Acil servis hastalarında optik sinir kılıfı çapının (OSKÇ) ultrasonografik ve bilgisayarlı tomografik ölçümlerinin karşılaştırılması
Comparison of ultrasonographic and computed tomographic measurements of the optic nerve sheath diameter (OSND) in emergency room (ER) patients
Yazar: BENGÜ ŞERO
Danışman: DOÇ. DR. İSA KILIÇASLAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Optik sinir = Optic nerve ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Giriş ve Amaç Optik Sinir Kılıf Çapı Ölçümü (OSKÇ) intrakraniyal basınç artışı saptanmasında kullanılan girişimsel olmayan bir tanı yöntemidir. OSKÇ ultrasonografik ölçümü, kolay ulaşılabilir olmasına ve popülaritesine rağmen; yapılan çalışmalarda optik sinir kılıf çapının intrakraniyal basınç artışını gösteren eşik değerlerinde farklılıklar vardır. Bu çalışmada acil servis hastalarında OSKÇ'nin ultrasonografik ölçümleri arasında farklılıklara neden olabilecek, OSKÇ ölçüm tekniklerinden kaynaklanabilecek nedenleri ile hasta demografik özelliklerini (yaş, cinsiyet, boy, vücut kitle endeksi, baş çevresi, göz küresi çapı, optik sinir kılıf çapını etkileyebilecek altta yatan hastalıkları, girişimleri) araştırmak hedeflendi.
Gereç ve Yöntem Bu çalışma, tek merkezli, kesitsel, prospektif gözlemsel klinik bir çalışma olarak planlandı ve bir üniversite hastanesinin acil servisinde yapıldı. Ultrasonografi uygulamaları ultrasonografi eğitim sertifikasyonuna sahip ve acil ultrasonografi kullanım deneyimi olan tez öğrencisi tarafından gerçekleştirildi. Ultrasonografik OSKÇ ölçümü Beyin BT çekiminden hemen sonra eş zamanlı olarak yapıldı. 

Bulgular Sağ ve sol göz longitudinal ve transvers OSKÇ ölçümleri birbirleriyle korele saptandı (Longitudinal ölçüm r=0,728, p<0,001; transvers ölçüm r=0,767, p<0,001). Çalışmamızda OSKÇ ölçümlerini demografik verilerle karşılaştırdığımızda cinsiyetler arasında fark saptandı (Kadınlarda ortalama 4,2 mm ± 0,6, erkeklerde 4,5 mm ±0,6). Hastaların göz transvers ve longitudinal OSKÇ ölçümleri ile baş çevresi ölçümünün istatistiksel olarak korele olduğu saptandı (Transvers OSKÇ Spearmen testi, r=0,294, p=0,004; Longitudinal OSKÇ Spearmen testi, r=0,281, p=0.006). 
Sonuç Optik sinir kılıfı çapının ultrasonografik olarak kafaiçi basıncı açısından değerlendirilmesi; milimetrik ölçüm metodu olması nedeniyle teknik açıdan elde edilen görüntüye bağlı olarak farklılıklar olabileceği ve kullanıcı bağımlılığı ön planda olan bir ultrasonografi tekniğidir. Hastalara ait demografik özelliklerden ise cinsiyetler arası OSKÇ'nin farklı olduğu saptanmıştır (kadınlarda ortalama 4,2 mm, erkeklerde ortalama 4,5 mm).
OSKÇ ölçümünün baş çevresi ile arasında zayıf korelasyon olduğu ve boy, kilo, vücut kitle indeksi, yaş gibi faktörlerle ilişkili değildir.

Abstract:
Objective: Measurement of the Optic Nerve Sheath Diameter (ONSD) is a noninvasive diagnostic method used to detect increased intracranial pressure. Although ultrasonographic measurement of the ONSD is easily accessible and popular; there are differences in the threshold values of the ONSD indicating increased intracranial pressure. The aim of this study is to determine the reasons that may cause the differences between the ultrasonographic measurements of the ONSD in ER patients, which may result from the ONSD measurement techniques, and the patient's demographic characteristics (age, gender, height, body mass index, head circumference, eyeball diameter, surgical interventions and other underlying causes that may affect ONSD).
Method: This study was planned as a single-centered, cross-sectional, prospective observational clinical study and was performed in the ER of a university hospital. Ultrasonography applications were carried out by a thesis student who has ultrasonography training certification and has experience in emergency ultrasonography. Ultrasonographic ONSD measurement was performed simultaneously, immediately after brain CT scan.

Results: Longitudinal and transverse ONSD measurements of the right and left eyes were correlated with each other (Longitudinal measurement r = 0.728, p <0.001; transverse measurement r = 0.7767, p <0.001). We found differences between genders when we compared ONSD measurements with demographic data (an average of 4.2 mm ± 0.6 in women and 4.5 mm ± 0.6 in men). Transverse and longitudinal ONSD measurements and the measurement of the head circumference were found to be statistically correlated in patients (Transverse ONSD Spearmen test, r = 0.294, p = 0.004; Longitudinal ONSD Spearmen test, r = 0.282, p = 0.006).

Conclusion: In our study, in which we examined the ultrasonographic ONSD measurement in detail, we think that the measurements may be different due to factors related to the ultrasound performer or technical reasons. We detected no effect of demographic data or patient-related factors on ultrasound measurement. Some factors, the effect of which could not be clearly determined in other studies, were also examined in this study. According to these results, it was understood that ONSD had a weak correlation with head circumference and was not related to factors such as height, weight, body mass index and age. However, there was a significant difference between genders (mean 4.2 mm in women, mean 4.5 mm in men).