Hatay ili Samandağ ilçesindeki mandalin çeşitlerinde Akdeniz meyve sineği, Ceratitis capitata (wiedemann) (Diptera: tephritidae)'nin kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi
Control of mediterranean fruit fly, Ceratitis captata (wiedemann) (Diptera: tephritidae) with mass trapping and determination its damage rates on varieties of mandarin in Samandağ district of Hatay province
Yazar: CUMHUR ALPHAN ÇAY
Danışman: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Akdeniz meyve sineği (AMS), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae), ülkemizde turunçgillerin önemli bir zararlısıdır. Çalışma 2019-2020 yıllarında Hatay'nın Samandağ ilçesinin Mızraklı beldesindeki beş mandarin bahçelerinde Akdeniz meyve sineği, Ceratitis capitata Wied. (Diptera: Tephritidae)'nin kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi amacı yürütülmüştür. Çalışmada sayıları örnekleme yapılan bahçelere göre değişen Lastfly tuzak (cezbedici + insektisit) ile Satsuma (Bahçe I), Okitsu (Bahçe II), Satsuma + Okitsu (Bahçe III), Satsuma (Bahçe IV) ve Satsuma (Bahçe V) gibi mandalina çeşitleri üzerinde yürütülmüştür. Hasattan önce tuzakların kurulduğu mandalina ağaçları hariç, farklı tarihlerde, her parselde 10 adet ağaç seçilmiş ve her ağaçtan 50 adet olmak üzere her bahçeden toplam 500 meyvesi kontrol edilmiş ve vuruklu mandalina meyvesi sayısı kaydedilmiştir. 
2019 yılında Satsuma mandalina çeşidinde 15 Lastfly tuzak tarafından 4643 adet AMS, Okitsu mandalina çeşidinde 18 Lastfly tuzak tarafından 5848 adet AMS, Satsuma + Okitsu mandalina çeşidinde 24 Lastfly tuzak tarafından 2938 adet AMS, Satsuma mandalina çeşidinde 25 Lastfly tuzak tarafından 1253 adet AMS, Satsuma mandalina çeşidinde 22 Lastfly tuzak tarafından 4580 adet AMS ergin yakalanmıştır. 2020 yılında Satsuma mandalina çeşidinde 15 Lastfly tuzak tarafından 807 adet AMS, Okitsu mandalina çeşidinde 15 Lastfly tuzak tarafından 452 adet AMS, Satsuma + Okitsu mandalina çeşidinde 30 Lastfly tuzak tarafından 16062 adet AMS, Satsuma mandalina çeşidinde 20 Lastfly tuzak tarafından 2629 adet AMS, Satsuma mandalina çeşidinde 26 Lastfly tuzak tarafından 3925 adet AMS ergini yakalanmıştır. 
2019 yılında AMS'nin en fazla zarar oranı Satsuma mandalina çeşidinde %1.4 ile 8 Kasım'da Okitsu çeşidinde %1 ile 25 Ekim'de, Satsuma + Okitsu çeşidinde %4.4 ile 1 Kasım'da, Satsuma mandalina çeşidinde %4.2 ile 18 Ekim'de, Satsuma mandalina çeşidinde %5.2 ile 18 Ekim'de tarihinde yapılan örneklemede olarak tespit edilmiştir. Akdeniz meyve sineğinin en fazla zararı %3.45 ortalama ile satsuma (Bahçe V), bunu sırası ile %2.93 ortalama ile Satsuma (Bahçe IV), ve %2.52 ile Satsuma+Okitsu (Bahçe III), %0.53 ortalama ile Satsuma (Bahçe I) ve %0.42 ortalama ile Okitsu (Bahçe II) takip etmiştir. 2020 yılında AMS'nin en fazla zarar oranı Satsuma mandalina çeşidinde %1.4 ile 27 Ekim'de, Okitsu çeşidinde %1 ile 8 Eylül'de, Satsuma + Okitsu çeşidinde %10.2 ile 10 Kasım'da, Satsuma mandalina çeşidinde %1.6 ile 29 Eylül, Satsuma mandalina çeşidinde %3.6 ile 3 Kasım tarihinde yapılan örneklemede olarak tespit edilmiştir. Akdeniz meyve sineğinin en fazla zararı %4.5 ortalama ile Satsuma + Okitsu (Bahçe III), bunu sırası ile %1.56 ortalama ile Satsuma (Bahçe IV) ve %0.72 ile Satsuma (Bahçe I) ve (Bahçe V), %0.35 ortalama ile Okitsu (Bahçe II) takip etmiştir.

Abstract:
Mediterranean fruit fly (Medfly), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) is one of the most important pests of citrus fruits in Turkey. The study was carried out in 2019-2020 to control and determine the damage ratio of Mediterranean fruit fly by mass-trapping in varieties of mandarin orchards in Mızraklı town of Samandağ district in Hatay province. Different numbers of Lastfly type traps (attractant+insecticide) were used depending on the orchard planted with either of Satsuma (Orchard I), Okitsu (Orchard  II), Satsuma + Okitsu (Orchard III), Satsuma (Orchard IV) and Satsuma (Orchard V) varieties. Lastfly traps were hanged on the southeast side of the trees, checked weekly and the captured Medfly adults were counted. Counts were carried out diffirent number and dates each of year, except the trap hanging trees, randomly chosen 50 fruits from 10 trees totaling to 500 fruits per variety were checked for Medfly damage and recorded. 
In 2019, there were 4643 Medfly adults caught by 15 traps in Satsuma variety; 5848 adults caught by 18 traps in Okitsu variety; 2938 adults caught by 24 traps in Satsuma + Okitsu variery;1253 adults caught by 25 traps in Satsuma variety and 4580 Medfly adults caught by 22 traps in Satsuma variety. In 2020, there were 807 Medfly adults caught by 15 traps in Satsuma variety; 452 adults caught by 15 traps in Okitsu variety; 16062 adults caught by 30 traps in Satsuma + Okitsu variery; 2629 adults caught by 20 traps in Satsuma variety and 3925 Medfly adults caught by 26 traps in Satsuma variety.
In 2019, the highest damage ratio of Medfly was recorded on Satsuma variety on 8 November with 1.4%, followed by Okitsu variety on 25 October with 1%, Satsuma + Okitsu variety on 1 November with 4.4%, Satsuma variety on 18 October with 4.2%and Satsuma variety on 18 October with 5.2 %. The highest average Medfly damage was on satsuma (Orchard V) variety with 3.45%, followed by Satsuma (Orchard IV) variety with 2.93%, Satsuma+Okitsu (Orchard III) variety with 2.52%, Satsuma (Orchard I) variety with 0.53% and Okitsu (Orchard II) variety with 0.42%. 
In 2020, the highest damage ratio of Medfly was recorded on Satsuma variety on 27 October with 1.4%, followed by Okitsu variety on 8 September with 1%, Satsuma + Okitsu variety on 10 November with 10.2%, Satsuma variety on 29 September with 1.6% and Satsuma variety on 3 November with 3.6%. The highest average Medfly damage was on Satsuma+Okitsu (Orchard III) variety with 4.5%, followed by Satsuma (Orchard IV) variety with 1.56%, Satsuma (Orchard I) and satsuma (Orchard V) varieties with 0.72% and Okitsu (Orchard II) variety with 0.35%.