Milliyetçilik kuramları ve eğitim
Theories of nationalism and education
Yazar: KÜBRA BAFRA ÇAKICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ATAKAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, milliyetçiliği açıklamak amacı ile sosyal bilimciler tarafından
geliştirilen "milliyetçilik kuramları"ndaki eğitim ile ilgili içeriği tespit etmek
amaçlanmıştır. Milliyetçilik, 1789 Fransız Devrimi'nin ardından on dokuzuncu
yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkmış ve sonrasında bütün dünyada etkili olmuş modern
bir siyasal ideolojidir. Öte yandan eğitim de milliyetçi ideolojinin ortaya çıktığı
dönemde hem biçim hem de içerik açısından önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Modern
dünyada eğitimin biçim ve içerik açısından geçirdiği dönüşümün milliyetçilik ile de
yakından ilgisi bulunmaktadır. Ancak milliyetçilik kavramının, sosyal bilimlerin başta
siyaset bilimi ve sosyoloji gibi disiplinler olmak üzere bilimsel bir yaklaşımla ele
alınması, yirminci yüzyılda gerçekleşmiştir. Yirminci yüzyılda yapılan milliyetçiliğe
yönelik araştırmalar, milliyetçiliği ele alma biçimleri bakımından "ilkçi", "modernist",
"etno-sembolist" ve "post-modernist" milliyetçilik kuramları olarak
adlandırılmaktadır. Araştırmada milliyetçilik kuramlarının eğitim ile ilgili içeriği
doküman incelemesi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmanın "İlkçi Yaklaşım ve
Eğitim" başlıklı ilk kısmında, millet olgusunun, doğuştan kazanıldığı yönündeki
savların, eğitim olgusunu geri plana attığı tespit edilmiştir. "Modernist Milliyetçilik
Kuramları ve Eğitim" başlıklı ikinci kısımda, millet ve milliyetçiliğin son birkaç
yüzyıla ait modern yapılar olduğu ve eğitimin de milliyetçiliğin ortaya çıkıp
yaygınlaşmasında etkili olduğu ortaya çıkmıştır. ''Etno-Sembolist Yaklaşım ve
Eğitim'' başlıklı üçüncü kısımda, eğitim olgusunun etnisite ile ilişkili olduğu ve
toplumsal kategorilere göre şekillendiği ortaya çıkmıştır. Böylece Etno-sembolist
yaklaşıma göre, modern eğitim sistemlerinin de geçmişe dayalı olarak şekillendiği
tespit edilmiştir. "Postmodern Milliyetçilik Yaklaşımları ve Eğitim" başlıklı son
kısımda ise, Doğulu sömürge ülkelerindeki milliyetçilik hareketleri temelinde
eğitimin, milliyetçi hareketlerini etkilediği tespit edilmiştir. Eğitimin farklı
milliyetçilik kuramları çerçevesinde incelenmesi, mevcut araştırmanın özgünlüğünü
ve önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Sözcükler: Millet, Milliyetçilik, Milliyetçilik Kuramları, Eğitim

Abstract:
The aim of this study is to determine the educational content in "theories of
nationalism", which were developed by social scientists to explain nationalism.
Nationalism is a modern political ideology that emerged in Europe in the 19th century
after the French Revolution of 1789 and then became influential all over the world. On
the other hand, education also underwent an important transformation in terms of both
content and form during the period when nationalist ideology emerged. The
transformation of education in the modern world in terms of form and content is
closely related to nationalism. However, the concept of nationalism began to be
discussed with a scientific approach in social sciences, especially in disciplines such
as politics and sociology, in the 20th century. Researches on nationalism in the 20th
century are called as "primordialist", "modernist", "ethno-symbolist" and "postmodernist" theories of nationalism in terms of their way of discussing nationalism. In
the study, educational content of theories of nationalism were analyzed with document
analysis method. In the first part of the study entitled "Primordialist Approach and
Education", it was found that arguments of the phenomenon of nation being innate put
the phenomenon of education into the background. In the second part entitled
"Modernist Nationalism Theories and Education", it was found that nation and
nationalism are modern structures of the last few centuries and education is also
effective in the emergence and spread of nationalism. In the third section titled "EthnoSymbolist Approach and Education", it is revealed that the phenomenon of education
is related to ethnicity and is shaped according to social categories. Thus, according to
the ethno-symbolist approach, it has been determined that modern education systems
are shaped based on the past just like nations. In the last part entitled "Postmodern
Nationalism Approaches and Education", it was found that education affects
nationalist movements on the basis of nationalist movements in the eastern colonial
countries. Examination of education within the framework of different theories of
nationalism shows the originality and importance of the study.

Keywords: Nation, Nationalism, Theories of Nationalism, Education