Doymamış gruplu halojenli bileşikler ve tiyollerden yeni tiyoeterlerin sentezi
The synthesis of novel thioethers from unstaturated halogenated compounds and thiols
Yazar: BETÜL KUTLU
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA GÖKMEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Hekzaklorobütadien = Hexachlorobutadiene

Özet:
Bu tez çalışmamızda öncelikle güçlü elektrofil olan polihalo-1,3-butadien bileşikleri ile güçlü nükleofil olan tiyollerin reaksiyonları incelenmiştir. Bu reaksiyonlar neticesinde mono-, di(tiyo)sübstitüe 1,3-butadien yapısına sahip uzun zincirli tiyoeter bileşikleri elde edilmiştir. 
Yeni bileşiklerin sentezlenmesinde başlangıç maddesi olarak  heksaklor-1,3-butadien (1) bileşiği kullanılmıştır. Başlangıç maddesi heksaklor-1,3-butadien (1) ile 2-merkaptoetanol, 4-merkapto-1-bütanol ve 6-merkapto-1-hekzanol'ün etanolde sodyum hidroksit varlığında gerçekleştirilen reaksiyonundan 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-hidroksietiltiyo)-1,3-bütadien (2), 1,4-Bis(2-hidroksietiltiyo)-1,2,3,4-tetraklor-1,3-bütadien (3) 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(4-hidroksibütiltiyo)-1,3-bütadien (4), 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(6-hidroksihekziltiyo)-1,3-bütadien (5) ve 1,4-Bis(6-hidroksihekziltiyo)-1,2,3,4-tetraklor-1,3-bütadien (6)  bileşikleri elde edildi.  
Çalışmanın ikinci aşamasında sentezlenen 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-hidroksietiltiyo)-1,3-bütadien (2), 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(4-hidroksibütiltiyo)-1,3-bütadien (4) ve  1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(6-hidroksihekziltiyo)-1,3-bütadien (5) bileşiklerinin 85-90oC piridin varlığında tiyonilklorürle reaksiyonundan ilgili mono(thio)sübstitüe bütadienil hidroksi türevleri klorürlerine dönüştürülerek 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-kloroetiltiyo)-1,3-butadien (7) ve yeni 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(4-klorobütiltiyo)-1,3-bütadien (8) ve  1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(6-klorohekziltiyo)-1,3-bütadien (9) bileşikleri kazanılmıştır. 
Çalışmanın devamında sentezlenen yeni (7), (8) ve (9) nolu bileşikler başlangıç maddesi olarak kullanılarak bu bileşiklerin bazı tiyoller ile reaksiyonlarından yeni mono(tiyo)sübstitüe 1,3-butadien yapısına sahip uzun zincirli tiyoeter bileşikleri sentezlenmiştir.
1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-kloroetiltiyo)-1,3-bütadien (7) bileşiğinin Etantiyol, Propantiyol ve Bütantiyol ile; 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(4-klorobutiltiyo)-1,3-butadien (8) bileşiğinin 2-merkaptoetanol ve Propantiyol ile; ve 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(6-kloro-hekziltiyo)-1,3-bütadien (9) bileşiğinin 2-merkaptoetanol ve Propantiyol ile oda sıcaklığında Etanolde NaOH varlığında gerçekleştirilen reaksiyonundan sırasıyla, yeni; 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-(etiltiyo)etiltiyo)-1,3-butadien (10), 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-(propiltiyo)etiltiyo)-1,3-bütadien (11) ve 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2-(bütiltiyo)etiltiyo)-1,3-bütadien (12); 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(4-(hidroksietiltiyo)bütiltiyo)-1,3-bütadien (13) ve 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(4-(propiltiyo)bütiltiyo)-1,3-bütadien (14); ve 1,2,3,4,4-Penta-klor-1-(6-(hidroksietiltiyo)hekziltiyo)-1,3-bütadien (15), 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(6-(pro-piltiyo)hekziltiyo)-1,3-bütadien (16) bileşikleri sentezlendi. 
Ayrıca başlangıç maddesi heksaklor-1,3-butadien (1) bileşiğinin 2,3,5,6-tetraflor-fenilmerkaptan ve 2,4-diflortiyofenol ile  Etanolde, NaOH varlığında ve DMF'de trietilamin varlığında gerçekleştirilen reaksiyonlarından mono- ve bis(tiyo)sübstitüe 1,3-butadien yapısında yeni tiyoeter; 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2,3,5,6-tetraflorofeniltiyo)-1,3-bütadien (17), 1,4-Bis(2,3,5,6-tetraflorofeniltiyo)-1,2,3,4-tetraklor-1,3-bütadien (18)  ve 1,2,3,4,4-Pentaklor-1-(2,4-diflorofeniltiyo)-1,3-bütadien  (19) bileşikleri kazanılmıştır. 
Elde edilen 16 adet yeni bileşik kromatografik metodlar ile saflaştırıldı. Yapıları mikroanaliz ve spektroskopik yöntemlerle ( IR, 1H-NMR, 13C-NMR, MS…v.b) aydınlatıldı.
Mayıs 2014, Tezin sayfa sayısı: 114.
Anahtar kelimeler: Heksakloro-1,3-bütadien; mono- ve di(sübstitüe)-tiyoeterler; uzun zincirli sülfidler; merkaptanlar(tiyoller); organik sentez

Abstract:
In this thesis, reactions between strong electrophilic polyhalo-1,3-butadiene compounds and strong nucleophilic thiols are investigated. According to results of this reactions, long chain thioether compounds were obtained which has mono-,bis(tiyo)substitue-1,3-butadienes structure. Hexacholoro-1,3-butadiene (1) was used as the starting material in new compounds syhthesis.
1,2,3,4,4-Pentacholoro-1-(2-hydroxyethylthio)-1,3-butadiene (2), 1,4-Bis(2-hydroxy-ethylthio)-1,2,3,4-tetrachloro-1,3-butadiene (3) 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(4-hydroxy-buthylthio)-1,3-butadiene (4), 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(6-hydroxyhexylthio)-1,3-butadiene (5) and 1,4-Bis(6-hydroxyhexylthio)-1,2,3,4-tetrachloro-1,3-butadiene (6) compounds were synthesized in the presence of sodium hydroxide in ethanol. In accordance with the reaction of starting material hexachloro-1,3-butadiene (1) with 2-mercaptoethanol, 4-mercapto-1-butanol and 6-mercapto-1-hexanol.
Second step of investigation, 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(2-chloroethylthio)-1,3-butadiene (7) and new 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(4-chlorobutylthio)-1,3-butadiene (8) and 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(6-chlorohexylthio)-1,3-butadiene (9) compounds were synthesized with reaction of thionyl chloride by interchanging relevant mono(thio)sübstitueted butadienyl hydroxy deviations chloride in the presence of 85-90oC pyridine.
Afterwards of investigation, new mono(thio)substitue 1,3-butadiene thioether compounds that has long chain thioether structure were synthesized with reactions of some thiols by using as a starting material of synthesized (7), (8) and (9) compounds ; 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(2-(ethylthio)ethylthio)-1,3-butadiene (10), 1,2,3,4,4-Penta-chloro-1-(2-(propylthio)ethylthio)-1,3-butadiene (11) and 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(2-(buthylthio)ethylthio)-1,3-butadiene (12) compounds were synthesized  at reaction of Ethanethiol, propanethiol and butanethiol with compound (7), respectively ; also 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(4-(hydroxy-ethylthio)buthylthio)-1,3-butadiene (13), 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(4-(propylthio)-butylthio)-1,3-butadiene (14) compounds were synthesized  at reaction of 2-mercaptoethanole and propanethiol with compound (8), respectively;  also  1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(6-(hydroxyethyl-thio)hexylthio)-1,3-butadiene (15) and 1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(6-(propylthio)-hexylthio)-1,3-butadiene (16) compounds were synthesized at reaction of with 2-mercaptoethanole and propanethiol with compound (9) in the presence of sodium hydroxide in ethanol. 
Nevertheless, in the structure of mono- and bis(thio)substitueted-1,3-butadiene, new thioethers (1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(2,3,5,6-tetrafluorophenylthio)-1,3-butadiene (17), 1,4-bis(2,3,5,6-tetraflorophenylthio)-1,2,3,4-tetrachloo-1,3-butadiene (18) and  1,2,3,4,4-Pentachloro-1-(2,4-difluorophenylthio)-1,3-butadiene were synthesized in practiced reactions of hexachloro-1,3-butadiene (1) compound in ethanol with 2,3,5,6-tetrafluoro-phenylmercaptane and 2,4-difluorothiophenol in the presence of NaOH and triethylamine in DMF. These 16 new compounds were refined with chromatographic methods. Structures of the products were characterized by microanalysis and spectroschopic methods ( IR, 1H-NMR, 13C-NMR, MS…etc.) . 
May 2014, Page count of thesis : 114. 
Key words: Hexachloro-1,3-butadiene; mono- and di(substituted)thioethers; long chain sulfides; mercaptans(thiols); organic synthesis