Trakya'da yetişen Lithospermeae (Boraginaceae) tribus'unun morfolojik ve moleküler filogenetik analizi
Morphological and molecular phylogenetic analysis of Lithospermeae (Boraginaceae) tribe growing in european Turkey
Yazar: VİLDAN SALIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECMETTİN GÜLER ; PROF. DR. SEMRA HASANÇEBİ
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Boraginaceae familyası ülkemizde 44 cins, 343 tür, Lithospermeae tribusu ise yaklaşık 14 cins ve 168 tür, 13 alttür, 12 varyete ile temsil edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Trakya'da yayılış gösteren Lithospermeae tribusuna ait 21 taksonunun (7 cins, 19 tür, 6 alttür ve 1 varyete) filogenetik ilişkilerinin belirlenmesi ve morfolojik karakterlerle birlikte matK ile ITS barkod bölgeleri kullanılarak DNA barkodlama yönteminin tribusun taksonomik sorunlarına katkısını belirlemektir. Bu doğrultuda matK ile ITS barkod lokuslarına ait sekans verileri kullanılarak UPGMA (Ortalamayı Kullanan Ağırlıksız Çift Grup Metodu) kullanılarak filogenetik ağaçlar oluşturulmuştur. Ayrıca birbirinden farklı belirlenen 23 karakterin sayısal olarak takson karakter matrisi kullanılarak morfolojik ağaç oluşturulmuştur.
Çalışma sonucunda elde edilen filogenetik ağaçlar, daha önce yapılmış morfolojik ve moleküler analizler ile desteklenerek değerlendirilmiştir. matK barkod lokusunun Lithospermeae tribusu içerisinde yer alan cins, tür ve tür altı taksonlar arasındaki ilişkiyi, ITS lokusunun de seksiyon ve cinsler arasındaki ilişkiyi belirgin olarak çözümlediği görülmüştür. 
Sonuç olarak sistematik açıdan problemli olan Lithospermeae tribusu için taksonların ayırımında kullanılan morfolojik karakterler ile moleküler verilerin uyumlu olduğu bulunmuş ve hem filogenetik ilişkilerin çözümlenmesinde hem de tür teşhisinde birbirlerini desteklediği belirlenmiştir.

Abstract:
The Boraginaceae family is represented by 44 genera and 343 species in our country, the Lithospermeae tribus is represented by approximately 14 genera and 168 species, 13 subspecies and 12 varieties. The aim of this study is to determine the phylogenetic relationships of 21 taxa (7 genera, 19 species, 6 subspecies and 1 variety) belonging to the Lithospermeae tribus distributed in European Turkey and to determine the contribution of DNA barcoding method to the taxonomic problems of the tribus by using matK and ITS barcode regions along with morphological characters. In this direction, phylogenetic trees were created using UPGMA (unweighted pair group method with arithmetic mean) using the sequence data of matK and ITS barcode regions. In addition, a morphological tree was created by using the taxon character matrix of 23 characters that were determined to be different from each other.
The phylogenetic trees obtained as a result of the study were evaluated with the support of previous morphological and molecular analyzes. It has been observed that the matK barcode region clearly analyzes the relationship between genus, species and subspecies taxa in the Lithospermeae tribus, and the ITS barcode region clearly analyzes the relationship between section and genera. 
As a result, it was found that the morphological characters used in the classification of taxa for the systematically problematic Lithospermeae Tribus and the molecular data were found to be compatible and supported each other both in the analysis of phylogenetic relationships and in species identification.