Sağlık çalışanı sayısı ile bulaşıcı olmayan hastalık mortalitesi ilişkisi
The relationship between the healthcare workers and noncommunicable disease mortality
Yazar: ESRA KOPAN
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Hastalık = Disease ; Mortalite = Mortality ; Sağlık personeli = Health personnel ; Ölüm = Death

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bulaşıcı olmayan hastalık mortalitesi ile ilgili uzman ve pratisyen hekim sayısı arasındaki ilişkinin eğitim, gelir ve hastane yatak sayıları dikkate alarak incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Çalışma retrospektif, tanımlayıcı araştırma olup bağımlı değişkenlerde; Türkiye'de 2018 yılında 45 yaş ve üzerinde en sık görülen bulaşıcı olmayan hastalık mortalite sayıları (iskemik kalp hastalıkları, maligniteler, serebrovasküler hastalıklar, kronik alt solunum sistemi hastalıkları ve diyabet), bağımsız değişkenlerde; 2018 yılı iller düzeyinde pratisyen ve ilgili uzman hekim sayıları, gelir  (2018 yılı iller bazında kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla- dolar bazında), eğitim (10.000 kişiye düşen lise mezunu sayısı) ve 10.000 kişiye düşen hastane yatak sayısı verileri alınacaktır. Çalışmada hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: İlgili hekim sayısı kronik hastalık mortalitesini istatistiksel anlamlı negatif yönde etkilemektedir. Eğitim mortaliteyi anlamlı pozitif yönde etkilemektedir (p<0.001). Ancak modele gelir verileri eklendiğinde eğitim ile olan anlamlı ilişki devam etmekle birlikte ilgili hekim sayısının mortaliteye etkisi ortadan kalkmıştır. Gelir diyabet mortalitesi hariç diğer kronik hastalık mortalitesini negatif yönde etkilemektedir.
Sonuç: Hekim sayının bulaşıcı olmayan kronik hastalık mortalitesini azaltmada etkili olduğu görülmektedir. Ancak hastane yatak sayısı, eğitim ve gelir değişkenleri ile beraber değerlendirildiğinde hekim sayısının mortaliteye olan negatif etkisinde istatistiksel anlamlılık kaybolmaktadır. Hastane yatak sayısının, incelediğimiz mortalite nedenlerine etkisi mevcut değildir. Eğitimin değerlendirdiğimiz tüm bulaşıcı olmayan hastalıklara bağlı ölümlerde anlamlı pozitif etkisi görülmüş, gelir verileri de analize dahil edildiğinde anlam kaybolmamıştır. 

Anahtar sözcükler: mortalite, mortalite ve hekim sayısı, mortalite ve uzman hekim, bulaşıcı olmayan hastalık

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to examine the relationship between non-communicable disease mortality and the number of specialists and general practitioners, taking into account the number of education, income and hospital beds.
Matherials and Methods: The study was a retrospective, in descriptive studies is the dependent variable; age 45 and over the most common non-communicable diseases mortality numbers in 2018 in Turkey (ischemic heart disease, malignancy, cerebrovascular disease, chronic lower respiratory diseases and diabetes), independent in variables; data on the number of general practitioners and relevant specialist physicians at the provincial level in 2018, income (in terms of gross domestic product per capita in 2018 provinces), education (the number of high school graduates per 10,000 people) and the number of hospital beds per 10,000 people will be collected. Hierarchical regression analysis was performed in the study.
Results: The number of physicians involved has a statistically significant negative effect on chronic disease mortality. Education has a significant positive effect on mortality (p <0.001). However, when the income data are added to the model, the significant relationship with education continues and the effect of the number of physicians on mortality has disappeared. İncome affects the chronic disease mortality negatively except for the diabetes mortality.
Conclusion: The number of physicians seems to be effective in reducing non-communicable chronic disease mortality. However, when the number of hospital beds are evaluated together with the variables of education and income, the statistical significance of the negative effect of the number of physicians on mortality is lost. The number of hospital beds has no effect on the causes of mortality we examined. Education had a significant positive effect on deaths related to noncommunicable diseases that we evaluated, and the meaning was not lost when income data were also included in the analysis.

Keywords: mortality, mortality and number of physicians, mortality and specialist, noncommunicable disease