Afet sonrası geçici depo yeri seçimi ve çok araçlı dağıtım modeli: Kırıkkale ili örneği
Temporary storage location selection and multi-vehicle distribution model for post-disaster: a case in Kırıkkale
Yazar: BURCU TEZCAN
Danışman: DOÇ. DR. EVRENCAN ÖZCAN ; PROF. DR. TAMER EREN
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Afetler zamanı belli olmayan olaylardır. Dolayısıyla hem çevreye zarar vermekte hem de toplumsal yaşamı kesintiye uğratmaktadır. Olası bir afete hazırlıklı olmak için önceden önlem alınmalıdır. Ayrıca, afet sonrasında da afetzedelerin temel ihtiyaçlarının kusursuz bir planlama ile karşılanmalıdır. Deprem gibi büyük zararlara yol açan ve birçok bölgeyi kullanılmaz hale getiren afetlerde halkın ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için geçici deponun hizmet vermesi gerekmektedir. Bu sebeple deprem meydana gelmeden önce geçici deponun konumu uygun analitik yöntemle tespit edilmelidir. 

Kırıkkale, fay zonlarına yakınlığından dolayı deprem olması yüksek bir ildir. Bunun yanı sıra, Türkiye'nin önemli stratejik sanayi kuruluşlarının üretim tesisleri sınırları içerisinde yer almaktadır. 43 ilin kesişim noktası olması, özellikle Ankara'ya yakınlığı ve Ankara ile arasında bulunan kritik ve büyük sanayi kuruluşlarının olması Kırıkkale dışında olası bir depremde Kırıkkale'de kurulacak geçici deponun önemini arttırmaktadır.

Bu tez kapsamında Kırıkkale ilinde geçici depo yeri seçim problemi ile ilgili gerçek hayat uygulamaları yapılmıştır. Tez kapsamında problem üç aşamada çözülmüştür. Birinci aşamada alternatif dört ilçe, ikinci aşamada alternatif altı lokasyon çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile altışar adet uygulama yapılmış, sonuçlar karşılaştırılmıştır. Üçüncü aşamada, araç rotalama probleminde toplanma alanlarının nüfusu ve araç kapasiteleri dikkate alınarak matematiksel model oluşturulmuş ve IBM ILOG CPLEX yazılımı ile çözülmüştür. Bu tez çalışması ışığında, afet sonrası kuvvet ve muhtemel kargaşa ortamının önüne geçip, afetzedelerin temel yardım ihtiyaçlarını karşılayabilmek için en iyi planlama yapılması hedeflenmiştir.

Abstract:
Disasters are events of unknown time. Therefore, it both harms the environment and disrupts social life. Precautions should be taken to be prepared for a possible disaster. In addition, the basic needs of people should be met with a perfect planning after a disaster. In order to meet the needs of the people in disasters that cause great damages such as earthquakes and make many regions unusable, a logistic warehouse should be established. For this reason, before the earthquake occurs, the locations of the logistic warehouse should be determined with an appropriate analytical method. 

Kirikkale is a province with high earthquakes due to its proximity to fault zones. Besides this, the important strategic industry production facilities are located within the borders of Turkey. The fact that 43 provinces are the intersection point, especially its proximity to Ankara and the critical and large industrial establishments between it and Ankara increase the importance of the logistic warehouse to be established in Kirikkale in a possible earthquake outside Kirikkale.

Within the scope of this thesis, real life applications related to the problem of choosing temporary storage place in Kırıkkale province have been made. Within the scope of the thesis, the problem was solved in three stages. In the first stage, six applications were carried out using alternative four districts, and in the second stage, six alternative location multi-criteria decision-making methods, and the results were compared. In the third stage, a mathematical model was created by considering the population of the assembly areas and vehicle capacities in the vehicle routing problem and solved with IBM ILOG CPLEX software. In the light of this thesis, it is aimed to make the best planning in order to prevent post-disaster force and possible chaos and to meet the basic aid needs of the victims.