Afet bilinci ve eko-anksiyetenin afete hazırlık davranışlarına etkisi: İstanbul örneği
The effect of disaster awareness and eco-anxiety on disaster preparedness behaviors: İstanbul example
Yazar: PINAR BABA
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Acil Durum ve Afetlerde Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afetlerde Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Baba, P. (2024). Afet Bilinci Ve Eko-Anksiyetenin Afete Hazırlık Davranışlarına Etkisi: İstanbul Örneği. Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Acil Durum ve Afetlerde Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
Amaç: Bu araştırma, İstanbul'da yaşayan bireylerin afet bilinci ve ekolojik anksiyete düzeylerinin afete hazırlık davranışları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, afet bilinci ve ekolojik anksiyetenin bireylerin afete hazırlık süreçlerinde nasıl bir rol oynadığını ve bu faktörlerin demografik verilere göre nasıl şekillendiğini belirlemeyi hedeflemektedir.
Yöntem: Bu çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, İstanbul'da yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerden oluşan bir örnekleme dayanmaktadır. Örneklem büyüklüğü 384 olarak hesaplanmış, ancak araştırma 405 katılımcıyla tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak "Demografik Bilgi Formu", "Afetlere Yönelik Hazırlık İnanç, Değer, Tutum ve Davranış Değerlendirme Ölçeği" ve "Eko-anksiyete Ölçeği" kullanılmıştır. Yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi gibi demografik faktörlerin bu ilişkiler üzerindeki etkileri de detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir. Toplanan veriler, SPSS 25.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılıp dağılmadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile kontrol edilmiştir. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, frekans, oran), Independent t testi ve One Way Anova Testi kullanılmıştır. Post-hoc analizlerde Games Howell ve LSD testlerinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin %61,2'si kadın, %38,8'i erkektir. Katılımcıların ekolojik anksiyete düzeyleri arttıkça afete hazırlık düzeylerinin de arttığı gözlemlenmiştir. Afete hazırlık davranışları ile afet bilinci arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve medeni durum gibi demografik faktörlerin afete hazırlık tutumlarını etkilediği belirlenmiştir. Kadınlar, 31-50 yaş arası bireyler, üniversite mezunları ve evliler afete hazırlık konusunda daha yüksek düzeydedir.
Sonuç: Ekolojik anksiyete düzeyi arttıkça afete hazırlık düzeyi de artmaktadır. Afet bilincinin artırılması, doğal afetlerde can ve mal kaybını azaltabilir. Bu amaçla kitle iletişim araçları ve eğitim kurumlarının etkin kullanılması önerilmektedir. Ayrıca, afet hazırlık davranışlarını etkileyen inanç, değer ve tutumların daha geniş kapsamlı bir şekilde incelenmesi için daha büyük örneklem grupları üzerinde benzer çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Afet, Davranış, Değer, İnanç, Tutum, Ekolojik Anksiyete

Abstract:
Baba, P. (2024). The Impact of Disaster Awareness and Eco-Anxiety on Disaster Preparedness Behaviors: The Case of Istanbul. Master's Thesis, Department of Health Management in Emergencies and Disasters, Institute of Health Sciences, Yeditepe University, Istanbul
Purpose: This study aims to examine the effects of disaster awareness and ecological anxiety levels on disaster preparedness behaviors of individuals living in Istanbul. Additionally, it seeks to determine how disaster awareness and ecological anxiety play a role in individuals' disaster preparedness processes and how these factors are shaped by demographic data.
Method: In this study, a correlational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The research is based on a sample of individuals aged 18 and over living in Istanbul. The sample size was calculated as 384, but the study was completed with 405 participants. The "Demographic Information Form", "Disaster Preparedness Beliefs, Values, Attitudes, and Behaviors Assessment Scale", and "Eco-anxiety Scale" were used as data collection tools. The effects of demographic factors such as age, gender, and education level on these relationships were also evaluated in detail. The collected data were analyzed using SPSS 25.0 software. The Kolmogorov-Smirnov test was used to check whether the data were normally distributed. Descriptive statistics (mean, standard deviation, frequency, ratio), Independent t-test, and One Way Anova Test were used in the analyses. Games Howell and LSD tests were utilized in post-hoc analyses.
Results: Of the individuals who participated in the study, 61.2% were women and 38.8% were men. It was observed that as the levels of ecological anxiety increased, the levels of disaster preparedness also increased. No significant relationship was found between disaster preparedness behaviors and disaster awareness. It was determined that demographic factors such as gender, age, education level, and marital status affected disaster preparedness attitudes. Women, individuals aged 31-50, university graduates, and married individuals were at a higher level of disaster preparedness.
Conclusion: As the level of ecological anxiety increases, so does the level of disaster preparedness. Increasing disaster awareness can reduce loss of life and property in natural disasters. For this purpose, it is recommended to use mass media and educational institutions effectively. Furthermore, it is suggested that similar studies be conducted on larger sample groups to examine beliefs, values, and attitudes that affect disaster preparedness behaviors more comprehensively.
Keywords: Disaster, Behavior, Value, Belief, Attitude, Ecological Anxiety