Sektörel gelişimde bağımsız denetim ve kamu denetimi birlikteliği: Katılım bankacılığı örneği
Independent audit and public audit collaboration in sectoral development: Participation banking example
Yazar: BAHATTİN ERDEN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN YANIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Bankalar = Banks ; Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Denetim standartları = Auditing standards ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Kamu denetimi = Public inspection ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; İslami bankacılık = Islamic banking

Özet:
Katılım bankaları faizsizlik prensibine uygun faaliyet göstermek zorunda olan mali kuruluşlardır. Bu özellikleri sebebiyle faize karşı duyarlılığı olan kişiler, katılım bankacılığının müşteri kitlesini oluşturmaktadır. Bu kişiler için çalıştıkları bankaların faizsizlik ilkesine uygun çalıştıkları hususunda güven en önemli esastır. Bu makul güvenceyi sağlayacak olan temel kriter ise İslami açıdan denetim faaliyetinin gerçekleşmesidir. Katılım bankaları genellikle merkezi danışma kurulları ve bünyelerindeki danışma komiteleri ile bu güveni sağlamaya çalışmaktadırlar. İç denetimde ortaya çıkması muhtemel çıkar çatışmaları nedeniyle daha şeffaf mali tablolar oluşturmak ve katılım bankası işlemlerine İslami açıdan makul güvenceyi sağlayabilmek önem kazanmıştır.
Bu çalışmada kamu denetimi ve bağımsız denetime tabi tutulan katılım bankaları mali tablolarının bağımsız denetimi aracılığıyla İslami bankacılık prensiplerine uygunluğunun araştırılması, varsa eksikleri ve problemleri ortaya koyarak çözüm yollarını içeren yeni bir denetim modeli önerisi sunulması amaçlanmıştır.
Çalışmada nitel araştırma tekniklerinden doküman analiz yöntemi uygulanarak, katılım bankalarına ait bağımsız denetimden geçmiş mali tabloların İslami bankacılık prensiplerine uygunluğu analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye'de faaliyette bulunan katılım bankalarına ait bağımsız denetim raporları düzenlenirken, birçok kalemde, dipnotlarda ve açıklamalarda genellikle İslami finans esaslarına dikkat edilmediği görülmüştür. Ayrıca katılım bankaları için yeni bir İslami finans denetim model önerisi sunulmuştur.

Abstract:
Participation banks are financial institutions that have to operate in accordance with the interest-free principle. Therefore, people who are sensitive to interest constitute the customer base of participation banking. These people want to have confidence that the banks they work with are operating in accordance with the interest-free principle. The main criterion that will provide this reasonable assurance is the realization of the audit activity in terms of Islam. Participation banks generally try to provide this trust with their central advisory boards and advisory committees within their bodies. Due to possible conflicts of interest that may arise in internal audit, it has become important to create more transparent financial statements and to provide a reasonable assurance in Islamic terms for participation bank transactions.
In this study, it is aimed to investigate the compliance with Islamic banking principles through the independent audit of the financial statements of participation banks subjected to public audit and independent audit, and to present a new audit model proposal that includes the deficiencies and solutions, if any.
In the study, the document analysis method, one of the qualitative research techniques, was used to analyze the compliance of the financial statements of participation banks with the Islamic banking principles. Analysis of the results of the independent audit report of participation banks operating in Turkey edited, in many items, were often noted in the footnotes and explanations attention to Islamic financial principles. At the end, a new proposal for Islamic financial supervision model operating in participation banks in Turkey are presented.