Ahlaki muhakeme ve sosyal kognisyonda fonksiyonel ve fonksiyonel bağlantısallık manyetik rezonans görüntüleme
Functional and functional connectivity magnetic resonance imaging during moral judgments and social cognition
Yazar: GÜNEŞ SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HAKAN GÜRVİT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak = Morality ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Muhakeme yeteneği = Reasoning ability ; Sinir ağları = Nerve net ; Zihinsel yetenekler = Mental talents

Özet:
Ahlakın nöral karşılığı hatırı sayılır miktarda araştırmanın konusu olmuş ve ağırlıklı olarak olağan durum ağının çeşitli alanlarıyla ilişkilendirilmiştir. Olağan durum ağının zihinsel simülasyondaki rolü ve zihinsel simülasyonun ahlaki işlemlemedeki önemi düşünüldüğünde bu nörotopografik örtüşme kaçınılmazdır. Ancak bu ilişkinin nasıl oluştuğu, başka bir deyişle, uyaranın ahlaki içeriğinin nasıl saptandığı ve bu işlemin uyaranın değerliğinden nasıl etkilendiği henüz bilinmemektedir. Bu araştırma, bu ilişkiye ışık tutmak amacıyla, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme kullanarak, örtük bir ahlaki ödevde, ahlaki dikkat çekerliğin algılanması ve zihinde işlenmesini konu edinir. Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme sırasında 22 kişilik örneklem grubundan anlamsal karar vermeyi içeren bir ödev tamamlamaları istenmiştir. Ödev, katılımcıların 162 senaryoyu her bir senaryo için iki seçenekten birini seçerek ahlaklı, ahlaka aykırı veya nötr bir cümleyle tamamlamasını gerektirir. Ahlaka dair örtük işlemleme, senaryoların ahlaki cümlelerle tamamlanmasının nötr cümleyle tamamlanmasından daha uzun sürmesinde kendini gösterir. Çok değişkenli analiz kullanılarak yapılan nörogörüntüleme analizleri bu ahlaki işlemlemede medial frontal bölgeler, anterior ve posterior singulat korteksler, temporo-parietal bileşke ve anterior insulanın rol oynadığını göstermiştir. Buna ek olarak uyaranın değerliğinin, yani ahlaka aykırı içeriğin, tepki sürelerindeki ek uzamayla kendini gösteren ek bir işlemlemeye yol açtığı saptanmıştır. Sonuçlar, bu işlemin zamansal yayılımının farklı olduğunu; temporo-parietal bileşke ve sağ hemisferdeki superior temporal sulkusun ilk aşamalarda, sağ anterior insula, anterior singulat korteks ve medial frontal bölgelerin ise daha sonraki aşamalarda baskın olarak rol oynadığını göstermiştir. Bağlantısallık analizleri, ahlaki içeriğin tespiti ve işlenmesinde dikkat çekerlik ağı ve olağan durum ağının etkileşimine işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ahlaki muhakeme ve sosyal bilişin dinamik nöral ağların etkileşiminin ürünü olarak değerlendirilmesinin önemini göstermektedir.

Abstract:
Neural correlates of morality have been the topic of considerable research and have predominantly been associated with regions of the default network. Considering the default network's role in mental simulations and mental simulations' significance in moral processing, this neuro-topographical overlap is substantial. However, there is still little information as to how this relationship is formed, i.e. how moral content of a stimulus is initially processed and how this processing is affected from the valence of the stimuli. In an attempt to investigate this relationship, we examined neural correlates of perceptual detection of moral salience and consecutive processing of moral content using an implicit moral task and functional magnetic resonance imaging. Our task involved semantic decision-making and required completion of vignettes with immoral, moral or neutral sentences by choosing between two options. Implicit moral processing was manifested in longer reaction times required for completion of the tasks involving moral compared to nonmoral sentences. Neuroimaging analyses suggested involvement of medial frontal regions, anterior and posterior cingulate cortices, temporo-parietal junction and anterior insula during this spontaneous processing. Differential neural activity depending on moral valence was also present and evidenced by longer reaction times required for the completion of vignettes with immoral compared to moral sentences. Neuroimaging analysis demonstrated that the temporal unfolding of the neural activity associated with the immoral content was different than moral content, with temporoparietal junction and right superior temporal sulcus marking the initial phases and right anterior insula, anterior cingulate and medial frontal regions marking the activity later on. Functional connectivity analyses indicated coactivation of salience and default network regions in the detection of moral salience and processing of the moral content. These results indicate importance of studying moral cognition within the framework of dynamic network interactions.