Hastanede yatan yaşlılarda antikolinerjik ilaç yükü ve sedatif ilaç kullanımı ile geriatrik sendromlar ve ilişkili risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of anti-cholinergic drug burden and sedative drug use and geriatric syndromes and related risk factors in hospitalised elderly people
Yazar: İSMAİL DİKMEN
Danışman: PROF. DR. MURAT VARLI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Antikolinerjik ajanlar =   ; Hipnotik ve sedatifler = Hypnotics and sedatives

Özet:
Giriş ve Amaç: Yaşlılarda sıklıkla kullanılan antikolinerjik ve sedatif ilaçların pek çok yan etkisi bulunmaktadır. İlaç yükü indeksi (İYİ) antikolinerjik ve sedatif ilaç maruziyetini ölçen ve uluslararası çalışmalarda olumsuz klinik olaylarla ilişkisi gösterilmiş bir risk değerlendirme aracıdır. Biz de çalışmamızda hastanede yatan yaşlılarda İYİ ile geriatrik sendromların ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif olarak tasarlandı. 1 Haziran 2022 ile 31 Temmuz 2023 arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi geriatri kliniğinde yatan hastaların hastane kayıtları incelendi. Düzenli kullandığı ilaç kayıtlarına ulaşılamayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Sosyodemografik veriler, klinik özellikler, geriatrik testler ve ölçümler kaydedildi. Yatıştan önce düzenli kullandığı ilaç kayıtlarına göre İYİ hesaplandı. İYİ değerlerine göre İYİ=0 ve İYİ>0 olmak üzere iki risk grubu belirlendi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 335 hasta dahil edildi. Ortalama yaş 79,21±7,64 ve hastaların %66'sı kadındı. En az bir antikolinerjik ve/veya sedatif ilaç kullanan, İYİ>0 olan grupta 184 (%54,9) kişi; İYİ=0 olan grupta 151 kişi (%45,1) vardı. Hastaların İYİ risk grupları ile sosyodemografik ve klinik özelliklerinin ilişkisi incelendiğinde, iki değişkenli analiz sonuçlarına göre; İYİ risk grupları ile Charlson Komorbidite İndeksi (CKİ) (p=0,03), ilaç sayısı (p<0,001), polifarmasi (p<0,001), demans (p<0,001), kırılganlık (p<0,001), düşme (p=0,012), depresyon (p=0,008), olası sarkopeni (p=0,005), malnütrisyon (p=0,001), idrar inkontinansı (p=0,033), uyku bozukluğu (p=0,015), Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Ölçeği (p<0,001), Lawton Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) Ölçeği (p<0,001), Mini Mental Durum Değerlendirme Testi (MMSE) (p=0,021), Sarkopeni Tarama Anketi (SARC-F) (p<0,001), Mini Nutrisyonel Değerlendirme Testi (MNA) (p<0,001) ve Kırılganlık Ölçeği (FRAIL) (p<0,001) arasında anlamlı ilişki bulundu. İki değişkenli analizde p ≤ 0,05 olan tüm değişkenler çok değişkenli lojistik regresyon analizine dahil edildi. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinin sonuçlarına göre İYİ risk grupları ile Charlson Komorbidite İndeksi (CKİ) (OR:0,77(GA:0,61-0,98), p=0,033), ilaç sayısı (OR:1,52 (GA:1,27-1,81), p<0,001) ve Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Ölçeği (OR:0,66 (GA:0,50-0,87), p=0,003) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu.
Sonuç: Hastanede yatırılarak tedavi edilen yaşlı popülasyonunda antikolinerjik ilaç ve/veya sedatif ilaç kullanımı fazladır. Bu durum; artmış komorbidite, ilaç sayısının fazla olması ve temel günlük yaşam aktivitelerindeki azalma ile ilişkili görülmektedir. Kapsamlı geriatrik değerlendirme sonucunda yaşlıların ilaçlarının değerlendirilmesi ve düzenlenmesi kritik öneme sahiptir. Yaşlının ilaç ile ilgili olumsuz klinik durumlardan da korunması için geriatrik değerlendirme süreci bir fırsat yaratabilir.
Anahtar Kelimeler: Antikolinerjik, Geriatrik Sendromlar, İlaç Yükü İndeksi, Sedatif, Yatan hastalar

Abstract:
Aim: Anticholinergic and sedative drugs frequently used in the elderly have many side effects. Drug burden index (DBI) is a risk assessment tool that measures anticholinergic and sedative drug exposure and has been shown to be associated with adverse clinical events in international studies. In our study, we aimed to evaluate the relationship between DBI and geriatric syndromes in hospitalized elderly people.
Methods: This study was designed as a retrospective study. Hospital records of patients hospitalized in the geriatric clinic of Ankara University Faculty of Medicine Ibni Sina Hospital between June 1, 2022 and July 31, 2023 were examined. Patients whose regular medication records could not be accessed were excluded from the study. Sociodemographic data, clinical characteristics, geriatric tests and measurements were recorded. DBI calculated according to the medication records he used regularly before admission. According to the DBI values, two risk groups were determined: DBI=0 and DBI>0.
Results: A total of 335 patients were included in the study. The mean age was 79.21±7.64 years and 66% of the patients were women. 184 (54.9%) people in the group with DBI>0 using at least one anticholinergic and/or sedative drug; here were 151 people (45.1%) in the group with DBI=0. When the relationship between DBI risk groups and sociodemographic and clinical characteristics of the patients was examined, according to the bivariate analysis results; A significant relationship was found between DBI risk groups and Charlson Comorbidity Index (CCI) (p=0.03), number of medications (p<0.001), dementia (p<0.001), frailty (p<0.001), falls (p=0.012), depression (p=0.008), possible sarcopenia (p=0.005), malnutrition (p=0.001), incontinence (p=0.033), sleep disorder (p=0.015), Katz Activities of Daily Living (ADL) scale (p<0.001), Lawton Instrumental Activities of Daily Living (IADL) scale (p<0.001), Mini Mental State Examination (MMSE) (p=0.021), Sarcopenia Screening Questionnaire (SARC-F) (p<0.001), Mini Nutritional Assessment (MNA) (p<0.001), Frailty Scale (FRAIL) (p<0.001) and polypharmacy (p<0.001). All variables with p ≤ 0.05 in the bivariate analysis were included in the multivariate logistic regression analysis. According to the results of multivariate logistic regression analysis, a statistically significant relationship was found between DBI risk groups and Charlson Comorbidity Index (CCI) (OR:0.77(CI:0.61-0.98), p=0.033), number of medications (OR:1.52 (CI:1.27-1.81), p<0.001) and Katz Activities of Daily Living (ADL) scale (OR:0.66 (CI:0.50-0.87), p=0.003).
Conclusion: The use of anticholinergic and/or sedative drugs is high in the hospitalized elderly population. This is associated with increased comorbidity, a high number of medications and a decrease in basic activities of daily living. As a result of comprehensive geriatric assessment, it is critical to evaluate and regulate the medications of the elderly. The geriatric assessment process may create an opportunity to protect the elderly from adverse clinical situations related to medication. Key Words: Anticholinergic, Drug Burden Index, Geriatric Syndromes, Inpatients, Sedative