Sarıkamış ayı, Ursus arctos arctos (Linnaeus, 1758), popülasyonunun antropojenik kaynaklara bağlı besin içeriklerinin belirlenmesi
Determination of nutritional contents of Sarıkamış bear, Ursus arctos arctos (Linnaeus, 1758), population due to anthropogenic sources
Yazar: ALPEREN KADEMLİ
Danışman: PROF. DR. SELİM SÜALP ÇAĞLAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL KUDRET SAĞLAM
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Antropojenik = Anthropogenic ; Ayılar = Bears ; Dışkı = Feces ; Kars-Sarıkamış = Kars-Sarıkamış

Özet:
Bu çalışmada, Sarıkamış ayı (Ursus arctos arctos) popülasyonunun antropojenik kaynaklara bağlı besin içeriklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Türkiye'nin Doğu Anadolu bölgesindeki Kars ilinin Sarıkamış ilçesini merkez alan 550 km² büyüklüğündeki bir alanda, 2013-2016 yılları arasında toplanan ayı (Ursus arctos arctos) dışkı örnekleri fiziksel olarak incelenerek bu canlıların beslenme alışkanlıkları belirlenmiştir. Çalışmada bu bölgenin tercih edilmesinin sebebi, Sarıkamış'ın Doğu Anadolu'da insan-ayı çatışmasının en belirgin olduğu noktalardan birisi olmasıdır.  Dışkılardan elde edilen hayvansal ve bitkisel besin artıkları incelenerek, Sarıkamış boz ayısının beslenme tercihlerinde antropojenik etkilerin varlığı araştırılmıştır. Bu amaçla 127 adet örnek, analiz edilmiştir.
Dışkı içeriklerindeki artıkların uygun metotlarla ayrıştırılması sonucunda artık miktarı oransal olarak belirlenmiştir. İncelenen diyet içerikleri, standart makroskopik ve mikroskopik yöntemler kullanılarak mümkün olan en iyi taksonomik çözünürlüğe göre tanımlanmıştır. Tanımlamalar, kıl, kemik, deri parçaları, tüyler gibi sindirilemeyen ve meyveler, tohumlar, dallar gibi kısmen sindirilebilen parçalar aracılığıyla yapılmıştır. Veriler tek örneklem t testine ve ki-kare testlerine tabi tutulmuşlardır. Bitkisel beslenmenin beklenenden daha fazla, hayvansal beslenmenin ise daha az olduğu tespit edilmiştir. Sarıkamış'ın coğrafi yapısının bu sonuçlara neden olabileceği düşünülmektedir. İncelenen örnekler yakın bölgedeki (İran) popülasyonların verileriyle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmada Pianka Endeksi ve Manly's Alpha ölçeği kullanılmıştır. Karşılaştırmalarda Sarıkamış popülasyonunun beslenme tercihlerinin Alborz popülasyonu ile örtüştüğü Zagros ile örtüşmediği tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the nutritional content of brown bear (Ursus arctos arctos) population in Sarıkamış. Brown bear fecal samples were collected between 2013 and 2016 in an area of 550 km², centered in the Sarıkamış district of Kars province in the Eastern Anatolian region of Turkey. The reason why this region was preferred in the study is that Sarıkamış is one of the most prominent points of human-bear conflict in Eastern Anatolia. Fecal samples were physically examined, and the feeding habits of brown bears were determined. In total we examined 127 fecal samples. By obtaining animal and plant food residues in the feces, the presence of anthropogenic effects on the nutritional preferences of the Eastern Anatolian brown bear population was investigated. 
As a result of the separation of the residues in the stool contents with appropriate methods, the amount of residue was determined proportionally. The studied dietary ingredients were defined to the best possible taxonomic resolution using standard macroscopic and microscopic methods. Definitions were made from indigestible parts such as hair, bone, skin fragments, and feathers and partially digestible parts such as fruits, seeds, and branches. The data were subjected to single-sample t-test and chi-square tests. It was determined that plant nutrition was more than expected and animal nutrition was less. It is thought that the geographical structure of Sarıkamış may cause these results. The samples studied were compared with data from populations in the immediate region (Iran). Examined samples were compared with data from populations in the immediate region (Iran). Pianka Index and Manly's Alpha scale were used in this comparison. In comparisons, it was determined that the nutritional preferences of Sarıkamış population overlapped with Alborz population and not Zagros.