Erken evliliklerden dünyaya gelen çocukların fiziksel gelişim süreçleri ve riskleri
Physical growth outcomes and risks in children born to adolescent mothers
Yazar: SEBAHAT AYDOS
Danışman: PROF. DR. AYSEL KÖKSAL AKYOL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Bebekler = Infant ; Ergenler = Adolescents ; Evlilik = Marriage ; Fiziksel gelişme = Physical development ; Gebelik = Pregnancy ; Gelişim özellikleri = Development properties ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuklar = Children

Özet:
Adölesan dönemde doğum yapan anneye sahip 7 günlük-60 aylık bebeklerin/çocukların boy, ağırlık ve baş çevresi gelişimlerinin DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması ve yetişkin dönemde doğum yapan anneye sahip bebeklerin/çocukların boy, ağırlık ve baş çevresi gelişimleri ile karşılaştırılması, adölesan dönemde doğum yapan anneye sahip bebeklerin/çocukların boy, ağırlık ve baş çevresi gelişimlerin betimlenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma betimsel-nicel desende bir araştırmadır. Bu kapsamda, bu araştırmada adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen bebeklerin/çocukların antropometrik bulguları (boy, ağırlık ve baş çevresi, persentil değerleri, beden kitle indeksi verileri) betimlenerek, DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması 7 gün-60 aya ilişkin verileri ile karşılaştırma yapılarak, yetişkin dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen 7 gün-60 aylık bebeklerlerin/çocuklarlarin boy, ağırlık ve başçevresi verileri ile karşılaştırma yapılmış ve adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen bebeklerle/çocuklarla bu gruplar arasında boy, ağırlık ve baş çevresi ölçümleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığı betimsel- nicel desen aracılığı ile ortaya konulmuştur. Araştırmanın evrenini Ankara ilinde T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bebek/Çocuk İzlem Veri Seti sistemi içerisinde takipte olan, adölesan dönemde ve yetişkin dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen 7 gün-60 ay arasında olan bebekler/çocuklar oluşturmaktadır. Bu kapsamda adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen 2209 bebek/çocuk (evrenin tamamı) ve yetişkin dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen 2112 bebek/çocuk araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Çalışma kapsamamında örneklem grubunda yer alan bebeklerin/çocukların T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bebek / Çocuk İzlem Veri Setinde bulunan 7-60 aylık arasındaki toplamda 15 izlemdeki boy, ağırlık ve baş çevresi ölçümleri değerlendirmeye alınmıştır. Aynı zamanda örneklem grubunda yer alan adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen bebeklerin/çocukların aynı 15 izlemdeki boy, ağırlık ve baş çevresi ölçümleri DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması'nda ortaya konulan boy, ağırlık ve baş çevresi ortalamaları ile karşılaştırılmıştır. Adölesan annelerden dünyaya gelen çocukların ve yetişkin annelerden dünyaya gelen çocukların boy, ağırlık ve baş çevresi ölçümleri T.C. Sağlık Bakanlığı'ndan ikincil veri olarak alınmış olup DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması ortalamalarına ilgili web sitesinden ulaşılmıştır. Araştırmanın adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen bebeklerin/çocukların 7 günlük-60 aylık arası boy, ağırlık ve baş çevresi ortalamaları ile DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması 7 günlük-60 aylık arası boy, ağırlık ve baş çevresi ortalamalarının karşılaştırılması boyutunda tek örneklem t-Testi, yetişkin dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen bebeklerin/çocukların 7 günlük – 60 aylık arası boy, ağırlık ve baş çevresi ortalamaları karşılaştırılması boyutunda ise MANOVA testi kullanılmıştır. Adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen ve yetişkin dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen bebeklerin/çocukların 7 günlük-60 aylık arası boy, ağırlık ve baş çevresi ortalamalarının persentil eğrisinin neresinde olduğuna ilişkin ise Türk çocuklar için oluşturulmuş olan referans değerleri dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen çocukların boy ortalamalarının her iki cinsiyette de DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması ortalamalarından anlamlı olarak düşük olduğu, adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen çocukların ağırlık ortalamalarının, ilk dünyaya geldikleri dönemlerde DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması ortalamalarından anlamlı olarak düşük olsa da zamanla aradaki farkın kaybolduğu, ilerleyen dönemlerde DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması ortalamalarının üzerine çıktığı, adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen çocukların baş çevresi ölçümlerinin her iki cinsiyette de DSÖ Çok Merkezli Büyüme Referans Çalışması ortalamalarından anlamlı şekilde düşük olduğu, adölesan dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen çocukların boy ve ağırlık ölçümlerinin yetişkin dönemde doğum yapan annelerden dünyaya gelen çocuklardan ilk yıllarda anlamlı olarak  düşük olduğu ancak dört yaştan itibaren bu farkın ortadan kalktığı, baş çevresi değişkeninde anlamlı farkın doğumdan itibaren son ölçüme kadar devam ettiği, persentil değerlerinin ise özellikle kız çocuklarının olmak üzere hem kız hem erkek çocuklarının baş çevresi ölçümlerinde persentil aralıklarının en altlarında kaldığı, ağırlık ve boy değişkeninde persentil değerlerinin ayrı ayrı kötü seyretmediği ancak boy persentilinin genel olarak daha düşük olmasından kaynaklı beden kitle indeksi persentilinin her iki cinsiyette de yüksek olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This descriptive-quantitative study aimed to compare length/height, weight and head circumference measurements of infants/children aged 7 days to 60 months born to adolescent mothers with length/height, weight and head circumference references reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study and length/height, weight and head circumference measurements of infants/children born to adult mothers, and to determine length/height, weight and head circumference outcomes of infants/children born to adolescent mothers. To this end, this study described anthropometric data (length/height, weight and head circumference, percentiles, body mass index) of infants/children born to adolescent mothers and compared these with the reference values reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study for infants/children aged 7 days to 60 months, as well as with length/height, weight and head circumference data of infants/children aged 7 days to 60 months born to adult mothers. The study then investigated whether there was a significant difference between length/height, weight and head circumference measurements between infants/children born to adolescent mothers and the other groups using a descriptive-quantitative design. The population consisted of infants/children aged 7 days to 60 months born to adolescent and adult mothers who were followed up as part of the Infant/Child Monitoring Data Set of the Turkish Ministry of Health, General Directorate for Public Health in Ankara. The sample was composed of 2209 infants/children born to adolescent mothers (the entire population) and 2112 infants/children born to adult mothers. The data analyzed for the sample group included length/height, weight and head circumference measurements of the infants/children measured during a total of 15 follow-ups between 7 days and 60 months of age in the Infant/Child Monitoring Data Set of the Ministry of Health, General Directorate of Public Health. The study also compared length/height, weight and head circumference measurements of the infants/children born to adolescent mothers during the same 15 follow-up time points with the average values of length/height, weight and head circumference reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study. Length/height, weight and head circumference measurements of children born to adolescent mothers and adult mothers were obtained in the form of secondary data from the Turkish Ministry of Health and WHO Multicenter Growth Reference Study values were obtained from the relevant website. One sample t-test was used to compare average length/height, weight and head circumference values of infants/children aged 7 days to 60 months born to adolescent mothers with average length/height, weight and head circumference reference values for infants/children aged 7 days to 60 months reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study and MANOVA test was used for comparisons with the average length/height, weight and head circumference measurement of infants/children aged 7 days to 60 months born to adult mothers. The reference values established for Turkish children were used to find the percentiles for the mean length/height, weight and head circumference values - at 7 days to 60 months- of infants/children born to adolescent mothers and those born to adult mothers. The study found that mean length/height of children born to adolescent mothers was significantly lower than those reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study for both sexes, and the mean weight -at birth- of children born to adolescent mothers was significantly lower than those reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study, but the gap was closed over time. Head circumference measurements in children born to adolescent mothers were significantly lower than the average values reported in the WHO Multicenter Growth Reference Study for both sexes. Length/height and weight measurements of children born to adolescent mothers were significantly lower than those of children born to adult mothers during the first years, but this gap was closed after the age of four, however the significant difference in head circumference measurements continued from birth to the last measurement. The percentiles for head circumference measurements for both girls and boys, but especially girls, were at the bottom of the percentile curve, and the percentiles for weight and length/height were not poor when analyzed separately, but generally low length/height percentiles resulted in high body mass index percentiles for both sexes.