Öğretmenlerin mesleki mutluluklarının incelenmesi
Investigation of professional happiness of teachers
Yazar: SELVİNAZ YURTSEVEN
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Mutluluk = Happiness ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel mutluluk = Organizational happiness ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin mesleki mutluluklarının incelenmesidir. Kavramsal kısmı literatür taranarak oluşturulan bu araştırma bir nitel olgu bilim araştırmasıdır. Nitel olgu bilim araştırmaları, farkında olunan ancak ayrıntılarına hâkim olunmayan konularda kullanılır. Araştırma, ana sınıfı (2), sınıf öğretmenliği (8), Türkçe (5), tarih (1) ilköğretim matematik (4), din kültürü ve ahlak bilgisi (2), fen ve teknoloji (4), İngilizce (4), özel eğitim (1), giyim üretim teknolojisi (1) öğretmenliği branşlarında görev yapan toplam 32 öğretmen ile görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilmiş ve ses kayıt cihazı ile kayıt yapılmıştır. Katılımcılar belli bir sistematikte kodlanmıştır (Ö1, Ö2, Ö3….). Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Her bir katılımcının ses kaydı dinlenerek yazılı metne dönüştürülmüş ve daha sonra bu metinler kullanılarak kodlar oluşturulmuştur. Daha sonra bu kodlar üç ana tema altında toplanarak bazı genellemelere ulaşılmıştır. Bu temalar 'öğretmenlerin performansına etki eden faktörler', 'öğretmenlerin psikolojik ihtiyaçları' ve 'bakanlık kararlarına ilişkin öğretmen görüşleri' dir. Öğretmenlerden alınan yanıtlar doğrultusunda, 'öğretmenlerin performansına etki eden faktörler ana teması 'olumlu' ve 'olumsuz' faktörler olarak, bakanlığın kararlarına ilişkin öğretmen görüşleri ise 'bakanlığın mesleki gelişim uygulamaları ile ilgili bakış açıları' ve 'bakanlığın eğitim sistemi ile ilgili uygulamalarının yansımaları' olarak iki alt temaya ayrılmıştır.
Mesleki mutluluk kavramının incelenmesi nedeniyle ilişkili olan mesleki doyum, iş doyumu, mutluluk ve iyi oluş kavramlarını içine alması dolayısıyla bazı sınırlamalara gidilmiştir. Bu araştırmada tez konusu ile ilgili 2010-2018 yılları arasında yapılmış toplam 30 tez incelenmiştir. 2010-2018 yılları arasında yapılmış tezler kapsam dahiline alınmış ve her alt konu ile ilgili en fazla on araştırma belirlenmiştir. Bu kapsamda öğretmenlerin mesleki mutluluklarıyla ilişkili olarak mesleki doyum (10), iş doyumu (10), mutluluk (6) ve öznel iyi oluşlarına (4) yönelik araştırma incelenmiştir.
Araştırmaların ortak değişkenleri öğretmenlerin mesleki doyumları, iş doyumları, mutluluk ve öznel iyi oluş algılarıdır.
Araştırma sonucunda öğretmenlerin mesleki doyumlarını etkileyen birçok değişkenin bulunduğu, bu değişkenler arasında okul iklimi, okul kültürü, mesleki tükenmişlik, örgütsel adalet, yönetici davranışları, okulun fiziki ortamı ve farklı kademe ve branşlarda olma ve diğer demografik değişkenlerin mesleki mutlulukla ilişkili olduğuna yönelik bulgulara ulaşılmıştır.
Yapılacak köklü sistem değişimlerinde ve okullarda önemli kararlar alınırken öğretmenlerin de fikirlerinin alınması, fakülte-okul iş birliklerinin daha sağlıklı yürütülmesi, öğretmenlerin okul yöneticilerince hem duygusal hem mesleki anlamda desteklenmesi, ülkenin kendi eğitim modelini kendisinin oluşturması, itibar kaybının yapılacak değişimlerle artık sonlanması gerektiği gibi çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Mutluluk, mesleki mutluluk, öğretmenlerin mesleki mutluluğu, mesleki doyum, iş doyumu, iyi oluş

Abstract:
The purpose of this thesis was to examine the factors behind teachers' professional happiness. The reseach involves a qualitative analysis, which is compiled from a serioes of interviews with a total of 32 teachers. Qualitative case studies are used in subjects that are aware of but not detailed. The sample consists of 2 kindergarten, 8 primary school, 5 Turkish (middle), 1 history, 4 elementary mathematics , 2 religious culture and ethics, 4 science and technology , 4 English , 1 special education, and 1 clothing production technology teachers Interviews were conducted using a semi-structured interview format and recorded with a voice recording device. Participants were coded in a certain system (Ö1, Ö2, Ö3…). For data analysis, a content analysis method was utilized. First, the voice recording of each participant was restored into a written text and the content was coded. Second, these codes were grouped under 3 main themes. These are i) potential factors that might be affecting the job satisfaction of teachers, ii) their psychological needs, and iii) their opinions about education policy in general. Based on the survey responses, the first theme is grouped further as positive and negative factors. The third theme is also grouped into two sub-themes as 'reflections of professional development practices and reflections of the educational system. For data analysis, a content analysis method was utilized. First, the voice recording of each participant was restored into a written text and the content was coded. Second, these codes were grouped under 3 main themes. These are i) potential factors that might be affecting the job satisfaction of teachers, ii) their psychological needs, and iii) their opinions about education policy in general. Based on the survey responses, the first theme is grouped further as positive and negative factors. The third theme is also grouped into two sub-themes as 'reflections of professional development practices and reflections of the educational system in general.
The research was designed involves compiling of a thorough literature search. The related literature cited includes academic papers about 'happiness' as well as post graduate and doctorate thesis written on the topic...
There was a limitation in examining happiness as a concept. By construction, it encompasses vocational and job satisfaction as well as overall well being. The theses that are published between 2010-2018 are included but considering their scope, only 10 of them in each relevant topic are examined in this study. Because of the limited number of stidies in happiness and well-being, all related studies are included..Data analysis was conducted via document analysis method. Facts and results reported in 30 research articles are examined between 2010 and 2018. The cited literature is categorized based on their main topic of reseach and this is presented in a table. Results reported in these studies put though a content analysis and their contribution to the topic of vocational satisfaction is analysed comaparively. The thesis concludes that there is a large number of factors that determine teachers' vocational satisfaction. These include, but not imited to, school climate, school culture, occupational burn out, organizational justice, directors' behaviors, school's physical condition, mismatched degrees and branches, and several demographic factors.
In the fundamental system changes and important decisions taken in schools, the ideas of the teachers should be taken, the faculty-school collaboration should be carried out more healthily, the teachers should be supported by the school administrators both emotionally and professionally, the country should form its own education model and the loss of reputation should be ended with various changes.
Key Words: Happiness, vocational happiness, teacher's vocational happiness, vocational satisfaction, job satisfaction, well-being.