Kemâleddin ed-Demîrî'nin Hayâtü'l-Hayevân isimli eserinde hayvanlara ilişkin hükümler
Provisions regarding animals in Kemâleddin ed-Demirî's Hayâtu'l-Hayevân
Yazar: MEHMET İZCİ
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Et = Meat ; Haram = Religion forbidden ; Hayatü`l-Hayevan = Hayatü`l-Hayevan ; Hayvanlar = Animals ; Helal = Permissible ; Hüküm = Judgement ; Kemalüddin Demiri = Kemalüddin Demiri ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kemaleddîn ed-Demîrî'nin Hayâtü'l-Hayevân isimli eserini dikkatle inceleyen kimse, onun sadece bir zooloji kitabı olmadığını açıkça görecektir. Çünkü eserin dikkat çekici birçok yönü vardır ve eserdeki konular farklı birçok ilim dalıyla da yakından ilintilidir. Demîrî, birçok ilim dalına vâkıf olmasının yanında çok iyi bir fakihtir. Demîrî'nin Hayâtü'l-Hayevân eseri hacimli bir zooloji kitabı olmasının yanında, alanında geniş mâlûmât barındıran bir fıkıh kitabı olma özelliğine de sahiptir. Eserde hayvanlardan hangilerinin etlerinin yenilmesinin helâl olduğuna, hangilerinin etlerinin yenilmesinin helâl olmadığına dâir bilgilerin yanında, haram olan hayvanların avlanması, hayvanın satışının yapılması, hayvan eti yemekle abdestin bozulup bozulmaması, hayvanın ağılında namaz kılmak, hayvanların itlâfı, hayvanların zekâtı gibi birçok konu fıkhî yönden ele alınmıştır. Fıkıh kitaplarında eti helâl olan ve olmayan hayvanlar konusu genel ilkeler hâlinde ele alınmış, belirli hayvanlar örnek verilerek konu fazla detaylandırılmamıştır. Çalışmanın konusu olan Demîrî'nin Kitâbü'l-Hayevân isimli eserinde, klasik fıkıh kaynaklarında ismine yer verilmemiş birçok hayvan mevzubahis edilerek konu detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu bakımdan çalışmanın başta sosyal ve beşeri bilimler olmak üzere İslam fıkhı alanda önemli bir boşluğu dolduracağı düşünülmektedir.

Abstract:
Anyone who carefully examines Kemaleddin ed-Demîrî's work named Hayâtü'l-Hayevân will clearly see that it is not just a zoology book. Because the work has many remarkable aspects and the subjects in the work are closely related to many different branches of science. Demirî is a very good jurist besides being knowledgeable in many branches of science. In addition to being a voluminous zoology book, Demirî's Hayâtü'l-Hayevan also has the feature of being a fiqh book containing extensive information in its field. In the work, besides the information about which animals' meat is halal to eat and which meat is not halal, many issues such as hunting of animals that are haram, selling animals, not breaking the ablution by eating animal meat, praying in the animal's corral, culling animals, zakat of animals are discussed in terms of jurisprudence. In the fiqh books, the subject of animals with or without halal meat is handled as general principles, and the subject is not detailed by giving examples of certain animals. In Demîrî's Kitâbü'l-hayevân, which is the subject of the study, many animals whose names are not included in the classical fiqh sources are discussed in detail. In this respect, it is thought that the study will fill an important gap in Islamic jurisprudence, especially in Social Sciences.