Stratejik düşünce ve rekabet zekâsı: Otomotiv ve iletişim endüstrilerinde karşılaştırmalı bir araştırma
Strategic thinking and competitive intelligence: A comparative research in automotive and communication industries
Yazar: MEHMET EMİRHAN KULA
Danışman: PROF. DR. ATILHAN NAKTİYOK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi davranış = Competitive behavior ; Stratejik düşünce = Strategic thinking ; Zeka = Intelligence ; Örgütsel zeka = Organizational intelligence ; İletişim = Communication ; İş zekası = Business intelligence

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı rekabet yoğunluğunun yüksek olduğu endüstrilerde, yöneticilerin stratejik düşünce becerilerinin, rekabet zekâları üzerindeki etkisini incelemektir. Stratejik düşünce kavramı, sistem düşüncesi, yaratıcılık ve vizyon boyutları ile ele alınan bilişsel bir süreci temsil etmektedir. Öte yandan, rekabet zekâsı kavramı rekabet zekâsı kapsamı ve rekabet zekâsı süreci boyutları ile incelenen; rakipler hakkında yasal ve etik yollardan sistematik bir şekilde bilgi toplamayı temsil eden bir süreç olarak ele alınmıştır. Çalışmada, stratejik düşünce ve rekabet zekâsı kavramları ilgili literatür etrafında incelenmiş ve söz konusu kavramların birbirleri ile ne ölçüde ilişkili oldukları araştırılmıştır. Bahse konu olan ilişkinin araştırılması özgün bir nitelik taşıdığı için ilgili literatüre katkı sağlanmaktadır.

Araştırmanın temel amacı doğrultusunda oluşturulan modeli test etmek için rekabet yoğunluğunun yüksek olduğu otomotiv endüstrisinden beş ve iletişim endüstrisinden üç büyük ölçekli işletmede görev yapan 628 yöneticiden anket yöntemi ile veri toplanmış, geliştirilen hipotezler uygun analiz yöntemleri ile değerlendirilmiştir. İlaveten, iki endüstri uygun analizler ile karşılaştırarak endüstriyel farklılıklar ortaya çıkarılmıştır. Analiz bulgularına göre hem araştırmaya katılan yöneticilerin tamamının hemde ayrı ayrı her iki endüstride görev yapan yöneticilerin stratejik düşünce becerileri rekabet zekâlarını olumlu ve anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Çalışma, strateji ve rekabet kavramları arasındaki ilişkiyi, stratejik düşünce ve rekabet zekâsı etkileşimi üzerinden incelemesi ve açıklaması açısından literatüre önemli katkıda bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Strateji, Rekabet, Stratejik Düşünce, Rekabet Zekâsı, Otomotiv Endüstrisi, İletişim Endüstrisi

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the effect of strategic thinking skills of executives on competitive intelligence in high competition intense industries. The concept of strategic thinking represents a cognitive process that was examined along with system thinking, creativity and vision dimensions. On the other side the concept of competitive intelligence was evaluated with the dimension of competitive intelligence context and competitive intelligence process as process that represents the systematic collection of information about competitors through legal and ethical ways. In this study, the concepts of strategic thinking and competitive intelligence are examined around the related literature and to what extent these concepts are related to each other was investigated as well. Since the research of this relationship has a unique attribution, it contributes to the related literature.

In order to test the model formed in line with the main purpose of the research, data were collected from 628 executives, who are working in high competition intense five automotive industries and three communication industries, by questionnaire method and the developed hypothesis were evaluated with appropriate analysis methods. In addition, industrial differences were revealed by comparing the two industries with appropriate analyzes. According to the findings of the analysis, the strategic thinking skills of both the executives participating in the research as well as the executives working in both industries have a positive and meaningful affect on their competitive intelligence. The study has made a significant contribution to the literature in terms of examining and explaining the relationship between the concepts of strategy and competition through the interaction of strategic thinking and competition intelligence.

Keywords: Strategy, Competition, Strategic Thinking, Competitive Intelligence, Automotive Industry, Communication Industry