Derim sonrası metil jasmonat uygulamalarının ayva'da (Cydonia vulgaris) meyve kalitesi ve üşüme zararı üzerine etkileri
The effects of methyl jasmonate applications on fruit quality and chilling injury of quince (Cydonia vulgaris)
Yazar: HAMED AHADI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERKAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cydonia vulgaris = Cydonia vulgaris ; Depolama = Storage ; Hasat sonu = Postharvest ; Kalite = Quality ; Metil jasmonat = Methyl jasmonate ; Solunum = Respiration

Özet:
Ayva, ülkemizde yaygın olarak üretilen ve ihracat potansiyeli yüksek olan bir meyve türüdür. Türkiye, ayva ihracatında lider ülke konumunda olup dünya ihracatında %41.4'lük bir paya sahip olmakla birlikte üretiminin sadece %11'ini ihraç etmektedir. Düşük ihracat düzeyinde rol oynayan önemli faktörler derim sonrası dönemde kalite standartlarının tam olarak sağlanamaması, yıl boyu arz sorunları ve depolama sırasında karşılaşılan fizyolojik bozulmalardır. Meyve eti kararması, ayvada tüketici beğenisi ve talebini önemli ölçüde etkileyen en önemli fizyolojik bozukluktur. Bu çalışmada, metil jasmonat (MeJA) uygulamasının 'Ege 22' ayva çeşidi meyvelerinin depolama kalitesi ve meyve eti kararması üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla optimum derim zamanında derilen meyvelere 1.0, 2.5 ve 5.0 mM dozda MeJA uygulamaları 20 °C sıcaklıkta hazırlanan solüsyona 1 dk süreyle daldırma şeklinde yapılmıştır. Kontrol grubu ise 20 °C sıcaklıkta saf suya 1 dk süreyle daldırılmıştır. Uygulamalardan sonra meyveler 0 °C sıcaklık ve %90-95 oransal nemde 5 ay süre ile depolanmıştır. Ayrıca meyvelerin manav koşullarındaki dayanma durumları, soğuk hava deposundan belirli aralıklarla alınıp 20 °C sıcaklık ve %60±5 oransal nemde 7 gün tutulan meyvelerde incelenmiştir. Çalışma sonunda, en yüksek ağırlık kaybı kontrol grubunda, en düşük ağırlık kaybı ise 1 mM MeJA uygulamasında tespit edilmiştir. Meyve kabuk renginin korunmasında MeJA uygulamaları etkili bulunmuş ve en yüksek L* değeri 1 mM MeJA, kroma (C*) ve açı (ho) değerleri ise 1.0 ve 2.5 mM MeJA uygulamalarında belirlenmiştir. 
MeJA uygulamaları meyvelerin TEA ve SÇKM miktarını istatistiksel olarak etkilememiş ancak MeJA uygulanan meyveler depolama sonunda daha yüksek meyve eti sertliği göstermiştir. Manav koşullarında meyve eti sertliğinin korunumunda 1.0 ve 2.5 mM MeJA daha başarılı bulunmuştur. Soğukta depolama sırasında 1.0 ve 2.5 mM, manav koşullarında ise sadece 1.0 mM MeJA uygulaması meyve eti kararmasının engellenmesinde daha etkili olmuştur. Sonuç olarak, ayvaların soğukta depolaması sırasında oluşan ve önemli ürün kayıplarına yol açan meyve eti kararmasının önlenmesinde 1.0 mM MeJA uygulamasının başarıyla kullanılabileceği tespit edilmiştir. 

ANAHTAR KELİMELER: Depolama, meyve eti kararması, kalite, solunum.

Abstract:
Quince is a type of fruit that is widely produced in our country and has high export potential. Turkey is the leading country in quince exports and has a share of 41.4% of world exports, but exports only 11% of its production. The important factors that play a role in the low export level are the inability to fully meet the quality standards in the post-harvest period, supply problems throughout the year, and physiological deterioration during storage. Browning of fruit flesh is the most important physiological disorder that significantly affects consumer taste and demand for quince. In this study, the effects of methyl jasmonate (MeJA) application on the storage quality of 'Ege 22' quince variety fruits and fruit browning were investigated. For this purpose, 1.0, 2.5 and 5.0 mM doses of MeJA were applied to the fruits harvested at the optimum harvest time by dipping into the solution prepared at 20 °C for 1 minute. The control group was immersed in distilled water at 20 °C for 1 minute. After the applications, the fruits were stored at 0 °C and 90-95% relative humidity for 5 months. In addition, the endurance of the fruits in the shelflife conditions were examined in the fruits that were taken from the cold storage at certain intervals and kept at 20 °C temperature and 60±5% relative humidity for 7 days. At the end of the study, the highest weight loss was found in the control group, and the lowest weight loss was determined in the 1 mM MeJA application. MeJA applications were found to be effective in the preservation of fruit skin color and the highest L* value was determined in 1 mM MeJA, chroma (C*) and angle (h°) values were determined in 1.0 and 2.5 mM MeJA applications.
MeJA applications did not affect the amount of TEA and SSC of the fruits statistically, but the fruits treated with MeJA showed higher flesh firmness at the end of storage. 1.0 and 2.5 mM MeJA were found to be more successful in preserving fruit flesh firmness in shelflife conditions. 1.0 and 2.5 mM MeJA applications were made during cold storage and only 1.0 mM MeJA application in shelflife conditions was more effective in preventing fruit flesh browning. As a result, it has been determined that 1.0 mM MeJA application can be used successfully to prevent fruit flesh browning, which occurs during the cold storage of quinces and causes significant product losses.

KEYWORDS: Flesh browning, quality, respiration, storage.