Arap Bürosu ve faaliyetleri (1916-1920)
The Arab Bureau and activities (1916-1920)
Yazar: NAZMİYE YOZGAT
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ KARTIN ; DOÇ. DR. AYŞEGÜL KUŞ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz istihbaratının yurtdışı (MI6) kollarından olan Arap Bürosu'nun bir incelemesidir. 1915'te ilan edilen Osmanlı cihadına karşı etkili bir mücadele yöntemine ihtiyaç duyan Londra, savaş süresince ve sonrasında Orta Doğu'daki dengeleri elinde tutabilmek amacıyla Dışişleri Bakanlığı'na bağlı İstihbarat Servisi'nin bir kolu olarak Arap Bürosu'nu kurdu. 
Bu tez çalışmasında, Yakın Doğu'daki Arapların çoğunlukta yaşadığı coğrafyada, İngiliz hükümetinin tutarlı ve kararlı adımlar atabilmesi adına İngiliz politikasını uyumlu hale getirmesi ile istihbarat ve propaganda faaliyetlerini düzenlemesi beklenen Arap Bürosu'nun teşkilat yapısı, propaganda faaliyetlerinin yanı sıra Orta Doğu'nun şekillenmesindeki rolü bu tez çalışmasında ortaya konulmaya çalışıldı.
1916-20 tarihleri arasında faaliyet gösteren Büro, 1914'ten önce toplanan istihbaratın çoğu için merkezi depo haline geldi ve düzenli olarak basılan Arap Bülteni de dahil olmak üzere çok sayıda materyal üretti. Savaş Bakanı Lord Kitchener'ın yönlendirmesi, Mark Sykes'ın önerisi ve Gilbert Clayton'ın çabaları ile kurulan istihbarat bürosuna zamanla ünlü Lawrence ve Gertrude Bell'in yanı sıra Hogarth, Cornwallis, Storrs, Wilson, Graves, Deedes, Garland, Herbert, Newcombe, Woolley, Dawnay ve daha niceleri müdahil oldular. Büro zamanla istihbaratın yanı sıra propaganda ve Şerif Hüseyin İsyanı'nın da merkezi haline geldi.

Anahtar Kelimeler: İngiltere, Orta Doğu, İstihbarat, Propaganda, Arap Bürosu

Abstract:
This study is a review of the Arab Bureau, an overseas (MI6) branch of British intelligence during World War I. Needing an effective method of struggle against the Ottoman jihad declared in 1915, London established the Arab Bureau as a branch of the Intelligence Service of the Ministry of Foreign Affairs in order to keep the balance in the Middle East during and after the war.
In this thesis, the organizational structure of the Arab Bureau, which is expected to harmonize British policy and organize intelligence and propaganda activities in order for the British government to take consistent and decisive steps in the geography where Arabs live in the Near East, its role in shaping the Middle East as well as its propaganda activities have been tried to be revealed.
Operating from 1916-20, the Bureau became the central repository for most of the intelligence gathered before 1914 and produced a wealth of material, including the regularly printed Arab Bulletin. Over time, in addition to the famous Lawrence and Gertrude Bell, Hogarth, Cornwallis, Storrs, Wilson, Graves, Deedes, Garland, Herbert, Newcombe, Woolley, Dawnay and many names became involved in the intelligence office, which was established with the direction of War Minister Lord Kitchener, the suggestion of Mark Sykes, and the efforts of Gilbert Clayton. Over time, the bureau became the center of propaganda and the Sheriff Hussein Rebellion, as well as intelligence.

Keywords: England, Middle East, Intelligence, Propaganda, Arab Bureau.