Türkistan Milli Birlik Komitesi'nin tarihsel kökenleri ve faaliyetleri
Historical origins and activities of the Türkistan National Unity Committee
Yazar: MURAT AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EBUBEKİR GÜNGÖR
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Cedit hareketi = Movement of Jadidism ; Kocaoğlu, Osman = Kocaoğlu, Osman ; Milli Birlik Komitesi = National Unity Committee ; Rusya = Russia ; Rusya Türkleri = Russia Turks ; Togan, Zeki Velidi = Togan, Zeki Velidi ; Türkistan = Turkistan ; Yaş Türkistan dergisi = Yaş Türkistan journal ; Yeni Türkistan dergisi = Yeni Türkistan journal ; Çokay, Mustafa = Çokay, Mustafa

Özet:
Altınorda Devleti'nin dağılmasıyla beraber Çarlık Rusya'nın 1552 yılında bölge coğrafyasında ilerleme kaydetmesi ilerleyen yıllarda Türkistan'a da sıçramıştır. Özellikle XIX. yüzyılda başlayan, Rusya'nın Türkistan bölgesini işgali ile coğrafya da yaşayan Türklere karşı bir asimile politikası da uygulanmıştır. 1905 ve 1917 Devrimleri neticesinde bu politikaya spesifik olarak yaklaşan ve Çarlık Rusya'nın devamı olan Sovyet rejimi, Türkistan bölgesini farklı eyaletlere ayırarak yönetmeyi benimsemiştir. Bu asimile politikası devam ederken Türklerin reformu olarak sayılacak olan Ceditçilik faaliyetleri ilerleyen yıllarda siyasi bir harekete dönüşmüş ve bir bağımsızlık mücadelesi olarak karşımıza çıkmıştır. Türkistan bölgesinin de farklı isimlerle Sovyet Rusya idaresinde bulunması Türkistanlı Müslüman aydınların bir mücadele içine girmesine sebebiyet vermiştir. Bu mücadeleyi Sovyet Rusya etkisi altında yapamayacaklarını anlayan aydınlar önce Avrupa'ya daha sonra Türkiye'ye geçerek mücadelelerini Türkistan dışına taşımışlardır. 
Çalışma, genel olarak Türkistanlı aydınlar tarafından kurulan ve bir bağımsızlık mücadelesi haline gelen Türkistan Milli Birliği'nin öncesi, kuruluş dönemi ve faaliyetlerini incelemiştir. Türkistanlı aydınların bağımsızlık mücadelesi adına kurmuş oldukları Türkistan Milli Birlik Komitesi'nin kültürel ve siyasi faaliyetleri ile Avrupa'daki çalışmaları tezde işlenmiş olup, Türkçe literatüre yeni bir eser olarak kazandırılması amaç edinilmiştir.

Abstract:
With the disintegration of the Golden Horde State, Tsarist Russia's progress in the region's geography in 1552 spread to Turkestan in the following years. Especially in the XIX. With the occupation of the Turkestan region by Russia, which started in the 19th century, an assimilation policy was also implemented against the Turks living in the geography. As a result of the 1905 and 1917 Revolutions, the Soviet regime, which was the continuation of Tsarist Russia and approached this policy specifically, adopted the management of the Turkestan region by dividing it into different provinces. While this assimilation policy continued, the activities of Ceditism, which would be considered as the reform of the Turks, turned into a political movement in the following years and appeared as a struggle for independence. The fact that the Turkestan region was under the administration of Soviet Russia with different names caused the Muslim intellectuals of Turkistan to enter into a struggle. Realizing that they could not carry out this struggle under the influence of Soviet Russia, the intellectuals first moved to Europe and then to Turkey and carried their struggle out of Turkestan.
The study examined the pre-establishment period and activities of the Turkestan National Union, which was generally founded by Turkistan intellectuals and became a struggle for independence. The cultural and political activities of the Turkistan National Unity Committee, which was established by the Turkistan intellectuals in the name of the struggle for independence, and their work in Europe were discussed in the thesis, and it was aimed to bring it into Turkish literature as a new work.