Türk-Kırgız karma evliliklerinde çiftlerin uyumu
Harmony of couple in Turkish-Kyrgyz mixed marriages
Yazar: NURŞEN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. CEVAT ÖZYURT
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Kırgızlar = Kyrgyzs ; Türkler = Turks

Özet:
Bu araştırmamızda aynı dini benimseyen ortak tarih ve benzer kültürel kodlara sahip Türk ve Kırgız vatandaşların gerçekleştirmiş olduğu evlilikler ele alınıp, çiftlerin uyumu irdelenmiştir. Katılımcılara, aile yapıları, kültürel benzerlik ve farklılkları, çocuk yetiştirme tutumları, dini ritüellerin etkileri, çevrenin etkisi, karma evliliklerin ne ifade ettiği gibi sorular yöneltilerek, evlilik uyumlarının nasıl biçimlendiği araştırılmıştır. Karma evlilikler ile ilgili yapılan araştırmalar incelenmiş; dini ve kültürel farklılıklar, dil problemi, turizm ve göçe bağlı yaşanan karma evlilikler, daha önceki araştırmalara konu edildiği görülmüştür. Fakat aynı dine inanan, bazı ortak kültürel kodlara sahip farklı ülke vatandaşlarını içeren karma evlilikler literaratürde kapsamlı bir şekilde ele alınmamıştır. Bu araştırmada, aile sosyolojisi kapsamında aynı dini benimseyen ve bazı ortak kültürel değerleri olan Türk ve Kırgız vatandaşlarının gerçekleştirmiş oldukları evlilikler incelenmiştir.
Gelişmiş iletişim ve ulaşım olanaklarının kolaylığı ve çeşitliliği, karma evliliklerin yaygınlığını artırmaktadır. Küreselleşmenin sonucu bir 'global köy' haline gelen dünyanın herhangi bir yerine olan ulaşımı ve iletişimi kolay sağladığımız bir zaman dilimi içerisinde yer almaktayız. Farklı dinde, millette, dilde olan bireylerin ortak bir mekânda buluşmaları kolaylaşmıştır. İnsanlar, iletişim ve alışveriş sonucunda arkadaşlıklar kurmuş, komşu olmuş ve evlilikler gerçekleştirmiştir.
Sağlıklı evliliklerde genellikle eşlerin arasında güçlü bir iletişim ve etkileşim bulunmaktadır. Bu durum eşler arasındaki uyumu artırmıştır. Bu araştırmadaki karma evliliklere, dışardan herhangi bir müdahale bulunmadığından ve evlilikler eşlerin kendi tercihleri olmasından dolayı yaygın evlilik uyum problemleri bu evliliklerde görülmemektedir.  
 Ortak tarihe sahip Türk ve Kırgız vatandaşları 1991'de Kırgızların bağımsızlığını kazanması ve Türkiye Cumhuriyet'inin bu bağımsızlığı tanıyan ilk devlet olması ile iki ülke arasındaki ilişkiler sağlam temeller üzerine inşa edilerek gelişmiştir. Bu durum iki ülke vatandaşları arasındaki karma evliliklerin artmasında da önemli bir rol oynamıştır. Her iki ülke arasındaki ticaret, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi ve diğer eğitim kurumları, Kırgız vatandaşların iş göçü daha birçok etmenin oluşturmuş olduğu hareketliliğin sonucu bugünkü araştırmamıza konu olan evliliklere zemin hazırlamıştır.
 Araştırmamızda birinci bölümde aile sosyolojisi, çatışma, yapısal-işlevsel ve simgesel kuramların perspektifine göre incelenmiştir. Çatışmanın ana unsuru olan güç ve kaynakların dağılımının ailedeki yansımasının nasıl olduğuna bakılmıştır. Yapısal-işlevselcilerin ana dayanağı olan bir yapının tüm organlarının sağlıklı, dengeli ve sürekli olarak işleyişinin ailede nasıl yeniden üretildiğine bakılmıştır. Farklı kültürel kodlara ve simgelere sahip eşlerin bunları yeni aile yapılarına ve üyelerine nasıl aktardıklarını simgesel etkileşimciler kuramı çerçevesinde anlamlandırılmıştır.  Bu kuramlar çerçevesinde aile kurumunun geçirdiği değişim ve dönüşüm açıklanmıştır. Ailenin çeşitli tanımları aktarılıp aile türleri tanımlanıp, yeni oluşan alternatif aile yapıları açıklanmıştır.
 İkinci bölümde karma evliliklerle ilgili kavramsal analizler yapılmıştır. Karma evliliğin nasıl yaygınlık kazandığı ve yaygınlaşması hakkında bilgiler verilmiştir. Eski Türk aile yapısının özellikleri, geçirdiği değişim, aile üyelerinin konumu, haneye yüklenilen anlam, aile içindeki hiyerarşi, işbölümü ve birçok yönü araştırılıp teze aktarılmıştır. Türkiye'de Cumuriyeti'nin kurulması ve sanayi gelişmelerin yaşanması aile yapısınıda değiştirmiştir. Geniş aile yapısından çekirdek aile yapısına geçilmiş fakat bu değişim Batı ülkerinden farklı olarak akrabalık ilişkileri sürdürülmüştür. Kentleşme olgusunun değişimi, gecekondu aileleri kavramı oluşmuştur. Kırgız aile yapısı göçebe yaşamdan yerleşik yaşama geçmiştir. Değişen toplumsal yapı, sanayileşme, Çarlık Rusyası ve Sovyet Birliğinin etkileri, Sovyet Birliğinin çöküşü, Kırgızistan'ın bağımsızlık kazanması ile birlikte değişen politik yapılar Kırgız aile yapısının değişimine neden olmuştur.
Üçüncü bölümde mülakat soru başlıklarına göre: tanışma hikayeleri, evliliğe karar verme aşamasında ailelerin tepkileri, evliliğe bağlı değişim, kültürel benzerlik ve farklılıklar, aile yapılarının karşılaştırılması, kültürel uyum problemleri, kültürel aktarım, aynı dinden olmanın avantajları ve dez avantajları, karma evliliklerin ne ifade ettikleri gibi sorulara verilen cevaplarda; göç, düğün adetleri, gelin kaynana ilişkisi gibi konu başlıklarına göre kodlar oluşturularak, katılımcıların verdikleri görüşler aktarılıp açıklanmıştır.  Veriler neticesinde bulgular yorumlanıp teze aktarılmıştır. Sonuç ve Kırgızca özet kısımları ile tez noktalanmıştır.
Bu çalışmanın evreni Türk-Kırgız karma evliliği gerçekleştiren çiftler olup örneklemi ise bu evlilikler neticesinde Türkiye ve Kırgızistan'da yaşayan çiftleri kapsamaktadır. Çalışmada, nitel bir araştırma çerçevesinde katılımcılar ile mülakat tekniği kullanılmıştır ve içerik analizi yapılmıştır. Örneklemde mekânsal kısıtlama olmamakla beraber katılımcılar, Ankara, Bişkek, Antalya şehirlerinde yaşayan 9 çift örnekleme dâhil edilmiştir. Demografik sorular ile yaş, eğitim etkenleri, karma evlilikler ile ilgili sorularda kültürel kodların aktarımı ve karma evliliklerde uyum süreci anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu soruların cevapları neticesinde sosyal çevresinin eşine karşı olan önyargı giderilmiştir. Eşlerin kültürel farklılıkları evlilik uyum sürecini etkilememiştir.

Anahtar Kelimeler: Aile Sosyolojisi, Karma Evlilikler, Türk-Kırgız Evlilikleri, Evlilik Uyumu, Aile

Abstract:
In this study, the marriages of Turkish and Kyrgyz citizens, who adopt the same religion, have a common history and similar cultural codes, are discussed and the compatibility of the couples is examined. The participants were asked questions such as family structures, cultural similarities and differences, child-rearing attitudes, the effects of religious rituals, the effect of the environment, and what mixed marriages mean, and how their marital adjustment is shaped. Researches on mixed marriages were examined; It has been seen that religious and cultural differences, language problems, mixed marriages due to tourism and immigration have been the subject of previous studies. However, mixed marriages involving citizens of different countries who believe in the same religion and have some common cultural codes have not been comprehensively addressed in the literature. In this research, marriages of Turkish and Kyrgyz citizens who adopt the same religion and have some common cultural values were examined within the scope of family sociology.
	The ease and variety of improved communication and transportation facilities increase the prevalence of mixed marriages. We are in a period of time when we provide easy access and communication to any part of the world that has become a 'global village' as a result of globalization. It has become easier for individuals of different religions, nationalities and languages to meet in a common place. People formed friendships, became neighbors and married as a result of communication and transactions.
	In healthy marriages, there is generally strong communication and interaction between spouses. This situation increased the harmony between spouses. Common marital adjustment problems are not seen in mixed marriages in this study, since there is no outside interference and the marriages are the spouses' own preferences.
 	Turkish and Kyrgyz citizens with a common history after the independence of the Kyrgyz people in 1991 and the Republic of Turkey being the first state to recognize this independence, the relations between the two countries developed on solid foundations. This situation also played a significant role in the increase of mixed marriages between citizens of the two countries. Trade between the two countries, Kyrgyzstan-Turkey Manas University and other educational institutions, labor migration of Kyrgyz citizens, as a result of the mobility created by many other factors, laid the groundwork for the marriages that are the subject of our current research.
	In the first part of our research, sociology of family, conflict, structural-functional and symbolic theories are examined from these perspectives. It has been looked at how the distribution of power and resources, which is the main element of conflict, is reflected in the family. It has been examined how the healthy, balanced and continuous functioning of all organs of a structure, which is the main basis of structural-functionalists, is reproduced in the family. How spouses with different cultural codes and symbols transfer these into their new family structures and members is explained within the framework of the symbolic interactionist theory. Within the framework of these theories, the change and transformation of the family institution has been explained. Various definitions of the family were conveyed, family types were defined, and newly formed alternative family structures were explained.
 	In the second part, conceptual analyzes about mixed marriages were made. Information is given about how mixed marriage became widespread. The characteristics of the old Turkish family structure, the change it has undergone, the position of family members, the meaning attributed to the household, the hierarchy within the family, the division of labor and many aspects have been researched and transferred to the thesis. The establishment of the Republic and the industrial developments in Turkey also changed the family structure. It has passed from the extended family structure to the nuclear family structure, but this change has maintained kinship relations unlike western countries. The change of the urbanization phenomenon, the concept of slum families has emerged. The Kyrgyz family structure has passed from a nomadic life to a settled life. The changing social structure, industrialization, the effects of Tsarist Russia and the Soviet Union, the collapse of the Soviet Union, and the changing political structures with Kyrgyzstan's independence have caused the Kyrgyz family structure to change.
	In the third part, according to the interview question titles: meeting stories, families' reactions in the decision-making process, marriage-related change, cultural similarities and differences, comparison of family structures, cultural adaptation problems, cultural transfer, advantages and disadvantages of being from the same religion, what mixed marriages mean, in the answers given to questions such as what mixed marriages mean; The codes were created according to the topics such as immigration, wedding customs, the bride-to-be relationship, and the opinions of the participants were conveyed and explained. As a result of the data, the findings were interpreted and transferred to the thesis. The thesis is concluded with the conclusion and the summary in Kyrgyz.
	The population of this study is Turkish-Kyrgyz mixed marriage couples, and the sample includes couples living in Turkey and Kyrgyzstan as a result of these marriages. In the study, the interview technique with the participants was used within the framework of a qualitative research and content analysis were made. Although there was no spatial restriction in the sample, 9 couples living in the cities of Ankara, Bishkek and Antalya were included in the sample. It was tried to understand the transfer of cultural codes in demographic questions and questions about age, educational factors, mixed marriages and the adaptation process in mixed marriages. As a result of the answers to these questions, the prejudice against the spouse of the social circle was eliminated. The cultural differences of the spouses did not affect the marital adjustment process.

Keywords: Family Sociology, Mixed Marriages, Turkish-Kyrgyz Marriages, Marriage Harmony, Family