XVIII. asır şairi Ahmed Me'âbî Dîvânı (Metin-inceleme-dinî ve tasavvufî tahlil)
18th century poet Ahmed Me'âbî Divan (Text-examination-religious and sufism analysis)
Yazar: YUNUS EMRE UZUN
Danışman: PROF. DR. İSRAFİL BABACAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Ahmed Me'abi = Ahmed Meabi ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Halvetiyye = Halvetiyye ; Türkçe divan = Turkish divan ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışma; Ahmed Me'âbî'nin Dîvânı'nından hareketle şairin hayatını, edebî
şahsiyetini, şiirlerinin dinî ve tasavvufî tahlilini ve Dîvân'ın tenkitli metninin incelemesi
üzerinedir.
Me'âbî, XVIII. yüzyılda yaşamış mutasavvıf bir şairdir. Asıl adı Ahmed'dir.
Kaynaklarda doğum tarihi geçmemektedir. Hayatı hakkında kısıtlı bilgiye sahip
olduğumuz şair, H. 1213 (M. 1798-99) yılında Girit'in Kandiye şehrinde vebadan dolayı
hayatını kaybetmiştir. Şair, Halvetî tarikatına mensup post sahibi bir şeyhtir.
Ahmed Me'âbî'nin tespit edebildiğimiz dört eseri bulunmaktadır. Bunlar; Dîvân,
Musaffâ, Terceme-i Ezhârü'l-Akdesiyye ve Hazarâtü'l-Hams Risalesi'dir. Tezimize konu
olan Dîvân'ın tek nüshası Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî Koleksiyonu Mütefferik
Bölümü'nde 08024/02 numarada kayıtlıdır. Çalışmamız bu cilt üzerinden yapılmıştır.
Ahmed Me'âbî'nin Dîvân'ı orta hacimli bir eserdir. Tarafımızdan hazırlanan eser 2
kaside, 136 gazel, 2 murabba, 3 muhammes ve 1 müseddes olmak üzere toplam 144 şiirden
meydana gelmiştir. Eserin muhtevasında dinî ve tasavvufî söyleyişin ağırlıkta olduğu
görülmektedir.
Eser giriş ve dört ana bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında XVIII.
yüzyılın Osmanlı ve Dîvân şiiri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Ahmed
Me'âbî'nin hayatı ve edebî kişiliği hakkında elde edilen bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde
Dîvân'ın şekil, ahenk, dil ve üslup özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde Dîvân'ın dinî
ve tasavvufî tahlili yapılmıştır. Son bölümde de Dîvân'ın nüsha özellikleri, metnin
kuruluşunda dikkat edilen hususlar ve çeviri yazı metni bulunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Ahmed Me'âbî, Dîvân, Şiir, 18. yüzyıl, Halvetilik

Abstract:
This work; It deals with the life of the poet, his literary personality, the religious
and mystical analysis of his poems, and the analysis of the criticized text of Dîvân, based
on the Dîvân of Ahmed Me'âbî.
Me'âbî is a Sufi poet who lived in the 18th century. His real name is Ahmed. The
date of birth is not mentioned in the sources. The poet, whose life we have limited
knowledge, died in 1798-99 in the city of Heraklion in Crete due to the plague. The poet is
a sheikh of the Halveti sect.
There are four works of Ahmed Me'âbî that we can detect. These; Dîvân, Musaffâ,
Terceme-i Ezhârü'l-Akdesiyye and Hazarâtü'l-Hams Treatise. The only copy of Dîvân,
which is the subject of our thesis, is registered in Millet Library, Ali Emîrî Collection
Mutefferik Department at 08024/02. Our study was conducted on this copy line.
Ahmed Me'âbî's Dîvân is a medium volume work. The work prepared by us
consists of 144 poems, including 2 qasidah, 136 ghazals, 2 murabba, 3 muhammes and 1
museddes. It is seen that the content of the work is dominated by religious and mystical
discourse.
The work consists of introduction and four main sections. In the introduction,
information is given about the 18th century Ottoman and Divan poetry. In the first part, the
information obtained about the life and literary personality of Ahmed Me'âbî is given. In
the second part, the features of Divan's form, harmony, language and style are examined.
In the third chapter, religious and mystical analysis of Dîvân has been made. In the last
part, there are features of the copy of Dîvân, the points to be taken into consideration in the
establishment of the text and the transcription text.

Keywords: Ahmed Me'âbî, Divan, Poetry, 18th century, Khalwatiyya