22Q11.2 delesyon sendromlu hastaların klinik ve moleküler değerlendirmesi ve genotip–fenotip korelasyonunun araştırılması
Clinical and molecular aspects of 22q11.2 deletion syndrome and analysis of genotype–phenotype correlations
Yazar: TUĞBA ALARCON MARTINEZ
Danışman: PROF. DR. GÜLEN EDA ÜTİNE
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Genetik = Genetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: DiGeorge sendromu = DiGeorge syndrome ; Fenotip = Phenotype ; Genetik = Genetics ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Genotip = Genotype ; Kalp defektleri-konjenital = Heart defects-congenital

Özet:
22q11.2 delesyon sendromu konotrunkal konjenital kalp hastalıkları
(KKH), velofaringeal bulgular, hipoparatiroidi, kraniyofasiyel bulgular, immün
yetmezlik ve kognitif bozukluklar ile karakterize genetik hastalıktır. 22q11.2
bölgesindeki kopya sayısı değişikliklerinin (copy number variations-CNV) tanısında
kromozom analizi ve fluoresan in situ hibridizasyon (FISH) yöntemi kullanılır.
Ancak atipik delesyon ve duplikasyonlar bu yöntemlerle tanımlanamaz. Bu
çalışmada 22q11.2 bölgesindeki kopya sayısı değişikliklerinde genotip-fenotip
ilişkisini araştırmak amacıyla FISH analizi pozitif olan 45 hastamızdan 30'unda ve
klinik olarak 22q11.2 delesyonundan şüphelenilmiş ancak FISH negatif olan 52
hastada (toplam 82 hasta) 22q11.2 bölgesi, multipleks ligasyon-bağımlı prob
amplifikasyonu (MLPA) yöntemi ile incelenmiştir. FISH analizi pozitif 30 hastadan
27'sinde (%90) tipik 3 Mb delesyon, ikisinde 1,5 Mb delesyon, son hastada ise
(%3,4) LCRA bölgesinde delesyon ve kardeşinde aynı bölgede duplikasyon
görülmüştür. FISH negatif olan 52 hastanın birinde tipik 3 Mb delesyon için
mozaisizm, birinde TBX1 geninde duplikasyon, ikisinde TBX1 geninde delesyon ve
dördünde PRODH geninde duplikasyon bulunmuştur. FISH analizi negatif olan sekiz
hastada (%15,3) MLPA yöntemi ile CNV saptanması, MLPA yönteminin FISH'e
kıyasla daha duyarlı olduğunu kanıtlamaktadır. 22q11.2 delesyonu FISH analizi ile
gösterilmiş olan 45 hastada en sık dismorfik bulgular (%97), KKH (%62),
hipokalsemi (%22), palatal bulgular (%24) ve öğrenme güçlüğü (%33) izlenmiştir.
22q11.2 bölgesinde duplikasyon ve atipik delesyon saptanan hastaların klinikleri çok
farklıdır. Hasta sayısının az olması nedeniyle genotip-fenotip korelasyonu
istatistiksel olarak incelenememiştir. Hastaların çoğunda benzer delesyon
saptanmasına karşın bulgularının çeşitli olması, pediatristlerin bu hastalıkla ilgili
farkındalığının arttırılmasının önemini göstermiştir.

Abstract:
22q11.2
deletion syndrome is a genetic disorder characterized with multisystemic
manifestations including conotruncal congenital heart defects, velopharyngeal
insufficiency, hypoparathyroidism, immunodeficiency, craniofacial features and
cognitive deficits. The traditional molecular diagnostic procedure for CNVs of
22q11.2 is chromosomal analysis coupled with fluorescence in situ hybridization
(FISH). However, atypical deletions and duplications may be missed by these
methods. Multiplex ligation-dependent probe amplification (MLPA) was herein
investigated as an alternative to FISH for more precise delineation of CNVs at
22q11.2 to evaluate presence of possible genotype-phenotype correlations. MLPA
analysis was performed in a total of 82 patients. Of these, 30 patients had FISHconfirmed
22q11.2 deletion (30 out of 45) and 52 patients had clinical diagnoses
previously not supported by FISH. Among 30 patients, 27 (90%) showed typical 3
Mb deletion while 2 (6.6%) displayed proximal 1.5 Mb deletion. One patient (3.4%)
had a deletion encompassing LCRA, while her sister exhibited duplication in the
same region. MLPA analysis of 52 patients with negative FISH results revealed
mosaic 3 Mb deletion in one, TBX1 duplication in one, TBX1 deletion in two and
PRODH duplication in four patients. MLPA is more sensitive than FISH in
molecular diagnosis and delineation of CNVs at 22q11.2, with a yield in the current
study of 15.3 % (8/52) in patients with previously negative results. The most
common clinical findings in our FISH positive patients (45 patient) were
dysmorphism (%97), congenital heart defects (%62), hypocalcemia (%22), palatal
findings (%24) and learning disability (%33). Moreover, patients with duplications
and atypical deletions showed different clinical characteristics. However,
establishing the genotype-phenotype correlations would require a larger patient
group. Since patients with same deletions present with a wide range of clinical
manifestations, this study shows the importance of pediatricians' awareness.