Nontravmatik GKS<15  olan hastalarda OSKÇ ölçümü
ONDS measurement in patients with nontraumatic GCS <15
Yazar: MÜGE YANİÇUN
Danışman: DOÇ. DR. NAZİRE BELGİN AKILLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Ensefalopati = Encephalopathy ; Glasgow koma ölçeği = Glaskow coma scale ; Optik sinir = Optic nerve ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İntraoküler basınç = Intraocular pressure

Özet:
Amaç: Acil servise nontravmatik GKS<15 olarak kabul edilen hastalarda OSKÇ ölçümünün; hastaların GKS, KİBAS bulguları, Marshall skoru, SSS/ SSS dışı olan ensefalopati tanıları ve mortalite ile ilişkisi olup olmadığını belirleyebilmek amaçlanmıştır.
Gereç-yöntem: 18 yaş üstü travma öyküsü olmayan GKS<15 olan hastaların demografik bilgileri, vital değerleri, bilateral IR yanıtı, geliş GKS(3-8, 9-13 ve 14-15)'si, klinik olarak KİBAS varlığı, laboratuvar değerleri, oküler USG ile ölçülen OSKÇ, GKÇ değerleri, PÖ varlığı not edildi. BBT, Marshall skoru ile değerlendirildi. Yatış tanıları,. servis veya yoğun bakım yatışı ve yatış süreleri, ölüm veya taburculuk durumları tespit edildi. Kontrol grubu, sağlıklı gönüllülerden seçildi. Vital değerleri ve oküler USG ölçümleri yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya vaka/ kontrol grubunda 107/ 36 hasta alındı. Sağ OSKÇ değerleri vaka/ hasta grubunda 4,9±1,3/ 4,4±0,4mm iken sol OSKÇ değerleri vaka/ hasta grubunda 4,8±07/ 4,4±0,4mm tespit edildi. Bilateral OSKÇ değerleri, vaka/ kontrol grubu karşılaştırmasında anlamlı bulundu GKS gruplarını karşılaştırmada klinik olarak KİBAS varlığı ve PÖ varlığı anlamlı bulundu. OSKÇ ölçümlerinden sağ OSKÇ değerleri GKS 14-15/ 9-13/ 3-8 grupları için 4,2(1,3)/ 4,8(0,8)/ 5(1,3)mm bulundu. Sol OSKÇ, GKS 14-15/ 9-13/ 3-8 grupları için 4,3(1,1)/ 4,8(0,8)/ 4,9(1,1)mm tespit edildi. Sağ OSKÇ anlamsız tespit edilirken; sol OSKÇ, GKS düşük olan grupta anlamlı geniş bulundu. Klinik olarak KİBAS mevcut olan/ olmayan grup karşılaştırıldığında KİBAS mevcut olanlarda GKS ve PÖ varlığı anlamlı bulundu. KİBAS mevcudiyeti ile oküler USG verileri incelendiğinde; sağ OSKÇ, sol OSKÇ, sağ OSKÇ/ GKÇ,sol OSKÇ/ GKÇ ile anlamlı ilişki tespit edildi. Sağ OSKÇ değerleri KİBAS negatif/ pozitif olan hastalarda 4,6±0,6/ 6,1±2,0mm bulundu. Sol OSKÇ değerleri KİBAS negatif/ pozitif olan hastalarda 4,5±0,6/ 5,5±0,4mm bulundu. Marshall skoru 1 olanlar ile 2 ve üzeri olan grubun karşılaştırılmasında; sol PÖ varlığı, sağ GKÇ, sol GKÇ arasında anlamlı fark bulundu. Marshall skoru 1/ 2 ve üzeri olanların sağ OSKÇ değeri 4,8±0,4/ 4,9±1,4mm tespit edildi. Marshall skoru 1/ 2 ve üzeri olanların sol OSKÇ değeri 4,8±0,4/ 4,7±0,7mm tespit edildi. SSS/ SSS dışı hastalıklar karşılaştırıldığında; KİBAS varlığı, sol PÖ pozitifliği ve sol OSKÇ arasında anlamlı fark bulundu. SSS/ SSS dışı hastalıklarda sağ OSKÇ değeri 5,1±1,8/ 4,7±0,7mm iken; sol OSKÇ değeri 4,9±0,7/ 4,6±0,7 mm tespit edildi. Sağ ve /veya sol IR yokluğu ve PÖ varlığı, klinik KİBAS mevcudiyeti vefat eden hastalarda anlamlı farklı bulundu. Sağ OSKÇ değeri exitus/ yaşayan 5,0±1,7/ 4,8±0,7mm tespit edildi. Sol OSKÇ değeri exitus/ yaşayan 4,8±0,8/ 4,7±0,5mm tespit edildi. Sağ PÖ'sü pozitif olanların %68'i exitus olurken, sol PÖ'sü pozitif olanlarınsa %79.2'si exitus oldu. Hem sağ hem sol PÖ varlığı mortalite ile ilişkili bulundu.
Sonuç: OSKÇ, nontravmatik tüm ensefalopatilerde, sağlıklı kontrol grubuna göre daha geniştir. SSS kaynaklı ensefalopatilerde sol OSKÇ, SSS kaynaklı olmayanlara göre daha geniştir. Ultrasonografik olarak PÖ varlığı mortalite ile ilişkilidir. OSKÇ travma hastalarında olduğu gibi nontravmatik durumlarda da KİB'i iyi yansıtır.
Anahtar kelimeler: acil servis, kafa içi basınç artışı, optik sinir, ultrasonografi

Abstract:
ABSTRACT
ONDS MEASUREMENT IN PATIENTS WITH NONTRAUMATIC GCS <15
Objective: The aim of this study was to evaluate the ONDS measurement in non-traumatic GCS <15 patients; The aim of this study was to determine whether the patients were associated with GCS, elevated ICP findings, Marshall score, diagnosis of encephalopathy other than CNS / CNS and mortality.
Methods: Demographic data, vital values, bilateral pupillary LR response GCS (3-8, 9-13 and 14-15) in patients with GCS <15 without a history of trauma above 18 years clinically increased ICP presence, laboratory values, ocular USG measured ONDS, EBD values, presence of PE were noted. BBT was evaluated by Marshall score. Diagnosis of hospitalization. service or intensive care hospitalization and hospital stay, death  or discharge status were determined. The control group was selected from healthy volunteers. Vital values and ocular USG measurements were performed.
Results: 107/36 patients in the case / control group were included in the study. While the right ONDS values were 4.9 ± 1.3 / 4.4 ± 0.4 mm in the case / patient group, the left ONDS values were 4.8 ± 07 / 4.4 ± 0.4 mm in the case / patient group. Bilateral ONDS values were found to be significant in the case / control group comparison. In the comparison of GCS groups, the presence of clinically elevated ICP and PE were significant. From the ONDS measurements, the right ONDS values were 4.2 (1.3) / 4.8 (0.8) / 5 (1.3) mm for GCS 14-15 / 9-13 / 3-8 groups. 4.3 (1.1) / 4.8 (0.8) / 4.9 (1.1) mm were determined for the left ONDS GCS 14-15 / 9-13 / 3-8 groups. While the right ONDS is senseless; left ONDS was significantly larger in the group with low GCS. The presence of EBD and PE was found to be significant in patients with elevated ICP when clinically elevated ICP was present / not. When the presence of elevated ICP and ocular USG data were examined; There was a significant relationship between right ONDS, left ONDS, right ONDS / EBD, left ONDS / EBD. Right ONDS values were 4.6 ± 0.6 / 6.1 ± 2.0mm in elevated ICP negative / positive patients. Left ONDS values were 4.5 ± 0.6 / 5.5 ± 0.4mm in elevated ICP negative / positive patients. In the comparison of the Marshall score of 1 and 2 and above; There was a significant difference between the presence of left PE, right EBD and left EBD. The right ONDS value was found to be 4.8 ± 0.4 / 4.9 ± 1.4 mm for those with a Marshall score of 1/2. Left ONDS value of those with Marshall score of 1/2 was 4.8 ± 0.4 / 4.7 ± 0.7mm. CNS / non-CNS diseases were compared; elevated ICP, left PE positivity and left ONDS. While the right ONDS value was 5.1 ± 1.8 / 4.7 ± 0.7 mm in CNS / non-CNS diseases; left ONDS was found to be 4.9 ± 0.7 / 4.6 ± 0.7 mm. The absence of right and / or left pupillary LR and the presence of PE were significantly different in patients who died of clinically elevated ICP. The right ONDS value was 5.0 ± 1.7 / 4.8 ± 0.7 mm. Left ONDS value was 4.8 ± 0.8 / 4.7 ± 0.5mm. While 68% of the right PE patients were positive, 79.2% of the left PE patients were positive. Both right and left PE were associated with mortality.
Conclusion: ONDS is wider in all non-traumatic encephalopathies than in healthy controls. Left ONDS is larger in CNS-induced encephalopathies than non-CNS-induced. The presence of PE on ultrasonography is associated with mortality. ONDS reflects elevated ICP well in nontraumatic conditions as in trauma patients.
Keywords: emergency department, elevated ICP, optic nerve, ultrasonography