Çeşitli fiksatiflerin sitolojik materyalin kalitesi üzerine etkisi
Effect of various fixatives on the quality of cytologic material
Yazar: FATMA AKGÜL GÖZÜKIZIL
Danışman: DOÇ. DR. RENGİN AHISKALI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Patoloji = Pathology

Özet:
Sitolojik materyallerde kullanılan fiksatifin amacı; sitomorfolojik özelliklerinkarakteristiğini korumaktır.Sitolojik örneklerin fiksasyonu kritik öneme sahiptir. İdeal fiksatif; hücresel venükleer morfolojiyi korur. Vücut ortamından çıkarılan materyal içinde bulunduğuortama göre sitomorfolojik değişimlere uğramaktadır. Bu nedenle sitomorfolojidekayıplar olmakta ve fikse olmayan materyaller tanısal değerini yitirmektedir. Buözellikleriyle fiksatif, hastalıkların tanısında anahtar görevindedir.Amacımız, epitelyal tümörlerden yapılan ince iğne aspirasyon biyopsileri, malignveya malign olmayan abrasiv ve eksfoliyatif sitoloji materyallerinde farklı fiksasyonyöntemlerini kullanarak hücrelerin şekil ve sayı korunumunu, boyanma özelliklerinive morfolojik değerlendirme açısından uygunluğunu değerlendirerek, sitolojik tanıyaulaşmada en uygun fiksasyon yöntemlerini belirleyebilmektir.Çalışmada fiksatifsiz olarak gelen rezeksiyon materyallerinden yapılan ince iğneaspirasyon sitolojisi (İ.İ.A.) materyalinden 30, vücut sıvılarından 25, bukkalsitolojiden 30 ve abraziv sitolojiden 21 adet olmak üzere toplam 106 vakada 21 farklıfiksatif olan %95'lik ve %100'lük etil alkol, %100'lük metil alkol, aseton, propanolve denatüre alkol, aseton/metanol karışımları, Bacato polivalent, alkolik formalin Ive II, formol, Delaunay solüsyonu, Gluteraldehit, havada kuruma SF rehidrate%95'lik alkol ve alkolik formalin, Carnoy, sprey (Fix-Rite 2) , havada kuruma veShondon Cytospin solüsyonu ile fikse edilmiştir. Tüm sitoloji örnekleri Papanicolaou(Pap) boyama yöntemi ile boyanarak morfolojik değerlendirme yapılmıştır.Çalışma sonunda; hücre sayısının korunumu, hücresel yoğunluk, tabakaların eşitoranda fikse olması, artefakt olmaması, sitoplazmik sınırların seçilebilmesi, kromatinyapısının seçilebilmesi, nükleer vakuol olmaması, nükleol yapısının seçilebilmesi veboyanma özelliklerinin iyi olması gibi önemli sitomorfolojik özellikler dikkatealındığında en iyi fiksatif olarak %100'lük ve %95'lik etil alkol ve sprey (Fix-Rite 2)fiksatif olduğu bulunmuştur. Carnoy, Gluteraldehit, aseton ve havada kurumafiksasyonlarının sitomorfolojiyi korumadığı izlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Fiksasyon, fiksatif, sitomorfoloji

Abstract:
The purpose of cytologic fixation is to maintain cytomorphologic characteristics.The fixation of cytologic material is very important.. Ideal fixative preserves cellularand nuclear morphology. When taken out of the body, cells undergo variouscytomorphologic alterations depending on the type of environment they are kept inAs a result of this, cytomorphologic characteristics and the diagnostic value of theunfixed material may be totally lost. By protecting cellular morphology, the fixativeshave a critical importance in the cytologic diagnosis of disease.The aim of our study was to determine the ideal fixatives for cytologic evaluation.We used different cytologic fixation methods in fine needle aspirates from epiteialtumors,and malignant or benign abrasive - exfoliative cytology material. Weevaluated the effect of different fixation methods on the conservation of the numberand form of cells, and on the staining characteristic and morphologic features.The study material was composed of 30 cases of fine needle aspiration cytologymaterial obtained from unfixed tumors, 25 body fluid samples, 21 samples ofabrasive cytology and 30 samples of buccal cytology, making a total of 106 cases.Twenty one different fixation methods including 95% and 100% ethanol, 100%methanol, aceton, propanol, denatured alcohol, aceton/methanol mixtures, Bacatopolyvalent fixative, alcoholic formalin I ve II, formaldehyde, Delaunay solution,Glutaraldehyde, air drying with normal saline rehydration followed by 95% alcoholand alcoholic formalin fixation, Carnoy, spray fixative (Fix Rite 2), air drying andShandon Cytospin solution were utilized. All slides were stained with Papanicolaoustain and evaluated morphologically.The evaluated criteria were cellularity, uniformity of cellular distribution,homogenous fixation of cellular groups, the presence of artifacts, the visibility ofcytoplasmic borders, chromatinic, and nucleolar structure, the extent of cytoplasmicdistortion, and nuclear vacuolization, and the quality of staining characteristic. Thebest fixatives preserving cytomorphologic characteristics are 100% and 95% ethanol,and spray fixation. The worst fixation methods are Carnoy, Glutaraldehyde, acetonsolutions and air drying.Key Words: Fixation, fixative, cytomorphology