Sesbirim tabanlı konuşulan dilin tanınması
Speaker independent phoneme based spoken language recognition system
Yazar: KAMİL ÖNCÜ ŞEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEMAL KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
İlkel çağlardan günümüze kadar geçen zaman zarfı içerisinde, insanlar arasıiletişim aracı hiç şüphe yoktur ki ses'dir. İnsanlar duygu, düşünce ve hareketlerini ifadeetmede gerçekleştirdikleri seslerle insanlara ifade etmektedir. Benzer bir ilişki insanlabilgisayar arasında da kurulabileceği düşünülmüş ve bu aşamada çalışmalar başlamıştır.Ses tanıma sistemlerinin gelişimine bakıldığı zaman yurt dışında kayda değerçalışmalara rastlamak mümkündür. Ancak yurdumuzda aynı düzeyde olduğu peksöylenemez. Bu çalışmada bu açığı belirli bir düzeyde kapatmaya yönelik olmuştur.Amaç Türkçede sesbirim tabanlı bir tanıma sistemi gerçeklemektir.Bu amaç doğrultusunda bir ses editörü yapılarak önce sesin alınması veincelenerek sesbirimlerin kaydedilen kelimelerin içerisinden alınarak sesbirim veri tabanıoluşturulması gerçekleştirilmiştir. Bu veri tabanı oluşturulurken on farklı kadından ve onfarklı erkekten ses kayıt örnekleri alınarak bu kayıtlar hem sesbirim veri tabanıoluşturmada hem de sesbirimlerin kayıtlar içerisinde aranmasında kullanılmıştır. Aynızamanda radyodan alınan kayıtlardan sesbirim araştırması yapabilmek amaçlı 5 farklıkayıt alınmıştır.Çalışmada Kelime belirleme yöntemi, Hızlı Fourier dönüşüm yöntemi ve SaçDalgacık Dönüşümü yöntemi kullanılarak Türkçedeki kelimelerin ve sesbirimlerinspektral analizi gerçeklenmiştir. Çapraz Korelâsyon yöntemi ve Dinamik ZamanÇarpıtma yöntemi kullanılarak kelimelerin içerisinde sesbirimlerin aranması yapabilecekbir sistem gerçekleştirilmiştir. Bu sistem sayesinde kelimelerin içinde belirlenensesbirimin varlığı araştırılır ve eğer sesbirim bu kelimenin içerisinde var ise bulunduğuyer veya yerler belirlenir. Bu şekilde sistemin denetimi de yapılabilmektedir vesesbirimler yazıya dönüştürülebilirler. Türkçe kayıtlarda İngilizce sesbirimler veİngilizce kayıtlarda Türkçe sesbirimler aranarak dillerin birbirlerinin sesbirimlerine olanduyarlılığı test edilerek konuşulan dil belirlenebilirliği araştırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Ses Analizi, Ses Tanıma, Sesbirim Tanıma, Kelime Belirleme, HızlıFourier Dönüşümü, Çapraz Korelâsyon, Dinamik Zaman Çarpıtma

Abstract:
Speech is the most important means for the communication between the human beingssince primitive ages. Mankind transmits their feeling, thoughts and desires to the others byusing speech. People thought that there could be make a communication between a human anda computer like communication between human being and started to work to carry out thisimagination.When you look the improvement on this topic, there are many considerable researchesmade in developed countries, especially in western countries. However, we could not say thesame for the researches made for Turkish. In this study, our most important aim is aid to coverthis gap. This study?s aim is making a phoneme based speech recognition and languageidentification system.Through the aim, a sound editor is firstly implemented to make sound records,investigate these records, extract the phonemes in these speech records and create our ownphoneme database. To build the database, ten speech records (male and female) for eachphoneme are taken from ten different persons. In addition to this, five Turkish and fiveEnglish speech samples are also taken from the radio for the investigation the phonemes ifthey are exist or not in these records. In this study, we have used Word Detection, Fast FourierTransform and Wavelet Transform for the spectral analysis of words and phonemes. Then,these spectral analysis results are examined by employing Cross Correlation technique andDynamic Time Warping technique. Hence, the system could search the phonemes in thewords and if the phoneme exists in the word, then it finds where it is and how many times thephone exists in this word. Finally, the obtained results are discussed in various respects.Keywords: Speech Analysis, Speech Recognition, Phoneme Recognition, Fast FourierTransform, Haar Wavelet Transform, Word Detection, Dynamic Time Warping,Cross Correlation