Enerji coğrafyası perspektifinde Türkiye'nin enerji politikaları
The energy policies of Turkey from the perspective of energy geography
Yazar: MUHAMMED ORAL
Danışman: PROF. DR. ÜNAL ÖZDEMİR
Karabük Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Coğrafya = Geography ; Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Coğrafya = Geography ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position

Özet:
Coğrafya; değişmez/oldukça güç değişen (Fiziki Coğrafya özellikleri) ve dinamik (Beşeri ve Ekonomik Coğrafya özellikleri) yapısıyla küresel enerji jeopolitiğini belirleyen en önemli faktörlerden biridir ancak coğrafi unsurların yanında başka belirleyiciler de bulunmaktadır. Türkiye ise cumhuriyetten günümüze uyguladığı/uygulamaya çalıştığı enerji politikalarında çok çeşitli süreçlerle karşılaşmıştır. Ekonomik büyüme, kentleşme, nüfus artışı gibi sebeplerle artan enerji talebi; ithalatı, dolayısıyla bağımlılık oranlarını da arttırmış, ülkenin yaşadığı siyasi ve ekonomik istikrarsızlık ortamları enerji sorunlarını bir sorunsal haline dönüştürmüş, bu durum özgün ve rasyonel çözümler bulunmasını engellemiştir.
Çalışma, Türkiye'nin geçmişten günümüze uyguladığı/uygulamaya çalıştığı/hedeflediği enerji politikalarının seyrine ve ne gibi belirleyiciler tarafından şekillendiğine odaklanmaktadır. Ayrıca araştırma, çeşitli değişkenlere bağlı olarak ortaya çıkan küresel enerji jeopolitiğinde Türkiye'nin sahip olduğu/olmaya çalıştığı yeri, kuramsal dayanaklar ile birlikte araştırmanın bulgu ve analizleri doğrultusunda ortaya koymaya çalışmaktadır. Araştırmada nicel ve nitel araştırma metoduyla birlikte özgün saha çalışmalarını içeren coğrafi gözlem metodu kullanılmıştır.
Çalışmada temel olarak iki araştırma sorusuna yanıt aranmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada, Türkiye'nin enerji politikalarıyla ilgili ortaya çıkardığı bazı sonuçlar şunlardır; Türkiye cumhuriyetten günümüze enerji politikalarında çeşitli değişkenlere bağlı olarak rasyonel bir süreç izleyemese de nihai tüketimde bir sorun yaşamamış dolayısıyla bu alanda bir başarı sağlamıştır. Türkiye'nin enerjide belirlediği hedefler ise enerji teknolojilerinde sağlayacağı ilerlemelerle yakından ilişkilidir. Ayrıca bulunulan coğrafya önemlidir ancak doğrudan doğruya enerjide belirlenen hedeflere ulaşılmasında tek başına yeterli değildir. Çünkü enerji piyasası tek boyutlu (yalnızca üretim ve tüketime dayalı) bir sektör değil, içerisine siyasi ve ekonomik değişkenleri, güç mücadelelerini de alan kompleks ilişkiler bütünüdür.
Türkiye, coğrafyasının stratejik niteliğini, siyasi ve ekonomik güçle bütünleştirmeli, tüm sektörlerde olduğu gibi enerji sektöründe (özellikle yenilenebilir kaynaklar) de öz teknolojisini geliştirmeli ve farklı enerji türleriyle ilgili de güçlü, inovatif çalışmalar yapmalıdır. Aksi halde enerji bağımlılık oranları yüksek olan Türkiye, geçmişte ortaya çıkan ve günümüze yansıyan sorunları benzer şekilde geleceğe taşıyıp, edilgen konumda bulunarak üretilen küresel politikaların bir yansımasıyla karşı karşıya kalacaktır.

Abstract:
Geography, with its stability/changing hardly (Physical Geography features) and dynamic dimensions (Human and Economic Geography) is one of the most important factors of global energy geopolitics, however, there are other factors along with geographic variables. Turkey has encountered a various number of processes in the energy politics which have been conducted or tries to be conducted since the foundation of the Republic. Energy demand that has increased because of such reasons as economic development, urbanization, population growth has increased the importation and also dependence rates; the politic and economic instability of Turkey has caused the energy problems to become an energy problematique and this hinders producing the original and rational solutions.
This study focuses on the process of energy policies that Turkey has conducted/tried to conducted/targeted and the variables that form the energy policies from the past to the present.  Furthermore, this study tries to shed some light on the place of Turkey and the place that Turkey want to be in global energy geopolitics that occur depending on the various situations along with the theoretical supports and the findings and analyses from the present study. This study also used observation method with involved original field research along with quantitative and qualitative research method.
The results about the Turkey's energy politics were as follows: Although Turkey could not follow a rational process in energy politics because of various reasons from the foundation of the Republic to the present, it has not encountered a problem in final consumption and therefore it was successful in this area. The goals that Turkey has in energy are closely related to the developments that Turkey has conducted in energy technologies. Moreover, the geography of the country is important, however, it is not enough to directly reach the energy goals. Because the energy market in not one-dimensional (depending only on production and consumption) sector, but it is a whole of complex relationships in which politic and economic variables and power contentions are involved.
Turkey should integrate the strategic qualities of its geography with politic and economic power and as in all sectors, Turkey should develop its own technology in energy sector (especially renewable resources) and should conduct sound and innovative studies related to various energy forms. Otherwise, Turkey with high rates of energy dependence is more likely to encounter the problems that it did in the past and convey them to the future with its passive role as a reflection of global politics.