Dini iletişim açısından Mevlana üzerine bir araştırma
A research on Mevlana in terms of religious communication
Yazar: TÜLAY DÜZENLİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM EMİROĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Sosyal iletişim = Social communication ; İletişim = Communication ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamızda Mevlâna Celâleddin Rûmî'nin muhataplarıyla kurduğu güçlü ve başarılı iletişimin neden ve nasıllarına cevap aranmıştır. Bu, Celâleddin Rûmî'nin eserleri bir bir tahlil edilerek yapılmaya çalışılmıştır.  
Birinci bölümde, iletişimin temel unsurları olarak kabul edilen Kaynak, Kanal, Alıcı, Mesaj ve Geri Bildirim çağdaş iletişim açısından ele alınmıştır. Ayrıca asıl konuya zihinsel hazırlık olması amacıyla dinî iletişimin kaynağı konumundaki Kur'ân-ı Kerim ve Sünnetteki iletişim esaslarına da yer verilmiştir.
İkinci bölümde ise aynı unsurlar Mevlâna Celâleddin Rûmî'nin dinî iletişim anlayışı ve uygulamaları yönüyle incelenmiştir.
Rûmî' nin eserlerindeki dinî iletişim olgusunun derin bir şekilde tahlil edilmesi sonucu kaynağın, sağlıklı ve etkin bir dinî iletişim için sahip olması gereken olumlu vasıflarla, olmaması gereken olumsuz vasıfları tespit edilmiştir. Verdiği mesajlar iletişim değeri açısından on ayrı başlık altında sınıflandırılarak ele alınmıştır. Rûmî' nin iletişim kanalı olarak kullandığı sözlü /sözsüz kanallar ile alıcıda aradığı özellikler ve geri bildirimle ilgili olabileceğini düşündüğümüz görüşleri bölümün diğer konularıdır.
Birinci bölümde ele alınan "İletişimi Kolaylaştıran ve Engelleyen Unsurlar", ikinci bölümde Celâleddin Rûmî'nin bakış açısına göre tekrar incelenmiştir.
Bu çalışmanın sonucunda, Rûmî'nin ortaya koyduğu mistik, mânevi ve bir o kadar da zengin ve pratik değeri olan dinî iletişim anlayışının, günümüz çağdaş iletişim yaklaşımlarının ihmal ettiği dinamikleri de canlandırabilecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to find the reasons and methods of Mevlâna Celâleddin Rûmî´s strong and successful communication with his audience. To this end, a literary analysis of Celâleddin Rûmî's work is used as the research method.
In the first part of the study, the basic elements of communication as communicator, channel, receiver, message and feedback are explained with regard to the contemporary communication. Furthermore, the principles of communication in the Qu´ran and Sunnah, as the sources of religious communication, are extensively studied, with the aim to set the base for the second chapter.
In the second chapter, the same elements are handled with respect to Celâleddin Rûmî's understanding of religious communication and its applications. The deep analysis of the religious communication in Rûmî's works reveals the negative and positive qualities of the communicator, so the positive qualities which must be possessed for a healthy and effective religious communication are defined. The messages which Celâleddin Rûmî sent, were classified and examined based on ten different categories regarding their communication value. The verbal / non-verbal channels, the features he is looking for at the receiver, as well as his opinions of feedbacks are further topics of the second chapter.
In the second chapter, the basic elements of communication that examined in the first chapter, will be reanalysed based on Rûmî´s approach.
As a result of the study, we can underline that the mystical, spiritual, rich and practical religious communication approach Rûmî put forth is capable of reviving the dynamics neglected by modern contemporary communication approaches.