Çocuk kitapları ve çizgi filmlerde çocuk gelişimine yönelik iletilerin incelenmesi
Investigation of messages for the child development in children books and cartoons
Yazar: RUHİ UYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BİLGEN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gelişimsel iletiler = Developmental messages ; Çizgi film = Animated film ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk kitapları = Children's books ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, çocuk kitapları ve çizgi filmlerin çocuğun bilişsel, duyuşsal, kişilik ve sosyal, ahlak, dil, psiko-motor ve cinsel gelişimine yönelik iletilerini belirlemektir. Araştırmada, ilk olarak nicel verilerin toplanması ve çözümlenmesi ardından nitel verilerin toplanması ve çözümlenmesi yöntemlerinden oluşan karma yöntem kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanmasında çalışma evrenini, Burdur İli genelinde 2015-2016 eğitim-öğretim yılında ilkokul 3. sınıfta olan öğrenci ve bu öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Örneklem, amaçlı örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Nicel veri olarak çocukların severek izledikleri çizgi filmlerin ve severek okudukları çocuk kitaplarının belirlenmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan öğrenci ve veli anketi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi, SPSS programı ile yapılmıştır. Nitel çalışma için nicel araştırma sonucunda belirlenen, severek okunan yerli kaynaklı çocuk kitabı olarak "Keloğlan", yabancı kaynaklı çocuk kitabı olarak "Saftirik Greg'in Günlüğü"; severek izlenen yerli kaynaklı çizgi film olarak "Rafadan Tayfa", yabancı kaynaklı çizgi film olarak da "Harika Kanatlar" veri kaynaklarını oluşturmuştur. Çizgi filmlerin ve çocuk kitaplarının içerik analizi incelenmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilen "Dokümanlarda Gelişimsel İleti Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Sonuç olarak gelişimsel iletilerin daha yoğun olduğu çocuk kitapları ve çizgi filmlerin çocuklar tarafından daha çok sevildiği bulunmuştur. Belirlenen yerli ve yabancı yapıtların gelişimsel iletiler açısından incelenmesi sonucu, gelişimsel iletiler en yüksek frekansta yabancı kaynaklı çocuk kitabı olan "Saftirik Greg'in Günlüğü"nde bulunurken, en düşük frekansta yine yabancı kaynaklı çizgi film olan "Harika Kanatlar"da bulunmuştur. Gelişimsel iletilerin en fazla tekrar ettiği alan, "fiziksel ve psiko-motor gelişim alanı" olurken en az tekrar ettiği alan "cinsel gelişim alanı" olmuştur. Yerli kaynaklı çocuk kitabı olan "Keloğlan"da en yüksek frekans "bilişsel gelişim alanı" olurken, yabancı kaynaklı çocuk kitabı olan "Saftirik Greg'in Günlüğü"nde "fiziksel ve psiko-motor gelişim alanı" olarak ortaya çıkmıştır. Hem yerli hem de yabancı kaynaklı çizgi filmlerde gelişimsel iletiler frekansının en yüksek olduğu alan "kişilik ve sosyal gelişim alanı"dır. Geliştirilen ölçütlerin, çocuklara yönelik film ve çocuk kitaplarında yer alan iletilerin, çocukların gelişim özelliklerine uygunluğunun belirlenmesini sağlayarak çocuklara yönelik yapıtların daha etkin olmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This work aims to examine the effects of child literature and cartoons which, cognitive, affective, personality, social, ethic, language, psycho-motor and sexual development. In this work, explanatory sequential design which is a mixed research methods of firstly, collection and analysis of quantitative data then collection and analysis of qualitative data, is used. Third grade students and their parents/guardians in the province of Burdur in 2015-2016 school year, constitutes the quantitative data collection working environment.  Cartoons and children's books that kids love to watch and read are determined by conducting a survey designed by researcher for children and parents, to be used as quantitative data. Quantitative data analysis is done by SPSS.  As a result of quantitative research, local origin and loved book Keloğlan, nonlocal origin book Diary of a Wimp Kid, local origin cartoon Rafadan Tayfa and nonlocal origin cartoon Super Wings is determined and used for qualitative research. To analyze the content of the cartoons and children's book "Developmental Message in Documents Evaluation Form", which was designed by the researcher, is used. It is indicated that children's book and cartoons with intensive developmental messages are liked more than the others by children. As a result of the examination of determined local and nonlocal works for developmental messages, it is noted that highest frequency of developmental messages is found in nonlocal origin book Diary of a Wimp Kid while the lowest frequency is found in nonlocal origin cartoon Super Wings. Most repetitive field is the physical and psycho-motor developmental field while the least repetitive one is sexual developmental field. Local origin children book Keloğlan possesses the highest frequency in cognitive development field while physical and psycho-motor developmental field are found in nonlocal origin children book Diary of a Wimp Kid. The highest frequency developmental messages are in the field of personality and social development for both local and nonlocal origin cartoons. It is thought that the developed standards can ensure the developmental messages in children's book and cartoons to be more suited to children's developmental features, which would contribute to the works done for children to be more active.