Anne ve bebeklerinde b12 ve folat eksikliklerinin belirlenmesi
Vitamin b12 and folate deficiencies in mothers and their newborns
Yazar: AYLİN YETİM ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN DAĞOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
B12 ve folat vitaminleri B grubu vitaminler arasında yer alıp hematopoetik sistem ve sinir sistemi gelişiminde önemli rol oynar. Doğadaki diğer B vitaminlerinden farklı olarak, B12 vitamininin bitkisel kaynaklardan sentezi söz konusu değildir, hayvansal kaynaklı besinlerle alınması gerekir. 
Çocuklarda B12 vitamini eksikliğinin neden olduğu bulgular büyüme geriliği,  iritabilite, güçsüzlük gibi daha çok özgül olmayan özelliktedir. Yapılan çalışmalarda eksik B12 vitamini deposu ile doğan şütçocuklarında ciddi nörolojik bozukluklar (psikomotor gerilik, muskuler hipotoni, kortikal atrofi) ve megaloblastik pansitopeni görülmüştür.
B12 eksikliğini tespit etmek için kullanılan birçok yöntem vardır. Ucuz ve ulaşılabilir olmasından dolayı en yaygın kullanılan tanı yöntemi serum kobalamin düzeyi ölçümüdür, ancak sensitivitesi düşüktür. Serum kobalamin düzeyi normal iken nörolojik bulguları ortaya çıkan birçok hastaya farklı testler uygulanmış ve B12 eksikliğinin gerçek prevelansının aslında toplumda çok daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu testler B12 eksikliğinde kanda yükselen homosistein, propiyonilkarnitin ve idrarda atılımı artan metilmalonik asittir.
B12 ve folat vitamin eksiklikleri gelişmekte olan toplumlarda görülen önemli bir sağlık problemidir. Bu vitaminlerin eksikliklerinin belirlenmesi özellikle gebelerde oluşabilecek pre/postnatal komplikasyonları önlemek açısından çok önemlidir. 
Çalışmaya İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine Aralık 2009-Ocak 2010 tarihleri arasında başvuran 100 gebe kadın ve onların term ve tekiz bebekleri alındı. Gebelerden birinin idiyopatik trombositopenik purpura tanısı ile steroid tedavisi almakta olduğu öğrenilerek çalışma dışı bırakıldı. Bir diğer gebenin alınan hemogram analizinde hata oluşması nedeniyle çalışma dışı bırakıldı ve çalışmaya toplam 98 gebe kadın ve onların bebekleri dahil edildi. Annelerden doğum öncesinde doktor tarafından diyet anamnezi alındı. Annelerin gebelikleri süresince vitamin ilacı kullanımı bir anket ile sorgulandı. Doğum öncesinde annelerden, doğum esnasında kordon kanından tam kan sayımı, B12, folat, homosistein için kan örnekleri alındı. B12 düzeyi 300 ng/l'nin altında olan annelerin bebeklerinden idrar örneği alınarak idrarda metilmalonik asit incelemesi yapıldı. Tüm yenidoğan bebeklerin postnatal 0-5 gün içerisinde alınan yenidoğan tarama testlerindeki propiyonilkarnitin (C3) sonuçları takip formuna kaydedildi.
Anne B12 (ort.170,23±87,67 pg/ml)-bebek B12 (ort.313,29±203,24 pg/ml) düzeyleri arasında anlamlı korelasyon saptandı (p=0.000, r=0.562). Annelerin (15,53± 4,68 ng/ml) ve kordon kanlarının (19,57±1,35ng/ml) folat düzeyleri arasında anlamlı korelasyon bulundu (p=0.000, r=0,402). Ayrıca anne folat-B12 (p<0.05, r= 0,209), bebek folat-B12 (p<0.05, r= 0,200) ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. 
Annelerin gebelik süresince genel olarak süt-süt ürünleri, yumurta ve sebze-meyve tüketiminin yeterli olduğu fakat kırmızı et, beyaz et ve balık tüketiminin yetersiz olduğu görüldü. Hayvansal gıda tüketimi ve serum B12 düzeyi arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. 
Anne B12-anne hemogram, bebek B12-bebek hemogram değerleri karşılaştırıldı ve vitamin B12 ve folat değerleri artarken hemoglobin ve hematokrit değerlerinin arttığı; fakat MCV/MCH ile aralarında anlamlı ilişki olmadığı görüldü.  
Anne ve kordon homosistein düzeyleri (ort.5,6±1,93mmol/lt - 5,12±1,58mmol/lt) arasında anlamlı derecede korelasyon saptandı (p<0.01,  r=0.588). Bebek B12 ve homosistein düzeyleri arasında (p<0.01, r=-0.308), yine bebek folat ve homosistein düzeyleri arasında (p<0.05, r=-0.223) anlamlı derecede ters yönlü korelasyon vardı. 
Bebek B12-bebek idrar MMA (ort.3,90±7,97mmol/molkrea) arasında (p>0.000, r=-0,159) ve anne B12 ve bebek idrar MMA ölçümleri arasında (p > 0.000, r=-0,096) anlamlı bir ilişki bulunmadı. Anne serum B12 ve bebek C3 karnitin (ort. 2,75±1,18 mmol/L) düzeyleri arasında da anlamlı ilişki  saptanmadı (p>0.05, r=-0.118), fakat bebek serum B12 ve C3 karnitin düzeyleri arasında anlamlı derecede (p<0.05, r=-0.220) ters yönlü korelasyon vardı.

Abstract:
The vitamins B12 and folate are essential in the development of the central nervous system and hematopoesis. Unlike other B vitamins, B12 can not be synthesized from other herbal sources, thus it should be acquired from animal source foods.
Symptoms of B12 deficiency are non-spesific signs, including growth retardation, irritability and weakness. In infants who were born with deficient B12 stores, severe neurologic disorders (psychomotor retardation, muscular hypotonia, cortical atrophy) and megaloblastic pancytopenia are reported.  
There are many ways to determine B12 deficiency. Because of being inexpensive and accessible, the widely used method is testing for serum cobalamin levels, but its sensitivity is low. Patients with normal serum cobalamin levels who presented with neurologic signs were tested with different methods, and it was shown that the prevalance of B12 deficiency is much more higher in the population. These tests include, elevated blood levels of homocysteine, proprionilcarnitinee and elevated excretion of methylmalonic acid in urine. . 
B12 and folate deficiencies are significant health-problems, common in developing societies. Detection of these deficiencies is important -especially in pregnant women- with respect to prevention of pre/postnatal complications. 
Hundred pregnant women who admitted to İstanbul University Medical Faculty Gynecology and Obstetric Department between December 2009- January 2010 and their term, singleton babies were enrolled in this study. Two pregnant women were excluted from the study, so 98 case were included. These were; a pregnant women who has idiopathic trombocytopenic purpura using steroid treatment and also a women whose hemogram analysis was incorrectly studied. Nutritional history had been taken from mothers, prior to childbirth. Utilising a survey, vitamin supplementation throughout pregnancy had been questioned. Prior to childbirth and after birth, blood samples had been taken from mothers and umblical cord for CBC, B12, folate and homocysteine levels. From the babies of mothers with a serum B12 level <300 ng/L urine samples had been obtained for urinary organic acid analysis (methylmalonic acid). Results of newborn metabolic screening which done at postnatal 0 to 5 days, and also propiyonylcarnitin (C3) levels had been recorded in the follow-up forms.
For B12 levels significant corelation (p=0.000, r=0.562) was found between mothers (mean  170,23±87,67 pg/ml) and newborns (mean 313,29±203,24 pg/ml). Significant correlation (p=0.000, r=0.402) was found between mothers' (mean 15.53±4.68 ng/ml) and newborns' (mean 19.57±1.35 ng/ml) folate levels. In addition significant correlation was found between folat and B12 measurements in mothers (p<0.05, r=0.209) and in newborns (p<0.05, r=0.200). 
In general milk, milk products, egg, vegetable and fruit consumptions were enough, but on the contrary meat, chicken and fish consumptions were insufficent. There was not significant correlation found between animal products consumption and serum B12 levels. 
Mother B12 and hemogram, also newborn B12 and hemogram values were compared. We found that; when vitamin B12 levels increase, hemoglobin and hematocrit levels also positively increase, but there was not any relation between vitamin B12 and MCV/MCH levels. 
There is significant positive corelation between mother (mean 5.6±1.93 mmol/lt) and umblical cord (mean 5.12±1.58 mmol/lt) homocystein levels (p<0.01, r=0.588). Mothers serum B12 and homocystein levels are poorly (p>0.05, r=-0.066), but newborns B12 and homocystein levels are strongly negative corelated (p<0.01, r=-0.308). Also mother serum folate and homocystein levels were very poor (p>0.05, r=-0.097); but at newborn between serum folat and homocystein levels, significant negative corelation were found (p<0.05, r=-0.223).
There was not any significant statistical corelation between newborn B12 and newborn urine MMA (mean 3.90±7.97 mmol/molcreatinin) levels (p>0.000, r=-0.159), also there was not significant statistical corelation found between mother B12 levels and newborn urine MMA levels (p>0.000, r=-0.096). There was not any significant corelation between mothers B12 and newborns C3karnitin (mean2.75±1.18 mmol/L) levels (p>0.05, r=-0.118), but there was negative significant corelation between newborns serum B12 and C3 karnitin levels (p<0.05, r=-0.220).