COVİD-19 hastalarında serum endokan ve makrofaj aktivasyon sendromu ilişkisi
The relationship between serum endocan level and macrophage activation syndrome in COVID-19 patients
Yazar: MEHMET ALPTEKİN ACAR
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL ARMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; ENDOKAN = ENDOCAN ; Makrofaj aktivasyonu = Macrophage activation ; Sitokinler = Cytokines ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Endokan; vasküler endotel hücreleri, böbrek distal tübülleri döşeyen epitelyum hücreleri, bronş ve akciğer submukozal bezlerinden üretilen endotelyal hasarla ilgili olduğu düşünülen bir moleküldür. İnflamatuvar hastalıklarda rol oynadığı gösterilmiştir. Bu çalışmamızda COVID-19'da makrofaj aktivasyon sendromu ile serum endokan ilişkisini inceledik. 
Gereç Yöntem: COVID-19 tanısı almış 90 hasta çalışmaya dahil edildi. Katılımcılardan serum endokan düzeyini ölçmek amacıyla örnek alındı. Endokan örnekleri ELİSA (Enzynme-linked immunosorbent assay) yöntemi ile çalıştırıldı. Çalışma kriterlerine uygun olan hastalar cHIS skorlaması yapılarak puanlarına göre hasta ve kontrol grubu olarak ayrıldı. Katılımcıların yaş, boy, kilo, kronik hastalık ve kullandıkları ilaç bilgileri sorgulandı; fizik muayeneleri yapıldı ve sistemden bazı laboratuvar parametreleri tarandı. Hastaların yatış süreleri ve sonlanım durumu (taburcu/yoğun bakım/eks) not edildi. Gruplar arasında karşılaştırma yapıldı. 
Bulgular: cHIS skoru ≥ 2 (Grup 1) ve cHIS skoru <2 (Grup 2) olmak üzere iki gruba ayrılan hastaların, gruplar arası serum endokan seviyesi arasında bir farklılık saptanmadı. Grup 1'de lenfosit (p:0.007) grup 2'ye göre anlamlı düşük bulunmuştur. Grup 1'de ferritin (p<0.001), CRP (p<0.001) IL-6 (p:0.001), D-Dimer (p<0.001), Nötrofil/Lenfosit oranı (p<0.001), LDH (p<0.001),glukoz (p:0.008) grup 2'ye göre yüksek saptandı. Grup 1'de saturasyon (SO2) (p<0.001) grup 2'ye göre düşük saptanmıştır. Hastaların yatış süresi ile nötrofil/lenfosit oranı (p<0.001 r:0.464), D-dimer (p:0.014 r:0.277), LDH (p:0.001 r:0.364), AST (p:0.005 r:0.312) arasında anlamlı korelasyon olduğu gözlenmiştir
Sonuç: COVID-19'da makrofaj aktivasyon sendromu gibi seyreden durumla serum endokan ilişkisinin araştırıldığı bu çalışmada hastaların serum endokan düzeyi açısından farklılık saptanmadı. Hastalara uygulanan kortikosteroid tedavisi ve glukoz yüksekliğine bağlı oluşabilecek hiperinsülinemik durum, endokan seviyesini azaltan mekanizmalar da rol oynayabilir. Ayrıca endokan düzeylerinin inflamasyon derecesi fazla olan hastalarda yükselmemesi, COVID-19' da verilen kortikosteroid tedavinin endotelyal disfonksiyon üzerine olan olumlu etkilerinden olabilir. Endokan düzeyini etkileyen birden fazla mekanizmanın olduğu açıktır. Endokan düzeyinin ne anlama geldiğini daha iyi anlayabilmek için tüm faktörlerin birlikte ele alındığı uzun süreli takip çalışmalarına ihtiyaç vardır. 
Anahtar kelimeler: COVID-19, makrofaj aktivasyon sendromu, sitokin fırtınası, hiperinflamatuvar sendrom, endokan

Abstract:
Objective: Endocan is believed that has a role in endothelial dysfunction and produced from vascular endothelial cells, epithelial cells lining the distal tubules of the kidney, submucosal glands of bronchi and lungs. It has shown that has a role in inflammatory diseases. In this study, we investigated the relationship between macrophage activation syndrome in Covid-19 and serum endocan levels.
Materials and Methods: 90 patients diagnosed with Covid-19 were enrolled in this study. The sample was taken from the participants to measure the serum endocan levels. Endocan samples were measured with the ELİSA (Enzyme-linked immunosorbent assay) method. The patients who meet the study criteria were scored with ''cHIS score'', patients were divided into patient and control group. Age, height, weight, chronic diseases, and the drugs were listed. Their physical examination was performed and some of the laboratory parameters were scanned from the system. Patients' length of hospital stay and ending state(discharge/intensive care/ex) have been noted. The comparison was made between the groups.
Results: The patients were divided into 2 group"s based on their cHIS score;  cHIS score ≥ 2 (Group 1), cHIS score <2 (Group 2) and there was no difference found between the groups. In group 1 lymphocyte (p:0.007) was significantly lower compared to group 2. In group 1 ferritine (p<0.001), CRP (p<0.001), IL-6 (p:0.001), D-Dimer (p<0.001), Neutrophil/Lymphocyte ratio (p<0.001), LDH (p<0.001), glucose (p:0.008)  was higher compared to group 2. Saturation (Sa02) was lower in group 1 than in group 2 (p<0.01). There was a meaningful correlation between length of hospital stay and neutrophil/lymphocyte ratio (p<0.001 r:0.464), D-dimer (p:0.014 r:0.277), LDH (p:0.001 r:0.364), AST (p:0.005 r:0.312) levels. 
Conclusion: The relation between serum endocan levels and macrophage activation syndrome in COVID-19 there was no significant difference detected between two parameters. Overall patients with corticosteroid treatment and hyperinsulinemia due to high levels of blood glucose may lead to reduced levels of endocans. Furthermore the non-augmented levels of endocans in patients with high levels of inflammation may be caused by the benefical effects of the corticosteroid given in treatment of COVID-19. It is obvious that there are many mechanisms that effects the level of endocans. It's certain that we need to make long-term studies including all factors in order to understand the meaning of levels of endocan.
Keywords: COVID-19, macrophage activation syndrome, cytokine storm, hyperinflammatory syndrome, endocan