Bazı triterpen-flavon kombinasyonlarının hazırlanması ve biyomembranlarda fluoresans prob olarak kullanılabilirliğinin araştırılması
Preparation of some triterpen-flavone combinations and studying of their used as a fluorescence probe in biomembrane
Yazar: ZEYNEP TÜRKMEN
Danışman: PROF.DR. GÜLAÇTI TOPÇU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
6. ÖZET Bu çalışma, pekçok Salvia türünden ve Lamiaceae familyası bitkilerinden elde edilen triterpen oleanolik asit ile bir flavonol türevi olan BMFE (6-bromometil- 4'-N,N- dietilamino-3 hidroksi flavon)' nin bağlanarak FOT adını verdiğimiz triterpen-flavon kombinasyonunun oluşturulması ve bu bileşiğin floresans spektroskopik özelliklerinin model lipid membranlarda incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla önce 3-hidroksifiavon türevi BMFE sentezlenmiş, ve BMFE eldesi için yapılan tüm ara ürünlerin ve son ürünün spektral ( İR, UV, 'H NMR ve MS) analizleri alınarak yapıları belirlenmiştir. Yine bileşiğin triterpen kısmı olan oleanolik asit Salvia bleapharochealana bitkisinden izole edilerek saflaştırılmış ve yukarıda belirtilen tüm spektral analizlerle yapısı doğrulanmıştır. Triterpen-flavon derivesi kombinasyonu olan FOT molekülü oleanolik asidin BMFE ile esterleştirilmesi sonucunda % 95 verimle elde edilmiştir. Prob olarak basit bir flavonol türevi olan FE (4'-N,N-dietilamino-3 hidroksi flavon) ve bunun bromometil türevi (BMFE) ile flouresans spektroskopik özellikleri 8 farklı çözücüde kıyaslandığında FOT probun daha iyi kuantum verimine sahip olduğu belirlenmiştir. Lipid membranlardaki davranışı incelendiğinde FOT probunun oleanolik asit gibi büyük ve sandalye konformasyonuna sahip trans bağlanmış (sadece son D ve E halkası cis) 5 hekzasiklik halkadan oluşan molekülünün BMFE'ye bağlanmasıyla, BMFE ve benzeri 3-hidroksiflavon türevlerinin sahip olduğu konformasyonel serbestliği dramatik bir şekilde azalttığı ve böylece membran yüzeyinin yük dağılımını incelemede daha kullanışlı bir prob olma özelliğine sahip olabileceği kanısına varılmıştır. 87

Abstract:
7. SUMMARY This study was carried out by aiming to form a triterpen-flavon combination, named FOT, by coupling a triterpen oleanolic acid, isolated from most Salvia species as well as other Lamiaceae family plants, and a flavonol derivative BMFE (6- bromomethyl-4'-N,N-diethylamino-3-hydroxyflavone), and then to investigate its fluorescence properties in model lipid membranes. For this purpose, first a 3-hydroxyflavon (flavonol) derivative BMFE was synthesized, and each step's product was analyzed by spectroscopic means (IR, UV, 'H NMR and MS) as well as physical properties. The triterpenic part of the target product was isolated from the acetone extract from Salvia blaepharochalaena in 0.5% yield, also its structure was determined by the above mentioned spectral analyses. The FOT probe, designed as a triterpen-flavon combination, was synthesized through esterification of oleanolic acid with BMFE in a yield 95%. In comparision of fluoresans spectroscopic properties of FOT probe in different 8 solvents with those of a simple flavonol derivative FE (4'-N,N-diethylamino-3 hydroxy- flavon) and its bromomethyl derivative (BMFE), it was noticed that FOT probe has better quantum yield. On the other hand, when studied the behaviour of the FOT probe in lipid membranes, it decreased conformational freedom of BMFE and similar 3- hydroxy flavon derivatives due to the magnitude of oleanolic acid with five trans fused hexacyclic rings (except only D/E cis fused) having chair conformation in space. Thus the the FOT probe can be considered as a proper probe in studying charge distribution of membran surface. 88