Atinalı Solon ve Aristoteles'in yasa ve adalet anlayışı
Solon the Athenian and Aristoteles law and justice concept
Yazar: SERDAR SAKINMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER BİLGİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet = Justice ; Aristoteles = Aristotle ; Atinalı Solon = Athenian Solon ; Felsefe = Philosophy ; Hukuk kuralları = Law rules ; Yasal düzenlemeler = Legal regulations ; Yasal otorite = Legal authority

Özet:
Atinalı Solon M.Ö. 640-560 yılları arasında yaşamış devlet adamı ve şairdir. Çağında
yaşanan sınıfsal kavgaları sonlandırmak için arabulucu olarak Atina Arkhonluğuna
getirilmiştir. Atina'da süregelen iki uç sosyo-ekonomik sınıf ile yeni yükselen tüccar sınıfının
birbiriyle çatışmasını ve yaşanan iktidar darbesi girişimlerini önleyip barış sağlaması için
sınırsız yetkilerle donatılmış, bu amaçla yeni yasalar yapması için görevlendirilmiştir. Çağın
değişen şartlarıyla farklı sınıfların talep ve değerlerini tarafsız bir şekilde gözlemlemiş,
yasalarını herkesi memnun etmeye yönelik yapmıştır. Şiirlerinde ölçülülüğü, adaleti, erdemi
ve bilgeliği övmüş, Atina halkının yaşama tarzı ve ahlaki tercihlerindeki aşırılıkları
eleştirmiştir. Köleliği kaldırarak yurttaşlık sıfatını tabana yaymış, aristokrasi-demokrasi
dengesini kurmaya çalışmıştır. Yasaların içeriklerini halkın tutumlarını dengeleyecek şekilde
hazırlamış, Atina'ya adil bir anayasa sunmuştur.
Aristoteles (M.Ö.384-322), insanı ruh ve bedenden oluşmuş bileşik bir varlık olarak
ele almış, onun ruhundaki akıllı yanın izinden giderek erdemlere ve bir etkinlik tarzı olarak
mutluluğa nasıl ulaşabileceğinin analizini yapmıştır. İnsanın doğası gereği akıllı bir varlık
olmasının yanı sıra politik olması da onun başkalarıyla birlikte yaşamasını gerekli kılar. Bu
ayırt edici özellik dolayısıyla insanın en temel erdemini adalet olarak belirler. Bu erdem hem
insanın hem de devletin yapısında bulunmalıdır. Böylece süreklilik ve mutluluk sağlanabilir.
Adalet aynı zamanda yasalarda ve anayasada bulunmalıdır. Eşitler arasında eşit pay, eşit
olmayanlar arasında eşit olmayan pay ilkesini göz önünde bulunduran adalet, devlette de
kimlerin eşit olacağına karar verilmesiyle ya da hangi anayasanın yürürlükte kalacağıyla ilgili
olarak değişime uğrar. Anayasanın uygulanabilme kriteri bağlı olduğu toplumun huy, tutum
ve alışkanlıklarıyla uyumlu olmasında yatar. En iyi anayasa ise, orta huylara sahip olan
erdemli kişilerin yönetimde olduğu devlette ortaya çıkacaktır.
Çalışmamızın amacı Solon'un ölçülü ve dağıtıcı adalet fikirlerinin ve pratik yansımalarının Aristoteles etiği ile siyaset felsefesindeki etkilerini göstermektir. Solon'un kurduğu dengeli ve uzlaştırıcı yasaların Atina'daki ve sofistler ile Platon üzerindeki etkilerine de değineceğimiz çalışmamızda, Aristoteles ile Solon arasındaki hattın kavramsal ve siyasal kimi ortak noktaları ortaya çıkartılacaktır.

Abstract:
Athenian Solon who lived between BC 640-560 was statesman and poet. In order to
end the class fights in his age, he was appointed as the mediator to Archont of Athens. Solon
was equipped with unlimited powers to prevent the clash between the two extreme socioeconomic
classes in Athens and the newly emerging merchant class, peace coup attempts and
ensure peace. For this purpose, he was assigned to make new laws. He has objectively
observed the demands and values of different classes under the changing conditions of the
age, and has made its laws aiming to please everyone. In his poems he praised moderation,
justice, virtue and wisdom, and criticized the extremes of the life style and moral preferences
of the people of Athens. By abolishing slavery, he spread the title of citizenship to the
grassroots and tried to balance the aristocracy-democracy. He prepared the contents of the
laws in a way to balance the attitudes of the people and presented a fair constitution to
Athens.
Aristotle (388-322 BC) handled human beings as a compound entity who consisting of
spirit and body, and he analyzed how to achieve virtues and happiness as an activity style by
following the footsteps of smart side of human being's soul. In addition to being a smart
being by nature, being political requires human being to live with others. Therefore, this
distinguishing feature determines justice as the most basic virtue of human. This virtue must
exist in the structure of both the human and the state. Thus, continuity and happiness can be
achieved. Justice should also be in laws and the constitution. Justice which taking into
account the principle of equal share among equals, and unequal share among unequal,
changes with regard to deciding who will be equal in the state or which constitution will
remain in force. The criterion for the implementation of the constitution is that it iscompatible
with the characters, attitudes and habits of the society to which it is bound. The best
constitution will emerge in the state where virtuous individuals with moderate character a
governed.