Yapay zekâ, veri madenciliği ve büyük veri kavramlarına karşı okul yöneticilerinin algılarının belirlenmesi
Determining the perceptions of school administrators against artificial intelligence, data mining and big data concepts
Yazar: GAMZE İNAL
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL BARIŞ ALKAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Büyük veri = Big data ; Okul yönetici algısı = School administrators perception ; Okul yöneticileri = School administrators ; Veri madenciliği = Data mining ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Yapay zekâ, büyük veri ve veri madenciliği kavramları son yıllarda dikkat çeken ve
birçok alanda kullanılan konulardır. Ancak Türkiye'de özellikle eğitim alanında, bu kavramları
temel alan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Büyük veri ve veri madenciliği kavramlarının, Türkiye
2023 Eğitim Vizyonu'nda da yer alması, bu kavramların bilinirliğinin önemini ve konunun
güncelliğini göstermektedir. Yeni ve teknolojik gelişmelere hızlı bir şekilde uyum
sağlayabilecek donanımlı bir nesil yetiştirmek çağın en önemli konularından birisi haline
gelmektedir. Bu çerçevede düşünüldüğünde, okul yöneticileri (müdür ve müdür yardımcıları),
Milli Eğitim'in amaçları doğrultusunda eğitim öğretim faaliyetlerini sürdüren, okullarda
liderlik görevini üstlenen kişiler olduğundan yapay zekâ, büyük veri ve veri madenciliği
kavramlarına karşı algılarının belirlenmesinin öncelikle araştırılması gereken bir konu olduğu
açıktır. Bu nedenle, bu çalışmanın evren birimini okul yöneticileri oluşturmaktadır.
Bu tez çalışması, nicel araştırma modeli olarak tasarlanmıştır. Çalışma kapsamında,
araştırmanın amacı doğrultusunda bir anket geliştirilmiştir. Bu anket üzerinden, Antalya iline
bağlı 5 merkez ilçe olan Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa'da resmi ilköğretim
ve ortaöğretim okullarında okul yöneticisi olarak görev yapan 324 katılımcıya ulaşılmıştır. Elde
edilen verilerin analizi için Basit ve Çoklu Uygunluk Analizi kullanılmıştır. Bu analiz
sonucunda, açıklayıcı gücü oldukça yüksek olan grafiksel yaklaşımlar elde edilmiş ve bu
yaklaşımların yorumlanması sonucunda veri yapıları içerisinde saklı kalmış önemli bulgular
ortaya çıkarılmıştır.
Analizler sonucunda; yapay zekâ, büyük veri ve veri madenciliği kavramlarının
tanınırlık düzeylerinin birbirileriyle ilişkili olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Lisansüstü
mezuniyet derecesine sahip olan okul yöneticileri bu kavramları daha iyi bildikleri tespit
edilmiştir. Bu yüzden de okul yöneticilerinin en az yüksek lisans mezunu olmaları ve
uluslararası alanda geçerli olan en az bir yabancı dil bilmesi büyük önem taşımaktadır. Yabancı
dil bilen okul yöneticilerinin, teknolojiyi de daha yakından takip ettikleri dikkat çekmektedir. Okul yöneticilerinden hizmet içi eğitim ya da hizmet içi eğitim dışındaki kurs, seminer gibi
eğitimlere katılanların, yapay zekâ, büyük veri ve veri madenciliği kavramlarına aşinalık
düzeylerinin yüksek olduğundan yola çıkılarak, okul yöneticilerinin kendilerini sürekli olarak
geliştirmelerinin önemi net bir şekilde görülmektedir. Lisans mezuniyet alanları mesleki ve
teknik bölümler olan okul yöneticilerinin, teknolojinin getirmiş olduğu bu kavramları tanıma
oranları yüksektir. Son zamanlarda gelişen robot teknolojisinin eğitime de uyarlanması
çalışmaları göz önünde bulundurulduğunda; okul yöneticileri robotların varlığını okullarda
genel itibariyle kabullendikleri; ancak öğretmeninin yerini tamamen almaları yerine yardımcı
rolde olmaları gerektiğini savunmaktadırlar. Ayrıca okul yöneticileri, akıllı tahtaların okullarda
kullanımına karşı olumlu bir bakış açısı sergilemektedir. Kıdem yılı fazla olan okul
yöneticilerinin teknolojik gelişmelere daha yakın olduğu göz önünde bulundurulacak olursa,
eskiden uygulanmış olan okul yöneticileri yetiştirme programının, hali hazırda uygulanan
programdan çok daha verimli olduğu elde edilen bulgular çerçevesinde düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Eğitimde yapay zekâ, Eğitimde büyük veri, Eğitimde veri madenciliği

Abstract:
The concepts of artificial intelligence, big data and data mining are the subjects that
have attracted attention and have been used in many areas in recent years. However, studies
based on these concepts, especially in the field of education, are quite limited in Turkey. The
inclusion of big data and data mining concepts in Turkey 2023 Education Vision has
emphasized the importance of awareness of these concepts and the up-to-dateness of the
subject. Raising a sophisticated generation that can adapt to new and technological
developments quickly has become one of the most important issues of the age. When considered
in this framework, it is clear that determining the perceptions of school administrators
(principals and vice principals) against artificial intelligence, big data and data mining concepts
is a subject that should be primarily investigated since they are the ones who carry out education
and training activities in line with the aims of National Education and take the leadership role
in schools. Therefore, school administrators constitute the research population of this study.
This thesis study was designed as a quantitative research model. Within the scope of the
study, a questionnaire was developed in line with the purpose of the research. Through this
questionnaire, 324 participants working as school administrators in official primary and
secondary schools in Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı and Muratpaşa, which are the 5
central districts of Antalya province, were reached. Simple and Multiple Correspondence
Analysis was used as the analysis method of the data collected. As a result of this analysis,
graphical approaches with very high explanatory power were obtained, and significant findings
hidden within the data structures were revealed as a result of the interpretation of these
approaches.
In consequence of the analyses, it has been concluded that the recognition levels of the
concepts of artificial intelligence, big data and data mining are interrelated. School
administrators with a postgraduate degree are better acquainted with these concepts. Therefore, it is of great importance for school administrators to have at least a master's degree and to speak
at least one foreign language that is internationally valid. It is noteworthy that school
administrators who speak a foreign language also follow technology more closely. Based on
the conclusion that school administrators who attend trainings such as in-service training or
courses and seminars other than in-service training, know the concepts of artificial intelligence,
big data and data mining better, the importance of school administrators' improving themselves
continuously becomes evident. It is seen that school administrators, whose undergraduate fields
are vocational and technical departments, are better acquainted with the concepts brought about
by technology. Considering the efforts to adapt the recently developed robot technology to
education, school administrators generally accept the existence of robots in schools, but they
argue that the robots should be in a supporting role rather than taking the teacher's place
completely. In addition, school administrators demonstrate a positive perspective towards the
use of smart boards in schools. Considering that school administrators with more seniority years
are closer to technological developments, it is seen that the school administrator training
program, which was previously implemented, is much more efficient than the current program.

Keywords: Artificial Intelligence in Education, Big Data in Education, Data Mining in Education