' education level, number of siblings,
grade level, pre-school education status, and daily computer-tablet usage and
television watching time. It was concluded that there were no statistically significant
differences in terms of critical listening/watching self-efficacy level of secondary
school students' gender, age, parents' education level, number of siblings, grade level,
pre-school education, daily computer-tablet usage and television watching time.
Keywords: Critical listening/watching, listening training