Klasik Hanefi fıkıh usulünde lafız-anlam ilişkisi bakımından zahir ve nass
The virtual and dogma in classical Hanefi Muslim jurisprudence method in terms of the relationship of word and meaning
Yazar: FADİME SARIBAŞ
Danışman: PROF. DR. YUNUS APAYDIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlam = Meaning ; Dogma = Dogma ; Hanefiler = Hanifies ; Lafız = Listeral ; Nass = Nass ; Zahiri = Zahiri ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
ÖZET KLASİK HANEFİ FIKIH USULÜNDE LAFIZ ANLAM İLİŞKİSİ BAKIMINDAN ZAHİR VE NASS Dinin iki temel kaynağı olan kitap ve sünnetin lafızlardan oluşması ve hükümlerin bu kaynaklardan elde edilmesi fıkıh usulü eserlerinde lafız ve mana ile ilgili açıklamaların geniş yer tutmasına sebep olmuştur. Hanefi fıkıh usulü eserlerinde lafız ve mana ile ilgili olarak yapılan bu açıklamaların bir kısmını tanıtma imkanı vereceğim düşünerek zahir ve nass lafızları ele aldık. Tezimizde klasik Hanefi fıkıh usulcülerinin açıklık ve kapalılık yönünden lafızlar arasında ele aldıkları zahir ve nass lafızların, klasik Hanefi fıkıh usulünde ne anlam ifade ettiklerini, lafız-anlam ilişkisi bakımından ele alacağız. Zahir ve nass lafızların mahiyeti ile ilgili açıklamalarımızda, bu lafızların te'vil, tahsis ve nesih ihtimalleri hakkında fıkıh usulü eserlerinde yapılan ilgili açıklamalara yer vereceğiz. Aynı zamanda genel olarak usul eserleri içerisinde zahir ve nass lafızlar hakkında yapılan açıklamalarda ortaya çıkan farklılıkları anlaşılmasının hangi safhalarda geçtiğini, zahir ve nass lafızların terimleşme süreçleri ile ilgili açıklamalarımız içerisinde ele alacağız. Konumuz ile ilgili araştırmamızın sonucunda klasik Hanefi fıkıh usulü eserlerinde zahir lafzın, sıygasıyla, derin düşünmeye gerek kalmaksızın anlaşılan manayı ifade etmek için kullanıldığını, nass lafzın ise lafızdan sıyga itibarı ile değil, konuşanın kast ettiği mananın kendisinde anlaşılabildiği lafzı ifade etmek kullanıldığını tespit ettik. Ayrıca klasik Hanefi fıkıh usulcülerinin zahir ve nass lafız ayrımında zahir lafzın asıl manası için sevkolunmamış olmayan nass lafzın ise asıl manası için sevk olunmuş olan lafız olması şartlarına itibar etmediklerini, bunun sonucunda da bu lafızların aykırılığım değil, tedahülünü benimsediklerini ve nass lafzın zahir lafızdan, zahir lafzin ise nass lafızdan infiradım mümkün görmediklerini ortaya koyduk. Araştırmamızdan elde ettiğimiz diğer bir sonuç ise kimi Hanefi fıkıh usulcülerinin zahir ve nass lafızları ibarenin delaleti kapsamında ele aldıkları, kimi usulcülerin ise nass lafzı ibarenin, zahir lafzı ise işaretin delaleti kapsamında ele aldıklarıdır.

Abstract:
ABSTRACT THE VIRTUAL and DOGMA IN CLASSICAL HANAFI MUSLIM JURISPRUDENCE METHOD in terms of the RELATIONSHIP of WORD and MEANING In our thesis, we will deal with the words zahir and nass which was regarded among the words because of their openness and vagueness by the Classical Hanafi Muslim jurisprudence methodologists, and what they mean in classical Hanafi Müslim jurisprudence method in terms of word-meaning relationship. In our explanations about the true nature of the words of zahir and nass, we will explain the te'vil, allocation and commonest form of Arabic script probabilities of these words, and the explanations about these probabilities in the Muslim jurisprudence works. We will also handle which stages the understanding of zahir and nass words passed from the period that we generally come across among the methodological works to the period up to our date. Because the two main source of religion-the book and the ritual circumcision-exist in the words, and obtaining of these rules from these sources, the explanations which are related to the word and meaning in Muslim jurisprudence works to be very long. We chose the words zahir and nass because they will supply the possibility of introducing some of the explanations which are made in the Hanafi Muslim jurisprudence method about the word and meaning. At the end of our research, we concluded that according to classical Hanafi Muslim jurisprudence method, in the tense of the word, zahir is used to express the understood meaning without the necessity of deep thinking. But, nass is used to express the meaning which is understood not because of the tense of word but because of the meaning of First Person. Also, we proved that in the discrimination of zahir and nass, the classical Hanafi Muslim jurisprudence methodologists do not consider some conditions that zahir were not derived for its meaning and nass is derived for its meaning. So, as a result of this, we proved that these methodologists adopt not the antinomy but the synonymy of these words, and they see that the isolation of these words from one another is not possible. Another result that we obtained from our research is that some Hanafi Muslim jurisprudence methodologists handle the the words zahir and nass in the omprehensivenesss of the indication of the clause, and some others handle the word nass in the comprehensiveness of the clause and the word zahir in the comprehensiveness of the sign. Key Words 1. Dogma 2. Virtual 3. Word 4. Meaning