Amerikan kolejleri ve bu kolejlerin Türk toplum yapısına sosyo-kültürel etkileri
The American colleges and the socio-cultural effects of these colleges on Turkish social structure
Yazar: BAYKAL BİÇER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ARSLANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Amerikan kollejleri = American colleges ; Amerikan misyoner okulları = American missionary schools ; Dil eğitimi = Language education ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Misyoner okulları = Missionary schools ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Türk toplumu = Turkish society ; Öğretim = Teaching

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'de faaliyet gösteren Amerikan kolejlerinin ortaya çıkış gerekçelerini, eğitim-öğretim faaliyetlerinin genel özellikleri ile Amerikan kolejlerinin Türk toplum yapısına sosyo-kültürel etkilerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.Alan araştırması modeline dayalı olarak gerçekleştirilen araştırma kapsamında, verilerin toplanmasında belgelerden yararlanma ya da doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın problemine çözüm bulmak amacıyla American Board of Commissioner for Foreign Mission Arşivi, American Board Heyeti Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve MEB Talim Terbiye Kurulu Arşivinde bulunan belgelerden faydalanılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili yerli ve yabancı kaynaklar ile Amerikan okullarını kuran ya da bu okullarda faaliyet göstermiş olan kişilerin yayınlanmış araştırma ve anıları da araştırma kapsamında kullanılmıştır.Belgelerden ve dokümanlardan toplanan veriler değerlendirilmiş ve araştırmanın amaçları doğrultusunda çözümlenmiş ve anlamlandırılmıştır.Araştırma sonucunda, Türkiye'deki Amerikan kolejlerinin neredeyse tamamının Amerikan Board tarafından kurulmuş ve idare edilmiş olduğu ve bu kolejlerin öğrenci profillerinin özellikle Cumhuriyet öncesi dönemde bulunduğu bölgeye göre genellikle Rumlardan ya da Ermenilerden oluştuğu görülmüştür. Bu kolejlerin öğretim programlarında Osmanlı Devleti bünyesinde yaşayan gayrimüslimlerin dillerinin öğretimine de büyük önem verilmiş ve bunlara ait milli bir literatür oluşturmaya çalışılmış; bu çalışmalar, Amerikalı misyonerlerin basın yayın faaliyetleriyle desteklenmiştir. Öte yandan Amerikalı misyonerler ve bunların kurmuş oldukları kolejlerin çalışmaları, Türk toplumunda çeşitli maddi ve manevi kültürel unsurların da değişiminde etkili olmuştur.Anahtar Kelimeler: Amerikan Kolejleri, Amerikalı Misyonerler, Din Eğitimi, Dil Eğitimi, Basın Yayın Faaliyetleri, Kültürel Değişim.

Abstract:
The present study aims at finding out the reasons for the arise of American colleges in Turkey, general features of the educational activities they carry out, and their socio-cultural effects on the Turkish social structure.In the present study which is based on field search, document use and examination were done in data gathering process. To find a solution to the research problem, the documents in American Board of Commissioner for Foreign Mission Archieve, American Board Commissioners Archieve, Prime Ministry Ottoman Archieve and Ministry of Education Board, Board of Education and Discipline Archieve were made use of. In addition, the related domestic and foreign resources and the published research studies and memories of the people who founded these schools or worked there were used for the study.The data received from the documents were evaluated, read each, and classified depending on its subject. The data received were analyzed and interpreted according to the subject headings determined in line with the aims of the study.As a result of the study, it was found out that nearly all American colleges in Turkey were founded and administered by American Board and the student profile of these colleges was usually composed of the Greeks and Armenians, especially in the pre-republican period, depending on the region. In the curricula of these colleges, it was given importance to the teaching of the languages of Non-Muslims living under the constitution of Ottoman Empire and it was attempted to form the literature belonging to them and these efforts were supported by the press activities of the missionaries. On the other hand, American missionaries and the works of the colleges founded by them were influential on the change of various material, spiritual and cultural elements.Key Words: American Colleges, American Missionaries, Ecclesiastic Education, Language Education, Press Activities, Cultural Change.