Gebelikte folik asit takviyesi kullanımında doz ve zaman uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of the appropriateness of dose and time in the use of folic acid supplementation in pregnancy
Yazar: ECEM KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. HASAN ÖNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-ilaç = Dose-response relationship-drug ; Folik asit = Folic acid ; Gebelik = Pregnancy ; Nöral tüp defektleri = Neural tube defects

Özet:
Amaç: Folat, DNA ve RNA yapımında timidilat ve pürinlerin biyosentezi gibi tek karbon
transferleri ile ilgili sayısız kimyasal reaksiyonda gerekli bir koenzim olduğundan hücrelerin
üretimi ve bakımı için kritik öneme sahiptir. Özellikle hızlı büyüme ve gelişmenin görüldüğü
fetal ve maternal doku büyümesi olan gebelikte çok önemlidir (5). Genel kabul folik asit
takviyesinin gebelik öncesi 2 ayda başlanması ve gebeliğin ilk 12 haftasında devam edilmesi
yönündedir (6). Ancak ülkemizde folik asit takviyesinin bilinçsizce gebelik öğrenildikten sonra
başlandığı düşünülmektedir. Folik asit fetüs gelişiminde epigenetik etkilere sahip bir
vitamindir. Bu nedenle konsepsiyon öncesi başlanması önem taşımaktadır. Folik asit eksikliği
nöral tüp defekti, plasental komplikasyonlar ve otizm ile ilişkili bulunmaktadır. Folik asit
dozunun gebeliğe eşlik eden bazı klinik durumlar (antiepileptik ilaçlar, kanser, diyabet, kötü
beslenme, MTHFR mutasyonu) değerlendirilerek gereğinde artırılması gerekmektedir (7). Bu
çalışmada folik asit kullanım zamanlaması ve dozu ile ilgili bilinç seviyesinin değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Hastanemiz kadın sağlığı ve hastalıkları polikliniklerine başvuran 12
hafta ve altında gebe olduğu tespit edilen hastalardan 500 olgu randomize olarak seçilmiştir.
Rutin alınan gebelik testleri yanında kan folik asit düzey ölçümleri yapılmış olup, hastalara
rutin bakılan B12 vitamini ve homosistein kan düzeyleri de çalışmaya dahil edilmiştir.
Hastalara aynı poliklinik ziyaretleri sırasında hastaya özel hazırlanmış form doldurulup, kan
tetkik sonuçları da bu forma işlenerek verilerin istatistiksel analizi için SPSS (Statistical
Package ort he Social Sciences) programının 21.0 versiyonu (IBM, Armonk, NY, USA)
kullanılmıştır.
Bulgular: Hastaların yaş ortalamaları 28,94±5,47 (Dağılım aralığı=16-44) yıl olarak
belirlenmiştir. Ortalama 7,72±3,31 µmol/ml homosistein, 312,23±125,88 pg/mL vitamin B12
ve 12,52±5,42 ng/ml folik asit değerleri elde edilmiştir.Çalışma grubunun sadece %9,6'sının
gebelik öncesi 3 ayda folik asit alımına başladığı, %63,6'sının gebelik tanısı belli olduktan sonra
folik asit alımına başladığı ve %26,8'inin ise folik asit takviyesini hiç almadığı gözlemlenmiştir.
Toplamda gebelerin %36,6'sının folik asit eksikliği açısından riskli olduğu saptanmıştır.
Çalışmadaki toplam 183 riskli gebeliğin %4,3'ünün hem gebelik öncesi 3 ayda başladığı hem
5 mg folik asit takviyesi kullandığı tespit edilmiştir. Çalışmadaki toplam 317 risk faktörü
olmayan gebenin %5,9'unun hem gebelik öncesi 3 ayda hem de uygun dozda folik asit
kullandığı tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların gebelik öncesi 3 ayda ve risk
durumuna uygun dozda folik asit takviyesi başlama oranı %5,4 saptanmıştır.
IV
Sonuç: Folat eksikliği, nöral tüp kusurlarının en önemli önlenebilir nedenlerinden biridir
(77). Yapılan önceki çalışmalar ve çalışmamızda elde ettiğimiz verilere göre ülkemizde
bilinçsiz kullanım söz konusu olduğundan çalışmamızın risk grubu olmayan hasta grubunda
gereksiz yüksek doz kullanımının önüne geçeceği, risk grubundaki hastalarda ise önerilen
yüksek dozun (5 mg) başlanmasına öncülük edeceği, folik asit takviyesinin daha uygun
kullanımı ile yaşanan gebelik komplikasyonlarının ve kusurlu doğumların en aza ineceği ve
daha sağlıklı nesiller yetişmesine vesile olacağı umut edilmektedir.
Anahtar kelimeler: folik asit, nöral tüp defekti, gebelik

Abstract:
Objective: Folate is critical for the production and maintenance of cells as it is a
necessary coenzyme in numerous chemical reactions related to single carbon transfers, such as
the biosynthesis of thymidylate and purines in DNA and RNA production. It is especially
important in pregnancy with fetal and maternal tissue growth where rapid growth and
development are seen (5). The general acceptance is that folic acid supplementation should be
started 2 months before pregnancy and continued in the first 12 weeks of pregnancy (6).
However, in our country, it is thought that folic acid supplementation is started after pregnancy
is learned unconsciously. Folic acid is a vitamin that has epigenetic effects on fetal
development. Therefore, it is important to start before conception. Folic acid deficiency has
been associated with neural tube defects, placental complications, and autism. Folic acid dose
should be increased when necessary by evaluating some clinical conditions accompanying
pregnancy (antiepileptic drugs, cancer, diabetes, malnutrition, MTHFR mutation) (7). In this
study, it was aimed to evaluate the level of awareness about folic acid use timing and dosage.
Methods: 500 cases were randomly selected from the patients who applied to our
hospital's gynecology outpatient clinics and were found to be pregnant at 12 weeks or less. In
addition to routine pregnancy tests, blood folic acid levels were measured, and routine vitamin
B12 and homocysteine blood levels were included in the study. During the same polyclinic
visits, the patients were filled in a form specially prepared for the patient, the blood test results
were also processed in this form, and the 21.0 version of the SPSS (Statistical Package ort he
Social Sciences) program (IBM, Armonk, NY, USA) was used for the statistical analysis of the
data.
Results: The mean age of the patients was determined as 28.94 ± 5.47 (range = 16-44)
years. Average values of 7.72 ± 3.31 µmol / ml homocysteine, 312.23 ± 125.88 pg / mL vitamin
B12 and 12.52 ± 5.42 ng / ml folic acid values were obtained. It was observed that only 9.6%
of the study group started folic acid intake in the 3 months before pregnancy, 63.6% started
folic acid intake after the pregnancy diagnosis was made, and 26.8% did not take folic acid
supplements at all. In total, 36.6% of pregnant women were found to be at risk for folic acid
deficiency. It was determined that 4.3% of a total of 183 risky pregnancies in the study started
both in the 3 months before pregnancy and used 5 mg folic acid supplements. It was determined
that 5.9% of the 317 pregnant women who did not have risk factors in the study used folic acid 
VI
both in the 3 months before pregnancy and at the appropriate dose. In all patients included in
the study, the rate of starting folic acid supplementation 3 months before pregnancy and at a
dose appropriate to the risk status was found to be 5.4%.
Conclusion: Folate deficiency is one of the most important preventable causes of neural
tube defects (77). According to the previous studies and the data we obtained in our study, our
study would prevent unnecessary high dose use in the non-risk group, and lead to the initiation
of the recommended high dose (5 mg) in patients in the risk group with the more appropriate
use of folic acid supplements it is hoped that pregnancy complications and birth defects will be
minimized and will lead to healthier generations.
Keywords: folic acid, neural tube defect, pregnancy