Doğum şekline göre annelerde postpartum posttravmatik stres bozukluğu belirtileri görülme durumu ve etkileyen faktörler
The incidence of postpartum posttraumatic stress disorder symptomsin mothers according to their delivery method and affecting factors
Yazar: GÜLAY ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YÜCEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anneler = Mothers ; Doğum = Delivery ; Hemşirelik = Nursing ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Bu araştırma, doğum şekline göre annelerde postpartum posttravmatik stres bozukluğu belirtileri görülme durumu ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma, Bingöl Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi'nde doğum yapan ve postpartum 4-6. haftalarda kadın hastalıkları ve doğum polikliniklerine başvuran 50 vajinal, 50 acil sezaryen ve 50 elektif sezaryen ile doğum yapan toplam 150 anne ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Post-Travmatik Stres Bozukluğu Soru Listesi-Sivil Versiyonu (PTSDC-CV)" kullanılmıştır. Kişisel Bilgi Formu, araştırmacı tarafından annelerle yüz yüze görüşülerek; PTSDC-CV ise anneler tarafından doldurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, minimum ve maksimum değerler, ortalama ve standart sapma, Shapiro-Wilk testi, bağımsız gruplar t testi, Mann Whitney U testi, Pearson Ki-Kare testi, ANOVA ve LSD testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; acil sezaryen ile doğum yapan annelerin PTSDC-CV toplam puan ortalamasının (31,88±6,29), vajinal doğum (26,98±7,20) ve elektif sezaryen ile doğum yapan annelerin puan ortalamasından (21,32±4,55) daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Acil sezaryen ile doğum yapan annelerin eğitim düzeyine göre PTSDC-CV puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Elektif sezaryen ile doğum yapan annelerde; kendi ve bebeğinin bakımında destek alan annelerin puan ortalamasının destek almayan annelerin puan ortalamasından daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Annenin çalışma durumu, bebeğin cinsiyeti, doğum eylemi sırasında sağlık personelinin yaklaşımı ve kendi ve bebeğinin bakımında sorun yaşama durumuna göre gruplararası PTSDC-CV puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiştir (p<0,05). 19-24 ve 25-29 yaş grubunda; eğitim düzeyi "ilkokul ve ortaokul", "lise" ve "üniversite ve üzeri" olan; il merkezinde yaşayan; gelirini giderinden düşük ve gelirini giderine denk olarak algılayan, primigravida olan; gebelik, doğum ve doğum sonu döneme ilişkin eğitim almayan ve kendi ve bebeğinin bakımında destek alan acil sezaryen ile doğum yapan annelerin puan ortalamasının vajinal ve elektif sezaryen ile doğum yapan annelerin puan ortalamalarından daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Araştırma sonuçları doğrultusunda; hemşirelerin, özellikle acil sezaryen ile doğum yapan anneleri postpartum PTSB belirtileri açısından takip etmeleri ve gerekli olduğunda profesyonel destek almalarını sağlamaları, annelerin doğumla ilgili duygularını değerlendirmeleri, uygun ve destekleyici hemşirelik bakımı ve evde bakım hizmetleriyle doğum sonu döneme psikolojik uyumlarını artıran girişimlerde bulunmaları önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive study aimed to identify the incidence of posttraumatic stress disorder (PTSD) symptoms following childbirth in accordance with the delivery method and affecting factors. The study was conducted with 150 mothers who gave birth by vaginal (n=50), emergency cesarean section (n=50) and elective cesarean section (n=50) at Bingöl Maternity and Pediatric Hospital andapplied to gynecology and obstetrics out patient clinics 4-6 weeks after birth. The data were collected through "Personal Information Form" and "Post-traumatic Stress Disorder Checklist- Civilian Version (PTSDC-CV)". "Personal Information Form" filled by the researcher through interviewing with the mothers while PTSDC-CV filled by the mothers. Numbers, percentages, minimum-maximum values, mean, standard deviation, independent samples t test, Shapiro-Wilk, Mann Whitney U, Pearson's Chi-Squared, one-way ANOVA and LSD tests were used to analyze the data. According to the results, it was found that PTSDC-CV scores of mothers who gave birth by emergency cesarean section (31.88 ±6.29) were higher thanscores of mothers who gave birth by vaginal (26.98±7.20) and elective cesarean section (21.32±4.55) (p<0.05). It was also found that there was  a significant difference between PTSDC-CV scores of mothers who gave birth byemergency cesarean section according to their education level (p<0.05). In elective cesarean group, PTSDC-CV scores of mothers who received help for own and her baby's care were lower than that of mothers who did not receive help (p<0.05). There was a significant difference between PTSDC-CV scores of mothers in the three groups in terms of mother's employment status, infant's gender,attitudes of medical personnel during delivery and status of having difficulty in caring herself and her baby (p<0.05). Besides, PTSDC-CV scores of mothers who gave birth by emergency cesarean section who are in 19-24 and 25-29 age groups, graduated from"primary and secondary schools", "high school" and "university and upper", live in city center, perceives her in come below or equal to the expenditure, is primigravid, did not receive training about pregnancy, birth and postpartum and get supportfor own and her baby's care are significantly higher than PTSDC-CV scores of mothers who gave birth by vaginal and elective cesarean section (p<0.05). In the light of the results, it is suggested that nurses should monitor PTSD symptoms especially in mothers who gave birth by emergency cesarean section, make themto receive professional support when necessary, evaluate their feelings about the delivery and help them adjust to the postpartum period psychologically by appropriate and supportive nursing care and home care services.