Kozmetik sektöründe dürtüsel satın alma davranışını etkileyen faktörlerin ürün sınıfına aşinalığın düzenleyici etkisi kapsamında incelenmesi
An examination of the factors affecting impulsive buying behavior in the cosmetics industry within the scope of the moderating effect of product category familiarity
Yazar: ONUR KARAASLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT DOĞRUL
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kozmetik sektöründe dürtüsel satın alma davranışını etkileyen faktörlere bakıldığında, tüketicilerin anlık kararlar verirken veya ihtiyaçları olmamasına rağmen ürün satın alırken göz önünde bir çok faktör bulunmaktadır. Araştırmada bu faktörler, pazarlama ve tüketici davranışları açısından incelendi; Tüketicilerin dürtüsel satın alma davranışını tetikleyen önemli uyarıcılardan biri, dışsal uyarıcılardır. Örneğin, mağaza içi promosyonlar, indirimler, tüketicilerin aniden ürün satın alma isteği uyandırabilir. Kozmetik mağazalarının iç mekan tasarımı, aydınlatma, müzik ve kokular gibi unsurlar, tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyebilir. Bazen de içsel uyarıcılar etkili olabilir. Tüketiciler, arkadaşlarının veya aile üyelerinin etkisi altında olabilirler. Başkalarının önerileri veya onayı, dürtüsel satın alma davranışlarını tetikleyebilir. Tüketicilerin belirli bir kozmetik markasına olan bağlılığı, dürtüsel satın alma davranışını tetikleyebilir. Kozmetik firmalarının reklam kampanyaları ve hızlı tüketim fırsatları, tüketicilerin anlık kararlar vermelerini kolaylaştırabilir. Tüketicilerin ruh hali, dürtüsel satın alma davranışlarını etkileyebilir. Bu çalışmada dürtüsel satın alma davranışını etkileyen; marka değeri, fiyat bilinci, mağaza düzeyindeki promosyonlar, mağaza atmosferi, hedonik tüketim, normatif etkiler gibi faktörlerin doğrudan etkileri incelenmiştir. Bununla birlikte ürün sınıfına aşinalık faktörünün dürtüsel satın alma davranışı üzerine düzenleyici rolünün olup olmadığı araştırılmıştır. Bu kapsamda literatür taraması sonucunda belirlenen ölçekler ile anket formu oluşturulmuştur. 550 adet anlamlı veri analiz edilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda nicel araştırma tasarımından yararlanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerini sınıflandırabilmek için tanımlayıcı analizler ve araştırmada Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) çeşitlerinden  olan ve karmaşık modelleri analiz edebilen En Küçük Kareler Yöntemi (PLS-YEM) kullanılmıştır. Marka değeri, fiyat bilinci, mağaza düzeyindeki promosyonlar, hedonik tüketim, normatif etkiler ölçeklerinin dürtüsel satın alma davranışına doğrudan etkisi desteklenirken, mağaza atmosferi değişkeninin dürtüsel satın alma davranışına etkisi desteklenmemiştir. Bunun yanında marka değeri, fiyat bilinci, normatif etkiler'in dürtüsel satın alma davranışına olan etkisinde ürün sınıfına aşinalığın düzenleyici etkisi desteklenirken,  mağaza düzeyindeki promosyonlar, hedonik tüketim, mağaza atmosferi değişkenlerinin dürtüsel satın alma davranışına olan etkisinde ürün sınıfına aşinalığın düzenleyici etkisi desteklenmemiştir.

Abstract:
When looking at the factors affecting impulsive buying behavior in the cosmetics sector, there are many factors that consumers consider when making instant decisions or buying products even though they do not need them. In the research, these factors were examined in terms of marketing and consumer behavior; One of the important stimuli that trigger consumers' impulsive buying behavior is external stimuli. For example, in-store promotions and discounts can make consumers suddenly want to buy products. Elements such as interior design, lighting, music and odors of cosmetics stores can influence consumers' purchasing decisions. Sometimes intrinsic stimuli can also be effective. Consumers may be under the influence of friends or family members. Recommendations or approval from others can trigger impulsive buying behaviors. Consumers' loyalty to a particular cosmetic brand may trigger impulsive buying behavior. Cosmetics companies' advertising campaigns and fast consumption opportunities may facilitate consumers to make impulsive decisions. Consumers' mood may affect their impulsive buying behavior. In this study, the direct effects of factors such as brand equity, price consciousness, store-level promotions, store atmosphere, hedonic consumption, and normative influences on impulsive buying behavior were examined.In addition, it was investigated whether the product class familiarity factor has a regulatory role on impulsive buying behavior. In this context, a questionnaire form was created with the scales determined as a result of the literature review. 550 meaningful data were analyzed. In line with the purpose of the study, quantitative research design was utilized. Descriptive analyses were used to classify the demographic characteristics of the participants and the Least Squares Method (PLS-SEM), which is one of the types of Structural Equation Modeling (SEM) and can analyze complex models, was used in the research. While the direct effect of brand equity, price consciousness, store level promotions, hedonic consumption, normative influences scales on impulsive buying behavior was supported, the effect of store atmosphere variable on impulsive buying behavior was not supported. In addition, while the moderating effect of product class familiarity on the effect of brand equity, price consciousness, normative influences on impulsive buying behavior is supported, the moderating effect of product class familiarity on the effect of store level promotions, hedonic consumption, store atmosphere variables on impulsive buying behavior is not supported.