Okuma-yazma kurslarındaki öğrenme düzeyi farklılıklarının kursiyer kadınların toplumsal konumlarıyla ilişkisi üzerine bir çözümleme
An analysis of the relation between the differences of women's learning levels in literacy courses and their social position
Yazar: GÜLDEN YURTSEVER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Kadınlar = Women ; Kurslar = Courses ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma etkinliği = Reading-writing activity ; Toplumsal konum = Social status ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme düzeyi = Learning level

Özet:
Okuryazarlık sorunu, ulusal ve uluslararası ölçekte, özellikle kadınlar açısından kronik bir sorun olarak varlığını sürdürmektedir. Bu sorunun çözümünü hedefleyen okuma-yazma programları, kadınlara söz konusu becerileri kazandırma konusunda yetersiz kalmakta ve sorun kendini yeniden üretmektedir. Bu bağlamda, araştırmada, Ankara ili Çankaya ilçesinde düzenlenmekte olan okuma-yazma programlarına katılan kadınların temel okuma-yazma becerilerini öğrenme düzeylerindeki farklılıkları yaratan toplumsal dinamiklerin çözümlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada, kurslara katılan kadınların okuma-yazma becerilerini edinebilme ve gündelik hayatta kullanabilme düzeyleri arasındaki keskin farklılık, toplumsal konumları ekseninde değerlendirilmektedir. Çankaya ilçesinde bulunan yedi farklı okuma-yazma kursundaki altısı söz konusu becerileri edinebilmiş, altısı edinememiş olan toplam on iki kadının yaşam örüntüleri üzerinden yapılan bu değerlendirmede,  ilk olarak kadınlar yaş, doğum yeri, ekonomik durum gibi sosyo-demografik özellikleri bağlamında tanıtılarak gruplandırılmış; ardından katılımcıların toplumdaki konumlarına dair önemli veriler sunan bu özelliklerden ve kadınların anlatılarından yola çıkılarak,  kadınların öğrenme farklılıklarını yaratan biyografik arka plan örüntüleri incelenmiştir.
Kadınların öğrenme düzeylerini, içinde bulundukları bağlam çerçevesinde anlamlandırmaya çalışan bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş olup; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. 
Araştırmanın bulguları özetle şu şekildedir: Kısa bir süre de olsa örgün eğitime devam etmiş olan kadınlar diğerlerine göre daha başarılıdır fakat eğer geçmişteki örgün eğitim deneyimi yetersizlik hissiyle eşleştirilmişse, bu eşleştirme bugünkü öğrenme düzeyi üstünde negatif bir etkiye sahip olabilmektedir; yaş düştükçe okuma-yazma becerilerinin yükseldiği görülmüştür. Bu noktada, yaşa bağlı olarak güçlenen öğrenmeye dair yaşla ilişkilendirilen toplumsal tutumlar etkili olmaktadır; okuma-yazma becerilerini edinme konusunda kentsel yaşamla daha sıkı ilişkiler içerisinde olan kadınlar daha başarılıdır. Kentle daha sıkı bir ilişki kurmak, yazı ve yazılı kültürün düşünme ve bilme biçimlerinin hakim olduğu alanlarda daha fazla mesai harcamak anlamına gelebileceğinden, katılımcıların imgelemlerinde okuma-yazma ihtiyacını daha görünür kılabilmektedir; ev içi emek bölüşümünde daha az sorumluluğu olan ve öğrenmeleri konusunda yakın çevresince desteklenen kadınlar daha başarılı olabilmektedir.

Abstract:
Illiteracy problem continues to be a chronic problem in national and global scale, especially for women. Literacy programs developed as a solution to this problem fail to develop literacy skills of women, resulting in the reproduction of the illiteracy problem. Within this context, this study aims to analyze social dynamics that differentiate learning levels of women who participate in literacy courses in Cankaya district of Ankara. In the study, the discrepancy between women trainees' levels of literacy skills attainment and use of these skills in their daily lives in discussed in terms of their biographical background and social positions. The sample female group, consisting of 6 women able to attain literacy skills and 6 women unable to attain these skills from the seven literacy courses in Çankaya district, is grouped in terms of socio-demographical factors like age, place of birth and economic conditions. Then the biographical backgrounds of women trainees that cause literacy skills development differences are analyzed in terms of the narratives and backgrounds of women.
Qualitative research methods are used in this study because of their compatibility with the aim of analyzing the skills development levels of women trainees in relation to their social backgrounds. The data are analyzed by means of content analysis method. 
The findings of the study can be summarized as follows: Women who have been in formal training even for a short time are more successful than others who have not, but if the past formal training experience is matched with a sense of inadequacy, this pairing may have a negative effect on the current level of learning; it is seen that the literacy skills increased as the age decreased. At this point, age-related social attitudes related to age-related learning are effective; women who are more closely related to urban life are more successful in acquiring literacy skills. Since building a tighter relationship with the city can mean more work in areas where writing and writing cultures of the forms of thinking and knowing are dominated, it is possible to say that the need for literacy in the participants' imagery more visible, women who are less responsible for domestic labor and who are supported in their immediate surroundings for learning can be more successful.