Alkol bağımlılığı sorunu olanların çocuklarının hayatta kalma rolleri ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlilik çalışması
The validitiy and reliability study of the survival roles of children of alcoholics scale
Yazar: DERYA KÜLİĞ
Danışman: DOÇ. ESRA ENGİN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Ana-baba = Parents ; Bağımlılık = Dependency ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk = Child ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, alkol bağımlılığı sorunu olan ebeveyne sahip ergenlerin psikososyal durumlarını değerlendirmek amacıyla Devine ve Braithwaite (1993) tarafından geliştirilen "Alkol Bağımlılığı Sorunu Olanların Çocuklarının Hayatta Kalma Rolleri Ölçeği'nin (The Survival Roles of Children of Alcoholics Scales) Türk toplumu için geçerlilik ve güvenilirliğini belirlemek amacıyla metodolojik bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın veri toplama aşaması Ege Üniversitesi Hastanesi Bağımlılık Polikliniği ve Manisa Ruh Sağlığı Ve Hastalıkları Hastanesi Bağımlılık Polikliniği'nde Mart 2015-Temmuz 2015 tarihleri arasında yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini, 1 Mart 2014-1 Temmuz 2015 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hastanesi Bağımlılık Polikliniği, Manisa Ruh Sağlığı Ve Hastalıkları Hastanesi Bağımlılık Polikliniği'nde tedavi ve rehabilitasyon amacıyla kayıtlı bulunmakta olan alkol bağımlılarının araştırmanın örneklem seçim ölçütlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 12-24 yaş arasındaki 277 alkol bağımlısı ebeveyne sahip ergen çocuk oluşturmuştur.
Araştırmada veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgi Formu ve Alkol Bağımlılığı Sorunu Olanların Çocuklarının Hayatta Kalma Rolleri Ölçeği kullanılmıştır.
Ölçeğin dil eşdeğerliğinin sağlanması için Türkçe' ye çevirisi ve geri çevirisi yapılmıştır. İçerik geçerliliği çalışmasında ise uzman görüşü alınmış, bu doğrultuda gerekli düzenlemeler yapılmış Kendall Uyuşum Katsayısı korelasyon testi uygulanarak ölçeğin içerik geçerliliği saptanmıştır (Kendall's Wa = 0.333, χ²=26.000, df=26, p=.463). Ölçeğin pilot uygulamasının ardından ilk olarak örneklem grubuna uyan alkol bağımlılığı sorunu olan ailelerin telefon numaraları ve iletişim bilgilerine ulaşılmış, ebeveyn ile görüşülerek gerekli izinler alındıktan sonra ergenlerle telefonda veriler toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği çalışması için faktör analizi yapılmış, Sorumluluk Sahibi Çocuk alt ölçeği, İçe Kapanık Çocuk alt ölçeği, Asi Çocuk alt ölçeği, Yatıştırıcı Çocuk alt ölçeği ve Komiklik Yapan Çocuk alt ölçeği olmak üzere orijinal ölçeğe uyumlu beş faktör saptanmıştır. 
Ölçeğin güvenilirlik çalışmasında ilk olarak toplam puan korelasyonları incelenmiş tüm maddelerin korelasyon değeri 0.20' nin üzerinde olup madde toplam puan korelasyonlarının p<0.001 düzeyinde anlamlı olduğu saptanmıştır. Ölçek orijinal madde sayısı olan 27 madde de kalmıştır. Ölçeğin alt ölçek Cronbach Alpha değerleri ise .94, .84  arasında olup, ölçek ve alt ölçekler kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık göstermiştir. Ölçeğin zaman karşı değişmezliğini belirlemek için birinci uygulamadan iki hafta sonra ölçek 30 ergene tekrar uygulanmıştır.  Birinci ve ikinci uygulama arasındaki toplam puan korelasyonları karşılaştırıldığında test -tekrar test ölçek toplam puanı r =.76 olduğu ve arasındaki ilişki ileri derecede anlamlı bulunmuştur.
Sonuç olarak; "Alkol Bağımlılığı Sorunu Olanların Çocuklarının Hayatta Kalma Rolleri Ölçeği"  Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.
Anahtar kelimeler: alkol bağımlılığı; ebeveyn alkolizmi; geçerlilik; güvenirlilik

Abstract:
The aim of this methodological study was to determine the validity and reliability of "The Survival Roles Of Children Of Alcoholics Scale" developed by Devine and Braithwaite (1993) to evaluate the psychosocial status of adolescents that have alcohol-dependant parents, in Turkish population. 
Research was carried out in Dependency Polyclinic of Ege University Hospital and in Dependency Polyclinic of Manisa Mental Health and Diseases Hospital between 1 March 2014 and 1 July 2015. 
A total of 277 adolescents between 12 and 24 years of age, who have alcohol-dependent parents and referred to Dependency Polyclinic of Ege University Hospital and in Dependency Polyclinic of Manisa Mental Health and Diseases Hospital between 1 March 2014 and 1 July 2015, and who met the inclusion criteria of research and accepted to participate in research comprised the sampling of research. "Introductory Information Form" and "The Survival Roles of Children of Alcoholics Scale" were used as data collection tools.   
To provide the scale's language equivalency the Turkish translation and back-translation performed. For content validity study expert opinion was obtained, relevant corrections were made and scale's content validity was determined by applying Kendall Agreement Coefficient correlation test (Kendall's Wa=0.333, χ²=26.000, df=26, p=.463). Right after pilot application of scale, first the phone numbers and communication information of families that have alcohol dependency problem and met to sampling group were collected and then adolescents' data were collected through telephone interview after parents' permission was obtained. A factor analysis was carried out for the scale's structural validity study; and five factors consistent with the original scale were identified.
In the reliability study, first total score correlations were scrutinized, the correlation value of all items was over 0.20, the item total score correlations were found significant over p<0.001. Scale's original item count remained as 27. Scale's subscale Cronbach Alpha value was between .94 and .84 and scale and subscales demonstrated internal consistency at acceptable level. In order to determine scale's invariance against time, scale reapplied to 30 adolescents two weeks after the first application. When the total score correlations between the first and second applications were compared the test-retest scale total score was r = .76 and the relationship in between was found highly significant. 
Consequently, "The Survival Roles of Children of Alcoholics Scale" is a valid and reliable measurement tool for Turkish population. 
Key Words: Alcohol dependency, parent-alcoholism, validity, reliability