Hidrosalpinks cerrahi tedavisinin insan endometriyumu üzerine ultrastrüktürel etkileri
The ultrastructural effects of surgical treatment of hydrosalpinx on the human endometrium
Yazar: TUĞÇE SAPMAZ
Danışman: PROF. DR. SAİT POLAT
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Cerrahi-ürogenital = Surgery-urogenital ; Endometriyum = Endometrium ; Fallop tüpleri = Fallopian tubes ; Fallop tüpü hastalıkları = Fallopian tube diseases ; Kadın ürogenital hastalıkları = Female urogenital diseases ; İnsan = Human

Özet:
Hidrosalpinks, kadınlarda oldukça yaygın gözlenen ve tuba uterinaların overlere yakın, distal kısımlarında, içi sıvı dolu kese şeklindeki tıkanıklık ile karakterize bir hastalıktır. Hidrosalpinksin, sıklıkla cinsel yolla bulaşan, Gonorrhea ve Chlamydia enfeksiyonları sonucu oluşan, pelvik enflamatuvar hastalığa bağlı, tuba uterinada meydana gelen iltihabi reaksiyonlar sonucu oluştuğu düşünülmektedir. Cerrahi komplikasyonlar, endometriyozis, tubal veya ovariyan kanserler ile tubal tuberkülozun da hastalığa neden olabileceği kaydedilmiştir. Günümüze kadar yapılan araştırmalarda, hidrosalpinksin kadınlarda gebelik ve implantasyon oranını belirgin olarak azalttığı ve düşük riskini de arttırdığı rapor edilmiştir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda, hidrosalpinks varlığının in vitro fertilizasyon tedavisi uygulanan hastalarda gebe kalma olasılığını yaklaşık %50 oranında azalttığı, oluşan gebeliklerin de yüksek oranda düşük riski taşıdığı rapor edilmiştir. Hidrosalpinksli hastalarda, implantasyon oranındaki bu azalmanın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, uterus kaslarında oluşan peristaltik kasılmalar, reflüye bağlı intrauterin sıvı akışı, hidrosalpinks sıvısının embriyo üzerine olası toksik etkileri ile endometriyum reseptivitesinde meydana gelen değişikliklerin etkili olabileceği kabul edilmektedir Hidrosalpinks varlığında, embriyonun uterusa implantasyonunun belirgin olarak düşmesi ve oluşan gebeliklerde düşük oranının artması, hastalığın uterus endometriyumuna olan etkilerini ön plana çıkarmaktadır. Hidrosalpinkse sahip infertil hastalar ile hidrosalpinksli olmayan veya herhangi bir pelvik enflamatuvar hastalığı bulunmayan hastaların endometriyumları üzerine çeşitli integrinler, transkripsiyon faktörleri ve hücre yüzey markırları gibi çeşitli faktörlerin etkileriyle ilgili çok sayıda araştırma yapılmış olmasına rağmen, literatürde hidrosalpinkse sahip kadınlarda cerrahi tedavi öncesi ve sonrasında endometriyum ultrastrüktürü ile ilgili bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada, hidrosalpinks hastalığına sahip olan kadınlardan cerrahi tedavi öncesi ve sonrasında alınan endometriyum doku örneklerinin ışık ve elektron mikroskobik düzeyde incelenmesi amaçlanmıştır. Yaşları 19-46 arasında değişen, bilateral hidrosalpinkse sahip 24 kadından, cerrahi tedavi öncesi ve sonrası endometriyum doku örnekleri elde edildi. Ayrıca infertilite tedavisi amacıyla başvuru yapan, hidrosalpinkse sahip olmayan 5 kadından elde edilen endometriyum biyopsileri de kontrol amacıyla kullanıldı. Alınan endometriyum dokuları mikroskobik incelemeler için hazırlandı. Hidrosalpinksli hastalara ait endometriyum örneklerinde; yüzey epitelinde incelme, mikrovilluslu hücrelerde mikrovillus sayılarında azalma, çekirdekte heterokromatin artışı ve piknotik değişiklikler, apikal sitoplazmada endoplazmik retikülüm sisternalarında genişleme ve vakuolizasyon, organel harabiyetine bağlı membranöz whorl yapıları, ödemi temsil eden geniş ve düzensiz interselüler boşluklar ile intraepitelyal makrofaj ve lenfositlere sıklıkla rastlandı. Ayrıca endometriyal bez epitelinde, interselüler aralıklarda genişleme ve bez epitel hücrelerinde organel harabiyetlerinin varlığı da gözlendi. Bunların yanında endometriyal stromada ödem alanlarını temsil eden geniş interselüler aralıklar ile stromal hücrelerde yapısal değişiklikler belirlendi. Hidrosalpinksin cerrahi tedavisi sonrası elde edilen endometriyum dokularında, her ne kadar bazı alanlarda hafif yapısal değişiklikler gözlense de, yüzey epiteli ile bez ve stromal hücrelerin yapılarının daha çok kontrol endometriyum örneklerine benzerlik gösterdiği dikkati çekti.
Sonuç olarak, hidrosalpinksli hastalara ait endometriyum dokularında ciddi yapısal değişikliklerin meydana geldiği, cerrahi tedavi sonrasında bu yapısal bozuklukların ortadan kalktığı, bu nedenle de hidrosalpinks hastalığında cerrahi tedavinin etkin olduğu kanaatine varıldı.

Abstract:
Hydrosalpinx is a disease commonly observed in women and characterized by the obstruction which is in the shape of a fluid filled sac at the distal part of tuba uterina closed to the ovary. Hydrosalpinx is a sexually transmitted disease and it is thought that the disease could be occured as a result of Gonorrhea and Chlamydia infections, pelvic inflamatory disease and inflamatory reactions of tuba uterina. It has been reported that surgical complications, endometriosis, tubal or ovarian cancers and tubal tuberculosis can lead to this disease. Nowadays, it has been reported in the researches that hydrosalpinx markedly reduce pregnancy and implantation rate and increase the risk of abortion in women. In recent studies it has been reported that hdyrosalpinx reduce the pregnancy rate about  % 50 and increase the abortion risk in the patients underwent IVF treatment. Although the cause of the reducement in implantation rate is not exactly known, peristaltic contractions of uterine muscles, intrauterin fluid flow due to reflux, toxic effects of the fluid in the hdyrosalpinx on the embryo and alterations in endometrial receptivity are considered to be effective in this condition. There is a decrease in implantation rate of embryo to the uterus and an increase in abortion risk in the patient with hydrosalpinx so the effects of this disease on the uterin endometrium is very obvious. Although there have been lots of study which investigate integrins, transcription factors, cell surface markers on the endometrium of the infertile women with and without hydrosalpinx and pelvic inflammatory disease, there have been no study in the literature on the ultrastructure of endometrium in patients with hydrosalpinx before and after surgical treatment. So, in this study we aimed to obtain endometrial tissue samples from the patients with hydrosalpinx, before and after the surgical treatment and compare these endometrial tissue samples by using light and electron microscope. Endometrial tissue samples were obtained from the 24 women with bilateral hydrosalpinx range 19-46 years before and after the surgical treatment and normal endometrial tissues were collected from 5 women without hydrosalpinx and evaluated as control group. The endometrial tissue samples were prepared according to the routine tissue preparation methods. In endometrial samples of patients with hydrosalpinx; it was observed that large and unregulated interstitial spaces representing the organellar destruction, membranous whorl structures associated with organelle destruction, thinning in the surface epithelium, decreasing in numbers of microvillus and pinopodes in microvilli cells, increasing in heterochromatin and picnotic changes in the nucleus, expansion and vacuolization in the endoplasmic reticulum cisternae in the apical cytoplasm and intraepithelial macrophages and lymphocytes were rised in number. Also, in endometrial gland epithelium, enlargement in intercellular intervals and organelle destruction in glandular epithelial cells were encountered. In addition, structural changes in stromal cells were identified with wide intercellular spaces representing endometrial stromal edema areas. Although mild structural changes were observed in endometrial tissues obtained after surgical treatment of hydrosalpinx, surface epithelium and glandular and stromal cell structures were more similar with control endometrial specimens.
In conclusion; serious structural changes have occured in endometrial tissues of patients with hydrosalpinx. These structural abnormalities have removed after surgical treatment so it is considered that surgical treatment is effective in patients with hydrosalpinx.