Acil serviste laktat yüksekliği olan hastalarda mortalite için risk faktörlerinin araştırılması
Investigation of risk factor for mortality in patients with HİGH lactate levels in the emergency department
Yazar: AYŞEN AYDIN KAÇAR
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKSAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Giriş: Laktat düzeyinin birçok kritik olan ve olmayan hastalıkta yükseldiği bilinmektedir. Yapılan birçok çalışma laktat yüksekliğinin mortaliteyi öngörmede kritik bir laboratuvar tetkiki olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma ile acil servis kritik bakım alanlarına başvuran hastaların mortalite için risk faktörlerini (yaş, cinsiyet, laktat yüksekliğinin birincil nedeni, başvuru vitalleri vb.) ortaya koymayı hedefledik. 
Materyal ve Metod: 1 Ekim 2021 - 28 Şubat 2022 aralığında Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalındaki kritik alanlara (monitörlü gözlem ve resussitasyon birimleri) başvuru yapan ve başvurusunun ilk 1 saatinde yapılan kan gazı analizinde laktat yüksekliği saptanan 18 yaş üzerindeki hastalar çalışmamıza dahil edildi. hastaların hastane içindeki 30 günlük mortaliteleri değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya laktat düzeyi >2,5 mmol/L olan 979 hasta dahil edildi. Hastaların %56,7'si (n=555) erkek, yaş ortancası 72 yıl (60-80) idi. Hastaların hastane içinde 30 günlük mortalitesi %10,4 (n=102) olarak belirlendi. Ölen hastaların periferik oksijen satürasyonları, sistolik ve diyastolik kan basınçları daha düşük, yaş, nabız, şok indeksi ve solunum sayısı daha yüksekti. Ölen hastaların laktat değeri daha yüksek, pH değeri daha düşük, bikarbonat değeri daha düşük ve baz açığı daha fazlaydı. Kontrol laktat ölçümünde %50'den fazla azalma olan hastalarda mortalite %3,6 (referans grubu), %10-49 arasında azalanlarda %9,6 (OR: 2,851), %10 artan ve azalanlarda %20,8 (OR: 7,047), %10-49 arasında artanlarda %26,7 (OR: 9,737) ve %50 ve daha fazla artanlarda %40,7 (OR: 18,410) olarak bulundu. Ölen ve kötü sonlanan hastalarda kontrolde ölçülen laktat düzeyinin eğri altında kalan alanı 0,804 bulundu ve bu değer başvuru laktatından ve laktat klirensinden daha büyüktü. Kontrolde ölçülen laktat düzeyinin >3,15 mmol/L olmasının mortaliteyi öngörmede %81,3 duyarlı ve %69,7 seçici olduğu hesaplandı. Vazopressör başlanan, IMV yapılan, antibiyotik tedavisi başlanan hastaların mortalitesinin daha yüksek olduğu bulundu. Son tanısı AKS olanların 2,3 kat, septik şok olanların 4,1 kat ve ABY olanların 4,3 kat daha fazla öldüğü bulundu. 
Sonuç: Hastaların başvurusundaki vital bulguları, labratuvar değerleri, laktat klirensi, son tanılarındaki parametreler dikkate alınmalıdır. Kontrol laktat düzeyinin >3,15 mmol/L olması mortaliteyi öngörmedeki en önemli laboratuvar tetkikidir. 
Anahtar kelimeler: Laktat, laktat klirensi, seçilmemiş hasta, acil servis, mortalite

Abstract:
Summary: It is known that lactate level is elevated in many critical or non-critical disease. Many studies have shown that lactate elevation is critical laboratory test for predicting mortality In this study we aimed to reveal the risk factors for mortality (age, gender, main cause of high lactate level, admission vitals, etc.) of patient admitted to emergency room critical care areas.
Method and Materials: Patients over the age of 18 who applied to the critical areas (monitored observation and resusitation unit) in the emergency medicine department of Dokuz Eylül University between 1 October 2021 and 31 January 2022 and who were found to have high lactate in the blood gas analysis performed in the first hour of their application were included in the study. 30 day mortality of the patients was evaluated.
Results: 979 patients with lactate level>2.5 mmol/L were included in the study. %56,7 of the patients were male and median age were 72 years (60-80). 30 days mortality of the patient was determined as %10,4 (n=102). The patients who died older, peripheral oxygen saturations, systolic and diastolic blood pressures were lower and pulse, shock index and respiratory rate were higher. The patients who died lactate and base excess levels are higher and pH and bicarbonate levels were lower. Mortality was found to be %3,6 (reference group) in patient with a decrease of more than %50 in the control lactate measurement and %9.6 in patients with a decrease between %10-49 (OR:2.851), %20.8 in patients with a %10 increase or decrease (OR:7.047), %26.7 in patients with a %10-49 increase (OR:9.737) and %40.7 in patients with a %50 or more increase. In patients who dien and had a bad outcome, the area under the curve of the lactate level measured in the control was 0,804. This value was greater than reference lactate and lactate clearance. A control lactate level of 3,15 mmol/L was calculated to ve %81,3 sensitivity and %69,7 spesificity in predicting mortality. It was found that patients who were started on vasopressors and treated with IMV and antibiotics had a higher mortality. It was found that those with the last diagnosis of ACS died 2.3 times, those with septic shock 4.1 times and those with AKI 4.3 times more. 
Conclusion: Patients vital signs, laboratory values, lactate clearence and parameters in their final diagnosis should be consider. Control lactate level >3,15 mmol/L is the most important laboratory test for predicting mortality.
Key words: Lactate, lactate clearence, unselected patient, emergency department, mortality