Koroner arter bypass greft ameliyatı yapılan hastalarda verilen planlı eğitimin ameliyat sonrası kinezyofobi ve öz-etkililik düzeyleri üzerine etkisi
The effect of planned education given in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery on postoperative kinesiophobia and self-efficacy levels
Yazar: ARZU YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK ÇEÇEN ÇAMLI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, koroner arter bypass greft ameliyatı geçiren hastalara verilen planlı eğitimin hastalarda kinezyofobi ve öz etkililik düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla uygulandı.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini Mayıs 2022-Mayıs 2023 tarihleri arasında Manisa Şehir Hastanesinde koroner arter bypass greft ameliyatı geçiren hastalar oluşturdu (N=137). Araştırmaya katılmayı kabul eden hastalardan, basit rastgele randomizasyon yöntemi ile % 95 güven aralığında güç analizi (power analizi) sonucunda n=41 hasta kontrol, n=41 hasta deney grubunu oluşturdu. Veriler,'Kişisel Veri Toplama Formu', 'Hasta İzlem Formu', 'Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ)' ve 'Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği (BEBÖ)'nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu' kullanılarak elde edildi. Deney grubuna literatür bilgisine dayanarak hazırlanan 'Koroner Arter Bypass Greft (KABG) Ameliyatı Geçiren Hastalarda Ameliyat Öncesi ve Sonrası Dönem İçin Hasta Eğitim Kitapçığı' verildi. Kontrol grubuna klinik rutinlerine göre sözlü bilgilendirme yapıldı. Demografik özellikleri tanımlamak için sayı yüzde dağılımı ve tanımlayıcı istatistikler, grupların homojenliğini değerlendirmek için ki kare testi, normal dağılmayan verilerde Mann Whitney U testi ve normal dağılan verilerde ise bağımsız gruplarda t testi yapıldı.
Bulgular: Deney grubundaki hastaların TKÖ grup içi ortalama puanları arasında anlamlı fark olduğu (p<0,05) saptandı.Deney ve kontrol grubu hastalar arasında ameliyat sonrası kinezyofobi davranışları açısından anlamlı fark olmadığı bulundu (p>0,05).Deney ve kontrol grubundaki hastaların gruplar arası BEBÖ ve alt boyutları ameliyat sonrası ortalama puanları arasında anlamlı fark olmadığı bulundu (p>0,05).Deney ve kontrol gruplarında yaş ve beden kitle indeksinin ameliyat öncesi ve sonrası TKÖ ortalama puanları ile ameliyat sonrası BEBÖ ortalama puanları arasında korelasyon olmadığı saptandı (p>0,05).
Sonuç ve Öneriler: Planlı eğitimin, deney grubunda ameliyat sonrası kinezyofobi davranışlarını azaltmaya ve taburculuk sonrası yeterli öz-etkililik düzeylerine ulaşmasına yardımcı olduğu belirlendi.Ancak ameliyat sonrası sonuçların iki grup arasında anlamlı bir fark oluşturmadığı bulundu. Bu açıdan ameliyat öncesi dönemde verilen planlı eğitimin kinezyofobi ve öz-etkililik düzeylerine etkisi konusunda benzer özellikteki daha büyük örneklem gruplarıyla kanıt temelli çalışılarak literatüre katkı sağlanması önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Hemşirelik, koroner arter bypass grefti, hasta eğitimi, kinezyofobi, öz-etkililik

Abstract:
Aim: This study was conducted to evaluate the effect of planned education given to patients undergoing coronary artery bypass graft surgery on the kinesiophobia and self-efficacy levels of patients.
Method: The population of the study consisted of patients who underwent open heart surgery and coronary artery bypass graft surgery in Manisa City Hospital between May 2022-2023 (N=137). Among the patients who agreed to participate in the study, n=41 patients constituted the control group and n=41 patients constituted the experimental group as a result of the power analysis at the 95% confidence interval with the simple randomization method. The study data were obtained using the 'Personal Data Collection Form', 'Patient Follow-up Form', ''Tampa Kinesiophobia Scale (TKS)' and 'Cardiac Surgery Version of the Barnason Efficacy Expectancy Scale'. The patients in the experimental group were given the 'Patient Education Booklet for the Pre- and Post-operative Period in Patients Undergoing Coronary Artery Bypass Graft (CABG) Surgery' prepared by the researcher based on the literature. For the patients in the control group, verbal information was given according to their clinical routines and other standard practices were continued. Number percent distribution and descriptive statistics were used to define demographic characteristics, chi-square test was used to evaluate the homogeneity of the groups, Mann Whitney U test was used for non-normally distributed data and t-test was used for normally distributed data. 
Findings: It was found that there was a significant difference between the mean scores of the patients in the experimental group within the TKS (p<0.05). It was found that there was no significant difference between the patients in the experimental and control groups in the mean scores of BEES and its sub-dimensions after surgery (p>0.05). It was found that there was no significant difference between the patients in the experimental and control groups in the mean scores of BEES and its sub-dimensions after surgery (p>0.05). In the experimental and control groups, no correlation was found between the preoperative and postoperative TKS mean scores of age and body mass index, and the postoperative BEES scores (p>0.05).
Results and Suggestions: It was determined that the planned education helped to reduce the post-operative kinesiophobia behaviors in the experimental group and to reach sufficient self-efficacy levels after discharge. However, it was found that the postoperative results did not differ significantly between the two groups.In this respect, it is recommended to contribute to the literature by working with larger sample groups with similar characteristics on the effect of planned education given in the preoperative period on kinesiophobia and self-efficacy levels.
Key Words: Nursing, patient education,coronary artery bypass grafting, kinesiophobia, self-efficacy