4 ay- 5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin rotavirüs aşıları ile ilgili bilgi düzeyleri, tutumları ve rotavirüs aşısı sonrası karşılaşılan yan etkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge levels, attitudes, and post- vaccination side effects of rotavirus vaccines among parents of children aged 4 months to 5 years
Yazar: GÜŞTA UYSAL GÜR
Danışman: DR. NİHAN UYGUR KÜLCÜ ; DR. MERVE İŞERİ NEPESOV
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / ​Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde çocukluk çağı ishallerinin en önemli nedenlerinden biri rotavirüslerdir. Rotavirüs enfeksiyonundan korunmada en etkili yöntem aşılanmadır. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı rutin aşı çizelgesinde yer almayan ruhsatlı Rotarix® ve Rotateq® olarak iki aşı bulunmaktadır. Çalışmamızda 4-60 ay çocuğu olan ebeveynlerin rotavirüs aşıları ile ilgili bilgi düzeyleri, tutumları ve rotavirüs aşısı sonrası karşılaşılan yan etkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Hastanemiz Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran çalışmaya katılımı kabul eden 1985 ebeveyne araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniğiyle anket uygulanmıştır.
Bulgular: Hastaların (n=1985) yaş ortalaması 23,97±15,54 aydı. Hastaların
%51,03'ü erkek, %48,97'si kızdı. Ebeveynlerin %79,95'i rotavirüsü duyduğunu belirtti. Rotavirüs ishali geçirdiği belirtilen %9,87 çocuk vardı, rotavirüs ishaline bağlı hospitalizasyon oranı %54,08 idi.
Çocukların %26,9'unun rotavirüs aşısı uygulanmıştı ve %89,14'ünün tüm aşı dozları tamamlanmıştı. Tamamlanmamış aşı dozlarının en sık sebebi aşı dozunun unutulmasıydı. Aşı yaptırmamanın en sık nedeni; aşı ile ilgili bilgi sahibi olmamaydı (%52,76). Aşı sonrası olası yan etki nedeniyle hastaneye götürülen 9 çocuk vardı. Aşı sonrası kanlı mukuslu dışkılamayla süt allerjisi tanısı alan 8 (%1,5) çocuk saptandı. Huzursuzluk ve ateş aşı sonrası en sık karşılaşılan istenmeyen yan etkilerdi. Rotavirüsü duyan ve aşısını yaptıran grupta anne-baba eğitim seviyesi ve aile gelir düzeyi yüksek saptandı. Rotavirüs enfeksiyonu geçiren çocuklar içerisinde aşılı grubun anne eğitim düzeyi üniversite ve yüksek okul/doktora seviyesinde olması ve aile gelir düzeyi
30.00	TL ve üzerinde olması anlamlı yüksek bulundu. Rotavirüs aşısı yapılmış olan grupta, aşı yapılmayan gruba göre; rotavirüs ishali geçirme ve bu sebeple hastaneye yatırılma oranı daha düşük saptandı. Tüm aşı dozlarını tamamlamaya göre rotavirüs ishali geçirilmesi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmedi.
 
Sonuç: Ebeveynlerin eğitim seviyesi ve aile gelir düzeyinin artmasıyla aşılanma oranı artmaktadır. Aşılanmış çocukların rotavirüs ishali geçirme ve hastaneye yatış oranları daha düşüktür. Rotavirüs enfeksiyonun ebeveynler tarafından bilinme oranı yüksek iken aşılanma oranı daha düşüktür. Ebeveynlerin rotavirüs enfeksiyonu, aşı ve yan etkileri konusunda bilgi düzeyi ve farkındalığının arttırılması için eğitim programları düzenlenmesi gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Objective: Rotaviruses are one of the most important causes of childhood diarrhea in both developed and developing countries. Vaccination is the most effective method to prevent rotavirus infection. In our study, we aimed to evaluate the knowledge levels, attitudes, and encountered side effects of rotavirus vaccines among parents of children aged 4-60 months.
Methods: A researcher-administered questionnaire was applied face-to-face to 1985 parents who consented to participate in the study at our Pediatric Outpatient Clinic.
Results: The mean age of the patients (n=1985) was 23.97±15.54 months. 51.03% of the patients were male, and 48.97% were female. 79.95% of the parents stated that they had heard of rotavirus. 9.87% of the children were reported to have had rotavirus diarrhea, with a hospitalization rate of 54.08% due to rotavirus diarrhea. 26.9% of the children had received rotavirus vaccination, and 89.14% had completed all vaccine doses. The most common reason for incomplete vaccine doses was forgetting the dose. The most common reason for not vaccinating was lack of knowledge about the vaccine (52.76%). Nine children were taken to the hospital due to possible side effects after vaccination. Eight children (1.5%) were diagnosed with milk allergy due to bloody mucous stools after vaccination. Restlessness and fever were the most common unwanted side effects encountered after vaccination. In the group that had heard of rotavirus and had their children vaccinated, higher parental education level and family income level were found. Among children who had experienced rotavirus infection, the vaccinated group had a significantly higher level of maternal education (university and postgraduate levels) and family income level (≥ 30,000 TL). In the group that received rotavirus vaccination, the rate of experiencing rotavirus diarrhea and hospitalization due to this reason was lower compared to the unvaccinated group. There was no statistically significant difference between completing all vaccine doses and experiencing rotavirus diarrhea.
 
Conclusion: The vaccination rate increases with higher parental education level and family income level. Children who are vaccinated have lower rates of rotavirus diarrhea and hospitalization. While the awareness of rotavirus infection among parents is high, the vaccination rate is lower. Educational programs should be organized to increase parental knowledge and awareness about rotavirus infection, vaccination, and side effects