Irak'ta siyasi kültür ve 2003 sonrası yasama seçimleri üzerindeki etkisi
الثقافة السياسية في العراق وأثرها على الانتخابات التشريعية بعد عام 2003
Yazar: ZIADOON ISMAEL MOHAMMED
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH METİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Irak = Iraq ; Mezhepler = Sects ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Seçimler = Elections ; Siyasi eylem = Political action ; Siyasi kültür = Political culture ; Siyasi partiler = Political parties ; Yasama = Legislation

Özet:
Irak, siyasi tarihinde bağımsızlığın kazanılması, monarşiden cumhuriyete geçiş ve Amerikan işgali gibi üç önemli kırılma noktası yaşamıştır. Bu kırılma noktaları siyasi kültürün şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Bu çalışmanın amacı Irak'ta siyasi kültürün tarihi arka planını da ortaya koyarak 2003 sonrası yasama seçimleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Literatürde Irak siyasi kültürünün sınırlı bir dönemini ya da belirli bir grubun siyasi kültürünü ele alan çalışmalar olmakla birlikte siyasi kültür ve yasama seçimleri ilişkisini araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma bu boşluğu doldurmaktadır. Çalışmada etnik grup olarak Araplar, Kürtler, Türkmenler ve Ezidiler, dini grup olarak da Sünniler ve Şiiler temel analiz başlıkları olarak seçilmiştir. Ayrıca gruplar içerisindeki alt hizipler de analize dahil edilmiştir. Çalışma ortaya koymuştur ki; tüm siyasi kazanımlara ve siyasi kurumların inşasına rağmen Irak uluslaşma anlamında kayda değer bir mesafe kat edememiştir. Irak'ta mezhebi ve etnik kimlikler oy verme tercihlerini doğrudan etkilemektedir. Siyasi partiler milli menfaatleri gerçekleştirmek adına grup menfaatlerinden ödün vererek ittifaklar kurmak konusunda isteksizdir. Ayrıca yeni programlar ve politikalar üretme konusunda başarısızdırlar. Seçmenler ise siyasi kurumlara, partilere ve liderlere güvenmemektedir. Dahası, siyasi katılımın seçimlere indirgenmesi vatandaşların siyasal aktifliğini ve uzlaşmacı siyaseti engellemektedir. Mevcut siyasi kültür bu haliyle ülkeyi cihadizm, yeni etnik ve mezhebi bölücülük ve küresel ve bölgesel siyasi müdahalelere karşı savunmasız hale getirmektedir. 
Anahtar Kelimeler:	Siyasi kültür, yasama seçimleri, mezhepçi siyaset, etnik siyaset, Irak

Abstract:
Iraq has experienced three important breaking points in its political history, such as gaining independence, the transition from monarchy to a republic, and the U.S. occupation. These breaking points have played an important role in shaping the political culture. The aim of this study is to reveal the effect of political culture on the Post-2003 legislative elections by narrating its historical background.  Although there are studies dealing with a limited period of Iraqi political culture or the political culture of a particular group in the literature, no study has been found that explores the relationship between political culture and legislative elections. The study fills this gap. In the study, Arabs, Kurds, Turkmens, and Yazidis as ethnic groups, and Sunnis and Shiites as religious groups were chosen as the main analysis parameters. In addition, sub-factions within those groups were also included in the analysis. The study reveals those; despite all the political achievements and the establishment of political institutions, Iraq couldn't make any significant progress in terms of becoming a nation. Sectarian and ethnic identities directly affect voting preferences. Political parties are reluctant to form alliances to realize national interests at the cost of making concessions on the group interests. They also fail to develop new programs and policies. The voters do not trust political institutions, parties, and leaders. Moreover, the reduction of political participation to voting prevents citizens' political activeness and the emergence of consociational politics. The existing political culture makes the country vulnerable to jihadism, new ethnic and sectarian separatism, and global and regional political interventions.
Keywords: Political culture, legislative elections, sectarian politics, ethnic politics, Iraq