Grafik tasarımında sürdürülebilirliğin yeri ve bir mobil uygulama örneği
The place of sustainability in graphic design and a mobile application example
Yazar: ELİF YILDIZ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN AKENGİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sanayi devrimi ve sonrasındaki dönemlerde üretime bağlı olarak artan tüketim toplumların hızlı bir değişim geçirmesine neden olmuştur. Aşırı tüketimin neredeyse önlenemez hale geldiği ve her geçen gün daha fazla üretimin doğaya zarar verdiği bu küresel düzende; iklim değişikliği, küresel ısınma, tür kayıpları, doğal kaynakların sömürülmesi, plastik sorunu, fosil yakıt kullanımı ve atıkları, doğal kaynakların tükenmesi, canlı çeşitliliğinin azalması ve çevre kirliliği gibi sorunlar insanlığı doğrudan tehdit eder bir boyut kazanmıştır. Etkileri beklenenden daha hızlı hissedilen bu sorunlar karşısında, artan ihtiyaçlar ve bu ihtiyaçların karşılanabilmesi için anlık değil uzun vadeli ve sürekli olabilecek çözümler üretmek zorunlu hale gelmiştir. Yaşanan doğa tahribatı ve biyoçeşitliliğin azalması, kendini çevreye karşı sorumlu gören bireyler içinde ciddi bir endişe konusu haline gelmiş ve bu sorunların önüne geçmek için bir çıkış yolu olarak sürdürülebilirlik fikri gündeme gelmiştir. Hayatın hemen her alanında karşımıza çıkan sürdürülebilirlik kavramı, Dünya'nın daha yaşanabilir bir yer olmasını sağlamaya çalışan bir harekettir. Toplumların sürdürülebilirlik konusunda artan farkındalığı ve doğru bilgiye ulaşma isteği giderek önem kazanmış, bireylerin tutum ve davranışlarını değiştirme gücüne sahip olan tasarım da bu bilginin aktarılmasında önemli bir unsur haline gelmiştir. Çevre sorunları karşısında sürdürülebilir bir yaşam için daha kalıcı ve uygun çözümler bulmak amacıyla sürdürülebilir tasarımı hayatın merkezine koymak ise kaçınılmaz olmuştur. Giderek önem kazanan sürdürülebilir tasarım anlayışında, çevre dostu malzemelerin seçiminden ürünün yaşam döngüsüne kadar tüm süreçlerde sürdürülebilirlik kavramının yerine getirilmesi için grafik tasarımcının bazı ekolojik ilkelere uymasının ve bu konuda bilgi sahibi olmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, sürdürülebilir yaşam konusunda bilinç düzeyinin artırılmasına destek olmak, grafik tasarımcıların bu konudaki rolü ve önemine değinerek sürdürülebilirlik adına neler yapılabileceğine dikkat çekmek ve grafik tasarım eğitiminde sürdürülebilirliğin önemini vurgulamaktır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmada tarama yöntemi kullanılmış olup sürdürülebilirlik, ekoloji ve çevre konularındaki anlayışın grafik tasarım alanı ile bağlantısı ve etkileri ile sınırlıdır. Tez çalışması sonunda sürdürülebilirlik kültürünün gelişmesine katkı sağlamak ve bu alanda farkındalık yaratmak amacıyla Gestalt ilkeleri ve grafik tasarım prensipleri doğrultusunda hazırlanan mobil uygulama grafik arayüz tasarımı için bir kılavuz hazırlanmış ve somut bir ürün ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda ise literatür taramasından elde edilen veriler doğrultusunda sürdürülebilirliğin grafik tasarım ve grafik tasarım eğitimine nasıl entegre edilebileceğine dair önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The industrial revolution and the increasing consumption due to production in the following periods have caused societies to undergo a rapid change. In this global order, where overconsumption has become almost unavoidable and more and more production damages nature every day; problems such as climate change, global warming, species losses, exploitation of natural resources, plastic problem, fossil fuel use and waste, depletion of natural resources, reduction of living diversity and environmental pollution have gained a dimension that directly threatens humanity. In the face of these problems, the effects of which are felt faster than expected, it has become imperative to produce solutions that can be long-term and continuous, not instantaneous, in order to meet increasing needs and these needs. The destruction of nature and the decrease in biodiversity have become a serious concern for individuals who consider themselves responsible for the environment, and the idea of sustainability has come to the agenda as a way out to prevent these problems. The concept of sustainability, which we encounter in almost every aspect of life, is a movement that tries to make the world a more livable place. The increasing awareness of societies about sustainability and the desire to access the right information have become increasingly important, and design, which has the power to change the attitudes and behaviours of individuals, has become an important element in transferring this information. In the face of environmental problems, it has become inevitable to put sustainable design at the centre of life in order to find more permanent and appropriate solutions for a sustainable life. In the understanding of sustainable design, which is becoming increasingly important, it is thought that it is important for the graphic designer to comply with some ecological principles and to have knowledge on this subject in order to fulfil the concept of sustainability in all processes from the selection of environmentally friendly materials to the life cycle of the product. The aim of the study is to support raising the level of awareness about sustainable life, to draw attention to what can be done in the name of sustainability by mentioning the role and importance of graphic designers in this issue and to emphasise the importance of sustainability in graphic design education. This research, in which qualitative research method is used, is limited to the connection and effects of the understanding of sustainability, ecology and environmental issues with the field of graphic design. At the end of the thesis study, a guide for mobile application graphic interface design prepared in line with Gestalt principles and graphic design principles in order to contribute to the development of sustainability culture and to raise awareness in this field, and a concrete product was produced. As a result of the research, suggestions were made on how sustainability can be integrated into graphic design and graphic design education in line with the data obtained from the literature review.