Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu(DEHB) tanılı olgularda ebeveyn kabul-red kavramı'na sluggish cognitive tempo(SCT - yavaş bilişsel tempo)'nun etkisi
The parental acceptance - rejection perceptions among children with attention deficit hyperactivity disorder and investigate the impact of sluggish cognitive tempo diagnosis
Yazar: HASİBE ARAS
Danışman: PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanılı olgular ile sağlıklı kontrollerin ve annelerinin Ebeveyn Kabul Reddi algılarının değerlendirilmesi, DEHB tanısına eşlik eden SCT tanısının bu kavrama etkisinin araştırılması ve tüm olguların ve sağlıklı kontrollerin tanılı akran ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem:  Çalışmaya 9-14 yaş arasında olan, dahil edilme ve dışlama kriterlerine uyan 46 DEHB tanılı hasta ve benzer sosyodemografik özelliklere sahip 45 sağlıklı kontrol alınmıştır. Tüm katılımcılara araştırmacı tarafından Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Formu- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-5 Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-DSM-5-T) uygulanmıştır. Tüm vakalar Çocuk Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol ölçeği(EKRÖ/K) ve Akran İlişkileri ölçeği(AİÖ) doldurmuştur. Tüm anneler Turgay DEHB ölçeği, Barkley Çocuk Dikkat Anketi(ÇDA) ve Anne EKRÖ/K doldurmuştur. Sosyodemografik veri formu, vakalar ve annelerinden alınan bilgiler doğrultusunda araştırmacı tarafından doldurulmuştur.  
Bulgular ve sonuç: Çalışmada DEHB tanılı olguların  sağlıklı kontrollere kıyasla  Ebeveyn kabul reddi algılarının red lehine  farklılık gösterdiği saptanmıştır. SCT tanılı DEHB grubundaki olguların algıladığı Red ve Kısıtlanma(kontrol) algısının pür dehb ve kontrol grubundan daha belirgin düzeyde yüksek olduğu gösterilmiştir. Benzer şekilde SCT tanılı olguların algıladığı red ile annelerinin göstermiş olduğu red arasındaki fark pür DEHB ve sağlıklı kontrollere kıyasla daha belirgin olarak saptanmıştır. Ayrıca akran ilişkileri niteliğinin kontrol grubunda olgu grubuna göre daha iyi olduğu, SCT tanısının akran ilişkilerini anlamlı düzeyde etkilemediği gösterilmiştir. 
Anahtar sözcükler: Ebeveyn kabul red kuramı; akran ilişkileri; Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu; Yavaş bilişsel tempo; DEHB; SCT

Abstract:
Objective: In this study, the aim is to assess individuals diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and healthy controls, along with evaluating the perceptions of Parental Rejection by their mothers. The study also seeks to investigate the impact of Sluggish Cognitive Tempo (SCT) diagnosis and to evaluate peer relationships of all cases and healthy controls.
Materials and methods: The study included 46 patients diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) aged between 9 and 14. Additionally, 45 healthy controls with similar sociodemographic characteristics, meeting inclusion and exclusion criteria, were enrolled. All participants were administered the Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia– Present and Lifetime Forms, Turkish Adaptation of DSM-5  by the researcher. Each participant completed the Child form of Parental Acceptance-Rejection/Control Questionnaire(PARQ), and Peer Relationships Questionnaire (PRQ). Mothers completed the Turgay ADHD Scale, Barkley Child Attention Deficit(CDA) Scale, and Parent form of PARQ. A sociodemographic data form was filled out by the researcher based on information obtained from cases and mothers.
Results and conclusion: In the study, it was found that individuals diagnosed with ADHD differed in their perception of parental rejection in favor of rejection compared to healthy controls. Cases diagnosed with SCT within the ADHD group showed a significantly higher perception of rejection and control compared to pure ADHD and control groups. Similarly, the difference between the perceived rejection by individuals with SCT and the rejection displayed by their mothers was more pronounced compared to pure ADHD and healthy controls. Furthermore, the quality of peer relationships was shown to be better in the control group compared to the case group, and the diagnosis of SCT did not significantly impact peer relationships.
Keywords: Parental acceptance rejection theory; peer relationships; Attention deficit hyperactivity disorder; Sluggish cognitive tempo; ADHD; SCT