Nepeta phyllochlamys P. H. Davis türü üzerine taksonomik, fitokimyasal ve biyolojik araştırmalar
Taxonomic, phytochemical and biological studies on the species of Nepeta phyllochlamys P. H. Davis
Yazar: ZEYNEP GÜLCAN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ BÜLENT KÖSE
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Dizi analizi = Sequence analysis ; Dizi analizi-DNA = Sequence analysis-DNA ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Fitokimya = Phytochemical ; Morfoloji = Morphology ; Nepeta phyllochlamys = Nepeta phyllochlamys ; Taksonomi = Taxonomy

Özet:
Tez kapsamında Lamiaceae familyasına ait ve lokal endemik bir tür olan Nepeta phyllochlamys P. H. Davis türü ile çalışılmıştır. N. phyllochlamys  türünün farklı popülasyonlardan örnekleri toplanarak morfolojik ve anatomik özellikleri incelenmiş ve bulguların Türkiye Florası'nda geçen tür betimleriyle uyumlu olduğu görülmüştür. Ayrıca türün doğal yayılış alanlardaki farklı popülasyonlardaki bireylerin morfolojik ve fitokimyasal özellikleri arasındaki ilişki ortaya konmuş ve moleküler çalışmalar yapılarak genetik varyasyonları, uçucu yağ bileşenleri, ekstrelerin biyolojik etkileri belirlenmiştir. Yapılan antioksidan (DPPH• deneyi), antibakteriyel, antikandidal ve toplam fenol miktar deneyleri sonucunda bitkinin dikkat çekici seviyede aktif olmadığı gözlenmiştir. Ancak verilerin literatüre kazandırılması açısından tez kapsamında yapılan deneyler önem taşımaktadır. Tez çalışmamızda farklı lokalitelerden toplanan türün ana bileşenlerinin karyofillen oksit, β-pinen, linalol, T-kadinol, α-pinen ve 14-nor-kadin-5-en-4-on (izomer A) gibi bileşenlerden oluştuğu görülmüştür. Yapılan DNA dizi analizleri ile N. phyllochlamys'in %96 oranında N. cataria L. ile benzerlik gösterdiği görülmüştür. Blast analizlerine göre oluşturulan dendrogramda ise N.heliotropifolia, N. cataria ve N. grandiflora türü ile küme oluşturdukları belirlenmiştir.

Abstract:
In this thesis, Nepeta phyllochlamys P.H. Davis species, which belongs to Lamiaceae family and is a locally endemic species, were studied. Specimens of N. phyllochlamys were collected from different populations and their morphological and anatomical features were examined it was seen that the findings were compatible with the species descriptions in the Flora of Turkey. In addition, the relationship between the morphological and phytochemical characteristics of individuals in different populations in the natural distribution areas of the species has been revealed and molecular studies have been carried out to determine genetic variations, essential oil components, and biological effects of extracts. As a result of the antioxidant (DPPH• test), antibacterial, anticandidal, and total phenol amount tests, it was determined that the plant was not active remarkably. However, the experiments carried out within this thesis are important in terms of bringing the data to the literature. In our thesis study, it was observed that the main components of the species collected from different localities consisted of components such as caryophyllene oxide, β-pinene, linalool, T-cadinol, α-pinene and 14-nor-cadin-5-en-4-one (isomer A). DNA sequence analyzes showed that N. phyllochlamys was 96% similar to cataria. In the dendrogram created according to blast analysis, it was determined that they formed clusters with N. heliotropifolia, N. cataria and N. grandiflora species.