Doğa gözlemi ve eğitsel kartlarla ortaokul öğrencilerinde flora okuryazarlığı edinimi
The achievement of flora literacy in secondary school students within nature observation and educational cards
Yazar: MELTEM MEN
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ ÖZDEMİR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Botanik = Botany ; Doğa = Nature ; Flora = Flora ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy

Özet:
İnsanoğlunun Dünya'da sadece kendi varmış gibi bencilce bir yaşam sürmesi çevreye zarar vermektedir. Bu durum devam ettikçe çevre sorunları artması ve bizim hayatlarımızı etkilemesinin yanı sıra diğer canlıları da etkilemesi kaçınılmazdır. Bu davranışların önüne geçilmesi için çevre ile ilgili eğitim verilmesi gereklidir. Bugünün çocukları yarının yetişkinleri olacağı için çocuklara verilecek eğitim ile gelecekte çevre sorunları ile ilgili yaşanan durumda iyileştirmeler sağlanabilir. Çevre eğitimi sadece teorik olarak öğrenilecek bilgilerden ibaret olmamalıdır. Doğa gözlemi ve okul dışı çevre etkinlikleri ile yaparak yaşayarak edinilen bilgiler daha kalıcı olmaktadır. Çevre ile ilgili bu etkinlikler flora, fauna, geri dönüşüm, çevre sorunları gibi konularda gerçekleştirilebilir.
Bu çalışmada, öğrencilere doğa gözlemi ve eğitsel kartlarla gerçekleştirilen duyusal ve zihinsel keşif etkinlikleriyle flora okuryazarlığı kazandırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın deseni eylem araştırma yöntemidir. Çalışma 2019-2020 Eğitim Öğretim yılında Muğla ili Dalaman ilçesinde bir ortaokulda 6-A sınıfı öğrencilerinin (n=20) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma öncesinde flora okuryazarlığı testi, gözlem formu, çalışma yaprakları, okul dışı çevre eğitimi etkinlikleri oluşturulmuştur. Etkinlik öncesi, sonrası ve süresi boyunca flora okuryazarlık testi, etkinlik günlüğü, gözlem formu, çalışma yaprakları ve eğitsel kart etkinlikleriyle veri toplanmıştır. Ortaokul öğrencileri ile gerçekleştirilen okul dışı çevre eğitimi etkinlikleri sonucunda öğrenciler ile birlikte bitki kartları ve bitki takvimi oluşturulmuştur. Veriler Wilcoxon işaretli sıralar testi (Wilcoxon eşleştirilmiş çiftler testi) ile toplanmış ve betimsel analizler yoluyla çözümlenmiştir. Etkinlikler sonrasında öğrencilerin flora okuryazarlık test genelinde ve bilgi testinde son test lehinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Bunun yanı sıra öğrencilerin Flora okuryazarlık tutum ve davranış testlerinde ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Betimsel analizler ise etkinlikler sonrasında flora hakkında olumlu tutum ve davranışlara sahip öğrenciler bulunduğunu göstermektedir. Araştırmada gerçekleştirilen doğa gözlemi etkinlikleriyle öğrencilerin flora okuryazarlıklarının geliştiği ortaya konmuştur.

Anahtar kelimeler: çevre eğitimi, flora okuryazarlığı (botanik okuryazarlığı), doğa gözlemi, eğitsel kart

Abstract:
The human being live in a selfish way as if they are the only creatures in the World and this situation harms the environment. As the situation continues, it is inevitable that environmental problems will increase and affect our lives as well as other living creatures. In order to prevent these behaviors, it is a necessity to provide environmental education. The children become the adults of the future. That's why, the education to be given to children can improve the situation about environmental problems in the future. Environmental education should not only consist of theoretical knowledge. Learning by doing activities such as nature observation and out of school environmental activities are more permanent. These activities which are related with enviroment can be used with the subjects of flora, fauna, recycling and environmental problems.
In this study, it is aimed to provide students' flora literacy by the nature observation and sensory and mental exploration activities with educational cards. The design of the research is action research metod. The study was accomplished with the participation of 6-A class students (n=20) of the secondary school in Muğla, Dalaman in the 2019-2020 academic year. Before the research, flora literacy test, observation form, worksheets, and out-of-school environmental education activities were created. Data were collected through flora literacy test, activity diary, observation form, worksheets and educational card activities. As a product of the out-of-school environmental education activities, plant cards and plant calendars were created with the students. Data were collected with Wilcoxon signed-rank test (Wilcoxon matched-pairs test) and analyzed with descriptive analysis. After the activities, a significant difference was found in favor of the post-test in the flora literacy test and flora literacy about knowledge test of the students. In addition, there was no significant difference in the flora literacy about attitude and behavior tests of the students. Descriptive analyzes show that there are students who have positive attitudes and behaviors about flora after the activities. It was revealed with the research that the flora literacy of the students improved with the nature observation activities.

Keywords: environmental education, flora literacy (botanical literacy), nature observation, educational card