Türkiye'de iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetleri ve özel istihdam büroları
Mediation activities between employess and employers and private employment agencies in Turkey
Yazar: CİHAN SELEK
Danışman: PROF.DR. ERCAN AKYİĞİT
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
SAÜ, Sosyal Bilimler EnstitüsüYüksek Lisans Tez Özeti Tezin Başlığı: "Türkiye'de İş ve İşçi Bulmaya Aracılık Faaliyetleri ve Özel İstihdam Büroları" Tezin Yazarı: Cihan Selek Danışman: Prof. Dr. Ercan AKYİĞİT Kabul Tarihi: 29 Haziran 2005 Sayfa Sayısı: vi (ön kısım)+136 (tez)+5 1 (ekler) Anabilim dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim dalı : İnsan Kaynakları Yönetimi ve Endüstri İlişkileri İş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetlerinin yürütülmesi konusunda iki temel sistem bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; istihdam hizmetlerinin devlet eliyle yürütülmesi esasına dayanan tekel (monopol) sistemi, ikincisi ise kamu istihdam kurumları yanında özel istihdam bürolarının faaliyetlerine de izin veren birliktelik sistemidir. ILO sözleşmeleri ve tavsiye kararlarına paralel olarak, dünyada pek çok ülkenin iş piyasalarında kamu istihdam kurumları ile özel istihdam büroları birlikte faaliyet göstermektedirler. Türkiye'de de 4 Ekim 2000 tarih ve 617 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tekel sistemi terk edilerek, birlikte faaliyet sistemi getirilmiştir. Bu gelişme öncesine kadar, 25.01.1946 tarih ve 4837 sayılı Yasa ile kurulmuş olan İş ve İşçi Bulma Kurumu tek yetkili kurum olarak faaliyet göstermiştir. 617 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilince gerekli yasal düzenleme ancak 25.06.2003 tarihinde 4904 Sayılı Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Kanunu ile yapılmıştır. İŞKUR Kanunu ile iş piyasalarında özel istihdam bürolarının faaliyetleri yasal zemine oturtulmuştur. Bürolar, Türkiye İş Kurumu'ndan izin almak koşuluyla, belli şartlar dahilinde serbestçe iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetlerinin yanı sıra, işgücü piyasası, istihdam ve insan kaynaklarına yönelik hizmetlerde de bulunabileceklerdir. Bu çalışmanın amacı, öncelikle iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetleri hakkında bilgi verdikten sonra, yapılan yasal düzenlemeler ışığında Türkiye'de iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetlerinin, özellikle özel istihdam büroları boyutuna dikkat çekmektir. Bu çerçevede eleştirel literatür taraması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, konunun değerlendirmesi yapılmıştır. Özelikle Anayasa Mahkemesi 617 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptal kararının 9 ay sonra yürürlüğe girmesini öngördüğü halde, gerekli yasal düzenlemenin geçen 9 ay içinde değil de iki yıl sonra yapılması eleştirilmiş, fakat geç de olsa Türkiye iş piyasalarında özel istihdam bürolarının faaliyetlerine yasal olarak izin verilmesi, iş piyasalarının etkinliğinin arttırılması bağlamında değerlendirilerek desteklenmiştir. Ancak bu anlamda özel istihdam bürolarından işsizliğin önlenmesi ve istihdamın arttırılması konusunda mucizeler bekleyen bir üslup kullanmamaya özen gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: İş Piyasası, İş ve İşçi Bulmaya Aracılık, Kamu İstihdam Kurumu, Özel İstihdam Büroları.

Abstract:
Sakarya University Institute of Social Sciences Abstract of Master's Thesis Title of the Thesis: "Mediation Activities Between Employees and Employers and Private Employment Agencies in Turkey" Author: Cihan Selek Supervisor: Prof. Dr. Ercan AKYIGIT Date: 29 June 2005 Nu. of pages: vi (pre text)+136 (main body)+51 (appendices) Department: Labour Economics and Industrial Relations Subfield : Human Resources Management and Industrial Relations There are two basic systems about fulfilling of employment services. The first one is called "monopoly system" which means that employment services fulfils by government. The second one is called "cooperation system" which means that public employment agencies let private employment agencies' activities in employment market. By ILO conventions and recommendations, public employment agencies and private employment agencies work together in employment markets of a lot of country in the world. In Turkey, monopoly system is given way to cooperation system by 4th October 2000 dated and 617 numbered decree law. Before this improvement, Public Employment Agency of Turkey (ÎÎBK), which was organized by 25th January 1946 dated and 4837 numbered law, was the only authorized agency in employment market. But 617 numbered decree law is nullified by the Constitutional Court. Then, new legal regulation is done by 25th June 2003 dated and 4904 numbered Jobcentre of Turkey Law (İŞKUR Law). By the new law, PrEAs' activities in Turkish employment market, has become legal. On the condition that they get permission from Jobcenter of Turkey, these agencies can also serve on employment and human resources as well as mediation activities between employees and employers freely apart from some restrictions. The purpose of this thesis is, at first, to give information about mediation between employees and employers and particularly to attract attentions to point of PrEAs in Turkey. In this framework, searching of critical literature has made. At the end of the study, the subject has evaluated. Although the Constitutional Court has given verdict on annulment of 617 numbered decree law for end of next nine months, but, especially, it has criticized that the legitimate regulations have not put in practice in nine months, but two years later. Yet, giving permission to activities of PrEAs, however it is late, are supported in this study for their effect on quality in employment services. But, the attitude of this study is not in a manner to wait for private employment agencies show a miracle which decreases unemployment and increases employment. Key words: Employment Market, Mediation Activities Between Employers and Employees, Public Employment Agencies, Private Employment Agencies. vi