Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisi: Seçilmiş ülkelere yönelik panel veri analizi
The impact of artificial intelligence on employment: A panel data analysis for selected countries
Yazar: CEMRE NUR ÇETİN
Danışman: PROF. DR. EROL KUTLU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dördüncü ve Beşinci Endüstri Devriminin ortak paydasında yer alan makine öğrenmesi, derin öğrenme, robotik ve otomasyon gibi çeşitli yapay zekâ teknolojileri son yıllarda hızla gelişmiş ve ekonomiyi etkileyebilecek her alanda kullanımı giderek yaygınlaşmıştır. Bu teknolojiler üretim sürecini kolaylaştırma, verimliliği artırma, ticareti ve ekonomik büyümeyi etkileme ve bu bağlamda istihdam ve eşitsizlik üzerinde etkiler yaratma kapasitesine sahiptir. Yapay zekânın yükselişi özellikle istihdam dinamikleri üzerindeki potansiyel etkisine ilişkin tartışmalara yol açmıştır. Bir taraftan yapay zekânın gelişimi ve yaygınlaşmasıyla emeğin yer değiştirmesi veya yerinden edilmesi gibi potansiyel erozyon endişeleri hâkim olsa da diğer taraftan iş, meslek ve görevler bağlamında yeni roller yaratarak iş fırsatlarını ve insan becerisini artıracağı savunulmaktadır. Yapay zekâ ve istihdam arasındaki çok yönlü ilişkinin araştırıldığı ve emek için sunulan fırsatların ve zorlukların ele alındığı bu çalışmada ise seçilmiş ülke ekonomilerinde yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisi ampirik bir analiz ile araştırılmıştır. 2017-2021 yıllarını kapsayan 5 yıllık dönemde 29 ülke için araştırılan etkinin analizi için Sistem-GMM tahmincisinin kullanıldığı çalışmada yapay zekânın %1 seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı ve katsayı işaretinin pozitif olması nedeniyle yapay zekânın istihdam üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu etkinin yanı sıra emek verimliliğinin de yapay zekâ teknolojileri ile ilişkili olarak istihdamı etkileme potansiyeli aynı modele etkileşim terimi dahil edilerek tekrar analiz edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre yapay zekâ ve emek verimliliği değişkenleri istihdamı ayrı ayrı pozitif etkilemekteyken, yapay zekâ ve emek verimliliği değişkenlerinin oluşturduğu etkileşim teriminin ise bu iki değişkenin istihdam üzerindeki ayrı ayrı olumlu etkisini azalttığı görülmüştür.

Abstract:
Various artificial intelligence technologies such as machine learning, deep learning, robotics, and automation, which are the common denominator of the Fourth and Fifth Industrial Revolution, have developed rapidly in recent years and their use has become increasingly widespread in all areas that can affect the economy. These technologies have the capacity to facilitate the production process, increase productivity, affect trade and economic growth, as well as employment and inequality. The rise of artificial intelligence has sparked widespread debate, particularly regarding its potential impact on employment dynamics. There are concerns about the potential erosion such as displacement of labor with the development and diffusion of artificial intelligence, but it is also argued that artificial intelligence will increase new job opportunities and human skills by creating new roles in terms of jobs, occupations, and tasks. In this context, the study analyzed the effect of artificial intelligence on employment in 29 countries from 2017 to 2021 using the System-GMM estimator. The results showed a statistically significant positive effect, as indicated by the positive coefficient sign at the 1% level. The analysis also considered the potential impact of labor productivity on employment in relation to artificial intelligence technologies by including an interaction term in the same model. Based on the estimation results, it appears that while artificial intelligence and labor productivity have a positive effect on employment when considered separately, the interaction term, which results from the multiplication of these two variables, reduces this positive effect.