Kemoterapi alan çocuk hematoloji ve onkoloji hastalarında febril nötropeni yönetiminde idrar kültürü uygulamasının gerekliliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of requirement for urine culture in febrile neutropenia among pediatric hematology and oncology patients receiving chemotherapy
Yazar: DORUK ÖZBİNGÖL
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP YILDIZ YILDIRMAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bakteriüri = Bacteriuria ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nötropeni = Neutropenia ; Piyüri = Pyuria ; İdrar = Urine ; İdrar tahlili = Urinalysis ; İdrar yolları enfeksiyonla =   ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Kanser tedavisinin sık karşılaşılan bir komplikasyonu olan febril nötropenide, idrar yolu enfeksiyonlarınn yeri ve yönetimi ile ilgili yeterli çalışma yoktur. Bu nedenle febril nötropeni rehberlerinde idrar tahlilleri alınıp alınmaması konusunda çoğunlukla kanıt düzeyi düşük öneriler bulunmaktadır. Çocuk ve erişkin rehberlerindeki öneriler farklılık göstermektedir. Hastanemizde febril nötropeni ile yatan tüm çocuk kanser hastalarından mümkünse tam idrar tetkiki ve idrar kültürü rutin olarak alınmaktadır. Amacımız bu rutin uygulamanın gerekliliğini klinik, laboratuvar ve tedavi perspektiflerinden değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem:  Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Kliniği'nde 01.01.2014 ile 31.12.2018 tarihleri arasında tedavi görmüş 0-18 yaş arasındaki 122 hastanın 306 febril nötropeni atağı geriye dönük olarak incelendi. Ataklardaki klinik, laboratuvar ve tedavi verileri ile idrar kültürü sonuçları arasındaki ilişkiler değerlendirildi.
Bulgular:  İdrar kültüründe anlamlı bakteriüri sıklığı tüm grupta %6,2 bulundu. İdrar yolu enfeksiyonuna spesifik ve/veya nonspesifik bulguların idrar kültüründe üremeyle ilişkisi istatiksel olarak anlamsız saptandı (p=0,566). Predispozan faktör varlığında idrar kültüründe üreme sıklığı tek değişkenli analizlerde anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,001), çoklu regresyon analizlerinde de istatiksel olarak anlamlı saptandı (%95 güven aralığı=1,826-24,468; p=0,006). Tek değişkenli analizlerde piyüri varlığında idrar kültüründe üreme sıklığı anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,004), ancak çoklu regresyon analizlerinde istatiksel olarak anlamsız saptandı (%95 güven aralığı=0,763-11,284; p=0,117). Tam idrar tetkiğinde nitrit pozitifliği ile idrar kültüründe üreme arasında tek ve çok değişkenli analizlerde istatiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (%95 güven aralığı=6,230-687,765; p<0,001). İdrar kültürü sonuçları tüm febril nötropeni atak grubunun % 1,6'sında tedavi değişimi sağladı.
Sonuç: Çalışmamızda idrar kültür sonucuna göre antibiyotik değişim oranı çok yüksek bulunmamıştır. Kültür üremesini önceden öngörebilecek en kuvvetli özellikler; idrar yolu enfeksiyonu için predispozan faktörlerin veya pozitif tam idrar tetkiği bulgularının varlığı olarak belirlenmiştir. Daha çok hasta sayılı çalışmaların sonuçları çıkana kadar, bu özellikleri taşıyan hastalarda idrar kültürü alınmasının uygun olacağını düşünüyoruz. Ancak idrar yolu enfeksiyonu için risk durumu ne olursa olsun, febril nötropenili hastada idrar alınması için invazif yöntemlerin kullanılmaması ve ampirik tedavinin geciktirilmemesi gerektiği unutulmamalıdır.
Anahtar Kelimeler: Bakteriüri, febril nötropeni, idrar yolu enfeksiyonları, kemoterapiye bağlı febril nötropeni, piyüri

Abstract:
Objective: There is not adequate study related with place and management of urinary tract infections in febrile neutropenia which is a frequently seen complication of cancer treatment. Therefore, there have been suggestions in febrile neutropenia guidelines with low level of evidence about whether urine tests must be performed. There are differences between suggestions in pediatric and adult guidelines. In our hospital, urinalysis and urine culture are routinely performed if possible in all pediatric cancer patients admitted with febrile neutropenia. Our aim is to evaluate the requirement of this routine practice in terms of clinical, laboratory and treatment perspectives.
Materials and Methods: A total of 306 febrile neutropenia episodes of 122 patients aged between 0-18 and treated at Health Sciences University Şişli Hamidiye Etfal Health Application and Research Center at between 01.01.2014 and 31.12.2018 were retrospectively evaluated. Associations between clinical, laboratory and treatment data of episodes and results of urine culture were evaluated.
Results: Frequency of significant bacteriuria in urine culture was 6.2% for all group. Association between findings specific and/or nonspecific to urinary tract infections and growth in urine culture was not statistically significant (p=0,566). Frequency of growth in urine culture in presence of predisposing factor was statistically significantly high in univariate analysis (p<0.001), and also was statistically significant in multiple regression analyses (95% confidence interval= 1,826-24,468; p=0,006). Frequency of growth in urine culture in presence of pyuria was statistically high in univariate analyses (p=0,004), however; it was not statistically significant in multiple regression analyses (95% confidence interval=0,763-11,284; p= 0,117). There was a statistically significant association in univariate and multivariate analysis between nitrite positivity and urine culture positivity (95% confidence interval= 6,230-687,765; p<0,001). Results of urine culture caused treatment revision in 1.6% of all febrile neutropenia episode group.
Conclusion: Antibiotic revision rate according to results of urine culture was not very high in our study. It was identified that most prominent feature which may predict culture growth are presence of predisposing factors for urinary tract infection or presence of positive complete urinalysis findings. Until results of studies with larger patient groups have been obtained, we concluded that obtaining urine culture in patients with such features is appropriate. However; it must be kept in mind that using invasive methods for obtaining urine sample and delaying empirical treatment in febrile neutropenia patients must not happen regardless of risk status for urinary tract infections.
Keywords: Bacteriuria, chemotherapy-induced febrile neutropenia, febrile neutropenia, pyuria, urinary tract infections