Alışveriş caddelerinin sosyal davranış yerlerine dönüşmesi: Çevresel özellikler ile kendileme davranışının incelenmesi
Transformation of shopping street into social behavior spaces: Analysis of appropriation behavior with environmental charecteristics
Yazar: ELİF MERVE ALPAK
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZBİLEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentlerdeki açık mekânlar, insanlar arasında ilişki çeşitliğinin oluşmasında önemli rol oynarlar. Çeşitli araştırmacılar, kendileme davranışı ile sınırlandırılmış boşluk olan mekânların çeşitli etkinliklerin yapıldığı yerlere dönüştüğünü, bununda insanlar arasında güçlü sosyal etkileşimlerin kurulabilmesi için önemli faktörden biri olduğunu belirtmişlerdir. Ancak araştırmalar, kendileme davranışının yapılabilmesi için kentsel açık mekânların sahip olması gerektiği özelliklere ilişkin net kriterler ortaya konmamışlardır.  Bu tez çalışmasında kendileme davranışının gerçekleştiği alışveriş caddesi açık mekânları değerlendirilirken, hangi kriterlerin ele alınabileceğini saptamak ve kendileme davranışı ile sosyal davranış arasındaki ilişkiyi açıklamak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda insan-mekân etkileşimi, mikro ölçekli çevresel özellikler, kendileme davranışı, mekân-yer, sosyal davranış kavramlarından faydalanılarak bir araştırma modeli ortaya konulmuştur. Araştırma alanı olarak mikro ölçekli özellikler bakımından farklılıklar gösteren, Trabzon Kunduracılar Caddesi açık mekânları seçilmiştir. Araştırma yöntemi dört aşamadan oluşup, davranış gözlemi, mekânsal analiz ve anket çalışmalarını içermektedir. Çalışmanın sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile mikro ölçekli algısal-fiziksel-sosyal özelliklerin kendileme davranışının yapılmasını etkilediği ortaya konulmuştur. Özellikle sosyal özelliklerin kendileme davranışını daha yüksek düzeyde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca kendileme davranışı çeşitliliğinin yapıldığı mekânların, aynı anda birbirinden farklı sosyal davranış yerlerine dönüştüğü, etkinlik çeşitliliğini arttırdığı, insanların cadde üzerinde kalış sürelerinin etkilediği ve sosyal davranışı güçlendirdiği saptanmıştır.

Abstract:
Open urban spaces play an important role in the formation of a diverse relationships among individuals. Various researchers indicated that spaces, which are voids limited by appropriation behavior, are transformed into places where various activities are conducted, and it is one of the important factors for building a strong social interaction among people. However, the previous studies did not set well-defined criteria about the properties that urban open spaces should possess for the appropriation behavior could be conducted. The present study aimed to determine the criteria that could be used for the assessment of shopping street open spaces where appropriation behavior is realized and to explain the correlation between appropriation behavior and social behavior. For this purpose, a research model was developed based on the concepts of human-space interaction, Micro-scale environmental features, appropriation behavior, space-place and social behavior. Trabzon Kunduracılar Street open spaces that exhibits variations in Micro-scale properties were selected as the study area. The research method included four stages of observation of behavior, spatial analysis and survey studies. The research model constructed in the study demonstrated that the Micro-scale perceptual/physical/social characteristics affected the appropriation behavior. It was found that especially social characteristics affected appropriation behavior at a higher level. Furthermore, it was determined that the spaces where appropriation behavior was diverse were transformed into different social behavior spaces simultaneously, and this phenomenon increased the variety of activities, affected the time individuals spent in these spaces and strengthened social behavior.