Pamuk (Gossypium hirsitum L.)'da yabancı ot kontrolü için kritik periyodun belirlenmesinde sıra arası mesafesi etkilerinin araştırılması
The effects of row spacing  on determination of critical period for weed control in cotton (Gossypium hirsitum L.)
Yazar: SELVİ BUDAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAMER ÜSTÜNER ; PROF. DR. NİHAT TURSUN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gossypium hirsutum = Gossypium hirsutum ; Pamuk = Cotton ; Sıra aralığı = Row spacing ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Kültür bitkisi ile yabancı ot rekabetinde 'kritik periyot' kültür bitkisi üretim sistemlerinde yabancı ot ile mücadele stratejilerinin geliştirilmesi için önemlidir. Deneme alanında yoğun (m²'de ortalama bitki sayısı 1-10) olarak görülen türler; Xanthium strumarium L., Sorghum halepense Pers., Solanum nigrum L., Portulaca oleracea L., Cyperus rotundus L. ve Tribulus terrestris L.'dir. Pamukta yabancı ot kontrolünde kritik periyodun belirlenmesinde arazi çalışmaları üç farklı sıra arası mesafenin (50, 70 ve 90 cm) etkilerinin araştırılması için 2013 yılında Kahramanmaraş Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma İstasyonu'na ait arazide yapılmıştır.  Dört parametreli log-logistik model, yabancı otlu ve yabancı otsuz periyodun kültür bitkisi veriminin oransal değerlerine göre dönüştürülmüştür. Pamuğun oransal verimi, sıra arası mesafe göz önünde bulundurulmaksızın yabancı otlu yada yabancı otsuz dönemden etkilenmiştir. Yabancı otlu periyot arttıkça pamuk veriminde önemli derecede azalmalar olmuştur. 
Pamukta yabancı otların kontrolü için kritik periyot % 2.5, % 5 ve % 10 olarak kabul edilebilir ürün kayıpları temelinde oransal verim değerlerine göre hesaplanmıştır. Pamukta sıra arası mesafeye de kritik periyotun başlangıcı kabul edilebilir verim değerinin % 10'dan % 2.5'e doğru azalmasında hesaplanan değer de, gittikçe erken dönemde olmaktadır. Sıra arası mesafede 50 cm uygulamasında, % 5 kabul edilebilir verim kaybında kritik periyot 124-508 GDD (Toplam gün sıcaklık) olurken, 70 cm de 144-616 GDD ve 90 cm sıra arasında ise 83-755 GDD arasında bulunmuştur. Bu bulgular farklı sıra arası mesafelerde yabancı ot kontrol programının faydasını ve fiyat etkinliğini geliştirmede pamuk üreticilerine faydalı olabilecektir.

Abstract:
The critical crop-weed competition period is important for designing weed management strategies in crop production systems. Intensive field trial (the average number of plant 1-10 m2) is seen as the types; Xanthium strumarium L., Sorghum halepense Pers., Solanum nigrum L., Portulaca oleracea L., Cyperus rotundus L. ve Tribulus terrestris L.'dir. Field experiments were conducted in 2013 in the Agricultural Research Institute, (Kahramanmaras), Turkey to determine the effects of three row spacing (50, 70 and 90 cm) on the critical period for weed control (CPWC) in cotton. A four parameter log-logistic model was fit to data relating relative crop yield to both increasing duration of weed interference and length of weed-free period. The relative yield of cotton was affected by the duration of weed-infested or weed-free period, regardless of the row spacing. Increasing periods of weed interference significantly reduced cotton yields in both years. The application of row spacing delayed the beginning of the CPWC in cotton. The CPWC in cotton based on a 2.5%, 5% and 10% acceptable yield loss (AYL) was calculated to relative yield data. The beginning of the critical period in row spacing in cotton calculated from the above equations became earlier as the predetermined acceptable yield loss level (AYL) decreased from 10% to 2.5%. In 50 cm row spacing, CPWC ranged from 124-508 GDD, at 5% AYL. In 70 cm row spacing, CPWC ranged from 144-616 GDD, at 5% AYL. And in 90 cm row spacing, CPWC ranged from 83-755 GDD, at 5% AYL. 
These findings could help cotton producers improve the cost effectiveness and efficacy of their weed management programme under different row spacing management practices.