Süt molar dişlerin atravmatik restoratif tedavisinde enzim bazlı kemomekanik yöntemin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the atraumatic restorative treatment of primary molars using enzyme-based chemomechanical method
Yazar: MERVE KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ABAKLI İNCİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Diş çürüğü, dişin sert dokularındaki demineralizasyon ile karakterize mikrobiyal kökenli bulaşıcı olmayan bir hastalıktır. Çürük dokunun uzaklaştırılmasında en sık tercih edilen yöntem döner aletler ile çürük dokusunun uzaklaştırıldığı geleneksel yöntemdir. Bu yöntemin beraberinde getirdiği bazı dezavantajlar bulunmaktadır. Bu dezavantajlar işlem sırasında oluşan ağrı nedeniyle lokal anesteziye ihtiyaç duyulması, ses ve vibrasyon nedeniyle hastanın hissettiği rahatsızlık olarak sıralanabilir. Bu nedenle dental fobisi olan ve kooperasyonun sağlanamadığı çocuklarda ağrısız bir tedavi yöntemine ihtiyaç duyulmaktadır. Son zamanlarda tercih edilen bu yöntemlerden birisi ise kemomekanik çürük doku uzaklaştırma yöntemidir. Bu çalışmada kemomekanik bir ajan ile geleneksel Atravmatik Restoratif Tedavi (ART) yönteminin klinik ve radyografik başarıları ve ağrı düzeylerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamıza Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı Kliniği'ne ebeveyni ile başvuran 3-8 yaş aralığındaki çocuklar dahil edilmiştir (n=38). Çalışmaya dahil edilen çocukların süt ikinci molar dişlerinin oklüzal yüzeylerinde çürük bulunan ve ART endikasyonu olan dişlerine; ekskavatör, mine keskisi ve sond ile geleneksel ART yöntemi ve Brix 3000 materyali ile kemomekanik çürük doku uzaklaştırma yöntemi uygulanmıştır. Çürük temizleme yöntemlerinin ardından yüksek viskoziteli cam iyonomer siman (YVCİS) ile restorasyonlar tamamlanmıştır. Restorasyon uygulamalarından sonra Wong Baker Ağrı Skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Restorasyonların klinik başarıları modifiye USPHS kriterlerine göre 3,6 ve 12. aylarda takip edilmiştir. Radyografik değerlendirme ise 6 ve 12. aylarda yapılmıştır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS versiyon 25 paket programı ile yapılmıştır. YVCİS uygulanan iki çürük temizleme yönteminin klinik ve radyolojik değerlendirme kriterlerine göre zaman dilimlerinde birbirleri ile karşılaştırılmasında Compare Column Proportions Testi, aynı grubun kendi içinde değerlendirilmesinde Ki-Kare Testi kullanılmıştır. Wong Baker Ağrı Skalası ile algılanan ağrı düzeylerinin yaşlara göre dağılımlarının değerlendirilmesinde Kruskal Walli H Testi kullanılmıştır. Çalışmanın tamamında hata değeri %5 olarak alınarak p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
3. ve 6. ayda kemomekanik çürük temizleme ve geleneksel ART yöntemleri sonrasında uygulanan YVCİS restorasyonlar arasında kenar uyumu kriterinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (3. ay p=0,040; 6. ay p= 0,047). Kemomekanik çürük temizleme yöntemi sonrasında uygulanan YVCİS restorasyonlar 6. ay takipte sekonder çürük kriterinde %2,8 oranında Charlie skor almıştır. Geleneksel ART yöntemi sonrasında uygulanan YVCİS restorasyonlarda ise zaman dilimlerinin hiçbirinde sekonder çürüğe rastlanılmamıştır. 6 ve 12. ayda radyografik değerlendirme kriterleri göz önüne alındığında her iki grupta da hiçbir dişte patolojiye rastlanılmamıştır. Wong Baker Ağrı Skalası ile yapılan ağrı düzeyi değerlendirilmesinde iki grupta da en çok ağrı yok ifadesini temsil eden yüz ifadesi tercih edilmiştir. İki grup arasında tüm sonuçlar değerlendirildiğinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,536).
Yaptığımız çalışma; Brix 3000 materyali kullanılarak uygulanan kemomekanik çürük temizleme yönteminin, geleneksel ART yöntemi ile benzer şekilde ağrısız ve kabul edilebilir bir çürük doku uzaklaştırma tekniği olduğunu göstermiştir.
Anahtar kelimeler: Minimal Girişimsel Diş Hekimliği, Atravmatik Restoratif Tedavi, Kemomekanik Çürük Temizleme, Brix 3000, Wong Baker Ağrı Skalası

Abstract:
Dental caries is a non-infectious disease of microbial origin characterized by demineralization of the hard tissues of the tooth. The most preferred method for the removal of carious tissue is the traditional method in which the caries tissue is removed with rotary instruments. There are some disadvantages that come with this method. These disadvantages can be listed as the need for local anesthesia due to the pain during the procedure, and the discomfort felt by the patient due to sound and vibration. For this reason, there is a need for a painless treatment method for children with dental phobia and inability to cooperate. One of these recently preferred methods is the chemomechanical carious tissue removal method. In this study, it was aimed to compare the clinical and radiographic successes and pain levels of a chemomechanical agent and traditional Atraumatic Restorative Treatment (ART).
Our study included children aged 3-8 years with their parents and organs from Necmettin Erbakan University, Faculty of Dentistry, Department of Pedodontics (n=38). The people included in the study had caries on the occlusal surfaces of the primary second molars and had ART indications; Traditional ART method with excavator, enamel chisel and probe and chemomechanical carious tissue removal method with Brix 3000 material were applied. After caries removal methods, restorations were completed with high viscosity glass ionomer cement (YVCIS). After the restoration applications, evaluation was made according to the Wong Baker Pain Scale. The clinical success of the restorations was followed up at 3, 6 and 12 months according to the modified USPHS criteria. Radiographic evaluation was performed at 6 and 12 months. All print analyzes were made with IBM SPSS version 25 package program. The Compare Column Proportions Test was used to compare the two caries removal methods in which YVCIS was applied according to clinical and radiological evaluation criteria in time periods, and the Chi-Square Test was used for the evaluation of the same group within itself. The Kruskal Walli H Test was used to evaluate the distribution of perceived pain dimensions by age with the Wong Baker Pain Scale. In the whole study, the error value was 5% and the load was accepted as maintaining the p<0.05 value.
Istatistical significant difference was found between the YVCIS restorations applied after chemomechanical caries removal and traditional ART methods at the 3rd and 6th months in terms of marginal compatibility (3rd month p=0.040; 6th month p=0.047). YVCIS restorations applied after the chemomechanical caries removal method had a Charlie score of 2.8% in the secondary caries criterion at the 6th month follow-up. Secondary caries was not observed in any of the time periods in YVCIS restorations applied after the traditional ART method. Considering the radiographic evaluation criteria at 6 and 12 months, no pathology was found in any tooth in either group. In the evaluation of the pain level made with the Wong Baker Pain Scale, the facial expression representing the expression of no pain was preferred the most in both groups. When all the results were evaluated between the two groups, no statistically significant difference was found (p=0.536).
Our study; It has been shown that the chemomechanical caries removal method using Brix 3000 material is a painless and acceptable caries removal technique similar to the traditional ART method.

Keywords: Minimal Interventional Dentistry, Atraumatic Restorative Treatment, Chemomechanical Caries Removal, Brix 3000, Wong Baker Pain Scale