Phlomis sieheana ve Phlomis armeniaca (Lamiaceae) türleri üzerine anatomik, morfolojik ve palinolojik araştırmalar
Anatomical, morphological and palynological studies on Phlomis sieheana and Phlomis armeniaca (Lamiaceae)
Yazar: GÜLİSTAN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. BURCU YILMAZ ÇITAK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Lamiaceae = Lamiaceae ; Polenler = Pollen ; Sistematik = Systematics ; Çalba = Phlomis

Özet:
Bu araştırmada, morfolojik olarak birbirine oldukça yakın karakterlere sahip Lamiaceae familyasına ait Phlomis siehana ve Phlomis armeniaca taksonlarının morfolojik özellikleri revize edilip, anatomik, palinolojik ve mikromorfolojik özellikleri ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Tohum karakterlerine ait ölçümler Türkiye Florası'ndan farklı olarak ilk kez verilmiştir. Anatomik araştırmalar, parafin yöntemi ya da bu yöntemin sonuç vermediği durumlarda el ile alınan kesitlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Türlerin kök anatomik yapılarının oldukça benzerlik gösterdiği gözlemlenmiştir. Gövdelerden alınan enine kesitlerin şekli dört köşelidir. Gövdelerde öz bölgesi geniş yer kaplamaktadır. Yaprak anatomisinde mezofil dokusu her iki takson içinde bifasiyal olarak tespit edilmiştir. Midripteki iletim demet sayısı tek ve büyüktür. İncelenen türlerin polen taneleri, monad, isopolar ve radyal simetriktir. P. sieheana subprolat polen şekline sahip iken P. armeniaca ise prolat-sferoidaldir. Ayrıca ekzin skülptürü her iki türde de retikulat-perforat olarak gözlemlenmiştir. Ancak türlerin polen apertür tipleri farklıdır. P. siehana trikolpat apertürlü polen tanelerine sahip iken, P. armeniaca hem trikolpat hem de sinkolpat polen tanelerine sahiptir. Tohum mikromorfolojisi türlerin ayrımını destekleyici karakterler ihtiva etmektedir. Araştırılan taksonlardan Phlomis siehana 'da nutlet kabuğu rugulat, P. armeniaca'da retikulattır. Sonuç olarak, Phlomis siehana ve Phlomis armeniaca taksonlarının anatomik, palinolojik ve mikromorfolojik karakterlerinin taksonların ayrımına destek sağladığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this work, the morphological features of Phlomis siehana and Phlomis armeniaca belonging to the Lamiaceae family have been revised and their anatomical, palynological and micromorphological features have been presented in detail. Measurements of nutlet characteristics were given for the first time as different from Flora of Turkey. The anatomical researches have been carried out by paraffin method or using handmade sections when the paraffin method does not work. It has been observed that the root anatomical structures of the species are quite similar. The shapes of the cross-sections taken from the stems are quadrangular. The pith area of the stems is covered a large area. In leaf anatomy, mesophyll tissue was detected bifacial in both species leaves. The number of vascular bundles in the midrib is single and big. The pollen grains of the studied species are monad, isopolar and radially symmetrical. The pollen shape of P. sieheana is subprolate, while P. armeniaca is prolate-spheroidal. Also exine sculpture was observed as reticulate-perforate. However, pollen aperture types of the species are different. P. siehana has pollen grains with tricolpate apertures, while P. armeniaca has both tricolpate and syncolpate pollen grains. Nutlet micromorphology contains characters that support the differentiation of species. The nutlet coat is rugulate in Phlomis siehana and reticulate in P. armeniaca. As a result, the characteristics of anatomical, palynological and micro morphological in P. siehana and P. armeniaca have been revealed supporting the separation of species.