Türk işgücü göçünün Türkiye ekonomisine sosyo-ekonomik anlamda yansımaları: Almanya örneği
Socio-economic reflections of Turkish labor migration to the Turkish economy: The example of Germany
Yazar: TUANA KARAYEL
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAR DOĞRU
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Almanya = Germany ; Almanya Defteri = Almanya Defteri ; Batı Almanya = Western Germany ; Doğu Almanya = Eastern Germany ; Kapitalist ekonomi = Capitalist economy ; Neo-klasik ekonomi =   ; Serbest piyasa ekonomisi = Free market economy ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Teknik iş gücü = Technical labour force ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Özellikle ikinci dünya savaşından sonra göçmen akımı Avrupa ülkeleri açısından çok önemli bir yer edinmiştir.Türkiye , göçmen ihraç eden ülkeler arasına daha sonra katılarak işgücü ihraç eden ülkelerin başında gelmiştir ve Avrupa ülkeleri 1974 yılında Almanya gibi dış ülkelerden işçi kabulünü durdururken , Türkiye , Batı Avrupa için işçi stoğu anlamında önemli bir ülke olmuştur. Bunun yanında bu tezin yazılma amacında ki bir başka önemli nokta ise , Türkiye'nin ev sahibi ülkelerle doğrudan bir sömürge ilişkisi içinde olmamasıdır. 1960'da Türkiye ile Almanya arasında işgücü anlaşmasının imzalanmasıyla beraber 1974 işçi alımlarının durdurulduğu döneme gelene kadar ki yıllar çalışmada tablolarla detaylı analiz edilerek incelenmiştir. Taşıdığı bir çok risklere rağmen 1960-1970 yılları Türkiye'nin kalkınma hedeflerinin başarıya ulaşması işçi göçlerine bağlanmıştır. İşgücü göçünün olumlu ve olumsuz her iki sonuçları bu çalışmada detaylı olarak incelenerek çalışmaya dahil edilmiştir. Bunun yanı sıra , uluslararası işgücü hareketinin 1960'lı yılların başından itibaren işgücü arz eden bir ülke  durumunda olan Türkiye'nin ekonomisine ne gibi etkileri olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla , öncelikle Türkiye'den Avrupa'ya işgücü göçü , yurtiçi işgücü piyasasında işgücü arzı , işgücü talebi ve işgücü niteliği üzerinde yaratmış olduğu etkiler dikkate alınarak analiz edilmiştir. 
Bu çalışmada  Türk işgücü olgusunu araştırırken , Türkiye Ekonomisi gelişim aşaması ve temel dinamikleri göz önünde bulundurulmuş olup , Osmanlı Devleti ile başlayan bir dış borçlar sorununun ve gelişimini yeni tamamlayan bir Türkiye Ekonomisinin varlığı söz konusu olmuştur. Bu anlamda devletçilik ilkesinin yerini liberalleşmeye bıraktığı ekonomi de çeşitli olgular ve beraberinde artı ve eksiklikler oluşmuştur. Tarihte oldukça önemli sayılan 24 Ocak kararları' da bu önlemler arasındadır ve özellikle özel sektörün teşviki gibi kararların yer aldığı bu kararlar Türkiye Ekonomisi adına ciddi değişim ve dönüşümlerin de kapısını aralamıştır. Liberal bir ekonomi politikasının izlendiği 1960 senesi dönemde ise gerek bu çalışmaya konu olan Federal Alman Cumhuriyeti gerekse Türkiye Cumhuriyeti savaşların ve krizlerin en çok etkilendiği ülkeler arasında olmuştur. Oluşan bu olumsuz tablo neticesinde ise iki ülke arasında bir anlaşma söz konusu olmuştur ve derin kapsamlı incelenecek olan Türkiye Cumhuriyeti ve Federal Almanya arasında bir  işgücü anlaşması imzalanması yoluna gidilmiştir.Çalışma dört bölümden oluşmakla beraber , birinci bölümde süreç içerisinde Türk ekonomisi incelenerek , işgücü olgusunun ortaya çıkış süresince Türk ekonomisinin zemini ve dinamiği incelenmek istenmiştir. Bu doğrultuda işgücü olgusu yaşanmadan önce ve yaşanırken mevcut tablo kapsamlı olarak anlatılmıştır. Bu doğrultu da Türkiye'de 1950'li yıllarda izlenen ekonomi politikaları ve bu politikalardan doğan dengesizlikler ve dönemin ortalarından itibaren ekonomide başlayan planlama süreçlerini de kapsayan bir inceleme yapılmıştır. Bu bölümü izleyen ikinci bölümde süreç içerisinde Türk dış ticaretin gelişimiyle beraber Federal Almanya Cumhuriyeti göç süresi , öncesi ve göç boyunca mevcut gelişim ve değişim kapsamlı incelenmiştir. Özellikle Türkiye 1980 öncesinde göreceli olarak kapalı olarak düzenlenmiş olan kalkınma stratejisiyle beraber , ithal ikameci bir ülke konumuna gelerek küresel rekabet gücünü elde edememiştir. 1970 sonlarında yaşanan derin borç çıkmazları ve ödemeler dengesi krizleri Türkiye'yi darboğaza sokmuştur. Tüm bu süreçlerle beraber Alman dış ticareti de ele alınarak iki ülkenin dış ticaret gelişimleri kapsamlı olarak 2.bölüm de incelenmiştir. Üçüncü bölümde , göç kavramı derin bir şekilde analiz edilmek istenerek Türkiye gibi aynı anda hem çok göç alan hem de göç veren bir ülke olarak Türkiye'nin göç tarihi analiz edilmiştir. Göç kavramını tanımlayarak , bu çalışmaya konu olan işgücü göçünün tarihsel süreci ve kapsamlı analizi incelenmiştir. Ve son olarak ise dördüncü bölümde , bu kısma kadar gelen bölümler de özellikle analiz edilmeye çalışılan iki ülkenin ekonomi dinamikleri , göç olgunun tanımı ve ülkeler üzerinden görünümü ve işgücü göçü tarihsel açıdan incelenmiştir. Bu kısımda ise tüm bu analizlerin bir etkisi olarak Türk işgücü göçünün Türkiye ekonomisi adına etkileri çeşitli grafikler ve tablolarla kapsamlı olarak incelenmiş ve analiz edilmiştir.

Abstract:
The immigration influx has gained importance in the European Countries especially after the second world war. Turkey later joined the list of immigrant exporting countries, becoming one of the leading labor exporting countries, and while European countries such as Germany in 1974 stopped accepting workers from foreign countries, Turkey became an important country for Western Europe in terms of worker stock. Besides, another important point in the purpose of writing this thesis is that Turkey is not in a direct colonial relationship with the host countries. With the signing of the labor agreement between Turkey and Germany in 1960, the years until 1974, when the recruitment of workers was stopped, were analyzed in detail with tables in the study. Despite the many risks it carries, the success of Turkey's development goals in the years 1960-1970 was attributed to worker migration. Both positive and negative results of labor migration were examined in detail in this study and included in the study. In addition, this thesis aimed to determine what kind of effects the international labor movement has on the economy of Turkey being a labor supply country since the beginning of the 1960s. For this purpose, first of all, labor migration from Turkey to Europe has been analyzed by considering the effects it has created on labor supply, labor demand and labor force quality in the domestic labor market.
In this study, while investigating the phenomenon of Turkish workforce, the development stage and basic dynamics of the Turkish Economy were taken into consideration, and the existence of a foreign debt problem that started with the Ottoman Empire and a Turkish economy that has just completed its development has been in question. In this sense, in the economy, in which the principle of statism has been replaced by liberalization, various phenomena, along with pluses and deficiencies, have occurred. The January 24 decisions, which are considered very important in history, are among these measures, and these decisions, which include decisions such as the encouragement of the private sector, have also opened the door to serious changes and transformations on behalf of the Turkish Economy. In the period of 1960, when a liberal economic policy was followed, both the Federal Republic of Germany, which is the subject of this study, and the Republic of Turkey were among the countries that were most affected by wars and crises. As a result of this negative picture, an agreement was reached between the two countries and a labor agreement was signed between the Republic of Turkey and the Federal Germany, which will be examined in depth. Although the study consists of four parts, in the first part, by examining the Turkish economy in the process, it was desired to examine the ground and dynamics of the Turkish economy during the emergence of the labor force phenomenon. In this direction, the current picture is explained in detail before and during the labor force phenomenon. Accordingly, an analysis has been made that covers the economic policies followed in Turkey in the 1950s and the imbalances arising from these policies and the planning processes that started in the economy since the middle of the period. In the second section, the development and change in the Federal Republic of Germany, with the development of Turkish foreign trade, during the migration period, before and during the migration has been comprehensively examined. In particular, Turkey, with its relatively closed development strategy before 1980, could not achieve its global competitiveness by becoming an import substitution country. The deep debt stalemate and balance of payments crises experienced in the late 1970s put Turkey in a bottleneck. Along with all these processes, German foreign trade is also discussed, and the foreign trade developments of the two countries are examined in detail in the second section. In the third section, the migration history of Turkey, as a country that both receives and sends immigrants, has been analyzed by aiming to analyze the concept of migration in depth. By defining the concept of migration, the historical process and comprehensive analysis of labor migration, which is the subject of this study, has been examined. Finally, in the fourth section, the economic dynamics of the two countries, which are analyzed especially in the sections up to this part, the definition of the migration phenomenon and its appearance over the countries and labor migration are historically examined. In this section, as an effect of all these analyzes, the effects of Turkish labor migration on the Turkish economy have been extensively examined and analyzed with various graphs and tables.