Preterm ve term bebek annelerinde maternal bağlanma ve doğum sonrası depresyon
Maternal attachment and postpartum depression in preterm and term infant mothers
Yazar: GÖZDE USTAMEHMETOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL YILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anneler = Mothers ; Bağlanma = Attachment ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Doğum = Delivery ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte tasarlanan bu araştırma, yenidoğan yoğun
bakım ünitesinde yatan preterm ve hastane yatış öyküsü olmayan term bebek
annelerinde maternal bağlanma ile doğum sonrası depresyon açısından karşılaştırılması
ve maternal bağlanma ile doğum sonrası depresyon arasında ilişkiyi incelemek amacıyla
yapıldı.
Araştırmanın verileri, Mart 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında İstanbul'da bir
eğitim araştırma hastanesinin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde preterm bebeği
yatmakta olan anneler (n=123) ile yatış öyküsü bulunmayan aile sağlığı merkezlerinde
takipli sağlıklı term bebek annelerinden (n=123) toplandı. Veriler Bilgi Formu,
Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) ve Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği
(EDSDÖ) kullanılarak online ve yüzyüze görüşmeler yoluyla toplandı. Verilerin normal
dağılıp dağılmadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirildi. Verilerin analizinde
tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testi, Pearson-χ2,
Spearman korelasyon analizi ve ikili düzeltmelerde Bonferroni düzeltmesi kullanıldı.
İstatiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Term gruptaki annelerin yaş ortalamasının 29,93±5,08, preterm gruptaki
annelerin yaĢ ortalamasının ise 29,68±6,27 olduğu bulundu. Term bebek annelerinin
MBÖ puan ortalaması 99,45±4,85, preterm bebek annelerinin ise 98,23±8,65 olup,
aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptandı (p>0,05). Term bebek
annelerinin EDSDÖ toplam puan ortalaması 7,01±5,04, preterm bebek annelerinin ise
8,24±6,10 olup aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05).
Preterm bebek annelerinde maternal bağlanma ile doğum sonrası depresyon arasında
anlamlı bir ilişki saptanmazken (p>0,05), term bebek annelerinde negatif yönde, zayıf
derecede anlamlı bir ilişki bulundu (r=-0,228; p=0,011).
Sonuç olarak, term ve preterm bebek annelerinin bağlanma düzeylerinin yüksek
olduğu, term bebek annelerinin %13,8'inin, preterm bebek annelerinin ise %18,7'sinin
doğum sonrası depresyon açısından riskli grupta olduğu belirlendi. Term ve preterm
bebek anneleri arasında maternal bağlanma ve doğum sonrası depresyon açısından
anlamlı bir fark olmadığı; preterm annelerinde doğum sonrası depresyon ve maternal
bağlanma arasında ilişki bulunmazken, term bebek annelerinde çok zayıf bir ilişki
olduğu saptandı. Bu anlamda doğum sonrası depresyon açısından anne adaylarının takip
edilmesi ve uygun girişimlerle desteklenmesi önerilebilir.

Abstract:
This descriptive and correlate-seeking study was conducted to compare of
maternal attachment and postpartum depression, the relationship between maternal
attachment and postpartum depression among mothers of preterm who were
hospitalized in the neonatal intensive care unit and term infants without hospitalization.
The data of the study were collected from mothers (n=123) whose preterm
infants were hospitalized in the neonatal intensive care unit of a training and research
hospital in Istanbul and from term infant mothers (n=123) who were followed up in
family health centers without a history of hospitalization between March 2020 and April
2021. Data were collected via online and face-to-face interviews using Information
Form, Maternal Attachment Scale (MAI), and Edinburgh Postpartum Depression Scale
(EPDS). Whether the data were normally distributed or not was evaluated with the
Kolmogorov-Smirnov test. Descriptive statistics, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H
test, Pearson-χ2, Spearman correlation analysis and Bonferroni correction for pairwise
corrections were used in the analysis of the data. Statistical significance level was
accepted as p<0.05.
It was found that the mean age of the mothers of the term infants was
29.93±5.08, and the mean age of the mothers of the preterm was 29.68±6.27. The mean
of total MAI score of mothers of term infants was 99.45±4.85, and mothers of preterm
infants were 98.23±8.65, and there was no statistically significant difference between
them (p>0.05). The mean EPDS total score of mothers of term infants was 7.01±5.04,
and mothers of preterm infants were 8.24±6.10. There was no statistically significant
difference between them (p>0.05). While no significant relationship was found between
maternal attachment and postpartum depression in mothers of preterm infants (p>0.05),
a weakly significant negative correlation was found in mothers of term infants (r=-
0.228; p=0.011).
As a result, it was determined that the attachment levels of the mothers both of
term and preterm infants were high, 13.8% of the mothers of term infants and 18.7% of
the mothers of preterm infants were in the risk group for postpartum depression. There
was no significant difference between mothers of term and preterm infants in terms of
maternal attachment and postpartum depression. Although no statistically relationship
was found between postpartum depression and maternal attachment among mothers of
preterm infants, a very weak significant relationship was found among mothers of term
infants. In this sense, it could be recommended to follow the candidates of mothers in
terms of postpartum depression and to support them with appropriate interventions.