1582 Surname-i Hümayun resimlerinde hareket ve devinimin göstergebilimsel çözümlemesi
Movement in the 1582 Surname-i Humayun paintings and semiological analysis of motion
Yazar: AYŞE KEVSER BEKÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU BİLGET FATAHA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
16.yüzyıl Osmanlı kültür tarihi, yazılı kaynakların yanı sıra resimler gibi görsel kaynaklarla da önemli ölçüde belgelenmiştir. Bu belgelenen kaynaklar, dönemin ekonomik büyümenin ve sanata olan ilginin artmasıyla, pek çok önemli eserin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Özellikle Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde Osmanlı resim sanatı zirveye ulaşmıştır. Bu dönemde öne çıkan sanatçılardan Nakkaş Osman, üslubu ve resme getirdiği yeniliklerle dikkat çekmekte, düşünce ve hayal gücünü somutlaştırmaktadır. Nakkaş Osman'ın getirdiği yenilikler, 1582 Surname-i Hümayun resimlerinde de belirgin bir şekilde görülmektedir. Bu yenilikler çerçevesinde, tezimizin konusu olan 1582 Surname-i Hümayun resimlerindeki hareket ve devinim unsurları, göstergebilimsel çözümlemeler üzerinden aktarılmıştır. Bu çözümlemeler resimler üzerinden tablolar oluşturularak anlatılmıştır.
1582 yılında gerçekleşen III. Murad'ın oğlu şehzade Mehmet'in sünnet düğünü, devletin ihtişamını yansıtan en görkemli şenliklerden biridir. Bu olay, İstanbul'da düzenlenen büyük bir kutlama ile gerçekleştirilmiş ve birçok edebi esere ilham kaynağı olmuştur. Dönemin şair ve yazarları tarafından kaleme alınan bu eserler, önemli nakkaşlar tarafından resimlerle süslenerek tarihi kalıcılık kazanmıştır. Osmanlı sosyal tarihine dair önemli bir belge olan eser yabancı seyyahlar tarafından kaydedilmiştir. Osmanlı toplum yapısını, eğlence anlayışını, kıyafetleri ve törenleri yansıtarak kültürel ve sanatsal bilgi sunmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: 1582 Sürname-i Hümayun, göstergebilim, hareket, devinim, III. Murad

Abstract:
The cultural history of the Ottoman Empire in the 16th century has been significantly documented through visual sources such as miniatures, in addition to written records. These documented sources have paved the way for the emergence of many important works due to the economic growth and increasing interest in art during this period. Particularly during the reigns of Sultan Suleiman the Magnificent, Sultan Selim II, and Sultan Murad III, Ottoman miniature art reached its peak. Among the prominent artists of this era, Nakkaş Osman stands out with his distinctive style and the innovations he brought to miniature art, embodying thought and imagination. The innovations introduced by Nakkaş Osman are distinctly visible in the 1582 Surname-i Hümayun miniatures. Within this framework, the movement and dynamism elements in the 1582 Surname-i Hümayun miniatures, which are the focus of our thesis, have been conveyed through semiotic analyses. These analyses are presented through tables created from the images.
The circumcision ceremony of Prince Mehmet, the son of Sultan Murad III, held in 1582, is one of the most magnificent festivities reflecting the grandeur of the state. This event was celebrated with a grand celebration in Istanbul and served as inspiration for many literary works. The works written by poets and writers of the time were embellished with miniatures by important artists, gaining historical permanence. This work, an important document of Ottoman social history, was recorded by foreign travelers. It reflects the structure of Ottoman society, entertainment culture, clothing, and ceremonies, providing cultural and artistic insights.
Keywords: 1582 Sürname-i Hümayun, indicator, movement, motion, III. Murad