Yerel/bölgesel kalkınmada kadınlar: Türkiye'de düzey-II bölge kalkınma planlarının toplumsal cinsiyet eşitliği bakımından değerlendirilmesi
Women in local/regional development: evaluation of NUTS-II regional development plans in Turkey in terms of gender equality
Yazar: SEDA DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. DEMET ÖZMEN YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu tez, Türkiye'de Düzey-II bölge kalkınma planlarının toplumsal cinsiyet eşitliği açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Tezde, kalkınma ajanslarının hazırladığı planlar ve ajanslardaki personelin cinsiyet dağılımmı üzerinden kadınların yerel ve bölgesel kalkınmadaki rolü incelenmiştir. Özellikle, kalkınma planlarının toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinden analiz edilmesi ve kadınların ekonomik, sosyal ve politik süreçlere katılımını teşvik eden stratejilerin değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Tezde, 26 adet Düzey-II kalkınma ajansının kuruluşlarından itibaren hazırladıkları kalkınma planları ve ajansların istihdam yapısı toplumsal cinsiyet lensi ile gözden geçirilmiştir. Araştırma soruları, planlarda kadınların mevcut durumu, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesine yönelik politikaların geliştirilip geliştirilmediği, kadınların dezavantajlı konumlarını giderecek hedef ve faaliyetlerin yer alıp almadığı üzerine yoğunlaşmıştır. Ayrıca, bu politikaların hangi Düzey-II bölgelerinde yoğunlaştığı ve bu farklılaşmanın nedenleri araştırılmıştır. Bununla birlikte ajansların istihdam yapısında kadınların konumu, cinsiyete dayalı ayrımcı uygulamaların varlığı incelenmiştir. 
Yöntem olarak, karma yöntem yani nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Ajansların istihdam yapısı, personel sayısı cinsiyet kırılımında analiz edilirken niceliksel bir analiz yapılmıştır. Öte yandan kalkınma planlarını toplumsal cinsiyete bağlı incelenmesi niteliksel yöntem çerçevesinde ele alınmış, plan ve programların kadın, aile, toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde içerik analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamında özellikle kalkınma, yerel/bölgesel kalkınma ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularının kesişiminde yer alan çalışmalara ağırlık verilmiştir.
Sonuç olarak, çalışma, yerel ve bölgesel kalkınma ajanslarının istihdam yapısının ve ajanslar tarafından hazırlanan plan ve programların toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla yeniden şekillendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.  Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleriyle de uyumlu olarak, kadınların ekonomik, sosyal ve politik süreçlere daha etkin katılımını sağlamak için daha kapsayıcı ve eşitlikçi politikaların geliştirilmesi, ajansların toplumsal cinisyet eşitlliği stratejisi hazırlayarak uygulamaya koyması önerilmektedir.

Abstract:
This thesis aims to evaluate Level-II regional development plans in Turkey from the perspective of gender equality. The study examines the role of women in local and regional development through the plans prepared by development agencies and the gender distribution of personnel in these agencies. Specifically, it targets the analysis of development plans from a gender equality perspective and the evaluation of strategies that promote women's participation in economic, social, and political processes.
The thesis reviews the development plans prepared by 26 Level-II development agencies since their establishment and the employment structure of these agencies through a gender lens. The research questions focus on the current status of women in the plans, whether policies for gender equality and women's empowerment are developed, and whether goals and activities to eliminate women's disadvantaged positions are included. Additionally, the study investigates in which Level-II regions these policies are concentrated and the reasons for these differences. Furthermore, the position of women in the employment structure of the agencies and the existence of gender-based discriminatory practices are examined.
As a method, a mixed-method approach, incorporating both qualitative and quantitative research methods, was used. A quantitative analysis was conducted on the employment structure and the number of personnel by gender breakdown. On the other hand, the qualitative analysis involved examining the development plans concerning gender, conducting content analysis within the concepts of women, family, and gender. The research particularly emphasizes studies at the intersection of development, local/regional development, and gender equality.
In conclusion, the study reveals the need to reshape the employment structure of local and regional development agencies and the plans and programs prepared by these agencies from a gender equality perspective. In alignment with the United Nations Sustainable Development Goals, it is recommended to develop more inclusive and equitable policies to ensure more active participation of women in economic, social, and political processes, and for agencies to prepare and implement gender equality strategies.