Okul yöneticilerinin duygusal zekâ yeterliklerini iş yaşamında kullanma düzeyleri ile duygusal emek ve çatışmayı çözme stratejileri arasındaki ilişki (Bilecik İli örneği)
The relationship between levels of usage emotional intelligence competencies in school setting of school principals and emotional labor and conflict resolution strategies (Bilecik City sample)
Yazar: EDA ÇARIKCI
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Kişiler arası çatışma = Interpersonal conflict ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokullar = Secondary schools ; Çatışma = Conflict ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Örgütsel çatışma = Organizational conflict ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşlerine göre okul yöneticilerinin duygusal zekâ yeterliklerini iş yaşamında kullanma düzeyleri ile duygusal emek ve çatışmayı çözme stratejileri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma modelinde, biri bağımsız/dışsal (okul yöneticilerinin duygusal zekâ yeterliklerini iş yaşamında kullanma düzeyi), ikisi bağımlı/içsel (duygusal emek ve çatışmayı çözme stratejileri) olmak üzere üç değişken bulunmaktadır. Ancak duygusal emek değişkeni, kurulan yapısal modelde, aracı (mediator) değişken olarak da ifade edilebilir. Araştırmanın evrenini Bilecik ili eğitim bölgesi sınırları içerisindeki 102 devlet ilköğretim kurumunda görev yapan 1290 öğretmen oluşturmaktadır. Evrene ilişkin örneklem çok aşamalı örnekleme (multi-stage sampling) yöntemi ile belirlenmiştir. Birinci aşamada tabakalı örnekleme (stratified sampling) yöntemi; ikinci aşamada basit seçkisiz örnekleme (simple random sampling) yöntemi kullanılmıştır. Örnekleme için belirlenen Merkez, Bozüyük, Söğüt ve Osmaneli ilçelerinde toplam 22 okuldaki 592 öğretmenden 313 öğretmen anketleri doldurmuştur. Ancak eksik bilgilerin yer aldığı 1 anket, analiz öncesi veri tarama aşamasında çıkartılmış, geriye kalan 312 anket ile analizler yapılmıştır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, Duygusal Zekâ Yeterliklerini İş Yaşamında Kullanma Düzeyi Ölçeği, Duygusal Emek Ölçeği ve Örgütsel Çatışma Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 21.0 ve LISREL 8.80 istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, okul yöneticileri duygusal zekâ yeterliklerini iş yaşamında sıklıkla kullanmakta, duygusal emek davranışını çoğu zaman göstermekte ve çatışmayı çözme stratejilerini ara sıra uygulamaktadırlar. Duygusal zekâ, çatışmayı çözme stratejileri üzerinde, duygusal emeğe kıyasla daha güçlü bir etkiye sahiptir. Ancak duygusal zekânın, duygusal emek üzerindeki etkisi, çatışmayı çözme stratejileri üzerindeki etkisine göre daha fazladır. Çatışmayı çözme stratejileri üzerinde duygusal zekâ yeterliklerini iş yaşamında kullanmanın doğrudan etkisi ve duygusal emek aracılığıyla da dolaylı etkisi söz konusudur.
Anahtar Kelimeler: Duygu, duygusal zekâ, duygusal emek, çatışma, çatışmayı çözme stratejisi

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between levels of using emotional intelligence competences in business life of school principals and emotional labor and conflict resolution strategies according to the perception of primary school teachers. This research is conducted with relational screening model. The research model consists of three variables in total which are an independent/external variable (the level of using emotional intelligence competences in business life) and two dependent/internal variables (the emotional labor and the conflict resolution strategies). However, the emotional labor variable may be expressed as mediator variable in the structural model. The population of the study consisted of 1290 teachers working in 102 primary schools of Ministry of National Education in central education districts of Bilecik. The sample set of research were chosen from the population with the multi-stage sampling method. The first stage was stratified sampling and the second stage was simple random sampling. In the districts of Merkez, Bozüyük, Söğüt and Osmaneli determined for the sample, 313 teachers from 592 teachers in 22 schools filled the surveys. However, the 1 survey with missing information, was removed during the preliminary data screening procedure and 312 surveys were analyzed in the study. As the data collection tool Level Of Using Emotional İntelligence Competences İn Business Life Scale, Emotional Labor Scale and Rahim Organizational Conflict Inventory II have been utilized. For the analysis of the collected data, SPSS 21.0 ve LISREL 8.80 statistical software packages have been used. The findings of the research show that school principals use emotional intelligence competencies in business life frequently, demonstrate emotional labor behavior most of the time, they occasionally apply the conflict resolution strategies. Emotional labor behaviors are also increasing as school principals use their emotional intelligence qualities in business life additionally conflict resolution strategies are conclude in positive and constructive preferences. Emotional intelligence has a stronger predictor influence than emotional labor, on conflict resolution strategies. But the impact of emotional intelligence on emotional labor is greater than the impact on conflict resolution strategies. The use of emotional intelligence competencies in business life has a direct impact on conflict resolution strategies and an indirect impact through emotional labor.
Key Words: Emotion, emotional intelligence, emotional labor, conflict, conflict resolution strategy