Özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin mükemmeliyetçilik ve yaşantısal kaçınmaları arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın rolü
The role of resilience in the relationship between perfectinosm and experiential avoidance of parents with special needs children
Yazar: TUĞBA KOÇYİĞİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL ÇETİNTULUM HUYUT
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, özel gereksinimli çocuğun ebeveynlerin
mükemmeliyetçilikleri ile yaşantısal kaçınmaları arasındaki ilişkinin ortaya
çıkarılmasıdır. Bununla birlikte, bu ilişkide ebeveynlerin psikolojik sağlamlıklarının
rolünün olup olmadığının belirlenmesidir. Bu tez çalışmasının hedefi belirlenen
değişkenler arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. Bu tez çalışmasının çalışma grubunu
İstanbul ili Bahçelievler ilçesinde çalışmakta olduğum özel eğitim ve rehabilitasyon
merkezinde eğitim desteği gören özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler
oluşturmaktadır. Çalışmaya 25-55 yaş aralığında 208 anne ve baba dahil edilmiştir.
Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Olumlu Olumsuz
Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Bilişsel Davranışsal Kaçınma Ölçeği ve Psikolojik
Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 26.0 ile yapılmıştır. Araştırma
sonuçlarına göre, Olumlu Olumsuz Mükemmeliyetçilik Ölçeğinin alt boyutu olan
Olumsuz mükemmeliyetçilik puanı ile Bilişsel Davranışsal Kaçınma toplam puanı
arasında kısa psikolojik sağlamlık puanının aracı rolü Sobel testi incelenmiş ve
istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bunun sonucunda ise, ebeveynlerin olumsuz
mükemmeliyetçilikleri ile yaşantısal kaçınmaları arasındaki ilişkide psikolojik
sağlamlığın aracı rolü bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Mükemmeliyetçilik, Özel Gereksinim, Bilişsel Davranışsal Kaçınma, Psikolojik Sağlamlık.

Abstract:
The aim of this thesis is to reveal the relationship between the perfectionism
and experiential avoidance of parents of children with special needs. However, it
remains to be determined whether the psychological resilience of the parents plays a
role in this relationship. The aim of this thesis study is to determine the relationship
between the determined variables. The study group of this thesis study consists of
parents with children with special needs who receive educational support at the special
education and rehabilitation center where I work in Bahçelievler district of Istanbul.
208 mothers and fathers between the ages of 25-55 were included in the study.
Demographic Information Form, Positive and Negative Perfectionism Scale,
Cognitive Behavioral Avoidance Scale and Psychological Resilience Scale were used
as data collection tools. Data analysis was done with SPSS 26.0. According to the
research results, the mediator role of the short psychological resilience score between
the Negative perfectionism score, which is the sub-dimension of the Positive Negative
Perfectionism Scale, and the total score of Cognitive Behavioral Avoidance was
examined and the Sobel test was found to be statistically significant. As a result,
psychological resilience has a mediating role in the relationship between parents'
negative perfectionism and experiential avoidance.

Key Words: Perfectionism, Special Needs, Cognitive Behavioral Avoidance, Psychological resilience.