Sıçanlarda oluşturulan karaciğer hasarında biberiye (Rosmarinus officinalis) uçucu yağı ile aronya (Aronia melanocarpa) ekstresinin etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of rosemary (rosmarinus officinalis) essential oil and aronia (aronia melanocarpa) extract on liver damage induced in rats
Yazar: GİZEM SAKALLI
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI GÜLRİZ ÇERİ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı / Anatomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Aronia melanocarpa = Aronia melanocarpa ; Biberiye = Rosemary ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Amaç: Çalışmamızda karbon tetraklorür ile oluşturulmuş karaciğer hasarında biberiye uçucu yağı ile aronya ekstresinin koruyucu etkilerini histolojik ve biyokimyasal yöntemlerle değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda ağırlıkları 250-300 gr arasında değişen 32 erkek Wistar albino sıçan dört gruba ayrılarak her grupta 8'er olacak şekilde rastgele dağıtılmıştır. Kontrol grubundaki sıçanlara herhangi bir işlem uygulanmadı. Karbon tetraklorür grubu: 14. gün tek doz 1 ml/kg karbon tetraklorür intraperitonel olarak uygulandı. Biberiye grubu: 14 gün boyunca her gün 10 ml/kg biberiye uçucu yağı gavaj yolu verilip 14. gün tek doz 1 ml/kg karbon tetraklorür intraperitonel olarak uygulandı. Aronya grubu: 14 gün boyunca her gün 0,45 ml/kg aronya ekstresi gavaj yolu verilip 14. gün tek doz 1 ml/kg karbon tetraklorür intraperitonel olarak uygulandı. 
Bulgular: Bütün gruplar arasında TOS (p=0,088) hariç tüm biyokimyasal parametrelerde istatiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,05). Karbon tetraklorür grubu ile hem biberiye hem de aronya grupları arasında SOD, MDA, ALT ve AST değerlerinde istatiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,05). Kontrol ile karbon tetraklorür grubu arasında TAS değerlerinde anlamlı farklılık varken TOS'da yoktu. Biberiye grubunda MDA ortalama değeri kontrol grubunun ortalama değerinden düşüktü. Aronya ve biberiye grupları karbon tetraklorür grubu ile kıyaslandığında oksidatif stres indeksini düşürmesine rağmen istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Histolojik kesitler incelendiğinde hem biberiye hem aronya gruplarında karaciğer dokusunda iyileşme kaydedilmiştir. Biberiye ile tedavi edilen grupta iyileşme alanlarının aronya grubuna göre daha fazlaydı. 
Sonuç: Yaptığımız çalışmada biberiye uçucu yağının antioksidan etkisinin aronya ekstresine göre yüksek olduğu bulunmasına rağmen her iki bitkinin karbon tetraklorür ile hasar oluşturulan karaciğer dokularında oksidatif stresi engelleyerek koruyucu etki gösterdikleri saptanmıştır.

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to evaluate the protective effects of rosemary essential oil and aronia extract on liver damage induced by carbon tetrachloride using histological and biochemical methods.
Material and Methods: In our study, 32 male Wistar albino rats weighing between 250-300 g were randomly distributed into four groups, with 8 rats in each group. Control group, no procedure was applied to the rats designated. Carbon tetrachloride group: A single dose of 1 ml/kg carbon tetrachloride was administered intraperitoneally on day 14. Rosemary group: Rosemary essential oil was administered orally by gavage at a dose of 10 ml/kg every day for 14 days and a single dose of 1 ml/kg carbon tetrachloride was administered intraperitoneally on day 14. Aronia group: Aronia extract was administered orally by gavage at a dose of 0.45 ml/kg every day for 14 days and a single dose of 1 ml/kg carbon tetrachloride was administered intraperitoneally on day 14. Rats were sacrificed under anesthesia 24 hours and liver tissues were removed after intracardiac blood collection. 
Results: There was a statistically significant difference in all biochemical parameters except TOS (p=0.088) between all groups (p<0.05). There was a statistically significant difference in SOD, MDA, ALT and AST values between the carbon tetrachloride group and both the rosemary group and the aronia group (p<0.05). There was a significant difference in TAS values between the control group and the carbon tetrachloride group, but there was no statistically significant difference in TOS. The mean MDA value in the rosemary group was lower than the mean value of the control group. Although both aronia and rosemary groups reduced oxidative stress index when compared with the carbon tetrachloride group, there was no statistically significant difference (p>0.05). When histological sections were examined, improvement was observed in liver tissue in both rosemary and aronia groups. The areas of improvement in the group treated with rosemary were more than those in the aronia extract group. 
Conclusion: In our study, although it was found that the antioxidant effect of rosemary essential oil was higher than that of aronia extract, it was determined that both plants showed protective effect by preventing oxidative stress in liver tissues damaged by carbon tetrachloride.