Doğuştan kalp hastalığı olan çocuklarda beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status in children with congenital heart disease
Yazar: SEDEF BAYAR
Danışman: PROF. DR. AYDAN TANCA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Kardiyoloji = Cardiology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Kalp defektleri-konjenital = Heart defects-congenital ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Doğuştan kalp hastalığı (DKH), her yıl milyonlarca yenidoğanı etkileyen dünya çapında en yaygın doğum kusurudur. DKH tipik olarak doğumda mevcut olan kalbin ve/veya büyük damarların yapısal anormalliği olarak tanımlanır. Doğuştan kalp hastalığı olan çocuklar yetersiz beslenme riski altındadır.
Bu çalışmada, DKH olan bebeklerde beslenme durumunu değerlendirmek, malnütrisyon sıklığını belirlemek, malnütrisyon gelişmesine etki eden faktörleri belirlemek, yapılan beslenme desteklerini ortaya koymak ve prognozla ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Kardiyak kateterizasyon nedeniyle hastaneye yatırılan 0-2 yaş arasındaki DKH'li bebeklerin ve küçük çocukların retrospektif gözlemsel bir çalışmasıdır. Ocak 2014-Aralık 2017 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Kardiyoloji Servisine kabul edilen toplam 100 hasta çalışmaya dahil edildi. Her bir katılımcı için antropometri, büyüme öyküsü, kardiyak sınıflandırma, kardiyak tanı ve beslenme destek verileri hastane kayıtlarından toplandı. Tüm hastalar 24 ay izlendi.
Bulgular: Hastaların 44'ü (%44) kız, 56'sı (%56) erkek olup erkek/kız oranı 1,27 olarak bulundu. Hastaların tanı sırasında yaş ortalaması 3,22 ± 4,77 aydı. Hastaların 26'sında (%26) ventriküler septal defekt, 23'ünde (%23) patent duktus arteriyozus, 10'unda (%10) pulmoner stenoz, 8'inde (%8) aort koarktasyonu, 7'sinde (%7) aort stenozu, 6'sında (%6) atriyal septal defekt, 4'ünde (%4) Fallot tetralojisi, 2'sinde (%2) pulmoner atrezi, 2'sinde (%2) pulmoner stenoz ve atriyal septal defekt, 2'sinde (%2) aort koarktasyonu ve ventriküler septal defekt ve 10'unda (%10) diğer kardiyak malformasyonlar saptandı. Siyanotik grupta Fallot tetralojisi (%33,3) en sık saptanan defektken, asiyanotik grupta en sık saptanan defekt ventriküler septal defekti (%29,5). Tanı sırasında malnütrisyon sıklığı %36 idi. Akut ve kronik malnütrisyon sıklığı %19 ve %15 idi. Ayrıca DKH'li hastaların %19'unda orta ve ağır malnütrisyon gözlendi. Pulmoner hipertansiyon ve/veya kompanse olmayan konjestif kalp yetmezliği olan hastalarda malnütrisyon daha sıktı. İzlemde BGA z skoru (-0,37 ± 1,37 kıyasla 0,13 ± 1,24, P <0,05), YGB z skoru (-0,28 ± 1,18 kıyasla -0,05 ± 1,19, P <0,05)
ve YGA z skorunun (-0,41 ± 1,13 kıyasla -0,16 ± 1,21, P <0,05) arttığı görüldü. Kardiyak cerrahi öncesi ve sonrasında 35 hasta enteral beslenme desteği aldı.
Sonuç: Malnütrisyon doğuştan kalp hastalığı olan çocuklar arasında, özellikle kalp yetmezliği ve/veya pulmoner hipertansiyonu olan bebeklerde sorun olmaya devam etmektedir. Normal büyümeyi sağlamak ve sağlıklı yaşam şanslarını artırmak için beslenme durumları yakından izlenmeli ve uygun beslenme destek tedavileri erkenden başlanmalıdır.
Anahtar kelimeler: Doğuştan kalp hastalığı, malnütrisyon, beslenme desteği

Abstract:
Congenital heart disease (CHD) is the commonest birth defect worldwide, affecting millions of newborns every year. CHD is typically defined as a structural abnormality of the heart and/or great vessels that is present at birth. Children with congenital heart disease are at increased risk of malnutrition.
In this study, it was aimed to evaluate the nutritional status, determine the frequency of malnutrition, determine the factors affecting the development of malnutrition, reveal nutritional supplements and determine its relationship with prognosis.
Methods: This is a retrospective observational study of infants and young children with CHD aged 0-2 years admitted to hospital for cardiac catheterization. A total of 100 patients who were admitted to the Pediatric Cardiology Service at University of Ankara School of Medicine between January 2014 and December 2017 were included in the study. Anthropometry, growth history, cardiac classification, cardiac diagnosis and nutrition support data were collected from the hospital medical records for each participants. All patients were followed-up for 24 months.
Results: 44 (44%) patients were female and 56 (56%) patients were male, male/female ratio was found 1.27. Average age at diagnosis was 3,22 ± 4,77 months. The type of cardiac malformation was evaluated; ventricular septal defect in 26 patients (26%), patent ductus arteriosus in 23 (23%), pulmonary stenosis in 10 (10%), coarctation of the aorta in 8 (8%), aortic stenosis in 7 (7%), atrial septal defect in 6 (6%), tetralogy of Fallot in 4 (4%), pulmonary atresia in 2 (2%), pulmonary stenosis and atrial septal defect in 2 (2%), coarctation of the aorta and ventricular septal defect in 2 (2%) and other in 10 (10%). Ventricular septal defect was the most common defect (29,5%) in acyanotic group while tetralogy of Fallot was the most common defect (33,3%) in cyanotic group. On admission, malnutrition prevalence was 36%. The frequency of acute and chronic malnutrition were as 19% and 15%. In addition, moderate to severe malnutrition was observed in 19% of patients with CHD. Malnutrition was more frequent among patient with pulmonary hypertension and/or uncompensated congestive heart failure. Follow-up analyses showed increased z
scores of weight for height (−0,37 ± 1,37 versus 0,13 ± 1,24, P < 0,05), height for age (−0,28 ± 1,18 versus −0,05 ± 1,19, P < 0,05) and weight for age (-0,41 ± 1,13 versus -0,16 ± 1,21, P < 0,05). 35 patients received enteral nutritional support before and after cardiac surgery.
Conclusion: Malnutrition remains a problem among children with congenital heart disease, especially in infants with either heart failure and/or pulmonary hypertension. Nutritional status should be closely monitored and appropriate nutritional supportive treatments should be started early to ensure normal growth and increase chances of healthy living.
Key words: Congenital heart disease, malnutrition, nutritional support