Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın gümrük ve Avrupa Birliği açısından incelenmesi: Türkiye dış ticaretine yönelik bir araştırma
An examination of the European Green Deal in terms of Customs and the European Union: A research on foreign trade in Türkiye
Yazar: FATİH ERBAŞI
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ ÇEVİK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Doğrusal ekonomi modeli, Sanayi Devriminden günümüz ekonomik sistemine kadar süregelen tek yönlü hammadde kullanımını öngörmektedir. İnsanoğlunun tahribatıyla ekolojik, biyolojik ve çevresel tehditlerin artması sonucunda sürdürülebilir kalkınma modeli olan döngüsel ekonomiye geçiş başlamıştır. Bu geçişin doğal bir uyarı olarak algılanması, günümüzde tüm insanlık için bir zorunluluk haline gelmiştir. Fosil yakıtların oluşturduğu bu tahribat ile birlikte ortaya çıkan çevresel felaketler, dünya kaynaklarının sınırsız olmadığının anlaşılmasında yeterince etkili olmuştur. Bu farkındalık ile ulusal ve küresel kalkınma sürecinin çevresel faktörleri birleştiren, ekolojik dengeyle uyumlu, kapsayıcı ve sürdürülebilir olmasına imkân sağlayan yeşil ekonomi kavramı yeni küresel ekonominin yol haritası konumuna gelmiştir. Bu doğrultuda günümüze kadar çeşitli çevreci ekonomik politika girişimlerinde bulunulmuş olmasına rağmen hiçbirinin yeterli verimi sunamadığı izahtan varestedir. 2019 yılında Avrupa Komisyonu, bu sorunun çözümüne katkı sağlayabilmek için Avrupa Yeşil Mutabakatını küresel kamuoyu ile paylaşmıştır. Avrupa Yeşil Mutabakatı, 2050 yılına kadar Avrupa Kıtası'nda karbon emisyonlarının sıfırlandığı, kalkınma sürecinin doğrusal ekonomi yerine döngüsel ekonomi modeli ile sürdürülebilir hale getirildiği bir düzeni hedefleyen Paris İklim Anlaşması'nın yeni yol haritası olmuştur.
Bu çalışma, Türkiye dış ticaretinin yeni yeşil düzende pozitif ayrışması ve sürdürülebilir kalkınması için odaklanılan Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın Türkiye Ekonomisi ve dış ticaret sistemine olan statik ve dinamik yansımalarını Gümrük ve Avrupa Birliği çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın yeni nesil ticaret sistem ayağı olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının (SKDM) Türkiye dış ticareti üzerindeki olası etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, SKDM kapsamında karbon ücretinin 100€/tCO2e olması halinde Türkiye'nin AB-27'ye gerçekleştireceği ihracatta katlanılacak tahmini toplam karbon maliyetinin 3.6 milyar €; 150€/tCO2e olması halinde ise 5.4 milyar € olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Bu bağlamda, Türkiye'nin bu olası kritik karbon maliyetinden minimum şekilde etkilenebilmesi adına ulusal emisyon ticaret sisteminin ivedi şekilde aktif edilerek yeşil ekonomi mekanizmasına ayak uydurması önerilmektedir.

Abstract:
The linear economy model envisages the one-way use of raw materials from the Industrial Revolution to today's economic system. As a result of the destruction of humanity and the increase in ecological, biological and environmental threats, the transition to a circular economy, which is a sustainable development model, has begun. Perceiving this transition as a natural warning has become a necessity for all humanity today. The environmental disasters that occur with the destruction caused by fossil fuels have been effective enough to understand that the world's resources are not unlimited. With this awareness, the concept of green economy, which combines environmental factors in the national and global development process and enables it to be compatible with ecological balance, inclusive and sustainable, has become the road map of the new global economy. In this regard, although various environmentally friendly economic policy initiatives have been made to date, it is obvious that none of them have been able to provide sufficient efficiency. In 2019, the European Commission shared the European Green Deal with the global public in order to contribute to the solution of this problem. The European Green Deal has become the new road map of the Paris Climate Agreement, which aims for an order in which carbon emissions are zeroed in the European Continent by 2050 and the development process is made sustainable with a circular economy model instead of a linear economy.
This study aims to examine the static and dynamic reflections of the European Green Deal, which focuses on the positive differentiation and sustainable development of Türkiye's foreign trade in the new green order, on the Turkish Economy and foreign trade system within the framework of Customs and the European Union. In this context, the possible effects of the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), which is the new generation trade system leg of the European Green Deal, on Türkiye's foreign trade were evaluated. According to the findings of the research, if the carbon fee within the scope of CBAM is 100€/tCO2e, the estimated total carbon cost to be incurred in Türkiye's exports to the EU-27 is 3.6 billion €; in case of 150€/tCO2e, it is estimated to be 5.4 billion €. In this context, it is recommended that Türkiye keep up with the green economy mechanism by activating the national emission trading system immediately in order to be minimally affected by this possible critical carbon cost.