Ratlarda maternal düşük kaliteli protein diyetinin gebeliğe adaptasyon, fetal gelişim ve plazma amino asit profili üzerine etkisi
Effect of maternal low quality protein diet on maternal adaptation to pregnancy, fetal growth and development and plasma amino acid profile
Yazar: ARZU KABASAKAL ÇETİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASLI AKYOL MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet proteinleri = Diet proteins ; Fetal gelişim = Fetal development ; Fetüs = Fetus ; Gebelik = Pregnancy ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Bu çalışma maternal düşük kaliteli protein diyetinin gebeliğe adaptasyon,  fetal gelişim ve laktasyon dönemi sonunda anne ve yavruların plazma serbest amino asit konsantrasyonu üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. 9-11 haftalık 13 adet Wistar türü dişi rat randomize olarak iki gruba ayrılmıştır. Gebelik ve laktasyon süresince kazein grubu (n=6) %20 oranında kazein proteini içeren bir diyetle, buğday gluteni grubu (n=7) ise düşük kaliteli protein diyeti (%20 buğday gluteni proteini) ile ad libitum beslenmiştir. Gebelik ve laktasyon dönemi süresince hafta içi her gün maternal vücut ağırlığı ve yem tüketimi ölçülmüştür. Her batından randomize olarak 4 yavru ayrılmış ve diğer yavrulara ötanazi uygulanmıştır. Laktasyon dönemi sonunda tüm annelere ve her batından 2 yavruya ötanazi uygulanmış ve kan ve doku örnekleri (karaciğer, beyin, böbrekler ve kalp) alınmıştır. Maternal ve yavruya ait plazma serbest amino asit profili EZ: faast amino asit kiti kullanılarak gaz kromatografi cihazı ile belirlenmiştir. Gebeliğin son haftasında buğday gluteni grubunda (BG) yer alan ratların besin tüketiminin ve ağırlık kazanımının kazein grubundan (K) önemli düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Laktasyon döneminin 3. haftasında BG grubunun besin tüketiminin K grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Maternal plazma serin konsantrasyonu BG grubunda önemli düzeyde düşük bulunmuştur (p<0.05). Maternal düşük kaliteli protein diyetinin yavruların doğum ağırlığı, doğum anındaki organ ağırlıkları ve laktasyon döneminde vücut ağırlığı değişimi üzerine etkisinin olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Laktasyon dönemi sonunda, BG grubunda yer alan erkek ratların beyin ağırlıklarının K grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu gösterilmiştir (p<0.05). BG grubunda yer alan yavrulara ait plazma glutamin ve lizin konsantrasyonu K grubundan önemli düzeyde daha düşük, aspartik asit ve           glisil-prolin konsantrasyonu ise daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak, maternal düşük kaliteli protein diyeti hem maternal hem de yavruya ait plazma amino asit profilini etkilemektedir. Maternal düşük kaliteli protein diyetinin fetüs metabolizması üzerindeki uzun dönem metabolik ve fizyolojik etkilerinin değerlendirilebilmesi için daha fazla kapsamlı araştırmalara ihtiyaç vardır.  
Bu çalışma TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı tarafından desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Düşük kaliteli protein, fetal programlama, amino asit profili

Abstract:
This study aimed to examine the effect of maternal low quality protein diet on maternal adaptation to pregnancy, fetal growth and maternal and fetal plasma free amino acid profile at weaning. Thirteen, 9-11-week old virgin female Wistar rats mated and were randomly divided into two groups fed casein (C: 20% casein protein; n=6) and low quality protein diet (WG: 20% wheat gluten protein; n=7) ad libitum. Maternal food intake and body weight were recorded daily during pregnancy and lactation. All dams and 2 offspring from every dam were euthanized at the end of lactation. Blood and tissue samples were taken and organ weights (liver, brain, kidneys and heart) were recorded. Maternal and fetal plasma free amino acid profile were determined using Ez:faast amino acid kit by GC (gas chromatography). It was determined that weight gain and food intake was significantly lower in experimental group than control group at the third week of pregnancy (p<0.05). Food intake of C group was much more than WG group and this was found statistically important (p<0.05) at the third week of lactation. Maternal plasma free serine concentrations were significantly lower in WG group (p<0.05). Maternal low quality protein diet had no significant effect on birth and organ weights of offspring and body weight from birth to weaning of litters (p>0.05). Brain weights of male litters at weaning in WG were significantly lower (p<0.05). While free glutamine and lysine concentrations in plasma of WG litters were significantly lower, plasma free aspartic acid and glycyl-proline concentrations were significantly higher in group C (p<0.05). Consequently, maternal low quality protein diet had an important effect on plasma amino acid profile of dams and litters. Further comprehensive studies are required in order to assess long term metabolic and physiological effects of maternal low quality protein diet on fetal metabolism.  
This research was supported by TUBITAK 1002-Short Term R&D Funding Program.

Key words: Low quality protein, fetal programming, amino acid profile