Prediyabetik ve tip 2 diyabetli bireylerde kronik hastalıklara uyum ve fiziksel aktivite düzeyinin HbA1c ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between adaptation to chronic diseases physical   activity levels and HbA1c in indivand iduals with prediabetic and type 2 diabetes
Yazar: HATİCE BETÜL KETEN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜNEY ; UZMAN FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Bu çalışmada prediyabetik ve tip 2 diyabetli bireylerde kronik hastalıklara uyum ve fiziksel aktivite düzeyinin HbA1c ile ilişkisinin değerlendirmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tek merkezli, tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırma olarak planlanmış olup, Konya Şehir Hastanesi Endokrinoloji Polikliniklerine           1 Mart 2022 -30 Nisan 2022 tarihleri arasında takip ve tedavi amacıyla başvuran 303 hasta ile yapıldı. Çalışmaya; 18-69 yaş arası çalışma için onamı alınmış, kooperasyon ve oryantasyonu tam, en az 1 yıldır prediyabetik olan bireyler ve en az 1 yıldır tip 2 diyabet tanılı olan bireyler dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik verileri tarafımızca hazırlanan Sosyo-demografik Veri Toplama Formu kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile sorgulandı. Boy, kilo ve vücut kitle indeksi (VKİ) ölçümleri yapılarak kaydedildi. Katılımcıların son 3 ayda bakılan açlık kan şekerleri (AKŞ) ve Glikolize Hemoglobin (HbA1c) değerleri not edildi. HbA1c düzeyinin %5,7–6,4 arasında olması prediyabet kabul edildi. HbA1c düzeyinin ≥%6,5 olması diyabet kabul edildi. Diyabetik grupta HbA1c düzeyinin ≥%8,5 olması ikili tedavi başlanmasını gerektirdiği için ve kötü glisemik kontrol grubuna girdiği için sınır kabul edildi. Katılımcılar HbA1c düzeylerine göre 3 grupta; prediyabetik (HbA1c ≤6,4), iyi-orta kontrollü diyabetik (HbA1c 6,5-8,4), kötü kontrollü diyabetik (HbA1c ≥8,5) olarak sınıflandırıldı. Fiziksel aktivite düzeylerini saptamak için Birinci Basamakta Fiziksel Aktivite Anketi (BBFAA) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (UFAA-KF) uygulandı. Katılımcıların kronik hastalığa uyum düzeyi "Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği" ile değerlendirildi. Araştırma sonucu elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 18.0 paket programı ile analiz edildi. Anlamlılık p<0,005 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 303 kişinin yaş ortancası 58,00 (min:24, max:69) yıl olup %74,3'ü kadındı. UFAA-KF'ye göre katılımcıların büyük çoğunluğu (%69,3) fiziksel olarak inaktifti. Benzer şekilde BBFAA'ya göre de katılımcıların sadece %0,7'si hareketli iken büyük çoğunluğunun (%92,7) hareketsiz olduğu saptandı. Katılımcıların Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam puan ortancası 88,00 (51,00-112,00) olarak bulundu. Katılımcıların diyabet hastalığı, takibi ve tedavisi özelliklerine göre Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skorunun dağılımına baktığımızda; diyet uygulayan gruptaki ölçek skoru diyet uygulamayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek belirlendi. Düzenli fiziksel aktivite yapanlarda Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skoru düzenli fiziksel aktivite yapmayanlara göre daha yüksek bulundu. Hemen hergün aerobik egzersiz yapanlarda Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skorunun haftada bir aerobik egzersiz yapanlara ve hiç aerobik egzersiz yapmayanlara göre daha yüksek olduğu tespit edildi. Günlük egzersiz süresi <30 dk olanlarda diğer gruba göre, haftalık egzersiz süresi <150 dk olanlarda diğer gruba göre Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skoru istatistiki olarak daha düşük belirlendi. Tanı aldıktan sonra kilo artışı olan grupta Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skoru diğer gruplara göre daha düşük, tanı aldıktan sonra kilo kaybı olan grupta ölçek skorunun daha yüksek olduğu belirlendi. Düzenli kan şekeri ölçümü yapanlarda Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skoru düzenli kan şekeri ölçümü yapmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. 1 yıldan uzun aralıklarla kan şekeri kontrolü için doktora gidenlerde Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam skoru 3 ayda 1 kere ve 6 ayda 1 kere gidenlere göre daha düşük saptandı. HbA1c düzeyi gruplarına göre BBFFA, UFFA-KF, Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve alt boyutlarının dağılımında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark belirlenmedi (p>0,05).
Sonuç: Bu çalışmada prediyabetik ve tip 2 diyabetli bireylerin büyük çoğunluğunun fiziksel aktivite düzeyleri düşük bulunmuş olup HbA1c düzeyleri ile arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Kronik hastalığa uyum düzeyleri ile HbA1c düzeyleri arasında da anlamlı ilişki saptanmadı. Ancak sonuçlar her ne kadar istatistiksel olarak anlamlı olmasa da uygulanması kolay ve pratik testler olan BBFAA, UFAA-KF ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ile alınan sonuçların yol gösterici olduğu gözlendiğinden günlük pratikte daha sık kullanılabileceği kanısına varıldı.

Abstract:
Aim: In this study; It was aimed to evaluate the relationship between adaptation to chronic diseases and physical activity levels and HbA1c in ındividuals with prediabetic and type 2 diabetes.
Materials and Methods: This study was planned as a single-center, descriptive and cross-sectional study and was conducted with 303 patients who applied to Konya City Hospital Endocrinology outpatient clinics between March 1 and April 30, 2022 for follow-up and treatment. Individuals aged between 18-69 years, who were prediabetic for at least 1 year of cooperation and orientation, and who had been diagnosed with type 2 diabetes for at least 1 year, were included in the study. The sociodemographic data of the participants were questioned by face-to-face interview technique using the Socio-demographic Data Collection Form prepared by us. Height, weight and body mass index (BMI) measurements were made and recorded. Fasting Blood Glucose (FBG) and Glycolyzed Hemoglobin (HbA1c) values of the participants, which were measured in the last 3 months, were noted. An HbA1c level of 5.7–6.4% was considered prediabetes. An HbA1c level of ≥6.5% was considered diabetes. An HbA1c level of ≥8.5% in the diabetic group was accepted as the limit because it required dual therapy and was included in the poor glycemic control group. Participants were in 3 groups according to their HbA1c levels; They were classified as prediabetic (HbA1c ≤6.4), well-moderately controlled diabetic (HbA1c 6.5-8.4), poorly controlled diabetic (HbA1c ≥8.5). General Practice Physical Activity Questionnaire (GPPAQ) and International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ- SF) were applied to determine physical activity levels. The level of adaptation to chronic disease of the participants was evaluated with the "Chronic Disease Adjustment Scale". The data obtained as a result of the research were analyzed in computer environment with the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 18.0 package program. Significance was evaluated at the p<0.005 level.
 Results: The median age of 303 people included in the study was 58.00 (min: 24, max: 69) years and 74.3% of them were women. According to the IPAQ- SF, the majority of the participants (69.3%) were physically inactive. Similarly, according to GPPAQ, only 0.7% of the participants were active, while the vast majority (92.7%) were found to be inactive. The median total score of the participants on the Chronic Disease Adjustment Scale was found to be 88.00 (51.00-112.00). When we look at the distribution of the total score of the Chronic Disease Adjustment Scale according to the diabetes disease, follow-up and treatment characteristics of the participants; The scale score in the dieting group was found to be statistically significantly higher than the non-diet group. The total score of the Chronic Disease Adjustment Scale was found to be higher in those who did regular physical activity than those who did not do regular physical activity. It was determined that the total score of the Chronic Disease Adjustment Scale was higher in those who did aerobic exercise almost every day than those who did aerobic exercise once a week and those who did not do any aerobic exercise. The total score of the Chronic Diseases Adjustment Scale was statistically lower in those with a daily exercise duration of <30 minutes compared to the other group, and those with a weekly exercise duration of <150 minutes compared to the other group. It was determined that the total score of the Chronic Disease Adjustment Scale was lower in the group with weight gain after diagnosis, and the scale score was higher in the group with weight loss after diagnosis. The total score of the Chronic Disease Adjustment Scale was found to be statistically significantly higher in those who had regular blood glucose measurements compared to those who did not measure their blood glucose regularly. The total score of the Chronic Disease Adjustment Scale was found to be lower in those who went to the doctor for blood sugar control at intervals longer than 1 year compared to those who went once in 3 months and once in 6 months.There was no statistically significant difference in the distribution of GPPAQ, IPAQ- SF, Chronic Disease Adjustment Scale and its sub-dimensions according to HbA1c level groups (p>0.05).
Conclusion: In this study; The physical activity levels of the majority of individuals with prediabetic and type 2 diabetes were found to be low, and no significant correlation was found between HbA1c levels. There was no significant relationship between the levels of adaptation to chronic disease and HbA1c levels. However, although the results were not statistically significant, it was concluded that since the results obtained with the GPPAQ, IPAQ- SF and Chronic Disease Adjustment Scale, which are easy to apply and practical tests, were observed to be instructive, they could be used more frequently in daily practice.