Değişken debili sulama pompaj tesislerinde enerji etkinliğinin belirlenmesi
Determination of the energy efficiency in variable flow irrigation pumping plants
Yazar: ENDER KAYA
Danışman: PROF. DR. SEDAT ÇALIŞIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Debi = Flow ; Frekans çeviriciler = Frequency converters ; Pompa karakteristikleri = Pump characteristics ; Sulama = Irrigation

Özet:
Bu çalışmada, sabit basınç ve değişken debili sulama pompaj tesislerinde verimlilik ve özgül enerji tüketimi bakımından üç farklı yöntemin kullanılabilirliği araştırılmıştır. 
Yöntemler arasındaki fark, debi ve basınç değiştirmek için kullanılan ekipmanlardan kaynaklanmaktadır. Buna göre; I. Yöntem değişken hızlı pompa (DHP) ve hidrolik basınç yükselticisi (HBY); II. Yöntem DHP ve servo-motorlu ayar vanası (AV);  III. Yöntem sabit devirli pompa ve basınç düşürücü vanayı içermektedir. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir.
I.yöntemde, nominal debinin %70'inde sabit basınç elde edilmiştir ancak nominal değerlere göre %30,49 seviyesinde sistem veriminde azalma ve özgül enerji tüketiminde artış görülmüştür. Bu yöntemde HBY, nominal debinin %60'ında istenilen basıncı geliştirememiştir. 
II. yöntemde, nominal debinin %60'ına kadar sabit basınç elde edilmiştir. Nominal debinin %80'inde, %15 seviyesinde sistem veriminde artış ve özgül enerji tüketiminde düşüş görülmüştür. 
III. yöntemde, nominal debinin sadece %63,7'sinde sabit basınç elde edilmiştir. Bu debi oranında %6,9 seviyesinde sistem veriminde artış ve özgül enerji tüketiminde düşüş görülmüştür.
Sonuç olarak; sabit basınç ve değişken debili basınçlı sulama sistemlerinde, debi değişkenliği, sistem verimi ve özgül enerji tüketimi bakımından DHP ve AV ekipmanlarını içeren II. Yöntemin kullanılması önerilebilir.

Abstract:
In this study; availability of three different methods in respect to efficiency and specific energy consumption were investigated for constant pressure and variable flow rated irrigation pumping plants.
The difference between the methods is due to equipments which are used for changing the flow rate and pressure. Accordingly,  the first method consists of variable speed pump (VSP) and hydraulic pressure booster (HPB); the second method consists of the VSP and servo-motor regulating valve (RV); the third method consists of a fixed speed pump and pressure reducing valve.
The obtained results from the study are given below.
In first method; the constant pressure was obtained at the rate of the 70% of the nominal flow rate. However, the amount of system efficiency between the nominal and the controlled system was decreased as 30.49%  while the specific energy consumption ratio was increased with the same amount. In this method, HPB was failed to develop the required pressure at 60% of the  nominal flow rate. 
In the second method; constant pressure is obtained at 60% of the nominal flow rate during decreasing the flow rate from 100%. At 80% of the nominal flow rate, the level of the system efficiency increased as 15% whereas the level of specific energy consumption was reduced as 15%  .
In the third method;the constant pressure is only obtained at 63.7% of the nominal flow rate. At this flow rate, increament of  the level of system efficiency and reduction of the level of specific energy consumption were  the same as 6.9%.
As a result, according to the flow variability, system efficiency and specific energy consumption amounts, the pressurized irrigation systems with having constant pressure and variable flow rate in the second method can be suggested.