Sınıf öğretmeni adaylarının çevreye yönelik tutum ve duyarlılıkları ile çevre sorunlarına ilişkin bilgi düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of classroom teacher candidates' attitudes towards environment and their knowledge levels regarding environmental problems in terms of various variables
Yazar: RÜYA ÖZDEMİR UYANIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÜNAL
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının çevreye yönelik tutum ve duyarlılıkları ile çevre sorunlarına ilişkin bilgi düzeylerini incelemektir. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 akademik yılı güz döneminde Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Eğitimi lisans programında öğrenim görmekte olan toplam 173 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları olarak "Çevre Tutum Ölçeği", "Çevreye Duyarlı Davranış Ölçeği" ve "Çevre Sorunları Bilgisi Testi" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler SPSS 25.0 istatistik paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Bu doğrultuda, verilerin analizi işlemlerinde bağımsız gruplar için t-testi ve çoklu karşılaştırmalar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, sınıf öğretmeni adaylarının çevreye yönelik tutumlarının genel anlamda olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının çevre tutum ölçeği puanları her sınıf düzeyinde cinsiyet değişkeni bakımından karşılaştırıldığında ikinci sınıfta öğrenim gören kadın öğretmen adayları ile erkek öğretmen adaylarının puanları arasında kadın öğretmen adayları lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Diğer sınıf düzeylerinde tutum ölçeği puanları arasında cinsiyet değişkeni bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmeni adaylarının çevreye duyarlı davranış ölçeğinden aldıkları puanlar incelendiğinde, katılımcıların büyük çoğunluğunun çevreye duyarlı davranışlara sahip oldukları belirlenmiştir. Sınıflar düzeyinde çevreye duyarlı davranış ölçeği puanları cinsiyet değişkeni bakımından karşılaştırıldığında kadın ve erkek öğretmen adaylarının çevreye duyarlı davranış ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çevreye duyarlı davranış ölçeği puanları sınıf düzeyi değişkeni bakımından incelendiğinde, ikinci sınıfta öğrenim gören öğretmen adaylarının puanları ile diğer sınıf düzeylerindeki öğretmen adaylarının puanları arasında ikinci sınıftaki öğretmen adaylarının lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının çevre sorunları bilgisi testi puanları incelendiğinde, öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ilişkin ortalama düzeyde bilgiye sahip oldukları belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının çevre sorunları bilgisi testi ortalama puanları cinsiyet değişkeni bakımından karşılaştırıldığında, kadın ve erkek sınıf öğretmeni adaylarının ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmeni adaylarının çevre sorunları bilgisi testi ortalama puanları arasında sınıf düzeyi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Yapılan analizler neticesinde, dördüncü, üçüncü ve ikinci sınıflarda öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının birinci sınıftaki öğretmen adaylarına göre çevre sorunlarına ilişkin bilgilerinin daha yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar genel olarak irdelendiğinde, sınıf öğretmeni adaylarının çevreye yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, öğretmen adaylarının çevreye duyarlı davranışlarının da yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Fakat araştırmaya katılan sınıf öğretmeni adaylarının çevre sorunları bilgi düzeylerinin yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the attitudes and sensitivities of classroom teacher candidates towards the environment and their level of knowledge about environmental problems. The survey model, one of the quantitative research designs, was used in the research. The study group of the research consists of a total of 173 teacher candidates studying in Kastamonu University Faculty of Education Classroom Education undergraduate program in the fall semester of the 2023-2024 academic year. "Environmental Attitude Scale", "Environmentally Responsible Behavior Scale" and "Environmental Problems Knowledge Test" were used as data collection tools of the research. The data collected within the scope of the research were analyzed using the SPSS 25.0 statistical package program. Accordingly, t-test for independent groups and one-way analysis of variance (ANOVA) were used for data analysis. According to the findings, it was concluded that the attitudes of classroom teacher candidates towards the environment were generally positive. When the environmental attitude scale scores of the teacher candidates were compared in terms of gender variable at each grade level, it was determined that there was a statistically significant difference between the scores of the second-grade female teacher candidates and the male teacher candidates in favor of the female teacher candidates. It was concluded that there was no statistically significant difference between the attitude scale scores at other grade levels in terms of gender variable. When the scores of classroom teacher candidates from the environmentally responsible behavior scale were examined, it was determined that the majority of the participants had environmentally responsible behaviors. When the environmentally responsible behavior scale scores at the grade level were compared in terms of gender variable, it was concluded that there was no statistically significant difference between the environmentally responsible behavior scale scores of male and female teacher candidates. When the environmentally responsible behavior scale scores were examined in terms of the grade level variable, it was determined that there was a statistically significant difference between the scores of the second grade teacher candidates and the scores of the second grade teacher candidates in favor of the second grade teacher candidates. When the environmental problems knowledge test scores of classroom teacher candidates were examined, it was determined that the teacher candidates had an average level of knowledge about environmental problems. When the average scores of the environmental issues knowledge test of the classroom teacher candidates were compared in terms of gender variable, it was concluded that there was no statistically significant difference between the average scores of the female and male classroom teacher candidates. It was determined that there was a statistically significant difference between the environmental problems knowledge test average scores of classroom teacher candidates according to the grade level variable. As a result of the analyses, it was concluded that teacher candidates studying in the fourth, third and second grades had a higher level of knowledge about environmental problems than the first-year teacher candidates. When the results obtained from the research were examined in general, it was determined that the classroom teacher candidates' attitudes towards the environment were at a high level. In addition, it was determined that the environmentally friendly behavior of teacher candidates was at a high level. However, it was concluded that the environmental issues knowledge levels of the classroom teacher candidates who participated in the research were not sufficient.