Çocuk hastalarda trombositoz nedenleri
Etiology of thrombocytosis in pediatric patients
Yazar: EMEL ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE NEŞE YARALI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Trombosit sayısının 450 x109/L üstüne olması trombositoz olarak tanımlanır. Trombosit sayısının artışı altta yatan nedenlere göre primer ve sekonder olarak sınıflandırılır. Sekonder trombositozun en sık nedeni enfeksiyonlardır ve genellikle neden ortadan kalktıktan sonra trombosit sayısı düzelir. Primer trombositoz ise nadir görülür. Çocuklarda genellikle hafif veya orta derecede trombositozda tedavi verilmez ve komplikasyonlar nadirdir.

Çocuklarda trombositoz sık görülmesine rağmen, trombositozla ilgili yapılmış çok az çalışma bulunmaktadır.

Gereç ve Yöntem: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Hastanesi poliklinik ve servislerinde, Ocak 2021 ile Ocak 2022 tarihleri arasında takip edilen, 0-18 yaş arasındaki 1889 hasta çalışmaya dahil edildi. Trombosit sayısı 700-900x109/L orta trombositoz, 900-1000x109/L ağır trombositoz, 1000x109/L üstünde çok ağır trombositoz olarak değerlendirildi. Trombosit sayısı 450-699x109/L olan hafif trombositozlu olgular çalışma dışı bırakıldı. Hastalar yenidoğan dönemi ve sonrası iki gruba ayrılarak değerlendirildi. Primer ve sekonder trombositoz varlığı ve sekonder trombositoz nedenleri, ilişkili parametreler ve klinik incelendi.

Bulgular: 1889 hastanın 306'sını yenidoğan, 1583'ünü yenidoğan dönemi sonrası çocuk hastalar oluşturmaktaydı. Sekiz hastada (%0.4) primer, 1881 hastada (%99.6) sekonder trombositoz saptandı. Tüm hastalarda en sık orta derecede trombositoz (%75.3) tespit edildi. Çok ağır trombositoz en sık 28 gün-1yaş arasında görüldü. Yenidoğan dönemi sonrası çocuk hastalarda en sık trombositoz nedeni enfeksiyon ve yanık-cerrahi ilişkiliydi. Enfeksiyonların çoğunluğu akut ve viral kökenli olup üst solunum yolu enfeksiyonları (%43,2) alt solunum yolu enfeksiyonlarından (%20,7) fazla saptandı. Çalışmamızda Covid-19 alt grubu %6,1 olarak saptandı. Trombositoz nedeni malignite olan hastaların çoğunluğu lösemi ve solid tümörler kaynaklı idi. Sekonder trombositozun nedeni olarak anemi; demir eksikliği anemisi ve hemolitik anemi alt tipleri (herediter sferositoz, G6PD eksikliği,

talasemi ve otoimmün hemolitik anemi) ile ilişkilendirildi. Yenidoğan döneminde ise en sık neden fizyolojik trombositoz ve prematürite idi. Primer trombositoz daha büyük yaş grubunda görüldü ve en sık CALR ve JAK2 mutasyonları tespit edildi. Hastaların %1'inde komplikasyon saptandı. Çalışmamızda beşi yenidoğan toplam 73 hastaya tedavi verildi.

Tartışma ve Sonuç: Çocukluk çağında trombosit anormallikleri sık tespit edilmektedir. Çalışmamızda sekonder trombositozun en sık sebebinin enfeksiyonlar olduğu saptanmıştır. Altta yatan neden düzeldiğinde trombositoz düzelmesine ve komplikasyon oranı düşük olmasına rağmen hastalar özellikle tromboz yönünden dikkatle takip edilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Çocuklarda trombositoz, sekonder trombositoz, trombosit

Abstract:
Introduction and Aim: Thrombocytosis is defined as a platelet count above 450 x10^9/L. The increase in platelet count is classified as primary or secondary based on underlying causes. The most common cause of secondary thrombocytosis is infections, and the platelet count usually returns to normal levels once the underlying cause resolves. Primary thrombocytosis is rare. In children, treatment is generally not required for mild or moderate thrombocytosis, and complications are rare. Despite the frequent occurrence of thrombocytosis in children, there have been very few studies conducted on this topic.

Materials and Methods: A total of 1889 patients aged between 0-18 years, followed up at Ankara Bilkent City Hospital Pediatric Clinics between January 2021 and January 2022, were included in the study. Platelet counts were categorized as follows: 700-900x10^9/L for moderate thrombocytosis, 900-1000x10^9/L for severe thrombocytosis, and above 1000x10^9/L for very severe thrombocytosis. Cases with platelet counts between 450-699x10^9/L were excluded from the study. Patients were divided into two groups as neonatal period and later. The presence of primary or secondary thrombocytosis, etiology of secondary thrombocytosis, associated parameters, and clinical findings were evaluated.

Results: Among the 1889 patients, 306 were neonates and 1583 were children beyond the neonatal period. Primary thrombocytosis was detected in eight patients (0.4%), while secondary thrombocytosis was found in 1881 patients (99.6%). Moderate thrombocytosis was the most common finding in all patients (75.3%). Very severe thrombocytosis was most commonly observed in the age group of 28 days to 1 year. In children beyond the neonatal period, the most common causes of thrombocytosis were infection and trauma-burn-surgery related. The majority of infections were acute and viral in origin, with upper respiratory tract infections (43.2%) being more common than lower respiratory tract infections (20.7%). In our study, the Covid-19 subgroup was identified as 6.1%. Most patients with thrombocytosis due to malignancy had leukemia and solid tumors. Anemia, including

subtypes of iron deficiency anemia and hemolytic anemia (hereditary spherocytosis, G6PD deficiency, thalassemia, and autoimmune hemolytic anemia), was associated with secondary thrombocytosis. Physiological thrombocytosis and prematurity were the most common causes in the neonatal period. Primary thrombocytosis was observed more frequently in older age groups, with CALR and JAK2 mutations being the most common. Complications were observed in 1% of patients. Treatment was administered to a total of 73 patients, five of whom were neonates.

Discussion and Conclusion: Platelet abnormalities are commonly encountered in childhood. In our study, it was determined that infections were the most common cause of secondary thrombocytosis. It was observed that thrombocytosis resolves when the underlying cause improves, and the complication rate is low; however, patients should be closely monitored, especially for thrombosis.

Keywords: Thrombocytosis in children, secondary thrombocytosis, platelet