Orta ve ağır travmatik beyin hasarı olan çocuklarda erken posttravmatik nöbetlerin değerlendirilmesi
Evaluation of early post-traumatic seizures in children with moderate to severe traumatic brain injury"
Yazar: İZEL KAHRAMAN
Danışman: ÖĞR. GÖR. NEVİN KILIÇ ; DOÇ. DR. ARZU EKİCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Erken post-travmatik nöbetler (EPTN), travmatik beyin hasarının (TBH) iyi bilinen bir komplikasyonudur. EPTN, ikincil beyin hasarı riskini artırır ve yoğun bakım döneminde önemli zorluklara neden olabilir. Bu çalışmada orta ve ağır TBH olan çocuklarda EPTN sıklığının ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde, 1 Ocak 2017 ila 1 Temmuz 2023 tarihleri arasında orta ve ağır TBH nedeniyle takip edilen  hastalarda yaş, cinsiyet, özgeçmişte epilepsi varlığı, TBH mekanizması, TBH şiddeti, nörogörüntüleme bulguları, Marshall BT skorlaması, orta hat şifti varlığı, geliş GKS, bilinç kaybı olup olmadığı, entübasyon ve resüsitasyon uygulanıp uygulanmadığı, analjezik, sedatif ve anestezik ilaç kullanımı, nöromuskuler bloker ajan kullanımı, TBH sonrası cerrahi işlem uygulanıp uygulanmadığı, EEG bulguları, EPTN geçirip geçirmediği, profilaktik antiepileptik ilaç (AEİ) kullanımı ve süresi retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: 118'i (%65,2) erkek, 63'ü (%34,8) kız toplam 181 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların 56'sı (%30,9) orta TBH, 125'i (%69,1) ağır TBH idi. Hastaların 47'si (%26) EPTN geçirdi. Cinsiyet, yaş, özgeçmişte epilepsi, TBH mekanizmaları, çoklu travma varlığı, TBH şiddeti ile EPTN arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (sırasıyla p=0,559, p=0,955, p=0,124, p>0,05 p=0,092, p=0,351). Subdural hematom, intraparankimal kanama ve diffüz aksonal hasar, oksipital beyin kontüzyonu varlığı EPTN riski açısından anlamlıydı (sırasıyla p=0,019, p=0,004, p=0,001, p=0,022). Marshall BT skoru 1 olan hastalarda daha fazla EPTN görüldü (p<0,001). Orta hat şifti olmayan ve orta hat şifti <5 mm olan hastalarda daha fazla EPTN görüldü ve aralarında anlamlı ilişki saptandı (sırasıyla p=0,002, p=0,01). GKS 7 olan hastalarda daha fazla EPTN görüldü (p<0,001). Bilinç kaybı olması, entübasyon ve resüsitasyon uygulanması ile EPTN arasında anlamlı ilişki saptanmadı (sırasıyla p=0,387, p=0,874, p=0,092). Analjezik ilaç, anestezik ilaç ve nöromuskuler bloker ajan kullanımı ile EPTN arasında anlamlı ilişki saptanmadı (sırasıyla p=0,509, p=0,309, p=0,874). Sedatif ilaç kullanan hastalarda daha fazla EPTN görüldü (p=0,01). EEG bulgusu anormal olması ile EPTN arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). EPTN geçiren hastalarda daha fazla geç post-travmatik nöbet görüldü (p<0,001). Profilaktik AEİ alan hastalar daha fazla EPTN geçirdi (p=0,008). Ölüm referans alındığında EPTN geçirenlerde sağ kalım ihtimali %20 daha fazlaydı (p=0,002). Lojistik regresyon analizinde, EPTN ihtimalini, subdural hematom varlığı 2,24 kat arttırdığı, intraparankimal kanama varlığı 3,2 kat attırdığı, diffüz aksonal hasar varlığı ise 8,9 kat arttırdığı saptandı (sırasıyla p=0,021, p=0,002, p=0,003). EPTN görülme ihtimali Marshall BT skoru 1 olan hastalarda 4,7 kat, subperitoneal şant uygulanan hastalarda 11,82 kat, GKS 7 olanlarda 7,3 kat, sedatif ilaç kullanan hastalarda 2,53 kat daha yüksekti (sırasıyla p<0,001 p<0,001 p<0,001 p=0,012). Geç post-travmatik nöbet görülme ihtimali, EPTN geçiren hastalarda 64,5 kat daha fazlaydı (p<0,001). Profilaktik AEİ kullanan hastalarda EPTN geçirme ihtimali 3,34 kat daha yüksekti (p=0,011). 
Sonuç: Çalışmamızda orta ve ağır TBH olan hastalarda %26 oranında EPTN görüldü. Subdural hematom, intraparankimal kanama, diffüz aksonal hasar, Marshall BT skorunun 1 olması, subperitoneal şant uygulanması, geliş GKS 7 olması, sedatif ilaç kullanımı EPTN gelişimi için risk faktörü olarak saptandı. EPTN ise geç post-travmatik nöbet gelişimi için risk faktörü olarak saptandı. EPTN risk faktörleri göz önünde bulundurularak hastanın nöbet açısından yakın takibi önemlidir. Profilaktik AEİ kullanımı, EPTN geçirme ihtimalini azaltmadığını saptadık.
Anahtar kelimeler: Travmatik beyin hasarı, erken post-travmatik nöbet, risk faktörü

Abstract:
Objective: Early post-traumatic seizures (EPTS) are a well-known complication of traumatic brain injury (TBI). EPTS increases the risk of secondary brain injury and can cause significant challenges during the intensive care period. This study aims to evaluate the frequency and risk factors of EPTS in children with moderate and severe TBI.
Materials and Methods: In the Pediatric Intensive Care Unit of SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital, patients with moderate and severe traumatic brain injury (TBI) followed between January 1, 2017, and July 1, 2023, were retrospectively evaluated. The evaluation included age, gender, presence of epilepsy in medical history, mechanism of TBI, severity of TBI, neuroimaging findings, Marshall CT scoring, presence of midline shift, initial GCS (Glasgow Coma Scale), whether there was loss of consciousness, whether intubation and resuscitation were performed, use of analgesic, sedative, and anesthetic drugs, use of neuromuscular blocking agents, whether surgical intervention was performed post-TBI, EEG findings, occurrence of EPTS, use and duration of prophylactic antiepileptic drugs (AED).
Findings: A total of 181 patients, 118 (65.2%) boys and 63 (34.8%) girls, were included in the study. Of these patients, 56 (30.9%) had moderate TBI, and 125 (69.1%) had severe TBI. A total of 47 (26%) patients experienced EPTS. No significant relationship was found between EPTS and gender, age, history of epilepsy, TBI mechanisms, presence of multiple traumas, or TBI severity (p=0.559, p=0.955, p=0.124, p>0.05, p=0.092, p=0.351, respectively). The presence of subdural hematoma, intraparenchymal hemorrhage, diffuse axonal injury, and occipital brain contusion were significant risk factors for EPTS (p=0.019, p=0.004, p=0.001, p=0.022, respectively). Patients with a Marshall CT score of 1 had a higher incidence of EPTS (p<0.001). More EPTS were seen in patients without midline shift and in those with a midline shift <5 mm, and there was a significant relationship between them (p=0.002, p=0.01, respectively). More EPTS were observed in patients with a GCS of 7 (p<0.001). No significant relationship was found between the presence of loss of consciousness, intubation and resuscitation, and EPTS (p=0.387, p=0.874, p=0.092, respectively). No significant relationship was found between the use of analgesic drugs, anesthetic drugs, and neuromuscular blocking agents and EPTS (p=0.509, p=0.309, p=0.874, respectively). More EPTS were seen in patients who used sedative drugs (p=0.01). No significant relationship was found between abnormal EEG findings and EPTS (p>0.05). More late post-traumatic seizures were seen in patients who experienced EPTS (p<0.001). Patients who received prophylactic AEDs had a higher incidence of EPTS (p=0.008). When death was taken as a reference, the survival probability was 20% higher in patients who experienced EPTS (p=0.002). Logistic regression analysis showed that the presence of subdural hematoma increased the likelihood of EPTS by 2.24 times, the presence of intraparenchymal hemorrhage by 3.2 times, and the presence of diffuse axonal injury by 8.9 times (p=0.021, p=0.002, p=0.003, respectively). The likelihood of experiencing EPTS was 4.7 times higher in patients with a Marshall CT score of 1, 11.82 times higher in those who underwent subperitoneal shunt, 7.3 times higher in those with a GCS of 7, and 2.53 times higher in patients who used sedative drugs (p<0.001, p<0.001, p<0.001, p=0.012, respectively). The likelihood of experiencing late post-traumatic seizures was 64.5 times higher in patients who experienced EPTS (p<0.001). The likelihood of experiencing EPTS was 3.34 times higher in patients who used prophylactic AEDs (p=0.011).
Conclusion: In our study, early post-traumatic seizures (EPTS) were observed in 26% of patients with moderate to severe traumatic brain injury (TBI). Subdural hematoma, intraparenchymal hemorrhage, diffuse axonal injury, a Marshall CT score of 1, subperitoneal shunt application, a Glasgow Coma Scale (GCS) score of 7 on admission, and the use of sedative drugs were identified as risk factors for the development of EPTS. EPTS was found to be a risk factor for the development of late post-traumatic seizures. Considering the risk factors for EPTS, close monitoring of the patient for seizures is important. We determined that the use of prophylactic antiepileptic drugs did not reduce the likelihood of experiencing EPTS.
Keywords: Traumatic brain injury, early post-traumatic seizures, risk factors