Güzel Sanatlar Lisesi öğrencilerinin görsel okuryazarlığını geliştirmede görsel kültür kuramının etkileri
The effects of the theory of visual culture to improve visual literacy of Fine Arts High School students
Yazar: HAYRİYE DEMİRKOL
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN ALAKUŞ
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel kültür = Visual culture ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Güzel sanatlar liseleri = Fine arts high schools ; Lise öğrencileri = High schools students ; Piktogram = Pictogram ; Sanat eğitimi = Art education

Özet:
Güzel Sanatlar Lisesi Öğrencilerinin Görsel Okuryazarlığını Geliştirmede Görsel Kültür Kuramının Etkileri
Günümüz teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin insanın çevresini günden güne görsel hale getirmesiyle görsel kültür iletişimde hâkim dil halini almaktadır. Görsel kültürün yoğun bir şekilde kuşatması altında yaşamını sürdüren günümüz bireylerini, bu kültür, dinamiklerini ve dilini öğrenmeye mecbur etmektedir. Gördüğü şeyleri doğru okuyabilen, görünenin altındaki anlam katmanlarını çözümleyebilen bireyler yetiştirebilmek bu kültürün eğitimi ile mümkün görünmektedir.
Bu çalışmada, sanat eğitiminin temellerini alan güzel sanatlar lisesi öğrencilerinin görsel okuryazarlığını geliştirmede Görsel Kültür Kuramı'nın etkilerini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Araştırmada, ön test- son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmış olup bu bağlamda, seçkinsiz örneklem belirleme yöntemi ile evren oluşturulmuştur. Uygulama, Şanlıurfa Kazancı Bedih Güzel Sanatlar Lisesi 11. sınıf öğrencilerinden, deney ve kontrol grubu olmak üzere toplam 20 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplamak için ön test-son test, gözlem ve uygulama çalışmasının incelenmesi kullanılmıştır. Öncelikle her iki gruba da görsel okuryazarlık yeterliliklerini ölçmek maksadıyla ön test uygulanmıştır. Sonrasında deney grubuna görsel kültür tabanlı grafik tasarım dersi verilmiş, kontrol grubunda ise geleneksel grafik tasarım dersi yöntemi kullanılarak eğitimler sürdürülmüştür. Öğrencilerden piktogram tasarımı yapmaları istenmiş ve bu çalışmalar yürütüldüğü esnada gerçekleştirilen gözlem ile öğrencilerin görsel kültüre dair farkındalıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Derslerin ve uygulama çalışmalarının tamamlanmasından ardından her iki gruba da araştırmanın başında uygulanan ön test, bu defa son test olarak uygulanmıştır. Bu yöntemlerle toplanan veriler, Wilcoxon işaretli sıralar ve Mann-Whitney U testleri ile değerlendirilmiş olup uygulanan ön test-son test, gözlem formu ve piktogram tasarımı incelenmesi sonucunda deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, güzel sanatlar lisesi öğrencilerinin görsel okuryazarlığına, görsel kültür kuramı tabanlı öğretim sürecinin olumlu katkıları olmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda görsel kültürün, sanat eğitiminde yer alması gerektiği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Görsel Kültür, Görsel Okuryazarlık, Sanat Eğitimi, Piktogram

Abstract:
The Effects Of The Theory Of Visual Culture To Improve Visual Literacy Of Fine Arts High School Students
Because of the recent developments in technologhy making the environment of the individual more visual day by day, visual culture becomes dominant language in communication. This culture obliges today's people to learn its dynamics and language who are living under solid siege of it. It seems possible to raise individuals who can read rightly what they see and analyze more than meets the eye by the education of this culture.
In this study, it is aimed to reveal the effects of the theory of visual culture to improve visual literacy of fine arts high school's students who have basic art education. For research, pretest-posttest design is used with control group method and in this regard, the universe is generated with simple random sampling. The study was conducted with 20 students including experiment and control group of Şanlıurfa Kazancı Bedih Fine Arts High School 11. grade. In order to collect data in the research, pretest-posttest, observation and application study examination were used. First of all, pretest was used to measure visual literacy qualifications of both group. Then, visual culture theory-based graphic design training was taught to experimental group while classic graphic design training was taught to control group. The students were asked to design a pictogram and with the observation made while doing these studies, it was tried to determine their awareness of visual culture. After the lectures and application studies were completed, the pretest applied at the beginning of the research was applied as posttest again to both group. The data collected by these methods were analyzed with Wilcoxon signed ranks test and Mann-Whitney U test. As a result of the examination of pretest-posttest, observation forms and pictogram designs, it is determined that there is a significant difference in favor of the experimental group. In conclusion, it is observed that visual culture theory-based teaching process has positive contributions to visual literacy of fine arts high school students. As a cosequense, lt can be said that visual culture should be included in art education.
Key Words: Visual Culture, Visual Literacy, Art Education, Pictogram