Kışlık ekmeklik buğday yetiştiriciliğinde magnezyum ile biyozenginleştirme
Biofortification with magnesium in winter bread wheat production
Yazar: ELİF MELTEM SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. ŞULE ORMAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada; insan ve hayvan gıdası olan buğdayın besleyicilik değerinin magnezyum açısından zenginleştirilmesi (agronomik biyozenginleştirme) için optimum gübreleme düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada, killi tın tekstüre sahip bir toprakta saksı denemesi kurulmuş ve kışlık ekmeklik buğday çeşidi (Triticum aestivum) olan Sagittario yetiştirilmiştir. Buğday bitkisine 5 farklı dozda (0, 2, 4, 6, 8 kg da-1 MgSO4.7H2O) topraktan ve iki farklı dozda (%0 ve %2 MgSO4.7H2O) yapraktan olacak şekilde magnezyumlu gübreleme yapılmıştır. Deneme tesadüf parselleri deneme deseninde 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. 5 aylık yetiştirme periyodunun sonunda bitkiler hasat edilmiştir. Hasatta her saksıdan alınan toprak, dane ve saman (dane hariç bitkinin tüm üst aksamı) örneklerinde analizler gerçekleştirilmiştir. 
Topraktan MgSO4.7H2O uygulamaları toprak pH' sının düşmesine neden olurken; toprak tuzluluğu ve organik madde içeriğini etkilememiştir. Topraktan ve yapraktan MgSO4.7H2O uygulamaları buğday danesinin Mg konsantrasyonu üzerine istatistiksel olarak önemli düzeyde etki etmiştir. Dane'de en yüksek Mg değeri, % 0.14 ile topraktan 8 kg da-1 ve yapraktan %2 MgSO4.7H2O uygulamaları ile elde edilmiştir. En düşük Mg değeri ise % 0.095 ile topraktan 0 kg da-1 ve yapraktan % 0 MgSO4.7H2O uygulamalarında (kontrol) belirlenmiştir. Sonuç olarak; danenin Mg konsantrasyonu kontrolde noksan düzeyinde (< % 0.1 Mg) iken uygulamalara bağlı olarak yeterli (%0.10.2 Mg) düzeyine ulaşmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the optimum fertilization levels for magnesium (agronomic biofortification) of the nutritional value of wheat which is human and animal food. 
In this study, a pot experiment was established in a soil with clay loam texture and Sagittario, winter bread wheat variety (Triticum aestivum), was grown. 5 different doses (0, 2, 4, 6, 8 kg da-1 MgSO4.7H2O) from the soil and two different doses (0% and 2% MgSO4.7H2O) were applied to the wheat plant with magnesium fertilization. The experiment was conducted in randomized plot design with 4 replications. At the end of the 5-month growing period, the plants were harvested. In the harvest, soil, grain and straw samples taken from each flowerpot (all upper parts of the plant except grain) were analyzed. 
MgSO4.7H2O applications from soil cause soil pH to decrease; did not affect soil salinity and organic matter content. MgSO4.7H2O applications from soil and leaves had a statistically significant effect on Mg concentration of wheat grain. The highest Mg value in grain was obtained with 8 kg da-1 from soil and 2% MgSO4.7H2O from leaves with 0.14%. The lowest Mg value was 0.095% with 0 kg da-1 from soil and 0% MgSO4.7H2O from leaves (control). As a result; The Mg concentration of the grain was at the deficient level (<0.1% Mg) in the control, but reached a sufficient level (0.1-0.2% Mg) depending on the applications.