Giriş düzeyi işlerdeki aşırı eğitim olgusunun eğitim istihdam ilişkisi bağlamında çözümlenmesi
Analysis of over-education in entry level jobs in the context of education employment relationship
Yazar: SEVGİ ERNAS
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aşırı beceri = Over skilling ; Aşırı eğitim = Over education ; Eğitim = Education ; Eğitim ekonomisi = Education economy ; İstihdam = Employment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, giriş düzeyi işlerde çalışan ve önlisans, lisans ve lisansüstü eğitim kademelerinden mezun olup aynı statüde çalıştıkları iş arkadaşlarına göre eğitim düzeyi daha yüksek olan aşırı eğitimli bireylerin oranlarını belirmek ve söz konusu bireylerin görüşlerinden hareketle eğitim ekonomisi kuramları bağlamında eğitim-istihdam ilişkisini çözümlenmektir. Araştırma karma araştırma yöntemi ve açıklayıcı sıralı paralel desendedir. Türkiye'de giriş düzeyi işlerde çalışan aşırı eğitim oranları, TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketleri (2014-2019) mikro veri setiyle belirlenmiştir. Aşırı eğitim oranı belirlemek için iş analistleri ölçümü kullanılmıştır. TÜİK 2019 Hanehalkı İşgücü Anketi ile aşırı eğitimli olma durumunu yordayan değişkenleri sınıflaması lojistik regresyon veri analizi yapılmıştır. Aşırı eğitimli bireylerin deneyimleri araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış formu, Ankara Sanayi Odasına bağlı firmalarda çalışan 31 giriş düzeyi işlerdeki çalışana uygulanarak içerik analiziyle çözümlenmiştir.  
Türkiye'deki giriş düzeyi işlerdeki aşırı eğitim oranları yıllara göre; 2014 %8.02, 2015 %8,98, 2016 %9,78, 2017 %10,43, 2018 %11,00 ve 2019'da ise %12, 5 şeklinde artmıştır. Aşırı eğitimli olma durumunu; gelir, yaş, bölge, cinsiyet, ISCED, medeni durum, firma büyüklüğü, çalışma yeri, ek iş arama durumu, ISCO 08 sınıflaması ve işteki durumu gibi değişkenler yordamıştır. Giriş düzeyi işlerdeki aşırı eğitimlilere göre aşırı eğitimin nedenleri, ekonomik yoksunluk ve işsizlik, eğitim alanı, eğitim genişlemesi, firma yapısıdır. İşverenlerin işe alma ölçütleri ise; statü farkı, mesleki sertifikalar, referans, teknik yeterlilikler, kişisel özellikler, eğitimsel yeterlilikler ve tecrübedir. Aşırı eğitimin iş yaşamlarına etkileri; kazanç kaybı, iş başarısı, kariyer beklentisi, iş yetkinliği, iş yükü, iş değişikliği talebi, iş doyumu, statü karmaşasıdır. Aşırı eğitimin, saygınlık ve özgüven gibi olumlu etkileri bulunmaktadır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar bağlamında öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the proportion of overeducated individuals who have higher education levels than their colleagues that are graduates of associate undergraduate and post-graduate education and work at the same status with them in entry-level jobs; and to analyse the education-employment relationship in the context of educational economics theories based on the opinions of those individuals.In the research, mixed research method and explanatory sequential parallel design are used. Overeducation rates in entry-level jobs in Turkey were determined by the TUIK Household Labor Force Surveys (2014-2019) micro data set. The business analysts measure is used to determine the rate of overeducation. Logistic regression data analysis was carried out to classify the variables that predict the state of being overeducated with the TUIK 2019 Household Labor Force Survey. The experiences of over-educated individuals were analyzed via content analysis by applying the semi-structured form which is implemented by the researcher on 31 entry-level employees working in companies affiliated to the Ankara Chamber of Industry.
According to the findings, overeducation rates increase gradually in years by 8.02% in 2014, 8.98% in 2015, 9.78% in 2016, 10.43% in 2017, 11.00% in 2018 and 12.5% in 2019.  For the state of being overeducated; lots of variables of individuals were predicted such as income, age, region, gender, ISCED, marital status, firm size, place of work, additional job searches, ISCO 08 classification and employment status. Findings indicate that the causes of overeducation are economic deprivation, unemployment, field of education, educational expansion, structure of firms and labour market, according to those individuals working in entry-level of jobs.  Recruitment criteria of employers are professional certificates, references, status difference, technical qualifications, personal characteristics, educational qualifications and experience of individuals. Recommendations are introduced with respect to the findings of the study.