Termokromik boyarmaddelerin deri üretiminde kullanım imkanlarının geliştirilmesi üzerine araştırmalar
Research on development of application possibilities for thermochromic dye-stuff in leather production
Yazar: AYBENİZ ŞEREN
Danışman: PROF. DR. BEHZAT ORAL BİTLİSLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Deri Mühendisliği = Leather Engineering

Özet:
Çalışmada, deri üretiminde termokromik pigmentlerin kullanılmasına ilişkin üretim reçetelerinin ve sıcaklık değişimi ile kontrollü bir renk değişimi özelliği gösteren deri ürünlerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda; birisi soğuk aktiviteli (mavi; 15°C) diğeri dokunma aktiviteli (magenta; 31°C) olan iki farklı renkte termokromik pigment finisaj işleminde kullanılmıştır. Mamul derilerde bir renkten diğer bir renge geçişin belirgin olarak görülebilmesi için alt işlentide, termokromik pigmentlerin renginden farklı bir taban rengi boyaması yapılmıştır. Termokromik pigmentler geleneksel pigmentler ile %25, %50 ve %75 oranlarında karıştırılarak kullanılmıştır. Buna göre üretilen derilerin renk değiştirme efektleri, ışık, kuru-yaş sürtme ve krokmetre renk haslığı özellikleri incelenerek araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar termokromik pigment ihtiva etmeyen şahit derilerle karşılaştırılmış ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.Sonuç olarak, mamul derilere sıcaklığa bağlı olarak renk değiştirme efekti kazandırılmıştır. Renk değiştirme efekti termokromik pigment artışına bağlı olarak daha belirgin hale gelmiştir ve buna bağlı olarak en belirgin renk değişim efekti hem dokunma hem de soğuk aktiviteli termokromik pigmentlerin %75 oranında kullanıldığı derilerden elde edilmiştir. Bunun yanında, özellikle yaş sürtme haslık testleri sonrası termokromik etkinin kısmen azaldığı belirlenmiştir. Yine; mamul derilerin ışık haslığı değerlerinin düştüğü saptanmıştır.Anahtar sözcükler: Deri, finisaj işlemi, termokromik pigmentler, renk değişimi, renk haslıkları.

Abstract:
The aim of this study is to develop leather products using thermochromic pigments in the leather manufacturing process, which will show color changing properties with change of temperature in a controlled manner. In this context, thermochromic pigments with two different colors are used in the finishing process, while one shows a cold activity (blue; 15°C) and other one a touch activity (magenta; 31°C). The transition from one color to another has to be seen distinctively in the leather products. Because of this, leathers were dyed in the wet process with a base color, which is significantly different from colors of thermochromic pigments. Thermochromic pigments were used as a mixture with conventional pigments of 25%, 50% and 75% ratios. Accordingly, the color- changing effects, light, dry-wet rubbing and crocking color fastness properties of produced leathers were investigated. Obtained results were compared with a control group, which does not include thermochromic pigment, and were statistically evaluated.As a result, the color-change effect dependent on the temperature is gained on the finished leather. The color change effect has become more significant due to increase of the thermochromic pigment and accordingly, the most obvious effect of color change was obtained on leathers on which 75% concentration of the thermochromic pigments was used. The above mentioned is proved for both cold and touch activity pigments. In addition, after wet rubbing fastness tests it was determined that the thermochromic effect was partially reduced. and the light fastness values of finished leathers were reduced.Keywords: Leather, finishing process, thermochromic pigments, color- change, color fastnesses