Basınçlı sulama şebekelerinde sulama suyu uygulamalarının uzaktan algılama yardımıyla değerlendirilmesi
Evolution of irrigation water applications of pressurized irrigation schemes through remote sensing
Yazar: DOĞAN AYDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. EYÜP SELİM KÖKSAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Basınçlı sulama sistemleri = Pressure irrigation systems ; Enerji dengesi = Energy balance ; Evapotranspirasyon = Evapotranspiration ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Türkiye'de basınçlı sulama şebekeleri giderek yaygınlaşmaktadır. Damla ve yağmurlama sulama sistemlerinin her bir işletmede bireysel bir su kaynağı ve pompa birimine gerek kalmaksızın kullanılabilmesine olanak tanıyan bu sistemler açık kanallardan oluşan şebekelere göre su kaynaklarının daha etkili bir biçimde kullanılabilmesine olanak tanımaktadır. Aynı zamanda yüksek maliyetlerle inşa edilen basınçlı sulama şebekelerinin hangi düzeyde fayda sağladıklarının izlenmesi ve değerlendirilmesi, birçok bakımdan öneme sahiptir. Örnekleme ve yersel ölçümlere nazaran uzaktan algılama teknikleri konumsal ve zamansal boyutta değişken olan sistemlerin izlenmesinde önemli kolaylıklar sağlamaktadır. Bu çalışmada Amasya ili merkez Sevincer köyü ve Amasya ili Merzifon ilçesine bağlı Çayırözü köyleri tarım arazilerine 2008 yılında inşa edilen sırasıyla toplu damla ve yağmurlama sulama şebekeleri sulama sahalarının önceki ve sonraki durumlarının değerlendirilmesi amacıyla 2007 ve 2010 yılları için ET haritaları oluşturulmuştur. Sevincer köyünde ağırlıklı olarak meyvecilik ve Çayırözü köyünde çoğunlukla tarla tarımı yapılmaktadır. Bu haritalar enerji dengesine dayanan METRIC modeli kullanılarak uydu görüntüsü, iklim verileri ve yersel veriler kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, basınçlı sulama şebekesi öncesinde açık kanallardan oluşan bir şebekenin kullanıldığı Sevincer köyünde genel olarak vejetasyon ve ET bakımından büyük bir değişiklik yoktur. Fakat bu köyde kullanılan toplam su kaynağında büyük ölçüde azalmıştır. Çayırözü köyünde ise 2007 yılında yaz aylarında ET çok düşük seviyede iken 2010 yılı yaz aylarında belirli bir seviyededir. Sonuç olarak uzaktan algılama teknikleri ve METRIC modeli sulu tarım alanlarında ET' nin işletmeler arasında ve zaman içerisinde nasıl değiştiğinin izlenmesinde önemli olanaklar sunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Basınçlı Sulama Sistemleri, Sulama Suyu Yönetimi, Uzaktan Algılama, Enerji Dengesi, METRIC,Evapotranspirasyon.

Abstract:
In Turkey, pressuirised irrigation schemes are becoming widespread. These systems allow farmers to use trikle and sprinkler irrgation systems with neither individual water resourece nor pomping unit requirements and in comparison they provide more opportunities to use water resources in a more efficient manner. Moreover, monitoring and evaluation of these high-cost systems to evaluate thheir benefit level is very crucial. Evaluation of systems which they have spatial and temporal changing species by using remote sensing techniques provide effective and simple tools than spampling and measurement based monitoring systems. In this study, ET maps for 2007 and 2010 were generated for irrigated agricultural land of Sevincer village of Amasya province and Çayırözü village of Amasya ?Merzifon, which trikle and sprinkler irigation schemes were established with in the year 2008, to evaluate situtation before and after pressuirised irrigation. In Sevincer village mostly farmers produce fruits and field crops are produced in Çayırözü village. In order to generate ET maps satallite images, cliatic and some local data were used through METRIC model which depends on energy balance aproximations. According to results optained from this study, in Sevincer village, which have a open channel irrigation scheme previously, there is any important ET difference between 2007 and 2010, but total water resources distributed over the agricultural lands were raised. Although during summer period of 2007 ET level of Çayısözü village were very low, higher ET amounts were determined for summer of 2010. As a result, remote sensing techniques and METRIC model offer to monitor ET variation among agricultural parcels within the time.Key Words: Pressurized Irrigation Schemes, Irrigation Water Management, Remote Sensing, Energy Balance, METRIC, Evapotranspiration