Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar romanında duygu kodlayıcıları
Codes of emotion in the novel titled Tutunamayanlar by Oğuz Atay
Yazar: ALİ FUAT ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. İSMET GÜLSEL SEV
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atay, Oğuz = Atay, Oğuz ; Roman = Novel ; Tutunamayanlar = Tutunamayanlar ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
İnsan, kendine özgü ve çok sağlam bir temele oturtulmuş olan dil olgusunu doğduğunda hazır olarak bulur. Yapısı gereği yalnızca rasyonel bir varlık olmayan insan, dil aracılığıyla, zihinde oluşturulmuş bir görüntüyü, tasarımı oluşturulmuş somut kavramları anlama hizmet eden dilsel göstergelerle iletişimde olduğu bireylere veya kendi kaleminden çıkan sözlüksel, söz dizimsel yapılara aktarabilir. Zihinde bir görüntüye oturtulamayan soyut kavramlar da dilsel göstergelerle aktarılır. Oldukça karmaşık ve çok boyutlu bir yapıya sahip, her dilde varlığı tanıklanan, ruhsal bir ulam olan duygular, belirli dilsel göstergelerle aktarılan soyut kavramlardan bir tanesidir. Anlamsal temele dayanarak oluşturulmuş tasniflemeyle, dilsel göstergelerden duygu kodlayıcıları aracılığıyla, Oğuz Atay'ın kaleme aldığı Tutunamayanlar romanı özelinde Türkçenin, duyguları nasıl tasvir edebildiğinin gösterilmesi çalışmanın özgün niteliğini oluşturmaktadır. İnsanın, doğduğu andan öldüğü ana kadar aralıksız devam eden, dil-zihin ilişkisi çerçevesinde oluşan ve soyut bir süreç olan duygular, sözlüksel yapılarla somutlaştırılmaya çalışılmış, eklerin ve sözlüksel yapıların yeterli olmadığı durumlarda söz dizimsel yapılara başvurulmuştur. Bağlamsal temelde ele alınan duygu kodlayıcıları, tanıklandıkları söz dizimsel yapıda kazandıkları anlamsal değere göre Sözlüksel Duygu Kodlayıcıları, Söz Dizimsel Duygu Kodlayıcıları olmak üzere iki ana başlık; gurur, güven, korku, mutluluk, nefret, öfke, sevgi, sıkıntı, şaşkınlık, tiksinti, utanç, üzüntü olmak üzere on iki alt başlık altında tasniflenmiş, elde edilen veriler ışığında hangi duygunun hangi kodlayıcılarla el ele vererek açıklandığı, nasıl kodlandığı mevcut duygu kavramı da sorgulanarak anlamsal bir bütünlük içerisinde gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Humans are born with a unique and well-founded language phenomenon. Being not solely rational by nature, humans can transfer an image formed in their minds to the individuals with whom they are in communication, or to lexical or syntactic structures that come out of their pens, through linguistic signs that serve to understand concrete concepts that have been designed. Abstract concepts that cannot be visualized in the mind are also conveyed through linguistic signs. Having a very complex and multidimensional structure and being in the spiritual category, emotions are seen in every language and are one of the abstract concepts conveyed by certain linguistic indicators. The primary purpose of the study is to show how and to what extent Turkish can describe emotions, in the context of Oğuz Atay's novel Tutunamayanlar, through a classification based on a semantic basis and via emotional codes from linguistic signs. Emotions, which constitute an abstract process that continues uninterruptedly from the moment of birth to the moment of death, formed within the framework of the language-mind relationship, have been tried to be embodied with lexical structures, and syntactic structures have been used in cases where affixes and lexical structures are not sufficient. Emotion codes, which are handled on a contextual basis, have two main titles: Lexical Emotion Codes and Syntactic Emotion Codes, according to the semantic value they gain in the syntactic structure they witness, and they are classified under twelve sub-headings as pride, trust, fear, happiness, hatred, anger, love, distress, surprise, disgust, shame, and sadness. In light of the data obtained, the study tries to show which emotion is explained with which codes, and how it is coded, in semantic integrity by questioning the current emotion concept.