Evde sağlık hizmeti alan çocuk hastaların ebeveynlerinde bakım yükü ve sağlık okuryazarlığı
The burden of care and health li̇teracy in parents of child patients who receiving home health care
Yazar: ESMA SÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU SARIALİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Araştırma, evde sağlık hizmeti alan çocuk hastaların ebeveynlerinde bakım yükü ve sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı tipte olan araştırma, Kasım 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında Hatay Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri biriminde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini belirtilen hastanenin Evde Sağlık Hizmetleri Biriminden aktif hizmet alan çocuk hastaların 126 ebeveyni oluşturmuştur. Örnekleme yöntemine gidilmeyip 113 ebeveyn ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında, ''Sosyodemografik Bilgi Formu'', ''Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği''(ZBVYÖ) ve ''Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği''(SOYÖ) kullanılmıştır. Araştırmada etik ilkelere uyulmuştur.
Bulgular: Araştırmada çocukların %54'ünün erkek, %43.4'ünün 7-12 yaş grubu arasında ve %78.8'i yatağa bağımlı olduğu belirlendi. Çocukların %47.8'i serabral palsi, %28.3'ü epilepsi, %11.5'i hidrosefali, %5.3'ü mental retardayon ve bedensel engelli hastalığa sahiptir. Ebeveynlerin %85'inin aldığı evde sağlık hizmetlerinden memnun oldukları bulunmuştur. Ebeveynlerin bakım verme yükü puan ortalaması 40.59±10.56, SOYÖ toplam puan ortalaması 48.80±4.57 olarak bulunmuştur. Çocuk ve ebeveyn yaşının ZBVYÖ puan ortalaması üzerinde anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Yaş, yaşam yeri, eğitim durumu, meslek, gelir durumu, sosyal güvence durumunun SOYÖ toplam puan ortalaması üzerinde anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Araştırma sonucunda evde sağlık hizmeti alan çocuk hastaların ebeveynlerinin bakım yükünün hafif/orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Ayrıca bazı değişkenlerin ebeveynlerin bakım yükü ve sağlık okuryazarlığı puan ortalaması üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Evde sağlık hizmetinden yararlanan çocuk hastaların ebeveynleri için bu hizmetle ilgili bilgilendirmeler artırılmalı ve farkındalık yaratılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Bakım yükü, çocuk, ebeveyn, evde sağlık hizmeti, sağlık okuryazarlığı.

Abstract:
Aim: The research was carried out to determine the care burden and health literacy level of the parents of pediatric patients receiving home health services.
Material and method: This descriptive study was conducted between November 2022 and June 2023 in Hatay Training and Research Hospital Home Health Services unit. The population of the study consisted of 126 parents of pediatric patients who received active service from the Home Health Services Unit of the specified hospital. The sampling method was not used and the research was completed with 113 parents. "Sociodemographic Information Form", "Zarit Care-Giving Burden Scale" (ZBVYÖ) and "Health Literacy Scale" were used to collect research data. Ethical principles were complied with in the research
Results: In the study, it was determined that 54% of the children were male, 43.4% were between the ages of 7-12 and 78.8% were bedridden. 47.8% of the children had cerebral palsy, 28.3% had epilepsy, 11.5% had hydrocephalus, 5.3% had mental retardation and physical disability. It was found that 85% of the parents were satisfied with the home health services they received. The mean score of the caregiving burden of the parents was 40.59±10.56, and the total score of the SCS was 48.80±4.57. It was determined that the age of the child and the parent was significant on the mean score of ISAS (p<0.05). Age, place of residence, education level, occupation, income status, and social security status were found to be significant on the total mean score of SSS (p<0.05).
Conclusion: As a result of the research, it was found that the care burden of the parents of the pediatric patients receiving home health services was mild/moderate. It was determined that the health literacy of the parents was at a moderate level. In addition, it has been determined that some variables have an effect on the care burden of parents and the mean score of health literacy. Information about this service should be increased and awareness should be raised for the parents of child patients who benefit from home health services.
Key Words: Child, home health service, health literacy, maintenance burden, parent.