Doğu Karadeniz'deki istavrit balığı (Trachurus mediterraneus, Steindachner, 1868)'nın histolojik metotla üreme biyolojisinin belirlenmesi
Determination of the reproductive biology of horse mackerel (Trachurus mediterraneus, Steindachner, 1868) by histological method in the Eastern Black Sea
Yazar: OSMAN ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ŞAHİN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Fekondite = Fecundity ; Üreme = Reproduction ; Üreme biyolojisi = Reproductive biology ; İstavrit balığı = Horse mackerel

Özet:
Bu çalışmada, Doğu Karadeniz'deki istavrit (Trachurus mediterraneus, Steindachner, 1868) balığı stoklarının empirik ve histolojik ( mikroskopik, makroskopik) yöntemlerle türün üreme stratejisi ve periyodunun belirlenmesi hedeflenmiştir. İstavrit balığının boy, ağırlık, cinsiyet kompozisyonu, yaş, üreme özelikleri, GSİ, HSİ, KF, gonad gelişim evreleri, yumurta çapları, kısmı ve bağıl yumurta verimliliği (fekondite)  ve ilk eşeysel olgunluk boyu (LM50) incelenmiştir. Eylül 2019 ve Ağustos 2020 arasında 12 aylık sürede toplanan 1533 adet istavrit balığı örneklenmiş olup, boylarının 8,5 cm ile 18,4 cm arasında dağılım gösterdiği, ortalama boy ve ağırlıklarının sırasıyla 11,87±1,323 cm ve 14,06±5,468 g olarak hesaplanmıştır. Tüm bireylerin 770 adedi dişi (%50,23) ve 763 adedi erkek (%49,77) bireylerden oluştuğu tespit edilmiştir. Yaş dağılımı 0-IV yaş arasında dağılım gösterdiği ve en yoğun yaş grubunun 1 yaş olduğu bulunmuştur. GSI değerinin hem dişi hem erkek bireylerde en yüksek olduğu ay haziran (D=4,68±1,991, E= 3,55±1,533) olarak belirlenmiştir. Kısmi fekondite 3437,14±4459,46 adet yumurta/birey ve kısmi bağıl fekondite 124,03±100,27 adet yumurta/g olarak tahmin edilmiştir. Sulanmış yumurta çaplarının ortalama boyu 732,71±153,72 µm iken toplam yumurta çaplarının ortalama boyu 414,86±98,66 µm olarak belirlenmiştir. İlk Eşeysel olgunluk boyu (LM50) dişi bireyler için 11,11 cm, erkek bireyler için ise 10,86 cm olduğu hesaplanmıştır. Bu araştırmada elde edilen sonuçlar göre, istavrit balığının hem empirik hem de histolojik yöntemler sonucu üreme periyodunun mayıs-ağustos ayları arsında gerçekleştiği, yumurtlama stratejisinin ise kısmı ve eşzamansın (asenkron) olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Trachurus mediterraneus, Üreme Stratejisi, Fekondite, İlk Cinsi Olgunluk Boyu, Doğu Karadeniz

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the reproductive strategy and period of the horse mackerel (Trachurus mediterraneus, Steindachner, 1868) fish stocks in the Eastern Black Sea by empirical and histological (microscopic, macroscopic) methods. The length, weight, sex composition, age, reproductive characteristics, GSI, HSI, CF, gonad development stages, egg diameters, batch and relative egg productivity (fecundity) and first maturity length (LM50) of horse mackerel were investigated. 1533 horse mackerel fish collected in a 12-month period between September 2019 and August 2020 were sampled, lengths of samples varies between 8.5 cm and 18.4 cm, mean length and weight were calculated as 11.87±1.323 cm and 14.06±5.468 g, respectively. It was determined that all individuals consisted of 770 females (50.23%) and 763 males (49.77%) individuals. Age distribution was found to be between 0-IV years and the most intense age group was 1 year. The month with the highest GSI value in both female and male individuals was determined as June (D=4.68±1.991, M=3.55±1.533). Batch fecundity was estimated as 3437.14±4459.46 eggs/individual and batch relative fecundity as 124.03±100.27 eggs/g. While the average of the hydrated egg diameters was 732.71±153.72 µm, the average of the total egg diameters was determined as 414.86±98.66 µm. The first sexual maturity length (LM50) was calculated as 11.11 cm for females and 10.86 cm for males. According to the results obtained in this study, it was concluded that the spawning period of horse mackerel occurred between may and august as a result of both empirical and histological methods, and the spawning strategy was partial and asynchronous.

Keywords: Trachurus mediterraneus, Reproduction, Fecundity, Gonad Histology, Eastern Black Sea