Modernleşme sürecinde Türk dâhiliyesi
Turkish ministry of interior during modernization process
Yazar: YUSUF MELİKŞAH AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KENDİRCİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Merkeziyetçilik = Centralism ; Modernleşme = Modernization

Özet:
Bugün İçişleri Bakanlığı olarak görülen yapı nasıl bir dönüşümden geçmiştir ve bu 
dönüşüm Türk modernleşmesinin neresindedir? Bu iki sorudan yola çıkılan tezde, gerek 
Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasından önce çizdiği reform yolunun gerekse de 
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında benimsediği yöntemlerin en önemli aracının 
Dâhiliye olduğu görülmektedir. Bunun en belirgin sebebi ise merkeziyetçiliğe evrim 
yolunda atılan adımlardır. Osmanlı İmparatorluğu'nun klasik döneminde adem-i 
merkeziyetçi bir yönetimi benimsemiş imparatorluk, merkeziyetçi ulus-devletlerin 
çağında merkeziyetçiliğin getirdiği zorlu sınavlarla karşılaşmıştır. Bu noktada sorulması 
gereken soru, Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde ve Cumhuriyet döneminde 
merkeziyetçilik-adem-i merkeziyetçilik arasında doğrudan bir tercih mi yaptığı mı yoksa 
ikisini de kısmen deneyimleyerek kendine has bir yöntem mi benimsediği olmalıdır? Bu 
tez çalışması, rejimin, öncülünden aldığı birikimi tamamen reddetmek yerine onu, 
dönemin ve ihtiyaçlarının gereklerine göre dönüştürerek faydalanmaya çalıştığı teşhisine 
dayanmaktadır. Çalışmada Türk modernleşmesi Osmanlı İmparatorluğu devrinde diğer 
ülkelerle yatay olarak mukayese edilirken Cumhuriyet devrinde Osmanlı İmparatorluğu 
ile dikey olarak mukayese edilmektedir. Karşılaştırma yönteminde temel kavram olarak 
merkeziyetçilik seçilmesine rağmen Huntington'ın uyarlanabilirlik, esneklik; 
farklılaşmışlık; özerklik ve iç tutarlılık, oydaşma olarak sıraladığı kurumsallaşma 
kıstaslarından da kapsamlı biçimde faydalanılmaktadır.

Abstract:
What kind of transformation has the structure which is nowadays the Ministry of Interior 
undergone and where does this transformation stand in Turkish modernization? This 
thesis is mainly focused on these two questions. And proved that the Ministry of Interior 
was the most important tool of the reforms during both modernization processes: the 
Ottoman modernization before its dissolution and the Kemalist Revolution during the first 
years of the Republic of Türkiye. Evidences that prove that this issue can be traced back 
to the tendency of the transition to centralism are discussed. In the era of centralist nationstates, the empire, which had embraced a decentralized governance throughout its 
classical period, was put to the test by centralism. At this point, it is important to inquire 
if the Empire chose to fully embrace decentralization or fully embrace centralization 
throughout the final stages of the Ottoman Empire and the Republic era, or did adopt a 
unique method by partially experiencing both? This work found out that the regime tried 
to benefit from the accumulation of experiences it herited from its predecessor by 
transforming it accordance with the requirements of the period and its needs, rather than 
completely rejecting it. The Turkish modernization has been analysed in two ways. 
Firstly, it has been compared with other countries during the Ottoman period by using 
horizontal comparison, and secondly, vertical comparison has been used when comparing 
the Ottoman period and the Republic. Despite the fact that centralism was chosen as the 
main concept of the comparative research, Huntington's adaptability and flexibility; 
differentiation; the institutionalization criteria listed as autonomy and internal consistency 
and consensus were also extensively utilized.