Yedikule Aksungurlu Sokağı'nda yer alan Küpeci Evi'nin (1082 ada 23 parsel) koruma projesi
Conservation project of Küpeci House located in Aksungurlu Street, Yedikule (at block 1082, parcel 23)
Yazar: MERVE EDA ÖZDEMİR UZUN
Danışman: PROF. DR. DENİZ MAZLUM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada, Fatih İlçesi, Yedikule Mahallesi, Aksungurlu Sokağı No:1; 1082 Ada, 23 parselde yer alan Küpeci Evi olarak adlandıran ahşap konut ele alınmıştır. Küpeci Evi, İstanbul ahşap konut mimarisinin özgün bir örneği olarak değerlendirilmiş, mevcut durumunun acil koruma önlemlerine ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Tarihi yarımadanın güneybatı sınırında yer alan, tarihi kent dokusunu önemli oranda korumak ile birlikte bozulma işaretlerini veren bölgede yer alan yapının belgelenerek koruma sorunlarının ortaya konması ve İstanbul'un ahşap yapı mirasının korunması için yapılan çalışmalara bir katkı sunması hedeflenmiştir.
Küpeci Evi, İmrahor İlyasbey Caddesi ile Aksungurlu Sokağı kesiştiği noktada yer alan, kagir bir bodrum kat üzerinde üç katlı ahşap taşıyıcı sisteme sahip bir köşe yapısıdır. Atipik bir oturuma sahip olan yapı, ince uzun bir dikdörtgene uzun kenarından yaslanan daha küçük bir dikdörtgen ile bu dörtgene bitişen dar açılı bir üçgenin birleşiminden oluşan bir geometriye sahiptir. Sirkülasyonun sağlandığı bir sofa ve etrafına yerleşen mekanlardan oluşan plan şeması her katta tekrar edilmiş, ana mekanlar sokak cephesine bakacak şekilde yerleştirilmiş, servis mekanları ise güney kesiminde konumlanmıştır. 19.yy'ın son çeyreğinde inşa edildiği tespit edilen yapı, 1970'li yıllara kadar yaptıran aile tarafından kullanılmış, daha sonra ise kiraya verilmiştir. Kiraya verildiği süre zarfında 2000'li yıllara kadar her katta farklı bir ailenin ikamet ettiği yapı, son yıllarda tek bir aile tarafından kısmi olarak kullanılmaktadır. Yapı, ilk inşa edildiği tarihten itibaren bir çok müdahale görmüştür. Dönem eki olarak nitelendirilebilecek eklemelerin yanı sıra özellikle kiraya verildiği süre içerisinde niteliksiz ek ve müdahaleler de yapılmıştır. Özgünlüğünü büyük oranda koruyan yapıda, strüktürel hasarlar ile ahşap yapı malzemesine özgü bozulmalar tespit edilmiştir.
Tez çalışmasının ilk bölümünde amaç açıklanmış, kullanılan belgeleme ve tespit yöntemleri aktarılmıştır. İkinci bölümde ise Küpeci Evi'nin konumlandığı Yedikule semtinin tarihi, sosyal ve ekonomik gelişiminden kısaca bahsedilmiş, daha sonra semt içerisinde yer alan tarihi anıtları ile sivil mimarlık örneği konut yapılarına değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Küpeci Evi'nin mevcut durumu belgelenmiş, yapıda tespit edilen hasar ve bozulmalar anlatılmış ve geçirdiği tarihsel süreçten aktarılmıştır. Dördüncü bölümde ise yapılan arşiv ve kaynak tarama çalışmaları ile birlikte yapıdan elde edilen veriler ışığında hazırlanan restitüsyon projesi yer almaktadır. Beşinci bölümde ise, ahşap yapıların koruma sorunları irdelenerek koruma yasalarından bahsedilmiş, Küpeci Evi özelinde ahşap yapıların korunması ile ilgili bir restorasyon önerisi getirilmiştir. Son olarak ise tez kapsamında yapılan çalışmanın bir değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
In this thesis, a wooden house called Küpeci House which located in Fatih, Yedikule District, Aksungurlu Street No:1; 1082 Block, 23 Parcel is studied. Küpeci House has been evaluated as a significant example of Istanbul wooden house architecture. Nonetheless it has been determined that its current situation requires urgent conservation precautions. Yedikule is located in the southwestern border of the historical peninsula, and it preserves the historical urban settlement to a great extent, which gives the signs of deterioration, like İstanbul's wooden house architecture. It is aimed to make a contribution to the works done for the preservation of the wooden building heritage of Istanbul with this study of conservation project of Küpeci House.
In the first part, the aim of the thesis is explained and the documentation and evaluation methods that used in study are explained. In the second part, the historical, social and economic development of the Yedikule district where Küpeci House is located is briefly mentioned. Also the historical monuments and residential buildings of civil architecture are represented. In the third part of the study, the current situation of Küpeci House is documented, the damages and deteriorations detected in the building are explained and historical phases of the building has been revealed. In the fourth section, the restitution project prepared in the light of the data obtained from the structure as well as the archive and source scanning studies are carried out. In the fifth part, the conservation problems of the wooden buildings were examined and the laws of conservation were mentioned. After that a restoration proposal was proposed for the conservation of wooden buildings in Küpeci House. In the end, an evaluation of the thesis has been made.