Tüketicilerin yaşam tarzı ve gıda neofobi eğilimi
Lifestyle of consumers and food neophobia tendency
Yazar: KÜBRA HOŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ZENCİR ÇİFTÇİ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology ; Turizm = Tourism
Dizin: Gıda sektörü = Food sector ; Gıdalar = Foods ; Neofobi = Neophobia ; Tüketiciler = Consumers ; Yaşam tarzı = Life style ; Yeni yemekleri deneme korkusu = Food neophobia ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yiyecek- içecek sektörü günden güne yenilenerek değişim göstermektedir. Farklı ve daha önce uygulanmamış hizmetleri bulup, tüketicilere sunmak yiyecek ve içecek işletmelerinin bulundukları pazarda bir adım öne çıkmalarını sağlamaktadır. Bu durum gıdada çeşitlilik arayan bireyler tarafından olumlu karşılanmasına rağmen, yeni yiyeceklere karşı endişeli tüketiciler de bulunmaktadır. Kişilerin tüketim alışkanlıkları ise yaşam tarzları doğrultusunda şekillenmektedir. Yaşam tarzları, bireylerin neler yaptıklarını, neden yaptıklarını ve bu eylemleri gerçekleştirmelerinin ne anlama geldiğinin anlaşılmasına yardımcı olmaktadır. Bu noktadan hareketle bu çalışmanın temel amacı tüketicilerin yaşam tarzlarının gıda neofobi eğilimlerine etkisinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Böylece bireylerin yaşam tarzı doğrultusunda neofobi eğilimleri saptanarak; yeni gıda çeşitleri üreticilerinin hangi pazara hitap edebileceğini öngörmek mümkün olacaktır.
Araştırmanın amacı doğrultusunda nicel bir çalışma gerçekleştirilmiş, 450 katılımcıya çevrimiçi anket uygulanmıştır. Geçerliliği kabul edilen 435 anket analize tabi tutulmuştur.
Araştırma verilerinin toplanmasında, "Gıda Neofobisi Ölçeği" ve "Değerler ve Yaşam Tarzı (VALS 2) Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen verilere faktör analizi, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda yaşam tarzının alt boyutları olan inanan ve hayatta kalan yaşam tarzlarının gıda neofobisi eğilimi üzerinde pozitif yönde etkili olduğu, deneyimci yaşam tarzının ise negatif yönde etkili olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak hayatta kalan ve inanan yaşam tarzının gıda neofilisi üzerinde pozitif yönde etkisi olması , bu yaşam tarzlarının gıda neofobi eğilimiyle birlikte çeşitlilik arayışı içerisinde bulunduklarını göstermiştir. Ayrıca cinsiyet, yaş, medeni durum ve eğitim durumu demografikleri ile gıda neofobisi arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu ve sağlık endişesinin kişinin gıda tüketiminde etkili olması çalışmanın diğer sonuçlarındandır.

Abstract:
The food and beverage industry has been changing day by day. Finding various services that are not previously applied and offering them to consumers enable food and beverage industry businesses to stand out in the market. Although this is welcomed by individuals seeking variety in food, there are also consumers concerned about novel and unfamiliar food. Consumption habits of people are shaped by their lifestyle. Lifestyles are behavioral patterns that distinguish individuals from each other. These lifestyles help to understand what individuals do, why they do it, and what it means to take these actions. From this point of view, the main purpose of this study is to examine the effects of lifestyles of consumers on their neophobic tendencies. Thus, by determining the neophobia tendencies of individuals in line with their lifestyle; it will be possible to predict which market is more attractive to the new type of food producers.
A quantitative study was carried out in line with the purpose of the research, and the survey technique (online survey) was used as the data collection tool. The online questionnaire used in the study was applied to 450 participants. 435 validated questionnaires were analyzed.
The "Food Neophobia Scale" and "Values and Lifestyle (VALS 2) Scale", whose validity and reliability were checked, were used to collect the research data. Factor analysis, t-test, one-way analysis of variance and simple linear regression analysis were applied to the obtained data. As a result of the research, it was determined that the sub-dimensions of the lifestyle, believer and survivor lifestyles, had a positive effect on the food neophobia tendency, while the experiencers lifestyle had a negative effect. In addition, the positive effect of the survivor and believer lifestyle on food neophilia showed that these lifestyles seek variety with food neophobia tendency. Futhermore, there is a significant relationship between gender, age, marital status and educational status demographics and food neophobia, and the fact that health concerns are effective in food consumption are among the other results of the study.