Çocukları dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan ebeveynlerin iletişim becerilerinin, çocukların yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relati̇onshi̇p between chi̇ldren's quali̇ty of li̇fe and parents' communi̇cati̇on ski̇lls who have attention deficit-hyperactivity disorder
Yazar: EGE MİRAY TOPCU
Danışman: PROF. DR. MAHİRE OLCAY ÇAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çocukları Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı alan ebeveynlerin, iletişim becerilerinin çocukların yaşam kalitesi arasındaki ilişki incelemek amacıyla yürütülen araştırma tanımlayıcı desendedir. 
Araştırma Mart – Mayıs 2017 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Psikiyatri Polikliniği ve Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Ruh Sağlığı Polikliniğine gelen, araştırma kriterlerini karşılayan gönüllü çocuklar ve ebeveynleri ile yürütülmüştür. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiştir. Araştırmaya iki kurumdan 101 çocuk ve 101 ebeveyn gönüllü olarak katılmıştır. 
Araştırma verileri, çocukların ve ebeveynin tanıtıcı bilgilerini içeren birey tanıtım formu, Çocuklara Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu Yaşam Kalitesi Ölçeği (DE /HB – YK), ebeveynlere İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği (İBDÖ) ve Çocuk Ana-Baba İlişki Ölçeğinin (ÇAİÖ) uygulanması ile elde edilmiştir.  Ölçek puanlarının normal dağılıma uygunluğunu değerlendirilmesi için Shapiro-Wilk test istatistikleri ve ölçeklere uygun olarak parametrik olmayan yöntemler kullanılmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Parametrik olmayan yöntemlere uygun şekilde bağımsız iki ve üstü grupların ölçek puanları ile karşılaştırılmasında Mann-Whitney U Testi, ve Kruskal-Wallis H Test istatistikleri kullanılmıştır. Ölçeklerin birbirleriyle ilişkisinin derecesi, yönü ve anlamlılığı Spearman Korelasyon Testi kullanılarak yapılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; çocukların yaş ortalamaları 10.43±1.29' dur. Çocukların  %20.8'i kız, %79.2'si erkekti. Çocukların %25.7'sinde DEHB' eşlik eden bir hastalık bulunmaktadır ve  %89.1'i de ilaç tedavisi almaktadır. Örneklemde yer alan ebeveynlerin yaş ortalaması 38.65 ± 5.86'dır. Ebeveynlerin %28.7'si DEHB hakkında bir kaynaktan eğitim almışlardır. Soruyu yanıtlayan çocukların değişim istekleri; okul başarılarına (%20), kendilerine (%16.47), aileleri (%14.11) ve arkadaşları (%5.88) ile ilişkilerine, somut nesnelere (%14.11), dünyaya (%5.88) yöneliktir. Çocukların %21.97'sinin hiçbir şey istemediğini belirtmiştir. Çocukların %21.97'sinin hiçbir şey istemediğini belirtmiştir. Çocukların yaşam kalitesi puan ortalaması ev yaşam alanında 62.22±13.31, okul yaşam alanında 61.17±13.29'dur. Ailedeki toplam çocuk sayısının artması, kreşe gitmiş olma, anaokuluna gitmiş olma, anne ve baba ile birlikte yaşamaması yaşam kalitesini (ev ya da okul yaşam alanlarında) olumsuz etkilemektedir. Çocukların sözel ifadeleri bu bulguları destekler niteliktedir. Ailede başka bir DEHB tanısı almış kişinin olması, yaşam kalitesinin olumlu etkilemektedir. Ebeveynlerin iletişim becerileri ortalamaları yüksek bulunmuştur (106.0±10.51). Ebeveynlerin ÇAİÖ toplam puan ortalamaları 59.31±14.26'dır. Çocukların yaşam kalitesi puan ortalamaları ile ebeveynlerin iletişim becerileri puan ortalamaları ve ana baba ilişki ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamı bir ilişki yoktur.  Araştırma örnekleminde DEHB tanılı çocukların yaşam kaliteleri ile ebeveynlerinin iletişim becerileri arasında bir ilişki saptanmamıştır.
Anahtar Kelimeler;  Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu; Yaşam Kalitesi; İletişim Becerileri

Abstract:
The study, which was conducted in order to examine the relationship between communication skills of the parents, whose child was diagnosed with attention deficit-hyperactivity disorder, and children's quality of life, is of descriptive pattern. 
The study was conducted with voluntary children, who admitted to Ege University Faculty of Medicine Children's Hospital Psychiatry Outpatient Clinic and to Dokuz Eylul University Child Psychiatry Outpatient Clinic between the dates March-May 2017 and met the inclusion criteria, and their parents. Sampling was not performed in the study. 101 children and 101 parents from the two institutions were participated voluntarily in the study. 
Study data were obtained by applying an individual identification form containing identification information of children and parents, Attention Deficit/Hyperactivity Disorder Quality-of- Life Scale (ADHDQoL) for children, The Communication Skills Scale (CSS) and Child-Parent Relationship Scale (CPRS) for parents. For evaluation of consistency of scale scores to normal distribution; Shapiro-Wilk test statistics and nonparametric methods, consistently with the scales, were used. For interpretation of the results; frequency tables and descriptive statistics were used. Consistently with the nonparametric methods, for comparison of scale scores of two and more independent groups; Mann-Whitney U Test and Kruskal-Wallis H Test statistics were used. Degree, direction and significance of the interrelationship of the scales were performed by using Spearman Correlation Test. 
According to the results of the research; mean age of the children is 10.43±1.29. Of the children; 20.8% were female and 79.2% were male. Of the children; 25.7% had a comorbid disease and 89.1% were on a drug therapy. Mean age of the parents included in the sample is 38.65 ± 5.86. 28.7% of the parents had been trained for ADHD by some sources. Children answering the question about the change requests is devoted to school success (%20), themselves (%16.47), Family (%14.11) and friends (%5.88) relationships, concrete object (%14.11), world (%5.88). 21.97% of the children stated that they did not want anything.Children's average ADHDQoL is 62.22±13.31 field of domestic life and 61.17±13.29 in field of school life. Increased total number of children in a family, having ever been in nursery, having ever been in kindergarten and not living with parents influence the quality of life (school or home life negatively (p<0.05). Children's verbal expressions support these findings. A diagnosis of ADHD to be another person in the family, has a positive influence on the quality of life. Averages of communication skills  scores of the parents are high (106.0±10.51). Parents' total average score in CPRS is 59.31±14.26. There is no statistically significant relationship of children's quality of life average scores with parents communication skills average scores and parent relationship scale  average scores (p>0.05).  As a result of research, the quality of life for children with ADHD with parents ' the relationship between communication skills has not been established. A relationship between the quality of life of children with ADHD and their parents' communication skills has not been established.
Keywords: Attention Deficit-Hyperactivity Disorder; Quality of Life; Communication Skills