Üniversite öğrencilerinin cinsiyet rolleri ve ego (ben) durumları arasındaki ilişkisi
The Relationship of university student`s gender role`s and ego state`s
Yazar: GÜLSEREN AŞILI
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ÜRE
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Endüstrileşmenin bir sonucu olarak kadın ve erkek cinsiyet rollerinde meydana gelen değişmeler günümüzde pek çok araştırmanın konusu haline gelmiştir. Bu araştırma da üniversite öğrencilerinin ego durumları ile cinsiyet rolleri ve okudukları bölümler arasında bir ilişki olup olmadığını incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın genel evrenini üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma evreni olarak ise Selçuk Üniversitesi öğrencileri alınmıştır. Araştırmanın örneklemi Selçuk Üniversitesinden 14 fakülte ve bölümünün 3. veya 4. sınıflarının random usulü seçilmesi ile belirlenmiştir. Öğrencilerin ego durumunu belirlemede Ego Durumları Ölçeğinden, cinsiyet rollerini belirlemede ise Cinsiyet Rolü Envanterinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: 1 -Öğrencilerin sahip oldukları eleştirici ebeveyn, koruyucu ebeveyn, yetişkin, doğal çocuk ego durumu ortalamaları cinsiyet rolüne göre farklılaşmasına rağmen;uygulu çocuk ego durumunda belirgin bir farklılık gözlenmemiştir. 2- Deneklerin eleştirici ebeveyn, koruyucu ebeveyn, yetişkin, doğal çocuk ego durumuna sahip olmaları biyolojik cinsiyetlerine göre farklılaşırken. kız ve erkek deneklerin uygulu çocuk ego durumu ortalamaları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır. 3- Deneklerin ego durumlarının cinsiyet rolleri ve biyolojik cinsiyetlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı f testi ile sınanmış, masculin erkek ve kızların diğer bireylere oranla baskın bir şekilde eleştirici ;feminen erkek ve kızların ise diğer bireylere oranla baskın bir şekilde koruyucu ebeveyn ego durumlarına sahip oldukları bulunmuştur.Erkek androjen bireyler diğer bireylere kıyasla baskın bir şekilde yetişkin durumuna sahipken, kız androjen,feminen ve masculin bireyler arasında bir farkgözlenmemiştir.Uygulu çocuk ego durumuna sahip olma bakımından da anlamlı bir farklılık yoktur.Feminen erkek ve kızlar ise diğer bireylere oranla daha baskın bir şekilde doğal çocuk durumuna sahip gözükmektedir. 4-Öğrencilerin ego durumlarının öğrenim gördüğü bölüme göre farklılaşıp farklılaşmadığı her ego durumu için ayrı ayrı f testi ile sınanmış,koruyucu ebeveyn ve doğal çocuk durumlarına sahip olma ile öğrenim görülen bölüm arasında bir ilişki olmadığı saptanmıştır.Matematik bölümünde okuyan öğrenciler ağırlıklı olarak eleştirici ebeveyn, coğrafya bölümünde okuyan öğrenciler ağırlıklı olarak yetişkin,ziraat bölümünde okuyan öğrenciler ise ağırlıklı olarak uygulu çocuk ego durumlarına sahip gözükmektedirler. 5- Deneklerin cinsiyet rollerinin biyolojik cinsiyetlerinden etkilendiği bulunmuştur.Buna göre erkekler baskın bir şekilde masculin cinsiyet rolüne sahipken, kızlar baskın bir şekilde feminen cinsiyet rolüne sahiptir. 6- Öğrencilerin cinsiyet rolleri öğrenim gördükleri programa göre değişmektedir. İlahiyat, gazetecilik ve halkla ilişkiler bölümünde okuyan öğrenciler ağırlıklı olarak feminen, hukuk ve iktisat fakültelerinde okuyan öğrenciler androjen, tıp ve dişçilik fakültelerinde okuyan öğrenciler ise masculin cinsiyet rolüne sahip gözükmektedir. Yukarıdaki bulgulara dayalı olarak öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The changes in gender roles of males and females as a result of technological developments have nowadays become a subject of great deal of research. This is another research which as well aims to investigate whether there is a relationship between the gender roles and ego states of university students and the department in which they study. The general universe of this research comprises university students. The study universe however covers the students at Selçuk University. The samples were chosen randomly from the students in the third or fourth classes at fourteen faculties/departments. In determining the ego states of the students, Ego State Scale was used, and Gender Roles inventory to determine their gender roles. The findings of the research can be summed up as follows: 1- Although the average values of critical parent, nurturing parent, adult, and natural child ego states of the students varied in accordance with their gender roles, not any notable differences were observed in adapted child ego state. 2- Whereas the samples show differences in having critical parent, nurturing parent, adult, or natural child ego states according to their biological genders, in adapted child ego state there wasn't any meaningful difference observed between the average values of male and female samples. 3- Whether the ego states of the samples differ according to their gender roles and biological genders has been tested through "Ftest", and it has been found out that masculine males and females have more powerful critical parent ego state in comparison with other individuals, while feminine males and females have comparatively more powerful nurturing parent ego states. Androgynous male individuals have a relatively dominant adult ego state, bu not any differences have been observed among androgynous female feminineand masculine individuals. On the other hand, there isn't any meaningful variation with regard to adapted child ego state. As for feminine male and female individuals, they seem to have an apparently stronger natural child ego state. 4- Each ego state has been dealt with through "F test" independently in order to see whether the ego states of the students differ according to the departments they study in. The result have proved that there isn't a relation between the nurturing parent and natural child ego states and the above mentioned departments, but that the students in mathematics department mainly tend to have critical parent ego state while those in the department of geography have adult ego state, and that the students studying agricultural engineering however tend to have adapted child ego state. 5- The gender roles of the samples have been found out to be affected by their biological genders. Accordingly, male individuals possess dominant masculine gender roles, whereas females have more powerful feminine gender roles. 6- The gender roles of the student varied according to the departments in which they study, the students in dentist department and those at medicine faculty mainly tend to have masculine gender roles. The students studying law and economics generally have androgynous gender roles, and those at theology faculty feminine gender roles. Suggestions have been devised on the bases of the findings.