Velayet ve kişisel ilişkide baba figürü
The figure of the father in custody and visitation arrengements
Yazar: GÜLDEN ELÇİM ÜNER ALTUNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NEYLAN ZİYALAR
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Baba- çocuk ilişkisi = Father-child relationship ; Babalar = Fathers ; Boşanma = Divorce ; Kişisel ilişki = Personal connection ; Velayetin tevdii = Parental alienation ; Yabancılaşma = Alienation

Özet:
Ülkemizde yaşanan boşanma oranlarının yüksekliğine ve bunlar sonucu yaşanan sorunların sıklığına karşın boşanma sürecinde ve sonrasında sıklıkla yaşanan Ebeveyne Yabancılaşma olgusu konusunda henüz çalışma yapılmadığı görülmektedir. Bu tez çalışması alandaki bu eksiklikten hareketle Ebeveyne Yabancılaşma olgusunu tanımlamayı ve bunu etkileyen mekanizma ve kökenleri açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışmada Ebeveyne Yabancılaşma olgusu hakkında literatürde bulunan tanımlamalar ve tartışmalar irdelenmiş, olguda çoğunlukla göz ardı edilen ebeveyn olan reddedilen ebeveynin -bu çalışmada baba olarak ele alınmıştır- Ebeveyne Yabancılaşma sürecindeki deneyimlerine odaklanılarak onun yaklaşımlarına ve algılarına açıklık getirmek amacı güdülmektedir.
Çalışmaya İstanbul Adliyesi 9. Aile Mahkemesinde 2015-2016 yıllarında çekişmeli boşanma davası devam 54 çocuklu aileden 38 baba  ve 73 çocuk olarak 111 kişi, gönüllülük esası ile katılmıştır. Katılımcıları ait sosyo demografik özellikler Sosyal İnceleme ve Değerlendirme Raporlarına temel teşkil eden Sosyo-demografik veri formu ile, çocukların ebeveyne yabancılaşma yaşantıları Baker Yabancılaşma Ölçeği ile, babaların babalık tutumları Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği (PARI) değerlendirilmiştir. Katılımca 38 baba ile yapılan derinlemesine görüşmeler ile de baba-çocuk ilişkileri, ayrılık sonrası görüşme düzenleri, babalık tutum ve algıları, anneye yönelik düşünceleri ve Ebeveyne Yabancılaşma deneyimleri ile ilgili konular ele alınmıştır. 
Araştırmada elde edilen sosyo-demografik bilgiler ve Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği (PARI)  SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı) ile analiz edilmiştir. Verilerin frekans ve yüzdelik dağılımının tespit etmek için tanımlayıcı istatistik yöntemleri, kategorik değişkenlerin birbiriyle olan ilişkisini değerlendirmek için Ki Kare testi ve üçlü grup analizlerinde Kruskal Wallis testleri kullanılmış, anlamlılık düzeyi olarak  .05 alınmıştır. Baker Yabancılaşma Ölçeği değerlendirme yönergesi uyarınca 7 puan ve üzeri için "yabancılaşma var", 6 puan ve aşağısı için "yabancılaşma yok" olarak yorumlanmıştır. Derinlemesine görüşme sonucu elde edilen veriler; içerik analizi yöntemi uyarınca  kavramsallaştırılmış, ortaya çıkan kavramlara göre mantıklı bir şekilde düzenlenerek buna uygun biçimde veriyi açıklayan temalar belirlenmiştir.
Çalışmada çocukların %42,5'inin babalarına yabancılaşma geliştirdiği, ebeveyne yabancılaşma sürecinin aile içi şiddet ve çocuğa yönelik fiziksel şiddet iddiaları, babaları ile görüşme durumları, babaların yaşları, babaların Ebeveyne Yabancılaşma yaşantısına yönelik farkındalıkları ile ilişkili olduğu görülmektedir. Ayrıca kardeşleri babalarına yabancılaşma yaşayan çocuklar ile anneleri ile beraber yaşayan çocukların babalarına daha fazla yaşadıkları, çocuklarına karşı koruyucu, demokratik ve otoriter tutumlar geliştiren babaların çocuklarının kendilerine daha az yabancılaştıkları anlaşılmaktadır. İçerik analizine göre babaların ifadeleri incelendiğinde anneye yönelik atıflar, sürecin babalık kimliği üzerindeki etkisi, babalık haklarını yitirme hissi ve ayrılık öncesi babalık algıları olmak üzeri 4 tema belirlenmiştir. Çocukları kendilerine yabancılaşma yaşayan babaların bu temalarda kodlanan ifadeleri Çocukları kendilerine yabancılaşma yaşamayan babalara göre daha sık kullandıkları anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyne Yabancılaşma, Baba-Çocuk İlişkisi, Boşanma, Velayet, Kişisel İlişki,

Abstract:
Despite the high rates of divorce incidents and the high frequencies of the negative consequences, no studies found in the literature focusing on the Parental Alienation. The purpose of this dissertation was to contribute to the literature by identifying Parental Alienation concept and the underlying mechanisms and the origins of the issue. In the study the concepts, symptoms, themes and arguments on Parental Alienation has been discussed. Moreover focusing on the Parental Alienation experiences of the "target parent" fathers' has been aimed to picturize their feelings, thoughts and perceptions of Parental Alienation.
The study sample consists of 111 volunteer participants -38 fathers and 73 children- from 54 divorcing families at İstanbul Courthouse 9th Family Court. The demographic features of participants were identified from Social Evaluation Reports given to the custody and divorce cases of İstanbul Courthouse 9th Family Court. Baker Alienation Questionnaire for determining Parental Alienation in children and Parental Attitude Research Instrument (PARI) for determining parental attitudes of fathers was used. In order to clarify the fathers' perspective on Parental Alienation, on father-child relationship, on visitation and contact arrangements after separation and on fatherhood perceptions in-depth interview was conducted.
Data collected from demographic form and PARI were analyzed with SPSS (Statistical Package for Social Sciences). Frequencies and percentages were calculated by descriptive statistics, associations between categorical variables were calculated by Chi Square Test and comparison of 3 or more groups were analyzed by Kruskal Wallis Test, .05 was accepted as significance level. As evaluation instructions 7 and above score on Baker Alienation Questionnaire indicate alienation. Qualitative data, collected from in-depth interviews, was analyzed by the "content analysis". In the process of content analysis; open, axial and selective coding techniques were used, which are qualitative research techniques used in "grounded theory".
The study exhibited that 42,5% of participant children had Parental Alienation to their fathers. The claims of domestic violence and physical violence against children, the father-child contact after separation, fathers' ages and the fathers' awareness of Parental Alienation were associated with the Parental Alienation development to the fathers of children. Furthermore; children tended to show Parental Alienation behaviors to the fathers more frequently if there was alienation in siblings and if they were living with mothers. The children of the fathers who had authoritarian, democratic and protective attitudes in childrearing were shown less Parental Alienation. According to the content analysis 4 major categories were determined; the attributions for mother, the impact of the alienation process on fatherhood identity, the feeling of loss of fatherhood rights and power, the relationship with child before separation. Indeed, the expressions on these categories were explicated by the rejected fathers of alienation more frequently.
Key Words: Parental Alienation, Father-Child Relationship, Divorce, Custody, Visitation-Contact.