Transseksüel bireylerde cinsiyet dönüştürmenin ruh sağlığı ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
The effects of sex reassignment on mental health and quality of life for transsexuals
Yazar: BERNA ÖZATA
Danışman: PROF. ŞAHİKA YÜKSEL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-ürogenital = Surgery-urogenital ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet değişimi = Sex change ; Transseksualizm = Transsexualism

Özet:
ÖZETAmaç:Çalışmamızda cinsiyet dönüştürme cerrahisi (CDC) geçirerek yeni kimliklerine geçmiş bireylerin yaşamlarında bu geçişle birlikte gerçekleşen değişikliklere odaklanıldı. CDC sonrasında yaşamlarındaki değişikliklerin araştırılması, aile ve sosyal çevreyle olan ilişkinin (yani sosyal adaptasyonun), yaşam kalitesi, beden imajı, benlik saygısı, operasyon memnuniyeti, cinsel yaşam gibi bazı özelliklerin araştırılması hedeflendi.Yöntem:Çalışmamızda CDC geçirmiş trans bireyler için bir dönem İstanbul Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Psikonevroz ve Psikoterapi Birimi'nde takip edilmiş, cerrahi için raporlarını almış, operasyonun üzerinden en az bir yıl geçmiş bireyler ile (KGTT grubu),CDC'sini henüz geçirmemiş, İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Psikonevroz ve Psikoterapi Birimi'ne yeni başvuruda bulunan transseksüel bireylerle (YBT grubu) görüşüldü. DSM-IV TR Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu ( SCID-I), Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-BREF) uygulandı. Uygulanan ölçek puanları ve açık uçlu sorulara verdikleri cevaplar, biyolojik cinsiyete ait farklılıkları da kapsayacak şekilde incelendi.Bulgular:Çalışmamızda iki grubun görüşme sırasında ve yaşam boyu DSM-IV tanı oranları ve yaşam boyu intihar oranları arasında fark izlenmemekle birlikte görüşme sırasında YBT grubunda her üç kişiden biri bir tanı alırken KGTT grubunda daha az kişi, dört kişiden biri tanı almaktaydı ve KGTT grubunda CDC'den sonra intihar girişimi bildiren kimse olmadı. KGTT grubunun cinsiyet ayrımcılığı ve cinsiyete bağlı mağduriyet ile ilgili endişe puanları YBT grubuna göre daha düşük izlenirken, transseksüel kimliğinin anlaşılması endişe puanı ise KGTT grubunda daha yüksekti. KGTT grubu CDC'den sonra iş ve eğitim durumlarıyla ilgili gelişmeler ile aile, arkadaş, sevgili gibi diğer önemli kişilerin tutumlarında olumlu değişiklikler bildirdi. KGTT grubu ADÖ- Gereken İlgiyi Gösterme, Problem Çözme, Duygusal Tepki Verme, ACYÖ-4. ve 5. Maddeleri (orgazm ve doyumu ile ilgilidir), 3. maddesi (cinsel organın işlevselliği ile ilgilidir) çıkarılmış toplam puanı ile genel toplam puanlarında YBT grubuna göre daha düşük, ÇBASDÖ- Aile, Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği ile yaşam kalitesi psikoloji alanında ise daha yüksek puanlar aldı.Sonuç: Kimlik ve beden uyuşmazlığı olarak düşünülen transseksüalitenin tedavisinde bu uyuşmazlığı ortadan kaldıran ve resmi kimliğe geçişi sağlayan cinsiyet dönüştürme cerrahisi (CDC) yaşam kalitesi, benlik saygısı, aile desteği ve cinsel yaşantı doyumu ve diğer kişilerle ilişkiler alanlarında olumlu sonuçlara neden olmakta, transseksüel bireylerin cinsiyet ayrımcılığı ile cinsiyete bağlı mağduriyet yaşama endişelerini azaltmaktadır.Anahtar Kelime: Transseksüalite, cinsiyet düzenleme cerrahisi, cinsiyet ayrımcılığı, cinsiyete bağlı mağduriyet

Abstract:
SUMMARYAim:In our research we focused on changes experienced by people who gained new gender identity with sex reassignment surgery (SRS). Our purpose was to discover the life style changes, family and social reliationships (social adaptation), quality of life, body image, self esteem, satisfaction about the operation and sexual life after SRS.Method:We interviewed at leastone year after the operation with 20 sex reassigned transsexuals (SR-T) who were once on SRS programme of İstanbul Univesity Psychiatry Deparment Psychoneurosis and Psychotherapy Unit and who had confirmative rapports for surgery and we also interviewed with 50 non-sex reassigned transsexuals (NSR-T) who applied to the same unit for SRS programme. Stuctured Clinical Interview for DSM Disorders (SCID-I), Family Assesment Device (FAD), Multi Dimensional Scale for Percieved Social Support (MDSPSS), Arizona Sexual Life Scale (ASL), World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL- BREF) were applied. Results of the scales and open ended questions were also analysed for differences pertaining to the biological gender.Results:There were not significant difference between Actual and life long DSM-IV diagnoses and life time prevalance of suicide between SR-T and NSR-T but the ratio of having a DSM-IV diagnosis was 1 over 3 person for NSR-T and 1 over 4 person for SR-T group. There were no report of suicide after SRS in SR-T group. Worries about gender discrimination and gender victimization points were lower, but worries of being uncovered about transgender identity were higher in SR-T group. After the SRS, SR-T group reported improvements about occupational and social status and attidues of familiy, friends, partners and other persons of importance. SR-T group scored lower on FAD, 4th and 5th items of ASL and total points excluding the 3rd item (item for penile erection and vaginal lubrication), but scored higher on MDSPSS, Coopersmith Self Esteem Scale and psychological subscale of WHOQOL- BREF.Conclusions:The SRS used in the treatment of transsexuality considered as mismatch of identity and body, releases the conflict and makes the transformation on official gender and is associated with improvements in quality of life, self esteem, family support, sexual life satisfaction and interpersonal reliationships and reduction in worries about gender discrimination and gender victimization.Keywords: Transsexuality, sex reassignment surgery, gender discrimination, gender victimization