Çok hukukluluk: Osmanlı İmparatorluğu dönemi ve sonrası Yugoslavya deneyimi
Legal pluralism: The experience of Yugoslavia during and after the Ottoman Empire
Yazar: VEBİ LEVNİ
Danışman: DOÇ. DR. SEYDİ ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun zengin hukuki mirası, Tanzimat öncesi dönemde geniş bir coğrafyada homojen bir şekilde uygulanmıştır. Bu dönemde, İslam Hukuku ve yerel adetler, hukuki düzenlemelerin temelini oluşturmuştur. Ekonomik açıdan duraklayıp imparatorluğun zayıflamasıyla birlikte, XIX. yüzyılın sonlarında "Avrupa'nın Hasta Adamı" olarak tanımlanan Osmanlı İmparatorluğu hukuk yapılanması, Tanzimat reformlarıyla birlikte modern hukuki yapıların ve Batı hukukunun entegrasyonuyla karmaşık birçok hukukluluk deneyimini doğurmuştur.
 
Tanzimat sonrası dönem, Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme çabalarını ve Avrupa Hukuku'nun etkilerini yansıtırken, bu dönüşüm Yugoslavya'daki çok hukuklu uygulamaların tarihsel perspektifini de şekillendirmiştir. Modern hukukun egemenlik alanındaki gelişimine rağmen, Osmanlı İmparatorluğu hala İslam Hukuku kurallarını benimsemiş ve uygulamıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun yerel örf ve âdet hukuku yanı sıra Batı ve Doğu hukuk sistemlerini aynı anda kullanma çabası, çok hukukluluk konseptinin karmaşıklığını ortaya koymaktadır. Bu karmaşıklık, Osmanlı İmparatorluğu'nu ve egemen olduğu bölgelerde uygulanan çok hukukluluk deneyimini, özellikle de egemenliği döneminde Balkanlar üzerinde kurulan çok hukuklu yapının, sonrasında Yugoslavya'nın oluşumu sürecinde nasıl etkiler yarattığını ve bu dönemdeki hukuki yapıların evrimi önemli bir örnek olarak araştırmaların odak noktasındadır.

Osmanlı egemenliğinin sona ermesiyle birlikte Balkanlar'da yeni bir siyasi düzen kurulmuş ve Yugoslavya Krallığı gibi çok uluslu devletler ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, Osmanlı'nın mirası ve Yugoslavya'da çok hukukluluk arasındaki ilişki, Balkanlar'ın özgün sosyo-politik ve hukuk tarihi bağlamı göz önünde bulundurularak incelenecektir. Yugoslavya Krallığı çok uluslu devlet olarak her ne kadar Osmanlı egemenliği sonrası ortaya çıkmış olsa da çalışmada Balkanlar'ın o bölgesi için "Yugoslavya" terimi kullanılacak ve Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenlik döneminden başlayarak Birleşik Güney Slavların hukuki sistemine kadar olan süreci inceleyen hukuk tarihi analizi yapmayı amaçlayacaktır.

Abstract:
The rich legal heritage of the Ottoman Empire was applied homogeneously over a vast geographical area during the pre-Tanzimat period. During this time, Islamic Law and local customs formed the basis of legal regulations. With economic stagnation and the weakening of the empire, the Ottoman Empire, described as the "The Sick Man of Europe" by the late 19th century, experienced a complex multi-legal system through the integration of modern legal structures and Western law with the Tanzimat reforms.

The post-Tanzimat period reflects the Ottoman Empire's efforts at modernization and the influence of European law, shaping the historical perspective of multi-legal practices in Yugoslavia. Despite the developments in the domain of modern law, the Ottoman Empire continued to adopt and implement Islamic Law principles. The Ottoman Empire's attempt to simultaneously use local customary law, along with Western and Eastern legal systems, reveals the complexity of the concept of multi-legality. This complexity highlights how the Ottoman Empire and the experience of multi-legality applied in the regions under its rule, particularly the multi-legal structure established in the Balkans during its reign, influenced the formation of Yugoslavia and the evolution of legal structures during that period.

With the end of Ottoman rule, a new political order was established in the Balkans, and multi-national states like the Kingdom of Yugoslavia emerged. This study will examine the relationship between the Ottoman legacy and multi-legality in Yugoslavia, considering the unique socio-political and legal historical context of the Balkans. Although the Kingdom of Yugoslavia emerged as a multi-national state after the Ottoman rule, the term "Yugoslavia" will be used for the region of the Balkans, and the study aims to conduct a legal historical analysis examining the period from the Ottoman Empire's reign to the legal system of the United South Slavs.