Potasyum feldispattan potasyum klorür üretiminde mekanik aktivasyonun etkilerinin incelenmesi
Nvestigating the efects of mechanical activation on potassiumchloride production from potassium feldspar
Yazar: BAHAA ALYOSIF
Danışman: PROF. DR. MURAT ERDEMOĞLU
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu tezde, potasyum klorür üretimi için potasyum feldispat cevherinin kalsiyum klorür ile kavrulması sürecinin aşırı öğütme yoluyla mekanik olarak aktifleştirilmesi araştırılmıştır. %10,89 K2O tenörüne sahip cevher gezegensel hareketli bilyeli değirmenle 1 saat süresinde öğütülmüş ve kalsiyum klorür (CaCl2) ile karıştırılıp 500°-1000°C aralığında çeşitli sürelerde kavrulmuşlardır. Kavruklar suyla liç edilerek kavurma sırasında oluşan potasyum klorür çözeltiye alınmıştır. Aşırı öğütülmüş cevher, kavruklar, su liçiyle elde edilen tuzlu çözelti ve liç artıkları çeşitli fiziksel (XRD, SEM, BET) ve kimyasal (FAAS, ICP-ES) analiz yöntemleri kullanılarak tanımlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, öğütme yapılmadan CaCl2 ile kavrulmuş cevherin su ile liç edilmesi sonucunda potasyum kazanımı 500°C'de %4,48 ve 850°C'de %95,66 olmuş; bu sıcaklıktan sonra potasyum klorürün buharlaşması nedeniyle kazanım değeri düşmüştür. Öte yandan, farklı sürelerde aşırı öğütme sonucunda minerallerin amorflaşması sonucu aktifleşmiş cevherin CaCl2 ile kavrulmasıyla elde edilen kavrukların liçiyle potasyum kazanımı öğütülmemiş cevherden her sıcaklıkta elde edilenlere göre daha yüksek olmuştur: 120 dk öğütülmüş cevher dikkate alındığında potasyum kazanımı 500°C'de kavurmayla %34,90 iken 750°C'de %93,74'e yükselmiştir.

Anahtar Kelimeler: KCl, K-Feldispat, Klorürleme kavurması, Liçing, Mekanik aktivasyon

Abstract:
In this thesis, mechanical activaton of the potassium chloride production process by roasting the potassium feldspar ore with calcium chloride was investigated. %10.89 K2O contained ore was milled with planetary ball mill at various times, then mixed with calcium chloride (CaCl2); the prepared mixture was roasted for one hour in the temperature range of 500 -1000 °C. The roasts were leached with distilled water and the potassium chloride formed during the roasting was transferred to the aqueous medium. Intensively milled ore, roasts, brine solution and leaching residues obtained by water leaching were identified by physical (XRD, SEM, BET) and chemical (FAAS, ICP-ES) analyzes. According to the results, the potassium chloride recovery obtained from raw ore roasted with CaCl2 was 4.48% at 500 °C and 95.66% at 850 °C; After this temperature, the recovery decreased due to the vaporisation of potassium chloride. On the other hand, the potassium recovery from leaching the roasts obtained by roasting mechanicaly activated ore (through amorphization of minerals by excessive milling at different times) with CaCl2 was higher than those obtained from unmilled ore in each temperature: Considering the 120 min milled ore, the potassium recovery increased from 34.90% by roasting at 500°C to 93.74% at 750°C.

Keyword: KCl, K-Feldspar, Chlorination Roasting, Leaching, Mechanical Activation