Okuduğunu anlama stratejisi eğitiminin okumaya yönelik tutuma, okuduğunu anlama becerisi ve öz yeterliğine etkileri
The impact of reading comprehension strategy training on reading attitude, reading comprehension ability and reading comprehension self-efficacy
Yazar: DENİZ GÖKSEL
Danışman: PROF. DR. ALPER BAŞBAY
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
İnsan varoluşundan süregelen bir çaba ile yer aldığı evreni, olay ve olguları anlamlandırmaya çalışmaktadır. Okuma edimi de bu sürecin temel bir parçası olarak anlama ulaşmanın kaynaklarından biridir. Okuduğunu anlama, hem eğitim sürecinin bir parçası olarak hem de dünyaya ilişkin bilgi ve becerilerin kazanılmasında anahtar bir beceridir. Günümüzde okuduğunu anlama becerilerini kazandırmak eğitim programlarında ve öğretim süreçlerinde temel hedefler arasında yerini almaktadır. Okuduğunu anlama becerisinin kazandırılması için uygulanan yöntem ve tekniklerin yanında okuduğunu anlama stratejileri işe koşulmaktadır. Geliştirilen stratejilerin öğretim sürecindeki etkililiği ise hala araştırmalara konu olmaktadır. Bu nedenle bu araştırmada POSSE okuduğunu anlama stratejisi eğitiminin; okumaya yönelik tutum, okuduğunu anlama becerisi ve öz yeterliğine olan etkisini ortaya koymak ve öğrenci, öğretmen deneyimlerini açığa çıkartmak amacıyla yürütülmüştür. 
Araştırmada karma yöntem araştırması desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunda; 5. Sınıf düzeyinden iki sınıfın seçkisiz atanmasıyla oluşan 28'er kişilik deney grubu ve kontrol grubu olmak üzere 56 öğrenci ve iki Türkçe öğretmeni yer almaktadır. POSSE stratejisi eğitimi ile uygulanan müdahale programı öncesi ön test, programın 10 haftalık uygulaması sonrası son test olarak okuduğunu anlama başarı testi, okumaya yönelik tutum ölçeği ve okuduğunu anlama öz yeterlik ölçekleri deney ve kontrol gruplarına uygulanmıştır. Müdahale programı sırasında nitel veri toplama yöntemlerinden araştırmacı günlüğü notlarından faydalanılırken; eğitim uygulaması sonrası öğrenci ve öğretmenlerle görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmada deney grubuna uygulanan POSSE eğitiminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerisi, okumaya yönelik tutumu ve okuduğunu anlama öz yeterliğine olan etkisi karma varyans analizi (ANOVA) ile test edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. 
Araştırma sonuçları göz önüne alındığında POSSE okuduğunu anlama stratejisi eğitimi alan deney grubu öğrencilerinin; okuduğunu anlama becerisi, okumaya yönelik tutum ve okuduğunu anlama öz yeterliklerinde anlamlı düzeyde artış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel verileri de tamamlayıcı ve doğrulayıcı yöndedir. Nitel veriler bağlamında deney grubu öğrencileri ve öğretmenlerinin; sosyalleşme, okumaya yönelik ilgi, okuduğunu anlama, POSSE eğitiminin uygulama sürecine dönük olumlu görüşler ortaya koyduğu görülmektedir. Araştırma kapsamında ulaşılan sonuçlardan hareketle; POSSE stratejisinin kullanımının yaygınlaştırılması ve uygulama süreçlerine yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Humans have been striving to make sense of the universe, events, and phenomena in which they participate since the dawn of their existence. The act of reading is a fundamental component of this process of understanding. Reading comprehension is a key skill in both the educational process and in acquiring knowledge and skills related to the world. Nowadays, fostering reading comprehension skills has become a fundamental objective in educational programs and instructional processes. In addition to the methods and techniques applied to develop reading comprehension skills, reading comprehension strategies are also employed. However, the effectiveness of these developed strategies in the instructional process is still a subject of research. Therefore, this study was conducted to reveal the impact of the POSSE reading comprehension strategy education on students' attitudes towards reading, reading comprehension skills, and self-efficacy, as well as to uncover student and teacher experiences.
The intervention design from mixed-methods research patterns was employed in the study. The study group consisted of 56 students and two Turkish language teachers, with 28 students each randomly assigned to the experimental and control groups from two 5th-grade classes. Pre-test and post-test reading comprehension achievement tests, reading attitude scale, and reading comprehension self-efficacy scales were administered to the experimental and control groups before and after the 10-week intervention program of POSSE strategy education. Qualitative data were collected through researcher journal notes during the intervention program and through interviews with students and teachers after the educational implementation. The effect of POSSE education applied to the experimental group on students' reading comprehension skills, reading attitudes, and reading comprehension self-efficacy was tested using mixed analysis of variance (ANOVA), while qualitative data were analyzed using content analysis method.
The research results indicate a significant increase in reading comprehension skills, reading attitudes, and reading comprehension self-efficacy among the experimental group students who received POSSE reading comprehension strategy education. The qualitative data of the research complement and confirm these findings. In terms of qualitative data, it is observed that the experimental group students and teachers express positive views regarding socialization, interest in reading, reading comprehension, and the implementation process of POSSE education. Based on the findings of the study, recommendations for the dissemination of the use of POSSE strategy and for instructional processes are provided.