Hasat öncesi uygulanan doğal ve sentetik sürgün gelişimi engelleyicilerinin patates (Solanum tuberosum L.)'in verim ve depo kalitesine etkileri
Effects of pre-harvest application with natural and synthetic sprout inhibitors on yield and storage quality of potato (Solanum tuberosum L.)
Yazar: FATMA ZEHRA OK
Danışman: DOÇ. DR. ARİF ŞANLI
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma patates yumrularında dormansi süresini uzatmak amacıyla kullanılan doğal ve sentetik inhibitörlerin hasat öncesi uygulamalarının Alegria ve Desiree çeşitlerinde yumru verimi ile yumruların depolama devresinde dormansi süresi ve bazı kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla 2018-2019 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada farklı dozlarda dereotu (Anethum graveolens L.), kimyon (Carum carvi L.), karanfil (Syzygium aromaticum L.) ve nane (Mentha spicata L.) uçucu yağları ile chlorpropham (CIPC) ve maleik hidrazit (MH) hasattan 30 gün önce bitki yapraklarına uygulanmıştır. Hasat edilen yumrulardan ortalama 80-120 g ağırlığında 100'er adet yumru kontrollü şartlarda 5 ay süre ile depolanmış ve 30 gün aralıklarla dormansi süresi, sürgün uzunluğu, ağırlık kaybı, nişasta oranı, indirgen şeker miktarı, toplam çözülebilir kuru madde miktarı, yumru sertlik derecesi, parmak patates verimi ve parmak patates rengi (L* a*, b*) parametreleri incelenmiştir. 

Araştırmada vejetasyon süreleri Alegria çeşidinde 108-131 gün, Desiree çeşidinde 132-157 gün, yumru verimleri ise Alegria çeşidinde 2432-4240 kg/da, Desiree çeşidinde 1980-4249 kg/da arasında değişim göstermiştir. Her iki çeşitde de en uzun dormansi süreleri MH ile 1000 ppm karanfil ve 2500 ppm dereotu uçucu yağı uygulamalarında belirlenmiştir. Depolama devresi sonunda uygulamalara bağlı olarak ağırlık kayıpları % 5.32-6.53 arasında değişmiştir. Yumruların depolama süresi boyunca sürgün uzunlukları, parmak patates verimleri ve nişasta oranları artış gösterirken, indirgen şeker içerikleri, sertlik dereceleri ve parmak patateslerin renk değerleri değişkenlik göstermekle birlikte genellikle azalmıştır.   

Yumruların dormansi sürelerini uzatan ve depo devresinde ağırlık ve kalite kayıplarını azlatıcı etki gösteren dereotu ve karanfil uçucu yağlarının sentetik inhibitörlere alternatif olarak kullanılabileceği, bununla birlikte bu uçucu yağların farklı dönem ve dozlarda tekrar denenmeleri gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in 2018-2019 to determine the effects of pre-harvest applications of natural and synthetic sprout inhibitors on tuber yield (cv. Alegria and Desiree), dormancy period and some quality characteristics of  tubers. Different doses of dill (Anethum graveolens L.), cumin (Carum carvi L.), clove (Syzygium aromaticum L.) and spearmint (Mentha spicata L.) essential oils and chlorpropham (CIPC) and maleic hydrazide (MH) were applied to the plant leaves at 30 days before harvest. Harvested tubers (80-120 g) were stored for 5 months under controlled conditions. Dormancy period, sprout length, weight loss, starch content, reducing sugar content, total soluble solids, tuber hardness, french fries yield and color (L * a *, b *) parameters were examined.

Vegetation periods varied between 108-131 days in Alegria, 132-157 days in Desiree, and total tuber yields varied between 2432-4240 kg/da in Alegria and 1980-4249 kg/da in Desiree. The longest dormancy periods in both varieties were determined in MH and 1000 ppm clove and 2500 ppm dill essential oil applications. Weight losses ranged between 5.32-6.53% at the end of the storage period. While the sprout length, french fries yield and starch content increased during the storage period, the reducing sugar contents, hardness and french fries color values of varied but generally decreased.

It was concluded that dill and clove essential oils, which prolong the dormancy period of the tubers, can be used as an alternative to synthetic inhibitors, however, these essential oils should be tried at different periods and doses.