Öykü karakteri çözümleme uygulamalarının öğrencilerin eleştirel okuma becerilerine etkisi
The effect of story character analysis practices on students' critical reading skills
Yazar: MELTEM ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ÇETİNKAYA EDİZER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu araştırmada, öykü karakteri çözümleme uygulamalarının öğrencilerin eleştirel okuma becerilerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada kontrol gruplu öntest-sontest yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma, 24'ü deney 20'si ise kontrol grubu olmak üzere toplam 44 beşinci sınıf öğrencisiyle gönüllülük esasına göre yürütülmüştür. Araştırma kapsamında geliştirilen uygulamaların deney grubuna uygulanması ve kontrol grubuna ise geleneksel öğretim yöntemine uygun olarak müfredat kapsamında derslerin işlenmesi araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen öykü karakteri çözümleme formu, öykü karakterlerini tanıma ve çözümleme becerilerine yönelik görüşme formu ile eleştirel okuma başarı testinden yararlanılmıştır. Ayrıca süreç içerisinde tutulan öğrenci ve araştırmacı günlüklerine de yer verilmiştir. Karma yöntemin benimsendiği araştırmada verilerin toplanması ve çözümlenmesinde dereceli puanlama ölçeği (rubrik), doküman incelemesi, SPSS paket programıyla analiz, betimsel analiz, içerik analizi ve kategorisel çözümleme tekniklerine birlikte başvurulmuştur. Nicel verilerin analizi öncesi verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemeye yönelik Shapiro-Wilk testi yapılmıştır. Deney öncesi ve sonrası grupların denkliği bağımsız t testi, grup içi değişimler bağımlı t testleri analizi ile belirlenmiş, sonuçlar etki büyüklüğü verilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda öykü karakteri çözümleme uygulamalarının kullanıldığı Türkçe derslerinin geleneksel yöntemle işlenen Türkçe derslerine göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Deney grubunda gerçekleştirilen uygulamalar sonrasında öğrencilerin, öykü karakteri çözümleme uygulamalarını sevdiği ve öykü karakteri çözümleme uygulamalarının öğrencilerin eleştirel okuma becerilerine olumlu yönde bir etkisi olduğu saptanmıştır. Öykü karakteri çözümleme uygulamalarıyla işlenen Türkçe derslerine ilişkin öğrencilerin olumlu görüşler bildirdiği ve öykü karakterlerine ilişkin farkındalık geliştirdikleri görülmüştür. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak öğrencilerin Türkçe derslerine olan ilgi ve isteklerini arttıran, onların derste daha aktif olmalarını sağlayan, okudukları öykülerdeki karakterlere ilişkin farkındalık geliştirmelerine neden olan ve eleştirel okuma becerilerinde olumlu etkiye sahip olan bu ve geliştirilecek benzeri uygulamaların eğitim sürecine dâhil edilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effect of story character analysis practices on students' critical reading skills. In the research, pretest-posttest quasi-experimental design with control group was used. The study was conducted with 44 volunteer fifth grade students, of whom 24 were in the experimental group and 20 in the control group. The application of the developed practices to the experimental group and the teaching of the lessons within the curriculum in accordance with the traditional teaching method for the control group were carried out by the researcher. In collecting the research data, the story character analysis form developed by the researcher, the interview form for recognizing and analyzing the story characters, and the critical reading achievement test were used. In addition, student and researcher diaries are included. In the research conducted according to the mixed method, rubrics, document analysis, analysis with the SPSS package program, descriptive analysis, content analysis and categorical analysis techniques were used together in the collection and analysis of data. Before the analysis of the quantitative data, the Shapiro-Wilk test was used to determine whether the data showed a normal distribution. The equivalence of the groups before and after the experiment was determined by independent t-test, in-group changes by dependent t-test analysis, and the results were interpreted by giving the effect size. As a result of the research, it has been determined that Turkish lessons in which story character analysis practices are used are more effective than Turkish lessons taught with the traditional method. After the practices in the experimental group, it was determined that the students liked the story character analysis practices and the story character analysis practices had a positive effect on the students' critical reading skills. It was observed that the students expressed positive opinions about the Turkish lessons taught with the story character analysis practices and they developed awareness about the story characters. As a result, it has been suggested that this and similar practices that will increase students' interest in Turkish lessons, make them more active in the lesson, raise awareness of the characters in the stories they read, and have a positive effect on their critical reading skills, should be included in the education process.