Nıetzsche'de bilinçdışı
The unconscious in Nietzsche
Yazar: FUNDA TAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAMİ VARLIK
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tezde Friedrich Nietzsche'nin bilinçdışı anlayışı bilincin birincilliğine yönelik eleştirisiyle ve ikincil bilinç kuramıyla birlikte ele alınmıştır. Düşünce tarihi boyunca ruh, akıl, zihin ve bilinç insanın özü kabul edilmiştir. Bilincin insanda egemen olduğu inancı Nietzsche tarafından çeşitli vesilelerle kapsamlı ve sert eleştirilere tabi tutulmuştur. Nietzsche özellikle töz ve özne inançlarını bu yanlış fikirden sorumlu tutmuştur. Ona göre töze ve özneye olan inanç birer yanılsamadır. Bunlarda dilin özne-yüklem yapısına olan inancın rolü büyüktür. Ancak Nietzsche soybilimsel bir yaklaşımla töz ve özne inancının ilksel kaynaklarının canlılığın çok eski tarihlerine kadar gittiğini savunur. Organizmanın haz-acı duyumsamaları onun, çevresini bir haz-acı ilişkisi üzerinden duyumsaması "bilen öznenin başlangıç yasası" olmuştur. İçgüdüler, dürtüler ve duygulanımlarla işleyen bilinçdışı süreçler bilinçli düşüncelerimizin ve eylemlerimizin ardındaki asıl nedenlerdir. Onlar da temelde kuvvetler çatışmasına ve güç istencine dayalıdır. Bilinç bunlara yalnızca tanıklık etmektedir ve bilinçdışı süreçlerin yalnızca yüzeyidir. Zaten bilinç, çok sonradan, toplumsallaşmayla ve iletişim ihtiyacı nedeniyle, dille "el ele" gelişmiştir. Bu nedenle bilinç dilin yapısının sınırlarına mahkûmdur. Bilinç bilinçdışı süreçlerin dürtüler ve duygulanımlar aracılığıyla yüzeye çıkan genelleştirmelerinden, çarpıtmalarından oluşur. Bu bir yorumlamadır. Ancak yorumlama aslen tüm bilinçdışı süreçlerde mevcuttur. Dürtüler dünyaya deşarj olmalarını sağlayacak imkânlar olarak bakarlar. Zira eylemlerimiz temelde içgüdülerimizden kaynaklı dürtülerimizi deşarj etmeye yöneliktir. Bunu hisler ve duygulanımlar aracılığıyla yaparlar. İnsanda bilinçdışı ve bilinç her an birlikte iş görür, fakat birincil olan bilinçdışıdır.

Abstract:
This dissertation discussed Friedrich Nietzsche's understanding of the unconscious in conjunction with his criticism of the primacy of consciousness and his theory of secondary consciousness. Over the course of the history of thought, spirit, reason, mind, and consciousness have been considered the essence of human beings. The belief in dominance of consciousness in human has been subjected to extensive and harsh criticism by Nietzsche on various occasions. He particularly holds beliefs in substance and subject responsible for this erroneous idea. According to him, the belief in substance and subject are illusions. The role of language's subject-predicate structure is significant in these beliefs. However, Nietzsche argues through a genealogical approach that the primordial sources of belief in substance and subject trace back to the very early history of life. The pleasure-pain sensations of the organism, namely its sensing of its environment through a pleasure-pain relation has become "the initial law of knowing subjects." Unconscious processes operating through instincts, drives, and affects are the true causes behind our conscious thoughts and actions. Instincts, drives, and affects fundamentally derive from a conflict between forces based on will to power. Consciousness serves only as a witness to these processes; it is merely the surface of the unconscious processes. Consciousness, indeed, developed "hand-in-hand" with language due to socialization and communication needs much later. Therefore, consciousness is constrained by the structural limits of language. It consists of generalizations and distortions of unconscious processes coming to the surface through drives and affects. It is an interpretation itself. However, interpretation is essentially present within all unconscious processes as well. Drives view the world as opportunities of discharge. Cause our actions fundamentally aim at discharging our drives arising from our instincts; this occurs via feelings and affects. In human beings, the unconscious and consciousness work together at every moment; yet the primary one is the unconscious.