Değerler sisteminin (dini başa çıkma, affedicilik ve emmons şükür ölçekleri açısından) anksiyete duyarlılığı üzerindeki yordayıcı etkisi: Metakognisyonların aracı rolü
The predictive effects of value system (in terms of religious coping, trait forgivingness and gratitude questionnaire scales) on anxiety sensitivity: The mediating role of metacognitions
Yazar: ALİ ENGİN UYGUR
Danışman: PROF. DR. K. NEVZAT TARHAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağışlama = Forgiveness ; Değerler = Values ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Yordama = Predict ; Ölçekler = Scales ; Üstbiliş = Metacognitive ; Şükür = Praise

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 'değerler'in (affedicilik, şükredicilik, dini başa

çıkma) 'anksiyete duyarlılığı' üzerindeki yordayıcı etkisinde 'üst bilişlerin' aracı rolünün

araştırılmasıdır. Çalışmaya 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Üsküdar Üniversitesi'nde

öğrenim gören 789 öğrenci gönüllülük esasına göre katılmıştır. Katılımcılar araştırmanın

amaçları konusunda bilgilendirilmişlerdir. Değerlendirmeler araştırmacı tarafından

hazırlanan Demografik Bilgi Formu, Dini Başa Çıkma, Affedicilik, Emmons Şükür, Üst

Biliş Ölçekleri ve Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 aracılığıyla yapılmıştır. Çalışma

verilerinin analizinde SPSS for Windows 24.0 ve Lisrel 8.80 programlarından

yararlanılmıştır. Ölçeklerin faktör yapısına uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı

faktör analizi yapılmıştır. Değerlerin (affedicilik, şüküredicilik ve dini başa çıkma)

anksiyete duyarlılığı üzerine etkisinin üst biliş değişkeni aracılığıyla sağlanıp

sağlanmadığını test etmek için yapısal eşitlik modelli kurularak aracılık testi yapılmıştır.

Oluşturulan yapılsal modele göre affedicilik, şüküredicilik ve dini başa çıkma

ölçeklerinin üst biliş ile ilişkileri sırasıyla -0,23; -0,27 ve 0,42'dir. Üst biliş ile anksiyete

duyarlılığı arasındaki ilişki 0,70'dir. Bu ilişkiler 0,05 düzeyinde anlamlıdır. Model uyum

indekslerinden RMSEA, CFI ve IFI kurulan model ile verinin kabul edilebilir uyum

gösterdiğini belirtmektedir. Böylelikle, üstbiliş değişkeninin affedicilik, şükür ve dini

başa çıkma değerler sisteminin anksiyete duyarlılığı üzerindeki etkisine tümden aracılık

ettiği söylenebilir.



Anahtar Kelimeler: değerler, affedicilik, şükredicilik, dini başa çıkma,metakognisyon, üst biliş, anksiyete duyarlılığı

Abstract:
The aim of this study is to research mediator role of 'metacognitions'

in the predictor effect of 'values' (forgiveness, gratitude, religious coping) on 'anxiety

sensitivity'. 789 voluntary students studying at Uskudar University in 2015-2016

participated in the study. Participants were informed about the study's aim. The

researcher made evaluations through Demographical Information Form, Religious

Coping, Forgiveness, Emmons Gratitude, and Metacognition Scales and Anxiety

Sensitivity Index-3. In the analysis of data, SPSS for Windows 24.0 and Lisrel 8.80

software were used. Confirmatory factor analysis was made to test scales' propriety with

factor structure. To determine whether the values (forgiveness, gratitude, religious

coping) effect on anxiety sensitivity is ensured through metacognition variable, structural

equation model was formed; mediation test was made. According to constructed

structural model, the relations of forgiveness, gratitude, religious coping scales with

metacognition are respectively -0.23; -0.27, 0.42. The relation between metacognition

and anxiety sensitivity is 0.70. These relations are significant with the rate of 0.05. The

model formed with RMSEA, CFI and IFI indicated that model and data showed

acceptable consistence. Thus, metacognition variable completely mediates the effect of

forgiveness, gratitude, religious coping value systems on the anxiety sensitivity.


Keywords: values, forgiveness, gratitude, religious coping, metacognition, anxiety sensitivity