Düzenli menstruel siklusta, anti-mullerian hormon düzeyi, antral follikül sayısı, over hacmi, ovaryen arter doppler parametrelerinin siklus fazına göre değişimi ve over rezervini belirlemedeki rolü
The intermenstrual variation of anti-mullerian hormone level, antral follicle count, ovarian volume, ovarian artery doppler parameters and it's role in determining the ovarian reserve
Yazar: MERVE DİZDAR GÜLEÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. RAHİME NİDA BAYIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Antimüllerian hormon = Antimullerian hormone ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Over = Ovary ; Overyan folikül = Ovarian follicle ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler

Özet:
Çalışmada düzenli menstrual siklusu olan sağlıklı hastalarda serum AMH değerlerinin,
antral folikül sayımının, over hacmi ve ovaryen arter dopplerinin intermenstruel
değişiminin saptanması ve karşılaştırılması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM
İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
infertilite polikliniğine başvuran, düzenli adet gören 18-45 yaş arası 50 hasta adetlerinin
3. gününde, 8-10. günler arası olan geç foliküler faz ve ovulasyon sonrasına denk gelen
16-18. günler arası erken luteal fazda değerlendirmeye alındı. Bu değerlendirmelerde
ultrasonografi yapıldı ve serum kan örneği alındı. Vücut - kitle indeksi >30 olan
hastalar, en az 2 ay içinde oral kontraseptif kullanım öyküsü, polikistik over sendromu,
anovulatuar siklus, geçirilmiş ovaryen cerrahi, pelvik endometriozis, ovaryen kist ,
vasküler hastalık öyküsü olan hastalar çalışma dışı bırakıldı.
BULGULAR
Yaş ile tüm fazlarda alınan AMH ve AFC ölçümleri ve aynı zamanda yaş ile bu
ölçümlerin ortalama ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde orta
düzey bir ilişki vardır (p<0,05). AMH ölçümlerinde fazlara göre değişim, istatistiksel
olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,044 p<0,05). Adetin 8-10. günler arası bakılan ile 16-
18. günler arasındaki serum AMH değişimi istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05).
Adetin 8-10. günleri ortalaması 16-18. günlere göre daha fazladır. Menstruel siklus
ilerledikçe içindeki ölçümlerdeki değişkenlikler fazla olduğu için ölçümlerdeki
değişimleri karşılaştırabilmek için her kişinin ölçümlerinin değişim katsayıları
hesaplanmıştır. Buna göre sadece AMH değişimi ile yaş arasında istatistiksel olarak
anlamlı pozitif bir ilişki vardır (p<0,05). 35-45 yaş grubunun AMH değişimi genç
gruba göre istatistiksel olarak anlamlı ve yüksektir (p<0,05). Siklus fazları arasında
AMH/AFC oranının değerlendirilmesi korelasyon katsayıları ile değerlendirilmiştir.
Gruplara göre oranlar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05).
AFC ölçümlerinde siklus gününe göre değişim istatistiksel olarak anlamlı
bulunmamıştır(p=0,307 p>0,05). Hacim ölçümlerinde siklus gününe göre değişimin
vii
ikili karşılaştırma sonucunda yapılan Bonferroni düzeltmesi ile istatistiksel olarak
anlamlı olmadığı bulunmuştur. Doppler ölçümlerinde de intermenstruel değişim
istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,220 p>0,05).
SONUÇ
Çalışmada düzenli menstrual siklusu olan, sağlıklı kadında serum AMH
konsantrasyonunun intermenstruel değişimi ortaya koyulmuştur. Serum AMH seviyesi
folliküler fazda luteal faza oranla daha yüksek bulunmuştur. Antral follikül sayımı
menstrual siklus fazlarına göre değişkenlik göstermemiştir dolayısıyla çalışma sonuçları
antral follikül sayımının siklusta herhangi bir günde bakılabileceği lehinedir. Ovaryen
hacim ve Doppler parametreleri için ise anlamlı bir sonuç bulunmaması over rezerv
değerlendirmesinde rutinde yer almamasını destekler niteliktedir.
Anahtar Kelimeler: Antimullerian hormone, menstrual siklus, over rezervi

Abstract:
To assess the variability of serum antimullerian hormone concentrations, antral follicle
count, mean ovarian volume values and mean ovarian artery doppler values in women
with regular menstrual cycle and to determine the significance on clinical practice.
MATERIALS AND METHODS
Total of 50 healthy women aged 18 to 45 years old with a regular menstrual cycle
included in the study. In the same unstimulated menstrual cycle, patients were
evaluated three times starting from early follicular phase (day 2-4), continuing with the
day 8-10 and day 16-18 evaluations. On each evaluation day a serum sample was taken
and an ultrasound examination was done.
RESULTS
Mean follicular serum AMH concentrations were elevated compared to the level in the
luteal phase. (p<0,05) The difference between late follicular phase AMH levels and
luteal phase AMH levels was the greatest. The variation of AMH levels was greater in
the 35-45 age group compared to 18-25 age group. (Bonferroni p=0.028) AFC variation
through the menstrual cycle was statistically insignificant (p=0,307 p>0,05). Mean
ovarian volume didn't differ according to the phase of menstruation. Mean ovarian
doppler parameter PI fluctuation wasn't significant (p=0,220 p>0,05) nor correlated
with AFC, mean ovarion volume or AMH.
CONCLUSION
In this study the AMH concentration varied during the different phases of the menstrual
cycle. There were no significant intermenstrual fluctuations in AFC, ovarian volume
nor in ovarian doppler values.
Keywords: Antimullerian hormone, menstrual cycle, ovarian reserve