Hipotiroidli sıçanlarda uzamsal öğrenme performansında cinsiyet bağımlı faktörlerin araştırılması
The effect of gender spatial learning performance of hypothyroid rats
Yazar: NESRİN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. NURCAN DURSUN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Bellek = Memory ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Sıçanlar = Rats ; Testler = Tests ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Öğrenme = Learning

Özet:
Deneysel çalışmalar, yetişkin dönemde dentat girusta devam eden nörogenezin tiroid hormonlarının az yada çok salgılanmasından etkilenebileceğini göstermektedir. Çalışmalar hayvan ve insanlarda uzamsal öğrenmenin cinsiyet farklılığı gösterdiğini bildirmektedir. Bu çalışma deneysel hipotiroidi geliştirilen sıçanlarda oluşan uzamsal öğrenme ve bellek bozukluklarında cinsiyetin etkisini araştırmıştır.
Propiltiourasil, erkek ve dişi  sıçanlara 0,2 mg/kg dozda olacak şekilde içme sularına  21 gün süre ile verilerek hipotirodi oluşturulmuştur. Serum T4 düzeyleri hipotiroid ve kontrol grubu sıçanlardan alınan kan örneklerinde ölçülmüştür. Kontrol grubuna göre hipotiroidili grupta serum T4 seviyeleri düşük bulunmuştur. Hipotiroidi gelişimi sonrasında, kaçma platformu içeren Morris su tankı içinde dört ardışık gün her günde 4 yüzdürme yaptırılarak öğrenme periyodu ve beşinci gün platform kaldırılıp 2 dakika olacak şekilde bir kez yüzdürülerek öğrenme ve bellek test edilmiştir. 
Morris su tankı testinde, öğrenme performansı yüzme mesafesi olarak ifade edildiğinde,  hipotiroidizmli grupların platforma ulaşmak için daha uzun  mesafeler  katettiği,  bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (P <0,015) bulunmuştur. Yüzme mesafeleri tüm erkek ve tüm dişi sıçanlar arasında farklılık (P<0,03) göstermemiş olup hipotiroidi dişi -  kontrol dişi yada hipotiroidi erkek-  kontrol erkek arsında da farklılık göstermemiştir. Hipotiroidili gruplar kontrol grubundan daha yavaş hızlarda  (yüzme hızı) platforma ulaşmıştır ve bu farklılık da istatistiksel olarak anlamlıdır (P<0,03). Tüm erkek ve tüm dişi sıçanlar yüzme hızları olarak karşılaştırıldığında aralarında fark bulunmamıştır. Anksiyete düzeyi tigmotaksis oranı olarak ifade edildiğinde, erkek sıçanlara kıyasla dişi sıçanların daha anksiyeteli davrandıkları ve bu farklılığın anlamlı olduğu belirlenmiştir (P<0,02). Hipotiroidizmin bellek performansı üzerine olumsuz etkisi görülmüştür fakat tek varyanslı ANOVA testi ile analiz yapıldığında bellek performansı üzerine olan etkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Tek yönlü ANOVA testi yapıldığında ise dişi hipotiroidi sıçanlarla kontrol erkek sıçanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (P<0,01). 
Bu çalışma hipotiroidizmin öğrenme performansını olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur.  Gruplar  arasındaki öğrenme farklılıkları oluşumunda  anksiyete veya motor fonksiyon farklılıklarının etkisi yoktur.  Hipotiroidinin bellek üzerine olumsuz etkisi bulunmuştur. Özellikle kontrol grubu erkeklere kıyasla dişi hipotiroidi grubun bellek performansı etkilenmiştir.

Anahtar Kelimeler : Hipotiroidizm; Sıçan; Öğrenme; Bellek; Morris su tankı.

Abstract:
Experimental studies show that adult neurogenesis in dentat gyrus may be influenced by less or more thyroid hormone secretion. Studies report that spatial learning in animals and humans showes sex differences. The aim of this study was to investigate the sex differences on spatial learning and memory which occurs in hypothyroid rat model. 
Hypothyroid has been created for male and female rats by giving 0.2 mg/kg dose propylthiouracil in drinking water for 21 days. Serum T4 levels were measured in blood samples from hypothyroid and control groups. After the development of hypothyroid, learning period was tested by having the rats swim in Morris water tank including an escape platform for 4 times, on 4 consecutive days, and on the 5th day, learning and memory were tested having the rats swim once being maximum for 2 minutes after removal of the platform.
In Morris water maze test, we observed that groups with hypothyroid have taken longer distances before reach the platform while learning performance expressed as swimming distance and this difference is meaningful (P<0,015). Swimming distances haven't show difference between all male and all female rats (P<0,03) but have showed difference between hypothyroid female - control female or hypothyroid male - control male (P<0,03). Hypothyroid groups at a slower speed (swimming speed) than the control group reached the platform and this difference was also statistically significant. Compared with swimming speeds, there was no difference between all male and all female rats (P<0,02). When the anxiety level expressed as tigmotaksis rate it was determined that female rats behave more anxious than male rats and this difference is significant. Negative effect of hypothyroidism on memory performance was observed but when we analyzed with univariate ANOVA test it was found that the effect on memory performance was not statistically significant. But when one-way ANOVA test was performed, a significant difference has been found between hypothryoid female rats and control male rats (P<0,01).
This study revealed that hypothyroidism effects learning performance negatively. There is no effect of anxiety or motor function differences on learning differences between groups. Also the negative impact of hypothyroidism on the memory was observed. Especially the memory performance of the female hypothyroid group has affected compared to male control group.

Keywords: Hypothyroidism; Rat; Learning; Memory; Morris water maze.