Deprem sonrası yangın tahliye senaryolarının simülasyon programı ile incelenmesi: Hatay Dörtyol hastanesi erişkin yoğun bakım ünitesi örneklemi
Investigation of fire evacuation scenarios after earthquake with simulation program: Hatay Dörtyol hospital adult intensive care unit sample
Yazar: ELİF DEMİRKAN
Danışman: DOÇ. DR. ASENA SOYLUK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Devlet hastaneleri = State hospitals

Özet:
Doğal afetler tarihsel süreç boyunca süregelen, insanların ve tüm canlıların yaşamsal faaliyetlerini sekteye uğratan, maddi ve manevi kayıplara sebep olan durumlardır. Afetler tek başlarına yıkıcı olmalarının yanı sıra kendilerinden sonra ikincil afetleri de tetikleyebilirler. İkincil afetler daha yıkıcı olarak daha büyük kayıplar yaşanmasına sebep olabilmektedir. Sağlık yapıları, mimari kurgu açısından kompleks niteliklere sahip olması gereken; içerisinde sağlık çalışanları, hastalar, hasta yakınları ve destek personellerini barındıran yapılardır. Afet sırasında ve sonrasında işlevini yitirmemesi gereken hastaneler, aynı zamanda afetzedelerin psikolojik sağlıklarının korunması bakımından da önem taşımaktadır. Bu nedenle hastane binalarında doğal afetlere karşı gerekli tüm önlemler alınmalı, can ve mal kayıplarının önüne geçilmesinin gerekleri sağlanmalıdır. Bu tez çalışmasında deprem bölgesi olan Hatay'da inşa edilmiş bir hastanenin erişkin yoğun bakım servisi üzerinden, afet tahliye simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Seçilen bu hastane yaşanan son Maraş depremlerinde hasar almamış ve yapıda yangın tehlikesiyle karşılaşılmamıştır. Bunun en büyük nedeni depreme karşı gereken tüm önlemlerin alınması ve sismik izolatör kullanımıdır. Çalışmanın amacı, sağlık yapıları özelinde depreme karşı dayanıklı yapı tasarımının önemini vurgulamaktır. Bu amaç doğrultusunda Hatay Dörtyol Hastanesinde de, bölgede bulunan birçok hastanede kullanılmayan sismik izolatörler olmasaydı, yaşanabilecek hasarlar ve hasar kaynaklı yangın oluşumları ile tahliyenin güçleşmesi olasılığı değerlendirilmiştir. Deprem sonrası yangın esnasında yoğun bakımda bulunan hastaların ve sağlık personellerinin tahliyesi, daha önce yaşanmış yıkıcı şiddete sahip olan deprem verileri baz alınarak irdelenmiştir. Oluşturulan senaryolar üzerinden alan çalışması olarak ele alınan hastanede tahliye planları deprem süreleri de göz önüne alınarak simülasyon programı yardımıyla oluşturulmuştur. Elde edilen simülasyon sonuçlarına göre, afetlerden daha çok etkilenen bir hastanenin yoğun bakım ünitelerindeki tahliyeler zorlaşacağından tahliye süreleri artmıştır ve bu da tezin önemini ortaya koymuştur. Sonuç olarak Türkiye gibi depremselliği yüksek ülkelerde sağlık yapılarının sismik izolatörler veya diğer tekniklerle güçlendirilmesi mevcut yapıların hem depremlerden hem de bunlar nedeniyle oluşabilecek yangınlardan koruyacaktır.

Abstract:
Natural disasters are situations that continue throughout history, disrupt the vital activities of people and all living things, and cause material and moral losses. In addition to being devastating on their own, disasters can also trigger secondary disasters after themselves. Secondary disasters can be more devastating and cause greater losses. Health buildings must have complex qualities in terms of architectural construction; These are structures that house healthcare professionals, patients, patient relatives and support staff. Hospitals, which should not lose their functions during and after a disaster, are also psychologically important for disaster victims. For this reason, all necessary precautions against natural disasters should be taken in hospital buildings and loss of life and property should be prevented. In this thesis study, a disaster evacuation simulation was carried out through the adult intensive care unit of a hospital built in Hatay, an earthquake region. This selected hospital was not damaged in the recent Maraş earthquakes and there was no risk of fire in the building. The biggest reason for this is taking all necessary precautions against earthquakes and using seismic isolators. The aim of the study is to emphasize the importance of earthquake-resistant building design, specifically for healthcare buildings. For this purpose, if there were no seismic isolators in Hatay Dörtyol Hospital, which are not used in many hospitals in the region, the possibility of a fire and evacuation being difficult due to the damages that could have occurred was evaluated. The evacuation of patients and healthcare personnel in intensive care during the post-earthquake fire was examined based on data from previously experienced devastating earthquakes. Evacuation plans in the hospital, which was considered as a field study based on the scenarios created, were created with the help of a simulation program, taking into account the earthquake durations. According to the simulation results obtained, evacuation times in the intensive care units of a hospital more affected by disasters will become more difficult, thus evacuation times have increased, which reveals the importance of the thesis. As a result, in countries with high seismicity such as Turkey, strengthening health structures with seismic isolators or other techniques will protect existing structures from both earthquakes and fires that may occur due to them.