Çağdaş sosyolojinin neo-klasik kökleri: Parsons-Schutz tartışması
Neo-classical roots of contemporary social theory: The debate between Parsons and Schutz
Yazar: MEHMET EMİN BALCI
Danışman: PROF. DR. YÜCEL BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Fenomenolojik sosyoloji = Phenomenological socilogy ; Makro sosyoloji = Macro sociology ; Mikro sosyoloji = Micro sociology ; Modernizm = Modernism ; Modernleşme = Modernization ; Neo-klasisizm = Neo-classicism ; Parsons, Talcott = Parsons, Talcott ; Schutz, Alfred = Schutz, Alfred ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada çağdaş sosyolojinin yapı-fail, sistem-yaşam-dünyası, makro-mikro gibi ayrımlarının kurucusu kabul edilen Parsons ve Schutz sosyoloji anlayışlarına odaklanılmıştır. Klasik sosyolojinin kuramsal ufkunda yetişen bu iki sosyoloğun yirminci yüzyıl sosyolojini şekillendiren çalışmaları, çağdaş sosyal teorideki kutuplaşmaların temel referansları haline gelmiştir. Bu bağlamda klasik ve çağdaş sosyoloji arasında köprü vazifesi gören ikili, birbirlerinin toplum tasavvurları hakkında yaptıkları eleştirilerle adeta günümüz sosyoloji tartışmalarının başlıca açmazlarını ve kavramsal dağarcığını belirlemiştir. Bu çalışmada iki sosyoloğun toplum anlayışları ve başlıca kavramları yirminci yüzyılın toplumsal tarihi bağlamında ele alınmıştır. Onların sosyoloji camiasındaki yükseliş ve düşüşlerinin, elde ettikleri sosyolojik hegemonya ya da marjinalliklerinin modern toplumun krizi ve yeni yapılanma biçimleri ile doğrudan ilişkili olduğu vurgulanmıştır. Bir örnek vaka çalışması olarak ikilinin birbirine yazdıkları eleştirel mektuplar Foucaultcu bir söylem analizine tabi tutularak günümüz sosyolojik bilgi-iktidar düzeni soruşturulmaya çalışılmıştır. İkili özelindeki kuramsal husumetlerin çağdaş sosyal teoriye sağlayabileceği analitik imkanlarla ilgili bir takım öneriler getirilmiştir.


Anahtar Sözcükler: toplumsal eylem, yapı-fail ayrımı, aktör, kurumlar, sistem,yaşam-dünyası

Abstract:
This study focuses on Parsons and Schutz's sociological theories that establish
distinctions as structure-agency, system- life-world, macro-micro in contemporary
sociology. These two sociologists, whose works have shaped the sociology of
the 20th century, growing in the theoretical horizon of classical sociology, have become
the fundamental references for the polarizations in contemporary social theory.
As a bridge between classical and contemporary sociology, the polemics of Parsons
and Schutz about the society, determine the essential disagreement and terminology
(even) for contemporary sociological debates. In this study, both sociologists' sociological
understanding and primary concepts have been dealed in the context of social
history of 20th century. Their rise and fall in the sociology community, their sociological
hegemony and marginality is directly related to crises and new structuring
formats in modern society. As a case study, contemporary sociological knowledgepower
order has been tried to be investigated with the critical letters they wrote to
each other by Foucauldian discourse analysis. Some suggestions have been made
about their theoretical antagonism that can provide new analytical possibilities in the
contemporary social theory.


Key Words: social action, the distinction of structure-agency, actor, institutions,system, life-world