Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı Quercus genotiplerinde ot kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of grass quality characteristics in some Qeurcus genotypes growing in meadow-pasture and natural vegetations of Southeast Anatolia Region
Yazar: MEHMET EMİN AVCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAŞBAĞ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki çayır-mera ve doğal vejetasyonlarından elde edilen farklı Quercus genotiplerinin ot kalite özelliklerini saptamak amacı ile 2023 yılı Mayıs ayında yürütülmüştür. Araştırmaya konu olan 11 adet Quercus türleri Şırnak, Diyarbakır, Kilis, Gaziantep, Mardin, Adıyaman, Batman illerine ait doğal çayır mera alanlarından toplanmıştır. Her bir genotipten alınan ot örnekleri Dicle Üniversitesinde bulunan laboratuar ortamında kurutularak, öğütülmüş ve 3 tekerrürlü olarak NIRS (Near Infrared Spectroscopy) cihazında analiz sonuçları elde edilmiş ve bu verilere göre bazı kalite özellikleri saptanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre Quercus genotiplerinde ham protein oranı (HP) %12.19-21.88, kuru madde oranı (KM) %85.01-89.67, asit deterjanda çözülmeyen lif oranı (ADF) %18.18-31.49, nötral deterjanda çözünmeyen lif oranı (NDF) %25.15-53.52, asit deterjanda çözünmeyen protein oranı (ADP) %0.31-0.91, sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %64.37-74.74, kuru madde tüketim oranı (KMT) %2.24-4.77, nispi yem değeri (NYD) 111.9-255.8, toplam sindirilebilir besin maddesine (TSBM) %74.39-84.35, sindirilebilir enerji (SE) 3.03-3.47 , metabolik enerji (ME) 2.48-2.85, potasyum (K) %1.84-3.50, kalsiyum (Ca) %0.98-1.73, magnezyum (Mg) %0.00-0.29, fosfor (P) %0.31-0.48 kalsiyum/fosfor(Ca/P) 2.32-5.55 ve K/(Ca+Mg) 1.01-2.59 olarak bulunmuştur. İncelenen özelliklerden HP, KM, SKM, KMT, NYD, Ca ve Mg bakımından 8 no'lu Q. infectoria subsp. veneris genotipi; TSBM, ME, SE, P ve K bakımından da 10 no'luQ. infectoria subsp. veneris genotipi; ADF, NDF, ADP bakımında 2 no'lu Q. brantii genotipi istatistiksel olarak en yüksek değeri vermişlerdir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda bu genotiplerin öne çıkan bu yönlerinin dikkate alınmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Quercus, Genotip, Takson, Ot kalitesi, Protein, ADF, NDF, Makro elementler

Abstract:
This study was conducted in May 2023 to determine the herbage quality characteristics of different Quercus genotypes obtained from meadow-pasture and natural vegetation in the Southeastern Anatolia Region. The 11 Quercus species subject to our study were collected from natural meadow pasture areas of Şırnak, Diyarbakır, Kilis, Gaziantep, Mardin, Adıyaman, and Batman provinces. Grass samples taken from each genotype were dried and ground in the laboratory environment at Dicle University and analysis results were obtained with the NIRS (Near Infrared Spectroscopy) device with 3 replications and some quality characteristics were determined according to these datas. According to the analysis results, in Quercus genotypes crude protein ratio (CP) was %12.19-21.88, dry matter ratio (DM) was %85,01-89,67, acid detergent insoluble fiber ratio (ADF) was %18,18-31,49, neutral detergent insoluble fiber ratio (NDF) was %25,15-53,52, acid detergent insoluble protein ratio (ADP) was %0,31-0,91, digestible dry matter ratio (DDM) was %64,37-74,74, dry matter intake (DMI) was %2,24-4,77, relative feed value (RFV) was 111.90-255.80, total digestible nutrient (TDN) was %74,39-84,35,  digestible energy (DE) was 3.03-3.47, metabolic energy (ME) 2.48-2.85, potassium (K) %1.84-3.50, calcium (Ca) %0.98-1.73, magnesium (Mg) %0.00-0.29, phosphorus (P) %0.31-0.48, calcium/phosphorus (Ca/P) 2.32-5.55 and K/(Ca+Mg) 1.01-2.59 were found. Among the examined characteristics, Q. infectoria subsp. veneris genotype number 8 in terms of CP, DM, DDM, DMI, RFV, Ca and Mg; Q. infectoria subsp. veneris genotype number 10 in terms of TDN, ME, DE, P and K; Q.brantii genotype number 2 gave statistically the highest value in terms of ADF, NDF and ADP. It would be useful to consider these prominent aspects of these genotypes in future studies.

Keywords: Quercus, Genotype, Taxson, Herbagequality, Protein, ADF, NDF, Macro elements