DBYBHY 2007'ye göre tasarlanan bir betonarme yapının TBDY 2018 yüksek bina sınıfına göre değerlendirilmesi
Evaluation of a reinforced concrete building which was designed considering DBYBHY 2007 according to TBDY 2018 high-rise building class
Yazar: ÇINAR ÇOBANOĞLU
Danışman: PROF. DR. İLKER FATİH KARA
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Ülkemiz için deprem konusu, global konum olarak aktif deprem kuşakları üzerinde yer alması sebebiyle her zaman çok önemli bir konu olmuştur. Ülkemizin üzerinde yer aldığı deprem kuşakları; Kuzey Anadolu Deprem Kuşağı, Güneydoğu Anadolu Deprem Kuşağı ve Batı Anadolu Deprem Kuşağı olarak sıralanmaktadır. Yukarıda bahsedilen aktif faylar haricinde, Tuz Gölü ile Konya İli arasındaki bölgeler, Antalya ile Mersin arasındaki bölgeler, Ergene Havzası ile Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan Şanlıurfa ve Mardin çevresindeki alanlar da deprem tehlikesinin mevcut olduğu yerler olarak değerlendirilmektedir. Fakat; bu alanlar aktif fayların bulunduğu bölgelere göre deprem gerçekleşme riski açısından daha az riskli bölgeler olarak değerlendirilebilir.
 Ülkemizde bugüne kadar 1947, 1953, 1961, 1968, 1975, 1998 ve 2007 yıllarında toplamda 7 kez deprem yönetmeliği düzenlenmiştir. Ancak; mevcut yapı stoğunun ciddi bir bölümünün deprem dayanımı açısından yetersiz olması, kentsel dönüşümü sağlamak ve yapısal riski azaltmak amacıyla yapılması gereken değerlendirme ve güçlendirme çalışmaları açısından Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik'in (DBYBHY 2007) yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte; 2000'li yılların başından itibaren büyük bir hızla gelişmekte olan bilgi ve teknoloji dünyası sayesinde yapılarda kullanılmakta olan malzeme çeşitliliğinin artması ve yapıların yeni hesap yöntemlerine göre daha gerçekçi modellenebilir hale gelmesi gerekçeleriyle; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), gerçekleştirmiş olduğu çalıştaylar neticesinde 18.03.2018 tarih ve 30364 sayılı Resmi Gazete'de Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ni (TBDY 2018) yayımlamıştır. 01.01.2019 tarihi itibariyle TBDY 2018 yürürlüğe girmiştir.
 Bu tez çalışmasında özetle; Mersin İli, Mezitli İlçesi'nde mülga tarihte yürürlükte bulunan DBYBHY 2007 hükümlerine uygun olarak tasarlanan ve ruhsatlandırılan BODRUM KAT+ZEMİN+KAT+28 KAT+TESİSAT KAT'tan oluşan ve temel üst kotundan itibaren 93 metre yüksekliğe sahip olan bir yapının TBDY 2018 hükümlerine göre deprem etkisi altında yüksek bina taşıyıcı sistemlerine ait özel kurallar göz önünde bulundurularak tasarım aşamaları gerçekleştirilmiş olup, TBDY 2018'de yer alan performans hedeflerini sağlayıp sağlamadığı irdelenmiştir. Bununla birlikte; taşıyıcı sistemin tasarlanması ve projelendirilmesi aşamasında her iki yönetmelik arasındaki temel farklılıklar irdelenerek, TBDY 2018'de gelen yenilikler ve farklı kriterler detaylı olarak araştırılmıştır.
 DBYBHY 2007 hükümlerine göre "Dayanıma Göre Tasarım" ilkeleri göz önünde bulundurularak tasarımı yapılan teze konu olan yapının, TBDY 2018 hükümleri doğrultusunda "Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Hesap Yöntemleri Kullanılarak Şekil Değiştirmeye Göre Tasarımı ve Değerlendirilmesi" yapılmış olup, 3 boyutlu modelleme sonucu elde edilen değerler detaylı bir şekilde irdelenerek yönetmelik değişikliğinin taşıyıcı sistemin oluşturulması, modelleme teknikleri ve oluşan iç kuvvetlerin değerlendirilmesi metotlarına olan etkisi üzerinde durularak, gerekli çalışmalar yürütülmüştür. Çalışmalar neticesinde; DBYBHY 2007 esaslarına göre projelendirilerek yapımı tamamlanan teze konu olan yapının, TBDY 2018 hükümlerine göre yüksek bina taşıyıcı sistemler için getirilen kriterler açısından performans hedeflerini karşıladığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY 2007), Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), Deprem Etkisi Altında Dayanıma Göre Tasarım, Deprem Etkisi Altında Şekil Değiştirmeye Göre Tasarım, Yüksek Bina Taşıyıcı Sistemler İçin Özel Kurallar

Abstract:
Earthquake has always been a very important issue for our country because our country is located on active earthquake zones as a global location. Earthquake zones on which our country is located are listed as the North Anatolian Earthquake Belt, the Southeastern Anatolian Earthquake Belt and the West Anatolian Earthquake Belt. Apart from the active faults mentioned above; the regions between Tuz Lake and Konya Province, the regions between Antalya and Mersin, the Ergene Basin and the areas around Şanlıurfa and Mardin which are located in the Southeastern Anatolia region are also evaluated as places where earthquake hazard exists. However; these areas can be considered as less risky regions in terms of earthquake risk compared to regions with active faults.
For that reason; in our country, a total of seven earthquake regulations have been published in 1947, 1953, 1961, 1968, 1975, 1998 and 2007. Nevertheless; it has been determined that a significant part of the existing building stock is insufficient in terms of earthquake resistance and the Turkish Earthquake Code 2007 (DBYBHY 2007) is insufficient in terms of the evaluation and strengthening studies that have to be done in order to provide urban transformation and reduce the structural risk. In addition to this; thanks to the increase in the variety of materials used in buildings and rapidly developing world of information and technology since the beginning of the 2000s, structure model of the buildings can be modeled more realistically according to new calculation methods. As a result of this; The Disaster and Emergency Management Presidency (AFAD) published the Turkish Building Earthquake Regulation (TBDY 2018) in the Official Gazette dated 18.03.2018 and numbered 30364 after that the workshops it held. As of the date of 01.01.2019, TBDY 2018 entered into force.
As a summary; in this thesis, high-rise building consisting of BASEMENT FLOOR+GROUND FLOOR+28 FLOOR+INSTALLATION FLOOR which was designed and licensed in accordance with the provisions of DBYBHY 2007 that was in force at the expiry date, in Mezitli District of Mersin Province and has a height of 93 meters from the upper level of the foundation were designed and analyzed by considering the special rules of structural system in accordance with the provisions of TBDY 2018. Then; it was examined whether the existing structural system met the performance criteria in TBDY 2018 or not. At the same time, the fundamental differences between the two regulations were examined, and the innovative methods and different criteria in TBDY 2018 were investigated in detail, in the design and project stages of the structural system.
 The structure that is the subject of this thesis, which was designed in accordance with the principles of "Design by Strength" according to the provisions of DBYBHY 2007, was carried out in accordance with the provisions of TBDY 2018, "Design and Evaluation of Nonlinear Time History Analysis depending on deformation." The corresponding values obtained as a result of the 3D modeling and analyzing of building structure were examined in detail and necessary surveys were carried out to be able to emphasize the effect of the change in the regulation on the design of the structural system, modeling techniques and the methods of evaluating the internal forces. As a result of all these studies; it has been determined that the structure, which is the subject of the thesis, was designed and constructed according to DBYBHY 2007 principles meets performance targets in terms of criteria for high-rise building structure system according to TBDY 2018.

Keywords: Turkish Earthquake Code (DBYBHY 2007), Turkish Building Earthquake Regulation (TBDY 2018), Design According to Strength Under the Effect of Earthquake, Design According to Strain Under the Effect of Earthquake, Special Rules for Structural System of High- Rise Building