Fıkıh usulü açısından ibadetlerde vakit
Time concept in worship through the method of fiqh
Yazar: RAMAZAN KORKUT
Danışman: PROF. DR. DAVUT YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Hüküm = Judgement ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Zaman = Time ; İbadet = Worship ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
İbadet vakitleriyle ilgili klasik/güncel ihtilaflar fıkıh usulünü doğrudan ilgilendirmektedir. İbadet vakitleriyle ilgili ihtilafın sebebi, vakte delalet eden nassın yorumunda ihtilaf ve tahkiku'l-menât içtihadında ihtilaf şeklinde özetlenebilir. İbadet vakitlerinin şer'î alametlerini ve sınırlarını tespit etmek nas içtihadına,  bu alametlerin dış dünyadaki varlığını tespit ederek takvime dönüştürmek ise tahkiku'l-menât içtihadına konu olmaktadır. Vakte delalet eden nasların yorumundaki farklılıkların yanı sıra bu konudaki yanılgılar ibadet vakitlerinin şer'î alametleri ve takvim boyutu konusunda çeşitli ihtilaf ve yanılgılara yol açmaktadır. İbadetlerin vakit sınırları konusunda kitaba, sünnete, icmaya ve usul kurallarına aykırı olan görüşler ve bu tür görüşlerden hareketle tespit edilen vakitler geçersizdir. İbadet vakitleri için belirlenen takvimlerin bağlayıcı olması için, bu takvimlerdeki vakit sınırlarının şer'î vakit alametlerine uygun olması şarttır.
Araştırmamızın tezi fıkıh usulünde ibadet vakitleriyle ilgili farklı yaklaşımları sistematik bir şekilde ortaya koymak, ibadet vakitleriyle ilgili güncel bazı ihtilafları bu çerçevede değerlendirerek bir sonuca ulaşmaktır. Fıkıh usulü açısından ibadetlerin vakit boyutunu incelemek üzere fıkıh usulü kaynaklarından, bu konudaki teorik bilgileri somutlaştırmak için füru fıkıh kaynaklarından, güncel vakit ihtilaflarını bu çerçevede değerlendirmek üzere çağdaş araştırmalardan istifade edilmiştir. Giriş kısmında araştırmanın konusu, problemi, yöntemi, ana hatlarıyla ibadetlerde vakit mefhumu, araştırmada kullanılacak hüküm kavramları ve vakitle ilişkisi ele alınmıştır. Birinci bölümde fıkıh usulü açısından mutlak ibadetlerde vakit kavramı incelenmiş, ikinci bölümde muvakkat ibadetlerde vakit kavramı ele alınmış, üçüncü bölümde ise ibadetlerin vakit sınırlarıyla ilgili bazı güncel tartışmalar değerlendirilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Fıkıh Usulü, İbadet, Vakit, Hüküm, Vakit İhtilafı.

Abstract:
Classic/current disputes about holytides times directly related with fiqh principles. The reason of dispute about worship times can be summarized as dispute in interpretation of the religious texts that point to times and dispute in judicial opinion of investigation of reason. Determination of sacred signs and limitations of holytides is mentioned in interpretation of religious texts, determination of these signs at external world and convert to calendar is mentioned in investigation of reason. Different interpretations about signs of holytides and the mistakes about this subject lead to various mistakes and disputes about dimension of calendar and religious signs of holytides. Opinions which are contrary to religious texts and consensus of Islamic scholars about time limitations and the times detected with regard to these opinions are invalid. In order to be inevitable for the calendars about holytides, it is obligatory that limitations of holytides in these calendars are appropriate for religious signs of holytides.
The thesis of this research is to handle the different approaches about holytides in fiqh principle systematically and evaluate the up to date conflicts about holytides in within this frame and finally reach to a conclusion.  Fiqh principle sources were used so as to examine the time dimension of prayers in terms of fiqh principle, fiqh issue sources were used so as to materialize the theoretical information about this issue and modern researches were used so as to evaluate up to date time conflicts in this frame. In introduction section subject of the research, its method, briefly time concept in prayers, decree concepts to be used in the research and their relation with time were handled. In first section time concept in absolute prayers was examined in terms of fiqh principle, in second section time concept in temporal prayers was handled and in third section, some up to date discussions about time limits of prayers were evaluated.


Keywords: Fıqh, worship, time, judgment, dispute of holytide.