Islah edilmiş bazı soğan genotiplerinde mildiyö (Peronospora destructor) hastalığına karşı dayanıklılık geninin varlığının incelenmesi
Investigation of the presence of a resistance gene against (Peronospora destructor) disease in some onion genotypes
Yazar: REYHAN UÇAR
Danışman: PROF. DR. AHMET İPEK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Soğan (Allium cepa L.) eski zamanlardan itibaren insanlar için değerli bir sebze olmuştur. Fungal, bakteriyel ve viral hastalıklar soğan yetiştiriciliğinde önemli verim kayıplarına neden olmaktadır. Bu hastalıklar arasında Peronospora destructor'un neden olduğu soğan mildiyö hastalığı dünyadaki soğan üretim bölgelerinin çoğunda yaygın olarak görülen, soğan yetiştiriciliğinin yapıldığı nemli ve serin hava koşullarında soğana zarar veren, verimin düşmesine ve tohumluk üretiminde önemli kayıplara neden olan bir fungal hastalıktır. Hastalık ile mücadelede en etkili yöntemlerden biri dayanıklı çeşit kullanımıdır.  Dayanıklı çeşitler verim ve kaliteyi arttırmakla birlikte üretimde pestisit kullanımını azaltmakta ve ürünün sağlık değerinin de yükselmesini sağlamaktadır. Bu çalışma, bazı soğan genotiplerinde soğan mildiyösüne karşı dayanıklılık geninin varlığını incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada 111 soğan genotipinin yaprak örnekleri alınarak DNA örnekleri elde edilmiştir. DMR1 ve DMR2 olmak üzere iki  moleküler işaretleyici ile genotipler analiz edilmiştir. Laboratuvar analiz sonuçlarına göre analiz edilen 111 soğan genototipinden DMR1 moleküler işaretleyici analizinde 25 genotip, DMR2 moleküler işaretleyici analizinde ise 8 genotipin soğan mildiyösüne dayanıklılık geni taşıdığı belirlenmiştir. Moleküler işaretleyici analizleri bitki ıslah sürecinde dayanıklı soğan çeşitlerinin geliştirilebilmesi, dayanıklı bir bitkinin genotip özelliklerine bakılarak analiz edilebilmesi ve dayanıklı soğan hatlarının seleksiyonunu kolaylaştırması bakımından fayda sağlamayabilmektedir.

Abstract:
Onion (Allium cepa L.) has been a valuable vegetable for humans since ancient times. Fungal, bacterial and viral diseases cause significant yield losses in onion cultivation. Among these diseases, onion mildy mildew disease caused by Peronospora destructor is a fungal disease that is widespread in most of the onion production regions in the world, damaging onions in humid and cool weather conditions where onion cultivation is carried out, causing a decrease in yield and significant losses in seed production. One of the most effective methods to combat the disease is the use of resistant varieties.  Resistant varieties increase yield and quality, reduce the use of pesticides in production and increase the health value of the product. This study was carried out to investigate the presence of resistance gene against onion downy mildew in some onion genotypes. In the study, leaf samples of 111 onion genotypes were taken and DNA samples were obtained. Genotypes were tested with two molecular markers, DMR1 and DMR2. According to the results of the laboratory analysis, it was determined that 25 genotypes in the DMR1 molecular marker analysis and 8 genotypes in the DMR2 molecular marker analysis among the 111 onion genotypes analyzed carried onion mildew resistance genes. Molecular marker analyses may not be beneficial in terms of developing resistant onion varieties in the plant breeding process, analyzing a resistant plant by looking at its genotype characteristics and facilitating the selection of resistant onion lines.