KOBİ`lerde otomasyona geçiş sürecinde tamsayılı doğrusal programlama yöntemini kullanarak karar verme
Decision making with integer linear programming method in the process of automatization in SMEs
Yazar: UZAY ÖZDER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİNAN BAŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrusal programlama = Linear programming ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Karar verme = Decision making ; Karar verme modelleri = Decision making models ; Otomasyon = Automation ; Programlama = Programming ; Sayısal yöntemler = Numerical methods ; Tam sayılı programlama = Integer programming ; İşletme maliyeti = Operation cost

Özet:
Ekonomideki artan önemine rağmen KOBİ'lerdeki üretim ve karar verme süreci sağlıklı işlememekte ve bu süreç genellikle günü birlik alınan kararlarla yönetilmektedir. Bu nedenle KOBİ'lerin uzun vadeli karar verme sürecini kolaylaştırmak için bu tez çalışmasında ülkemizdeki KOBİ'lerde üretim sürecinin otomasyonuna geçişinde yaşanan problemlerin çözümü için bir model önerilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda, otomasyona geçiş sürecinde yaşanan en büyük problemin otomasyona geçişin üretim maliyetlerini ne ölçüde değiştireceğinin hesaplanamaması olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, bu tez bahsedilen problemin incelenmesine adanmış ve vana ceketi imalatı yapan KK firması özelinde yapılan bir pilot çalışma ile firmanın otomasyona geçişi doğrusal programlama yöntemi kullanılarak modellenmiştir.Bu çalışmada ilk olarak firmanın üretim süreci incelenmiş ve tez çalışması ile ilgili veriler toplanmıştır. Bundan sonra firmanın üretim maliyetlerini hesaplarken kullandığı yöntem incelenmiş ve firmaya biri işçilik ücretlerinin yıllık bazda diğeri parça başına hesaplandığı iki model önerilmiştir. Her iki model WinQSB 1.0 ve TORA 1.0 programları kullanılarak çözülmüş ve işçilerin maliyetlendirilmesinde parça başına çalışılan süre bazında ücretlendirme yapmasının en uygun yol olduğuna karar verilmiştir. Bu durumda firmanın 6 makine satın alması ve 7 işçi çalıştırması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Modelin çözümü firmanın 124,433 Avro olan üretim maliyetlerinin 97,269 Avro'ya düşürülebileceğini göstermiştir. Böylece firma yaklaşık %22 oranında maliyet avantajı sağlamıştır. Ayrıca talep mikarlarında ve diğer maliyet parametrelerindeki değişimden firmanın nasıl etkileneceğine yönelik çalışmalar yapılmış ve belirli durumlarda firmanın nasıl karar vermesi gerektiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Despite the fact that SME?s are getting important elements of national ecenomy, they have some problems in production and decision making process and it?s mainly based on decisions taken on daily basis. Starting from this fact, this study is dedicated to propose a method for SME in order to solve their problems in the automatization of production process. The main problem in this process is to determine how production processes are affected during the transition from maual production to automatization. Therefore, this study is directed to scrutinize aforementioned automatization process and in this context a pilot study is organized in KK Firm by using linear programming method.First of all, production process is subject to the analysis and production related data is collected for modeling phase. Then, current cost estimation method is studied and afterwards, two different cost estimatin models are proposed to the company: In the first model, production cost is calculated by taking into account of yearly wages of workers and in the second one the cost of workers are calculated for each unit. Both models are solved by using WinQSB 1.0 and TORA 1.0 programs and it?s revealed that the best way of determining production costs is to have time. In this case, this firm should buy 6 machies and recruit 7 workers and therefore production costs are reduced from 124.433 Avro to 97.269 Avro. In orher words, there is 22% reduction in production costs. In addition, it?s questioned that how demand and other cost parameters affects production costs and preceedingly suggestions are presented for the selected firm.