Mevlana'nın Ehl-i Beyt ve Şiiliğe bakışı
Mevlana's view on Ahl-i Bayt and Shi'ism
Yazar: MUHAMMED YASİR YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam düşüncesinin önemli şahsiyetlerinden biri olan Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, (ö. 604/672, 1207/1273) sahip olduğu fikir ve düşünceleriyle her çağa ışık tutan ve evrensel boyutta etkileri olan müstesna bir âlimdir. Evrensel etkisinin bir tezahürü olarak geniş topluluklar tarafından kabul görmüş ve kendisine büyük önem atfedilmiştir. Bunun bir sonucu olarak farklı anlayış ve mezhepsel yaklaşımlar, onu kendi itikadi/mezhebi düşünce dünyasının bir parçası olarak görme eğiliminde olmuşlardır. Bu da Mevlânâ'nın itikadi çerçevede düşüncesinin nesnel bir şekilde araştırılıp Şiî mezhep anlayışına bakışı ve herhangi bir mensubiyet ya da yakınlığının olup olmadığının araştırılmasını zorunlu kılmıştır.
Şiîliğe bakışını konu edinen bu çalışma, Mevlânâ'nın klasik eserleri merkeze alınarak yapılmıştır. Bu da eserlerinden hareketle konu hakkında nasıl bir tasavvurunun olduğunu ve onun sahip olduğu itikadi anlayışı ortaya çıkarmıştır. Ayrıca bu çalışmada Mevlânâ'nın klasik eserleri ayrıntılı bir şekilde tetkik edilip Mevlânâ'nın dört halifeye ve diğer sahabilere bakışının Şia'da ki anlayışla örtüşüp örtüşmediği ortaya çıkartılmak istenmiştir. Yine Mevlânâ'nın Şia ile ilişkilendirilmesi noktasında Şiî anlayışların iddiaları tesbit edilip düzenli bir şekilde yer verilmiştir. Bunun yanı sıra nüshalar arası farklılık, Şiîlik-Sufilik arasındaki ilişkiler ve Mevlânâ'nın beyitlerinin farklı şekilde yorumlanıp tevil edilmesi gibi farklı sorunsallar ele alınarak meselenin temeline inilmiş ve onun Şiî olduğuna dair yakıştırmaların nereden kaynaklandığı açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Mevlana Celaleddin-i Rumi, one of the important figures of Islamic thought, is an exceptional scholar who sheds light on every period with his ideas and thoughts and has effects on a universal extent. As a reflection of his universal influence, it is accepted by large communities and given great importance to him. As a result of this, different understandings and sectarian approaches have tended to see him as a part of their faith/sectarian world of thought. This necessitated the objective research of Mevlana's thought in the faith framework, his view of the Shiite sect and whether he had any affiliation or closeness.
	This study, which deals with his view of Shiism, ın this respect, it was made by focusing on the classical works of Mevlana. This has revealed what kind of a thought he has on the subject and his understanding of faith based on his works. In addition, in this study, it is aimed to investigate the classical works of Mevlana in detail and to reveal whether Mevlana's view of the four caliphs and other Companions (Sahabis) overlaps with the faith in Shia. In addition, at the point of associating of Rumi with Shia, the claims of Shiite understandings have been determined and stated regularly. On the other hand, by considering different problematics such as the difference between the copies, the relations between Shiism and Sufism, and such as the different interpretation of Mevlana's couplets have been discussed and the basis of the issue has been reached and it has been tried to explain where the basis of imputations that he is Shiite comes from.