Zihinsel yetersizliği olan bireylere tehlike uyarı sembollerinin öğretiminde artan bekleme süreli öğretim yönteminin etkililiği
The effectiveness of teaching with progressive time delay procedure on hazard warning symbols to individuals with intellectual disabilities
Yazar: BURAK BOZAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜZEYYEN ELDENİZ ÇETİN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Artan bekleme süreli öğretim yöntemi = Progressive time delay ; Semboller = Symbols ; Tehlike = Danger ; Uyarı = Warning ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı, zihinsel yetersizliği olan bireylere tehlike uyarı
sembollerinin öğretiminde artan bekleme süreli öğretim yönteminin etkililiğini
araştırmaktır. Ayrıca, bireylere öğretimi hedeflenen tehlike uyarı sembollerinin
tehlikesine yönelik hedeflenmeyen bilgi sunumu yapılmıştır. Araştırmaya hafif düzey
zihinsel yetersizliği olan ve yaşları 11-13 arasında değişen üç birey katılmıştır.
Araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden, denekler arası yoklama denemeli
çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni, gösterilen tehlike
uyarı sembolünün adını söyleme becerisidir. Araştırmanın bağımsız değişkeni ise artan
bekleme süreli öğretim yöntemidir. Araştırma sonunda zihinsel yetersizliği olan
bireylere tehlike uyarı sembolünün adını söyleme becerisinin kazandırılmasında artan
bekleme süreli öğretim yöntemi kullanılması ile ilgili aile görüşleri de incelenmiştir.
Araştırmanın bulguları artan bekleme süreli öğretim yönteminin tehlike uyarı
sembollerinin öğretiminde etkili olduğunu, deneklerin tehlike uyarı sembolünün adını
söyleme becerisini uygulama bittikten 1, 3 ve 4 hafta sonra koruduklarını göstermiştir.
Ayrıca araştırmanın denekleri öğrendikleri sembolleri gerçek ürünlere genellemeyi
başarmışlar, aynı zamanda hedeflenmeyen bilgileri öğrenmişlerdir. Araştırmanın sosyal
geçerlik bulguları ise deneklerin ailelerinin tehlike uyarı sembollerinin artan bekleme
süreli öğretim yöntemi ile öğretilmesine ilişkin görüşlerinin olumlu olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the effectiveness of teaching with
progressive time delay procedure on hazard warning symbol to individuals with
intellectual disabilities. Additionally, nontarget information presentation was conducted
in this study. The nontarget informations were about the risk of all hazard warning
symbol that was aimed to be taught to the individuals. Three individuals with mild
intellectual disabilities ages ranging from years 11 to 13 participated in the study. One
of the single subject research methodologies, multiple probe with probe trials design
across participants models, was used in conducting this study. The dependent variable
of this study was ability to say hazard warning symbols which are shown. The
independent variable of this study was progressive time delay procedure. In the social
validity at the end of study the parents opinion about utilizing progressive time delay
procedure teaching on ability to say hazard warning symbols were analysed.
The findings of this study demonstrated that the progressive time delay
procedure is effective on teaching ability to say hazard warning symbols and all the
participants maintained the hazard warning symbols 1, 3, and 4 weeks after the initial
criterion was met. Additionally all participants of this study was able to generalize the
hazard warning symbols on the actual products and acquired the nonetarget infortmation
which were presented by researcher. The social validity of the study showed that the
parents of individuals with mild intellectual disabilities have positive opinions about
this study teaching with progressive time delay procedure on hazard warning symbol.