Yönetmen Mesut Uçakan'ın içsel yolculuğu: Anka Kuşu
The inner journey of director Mesut Uçakan: The Phoenix
Yazar: İSMAİL ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. VAHİT GÖKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Sinema 1985 yılındaki Lumiére kardeşlerin Paris'te yaptıkları ilk gösteri ile tarihlenir.
Osmanlı Devleti'nde ilk defa Yıldız Sarayı'nda bir gösterimin yapıldığını bilinmektedir.
Sinemanın serüveni, başlarda merkezde, ikinci meşrutiyetten sonra da taşraya kadar
uzanmıştır. Cumhuriyet döneminde Türk Sinemasının başında, tiyatro kökenli olan Muhsin
Ertuğrul vardır. 1950'den sonra Demokrat Parti ile yol yapma faaliyetleri hız kazanınca
sinema uzak yerlere kadar gitme imkânı bulmuştur. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de
birçok sinema akımı görülmüştür. Toplumsal gerçekçilik, devrimci sinema, ulusal sinema ve
milli sinema gibi akımlar bunların başlıcalarıdır. 1960'larda Yücel Çakmaklı ile ortaya atılan
Mili Sinema, 1970'de çekilen Birleşen Yollar filmi ile somutlaşır. 1972'de kurulan MTBB
Sinema Kulübü de amatör bir ruh ile güzel çalışmalar ortaya koymuştur. Mesut Uçakan da bu
kulüpten yetişmiş, günümüze kadar ısrarlı fikirleri ile sinema dünyasında tartışılır eserler
ortaya koymuştur. 2007'de yılında çektiği Anka Kuşu / Bana Sırrını Aç, diğer filmlerinden
ayrı bir yerde durmaktadır. Benim içşel yolculuğum dediği film, taşradan şehre yönetmen
olmak için gelen bir gencin yaşadığı dönüşüm üzerine yoğunlaşmıştır. Yönetmenin bu
dönüşümü, yaşadıklarını anlamlandırması hayli zaman alacak ama sonunda doğru yola vasıl
olacaktır. Bir anlamda kendine yabancılaşan genç, "öz"ünü yine kendi topraklarında
bulacaktır. Filmde tasavvufi ögeler bolca kullanılmıştır. İçsel dönüşümün bir dergâh ve onun
başındaki şeyh ile rabıtalanması da filmin bize sunduğu kurtuluş reçetesidir. Anka Kuşu, Bir
içsel dönüşümü anlatması açısından Türk sinema tarihinin ender filmlerindendir. Film; bazı
noktaları itibariyle 1999'da vizyona giren Matrix ile kıyaslanmıştır.

Abstract:
Cinema dates back to the first screening by the Lumière brothers in Paris in 1895. It is
known that the first screening in the Ottoman Empire took place at Yıldız Palace. The journey
of cinema, which initially began in the center, extended to the provinces after the Second
Constitutional Era. In the early years of the Republic, Turkish cinema was led by Muhsin
Ertuğrul, who had a background in theater. After 1950, with the Democratic Party's increased
road construction activities, cinema found the opportunity to reach remote areas. Various
cinema movements have emerged in Turkey, just as in all around the world. The main
movements include Social Realism, Revolutionary Cinema, National Cinema, and Milli
Cinema. Milli Cinema, introduced by Yücel Çakmaklı in the 1960s, was concretized with the
1970 film "BirleşenYollar." The MTBB Cinema Club, founded in 1972, also produced
remarkable works with an amateur spirit. Mesut Uçakan, who emerged from this club, has
produced controversial works in the cinema world with his persistent ideas up to the present
day. His 2007 film "Anka Kuşu / Bana SırrınıAç" stands apart from his other films. The film,
which he refers to as his "inner journey" focuses on the transformation of a young man who
comes to the city from the countryside to become a director. This transformation and the
director's understanding of his experiences will take a considerable amount of time, but he
will eventually reach the right path. In a sense, the young man, who becomes alienated from
himself, will rediscover his "esence" in his own land. Sufi elements are used abundantly in the
film.The association of internal transformation with a dervish lodge and its sheikh is the
recipe for salvation the film offers us. "Anka Kuşu" is one of the rare films in the history of
Turkish cinema telling the story of an inner transformation. In some respects, the film has
been compared to "The Matrix" which was released in 1999.