Cerh edilen tâbiî müfessirlerin tefsir rivayetleri ve ilmî değeri
The tafsīr rivāyas of jarh-ed tābi'ī mufassirs and their scholarly value
Yazar: ZEHRA AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED SELMAN ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Tabiun = Tabiun ; Tefsir = Commentary

Özet:
Tâbiîn dönemi, tefsir ilminin başlangıç ve gelişim aşamalarının yaşandığı ve çoğunlukla aktarıma dayalı bir dönem olarak öne çıkmakta ve sonraki dönemlerdeki tefsir çalışmaları için de önemli bir kaynak rolü oynamaktadır. Tefsir kaynaklarında rivayetleri bulunan ve hicrî 34-154 yılları arasında vefat eden 224 tâbiîden on ikisinin ricâl kitaplarında münekkitler tarafından cerh edildiği belirlenmiştir. Bu 12 tâbiîye dair tarih ve tabakât kaynaklarında yer alan bilgiler tespit edilerek, dinî ve ilmî durumları, tefsirle olan ilişkileri ve hadis münekkitlerinin değerlendirdikleri râvilik durumları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bahsi geçen tâbiîlerin çeşitli rivayet tefsirlerinde ve bazı tarih ve ricâl kaynaklarında dağınık hâlde bulunan 605 tefsir rivayeti bu kaynaklar taranarak bir araya getirilmiştir. Derlenen tefsir rivayetleri üzerinde yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular, rivayetlerin içerdiği bilgi ve görüşler doğrultusunda değerlendirilerek literatüre sağladıkları katkı vurgulanmaya çalışılmıştır. Cerh edilen tâbiî müfessirlerin tefsir rivayetlerinin bir kısmı, yalnızca başlıca tefsir kaynaklarında aktarılmakla kalmamış, klasik dönem ve muasır dönemdeki bazı müfessirler, ayetleri tefsir ederken bu rivayetlere başvurmuş ve açıklamalarını onlara dayandırmışlardır. Çalışmanın sonucu, tefsir rivayetlerinin tefsir ilminin kendi yöntem ve kaidelerine göre anlam ve işlev kazandığını ortaya koymaktadır. Mecrûh olarak kabul edilen tâbiîlerden gelmelerine rağmen bu rivayetlerin başlıca tefsir kaynaklarında yer bulması, çeşitli müfessirleri, düşünce ve yorumları etkilemiş olması bu ilmî gerçeği açığa çıkarmaktadır.

Abstract:
The Tābiīn period stands out as a period in which the beginning and development stages of the science of tafsīr were experienced and mostly based on transmission, and it plays an important role as a source for tafsīr studies in later periods. Twelve of the two hundred and twenty-four tābiīs, whose rivāyas are found in tafsīr sources and who died between the years 34-154 AH, are identified in the books of rijāl as having been jarh-ed by the munjites. The information on these twelve tābiīs in the historical and tanāt sources was identified and their religious and scholarly status, their relationship with tafsīr, and their status as hadīth critics' evaluated hadīth munjites were analyzed in detail. Six hundred and five tafsīr rivāyas of the aforementioned tābiīs, which were scatteed in various tafsirs and some history and rijāl sources, were gathered together by scanning these sources. The findings obtained as a result of the analysis of the compiled tafsīr rivāyas are evaluated in line with the information and opinions contained in the rivāyas and their contribution to the literature is emphasized. Some of the tafsīr rivāyas of the jarh-ed Tābiī mufassirs were not only quoted in the main tafsīr sources, but some of the mufassirs of the classical and contemporary periods referred to these rivāyas in their exegesis of the verses and based their explanations on them. The result of the study reveals that tafsīr rivāyas gain meaning and function according to the methods and principles of the science of tafsīr itself. The fact that these rivāyas were included in the main tafsīr sources and influenced various mufassirs, thoughts and interpretations, despite the fact that they came from the tābi'īs, who are considered to be majrūh, reveals this scientific fact.