Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi sahil kaleleri
The coastal castles in the Central and Eastern Black Sea Region
Yazar: AHMET YUKA
Danışman: PROF. DR. HALDUN ÖZKAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Kaleler = Fortnesses ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Orta Karadeniz bölgesi = Central Black Sea region ; Orta Çağ = Middle Ages ; Seyyahlar = Travellers

Özet:
Kale; stratejik bir yeri, geçidi veya bölgeyi ve orada yaşayan insanları dış saldırılara karşı korumak, gerekli askeri gücü barındırmak amacıyla inşa edilen, kalın ve yüksek duvarlar ile bunların üzerine belli aralıklarla yerleştirilen burç ve mazgallardan oluşan askeri savunma yapılarıdır.
Karadeniz Bölgesi'nde Batum'dan başlayarak batıya doğru Samsun'a kadar olan Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi'nin deniz kenarındaki "sahil kalelerini" sanat tarihi bilimi içinde incelemek bu tezin temel amacıdır. Çalışmaya öncelikli olarak bahsi geçen güzergâh üzerinde yer alan kalelerin tespiti ile başlanılmıştır. Tespit edilebilen 26 sahil kalesinin özellikle hangi döneme ait olduğu konusunda hem kaynaklardaki bilgiler dikkate alınarak hemde bölge kaleleri ile malzeme ve teknik bakımdan karşılaştırılarak tarihlendirmesi yapılmıştır. Kaleler plan ve mimari açıdan ayrıntılı bir şekilde incelenerek bünyesinde barındırdığı bölümler, yapım teknikleri, duvar örgü sistemleri ve kullanılan malzemeler etraflıca araştırılmıştır. Çalışmada yer alan kalelerin planları çıkarılıp, kesit ve çizimleri yapılarak kale yapıları dronla havadan ve karadan çekilen çok sayıda fotoğrafla tanıtılmıştır.
Çalışmada ayrıca sahil kalelerinin birbiriyle ve iç bölgelerdeki kaleler ile olan bağlantılarını sağlayan yol güzergahları tespit edilmeye çalışılmıştır. Özellikle bu bağlamda ülkemiz tarih ve kültür mirasına önemli katkılarda bulunan ve bölgeye seyahat eden seyyahların, araştırmacıların ve bilim adamlarının bölge üzerindeki çalışmaları ve edindikleri izlenimlerin değerlendirilmesiyle de çalışma zenginleştirilmiştir.

Abstract:
A castle is a military defense building with thick and high walls, bastions, and cannon holes placed at regular intervals that are built to protect a strategic location, gateways, region, or the people who live there from external attacks while reserving the necessary military power.
The main purpose of this thesis is to investigate the "coastal castles" located along the coasts of the Central and Eastern Black Sea Region, from Batum to Samsun within the context of art history. The thesis was initiated with the detection of the castles located in the mentioned route. The identified 26 coastal castles were dated using data from sources about their period and comparing them to other castles in the region in terms of material and technique. The castles' sections, construction techniques, walling systems, and materials were thoroughly examined in terms of planning and architecture. The castles included in the study were mapped, sections and drawings were created, and the structures were photographed overland and aerially with a drone.
The thesis also attempted to identify the routes that connect the coastal castles and the castles in the interior. In this context, the study was enriched by the evaluation of the impressions and studies of the region by travelers, researchers, and scientists who contributed to Türkiye's history and cultural heritage while visiting the region.