Aile hekimliği polikliniğine başvuran tip 2 diyabetli bireylerde hastalık algısı ve özetkililik düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of disease perception and self efficiency level of individuals with type 2 diabetes applying to the family medicine polyclinic
Yazar: ÖZLEM EVEN
Danışman: DOÇ. DR. EDA ÇELİK GÜZEL
Namık Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hastalık = Disease ; Hastalık algısı = Illness perception ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Diabetes mellitus (DM) kronik, hiperglisemi ile karakterize multisistem bir hastalıktır. 
Hastalığın sebep olduğu kan glukoz seviyelerindeki dalgalanmalar mikrovasküler ve 
makrovasküler komplikasyonlara artmasına sebep olmaktadır. Bu durum diyabet hastalarının 
yaşam kalitesinin bozulmasına ve yaşam süresinin kısalmasına neden olmaktadır.
Çalışmamız Tip 2 diyabet tanılı olan katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin 
yanı sıra hastalığa ilişkin faktörlerinin, hastalık algılarına ve öz etkililik düzeylerine etkisini 
incelemek amacıyla yapıldı. Çalışmaya katılan 150 hastaya 23 soruluk anket formu ile, Kısa 
Hastalık Algısı Ölçeği ve Tip II Diyabet Öz etkililik Ölçeği uygulanmıştır.
Tip 2 diyabet hastaları ile yaptığımız bu çalışmada kısa hastalık algı ölçeği ortalama 
puanı 36,44±10,17 olarak belirlendi. Kadınların hastalık algısı puanı erkeklere göre daha 
yüksekti. Çalışmamızda diyabet öz etkililik ölçeği toplam puan ortalaması 67,80 ±12,57 
olarak belirlendi. Toplam kısa hastalık algı ölçeği puanı ile toplam diyabet öz etkililik ölçeği 
puanı arasında negatif zayıf derecede istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Çalışmamızın birinci basamakta hastalık algısı ve diyabet öz yönetimi açısından 
literatüre katkı sağlayabileceğini düşünmekteyiz. Benzer çalışmaların birinci basamakta ve 
daha çok katılımcı ile yapılabilmesi hastaların diyabete yönelik öz yönetim davranışlarını ve 
yaşam kalitesini arttırabilmek adına önemlidir.

Abstract:
Diabetes mellitus (DM) is a chronic metabolic disease characterized by hyperglycemia. 
Changes in blood glucose level caused by the disease cause an increase in microvascular and 
macrovascular complications. This causes the quality of life of diabetic patients to deteriorate 
and their life span to shorten.
Our study was carried out to examine the sociodemographic characteristics of the participants 
with type 2 diabetes, as well as the effects of disease-related factors on their perceptions of the 
disease and their self efficacy levels. A questionnaire consisting of 23 questions, Brief Illness 
Perception Scale and Type II Diabetes Self Efficacy Scale were applied to 150 patients who 
participated in the study.
In this study we conducted with type 2 diabetes patients, the mean score of the short illness 
perception scale was determined as 36.44±10.17. The disease perception score of women was 
higher than that of men. In our study, the diabetes self efficacy scale total score was 
determined as 67.80 ± 12.57. It was found that there was a negative weak statistically 
significant relationship between the total brief illness perception scale score and the total 
diabetes self efficacy scale score.
We think that our study can contribute to the literature in terms of disease perception and 
diabetes self management in primary care. It is important to carry out similar studies in 
primary care and with more participants in order to increase the self management behaviors 
and quality of life of patients towards diabetes.