Hekimlerin kişilik özellikleri bağlamında klinik rehberlere yönelik tutumları ve kullanım engelleri
Physicians' attitudes and usage barriers to clinical guidelines in the context of personality traits
Yazar: SELAHATTİN AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Hastaneler = Hospitals ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Klinik çalışmalar = Clinical trials ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline ; Örgütsel tutum = Organizational attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı hekimlerin kişilik özellikleri, klinik rehberlere yönelik tutumları, rehber kullanım engelleri bağlamında rehber kullanım sıklıklarını etkileyen faktörleri ortaya koymaktır. Veri toplama aracı olarak Beş Faktör Kişilik Ölçeği ile literatür taraması sonrasında hazırlanan klinik rehberlere yönelik tutum ve rehber kullanım engel ifadelerini içeren anket kullanılmıştır.  Bir kamu hastanesinde görev yapan 245 hekimden veriler elde edilmiştir. Verilerin analizi SPSS (23) ve AMOS (24) istatistik programları kullanılarak yapılmıştır. Analizlerde Açıklayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Kruskal Wallis H Analizi, Mann Whitney U Analizi, Pearson Korelasyon Analizi, Çoklu Regresyon Analizi ve Yapısal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Analiz bulgularında; hekimlerin kişilik özellikleri ile rehberlere yönelik tutum, rehber kullanım engelleri ve rehber kullanımı arasında anlamlı ilişkiler olduğu; kişilik özellikleri, rehberlere yönelik tutum ve rehber kullanım engellerinin rehber kullanımın belirleyicileri olduğu; hekimlerin kişilik özellikleri ile rehber kullanımı arasındaki ilişkide rehberlere yönelik tutumun aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Tüm bulgular ışığında hekimlerin kişilik özelliklerinin rehberlere yönelik tutum, rehber kullanım engelleri ve rehber kullanımı üzerinde etkili olduğunu söylemek mümkündür. Rehber kullanımını artırmak için hekimlere rehberler hakkında eğitimler verilmesinin, farkındalıklarının artırılmasının, gerekli organizasyonel düzenlemelerin yapılmasının faydalı olabileceği değerlendirilmiştir.

Abstract:
Purpose of this research is to present factors affecting the frequency of guideline usage in the context of physicians' personality traits, attitudes towards clinical practice guidelines, usage barriers to guidelines. As a data collection tool, the five-factor personality inventory was used along with a survey designed on the basis of literature, including statements regarding attitudes towards clinical guidelines and usage barriers to guidelines. The data was collected from 245 physicians who work in a public hospital. Analysis of the data was conducted with SPSS (23) and AMOS (24) statistic software. In this analysis, Explanatory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis, Kruskal Wallis H Analysis, Mann Whitney U Analysis, Pearson Correlation Analysis, Multiple Regression Analysis, and Structural Regression Analysis were used. In findings of the analysis; these were found that there were significant relationships between physicians' personality traits, attitudes towards clinical practice guidelines, usage barriers to guidelines and guideline usage; personality traits, physicians' attitudes towards clinical practice guidelines and usage barriers to guidelines were determinants of  guideline usage; physicians' attitudes towards clinical guideline was in mediating role in the relationship between physician traits and guideline usage. In the light of all findings, it is possible to say that physicians' personality traits have a significant effect on physicians' attitudes towards guidelines, usage barriers to guidelines and guideline usage. It is thought that educating physicians on guidelines, raising awareness and implementing required organizational arrangements can be useful in order to increase guideline usage.