Profesyonel futbolcuların sosyal güvenlik hakları konusundaki görüşleri
Professional football players' views on their social security rights
Yazar: HASAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR YILMAZ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Dünya genelinde futbol, en yaygın ve evrensel olarak kabul gören spor dalı olarak tanınmaktadır; bu durum Türkiye için de geçerlidir. Futbol genellikle amatör ve profesyonel olarak iki ana kategoriye ayrılmaktadır. Profesyonel futbolcular, Sosyal Güvenlik Kanunu No. 5510'un 4/a maddesine uygun olarak hizmet sözleşmeleri imzalayarak kulüplerde çalışmakta ve bu nedenle kulüpler, futbolcular adına sosyal güvenlik kurumuna prim ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, kulüp ile futbolcular arasında yapılan sözleşmeler kulüplere ve futbolculara belirli haklar tanımaktadır. Futbolun bu kadar ön planda olması göz önüne alındığında, profesyonel sporcuların sosyal güvenlik haklarının ele alınması, onların uzun vadeli istikrarı ve korunması için hayati öneme sahiptir. Bu çalışma, bu kritik konuya odaklanarak futbolcuların sosyal güvenlik çerçevesinin geliştirilmesi için öngörüler ve öneriler sunmayı hedeflemekte, böylece hem bireysel refahlarına hem de daha geniş spor topluluğuna katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2024 yılında çeşitli liglerde futbol oynayan altı profesyonel futbolcu ile gerçekleştirilmiştir.  Katılımcıların belirlenmesinde, en az beş yıllık profesyonel spor tecrübesine sahip olmaları kriteriyle ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmış ve profesyonellik şartını sağlayan branş olarak futbol tercih edilmiştir. Ayrıca farklı liglerde ve pozisyonlarda futbol oynayan futbolcular araştırmaya dâhil edilerek maksimum çeşitlilik sağlanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ve "Kişisel Bilgi Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen bulgulara göre; katılımcıların sosyal güvenlik hakkında kısmi bilgiye sahip olduklarını, sosyal güvenlik haklarına dair bazı kavramları karıştırdıklarını ve sosyal güvenlik haklarını tam olarak anlamadıkları saptanmıştır. Bilgi eksikliğinin kısmen kendilerinden kaynaklı olduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca farkındalık oluşturma açısından yeterli çalışmaların yapılmadığı, sosyal medya, kulüp vb. mecra ya da kurumların bu konuda yetersiz kaldıkları ileri sürülmüştür.  Bu bağlamda federasyonun önderliğinde sporcularda farkındalık yaratılması ve sahip oldukları yasal hakları bilmeleri için tanıtıcı ve bilgilendirici etkinliklere yer verilmelidir.

Abstract:
Globally, football is recognized as the most widespread and universally accepted sport, a trend that is also evident in Turkey. Football is generally categorized into two main levels: amateur and professional. Professional football players work for clubs under service contracts in accordance with Article 4/a of Social Security Law No. 5510, obligating clubs to make premium payments to the social security institution on behalf of the players. These contracts confer specific rights upon both the clubs and the players. Given football's prominence, addressing the social security rights of professional athletes is crucial for ensuring their long-term stability and protection. This study focuses on this vital issue, aiming to provide insights and recommendations for improving the social security framework for football players, thus contributing to their individual welfare and the broader sports community.
The study utilized a qualitative research approach with a case study design. Data were collected in 2024 through interviews with six professional football players from various leagues, selected based on the criterion of having at least five years of professional sports experience, with football being the chosen discipline. A purposive sampling method was employed to ensure diversity by including players from different leagues and positions. Data were gathered using a "Semi-Structured Interview Form" and a "Personal Information Form," and were analyzed through content analysis. The findings indicate that participants had only partial knowledge of social security, mixed up certain concepts related to their rights, and did not fully understand their entitlements. They noted that the lack of awareness was partly due to insufficient personal knowledge. It was also suggested that there is a lack of sufficient awareness-raising efforts and that social media, clubs, and other institutions are inadequate in this regard. Therefore, it is recommended that federations lead initiatives to raise awareness among athletes and implement promotional and informational activities to ensure they are aware of their legal rights.