Evli kadınlarda üreme baskısı, toplumsal cinsiyet rolleri tutumu ve çocuk sahibi olma isteği arasındaki ilişki
The relationship between reproductive coercion, gender roles attitude and fertility desire in married women
Yazar: KAAN KURNAZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ SÜZER ÖZKAN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Üreme baskısı, kişilerarası bir ilişkide güç ve kontrol aracı olarak kullanılan ve kadının üreme özerkliğine müdahale eden davranışları içeren cinsiyete dayalı bir şiddet biçimidir. Araştırma, evli kadınların üreme baskısı, toplumsal cinsiyet rolleri tutumları ve çocuk sahibi olma isteği arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desende yapılan araştırma, Eylül 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında aile sağlığı merkezlerine başvuran, 18-49 yaş aralığında 480 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Kişisel Tanıtım Formu, Üreme Baskısı Ölçeği (ÜBÖ), Çocuk Sahibi Olma İsteği Ölçeği (ÇSOİÖ) ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği (TCRTÖ) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Spearman's Rho Korelasyon Katsayısı, PATH analizi ve ADF yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 35,65±7,39, gebelik sayısı ortalaması 2,4±1,41, doğum sayısı ortalaması 1,97±1,05'dir. Katılımcıların %3,1'i istenmeyen gebelik yaşamıştır. Aile planlaması yöntemi kullanan katılımcıların oranı %51,2'dir, en yaygın kullanılan yöntem ise kondom (%42,4) olarak belirlenmiştir. Katılımcıların, ÜBÖ puan ortalaması 0,1±0,45, ÇSOİÖ ölçeği puan ortalaması 58,54±9,67 ve TCTRÖ puan ortalaması 121,92±15,14 bulunmuştur. ÜBÖ ve ÇSOİÖ puanları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki vardır (r=0,172; p<0,001). ÜBÖ ve TCRTÖ puanları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki vardır (r=0,119; p=0,009). ÇSOİÖ genel puanı bir birim arttığında ÜBÖ puanı 0,205 artmaktadır. Araştırmaya katılan kadınlarda üreme baskısı düşük, çocuk sahibi olma isteği orta düzeyde ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutuma sahip oldukları görülmektedir. Üreme baskısı ile çocuk sahibi olma isteği ve toplumsal cinsiyet rolleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunsa da üreme baskısı arttıkça çocuk sahibi olma isteği artmaktadır.

Abstract:
Reproductive coercion is a form of gender-based violence involving behaviors used as a means of power and control in interpersonal relationships and intervening in a woman's reproductive autonomy. This study has been conducted to determine the relationship between reproductive coercion, fertility desire and gender roles attiutades among married women. The study employed descriptive and correlational research design. The sample included 480 women aged between 18 and 49 who get healtcare from family health centers between September 2022 to September 2023. Data were collected using the Personal Information Form, the Reproductive Coercion Scale (RCS), the Fertility Desire Scale (FDS) and the Gender Roles Attitude Scale (GRAS). Descriptive statistics, Spearman's Rho Correlation Coefficient, PATH analysis, and the ADF method were employed for data analysis. The average age of the participants is 35.65±7.39, with an average number of pregnancies of 2.4±1.41 and an average number of births of 1.97±1.05. About 3.1% of the participants have experienced unwanted pregnancies. The rate of participants using a family planning method is 51.2%, with the most commonly used method is condoms (42.4%). The participants have an average score of 0.1±0.45 on the RCS, 58.54±9.67 on the FDS, and 121.92±15.14 on the GRAS. There is a weak positive correlation between RCS and FDS scores (r=0.172; p<0.001). There is also a weak positive correlation between RCS and GRAS scores (r=0.119; p=0.009). When the overall score of FDS increases by one unit, the RCS score increases by 0.205. The participants in this research, reproductive coercion appears to be low, fertility desire is moderate, and they exhibit an egalitarian attitude towards gender roles. Although there is a weak positive correlation between reproductive coercion and fertility desire, as reproductive coercion increases also fertility desire.