Fitness merkezlerinde egzersiz yapan sporcuların besin seçimi, besinsel ergojenik destek kullanımı ve sosyal görünüş kaygısının değerlendirilmesi
Evaluation of food choice, use of nutritional ergogenic supplements and social appearance anxiety of the athletes exercising in fitness centers
Yazar: GİZEM ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MUALLA AYKUT
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin tercihleri = Food preferences ; Egzersiz = Exercise ; Fitness = Fitness ; Fitness merkezi = Fitness center ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Karabük spor salonlarında egzersiz yapan bireylerin; besin seçimlerini etkileyen faktörleri, besinsel ergojenik destek kullanımını ve sosyal görünüş kaygı düzeylerini belirlemektir. Araştırma, Karabük Merkezde düzenli olarak faaliyet gösteren altı spor salonu arasında çalışmaya izin veren iki spor salonunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları bu spor salonlarına üye olan 365 gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. Beş bölümden oluşan anket yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Katılımcıların besin seçim faktörleri Besin Seçim Anketi (FCQ) ile, sosyal görünüş kaygı düzeyleri ise Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ) ile belirlenmiştir. Bu çalışmada, katılımcıların %47,9'u kadın, %52,1'i erkektir. Yaş ortalaması 26,1±7,7 yıl ve beden kütle indeksi (BKİ) ortalaması 24,6±4,14 kg/m² olarak hesaplanmıştır. Bireylerin egzersiz amaçlarının en yüksek oranda; sağlığı korumak (%78,6), kas gücünü ve yağsız kas hacmini artırmak (%74,5) ve formda kalmak (%73,7) olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcıların %28,5'inin uyguladığı bir diyet olduğu saptanmıştır. En çok uygulanan diyetler sırasıyla; dengeli beslenme (%59,6), yüksek proteinli diyet (%9,6) ve aralıklı oruç (%8,6) olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %56,2'sinin 3 ana öğün, %36,2'sinin ise 3 ana öğünden daha az tükettiği saptanmıştır. Katılımcıların besin seçimlerini etkileyen en önemli faktörlerin, vücut ağırlığı kontrolü (3,09±0,88), sağlık (3,07±0,64) ve ulaşılabilirlik (2,86±0,74) olduğu tespit edilmiştir. En az önemli faktör puanının ise etnik faktörler (2,13±0,85) olduğu saptanmıştır. Besin seçimi faktörlerinden; besinsel içerik (p=0,008) ve vücut ağırlığı kontrolü (p<0,001) ölçek puanları, ergojenik destek kullananlarda kullanmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca SGKÖ puanı ile besin seçimi faktörlerinden vücut ağırlığı kontrolü ölçek puanı arasında pozitif yönlü zayıf bir korelasyon olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Katılımcıların %45,5'inin besinsel ergojenik destek kullandığı belirlenmiştir. Ergojenik destek kullanma oranı erkeklerde %49,5, kadınlarda ise %41,1 olarak bulunmuştur. Katılımcıların ortalama 2,5±1,5 adet ergojenik destek kullandığı tespit edilmiştir. Kullanılan ortalama ergojenik destek sayısı erkeklerde (2,7±1,5) kadınlara göre (2,3±1,5) daha yüksek bulunmuştur (p=0,015). Ek olarak, erkek katılımcıların whey proteinleri, dallı zincirli amino asitler (BCAA), glutamin, kreatin, arginin ve karnitin kullanım oranlarının daha yüksek olduğu, kadın katılımcıların ise protein bar ve soya proteinleri kullanım oranlarının daha yüksek olduğu anlaşılmıştır (p<0,05). Aylık ortalama besin desteği harcaması (208,3±126,9 TL) erkek katılımcılarda (243,1±129,3 TL) kadın katılımcılardan (162,9±108,9 TL) daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Ortalama SGKÖ puanı 32±17,4 olarak hesaplanmıştır. Erkek katılımcıların SGKÖ puanının (35,8±19,1) kadınların SGKÖ puanından (27,9±14,2) daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Ayrıca ergojenik destek kullananların (37,4±18,8) kullanmayanlara göre (27,5±14,7) daha yüksek SGKÖ puanına sahip olduğu saptanmıştır (p<0,001). Sonuç olarak, besin seçimi ve ergojenik destek kullanımı konusunda profesyonel destek sağlamak ve dengeli bir beslenme programı oluşturmak için spor salonlarında diyetisyen istihdamı önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Besin seçimi, besinsel ergojenik destek, sosyal görünüş kaygısı

Abstract:
The aim of this study is to obtain factors affecting food choices, nutritional ergogenic supplement usage and social appearance anxiety levels of individuals exercising in the gyms located in Karabük. The research was conducted in two gyms those allow this study among six gymnasiums operating regularly in Karabuk Center. The participants of the research consist of 365 volunteer participants who are members of these gyms. The questionnaire consisting of 5 parts was applied by face-to-face interview technique. The food choice factors of the participants were determined by the Food Choice Questionnaire (FCQ), and their social appearance anxiety levels were determined by the Social Appearance Anxiety Scale (SAAS). In this study, 47.9% of the participants are females and 52.1% are males. The mean age was calculated as 26.1±7.7 years and the mean body mass index (BMI) was calculated as 24.6±4.14 kg/m². The exercise goals of individuals are at the highest rate for maintaining health (78.6%), increasing muscle strength and lean muscle volume (74.5%), and staying fit (73.7%). 28.5% of the participants had a diet that they followed. The most applied diets were determined as balanced diet (59.6%), high protein diet (9.6%) and intermittent fasting (8.6%). 56.2% of the participants consumes 3 main meals, while 36.2% percent consume less than 3 main meals. The most important factors affecting the food choices of the participants are body weight control, health and convenience. The least important factor score is ethnic factors (2.13±0.85). From food selection factors; nutritional content (p=0.008) and body weight control (p<0.001) scale scores were significantly higher among those who used ergogenic supplements compared to those who did not. In addition, there was a weak positive correlation between the SAAS score and the body weight control scale score, which is one of the food choice factors (p<0.001). 45.5% of the participants used nutritional ergogenic supplements. The rate of using ergogenic supplements has been 49.5% in men and 41.1% in women. The participants used an average of 2.5±1.5 ergogenic supplements. The mean number of ergogenic supplements used was higher in males (2.7±1.5) than in females (2.3±1.5) (p<0.05). Additively, male participants have higher use rate of whey proteins, branched chain amino acids (BCAA), glutamine, creatine, arginine and carnitine while female participants have higher use rate of protein bar and soy proteins (p<0.05). The monthly average expenditure on nutritional supplements (208.3±126.9 TL) was higher in male participants (243.1±129.3 TL) than female participants (162.9±108.9 TL) (p<0.001). The mean SAAS score was calculated as 32±17.4. SAAS score of male participants (35.8±19.1)  is higher than SAAS score of females (27.9±14.2) (p<0,001). Additionally, participants who used ergogenic supplements (37.4±18.8) had a higher SAAS score than those who did not (27.5±14.7) (p<0.001). As a result, it is recommended that dietitians should be employed in gyms in order to provide professional supplements for food choice and use of ergogenic supplements and to create a balanced nutrition program.
Keywords: Food choice, nutritional ergogenic supplements, social appearance anxiety