Kanonik korelasyon analizi ile eğitim alanında bir uygulama
An application in the field of education with canonical correlation analysis
Yazar: FİGEN SARIGÜL
Danışman: DOÇ. DR. ALPER SİNAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Finansal eğitim = Financial education ; Kanonik açıklama analizi = Canonical explanation analysis ; Kanonik korelasyon = Canonical correlation ; Çok değişkenli analiz teknikleri = Multivariate analysis techniques ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Eğitimin fiziksel şartları bireylerin eğitim gördüğü ortam açısından son derece önemli
ve hassas bir konudur. Bu şartları etkileyen pek çok değişken bulunmaktadır. Eğitimin fiziksel
şartları üzerinde etkili olan değişkenler ile ülkenin gelişmişlik göstergeleri arasındaki ilişkinin
belirlenmesi bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Eğitimin fiziksel şartları ile
gelişmişlik göstergeleri arasındaki ilişkinin saptanması için kullanılacak veriler 2019 TÜİK
gelişmişlik göstergeleri ve MEB eğitim göstergelerinden derlenmiştir. Çalışmanın amacı
doğrultusunda, ilişki araştırması yapılmış ve verilerin çözümlenmesinde kanonik korelasyon
analizi kullanılmıştır. Kanonik korelasyon analizi yöntemi doğrultusunde iki değişken grubu
belirlenmiş ve her değişken grubu için 3 adet değişken alınmıştır. Birinci değişken gurubu için
13 değişken arasından 3 değişken ve ikinci değişken gurubu için de 11 değişken arasından 3
değişken alınmıştır. Değişkenler seçilirken kanonik değişkene en fazla katkı sağlayıp,
korelasyonu en yüksek değişkenler değişken setine alınmıştır. Türkiye'deki bütün şehirlerin
ilkokul başına düşen öğrenci sayısı, ortaokul başına düşen öğrenci sayısı, ortaöğretim okul
başına düşen öğrenci sayısı, eğitimdeki kontenjanlara bağlı fiziksel şartlara ait değişken
kümesini, Kişi başı gayrisafi milli hasıla (GSMH), bağımlı nüfus oranı, bebek ölüm hızı ise
Türkiye'nin temel gelişmişlik göstergelerini gösteren değişken kümesi olarak alınmıştır.
Yapılan kanonik korelasyon analizi sonucunda, bağımlı değişken olan eğitimin kontenjanlara
bağlı fiziksel şartları seti ile gelişmişlik seti arasında iki adet anlamlı kanonik korelasyon
saptanmış ve istatistiksel yorumlamalar elde edilen herbir kanonik korelasyon için yapılmıştır.
Çalışma sonunda elde edilen sonuçlar göz önüne alındığında, eğitimin fiziksel şartları ile
gelişmişlik değerleri arasındaki ilişkilere bağlı olarak gelişmişlik değerlerindeki
iyileştirilmelerin eğitimin fiziksel şartlarını da olumlu şekilde etkileyeceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kanonik Korelasyon Analizi, Eğitim Göstergeleri, Fiziksel Şartlar

Abstract:
The physical conditions of education is an extremely important and sensitive issue in terms of
the environment in which individuals are educated. There are many variables that affect these
conditions. The main purpose of this study is to determine the relationship between the
variables that affect the physical conditions of education and the development indicators of
the country. The data to be used to determine the relationship between the physical conditions
of education and the development indicators were compiled from the 2019 TURKSTAT
development indicators and MEB education indicators. In line with the purpose of the study, a
relationship research was conducted and canonical correlation analysis was used in the
analysis of the data. Two variable groups were determined in line with the canonical
correlation analysis method and 3 variables were taken for each variable group. For the first
group of variables, 3 variables were taken out of 13 variables, and for the second variable
group, 3 variables were taken from among 11 variables. While selecting the variables, the
variables that contributed the most to the canonical variable and had the highest correlation
were included in the variable set. In all cities in Turkey, the number of students per primary
school, the number of students per secondary school, the number of students per secondary
school, the variable set of physical conditions related to the quota in education, Gross national
product per capita (GNP), dependent population ratio, infant mortality rate are It is taken as
the set of variables showing the basic development indicators of Turkey. As a result of the canonical correlation analysis, two significant canonical correlations were determined
between the dependent variable, the physical conditions of education depending on the quota,
and the development set, and statistical interpretations were made for each obtained canonical
correlation. Considering the results obtained at the end of the study, it is thought that the
improvements in the development values, depending on the relationship between the physical
conditions of education and the development values, will also positively affect the physical
conditions of education.

Keywords: Keywords: Canonical Correlation Analysis, Education Indicators, Physical Conditions