İlkokul 4. sınıf insan hakları yurttaşlık ve demokrasi ders kitabının farklılıklara saygı değeri bakımından incelenmesi
An investigation of the primary school 4th grade human rights, citizenship and democracy textbook in terms of respect for differences
Yazar: ESRA İÇTÜZER ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KAF
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Değerler eğitimi = Values education ; Farklılıklara saygı = Respect for diversity ; Kitaplar = Books ; Program değerlendirme = Program evaluation ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan hakları dersi = Human rights cource ; İnsan hakları, yurttaşlık ve demokrasi dersi = Human rights citizenship and democracy lesson

Özet:
Bu çalışmanın amacı ilkokul dördüncü sınıf insan hakları yurttaşlık ve demokrasi ders kitabında farklılıklara saygı değerinin incelenmesidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, doküman incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır. Veri toplama aracı, alan yazın taraması sonucu oluşturulan ve uzman görüşü doğrultusunda geliştirilen Farklılıklara Saygı Değeri Ders Kitabı İnceleme Ölçütleridir. Araştırmanın verileri; toplumsal cinsiyet, engellilik, aile ve sosyal yapı ve kültürel yapı boyutu betimsel analiz yoluyla elde edilmiştir. 
Yapılan analiz sonucunda toplumsal cinsiyet boyutunda; cinsiyetlerin dağılımı, meslekler temsillerinin cinsiyet dağılımı, oyunlarda cinsiyet dağılımı, öznelerin cinsiyet dağılımı doğrultusunda erkeklere kadınlardan daha fazla yer verildiği görülmüştür. Engellilik boyutunda; engellilik temsilinin dağılımı, sosyal yaşam içindeki engellilerin dağılımı ve farklı engel durumlarının dağılımı doğrultusunda yalnızca ortopedik engelli bireylere yer verildiği, temsillerde engelli bireylerin yaşama katılmalarının vurgusunun yer aldığı görülmüştür. Aile ve sosyal yapı boyutunda; farklı aile tiplerinin dağılımı ve kırsal-kentsel yaşam alanına göre dağılımına ilişkin çekirdek aile temsiline yer verildiği, yaşam alanı olarak da kentli temsillere yer verildiği görülmüştür. Kültürel yapı boyutunda; farklı kültürel yapıların temsili ve farklı kültürlerin işleniş bağlamına ilişkin farklı kültürlere ilişkin örneklerin sınırlı olduğu görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Farklıklara saygı, toplumsal cinsiyet, engellilik, kültürel yapı, sosyal yapı

Abstract:
The aim of this study is to examine the value of respect for differences in the fourth grade human rights, citizenship and democracy textbook. Qualitative research method was used in the study and document analysis technique was used. The data collection tool is the Respect for Differences Textbook Review Criteria, which was created as a result of the literature review and developed in line with the expert opinion. The data of the research; gender, disability, family and social structure and cultural structure dimensions were obtained through descriptive analysis.
As a result of the analysis, in the gender dimension; It has been seen that men are given more space than women in line with the distribution of genders, gender distribution of occupations, gender distribution in games, and gender distribution of subjects. In the dimension of disability; In line with the distribution of disability representation, the distribution of disabled people in social life and the distribution of different disability situations, only orthopedically disabled individuals were included, and the representations emphasized the participation of disabled individuals in life. In the dimension of family and social structure; It has been seen that the nuclear family representation regarding the distribution of different family types and their distribution according to the rural-urban living area is included, and urban representations are included as the living space. In the dimension of cultural structure; It has been seen that the examples of different cultures regarding the representation of different cultural structures and the context of the processing of different cultures are limited.

Keywords: Respect for differences, gender, disability, cultural structure, social structure