Şapka devriminden günümüze Türkiye'de kadın şapkalarının giysi tasarımındaki yeri ve önemi
The importance and place of woman's hat in clothing design from hat revolution till the present in Turkey
Yazar: MELTEM UYSAL
Danışman: PROF. DİLEK ALPAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Giysi tasarımı = Clothing design ; Kadın başlıkları = Women headings ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kadınlar = Women ; Kılık kıyafet inkılabı = Attire revolution ; Moda = Fashion ; Tasarım = Design ; Şapka = Hat ; Şapka inkılabı = Hat revolution

Özet:
1920'ler tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli olayların yaşandığı değişim yılları olarak tarihe geçmiştir. Değişimin dinamiğini sağlayan Mustafa Kemal, 1925 yılında gerçekleştirdiği şapka devrimiyle fesi ortadan kaldırarak, şapkayla beraber giyim olgusunu da baştan aşağı yenilemiştir. Peçe ve çarşaftan kurtulan kadınlar kısa sürede yeniliğe adapte olarak şapkayı kullanmaya başlamışlardır. 1925'te başlayan şapka kullanımı Dünya ve Türk giyim modası günümüze kadar ayrılan ve birleşen yönleriyle yansımıştır.Çalışmanın ana amacı, Türkiye'de giyim modasının Dünya standartlarına getirilmeye başlandığı 1925 Şapka devriminden günümüze kadar olan onar yıllık süreçte yaşanan kadın şapkalarındaki gelişiminin giysi tasarımında kimlik oluşturmasının, yanı sıra Dünya giyim modası ile Türk modasının paralelliklerinin ve birbirinden ayrılan noktalarının toplumsal, ekonomik, siyasal ve kültürel etkilerden kadın şapkalarına yansıyan, özelliklerinin biçimsel olarak ele alınıp incelenmesidir.Birinci bölümde, Mustafa Kemal'in gerçekleştirdiği en basit ama en başarılı reformlardan biri olan şapka devrimi sonrasında çarşaf ve peçenin Türk kadınları tarafından terk edildiği, şapka devriminin yapılma gerekçesinin çağdaş ve evrensel medeniyete ulaşma açısından önemli bir adım olduğu ve şapka kanunu sonrası giyim kurallarında oluşan değişiklikler ve özellikle büyük şehirlerde halkın kısa sürede şapkayı benimsemesinden, Türk kadınlarının artık birey olarak, Avrupalı kadınlar gibi görünmenin keyfini çıkararak yaşamaya başladığı, şapkayla ilgili en önemli değişimi başlatan, örnek kadınlardan biri olan Mevhibe İnönü'nün Cumhuriyet balosunda başını açarak Türk kadınının değişimini ve modern yüzünü herkese göstermesi karşısında Atatürk tarafından onurlandırıldığı ?Şapka Devrimi ve Şapka Kanunu? başlığı altında verilmiştir.İkinci bölümde, şapkanın tanımı, kadın şapkalarının çağlar boyu önemli evrimler geçirerek şekilsel olarak farklılıklar gösterdiği, ilkçağ ve ortaçağ Gotik ve Rokoko dönemlerindeki kadın şapkalarının işlevleri, kullanılan malzemeler, kullanım farklılıkları, yansıttıkları kültürler, Osmanlı-Türk kültüründeki kadın başlıklarının verdiği çeşitli mesajlar, statü farkı olan Saraylı ve halktan kadınlarının kullandığı başlıkların materyal, renk, değerli taş farklılıkları, Türkiye'de şapkanın başlangıç tarihi olan ve çalışma için temel süreç alınan 1920'li yıllar ve 1925 Şapka devriminden günümüze kadar onar yıllık periyotlarla şapkanın geçirdiği evreler, moda akımları, soysal, kültürel, politik etkilenmeler doğrultusunda oluşan farklılıklar ?Genel Olarak Türkiye'de Kadın Şapkalarının Değişim Süreci? adlı başlık altında incelenmiştir.ANAHTAR KELİMELER: Şapka, Devrim, Çağdaş, Giysi, Kadın, Moda

Abstract:
1920?s had been remembered as a change in the direction, experienced by many important events in Turkey and in the world as well. Mustafa Kemal, who has provided the dynamics of change, has renovated all kind of clothes by putting the old fashioned hat (Fez) away. The Turkish women delivered the veil and traditional clothes. Reforms have been easily adapted and as a result people started to use contemporary hats. Using hat has been variously reflecting to a contemporary days in the fashion in Turkey at that time.The aim of this study is to analyse the sociological, economic, political and cultural effects of these reforms in a relation with the clothes and to show the elements of reforms on the kind and design of woman hats in Turkey from days of reforms up to now.In first chapter I have generally taken the hat reform which was one of the most succesful and most easily performed reforms realized by Mustafa Kemal. In this chapter I have shown the reason, the degree of accaptance and effects of the hat reform on Turkish society especially in the big cities. Again in this chapter I have considered Mevhibe İnönü?s attitude to the hat reform and her character as a pioneer Turkish women in the reforms dealing with clothes. I have studied these subjects under the title ? Hat Reform and the Law?The definition of woman hat, the change of the hat styles along the history, function of the woman hats in the first and middle age, the period of Gotic and Rococo, materials used in the production, variously usages, cultural forms reflected on styles are the topics that I tryed to explain. The massages given on Ottoman-Turkish woman hats, differences of statues and their forms of hats as the material, color. Phases of styles in woman hats in 1920?s, 1925?s and onward and fashion trends as well are features that I tryed to cover in my work. I have studied the reform under the title ; ?The General Process of Change of Turkish Woman Hats?KEY WORDS; Hat, Revolution, Contemporary, Clothing, Women, Fashion.