Geleneksel Darende ve Balaban evleri
Traditional houses Darende and Balaban
Yazar: FATİH BAHÇECİ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL AYTAÇ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Evler = Houses ; Geleneksel Türk evi = Traditional Turkish house ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Malatya-Darende = Malatya-Darende ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Türk evi = Turkish house

Özet:
Bu yüksek lisans tezinin konusu, Darende ve Balaban evlerinin Türk-İslam mesken mimarisi içerisindeki yeri ve öneminin belirlenmesidir.
Bu çalışmanın amacı, Türk kültürünü en iyi şekilde yansıtan mimari örneklerimizden biri olan evlerimizi en iyi şekilde anlamak ve bu bağlamda Darende ve Balaban evlerini gerekli özveri ile araştırarak Darende ve Balaban evlerinin bölgemize kattığı değeri kavramaktır. Ayrıca bu çalışmada, kendi kültür ve hayat tarzımızın ürünü olan konut mimarimizin bir bölümü tanıtılıp, konut mimarimizin bilim dünyasına kazandırılması amaçlanmıştır.
Bu yüksek lisans tezi dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde, Darende'nin coğrafyası, tarihçesi, sosyo-kültürel ve ticareti hayatı kısaca açıklanmaktadır. İkinci Bölümde ''Geleneksel Anadolu Evi ve Özellikleri'' ile ''Geleneksel Malatya Evi ve Özellikleri'' başlıkları altında ev mimarisinin gelişme aşamaları özetlenmektedir. Üçüncü bölümü oluşturan katalogda Darende merkez mahallelerinde ve kırsalda ise Balaban ile Aşağıulupınar Mahallelerinde yer alan 30 adet ev çalışılmış, bu evlerin genel tanımı ve mimari özellikleri, malzemesi, yapım tekniği ve değerlendirmeleri yapılarak, süsleme detayları açıklanmıştır. Değerlendirme bölümünde ise Darende ve Balaban evlerinin genel özellikleri ortaya konulmuştur. Bu evler, kendi aralarında ve Malatya evleri içerisinde değerlendirilmiş, Anadolu Türk konutları arasında karşılaştırılmış, Darende ve Balaban evlerinin bu alandaki yeri vurgulanmıştır. Geleneksel Darende evlerinin plan tipi, mekân dağılımı ile süsleme özellikleri, Malatya merkez ve Anadolu Türk evi özellikleri ile örtüşmektedir. Değerlendirme bölümünde yalnızca kataloga aldığımız evlere bağlı kalınmamış, diğer bazı evlerin özgün unsurları da göz önüne alınmış ve günümüze ulaşamayan evlerin fotoğraflarından da yararlanılmıştır. Darende merkez ve diğer mahallelerinden farklı olarak, Balaban Mahallesindeki evlerin iç avlulu/örtmelikli plan tipi, üst örtü ve malzeme kullanımı olarak kendisine has özellikleri üzerinde de durulmuştur. İncelediğimiz evlerin tamamının plan ve kesitleri, fotoğrafları çalışmamızda yer almaktadır.


Anahtar Kelimeler: Darende, Kültür, Türk Ev Mimarisi, Malatya, Balaban

Abstract:
The subject of this master thesis is the determination of the place and importance of Darende and Balaban houses in Turkish-İslamic housing architecture.
The objective of this study are to find out houses thoroughly which is one of the architecture samples thant represents Turkish ideally culture and in this sense, are to compehend the value which Darende and Balaban houses added to our region by researching Darende and Balaban houses devotedly. Also, in this study, presenting a section of housing architecture which is a product of our culture and life style and addchg it to art history world was determined.
This master thesis consists of four section. In first section, the history, geography, socio-cultural and commercial of Darende are explained briefly. In second section, development stages of House Architecture are summarized under 'Traditional Anatolian House and Characteristics of Traditional Anatolian House' and 'Traditional Malatya House and Characteristics of Traditional Malatya House' titles, respectively. In the catalogue which is the third section, 30 houses in Darende center with Balaban and Aşağıulupınar neighborhoods general definition and architecture specialities, material, construction practise,  decoration were studied. İn estimation section, general properties of Darende and Balaban houses were introduced. These houses were evaluated among the Malatya houses, the Anatolian houses were compared and the location of the Darende and Balaban houses in this area was emphasized. The type of plan in traditional Darende houses, decoration features of the room, Malatya center and Anatolian Turkish house features. In the evaluation section we not only adhered to the houses we bought in the catalog but also took into consideration the original elements of some other houses. Unlike the central and other districts in Darende, the balconies of the houses in the inner courtyard of the type of plan, top cover and the use of materials is also emphasized on its own characteristics. Plan and cross sections of the houses we have examined, photographs are included in our work.


Keywords: Darende, Culture, Turkish House Architecture, Malatya, Balaban