Özel sağlık sigortası primleri üzerinde makroekonomik göstergelerin etkisi
The impact of macroeconomic indicators on private health insurance premiums
Yazar: BEYZANUR TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ KARA
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Ekonomik risk = Economic risk ; Makroekonomik belirsizlik = Macroeconomic uncertainty ; Sağlık sigortası = Insurance-health

Özet:
Özel sağlık sigortası, bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak ve mali risklerini azaltmak için önemli bir araç olarak kabul edilir.  Genellikle devletin sunduğu sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu veya kapsamının dar olduğu durumlarda tercih edilir. Özel sağlık sigortası kamu sağlık harcamalarının genel kamu giderleri içerisindeki payını azaltarak sağlık hizmetlerinin finansmanına katkı sağlar. Sağlık hizmetlerinin kalitesini artırarak sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğine destek olur.  Bazı makroekonomik göstergeler, bireylerin özel sağlık sigortası yapma eğilimini artırabilir veya azaltabilir. Ekonomik istikrarsızlık dönemlerinde gelir kaybı yaşayan insanların özel sağlık sigortası primlerini olumsuz yönde etkilemesi beklenir. Bu çalışmada makroekonomik göstergelerin özel sağlık sigortası prim değerleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 2015-2023 dönemini kapsayan aylık olarak ifade edilen ikincil veri seti kullanılmıştır.  Bağımlı değişken olarak 25 özel sağlık sigorta hizmeti veren işletmelerin aylık reel pirim değeri kullanılmıştır. Özel sağlık sigorta pirim değerine etki ettiği düşünülen makro büyüklükler ise BİST 100 endeksi, cari açık, döviz kuru, mevduat faiz oranı, sanayi üretim endeksi ve TÜFE endeksidir. Çalışmada zaman serileri analizlerinden yararlanılmıştır. Her bir makro büyüklüğün özel sağlık sigortası pirim değeri ile ilişkisi Johansen ve ARDL eşbütünleşme metodelojisi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre özel sağlık sigortası ile BİST endeksi arasında; özel sağlık sigortası ile cari açık arasında; özel sağlık sigortası ile dolar kuru arasında; özel sağlık sigortası ile mevduat faiz oranı arasında; özel sağlık sigortası ile sanayi üretim endeksi arsında ve özel sağlık sigortası ile TÜFE arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Private health insurance is considered an important tool to facilitate individuals' access to healthcare services and reduce financial risks. It is often preferred in situations where the healthcare services provided by the state are inadequate or limited in scope. Private health insurance contributes to the financing of healthcare services by reducing the share of public healthcare expenditures in total public expenditures. It supports the sustainability of healthcare services by improving the quality of healthcare services. Some macroeconomic indicators may increase or decrease individuals' tendency to purchase private health insurance. It is expected that economic instability periods will negatively affect the private health insurance premiums of individuals experiencing income loss. The aim of this study is to determine the effects of macroeconomic indicators on private health insurance premium values. The study uses secondary data covering the period from 2015 to 2023, expressed on a monthly basis. The monthly real premium value of 25 businesses providing private health insurance services is used as the dependent variable. The macro magnitudes considered to affect private health insurance premiums are BIST 100 index, current account deficit, exchange rate, deposit interest rate, industrial production index, and CPI index. Time series analyses are utilized in the study. The relationship between each macro magnitude and private health insurance premium value is analyzed using the Johansen and ARDL cointegration methodology. The results indicate cointegration relationships between private health insurance and the BIST index, private health insurance and the current account deficit, private health insurance and the exchange rate, private health insurance and the deposit interest rate, private health insurance and the industrial production index, and private health insurance and the CPI.