Bankacılık sektöründe mali tahlil ve istihbaratın gelişim süreci ve teknolojik yenilikler: Bir uygulama önerisi olarak duygu analizi
Development process of financial analysis and intelligence and technological innovations in the banking sector: Sentiment analysis as an application recommendation
Yazar: YASİN ATAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ARI
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance

Özet:
Mali analiz ve istihbarat, Bankaların müşteri edinim süreçlerinin yanı sıra bireyler, yatırımcılar, finans kuruluşları, kamu otoriteleri ve daha birçok gerçek veya tüzel kişi tarafından yatırım kararları, müşteri analizleri, borç alacak ilişkileri, takip, izleme, fon kullandırım süreçlerinde gerçekleştirilebilmektedir. Mali analiz ve istihbarat çalışmaları ile çalışmaya uygun müşteri/firmaların mali tabloları üzerinde gerekli aktarma arındırma işlemleri gerçekleştirilerek netleştirilen mali tablolar ile genel kabul görmüş tekniklerle incelemeler yapılırken, likit yapılar ve sermayeleri, künye bilgileri, davranışsal özellikleri, geçmiş dönemlere ait ödül ve başarıları, kısıtlı veya sorunlu bir durumun varlığı araştırılmakta ve çalışmaya konu edilmektedir. 
Globalleşmenin yanı sıra finansal sistemdeki gelişmelerle birlikte Bankacılık sektörü mali sistem içerisindeki etkisini arttırmıştır. Bankacılık sektörü de mali sistem üzerindeki konumunu sürdürebilmek taşıdığı kredi riskini sağlıklı şekilde gözlemlemekte ve gerektiğinde önlem almaktadır. Tahsis, izleme, takip ve önlem alma kararlarında sağlıklı kararlar verebilmek için mali analiz ve istihbarat çalışmaları önem taşımaktadır. 
Teknoloji ile birlikte bankacılık ürün gamı çeşitlenirken, yoğun rekabet ortamı nedeniyle karar verme ve izleme süreçlerinin de kısalarak hızlı şekilde sonuç alınması ihtiyacı doğmuştur. Hızlı karar verme ve aksiyon alma rekabet ve pazarlama faaliyetleri açısından olumlu olsa da kontrol ve izleme mekanizmaları açısından risk doğurabilmektedir. Bu çerçevede, finansal kurumların mali analiz ve istihbarat faaliyetlerinde de bankacılık sektöründeki gelişmelerde olduğu gibi birtakım yenilikler yaşamıştır. Manuel ve basit unsur kümeleriyle sürdürülmeye başlayan söz konusu faaliyetler yıllar itibarıyla otomotize olmuş ve anlık ölçülebilir hale gelmiştir. Her geçen gün bir öncekine kıyasla önemli ölçüde değişimlerin yaşanabildiği günümüzde yüksek hacme sahip, yapısal veya yapısal olmayan çeşit ve yüksek hızlarda toparlanan veriler oluşmaktadır. Müşterilerin mali verileri, finans kurumları nezdindeki geçmişleri, ödeme alışkanlıkları, ticari geçmişleri gibi bilgiler de bir bütün veya parça olarak bankacılık faaliyetlerinde kullanılmaktadır. 
Gelişen teknoloji beraberinde toplumsal yapıda yenilikler getirirken aynı zamanda iletişim araçlarını, haberleşme ağlarını, sosyal ve profesyonel çevre faktörlerini de değiştirmektedir. Son yıllarda yaygın olarak kullanılan sosyal medya ile anlık haberleşme mümkün olmakla birlikte birçok bilgiye de anlık olarak erişilebilmektedir. Bu bilgiler üzerinden seçim anketleri, ön araştırmalar, analizler, gözlemler yapıldığı bilinmektedir. Veri kaynakları çeşitlenirken, kullanılan veri miktarında da artış yaşanmakta, diğer taraftan ise bunların hızlı analiz edilmesi ve gerektiğinde anlık kontrol edilmesi ihtiyacı hasıl olmaktadır. Bu noktada, daha çok veriyi, en hızlı şekilde temin ederek, en doğru şekilde yorumlayıp kullanmak önem taşımaktadır. 
İstihbarat kaynakları ile elde edilen bilgiler doğrultusunda, banka içi, resmi kurumlar ve/veya halka açık kaynaklardan araştırma yapılmakta ve sonuçlar belirli algoritmalar vasıtasıyla ve çeşitli çözümler/uygulamalar üzerinden veri tabanlarına aktarılmaktadır. Elde edilen bilgiler kredi riskinin sürekli olarak izlenmesi kapsamında ele alınırken, finans kurumlarınca finansal analiz, tahsis, izleme ve benzeri birimlerince aksiyonlar alabilmek için kullanılmaktadır. Manuel uygulamaları sonlandırarak bilgilerin sistematik şekilde temin edilmesi sürecin etkinliğini arttırırken, karar ağaçları ve algoritmalar ile sistematik kurgular yardımıyla müşterilerin kredi riski unsurları tespit edilmekte ve gerekli önlemlerin zamanında alınması sağlanmaktadır. Günümüzde, dijital platform ve sosyal medya hesapları üzerinden gelen şikâyet, öneri, bilgi talebi veya teşekkür içeriklerini bir çok sektörde olduğu gibi finans sektöründe de takip edilmektedir. Takibi yapabilmek ancak sağlıklı sistemler kullanarak veriyi doğru ve en hızlı şekilde analiz ederek mümkün olabilecektir. Bu noktada, anlık olarak değişkenlik arz edebilecek dijital platform unsurlarından anlamlı bilgiler çıkartılabilmesi gerekecektir. Analizi yapabilmek için metin madenciliği yöntemlerinden faydalanılabilir.
Çalışmamız dahilinde finansal kurumların kredilendirme sürecinin bir parçası olan mali tahlil ve istihbaratın önemi, uygulanan yöntemleri ve bunların tarihsel ve teknolojik gelişimi vurgulanmaya çalışılırken, istihbarat sürecinin bir bacağı olarak sosyal medyanın veri madenciliği uygulamalarından duygu analizi ile sürece entegre edilmesi değerlendirilmiştir.

Abstract:
Financial analysis and intelligence can be utilized by individuals, investors, financial institutions, public authorities, and many other legal entities to make investment decisions, customer analysis, debt collection, monitoring, and fund allocation processes, in addition to the customer acquisition processes of banks. Financial analysis and intelligence studies examine the financial statements of suitable customers/firms that have been cleaned up with necessary transfer processes, using generally accepted techniques, while investigating and incorporating their liquid structures and capitals, profile information, behavioral features, past rewards and achievements, as well as the presence of a limited or problematic situation.
With globalization and developments in the financial system, the banking sector has increased its impact within the financial system. The banking sector observes its credit risk and takes action when necessary to maintain its position within the financial system. Financial analysis and intelligence studies are important for making healthy decisions regarding allocation, monitoring, tracking, and taking precautions.
As the banking product range diversified with technology, the need to make quick decisions and take action quickly due to intense competition led to shorter decision-making and monitoring processes. While rapid decision-making and action-taking are positive in terms of competition and marketing activities, they may pose risks in terms of control and monitoring mechanisms. In this context, financial institutions have also experienced some innovations in their financial analysis and intelligence activities, similar to developments in the banking sector. These activities, which were initially carried out with manual and simple element sets, have become automated over the years and have become instantly measurable. Today, data is being collected at high volumes, structural or non-structural, and at high speeds, where significant changes can occur every day. Information such as customers' financial data, past payment habits, commercial histories, etc., is used as a whole or in part in banking activities.
As developing technology brings innovations in social structure, it also changes communication tools, communication networks, social, and professional environmental factors. While instant communication is possible with social media widely used in recent years, access to many pieces of information can also be obtained instantly. It is known that election surveys, preliminary studies, analyses, and observations are made based on this information. As data sources diversify, there is an increase in the amount of data used, and on the other hand, the need arises to analyze them quickly and control them instantly when necessary. At this point, obtaining more data as quickly as possible, interpreting it correctly, and using it effectively is important.
Based on the information obtained through intelligence sources, internal and external audit processes, suspicious transaction reporting and know-your-customer practices can be carried out by banks to comply with legal regulations and prevent financial crimes. Overall, financial analysis and intelligence play an essential role in the decision-making processes of individuals and institutions in the banking sector.