Nâ'ilî-yi Cedîd Divançesi: [İnceleme-metin-çeviri]
Nâ'ilî-yi Cedîd's Divançe [Anlaysis-text-translation]
Yazar: ZELİHA YERLİ
Danışman: PROF. DR. ÜZEYİR ASLAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil özellikleri = Language features ; Divançe = Divançe ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Naili = Naili ; Üslup = Stylistic ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Nâ'ilî-yi Cedîd'in hayatını, edebî kişiliğini ve eserlerini müstakil olarak ortaya koymak ve Divançe'sinin yazma nüshalarını çeviriyazıya ve nesre aktararak edebiyat dünyasına sunmaktır. Çalışmada, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY. 9851'de ve Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 417'de kayıtlı bulunan iki nüsha kullanılmış ve nüshalar karşılaştırmalı olarak okunmuştur.
Çalışma iki ana bölümden müteşekkildir. Birinci ana bölüm inceleme bölümüdür ve Nâ'ilî'nin hayatı, edebî kişiliği, eserleri ile Divançe incelemesi olmak üzere kendi içinde iki alt bölüme ayrılır. İkinci ana bölüm ise Divançe metnine ayrılmıştır.
Birinci alt bölümdeki incelemelerden hareketle Nâ'ilî'nin 1823'te Manastır'da doğup 1843'te İstanbul'a geldiği, 1862'de Mısır'a gitmiş olabileceği ve 1876-77'de burada vefat ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Kendisinden önce yaşamış ve çağdaşı şairlerden etkilenmiş, Sebk-i Hindî tesirinde şiirler yazmıştır. Divançe ve Kenz-i Nesâyih olmak üzere iki adet eseri vardır. İkinci alt bölümdeki Divançe merkezli incelemeler sonucunda ise şairin şiirlerinde kullandığı şekilsel özellikler, dil ve üslup özellikleri ile muhtevayı oluşturan unsurlar tespit edilmiştir.
İkinci ana bölümde Divançe'nin, çeviriyazılı ve nesre aktarılmış metni verilmiştir. Çalışmanın sonuna Divançe'ye girmeyen bazı şiirler eklenmiştir.
Nâ'ilî hakkında söylediğimiz sözlerin önemli bir kısmı Divançe merkezlidir, Onun şiirlerinden hareketle kendisi hakkında edindiğimiz bilgilerin bir bütünüdür. Zira çeviriyazıya aktardığımız ve nesre çevirisini yaptığımız Divançe, çeşitli yönlerden incelenerek onun hayatı, edebî kişiliği, etkilendiği şairler, tercih ettiği konular hakkında söz söyleme imkanına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal Nâ'ilî-yi Cedîd's life, literary personality and works and to present the manuscripts of his Divançe to the world of literature by transferring them to transcription and prose translation. In the study, Istanbul University Library TY. 9851 and in the Ali Emiri Manzum 417 of the Millet Library the two copies registered in were used and the copies were read comparatively.
The study consists of two main parts. The first main section is the analysis section and it is divided into two subsections, namely Nâ'ilî's life, literary personality, works and Divançe analysis. The second main part is devoted to the Divançe text.
Based on the examinations in the first subsection, it was concluded that Nâ'ilî was born in Manastır in 1823 and came to Istanbul in 1843, may have gone to Egypt in 1862, and died here in 1876-77. He was influenced by poets who lived before him and his contemporary, and wrote poems under the influence of Sebk-i Hindi. He has two works, Divançe and Kenz-i Nesâyih. As a result of the Divançe-based studies in the second subsection, the formal features, language and wording features and the elements that make up the content were determined.
In the second main part, the translated text of Divançe and translated into contemporary Turkish is given. At the end of the study, some poems that were not included in Divançe were added.
An important part of the words we say about Nâ'ilî is Divançe-centered, it is the whole of the information we have learned about him based on his poems. Because Divançe, which we have transferred to transcription and today's Turkish, has been examined from various aspects and it has been possible to speak about his life, his literary personality, the poets he influenced, and the subjects he preferred.