Sistemik lupus eritematozus tanılı hastaların klinik ve immunolojik özellikleri
Clinical and immunological characteristics of patients with a diagnosis of systemic lupus erythematosus
Yazar: HASİBE BİLGE GÜR
Danışman: PROF. DR. REFİK ALİ SARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Lupus eritematozus-sistemik = Lupus erythematosus-systemic ; Otoantikorlar = Autoantibodies ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome

Özet:
Amaç: Karadeniz Teknik Üniversitesi İmmunoloji Bilim Dalı'nda Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) tanısı ile izlenen olgularda, klinik ve immunolojik özelliklerin incelenerek; yaş, cinsiyet, otoimmun markerlar, biyokimyasal belirteçler, organ tutulumlarının incelenerek, epidemiyolojik ve klinik özelliklerin istatistiksel olarak belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tek merkezli, retrospektif, zaman sınırlamalı bir klinik çalışma olarak planlandı. Çalışmaya K.T.Ü Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi İmmunoloji Bilim Dalı'nda 01.06.2012-01.06.2020 tarihleri arasında en az 1 yıl boyunca takip edilmiş olan Sistemik Lupus Eritematozus tanılı hastaların dâhil edilmesi kararı alındı. Çalışmaya 2012 yılında SLE hastalarının tanısında kullanılan SLICC (Systemic Lupus International Collaborating Clinics) kriterlerine göre SLE tanısı ile takip edilen, 18 yaşın üzerinde olup kendilerinden hemogram, biyokimya, otoimmun markerlar çalışılmış olan ve bilgilerine ulaşılabilen, en az 1 yıl boyunca takip edilmiş olan tüm hastalar dâhil edildi. Bu bağlamda çalışmaya belirtilen kriterlere uygun olarak SLE tanısı almış 239 hasta dâhil edilmiştir.
Bulgular: SLE tanısı olan 239 hastanın verilerini analiz ettik. Çalışmaya dâhil edilen 239 hastanın ortalama tanı yaşının 35,62 olduğu ve %89,1'inin kadın olduğunu tespit ettik. Hastalardaki en sık klinik bulgunun %81,2 ile eklem tutulumu (artrit veya artralji) olduğunu belirledik.
Hastaların %18,4'ünde renal tutulum olduğu görüldü. Renal tutulumu olan hastalarda anti-dsDNA, anti-Sm ve anti-RNP-Sm pozitifliklerinin renal tutulumu olmayanlardan anlamlı şekilde daha sık olduğu görüldü (sırası ile p<0,01, p<0,01 ve p=0,011). 
Kompleman düzeyleri değerlendirildiğinde, hastaların %44,5'inde, C3 veya C4 düşüklüğü olduğu görüldü (C3 ile C4 beraber veya ayrı ayrı). Kompleman değerlerinin düşüklüğü plevral veya perikardiyal efüzyon gelişimi ile (p=0,04), renal tutulum ile (p<0,001), lökopeni/lenfopeni gelişimi ile (p<0,001), trombositopeni gelişimi ile (p=0,001) ve hemolitik anemi gelişimi ile (p=0,023) ilişkili olarak bulundu. 
Çalışmamıza dâhil ettiğimiz otoantikorlar ile klinik bulgular karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde; anti-dsDNA, anti-Sm, anti RNP-Sm pozitif olanlarda renal tutulumun daha sık olduğu saptandı (sırası ile p<0,001, p<0,001, p=0,011).
Çalışmamızda SLE+AFS (Anti Fosfolipid Sendrom) olan 18 hasta (%7,5) olup; SLE+AFS olan hastalarda anti-kardiyolipin antikorları SLE hastalarına göre anlamlı şekilde yüksek saptandı (p=0,04). Çalışmamızda SLE+sekonder Sjögren tanılı 9 hasta (%3,8) mevcuttu. RF, anti-SS-A ve anti-SS-B antikorları, SLE+sekonder Sjögren Sendromu olan hastalarda, SLE hastalarına göre anlamlı şekilde sık görüldü (sırası ile p=0,02, p=0,046, p=0,025).
Sonuç: SLE hastalarının tanısında ve takibinde, klinik bulguların, laboratuvar değerlerinin izlemi ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Hastaların morbidite ve mortalitesini yönetebilmek,  hastalık progresyonunu engellemek ve doğru tedavi seçeneğini kullanabilmek için klinik bulgularını doğru analiz edebilmek oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Sistemik Lupus Eritematozus, AFS, Sekonder Sjögren Sendromu, Klinik ve laboratuvar veriler, Otoantikorlar

Abstract:
Objective: It was aimed to determine the epidemiological and clinical characteristics statistically by examining the clinical and immunological features of the cases followed up with the diagnosis of Systemic Lupus Erythematosus (SLE) in the Immunology Department of Karadeniz Technical University by examining age, gender, autoimmune markers, biochemical markers, organ involvement.
Materials and Methods: The study was planned as a single-center, retrospective, time-limited clinical study. The decision was made to include patients diagnosed with Systemic Lupus Erythematosus who were followed up for at least 1 year between 01.06.2012-01.06.2020 in the Department of Immunology of the K.T.U. Faculty of Medicine, Farabi Hospital. All patients over the age of 18 who were followed up with a diagnosis of SLE according to the SLICC (Systemic Lupus International Collaborating Clinics) criteria used in the diagnosis of SLE patients in 2012, whose hemogram, biochemistry, and autoimmune markers were studied and whose information could be accessed, and who were followed for at least 1 year planned were included. In this context, 239 patients diagnosed with SLE in accordance with the criteria specified in the study were included.
Results: We analyzed data from 239 patients with SLE. We found that the average age of diagnosis of 239 patients included in the study was 35.62, and 89.1% of them were women. We determined that the most common clinical finding in patients was joint involvement (arthritis or arthralgia) with 81.2%. 
It was observed that 18.4% of the patients had renal involvement. It was observed that anti-dsDNA, anti-Sm, and anti-RNP-Sm positivity were significantly more frequent in patients with renal involvement than those without renal involvement (p <0.01, p <0.01, and p = 0.011, respectively).
When the complement levels were evaluated, it was seen that 44.5% of the patients had low C3 or C4 (C3 and C4 together or separately). It was found that low complement values may be associated with the development of pleural or pericardial effusion (p = 0.04), renal involvement (p <0.001), leukopenia / lymphopenia (p <0.001), thrombocytopenia (p = 0.001) and hemolytic anemia (p = 0.023). 
When the autoantibodies that were included in the study and clinical findings were evaluated together, renal involvement was found to be more frequent in anti-dsDNA, anti-Sm, and anti-RNP-Sm positive patients (p <0.001, p <0.001, p = 0.011, respectively).
In our study, there were 18 patients (7.5%) with SLE+APS (Antiphospholipid Syndrome); anti-cardiolipin antibodies were found to be significantly higher in patients with SLE + APS compared to SLE patients (p = 0.04). In our study, there were 9 patients (3.8%) diagnosed with SLE secondary Sjogren Syndrome. RF, anti-SS-A and anti-SS-B antibody were significantly more common in patients with SLE secondary Sjogren Syndrome compared to SLE patients (p = 0.02, p = 0.046, p = 0.025, respectively).
Conclusion: In the diagnosis and follow-up of SLE patients, monitoring and assessment of clinical findings are vital. It is substantial to analyze the clinical indications correctly to manage the morbidity and mortality of the patients.

Keywords: Systemic Lupus Erythematosus, APS, Secondary Sjogren Syndrome, Clinical and laboratory Data, Autoantibodies