Mayıslar (Sarıcakaya-Eskişehir) polimetalik cevher oluşumlarının jeolojik incelenmesi
Geological investigations on polymetallic ore formations of Mayıslar (Sarıcakaya-Eskişehir)
Yazar: BANU PARLAK
Danışman: PROF. DR. TANER ÜNLÜ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Eskişehir-Sarıcakaya-Mayıslar köyü civarında yer alan polimetalik cevherleşmeler bölgeye tektonik olarak yerleşmiş Kretase yaşlı Dağküplü melanjının ultramafik kayaçları ve Eosen yaşlı Meyildere volkanitlerine ait andezitik kayaçlar içine, çeşitli evreler halinde yerleşmiş ve alterasyonlara yol açmıştır. Mineral birlikteliklerine göre tespit edilen alterasyonlar  biyotit-kuvars (BK), uralit-klorit-karbonat (UKK), serisit-kuvars-karbonat (SKK), kuvars-turmalin ve silisleşme olarak sınıflandırılmıştır. Cevher mikroskobik çalışmalar sonucunda ana kayaçta bulunan oksit ve sülfit minerallerinin yanısıra pirit, manyetit, kalkopirit, molibdenit, arsenopirit,  sfalerit, galenit, fahlers grubu mineraller ve  enarjit gibi sülfitli mineraller belirlenmiştir.
Serisitleşmiş, killeşmiş, silisleşmiş ve turmalinlerce zenginleşmiş altere andezitler içinde kuvars ve karbonat damarlarının yer aldıkları görülmektedir. Kuvarslarda ve kalsitlerde yapılan sıvı kapanım çalışmaları ile kuvarslarda yüksek oluşum sıcaklıkları (birinci evre kuvarslar) ile düşük oluşum sıcaklıkları (ikinci evre kuvarslar) tespit edilmiştir.  Birinci evre kuvarslarda (Kuvars-I) 4700 - 3700 C sıcaklıklar ve % 27- 41 NaCl eşdeğeri arasındaki tuzluluklar belirlenmiştir. İkinci (geç) evre kuvarslar (Kuvars-II) ve onlara eşlik eden kalsitler ise 3700  - 2700 C arasındaki bazı istisnai ölçümler dışında 2700  - 1100 C sıcaklıklar ve % 7 NaCl eşdeğerinden daha az tuzluluklar sergilemektedir. 
Alterasyon, cevher mineralleri  ve sıvı kapanım verileri birlikte değerlendirildiğinde sahada porfiri ve porfiri evreyle ilişkili yüksek sülfidasyon epitermal tip cevherleşmeye bağlı polimetal zenginleşmeleri olduğu düşünülmektedir. Yüzeyde granitoyidik bir kayacın tespit edilmemiş olması gömülü bir granitoyidik sokulum olasılığını kuvvetlenmektedir. Bu sokulumdan evreler halinde hareketlenen silisli, karbonatlı ve cevherli çözeltilerin andezit ve diğer çevre kayaları altere ettikleri ve bu sırada da cevherleşmelerin oluştuğu görüşü olası gözükmektedir.

Abstract:
Polymetallic mineralizations, located near the village of Mayıslar of the Eskişehir-Sarıcakaya province, are hosted by ultramafic rocks of the Cretaceous Dağküplü melange and andesitic rocks of the Eocene Meyildere volcanics. Mineralizations and associated alterations within the ultramafic and andesitic rocks are interpreted to have been developed during the several cycles of hydrothermal activity. Alteration patterns in the field, based on mineral assemblages, are classified as: biotitization-silicification (BS), uralitization-chloritization-carbonatization (UCC), sericitization-silicification-carbonatization (SSC), quartz-tourmaline,  and silicification. According to the detailed ore microscopy descriptions, ore minerals from the sulfide and oxide facies include pyrite, magnetite, chalcopyrite, molibdenite, arsenopyrite, sphalerite, galena, fahlore minerals, and enargite.
Tourmaline-bearing andesitic host rock has undergone pervasive quartz-sericite-clay alteration and are commonly cut by quartz and carbonate veins. Fluid inclusion studies were conducted on quartz and calcite minerals to determine the formation temperature of mineralization. A detailed examination of quartz demonstrated that the inclusions homogenized at higher temperatures (stage I) and lower temperatures (stage II). Homogenization temperatures of primary inclusions in first-stage quartz (quartz-I) are between 370 and 470C, with a salinity ranging between 27 and 41 weight percent NaCl equivalent. Although the total range of values are between 110 and 370C, most inclusions in second-stage quartz (quartz-II) and associated calcite homogenized at 110 to 270C and have salinities of <7% weight percent NaCl equivalent.
Collectively, alteration, ore mineral assemblages, and fluid inclusion data suggest that mineralization in the field is likely related to high-sulfidation epithermal-style polymetallic mineralizations associated with porphyry intrusions. The lack of any exposed granitoid rocks in the field is indicative of deeper, unexposed granitoid intrusion. Based on the above considerations, the most geologically reasonable possibility for the mineralization could be the result of progressive exsolution of mineralized fluids from porphyry intrusions. The continuous interactions between host rocks and silica- and carbonate-bearing fluids, results in mineralization and alteration.