Bir Tanzimat muhalifi: Mustafa Fazıl Paşa
A Tanzimat opposition: Mustafa Fazıl Paşa
Yazar: HAKAN ÖCAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET SEYİTDANLIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Tarih = History
Dizin: Mustafa Fazıl Paşa = Mustafa Fazıl Pasha ; Yeni Osmanlılar = Young Ottomans

Özet:
Mustafa Fazıl Paşa, 1829 yılında Mısır'da doğdu. Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'nın torunu olması ve dönemin Mısır Valisi Sait Paşa'nın yakın ilgisi sayesinde 1846 yılında İstanbul'a gelişinden itibaren Bâb-ı Âli'nin çok önemli makamlarında görev yaptı. 1865 yılında Meclis-i Hazâin başkanlığı sırasında dönemin sadrazamı Fuad Paşa'yla anlaşmazlığa düşen M.Fazıl Paşa Meclis-i Hazâin başkanlığından uzaklaştırıldığı gibi aynı zamanda kendisinden ülkeyi terk etmesi istendi.4 Nisan 1866'da Fransa'ya hareket eden M.Fazıl Paşa özellikle bu tarihten itibaren Osmanlı yönetimine karşı muhalif bir tutum içerisine girecektir. Mısır Valisi kardeşi İsmail Paşa' ya karşı bir veraset kavgası yürüten M.Fazıl Paşa'nın yurt dışına çıkışından sonra Bâb-ı Âli veraset usulünü değiştirmiştir. Bu yeni değişiklikle İsmail Paşa' ya veraseti oğluna bırakma hakkı tanınmıştır. Böylelikle M.Fazıl Paşa veraset hakkından mahrum edilmiştir. Bu gelişmeden sonra Fransa'da Âli-Fuad Paşa karşıtı bir muhalefeti örgütlemeye koyulan Fazıl Paşa, bu amaçla III.Napolyon rejimi ve İstanbul'da yönetime muhalif olan Yeni Osmanlı gazetecilerle ilişkiler kurmuştur. Tüm bu çabalar sonucunda M.Fazıl Paşa mali gücü sayesinde İstanbul'daki Yeni Osmanlı gazetecileri Fransa'da toplayarak Genç Türkiye Partisi'nin kuruluşuna önderlik etmiştir. Ancak Sultan Abdülaziz'in 1867 Haziran' mda gerçekleşen Avrupa Seyahati sırasında Sultan' la 'barışan' M.Fazıl Paşa 1867 Eylülü'nde İstanbul'a dönmüştür. İstanbul'a dönüşünden sonra çeşitli makamlara atanan ve Mısır valisi olacağı ümidiyle Yeni Osmanlılar ile ilişkilerini kesen M.Fazıl Paşa bu arzusunu gerçekleştiremeden 1875 yılında ölmüştür.

Abstract:
Mustafa Fazıl Paşa was born in Egypt in 1829. Due to the fact that he was the grandchild of the governor of Egypt Mehmet Ali Paşa and because of his connection to Sait Paşa who was the governor at that time, he did his service in very important posts at the Portre after his coming to Istanbul in 1846. During his presidency at the council of the treasury, because of his disagreement with that period's grand vizier Fuad Paşa, he was sent away from the treasury council and he was asked to leave the country. M.Fazıl Paşa, who left for France on April 4, 1866, manifested an opposing attitude against the Ottoman administration from that time on. After that M.Fazıl Paşa, who.enforced an inheritance fight with his brother, governor of Egypt, İsmail Paşa, went abroad,the Portre changed the inheritance system. With this change, Ismail was given the right to leave his inheritance to his son. Therefore M.Fazıl Paşa was deprived of his inheritance right. After this incident, M.Fazıl Paşa started to organize an opposing act against Ali-Fuad Paşa in France. With this intention, he got in touch with the government of Napoleon III. and Young Ottoman journalists who manifested an opposing attitude to the administration in Istanbul. After all these efforts and with his financial power, he gathered Young Ottoman journalists in France and led the foundation of the Young Turkey Party. However, after making peace with Sultan Abdülaziz during his European trip in June 1867, M.Fazıl Paşa returned to Istanbul in September 1867. After his return, M.Fazil was appointed to various posts. With the hope of becoming the governor of Egypt, he ended his relations with the Young Ottomans. M.Fazıl Paşa died in 1 875 without achieving his aim.