Engelliler tiyatrosu
Disabled theater
Yazar: HAKKI MELİH KARAMAN
Danışman: PROF. DR. SEMİH ÇELENK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Sanat = Art ; Terapi = Therapy ; Tiyatro = Theatre ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation

Özet:
Engelliler tiyatrosu yüksek lisans tez çalışması giriş bölümünde kavramsal olarak engellilik olgusu ele alınmaktadır. İnsan olma halinin bir parçası olan engellilik, hepimiz yaşamımızın belli bir noktasında geçici veya kalıcı olarak zayıf düşecek ve uzun yıllar yaşayan insanlar işlevlerini yerine getirme konusunda artan zorluklarla karşılaşacaktır. Engelliliği kavramsal olarak inceleyip, engellilik karmaşıklığı ve engellilik ile bağlantılı dezavantajların üstesinden gelen müdahalelerin çoklu ve sistemikliği incelenmektedir. Kavramsal olarak engellilik ve geçmişten günümüze engellik olgusu kavramı üzerinde tespit ettiğimiz bulgular gözlemlenilmiştir. Bunların doğrultusunda engellilik türleri ve nedenlerini araştırılıp engelli terimi ve engelli bireylerin toplumsal ve çevresel faktörleri göz önünde bulundurularak engellilik olgusu kavramsal olarak ele alınmıştır.
Engellilerde tiyatronun bir terapi(sağaltım) yöntemi olarak kullanımında ve sanat üretiminde beden ve hareketi yöntem olarak kullanabiliriz. Lakin öncelikle ikiye ayırmamız gerekmektedir; bedensel engelli ve zihinsel engelli. Bedensel engelli bireyi fiziksel (physical), zihinsel engelli bireyi mental olarak ele almamız gerekmektedir. 
Engelli bireylerde eğitsel ve terapi amaçlı olarak başta tiyatronun ama genel olarak sahne sanatlarıyla ilgili olan alanların nasıl kullanıldığını, araçlarının ne çeşit olduğunu ve amaçlarının ne olduğu düşünüldüğünde bunu iki temel parçaya ayırmak doğru olacaktır. Nedeni; bu sahne sanatlarından kullandığı araçlar, tespit ettikleri amaçlar ve malzemenin ortaya konulması açısından ikiye bölmek gerekmektedir. Aksi halde kullanım şekilleri ve amaçları ortaklık taşımayabilmektedir. Konunun başlığı açısından daha doğru yönlendireceği için iki temelde incelemek gerekmektedir. Bedensel engelli, sağaltmacı, iyileştirici ve sanatı üretebilir. Fakat zihinsel engelli sadece sağaltmacı ve iyileştiricidir. Sanatı üretmez, kullanmaktadır. Bedensel engellileri kendi içlerinde gruplara ayırmamız gerekmektedir. 
 Engelliler tiyatrosu I.Bölümde, tarihsel anlamda engelli bireyin eğitiminde ve sosyalleşmesinde sanatın rolü ve pedagojik anlamda tiyatro çalışma yöntemleri incelenmiştir. Engelli bireylerde sanatın bir iletişim, eğitim ve terapi (sağaltım) yöntemi olarak kullanılması ve eğitsel ve terapi (sağaltım) amaçlı olarak engelli bireylerde tiyatronun kullanılması yer almaktadır. II. Bölümde ise, sanatın diğer alanlarında ve tiyatroda engelli bireyin yeri ve engelli tiyatroları yer almaktadır. 
Sanatta engelli bireyin yeri ve tiyatroda engelli bireyin yeri vurgulanmaktadır. Engelli bireyler ve engelli aktörlerin tiyatroda ve sanatçıların sanatta var olabilmeleri uygulama ve örneklerle anlatılmaktadır. Devlet ödenekli veya özel profesyonel engelli tiyatro toplulukları ve tarihçeleri anlatılmıştır. Profesyonel tiyatro da engelli bireyin yeri vurgulanıp, geçmişten günümüze engelliler tiyatrosuna ışık tutan tiyatrolar, uygulamalar, yöntem amaç ve araçlarının çeşitliliği anlatılmaktadır.

Abstract:
The concept of disability is described at the introduction to the master thesis study of disabled theater. Disability is a part of being human. We all will face temporary and permanent weaknesses at a certain point in our lives, and people who have been living for many years will face increasing difficulties in performing their functions. We examine the concept of disability conceptually and examine the multitude and systemicities of the interventions from the disadvantages associated with disability complexity and disability. Observations were made on the notion of conceptual disability and the concept of day-to-day disability. In the light of these, the types and reasons of disability are investigated and the disability phenomenon is conceptually taken into consideration by taking into account the social and environmental factors of disabled people and disabled people. 
In disabilities, we can use the theater as a method of therapy (treatment) as a method of body and movement. We need to divide the lacquer first; physically disabled and mentally disabled. We need to deal with the mentally disabled individual physically and mentally.
It will be appropriate to divide it into two basic parts, for example, how to use the fields of theatricians, but generally the performing arts, for educational and therapeutic purposes in the disabled people, what kind of vehicles are and what their purposes are. Reason; it is necessary to divide them in terms of the means used by these performing arts, the aims to be determined and the presentation of the material. Otherwise, the forms and purposes of use may not be partners. It is necessary to examine the two bases since it will lead to a more correct direction in terms of the subject. Physically disabled, healer, healer and can produce art. But the mentally retarded is only healer and healer. It does not produce art, it uses it. We need to separate the physical disabilities into groups within themselves.In the first chapter of the disabled theater, the role of art in the education and socialization of the disabled person in the historical sense and pedagogical sense of theater working methods are examined. The use of art as a communication, education and therapy (treatment) method in disabled individuals and the use of theater in disabled individuals for educational and therapy purposes. 
The place of the disabled person in the art and the place of the disabled person in the theater are emphasized. Disabled individuals and disabled actors in the theater and artists are able to exist in the arts are practiced and illustrated with examples. State-funded or private professional disabled theater communities and their histories are described. In the professional theater, the position of the disabled person is emphasized and the theater, applications, methods aimed at the diversity of the methods and tools that shed light on the day-to-day disability theater are explained.