Türkiye'de modernleşme süreci'nde basın: Ulus Gazetesi'nin modernleşme söylemi
Press in Turkey's modernization process:modernization discourse in the Ulus Newspaper
Yazar: NAİM SIĞIN
Danışman: PROF. DR. BANU DAĞTAŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Batılılaşma = Westernization ; Gazeteler = Newspapers ; Kemalizm = Kemalism ; Modernleşme = Modernization ; Ulus gazetesi = Ulus newspaper ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Bu çalışmada, ilk olarak 14 Eylül 1919 yılında İrade-i Milliye adıyla, ardından 10 Ocak
1920 yılında Hakimiyet-i Milliye adıyla ve daha sonrasında dil devrimine uygun olarak
28 Kasım 1934 yılında Ulus adıyla yayımlanmaya başlayan gazetede yer alan haberlerin
"Türk Modernleşmesi"ne olan etkileri tartışılmıştır. İktidarın görüşlerini topluma
aktaran ve yeni demokrasi ilkelerini topluma sunan Ulus Gazetesi'nde, 1935-1938 yılları
arasında modernleşme söylemi içeren haberler eleştirel söylem analizi yöntemiyle
çözümlenmiştir.
Çalışmanın birinci bölümünde, modernleşme-batılılaşma kavramı üzerine odaklanılmış
ve modernleşme olgusunun tarihsel dinamikleri ele alınmıştır. XVI. ve XVII. yüzyılda
Rönesans ve Reform, sonrasında Sanayi Devrimi'ne dayanan modernleşme
hareketleriyle birlikte Batı'nın ilerleme kaydetmesi, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki
gerilemenin ardından başlayan modernleşme denemeleri ve bu denemelerin cumhuriyet
dönemine kadar uzanan tarihi söz konusu bölümün temelini oluşturmaktadır. Bu
bağlamda, Osmanlı-Türkiye modernleşme süreci söz konusu bölümde incelenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, genel hatlarıyla Cumhuriyet Dönemi modernleşmesi
üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, Cumhuriyet Dönemi modernleşmesinin siyasal,
ekonomik, hukuki, toplumsal ve kültürel gelişmeleri söz konusu bölümde ele alınmıştır.
Öte yandan, 1930'lu yılların genel durumu ve yaratılmak istenen ulusal kimlik olgusuna
da bu bölümde değinilmiştir. Ayrıca, ikinci bölümde modernleşme sürecinde basının
rolüne genel hatlarıyla yer verilmiştir.
Çalışmanın çözümleme bölümünde ise, Ulus Gazetesi'nin tarihi, yayın amacı ve yayın
politikası dönem koşulları göz önünde bulundurularak irdelenmiştir. Ulus gazetesinde 1935-1938 yılları arasında yayımlanan ve modernleşme söylemi içeren haberler eleştirel
söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular,
çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde yer alan kuramsal arkaplan bağlamında
değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, tek parti hükümetinin resmi yayın organı niteliği taşıyan Ulus gazetesinde
yer alan haberlerin ulusal bir bilincin yansıtılmasında, modernleşme bağlamında
Türkiye'nin gelişmesi ve kalkınmasında ve yapılan devrimlerin heyecanının
yansıtılmasında önemli bir rol oynadığı ortaya konulmuştur. Bununla birlikte,
gerçekleştirilen devrimlerde ve modernleşme hareketlerinde Atatürk'ün öneminin
vurgulanması, Osmanlı geçmişinin reddedildiği söylemlerin ön plana çıkarılması, Türk
modernleşmesinin olumlanması ve iktidar söyleminin yeniden üretilmesi bağlamında
Ulus gazetesinde yer alan modernleşme söylemi içeren haberlerin önemli bir ölçüde
belirleyici olduğu saptanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Modernleşme, batılılaşma, basın, Kemalizm, Ulus Gazetesi.

Abstract:
This study discusses the effects on "Turkish Modernization" of the news reports
published in the newspaper which was first issued in the name of "İrade-i Milliye" on
September 14, 1919, then in the name of "Hakimiyet-i Milliye" on January 10, 1920 and
then in the name of Ulus on November 28, 1934 in accordance with the language
revolution. The news content referring to modernization discourse and published in
Ulus Newspaper between 1935-1938, which conveyed the views of the government and
presented the new democratic principles to the society, are analyzed using critical
discourse analysis method.
In the first part of the study, the historical dynamics of the modernization phenomenon
are addressed focusing on the concept of modernization-westernization. The
development of the West through the modernization movements based on the
Renaissance and Reform in the XVI and XVII centuries and later on the Industrial
Revolution, the modernization attempts that followed the regressions of the Ottoman
Empire and the history of such attempts up until to the republican era constitute the
basis of this part. In this context, the Ottoman-Turkish modernization process is
examined in this section.
In the second part of the work, the modernization of the Republican Period is
emphasized. In this regard, the political, economic, legal, social and cultural
developments of the modernization of the Republican Period are examined in this
section. On the other hand, the general situation of the 1930's and the national identity
aimed to be created in that period are also mentioned in this section. Additionally, the
second part outlines the role of the press in the modernization process in general terms.
In the analysis section of the study, the history of Ulus Newspaper, the publication
objectives and the publication policy were examined considering the conditions of the
period. The choosen news reports, published between 1935-1938, in the Ulus
Newspaper containing the discourse of modernization are analyzed with the method of
critical discourse analysis. Findings obtained in the result of the study are evaluated in
the context of the theoretical background described in the first and second part of the
study.
As a result, it is revealed that the news in the Ulus newspaper, which is the official
publication of the single party government, played an important role in reflecting a
national consciousness, in the improvement and development of Turkey in the context
of modernization and in reflecting the excitement of the revolutions achieved. However,
it is concluded that the news containing the discourse of modernization in the Ulus
newspaper in the context of the emphasis on Atatürk's significance in the revolutions
and modernization movements and on the discourse of rejecting the Ottoman legacy, the
affirmation of Turkish modernization and the reproduction of the discourses of the
government were found to be important determinants.


Key words: Modernization, westernization, press, Kemalism, Ulus Newspaper.