Yaşlı parkinson hastalarında mınd diyetine uyum, diyet antioksidan yükünün kognitif fonksiyon ve bazı biyokimyasal parametreler ile ilişkisi
Association of adherence to mind diet, dietary antioxidant capacity on cognitive function and some biochemical parameters in elderly with parkinson's disease
Yazar: ÖZGE ESGİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Parkinson hastalığı, motor ve motor olmayan belirtilerle ortaya çıkan yaygın, nörodejeneratif bir hastalıktır. Yaşamın her döneminde olduğu gibi Parkinson hastası yaşlılarda da diyet örüntüsü önem taşımaktadır. Yaşlanma ile birlikte vücutta reaktif oksijen türleri artmakta; serbest radikallerin antioksidan sistemlerle ortadan kaldırılamadığı durumlarda redoks homeostazı bozularak patolojik durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı yaşlı Parkinson hastalarında MIND diyetine uyum, diyet antioksidan yükünün kognitif fonksiyon ve bazı biyokimyasal parametreler ile ilişkisinin incelenmesidir. Araştırma verileri anket formu ile toplanmış, klinikte görevli hemşire tarafından hastalardan kan örneği alınmıştır. Anket formu genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, 24 saatlik geriye dönük bir günlük besin tüketim kaydı, antropometrik ölçümler (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, baldır çevresi) ve el kavrama gücü, MIND diyeti uyum değerlendirme formu, kognitif fonksiyonun değerlendirilmesi (Mini Mental Test, Saat Çizme Testi), biyokimyasal parametreler, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa form ve Bristol gaita skalası olmak üzere dokuz bölümden oluşmuştur. Çalışmaya 29 kadın 28 erkek olmak üzere 57 Parkinson hastası yaşlı birey dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 70,2±4,6 yıldır. Bireylerin %59,6'sı birinci, %31,6'sı ikinci, %8,8'i üçüncü Hoehn&Yahr hastalık evresindedir. Katılımcıların ortalama MIND diyetine uyum puanı 7,8±1,3'dür. Bireylerin ortalama Mini Mental Test puanı 25,7±3,9; Saat Çizme Testi puanı 8,4±2,1'dir. FRAP 1 değeri ile Mini Mental Test puanı arasında pozitif yönde zayıf düzeyde bir ilişki belirlenmiştir (p<0,05). GSH düzeyi ile toplam fenolik içeriği arasında pozitif yönde orta düzeyde; GSSG düzeyi ile FRAP 1 ve TEAC arasında negatif yönde zayıf düzeyde; FRAP 2, TRAP, H-ORAC ve dTAC arasında negatif yönde orta düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0,05). GSH/GSSG oranı ile FRAP1, FRAP2, H-ORAC ve dTAC arasında pozitif yönde orta düzeyde, TRAP ve TEAC arasında pozitif yönde zayıf düzeyde korelasyon tespit edilmiştir (p<0,05). TAS ile FRAP 2, TRAP ve TEAC arasında pozitif yönde zayıf düzeyde ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Zonulin düzeyi ile dTAC arasında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Sert dışkıya sahip olan bireylerin medyan FRAP 1 değeri 7,5 (alt-üst:3,1-21,6) iken normal dışkıya sahip olan bireylerin medyan FRAP 1 değeri 11,1 (alt-üst:4,1-22,6) olarak belirlenmiştir (p<0,05). Mini Mental Test puanı ile GSH düzeyi arasında orta düzeyde pozitif yönde (p<0,05), Saat Çizme Testi puanı ile TAS düzeyi arasında pozitif yönde zayıf düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). MIND diyetine uyum puanları ile GSH arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0,05). Beden kütle indeksi, baldır çevresi, bel çevresi, bel boy oranı ve fiziksel aktivite düzeyine göre düzeltilmiş modelde daha yüksek MIND diyetine uyumun daha düşük zonulin düzeyi ile ilişkili olduğu bulunmuştur (β=-0,25). Yaş, cinsiyet, hastalık evresi ve öğrenim süresine göre düzeltilmiş modelde daha yüksek MIND diyetine uyum puanının daha yüksek mini mental test puanı ile ilişkili olduğu görülmüştür (β=0,54). Yaş, cinsiyet, öğrenim süresi, sigara içme durumuna göre düzeltilmiş modelde daha yüksek MIND diyetine uyum puanının daha yüksek saat çizme testi puanı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir (β=0,33). Diyetin antioksidan kapasitesi ve MIND diyetine uyum ile kognitif fonksiyon ve oksidatif stres ile ilişki kan parametrelerinin; MIND diyetine uyumun zonulin ile ilişkili olabileceği sonucuna varılmıştır. Yaşlı Parkinson hastalarında oksidatif stres ve mikrobiyota önem
 
taşımaktadır. Diyet örüntüsünün düzenlenmesinin kognitif fonksiyon, oksidatif stres ve mikrobiyota üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu alanda daha kesin sonuçlara ulaşabilmek ve daha doğru değerlendirmenin yapılması için müdahale çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır

Abstract:
Parkinson's disease is a common neurodegenerative disease that occurs with motor and non-motor symptoms. As in every period of life, the diet pattern is important in the elderly with Parkinson's disease. With aging, reactive oxygen species increase in the body; In cases where free radicals cannot be eliminated by antioxidant systems, redox homeostasis is disrupted and pathological conditions occur. The aim of this study is to evaluate the association of adherence to MIND diet, dietary antioxidant capacity on cognitive function and some biochemical parameters in elderly with Parkinson's disease. The research data was collected using a questionnaire and blood samples were taken from the patients by the nurse working in the clinic. The questionnaire form consisted of nine parts: general information, dietary habits, a 24-hour recall food consumption, anthropometric measurements (height, body weight, waist circumference, calf circumference) and hand grip strength, MIND diet adherence assessment form, assessment of cognitive function (mini-mental test, clock test), biochemical parameters, International Physical Activity Questionnaire- short form and Bristol stool chart. 57 elderly individuals with Parkinson's disease, 29 female and 28 male, were included in the study. The mean age of the individuals participating in the study was 70,2±4,6 years. 59,6% of the individuals were in the first, 31,6% in the second and 8,8% in the third Hoehn & Yahr disease stage. The mean MIND diet adherence score of the participants was 7,8±1,3. The mean Mini Mental Test score of the individuals was 25,7±3,9; Clock Drawing Test score is 8,4±2,1. A weak positive correlation was determined between the FRAP 1 level and the Mini Mental Test score (p<0,05). There was a moderate positive correlation between GSH and total phenolic content; a weak negative correlation between GSSG and FRAP 1, TEAC; and a moderate negative correlation between FRAP 2, TRAP, H-ORAC, dTAC (p<0,05). There was a moderate positive correlation between GSH GSSG ratio and FRAP1, FRAP2, H-ORAC, dTAC, and a weak positive correlation between TRAP, TEAC (p<0,05). There was a weak positive correlation between TAS and FRAP 2, TRAP, TEAC (p<0,05). There was a weak negative correlation between zonulin levels and dTAC (p<0,05). The median FRAP 1 value of individuals with hard stools is 7,5 (min-max: 3,1-21,6), while the median FRAP 1 value of individuals with normal stools is 11,1 (min-max: 4,1-22,6) (p<0,05). A moderate positive correlation was found between Mini Mental Test score and GSH level (p<0,05), and a weak positive correlation was found between Clock Scratch Test score and TAS level (p<0,05). A moderate positive correlation was found between MIND diet adherence score and GSH (p<0,05). In the model adjusted for body mass index, calf circumference, waist circumference, waist-to-height ratio, and physical activity level, it was found that higher MIND diet adherence was associated with lower zonulin levels (β=-0,25). In the model adjusted for age, gender, disease stage and years of education, higher MIND diet adherence score was associated with a higher mini-mental test score (β=0,54). In the model adjusted for age, gender, years of education and smoking status, it was determined that a higher MIND diet adherence score was associated with a higher clock drawing test score (β=0,33). It was found that dietary antioxidant capacity and adherence to the MIND diet may be associated with blood parameters related to cognitive function and oxidative stress. It was also found that adherence to the MIND diet may be associated with zonulin. Oxidative stress and microbiota are important in elderly
 
with Parkinson's disease. It is thought that regulating dietary patterns may have an effect on cognitve function, oxidative stress and microbiota. Intervention studies are needed to get more precise results and to make a more accurate assessment in this area.