Down sendromlu ve engelli olmayan çocukların zihin kuramı becerileri ile dil becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of the relationship between language and theory of mind skils in children with down?s syndrome and typically developing children
Yazar: RAZİYE ERDEM
Danışman: PROF. DR. PINAR EGE
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Artikülasyon = Articulation ; Beceri = Skill ; Dil becerileri = Language skills ; Down sendromu = Down syndrome ; Edimbilim = Pragmatics ; Eğitim = Education ; Zihin = Mind ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çocuklar = Children ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, Down sendromu ve engeli olmayan çocukların yer aldığı iki grubun zihin kuramı becerileri ile toplam sözcük sayısı, ortalama sözce uzunluğu, edimbilim, artikülasyon özellikleri ile ölçülen dil becerileri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.Araştırmanın çalışma grubunu Ankara ilinde araştırma için belirlenen önkoşullara sahip sözel olmayan zeka yaşı 3-7 yaşlar arasındaki Down sendromu olan ve engelli olmayan 35'er çocuk oluşturmaktadır.Çalışma grubundaki çocukların, sözel olmayan farklı istek, sözel farklı istek, sözel yanlış kanı atfı ve sözel olmayan yanlış kanı atfı zihin kuramı becerileri değerlendirilmiştir. Dil özelliklerinin değerlendirilmesi için altı resimden oluşan resimli kompozisyon takımı ile doğal konuşma örnekleri alınmış, artikülasyon için Ankara Artikülasyon Testi (AAT) uygulanmıştır. Araştırmadaki veriler çocuklarla birebir görüşülerek toplanmıştır.Zihin kuramı becerileri değerlendirme kayıtlarına göre ayrı ayrı sözel olmayan farklı istek, sözel farklı istek, sözel yanlış kanı atfı ve sözel olmayan yanlış kanı atfı puanları hesaplanmıştır. Doğal konuşma kayıtları yazıya çevrilmiş, ortalama sözce uzunluğu ve toplam sözcük sayısı hesaplanmıştır. Doğal konuşma kayıtları izlenerek edimbilim becerileri hazırlanan protokol ile değerlendirilmiştir. AAT uygulama kayıtları değerlendirilerek hatalı üretilen sesbirim sayısı tespit edilmiştir. Toplanan verilerin istatistiksel analizinde Mann Withney U Testi, Lojistik Regresyon, Çoklu Regresyon Analizi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır.Araştırmada Down sendromlu çocuklar ile engelli olmayan çocukların zihin kuramı puanlarının ortalama oranları arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Zihin kuramı becerilerinden sözel ve sözel olmayan farklı istek ile toplam sözcük sayısı, ortalama sözce uzunluğu, edimbilim, artikülasyon değişkenleri arasında her iki grupta da anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Down sendromlu olan grupta sözel yanlış kanı atfı işlemi ile sözel olmayan yanlış kanı atfı işleminin dil becerilerinden edimbilim becerileri arasında anlamlı ilişki olduğu, engelli olmayan grupta yalnızca sözel olmayan yanlış kanı atfı işlemi ile edimbilim değişkeni arasında anlamlı ilişki olduğu gözlenmiştir. Sonuçlar, zihin engellilerin eğitimleri bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research was to investigate the relationship between theory of mind and language skills of children with Down syndrome and typically developing children.The two groups in the study were 35 children with Down?s syndrome living in Ankara, Turkey meeting the study sample preconditions of having a non-verbal age of 3-7 years among and 35 typically developing children matching in age.Non-verbal different desire, verbal different desire, verbal false belief and nonverbal false belief theory of mind skills of the children in the study groups were evaluated. For the evaluation of the linguistic skills (articulation, pragmatics, semantics and syntax/morphology), spontaneous language samples were taken using a set of pictures and the Ankara Articulation Test (AAT) was administered.The scores for nonverbal different desire, verbal different desire, verbal false belief and non verbal false belief were calculated separately. Spontaneous language records were transcribed and mean length utterance and number of total words were calculated. Pragmatic skills were evaluated based on the language sample, using a protocol adapted from published studies. Misarticulations in the responses to Ankara Articulation Tests consisted the articulation score, Mann-Whitney U tests, logistic regression, multiple regression analysis and the Spearman Correlation Analysis were used for the statistical analysis the data.According to findings of the research there were not any significant differences between the two group with respect to theory of mind scores? mean ranks. And there was no significant relationship between the verbal and non-verbal different desire skills and any of the language skills in both groups. In the group consisting of children with Down?s syndrome, there was a significant correlation between verbal and nonverbal false belief tasks and pragmatics skills, whereas in the group consisting of typically-developing children, there was a noticeable correlation between nonverbal false belief task and the pragmatic skills variable. The results were discussed in terms of the education of the mentally retarded population.