Hemşirelik öğrencileri ve hemşirelerin hasta güvenliği kültürü algılamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of nursing students'and nurses'perception of patient safety culture
Yazar: BELGİN DİLMEN
Danışman: DOÇ. DR. MELEK SERPİL TALAS
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenlik = Security ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Hemşirelik = Nursing ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı hemşirelik öğrencileri ve hemşirelerin hasta güvenliği kültür algılamalarının değerlendirilmesidir. Çalışma üç farklı ilde yer alan üniversite hastanelerinde çalışan araştırmaya gönüllü olarak katılan 420 hemşire ve üniversitelerin hemşirelik bölümünde eğitim-öğretim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 362 hemşirelik öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler Hasta güvenliği anket formu ve Türkiye'de geçerlilik ve güvenilirlik çalışması Bodur ve Filiz tarafından yapılan Hasta Güvenliği Kültürü Hastane Anketi (HGKHA) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS veri tabanında tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma vb.) ve istatistiksel analizler için Student-t test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis, Pearson ki-kare test kullanılarak değerlendirilmiştir. Hemşirelerin %5.5'inin kendisinin tıbbi hataya maruz kaldığı, %13.6'sının çalışırken tıbbi hata yaptığı, %50.2'sinin hastanelerde yapılan tıbbi hatalardan hekimi sorumlu tuttukları belirlenmiştir. Çalışmada HGKHA'nin genel skorunun %43.3 olduğu, "üniteler içinde ekip çalışması" alt boyutunun en yüksek (%68.5), "personel sağlama" alt boyutunun en düşük (%26.9) olumlu cevap yüzdesine sahip olduğu ve hemşirelerin %80'inin hiç hata bildiriminde bulunmadığı saptanmıştır. Hemşirelik öğrencilerinin %7.5'inin kendisinin tıbbi hataya maruz kaldığı, %9.4'ünün tıbbi hata yaptığı, %39.2'si hastanelerde yaşanan tıbbi hatalardan hekimli sorumlu tuttukları belirlenmiştir. Öğrenci hemşirelerin HGKHA genel skorunun %38.9 olduğu, HGKHA'nin en yüksek (%55.4) olumlu cevap yüzde ortalamasının "üniteler içinde ekip çalışması" en düşük (%20.8) yüzde ortalamalarının ise "hataların raporlanma sıklığı" alt boyutu olduğu ve öğrencilerin %96.1'inin hiç hata bildiriminde bulunmadığı saptanmıştır. Yöneticiler, eğitimciler, hemşireler ve öğrencilerin, hasta ve hasta yakınları ile işbirliği yaparak kurum hasta güvenliği kültürü oluşturma ve geliştirme ile ilgili politika oluşturmaları, bu araştırmanın yapıldığı kurumlarda daha sonraki dönemlerde bu çalışmanın tekrar edilerek değişimin izlenmesi, çalışmanın farklı kurumlarda ve tüm sağlık çalışanlarını kapsayacak biçimde tekrarlanması önerilmiştir.

Abstract:
This study was carried to evaluate the perception of nursing students and nurses about the patient safety culture. The study examined 420 nurses working at university hospitals in three different cities and 362 nursing students who were volunteers and who studied at the nursing departments of the same universities. The data of the study were collected using Patient Safety Survey and Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPSC) of which validity and reliability tests were proved in Turkey by Bodur and Filiz. The data were evaluated via SPSS data base statistical methods (mean, standard deviation, median, frequency, rate, minimum, maximum) and Student-t test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis, Pearson's chi-square for the statistical analysis. It was identified at the study that 5.5 percent of the nurses that were surveyed had been exposed to medical error, 13.6% made medical error while working, 50.2% blamed doctors for the medical errors in the hospitals; 'the team work in the units' sub- dimension of HSOPSC had the highest affirmative reply 68.5% - while 'staffing' had the lowest 26.9%; the general score is 43.3%, and 80 percent of the nurses did not report any error at all. It was identified that 7.5 percent of the nursing students had been exposed to medical error, 9.4% made medical error, 39.2% blamed doctors for the medical errors in the hospitals; the highest affirmative reply percentage of HSOPSC was 'the team work in the units' sub- dimension– 55.4% - while the lowest percentage was 'frequency of error reporting' sub - dimension with 20.8 percent; the general score of  HSOPSC is 38.9%, and 96.1 percent of the nursing students did not reported any error at all. It was proposed that it was important to make hospital and school managers differentiate between the error reporting during the applied and clinical education and offence reporting. Moreover, it was recommended that nurses, managers, educators and the students should cooperate to establish a policy of forming and improving the patient safety culture in the institution; this study should be carried again in the same institutions to observe the changes and it should be repeated including all healthcare staff.