Sınıf öğretmeni adaylarının etkili iletişime yönelik görüşlerinin ve metaforik algılarının belirlenmesi
Determining the opinions and metaphoric perceptions of classroom teacher candidates towards effective communication
Yazar: BÜŞRA BOYRAZ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT OKUR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma sınıf öğretmeni adaylarının etkili iletişime yönelik görüşlerini ve metaforik algılarını belirlemeye yönelik olarak gerçekleştirilmiş nitel bir çalışmadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı, desen ise fenomenolojik çalışma olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 86 öğretmen adayı amaçlı örneklem yoluyla belirlenmiştir. Araştırmada alanında uzman kişilerden ve araştırma konusuyla ilgili alan yazında yer alan çalışmalardan yararlanılarak araştırmacı ve danışman tarafından oluşturulmuş yazılı anket formu kullanılmıştır. Yazılı anket formu ile sorulara verilen yanıtlar içerik analiz yöntemi ile derinlemesine ele alınmıştır.
Araştırmanın amacı alt amaçlar şeklinde her alt amaç kendi içerisinde farklı temalara ve kodlara ayrılarak ayrı ayrı yorumlanmış ve okuyucunun anlayacağı şekilde sunulmuştur. Analiz sürecinde katılımcılardan bazılarının görüşlerine doğrudan alıntılarla yer verilmiştir.
Öğretmen adaylarının iletişim kavramına verdikleri yanıtlar ele alındığında daha çok "duygu, düşünce ve bilgininin aktarımı" olarak ifade ettiklerine ve bu kavramı tanımlarken daha çok "alışveriş", "aktarım", "paylaşım", "etkileşim", "haberleşme", "ifade aracı", "öğrenmek "ve "iletmek" kavramlarına vurgu yaptıkları görülmüştür. Öğretmen adaylarının "etkili iletişim" kavramına yönelik görüşlerine ilişkin bulgular incelendiğinde öğretmen adaylarının etkili iletişim kavramını çoğunlukla "iletişim ögelerinin kullanımı" olarak ifade ettikleri görülmüştür. Öğretmeni adaylarının ilkokul döneminde iletişim konusunda yaşadıkları olaylara ilişkin verdikleri yanıtlar ele alındığında öğretmen adaylarının daha çok öğretmenleri ile olumsuz yaşadıkları olaylara değindikleri görülmüştür. Öğretmen adaylarının meslek yaşamlarına başladıkları zaman öncelikle kullanmak istedikleri etkili iletişim becerilerinin ise "etkili konuşma" ve "beden dilini etkin kullanma" olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının metaforik algıları incelendiğinde ise öğretmen adaylarının etkili iletişim kavramını en çok "yemek", "ayna", "su", "çiçek", "yapboz", "yol", "okul", "oksijen", "dans", "bebek", "sanat", "çark", "nefes alma" ve "şarkı" gibi varlıklara benzettikleri görülmüştür.
vi
Çalışmaya katılan tüm katılımcıların açıklamaları ve analizler göstermektedir ki iletişim kavramının çok yönlü bir yapısı bulunmaktadır. İletişim kavramını ifade ederken insanların ihtiyaçları gidermede ve etkileşim sağlama hususunda yaşamın olmazsa olması ya da metaforlar ile temel ihtiyaç ve zaruri öge olarak görmeleri öğretmen adaylarının iletişime ne kadar önem verdiklerinin, onu yaşamı devam ettirmek için gereklilik olarak gördüklerinin göstergesidir. Ayrıca öğretmen adaylarının ifadeleri ile alan yazında yer alan tanımların ve ifadelerin birbirlerine benzer oldukları görülmüştür. Genel anlamda öğretmen adaylarının iletişime yönelik algılarının olumlu olduğu ve farkındalık sahibi oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: iletişim, etkili iletişim, beceri, nitel, metafor

Abstract:
This research is a qualitative study aimed at determining classroom teacher candidates' views and metaphorical perceptions regarding effective communication. The research was determined as a qualitative research approach and the design was determined as a phenomenological study. In this context, 86 teacher candidates studying at a state university were determined through purposeful sampling. In the research, a written survey form created by the researcher and the consultant was used, making use of experts in the field and studies in the literature on the subject of the research. The answers given to the questions in the written survey form were analyzed in depth using the content analysis method.
The purpose of the research is divided into sub-objectives, each sub-objective into different themes and codes, interpreted separately and presented in a way that the reader can understand. During the analysis process, the opinions of some of the participants were included with direct quotes.
When the answers given by teacher candidates to the concept of communication are considered, they mostly express it as "transfer of feelings, thoughts and knowledge" and while defining this concept, they mostly use "exchange", "transfer", "sharing", "interaction", "communication", "means of expression". It was observed that they emphasized the concepts of ", "learning" and "communicating". When the findings regarding teacher candidates' views on the concept of "effective communication" were examined, it was seen that teacher candidates mostly expressed the concept of effective communication as "the use of communication elements". When the answers given by teacher candidates regarding the events they experienced regarding communication during the primary school period were considered, it was seen that the teacher candidates mostly referred to the negative events they experienced with their teachers. It was determined that the effective communication skills that teacher candidates primarily wanted to use when they started their professional lives were "effective speaking" and "effective use of body language". When the metaphorical perceptions of teacher candidates were examined, it was seen that the most common concepts of effective communication that prospective teachers used were "food", "mirror", "water", "flower",
viii
"puzzle", "road", "school", "oxygen", "dance", " It has been observed that they likened them to entities such as "baby", "art", "wheel", "breathing" and "song".
The explanations and analyzes of all participants in the study show that the concept of communication has a multifaceted structure. While expressing the concept of communication, the fact that people see it as an indispensable part of life in meeting needs and providing interaction, or as a basic need and indispensable element with metaphors, is an indication of how much importance teacher candidates attach to communication and see it as a necessity to continue life. In addition, it was observed that the statements of the prospective teachers and the definitions and expressions in the literature were similar to each other. In general, it was concluded that teacher candidates' perceptions of communication were positive and they were aware.
Key Words: communication, effective communication, skill, qualitative, metaphor