Toplumsal cinsiyet bağlamında şiddet: Afganistan örneği
Gender-based violence: The case of Afghanistan
Yazar: BEYZA YANGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİN KARANA ŞENOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Geçmişten, günümüze dek kadın ve erkek üzerinden inşa edilen toplumsal yargılar toplumsal cinsiyet etrafında şekillenen bir dünya tasarısını anlatmaktadır. Kültürel normların, rollerin ve beklentilerin cinsiyetler üzerindeki etkileşimi, cinsiyetler arasındaki farkların sosyal ve kültürel bağlamda şekillendiğini ifade eder. Sosyal ve kültürel anlamda bir ayrım halini alan kadınlık ve erkeklik hali ise, toplumsal bağlamda bir eşitsizliğin ifadesidir. İki cinsiyet arasında sosyal, dini, ekonomik, siyasi, eğitim ve sağlık alanlarda görülen eşitsizlik ise şiddet kültürünü beslemektedir.  Ataerkil sistemin kendi içerisinde köklenen şiddet olgusu, erkek egemen toplumların yapısını ve eril zihniyetin şekillendirdiği toplumsal durumu anlatır.  Bu durum, tartışma ve çatışma zemini oluştururken bireysel ve toplumsal düzeyde çatışmalara ve kutuplaşmaya yol açabilmektedir.
  Ataerkil kültürün belirgin olduğu Afganistan'da, kadın hakları tarihsel olarak çeşitli engellerle karşılaşmıştır. Bu engeller, modernleşme hedeflerini gerçekleştiremeyen zayıf bir merkezi yönetimin varlığı ve etkisi ile ortaya çıkmıştır. 1996 yılında iktidarı ele geçirmesi ile Taliban, ülkedeki kadın haklarına yönelik faaliyetleri ve modernleşme adımlarını geriye götürmüş ve bu alandaki önemli kazanımları ortadan kaldırmıştır. Taliban'ın yönetimi altında, kadın haklarına yönelik kitlesel ve sistemli bir şekilde insan hakları ihlalleri yaşanmış, kadınların kamusal ve özel alanlardaki davranışları kontrol altına alınmış ve kısıtlanmıştır. Bu dönemde, ülkedeki toplumsal ve sosyal normlar ile kültürel değerler, kadınları şiddetin içine iten bir düzeni meşru hale getirmiştir. 
  Bu çalışmanın temel amacı, Afganistan'da kadınlara karşı kültürel şiddet olduğunu ve Afganistan'ın modernleşmesinin tarihsel süreci içerisinde bu şiddetin değişmeden devam ettiğini vurgulamaktır. Ayrıca, Afgan kadınlarının yaşadığı zorlukları ve mücadelelerini anlamak, toplumsal cinsiyet eşitliğine dair farkındalığı artırmak bu çalışmanın temel hedefleri arasındadır.

Anahtar Kelimeler: Afganistan, Çatışma, Kültürel Şiddet, Kadın, Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
Social judgments constructed over men and women from the past to the present describe a world design shaped around gender. The interaction of cultural norms, roles and expectations on genders implies that the differences between the sexes are shaped in a social and cultural context. The state of femininity and masculinity, which becomes a social and cultural distinction, is an expression of inequality in the social context. Inequality between the two genders in social, religious, economic, political, educational and health fields feed the culture of violence. The phenomenon of violence rooted in the patriarchal system itself describes the structure of male-dominated societies and the social situation shaped by the masculine mentality.  This situation creates a ground for debate and conflict and can lead to conflicts and polarization at individual and social levels.
In Afghanistan, where patriarchal culture is prominent, women's rights have historically faced various obstacles. These obstacles have arisen from the presence and influence of a weak central government that has failed to achieve its modernization goals. After taking power in 1996, the Taliban set back women's rights activities and modernization steps in the country and eliminated important gains in this field. Under the Taliban's rule, there were massive and systematic human rights violations against women's rights, and women's behavior in public and private spheres was controlled and restricted. During this period, social norms and cultural values in the country legitimized a system that pushed women into violence.
The main purpose of this study is to emphasize that there is cultural violence against women in Afghanistan and that this violence continues unchanged in the historical process of Afghanistan's modernization. In addition, understanding the difficulties and struggles of Afghan women and raising awareness on gender equality are among the main objectives of this study.



Keywords: Afghanistan, Conflict, Cultural Violence, Women, Gender