İbn-i Haldun'un döngüsel tarih kuramına göre bireysel ve toplumsal ontolojiler: İnterdisipliner bir perspektif
Individual and social ontologies within the context of Ibn Khaldun's cyclic version of history: An interdisciplinary perspective
Yazar: NURULLAH AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞİRİN DEMİR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bir ülkenin gelişmişlik ya da refah düzeylerine bakıldığında dikkate alınarak
değerlendirilen en önemli ölçütlerden biri de o ülkenin vatandaşlarının eğitim
düzeyidir. Eğitim, bir kişinin genel yaşam kalitesini artırabilen önemli bir faktördür
ve onu daha sağlıklı bir ontolojiye, yani varlık seviyesine yükseltir. Eğitim, bireyin
bilgi ve becerilerini artırmasına, daha fazla fırsat ve seçenek sunmasına yardımcı
olur. İnsanlığın var olduğu günden bu yana eğitimin önemi artarak devam etmiştir.
İnsanların aldıkları eğitimin kalitesi ile orantılı olarak topluma katkı sağlamıştır. Bu
bağlamda İslam âlimlerinden İbn-i Haldun'un görüşleri, eğitime katkıları dikkate
değer görülen sosyal bilimlerin temellerini oluşturmasıyla öne çıkmaktadır. İslam
dünyasının bilimsel geleneğiyle uyumlu olarak, İbn-i Haldun bilimi destekleyen bir
epistemolojiyi benimsemiş ve sosyal bilimlerde de bu yaklaşımı benimsemiştir.
İbn-i Haldun'un eğitim felsefesine ilişkin görüşleri, toplum ve tarih anlayışıyla
yakından bağlantılıdır. İbn-i Haldun'a göre eğitim, bireylerin gelişmesinde ve
toplumun ilerlemesinde önemli bir yere sahiptir. Ancak eğitim sadece bilgi ve
beceri kazandırmak değildir. İbn-i Haldun, eğitimin bireyin karakterinin oluşumunda
ahlaki, sosyal ve kültürel yönleriyle birlikte önemli bir rol oynadığını savunur.
Öğretmenin öğrencilerin karakter ve davranışlarını şekillendirmesi gerektiğini ve
disiplinli bir eğitim ortamının sağlanması gerektiğini vurgular. Bu nedenle bu
çalışma, İbn-i Haldun'un eğitim geçmişi ve eğitime bakış açısını ortaya koymayı
amaçlamıştır. Bu bağlamda bu çalışmada, İbn-i Haldun'un ortaya koyduğu tarihsel
ve medeniyetsel döngü kuramından hareketle ontik bağlamda insanoğlunun nasıl
bir bireysel ve toplumsal ontoloji üzere inşa edilmesi gerektiği ile ilgili çeşitli
argümanlar geliştirilmiştir. İnsan ve toplumların eğitiminde izlenebilecek çeşitli yol
ve yordamlar ele alınarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
One of the most important criteria that is taken into consideration when
looking at the level of development or welfare of a country is the level of education
of the citizens of that country. Education is an important factor that can improve a
person's overall quality of life and elevate them to a healthier ontology, i.e. a level
of being. Education helps the individual to increase his/her knowledge and skills,
providing more opportunities and choices. The importance of education has
continued to increase since the existence of humanity. It is clear that people
contribute to society in proportion to the quality of education they receive. In this
context, the views of Ibn Khaldun, one of the Islamic scholars, stand out as the
foundations of social sciences whose contributions to education are considered
noteworthy. In line with the scientific tradition of the Islamic world, Ibn Khaldun
adopted an epistemology that supported science and adopted this approach in
social sciences. Ibn Khaldun's views on the philosophy of education are closely
linked to his understanding of society and history. According to Ibn Khaldun,
education has an important place in the development of individuals and the
progress of society. However, education is not only about gaining knowledge and
skills. Ibn Khaldun argues that education plays an important role in the formation
of an individual's character together with its moral, social and cultural aspects. He
emphasises that the teacher should shape the character and behaviour of
students and that a disciplined educational environment should be provided.
Therefore, this study aims to focus on Ibn Khaldun's educational background and
how it influenced his perspective on child rearing and education. In this context,
this study develops various arguments about what kind of individual and social
ontology human beings should be built on in the ontic context based on the
historical and civilisational cycle theory put forward by Ibn Khaldun. Various ways
and procedures that can be followed in the education of people and societies have
been discussed and evaluated.