Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel güven hakkındaki algıları ve görüşleri
Percepti̇ons and opi̇ni̇ons of teachers worki̇ng i̇n secondary schools about organi̇zati̇onal trust
Yazar: BURAK KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. SONER DOĞAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
KARAKUŞ, Burak, Ortaokullarda Görev Yapan Öğretmenlerin Örgütsel Güven
Hakkında Algı ve Görüşleri, Yüksek Lisans Tezi, Sivas, 2019.
Milli Eğitim Temel Kanununa göre millli eğitimin genel amaçlarından birisi
öğrencilere ilgi ve kabiliyetlerini gerçekleştireceği bilgi, beceri ve olumlu davranışlar
kazandırarak onları hayata hazırlamak, kendilerini mutlu edecek ve toplumun refahına
katkı sağlayacağı bir meslek sahibi olmalarını sağlamaktır. Eğitim-öğretimin girdisi ve
çıktısı olan öğrencilerin istenilen yönde yetiştirilmesinde, öğretmenlerin görev ve
sorumluluklarının gereğini en iyi şekilde gerçekleştirmeleri önemlidir. Bu bağlamda
öğretmenlerin görev yaptıkları kurumun yöneticisi, meslektaşları ve paydaşlarıyla (veli)
güvene dayanan olumlu ilişkiler kurması, karşılaşılan sorunlarda birlikte karar alınarak
hareket edilmesi, kaliteli bir eğitim ortamının oluşturulması gibi faktörler eğitim örgütü
olan okulların amaçlarının gerçekleştirilmesinde temel etkenler olarak ön plana
çıkmaktadır.
Araştırmanın amacı, ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel güven algı
düzeyleri ve görüşlerini belirlemek, ayrıca güven düzeyinin seçilen demografik
değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek, elde edilen sonuçlara göre
eğitim örgütlerinde güveni artıracak öneriler geliştirmektir. Araştırma deseni olarak
açımlayıcı karma desen tercih edilmiştir. İki boyutta yürütülen araştırmanın nicel
boyutunda ilişkisel tarama modeli, nitel boyutunda olgu bilim deseni esas alınmıştır.
Araştırmanın nicel boyutunda evren ve örneklem belirleme yoluna gidilmemiştir. 2018-
2019 eğitim-öğretim yılında Sivas il merkezinde yer alan 14 ortaokulda görev yapan
278 öğretmen nicel boyutun çalışma grubunu oluşturmaktadır. Maksimum çeşitlilik ve
kolay ulaşım örneklemesine göre 20 öğretmen ise nitel boyutun çalışma gurubunu
oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda, Yılmaz (2006) tarafından Türkçeye
uyarlanan ''Örgütsel Güven Ölçeği'' ile toplanan veriler, SPSS programı aracılığıyla
analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda yarı yapılandırılmış görüşme formu
aracılığıyla elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz, içerik analizi ve sürekli
karşılaştırma tekniği kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel bulgularında ortaokul öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin
algı düzeyinin genel olarak yüksek düzeyde olduğu, boyutlar açısından incelediğinde ise
ortaokul öğretmenlerinin en çok yöneticilerine güvendiği belirlenmiştir. Bu sırayı
vi
meslektaşlara güven ve paydaşlara olan güvenin takip ettiği saptanmıştır. Yöneticiye
güven, meslektaşa güven ve paydaşlara güven olmak üzere üç alt boyut ile genel güven
puanının demografik değişkenlere göre analizi sonucunda; yöneticiye güven ve
meslektaşa güven boyutunda hiçbir değişkenin anlamlı bir farklılık göstermediği
bulgusuna ulaşılmıştır. Paydaşlara güven alt boyutunda cinsiyet, yaş, mesleki hizmet
süresi ve okuldaki hizmet süresi değişkenleri, genel güven puanında ise mesleki hizmet
süresi değişkenin anlamlı bir farklılık gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır.
Araştırmanın nitel boyutundaki bulgulara göre öğretmenler güveni kendini rahat
ve huzurlu hissettiğim bir ortam, etkili iletişim kurulan ilişkiler şeklinde ifade ederken,
güvenilir kişiye ait özellikleri samimi davranmak, tutarlı olmak, verdiği söze sadık
kalmak, çevresine karşı yardım sever olmak şeklinde sıralamıştır. Öğretmenlere göre
kaliteli eğitim, öğrencinin akademik başarısına katkı sağlama, çalışma ortamında etkili
iletişim, rahat ve huzurlu ortamının sağlanabilmesi bakımından güven ortamının önemli
olduğu tespit edilmiştir. Yöneticilerin öğretmenlere karşı adaletli davranması, tutarlı
davranışlar sergilemesi, samimi olması, her manada destek olması, saygılı olup hoşgörü
göstermesi gibi davranışlar sergilemesi öğretmenler ile yöneticiler arasında güvene
dayalı ilişkilerin kurulmasında önemli bir etkisinin olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Meslektaşlarla güvene dayalı ilişkiler oluşması sorumluluğun gereklerini tam olarak
yerine getirme, yardımsever olma, etkili iletişim kurma, değer verdiklerini hissettirme
ve paylaşılan durumların sır olarak kalması gibi davranışlardan olumlu etkilendiği
görülmüştür. Paydaşlara (veli) güvende ise öğrencileri hakkında bilgi alışverişinde
bulunma, tavsiyelerde bulunma, adil davranma, karşılıklı görevleri yerine getirme,
öğrenci ile mekân ve zamana bağlı kalmadan ilgilenme gibi faktörlerin etkili olduğu
sonucuna ulaşılmıştır
Nicel ve nitel boyuttan elde edilen bulgular birlikte incelendiğinde, araştırmaya
katılan öğretmenlerin ölçek için verilen yanıtlar ile görüşme formu aracılığıyla toplanan
verilerin analizi sonucunda uyarlanan tema ve alt kategoriler bakımından örgütsel
güvene ilişkin algı ve görüşlerin benzerlikler olduğu ifade edilebilir. Bu bağlamda nitel
boyuttan elde edilen bulguların nicel bulguları açıklayan ve destekleyen nitelikte olduğu
söylenebilir. Bu çerçevede araştırma nicel ve nitel bulgulardan yararlanarak literatür,
uygulayıcılar ve araştırmacılara güvene dayalı bir okul ortamının sağlanması yönünde
önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Güven, örgütsel güven, öğretmen, ortaokul

Abstract:
One of the general objectives of the The Basic Law of the National Education is
to provide students with the knowledge, skills and positive behaviors necessary for them
to realize their interests and talents, at the same time accommodating them with a
profession that will make them happy and contribute to the welfare of the society. It is
important for the teachers to perform their duties and responsibilities in the best possible
way in order to educate students in the desired direction. In this context, factors such as
the establishment of positive relations between the managers, colleagues and
stakeholders (parents) of the institutions they work with, the decision to act together in
the problems encountered, the establishment of a quality education environment are the
main factors in the realization of the aims of the schools, which are educational
organizations.
The aim of this study is to determine the level of organizational trust perception
and opinions of teachers working in secondary schools, to determine whether the level
of trust differs according to the selected demographic variables, and to develop
suggestions to increase trust in educational organizations. An exploratory mixed design
was preferred as the research design. In the quantitative stage of the research, which is
carried out in two stages, relational screening model was preferred and in the qualitative
stage case science pattern was preferred. In the quantitative dimension of the study, the
universe and the sample were not determined. In the 2018-2019 academic year, 278
teachers working in 14 secondary schools in the city center of Sivas constitute the study
group of the quantitative stage. According to the maximum diversity and easy
transportation sampling, 20 teachers constitute the study group of the qualitative stage.
In the quantitative stage of the study, data collected with the "Organizational Trust
Scale", which was adapted to Turkish by Yılmaz (2006), were analyzed by SPSS
program. In the qualitative stage of the research, descriptive analysis, content analysis
and continuous comparison techniques were used to analyze the data obtained through
semi-structured interview form.
Among the quantitative findings of the study, it was determined that the
perception level of secondary school teachers about organizational trust was generally
high and it was determined that secondary school teachers trust their administrators the
most. This was followed by trust in colleagues and trust in stakeholders. As a result of
viii
the analysis of the overall trust scores and three sub-dimensions of trust scores, these
sub-dimensions being in the managers, in the colleagues and in the stakeholders,
according to the demographic variables; no significant difference was observed in the
variables in the trust in the managers and colleagues sub-dimensions. Gender, age,
duration of professional service and length of service at school variables in the trust in
stakeholders sub-dimension were found to be significantly different, while the duration
of the professional service variable in overall trust score was found to be significantly
different.
According to the findings of the qualitative stage of the research, while teachers
defined trust as an environment where they feel comfortable and peaceful, and as
relations with effective communication, they defined the characteristics of a trustworthy
person as being sincere, being consistent, being true to their word, and being helpful.
According to the teachers the trust environment is crucial in terms of quality education,
contributing to the student's academic success, and providing effective communication,
comfortable and peaceful setting at work environment. It has been found that managers'
behaviors such as being fair, consistent, sincere, supportive in every sense, respectful
and tolerant have a substantial effect on trust based relationships between teachers and
managers. It was seen that trust based relations with colleagues were positively affected
by behaviors such as fulfilling the requirements of responsibility, being benevolent,
communicating effectively, feeling valued and keeping shared situations confidential.
As to trust in stakeholders (parents), factors such as exchanging information about
students, making recommendations, fair treatment, carrying out mutual tasks, and taking
care of students regardless of time and space have been found to be effective.
When the findings obtained from the quantitative and qualitative surveys are
examined together, it can be stated that there are similarities between the responses of
the teachers who participated in the research for the scale, and the perceptions and
opinions regarding organizational trust adapted as a result of the analysis of the data
gathered through the interview form. In this regard, it can be said that the findings
obtained from the qualitative stage explain and support the quantitative findings. Within
this framework, the research included suggestions to the literature, the practitioners, and
the researchers in the direction of providing a school environment based on trust by
utilizing qualitative and quantitative findings.
Key words: Trust, organizational trust, teacher, middle school.