Üniversite öğrencilerinde obezite ve yaşam davranışları
Obesity and life behaviours at üniversity students
Yazar: ZEYNEP ÖZBAHAR ACAR
Danışman: PROF. DR. YILDIZ PEKŞEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Davranış = Behavior ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam = Life ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Giriş-Amaç: Günümüzde tüm dünyada genç  nüfus hızla artmaktadır. Toplumların gelişmişlik düzeyleri artmakta olan bu genç nüfusun eğitimli, sağlıklı ve ekonomik olarak üretken olmasıyla yakından ilişkilidir. Bir toplumda üniversite gençliği toplumun sosyokültürel yapısının en dinamik unsuru olup, üniversite öğrencilerinin sağlık alanındaki tutum ve davranışları bireysel olarak kendisini, gelecekteki yaşamında ailesini ve tüm toplumu etkileyecektir. Son yıllarda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde,  her yaş grubunda görülme Prevalansı hızla artan obezite üniversite öğrencilerinin önemli sağlık sorunlarından birisidir. Bu çalışma ile Samsun ili üniversite öğrencilerinde obezite Prevalansının saptanması ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma Samsun'da Ondokuz Mayıs Üniversitesi ve Canik Başarı Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrencilerde yapılmıştır. Çalışma grubunu üniversite ve fakültelerde öğrenci sayılarına göre ağırlıklandırılarak, tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 1780 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri 01.03.2015-01.12.2015 tarihleri arasında ders sonlarında öğrencilere dağıtılan ve araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik özelliklere, boy uzunluğu, vücut ağırlığı değerlerine, beslenme alışkanlıklarına ve sağlıkla ilgili bazı özelliklerine  yönelik sorulardan oluşan anket formu ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBDÖ) uygulanması ile elde edilmiştir. İstatistiksel analizlerde Eğimde  Ki Kare, Mann Whitney U Testi ve Kruskall Wallis Varyans Analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma grubunda obezite prevalansı, erkek öğrencilerde %16,2, kızlarda %6,3, toplamda %11,2 olarak saptanmıştır. Erkek öğrencilerde, sağlık bilimleri dışındaki fakültelerde eğitim görenlerde, sigara içenlerde, düzenli egzersiz yapmayanlarda, ailesinde şişman birey bulunanlarda, kronik hastalığı olanlarda,  öğünlerinde fastfood ve tahıl ağırlıklı beslenenlerde, ara öğünlerde yağlı ve şekerli besinler tüketen öğrencilerde obezite prevalansı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Çalışma sonucunda SYBDÖ toplam puanı 121,3±17,7 olarak bulunmuştur. Sağlık sorumluluğu ve kişilerarası destek alt ölçek puanları kız öğrencilerde, egzersiz alt ölçek  puanı erkeklerde yüksek saptanmıştır (p<0,001). Sağlık sorumluluğu alt ölçek puanı  fazla kilolu obez, morbid obez olan grupta  zayıf, normal kilolu olan gruba göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde  düşük bulunmuştur (p<0,05). 
Sonuç-Öneriler : Çalışma sonucunda üniversite öğrencilerinde obezite prevalansının yüksek olduğu, öğrencilerin  dengesiz beslenme alışkanlıklarının ve yetersiz fiziksel aktivite düzeylerinin  obeziteyi etkileyen faktörler olduğu saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar öğrencilerde obezitenin önlenmesi için yeterli ve dengeli beslenme alışkanlıklarının eğitimin ilk aşamalarından itibaren kazandırılmasının, düzenli ve yeterli fiziksel aktivite yapmayı günlük yaşamlarının bir parçası haline getirmelerinin  sağlanmasının önemli olduğu; sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının geliştirilmesi amacıyla  eğitimin ilk aşamalarından itibaren öğrencilerin  bilinçlendirilmelerinin ve  ilgili derslerin  öğrencilerin ders programına eklenmesinin gerekliliğini  göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Üniversite Öğrencileri, Obezite, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları

Abstract:
Introduction-Aim: At the present days, young population is rapidly increasing all over the world. Development levels of communities are increasing and this situation is relevant with productivity of young population. In a community, university youth is the most dynamic factor of communities' sociocultural system. Attitudes and behaviors of universitiy students on healthcare field will affect his/her family and whole society in the future. Recently, obesity –whose rate is rapidly increasing- has been one of the most important problems in developed and developing countries. This study is aiming to determine the rate of obesity and to evaluate healthy life forms among the students who study in the city of Samsun. 
Matherial-Methods: This cross-sectional  study was made on the students in the Samsun Ondokuz Mayıs University and Canik Başarı University. It is composed of 1780 students which are selected by using the method of bedded random sampling. Datas of the study  had been collected between the dates of 01.03.2015-01.12.2015 with surveys, distributed at the end of the lessons. Students are given surveys which are prepared by researcher. This surveys are composed of some questions which are about sociodemographic features, height and weight levels, feding habits and some medical features. Students are also carried out Healthy Lifestyle Behaviour Scale. Statistical analyses were made by using Kruskall Wallis Varyans Analysis and Ki Kare and Mann Whitney U test.
Results: In the investigation group, obesity prevalance is detected as %11,2 (Male: %16,2- Female: %6,3). Among the male students – except the ones who study in Health Unit Faculty -, obesity prevalance was detected high. This situation is especailly common among the ones who smoke, have fat members in family, have chronic illness, are fed with fast-foods and cereal foods in meals and go short with oily and sugared food (p<0,05). Healtu Lifestyle Behavior Scale total point was detected (121,3±17,7). Health responsibility and interpersonel support  subscale point was  detected high among the female students. Among the male students exercise point was higher than female students (p<0,001). Among thin and normal weight students health responsibility point was  detected high  than owerweight, obese and morbidly obese students (p<0,05).
Coclusion-Recommendations: In consequence of the study, obesity prevelance of university students was found high. It is also detected that malnutrition and insufficient physical activity one of the factors which trigger obesity. So as to avoid obesity in students, it must be raised consiciousness of well-balanced  habits beginning from the first stage of education and also it must be planted to people that sufficient and balanced physical exercise is a good way to avoid obesity. On the purpose of development of healthy life form attitudes, beginning from first  the stage of education students must be raised awareness and related lessons must be added in lesson schedule.
Key Words: University Students, Obesity, Healty Lifestyle Behaviours