Paylaşım ekonomisinde güven faktörünün ölçülmesi ve paylaşım niyetine etkisinin kültür bağlamında değerlendirilmesi
Measuring the trust factor in the sharing economy and the evaluation of its effect on the sharing intention in context of culture
Yazar: RUŞEN AKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AYTEKİN FIRAT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dijital çağın beraberinde getirdiği yeniliklerden biri olan paylaşım ekonomisi kavramı, bilgi teknoloji araçları ve mobil teknolojideki gelişmeler, küreselleşen ekonomik faaliyetler, krizler, ekolojik farkındalık oluşturan ekonomik davranışların etkisinde ortaya çıkmıştır. Mobil telefon ve internetin yaygın kullanımı muhtemel olmayan şekil ve ölçeklerde paylaşımı mümkün kılmış, bu ekonomik modele katılımların sayısı her geçen gün artmış ve bu kavram çok daha popüler hale gelmiştir. Araştırmanın amacı; paylaşım ekonomisi platformlarında ürün/hizmet sağlayıcıların paylaşım ekonomisi platformuna ve bu platformlarda ürün/hizmetten yararlanan bireylere yönelik güveninin belirlenmesi ve ayrıca paylaşım platformuna ve yararlanıcılara duyulan güvenin paylaşım niyeti ile ilişkisinde kültürün düzenleyici rolünün belirlenmesidir. Bu doğrultuda 416 Türk ve 407 Rus katılımcıya ulaşılmış, anket tekniği ile veriler toplanmıştır.  Toplanan veriler IBM SPSS Statistics 27 ve SmartPLS 4 programı kullanılarak PLS-SEM tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları; algılanan kişisel güvenlik sisteminin ve algılanan çevrimiçi inceleme sisteminin paylaşım platformuna güvene etkisinin olduğunu ancak algılanan mülk güvenlik sisteminin paylaşım platformuna güvene etkisinin olmadığını göstermiştir. Ayrıca algılanan kişisel güvenlik sisteminin ve algılanan çevrimiçi inceleme sisteminin yararlanıcılara güvene etkisinde paylaşım platformuna güvenin aracı etkisi gözlemlenmiş, algılanan mülk güvenlik sisteminin yararlanıcılara güvene etkisinde paylaşım platformuna güvenin aracı etkisi görülmemiştir. Son olarak, paylaşım platformuna güven ve yararlanıcılara güvenin paylaşım niyeti ile ilişkisinde kültürün düzenleyici rolü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçların paylaşım ekonomisi alan yazınına katkı sağlayacağı sektör temsilcilerine öngörüler sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The concept of sharing economy, which is one of the innovations brought by the digital age, has emerged under the influence of developments in information technology tools and mobile technology, globalizing economic activities, crises, and economic behaviors that create ecological awareness. The widespread use of mobile phones and the Internet has made sharing possible in unlikely forms and scales, the number of participants in this economic model has increased day by day and this concept has become much more popular. Purpose of the research is to determine the trust of the product/service providers in the sharing economy platforms towards the sharing economy platform and towards the individuals who benefit from the products/services on these platforms, and also to determine the moderator role of culture in the relationship between the trust in the sharing platform and the beneficiaries and the sharing intention. For this purpose, 416 Turkish and 407 Russian participants were reached, and data were collected by survey technique. The collected data were analyzed with the PLS-SEM technique using the IBM SPSS Statistics 27 and the SmartPLS 4 program. According to the results of the analysis, the perceived personal security system and the perceived online review system have an effect on trust on the sharing platform, but the perceived property security system has no effect on trust on the sharing platform. In addition, trust on the sharing platform has a mediating effect on relationship between the perceived personal security system and the trust on the beneficiaries. Also, trust on the sharing platform has a mediating effect on relationship between the perceived online review system and the trust on the beneficiaries. Hovewer, there is no mediating effect on relationship between the perceived property security system and the trust on the beneficiaries. Finally, it was concluded that culture did not have a moderator role in the relationship between neither trust on the sharing platform and sharing intention, nor trust on the beneficiaries and and sharing intention.