Greft kaybı gelişen böbrek nakilli hastalarda mortalite sıklığı ve etkileyen risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of mortality frequency and associated risk factors in kidney transplant recipients experiencing graft loss
Yazar: ÇAĞRI ALAN
Danışman: PROF. DR. FATMA AYERDEN EBİNÇ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
ÖZET
Amaç: Günümüzde greft kaybı sonrasında diyalize dönen nakil alıcılarının morbidite ve mortalite açısından yüksek riskli olduğu düşünülmektedir. Buna karşın bu hasta grubunda prognozu ve risk faktörlerini tanımlayan çalışmalar oldukça yetersizdir. Greft kaybı gelişen alıcılarda mortalite riski çalışan greftleri olan hastalara göre yaklaşık üç kat artmaktadır. Benzer şekilde greft kaybı olan alıcılarda mortalite riski normal popülasyonda diyalize giren hastalara göre de daha fazladır. Sıklıkla böbrek nakli alıcılarında yapılan sıkı takip, diyalize geri dönme durumunda kesilmektedir. Literatürde greft kaybı sonrasında uzun süreli sonuçları değerlendiren çok az çalışma mevcuttur. Bu çalışmada greft kaybı gelişen böbrek nakil alıcılarında diyaliz başlangıcı sonrasında mortalite sıklığını ve mortaliteyi etkileyen risk faktörleri incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji kliniği transplantasyon ünitesinde 1/Ocak/2000-20/Temmuz/2022 tarihleri arasında greft kaybı gelişen böbrek nakilli hastalar alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya greft kaybı gelişen 46 böbrek nakilli hasta dahil edildi. Çalışma süresi boyunca hastaların %17'sinde ölüm gerçekleşti. Hastaların %63'ünde HT, %14'ünde DM, %20'sinde ASKH, mevcuttu. Hastaların greft kaybı yaş ortalaması 47,513,4; idi. Cinsiyet dağılımı %26 kadın, % 74 erkekti. Hastaların %21,73 kadavra, %78,27 canlı vericiden nakil olmuştu. Hastaların greft kaybı sonrası ortalama takip süresi 46,5 29 aydı. Mortalite izlenen hastalarda, ölüm medyan 23,9 14,5 ayda gerçekleşti. Mortalite üzerine greft kaybı yaşı, açlık kan şeker değeri ve ek hastalık yükü anlamlı etki gösterdi. Çok değişkenli analizde mortalite riski yüksek AKŞ ve greft kaybı yaşı ile birlikte artış gösterdi( sırasıyla p:<0.001, p:0,03). Kaplan Meier sağkalım analizinde diyaliz başlangıcında eşlik eden DM ve ASKH varlığının yaşam süresini anlamlı şekilde azalttığı saptandı (sırasıyla, log rank p:<0,001; p.0,001).
Sonuç: Bu çalışma bize greft kaybı gelişen nakil hastalarında diyaliz başlangıcında eşlik eden DM ve ASKH gibi hastalık yükünün mortalite için bir risk faktörü olabileceğini göstermiştir. Özellikle ileri yaşta diyalize başlayan alıcılarda mortalite riski daha da artmaktadır. Çalışmamız, çalışma grubu küçük ve tek merkezli bir çalışmadır. Ancak çalışmamızda ortalama takip süresinin yaklaşık 4 yıl olması önemlidir. Greft kaybı gelişmiş alıcılar özel önem gerektiren kritik bir hasta grubudur. Bu hastalar grefti çalışan alıcılara ve normal popülasyonda diyalize başlayan hastalara göre çok daha yüksek morbidite ve mortalite riski taşımaktadırlar. Literatürde greft kaybı sonrası diyalize başlayan alıcılar ile ilgi yeterli veri bulunmamaktadır. Özellikle uzun dönem takip çalışmalarına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, greft kaybı, mortalite

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Currently, it is believed that transplant recipients who return to dialysis after graft loss are at high risk for morbidity and mortality. However, studies defining the prognosis and risk factors in this patient group are quite limited. The mortality risk in recipients experiencing graft loss is approximately three times higher compared to patients with functioning grafts. Similarly, recipients with graft loss have a higher mortality risk compared to the general population undergoing dialysis. The close monitoring frequently conducted in kidney transplant recipients is discontinued when they return to dialysis. There are very few studies in the literature evaluating the long-term outcomes after graft loss. In this study, we aimed to examine the frequency of mortality and the risk factors influencing mortality after the initiation of dialysis in kidney transplant recipients experiencing graft loss.
Materials and Methods: Kidney transplant recipients who experienced graft loss between January 1, 2000, and July 20, 2022, at the Nephrology Clinic Transplantation Unit of Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital were included in the study.
Results: A total of 46 kidney transplant recipients experiencing graft loss were included in the study. During the study period, death occurred in 17% of the patients. Among the patients, 63% had hypertension (HT), 14% had diabetes mellitus (DM), and 20% had additional systemic diseases. The mean age of graft loss in patients was 47.5±13.4 years. The gender distribution was 26% female and 74% male. Among the patients, 21.73% received transplants from deceased donors, while 78.27% received transplants from living donors. The mean follow-up period after graft loss was 46.5±29 months. In the patients with observed mortality, the median time to death was 23.9±14.5 months. Graft loss age, fasting blood glucose level, and comorbidity burden had a significant impact on mortality. In multivariate analysis, the risk of mortality increased with high additional systemic diseases and graft loss age (p:<0.001 and p:0.03, respectively). Kaplan-Meier survival analysis revealed that the presence of DM and additional systemic diseases at the initiation of dialysis significantly reduced the survival time (log-rank p:<0.001 and p:0.001, respectively).
Conclusion: This study demonstrated that disease burden such as DM and additional systemic diseases accompanying the initiation of dialysis in transplant recipients experiencing graft loss may be a risk factor for mortality. The risk of mortality is further increased in recipients who initiate dialysis at an advanced age. Our study is a small, single-center study; however, the average follow-up period of approximately 4 years is noteworthy. Recipients with graft loss are a critical patient group requiring special attention. These patients have a much higher morbidity and mortality risk compared to recipients with functioning grafts and the general population undergoing dialysis. There is insufficient data in the literature regarding recipients starting dialysis after graft loss. Long-term follow-up studies are particularly needed.
Keywords: Kidney transplantation, graft loss, mortality.