Sermaye piyasasında ikili uzun hafıza ve emtia volatiliteleri geçişkenliği
Dual long memory and commodities' volatility spillover in capital markets
Yazar: AHMET GALİP GENÇYÜREK
Danışman: PROF. DR. ERHAN DEMİRELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Emtia fiyatları = Commodity prices ; Emtia piyasası = Commodity market ; Etkin piyasa teorisi = Efficient market theory ; Fiyat hareketi = Price movement ; Oynaklık = Volatility ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Uzun hafıza = Long memory ; Çifte uzun hafıza = Dual long memory

Özet:
Etkin Piyasalar Hipotezi, erişebilir tüm olası bilgilerin piyasa tarafından hızlı ve doğru bir şekilde fiyatlandırılması olarak tanımlanmaktadır. Etkin Piyasalar Hipotezi'ne göre; fiyatlar rassal hareket etmektedir ve yatırımcılar rasyoneldir (Homoeconomicus). Bu nedenle geleceğe ilişkin fiyat hareketleri, yatırım startejileri kullanılarak öngörülememekte ve piyasa ortalamasından fazla kazanç elde edilememektedir. Sermaye piyasaları açısından ikili uzun hafıza kavramı, hem getiri serisinde hem de koşullu varyansta eş anlı olarak Etkin Piyasalar Hipotezi'nin rassal yürüyüş temelinde analiz edilmesini ifade etmektedir. Geçişkenlik (spillover-yayılım-iletim) kavramı ise; piyasaya ilişkin dışsal bilgi kaynağının (etkenlerin) tespit edilmesini belirtmektedir.
Bu kapsamda G7 ülkelerinin ve Türkiye'nin hisse senedi piyasalarının etkinlik yapısının 2008-2009 küresel finans krizi sonrası hem içsel- endojen (hafıza analizi) hem de petrol piyasası (WTI ve OVX) temelinde dışsal-egzojen (geçişkenlik-yayılım analizi) analizinin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.
İkili uzun hafıza etkisi için ARFIMA-FIGARCH, ARFIMA-HYGARCH ARFIMA-FIEGARCH ve ARFIMA-FIAPARCH modellerinden; geçişkenlik etkisi için ise; GARCH modelinden yararlanılmıştır. Yapılan ikili uzun hafıza analizi sonucunda Almanya, Fransa, İngiltere, ABD, Kanada ve Türkiye hisse senedi piyasalarında getiri serisinde orta süreli hafıza-anti kalıcı süreç-negatif otokelasyon tespit edilmiştir. Koşullu volatilitede ise; Japonya hisse senedi piyasası hariç (kısa hafıza) tüm veri setinde uzun hafıza belirlenmiştir. İlaveten belirlenen uzun hafıza yapıları üzerinde Kappa-1 veya Kappa-2 ile yöntemleri ile tespit edilen varyans kırılma tarihlerinin etkide bulunduğu görülmüştür. Hafıza analizinden elde edilen sonuçlar, Japonya hisse senedi piyasasının zayıf etkin piyasa yapısına yakın olduğunu; diğer ülkelerin hisse senedi piyasalarının ise, zayıf etkin piyasa bile olamadıklarını göstermektedir. Geçişkenlik analizi sonucunda, ABD hisse senedi piyasası hariç diğer tüm hisse senedi piyasaları açısından WTI ham petrol fiyatının ilgili dönemde bilgi kaynağı olmadığı, OVX verisinin ise; tüm hisse senedi piyasaları için bilgi kaynağı olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Etkin Piyasalar Hipotezi, İkili Uzun Hafıza, Petrol Piyasası, Geçişkenlik, Belirsizlik ve Beklenti

Abstract:
The Efficient Markets Hypothesis is defined as fast and accurate pricing of all possible information by the market. According to the Efficient Markets Hypothesis; the prices move randomly and investors behave rationally (Homoeconomicus). Therefore, future price movements cannot be forecasted by using investment strategies and it is not possible to earn more than average market return. In terms of the capital markets, the notion of dual long memory indicates simultaneous analyzing both return and conditional variance based on the random walk. The concept of spillover (transmission) remarks determination of external information concerning markets.
In this context, the aim of the study is making internal analysis (endogenous - memory); and external (exogenous –spillover) analysis based on the oil market (WTI and OVX) on the efficiency of G7 and Turkey stock markets after 2008-2009 financial crisis. 
ARFIMA-FIGARCH, ARFIMA-HYGARCH ARFIMA-FIEGARCH and ARFIMA-FIAPARCH models were used to analyze dual long memory;  GARCH model used to analyze spillover effect. As a result of dual long memory analysis, middle term memory- antidependence- negative autocorrelation was determined in the the return series of Germany, France, England, USA, Canada and Turkey stock markets. In the conditional volatility, long memory property was detected all of the stock markets except Japan (short memory). Additionally it was determined that structural breaks dates in variance were specified by Kappa-1 or Kappa-2, affects long memory. The results of memory analysis showed that Japan stock market was so close to weak form efficiency, but others were not even weak form. As a result of spillover analysis, it was determined that WTI crude oil price was not a source of exogenous information for all stock markets except the USA, but OVX was the source of information.

Keywords: Efficient Markets Hypothesis, Dual Long Memory, Oil Market, Spillover, Uncertainty and Expectation