Acı pelin (Artemisia absinthium L.) özütünün fasulyede kök çürüklüğü (Rhizoctonia solani kühn) ve kömür çürüklüğü (Macrophomina phaseolina Goid.) üzerine etkisi
Effect of absinth wormwood (Artemisia absinthium L.) extract on root rot disease (Rhizoctonia solani Kühn) and charcoal rot disease (Macrophomina phaseolina Goid.) in beans
Yazar: EREN ERGÜN
Danışman: PROF. DR. IŞIK TEPE ; DOÇ. DR. EMRE DEMİRER DURAK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada acı pelin (Artemisia absinthium L.) bitkisinin içerdiği allelokimyasallardan dolayı fasulyede kök çürüklüğü (Rhizoctonia solani Kühn) ve kömür çürüklüğü (Macrophomina phaseolina Goid.) hastalık etmenleri üzerine antifungal etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Bu sayede söz konusu bitki hastalıklarının mücadelesinde kimyasal yöntemlere alternatif olabilecek biyolojik bir preparatın belirlenmesi, hastalıklarla entegre mücadeleye katkıda bulunulması, çevre ve insan sağlığına zarar vermeden tarımda sürdürülebilirliğin sağlanmasına katkıda bulunulacaktır. Acı pelin toz haline getirilerek toprak üstü aksamlarından elde edilen etanol özütünün ilk aşamada %0, %5, %10, %15, %20 ve %40'lık dozları, daha sonraki aşamada %0, %1, %2, %4 ve %8'lik dozları Petri kaplarında her iki hastalık etmenine ve iklim odasında fasulye bitkisine uygulanmıştır. Değerlendirmeler bitkinin toprak üstü ve kök aksamlarının yaş ve kuru ağırlıkları, kök uzunluğu, kökte nodül sayısı ve hastalık şiddetine bakılarak yapılmıştır. Elde edilen verilere göre acı pelin özütünün %10 ve üzeri dozları fasulyede fitoksik etki göstermiştir. Sonraki aşamada kullanılan özütler Petri kaplarında her iki fungusun da gelişimini artan dozlara paralel olarak engellemiştir. Saksı çalışmalarında ise acı pelin özütü her iki fungusun hastalık yapma şiddetini azaltmış ve bitkinin gelişimini olumlu etkilemiş; en yüksek etki ise %4'lük dozlarda görülmüştür. Ayrıca fasulye köklerinde bulunan nodül sayısını da artırdığı gözlenmiştir. En yüksek nodül sayısı %4'lük dozda elde edilmiştir. Sonuç olarak acı pelin özütünün bazı toprak kökenli fungal hastalıklarla mücadelede pestisitlere alternatif olarak kullanılabileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
This study aimed to determine the antifungal effect of allelochemicals present in the plant Artemisia absinthium L. on the disease agents root rot (Rhizoctonia solani Kühn) and charcoal rot (Macrophomina phaseolina Goid.) in beans. 
This could contribute to the development of a biological preparation as an alternative to chemical methods in the control of these plant diseases, promote integrated pest management, and support sustainable agriculture without harming the environment and human health. The ethanol extract obtained from the above-ground parts of the plant, which were ground into a powder, was applied in Petri dishes and the bean plants in the greenhouse at doses of %0, %5, %10, %15, %20, and %40 in the first stage, and at doses of %0, %1, %2, %4, and %8 in the following stage, against both fungal pathogens. Evaluations were based on the fresh and dry weights of the above-ground and root parts of the plants, root length, nodule numbers, and disease severity. Results showed that doses of %10 and above of the A. absinthium extract exhibited phytotoxic effects on beans. In the subsequent stage, the extracts used inhibited the growth of both fungi in Petri dishes in a dose-dependent manner. In pot studies, the A. absinthium extract reduced disease severity caused by both fungi and positively affected plant growth, with the highest effect observed at a dose of %4. It was also observed that the extract increased the number of nodules on the roots. The highest number of nodules was obtained at a dose of %4. In conclusion, the results suggest that the A. absinthium extract could be used as an alternative to pesticides in the control of some soil-borne fungal diseases.