Azerbaycan'ın bölgedeki enerji stratejisi ve Yeni Azerbaycan Partisi döneminde hayata geçirilen enerji projeleri
Azerbaijan's energy strategy in the region and energy projects implemented during The New Azerbaijan Party
Yazar: RUFAT MAMMADOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER AKTÜKÜN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Enerji = Energy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Enerji = Energy ; Enerji planlaması = Energy planning ; Enerji politikaları = Energy policies ; Enerji üretimi = Energy generation ; Projeler = Projects ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Siyasi partiler = Political parties ; Yeni Azerbaycan Partisi = YAP Party

Özet:
Tarih boyunca yapılan savaşların çoğu petrolle ilgilidir. Petrol, özellikle 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında önem kazanmıştı. Petrolun üretimi önemli, fakat diğer önemli konu üretilen petrolün hangi yollar ve vasıtalarla pazarlanacağıdır. Çünkü üretilen petrol pazarlanamıyorsa onun önemi de azalıyordu. 
Azerbaycan petrol üretimini artırmak ve yabancı yatırımı getirmek için birbiri ardına yabancı petrol şirketleriyle çok önemli anlaşmalara imza attı. Bu anlaşmaların gerçekleşmesiyle birlikte petrol üretimi de giderek artmaktadır. Şimdi ortaya bu petrolü ihraç etmek için en uygun ihraç yolunun seçilmesi sorunu ortaya çıktı. İlk önce petrolün ihracı için Bakü–Novorossiysk ve Bakü–Supsa petrol boru hatları üzerinde duruldu. Rusya esas ihraç hattı olaraktan Bakü–Novorossiysk hattının seçilmesi için çok ısrar etti. Ama bu Azerbaycan için uygun değildi.  Bu hat gerçekleşirse Azerbaycan kendi petrolünün ihracında Rusya'ya bağımlı kalıyordu. Sonunda Azerbaycan kendisi için en uygun olan Bakü–Tiflis–Ceyhan petrol boru hattını kabul etti.  Bu Azerbaycan açısından önemli bir başarıdır. Bu projenin kabulü Azerbaycan'ın uluslararası düzeyde öneminin hayli artmasına sebep oldu.  Bu proje bir nevi Doğu ve Batı arasında bir köprü rolünü üstlenmektedir. 
Sovyetlerin 8 Aralık 1991 tarihinde dağılmasına kadar Hazar denizi SSCB'nin ve İran'ın yönetimi altındaydı. Sovyetler de facto olarak Hazarın tümüne yakınını kontrol etmenin yanı sıra, Hazarda tam deniz gücüne sahipti. Bu durum yıllar boyunca iki ülke tarafından da kabul görmüş, Hazarda kesin bir hukuki statüyü belirten anlaşma yapılmamıştı. Bu durum 1991'den değişmeye başladı. Artık Hazarın kıyısında 5 ülke: Rusya, Kazakistan, Türkmenistan, İran ve Azerbaycan bulunmaktaydı. Tabii olarak bu 5 ülke Hazarın hukuki statüsünün çözümünde taraf olacaklardı. Ancak Hazarda bol miktarda petrol ve doğalgaz rezervlerinin bulunması durumun çözümünü zora sokmaktadır. Fakat 5 kıyıdaş ülke arasında son görüşmeler olumlu sonuçlanarak taraflar anlaşmaya vardı.

Abstract:
From past up today most of the wars related with oil. Especially end of XIX century and at the beginning of XX century oil became essential topic. Production of oil is important but the most important problem is how to export produced oil. Because if produced oil not exported importance of this oil decrease.
To increase oil production and to attract foreign investments, Azerbaijan signed very important oil contracts one after another with foreign oil companies. Oil production is increasing with realizing this oil contracts.  Now here was another problem that how to export this oil. This export way must be safe and optimal. Before all Baku–Novorossiysk and Baku–Supsa was selected for early oil transport.  Russia did one`s best for selection Baku–Novorossiysk as base oil transport pipeline. But this version was not suitable for Azerbaijan. In this situation Azerbaijan depend on Russia. At last Azerbaijan achieved selection suitable variant for itself: Baku–Tbilisi–Ceyhan. This was historic victory for us. Acceptation of this project increased Azerbaijan`s authority in International World. This project is way between East and West. 
Until the collapse of the USSR on December 8 in 1991, the Caspian Sea was the exclusive domain of the two littoral States: Iran and the USSR. The Soviet Union de facto in control most of the Caspian Sea and had a full naval dominance. The status quo had been accepted by both states for decades, even without the details of the legal status of the Caspian Sea, neither the precise demarcation of their respective rights and interests have been formally specified in a treaty. The situation has changed since 1991; five littoral states now border the sea: Russia, Kazakhstan, Turkmenistan, Iran, and Azerbaijan. Naturally the five concerned parties were interested to make the legal regime of the Caspian Sea clear, but finding vast reserves of oil and gas resources gave a new urgency to this legal problem. Finally, between the five littoral states have created the final solution and signed agreement.