Ultra dayanıklılık sporcularının beslenme durumu ile probiyotik kullanımının egzersizle indüklenen semptomlar ve dayanıklılık performansına etkisi
Effects of probiotics and nutritional status on exercise-induced symptoms and endurance performance in ultra-endurance athletes
Yazar: ASLI DEVRİM LANPİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BİLGİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports
Dizin: Atletizm = Athletism ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Fiziksel dayanıklılık = Physical endurance ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Probiyotikler = Probiotics ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ultra dayanıklılık sporcularında egzersizle indüklenen semptomlar ve oksidatif stresin artışı yaygın olarak görülmektedir. Bu araştırmanın amacı; ultra dayanıklılık sporcularında egzersizle indüklenen problemler olan gastrointestinal sistem problemleri, dehidrasyon ve oksidatif stres üzerine düzenli olarak tüketilen farklı besin takviyelerinin etkinliğinin belirlenmesidir. Çalışmaya, 24-49 yaş arası 12 kadın 12 erkek olmak üzere 24 ultra dayanıklılık sporcusu katılmıştır. Bireyler ile çalışma süresince üçer kez görüşülmüştür. Birinci aşamada sporcuların dinlenik metabolik hızları ve maksimum oksijen tüketim hızları ölçülmüştür. Bireylere Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSRS)'ni içeren çalışma anketi uygulanmıştır. İkinci aşamada çalışma için belirlenen egzersizi (45dk (%65 VO2 maks)+ tükenene kadar koşu (%75 VO2 maks)) yapmaları istenilerek egzersiz öncesi ve sonrası kan ve idrar örnekleri alınmıştır. İkinci aşama protokolü tamamlandıktan sonra 6 kadın, 6 erkek sporcuya L. Rhamnosus GG suşu+ oral rehidrasyon tuzlarını (ORS) içeren besin takviyesi, 6 kadın, 6 erkek sporcuya ise sadece ORS içeren takviye verilerek 28 gün boyunca kullanmaları istenilmiştir. Besin takviyesi kullanımı bitiminden sonra 1-7 gün içerisinde 3. aşama gerçekleştirilerek 2. aşamadaki protokolün aynısı ve GSRS ölçeği uygulanmıştır. Çalışma süresince 12 gün besin tüketim kayıtları toplanmıştır. Çalışmanın başlangıcı ve sonunda besin tüketim sıklıkları alınmıştır. Çalışma sonunda alınan besin tüketim kayıtları BEBİS programıyla, çalışmada elde edilen verilerin diğer analizleri ise SPSS 23.0 programı ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, L. Rhamnosus GG suşu+ ORS kullananların takviye sonrası hesaplanan GSRS skorlarının, takviye öncesi hesaplanan GSRS skorlarına kıyasla daha düşük olduğu saptanmıştır (erkek; p=0,043, kadın; p=0,028). L. Rhamnosus GG suşu+ ORS içeren takviyeyi kullanan bireylerin yarış sonrasında görülen gaita tipinin olumlu yönde değiştiği saptanmıştır (erkek; p=0,050, kadın; p=0,041). Kullanılan her iki takviyenin de takviye uygulanması öncesine kıyasla egzersiz öncesi serum sodyum düzeylerinde artış sağladığı bulunmuştur (p<0,05). Bu etki, serum potasyum ve klor değerlerinde gözlenmemiştir (p>0,05). L. Rhamnosus GG suşu+ ORS kullananların egzersizle indüklenen oksidatif stres belirteci 8-isoprostaglandin F2 değerlerinin takviye kullanımı sonrasında daha az arttığı saptanmıştır (p<0,05). L. Rhamnosus GG suşu+ ORS kullanan kadınların takviye kullanımı sonrası toplam antioksidan kapasitesi değerlerinin arttığı ve oksidatif stres indeksi skorlarının azaldığı saptanmıştır (p=0,048). L. Rhamnosus GG suşu+ ORS takviyesi kullanımı sonucunda bireylerin tükenme süreleri değişmemiştir (p>0,05). Sonuçlar, ultra dayanıklılık sporcularında düzenli olarak kullanılan L. Rhamnosus GG suşu+ ORS takviyesinin dayanıklılık performansı üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır.  L. Rhamnosus GG suşu+ ORS takviyesi kullanımının egzersizle indüklenen klinik semptomlar ve oksidatif stres üzerinde olumlu etkisinin olabileceğini göstermektedir. Bu çalışma, ultra dayanıklılık sporcularında L. Rhamnosus GG suşu+ ORS takviyesinin uzun süreli kullanımının etkinliğini araştıracak çalışmalara ışık tutmaktadır.

Abstract:
Exercise-induced symptoms and oxidative stress are commonly seen in ultra-endurance athletes, especially in triathletes and marathoners. The aim of this study is to define the effects of regularly used food supplements on exercise-induced gastrointestinal problems, dehydration and oxidative stress in ultra-endurance athletes. It was planned to carry out in 24 (12 males, 12 females) ultra-endurance athletes aged between 24-49 years. Participants were required to visit 3 times. At the first visit, resting metabolic rates and maximal oxygen consumption capacity were measured. The study questionnaire form including Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS) was filled by participants. On the second visit, the participants had performed the exercise protocol (45 min on a bicycle ergometer (%65 VO2 max) + time-to-exhaustion run (%75 VO2 max), blood samples and urine sample were collected before and after the exercise. After completing the 2nd visit protocol, 6 female and 6 male athletes were required to use food supplements containing L. Rhamnosus GG + oral rehydration salts (ORS), besides 6 female and 6 male athletes used just ORS supplement for 28 days. The third visit was carried out between 1-7 days after completing the use of food supplements, and the same protocol as the 2nd visit and GSRS was applied to the participants. Food consumption was determined by dietary records and food frequency questionnaire.  Dietary records were evaluated using BEBIS program (BEBIS 8.0, student version, Germany). Data taken from the study were analyzed using the SPSS program (SPSS version 23.0). As a result of the study, it was found that the GSRS scores were decreased after L. Rhamnosus GG+ ORS supplementation (men; p = 0.043, women; p = 0.028). A positive significant change in the type of stool was observed after the race in L. Rhamnosus GG+ ORS supplementation group (men; p = 0.050, women; p = 0.041). Both supplements were found to increase pre-exercise serum sodium levels (probiotic + ORS; men, p = 0.028, women, p = 0.046, just ORS; men, p = 0.017, women, p = 0.036). This effect was not observed in serum potassium and chlorine values (p> 0.05). Plasma 8-iso prostaglandin F2 was found to be less increased after L. Rhamnosus GG+ ORS supplementation (p<0.05). The total antioxidant capacity scores were increased (p=0.027) and the oxidative stress index scores were decreased after L. Rhamnosus GG+ ORS supplementation in women (p = 0.028). L. Rhamnosus GG+ ORS supplementation did not have any significant effect on time-to-exhaustion time (p>0.05). The results show that L. Rhamnosus GG + ORS supplementation in ultra-endurance athletes may have a positive effect on exercise-induced clinical symptoms and oxidative stress, but no significant impact on endurance performance. Our study provides the framework for future studies to assess the effects of long-term L. Rhamnosus GG + ORS supplementation in ultra-endurance athletes.