Tarihi yarımada bölgesinde bulunan hamamların incelenmesi
Investigation of the baths on the historical peninsula
Yazar: DEMET ORCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hamamlar = Baths ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; Türk hamamı = Turkish bath

Özet:
Tarihi Yarımada Bölgesi, Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları'nın başkentliğini yapmış olan İstanbul'un en eski yerleşim merkezidir. Bölgede hüküm sürmüş olan üç imparatorluk da, kendi dönemleri içinde hamam yapılarını inşa etmişlerdir. Ancak günümüze ulaşabilen sadece Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılmış olan hamamlar olmuştur. Çalışma kapsamında bölgede tespit edilmiş olan 45 adet hamamdan, özgün işlevini sürdüren veya herhangi farklı bir işlev verilmiş olan 34 adet hamamın kent içindeki konumları ve mekansal özellikleri incelenmektedir.Birinci bölümde, çalışmanın amacı ve kapsamı açıklanmakta, araştırma yöntemi hakkında bilgi verilmektedir.İkinci bölümde, hamamların tarihsel süreç içinde gelişimleri incelenmiştir. Roma İmparatorluğu döneminde hamam kültürü hakkında bilgi verilmiştir. Bugün hamam kültürünün tek sürdürücüsü olan Türk Hamamlarının gelenekleri anlatılmıştır.Üçüncü bölümde, genel olarak soğukluk, ılıklık, sıcaklık ve külhan olmak üzere dört ana bölümden oluşan Türk Hamamlarının mimarisi hakkında bilgi verilmektedir. Ayrıca Türk Hamamları için yapılmış olan sıcaklık tiplerine göre sınıflandırılma sisteminden bahsedilmiştir.Dördüncü bölümde, çalışma alanı olarak seçilen Tarihi Yarımada Bölgesinin tarihsel olarak gelişimi anlatılmıştır. Bölgede incelenmek üzere seçilen 34 adet hamam yazılı ve görsel veriler ile tek tek incelenmiştir. Hamamlar, kent içindeki konumları, yakın çevreleri ile olan ilişkileri, mekan ve cephe özellikleri açısından incelenmiştir. Çalışma kapsamında olan her hamam için, hamam hakkındaki genel bilgilere, mevcut durum planlarına, eski dönem haritalarına, hava fotoğraflarına ve alan çalışmasında elde edilmiş olan görsel verilere yer verilen kataloglar hazırlanmıştır.Beşinci bölümde, yapılan çalışmaların sonucunda elde edilen veriler ışığında genel bir değerlendirme yapılmakta, hamamların günümüzde yaşamakta olduğu sorunlar ile çeşitli çözüm önerileri dile getirilmektedir

Abstract:
Historical Peninsula Region is the oldest settlement center in İstanbul which served as the capital of the Roman, Byzantine and Ottoman Empires.All of the empires ruled on the region has built hammams.But only the ones that has been built by the Ottoman Empire has survived.On the scope of this thesis, 45 Turkish Baths have been detected, of which the 33 of them has still some practical usage, is investigated by their locations and spatial properties in the city.In the first section, the purpose and scope of the study is being described and information about the research method is being given.In the second section, historical development of the turkish baths are being examined. The culture about the baths on the Roman Empire is being examined. The cultural information about the Turkish Bath,which is the only surviving hammam culture today, has been given.In the third section, general architectural information is being given about the Turkish Baths which are composed of four main sections : frigidarium, caldarium, tepidarium, hypocaust. In addition, the Turkish Bath classification system according to the temperature is being mentioned.In the fourth section, The history of the historical peninsula is being explained. The selected 34 Turkish Baths are introduced with images and general written information about them. The baths are being investigated about their spatial properties in the city, the relationship with their surroundings, space and facade properties. A catalog has been prepared for all the Turkish baths. For all of the hammams which are on the scope of this work,the general information,current [durum planı], historical maps, photos from air and the photos taken during the field work are being presented with seperate catalogs.In the fifth section, with the study results of this work, a general evaluation is being made and solutions are being offered about the problems that the Turkish Baths are facing today.