İkinci Dünya Savaşı yıllarında Arnavutluk ve Türkiye-Arnavutluk ilişkileri
Albania and Turkey-Albania relations in the Second World War
Yazar: MUHARREM SELÇUK ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ABİDİN TEMİZER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arnavutluk = Albania ; Dünya Savaşı II = World War II ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Arnavutluk ilişkileri = Turkish-Albanian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Osmanlı Devleti'nin yıkılmasının ardından verilen kurtuluş mücadelesiyle kurulan Türkiye Cumhuriyeti, takip ettiği dış politika çerçevesinde pek çok ülke ile ilişkiler geliştirmiştir. Bu devletlerden birisi de bağımsızlığını ilan eden en son Balkan ülkesi olan Arnavutluk'tur. 
Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti ve Arnavutluk, ikili ilişkilerini güçlendirmek ve siyasi-diplomatik alanda iş birliğini geliştirmek üzere anlaşmalar imzalamışlardır. Kısa süre içinde de her iki ülkede karşılıklı olarak konsolosluk ve elçilik açılmıştır. Bununla birlikte, İtalya ile ekonomi, savunma ve güvenlik anlaşmaları imzalayan Arnavutluk, bu ülkenin nüfuzu altına girmiştir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Arnavutluk ile kurulan iyi ilişkiler, ülkedeki İtalyan nüfuzu ve Ahmet Zogu'nun krallığını ilan etmesi gibi bazı gelişmeler sonrası bozulma eğilimine girmiştir. Buna karşın, ortak tarihi ve kültürel bağlara dayanan dostluk ilişkileri, -inişli çıkışlı bir seyir izlese de- 1939 yılına kadar devam etmiştir.
1930'lu yılların sonuna Kral Ahmet Zogu'nun yönetiminde giren Arnavutluk, 7 Nisan 1939'da İtalya tarafından işgal edilmiştir. İkinci Dünya Savaşı döneminde önce İtalyan ardından da Alman işgalini yaşamış olan ülke, direniş örgütlerinin başlattığı bağımsızlık mücadelesi neticesinde Kasım 1944'te işgalci güçlerden temizlenmiştir.  
"İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Arnavutluk ve Türkiye-Arnavutluk İlişkileri" başlıklı tezimin giriş bölümünde, Arnavutluk'un coğrafi, demografik ve iktisadi yapısı ile bağımsızlığın kazanılmasına kadar Arnavutluk tarihi ele alınmıştır. Birinci bölümde, bağımsızlığın kazanılmasından İkinci Dünya Savaşı dönemine kadar Arnavutluk'taki gelişmeler ve bu dönem içindeki Türkiye-Arnavutluk İlişkileri incelenmiştir. İkinci bölümde, İtalya'nın Arnavutluk'u işgali ve işgale uluslararası arenada gösterilen tepkiler, İtalyan işgali döneminde Arnavutluk'ta yaşanan gelişmeler, ülkedeki direniş mücadeleleri, Alman işgali, Partizanların zaferi ve Çamerya sorunu gibi konular ele alınırken, üçüncü bölümde, iki ülke arasındaki ilişkiler Türk basını temel alınarak ortaya konulmuştur. 
Çalışmada Türkiye ve Arnavutluk arşiv belgelerinin yanı sıra Türkçe, Arnavutça ve İngilizce bilimsel yayınlar ile dönemin Türk basını incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The Republic of Turkey, which was founded after the liberation struggle following the collapse of the Ottoman Empire, has developed relations with many countries within the framework of its foreign policy. One of these countries is Albania, the last Balkan country to declare its independence. 
The newly founded Republic of Turkey and Albania signed agreements to enhance bilateral relations and expand political-diplomatic cooperation. Soon, consulates and embassies were opened in both countries. Albania, on the other hand, signed economic, defense, and security agreements with Italy and came under its influence. The good relations established with Albania in the early years of the Republic started to deteriorate with certain developments, such as Italian involvement in the country and the declaration of Ahmet Zogu as the king. Nevertheless, friendly relations based on common historical and cultural ties continued until 1939, albeit with ups and downs.
Albania, which entered the late 1930s under the rule of King Ahmet Zogu, was invaded by Italy on April 7, 1939. The country, which was occupied by the Italians and later the Germans in World War ll, was liberated from the occupying forces in November 1944 as a consequence of the independence struggle initiated by the resistance organizations. 
In the introductory chapter of our dissertation titled "Albania and Turkey-Albania Relations in the Second World War", the geographical, demographic and economic structure of Albania and the history of Albania until its independence have been discussed. In the first part, the developments in Albania from the gaining of independence until the Second World War period and Turkey-Albania relations during this period have been analyzed. In the second chapter, Italy's invasion of Albania and the reactions to the invasion in the international arena, the developments in Albania during the Italian occupation, the resistance struggles in the country, the German occupation, the victory of the Partisans and the Chamerya problem, while the third chapter presents the relations between the two countries based on the Turkish press. 
In the study, Turkish and Albanian archival documents, Turkish, Albanian and English scientific publications and the Turkish press of the period have been analyzed.