Cevizde (Juglans regia L.) bazı fenolojik özelliklerle bağlantılı DNA markörlerinin ilişki haritalama yöntemi ile belirlenmesi
Determination of dna markers linked to some phenological traits with association mapping method in walnut (Juglans regia l.)
Yazar: ŞAKİR BURAK BÜKÜCÜ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SÜTYEMEZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ceviz (Juglans regia L.) üzerinde yürütülen ıslah çalışmalarının en önemli konularını geç yapraklanma ve çiçeklenme özellikleri oluşturmaktadır. Bu özellikler ile ilişkili moleküler markörlerin belirlenmesi özellikle ceviz gibi gençlik kısırlık süresi uzun olan türlerde ıslah süresinin kısaltılmasına neden olabilecektir. İşte bu çalışmanın amacı, cevizde dinlenme döneminden çıkış ve çiçeklenme özellikleri ile ilişkili DNA markörlerini belirlemektir. Bu amaçla 188 adet ceviz genotipi sekanslama yoluyla genotiplendirme (GBS) yöntemi ve 13 farklı fenolojik karakter bakımından karakterize edilmiştir. Yapılan GBS analizleri sonucunda yüksek kalitede 33.519 markör (14.761 SNP ve 18.758 DArT) ilişki haritalamada kullanılmıştır. İncelenen fenolojik özelliklerden tomurcuk patlama dönemi ile ilişkili 372, yapraklanma dönemi ile ilişkili 386, dişi çiçek reseptiflik başlangıcı ile ilişkili 40, dişi çiçek reseptiflik bitişi ile ilişkili 19, çiçek tozu saçma başlangıcı ile ilişkili 77, çiçek tozu saçma bitişi ile ilişkili 100, çiçek tozu saçma süresi ile ilişkili 2, dişi çiçek miktarı ile ilişkili 186, meyve tutma tipi ile ilişkili 1, çiçeklenme periyotlarının çakışma durumları ile ilişkili 91 ve yan dallarda çiçeklenme oranı ile ilişkili 264 markör belirlenmiştir. Ayrıca çalışma kapsamında pleiotropik etkiye sahip 16 QTL tespit edilmiştir. Bu çalışma sonucunda elde edilen ilişkili markörler, doğrulamaları yapıldıktan sonra,  ileride ceviz ıslahı programlarında kullanılabilecektir.

Abstract:
Late leafing and flowering traits are the most important traits in breeding of walnut (Juglans regia L.). The identification of molecular markers associated with these traits may lead to shorten juvenility period in breeding programs of walnut. The aim of this study is to determine the DNA markers associated with the end of dormancy and flowering traits of walnut. A total of 188 walnut genotypes were characterized by 13 different phenological traits and by using genotyping by sequencing (GBS) technology. As a result of GBS analysis, a total of 33.519 high quality markers (14.761 SNP and 18.758 DArT) were used in the association mapping. Among the phenological traits, 372 markers associated with date of bud burst, 386 markers associated with leafing date, 40 markers associated with the first female blooming date, 19 markers associated with end of female blooming date, 77 markers associated with the first male blooming date, 100 markers associated with the last male blooming date, two markers associated with flowering period of male flowers, 186 markers associated with female flower abundance, one marker associated with the nut setting type, 91 markers associated with dichogamy, and 264 markers associated with lateral bud flowering. In addition, 16 QTLs with pleiotropic effect were detected in this study. In conclusion, the associated markers in this study can be used in walnut breeding programs when they will be validated in the future.