Etkileşimsel algı kuramı bağlamında Galata Köprüsü örneği
In the context of transactional theory of perception, Galata Bridge case
Yazar: PELİN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ERDEM ERBAŞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship

Özet:
Günümüzde, kentsel alanların planlama ve tasarım süreçlerinde bireyler ile sahip oldukları benzersiz kişilikleri genellikle gözardı edilmektedir. Oysa ki her bireyin en azından kullanıcı düzeyinde, mekânda etkin ve benzersiz bir kimliği, aidiyeti bulunmaktadır. Bu çalışma ile duyumsama ve deneyime dayalı olan çevre psikolojisi bileşenleriyle, mekânın planlama ve tasarım sürecine nasıl entegre olabileceği sorgulanmaktadır. Burada mekânın ve kullanıcı tarafından oluşturulan "yer"in anlamının tanımlanabilmesi, ancak bireyin mekândaki etkin rolünün de planlama ve tasarım sürecinde irdelenmesiyle sağlanabilmektedir. Pek çok yaklaşımda çevre psikolojisinin çalışma alanı kent mekânı olarak tanımlanmaktadır. Özellikle kentsel mekânın algılanmasına ve anlamlandırılmasına yönelik yapılan bu çalışmalar, bireyin mekândaki deneyimini ön plana çıkarmaya yönelik yaratıcı süreçleri kapsamaktadır. Mekânın yeniden tanımlanabilmesi için bireyin mekândaki etkin rolünün irdelenmesi prensibiyle bu çalışma kurgusu oluşturmuştur. Bu kurgu, önemli bir kentsel mekân öğesinin, plan ve proje ilişkisi çerçevesinde anlamladırılmasına yönelik farklı çözümlemeleri içermektedir.  
İstanbul kentinin en önemli imgelerinden biri olan Galata Köprüsü, bir "köprü" olarak varoluş ve dönüşüm süreçlerinin yanısıra bireyin kullanıcı olarak mekânı kullanma deneyimi, sahip olduğu kimlik ve aidiyet kavramları üzerinden oluşturduğu deneyimle de tanımlanabilmektedir. İstanbul'un en önemli imgelerinden biri olan Galata Köprüleri Bizans döneminden bu yana kentin sosyal yaşantısına önemli bir ışık tutmaktadır. Galata Köprüleri bulunduğu coğrafi konum itibariyle ulaşım aksının devamı niteliği taşınmasından daha çok kentle birlikte yaşayan ve gelişen bir organizmadır. 
Bu nedenle Galata Köprüsü'nün, planlama sürecinde yeniden kurgulanabilmesi için öncelikle kente kattığı anlamın irdelenebilir olması gerekmektedir. Bu nedenle tez çalışması, çevre psikolojisinin belirlediği metodolojiler doğrultusunda Galata Köprüsü'nün deneyim alanı olarak kente kattığı anlamı yeniden tanımlamaya çalışmaktadır. Galata Köprüsü'nün, İstanbul Kenti için sahip olduğu anlamın çözümlemesi bağlamında, plan ve tasarım süreçlerine entegre edilmediği, dar bir bakış açısıyla salt bir mühendislik çözümü olarak sunulduğu, ancak uzunca bir süre Galata Köprüsü'nün mühendislik açısından da sorunlu olduğu, örneğin gemi geçişine izin veren kollarının açılamadığı da bilinmektedir. Bunlara ek olarak, köprü üzerinde yer alan bir çok farklı işlevin devam ettiği, oysa bu alanların ne Beyoğlu ne de Eminönü tarafından imar planı süreçlerine entegre edilmediği görülmektedir. 
Sonuç olarak Galata Köprüsü'nün, "köprü" olarak bir "geçiş" öğesi niteliği bulunsa da üzerinde durulan, bakılan, zaman geçirilen bir "kentsel öğe" olarak "bellek"lerde büyük bir anlam kazanmıştır. Bu anlamlandırmada "köprü" kavramının sadece bir mühendislik projesi üzerinden değerlendirilemeyeceği, aynı zamanda mekânın planlama ve tasarım süreçleri ile edebiyat ve sanat kavramları çerçevesinde bir  değerlendirme de önemli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Planlama ve tasarım ilişkisi, parçacıl ve anlık çözüm önerileri üzerinden değil, "bütüncül" plan ve tasarım süreci içinde aranmalıdır. Bu bütünselliği sağlamada ise çevre psikolojisi bileşenlerinin, mekânın planlama ve tasarım sürecine entegre edilmesi, analiz ve karar süreçlerinde  bu bileşenlerin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Nowadays, in the planning and design processes of urban areas, individuals are often ignored by their unique personality. However, each individual has at least a user-level, effective and unique identity in the space. This study examines how to integrate into the planning and design process of the space defined by experience with the components of environmental psychology based on sensation and experience. It is possible to define the meaning of space and the user-created in the place, but the effective role of the individual in the space can be achieved through the planning and design process. In many approaches, the work area of environmental psychology is defined as urban space. These studies, especially for the perception and perception of urban space, include creative processes aimed at highlighting the individual's experience in the space. In order to redefine the space, this study has formed the principle of examining the active role of the individual in the space. This fiction includes different analyzes of an important element of urban space in the context of a plan and project relationship.
Galata Bridge, which is one of the most important images of the city of Istanbul, can be defined by the experience created by the existence and transformation processes as a bridge by the individual as a user and by using the experience of using space as a user and the concepts of identity and belonging. Galata Bridges, one of the most important images of Istanbul, has been giving a significant light to the social life of the city since the Byzantine period. Galata Bridges are a living and developing organism with the city rather than being a extension of the transportation axis due to its geographical location.
For this reason, in order to reconstruct the Galata Bridge in the planning process, it is necessary to first examine the meaning it adds to the city. For this reason, this thesis does not redefine the meaning of the Galata Bridge as a field of experience in accordance with the methodologies determined by environmental psychology. In the context of analysing the meaning of the Galata Bridge for the City of Istanbul, it is not only integrated into the plan and design processes, it is presented as a purely engineering solution with a narrow point of view, but the bridge has been problematic in terms of engineering for a long time. In addition to these, it is seen that many different functions on the bridge continue, whereas it is not integrated into the zoning plan processes by Beyoğlu or Eminönü.
As a result, although the Galata Bridge is a transition element, it has gained a great meaning in the "memory" as an "urban element", which is emphasized viewed and leisure time. In this sense, it is concluded that the concept of bridge cannot be evaluated only through an engineering project, but also an evaluation within the framework of the planning and design processes of the space and the concepts of literature and art. The relationship between planning and design should be sought in the holistic approach to plan and design process, not through fragmentary and ad-hoc solutions. It is recommended to integrate environmental psychology components into the planning and design process of the space, and to use these components in the analysis and decision processes.