Sosyal değişme süreci içinde farklı sosyo-ekonomik ve kültürel yapıya sahip aileler arasında sosyal kontrolün etkinliği ve bazı sapmış davranışların nedenlerine ilişkin sosyolojik değerlendirmeler /
Yazar: ESRA BURCU
Danışman: DOÇ.DR. TÜLİN İÇLİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal kontrol = Social control ; Sosyal sapma = Social deviance

Özet:
Sapma en genel anlamda belirli davranış standartlarına uymamadır. Belirli davranış standartları olarak adlandırılan normlar toplumda bireylerin nasıl davranması gerektiğini bildirirler. Normların temelinde değerler bulunmaktadır. Değerler, bir toplumda ya da grupta neyin "iyi", neyin "kötü", neyin "doğru" neyin "yanlış" v.b. olduğunu bildiren ortak kabullerdir. Sosyal yapıda hakim değer ve normlara aykırı davranışlar şeklinde ortaya çıkan sapma, toplum için bir sosyal problem olarak kabul edilebilir. Çünkü sapmış davranışların ortaya çıkması, giderek artış göstermesi ve farklı boyutlar kazanması, sosyal organizasyonsuzluğun ortaya çıkması açısından önemli bir sebep teşkil eder. Sapmış davranışlar, her toplumun az ya da çok, hızlı ya da yavaş biçimde yaşadığı sosyal değişmenin olumsuz bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyal yapı içerisinde, değerler ve normlara uyumu sağlayarak, toplumsal düzeni koruma ve sürdürme amacını taşıyan toplumun denetim araçları söz- konusudur. Toplumda, sapmış davranışları engellemek amacıyla ortaya çıkan sosyal kontrol, bireyler sapmış davranışlarda bulundukları zaman etkinliğini informal ya da formal boyutlarda gösterir, informal sosyal kontrol aile, okul, arkadaş çevresi gibi çeşitli birincil gruplar aracılığı ile birey üzerinde varlığını hisset tirirken, formal sosyal kontrol bu gücünü çeşitli yasal yaptırımlarla sağlar. Sapmave sosyal kontrolün tanımı, özellikleri ve bu konuda geliştirilen bazı teorik yaklaşımlar üzerinde ağırlık kazanan çalışmamız, sosyal değişme süreci içinde, ailede kuşaklar arasında sapmanın göreli bir olgu olduğu, sosyal kont rolün sağlanma biçimlerinin farklılaştığı, bazı sapmış davranışların ortaya çıkmasında ailenin sahip olduğu sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerin önemi üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Deviance is violation of the certain behavior standards in general saying. The norms, named as the specific behavior standards determines the certain ways of behavior of the individual in the society. The bases of the norms are values. Values are the common acceptances which determines the "good" and the "bad" and the "correct" and the "wrong" in a society or a group. Deviance, which appears as behaviors against the accepted values and norms of the social structure, can be considered as a social problem for a society. Sometimes, increasing in deviant behaviors can cause social disorganization. Deviant behaviors, appear as a result of the social changes which may occur in every society in different dimensions The society which aims to keep and maintain the social order of the social structure harmony providing with the values and norms should have control agencies. The social control, which appears in order to prohibit the deviant behaviors, shows its effectiveness whether in formal or informal dimensions in case of any deviant behavior. While the informal social controls show its impacts on the individual via the groups such as family, school, and friends the formal social control maintain its effectiveness by means of various forensic means. In this study, we mainly focuse on the definition of the social control. We have basically worked on that the deviance between the generations in the family is a major fact. The social, cultural and economic status of the family make difference in occurence of the deviant behavior of youngsters.