Göçmenlere yönelik dil politikası
Language policy for immigrants
Yazar: TÜRKAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MUAMMER NURLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dil = Language ; Dil eğitimi = Language education ; Dil politikaları = Language policies ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Göçmenler = Emigrants ; Suriyeliler = Syrians ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Suriye'de yaşanan iç savaşlardan dolayı 2011 yılından itibaren ülkemize, bu ülkeden çok sayıda insan göç etmiştir. Bu yaşanan yoğun göçle birlikte ülkemizde sosyal, ekonomik ve eğitim anlamında yeni ihtiyaçlar doğmuştur. Ülkemize sığınan bu insanların öncelikle beslenme, barınma ve sağlık ihtiyaçları karşılanmaya çalışılmıştır. Temel ihtiyaçlar karşılandıktan sonra kalma sürelerinin uzamasıyla birlikte yeni bir ihtiyaç daha ortaya çıkmıştır. Bu da eğitim ve topluma uyum sürecidir. 2011 yılından bu güne kadar geçen süre içerisinden sığınan göçmenlerin eğitim ve öğretim ihtiyaçlarına cevap verebilmek ve eğitim öğretim hizmetlerinin koordinasyonunu sağlamak amacıyla eğitim öğretimde yeni düzenlemeler yapılmıştır. Göçün ilk evresinde öğrencilere geçici eğitim merkezlerinde eğitim verilirken daha sonra bu öğrenciler milli eğitim okullarındaki sistem içerisine dâhil edilmişlerdir. Ancak Türkçe dil yeterliliğini tam anlamıyla kazanamayan öğrenciler eğitim hayatlarında başarısızlık göstermeye başlamışlardır. Bu sorunun üstesinden gelebilmek amacıyla 6 Eylül 2019 tarihinde MEB'e bağlı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü tarafından bir genelge yayınlanmasıyla birlikte uyum sınıfları açılmıştır. Uyum sınıfı mülteci öğrencileri örgün eğitime hazırlayan A1-A2 düzeyinde eğitim veren Türkçe hazırlık sınıflarıdır. Bu sınıflara öğrenciler Türkçe Yeterlilik Sınavı'ndaki başarı durumlarına göre seçilmektedirler. Bu sınavda başarılı olamayan yabancı uyruklu öğrenciler uyum sınıflarına alınmaktadırlar. Anılan sınıflarda bu öğrencilere Türkçe hazırlık eğitimi verilmektedir. Ancak 2020 yılında tüm dünyada etkisini gösteren Koronavirüs (Covid-19) salgını ile birlikte yeni bir yaşam şekli zorunluluğu doğmuştur. Bu noktada sağlık, eğitim, ticaret, sosyal yaşam vb. tüm alanlarda yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerle birlikte yüz yüze eğitim yerine uzaktan eğitime geçilmiştir. Bu sürecin bir düzenlemesi olarak da 23 Ekim 2020'de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü tarafından yeni bir genelge yayınlanmıştır. Bu genelge ile birlikte uyum sınıflarına öğrenci seçimlerinde, bu sınıfların açıldığı il sayılarında, sınıf mevcutlarında vb. alanlarda değişiklikler yapılmıştır. Uzaktan eğitimin getirdiği bir takım problemler eğitimin her kademesindeki öğrencilerde olduğu gibi uyum sınıflarında eğitim gören yabancı uyruklu öğrencilerde de görülmüştür. Ancak bunlar olağanüstü ve geçici olarak yaşanan süreçler olduğu için araştırmada sadece Koronavirüs salgınından önce elde edilen verilere ait bulgular yorumlanmıştır.  Bu bağlamda çalışmanın amacı geçici koruma altındaki Suriyelilere uyum sınıflarında verilen Türkçe eğitiminin yeterliğini incelemektir. Buradan hareketle araştırma 3 konu başlığı etrafında gerçekleştirilmiştir. Bunlar, kullanılan kitapların yeterliği, programın yeterliği, eğitimin yeterliğidir. Öncelikle çalışmanın birinci bölümünü oluşturan ders kitaplarının yeterliğini incelemek için bu sınıflarda kullanılan kitapların kelime sıklıkları incelenmiştir. Kitaplarda kullanılan toplam kelime sayıları, farklı kelime sayıları, en sık kullanılan kelimeler, edatlar, bağlaçlar ve ünlemlerin neler olduğu araştırılmıştır. Belgesel tarama yöntemlerinden doküman analizi kullanılan bu bölüme ait veriler, ilgili sınıflarda kullanılan Hayat Boyu Türkçe 1, Hayat Boyu Türkçe 2 ve Hayat Boyu Türkçe 3 ders kitapları incelenerek elde edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde Cibakaya 2.3 programı kullanılmıştır. Daha sonra araştırmacı tarafından kitaptaki kelimeler tek tek sayılarak program ile ilgili karşılaşılabilecek problemlerin önüne geçilmiştir. Kitaplarda kullanılan toplam kelime sayıları ve faklı kelime sayıları tabloya dönüştürülerek analiz edilmiştir. Çalışmanın sonunda kitaplarda en sık kullanılan kelimeler liste halinde verilmiştir. A1-A2 düzeyinde eğitim veren uyum sınıflarındaki kitaplarda kullanılan kelime sıklıkları ile benzer çalışmalarda ortaya konulan kelime sıklıkları karşılaştırılmış benzer ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde, öğretmen görüşleri doğrultusunda uyum sınıflarındaki eğitimin etkililiği değerlendirilmiştir. Bu aşamada veriler, araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Geliştirilen bu form 2 bölümden oluşmaktadır. Öğretmelere birinci bölümde yaşı, cinsiyeti, eğitim durumu, mezuniyet yılı, mezun olduğu lisans programı, kaç yıllık deneyime sahip olduğu ve yabancılara Türkçe öğretimi ile ilgili bir eğitim alıp almadığı ile ilgili bilgiler sorulmuştur. 2. bölümde ise öğrencilerin öğrenme düzeyleri, uyum sınıflarının etkililiği, sınıflarda karşılaşılan problemlere ilişkin açık uçlu ve evet/hayır cevapları beklenen sorulara yer verilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Öğretmenlerin açık uçlu sorulara verdikleri cevaplar, öğretmenlerin isimleri kodlanarak doğrudan aktarılmıştır. Bu bölümün çalışma grubunu, Ankara ili Altındağ ilçesindeki uyum sınıflarında görev yapan 34öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın üçüncü ve son aşamasında ise 2018-2019 eğitim ve öğretim yılından itibaren uygulamaya konulan ilköğretim, ortaokul ve ortaöğretim kademesindeki uyum sınıflarında kullanılan programların etkililiği incelenmiştir. Bu bölümde uyum sınıflarında kullanılan Yabancı Dil Olarak Türkçe İlköğretim (A1-A2) Çerçeve Yıllık Plan,  Yabancı Dil Olarak Türkçe Ortaokul (A1-A2) Çerçeve Yıllık Plan ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Ortaöğretim (A1-A2) Çerçeve Yıllık Plan Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmiştir. Bu noktada uyum sınıflarında kullanılan Temel Seviye (A1-A2) Çerçeve Yıllık Plan'da Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre belirlenmiş üst düzey bilişsel basamaklara uygun kazanımlar kullanılıp kullanılmadığı ve bu kazanımların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre dağılımlarının ve dağılım yüzdelerinin ne olduğu incelenmiştir. Araştırmanın sonunda uyum sınıflarının açılmasının yabancı uyruklu öğrencilere hazırlık olması açısından etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak uyum sınıflarında örgün eğitime etkili bir hazırlık yapılabilmesi için kitaplarda, kullanılan materyallerde ve programda eksiklik olduğu ve bu eksikliklerin neler olduğu ile ilgili veriler ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonunda geçici koruma altındaki Suriyelilere Türk dilinin ve Türk kültürünün etkili ve kalıcı öğretilebilmesi için yapılması gereken düzenlemelere dair öneriler yapılmıştır. Bilindiği gibi dil, millet olmada ve aidiyet oluşturmada temel araçtır. Bu açıdan dil aynı zamanda ülkelerin kendi hâkimiyet alanını oluşturmalarında da kullanılan temel bir araçtır. Başka bir ifade ile dilin siyasallığı söz konusudur. Ülkemizde de bunun farkına varılması ve diplomatik olarak kullanılması sağlanmalıdır. Aynı dili konuşabilenler aidiyet duyguları ve iletişimleri de aynı olur. Dolayısıyla Türkçe'nin öğrenilmesi sadece bir eğitim olgusu değil aynı zamanda kültürel ve politik bir süreçtir. Bu açıdan da tez ülkemiz eğitimine, politikasına ve kültürel ilişkilerine katkı sunacaktır.

Abstract:
The current study deals with the adaptation of supplementary text materials, especially reading materials, according to their levels for teaching Turkish as a foreign language. The main purposes of our study are explaining the adaptation process of stories that are used as supplementary teaching materials to improve reading skills in teaching Turkish as a foreign language and adaptation of the stories title Many Syrian people have immigrated to our country since 2011, due to the civil wars in Syria. With this intense migration, new needs have arisen in our country in terms of social, economic and education. First of all, the nutritional, shelter and health needs of these people were tried to be met. After the basic needs are met, a new need has emerged with the prolongation of their stay. This is the process of education and adaptation to society. New arrangements have been made in education in order to respond to the education and training needs of immigrants who have taken refuge since 2011 and to ensure the coordination of education and training services. In the first phase of the migration, students were given education in temporary education centres, then these students were included in the system in national education schools. However, students who could not fully acquire Turkish language proficiency began to show failure in their education life. In order to overcome this problem, compliance classes were opened with the publication of a circular by the General Directorate of Lifelong Learning affiliated to the Ministry of National Education on September 6, 2019. Integration classes are Turkish preparatory classes that provide education at A1-A2 level, which prepare refugee students for formal education. Students are selected for these classes according to their success in the Turkish Proficiency Exam. Foreign students who fail in this exam are admitted to integration classes. Turkish preparatory education is given to these students in the aforementioned classes. However, with the Coronavirus (Covid-19) epidemic, which affected the whole world in 2020, a new lifestyle obligation has arisen. At this point, new regulations have been made in all areas such as health, education, trade and social life. With these regulations, distance education has been replaced by face-to-face education. As a regulation of this process, a new circular was published by the General Directorate of Lifelong Learning under the Ministry of National Education on October 23, 2020. With this circular, changes were made in the selection of students for integration classes, the number of provinces where these classes are opened, and the class sizes. A number of problems brought by distance education have been observed in students at all levels of education, as well as in foreign students studying in integration classes. However, since these are extraordinary and temporary processes, only the findings of the data obtained before the coronavirus epidemic were interpreted in the research. In this context, the aim of the study is to examine the adequacy of Turkish education given in integration classes for Syrians under temporary protection. From this point of view, the research was carried out around 3 topics. These are the adequacy of the books used, the adequacy of the program, and the adequacy of the education. First of all, the word frequencies of the books used in these classes were examined in order to examine the efficacy of the textbooks that constitute the first part of the study. The total number of words used in the books, the number of different words, the most frequently used words, prepositions, conjunctions and exclamations were investigated. The data of this section, which is one of the documentary scanning methods, were obtained by examining the Hayat Boyu Türkçe 1, Hayat Boyu Türkçe 2 and Hayat Boyu Türkçe 3 textbooks used in the relevant classes. Cibakaya 2.3 program was used to analyze the data. Afterwards, the words in the book were counted one by one by the researcher to prevent any possible problems with the program. The total number of words and the number of different words used in the books were analyzed by converting them into tables. At the end of the study, the most frequently used words in the books are given in a list. The word frequencies used in the books in the harmony classes providing education at the A1-A2 level were compared with the word frequencies revealed in similar studies, and their similar and different aspects were revealed. In the second part of the study, the effectiveness of the education in the integration classes was evaluated in line with the opinions of the teachers. At this stage, data were collected through semi-structured interview forms developed by the researcher by taking expert opinions. This developed form consists of 2 parts. In the first part, the teachers were asked about their age, gender, education level, graduation year, the undergraduate program they graduated from, how many years of experience they have, and whether they have received any training in teaching Turkish to foreigners. In the second part, open-ended questions about the learning levels of the students, the effectiveness of the integration classes, and the problems encountered in the classrooms are given. The obtained data were analyzed by content analysis. The answers given by the teachers to the open-ended questions were directly transferred by coding the names of the teachers. The study group of this section consists of 34 teachers working in harmony classes in Altındağ district of Ankara. In the third and final stage of the research, the effectiveness of the programs used in the integration classes in primary and secondary education, which have been put into practice since the 2018-2019 academic year, were examined. In this section, Turkish as a Foreign Language Primary Education (A1-A2) Framework Annual Plan, Turkish Secondary School as a Foreign Language (A1-A2) Framework Annual Plan and Turkish Secondary Education as a Foreign Language (A1-A2) Framework Annual Plan used in integration classes were examined. With this examination, the number of achievements used in the programs, the skills they are intended for, and the number of themes were revealed. Then, comparisons were made about the relationship between the instructions used in the books and the achievements in the programs, and the thematic harmony between the program and the book. After the relevant comparisons and examinations, the achievements in the program were examined according to the Revised Bloom Taxonomy. At this point, it has been examined whether the acquisitions suitable for the higher-level cognitive steps determined according to the Revised Bloom Taxonomy in the Basic Level (A1-A2) Framework Annual Plan used in the adaptation classes are used, and what the distribution and distribution percentages of these acquisitions are according to the Revised Bloom Taxonomy. At the end of the research, it was concluded that the opening of integration classes was effective in terms of preparation for foreign students. However, in order to make an effective preparation for formal education in integration classes, data on the deficiencies in the books, the materials used and the program and what these deficiencies are have been revealed. At the end of the study, suggestions were made regarding the arrangements that should be made so that the Turkish language and Turkish culture can be taught effectively and permanently to the Syrians under temporary protection. As it is known, language is the basic tool in becoming a nation and creating a sense of belonging. In this respect, language is also a basic tool used by countries to establish their own dominance. In other words, there is the politics of language. This should be recognized and used diplomatically in our country. Those who can speak the same language will have the same sense of belonging and communication. Therefore, learning Turkish is not only an educational phenomenon, but also a cultural and political process. In this respect, the thesis will contribute to the education, politics and cultural relations of our country.