Tirmizî'nin Cami'inde Fıkhü'l-hadis ve fakih muhaddisler
Fiqh al-hadith and the faqih-muhaddith in Tirmidhi's Jami'
Yazar: OĞUZHAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Fakih = Fakih ; Fıkhü'l-hadis = Fiqh al-hadith ; Fıkıh = Fıkh ; Hadis = Hadith ; Muhaddis = Muhaddthoon ; Tirmizi = Tirmizi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bir kısım muhaddis, Hz. Peygamber'in hadislerini nakletme ve sıhhat açısından değerlendirmenin yanında ehl-i re'y tarafından oluşturulan fıkha karşı hadis merkezli fıkıh faaliyeti yürütme çabalarına da girişmiştir. Bu bağlamda onlar bir hadisin sıhhati tespit edildikten sonra naklî veya aklî olsun başka bir delile arz edilmediği bir metodoloji olarak tarif edilen fıkhü'l-hadis ilminin teşekkülünü sağlamışlardır.
Ehl-i hadisin belirgin şekilde fıkhü'l-hadis faaliyetlerini hadis edebiyatı ürünleri üzerinden yürüttüğü görülmektedir. Tasnif edilen cami' ve sünen türü eserlerden bazıları sadece hadis rivâyetini barındırmamış ayrıca ihtiva ettiği hadisler üzerinden fıkhü'l-hadisi de içermiştir. İşte bu özellikteki eserlerden birisi de Ebû İsa et-Tirmizî'ye ait olan Cami'dir.
Bu çalışmada Tirmizî'nin düşünce yapısı incelenmiş, Cami'deki takip ettiği usûlü ve tavırları üzerinden onun fıkhü'l-hadis disiplinine göre konumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra Tirmizî'nin, eserinde görüşlerini naklettiği âlimlerin listesi çıkarılmış ve bu listenin âlimler tasnifindeki yeri başka eserlerle mukâyese edilerek belirlenmiştir.
Yapılan araştırmalar neticesinde Tirmizî'nin fıkhü'l-hadis disiplini çerçevesinde hareket eden ehl-i hadis tavra sahip bir âlim olduğu kanısına ve ayrıca onun, eserinde ehl-i hadise mensup fakihlerin görüşlerini nakletmeyi öncelediği neticesine ulaşılmıştır. Ehl-i hadis fakihler olarak bilinen bu âlimler, çalışmada "fakih muhaddis" kavramıyla ifade edilmiştir.

Abstract:
Besides transmitting ḥadīths of the Prophet and assessing their authenticity, some Ḥadīth scholars (muḥaddithūn) have also made efforts to conduct Ḥadīth-based Fiqh activity against the fiqh developed by the Ahl al-Ra'y ('The People of Reason'). In this context, they advanced the formation of the science of Fiqh al-Ḥadīth, which is described as a methodology in which no further evidence, whether textual (naqlī) or rational (aqlī), is required after having established the authenticity of a ḥadīth.
It appears that the Ahl al-Ḥadīth ('The People of Ḥadīth) have conducted their fiqh al-ḥadīth activities based on the collections of Ḥadīth literature. The Jāmi` and Sunan genre of classified works have not only contained Ḥadīth transmissions, but have also included the fiqh al-ḥadīth of ḥadīths. One of the works that has this feature is the Jāmi` of Abū `Īsā al-Tirmidhī.
In this study, Tirmidhī's structure of thought was analyzed and an attempt was made to determine his position in the fiqh al-ḥadīth discipline on the basis of the methodology and expressions he used in the Jāmi`. In addition to this, a list of scholars from whom Tirmidhī in his work conveyed his views on was excluded, and the place of the scholars in his classification was determined by comparing them with other works.
As a result of the studies carried out, our findings indicate that in the framework of Tirmidhī's fiqh al-ḥadīth discipline, he was a scholar who possessed the demeanor of the Ahl al-Ḥadīth, and also that he gave priority to the opinions of members of the Ahl al-Ḥadīth in his works. The scholars known as Fuqahā' Ahl al-Ḥadīth have been referred to in this study using the term "faqīh muḥaddith."