Türkiye'de halkçılık akımının gelişimi ve halkçılık uygulamaları (1908-1938)
The Development and applications of populism in Turkey (1908-1938)
Yazar: HASAN DİNÇER
Danışman: PROF. DR. NEJAT KAYMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Atatürk = Atatürk ; Gökalp, Ziya = Gökalp, Ziya ; Halkevleri = Community houses ; Halkçılık = Populism

Özet:
142 ÖZET 1908 - 1938 tarihleri arasında Türkiye'de Halkçılık Akımı'nın Gelişimi ve Halkçılık Uygulamaları 'm konu alan bu araştırma Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanmıştır. Halkçılık Akımı, 1908 Devrimi'nden sonra başlamıştır. İlk Halkçılar, Ali Canip Yöntem, Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp'tir. Bu kişiler Selanik'te Genç Kalemler (1911) dergisini çıkarmışlar, halk, halkın yaşam koşulları, halk dili, reformlar gibi konuları işlemişlerdir. 1911 - 12 Balkan Savaşları'ndan sonra Halkçılık, Türkçülüğe dönüşmüştür. 1912 yılından sonra, Halkçılığın başlıca temsilcileri Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura'dır. Türk Yurdu ve Halka Doğru dergilerinde eğitim yoluyla halkı aydınlatmaya çalışmışlardır. 1918 yılında ise, sınıfsal sömürü ve sınıf çatışmasının artması Solidarizmi gündeme getirmiştir. Başlıca Solidaristler Tekin Alp ve Ziya Gökalp'tir. Solidaristler sınıf çatışmasının önlenmesini ve devletin sosyal görevler yüklenmesini savunmuşlardır. 1919 - 1922 arası dönem silahlı mücadele dönemidir. Mustafa Kemal zafer için birleştirici olmuş ve her kararı ulusal kurullara aldırmıştır. Mustafa Kemal'in 1920 yılında hazırladığı Halkçılık Programı, Kurtuluş Savaşı'mn padişahlığa, emperyalizme ve gerikalmışlığa karşı yapıldığını vurgulamaktadır. TBMM'nin açılışı 1921 Anayasası, Cumhuriyet'in İlam, Saltanat - Hilafetin kaldırılışı Halk Devleti'nin kuruluşunu sağlayan atılımlardı. 1920'lerde Türkiye'de gelişmiş bir burjuva ve işçi sınıfı bulunmamaktadır. Ülke gerikalmışhk özelliklerine sahiptir. Atatürk Halkçılığı, sınıf çatışmasını reddeden, eşitlik ve ekonomik kalkınma143 temeline oturmaktadır. Ancak 1930'a kadar liberal ekonomi politikaları uygulanmıştır. Bu uygulamalar sımf çatışmasını ve sınıfsal sömürüyü doğurmuştur. 1930'dan sonra devlet, ekonomide yönlendirici ve denetleyici rol üstlenmiştir. Böylece vahşi kapitalistleşme süreci engellenmiş ve devlet sosyal görevler yüklenmiştir. 1931 yılında açılan Halkevleri ise Cumhuriyet kültürünün halka benimsetilmesi yolunda verimli çalışmalar yapmıştır. Halkevleri Atatürk Halkçılığı'mn kültürel boyutudur. Özetle, Atatürk Halkçılığı'nın temeli, yasalar önünde tam bir eşitlik, egemenliğin halka ait olması, halkın bütün yönleriyle geliştirilmesi ve sınıf çatışmasının engellenmesidir.

Abstract:
144 ABSTRACT The present study was undertaken for the degree of MA in History and investigates the development and applications of the populism in Turkey between 1908 and 1938. The populist trends in Turkey began to gain ground after the young Turk Revolution of 1908. The first populists were Ali Canip Yöntem, Ömer Seyfettin and Ziya Gökalp, They published a periodical under the name of Genç Kalemler {The Young Penmeny'm Salonika in 1911 and discussed on a variety of issues-such as folklore, language, standart of living and social reforms. Following the Balkan Wars between 1911, in Turkey, the populism was converted into the pan-Turkism people as to the real nature of 'populism' via the reviews of Türk Yurdu (Turkish Land) and Halka Doğru (Towards the People). In 1918, the 'Solidarity' flourished as a result of the increase of class struggle. The notorious solidarity advocates in Turkey at that time were Tekin Alp and Ziya Gökalp. The solidarity leaders advocated the pervention of class struggle and also the State's taking greater responsibilities for social acts. The period between 1919 and 1922, which means the yeras of the Turkish National Struggle, may be regarded as an era of struggle by arms. Mustafa Kemal then rallied the people round himself and always consulted with national committees in his actions. The populist programme outlined by Mustafa Kemal in 1920 clearly emphasised that the Turkish National Struggle rose against the Sultan, imperialism and underdevelopment. The openinig of the Grand National Assembly of Turkey in April 1920, the Constitution of 1921, the abolition of the Sultanate and that of the Caliphate paved145 the way for the establishment of 'populist state'. In 1920s there was no sign of bourgeoisie and proletariat. The country was underdeveloped and impoverished. The populism practised by Atatürk refused class struggle and advocated egalitarianism and economic recovery. However, until 1930, however, corporation (state control) held ground. Consequently, the increasing threat of capitalism was gradually abated. The social institutions -Halkevleri- established in 1931, during the Atatürk era, played an important role in spreading the ideas of Republicanism and populism. In conclusion, it can be said that the 'populism' applied by Atatürk aimed to improve egalitarianism, collective conscience and social justice but not class hegemony or class struggle.