Önleme politikaları bağlamında Türkiye'de çocuk emeğinin durumu
Child labour in Turkey in the context of prevention policies
Yazar: AHMET DİNCEL
Danışman: DOÇ. DR. NEVZAT EVRİM ÖNAL
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal politika = Social policy ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuk iş gücü = Child labor

Özet:
Bu çalışma, çocuk emeğinin tarihsel aşamalarda nasıl oluştuğunu, çeşitli araştırmalar ve dokümanlarda çocuk emeğinin kaynağına nasıl yaklaşıldığını, çocuk emeğinin dünyada hala yaygın olmasının nedenlerini ve buna karşı alınan önlemleri tartışmaya çalışacaktır. Çocuk emeğinin önlenmesi alanında çalışmaların çoğunluğu, sosyal hizmet uygulamaları olarak hayata geçirilmektedir. Araştırma kapsamında özellikle çocuk emeğinin Türkiye'deki durumu ve sosyal politikalarla ilgili nitel araştırma tekniğinin veri toplama aracı olan doküman/metin analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda tarihsel yaklaşım ve ampirik yaklaşım ile çözümlenerek bulgular kısmı oluşturulmuştur.
   Araştırma bulguları özetle; çocukların emek sürecine katılımının nedenleri, kapitalist ekonomik sistemin işleyiş yasası gereği üretim ihtiyacının genişlemesi, işçi nüfusa olan ihtiyacın artması, dünya ekonomisini yöneten ülkelerin sermaye yatırımını kuralsız emeğin yoğun olduğu ülkelere yönlendirmesi, çocuk işgücünün yetişkin iş gücüne oranla daha ucuz ve yönetilebilir olması, ailelerin ekonomik giderlerinin karşılayamaması sebebiyle hanede çalışan sayısı artmakta ve çocuklar da çalışmak zorunda kalmaktadır. Çeşitli uluslararası ve ulusal sivil toplum örgütlerinin ve sosyal politikalar bağlamında, sosyal hizmet uygulamalarının çocuk işçiliği azaltmak veya ortadan kaldırmak için yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir.
    Bu araştırmada Türkiye'de çocuk işçiliği bağlamında sosyal politika ve sosyal hizmet uygulamalarının kapsamı ile etkisi ele alınarak, çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu çözüm önerileri bireyin rolünü sadece kendisinden sorumlu görmeyerek, toplumsal anlamda da kolektif bir özne olarak işlevlenmesinin yollarını ortaya koymaya çalışmaktadır.

Abstract:
This study tries to discuss how the child labour occurred in different historical stages, how the source of child labour is approached in various researches and documents, why child labour is still widely used in the world and what measures are taken against this. Majority of the studies focusing on eliminating child labour are implemented as social services applications. Within this scope of this research, document/text analysis technique, which is main tool for data collection of qualitative research technique in social policy area is used, related to the situation of child labour in Turkey. Findings section at the end is based on the historical and empirical analysis.
   Findings of the study can be summarized as follows: number of working people in a household has to increase and children have to participate in the labour force due to expanding need for production as a result of operation of capitalist system, increasing demand for labour, re-location of capital investment by countries leading the world economy to the countries with less regulations on labour, availability of cheaper and easy-to-manage child labour when compared to adult labour and decreasing ability of households to meet their economic needs. It is observed that efforts of international and national non-governmental organizations and social services applications within the context of social policies are inadequate for reducing and resolving the problem of child labour.
    In this study, the scope and impact of social policy and social services applications about child labour in Turkey are discussed and suggestions for solution are developed. These suggestions aim to define the ways to make individuals able to function as a collective subject in the social sense, beyond defining the roles of individuals limited to themselves.