Gelir eşitsizliği ve yoksulluğun ekonomik büyüme ile ilişkisi: Doğu ve Batı Avrupa karşılaştırması
Income inequality, poverty and economic growth: Comparative study of Eastern and Western Europe
Yazar: SEMA KAZAZİ
Danışman: PROF. DR. OSMAN KÜÇÜKAHMETOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa = European ; Avrupa ülkeleri = European countries ; Batı Avrupa = Western European ; Doğu Avrupa = Eastern Eurepean ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Kuznets hipotezi = Kuznets hypothesis ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Gelir eşitsizliği, ekonomik büyüme ve yoksulluk arasındaki ilişki oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir. Doğu Avrupa planlı ekonomi ve sosyalist (komünist) ekonomi etkilerini taşımakla birlikte, Batı Avrupa ülkelerinde (Almanya hariç) sosyalist (komünist) devlet yönetimi biçimi yaşanmamıştır. Kişi başına düşen reel gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) verilerine göre Doğu Avrupa, Batı Avrupa'ya göre daha yoksuldur. Ayrıca, gelir dağılımı, Doğu Avrupa'da Batı Avrupa'ya nazaran daha çarpıktır. Çalışmada 1990-2015 yılları için Doğu Avrupa ve Batı Avrupa'da gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme ile ilişkisi Kuznets hipotezi çerçevesinde panel veri analizi kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca, 1995-2016 yılları için, gelir eşitsizliği, ekonomik büyüme ve yoksulluk arasındaki ilişki, eşitsizlik ve yoksulluk değişkeninin bağımlı değişken olduğu iki denklem kurularak, panel veri analizi yoluyla incelenmiştir. Kuznets'in ters U hipotezi, ekonomik gelişmenin başlangıç dönemlerinde gelir eşitsizliğin arttığını, gelir eşitsizliğin ulaştığı en yüksek noktada bir müddet sabit kaldığını, ondan sonraki dönemde de düşüşe geçtiğini öne sürer. Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasında ilişki Doğu Avrupa ülkelerinde Kuznets hipotezinin aksine U şeklinde seyretmektedir. Kişi başına düşen reel GSYİH arttıkça gelir eşitsizliği önce azalmakta daha sonra artış göstermektedir. Batı Avrupa ülkelerinde ise gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Çalışma sonuçları, Doğu ve Batı Avrupa'da ekonomik büyümenin mutlak yoksulluğu (3,2 ABD Doları yoksulluk sınırı) azalttığını göstermektedir. Ancak ekonomik büyüme, Doğu Avrupa'da gelir eşitsizliğini arttırırken, Batı Avrupa'da bu iki makro ekonomik gösterge arasında ilişki olduğuna dair sonuç elde edilmemiştir.

Abstract:
The relationship between income inequality, economic growth and poverty has a very complex structure. Although Eastern Europe carries the effects of planned economy and socialist (communist) economy, socialist (communist) form of state administration has not been experienced in Western European countries (except for Germany). According to real gross domestic product (GDP) per capita data, Eastern Europe is poorer than Western Europe. In addition, income distribution is more skewed in Eastern Europe than in Western Europe. In the study, the relationship between income inequality and economic growth in Eastern Europe and Western Europe for the years 1990-2015 was examined using panel data analysis within the framework of the Kuznets hypothesis. In addition, for the years 1995-2016, the relationship between income inequality, economic growth and poverty was examined through panel data analysis by establishing two equations in which the inequality and poverty variables are dependent variables. Kuznets' inverted U hypothesis suggests that income inequality increases in the early stages of economic development, remains stable for a while at the highest point reached, and then declines in the following period. Contrary to Kuznets hypothesis, the relationship between income inequality and economic growth is U-shaped in Eastern European countries. As real GDP per capita increases, income inequality first decreases and then increases. In Western European countries, however, no significant relationship was found between income inequality and economic growth. The study results show that economic growth reduces absolute poverty ($3.2 poverty line) in Eastern and Western Europe. However, while economic growth increases income inequality in Eastern Europe, there is no relationship between these two macroeconomic indicators in Western Europe.