Sigara kullanımının ve sigarayla ilişkili uyaranların ileriye dönük bellek performansı üzerinde etkisi
Effects of smoking and smoking cues on prospective memory performance
Yazar: FERHAT SATIROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT ŞENYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek bozuklukları = Memory disorders ; Performans = Performance ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sigara kullanıp kullanmama ile sigara kullanımıyla ilişkili ve ilişkisiz uyaranlara maruz kalmaya bağlı olarak katılımcıların olay-temelli ileriye dönük bellek görevindeki performanslarında farklılaşma olup olmadığının incelenmesidir.Araştırmaya, Hacettepe Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde lisans ve yüksek lisans öğrencisi olan 59 öğrenci (30 kadın, 29 erkek) gönüllü olarak katılmıştır ve yaş ortalaması 21.14'tür (S=2.13). Katılımcıların 30'u (16 kadın, 14 erkek) sigara kullanmayan, 29'u (14 kadın, 15 erkek) ise en az bir buçuk yıldır sigara kullanan kişilerdir.Araştırmada, kart eşlemeyi içeren sürdürülen kart eşleme görevi ile bu görevin içerisine yerleştirilmiş olan ve hedef kart eşlemeyi içeren ileriye dönük bellek görevi kullanılarak grupların doğru-yanlış eşleme yüzdeleri ve tepki süresi ortalamaları karşılaştırılmıştır.Sürdürülen kart eşleme görevindeki eşleme yüzdeleri ve tepki sürelerine ilişkin analiz sonuçlarına göre, sigara kullanan grubun tepki süresi ortalamasının sigara kullanmayan gruba göre anlamlı derecede daha kısa olduğu, doğru eşleme yüzdeleri açısından ise gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Ayrıca sigara kullanan grubun sigara kullanmayan gruptan anlamlı derecede daha fazla sayıda hatalı eşleme yaptığı, sigara kullanmayan grubun ise sigara kullanan gruba göre anlamlı derecede daha fazla boş eşleme yaptığı gözlemlenmiştir. Sigara kullanımıyla ilişkili ve ilişkisiz uyaranlara maruz kalmaya bağlı olarak ise gruplar arasında doğru eşleme yüzdeleri, yanlış eşleme yüzdeleri ve tepki süresi ortalamaları açısından anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur.İleriye dönük bellek görevindeki eşleme yüzdelerine ilişkin analiz sonuçlarına göre ise sigara kullanıp kullanmama ile sigara kullanımıyla ilişkili ve ilişkisiz uyaranlara maruz kalmaya bağlı olarak grupların doğru eşleme yüzdeleri ve yanlış eşleme yüzdeleri açısından anlamlı bir farkın olmadığı gözlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Olay-temelli ileriye dönük bellek, sürdürülen kart eşleme görevi, hedef kart.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate performance differences in participants on a event-based prospective memory task with regard to smoking and smoking cues.This study has been carried out with the 59 volunteers (30 women, 29 men) who were license or master students of Hacettepe University. The average age of the students is 21.14 (ss=2.13). 30 participants (16 women, 14 men) were nonsmokers and 29 participants (14 women, 15 men) were smokers, smoking for at least one and a half years.In this study, participants completed an ongoing card-sorting task and a prospective memory task which included target card sorting. Then, percentage of correct and incorrect responses and reaction times of participants? responses were analyzed.Analysis of percents and reaction times on the ongoing card-sorting task showed that smokers are significantly faster than nonsmokers, but there was not any significant difference between groups regarding percentage of correct responses. However, it has been seen that smokers made significantly more commission errors than nonsmokers while nonsmokers making more omission errors than smokers. In addition to that, it has been found that there are no significant differences in percentage of correct and incorrect responses and reaction times between groups with regard to smoking cues.Analysis of percentage of of correct and incorrect responses on the prospective memory task show that differences between smokers and nonsmokers are not significant. All the same, there is not any significant difference between groups with regard to smoking cues.Key Words: Event-based prospective memory, ongoing card-sorting task, target card.