Genel Cerrahi hastalarında venöz tromboembolizm riskinin ve tromboprofilaksinin uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of the risk of venous thromboembolism and the appropriateness of thromboprophylaxis in general surgery patients
Yazar: ZEYNEP KÜBRA KARABURÇ KİRACI
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Eczacılar = Pharmacists ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Profilaksi = Prophylaxis ; Tromboembolizm = Thromboembolism ; Venöz tromboz = Venous thrombosis

Özet:
Cerrahi işlem sonrası görülen ölümlerin en önemli nedeni venöz tromboembolizm (VTE)'dir.  Cerrahi hastalarda VTE riskleri iyi tanımlanmış olsa da bu hastalarda primer tromboprofilaksi (TP) ihmal edilebilmektedir. Bu çalışmada; genel cerrahi hastalarında VTE riskinin ve TP uygunluğunun değerlendirilmesi ile eğitim ve klinik eczacılık uygulamalarının TP uygunluğu üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, 1 Mart 2021 - 10 Aralık 2021 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Genel Cerrahi Anabilim Dalı servislerinde eğitim öncesi (n=340), eğitim sonrası (n=269) ve klinik eczacı önerili dönem (n=191) olmak üzere toplam 3 dönemde gerçekleştirilmiştir. Eğitim öncesi dönemde ameliyat olan hastaların VTE riski ve TP uygunluğu değerlendirilmiştir. Eğitim öncesi dönemin sonunda TP hakkında kılavuzlar ile ilgili eğitim yapılmış ve servislere eğitim özetini içeren poster asılmıştır. Eğitim sonrası dönemde ameliyat olan hastaların VTE riski ve TP uygunluğu tekrar değerlendirilmiştir.  Klinik eczacı önerili dönemde de klinik eczacı, optimal TP almayan hastaların sorumlu hekimlerine, eğitim içeriğinde yer alan önerilerde bulunmuş ve VTE riski ve TP uygunluğu tekrar değerlendirilmiştir. Araştırmamızda eğitim öncesi ve sonrası dönemde hastalara uygulanan optimal TP oranında anlamlı fark yok iken (%40,6 ve. %45,4; p=0,238); klinik eczacı önerili dönemde istatistiksel anlamlı olacak şekilde bu oran %59,2'ye yükselmiştir (p=0,004). Yüksek riskli olup tek çeşit TP uygulanan hastalar, optimal TP uygulanmayan hastaların çoğunluğunu oluşturmuştur. Eğitim öncesi dönem ile eğitim sonrası dönemde yüksek riskli olup tek çeşit TP uygulanan hastaların oranı (%30,6 ve %30,9) benzer iken (p=0,819); klinik eczacı ile bu oran %18,3'e düşürülmüştür (p=0,001). Genel cerrahi hastalarında verilecek klinik eczacılık hizmetlerinin yaygınlaştırılması özellikle optimal TP'nin uygun şekilde sürdürülmesi açısından önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Venöz tromboembolizm, profilaksi, tromboprofilaksi, klinik eczacı, genel cerrahi

Abstract:
Venous thromboembolism (VTE) is the primary cause of death after surgery. The risks of VTE in surgical patients are well defined. Despite this, primary thromboprophylaxis can be neglected in surgical patients. The aim of this study was to evaluate the risk of VTE and the appropriateness of thromboprophylaxis in general surgery patients and to assess the effects of education and clinical pharmacy practices. This study was carried out between March 1st  and December 10th, 2021  in Hacettepe University Hospitals Department of General Surgery in a total of 3 periods: pre-education (n=340), post-education (n=269) and clinical pharmacist intervention period (n=191). The risk of VTE and the appropriateness of prophylaxis of patients who underwent surgery in the pre-education period was evaluated. At the end of the pre-education period, education was given about the guidelines on thromboprophylaxis and an educative poster was posted in the services. The risk of VTE and the appropriateness of prophylaxis of patients who underwent surgery in the post-education period was re-evaluated. During the clinical pharmacist recommended period, the clinical pharmacist made recommendations to the responsible physicians of patients who did not receive optimal TP, included in the information content, and the appropriateness of VTE risk and prophylaxis was reassessed. In our study, while there was no significant difference in the optimal TP rate applied to the patients before and after the information period (40.6% vs. 45.4%; p=0.238); this rate was increased to 59.2% in the clinical pharmacist intervention period (p=0.004). High-risk patients who received one type of thromboprophylaxis constituted the majority of patients who did not receive optimal TP. While the ratio of high-risk patients who underwent a single type of thromboprophylaxis in the pre- and post-education period (30.6% vs. 30.9%), was similar (p=0.819); with the clinical pharmacist interventions, this rate was reduced to 18.3% (p=0.001). The implementation of clinical pharmacy practices into general surgery services is important especially in terms of maintaining optimal TP.
Keywords: Venous thromboembolism, prophylaxis, thromboprophylaxis, clinical pharmacist, general surgery