Tüketim kültürü ve bir tüketim nesnesi olarak yazılı basında "healthism" söylemi
Consumption culture and "healthism" discourse in printed media as a consumption subject
Yazar: YASEMİN BİLİŞLİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE GÖZDE YİRMİBEŞOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Sağlık iletişimi = Health communication ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tüketim = Consumption ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Bu tez çalışması, tüketim kültürü ve bir tüketim nesnesi olarak yazılı basında "healthism" söylemini incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda tez; giriş ve sonuç bölümleri dışında, dört bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde çalışmanın temel kavramları olan "healthism" kavramı ile tıbbileştirme, bireyselleştirme, biyo-iktidar ve tüketim kavramları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde bireylerin sağlık davranışında bulunurken neleri dikkate aldığını ortaya koymak bakımından; sağlık kavramı, sağlık kavramındaki değişim ve sağlık davranışı modellerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölüm medyanın sağlık boyutuyla ilgili genel bilgiler verirken, medyanın sağlık haberleri sunumunda izlediği tutumları ortaya koymayı amaçlamıştır. Bununla birlikte bu bölümde sağlık okuryazarlığı ve sağlık okuryazarlığı türleri de tartışılmıştır. Son bölümde çalışmanın metodolojisi, sayısal analiz sonuçları tablo ve grafiklerle verilmiştir. Ayrıca yazılı basının "healthism" söylemi ile bireyleri tüketime yönlendirmede nasıl bir dil kullandığı hakkında bilgi vermek amacıyla yapılan Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi ile çözümlenen sağlık içerikli metinlerinin analiz sonuçları da yine bu bölümde verilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, tirajı en yüksek dört gazete (Posta, Sabah, Sözcü, Hürriyet) ve eklerinin sağlık içerikli yayınları içerik analizi ve Van Dijk'in eleştirel söylem analizi yöntemleriyle analiz edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, Türk basınında gazeteler sağlık haberlerini "healthism" söylemi ile gündelik yaşamı tıbbileştirerek ve tıbbi hale getirilen sorunların çözümünü birey düzeyinde konumlandırarak (bireyselleştirerek) yaşam tarzı önerileri ile birlikte tüketime yönlendirme aracı olarak kullandığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This thesis aims at investigating the discourse of "healthism" in printed media as consumption culture and consumption subject. Within this scope, the thesis contains four chapters in addition to the introduction and conclusion chapters. The first chapter includes the major concepts of the study as "healthism" in addition to medicalization, individualization, biopower and consumption. The second chapter contains the notion of health besides the change in the notion of health and the models of healthy behavior so as to clarify the attitude of individuals while leading a healthy life. The third chapter focuses on how media presents general information about health and it intends to make clear the attitude of media while presenting health news. Moreover, health literacy and its varieties are discussed in this chapter. In the last chapter, methodology of the research and results of the statistical analysis are presented in tables and charts. Besides, results of the analysis of health texts analyzed by critical discourse analysis of Van Dijk are also included in this section in order to investigate how printed media manipulates individuals towards consumption by means of the "healtism" discourse. In this respect, health news of four newspapers of the highest circulation (Posta, Sabah, Sözcü, Hürriyet) and their supplement pages are selected and analyzed by content analysis and critical discourse analysis of Van Dijk.
The conclusion of this thesis is that "healthism" discourse plays a role in the medicalization of daily life and individualization of medical problems by means of life plans as a tool of consumption manipulation in the health news of Turkish newspapers.