Sağlıklı okul çağı çocuk ve adölesanların (6-18 yaş) diyet asiditeleri ile diyet kalite indekslerinin ve antropometrik ölçümlerinin ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between diet acidities, diet quality indexes and anthropometric measurements in healthy school-age children and adolescents (6-18 years)
Yazar: HÜMEYRA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÖKMEN ÖZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Alkaliler = Alkalies ; Antropometri = Anthropometry ; Asidite = Acidity ; Asitler = Acids ; Besinler = Foods ; Diyet = Diet ; Ergenler = Adolescents ; Gastrik asit = Gastric acid ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma, okul çağı çocuk ve adölesanlarda diyet asiditesinin diyet kalitesi ve antropometrik ölçümler ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Ankara ili Pursaklar ilçesindeki 3 ayrı okulda öğrenim gören 213 (%51,2'si kız, %48,8'i erkek ve ortalama yaş 10,9±3,4 yıl) çocuk ve adölesan katılmıştır.  Çocuk ve adölesanların antropometrik ölçümleri yaşa göre Beden Kütle İndeksi (BKİ), yaşa göre boy ve yaşa göre ağırlık değerlerinin z skorlarına göre değerlendirilmiştir. Diyet kalitesi, Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED) ile saptanmıştır. Diyetin asiditesini belirlemek için potansiyel renal asit yükü (PRAL) değeri hesaplanmıştır. Çocuk ve adölesanların yaşa göre BKİ, yaşa göre boy ve yaşa göre ağırlık z skorları incelendiğinde ortalamalar sırasıyla 0,7±1,1, 0,4±0,9 ve 0,8±1,3 olarak bulunmuştur. Erkeklerin yaşa göre BKİ z skoru değerleri kızlara göre önemli derecede daha yüksektir (p<0,01). Çocuk ve adölesanların KIDMED puan ortalamalarının 5,2±2,4 olduğu bulunmuştur. Yaş ile KIDMED puanı negatif yönde anlamlı korelasyon göstermiştir (r=-0,225, p<0,01). Ortalama PRAL değeri 12,9±16,2 mEq/gün olarak bulunmuştur. PRAL değerinin erkeklerde (14,7±15,2 mEq/gün) kızlardan (11,1±16,9 mEq/gün) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ancak aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). Düşük, orta ve iyi diyet kalitesine sahip çocukların PRAL değerleri sırasıyla 12,2±14,9, 12,4±16,2 ve 16,1±18,0 olarak bulunmuştur ve birbirlerine benzerlik göstermektedirler. PRAL değeri ile yaş, KIDMED puanı ve BKİ z skor değeri arasında anlamlı korelasyon bulunamamıştır. Sonuç olarak diyet asiditesi ile diyet kalitesi ve antropometrik ölçümler arasında ilişki bulunamamıştır. Diyet asiditesi ile ilgili daha fazla çalışma yapılmasına gerek vardır.

Anahtar Kelimeler: Alkali beslenme, diyet asit yükü, PRAL, KIDMED indeksi.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between diet acidity and diet quality, anthropometric measurements in school-age children and adolescents. A total of 213 students (51.2% girl, 48.8% boy, mean age 10.9±3.4 years) participated from 3 different schools in Pursaklar district of Ankara province. Anthropometric measurements were evaluated using z-scores for BMI-for-age, height-for-age and weight-for-age. Diet quality was calculated by the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED). To determine the acidity of the diet, the potential renal acid load (PRAL) score was calculated. Mean z-scores of Body Mass Index (BMI)-for-age, height-for-age and weight-for-age were found as 0.7±1.1, 0.4±0.9, and 0.8±1.3, respectively. Boys' z-scores of BMI-for-age were significantly higher than girls (p<0.01). Mean KIDMED score of the students was 5.2±2.4. There was a significant negative correlation between age and KIDMED score (r=-0.225, p<0.01). The mean PRAL score was found as 12.9±16.2 mEq/day. PRAL scores of boys (14.7±15.2 mEq/day) were higher than girls' (11.1±16.9 mEq/day). However, the difference was not statistically significant (p>0.05). Children with low quality, mid-quality and optimal-quality diet were found to be 12,2±14,9, 12,4±16,2 and 16,1±18,0, respectively, and they are similar. There was no correlation between PRAL and age, KIDMED score, z-score of BMI. In conclusion, there was no relationship between dietary acidity and dietary quality, anthropometric measurements.  Further extensive studies on diet acidity is needed.

Keywords: Alkali diet, diet acid load, PRAL, KIDMED index