Vatikan'ın Türkiye'ye bakışının Avrupa Birliği perspektifinde analizi
The analysis of Vatican's vision of Turkey within the perspective of European Union
Yazar: AHMET KOCA
Danışman: PROF. DR. ERCÜMENT TEZCAN
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa = European ; Avrupa Birliği = European Union ; Papalık = Papacy ; Vatikan = Vatican

Özet:
Vatikan, Hıristiyanlığın doğuşundan 20'nci yy.ın başına kadarki tarihi süreçte Hıristiyanlar üzerinde büyük bir ruhani etkiye ve aynı zamanda Avrupalı Hıristiyan devletler üzerinde yüksek bir siyasi etkiye sahip olmuştur. Vatikan'ın yüksek siyasi etkisi, 20'nci yy.da azalarak başkalaşmış ancak ruhani etkisi, özellikle toplumlar ve bireyler üzerinde devam ederek günümüze kadar süregelmiştir.2001 yılından itibaren başlayan Avrupa Birliği (AB) Anayasa tartışmaları esnasında Anayasa'nın giriş kısmında Avrupa'nın Hıristiyan kökenlerine ve Tanrı'ya niçin atıfta bulunulmadığı, Avrupa'nın sınırlarının neresi olduğu, Avrupalılık kimliğinin ne olduğu konuları Avrupa gündemine gelmiştir. Bu tartışmalar esnasında Vatikan'ın Avrupalılık kavramını, Hıristiyanlık ve İslam Dini diyalektiği çerçevesinde tanımladığı, genel olarak ?Hıristiyan? kültürü ile eşleştirdiği ve Avrupalılık kimliğinin oluşumunda en olumsuz olgu olarak ?Osmanlı Türk? kimliğini tanımladığı bilinmektedir. Bu bağlamda, Vatikan'ın AB'ye bakışının ve Türkiye'nin AB'ye giriş sürecine yaklaşımının benzer olduğu düşünülmektedir.AB, Türkiye'nin tam üyeliği için 1998 yılından itibaren bugüne kadar 10 adet ?İlerleme Raporu? hazırlamıştır. Vatikan'ın ise Türkiye'den 2000 yılından itibaren Türkiye'de yaşayan Katolik kişiler bağlamında çeşitli sosyal ve kültürel hak taleplerinde bulunduğu bilinmektedir. AB'nin ilerleme raporlarında Hıristiyan kişi ve topluluklar bağlamındaki istekleri ile Vatikan'ın Katolik kişiler bağlamındaki çeşitli sosyal ve kültürel hak taleplerinin arasında benzerlikler bulunması dikkat çekicidir.Bu çalışmada amaç; Türkiye'nin AB'ye üyeliğine katılım sürecinde ve üyeliğe kabulünde Vatikan'ın AB üzerindeki muhtemel etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda, hem Vatikan'ın AB'den taleplerinin ve hem de Vatikan'ın Türkiye'den taleplerinin AB'nin Türkiye'den talepleri ile mukayesesi yapılmış ve benzerlikler tespit edilmiştir. Bulunan benzerlikler, AB'nin Vatikan'ın ulaşmayı hedeflediği talepleri desteklemesi olarak değerlendirilebilir.Bu çalışmanın sonucunda, Vatikan'ın ?ilk görünüşte? eksik medeni hakları alabilme talebinde bulunduğu ancak ?devam eden talepler zincirinde? bulunan ?dinsel özgürlüklerin kurumsal boyutunun tanınması? ve ?kiliseye kendi geleceğini belirleme hakkının tanınması? benzeri taleplerin Türkiye Cumhuriyeti'nin ?ulus devlet ve millet? anlayışı ile ?laik, demokratik ve sosyal bir hukuk devleti? anlayışına aykırı ?değişimler? yaratabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
In the historical period from the birth of Christianity till 20th century, Vatican had a great spiritual influence upon Christians and a high political influence upon European Christian states as well. High political influence of Vatican got reduced and altered in the 20th century, but its spiritual influence upon communities and individuals has continued to exist till today.During the European Union (EU) Constitutional Treaty debates starting from 2001, the issues of ?neglecting the mention of God and of Europe?s Christian roots in the Constitution, defining the borders of Europe and European identity? were in the European agenda. It is known that during these arguments Vatican had described the concept of ?European? within the framework of the dialect of Christianity and Islam, had matched this concept with the Christian culture and had described the ?Ottoman Turkish? identity as the most negative phenomenon in the formation of ?European? identity. Within this context, it is thought that, Vatican?s EU view and its approach to Turkey?s EU accession process are alike.EU has prepared 10 regular reports on Turkey?s progress towards accession from 1998 till today. It is also known that Vatican has been asking Turkey for the various social and cultural rights of Catholic people in it since 2000. It is to attract attention that there are similarities between the requests of EU accession reports in the context of Christian communities and individuals and the demands of Vatican in the context of Catholic people?s social and cultural rights.The aim of this study is; to expose probable effects of Vatican upon EU both during Turkey?s progress towards accession and also on the acceptance of membership. In this context, both ?Vatican?s requests from EU? and also ?Vatican?s requests from Turkey? were compared with ?the EU?s demands from Turkey? and similarities were determined. This situation can be assessed as EU?s endorsement to Vatican to pursue its aims.As a result of this study, it is assessed that; Vatican, ?at first sight?, is on demand of acquiring inadequate civil rights, however the requests on the ?following demand chain? such as ?the recognition of the ?institutional dimension? of religious freedom" and ?the recognition of the right to self-determination of the church? can create ?changes? contrary to the Republic of Turkey?s conceptions of ?nation state and nation? and ?a secular, democratic and social law state?.