Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması süreçlerinin mentorluk yoluyla desteklenmesi
Supporting the teaching practices of the pre-service social studies teachers with mentoring
Yazar: BURCU KAYMAK
Danışman: DOÇ. DR. NADİRE EMEL AKHAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Sosyal bilgiler öğretmenliği son sınıf öğrencilerinin Öğretmenlik Uygulaması I ve II dersi kapsamında mesleki yeterliliklerinin geliştirilip sahada deneyim kazanmalarının bir mentorluk desteği ile sağlanması amacıyla yapılan bu çalışmada eylem araştırması modeli kullanılmıştır. Bu araştırma ile öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersini verimli bir şekilde geçirmeleri için mentorluk desteği süreci çeşitli etkinlikler, dış mekân gezileri, seminerler ve çeşitli mentorluk destekleri ile sağlanmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümü son sınıfında öğrenim gören ve öğretmenlik uygulaması dersi alan 9'u kız 6'sı erkek olmak üzere toplamda 15 menti oluşturmuştur. Araştırmada mentorluk desteği almayan sosyal bilgiler son sınıf öğretmen adaylarından nicel boyutunda 32 kız 21 erkek olmak üzere toplam 53 öğretmen adayına uygulanan ve ölçek izinleri alınan Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği ile Öğretme Motivasyonu Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada nitel verilerin toplanabilmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen Mentorluk Uygulama Öncesi Görüşme Formu, Mentorluk Uygulama Sonrası Görüşme Formu, Mentor Oturum Sonu Değerlendirme Formu, Mentor Değerlendirme Formu ve Mentorluk Ara Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizinden, nicel verilerin analizinde ise SPSS 22 programından yararlanılmıştır. 
Araştırmanın sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde mentorluk uygulamasının mentilere deneyim kazandırdığı, mesleki ve kişisel yetkinliklerini geliştirdiği belirlenmiştir. Mentilerin ayrılma aşamalarında mentorluk desteği almadıkları sürede çeşitli sorunlarla karşılaştıkları görülürken, mentorluğun mentilerin karşılaştıkları çeşitli problemlerinin çözümünde etkili olduğu görülmektedir. Bu nedenle mentorluğun mentilerin farkındalık kazanmasını sağladığı, sınıf hakimiyeti, etkili öğretmen olma, çeşitli öğretim yöntemlerini deneyimleme gibi kazanımlar sağladığı da belirlenmiştir. Mentorluk eğitimi sürecinde mentorundan memnun oldukları ifade eden mentilerin, mentorluk uygulamasının beklentilerini karşıladığı söylenebilmektedir. Öte yandan mentilerin öz yeterliklerinin mentorluk desteği almayan öğretmen adaylarından yüksek olduğu belirlenirken, mentilerin ve öğretmen adaylarının öğretme motivasyonlarının benzer şekilde gelişim gösterdiği görülmektedir. Çalışmanın sonuçları ışığında mentorluk uygulamalarına öğretmenlik uygulaması dersi kapsamında yer verilmesi, özellikle öğretmenlik uygulaması dersinin teorik kısmında mentorluk uygulamalarından yararlanılması, mentorluğun başarıya ulaşabilmesi için de üniversite ve Milli Eğitim Bakanlığının iş birliği içinde hareket etmesi önerilmektedir.

Abstract:
The action research model was used in this study, which was carried out in order to improve the professional competencies of social studies teaching senior students within the scope of Teaching Practice I and II courses and gain experience in the field with the support of a mentor. With this research, the mentoring support process was provided with various activities, outdoor trips, seminars and various mentoring supports so that teacher candidates can pass the teaching practice course efficiently.
The study group of the research consisted of a total of 15 mentees, 9 girls and 6 boys, who were studying in the last year of the Social Studies Teaching Department of Akdeniz University Faculty of Education in the 2021-2022 academic year and took a teaching practice course. In the research, the Teacher Self-Efficacy Scale and the Teaching Motivation Scale were applied to 53 pre-service teachers, 32 girls and 21 boys, in quantitative dimension, who did not receive mentoring support, and whose permissions were obtained for the scale. In order to collect qualitative data in the study, Mentoring Pre-Practice Interview Form, Mentoring Post-Practice Interview Form, Mentor Post-Session Evaluation Form, Mentor Evaluation Form and Mentoring Interim Evaluation Form were used to collect qualitative data. Content analysis was used in the analysis of qualitative data, and SPSS 22 program was used in the analysis of quantitative data.
When the results of the research were evaluated in general, it was determined that the mentoring practice gave the mentees experience and improved their professional and personal competencies. While it is seen that mentees encounter various problems during the separation stages when they do not receive mentoring support, it is seen that mentoring is effective in solving various problems that mentees encounter. For this reason, it has been determined that mentoring provides the mentees to gain awareness, gains such as classroom dominance, being an effective teacher, and experiencing various teaching methods. It can be said that the mentees who stated that they were satisfied with their mentors during the mentoring training process met the expectations of the mentoring practice. On the other hand, while it was determined that the self-efficacy of the mentees was higher than the teacher candidates who did not receive mentoring support, it was observed that the teaching motivations of the mentees and teacher candidates developed similarly. In the light of the results of the study, it is suggested that mentoring practices should be included within the scope of the teaching practice course, that mentoring practices should be used especially in the theoretical part of the teaching practice course, and that the university and the Ministry of National Education should act in cooperation for mentoring to be successful.