Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modelinin geçerliliği: Türkiye örneği
The validity of Fama French Five-Factor Asset Pricing Model: Turkey case
Yazar: GİZEM ARI
Danışman: PROF. DR. SERRA EREN SARIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Fama French faktörleri = Fama French factors ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Varlık fiyatlandırma = Asset pricing

Özet:
Finans literatüründe oldukça önemli bir konu olan hisse senedi getirilerinin analizi özellikle 1950'li yıllardan itibaren araştırmaların odak noktası haline gelmiştir. Bu konuda geliştirilen Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli, varsayımlarındaki bir takım eksiklikler nedeni ile hisse senedi getirilerini açıklamada yetersiz kalmış ve çok faktörlü modeller üzerine çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Fama ve French tarafından 1993 yılında geliştirilen Üç Faktörlü Model, çeşitli ülkelerde test edilmiş ve başarılı sonuçlara ulaşılmıştır. Bunun üzerine Üç Faktörlü Model geliştirilerek 2015 yılında Fama ve French tarafından yeni bir model olan Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modeli ortaya atılmıştır. Bu model ABD başta olmak üzere çeşitli gelişmiş ülke piyasalarında test edilmiş ve birçoğunda başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Ancak gelişmiş ülke piyasalarından farklı dinamiklere sahip gelişmekte olan ülke piyasaları için modelin geçerli olup olmadığına ilişkin henüz kesin bir sonuca varılamamıştır.
Bu çalışmanın amacı Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modeli'nin Borsa İstanbul'da geçerliliği araştırmaktır. Bu amaçla 2006 ve 2018 yılları arasında Borsa İstanbul'da sürekli bir şekilde işlem gören hisse senetlerinin risksiz faiz oranı üzerindeki getirileri incelenmiştir. Çeyreklik hazırlanan veri seti ile hisse senedi getirileri üzerinde etkisi araştırılan bağımsız değişkenler hisse senedi risk primi, piyasa değeri, defter değeri/piyasa değeri oranı, karlılık ve yatırım faktörleridir. Oluşturulan modelin test edilmesi amacıyla istatistiksel analiz yöntemi olarak Panel Veri Analizi kullanılmıştır.
Çalışmanın bulgularına göre hisse senedinin risksiz faiz oranı üzerinde kalan getirileri ile hisse senedi risk primi, piyasa değeri, defter değeri/piyasa değeri oranı ve yatırım faktörleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Fama ve French (2015) tarafından öne sürülen bulguların aksine piyasa değeri ve yatırım faktörü ile getiriler arasında pozitif bir ilişkinin varlığına rastlanırken, söz konusu ilişki defter değeri/piyasa değeri faktörü için negatif bulunmuştur. Karlılık faktörü ise normalüstü getirileri açıklamada istatistiksel açıdan anlamsız sonuçlar vermiştir. Diğer yandan hisse senedi risk primi faktörünün hisse senedi getirileri üzerindeki etkisi açısından hala önemini koruduğu görülmektedir. Elde edilen bulgular, ilgili dönemde Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modeli'nin Borsa İstanbul'da uygulanabilir olduğuna dair yeterli kanıt ortaya koymamaktadır. Araştırma sonuçları ve Beş Faktörlü Model'in Türkiye'de geçerliliği üzerine yeterli kanıt elde edilememesi, literatürde yer alan birden fazla çalışma ile paralellik göstermektedir.

Abstract:
Analysis of stock returns is one of the important topics in finance literature since 1950s. The Capital Asset Pricing Model, developed in this regard, was inadequate in explaining stock returns due to a number of deficiencies in its assumptions. Thereafter the academicians studied on multi-factor models. The Three-Factor Model, developed by Fama and French in 1993, has been tested in several countries and provided successful results. Thereupon, a new model called Five-Factor Asset Pricing was introduced by Fama and French in 2015. This model was tested in various developed country markets, especially in the United States, and achieved successful results. However, it was not yet clear whether the model is valid for developing country markets with different Dynamics.
The aim of this study is to investigate the validity of the Fama French Five-Factor Asset Pricing Model in Borsa Istanbul. For this purpose, the excess returns of the shares traded in Borsa Istanbul between 2006 and 2018 were analyzed. The independent variables were the market risk premium, market capitalisation, book – to – market value ratio, profitability and investment factors.  Panel Data Analysis was used as a statistical analysis method to test the generated model.
According the findings of the study, there is a statistically significant relationship between excess returns and stock risk premium, market capitalization, book – to – market value ratio and investment factors. Contrary to the findings of Fama and French (2015), there is a positive relationship between market value and investment factor and returns, while the relationship is found to be negative for book – to – market value ratio factor. The profitability factor is statistically meaningless in explaining the excess returns. On the other hand, the risk premium factor still remains important in terms of its effect on excess returns. The findings do not provide sufficient evidence that the Fama French Five-Factor Asset Pricing Model is valid for Borsa Istanbul during the relevant period. The results of the research and the lack of sufficient evidence on the validity of the Five-Factor Model in Turkey are parallel by many studies in the literature.