"Olmak ya da olmamak" boyutlarıyla ücretli öğretmenleri anlamaya çalışmak: Kimler ve neler yapıyorlar?
Understanding paid teachers in terms of 'to be or not to be': Who are they and what do they do?
Yazar: SEVCAN YANIK
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Şüphesiz öğretmen bir ulusun geleceği, kalitesi ve refahı için en önemli mesleklerden biridir. Öğretmenlerin bir ülke için bu derece önemli olması eğitim sisteminde çalışanlar arasında büyük bir paya sahip olduğunu göstermektedir (Gökşen, 2019). Ancak günümüz Türkiye'si en büyük sorunlarından biri haline gelen ve bir ülkenin kalkınmasını zedeleyecek olan ücretli öğretmenlik sorunu ile karşı karşıyadır. Ücretli öğretmenlik ise; ilgili kurumun öğretmenlik programından mezun ya da formasyonu bulunan kişilerin başka branşlarda öğretmenlik yapmasıdır. DMK (1965)'ye göre ücretli öğretmenlik herhangi bir kurumda herhangi bir nedenden dolayı boşluk bulunması halinde geçici olarak göreve getirilen ve sadece girdiği ders saati kadar ücret veren bir sistemdir. Fakat Türkiye'de öğretmen ihtiyacının karşılanması için yapılan bu uygulama büyük bir sorun teşkil etmektedir. Öğretmen eksiği ile karşı karşıya kalan okulların branşına bakılmaksızın başka branşlara mecburi olarak yönlendirilmesi gelecek nesillerin eğitim hayatını da tehdit etmektedir. Örneğin ilgili üniversitenin edebiyat bölümünden mezun olmuş kişilerin 8 aylık bir süreçte formasyon alarak sınıf öğretmenliği gibi branşlarda öğretmenlik yapması yapılandırılmış eğitim sisteminde de çelişkiler yaratmaktadır. Bir diğer sorun ise yine kadrolu öğretmenlerle karşılaştırılan ücretli öğretmenlerdir. KPSS puanı ile atanmış ve ders saat ücreti olarak da ücretli öğretmenlere göre neredeyse iki katı ücret alan kadrolu öğretmenler her bakımdan ücretli öğretmenlerden daha yetkin görülmekte ve buna göre muamele edilmektedir. Bütün bu problemler ise ülkemizde yer alan ücretli öğretmenlik sorununun ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu tez ise bu tür problemlere ışık tutmayı ve çözüm getirici öneriler getirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçlara yönelik olarak çalışma aşağıda bulunan sorulara yanıt arayacaktır:
1. Katılımcıların görüşlerine göre ücretli öğretmenlik denildiğinde zihinlerde oluşan olumlu/olumsuz kavramlar nelerdir?
2. Katılımcıların görüşlerine göre ücretli öğretmenlik uygulamasından kaynaklanan problemler nelerdir?
3. Ücretli öğretmenlerin, ücretli öğretmenliğin uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri nasıldır?
4. Kadrolu öğretmenlerin ücretli öğretmenlik uygulamasına ilişkin görüşleri nasıldır?
5. Katılımcıların "ücretli öğretmenlerin okul paydaşları tarafından daha az önemsendiğine" ilişkin görüşleri nasıldır?
6. Ücretli öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin ücretli öğretmenliği nasıl algıladığına dair görüşleri nasıldır?
7. Okul yöneticilerine göre, ücretli öğretmenliğin öğrencilerde bıraktığı izlere ilişkin görüşleri nasıldır?
8. Katılımcıların ücretli öğretmenlik uygulamasına dair yaşadıkları ya da tanık oldukları anılar/olaylar nasıldır?
Bu çalışmada bilimsel araştırmaya ilişkin olarak katılımcı öğretmenlerinin görüşlerinden derinlemesine bilgi edinmek ve öğretmenlerin düşüncelerini rahat, kolay ve açık bir şekilde ifade etmeleri için nitel araştırma çerçevesinde yarı yapılandırılmış ve yönlendirici olmayan görüşme tekniği ile açık uçlu sorulardan oluşan anket kullanılacaktır. Araştırma MEB'e bağlı aynı devlet okulunda görev yapan 16 ücretli ilkokul öğretmeni (KPSS ile ataması yapılmamış), 15 kadrolu öğretmen (KPSS ile ataması yapılmış) ve 7 okul yöneticisi ile yürütülecek olup araştırmanın uygulanması ve değerlendirilmesi aşamalarında veri toplama aracı olarak ses kayıtları ve dokümanları ile açık uçlu sorulardan oluşan anket kullanılacaktır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılacaktır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler içerik analiziyle analiz edilecektir.

Abstract:
Undoubtedly, teacher is one of the most important professions for the future, quality and welfare of a nation. The fact that teachers are so important for a country shows that they have a large share among those working in the education system (Gökşen, 2019). However, today's Turkey is faced with the problem of paid teaching, which has become one of the biggest problems and will harm the development of a country. Paid teaching is; People who have graduated from or have completed the teaching program of the relevant institution are teaching in other branches. According to DMK (1965), paid teaching is a system in which a temporary teacher is assigned to an institution if there is a vacancy for any reason and is paid only for the course hours he attends. However, this practice to meet the need for teachers in Turkey poses a big problem. The forced redirection of schools, which are faced with a shortage of teachers, to other branches, regardless of their branch, also threatens the educational life of future generations. For example, the fact that people who graduated from the literature department of the relevant university receive training in branches such as classroom teaching within an 8-month period creates contradictions in the structured education system. Another problem is paid teachers, who are compared to permanent teachers. Permanent teachers, who are appointed with KPSS scores and receive almost twice the hourly wage than paid teachers, are seen as more competent than paid teachers in every respect and are treated accordingly. All these problems show how important the paid teaching problem in our country is. This thesis aims to shed light on such problems and offer solutions. For these purposes, the study will seek answers to the following questions:
1. According to the participants' opinions, what are the positive/negative issues that come to mind when teaching is mentioned?
2. According to the participants' opinions, what are the problems that they can teach that are not shown?
3. How do paid wages relate to the viability of unpaid teaching?
4. How is it done regarding the teaching practice that does not require tenure?
5. How will participants be treated if they are considered "less important by fee-based school operations"?
6. What is the behavior of the parents regarding the fees paid, the amounts and how they perceive their teachers to keep them?
7.According to school conditions, how are those who are watched involved in the demonstration of teaching that is not demonstrated?
8. What are the memories/events that the participants experienced or witnessed during teaching practice?
In this study, a semi-structured and non-directive interview technique and a survey consisting of open-ended questions will be used within the framework of qualitative research in order to obtain in-depth information from the opinions of the participating teachers regarding the scientific research and to enable the teachers to express their thoughts comfortably, easily and clearly. The research will be carried out with 16 paid primary school teachers (not appointed through KPSS), 15 permanent teachers (appointed through KPSS) and 7 school administrators working in the same public school affiliated with the Ministry of Education. Voice recordings and documents will be used as data collection tools during the implementation and evaluation stages of the research. A survey consisting of open-ended questions will be used. A semi-structured interview form will be used as a data collection tool in the research. The data obtained as a result of the research will be analyzed with content analysis.