Ahlak eğitimine gelişimsel bir yaklaşım: Alan temelli ahlak eğitimi
A developmental approach to moral education: Domain based moral education
Yazar: SARİYE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM AŞLAMACI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada bilişsel-gelişimsel bir ahlak teorisi olan "Sosyal Alan Teorisi" ve bu teori temelinde geliştirilen "Alan Temelli Ahlak Eğitimi" yaklaşımı ele alınmaktadır. Çalışma giriş, sonuç ve beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, önemi ve çalışma ile ilgili temel kavramlar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde temel ahlak gelişimi kuramları ve sosyal alan teorisinin temellerini oluşturan bilişsel-gelişimsel (Piaget ve Kohlberg'in ahlak gelişimi teorileri) ahlak teorilerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde sosyal alan teorisinin gelişimi, teorinin temel özellikleri ve bu teoriye göre çocuklarda ahlak gelişimi dönemleri ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde sosyal alan teorisine göre eğitim ortamlarında ahlaki gelişimi destekleyecek bazı temel ilke, yöntem ve yaklaşımlardan bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde alan temelli ahlak eğitimi yaklaşımı açıklanarak, akademik müfredat içerisinde bu eğitim yaklaşımı temellerinde geliştirilen bazı ders içeriklerinde örnekler verilmiştir. Beşinci ve son bölümde Türk ahlak eğitimi ve ilişkili eğitim programları alan temelli ahlak eğitimi yaklaşımı temellerinde tartışılmıştır. Çalışma sonuç ve önerilerle bitirilmiştir.
Bu çalışmada sosyal alan teorisinden hareketle 'ahlakın' sosyal gelişimin önemli bir parçası olduğu, kişisel ve toplumsal gelişimle paralel bir şekilde gelişim gösterdiği belirtilmektedir. Çocukların erken yaşlardan itibaren ahlaki kurallar ile toplumsal kuralları birbirinden ayırt edebildikleri ve ahlaki bilgilerini fayda ve zarar temellerinde değerlendirmeler yaparak oluşturdukları ifade edilmektedir.
Alan temelli ahlak eğitimi yaklaşımından hareketle, ahlaki muhakemenin ahlaki bilgilerin yapılandırılması sürecinde etkili bir rol oynadığı, bu nedenle ahlak ve ilişkili eğitim programlarının çocukların ahlaki düşünme becerilerini geliştiren temeller üzerinde hazırlanmasının önemli olduğu belirtilmiştir. Son olarak ahlak eğitim programlarında sürecin daha etkili ve verimli kullanılabilmesi adına, gelişim çalışmalarından ve bu temeller üzerinde geliştirilen ahlak eğitimi yaklaşımlarından yararlanılmasının önemine dikkat çekilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Sosyal Alan Teorisi, Ahlaki Gelişim, Alan-Temelli Ahlak Eğitimi, Ahlaki Muhakeme.

Abstract:
In this study, "Social Domain Theory", a cognitive-developmental moral theory, and "Domain Based Moral Education" a moral education approach developed based on this theory, are discussed. The study consists of an introduction, a conclusion, and five chapters. The introduction section focuses on the subject, purpose, importance, and basic concepts of the study. In the first chapter, basic moral development theories and cognitive-developmental moral theories (Piaget and Kohlberg's moral development theories) that form the basis of social domain theory are mentioned. In the second chapter, the development of social domain theory, the basic features of the theory, and the periods of moral development in children according to this theory are revealed. In the third chapter, some basic principles, methods, and approaches that will support moral development in educational environments according to social domain theory are mentioned. In the fourth chapter, domain based moral education approach is explained and examples of some course contents that developed within the academic curriculum according to the domain-based moral education approach are given. In the fifth and last chapter, Turkish moral education and related education programs are discussed on the basis of the domain-based moral education approach. The study was concluded with results and recommendations.
In this study, based on social domain theory, it is stated that 'morality' is an important part of social development and that it develops in parallel with personal and social development. It is stated that children from an early age can distinguish between moral rules and social rules and form their moral knowledge by making evaluations on the basis of benefit and harm.
Based on the domain-based moral education approach, it has been stated that moral reasoning plays an effective role in the process of structuring moral knowledge; therefore, it is important to prepare moral and related education programs on the basis that develop children's moral reasoning skills. Finally, in order to use the process more effectively and efficiently in moral education programs, attention was drawn to the importance of utilizing developmental studies and moral education approaches developed on these foundations.
Keywords: Social Domain Theory, Moral Development, Domain-Based Moral Education, Moral Reasoning.