Klinik olan ve klinik olmayan yetişkin örneklemlerinde, ebeveynlik biçimi alanları ve kaygı ilişkisinde, erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracılık rolleri
The mediator role of early maladaptive schema domains in relationship between  parenting styles and anxiety in clinical and non-clinical adult samples
Yazar: MUSTAFA GÜRSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR KÖSE KARACA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Şema alanları = Schema domains ; Şema terapi modeli = Schema therapy model

Özet:
Yürütülen bu tez çalışmasında ebeveynlik biçimi alanlarının kaygı ile ilişkisinde erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracılık rolü incelenmiştir. Araştırmanın katılımcıları 18 - 65 yaş aralığındaki klinik (616 katılımcı) ve klinik olmayan (600 katılımcı) iki katılımcı grubundan oluşmaktadır. Çalışmada veriler, Young Ebeveynlik Ölçeği, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 ve Beck Kaygı Envanteri aracılığı ile toplanmıştır. İki aşamalı yürütülen çalışmanın ilk aşamasında, faktör yapısı incelenen Young Ebeveynlik Ölçeğinin obsesif ve bozuk ebeveynlik şeklinde iki üst boyuta ve Young Şema Ölçeğinin aşırı duyarlılık, zedelenmiş otonomi ve bağsızlık şeklinde üç üst boyuta sahip olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, belirlenen bu üst boyutların ve Beck Kaygı Envanterinin dahil edildiği bir model ile ebeveynlik biçimi alanlarının kaygı ile ilişkisinde şema alanlarının aracılık rolünün olduğuna ilişkin araştırma hipotezi test edilmiştir. Gerçekleştirilen yapısal eşitlik analizleri sonucunda hem klinik hem de klinik olmayan grupta ebeveynlik biçimi alanları ile kaygı ilişkisinin bütünüyle aşırı duyarlılık şema alanı aracılığı ile gerçekleştiği bulgulanmıştır. Bunun yanı sıra, ebeveynlik biçimi alanları ile şema alanları ilişkisinde, şema alanları ile kaygı ilişkisinde ve şema alanlarının kendi aralarındaki ilişkide şema alanlarının aracılık rolüne ilişkin sonuçlar bulgulanmıştır. Ulaşılan bu bulgular literatür ışığında ilgili kısımda tartışılmıştır.

Abstract:
Throughout this current research, the role of early maladaptive schema domains as a mediator in the relationships between parenting styles and anxiety, was investigated. The participants were between the ages 18 and 65 and consisted of two groups: clinical (616 participants) and non-clinical (600 participants). The data was collected through Young Parenting Inventory, Young Schema Scale Short Fom-3 and Beck Anxiety Inventory. In the first phase of this two-phase study, the factor structure of Young Parenting Inventory and Young Schema Scale were examined and found out that the Young Parenting Inventory had two upper dimensions as obsessive parenting and disparenting while the Young Schema Scale had three upper dimensions as overvigilance, impaired autonomy and disconnection. In the second phase of the study, the research hypothesis "Schema domains have mediator roles in the relationship between parenting style domains and anxiety." was tested through a model which included both the mentioned upper dimensions and the Beck Anxiety Inventory. As a result of the structural equation analysis, it was revealed that the relationship between parenting style and anxiety is realized entirely through the meditation of the overvigilance schema domain in both clinical and non-clinical groups. Additional results were also found on the roles of schema domains as a mediator in relations between parenting style domains and schema domains, schema domains and anxiety, and the schema domains themselves. The findings were discussed in the relevant section in the light of the literature.