Hastanede hasta güvenliği kültürü algılamasının ve sağlık çalışanları ile toplumun hasta güvenliği hakkındaki tutumunun belirlenmesi
Determination of perception of patient safety culture in hospitals and of health staff and patient attitudes about patient safety
Yazar: EMEL FİLİZ
Danışman: PROF. DR. SAİD BODUR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının ve toplumun hasta güvenliği konusundaki görüşlerini değerlendirmek ve kamu hastanelerindeki güvenlik kültürü algılama düzeyini belirlemektir. Araştırmanın örneklemini, sağlık çalışanı anketi için, Konya il merkezinde bulunan tüm kamu genel hastaneleri ve merkez ilçelere bağlı rastgele seçilen 12 sağlık ocağı personeli oluşturdu. Toplum örneklemi için aynı sağlık ocağı bölgesinde yaşayan yetişkinlere küme örnekleme yöntemiyle ulaşıldı. Çalışmaya 156 hekim, 183 hemşire ve 150 diğer sağlık çalışanı (ebe, sağlık memuru ATT) ile toplumdan 240 kişi alındı.Veri toplamada Sağlık Çalışanı Hasta Güvenliği Anket Formu, Toplum Hasta Güvenliği Anket Formu ve Hastane Hasta Güvenliği Kültürü Anketinin Türkçesi kullanıldı. Veriler, ortalama, standart sapma ve yüzdelerle özetlendi. Katagorik verilerin gruplar arası karşılaştırılmasında Ki-Kare testinden yararlanıldı. Güvenlik kültürü ile ilgili skor ortalamalarının karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi ve varyansların homojenliğine göre post hoc testlerinden yararlanıldı. Karşılaştırılacak ortalamanın iki tane olması halinde t testi uygulandı.Sağlık çalışanlarının % 23'ü ve toplumdaki bireylerin % 22'sinin kendisi veya ailesinden birinin tıbbi hataya maruz kaldığı belirlendi. Hata sonucu ciddi zarar görenlerin oranı sağlık çalışanlarında % 27 ve toplumda % 36 idi. Sağlık çalışanları (% 38) ve toplum (% 33) tıbbi hatadan dolayı hatayı yapan kişiyi sorumlu tutmaktaydı. Daha güvenli bakım almada hastaların da sorumluluğu olduğu görüşü sağlık çalışanlarında daha yüksek bulundu (sağlık çalışanı % 78; toplum % 63). Tıbbi hata sebebi olarak sağlık çalışanları ?uzun çalışma saatleri nedeniyle yorgunluk ve stresi? gösterirken (% 77), toplum için ?hekimlerin hastalara yeterince vakit ayırmaması? (% 73) en önemli sebepti. Hasta güvenliği alt alanlarına tüm sağlık çalışanlarının verdiği olumlu cevap yüzdeleri, ?birimler içinde ekip çalışması? (% 75), ?güvenliğin kapsamlı algılanması? (% 63) için yüksek bulunurken, ?hataların raporlanma sıklığı? (% 15), ?hataya karşı cezalandırıcı olmayan yanıt? (% 19) alanlarında düşük bulundu. Alt alan olumlu skor yüzdeleri benchmark skorla karşılaştırıldığında 12 alt alandan dokuzunda daha düşük bulundu. Hekimlerin % 78'i, hemşirelerin % 86'sı ve diğer sağlık personelinin % 89'unun hatalı olayları hiç rapor etmedikleri saptandı.Çok sayıda kişi önlenebilir tıbbi hatalar sebebiyle zarar görmektedir. Hasta güvenliği konusunda tüm sağlık çalışanları ve hastalar sorumluluk almalı, hasta güvenliği kültürünü geliştirmek kurumların öncelikli konusu olmalıdır.Anahtar Sözcükler: Hasta güvenliği; hasta güvenliği kültürü; tıbbi hata

Abstract:
The aim of the study is to determine the levels of patient safety culture in hospitals and health staff and public views about patient safety. The sampling of the study consisted of 12 randomly chosen health staffs who work in local health centers and state hospitals in both Konya city centre in order to fill out the questionnaire of health staff. The adults who live by these local clinics and state hospitals were reached by means of cluster sampling in order to be used for community sampling. A hundred fifty six physicians, 183 nurses and 150 other health staff (midwife, health officers, emergency medicine technician) and 240 people from the community participated in the study.In order to collect the data, Health Staff Patient Safety Questionnaire Form and Community Patient Safety Questionnaire Form and Hospital Survey on Patient Safety Culture that was developed by Agency for Healthcare Research and Quality and that was later translated into Turkish were used. The means, standard deviation and percentages of the data were given in the study. The Chi-Square test was used to compare categorical data among groups. One Way ANOVA was used to compare mean scores concerning safety culture and post hoc tests were used depending on homogeneity of variances. The t test was used when mean scores to be compared were two.It was found that 23% of the health staffs and 22% of the people in the community themselves or one of their family members were exposed to medical error. The percentage of those who suffered seriously as a result of medical error was 27% in health staff and 36% in the community. Thirty eight percent of the health staffs and 33% of the people in the community held those who made the medical error responsible. It was also discovered that more health staff thought that patients had also responsibility in taking safer care in hospital while less people from the community thought so (78% of health staffs; 63% of people). While health staffs stated that medical errors were because of stress as staffs in hospitals worked more than they should (77%), people in the community said that the most important reason for the errors were because physicians did not spare enough time fort he patients (73%). The percentages of positive answers concerning sub areas about patient safety culture were indicated by health staffs who work hospital are as follows; ?team work among units? (75%), ?comprehensive safety perception? (63%) were found high; however, ?reporting frequency of errors? (15%), ?no punishment response to the errors? (19%) were found low. When positive score percentages concerning sub areas were compared with via benchmarking, 9 out of 12 sub areas were found lower. It was also established that 78% physicians, 86% of nurses and 89% of the other health staff did not report any medical errors.Many people suffer from preventable medical errors. All of the health staffs and patients should take responsibility about patient safety and related institutions should give priority to develop patient safety culture.Keywords: Patient safety; patient safety culture; medical error