Tarsus Çayı Havzası'nın coğrafi etüdü
Tarsus River basin geographical research
Yazar: ABDURRAHMAN DİNÇ
Danışman: PROF. DR. AKİF AKKUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafya = Geography ; Havza özellikleri = Watershed characteristics ; Tarsus Ovası = Tarsus Plain ; Tarsus Çayı = Tarsus Stream

Özet:
Tarsus Çayı Havzası, Adana Bölümü'nün kuzeybatısında yer alır. Tarsus Çayı (Berdan Nehri), Cehennem Deresi ile Kadıncık Irmağı'nın birleşmesiyle oluşur. Daha sonra kuzey-güney istikametinde akarak Akdeniz'e ulaşır.Tarsus Çayı Havzası'nda, Paleozoyik, Mesozoyik, Tersiyer ve Kuvaterner'e ait formasyonlar yer alır. Araştırma sahasındaki jeolojik temeli, Paleozoyik ve Mesozoyik'e ait yaşlı birimler oluştururken, bunların üzerlerine Tersiyer ve Kuvaterner'e ait örtü formasyonları gelmiştir.Araştırma sahasında dikkati çeken morfolojik unsurlar dağlık sahalar, plato sahaları, vadiler ve boğazlar, karstik şekiller ile ovalık alanlar ve kıyı bölgesidir.Etüt sahasında Akdeniz iklimi'nin genel özellikleri görülür. Havzanın alçak kesimlerinde kışları ılık ve yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak, yüksek kesimlerde kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları serin iklim koşulları görülür.Araştırma sahasında akarsular, göller ve kaynaklar önemli hidrolojik birimlerdir.Tarsus Çayı Havzası'nda kahverengi orman, alüvyal, kolüvyal, kireçsiz kahverengi orman, kırmızı Akdeniz, kırmızı kahverengi Akdeniz, Rendzina ve Regosel toprakları görülür.Etüt sahasında kıyıdan itibaren değişik bitki türleri görülmektedir. Kıyı kesimlerde kızılçam ve maki türleri hâkim iken, yükseklere doğru karaçam, göknar, sedir, ardıç türlerinin oluşturduğu ormanlar yer alır.Tarsus Çayı Havzası'nda 2 ilçe merkezi (Tarsus, Çamlıyayla), 7 kasaba (Atalar, Bağcılar, Bahşiş, Huzurkent, Yeşiltepe, Gülek, Sebil) ve 89 köy yerleşmesi mevcuttur. Ayrıca çok sayıda köyaltı yerleşim birimleri görülür.Çalışma sahasındaki Tarsus ve Çamlıyayla ilçelerinin 1927?2000 yılları arasında nüfusları sürekli artmıştır. Tarsus ve Çamlıyayla ilçelerinin 2007 yılı toplam nüfusu 330.397 iken, bu nüfusun 305.055'i çalışma sahası içerisindedir.Çalışma sahasının önemli yerleşim birimi olan Tarsus şehrinin Finikeliler tarafından kurulduğu sanılmaktadır.Havzada ekonomik faaliyetlerin başında tarım, hayvancılık, ormancılık, sanayi ve ticaret, belli alanlarda da turizm olarak dikkati çeker.Havzanın güney kesimlerinde ekonomi daha fazla gelişme göstermişken, kuzey kesimlerde böyle bir gelişmeden bahsedilemez.

Abstract:
Tarsus river basin tributary (basin-tirbutary) is in the north-west of Adana. After Cehennem and Kadıncık stream mixture, Tarsus river reaches to Mediterranean.Palaeozoic, Mesozoic, Tarsier and Kvaerner formtions exist in the basin-tirbutary. while Palaeozoic and Mesozoic units were formed, Tarsier and Kvaerner sheet formations came into being on them.Morphological elements, mountainous plains, plateau plains, valleys and straits, karstic features and savannah and coastal regions took attention in the investigation area (area).Charectaristics of Mediterranean climate is observed in the area. In the lower parts, winters are rainy and snowy, summars are hot and grought; in the higher parts, winters are cold and snowy summers are mild and cool.Streams, lakes and springs are important hydrological units.There are also brown forestry, alluvial, Koll vial, concrete-free brown forestry, red Mediterranean, red brown Mediterranean, Rendazean and Regosal soils in the basin- tirbulatiry.Various plant types also exist in the area. Besides the red pine and scrub types extending over the coastal regions; foresties formed with dark pines, sky-scrub, cedar and juniper extends over highers.Two provincial towns centres (Tarsus, Çamlıyayla), 7 towns (Atalar, Bağcılar, Bahşiş, Huzurkent, Yeşilkent, Gülek, Sebil) and 89 villages locate in the river-basin.From 1927 and 2000, the population in the excavating area of Tarsus and Çamlıyayla increased constantly. 305.055 of total population, 330.397 is accomodated in Tarsus and Çamlıyayla in the area.Tarsus city important unit of the area is assumed to have been founded by the Finikians.Agriculture, stock raising, forestry, industry and trade and tourism in some places are main economic domains.While the economy has made a great stride in the Southern parts of the river basin, such a development in the Northern parts cannot be spelled.