İETT'de çalışan otobüs ve metrobüs şoförlerinin temel psikolojik ihtiyaçları, iş tatmin düzeyleri ve yaşam doyumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi
Examining the basic psychological needs, job satistaction and life satisfaction levels of bus and metrobus drivers in IETT regarding some variables
Yazar: MESUT SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ETHEM ÇANAKOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Bu çalışma İETT Genel Müdürlüğü'nde otobüs ve metrobüs şoförü olarak çalışan personellerin temel psikolojik ihtiyaçlarını, iş tatmin düzeylerini ve yaşam doyumlarını incelemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini 2018 yılında İstanbul Avrupa yakasında çalışan İETT şoförleri, örneklemi ise bu evren içinden kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 253 otobüs ve metrobüs şoförü oluşturmuştur.
Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgiler ve çalışma türü formu, şoförlerin temel psikolojik ihtiyaçlarını saptamak için Kesici ve ark. (2003) tarafından Türkçeye uyarlanan Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Ölçeği, şoförlerin iş tatminini tespit etmek için Türkiye'de ilk kez Aslı Baycan (1985) tarafından uygulanan Minnesota İş Tatmini Ölçeği ve şoförlerin yaşam doyumlarını ölçmek amacıyla da Diener ve ark. (1985) geliştirilmiş ve ilk kez Türkçeye çevirisi Köker (1991) yapılmış Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır.
Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel işlemler uygulandıktan sonra gruplar arası farkı karşılaştırmak için bağımsız T-Testi, gruplar arası farkın nerden kaynaklandığını 
görmek için ise, Post Hoc ve Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda; otobüs ve metrobüs şoförleri arasında temel psikolojik ihtiyaçlar ve yaşam doyumu bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca otobüs şoförlerinin temel psikolojik ihtiyaçlara göre hizmet yılı, eğitim düzeyi ve kadro türü alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Otobüs şoförlerinin iş tatminine göre çalışma türü alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Bir diğer bulguda otobüs şoförlerinin yaşam doyumuna göre hizmet yılı ve eğitim düzeyi alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Öte yandan otobüs ve metrobüs şoförleri arasında iş tatmini bakımından istatistiksel olarak fark çıkmamıştır. Ayrıca metrobüs şoförlerinin temel psikolojik ihtiyaçlar, iş tatmini ve yaşam doyumu analizlerinin hiçbirinde anlamlı fark tespit edilememiştir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the basic psychological needs, job satisfaction and life satisfaction levels of the bus and metrobus drivers in IETT General Directorate.
The research universe consists of IETT drivers working in the European side of İstanbul in 2018. The research sample consists of 253 bus and metrobus drivers chosen by convenience sampling method from the universe.
To collect data, "a demographic information form prepared by the researcher, to determine the basic psychological needs of drivers "Basic Psychological Needs Satisfaction Scale" which was adapted into Turkish by Kesici and his colleagues (2003),  to determine the job satisfaction of the driver "Minnesota Job Satisfaction Scale" which was adapted into Turkish by Baycan (1985); to measure life satisfaction levels of drivers  "Life Satisfaction Scale" which was adapted into Turkish by Köker (1991) were used in the study.
After applying the descriptive statistical procedures in the analysis of the data, the independent T-Test was used to compare the differences between the groups, and Post Hoc and One-Way ANOVA was used to see where the differences between the groups originated.
As a result of the research; a statistically significant difference was found between bus drivers and metrobus drivers in terms of basic psychological needs and life satisfaction. In addition, regarding the basic psychological needs of bus drivers, there was a statistically significant difference in service years, education level and cadre type sub-dimensions. A statistically significant difference was found in the working type subscale in terms of the job satisfaction of the bus drivers. In another finding, statistically significant difference was found in service years and education level subscale in terms of life satisfaction of bus drivers. On the other hand, there was no statistically significant difference between bus and metrobus drivers regarding their job satisfaction levels. In addition, no significant difference was found in the analysis of basic psychological needs, job satisfaction and life satisfaction levels among metrobus drivers respectively.