Multipl Sklerozlu Bireyler İçin İletişim ve Dil Değerlendirme Ölçeği'nin (Communication and Language Assessment Questionnaire for Persons with Multiple Sclerosis-CLAMS) türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğinin araştırılması
Investigating the Validity and Reliability of the turkish version of Communication and Language Assessment Questionnaire for Persons with Multiple Sclerosis (CLAMS)
Yazar: ÖZGE ŞAHVELİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN KÖSE
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Multipl skleroz merkezi sinir sisteminin kronik, nöroinflamatuar bir hastalığıdır. Multipl sklerozda iletişim ve dil bozuklukları görülebilmektedir. Bu bozukluklar bireylerin günlük yaşama katılımlarını ve yaşam kalitelerini olumsuz etkilemektedir. Bireylerin değerlendirilirken patient-reported outcome measure (PROM) – hasta beyanına dayalı çıktı ölçümlerinin kullanımı önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı Communication and Language Assessment Questionnaire for Persons with Multiple Sclerosis – CLAMS'ın Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin araştırılarak dilimize kazandırılmasıdır. Çalışmaya 18 yaş ve üzerindeki 216 MS tanılı, 216 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Ölçeğin uyarlama sürecinde Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) ölçme araçlarının uyarlanmasına yönelik önerdiği prosedür takip edilmiştir. Ölçeğin uyarlanmasından sonra katılımcılardan veriler toplanmıştır. Katılımcılardan klinik ve demografik bilgiler alınmıştır, CLAMS'ın Türkçe formu ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Aracının Türkçe formu uygulanmıştır. Veri toplama aşaması tamamlandıktan sonra ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ölçeğin geçerliği için kapsam ve yapı geçerliği, güvenirliği için iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test uygulaması ile ölçeğin zamana karşı tutarlılığına yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçları incelendiğinde CLAMS'ın Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir olduğu görülmüştür.  Ölçeğin MS tanılı bireylerin iletişim ve dil bozukluklarına yönelik klinik uygulamalarda ve araştırma amaçlı bilimsel çalışmalarda kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Multiple sclerosis is a chronic, neuroinflammatory disease of the central nervous system. Communication and language disorders can be seen in multiple sclerosis. These disorders negatively affect individuals' daily participation and quality of life. When evaluating individuals, using patient-reported outcome measures (PROM) is crucial. This study aims to adapt the Communication and Language Assessment Questionnaire for Persons with Multiple Sclerosis – CLAMS into Turkish, to research its validity and reliability, and to bring it into our language. The study included 216 multiple sclerosis diagnosed and 216 healthy individuals who were aged 18 years and older. For the scale's adaptation process, the translation and cultural adaptation procedure recommended by the World Health Organization (WHO) was administered. After the adaptation of the scale, data were collected from the participants. Clinical and demographic information was collected from the participants, and the Turkish form of CLAMS and the Turkish form of the Montreal Cognitive Assessment were administered to the participants. After the data collection phase was completed, the validity and reliability analyses of the scale were made. Content and construct validity analyses were performed for the validity of the scale, internal consistency (Cronbach's Alpha coefficient), and test-retest method analyses for the scale's consistency over time for reliability. When the study results were examined, it was seen that the Turkish version of CLAMS was a valid and reliable scale. It can be used in clinical applications for communication and language disorders of individuals with multiple sclerosis and in scientific studies for research purposes.