Josef Svoboda'nın tiyatro ve sahne tasarımı alanındaki yaklaşımı ve uygulamaları
Josef Svoboda's approach and practices in the field of theater and stage design
Yazar: MEHMET ANIL KONUŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATAY GERGİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
20.yüzyılın sahne tasarımı alanındaki en etkili figürlerinden biri olan Josef Svoboda, sanatı ve teknolojiyi bir araya getiren yenilikçi yaklaşımlarıyla tanınmıştır. 10 Mayıs 1920'de Çekoslovakya'da doğan Svoboda, sahne tasarımını geleneksel kalıpların ötesine taşıyarak, tiyatro dünyasında devrim niteliğinde değişikliklere imza atmıştır. Kariyerine marangoz olarak başlayan Svoboda, Çekoslovakya Sanat Akademisi'nde eğitim almış ve burada edindiği bilgi ve becerileri yaratıcı bir vizyonla birleştirerek sahne tasarımında yeni ufuklar açmıştır.

	Svoboda'nın en bilinen yeniliklerinden biri olan "polyecran" ve "diapolyekran" teknikleri, sahneye hareketli projeksiyonlar ve çoklu ekranlar getirerek, izleyiciye dinamik ve etkileyici görsel deneyimler sunmuştur. Ayrıca, ışık ve mekân kullanımında da öncü olan Svoboda, sahne üzerinde dramatik atmosferler yaratmada ustalaşmıştır. Onun çalışmaları, modern sahne tasarımının temellerini atmış ve birçok tiyatro tasarımcısına ilham kaynağı olmuştur.

	Josef Svoboda'nın kariyeri boyunca gerçekleştirdiği projeler, sadece tiyatro ile sınırlı kalmamış, opera, film ve sergi tasarımlarını da kapsamıştır. Bu çalışmaları, onun disiplinlerarası yaklaşımını ve geniş vizyonunu ortaya koymaktadır. Svoboda, sanatın sınırlarını zorlayan ve teknolojiyi sanatsal bir araç olarak kullanabilen nadir yeteneklerden biri olarak, sahne tasarımının evrimine önemli katkılarda bulunmuştur.

	Bu tez, Josef Svoboda'nın hayatını, kariyerini ve sahne tasarımına getirdiği yenilikleri detaylı bir şekilde inceleyecektir. Svoboda'nın sanatsal yaklaşımını ve çalışmalarının tiyatro dünyası üzerindeki etkilerini anlamak, modern sahne tasarımının kökenlerini ve gelişimini kavramak açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, Svoboda'nın yaratıcı süreçlerini, kullandığı teknikleri ve sahne tasarımına getirdiği yeni perspektifleri analiz ederek, onun mirasını ve sahne sanatlarındaki kalıcı etkisini göstermek amaçlanmıştır.

        Anahtar Kelimeler: Josef Svoboda, Sahne Tasarımı, Teknoloji, Çağdaş Sanat.

Abstract:
One of the 20th century's most influential figures in the field of stage design, Josef Svoboda is known for his innovative approaches combining art and technology. Born on May 10, 1920 in Czechoslovakia, Svoboda revolutionised the world of theatre by taking stage design beyond traditional patterns. Svoboda, who started his career as a carpenter, studied at the Czechoslovakian Academy of Arts and opened new horizons in stage design by combining the knowledge and skills he acquired there with a creative vision.

	One of Svoboda's most well-known innovations, "polyecran" and "diapolyecran" techniques, brought moving projections and multiple screens to the stage, offering dynamic and impressive visual experiences to the audience. Svoboda was also a pioneer in the use of light and space, mastering the creation of dramatic atmospheres on stage. His work laid the foundations of modern stage design and inspired many theatre designers.

	Josef Svoboda's projects throughout his career were not limited to theatre, but also included opera, film and exhibition design. These works reveal his interdisciplinary approach and broad vision. As one of the rare talents who pushed the boundaries of art and utilised technology as an artistic tool, Svoboda made significant contributions to the evolution of stage design.

	This thesis will analyse in detail Josef Svoboda's life, career and the innovations he brought to stage design. Understanding Svoboda's artistic approach and the impact of his work on the theatre world is of great importance in understanding the origins and development of modern stage design. In this context, by analysing Svoboda's creative processes, the techniques he used and the new perspectives he brought to stage design, it is aimed to show his legacy and his lasting impact on the performing arts.

	Keywords: Josef Svoboda, Stage Design, Technology, Contemporary Art.