Mekânsal ilişki bağlamında ruhsal durumlar ve sanattaki etkileşimi
Spiritual conditions regarding to spatial relations and its interaction with art
Yazar: SİBEL KOCAKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. HAKAN ONUR
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alan deneyimi = Field experience ; Avangard sanat = Avant-garde art ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Kentsel kültür = Urban culture ; Mekansal algı = Spatial perception ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity ; Sosyokültür = Socio-culture ; Çağdaş sanat =   ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Araştırmada, içinde yaşadığımız mekânların birey psikolojisine yansıması,  birey ve toplum arasında kurulan ilişkilerde içinde yaşanılan mekânların etkisi analitik bir yöntemle irdelenmiştir. Mekân ve birey ilişkisinin üretim sürecine yansımasıyla  sanat ve psikanalizin birbiriyle bu noktadaki etkileşimi tezin kapsamı içine alınmıştır.
Mekân, kültür, birey ve toplum ilişkisi, sosyolojik, ideolojik kavramların yarattığı etki ile her yeni koşulda yeniden tanımlanmaktadır.
Mekân, gündelik hayatın, varoluşun merkezi konumundadır. Eylemlerimizi kamusal alan ve özel alanlarda sürdürürken; mekânın deneyimsel sürecinde mekânsallığa dönüşmesi bu noktada önemli bir kavram olarak karşımıza çıkmıştır.
İlk mekân olan anne karnından ayrılma anından itibaren bebek, esas bakıcısı tarafından sağlanan ortamda "temel güven" ilişkisini kurar. Hayatın ileriki dönemeçlerinde ebeveyn- çocuk ilişkisinde kültür önemli bir kavram olur. Bir kültüre ait doğan birey çevre ile kurduğu ilişkide göstergeler ve sembollerle karşılaşır. Değişen koşullara bağlı olarak yaşamını sürdüren kişi farklı kültürler, farklı yaşam biçimleri içerisinde yeni anlam arayışlarına sürüklendiğinde ve tüketim kavramının yarattığı sonuç ile yabancılaşmanın- yalnızlaşmanın içerisine doğru çekilir. Bu noktada mekân ve birey ilişkisi önem kazanır. Yeni mekân arayışları, bir mekâna yönelme bu ilişkide "mahremiyet alanı" ve "kamusal alan" kavramlarını yeniden tanımlar. Mekân deneyimi, yabancılaşma –melankoli- nevroz kavramları ile yaratma eyleminin buluştuğu noktada yaratıcı bir sürecin başlangıcı olur. Tüm bu süreçler ve geçmiş deneyimler bireyin algı sürecinde mekânda duyarlılığa- eyleme dönüşür. 
Bu noktada toplumsal koşullar, geçmiş deneyimler, ebevyn- çocuk ilişkisindeki oyun evresinde kurulan temel güven kavramı ve bununla birlikte simgesel bağlar yaratıcılık sürecine etki eder ve algısal süreçte mekânda eyleme dönüşür. Bu bağlamda mekân yeniden tanımlanır. Dolayısıyla, yukarıdaki bağlamlar çerçevesinde bu araştırma yeniden tanımlanan mekân kavramı ve bu kavramın sanatta yansımalarını çeşitli sanatçıların üretimlerine ve süreçlerine değinerek ele alınmıştır.

Abstract:
In this research, the effect of the spaces we live in on the psychology of the individual, its impression on the relation between the individual and the society, are elucidated analytically.
Space, culture, relationship between the individual and the society are re-defined under each new circumstance by the impression created by sociological and ideological concepts.
Space takes place in the center of daily life, of the being. While we carry on our actions in the public and individual domains, changing of space into something space-ish, at the time of experience, emerges as an important concept.
From the moment a baby leaves her mother's womb, he/she develops a "fundamental security" relationship with the environment provided by his/her original caregiver. In the later curves of life culture becomes an important concept in the relationship between the parents and the child. Born into a particular culture, an individual meets indicators and symbols in the relationship that he/she develops with the environment. Living under changing conditions, the individual, faced with different cultures, different life-styles, is drifted towards a search for new meanings and consequently dragged into an alienation/isolation. At this point, relationship between the space and the individual gains importance. Seeking new spaces, heading for a new space re-define the "intimate space" and "public space" concepts in such a relationship. At the meeting point of alienation-melancholy-nervousness concepts and the creative activity, spatial experience becomes the beginning of creative process. All such activities and past experiences, in the perception process of the individual, turn into a sensitivity/action
At this point, societal circumstances, past experiences, the fundamental security concept developed between the parents and the child during the game stage and the eventual symbolic ties all influence the creativity process and become an activity in that particular space during the perception process. Within this context, the space is re-defined. Therefore, this research discusses the re-defined space concept itself and its impression on art, by demonstrating the production and the processes of several artists.