Çocukluk çağı yılan ısırıkları ve tedavi prensipleri
Snake bites in childhood and treatment principles
Yazar: ARZU ARZU HASANOĞLU OTO
Danışman: PROF. DR. YUSUF KENAN HASPOLAT
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Yılan zehirlenmeleri tropikal iklimin görüldüğü bölgelerde ciddi mortalite ve morbidite nedenidir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi de sıcak iklimi nedeniyle yılan zehirlenmelerinin sık görüldüğü bir bölgedir. Bu tez çalışmamızda Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Acil Polikliniğine başvuran Çocuk Acil Kliniği, Büyük Çocuk ve Çocuk Yoğun Bakım Ünitelerine Ekim 2006- Mayıs 2011 tarihleri arasında yatırılarak tedavi edilen zehirli yılan ısırığı tanılı 108 çocuk olgu çalışma kapsamına alındı. Çalışmaya alınan hastalarda yılan ısırmasının meydana geldiği olay yeri, zamanı, mevsimi, semptomlar, gelişen klinik tablolar, laboratuar bulguları, ilk müdahale süresi ve şekli, toksik etkiler ve komplikasyonlar, spesifik tedavi yaklaşımları (antivenom), semptom ve komplikasyonların tedavi yaklaşımları, tetanoz immünizasyonu yönünden olgular değerlendirildi. Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri acil bölümüne başvuran ve yaşları 10.21±3.08 ( 2-15) yıl arasında değişen 72 'si erkek (%66.7), 36'si kız (%33.3) toplam 108 yılan ısırması vakamızın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Vakalarımızın 60'ı (%55.6) Diyarbakır, 17'si (%15.7) Mardin, 13'ü (%12) Şırnak'tan başvurmuş olup 73'ü (%67.6) bu illerin kırsal kesimindendi. Isırılmaların çoğu Mayıs-Haziran ayları arasında görüldü. Olgularımızın 27'si (%25) mayıs ayında, 20'si (%18.5) haziran ayında, 19'u (%17.6) temmuz ayında ısırılmıştır. Olgularımızda ısırılmadan sonra en yakın sağlık kuruluşuna ulaşma süresi bilinmezken hastanemize başvurma süresi ortalama 5.1±8.06 saat idi. Özellikle alt extremiteden ısırılmanın sık (%69.4) olduğu görülmüştür. Isırılma en çok 57 (%52.8) vaka sayısı ile 12:00-18:00 saatleri arasında olmuştur. Ünitemize başvuran olguların 10'una (%9.3) ısırılan bölgenin proksimaline turnike uygulandığı, 9' una (% 8.4) jiletleme-kanatma yapıldığı, 3 (% 2.8) olgumuza emme işlemi yapıldığı, buz uygulanmasının hiçbir olgumuzda yapılmadığı gözlendi. Olgularımızda sıklıkla başvuru anında görülen lokal bulgular ısırılan bölgede daha belirgin olmak üzere, aynı ekstremitede değişik derecelerde ağrı, kızarıklık ve ödem idi. Olguların 47 (%43.5)'si grade 2, 31 (%28.7)' i grade 3 ile başvurdu. Tedavi sırasında en çok gelişen komplikasyon %9.2 sıklıkta kompartman sendromu oldu. Olgularımızın 3'ü dış merkezden kompartman sendromuna bağlı fasiyotomi açılmış olarak geldi, 7'sine kompartman sendromu nedeniyle kliniğimizde ortopedi ile konsülte edilerek fasiyotomi açıldı. Olgularımızın tümü ağızdan veya intravenöz sıvı tedavisi aldı. Bölgemizde tetanoz aşısı kırsal bölgelerde düzenli uygulanamadığından aşı takvimi getiremeyen 84 olgumuza tetanoz toksoidi yapıldı. Antibiotik 89 olgu (%82.4), analjezi 93 olgu (%86.1), kortikosteroid 63 olgu (%58.3), antihistaminik 62 olgu (%57.4), antivenom 80 olguya (%74.07) uygulandı. Ünitemizde antivenom serum uygulananların hiçbirinde minör advers reaksiyon gelişmedi. Bir olgumuz kaybedildi; derin anemi, DIC, ciddi solunum sıkıntısı ile yoğun bakıma alınıp entübe edilerek mekanik ventitatöre bağlanarak 7 gün takip edilen 4 yaşında kız hasta idi. Sağ el ikinci parmağında nekroz gelişen 1 olgumuza amputasyon uygulandı.

Abstract:
Snake envenomation is a reason of serious mortality and morbidity in trophical zones. Because of the hot climate of Southeastern Anatolia region, snake envenomation is seen oftenly. This study include 108 child were bitten by poisonous snake that admitted and hospitalized Resarch Hospital of Dicle University Pediatric department between October 2006 and May 2011 retrospectively. Patients in the study are evaluated to localization of bite, time and season bite, symptoms, clinical signs, laboratory findings, first treatment time and option, toxic effects and complications, spesific treatment options and tetanus immunization. The patients ages who admitted to research hospital of Dicle University pediatric department ranges between 2-15 years and average age was 10.21±3.08 years. 72 of patients were male (66.7%), 36 of patients were female (33.3%). These 108 case were investigated retrospectively. 60 of our cases (55.6%) in Diyarbakir, 17 (15.7%) of Mardin, 13 (12%) were admitted to Şırnak and 73 (67.6%) lived in rural areas of these provinces. Most of bites were seen between the months of May-June. 27 cases (25%)were bited in May, 20 (18.5%) were bited in June and 19 (17.6%) were bited in July. The time to reach the nearest health institution in our cases was unknown after the bittting and the average time for admission to hospital was 5.1±8.06 hours. Especially the lower extremities (69.4%) were frequently bitten. Most poisonings in 57 (52.8%) with the number of cases has been between the hours of 12:00 to 18:00. 10 (9.3%) of our cases which admitted to our unit (9.3%) tourniquet was applied proximal to the bite area. Bleeding was applied to 9 (8.4%) cases. Suction was applied to 3(2.8%) cases. İce was not applied any of our cases. In our patients, local signs which often seen at presentation were varying degree of pain, erythema and edema at same extremity. 47 patients (43.5%) were admitted with grade 2, 31 (28.7%) were admitted with grade 3. Most frequent complication developed during treatment was the compartment syndrome (9.2%). In 3 cases came from other center, fasciotomy was opened due to compartment syndrome. 7 of our cases were consulting with orthopedics and fasciotomy was opened because of compartment syndrome. All subjects received oral or intravenous fluid therapy. Because of tetanus vaccination in rural areas in our region not apply regularly, 84 of our cases who cauld not get vaccination Schedule were received to tetanous toksoid. Antibiotics were used in 89 cases (82.4%), analgesia were used in 93 cases (86.1%), corticosteroids were used in 63 cases (58.3%), antihistaminic were used in 62 cases (57.4%) and antivenom were used in 86 cases (74.07%). Any minor adverse reactions to antivenom serum occurred in our unit. One of our patient died. She was 4 years old and she has got severe anemia, DIC and respiratory failure. In ıntensive care unit, she was entubated and followed 7 days with mechanical ventilation support. In one case whom developed necrosis of the second finger of right hand was performed amputation."