Medyatik tıbbi söylemler üzerine bir çalışma
A study on mediatic medical discourses
Yazar: MERVE KİŞİ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHE TÜFEKCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Medya = Media ; Medya ilişkileri = Media relations ; Medyatikleşme = Mediatization ; Söylem = Discourse ; Tıbbi söylem = Medical discourse

Özet:
Sağlıklı yaşamın sürdürülmesi ya da bozulan sağlığın yeniden düzeltilmesi için çabalayan tıp biliminde uzun yıllar "görünen şey bilinir, bilinen şey tedavi edilir" anlayışı hâkim olmuştur. Bu anlayış, hekimlere güç ve kontrol etme yetkisi vermiştir. Bir yandan hekimlerin tıbbi söylemleri bu güçten beslenirken, bir yandan da medya platformlarındaki artan kullanıcı ve izleyici sayısı, tıbbi söylemlerin etki alanını genişletmiştir. Hekimler, temellerini tıbbi modele dayandırarak bu platformlar üzerinden giderek daha fazla tıbbi söylemde bulunmaktadırlar. Dolayısıyla medyatik hale gelen tıbbi söylem olgusu ortaya çıkmaktadır. Buradan hareketle, tanımlayıcı fenomenoloji araştırma deseni ile kurgulanan bu çalışmanın amacı, medyatik tıbbi söylem kavramının hekim dünyası tarafından nasıl algılandığını ve anlamlandırıldığını tanımlamaktır. Bu kapsamda sağlık ve medya ilişkisinin kesişim noktasında yer alan tıbbi söylem ve medyatik hekimlik kavramları çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, nitel araştırma yöntemi ile tasarlanmış, araştırma kapsamında 16 hekim ile görüşülmüş, yazıya dökülen görüşme kayıtları üzerinden Giorgi (2005) tarafından geliştirilen tanımlayıcı fenomenolojik yöntem analizi uygulanmıştır. Medyatik tıbbi söylem kavramına yönelik olarak hekimlerin zihninde türü ve niteliği, yaygın etkisi, popüler konulara yönelik olan tıbbi içerikler canlanmıştır. Bu söylemler internet, görsel işitsel ve yazılı medya, teknolojinin sunmuş olduğu araçlar üzerinden halka ulaşmaktayken; tıbbi söylemlerde bulunan medyatik hekimlerin ise faaliyetleri, farklı grupların hekimi olma, talep görme, medyayı kullanma, olumlu ve olumsuz hekim nitelikleri üzerinden değerlendirildiği görülmektedir. Halkın bu söylemleri dikkate alma motivasyonlarının, sıkıntılarına çare arayışı, halkın zihnindeki hekim algısı, psikolojik ve çeşitli sebepler olduğu görülmektedir. Tıbbi söylemlerin halk üzerindeki yarattığı olumlu etkiler, hekimler için bilgi paylaşım ortamı, kolay ulaşım, tıbbi fayda, psikolojik rahatlama, yönlendirme, bilgilendirme olarak tespit edilmiştir. Medyatik tıbbi söylemlerin yarattığı olumsuz durumlar ise, söylemlerle ilgili riskler, medyada açıkların olması, sağlığın ticarileşmesi, sağlık sistemi problemi, hekimlerin hastalarıyla yaşadığı zorluklar, hekimlerin kendi yaşadığı zorluklar, mahremiyet ihlali ve doktorculuk oynayan hasta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonunda medyatik tıbbi söylem ve medyatik hekimlik kavramları tanımlanmıştır.

Abstract:
In medical science, which strives to maintain a healthy life or to restore deteriorated health, the understanding of "what is seen is known, what is known is cured" has been dominant for many years. This understanding has given physicians the role of power and gatekeeper. On the one hand, medical discourses of physicians are fed by this power, on the other hand, the increasing number of users and viewers on media platforms has expanded the sphere of influence of medical discourses. Physicians are increasingly making medical discourse through these platforms, basing their foundation on the medical model. Therefore, the phenomenon of medical discourse, which has become mediatic, emerges. From this point of view, the aim of this study, which is designed with a descriptive phenomenology research design, is to define how the concept of mediatic medical discourse is perceived and interpreted by the world of physicians. In this context, the concepts of medical discourse and mediatic physician, which are at the intersection of health and media relations, constitute the focus of the study. In this direction, a descriptive phenomenological method analysis developed by Giorgi (2005) was applied, which was designed with a qualitative research method, 16 physicians were interviewed within the scope of the research, and written interview records were used. The medical contents related to the type and quality, widespread effect, popular topics have been revived in the minds of physicians for the concept of mediatic medical discourse. While these discourses reach the public through the internet, audio-visual and written media, and the tools offered by technology, on the other hand, it is seen that mediatic physicians with medical discourses are evaluated, on the basis of being a physician of different groups, being in demand, using the media, and positive and negative physician qualities and their activities. It is seen that the motivations of the people to consider these discourses are the search for solutions to their problems, the perception of the physician in the minds of the people, psychological and various reasons. The benefits of medical discourses on the public have been identified as information sharing environment for physicians, easy access, medical benefit, psychological relief, orientation, and information. It was concluded that the negative situations created by the mediatic medical discourses, the risks related to the discourses, the presence of deficits in the media, the commercialization of health, the health system problem, the difficulties experienced by the physicians with their patients, the difficulties experienced by the physicians themselves, the violation of privacy and the patient playing doctor role.