Ailesel akdeniz ateşi tanılı çocuklarda akdeniz diyetinin hastalık seyrine etkisi
Impact of the mediterranean diet on disease progression in pediatric patients with familial mediterranean fever
Yazar: HANDE ILGAZ TÜZEN
Danışman: PROF. DR. BALAHAN MAKAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Ailesel Akdeniz ateşi (AAA), tekrarlayan ateş ve serozit atakları ile karakterize otoinflamatuar hastalıktır. Ataklar sırasında inflamatuar belirteçler artar ve ataklar arasında subklinik inflamasyon devam edebilir. AAA hastalarında kronik/subklinik inflamasyon hayatı tehdit edici komplikasyon olan amiloidozun temel nedenidir. Akdeniz diyeti ise inflamasyon modülasyonu ile ilgili moleküler parametreleri değiştirerek anti-inflamatuar etki gösterip inflamatuar hastalıklar üzerine olumlu etki gösterir. Bu çalışmadaki amacımız, AAA ile takip edilen çocuklarda Akdeniz diyetinin atak sıklığı ve hastalık seyrine etkisini araştırmaktır.
Hastalar ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Romatoloji Bilim Dalı'nda Mart 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında başvuran 7-18 yaş arası AAA tanılı hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara poliklinik vizitlerinde beslenme anketleri uygulanmıştır. 95 hasta taranmıştır, bunların 91'i analize dahil edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 24.0 versiyon programı ile analiz edilmiştir. Çalışmamızda yer alan tüm testlerde anlamlılık düzeyi için p<0,05 şartı arandı.
Bulgular: Beslenme davranış ölçeğine göre beslenme davranışı kötü ve iyi olan grup arasında vücut kitle indeksi ve egzersizle indüklenen bacak ağrısı sıklığı açısından anlamlı fark saptanmıştır (p= 0.016, p=0.036).  Akdeniz diyet kalitesi indeksine göre çok düşük kalitede beslenen gruptaki lökosit sayısı, optimal kalitede beslenen gruptakinden anlamlı yüksektir (p= 0.043). AAA ciddiyet skoru açısından yüksek puan alan hastalarda M694V homozigot mutasyon sıklığı düşük puan alanlara göre anlamlı yüksek saptanmıştır (p <0.001).  
Sonuç: Ailesel Akdeniz ateşi hastalığında ataklara yol açabilecek ve hastalık seyrini etkileyebilecek pek çok epigenetik ve çevresel faktör rol oynar. Bu nedenle muhtemel risk faktörleri belirlenip, ataklar ile oluşabilecek komplikasyonlar uygun diyet alışkanlıkları ile en aza indirilmeye çalışılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Ailesel Akdeniz ateşi, Akdeniz diyeti

Abstract:
Aim: Familial Mediterranean fever (FMF) is an autoinflammatory disease characterized by recurrent febrile and serositis attacks. Inflammatory markers increase during attacks, and subclinical inflammation can persist between attacks. Chronic/subclinical inflammation in FMF patients constitutes the primary cause of the life-threatening complication amyloidosis. The Mediterranean diet modulates molecular parameters related to inflammation, exhibiting an anti-inflammatory effect that positively impacts inflammatory diseases. The aim of this study is to investigate the effect of the Mediterranean diet on the frequency of attacks and disease course in children with FMF.
Patients and Methods: Children aged 7-18 years diagnosed with FMF who presented to the Department of Pediatric Rheumatology, Dokuz Eylül University of Medicine, between March 2022 and February 2023, were included in the study. Nutritional questionnaires were administered to patients during outpatient visits. 95 patients were screened, of which 91 were included in the analysis. The data obtained in the study were analyzed using SPSS version 24.0. A significance level of p<0.05 was sought in all tests performed.
Results: According to the nutritional behavior scale, there was a significant difference between the group with poor and good nutritional behavior in terms of body mass index and exercise-induced leg pain frequency (p=0.016, p=0.036). The leukocyte count in the group with very low-quality Mediterranean diet was significantly higher compared to the group with optimal diet quality (p=0.043). In terms of FMF severity score, patients with higher scores had a significantly higher frequency of M694V homozygous mutation compared to those with lower scores (p<0.001).
Conclusion: In familial Mediterranean fever, numerous epigenetic and environmental factors play a role in triggering attacks and influencing disease course. Therefore, potential risk factors should be identified, and complications that may arise from attacks should be minimized through appropriate dietary habits.
Keywords: Familial Mediterranean fever, Mediterranean diet