Bazı (5-formilfuran-2-il)metil benzoat türevlerinin sentezi ve diyabetik yaraları iyileştirme potansiyellerinin değerlendirilmesi
Synthesis of some (5-formylfuran-2-yl)methyl benzoate derivatives and evaluation of their potential for healing diabetic wounds
Yazar: HATİCE ŞÜKRAN DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KOCA ; PROF. DR. AHMET HACIMÜFTÜOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Bu tez kapsamında (5-formilfuran-2-il)metil benzoat türevlerinde, benzoat
kısmına sübstitüentler eklenerek ester yapısındaki yeni bileşiklerin sentezi ve sentezlenen
bileşiklerin yara iyileştirme potansiyellerinin hücre kültüründe değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Sentezlenen bileşiklerin yapıları 1H NMR, 13C NMR ve Q-TOF
kullanılarak aydınlatılmıştır. Hücre kültürü deneylerinde birincil nöronal hücre kültürü ve
L929 fibroblast hücre kültürü kullanılmıştır. Bileşiklerin sitotoksisiteleri doğrudan temas
test yöntemi (MTT) ile, oksidadif stres oluşturma potansiyelleri toplam oksidasyon durumu
(TOS) testi ile, antioksidan potansiyelleri toplam antioksidan kapasitesi (TAC) testi ile
belirlenmiştir. İn vitro testlerde proliferatif etkileri yüksek bulunan iki bileşiğin (M3, M5)
yara iyileştirme potansiyelleri in vitro fibroblast migrasyon testi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: MTT testlerinde M1, M2, M4 ve M6 nöronal hücrelere 10 µM
konsantrasyonda verildiğinde nöronal hücreler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı toksik
etkiler oluşmaya başlamıştır. İn vitro nöronal MTT testi sonuçlarına göre, bileşiklerin 0.1 ve
1 µM konsantrasyonda nöronal hücre kültürleri üzerinde yüksek nöroprotektif aktivite
gösterdiği söylenebilir. Özellikle, 0.1, 1 ve 10 µM konsantrasyonlarda bileşik M5 ile tedavi
edilen gruplar, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında en yüksek antioksidan kapasiteyi
sergilemiştir. Özellikle, 0.1 µM konsantrasyonda bileşik M5 ile muamele edilmiş grubun
oksidan kapasitesi, kontrol gruplarının oksidan kapasitesi ile karşılaştırıldığında çok daha
düşük bulunmuştur. Fibroblast migrasyon testi sonuçları da değerlendirildiğinde 10 µM
konsantrasyonda M3 ve M5'in, yara iyileşmesi üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir.
Sonuç: M1, M2, M4 ve M6, 10 ve 100 µM konsantrasyonlarda fibroblast
hücrelerinin sayısını artırmasına rağmen, nöronal hücrelere zarar vermiştir. MTT
sonuçlarına göre M3 (4-fluoro türevi) ve M5 (2-hidroksi türevi), hücrelerin canlılığını
arttırmadaki etkileriyle öne çıkmıştır. TAC ve TOS testlerinde M3 ve M5'in oksidatif stresi
artırmadığı gözlenmiştir. Sonuç olarak, M3 ve M5, test edilen bileşikler arasında en yüksek
yara iyileştirme potansiyeline sahip bulunmuştur. Bu nedenle, M3 ve M5'in yara iyileştirme
potansiyelini keşfetmek için in vivo hayvan modellerinde daha ayrıntılı çalışmalar
tasarlanmalıdır.

Abstract:
Aim: With in the scope of this thesis, the synthesis of new compounds in ester
structure by adding substituents to the benzoate part of (5-formylfuran-2-yl)methyl
benzoate derivatives and the wound healing potential of the synthesized compounds in
cell culture is intended to be evaluated.
Material and method: The structures of the synthesized compounds were
elucidated using 1H NMR, 13C NMR and Q-TOF. Primary neuron cell culture and L929
fibroblast cell culture were used in cell culture experiments. The cytotoxicity of the
compounds was determined by the direct contact testing method (MTT), their potential
to create oxidative stress was determined by the total oxidation state (TOS) test, and
their antioxidant potential was determined by the total antioxidant capacity (TAC) test.
The wound healing potential of two compounds (M3, M5), which were found to have
high proliferative effects in in vitro tests, were evaluated by in vitro fibroblast migration
test.
Results: In MTT tests, when administered to M1, M2, M4 and M6 neuronal
cells at a concentration of 10 µM, statistically significant toxic effects began to occur on
neuronal cells. According to the in vitro neuron MTT test results, it can be said that the
compounds show high neuroprotective activity on neuronal cell cultures at 0.1 and 1
µM concentrations. Notably, groups treated with compound M5 at concentrations of
0.1, 1, and 10 µM exhibited the highest antioxidant capacity compared to the control
group. In particular, the oxidant capacity of the group treated with compound M5 at 0.1
µM concentration was found to be much lower compared to the oxidant capacity of the
control groups. When the fibroblast migration test results were evaluated, it was
observed that M3 and M5 at 10 µM concentration were effective on wound healing.
Conclusion: Although M1, M2, and M6 increased the number of fibroblast cells
at concentrations of 10 and 100 µM, they damaged neuronal cells. According to MTT
results, M3 (4-fluoro derivative) and M5 (2-hydroxy derivative) stood out with their
effects on increasing the viability of cells. It was observed that M3 and M5 did not
increase oxidative stress in TAC and TOS tests. As a result, M3 and M5 were found to
have the highest wound healing potential among the compounds tested. Therefore, more
detailed studies in in vivo animal models should be designed to explore the wound
healing potential of M3 and M5.