Uluslararası ve ulusal düzenlemelerde mülteci çocuğun eğitim hakkı
Refugee children's right to education in international and national regulations
Yazar: ŞEVİN TAŞDELEN EREN
Danışman: PROF. DR. FAZIL HÜSNÜ ERDEM
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tarihler boyu yaşanan krizler sonucunda, birçok insan yerinden edinilmeye
zorlanmıştır. Yerinden edinilen bu insanlar, hayatlarını güvence altına almak için
başka ülkelere göç etmişlerdir. Yaşanan göç sonucu, yerleştikleri ülkelerde uyum
problemleri yaşamış, ötekileştirilmeye maruz bırakılmışlardır. Bu süreçte en çok
etkilenen ve travma yaşayan insan grubu ise ne yazık ki çocuklar olmuştur. Statüsü
ve kimliği fark etmeksizin; çocukların hukuken koruma altına alınması, evrensel
değerlerde haklara sahip olmaları oldukça önemlidir.
Öncelik olarak mültecilerin statünü belirlemek, daha sonrasında haklarını
tayin etmek hukuki açıdan bir süreç gerektirmiştir. Bu süreç boyunca mülteci
tanımları değişmiş, uluslararası platformlarda hakları genişletilmiş, devletler iç
hukuklarına uluslararası boyutta yön vermiştir.
Çalışma, üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde, çalışmada işlenen öznenin kim olduğu sorusuna cevap
bağlamında, temel kavramlar olarak mülteci ve mülteci çocuk kavramı üzerinde
durulmuş, mülteci çocuk kavramının kapsamına giren gruplar tespitinin yanında, bu
kavramların uluslararası düzenlemelerde ve ulusal mevzuatta nasıl ele alındığı
irdelenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, üçüncü bölümün sağlayacağı izlenimi
kolaylaştırmak adına eğitim hakkı ele alınmıştır. Eğitim hakkını, düzenleyen
uluslararası ve ulusal hukuki metinler incelenmiş, eğitim hakkının bu metinlerde
nasıl düzenlendiği, dayanağının ne olduğu, nasıl düzenlendiği anlatılmaya
çalışılmıştır.
Üçüncü bölümde, birinci bölümde özne olarak tespit edilen kişilerin ikinci
bölümde ele alınan eğitim hakkı çerçevesinde; eğitim hakları incelenmiştir.
Çalışmanın bu kısmında, mülteci çocuğun sahip olduğu eğitim hakkı, ilk iki bölüme
uygun olarak uluslararası ve ulusal düzenlemeler çerçevesinde ortaya konulmaya
çalışılmış; akabinde, mülteci çocuklar ile geçici koruma altında olan çocukların
eğitim hakkına nasıl erişebilecekleri aşamalar itibariyle açıklanmış; sonrasında bu
grupların eğitim hakkına erişimde yaşadığı sorunlar üzerinde durulmuş, nasıl
aşılabileceği yönünde yer yer önerilerde bulunulmuş; uygulamada yaşanan bazı
somut olaylara ve bu olaylara dair AİHM kararlarına değinilmiş, kapsayıcı eğitimin
önemi ve ilkeleri açıklandıktan sonra, çalışma sonuç kısmıyla tamamlanmıştır. Sonuç
kısmında, çalışmada varılan sonuçlar tespit edilmiş, uygulamadaki bazı aksaklıkların
telafisi için öneriler sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler
Mülteci, mülteci çocuk, eğitim hakkı, 1951 Mültecilerin Hukuki Durumuna
Dair Sözleşme, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, Birleşmiş Milletler
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme.

Abstract:
Throughout history, numerous crises have compelled many individuals to be
displaced from their homes. These displaced individuals have migrated to other
countries to secure their lives. As a consequence of migration, they have encountered
integration challenges and faced marginalization in the countries where they
resettled. Unfortunately, the most affected and traumatized group during this process
has been children. Irrespective of their status and identity; ensuring the legal
protection of children and their possession of universal rights is vital.
Determining the status of refugees and subsequently establishing their rights
has been a legal process. Throughout this process, refugee definitions have evolved,
their rights have been expanded on international platforms, and states have been
guided by international standards in shaping their domestic laws.
This study is structured into three parts.
In the first part, addressing the question of who the subject of the study is, the
fundamental concepts of refugee and refugee children have been emphasized. The
scope of the refugee child concept, as well as how these concepts are addressed in
international regulations and national legislation, has been examined.
The second part of the study focuses on the right to education to facilitate the
impression provided by the third part. International and national legal texts
regulating the right to education have been examined, attempting to explain how the
right to education is regulated in these texts, what its basis is, and how it is
organized.
In the third part, within the framework of the right to education addressed in
the second part, the education rights of individuals identified as subjects in the first
part have been examined. In this section of the study, the education rights of refugee
children have been presented within the framework of international and national
regulations corresponding to the first two parts. Subsequently, the steps through
which refugee children and children under temporary protection can access the right
to education are explained. The section then highlights the challenges faced by these
groups in accessing the right to education, offers suggestions on overcoming these
challenges, touches upon some concrete incidents in practice, and refers to decisions
of the European Court of Human Rights (ECHR). Following the explanation
of the importance and principles of inclusive education, the study concludes with the
results section. In the conclusion, the findings of the study are identified, and
recommendations are provided to address certain deficiencies in practice.
Keywords:
Refugee, refugee child, right to education, the 1951 Refugee Convention,
Law on Foreigners and International Protection, United Nations Convention on the
Rights of the Child (UNCRC).