Akayakıt istasyonu çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma koşullarının değerlendirilmesi
Evaluation of working conditions of gas station employees in terms of occupational health and safeyt
Yazar: ELİF ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RÜŞTÜ UÇAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering
Dizin: Akaryakıt = Fuel oil ; Akaryakıt istasyonları = Gas station ; Petrol ürünleri = Petroleum products ; Çalışanlar = Workers ; Çevre = Environment ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş ortamı = Work environment ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İş sağlığı ve güvenliği kavramı, dünyada ekonominin sürekli büyümesi ile aynı doğrultuda ilerlemektedir. İş sağlığı ve güvenliği insan odaklı bir kavramdır. Sanayileşmenin artması, makinelerin çeşitliliği, teknolojinin gelişimi ile beraberinde iş sağlığı ve güvenliği konusuna ihtiyaç artmaktadır.  
Bu çalışmada, akaryakıt sektöründe çalışanların iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma koşullarının araştırılması hedeflenmektedir. Bu kapsam altında çalışmanın ilk kısmında; iş sağlığı ve güvenliği ve çevre kavramlarına ait tanımlar açıklanmıştır. Türkiye içerisinde 2015-2019 dönemleri arasındaki iş kazaları sonucu oluşan ölüm verileri ve aynı dönemi kapsayan mesleki hastalık verileri Sosyal Güvenlik Kurumunun istatistiklerinden elde edilerek verilmiştir.  İş sağlığı ve güvenliği kavramının dünyada ve ülkemizdeki gelişimi ele alınarak detaylı inceleme yapılmıştır. Türkiye'de iş kazasına sonucu verilen cezai yaptırımlar göz önüne alınmıştır.
Çalışmanın ikinci kısmında, akaryakıt ve petrol sektörünün geçmişten günümüze kadar gelişimi incelenmiştir. Petrol ürünlerine ait özellikler detaylandırılarak ifade edilmiştir. Ayrıca Türkiye'de faaliyet içerisinde olan akaryakıt işletmelerinin iş güvenliği açısından incelenmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde akaryakıt sektörü çalışanlarından oluşan gönüllü kişiler ile anket çalışması yapılması, bununla birlikte onların iş sağlığı ve güvenliği görüşleri alınması ve çıkan sonuçların analiz edilmesi yer almaktadır. Anket çalışması Kocaeli bölgesinin 10 ilçesinde faaliyet gösteren 10 farklı akaryakıt istasyonunda gerçekleştirilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında akaryakıt istasyonları çok tehlikeli iş yeri kategorisinde yer almaktadır. Çalışmada yer alan anket, istasyon çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma koşullarının değerlendirilmesini ve çalışanların algılarını ortaya çıkartmıştır. Yapılan bu anket sonucunda, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışma koşulları ölçülürken; akaryakıt istasyonu bazında farklılıklar olduğu, sosyo ekonomik çevrenin, eğitim durumunun, istasyon müşteri kitlesinin farklılığa sebep olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramı, Çevre, Akaryakıt, Petrol, İş kazası.

Abstract:
The concept of occupational health and safety proceeds in line with the continuous growth of the world economy. Occupational health and safety is a human-oriented concept. With the increase in industrialization, the variety of machines, and the development of technology, the need for occupational health and safety increases.
In this study, it is aimed to investigate the working conditions of those working in the fuel industry in terms of occupational health and safety. Under this scope, in the first part of the study; Definitions of occupational health and safety and environment concepts are explained. The result of work accidents in Turkey between 2015-2019 period and the same period of measurement data comprising data covering occupational diseases of the Social Insurance Institution is given by obtaining statistics. A detailed examination has been made by considering the development of occupational health and safety concept in the world and in our country. criminal sanctions given as a result of an industrial accident in Turkey is taken into consideration.
In the second part of the study, the development of the fuel and oil sector from the past to the present is examined. Properties of petroleum products are expressed in detail. It has also been analyzed in terms of job security in the fuel business, which operates in Turkey.
The third part of the study includes conducting a survey with volunteers from the fuel sector, taking their occupational health and safety opinions and analyzing the results.  The survey was conducted in 10 different fuel stations operating in 10 districts of Kocaeli region. Within the scope of occupational health and safety, fuel stations are included in the very dangerous workplace category. The survey included in the study revealed the evaluation of the working conditions of the station employees in terms of occupational health and safety and the perceptions of the employees. As a result of this survey, while measuring working conditions regarding occupational health and safety;  It has been observed that there are differences on the basis of fuel stations, the socio-economic environment, education level, and the station leads to customer base difference.
Key Words: Occupational Health and Safety Concept, Environment, Fuel Oil, Oil, Work Accident.