Engelliliğin iktidarla ilişkisi: Sosyolojik bir çözümleme
Relationship of disability with power: A social analysis
Yazar: MERVE ERCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FARUK KARAARSLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Evlilik = Marriage ; Kent planlama = Urban planning ; Kültür = Culture ; Sosyal algı = Social perception ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Bu araştırmanın amacı engelliliğin iktidarla ilişkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda engelli bireylerin topluma entegre olmalarında ya da olamamalarında iktidarın rolü incelenmiştir. Araştırma engelli bireylerin deneyimlerine ilişkin olduğundan konuyu derinlemesine anlamak için nitel yöntem tercih edilmiştir. Konu ile ilgili ayrıntılı literatür taraması yapılmış ve buna uygun yarı yapılandırılmış soru formu hazırlanmıştır. Araştırma Konya'da, yirmi engelli ile derinlemesine görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Sorulara verilen cevaplar temalara ve alt temalara ayrılmıştır. Araştırmada; engelli haklarının, toplumun engellilerle ilgili algılarının ve engellilerin kendileriyle ilgili algılarının belirlenmesinde hâkim söylemin çok etkili olduğu görülmüştür. Hâkim söylemi belirlemede politik iktidar, sosyal politikalar, kültür ve medya etkilidir. Kamusal alanlarda engellilerin özel gereksinimleri çok fazla dikkate alınmadan düzenlemeler yapılmaktadır, bu durum engellilerin sosyalleşmesinde ve engelli olmayanlarla temasını sınırlamaktadır. Sosyal temasın sınırlı kalmasından ötürü engellilerle ilgili toplumsal algının pek olumlu olmadığı görülmüştür. Türkiye'de engelliğe yaklaşımın yardım temelli olması toplumun engellileri aciz, yardıma muhtaç olarak algılamasına neden olmaktadır. Medyanın engellilerle ilişkin olumsuz imgeleri de bu algıyı pekiştirmektedir. Engellilere hizmet veren rehabilitasyon merkezleri, görme engelli ve işitme engelli okullarının açık işlevinin engellilerin özel gereksinimleri düşünülerek eğitimde fırsat eşitliği sağlamak olduğu gizil işlevinin ise engellileri özel mekanlarda tutarak toplumun homojen görünümünü korumak olduğu düşünülmektedir. Bu ayrıştırma sosyal teması sınırlandırmaktadır. Yapılan çalışmada eril iktidarın ürettiği cinsiyet rollerinin engelli evliliğinde belirleyici olduğu görülmüştür. Engelli erkeklerde çapraz evlilikler yaygınken engelli kadınlarda çapraz evlilikler fazla görülmemekle birlikte evlilik oranları da düşüktür. 
Anahtar Kelimeler: Engellilik, İktidar, Toplumsal Algı, Kültür, Engellilerin Yaşam Deneyimleri, Engellilik ve Kent Planlaması, Engellilik ve Üretim İlişkisi

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relation between power and disability. To that end, the role of the power in the integration, or disintegration of disabled individuals to the society is examined. The qualitative research method is preferred in this research since it is considered as it may provide better understanding about the experience of disabled people. About this subject detailed literature, scanned and semi-structured question form which is include clause is prepared in advance accordingly. This research carried out in Konya city by making depth interview with twenty impaired people. The answers given to the questions are divided into themes and sub themes according. Founded results are tending to support that mainstream discourse is effective about the disability rights, the determination of perception's of disability in society and their own perspective. In the determining of mainstream discourse the politic power, social policies, culture, and media is effective.  Special requirements of persons with disabilities not considered enough in designing public spaces. Therefore, it makes difficult for disabled persons to be independent and it obstructs socialization of disabled people. So the relationship between disabled people and other people are restricted. The social perception about disabled person seems negative. This negative attitude is originated from lack of interaction. The policies and perception about disability in Turkey depends on the notion of helping vulnerable people, it produces a perception about disabled people as just weak and helpless. The negative broadcast of media about disabled people consolidates this image. Opening rehabilitation centers and the school of blind and deaf school has two functions: Apparent function is to provide equal opportunity in education by considering the special needs of the disabled. The hidden function of these institutions is to protect the homogeneous appearance of the society by keeping the disableds in special places. This separation limits social contact. This research shows that gender roles produced by patriarchal power found to be determinative also in the disabled marriage. While cross-marriages are common among disabled men, cross-marriages are not seen often in women with disabilities. Even marriage rates are very low between disabled women.
Key words:  Disability, power, social perception, culture, life experiences of disabled people, disability and urban planning, disability and relation of production.