Küresel kamusal mallar ve finansmanı
Global public balls and finance
Yazar: NAZİM TAŞCI
Danışman: DOÇ. DR. COŞKUN KARACA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dışsallık = Externality ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Kamu sektörü = Public sector ; Küresel kamu malları = Global public goods ; Küreselleşme = Globalization ; Özel sektör = Private sector

Özet:
Küreselleşme süreciyle birlikte üretim faktörleri, mal ve hizmetler, üretim aşamaları ve doğal kaynaklar, üretimde ve teknolojide yaşanan değişimle birlikte ülke sınırlarını aşarak uluslararası bağ(ım)lılıkların artmasına neden olmuştur. Bu bağ(ım)lılıkdünyayı daha bütünleşik bir yapıyadönüştürürken beraberinde küresel kamusal mal adıyla yeni bir kavramı ve yeni sorunları getirmiştir.
İlk kez 1999 yılında Birleşmiş Milletler KalkınmaProgramı tarafından yapılan "Global PublicGoods" adlı çalışma ile gündeme gelen küresel kamusal mal kavramı; faydasından kimsenin dışlanamadığı, tüketimindebireyler arasında rekabetin olmadığı, faydası ülkelere, dünyadaki pek çokinsana ve gelecek nesillere yayılan mallar olarak tanımlanmaktadır. Dikkat edilirse küresel kamusal malların iki temel kamusallık özelliğine sahip olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki küresel kamusal malların tüketiminde rekabetin ve mahrum etmenin söz konusu olmayışı diğeri ise bu malların faydalarının tüm dünya ülkelerine yayılmasıdır. 
Bu bağlamda küresel kamusal malları tam kamusal mallardan ayıran temel fark bu malların ulus ötesi dışsallıklara sahip olmasıdır. Bu özelliği nedeniyle küresel kamusal mal olarak sayılan iklim değişikliği, ozon tabakasının delinmesi, uluslararası güvenlik, salgın hastalıklar ve finansal krizler gibi olumsuz dışsallığa sahip mallar ile barış ve bilgiye erişim gibi olumlu dışsallığa sahip malların sunumunda ulusal çabalar yetersiz kalmakta, küresel işbirliği gün geçtikçe daha elzem hale gelmektedir. Diğer bir deyişle bu tür mallarda tüketimden mahrum bırakmanın mümkün olmayışı küresel kamusal mal sunumunu teknik olarak imkânsız hale getirmektedir. Öyle ki tek bir ülkenin küresel kamusal mal sunumu için yapmış olduğu çabalar karşılıksız kalmakta finansmanına katılmayan ülkeler bu malların faydasından yararlanmaktadır. Kaldı ki ülkelerin tek başlarına gerçekleştirdikleri bu sunum da eksik gerçekleşmektedir.
Ancak tüm dünyayı etkileyen küresel olayların da etkisiyle günümüzdesöz konusu malların korunması ve yönetilmesi fikri geniş kabul görmekte, bu da finansman konusunda çözüm arayışlarını hızlandırmakta ve çeşitlendirmektedir. Geçmişte tüm ulusların katılımıyla oluşturulacak uluslar üstü bir yapının varlığı günümüzde biraz daha yumuşamış ve küresel fonlar veya uluslararası organizasyonlar eliyle sağlanacak sunumun veya finansmanın da optimal küresel kamusal mal sunumu için yeterli olacağı tartışılmaya başlanmıştır. Ancak ulusların ekonomik maliyetlerden kaçınması ve yetkilerini başka bir kuruma devretmeye yanaşmamaları küresel kamusal malların yönetimini zora sokmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: Kamusal Mallar, Küresel Kamusal Mallar, Küresel Kamusal Malların Finansmanı, Küresel Vergileme, Yetersiz Sunum.

Abstract:
Along with the globalization process, production factors, goods and services, production stages and natural resources, as well as changes in production and technology, has led to increased international dependencies and has crossed the national borders. This dependence transformed the world into a more integrated structure, bringing with it a new concept and new problems in the name of global public goods. 
The concept of global public goods that came to the fore with the work "Global Public Goods" made by United Nations Development Programme for the first time in 1999; is defined as the goods that spread to many people in the world and to future generations to benefit, it cannot be excluded from the benefit of anyone, there is no competition at interindividual in consumption.  İf we look closely that global public goods have two basic features of publicity. The first of these, it is not the question of competition and deprivation in the consumption of global public goods and other the benefits of these goods are spread to all the countries of the world. 
In this context, the main difference that distinguishes global public goods from full public goods is that these goods have transnational externalities. Because of this feature, national efforts are inadequate in the presentation of goods have positive externalities, such as climate change, ozone layer depletion, international security, epidemics and financial crises, which is regarded as global public good, with goods have negative externalities, such as peace and information to access, global cooperation is day by day becoming more requisite. In other words, the impossibility of deprivation from consumption at such goods makes it technically impossible to presentation global public goods. So much so that efforts made by a single country for the presentation of global public goods that it was unreturned, countries that do not participate in the financing take advantage of the benefits of these goods. Besides, this presentation, which the countries have carried out on their own, it occurs as incomplete.
However, with the influence of the global events affecting the whole world, the idea of protecting and managing the mentioned goods is widely accepted today, this diversifies and accelerates the search for solutions on financing. In the past, the existence of a supranational structure to be formed with the participation of all nations, nowadays, it has begun to be debated that it will be financing by a little softer and global funds or international organizations will be adequate for optimum global public good presentation. However, the fact that nations avoid economic costs and are reluctant to delegate their powers to another institution, put into trouble the management of global public goods.  
Keywords: Public Goods, Global Public Goods, Global Public Goods Financing, Global Taxation, Inadequate Supply.