5-6 yaş çocukların mizaç özellikleri ile öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkide ebeveyn ve öğretmen duygu sosyalleştirme davranışlarının aracı ve düzenleyici etkilerinin incelenmesi
Investigation of mediator and regulatory effects of parent and teacher emotion socialization behaviors on the relationship between temperament characteristics and self-regulation skills of 5-6 year old children
Yazar: KAMİLE MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. SEMA SOYDAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Çocuklar = Children ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı 5-6 yaş aralığındaki çocukların olumsuz mizaç özellikleri ile öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkide ebeveyn ve öğretmen duygu sosyalleştirme davranışlarının aracı ve düzenleyici etkilerini belirlemektir.  İlişkisel tarama modeli kullanılan çalışmaya Konya ve Karaman illerinde görev yapan 40 öğretmen ve bu illerde çocukları anasınıfına devam eden 196 ebeveyn katılmıştır. Tüm katılımcılar 'Kişisel Bilgi Formu'nu doldurmuştur. Veri toplama araçları olarak 'Çocuk Davranış Listesi, Kısa Form', 'Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği' 'Çocukların Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği' kullanılmıştır. Çalışma sonucunda çocukların olumsuz mizaçları ile öz düzenleme becerileri arasında olumsuz bir ilişki tespit edilmiştir. Çocukların olumsuz mizaçları ile öğretmenlerin ceza davranışı arasında negatif; avutma, ödüllendirme, ihmal etme ve büyütme davranışları arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Çocukların olumsuz mizaçları ile ebeveynlerin ödüllendirme, avutma, cezalandırma, büyütme davranışları arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Öğretmenlerin cezalandırma davranışı ile öz düzenleme becerileri arasında pozitif; avutma, ödüllendirme, ihmal etme ve büyütme davranışları arasında ise negatif ilişki tespit edilmiştir. Ebeveynlerin cezalandırma, avutma, büyütme,  ödüllendirme davranışları ile öz düzenleme becerileri arasında negatif ilişki tespit edilmiştir. Çocukların olumsuz mizaçları ile öz düzenleme becerileri arasında öğretmenlerin ihmal ve ödüllendirme davranışlarının aracı rolü tespit edilmiştir. Çocukların olumsuz mizaçları ile öz düzenleme becerileri arasında öğretmenlerin cezalandırma davranışının düzenleyici rolü tespit edilmiştir. Çocukların olumsuz mizaçları ile öz düzenleme becerileri arasında ebeveynlerin ödüllendirme ve cezalandırma davranışının düzenleyici rolü tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Çocuk mizacı, öz düzenleme, ebeveyn duygu sosyalleştirme, öğretmen duygu sosyalleştirme

Abstract:
The aim of this study is to determine the mediator and regulatory effects of parent and teacher emotional socialization behaviors on the relationship between the negative temperament characteristics and self-regulation skills of children aged 5-6 years. 40 teachers working in Konya and Karaman provinces and 196 parents whose children attend kindergarten in these provinces participated in the study, in which relational scanning model was used. All participants filled the 'Personal Information Form'. 'Child Behavior List, Short Form', 'Preschool Self-Regulation Scale' and 'Children's Reactions to Emotions Scale' were used as data collection tools. As a result of the study, a negative relationship was determined between the negative temperament of children and their self-regulation skills. There is a negative relationship between the negative temperament of children and the punishment behavior of teachers; A positive relationship was found between comforting, rewarding, neglecting and nurturing behaviors. A positive relationship was found between the negative temperaments of the children and the rewarding, comforting, punishing and nurturing behaviors of the parents. There is a positive relationship between teachers' punishing behavior and self-regulation skills; On the other hand, a negative relationship was found between comforting, rewarding, neglecting and nurturing behaviors. A negative relationship was found between the behaviors of punishing, comforting, nurturing, and rewarding parents and their self-regulation skills. It has been determined that the mediating role of teachers' neglect and rewarding behaviors between children's negative temperaments and self-regulation skills. The moderating role of teachers' punishment behavior between children's negative temperaments and self-regulation skills was determined. The moderating role of parents' rewarding and punishment behavior was determined between children's negative temperaments and self-regulation skills.
Keywords
Child temperament, self-regulation, parent emotion socialization, teacher emotion socialization