Ortaokul matematik öğretmeni ve ilköğretim matematik öğretmen adaylarının sözel problemleri çözme süreçlerinin incelenmesi
Examination of in-service and pre-service mathematics teachers' process of problem solving
Yazar: MERTKAN ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. YASİN SOYLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sözel problemler = Verbal problems ; Yansıtıcı öğretme = Reflective teaching ; Yansıtıcı öğretmenlik programı = Reflective teacher training program ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Bu araştırma ile matematik öğretmen adaylarının ve matematik öğretmenlerinin problem çözme süreçlerinin incelenmesi, yansıtıcı sorgulama yaklaşımı ile problem çözme öğretimi ve bu durumun öğretmen adaylarının problem çözme süreçlerini nasıl etkilediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada öğretmen ve öğretmen adaylarının problem çözme süreçleri belirlenmiş, ikinci aşamada yansıtıcı sorgulama yaklaşımıyla problem çözme öğretiminin öğretmen adayların problem çözme süreçlerine etkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini birinci aşamada 128 ilköğretim matematik öğretmen adayı ve 22 matematik öğretmeni oluşturmuştur. İkinci aşamada iki şube halinde ikinci sınıfta öğrenim gören 59 ilköğretim matematik öğretmen adayı ile çalışılmıştır. Araştırma verileri Problem Çözme Testi, Problem Çözme Son Testi ve Yarı-Yapılandırılmış Klinik Mülakat Görüşme Formu ile toplanmıştır. 
Bulgular: Öğretmen ve öğretmen adaylarının problem çözmeye aritmetiksel-cebirsel yaklaşımları ve problemi birden çok yolla çözebilme durumları gruplar arasında değerlendirildiğinde öğretmenlerin, öğretmen adaylarından daha başarılı olduğu ve öğretmen adaylarının öğrenim seviyesi arttıkça başarılarının arttığı belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların tamamının denklem kurma stratejisini kullandığı ve en sık kullanılan diğer problem çözme stratejilerinin çizim yapma ve muhakeme etme stratejileri olduğu belirlenmiştir. Öğretim sonucunda hem yansıtıcı sorgulama yaklaşımı ile problem çözme öğretimi alan grubun hem de programa dayalı yaklaşımla problem çözme öğretimi alan grubun problem çözme stratejilerini kullanma çeşitlilikleri artmış, en çok kullanılan ve en az kullanılan stratejilerin sıralamasında değişlik olmamıştır. 
Sonuç: Öğretmen ve öğretmen adaylarının problem çözme ile ilgili eksikliklerinin olduğu belirlenmiş ve bu eksikliklerin alanyazına paralellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Yansıtıcı sorgulama yaklaşımı ile programa dayalı yaklaşım benzer sonuçlar vermiştir. Hem yansıtıcı sorgulama yaklaşımıyla hem de programa dayalı yaklaşımla problem çözme öğretiminin problem çözme başarısını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: In this research, it is aimed to examine the problem-solving processes of pre-service mathematics teachers and mathematics teachers, problem solving teaching with reflective inquiry approach and how pre-service teachers' problem-solving processes are affected in this case.
Method: The research is of two stages. In the first stage, problem solving processes of pre-service teachers and teachers are determined, and in the second stage, the effect of problem-solving instruction with reflective inquiry approach on problem solving process of pre-service teacher is investigated. In the first stage, the sample of the research consists of 128 primary school pre-service mathematics teachers and 22 mathematics teachers. In the second stage, the research is carried out with 59 elementary school pre-service mathematics teachers in two branches of the second grade. The research data are collected with the Problem-Solving Test, the Problem Solving Final Test, and the Semi-structured Clinical Interview Protocol. 
Findings: When the arithmetic-algebraic approaches of the teachers and pre-service teachers towards problem-solving and their ability to solve the problem in more than one way are evaluated, it is determined that the teachers are more successful than the pre-service teachers and that the success rate increases as the level of education increases among the pre-service teachers. It is also determined that all participants use the strategy of equating and that drawing and reasoning strategies are the other mostly used problem-solving strategies. As a result of the instruction, the diversity of using problem solving strategies of both the group which has received reflective inquiry approach instruction and the group which has received problem solving instruction and also the group which has received traditional problem-solving instruction have increased, and there has been a change in the order of the strategies used the most and the least. 
Results: It has been determined that the pre-service teachers and teachers have a lack of problem solving skills, and these deficiencies are found to be parallel to the literature. Reflective inquiry approach and traditional approach have come up with similar results. Both the reflective inquiry approach and the traditional approach have led to the conclusion that problem solving has improved the problem-solving success.