Tip 2 diyabetli bireylerde diyetin fitokimyasal indeksi ile bazı metabolik parametreler, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between the phytochemical index of diet and some metabolic parameters, depression, and anxiety in individuals with type 2 diabetes
Yazar: BURÇAK TOK
Danışman: PROF. DR. ESEN TAŞĞIN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, tip 2 diyabetli bireylerde diyet fitokimyasal indeksinin bazı biyokimyasal belirteçler, depresyon ve anksiyete ile ilişkisinin belirlenmesidir. 
Materyal ve Metot: Bu araştırma, 18-65 yaş aralığında 199 katılımcı (82 erkek ve 117 kadın) ile yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve hastalık öyküleri, kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Depresyon ve anksiyete düzeyleri Beck Depresyon ve Beck Anksiyete Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Biyokimyasal belirteçler, son üç ayda yapılan testlere dayalı olarak hasta dosyalarından elde edilmiştir. Beslenme durumunu saptamak için, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı alınmıştır. Fitokimyasal indeks puanları enerji ve toplam gram alımı temel alınarak hesaplanmıştır. Veriler IBM SPSS Statisctics 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 55.0 ± 9.5 yıldır. Erkeklerin, çalışmayan ve emekli bireylerin fitokimyasal alımı diğerlerine kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ancak diğer sosyodemografik özellikler ile Fİ skorları arasında bir fark gözlenmemiştir (p>0.05). Katılımcıların Fİ (g.c.) puanları ile retinopati ve nefropati arasında anlamlı bir fark bulunmuş, fitokimyasal alımı arttıkça bu komplikasyonların görülme sıklığı azalmaktadır (p<0.05). Fİ skorları ile bel çevresi, bel/boy oranı, bel/kalça oranı ve CRP düzeyleri arasında anlamlı ve ters yönlü ilişkiler saptanmıştır (p<0.05). Ancak diğer antropometrik ölçümler ve biyokimyasal bulgular ile Fİ skorları arasında bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Son olarak, Fİ puanları ile depresyon ve anksiyete puanları arasında anlamlı ve ters yönlü bir ilişki gözlenmiştir (p<0.05). 
Sonuç: Diğer gruplara kıyasla fitokimyasallardan zengin olan bir diyetin bazı antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametrelerde iyileşme sağladığı, depresyon ve anksiyete düzeylerini azalttığı saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, biyokimyasal parametreler, depresyon, fitokimyasal indeks, tip 2 diyabet

Abstract:
Aim: This study aimed to determine the relationship between dietary phytochemical index and some biochemical markers, depression, and anxiety in individuals with type 2 diabetes.
Material and Method: This study was conducted with 199 participants (82 men and 117 women) aged 18-65. The sociodemographic characteristics and health status of the participants were collected through a personal information form. Depression and anxiety levels were assessed using the Beck Depression and Beck Anxiety Inventory. Anthropometric measurements were taken by the researcher. Biochemical markers were obtained from patient files based on tests performed in the last three months. To determine nutritional status, a 24-hour retrospective food consumption record and food consumption frequency were obtained. Phytochemical index scores were calculated based on energy and total gram intake. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 25 software.
Results: The mean age of the participants was 55.0 ± 9.5 years. Men, unemployed, and retired individuals had significantly higher phytochemical intake (p<0.05), while no difference was observed with other sociodemographic factors (p>0.05). Higher PI scores were significantly associated with lower rates of retinopathy and nephropathy(p<0.05). Inverse relationships were found between PI scores and waist circumference, waist/height ratio, waist/hip ratio, and CRP levels (p<0.05). No significant associations were noted with other anthropometric or biochemical parameters(p>0.05). Finally, a substantial and inverse relationship was observed between FI scores and depression and anxiety scores(p<0.05).
Conclusion: Compared to the other groups, a diet rich in phytochemicals was found to improve some anthropometric measurements and biochemical parameters and reduce depression and anxiety levels.
Key Words: Anxiety, biochemical parameters, depression, phytochemical index, type 2 diabetes