Metotreksat ile barsak epiteli hasarı oluşturulan sıçanlarda hesperidinin koruyucu etkisi
Protective effect of hesperidin on methotrexate-induced intestinal epithelial damage in rats
Yazar: CAN ACIPAYAM
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM BAYRAM
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağırsak-ince = Intestine-small ; Hesperidin = Hesperidin ; Metotreksat = Methotrexate ; Nitroksit = Nitroxide ; Oksidatif hasar = Oxidative damage

Özet:
Amaç: Metotreksat, çeşitli tümör ve inflamatuvar hastalıklarının tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir folik asit antagonistidir. Yan etki olarak; kemik iliği hücreleri ve gastrointestinal mukoza hücreleri gibi, yüksek çoğalma hızı olan normal dokuları da etkiler. Reaktif oksijen türleri metotreksat ile uyarılmış barsak hasarının patogenezinde önemli rol oynamaktadır. Hesperidin bir antioksidandır. Bu çalışma, sıçanlarda metotreksat ile oluşturulan barsak hasarını önlemede hesperidin etkinliğini araştırmak amacıyla planlandı.Gereç ve Yöntem: Çalışma ağırlıkları 275-420 g, 16 haftalık, 78 erkek Wistar albino sıçan ile yapıldı. Sıçanlar randomize olarak 4 gruba bölündü: Serum fizyolojik verilen kontrol grubu (n=19), hesperidin verilen grup (n=19), metotreksat verilen grup (n=19) ve metotreksat verilip hesperidin tedavisi uygulanan grup (n=21) idi. Sıçanlara tek doz metotreksat (20 mg/kg) intraperitonel olarak uygulandı. Hesperidin grubuna, hesperidin (200 mg/kg/gün) gavaj ile ardışık 5 gün, metotreksat+hesperidin grubuna, tek doz metotreksat tedavisinden sonra ardışık 5 gün hesperidin (200 mg/kg/gün) uygulandı. Sıçanlar 2., 4. ve 6. gün sakrifiye edildi. Jejunum doku örnekleri alınarak, histopatolojik ve immünohistokimyasal analizler yapıldı.Bulgular: Yapılan 4. gün örnek incelemelerinde; metotreksat verilen grupta villus hasarı, kript hasarı, hücresel infiltrasyon, goblet hücre azalması ve total ince barsak hasarı skorunun, kontrol grubuna göre daha fazla olduğu saptandı (p=0,003, p=0,002, p=0,001, p=0,002, p=0,003). Metotreksat+hesperidin grubunda ise kript hasarı, metotreksat grubundan daha azdı ve istatistiksel olarak aralarında anlamlı farklılık bulundu (p=0,002). Metotreksat grubunda 4.gün indüklenebilir nitrik oksit sentazla immün boyanma kontrol grubuna göre anlamlı derecede artmıştı (p=0,031). Metotreksat+hesperidin grubunda indüklenebilir nitrik oksit sentetaz ve interlökin 8 değerleri metotreksat grubundan daha düşüktü, aralarında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p=0,019, p=0,036). Yapılan 6. gün örnek incelemelerinde; metotreksat grubu ile metotreksat+hesperidin grubunda epitelin düzelmeye başladığı görüldü. Metotreksat grubunda Ki-67 proliferasyon indeksi kontrol ve metotreksat+hesperidin grubuna göre daha düşük bulundu. Metotreksat grubunda miyeloperoksidaz aktivitesi diğer gruplara göre daha yüksek olmakla beraber, istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı.Sonuç: Bizim sonuçlarımız, hesperidin uygulaması ile metotreksatla oluşturulan ince barsak hasarının azaldığını göstermiştir. Hesperidinin, metotreksatın kullanıldığı tedavilerde, barsak epitel hasarını azaltmak için klinik uygulamalarda kullanılabilir.

Abstract:
Aim: Methotrexate, a folic acid antagonist is widely used for the treatment of a variety of tumors and inflammatory diseases. Methotrexate affects normal tissues which have a high rate of proliferation, including the hematopoietic cells of bone marrow and the gastrointestinal mucosal cells. Reactive oxygen species play an important role in the pathogenesis of methotrexate-induced intestinal damage. Hesperidine is an antioxidant molecule. This study was performed to investigate the effectivity of hesperidin in the prevention of MTX-induced intestinal injury in rats.Materials and Methods: Seventy-eight male Wistar albino rats, 16 weeks old, weighing between 275-420 g, were divided into four groups: (1) rats receiving only saline (n=19), (2) rats receiving only hesperidin (n=19), (3) rats receiving only methotrexate (n=19), and (4) rats receiving methotrexate plus hesperidin treatment (n=21). A single dose of methotrexate (20 mg/kg) was administered to the rats intraperitoneally. In hesperidin treated group, hesperidin was administered by gavage for 5 days. For methotrexate plus hesperidin treated groups, hesperidin was administered by gavage for 5 days after methotrexate treatment. The rats were sacrificed on the 2nd, 4th and 6th day after methotrexate treatment. Tissue samples from the jejunum were taken for histopathological and immunohistochemical analysis.Result: On the 4th day sample reviews showed that villi and cryptas injuries; cellular infiltration; goblet cell depletion and high total intestinal injury score were seen more often compared to the control group (p=0.003, p=0.002, p=0.001, p=0.002, p=0.003). Crypt injury in the methotrexate plus hesperidine group was less than the methotrexate group and was found statistically significant (p=0.002). Staining with inducible nitric oxide synthase in the methotrexate group was significantly increased when compared to the control group (p=0.031). Inducible nitric oxide synthase and interleukin 8 values in the methotrexate plus hesperidine group were less than those in the methotrexate group, and there was significant difference (p=0.019, p=0.036). On the 6th day sample reviews, reepithelisation was seen in methotrexate and methotrexate plus hesperidine groups. Ki-67 proliferation index in the methotrexate group was found less than that in the methotrexate plus hesperidine and control group on 6th day. Myeloperoxidase activity in the methotrexate group was more than other groups, but this was statistically insignificant.Conclusion: Our results confirmed that administration of hesperidin decreased the methotrexate-induced injury to the small intestine. Hesperidin can be used in clinical practice with methotrexate treatment in order to prevent intestinal epithelial injury