Doğal kaynak laneti hipotezinde inovasyonun rolü
The role of innovation in the natural resource curses hypothesis
Yazar: ABDULLATİF ARVAS
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED ŞÜKRÜ MOLLAVELİOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğal kaynak laneti = Naturel resource curse ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; İnovasyon = Innovation

Özet:
Ekonomi yazınında "Doğal Kaynak Laneti" olarak ifade edilen zengin doğal kaynakların ülkelerin ekonomik büyümelerine yeterli katkı sağlamadığı ve doğal kaynak fakiri ülkelere kıyasla daha olumsuz sonuçların ortaya çıkmasına neden olduğu yönündeki anlayış, son yıllarda birçok çalışmanın konusu olmuştur. Bu olgunun nedeni, emtia fiyat oynaklığı, Hollanda hastalığı olgusu, rant kollama faaliyetleri, kurumsal yapı zayıflığı ve toplumsal çatışmalar gibi bir takım faktörle açıklanmaya çalışılmaktadır. Doğal Kaynak Lanetinin aşılmasında çeşitli faktörlerin rol oynayabileceği, bu faktörlerden birinin de inovasyon olduğu yönünde görüşler bulunmaktadır. İnovasyon üretken olmayan yatırımları daha üretken yatırımlara dönüştürebilmekte ve değerlenen döviz kurunun negatif etkilerine direnebilen yüksek teknolojili üretim süreçlerinin gerçekleştirilmesine olanak tanımaktadır. Bu çalışmanın amacı, doğal kaynak laneti hipotezinin geçerli olup olmadığını ve inovasyonun bu lanetin etkilerini ortadan kaldırıp kaldıramayacağını doğal kaynak zengini ülkeler örnekleminden hareketle ele almaktır. Bu amaçla 18 doğal kaynak zengini ülke örnekleminden hareketle 1993-2019 dönemi verileri dikkate alınarak Panel ARDL testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular doğal kaynak bağımlılığı ile ekonomik büyüme arasında U şeklinde bir ilişkinin bulunduğunu, diğer bir ifade ile başlangıçta doğal kaynak laneti hipotezinin geçerli olduğunu ve belirli bir çıktı düzeyinden sonra ise doğal kaynak bağımlılığının ekonomik büyümeyi desteklediğini göstermektedir. Buna karşılık artan inovasyon seviyelerinin doğal kaynak bağımlılığının ekonomik büyüme üzerindeki negatif etkisini dengeleyemediğini göstermektedir.

Abstract:
The so-called "Natural Resource Curse" in the economics literature, the notion that rich natural resources do not contribute sufficiently to the economic growth of countries and cause more unfavorable outcomes compared to natural resource-poor countries, has been the subject of many studies in recent years. This phenomenon is explained by several factors such as volatility in commodity prices, the Dutch disease phenomenon, rent-seeking activities, weak institutional structure, and social conflicts. There are views that various factors may play a role in overcoming the Natural Resource Curse and one of these factors is innovation. Innovation can transform inefficient investments into more productive investments and enable the realization of high-tech production processes that can resist the negative effects of the appreciating exchange rate. This study aims to examine whether the natural resource curse hypothesis is valid and whether innovation can eliminate the impact of this curse in a sample of natural resource-rich countries. For this purpose, Panel ARDL test is applied to a sample of 18 natural resource-rich countries for the period 1993-2019. The findings show that there is a U-shaped relationship between natural resource dependence and economic growth, in other words, initially the natural resource curse hypothesis is valid and after a certain level of output, natural resource dependence supports economic growth. On the other hand, it shows that increasing levels of innovation cannot compensate for the negative impact of natural resource dependence on economic growth.