Futbolcularda mevkilere göre antropometrik ve somatotip özellikler ile izokinetik bacak kuvveti arasındaki ilişki
The relationship between isokinetic leg strength and anthropometric and somatotype characteristics according to their playing positions in soccer players
Yazar: KUBİLAY CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. ERBİL HARBİLİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Bacak = Leg ; Diz = Knee ; Futbol = Football ; Futbolcular = Football players ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Somatotipler = Somatotypes ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışmanın amacı, futbolcularda somatotip ve izokinetik bacak kuvvetini oynadıkları mevkilere göre karşılaştırmak ve somatotip ile bacak kuvveti arasındaki ilişkileri göstermektir.
Çalışmaya; kaleci (n=9), savunma oyuncusu (n=22), orta saha oyuncusu (n=32) ve hücum oyuncusu (n=17) olmak üzere toplam 80 futbolcu alınmıştır. Futbolcuların boy, vücut kütlesi, antropometrik ölçümleri yapılmış ve Heath Carter formülüyle somatotip özellikleri hesaplanmıştır. Ayrıca futbolcularda sağ ve sol dizin ekstensör (Quadriceps) ve fleksör (Hamstring) kas kuvveti 60 ve 180 der/s açısal hızlarda izokinetik kuvvet dinamometresi (Cybex Humac NORM, CSMI, Stoughton, Massachusetts, USA) kullanılarak ölçülmüştür. Futbolcularda somatotip ve izokinetik bacak kuvvetinin mevkiler arası karşılaştırmalarında varyans analizi (ANOVA), mevkilerin ikili karşılaştırmalarında ise Bonferroni düzeltmesi kullanılmıştır. Somatotip ve izokinetik kuvvet arasındaki ilişkiler Pearson analizi ile yapılmıştır. Normal dağılım göstermeyen verilerin analizlerinde parametrik olmayan Kruskall-Wallis, Mann-Whitney U ve Spearman testleri kullanılmıştır.
Fiziksel özelliklerden vücut kütlesi ve boy uzunluğu kalecilerde diğer mevkilerden, savunma oyuncuların da ise orta saha oyuncularından daha yüksek olduğu bulunmuş (p<0.05), somatotip özellikler açısından mevkiler arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Kaleci ve savunma oyuncularının 60 der/s açısal hızda sağ diz ekstensör kuvvetinin mutlak değerleri orta saha ve hücum oyuncularından (p<0,05), savunma oyuncularının sol diz ekstensör kuvvetinin mutlak değerlerinin orta saha ve hücum oyuncularından daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Yine savunma oyuncularının 60 der/s açısal hızda sağ ve sol diz fleksör kuvvetinin orta saha ve hücum oyuncularından daha büyük olduğu görülmüştür (p<0,05). 180 der/s açısal hızda ise, kalecilerin sağ ve sol diz ekstensör kuvvetlerinin hem orta saha oyuncularınınkinden ve hücum oyuncularınınkinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Savunma oyuncularının sağ ve sol diz ekstensör kuvvetinin orta saha oyuncularınınkinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Hücum oyuncularının sol diz ekstensör kuvvetinin orta saha oyuncularınınkinden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Savunma oyuncularının sağ ve sol diz fleksör kuvvetinin orta saha oyuncularınınkinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kalecilerin 180 der/s açısal hızda sağ bacak H/Q oranının diğer mevkilerde oynayan oyuncuların H/Q oranından anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Öte yandan, izokinetik bacak kuvveti mevkiler arasında relatif değerler açısından karşılaştırıldığında, sol diz relatif fleksör kuvvetin savunma ve orta saha oyuncularında kalecilerden, savunma oyuncuların da hücum oyuncularından daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kalecilerin kaslılık (mezomorf) bileşeni ve 60 deg/s açısal hızda sol dizin H/Q oranı arasında orta düzey (r =-0,67, p<0,05) ve kalecilerin kaslılık bileşeni ve 180 der/s açısal hızda sol dizin flexor kuvveti ve H/Q oranı arasında yüksek düzey negatif ilişkiler gözlenmiştir (sırasıyla, r=-0,73, r=-0,73, p<0,05). Kalecilerin incelik (ektomorf) bileşeni ve 60 deg/s açısal hızda sağ dizin ekstensör ve sol dizin fleksör kuvveti (sırasıyla, r= 0,71, r = 0,67, p<0,05), ve 180 der/s açısal hızda her iki bacağın fleksör ve ekstensör kuvvet arasında anlamlı yüksek düzey pozitif ilişkiler belirlenmiştir (r = 0,81-0.88 aralığında, p<0,01). Buna karşın, oyuncuların VYY ile izokinetik diz kuvveti arasında ve orta saha ve hücum oyuncularının somatotipi ile izokinetik diz kuvveti arasında anlamlı bir korelasyonlar bulunmamıştır. 
Sonuç olarak, mutlak değerler açısından kaleci ve savunma oyuncularının diz ekstensör ve fleksör kas kuvvetinin diğer mevkilerde oynayan oyunculardan daha yüksek olduğu, ancak relatif değerler açısından kalecilerin sol bacak hamstring kuvvetinin daha zayıf olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kalecilerde kaslılık özelliği ile hamstring kas kuvveti arasında negatif yönde, incelik özelliği ile quadriceps ve hamstring kas kuvvetleri arasında pozitif yönde gözlenen ilişkiler, kalecilerde kaslılığın baskın bir özellik olması yerine ince ve uzun bir vücut yapısının diz eklemi ekstensör ve fleksör kas kuvvetinin yüksek olabileceğine işaret etmiştir.

Abstract:
The purpose of the present study was to compare the somatotype and isokinetic leg strength according to their playing position in soccer players, and to reveal the relationship between somatotype and isokinetic leg strength.
The goalkeepers (n=9), defenders (n=22), midfielders (n=32), and forwards (n=17), in totally eighty soccer players, participated in the study. Height, body mass and anthropometric characteristics of the soccer players was measured, and the somatotype was assessed using the procedure Heath and Carter. The isokinetic left and right knee strength of soccer players were evaluated at angular velocity of 60 and 180 deg/s using isokinetic dynamometer (Cybex NORM, CSMI, Stoughton, Massachusetts, USA). One-way ANOVA was used in comparison of somatotype and isokinetic leg strength of soccer players according to their playing position. Bonferroni correction was performed for pair-wise comparisons as a post-hoc test. Pearson product-moment correlation was used to determine the relationship between somatotype and isokinetic leg strength of soccer players. Kruskall-Wallis, Mann-Whitney U and Spearman were used as non-parametric test for comparisons and correlation analyze when the data were not distributed normally.
Height and body mass were significantly greater in defenders than midfielders, and in the goalkeepers than the players in the other playing positions (p<0,05). However, no significant difference was found between somatotype of the players according to playing position. The absolute extensor strength of right knee at angular velocity of 60 deg/s was significantly greater in the goalkeepers and defenders than midfielders and forwards (p<0,05), and the extensor strength of left knee was significantly greater in the defenders than midfielders and forwards (p<0,05). The flexor strength of left and right knee at angular velocity of 60 deg/s was significantly greater in the defenders than midfielders and forwards (p<0,05). At angular velocity of 180 deg/s, it was determined that the extensor strength of the goalkeepers was significantly greater than that of both midfielders and forwards (p<0,05). It was shown that the extensor strength in left and right knee was significantly greater in defenders than midfielders (p<0,05). In forwards, the left knee extensor strength was significantly greater than midfielders (p<0,05). The left and right knee flexor strength was significantly greater in defenders than midfielders (p<0,05). H/Q ratio in right leg of goalkeepers was significantly lower than that of the others (p<0,05). On the other hand, when isokinetic leg strength was compared in terms of the relative values, the relative flexor strength of the left knee was greater significantly in defenders and midfields than that of the goalkeepers and in defenders than that of forwards (p<0,05). In goalkeepers, significant moderate negative correlation was found between mesomorphic component and H/Q of the left knee at 60 deg/s (r = -0,67, p<0,05), and significant high negative correlations were found between mesomorphic component and flexor strength (r = -0,73, p<0,05) and between mesomorphic component and H/Q at 180 deg/s. In addition, in goalkeepers, significant high positive correlations were found between ectomorphic component and flexor and extensor strength of both knees at 60 deg/s (r = 0,71, r = 0,67, p<0,05), and between ectomorphic component and flexor and extensor strength of both knees at 180 deg/s (r = 0,81-0.88, p<0,01). However, no significant correlations were found between body fat of the players and isokinetic knee strength, and between somatotype of midfielders and forwards and isokinetic knee strength. 
In conclusion, the goalkeepers and defenders were stronger than the midfielders and forwards in terms of absolute values of the knee flexor and extensor muscle strength, whereas, the goalkeepers in the H strength of the left leg was weaker than the others in terms of isokinetic relative strength values. Also, it was revealed that an increase might be in knee extensor and flexor strength ectomorphic component rather than mesomorphic component in goalkeepers because of negative correlations observed between mesomorphic component and isokinetic hamstring strength, and positive correlations observed between ectomorphic component and isokinetic quadriceps and hamstring strength.