Türkiye'de İstanbul ilinde yaşayan Musevilerin defin ve matem süreçlerinin etnografik analizi
Jews living in Istanbul in Türkiye burial and murdering processes ethnographic analysis
Yazar: MEHMET SAVAŞ KURUBACAK
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF GÖKKAPLAN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de İstanbul'da yaşayan Musevilerin defin ve matem
süreçlerinin etnografik analizi yapılmıştır. Çalışmanın kapsamını oluşturan analiz
neticesinde elde edilen bulgular, İstanbul'da yaşayan Musevilerin günlük yaşantılarındaki
inanışları, matem ritüelleri, mezarlık kültürlerini belirlenmesi ve bu bağlamda
betimlemelerde bulunulması gibi değişkenler çerçevesinde ele alınmış ve söz konusu
bulgular olgusal olarak ifade edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, İstanbul'da yaşayan ve
söz konusu toplum içerisinde kabul gören Musevilerin beyanları esas olarak kabul
edilmiştir.

Çalışma, 2021-2023 yılları arasında İstanbul'un Avrupa ve Asya yakalarında
yapılmıştır. Ulaşılabilir hedef evren olarak İstanbul'da yaşayan Museviler ve cenaze
işlemlerinde görevli kişiler örneklem seçilmiştir. Elde edilen bulgulara ilişkin durumları
ve olayları İstanbul'da yaşayan Musevilerin gözünden anlamaya çalışmak için nitel
araştırma deseni tercih edilmiştir. Yine aynı kapsamda; ölüm, ahiret inancı, matem,
cenaze işlemleri, mezarlıkları ve kültürel değişimlerin etnografik yansıması sonucu dini
söylemler ve dini ritüeller ile ortaya çıkan olgular üzerine inceleme yapıldığından
etnografik araştırma/kültür analizi deseninden de faydalanılmıştır. Yüz yüze yapılan
görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmış ve tüme varım veri
analizi yapılmıştır.

Bu çalışma neticesinde tabutla gömülme ve rehitsa (yıkama) odasının
Müslümanlardan esinlenerek işletilebilir hale getirilmesi gibi net bulgular tespit
edilmiştir. Buna ek olarak, mezar taşlarında ve objelerin, ölüm ve ölüm sonrası cenaze
işlemlerinde, mezar açılmasında, gömü yönü değişikliğinde farklılıklar ve tüm bu
süreçlerde Müslüman görevli çalıştırılması gibi değişiklikler da tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tevrat, Yahudi, Avel, Onen, Tahara, Aron, Keria.

Abstract:
The objective of this research was to conduct an in-depth analysis of the burial and
mourning practices of the Jewish community residing in Istanbul, Türkiye. The study
aimed to explore the beliefs, mourning rituals, and cemetery cultures of Jews in their daily
lives, and provide detailed descriptions in this context. The research methodology
involved collecting and analyzing data from the statements of Jews living in Istanbul,
which were accepted by the society in question as the basis of the study. The results
obtained from the analysis were presented in a factual and comprehensive manner,
shedding light on the customs and traditions of the Jewish community in Istanbul.

The study was comprehensive research conducted in Istanbul from 2021 to 2023,
covering both the European and Asian sides of the city. The purpose of this research was
to gain a deeper understanding of the experiences and views of Jews living in Istanbul,
and individuals responsible for funeral services. The research design employed was
qualitative, which helped in exploring the situations and events related to the findings
from the perspective of Jews living in Istanbul. Moreover, the study was conducted with
an ethnographic cultural analysis pattern that aimed at developing insights into the
phenomena surrounding religious discourses and rituals relating to death, belief in the
afterlife, mourning, funeral procedures, cemeteries, and cultural changes. The research
team conducted in-depth, face-to-face interviews using semi-structured interview forms
to gather data, and the findings were analyzed using inductive data analysis.

The study revealed significant changes that were influenced by Muslim traditions.
These changes include the use of a coffin during burial ceremonies and the utilization of
a washing room that was previously inoperable. Additionally, the study discovered
variations in the design of gravestones and burial objects, as well as differences in the
post-mortem funeral procedures. The study also found that graves were being opened and
the direction of burial was being altered. Moreover, Muslim officials were employed to
oversee all these processes.

Key Words: Torah (Torah), Jewish, Avel, Onen, Tahara, Aron, Keria.