Wilson hastalığı olan pediatrik ve erişkin olguların aile taraması sonuçlarının değerlendirilmesi /
Yazar: RAZİYE SELÇİK
Danışman: PROF. DR. DENİZ ERTEM ŞAHİNOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE ŞAHİN AKKELLE
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Gastroenterolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Wilson hastalığı ATP7B genindeki mutasyonlardan kaynaklanan ve
dokularda bakır birikimiyle seyreden metabolik bir hastalıktır. Erken tanı ve tedaviyle
hastalığa ait morbidite ve mortalitenin azalması, hastaların hayat boyu asemptomatik
kalmaları mümkün olduğundan indeks olguların birinci derece akrabalarının taranması
önerilmektedir. Çalışmamızda, WH tanısı ile takip edilen çocuk ve erişkin hastalarının
aile taraması sonuçlarının değerlendirilmesi, tarama sonucu saptanan taşıyıcı ve hasta
pediatrik olguların özelliklerinin karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde WH tanısı ile takip edilen 27 pediatrik hasta ile
tarama kapsamında değerlendirilen 1-18 yaş arasındaki 36 birey incelendi. Aile
taraması ile tanı alan 7 hastayla birlikte toplam 34 pediatrik Wilson hastası ve WH
ilişkili heterozigot tek mutasyon taşıyıcısı olan 23 olgu çalışmaya dahil edildi.
Olguların demografik verileri, klinik ve laboratuvar bulguları, genetik inceleme ve
radyolojik görüntüleme sonuçları retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma grubumuzdaki hastaların %20'si aile taraması sonucu tanı aldı.
Hastalarımızda en sık başvuru nedeni izole karaciğer enzim yüksekliği (%52) idi.
Heterozigot taşıyıcıların %8,7'sinde AST, %13'ünde ALT yüksekliği görülürken,
hastaların %3'ünde transaminaz düzeyleri normal aralıktaydı. Serum seruloplazmin
düzeyi, hastalarımızın %91,1'inde, heterozigot taşıyıcılarının %26'sında normalin
altında idi. Medyan seruloplazmin düzeyi hasta ve taşıyıcılar arasında
karşılaştırıldığında anlamlı fark saptandı (p<0.001). Seruloplazmin düzeylerinin,
hastalarımızın %29,4'ünde, heterozigot taşıyıcıların %26'sında 10-20 mg/dl aralığında
kesiştiği görüldü. Heterozigot taşıyıcıların %18,1'inde 24 saatlik idrarda bakır atılımı
düzeyinin normalin üzerinde olduğu görüldü ancak hastalar ile karşılaştırıldığında 24
saatlik idrarda bakır atılımı açısından anlamlı fark mevcuttu (p<0.001). Hastalarımızın
%97'sinde Ferenci skoru 4 puan ve üzerindeydi. Genetik analiz yapılan 30 hastanın
her birinde en az bir mutasyon tespit edildi. Genetik analiz sonuçları skorlamaya dahil
edilmediğinde Ferenci skoru tanısal değerin altında kalan 9 hastanın 6'sı tarama
sonucu tanı alan hastalardı.

Tartışma ve Sonuç: WH kohortumuzdaki olguların %20'sinin aile taraması sonucu
tanı alması; aile taramasının tanıdaki önemine işaret etmektedir. Çalışmamızda
heterozigot taşıyıcılarda serum seruloplazmin düzeyinin normalden düşük ve 24
saatlik idrarda bakır atılımının normalden yüksek olabildiği ve hasta ile taşıyıcı
olgularda sonuçların örtüşebildiği görülmüştür. Tarama ile tanı alan presemptomatik
hastalarda klinik ve laboratuvar bulguların tanı koymada yeterli olmayabileceği
gösterilmiştir. Bulgularımız tanı zorluğu yaratan durumlarda ve heterozigot taşıyıcılar
ile hastaları ayırt edebilmede genetik analizin önemini desteklemektedir.

Anahtar kelimeler: Wilson Hastalığı, Heterozigot taşıyıcı, Ferenci, Genetik, Çocuk

Abstract:
Introduction: Wilson's disease (WD) is a copper metabolism disorder that occurs as
a result of mutations in the ATP7B gene and progresses with copper accumulation in
the tissues. With early diagnosis and treatment, it is possible for patients to remain
asymptomatic for lifetime. Therefore, it is recommended to screen the first-degree
relatives of the patients. In this study, it was aimed to evaluate the family screening
results of pediatric and adult patients with WD and to examine the characteristics of
heterozygous mutation carriers and pediatric Wilson patients diagnosed as a result of
screening.

Materials and methods: In our study, 27 pediatric patients followed up with the
diagnosis of WD and 36 individuals aged 1-18 years who were evaluated within the
scope of screening, were examined. Thirty four pediatric patients diagnosed with WD
(7 patients diagnosed through family screening) and 23 WD-associated heterozygous
mutations carriers were included in the study. The demographic, clinical, and
laboratory findings, genetic examination, and radiological imaging results of the cases
were evaluated retrospectively.

Results: In our study group 20% of the patients were diagnosed as a result of family
screening. The most common reason for admission in our patients was isolated
elevation of the liver enzymes (52%). While AST elevation was observed in 8.7%,
ALT elevation was observed in 13% of heterozygous carriers, transaminase levels
were within normal limits in 3% of the patients. Serum ceruloplasmin level was below
normal in 91.1% of our patients and in 26% of heterozygous carriers. A significant
difference was found when the median ceruloplasmin level was compared between
patients and carriers (p<0.001). Serum ceruloplasmin levels intersected between 10-
20 mg/dL in 29.4% of patients and 26% of heterozygous carriers. In 18.1% of
heterozygous carriers, the level of copper excretion in 24-hour urine was above
normal, but there was a significant difference in 24-hour urinary copper excretion
when compared with the patients (p<0.001). Ferenci scores were 4 points or higher in
97% of our patients. At least one mutation was detected in each of the 30 patients
whose genetic analysis was known. When the genetic analysis results were not
included in the scoring, the Ferenci score was below the diagnostic value in 9 patients,
and 6 of them were diagnosed as a result of screening.

Discussion and result: In our WD cohort, 20% of the cases were diagnosed as a result
of family screening points to the importance of family screening in diagnosis. In this
study, it was observed that serum ceruloplasmin level could be lower than normal in
heterozygous carriers, copper excretion in 24-hour urine could be higher than normal,
and the results could overlap in patients and carriers. It has been shown that clinical
and laboratory findings alone may not be sufficient for diagnosis in presymptomatic
patients diagnosed through screening. Our results highlight the importance of genetic
analysis in diagnostic difficulties and in distinguishing heterozygous carriers from
patients.

Key Words: Wilson's Disease, Heterozygous carrier, Ferenci, Genetics, Child