Türkiye'de çocuk işçilere yönelik sosyal koruma
Social protection for child workers in Turkey
Yazar: ALPAGO BOZKURT
Danışman: PROF. DR. GÜVEN MURAT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sosyal koruma = Social protection ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuk iş gücü = Child labor

Özet:
Çocuk işçiliği günümüzde sadece Türkiye'nin değil tüm dünyanın mücadele ettiği sosyal bir
sorundur. Çocuk işçiliğine yol açan ana faktör de yoksulluk olarak görülmektedir. Ailelerinin içinde
bulunduğu yoksulluktan dolayı çocukların büyük bir bölümü erken yaşta çalışma hayatına
girmektedir. Çalışma hayatının kötü ve ağır koşulları çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimlerini
olumsuz etkilemekte ve sağlıklı bir gelecek elde etmelerine engel olmaktadır. Ayrıca çalışma
hayatının olumsuz etkisi sadece çocuklar üzerinde olmamakta, sağlıklı bir toplum yapısının
oluşmasını da engellemektedir. Buradan hareketle çocuk işçiliğiyle gerçek mücadele yoksullukla
mücadele etmekten geçmektedir. Bu noktada yoksullukla mücadele ve dolayısıyla çocuk işçiliğiyle
mücadelenin merkezinde sosyal koruma programları yer almaktadır. Sosyal koruma programları,
yoksulluk ve yol açtığı şoklar karşısında ailelerin savunmasızlığını azaltmakta ve temel ihtiyaçların
karşılanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Yoksulluğun aile üzerindeki yıkıcı etkisinin
azaltılması ailelerin çocukları bir geçinme stratejisi olarak görmesinin önüne geçecek, aileler
çocukları çalışma hayatı yerine eğitime yönlendirecektir. Ayrıca sosyal koruma programları
sürdürülebilir refah ve kalkınmanın sağlanması açısından da oldukça önemlidir.
Bu çalışmanın amacı, çocuk işçiliğine neden olan temel faktörleri ele alarak bu faktörlerin
ortadan kaldırılması, sürdürülebilir refah ve kalkınma bağlamında çocuklara yönelik sosyal koruma
programlarını nelerin oluşturduğunu ve bu programların çocukların çalışma hayatından çekilmesi
üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu çalışma literatür tarama yöntemi kullanılarak hazırlanmış olup,
çalışmanın sonucunda çocuk işçiliğinin temel nedeni yoksulluk olarak görülmüştür. Yoksulluğun
giderilmesi ve çocuk işçiliğine son verilmesine yönelik hem dünyada hem de Türkiye'de uygulanan
sosyal koruma programları çocuk işçiliğiyle mücadelede önemli ilerlemeler sağlamıştır. Ancak tüm
bu ilerlemelere rağmen çocuk işçiliği oranlarının gerek dünyada gerekse de Türkiye'de istenilen
düzeylerde olmadığı görülmektedir. Bu nedenle çocuk işçiliğiyle mücadelede istenilen sonuçların
alınabilmesi için aileye ve çocuğa yönelik sosyal koruma programlarının genişletilmesine önem
verilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çocuk İşçiliği, Sosyal Koruma, Sosyal Koruma Programları

Abstract:
Child labour is a social problem that not only Turkey but the whole world struggles with today.
Poverty is seen main factor leading to child labor. Due to the poverty of their families, most of
children enter working life at an early age. The bad and severe conditions of working life negatively
affect the physical and mental development of children and prevent them from achieving a healthy
future. In addition, the negative impact of working life is not only on children, it also prevents the
formation of a healthy social structure. From this point of view, the real struggle aganist child labor
is through struggling with poverty. At this point, social protection programs are at the centre of the
struggle aganist poverty and thus child labor. Social protection programsa play an important role in
reducing the vulnerability of families to poverty and shocks it causes and in meeting basic needs.
Reducing the destruvtive effect of poverty on the family will prevent families from seeing as a
subsistance strategy, and families will direct children to education instead of working life. In
addition, social protection programs are very important in terms of ensuring sustainable welfare and
sustainable development.
The aim of this study is to address the basic factors that cause child labour and to eleminate
these factors and what constitutes social protection programs for children in the context of sustainable
welfare and development, and the effects of these programs on children's withdrawal from working
life. This study was prepared by the literature review method, and as a result of the study the main
reason of child labour was seen as poverty. Social protection programs implemented both in the
world and in Turkey, aimed at eleminating poverty and child labour, have made significant progress
in combating child labour. However despite all these advances, it is observed that rates of child labour
are not at the desired levels both in the world and in Turkey. Therefore, in order to achieve the desired
results in the struggle aganist child labour, it is necessary to attach importance expanding social
protection programs for the family and children.
Keywords: Child Labor, Social Protection, Social Protection Programs