İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin kişisel ve sosyal sorumluluk yordayıcılarının incelenmesi
Investigation of predictors for personal and social responsibility in 8. elementary level students
Yazar: YENER ÖZEN
Danışman: PROF. DR. SIRRI AKBABA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Psikoloji = Psychology ; Rehberlik = Guidance ; Sorumluluk = Responsibility ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmada, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin sahip oldukları kişisel ve sosyal sorumluluk düzeylerinin ahlaki olgunluk, denetim odağı, cinsiyet, baba öğrenim düzeyi, anne öğrenim düzeyi, kardeş sayısı ve gelir düzeyine göre farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır. Ayrıca, gelir düzeyi, cinsiyet, baba öğrenim düzeyi, anne öğrenim düzeyi, kardeş sayısı, ahlaki olgunluk düzeyi ve denetim odağının (akran ilişkileri için denetim odağı, başarı için denetim odağı, güdülenme için denetim odağı, batıl inanç için denetim odağı, kader için denetim odağı), ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin kişisel ve sosyal sorumluluk düzeylerini anlamlı bir düzeyde yordayıp yordamadığına bakılmıştır.Çalışmada araştırmanın evrenini 2008?2009 öğretim yılında Erzincan Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı 25 İlköğretim okuluna devam eden 4356 sekizinci sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Örneklem ise tüm okullardan oranlı küme örnekleme yöntemi ile seçilen öğrencilerden oluşmuştur. Araştırma örneklemi 9 okul ve 441 öğrenciden oluşmaktadır. Örnekleme alınan öğrenciler 13 ile 15 yaşları arasında olup, yaş ortalamaları 14'tür.Öğrencilere araştırmacı tarafından kitapçık haline dönüştürülen ve öğrencilerin genel bilgilerini toplayabilmek amacıyla ?Kişisel Bilgi Formu?, öğrencilerin sorumluluk düzeylerini belirleyebilmek amacıyla ?Kişisel ve Sosyal Sorumluluk Ölçeği?, Ahlaki olgunluk düzeylerini belirleyebilmek amacıyla ?Ahlaki Olgunluk Ölçeği?, Denetim odağını belirlemek için ?Denetim Odağı Ölçeği? kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin cinsiyete ve gelir düzeyine göre kişisel ve sosyal sorumluluk puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Baba öğrenim düzeyi, anne öğrenim düzeyi ve kardeş sayısı göre kişisel ve sosyal sorumluluk puanları arasında anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Ayrıca kişisel ve sosyal sorumluluğu etkileyen faktörler incelendiğinde, çeşitli faktörler arasında yapılan İsimsel Lojistik Regresyon Analizi uygulaması sonucunda öğrencilerin kişisel ve sosyal sorumluluk almada kardeş sayısı, baba öğrenim düzeyi, anne öğrenim düzeyi ve cinsiyet değişkenlerinin etki eden faktörler olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This study investigates whether personal and social responsibility changes with moral maturity, locus of control, gender, parents? education level, financial status and number of siblings among eighth grade students. Personal and social responsibility is also scrutinized for predictors such as parents? education level and financial status, number of siblings, moral development level, locus of control (for peer relations, success, motivation, superstition and destiny) in elementary 8th grade students.Target population for this study consists of 4356 8th graders enrolled in 25 public schools in Erzincan province. Sample is selected by stratified cluster sampling, and includes 9 schools and 441 students. Average age is 14 within the sample and ranges between 13 and 15.A booklet of instruments is administered to students including ?Demographic Information Form? to collect personal data, ?Personal and Social Responsibility Inventory? to measure responsibility levels, ?Moral Maturity Instrument? to determine the moral development levels and ?Locus of Control Inventory? to collect information about students? locus of control.Results reveal no significant differences in personal and social responsibility levels compared by gender and parents? income level. On the other hand, responsibility level significantly differs by parents? education level and number of siblings. The factors effecting responsibility is investigated and personal and social responsibility level is found to be related to number of siblings, parents? education level and gender as a result of Binomial Logistic Regression analysis