Milli mücadele ve Cumhuriyet döneminde Atatürk'ün sofrası
Atatürk's banquet during Turkish liberation war and Republican era
Yazar: GÜLTEKİN KAMİL BİRLİK
Danışman: PROF.DR. E. SEMİH YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Atatürk Selanik'teki sofrasında Osmanlı İmparatorluğu'nundağılacağını ve bu dağılış esnasında Türklerin Anadolu'yu kaybedecekleriniaçıklamıştır. Bu duruma çare olarak milli sınırlarda Türk devleti kurmakararını vermiş, sınırlarını Misak-ı Milli'nin esasını oluşturacak şekilde tespitederek sofrada arkadaşlarına bu kararını izah etmiştir. Atatürk ayrıcasofrasında arkadaşlarını ileride atayacağı devlet görevlerini açıklamış, Türkdevletini kurduktan sonra Türk milletini çağdaş medeniyete ulaştırmak içinyapacağı inkılapları da izah etmiştir. Atatürk'ün sofrasında açıkladığı tüm budüşünceleri, onun ileride yapacaklarına Selanik'te iken karar verdiğinigöstermektedir.Bölgesel kurtuluş çarelerinin ve mandanın düşünüldüğü, bazılarıncaliderliğinin istenmediği, İstanbul'daki ve Anadolu'daki sofrasında Atatürk,Selanik'teki sofrasında açıkladığı düşüncelerini tam olarak ifade etmeden,sadece vatanın kurtarılması için önemli olayları ele almış ve düşünceleriniaçıklamıştır.Atatürk Selanik'teki sofrasında açıkladığı iki hedeften ilki olan Türkdevleti kurma hedefine ulaşmak için sofrasını, sorunları ve çözüm tarzlarınıanlattığı, mücadelesini izah ettiği bir yer olarak kullanmıştır. Cumhuriyetinilanından sonra ikinci hedefi olan Türk milletini çağdaş bir toplum halinedönüştürmek için sofrasını eskisine oranla daha yoğun bir şekilde ve birkarargâh olarak kullanmıştır.Bu dönemde, dil ve tarih başta olmak üzere inkılap alanında yapacağıçalışmaları, iç ve dış meseleleri ve önemli olayları görüşme yeri olaraksofrasını seçmiştir. Atatürk Serbest Cumhuriyet Partisi'nin kuruluşçalışmalarını sofrasında yapmıştır. Ayrıca, Hatay konusunu sofrasında elealmış, hem yurt içinde kamuoyu oluşturmak hem de yurt dışına konuüzerinde ciddiyetle durduğu mesajını vermek için girişimlerde bulunma yeriolarak sofrasını seçmiştir.Atatürk, konularında uzmanları çağırarak, kağıt, kalem, kara tahta vekütüphaneyi hazır bulundurarak, sofrasında görüşülecek konular için gerekliortamı hazırlamıştır. Atatürk konuşulanlardan analiz ve sentez yaparak kendigörüşünü ve kararını oluşturmuş, sofradakileri de karara ortak ederek birlikteverilen karar haline sokmuş ve tüm bu faaliyetler için sofrasını araç olarakkullanmıştır. Atatürk'ün sofrada uyguladığı bu çalışma yöntemiyle, sofrakatılımcılar için bir ?okul? vazifesi görürken, kendisi için de meselelerintartışıldığı, beyin fırtınalarının yapıldığı bir ?danışma topluluğu? vazifesigörmüştür. Devlet işlerine ilişkin konular sofrada görüşülmekle birlikte,bazılarınca iddia edildiği gibi sofrada devlet işlerine ait kararlar alınmamış vesofra devlet yönetim organı olmamıştır.Atatürk'ün herkese açık olan ve halkın gözü önünde bulunansofrasında eğlence makul ölçülerde yapılmış ve asıl amaç olmamıştır.Yemeğe düşkün olmayan ve bazı sofralardan görüşmeler nedeniyle açkalkan Atatürk'ün sofradaki amacı yemek yemek yada eğlenmek değil,meseleleri görüşmek olmuştur. Okul özelliği kazandırdığı sofrasındaki yemekve eğlence, ders aralarındaki teneffüs şeklinde uygulanmıştır.

Abstract:
At his banquet in Salonika, Atatürk clearly stated that Ottoman Empirewould dissolve and the Turks would lose Asia Minor in this dissolution. As asolution to this predicament, he decided to establish the Turkish state withinthe national borders, determined the borders of this future state so as to formthe principles of Misak-ı Milli (the National Pact of 1920) and explained hisdecision in detail to his friends. At this particular banquet, he also revealedthe state positions to which he would appoint his friends; and gaveexpression to the revolutions he aimed at in order to enable the Turkishnation to reach the level of civilized nations after the establishment of theTurkish state. All these revelations at his banquet testify to the fact that hehad a clear plan of his future acts in mind when he was in Salonika.At his Istanbul and Anatolian banquets where regional freedomsolutions were sought for and mandate was considered; and where hisleadership was not favoured, Atatürk dealt only with the phenomenaconcerning the liberation of the country and focused on what to do to achievethe desired end.In order to put the first of his two aims into practice that he revealed athis Salonika banquet, that is to establish the Turkish state, Atatürk employedhis later banquets as an arena to give expression to the problems and theways leading to their solutions; and to explain his struggle to reach thesesolutions in detail. After the establishment of the Republic, he used hisbanquet more intensely as the headquarters to realize his second aim oftransforming the Turkish nation into a modern nation.In this period, he chose to employ his banquet as a forum to discussand explore his road map for revolutions in the fields of language and history;internal and external affairs; and other contemporary significant events. Hemade the necessary arrangements to initiate the Liberal Republican Party athis banquet. Again, he chose his banquet as the arena to explore the Hatayissue thoroughly; to form a public opinion on the issue within the country; andto give the world the message that he takes the issue in question veryseriously.Inviting the specialists in the relevant fields, and making the writingmaterials and library accessible, Atatürk prepared the necessary ground fordiscussions. He reached his own views and decisions after a process ofanalysis and synthesis of the points discussed at the banquet, and gavethese points the nature of a common decision involving the participants intothe process of decision making. Due to his particular practice, banquet actedas a school for the other participants, and, for him, worked as process ofbrainstorming conducted by a committee of consultants. Although stateaffairs were discussed, these banquets were not the organs of executiondespite the claims.At the banquets which were open to everyone or which were given inthe full view of community, entertainment was kept within reasonable limitsand was never the absolute aim. Not being keen on eating and, in fact,leaving the banquet table hungry, Atatürk never aimed to satisfy his hungeror to enjoy himself; his sole purpose was to explore the issues thoroughly inthese occasions. In such a context it would not be wrong to claim that theacts of eating and entertaining themselves became the breaks during hisbanquet, which gradually acquired the nature of a school for its participants.