Diabetes mellitus hastalarında yaşam tarzı değişikliğine uyumun glisemi regülasyonu ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of adaptation to lifestyle change on glycemic regulation and quality of life patients with diabetes mellitus
Yazar: ÜMİT KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Diabetes Mellitus (DM), ülkemizde yaygın olarak görülen bir kronik hastalık olup toplum için önemli bir sağlık sorunudur. DM gerek yaygınlığı, morbidite, mortalite oranları gerekse tedavi maliyeti nedeniyle önem arz etmektedir. Diyabetin önlenmesi ve tedavisinde ilk basamak, yaşam tarzı değişiklikleridir. Bizim çalışmamızdaki amacımız, DM'li hastaların yaşam tarzı değişikliklerine uyumlarını belirlemek, yaşam tarzı değişikliğine uyanlarla uymayanların glisemi regülasyonları ve yaşam kalitelerini karşılaştırmak, buna dayanarak yaşam tarzı değişikliğinin kronik bir hastalık olan DM hastalarında önemini vurgulamaktır.

Gereç ve Yöntem: 1 Ağustos 2019 - 30 Haziran 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniği Polikliniğine başvuran DM hastalığı olan, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan hastalara, sosyodemografik özellikleri, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), EQ-5D genel yaşam kalite ölçeği, yaşam tarzı, hastalık hakkında bilgi ve tutumunu sorgulayan sorulardan oluşan anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Hastaların açlık kan şekeri (AKŞ), A1C, lipid paneli ile biyokimyasal değerleri hastane bilgi sisteminden veri toplama formuna kaydedilmiştir. Diyetisyen tarafından 3 günlük diyet programına uyumu değerlendirilmiş ve boy, kilo, bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi ölçümleri gibi antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama yaşları 49,3±11,8 (min= 19- max= 77) idi. Katılımcıların %6,3'ü (n=19) tip 1, %93,7'si (n=283) ise tip 2 idi. Katılımcıların %34,1'nde kronik hastalık olarak sadece diyabet varken kalanların bir ve/veya daha fazla kronik hastalıkları vardı. Katılımcıların %64,5'i (n=195) sigara, %88'i (n=266) ise alkol kullanmıyordu. Katılımcıların Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketine göre ortalama Met değerleri 459,8±638,3 (min= 0,0- maks= 7296,0), gruplamaları ise %73'ü (n=220) inaktif, %23'ü (n=69) az aktif, %4'ü (n=13) ise çok aktifti. Katılımcıların 3 günlük diyet ortalamasına göre alması gereken kaloriden fazla kalori alanların oranı %82,5 (n=249) iken daha az alanların oranı ise %17,5 (n=53) idi. EQ-5D'ye göre yaşam kalitesi indeks skor ortalaması 0,73±0,17, Visual Analog Skala (VAS) ortalaması ise 65,53±14,57 idi. Veriler analiz edildiğinde sigara kullanımı yüksek olan hastalarda yaşam kalitesinin düştüğü (p=0,010), fiziksel aktivite ve diyet uyumu artan hastalarda da yaşam kalitesi (p<0,001/p<0,001) ve glisemi regülasyonunun (p<0,001/p<0,001) arttığı görülmüştür. Sigara kullanımı ile glisemi regülasyonu (p=0,473), alkol kullanımı ile de yaşam kalitesi (p=0,051/p=0,126) ve glisemi regülasyonu (p=0,449) arasında negatif yönde bir ilişki olsa da istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. 

Sonuç: Yaşam tarzı değişikliği diabetes mellitus gibi kronik hastalıklarda son derece önemlidir. Diyabet hastalığının yönetiminde, komplikasyonlarının önlenmesinde yaşam tarzı değişikliklerine uyumun arttırılması glisemi regülasyonunu ve yaşam kalitesini arttırmaktadır. Diyabet hastalarının yaşam tarzı değişikliklerine uyumun arttırılması için aile hekimliğinin bütüncül yaklaşımı çerçevesinde alınacak tedbirler önemlidir.

Abstract:
Objective: Diabetes Mellitus (DM) is a common chronic disease in our country and is an important health problem for the society. DM is important because of its prevalence, morbidity, mortality rates and treatment costs. The first step in preventing and treating diabetes is lifestyle changes. Our aim in our study is to determine the adaptation of patients with DM to lifestyle changes, to compare the glycemia regulations and life quality of those who do not comply with the lifestyle change, and to emphasize the importance of lifestyle change in DM patients, which is a chronic disease.
Materials and Methods: Patients with diabetes mellitus who admitted to the University of Health Sciences Gülhane Training and Research Hospital Endocrinology and Metabolic Diseases Clinic between 1 August 2019 – 30 June 2020, who met the inclusion criteria and volunteered to participate in the study, were informed about their sociodemographic characteristics, International Physical Activity Scale (IPAQ), EQ-5D The questionnaire form consisting of questions about general quality of life scale, lifestyle, knowledge and attitude about the disease was applied by face-to-face interview technique. Biochemical values of the patients with FBG, A1C, lipid panel were recorded in the data collection form from the hospital information system. Compliance with the 3-day diet program was evaluated by the dietician and anthropometric measurements such as height, weight, waist circumference, hip circumference and neck circumference were made. The data were analyzed with the SPSS program with appropriate tests.

Results: The mean age of the patients included in the study was 49,3±11,8 (min= 19- max=77). Diabetes mellitus types of the participants were 6,3% type 1 and 93,7% type 2. While 34,1% of the participants had only diabetes as a chronic disease, those who remained had one and/or more chronic diseases. 64,5% of the participants did not use cigarettes and 88% did not use alcohol. According to the International Physical Activity Questionnaire of the participants, the average Met values are 459,8±638,3 (min= 0,0- max= 7296,0), and their grouping is 73% inactive, 23% less active, 4% was very active. The proportion of those who ate more than the calories required to take according to the 3-day diet average was 82,5%, while the proportion of those who received less was 17,5%. According to the EQ-5D, the mean quality of life index score was 0,73 ± 0,17, and the mean Visual Analog Skala (VAS) was 65,53±14,57. According to the results of the analysis of the data, the quality of life decreases in patients with high smoking (p=0,010). Quality of life (p<0,001/p<0,001) and glycemia regulation (p<0,001/p<0,001) were also observed to increase in patients with increased physical activity and dietary compliance. Although there was a negative relationship between smoking and glycemia regulation (p=0,473), alcohol use and quality of life (p= 0,051/p= 0,126) and glycemia regulation (p= 0,449), it was not statistically significant.
Conclusion: Lifestyle change is extremely important in chronic diseases such as diabetes mellitus. Increasing compliance with lifestyle changes in the management of diabetes and preventing its complications increases glycemia regulation and quality of life. Measures to be taken in the context of family medicine holistic approach to improve compliance with lifestyle changes in patients with diabetes is important.