Hadis rivayetlerinde havf ve recâ
Havf and reja in hadith narrations
Yazar: CEREN TORUN
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT GÖKÇE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hadis Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsanın geçmişle ilgili düşüncelerine hatıra/anı, yaşadığı anla ilgili düşüncelerine zevk ve duyumsama, gelecekle ilgili olanlarına ise beklenti denir. Bireyin istediği bir şeyin yok olacağı endişesinden ya da istemediği bir şeyin gerçekleşeceği düşüncesinden korku, istemediği bir şeyin yok olmasına veya arzu duyduğu şeyin gerçekleşmesine yönelik beklentisinden ümit ortaya çıkar. Her iki duygu da geleceğe yöneliktir. Kur'ân, Allah-insan ilişkisinde ümidin yerini ele alırken onu korkuyla birlikte değerlendirmiştir. Bazı ayetlerde korku-ümit ilişkisinin insan tabiatında ortaya çıkışını tasvir eden açıklamalar yapmış, bazı ayetlerde de Allah'a duâ ederken bu iki duygunun nasıl hareket etmesi gerektiğini öğretmiştir. Hadis rivayetlerinde ise Hz. Peygamber'in; korku ve ümit dengesi gözetilerek, Kur'ân perspektifinde ideal bir mü´min tutumunu hem birey hem de sosyal yaşamda uyguladığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın konusu "havf ve recâ" kavramlarının yoğunlaştığı iki alan olan Tefsir ve Tasavvuf disiplinlerindeki havf ve recâya dair değerlendirme ve yorumlara yer vererek temel hadis kitaplarında zikredilen rivayetlerle yapılan değerlendirmeler ve yorumlarla bütüncül bir anlam ortaya koymaktır. Bu çalışmanın amacı ise bütüncül bir anlam sonucunda; yorumlama açısından Sünnet ve Hadis temelinde Kur'ân ve hadis kavramları olan havf ve recâyı incelemektir. Çalışmanın yöntemi ise anlayıcı yaklaşım metoduyla tarihsel dokümantasyon incelemeleri yapmaktır.

Abstract:
People's thoughts about the past are called memories, their thoughts about the present are called pleasures and sensations, and their thoughts about the future are called expectations. Fear arises from the fear that something one wants will disappear or that something one does not want will happen, and hope arises from the expectation that something one does not want will disappear or that something one desires will happen. Both emotions are future-oriented. When the Qur'an discusses the place of hope in the relationship between God and man, it evaluates it together with fear. In some verses, the Qur'an has made explanations describing the emergence of the fear-hope relationship in human nature, and in some verses it has taught how these two emotions should act while praying to Allah. In the hadith narrations, it has been determined that the Prophet practiced the attitude of an ideal believer in the perspective of the Qur'an in both individual and social life by considering the balance of fear and hope. The subject of this study is to present a holistic meaning with the evaluations and interpretations made with the narrations mentioned in the basic hadith books by including the evaluations and interpretations of the concepts of "havf and raja" in the disciplines of Tafsir and Sufism, which are the two fields where the concepts of "havf and raja" are concentrated. The aim of this study is to examine the Qur'anic and hadith concepts of havf and raja on the basis of Sunnah and Hadith in terms of interpretation as a result of a holistic meaning. The method of the study is to examine historical documentation with the method of understanding approach.