Algılanan inme etkisine göre inme latent sınıflarının belirlenmesi
Determination of stroke latent classes based on perceived stroke impact
Yazar: BİNNUR ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ORKUN TAHİR ARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Ergoterapi =   ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışmada, inme geçirmiş erişkin bireylerin SIS ile katılımları incelendi ve katılımcılar katılım parametresine göre ve inme algılarına göre sınıflara ayrıldı. Değerlendirmeler, Tavşanlı Doç. Dr. Mustafa Kalemli Devlet Hastanesine başvuran inmeli 696 bireye yüz yüze olacak şekilde gerçekleştirildi. Katılımcıların kuvvet, el fonksiyonu, günlük yaşam aktiviteleri, mobilite, iletişim, duygu, hafıza ve katılımlarını değerlendirmek için İnme Etki Ölçeği (İEÖ); günlük yaşam aktiviteleri ve mobilitelerini değerlendirmek için Barthel GYA İndeksi; gündelik ve sosyal hayata katılımlarını ölçmek için Katılım ve Otonomi Etki Anketi (IPA) kullanıldı. Veriler Jamovi 3.24 kullanılarak İnme Etki Ölçeği'nden elde edilen verilere uygulandı. Gizli profillerin sayısının belirlenmesinin gerçekleşebilmesi için Akaike Bilgi Kriteri (Akaike's information criterion-AIC), Bayesçi Bilgi Ölçütü (Bayesian information criterion-BIC) ve Örneklem Boyutuna Göre Ayarlanmış BIC Testi (Sample Size-Adjusted BIC-SABIC) gibi çeşitli uyum iyiliği endeksleri kullanıldı. Ayrıca olabilirlik oranını kullanan modelleri karşılaştırmak için Bootstrap Olabilirlik Oran Testi (Bootstrap Likelihood Ratio Test-BLRT) ve Lo-Mendell-Rubin (LMR) testleri de hesaplandı. Çalışmanın sonucunda katılımcıların; benzer özelliklerine, analizler incelendiğinde verdikleri sonuçlara ve inmeyi algılama biçimlerine göre üç sınıfa ayrıldıkları görülmüştür. Bu 3 sınıf çalışmaya katılan bireylerden elde edilen tüm SIS alt parametrelerine göre analiz edilmiş olup; ilk grup ortalama değerler, ikinci grup en yüksek değerler, üçüncü grup ise en düşük değerleri gösteren grubumuz olmuştur. Çalışmamızın, kişilerin sahip olduğu becerilerin ve hastalığı algılama şekillerinin tüm yönlerden incelenmesine imkân sağladığı, inmeli bireylere yönelik müdahale yöntemlerini ve şekillerini değiştireceği, daha hedefe yönelik ve daha holistik yaklaşımların belirlenmesi açısından kolaylık oluşturacağı; bu sayede doğru müdahale planının oluşturulmasına yol göstereceği düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Ergoterapi, günlük yaşam aktiviteleri, inme, latent sınıf analizi, sosyal katılım.

Abstract:
In this study, the SIS scores of adult individuals who have had a stroke were examined using Latent Profile Analysis, and participants were classified according to their participation parameters and perceptions of stroke. Assessments were conducted face-to-face with 696 individuals with stroke who visited Tavşanlı Doç. Dr. Mustafa Kalemli State Hospital. To evaluate the participants' strength, hand function, activities of daily living, mobility, communication, emotion, memory, and participation, the Stroke Impact Scale (SIS) was used; for evaluating daily living activities and mobility, the Barthel Index was utilized; and for measuring participation in daily and social life, the Impact on Participation and Autonomy Questionnaire (IPA) was employed. The data were analyzed using Jamovi 3.24 with data obtained from the Stroke Impact Scale. Various goodness-of-fit indices such as Akaike's Information Criterion (AIC), Bayesian Information Criterion (BIC), and Sample Size-Adjusted BIC (SABIC) were used to determine the number of latent profiles. Additionally, the Bootstrap Likelihood Ratio Test (BLRT) and Lo-Mendell-Rubin (LMR) tests were calculated to compare models using likelihood ratios. As a result of the study, it was found that the participants were divided into three classes based on their similar characteristics, the results of the analyses, and their perception of stroke. The first group showed average values, the second group had the highest values, and the third group represented those with the lowest values. It is believed that our study allows for a comprehensive examination of individuals' skills and their perceptions of the illness, will change the methods and approaches for interventions targeting individuals with stroke, and facilitate the identification of more targeted and holistic approaches. In this way, it is expected to help in the creation of an accurate intervention plan.

Keywords: Activities of daily living, latent class analysis, occupational therapy, social participation, stroke.