İstanbul'da yaşayan bireylerde egzersiz bağımlılığının davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemiyle olan ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship of exercise addiction with behavioral inhibition/activation system in individuals living in İstanbul
Yazar: FERHUNDE UZUN BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Davranışsal inhibisyon sistemi = Behavioral inhibition system ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz bağımlılığı = Exercise addiction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Türkiye Salgın Dönemi Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Haritası Projesi (TURBAHAR COVID-19) faaliyet alnında sürdürülmekte olan bu çalışmada egzersiz bağımlılığı ile davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemi arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu çalışmanın bilgi toplama araçları olarak sosyodemografik form, Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği ve Davranışsal İnhibisyan/Aktivasyon Sitemi (DİS/DAS) ölçeği kullanılmıştır, bilgiler bu çalışma için tasarlanan özel bir dijital platform aracılığı ile toplanmıştır . Çalışmanın örneklemini oluşturan Çalışmanın örneklemini İstanbul'da yaşayan ve egzersiz bağımlılığı ölçeğini dolduran 1578 kişiden oluşmaktadır. Cinsiyet değişkeni bakımından örneklemin,  %62,0'ı (n=979) kadındır, %38,0'ı (n=599) erkektir.  Eğitim seviyesi bakımından örneklemin %20,5'i (n=326) lisansüstü (yüksek lisans ve doktora), %66,0'ı (n=1042) üniversite, %11,5'i (n=182) Lise, %1,1'i (n=18) ortaokul, %0,6'sı (n=10) ise ilkokul ve öncesi eğitim düzeyine sahiptir. Medeni durum bakımından örneklemin %32,0'ı (n=506) evlidir, %61,7'si (n=973) bekardır, %6,3'ü (n=99) ise boşanmış/duldur. Çalışmaya katılan kişilerin egzersiz bağımlılık düzeyleri cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, medeni durum, gelir seviyesi, çalışma durumu değişkenleri kapsamında karşılaştırılmıştır. Bununla beraber Egzersiz Bağımlılığı ölçeğinin Davranışsal İnhibisyon Sistemi/ Davranışsal Aktivasyon Sistemi (DİS/DAS) ile olan ilişkisi incelenmiştir. Veri analizleri için SPSS 21 programı kullanılmıştır. Sosyo-demografik özelliklere dair betimleyici istatistikler, değişkenler ile düzeylerin karşılaştırılmasında kullanılan bağımsız örneklemler t-testi, varyans analizi(ANOVA) ve egzersiz bağımlılığı ile davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemi arasındaki ilişkiyi gösteren korelasyon analizi yapılmış ve sonuçlar sunulmuştur. Egzersiz bağımlılığı ile DİS/DAS arasındaki ilişkiyi gösteren korelasyon analizi sonuçlarına göre, egzersiz bağımlılığı, davranışsal inhibisyon sistemi/davranışsal aktivasyon sistemi ölçeğinin ödüle duyarlılık (r=0.144, p<.001), eğlence arayışı (r=0.211, p<.001) ve dürtü (r=0.261, p<.001), alt boyutlarından alınan puanlarla anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır, bununla beraber davranışsal inhibisyon (r=0.038, p>.05), alt boyutlarından alınan puanlarla anlmalı bir ilişki bulunmamıştır. 

Anahtar Kelimeler: egzersiz bağımlılığı, DİS/DAS, TURBAHAR

Abstract:
ABSTRACT
In this study, the relationship between exercise addiction and behavioral inhibition/activation system was studied in this study, which is being carried out under the Turkey Epidemic Addiction and Mental Health Map Project (TURBAHAR COVID-19). Sociodemographic form, Exercise Addiction Scale and Behavioral Inhibition/Activation System (BIS/BAS) scale were used as information collection tools of this study, information was collected through a special digital platform designed for this study. The sample of the study consists of 1578 people living in Istanbul and completing the exercise addiction scale. In terms of gender variable, 62.0% (n=979) of the sample was female, 38.0% (n=599) was male. In terms of education level, 20.5% (n=326) of the sample was postgraduate (master's and doctorate), 66.0% (n=1042) university, 11.5% (n=182) high school, %1,1 (n=18) of them had secondary school and 0.6% (n=10) had primary and pre-school education. In terms of marital status, 32.0% (n=506) of the sample were married, 61.7% (n=973) were single, 6.3% (n=99) were divorced/widowed. The exercise addiction levels of the people participating in the study were compared within the scope of the variables of gender, age, education level, marital status, income level, and working status. In addition, the relationship of the Exercise Addiction Scale with the Behavioral Inhibition System/Behavioral Activation System (BIS/BAS) was examined. SPSS 21 program was used for data analysis. Descriptive statistics on socio-demographic characteristics, independent samples t-test used to compare variables and levels, analysis of variance (ANOVA) and correlation analysis showing the relationship between exercise addiction and behavioral inhibition/activation system were performed and the results were presented. According to the results of the correlation analysis showing the relationship between exercise addiction and BIS/BAS, the exercise addiction, behavioral inhibition system/behavioral activation system scale had reward sensitivity (r=0.144, p<.001), fun seeking (r=0.211, p<.001), impulse (r=0.261, p<.001), showed a significant and positive relationship with the scores obtained from its sub-dimensions, however, no significant correlation was found with scores from behavioral inhibition (r=0.038, p>.05) sub-dimensions.
Key words: exercise dependence, BIS/BAS, TURBAHAR