Bireysel başvuru sonucunda verilen kararların idari yargıda usûl kurallarının yorumuna etkisi
Effects of decisions taken about individual applications on the interpretation of the procedural rules in administrative jurisdiction
Yazar: ABDULLAH ATAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ERSOY KONTACI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Bireysel başvuru = Individual application ; Hukuk kuralları = Law rules ; Yargı kararları = Judicial decisions ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
Hukuk kuralları ile temel haklar arasında önemli bir ilişki bulunmaktadır. Nitekim, kişiler bakımından belirli yükümlülükler öngören hukuk kuralları, bu yönüyle onların hak ve özgürlüklerini sınırlandırmaktadır. Yargılama sürecine ilişkin kuralları düzenleyen muhakeme (usûl) hukuku da, temel bir insan hakkı olan adil yargılanma hakkı yönünden çeşitli müdahalelerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bireysel başvuru usûlünün bir iç hukuk yolu olarak kabul edilmesiyle, kişilere Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlâl edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurma hakkı tanınmıştır. Bu bağlamda, idarî yargılamada geçerli olan bazı usûl kurallarına ilişkin olarak mahkemelerce yapılan yorumların ihlâle sebep olduğu iddiasıyla yapılan pek çok bireysel başvuru da Anayasa Mahkemesi'nce incelenmiştir. Süre, davaya müdahale ve davanın ihbarı, vekâlet ücreti, ehliyet, kesin ve yürütülebilir idarî işlem, harç, bilirkişi ve duruşma konularına ilişkin olarak verilen bireysel başvuru kararlarının, idarî yargı mercileri üzerinde doğrudan ve dolaylı etkileri olmuştur. Doğrudan etki, Anayasa Mahkemesince yapılan yorumların, Danıştay ve diğer idarî yargı organları tarafından ihlâl kararı üzerine yapılan yeniden yargılamalarda; dolaylı etki ise, benzer uyuşmazlıklarda dikkate almasıyla ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda çalışmada, öncelikle konunun teorik boyutu açıklanmış; ardından Türk idarî yargı uygulamasında bireysel başvuru kararlarının usûl kurallarının yorumuna mevcut ve muhtemel etkileri yargı kararları incelenmek suretiyle tespit edilmiştir. Böylece, idarî yargıda usûl kurallarının temel haklar perspektifinden ve anayasal olarak nasıl yorumlandığı incelenmiştir.

Abstract:
There is an essential correlation between law and fundamental rights. As a matter of fact, the legal rules that impose some obligations upon individuals restrict their rights and freedoms. The procedural law which establishes the rules regarding the proceedings also causes an interference with the right to a fair trial which is a fundamental human right. After the constitutional amendment in 2010 regarding the individual application, everyone has the right to apply to the Constitutional Court on the grounds that one of the fundamental rights and freedoms within the scope of the European Convention on Human Rights which are guaranteed by the Constitution has been violated by public authorities. In this context, many applicants claim that the interpretations made by the administrative courts regarding some procedural rules had caused violation of their right to a fair trial and these individual applications had also examined by the Constitutional Court. Decisions taken related to individual application about procedural rules as term of litigation, intervention and notice of the third party to case, counsel's fee, standing and capacity of suing, final and implementable administrative act, court fee, expert, and hearings have some direct and indirect effects on the administrative courts. Direct effect necessitates holding the retrial in order for the violation and the consequences thereof to be removed, while indirect effect means that decisions of the Constitutional Court have been considered for similar future cases by administrative courts. In this study, the existing and possible effects of decisions of the Constitutional Court about individual applications on the interpretation of the procedural rules in Turkish administrative jurisdiction have been examined. Thus, how the procedural rules are interpreted constitutionally and in the perspective of fundamental human rights in administrative justice has been explained.