Kentsel dönüşümde soylulaştırma kavramının Karaman ili Yenimahalle ölçeğinde irdelenmesi
Examination of the concept of gentrification in urban transformation at the scale of Yenimahalle in Karaman province
Yazar: HANİFE GÜRLER AKSOY
Danışman: PROF. DR. GÜZİN DEMİRKAN TÜREL
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'de kent nüfusunun giderek artması kentlerde orantısız bir nüfus birikimine sebep olmuş ve barınma ihtiyacını karşılama yöntemleri de zamanla çeşitlenmiştir. Kent nüfusunda yaşanan bu yoğunlaşmayla birlikte yetersiz kalan kentsel mekân, alan olarak genişlemeye başlamış ve kent içinde yeni mekânlar oluşmuştur. Bu yeni kentsel mekânlar kimi zaman planlı bir kentleşme çabası içinde kendini gösterirken kimi zaman da gecekondulaşma gibi kendini plansız şekilde açığa çıkarmıştır. Kentsel mekânlar zamanla cazibesini kaybederek mekânsal anlamda bir eskimeye uğramışlar ve bu eskimeyle birlikte eski sakinleri tarafından terk edilmişliği yaşarken yeni sakinlerine kucak açmışlardır. Bu yeni sahipler yerli ya da yabancı göçmenler ya da ekonomik anlamda sıkıntı çeken yoksul kesim bazen de şehrin istenmeyen sakinleri olmuştur. Kentsel mekânın terk edilmiş olması mekânsal ve sosyo-kültürel anlamda değişim ve dönüşümün bir parçası olmasına sebep olmuştur. Kentsel mekânın dönüşümün parçası olmasında ekonomik, sosyal, kültürel, siyasal ve teknolojik sebepler yer almaktadır. Bu dönüşüm sebeplerinin birbiriyle olan ilişkileri sonucu dönüşüm süreci çok yönlü bir boyuta kaymaktadır. Bu da soylulaştırma kavramını karşımıza çıkarmaktadır. Soylulaştırma, çöküntü haline gelen kentsel mekânın farklı kentsel dönüşüm yaklaşımlarıyla yenileme çabasındayken küresel ekonomik politikalarla birlikte bir ürün olarak görülmesiyle başlayan bir süreçtir.  Bu yaklaşımla alt sınıf kentsel mekânı orta ve üst sınıfa bırakarak terk etmek durumunda kalmıştır. Bu yaklaşım kimi zaman bilinçli bir çabayla oluşurken kimi zaman da kendiliğinden ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışmada soylulaştırma kavramıyla ilgili literatür araştırması yapılmıştır. Kavramsal çerçeve oluşturulduktan sonra soylulaştırma kavramının ortaya çıkışı, sebepleri, sonuçları,  süreçleri, çeşitleri, kentsel mekâna yansıması incelenmiştir. Oluşturulan kuramsal çerçeve Karaman İli Yenimahalle ölçeğinde yapılan anket çalışmasıyla irdelenmiştir.

Abstract:
The gradual increase in the urban population in Turkey has led to a disproportionate accumulation of population in cities and the methods of meeting the need for housing have diversified over time. The urban space, which was insufficient due to this concentration in the urban population, started to expand in terms of area and new spaces were formed within the city. While these new urban spaces have sometimes manifested themselves in a planned urbanization effort, they have sometimes manifested themselves in unplanned ways such as squatting. Urban spaces have lost their charm over time and have undergone a spatial obsolescence, and with this obsolescence, they have embraced new residents while experiencing abandonment by their former inhabitants. These new inhabitants have been local or foreign immigrants, or the economically depressed poor, or sometimes the unwanted inhabitants of the city. The abandonment of urban space has caused it to be a part of spatial and socio-cultural change and transformation. Economic, social, cultural, political and technological reasons are involved in the transformation of urban space. As a result of the interrelationships between these reasons for transformation, the transformation process shifts to a multifaceted dimension. This leads to the concept of gentrification. Gentrification is a process that starts with the fact that the urban space, which has become a depression, is seen as a product with global economic policies while it is in an effort to renew it with different urban transformation approaches.  With this approach, the lower class has had to leave the urban space to the middle and upper classes. While this approach sometimes occurs with a conscious effort, sometimes it can emerge spontaneously. In this study, a literature review on the concept of gentrification was conducted. After establishing the conceptual framework, the emergence of the concept of gentrification, its causes, consequences, processes, types, and its reflection on urban space was examined. The theoretical framework was examined through with qestionnare survey Yenimahalle in Karaman Province.