Dağlık alanlarda şehirleşme Kocaköy (Diyarbakır) örneği
Urbanization in mountainous lands : The sample of (Diyarbakir) Kocaköy
Yazar: ELİF ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE ÇAĞLIYAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Diyarbakır-Kocaköy = Diyarbakır-Kocaköy ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Kentleşme = Urbanization ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Kocaköy, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Dicle bölümünde yer almaktadır. Diyarbakır'ın kuzeydoğusunda yer alan Kocaköy'ün doğusunda Hazro, kuzeydoğusunda Lice, kuzeybatısında Hani ile Dicle, batısında Eğil ilçeleri, güneyinde Mermer Beldesi yer almaktadır. Kocaköy idari olarak, Diyarbakır'a bağlı bir ilçe merkezidir. 1976 yılında belediye teşkilatı kurulmuş olup, 1990 yılında Kocaköy adı altında ilçe hüviyetine kavuşmuştur. Bugün 151 km2 yözölçüme sahip alanda 12 köy ve 9 mahalle yerleşmesi bulunmaktadır.
Kocaköy'ün yeryüzü şekillerine baktığımızda hem Diyarbakır havzasında hemde Güneydoğu Toroslar da toprakları bulunmaktadır. Buda ikliminin hem havza hemde dağlık birimden gelen havaya açık olduğunu göstermektedir. Güneydoğu Torosların ilk kıvrımlanmaya uğradığı antiklinalin güneye bakan yamacında kurulmuş olan Kocaköy, ilk çağlardan beri yerleşilmiş bir sahadır. Bunda mağaralar, höyükler ve daha birçok tarihi kalıntı bunu kanıtlar niteliktedir. 2012 yılında toplam nüfus 16312 dir. Bunun 10370'ini köy nüfusu 5942'sini Kasaba nüfusu oluşturmaktadır. Kocaköy'ün genç nüfusu fazladır. Bunun en büyük nedeni doğum oranlarının yüksek oluşudur.
Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanan ilçenin en önemli tarım ürünü buğday, en fazla yürütülen hayvancılık faaliyeti de küçükbaş hayvancılıktır. Diyarbakır- Bingöl yolu üzerinde kurulu olan ilçenin Diyarbakır'a uzak oluşu ve anayolun 3 km batısında yer alması gelişimini olumsuz etkilerken dağlık bir sahada kurulması ve engebeli yapısı da ekonomik faaliyetlerini kısıtlamış genişlemesinin önüne geçmiştir. Bunların yanında bölgenin yıllardır süren terör sorunu ekonomik tüm faaliyetlerini(tarım, hayvancılık, sanayi, turizm, eğitim, ticaret vb.) olumsuz etkilemiştir.



Anahtar Kelimeler: Coğrafya, Kocaköy, Kasaba, Güneydoğu Toroslar, Diyarbakır Havzası, Ulaşım, Hayvancılık

Abstract:
Kocakoy is located in the Dicle part of Southeastern Anatolia Region. The town, situated in the northeast of Diyarbakir, is surrounded by Hazro in the east, by Hani and Dicle in the northeast, by Egil in the west and by Mermer town in the south. Kocakoy, administratively, is a district of Diyarbakır. Its municipal organization was established in 1976, and in 1990 it had its identity under the name of Kocakoy. The town having an area of 151 km2 has 12 villages and 9 quarters.
Considering the land forms of Kocaköy, we can see that it has land both in Diyarbakir basin and in Taurus, and this indicates that the climate is affected by both the winds from mountainous lands as well as the basin. Kocakoy, which lies on the slopes facing south of anticlinal where the Tauruses start to fold, is a land that has been settled since ancient times. Caves, mounds, and many more historic ruins prove it. In 2012 the total population was 16 312. Of this number is 10,370 inhabitants are of the rural population, while 5942 is that of the town's. Kocakoy's young population is huge. The biggest reason for this is the increase in the birth rate.
The most important agricultural product of the town, whose economy  is based on agriculture and animal husbandry, is wheat and ovine husbandry activities are at a maximum level. The town, which is established on the Diyarbakir-Bingol way and 3 kms west of  the highway, is far from Diyarbakir city and therefore it is badly affected in terms of the development. The fact that the town is situated on a mountainous area and has a rugged construction has restricted the expansion of economic activities and has prevented the enlargement. Additionally, the problem of terrorism that has gone on for decades in the region has affected all the economic activities negatively (agriculture, livestock, industry, tourism, education, trade, etc..).



Key Words: Geography, Kocaköy, District, Southeast, Taurus, Diyarbakir Basin, Transportation, Livestock