Kanserli hastalarda yaşam kalitesini ve sosyal destek düzeyini etkileyen faktörler
The factors effecting quality of life and the level of social support in cancer patients
Yazar: AYŞE BERİVAN SAVCI
Danışman: PROF. DR. ASUMAN GÜRAKSIN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma kanser hastalarının yaşam kalitesi ve sosyaldestek düzeylerini, bunları etkileyen faktörleri ve yaşam kalitesi ile sosyal destekarasındaki bazı ilişkileri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Atatürk Üniversitesi SüleymanDemirel Tıp Merkezi Aziziye - Yakutiye Araştırma Hastaneleri Dahiliye, RadyasyonOnkolojisi, Göğüs Hastalıkları Klinikleri ve Kemoterapi Polikliniğine başvuran 847hastanın %20'si araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, anket formu, SF 36Yaşam Kalitesi ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek ölçeği kullanılaraktoplanmıştır.Hastaların global yaşam kalitesi ortalama puanı 38.67 ± 13.64, algılanan sosyaldestek ortalama puanı ise 59.19 ± 17.5 olarak bulunmuştur. Global yaşam kalitesiameliyat geçirmemişlerde ve ayaktan tedavi alanlarda yüksek bulunmuştur. Globalyaşam kalitesi cinsiyet değişkeninden etkilenmemekle birlikte erkeklerin esenlikdüzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır.Algılanan sosyal destek toplamı hastalığını bilenlerde yüksek bulunmuştur. Ailedesteği evlilerde, ortaöğretim grubunda, ilçede yaşayanlarda, sosyal güvencesi emeklisandığı olanlarda, geliri 401-799 YTL arasında olanlarda, sosyoekonomik düzeyi ortave iyi olanlarda, her iki şekilde tedavi alan grupta yüksek bulunmuştur. Arkadaş desteğiise eşi lise/yüksekokul mezunu olanlarda ve hastalığını bilenlerde yüksek bulunmuştur.Algılanan sosyal destek ve global yaşam kalitesi yaş, meslek, hastalık ve tedavisüresi değişkenlerinden etkilememiş ancak genç yaştaki hastalarda, eşi gelir getiren birişte çalışmayanlarda, hastalık ve tedavi süresi 12 ay ve daha kısa olanlarda yüksekbulunmuştur.Algılanan sosyal destek ile yaşam kalitesi arasında doğrusal bir ilişkisaptanmıştır.Sonuç olarak, kanser hastalarının yaşam kalitelerini yükseltmek ve sağlanansosyal desteğin etkili olmasını sağlamak amacıyla düşük bulunan ölçek alt boyutlarınınyükseltilmesine yönelik öneriler yapılmıştır.

Abstract:
This descriptive study was carried out with the aim of determining somerelationships between social support, life quality and social support levvels with lifequalities and factors affecting these. The sampling of the research consisted of 20% of847 patients applying for Chemoterapy and Radiation Oncology Clinics and Thoraxdiseases clinics of Atatürk Universty Süleyman Demirel Medical Centre Aziziye-Yakutiye Research Hospitals. The data were collected by using questionnarie form, SF36 Life Quality scale, and Multidimentional Scale of Perceived Social Support.Global life quality average score of the patients was 38.67 ± 13.64, andperceived support average score was 59.19 ± 17.5. Global life guality score was higherat the patient who did not undergo any operation and who received ambulatory healthcare. Although global life quality was not influenced by gender veriences, it was foundout that the level of well-being of the man was higher.Percevied social support was found higher in those whom total disease isknown. Family support was found higher in those who are married, and those whowere in secondary education group, and in those who lived in the town, and in thosevvhose social security was retired-box , and those whose mounthly income werebetween 401-and 799 YTL, and in those the socio-economic levels were in the middlelevel and those who received treatments in either way. Friend support vvas foundhigher in those vvhose spouses were high school or college graduates, and in thosewho noticed their illness.Perceived social support and global life quality were not affected from thevariables such as age, profession, dicease and treatment duration. But, in the youngpatients, and those whose spouses did not work in a paid-work, those whose illnessesand treatment duration was less than 12 months, both global life quality and perceivedsocial support were found highly. There vvas a direct relationship between perceivedsocial support and life quality.In conclusion, with the aim of the increase of life quality of the patients withcancer and providing effective social support, it was advised that sub-dimensions ofscale found low should be increased.