Dayanıklılık ve kuvvet sporcularında, EKG'de ani ölüm riski parametrelerinin egzersiz öncesi ve sonrası kıyaslanması
Comparison of sudden DEATH risk parameters in endurance and strength athletes before and after exercise
Yazar: OĞUZ KAĞAN ÖZER
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT ZERGEROĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Spor Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Spor = Sports
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Fiziksel dayanıklılık = Physical endurance ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Ölüm-ani = Death-sudden ; Ölüm-ani-kardiak = Death-sudden-cardiac

Özet:
Amaç: Sporda ani ölüm, kardiyovasküler kollaps semptomlarının başlamasından sonra, 1-24 saat içerisinde kardiyak durma sebebiyle görülen doğal ve beklenmedik yaşam kaybı olarak tanımlanmaktadır. En sık nedeni kardiyak sebeplerdir. Tüm dünyada sporda ani ölümü önlemek için spora katılım öncesi değerlendirme yapılmaktadır ve bu değerlendirme elektrokardiyografiyi (EKG) de içermektedir. EKG'de ventriküler aritmi ve ani ölüm riskini öngören QT dispersiyonu, düzeltilmiş QT (QTc) dispersiyonu, Tpeak-end (Tp-e) intervali, Tp-e/QT ve Tp-e/QTc oranları gibi parametreler tanımlanmıştır. Bu parametrelerin sporcularda gözlenen kalp hipertrofisinde, patolojik hipertrofideki gibi sonuçları olup olmadığı bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı, dayanıklılık ve kuvvet tipi egzersiz yapan sporcu grupları ile kontrol grubunun egzersiz katılımı öncesinde ve koşu bandı egzersizi sonrasında, EKG'de ani ölüm riski parametreleri açısından kıyaslanarak, riskin sporcu gruplarında artıp artmadığını ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma dayanıklılık sporunu temsilen 30 futbolcu, kuvvet sporunu temsilen 30 vücut geliştirici ve 33 kontrol grubu katılımcısı olmak üzere toplamda 93 sağlıklı katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, 15 dakikalık bir dinlenmenin ardından bir kere ve koşu bandında yaptıkları egzersizin sonrasında birinci dakikada bir kere olmak üzere toplamda iki defa EKG görüntülemesi yapılmıştır. EKG tetkikleri, bağımsız iki araştırmacı tarafından incelenmiş olup ani ölüm riskine dair parametrelere ait veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Dinlenim durumunda QTc dispersiyonu, vücut geliştirici grubunda (57.80 ± 16.34), futbolcu ve kontrol grubuna göre (sırasıyla 44.20 ± 10.47, 47.61 ± 8.90) anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Egzersiz sonrası birinci dakikada QTc dispersiyonu değerlerinin, egzersiz öncesine göre tüm gruplarda anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür (sırasıyla futbolcu, vücut geliştirici ve kontrol grubunda p<0.001, p=0.005 ve p<0.001). Tp-e intervali ortalamalarında, egzersiz öncesi ve sonrası değerlerde anlamlı fark saptanmamıştır. Futbolcu grubunda egzersiz öncesi Tp-e/QT oranı (0.201 ± 0.018), vücut geliştirici (0.223 ± 0.026) ve kontrol grubuna (0.222 ± 0.016) göre anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0.001). Tp-e/QT oranı egzersiz sonrası değerlerinde ise gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Tp-e/QTc oranında ise hem egzersiz öncesi hem egzersiz sonrası değerlerde gruplar arası anlamlı fark saptanmamıştır.

Sonuç: Çalışmamızda elde edilen veriler incelendiğinde, QTc dispersiyonu değerleri, ventriküler aritmi ve ani ölüm riskinin kuvvet sporcularında, dayanıklılık sporcuları ve kontrol grubuna göre daha fazla olduğunu düşündürmektedir.  Ancak diğer parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmaması ve QTc dispersiyonu için belirlenmiş sınır değerlerin bulunmaması sebebiyle, göreceli olan QTc dispersiyonu artışının klinik sonuçları hakkında net yorum yapılması için daha fazla çalışma ihtiyacı olduğu sonucuna varılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sporda Ani Ölüm, EKG, Kuvvet Egzersizi, Dayanıklılık Egzersizi

Abstract:
Aim: Sudden death in sports is defined as the natural and unexpected loss of life due to cardiac arrest within 1-24 hours after the onset of cardiovascular collapse symptoms. The most common reason is cardiac causes. All over the world, pre-participation evaluation is being carried out in order to prevent sudden death in sports and this evaluation also includes electrocardiography (ECG). Parameters such as QT dispersion, corrected QT (QTc) dispersion, Tpeak-end (Tp-e) interval, Tp-e/QT and Tp-e/QTc ratios, which predict ventricular arrhythmia and sudden death risk are defined in ECG. It is not known whether these parameters have the same results in cardiac hypertrophy observed in athletes as in pathological hypertrophy or not. The aim of this study is to compare the endurance and strength training groups with the control groups in terms of sudden death risk parameters in the ECG before and after the exercise participation in order to reveal whether the risk increases in the athlete groups.
Materials and Methods: The study was compeleted on a total of 93 healthy participants, including 30 soccer players representing endurance sports, 30 bodybuilders representing strength sports, and 33 control group participants. ECG imaging was performed twice, once after a 15-minute rest and once in the first minute after exercising on the treadmill. ECG results were examined by two independent researchers, and the data on the parameters of the risk of sudden death were statistically evaluated.
Results: QTc dispersion at rest was significantly higher in the bodybuilder group (57.80 ± 16.34) compared to the football player and control groups (44.20 ± 10.47, 47.61 ± 8.90, respectively) (p<0.001). The QTc dispersion values in the first minute after exercise were found to be significantly higher in all groups compared to pre-exercise (p<0.001, p=0.005 and p<0.001 in the football player, bodybuilder and control groups, respectively). There was no significant difference in the mean Tp-e interval, before and after exercise. Pre-exercise Tp-e/QT ratio (0.201 ± 0.018) was found to be significantly lower in the football player group compared to the bodybuilder (0.223 ± 0.026) and control groups (0.222 ± 0.016) (p<0.001). There was no statistically significant difference between the groups in the post-exercise Tp-e/QT ratio values. In Tp-e/QTc ratio, there was no significant difference between the groups in both pre-exercise and post-exercise values.

Conclusions: Our findings indicate that, QTc dispersion values suggest that the risk of ventricular arrhythmia and sudden death is higher in strength athletes than in endurance athletes and control groups. However, there is no statistically significant difference in other parameters and no cut-off values for QTc dispersion, it is concluded that more studies are need to be made a clear interpretation of the clinical consequences of relative increase in QTc dispersion.

Key Words: Sudden Death in Sports, ECG, Strength Training, Endurance Training