Ergenlerde güçlü yönlere dayalı ebeveynlik ve öznel iyi oluş: Psikolojik esneklik ve bilinçli farkındalığın aracı rolü
Strength-based parenting and subjective well-being in adolescents: The mediating role of psychological flexibility and mindfulness
Yazar: EMİNE NUR KAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKMEN ARSLAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerde güçlü yönlere dayalı ebeveynlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide psikolojik esneklik ve bilinçli farkındalığın aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya yaşları 14 ila 18 arasında değişen 610 lise öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların %68'si (n=414) kız öğrencilerden, %32'si (n=196) erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmada ölçme aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Güçlü Yanlara Dayalı Ebeveynlik Ölçeği (GYDEÖ), Kabul ve Eylem Formu-2, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği-Kısa Formu (Kısa PANAS Ölçeği) ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan tüm analizler SPSS v25 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Aracılık modeli PROCESS v3.5 (Model 4) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi için ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Korelasyon analiz sonuçları, güçlü yönlere dayalı ebeveynliğin psikolojik esneklik ve bilinçli farkındalık ile pozitif yönde bir ilişkiye sahip olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte güçlü yönlere dayalı ebeveynliğin öznel iyi oluşla ilişkisinin anlamlı ve güçlü olduğu bulunmuştur. Psikolojik esneklik ergenlerde öznel iyi oluş ile pozitif güçlü bir ilişkiye sahipken bilinçli farkındalığın öznel iyi oluş ile pozitif ve orta düzeyde bir ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte hem bilinçli farkındalığın hem de psikolojik esnekliğin aracılık rolünün anlamlı olduğu ve her iki değişkenin de güçlü yönlere dayalı ebeveynlik ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği bulunmuştur. Güçlü yönlere dayalı ebeveynlik, psikolojik esneklik ve bilinçli farkındalığın öznel iyi oluşa ilişkin toplam varyansın %51'ini açıkladığı ve modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar ergenlerde öznel iyi oluşun desteklenmesinde güçlü yönlere dayalı ebeveynlik ile birlikte bilinçli farkındalık ve psikolojik esnekliğin önemli role sahip olduğu şeklinde düşünülebilir. Elde edilen tüm bulgular ilgili literatür doğrultusunda tartışılmış ve bu bulgulara ilişkin bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the mediating role of psychological flexibility and mindfulness in the relationship between strengths-based parenting and subjective well-being in adolescents. A total of 610 high school students aged between 14 and 18 participated in the study. Of the participants, 68% (n=414) were female students and 32% (n=196) were male students. Personal Information Form, Strengths-Based Parenting Scale (SBPS), Acceptance and Action Questionnaire-2, Mindfulness Scale, Positive and Negative Affect Scale-Short Form (Short PANAS Scale) and Life Satisfaction Scale were used as measurement tools in the study. All analyses conducted within the scope of the research were carried out using SPSS v25. Mediation modeling was conducted using PROCESS v3.5 (Model 4). Relational research model was used to determine the relationship between variables. The results of the correlation analysis showed that strengths-based parenting had a positive correlation with psychological resilience and mindfulness. In addition, the relationship between strengths-based parenting and subjective well-being was found to be significant and strong. While psychological flexibility has a strong positive relationship with subjective well-being in adolescents, mindfulness has a positive and moderate relationship with subjective well-being. In addition, the mediating role of both mindfulness and psychological flexibility was found to be significant and both variables were found to partially mediate the relationship between strengths-based parenting and subjective well-being.Strengths-based parenting, psychological flexibility and mindfulness explained 51% of the total variance in subjective well-being and the model was statistically significant. These results suggest that mindfulness and psychological flexibility, along with strengths-based parenting, play an important role in supporting adolescents' subjective well-being. All the findings were discussed in line with the relevant literature and some suggestions were presented regarding these findings.