Türkçe öğretmen adaylarının üst bilişsel okuma stratejileri ve öğrenme stilleri
Metacognitive reading strategies and learning styles of teacher candidates enrolled at the department of turkish language teaching
Yazar: ABDULLAH SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. ZEKİ ARSAL
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişüstü okuma stratejileri = Metacognitive reading strategies ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğretmenler = Teachers ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının kullandıkları üst bilişsel okuma stratejilerinin baskın öğrenme stillerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. 
Araştırma, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği Bölümü 1-2-3-4. sınıfta öğrenim gören; 314 kız ve erkek öğretmen adayı ile yapılmıştır. Türkçe öğretmen adaylarının öğrenme stillerini belirlemek için Kolb tarafından geliştirilen ve Gencel tarafından Türkçeye uyarlanan "Öğrenme Stilleri Envanteri-III" kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının üst bilişsel okuma stratejilerini belirlemek için Taraban, Kerr ve Rynearson Tarafından geliştirilen ve Çöğmen tarafından Türkçe 'ye uyarlanan "Üst bilişsel Okuma Stratejileri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistikler ve parametrik testler kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre Türkçe Öğretmen adaylarının en az yerleştiren ve en fazla özümseyen öğrenme stiline sahip oldukları, üst biliş okuma stratejilerini kullanma durumlarının ise iyi düzeyde olduğu bulunmuştur. Araştırmada öğretmen adaylarının cinsiyet değişkenine göre üst biliş okuma stratejilerinin anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Farkın analitik, pragmatik ve toplamda cinsiyete göre kız öğretmen adayları lehine olduğu bulunmuştur. Sınıf düzeyine ilişkin üst bilişsel okuma stratejilerinin analitik, pragmatik alt boyutlarında ve toplamda anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Farkın analitik boyutta dördüncü sınıflar, pragmatik boyutta ve toplamda ise üçüncü ve dördüncü sınıflar lehine olduğu bulunmuştur. Türkçe öğretmen adaylarının üst biliş okuma stratejilerinin öğrenme stillerine göre analitik, pragmatik alt boyutlarında ve toplamda anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Farkın analitik boyutta ayrıştıran öğrenme stili lehine; pragmatik boyutta yerleştiren öğrenme stili lehine; toplamda ise; ayrıştıran ile değiştiren öğrenme stilleri arasında ayrıştıran; ayrıştıran, özümseyen ve yerleştiren öğrenme stilleri arasında ise ayrıştıran ve özümseyen lehine olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonucunda, okuma metinlerinin seçiminde ve okuduğunu anlama eğitimlerinde öğretmen adaylarının öğrenme stilleri dikkate alınmalıdır. Ayrıca öğretmen adaylarının sahip oldukları her bir öğrenme stili için uygun okuma stratejisi saptanıp kullanılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretmeni Adayları, Üst bilişsel Okuma Stratejileri, Öğrenme Stilleri

Abstract:
The aim of this study is to determine whether metacognitive reading strategies used by Turkish teacher candidates differ significantly depending on the dominant learning styles.
The research was conducted with 314 male and female Turkish teacher candidates, studying at Turkish language teaching department, at Abant Izzet Baysal University. To determine the learning styles of Turkish teacher candidates "learning styles Inventory-III", developed by Kolb and adapted to Turkish by Gencel, was used in the study. To determine the cognitive reading strategies of teacher candidates "Metacognitive Reading Strategies Scale", developed by Taraban, Kerr and Rynearson, and adapted to Turkish by Çöğmen, was used. Descriptive statistics and parametric tests were used in the analysis of the research data. 
According to the results of the research, Teacher candidates studying at the department of Turkish Language Teaching were found to have accommodating learning style least, and assimilated learning style most, and it was also found that their use of metacognitive reading strategies was high. Teacher Candidates' use of metacognitive reading strategies was found to differ significantly in terms of gender variable. The difference was found to be in favor of female teacher candidates in total and also in terms of analytical and pragmatic dimensions. A significant difference was found in the analytical, pragmatic sub-dimensions of the metacognitive reading strategies as to the class level and in total. The difference was found to be in favor of the fourth classes in the analytical dimension and the third and fourth classes in the pragmatic dimension and in total. It was determined that the metacognitive reading strategies of the teacher candidates studying at the department of Turkish Language Teaching were significantly different in the analytical, pragmatic sub-dimensions of the learning styles and in total. It was found that the difference in the analytical dimension was in favor of converging learning style, it was in favor of accommodating learning style in the pragmatic dimension, and in total; it was in favor of converging learning style between converging and diverging learning styles; and the difference was in favor of converging and assimilating learning styles among converging, assimilating and accommodating learning styles.
As a result of the research, it can be concluded that the learning styles of the candidate teachers should be considered in the selection of reading texts and during trainings on reading and comprehension. In addition, the appropriate reading strategy should be determined and used for each learning style that the teacher candidates have. 
Keywords: Turkish teacher candidates, metacognitive reading strategies, learning styles