Kadına dair resimsel öykülemeler
Pictorial narratives about women
Yazar: ÇİĞDEM TÖLÜK AFERİN
Danışman: PROF. İSMAİL ATEŞ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kadınlar = Women ; Resim sanatı = Painting art ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal cinsiyet rolleri, kişi doğduğu andan itibaren başlayarak tıpkı bir kodlama gibi kişiye yüklenmeye başlar. Her yerde bireyden cinsiyeti doğrultusunda uygun davranışlar sergilemesi beklenir. Bu bağlamda cinsiyet rolleri kişinin benliğini ve zihnini etkileyen bir duruma dönüşür. Geçmişten günümüze kadınlık ve erkeklik kavramına, her iki cinse ait imajlara, onlara tanımlanan özelliklere, statülere, cinsler arası iş bölümüne tarih boyunca hep rastlanmıştır. Cinsiyet kimlikleri ile bu kimliklerin oluşumu, cinsler arası ilişkilerin düzenlenme şekilleri, aile türleri, akrabalık ilişkileri, cinslerin birbirine karşı davranış ve tutumları, cinsel ahlak, ikinci plana atılan, ötekileştirilen kadınları çalışmalarında işleyen ve kendini sanatıyla var eden bireyin sosyal psikolojisine birçok yazar ve sanatçı eserinde değinmiştir. Örneğin Leyla Erbil'in romanlarında, Hale Tenger, Nur Koçak, Şükran Moral, Gözde İlkin, Gina Pane, Gülsün Karamustafa, Shirin Neshat, Orlan ve daha birçoğu gibi sanatçı ve yazarların eserlerinde kadının cinsiyetinin, cinselliğinin ve cinsel hiyerarşinin işlendiği görülmüştür.
Sanatçının kendini ifade etmesinde önemli bir yere sahip olan öykü anlatıcılığı bilgi aktarımın en eski yollarından biridir ve sanatçının kendini ifade etmesinde önemli bir yere sahiptir. Tarih ve mitoloji öykü anlatıcılarının eseridir ve kuşkusuz sözcüklere dayalıdır. Ancak bu öyküleri görselleştiren heykeltıraşlar, ressamlar ve sahne sanatçıları, ortaya koydukları eserlerle onları sanatsal bir olguya dönüştürerek canlandırırlar. Böylece, bir yandan da insanın yaratılışından günümüze kadar olan biteni belgeleyerek, varoluşa değeri biçilemez katkıda bulunurlar. Yaşamın içinde olan öyküyü; günlük, değersiz sıradan onlarca olay, nesne ve kavramın içinden alıp çıkarmak ve başka bir şeye dönüştürmek sanatçının işidir. 
"Kadına Dair Resimsel Öykülemeler" adlı bu tez çalışmasında kadına dayatılan rollerden, kadının sanatta ve sanatında nasıl ifade ettiğine; kimlik, sosyal rol, toplumsal etkileşim, toplumsal cinsiyet, toplumsallaşması kapsamında yer verilmiştir. Ayrıca bu konuda eserler üreten sanatçılara yer verilerek kadının ve kadın sanatçıların toplumda konumlandırılışı eleştirel bir şekilde ele alınmıştır.  Beraberinde gerçekleştirilen kişisel ve özgün çalışmalarda teknik, içerik, konu olarak kadının sanatta var olma çabası ve sosyo-psikolojik durumu öyküleme yapılarak ortaya konulmuş ve yorumlanmıştır.

Anahtar Sözcükler:  Kadın, sanat, sanatta kadın, toplumsal cinsiyet, öyküleme

Abstract:
Gender roles begin to be imposed on the person, just like coding, from the moment the individual is born. Everywhere, an individual is expected to behave appropriately in line with their gender. In this context, gender roles become a situation that affects the self and mind of the person. From past to present, the concept of femininity and masculinity, the images of both sexes, the characteristics defined for them, the status, the division of labor between the sexes have always been encountered throughout history. Gender identities and the formation processes of these identities, how the relations between the sexes are organized, family types, kinship relations, attitudes and behaviors of the sexes towards each other, sexual morality, many writers and artists are involved in the social psychology of the individual who processes women who are put in the background and marginalized in their works and who create themselves with their art. mentioned in his work. For example, in Leyla Erbil's novels, it has been seen that women's gender, sexuality, and sexual hierarchy are handled in the works of artists and writers such as Hale Tenger, Nur Koçak, Şükran Moral, Gözde İlkin, Gina Pane, Gülsün Karamustafa, Shirin Neshat, Orlan and more.
Storytelling, which has its roots in storytelling and is one of the oldest ways of transferring knowledge, also has an essential place in the artist's self-expression. Mythology and history, the work of storytellers, is undoubtedly based on words. However, the painters, sculptors, and stage artists who visualize these stories enliven them with their works and turn them into an artistic phenomenon. Thus, on the one hand, they make invaluable contributions to existence by documenting what has happened from the creation of man to this day. The story is in life. It is the works of the artists to pull it out of dozens of daily, worthless, ordinary events, objects, and concepts and transform it into something else.
In this dissertation titled "Pictorial Narratives About Women", the roles imposed on women show how women are expressed in art, identity, social role, social interaction, gender, and socialization. At the same time, the positioning of women and women artists in society has been critically discussed by giving place to the artists who have produced works on this subject. In the personal and original works carried out together, the technique, content, the effort of women to exist in art as a subject, and their socio-psychological situation were revealed and interpreted by narrating.

Keywords: Women, art, women in art, gender, narration