Türkiye'de anayasa yapım süreçleri: Sivil anayasa ve askeri anayasa söylemi
Constitution making processes in Turkey: Civil constitution and millitary constitution discourse
Yazar: ELİF AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HİKMET KIRIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anayasa 1961 = Constitution 1961 ; Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Anayasa değişiklikleri = Constitutional amendments ; Askeri müdahale = Military intervention ; Askeri teşkilat = Military organization ; Sivil yönetim = Civilian rule ; Türk Anayasa hukuku = Turkish Constitutional law ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Yerel siyaset = Local politics

Özet:
Bu tez, Türkiye'de 2000'li yıllarda öne çıkan "sivil anayasa" kavramını eleştirel bir açıdan ele alacaktır.
1961 ve 1982 anayasaları askeri darbeler sonrasında askerlerin kontrolü altında yapılan anayasalar oldukları için "darbe anayasaları" olarak nitelendirilmiş ve "askeri anayasa" olarak adlandırılmıştır. Ayrıca 1961 ve 1982 anayasaları gerek kurucu meclisleri gerek içerikleri açısından demokratikliği tartışılan anayasalar olmuştur. Anayasa tartışmaları sonucunda özellikle 2007 ve sonrasında bazı siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşlarının "sivil anayasa" talepleri ortaya çıkmıştır. "Sivil anayasa" kavramı, anayasa tartışmalarının odak noktası haline gelerek oldukça önem arz eden bir kavram haline gelmiştir.
Bu tezin ilk bölümünde, anayasa kavramı ve anayasa yapım süreci incelenecektir. İkinci bölümünde 1961 ve 1982 anayasalarının yapım süreçleri konu edilecektir. Üçüncü bölümünde "sivil anayasa" kavramının uluslararası literatür incelemesi yapılacak. 2002 ve 2018 yılları arasında mecliste çoğunlukta bulunan siyasi partilerin seçim beyannameleri üzerinden "sivil anayasa" kavramına yükledikleri anlamlar ve anayasa değişikliğine ilişkin söylemleri karşılaştırmalı olarak incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: anayasa, sivil anayasa, Türkiye'de anayasa yapımı, 1961 Anayasası, 1982 Anayasası

Abstract:
This thesis will critically analyze the concept of "civil constitution", which came to the fore in the 2000s in Turkey.
Since the 1961 and 1982 constitutions were made under the control of the military after the military coups, they were described as "coup constitutions" and were called "military constitutions". In addition, the 1961 and 1982 constitutions were the constitutions whose democracy was discussed in terms of both their constituent assemblies and their contents. As a result of the constitutional debates, especially in 2007 and after, some political parties and non-governmental organizations' demands for a "civil constitution" emerged. The concept of "civil constitution" has become a very important concept by becoming the focal point of constitutional debates.
In the first part of this thesis, the concept of constitution and the constitution making process will be examined. In the second part, the making processes of the 1961 and 1982 constitutions will be discussed. In the third part, international literature review of the concept of "civil constitution" will be made. Between 2002 and 2018, the meanings attributed to the concept of "civil constitution" by the political parties with a majority in the parliament and their discourses on constitutional amendment will be examined comparatively.

Keywords: constitution, civil constitution, constitution making in Turkey, 1961 Constitution, 1982 Constitution