Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında değerler eğitimi
The values education in Reşat Nuri Güntekin's novels
Yazar: BEGÜM TUNÇEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZBAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Reşat Nuri Güntekin; Cumhuriyet'in ilan edildiği yıllarda romanlarıyla varlığını ispat eden ve Millî Mücadele'ye vermiş olduğu destekle adından söz ettiren önemli şahsiyetlerdendir. Yazar, romanlarını hem Millî Edebiyat hem de Cumhuriyet döneminde kaleme almış olduğu Çalıkuşu eseriyle kazanmıştır. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında sık rastlanmayan bir şöhrete sahip olan Çalıkuşu, Yeni Türk Edebiyatı devrinin tamamında sevilerek okunmuş ve okur kitlesinin hâlâ canlı olduğu bir romandır. 
Reşat Nuri Güntekin, sanat hayatına tiyatro ile başlasa da daha çok romancılığı ile tanınmış ve birçok roman kaleme almış bir yazardır. Yazar tüm eserlerinde olduğu gibi romanlarında da insana ve yaşama; iyimserlik, hoşgörü ve merhamet duyguları ile yaklaşmıştır. Güntekin, ilk dönem romanlarında macera yönü ile dikkat çekse de ikinci dönem romanlarında toplumsal sorunları amaç edinmiştir. Yazar, romanlarının temelini oluşturan bireysel ve toplumsal konular arasındaki dengeyi kurmaya çalışmıştır. Bireyselliğin yoğun olarak ele alındığı romanlarda duygusallık ön plandadır. Diğer romanlarda da toplumsal sorunların egemen olduğu bir hava vardır. Dönemin sosyal-kültürel gerçekliğinin okura aktarmasında önemli bir başarıya sahiptir. Türk edebiyatının önemli isimlerinden biri olan yazar, yapıtlarında Osmanlı İmparatorluğu'nun sonu ve Cumhuriyet'in kuruluş döneminde yaşanan gelişmeleri, kahramanların hayat hikâyesi ile okura aktarır. O, sosyal hayatın birçok yönlerine dikkat çekmiş ve onları okura tüm çıplaklığıyla göstermiştir. Reşat Nuri, modernleşme sancısını bizzat yaşayarak Türk milletini ele alan kalemlerdendir.
 Günümüzde küreselleşme ve teknolojik gelişmelerle değerlerini yitiren toplumu kurtarmanın en etkili yollarından biri eğitimdir. Kültürel dengesizlik ahlaki açıdan toplumsal dengeyi tehdit eder. Bireyin toplumda var olması ve bütünlüğünü koruması için değer eğitimine ihtiyaç vardır. Güntekin'in eserleri değerler eğitimi açısından incelendiğinde yazarın romanlarında birçok değere yer verildiği ve değerlerin öneminin göz ardı edilmediği görülmektedir.
 Reşat Nuri, ahlaki ve ekonomik sıkıntılar arasındaki dengeleri okura yansıtarak realist yanını ortaya koyar. Güntekin'in romancılığı toplum meselelerinin insan ile bir bağının olduğunu göstererek sosyal farklılıkların karakterlerdeki tesirini okura aktarır. Bu yönüyle Güntekin'in romanlarında değerler eğitiminden faydalanıldığı gözlemlenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Reşat Nuri Güntekin, roman, değer, değerler eğitimi

Abstract:
Reşat Nuri Güntekin is one of the significant figures who made a name for himself with his support for the National Struggle and proved his presence in his novels during the years when the Republic was declared. He gained recognition through his works, particularly his novel "Çalıkuşu," which he wrote during both the National Literature and the Republic periods. "Çalıkuşu," possessing a rare fame in the Turkish literature of the Republic period, has been beloved and widely read throughout the entire era of New Turkish Literature, maintaining an active readership even today.

Although Reşat Nuri Güntekin began his artistic career with theater, he became more renowned for his novels, writing numerous ones. In all his works, including his novels, he approached human beings and life with feelings of optimism, tolerance, and compassion. While his early novels are noted for their adventurous aspects, his later works focus on social issues. He tried to balance the individual and societal themes that form the foundation of his novels. In novels where individuality is intensely explored, emotions are at the forefront. In others, there is an atmosphere dominated by social problems. He has significant success in conveying the social and cultural realities of his era to the reader. As one of the prominent figures of Turkish literature, he reflects the developments at the end of the Ottoman Empire and the establishment of the Republic through the life stories of his characters. He drew attention to many aspects of social life and depicted them to the reader with all their naked truth. Reşat Nuri is one of the writers who experienced the pains of modernization firsthand and addressed the Turkish nation in his works.

Today, one of the most effective ways to save society, which is losing its values due to globalization and technological developments, is education. Cultural imbalance threatens societal stability morally. For an individual to exist in society and maintain integrity, there is a need for values education. When Güntekin's works are examined in terms of values education, it is evident that many values are included in his novels and that the importance of these values is not overlooked.

Reşat Nuri reveals his realist side by reflecting the balance between moral and economic difficulties to the reader. His novels show that social issues have a connection with individuals, conveying the impact of social differences on characters to the reader. In this respect, it is observed that values education is utilized in Güntekin's novels. 
Keywords: Reşat Nuri Güntekin, novel, values, values edication