Duygusal zekâ ile sosyal medya bağımlılığı ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki
The relationship between emotional intelligence, social media addiction, and critical thinking tendencies
Yazar: EBRU DEVRİM BOLDAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKET AFAT
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal medya = Social media ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal medya bağımlılığı ile duygusal zekâ ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki olup olmadığını incelemektir. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu nicel araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 yılında İstanbul İli Üsküdar İlçesindeki bir özel lisenin öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri anket yöntemiyle 310 öğrenciden toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Duygusal Zekâ Ölçeği (DSÖ)", "Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ)" ve "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (UF/EMİ)" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri IBM SPSS 26 programı üzerinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t testi, ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon testi ve çoklu regresyon testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları duygusal zekâ düzeyi ile eleştirel düşünme eğilimi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Duygusal zekâ genel puanı ile sosyal medya bağımlılığı genel puanı arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken eleştirel düşünme eğilimi genel puanı ile sosyal medya bağımlılığı genel puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diğer taraftan duygusal zeka ve eleştirel düşünme eğilimi alt boyutlarının tamamının dahil edildiği çoklu regresyon analizinde tüm değişkenlerin %28 varyans açıkladığı, eleştirel düşünme eğiliminin hiçbir alt boyutunun sosyal medya bağımlılığını anlamlı düzeyde yordamadığı, ancak duygusal zekanın iyi oluş, duygusallık ve sosyallik alt boyutlarının sosyal medya bağımlılık düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Duygusal zekâ genel puanının cinsiyete göre farklılaşmazken sınıf düzeyine, anne eğitim düzeyine, baba eğitim düzeyine ve başarı öz değerlendirmesine göre farklılaştığı bulunmuştur. Eleştirel düşünme eğilimi genel puanının cinsiyete, sınıf düzeyine ve baba eğitim düzeyine göre farklılaşmazken anne eğitim düzeyine ve başarı öz değerlendirmesine göre farklılaştığı bulunmuştur. Sosyal medya bağımlılığı genel puanının cinsiyete, sınıf düzeyine, anne eğitim düzeyine göre farklılaşmazken baba eğitim düzeyine ve başarı öz değerlendirmesine göre farklılaştığı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to find out whether there is a relationship between emotional intelligence, social media addiction and critical thinking tendencies. The study group of this quantitative research, in which the relational scanning model is used, consists of the students of a private high school in Üsküdar District of Istanbul in the 2020-2021 academic year. The data of the research were collected from 310 students by questionnaire method. "Emotional Intelligence Scale (WHO)", "Social Media Addiction Scale for Adolescents (SMDS)" and "Critical Thinking Tendency Scale (UF/EMI)" we are used as data collection tools in the study. The data of the study were analyzed by using descriptive statistics, independent sample t-test, ANOVA, Pearson product-moment correlation test and multiple regression test on IBM SPSS 26 program. The findings of the study showed that there is a positive and significant relationship between emotional intelligence level and critical thinking tendency. While there was no significant relationship between emotional intelligence level and social media addiction, a negative significant relationship was found between critical thinking tendency and social media addiction. On the other hand, in the multiple regression analysis in which all the sub-dimensions of emotional intelligence and critical thinking tendency were included, it was found that none of the sub-dimensions of critical thinking tendency predicted social media addiction significantly, but the sub-dimensions of emotional intelligence, well-being, emotionality and sociability significantly predicted the level of social media addiction. While the general score of critical thinking tendency did not differ according to gender, grade level and father's education level, it was found to differ according to mother's education level and achievement self-assessment. While the general score of social media addiction did not differ according to gender, grade level, mother's education level, it was found to differ according to father's education level and achievement self-assessment.