Torosların iç kısmında kermes meşesi ağırlıklı makilik alanların toprak üstü biokütle ve karbon depolama kapasitesi
Aboveground biomass and carbon storage capacity in maquis sites dominated by kermes oak in inlands of Taurus mountains
Yazar: ALPTEKİN BAHTİYAR LİM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASİN KARATEPE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu tez çalışması Isparta çevresinde Kermes Meşesi (Quercus coccifera L.) ağırlıklı makilik alanların biokütle ve karbon miktarlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Çalışma 10 farklı sahada 3'er örnek alanda gerçekleştirilmiştir. Öncelikle çalışılan sahalarda maki örtüsünün sahayı kaplama oranı bulunmuştur. Toplam 30 örnek alanda 1'er metrekarelik alandaki maki örtüsü dipten itibaren tıraşlanmıştır. Daha sonra tıraşlanan bu alandaki kermes meşelerinin ana gövde, yan dallar ve yaprakları ayrılmış ve ayrı ayrı tartılarak ağırlıkları bulunmuştur. Daha sonra bu örnekler öğütülerek analize hazırlanmış ve Leco Truspec 2000 CN analiz cihazında kuru yakma ile karbon miktarları belirlenmiştir. Sonrasında birim alandaki karbon ve biokütle miktarından, sahanın kapalılık durumuna göre, her bir sahanın toprak üstü karbon karbon ve biokütle miktarları hesaplanmıştır.Ayrıca çalışılan 10 sahada yetişme ortamı özellikleri ile ilgili ölçümler yapılarak notlar alınmıştır. Ek olarak her sahada 1'er adet toprak profili açılmıştır. Açılan toprak çukurunda anakayaya kadar, toprağın derin olması durumunda ise 0-5, 5-15, 15-30, 30-60, 60-100 cm'lik derinlik kademelerinden toprak örnekleri alınarak bu topraklarda tane çapı, toprak reaksiyonu, organik karbon, toplam azot, kireç analizleri yapılmıştır.Çalışılan sahaların yükseltileri 1045-1323 m'ler arasında ve kapalılık oranı % 20-71 arasında değişmektedir. Çalışma sahalarındaki kermes boylarının ortalaması ise 36,6-189,5 cm arasında olduğu tespit edilmiştir. Toprakların kireç içeriği % 0,16-63,1 arasında, aktüel pH değeri ise 7,12-7,75 arasında tespit edilmiştir. Toprakların 0-5 cm derinlik kademesi için organik karbon içeriği; % 1,32-6,41 arasında, toplam azot içeriği ise % 0,07-0,67 arasında belirlenmiştir. Örnek alanlarda m2'deki kuru biokütle ağırlığı 3,645-11,638 kg/m2, karbon ağırlığı 1,811-5,716 kg/m2 arasında değişmektedir. Sahadaki maki kapalılığını da dikkate alarak hesaplanan hektardaki ağırlık değerleri ise kuru biokütle için 8,749-82,627 t/ha, karbon için 4,346-40,585 t/ha arasında belirlenmiştir.Yapılan bu çalışmanın sonucunda Torosların iç kısmında kermes meşesi ağırlıklı makilik alanlar arasında depolanan biokütle ve karbon miktarları bakımından yaklaşık 10 katlık bir fark olduğu tespit edilmiştir. Alanlar arasındaki bu farklılık ise sahanın kapalılığı, kermes meşelerinin boyları ve birim alandaki dip çap yüzeyi ve yetişme ortamı özelliklerinden kaynaklanabileceği gibi sahaların insan ve hayvan baskısına maruz kalma derecesine göre de oluşabilir.Anahtar Kelimeler: Maki, Quercus coccifera, biokütle, karbon

Abstract:
This thesis was carried in Isparta in order to determine the biomass and carbon reserves of maquis vegetation dominated by Kermes oak (Quercus coccifera L.) .The study was conducted in 10 different sites, each having 3 sampling plots. First, ground coverage of the maquis vegetation was determined on each site. Then, maquis vegetation was cut down at ground level on the total of 30 sampling plots with in 1 m2 area. Cut oaks were classified into three parts, including main stems, lateral branches and leaves, and each part was weighed individually. These biomass samples were grounded in order to prepare them for analysis, and C contents of the samples were determined by dry combustion using a Leco truspec 2000 CN analyzer. Finally, quantities of aboveground carbon and biomass were calculated for each site, using the ground coverage values of each site and C and biomass values of each sampling plot.In addition, site characteristics of each study site were determined and notes were taken. A soil profile was opened at each site. In each profile, soil samples were taken until the depth of parent rock, and at 0-5, 5-15, 15-30, 30-60, 60-100 cm depths if the soil is deep. All the soil samples were analyzed for texture, soil reaction, organic carbon, total nitrogen, and lime.Study sites were located at 1045-1323 m elevations. Ground coverage of the vegetation was 20-71 percent. Means height of the kermes oaks were 36.6-189.5 cm in these sites. Lime contents of the soil samples ranged from 0.16 to 63.1 percent, and the actual pH values ranged from 7.12 to 7.75. At 0-5 cm soil depth, the organic carbon contents were ranged from 1.32 to 6.41 %, the total nitrogen content ranged from 0.07 to 0.67 percent. Dry weights of aboveground biomass of the sample plots ranged from 3.645 to 11.638 kg/m², amount of carbon ranged from 1.811 to 5.716 kg/m². When the ground coverage of the vegetation was taken into account, the dry weight biomass was ranged from 8.749 to 82.627 t/ha, and the amount of carbon ranged from 4.346 to 40.585 t/ha.Result of this study showed that the maquis vegetations dominated by kermes oaks in inlands of Taurus Mountains have about 10-fold difference in terms of biomass and carbon stores. This variation is mainly due to the differences in ground coverage, mean height of the shrubs, and basal area at ground level of the stems per unit area in each site, which, in turn, was also associate with ecological site characteristics and the degree of exposure to human and animal pressure.Keywords: Maquis, Quercus coccifera, biomass, carbon