Kuru incir ve kestanede değer zinciri analizi
Value chain analysis in dried fig and chestnut
Yazar: SIDIKA BOZKIRAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÖKSEL ARMAĞAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Değer zincirinde kuru incir ve kestanenin aktörleri olan üretici, aracı, işleyici ve ihracatçılar tarafından ortaya konulan ekonomik değerin incelenerek, Aydın iline yapacağı ekonomik katkının nasıl artırılabileceğinin ortaya konulmasıdır.
Materyal ve Yöntem: Araştırmanın materyali, 2022 yılı Şubat-Temmuz aylarında Aydın'ın ilçeleri ve köylerinde değer zincirine katkıda bulunan incir ve kestane aktörlerinden toplanan verilerden oluşmaktadır. Çalışmada 90 adet kuru incir üreticisi, 81 adet kestane üreticisi (toplam 171 adet üretici), 20 adet kuru incir aracısı, 20 adet kestane aracısı (toplam 40 adet aracı), dört adet kuru incir işleyicisi, üç adet kestane işleyicisi (toplam yedi adet işleyici), 20 adet kuru incir ihracatçısı, üç adet kestane ihracatçısı (toplam 23 adet ihracatçı) ve Bursa'da faaliyet gösteren altı adet kestane işleyicisi olmak üzere toplam 241 adet anket verisi kullanılmıştır. Üreticilerin üretme/kabul etme isteklilikleri lojistik regresyon yardımı ile hesaplanmıştır. Değer zincirinde rol alan her bir aktör için gerekli kriterlerin en iyi en kötü ölçekleme metoduyla önem düzeyi belirlenmiştir. Kuru incir ve kestane üretiminin kârlılık ve rekabet edebilirlik yapısının ortaya konulması ise Politika Analiz Matrisi (PAM) ile ölçülmüştür.
Bulgular: İncir ve kestanede değer zincirinde yer alan aktörlerden pazarlama marjı en yüksek olan aktör işleyicilerdir. Kuru incir üreticilerinin organik tarımı kabul etme istekliliği 74,26 TL/da bulunmuştur. Bu destek miktarı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın organik tarım desteğinin üzerinde kalmaktadır. Kuru incirin pazarlanmasında en önemli kriter kaliteli incir miktarı, kestanenin pazarlanmasında en önemli kriter ise kestanenin kalibresidir. Türkiye incir ve kestane üretiminde dünya üretimine göre karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. Kuru incir fiyatı karşılaştırılabilir dünya fiyatlarından düşük, kestane fiyatı karşılaştırılabilir dünya fiyatlarından yüksektir.
Sonuç: Değer zincirinde kâr marjı en yüksek olan aktör işleyiciler olmasına rağmen, işlenen incir ve kestanenin toplam ihracatı yapılan incir ve kestane içindeki payı çok azdır. Kuru incir ve kestane üretiminde rekabet edebilirliğin arttırılması için üreticilere pazarlama desteğinin sağlanması, aracıların depo koşullarının iyileştirilmesi, ihracatçıların ulusal rekabette fiyatı düşürmesinin önüne geçilmesi, işleyicilere Ar-Ge ve Ür-Ge desteklerinin sağlanması gerekmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to reveal how the economic contribution to Aydın can be increased by examining the economic value put forward by the producers, intermediaries, processors and exporters, who are the actors of dried figs and chestnuts in the value chain.
Materials and Methods: The material of the research consists of fig and chestnut actors who contributed to the value chain in Aydın's districts and villages in February-July 2022. In the study were used a total of 241 survey data, including 90 dried fig producers, 81 chestnut producers (171 producers in total), 20 dried fig intermediaries, 20 chestnut intermediaries (40 intermediaries in total), four dried fig processors, three chestnut processors (seven processors in total), 20 dried fig exporters, three chestnut exporters (23 exporters in total) and six chestnut processors operating in Bursa. Producers' willingness to produce/acceptance was calculated with the help of logistic regression. The importance level of the criteria required for each actor taking part in the value chain was determined with the best worst scaling method. The profitability and competitiveness structure of dried fig and chestnut production was measured by the Policy Analysis Matrix (PAM).
Findings: Among the actors in the value chain in figs and chestnuts, the actors with the highest marketing margin are the producers. The willingness of dried fig producers to accept organic farming was calculated as 74,26 TL/da. This amount of support is higher than the organic farming support of the Ministry of Agriculture and Forestry.The most important criterion in the marketing of dried figs is the amount of quality figs, the most important criterion in the marketing of chestnuts is the caliber of the chestnut. Turkey has a comparative advantage in fig and chestnut production compared to world production. The price of dried figs is lower than comparable world prices, and the price of chestnuts is higher than comparable world prices.
Conclusion: Although processors are the actors with the highest profit margins in the value chain, the share of processed figs and chestnuts in the total sales of figs and chestnuts is very small. In order to increase competitiveness in dried fig and chestnut production, it is necessary to provide marketing support to producers, to improve warehouse conditions of intermediaries, to prevent exporters from reducing prices in national competition, and to provide R&D and P&D support to processors.