Ailesel hiperkolesterolemili hastalarda LDL reseptör (LDRL), apolipoprotein-B100 (APO-b100) ve proprotein convertase subtilin kexin 9 (PCSK9) gen mutasyonlarının tespiti /
Yazar: FATİH KARDAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KENDİRCİ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Apolipoproteinler B = Apolipoproteins B ; Hiperkolesterolemi = Hypercholesterolemia ; Kolesterol = Cholesterol ; Kromozomlar = Chromosomes ; Mutasyon = Mutation ; Reseptörler-LDL = Receptors-LDL

Özet:
Amaç: Ailevi hiperkolesterolemiler (AH) genetik bozukluklar sonucu ortaya çıkan kan kolesterol seviyelerinde ciddi yüksekliklere neden olan bir grup hastalıktır. Önceden sadece LDL reseptörlerinde (LDLR) genetik bozukluk olduğu düşünülürken son zamanlarda apolipoprotein(Apo)-B, proprotein convertase subtilisin/kexin tip 9 (PCSK9) ve muhtemelen henüz tanımlanmamış ciddi kolesterol yüksekliklerine ve prematür koroner arter hastalığına neden olan genlerdeki bozuklukların da etyolojide yer aldığı son çalışmalarda bildirilmiştir. Hastalık genetik geçişli olduğu için hiperkolesterolemi çocukluk döneminde ortaya çıkar ve koroner kalp hastalığı riski bu dönemden itibaren görülür. Normal LDL seviyelerine ulaşmak için kullanılan lipid düşürücü ilaçlar ile LDL sevilerinde %50 oranında düşüşler sağlanabilmektedir. Ancak 8 yaşın altında çocuklarda bu ilaçların kullanımı sınırlıdır. Bu çalışmada LDLR, Apo-B100 ve PCSK9 genlerinde sık görülen mutasyonları analiz etmeyi amaçladık. 
Hastalar ve Yöntem: Çalışmamızda, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Beslenme ve Metabolizma kliniğinde takip edilen 39 AH tanılı çocuk hasta dahil edildi. Hasta grubu son 3 yıl içinde AH tanısı alan, takip ve tedavi edilen olgulardan oluştu. Rutin hemogram, biyokimya tetkikleri ve lipit profili dışında, sekonder etyoloji yönünden hastalar klinik ve laboratuar olarak araştırıldı. Frederickson ve ailevi hiperkolesterolemi sınıflandırması (Simon-Broome Kriterleri) kullanılarak hastaların kesin tanısı konuldu. LDLR, Apo-B100 ve PCSK9 genleri için sık görülen mutasyonlar RFLP yöntemi, LDLR geni üzerinde meydana gelebilecek ekzon kayıp ve kazanımları MLPA yöntemi ile belirlendi. 
Bulgular: Hastaların laboratuar ve klinik bulgularına göre 5?inin homozigot veya ilaç tedavisine dirençli heterozigot form diğerlerinin heterozigot form olduğu düşünülmekteydi. Çalışmaya dahil edilen hastaların başvuru anında ortalama lipit düzeyleri değerlendirildiğinde; T-K 342,7 ± 48,6; LDL-K 212,6 ± 23,8; HDL-K 37,4 ± 7,3; TG 153,3 ± 29,7 mg/dl olarak tespit edildi. Homozigot veya dirençli heterozigot olarak düşündüğümüz 5 olgunun lipit düzeyleri ise T-K 593,5 ± 67,2; LDL-K 428,7 ± 87,9; HDL-K 38,7 ± 8,4; TG 143,5 ± 31,8 mg/dl olarak ölçüldü.
LDL-R mutasyonu incelenmesinde; 4. ekzondaki E228K (p.Glu228Lys) ile 9. ekzondaki Y419X(c.1257C>G)mutasyonları tarandı. Çalışma grubunda bu mutasyonlar tespit edilmedi.
Apo-B100 geninde Dünya?da sık olarak tespit edilen ApoB-100 mutasyonlarından, Arg3500Gln, Arg3531Cys ve Arg3500Trp mutasyonları araştırıldı. İlgili mutasyonlar hastalarımızda bulunmadı. Apo-B genindeki promoter -516. bölgedeki C ? T değişim polimorfizminin kolesterol değerlerinde yükselmeye neden olduğu daha önceki çalışmalarda bildirilmiştir. Çalışmamızda 19 C/C (% 49), 16 C/T (% 41), 4 T/T (% 10) aleli taşıyan olgular değerlendirildi ve heterozigot ve homozigot T aleli taşıyan olguların kolesterol düzeylerinin belirgin olarak yüksek olduğu gözlendi (p < 0.05).
Olgularımızda PCSK9 geninde 9. ekzonda R496W (c.1486 C>T) ve 8. ekzonda bulunan N425S (c.1274 A>G) mutasyonları tarandı.N425S (c.1274 A>G)  mutasyonu tespit edilemedi.  R496W (c.1486 C>T) mutasyonu ise 14 no.?lu hastada heterozigot olarak bulundu.
Sonuç: Ülkemiz?in tüm bölgelerinden gelen hastaların oluşturduğu daha geniş bir hasta grubunda ilgili 3 genin sekans analizinin yapılacağı bir çalışmanın farklı mutasyonları ortaya çıkaracağını düşünüyoruz.

Abstract:
Aim: Familial hypercholesterolemias (FH) are a group ofgenetik defects resulting in severe elevations of bloodcholesterol levels. Although the term FH has, in the past,been used to refer specifically to LDL receptor (LDLR)defects, but current documents describes the genes for apolipoprotein(Apo) B, proprotein convertase subtilisin/kexin type 9(PCSK9), and possibly others yet to be described, whichproduce severe hypercholesterolemia and increased risk ofpremature coronary heart disease (CHD). Because FH is due to a genetic defect or defects, hypercholesterolemiais present from childhood, leading to earlydevelopment of CHD. FH is a treatable disease. Aggressive lipid lowering isnecessary to achieve the target LDL cholesterol reductionof at least 50% or more. But safety of these drugs are limited under 8 years old.  The aim of this study is to investigate the frequent mutations in LDLR, Apo-B100 ve PCSK9 genes.
Patients and Methods: In our study we evaluated 39 children diagnosed as FH at Pediatric Nutrition and Metabolism Clinic of Erciyes University Faculty of Medicine. Patients were diagnosed and treated as familial hypercholesterolemia in last 3 years. Routine hemogram, biochemistry tests, lipit profiles and the other tests for secondary causes were performed. Frederickson classification and Simon-Brome criterias are used to perform the diagnosis. RFLP method was used fort he frequent mutations at LDLR, Apo-B100, and PCSK9 genes, MLPA method was used fort he deletions and duplications at LDLR gene.
Results: According to laboratory and clinical results, 5 of them were diagnosed as homozygote or resistant heterozygote form, and the others heterozygote form. Mean lipit levels of the patients at he beginnig were T-K 342,7 ± 48,6; LDL-K 212,6 ± 23,8; HDL-K 37,4 ± 7,3; TG 153,3 ± 29,7 mg/dl.
Genetic tests were performed for LDLR mutations E228K (p.Glu228Lys) at exon 4 and Y419X(c.1257C>G) at exon 9 and no mutations were found. Arg3500Gln, Arg3531Cys and Arg3500Trp mutations at apo-B100 gene which were the most frequent mutations reported in the world. None of them were found in our study population. ApoB 516C/T promoter polymorphism was associated with high cholesterol levels in recent studies. In our study group 19 C/C (% 49), 16 C/T         (% 41), 4 T/T (% 10) alles were found. Cholesterol levels of homozygote and heterozygote T allel carriers were found to be significantly higher (p<0.05). R496W (c.1486 C>T) mutation at exon 9 and N425S (c.1274 A>G)  mutation at exon 8 were detected for PCSK9 gene only one patient (patient 14) was heterozygote for R496W (c.1486 C>T). 
Conclusion: We suggest that studies with larger populations from our country by sequence analyzes performing the releated the 3 genes will indicate novel mutations.