Erektil disfonksiyonun patofizyolojisinde rol alan insulin rezistansının tespitinde kullanılan belirteçlerin erektil disfonksiyonu öngörmedeki etkinliği
Effectiveness of markers used in the detection of insulin resistance in predicting erectile dysfunction
Yazar: İHSAN BARIŞ MÜLDÜR
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞRI ŞENOCAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Cinsel işlev bozukluğu-fizyolojik = Sexual dysfunction-physiological ; Cinsel sağlık = Sexual health ; Cinsellik = Sexuality ; Erektil disfonksiyon = Erectile dysfunction ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Penis = Penis ; Penis hastalıkları = Penile diseases ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Çağımızın sık karşılaşılan iki önemli hastalığı olan Erektil disfonksiyon (ED) ve metabolik sendrom (MetS) ortak bir mekanizmadan kaynaklanmaktadır; insülin rezistansı(İR). Bu sebeple günümüze kadar yapılan çalışmalarda İR tespitinde kullanılması için günlük pratiğe uygun ve maliyeti düşük  bir takım belirteçler araştırılmıştır. Çeşitli çalışmalarda ise bu belirteçlerin ED'nin öngörülmesindeki etkinlikleri araştırılmıştır. Ancak, bu belirteçlerin etkinliklerini karşılaştıran yayınlanmış bir çalışma literatürde mevcut değildir. Çalışmamızda İR belirteçleri ile ED arasındaki ilişkiyi en güçlü olarak gösteren belirtecin belirlenmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2018 – 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi üroloji polikliniğine ED şikayeti ile başvuran 25-65 yaş arası 156 hasta dahil edilmiştir. Kliniğimizde bu şikayetler ile başvuran hastaları Avrupa Üroloji Derneğinin kılavuzuna uygun şekilde değerlendirilmektedir. Bu çerçevede alınan anamnezler, yapılan fizik muayeneler ve bakılan kan değerleri retrospektif olarak incelenmiştir. İncelenen anamnezlerde hızlı ejakülasyon sonucu oluşan penil detümesans nedeniyle şikayetini ereksiyon zorluğu olarak dile getiren hastalar kontrol grubuna dahil edilmiştir. ED varlığı ve şiddeti muayene esnasında doldurulan Uluslararası Erektil İşlev Formu-15 (IIEF-15) ile değerlendirilmiştir. Arşiv verilerine ulaşılamayan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır.
Bulgular: 156 hastanın 83'ü(%53.2) ED olan grupta, 73'ü(%46.8) ED olmayan grupta yer almaktadır. Hastaların yaş ortanca değeri 47 ve VKİ ortanca değeri 27.17 olup %20.5'i normal kiloda, %53.8'i fazla kilolu, %25.6'sı obezdir. Hastaların %14.1'ü DM, %14.7'si HT, %51.3'inde metabolik sendrom mevcuttur. IIEF skoru ortancası 21 olup 7 hastada(%4.5) şiddetli ED, 20 hastada (%12.8) orta şiddette ED, 29 hastada (%18.6) hafif orta şiddette ED ve 27 hastada (%17.3) hafif ED mevcuttur. 73 hastanın IIEF skoru 22 ve üzerinde olduğu için ED'si yoktur. İR belirteçleri ve ED ilişkisine baktığımızda TyG indeksi, TyG-VKİ ve TyG-bel çevresi indeksi tek değişkenli analizde anlamlı olmasına rağmen çok değişkenli analizde anlamlı bulunmamıştır.
Sonuç: İR'nin ED'nin oluşumunda etkisi olduğu ortaya konulmuştur. İR'nin öngörülmesi için farklı indeksler geliştirilmiştir ancak bu indeksler ED'nin öngörülmesinde oldukça kısıtlı sayıda çalışmada değerlendirilmiştir. Bildiğimiz kadarıyla mevcut çalışmamız indekslerin ED'nin öngörülmesideki gücünü araştıran en kapsamlı çalışmadır. Çalışmamız sonucunda İR belirteçlerinin hiçbiri tek başına ED'nin öngörülmesinde anlamlılık düzeyine erişememiştir ve sadece yaş anlamlı parametre olarak bulunmuştur. ED'nin multifaktöriyel bir fizyopatolojik süreç olmasının bunda rolü olduğu düşünülmüştür. Bu belirteçlerin değerlendirilmesi için çok merkezli ve prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Background and Aim: Erectile dysfunction (ED) and metabolic syndrome (MetS), two of the common diseases of our age, are caused by a common mechanism; insulin resistance (IR). Therefore, several low-cost markers suitable for daily practice have been researched to be used in the detection of IR in studies carried out to date. In addition to spotting IR, it has also been investigated the effectiveness of these markers in predicting ED. However, a study comparing the efficacy of these markers in predicting ED is not available in the literature. In our study, we aimed to identify the marker showing the strongest relationship with ED among IR markers.

Materials and Methods: 156 patients between the ages of 25-65 who applied to the Urology outpatient clinic of Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital between 2018, and 2020 with the complaint of ED were included. In our clinic, patients who apply with these complaints are evaluated by the guidelines of the European Association of Urology. In this context, anamnesis, physical examinations, and laboratory test results were examined retrospectively. The presence and severity of ED were evaluated with the International Erectile Function Form-15 (IIEF-15), which was completed during the examination. Patients whose archival data could not be accessed were excluded from the study.While the patients with IIEF-15 results below 22 constituted the ED group; 22 and over were included in the study as the control group. From IR markers; HOMA-IR, QUICKI, TyG index, TyG-BMI index, TyG-Waist circumference index were evaluated in the study.

Results: A total of 156 patients were evaluated. 83 of them were in the ED group (53,2%) and 73 of them were in the non-ED group(46,8%). The mean age of the patients was 47 and the average BMI value was 27,17. 20.5% of them were at a normal weight, 53,8% were overweight, and 25,6% were obese. 14.1% of these patients had diabetes mellitus, 14.7% had hypertension, and 51.3% had metabolic syndrome. The median IIEF score was 21. 7 patients(4.5%) had severe ED, 20(12.8%) had moderate ED, 29(18.6%) had mild-moderate ED, and 27(17.3%) had mild ED. 73 patients do not have ED because their IIEF score is 22 and above. In terms of IR markers and prediction of ED, although the relationship betweenED and TyG index, TyG-BMI, and TyG-waist circumference index was evident in univariate analysis, no significant relationship was found in multivariate analysis.

Conclusion: It has been revealed that IR has a role in the formation of ED. Different indexes have been developed for the prediction of IR, but the studies that evaluate these indexes predicting ED is far from adequate. To the best of our knowledge, our current study is the most comprehensive study investigating the power of the IR indexes in predicting ED. As a result of our study, none of the IR markers alone could reach the level of significance in the prediction of ED and only age was found to be a significant variable. The fact that ED is a multifactorial physiopathological process is thought to play a role in these results. Multicenter and prospective studies are needed to evaluate these markers.