Lisans öğrencilerinin bilgi arama süreçleri ile ilgili kavramları, tutumları ve düşünceleri
Undergraduate students' concepts, attitudes and thoughts regarding information search process
Yazar: NERMİN ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. OYA GÜRDAL TAMDOĞAN ; YRD. DOÇ. DR. ENGİN BAYSEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi arama = Quest of information ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Günümüz 21. yüzyıl bilgi çevresinde lisans öğrencileri günlük yaşamla ilgili bilginin yanı sıra, akademik amaçlar için de bilgiye gereksinim duymaktadır. Bilgi arama öğrencilerin hem konu seçimini, odak konunun belirlenmesini, bilgi arama becerilerini hem de bilgiyi analiz etme, sentezleme, değerlendirme ve bilimsel ve etik ilkeler doğrultusunda yazma yeteneğini gerektiren önemli bir süreçtir. Ancak öğrenciler için bilgi arama süreci her zaman kolay ve başarılı bir süreç olarak gerçekleşmemektedir. Lisans öğrencilerinin bilgi arama süreçlerini etkileyen çevresel ve öğrencilerin içsel yapılarından kaynaklı pek çok faktör bulunmaktadır. Bu araştırmada öğrencilerin bilgi arama süreçleri ile ilgili içsel özelliklerine odaklanılmıştır. Araştırma Kuhlthau'nun altı aşamadan oluşan "Bilgi Arama Süreci" modeline dayandırılmıştır. Bu araştırmada lisans öğrencilerinin bilgi arama sürecinde kavramlarının, tutumlarının ve düşüncelerinin etkili olduğu varsayımından hareketle, öğrencilerin bilgi arama ile ilgili var olan içsel özelliklerinin/yapılarının bütüncül bir yaklaşımla ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamını ve evrenini, Ankara Üniversitesi'ne bağlı Sosyal ve Beşeri Bilimler fakültelerinde (altı fakülte) lisans düzeyinde eğitim gören 17959 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmada nitel veriler, lisans öğrencileriyle gerçekleştirilen "yarı yapılandırılmış görüşme" tekniği (n=27) ile; nicel veriler de yine lisans öğrencileri tarafından doldurulan "5'li Likert tutum ölçeği" (n=385) ile elde edilmiştir. Nitel verilerin çözümlenmesinde "içerik analizi" yöntemi kullanılırken, nicel verilerin analizinde istatistik tekniklere ek olarak, SPSS istatistik programı kullanılmıştır. Nitel ve nicel araştırma sonucunda araştırmanın varsayımı doğrulanmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarının, öğrenci odaklı daha etkili ve verimli bilgi hizmetlerinin ve eğitim programlarının oluşturulmasında kütüphanecilere, eğitimcilere ve sistem tasarımcılarına mükemmel bir rehber olacağına inanılmaktadır.

Abstract:
Undergraduate students in 21st century information context do need not information not only for daily life but also for academic purposes. Information seeking as an important process, requires students topic selection; formulating focus; information seeking skills; analysing, synthesizing, assessing the data collected and writing based on academic and ethical principles. Information search process for students is not always an easy task and it is not always succesfully completed. There are many factors affecting on students information search processess, those sourced by environmental aspects and those of students' interior constructions. The present study focused on students' interior constructions regarding information search process. The present study adopted Kuhlthau's Information Search Process model constituted by six steps. Assuming that students' concepts, attitudes and thoughts are factors affect ISP this study aimed to reveal students' interior aspects/constructions holistically. Scope and population of the study included 17959 undergraduate students belong to six faculties of Social and Humanistic Sciences of Ankara University. Research utilized both quantitative and qualitative research approaches. Data collection for qualitative part included semi-structured interviews (n= 27) with undergraduate students; for quantitative part data collection included an attitude scale of 5 Likert-type attitude scale filled by again undergraduate students (n= 385). Content analysis is followed for qualitative data, while statistical techniques adding SPSS were called out for quantitative data analysis. Study including qualitative and quantitative research validated the research assumption. It is attached credence to the results of the present study that, it is going to be an excellent guide for librarians, educators and system designers in creating a student centered, efficient and fruitfull information services and education curriculm.