Türkiye'de halk arasında diabetes mellitus tedavisinde kullanılan arctium lappa ekstrelerinin stz ile hiperglisemi yapılmış sıçanların kan glikoz seviyelerine etkileri
Effects of arctium lappa extracts which were used on treatment of diabettes mellitus in Turkish folk medicine on STZ induced hyperglicemia on rats blood glucose levels
Yazar: HALİL İBRAHİM TANRIKULU
Danışman: PROF. DR. M. SABRİ ÖZYURT
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Türkiye'de Arctium lappa özütleri halk tarafından diabetes mellitus tedavisi için kullanılmıştır. Bu yüzden, dekoksiyonla hazırlanmış Arctium lappa kök özütlerinin streptozotosin(STZ) ile uyarılmış diyabetik sıçanların kan glikoz seviyeleri üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık. Bu çalışmada 210-255gr ağırlığında 49 adet Wistar türü sıçan kullanılmıştır. Çalışmada ikisi kontrol olmak üzere 7 grup hazırlanmıştır. Diyabet, tek doz streptozotosinin(70mg/kg) intraperitonal uygulanmasıyla oluşturulmuştur. STZ uygulanmasından 3 gün sonra 4 gruba 14 günlük tedavi süresince oral olarak 50, 100, 250 ve 500 mg/kg/gün Arctium lappa özütü verilmiştir. Pozitif kontrol grubu olarak kabul edilen gruba, her gün oral olarak 600?g/kg/gün glibenklamid verilmiştir. Özüt verilmesinden 0.5, 1, 2, 4 ve 24 saat sonra ve 1, 5, 8, 11 ve 14. günlerde açlık kan şekerleri ölçülmüştür. Tek doz 100 ve 250 mg/kg özüt verildikten 24 saat sonra kan glikoz seviyelerinde anlamlı bir düşüş gözlenirken 500 mg/kg dozunda anlamlı bir artış gözlemlenmiştir (P<0.001). Çalışmanın sonunda 100 mg/kg dozunda görülen anlamlı düşüş (P<0.001) glibenklamid uygulanan grupla aynı düzeyde olmuştur. 500 mg/kg dozunda özüt uygulanan grupta diyabetik kontrol grubuyla karşılaştırıldığında diyabetik durum kötüleşmiştir (P<0.001). Verilerimiz Arctium lappa' nın kan glikoz seviyelerini doza bağlı olarak anlamlı bir şekilde düşürdüğünün göstergesidir. Sonuç olarak Arctium lappa özütlerinin antidiyabetik aktiviteye sahip olduğu düşünülebilir.

Abstract:
Arctium lappa extracts have traditionally been used in the treatment of diabetes mellitus in Turkey. Therefore, we aimed to investigate the effects of Arctium lappa root extracts which prepared by decoction on stz induced diabetic rats blood glucose levels. In this study, 49 Wistar breed rats which were 210-255 gr were used. The animals were divided into seven groups, two of which were control. Diabetes was induced by a single dose intraperitoneal injection of Streptozotocin (70mg/kg). Three days after STZ inducing, 50, 100, 250 and 500 mg/kg/day Arctium lappa extracts were orally administrated to four groups during fourteen-day treatment. 600?g/kg/day glibenclamide was given orally everyday to a group selected as a positive control. Fasting blood levels were determined at 0.5, 1, 2, 4 and 24 hours after extract administration and then after 1, 5, 8, 11 and 14 days. After a single dose of extract at doses of 100 and 250 mg/kg showed a significant reduction in the blood glucose level after 24 hours, where the extract at a dose of 500 mg/kg showed a significant increase (P<0.001). At the end of study the extract dose of 100 mg/kg showed a significant reduction (P<0.001) in the blood glucose comparable with that of glibenclamide treated group. 500 mg/kg dose of extract was aggravated diabetic condition (P<0.001) comparable with diabetic controls. Our data indicated that Arctium lappa reduced blood glucose levels significantly in dose-dependent manner. As a result, it is suggested that Arctium lappa extracts have antidiabetic activities.