Anne sütünün bisfenol A düzeyi ile maternal beslenme arasındaki ilişkinin değerlendirmesi
Determination of the relation between breast milk bisphenol A concentrations and maternal nutrition
Yazar: SEDA ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜLHAN SAMUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Beslenme = Nutrition ; Bisfenol = Bisphenol ; Bisfenol A = Bisphenol A ; Diyet = Diet ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay

Özet:
Çiftçi,S. Anne Sütünün Bisfenol A Düzeyi İle Maternal Beslenme Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Programı Doktora Tezi, Ankara, 2019. Bu çalışmada, anne sütünün BFA düzeyi ile matenal beslenme arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve diyetle BFA maruziyetinin saptanması amaçlanmıştır. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi'ne bebek takibine gelen, herhangi bir sağlık sorunu olmayan laktasyon döneminde 80 birey katılmıştır. Bireylerin genel özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını, besin tüketim miktarlarını ve sıklıklarını değerlendirmeye yönelik anket formu uygulanmış ve antropometrik ölçümleri  alınmıştır. Ayrıca BFA düzeyinin belirlenebilmesi için annelerden anne sütü (AS) ve spot idrar örnekleri alınmıştır. AS ve idrarda BFA düzeyi ELISA yöntemi ilebelirlenmiştir. BFA maruziyeti idrarda atım miktarı ve besin tüketim kaydı ile besin tüketim sıklığı verileri temel alınarak hesaplanmıştır. Bebeklerin BFA maruziyeti ise AS alım düzeyi üzerinden hesaplanmıştır. AS ortalama BFA düzeyi 0,617±0,371 µg/L bulunmuştur. Maternal idrar kreatinine göre düzeltilmiş BFA düzeyi 3,22±5,11 µg/g kreatinin olarak saptanmıştır. Anne sütü BFA düzeyi ile tercih edilen gazlı içecek ambalaj türü arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,018). Anne sütü BFA düzeyi ile fast-food tüketim sıklığı arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p=0,015). Maternal idrar BFA düzeyi ile besinleri ısıtmak için tercih edilen ekipman arasında istatistiksel yönden anlamlı ilişki belirlenmiştir (p=0,005). Bebek BFA maruziyeti 0,0099±0,0079 µg/kg va/gün olarak belirlenmiştir. Bebeğin BFA maruziyeti ile şu anki ağırlığı arasında orta düzeyde negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır (r=-0,327, p=0,003). Maternal idrar kreat-BFA düzeyi ile bebeğin doğum haftası (r=-0,223, p=0,047) ve doğum ağırlığı (r=-0,243, p=0,030) arasında zayıf düzeyde negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı korelasyon tespit edilmiştir (p<0,05). İdrar BFA düzeyi üzerinden hesaplanan tahmini günlük BFA maruziyeti ortalama 0,060±0,095 µg/kg va/gün olarak belirlenmiştir. Ayrıca idrar atım hacmi temel alınarak hesaplanan tahmini günlük BFA maruziyeti ise ortalama 0,050±0,049 µg/kg va/gün olarak saptanmıştır. Besin tüketim kaydı (24 saatlik BTK) verileri ile BFA maruziyeti ortalama 0,175±0,180 µg/kg va/gün, besin tüketim sıklığı (BTS) verileri ile de 0,955±0,296 µg/kg va/gün olarak bulunmuştur (p<0,001). BTK (24 saatlik) ile belirlenen BFA düzeyi ile eğitim durumu (p=0,018), çalışma durumu (p<0,001), parite (p=0,020) ve fast-food tüketim sıklığı (p=0,002) arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca içme suyu (p<0,001), süt (p=0,002), turşu (p=0,021), salça (p=0,021) ve yoğurt (p=0,016) ambalaj türü arasında da anlamlı ilişki saptanmıştır. BTS verileri ile belirlenen maruziyet ile bebeğin şu anki ağırlığı arasında negatif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki belirlenmiştir (r=-0,336, p=0,002). Sonuç olarak maternal idrar BFA atım miktarı, besin tüketim kaydı ve BTS verileri temel alınarak hesaplanan maternal BFA maruziyetinin ve bebeğin BFA maruziyetinin Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) önerdiği tolere edilebilir diyetle alım (4µg/kg va/gün) düzeyinin altında olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın verilerine göre anne ve bebek için BFA maruziyeti sağlık riski oluşturmamaktadır. Ancak BFA'nın düşük doz etkisi düşünüldüğünde ülkemizde çok merkezli ve takipli daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Çiftçi, S. Determination Of The Relation Between Breast Milk Bisphenol A Concentratıons And Maternal Nutritıon, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Programme of Nutrition and Dietetic, Doctor of Philosophy Thesis, Ankara, 2019. In the present study, which was conducted at Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital, Department of Social Pediatrics with eighty healthy women participated who had healthy baby during lactating period, we aimed to examine bisphenol A (BPA) level in breast milk and maternal urine thus we can determine BPA exposure of mother and baby. General characteristics of the individual's questionnaire, twenty-four-hour recall food consumption record and food frequency questionnaire form was used and their height and weight measurements are taken. Mother milk and spot urine were collected from mothers. Mothers breast milk and urine BPA was determined by ELISA method. BPA exposure of mothers was calculated by both the amount of excretion in the urine as well as the data of 24 hours' recall food consumption record (24-hour recall method) and food frequency questionnaire (FFQ) record. By the way, BPA exposure of infants was calculated based on breast milk intake level. The mean± S.D of BPA at the breast milk was found as of 0.6170 ± 0.3713 µg/L. BFA adjusted according to maternal urine creatinine mean± S.D value was 3.22 ± 5.11 µg/g creatinine. We found significant association between the type of soft beverage packaging type and breast milk BFA level (p=0.018). And we found significant association between breast milk BPA level and fast food consumption frequency (p=0.015). There was a statistically significant relationship between maternal urine BFA level and using equipment type for heating foods (p<0,001).Infant BFA exposure was 0.0099±0,0079 µg /kg bw /day. A statistically significant negative moderate correlation was found between baby BFA exposure and current weight of the baby (r=-0.3327, p = 0.003). There was a weak negative correlation between maternal urine creat-BPA level and the baby's gestational age (r = -0.223, p = 0.047) and birth weight (r = -0.243, p = 0.030). In addition, we estimated mean±S.D daily exposure of BPA based on urinary excretion volume was 0,050 ± 0,049 µg/ kg bw /day. Moreover, we calculated mean±S.D of BPA exposure due to 24-hour recall method 0.1745±0,1802 µg/ kg bw /day and for FFQ 0.9550 ± 0.2964 µg/ kg bw /day (p = 0,000). According to 24-hour recall method we found significant association between BPA exposure and educational status (p = 0.018), working status (p = 0.000), parity (p = 0.020) and fast food consumption frequency (p = 0.002). In addition, we found significant correlation between 24-hour recall method BPA exposure and drinking water (p = 0.000), milk (p = 0.002), pickles (p = 0.021), tomato paste (p = 0.021) and yoghurt (p = 0.016) packaging types. There was a statistically significant negative correlation between the exposure determined by FFQ data and the current weight of the baby (r = -0.363, p = 0.002). In conclusion, maternal and infant BPA exposure were found under tolerable dietary intake (4µg / kg bw / day) recommended by EFSA. In our country according to this study, BPA exposure does not pose a health risk for mother and baby. However, considering the low dose effect of BFA, multicenter and follow-up studies are needed in our country.