Meme kanseri hastalarında dolaşımdaki tümör hücrelerinin elektrokimyasal biyosensörler ile saptanması
Determination of circulating tumor cells in breast cancer patients by electrochemical biosensors
Yazar: GÖKÇE ERDEMİR CİLASUN
Danışman: PROF. DR. İLHAN YAYLIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı / Moleküler Tıp Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Kanser hastalığının ölümle sonuçlanmasının temel sebebinin, primer tümörden çok, metastazlardan kaynaklandığı saptanmıştır. Primer tümörden ayrılarak dolaşıma geçen ve sekonder organlarda metastaza sebep olan hücrelere "Dolaşımdaki tümör hücreleri" (DTH) denir. DTH'lerin varlığı ve sayısı meme, prostat ve kolorektal kanser de dahil olmak üzere birçok önemli kanser türünde kötü prognoz ile ilişkilendirilmiştir. DTH'ler hakkında bilgi sahibi olmanın, kanser tanı ve tedavisinde anahtar rol üstlendiği düşünülmektedir. Günümüzde kanser teşhisi ve takibinde kullanılan doku biyopsilerinin, invaziv bir yöntem olması, sık sık tekrarlanamaması yeni arayışlara yol açmıştır. DTH'nin tespiti için hastadan alınan az miktarda kan örneği ile yapılan likit biyopsi testleri kolay ve güvenilir olmalarının yanında, zaman içerisinde birden fazla örnek alınarak, prognoz takibine de olanak tanımaktadır. Ancak bu hücreler kanda çok az miktarda bulunduklarından dolayı onları yakalamak çok zordur ve özel olarak dizayn edilmiş analitik teknikler ve cihazlar gerekmektedir. Meme, akciğer, kolon ve prostat gibi epitelyal kökenli tümörlerde prognoz takibinde erken tanı çok önemlidir. İleri evrede tanı konulan ve tedavisi zor, metastaz riski yüksek bu tip kanserlerde, DTH'lerin yüzeyinde EpCAM, MUC-1, vimentin gibi moleküller eksprese olur ve erken evrede kanserin tanısında kullanılırlar. Hastalardan alınacak bir miktar kanda veya vücut sıvılarında bu moleküller tayin edilebilir. Amacımız, çok az sayıdaki kanser hücresinde bulunan bu molekülleri hassas, hızlı algılama kabiliyeti olan biyosensörler yardımı ile önce in vitro çoğaltılan meme kanseri hücrelerinde ve daha sonra meme kanseri hastalarından alınan kan örneklerinde tespit etmektir. Bu sayede kanser hücrelerinin erken ve kolay tanısı sağlanarak, etkin tedavisi mümkün olabilir.

Abstract:
It has been determined that the main reason why cancer results in death is due to metastases rather than the primary tumor. Cells that leave the primary tumor and enter the circulation and cause metastasis in secondary organs are called "Circulating tumor cells" (CTC). The presence and number of CTCs have been associated with poor prognosis in many major types of cancer, including breast, prostate and colorectal cancer. It is thought that knowledge about CTCs plays a key role in cancer diagnosis and treatment. Today, the fact that tissue biopsies used in cancer diagnosis and follow-up are an invasive method and cannot be repeated frequently has led to new searches. Liquid biopsy tests, which are performed with a small amount of blood sample taken from the patient to detect CTC, are not only easy and reliable, but also allow prognosis monitoring by taking multiple samples over time. However, since these cells are present in very small amounts in the blood, it is very difficult to capture them and specially designed analytical techniques and devices are required. Early diagnosis is very important in monitoring the prognosis of tumors of epithelial origin such as breast, lung, colon and prostate. In this type of cancer, which is diagnosed at an advanced stage, is difficult to treat, and has a high risk of metastasis, molecules such as EpCAM, MUC-1, and vimentin are expressed on the surface of CTCs and are used in the diagnosis of cancer at an early stage. These molecules can be determined in some blood or body fluids taken from patients. Our aim is to detect these molecules, which are found in a very small number of cancer cells, first in breast cancer cells grown in vitro and then in blood samples taken from breast cancer patients, with the help of biosensors with sensitive and rapid detection capability. In this way, early and easy diagnosis of cancer cells can be achieved and effective treatment may be possible.