İlköğretim ı. kademe sosyal bilgiler dersindeki iletişim ve sosyal etkileşim becerileri
The communication and social interaction skills at social science lesson in primary education
Yazar: MÜRTEZA ÖZGENÇLİ
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM ÜNAL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim birinci kademe 4. ve 5. sınıflarmdaki sosyal bilgiler dersinin iletişim ve sosyal etkileşim yönünden içeriğinin değerlendirilmesini kapsamaktadır. Değerlendirme boyutunda bu sınıflardaki sosyal bilgiler dersinin programı, amaçları, içeriği, öğretim faaliyetleri, proje ve performans ödevleri incelenmiştir. Araştırmada incelenen program sosyal bilgiler dersinin 2007-2008 öğretim yılı programıdır. Bu öğretim yılma ait programın, araştırmamız ile ilgili olan bölümü ile iletişim ve sosyal etkileşim becerilerinin gerçekleşme düzeyi ve bu becerilerin gerçekleşebilmesi için uygulanan öğretim süreçleri incelenmiştir.Araştırmanın teorik temellerini ortaya koymak amacıyla, ilköğretimin tarihçesi, sosyal bilgiler dersinin içeriği, bu dersin eğitim açısından önemi, bugünkü durumu, dördüncü ve beşinci sınıflar sosyal bilgiler ders programları incelenmiştir. Ayrıca milli eğitimin temel amaçlarına da daha iyi bir değerlendirme ve karşılaştırma yapmak için yer verilmiştir. Yine teorik kısımda sınıf ortamında iletişim ve sosyal etkileşim ile ilgili temel bilgilere yer verilmiştir.Elde edilen veriler, Erzurum il merkezi, Pasinler İlçesi ve bu merkezlere bağlı köy ilköğretim okullarında görev yapan bazı dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenleri ile bu sınıflarda okuyan öğrencilere uygulanan anket formları ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Erzurum il merkezindeki ve merkeze yakın ilçelerdeki tüm ilköğretim okulları oluşturmaktadır. Ankette öğretmenlerin ve öğrencilerin dördüncü ve beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinin iletişim ve sosyal etkileşim becerileri hakkındaki görüş ve tutumları incelenmiştir. Anketlerin değerlendirilmesi 4. ve 5.sınıflara giren 50 sınıf öğretmeni ve bu sınıflarda okuyan 90 öğrenci üzerinden yapılmıştır.Araştırmanın örneklemi, veri toplama aracı ve verilerin analizinde kullanılan istatistiksel analizi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Araştırmada toplanan verilerin analizinde Ki-kare analizi kullanılmıştır. Bu analizler bilgisayarda SPSS for Windows 12.00 istatistik paket programı ile yapılmıştır. Bu araştırma betimsel bir çalışma olup, "Tarama Metodu" kullanılmıştır.Araştırmada tüm anket sorularına verilen cevaplar (%), frekans (f), ve Ki-kare (x2) ile analiz edilip yorumlanmış ve bazı öneriler getirilmiştir.Araştırmanın sonucunda Sosyal Bilgiler Programı ile ilgili sorulara genellikle bayan öğretmenlerimizin erkek öğretmenlerimize oranla daha olumlu yanıtlar verdikleri görülmektedir. Okul idaresinden yardım alma ile ilgili soruda yine bayan öğretmenlerimizin erkek öğretmenlerimize oranla daha yüksek oranda yardım aldıklarını söylemiş olmaları göze çarpmaktadır. Öğretmenlerimizin mesleki kıdemleri dikkate alınarak ulaşılan sonuçlar incelendiğinde de genel olarak, mesleki kıdemi daha az olan öğretmenlerimizin öğrencilerin eğitimi konusunda mesleki kıdemi daha çok olan öğretmenlerimize oranla daha umutsuz oldukları söylenebilmektedir.Öğrencilerimizin anket sorularına vermiş oldukları yanıtlar incelendiğinde: Bazı önemli sorularda bayan öğrencilerin erkek öğrencilere oranla daha büyük oranda "evet" yanıtını verdiği sorular göze çarpmaktadır. Bu sorulardan bazıları şunlardır. İlerde seçeceği mesleğin özelliklerini bilme ve belirleme, bir sosyal kuruma üye olup gönüllü çalışmayı isteme, topluluk önünde rahatça konuşabilme ve düşüncelerini ifade edebilme gibi. Dikkat çekici bir sonuç ise herhangi bir spor dalı ile uğraşıyor musunuz sorusuna erkek öğrencilerin bayan öğrencilere oranla daha yüksek oranda "evet" yanıtını vermiş olmalarıdır.Araştırmamız sonucunda; öğretmen anketinde kıdeme göre, öğrenci anketinde de sınıf seviyelerine göre yapılan sınıflandırmalar da kesin yargı bildiren sonuçlara ulaşılamamıştır.

Abstract:
This study includes the evaluation of social science lesson at 4. and 5. classes in primary education in terms of communication and social interaction.At the evaluation step; syllabus, aims, content, teaching activites and the tasks of project and performance of social science lesson at these classes, were studied. Syllabus which is studied, belongs to social science lesson of 2007-2008 education term.Related part of this syllbus and actualization level of communication and social interaction abilities and applied methods for actualization of these methods were studied.For the purpose of presenting theorical basis of this study, history of teachig, content of social science lesson, importance of lesson in terms of education, current situation of the lesson and social science syllabus of 4. and 5. classes were studied. Also, basic aims of national education was placed for the purpose of comparision.The dates abtaired were taken from the questionary forms applied to teachers of 5. and 4. classes who serve in Erzurum, Pasinler; and their students.Environment of the study consists of all of primary schools in Erzurum and town arround Erzurum.In the questionary, opinions and behaviours of students and teachers about communication and social interaction abilities of social science lesson in 4. and 5. classes were studied.Evaluation of questionaries were studied on 50 teachers who teach 4. and 5. classes and their 90 students.Information about the exemplification of the research, the tool of the data collecting and the satistical analysis used in analysis of data is given. Ki-kare is used on analysis of data which collected in the research. These analysises is made via "SPSS of Windows 12.00 " pocket programme. This study is a scientific research and " the hanchure method" is used.In the study, answers of these questions analized and interpreted with %, f, x2 and some suggestions were produced.At the result of this research, it is seen that especially schoolmistresses gave more affirmative answers to questions about soft science programme in comparision with schoolmaster. At the question on taking aid from schoolboard, it drown attention that schoolmistresses said they need more aid than schoolmaster. When the results, gained by considering the professional seniorty, are examined generally teachers who has less professional seniorty, are more hopeless than teachers who has more professional seniorty, about education of students.When the answers which students are gave to questionnaire, in some important question it is lept to the eye that schoolgrils said more "yes" than schoolboys. Some of these question; To know and determine property of vocation that they will choose in the future. To want to join a social instituation and to study as a volunteer. To talk up and utite the ideas in the presence of a group. A considering result is that the schoolboys answered the questions of dealing with a sport, as "yes".At the result of this research the results which declarate absulate sentence at the classification of seniorty in teacher's questionnaires and classification of class levels in students questionnaires can not be reached.