Antalya ikliminde yetişen bitkiler ile ekolojik baskı denemeleri  ve sürdürülebilir tekstil yüzey tasarımları
Ecological printing trials and sustainable textile surface designson some of the plants that grow in Antalya's climate
Yazar: DİDEM KALELİ
Danışman: PROF. DR. SEMA ÖZKAN TAĞI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Antalya = Antalya ; Bitkiler = Plants ; Ekolojik baskı = Ecological printing ; Tasarım = Design ; Tekstil yüzeyleri = Textile surfaces ; Yüzeyler = Surfaces

Özet:
Çevre, doğa ve canlıların maruz kaldığı sömürü ve kayıpların önlenmesi; doğal kaynakların ve ekosistemlerin korunması; tasarım sürecinin çevre ve insan sağlığıyla birlikte değerlendirilmesi yönünde ürün tercihi yapan tüketiciler ve bu amaçlarla tasarım yapmayı ilke edinen tasarımcıların sayısı, insan farkındalığının artması ve gelişen bilincimiz doğrultusunda hızla artmaktadır. Ekolojik baskı tekniği uygulanan hayvan dostu, sürdürülebilir yüzey tasarımlarının, organik standartlar uygulanarak belgelenen, bitkisel lif kaynaklı tekstil yüzeyleriyle; baskı almak ve renklendirmek için, doğada parçalanarak tamamen çözünen bitkiler ve yine bitkilerden elde edilen doğal boyarmaddeler ile ve diğer sürdürülebilir malzeme ve araçlar kullanılarak yapılması; çevrenin, doğanın ve doğanın bir parçası olan insan ve hayvanların korunabilmesi adına önem taşımaktadır. Tekstil yüzey desenlendirme tekniklerinden olan ekolojik baskı, eko tasarım ya da sürdürülebilir tasarım felsefesine yönelik yüzey tasarımlarının oluşturulmasına ve aynı zamanda çoğaltılabilirlik veya tek biçimliliğin mümkün olmadığı özgün baskı tasarımlarına imkan vermektedir. Deneysel bir araştırma olan bu çalışmada, Antalya ili ikliminde yetişen 27 farklı bitki ve buharda rulo baskı tekniği ile şap, pirinç unu ve kül mordanları; sirke ve demir çözeltisi kullanılarak; organik ve % 100 pamuklu dokuma kumaş yüzeylerine; 81 adet ekolojik baskı denemesi uygulanmıştır. Baskı denemeleri, sürtünme (kuru-yaş) haslıkları bakımından değerlendirilmiştir. Görsel açıdan en iyi sonucu veren bitkiler ile mordanlar tespit edilerek; deneysel araştırma sonucu ortaya çıkan farklı verilerin gözlemlendiği, 46 adet, çevre, doğa, insan ve hayvan dostu sürdürülebilir tekstil yüzey tasarımı yapılmıştır.

Abstract:
Prevention of the exploitation and losses to which the environment, nature and living things are exposed to; protection of natural resources and ecosystems; is on the increase with the number of consumers who prefer products to evaluate the design process together with the environment and human health and the number of designers who adopt designing for these purpose in line with the increase in human awareness and our developing consciousness. Animal-friendly, sustainable surface designs with ecological printing technique are documented by applying organic standards, with vegetable fiber-derived textile surfaces; to print and color, using natural dyestuffs obtained from plants and other sustainable materials and tools which is important for the protection of the environment, nature and people and animals that are part of nature. Ecological printing, which is one of the textile surface patterning techniques, allows the creation of surface designs for eco design or sustainable design philosophy, as well as original printing designs where reproducibility or uniformity is not possible. With 27 different plants grown in the climate of Antalya province and steam roll printing technique; alum, rice flour and ash mordants; using a solution of vinegar and iron; organic and % 100 cotton woven fabric surfaces; 81 ecological printing trials were carried out. Printing trials were evaluated in terms of friction (dry-wet) fastness. By determining the plants and mordants that give the best results in terms of visual and fastness values; 46 eco-friendly, nature, human and animal friendly, sustainable textile surface designs were made, in which different data were observed as a result of experimental research.