Sağlıklı yaşlanmada emosyonel prozodi algısının değerlendirilmesi
Evaluation of emotional prosody perception in healthy aging
Yazar: CANSU YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEREN DÜZENLİ ÖZTÜRK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İPEK PINAR UZUN
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algı = Perception ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Prozodi = Prosody ; Sağlık = Health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlıklı yaşlanma = Healthy aging ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Emosyonel prozodi iletişimde mutluluk, üzüntü, korku, öfke gibi duygu türlerinin
konuşmacının ses tonuna yansımış biçimidir. Emosyonel prozodiyi doğru algılama,
yorumlama ve ifade etme başarılı iletişim ve sosyal etkileşimin ayrılmaz bir parçasıdır.
Bu çalışma sağlıklı yaşlanmada emosyonel prozodi algısının değerlendirilmesi; yaş,
cinsiyet, dil ve nörobilişsel kapasite gibi değişkenlerin emosyonel prozodi tanıma becerisini yordama etkilerinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya 18-75
yaş arasında 69 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılar 18-35 yaş arası genç grup (n=
26), 36-55 yaş arası orta yaş grup (n= 24), 56-75 yaş arası yaşlı grup (n= 19) olacak
şekilde gruplandırılmıştır. Katılımcılara Algısal Emosyonel Prozodi Testi, Motor
Tepki Süresi Testi, nöropsikolojik test bataryaları uygulanmıştır. Çalışma kapsamında doğal, mutlu, kızgın, sürpriz, panik duyguları kelimemsilerden (pseudoword) oluşan
tümce uyaranları ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda genel, kızgın, panik,
doğal, mutlu duygularını tanıma başarısında yaşlı grubun daha kötü performans gösterdiği görülmüştür. Sürpriz duygusunu tanıma başarısında yaşa bağlı farklılık
saptanmamıştır. Cinsiyet değişkeni açısından incelendiğinde genel, kızgın, panik,
mutlu duygularını tanımada kadınların daha başarılı olduğu görülmüştür. Sürpriz,
doğal duygularını tanıma başarısında cinsiyet etkisi gözlenmemiştir. Emosyonel tepki süresi regresyon modelinde yaş ve motor tepki süresi testi tepki süresinin anlamlı yordacılar olduğu görülmüştür. Emosyonları genel tanıma başarısı için oluşturulan
regresyon modelinde de yaş, dil, dikkat ve cinsiyet değişkenlerinin anlamlı etkisi olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Emotional prosody is the reflection of emotion types such as happiness, sadness, fear,
anger in the speaker's tone of voice. Accurately perceiving, interpreting and expressing
emotional prosody is an inseperable part of successful communication and social interaction. This study aims to evaluate the perception of emotional prosody in healthy
aging. The aim of this study was to examine the effects of variables such as age, gender,
language and neurocognitive capacity on predicting emotional prosody recognition skills.
69 participants between the ages of 18-75 were included in the study. Participants were grouped as the young group aged 18-35 (n= 26), the middle-aged group aged 36-55 (n=
24), and the elderly group aged 56-75 (n= 19). Perceptual Emotional Prosody Test, Motor
Response Time Test, and neuropsychological test batteries were administered to the
participants. Within the scope of the study, natural, happy, angry, surprise, panic emotions were evaluated with sentences composed of pseudoword stimuli. As a result of the study,
it was observed that the elderly group performed worse in the success of recognizing their
general, angry, panic, natural, happy emotions. There was no age-related difference in the success of recognizing the emotion of surprise. When examined in terms of gender
variable, it was seen that women were more successful in recognizing their general, angry,
panic and happy emotions. No gender effect was observed in the success of recognizing
surprise and natural emotions. Age and motor reaction time test reaction times were found
to be significant predictors in the emotional response time regression model. Age,
language, attention and gender variables were found to have a significant effect on the
regression model created for the success of general recognition of emotions.