Bilgi ve tanım bağlamında Bertrand Russell'ın Aristoteles eleştirisi ve mantık anlayışı
Bertrand Russell's criticism of Aristotle and his understanding of logic in the context of knowledge and defination
Yazar: MEHMET AYDIN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SUBHİ ERDEM
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Yirminci yüzyılda Frege ile başlayan süreçte mantıksal düşünce Aristoteles'in mantık geleneğinin yüzyıllardır uygulanan pratiğine temel eleştiriler getirmiştir. Bu bağlamda yeni mantıksal düşünceyi tesis etmede Frege'nin yanında Russell 'da önemli bir düşünür olarak belirginleşmektedir. Bu çalışmada Russell'ın mantıksal düşüncede ortaya koyduğu çözümleme ve fikirleri çerçevesindeki özgün yaklaşımları Aristoteles geleneğinde pratiğe kavuşmuş mantıksal çerçeve ile karşılaştırılacak ve bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Bu bağlamda modern çağın ana hatlarıyla mantıksal düşünceye getirdiği sınır ve işlev ile klasik çağın mantıksal düşüncesi arasındaki temel farklar açığa çıkarılıp bir mukayese imkânı oluşturulacaktır. Böylece günümüz mantıksal düşüncesinin ana karakteri ve yönünün tayini de daha belirgin ortaya konulacaktır. Çalışmamız esasen daha spesifik bağlamda mantıksal düşüncenin Russell'da ortaya çıkan yönelimi ile Aristoteles mantığının karakteri ve çözümleme gücünü karşılaştırarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. Aristoteles mantığı doğruluk ve yanlışlık kriteri üzerinde gelişen iki değerli mantıktır. Ancak bu kriter çok genel bağlamda soyut ve somut bilimlerin temellendirilmesinde kullanılmıştır. Modern zamanlarda bilimlerin kendi ilgi alanlarında uzman ve derinlemesine branşlaşmasıyla somuta yönelik bir araştırma konusu olması mantığında bilimsel düşüncenin gelişiminde bir alet olarak iş gören yapısı Aristoteles mantığının özellikle ortaçağda kullanılan geniş mahiyetteki alanını somut adına sınırlandırmıştır. Bu sınırlamayla birlikte mantığın statüsü de yeniden tartışma konusu kılınmıştır. Özellikle yirminci yüzyıl mantık alanında serdedilen yeni çalışmalar mantığın bu yeni konumunu hassasiyetle koruma ve sınır çizme işine girmiştir. Daha somut biçimde Frege ile başlatılan süreçte onunla aynı bağlamda hareket eden düşünürler kendi özgün çalışmalarında bu çizgiyi netleştirme çabası içine girmişlerdir. Bu çalışmada Russell'ın mantıksal düşünceyi kendi kavrayışında gerçekleştirmesi ve geleneksel mantıksal yapıya getirdiği eleştirileri tanım ve epistemik gerekçeleri dikkate alarak tartışma ve analiz hedeflenmektedir.

Abstract:
In the process that started with Frege in the twentieth century, logical thought brought fundamental criticisms to the centuries-old practice of Aristotle's logic tradition. In this context, besides Frege, Russell becomes an important thinker in establishing new logical thinking. In this study, Russell's original approaches within the framework of his analysis and ideas in logical thought will be compared with the logical framework that has been practiced in the Aristotelian tradition and will be evaluated. In this context, the main differences between the limit and function that the modern age brought to logical thought and the logical thought of the classical age will be revealed and a comparison opportunity will be created. Thus, the determination of the main character and direction of today's logical thought will be revealed more clearly. In a more specific context, our study aims to evaluate the orientation of logical thought that emerged in Russell by comparing the character and analytical power of Aristotelian logic. Aristotle's logic is a two-valued logic that develops on the criterion of truth and falsehood. However, this criterion has been used in the grounding of abstract and concrete sciences in a very general context. Its structure, which functions as a tool in the development of scientific thought in modern times, with the logic of being an expert in its fields of interest and being a concrete research subject with its in-depth branching, limited the wide area of Aristotelian logic, which was used especially in the Middle Ages, in its concrete name. With this limitation, the status of logic has been made a subject of discussion again. Especially the new studies in the field of logic in the twentieth century have entered into the task of protecting this new position of logic with precision and drawing boundaries. In the process initiated with Frege in a more concrete way, thinkers who acted in the same context with him tried to clarify this line in their original works. In this study, it is aimed to discuss and analysis Russell's realization of logical thinking in his own understanding and taking into account the definition and epistemic reasons for his criticisms of the traditional logical structure.