Havacılıkta uçuş değişkenlerinin uyku bozuklukları ve yorgunluk üzerine etkisi
Effect of flight variables on sleep disorders and fatigue in aviation
Yazar: SEDA KOŞAK
Danışman: PROF. DR. MURAT AKSU
Acıbadem Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Havacılık = Aviation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada pilotların uyku sorunları, uykuda solunum bozukluğu, uykululuk ve algılanan yorgunluk düzeylerinin belirlenmesi ve kısa-orta, uzun mesafe uçuşlarının uyku ve yorgunluk üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: 1 Temmuz 2019- 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Tıp Fakültesi Atakent Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı'na başvuran ve Sivil Havacılık Pilotları Birliği kapsamında ulusal ve uluslararası uçuş gerçekleştiren 343 pilot çalışmaya dahil edildi. Pilotlar bire bir görüşme ve e-posta ile davet edildi. Uyku problemlerini değerlendirmek için JSS, uyku halini değerlendirmek için ESS, yorgunluk tarama anketi olarak FSS ve uyku apnesi riskini değerlendirmek için BQ kullanıldı.
Bulgular: Katılımcıların %28,0'ının (n=96) yorgunluk şiddeti yüksek, %29,7'sinin (n=102) uyku problemi çok, %6,1'inin (n=21) gündüz uykululuğu çok, %11,7'sinin (n=40) uyku apne riski yüksektir. Kısa-orta mesafe uçuş grubu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yaşlı, meslekte geçirdikleri süre daha fazla ve daha fazla sıklıkta kaptan pilotlardan oluşmaktadır. Uzun mesafe grubu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha sık kahve tüketmekte ve daha sık uyku sorunları yaşamaktadır. Yorgunluk şiddeti yüksek olan grubun uyku latans süresi, uyku yoksunluğu, JSS skoru, ESS skoru ve uyku apne riski istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir. Daha fazla uyku problemi olan pilotların uyku yoksunluğu ve FSS skoru istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazladır. Gündüz uykululuğu fazla olan grubun yaş, meslekte geçirdiği süre ve kaptan olma sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük iken, VKİ, uyku latans süresi ve uyku apne riski istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir. Uyku apne riski yüksek olan grubun VKİ, uçuş süresi, uyku yoksunluğu, FSS skoru ve ESS skoru istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir. 
Sonuç: Yorgunluk şiddeti, uyku problemi, gündüz uyku hali ve uyku apne riski birbiriyle ilişkili durumlardır. Uzun uçuş süresi ve uyku yoksunluğu bu değişkenleri etkilemektedir. 
Anahtar Kelimeler: Havacılık, Yorgunluk Şiddeti, Uyku Sorunları, Gündüz Uykuluğu, Uyku Apne Riski

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the sleep complaints, sleep respiration disorder, sleepiness and perceived fatigue levels of pilots, and evaluate the effects of Small Medium Haul and Long Haul flight on sleep and fatigue.
Method: 343 pilots who applied to Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar University Faculty of Medicine, Atakent Hospital Neurology Department between July 1, 2019 and December 31, 2019, and who carried out national and international flights under the Association of Civil Aviation Pilots were included in this study. Pilots were invited by one-to-one interviews and e-mail. JSS was used to evaluate sleep problems, ESS to evaluate sleepiness, FSS as a fatigue screening questionnaire, and BQ to evaluate the risk of sleep apnea.
Results: Fatigue severity of 28.0% (n = 96) of the participants is high, 29.7% (n = 102) of them have more sleep problems, 6.1% (n = 21) of them have more daytime sleepiness, 11.7% (n = 40) of them have high risk of sleep apnea. The small medium haul group is statistically significantly older, the time spent in the profession is more and more often captains, the long haul group consumes statistically significantly more frequent coffee and has more frequent sleep problems. Fligt time, sleep deprivation, JSS score, ESS score and sleep apnea risk of the group with high fatigue severity are statistically significantly higher. Pilots with more sleep problems statistically significantly higher number of sleep deprivation days and FSS score. The group with more daytime sleepinees was statistically significantly lower in terms of age, time spent in the profession, and captain frequency, while BMI, duration of sleep latency, and risk of sleep apnea were statistically significantly higher. BMI, flight time, sleep deficiency, FSS score and ESS score of the group with high risk of sleep apnea were statistically significantly higher.
Conclusion: Fatigue severity, sleep problems, daytime sleepiness and sleep apnea risk are related. The long flight time and lack of sleep affect these variables. 
Keywords: Aviation, Fatigue Severity, Sleep Problems, Daytime Sleepiness, Sleep Apnea Risk