Türkiye'de kıyı-mülkiyet ilişkilerinin irdelenmesi: Trabzon sahil geçiş yolu örneği
Investigating of relations between coast and land ownership in Turkey: A case study highway of Trabzon shore transition
Yazar: FAİK AHMET SESLİ
Danışman: PROF.DR. NİHAT AKYOL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
ÖZET Yeryüzündeki değişik yer şekilleri arasında en hızlı değişime uğrayan birimler kıyı alanlarıdır. Özellikle son 25 yıl boyunca, Türkiye kıyılarının iç ve dış turizm talebine bağlı olarak yoğun bir nüfus baskısı altına girmesi, ikinci konut ve tatil siteleri yapımı, aşın ve çarpık yapılaşmalar; sanayi kuruluşları, kum ocağı haline dönüştürülen kumsallar, doğal ve kültürel peyzajı, kent estetiğim ve ekolojiyi önemsemeyen liman, mendirek, dalgakıran vb. gibi inşaatları, arazi kazanmak için yapılan dolgular, kıyı düzenlemesi adına gerçekleştirilen kazılar ve hatta ulaşım sorununun çözümü adına gerçekleştirilen otoyollar ve daha bir çok uygulamalar, kıyılarımızın günümüzde ne denli büyük bir baskı altında olduğunu açık bir şekilde göstermektedir. Trabzon şehri de son yıllardaki hızlı ve plansız kentleşme sorunuyla karşılaşılan yerlerden biridir. Bu tez çalışmasında ilk olarak; Türkiye kıyılarının, farklı özellikler göstermesi nedeniyle çeşitli kıyı bölgelerimize ait örnek imar planlan temin edilmiştir. Bu şekilde 15 farklı ili kapsayan 26 adet pilot bölgeye ait uygulama imar planlan incelenmiş, planların kamu yaran ilkesi esas alınarak yapılıp yapılmadığı araştırılmıştır. Tezde, Trabzon ili kıyı bölgesindeki kullanımının belirlenmesi amacıyla; üç farklı uygulama yapılmıştır. İlk uygulamada; kıyı bölgesinde yapılmış olan imar planlarının kamu yaran gözetip gözetmediği, mevcut planlardaki kullanım büyüklüklerinin nasıl bir dağılım gösterdiği incelenmiş ve yorumlanmış, ikinci uygulamada; dijital fotogrametri yöntemi kullanılarak farklı tarihlerde çekilmiş hava fotoğraflarının değerlendirilmesi ile kıyı çizgisindeki ve kıyı bölgesindeki kullanımın değişimi belirlenmiş, son uygulamada ise Trabzon sahil geçiş yolu örneğinde kıyı kenar çizgisi mülkiyet ilişkileri Coğrafi Bilgi Sistemleri teknolojileri yardımıyla irdelenmiştir. Çalışma sonucunda; kıyı bölgelerinin Anayasa'da belirtilmesine rağmen kamu yararına kullanılmadığı, Trabzon ilinde büyük bir kısmı kamu kuruluşları ve vatandaşlar tarafından yasalara ve kamu yararına aykırı kullanıldığı, mevzuat düzenlemesinin acilen yapılması gerektiği, teknolojik gelişmelerden yararlanmak suretiyle sürdürülebilir kıyı alanı yönetiminin bir an önce hayata geçirilmesinin zorunluluk haline geldiği, tespit edilmiştir. Anahtar Kelimden Kıyı, Kıyı Çizgisi, Kıyı Kenar Çizgisi, Kıyı Bölgesi, Mülkiyet, Kamu Yaran, Sahil Şeridi, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Dijital Fotogrametri VI

Abstract:
S" Investigating of Relations Between Coast and Land Ownership in Turkey : a Case Study Highway of Trabzon Shore Transition Coastal areas are the most variable units among the various kinds of region on earth. Especially during the last 25 years, coastal areas of Turkey are under an intensive restraint associated with a population press due to the internal and external touristic demand. In addition to this, settlements, the high-ways constructed to overcome the traffic problem and the other applications clearly show that our coastal region are under an intensive restraint. In recent years, most of these shorelines have been settled up by public sectors, tourism and time off housing purposes behind legal land use. It was understood that the coast has not been used for public benefits because of constitutional law. In this thesis firstly; almost 26 settlement areas examples which are mostly on the city level and on shore line have been examined by zonning planning management perspective. Ratio of common use area, settlement area and public organizations were determined by the using of Netcad programme. Developing information technologies like Geographical Information Systems (GIS) and Digital Photogrammetry considerably support managerial decision making process to manage spatial information. The management of Coastal areas is an important issue to prevent effects of environmental changes. Secondly this thesis introduces an efficient method to monitor environmental changes using a difference approach for images taken from the same geographical location but at different times. Indicate that digital photogrammetry is an effective approach for monitoring coastal land use status of large area. In this thesis, aerial photographs obtained were used to investigate the coastal land use status in the study area which located from Yıldızlı to Yalıncak in Trabzon. Thirdly; two pilot areas located along the east coasts of Trabzon have been chosen for experimental work. And Relations between land ownership and shore border line were determined using Geographic Information System (GIS) technologies. As a result, it has been found that, the coast has not been used for public benefit, which is due to violates constitutional law. Violations are due to both public organizations and citizens. This study shows that using the technique of digital photogrammetry seems promising for detecting changes in the coastal zone. Key Words: Coast, Coastal Line, Shore Border Line, Coastal Region, Land Ownership, Public Benefit, Shore Line (Buffer Zone), Geographical Information Systems, Digital Photogrammetry VII