Stomalı bireylerin öz bakım gücü, öz yeterlilik ve yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of self-care agency, self-efficacy and quality of life levels of individuals with stoma
Yazar: SEVGİ IŞKIN
Danışman: PROF. DR. NEVİN KANAN
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Mide = Stomach ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu araştırmanın amacı, stoması olan bireylerin öz bakım gücü, öz yeterlilik ve yaşam kalitesi düzeylerinin ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, 01 Şubat 2021-01 Mayıs 2021 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi'ne başvuran ve stoması bulunan 75 hasta ile gerçekleş-tirilmiştir. Hasta Bilgi Formu, Öz Bakım Gücü ölçeği (ÖBGÖ), Stoma Öz Yeterlilik Ölçeği (S-ÖYÖ) ve Stoma Yaşam Kalitesi ölçeği (S-YKÖ) kullanılarak veriler top-lanmıştır. Araştırmaya katılan hastaların; %61,3'ünün 41-65 yaş grubunda, %54,7'si-nin kadın, %36'sının üniversite mezunu, %86,7'sinin evli, %74,7'sinin kolon kanseri olduğu, %74,7'sinin kolostomisinin bulunduğu, %48'inin 0-6 aydır stomasının bulun-duğu, tamamının stoma ameliyatından önce stoma hakkında bilgi aldıkları ve %88'inin bu bilgileri yeterli bulduğu belirlenmiştir. Hastaların ÖBGÖ toplam puan ortalaması 108,28±11,86, S-ÖYÖ toplam puan ortalaması 65,83±16,54 ve S-YKÖ genel puan ortalaması 39,97±11,14 olarak bulunmuş olup hastaların, orta düzeyden yüksek öz bakım gücüne, orta düzeyde öz yeterliliğe ve orta düzeyden düşük yaşam kalitesine sahip oldukları bulunmuştur. ÖBGÖ toplam puanının; medeni durum, yer-leşim yeri türü, meslek, yaşadığı aile türü ve alkol kullanım durumu; S-ÖYÖ toplam puanının; yaş, gelir durumu, kronik hastalık varlığı, stoma varlığı süresi, hastalara veri-len eğitim içerikleri; S-YKÖ genel ortalama puanının; yaş, BKİ, medeni durum, sto-ma varlığı süresi, stoma yerini belirleyen kişi gruplarına göre anlamlı şekilde farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0,005). Bununla beraber, S-YKÖ genel ortalama puanı ile ÖBGÖ toplam puanı arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü korelasyon, S-YKÖ genel ortalama puanı ile S-ÖYÖ toplam puanı arasında orta düzeyde pozitif yönlü korelas-yon olduğu (p<0,005); ÖBGÖ toplam puanı ile S-ÖYÖ toplam puanı arasında ise anlamlı bir korelasyon olmadığı bulunmuştur (p>0,005). Ayrıca; hastaların yaşı ile S-ÖYÖ Stoma Bakımı Öz Yeterlilik alt boyutu toplam puanı ve S-ÖYÖ toplam puanı arasında da zayıf düzeyde negatif yönlü korelasyon olduğu görülmüştür (p<0,005).

Abstract:
The aim of this study is to determine the self-care agency, self-efficacy and quality of life levels of individuals with stoma and the factors affecting them. This descriptive study was conducted with 75 patients with stoma who applied to Hacettepe University Adult Hospital between 01 February 2021 and 01 May 2021. Data were collected using the Patient Information Form, the Self-Care Agency Scale (ÖBGÖ), the Stoma Self-Efficacy Scale (S-ÖYÖ), and the Stoma Quality of Life scale (S-YKÖ). Of the patients participating in the study, 61.3% were in the 41-65 age group, 54.7% were female, 36% were university graduates, 86.7% were married, 74.7% had colon cancer, 74% had colostomy, 48% had a stoma for 0-6 months, all of them received information about the stoma before and after the stoma surgery and 88% of them found this information sufficient. It was found that the patients' mean ÖBGÖ total score was 108.28±11.86, mean S-ÖYÖ total score was 65.83±16.54, and mean S-YKÖ general average score was 39.97±11.14, and the patients had mod-erate to high self-care power, moderate self-efficacy, and moderate to low quality of life. It was found that the mean total score of ÖBGÖ differs significantly according to groups of marital status, type of residence, occupation, family type and alcohol use; It was found that the mean total score of S-ÖYÖ differs significantly according to gropus age, income status, presence of chronic disease, duration of stoma, and educational content given to patients; It was found that the mean general average score of S-YQL differed significantly according to the groups of age, BMI, marital status, duration of stoma presence, and status of the person determining the stoma location (p<0,005). On the other hand, there was a weak positive correlation between the S-YKÖ general average score and the ÖBGÖ total score, and a moderate positive correlation between the S-YKÖ general average score and the S-ÖYÖ total score (p<0.005) and it was found that there was no significant correlation between the total score of ÖBGÖ and the total score of S-ÖYÖ (p>0.005). Also, it was found that there was a weak negative correlation between the age of the patients and the total score of S-ÖYÖ Stoma Care Self-Efficacy sub-dimension and the total score of S-ÖYÖ (p<0.005).