Alkolsüz yağlı karaciğer hastalığının sınıflandırılmasında invaziv (histolojik) ve noninvaziv (Sitokeratin 18 Ve Tip III Kollajen N-Terminal Propeptid) yöntemler arasındaki korelasyon
Correlation between invasive (histological) and noninvasive (Cytokeratin 18 and Type III Collagen N-Terminal Propeptide) methods in the classification of non-alcoholic fatty liver disease
Yazar: SERCAN KAYA
Danışman: PROF. DR. MURAT BOYDAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT AYDIN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Sitokeratinler = Cytokeratins ; Sınıflandırma = Classification ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) dünyada en sık görülen kronik karaciğer hastalığıdır. Dünyada prevalansı %25 olarak tahmin edilmektedir. Karaciğer biyopsisi NAYKH sınıflandırması için altın standart olarak kabul edilmektedir. Ancak rutinde kullanımı invaziv olması nedeniyle sınırlıdır. Bu çalışmada biyopsi kanıtlı NAYKH sınıflandırılmasında invaziv; histolojik parametreler ile noninvaziv yöntemler, serum sitokeratin 18 (CK18) ve tip III kollajen N-terminal propeptid (PIIINP) arasındaki korelasyonun belirlenmesi amaçlandı.
Çalışma Şubat - Aralık 2020 tarihleri arasında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi, İç Hastalıkları Polikliniği ve Kliniği'ne başvuran sağlıklı ve biyopsi sonucuna göre NAYKH ön tanısı alan, çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllüler üzerinden yürütülmüştür. Bu çalışma prospektif olarak toplanmış verilerin retrospektif analizidir. Tüm katılımcıların rutinde bakılan hematolojik ve biyokimyasal parametreleri çalışıldı ve serum örnekleri çalışma sonuna kadar -80 C derecede dondurulup saklandı. Biyopsi örnekleri, Steatoz aktivite fibroz/ Yağlı karaciğer progresyon inhibisyonu (SAF/FLIP) algoritmasına göre değerlendirildi. Çalışma sonunda dondurulmuş serum örnekleri temin edilen CK18 (M30) ve PIIINP kitleri kullanılarak çalışıldı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 22 paket programı kullanıldı.  
Çalışmada yaş, beden kitle indeksi, diyabet varlığı, insülin direnci, karaciğer enzimleri ve lipit profili değerleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık gösterdi. Karaciğer biyopsilerinin histolojik değerlendirmesinde nonalkolik steatohepatit (NASH) grubu sonuçlarının, nonalkolik yağlı karaciğer (NAFL) grubundan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlendi. CK18-M30 ve PIIINP seviyeleri tüm gruplarda anlamlı düzeyde faklılık gösterdi. Sağlıklı bireylerin CK18-M30 ve PIIINP seviyeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken NAYKH gruplarında CK18-M30 ve PIIINP seviyeleri arasında pozitif yüksek düzeyde bir ilişki olduğu belirlendi. Ek olarak, PIIINP, sağlıklı bireyleri NAYKH gruplarından ayırt etmede CK18-M30'dan daha iyi performans gösterirken; CK18-M30, NAFL ve NASH gruplarını ayırt etmede PIIINP'den daha iyi performans göstermiştir.
Çalışmanın sonuçlarına göre biyopsi kanıtlı NAYKH'da elde edilen sonuçlar hem PIIINP hem de CK18-M30'un kısmen histolojik parametreler ile ilişkili olduğunu, özellikle NASH ve NAFL arasında ayrım yapmada etkili olabileceklerini göstermiştir. Ancak yapılan çalışmalarda sunulan PIIINP ve CK18-M30'un etkinlik düzeyi ve özellikle kesme değerleri faklılık göstermektedir. Ayrıca tek bir belirtecin bu ayrımı yapmada yetersiz olabileceği, testlerin tek başına kullanımı yerine kombine kullanımı, çeşitli panel veya algoritmaların geliştirilmesi ve araştırılması daha uygun olabilir. Bu nedenle özellikle daha büyük NAYKH popülasyonlarında yapılacak prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar sözcükler: Non alkolik steatohepatit; Non alkolik yağlı karaciğer hastalığı; Noninvaziv tanı testleri; Sitokeratin 18; Tip III kollajen N-terminal propeptid.

Abstract:
Nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) is the most common chronic liver disease in the world. Its prevalence in the world is estimated at 25%. Liver biopsy is accepted as the gold standard for NAFLD classification. However, its routine use is limited due to its invasiveness. In this study, it was aimed to determine the correlation between invasive histological parameters and noninvasive methods serum cytokeratin 18 (CK18) and type III collagen N-terminal propeptide (PIIINP), in biopsy proven NAFLD classification.
The study was conducted on volunteers who applied to Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical Center, Internal Diseases Polyclinic and Clinic between February and December 2020, who received a pre-diagnosis of NAYKH according to the biopsy result and healthy accepted to participate in the study. This study is a retrospective analysis of prospectively collected data. The routine hematological and biochemical parameters of all participants were studied, and serum samples were frozen and stored at -80 C until the end of the study. Biopsy samples were evaluated according to the Steatosis activity fibrosis / Fatty liver inhibition of progression (SAF / FLIP) algorithm. At the end of the study, frozen serum samples were studied using CK18 (M30) and PIIINP kits. SPSS 22 package program was used for statistical analysis of the data.
In the study, age, body mass index, presence of diabetes, insulin resistance, liver enzymes and lipid profile values showed a statistically significant difference between the groups. In the histological evaluation of liver biopsies, it was determined that the nonalcoholic steatohepatitis (NASH) group results were significantly higher than the nonalcoholic fatty liver (NAFL) group. CK18-M30 and PIIINP levels differed significantly in all groups. While there was no significant correlation between CK18-M30 and PIIINP levels of healthy individuals, a high positive correlation was found between CK18-M30 and PIIINP levels in NAYKH groups. In addition, while PIIINP performed better than CK18-M30 in distinguishing healthy individuals from NAYKH groups, CK18-M30 performed better than PIIINP in distinguishing between NAFL and NASH groups.
According to the results of the study, the results obtained in biopsy proven NAYKH showed that both PIIINP and CK18-M30 are partially related to histological parameters, and they can be effective in distinguishing between NASH and NAFL. However, the efficiency level and especially the cut-off values of PIIINP and CK18-M30 presented in the studies are different. In addition, a single marker may be insufficient to make this distinction, it may be more appropriate to use the tests in combination instead of using them alone, to develop and research various panels or algorithms. Therefore, prospective studies are needed, especially in larger NAFLD populations.
Key Words: Non alcoholic steatohepatitis; Non alcoholic fatty liver disease; Noninvasive diagnostic tests; Cytokeratin 18; Type III collagen N-terminal propeptide