Türkiye'de vergi denetimleri ile kayıt dışı ekonomi arasındaki ilişki-vaka analizleri ve saha araştırma uygulaması
Relationship between tax audits and underground economy in Turkey - application of case analysis and field research
Yazar: YAKUP YILDIZ
Danışman: PROF. DR. KEREM KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Vaka analizi = Case study ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergi kayıpları = Loss of taxes ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergi müfettişi = Tax auditor ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi denetimleri ile vergi kayıp ve kaçağı önlenerek devletin temel gelir kaynağı olan vergi gelirlerinin eksiksiz toplanması ve bu gelirlerin sürekliliği sağlanmaktadır. Vergi mükelleflerinin beyan ettikleri gelirlerin doğruluğunun tespit edilmesi ve kontrolünün sağlanması da ancak vergi denetimleri ile mümkündür. Öte yandan vergi denetimlerinin yapılması kadar etkinliği de oldukça önemlidir.
Bu çerçevede çalışma kapsamında, Türkiye'de vergi denetimleri ile kayıt dışı ekonomi arasındaki ilişkiyi ortaya koyabilmek ve vergi denetimleri yoluyla kayıt dışılığın en düşük seviyeye nasıl indirilebileceğini tespit edebilmek amacıyla Türkiye'de yakın zamanda gerçekleşen örnek vakalar analiz edilerek Vergi Müfettişleri ile bir anket uygulaması yapılmıştır. Bu doğrultuda Vergi Müfettişlerinin, vergi denetimleri ile kayıt dışı ekonominin önlenmesi hakkındaki düşünceleri belirlenerek konu hakkındaki çözüm önerileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Çalışma sonuçlarına göre; Türkiye'de vergi denetimleri ile kayıt dışı ekonomi arasında ilişki bulunduğu, vergi denetimlerinin yeterli düzeyde olmadığı, kayıt dışı ekonominin çok yüksek olduğu, vergi denetimlerinin artırılması ile kayıt dışı ekonominin azaltılabileceği ve vergi denetimlerinde etkinliğin sağlanması için kapsamlı bir vergi reformunun yapılması gerektiği sonuçlarına varılmıştır.

Abstract:
With tax audits, tax losses and evasion are prevented, and tax revenues, which are the main income source of the state, are collected completely and the continuity of these revenues is ensured. It is only possible with tax audits to determine and control the accuracy of the incomes declared by taxpayers. On the other hand, the effectiveness of tax audits is as important as their execution.
	In this context, within the scope of the study, a survey was conducted with tax inspectors by analyzing recent case studies in Turkey in order to reveal the relationship between tax audits and the informal economy in Turkey and to determine how to reduce the informality to the lowest level through tax audits. In this direction, the opinions of the tax inspectors on tax audits and the prevention of the informal economy have been determined and solutions have been tried to be put forward.
	According to the results of the study; It has been concluded that there is a relationship between tax audits and the informal economy in Turkey, the tax audits are not sufficient, the informal economy is very high, the informal economy can be reduced by increasing tax audits and a comprehensive tax reform is needed to ensure efficiency in tax audits.