Şia tefsirinde haberi sıfatları yorumlama yöntemleri
The interpretation methods of reported attributes in Shia exegesis
Yazar: MEHMET YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN UĞUR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahbarilik = Akhbariyya ; Haberi sıfatlar = News attributes ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Usuliyye = Usuliyya ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
İslam tarihi boyunca ihtilaflar her zaman var olagelmiştir. Bu ihtilafların sosyal ve siyasi sebepleri olmakla birlikte dinî sebepler ağır basmaktadır. Dinî sebeple meydana gelen ihtilaflar ise genel anlamda nassları yorumlama noktasındaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Müteşabih âyetler anlaşılması ve yorumlanması noktasında ihtilaf edilen nasslardandır. Bizim de tezimizde ele aldığımız haberî sıfatlar konusu ise genel olarak müteşabih âyetler kapsamında değerlendirilmiştir. Selef dönemi boyunca bu sıfatların anlaşılması hususunda çok sorun yaşanmamıştır. Zira selef bu sıfatları yorumlama çabasına girmemiş Kur'an'dan ve hadislerden kendilerine nasıl ulaşmışsa öylece kabul etmişlerdir. Takip eden dönemde ise teşbihe düşme endişesi ve tenzih kaygıları sebebiyle halef ulema bu sıfatlarla ilgili farklı anlama ve yorumlama yöntemleri geliştirmişlerdir.
Tezimizde ilk olarak ortaya çıkışı siyasi bir ihtilafa dayanan Şîa'nın din ve Kur'an anlayışlarını ele aldık. İmâmiyye mezhebinin iki ekolü olan Usûliyye ve Ahbâriyye ekollerinin anlayış farklılıklarına ve sebeplerine değinmeye çalıştık. Daha sonra da bu ekollere mensup müfessirlerin tefsirlerini ele alarak haberî sıfat anlayışlarını ortaya koymaya çalıştık. Bu bağlamda Şîa hakkındaki bazı iddiaların ve çeşitli düşünce sistemleriyle olan etkileşimlerinin tefsirlerine olan yansımalarını belirlemeye çalıştık. Yanı sıra farklı mezheplere ve dinî düşünce ekollerine ait tefsirlerle karşılaştırma yapmak suretiyle aralarındaki benzeşen ve farklılık arz eden yönleri ortaya çıkarmayı arzuladık.
Anahtar kelimeler: Haberî sıfatlar, Şîa, Usûliyye, Ahbâriyye.

Abstract:
Conflicts have always existed throughout the history of Islam. Although these conflicts have social and political reasons, religious reasons predominate. Conflicts that occur due to religious reasons generally arise from differences in interpretation of religious texts. Mutashabih verses are among the religious texts that are disputed in terms of understanding and interpretation. The subject of reported attributes, which we also discussed in our thesis, has been evaluated within the scope of mutashabih verses in general. During the salaf period, there were not many problems in understanding these attributes. Because the salaf did not try to interpret these attributes, they accepted them just as they reached them from the Quran and hadiths. In the following period, the halaf ulama developed different methods of understanding and interpretation of these attributes, due to the fear of similes and the concerns of exonerate.
In our thesis, we first discussed the understanding of religion and Qur'an of Shia, whose emergence was based on a political conflict. We tried to address the differences in understanding and the reasons of the two schools of the Imamiyyah, Usûliyye and Ahbâriyye. Then, we tried to reveal their understanding of reported attributes by considering the exegesises of exegetes belonging to these schools. In this context, we tried to determine the reflections of some claims about Shia and their interactions with various thought systems on their interpretations. In addition, we wanted to reveal the similarities and differences between them by comparing them with the exegesises belonging to different sects and schools of religious thought.
Keywords: Reported attributes, Shia, Usûliyyah, Ahbâriyyah.