Buzağılarda heliotropium dolosum, heliotropium circinatum ve senecio vernalis intoksikasyonu: patolojik ve biyokimyasal incelemeler
Intoxication with dietary heliotropium dolosum, heliotropium circinatum, and senecio vernalis in calves: pathological and biochemical studies
Yazar: ALİ OSMAN ÇERİBAŞI
Danışman: DOÇ.DR. YESARİ ERÖKSÜZ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Buzağılarda Heliotropium dolosum, Heliotropium circinatum ve Senecio vernalisintoksikasyonu: Patolojik ve Biyokimyasal incelemeler.Ali Osman ÇER BAŞIÖZETSenecio vernalis, Heliotropium dolosum ve Heliotropium circinatum bitkilerini%10 oranında içeren rasyonlar ile yapılan yedirme denemesinde buzağılarda oluşanpatolojik, biyokimyasal ve elektron mikroskobik değişimler incelendi. Bu amaçla 16adet, 3-4 aylık erkek buzağı, biri kontrol, 3 deneme olmak üzere 4 gruba ayrıldı ve 12hafta süren çalışmada, aşağıdaki bulgular elde edildi.1- Deneme sonunda, Heliotropium dolosum grubunda canlı ağırlığın % 9.21,Heliotropium circinatum grubunda % 19.36 ve Senecio vernalis grubunda ise % 17.24oranında bitkisel materyal tüketildi. Denemenin 38, 42 ve 50. günlerinde Heliotropiumdolosum grubunda üç, 39. günde Senecio vernalis grubunda bir hayvan olmak üzere,toplam 4 adet buzağıda ölüm şekillendi. Kontrol ve Heliotropium circinatumgruplarında ise ölüm görülmedi.2- Klinik bulgular; tenesmus, konstipasyon, ikterus, alopesi, asites, rektal prolapsus,kaşeksi ve sallantılı yürüyüş ile karakterize idi.3- Karaciğerde kapsüler fibrozis, asites, mide-bağırsak kanalında ödem, hidrotoraks,hidroperikard, akciğer ödemi ve testiküler atrofi saptanan belli başlı makroskobikbulgular idi. Ölen hayvanlardaki makroskobik değişimlerin şiddet ve dağılımı, denemesonuna kadar sağ kalanlara göre çok daha belirgindi.4- Mikroskobik olarak; karaciğerde veno-oklüzyon, megalositozis, intranüklearinklüzyon, periportal ve periasiner postnekrotik fibrozis gözlendi. Ekstrahepatiklezyonlar ise; interstisyel nefritis, tubüler megalositozis, akciğer ve böbrekarteriollerinde medial hipertrofi ile karakterize idi. nklüzyonların nüklear porlardansitoplazmanın nükleusun içerisine invaginasyonu sonucu oluştuğu ortaya kondu.5- Biyokimyasal olarak; karaciğer enzimlerinden AST ve GGT enzim aktivitelerindesadece belli haftalarda önemli yükselmeler görüldü.6- PCNA boyama yöntemi ile yapılan değerlendirmelerde tüm deneme gruplarındakontrollere göre mitotik indeksin baskılanmış olduğu ortaya kondu.Sonuç olarak; klinik, makroskobik ve mikroskobik bulguların Heliotropiumdolosum grubundaki buzağılarda en belirgin, Senecio vernalis grubunda orta derecede,Heliotropium circinatum grubunda ise en hafif şiddet derecesinde şekillendiği,biyokimyasal bulguların morfolojik değişimleri desteklemediği ve teşhis bakımındanyeterli olmadığı, megalositozis, intranüklear inklüzyon ve veno-oklüzyon ile karakterizehepatik değişimlerin spesifik, ekstrahepatik lezyonların ise doğal olguların tanısınıdestekleyici rol üstlenebileceği ortaya kondu.Anahtar kelimeler: Biyokimyasal bulgular, buzağı, intoksikasyon, patolojikbulgular, pirolizidin alkaloitleri.

Abstract:
Intoxication with dietary Heliotropium dolosum, Heliotropium circinatum, andSenecio vernalis in calves: Pathological and Biochemical studies.Ali Osman ÇER BAŞIABSTRACTThe aim of this study was to investigate pathological, biochemical and electronmicroscopical changes in calves fed on the rations supplemented with 10 % dose levelof Heliotropium dolosum, Heliotropium circinatum or Senecio vernalis. For this aim;16 male calves, aged in 3-4 months old, were divided into 4 groups each contain 4calves and the following results were obtained.1- The plant consumption ratio to the body weight was 9.21 % in Heliotropiumdolosum, 19.36 % in Heliotropium circinatum and 17.24 % in Senecio vernalis group.Three animals (at 38th, 42nd and 50th days) from Heliotropium dolosum group and oneanimal (at 39th day) from Senecio vernalis group died throughout the experimentalperiod. Death occurrence was not noted neither in control nor in Heliotropiumcircinatum group.2- Clinical findings were characterized by tenesmus, constipation, alopecia, rectalprolapsus and inco-ordination of walking.3- Hepatic capsular fibrosis, ascites, gastrointestinal edema and testicular atrophy werethe main prominent macroscopical finding detected in experiment groups.4- Microscopically: hepatic lesions including veno-occlusion, megalocytosis,intranuclear inclusion, periportal and periaciner necrosis were detected. Extrahepaticchanges were characterized mainly by interstitial nephritis, tubular megalocytosis,arteriolar hypertrophy in lungs and kidneys. It was demonstrated that the inclusionswere produced by the invagination of cytoplasm through pores to the nucleus.5- Biochemically AST and GGT enzyme activities were high only in certain weeks ofexperiment.6- It was indicated that hepatic mitosis had been supressed in all experiment groups inregard to evaluations made by PCNA staining scores.In conclusion; the most prominent macroscopic and microscopic changesoccurred in Heliotropium dolosum, Senecio vernalis and Heliotropium circinatumgroups, respectively. Biochemical findings did not support to the morphologicalchanges and had no diagnostic value. Hepatic megalocytosis, nuclear inclusion andveno-occlusion were regarded as the specific lesions in calves. Extrahepatic changes,however, might have supportive role in the diagnosis of naturally occurring toxicationswith pyrrolizidine alkaloid containing plants.Key words: Biochemical findings, calf, intoxication, pathologic findings,pyrrolizidine alkaloids.