Erişkin dikkat eksikliği
hiperaktivite bozukluğunda aleksitimi ve dürtüsellik ilişkisinin araştırılması / Investigation of the relationship between alexithymia and impulsivity in adult attention deficit / hyperactivity disorder
Yazar: SEDA KİRAZ
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ERDOĞAN TAYCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB), kişinin yaşam kalitesini ve kişiler arası ilişkilerini olumsuz etkileyen, tanı ve tedavisi gittikçe önem kazanan nörogelişimsel bir bozukluktur. Son yıllarda DEHB'de dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüselliğin yanı sıra duygu düzenleme problemlerinin de çekirdek belirti olarak değerlendirilebileceği görüşü ön plana çıkmıştır. Günümüzde aleksitimi, başlıca duyguların tanınması, ifade edilmesi ve duyguların kişiler arası düzenlenmesinde bir eksiklik olarak kavramsallaştırılmıştır. Bu çalışmada, erişkin DEHB olgularında aleksitimi sıklığının, aleksitiminin dürtüsellik, DEHB belirtileri, depresyon ve anksiyete düzeyleri ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmaya DEHB tanısı alan 101 olgu ve 100 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara DSM-IV Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-I), DEHB grubuna DEHB tanısı/ekartasyonu için DSM-5 ölçütleri baz alınarak Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu İçin Tanısal Görüşme (DIVA 2.0) uygulanmıştır. Ardından Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS), UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği (UPPS), Beck Depresyon Envanteri (BDI), Beck Anksiyete Envanteri (BAI) ve DEHB özbildirim ölçekleri katılımcılar tarafından doldurulmuştur. Bununla birlikte katılımcıların alkol kullanımları, madde deneyimleri ek hastalıkları ve kullandıkları ilaçlar sorgulanmıştır.
Bulgular: DEHB grubunda aleksitimi sıklığı, TAS toplam ve tüm alt ölçek puanları sağlıklı kontrol grubundan istatistiksel olarak yüksek saptanmıştır (p<0,01). Ayrıca UPPS toplam ve tüm alt ölçek puanları da DEHB grubunda kontrol grubundan yüksek saptanmıştır (p<0,01). DEHB olgularında artmış dürtüsellik, depresyon ve anksiyete düzeyi, DEHB belirti şiddeti aleksitimi ile ilişkili saptanmışken; yaş, cinsiyet, DEHB alt tipi, antidepresan, stimülan kullanımının aleksitimi üzerine etkisi saptanmamıştır. DEHB grubunda artmış dürtüsellik aleksitimi için öngörücü bulunmuştur. Tüm örneklemde ise DEHB, dürtüsellik ve anksiyete düzeyi aleksitiminin öngörücüleri olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: DEHB olgularında aleksitimi daha sık saptanmıştır. Ayrıca DEHB tanısından bağımsız olarak da, aleksitimik bireylerin daha dürtüsel olduğu ve bu bireylere anksiyete belirtilerinin sık eşlik ettiği göze çarpmaktadır. Çalışmamızın önemli bir noktası, erişkin DEHB'de aleksitimi ve dürtüsel davranış boyutunu birlikte araştıran bildiğimiz ilk çalışma olmasıdır. Bu iki yapının benzerlikleri ve ayrımlarının, farklı örneklemlerle de değerlendirilmesi önemli olacaktır.

Abstract:
Introduction and Aim: Attention Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder that negatively affects one's quality of life and interpersonal relationships, which is increasingly gaining importance in diagnosis and treatment. In recent years, attention deficit, hyperactivity and impulsivity as well as emotion regulation problems have been considered as the main symptoms in ADHD. Today, alexithymia has been conceptualized as a deficiency in recognition, expression and interpersonal regulation of emotions. In this study, we aimed to investigate the frequency of alexithymia, the relationship between alexithymia and impulsivity, ADHD symptoms, depression, anxiety levels in adult ADHD cases.
Methods: The study included 101 cases diagnosed with ADHD and 100 healthy controls. DSM-IV Structured Clinical Interview (SCID-I) for all participants and Diagnostic Interview for ADHD in adults (DIVA 2.0) based on DSM-5 criteria was applied. Then, the Toronto Alexithymia Scale (TAS), the Impulsive Behavior Scale (UPPS), the Beck Depression Inventory (BDI), the Beck Anxiety Inventory (BAI) and ADHD self-study scales were filled by the participants. In addition, participants were questioned about alcohol use, substance experiences, additional diseases and drugs they used.
Results: The prevalence of alexithymia, TAS total and all subscale scores of the ADHD group were found to be statistically higher than the healthy control group (p<0,01). UPPS total and all subscale scores were also higher in the ADHD group than the control group (p<0,01). Increased impulsivity, depression and anxiety levels and ADHD symptom severity were associated with alexithymia in ADHD cases; no effect on age, gender, ADHD subtype, antidepressant, and stimulant use on alexithymia were determined. Increased impulsivity in ADHD group was predictive for alexithymia. In the whole sample, ADHD, impulsivity and anxiety level were determined as predictors of alexithymia.
Conclusion: In ADHD cases, alexithymia was more frequent. Moreover, independent of ADHD diagnosis, it is observed that alexithymic individuals are more impulsive and anxiety symptoms frequently accompany these individuals. An important point of our study is that it is the first study that we know to investigate alexithymia and impulsive behavior dimension in adult ADHD. It will be important to evaluate the similarities and distinctions of these two structures with different samples.