Ögedey Kaan Devri Moğol İmparatorluğunda idari ve mali reformlar
Administrative and Financial Reforms of the Ögetei Qa'an Period in the Mongol Empire
Yazar: GÖZDE KILIÇ
Danışman: PROF. DR. İLHAN ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Mali reform = Fiscal reform ; Moğollar = Mongoşs ; Ögedey Kaan = Ögetei Qa'an ; İdari reform = Administrative reform

Özet:
Üç bölümden oluşan tezimiz 1229-1241 yılları arasında hüküm süren Ögedey Kaan dönemi ve bu dönemde gerçekleşmiş olan idari ve mali reformları anlatmaktadır. Cengiz Han'dan başlayarak Moğolların bir devlet kurması ve yerleşik hayata geçişleri anlatılmaktadır. Ögedey Kaan'ın hükümdarlığı döneminde Cengiz Han'ın siyasetini devam ettirirken bir yandan da yeni reformlar yapmaktadır. Ögedey Kaan'ın ilk iş olarak Karakurum'u başkent yapmış ve bu başkenti bir ticaret merkezi haline getirmek istemiştir. Bunun içinde Karakurum'u eski Uygur başkenti olan Kara Balasagun'un kurulduğu yere ve daha da önemlisi ticaret yoluna yakın bir bölgede seçmesi bunu kanıtlar niteliktedir. Hem Karakurum'un gelişmesi hem de ülkenin dört bir yanına hızlı erişim sağlamak için kurulan Yam İstasyonları ve yolları da Moğol İmparatorluğunun gelişmesini sağlamıştır. Yam yollarını kullanmaya başlayan tacirler Çin'den Türkistan ve Maveraünehir'e kadar güvenli bir şekilde ticaret yapabilmişlerdir. Moğollardaki bu ticaret ise ortak'lar aracılığı ile gerçekleştirilmektedir. Tacirler, Moğol ileri gelenleri veya Moğol Han ailesi ile ticaret ortaklığı yapıp onlardan aldıkları sermaye ile ticaret yapmış ve karlarını ortakları ile paylaşmıştır. Bu ortak ticareti ve yam sistemi ülkenin doğusu ile batısının birbirine yakınlaşmasını sağlamıştır. Ayrıca Moğol İmparatorluğu'nun Cengiz Han tarafından yurtlara bölünmesi hasebiyle ayrışmayı önlemek ve merkezi otoriteyi güçlendirmek için Ögedey Kaan, yurtlardaki (ulus) şehzadelerin yanına darugaçi, tangmaçi ve baskak gibi idari, askeri ve mali teşkilatları simgeleyen memurlar atamıştır. Ayrıca bu memurların hayatlarını (özellikle Yeh-lu Ch'u-ts'ai ve Mahmud Yalavaç) ve bu dönemde yapmış oldukları işleri de anlattık. Tezimizde bu konuların üzerinde durarak Ögedey Dönemi Moğol İmparatoru'nu izah etmeye çalıştık.

Abstract:
Our thesis, which consists of three chapters, describes the period of Ögetei Qa'an and the administrative and financial reforms those took place between 1229-1241. Starting from Genghis Khan, the Mongols establish a state and their transition to settled life. During the reign of Ögetei Qa'an, while continuing the politics of Genghis Khan, he also made new reforms. Ögetei Qa'an's first execution was to make Karakurum a capital and desire to make it a commercial center. This is evidenced by the fact that he chose Qara-Qorum in the vicinity of the former Uighur capital, Kara Balasagun, where it was founded, and more importantly it is near the trade route. Yam (post) stations and roads established for the development of Qara-Qorum as well as for quick access to all parts of the country have enabled the development of the Mongolian Empire. Traders who started to use Yam roads were able to trade safely from China to Turkestan and Transoxiana. This trade in Mongols is carried out through partners (ortaq). Traders made trade partnerships with Mongolian notables or Mongolian Khan family and traded with the capital they received and shared their profits with their partner (ortaq). This joint trade and the yam system brought the east and west of the country closer to each other. In addition, due to the division of the Mongol Empire by Genghis Khan into dormitories, to prevent separation and to strengthen central authority.