Kalabalığın deneyimsel sonuçları, kalabalık kaynaklı duygusal tepkiler ve kalabalıkla baş etme stratejileri: Temalı park ziyaretleri örneğinde ölçek geliştirme çalışması
Experiential consequences of crowding, crowding-sourced emotional reactions, and coping strategies for crowding: A scale development study with theme park visitors
Yazar: HÜMEYRA DOĞRU DAŞTAN
Danışman: PROF. DR. BURCU SELİN YILMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Duygusal tepkiler = Emotional responses ; Kalabalık = Crowd ; Parklar = Parks ; Temalı parklar = Theme parks ; Ziyaretçi deneyimi = Visitor experience ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Dünya nüfusunun hızlı artışı ile ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin etkisiyle uluslararası turizm aktivitelerine katılan kişi sayısı her geçen gün artmaktadır. Artan turist akınının bir sonucu olarak aşırı kalabalıklaşma sorunu son yıllarda hem turizm işletmecileri hem de akademik çevreler tarafından fazlasıyla tartışılmaktadır. Bu kapsamda aşırı kalabalıklaşmanın turist deneyimine olan potansiyel etkilerini, ziyaretçilerin kalabalıkla baş etme stratejilerini ve kalabalık karşısındaki duygusal tepkilerini bütüncül bir bakış açısı ile irdelemek hem destinasyonların sürdürülebilirliğini hem de turistik deneyimin kalitesini temin etmek açısından oldukça önemlidir. Bu kapsamda, bu tez çalışması karma yöntem yaklaşımını benimseyerek temalı park ziyaretçileri örneğinde kalabalığın deneyimsel sonuçları, kalabalık kaynaklı duygusal tepkiler ve kalabalıkla baş etme stratejileri ölçeklerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. 
Araştırmada öncelikle Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida eyaletinde yer alan temalı parkları ziyaret eden 35 katılımcı ile fotoğrafla tanımlama yöntemi ile birleştirilen yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular doğrultusunda ilk madde havuzları oluşturulmuştur. Oluşturulan madde havuzları, alanında yetkin 10 uzman tarafından değerlendirildikten sonra, arındırılan ölçek maddelerinden oluşan anket formu pilot çalışma kapsamında 165 katılımcıya uygulanmıştır. Verilere uygulanan açıklayıcı faktör analizi ve güvenirlik analizleri sonucunda anket formunun nihai hali elde edilmiştir. Ölçek geçerlemenin son aşamasında ise Florida'da konumlanan temalı parkları son 18 ayda ziyaret eden kişilerden elde edilen 246 yanıt açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi, korelasyon ve çoklu regresyon analizlerine tabi tutulmuştur. 
Araştırma sonucunda yapısal, yakınsak, ayrımsak ve öngörüsel geçerliği ile güvenirliği kanıtlanmış kalabalığın deneyimsel sonuçları, kalabalık kaynaklı duygusal tepkiler ve kalabalıkla baş etme stratejileri ölçekleri geliştirilmiştir. Kalabalığın deneyimsel sonuçlarının alt boyutları deneyimin kötüleşmesi, hareketlilik kısıtları, sosyal anlaşmazlıklar ve emniyet tehditleri olarak ortaya çıkmıştır. Temalı park ziyaretleri bağlamında aşırı kalabalıklaşma durumunda ziyaretçilerin verdiği duygusal tepkiler ise kısıtlanma, stres, yorgunluk ve endişe olmak üzere dört ayrı boyuta ayrılmıştır. Ayrıca bireylerin kalabalıkla baş etmek için uyguladıkları mekanizmalar yer değiştirme, bilişsel baş etme, sosyal baş etme ve proaktif baş etme stratejileri olmak üzere dört boyut altında toplanmıştır. Son olarak ziyaretçilerin kalabalık algısı ile araştırma kapsamında geliştirilen her üç ölçeğin alt boyutları ile ilişkileri ortaya konulmuştur. Temalı park bağlamında oluşan kalabalığın deneyimsel sonuçları kalabalıkla baş etme stratejilerine ve duygusal tepkilere neden olmakta, duygusal tepkiler ise kalabalıkla baş etme stratejilerinin uygulanmasına yol açmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kalabalıklaşma, Kalabalık Algısı, Ziyaretçi Deneyimi, Duygusal Tepkiler, Baş Etme Stratejileri, Temalı Parklar, Amerika Birleşik Devletleri

Abstract:
Along with the rapid growth of world population and tremendous improvement in transportation and communication technologies, the number of people engaging in international tourism activities has been increasing continuosly. As a result of rise in tourist flow to popular destinations in recent years, the problem of overcrowding came to the front stage seeking response by both tourism professionals and academics. Therefore, it is highly significant to understand the potential effects of crowding on tourist experience, visitors' responses to crowding and their coping strategies with a holistic view in terms of both maintaining sustainable destinations and ensuring the quality of tourist experience. Thus, the purpose of this study is to develop the scales of experiential consequences of crowding, crowding-sourced emotional reactions, and coping strategies for crowding in the context of theme park visits with a mixed-method approach.
As the first step of data collection process, face-to-face in-depth interviews incorporated with photo-elicitation method were conducted with 35 respondents who visited theme parks located in Florida state of the United States. In accordance with the findings revealed from content analysis of in-depth interviews, first item pools were formed. After the scale items were judged and purified by ten experts, a pilot study was conducted with 165 theme park visitors. In line with the results of exploratory factor and reliability analyses, final questionnaire form consisting all items of three scales was created and tested. In the final phase of data collection, 246 responses were gathered from individuals who visited theme parks located in Florida during the past 18 months and subjected to exploratory and confirmatory factor analyses, reliability, correlation and multiple regression analyses.
In the scope of this study, experiential consequences of crowding, crowding-sourced emotional reactions and coping strategies for crowding scales were developed and their convergent, discriminant, predictive validity and reliability were supported. The results demonstrated that experiential consequences of crowding include experience degradation, safety threats, social conflicts and mobility constraints. The study also supported that overcrowding situation in the context of theme parks evokes the feelings of constraint, agitation, tiredness, and stress among the visitors. Further, excessive increase in human density leads to the adoption of displacement, cognitive coping, social coping, and proactive coping mechanisms to cope with crowding. Moreover, there is a significant correlation between perceived crowding and all dimensions of three scales developed in the study. Experiential consequences of crowding result in emotional responses and coping strategies for crowding while crowding-sourced emotions lead to the adoption of coping mechanisms in overcrowded theme park settings.

Keywords: Overcrowding, Perceived Crowding, Visitor Experience, Emotional Reactions, Coping Strategies, Theme Parks, United States of America