Total larenjektomili bireylerin koku fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of odor functions of individuals having total laryngectomy
Yazar: RIDVAN BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ESEN AYDINLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Başaran, R., Total Larin e tomili Bireylerin Ko u Fon siyonlarının Değerlendirilmesi, Ha ettepe Üniversitesi Sağlı Bilimleri Enstit s Dil ve Konuşma Terapisi Programı Y se Lisans Te i, Ankara, 2020. Total larinjektomi sonrasında bireylerin konuşma, pulmoner ve koku fonksiyonları etkilenmektedir. Koku duyusundaki etkilenmenin, temelde nazal epiteli uyaran hava akışının azalmasından kaynaklandığı öne sürülmektedir. Bireylerin yaşam kalitelerini önemli ölçüde etkilediği gösterilen bu fonksiyonun geliştirilmesi için Dil ve Konuşma Terapistleri tarafından uygulanan, etkinliği kanıtlanmış davranışsal teknikler bulunmaktadır. Total larinjektomili bireylerin konuşma rehabilitasyonunda ise özefageal konuşma, ses protezi ile konuşma ve elektrolarinks olmak üzere üç yöntem kullanılmaktadır. Bu yöntemler birbirleri arasında konuşma hızı, enfeksiyon riski, maliyet gibi birçok yönden karşılaştırılmış olup; bilindiği kadarıyla koku fonksiyonları açısından bir araştırma yapılmamıştır. Bu tez çalışmasında, total larinjektomili bireylerin koku fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve farklı konuşma rehabilitasyon yöntemini kullanan bireyler arasında, koku fonksiyonları açısından farklılık bulunup bulunmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen 44-75 yaş arası 30 total larinjektomili birey; özefageal konuşma, ses protezi ve elektrolarinks yöntemlerini kullananlar olmak üzere üç gruba eşit şekilde ayrılmıştır. Sağlıklı koku fonksiyonuna sahip, total larinjektomili gruptaki bireyler ile benzer yaş ve cinsiyetteki 10 birey kontrol grubunu oluşturmuştur. Katılımcıların koku değerlendirmeleri, hikaye alımının ardından, fonksiyonel koku değerlendirme araçlarından biri olan Sniffin Sticks Genişletilmiş Test ve bir öz değerlendirme anketi kullanılarak tamamlanmıştır. Her iki değerlendirmenin sonuçları, total larinjektomili bireylerin, kontrol grubuna göre koku fonksiyonlarında önemli oranda etkilenme olduğunu göstermiştir. Gruplar arasında Sniffin Sticks Test puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Sniffin Sticks Testi birleşik puanları açısından, özefageal konuşma grubunun, ses protezi grubuna göre daha iyi puanlara sahip olduğu; fonksiyonel koku sınıflandırmasına göre ise en iyi koku fonksiyonunun özefageal grupta olduğu görülmüştür.

Abstract:
Başaran, R., Evaluation of Olfactory Functions of Individuals with Total Laryngectomy, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences Speech and Language Therapy Programme Master Thesis, Ankara, 2020. Following total laryngectomy, individuals' speech, pulmonary and olfactory functions are affected. It is suggested that the main mechanim of the olfactory dysfunction is caused by the decreased air flow to the olfactory epithelium. In order to develop this function, which has been shown to affect individuals' quality of life significantly, evidence-based behavioral techniques applied by Speech Language Therapists are used. In speech rehabilitation of individuals with total laryngectomy, three methods are used: esophageal speech, voice prosthesis and artificial larynx. While these methods were compared in many ways; such as speech rate,, risk of infection and cost as far as it is known, no research has been done in terms of olfactory functions between different speech rehabilitation methods. In this thesis study, it was aimed to evaluate the olfactory functions of individuals with total laryngectomy and to investigate whether individuals using different speech rehabilitation methods differ in terms of olfactory functions. The 30 individuals with total laryngectomy aged between 44 to 75 years included in the study were divided into following three groups; esophageal speech, voice prosthesis and artificial larynx. In addition, 10 individuals who had healthy olfactory function and similar age and sex with the participants of total laryngectomy group formed the control group. Participants' olfactory function evaluations were completed by one of the functional olfactory assessment tools "Sniffin Sticks Extended Test" and self-assessment tool after history acquisition. The results of both evaluations showed that odor functions of individuals with total laryngectomy were affected more significantly than the control group. There was a statistically significant difference between the groups in terms of Sniffin Sticks test scores. In terms of Sniffing Sticks test composit scores, the esophageal speech group had beter scores than the voice prosthesis group. With regard to the functional odor classification scores, it was observed that the best odor function was in the esophageal group.