Travma ve stresörle ilişkili bozukluklarda psikolojik dayanıklılık, stresle başaçıkma tarzları ve çocukluk çağı travması ilişkisi
The relationship among psychological resilience, coping strategies and childhood traumas in trauma-and stressor- related disorders
Yazar: DİLA DENİZ
Danışman: PROF. DR. SALİHA DEMİREL ÖZSOY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Uyum bozuklukları = Adjustment disorders

Özet:
Amaç: Travma ve/veya stresör sonrası oluşan psikopatolojiler "Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar" başlığı altında toplanmıştır. Psikolojik dayanıklılık ve stresle başaçıkma tarzları gibi psikososyal etkenler travma ve stresöre verilen cevabı ve bunlara uyumu etkileyebilir. Ayrıca kişinin yaşadığı çocukluk ve/veya erişkinlik döneminde yaşadığı travmatik olaylar birçok psikopatolojiye zemin hazırlayabilmektedir. Bu çalışmada, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve uyum bozukluğu (UB) olan hastalarda psikolojik dayanıklılık, stresle başaçıkma tarzları ve çocukluk çağı travması ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Metot:Bu çalışmaya TSSB (13 kadın, 20 erkek) veya UB (33 kadın, 17 erkek) tanısı olan, 18-65 yaşları arasında 83 hasta ve 50 sağlıklı kontrol (27 kadın, 23 erkek) dâhil edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen hastalara ve kontrollere Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAM-A), Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kısa Ölçeği (TSSBKÖ), Travmatik Yaşantılar Ölçeği (TYÖ), Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ), Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (ÇÇTÖ) uygulanmıştır.
Bulgular: TSSB ve UB hasta gruplarındapsikolojik dayanıklılık düzeyleri kontrollerinkinden düşük bulunmuştur. TSSB hastalarında TSSB şiddeti ile YPDÖ puanları arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Hasta gruplarında SBTÖ'nün aktif başaçıkma tarzları (kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama) alt puanları kontrollerinkinden düşük, pasif başaçıkma tarzları (çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım) alt puanları kontrollerinkinden yüksek bulunmuştur. Hasta gruplarında SBTÖ'nün stresle aktif başaçıkma tarzları ile YPDÖ puanları arasında pozitif korelasyon, pasif başaçıkma tarzları ile YPDÖ puanları arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Hasta gruplarının ÇÇTÖ puanları kontrollerinkinden yüksek bulunmuştur. UB hastalarında ÇÇTÖ'nün cinsel istismar dışındaki alt puanları ile YPDÖ puanları arasında negatif korelasyon bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada, TSSB ve UB'de psikolojik dayanıklılık düzeyinin düşük olduğu, stresle aktif başaçıkma tarzlarının daha az, pasif başaçıkma tarzlarının daha çok kullanıldığı, çocukluk çağı travmalarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Bu psikososyal faktörler travma ve stresörle ilişkili bozuklukların etyopatolojisinde rol oynuyor olabilir.
Anahtar Kelimeler:	Çocukluk çağı travması, psikolojik dayanıklılık, stresle başaçıkma, stresör, travma, travma sonrası stres bozukluğu, uyum bozukluğu

Abstract:
Aim: Psychopathologies that occur after trauma and/or stressor are grouped under the heading of "Trauma-and Stressor-Related Disorders". Psychosocial factors such as coping strategies and psychological resilience may affect the response and adaptation to trauma and stressor. In addition, childhood traumas and/or traumatic events during adulthood of the individual may lay the ground for many psychopathologies. This study aimed to investigate the relationship among psychological resilience, coping strategies and childhood traumas in the patients with post-traumatic stress disorder (PTSB) andadjustment disorder (AD).
Methods: The study included 83 patients (46 female and 37 male) aged between 18-65 years with PTSD (13 female, 20 male) or AD (33 female, 17 male) and 50 healthy individuals (27 female, 23 male).  The Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), the Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A), the National Stressful Events Survey PTSD Short Scale (NSESSS-PTSD), the Traumatic Experiences Checklist (TEC), the Resilience Scale for Adults (RSA), the Ways of Coping Inventory (WCI) and the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-28) were applied to thepatients and healthy controls included in the study.
Results: Resilience levels (the RSA scores) were lower in patients with PTSD and AD tham in controls. A negative correlation was found between PTSD severity and the RSA scores in patients with PTSD. While the sub-scale scores of active coping styles of the WCI (self-confident approach, optimistic approach, and social support seeking) were lower in the patient groups than in the controls, the sub-scale scores of passive coping styles (helpless approach and submissive approach) of the patient groups were higher than those of the controls. A positive correlation was found between the RSAscores  andthe active coping styles of the WCI in the patient groups, while a negative correlation was found between the passive coping styles and the RSA.  The CTQ-28 scores of the patient groups were higher than those of the controls. A negativecorrelation was found between the RSA scores and sub-scores of the CTQ-28 except sexual abuse.
Conclusion:In this study, it was found that psychological resilience levels were lower; active coping styles were less commonly and passive coping styles were more commonly used; and childhood traumas were more frequentin PTSB and AD. These psychological factors might have a role in etiopathogenesis of PTSB and AD.
Key words:	Childhood traumas, psychological resilience, coping, stressor, trauma, post-traumatic stress disorder, adjustment disorder