Şebeke oluşturan eviricilerin modellenmesi ve farklı kontrolcü yaklaşımları altında analizi
Modeling of grid-forming inverters and analysis under different control approaches
Yazar: ALPER ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. COŞKU KASNAKOĞLU
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Yenilenebilir enerji kaynaklarının şebekeye entegrasyonu, çevresel endişeler ve teknolojideki ilerlemelerle birlikte son on yıllarda önemli bir büyüme göstermiştir. Fotovoltaik (PV) ve rüzgar tabanlı sistemler, şebekeye bağlanmak için eviricilere güvenen bu geçişte önemli oyunculardır. Bu tür kaynaklar, inverter tabanlı kaynaklar (IBR) olarak bilinir ve çevresel faydalar sağlamakla birlikte sistem ataleti, akım sınırlaması ve gerilim ile frekans kontrolü gibi teknik zorluklar da sunar. Bu zorlukların üstesinden gelmek, yenilenebilir enerjinin artan penetrasyonu karşısında modern güç sistemlerinin güvenilirliğini ve istikrarını sağlamak için kritik öneme sahiptir. Şebeke oluşturan (GFM) ve şebeke takip eden (GFL) kontrol metodolojileri, IBR'lerde bu zorlukları aşmak için kullanılan iki önemli yaklaşımdır. GFM inverterler, modern güç sistemlerinde yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonunu kolaylaştıran ve şebeke istikrarını sağlayan temel bileşenler olarak ortaya çıkmıştır. 
Bu tez, çeşitli kontrol yaklaşımları altında şebeke oluşturan eviricilerin modellenmesi ve analizi üzerine odaklanarak, bu sistemlerin geliştirilen kontrol yöntemleri ile performanslarını optimize etmeyi amaçlamaktadır.
Mevcut çalışmalarda, şebeke oluşturan inverterlerin prensiplerine dair içgörüler sunularak, sistemin istikrarı ve güvenilirliğini sağlamak için doğru modelleme ve kontrol stratejilerinin önemi vurgulanmaktadır. Dönüştürücü topolojisi, kontrol algoritmaları ve şebeke dinamikleri gibi faktörler göz önünde bulundurularak farklı modelleme yaklaşımları değerlendirilmektedir.
Gerilim kontrolü, frekans kontrolü ve droop kontrolü gibi kontrol yaklaşımları detaylı bir şekilde incelenmiş, bu yaklaşımların istikrar, geçici yanıt ve şebeke desteği üzerindeki etkilerine vurgu yapılmıştır. MATLAB-Simulink kullanılarak yapılan simülasyon çalışmaları, doğrusal kuadratik düzenleyici (LQR) gibi optimal kontrol stratejileri altında şebeke oluşturan inverterlerin performansını analiz etmek için gerçekleştirilmiştir; istikrar, frekans düzenlemesi ve şebeke senkronizasyonu gibi temel metrikler değerlendirilmiştir. Bu tez çalışması, GFM inverter tasarımı ve yenilenebilir enerji sistemlerindeki uygulamasının optimize edilmesi için değerli bir rehber niteliğinde olup şebeke güvenilirliğinin artırılmasına ve daha fazla yenilenebilir enerji entegrasyonuna zemin hazırlamaktadır.

Abstract:
The integration of renewable energy sources into the grid has experienced significant growth in recent decades, driven by environmental concerns and advancements in technology. Photovoltaic (PV) and wind-based systems, among others, are key players in this transition, relying on inverters to connect to the grid. These inverters, known as inverter-based resources (IBRs), offer environmental benefits but also present technical challenges such as system inertia, current limitation, and voltage and frequency control. Addressing these challenges is crucial for ensuring the reliability and stability of modern power systems amidst the increasing penetration of renewable energy. Grid forming (GFM) and grid following (GFL) and are two significant control methodologies employed by IBRs to address these challenges.
GFM inverters have emerged as pivotal components in modern power systems, facilitating the integration of renewable energy sources and ensuring grid stability. This thesis delves into the modeling and analysis of grid-forming inverters under various control approaches, aiming to enhance understanding and optimize their performance.
The literature review provides insights into the principles of grid-forming inverters, highlighting the significance of accurate modeling and control strategies in ensuring system stability and reliability. Different modeling approaches are evaluated, considering factors such as converter topology, control algorithms, and grid dynamics.
Control approaches including voltage control, frequency control, and droop control are examined in detail, with emphasis on their impact on stability, transient response, and grid support. Simulation studies are conducted using MATLAB-Simulink to analyze the performance of grid-forming inverters under different control strategies such as linear quadratic regulator (LQR), with key metrics such as stability, frequency regulation, and grid synchronization evaluated. The results offer valuable guidance for optimizing GFM inverter design and deployment in renewable energy systems, paving the way for enhanced grid reliability and renewable energy integration.