Meram Tıp Fakültesi sigara bırakma polikliniğine başvuranların sigara bırakma durumu ve bunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Smoking cessation status of applicants to the Meram Medical Faculty smoking cessation polyclinic and evaluation of factors affecting this
Yazar: ENGİN YAVUZER
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; Sigara Bırakma Polikliniği'ne başvuran hastalarda tedavi sonuçlarını ve 
bunları etkileyen faktörleri değerlendirmek, sigara bırakma sürecinde karşılaştıkları 
kolaylaştırıcı ve zorlaştırıcı faktörleri belirlemek ve sigarayı bırakamama nedenlerini 
araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Retrospektif dosya taraması olarak planlanan bu çalışmanın evrenini
Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Sigara 
Bırakma Polikliniği'ne 01.01.2017-30.12.2019 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya 
alınma kriterlerini karşılayan hastalar oluşturdu. Araştırma kapsamında 01.02.2020-
01.08.2020 tarihleri arasında yukarıda belirtilen tarih aralığında başvuran hastaların dosyaları 
incelenerek sosyodemografik özellikleri, sigara tüketimi, Fagerström bağımlılık düzeyleri, CO 
sonuçları kaydedildi. Dosyada kayıtlı telefon numaraları aranıp şu anki sigara içme durumları 
soruldu. Görüşme sonunda katılımcılar; sigarayı bırakanlar, bırakıp yeniden başlayanlar ve 
bırakamayanlar olarak üç gruba ayrıldı. Sigarayı en az 6 aydır kullanmayan katılımcılar 
sigarayı bırakanlar grubuna dahil edildiler. Görüşme sırasında sigara bırakma sürecini 
kolaylaştıran ve zorlaştıran faktörler sorgulandı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 957 katılımcının yaş ortalaması 38,4±12,1 (18-75) yıl idi. 
Katılımcıların %26,4'ünün (n=253) tedavi sonrası sigarayı bıraktığı, %18,6'sının (n=178) 
bırakmadığı, %55'inin (n=526) bırakıp tekrar başladığı tespit edildi. Katılımcıların sigara 
bırakma durumu ile yaş ortalaması, Fagerström bağımlılık skoru, karbon monoksit düzeyi ve 
sigara tüketimi (paket/yıl) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p<0,001). 
Cinsiyet, medeni durum, tanı alan hastalık varlığı, alkol bağımlılığı, depresyon varlığı, verilen 
tedavi şekli ve ilaç yan etkilerinin sigara bırakma durumunu etkilemediği saptandı (p>0,05). 
v 
Katılımcılar arasında; 50 yaş ve üstü olanlarda (p=0,004), lise ve üstü eğitimlilerde (p=0,040), 
çalışmayanlarda (p<0,001), sigara bırakmayı bir kez deneyenlerde (p=0,032), Fagerström 
bağımlılık testi düzeyi 0-4 (az bağımlı) olanlarda (p=0,016), sabah ilk sigarayı uyandıktan bir 
saatten sonra içenlerde (p=0,005), günde 1-10 arası sigara içenlerde (p=0,002), tedaviyi
ücretsiz alanlarda (p=0,007) ve üç aylık tedavi programına uyanlarda (p<0,001) sigara 
bırakma başarısı anlamlı derecede yüksek bulundu. Katılımcılar en sık görülen ilaç yan 
etkisinin bulantı ve gastrointestinal bulgular olduğunu belirtti. Sigarayı bırakıp yeniden 
başlayanların %39,4'ü (n=207) 0-1 ay içinde sigaraya yeniden başladığını, %35,7'si (n=188) 
stres nedeniyle sigarayı bırakamadıklarını belirtti. Katılımcıların %40,9'u (n=391) sigarayı 
bırakırken süreci en fazla zorlaştıran faktörün sigara içme isteğini engelleme olduğunu 
belirtti. Sigara bırakma durumu ile sigara içme isteğini engelleme yöntemleri arasında 
istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). Sigara içme isteğini su içerek 
engelleyenlerin %52,6'sının (n=72) sigarayı bıraktığı tespit edildi. Sigarayı bırakanların 
%32'si (n=81) daha rahat nefes alabilmenin bırakmanın en olumlu etkisi olduğunu belirtti.
Sonuç: Bu çalışma; sigara bırakma sürecini etkileyen en önemli faktörlerin üç aylık tedavi 
programına uyum, motivasyon varlığı ve sigara içme isteğini engelleme yöntemlerini doğru 
olarak uygulamak olduğunu göstermektedir. Sigara bırakma polikliniklerine başvuran 
hastalarda motivasyonel görüşme, tedaviye uyum ve davranış terapilerine daha fazla önem 
verilmesinin sigara bırakma başarısını arttıracağına inanıyoruz.

Abstract:
Aim: In this study; it was aimed to evaluate the treatment results and the factors affecting 
them in patients who applied to the Smoking Cessation Polyclinic, to determine the 
facilitating and complicating factors they encountered during the smoking cessation process 
and to investigate the reasons for not being able to quit smoking.
Materials and methods: The universe of this study which is planned as a retrospective file 
scanning consists of the patients who applied to the Smoking Cessation Polyclinic of 
Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine Department of Family Medicine 
between 01.01.2017-30.12.2019 and met the inclusion criteria. Within the scope of the 
research, the files of the patients who applied between 01.02.2020-01.08.2020 between the 
dates mentioned above were examined and their sociodemographic characteristics, cigarette 
consumption, Fagerström addiction levels, CO results were recorded. The phone numbers 
recorded in the file were called and their current smoking status was asked. At the end of the 
meeting the participants were separated into three groups as those; who quit smoking, those 
who quit and restart, and those who could not. Participants who have not smoked for at least 
six months were included in the group of quitters. Factors that are facilitating and 
complicating the smoking cessation process were questioned during the interview.
Results: The mean age of 957 participants included in the study was 38.44±12.1 (18-75) 
years. It was found that 26.4% of the participants (n=253) quit smoking after treatment, 
18.6% (n=178) did not quit, and 55% (n=526) quit and started again. Statistically significant 
relationship was found between the smoking cessation status of the participants and mean age, 
Fagerström addiction score, carbon monoxide level and cigarette consumption (pack/year) 
(p<0.001). It was found that gender, marital status, presence of a diagnosed disease, alcohol 
vii
dependence, presence of depression, treatment type and drug side effects did not affect 
smoking cessation status (p>0.05). Among the participants; smoking cessation success was 
found to be significantly higher in those who are 50 years and older (p=0,004), in high school 
and above educated (p=0.040), those who did not work (p<0.001), those who tried to quit 
smoking once (p=0.032), those who Fagerström addiction test level 0-4 (less dependent) 
(p=0.016), those who smoke their first cigarette in the morning after one hour of waking up 
(p=0.005), 1-10 smokers per day (p=0.002), those who received free treatment (p=0.007) and 
those who follow a three-month treatment program (p<0.001). Participants stated that the 
most common drug side effects were nausea and gastrointestinal findings. Those who quit 
smoking and started again 39.4% (n=207) stated that they restarted smoking within 0-1 
months and 35.7% (n=188) stated that they could not quit smoking due to stress. Participants' 
40.9% stated that the factor that made the process the most difficult was the prevention of 
smoking desire. Statistically significant relationship was found between smoking cessation 
status and methods of preventing smoking desire (p<0.001). It was determined that 52.6% 
(n=72) of those who prevented their smoking desire by drinking water quit smoking. In this 
study 32% (n=81) of those who quit smoking stated that the most positive effect of quitting 
was to be able to breathe easier.
Conclusion: This study shows that the most important factors affecting the smoking cessation 
process are adaptation to the three-month treatment program, the presence of motivation, and 
the correct application of methods to prevent the desire to smoke. We believe that more 
emphasis on motivational interviews, treatment compliance, and behavioral therapy in 
patients who apply to smoking cessation polyclinics will increase the success of smoking 
cessation.