Erken dönem uyumsuz şemalar ile distimi arasındaki ilişkide duyguların aracı rolü
The mediating role of emotions in the relationship between early maladaptive schemas and dysthymia
Yazar: MUHAMMED NİMETULLAH ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE KALI SOYER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, erken dönem uyumsuz şemaların distimik bozukluk üzerindeki etkisinde pozitif ve negatif duyguların aracı rolünün incelenmesidir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemleriyle ilişkili desenlerden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul, Sakarya, Gaziantep ve Siirt illerinde yaşamakta olan 18 yaşın üzerinde olup, araştırmaya katılmaya gönüllü olan yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 251 kadın (%62,8), 149 erkek (%37,2) 400 kişi oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında sosyodemografik bilgi formu, Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği, Young Şema Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 27 yazılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçekler arasındaki korelasyon düzeyi ve yönü, Pearson Korelasyon analiziyle araştırılmıştır. Ayrıca, ölçeklerin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemek için Bağımsız Gruplar t-testi ve ANOVA testleri tercih edilmiştir. Aracı rol analizi için SPSS programı uzantısı Process Macro 4.2 versiyonu kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre; cinsiyete göre, erken dönem uyumsuz şema alanları ve pozitif ve negatif duygular ile distimi arasında zayıf ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Kopukluk, zedelenmiş otonomi, zayıf sınırlar, diğerleri yönelimlilik ve yüksek standartlar ve bastırılmışlık şema alanları ile distimi arasındaki ilişkide negatif duyguların aracılık etkisi vardır. Kopukluk ve Zedelenmiş otonomi şema alanları ile distimi ilişkisinde pozitif duyguların aracılık etkisi vardır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of positive and negative emotions in the relationship between early maladaptive schemas and dysthymia. In this study, relational survey design, one of the designs related to quantitative research methods, was used. The study group consisted of adults overt he age of 18 living in İstanbul, Sakarya, Gaziantep and Siirt cities who volunteered to participate in the study. The sample consisted of 400 individuals, 251 women (62.8%) and149 men (37.2%). Sociodemographic information form, Positive-Negative Emotion Scale, Young Schema Scale and Beck Depression Scale were used to collect the data. Statistical analyses were performed with SPSS 27 software. The leveland direction of correlation between the scales were investigated by Pearson Correlation analysis. In addition, Independent Groups t-test and ANOVA tests were preferred to examine whether the scales differed according to demographic variables. Process Macro 4.2 version, which is an extension of the SPSS program, was used for mediating role analysis.
According to the results of the study, there is a significant positive relationship between early maladaptive schema domains and dysthymia. Negative emotions mediated the relationship between disconnection, impaired autonomy, weak boundaries, others-orientation, high standards and suppression schema domains and dysthymia. There is a mediating effect of positive emotions in the relationship between damaged autonomy and disconnection schema domains and dysthymia.