Çölyak hastalarında over rezervinin değerlendirilmesi
Evaluation of ovarian reserve in celiac patients
Yazar: BİRCAN AKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM ÖZGE ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada çölyak hastalığında over rezervinin azalıp azalmadığını tespit etmeyi amaçladık.
MATERYAL VE METOD: Prospektif kohort çalışmamızı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde 28 Eylül 2023-28 Kasım 2023 tarihleri arasında endoskopik biyopsi ile tanı almış reprodüktif çağdaki 47 çölyak hastası ve 47 kontrol grubu olmak üzere toplamda 94 hasta ile gerçekleştirdik.
Hastaların demografik bilgileri için yaş, gravide, parite, abort, vücut kitle indeksi (VKİ), glutensiz diyete uyum, çölyak hastalığına maruziyet süreleri kaydedildi. Poliklinikte transvajinal ultrason (TVUSG) ve suprapubik ultrason (SUSG) cihazı ile bilateral antral folikül sayıları kaydedildi. Hormon parametrelerinden antimüllerian hormon (AMH), folikül stimüle edici hormon (FSH), lüteinize edici hormon (LH), östradiol (E2), prolaktin (PRL), tiroid stimüle edici hormon (TSH), total testosteron, dehidroepiandrostenodion (DHEAS) değerleri ölçüldü. Çıkan değerlerin gruplar arasında karşılaştırıldı.
BULGULAR: Çalışmamızda demografik bulgularda gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir ilişki yoktu. Hasta grubu AMH ortalama değeri 0.61 (0.01-5.09) pg/mL, kontrol grubu AMH değeri 1.85 (0.01-8.28) pg/mL idi ve bu değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0.009). Hasta grubunda TSH değerleri 1.56 (0.03-3.55) uIU/mL idi ve kontrol grubunda 2.18 (0.53-7.00) uIU/mL idi ve değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0.018). Hasta grubunda toplam testesteron 0.14 (0.03-0.55) ng/dL ve kontrol grubunda 0.26 (0.00-0.62) ng/dL idi ve bu değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0.001). Hasta grubunun DHEAS değerleri 135 (9-442) mcg/dL ve kontrol grubunda 227 (62-521) mcg/dL idi ve bu değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0.001). Hasta grubunun toplam antral folikül sayısı (0-14) idi ve kontrol grubunun ki 11 (3-29) idi ve bu değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0.001). Hastalığa maruziyet süresi ile AMH arasında negatif korelasyon vardı (r=-0.33, p=0.024).
SONUÇ: Çalışmamızdan elde ettiğimiz bulgulara göre, çölyak hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla over rezervi daha düşüktü. Çölyak ya da diğer otoimmün hastalıkları olan üreme çağındaki kadınların over rezervi daha sık aralıklarla değerlendirilmeli ve takip edilmelidir. Over rezervinde azalma veya prematür over yetmezliği tespit edilen hastaların takip, tedavi ve yönlendirmeleri zamanında yapılmalıdır.
ANAHTAR KELİMELER: Çölyak hastalığı, Over rezervi, Anti-müllerian hormon, Prematür over yetmezliği.

Abstract:
OBJECTIVE: In this study, we aimed to determine whether there is a decrease in ovarian reserve in celiac disease.
MATERIALS and METHODS: We conducted our prospective cohort study with a total of 94 participants, including 47 celiac patients diagnosed with endoscopic biopsy and 47 individuals in the control group of reproductive age, between September 28, 2023, and November 28, 2023, at the Health Sciences University İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Health Application and Research Center, Department of Obstetrics and Gynecology.
For the demographic information of the patients, age, gravidity, parity, abortion history, body mass index (BMI), adherence to a gluten-free diet, and duration of celiac disease were recorded. In the outpatient clinic, bilateral antral follicle numbers were recorded using transvaginal ultrasound (TVUSG) and suprapubic ultrasound (SUSG) devices. Hormone parameters including anti-Mullerian hormone (AMH), follicle-stimulating hormone (FSH), luteinizing hormone (LH), estradiol (E2), prolactin (PRL), thyroid-stimulating hormone (TSH), total testosterone, and dehydroepiandrosterone sulfate (DHEAS) values were measured. The obtained values were compared between the groups.
RESULTS: In our study, there was no statistically significant relationship in demographic findings between the groups. The patient group had a mean AMH value of 0.61 (0.01-5.09) pg/mL, while the control group had an AMH value of 1.85 (0.01-8.28) pg/mL, and there was a statistically significant difference between these values (p=0.009). TSH values in the patient group were 1.56 (0.03-3.55) uIU/mL, and in the control group, they were 2.18 (0.53-7.00) uIU/mL, showing a statistically significant difference (p=0.018). Total testosterone in the patient group was 0.14 (0.03-0.55) ng/dL, compared to 0.26 (0.00-0.62) ng/dL in the control group, and there was a statistically significant difference between these values (p<0.001). The patient group's DHEAS values were 135 (9-442) mcg/dL, while the control group's were 227 (62-521)
imcg/dL, indicating a statistically significant difference (p<0.001). The patient group's total AFC was 5 (0-14), whereas the control group's was 11 (3-29), and there was a statistically significant difference between these values (p<0.001). There was a negative correlation between the duration of exposure to the disease and AMH (r=-0.33, p=0.024).
CONCLUSİON: According to the findings obtained from our study, ovarian reserve was lower in celiac patients compared to the healthy control group. Women of reproductive age with celiac disease or other autoimmune diseases should be evaluated and monitored more frequently for ovarian reserve. Timely follow-up, treatment, and guidance should be provided for patients with a decrease in ovarian reserve or identified premature ovarian insufficiency (POI).
KEYWORDS: Celiac Disease, Ovarian Reserve, Anti-Müllerian Hormone, Premature Ovarian Insufficiency