Resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin ast-üst ilişkilerine yönelik algıları
Perceptions of school administrators and teachers working in public secondary education institutions towards their subordinate-supreme relationships
Yazar: İBRAHİM CUMHUR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ALİ SABANCI
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ast-üst ilişkileri = Superior and subordinate relationships ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kurumlarında  görev yapan okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin ast-üst kavramlarına ilişkin algılarını tespit etmektir. Araştırma nitel araştırma yönteminde ve olgubilim (fenomoloji) desenindedir. Araştırmada veri toplamak amacıyla görüşme tekniği, veri toplama aracı olarak da yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve görüşmeler katılımcılar ile yüz yüze yapılmıştır.. Araştırmanın çalışma grubu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Antalya ili merkez ilçelerinde bulunan resmi ortaöğretim kurumlarından fen liseleri, Anadolu liseleri ve Anadolu imam-hatip liselerinde görev yapan müdür, müdür yardımcısı ve öğretmenlerden maksimum çeşitlilik yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmaya 5 müdür, 8 müdür yardımcısı ve 12 öğretmen katılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda  müdür yardımcıları ve öğretmenlere göre ast-üst ilişkisinin askeri disiplindeki gibi sert bir yapısının olmadığı görülmüştür. Karar alma sürecinde okul müdürlerinin herkesin katılımını istese bile genelde kendi istediklerini yaptıkları belirlenmiştir. Okul müdürleri demokratik liderlik sergilediklerini düşünmektedirler. Ancak  müdür yardımcıları ve öğretmenlerin algıladıklarına göre okul müdürleri otokratik liderlik özellikleri sergilemektedirler. Planlamalar yapıldıktan sonra okul müdürü sürecin takibini genellikle müdür yardımcılarından beklemektedirler. Örgütleme süreci içerisinde okul müdürleri, müdür yardımcılarının görevlendirilmesi için konuya ilişkin deneyimlerini ve istekleri göz önüne alırken öğretmenlerin görevlendirmesi için daha çok becerileri ve yetenekleri göz önüne aldıkları tespit edilmiştir. İletişim sürecinde yöneticiler, astlarının kendileri ile görüşme taleplerini çok acil bir durum yoksa anında görüşürüm şeklinde ifade etmektedirler. Astlar ise yöneticilerin görüşme taleplerine olumlu karşılık verdiklerini ancak sorunlarının çözümünde çok da yardımcı olmadıklarını belirtmişlerdir. Yöneticilerin günlük selamlaşmalar ve özel günlerdeki kutlamaların dışında moral ve motivasyon arttırıcı özel bir çabanın içinde olmadıkları görülmüştür. Bazı okul müdürlerinin müdür yardımcıları ve öğretmenlerle aynı fikirde olmadıkları durumlarda kendi fikirlerini uyguladıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the perceptions of school administrators and teachers working  at official secondary education institutions regarding the concepts of subordinate-superior. The research is in the qualitative research method and phenomenology design. The interview technique was used to collect data in the research, and a semi-structured interview form was used as a data collection tool and the interviews were conducted face-to-face with the participants. The study group of the research was determined by using the maximum diversity method from principals, vice principals and teachers working in Science high schools, Anatolian high schools and Anatolian Imam-hatip high schools in the central districts of Antalya province in the 2021-2022 academic year.5 principals, 8 vice principals and 12 teachers participated in the research.
As a result of the research, it was seen that the subordinate-superior relationship did not have a rigid structure as in the military discipline, according to the vice principals and teachers. It has been determined that school principals generally do what they want, even if they want everyone to participate in the decision-making process. School principals think that they exhibit democratic leadership. However, according to the perceptions of vice principals and teachers, school principals exhibit autocratic leadership characteristics. After the plans are made, the school principal usually expects the follow-up of the process from the vice principals. During the organizational process, it has been figured out that while school principals take into account their experiences and wishes for the appointment of vice principals, they consider more skills and abilities for the appointment of teachers. During the communication process, managers express their subordinates' requests to meet with them as "I will see you immediately unless there is a very urgent situation". Subordinates, on the other hand, stated that the managers responded positively to meeting requests, but they were not very helpful in solving their problems. It has been observed that the administrators do not make a special effort to improve morale and motivation, apart from daily greetings and celebrations on special days. It has been determined that some school principals implement their own ideas when they disagree with the vice principals and teachers.