Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde beslenme davranışının uyku kalitesi üzerine etkisi
The effect of nutritional behavior on sleep quality in Karabük University faculty of Medicine students
Yazar: ENES ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Gereç ve Yöntem: Araştırma, 01.03.2024-31.05.2024 tarihleri arasında Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören 571 öğrencide beslenme davranışının uyku kalitesi üzerine etkisini araştıran kesitsel bir çalışmadır. Araştırmaya katılmayı kabul eden tıp fakültesi öğrencilerinden yazılı onam alınarak   yüz yüze anket formu uygulanmıştır. Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri dışında kalan tüm bireyler, yabancı uyruklular ve araştırmaya katılmaya gönüllü olmayanlar çalışma dışı bırakılmıştır. Anket formu toplam 11 soru ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ ölçeği) ile Pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKİ)'nden oluşmaktadır. Araştırma sonuçları SPSS yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %60,07'si kadındı. Katılımcıların sınıflara dağılımı değerlendirildiğinde %25,57'sinin 1. sınıf, %18,56'sının 2. sınıf, %14,01'inin 3. sınıf, %18,39'unun 4. sınıf, %13,31'inin 5. sınıf ve %10,16'sının 6. sınıf olduğu belirlendi. Katılımcıların %48,34'ü yurtta, %42,73'ü öğrenci evinde ve %8,93'ü aile/akraba evinde konaklamaktaydı. Katılımcıların %60,07'sinin geliri giderine eşitken %27,32'sinin geliri giderinden fazlaydı. Çalışmaya dahil edilenlerin %65,32'si hiç sigara içmemişken %21,02'si aktif olarak sigara içmekteydi. Katılımcıların %66,9'u hiç alkol içmemişken %23,47'si halen içmekteydi. Çalışmaya dahil edilenlerin ortanca yaşı 21'di. Katılımcıların boy ortancası 170 cm, kilo ortancası 64 kg ve vücut kitle indeksi (vki) ortancası 22,31 kg/m2 olarak bulundu. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %16,46'sının kronik hastalığı mevcuttu. Düzenli ilaç kullananlar katılımcıların %14,19'unu oluşturmaktaydı. Çalışmaya dahil edilenlerin en çok sahip oldukları hastalıklar sırasıyla psikiyatrik hastalıklar (%4,2), astım-KOAH (%2,8), tiroid hastalıkları (%1,93) olarak belirlendi. Çalışmada katılımcıların SBİTÖ ortanca puanı 72 olarak bulundu. Çalışmada geliri giderinden az olanların SBİTÖ puanı geliri giderine eşit ve geliri giderinden fazla olanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde düşük saptandı. Hiç sigara içmemiş olanların SBİTÖ puanı halen sigara içenlerden istatistiksel anlamlı düzeyde yüksekti. Katılımcıların cinsiyet, sınıf, yaşadığı yer, sigara ve alkol kullanma durumlarıyla SBİTÖ puanları arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmadı. Çalışmaya katılanlardan yurtta kalanların PUKİ toplam puanı öğrenci evinde kalanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Halen sigara içenlerin PUKİ toplam puanı hiç içmemiş ve bırakmış olanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Alkol içmeyi bırakmış olanların PUKİ toplam puanı hiç içmemiş olanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Katılımcıların kronik hastalık ve ilaç kullanma özellikleriyle SBİTÖ puanları arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmadı. Katılımcılardan kronik hastalığı olan ve düzenli ilaç kullananların PUKİ toplam puanı kronik hastalığı olmayan ve düzenli ilaç kullanmayanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Çalışmada PUKİ ve SBİTÖ toplam puanı arasında negatif yönlü zayıf düzeyde korelasyon saptandı. Katılımcıların yaşları ile SBİTÖ ve vki arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde korelasyon saptandı. Çalışmada PUKİ Öznel Uyku Kalitesi, Uyku Latansı ve Uyku Bozukluğu Alt Bileşen puanlarıyla SBİTÖ puanı arasında negatif yönlü zayıf düzeyde korelasyon saptandı. Çalışmaya katılanların %75,31'isin PUKİ toplam puanı 5 ve üzerinde olduğu için kötü uyku kalitesi olarak değerlendirildi. Katılımcılardan kötü uyku kalitesine sahip olanların SBİTÖ puanı istatistiksel anlamlı düzeyde düşük saptandı.
Sonuç: Uyku kalitesi insan hayatında oldukça önemlidir ve bir çok değişkenden etkilenebilmektedir. Karabük üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinin uyku kalitesi kötü olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda yurtta kalanların, sigara içenlerin, alkol içmeyi bırakmış olanların, kronik hastalığı olan ve düzenli ilaç kullananların yanı sıra beslenme alışkanlıklarında bozukluk olanların uyku kalitesinin anlamlı olarak daha düşük olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Uyku, beslenme, uyku kalitesi, sağlıklı beslenme tutum ölçeği, pittsburgh uyku kalitesi indeksi, tıp fakültesi

Abstract:
Objective: In this study, it was planned to investigate the effect of dietary habits on sleep quality in Karabük University Faculty of Medicine students.
Materials and Methods: The study was a cross-sectional study investigating the effect of nutritional behavior on sleep quality in 571 students studying at Karabük University Faculty of Medicine between 01.03.2024-31.05.2024. Written informed consent was obtained from the medical faculty students who agreed to participate in the study and a face-to-face questionnaire form was applied. . All individuals other than Karabük University Faculty of Medicine students, foreign nationals and those who did not volunteer to participate in the study were excluded from the study. The questionnaire form consisted of a total of 11 questions, Attitude Scale on Healthy Nutrition (ASHN) and Pittsburgh sleep quality index (PSQI). The results of the study were analyzed using SPSS software.
Results: 60.07% of the participants were female. When the distribution of the participants by grade was evaluated, it was determined that 25.57% were in the first grade, 18.56% in the second grade, 14.01% in the third grade, 18.39% in the fourth grade, 13.31% in the fifth grade and 10.16% in the sixth grade. Of the participants, 48.34% lived in dormitories, 42.73% lived in student houses and 8.93% lived in family/relative houses. The income of 60.07% of the participants was equal to their expenses, while 27.32% had more income than expenses. While 65.32% of the participants had never smoked, 21.02% were active smokers. While 66.9% of the participants had never drunk alcohol, 23.47% were current drinkers. The median age of those included in the study was 21 years. The median height was 170 cm, the median weight was 64 kg and the median body mass index (BMI) was 22.31 kg/m2. Of the participants included in the study, 16.46% had a chronic disease. Regular medication users constituted 14.19% of the participants. The most common diseases were psychiatric diseases (4.2%), asthma-COPD (chronic obstructive pulmonary disease) (2.8%), and thyroid diseases (1.93%). The median score of the participants in the study was found to be 72. In the study, the SBITO score of those whose income was less than their expenditure was statistically significantly lower than those whose income was equal to their expenditure and those whose income was more than their expenditure. The ASHN (Attitude Scale for Healthy Nutrition) score of never smokers was statistically significantly higher than that of current smokers. There was no statistically significant correlation between the participants' gender, class, place of residence, smoking and alcohol use status and ASHN scores. The PSQI (Pittsburgh Sleep Quality Index) total score of the participants who lived in dormitories was statistically significantly higher than those who lived in student houses. The PSQI total score of current smokers was statistically significantly higher than those who had never smoked and those who had quit smoking. The PSQI total score of those who had stopped drinking alcohol was statistically significantly higher than those who had never smoked. No statistically significant correlation was found between the participants' chronic disease and medication use characteristics and their ASHN scores. The PSQI total score of participants with chronic disease and regular medication use was statistically significantly higher than those without chronic disease and regular medication use. In the study, a weak negative correlation was found between PSQI and ASHN total score. There was a weak positive correlation between the age of the participants and SBITQ and vki. In the study, a negative weak correlation was found between PSQI Subjective Sleep Quality, Sleep Latency and Sleep Disorder Subcomponent scores and ASHN score. There was a weak positive correlation between the age of the participants and ASHN and BMI(Body Mass Index). In the study, there was a weak negative correlation between PSQI Subjective Sleep Quality, Sleep Latency and Sleep Disorder Subcomponent scores and SBITQ score. Since 75.31% of the participants had a PSQI total score of 5 and above, they were considered to have poor sleep quality. The ASHN score of the participants with poor sleep quality was found to be statistically significantly lower.
Conclusion: Sleep quality is very important in human life and can be affected by many variables. The sleep quality of Karabük University medical faculty students was evaluated as poor. In our study, it was shown that sleep quality was significantly lower in dormitory residents, smokers, alcohol abstainers, those with chronic diseases and regular medication use, as well as those with disturbed eating habits.
Keywords: sleep, nutrition, sleep quality, Attitude Scale for Healthy Nutrition, pittsburgh sleep quality index, medical school