Türkiye'de devlet, ordu, sermaye ilişkisi (1960-1990)
Relationship between state, military and capital in Turkey (1960-1990)
Yazar: ABDULLAH KÖKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KIRIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Devlet = State ; Sermaye = Capital ; Silahlı kuvvetler = Armed forces ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Siyasal etki = Political clout ; Türk Ordusu = Turkish Army ; Türk Silahlı Kuvvetleri = Turkish Military Forces

Özet:
Tezin konusu, Türkiye'de ordunun siyasete ve devlete etkisidir. Son 60 yılda, ikisinde ordunun bizzat yönetime el koyduğu birçok askeri müdahale yaşayan Türkiye'de bu müdahalelerin sebepleri tezin temel araştırma konusunu oluşturmaktadır. Tezin ana hipotezi sermaye birikim rejimleri ile askeri müdahaleler arasında bir ilişki olduğudur. Tezde, Türkiye'de ordunun siyasete etkisinin sınıfsal güç ilişkilerinden kopuk bir şekilde oluşmadığı göz önünde tutularak, ordu ve büyük sermaye arasındaki ilişkileri açığa çıkaracak şekilde bu ilişkilerin nasıl kurulduğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Ordu, devlet ve sermaye arasındaki ilişkilerin daha geniş sınıfsal güç ilişkileriyle ilişkisellik içinde anlaşılabileceğini ileri süren bu çalışmada, Nikos Poulantzas ve Antonio Gramsci'nin bir sentezini yapan Bob Jessop'un sermaye ve devlet biçimi arasında ilişki kurmada oluşturduğu 'stratejik ilişkisel yaklaşımı' kullanılmıştır. Bu yaklaşıma göre, Türkiye'de tarihsel süreçte ordunun iktidar bloğu içindeki konumu incelenmiş ve ordunun yaptığı askeri müdahalelerin sanayi sermayesinin yararına sonuçlar doğurmasının sebepleri irdelenmiştir. Bu amaçla, Ordu Yardımlaşma Kurumu ve emekli ordu mensuplarının istihdam edildiği Türk Silahlı Kuvvetleri bağlantılı vakıflar ve savunma şirketleri araştırmaya dâhil edilmiştir. Tezin sonunda güçlü bir siyasi iktidarın veya tüm koşulları ile gelişen bir liberal demokrasinin sivil siyasi kurumlarının orduyu denetleyip, kontrol altına alabileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, belge ve doküman incelemesi tekniklerinden yararlanılmıştır.

Abstract:
Subject of this thesis is the effect of military on politics and state. During the past 60 years, there have been several military interventions and military took over the control of the state in two of them in Turkey. This thesis mainly involves the reasons of those interventions. Fundamental hypothesis of this study is the existence of the relation between the capital accumulation regime and military interventions. This research aims to analyz how military and big capital mutually interact by taking into consideration that the effect of military on politics does not occur independently from the relations between social classes in Turkey. The methodology of this study, which asserts that there is a relation between military, state and capital and this relation can be better understood by looking into its links with big class power, is Bob Jessop's strategic relations approach which synthesizes the theories of Nikos Poulantzas and Antonio Gramsci. According to this model, the position of military in historical bloc during the history is examined and the causes of almost always the industry capital is being the most beneficial from the military interventions are scrutinized. For this purpose, OYAK (Turkish Armed Forces Assistance -and Pension- Fund), other Turkish Military related foundations which mainly employ retired military personnel and defense industry companies are included and researched in this study. In the end of thesis, it is concluded that a strong civil political power or civil political corporation among the institutions of developed liberal democracy to control and inspect the military is deeply needed. In this thesis, qualitative research methods are used and examination of records and documents technique is utilized.