Biyolojik ajan tedavisi alan Juvenil İdiopatik Artrit hastalarının izlemde üveit gelişme riskinin değerlendirilmesi
Evaluation of uveitis development risk in Juvenile Idiopathic Arthritis patients undergoing biological drug treatment
Yazar: SİNAN IŞIK
Danışman: PROF. DR. NURAY AKTAY AYAZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Juvenil idiopatik artrit (JİA) ilişkili üveit JİA'nın sık görülen bir ekstaartikuler komplikasyonudur. Erken başlangıç yaşı, anti nükleer antikor (ANA) pozitifliği, kadın cinsiyet ve JİA alt tipi gibi JİA ilişkili üveit için yüksek riskli durumlar tanımlanmıştır. Biyolojik ajanlar, üveit tedavisinde önemli rol oynamakla beraber biyolojik ajan altında da üveit gelişim riski bulunmaktadır.

Amaç: Birincil amaç, JİA nedeniyle bDMARDs tedavi alan ve daha önce  üveiti olmayan hastaların biyolojik ajan seçiminin üveit gelişim riskine olan etkisinin değerlendirilmesidir. İkincil amacımız, tanı anında üveiti olmayıp MTX altında veya MTX tedavisi kesildikten sonra üveit gelişimi izlenen hastaların değerlendirilmesi ve bu hastalarda tedavi tercihlerinin ortaya konmasıdır.

Yöntem: İki merkezli ve retrospektif olan çalışmamızda İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi (İTF), Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Romatolojisi Bilim Dalı polikliniği ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Romatolojisi Bilim Dalı polikliniğine 2008-2023 yılları arasında başvurarak JİA tanısı alıp izlemlerinde üveit gelişen 101 hasta demografik özellikleri, JİA alt tipleri, JİA tanı yaşları ve üveit gelişim yaşları, ilk üveit atağı sırasında kullandığı tedaviler ve üveite yönelik tedavileri, ANA, RF ve HLA-B27 testleri ve üveit tedavi başarıları açısından  değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar 3 grupta incelendi: ilk üveit atağı MTX kullanırken gelişen hastalar, JİA remisyon nedeniyle MTX kesildikten sonra ilk üveit atağını geçiren hastalar ve JİA aktivasyonu nedeniyle bDMARDs tedavisi almaktayken ilk üveit atağı saptanan  hastalar.

Bulgular: Üveit sıklığı % 6.3 olarak bulundu. JİA aktivasyonu nedeniyle bDMARDs tedavisi almaktayken ilk üveit atağı saptanan hastaların 30'u etanersept 1'i ise infliksimab tedavisi kullanmaktaydı. Üveit öyküsü olmayıp JİA aktivasyonu nedeniyle adalimumab tedavisi başlanan 258 hastada ve tosilizumab tedavisi başlanan 24 hastada ise üveit atağı izlenmedi.  Üveit atağı nedeniyle başlanan bDMARDs tedavileri karşılaştırıldığında en çok adalimumab (78), ikinci sırada infliksimab (9) ve üçüncü sırada tosilizumab (2) tercih edildiği görüldü. Öncesinde üveit öyküsü bulunan hastalardan etanersept tedavisi başlanan hasta bulunmamaktaydı.  

Sonuç: Etanersept, JİA artrit bulgularının tedavisinde etkinliği kanıtlanmış olmakla birlikte JİA ilişkili üveit tedavisinde tercih edilmemektedir ve etanersept tedavisi altında çalışmamızda da olduğu gibi yeni başlangıçlı üveit vakaları bildirilmiştir. Bu nedenle erken başlangıç yaşı, kız cinsiyet, ANA pozitifliği ve oligoartikuler JİA gibi üveit gelişimi açısından yüksek riskli hastaların üveit gelişimi açısından yakın izlemi önemlidir ve bu hastalarda  bDMARDs tedavisi gerekliliğinde monoklonal TNF- inhibitörü grubu ilaçların başlanması düşünülebilir.

Abstract:
Introduction: Juvenile idiopathic arthritis (JIA) related uveitis is a common extraarticular complication. High risk conditions for JIA- associated uveitis have been identified, such as early onset age, positive anti-nuclear antibodies (ANA), female gender and JIA subtype. Biological drugs play a significant role in the treatment of uveitis, however, there is also a risk of uveitis under biological agent therapy.

Objective: The primary aim is to evaluate the impact of the choice of biological agents in patients with JIA, who receive treatment with disease-modifying antirheumatic drugs (bDMARDs) and have not previously had uveitis, on the development of uveitis. Our secondary objective is to assess patients without uveitis at the time of diagnosis, who develop uveitis either under methotrexate (MTX) or after discontinuation of MTX, and to determine treatment preferences in these patients.

Methods: In our retrospective, two-center study conducted between 2008 and 2023 at Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Division of Pediatric Rheumatology, and University of Health Sciences, Umraniye Training and Research Hospital, Department of Pediatrics, Division of Pediatric Rheumatology, 101 patients diagnosed with JIA, who presented with uveitis during follow-up, were evaluated regarding demographic characteristics, JIA subtypes, ages at JIA diagnosis and uveitis development, treatments used during the first uveitis attack, treatments for uveitis, ANA, rheumatoid factor (RF), and HLA-B27 tests, and uveitis outcomes. The patients included in the study were divided into three groups: those who developed their first uveitis attack while using MTX, those who experienced their first uveitis attack after discontinuation of MTX due to JIA remission, and those who were receiving bDMARDs treatment for JIA activation when their first uveitis attack was detected.

Results: The frequency of uveitis was found to be 6.3%. Among the patients experiencing their first uveitis attack while receiving bDMARDs treatment for JIA activation, 30 were using etanercept, and 1 was using infliximab. No uveitis attacks were observed in 258 patients starting adalimumab treatment due to JIA activation and 24 patients starting tocilizumab treatment. When comparing bDMARDs treatments initiated due to uveitis attack, adalimumab (78) was the most preferred, followed by infliximab (9), and then tocilizumab (2). There were no patients with a history of uveitis treated with etanercept. 

Conclusion: Although etanercept has been proven effective in treating JIA arthritis, it is not preferred for the treatment of JIA-associated uveitis. Our study, like others, reports new cases of uveitis under etanercept treatment. Therefore, close monitoring is crucial for high-risk patients, such as those with early onset age, female gender, ANA positivity, and oligoarticular JIA, regarding uveitis development. In cases where bDMARDs treatment is necessary, the initiation of monoclonal TNF- inhibitors may be considered.