Klasikten eleştirel jeopolitiğe Karadeniz jeopolitiğinin dönüşümü
From classical to critical geopolitics: Transformation of the Black Sea geopolitics
Yazar: GÖKNİL ERBAŞ
Danışman: PROF. DR. İLHAN UZGEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Avrupa Birliği = European Union ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Karadeniz = Black Sea ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu tezde, Karadeniz jeopolitiğinin 1990'dan günümüze geçirdiği dönüşüm eleştirel jeopolitik kuramdan yararlanılarak ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle Karadeniz jeopolitik söyleminin ve algısının 1990'dan itibaren neden ve nasıl değiştiği sorusuna cevap aranmıştır. Tezin ilk bölümünde tarihsel olarak jeopolitik kavramının geçirdiği değişim anlatılmış, küreselleşmenin etkisiyle değişen jeopolitik tanımı ve eleştirel jeopolitik kuramı açıklanmıştır. Eleştirel jeopolitiğin üzerinde durduğu jeopolitik tanımlama ve kavramsallaştırmalara değinilerek Karadeniz jeopolitiğinde bu tanımlamaların nasıl kullanıldığı havza ve bölge kavramları örnekleri üzerinden incelenmiştir.Tezin ikinci bölümünde yeni jeopolitikler konusu işlenmiştir. Karadeniz jeopolitiğinde küreselleşmenin etkisiyle ortaya çıkan yeni jeopolitik konular olan enerjinin, çevrenin ve göçün etkileri ortaya konulmuştur. Bu konular çerçevesinde bölge içi devletler olan Türkiye ve Rusya ile bölge dışı aktörler olan ABD ve AB'nin politikalarına değinilmiştir. Ayrıca Karadeniz jeopolitik söyleminin bu aktörler tarafından güvenlikleştirildiği ve bunun Karadeniz jeopolitik algısını etkilediği belirtilmiştir. Tezin bu bölümünde genel olarak yeni jeopolitikler çerçevesinde Karadeniz jeopolitik söyleminin değiştiği ve yeni politikalar için jeopolitik bilginin yeniden oluşturulduğu öne sürülmektedir.Tezin üçüncü ve son bölümünde ise Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin Karadeniz jeopolitikaları ele alınmıştır. Rusya, Türkiye, AB üyesi olarak Romanya ve Bulgaristan ile Ukrayna ve Gürcistan'ın dış politikalarında Karadeniz'in yeri ve jeopolitik söylem ve politikalarını ne şekilde belirledikleri incelenmiştir. Bu kapsamda Karadeniz jeopolitiğinin kıyıdaş ülkelerin jeopolitikaları tarafından oluşturulan bir jeopolitik bilgi olduğu ve bu bilginin jeopolitik algıyı etkilediği ortaya konmuştur.Tezin bütününde başta sorulan değişimin nedeni sorusunun cevabı olarak küreselleşme ve yeni jeopolitikler gösterilmiştir. Karadeniz jeopolitik bilgisinin 1990 sonrasında yeniden şekillendirildiği göz önünde tutularak bunun jeopolitik algı ve politikalar üzerindeki etkisi incelenmiştir.

Abstract:
This thesis analyzes the geopolitics of the Black Sea from the perspective of critical geopolitics. Overall, the thesis seeks to deal with why and how the discourse and perception of the Black Sea geopolitics have changed since the 1990s.The first chapter is dedicated to explain the change in the concept and definition of geopolitics from a historical perspective underlying the impact of globalization. The theory of critical geopolitics, and its geopolitical definition and conceptualizations are also examined. Then, the way these definitions are used in the Black Sea geopolitics are analyzed with reference to the concepts of ?basin? and ?region?.The second chapter addresses the issue of new geopolitics. Within the framework of the Black Sea geopolitics, the new geopolitical issues of energy, environment and migration, which has emerged due to the impact of globalization are presented. In this regard, the policies of Turkey and Russia as regional states together with the United States (US) and the European Union (EU) as non-regional states are elaborated. Furthermore, it is argued that the Black Sea geopolitical discourse is securitized by these actors and this affected the perception of the Black Sea geopolitics. In the end, this chapter asserts that the discourse of the Black Sea geopolitics has changed owing to the new geopolitics and the geopolitical knowledge is re-established for the formulation and implementation of the new policies.The third and the last chapter explores the Black Sea geopolitics of littoral states. The geopolitical discourse of the Black Sea in the foreign policies of Russia, Turkey, Romania and Bulgaria as members of EU, Ukraine and Georgia are examined. In this context, it is claimed that the Black Sea geopolitics is a geopolitical knowledge which is constructed by geopolitics of the littoral states and influences the geopolitical perception.To sum up, this thesis identifies globalization and new geopolitics as the reasons for change in the concept of geopolitics. In addition, it argues that the Black Sea geopolitical knowledge has been reshaped since the 1990s and this had a tremendeous on the geopolitical perception of and policies about this region.