Sağlık krizlerinin ekonomik etkileri: Avusturyacı konjonktür teorisi ve Keynesyen iktisat bağlamında değerlendirilmesi
Economic effects of health crisis: Assessment in the context of Austrian conjuncture theory and Keynesian economics
Yazar: GÖZDE MERAL
Danışman: PROF. DR. SEMA YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kriz = Economic crisis ; Hayek, Friedrich = Hayek, Friedrich ; Keynesyen ekonomi = Keynesian economy

Özet:
Dünya farklı zamanlarda salgın, epidemi, pandemi, doğal afetler gibi bir dizi sağlık krizi tecrübe etmiştir. 2019 yılında Çin'de başlayıp, ardından dünyayı etkisi altına alan koronavirüs pandemisiyle birlikte sağlık krizlerinin insan hayatındaki ağırlığı bir kez daha hissedilmiştir. Koronavirüs pandemisi halk sağlığını tehdit etmesinin yanı sıra ekonomiler üzerinde de kriz benzeri şoklara neden olmuştur. İlk etki Büyük Buhran ve Büyük Durgunluk'a göre yıkıcı ama bir o kadar kısa süreli yaşanmıştır. İspanyol Gribi pandemisinin, günümüz pandemisinin olası ekonomik sonuçlarına ilişkin sınırları çizeceği düşünülmüştür. Sağlık krizlerinin etkileri ekonomilerin iktisadi yapılarına, kamusal tercihlerine, teknoloji altyapılarına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Ancak genel haliyle sağlık krizlerinin ilk etkisi erken dönem kapanma, kısıtlama, karantina tedbirlerine bağlı olarak üretimde ani durma ve bunun neden olduğu durgunluk sürecidir. Devamında dünyanın hemen her yerinde krizle mücadele kapsamında Keynesyen politikalara başvurulmaktadır. Durgun talebi canlandırmak, üretimdeki kesintilerin önüne geçmek üzere kamusal harcamalarda artış yönünde tepkiler söz konusu olmaktadır. Doğrudan transferler, kira yardımları, vergi indirimleri de yine bu amaçla uygulanmaktadır. Para otoritelerince faiz indirimleri, kredi teşvikleri, muafiyetler şeklinde likiditeyi artırıcı politikalara başvurulmaktadır. Kamusal müdahaleler sağlık krizlerinin etkilerini hafifletse de uzun vadede sürdürülemez mali açıklar, enflasyon, ulusal paranın değer kaybı şeklinde sonuçlar yaratmaktadır. Avusturyacı Konjonktür Teorisi bağlamında, serbest piyasa işleyişine müdahaleler eninde sonunda sürdürülemez varlık balonları yaratmaktadır. Dolayısıyla Teoriye göre herhangi bir kriz durumunda piyasanın kendi işleyişine dönmesi beklenmelidir. Ancak Keynesyen İktisat ve Avusturyacı Konjonktür Teorisi varsayımlarının sağlık krizlerine yeterli açıklamayı sunmadığı; tek başına kamu müdahalesi ya da bütünüyle serbest piyasa ekonomisinin mevcut duruma çözüm olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda olası şoklara karşı kamusal borç yükü sürdürülebilir seviyelerde tutulmalı, ekonomik büyümenin itici gücü düşük faiz politikası
 olmamalıdır. Ekonomilerin ani bir şok durumuna uyumunu kolaylaştıracak teknolojik dönüşümü sağlayabilmesi oldukça önemlidir. Bölgesel kalkınma stratejilerinin benimsenmesi, eğitim alt yapısının güçlendirilmesi, sağlık hizmetlerinin toplumun her kesimine eşit ve adil dağılımını sağlamak da son derece hayatidir.

Abstract:
The world has experienced a series of health crises such as epidemics, pandemics, pandemics, natural disasters at different times. The coronavirus pandemic started in China in 2019 and has since affected the world. The coronavirus pandemic has caused crisis-like shocks to economies. The Spanish Flu pandemic was thought to draw the boundaries for the possible economic consequences of the current pandemic. The economic impact of the health crisis varies across countries. However, the first effect of health crises is the sudden halt in production due to shutdowns, restrictions and quarantine measures, and the stagnation process caused by this. Subsequently, Keynesian policies are used to combat the crisis almost everywhere in the world. In order to stimulate stagnant demand and prevent interruptions in production, there are reactions to increase public expenditures. Although public interventions alleviate the effects of health crises, in the long run they lead to unsustainable fiscal deficits, inflation and depreciation of the national currency. In the context of Austrian Business Cycle Theory, interventions in free market functioning eventually create unsustainable asset bubbles. According to the Theory, in the event of a crisis, the market should be expected to return to its normal functioning. However, it has been concluded that the assumptions of Keynesian economics and Austrian Business Cycle Theory don't provide an adequate explanation for health crises and that public intervention alone or a completely free market economy is not a solution to the current situation. In this context, public debt burden should be kept at sustainable levels against possible shocks and low interest rate policy should not be the driving force of economic growth. Technological transformation to enable economies to adapt to a sudden shock is important. Adopting regional development strategies, strengthening education infrastructure and ensuring equal and fair distribution of health services are also vital.