Avrupa Birliği'nin stratejik özerkliğinin NATO ile işbirliğine etkisi
Impact of the European Union's strategic autonomy on cooperation with NATO
Yazar: NAGEHAN REYHAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE MÜNEVVER CEBECİ
Marmara Üniversitesi / Avrupa Araştırmaları Enstitüsü / Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Union Security and Defence Policies ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Stratejik ortaklık = Strategic alliance

Özet:
Bu tez çalışmasında, Avrupa Birliği'nin stratejik özerkliği ile AB-NATO arasındaki stratejik ortaklık arasındaki ilişki kullanılarak incelenmektedir. Bu tezin ana argümanı 2016'dan sonra Avrupa güvenlik ve savunma mimarisini ve AB'nin güvenlik ve savunma politikasını şekillendiren bu iki konseptin birbirlerine bağlantılı olarak şekillendiği fakat benzer alanlardaki görev dağılımlarında örtüşmelere sebep olduğu için karşıtlık ve rekabet unsurları taşıdığıdır. 2016 tarihi, hem stratejik özerkliğin AB dış politikasında temel hedef haline getirildiği hem de ilk AB-NATO Ortaklık Deklarasyonu'nun imzalandığı yıl olması açısından oldukça önemlidir. Bu tez çalışmasının birinci bölümünde Avrupa stratejik özerkliğinin tarihsel gelişimi, AB literatürüne geçişi, tanımına yönelik çalışmalar ve tartışmalara neden olan noktaları analiz edilecektir. Çalışmanın ikinci bölümünde öncelikle AB-NATO stratejik ortaklığının arka planı, düzenlemeler ve deklarasyonlar ışığında incelenmekte; sonrasında ortaklığın olumlu yanları ve sınırlılıklarına yönelik değerlendirmeler sunulacaktır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ilk olarak bu iki konsepte yönelik girişimlerin Avrupa güvenlik ve savunma mimarisi içinde hangi süreçlerde ve olaylar sonrasında gelişim gösterdiğini sınıflandırılacak açıklanacaktır. Sonrasında bu girişimlerin pratiğe yansımaları değerlendirilmektedir. Sonuç olarak bu çalışmada stratejik özerklik ve stratejik ortaklık konseptleri arasında "tamamlayıcılık" ve "NATO'nun Avrupa sütunun güçlendirme" vizyonları ile söylemlere ve pratiklere bakıldığında bağlantı (nexus) olduğu fakat konuya ilişkin araştırmalar incelendiğinde kriz yönetimi ve sınır ötesi operasyon alanında rekabete dayalı bir karşıtlığın (versus) bulunduğu ortaya konulmaktadır.

Abstract:
This thesis examines the relationship between the strategic autonomy of the European Union and the strategic partnership between the EU and NATO. The main argument of this thesis is that since 2016, these two concepts have shaped European security and defense architecture and the EU's security and defense policy in interconnected yet conflicting ways due to overlapping responsibilities in similar areas. The year 2016 is significant as it marked the establishment of strategic autonomy as a fundamental goal in EU foreign policy and the signing of the first EU-NATO Joint Declaration. The first chapter of this thesis analyzes the historical development of European strategic autonomy, its introduction into EU literature, and the points of contention and debate regarding its definition. The second chapter examines the background of the EU-NATO strategic partnership, considering agreements and declarations, followed by assessments of its positive aspects and limitations. In the third and final chapter, the thesis categorizes and explains the developments of initiatives related to these two concepts within the European security and defense architecture, identifying the processes and events that influenced them. Subsequently, it evaluates the practical implications of these initiatives. In conclusion, this study demonstrates that while there is a nexus between the concepts of strategic autonomy and strategic partnership, particularly in terms of complementarity and NATO's reinforcement of the European pillar, research indicates a competitive opposition in crisis management and cross-border operational domains.