Sosyal medyanın annelik, tutum ve davranışlarına etkisinin incelenmesi
An examination of the effect of social media on motherhood attitudes and behaviors
Yazar: ZEYNEP HAFİZE ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN İŞÖZEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba algısı = Parents perception ; Anne davranışı = Mother behavior ; Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Kimlik = Identity ; Sosyal medya = Social media ; Tutumlar = Attitudes ; Öz değerlendirme = Metacognition

Özet:
Bu araştırma sosyal medya kullanımının annelerin öz değerlendirmelerine olan etkisini incelemek, literatüre katkı sağlamak ve sosyal medya kullanımı konusunda farkındalık yaratmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın problem cümlesi; "Annelerin sosyal medya kullanımlarının annelik kimliğine ilişkin etkisi nedir?"dir. Araştırmanın örneklem grubu en az bir çocuğa sahip 315 kadından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde oluşturulan anket aracılığı ile internet üzerinden toplanmıştır.
Araştırmanın problemi doğrultusunda verilerin elde edilmesi için ölçme aracı olarak "Demografik Bilgi Formu", "Anlamsal Farklılık Ölçeği – Anne Olarak Ben" ve "Sosyal Medya Kullanım Amaçları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, t-testi, One Way ANOVA testi ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon katsayısı analizi teknikleri kullanılarak çözümlenmiştir.
Araştırma bulgularına göre annelerin sosyal medyayı kullanma amaçları annelik kimliğini çeşitli yönlerden etkilemektedir. Annelerin sosyal medya kullanım süresi arttıkça, olumlu annelik algısı puanları azalmaktadır. Sosyal medyayı eğlenmek ve rahatlamak için kullanan anneler, kendilerini daha 'merhametli', 'başarılı', 'iyi' ve 'olgun' bir anne olarak değerlendirirken, sosyal medyayı insanları daha iyi tanımak için kullananlar, kendilerini daha 'isteksiz' ve daha az 'yeterli' bir anne olarak değerlendirmektedir. 
Sosyal medyadan çocuğun beslenmesi, tuvalet eğitimi ve uyku düzeni hakkında yardım alan katılımcıların olumlu annelik algısı puanları, sosyal medyadan yardım almayan katılımcılara göre daha düşük çıkmıştır. Katılımcıların sosyal medya kullanım amaçlarının ve takip ettikleri içeriklerin; annelik kimliğine ilişkin algılarını olumsuz yönde etkilediği bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Annelik kimliği, olumlu annelik algısı, sosyal medya

Abstract:
This research was carried out to examine the impact of social media use on mothers' self-evaluation, to contribute to the literature and to raise awareness of social media use. The question of the study is: "What is the effect of mothers' usage of social media on maternal identity?" The sample group of the study consisted of 315 women with at least one child. The data of the study was collected over the internet through a survey created in the fall semester of the 2019-2020 academic year.
"Demographic Data Form", "Semantic Differential Scale – Myself As Mother" and "Social Media Usage Scale" were used as measurement tools for obtaining data in line with the problem of the research. The data obtained in the study were analyzed using T-test, One Way ANOVA and Pearson's Product-Moment Correlation coefficient analysis techniques.
According to research findings, mothers' goals of using social media affect their maternal identity in various ways. As mothers' social media usage increases, scores of positive perceptions of motherhood decrease. The mothers who use social media for entertainment and relaxation perceive themselves as more 'compassionate', 'successful', 'good' and 'mature' mothers, while those who use social media to get to know people better perceive themselves as more 'reluctant' and less 'capable' as mothers.
Positive maternal perception scores of participants who received help from social media about child nutrition, toilet training, and sleep patterns were lower than those who did not receive help from social media. It was found that participants' social media usage goals and the content they followed negatively affected their perception of maternal identity.

Keywords: Maternal identity, positive maternal perception, social media