Yenidoğanlarda travmatik lomber ponksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of traumatic lumbar punctures in newborns
Yazar: AYŞENUR ENGİN ERDAL
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ZENCİROĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Neonatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Spinal ponksiyon = Spinal puncture ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yenidoğanlar =

Özet:
GİRİŞ: Lomber ponksiyon (LP) sepsis ve menenjit şüphesi olan her
yenidoğana yapılması gereken, yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde (YYBÜ) tanı
ve tedavi amaçlı sıklıkla başvurulan invazif bir yöntemdir. Ancak işlem sırasında
alınan beyin omurilik sıvı (BOS) örneğine kan karışabilmesi tanı ve tedaviyi
etkileyebilmektedir. Çalışmamızda hastanemizin YYBÜ'nde yatan hastalara
uygulanan LP işleminin travmatizasyon sıklığının, risk faktörlerinin, travmatik BOS
materyaline uygulanan laboratuvar yöntemlerinin, kontrol LP işlemleri ile BOS ve eş
zamanlı kan kültürü sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlandı.
MATERYAL VE METOD: Bu çalışmaya, SBÜ Ankara Dr. Sami Ulus
Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma
Hastanesinde 01/01/2010–31/12/2017 tarihlerinde YYBÜ'nde yatmış, yenidoğan
döneminde LP işlemi uygulanmış ve BOS kültürü değerlendirilmiş hastalar alındı.
Hastaların YYBÜ'ne yatışından sonra yapılan ilk LP işlemleri değerlendirildi.
Klinik notlarında travmatize olduğu belirtilen hastalarla, BOS örneği "bol eritrosit
görüldü" şeklinde rapor edilen veya kırmızı küre sayısı ≥500/mm3 olup diğer BOS
kanama nedenleri ekarte edilen hastaların LP işlemleri travmatize (TLP) kabul edildi.
Hastaların demografik verileri, LP işleminin travmatizasyon oranı, laboratuvara
gönderilen BOS örneğinde çalışılan mikrobiyolojik ve biyokimyasal parametreler ve
kontrol LP işlemleri değerlendirildi. Travmatizasyon ile ilişkisi olabilecek
parametreler araştırıldı. Travmatize olan (TLP) ve olmayan (nTLP) hasta gruplarında
BOS ve eş zamanlı kan kültürleri ile BOS polimeraz zincir reaksiyonu (PCR)
karşılaştırıldı.
BULGULAR: Çalışma döneminde LP yapılan ve BOS kültürü
değerlendirilen 854 hasta belirlendi. Lomber ponksiyon travmatizasyon oranı 
%38,06 (n=325) saptandı. Kontrol LP 45 (% 5.3) hastada yapılmıştı. Travmatize
grupta 21 (%6,4), nTLP grubunda 24 hastada (%4,5) kontrol LP yapıldığı belirlendi.
Gebelik haftası, doğum ağırlığı, gebelik yaşına göre doğum ağırlığı ve
cinsiyet faktörlerinin travmatizasyonla ilişkisi gösterilemedi. Doğum şeklinin ve LP
yaşının travmatizasyon ile ilişkili olduğu; artan postnatal yaşın ve sezeryan (C/S) ile
doğumun TLP riskini azalttığı yönünde anlamlı ilişki bulundu (p=0,001).
Travmatize BOS örneklerinin 83'ünde (%25,5) beyaz küre, 36'sında (%11)
kırmızı küre, 190'ında (%58,5) biyokimya değerleri, 207'sinde (%63,6) Gram
boyama değerlendirilmişti ve travmatik olmayan örneklere göre anlamlı düşüktü
(p<0,05).
Beyin omurilik sıvı kültüründe üreme saptanan 19 hastanın 14'ünde (% 74)
kontrol LP yapılmıştı. Beyin omurilik sıvı kültüründe üreme olanların 9'u (%47.3)
kontamine kabul edilmişti. Etken kabul edilen 10 (%52.7) hastanın kan kültürlerinin
7'sinde (% 70) aynı, ikisinde farklı etken üremişti. En sık saptanan etkenler grup B
streptokoklar (GBS) (3), Streptococcus pneumoniae (2) ve koagülaz negatif
stafilokoklar (KNS) (2) idi. BOS PCR ile üç hastada enteroviral menenjit, birinde
Herpes simpleks virüs-1 (HSV-1) menenjiti saptandı.
SONUÇ: Çalışmamızda yenidoğan bebeklerde LP travmatizasyon oranı
yaklaşık 1/3 olarak literatürle benzer sıklıktaydı. Ancak sıklığının azaltılması için
görüntüleme eĢliğinde iĢlem yapılması gibi önlemler gerekebilir. Ayrıca
travmatizasyon sonrası düşük oranlarda kalan kontrol LP sayılarının, BOS gram
boyama ve biyokimyasal tetkiklerin çalışılma oranlarının arttırılması için de önlemler
alınmalıdır. Ayrıca LP gereken yenidoğanlarda viral menejit etkenleri de
unutulmamalıdır.

Anahtar kelimeler: Yenidoğan, travmatik lomber ponksiyon, beyin-omurilik
sıvı kültürü

Abstract:
INTRODUCTION: Lumbar puncture (LP) is an invasive method that is frequently used for diagnosis and treatment in neonatal intensive care units (NICU), which should be performed on any newborn suspected of sepsis and meningitis. However, blood mixed into the cerebrospinal fluid (CSF) sample taken during the procedure may affect the diagnosis and treatment. In this study, we aimed to evaluate the frequency of traumatization, risk factors, and laboratory methods applied to traumatic CSF material, control LP procedures and CSF and concurrent blood culture results.
MATERIALS AND METHODS: All the patients who were hospitalized in the NICU and underwent LP procedure and taken CSF culture in the neonatal period between 01/01/2010-31/12/2017 at University of Health Sciences (UHS) Ankara Doctor Sami Ulus Gynecology, Child Health were included to the study.  The first LP procedures performed after admission to the NICU were evaluated. The LP procedures of patients who were reported to be traumatized in their clinical notes and those whose CSF sample was reported as abundant erythrocyte or whose red cell count was ≥500/mm3 and other CSF bleeding causes were ruled out were accepted as traumatized (TLP). The demographic data of the patients, the rate of traumatization of the LP procedure, microbiological and biochemical parameters studied in the CSF sample sent to the laboratory and control LP procedures were evaluated. Parameters related to traumatization were investigated. CSF and simultaneous blood cultures and CSF polymerase chain reaction (PCR) were compared in traumatized (TLP) and non-traumatized (nTLP) patient groups.
RESULTS: During the study period, 854 patients who underwent LP and obtained CSF culture were evaluated. Lumbar puncture traumatization rate was 38.06% (n = 325). Control LP was performed in 45 (5.3%) patients, consisting of 21 (6.4%) in the traumatized group and 24 (4.5%) in the nTLP group. 
The relationship between gestational age, birth weight, and birth weight according to gestational age and gender factors with traumatization could not be shown. The type of delivery and LP age were associated with traumatization; increased postnatal age, born with caesarean section (C/S) significantly reduced the risk of TLP (p=0.001).
Of the TLP CSF specimens, white blood cells (83; 25.5%), red blood cells (36; 11%), biochemical parameters (190; 58.5%) and Gram staining (207; 63.6%) evaluation rates were lower than non-traumatic patients (p <0.05).
Control LP was performed in 14 (74%) of all 19 patients with positive cerebrospinal fluid culture. Nine (47.3%) of the patients with cerebrospinal fluid culture were considered to be contaminated. In 10 of these 19 patient's blood culture results were accepted as causative and 7 of them (70%) had same microorganisms at blood culture. Two patients's blood culture had different microorganisms from CSF culture. The most common causative agents at CSF culture were group B streptococci (GBS) (3), Streptococcus pneumoniae (2), and coagulase negative staphylococci (CNS) (2). CSF PCR revealed enteroviral meningitis in three patients and Herpes simplex virus-1 (HSV-1) meningitis in one patient.
CONCLUSION: In our study, the rate of LP traumatization in newborn infants was approximately 1/3 and seems similar to the literature. However, for reduction its frequency, precautions such as performing an imaging-guided LP may be required. In addition, precautions should also be taken to increase the rates of control LP counts, CSF gram staining and biochemical tests remaining at low rates after traumatization. Viral meningitis agents should also be kept in mind in newborns requiring LP.

Key words: Newborn, traumatic lumbar puncture, Cerebrospinal fluid culture