Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocuğa sahip annelerin aleksitimi düzeyleri ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of alexithymia levels and quality of life of mothers with a child diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: MERAL ORGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA AY
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET
Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Olan Çocuğa Sahip Annelerin Aleksitimi Düzeyleri ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi
Amaç: Bu araştırma otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı olan çocuğa sahip annelerin aleksitimi düzeyleri ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı türdendir. Çalışma Türkiye'nin doğusunda bir üniversite hastanesinin çocuk ve ergen ruh sağlığı biriminde tedavi gören  otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların anneleri ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini belirtilen hastanenin çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniğine 15 Aralık 2022- 30 Haziran  2023 tarihleri arasında başvuran 94 OSB tanısı ile takip edilen çocuğun annesi oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü evreni belli örnekleme yöntemine göre hesaplanmıştır. Araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 88 anne örnekleme dahil edilmiştir. Veriler araştırmacı tarafından yüzyüze görüşme yöntemi ile 'Kişisel Bilgi Formu', 'Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ)', 'Otizm Yaşam Kalitesi Ölçeği-Ebeveyn Sürümü (OYKA-E)' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 22 programı kullanılarak tanımlayıcı testler, değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için Varyans Analizi ve student t testi ve korelasyon analizi yapılmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların OYKA-E Bölüm A alt boyut puan ortalaması 86.62±17.27, Bölüm B alt boyut puan ortalaması 51.26±16.47 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların TAÖ toplam puan ortalaması 54.42±9.46 olarak bulunmuştur. Ölçeğe göre 51-60 puan alan bireylerde muhtemel bir alekditimi varlığından söz edilmektedir. Bu sonuca göre annelerin aleksitimik özellikler gösterdiği söylenilebilir. Katılımcıların OYKA-E Bölüm A alt boyutu ile TAÖ puanları arasında negatif yönde orta seviyede,  Bölüm B alt boyutu ile TAÖ puanları arasında negatif yönde zayıf seviyede bir ilişki olduğu saptanmıştır. 
Sonuç: Annelerin aleksitimi ve  otizm yaşam kalitesi arasında negatif yönde bir ilişki olduğu, annelerin aleksitimi puan ortalamaları arttıkça yaşam kalitelerinin düştüğü sonucuna ulaşılmıştır.  Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların annelerinde aleksitimi düzeylerini azaltmak ve yaşam kalitelerini yükseltmek için müdahale içeren çalışmaların yapılması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, otizm spektrum bozukluğu, yaşam kalitesi

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of Alexithymia Levels and Quality of Life of Mothers with a Child Diagnosed with Autism Spectrum Disorder
Aim: This study was conducted to evaluate the alexithymia levels and quality of life of mothers who have a child with autism spectrum disorder.
Material and method: The research is of descriptive type. The study was conducted with the mothers of children with autism spectrum disorder who were treated in the child and adolescent mental health unit of a university hospital in eastern Turkey. The universe of the study consisted of the mothers of 94 children who were followed up with the diagnosis of ASD, who applied to the child and adolescent mental health outpatient clinic of the hospital between 15 December 2022 and 30 June 2023. The sample size universe was calculated according to a certain sampling method. 88 mothers who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study were included in the sample. The data were collected by the researcher by face-to-face interview method using the 'Personal Information Form', 'Toronto Alexithymia Scale (TAS)', 'Autism Quality of Life Scale-Parent Version (AQLS-P)'. Descriptive tests were used to analyze the data using the SPSS 22 program, and Analysis of Variance and student t test and correlation analysis were performed to examine the relationship between the variables.
Results:  Participants' AQLS-P Section A sub-dimension mean score was 86.62±17.27, and Section B sub-dimension mean score was 51.26±16.47. When the distribution of TAS score averages is examined; Participants' Difficulty Recognizing Emotions sub-dimension mean score was 17.94±5.04, Difficulty Expressing Emotions sub-dimension score average was 13.34±3.26, Extraverted Thinking sub-dimension mean score was 23.13±2.99, and total score average was 54.42±9.46. It was determined that there was a moderate negative correlation between the AQLS-P  Part A sub-dimension and TAS scores of the participants, and a weak negative correlation between the Part B sub-dimension and TAS scores.
Conclusion: It was concluded that there was a negative relationship between mothers' alexithymia and autism quality of life, and that as the mothers' alexithymia score averages increased, their quality of life decreased. It is recommended that interventional studies be conducted to reduce alexithymia levels and improve their quality of life in mothers of children with autism spectrum disorder.
Key Words: Alexithymia, autism spectrum disorder, quality of life