Çeşitli evrelerdeki alzheimer hastalarına bakım veren yakınlarındaki bakıcı yükü ve depresyonun karşılaştırılması
Comparison of caregiver burden and depression in caregivers of alzheimer patient who are in different stages of the disease
Yazar: ÖMER YACI
Danışman: PROF. DR. IŞIN BARAL KULAKSIZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Demans = Dementia ; Depresyon = Depression ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care

Özet:
Beklenen yaşam süresinin artması ve yaşlı nüfusun hızla çoğalması Alzheimer Hastalığının daha sık görülmesine neden olmuştur. Alzheimer hastalığının evreleri ilerledikçe hastalık belirtileri de şiddetlenmekte, Günlük Yaşam Aktivitelerinde başkalarına olan bağımlılıkları daha çok artmakta ve bir bakım verenin varlığı vazgeçilmez hale gelmektedir. Alzheimer hastalarının bakımı genelde hastaların eşleri, çocukları, diğer akrabaları, arkadaşları veya komşuları tarafından yürütülmektedir. Bakım verme işi sıklıkla bir kişinin omuzlarında kalmakta ve çoğu zaman bakım yükü karşısında zorlanabilmekte, kendini yalnız, çaresiz ve mutsuz hissedebilmektedir. Bakım verenlerin psikolojik iyilik halleri son zamanlarda en çok ilgi çeken araştırma konularından biri haline gelmiştir. Ancak Türkiye'de bakım verenler için yapılan çalışmalar yeterli düzeyde değildir. Bu çalışmada ülkemizdeki Alzheimer hastalarına bakım veren yakınlarındaki bakım yükü ve depresyonun, hastalığın evresine göre şiddetinin ve bunları etkileyen faktörlerin araştırılması ve çözüm önerileri oluşturmak için veri toplamak amaçlanmaktadır.Çalışma, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi'nde, Psikiyatri Ana Bilim Dalı Geropsikiyatri Polikliniği ve Nöroloji Ana Bilim Dalı Davranış Bozuklukları Polikliniğinden takip edilen DSM-IV'e göre Alzheimer Hastalığı tanısı konulan hastaların ücretsiz bakım veren yakınları ile yürütülen kesitsel bir çalışmadır. 2010 yılı Kasım ve Aralık aylarında, belirtilen anabilim dallarında düzenli takip edilen, erken, orta ve ileri evrelerden 30'ar hasta olmak üzere toplam 90 Alzheimer hastasının 18?75 yaş arasındaki ücretsiz bakım veren yakınları çalışmaya alınmıştır. Bu kriterlere uygun olan bakım verenlerle görüşülmüş, onlara çalışmanın amacı kısaca anlatılmış ve çalışmaya davet edilmişlerdir. Bakım verenler çalışmaya yaş ve cinsiyetleri hastaların Alzheimer demans evrelerine göre eşleştirilerek alınmıştır. Bakım verenler Bilgilendirilmiş Onam Formu okuyup imzalandıktan sonra kendileri için Bakım Verenlerin Sosyo-Demografik Özellikleri Formu, Zarit Bakıcı Yükü Testi (ZBYT) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDE), hastalar için Nöropsikiyatrik Envanter (NPI) ve Modifiye Günlük Yaşam Aktiviteleri/ Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA/EGYA) bakım verenle birlikte doldurulmuştur.Bu çalışmanın sonucunda Alzheimer Hastalığının evreleri ilerledikçe bakım yükünün ve depresyon oranlarının da arttığı görülmüştür. Bunun yanı sıra evrelerle birlikte GYA'deki bağımlılığın artması, nöropsikiyatrik belirtilerin fazlalığı, bakım şeklinin ağırlaşması ve günlük bakım saatinin artmasının bakım verenlerde hem depresyon oranlarının hem de bakım yükünün artmasında etkili faktörler olduğu anlaşılmıştır. Kadın cinsiyet de sadece depresyon açısından bir risk faktörü olarak görülmüştür.Hastanın yaşı, cinsiyeti, hastalık süresi, bakım verenin yaşı, hastayla olan akrabalık derecesi, medeni durumu, eğitim düzeyi, ekonomik durumu, yaşanan ortam koşulları ne bakım yükü ne de depresyon ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki içinde olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Higher life expectancy and rapid growth of the elderly population have led to an increase in incidence of Alzheimer?s disease. As stages of Alzheimer?s disease progress, the symptoms get more severe, dependence on others for Activities of Daily Living increases and involvement of a caregiver becomes inevitable. Caregiving for patients with Alzheimer?s disease are usually provided by their spouses, children, other relatives, friends and neighbors. Caregiving frequently obliged to on one person?s shoulders and most of the time the caregiver have some difficulties in face of the burden and caregiver may feel lonely, helpless and sad. The psychological well-being of caregivers has become a popular research area in recent years. However there are few research data regarding caregivers in Turkey. The aim of this study is to assess the caregiver burden and depression, its severity across the stages of illness and factors affecting them and also to suggest solutions.This study is a cross-sectional study which enrolled people who are non-paid caregivers for their relatives who were diagnosed with Alzheimer?s disease according to DSM-IV criteria in Geropsychiatry Unit of Psychiatry Department and Behavioral Neurology Unit of Neurology Department of Istanbul University?s Istanbul Medical Faculty. The study group consisted of voluntary caregivers who do not get paid for caregiving aged between 18 and 75 who give care to a total of 90 patients with Alzheimer?s disease with severity of mild, moderate and severe stages with 30 patients for each subgroup and who were followed regularly by the aforementioned units between November and December 2010. The caregivers who met these criteria were interviewed, they were given a brief rationale of the study and then they have been invited to participate. Caregivers have been enrolled in the study as matched in terms of age and gender in accordance with Alzheimer?s disease stages. After caregivers read and signed the Informed Consent Form, they filled the Zarit Caregiver Burden Interview (ZBI) and Beck Depression Inventory (BDI) for themselves, also the Neuropsychiatric Inventory (NPI) and Modified Activities of Daily Living/Instrumental Activities of Daily Living Scale (ADL/IADL) were rated for patients with caregivers.Results of the study have shown that as the progression of Alzheimer?s disease become severe stages, caregiver?s burden and depression rates increase. In addition to the severe stages, increased dependency on ADL, having more neuropsychiatric symptoms, increased caregiving duties and necessity of longer time for caregiving are revealed to be important factors on depression and burden in caregivers. Female sex was a risk factor for depression.Patients? age, gender and duration of illness, caregivers? age, and proximity of their relationship with the patient, marital status, education level, economic condition and environmental conditions were related to neither caregiver burden nor depression in a statistically significant manner.