Tarihsel, uygulamalı ve strüktürel perspektiflerle sıkıştırılmış toprak yapılar : Geleneksel ve modern tekniklerin entegrasyonu
Rammed earth structures with historical, applied, and structural perspectives: İntegration of traditional and modern techniques
Yazar: ROJDA NAZ ALİBEYOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SELİM ÖKTEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde enerji tüketimi, çevreye verilen zarar ve sürdürülebilirliğin artan önemi, yapı 
sektöründe de enerjiye dayalı ve sürdürülebilir çözümler arayışını ön plana çıkarmaktadır. 
Tarihsel ve kültürel bir bakış açısıyla ele alındığında, sıkıştırılmış toprak yapı teknikleri bu 
ihtiyaçları karşılayacak bir alternatif olabilir. Eski bir teknik olan sıkıştırılmış toprak yapılar, 
hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde modern ihtiyaçları karşılamak için 
kullanılmaktadır. Özellikle sürdürülebilirlik açısından değerli bir alternatif olarak görülmekte 
ve sismik olarak aktif bölgelerde yoğun bir şekilde kullanılmaktadır.
Toprağın kalıp arasında sıkıştırılması prensibi ile tarih boyunca uygulanmış olan teknik için 
tarihi süreçte bir çıkış noktası belirlemek mümkün olmamakla beraber birçok bölgede 
örneklere rastlanmıştır. Dünya'nın farklı bölgelerinden ve farklı zaman dilimlerinden 
günümüze kadar ulaşmış olan örnekler, bu yapım tekniğinin değişen koşullara kolay uyum 
sağlayabilen bir teknik olduğunu ortaya koymaktadır. Sıkıştırılmış toprak yapım tekniği, ilk 
bakışta basit bir uygulama gibi görünse de, aslında hassas ve dikkatli bir yaklaşım gerektiren 
karmaşık bir süreçtir. Tasarımdan uygulama sonrası süreçlere kadar her aşamada detaylı ve 
özenli bir işlem gerektirir.
Dünya nüfusunun büyük bir bölümü hala toprak yapılarda yaşamaktadır. Bu nedenle, toprak 
yapıların dayanıklılığı ve sürdürülebilirliği hakkında daha fazla bilgi edinmek ve bu yapıları 
daha güvenli ve yaşanabilir kılmak için daha kapsamlı ve detaylı araştırmalar gerekmektedir.
Bu tez çalışması, sıkıştırılmış toprak yapı tekniklerini tarihsel ve kültürel bir bakış açısıyla ele 
alarak, bu tekniklerin modern yapı endüstrisine nasıl entegre edilebileceğini ve sismik 
bölgelerdeki kullanılabilirliklerini, enerji tüketimini ve sürdürülebilirliklerini analiz etmeyi 
amaçlamaktadır. Çalışma, mevcut literatürü eleştirel bir şekilde değerlendirirken, çeşitli test 
ii
ve deneylerden elde edilen verileri analiz ederek sıkıştırılmış toprak yapıların özelliklerini 
belirlemeyi hedeflemektedir. Ayrıca sismik hükümleri göz önünde bulunduran ayrıntılı vaka 
incelemeleri yapılacaktır. Bu bilgiler, anlaşılırlığı artırmak için çizimlerle desteklenerek, 
sıkıştırılmış toprak yapıların avantajları ve dezavantajları üzerine bir tartışma başlatmayı ve 
bu yapının endüstride daha geniş çapta kullanımını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Bu çalışma, konuyu incelerken bir dizi bölüm aracılığıyla detaylı bir şekilde ilerlemektedir. 
Çalışmanın Sonuç Bölümü, genel çerçevede elde edilen veri ve bulgulara dayanarak, 
sıkıştırılmış toprak yapı tekniklerinin, doğru tasarım ilkelerine, uygulama metodolojilerine ve 
süreç yönetimine bağlı olarak, hibrit tekniklerle birleştirildiğinde ve diğer etkileyici faktörler 
göz önünde bulundurulduğunda, sismik bölgelerde kullanıma uygun ve sürdürülebilir bir 
alternatif olabileceğini vurgular. Bu, yapı sektöründe daha geniş kapsamlı ve etkin bir 
kullanımın teşvik edilmesi ve geliştirilmesi için gereklidir.

Abstract:
Today, the increasing importance of energy consumption, environmental impact, and 
sustainability brings the pursuit of energy-based and sustainable solutions in the construction 
industry to the forefront. When considered from a historical and cultural perspective, 
compressed earth building techniques can be an alternative to meet these needs. Compressed 
earth buildings, an ancient technique, is used in both developed and developing countries to 
meet modern requirements. It is particularly seen as a valuable alternative in terms of 
sustainability and is heavily used in seismically active regions. 
Although it is impossible to determine a point of origin for the technique of compacting earth 
between molds throughout history, examples have been encountered in many regions. 
Examples from different regions and different time periods of the world that have survived to 
the present day reveal that this construction technique is a technique that can easily adapt to 
changing conditions. The technique of building compressed earth, which appears to be a 
simple application at first glance, is actually a complex process that requires a delicate and 
careful approach. It requires detailed and careful processing at every stage, from design to 
post-implementation processes. 
Today, the destructive effects of earthquakes are still a significant reality, and earth buildings 
are usually the most vulnerable type of structure to such natural disasters. This situation 
requires further research on earth buildings and the development of strategies to increase the 
earthquake resistance of these buildings. A large part of the world's population still lives in 
earth buildings. Therefore, more comprehensive, and detailed research is needed to learn more 
iv
about the durability and sustainability of earth buildings and to make these structures safer and 
more habitable. 
The aim of this thesis is to analyze the applicability of these techniques in modern construction 
industry and their usability in seismic regions, energy consumption, and sustainability by 
examining the techniques of compressed earth buildings from a historical and cultural 
perspective. While critically reviewing the existing literature, the study aims to determine the 
characteristics of compressed earth buildings by analyzing the data obtained from various tests 
and experiments. In addition, detailed case studies will be conducted considering seismic 
provisions. This information will be supported by drawings to increase comprehensibility, 
aiming to initiate a discussion on the advantages and disadvantages of compressed earth 
buildings and to encourage wider use of this structure in the industry. 
This study progresses in a detailed manner through a series of sections while examining the 
subject. The Conclusion section of the study, based on the data and findings obtained in the 
general framework, emphasizes that compressed earth building techniques can be a suitable 
and sustainable alternative for use in seismic regions when combined with hybrid techniques 
and taking into account other influential factors, depending on the correct design principles, 
application methodologies, and process management. This is necessary to encourage and 
develop wider and more effective use in the construction industry.