Kentlilerin iklim değişikliği algısı: İstanbul örneği
Citizens' perception of climate change: Istanbul case
Yazar: ERKAN AĞIRALAN
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR SADİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentler = Cities ; Kentlileşme = Urbanized ; Kentlilik = Urban citizenship ; Kentsel yaşam = Urban life ; İklim değişikliği = Climate change ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İnsanların doğrudan ya da dolaylı olarak neden olduğu çevresel sorunlar her geçen gün hem çeşitlenmekte
hem de farklı boyutlar kazanmaktadır. Çevresel sorunların başında ise iklim değişikliği gelmektedir. Her
ne kadar iklim değişikliği küresel bir sorun olarak algılansa da etki ve sonuçlarının her ülkede eşit
derecede hissedilmeyeceği açıktır. Toplumsal kırılganlıklar ile sosyal dinamikler dikkate alındığında
iklim değişikliğinden doğacak olumsuz sonuçların az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri daha fazla
etkileyeceği öngörülmektedir. İklim değişikliğinin doğrudan ya da dolaylı olarak etkisi altına alacağı
yerlerin başında ise dünya nüfusunun büyük bölümünün yaşadığı kentler gelmektedir. 2050 yılında
toplam nüfusun üçte ikisinin kentlerde yaşayacağı gerçeği dikkate alındığında iklim değişikliği ile
mücadelede en önemli sorumluluk ve görev kentlere düşmektedir. Türkiye'de ise iklim değişikliği
sonuçlarından olumsuz yönde etkilenecek kentlerin başında İstanbul bulunmaktadır. Bu çalışmada ilk kez
İstanbul'da yaşayan kentlilerin iklim değişikliği hususundaki toplumsal bilgi düzeyleri ortaya konulmuş
ve katılımcılar üzerinden kentlilerin iklim değişikliği algısı ele alınmıştır. Kentlilerin iklim değişikliği
konusundaki toplumsal bilgi düzeyinin de dikkate alındığı bu araştırmada katılımcıların yüzde
doksanından fazlasının iklim değişikliği kavramını duyduğu, iklim değişikliğinin yaşandığını düşündüğü
ve iklim değişikliğinin olumsuz sonuçları olduğuna inandıkları görülmüştür. İklim değişikliği kavramının
bu kadar yüksek oranda bilinir olmasına rağmen araştırmaya katılanların yaklaşık yüzde kırkının iklim
değişikliğine uyum sağlanması ve iklim değişikliği sorununun azaltılması hususlarında kararsız olduğu
görülmüştür. Yine bu çalışmada iklim değişikliği çerçevesindeki uluslararası sözleşme ve resmi metinler
ile ulusal ve yerel iklim değişikliği eylem planlarının toplumsal bilinirliliği araştırılmıştır. İstanbul'da
yaşayan kentlilerin iklim değişikliği algılarının ortaya konulması amacıyla çalışmada iki ölçek
kullanılmıştır. Bu ölçeklerden ilki iklim değişikliği risk algısı ikincisi ise merkezi yönetim ve yerel
yönetimlerin iklim değişikliği konusunda sorumluluklarını yerine getirdiklerine duyulan güven algısı
ölçeğidir. Çalışmada söz konusu iklim değişikliği algılarının cinsiyet, medeni durum, sahip olunan çocuk
sayısı, yaş, eğitim düzeyi, gelir seviyesi, ikamet edilen yaka ile ikametgâh süreleri açısından istatistiki
olarak anlamlı bir farklılık arz edip etmedikleri ortaya konulmuştur.

Anahtar Sözcükler: İklim Değişikliği, Kent, Çevre, İklim Değişikliği Algısı, İstanbul

Abstract:
Environmental problems caused directly or indirectly by human beings are both diversifying and gaining
different dimensions day by day. Climate change is one of the most serious environmental problems.
Although climate change is perceived as a global problem, it is clear that its effects and consequences will
not be felt equally in every country. As a result of examining social vulnerabilities and social dynamics in
the context of climate change, it is predicted that developing countries will be more affected by the
negative consequences of climate change. One of the places that will be directly or indirectly affected by
climate change is the cities where the majority of the world's population lives. Considering the fact that
two-thirds of the total population will live in cities in 2050, the most important responsibility and duty in
the fight against climate change belongs to the cities. As far as Turkey is taken into account, Istanbul is
one of the cities that will be adversely affected by the consequences of climate change. In this study, for
the first time, public consciousness of the citizens living in Istanbul on climate change was revealed and
also climate change perception of the citizens was investigated. In this study, in which the public
consciousness of the citizens on climate change was taken into account, it was observed that more than
ninety percent of the participants heard about the concept of climate change and its negative
consequences. Despite the fact that the concept of climate change is known to such a high degree, it has
been observed that about forty percent of the participants in the research are undecided about adaptation
and mitigation process of climate change. Also, in this study, the public consciousness about international
conventions and official texts within the framework of climate change, national and local climate change
action plans were investigated. Two scales were used in the study in order to reveal the climate change
perceptions of the citizens living in Istanbul. The first of these scales is the climate change risk
perception, and the second is the perception of confidence that central government and local governments
fulfill their responsibilities regarding climate change. Furthermore, it has been revealed whether the
aforementioned climate change perceptions show a statistically significant difference in terms of gender,
marital status, number of children parented, age, education level, income level, residential neighborhood
and period.

Keywords: Climate Change, City, Climate Change Perception, İstanbul