Omurilik hasarlı bireylerde taburculuk sonrası mobil uygulama ile verilen TAK eğitiminin yaşam kalitesi ve uyuma etkisi
The effect of CIC education on quality of life and adherence with mobile application after discharge in individuals with spinal cord injury
Yazar: NİLGÜN ARAS
Danışman: PROF. DR. NURCAN ÇALIŞKAN ; PROF. DR. BİLGE YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, mobil uygulama ile verilen Temiz Aralıklı Kateterizasyon (TAK) eğitiminin omurilik hasarlı bireylerin yaşam kalitesine, TAK'a uyumuna etkisini incelemek amacıyla tek kör paralel-grup randomize kontrollü çalışma şeklinde yapılmıştır. Araştırmaya, Ankara Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde omurilik hasarı kliniğinde 01.08.2023-15.08.2024 tarihleri arasında yatarak tedavi gören 42 birey (21 kontrol, 21 müdahale) alınmıştır. Veriler tanıtıcı özellikler formu, Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesi ölçeği, aralıklı kateterizasyon uyum ölçeği, temiz aralıklı kateterizasyon anketi, mobil uygulama kullanılabilirlik ölçeği ve mobil uygulama eğitim içeriği değerlendirme formu ile toplanmıştır. Hastane prosedürüne göre tüm bireylere hemşireler tarafından rutin TAK eğitimi verilmektedir. Müdahale grubunda rutin eğitime ek olarak taburculuk öncesi bireylerin telefonlarına mobil uygulama yüklenmiştir. Mobil uygulamada TAK ile ilgili eğitim videoları, "sık sorulan sorular", "uzmana sor", alarm uygulaması ve idrar miktarı giriş bölümü yer almış ve bireyler uygulama üzerinden 12 hafta boyunca takip edilmiştir. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde t-testi, Wilcoxon signed ranks testi, Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Araştırma için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu'ndan ve hastaneden izin alınmıştır. Araştırmanın sonucunda müdahale grubundaki bireylerin "Temiz aralıklı kateterizasyon anketi" alt boyutlar ve toplam puan ortalaması, "Aralıklı kateterizasyon uyum ölçeği" puan ortalaması kontrol grubundaki bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kontrol ve müdahale grubunda "Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesi ölçeği" alt boyutlar ve toplam puan ortalamasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Omurilik hasarlı bireylere ilk defa verilecek TAK eğitiminde ve TAK uygulayan bireylerin eğitimlerinin güncellenmesinde mobil uygulamanın kullanılması; bireylerin rutin eğitimlerinin/sorularının cevaplanmasının daha kolay ve kısa sürede gerçekleştirilmesini sağlamaktadır. Sonuç olarak mobil uygulama ile verilen TAK eğitiminin, bireylerin kateterle ilişkili yaşam kalitesi ve uyumunu arttırıdığından, kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Temiz Aralıklı Kateterizasyon, Hemşirelik Bakımı, Omurilik Hasarı, Mobil Uygulama Eğitimi, Yaşam Kalitesi, Uyum

Abstract:
This study was conducted as a single-blind, parallel-group, randomized, controlled trial to examine the effect of CIC training provided via a mobile phone application on the quality of life and compliance of individuals with spinal cord injuries. The study included 42 patients (21 control, 21 intervention) who were hospitalized in the spinal cord injury clinic of Gaziler Physical Therapy and Rehabilitation Training and Research Hospital, University of Health Sciences, Ankara between 01.08.2023-15.08.2024. Data were collected using a personal information form, the World Health Organization quality of life scale, intermittent catheterization adherence scale, clean intermittent catheterization questionnaire, mobile application usability scale, and mobile application training evaluation form. Nurses provide routine CIC training to all patients according to hospital procedures. In the intervention group, in addition to routine training, an application was installed on the patient's smartphone before discharge, which included training videos about CIC, "frequently asked questions", "ask the expert", an alarm, and a urine volume introduction section.  No intervention was made in the control group and both groups were followed up for 12 weeks. Data were evaluated using the t-test, Wilcoxon signed ranks test, and the Mann Whitney-U test. The study results showed that the average total and sub-dimension scores of the "clean intermittent catheterization questionnaire" and the "intermittent catheterization adherence scale" were statistically significantly higher in the intervention group than in the control group (p<0.05). No statistically significant difference was determined between the groups in respect of the total and sub-dimension scores of the "World Health Organization Quality of Life Scale" (p>0.05). The use of the mobile application in the first CIC training to be given to spinal cord injury patients and in updating the training of those who apply CIC enables the patients to have their routine training/questions answered more easily and in a shorter time. Consequently, it can be recommended that CIC training is given with the mobile application, as it increases the quality of life and catheter use compliance of patients.
Keywords : Clean Intermittent Catheterization, Nursing Care, Spinal Cord Injury, Mobile Application Education, Quality of Life, Compliance