Türkiye'de kentsel dönüşüm uygulamalarının mekansal açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of the spatial aspects of urban transformation practices in Turkey
Yazar: ÖZLEM ÜNAL TOPKAYA
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KOÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sanayi devrimi, gelişmiş ülke kentlerinde mekansal organizasyonun zaman içinde değişim göstermesine neden olmuştur. Bu değişime bağlı olarak çeşitli mekansal sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunlara çözüm üretebilmek içinde 'kentsel dönüşüm' adı altındaki uygulamalar gündeme gelmiştir. 
Kentsel dönüşüm, başka bir deyişle mevcut dokuya müdahale etme, bir yandan kentlerin büyüme problemlerinin üstesinden gelmek gibi fiziksel ve teknik nedenlerden dolayı, diğer yandan da 1980 sonrasının kentler yoluyla sermaye birikim süreçlerini aşmak için ortaya çıkmaktadır. Böyle bir çerçevede beliren kentsel dönüşüm olgusu son yıllarda yasal bir tabana da oturtularak kentlerin gündeminde geniş bir yer bulmuştur. Bu kavram modern bir kent görünümü veremeyen gecekondu alanları için de gündeme gelmektedir.
Türkiye'de dönüşüm çalışmaları Avrupa'daki gibi kentin merkezinde, fiziksel bakımdan yıpranmış, ekonomik ömrünü tamamlamış, fonksiyonel açıdan işlevini kaybetmiş sanayi, küçük üretim, depo alanları ve liman gibi fonksiyonların yer aldığı alanları çok fazla kapsamamaktadır. Ayrıca kentin çeperlerinde, işlevsel açıdan değişikliğe uğramış, ekonomik kısıtlılığa bağlı fiziksel yetersizliğin söz konusu olduğu gecekondu olarak gelişen bölgeleri içine almaktadır.
Bu çalışmada ülkemizdeki kentsel dönüşüm süreci ve uygulamaları fiziksel mekandaki sonuçları açısından ele alınmıştır. Kentsel dönüşümün hedef alanlarından biri olması itibari ile gecekondu alanlarındaki uygulamalar mekansal açıdan Türkiye özelinde irdelenmiştir. Bu amaçla çalışmada öncelikle kentsel dönüşüm kavramı ile ilgili teorik çerçeve içinde, kentsel dönüşüm uygulamalarının literatür çalışması yapılmıştır. Kentsel dönüşüm uygulamalarında ortaya çıkan projelerin başında özellikle son yıllarda ülkemizin birçok bölgesinde, Toplu Konut İdaresi tarafından uygulanan dönüşüm uygulamalarından 4 adet örnek niteliksel ve niceliksel özellikleri belirlenen yaşanabilirlik kriterleri üzerinden incelenecektir. Elde edilen veriler ışığında bulgular sonuç bölümünde irdelenmiştir. Ayrıca bu çalışmanın yapılacak benzer çalışmalar için altyapı oluşturması amaçlanmıştır.

Abstract:
The industrial revolution has been caused to alteration of spatial organisation in the cities of developed countries in time. Depending on this change, some spatial problems have been emerged. "Urban Regeneration" called applications have emerged to solve these problems.
Urban Regeneration in other words intervene to the current situation has been emerged to overcome the problems of urban growth as the physical and technical causes and also to exceed the process of capital accumulation through the cities after 1980. In this situation the urban regeneration fact, which is snapping a legal base, has found wide place on the agenda of cities. This concept is coming into question for a slum areas which are not look like modern cities.
Regeneration work in Turkey is not in the area of city centered, timeworn, life completed and dysfunctional industries, little warehouses and harbors like in Europe. It has been more takes into place like functionally modified, slums which are outside the city.
This study has been under debate about the urban regeneration of process and applications the results of physical spaces in our country. Urban transformation as being one of the target area that slum areas in spatial applications are dealt with in private in Turkey. Primarily literature working of urban renewal application has been made in the theoretical framework of related to the concept of urban renewal. At the beginning of project implementation, especially in urban transformation occurring in many regions of our country in recent years, implemented by the Housing Development Administration conversion applications qualitative and quantitative characteristics of the four samples out of the specified criteria will be examined livability. In the light of the data obtained were analyzed the findings in the results section. In addition, this study is intended to build infrastructure for the similar studies.