Tip 1 diyabetes mellitus tanısı ile takip edilen adölesan kızlarda AMH, inhibin-b, insulin like faktör-3 ve transabdominal 3d USG kullanılarak over rezervinin değerlendirilmesi
Evaluation of ovarian reserve in adolescent girls with type 1 diabetes mellitus using AMH, inhibin-B, insulin like factor-3 and transabdominal 3d USG
Yazar: EZGİ ÖZGÜVEN ÖRCAN
Danışman: PROF. DR. BETÜL ERSOY
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
GİRİŞ: Tip 1 diyabetes mellitus çocukluk çağı ve adölesan dönemde en sık görülen, temelinde pankreasın insülin üreten beta hücrelerinde otoimmun harabiyete bağlı olarak insülin eksikliği ve hiperglisemi olan kronik metabolik bir hastalıktır. T1DM otoimmun bir hastalık olması, insülin gibi hayati öneme sahip hormonun eksiklikliğinin sonuçları ile pek çok sistemi ve organı etkilemektedir. T1DM'li hastalarda insülin eksikliği veya fazlalığıyla ilişkili çok çeşitli üreme anormallikleri gözlemlenebilir. T1DM'li kadınlarda amenore, gecikmiş menarş ve erken menopoz gibi pek çok problem görülebilmektedir. Bu çalışmanın amacı T1DM tanısı ile takip edilen adölesan kızlarda hastalığın over rezervine etkilerinin görülmesi, hastalığın etiyopatogenezine katkı sağlanması ve over rezerviyle ilişkili faktörlerin analiz edilmesidir. Bu sayede çocukluk döneminden itibaren mevcut hastalık nedeniyle takip edilen adölesanların AMH, inhibin B, insülin like faktör-3 düzeyi ve ultrasonografi(over volümü ve antral folikül sayısı)  yöntemleri kullanılarak yaşamının ileriki dönemlerinde over rezervine ait fikir sağlanabilir.

GEREÇ VE YÖNTEM: Bu araştırmaya, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinololoji Polikliniği'ne 2022 Eylül-2023 Eylül tarihleri arasında başvuran, 17-20 yaş grubunda olan, 5 yıl ve daha uzun süredir Tip-1 diyabetes mellitus tanısı ile takip edilen kız çocukları ve Çocuk Hastalıkları Polikliniğine başvuran, diyabetes mellitus tanısı bulunmayan, düzenli adet gören 17-20 yaş grubundaki kız çocukları dahil edilmiştir. Örnek büyüklüğü Power analizi kullanılarak hesaplanmıştır. Menstruel siklusun erken foliküler fazında (adet kanamasının 2-5.gününde) her hastadan 1 biyokimya tüpüne kan alındı ve tüm hastalara aynı gün transabdominal 3D USG yapıldı. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesi "SPSS 21.0'' (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) programı kullanılarak yapılmıştır.
BULGULAR: Over rezervinin serum belirteçlerinden AMH, inhibin-b ve INSL-3 düzeylerinin gruplar arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmamıştır. Over rezervinin sonografik belirteçlerinden over volümü ve antral folikül sayısının da gruplar arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmamıştır. Ancak antral folikül sayısı araştırmamıza katılan tüm hastalar için incelendiğinde, inhibin-b ve over volümü ile pozitif korelasyonu olduğu görülmüştür. (sırasıyla p değerleri 0,006 ve 0,003) Tip 1 diyabetli 50 hastada ketoasidoz sayısının AMH, inhibin-b ve AFC sayısı ile negatif korelasyonu olduğu görülmüştür. Ancak istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilmemiştir. HbA1c seviyeleriyle inhibin-b ve AFC sayıları arasında negatif korelasyonu olduğu görülmüştür. Ancak istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Tüm gruplarda BMI ile over rezerv belirteçleri arasındaki korelasyona bakılmıştır. BMI ile AMH, inhibin-b, INSL-3, AFC sayıları arasında negatif korelasyon olduğu görülmüştür. Ancak anlamlı istatistiksel fark saptanmamıştır. T1DM tanılı 50 olguda hastalık süresinin over rezervine etkisini değerlendirmek için, hastalık süreleri ile AMH, inhibin-b, INSL-3,OV, AFC sayıları karşılaştırılmıştır. Hastalık süresinin AMH, OV ve AFC sayısı ile negatif korelasyonu olduğu görülmüştür, ancak hastalık süresi ile istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.

SONUÇ: Tip 1 diyabet tanısı ile izlenen adölesanlarda AMH, inhibin-b, INSL-3 ile belirlenen over rezervinin biyokimyasal belirteçleri ve AFC ve OV ile belirlenen ultrasonografik belirteçleri arasında fark yoktur. Bu durum çocuk ve adölesan dönemde T1DM'nin over fonksiyonlarını belirgin şekilde etkilemediğini düşündürmektedir. HbA1c ve ketoasidoz sayısı ile belirlenen metabolik kontrol parametreleri ile over rezervinin biyokimyasal ve ultrasonografik belirteçleri arasında negatif ilişki saptanmasına rağmen bu ilişkinin anlamlı olmaması çocukluk ve adölesan dönemde T1DM'nin over rezervini etkilemediği görüşünü desteklemektedir. Benzer şekilde çocuğun kilo artışı da over rezerv belirteçleri ile nagatif ilişkili ancak anlamsızdır. 


ANAHTAR KELİMELER: Tip 1 diyabetes mellitus, over rezervi, AMH, inhibin-b, INSL-3, over volümü, antral folikül sayısı

Abstract:
INTRODUCTION: Type 1 diabetes mellitus is a chronic metabolic disease, most common in childhood and adolescence, characterized by insulin deficiency and hyperglycemia due to autoimmune damage to insulin-producing beta cells of the pancreas. Since T1DM is an autoimmune disease, it affects many systems and organs with the consequences of deficiency of the vital hormone insulin. A wide range of reproductive abnormalities associated with insulin deficiency or excess can be observed in patients with T1DM. Many problems such as amenorrhea, delayed menarche and early menopause can be seen in women with T1DM. The aim of this study is to observe the effects of the disease on ovarian reserve in adolescent girls with T1DM, to contribute to the etiopathogenesis of the disease and to analyze the factors associated with ovarian reserve. In this way, AMH, inhibin B, insulin like factor-3 levels and ultrasonography (ovarian volume and number of antral follicles) can be used to provide insight into ovarian reserve later in life.

MATERIAL/METHOS: Girls aged 17-20 years who were admitted to the Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic of Manisa Celal Bayar University Hospital between September 2022 and September 2023, who were in the age group of 17-20 years, who were followed up with a diagnosis of Type-1 diabetes mellitus for 5 years or longer, and girls aged 17-20 years who were admitted to the Pediatrics Outpatient Clinic, who did not have a diagnosis of diabetes mellitus and who had regular menstruation were included in this study. Sample size was calculated using Power analysis. Blood was collected from each patient in 1 biochemistry tube during the early follicular phase of the menstrual cycle (on the 3rd day of menstruation) and transabdominal 3D USG was performed on the same day. Statistical evaluation of the data was performed using the "SPSS 21.0" program (SPSS Inc., Chicago, IL, USA)
RESULTS: AMH, inhibin-b and INSL-3 levels, which are serum markers of ovarian reserve, were not significantly correlated between the groups. Ovarian volume and antral follicle count, which are sonographic markers of ovarian reserve, were also not significantly associated between the groups. However, when the number of antral follicles was analyzed for all patients who participated in our study, it was found to have a positive correlation with inhibin-b and ovarian volume (p values 0.006 and 0.003, respectively). In 50 patients with type 1 diabetes, the number of ketoacidosis was negatively correlated with AMH, inhibin-b and AFC count. However, no statistically significant result was obtained. There was a negative correlation between HbA1c levels and inhibin-b and AFC counts. However, no statistically significant correlation was found. The correlation between BMI and ovarian reserve markers was examined in all groups. It was observed that there was a negative correlation between BMI and AMH, inhibin-b, INSL-3 and AFC counts. However, no significant statistical relationship was found. To evaluate the effect of disease duration on ovarian reserve in 50 patients with T1DM, disease duration and AMH, inhibin-b, INSL-3, OV, AFC counts were compared. Disease duration was negatively correlated with AMH, OV and AFC counts, but no statistically significant correlation was found with disease duration.

CONCLUSION: There was no difference between the biochemical markers of ovarian reserve determined by AMH, inhibin-b, INSL-3 and ultrasonographic markers determined by AFC and OV in adolescents followed up with a diagnosis of type 1 diabetes. This suggests that T1DM does not significantly affect ovarian function in children and adolescents. Although there was a negative correlation between metabolic control parameters determined by HbA1c and ketoacidosis count and biochemical and ultrasonographic markers of ovarian reserve, this relationship was not significant, which supports the view that T1DM does not affect ovarian reserve in childhood and adolescence. Similarly, weight gain of the child was negatively correlated with ovarian reserve markers but not significant.

KEY WORDS: Type 1 diabetes mellitus, ovarian reserve, AMH, inhibin-b, INSL-3, ovarian volume, antral follicle count