Ankara'da yaşayan ilköğretim öğrencilerinde olumsuz otomatik düşüncelerin incelenmesi
Analysis of negative automatic thoughts in elementary school students living in Ankara
Yazar: DERYA ATALAN ERGİN
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜL KAPÇI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Olumsuzluk = Negativeness ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, ilköğretim öğrencilerinin Olumsuz Otomatik Düşüncelerini(OOD), bunların yaygınlığını ve çeşitli değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda iki çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma 1?de öğrencilerin OOD?i, bunların türleri, yaygınlığı ve OOD?in sınıf düzeyi, yaş, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, aylık gelir, kardeş sayısı, okul tipi, cinsiyet ve anne çalışma durumu değişkenleriyle ilişkisi incelenmiştir. Çalışma 2?de ise OOD?in benlik saygısı, benlik algısı, kaygı ve depresyon belirtileriyle ilişkisi incelenmiştir. 
Araştırma, tarama modelindedir. Çalışma 1?e Ankara ilini temsil ettiği düşünülen Çankaya ilçesindeki devlet ve özel ilköğretim okullarından öğrenciler katılmıştır. Toplam 22 okulun 5-8?inci sınıflara devam eden toplam 1722 öğrenci katılmıştır (kız n=899; erkek n=922). Çalışma 2?ye ise Mamak ilçesine bağlı bir ilköğretim okulunun yine 5-8?inci sınıflarından (n=158; kız n=91; erkek n=67) tesadüfi olarak seçilen birer şubedeki öğrenciler katılmıştır.
Çalışma 1 için öğrenciler kişisel bilgi formunun yanı sıra `Çocukların Otomatik Düşünceleri Ölçeği?ni (ÇODÖ) doldurmuşlardır. Çalışma 2?de ise öğrenciler ÇODÖ ile birlikte, ?Çocuklar İçin Benlik Algısı Profili?, ?Coopersmith Özsaygı Envanteri?,  ?Çocuklar İçin Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri? ve son olarak ?Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği?ni doldurmuşlardır. 
Çalışma 1?den elde edilen verilerle gerçekleştirilen analizler, öğrencilerin %23.8?inin OOD?lere sahip olduğunu göstermiştir. ÇODÖ alt ölçeklerinden elde edilen verilerle yapılan analizler, ÇODÖ-düşmanlık (%28,8) alt ölçeğinin en yüksek yaygınlığa sahip olduğunu, bunları sırasıyla ÇODÖ-fiziksel tehdit (%23,3), ÇODÖ- kişisel başarısızlık (%22,1) ve ÇODÖ- sosyal tehtidin (%19,7) izlediğini göstermiştir. OOD?lerin kızlarda, özel okulda öğrenim görenlerde, annesi bir işte çalışanlarda, yaşı daha büyük olanlarda, daha üst sınıfta öğrenim görenlerde, orta SED?de olanlarda, annesi üniversite mezunu olan öğrencilerde daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca OOD?lerin benlik saygısı ve benlik algısı ile negatif; sürekli kaygı ve depresyon belirtileriyle ise pozitif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. 
OOD?lerin göreceli olarak yaygın olması, kız öğrencilerde daha yüksek olması, yaş, sınıf ve anne eğitim düzeyiyle pozitif korelasyon göstermesi, benlik saygısı ile negatif, sürekli kaygı ve depresyon belirtileriyle pozitif ilişki göstermesi hem ana-babalara bu konuda verilebilecek psiko-eğitimler, ana-babalık pratikleri, hem okul ruh sağlığı çalışmaları bağlamında okul psikolojik danışmanlarının yönlendirilmeleri ve öğrencilerini nasıl destekleyebilecekleri konusunda önemli bilgiler sağlamaktadır.



Anahtar Kelimeler: Olumsuz otomatik düşünceler, yaygınlık, öğrenci, çocuk, bilişsel-davranisci terapi

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the prevalence and type of negative automatic thoughts (NAT) of the primary school students. Two studies were carried out for this purpose. In the first study, students? negative automatic thoughts, the types, the prevalence and the level of NAT, age, mother?s and the father?s education level, family?s monthly salary (FMS), number of siblings, school type, gender of the students were examined. In the second study, NATS? relationship with self-esteem, self-concept anxiety and depression symptoms were investigated.
The present research utilized survey model. Schools were selected from Cankaya District ?an area considered to be representing Ankara city. In total 1722 students (girls n=899; boys n=922) of fifth-eighth grade classes from 22 schools attended to the first study. A group of randomly selected students (N=158; girls n=158; boys n=91) of fifth-eighth grade classes of an elementary school?located in District of Mamak -attended to the second study.
In the fist study, students filled in the Automatic Thoughts of Children Scale (ATCS) and a form aimed to gain demographic information. In the second study, students completed ATCS, ?Sense of Self Profile for Children?, ?Coopersmith Self-Esteem Inventory?, ?State Trait Anxiety Inventory for Children? and ?Depression Scale for Children?.
The analyses of the first study showed that % 23,8 of the students have negative automatic thought. The analyses from the sub-scales of ATCS demonstrated that hostility had the highest prevalence of % 28.8. Physical threat, personal failure and social threat prevalence were found to be 23.3%, 22.1% and 19.7% respectively. Analyses demonstrated that NATs? are more higer in these groups: female students, attending to a private school, having an employed mother, being older, studying at a higher grades, in mid FMS and higher mother education.Analyses of the second study revealed that NATs? have negative correlation with self-esteem and self-concept; positive correlation with depression and trate anxiety symptoms.
The results provide important implications for parenting practices and psycho-education programs developed for parents and also for the school psychological counselors to support the students.



Key Words: Negative Automatic Thought, Prevalence, Student, Child, Cognitive-Behavioral Therapy