Üsküplü Abdülfettah Rauf'un şiirlerindeBalkan tarihi, coğrafyası ve kültürü /
Yazar: ELİF NAZİM
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Abdülfettah Rauf, Üsküp'ün önemli âlim ve şâirleri arasında yer alırken, yaşadığı dönemde Balkanlar'daki Osmanlı egemenliğinin sona ermesi ve yeni siyasi yapılanmaların doğuşu gibi önemli tarihi olaylara doğrudan tanıklık etmesi bakımından da büyük önem arz etmektedir. Bu tarihsel geçiş dönemini bizzat deneyimlemesi, Rauf'u bu dönemde halka rehberlik eden bir bilgin olarak ortaya çıkarmış ve özellikle yazdığı şiirlerle yaşadığı dönemin tarihine ayna tutmuştur. Hayatta olduğu yıllarda Yugoslavya Rejiminin sıkı tedbirleri sonucunda ilim verdiği Meddah Medresesi'nin kapatılmasıyla başlayan zorlu yılları, Fettah Efendi olarak da bilinen Rauf'un 7 yıl hapis cezasına çarptırılmasına neden olmuştur. Hapisten çıktıktan sonra da uzun süre takibe alınan ve görev yapması engellenen Fettah Efendi daha sonra devlet tarafından kurulan arşivde Osmanlıca belgeleri okuması için görevlendirilmiş ve 1963 yılında 53 yaşında iken hayata gözlerini yummuştur.
Sıkı rejim dolayısıyla hayattayken yayınlayamayan şiirleri ölümünden sonra da uzun yıllar kapalı kapılar arkasında unutulmaya yüz tutmuştur. 2016 yılı itibariyle Üsküp'te şahsın adını taşıyan "Fettah Efendi Derneği"nin kurulması ve derneğin dağınık bir şekilde birkaç kaynakta mevcut olan şiirlerini toplamasıyla ilk şiir kitabı 2021 yılında yayınlanmıştır. Fettah Efendi'nin şiir defterlerinin çoğunu öğrencisi Kemal Aruçi el yazısıyla Osmanlıca yazıp tanzim etmiştir. Yayına hazırlanma süreci Osmanlıca el yazısıyla yazılmış bu defterlerin profesyonel bir ekip tarafından Latin harflerine çevrilmesi suretiyle gerçekleşmiştir. Bu çalışmada, Makedonya'daki Türklük ve Müslümanlık kimliğinin devamını sağlayan önemli figürlerden biri olan Abdülfettah Rauf'un şiirlerinde Balkan tarihi, coğrafyası ve kültürüne dair unsurlar incelenecektir. Yayınlanmış 6 şiir kitabı doğrultusunda Rauf'un doğum yeri olan Üsküp'e ve çevresine dair şiirlerinden başlayarak, onun Makedonya ve Balkan topraklarına yönelik bakış açısı ve görüşleri ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler: Abdülfettah Rauf, Fettah Efendi, Üsküplü Şair, Üsküp

Abstract:
Abdülfettah Rauf, a prominent figure in Skopje, emerged as one of the foremost scholars and poets of his time. He directly witnessed significant historical events such as the end of Ottoman rule in the Balkans and the emergence of new political structures. Rauf's personal experiences during this transitional period marked him as a scholar who guided the people, particularly through his poetry, which served as a reflection of the era in which he lived. Known also as Fettah Efendi, he faced adversity, including a seven-year imprisonment period that began with the closure of the Meddah Madrasah where he taught, due to the strict measures of the Yugoslavian Regime. After his release from prison, Fettah Efendi was closely monitored and prevented from pursuing his work for an extended period. Later, he was assigned to read Ottoman documents in an archive established by the state and passed away in 1963 at the age of 53.
Abdülfettah Rauf faced considerable obstacles in sharing his literary creations during his lifetime, owing to the restrictive regime under which he lived. Consequently, his works remained largely overlooked for many years following his demise. However, in 2016, a significant milestone was reached with the publication of his first poetry collection. This publication realized with the establishment of the "Fettah Efendi Association" in Skopje, dedicated to honoring his legacy and consolidating his scattered poems from various sources. One notable challenge encountered during the preparation of Rauf's poetry for publication was the fact that his notebooks were penned in Ottoman Turkish by his student, Kemal Aruçi. To render these works accessible to a broader audience, a professional team undertook the task of translating the Ottoman script into Latin letters.
This study aims to explore the themes of Balkan History, Geography, and Culture as depicted in Abdülfettah Rauf's poetry. Rauf, renowned as a mudarris (Islamic teacher) from Skopje, played a pivotal role in preserving Turkish identity and Islam in Macedonia. Through an analysis of his six published poetry books, particular attention will be given to the concept of homeland and how Rauf's personal adversities within this context are portrayed in his verses.
Keywords: Abdülfettah Rauf, Fettah Efendi, Poet from Skopje, Skopje