Kilisli Ebû Bekir Vahîd Divançesi (Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
The Diwan of Ebu Bekir Vahid of Kilis (Contextualized index and functional dictionary)
Yazar: REFİKA BÜYÜKPANCAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALPTEKİN
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Klasik Türk edebiyatı kelime bakımından oldukça zengin bir hazineye sahiptir. Arapça ve Farsçanın etkisiyle değişim ve gelişime uğrayan dil, kullanım sahasını oldukça genişletmiştir. Dolayısıyla günümüzde anlamı bilinmeyen birçok kelime dilimize geçmiştir. İnsanlar, yıllar boyunca bilmedikleri kelime anlamları için sözlüklere başvurmuştur. Sözlük çalışmaları da bu sayede hız kazanmıştır. TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü) projesi yapılan çalışmalardan bir tanesidir. Kilisli Ebû Bekir Vahîd Divançesi Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü TEBDİZ projesi kapsamında hazırlanmıştır. Bu çalışmada Vahîd'in kelimelere yüklediği anlamları doğru ve güvenilir şekilde tespit etmek, şairin anlam dünyasını kavramak ve klasik Türk şiirinin günümüzde anlaşılmasını sağlamak amaçlanmıştır. Yayın olarak Özer Şenödeyici'nin Kilisli Ebû Bekir Vahîd Divançesi adlı çalışması esas alınmıştır. Divançedeki kelime kadrosu incelenmiş; bağlaçlar, edatlar, ünlemler, atasözleri, deyimler, kalıp ifadeler, âyet ve hadisler tespit edilerek her birinin anlamı, metin içerisinde ifade ettiği anlam ile birlikte verilmiştir. Kendine özgü üsluba sahip olan Vahîd'in, yaşadığı coğrafyanın da etkisiyle yazmış olduğu şiirlere açıklık ilkesini kazandırması bu çalışmanın hazırlanmasına büyük katkı sağlamıştır. Çalışmanın sonunda Vahîd'in hayatı, sanatı, yaşam ölçüleri, şiir üslubu ve şiirlerine dair bilinmeyen tarafları örnekleriyle izah edilip açıklanmıştır.

Abstract:
Classical Turkish literature has a very rich vocabulary. The language, which has undergone change and development under the influence of Arabic and Persian, has expanded its usage area considerably. Therefore, many words whose meanings are unknown today have passed into our language. For years, people have consulted dictionaries for the meanings of words they did not know. Dictionary studies have gained momentum in this way. TEBDİZ project is one of the studies. The Contextual Index and Functional Dictionary of the Divan of Abū Bakr Vahīd of Kilisli was prepared within the scope of the TEBDIZ project. The aim of this study is to accurately and reliably determine the meanings Vahīd attributes to words, to comprehend the poet's world of meaning and to ensure that classical Turkish poetry is understood today. The publication is based on Özer Şenödeyici's work titled Divançe of Abû Bekir Vahîd of Kilisli. The vocabulary of the divan was analyzed; conjunctions, prepositions, interjections, proverbs, idioms, phrases, verses and hadiths were identified and the meaning of each of them was given together with the meaning it expresses in the text. The fact that Wahid, who had his own unique style, brought the principle of clarity to the poems he wrote under the influence of the geography he lived in, also contributed greatly to the preparation of this study. At the end of the study, Wahīd's life, art, life measures, poetry style and unknown aspects of his poems are explained and explained with examples.