Peyzaj tasarımı açısından kentsel açık-yeşil alanlarda kişisel mekan kavramının Meram Dere, Kültür Park ve Evliya Çelebi Parkı'nda irdelenmesi
Examining the concept of personal space in urban open-green areas in terms of landscape design in Meram Dere, Kultur Park and Evliya Celebi Park
Yazar: RAZİYE ÇATAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ ÇELİK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kişisel mekân, insanın insan ve çevresiyle ilişkisi sonucunda belirlediği mesafedir. Bu mesafe, kişinin sahip olduğu gözle görülmeyen ama hissedilen bireysel bir olgudur. Birey diğer bir bireye algıda oluşan bu alana müdahale etmesine izin vermemektedir. Bu nedenle tasarımda insan psikolojisinin etkileri olan kişisel mekân kavramı önemlidir. Kişisel mekân dikkate alınarak yapılan tasarımlarda gözle görülmeyen bu alanlar ölçülendirilerek kişilere rahatlık ve güven hissi sağlanmaktadır. Bu durum kişiler arasında sosyal ilişkiler, güvenlik ve saygı gibi toplumsal kuralların oluşması açısından da önemlidir. Bu bağlamda kişisel mekân kavramı kişisel, sosyal ve genel alan, mahremiyet, egemenlik alanı, kalabalıklaşma ve yalıtılmışlık gibi kavramlarla irdelenmektedir.
Bu çalışmanın amacı, kişisel mekân kavramı açısından Konya kent merkezinde bulunan Meram Dere, Kültür Park ve Evliya Çelebi Parkı'nın incelenerek peyzaj tasarımında kullanıcıların fiziksel rahatlığının yanı sıra psikolojik rahatlığının da önemini vurgulamaktır. Kullanıcıların peyzaj tasarımı açısından kişisel mekân algıları ile ilgili görüşlerini belirlemeye yönelik bu araştırma, nicel ve nitel verilere dayalı tarama modelinde bir araştırmadır. Araştırmada seçilen parklar, kent merkezi ve merkez ilçelerdeki insanlar tarafından kullanılmaktadır. Araştırma yansız olarak seçilen örneklem üzerinde yapılmış ve basit tesadüfi örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada kullanılmak üzere danışman, ölçme uzmanları ile "peyzaj tasarımı açısından kentsel açık-yeşil alanlarda kişisel mekân algıları ölçeği" geliştirilmiş; ön testler yapıldıktan sonra uygulanmıştır. Araştırma sonucunda kullanıcıların parkları kullanırken mahremiyet, kişisel mekân, egemenlik alanı oluşturdukları; sakin ve yalıtılmış alanları tercih ettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda peyzaj tasarımı açısından kişisel mekân oluşturmaya yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Egemenlik alanı, kalabalıklaşma, kişisel mekân, mahremiyet, peyzaj tasarımı, yalıtılmışlık.

Abstract:
Personal space is the distance that a person determines as a result of his relation with other people and his or her surroundings. This distance is an individual phenomenon that is invisible but sensible. The individual does not allow another individual to intervene in this perceptual area. For this reason, the concept of personal space, which is the influence of human psychology in design, is important. These areas, which are not visible in the designs made by taking personal space into consideration, are measured and the feeling of comfort and confidence is provided. This is also important in terms of the formation of social rules such as social relations, security and respect among people. In this context, the concept of personal space is examined with concepts such as personal, social and general field, privacy, sovereignty, crowdedness and isolation.
The aim of this study is to emphasize the importance of psychological comfort as well as the physical comfort of the users in the landscape design by examining Meram Dere, Kültür Park and Evliya Çelebi Park in Konya city center in terms of personal space concept. This research is based on quantitative and qualitative data based on screening model to determine the opinions of users about the perception of personal space in terms of landscape design. Selected parks in the study are being used by people in the city center and central districts. The study was conducted on randomly chosen sample and simple random sampling technique was used. "personal space perception scale in urban open-green areas in terms of landscape design" was developed by the consultant and the measurement experts for use in the research; after the pre-tests were performed. As a result of the research, it is seen that the inhabitants use the parks to create privacy, personal space and sovereignty and prefer quiet and isolated areas. In the light of these results, the proposal for creating a personal space in terms of landscape design was given.

Keywords: Crowd, isolation, landscape design, personal space, privacy, Sovereignty area.