İhya hareketlerinde Mevdudi
Mawdudi at revival movements
Yazar: MUSTAFA SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. EMRULLAH YÜKSEL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Din = Religion
Dizin: Mevdudi = Mawdudi ; Modernizm = Modernism ; Sünnet = Sunna ; İhya = İhya ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ İHYA HAREKETLERİNDE MEVDÛDÎ Mustafa SÖNMEZ Danışman: Prof.Dr.EmruIlah YÜKSEL 1997-SAYFA: 277 Jüri : Prof. Dr.EmruIlah YÜKSEL İhyâcılığın Gazali'ye kadar uzanan bir geçmişinin olduğu bilinmektedir. Bu hareketin temel hedefi, Kur'an ve Sünnet'teki saf haliyle ilk devir İslâm'ına, Selefin inanç ve uygulamalarına dönmektir. Farklı renk ve ağırlıklardaki bütün ihya hareketlerinin birleştikleri ortak nokta budur. İslâm düşünce tarihinde, muhtelif zamanlarda, değişik şahsiyetler tarafından farklı boyutlarda temsil edilen bu hareketlerin, daha sonraki yıllarda ortaya çıkacak olan İslâm Modernizmi'nin de doğmasında önemli rol oynadıkları görülür. Mevdûdî'ye gelince O, Yeni-İhyâcılığın tipik bir örneğini oluşturmaktadır. Çünkü modernizm döneminde yaşadığı için, hem İlk Devir İhyâcılarının görüşlerini benimsemekte, hem de modern çağın ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmaya çalışmaktadır. Mevdûdî'ye göre din; insan hayatının bütününü içine almaktadır. Bundan dolayı O, dinin, dünyevî diye ikinci bir şıkkının olamayacağını savunur. Kur'an ve Sünnet'in, Din'in temel iki kaynağını oluşturduğunu anlatarak, bunlara uymayan bütün delileri reddeder. Tevhid meselesini ele alırken, Allah'ın hem yaratıcı ve hem de mabud olarak tek olduğunu, bu vasıfların kesinlikle mahlukata verilemeyeceğini vurgular. İslâm'ın da bir siyasi görüşü olduğunu söyleyen Mevdûdî, İslâm'a göre bütün işlerin tamamının dinî olduğunu, dolayısıyla din-devlet ayrımı diye bir şey olamayacağını savunur. Bu noktada hâkimiyetin ve kanun koyma yetkisinin, kayıtsız şartsız Allah'a ait olduğunu söyler. İnsan hakları konusunda hiç bir sistemin, İslâm'ın insanlara verdiği hakkı vermediğini ve veremeyeceğini vurgular. Cihadın, İslâm'ın en önemli, fakat ihmal edilmiş bir emri olduğunu anlatan Mevdûdî, bunun sadece silahlı bir muharebe olmadığının, aynı zamanda nefis terbiyesi, tebliğ ve eğitim seferberliği olduğunun üzerinde önemle durur. Diğer taraftan "cahiliye" kavramını, İslâm dışı bütün dinlere, fikrî ve siyasî bütün sistemlere şamil kılan Mevdûdî, İslâm'ın bunlardan tamamen beri olduğunu ve hiç birisine benzemediğini söyler. Daha sonra "tecdîd" ve "teceddüd" kavramları arasındaki farkı belirterek, bir müceddidde bulunması gereken vasıfları anlatır. Cahiliye unsurlarının, başta bid'atler ve hurafeler olmak üzere, değişik yollardan İslâm'a girdiğini söyleyen Mevdûdî, İslâm'ı bunlardan kurtarmak için, Kur'an ve Sünnet'e dönülmesi, içtihad yapılarak yeni problemlere çözüm getirilmesi, ilk devir İslâm'ına gidilerek Selefin uygulamalarının yeniden canlandırılması hususunda önemle durur. Bunları gerçekleştirecek ilmî kadroları yetiştirebilmek için, eğitim kurumlarında köklü bir reforma gidilmesi ve bütün müfredat programlarının İslâmîleştirilmesi gerektiğini savunur. Mevdûdî, bu vb. fikirleri ile, başta Hind Yarımadası olmak üzere, bütün İslâm ülkelerinde görülen bir çok İslâmî akıma tesir etmiştir. Günümüzde de bu akımlar üzerindeki etkisinin artarak devam ettiğini görmekteyiz.

Abstract:
II ABSTRACT Ph.D.THESİS MAWDUDI AT REVIVAL MOVEMENTS Mustafa SÖNMEZ Supervisor : Prof.Dr.EmruIIah YÜKSEL 1997-PAGE: 277 Jury : Prof.Dr.EmruIIah YÜKSEL It has been known that revitalization has a past wich leads to Gazali. The main target of this action is to perform the Islam as the first muslims (salaf) performed purely according to Qur'an and Sunnah. This is the ponit of intersection at whic the revival movements of different characters have meet. These movements in the Islamic thought of history have been represented by different persons at different periods. It has been observed that these movements have played roles in the Islamic modernisim which will appear later years. Mawdudi consists of a typical example of Neo-Fundamentalism. Since He lived in the period of modernism; both He accepted the thougts the first period revivalist and He tried to take into consideration the needs of modern age. Religion, according to Mawdudi, contains the whole of human life. Because of this, He states that religion has no choice as worldly. Telling that Qur'an and Sunnah consist of two basic sources of religion, He rejects all the proots which don't suit these. When mentianing the monotheism, He emphasizes that Allah is unique as the creator and worshiped and these gualities can not be given to the creatures. Mawdudi saying that Islam olso has a political view, states that all the affairs are religious according to Islam, so that He states that there is nothing as the separation of religion and state. At this point, He determines that sovereignty and authority of law-making belong to Allah unconditionally. He states that no other systems didn't give and wouldn't give any rights but Islam about human rights. Mawdudi says that jihad is one of the most important neclected orders. He emphasizes that this is not only a war but at the same time it is a self-training delivery of message and educational coordination. On the other hand, Mawdudi says taht the concept of "ignorance" (jâhiliya) includes all the religions, ideas and political systems except Islam. He says that Islam is out of them and it is not similar to them. Then telling the differences between "tajdid" and "tajaddud", He says that a "mujaddid" should have the qualities needed. He says that the elements of ignorance come into Islam from especially "bid'as", "khurafas" and other differents ways. For clearing Islam from these problems, Mawdudi offers to return Qur'an and Sunnah to solve the new problems by the way of ijtihad, to retorn the foreward of Islam and to revitalize the application of first Muslims. For training the acedemicians in order to succeed on this some from movements must be done on the educational instutions and all the curriculums must be taken into the Islamic way. Mawdudi affected on the several Islamic movements by mentioned ideas in whole Muslim countries as well as peninsula of India. Nowadays, it has been observed that his affects are still going increasingly.