İslâm tarihinde hadis istismarı
Hadith abuse in Islamic history
Yazar: SENA ACER
Danışman: PROF. DR. İSAK EMİN AKTEPE
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam ; İstismar = Abuse

Özet:
Çalışmamız, İslâm tarihi boyunca mezhep taassubu, kişisel menfaat, taraftar edinme arzusu ve siyasî çıkar uğruna Hz. Peygamber'in otoritesinden faydalanmak isteyen bireylerin hadis özelinde dini nasıl istismar ettiklerini göstermek ve bu minvalde gerçekleştirilen faaliyetleri ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada ele alınan istismar olgusu, tek bir açıya münhasır olmayıp farklı disiplinlerce geniş bir perspektifte değerlendirilmeye gayret edilmiştir. Çalışmamız, iki ana bölüm şeklinde hazırlanmıştır. İlk bölümde, İslâm Tarihinde Din İstismarı başlığı altında istismarın sebep ve sonuçlarına değinilmiştir. İstismarın sebep ve sonuçlarının varlığı ise istismarın İslâm toplumunda inkâr edilemeyecek bir zemini teşkil ettiğini doğrulamaktadır. İkinci bölümde ise Hadis İstismarı ele alınmış olup hadis ilmiyle ilgili ilkeler ışığında istismar fâilleri olarak nitelendirebeilceğimiz müfessirler, fakihler, sûfîler, mutasavvıflar, muhaddisler vâizler ve sosyal medya kullanıcılarına temas edilmiştir. Bu grupların İslâm ilâhiyatında menfi olarak anılmalarına sebep olan faaliyetlerine karşı alınabilecek önlemlere yer verilmiştir. Değerlendirme yapılırken kronolojiye riayet edilmiş olup, meselenin tarihsel süreci günümüze kadar incelenmiştir. Günümüz insanını etkisi altına alan teknoloji ve sosyal medya aracılığıyla hadis istismarının toplum üzerindeki izdüşümleri değerlendirilmiştir. Gerek dinî gerek içtimaî hadiselere yol açma ile neticelenen istismar olgusu etraflıca incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmamız neticesinde hadis istismarının zirve yaptığı, zayıf ve uydurma rivayetlerin sıhhat değerlendirmesine tâbi tutulmadan aktarıldığı ve bu rivayetlerin sahih rivayetlerden daha çok ön plana çıktığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Our study, throughout the history of Islam, for the sake of sectarian bigotry, personal interest, the desire to get supporters and political interests. It has been prepared in order to show how individuals who wanted to benefit from the authority of the Prophet abuse religion in particular, and to reveal the activities carried out in this way. The phenomenon of abuse discussed in the study is not exclusive to a single perspective, but has been tried to be evaluated in a broad perspective by different disciplines. Our study has been prepared in two main parts. In the first part, under the title of Religious Abuse in the History of Islam, the causes and consequences of abuse are mentioned. The existence of causes and consequences of abuse confirms that abuse constitutes an undeniable ground in Islamic society. In the second part, nowadays existing hadith abuse is discussed and in the light of the principles of hadith science, the perpetrators of abuse, such as commentators, jurists, sufis, hadith scholars, preachers and social media users have been touched upon. The measures that can be taken against the activities of these groups that cause them to be mentioned as negative in Islamic theology are included. While making the evaluation, the chronology was respected and the historical process of the issue was examined until today. The projections of hadith abuse on society have been evaluated through technology and social media that affect today's people. The phenomenon of abuse, which resulted in both religious and social events, was examined in detail. As a result of our study, it has been determined that the abuse of hadith is at its peak, weak and fabricated narrations are transmitted without being evaluated for soundness, and these narrations come to the forefront more than authentic narrations.

Keywords: Religion, Hadith, Abuse, Narration.