Hepatit B virüsü ile enfekte hasta ve hasta yakınlarının hastalık hakkındakı bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Patient and patient infected with hepatitis B virus knowledge, attitude and attitude of relatives about the disease evaluation of behavior
Yazar: AYŞE KAYA KALEM
Danışman: PROF. DR. HATİCE RAHMET GÜNER
Sağlık Bakanlığı / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Amaç: Hepatit B virüs (HBV) enfeksiyonundan korunmada, aşılama ve eğitim
çalışmalarının önemi büyüktür.
Materyal-Metot: Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon
Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniğinde HBV enfeksiyonu tanısı ile 18 yaş
üzeri ve en az bir yıldır izlediğimiz 402 hasta ve 106 hasta yakını hazırlanan iki farklı
anket sorularını cevapladı. İstatistiksel analizler, SPSS v.15 yazılımı kullanılarak
yapıldı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 37,9±11,3 yıldı. Cronbach Alfa değeri
0,588 olarak tespit edildi. Hastaların %77,6'sı hastalığın karaciğeri etkilediğini biliyordu
ve %64,2'si bulaşıcı bir hastalık olduğunun farkındaydı. Hastaların %91'i hastalıkta
sessiz taşıyıcılık olduğunu biliyordu. Hastaların %86,6'sı yakınlarını risk altında
görüyordu. Hastaların tamamına yakını tarafından gerçek bulaş yolları bilinmekle
birlikte aynı grup bulaşa neden olmayan durumların, bulaşa yol açtığı şeklinde yanlış
bilgiye sahipti. Korunmada aşılanma %100 bilinmekteydi. Hastalık ilerlediğinde siroza
neden olabileceği hastaların tamamı tarafından bilinmekteydi. Hastaların %76'sı
hastalığın tedavisinin olduğunu bilmekte idi. Ankete verilen cevapların, hastalar
arasında karşılaştırılmasında cinsiyet, yaş, eğitim ve gelir düzeyinin etkisi olmadığı
görüldü.
Hasta yakınlarının yaş ortalaması 40,6±11,8 yıl bulundu. Cronbach Alfa değeri
0,695 olarak tespit edildi. Hasta yakınlarının %76,4'ü hastalığın karaciğeri etkilediğinin,
%58,5'i bulaşıcı bir hastalık olduğunun farkındaydı ve kadınların, erkeklere göre
istatistiksel olarak daha yüksek oranda bildiği görüldü (sırasıyla p=0,001, p=0,039).
Sessiz taşıyıcılık %84'ü tarafından bilinmekteydi. Hasta yakınlarının %86,8'i hepatit B'li
hastaların yakınlarının risk altında olduğunu biliyordu. Hasta yakınlarının tamamı kan
yolu ile bulaş olduğunu biliyordu. Korunma yollarından aşılanma ve kan teması olan
kişisel aletlerin ayrılması yüksek oranda biliniyordu (sırasıyla %89,6 ve %86,8) Bulaş
ve korunma yollarına doğru cevap verme oranı kadınlarda daha yüksekti. Yaş ile bulaş
yollarını doğru bilme ters orantılı idi. Hasta yakınlarının %72,6'sı, hastalığın tedavisinin
olduğunu bilmekteydi. Eğitim düzeyi arttıkça, bilgi düzeyinin arttığı görüldü.
iii
Tartışma: Hepatit B'li hastaların ve hasta yakınlarının hepatit B hakkındaki
bilgilerinin ölçüldüğü bu çalışmada hem hastaların hem de hasta yakınlarının bilgi
düzeyleri bazı eksiklere rağmen oldukça iyi bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Hepatit B virüs enfeksiyonu, bilgi düzeyi, korunma, bulaş yolları

Abstract:
ABSTRACT
Purpose: The training and vaccination programs are very important for
protection from Hepatitis B virus (HBV) infection.
Material and Method: This study was conducted in Ankara Atatürk Training
and Research Hospital Infectious Diseases Department. A total of 402 patients and 106
patient relatives followed for one year or more were included in the study. Two
different questionnaires were filled by the patients and their relatives. SPSS v15 was
used for statistical analysis.
Results: The mean age of the patients was 37,9±11,3 years. Cronbach-α value
was found as 0.588. Seventy-seven percent of the patients know that HBV affects liver
and 64.2%of the patients are aware that HBV infection is communicable. Inactive
carriage was known by 91%of the patients. Eighty-six percent of the patients think that
their relatives have increased risk for transmission.Although correct transmission routes
were known by almost all of the patients, they assumed transmission could occur in
situations where the no risk of transmission is actually low. Vaccination was known by
all of the patients. All patients knew that disease can progress to cirrhosis. Seventy-six
percent of the patients knew that there is a treatment for HBV infection. Gender, age,
educational level and income have no effect on the knowledge level of the patients.
The mean age of the patient relatives was 40,6±11,8 years. Cronbach-α value
was found as 0.695. Seventy-six percent of the relatives knew that HBV affects liver
and 58.5%of the relatives were aware that the disease is communicable. Knowledge
level of the women was significantly higher than men (p=0.001 for HBV affects liver
and p=0.039 for communicable disease). Inactive carriage was known by 84%of the
relatives. Eighty-six percent of the relatives thought that the relatives have increased
risk for transmission. All relatives knew that the virus can be transmitted via blood.
Vaccination and separation of personal belongings that carry the risk of blood
contamination were known as protective measures by the majority of the relatives
(86.9%and 86.8%respectively). Women had higher knowledge of transmission routes
and protective measures than men. Age and knowledge about transmission routes were 
v
inversely related. Educational level had a positive impact on the knowledge level of
relatives.
Discussion: Despite some inadequacies, knowledge levels of both HBV patients
and their relatives were found to be quiet good in our study.
Key words: Hepatitis B infection, knowledge, prevention, transmission route