Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor Arşivi derleme fişlerindeki etnografik veriler
Ethnographic data in Ankara State Conservatory Folklore Archive  collection records
Yazar: OZAN CİVELEK
Danışman: PROF. DR. AYTEN KAPLAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arşiv = Archive ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Arşivler = Archives ; Halk bilimi = Folklore ; Halk müziği = Folk music ; Müzik = Music

Özet:
Türkiye'de kendi halk müziğini ve kültürünü tanımak, anlamak ve anlatmak ve halk müziği temelinde bir ulusal müzik inşa etmek amacıyla halk müziği derleme çalışmaları yapıldığı bilinmektedir. 1937-1952 yılları arasında Ankara Devlet Konservatuvarı bünyesindeki halk müziği derleme çalışmaları da bu çalışmalardandır. Derleme çalışmalarında dönemin önde gelen müzik ve bilim insanları yer almıştır. Yapılan derlemeler sonucunda Türkiye'nin her tarafından halk müziği ezgileri derlenmiştir. Derlemeler sonucunda ortaya çıkan derleme fişleri, plaklar, makara bantlar ve fotoğraflar Folklor Arşivi'nde bulunmaktadır.
Bu tez, Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor Arşivi'nde yer alan derleme fişlerindeki etnografik verileri ve söz konusu verilerin hangi konulara ilişkin olduğunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Tezde doküman analizi, içerik analizi ve literatür taraması yöntemleri kullanılmıştır. 911 derleme fişinden oluşan bir örneklemde hem derleme fişlerindeki notlar hem de derlenen eserlerin sözleri incelenmiştir. Bulunan veriler MAXQDA programı ile tasnif edilmiş ve kodlanmıştır. Yapılan incelemelerde verilerin çalgılara, kültürel yapıya ve coğrafyaya ilişkin olduğu görülmüştür. Çalgılara ilişkin verilerde çalgı adları, çalgıların fiziksel özellikleri ve yapıldıkları materyaller ile çalgı icrasıyla ilişkilendirilecek unsurlar tespit edilmiştir. Kültürel yapıya ilişkin verilerin; âşıklık geleneği, dil ve ağız özellikleri, duygular, ekonomi, giyim-kuşam, günlük hayat, halk edebiyatı, hukuk, inançlar, müzik pratikleri, mutfak, oyun havaları, ölüm, ritüeller, tarih, teknoloji, siyasal ve toplumsal yapı hakkında olduğu saptanmıştır. Coğrafyaya ilişkin verilerin; yöre, yerleşim yeri, yer şekilleri, akarsu ve deniz adları, önemli mimari yapılar ve hayvan ve bitki türleri hakkında olduğu görülmüştür. İncelenen verilerin dönemin Türkiye'sine ve bölgeler arasındaki kültürel ortaklığa ışık tuttuğu belirlenmiştir. Ek olarak elde edilen verilerin pek çok yeni çalışmaya kaynaklık edebileceği de görülmüştür.
Anahtar sözcükler: Halk müziği, derleme çalışması, derleme fişi, Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor Arşivi, etnografik veri.

Abstract:
It is known that folk music collection works were carried out in order to recognize, understand and explain their own folk music and culture and to build a national music on the basis of folk music in Türkiye. Folk music collection works were carried out by Ankara State Conservatory between 1937-1952 are among these collection works. Folk music tunes were collected from all over Türkiye. Collection records, sound recordings and photographs about collections are held at Ankara State Conservatory Folklore Archive.
This thesis aims to reveal ethnographic data on collection records in Ankara State Conservatory Folklore Archive and topics ethnographic data are about. Document analysis and literature review methods are used. Lyrics of musical works and information notes were analysed in a sampling of 911 collection records. Data were found were classified and coded with MAXQDA. It is seen data are about instruments, cultural structure and geography. Data about instruments are about instrument names, physical features of instruments, materials used to make instruments and instrument performance. Data about cultural structure are about aşıklık tradition, languages and accents, feelings, economy, clothes, daily life, folk literature, law, beliefs, musical practices, cuisine, folk dances, death, rituals, history, technology, political and social structure. Data about instruments are about settlement, region, landform, river and sea names, landmarks, animal and vegetation species. Analysed data are illuminated Türkiye in 1937-1952 period and interregional cultural similarities. In addition, it is seen that the data obtained can be a source for many new studies.
Keywords: Folk music, collection work, collection record, Ankara State Conservatory Folklore Archive, ethnographic data.