Tip 1 diyabetli çocuk ve ergenlerde glikoz regülasyonunu etkileyen psikososyal faktörlerin değerlendirilmesi /
Yazar: MUKHTAR MURSALLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF YASİN GÜMÜŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Glükoz = Glucose ; Psikososyal faktörler = Psychosocial factors ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı glisemik olarak regüle ve anregüle grup Tip 1 Diabetes
Mellitus (Tip 1 DM) tanılı çocuk ve ergenlerde kan glikoz düzeyini etkileyebilecek
psikososyal faktörlerle birlikte klinik ve demografik faktörlerin de incelenmesidir.
Yöntem: Çalışma örneklemi Ondokuz Mayıs Üniversitesi Çocuk Endokrinoloji
Bölümü'ne başvuran 8-18 yaş arası, dahil edilme kriterlerini karşılayan 78 regüle ve
58 anregüle Tip 1 DM tanılı çocuk ve ergenlerden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan
ailelerle yapılan görüşmede sosyodemografik veri formu ve "Okul Çağı Çocukları
İçin DSM-5 Temelli Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme ÇizelgesiŞimdi ve Yaşam Boyu Şekli Türkçe Formu" ile görüşmeci tarafından uygulanmıştır.
Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Aile Değerlendirme Ölçeği katılımcıların
anneleri tarafından doldurulmuştur. Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon ÖlçeğiYeni Versiyonu, Çocuklar İçin Başa Çıkma Yolları Ölçeği veya Ergenler İçin Başa
Çıkma Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği çocuklar tarafından
doldurulmuştur. Katılımcıların tümünün. Son üç HbA1c düzeyi ortalaması %9'un
altında olan çocuklar regüle, %9 ve üzeri olan çocuklar anregüle gruba alınmıştır. Bu
gruplar arasında klinik, demografik, psikososyal parametreler karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Regüle olma durumu ile çocuğun cinsiyeti, anne ve baba eğitim, gelir
durumu gibi sosyodemografik parametreler, hastalık süresi, diyabetik ketoasidoz
sayısı, insülin kullanma sayısı ve ailede kimin yapması, karbonhidrat sayımı gibi
DM'ye özgü parametreler arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Regüle
gruptaki hastaların %21,3'ünde ruhsal bozukluk bulunurken, anregüle gruptakilerin
%64,3'sinde ruhsal bozukluk bulunduğu saptanmıştır. Psikiyatrik bozukluğa sahip
olmanın anregüle olma riskini 8,243 kat, KSE total puanındaki bir birim artışın
anregüle olma riskini 1,018 kat arttırmış olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Tip 1 DM'li çocuk ve ergenlerde komorbid psikiyatrik bozukluk varlığı kötü
glikoz regülasyonu riskini belirgin düzeyde arttırmaktadır. Tip 1 DM'li çocuk ve
ergenlerdeki psikiyatrik bozuklukların erken dönemde tanınması ve müdahale
edilmesi hem Tip 1 DM tedavisinde amaçlanan tıbbi hedeflere ulaşılmasına hem de
eşlik eden psikiyatrik bozuklukların öz kıyım girişimleri gibi olumsuz sonuçlarının
önlenmesinde faydalı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diabetes Mellitus, psikososyal faktörler, psikiyatrik
bozukluklar, glikoz regülasyonu, HbA1c

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine psychosocial factors as well as
clinical and demographic factors that may affect blood glucose levels in children and
adolescents diagnosed with Type 1 Diabetes Mellitus (T1DM) in the glycemic
regulated and non-regulated group.
Method: The study sample consisted of 78 regulated and 58 unregulated T1DM
children and adolescents aged 8-18 years who applied to Ondokuz Mayıs University
Pediatric Endocrine Department and met the inclusion criteria. The
sociodemographic data form and the "DSM-5 Based Schedule for Affective
Disorders and Schizophrenia for School Age Children-Present and Lifetime Version
Turkish Form" were applied by the researcher during the interview with the families
participating in the study. Brief Symptom Inventory (BSI) and Family Assessment
Device were filled out by the mothers of the cases participating in the study. Revised
Child Anxiety and Depression Scale-Child Version, coping scales for children or
adolescents, and Multidimensional Scale of Perceived Social Support was filled in by
the children or adolescents. Participants with an average of the last three HbA1c
levels below 9% were included in the regulated group, and participants with a mean
of 9% and above were included in the unregulated group. Clinical, demographic, and
psychosocial parameters were compared between these groups.
Results: There is a significant relationship between the status of regulation and
sociodemographic parameters such as gender of the participants, the education and
income status of the parents, and the diabetes-specific parameters such as duration of
the disease, the number of diabetic ketoacidosis attacks, the use of insulin and who
does it in the family, carbohydrate count has been determined. We found psychiatric
disorders in 21.3% of the patients in the regulated group, and we found a psychiatric
disorder in 64.3% of the patients in the non-regulated group. It was found that having
a psychiatric disorder increased the risk of being unregulated 8.243 times, and a unit
increase in the BSI total score increased the risk of being unregulated 1.018 times.
Conclusion: The presence of comorbid psychiatric disorders in children and
adolescents with type 1 DM significantly increases the risk of poor glucose
regulation. It is thought that early recognition and intervention of psychiatric
disorders in children and adolescents with Type 1 DM will be beneficial both in
achieving the medical goals aimed at the treatment of Type 1 DM and in preventing
the negative consequences of accompanying psychiatric disorders such as suicide
attempts.
Keywords: Type 1 Diabetes Mellitus, psychosocial factors, psychiatric disorders,
glucose regulation, HbA1c