Haksız fiyat artışının idari denetimi ve yaptırımı
Administrative supervision and sanction of price gouging
Yazar: MUSTAFA EKEN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KENT
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fahiş fiyat = İllicit price

Özet:
Ürünlerin hakkaniyete uygun fiyatlanması hem tüketiciler açısından hem de ülke ekonomisi açısından çok önemlidir. Herhangi bir haklı neden olmadan ürünlerin aşırı fiyatlandırılması haksız fiyat uygulamalarına neden olmaktadır. Özellikle deprem, yangın, sel ve salgın hastalık gibi olağanüstü dönemlerde temel ihtiyaç maddeleri ile söz konusu olağanüstü durumun ihtiyaç haline getirdiği mal ve hizmetlerin fiyatlarının fahiş şekilde artırılması gayri ahlaki bir davranış biçimi olarak ortaya çıkmaktadır.

Türkiye'de ve Avrupa Birliği ülkelerinde haksız fiyat uygulamaları kapsamında aşırı fiyatlandırma rekabet hukukunun konusunu teşkil etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise olağan dönemlerde ürünlerin fiyatlandırılmasına mühadale edilmemektedir. Bununla birlikte Türkiye'de olağanüstü dönemlerde fahiş fiyat artışlarının önlenmesiyle ilgili kanuni düzenlemeler, "7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a eklenen hükümlerdir. 

Söz konusu hükümler kapsamında üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından mal ve hizmetlerin satış fiyatlarında fahiş fiyat artışı yapılması idari para cezasına tabi tutulmuştur. Ayrıca, fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik düzenlemeler yapmak, gerektiğinde denetim ve incelemelerde bulunarak idari para cezası uygulamak ve her türlü tedbiri almak amacıyla Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu kurulmuştur. Buna ilaveten, 28.05.2020 tarihli ve 31138 sayılı Resmi Gazete'de Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği yayımlanmıştır. Böylelikle Ticaret Bakanlığı bünyesinde Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu faaliyetine başlamıştır. 

Bu doktora tezi kapsamında haksız fiyat ve fahiş fiyat kavramları sınıflandırılmıştır. Söz konusu ikili ayrım çerçevesinde ulusal ve uluslararası alanda bulunan düzenlenmeler tartışılmak suretiyle bir bütün halinde haksız fiyat uygulamalarıyla ilgili değerlendirme ve tespitlerde bulunulmuştur.  

Anahtar Kelimeler: Haksız Fiyat, Aşırı Fiyatlandırma, Fahiş Fiyat, Rekabet Hukuku, Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu.

Abstract:
Fair pricing of products is substantial vital for both consumers and the country's economy. Excessive pricing of products without any justified reason results in unfair pricing practices. Especially during extraordinary periods such as earthquakes, fires, floods and epidemics, price gouging in basic necessities, goods and services which become a essential goods in such situations can be considered as an immoral course of action.
 
Excessive pricing within the scope of unfair pricing practices in Turkiye and the European Union countries constitutes the subject of Competition Law. In the United States, the pricing of products is not intervened with in ordinary periods. Besides, legal regulations regarding the prevention of price gouging during extraordinary periods in Turkey is the "Law No. 7244 on Reducing the Effects of the New Coronavirus (Covid-19) Epidemic on Economic and Social Life and the Law on Amending Certain Laws". By the Law No. 7244 the new provisions are added to the Act of Retail Trade.

Within the scope of the mentioned provisions, increasing in the sales prices of goods and services by manufacturers, suppliers and retail businesses is subject to administrative fines. In addition, the Unfair Price Evaluation Board was established in order to make regulations regarding price gouging and hoarding practices, to carry out inspections and investigations when necessary to impose administrative fines and to take all kinds of measures. Also, the Unfair Price Evaluation Board Regulation was published in the Official Gazette dated 28.05.2020 and numbered 31138. Thus, the Unfair Price Evaluation Board has started its activities within the Ministry of Commerce.

In this study, the concepts of Unfair Price and Price Gouing are classified. Within the framework of this dual distinction, by discussing national and international regulations evaluations and identifications were made regarding unfair price practices as a whole. 

Keywords: Unfair Price, Excessive Price, Price Gouging, Competition Law, Unfair Price Evaluation Board.