Sağlık sektöründe finansman dönüşümü kapsamında şehir hastaneleri
City hospitals within the scope of financial transformation in the health sector
Yazar: TUBA ÖZALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜN AKDURAN EROL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Kamu-özel iş birliği = Public-private partnership ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Şehir hastaneleri = City hospital

Özet:
1980'li yılların başından bu yana birçok kapitalist ülkede kamu hizmetlerinin gördürülme usullerinde özel sektör lehine önemli değişim ve dönüşümler meydana gelmiştir. Devletin sunduğu temel kamusal hizmetler "kamu-özel işbirliği" finansman yöntemiyle özel sektör eliyle görülmeye başlamıştır. Neoliberal ekonomi politikalarının uygulanmaya başlandığı bu yıllarda yaygınlık kazanan kamu-özel işbirliği modeli, sağlık hizmeti gibi piyasa ilişkilerinden bağışık kılınmış bir kamusal hizmette de yapısal değişikliklere neden olmuştur. 
Gelişmiş kapitalist ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de 1990'lardan beri sağlık hizmetinin gördürülme biçiminde yapısal dönüşümler gerçekleşmiştir. Bu dönüşümlerin en kapsamlısı neoliberal sağlık reformlarının uygulanmaya çalışıldığı 2003 yılında Sağlık Bakanlığı'nın kamuoyuna duyurduğu "Sağlıkta Dönüşüm Programı'dır". Sağlıkta Dönüşüm Programı ile 1987 yılında yürürlüğe giren 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na 2005 yılında Ek Madde 7'nin eklenmesi ile  sağlık tesislerinin yapımında ve işletilmesinde kamu-özel işbirliği modeli uygulamaya geçirilmiştir. Sağlık tesislerinin kamu-özel işbirliği modeli ile inşası sermayenin sağlık sektöründeki faaliyet sahasını genişletmiş, kamu hastanelerinin örgütsel ve yönetsel yapısında değişiklikler yaratmıştır. 
 	Kamu-özel işbirliği finansman modeli ile inşa edilen bütünleşmiş sağlık tesisleri "Şehir Hastaneleri" olarak adlandırılmaktadır. 2007 yılında şehir hastanelerinin yapımı için ihalelere çıkılmış, 2017 yılında da ilk şehir hastanesi hizmete açılmıştır. Kamu-özel işbirliği finansman modeli ile yapılan şehir hastanesi projelerinde Hazine arazisi bedelsiz olarak özel sektör temsilcisine tahsis edilmekte, yapı, özel sektörün kurduğu şirketler birliği tarafından inşa edilmektedir. Genellikle 25 yıllık işletme dönemi boyunca devlet, özel sektöre kira ödeyen konumda bulunmaktadır. 2023 yılı itibariyle açılışı yapılmış 24; yapım aşamasında olan 10 şehir hastanesi mevcuttur.  
Bu tezin amacı sağlık hizmetinin sunumunda başvurulan ve kamu hizmeti gördürülme usullerinden biri olarak sunulan kamu-özel işbirliği finansman modelinin şehir hastaneleri projeleri bağlamında bütünlüklü bir değerlendirmesini yapmaktır. Şehir hastanelerinin yapımında başvurulan bu finansman modelinin devlet bütçesi üzerinde ağır yükler oluşturduğu ve sağlık hizmetini özelleştirip piyasalaştırdığı tezin temel savını oluşturmaktadır. Tezde bu sav, Sayıştay Başkanlığı'nın Sağlık Bakanlığı'na ait 2018-2022 yılları arasındaki Düzenlilik Denetim Raporları ve Sağlık Bakanlığı'nın 2017-2024 bütçesi mali tabloları üzerinden tartışılmıştır. Son olarak söz konusu raporlar, mali tablolar ve kamuoyundaki tartışmalar bağlamında şehir hastaneleri incelenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Kamu Hizmeti, Kamu-özel İşbirliği, Sağlığın Piyasalaştırılması, Sağlıkta Dönüşüm Programı, Şehir Hastaneleri

Abstract:
Since the beginning of the 1980s, significant changes and transformations have occurred in favor of the private sector in the way public services are provided in many capitalist countries. The basic public services provided by the state began to be seen by the private sector with the financing method of "Public-Private Partnership". The public-private cooperation model, which became widespread in these years when neoliberal economic policies began to be implemented, also caused structural changes in a public service, such as health care, that was immune from market relations.
As in developed capitalist countries, structural transformations have taken place in the way health care is provided in Turkey since the 1990s. The most comprehensive of these transformations is the "Health Transformation Programme", which was announced to the public by the Ministry of Health in 2003, when neo-liberal health reforms were tried to be implemented. With the addition of Additional Article 7 in 2005 to the Health Services Basic Law No. 3359 enacted in 1987 with the Health Transformation Program, the public-private cooperation model was put into practice in the construction and operation of health facilities. The construction of health facilities with the public-private partnership model has expanded the scope of the capital's activity in the health sector and has created changes in the organizational and managerial structure of public hospitals.
Integrated healthcare facilities built with a public-private partnership financing model are called "City Hospitals". In 2007, tenders were made for the construction of city hospitals, and the first city hospital was put into service in 2017. In the city hospital projects made with the public-private partnership financing model, the Treasury land is allocated to the private sector representative free of charge, and the structure is constructed by the association of companies established by the private sector. Generally, during the 25-year operating period, the state is in the position of paying rent to the private sector. As of 2023, there are 21 city hospitals whose construction has been completed. There are 12 city hospitals under construction.
The aim of this thesis is to make a holistic evaluation of whether the public-private partnership financing model used in the provision of health services is a rational method of providing public services in the context of city hospital projects. The main thesis of the thesis is that this financing model used in the construction of city hospitals creates heavy burdens on the state budget and privatizes and marketizes the health service. In the thesis, this argument is discussed through the Regularity Audit Reports of the Court of Accounts of the Ministry of Health between 2018-2022 and the 2017-2024 budget financial statements of the Ministry of Health. Finally, city hospitals were examined in the context of these reports, financial statements and public discussions.

Keywords: Public Service, Public-Private Partnership's, Marketization of Health, Health Transformation Programme, City Hospitals