Isparta ili süt sığırcılığı işletmelerinin karbon ayakizinin belirlenmesi
Determination of the carbon footprint of the dairy cattle enterprises in Isparta
Yazar: ÖZGÜR AYDIN
Danışman: PROF. DR. HAYATİ KÖKNAROĞLU
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Isparta = Isparta ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Sera gazı = Greenhouse gases ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms

Özet:
Bu çalışmada, Isparta ili süt sığırcılığı işletmelerinde işletme büyüklüğünün karbon ayakizi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Isparta ilinde süt sığırcılığı yapan 1866 işletme içinden bu işletmeleri temsil edecek 159 işletme seçilerek yüz yüze anketler yapılmıştır. İşletmedeki hayvan varlığı büyükbaş hayvan birimine (BBHB) dönüştürülerek işletmeler üç gruba ayrılmıştır. Buna göre işletmeler küçük, orta ve büyük işletme olarak nitelendirilmiştir. İşletmede BBHB başına üretilen karbon ayakizi yem, enterik fermantasyon, gübreden çıkan metan, gübreden çıkan CO2, gübreden çıkan N2O ve antropojenik kaynaklı emisyonların toplamı olmuştur. İşletmelerde üretilen sütler %4 yağ ve %3.3 proteine göre standardize (FPCM) edilerek inekler haricinde üretilen toplam canlı ağırlık artışı FPCM bölünerek etin süte oranı bulunmuştur. Buna göre çalışmada süt işletmelerinin sera gazı emisyonlarının %65'i süte %35'i ise ete tahsis edilmiştir. Toplam emisyon içinde en yüksek payı sırasıyla enterik fermantasyon kaynaklı emisyon ve yem için harcanan emisyon almıştır.  Sütün karbon ayakizi, literatürde IPCC (2007) Küresel Isınma Potansiyel (GWP) faktörleri kullanan araştırmacıların çoğunlukta olması ancak en son IPCC (2013) GWP faktörleri yayınlanmış olması sebebiyle hesaplamada her iki rapora göre sütün karbon ayakizi hesaplanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda Isparta ilinde yapılan çalışmada IPCC (2013) ve IPCC (2007) GWP kullanıldığında 1 kg FPCM sütün karbon ayakizi sırasıyla ortalama olarak1.28 ve 1.22 kg CO2-eq ve 1 kg etin karbon ayakizi ise sırasıyla ortalama olarak 11.93 ve 11.38 kg CO2-eq olarak bulunmuştur.  İşletme büyüklüğü arttıkça 1 kg FPCM ve et için karbon ayakizinin azaldığı tespit edilmiştir. Bu da birim süt ve et üretiminde harcanan karbon ayakizini azaltmak için işletme büyüklüğünün önemini göstermektedir.

Abstract:
Purpose of this study was to investigate the effects of the farm size on the carbon footprint of dairy cattle farms in Isparta province. For this purpose, face-to-face interviews were conducted with 159 farms which represent 1866 dairy cattle farms in Isparta province. The number of animals in the farm were converted into animal unit (AU) and the farms were divided into three groups. Accordingly, farms were classified as small, medium and large farms. The carbon footprint produced per AU in the farm was the sum of feed, enteric fermentation, methane from manure, CO2 from manure, N2O from manure and anthropogenic emissions. The milk produced in the farms was standardized according to 4% fat and 3.3% protein (FPCM) and the ratio of meat to milk was found by dividing the total live weight gain produced except for cows by FPCM. Accordingly, 65% of the greenhouse gas emissions of dairy farms were allocated to milk and 35% to meat. Of the total emission, enteric fermentation and emissoın on feed contributed the highest amount. Results showed that when using the IPCC (2013) and IPCC (2007) GWP, carbon footprint for 1 kg of FPCM milk was 1.28, and 1.22 kg CO2-eq on average, respectively whereas carbon footprint for 1 kg of meat was 11.93 and 11.38 kg CO2-eq on average. Results showed that as farm size increased carbon footprint for kg of FPCM and meat decreased and this showed the effectiveness of farm size on decreasing carbon fottprint per unit of product.