Amino asit konjuge bazı heterosiklik bileşiklerin sentezi ve antikanser özelliklerinin incelenmesi
Synthesis of some amino acid conjugated heterocyclic compounds and investigation of their anticancer properties
Yazar: NEDİME ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. EMRE MENTEŞE
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasında geniş bir biyolojik etkinliğe sahip amino asit yapısının köprü konumunda bulunduğu heterosiklik bileşiklerin sentezi gerçekleştirildi. Sentez çalışmasının ilk basamağında 2,2- dimetil-1,3-dioksan-4,6-dion literatürde kayıtlı olan yönteme göre farklı salisil aldehit türevleriyle etkileştirilerek kumarin-3-karboksilik asit bileşikleri (1a-f) elde edildi. Ardından bu bileşikler SOCl2 varlığında 1H-benzotriazol ile etkileştirilerek 3-(1H-benzotriazol-1-ilkarbonil)-2H-kromon-2-on türevi bileşikleri (2a-f) sentezlenmiştir. Daha sonra bu bileşiklerin glisin ve alanin ile reaksiyonları sonucu 2H-kromen-3-karboksamido asetik asit (3a-f) ve 2H-kromen-3-karboksamido propanoik asit (4a-f) elde edilmiştir. 5a-f ve 6a-f bileşiklerinin benzimidazol halkalı içeren hidrazit türevleri ile mutlak etanol içerisinde reaksiyonları sonucu amino asit köprülü benzimidazol-kumarin hibrit (9a-f, 10a-f) bileşikleri elde edildi. 5a-f bileşiklerinin tiyokinazolin yapısı içeren hidrazit türevi ile reaksiyonu sonucu amino asit köprülü tiyokinazolin-kumarin (11a-f) hedef bileşikleri elde edildi. Son aşamada ise 5a-f bileşikleri furan-2-karbohidrazit ile mutlak etanolde reaksiyonu sonucu furan-amino asit-kumarin hibrit (13a-f) bileşikleri sentezlenmiştir. Sentezlenen moleküller, MCF-7 (insan meme kanseri hücreleri) ve PC-3 (insan prostat kanseri)'e karşı in vitro antikanser aktiviteleri açısından tarandı. Primer-sağlıklı hücre hattı olarak HEK-293 insan embriyonik böbrek hücre hattı kullanıldı. Örneklerin sitotoksisite etkileri MTT (3-(4,5-dimetil-2-tiyazolil)-2,5-difenil-2H-tetrazolyumbromür) testi ile belirlendi.

Abstract:
In this thesis study, amino acid conjugated heterocyclic compounds were synthesized. In the first step of the study, coumarin-3-carboxylic acid derivatives (1a-f) were obtained by interacting 2,2-dimethyl-1,3-dioxane-4,6-dione with different salicyl aldehyde derivatives. Then, compounds (2a-f) were synthesized by the reaction of compounds (1a-f) with 1H-benzotriazole in the presence of SOCl2. Then, as a result of the reactions of compounds 2a-f with glycine and alanine, compounds (3a-f) and (4a-f) were obtained. As a result of the reactions of compounds 5 and 6 with hydrazide derivatives containing benzimidazole rings in absolute ethanol, amino acid bridged benzimidazole-coumarin hybrid compounds (9a-f, 10a-f) were obtained. As a result of the reaction of compounds (5a-f) and (6a-f) with a hydrazide derivative containing thioquinazoline structure, amino acid bridged thioquinazoline-coumarin (11a-f) target compounds were synthesized. In the last stage, furan-amino acid-coumarin hybrid compounds (12a-f) were synthesized by the reaction of compounds (5a-f) with furan-2-carbohydrazide in absolute ethanol. The synthesized molecules were screened for their in vitro anticancer activities against MCF-7 (human breast cancer cells) and PC-3 (human prostate cancer). HEK-293 human embryonic kidney cell line was used as the primary-healthy cell line. The cytotoxicity effects of the samples were determined by the MTT test.