İntravenöz kan alma işleminde prone pozisyonu, emzik verme ve anne sütü koklatılması uygulamalarının term yenidoğanda stres ve ağrı üzerine etkisi
The effect of prone position, pacifier use and breast milk odor on stress and pain in term newborns during intravenous blood collection
Yazar: FUAT ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA EVGİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NALAN GÖRDELES BEŞER
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Ağrı = Pain ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Emzik = Spout ; Kan alma = Bloodletting ; Prone pozisyonu = Prone position ; Stres = Stress

Özet:
Amaç: Bu çalışma, yenidoğan servisine hiperbilirubinemi nedeniyle yatan term bebeklerde kan alımı sırasında, ağrıyı ve stresi azaltmak için kullanılan 3 farklı yöntemin (emzik verme, prone pozisyonu ve anne sütü kokusu) ağrıyı ve stresi azaltmadaki etkisinin belirlenmesi amacı ile randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. 
Yöntem: Araştırmanın örneklemini 37-42. gestasyon haftasında olan ve bir eğitim ve araştırma hastanesinin Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi (YDYBÜ)'nde hiperbilirünemi tanısı ile izlenen ve randomizasyon yöntemine göre anne sütü kokusu (n=20), emzik verme (n=20), prone pozisyonu (n=20) ve kontrol grubuna (n=20) dahil edilen toplam 80 term yenidoğan oluşturmuştur. Araştırmada veriler Anne-Bebek Değerlendirme Formu (ABDF), Girişim İzlem Formu (GİF), Yenidoğan Stres Değerlendirme Formu (YSDF) ve Prematüre Bebek Ağrı Profili Ölçeği-Revize Formu (PIPP-R) ile toplanmıştır. Kan alma işlemi sırasında bebeklere steril spanç üzerine damlatılmış anne sütü koklatılmış, prone pozisyonu verilmiş ve eldivenden yapılan yalancı emzik verilmiştir. İşlemden 5 dakika öncesi, işlem sırasında ve işlemden 5 dakika sonrasında bebeklerin ağrı ve stres değerlendirmeleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sınıf içi korelasyon analizi, varyans homojenliği Levene testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), iki yönlü tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, çoklu karşılaştırmalar için Tukey testi ve kategorik değişkenler için Ki-kare testi kullanıldı. 
Bulgular: Anne sütü, prone ve emzik verme gruplarında işlem sırası ile işlem öncesi ve sonrasındaki tüm ölçümler arasında fark olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Kontrol grubu ile anne sütü, prone ve emzik verme gruplarının işlem sonrası PIPP-R puan ortalamaları arasında fark olduğu saptanmıştır (p<0.001). Anne sütü, prone ve emzik verme gruplarının stres puan ortalamalarında işlem sırası ile işlem öncesi ve sonrasındaki tüm ölçümler arasında fark olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Kontrol grubu ile anne sütü, prone ve emzik verme gruplarının işlem sonrası stres puan ortalamaları arasında fark olduğu saptanmıştır (p<0.001). Kan alma işleminde bebeklerin ağrısını ve stresini azaltmada anne sütü, prone pozisyonu ve emzik verme arasında istatistiksel açıdan bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0.05). 
Sonuç: Bebeklerde girişimsel işlemlerde ağrı ve stresi azaltmak için anne sütü koklatma, prone pozisyonu ve emzik verme gibi alternatif nonfarmakolojik yöntemlerin kullanılması önerilebilir.
Anahtar kelimeler: Ağrı, anne sütü koklatma, emzik verme, prone pozisyonu, stres ve yenidoğan

Abstract:
Objective: This study was performed as a randomized, controlled experimental study to determine the effect of 3 different methods (pacifier use, prone position and breast milk odor) used to reduce pain and stress during blood drawing in term babies hospitalized in the neonatal service due to hyperbilirubinemia.
Methods: A total of 80 term newborns followed by the diagnosis of hyperbilirunemia in the Neonatal Intensive Care Unit (NICU) of a training and research hospital at the 37-42. weeks of gestation were included, and randomly assigned into 4 groups, breast milk odor group (n = 20), pacifier use group (n = 20), prone position group (n = 20) and the control group (n = 20).
The data were collected using the Mother-Infant Assessment Form, Intervention Follow-up Form, Neonatal Stress Assessment Form (YSDF) and the Premature Infant Pain Profile Scale-Revised (PIPP-R).
During the blood drawing procedure, breast milk dropped onto sterile sponge to expose the odor, the prone position was given, and a fake pacifier made from gloves was given to the babies. Pain and stress assessments were made 5 minutes before, during and 5 minutes after the procedure. 
In evaluating the data; Intra-class correlation analysis, Homogeneity of variances; Levene test, one-way analysis of variance (ANOVA), two-way analysis of variance, The Tukey multiple comparison test and Chi-square test for categorical variables were used.
Results: It was determined that there was a significant difference between all measurements during procedure and before, after the procedure in the breast milk odor, prone position and pacifier use groups (p<0.001). There was a significant difference in post-procedure PIPP-R score averages between the control group and breast milk odor, prone position and pacifier use groups (p<0.001). In the breast milk odor, prone position and pacifier use groups, there was a significant difference between the stress score averages of during procedure and before, after the procedure  (p<0.001). There was a significant difference between the control group and the breast milk odor, prone position and pacifier use groups in terms of post-procedure stress score averages (p<0.001). There was no significant difference between breast milk odor, prone position and pacifier use groups in reducing the pain and stress of babies during the blood drawing procedure (p>0.05). 
Conclusion: Alternative non-pharmacological methods such as breast milk odor, prone position and use of pacifiers are recommended to reduce pain and stress in interventional procedures in infants.
Keywords: Pain, breast milk odor, pacifier use, prone position, stress and newborn