Keban ve Karakaya baraj göllerinde yaşayan Barbus grypus Heckel, 1843 populasyonlarında karşılaştırmalı yaş tayini
Comparative age determination in Barbus grypus Heckel, 1843 populations living in Keban and Karakaya dam lakes
Yazar: MUSTAFA DÜŞÜKCAN
Danışman: PROF. DR. METİN ÇALTA
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Karakaya Barajı = Karakaya Dam ; Keban Barajı = Keban Dam ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Bu çalışmada, Keban ve Karakaya Baraj Gölleri'nde yaşayan Barbus grypus Heckel, 1843 populasyonlarında karşılaştırmalı yaş tayini yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla Ocak 2010-Aralık 2010 tarihleri arasında Keban Baraj Gölü'nden 90, Karakaya Baraj Gölü'nden ise 89 adet olmak üzere toplam 179 balık örneği temin edildi. Çalışma Fırat Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi balık anatomisi laboratuvarında gerçekleştirildi. Balık örneklerinin boy ve ağırlıkları belirlendi. Yaş tayininde kullanılan dorsal yüzgeç ışını, omur, pul, sol otolit, sağ otolit, sol operkulum ve sağ operkulum kemiksi yapıları çıkartılarak, temizlendi ve etiketlendi. Daha sonra kemiksi yapılar binoküler mikroskop altında incelendi. Her bir kemiksi yapıdaki yaş halkaları üç kez ve bir gün ara ile sayıldı.Her bir kemiksi yapı için belirlenen yaş grupları, bu gruplardaki birey sayıları ve % dağılımları tablolarla, kemiksi yapılar arasındaki yaş uyumlarının karşılaştırılması ise şekillerle ifade edildi. Karşılaştırılan kemiksi yapılarda, her iki baraj gölünde de en fazla uyum sol otolit-sağ otolit; en az uyum ise pul-sağ operkulum arasında tespit edildi. Karşılaştırılan kemiksi yapılarda en fazla yaş farkı 3 olarak bulundu. Üç tekrarlı olarak yapılan okumada en yüksek uyumun dorsal yüzgeç ışınında (Keban Baraj Gölü için % 87,78 ve Karakaya Baraj Gölü için % 83,15) olduğu görüldü. Dorsal yüzgeç ışınına ait tüm okumalardan hesaplanan standart sapma değeri tüm diğer kemiksi yapılarınkine göre daha düşük bulundu. Ayrıca, dorsal yüzgeç ışınına ait tüm okumalardan elde edilen ortalama değerin, tüm kemiksi yapılara ait okumalardan elde edilen genel ortalama değerden farkı da diğer kemiksi yapılara göre daha küçük bulundu. Bu nedenlerden dolayı Barbus grypus Heckel, 1843 populasyonu için yaş tayininde en uygun kemiksi yapının dorsal yüzgeç ışını olduğu sonucuna varıldı.Anahtar Kelimeler: Barbus grypus, Keban Baraj Gölü, Karakaya Baraj Gölü, Karşılaştırmalı Yaş Tayini.

Abstract:
In this study, comparative age determination in Barbus grypus Heckel, 1843 populations living in Keban and Karakaya Dam Lakes was aimed. For this purpose, a total of 179 fish samples (90 fish from Keban Dam Lake and 89 fish from Karakaya Dam Lake) were obtained between January 2010 and December 2010. The study was carried out in Fırat University Fisheries Faculty Fish Anatomy Laboratory. Length and weight of the fish samples were determined. Dorsal fin rays, vertebrae, scale, left and right otoliths, left and right operculum which were used for age determination were removed, cleaned and labeled. Then the bony structures were examined under the binocular microscope. Age rings on the each bony structure were counted three times with an interval of one day.Age groups, the number of individual in each age group and their % distributions were given in Tables and the comparison of age compliances between bony structures were expressed in Figures. In compared bony structures, the more compliance was found between the left and right otoliths, and the least compliance was found between scale and right operculum in both dam lakes. Maximum age difference between compared bony structures was found as 3. The highest compliance in age reading with three replicates was observed on dorsal fin ray (87.78% for the Keban Dam Lake and 83.15% for the Karakaya Dam Lake). The standard deviation value calculated from all readings belong to dorsal fin ray was found lower than that of all other bony structures. In addition, the difference of mean value obtained from all readings belong to dorsal fin ray from all readings belong to the all bony structures was found smaller than that of the other bony structures. For this reasons, it was concluded that dorsal fin ray was the most suitable bony structure for age determination in Barbus grypus Heckel, 1843 population.Keywords: Barbus grypus, Keban Dam Lake, Karakaya Dam Lake, Comparative age determination.