Böbrek nakli olmuş hastaların hemodiyaliz tedavisi gören hastalara göre depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of anxiety, depression and quality of life in hemodialysis and renal transplant patients
Yazar: ZEYNEP KAÇMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM USALAN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Depresyon ve anksiyete son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) hastalarında en sık görülen psikolojik rahatsızlıklardır; greft kaybı, hemodiyalize dönüş ve artmış mortalite ve morbidite gibi olumsuz klinik sonuçlara yol açmaktadır. Depresyon ve anksiyetenin, SBDY hastalarında taramalarının yapılması ve etkin tedavi edilmesi önerilmektedir. Çalışmamızda hemodiyaliz tedavisi gören ve böbrek nakli olmuş hastalardaki anksiyete, depresyon yaygınlığını ve yaşam kalitesi düzeyi üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan çalışmamıza, hemodiyaliz tedavisi gören (n:100), böbrek nakli olmuş (n:100) hastalar ve sağlıklı gönüllüler (n:100) dahil edilmiştir. Katılımcılar, sosyodemografik ve klinik bilgi formu, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon (HAD) Ölçeği ile değerlendirildi. Gruplar yaş ortalaması ve cinsiyet dağılımı açısından benzerdi (p<0.05). HAD ölçeğine göre anksiyete ve depresyon riskleri sırası ile hemodiyaliz hastalarının %45- %65, nakil hastalarında %21- % 31, kontrol grubunda %42- % 28 olarak saptandı. hastaların yaşı ile depresyon arasında pozitif yönde zayıf korelasyon ( r=0.289, p<0.001), SF-36 alt ölçekleri puanları arasında negatif yönde ve zayıf ilişki saptandı. Yaş ile anksiyete arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı. SF-36 alt ölçeklerinde, anksiyete ve depresyon riskinde cinsiyet açısından anlamlı bir fark görülmedi. (p>0.05). Hastaların anksiyete ve depresyon puanları arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulundu (r:0.635, p<0.001). Hastaların eğitim düzeyi arttıkça anksiyete ve depresyon riskinin anlamlı olarak azaldığı saptandı (p<0.001). Üç grubun ağrı alt ölçeği puanı dışındaki bütün alt ölçekler puanlarında anlamlı farklılık bulundu (p<0.001). Hemodiyaliz hastalarının yaşam kalitesi nakil olmuş hastalara göre daha düşük bulundu ancak tüm hastaların yaşam kalitesi kontrol grubundan daha düşüktü. Sonuç olarak, böbrek nakli olmuş hastaların hemodiyaliz tedavisi gören hastalara göre, anksiyete ve depresyon riski daha düşük, yaşam kalitesi daha yüksek bulundu.

Abstract:
Depression and anxiety are among the most common psychologic illness in people with end-stage renal disease (ESRD), have been associated with poor outcomes such as inrcreased graft failure, return to dialysis, morbidity and mortality. Screning and effective treatment of depression and anxiety is recommend in ESRD patients. In this study, we aim to compare anxiety, depression prevalence and quality of life in hemodialysis and renal transplant patients. Patients with ESDR (100 hemodialysis, 100 renal transplant) and control subjects (100) have participated in this cross-sectional study. Participants were assessed by sociodemographic and clinical questionnaires, SF-36 Quality of Life Scale, the Hospital Anxiety and Depression (HAD) scale. Groups had similar distribution in terms of age and gender (p <0.05). According to the HAD scale, anxiety and depression risks were determined as 45% - %65 of hemodialysis patients, as 21% - 31% of renal transplant patients and as 28% - 42% of control groups. There was a weak positive correlation between depression and age of all patients (r = 0.289, p <0.001), and a negative correlation between age and SF-36 subscale scores. There was no significant correlation between age and anxiety. Also, there was no significant difference in the risk of anxiety, depression and SF-36 subscle scores between male and female (p> 0.05). A positive correlation was found between anxiety and depression scores (r = 0.635, p <0.001). Depression and anxiety risks were significantly low in patients with high education levels (p <0.001). All subscales scores of three groups except the pain subscale scores was statistically (p <0.001). The quality of life in hemodialysis patients were lower than renal transplant patients, but quality of life in all patients were lower than the healthy subjects. As a result, renal transplant patients had the low risk of depression and anxiety, higher quality of life according to patients who were on hemodialysis.