İbnü'l Mukaffa ve Maverdi'nin siyasal düşüncesinde meşruiyet
Legitimacy in the political thought of Ibn al-Muqaffa and Mawardi
Yazar: ABDULLAH HUZEYFE İŞLER
Danışman: PROF. DR. NİZAM ÖNEN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Biyografi = Biography ; Maverdi = Maverdi ; Meşruiyet = Legitimacy ; Otorite = Authority ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Siyasi iktidar = Political power ; İbnu'l-Mukaffa = İbnu'l-Mukaffa ; İslamiyet = Islam

Özet:
Siyasal meşruiyet olgusu, insanların siyasi iktidara itaatini sağlayan bir kavramdır. Siyasi iktidar, çeşitli düşünceler ve araçlarla mevcut eşitsizlikçi yapıyı haklılaştırmaktadır.  Bu bakımdan meşruiyet olgusu, iktidarın kuruluş aşamasında olduğu gibi iktidarın korunmasında da rol oynamaktadır. Siyasal meşruiyet üzerine düşünen İbnü'l Mukaffa ve Maverdi, yaşadıkları dönemde iktidarın konumunu sağlamlaştıracak öneriler sunmuşlardır.        
İbnü'l Mukaffa Abbasi Devleti'nin henüz kuruluş aşamasında yaşamış önemli bir İranlı kâtiptir. İbnü'l Mukaffa Emevileri yıkıp iktidara gelen Abbasi halifesine iktidarını nasıl koruması gerektiği yönünde tavsiyeler vermiştir. İslam hukukunun henüz şekillenmediği bir dönemde, halifenin hukukun tek sahibi olması gerektiğini belirtmektedir. Bu düşüncesiyle İbnü'l Mukaffa, İslam siyasi düşünce tarihinde farklı bir yerdedir. Çünkü İslam siyaset düşüncesi içerisinde halifeye meşruiyet sağlamaya çalışan ilk İslam düşünürüdür.
Maverdi ise Abbasi halifesinin sembolik konumda olduğu bir dönemde yaşamıştır. Maverdi'nin yaşadığı dönemde İslam toplumu, halife ile askeri liderler (sultanlar) olarak bölünmüştür. Abbasi halifelerinin sultanlar karşısında etkili olamadığı dolayısıyla halifelerin meşruiyet krizi içerisinde olduğu dönemdir. Maverdi, halife ile sultanlar arasındaki ilişkiyi yeniden düzenleyerek, hilafeti dini bir kurum olarak tanımlamıştır. Halifenin otoritesini kabul eden sultanların meşru olduğunu belirten Maverdi, aynı zamanda dünyevi iktidarları meşrulaştıracak öneriler ortaya koymaya çalışmıştır.
Bu tezde İbnü'l Mukaffa ve Maverdi'nin siyasal düşüncesinde meşruiyet anlayışı incelenecektir. Yaşadıkları dönemin siyasal iklimleri birbirinden farklı olsa da İslam dünyasında meydana gelen toplumsal ve siyasal ayrılık, halifelerin otoritelerinin sarsılmasına neden olmuştur. Dolayısıyla her iki düşünür de yaşadıkları dönemdeki meşruiyet krizine çözüm üretmeye çalışmıştır. Her ne kadar yaşadıkları dönem birbirinden farklı olsa da İbnü'l Mukaffa ve Maverdi, din ve devletin birlikteliği üzerinden halifeye meşruiyet sağlamaya çalışmıştır.

Abstract:
The phenomenon of political legitimacy is a concept that ensures people's obedience to political power. Political power justifies the existing inequality structure with various ideas and means. In this respect, the phenomenon of legitimacy plays a role in the protection of power as well as in the establishment of power. Thinking about political legitimacy, Ibn al-Muqaffa and Mawardi offered suggestions to consolidate the position of power in their lifetime.
Ibn al-Muqaffa is an important Iranian secretary who lived in the establishment phase of the Abbasid state. Ibn al-Muqaffa gave advice to the Abbasid caliph, who came to power after overthrowing the Umayyads, on how to maintain his power. He states that the caliph should be the sole owner of the law at a time when Islamic law was not yet shaped. With this thought, Ibn al-Muqaffa is in a different place in the history of Islamic political thought. Because he is the first Islamic thinker who tried to provide legitimacy to the caliph within the political thought of Islam.
Mawardi lived in a period when the Abbasid caliph was in a symbolic position. During Mawardi's lifetime, Islamic society was divided into caliphs and military leaders (sultans). It is the period when the Abbasid caliphs could not be effective against the sultans, so the caliphs were in a crisis of legitimacy. Mawardi defined the caliphate as a religious institution by reorganizing the relationship between the caliph and the sultans. Mawardi, who stated that the sultans who accepted the authority of the caliph were legitimate, also tried to put forward suggestions that would legitimize the political authority. 
In this thesis, the understanding of legitimacy in the political thought of Ibn al-Muqaffa and Mawardi will be examined. Although the political climate of the period they lived in was different from each other, the social and political separation in the Islamic world caused the authority of the caliphs to be shaken. Therefore, both thinkers tried to find a solution to the legitimacy crisis of their time. Although the periods they lived in were different from each other, Ibn al-Muqaffa and Mawardi tried to provide legitimacy to the caliph through the unity of religion and state.