65 yaş ve üzeri tip 2 diyabet tanılı bireylerde COVİD-19 korkusu ile diyabet öz yönetimi düzeyinin ilişkisi: Karma desen araştırması
The relationship between fear of COVİD-19 and diabetes self-management level in individuals 65 years and older with type 2 diabetes: A mixed design study
Yazar: FATMA SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA MUSLU
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Halk sağlığı = Public health ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmada 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabet tanılı bireylerin COVID-19 korkusu ile diyabet öz yönetim düzeyi ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Araştırma; karma yöntem, iç içe geçmiş desen ve ilişkisel tarama türündedir. Çalışma; Mart 2021-Mart 2022 tarihleri arasında Korkuteli Devlet Hastanesi dahiliye polikliniklerine başvuran 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabetli bireylerden çalışmaya katılmayı kabul eden 300 birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Birey Tanıtıcı Bilgi Formu, Tip 2 Diyabetli Kişilerde Diyabet Öz Yönetim Ölçeği, COVID-19 Korkusu Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS (23.0) kullanılmıştır ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Nitel veriler NVIVO 12 Nitel Veri Analizi yardımıyla yapılmıştır. Etik kurul ve kurum izinleri alınmıştır. 
Bulgular: 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabet tanılı bireylerin Diyabet Öz Yönetim Ölçeğine ilişkin puan ortalamalarının 64.26±12.04 olduğu, COVID-19 Korkusu Ölçeğine ilişkin ortalama puanın 17.08±6.70 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların medeni durum, ekonomik durum, diyabet tedavi şekli ve diyabet kontrol sıklıklarına göre öz yönetim puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu (p<0.05), cinsiyetine göre COVID-19 korkusu arasında anlamlı bir farklılık olduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ve COVID-19 Korkusu Ölçeği arasında negatif yönlü, anlamlı ve zayıf düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.05, r=-0.123). Nitel bulgular 9 ana tema ve 18 alt tema olarak ortaya çıkmıştır. 
Sonuç: 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabetli bireylerin evli olmaları, ekonomik gelirinin yüksek olması, insülin kullanması, düzenli kontrol yaptırması diyabet öz yönetim düzeyini arttıran faktörler olarak belirlenmiştir. Öz yönetim düzeyi arttıkça COVID-19 Korkusu azalmıştır. Bu doğrultuda, diyabet öz yönetimi eğitim programlarının arttırılması, diyabet gibi kronik hastalıklara yönelik olarak salgınlar, doğal afetler, savaşlar gibi durumlara karşı hazırlık programlarının geliştirilmesi önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: covid-19, halk sağlığı hemşireliği, öz yönetim, tip 2 diyabet.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to examine the relationship between fear of COVID-19 and diabetes self-management level of individuals diagnosed with Type 2 Diabetes aged 65 years and over.
Method: The research is a mixed method, nested design and relational screening type. The study was conducted with 300 individuals aged 65 years and over with Type 2 Diabetes who applied to Korkuteli State Hospital internal medicine outpatient clinics between March 2021 and March 2022. Data were obtained using the Individual Descriptive Information Form, Diabetes Self-Management Scale in People with Type 2 Diabetes, COVID-19 Fear Scale and Semi-structured Interview Form. SPSS (23.0) was used to analyze quantitative data and p<0.05 was considered statistically significant. Qualitative data were analyzed using NVIVO 12 Qualitative Data Analysis. Ethics committee and institutional permissions were obtained.
Results: Individuals aged 65 years and over with Type 2 Diabetes had a mean score of 64.26±12.04 on the Diabetes Self-Management Scale and a mean score of 17.08±6.70 on the Fear of COVID-19 Scale. It was determined that there was a significant difference (p<0.05) between the mean scores of self-management according to the marital status, economic status, diabetes treatment type and diabetes control frequency of the participants, and there was a significant difference (p<0.05) between the fear of COVID-19 according to gender. It was determined that there was a negative, significant and weak relationship between Diabetes Self-Management Scale and COVID-19 Fear Scale (p<0.05, r=-0.123). Qualitative findings emerged as 9 main themes and 18 sub-themes.
Conclusion: Being married, having a high economic income, using insulin, and having regular check-ups were determined as factors that increased the level of diabetes self-management in individuals with Type 2 Diabetes aged 65 years and older. Fear of COVID-19 decreased as the self-management level increased. In this direction, it is recommended to increase diabetes self-management training programs and to develop preparedness programs for chronic diseases such as diabetes against situations such as epidemics, natural disasters and wars.
Key words: covid-19, public health nursing, self-management, type 2 diabetes.