Isparta ilinde alabalık işletmelerinin zootekni, ekonomi ve kırsal kalkınma açısından incelenmesi üzerine bir çalışma
A study to investigate the trout farms in Isparta province in terms of animal production, economy and rural development
Yazar: AYHAN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. SULHATTİN YAŞAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması Isparta ili alabalık işletmelerinin sosyo-demografik, fiziki, zootekni ve ekonomi alt yapı ve mevcut durumunu tespit etmek için yürütülmüştür. Isparta Tarım il müdürlüğü tarafından projesi onaylı 71 işletme içerisinde faal ve yüz yüze görüşme imkânı sağlanan (30) işletmelere tam sayım yöntemi ile sorular sorulmuştur. Daha önce ülkemizin çeşitli bölgelerinde yürütülen benzer çalışmalara ait bir kaynak araştırması yürütülmüştür. İçsu balıkçılığının Dünya, Türkiye ve Isparta?daki mevcut durumu da dikkate alınarak anket sonuçları tartışılmıştır.   
Ayrıca tez çalışması çerçevesinde incelenen parametreler çoklu seçenekler sunularak test edilmiştir. Tezin bulgular bölümünde alt konu başlıkları altında verilen parametrelere ait çoklu seçenekler her bir alabalık işletmesi için sürdürülebilir hayvansal üretim için uygunluğu (başarılı=1, başarısız=2) belirlenmiş ve tüm işletmelere ait frekanslar üzerinden çoklu tepki testi (Multiple response test) ile analiz edilmiştir. Böylece Isparta ili alabalık işletmelerinin her alt konu başlığı için sürdürülebilir hayvansal üretim ve kalkınma açısından başarılı olma oranları tespit edilmiştir. 
Sosyo-demografik parametreler incelendiği zaman, bölge üreticilerinin çoğunun ilkokul mezunu, kendi işletmelerinin sahipleri oldukları ve diğer bölgelerdeki işletme sahiplerine göre 40 ve üzeri yaş grubunun çoğunlukta olması ile daha yaşlı oldukları gözlenmiştir. Diğer taraftan Isparta ili işletmelerinde yabancı işçi çalıştırma oranı ve işletme başına düşen işçi sayısı bakımından azımsanmayacak derecede olduğu saptanmıştır. Isparta ilinde işletme başına düşen işçi sayısı ortalaması, benzer su potansiyeline sahip Elazığ ili gibi 3?ün üzerindedir. Bu da göstermektedir ki su rezervleri bakımından yüksek potansiyeli olan bölgeler su ürünleri işletmelerinin kurulmasıyla ve istihdamı arttırmasıyla kalkınmaya daha uygun bölgelerdir.
 Isparta ili alabalık işletmeleri fiziki alt yapısı bakımından baraj ve göletler üzerinde üretim yapma oranı en yüksek il, işletmelerin köy-şehir merkezi, su kaynağı, pazar gibi merkezlere yakınlığı en kısa olan il ve kafes balıkçılığında off-shore tipi kafeslere sahip en fazla işletme bulunan il olduğu tespit edilmiştir. Fiziki alt yapı bakımından Isparta ili işletmelerinin %82?sinin modern fiziki bir alt yapıya ve optimizasyona uygun olmadıkları tespit edilmiştir. Bu da sürdürülebilir üretim için bölge ve ülke politikalarının değiştirilmesini gerekmektedir.
 Zootekni alt yapısı bakımından yapılan incelemelerde mevcut proje kapasitelerinin üzerinde üretim yapan işletme sayısı en yüksek olan ilimiz Isparta?dır. . Hayvansal üretim şekli ve düzeyi açısından işletmelerin %53?nün başarılı olduğu tespit edilmiştir. Havuz kapasiteleri Marmara bölgesine göre biraz daha düşük olmasına rağmen birim havuz hacmine düşen üretim bu bölgenin 2 katı kadardır. Isparta?daki işletmeler modern hayvansal üretimin gerektirdiği yetiştiricilik, sağlık ve bakım teknolojileri bakımından uygun alet ve ekipmanlara sahip olduğu söylenemez. Örneğin; Isparta ili işletmeleri Türkiye?deki işletmelerinin büyük çoğunluğu gibi el ile yemleme yapmaktadır. Bu ise kapasite artırımını zorlaştırmakta ve kapasite artırımı yapılmayan işletmelerde de teknoloji kullanımı ve girdi maliyetlerinin aşağıya çekilmesini zorlaştırarak işletmeleri üretim açısından sürdürülebilirliğini azaltmaktadır.
Ekonomik değer bakımından ise Bölge işletmeleri sabit yatırım ve işletme masrafları bakımından üretilen her kg porsiyonluk alabalık için daha karlı işletmeler olduğu gözlenmiştir. Ancak yapılan istatistik analizlerde işletme kapasitesi arttığında yatırım maliyeti ve girdi maliyetlerinin azalmasından ziyade artmış olması Bölgede yapılan yatırımların optimize edilmesi gerektiğini işaret etmektedir. Ekonomik değer parametreleri bakımından yapılan sürdürülebilirlik analizinde işletmelerin %38?nin başarılı olduğu saptanmıştır.Sonuç olarak Isparta ili alabalık işletmelerinin sürdürülebilir ve rantabl üretim düzeyi ortalamasının %55 olduğu ve bölgede fiziki alt yapı, üretim biçimi ve düzeyi, üretim teknolojisinde modernizasyon ve optimizasyon ile girdilerin azaltılması ve yatırım gücünün artırılması gibi ekonomik yapıda iyileşmelere olanak tanıyacak şekilde kırsal kalkınma destek ve hizmetlerinin planlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Alabalık İşletmesi, Alabalık, Üretim Tekniği,  Kırsal Kalkınma

Abstract:
In this thesis, investigations were made to determine the present statues of in-land trout farms in Isparta region in respect to the socio-demographical, physical infrastructure, animal production level and production type and economic value. In the regions the provincial directorate of agricultural ministry has approved 70 projects for trout farming. Of these farms those who are actively running on business (30 farms) were asked to answer a set of questions. The questions were asked in 4 sections mentioned above. A literature review of studies undertaken in various regions of Turkey was made available in this thesis. The information on the statue of in-land-fish farming in the world, Turkey and Isparta was evaluated under the results of the present survey. 

All parameters to be analysed in this study was provided to be answered by the farmers in the form of multiple choices. These are provided in the section of results of this thesis for each of the farms and the answer to these multiple choice questions were classified for each farm as successful and unsuccessful in order to determine the level of sustainable animal production amongst to the farms by a multiple response test. 

When socio-demographic data is examined the most of farmers in Isparta are seen to be high-school graduates, owned their own business and experienced and old farmers as compared to those of other regions.  However, the rate of employing workers and non-family workers at the farms was meaningfully high in Isparta. This was similar to the region of  Elazığ, indicating the fact that similar regional structures reflected to the similar results. This indicated that the regions with high in-land water resources have potentials to the fishery developments.The number of fresh water on the ponds is relatively high in Isparta. The fish farms of Isparta has the shortest distance to market and city centres. The proportions of farms on pond with cages are relatively high in Isparta as compared to the other regions in Turkey. However, the farms were rated at 82% unsuccessful for the suitability of having a modernised and optimised infrastructure. This shows regional and local regulations must be changed accordingly.
 
Having examined the parameters of animal production the farms of Isparta has highest running capacity of producing fish according to the Project capacity approved by the ministerial directorate. Although the volume of ponds is relatively smaller in Isparta region than Marmara region the farms of Isparta produced more fishes per volume of ponds than the farms of Marmara region.  Majority of farms in Isparta as well as in other regions are lacking to have appropriate production equipment and units. The farms of Isparta are, therefore, rated at 53% successful for the type and level of animal production. As compared to other regions the proportion of farms producing their own off-spring from their own breeds, feeding the fish with high quality of feed and efficiently converting the feed to products is very high. However all the farms are still hand-feeding the livestock. This shall lead to less sustainable animal production because the increase in production capacity, use of technology and optimization of inputs would be so difficult under these conditions.  

The farms were seen to be economically viable for the parameter of investment and productive inputs per kg produced fish per farm. This indicates that the regions with high water resources received more investment and turnover in production. However, increasing the production level lead to increase in investment and input in these farms. This would not make feasible of investments for modernisation and optimizations. Thus, these farms were statistically rated at 38% economically successful. In conclusion the average sustainable proportions of farms in the Isparta region is found to be 55% and this leads to modifications and changes in rural development polices which are foreseen to make the use of technology in production, infrastructure and input optimisation.

Keywords: Trout Farm, Trout, Product Techniques, Rural Development