Tabanus bromius l., 1758 (Diptera: Tabanidae)'un Türkiye faunasında genetik ve filocoğrafik yapılanması
Genetic and Phylogeographic Structure of Tabanus bromius L., 1758 (Diptera: Tabanidae) in Turkey Fauna
Yazar: SÜMEYRA NUR ŞANAL DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN KILIÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bir türün yayılış yapılanması ekolojik tercihleri ile evrimsel geçmişinin ürünüdür ve bu durum uzun bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşir. Bu tez çalışmasında, Tabanus bromius L., 1758 (Diptera: Tabanidae) türünün Türkiye, Hırvatistan ve İran populasyonlarının genetik çeşitliliği ve filocoğrafik yapılanması belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, mitokondriyal DNA sitokrom oksidaz-I geninin (COI) 686 nükleotidlik kısmı ile 1339 nükleotidlik nüklear DNA ITS (ITS1-5.8S rRNA-ITS2) bölgesi çoğaltılarak dizilemeleri yapılmış ve elde edilen veriler analiz edilmiştir.  Çalışmada COI gen bölgesi için kullanılan toplam 233 bireyden 169 farklı haplotip, ITS bölgesi için kullanılan toplam 247 bireyden 90 farklı alel belirlenmiştir. Haplotip/alel çeşitliliği örnekleme yapılan tüm populasyonlarda yüksek genetik çeşitlilik olduğunu ortaya koymuştur. Her iki bölge için yüksek haplotip çeşitliliğine karşın düşük nükleotit çeşitliliği, singleton ve private haplotip/alel sayısının fazla olması T. bromius populasyonlarının geçmişte genişlediğine işaret etmektedir. Veri setlerinin filocoğrafik analizleri için uygulanan maksimum parsimoni, maksimum olasılık ve bayesian yaklaşımı sonucunda elde edilen ağaçlar, türün Anadolu'ya giriş kapıları ve önemli bariyerlerin konumlarını dikkate alarak coğrafik olarak anlamlı dallanma ortaya koymuştur. Buna göre, T. bromius türünün Anadolu'ya Kafkaslar ve İran üzerinden farklı zamanlarda giriş yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Mitokondriyal soy hatlarına uygulanan moleküler saat, T. bromius haplotiplerinin dış gruptan ayrılma zamanının yaklaşık 8,83 milyon yıl önce, yani Miyosen döneminin sonunda gerçekleştiği yönündedir. Türün ana klad yapılanmasının ise yaklaşık olarak Pliyosen sonuna denk geldiği ve Kuaterner döneminin de T. bromius türünün Türkiye populasyonlarının ve soy hatlarının şekillenmesinde oldukça etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Current distribution of a species is a result of its long evolutionary history, and its genetic and phylogeographic structure is governed by its ecological requirements and historical events. In this thesis, genetic diversity and phylogeographic structuring of Tabanus bromius L., 1758 (Diptera: Tabanidae) sampled from Turkey, Croatia and Iran were investigated. For this purpose, a 686 base pair fragment of mitochondrial cytochrome oxidase I gene and 1339 nucleotide-fragment of the nuclear ITS region (ITS1-5.8S rRNA- ITS2) were amplified, sequenced and data sets were analyzed. 
Two hundred thirty-three individuals of T. bromius generated 169 COI haplotypes and 247 samples produced 90 distinct alleles. Both data sets displayed a high level of genetic diversity. Higher haplotype diversity as compared to low nucleotide diversity, the high number of singleton and private haplotypes/alleles detected in T. bromius populations implied historical population expansion. Results of phylogenetic analysis using maximum parsimony, maximum likelihood and bayesian inference generated geographically significant groupings of lineages with regards to the entrance of the species into Anatolia and the location of the major geographic barriers. According to the current data, it seems that the species entered Turkey from Caucasia and Iran. Molecular clock applied to the COI lineages implied that T. bromius diverged from the outgroup species nearly 8,83 million years ago, around the end of the Miocene era. Main clade formation of the species coincides with Pliocene, and it seems that the Quaternary changes were also responsible for major structuring of the Turkish T. bromius populations.