Anatanrıça Larmene kültü
The cult of thea Larmene
Yazar: SEVGİSER AKAT
Danışman: DOÇ. DR. CUMHUR TANRIVER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anatanrıça = Goddess ; Anatanrıça kültü = Goddes cult ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Kült = Cult ; Larmene = Larmene ; Lidya = Lydian ; Lydia Uygarlığı = Lydia civilization

Özet:
Antik dönemde, Lydia bölgesinde kırsal yaşam bölgeye damgasını vurmuştur. Yörenin insanları, bazılarının kökeni Hellenistik döneme inen ancak çoğunluğu Roma İmparatorluk Dönemi'nde ortaya çıkan, çok sayıda çeşitli yerel tanrıya tapınmışlardır. Günümüze ulaşabilen çok sayıda yazıtlı adak yazıtı aracılığıyla bölgenin, özellikle köylerde yaşayan insanların inançları ve tanrıları hakkında zengin bilgiler edinilmektedir. Lydia'da tapım gören çok sayıdaki yerel tanrı içinde, anatanrıça kültleri büyük bir grup oluşturmaktadır.Lydia'daki anatanrıça kültleri içinde, adı yazıtlarda Thea/ Meter Larmene olarak geçen Anatanrıça, iki yanında birer aslanla tasvir edilmesiyle, kökeni protohistorik döneme inen büyük anatanrıça inanışının yerel versiyonu olarak karşımıza çıkmaktadır.Bölgenin kuzeydoğusunda tapım gören Tanrıça'nın kült merkezi Saittai kentinin güneyindeki Toma Dağı'nda yer almaktadır. Anatanrıça Larmene kültüne ilişkin buluntular, Tanrıçaya tapımın İ.Ö. 2. yüzyıl sonu- 1. yüzyılda başladığını ve İ.S. 3. yüzyıl sonuna kadar kesintisiz devam ettiğini göstermektedir.Anatanrıça Larmene'nin Lydia bölgesinde tapım gören çok sayıdaki yerel anatanrıça içinde, kendisine bölgesel olarak bir yer edinmiş, bölgenin dinsel yaşamında önemli bir yere sahip olduğu anlaşılmıştır. Tanrıçanın taşıdığı özellikler, olasılıkla ona tapınanların ekonomik, sosyal, siyasal alanda geliştirmiş oldukları koşullarda görülen farklılıklara göre benimsenmiştir. Büyük kentlerden uzakta ve hayvancılığa bağlı bir ekonomik sistemi olan toplumun inandığı Larmene'ye verilen adak yazıtlarından, Tanrıça'nın kimliğinde taşıdığı en önemli özelliklerinden birinin, ?şifa veren tanrıça? olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, Tanrıça'nın dağ tanrıçası, sosyal hayata düzen getiren güç ve adalet temsilcisi olarak tapım görmüş olduğunu ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Rural life was the mark of Lydia Region in Antiquity. The people of the region worshipped various local gods, some of which took their roots in the Hellenistic Period whereas most of which originated in the period of Roman Empire. Through many votive inscriptions, we can acquire substantial knowledge on the faiths of the people living in the villages of the region. Mother Goddess Cults form a large group among the numerous other local deities worshipped in Lydia.Among the mother goddess cults in Lydia, as the name appears in the inscriptions, Thea / Meter Larmene emerges as the local version of the Great Mother faith ? originated in the Protohistoric Period ? since it is depicted with a lion on its both sides.The centre of the cult of the goddess that is worshipped in northeast of the region is Mount Toma, situated on the south of the city of Saittai. The finds demonstrate that the faith of the goddess started in the 2nd century BC to the 1st century BC and continued until the end of the 3rd century AD.It has been noticed that among the numerous local mother goddesses, Mother Goddess Larmene acquired a specific local function and thus has a significant place in the religious life of the region. The attributes of the goddess possibly appropriated according to the worshippers? various economic, social and political conditions. Larmene was worshipped by a community living far from the city and having an economic system based on stock raising. Furthermore, the votive inscriptions dedicated to her prove that she functions first of all as the healing goddess. Moreover, she was also worshipped as a mountain goddess and the representative of power and justice restoring the order in social life.