Jessa atriyal fibrilasyon bilgi ölçeğinin (JAFBÖ) Türkçe geçerlilik güvenilirlik çalışması ve atriyal fibrilasyonlu hastaların bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Turkish validity and reliability study of jessa atrial fibrillation knowledge questionnaire (JAKQ) and determining the knowledge levels of patients with atrial fibrillation
Yazar: İBRAHİM ÖZLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ATIF BAYRAMOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Atriyal fibrilasyon = Atrial fibrillation ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kalp = Heart ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Ölçekler = Scales

Özet:
Jessa Atriyal Fibrilasyon Bilgi Ölçeğinin (JAFBÖ) Türkçe Geçerlilik
Güvenilirlik Çalışması ve Atriyal Fibrilasyonlu Hastaların Bilgi Düzeylerinin

Belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma Jessa Atriyal Fibrilasyon Bilgi Ölçeğinin (JAFBÖ) Türkçe
geçerlilik güvenilirliğini değerlendirmek ve acil kliniğe başvuran Atriyal
Fibrilasyonlu hastaların bilgi durumlarını tespit etmek amacıyla yapıldı.

Yöntem: Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla
metodolojik, hastaların bilgi durumlarını belirlemek için tanımlayıcı araştırma
modeline uygun olarak yapılan araştırma, Aralık 2016- Haziran 2018 tarihleri
arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Acil Kliniğine başvuran Atriyal
Fibrilasyon tanısı almış, araştırmaya katılma ölçütlerini sağlayan hastalarla (n=175)
yürütüldü. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu" ve "Jessa Atriyal
Fibrilasyon Bilgi Ölçeği (JAFBÖ)" kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı,
ortalama, yüzdelik dağılımlar, varyans analizi, Kruskal Wallis Testi, Mann Whitney
U Testi, ki-kare testi, faktör analizi, madde toplam korelasyonu için Pearson
Korelasyon tekniği ve Cronbach alpha analizi kullanıldı.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 71.69±10.15 olup,
çoğunluğunun kadın (%56), evli (%91.4), ev hanımı (%54.3) ve orta gelir düzeyine
(%73.7) sahip olduğu, ilde ikamet ettiği (%71.4) belirlendi. Hastaların %34.9'unun
nefes darlığı şikayeti ile acile başvurduğu, %32.6'sının uzun süreli AF tanısı aldığı,
%32.6'sının 1-5 yıldır AF'sinin devam ettiği, CHA 2 DS 2 VAS c skor ortalamalarının
3.73±1.78, HAS-BLED kanama skor ortalamalarının 2.50±1.45 olduğu görüldü.
Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek için yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda
üç boyutlu bir yapı gösterdiği ve faktör yüklerinin uygun aralıkta olduğu saptandı.
Ölçeğin iç tutarlılık analizlerinde; Cronbach alfa katsayısının 0.84, madde-toplam

11

1)
puan korelasyonlarının yeterli düzeyde olduğu belirlendi. Ölçeğin zamana göre
değişmezliğini test etmek için yapılan test-tekrar teste ait korelasyon değeri 0.87
olarak bulundu ve iki uygulama arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak önemli olduğu
belirlendi (p<0.001). Hastaların ölçekten aldıkları puan ortalamaları Genel Olarak
Atrial Fibrilasyon için 1.43±1.90, Kan Sulandırıcı İlaçlar için 2.88±3.08, K vitamini
Antagonistleriyle Yeni Kan Sulandırıcı İlaçlar için 2.70±3.47 olarak bulundu.

Sonuç: Araştırma bulguları Jessa Atriyal Fibrilasyon Bilgi Ölçeği'nin orijinal
ölçekle benzer yapıda, geçerlilik güvenilirliğinin oldukça yüksek olduğunu ve
Türkiye'de kullanılabileceğini gösterdi. Araştırmada ayrıca Atriyal Fibrilasyonlu
hastaların hastalıkları hakkında düşük düzeyde bilgi sahibi oldukları saptandı.

Anahtar Kelimeler: Atriyal Fibrilasyon, geçerlilik, güvenilirlik, bilgi
durumu

Abstract:
Turkish Validity and Reliability Study of Jessa Atrial Fibrillation Knowledge
Questionnaire (JAKQ) and Determining the Knowledge Levels of Patients with

Atrial Fibrillation

Purpose: The purpose of this study is to assess the Turkish validity and
reliability study of Jessa Atrial Fibrillation Knowledge Questionnaire (JAKQ) and
determine the knowledge levels of patients with Atrial Fibrillation in the emergency
clinic.
Method: The study, which was conducted methodologically to assess the
validity and reliability study of the scale and in descriptive research model to
determine the knowledge levels of the patients, was carried out with patients
(n=175), who were diagnosed with Atrial Fibrillation, applied to the Emergency
Clinic of Atatürk University Research Hospital between December 2016 and June
2018, met the inclusion criteria of the study. While collecting the data, "Personal
Information Form" and "Jessa Atrial Fibrillation Knowledge Questionnaire (JAKQ)"
were used. Number, mean, percentage distribution, analysis of variance, Kruskal
Wallis Test, Mann Whitney U Test, chi-square test, factor analysis, Pearson
correlation technique for total item correlation and Cronbach alpha analysis were
used to collect the data.
Results: The average age of the patients included in the study was
71.69±10.15, most were female (56%), married (91.4%), housewife (54.3%) and
middle class in terms of income level (73.7%), and resided in the city (71.4%). It was
observed that 34.9% of the patients applied to the emergency clinic with the
complaint of shortness of breath; 32.6% of the patients had a long-term AF
diagnosis, 32.6% had an ongoing AF for 1- 5 years, their CHA 2 DS 2 VAS c mean
scores were 3.73±1.78, and their HAS-BLED bleeding mean scores were 2.50±1.45.
As a result of the explanatory factor analysis carried out for determining the
construct validity of the scale, it was found that it showed a three-dimensional
structure and the factor loads were in suitable intervals. In the internal consistency
analyses of the scale, it was determined that the Cronbach's alpha coefficient was

13

1)
0.84, and the item-total score correlations were at sufficient level. It was determined
that the correlation value of the test-retest carried out to test the time invariance of
the scale was 0.87 and the correlation between the two applications were statistically
significant (p<0.001). Mean scores obtained by the patients from the questionnaire
were 1.43±1.90 for overall Atrial Fibrillation, 2.88±3.08 for anticoagulants, and
2.70±3.47 for vitamin K antagonists and new anticoagulants.
Conclusion: The results of the study revealed that the Jessa Atrial Fibrillation
Knowledge Questionnaire had a similar structure with its original version, had a
considerably high reliability and validity and can be used in Turkey. It was also
concluded in the study that patients with Atrial Fibrillation had low levels of
knowledge on their illnesses.
Keywords: Atrial Fibrillation, validity, reliability, knowledge level