Anonim ortaklıklar hukukunda pay satış sözleşmeleri ekseninde satıcının beyan ve tekeffülleri
Representation and warranties of the seller within the scope of share purchase agreements under joint stock companies law
Yazar: İSMAİL TÜRKYILMAZ
Danışman: PROF. DR. TOLGA AYOĞLU
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Anonim şirketler = Joint stock companies ; Beyan = Statement ; Pay devri = Transfer of shares ; Pay fiyatı = Stock price ; Pay senetleri = Stocks tradet ; Satıcı sorumluluğu = Responsibility of the seller ; Satış sözleşmeleri = Sales contracts ; Tekeffül sorumluluğu = Warranty liability

Özet:
Doktora tezimizin konusunu anonim şirket paylarının satışında, satıcı tarafından
verilen beyan ve tekeffüller oluşturmaktadır. Pay satış sözleşmeleri herhangi bir
kanunda düzenleme altına alınmamıştır. Türk Ticaret Kanunu ("TTK") ise anonim
şirketler hukuku hükümlerinde tasarruf işlemi niteliğindeki pay devrine yönelik
hükümler sevk etmekle yetinmekte, borçlandırıcı işleme yönelik bir hüküm
içermemektedir. Bu çerçevede, öncelikle pay satış sözleşmesinin unsurlarını,
taraflarını, hukuki niteliğini, şeklini, bu sözleşmelere uygulanacak hükümleri,
tarafların hak ve borçlarını, bu sözleşmenin ticari iş ve ticari dava karşısındaki
durumunu ve bu sözleşmelere uygulanacak hukuku belirlemek de gerekmektedir.
Daha sonrasında ise pay satış sözleşmeleri ekseninde beyan ve tekeffüllere ilişkin
değerlendirme yapılması daha sağlıklı olacaktır.
Pay satış sözleşmesinin esaslı unsurları pay, bedel ve anlaşmadır. Pay, pay satış
sözleşmesinin konusunu yani satılanı oluşturmaktadır. Pay, anonim şirketler
hukukunda farklı anlamlarda kullanılmakla birlikte, pay satış sözleşmeleri kapsamında
hakların ve borçların kaynağı olarak sözleşmenin konusunu / satılanı oluşturmaktadır.
Bu nedenle, taraflar payları satışa konu şirketteki ortaklık haklarını satışa konu
yapmaktadır. Satışa konu payların senede bağlanması da ulaştığımız bu sonucu
değiştirmeyecektir. Zira, bu durumda dahi tarafların pay satış sözleşmesiyle arzu
ettikleri ortaklık hakkının devrini sağlamaktan ibarettir. Pay bedelleri sözleşme
özgürlüğü içerisinde taraflarca serbestçe belirlenecektir. Bu çerçevede tarafların, şirket
değerleme yöntemlerini sözleşmede belirlemeleri önem arz etmektedir.
Pay bedelleriyle bağlantılı olarak kullanılan çeşitli mekanizmalar
bulunmaktadır. Bu mekanizmalardan başında due diligence gelmektedir. Due
diligence payları satışa konu şirketin incelenme sürecini ifade eder. Due diligence
sürecinin ana hedefleri, payları satışa konu şirketin zayıf ve güçlü yönlerini tespit
etmek, pay satış sözleşmesi ekseninde beyan ve tekeffüllerin hazırlanması için gerekli
altyapıyı sağlamak, satış fiyatının belirlenmesi için gerekli bilgi ve belgeleri
toplamaktır. Due diligence kapsamında inceleme, hukuki, vergisel, finansal, çevresel
gibi alanlarda yürütülmektedir. Bu tez kapsamında savunulan görüş çerçevesinde, ayıp
nedeniyle sorumluluk hükümleri satış konusuyla yani pay satış sözleşmeleri açısından
ortaklık hakkıyla sınırlı olarak uygulanacağı için şirket malvarlığı açısından alıcının
due diligence sürecini detaylı bir şekilde yürütmesinde fayda vardır. Due diligence
sürecinin sonucunda elde edilen bilgi ve belgeler beyan ve tekeffüllerin kapsamının
belirlenmesinde en önemli etken olacaktır. Zira alıcı bu süreçte meydana gelmesi olası
riskleri esas alarak satıcıdan beyan ve tekeffülde bulunmasını talep edecektir. Due
diligence ile birlikte, fiyat ayarlama mekanizması, fiyatın şirketin performansına göre
belirleneceği yönündeki klozlar ve escrow sözleşmesi de pay bedelleriyle bağlantılı
diğer sözleşmesel düzenlemelerdir.
Pay satışı hukuki niteliği itibariyle satış sözleşmesi özelliği gösterir. Tarafların
edimleri payların mülkiyetini devretme ve pay bedellerini ödeme borcu olup, sözleşme
tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme (sinallagmatik) niteliğindedir. Ani ifalı bir
sözleşmedir. Edimin içeriği bakımından yapılan ayrım kapsamında verme edimini
içermektedir. Pay satış sözleşmesi rızai bir sözleşmedir. Sözleşme için yasalarda
herhangi bir geçerlilik şekli öngörülmemiştir. İspat açısından sözleşmenin yazılı
olarak yapılması ileride meydana gelecek uyuşmazlıkları önleme adına önemlidir. Pay
satışı Türk Borçlar Kanunu ("TBK") kapsamında yer alan taşınır hükümlerine tabidir. Doktrinde kabul gören ağırlıktaki görüş ve Yargıtay uygulaması da bu yöndedir.
Kanunun taşınır satışına ilişkin hükümleri maddi (cismani) varlığa sahip malvarlığı
unsurlarının satışı esas alınarak sevk edilmiştir. Pay satış sözleşmesinin konusu ise
maddi varlığa sahip olmayan ortaklık hakkıdır. Bu nedenle, taşınır hükümlerinin pay
satış sözleşmesine uygulanması sırasında süzgeçten geçirilip, bu hükümlerin
sözleşmenin niteliğine uygun düşüp düşmediği yönünde bir değerlendirme yapıldıktan
sonra uygulanmasına karar verilmelidir.
Ticari satış ve adi satış ayrımı kapsamında pay satış sözleşmelerinin kural olarak
adi satış hükümlerine tabi oldukları kabul edilmelidir. Ancak, alıcının satışa konu
payları tekrar satmak üzere edinmesi halinde ise artık ticari satışın söz konusu olacağı
sonucuna ulaşılmalıdır. Satıcının asli borcu satışa konu payların mülkiyetini
devretmek iken alıcının asli borcu ise pay bedelini ödeme borcudur. Pay satış
sözleşmesinin ticari işe vücut vereceği kabul edilmelidir. Bu sonuca, tasarruf işlemi
niteliğindeki pay devrinin TTK'da düzenlendiğini ve ticari işe yönelik kanun
hükmünün geniş yorumlanmasıyla birlikte pay satış sözleşmelerini de kapsayacağı
çözümüyle ulaşılabilir. Aynı doğrultuda yapılacak bir yorum faaliyeti çerçevesinde
pay satış sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların ticari davaya konu olacağı
sonucuna ulaşılmalıdır. Pay satış sözleşmesine uygulanacak hukuku taraflar serbestçe
belirleyebilecektir. Taraflar arasında bu yönde bir hukuk seçimi varsa, seçilen hukuk
uygulama alanı bulacaktır. Ancak hukuk seçiminin bulunmaması halinde ise payları
satışa konu şirketin tabi olduğu hukukun uygulama alanı bulması gerekmektedir.
Tezimizin kilit noktasını TBK'da düzenlenen ayıp nedeniyle sorumluluk
hükümlerinin pay satış sözleşmeleri açısından uygulama alanı bulup bulmayacağı
konusu oluşturmaktadır. Ayıptan doğan sorumluluk hükümlerinin pay satış
sözleşmeleri kapsamında, payları satışa konu şirketin malvarlığı açısından da
uygulanması eğiliminin doktrinde baskın olduğu görülmektedir. Baskın görüş, şirketin
çoğunluğu oluşturan paylarının devredilmesi halinde bunun aynı zamanda şirketin
sahibi olduğu ticari işletmesinin de devri anlamı taşıyacağını dolayısıyla, işletmedeki
ayıplar nedeniyle TBK'da satış sözleşmesi hükümlerinde yer alan ayıp hükümlerinin
uygulama alanı bulabileceğini savunmaktadır. Azınlıktaki görüş ise, pay satış
sözleşmesinin konusunu payları satışa konu şirketin malvarlığının olmadığı, satılanın
ortaklık hakkı olduğu gerekçesiyle ayıp hükümlerinin şirketin malvarlığı açısından
uygulama alanı bulmayacağını, yalnızca satışa konu paylarla sınırlı olarak
uygulanabileceğini savunmaktadır. Yargıtay uygulaması da azınlık görüşü
doğrultusunda, şirket malvarlığı açısından ayıp hükümlerinin uygulanmaması
yönündedir. İsviçre Federal Mahkemesi de pay satış sözleşmesinin konusunu payların
oluşturduğunu belirtip, şirketin malvarlığının bu sözleşme dışında kalması nedeniyle
ayıp nedeniyle sorumluluk hükümlerinin şirket malvarlığı açısından uygulama alanı
bulmayacağı yönünde karar vermiştir. İsviçre ve Alman doktrinde ağırlıktaki görüş,
şirketin malvarlığında yer alan işletmesi üzerinde kontrolü sağlayacak oranda pay
satışının söz konusu olduğu durumlarda ayıptan doğan yasal sorumluluk hükümlerinin
uygulanması gerektiği yönündedir. İngiliz hukukunda, alıcı sakınsın ilkesi ("caveat
emptor") kapsamında, pay satış sözleşmesi kapsamında alıcıdan, meydana gelebilecek
risklere karşı kendini hukuken beyan ve tekeffüllerle koruma altına alması beklenir.
Bu tez kapsamında savunduğumuz görüş ekseninde, ayıp hükümlerinin pay satış
sözleşmeleri açısından uygulanması noktasında bir ayrım yapılarak sonuca ulaşılmaya
çalışılmalıdır. Pay satış sözleşmesinin konusu olan pay / ortaklık hakkı ve pay satışa
konu şirketin malvarlığı üzerindeki ayıp, eksiklik ve yükümlülükler açısından
TBK'nın ayıp nedeniyle sorumluluk hükümleri uygulanabilirliğini ayrı ayrı değerlendirmek gerekecektir. İlk olarak, pay / ortaklık hakkı satışı taşınır satışı
hükmünde olduğu için, taşınırların satışında ayıp nedeniyle sorumluluk hükümleri
niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulama alanı bulabilecektir. İkinci olarak, pay satış
sözleşmesi ekseninde, payları satışa konu şirketin malvarlığı üzerindeki ayıp ve
eksiklikler için ayıp nedeniyle sorumluluk hükümleri uygulama alanı bulmayacaktır.
Zira, pay satış sözleşmesinin konusu şirket malvarlığı değil, satıcının payları satışa
konu şirkete karşı sahip olduğu ortaklık hakkıdır. Anonim şirketler yasa gereği tüzel
kişiliğe sahip olup, hak ve fiili ehliyetine sahiptir. Dolayısıyla, anonim şirketin pay
sahiplerinden bağımsız bir malvarlığı vardır. Ayıp hükümlerinin şirket malvarlığı
içinde uygulanmasını savunmak, şirket tüzelkişiliğini yok saymak anlamına
gelecektir. Ayrıca TBK'da düzenlenen ayıp dolayısıyla sorumluluk hükümleri
emredici karakter taşımamakta, taraflarca aksi kararlaştırılabilmektedir. Ayıp
hükümlerinde öngörülen kısa zamanaşımı süresi ile bildirim ve inceleme külfetleri
alıcı için hak kaybına sebep olabilmektedir. Zira, birçok durumda, payları satışa konu
şirket kanunda düzenlenen 2 yıllık süreden sonra riske maruz kalabilmektedir.
Özellikle petro-kimya, madencilik, tarım, ilaç gibi sektörlerde yer alan şirketin
faaliyetlerinin çevreye ve insan sağlığına zararlarının anlaşılabilmesi için 2 yıldan
daha uzun bir süreye ihtiyaç duyulmaktadır. Tüm bu sebeplerden dolayı, TBK'da
öngörülen ayıp sebebiyle sorumluluk hükümlerinin pay satış sözleşmeleri
çerçevesinde, payları satışa konu şirketin malvarlığı üzerinde bulunan ayıp ve
eksiklikler için uygulama alanı bulmaması gerektiği kanaatindeyiz. Dolayısıyla,
tarafların ayıp hükümlerinin uygulanıp uygulanmaması veya uygulanacaksa da ne
ölçüde uygulanacağı yönündeki belirsizlikleri ortadan kaldırmak için pay satış
sözleşmelerinde beyan ve tekeffül düzenlemelerine yer vermelerinde yarar vardır.
Beyan ve tekeffül uygulamasının kökeni Anglo-sakson hukukudur. Amacı, due
diligence sürecinde alıcının tarafından tespit edilen risklerin satıcı tarafından teminat
altına alınmasını sağlamaktır. Ayrıca, beyan ve tekeffüller kapsamına alınan risklerin
gerçekleşmesi halinde sözleşmede yer alan tazminat hükümleri çerçevesinde, alıcı
aleyhine bozulan dengenin yeniden sağlanması da önemlidir. Bu şekilde pay
bedellerinin adil kalması sağlama amacına sahiptir. Hukuki niteliği itibariyle, saf
(yöneltmeyi amaçlayan) garanti taahhüdü özelliği gösterir. Pay satış sözleşmesinin
sona ermesi beyan ve tekeffüllere de sirayet ederek, onların da sona ermesi sonucunu
doğurur. Beyan ve tekeffüllerin kapsamı ve sınırlandırılması, sözleşme özgürlüğü
çerçevesinde taraf iradeleri doğrultusunda kararlaştıracaktır. Hukuki niteliği itibariyle
saf garanti taahhüdü özelliği gösteren beyan ve tekeffüller, sui generis bir sözleşmedir.
Bu açıdan sui generis sözleşmelere uygulanacak hükümlere tabidir. Beyan ve
tekeffüllerin gerçeği yansıtmaması halinde irade sakatlıkları hallerinde hata ve hile
hükümleri de şartları varsa devreye girebilecektir. Beyan ve tekeffüller kapsamında
satıcının asli borcu olan tazminat ödeme borcu, riskin gerçekleşmesiyle muaccel hale
gelecektir. Bu çerçevede üç temel süreden bahsetmek mümkündür. Bunlardan ilki,
riskin gerçekleştiğini bildirim süresi (notice period); ikincisi, riski taşıma süresi
(survival period) ve üçüncüsü ise zamanaşımıdır (limitation). Risk, payları satışa konu
şirketin malvarlığı üzerinde bir bakıma alıcının hakimiyet sahasında gerçekleşeceği
için, alıcının riskin gerçekleştiğini satıcıya bildirim külfeti altında olduğu kabul
edilmelidir.
Kural olarak, riskin gerçekleşmesine bağlı olarak satıcının beyan ve tekeffüller
kapsamındaki asli borcu olan tazminat ödeme yükümlülüğü bir miktar paranın
ödemesine işaret eder. Buradaki tazminat teknik hukuk anlamında kullanılmamış olup,
satıcının asli borcunu ifade etmek üzere uygulama ve doktrinde tercih edilmektedir. Pay satış sözleşmesinde tarafların tercihine göre, tazminatın şirkete veya alıcıya
ödenmesi kararlaştırılabilecektir. Riskin gerçekleşmesine bağlı olarak satıcının
tazminat ödeme borcu zararı karşılama şeklinde ortaya çıkabileceği gibi götürü bedeli
ödeme biçiminde de belirlenebilir. Uygulamada pay satış sözleşmelerinde yer alan
tazminat hükümleriyle birlikte kullanılan diğer mekanizmalar ise, satıcının
sorumluluğuna üst sınır / tavan getirilmesi, alıcının beyan ve tekeffüller kapsamına
alınan riskin gerçekleşmesi halinde taleplerini ileri sürebilmesinin belli bir alt sınırın
aşılmasına bağlanması, sözleşmede öngörülen tazminat hükümlerinin münhasır
başvuru yolu teşkil etmesi, sigorta hükümleri, escrow ve takastır. Tazminat
hükümleriyle bağlantılı olarak üzerinde durulması gereken bir diğer durum ise kum
torbası klozlarıdır. Alıcının, beyan ve tekeffüllerin gerçeği yansıtmadığını bilmesine
rağmen tasarruf işlemi niteliğindeki pay devrini gerçekleştirdikten sonra söz konusu
ihlale dayalı olarak tazminat talep edebilip edemeyeceği yönündeki sorunun yanıtının
her somut olay açısından ayrı ayrı değerlendirmesi gerektiği düşüncesindeyiz. Somut
olay alıcıyı haklı kılıyorsa, ahde vefa ilkesi (pacta sunt servanda) çerçevesinde alıcının
söz konusu tazminat talebine olumu yaklaşmak gerekirken; aksi halde somut olayda
satıcının menfaatleri korunmaya değer bulunuyorsa çelişkili davranış yasağı (venira
contra factum proprium) kapsamında alıcının tazminat talebine dürüstlük kuralı
çerçevesinde izin verilmemelidir. Son olarak beyan ve tekeffüller kapsamındaki riskin
gerçekleşmesine bağlı olarak, pratikte karşılaşılabilecek zorluklar nedeniyle
sözleşmeden dönme hükümleri uygulanmamalı, zira payları satışa konu şirketin
malvarlığı birçok durumda değişikliğe uğramış olması nedeniyle iade mümkün
görünmemektedir.

Abstract:
The subject of our doctoral thesis is the representation and warranties promied
by the seller in the share purchase of joint stock companies. Share purchase agreements
("SPA") are not regulated in any law. The Turkish Commercial Code ("TCC") does
not contain a provision for the promissory agreement, which is contented with sending
provisions for share transfer, which is a act of dispossel in joint stock company law
provisions. In this framework, first of all, it is necessary to determine the elements,
parties, legal nature (character) and form of the share purchase agreement, the
provisions to be applied to these agreemnets, the rights and obligations of the parties,
the status of this agreement from the pointof the commercial business and commercial
case and the law to be applied to these agreements.
The essential elements of the share purchase agreements are shares,
consideration (price) and agreement. The share constitutes the subject of the share
purchase agreement. Although share is used in different meanings in joint stock
companies law, it is the subject / sold of the contract as the source of rights and
obligations within the scope of share purchase agreements. For this reason, the parties
make their shareholding rights in the company whose shares are subject to sale. The
result does not change when the subject of the share purchase agreement is share
certificate. Because, even in this case, it consists of transferring the right of partnership
/ Equity that the parties desire with the share purchase agreement. Share prices will be
determined freely by the parties in the freedom of contract. In this context, it is
important for the parties to determine the company valuation methods in the
agreement.
There are various mechanisms used in connection with share prices. Due
diligence comes first among these mechanisms. Due diligence refers to the review
process of the company whose shares are sold. The main objectives of the due
diligence process are to identify the weak and strong aspects of the company whose
shares are subject to purchase, to provide the necessary infrastructure for the
preparation of representatin and warranties on the axis of the share purchase
agreement, and to collect the necessary information and documents for determining
the sales price. Within the scope of due diligence, the investigation is carried out in
areas such as legal, tax, financial and environmental. In the framework of the opinion
it defends within the scope of this thesis, it is beneficial for the buyer to carry out the
due diligence process in terms of company assets, since the provisions of liability due
to defects will be applied limitedly with the subject of sale, that is, the shareholding
rights in terms of share purchase agreements. The information and documents obtained
as a result of the due diligence process will be the most important factor in determining
the scope of representation and warranties. Because the buyer will request the seller to
make a representation and warranties based on the possible risks that may occur in this
process. Along with due diligence, the price adjustment mechanism, clauses that the
price will be determined according to the performance of the company, and the escrow
contract are other contractual arrangements associated with the share prices.
The sale of shares has the feature of sales contract in terms of its legal nature.
The actions / performances of the parties are the obligation to transfer the ownership
of the shares and to pay the share prices. the contract is a sinallagmatic agreement that
imposes obligation on both sides. It is a sudden execution contract. It includes the act
of giving within the scope of the distinction made in terms of the content of the act. The share sale agreement is a consent agreement. No form of validity is stipulated in
the law for the contract. In terms of proof, making the contract in writing is important
in order to prevent future conflicts. Sale of shares is subject to movable provisions
within the scope of the Turkish Code of Obligations ("TCO"). The doctrine and the
Supreme Court practice are also in this direction. The provisions of the Law on the
sale of movable items have been dispatched on the basis of the sale of assets with
tangible assets. The subject of the share sales contract is the right to partnership, which
does not have tangible assets. Therefore, it should be decided to filter the movable
provisions during the implementation of the share sales contract and to apply them
after an assessment of whether these provisions are in accordance with the nature of
the contract.
As part of the distinction between commercial sales and ordinary sales, it should
be accepted that share sales contracts are, as a rule, subject to ordinary sales provisions.
However, it should be concluded that if the buyer acquires the shares subject to sale
for resale, commercial sale will now be in question. While the primary obligation of
the seller is to transfer the ownership of the shares subject to sale, the primary
obligation of the buyer is the payment of the share price. It should be accepted that the
share sales contract will give rise to commercial business. This result can be reached
with the solution that the share transfer, which is a saving transaction, is regulated in
the TCC and that it will include share sales contracts along with the broad
interpretation of the commercial law. In the same direction, it should be concluded that
the disputes arising from share sales contracts will be the subject of a commercial
lawsuit. The parties can freely determine the law to be applied to the share sales
contract. If there is a choice of law in this direction between the parties, the chosen
law will find application area. However, if there is no choice of law, it is necessary to
find the application area of the law that the company whose shares are subject to sale.
The key point of our thesis is whether the provisions of liability will find
application in terms of share purchase agreement due to the defect held in TBK. It is
seen that the tendency to apply the provisions of liability arising from the defect within
the scope of share sales agreements in terms of the assets of the company subject to
sale is dominant in the doctrine. The dominant view argues that if the shares of the
company, which constitute the majority, are transferred, this will also mean the transfer
of the commercial enterprise owned by the company, therefore, due to the defects in
the enterprise, it may find application in the provisions of the sales contract in the
TCO. On the other hand, the minority view argues that the subject of the share sales
agreement does not have any application in terms of the company's assets and that it
can be applied only to the shares subject to the sale, on the grounds that the company
does not have the assets of the shareholder, and that the seller has the right to become
a shareholder. The Turkish Supreme Court practice is in line with the opinion of the
minority that the provisions of the company are not applied in terms of assets. The
Swiss Federal Court also stated that the subject matter of the share sales agreement
constituted the shares and decided that the liability provisions would not be applicable
in terms of company assets due to the defect because the company's assets were
excluded from this agreement. In Swiss and German law, the majority opinion in the
doctrine is that in cases where there is a share sale that provides control over the
company's assets, the legal liability provisions arising from defect should be applied.
In English law, within the scope of the "buy-in" principle, the buyer is expected to
protect himself against the risks that may arise within the scope of the share sales
agreement with legal declarations and guarantees.
Within the scope of this thesis, we should try to reach a conclusion by making a
distinction in the point of application of defective provisions in terms of share purchase
agreements. It will be necessary to separately evaluate the applicability of the
responsibility provisions of the TBK in terms of the defect, deficiencies and liabilities
regarding the share / partnership right which is the subject of the share purchase
agreement and the assets of the share subject company. Firstly, since the sale of share
/ partnership right is in the sale of movable, it can find application area to the extent
that it is in accordance with the nature of the liability provisions due to the defect in
the sale of movable. Secondly, on the axis of the share sales contract, the liability
provisions for the defects and deficiencies on the assets of my company whose shares
are subject to sale will not find application area. Because, the subject of the share sales
contract is not the company assets, but the right of the partnership that the seller has
against the company subject to the sale. Joint stock companies have legal personality
as required by law and have a right and de facto license. Therefore, the joint stock
company has an independent asset from the shareholders. To advocate the
implementation of the defect provisions within the company assets would mean to
ignore the corporate entity. In addition, due to the defect regulated in the TBK, the
provisions of responsibility are not mandatory, and may be decided otherwise by the
parties. Short expiration and notification and inspection burdens envisaged in the
defective provisions may cause loss of rights for the buyer. Because, in many cases,
the shares may be exposed to risk after a 2-year period regulated by the company law.
More than 2 years are needed to understand the damage of the company's activities,
especially in sectors such as petro-chemistry, health and agriculture, to the
environment and human health. For all these reasons, we believe that due to the defect
envisaged in TCO, the provisions of liability should not be used within the framework
of share sales agreements for the defects and deficiencies found on the assets of the
company subject to sale. Therefore, it is beneficial for the parties to include declaration
and declaration arrangements in their share sales contracts to eliminate the
uncertainties regarding whether or not to apply the defective provisions.
The origin of the practice of representation and warranties is Anglo-Saxon law.
Its purpose is to ensure that the risks identified by the buyer in the due diligence
process are covered by the seller. In addition, in the event that the risks included in the
representation and warranties are realized, it is to restore the balance that is broken
against the buyer within the framework of the compensation provisions in the contract.
In this way, it has the aim of ensuring that the share prices remain fair. In terms of its
legal nature, it shows a pure (aiming at) warranty commitment feature. The termination
of the share sales contract also results in declarations and guarantees, resulting in the
termination of them. The scope and limitation of representation and warranties will be
decided in accordance with the will of the parties within the framework of freedom of
contract. It is a generis contract with representation and warranties that show a pure
warranty commitment in terms of its legal nature. In this respect, sui generis is subject
to the provisions applicable to contracts. In case the representation and warranties do
not reflect the truth, in case of will injuries, errors and fraud provisions may also come
into effect if they have conditions. Within the scope of representation and warranties,
the indemnity payment obligation, which is the primary obligation of the seller, will
become due to the realization of the risk. Within this framework, it is possible to talk
about three basic periods. the first of these is the notice period (notice period) that the
risk has taken place; The second is the survival period and the third is the limitation.
Since the risk will take place in the buyer's domination area in a way on the assets of the company subject to sale, it must be accepted that the buyer is under the burden of
notifying the seller that the risk has occurred.
As a rule, depending on the realization of the risk, the obligation to indemnify,
which is the primary obligation of the seller within the scope of representation and
warranties, indicates the payment of some money. The indemnity here is not used in
terms of technical law and is preferred in practice and doctrine to express the primary
obligation of the seller. According to the preference of the parties in the share purchase
agreement, it can be decided to pay the indemnify the risk, the compensation of the
seller may arise in the form of compensating the obligation, as well as the lump sum
payment. Other mechanisms used in conjunction with the indemnification provisions
included in the application share purchase agreement are the upper limit / ceiling for
the seller's responsibility, the buyer's ability to assert his claims in case of breach of
the representation and warranties, the exemption provisions provided for in the
contract constitute the exclusive way of application, insurance provisions. , escrow and
right ot set-off. Another situation that should be emphasized in connection with the
compensation provisions is sandbagging clauses. Although the buyer knows that the
representation and warranties have been breached, after carrying out the share transfer,
which is a promissory transaction, we think that the answer to the question of whether
he can claim compensation based on the violation in question should be evaluated
separately for each concrete case. If the concrete event justifies the buyer, it is
necessary to approach the buyer's compensation claim within the framework of the
moral loyalty principle, otherwise, if the interests of the seller are worth protecting in
the concrete case, the buyer's claim should not be allowed within the framework of the
principle of honesty within the scope of the contradictory behavior ban. Finally, due
to breach of representation and warranties, due to the difficulties that may be
encountered in practice, the terms of rescission of the agreement should not be applied
because the restitution is not possible because the company whose shares are subject
to sale will have changed in many cases.







Le sujet de notre thèse de doctorat est les déclarations et garanties promises par
le vendeur lors de l'achat d'actions de sociétés anonymes. Le contrat d'achat d'actions
n'est réglementé par aucune loi. Dans les dispositions du droit de sociétés anonymes,
le Code de commerce turc («CCT») se contente de régir le transfert d'actions qui est
un acte ayant caractère translatif de propriété, et il ne contient pas de disposition par
rapport à l'acte créateur d'obligations. Dans ce cadre, il est tout d'abord nécessaire de
déterminer les éléments, les parties, la nature juridique et les conditions de forme de
contrat d'achat d'actions ainsi que les dispositions applicables à ces contrats, les droits
et obligations des parties, le statut de ce contrat en ce qui concerne l'acte de commerce
et la litige commercial et la loi applicable à ces contrats. À la suite de cela, un bilan
des déclarations et garanties concernant les contrats de vente d'actions va suivre.
Les éléments essentiels des contrats d'achat d'actions sont l'action, le prix et
l'accord des parties. L'action est l'objet du contrat d'achat d'actions. Bien qu'elle soit
utilisée dans les sens différents dans le droit des sociétés anonymes, elle est l'objet/la
vendu du contrat comme source de droits et d'obligations dans le cadre de ces contrats.
Pour cette raison, les parties mettent en vente leurs droits d'actionnaire dans la société
dont les actions sont mis en vente. Le résultat ne changera pas même lorsque l'objet
du contrat est un certificat d'actions. Car, même dans ce cas, les parties ne souhaitent
que transférer leurs droits d'actionnaire avec le contrat. Le prix des actions serait
déterminé librement par les parties en vertu de la liberté contractuelle. Dans ce
contexte, il est important que les parties déterminent les méthodes de valorisation de
l'entreprise dans le contrat.
Il existe des différents mécanismes utilisés en ce qui concerne la valeur des
actions. Due diligence (diligence raisonnable) vient en premier parmi ces mécanismes.
Due diligence fait référence au processus d'examen de la société dont les actions font
l'objet de la vente. Les objectifs principaux du processus de due diligence sont
d'identifier les aspects faibles et forts de la société dont les actions sont soumises à
l'achat, de fournir la base pour la préparation de déclarations et garanties dans le
contexte du contrat d'achat d'actions et de collecter les informations et documents
nécessaires à la détermination du prix de vente. L'enquête dans le cadre de due
diligence est principalement menée dans les domaines juridique, fiscal, financier et
environnemental. Selon l'avis soutenu dans cette thèse, il sera bénéfique pour
l'acheteur de mener le processus de due diligence en matière d'actifs de la société d'une
manière détaillée, puisque les dispositions de responsabilité en raison des défauts de
la chose seraient appliquées de manière limitée au sujet de vente, c'est-à-dire aux droits
d'actionnaire en termes de ce contrat. Les informations et documents obtenus dans le
cadre de ce processus seraient le facteur le plus important pour déterminer l'étendue
des déclarations et des garanties parce que l'acheteur demandera au vendeur de faire
des déclarations et des garanties basées sur les risques possibles qui peuvent se
produire pendant le processus. Outre due diligence, le mécanisme d'ajustement du prix, les clauses selon lesquelles le prix sera déterminé en fonction des performances de
l'entreprise, et le contrat d'entiercement (escrow) sont d'autres dispositions
contractuelles associées aux valeurs des actions.
La nature juridique du contrat d'achat d'actions est le contrat de vente. Les
obligations des parties sont le transfert de la propriété des actions et le paiement du
prix des actions. Ce contrat est donc sinallagmatique et à exécution instantanée.
D'après son objet, ce contrat comprend l'obligation de donner. Ce contrat est un accord
de consentement, donc il exige le consentement libre et mutuel des parties. Il est aussi
un contrat consensuel d'après son mode de formation. Néanmoins, la conclusion du
contrat par écrit est importante et recommendée pour éviter de conflits potentiels
puisqu'elle constituerait une preuve. Concernant le champ d'application, la vente
d'actions est soumise à des dispositions des biens mobiliers du Code des obligations
turc («COT»). La doctrine et la pratique de la Cour suprême turque sont du même avis
à cet égard. Les dispositions de la loi sur la vente de biens mobiliers ont été édictées
en ténant compte de biens ayant une existence corporelle. Toutefois, l'objet du contrat
de vente d'actions est le droit d'actionnaire qui ne possède nullement une telle
existence. Par conséquent, il est indispensable de distinguer et filtrer les dispositions
de biens mobiliers lors de leur application au contrat d'achat d'actions et de les
appliquer après avoir considéré si elle sont conformes à la nature et aux exigeances du
contrat d'achat d'actions.
Quant à la distinction entre la vente commerciale et ordinaire, il convient
d'admettre que les contrats d'achat d'actions sont, par principe, soumis aux dispositions
relatives aux ventes ordinaires. Cependant, dans le cas où l'acheteur désire revendre
les actions, il faut accepter qu'il s'agirait d'une vente commerciale. L'obligation
principale du vendeur est de transférer la propriété des actions soumises à la vente, et
celle de l'acheteur est de payer le prix. Il faut admettre que le contrat d'achat d'actions
va mettre en place un acte de commerce. Ce résultat peut être conclu en considérant
les faits que le transfer d'actions, comme un acte translatif de propriété, est réglementé
dans le CCT, et que les dispositions portant sur l'acte de commerce, lorsqu'elle sont
interprétées au sens large, incluraient le contrat d'achat d'actions. Une telle
interprétation peut aussi dévoiler que les contentieux résultant de ce contrat feraient
l'objet d'une litige commercial. Les parties peuvent librement déterminer la loi
applicable à ce contrat d'actions. S'il y a un choix de loi dans ce sens entre les parties,
la loi choisie; sinon, la loi applicable à la société dont les actions sont soumis à la vente
s'appliquerait.
Le point clef de notre thèse est de savoir si les dispositions de responsabilité en
raison du défaut édictées par le COT s'appliqueraient à ce genre de contrats. L'avis
majoritaire dans la doctrine est en faveurde leur application à la société dont les actions
sont soumises à la vente. L'opinion dominante fait valoir que si les actions transferées
constituent la majorité de toutes les actions, cela signifiera également le transfert de
l'entreprise commerciale détenue par la société; par conséquent, les dispositions de
COT s'appliqueraient pour les défauts de l'entreprise aussi. En revanche, le point de vue minoritaire souligne que l'objet de ce contrat n'a rien à voir avec les actifs de la
société, et que la chose vendue n'est que le droit d'actionnaire; à cet égard, ces
dispositions-là ne s'appliqueraient point en ce qui concerne les actifs de la société et
elles ne s'appliqueraient que pour les actions faisant l'objet de la vente, toujours d'une
manière limitée. La Cour suprême turque est du même avis que la minorité, et le
Tribunal fédéral suisse met également l'accent sur les faits que l'objet de ce contrat
n'est que des actions, que les actifs de la société sont éxclus de ce contrat et que ces
dispositions ne sont donc aucunement applicables à ces actifs. L'opinion majoritaire
de la doctrine en droit suisse et en droit allemand est que dans les cas où il s'agit d'une
vente d'actions qui permet de prendre le contrôle de l'entreprise commerciale possédée
par la société, les dispositions relatives à la responsabilité légale en raison d'un défaut
doivent être appliquées. En droit anglais, dans le cadre du principe de "que l'acheteur
soit vigilant" (ceveat emptor), l'acheteur est censé se prémunir contre les risques
pouvant survenir dans le cadre du contrat d'achat d'actions par le biais des déclarations
et garanties.
D'après l'opinion soutenue dans cette thèse, il faut parvenir à une conclusion
en faisant une distinction dans le point d'application des dispositions de défaults en
termes de contrats d'achat d'actions. Il est nécessaire d'évaluer séparément
l'applicabilité des dispositions en matière de responsabilité de la COT en termes de
défaut de carence et de responsabilité au droit d'actionnaire qui fait l'objet du contrat
d'achat d'actions d'une part, et aux actifs de la société dont les actions sont soumises à
la vente d'autre part. Premièrement, comme la vente de droit d'actionnaire a la nature
juridique de la vente de biens mobiliers, les dispositions portant sur la responsabilité
en raison de défault lors de vente des biens mobiliers s'appliqueraient dans la mesure
où elles sont conformes à la nature du contrat. Deuxièmement, en termes de ce contrat,
les dispositions de responsabilité en raison des défauts sur les actifs de la société dont
les actions sont soumis à la vente ne s'appliqueront point. Car, l'objet du contrat de
vente d'actions n'est pas les actifs de l'entreprise, mais le droit d'actionnaire dont le
vendeur jouit au sein de l'entreprise soumise à la vente. Les sociétés anonymes sont
des personnes morales ayant la personnalité et la capacité juridique selon la loi. Par
conséquent, la société anonyme dispose d'un actif indépendamment de ses
actionnaires. Soutenir l'applicabilité des dispositions relatives aux défauts au sein des
actifs de l'entreprise voudrait dire d'ignorer la personnalité juridique de la société. De
plus, les dispositions de responsabilité en raison du défaut réglementées dans le COT
ne sont pas impératives et elles peuvent en être décidées autrement par les parties. Les
délais courts de prescription, contrôle et notification envisagés par le COT peuvent par
ailleurs entraîner des pertes de certains droits pour l'acheteur. Car, dans des cas
nombreux, la société dont les actions sont soumises à la vente peut être exposée aux
certains risques après la période de 2 ans envisagée par la loi. Une durée plus long que
2 ans peut être nécessaire pour réaliser les dommages à l'environnement et à la sante
humaine causées par des activités de certains genres d'entreprises, notamment dans des
secteurs tels que la pétrochimie, l'activité minière et l'agriculture. Ces sont les raisons
pour lesquelles l'auteur de cette thèse est d'avis que les dispositions de responsabilité
en raison du défaut envisagées dans TCO ne doivent pas être utilisées dans le cadre des contrats d'achat d'actions pour les défauts et insuffisances constatés sur les actifs
de la société faisant l'objet de la vente. Par conséquent, il est bénéfique pour les parties
de préciser et inclure les déclarations et garanties dans leur contrat d'achat afin
d'éliminer les incertitudes en ce qui concerne l'étendue d'application des dispositions
de responsabilité en raison de défault.
La pratique des déclarations et des garanties provient du droit anglo-saxon.
L'objectif de ce pratique est d'assurer que les risques identifiés par l'acheteur dans le
cadre du processus de due diligence sont couverts par le vendeur ainsi que de rétablir
l'équilibre rompu au détriment de l'acheteur dans le cadre des dispositions
d'indemnisation du contrat en cas de réalisation des risques inclus dans les déclarations
et garanties. Ce contrat présente, quant à la nature juridique, la caractéristique d'une
promesse de garantie pure. La résiliation de ce contrat influence également des
déclarations et des garanties et entraine leur résiliation aussi. L'étendue et la limitation
des déclarations et des garanties seront décidées conformément à la volonté libre des
parties dans le cadre de la liberté contractuelle. Ce contrat, ayant une nature juridique
de promesse de garantie pure, est un contrat "sui generis". C'est pourquoi il est soumis
aux règles applicables aux contrats sui generis. Dans le cas où les déclarations et les
garanties ne reflètent pas la vérite et où il s'agit des vices du consentement, les
disposition d'erreur et de fraude peuvent aussi intervenir tant que leurs conditions sont
remplies. Dans le cadre des déclarations et garanties, l'obligation de l'indemnité, étant
l'obligation principale du vendeur, deviendra due une fois réalisés les risques. À cet
égard, il s'agit essentiellement de trois types de durée, dont le premier est celle de
notification concernant la réalisation de risque (notice period), alors que le deuxième
est celle de survie (survival period) et le troisième est la prescription (limitation). Étant
donné que le risque va avoir lieu dans la zone de domination de l'acheteur pour ainsi
dire, il faut admettre que l'acheteur est tenu de notifier la réalisation du risque au
vendeur.
Par principe, l'obligation de l'indemnité en cas de réalisation du risque, comme
l'obligation principale du vendeur dans le cadre des déclarations et garanties, veut dire
le paiement d'une somme d'argent. Ici dans ce contexte, le terme "indemnité" n'est
guère utilisé au sens technique; mais plutôt pour signifier l'exécution de cette
obligation principale par la doctrine et les praticiens. Dans le contrat d'achat d'actions,
la société ou l'acheteur peut être determiné comme la personne à qui l'indemnisation
serait paié selon la préférance des parties. De plus, la manière d'indemnisation peut
être decidée comme une compensation de l'obligation, ainsi que le paiement
forfaitaire, toujours selon la préférence des parties. Les autres mécanismes utilisés
conjointement avec les dispositions d'indemnisation incluses dans le contrat d'achat
d'actions sont la détermination de la limite supérieur de responsabilité du vendeur, la
limitation de capacité pour l'acheteur de plaider ses demandes dans le cas où les risques
envisagés dans les déclarations et garanties se réalisent, l'exclusion des voies
d'indemnisation autre que celle prévue dans le contrat, les dispositions d'assurance, le
contrat d'entiercement (encrow) et la compensation. Une autre situation à souligner
dans le cadre des dispositions d'indemnisation est celle des clauses d'ensachage(sandbagging clause). À l'avis de l'auteur de cette thèse, lorsque l'acheteur
conclut le transfert des actions, qui est un acte translatif de propriété malgré qu'il soit
courant que les déclarations et les garanties ne reflètent pas la vérité, la question de
savoir s'il peut demander une indemnisation fondée sur la cette fausse représentation
doit être évaluée séparément au cas par cas. Si le cas en question justifie le
comportement de l'acheteur, il faut aborder la demande d'indemnisation de l'acheteur
dans le cadre du principe de "pacta sunt servanda"; sinon, s'il s'agit d'un cas où les
intérêts du vendeur méritent d'être protégés dans le cas en question, la demande de
l'acheteur ne devrait pas être admise puisqu'elle est contraire au principe de bonne foi
et à l'interdiction de se contredire au détriment d'autrui (venira contra factum
proprium). Enfin, par rapport à la réalisation du risque dans le contexte de déclarations
et garanties, les dispositions relatives à la résiliation de l'accord ne doivent pas être
appliquées en raison des difficultés qui peuvent survenir dans la pratique, car la
restitution n'est pas possible comme les actifs de la société dont les actions sont
vendues auraient subi des changements dans de nombreux cas.