Çocuklarda intravenöz immünglobulin kullanımının endikasyon ve yan etki açısından değerlendirilmesi
Evaluation of intravenous immunglobulin use in children in terms of indication and side effects
Yazar: HASAN FEHMİ ASAR
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ALTINEL AÇOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÖZET
Amaç: İntravenöz immünglobulin (İVİG) dünyada en sık kullanılan plazma ürünüdür. Etki mekanizmasının genişliği nedeniyle oldukça farklı kullanım alanlarına sahiptir. Bu çalışmada çocuklarda İVİG kullanım endikasyonları, dozları ve tedavi sonrası yan etki durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 1 Ocak 2018- 31 Aralık 2021 tarihleri arasında İVİG tedavisi uygulanan 1 ay-18 yaş arası hastalar dahil edildi. Hastaların demografik, klinik ve laboratuvar verileri retrospektif olarak hastane dosya kayıt sisteminden incelendi. 
Bulgular: Çalışmada 264 hasta değerlendirilmiş olup %57,6'sı (n=152) erkek idi. Hastaların ortalama yaşı 76,5±60,6 ay olup yaş gruplarına göre %29,2'si (n=77) süt çocuğu, %25'i (n=66) okul öncesi, %22,7'si (n=60) okul çağı ve %23,1'i (n=61) adölesan idi. Tanılarına göre incelendiğinde hastaların %15,2'sinin (n=40) hematolojik-onkolojik hastalık, %22'sinin (n=58) nörolojik hastalık, %22,3'ünün (n=59) romatolojik hastalık, %14'ünün (n=37) primer immün yetmezlik, %19,7'sinin (n=52) enfeksiyon hastalıkları, %2,3'ünün (n=6) kardiyolojik hastalık, %1,1'inin (n=3) dermatolojik hastalık ve %3,4'ünün (n=9) diğer hastalık grubunda olduğu saptandı. İVİG verilen tüm hastaların %20,8'inin Kawasaki hastalığı (n=55) tanısı olup İVİG'in en sık bu hastalıkta kullanıldığı belirlendi. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) kullanım endikasyonlarına uyumluluk %44 bulundu. Hastaların aldıkları İVİG dozlarına bakıldığında ise %2,8'inin (n=7) 0,4 gr/kg, %5,1'inin (n=13) 0,5 gr/kg, %9,1'inin (n=23) 0,6 mg/kg, %4'ünün (n=10) 0,8 gr/kg, %8,3'ünün (n=21) 1 gr/kg, %70,8'inin (n=179) 2 gr/kg İVİG aldığı görülmüştür. Hastalara verilen ortanca İVİG dozu ise 2 gr/kg bulundu. İVİG verilen tedavi günlerine bakıldığında ise hastaların %61,3'ünün (n=155) 1 gün, %14,2'sinin (n=36) 2 gün, %24,5'inin (n=62) ise 5 gün İVİG aldığı belirlenmiştir. Hastalara ortalama 2,1±1,7 gün İVİG verilmiştir. İVİG verilme süreleri ise hastaların %0,4'ünde (n=1) 2,5 saat, %4'ünde (n=10) 4 saat, %1,2'sinde (n=3) 5 saat, %42,3'ünde (n=107) 6 saat, %2,8'sinde (n=7) 8 saat, %0,4'ünde (n=1) 10 saat, %49'unda (n=124) 12 saattir. Hastaların İVİG alma süreleri ortalama 8,9±3,1saat olup, ortanca 8 saatti. İVİG tedavisi sonrası %24,6 (n=65) oranında yan etki görüldü. Hastaların %17,8'inde hiponatremi (n=47) en sık görülen yan etki olarak saptandı. İVİG infüzyonu öncesi ve sonrası sodyum değerinin anlamlı olarak azaldığı gözlendi (p=0,004). Sodyum değerinde ortalama 1 meq/L düşüş saptandı. Hiponatremi gelişiminin verilen İVİG dozu ile ilişkisi incelendiğinde anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). İVİG infüzyonu öncesi ve sonrası BUN, kreatinin ve potasyum değerleri arasında anlamlı bir farklılık gözlenmedi (p>0,05). Diğer görülen yan etkiler ise %4,5 (n=12) ateş, %2,3 (n=6) baş ağrısı, %0,8 (n=2) kusma ve %0,8 (n=2) akut böbrek hasarı idi. Ayrıca birer hastada aseptik menenjit, çarpıntı, hipotansiyon, nötropeni belirtilmiştir. İVİG infüzyon hızı ile yan etki gelişimi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,05).  

Sonuç: İVİG çok farklı hastalık gruplarında farklı dozlarda kullanılabilmektedir. Etki mekanizmasının genişliği nedeniyle endikasyon dışı kullanımı da yaygındır. İVİG ilişkili yan etkilerin bilinmesi hastaların takibi açısından oldukça önemlidir. Hiponatremi sıklıkla saptanan yan etkiler arasında olup ağır hiponatremi oldukça nadirdir. İVİG kullanımı ile ilgili deneyimlerin sonuçları paylaşıldıkça bu konudaki endikasyon, verilme hızı, premedikasyon ve yan etki profili açısından daha objektif bilgiler elde edilebilecek ve tedavi standardizasyonunun sağlanması kolaylaşacaktır.

Abstract:
ABSTRACT
 Aim: Intravenous immunoglobulin (IVIG) is the most commonly used plasma product in the world. Due to its wide range of mechanisms of action, it has many different areas of use. In this study, we aimed to evaluate the indications for IVIG use, doses and side effects after treatment in children. 
Materials and Methods: Patients aged between 1 month and 18 years who received IVIG treatment between January 1, 2018 and December 31, 2021 at Dr. Sami Ulus Maternity, Pediatrics Training and Research Hospital were included in the study. Demographic, clinical and laboratory data of the patients were retrospectively analyzed from the hospital file record system. 
Results: In the study, 264 patients were evaluated and 57.6% (n=152) were male. The mean age of the patients was 76.5 ± 60.6 months. According to age groups, 29.2% (n=77) were infants, 25% (n=66) were preschoolers, 22.7% (n=60) were school age and 23.1% (n=61) were adolescents. According to the diagnosis, 15.2% (n=40) had hematologic-oncologic disease, 22% (n=58) had neurologic disease, 22.3% (n=59) had rheumatologic disease, 14% (n=37) had primary immunodeficiency, 19.7% (n=52) were infectious diseases, 2.3% (n=6) cardiologic diseases, 1.1% (n=3) dermatologic diseases and 3.4% (n=9) other diseases. Of all patients who received IVIG, 20.8% had a diagnosis of Kawasaki disease (n=55) and IVIG was most commonly used in this disease. Compliance with FDA (Food and drug administration) indications for use was 44%. Regarding the doses of IVIG given to the patients, 2.8% (n=7) received 0.4 g/kg, 5.1% (n=13) received 0.5 g/kg, 9.1% (n=23) received 0.6 mg/kg, 4% (n=10) received 0.8 g/kg, 8.3% (n=21) received 1 g/kg, and 70.8% (n=179) received 2 g/kg. The median dose of IVIG given to patients was 2 gr/kg. Regarding the days of IVIG treatment, 61.3% (n=155) received IVIG for 1 day, 14.2% (n=36) for 2 days, and 24.5% (n=62) for 5 days. Patients received IVIG for an average of 2.1±1.7 days. The duration of IVIG was 2.5 hours in 0.4% (n=1), 4 hours in 4% (n=10), 5 hours in 1.2% (n=3), 6 hours in 42.3% (n=107), 8 hours in 2.8% (n=7), 10 hours in 0.4% (n=1), and 12 hours in 49% (n=124). The mean duration of IVIG was 8.9±3.1 hours with a median of 8 hours. Side effects were observed in 24.6% (n=65) after IVIG treatment. Hyponatremia (n=47) was the most common side effect in 17.8% of patients. A significant decrease in sodium value was observed before and after IVIG infusion (p=0.004). The mean decrease in sodium value was 1 meq/L. When the relationship between the development of hyponatremia and the dose of IVIG given, no significant difference was found (p>0.05). No significant difference was observed between BUN, creatinine and potassium values before and after IVIG infusion (p>0.05). Other adverse effects were fever in 4.5% (n=12), headache in 2.3% (n=6), vomiting in 0.8% (n=2) and acute kidney injury in 0.8% (n=2). In addition, aseptic meningitis, palpitations, hypotension and neutropenia were reported in one patient each. No significant correlation was found between IVIG infusion rate and development of side effects (p>0.05).  
Conclusion: IVIG can be used at different doses in many different disease groups. Off-label use is also widespread due to its broad mechanism of action. Knowledge of IVIG-related side effects is very important for the follow-up of patients. Hyponatremia is among the most common side effects and severe hyponatremia is very rare. As the results of the experiences related to IVIG use are shared, more objective information can be obtained in terms of indication, administration rate, premedication and side effect profile and it will be easier to ensure standardization of treatment.