Yamula baraj havzasında su üretiminin ormancılık açısından ekonomik analizi
An economical analysis of the water production from the point of forestry sector in the Yamula dam watershed
Yazar: SÜLEYMAN CUMHUR YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN GÖRÜCÜ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
1800‟lü yıllarda sanayi devrimiyle başlayan ve insan nüfusunun artmasıyla hızlanan küresel iklim değişikliği en çok tatlı su kaynakları üzerinde olumsuz etkilerde bulunmaktadır. Bu su kaynaklarının Dünya üzerindeki dağılımı incelendiğinde ormanlık alanların yoğun olduğu bölgelerde içilebilir tatlı su kaynaklarının daha fazla olduğu
gözlemlenmektedir. Bu kaynakların yoğun olduğu bölgelerde nüfus oranının düşük olması ve nüfusun yüksek olduğu bölgelerde içilebilir suyun az bulunması nedeniyle, tatlı su kıt kaynak olarak değerlendirilmektedir. Yapılan iklim değiĢikliği projeksiyonlarına göre 2040 yılında 5 üzerinden 5 puan alarak, en çok tatlı su sıkıntısı çekmesi muhtemel 33 ülkenin 14‟ü Orta Doğuda bulunmaktadır. Türkiye ise 4,91-4,12 arasında puan alarak, son derece yüksek tatlı su kıtlığı çeken ülkeler arasında olacağı tahmin edilmektedir. Bilimsel çalıĢmalar açıkça göstermektedir ki, Türkiye sanıldığı gibi Orta Doğu Bölgesinin zengin tatlı su kaynaklarını barındıran bir ülke değildir. Günümüzde Türkiye‟nin bazı şehirlerinde özellikle kurak yaz dönemlerinde tatlı su krizleri yaşanmaktadır. Gelecek yıllarda da yaşanması olası bu tatlı su krizlerinin azalması ve hatta ortadan kalkması için etkili bir tatlısu yönetimi şarttır. Bu nedenlerle tatlısu ile ilgili üretim maliyeti ve kıymet takdiri konuları giderek daha da önemli bir hal almaktadır. Türkiye‟de ekosistem hizmeti olarak üretilen tatlı suyun maliyetinin hesaplanmasına ilişkin
bilimsel çalıĢmalar yok denecek kadar az olduğu için, bu konuda yapılacak araĢtırmalar ile literatüre katkı yapmak son derece önemlidir. Bu nedenle bu çalışmanın başlıca amaçları: 1-Literatüre katkı yapmak, 2-Yazılım teknolojileri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri alt yapılarını kullanarak, öncü ve yenilikçi bir anlayışla en önemli orman ekosistem hizmetlerinden biri olan tatlı suyun kıymet takdirini yapmaktır. Yukarıda belirtilen amaç doğrultusunda çalışma alanı olarakYamula Baraj Havzası belirlenmiş, 2019 yılında ilgili kurumların su üretimine ilişkin yaptığı yatırımların baraj ömrü, orman idare süresi, paranın zaman değeri, faiz oranı, gibi değişkenler yardımıyla öncü ve yenilikçi anlayışla Gider Metodu uygulanarak, bu tatlı suyun birim maliyeti; Orman Genel Müdürlüğü için 1,40 kuruş/m3, Devlet Su ĠĢleri için ise 18,00 kuruş/m3 olarak tahmin edilmiĢtir. Sonuç olarak bu çalışma ile ulusal muhasabe sistemine doğal kaynakların ve/veya ekosistem hizmetlerinin parasal değerlerinin dâhil edilmesi mümkün kılınmış, kıymet takdiri, maliyetlerin tazmini, geri ödenmesi, ekosistemlerin rehabilitasyonu ve
restorasyonuna fon sağlanması vb. konular ile ilgili literatüre de katkı yapılmıştır. Böylece doğal kaynaklara dayalı doğa dostu Yeşil Ekonomi modelinin gelişmesine öncülük edilmiştir.

Abstract:
Global climate change which started with the industrial revolution in the 1800‟s and accelerated with the increase of human population, has the most negative effects on water resources. When the distribution of water resources in the world is examined, it is observed that potable fresh water resources are more abundant in areas where dense forests are located. Fresh water is considered to be a scarce resource due to the low population in regions where these resources are dense, and the lack of potable water in areas with high population. According to the climate projections, 14 of the 33 countries that are most likely to suffer from the water shortage in 2040 are located in the Middle East, scoring 5 out of 5. Turkey, between 4.91 and 4.12 points, is expected to be among those countries that will highly suffer from water shortages. Scientific studies clearly demonstrate that Turkey is not a country harboring rich water resources in the Middle East as it was thought. Today, there are water crises in some cities especially in dry summer periods. An effective water management is essential in order to reduce or even end these crises in the coming years. For these reasons, issues such as production cost and valuation of water in the watershed are becoming quite important for the good management of this scarce resource. Due to insufficient number of studies concerning the calculation of the cost of freshwater produced as ecosystem services in Turkey, it is extremely important to make a contribution on this issue with researches. Therefore, the main objectives of this study are: 1- Contributing to the literature, 2- Evaluating fresh water, one of the most important forest
ecosystem services, with a pioneering and innovative approach by using software technologies and Geographical Information Systems. In line with the above mentioned purpose, Yamula Dam Basin has been determined as the study area. This thesis, highlights the calculation of the cost of 1 m3 of water collected at Yamula Dam Watershed by considering water production investments made by the institutions with the help of variables such as dam‟s life, forest rotation length, time value of money and interest rate, through the cost method. It has been estimated that cost of 1 m3 of water for the General Directorate of Forestry is 1.40 Turkish kuruĢ and 18 Turkish kuruĢ for the State Hydraulic Works. As a result, this study made it possible to include the monetary values of natural
resources and/or ecosystem services in the national accounting system, evaluation, compensation of costs, repayment, funding for the rehabilitation and restoration of ecosystems, etc, and contributed to the literature. Thus, the development of an environmentally friendly Green Economy model based on natural resources was pioneered.