Lise 1 biyoloji ders kitapları arasındaki iletişim stratejilerinin karşılaştırılması üzerine bir araştırma.
A study on comparison of communication strategies among high school biology 1 textbooks
Yazar: ERTUĞRUL BARAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSA DİKMENLİ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziL SE 1 B YOLOJ DERS K TAPLARI ARASINDAK LET Ş MSTRATEJ LER N N KARŞILAŞTIRILMASI ÜZER NE B R ARAŞTIRMAErtuğrul BARANSelçuk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBiyoloji Eğitimi Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Musa D KMENL2006, 79 SayfaJüri:Prof. Dr. Ahmet AFYONProf. Dr. Haydar ÖZTAŞYrd. Doç. Dr. Musa D KMENLBiyoloji öğretiminde, ders kitapları en sık kullanılan öğretim materyallerindenbirisidir. Fakat bu konuda yapılan araştırmalar biyoloji ders kitaplarının içerik vetasarım bakımından henüz istenilen seviyede olmadığını göstermektedir. Biyolojiders kitaplarında yaygın olarak kullanılan resim ve şekillerin birçok hatalar içerdiğive bu hataların öğrencilerde yanılgılara sebep olduğu bilinmektedir. Laboratuvar,teknoloji ve materyal kullanımının eksikliği nedeniyle, öğrenciler ve öğretmenlerinders kitaplarına olan aşırı bağımlılığı dikkate alındığında kitap analiziaraştırmalarının önemi daha da artmaktadır.Ders kitabı yazarları genellikle okuyucu ile açık bir iletişime girmek ve metiniçeriklerinin okuyucu tarafından doğru bir biçimde anlaşılmasını sağlamak için çeşitlistratejiler kullanırlar. Bu çalışmanın temel amacı, lise 1 biyoloji ders kitaplarındakisoru stilleri, terimlerin sunuluş biçimleri, şekil çeşitleri, pratik etkinlikler veokunabilirlik gibi özellikleri göz önüne alarak iletişim stratejilerinin doğasınıincelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Milli Eğitim Bakanlığının lise 1. sınıflardaokutulmak üzere önerdiği üç adet biyoloji ders kitabı temin edilmiş ve inceleme bukitaplar üzerinde gerçekleştirilmiştir.Çalışmada Soyibo'nun (1996) geliştirmiş olduğu teknik modifiye edilmiş ve butekniğe göre her kitap soru sitilleri, terimlerin sunuluş biçimleri, şekil çeşitleri, pratiketkinlikler ve okunabilirlik özellikleri bakımından incelenmiştir.Sonuçlar lise 1 biyoloji ders kitaplarında en çok yoklama sorularınınkullanıldığını, biyolojik terimlerin çoğunun açıklandığını ve bu açıklamanıngenellikle terimlerle birlikte yapıldığını göstermektedir. Şekil çeşitlerine bakıldığındadiyagramlar ve fotoğrafların daha sık kullanıldığı, fakat bir kitapta etiketsizdiyagramlara sıkça rastlandığı görülmüştür. Pratik etkinliklerden ise öğrencilerinbireysel yeteneklerini ön plana çıkartan ve alan çalışması gerektiren özel pratiketkinliklerin sık kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, lise biyoloji ders kitaplarınınokunabilirliğinin ölçülmesinde Flesh-Kincaid ve Guinning formüllerinin (Soyibo1996) Türkçe'nin dil yapısından dolayı uygun olmadığı, Sönmez formülünün(Sönmez 2003) ise Türkçe metinlerin okunabilirliğinin ölçülmesinde doğru sonuçverdiği gözlenmiştir. Sonuçlar literatür bilgisi ile karşılaştırılmış ve önerilergeliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Biyoloji ders kitapları, soru stilleri, şekil çeşitleri, pratiketkinlikler, okunabilirlik.

Abstract:
ABSTRACTMs ThesisA STUDY ON COMPARISON OF COMMUNICATION STRATEGIESAMONG HIGH SCHOOL BIOLOGY 1 TEXTBOOKSErtuğrul BARANSelçuk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Biology EducationSupervisor : Assist. Prof. Dr. Musa D KMENL2006, 79 PageJury:Prof. Dr. Ahmet AFYONProf. Dr. Haydar ÖZTAŞAssist. Prof. Dr. Musa D KMENLTextbooks are one of the most used teaching materials in teaching biology.But the researches made about this topic shows that biology textbooks haven?t beenon an intended level yet, on account of content and planning. It is known that theillustrations and shapes commonly used in biology textbooks have lots of mistakesand these mistakes cause delusions on students. In view of the fact that deepdependence of teachers and students to the textbooks, because of the deficiency ofusing of labs, technology and materials the importance of researches of textbookanalysis has risen.Textbook writers use various strategies generally to make a clearcommunication with the reader and to provide the text contents to be understoodcorrectly by the reader. The fundamental goal of this study is investigating the natureof communication strategies in view of the fact that specialties in high school biology1 textbooks such as question styles, the mode of presenting terms, types ofillustrations, practical activities and readability. In accordance with this goal, threetextbooks that the Ministry of Education proposes to be instructed in first class ofhigh schools have been assured and investigation has been carried out on thesetextbooks.In this study the technic that Soyibo (1996) improved has been modified andin respect of this technic every textbook has been observed on account of questionstyles, the mode of presenting terms, types of illustrations, practical activities andreadability.The results show that the probing questions have been commonly used inhigh school biology 1 textbooks; most of the terms have been defined as soon as theyare introduced in the texts. When the types of illustrations are looked, one can seethat diagrams and photographs are used more often, but unlabelled diagrams arecommonly met in one of the textbooks. It is determined that special practicalactivities that are needed province study and make the individual abilities of studentsdistinctive have been commonly used. Besides, it is observed that Flesh-Kincaid andGuinning formulas (Soyibo 1996) aren?t suitable on evaluating the readability of thetextbooks because of linguistic structure of Turkish; but, Sönmez formula (Sönmez2003) gives right results on evaluating the readability. The results have beencompared with literature knowledge and some suggestions have been composed.Key Words: Biology textbooks, question styles, types of illustrations, practicalactivities, readability.