Bir sermaye unsuru olarak dinin toplumsal ilişki biçimlerine etkisi (Isparta örneği)
The effect of religion as a capital component on social relations (Isparta case)
Yazar: FATİH KARS
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZKUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Toplumun inanç ve değerlerini içinde barındıran bir olgu olarak din, hem kültürel hem de sosyal bir sermaye özelliğine sahiptir. Zira din, bir yandan kuşaktan kuşağa aktarılan ve toplumsal ilişkilere referans olan birçok toplumsal onay almış kültürel değerin kaynağı ve meşrulaştırıcı aracı olarak işlev göstermekte, diğer yandan da toplumsal ilişkilerin kurulmasında ve sürdürülmesinde bireylerin tanınma ve kabul edilme ihtiyaçlarını kolaylaştırmanın bir aracı olarak kullanılmaktadır. Bu araştırma, sosyal bir çevre edinirken ve bu çevreyi yeniden üretirken bireylerin, dini değerleri ya da argümanları kullanıp kullanmadıklarını ya da toplumsal ilişkilerde dini değer ve kalıplara ne denli müracaat etme ihtiyacını hissettiklerini anlamak ve açıklamak maksadıyla yapılmıştır. Bu araştırmada, nicel ve nitel araştırma tekniklerinin bir arada kullanıldığı "karma yöntem" tercih edilmiştir. Araştırmanın alan verileri Isparta ili merkez ilçesi ve mücavir alan sınırları içindeki kırsal kesimden toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, belirtilen sınırlar içinde yaşayan 18 yaş ve üzeri nüfus dikkate alınarak, %99 güven düzeyi ve ± %5 yanılgı payı ile belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular dikkate alınarak, dinin ya da dini değerlerin aile içi ilişkilere, arkadaşlık ve komşuluk ilişkilerine yönelik belirgin bir etkisinden söz edilebilir. Öte yandan çalışma hayatında kurulan ticari ilişkileri ve alışveriş süreçlerinde kurulan ilişkileri etkilemekle birlikte, dinin söz konusu ilişkilere yönelik belirleyici bir rolünden söz edilemez. Ayrıca dini sembollerin veya ifade biçimlerinin kullanımı, bireylerin yetiştikleri ailelerinin özelliklerine ve sosyalleşme sürecinde içinde yaşadıkları toplumsal mekânlar açısından kır veya kent kökenli olma durumlarına göre farklılaştığı görülmüştür. Son olarak dini inancı belli edecek ifade, davranış veya sembollerin, gündelik hayatta girip çıkılan sosyal ortamların özellikleri gözetilerek kullanıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Religion, as a phenomenon that includes the beliefs and values of the society, has both cultural and social capital features. Because, on the one hand, religion functions as the source and legitimating tool of many socially approved cultural values which are references to social relations and transmitted from generation to generation and on the other hand it is used as a means of facilitating the recognition and acceptance needs of individuals in the establishment and maintenance of social relations. This research was carried out in order to understand and explain whether individuals use religious values while structuring a social environment, or how much they feel the need to apply to religious values and patterns in social relations. In this study, the "mixed method", in which quantitative and qualitative research techniques are used together, was preferred. The field data of the research were collected from the rural areas within the borders of the adjacent area and the central district of Isparta province. The sample of the study determined with 99% confidence level and ± 5% margin of error, considering the population aged 18 and over living within the specified area. Considering the findings obtained in the research, it can be mentioned that religion have a significant effect on the relations of family, friendship and neighbourhood. On the other hand, although the religion affects the commercial relations established in business life and the relations established in the shopping processes, it cannot be mentioned that it has a decisive role in these relations.