Türkiye'de yaşayan engelli bireylerin refah bağlamında bakım sorununa ilişkin sosyal destek uygulamaları: Bir İstanbul örneği
Social support practices relating to the problem of care of disabled individuals living in Turkey: An Istanbul example
Yazar: MERVE KOLAY İNAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI GÜLEÇ TAŞDEMİR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Bakıcılık = Care work ; Bakım hizmetleri = Maintenance services ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Refah = Welfare ; Sosyal destek = Social support ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Geçmişten günümüze değişime uğrayan engellilik kavramı, karmaşık birçok sorunu barındırmaktadır. Genel itibariyle engelliler iş ve eğitim hayatı başta olmak üzere sosyal yaşamdan dışlanma, ihtiyacı olan bakıma erişememe gibi sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Sosyal politikalar çerçevesinde bu dezavantajlı gruba ilişkin refah politikaları; refah modeli, ekonomik, kültürel ve siyasi yapı etrafında şekillendiğinden ülkeden ülkeye engelli refah politikaları farklılık göstermektedir. Özellikle de bakım politikalarına ayrılan bütçe ve hangi bakım türlerinin tercih edildiği hususu, bakımın niteliğinde değişimlere sebep olmaktadır. Türkiye'ye baktığımızda engelli bakım politikaları çoğunlukla evde bakım uygulamaları üzerinden yürütülmektedir. Engellilerin evde bakımını gerçekleştiren ebeveynler, eşler, çocuklar ya da engelli yakınları literatürde gayri resmi bakıcılar olarak adlandırılmaktadır. Engelliye bakım sağlayacak yakınlarının olmadığı durumlarda ise kurum bakımı tercih edilmektedir. Bu bağlamda yaygın olan evde bakım uygulaması kapsamında engelliye bakım verenlere sağlanan nakit transferlerinin ve sunulan sosyal destek sistemlerinin yeterli olup olmadığı tartışma konusudur. Araştırmada engellilerin bakımını sağlayan 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu çerçevesinde görüşme yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda bakım politikalarının ve sosyal destek uygulamalarının bakıcı ve engelli bireylerin ihtiyaç ve sorunlarını gidermede yeterli olmadığı saptanmıştır. Engelli bireylere yönelik nakit ve istihdam desteği, sosyal yaşama katılım, sağlık ve ulaşım hizmetlerine erişim konularında yeterli desteklere ulaşamadıkları görüldüğü gibi engelli ailelerinin de benzer hizmetlere erişemedikleri anlaşılmıştır. Özellikle engelli refahında; nakit desteği ile sosyal destek sistemlerinde yasal düzenlemelere ihtiyaç olduğu değerlendirilmiştir. 
 
Anahtar Kelimeler: Engellilik, bakım politikaları, sosyal destek, evde bakım, gayri resmi bakıcılar, piyasalaşma

Abstract:
Disability, which has been one of the important social problems in the field of social policy from past to present, contains many complex problems. In general, disabled people are faced with problems such as exclusion from social life, especially in business and education, and inability to access the care they need. Within the framework of social policies, the welfare policies of this disadvantaged group are shaped around the welfare model, economic, cultural and political structure, so disability welfare policies differ from country to country. Especially with which social welfare actors the budgets allocated to care policies are carried out and which care types are preferred causes changes in the quality of care. When we look at Turkey disability care policies are carried out mostly home-care applications. Parents, spouses, children or relatives with disabilities who care for the disabled at home are referred to as informal caregivers in the literature. In cases where there are no relatives to provide care for the disabled, institutional care is preferred. In this context, it is a matter of debate whether cash transfers and social support systems provided to caregivers of disabled people are sufficient within the scope of home care practice, which is common. Institutional care is preferred in cases where there is no relatives to provide care to the disabled person. In this context, it is a matter of debate whether cash transfers and social support systems provided to caregivers of disabled people are sufficient within the scope of home care practice, which is common. In the study, 30 participants who provide care for disabled people were interviewed within the framework of a semi-structured interview form. As a result of the research, it has been determined that care policies and social support practices are not sufficient to meet the needs and problems of caregivers and disabled individuals. It has been observed that they do not have sufficient support in terms of cash and employment support for disabled individuals, participation in social life, access to health and transportation services, and families with disabilities cannot access similar services. Especially in the welfare of the disabled; It is evaluated that legal regulations are needed in cash support and social support systems. 

Key Words: Disability, care policies, social support, home care, informal caregivers, marketization