1960 sonrası süreçte ortaya çıkan ekolojik sanatın amaçlar ve kavramlar kapsamında değerlendirilmesi
Evaulation of post 1960 ecological art within concepts and aims
Yazar: YEŞİM ZÜMRÜT
Danışman: YRD. DOÇ. İRFAN AYDIN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2012
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 1960 sonrası = After 1960 ; Doğa = Nature ; Ekoloji = Ecology ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Çevresel sanat = Environmental art

Özet:
Sanatçılar için ilham kaynağı olan doğa ile etkileşim, eski çağlardan beri var olan bir olgudur. Ancak 1960 öncesine kadar doğa, sanatçılar için eserlerine konu olarak resmettikleri bir objedir. Doğal sahneler yakalanarak yapılan bu çalışmalar, resim ve tuval gibi genellikle geleneksel görseller oluşturan pasif ve aslında doğadan uzak çalışmalardır. 60'lı yıllardan itibaren konu olarak doğa daha yoğun ortaya çıkar ve çevre kirliliğinin neden olduğu sorunlar, yeni bir sanatsal yaklaşımı da beraberinde getirir. Çevre meselelerine karşı daha büyük bir değişim ve bilinç başlar. Bu değişimle birlikte sanat çalışmalarının anlamı, yeri, araçları ve yöntemleri de değişir. Sanat, gerçekte var olmayan ideal doğa kavramını dile getirmekte yetersiz, ancak doğal çevrenin tahrip edilmesi gibi mevcut tehlikeler konusunda toplumu bilinçlendirmekte kararlı bir rol üstlenir. İlk olarak galeri mekanlarını terk etme, sanat nesnesi anlayışını reddetme kaygısıyla yola çıkan bazı sanatçılar sonrasında doğayı gözlemleme, ona saygı duyma ve farkındalık sağlamayı hedeflemiştir. 20.yy da doğa yeniden tanımlanmış ve sanatçılar daha kritik bir görev üstlenmişlerdir. Doğa, sanat eseri için sadece bir hammadde ya da kaynak olmanın ötesinde onun konusu, eko-politik bir söylem sahası ve doğrudan iyileştirilmek için bir alan olmuştur. Tüm bu girişimler değişime etki etmeyi, iyileştirmeyi, onarmayı, geri dönüşümü amaçlayan disiplinler arası bir hareket olan Ekolojik Sanatı da beraberinde getirmiştir. Ekolojik Sanatı tanımlayabilmek, üretilen çalışmaları anlamlandırabilmek için öncelikle bu sanatsal hareketin çıkmasına zemin hazırlayan faktörleri tespit etmek gerekir. Bunun içinde ekoloji, ekolojik düşüncenin doğuşu, bir bilim dalı olarak ve hareket olarak benimsenmesi, ekoloji biliminin oluşturduğu bağlamdan türeyen çeşitli ekolojist hareketlerin paralel gelişim süreçleri, çevrecilik ve ekolojik düşünce arasındaki ilişkiler önemlidir.Günümüzde ekolojik sorunlar ın hızla artmasıyla birlikte oluşmaya başlayan farkındalık sonucu çevre ile ilgili uluslar arası düzeyde bireysel ve toplumsal faaliyetler gözlenmektedir. Var olan çevresel örgütler büyümekte ve gün geçtikçe yenileri eklenmektedir. Yeni bir dünya görüşü ortaya koyan ekolojik guruplar, ekolojik sorunlara ve sebeplerine bakış açılarıyla, önerdikleri toplum modelleriyle birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Ekolojik düşünce deyince tek bir akım veya guruptan, herkes tarafından kabul edilebilir bir yapıdan ya da ideolojiden bahsedilemez. Çevre korumac ılıktan anarşizme, radikal ekolojiden eko-sosyalizme, eko feminizmden dinsel hareketlere pek çok ekoloji düşüncesi bulunmaktadır. Ekolojik düşünceden eyleme geçilmesiyle bu sorun, 1960'lı yıllarda uluslar arası gündeme oturmuş ve kendi içinde pek çok farklı yaklaşım ortaya çıkmıştır. Corolyn Merchant ekoloji düşüncesini; mistik bir doğaya dönüş hedefiyle insan- merkezciliğinin eleştirisinin bir temsilcisi olarak Derin Ekoloji, metafiziğin önemini vurgulayan Mistik Ekoloji ve ekolojik krizin kaynağını, toplumsal yaşamın örgütleniş şekillerinde bulan kapitalizme vurgu yapan anlayışların temsilcisi olarak Toplumsal Ekoloji olmak üzere üç guruba ayırır. Derin Ekolojinin Ekolojik Sanat'ın çıkış noktasını oluşturduğu düşünülmektedir.Ekolojik Sanat hareketi çevresel meseleleri tartışmak için eylem çağrısında bulunan, sıkıntılı bir ekosisteme denge sağlamayı, geri onarım, düzeltme ya da geliştirme amacıyla sanatı kullanmayı amaçlamış bu süreçte de bilim ile sanat arasındaki sınırları kaldırmıştır. Sanat-bilim arasındaki ilişki doğa üzerinde bir hakimiyet kurmaktan uzaklaşarak karşılıklı dayanışmaya dönüşmüştür. Ekolojik Sanat çalışmaları, ekosisteme odaklanmış ve varoluşumuzu onun kurtuluşuna, onarımına, sürdürülebilirliğine bağlamıştır. Doğrudan gerçek dünya sorunlarına yönelen ekoloji sanatçıları, sanatın çevre içerisinde doğal dünya ile daha derin bir bağ kurabileceğini göstererek ortak bilinç oluşumuna katkı sağlamışlardır. Ekolojik sanatçılar birleştirici ve yöneticidirler, hem kavramsal sanatçı hem de eylemcidirler. Onlar peyzaj mimarları, mimarlar, ekologlar, mühendisler, şehir plancıları vb. mesleklerin fikirlerini birleştirebilir, sentezleyebilir ve estetik çerçevede ekolojik fonksiyona sahip bir sanat çalışmasına dönüştürebilirler. Disiplinler aras ı işbirliği ve yapılan çalışmaların işlevsel olması Ekolojik Sanatın önemli özeliklerindendir. Bu alanda yapılan çalışmalar, sanatçıların seçmiş olduğu kavramlara, malzeme, teknik ve amaçlarına göre sınıflandırılabilir.Anahtar Kelimeler: Doğa, Çevre, Çevresel Sanat, Ekoloji, Ekolojik Sanat, Seramik

Abstract:
Interaction with the nature which is a source of inspiration for artists is a fact, existing since ancient times. However, until 1960 it had been an object which the artists depicted in their works and such works made along with the capture of natural scenes were passive works far from the nature which generally created traditional visuals such as picture and canvas. Beginning from the 60s, nature emerges more intensely as a theme and the problems caused by environmental pollution bring with them a new artistic approach. A greater change and awareness towards environmental matters become evident. Upon such change in environmental matters, the meaning of the artistic works changes in locations, tools and methods. Art now has assumed a role that is incapable of expressing the concept of ideal nature non¬existent in the real world but determined to raise the awareness of the society on existing dangers such as destruction of natural environment. Artists, who have started off with the concern on leaving their gallery areas and rejecting the idea of "objet d'art", then aimed to observe, respect and raise awareness on nature. In 20th century, nature was re-defined and artists assumed a more critical task. Nature, beyond being only a raw-material or a source for work of art, its theme became an eco-political discourse field and an area to be directly healed. All these attempts have brought along Ecological Art, an interdisciplinary movement aiming to affect the change, to improve, to repair and to recycle. Firstly, it is necessary to determine the factors paving the way for occurrence of this artistic movement in order to identify the ecological art and give meaning to the works produced. The relations between ecology, rise of ecological thought, its adaptation as a science and movement, parallel development processes of various ecologist movements deriving from the context produced by ecology science, environmentalism and ecologism are of importance. As a result of the awareness rising along with rapid increase in today's ecological problems, individual and social environment-related activities are observed at an international level. The existing environmental organizations are growing and new ones keep emerging. Ecological groups setting forth a new world- view differ from each others by their perspectives towards ecological problems and reasons and community models they suggest. As for ecological thought, only one trend or group, universally recognizable structure or ideology cannot be mentioned. There are many ecology thoughts ranging from anarchism to environmental protectionism, from radical ecology to eco-socialism, from eco-feminism to religious movements. When the ecological thought was put into action, this problem came to the fore in 1960s and many different approaches occurred in the ecological thought. Carolyn Merchant divides his ecological thought into three categories: Deep Ecology as a representative of the critique of human-centralism, Spiritual Ecology emphasizing metaphysics, and Social Ecology as a representative of the understandings emphasizing capitalism that finds the source of ecological crisis in organization forms of social life. It is considered that Deep Ecology serves as the point of origin of Ecological Art.The Ecological Art movement that called for action to discuss about environmental issues aimed to utilize the art in order to provide a balance, recover or development with the ecosystem, and removed the borders between science and art in this process. The relation between science and art turned into a mutual solidarity rather than sovereignty over the nature. Works of Ecological Art focused on ecosystem and attributed our existence to its liberation. Ecological artists who directly head towards the problems of real world became the source of inspiration for their followers by showing that they could establish a deeper bond with the natural world. Ecological artists are both conceptual artists and activists as well as connectors and managers. They can unite and synthesize ideas of professions such as landscape architects, architects, ecologists, engineers, urban planners and turn such ideas into a work of art having an ecological function within an aesthetical frame. Interdisciplinary cooperation and functionality of the works produced are among the important characteristics of the Ecological Art. The works produced in this field can be classified by the concepts materials, techniques and purposes preferred by the artists.Keywords: Nature, Environment, Environmental Art, Ecology, Ecological Art, Ceramic