Ebeveyn stresi, ebeveyn tutumları ve ebeveyn çocuk iletişimi arasındaki ilişki
The relationship between parental stress, parental attitudes and parent-child communication
Yazar: BURAK APAYDIN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT DİLMAÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Ana-baba çocuk ilişkileri =

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ebeveynlik stresi, ebeveyn tutumları ve ebeveyn-çocuk iletişimi arasındaki ilişkileri inceleyerek bu faktörler arasındaki bağlantıları belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu çeşitli şehirlerde yaşayan 2-6 yaş arası çocuğa sahip 321 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Anne Baba Stres Ölçeği (ABSÖ), Ebeveyn Çocuğu ile İletişimi Ölçeği (EÇİÖ), Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ve araştırmacı tarafından oluşturulan Demografik Bilgi Formu uygulanarak elde edilmiştir. Ebeveyn tutum ölçeği Demokratik, Otoriter, Aşırı Koruyucu ve İzin Verici olmak üzere dört alt boyuttan, Ebeveynin Çocuğu ile İletişimi Ölçeği ise Paylaşıma Açık Olma, Engelsiz Dinleme, Saygı Kabul, Duyarlılık, Problem Çözme olmak üzere beş alt boyuttan oluşmaktadır. Anne Baba Stres ölçeğinin alt boyutu bulunmamaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki yordayıcı ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Tüm analizler, IBM SPSS 26.0 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemler, verilerin incelenmesini ve değişkenler arasındaki karmaşık ilişkilerin ortaya konulmasını sağlamıştır. Araştırmanın bulguları ebeveynin çocuğu ile iletişimi ile anne baba stres düzeyi arasında negatif ve yüksek derecede anlamlı bir ilişki olduğunu aynı zamanda, anne baba stresinin artmasıyla demokratik tutumların azaldığı, otoriter tutumların arttığı ve izin verici tutumların düştüğü bulunmuştur. Bu bulgular, ebeveynin çocuğu ile iletişiminin özellikle problem çözme becerileri, paylaşımcı olma eğilimi, saygı kabul etme davranışları, duyarlılık ve engelsiz dinleme gibi unsurlar ile kurulması durumunda ebeveynlerin daha demokratik ve açık bir tutuma sahip olduklarını, ancak stres seviyelerinin artmasıyla birlikte daha otoriter ve katı tutumlar sergilediklerini ortaya koymaktadır. Çalışmanın çoklu regresyon analizi sonucunda, ebeveynlik stresi ve ebeveyn-çocuk iletişiminin, ebeveyn tutumları üzerindeki anlamlı etkilerini göstermektedir. Analizlere göre, anne baba stres ölçeği demokratik tutumu negatif yönde, otoriter ve aşırı koruyucu tutumları ise pozitif yönde anlamlı olarak yordarken; ebeveyn-çocuk iletişimi ölçeği demokratik tutumu pozitif yönde, otoriter tutumu ise negatif yönde yordadığı bulunmuştur. Bunun yanı sıra, izin verici tutum üzerinde ebeveyn-çocuk iletişimi ölçeği anlamlı bir etkisi bulunmazken, anne baba stres ölçeği pozitif yönde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationships between parenting stress, parental attitudes and parent-child communication and to determine the links between these factors. The study group consisted of 321 parents with children aged 2-6 years living in various cities. The data were obtained by applying the Parental Stress Scale (PSS), Parent-Child Communication Scale (PCCS), Parental Attitude Scale (PAS) and Demographic Information Form created by the researcher. The Parental Attitude Scale consists of four sub-dimensions: Democratic, Authoritarian, Overprotective and Permissive, and the Parental Communication with Child Scale consists of five sub-dimensions: Openness to Sharing, Unhindered Listening, Respect Acceptance, Sensitivity, Problem Solving. The Parental Stress Scale does not have any sub-dimensions. The study was conducted using the relational survey model, one of the quantitative research methods. Pearson Product Moment Correlation Analysis and multiple regression analysis were used to examine the predictive relationships between variables. All analyses were performed using IBM SPSS 26.0. These methods enabled the data to be analyzed and the complex relationships between variables to be revealed. The findings of the study revealed that there was a negative and highly significant relationship between parental communication with their children and parental stress level, and that democratic attitudes decreased, authoritarian attitudes increased, and permissive attitudes decreased with increasing parental stress. These findings reveal that parents have more democratic and open attitudes when their communication with their children is based on elements such as problem-solving skills, sharing tendency, respect-accepting behaviors, sensitivity and unobstructed listening, but they show more authoritarian and rigid attitudes with increasing stress levels. The multiple regression analysis of the study shows that parenting stress and parent-child communication have significant effects on parental attitudes. According to the analyses, parental stress scale significantly predicted democratic attitudes negatively and authoritarian and overprotective attitudes positively, while parent-child communication scale predicted democratic attitudes positively and authoritarian attitudes negatively. In addition, while parent-child communication scale did not have a significant effect on permissive attitude, parental stress scale had a significant positive effect.