Süleyman Şâdî Dîvân'ının tahlili
The analysis of Suleyman Şadi's Divan
Yazar: ALİ ATA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DEMİRBAĞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Din = Religion ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Doğa = Nature ; Süleyman Şadi = Süleyman Şadi ; Tahlil = Analysis ; Tasavvuf = Mystic ; Toplum = Society ; İnsan = Human ; Şiir = Poem

Özet:
Türk edebiyatı içinde bir yönüyle Osmanlı medeniyetinin şiir sahasındaki yansıması olarak da değerlendirilebilecek olan divan edebiyatı, 13. yüzyıldan günümüze kadar süregelmiştir.  Özellikle 16. yüzyıldan sonraki devrelerde yetişmiş divan şairleri için asırların getirdiği zengin bir edebi birikimden yararlanma imkanı oluşmuştur. 19. yüzyılda yaşamış olan Karslı dîvân şâiri Süleyman Şâdî'nin Divan'ında klasik şiirimizin önceki yüzyıllardaki yolculuğuna dair izleri görebilmek mümkündür. Tarafımızdan yapılan çalışmada Şâdî Divan'ının tahlili amaçlanmıştır. İgili kavram ve unsurların şairce nasıl işlendiğini tespit amacıyla Abdülkerim Abdulkadiroğlu ve Ömer Demirbağ'ın 1993'te yayımladıkları "Dîvân, Süleyman Şâdî (Karslı)" adındaki eserin Türkçe manzumeleri üzerinde yoğunlaşılmıştır. Söz konusu şiirlerde geçen unsur ve kavramlar öncelikle fişlenmiş, fişlenen unsur ve kavramlar "Din, Tasavvuf, Toplum, İnsan, Tabiat" başlıkları altında sınıflandırılmıştır. İlgili başlıkların işaret ettiği mefhumlar ve çağrışımların tanımları yapılarak divan şiirinde genel olarak nasıl işlendiğine dair izahat verildikten sonra Süleyman Şadi Divanı'nda söz konusu kavramlara dair gözlem ve tespitler yapılmıştır. Bu çalışma esnasında Prof. Dr. Cemal Kurnaz'ın "Hayâlî Bey Dîvânı'nın Tahlili" adlı eseri örnek alınmış ve mümkün olduğunca aynı yöntemin tatbikine çaba gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Divan Şiiri, Tahlil, Süleyman Şâdî, 19. Yüzyıl, Kars

Abstract:
Divan literature, which can be thougth as a reflection of poetry field of the Ottoman civilisation in Turkish literature, has continued since 13th century until today. Especially  divan poets who grew up in the periods after the 16th century found the opportunity to utilize a rich literary collection brought by centuries. It is possible to see traces of the journey of our classical poetry in previous centuries in divan of Suloıman Shadı from Kars who lived in 19th century. In the study carried out by us, it is aimed to analyze the Shadi Divan. In order to determine how the related concepts are handled poetically, we focused on the Turkish verses of the work named "Dîvân, Süleyman Şâdî (Karslı)" published by  Abdülkerim Abdulkadiroğlu and  Ömer Demirbağ in 1993. Elements and concepts in the poems in question were first labeled, then the labeled elements and concepts are classified under the headings of "Religion, Sufism, Society, Human and Nature". After making definitions of the concepts and connotations pointed out by the related titles and giving an explanation of how they are handled in divan poetry in general, observations and determinations were made about the concepts in question in the Suloiman Shadi's Divan.  During this study, Prof. Cemal Kurnaz's work "The Analysis of Hayâlî Bey's Dîvân" was taken as an example and efforts were made to apply the same method as much as possible.
 
Key Words: Divan Poetry, Analysis, Süleyman Şâdî, 19th Century, Kars