Tayland'daki camilerde mimari ve süsleme
The architecture and decoration of mosques in Thailand
Yazar: WASAMON SANASEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET VEFA ÇOBANOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Dini mimari = Religious architecture ; Güneydoğu Asya = Southeast Asia ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Süslemeler = Ornamentations ; Tayland = Thailand ; İslam mimarisi = Islamic architecture ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Bu tez çalışmasında, Tayland'daki camilerde mimari ve süsleme ve bunları etkileyen faktörlerin incelemesi amaçlanmaktadır. Çalışmada, Tayland'ın dört bölgesindeki (güney, merkez, kuzey ve kuzeydoğu bölgesinde) geçmişten günümüze kadar inşa edilen 50 tane seçkin cami ele alınmaktadır ve bu camilerin mimari tarzları ve süslemeler incelenip genel bir değerlendirme yapılmaktadır. 
Araştırma sonuçlarına göre Tayland'ın dört bölgesindeki cami mimarileri ve süslemeleri, bölgedeki Müslümanların tarihsel arka planı ve bölgedeki yerel faktörler nedeniyle birbirinden farklıdır. Buradaki cami mimarisinin gelişimi dört döneme ayrılmaktadır. Bunlar; Birinci Dönemde Gelişim (1786'dan öncesi-1851), İkinci Dönemde Gelişim (1851-1931), Üçüncü Dönemde Gelişim (1931-1990) ve Dördüncü Dönemde Gelişim (1990-günümüze) dir. Tayland'da camilerdeki mimariyi ve süslemeleri etkileyen faktörler ise şu altı ana başlık olarak tespit edilmiştir: küresel ve ulusal olaylar, dini kavramlar, Tayland'da yerel faktör ve şartlar, Müslüman cemaatinin çeşitli alanlardaki gelişmeleri, diğer bölgelerdeki topluluklarla temaslar ve Tayland'daki Müslümanların camilere bakışlarıdır.
Tayland'daki camiler için kullanılan terimler; masyid, balae, surau, gudi, imambarah, qing zhen si ve deradır. Bu ülkedeki camilerde; küçük, orta ve büyük ölçekli  olmak üzere üç cami tipi bulunmaktadır. Bu camiler; cemaatlerin bulunduğu yerlere, bölgenin ulaşımına ya da iş yerlerine göre konumlanmıştır. Tayland'daki camilerin temel elemanları; avlu kapısı, şadırvan, giriş kapısı, minare, çok amaçlı alan, harim, yan sahın, mihrap ve minberden oluşmaktadır. Yapılarda bulunan motif ve süslemeler beş gruba ayrılmaktadır. Bunlar yerel sanat tarzında motif ve süslemeler, Batı sanatı tarzında motif ve süslemeler, Çin sanatı tarzında motif ve süslemeler, İslam sanatı tarzında motif ve süslemeler ve devletlerin armalarına benzeyen motiflerdir. Camilere bağlı önemli birimler ise; avlu kapıları, sandal iskeleleri, okul ve çok amaçlı binalar, evler, mezar, hazire ve türbeler ve Şiilerin Rong Torabat'ları (Hüseyin Binası) dır.

Abstract:
This thesis focuses on architecture and decoration of mosques in Thailand, including their influencing factors. 50 significant mosques in Thailand from various periods had been taken as sample. The study areas were divided into four regions of Thailand, i.e. mosques in the Southern, Central, Northern as well as Northeastern Thailand. Finally, the information of the mosques in each part was summarized as the whole picture of the architecture and decoration of mosques in Thailand.
The research discovered that the mosques in each part of Thailand has different architecture and decoration styles according to its own background of the Muslims in each region as well as its own local factors. The architectural development of mosques in Thailand can be divided into four periods, i.e. the 1st period (1786-1851), the 2nd period (1851-1931), the 3rd period (1931-1990) and the 4th period (1990-present). There are six factors influencing the patterns of architecture and decoration of the mosques in Thailand, i.e. the global and national events, the religious concepts, the local characteristics and factors in Thailand, the development in various aspects of Muslim communities, the contact with other communities, as well as the Thai Muslim's point of view toward their mosques. 
In Thailand, mosques can be called in six various terms; masyid, balae, surau, gudi, imambarah, qing zhen si and dera. There are three sizes of mosques in Thailand; small, medium and large sizes. Mosques in this country are generally located in Muslim quarter, easy access area, or area closed to the Muslim's working site. The basic elements of mosque in Thailand are fences or walls indicating mosque's boundary, ablution area, entrance gate, minaret, multipurpose area, prayer hall, side prayer area, mihrab and minbar. The decorations applied to the mosques in Thailand can be categorized into five groups, i.e. decoration groups of local art, Western art, Chinese art, Islamic art and the state coat of arms alike. Apart from mosque building, the mosques in Thailand have other worth-for-study parts in its area; e.g. fences or walls indicating mosque's boundary, piers, school buildings, multipurpose buildings, houses, cemeteries, graves, gravestones and the Rong Torabat's.