Ardahan ve Artvin izole bölgesinde yetiştirilen Kafkas arı ırkının (Apis mellifere caucasica) morfometrik özellikleri
Morphometric characteristics of the caucasian bee breed (Apis mellifere caucasica) raised in the isolated region of Ardahan and Artvin
Yazar: YAPRAK KARADUMAN ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. KADİR ÖNK
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırma, Ardahan ve Artvin izole bölgesinde yetiştirilen kafkas arı ırkının
(apis mellifere caucasica) morfometrik özellikleri (Apis mellifere caucasica)
morfometrik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Belirlenen 48 odaktaki her
bir işletmeden tesadüfi olarak ve her arılıktaki 5 adet kovandan ve her bir kovandan
15 adet genç işçi arı örneği alınarak, bal arısına ait 41 morfolojik karakterin biyometrik
ölçümü yapılmıştır. Ardahan ve Artvin illeri arasında incelenen özelliklerden;
metatarsus uzunluğu (MU), metatarsus genişliği (MG), Kubital a damar uzunluğu,
kubital b damar uzunluğu, O26 (Kanat Açısı 11), altıncı sternit uzunluğu (S6U) ve
üçüncü tergit rengi (T3R) özellkler bakımından istatistiksel olarak farklılıklar tespit
edilmemiştir (P>0,05). Diğer incelenen özellikler bakımından ise istatistiksel olarak
anlamlı farklılıklar tespit edilimiştir (P<0,05). İncelenen özelliklerden; dördüncü tergit
genişliği (Tb), dil uzunluğu (DU), femur uzunluğu (Fe), metatarsal indeksi (Mİ), kanat
genişliği (KG), kubital indeks (Cİ), A4 (Kanat Açısı 1), D7 (Kanat Açısı 3), J10 (Kanat
Açısı 6), K19 (Kanat Açısı 8), L13 (Kanat Açısı 9), mum yüzeyleri arası mesafe
(MYAM) ve sternum indeks oranı (S6İ) ,ikinci tergit rengi (T2R), dördüncü tergit rengi
(T4R) ve scutellum rengi özellikler açısından Ardahan ilindeki arıların, Artvin ilindeki
arılara göre daha iyi değerler taşıdığı belirlenmiştir. Kıl uzunluğu (KU), dördüncü
tergit genişliği (Ta), tomentum indeksi (Tİ), tibia uzunluğu (Ti), arka bacak uzunluğu
(ABU), üçüncğü tergit genişliği (T3), dördüncü tergit genişliği (T4), vucut büyüklüğü
(T3+T4), üçüncü sternit genişliği (S3G), mum salgı yüzeyi genişliği (MSYG), kanat
uzunluğu (KU), B4 (Kanat Açısı 2), E9 (Kanat Açısı 4), G12 (Kanat Açısı 5), J16 (Kanat
Açısı 7), N23 (Kanat Açısı 10), mum salgı yüzeyi genişliği (MSYG), altıncı sternit
genişliği (S6G), özellikler bakımından Artvin ilindeki arıların, Ardahan ilindeki
arılardan daha iyi değerlere sahip olduğu tespit edilmiştir.
Araştırma sonucunda, Kafkas arı ırkının gen kaynağı konumundaki illerde
morfometrik ölçümler sonucunda arıların sahip oldukları morfolojik özelliklerin
değerleri belirlenmiştir. Belirlenen bu morfolojik özelliklerin iyi değer taşıyan arıların
bir arada toplanması için ileri düzeyde çalışmaların yapılmasının daha uygun olacağı
kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ardahan, Artvin, Kafkas ırkı, Morfometrik özellikler

Abstract:
This research was conducted to determine the morphometric characteristics of
the Caucasian bee race (Apis mellifere caucasica) raised in the isolated region of
Ardahan and Artvin. Biometric measurements of 41 morphological characters of
honeybees were measured by randomly taking 15 young worker bee samples from 5
hives in each apiary and 15 young worker bees from each farm in the 48 determined
areas.
Among the features examined between Ardahan and Artvin provinces; no
statistical differences were detected in terms of metatarsus length (MU), metatarsus
width (MG), Cubital a vessel length, cubital b vessel length, O26 (Wing Angle 11),
sixth sternite length (S6U) and third tergite color (T3R) (P>0.05). Statistically
significant differences were detected in terms of all other examined features (P<0.05).
Among the features examined between Ardahan and Artvin provinces; no
statistical differences were detected in terms of metatarsus length (MU), metatarsus
width (MG), Cubital a vessel length, cubital b vessel length, O26 (Wing Angle 11),
sixth sternite length (S6U) and third tergite color (T3R) (P>0.05). Statistically
significant differences were found in terms of other examined features (P<0.05).
The bees in Ardahan province had better values than the bees in Artvin
province in respect to fourth tergite width (Tb), tongue length (DU), femur length (Fe),
metatarsal index (MI), wing width (KG), cubital index (CI), A4 (Wing Angle 1), D7
(Wing Angle 3), J10 (Wing Angle 6), K19 (Wing Angle 8), L13 (Wing Angle 9),
distance between wax surfaces (MYAM) and sternum index ratio (S6İ), second tergite
color (T2R), fourth tergite color (T4R), scutellum color and features. it was determined
that the bees in Artvin province had better values than the bees in Ardahan province
according to their hair length (KU), fourth tergite width (Ta), tomentum index (TI),
tibia length (Ti), hind leg length (ABU), third tergite width (T3), fourth tergite width
(T4), body size (T3+T4), third sternite width (S3G), wax glandular surface width
(MSYG), wing length (KU), B4 (Wing Angle 2), E9 (Wing Angle 4), G12 (Wing
Angle 5), J16 (Wing Angle 7), N23 (Wing Angle 10), wax secretion surface width
(MSYG), sixth sternite width (S6G).
In this research, the values of the morphological characteristics of the bees were
determined as a result of morphometric measurements in the provinces that are the
gene source of the Caucasian bee race. It was concluded that it would be more
appropriate to conduct further studies to collect bees that have good value according
to these morphological features.

Keywords: Ardahan, Artvin, Caucasian race, Morphometric features