Şihabeddin sühreverdi hayatı eserleri ve tasavvuf anlayışı
Suhreverdi and his understanding of tasawwuf
Yazar: ADEM ÇATAK
Danışman: PROF.DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Sühreverdî, XII. yüzyılda yaşamış, büyük bir mütefekkir ve mutasavvıftır.Devrin en önemli ilim ve fikir merkezi olan Bağdat'ta medrese müderrisliğiyapmıştır. Amcasının adına nispet edilen Sühreverdiyye tarikatının kurucusu olarakda kabul edilen Sühreverdî, bu tarikatın usul ve âdâbını tespit etmiş veyaygınlaşmasını sağlamıştır. Sühreverdî, sayesinde bu tarikat başta Irak, Hindistan,İran ve Anadolu'da müntesipler bulmuştur.Bu çalışmamız, bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında;Sühreverdî'nin yaşadığı dönemin sosyo-kültürel yapısını, dini, siyasî ve ilmîdurumunu incelemeye çalıştık.Birinci bölümde; Sühreverdî'nin hayatı, kişiliği, şeyhleri, halîfeleri ve eserleriele alınmıştır. Sühreverdî'nin hayatını ise tasavvuf öncesi hayatı, soyu, ailesi, doğumtarihi, tasavvufa intisabı, şeyhleri, halîfeleri, vefatı ve kabri başlıkları altındainceledik. Sühreverdî'nin eserleri tek tek incelenmiş, kütüphanelerimizdekinüshalarına işaret edilmiştir.İkinci bölümde ise; Sühreverdî'nin tasavvufî görüşleri ele alınmış, tasavvuffelsefesinin çeşitli konuları üzerinde durularak gerekli değerlendirmeler yapılmıştır.Bu bölüm de kendi arasında beş kısma ayrılmış; birinci kısımda, temel tasavvufîkavramlar, ikinci kısımda bilgi nazariyesi, üçüncü kısımda insan ve değeri, dördüncükısımda haller ve makamlar, beşinci kısımda tasavvufî uygulamalar ve seyr ü sülûkkavramları incelenmiştir.Biz bu çalışmamızda Sühreverdî'nin düşünce dünyasını incelemeye çalıştık.Gördük ki, üstün bilgisi ve konulara vukûfiyeti sayesinde Sühreverdî, tasavvuffelsefesi açısından anlaşılması güç ve zor meseleleri bile, halkın anlayacağı birseviyeye indirmiştir. Böylece toplumun her kesimine düşüncelerini kolaylıklaulaştırabilmiştir.

Abstract:
Suhrawardi is a prominent thinker and Sufi lived in XII. Century. He was ascholar (mudarris) of the university (madrasa) in Baghdad, which was the mostsignificant center of science and thought of the age. Recognized as the founder ofSuhrawardiyya Sufi path attributed to his uncle?s name, Suhrawardi set theprocedures and practices of this Sufi path (tariqa) and enabled these to becomewidespread. With Suhrawardi, this tariqa had affiliates mainly in Iraq, India, Iranand Anatolia.Our current study comprises of one introduction and two main sections. In theintroduction section, we tried to examine the socio-cultural, religious, political andscientific situation of the period which Suhrawardi lived in.In the first section, we focused on the life, personality, Sufi masters,successors and works of Suhrawardi. We classified Suhrawardi?s life under theheadings ?his life befor e tasawwuf, his descent, family, date of birth, his initiation intasawwuf, his Sufi masters, successors, death and his grave?. Works of Suhrawardiare examined single by single, and their copies in our libraries are referred to.In the second section, Sufi thoughts of Suhrawardi are studied together withassessments with focus on various issues of his mystical philosophy. This section isalso divided into five parts in it, in the first part, basic Sufi concepts, in the secondpart his theory of knowledge , in the third part human and his value, in the fourth partthe spiritual states (hal) and maqams were studied, and the fifth section focuses onSufi practices and the concept of spiritual travel ( sayr u suluk )In this study, we tried to focus on the thinking world of Suhrawardi. Wehave seen that, thanks to his superior knowledge and awareness of the issues, hemanaged to make even the hardest issues of mystical philosophy that are difficult tobe comprehended understandable by the public. He thus could disseminate histhoughts to every section of the society.