Şizofrenide negatif belirtiler ile ödül sistemi bozuklukları arasındaki ilişki
The relationship between negative symptoms and reward system disorders in schizophrenia
Yazar: ASLIHAN BİLGE BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. LÜTFULLAH BEŞİROĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Çaba-ödül dengesizliği = Effort-reward imbalance ; Ödüllendirme = Rewarding ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Şizofreni; duygu, düşünce, davranışlarda değişikliklere sebep olan, kronik, yıkımla giden bir bozukluktur. Belirtileri pozitif, negatif, dezorganizasyon, nörobilişsel şeklinde sınıflandırılan heterojen klinikte bir hastalıktır. Şizofrenide prognozu kötüleştiren, hastaların toplumsal işlevselliklerini azaltan, tedaviye dirençli seyreden negatif belirtilerin oluşumunda hedefe yönelik davranışı oluşturmak için karar verme süreçlerini engelleyen, ödül işleme sisteminde bozulmaya yol açan işlevsiz kortiko-striatal etkileşimlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Son zamanlarda ödül işleme sürecinin parçası olan çaba hesaplamada şizofreni hastalarında bir eksiklik olduğu gösterilmiştir. Çaba hesaplama ve negatif belirtilerin ilişkisi üzerine çalışmalar hızla artmaktadır. Bu çalışmada şizofreni hastalarının değişken ödül olasılıkları ve ödül miktarlarında çabalayarak karar verme tutumlarındaki fark ve negatif belirtilerin şiddeti ile ödül için çaba harcama tutumları arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
  Yöntem: Çalışmada şizofreni tanılı 51 hasta, yaş, cinsiyet ve eğitim yılı açısından eşleştirilmiş 31 sağlıklı kontrol; Snait Hamilton Keyif Ölçeği ve bilgisayar ortamında EEfRT' ni tamamladılar. İki grubun EEfRT' de değişken ödül olasılığı ve  ödül miktarında zor görev seçim yüzdeleri arasında fark karşılaştırılmıştır. Ayrıca şizofreni grubunun Kısa Negatif Belirti Ölçeği ve Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği ile değerlendirilen pozitif ve negatif belirti şiddetinin, testteki yüksek olasılık ve yüksek ödül miktarı durumunda zor görev seçim yüzdesi ile arasındaki korelasyon incelenmiştir.
Bulgular: Ödül olasılığının farklı olduğu durumlar açısından her iki grup arasında zor görev seçim yüzdesi açısından farka bakıldığında, %12 ve %50 ihtimalde şizofreni grubunun kontrollere göre anlamlı düzeyde daha az zor görevi seçtikleri bulunmuştur. (p<0.001) %88 ödül ihtimalinde gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. (p=0.464) Şizofreni hastaları ödül miktarı küçük, orta veya büyük olduğunda kontrollere göre anlamlı düzeyde daha az zor görevi seçmişlerdir. 
(p<0.001) Ödül olasılığı ve ödül miktarının birlikte değerlendirildiği analizlerde, yüksek ödül olasılığı ve miktarının olduğunda iki grup arasında zor görev seçmeleri bakımından istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. (p>0.05)) Ödül olasılığı düşük (%12) ve üç ödül miktarında şizofreni grubu anlamlı olarak kolay görevi seçtikleri saptandı. (3 durum da p<0.001) Yüksek ödül olasılığı ve yüksek ödül miktarında zor görev seçim yüzdesi ile negatif ve pozitif belirti ölçek skorları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. (p>0.05)
      Sonuç: Bu çalışmada şizofreni hastalarının ödül için çaba harcama görevlerinde daha çok kolay görevi tercih ettikleri saptanmıştır. Şizofreni hastalarındaki negatif ve pozitif belirtilerin şiddeti ile çaba harcama tutumları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
Purpose: Schizophrenia; it is a chronic, destructive disorder that causes changes in emotions, thoughts and behaviors. It is a heterogeneous clinical disease with symptoms classified as positive, negative, disorganized, neurocognitive. It is thought that dysfunctional cortico-striatal interactions that worsen the prognosis in schizophrenia, reduce the social functionality of patients, prevent the decision-making processes to create goal-directed behavior, and cause disruption in the reward processing system, play a role in the formation of negative symptoms that are resistant to treatment. Recently, it has been shown that there is a deficit in schizophrenia patients in effort calculation, which is part of the reward processing process. Studies on the relationship between effort calculation and negative symptoms are increasing rapidly. In this study, it was aimed to investigate the difference between schizophrenia patients' variable reward probabilities and reward amounts, in their attitudes towards making an effort, and the relationship between the severity of negative symptoms and their attitudes towards making an effort for reward.
       Methods: In the study, 51 patients with schizophrenia, 31 healthy controls matched for age, sex, and years of education; They completed SHAPS and EefRT in computer environment. The difference between the percentages of difficult task choice in variable reward probability and reward amount in EEfRT of the two groups was compared. In addition, the correlation between positive and negative symptom severity of the schizophrenia group as assessed by BNSS and SAPS, and the percentage of difficult task selection in case of high probability and high reward amount in the test was investigated.
       Results: Considering the difference between the two groups in terms of the percentage of difficult task selection in cases where the probability of reward is different, it was found that the schizophrenia group chose significantly less difficult task than the controls with a probability of 12% and 50%. (p<0.001) There was no significant difference between the groups in 88% reward probability. (p=0.464) Patients with schizophrenia chose a significantly less difficult task than controls when the amount of reward was small, medium, or large. (p<0.001) In the analyzes in which the reward probability and the amount of reward were evaluated together, no statistically significant difference was found between the two groups in terms of choosing a difficult task when there was a high probability and amount of reward. (p>0.05)) Low probability of reward (12%) and schizophrenia group significantly chose easy task at three reward amounts. (p<0.001 in 3 cases) No significant correlation was found between the percentage of difficult task selection with high reward probability and high reward amount, and negative and positive symptom scale scores. (p>0.05)
       Conclusion: In this study, it was determined that patients with schizophrenia preferred the easy task more in their effort for reward task. No significant correlation was found between the severity of negative and positive symptoms and their effort attitudes in schizophrenia patients.