Çalışan annelerin iş stresi, ebeveyn stresi ve psikolojik dayanıklılıkları ile mental sağlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship among working mothers' work stress, parental stress, psychological resilience, and mental health
Yazar: BAHAR ÇATAL
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH ÖZSOY
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Stres faktörü bireylerin hem iş hayatını hem de sosyal hayatını doğrudan etkilemektedir. Bireyler ek olarak ebeveynlik rolünü üstlendiklerinde bu stres faktörü giderek artmakta ve iş yaşam dengesi büyük ölçüde değişikliğe uğramaktadır. Çalışan annelerin bu yeni düzene uyum sağlamaya çalışmaları esnasında, gerek psikolojik gerekse fiziksel olarak olumsuz etkilenme ihtimalleri artmaktadır. Bir bütün olarak ele alındığında çalışma yaşamında meydana gelen stres, annelerin ebeveynlik rollerini de etkileyerek mental sağlıklarını olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca bu stres durumu, anne ve çocuk arasındaki pozitif bağlanmayı da etkileyebilmektedir. Bu durum zaman içerisinde yetersizlik hissinin oluşmasına ve aile yaşamında gerginliklere yol açabilmektedir. Diğer bir açıdan değerlendirildiğinde ise stres faktörü çalışan annelerde, dikkat eksikliğine, üretkenlikte düşüş yaşanmasına ve iş performansının belirgin bir şekilde azalmasına yol açabilmektedir.
Araştırmada çalışan annelerin iş stresi, ebeveyn stresi, mental sağlık ve psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde kavramsal çerçeve ele alınmıştır. İkinci bölümünde ise araştırmanın arka planına değinilmiştir. Bu bölümde araştırmanın problemi, araştırmanın sorusu, araştırmanın modeli ve araştırma hipotezleri detayları aktarılmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde iş stresi, ebeveyn stresi, mental sağlık ve psikolojik dayanıklılık değişkenlerinin demografik verilerle karşılaştırılmasının yapılması adına bağımsız örneklemler T Testi ve ANOVA analizi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin incelenebilmesi amacıyla Pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Son bölümde ise elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Araştırma Türkiye'de kamu ve özel sektör dahil hizmet sektöründe çalışan annelerden oluşan 302 gönüllü katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Kolayda örneklemler yöntemi kullanılmış ve veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır.
İş stresi ve ebeveyn stresinin, mental sağlığa negatif yönde etki ettiği, psikolojik dayanıklılığın ise mental sağlığa pozitif yönde etki ettiği tespit edilmiştir. İş stresi ve ebeveyn stresi ile mental sağlık arasında negatif ilişki olduğu fakat psikolojik dayanıklılık ile mental sağlık arasında pozitif ilişki olduğu analiz edilmiştir. Demografik değişkenler açısından yönetsel role sahip kadınların, yönetsel role sahip olmayan kadınlara nazaran mental sağlık ve psikolojik dayanıklılık bağlamında daha güçlü oldukları belirlenmiştir. Özel sektörde çalışan annelerin, kamu sektöründe çalışan annelere oranla daha fazla iş stresine maruz kaldıkları gözlemlenmiştir.

Abstract:
The stress factor directly affects both the work and social life of individuals. When individuals take on the additional role of parenthood, this stress factor increases and the work-life balance undergoes a major change. While working mothers try to adapt to this new order, the possibility of being negatively affected both psychologically and physically increases. Taken as a whole, the stress that occurs in working life negatively affects the mental health of mothers by affecting their parenting roles. In addition, this stress situation may also affect the positive attachment between mother and child. This situation may lead to a sense of inadequacy and tensions in family life over time. From another perspective, stress can lead to lack of attention, decreased productivity and significant decreased work performance in working mothers.
This study examines the relation between work stress, parental stress, psychological resilience, mental health of working mothers. The study consists of three parts. In the first part of the research, the theoretical framework was discussed. In the second part, the background of the research was given. In this section, the details of the research problem, research question, research model and research hypotheses are explained. In the third part of the research, independent samples T-Test and ANOVA analysis were applied to compare the variables of work stress, parental stress, mental health and psychological resilience with demographic data. Pearson correlation analysis and regression analysis were performed to examine the relationship between variables. The data obtained in the study were analyzed with SPSS 21 program. In the last section, the findings are interpreted. The research was conducted with 302 volunteer participants, consisting of mothers working in the service industry, including the public and private sectors in Turkey. Convenience sampling method was used and data was submitted via online survey. 
It has been determined that work stress and parental stress negatively affect mental health, while psychological resilience has a positive effect on mental health. It has been analyzed that there is a negative relationship between work stress and parental stress and mental health, but a positive relationship between psychological resilience and mental health. When working mothers were examined according to demographic differences, it was determined that women with managerial roles were stronger in terms of mental health and psychological resilience than women without managerial roles. It has been observed that mothers working in the private sector are exposed to more work stress than mothers working in the public sector.