24 Temmuz Lozan Sulh Bayramı (1924-1955)
24th July Lausanne Peace Holiday (1924-1955)
Yazar: KAAN KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN DOĞANER
Hacettepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Bu çalışmanın amacı Lozan Barış Antlaşması'nın imzalandığı 24 Temmuz gününün 1924-1955 seneleri arasında bayram olarak nasıl kutlandığını ve bu kutlamaların neden yasaklandığını incelemek ve 1924-1955 arasındaki süreci Lozan Sulh Bayramı özelinde çeşitli yönleriyle anlatabilmektir. Çalışma öncelikle Lozan Sulh Bayramı'nın geçirdiği süreci ve düzenlenen kutlamaları 1924-1955 arasındaki gelişmeler ışığında anlatması ve bu süreç içinde kutlanan Montrö Günü, Hatay Bayramı, Hürriyet Bayramı ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nı içine alarak Lozan Sulh Bayramı ile adı geçen bayramları karşılaştırması bakımından özgün bir niteliğe sahiptir. Bu çalışmanın niteliği ile bahsi geçen yıllar arasında kutlanmış olan özel günler ve bayramlar hakkında ileride yapılacak benzer çalışmalara katkı yapması düşünülmektedir.

Çalışma üç ana başlık altında toplanmıştır. Ön Söz bölümünde çalışmanın çerçevesi çizilmiş, çalışma içerisinde kullanılan başlıca kaynaklara ve bu konu hakkında daha evvel yapılmış çalışmalara değinilmiş, son olarak çalışmanın yol haritası açıklanmıştır. Giriş bölümünde bayramlar ve özel günlerin ortaya çıkışı incelenmiş, Fransa, İngiltere ve Cumhuriyet öncesi Türkiye örnekleri ile bu ülkelerde kutlanan bayramların nasıl ortaya çıktıklarına ve kutlanma amaçlarına değinilmiş ardından Birinci Dünya Savaşı'ndan Millî Mücadele'ye oradan da Lozan Barış Antlaşması ve Sulh Bayramı'nın ilk kez kutlandığı 24 Temmuz 1923 gününe giden süreç anlatılmıştır. 

Birinci bölümde 1924-1938 arasındaki Lozan Günü kutlamaları gibi Atatürk dönemine damga vuran Şeyh Sait İsyanı ve 1926 Ankara Antlaşması, İzmir Suikastı, Dünya Ekonomik Buhranı ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi gibi siyasi ve ekonomik gelişmeler birlikte ele alınmıştır. Burada amaç Lozan Günü özelinde basının bu meselelere yaklaşımını ortaya koymak ve bunların bayram kutlamalarına etkilerini incelemektir. Ek olarak bölüm içerisinde Halkevleri'nin açılması, millî bayramların resmiyeti için çıkarılan kanun ve İsmet İnönü'nün başbakanlıktan istifası gibi toplumsal ve siyasi gelişmelerin de Lozan Günü'ne olan etkileri araştırılmıştır. 

İkinci bölümde İsmet İnönü dönemi ele alınmıştır. Hatay'ın anavatana katılışı, İkinci Dünya Savaşı ve çok partili hayata giden süreç içerisinde Lozan Sulh Bayramı'nın yaşadığı değişimler ele alınmıştır. Bu dönemde İsmet İnönü'nün şahsı ve Lozan Sulh Bayramı'nın "yekvücut" kabul edilmesi bölümün dikkat çekici noktasıdır. Bu anlayışın 1939-1945 arasında nasıl yükseldiği ve 1946-1950 yılları arasında nasıl düşüşe geçtiği incelenmiştir. Zira 1946'da Demokrat Parti'nin kurulması ile Lozan Günü iki parti arasında siyasileşmeye başlamıştır. Bu siyasileşmenin bayrama olan etkileri dönemin gelişmeleri ışığında açıklanmaya çalışılmıştır. 

Üçüncü bölümde Demokrat Parti iktidarı sürecinde Lozan Sulh Bayramı'nın önceki yıllara nazaran yaşamış olduğu saygınlık kaybı ve kutlamaların yasaklanmasına giden süreç ve bu süreci hazırlayan koşullar ele alınmıştır. Sonuç kısmında ilk olarak milli bayramlar, Lozan Sulh Bayramı'na giden süreç ve Lozan Barış Antlaşması'nın öneminden bahsedilmiştir. Ardından Lozan Sulh Bayramı'nın 1924-1955 arasında geçirdiği aşamalarda kazandığı yeni anlamlar tespit edilerek isimlendirilmiş ve çalışmanın amacına uygunluğu değerlendirilmiştir.  
 
Lozan Günü 1937'ye kadar Atatürk ve İnönü'nün birlikte ortaya koyduğu bağımsızlık belgesi olarak görülmüştür. 1938-1946 yıllarına kadar İnönü'nün şahsı ile özdeşleşen bir gün olmuştur. 1946-1955 yılları arasında ise CHP-DP, İnönü-Menderes çekişmesi içerisinde her geçen gün siyasileşmiş ve nihayetinde kutlanması yasaklanmıştır. Otuz bir senelik süre zarfında düzenlenen kutlamalarda Lozan Barış Antlaşması, tam bağımsız Türkiye'nin uluslararası belgesi, Türk barışseverliğinin yegâne kanıtı ve ekonomik hürriyetin banisi ve hatırlatıcısı olarak görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine how July 24, the day of the signing of the Lausanne Peace Treaty, was celebrated as a holiday between 1924 and 1955 and why these celebrations were banned, and to explain the process between 1924 and 1955 in various aspects specific to the Lausanne Peace Day. The study is unique in that it firstly explains the process of Lausanne Peace Holiday and the celebrations organized in the light of the developments between 1924-1955 and compares the Lausanne Peace Holiday with the mentioned holidays by including Montreux Day, Hatay Holiday, Liberty Holiday and 29'th of October Republic Day celebrated during this period. It is thought that this study will contribute to similar studies to be conducted in the future about the special days and holidays celebrated between the mentioned years.

The study categorized under three main titles, excluding the Foreword and Introduction. In the Foreword chapter, the outline of the study is drawn, the main sources used in the study and previous studies on this subject are mentioned, and finally the road map of the study explained. In the Introduction chapter, the history of the origins of national holidays and special days analyzed. France, England and pre-Republican Turkey were choosed as  example, and how the holidays celebrated in these countries arose and the purposes of their celebration are mentioned countries. In this chapter First World War, Turkish Independence War, the Lausanne Peace Treaty and the process leading to July 24, 1923, when the Peace Day was celebrated for the first time. These were examined.

In the first part, Lausanne Day celebrations during the Atatürk period (1924-1938) are discussed together with political and economic developments such as the Sheikh Sait Rebellion and the 1926 Ankara Treaty, the Izmir Assassination, the World Economic Depression and the Montreux Straits Convention. The aim here is to reveal the press's approach to these issues in the context of Lausanne Day and to examine their impact on the celebrations of the holiday. In addition, the effects of social and political developments such as the opening of the People's Houses, the law enacted for the officialization of national holidays and İsmet İnönü's resignation as prime minister on Lausanne Day are also analyzed.

The second part covers the İsmet İnönü period. The changes experienced by the Lausanne Peace Holiday during Hatay's accession to the motherland, the Second World War and the process leading to multi-party life are discussed. In this period, İsmet İnönü's personality and the acceptance of the Lausanne Peace Feast as "one and the same" is the striking point of the chapter. The rise of this understanding between 1939 and 1945 and its decline between 1946 and 1950 are analyzed. With the establishment of the Democratic Party in 1946, Lausanne Day became politicized between the two parties. The effects of this politicization on the holiday are tried to be explained in the light of the developments of the period.

In the third part, the loss of prestige experienced by the Lausanne Peace Day during the Democratic Party rule compared to the previous years and the process leading to the banning of the celebrations and the conditions that prepared this process are discussed. In the conclusion, firstly, the importance of national holidays, the process leading to the Lausanne Peace Holiday and the Lausanne Peace Treaty are mentioned. Then, the new meanings that the Lausanne Peace Holiday gained in the stages between 1924 and 1955 were identified and named, and its suitability for the purpose of the study was evaluated. 
 
Until 1937, on Lausanne Days, the treaty was seen as a declaration of independence together established by Atatürk and İnönü. From 1938 to 1946, The day became closely associated with İnönü himself. Between 1946 and 1955, there was a conflict between CHP-DP and İnönü-Menderes. Lausanne Day by the time became significantly  politicized and finally its celebrate was banned. During the nearly thirty-year period of celebrations, Lausanne Peace Treaty was regarded as the international document of  fully independent Turkey, the sole proof of Turkish pacifism, and the founder and reminder of economical freedom.