Türkiye'de 2011-2020 dönemine ilişkin katılım endekslerinin performanslarının karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of the Islamic index performancein Turkey between the years 2015-2018
Yazar: DEMET AKKAN ÇETİNDAŞ
Danışman: PROF. DR. KADİR MURAT ALTINTAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı / Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Katılım endeksi = Participation index ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami bankacılık sistemi = Islamic banking system ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Yıllardır süregelen mevcut bankacılık ve finans sistemine alternatif bir sistem olarak geliştirilen İslami bankacılık ve finans sistemi sayesinde dini hassasiyeti yüksek olan yatırımcıların ekonomik sisteme katılmaları sağlanmıştır. Risk paylaşımına dayalı ve insan odaklı bu yeni sistem yakın bir geçmişe sahip olsa da hızla büyümüş hem Müslüman hem de Müslüman olmayan bireyleri kendine çekmeyi başarmıştır. Faizsizlik prensibini esas alan İslami finans sistemi dini hassasiyeti yüksek yatırımcılar için birçok sermaye piyasası araçları geliştirmeyi başarmıştır. Bunlardan birisi belli sınırları ve kuralları olan İslami endekslerdir.
Dünya üzerinde ilk İslami endekslerin kurulmasıyla yatırımcılara büyük kolaylıklar sağlamak amaçlanmıştır. Belli bazı büyük endeks sağlayıcıları tarafından oluşturulan Dow Jones İslami Piyasa Endeksleri, FTSE Küresel İslami Endeks Serileri ve Kuala Lumpur Şeriat Endeksi bu sistemin dönüm noktası olmuştur.
Ülkemizde ise ilk örneği dört katılım bankasının sponsorluğu ile 2011 yılında İslami kriterlere uygun olarak geliştirilen Katılım 30 Endeksidir. 2014 yılına gelindiğinde Katılım 50 ve Model Portföy Endeksleri oluşturulmuştur. Günümüzde BIST'te işlem gören üç İslami endeks bulunmaktadır.
Araştırmada İslami endeks ile konvansiyonel endekslerin risk ve getirilerinin ayı ve boğa piyasaları açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın diğer bir amacı ise iki endeks türü arasındaki nedensellik ilişkisini ve risk yayılımını ortaya koymaktır. Buna yönelik olarak çalışmada Katılım 30, Katılım 50 ve BIST 100 endeksinin performansları Sharpe Rasyo, Minimum Kabul Edilebilir Risk ve Sortino performans ölçütleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Endekslerin getiri performansının karşılaştırılmasında MS-ARMA modelinden, risk performansının karşılaştırılmasında ise MS-GARCH modelinden yararlanılmıştır. Ayrıca endeksler arasındaki nedensellik analizi için geleneksel nedensellik testlerinden ve varyansta nedensellik testinden yararlanılmıştır.
Elde edilen bulgulara göre Katılım Endeksleri, BIST 100 endeksinden daha düşük riske sahiptir ve daha yüksek getiri sağlamaktadır. Araştırmanın sonucunda Katılım Endeksinin, BIST 100 endeksinden daha iyi performans gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İslami Endeksler, BIST, Katılım Endeksleri

Abstract:
Developed as an alternative to the current banking and finance system that has been in use for years, Islamic banking and finance system enabled investors with high religious sensitivity to participate in the economy. Notwithstanding its relatively short history, this human-oriented new system based on risk-sharing has grown rapidly and managed to attract both Muslim and non-Muslim individuals. Predicating itself on the principle of interest-free banking, Islamic finance system has successfully developed various capital market instruments for investors with high religious sensitivity, one of which is the Islamic Index, which has certain limitations and rules.
Islamic Indices first appeared across the world with the intention of providing convenience to investors. The creation of Dow Jones Islamic Market Index, FTSE Global Islamic Index Series, and Kuala Lumpur Shariah Index by prominent index providers was the turning point for this system.
The first instance of Islamic Index in Turkey was the Participation 30 Index that was formed according to Islamic criteria under the sponsorship of four participation banks. By 2014, the Participation 50 and Model Portfolio Indices were formed. Currently, there are three Islamic Indices that operate within Istanbul Stock Exchange (BIST).
The present study aimed to compare risks and returns of Islamic indices and conventional indices in terms of bear and bull markets, and to reveal causal relationships between the two kinds of indices as well as risk spillovers. To this end, the performances of Participation 30, Participation 50, and BIST 100 indices were compared through performance measures of the Sharpe Ratio, Minimum Acceptable Risk, and the Sortino Ratio. The return performances of the indices were compared through the MS-ARMA model, whereas the MS-GARCH model was used to compare the risk performances. In addition, conventional causality tests and causality in variance tests were used to detect any causal relationships among the indices.
The findings showed that Participation indices had lower risk and greater returns than the BIST 100 Index. Hence, it could be suggested that Participation Indices perform better than the BIST 100 Index.
Keywords: Islamic Indices, BIST, Participation Indices