Göğüs ve karın bilgisayarlı tomografisinde kullanılan kontrast maddelerin oksidatif stres ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkileri
Effects of substances used in chest and abdominal contrast computed tomography on oxidative stress and some biochemical parameters
Yazar: YILMAZ ARSLAN
Danışman: PROF. DR. NİHAT MERT
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Kontrast maddeler = Contrast media ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Toksisite = Toxicity ; Tomografi = Tomography ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Günlük yaşantımızda birçok alanda kontrast madde kullanımının yaygınlaşmış olması, organizma ile kontrast madde ilişkisinin araştırılmasını zorunlu hale getirmiştir. Sunulan çalışmada Abdomen ve Toraks kontrastlı BT çekimi önerilen hastalarda, çekim öncesi ve çekim sonrası meydana gelecek oksidatif stress, pro-inlamasyon belirteçleri ve böbrek hasarının tespitinde kullanılan sistatin C düzeylerinin incelenmesi hedeflenmiştir. BT çekiminde contrast madde olarak omnipaque kullanılmıştır. Çalışmada Van Y.Y.Ü. Tıp Fakültesi Radyoloji Ünitesinde BT çekimine karar verilen Kontrol grubunu sağlıklı 20 birey oluştururken, deneme grubunda toplam 40 adet hasta vardı. Abdomen BT çekimi önerilen 20 hasta ve Thoraks BT çekimi istenen 20 toplam 40 hasta Abdomen ve Toraks Kontrastlı BT grubunu oluşturuldu. Abdomen ve Toraks kontrastlı BT çekimi yapılan ve ilk kan numunesi alınan aynı hastaların bir sonraki gün ikinci kan örnekler alındı hastalarda başta oksidatif stres parametreleri olarak TAC, TOS, OSI spektrofotometrik inflamasyon belirteçleri olarak IL-6, TNF-alfa, IL-18 düzeyleri ve böbrek fonksiyon belirteci olan Sistatin C düzeyleri ise ELİZA cihazı saptandı. Oksidatif stres parametrelerinden TAC değerleri radyokontrast maddenin verilmesinden 24 saat sonra azalırken (p<0.01), TOS düzeyleri artmıştır (p<0.01) buna paralel olarak OSI değerleri de değişmiştir (p<0.01). inflamasyon belirteçleri olarak incelenen IL-6, TNF-alfa, IL-18 düzeyleri radyokontrast madde uygulanmasını takiben 24 saat sonra ilgili grupta yükselmiştir. Böbrek fonksiyon testi olarak son yıllarda yaygınca kullanılan Sistatin C düzeyleri benzer şekilde çekim sonrası gruplarda artış gösterdi. Anafilaktik şok ve alerjik reaksiyonların varlığı tespit edilmedi. Sonuç olarak kontrast madde verilen bireylerde serum biyokimyasal parametrelerinde çok şiddetli de olmasa yangısel ve oksidatif stresi vurgulayan değişimler saptanmıştır. Farklı araştırıcıların çalışmalarında başka parametreler incelenmiş önemli değişimler saptanmasına rağmen, bu çalışmada incelenen parametrelerin hepsinin birlikte incelendiği ve sistatin C ile bunların pekiştirildiği çalışmalar sınırlıdır. Bilimsel olarak önemli sonuçları ile klinisyenlere yan etkileri konusunda önemli uyarılar yapan bu araştırma farklı risk faktörlerinin farkında olunması ve kontrast maddelerinin kullanımından önce kişinin nefrit veya başka kronik hastalık varlıklarının taranması, advers reaksiyonların erken tanınmasına ve hızlı tedavi edilmesine olanak tanır.

Abstract:
The widespread use of contrast material in many areas of our daily life has made it necessary to investigate the relationship between the organism and the contrast material. In the present study, it was aimed to examine the oxidative stress, pro-inflammation markers and cystatin C levels, which are used in the detection of kidney damage, that will occur before and after the extraction in patients for whom CT scan with Abdomen and Thoracic contrast is recommended. Omnipaque was used as a contrast material in the CT scan. In the study, there were 20 healthy individuals in the control group, while there were 40 patients in the experimental group. The abdomen and thorax CT groups were formed for 20 patients for abdominal CT scan and 20 for thorax CT scan. The first blood sample were taken before the Abdomen and Thorax CT scanning, the second blood samples were taken from the same patients the next day. TAC, TOS, OSI spectrophotometric inflammation markers as IL-6, TNF-alfa, IL-18 and kidney marker Cystatin C levels were determined by the ELISA. TAC values, one of the parameters of oxidative stress, decreased 24 hours after contrast agent administration (p <0.01), while TOS levels increased (p <0.01). Along with these results, the OSI values also changed (p <0.01).IL-6, TNF-alpha, IL-18 levels, which were examined as inflammation markers, increased in the related group 24 hours after radiocontrast administration. Cystatin C levels, which have been widely used as a test of kidney function in recent years, also increased in the groups after CT scans. The presence of anaphylactic shock and allergic reactions was not detected. As a result, changes in serum biochemical parameters emphasizing inflammatory and oxidative stress, although not very severe, were detected in individuals who received contrast media. Although significant changes were detected in studies by different researchers in which other parameters were examined, studies in which all parameters examined in this study were examined together and in which they were reinforced with cystatin C are limited. This research, which gives important warnings to clinicians about its side effects along with its scientifically important results, enables awareness of different risk factors and screening for nephritis or other chronic disease entities before use of contrast agents, allowing early recognition and rapid treatment of adverse reactions.