Zihin engelli çocukların problem davranışlarının azaltılmasında anne gereksinimlerine yönelik geliştirilen anne çocuk etkileşimi programının etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the mother-child interaction program developed for material requirements in reducing the problem behavior of mentally disabled children
Yazar: BEDİA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. KEZBAN TEPELİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Problem davranış = Problem behavior ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; zihin engelli çocukların problem davranışlarının azaltılmasında anne gereksinimlerine yönelik geliştirilen anne çocuk etkileşimi programının etkililiğini belirlemektir. 
Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir araya getirilerek analizinin yapıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tek denekli deneysel desenlerden değişen ölçüt deseninin bir uyarlaması olan ölçüt aralığının sınırlandırıldığı değişen ölçütler modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim öğretim yılında Özel Eğitim İlkokulu'nda görev yapmakta olan öğretmenler, öğrenim görmekte olan 3 öğrenci ve velileri oluşturmaktadır.
Araştırma kapsamında nicel veriler çeşitli nitel veri toplama araçları ile desteklenmeye çalışılmış, çoklu veri toplama araçları ile eş zamanlı veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları: Öğrencilerin Sınıf İçi Sorunlu Davranışlarını ve Öğretmenlerin Kullandıkları Davranış Değiştirme Yöntemlerini Belirleme Formu, Öğrencilerin Ailesi Yanında Gösterdiği Sorunlu Davranışlarını ve Ebeveynlerinin Kullandıkları Davranış Değiştirme Yöntemlerini Belirleme Formu, Anne Gereksinimlerini Belirleme Formu, Program Öncesi ve Sonrası Anne Görüşme Formları'dır. Ayrıca Anekdot Kayıt/ Olay/Süre Kayıt Formu, Pekiştireç Belirleme Formu ve Katılımcı Günlükleri kullanılmıştır.
Nitel ve nicel veri toplama araçları ile elde edilen veriler birbirinden bağımsız olarak analiz edilmiş, bulgular ayrı ayrı açıklanmıştır. Verilere ait frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Tek denekli deneysel desenin kullanıldığı nicel boyutunda verilerin analizi, sonuçların yorumlanması grafik analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda elde edilen verilerin betimsel ve içerik analizi yapılmıştır. Ayrıca katılımcılara ait analizi gerçekleştirilen veriler gerekli kodlamalar yapılarak sunulmuş, ayrıntılı analizi gerçekleştirilerek çıkarımda bulunulmuştur.
Uygulanan aile eğitim programı sonrası; öğrencilerde var olan problem davranışlarda başlama düzeyine göre belirgin düzeyde değişim gözlenmiştir. Elde edilen nitel veriler, nicel verileri destekler niteliktedir.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the effectiveness of the mother-child interaction intervention models which is designed for the mother's needs in reducing the problem behaviors of students with intellectual disabilities.
In the current study, a mixed method research design in which both qualitative and quantitative research data collection methods integrated and used. In the quantitative dimension of the study, a single subject design format, the range-bound changing criterion design which is an extension of Changing Criterion Design was applied. The participants of this research study are the teachers who are working at Special Education Primary School in 2019-2020 academic year, three students and, their parents.
Within the scope of the research, quantitative data were tried to be supported by various qualitative data collection tools, and simultaneous data collection was carried out with multiple data collection tools. Data collection tools used in the study are: Identification Forms of Students' Problematic Behaviors in class and Identification Forms of Behavior Change Methods used by Teachers, Identification Forms of Students' Problematic Behaviors in the home settings and Identification Forms of Behavior Change Methods used by Parents, Identification Forms of Mother Needs, Mother Interview Forms. In addition, Anecdote / Event / Time Recording Data Sheet, Reinforcement Identification Forms, and Participant Diaries were used.
The data gathered by the qualitative and quantitative data collection tools were independently analyzed and the findings were separately explained. The frequency and percentage values of the data were calculated. In the quantitative dimension that the single-subject experimental design used, the analysis of the data and the interpretation of the results were demonstrated by graphic analysis. The data gathered for the qualitative dimension of the research, descriptive and content analysis was made. In addition, the analyzed data of the participants were presented with the coding, and inferences were made by performing detailed analysis.
At the end of the implemented family education program; there was a significant difference in the problem behaviors of the students when it is compared to the baseline phase. The findings from qualitative data sets also supports the findings of quantitative data sets of the study.