İslam Hukukunda tıbbi müdahalelerden doğan hukuki sorumluluk
Legal responsibility in medical operations in Islamic Law
Yazar: AHMET EKŞİ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TEKİN GÖKMENOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Doktorlar = Physicians ; Hasta hakları = Patient rights ; Hastalar = Patients ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Müdahale = Intervention ; Sorumluluk = Responsibility ; Tedavi = Treatment ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Hayat, sağlık, vücut bütünlüğü değerlerine yönelik olan ve inceleme konumuzu oluşturan tıbbi müdahalelerle öncelikle kişilerin hastalıklarını teşhis ve tedavi etmek, bu rahatsızlıklardan kaynaklanan acıları hafifletmek veya kişileri hastalıklardan korumak amaçlanmaktadır. Ancak yapılacak işlemlerin tıbbi müdahale olarak isimlendirilebilmesi için müdahalenin yetkili kişiler tarafından, tıp ilminin kabul görmüş kural ve esaslarına uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Bu nitelikler aynı zamanda yapılan müdahaleye meşruluk kazandırmaktadır.Doktor ile hastası arasında, doktorun sorumluluğuna esas teşkil eden iki ayrı hukuki ilişkiden söz edilebilir. Bunlar, sözleşme ve haksız fiil ilişkisidir. Doktor, hastayı, aralarında yaptıkları tedavi sözleşmesine istinaden tedavi ederse sözleşmeye dayanan bir sorumluluk sözkonusudur.Tıbbi müdahaleler, hukuka uygun olduğunda doktorun sorumluluğuna gidilmez. Fakat müdahale hukuka aykırı nitelik taşırsa doktor sorumlu tutulur. Doktorun tıbbi müdahaleden kaynaklanan sorumluluğu, ihlal edilen hakkın çeşidine göre değişir. Kusurlu olduğu ortaya çıkan doktorun müdahalesi, hastanın mal varlığında eksilmeye neden olmuş ise zararı telafi edici tazminat ödemekle yükümlü olur. Hastanın kişilik haklarını ihlal etmiş ise müeyyide doktorun kusuruna göre değişir. Kusur ağır ise hem cezai hem de medeni mesuliyet söz konusudur. Eğer kusur, ihmal ve dikkatsizlik şeklinde ise yalnız medeni mesuliyet söz konusu olur.

Abstract:
The objects of medical operations which constitutes the subject of the study and aim the values of life, health and body unity are, primarily, to determine and to cure diseases of individuals, to decrease the pains felt from diseases by individual and to protect individual from diseases.However, to title an operation as a medical operation it should be exercised in accordance with accepted rules and principles of medicine and by authorised persons. It is these principles what makes an operation a legitimate one.There exists two types of legal relations, between doctor and patient, which hold doctor as responsible; namely contract and tortuous act. If doctor treats a patient on the basis of contract between themselves, it is a contractual responsibility.Doctors cannot be held responsible for legal medical operations. However doctor is held responsible for illegal medical operations. The responsibility of the doctor changes depending on the type of right being infringed. If the wrongful medical operation of doctor decreases the wealth of patient, then the doctor is compensated for restitution. For the cases in which personal rights of an individual is infringed, sanction depends on the fault of doctor. If it is gross fault, then there exist both criminal liability and civil liability. If the fault stems from negligence or carelessness, then there exists only civil liability.