Antep fıstığı dal güvesinin (Kermania pistaciella) cinsel çekicilik feromonunun sentezi
Synthesis of sex pheromone of pistachio twig borer (Kermania pistaciella)
Yazar: ÜMMÜ VURAL
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR SIRIT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Feromon bir organizma tarafından çevreye salgılandığında ya da atıldığında aynı türden bir ya da daha çok organizmayı fizyolojik ve sosyal olarak etkileyen kimyasal bir maddedir. Böcek feromonları, böceklerin kullandığı bir dil olarak kabul edilir ve birçok böcek birbiriyle iletişim kurmak için bu kimyasalları kullanır. Ayrıca feromonlar, alıcı bireyin davranışlarını etkilemek üzere salgılayıcı bireyin vücudunun dışında hareket etme yeteneğine sahiptir.
Feromonlar; izleme ve belirleme, kitlesel tuzaklama, cezbet-öldür ve çiftleşmeyi engelleme gibi farklı amaçlarla kullanılabilirler. Alarm fenomonları, toplanma feromonları, bölge belirleme feromonları, iz-işaret feromonları, cinsiyet feromonları ve diğer birçoğu davranış veya fizyolojiyi etkilemektedir. Feromonlar, basit tek hücreli prokaryotlardan karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar kullanılır. 
Bu çalışmada uygun başlangıç maddelerinden yola çıkılarak antep fıstığı dal güvesinin (Kermania pistaciella) dişi bireyleri tarafından erkek bireyleri etkilemek üzere salgılanan ve yapısı bilim adamları tarafından (2S,12Z)-2-asetoksi-12-heptadeken olarak aydınlatılan kimyasal madde streoseçici olarak sentezlenmiştir. Bir dizi reaksiyon sonucunda elde edilen hedef molekül uygun yöntemler ile saflaştırılmıştır. (2S,12Z)-2-asetoksi-12-heptadeken ve sentezlenen diğer bileşiklerin yapısı FT-IR, 1H NMR, 13C NMR, elementel analiz, GC-MS ve optik çevirme açısı ölçümü teknikleriyle aydınlatılmıştır.

Abstract:
Pheromone is a chemical substance that is secreted or excreted by an organism into the environment, which evokes physiological and social responses in one or more organisms of the same species. Insect pheromones may be regarded as insect language and many insects use these compounds to communicate with each other. Pheromones also are capable of acting outside the body of the secreting individual to impact the behavior of the receiving individuals.
Pheromones are used in different ways such as monitoring, mass trapping, lure-kill and mating disruption methods. There are alarm pheromones, aggregation pheromones, territorial pheromones, trail pheromones, sex pheromones, and many others that affect behavior or physiology. Pheromones are used from basic unicellular prokaryotes to complex multicellular eukaryotes
In this study; its structure is defined as  (2S,12Z)-2-acetoxy-12-heptadecene by scientists and secreted by female pistachio twig borer (Kermania pistaciella) as a main sex pheromone component (to attract male individuals) has been stereoselectively synthesized from commercially available starting materials. A series reactions were carried to prepare the target molecule which was purified by the suitable techniques. The structure of (2S,12Z)-2-acetoxy-12-heptadecene and other synthesized compounds were identified by FT-IR, 1H NMR, 13C NMR, elemental analysis, GC-MS and optical rotation measurements.