Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Türk siyasal hayatındaki yeri
The importance of Progressivist Republican Party in turkish political life
Yazar: ÖZGÜR GÜVERCİN
Danışman: Y.DOÇ.DR. CEMAL AVCI
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Türk siyasal yasamının ilk muhalefetpartisi olması dolayısıyla Türk demokrasi tarihinde önemli bir adımdır. Bu parti, MilliMücadele'de mühim rolleri olan asker ve sivil liderlerin, inkılapların baslamasıyladaha belirginlesen görüs ayrılıkları nedeniyle muhalefet yapmak için kurdukları birtesekküldür. Kurtulus Savası sonrası kurtarıcı olarak halk üzerinde büyük otoritesahibi olan Mustafa Kemal'e açıkça muhalefet edemeyen Terakkiperver CumhuriyetFırkası, Halk Fırkası'na karsı söylemiyle, dolaylı olarak yine Mustafa Kemal'i hedefalmıstır.Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, siyasal iktidarı ele geçirmek içinçalısmalarda bulunmus, içinde barındırdıgı bazı milletvekilleri ve destegini aldıgı bazıkesimlerin çalısmaları ile; devlet düzenine ve rejime tehlike arz etmeye baslayıncazararlı bulunarak kapatılmıstır.viSeyh Sait syanı, bu parti ile partinin fikirlerini destekleyen basının ortayaçıkardıgı muhalefet ve olumsuz propagandaların bir sonucu olarak görülmüstür.Ülkenin içinde bulundugu sartları degerlendiren Atatürk ve arkadasları devrimler iledemokrasi arasında bir tercih yapmak durumunda kalmıs ve devrimleri tercihetmislerdir. Kısaca söylemek gerekirse, ülkenin ulusal-laik bir yapıya ulasması içinugras verilirken, bu sartlarda olusan muhalefetin olumsuz etkileri görülmüs,devrimlerin basarısı için tek parti yönetimine devam edilmesi uygun bulunmustur.Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Türk siyasal hayatının daha sonrakigelismelerine bir örnek olusturması nedeniyle, Türk demokrasi tarihinde önemli biryer edinmistir.

Abstract:
For its being the first opposition party of the Turkish Political Background,Progressivist Republican Party is an important step in the History of TurkishDemocracy. The party was an organization which was formed for the purpose ofopposing by military and civilian leaders who played significant roles duringNational Struggle period and whose views apperantly got more and more varied oncethe revolutions started. Progressivist Republican Party, which was unable to show itsopposition clearly to Mustafa Kemal who had a great authority on public as aliberator after the Independence War, directed its opposition directly to People?sParty, which also meant opposing Mustafa Kemal indirectly.Progressivist Republican Party strived for exercising the political powerwithin the State. When-due to the acts of some of its parliament members and to theactions of some of its supporters- it was thought to be harmful both for the State andthe regime, the Party was closed.The Sheikh Sait Riot was thought to have stemmed from the opposition andthe negative propaganda of Progressivist Republican Party and of the Press whichsupported the views of the Party. After assessing the conditions within the country,ivAtatürk and his friends came to a point where they had to to make a choice betweendemocracy and the revolutions; and they stood up for the revolutions. In other words,while striving to help the country have a national-secular structure, the negativeeffects of an opposition of this nature were found out; and ,accordingly, it wasthought reasonable to continue with a single-party administration for the success ofthe revolutions.Owing to its being an example for the forthcoming developments inTurkish Political Life, Progressivist Republican Party is of an important place in theHistory of Turkish Democracy.