Olea europaea L. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic researches on Olea europaea L.
Yazar: ÇİĞDEM ALTINYAY
Danışman: Y.DOÇ.DR. M. LEVENT ALTUN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Zeytin ağacı = Olive tree

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde yetişen ve kültürü yapılan Oleaceae familyasına ait, Olea europaeaL. var. europaea Zhukovsky (kültür zeytin ağacı) ve Olea europaea L. var. sylvestris (Miller)Lehr. (doğal zeytin ağacı) bitkilerinin yaprak ve dallarının yüzde kül miktarı ve yüzdekurutmada kayıp değerleri Avrupa Farmakopesi 5'e göre belirlenmiş, içerdikleri etkenmadde grupları kalitatif olarak incelenmiş, ayrıca YBSK yöntemi ile her iki varyeteninyaprak ve dallarında olöropein miktar tayini ile antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteçalışmaları yapılmıştır.Yüzde kül miktarı değerleri O. europaea var. europaea yaprakları için yüzde 4,51,dalları için yüzde 3,50; O. europaea var. sylvestris yaprakları için yüzde 4,23, dalları için iseyüzde 2,80 olarak bulunmuştur. Kurutmada kayıp değerlerine bakıldığında, bu değer,O. europaea var. europaea yaprakları için yüzde 6,21, dalları için yüzde 6,85; O. europaeavar. sylvestris yaprakları için yüzde 6,83, dalları için ise yüzde 8,08 olarak belirlenmiştir.Etken bileşiklerin kalitatif analizleri sonucu, her iki varyetenin yaprak ve dallarındaflavonoitler, iridoitler, saponozitler ve sterol yapılı bileşikler bulunabileceğine dair verilerelde edilmiştir.Her iki varyetenin yaprak ve dallarından hazırlanan metanollü ekstrelerin, YBSKyöntemi ile kantitatif olarak analiz edilmesi sonucu olöropein miktarı, O. europaea var.europaea yapraklarında yüzde 3,506, dallarında yüzde 1,438, O. europaea var. sylvestrisyapraklarında yüzde 5,197 ve dallarında yüzde 1,462 olarak saptanmıştır.O. europaea var. europaea bitkisinin yapraklarından hareketle olöropein izoleedilmesi için İTK, OBSK ve YBSK yöntemleri kullanılmış ve sonuçta elde edilenfraksiyonun olöropein olabileceği sonucuna varılmıştır.Her iki bitkinin yaprak ve dallarından hazırlanan sulu ekstrelerin ve standartolöropeinin antioksidan aktivitelerinin araştırılması için kalitatif DPPH metodu ile TBAmetodu kullanılmıştır. Test edilen tüm materyallerde antioksidan etki gözlenirken, en yüksekaktiviteyi IC50=0,29 mikrogram/ml değeriyle O. europaea var. sylvestris yapraklarınıngösterdiği belirlenmiştir.O. europaea var. europaea ve O. europaea var. sylvestris bitkilerinin liyofilizeedilmiş yaprak ve dallarından hazırlanan 1 ve 200 mg/ml konsantrasyondaki suluçözeltilerinin antimikrobiyal aktivitesi disk difüzyon yöntemi ile araştırılmış fakat, herhangibir etkiye rastlanmamıştır.Anahtar Kelimeler: Antimikrobiyal aktivite, antioksidan aktivite, Olea europaea, Oleaceae,YBSK

Abstract:
In this study, total ash, loss on drying analysis according to European Pharmacopea (5thEdition) and qualitative analysis of active compounds were performed on the leaves andbranches of Olea europaea L. var. europaea Zhukovsky and Olea europaea L. var. sylvestris(Miller) Lehr. which belong to Oleaceae family. Quantitative analysis of oleuropein in themethanolic extracts of leaves and branches of the varieties were performed by HPLC. Alsoantioxidant and antimicrobial activities of both varieties have studied.Amount of total ash was found as 4,51 percent for the leaves and 3,50 percent forthe branches of O. europaea var. europaea. For O. europaea var. sylvestris, these resultswere found as 4,23 percent for the leaves and 2,80 percent for the branches. The amount ofloss on drying was found as 6,21 percent and 6,85 percent for the leaves and the branchesof O. europaea var. europaea, 6,83 percent and 8,08 percent for the leaves and the branchesof O. europaea var. sylvestris.Qualitative analysis indicated that flavonoid, iridoid, saponin and sterol compoundswere found in both the leaves and the branches of the varieties.As a result of the quantitative analysis performed by HPLC, the amount ofoleuropein in the leaves and the branches of O. europaea var. europaea was found as 3,506percent and 1,438 percent. For the leaves and branches of O. europaea var. sylvestris,oleuropein contents were found as 5.197 percent and 1,462 percent.From the leaf methanolic extract of O. europaea var. europaea, a fraction, which wasthought to be oleuropein, was isolated by using TLC, MPLC and HPLC methods.The antioxidant activities of the freeze-dried extracts of the leaves and the branchesof both varieties and oleuropein were studied by using qualitative DPPH method and TBAmethod. Both the extracts and oleuropein showed antioxidant effect, while the highestactivity was observed with the extract of O. europaea var. sylvestris leaves with an IC50value of 0.293 microgram/ml.The antimicrobial activities of the water extracts of leaves and branches ofO. europaea var. europaea and O. europaea var. sylvestris were studied by using discdiffusion method. No activity was found against the tested bacteria and the fungus with theextracs prepared at concentrations of 1 mg/ml and 200 mg/ml.Anahtar Kelimeler: Antimicrobial, antioxidant , HPLC, Olea europaea, Oleaceae.