Türkiye doğal gaz piyasasında konutlarda doğal gaz talebinin fiyat esnekliği: Panel veri uygulaması
Price elasticity of residental natural gas demand in Turkey: A panel data application
Yazar: TUFAN CAN ŞENER
Danışman: PROF. DR. UĞUR EMEK
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisadi ve İdari Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Doğal gaz piyasası = Natural gas market ; Enerji talebi = Energy demand ; Fiyat = Price ; Konut = Dwelling house ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Talep = Demand ; Talep analizi = Demand analysis ; Talep fiyat esnekliği = Demand price flexible

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de konutlarda doğal gaz talebinin fiyat esnekliği ve konutlarda doğal gaz talebini etkileyen faktörlerin analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada, kısa ve uzun dönemde hem Türkiye geneli hem de analize elverişli olan illerin tamamı incelenmiştir. Türkiye'nin 54 ilinin Haziran 2015-Ekim 2019 dönemindeki aylık verileri dikkate alınarak veri setine uygun panel veri analizi yöntemlerinden faydalanılmıştır. Tez çalışmasında yer alan iller Türkiye geneli konutlarda doğal gaz talebinin ve abone sayısının en az %93'ünü kapsamaktadır.
Oluşturulan modelde konutlarda doğal gaz talebi, doğal gaz fiyatı, abone sayısı ve sıcaklık farkı değişkenleri yer almaktadır. İlk olarak yatay kesit bağımlılık testi, sonrasında ikinci kuşak birim kök testlerinden olan CIPS testi uygulanmıştır. Birim etki ve heterojenite testi sonucu kısa dönem analizinde Güçlendirilmiş Ortalama Grup (AMG) tahmincisi kullanılmıştır.
Değişkenler arası uzun dönem ilişkinin incelebilmesi amacıyla eş bütünleşme testi gerçekleştirilmiştir. Uzun dönem esneklik katsayılarının belirlenmesi amacıyla DOLSMG modeli kullanılmıştır. Kısa ve uzun dönemde Türkiye geneli ve analize katılan tüm illerin esneklik bulguları paylaşılmıştır.
Kısa dönem için elde edilen bulgular Türkiye'de konutlarda doğal gaz talebinin fiyata görece duyarsız (inelastik) olduğunu göstermektedir. Abone sayısında meydana gelen artışın doğal gaz talebini pozitif, sıcaklık artışının ise negatif etkilediği gözlemlenmiştir. Uzun dönemde konutlarda doğal gaz talebi ve değişkenler arasında eş bütünleşik ilişki saptanmıştır. Türkiye genelinde uzun dönemde konutlarda doğal gaz talebi kısa dönemde olduğu gibi inelastik olarak bulunmuştur. Aynı dönemde abone sayısı artışının doğal gaz talebine olan etkisi pozitif, sıcaklık artışının ise negatif etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Tez çalışmasında elde edilen bulgular, literatürde yer alan çalışmaları desteklemektedir ve beklentilere uygundur.

Abstract:
In this study, aim is to both analyze the factors that affect the natural gas demand in households in Turkey and  the  price elasticity for the natural gas demand. In the study, cities that are eligible for analysis are included with the countrywide analysis for short and long period of time. Considering the time period between June 2015 and October 2019, Turkey's 54 cities' monthly data are obtained and according to these data sets, appropriate panel data analysis methods are used. The cities that are being included in this thesis study, create the natural gas demand and number of subscriber count with a minumum level of 93%.
In the constructed model, households' natural gas demand, natural gas price, number of subscribers and temperature differences are introduced as variables. First, cross section dependency test, then CIPS test, which is one of the second generation unit root tests, was applied. In the short-term analysis of the unit effect and heterogeneity test results, the Amplified Mean Group (AMG) estimator was used. In order to examine the relation between the variables for long period of time cointegration test was used. Regarding the long term elasticity coefficents examination, DOLSMG model was used. In the short and long term, all findings about the elasticity related to countrywide and all cities included to analysis.
Cointegration test is performed to examine the long-term relation of parameters/variables. The model of DOLSMG is taken into consideration with the determination of elasticity coefficients. The short and long-term findings of both the analysed cities and Turkey in general are shared in the study.
For the short period of time, findings in Turkey suggest that, natural gas demand has inelastic relation with the price considering houses. Moving on to the different property, with the increase in the number of subscription, natural gas demand is observed as positive while increase in temperature is observed as negative. For the long period of time, in houses, relationship between the natural gas demand and variables is defined as cointegrated. Similar to the findings in the short period of time, natural gas demand is found as inelastic with the price in the long period of time. Natural gas demand is affected positive while increase in temperature is negative with the increase in the number of subscriptions. All the findings in the thesis are supported by the studies done earlier on the literature and eligible to the expectations.