Etçi piliç yetiştiriciliğinde farkli renklerdeki led işiklarin performansa ve bazi refah parametrelerine etkileri
Effects of different colors of led LİGHTS on performance and some welfare parameters in broilers
Yazar: MERVE TEKİN DEMİR
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Etçi Piliç Yetiştiriciliğinde Farklı Renklerdeki LED Işıkların Performansa ve Bazı Refah Parametrelerine Etkileri
Bu araştırmada, etçi piliç yetiştiriciliğinde LED gün ışığı, LED ılık beyaz ve LED mavi ışık uygulamasının piliçlerin çeşitli performansına ve refah özelliklerine etkileri incelenmiştir. 
Araştırmanın hayvan materyalini orta yaşlı (37 haftalık) damızlıklardan elde edilmiş toplam 216 adet günlük erkek etçi civciv (ROSS-308) oluşturmuştur. Civcivler tartılmış ve 3 farklı aydınlatma uygulaması yapılan 3 farklı gruba ayrılmıştır. Civcivler 117 X 61,5 X 90 cm (genişlik X uzunluk X yükseklik) boyutlarındaki bölmelerin herbirine 8 adet olacak şekilde yerleştirilmiştir. Her grup 9 tekrardan oluşmuştur. Deneme altı hafta devam etmiş ve deneme boyunca haftalık canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ve yemden yararlanma oranı ile ölüm oranı, karkas randımanı, kalp, karaciğer, taşlık ve abdominal yağ yüzdeleri belirlenmiştir. Göğüs eti örneklerinde pH, pişirme kaybı, su tutma kapasitesi tespit edilmiştir. Ayrıca hareketsizlik süresi, ayak ve göğüs yanıkları ile altlık pH ile nem değerleri tespit edilmiştir. Gruplara ait ortalama değerler arasındaki farklılıkların önemliliği için tek yönlü varyans analizi, Duncan testi ve Ki-kare testinden yararlanılmıştır.
Altı haftalık besi sonunda LED gün ışığı, LED ılık beyaz ve LED mavi gruplarında canlı ağırlık sırasıyla 3428,31±35,38; 3342,85±32,40 ve 3219,17±17,52 g (P<0,001) tespit edilmiştir. Besi boyunca en fazla canlı ağırlık artışı ve en yüksek kesim canlı ağırlığı LED gün ışığı altında yetiştirilen piliçlerde belirlenmiş; LED mavi ışık altında tutulan piliçlerde ise en düşük olmuştur. Gruplarda besi boyunca toplam yem tüketimi sırasıyla 5131,12±43,51; 5032,10±40,99 ve 4925,47±23,10 g (P<0,01) belirlenmiş; yemden yararlanma oranı 1,51±0,01; 1,52±0,01 ve 1,55±0,01 (P<0,01) olarak hesaplanmıştır. LED mavi ışık altında yetiştirilen piliçlerde yemden yararlanma kabiliyeti en düşük olarak tespit edilmiştir.  Ölüm oranı, karkas randımanı, bazı iç organ yüzdeleri, ette pH, pişirme kaybı, su tutma kapasitesi, hareketsizlik süresi, ayak ve göğüs yanıkları ile altlık pH ve nem düzeyleri farklı renkteki LED ışık gruplarında benzer olmuştur (P>0,05). 
Sonuç olarak LED mavi ışığın piliçlerde besi performansını olumsuz etkilediği; ancak bazı kesim, karkas, et kalitesi ile refah özellikleri bakımından grupların benzer olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Sözcükler: Et Kalitesi, Etçi Piliç, LED Aydınlatma, Performans, Refah

Abstract:
In this study, the effects of LED daylight, LED warm white and LED blue light on the certain performance, meat quality, and welfare characteristics of the broilers were investigated.
The material of this study was consisted of 216 male chicks (ROSS-308), obtained from middle-aged (37 wk) broiler breeders were used. The chicks were weighed and divided into 3 groups which had 3 different lightining. Chicks were placed in 117 X 61.5 X 90 cm (width X length X height) compartments as 8 chicks. Each group consisted of 9 repetitions.  During the experiment body weight, weight gain, feed consumption and feed conversion ratio were measured weekly and mortality, carcass yield and percentages of heart, liver, gizzard and abdominal fat were determined. pH, cooking losses and water holding capacity of breast meat were analyzed. Also tonic immobility, foot pad dermatitis, breast burns, pH of litter and moisture of litter were analyzed. One-way analysis of variance, Duncan test and Chi-square test were used for the significance of the differences among the mean values of the groups.
At the end of six weeks of the experiment, the body weight in LED daylight, LED warm white and LED blue groups were determined as 3428.31±35.38; 3342.85±32.40 and 3219.17±17.52 g (P<0.001). The highest body weight gain during the fattening and the highest slaughter body after the fattening were defined in the broilers raised in LED daylight, but the lowest in the those of LED blue light. The means in the groups during the fattening were calculated as 5131.12±43.51, 5032.10±40.99, and 4925.47±23.10 g (P<0.01) for the total feed consumption, and 1.51±0.01, 1.52±0.01, and 1.55±0.01 (P<0.01) for the feed conversion ratio, respectively. It was determined that the broilers raised in LED blue light had the lowest feed efficiency (P<0.01). The means for mortality rate, carcass yield, percentages of internal organs, breast meat quality, tonic immobility duration, foot pad dermatitis, breast burn and the litter pH, and moisture were similar (P>0.05) among the LED lightining groups. 
As a result, LED blue light negatively affects the fattening performance of broilers; however, it was determined that the groups were similar in terms of some slaughter, carcass, meat quality, and welfare characteristics.
Keywords: Meat Quality, Broiler, LED Lightining, Performance, Welfare