Dezavantajlı ailelerde ebeveyn tükenmişliği ile çocuklarının psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişki
The relationship between parental burnout and their children's psychological well-being in disadvantaged families
Yazar: FEYZA NUR KUZZU
Danışman: DOÇ. DR. ARZU GÜLBAHÇE
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetinden
yararlanan ailelerin ebeveyn tükenmişliği durumunu ortaya çıkarmak ve bu ailelerin ebeveyn
tükenmişlik durumları ile çocuklarının psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Yöntem: Dezavantajlı ailelerin ebeveyn tükenmişliği ile çocuklarının psikolojik iyi oluşları
arasındaki ilişkinin incelendiği bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama
yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Erzurum ili Pasinler ilçe Sosyal Hizmet
Merkezinden sosyal ve ekonomik destek hizmeti alan 185 aile ve onların çocukları, örneklemini
ise 103 aile ve çocukları oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anne ve babalara önce
demografik bilgi formu daha sonra da tükenmişlik düzeylerini belirlemek için "Ebeveyn
Tükenmişlik Ölçeği" ve çocukların psikolojik iyi oluşlarını belirlemek için Stirling Psikolojik
İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin analizi için SPSS
22.00 programı kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre ebeveyn tükenmişliği ile psikolojik iyi
oluş arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmıştır.
Bulgular: Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeği ve Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi
Oluş Ölçeği puanlarına ilişkin ortalama değerlere bakıldığı zaman; Ebeveyn Tükenmişliği
Ölçeği puan ortalaması 67,3 bulunmuş ve çalışmaya katılan ebeveynlerin tükenmişlik ölçek
puanları ortanın üstünde ve ebeveyn olarak tükenmişlikleri orta derecede bulunmuştur.
Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puan ortalamaları yüksek olarak
bulunmuştur. Araştırmaya katılan ebeveynlerin cinsiyetine, yaşlarına, evlilik sürelerine,
evlenme şekillerine, çocuk sayısına, eğitim durumuna, gelir durumuna göre Ebeveyn
Tükenmişlik Ölçeği ve Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği açısından farklar
incelenmiş ve puanlar açısından farklılık anlamsız bulunmuştur. Ebeveyn Tükenmişlik Ölçeği
ile Stirling Çocuklar için Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği arasındaki ilişki
incelendiğinde korelasyon değerlerinin tümü anlamsız bulunmuştur.
Sonuçlar: Araştırma sonuçları Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeği ve Çocuklar İçin Duygusal ve
Psikolojik İyi Oluş Ölçeği'nden alınan puanların ilişkili olmadığını göstermiştir. Bununla
birlikte ebeveynlerin Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeğinden aldıkları puanların ortanın üstünde,
çocukların ise Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeğinden aldıkları puanların
yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca elde ettiğimiz bulgulardan yola çıkarak önleyici
ve müdahele edici durumların incelendiği araştırmalarda bu sonuçlardan faydalanılması yararlı
olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Aile, çocuk, sosyal ve ekonomik destek, ebeveyn, duygusal ve psikolojik iyi oluş, ebeveyn tükenmişliği

Abstract:
Purpose: The main aim of this research is to reveal the level of parental burnout in families
benefiting from Special Education Services (SED) and to examine the relationship between
these families' levels of parental burnout and their children's psychological well-being.
Method: In this study, which examines the relationship between parental burnout in
disadvantaged families and the psychological well-being of their children, a correlational
survey method from quantitative research techniques was employed. The population of the
study consists of 185 families and their children receiving social and economic support services
from the Social Services Center in Pasinler District, Erzurum Province, while the sample
comprises 103 families and their children. As data collection tools, a demographic information
form was first administered to the parents, followed by the "Parent Burnout Assessment" to
determine their burnout levels and the "Stirling Children's Well-being Scale" to assess the
children's psychological well-being. The data obtained from the research were analyzed using
SPSS 22.00. The relationship between parental burnout and psychological well-being was
examined based on the obtained data.
Findings: When the average values of the Parental Burnout Scale and the Children's Emotional
and Psychological Well-Being Scale scores were examined; the average Parental Burnout Scale
score was found to be 67.3, and the burnout scale scores of the parents participating in the study
were above average and their burnout as parents was found to be at a moderate level.In contrast,
the average scores for the Emotional and Psychological Well-Being Scale for Children were
found to be high. Differences in scores on the Parental Burnout Scale and the Emotional and
Psychological Well-Being Scale for Children were analyzed based on parents' gender, age,
duration of marriage, manner of marriage, number of children, educational level, and income
status. No significant differences were found in the scores based on these variables.
Additionally, when examining the relationship between the Parental Burnout Scale and the
Emotional and Psychological Well-Being Scale for Children, all correlation values were found
to be non-significant.
Conclusions: The results of the study indicate that there is no significant relationship between
the scores on the Parental Burnout Scale and the Emotional and Psychological Well-Being
Scale for Children. However, it was found that the parents' scores on the Parental Burnout Scale
were above average, while the children's scores on the Emotional and Psychological Well-
Being Scale were high. Based on these findings, it would be beneficial to consider these results
in research focusing on preventive and interventive measures.

Keywords: Family, child, social and economic support, parent, Emotional and psychological well-being, parental burnout