Kurtubi`nin hadis ilmindeki yeri
The Place of al-Qurtubi in the field of hadith
Yazar: ARİF GEZER
Danışman: PROF. DR. MEHMET S. ARİF
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kurtubi = Qurtubi ; Sünnet = Sunna ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
266 Gezer, Arif, Kurtubînin Hadis İlmindeki Yeri. Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Mehmed S. Hatiboğlu, XU-292 s. TEZ ÖZETİ: Elimizdeki en büyük ahkâm tefsirlerinden biri el-Câmi' li Ahkâmi'l-Kur'ari in müellifi müfessir Kurtubî, 7. (13.) asırda yaşamış büyük bir alimdir. Kurtuba'da doğmuş, büyümüş, tahsiline orada başlamış ve onu Mısır'da tamamlamıştır. Yaşadığı dönem; hem Endülüs için, hem de bütün İslam alemi için çok sıkıntılı bir zamandır. Endülüs'ün merkezi Kurtuba düşmüş ve İslam aleminin merkezi Bağdat da moğollar tarafından istilâ edilmişti. Bunun üzerine Kurtubî, Mısır'a hicret etmiş, Minye'ye yerleşmiş ve orada vefat edinceye kadar eser te'lifiyle meşgul olmuştur. Kurtubî, hadis açısından çok sağlam ve zengin bir alt yapıya sahip idi. Sahîh-i Müslim şerhi el-Mufhim'in sahibi Ebu'l-Abbas el-Kurtubî ve Hâfiz el-Munzırînin dışında, el-İmâm el-Muhaddis lakablanyla tanıtılan İbn Revvac, Ebu Amir Yahya b. Ahmed b. el-Eş'arî... gibi birçok alimden hadis tahsili yapmıştır. Hadis imamlarına ve özellikle de Buharî ve Müslim'e karşı büyük bir güveni ve saygısı vardır. Hadisleri, musannıflardan nakletmek, genel olarak takib ettiği bir metottur. Bununla beraber, senet ile hadis rivayet ettiği de vakidir. Hz. Peygamber'e 12 ravi ile ulaşabilmektedir. Mükemmel bir rical bilgisine sahip olduğunu gösteren misaller çoktur. Kurtubînin zihninde, Sahîhdn ve Kütüb-i Hamse mefhumu bir ıstılah olarak vardır. Fakat Kütüb-i Sitte şeklindeki bir ifadesine şahit olamıyoruz. Kurtubînin tefsirinde, sahih hadisler çok olmakla beraber, zayıflan da az değildir. Mevzu hadislere ise yer yer rastlanabilmektedir. Fakat bu, tekrarlar hariç 6737 hadisin kullanıldığı 20 ciltlik büyük bir tefsir için normal görülebilir. Hadisleri genellikle, ayetlerin tefsirinde ortaya çıkan müşkillerin çözümünde bir örnek veya şahit olarak kullanmaktadır. Yani hadisler, ana konu incelenirken istifade edilebilecek ikinci derecede bir kaynak konumundadır. Hal böyle olunca, hadis ilmiyle ilgili konular, Kurtubî'nin düşüncesinde, genellikle ikinci derecede bir mesele teşkil etmektedir. Dolayısıyla hadisleri alırken, rivayet şartlarından daha çok o hadislerin manası ile ilgilenmektedir. Bu durum onu, hadis alma konusunda müteşeddid olmaktan ziyade mütesâhil olma konumuna götürmektedir.

Abstract:
267 Gezer, Arif, The Place Of Al-Ourtubî In The Field Of Hadith. Doctoral Thesis, Adviser: Prof. Dr. Mehmed S. Hatiboğlu, XH-292 p. ABSTRACT: Abu Abd Allah Mohammed İbn Ahmad İbn Abî Bakr İbn Farah al-Ansârî al- Khazrejî al-Qurtubî, bom in Kurtuba of Andulus (Spain). His life of learning starts in Kurtuba and continues in Egypt where he immigrates to it, following the invasion of Kurtuba in 633/1236. He takes lessons on tradition (hadith) from masters such as Abu al-Abbas al-Qurtubî and others in Alexandria. Later, he settles at Munya and devotes himself to write books. He died there in 671/1272. His most important work is al-Jâmi li-Ahkâm al-Qur'an wa al-Mubayyin li mâ Tadammana min al-Sunna wa Âyât al-Furkan, a commentary on the Quran. The other well-known books are al-Asna, on the interpretation of the most beautiful names of Allah; al- Tadhkar fi Âfdal al-Âdhkar; Kitab al-Tadhkira bi-Umûr al- Âkhira; Sharh al-Taqassî\ Kitab (Jam 'u al-Hirs bi al-Zuhd wa al-Qana'a wa Radd Dhill al-Suâl bi al-Kutub wa 'l-Shqfii 'a; and an Urdjûza. The aim of this study is to present for consideration Kurtubi 's Place in the Field of Hadith through applications to his commentary. He does not have the term of al-Kutub al-Sitte in his mind yet but Sahîhân and al-Kutub al-Hamse. However,