Mobil destekli danışmanlık ile öğretmenlik uygulamasının aday öğretmenlerin öz yeterlik algıları ve öğretmenlik mesleğine  ilişkin tutumları üzerindeki etkileri
The effects of mobile assisted counselling application on novice teachers' perceptions of self efficacy and attitudes towards teaching profession
Yazar: MÜMTAZ KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZBEK
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Danışmanlık = Consulting ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Mobil tabanlı eğitim = Mobile based education ; Mobil uygulama = Mobile application ; Tutumlar = Attitudes ; WhatsApp Messenger = WhatsApp Messenger ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Araştırmanın amacı mobil destekli danışmanlık ile öğretmenlik uygulamasının aday öğretmenlerin öz yeterlik algılarına ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarına etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda nicel ve nitel yöntemlerin beraber kullanıldığı gömülü karma yöntem benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmış, nitel boyutta ise bulguları derinlemesine bir biçimde inceleyebilmek için durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2018-2019 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa, Adıyaman, Diyarbakır ve Mardin illerinde bulunan taşıma merkezli ve birleştirilmiş sınıflı ilkokullara ilk ataması gerçekleştirilen 74 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubu seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiştir. Mobil destekli danışmanlık ile öğretmenlik uygulamasına tabi tutulan deney grubu 37 kişiden, mevcut uygulamalara tabi tutulan kontrol grubu ise 37 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel kısmında deney grubunda bulunan 37 öğretmen arasından gönüllük esası ile 17 öğretmen belirlenerek yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir.  
Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak öz yeterlik algılarını öğretmen öz yeterlik algılarını belirleyebilmek amacıyla Tschannen-Moran ve Hoy (2001) tarafından geliştirilip Çapa Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan"Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği" (ÖYÖ); öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla Demirel ve Unişen (2018) tarafından geliştirilen "Öğetmenlerin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda, deney grubu öğretmenlerinin öz yeterlik ölçeğinden elde ettikleri öz yeterlik puanlarının deney grubu lehine anlamlı derecede farklılaştığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca öz yeterlik algılarının medeni durum açısından bekâr öğretmenler, ebeveynlik durumu açısından çocuk sahibi olan öğretmenler ve görev yapılan okul türü açısından birleştirilmiş sınıflı okullarda görev yapan öğretmenler lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı, mevcut bulgulardan hareketle uygulamanın öğretmenlerin öz yeterlik algılarını geliştirmekte etkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Öğretmenlerin tutum ölçeği puanları arasında herhangi bir anlamlı fark bulunmamıştır. Bununla birlikte birleştirilmiş sınıflı okullarda görevli öğretmenlerin mesleğe yönelik tutumlarında gerilemenin deney grubunda belirgin bir biçimde az olduğu göze çarpmaktadır. 
Ayrıca öğretmen görüşlerine göre uygulamanın ilk yıl yaşanılan mesleki sorunlara çözüm getirme konusunda yeterli olduğu, uygulamanın öğretmenlerin özgüvenlerini artırma ve mesleki deneyim kazandırma konusunda oldukça etkili olduğu, uygulamanın etkisinin en yoğun olarak göreve başlanılan ilk zamanlarda ve öğretmenlerin sosyal açıdan izole olduğu ortamlarda kendini gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak uygulayıcılara mesleğe başlanan ilk ay mobil destekli danışmanlık ile öğretmenlik uygulama grupları kurulması, bu gruplarda gerçekleştirilecek etkinliklerde kullanılmak üzere bir veri havuzu oluşturulması önerileri getirilmiştir. Araştırmacılara yönelik olarak ileride uygulamada kullanılabilecek yapılandırılmış içeriklerin neler olabileceğine dair bölgede görev yapan öğretmenlerin ihtiyaçlarını tespit etmeye yönelik çalışmalar yapılması önerileri getirilmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Aday öğretmen, mobil destekli danışmanlık, Whatsapp, öz yeterlik algıları, öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum

Abstract:
The aim of the study is to reveal the effect of mobile-assisted counselling application on novice teachers' self-efficacy perceptions and attitudes towards the teaching profession. For this purpose, the embedded mixed method, in which quantitative and qualitative methods are used together, has been adopted. In the quantitative dimension of the study, pretest-posttest control group experimental design was used, while in the qualitative dimension, the case study method was used to examine the findings in depth. The study group of the study consists of 74 classroom teachers who were first appointed to primary schools with transport-based and unified classrooms in the provinces of Şanlıurfa, Adıyaman, Diyarbakır and Mardin in 2018-2019 academic year. The study group was chosen by purposeful sampling from non-random sampling methods. The experimental group subjected to mobile-assisted counselling application consists of 37 people, and the control group subjected to the usual practices consists of 37 people. In the qualitative part of the study, 17 teachers were selected on a voluntary basis among 37 teachers in the experimental group and face-to-face interviews were conducted.
In the quantitative dimension of the study, "Teacher Self-Efficacy Scale" (ÖYÖ), which was developed by Tschannen-Moran and Hoy (2001) and adapted to Turkish by Çapa Çakıroğlu and Sarıkaya (2005), was used to determine  teachers' perceptions of self-efficacy as a data collection tool.  In order to determine teachers' attitudes towards the teaching profession, the "Attitude Scale of Teachers towards Teaching Profession" developed by Demirel and Unişen (2018) was used.
As a result of the study, it was revealed that the scores of the experimental group teachers obtained from the self-efficacy scale differed significantly in favor of the experimental group. In addition, it was found that there is a significant difference in terms of marital status in favor of single teachers, in favor of teachers who have children in terms of having children, in terms of the type of school in favor of teachers working in schools with unified classrooms. Based on the present findings, it was concluded that the application was effective in improving self-efficacy perceptions of novice teachers.
In addition, according to the teachers 'opinions, it was revealed that the application was sufficient in solving the professional problems experienced in the first year, and the application was very effective in increasing teachers' self-confidence and gaining professional experience. It was also found that the effect of the application manifests itself most intensely in the first periods of work and in socially isolated environments with teachers.
Based on the results obtained from the research, suggestions were made to the decision makers/practitioners to establish mobile assisted teacher consultancy groups in the first month of their career and to create a data pool to be used in the activities to be carried out in these groups. Suggestions have been made for researchers to carry out studies to determine the needs of novice teachers working in the region about the structured contents that can be used in practice in the future.

Key Words: Novice teacher, mobile assisted counselling, Whatsapp, self-efficacy, attitude towards the teaching profession