Bitki büyüme düzenleyicilerin asma (Vıtıs Vınıfera L.) bitkisinin in vitro kallus kültürlerinin gelişimi üzerine etkileri
Effects of plant growth regulators on the development of in vitro callus cultures in grapevine (Vitis Vinifera L.)
Yazar: ERSEN ÇAKAL
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT AKI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Vitis vinifera L. (üzüm), ekonomik önemi nedeniyle dünyada ve ülkemizde yaygın olarak yetiştirilen bir bitkidir. Üzüm meyve suyu, pekmez, şarap ve tıbbi sanayi olarak kullanılabilir. Günümüzde V. vinifera türünün hastalıklara ve biyotik, abiyotik stres faktörlerine dayanıklılık gösteren çeşitlerinin elde edilmesi önem arz etmektedir. Bunu göz önünde bulunduran araştırıcılar, biyoteknolojik çeşitli yöntemler ile olumsuzluklara karşı daha dayanıklı ve verimi yüksek olan kültüvarlar geliştirmeye yönelmişlerdir.
Araştırmamızda, iki yaşındaki V. vinifera Bozcaada Çavuş Üzüm kültüvarının in vitro kallus gelişimi seviyelerinin belirlenmesi için MS ve Gamborg B5 besin ortamları seçilmiştir. Ancak seçmiş olduğumuz Gamborg B5 besin ortamının kallus uyartımı üzerinde etkili olmadığı belirlendiğinden dolayı çalışmadan çıkartılmıştır. Araştırmamızda V. vinifera Bozcaada Çavuş Üzüm kültüvarından alınan yaprak sapı ve sürgün ucu eksplantları her bir petride 4 adet eksplant olacak şekilde kallus eldesinde kaynak olarak kullanılmıştır. V. vinifera kültüvarına ait olan eksplantlardan MS0 bazal besin ortamında sağlıklı kallus biyokütlesi elde edildikten üç alt kültür sonra bu kallus kültürleri 1:1 mg/L (MS1), 1:2 mg/L (MS2) ve 1:4 mg/L (MS3) oranlarında BAP ve 2,4-D bitki büyüme düzenleyicileri ile desteklenmiş olan MS ortamlarına aktarılmıştır. Bu ortamlardaki alt kültür serilerine ait olan her bir petrideki aynı eksplantlar üç alt kültür boyunca takip edilerek kallus gelişim düzeylerinin gözlemi gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmadan elde ettiğimiz sonuçlara göre 1:1 mg/L oranında BAP ve 2,4-D ile desteklenmiş olan MS1 besin ortamlarında üçüncü alt kültür sonunda kallus uyartımının MS0 ortamına göre %26,02 oranında arttığı belirlenmiştir. Araştırmamızda, farklı bitki büyüme düzenleyicilerinin asma bitkisinde kallus uyartımı üzerinde farklı düzeylerde etkili olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Vitis vinifera L. (grape) is a plant widely grown in the world and in our country due to its economic importance. It can be used as grape juice, molasses, wine and medicinal industry. Today, it is important to obtain varieties of V. vinifera species that are resistant to diseases and biotic abiotic stress factors. Considering this, researchers have tended to develop cultivars that are more resistant to negativities and have higher yields with various biotechnological methods.
In our research, MS and Gamborg B5 nutrient mediums were selected to determine the in vitro callus development levels of the two years old V. vinifera Bozcaada Sergeant Grape cultivar. However, since it was determined that the Gamborg B5 nutrient medium we chose was not effective on callus stimulation, it was eliminated from the research. In our research, petiole and shoot tip explants taken from V. vinifera Bozcaada Sergeant Grape cultivar were used as a source for obtaining callus with four explants in each petri dishes. Healthy callus biomass was obtained from the explants of the V. vinifera cultivar in MS0 nutrient medium, and after three subcultures, these callus were transferred to the MS medium which supplemented with BAP and 2,4-D combinations of 1:1 (MS1), 1:2 (MS2) and 1:4 (MS3). Necessary observations were made by following the subculture series in these media throughout the three subcultures. The same explants in each petri dishes belonging to the subculture series in these medium were followed over three subcultures to observe the level of callus growth.
According to the results we obtained from our research, it was determined that callus stimulation increased by 26,02% at the end of the third subculture in MS1 nutrient media supplemented with 1:1 mg/mL BAP and 2,4-D when compared to MS0 medium. In our research, it has been revealed that different plant growth regulators have different effects on callus stimulation in grapevine plants.