Kırılganlık gelişiminin bütünleştirici modeline göre yoğun bakım ünitesinde yatan yaşlı bireylerde kırılganlığa yol açan faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors causing frailty in older adults hospitalized in the intensive care unit according to the integrative model of frailty development
Yazar: MÜBERRA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Tanımlayıcı, kesitsel tasarımı olan bu araştırmanın amacı yoğun bakımda yatan yaşlı bireylerde kırılganlığa yol açan risk faktörlerini, Kırılganlık Gelişiminin Bütünleştirici Modeli kapsamında incelemektir. Çalışma Kasım 2022- Mart 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Genel Hastane Yoğun Bakım Ünitelerinde yapılmıştır. Araştırma örneklemini 256 hasta oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBD-2), Mini Nütrisyonel Değerlendirme Ölçeği (MND) ve Edmonton Kırılganlık Ölçeği kullanılmıştır. SPSS 23 programında Spearman korelasyon katsayısına bakılmış; Mann Whitney–U testi, Kruskal Wallis testi ve çoklu doğrusal regresyon çözümlemesi yapılmıştır. Analiz sonucunda hastaların kırılganlık puan ortalaması 7,36±4,55 olarak saptanmıştır. Kırılganlık ile ileri yaş (p<0,001), kadın cinsiyet (p=0,048), düşük eğitim seviyesi (p=0,022), düşük gelir düzeyi (p<0,001), akut böbrek yetersizliği ön tanısına sahip olma (p=0,028), son bir yılda hastaneye yatırılma öyküsü (p<0,001) ve son bir yılda düşme öyküsü (p=0,039) değişkenleri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). SYBD-2 ölçek puanı (r: -0,625) ve MNA ölçek puanı (r:-0,660) ile kırılganlık arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Yaş arttıkça, SYBD-2 ölçek puanı ve MNA ölçek puanı azaldıkça kırılganlık düzeyleri artmaktadır (p<0,001). Yoğun bakımda yatan yaşlı bireylerde Kırılganlık Gelişiminin Bütünleştirici Modeli kapsamında kırılganlık risk faktörlerinin erken dönemde taranması ve kapsamlı hemşirelik bakımının planlanması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study, which has a descriptive, cross-sectional design, is to examine the risk factors that cause frailty in elderly individuals in intensive care according to the Integrative Model of Frailty Development. The study was carried out between November 2022 and March 2023 in Ankara Bilkent City Hospital, General Hospital Intensive Care Units. The study sample consisted of 256 patients. Patient Information Form, Healthy Lifestyle Behaviors Scale (HLBS-2), Mini Nutritional Assessment Scale (MNA) and Edmonton Frailty Scale were used to collect research data. Spearman correlation coefficient was checked in SPSS 23 program; Mann Whitney–U test, Kruskal Wallis test and multiple linear regression analysis were performed. As a result of the analysis, the mean frailty score of the patients was found to be 7.36±4.55. A significant difference was found between frailty and the variables of advanced age (p<0.001) and female gender (p=0.048), low education level (p=0.022), low income level (p<0.001), having a preliminary diagnosis of acute renal failure (p=0.028), hospitalization history in the last year (p<0.001) and history of falls in the last year (p=0.039) (p<0.05). A significant negative relationship was found between SYBD-2 scale score (r: -0.625) and MNA scale score (r: -0.660) and frailty (p<0.001). As age increases and SYBD-2 scale score and MNA scale score decrease, frailty levels increase (p<0.001). Within the scope of the Integrative Model of Frailty Development in older adults hospitalized in ICU, it is recommended to screen for frailty risk factors at an early stage and plan comprehensive nursing care.