İşyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolünün incelenmesi
The examination of the moderating role of psychological resilience on the relations of workplace incivility and job stress with turnover intention
Yazar: HANDENUR KAYA
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL BÜLBÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Nezaket = Kindness ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; İş stresi = Job stress ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention ; İşyeri nezaketsizliği = Workplace incivility

Özet:
Günümüz örgütlerinde artan rekabet ortamı, çalışanları ve bulundukları örgütleri olumsuz yönde etkilemektedir. Çalışanların özel hayatında ve iş hayatında stres yaratan durumlara maruz kalmaları, stresli bir çalışma ortamını oluşturarak örgütlere ve bireylere zarar verici sonuçların doğmasına sebep olmaktadır. Bunun yanında, günümüzün insan odaklı organizasyonlarında işyeri nezaketsizliği kavramı önemli bir kavram haline gelmiştir. Çalışma ortamında bu davranışın görülme sıklığının artışı da kavramın önemini vurgulamaktadır. Bununla beraber, nezaketsizliğin ve iş stresinin zamanla işten ayrılma niyetinin artmasına neden olabilmesi, bu kavramlar arasındaki ilişkinin önemini arttırmaktadır. Aynı zamanda, çalışanların birçok olumsuzluğun üstesinden gelme becerisi olan psikolojik dayanıklılık düzeyleri bu sürece önemli katkılar sunmaktadır. Bu bağlamada, araştırmanın temel amacı işyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolünü incelemektir. Literatür taraması neticesinde, çalışanların işyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile pozitif yönde ilişki olabileceği varsayılmıştır. Bu noktada, kavramlar arası ilişkilerde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolünün incelenmesinin literatüre katkı sağlayacağı ön görülmektedir. 
Araştırma modelini test etmek için İstanbul'da farklı sektörlerden çalışan 220 bireylerden anket yöntemiyle elde edilen analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylere demografik sorular, işyeri nezaketsizliği, iş stresi, işten ayrılma niyeti ve psikolojik dayanıklılık ölçekleriyle yapılandırılmış bir soru formu yönlendirilmiştir. Elde edinilen verilere korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda işyeri nezaketsizliği ve işten ayrılma niyetinin arasında pozitif ve anlamlı ilişki olduğu, iş stresi ile işten ayrılma niyeti arasında pozitif ve anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi neticesinde, işyeri nezaketsizliğinin işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu, iş stresinin işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca Hayes'in düzenleyici ilişki modeline göre yapılan analizde, işyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolü olmadığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları önceki literatür çalışmalarıyla birlikte ele alınarak incelenmiş, sonuç ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The increasing competitive environment in today's organizations affects the employees and the organizations they are in negatively. Exposure of employees to situations that create stress in their private and business life creates a stressful working environment and causes harmful results to organizations and individuals. In addition, the concept of workplace incivility has become an important concept in today's people-oriented organizations. The increase in the incidence of this behavior in the working environment also emphasizes the importance of the concept. However, the fact that incivility and job stress can cause an increase in the intention to leave the job over time increases the importance of the relationship between these concepts. At the same time, the psychological resilience levels of the employees, which are the ability to overcome many negativities, make significant contributions to this process. In this context, the main purpose of the research is to examine the moderator role of resilience in the relationship between workplace incivility and job stress and turnover intention. As a result of the literature review, it was assumed that employees' workplace incivility and job stress may be positively related to their intention to leave the job. At this point, it is anticipated that examining the moderator role of psychological resilience in the relations between concepts will contribute to the literature. 
In order to test the research model, 220 individuals working from different sectors in Istanbul were analyzed by the survey method. A questionnaire structured with demographic questions, workplace incivility, job stress, intention to leave and psychological resilience scales was directed to the individuals participating in the research. Correlation and regression analyzes were applied to the obtained data. As a result of the correlation analysis, it was determined that there was a positive and significant relationship between workplace incivility and intention to leave, and a positive and significant relationship between job stress and intention to leave. As a result of the regression analysis, it was revealed that workplace incivility has a significant effect on intention to leave, and job stress has a significant effect on intention to leave. In addition, in the analysis made according to Hayes' moderator relationship model, it was determined that resilience did not have a moderator role in the relationship between workplace incivility and job stress and turnover intention. The results of the study were examined in conjunction with previous literature studies, and conclusions and recommendations were presented.