21. yüzyıl takı tasarımında Dekonstrüktivizm'in etkileri
The effects of Deconstructivism on 21st-century jewellery design
Yazar: MUSTAFA KULA
Danışman: PROF. NESRİN ÖNLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Dekonstrüktivizm = Deconstructivism ; Takı tasarımı = Jewellery design ; Takılar = Jewellerys ; Tasarım = Design

Özet:
Tarih boyunca sözsüz iletişim aracı olan, sosyal statülere işaret eden, süslenme aracı olarak beden üstünde sergilenen takı; dönemlere göre farklı kimliklere, biçimlere ve kavramlara ulaşmıştır. Farklı kültürlerde ve farklı dönemlerde bambaşka kimliklere ulaşan takı, ilerleyen tarihlerde sanat disiplini olarak kabul görmeye başlamıştır.
Sosyal, ekonomik, teknolojik, sanatsal ve kültürel gelişmelerden dolayı çok kez dönüşüme uğrayan takı, aynı zamanda geçmişin birikimlerini sonraki dönemlere aktaran bir araç olmuştur. II. Dünya Savaşı sonrasında toplumların her aşamasında yeniden canlanma gerçekleşirken, aynı zamanda gözle görülür, özgürleşmeye yönelik atılımlar gerçekleştiği de dikkat çekmektedir. Bu özgürleşme girişimleri toplum yapılarında, ekonomik sistemlerde, bilimsel araştırmalarda, moda yaklaşımlarında, düşünce yapılarında olduğu gibi takı oluşumlarında da kendini göstermiştir. Özellikle 1960'lı yıllarda belirginleşen takıdaki değişim, takıya dair bilinenlerin, kabullenilenlerin terk edildiğini göstermiştir.
 Takı kavramlarının, biçimlerinin, yüklenilen anlamlarının, malzemelerinin değiştiği bir başka dönem ise 1980'lı yıllarda ortaya çıkan Dekonstrüktivizmdir. Önce felsefe alanında tartışılan, ilk kez mimaride biçim bulan dekonstrüktivist yaklaşım, moda dünyasında da etkili olmuş dolayısıyla takı tasarımcılarının da kayıtsız kalamadığı, yeni ifadelere zemin hazırlayan bir başlık olmuştur. 1990'lı yıllarda gündemden düşen dekonstrüktivizm, tasarımcılara sunduğu olanaklar sayesinde 21. yüzyılda konuşulmaya devam etmektedir.
Bu sebeple tez çalışmasında 21.yüzyıl takı tasarımlarında dekonstrüktivizmin etkileri araştırılmıştır. Bu etkilerin nedenlerinin sorgulandığı bu çalışmada dekonstrüktivist felsefenin oluşum süreci, mimari ve modada biçimlenmesi, yapımbozum yöntemleri ve takı tasarımındaki etkileri araştırılmıştır. Takı tasarımındaki etkilerine ulaşmak için dekonsrüktivist mimaride ve dekonstrüktivist modada uygulanan tasarım yöntemleri ile karşılaştırma yapılmıştır. 
Ancak, söz konusu tasarım yöntemleriyle ortaya çıkan dekonstrüktivist takı özelliklerinin, takı tarihindeki daha önceki dönemlerle benzerlik göstermesinden dolayı kavram kargaşası yaratması, özellikle 1960'lı yıllardaki takılarla karşılaştırılmasını gerekli kılmıştır. 
Bütün bu aşamalarda dekonstrüktivist olarak nitelendirilen mimari, moda ve takı ürünleri, tasarımcıları, bakış açıları ve ifade etme biçimleri örneklerle ele alınmış, görsellerle desteklenmiştir. 
Araştırma sonrasında ulaşılan bilgilerle; Dekonstrüktivist nitelikler taşıyan takı tasarım koleksiyonu hazırlanmış ve uygulanmıştır. Broş ve küpe tasarımlarıyla desteklenen kolyeler; amaç ve kapsam belirlenerek, çıkış noktası, yöntem, malzeme, nitelikleri bakımından tasarlama ve uygulama süreci olarak aktarılmıştır. Yapıbozum, tema ve takı kriterlerinin aynı potada buluşturulduğu bu koleksiyon, 21. yüzyıl takı tasarımlarında dekonstrüktivizmin etkilerini ve ayırt edici özelliklerini yansıtan öneriler sunmaktadır.

Abstract:
Jewellery, which has been exhibited on body as a speechless communication instrument, a social status indicator and as a decoration piece; has reached different identities, forms, and concepts throughout time. After reaching different identities in different cultures and different time periods, jewellery started to be accepted as an art discipline. 
Jewellery, which has been transformed many times due to social, economic, technological, artistic, and cultural developments; has also became a tool that transfers the accumulations of the past to the next period. While there was a revival in every stage of the society after World War II, there were visible breakthroughs towards liberation. These liberation attempts have shown themselves in social structures, economic systems, scientific research, fashion approaches, thought structures, as well as in jewellery formations. The change in jewellery that has especially became evident in the 1960's, showed that what was known and accepted about jewellery was abandoned.
Emerging deconstructivism in the 1980's has been another period that affected and changed the concepts, forms, attributed meanings, and materials of jewellery. The deconstructivist approach, which was first discussed in the field of philosophy and found form in architecture for the first time, has also been influential in the world of fashion. So that it has become a topic that jewellery designers cannot remain oblivious to and that paves the way for new expressions. Despite its fall off the agenda in the 1990's, deconstructivism is still talked about in the 21st century by means of the opportunities it offers to designers. For this reason, in this study, the effects of deconstructivism in the 21st century jewellery designs were investigated. 
Thesis consists of two parts, in which the reasons for these effects are questioned. In the first part, the formation process of deconstructivist philosophy, its formation in architecture and fashion, deconstruction methods and its effects on jewellery design were investigated. Reaching its effects on jewellery design, a comparison was made with the design methods applied in deconstructivist architecture and deconstructivist fashion.
However, the fact that the deconstructivist jewellery features that emerged with the aforementioned design methods created confusion in the concept. This confusion made it necessary to compare the deconstructivist jewellery with the jewellery of 1960's. In this direction, the general structure, differences, and distinctive features of 21st century jewellery designs were tried to be determined. 
At all these stages, the design products which are considered as deconstructivist, like architectural, fashion and jewellery products as well as designers, their perspectives and their ways of expression are discussed with examples and supported by visuals. 
In the last stage, which includes the second part of the thesis, necklace designs were prepared and applied in the deconstructivist approach. Necklaces are supported with brooch and earring designs. The purpose and scope were determined and the starting point, method, material qualities were transferred to design and application process. This collection, which combines deconstruction, theme, and jewellery design criteria, offers interpretations reflecting the effects and distinctive features of  deconstructivism in 21st century jewellery design.