Sawgin ve rollergin ile çırçırlanmış bazı pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitlerinin lif özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of the fiber characteristics of the some cotton varieties ginned with sawgin and rollergin
Yazar: SEVTAP KARTAL
Danışman: PROF. DR. LALE EFE
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Pamuk Eksperliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
2015 yılında Kahramanmaraş koşullarında yürütülen bu çalışmada, bazı pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitlerinde sawgin ve rollergin çırçırlama yöntemlerinin lif kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Lydia, Carisma, PG 2018, Flash, BA 440, BA 119, Maraş-92 ve Erşan-92 çeşitleri (Gossypium hirsutum L.) deneme materyali olarak kullanılmıştır. Faktöriyel düzende tesadüf bloklarına göre 4 tekrarlamalı olarak kurulan denemeden elde edilen kütlü pamuklar rollergin ve sawgin tipi çırçır makinalarında çırçırlanmıştır. Elde edilen lif pamuk örneklerinde HVI ve AFIS lif analiz cihazları kullanılarak çeşitli lif özellikleri belirlenmiştir.
Rollergin çırçırlama yönteminde elde edilen; çırçır randımanı (% 38.6), üst yarı ortalama uzunluk (30.21 mm), lif uzunluk uyum indeksi (% 86.02), lif kopma dayanıklılığı (31.76 g/tex), iplik eğrilebilirlik indeksi (SCI) (104.68), sawgin çırçırlama yönteminde elde edilen değerlerden daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla, % 37.2, 29.78 mm,  % 84.61, 30.97 g/tex, 94.50). Rollerginde elde edilen;  kısa lif oranı (% 3.47) ve nep sayısı (59.40 adet/g) ise sawgin çırçırlama yönteminde elde edilen değerlerden daha düşük bulunmuştur (sırasıyla % 4.38 ve  119.34 adet/g).
Sonuç olarak, rollergin çırçırlama yönteminin çırçır randımanı, üst yarı ortalama uzunluk, ortalama uzunluk, lif uzunluk uyum indeksi, lif kopma dayanıklılığı, iplik eğrilebilirlik indeksi, kısa lif oranı ve nep sayısına olumlu etki ettiği söylenebilir. Üst yarı ortalama uzunluk, ortalama uzunluk, lif kopma dayanıklılığı, lif kopma uzaması, iplik eğrilebilirlik indeksi, nep büyüklüğü ve çiğit partikül nep sayısı birlikte düşünüldüğünde, en iyi çeşidin Lydia çeşidi (sırasıyla 30.87 mm, 26.30 mm, 32.56 g/tex, % 7.3, 104.25), çırçır randımanı, lif uzunluk uyum indeksi, kısa lif oranı, toplam partikül sayısı, toz partikül sayısı ve yabancı madde sayısı birlikte düşünüldüğünde, en iyi çeşidin Erşan-92 çeşidi (sırasıyla % 39.4, % 86.02, % 3.48, 231.4 adet/g, 206.3 adet/g, 25.13 adet/g), lif inceliği yönünden ise en iyi çeşitlerin BA 119 ve Maraş-92 çeşitleri (sırasıyla 4.78 mic. ve 4.80 mic.) olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Pamuk, Gossypium hirsutum L., , rollergin, sawgin, lif özellikleri.

Abstract:
In this study carried out in 2015 under Kahramanmaraş conditions, it was aimed at determining the effects of sawgin and rollergin ginning methods on the fiber quality in some cotton (Gossypium hirsutum L.) cultivars. In the study varieties of Lydia, Carisma, PG 2018, Flash, BA 440, BA 119 Maraş-92 and Erşan-92 were used as experimental materials. The trial was established according to factorial randomized block design with four replications. Seed cottons obtained from the trial were ginned in the rollergin and sawgin machines. In the obtained lint cotton samples, a number of fiber characteristics were determined by using HVI and AFIS fiber analysis devices.
Ginnig outturn (38.6 %), upper half mean length (30.21 mm), uniformite index (86.02 %), fiber strength (31.76 g/tex), spinning consistency index (SCI) (104.68) determined by using rollergin system were found higher than ones determined by using sawgin system (respectivelly 37.2 %, 29.78 mm,  84.61 %, 30.97 g/tex, 94.50). Short fiber percentage (3.47 %) and neps count (59.40 count/g) obtained from rollergin system were found lower than ones obtained from sawgin system (respectivelly 4.38 %  and  119.34 count/g).
As a result it can be said that the rollergin method has positive effect on ginnig outturn, upper half mean length, uniformite index, fiber strength, spinning consistency index, short fiber percentage and neps count. When upper half mean length, mean length, fiber strength, elongation, spinning consistency index, neps size and seed particule neps count are considered together the best variety was Lydia cv. (respectivelly 30.87 mm, 26.30 mm, 32.56 g/tex, 7.3 %, 104.25). Ginning outturn, uniformite index, short fiber percentage, total particule number, dust particule number and trash count are considered together the best variety was Erşan-92 cv. (respectivelly 39.4 %, 86.02 %, 3.48 %, 231.4 count/g, 206.3 count/g, 25.13 count /g). For fiber fineness the best varieties were BA 119 and Maraş-92 cv. (respectivelly 4.78 mic. and 4.80 mic.).

Key Words: Cotton, Gossypium hirsutum L., rollergin, sawgin, fiber characteristics.