Kıbrıs Türk mücadele tarihinde spor kulüpleri
Sports clubs in the history of the Turkish Cypriot struggle
Yazar: FARUK KAYADELEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET DERVİŞ KILINÇKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs Türkleri = Cyprus Tuks ; Spor = Sports ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Spor kulüpleri = Sports clubs ; Türk sporları = Turkish sports

Özet:
Kıbrıs'ın 1571'de tamamen Osmanlı İmparatorluğu egemenliğine geçmesi ile birlikte Ada'da bir Türk nüfus oluşumu başlar. Ancak, Osmanlı Devletinin 1878'de, çeşitli sebeplerle Ada'nın yönetimini kira yöntemi ile İngiltere'ye devretmesi neticesinde, Rum toplumunun Ada'yı Yunanistan'la birleştirmek yani Enosis yönündeki saldırgan girişimleri hız kazanır. Kıbrıs Türk toplumunun her geçen gün Ada'daki huzuru azalır, refah seviyesi düşer, nüfus dengesi Rum toplumu lehine değişir ve varlığı tehlikeye girer. Kilise önderliğindeki Rum toplum liderliğinin şiddeti her geçen gün artan Enosis faaliyetlerine karşılık, Kıbrıs Türk toplumu 1878'den, Ada'da toplumlar arası çatışmaların başladığı 21 Aralık 1963 tarihine kadar olan süreçte bir varoluş mücadelesi verir. EOKA tedhiş örgütünün Kıbrıs adasında Türk varlığını ortadan kaldırmak üzere, 1 Nisan 1955'te Ada çapında başlattığı tedhiş hareketlerine karşı, Kıbrıs Türk toplumu da canını, malını ve varlığını korumak için topyekûn bir toplumsal mukavemet hareketine girişir. EOKA tedhişine karşı 1955'lerden itibaren Türk toplum liderliğince bir takım öz savunma, direniş ya da mukavemet oluşumları meydana getirilir. İşte bu çalışmada, 1955-63 yılları arasındaki, bu oluşumlarda, teşkilatlanma faaliyetlerinde önemli bir rol oynadığı değerlendirilen Kıbrıs Türk spor kulüpleri incelenmiştir. İnceleme, Kıbrıs Türk toplumunun EOKA tedhişine karşı öz savunma amaçlı teşkilatlanma faaliyetlerini gerçekleştirdiği 1955-1963 yılları ve Türk spor kulüpleri ile sınırlı olarak yapılmıştır. Çalışmanın daha anlaşılır olmasını sağlamak için öncelikle Kıbrıs Meselesinin ve Ada'da sporun gelişim tarihi kısaca ortaya konulmuş, çalışmanın özgünlüğünü sağlamak için de dönemin yaşayan şahısları ile geniş çaplı görüşmeler gerçekleştirilerek, teşkilatlanma faaliyetinde spor kulüplerinin rolü tüm gerçekliği ile dönemin yaşayan aktörlerinin meseleye bakış açısı ile ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
With the complete domination of Cyprus by the Ottoman Empire in 1571, a Turkish population began to form on the island. However, as a result of the Ottoman State's transfer of the administration of the Island to England for various reasons in 1878, the aggressive attempts of the Greek community to unite the Island with Greece, namely Enosis, accelerated. The peace of the Turkish Cypriot community on the island decreases day by day, the welfare level decreases, the population balance changes in favor of the Greek community and its existence is in danger. In response to the Enosis activities of the Greek community leadership, the violence of which is increasing day by day, the Turkish Cypriot community struggles for existence from 1878 to December 21, 1963, when intercommunal conflicts began on the Island. EOKA begins the island-wide terror movements on April 1, 1955, in order to eliminate the Turkish presence on the island of Cyprus. The Turkish Cypriot community also engages in an all-out social resistance movement in order to protect its life, property and existence. Since 1955, some self-defense or resistance formations are formed. In this study, Turkish Cypriot sports clubs, which are considered to have played an important role in these formations and organizational activities, between the years 1955-63 were examined. The review was limited to the years 1955-1963, when the Turkish Cypriot community carried out self-defense organization activities against the EOKA threat, and to Turkish sports clubs. In order to make the study more understandable, first of all, the development history of the Cyprus Problem and the development of sports on the Island were briefly presented, and in order to ensure the originality of the study, large-scale interviews were conducted with the living people of the period, and the role of sports clubs in the organizational activity was revealed with all its reality from the perspective of the living actors of the period.