Disk makaslama indeks deneyi ile dayanım anizotropisinin araştırılması
Investigation of strength anisotropy by the block punch index test
Yazar: HASAN KARAKUL
Danışman: PROF.DR. REŞAT ULUSAY
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Kaya malzemelerinin dayanım ve deformabilite özelliklerinin tayini, standartlara veya önerilmiş yöntemlere uygun olarak hazırlanmış örnekler üzerinde bu amaçla geliştirilmiş cihazlarla yapılmaktadır. Ancak bu deneyler için standart örnek hazırlamada karşılaşılan güçlükler ve deneyler için gerekli olan pahalı cihazlar ile deney süreleri, araştırmacıları bu özellikleri belirlemek üzere daha basit ve indeks türü deney yöntemlerini ve gereçlerini geliştirmeleri yönünde etkileyici olmuştur. Bu çalışma; bir indeks deney olarak önerilen disk makaslama dayanım indeksi (BPI) ve tek eksenli sıkışma dayanımı (?c) deneyleri yapılarak dayanım anizotropisinin (yönserliğinin) araştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında BPI ile tek eksenli sıkışma dayanımı deneyleri yapılmıştır. Deney verileri esas alınarak ?c `ye bağlı yönserlik tipi araştırılmış ve BPI ve ?c değerleri yönserlik açısından değerlendirilmiş ve kaya örneklerinin eğimli süreksizlikler içermesi halinde süreksizliklere dik doğrultudaki ?c değerlerinin tahmini amacıyla BPI ve ?c arasında geçiş sağlayan bazı görgül ilişkiler önerilmiştir. Ayrıca bu ilişkiler kullanılarak elde edilen değerler, deneylerden belirlenen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Yapılan değerlendirmeler ve karşılaştırmalar, söz konusu ilişkilerin bu çalışmada kullanılan orta-düşük derecede yönserliğe sahip kayalarda ?c'yi tahmin performansının iyi olduğunu göstermiştir.Anahtar Kelimeler : Disk makaslama dayanım indeksi, tek eksenli sıkışma dayanımı, dayanım anizotropisi (yönserlik), süreksizlik

Abstract:
The geomechanical properties of rock materials such as strength and deformabilityare determined on core specimens prepared according to the standards orsuggested methods using suitable devices developed for the purpose. Yet thedifficulities in preparation of the test specimens according to the standards, andprovisions for expensive testing equipment have motivated the investigators todevelop simpler and index type test methods and associated devices fordetermination of these geomechanical properties. This study aims to investigatethe strength anisotropy by the block punch strength index (BPI) and uniaxialcompressive strength (sc). For this purpose, BPI tests and uniaxial compressiontests were conducted. Based on the experimental data, type of anisotropydepending on c was assessed, anisotropy effects in the BPI and sc wereevaluated, and empirical relationships were developed for estimation of the sc inthe strongest direction (i.e. loading perpendicular to the weakness plane). Inaddition, the observed and estimated sc values derived from the predictionequations were compared. The comparisons suggest that the predictionperformances of the equations are quite well for the moderate-low anisotropicrocks used in this study.Key words: Block punch strength index, uniaxial compressive strength, strengthanisotropy, discontinuity