Aşınmış dişlerde boyut değişikliklerinin uzun dönem ölçülebilirliğinin çeşitli metotlarla değerlendirilmesi
Assessment of measurability of dimensional alterations of worn teeth by various methods at different time periods
Yazar: BORA KORKUT
Danışman: PROF. DR. FUNDA YANIKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bruksizm = Bruxism ; Diş aşınması = Tooth abrasion ; Diş renk değişikliği = Tooth discoloration ; Dişler = Teeth ; Teşhis = Diagnosis ; Ultrasonik ölçme teknikleri = Ultrasonic measurement techniques ; İn vitro = In vitro ; İn vivo = In vivo

Özet:
Amaç: Aşınmış insan kesici dişlerindeki boyut değişikliklerinin çeşitli teşhis yöntemleri kullanılarak uzun dönem takip edilmesi ve kullanılan yöntemlerin aşınmaların teşhis ve takibindeki etkinliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın in vitro bölümünde toplanan 100 adet çekilmiş kesici insan dişi "mine" ve "mine-dentin" grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Dişlerin kesici kenarları mekanik aşındırma düzeneğinde 4 kez aşındırılmıştır. Aşındırmalar öncesi ve sonrasında dişlerden ultrasonik sistem, FluoreCam, dijital radyografi, dijital fotoğraflama, dijital modelleme ve kolorimetre metotları ile ölçüm yapılmıştır. Kontrol metodu olarak dijital mikrometre kullanılmıştır. Çalışmanın in vivo bölümünde 5 bruksizm hastasına yalnızca macun, 5 bruksizm hastasına ise macun ve okluzal splint kullandırılmıştır. Hastaların belirlenen kesici dişlerinden ultrasonik sistem, FluoreCam, dijital radyografi ve kolorimetre yöntemleri ile her ay ölçüm yapılarak, aşınmalar 3 ay takip edilmiştir. Kontrol metodu olarak çalışma modeli analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Kontrol metodu ile ultrasonik sistem arasında in vitro bölümde başlangıca göre takip eden aşındırmalarda sırasıyla pozitif yönlü %45.3, %79.7, %79.7, %81.1 düzeyinde, istatistiksel olarak anlamlı uyum bulunmaktadır. In vivo bölümde 1. grupta başlangıca göre takip eden aşındırmalarda sırasıyla pozitif yönlü %89.2, %94.4, %83.5 düzeyinde, 2. grupta sırasıyla pozitif yönlü %89.9, %78.3, %81.4 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı uyum bulunmaktadır.
Sonuçlar: Ultrasonik sistemin laboratuvar şartlarında ve klinikte 50 µm' nin altındaki diş mine dokusu aşınmalarını teşhis ve takip edebildiği net bir şekilde ortaya koyulmuştur. Dijital radyografi, dijital fotoğraflama ve dijital modelleme metotları laboratuvarda 100 µm üzerindeki değişiklikleri belirleyebilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Bruksizm, Diş Aşınmaları, Diş Renklenmeleri, Teşhis Yöntemleri, Ultrasonik Sistem

Abstract:
Aim: Assessment of various methods used on diagnosis of dimensional changes of worn human incisors at different time periods. 
Material and Method: In in vitro study, 100 extracted human incisors were divided into two groups as "enamel" and "enamel-dentin". Incisal edges of the teeth were abraded for four times in a modified mechanical two-body surface grinder. Before and after grinding the teeth were evaluated by ultrasonic system, FluoreCam, digital radiography, digital photography, digital modeling and colorimeter. Digital micrometer was used as control. In in vivo study 5 patients with bruxism used tooth paste and other 5 bruxism patients used both tooth paste and occlusal splint. The teeth chosen were  evaluated by ultrasonic system, FluoreCam, digital radiography and colorimeter every month for 3 months. Cast model analysis was used as control method.
Findings: In in vitro study, wear results of control method and ultrasonic system compared to baseline data showed statistically significant positive correlation as 45.3%, 79.7%, 79.7%, 81.1% respectively between the groups. In in vivo study, wear results of control method and ultrasonic system compared to baseline data showed statistically significant positive correlation as 89.2%, 94.4%, 83.5% for the first group and 89.9%, 78.3%, 81.4% for the second group respectively.
Results: Ultrasonic system could diagnose worn enamel in both laboratory and clinical practice at different time periods at 50 µm depth. Digital radiography, digital photography and digital modeling methods could only diagnose changes more than 100 µm.

Key Words: Bruxism, Tooth Wear, Discoloration, Diagnostic Methods, Ultrasonic System