Erzurum palandöken merkez ilçesinde yaşayan 65 yaş ve üzeri popülasyonda yaşam kalitesi ve depresyon düzeyine etki eden faktörler
Factors affecting quality of life and depression levels in the population aged 65 and over living in the district of palandöken in Erzurum
Yazar: BANU BEDİR
Danışman: YRD. DOÇ. ELİF OKŞAN ÇALIKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Depresyon = Depression ; Erzurum-Palandöken = Erzurum-Palandöken ; Geriatri = Geriatrics ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Nüfusun yaşlanması, yirmi birinci yüzyılda ön plana çıkan en önemli demografik olgulardan birisidir. Son yıllarda gerçekleşen, çevre koşulları, gelir düzeyi ve dağılımındaki düzelmeler, yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığının sağlanması gibi sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazanılması, barınma koşullarının düzelmesi, sağlık hizmetlerine ulaşılabilirliğin artışı bireylerin yaşam süreleri ve kalitesini olumlu yönde etkilemiştir. Bu çalışma, Erzurum Palandöken İlçesi'nde yaşayan 65 yaş ve üzeri popülasyonda yaşam kalitesi ve depresyon düzeyine etki eden faktörleri ortaya koymak amacıyla tanımlayıcı kesitsel nitelikte planlandı. Çalışmaya 65 yaş ve üzerinde olan 480 yaşlı birey dahil edildi. Araştırma grubundaki yaşlıların yaşam kalitelerini değerlendirmek için WHOQOL-OLD Yaşam Kalitesi Ölçeği, depresyon belirtisini değerlendirmek için Geriatrik Depreyon Ölçeği kullanıldı. Katılımcıların WHOQOL-OLD yaşam kalitesi toplam puan ortalaması 56.64±15.57'di. Alt alan ortalamalarına göre en yüksek yaşam kalitesi puan ortalaması ölüm ve ölümlülük alanına ait iken, en düşük sosyal katılım alanına aitti. Yaşam kalitesi toplam puan ortalaması kadınlarda, ileri yaşta, okuryazar olmayanlarda, düzenli aylık geliri olmayanlarda, sağlık durumunu geçen yıla göre kötü olarak değerlendirenlerde, kendisini çok yaşlı olarak değerlendirenlerde ve kronik hastalığı olanlarda anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p˂0.001). Katılımcıların Geriatrik Depreyon Ölçeği puan ortalaması 14.59±5.27 olup depresyon belirtisi görülme sıklığı %56.5'ti. Depresyon belirtisi kadınlarda, genç yaşlı grupta, evlilerde, okuryazar olmayanlarda, düzenli aylık geliri olmayanlarda, kendisini çok yaşlı olarak değerlendirenlerde, sağlık düzeyi algısını kötü olarak değerlendirenlerde anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p˂0.05). Depresyon puan ortalaması ile yaşam kalitesi puan ortalaması arasında negatif yönlü anlamlı ilişki vardır (p˂0.001). 
Sonuç olarak; araştırma bölgemizdeki yaşlı popülasyonun yaşam kalitesi ve depresyon belirtisini etkileyen etmenlere yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici hizmetler artırılmalıdır.


Anahtar Kelimeler: yaşlı, yaşam kalitesi, depresyon, WHOQOL-OLD, GDÖ

Abstract:
Population aging is a major demographic phenomenon of the 21st century. Improvements in environmental conditions, better income levels and distribution, healthier lifestyles including balanced and adequate nutrition, and improved housing and access to health services have impacted positively on life expectancy and quality. This descriptive, cross-sectional study was planned to determine factors affecting quality of life and depression levels in the 65 and over age group in the Palandöken district of Erzurum. WHOQOL-OLD was used to evaluate quality of life, and the Geriatric Depression Scale for depressive symptoms. The mean WHOQOL-OLD score was 56.64±15.57. The highest quality of life score was determined in the death and dying subcomponent, and the lowest in social participation. Mean total quality of life was significantly lower in women, at advanced age, in the illiterate, and in subjects with no regular monthly income, with poorer health than the previous year, who regarded themselves as very old, and with chronic disease (p˂0.001). The mean Geriatric Depression Scale score was 14.59±5.27, and the prevalence of depressive symptoms was 56.5%. Depressive symptoms were significantly higher in women, the younger age group, married subjects, the illiterate, and subjects with no regular monthly income, and those regarding themselves as very old and their health as poor (p˂0.05). Significant negative correlation was determined between mean depression score and mean quality of life score (p˂0.001). 
In conclusion, protective, therapeutic and rehabilitative services aimed at factors affecting quality of life and depression in the elderly in our region must be increased.


Key words: Elderly, quality of life, WHOQOL-OLD, GDS