Diyabetik hastalarda santral ve periferik koku yollarının manyetik rezonans görüntüleme ile değerlendirilmesi
Evaluation central and peripheral pathways of smell in diabetic patients with magnetic resonance imaging
Yazar: SELMİN PERİHAN KÖMÜRCÜ ERKMEN
Danışman: DOÇ. DR. MİKAİL İNAL
Kırıkkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beyin = Brain ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Koku = Odor ; Koku duyusu = Smell ; Koku yolları = Olfactory pathways ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
Diyabetes Mellitus (DM) dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen küresel bir halk
sağlığı sorunudur. Diyabetes mellitusun makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonlarının
yanında koku alma disfonksiyonuna yol açtığı bilinmektedir.
Çalışmamızın amacı Tip 2 DM tanılı hastaların santral ve periferik koku yollarında
sağlıklı bireylere kıyasla beyin manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) meydana gelen
değişiklikleri araştırmaktır.
Bu çalışmada, geçmişe dönük olarak tarananlar bireyler arasından, beyin MRG'si olan
DM tanılı 123 hasta ile DM tanısı olmayan 123 kontrol olmak üzere toplam 246 birey çalışmaya
dahil edildi.
Olfaktor sulkus derinliği, olfaktor bulbus volümü, insular girus alanı, korpus amigdala
alanı ölçümleri yapıldı. Elde edilen ölçümler istatistiksel olarak analiz edildi.
Araştırmaya dahil edilen tüm bireylerin yaş ortalaması 48.9±6.9 (min:20-maks:65) yıl
olup DM tanılı hastaların yaş ortalaması 48.9±7.0 (min:20-maks:65) yıl ve sağlıklı kontrollerin
yaş ortalaması 48.8±6.9 (min:20-maks:64) yıl idi. Çalışma grupları arasında yaş açısından
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05).
İncelenen tüm bireylerin %52.8'i kadın iken %47.2'si erkekti. Aynı şekilde hem DM
tanılı hastaların hem de sağlıklı kontrollerin %52.8'i kadın ve %47.2'si erkekti. Çalışma
grupları cinsiyet açısından benzerdi (p>0.05).
Hastalar ortalama 9.2±5.1 (min:2-maks:30) yıldır DM tanısına sahip iken HbA1c
ortalaması yüzde 8.1±1.0 (min:6.5-maks:10.0) idi. Hastaların %52.8'i insülin, %77.2'si ise oral
antidiyabetik (OAD) ilaç kullanırken %30.1'i hem insülin hem de OAD ilaç kullanıyordu.
Araştırmaya dahil edilen bireylerde periferik koku merkezine ait yapılar olan olfaktor
bulbusun volümü ve olfaktor sulkusun derinliği, santral koku merkezine ait yapılar olan insular
girusun alanı ve korpus amigdalanın alanı değerlendirildi. Sağ olfaktor sulkus derinliği DM
tanılı hastalarda 6.6±0.7 ve kontrol grubunda 7.4±0.7'ydi (p<0.01). Sol olfaktor sulkus derinliği
DM tanılı hastalarda 6.2±0.6 ve kontrol grubunda 6.9±0.6'ydı (p<0.01). Sağ olfaktor bulbus
volümü DM tanılı hastalarda 22.5±7.1 ve kontrol grubunda 30.0±7.0'ydi (p<0.01). Sol olfaktor
bulbus volümü DM tanılı hastalarda 22.5±6.9 ve kontrol grubunda 29.8±6.1'di (p<0.01). Sağ
insular girus alanı DM tanılı hastalarda 303.3±22.4 ve kontrol grubunda 330.8±27.0'ydi 
(p<0.01). Sol insular girus alanı DM tanılı hastalarda 300.1±21.8 ve kontrol grubunda
328.2±29.7'ydi (p<0.01). Sağ amigdala alanı DM tanılı hastalarda 120.3±19.6 ve kontrol
grubunda 149.9±17.8'di (p<0.01). Sol amigdala alanı DM tanılı hastalarda 121.7±17.7 ve
kontrol grubunda 149.0±16.9'du (p<0.01).
Araştırmaya dahil edilen DM tanılı hastalarla sağlıklı kontroller arasında tüm sağ ve sol
olfaktor sulkus derinliği, olfaktor bulbus hacmi, insular girus alanı, korpus amigdala alanı
açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). DM tanılı hastaların sağ ve sol
olfaktor sulkus derinliği, olfaktor bulbus hacmi, insular girus alanı ve korpus amigdala alanı
sağlıklı kontrollerden anlamlı olarak düşüktü.
Bu çalışma DM ve koku yolları ile ilgili ilk konvansiyonel manyetik rezonans
görüntüleme çalışması olma özelliği taşımakta olup bu çalışmanın DM tanılı hastalarda sıklıkla
göz ardı edilen koku bozukluğunun saptanabilmesinde radyolojik olarak yol gösterici olacağı
kanaatindeyiz.

Abstract:
Diabetes Mellitus (DM) is a global public health problem affecting millions of people
worldwide. In addition to macrovascular and microvascular complications of diabetes mellitus,
diabetes mellitus is known to cause olfactory dysfunction.
The aim of our study is to investigate changes in the central and peripheral regions of
smell in adults with Type 2 DM compared to healthy adults by cranial magnetic resonance
imaging (MRI).
In our study, changes Type 2 diabetes mellitus (DM) compared to healthy individuals
were examined.
In this study, 246 adults, including 123 patients with DM with cranial MRI and 123
patients without DM, were included in the study.
Olfactory sulcus depth, olfactory bulbus volume, insular gyrus area, corpus amygdala
area measurements were made. The measurements obtained were statistically analyzed.
The average age of all individuals included in the study is 48.9 ± 6.9 (min: 20-max: 65)
years and the average age of patients with DM was 48.9 ± 7.0 (min: 20-max: 65) years and the
mean age of healthy controls was 48.8 ± 6.9 (min: 20-max: 64) years. There was not statistically
significant difference between the study groups in terms of age (p>0.05).
52.8% of all individuals examined were female, 47.2% were male. Similarly, 52.8% of
patients with DM and healthy controls were female and 47.2% were male. The study groups
were similar in gender (p>0.05).
Patients with DM for an average of 9.2 ± 5.1 (min: 2-max: 30) years and the mean of
HbA1c was 8.1 ± 1.0 percent (min: 6.5-max: 10.0). 58% of the patients were using insulin and
77.2% of the patients were using oral antidiabetic (OAD) medication. 30.1% were patients
using both insulin and OAD medication.
In individuals included in the research, the volume of the olfactory bulbus and the depth
of the olfactory sulcus, which are the structures of the peripheral regions of smell, the area of
the insular gyrus and the corpus amygdala, the structures of the central regions of smell were
evaluated.
The right olfactory sulcus depth was 6.6 ± 0.7 in patients with DM and 7.4 ± 0.7 in the
control group (p <0.01). The left olfactory sulcus depth was 6.2 ± 0.6 in patients with DM and
6.9 ± 0.6 in the control group (p <0.01). The right olfactory bulbus volume was 22.5 ± 7.1 in
patients with DM and 30.0 ± 7.0 in the control group (p <0.01). Left olfactory bulbus volume
was 22.5 ± 6.9 in patients with DM and 29.8 ± 6.1 in the control group (p <0.01). The right
insular gyrus area was 303.3 ± 22.4 in patients with DM and 330.8 ± 27.0 in the control group
(p <0.01). Left insular gyrus area was 300.1 ± 21.8 in patients with DM and 328.2 ± 29.7 in the
control group (p <0.01). The right amygdala area was 120.3 ± 19.6 in patients with DM and
149.9 ± 17.8 in the control group (p <0.01). The left amygdala area was 121.7 ± 17.7 in patients
with DM and 149.0 ± 16.9 in the control group (p <0.01).
A statistically significant difference was found between the patients with DM and
healthy controls in terms of all right and left olfactory sulcus depth, olfactory bulbus volume,
insular gyrus area, corpus amygdala area (p <0.05). Right and left olfactory sulcus depth,
olfactory bulbus volume, insular gyrus area and corpus amygdala area were significantly lower
than healthy controls.
This study is the first conventional magnetic resonance imaging study on DM and smell
pathways, and we believe that this study will be a radiological guide in detecting smell disorder,
which is often overlooked in patients with DM.