Kaygı belirtilerini açıklamada bağlanma, pozitif ve negatif duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük arasındaki ilişkiyi bütünleyici model arayışı
Attachment, positive and negative emotion regulation, and intolerance of uncertainty in anxiety: searching for an integrative model
Yazar: BEGÜM YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. ELİF BARIŞKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kaygı = Anxiety ; Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Sürekli kaygı = Trait anxiety

Özet:
Bu çalışma kaygı belirtilerini açıklamada bağlanma, pozitif ve negatif duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlüğü bütünleyici şekilde ele alan bir model oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla öncelikle Pozitif Duygulara Verilen Tepkiler Ölçeği'nin Türkçeye uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçek uyarlamasının yapıldığı bu ön çalışmanın örneklemi Hacettepe Üniversitesi ve Koç Üniversitesi'ne devam eden 232 öğrenciden oluşmuştur. Yapılan analizlerin bulguları  ölçeğin "kendine-odaklı pozitif ruminasyon", "pozitif duyguda indirim" ve "duygu-odaklı pozitif ruminasyon" olmak üzere üç faktörden oluştuğunu ve Türk kültüründe klinik olmayan örneklemlerde araştırma amacıyla kullanılabilecek düzeyde geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Ana çalışmanın örneklemi ise Hacettepe Üniversitesi'ne devam eden 1026 öğrenciden oluşmuştur ve katılımcılara Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Duygu Düzenleme Süreçleri Ölçeği, Pozitif Duygulara Verilen Tepkiler Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri uygulanmıştır. Yapılan model testi sonucunda, depresyon belirtileri kontrol edildikten sonra, güvenli bağlanma değerindeki yükselmenin pozitif duyguları artırma, negatif duyguları azaltma ve pozitif ruminasyon değerindeki artışı; güvensiz bağlanma değerindeki yükselmenin ise pozitif duyguda indirim düzeyindeki artışı yordadığı görülmüştür. Ayrıca, güvensiz bağlanma değerindeki yükselme belirsizliğe tahammülsüzlük ve sürekli kaygı düzeylerindeki artışı da yordamaktadır. Duygu düzenleme becerileri açısından değerlendirildiğinde ise hem negatif duyguları azaltma hem de pozitif ruminasyon değişkenleri açısından duygu düzenleme becerilerinin daha yüksek düzeylerde olması belirsizliğe tahammülsüzlük değerinde artışı yordarken, kaygı düzeyinde ise düşüşü yordamaktadır. Pozitif duyguda indirim değişkenindeki artış ise hem belirsizliğe tahammülsüzlük hem de kaygı düzeyinde artışı yordamaktadır. Son olarak, belirsizliğe tahammülsüzlük değerindeki yükselmenin ise kaygı düzeyindeki artışı yordadığı görülmüştür. Araştırmanın bulguları ilgili literatürün ışığında tartışılmıştır.



Anahtar Sözcükler: 
Bağlanma, Pozitif Duygu Düzenleme, Negatif Duygu Düzenleme, Belirsizliğe 
Tahammülsüzlük, Kaygı

Abstract:
The study aimed at searching for an integrative model in anxiety involving attachment, positive and negative emotion regulation and intolerance of uncertainty. For this purpose, reliability and validity of Turkish version of Reactions to Positive Affect Scale were examined in a preliminary study. The participants of this study included 232 university student from Hacettepe University and Koç University and they were given the Turkish version of Reactions to Positive Affect Scale. The factor analysis findings revealed three factors for the scale: self-focused positive rumination, dampening and emotion-focused positive rumination. Also, the findings showed that the reliability indices are satisfactory for non-clinical population in Turkey. When it comes to the main study, the participants included 1026 students from Hacettepe University and Adult Attachment Style Scale, Emotion Regulation Processes Scale, Responses to Positive Affect Scale, Intolerance of Uncertainty Scale, State-Trait Anxiety Inventory and Beck Depression Inventory were administered to them. The findings of the model test revealed that the increase in secure attachment predicts the increases in positive emotion saving, negative emotion reducing and positive rumination. On the other hand, the increase in insecure attachment predicts the increase in dampening of positive emotions. The increase in insecure attachment also predicts the increase in intolerance of uncertainty and trait anxiety. In terms of emotion regulation abilities, the increases in both negative emotion reducing and positive rumination predict the increase in intolerance of uncertainty while they predict the decrease in trait anxiety. Moreover, the increase in dampening of positive emotions predicts the increase in both intolerance of uncertainty and trait anxiety. Lastly, the increase in intolerance of uncertainty predicts the increase in trait anxiety. The findings of the present study were discussed in the light of related literature.




Key Words: 
Attachment, Positive Emotion Regulation, Negative Emotion Regulation, Intolerance of 
Uncertainty, Trait Anxiety