Cezalandırıcı tazminat
Punitive damages
Yazar: EREN ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VEHBİ UMUT ERKAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezalandırıcı tazminat = Punitive damages ; Maddi tazminat = Material compensation ; Maddi zarar = Material harm ; Manevi tazminat = Moral indemnity ; Manevi zararlar = Moral damges ; Tazminat = Compensation ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Cezalandırıcı tazminat, cezalandırma ve önleme işlevlerine yönelik bir Common Law yaptırımıdır. Cezalandırıcı tazminat, bir haksız fiilin var olduğu durumlarda söz konusu olmaktadır. Uğranılan maddi veya manevi zarardan bağımsız olarak, jüri tarafından, geniş bir takdir yetkisi çerçevesinde belirlenmektedir. Jüri, kusurun ağırlığını, olayın gerçekleşme biçimini, zarar verenin malvarlığını dikkate alarak uygun bir rakama hükmedecektir. 
Kıta Avrupası Hukuku açısından ise ana kural, haksız fiilde söz konusu olan tazminatların telafi işlevine göre belirlenmesidir. Genel ve özel önleme, dava açma inisiyatifini teşvik gibi işlevler, tazminatın belirlenmesinde bir unsur olmayıp ancak birer yan etki olarak kabul edilmektedir. Ana kural telafi işlevine yönelik tazminatlar olmakla birlikte, RKHK md. 58/II, TBK md. 355 gibi düzenlemelerde cezalandırma ve genel önleme işlevine yönelen farklı yaptırımlara yer verildiği görülmektedir.
Bir hukuk sisteminin, ihlale verdiği yanıt bir bütün olarak ele alınmalıdır. Kıta Avrupası açısından bir değerlendirme yapıldığında, bağımsız idari otoritelerin idari para cezası ile sağladığı cezalandırma ve önleme işlevi, gerçek olmayan vekaletsiz iş görme ile zarar verenin elde ettiği kazancın iadesinin sağlanması ve manevi tazminat miktarlarının belirli dava gruplarında artırılması sayesinde etkili bir önleme ve cezalandırmanın sağlanabileceği görülmektedir. Bu sebeple, başka bir hukuk sisteminin kendisine özgü koşulları içerisinde oluşmuş bir yaptırımın iktibas edilmesine gerek bulunmamaktadır. Türk Hukuku'nda cezalandırıcı tazminata yönelik bir ihtiyaç bulunmamaktadır.

Abstract:
Punitive damages is a Common Law remedy which intented for punitive and preventive functions. Punitive damages occurs when there is a tortious act. Regardless of the pecuniary or non-pecuniary damage occurred, it is determined by the jury within a wide discretion. The jury will decide on an appropriate amount, taking into account the gravity of the fault, the way the act took place, and the wealth of the infringer.
In terms of Continental European Law, the main rule to determine the amount of the compensation in the tort is the restoration. Functions such as general and specific prevention, private enforcement are not accepted as an element in determining compensation, but are considered as side effects. Although the main aspect is compensatory damages, it is seen that different sanctions are included in the provisions such as RKHK Art. 58/II, TBK Art. 355 in terms of punishment (retaliation) and general prevention function.
A legal system's response to a violation must be considered as a whole. When an evaluation is made in terms of Continental Europe, it is seen that an effective prevention and punishment can be achieved thanks to the punishment and prevention function provided by the independent administrative authorities by ruling administrative fines, the skimming of the profits from the infringer through acting without authority (negotiorum gestio), and the increase in the amount of non-pecuniary damages in certain case groups. For this reason, there is no need to extract a sanction formed within the specific conditions of another legal system. Thus, there is no need for punitive damages in Turkish Law.