Lise öğrencilerinin kariyer kaygısı üzerine bir araştırma: Antalya ili örneği
A research on the career anxieties of high school student: Sample of Antalya province
Yazar: MALİKE GÖNCÜ AKBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN OKUTAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Antalya = Antalya ; Kariyer = Career ; Kaygı = Anxiety ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Mesleki kaygı = Occupational anxiety

Özet:
Kariyer, bireylerin yaşamları boyunca yaptıkları işler ve bu işlerde gösterdikleri
ilerlemelerdir. Kaygı, geleceğe yönelik duyulan endişe ve korku halidir. Kariyer
kaygısı ise, bireyin kariyerine yönelik duyduğu belirsizlik, endişe, korku halleridir.
Bireyler yaşamlarının büyük bir kısmını çalışarak geçirdikleri için, kariyer planı
yapmak bireyler için önemli bir olgudur. Lise dönemi de kariyer planlarının ilk
basamağı olan en kritik yıllardır. Bu yılların önemi ise öğrenciler üzerinde baskı
oluşturabilir. Ayrıca ailenin meslek seçimi konusundaki etkileri ve meslek seçimine
yönelik öğrencinin yaşadığı belirsizlikler kariyer kaygısı yaşamasına neden
olabilmektedir.
Bu araştırma ile Anadolu lisesinde, meslek lisesinde ve özel liselerde eğitim gören 11.
ve 12. sınıf öğrencilerin aile etkisine ve meslek seçimine yönelik kariyer kaygılarının
sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma üç ana
bölümden oluşmaktadır. Bunlar; teorik kısım olan birinci ve ikinci bölüm ile uygulama
kısmı olan üçüncü bölüm şeklindedir.
Bu araştırmanın evreni 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Antalya ilindeki Anadolu,
meslek ve özel liselerinde eğitimini sürdüren 11. ve 12. sınıf öğrencileridir. Örneklem
grubu ise bu öğrenciler arasından seçilen 990 öğrencidir. Araştırmada anket tekniği
kullanılarak öğrencilerin kariyer kaygılarını belirlemek için kariyer kaygısı ölçeği,
demografik değişkenler için de kişisel bilgi formu kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve
yorumlanmıştır. Araştırmada demografik değişkenlerin yüzde ve frekansları
çıkartılmıştır. Öğrencilerin aile etkisine ve meslek seçimine yönelik kariyer
kaygılarının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının analizi
yapılmış ve meslek seçimi kaygısı ile aile etkisi kaygısı arasındaki ilişki incelenmiştir.
Bulguların analizinde betimsel istatistiksel metotlar, t testi, Anova ve korelasyon
analizi kullanılmıştır
Araştırma bulgularına göre öğrencilerin meslek seçimine yönelik kariyer kaygılarının
okul türüne, cinsiyete, anne-babanın çocuğa karşı olan tutumuna göre anlamlı farklılık
gösterdiği belirlenmiştir. Öğrencilerin aile etkisine yönelik kariyer kaygılarının ise
anne eğitim durumuna, ailenin aylık gelir düzeyine ve anne-babanın çocuğa karşı olan
tutumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Meslek seçimine yönelik
kariyer kaygısı ile aile etkisine yönelik kariyer kaygısı arasında pozitif yönlü ilişki
olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgulara göre 11. ve 12. sınıf lise öğrencilerinin genel
kariyer kaygıları ve aile etkisine yönelik kariyer kaygıları düşük, meslek seçimine
yönelik kariyer kaygıları ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Career is the work of individuals throughout their lives and their progress in these jobs.
Anxiety is a state of anxiety and fear for the future. Career anxiety, on the other hand,
is the uncertainty, anxiety and fear of the individual towards his / her career. As
individuals spend most of their lives working, making a career plan is an important fact
for individuals. The high school years are the most critical period which is the first step
of the career plans, The importance of these years can put pressure on students. In
addition, the influence of the family on profession choice, and the uncertainties the
student has in the choice of profession can cause him to have career anxiety.
With this research, it is aimed to analyse, according to socio-demographic variables,
the career anxieties of the 11th and 12th grade students studying at vocational and
private Anatolian high schools, about family influence and profession choice. The
research consists of three main sections. These are; the first and second parts which are
the theoretical part and the third part which is the practice part.
The universe of this research is 11th and 12th grade students who continue their
education in vocational and private Anatolian high schools in Antalya province in the
2018-2019 academic year. The sample group is 990 students selected among these
students. In the study, a career anxiety scale was used to determine the students' career
concerns by using survey technique, and a personal information form was used for
demographic variables.
The obtained data were analyzed and interpreted by using SPSS 25.0 program. The
percentages and frequencies of the demographic variables were determined. An
analysis was made to determine whether the career anxieties of the students related to
the family effect and the choice of profession varied according to the demographic
variables, and the relationship between the concern for the choice of profession and the
anxiety related to family effect was examined. Descriptive statistical methods, t test,
Anova and correlation analysis were used in the analysis of the findings.
According to the findings of the study, it was determined that the career concerns of
the students for the choice of profession differed significantly according to the school
type, gender, and the attitude of the parents towards the child. It was also observed that
the career concerns of the students related to the family effect showed a significant
difference according to the mother education level, the family income level and the
attitude of the parents towards the child. There was a positive relationship between the
career anxiety related to career choice and the career anxiety related to family effect.
According to the findings, the general career anxiety, and the career anxiety related to
the family effect of the 11th and 12th grade high school students were found to be low,
and their career anxiety about profession choice were found to be moderate.