Kronik böbrek hastalarının evrelerine göre santral işitsel işlemleme ve çalışma belleği bulguları
Central audious processing and working memory findings according to stages of chronic renal patients
Yazar: TUANA SAĞLANMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR KÜÇÜK CEYHAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Çalışma belleği = Working memory ; İşitme sistemi = Auditory system ; İşitme testleri = Hearing tests ; İşitsel işlemleme = Auditory processing

Özet:
Giriş: Kronik böbrek hastalığı morbidite ve mortalite oranları yüksek olan, yaşam kalitesini ve sağlık bütçelerini zorlayan, fark edilme ve erken teşhis edilme oranı düşük olan, fakat erken teşhis edilebildiğinde önlenebilen veya ilerlese bile seyri yavaşlatılabilen bir hastalıktır. Genel olarak her 7-8 yetişkinden birinde farklı seviyelerde böbrek hastalığı olduğu düşünülmektedir. Türkiye'de ise her 6-7 erişkinden birinde farklı seviyelerde böbrek hastalığı görülmektedir. Böbrek Kayıt Sistemi verilerine göre Türkiye'de hastalığın prevalansı gün geçtikçe artmaktadır. Bu zamana kadar kronik böbrek hastalığı olan 2., 3. ve 4. evredeki bireylerin periferik işitmesiyle ilgili çok fazla araştırma yapılmasına rağmen santral sistem ile ilgili araştırmalar çok sınırlıdır. İşitme sistemi bir bütündür. Periferik sistem tarafından alınan ve dönüştürülen ses santral sistem tarafından işlenir,zamansal spektral ve lokasyonel açıdan çözümlenir ve diğer algısal olaylardan ayırt edilmesini sağlar. İşitilen işitsel mesajın çözümlenmesi, lisan ve öğrenme arası karmaşık ilişkinin anlaşılması ve değerlendirilmesi için işitme sisteminin tüm yapısı kavranmalı ve bütün olarak değerlendirilmelidir.
Buna ek olarak dikkat, hafıza ve dil gibi bilişsel yetenekler konuşma algılama, ayırt etme, anlama ve organizasyon sürecinde yer almaktadır. Bilişsel işlevlerin duyusal işlevlerle etkileşiminin anlaşılması, konuşmayı anlama probleminin altında yatan bilişsel yeteneklerin belirlenmesinin de önemi büyüktür.
Amaç: Bu araştırma konjenital olmayan kronik böbrek yetmezliğine sahip 25- 65 yaş arası bireyleri santral işitsel işlemleme ve bilişsel çalışma belleği açısından değerlendirmeyi ve evreler arası karşılaştırmayı amaçlamıştır.
 
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya Başkent Üniversitesi İstanbul Hastanesine başvuran 25-65 yaş arası 2., 3. ve 4. evre 48 kronik böbrek hastası ile kontrol grubunda yer alan aynı yaş grubundaki böbrek fonksiyonları normal 41 birey dahil edilmiştir. G power analizi ile örneklem büyüklüğü belirlenmiştir. Diyabetin işitmeye olan etkisini ekarte etmek amacıyla her iki grup için HbA1c (mmol) değerleri %6,4 ten küçük olan bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Kulak burun boğaz muayenesi yapıldıktan sonra saf ses ortalamasına,timpanogram değerlerine, konuşma odyometrisi eşik ve yüzdelerine bakılmıştır. Odyolojik değerlendirme tamamlandıktan sonra santral işitsel işlemlemeyi değerlendirmek amacıyla , rastgele boşluk tespit testi, süre patern testi, frekans patern testi, gürültüde konuşmayı ayırt etme testi uygulanmış ayrıca çalışma belleği değerlendirmesi yapılmıştır. Glomerülerfiltrasyon hızı ile ilişkisini tespit edebilmek için hastanın geçmişteki kan ve idrar sonuçları nefrolog gözetiminde değerlendirilmiş, hastalığın evresi belirlenmiş ve anamnez alınmıştır.
Bulgular: Çalışma ve kontrol gruplarının frekans patern testi (p=0,000, p<0,05), süre patern testi (p=0,000, p<0,05), rastgele boşluk   tespit testi 500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz, 4000 Hz. (p=0,000, p<0,05), test skorları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Gruplar arasında sağ ve sol kulak sessizlikte konuşma ayırt etme skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilememiştir (Sağ kulak p=0,234, Sol kulak p=0,380, p>0,05). Gruplar arasında sağ ve sol kulak gürültüde konuşma ayırt etme skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmiştir (Sağ kulak p=0,000, Sol kulak p=0,000, p<0,05). Gruplar arasında ters sayı dizisi testi skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmiştir (p=0,000, p<0,05).
KBH evreleri arasında süre patern testi skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (p=0,276, p>0,05); frekans patern testi skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (p=0,857, p>0,05); RBDT 500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz, 4000 Hz. test skorları arasında istatistiksel olarak anlamlıbir fark elde edilmemiştir (p=0,449 , p>0,05); sağ ve sol kulak sessizlikte konuşma ayırt etme skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (Sağ kulak sessizlik p=0,447, Sol Kulak sessizlik p=0,403, p>0,05); sağ kulak gürültüde konuşma ayırt etme skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (Sağ kulak gürültü p=0,871, p>0,05); sol kulak gürültüde
 
konuşma ayırt etme skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (sol kulak gürültü p=0,977, p>0,05). Evreler arasında ters sayı dizisi skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (p=0,078, p>0,05).




Sonuç: Kronik böbrek hastalarının santral işitsel işlemleme testlerinde performanslarının sağlıklı bireylere oranla daha düşük olduğu gözlenmiş ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmiştir. Aynı şekilde çalışma belleği testi içinde anlamlı bir istatistiksel fark gözlenmiş kronik böbrek hastalarının bu beceride daha düşük performans gösterdiği ortaya konulmuştur. Ancak kronik böbrek hastalarının evreleri arasında santral işitsel işlemleme ve çalışma belleği testleri için istatistiksel açıdan anlamlı bir fark gözlenmemiştir.
Anahtar Kelimeler: santral işitsel işlemleme, frekans patern test, süre patern test, rastgele boşluk tanıma test, çalışma belleği, kronik böbrek hastalığı

Abstract:
Introductıon: Chronic kidney disease (CKD) is a disease with high morbidity and mortality rates, straining quality of life and health budgets, low detection and early diagnosis rate, but can be prevented if diagnosed early or slowed down the course even if it progresses. One in 8 adults is thought to have varying degrees of kidney disease. In Turkey, kidney disease is seen at different levels in one out of every 6-7 adults. According to the data of the Kidney Registry System, the prevalence of the disease in Turkey is increasing day by day. Although much research has been done on the peripheral hearing of individuals with chronic kidney disease in stages 2, 3 and 4, research on the central system is very limited. The hearing system is a whole. The sound received and converted by the peripheral system is processed by the central system, analyzed in temporal, spectral and spatial terms, and distinguishes it from other perceptual events. The entire structure of the auditory system should be comprehended and evaluated as a whole in order to analyze the auditory message heard and to understand and evaluate the complex relationship between language and learning.
In addition, cognitive abilities such as attention, memory and language are involved in speech perception, discrimination, comprehension and organization. It is also important to understand the interaction of cognitive functions with sensory functions and to determine the cognitive abilities underlying the speech comprehension problem.
Objective: This study aimed to evaluate individuals aged 25-65 years with non- congenital chronic renal failure in terms of central auditory processing and cognitive working memory and compare them between stages.
 
Materials and Methods: 2., 3. and 4th stage 48 chronic kidney disease patients and 41 individuals with normal kidney functions in the same age group in the control group were included. The sample size was determined by G power analysis. In order to exclude the effect of diabetes on hearing, individuals with HbA1c (mmol) values less than 6.4% for both groups were included in the study. After the otolaryngology examination, pure tone average, tympanogram values, speech audiometry thresholds and percentages were examined. After the audiological evaluation was completed, random gap detection test, duration pattern test, frequency pattern test, speech discrimination test in noise were applied to evaluate central auditory processing and working memory evaluation was performed. In order to determine its relationship with the lumbar filtration rate, the patient's past blood and urine results were evaluated under the supervision of a nephrologist, the stage was determined and anamnesis was taken.
Results: Frequency pattern test (p=0.000, p<0.05), duration pattern test (p=0.000, p<0.05), random gap detection test of study and control groups 500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz, 4000 Hz. (p=0.000, p<0.05), the difference between test scores was found to be statistically significant. There was no statistically significant difference between the right and left ear speech discrimination scores in silence between the groups (Right ear p=0.234, Left ear p=0.380, p>0.05). There was a statistically significant difference between the right and left ear noise discrimination scores between the groups (Right ear p=0.000, Left ear p=0.000, p<0.05). A statistically significant difference was found between the inverse number sequence test scores between the groups (p=0.000, p<0.05).
There was no statistically significant difference between the duration pattern test scores between CKD stages (p=0.276, p>0.05); no statistically significant difference was found between frequency pattern test scores (p=0.857, p>0.05); RBDT 500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz, 4000 Hz. no statistically significant difference was found between test scores (p=0.449 , p>0.05); no statistically significant difference was found between the speech discrimination scores in right and left ear silence (Right ear silence p=0.447, Left ear silence p=0.403, p>0.05); no statistically significant difference was found between the speech discrimination scores in the right ear noise (Right ear noise p=0.871, p>0.05); There was no statistically significant difference between speech discrimination scores in left ear noise (left ear
 
noise p=0.977, p>0.05). There was no statistically significant difference between the inverse number sequence scores between the stages (p=0.078, p>0.05).
Conclusion: It was observed that the central auditory processing test results of chronic kidney patients were lower than those of healthy individuals, and a statistically significant difference was obtained. Likewise, a significant statistical difference was observed in the working memory test, and it was revealed that kidney patients performed lower in this skill. However, no statistically significant difference was observed between the stages of kidney patients for central auditory processing and working memory tests.
Keywords: central auditory processing, frequency pattern test, duration pattern test, random gap recognition test, working memory, chronic kidney disease