Türkiye'de altın piyasasının yeniden yapılandırılmasında İstanbul Altın Borsası'nın yeri ve finans sektörüne katkıları
Istanbul Gold Exchange in restructuring Turkish gold market and contributions to finance sector
Yazar: JUMGALBEK ARYMBAEV
Danışman: DR. SADİYE OKTAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Altın = Gold ; Altın borsaları = Gold exchanges ; Altın piyasası = Gold market ; Finans sektörü = Financial sector ; İstanbul Altın Borsası = Istanbul Gold Exchange

Özet:
Hazırlanan bu çalışmada 1995 yılında faaliyete geçen İstanbul Altın Borsası'nın 2010 yılına kadar geçen süre içerisinde Türkiye altın piyasasına etkileri ve Türkiye finans sektörüne kattığı yenilikler açıklanmıştır. İstanbul Altın Borsası kurulana kadar Türkiye altın piyasasının gizli ve kapalı bir kutu olması Türkiye'de altın konusunda yazılan eserlerin sınırlı kalmasını sağlamıştır. İstanbul Altın Borsası kurulduktan sonra yayınlanan eserlerde bir artış gerçekleşmiş olmasına rağmen yayınlanan eserlerin sayısında önemli bir artışın olmadığı görülmektedir. Bu çalışma hazırlanırken Türkiye'de altın konusunda yazılmış eserlerin büyük çoğunluğuna ulaşılmış, incelenmiş ve çalışmada yer alan verilerin güncel verilerden oluşması için azami gayret gösterilmiştir. Literatürde İstanbul Altın Borsası'nın Türkiye altın piyasalarına etkileri ve Türkiye finans sektörüne kattığı yenilikler konusunda birkaç çalışma mevcuttur. Literatürdeki bu çalışmaları bir adım ileriye götürebilme amacı ile bu çalışma kapsamında hazırlanan sorular Türkiye'de altın konusunda uzman kişilere yöneltilmiş ve İstanbul Altın Borsası'nın katkıları belirlenmeye çalışılmıştır. Altın konusunda uzman kişilerin verdiği yanıtlar incelendiğinde İstanbul Altın Borsası'nın genel olarak Türkiye altın piyasasına olumlu katkı yaptığı görülmektedir. Türkiye'de altın fiyatlarının uluslararası altın fiyatları ile paralellik kazanmasında, yurtiçinde ticarete konu olan altının saflık ayarının standartlaştırılmasında, ithal edilen altının kayıt altına alınmasında, kıymetli madenlere dayalı yatırım araçlarının geliştirilmesinde, Türkiye altın mücevherat ihracatının artmasında, Türkiye'de dünya standartlarında altın rafinerilerinin ortaya çıkmasında, altının finans piyasası ile entegrasyonunda İstanbul Altın Borsası'nın olumlu katkısının olduğu uzman kişilerce belirtilmektedir. Altın bankacılığı konusunda uzmanların bir kısmı İstanbul Altın Borsası'nın katkısının olduğunu belirtirken, bir kısmı da katkısının olmadığını belirtmektedirler. Ancak Türk toplumunun fiziki altın yatırımını bir gelenek haline getirmesi kıymetli madenlere dayalı yatırım araçlarının ve altın bankacılığının yaygınlaşmasına engelleyen faktörlerin başında geldiği belirtilmektedir. İstanbul Altın Borsası'nın faaliyette olduğu yaklaşık 15 yıl içerisinde bu tür yatırım araçlarının gelişmesindeki rolünün sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu durumun sürmesi halinde İstanbul Altın Borsası'nın sadece ithalatı kontrol eden ve kayıt altına alan bir kurum kimliğinin değişmeyeceği açıkça belirtilmektedir. Bu nedenle ileriki yıllarda İstanbul Altın Borsası'nın altın piyasasına ve finans sektörüne yenilikler kazandırmada ve topluma benimsetmede öncü olması beklenmektedir.

Abstract:
This study is to give information about Istanbul Gold Exchange?s (IGE) impacts on restructuring Turkish gold market and its contributions in supplying new financial instruments to Turkish financial system. Before IGE establishment, Turkish gold market was closed. Therefore number of publications about gold were limited. In spite of an increase in the number of publications after IGE, number of publications haven?t increased substantially. To most of literature about gold in Turkey accessed and analyzed during preparation process of this study. Current data is used in this study. There are several studies about IGE?s impacts in restructuring Turkish gold market and its contributions to financial system in literature. In order to advance these studies the questions which were prepared within the context of this study asked to Turkish gold experts to identify IGE?s impacts and contributions. According to the survey results, IGE has an important impacts and contributions in canalizing the gold to financial system, developing gold based investment vehicles and international integration of gold sector in Turkey. After the IGE, local gold prices became in conformity with international prices, imported gold bars were enforced to meet generally accepted standards and fineness and the system gained a transparent structure. Also IGE has important contributions to gold refinery and gold jewelry exports. Some of the respondents say IGE has important contributions in the development of gold banking in Turkey. Another part of respondents say there isn?t any IGE contribution in the development of gold banking in Turkey. Investment in physical gold became a tradition for the people of Turkey. Respondents told that physical gold investment tradition has negative effects in the development of gold based investment vehicles and gold banking. It is clear that IGE?s role in the development of gold based investment vehicles is limited. If this situation won?t change in future IGE?s role in Turkish gold market will be just a controller of importing gold and supply data. Therefore in the nearest future it is expected to see IGE as a pioneer in the development of novelties for Turkish gold market and financial system.