Teorik ve ampirik kanıtlarla Türkiye'de savunma harcamaları - ekonomik büyüme ilişkisi
Defense expenditures - economic growth relationship in Turkey with theoretical and empirical evidence
Yazar: HAYDAR KUZUCU
Danışman: DOÇ. DR. OKTAY KIZILKAYA
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Soğuk Savaşın bitmesi ardından 11 Eylül terörist saldırıları dünyanın birçok bölgesinde başta
etnik, dini ve milliyetçi çatışmalar yaşanmasına neden olmuştur. Türkiye'nin jeopolitik ve
jeostratejik konumu, zengin enerji kaynaklara sahip olması, Ortadoğu'ya yakın olması ve doğu-batı
arasında köprü vazifesi görmesi nedeniyle tarih boyunca küresel güçlerin ilgi odağında olmuştur. Bu
bağlamda Türkiye, iç ve dış tehdit, terör saldırılarından doğrudan veya dolaylı olarak
etkilenmektedir. Türkiye, terör saldırıları karşısında devletin bağımsızlığı ve bütünlüğü korumak için
mili gelirden önemli bir payı savunma harcamalarına ayırmaktadır. Milli gelirden savunma
harcamaları için bir pay ayrılması ekonomi üzerinde farklı etkilere neden olmaktadır.
Savunma harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki birçok araştırmacının dikkatini
çekmiş olup, konuya çeşitli tekniklerle yaklaşan önemli sayıda çalışma bulunmaktadır. Ancak
savunma harcamaların ekonomik büyümeyi, verimliliği ve diğer makroekonomik göstergeleri
tetikleyip tetiklemediği konusunda bilim adamları arasında bir fikir birliği yoktur. Bu çalışmanın
amacı, 1990-2021 yılları arasında Türkiye'de savunma harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki
olası etkilerini Barro'nun (1990) modelini kullanarak incelemektir. Araştırmada değişkenler
arasındaki eşbütünleşme ilişkisini test etmek için gecikmesi dağıtılmış otoregresif (ARDL) ve Bayer-
Hanck (2013) yöntemleri kullanılmıştır. Ardından ARDL ve dinamik sıradan en küçük kareler
(DOLS) modeline dayalı uzun dönem katsayı tahmini yapılmıştır. Çalışma sonucunda savunma
harcamalarının büyüme üzerinde negatif yönde etkili olduğu tespit edilmiştir. Nüfus, beşerî sermaye
ve brüt sabit sermaye yatırımları ile büyüme arasında ise pozitif bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak,
Türkiye'de 1990-2021 dönemleri arasında Askerî Keynesyen yaklaşımının yerine Neo-Klasik
yaklaşımının geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Barro (1990) Modeli, Ekonomik Büyüme, Savunma Harcamaları, Zaman
Serisi

Abstract:
Following the end of the Cold War, September 11 terrorist attacks have led to ethnic,
religious and nationalist conflicts in many parts of the world. Since Turkey's geopolitical and
geostrategic position, having rich energy sources, close to the Middle East and a bridge between the
East and West, it has been the center of attention of global powers throughout history. In this context,
Turkey is directly or indirectly affected by the internal and external threats, terrorist attacks. In the
face of terrorist attacks, Turkey devotes a significant share of the state to defense expenditures to
maintain the independence and integrity of the state. The allocation of a share for defense expenditures
from national income has different effects on the economy.
The relationship among defense expenditures and economic growth has attracted the
attention of many researchers and there is a significant number of studies approaching the subject
with various techniques. However, there is no consensus between scientists as to whether defense
expenditures trigger economic growth, efficiency and other macroeconomic indicators. The purpose
of this study is to examine the possible effects of defense expenditures in Turkey on economic growth
between 1990-2021 using the model of Barro (1990). In the study, the distributed authority (ARDL)
and Bayer-Hanck (2013) methods were used to test the cointegration relationship between the
variables. After this, the long -term coefficient based on the smallest and dynamic ordinary squares
(DOLS) model was estimated. As a result of the study, it was found that defense expenditures affect
growth negatively. A positive relationship was found between population, human capital and gross
fixed capital investments and growth. As a result, it was concluded that the Neo-Classical approach
was valid instead of military Keynesian approach between 1990-2021 periods in Turkey.
Keywords: Barro (1990) Model, Economic Growth, Defense Expenditures, Time Series Analysis