Profesyonel ses kullanıcılarının algısal yöntemler ile değerlendirilen ses kalitelerinin ses sağlığını korumaya yönelik farkındalıkları ile olan ilişkisi
The relationship of professional voice users voice quality assessed with perceptual methods and their awareness of preserving voice health
Yazar: NAGEHAN UZAKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Algı = Perception ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Farkındalık = Awareness ; Ses = Voice ; Ses bakımı = Voice care ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Ses davranışı = Voice behavior ; Ses eğitimi = Voice training ; Ses kalitesi = Voice quality ; Ses sağlığı = Vocal health

Özet:
Profesyonel ses kullanıcılarının seslerini kullanma sıklıkları ve biçimleri ses kalitelerini etkilemektedir. Seslerini yoğun bir şekilde kullanan bu popülasyonun yanlış ses kullanımı fonksiyonel veya organik ses bozukluklarına yol açmaktadır. Bu durumun bireylerin mesleki ve günlük hayatlarını olumsuz etkilediği bilinmektedir. Sesini fazla kullanan bu grubun ses sağlığını korumak amacıyla yapılan egzersizleri uyguluyor olması, sesi ve vokal yolu irite edebilecek davranış ve maddelerden uzak durması oldukça önemlidir. Hayatlarını kazanabilmeleri, yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmeleri ve mesleklerini idame ettirebilmeleri için profesyonel ses kullanıcılarının ses sağlığı üzerine farkındalığı arttırılmalıdır. 
Bu çalışmada, profesyonel ses kullanıcılarının ses sağlığının korunması ve ses kalitesinin arttırılması yönünde yapılacak gelecek araştırmalara temel oluşturulması, ülkemiz alanyazınında henüz yetersiz olan ilgili çalışmalara yeni bir araştırma kazandırılması ve profesyonel ses kullanıcıları arasında ses hijyeni ve ses sağlığının korunması konusundaki farkındalığın arttırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmada profesyonel ses kullanıcıları içine dahil edilen meslek grupları; şarkıcılar, öğretmenler, spikerler, satış danışmanları, dil ve konuşma terapistleridir. 18 şarkıcı, 18 öğretmen, 18 spiker, 18 satış danışmanı, 18 dil ve konuşma terapisti çalışmada yer almıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi için seçilen örnekleme; uyguladıkları ses egzersizlerini, ses sağlığı hakkındaki farkındalıklarını ve sesi irite edebilecek durumlarda bulunma sıklıklarını öğrenmek amacıyla oluşturulan anket sunulmuştur. Aynı zamanda ses bakımı ile ses kalitesi arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla algısal değerlendirme için grade, roughness, breathiness, asthenia, strain (GRBAS) ve ses handikap endeksi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda profesyonel ses kullanıcılarının algısal yöntemler ile değerlendirilen ses kalitelerinin ses sağlığını korumaya yönelik farkındalıkları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. GRBAS ve ses handikap endeks puanlarının azalması daha iyi bir ses kalitesine işarettir. Buna göre farkındalığı fazla olan profesyonel ses kullanıcılarının ses handikap endeks ve GRBAS puanı, farkındalığı az olan gruba göre daha az çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ses hijyen farkındalığı, algısal değerlendirme, profesyonel ses kullanıcıları, GRBAS, ses handikap endeksi

Abstract:
The frequency and style of using their voices affect the sound quality of professional voice users. Incorrect voice use of this population, which uses their voices intensively, leads to functional or organic voice disorders. It is known that this situation negatively affects the professional and daily lives of individuals. It is very important for this group, who uses their voices a lot, to practice the exercises to protect their voice health, and to stay away from behaviors and substances that may irritate the voice and vocal tract. The awareness of professional voice users on vocal health should be increased so that they can earn a living, maintain their vital activities and maintain their profession.
 In this study, it is aimed to form the basis for future researches to protect the voice health of professional voice users and to increase the voice quality, to bring a new research to the related studies that are still insufficient in the literature of our country, and to increase the awareness of voice hygiene and protection of voice health among professional voice users. 
Occupational groups included in the study of professional voice users; singers, teachers, announcers, sales consultants, speech and language therapists. 18 singers, 18 teachers, 18 announcers, 18 sales consultants, 18 speech and language therapists took part in the study. The sampling chosen for the data collection method in the research; A questionnaire was prepared to learn the voice exercises they performed, their awareness of voice health and the frequency of being in situations that could irritate the voice. At the same time, Grade, Roughness, Breathiness, Asthenia, Strain (GRBAS) and Voice Handicap Index were used for perceptual assessment in order to reveal the relationship between voice care and voice quality. As a result of the study, a significant relationship was found between the awareness of professional voice users to protect the voice health of their voice quality assessed by perceptual methods. Decreased GRBAS and voice handicap index scores indicate better voice quality. Accordingly, the voice handicap index and GRBAS score of professional voice users with high awareness were lower than the group with low awareness.
Key words: Vocal hygen awarenes, Perceptual evaluation, Professional voice users, GRBAS, Voice Handicap Index