Macaristan Kaloça (Kalocsa) bölgesi işlemelerinde görülen üslup özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of style features in the embroidery of the Kalocsa region in Hungary
Yazar: MİTAT KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. EMİNE NAS
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El işlemeleri = Handworks

Özet:
Halk sanatları bakımından oldukça zengin bir ülke olan Macaristan kültür birikimi, geçmişi ve bugünü ile dünyaya renk katan bir ülkedir. Macar halk sanatları içerisinde işlemeler önemli yer tutmaktadır. Zengin süsleme özellikleri ile geleneksel sanatlar arasından sıyrılarak ön planda kendini gösteren işlemeler, yöresel unsurlar ve estetik kalıplar çerçevesinde üslup kazanmaktadır. Çalışmada odak noktası, özgün değer taşıyan ve geleneksel üslubu bozulmadan günümüze ulaşan işleme grupları üzerine kurgulanmıştır. 
Bu kapsamda Macaristan geleneksel el sanatları alanındaki üslup özellikleri ile dikkat çekici bir konumdadır. Bölgenin genelinde 19. yüzyıl ortalarından itibaren ivme gösteren el sanatları, özellikle Kaloça (Kalocsa) bölgesinde var olan işleme tekniği ile popülerlik kazanmıştır. Bu işlemeler kültürel özelliklerin bir yansıması haline gelmiş ve ayırt edici bir üslup kazanmıştır. 
Dünya kültür mirasına hizmet eden Kalocsa işlemelerinin literatürde, teoride ve uygulamada yer alması ve lisansüstü bir çalışmada problemi oluşturması gerekliliği düşünülerek çalışmanın konu başlığı "Macaristan Kaloça (Kalocsa) Bölgesi İşlemelerinde Görülen Üslup Özelliklerinin Değerlendirilmesi" olarak belirlenmiştir.
Araştırmada; olayların ve olguların tümel biçimde ele alınması ile beraber anlamlarını bulmaya yönelik gözlemlerin sayısal olmayan bir biçimde incelenmesi ve yorumlanmasına dayanan nitel yöntem kullanılmıştır. 
Çalışmanın etnografik yapısı olduğu için; bulgular betimsel ve yorumlayıcı bir yaklaşım benimsenerek tarama -survey- modeline uygun biçimde tasarlanmıştır. Bu yaklaşımda ihtiyaç duyulan veriler doğrudan inceleme ve gözlem yöntemi ile doğal ortamından elde edilmiş olup örneklem dâhilinde alan (saha) çalışması yapılmıştır. Katılımcı gözlem, yapılandırılmış (topical) görüşme, odak grup görüşmesi, doküman/kayıt incelemesi ve alan notundan oluşan araçlar bir arada kullanılmıştır.
Araştırmanın genel amacı; toplum yapısı içinde oluşan bir maddi kültür ögesini odak noktası belirleyerek kültürel ve sanatsal değerini detaylı analiz etmektir. Bu çalışma kapsamında; "Macaristan Kaloça Bölgesi İşlemelerinde Görülen Üslup Özelliklerinin Değerlendirilmesi" başlıklı çalışmada örneklemde yer alan işlemelerin kültürel kimliklerini oluşturan etmenler ve tasarım sürecindeki unsurlar incelenerek; konu, malzeme, yapım tekniği ve süsleme tasarımı açısından değerlendirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Macaristan, halk sanatları, Kalocsa, işleme.

Abstract:
Hungary, a country rich in folk arts, is a country that adds color to the world with its cultural background, past and present. Embroidery has an important place in Hungarian folk arts. Embroidery, which stands out among the traditional arts with its rich ornamental features, gains a style within the framework of local elements and aesthetic patterns. The focus of the study is on embroidery groups that have original value and have survived to the present day without deteriorating their traditional style.
In this context, Hungary is in a remarkable position with its stylistic features in the field of traditional handicrafts. The handicrafts, which gained momentum throughout the region since the middle of the 19th century, gained popularity especially with the embroidery technique available in the Kaloça (Kalocsa) region. These embroideries have become a reflection of cultural characteristics and gained a distinctive style.
Considering that Kalocsa embroidery serving the world cultural heritage should take place in the literature, theory and practice and pose a problem in a postgraduate study, the subject of the study has been determined as "Evaluation of the Style Characteristics of the Hungarian Kalocsa Region Embroidery".
In the research; The qualitative method, which is based on non-numerical examination and interpretation of observations to find meanings, as well as to handle events and phenomena in a holistic way, was used.
As the study has an ethnographic structure, the findings were designed in accordance with the survey model, adopting a descriptive and interpretive approach. The data needed in this approach were obtained from the natural environment by direct examination and observation method, and field study was carried out within the sample. Tools consisting of participant observation, structured (topical) interview, focus group interview, document/record review and field notes were used together.
The general aim of the research is; It is to analyze the cultural and artistic value in detail by determining the focal point of a material culture element formed within the social structure. This scope of work; In the study titled "Evaluation of the Stylistic Features in the Embroidery of the Kaloça Region of Hungary", the factors that make up the cultural identities of the embroideries in the sample and the elements in the design process are examined; The subject has been evaluated in terms of material, construction technique and ornament design.

Keywords: Hungary, folk arts, Kalocsa, embroidery.