Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin uyguladığı ekonomi politikalarının Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ekonomisi üzerine etkileri
The effects of economic policies applied by the Soviet Socialist Republican union on the Kazakh Soviet Socialist Republic economy
Yazar: ZHANTURE ZHETİBAYEV
Danışman: PROF. DR. UFUK SERDAROĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Brejnev, Leorid = Brejnev, Leorid ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik etki = Economic effect ; Kazakistan = Kazakhstan ; Rus-Kazak ilişkileri = Russian-Kazakh relations ; Sosyalist ekonomiler = Socialist economies ; Sosyalizm = Socialism ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Stalin, Joseph = Stalin, Joseph

Özet:
Bu çalışmada Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin uyguladığı ekonomik politikalarının Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ekonomisi üzerine etkileri incelenmiştir. Sovyetler Birliğindeki farklı liderler döneminde ekonomi alanında politika anlayışlarında görülen farklılıklardan hareketle dönemler, liderler temelinde ayrıştırılmıştır. Sovyet liderlerinin yürütmüş oldukları ekonomi politikaları ağırlıklı olarak endüstri ve zirai ekonomi çerçevesinde etkileri ortaya konulmuştur. SSCB, sosyalist bir iktisadi sistem olması nedeniyle, Kazak SSC'nde uygulanan ekonomi politikalar, Sosyalist bir ekonominin gerektirdiği kurumlar ve yapılar sonucunda ortaya çıkan politikalar olarak sunulmuştur. Ele alınan dönemde Kazak SSC'nde endüstri ve zirai ekonomi konusunda meydana gelen değişmeler bu amaç ve araçlar doğrultusunda incelenmiştir. Endüstri ve zirai ekonomi açısından Kazak SSC ekonomisi sözü edilen dönemler itibariyle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Endüstri ve zirai ekonomi konusu, merkezi sosyalist sistemin ekonomi-politik anlayışlarının, Kazak SSC özelindeki etkileri sektörel anlamda analiz edilmiştir. Bu sektörler tarım, hayvancılık ve endüstri olarak ele alınmıştır. Ele alınan inceleme tarihsel arka planlı dört liderden hareketle ayrıştırılan dönemlerle sınırlı tutularak, her liderin kendine has ekonomi politikaları ve onun Kazak SSC üzerine etkisi açıklanmıştır. Böylece liderlerin uygulamış olduğu politikalar kısaca açıklanırsa: Lenin'in, Yeni Ekonomik Politika'sı sayesinde sosyalizmin temeli oluşturulmuştur. Stalin döneminde ise endüstride bir takım ilerlemeler kaydedilmiştir. Ama Kazak SSC için bu çerçevede oluşturulan beş yıllık planları trajik olaylarla sonuçlanmıştır. Bu ise, o dönemdeki Sovyetler Birliği'nin yöneticilerinin Kazak SSC bölgesini tanımamasından kaynaklanmıştır. Daha sonraki senelerde bu eksikler giderilerek Kazak SSC'nin endüstrisi ve zirai ekonomisi gelişmiştir. Khruschev ise tarımı geliştirmek amaçlı "Bakir Topraklar Projesi" uygulamıştır. Bu proje kapsamında işlenecek ekim alanlarının yarısı Kazak SSC bölgesindeydi. Bu durum Kazak SSC ziraatının teknik temelini ciddi ölçüde güçlendirmiştir. Son olarak Brejnev döneminde, Sovyetler Birliği ekonomik durgunluğa girmiştir. Bu durgunluk Brejnev'in Dokuzuncu Beş Yıllık Plan Dönemi'nde başlamıştır. Bu durgunluğun bir olumlu, bir de olumsuz tarafı vardır. Olumlu tarafı, bu durgunluk döneminde Kazak SSC'nde küçük ve büyük şehirlerin kurulmuştur. Halkın yaşam ve kültürel seviyesi artmıştır. Olumsuz tarafı ise, ülkede ekonomi alanında gelişmenin söz konusu olmamasıdır.


Anahtar Kavramlar : SSCB, Lenin, Stalin, Khruschev, Brejnev, Kazak SSC, Sosyalizm

Abstract:
In this study, the effects of economic policies applied by the Soviet Socialist Republican Union on the Kazakh Soviet Socialist Republic economy was analysed. During the different leaderships in the Soviet Union, in the field of economy, the different movements in their policy can be seen, they are all separated on the basis of the leaders. The economic policies carried out by the Soviet leaders were predominantly influenced by industry and the agricultural economy. Because the USSR is a socialist economic system, economic policies implemented in the Kazakh SSR, the result of institutions and structures required by a socialist economy were presented as emerging policies. The changes in industry and agricultural economy in the Kazakh SSR during the mentioned period have been examined in terms of these aims and tools. In terms of industry and agricultural economy, the Kazakh SSR economy has been examined comparatively by the mentioned periods. In the topic of the industrial and agricultural economy, the effects of the economic-political conception of the central socialist system on the Kazakh SSR specifically, were analysed in the sectoral sense. These sectors are considered as agriculture, animal husbandry and industry. In this review, limiting to periods separated by action from four historical leaders, each leader's own economic policies and his influence on the Kazakh SSR was explained. Thus, if policies the leaders applied are briefly explained: Socialism was found thanks to Lenin's New Economic Policy. During the Stalin period, progress was recorded in the industry. But for the Kazakh SSR, the five-year plans created in this framework have resulted in tragic events. This is because the administrators of the Soviet Union at that time did not know the Kazakh SSR region enough. In the following years, these shortcomings were eliminated and the industrial and agricultural economy of the Kazakh SSR developed. Khrushchev implemented the "Project of the Virgin Soils" aiming improve agriculture. Half of the cultivation areas to be processed in this project was in the Kazakh SSR region. This situation has seriously strengthened the technical basis of Kazakh SSR's agriculture. Finally, in Brezhnev's period, the Soviet Union entered the economic stagnation. This stagnation began in Brezhnev's Ninth Five-Year Plan period. This stagnation has a positive and a negative side. On the positive side, in this period of stagnation, the Kazakh SSR established small and big cities. People's life and cultural level increased. On the negative side, the development of the economy in the country was not the issue.


Key Words : USSR, Lenin, Stalin, Khrushchev, Brejnev, Kazakh SSC, Socialism