Farklı sulama ve salisilik asit uygulamalarının yağlık ketende (Linum usitatissimum L.) verim ve kalite üzerine etkisi
The effect of different irrigation and salicylic acid applications on yield and quality of linseed (Linum usitatissimum L.) under drought stress
Yazar: İLKAY ORHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ERDOĞDU
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Keten (Linum usitatissimum L.) çok amaçlı kullanımı olan önemli bir yağlı tohum ve lif bitkisidir. Kuraklık, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini ve dünya gıda güvenliğini tehdit ettiği için salisilik asit gibi bitki büyüme düzenleyicileri bitkilerde kuraklık stresini azaltmak için kullanılabilir. Bu çalışma; farklı sulama ve salisilik asit uygulamalarının yağlık ketende verim ve kalite üzerine etkilerini araştırmak amacıyla, kontrollü çevre koşullarında yürütülmüştür. Deneme dört farklı sulama seviyesi (I25-I50-I75-I100) ve beş farklı salisilik asit dozu (0, 25, 50, 75, 100 mg/L) ile, Tesadüf Parsellerinde Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre dört tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırma sonunda incelenen karakterler arasındaki farklılıklar istatistiki anlamda önemli bulunmuştur. Bitki boyu (41,25-58,75 cm), dallanma yüksekliği (30,75-40,50 cm), bitki başına kapsül sayısı (4,25-15 adet/bitki), kapsülde tohum sayısı (1,86-3,10 adet), bitki tohum verimi (0,04-0,26 gr), bin tane ağırlığı (3,860-8,395 gr), kök uzunluğu (5,50-13,0 cm), kök ağırlığı (0,04-0,21 gr) klorofil içeriği (22,46-42,02 SPAD), bitki örtü sıcaklığı (26,25-32,50 ˚C), bağıl su içeriği (%37,58-72,33), stoma sayısı (9-14 adet), stoma eni (1,15-2,10 μm), stoma boyu (1,11-1,93 μm) için yapılan tüm gözlem ve ölçümlerde karakterlerin kuraklıktan önemli bir şekilde etkilendiği ve yüksek dozda salisilik asit uygulamasının etkili olduğu görülmüştür. İstatistik analiz yapılmamakla birlikte tohum yağ oranları %32,29-40,01 arasında değişmiş kuraklık ve yüksek salisilik asit uygulamasının yağ oranını arttırdığı tespit edilmiştir. Yüksek çıkan yağ asit bileşenleri sırasıyla linolenik (44,63-53,78), oleik (21,37-28,86) ve linoleik (11,00-15,82) asit olmuş, sulama konuları ve hormon dozları arasında kararlı bir artış ya da azalış tespit edilmemiştir. Sonuç olarak ketende salisilik asit uygulamasının kuraklık stresinin etkisinin azaltılmasında etkili bir yöntem olabileceği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Linum usitatissimum L., Keten, Kuraklık stresi, Salisilik asit

Abstract:
Linseed (Linum usitatissimum L.) is an important oilseed and fiber crop with multipurpose uses. Since drought threatens the sustainability of agricultural production and world food security, plant growth regulators such as salicylic acid can be used to reduce drought stress in plants. This study was conducted under controlled environmental conditions to investigate the effects of different irrigation and salicylic acid treatments on yield and quality of linseed. In the experiment, four different irrigation levels (I25-I50-I75-I100) and five different salicylic acid doses (0, 25, 50, 75, 100 mg/L) were established in four replications according to the Split Plots Experimental Design. At the end of the research, the differences among the characters examined were found to be statistically significant. Plant height (41.25-58.75cm), branching height (30.75-40.50cm), number of capsules per plant (4.25-15pcs/plant), number of seeds per capsule (1.86-3.10pcs), plant seed yield (0.04-0.26g), thousand grain weight (3,860-8,395g), root length (5.50-13cm), root weight (0.04-0.21g) chlorophyll content (22.46-42.02SPAD), plant canopy temperature (26, 25-32.5˚C), relative water content (37.58-72.33%), number of stomata (9-14pieces), stomatal width (1.15-2.1μm), stomatal length (1.11-1.93μm), all observations and measurements showed that the characters were significantly affected by drought and high dose salicylic acid application was effective. Although statistical analysis was not performed, seed oil content ranged between 32.29-40.01% and it was determined that drought and high salicylic acid application increased the oil content. The highest fatty acid components were linolenic (44.63-53.78), oleic (21.37-28.86) and linoleic (11.00-15.82) acids, respectively. As a result, it was determined that salicylic acid application in linseed can be an effective method to reduce the effect of drought stress.

Keywords: Linum usitatissimum L., Linseed, Drought stress, Salicylic acid