İki dilli okul öncesi dönem çocuklarının iletişim becerilerinin incelenmesi
Investigation of communication skills of bilingual preschool children
Yazar: HAŞEM GÜLMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECDET TAŞKIN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma iki dilli olan 5-6 yaş çocuklarının iletişim becerilerinin 
incelenmesi amacına uygun olarak nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı 
karma araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutundaki 
çalışma grubunu maximum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen 2022-2023 
eğitim öğretim yılı içerisinde okul öncesi eğitimine devam eden 5-6 yaş arasındaki 
iki dilli 401 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutundaki çalışma grubunu 
ise aşırı veya aykırı durum örnekleme tekniği ile belirlenen, iletişim beceri 
düzeyleri en yüksek olan 5 çocuğun öğretmeni ile iletişim beceri düzeyleri en 
düşük olan 5 çocuğun öğretmeni oluşturmaktadır. Bu araştırmada verileri elde 
etmek amacıyla ''Genel Bilgi Formu'', "5-6 Yaş Çocukları İçin İletişim Becerileri 
Ölçeği'' ve ''Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu'' kullanılmıştır. Nicel veriler tek 
faktörlü ANOVA ve t-testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi ile analiz 
edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre iki dilli çocukların iletişim beceri 
düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu ve iki dilli çocukların iletişim beceri 
düzeylerinin diğer tek dilli çocuklara göre ortalama bir değere sahip olduğu ortaya 
çıkmıştır. Ayrıca iki dilli çocukların iletişim beceri düzeylerinin çocukların 
cinsiyetlerine, anne eğitim düzeyine, aile gelir durumuna, çocuk sayısına, 
çocukların aldıkları okul öncesi eğitim süresine, öğretmenin cinsiyetine, 
öğretmenin kıdem yılı değişkenlerine göre farklılık göstermediği ve iki dilli 
çocukların iletişim beceri düzeylerinin baba eğitim düzeyine göre anlamlı bir 
farklılık gösterdiği görülmektedir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin görüşlerine 
göre aile faktörünün iki dilli çocukların iletişim becerilerini etkileyen önemli bir 
faktör olduğu, çocukların her iki dile maruz bırakıldıklarında iletişim beceri 
düzeylerinin arttığı, çocukların iletişimde en çok karşılaştıkları problemin çeviri 
olduğu, iki dilli çocukların iletişim becerilerinin dil etkinlikleri ve okul aile işbirliği 
sayesinde artabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar sözcükler: iki dillilik, iletişim becerileri, okul öncesi.

Abstract:
This research was carried out with the mixed research method, in which 
quantitative and qualitative methods were used together for the purpose of 
examining the communication skills of bilingual 5- to 6-year-old children. The 
maximum diversity sampling approach was used to choose 401 bilingual children 
between the ages of 5 and 6 who would continue their pre-school education in the 
2022–2023 academic year as the study group for the quantitative component of 
the research. In the qualitative dimension of the research, the study group consists 
of the teachers of five children with the highest communication skill levels and the 
teachers of five children with the lowest communication skill levels, as determined 
by the extreme or deviant sampling technique. The "General Information Form," 
"Communication Skills Scale for 5–6 Year Old Children," and "Teacher Interview 
Form" was used to collect data in this study. Quantitative components were 
analyzed by one-factor ANOVA and t-test. Content analysis was used to examine 
qualitative data. According to the study's findings, bilingual children's 
communication skill levels were high, and bilingual children's communication skill 
levels were average when compared to other monolingual children's 
communication skill levels. Furthermore, it is observed that bilingual children's 
communication ability levels do not differ based on characteristics such as 
children's gender, mother's education level, family income, number of children, 
duration of preschool education received by children, and teacher gender. The 
communicative ability levels of bilingual children vary significantly depending on 
the father's educational degree. Additionally, according to the opinions of the 
teachers in the study, it was concluded that the family factor is an important factor 
affecting bilingual children`s communication skills; children`s communication skill 
levels increase when they are exposed to both languages; the most common 
problem children encounter in communication is translation; and bilingual 
children`s communication skills can be strengthened through language activities 
and school-family collaboration.

Keywords: bilingual, communication skills, preschool.