Anadolu kaynaklı camellia sinensis (L.)O.kuntze bitkisi üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmagonosic researches on camellia sinensis (L.)O.kuntze growing in anatolia
Yazar: CAN AĞCA ASLI
Danışman: PROF.DR. ENGİN ŞARER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
158ÖZETAnadolu Kaynaklı Camellia sinensis (L.)O.Kuntze Bitkisi ÜzerindeFarmakognozik AraştırmalarCamellia sinensis (L.) O.Kuntze bitkisi Theaceae familyasına ait, Doğu veUzakdoğu ülkelerinde yetişen ve uygun iklim koşullarına sahip diğerülkelerde de ticari amaçla kültürü yapılan, binlerce yıldan beri tanınan birbitkidir. Bu bitkinin önemi; yapraklarının dünyada sudan sonra en çoktüketilen içecek olan çayın hazırlanılmasında kullanılmasından dolayıdır.C.sinensis bitkisinden ticari ürün hazırlanmasında en önemli işlemfermentasyondur. Ticarette üç tip üründen söz edilir: Fermente olmamış çay(yeşil çay), yarı fermente olmuş çay (oolong çay) ve tam fermente olmuş çay(siyah çay). Önceki çalışmalardan bitkiden elde edilen ticari ürünlerin diğeraktiviteleri dışında, antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri olduğu ancakbu aktivitelerin ürünlerin içeriğine bağlı olarak değişiklik gösterdiğibilinmektedir.Bu çalışmada, C. sinensis bitkisinin yaprakları ile bu yapraklardanhazırlanan ticari ürünlerden yeşil ve siyah çay örneklerinin farklı polaritedeekstreleri hazırlanarak, her bir ekstrenin antioksidan ve antimikrobiyalaktiviteleri araştırılmıştır ve en güçlü aktivite gösteren ekstrelerin, her üçörnek içinde; sulu, metanollü ve etanollü ekstreler olduğu saptandığı içinbu ekstrelerin HPLC analizleri yapılmıştır. Ekstrelerin epigallokateşin gallatiçerikleri %0-4,88 arasında değişmektedir. Ayrıca örneklerin SPME-GC/MSyöntemi ile uçucu bileşikleri tespit edilmiş ve sonuçta; her üç örneğe aituçucu bileşiklerin kalitatif olarak benzerlik gösterirken, kantitatif açıdanfarklılık gösterdiği saptanmıştır. İncelenen örneklerde çay yapraklarının2,6,6,-trimetil-2-hidroksisiklohekzanon'u (%14,20), yeşil çayın cis-3-hekzenil hekzenoat'ı (%11,26) ve siyah çayın ise fenil asetaldehit'i (%11,26)major bileşik olarak içerdiği tespit edilmiştirAnahtar sözcükler: Antioksidan etki, antimikrobiyal etki, Camelliasinensis, fenolik bileşikler, uçucu bileşikler.

Abstract:
159SUMMARYPharmacognosic Researches on Camellia sinensis (L.)O.KuntzeGrowing in Anatolia.Camellia sinensis (L.)O.Kuntze which belongs to Theaceae family, is grownwidely in the East and Fareast countries and also cultivated in thetemperate parts of the world because of its economical value and has beenknown for ages. The importance of this plant is to be utilized to obtain theproduct named tea that is the most consumed beverage in the world, afterwater. In the earlier reports, it was mentioned that the products obtainedfrom the leaves of C. sinensis had antioxidant and antimicrobial activityexcept the other effects but these activities could differ according to thechemical profiles of the products.In this study, the leaves of C. sinensis, green tea and black tea wereextracted by solvents that have different polarities. The antioxidant andantimicrobial activities of all these extracts were investigated. Because theaqueous, methanolic and ethanolic extracts showed the strongest activitiesthese extracts were analyzed by using HPLC technique. According to theresults of the present study, epigallocatechin gallate was found to differ in arange of %0-4,88 in these extracts. Additionally; the volatile compounds ofthe samples were determined by using SPME-GC/MS method and it wasfound that the volatile compounds of the three samples showed qualitativesimilarities but quantitative differences from each other. While the majorvolatile compound determined in the leaves of tea is 2,6,6,-trimethyl-2-hydroxycyclohexanon (14,20%), cis-3-hexenyl hexenoate (11,26%) is foundin green tea as the most abundant compound. The major compound ofblack tea was determined as phenyl acetaldehyde ( 11,26 %).Key words: Antioxidant activity, antimicrobial activity, Camellia sinensis,phenolic compounds, volatile compounds.