Krallık sonrası dönemde Irak Türkmenlerinin durumu (1958-2003)
Status of Turkmans in Iraq after the Kingdom (1958-2003)
Yazar: AMMAR M. SAAİD
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ŞERİF KAYMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Asimilasyon = Assimilation ; Azınlıklar = Minorities ; Baas Partisi = Ba?th Party ; Irak = Iraq ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Türkmenler = Turkomans ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Irak'taki tarihi geçmişleri 1500 yıl öncesine kadar uzanmakta olan Türkmenler; Arap ve Kürtlerden sonra ülkenin üçüncü kalabalık etnik unsurunu teşkil etmektedirler. Yüzyıllar boyunca bölgede hâkim konumda yaşadıktan sonra, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye'den koparılarak İngiliz mandası altında kurulan Irak Devleti'ne bağlanmış ve azınlık konumuna düşmüşlerdir.İngiliz yönetiminin başlangıcından itibaren Türkmenler üzerinde uygulanan çeşitli baskılar ve haksızlıklar, onu izleyen Kraliyet ve Cumhuriyet dönemlerinde artarak sürmüştür. Uygulanan baskılar, Baas Partisi iktidarında açıkça devlet politikası haline gelmiş ve Türkmenlerin asimilasyona tabi tutularak Araplaştırılmaları sağlanmaya çalışılmıştır. Irak yönetimleri, Irak'ı bir Arap ülkesi olarak kabul ettikleri için Türkmen ve Kürtler gibi ülkeyi oluşturan diğer etnik grupları yok saymak ve yok etmek amacını gütmüşlerdir. Sayıca daha kalabalık, yaşadıkları coğrafya direnmeye daha uygun, sosyal olarak daha örgütlü ve dış destekleri daha güçlü olan Kürtler üzerindeki asimilasyon uygulamaları fazla etkili olmamıştır. Bu konuların tümünde Kürtlere göre daha dezavantajlı durumda olan Türkmenler, kimliklerini yitirmemek için büyük çaba harcamak zorunda kalmışlardır.Türkmenler, kendilerine karşı yapılan tüm baskı ve haksızlıklara rağmen, hiçbir zaman silaha sarılarak devlete karşı ayrılıkçı bir harekette bulunmamışlardır. Buna rağmen, Musul sendromunu üzerlerinden hiç atamayan Irak yönetimleri Türkmenleri her fırsatta ?hıyanet? ve ?Turancılık? ile suçlamışlardır. Asimilasyonun devlet politikası haline geldiği Saddam Hüseyin iktidarı zamanında Türkmenlerin önde gelen aydınları idam edilmiş, Türkmenler kitlesel göçe zorlanmış, Araplaştırılmaları için her türlü insanlık dışı yöntem uygulanmıştır.Körfez krizi sonrası dönemde Kuzey Irak'ta güvenli bölgenin oluşması ile baskı ve haksız uygulamalar son bulmamıştır. Bu dönemde Türkmen nüfusunun ikiye bölünmesiyle, güvenli bölge dışında kalanların Baas rejiminin, güvenli bölgede kalanların ise Kürt gruplarının baskısı altında kalmalarına neden olmuştur. Bağdat yönetimi, otoritesi altındaki Türkmenleri Araplaştırmaya devam ederken; güvenli bölgede meydana çıkan otorite boşluğunu doldurmaya çalışan Kürtler de, bu bölgede kalan Türkmenlere karşı bir sindirme politikası uygulamaya başlatmıştır. Bu bölgede ortaya çıkan Türkmen siyasi hareketleri ise, siyasi tecrübeden yoksun oldukları ve birçoğunda kişisel çıkarlar, toplumsal çıkarların önünde olduğu için yeterince başarılı olamamıştır.

Abstract:
Turkmen, whose historical past in Iraq goes down to 1500 years before are the third populated ethnic group in the country following the Arabs and the Kurds. After dominating the region for centuries they had been broken off from Turkey and became a simple minority in Iraq, established under British mandate following the First World War.Pressure and injustice over Turkmen had begun from the formation of British tutelage, and continued increasingly in the regal and republican periods. In the years, which Baas Party was in power the injustices had become an open state policy. In those years the government tried to assimilate Turkmen by Arabizing them. Since the successive Iraqi governments considered Iraq as an Arab country they aimed to ignore and even eradicate the Kurdish and Turkish ethnic minorities. Being more crowded in number, living in a more convenient geographic area to resist, being better organized socially, and having stronger external supporters the assimilation policy over the Kurds was proved to be unsuccessful. However, the Turkmen, who were much more disadvantageous than the Kurds in these points, were forced to spend big effort to save their national identities.The Turkmen, against all the pressure used and injustices done on them, had never resorted to arms for a separatist movement. Nevertheless, the successive Iraqi governments, which never get over the Mosul syndrome, accused the Turkmen of betrayal and Pan-Turanism. During Saddam Hussein period, in which assimilation had become a state policy, leading Turkmen intellectuals were executed, Turkmen people were forced to mass migration, and any kind of inhuman methods of Arabization were imposed on them.Pressures and injustices have not been removed after the Gulf Crisis, when a ?safe haven? in the northern Iraq was established. By being divided to two, the Turkmen population left outside the safe haven endured the pressure of Baas regime while those inside the safe haven abode by the pressure of the Kurds. Baghdad government continued to Arabize the Turkmen under its authority whereas Kurds, trying to fill the authority gap in the safe haven initiated a suppression policy against them. As for the Turkmen political movements emerged in the region, they failed to achieve because of the lack of political experience and personal interests overriding the social interests.