İmâm Rabbânî'nin marifet anlayışı
Imam Rabbani's understanding of marifat
Yazar: SAMED YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Marifet, sufilerin Allah'ın isim ve sıfatlarının tecellilerini aklın ve duyuların ötesinde kendilerine has yollarla bilmeleri neticesinde hâsıl olan bilgidir. Marifet, Allah'ı kendisini tanıttığı şekilde tanımaktır. Allah'ı tanıyan insan kendisini ve âlemi tanımakta, yaratılma maksadına vakıf olmakta ve kulluk emrini yerine getirmesi gerektiğini bilmektedir. Çalışmada geniş bir coğrafyaya ilmi ve irfanıyla tesir eden İmâm Rabbânî'nin marifet anlayışından bahsedilmektedir. 
Çalışmanın birinci bölümünde sufilere göre marifetin genel tarifi yapılmaktadır. Marifet ve ilim arasındaki farklılıklar ortaya koyulmaktadır. Marifetin bilgi olma bakımından kıymeti anlatıldıktan sonra zâhirî ve bâtınî bilginin marifet ile alakası anlatılmaktadır. Ayrıca marifetin insanın yaratılma maksadını bilmesine tesiri, muhabbetle ilişkisi ve ifadesindeki sorunlar aktarılmaktadır.  İkinci bölümde İmâm Rabbânî'nin marifete ulaşma yolları hakkında bilgi verilmektedir. Bilgi kaynağı bakımından muteber kabul edilen duyulara ve akla İmâm Rabbânî'nin bakışı aktarılmaktadır. Duyuların ve aklın icraatı, kabiliyeti, sınırlılığı değerlendirilmektedir. Duyular ve akıldan hâsıl olan bilginin güvenilirliği üzerinde durulmaktadır. Allah'ın peygamberler aracılığıyla gönderdiği mutlak doğru olan vahiy ile marifet arasındaki uyuma dair görüşleri aktarılmaktadır. Ayrıca İmâm Rabbânî'nin sufilerin kendilerine has bilgi kaynaklarından keşif, ilham, mücâhede ve rüyaya dair görüşleri aktarılmaktadır. Bu kaynakların güvenilirliği ve marifete ulaşmadaki tesiri incelenmektedir. Şer'i hükümlerle marifet arasındaki uyuma dair görüşlerine yer verilmektedir. Üçüncü bölümde İmâm Rabbânî'ye göre marifetin hâsıl olmasının neticeleri, çokça üzerinde durduğu ve marifet ile yakın alakası olan tevhid, sır, hayret, müşâhede, yakin, amel, takvâ ve ihlas kavramları üzerinden anlatılmaktadır.

Abstract:
Marifah is the knowledge of Sufis as a result of knowing the manifestations of Allah's names and attributes in their own ways beyond the intellect and senses. Mârifah is to know Allah as He has Himself known. The human being who knows Allah knows himself and the universe, understands the purpose of creation and knows that he must fulfil the commandment of servitude. In this study, Imām Rabbānī's understanding of marīfah, who influenced a wide geography with his knowledge and wisdom, is mentioned. 
In the first part of the study, a general description of marifah according to Sufis is given. The differences between marifah and knowledge are revealed. After explaining the value of marifah in terms of knowledge, the relation of zāhirī and bātinī knowledge with marifah is explained. In addition, the effect of marifah on knowing the purpose of human creation, its relation with love and the problems in its expression are explained.  In the second part, Imām Rabbānī gives information about the ways of reaching marīfah. Imām Rabbānī's view of the senses and the intellect, which are considered to be valid sources of knowledge, is presented. The performance, capability and limitation of the senses and intellect are evaluated. The reliability of the knowledge derived from the senses and intellect is emphasised. Imām Rabbānī's views on the harmony between revelation, which is the absolute truth sent by God through prophets, and marifah are conveyed. In addition, Imām Rabbānī's views on the Sufis' own sources of knowledge such as discovery, inspiration, mujādahahada and dreams are conveyed. The reliability of these sources and their effect on the attainment of marifah are analysed. His views on the harmony between the Sharī'ah provisions and marifah are given. In the third chapter, according to Imām Rabbānī, the results of the attainment of marīfah are explained through the concepts of tawhid, secret, astonishment, observation, nearness, deeds, taqwa and ihlas, which are closely related to marīfah.