Kardiyopulmoner baypas kullanılarak kardiyak cerrahi geçiren erişkin hastalarda intraoperatif remifentanil veya deksmedetomidin kullanımının renal etkilerinin karşılaştırılması /
Yazar: GİZEM TOKER KÖKTEN
Danışman: PROF. DR. BİLGE ÇELEBİOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT İZGİ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Giriş: Kardiyovasküler cerrahide en önemli postoperatif morbidite ve mortalite nedenlerinden biri akut böbrek hasarıdır (ABH). Bu hastalarda renal hasardan; metabolik faktörler, eksojen ve endojen toksinler, iskemi-reperfüzyon hasarı, hücresel ve sistemik enflamasyon ile oksidatif stres varlığı sorumlu tutulmaktadır. Kardiyopulmoner baypas sırasında anestezi indüksiyonunu takiben intraoperatif analjezi sağlamak için deksmedetomidin veya remifentanil rutin kullanılan ilaçlardandır. Çeşitli çalışmalarda deksmedetomidin kullanımının renal protektif etkisi olduğuna dair bulgular saptanmıştır. Çalışmamızın amacı, kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastalarda deksmedetomidin veya remifentanil kullanımının postoperatif ABH gelişimi üzerinde etkilerini araştırmaktır.
Yöntem ve Gereçler: Çalışmaya 01 Ocak 2021-01 Ocak 2022 tarihleri arasında merkezimizde kardiyopulmoner baypas kullanılarak kardiyak cerrahi geçiren toplam 210 erişkin hasta dahil edildi. Hastalara ait bazal demografik ve klinik verilerin yanı sıra, intraoperatif dönemde kullanılan ajanlar, anestezi süresi, aort kros klemp süresi, pompa süresi, kan ürünü kullanımı, alınan ve çıkarılan sıvı miktarı ve postoperatif ilk 7 günlük kreatinin izlemi verileri retrospektif olarak incelendi. Deksmedetomidin (n=105) veya remifentanil (n=105) kullanımının postoperatif ABH gelişimi üzerinde etkileri istatistiksel yöntemlerle araştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların [111 (%52,9) erkek ve 99 (%47,1) kadın] yaş ortalaması 58,5±14,7 yıl idi. Hastalarda postoperatif ABH sıklığı %16,2 (34 hasta) olarak saptandı. Postoperatif ABH gelişiminin ortanca 20 (0-29) aylık izlem süresinde ölüm riskini 13,5 kat artırdığı gösterildi. Deksmedetomidin uygulanan hastalarda postoperatif ABH gelişim oranı %8,6 iken, remifentanil uygulanan hastalarda bu oran %23,8 idi. Çoklu lojistik regresyon analizinde ≥65 yaş ,preoperatif hemoglobin düzeyinin <10 g/dl olması, intraoperatif; furosemid kullanımı ve noradrenalin kullanımının postoperatif ABH gelişimi açısından bağımsız risk faktörleri olduğu; deksmedetomidin kullanımının ise bağımsız koruyucu faktör olduğu ortaya konuldu.
Sonuç: Çalışmamızda kardiyak cerrahi yapılan erişkin hastalarda postoperatif akut böbrek hasarının sık olduğu ve mortaliteyi önemli ölçüde etkilediği gösterildi. İntraoperatif idame analjezide deksmedetomidin kullanımının bu hasta grubunda postoperatif ABH riskini azaltabileceğine dair kanıtlar ortaya konuldu. Bunun yanısıra, 65 ve üzeri yaş, preoperatif <10 g/dl hemoglobin düzeyi ve intraoperatif furosemid veya noradrenalin uygulamalarının postoperatif ABH riskini artırdığı saptandı.

Anahtar kelimeler: Akut böbrek hasarı, kardiyopulmoner baypas, deksmedetomidin, remifentanil.

Abstract:
Background: Acute kidney injury (AKI) is one of the most important causes of postoperative morbidity and mortality in cardiovascular surgery. In these patients; metabolic factors, exogenous and endogenous toxins, ischemia-reperfusion injury, cellular and systemic inflammation and oxidative stress are held responsible for renal damage. Dexmedetomidine or remifentanil are routinely used drugs to provide intraoperative analgesia following induction of anesthesia during cardiopulmonary bypass. Various studies show evidence of a renal protective effect of dexmedetomidine. The aim of our study is to investigate the effects of dexmedetomidine or remifentanil use on the development of postoperative AKI in patients undergoing cardiovascular surgery.
Materials and Methods: A total of 210 adult patients who underwent cardiopulmonary bypass surgery in our center between January 01, 2021 and January 01, 2022 were included in the study. In addition to the baseline demographic and clinical data of the patients, the agents used in the intraoperative period, anesthesia duration, aortic cross clamp duration, cardiopulmonary bypass time, use of blood products, amount of fluid taken and removed, and creatinine monitoring for 7 days postoperatively were analyzed retrospectively. The effects of dexmedetomidine (n=105) or remifentanil (n=105) use on the development of postoperative AKI were investigated using statistical methods.
Results: The mean age of the patients [111 (52.9%) men and 99 (47.1%) women] was 58.5±14.7 years. The incidence of postoperative AKI was 16.2% (34 patients). In a median follow-up period of 20 (0-29) months, the postoperative AKI increased the risk of death 13.5 times. While the rate of postoperative AKI was 8.6% in patients receiving dexmedetomidine, this rate was 23.8% in patients receiving remifentanil. In multiple logistic regression analysis, age ≥65 years, preoperative hemoglobin level <10 g/dl, intraoperative; furosemide and noradrenaline were found to be individually independent risk factors for the the development of postoperative AKI, use of dexmedetomidine was found to be an independent protective factor.
Conclusion: Our study showed that, the postoperative AKI is common in adults undergoing cardiac surgery and significantly affects mortality. Evidence has been provided that the use of dexmedetomidine for intraoperative maintenance analgesia may reduce the risk of postoperative AKI in this group. In addition, it was determined that the age of 65 and over, preoperative hemoglobin level <10 g/dl, and intraoperative furosemide or noradrenaline administrations increased the risk of postoperative AKI.

Keywords: Acute kidney injury, cardiopulmonary bypass, dexmedetomidine, remifentanil.