Sıçanlarda karbon tetraklorür ile oluşturulan karaciğer hasarına Amaranthus lividus (A. blitum) bitkisinin antioksidan ve hepatoprotektif etkilerinin incelenmesi
Investigation of antioxidant and hepatoprotective effects of Amaranthus lividus (A. blitum) against carbon tetrachloride-induce liver injury in rats
Yazar: TUĞBA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Amaranthus lividus L. = Amaranthus lividus L. ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Bitki özütü = Plant extract ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karbon tetraklorür = Carbon tetrachloride ; Silimarin = Silymarin ; Sıçanlar = Rats ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Bitkiler, karaciğer bozukluklarının tedavisi için geleneksel tıpta yaygın olarak kullanılırlar. Dolayısıyla karaciğer hasarının tedavisinde uygulanacak yeni ajanlar için potansiyel kaynak olarak kullanılabilirler. Amaranthus türleri tüm dünyada yaygın olarak yetişir ve bir çok ülkede tahıl ve sebze olarak kullanılır. Amaranthus lividus L. (Amaranthaceae) Batı Karadeniz Bölgesinde yiyecek olarak tüketilen önemli bir bitkidir. Bu çalışmanın amacı, sıçanlarda karbon tetraklorürün oluşturduğu karaciğer toksisitesine A. lividus sulu ekstresinin antioksidan ve hepatoprotektif etkilerini araştırmaktır. Çalışmamızda sıçanlara tek doz karbon tetraklorür (zeytin yağı ile 1:1 oranında seyreltilmiş 1,5 mL/kg i.p.) uygulamasından önce 9 gün boyunca A. lividus (250 ve 500 mg/kg) verildi. Bütün sıçanlar karbon tetraklorür uygulamasından 24 saat sonra öldürüldü. Kan örnekleri alındı ve elde edilen serumlarda alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), alkalen fosfataz (ALP), aril estaraz (ARE) ve paraoksonaz (PON) aktiviteleri ve total bilirubin düzeyi ölçüldü. Karaciğerde malondialdehit (MDA) ve glutatyon (GSH) düzeyleri, katalaz (CAT), glutatyon transferaz (GST), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), glutatyon redüktaz (GSH-R) ve süperoksit dismutaz (SOD) gibi antioksidan enzim aktiviteleri ve ayrıca miyeloperoksidaz (MPO) aktivitesi ölçüldü. Deneylerimiz sonucunda, A. lividus ön uygulamasının karbon tetraklorür verilmesi sonucunda artan ALT, AST ve MPO aktivitelerini anlamlı derecede azalttığını, MDA ve bilirubin düzeylerindeki artışı ve karaciğerde GSH azalışını önlediğini gösterdi. Bu değişikliklere paralel olarak A. lividus, karbon tetraklorür uygulanan sıçanlarla karşılaştırıldığında, antioksidan enzim aktivitelerini (CAT, GST, GSH-Px, GSH-R ve SOD) anlamlı derecede arttırdı. A. lividus uygulaması PON ve ARE aktivitelerinde anlamlı olmayan artışa neden oldu. Karbon tetraklorür uygulanması ile serum ALP düzeyinde bir değişiklik gözlenmedi. Sonuçlarımız sıçanlarda karbon tetraklorürün oluşturduğu hepatotoksisiteye karşı A. lividus'un koruyucu etkiye sahip olduğunu ve bu etkinin bitkinin antioksidan aktivitesinden ileri gelebileceğini gösterdi.

Abstract:
Plants used in traditional medicine for the treatment of liver disorders are of great interest, as they may serve as potential sources for new therapeutic agents that could be applied in the management and prevention of hepatic injuries. Amaranthus species are widely distrubuted throughout the world and they are able to produce grains and leafy vegetables. Amaranthus lividus L. (Amaranthaceae) is consumed as popular vegetable in West Black Sea Region of Turkey. The objective of the present study was to investigate the antioxidant and hepatoprotective effects of water extract of A. lividus on carbon tetrachloride induced hepatotoxicity in rats. Rats were pretreated with A. lividus extract (250 and 500 mg/kg p.o.) for 9 days before treatment with a single dose of carbon tetrachloride (1,5 mL/kg 1:1 in olive oil i.p.). All rats were sacrificed 24h after the carbon tetrachloride injection. Blood samples were collected for assaying serum alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), alkaline phosphatase (ALP), aryl esterase (ARE) and paraoxonase (PON) activities and total bilirubin level. The liver was removed for evaluating malondialdehyde (MDA) and glutathione (GSH) levels, myeloperoxidase (MPO) activities, as well as the activities of antioxidants enzymes such as catalase (CAT), glutathione transferase (GST), glutathione peroxidase (GSH-Px), glutathione reductase (GSH-R) and superoxide dismutase (SOD). Our results demonstrated that pretreatment of rats with A. lividus, significantly reduced the substantially increased activities of AST, ALT and MPO, prevented the elevation of MDA and bilirubin levels, as well as protected the liver from GSH depletion. Parallel to these changes, A. lividus significantly increased antioxidant enzyme activities (CAT, GST, GSH-Px, GSH-R and SOD) compared with carbon tetrachloride treated rats. The PON and ARE activities were slightly elevated in rats which have received pretreatment of A. lividus. Moreover ALP activities remained unchanged following carbon tetrachloride treatment. The results indicated that A. lividus has a protective effect against carbon tetrachloride induced acute hepatotoxicity in rats, and this effect might be related to antioxidant activity of the plant.