Ahşap yapı inşasının Türkiye ve Dünyada'daki yerinin yönetmelikler üzerinden karşılaştırılması
Comparison of the place of wooden building in Turkey and the World by regulations
Yazar: BÜŞRA PİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SELİM ÖKTEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte endüstriyel ahşap ürünlerin yapılarda kullanımı yaygınlaşmıştır. Özellikle deprem kuvvetlerinin yıkıcı etkilerine karşı yüksek performansından dolayı deprem bölgesinde yer alan yapılarda daha çok tercih edilmektedir. Yapıların bu deprem yüklerine dayanımı için belli kurallarla inşa edilmesi gerekmektedir.
Bölüm 1'de ; çalışmanın amacı, kapsam ve yöntemi açıklanmıştır. Bu tezde literatür araştırmasıyla elde edilen verilerle dünyada ahşap yapı üretiminde gelişmiş teknolojileri ve standartları olan Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Kanada, Avrupa ülkeleri, Japonya ve Finlandiya yapı yönetmeliklerinin tarihsel süreçte gelişimi ve uygulamaları incelenmiş, ülkemizdeki ahşap yapı üretimine paralel kodların gelişiminde eksiklikler belirlenmiştir. 
Bölüm 2'de; ahşap malzemenin genel özelliklerinden bahsedilmiş, hafif, ekolojik ve kolay uygulanabilir olması sebebiyle deprem için avantajlı olduğu tespit edilmiştir. Ahşap yapı sistemleri olan geleneksel, gelişmiş geleneksel ve endüstriyelleşmiş sistemler kısaca incelenip ahşap yapıların dünyada ve Türkiye'deki durumuyla sonlanmıştır. 
Bölüm 3'de; yapı inşa kuralları olan yönetmelik, standart, şartname ve kodların genel açıklamasıyla başlanıp ülkelerde uygulanan ahşap yapı kurallarına geçilmiştir. Türkiye'deki ahşap yapıların durumu, tarih boyunca yürürlükte olan ahşap yapı inşa kurallarını içeren yönetmelik, şartname ve standartlar incelenmiştir. Avrupa ve dünyadaki birkaç ülkede kabul gören Eurocode tarihi incelenmiş, ahşap yapılarla ilgili bilgiler içeren Eurocode 5 anlatılmıştır. Kanada ahşap yapı yönetmelikleri incelenmiş, tarihsel süreçte bu yönetmeliğin gelişimi, yapıların  yönetmelikte yer alan kodlara göre uygulanış şekilleri anlatılmıştır. ABD' de ilk kabul edilen yasa ile birlikte kodların gelişimi anlatılmış, yönetmelik içerisindeki gruplandırma örnekleri verilmiş, kodlar anlatılmıştır.  Japonya yönetmeliği olan BSL anlatılmış, gelişimi ve ahşap yapılar için uygulanan kurallar anlatılmıştır. Finlandiya ulusal bina yönetmeliğine göre konut inşasının özellikleri anlatılmış ve ülkenin ahşap yapılarla ilgili gelecek projelerinden bahsedilmiştir.
Bölüm 4'de; elde edilen veriler tablo halinde sunulmuş ve değerlendirme yapılmıştır.Bu değerlendirmelerle ahşap yapı geleneği gelişmiş, ahşap kosunuda yetkin, geleneksel ahşap mimarisi birikimli, ahşap yapı kuralları konusunda önemli bir noktada olan ABD, Kanada, Japonya, Finlandiya ve Avrupa ülkelerinde orman stokları, ahşap konut oranları belirtilmiştir. Bu ülkelerde ahşap yapı uygulamalarında uyulması gereken kurallar bütünü olan yönetmeliklerin gelişimi ve uygulanışı tablo halinde sunulmuştur. Türkiye'de ahşap yapı uygulamalarında uyulması gereken kuralların hangi yönetmelik ve standartlarda yer aldığı tablo halinde sunulmuştur.
Bölüm 5'de; veriler ve değerlendirme sonucunda Türkiye'de ahşap yapı endüstrisinin gelişimi konusunda eksikler ve yapılması gerekenler tartışılmıştır. Ahşap yapı üretiminin gelişmesi için TS 647'nin güncellenmesi gerektiği,  gelişmekte olan ahşap yapı sektörünün ahşap malzemenin diğer yapı malzemelerine göre daha hafif, ekolojik, sürdürülebilir, insan doğasına uygun olduğu için desteklenmesi gerektiği görülmüştür.  Türkiye' de yapı yönetmeliği hazırlanırken ilgili bakanlık ile birlikte diğer kurumların sürece dahil edildiği taktirde gelişimin daha olumlu olacağı sonucuna varılmıştır. Türkiye ahşap yönetmelikliğine geleneksel ahşap yapıları kapsayan kuralların eklenmesi ve geliştirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Araştırılan diğer ülkelerde standart mühendislik hesapları gerektirmeyen az katlı ve metrekareli yapılar için belirli standartlar ile ahşap yapıların yapımı kolaylaştırılmıştır. Bu gruplandırmadaki pratiklik sayesinde deprem sonrası yapıların tekrar yapılması daha az maliyet ve kısa süre içinde tamamlanabilmektedir. Bunun Türkiye'deki güncel durumda 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri sonrası yapılacak olan tek katlı konutlar için kullanabileceği önerilmiştir.

Abstract:
With the development of technology, the use of industrial wood products in buildings has become widespread. It is preferred more in the buildings located in the earthquake zone due to its high performance especially against the destructive effects of earthquake forces. In order for the structures to withstand these earthquake loads, they must be built with certain rules.
In Chapter 1; The purpose, scope and method of the study are explained. In this thesis, the historical development and applications of the United States (USA), Canada, European countries, Japan and Finland building regulations, which have advanced technologies and standards in the production of wooden structures in the world, were examined with the data obtained through literature research, and deficiencies in the development of codes parallel to the production of wooden structures in our country were determined.
In Chapter 2; The general properties of wood material were mentioned and it was determined that it was advantageous for earthquakes because it was light, ecological and easy to apply. Traditional, advanced traditional and industrialized systems, which are wooden construction systems, were briefly examined and ended with the situation of wooden structures in the world and in Turkey.
In Chapter 3; starting with the general explanation of the regulations, standards, specifications and codes, which are the building construction rules, the wooden building rules applied in the countries were passed. The situation of wooden buildings in Turkey, the regulations, specifications and standards that include the rules of wooden construction that have been in force throughout history have been examined. The history of Eurocode, which is accepted in several countries in Europe and the world, has been examined and Eurocode 5, which contains information about wooden structures, is explained. Canadian wooden building regulations were examined, the development of this regulation in the historical process and the way the buildings were implemented according to the codes in the regulation were explained. The development of the codes with the first adopted law in the USA is explained, the grouping examples in the regulation are given, the codes are explained. The Japanese regulation, BSL, is explained, its development and the rules applied for wooden structures are explained. The features of housing construction according to the Finnish national building regulations are explained and the country's future projects related to wooden structures are mentioned.
In Chapter 4; The data obtained are presented in tables and evaluated. With these evaluations, forest stocks and wooden housing ratios are developed in the USA, Canada, Japan, Finland and European countries, which have a developed tradition of wooden construction, are competent in wooden construction, have traditional wooden architecture experience, and are at an important point in terms of wooden construction rules. specified. The development and implementation of the regulations, which are the set of rules to be followed in wooden construction applications in these countries, are presented in a table. The regulations and standards of the rules to be followed in wooden construction applications in Turkey are presented in a table.
In Chapter 5; As a result of the data and evaluation, deficiencies in the development of the wood construction industry in Turkey and what needs to be done are discussed. It has been seen that TS 647 needs to be updated for the development of wooden construction production, and the developing wooden construction sector should be supported because wood is lighter than other building materials, ecological, sustainable and suitable for human nature. It has been concluded that the development will be more positive if the relevant ministry and other institutions are included in the process while preparing the building regulation in Turkey. It has been revealed that the rules covering traditional wooden structures should be added and improved in the Turkish wood regulations. In other researched countries, the construction of wooden structures has been facilitated with certain standards for low-rise and square meter structures that do not require standard engineering calculations. Thanks to the practicality of this grouping, the reconstruction of the structures after the earthquake can be completed in less cost and in a short time. It has been suggested that this can be used for single-storey houses to be built after the 6 February Kahramanmaraş earthquakes in the current situation in Turkey.