Kurşun II asetatın tatlı su midyesi Unio delicatus üzerindeki toksik etkilerinin incelenmesi
Investigation of toxic effects of lead II acetate on freshwater mussel Unio delicatus
Yazar: NİLÜFER GÜLŞEN KOCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİHA YILDIRIM ; DOÇ. DR. MELTEM YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ağır metal kirliliği, hızlı sanayileşmenin bir sonucu olarak, sucul ortamları etkileyen en
önemli problemlerden biri haline gelmiştir. Ağır metaller arasında kurşunun yüksek
toksisiteye sahip olduğu bilinmektedir. Kurşun II asetat sudaki çözünürlüğü yüksek olan
bir kurşun bileşiğidir. Midyeler, uzun yaşam süreleri, bentik organizmalar olmaları,
filtreleme ile beslenmeleri nedeniyle kimyasallara çok fazla maruz kalan sucul
organizmalardır. Bu nedenle biyoindikatör tür olarak çevresel izleme çalışmalarında
önemlidirler. Bu çalışmada kurşun II asetatın tatlı su midyesi Unio delicatus Lea 1863
üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Kurşun II asetatın etkisinin belirlenmesi için, öncelikle
ortalama öldürücü konsantrasyon (LC 50 ) değeri tespit edilmiştir. Bu amaçla, tatlı su
midyeleri (Unio delicatus Lea 1863) farklı konsantrasyonlarda kurşun II asetat bileşiğine
maruz bırakılmıştır. Tatlı su midyelerinde kurşun II asetat için 72 saatlik LC 50 değeri
Finney'in probit analiz yöntemine göre 259,8701 mg/L (% 95 güven aralığında 97,4482-
1651,0114) olarak hesaplanmıştır. 1-100 mg/L konsantrasyon aralığında kurşun II asetata
maruz kalan tatlı su midyelerinin kabuklarında ve yumuşak dokularında, kurşun birikimi,
ICP-OES analizleri ile araştırılmıştır ve sırasıyla 2,0-69,0 µg/g ve 5,7-39,8 µg/g
düzeylerinde kurşun birikimi tespit edilmiştir. Kurşun II asetatın tatlı su midyeleri
üzerindeki immünolojik etkilerini incelemek amacıyla, toplam hemosit sayıları
araştırılmıştır. Tatlı su midyeleri, farklı subletal konsantrasyonlarda (1-100 mg/L) kurşun
II asetat çözeltisine maruz bırakılmıştır. Maruziyetin 14. gününde midyelerden hemolenf
sıvısı alınmıştır. Alınan örneklerin toplam hemosit sayımı Thoma lamı kullanılarak ışık
mikroskobu altında yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, kurşun II asetat çözeltisine
maruz bırakılan tatlı su midyelerinin, konsantrasyona bağlı olarak hemosit sayılarında
değişim gözlenmiştir. Toplam hemosit değerleri, kontrol grubuna göre, 1 mg/L
konsantrasyon haricindeki diğer tüm 2-100 mg/L arasındaki konsantrasyonlar için elde
edilen fark istatistiki açıdan anlamlı bulunmuştur. Toplam hemosit sayıları kontrol grubuna
ve 1 mg/L'lik konsantrasyonuna kıyasla anlamlı düzeyde azalma göstermiştir (p < 0,05).
Sonuç olarak, kurşun II asetatın tatlı su midyelerinin immünolojik parametrelerinden olan
toplam hemosit sayısını etkilediği saptanmıştır.

Abstract:
Heavy metal pollution has become one of the most important problems affecting aquatic
environments as a result of rapid industrialization. Lead, among heavy metals is known to
have high toxicity. Lead II acetate is a lead compound with high water solubility. Mussels
are aquatic organisms that are highly exposed to chemicals due to their long lifespan, being
benthic organisms, and feeding by filtration. For this reason, they are important in
environmental monitoring studies as bioindicator species. In this study, the effects of lead
II acetate on the freshwater mussel Unio delicatus Lea 1863 were investigated. To
determine the effect of lead II acetate, first the average lethal concentration (LC 50 ) value
was determined. For this purpose, freshwater mussels (Unio delicatus Lea 1863) were
exposed to different concentrations of lead II acetate compound. The 72-hour LC 50 value
for lead II acetate in freshwater mussels was calculated as 259.8701 mg/L (97,4482-
1651,0114 with (95%) confidence interval) according to Finney's probit analysis method.
Lead accumulation in the shells and soft tissues of freshwater mussels exposed to lead II
acetate in the concentration range of 1-100 mg/L was investigated by ICP-OES analyses,
and lead accumulation was detected at the level of 2,0-69,0 µg/g and 5,7-39,8 µg/g,
respectively. In order to examine the immunological effects of lead II acetate on freshwater
mussels, total hemocyte numbers were investigated. Freshwater mussels were exposed to
lead II acetate solution at different sublethal concentrations (1-100 mg/L). Hemolymph
fluid was collected from freshwater mussels on the 14th day of exposure. Total hemocyte
count of the samples taken was performed under a light microscope using a Thoma slide.
According to the results obtained, a change in the hemocyte numbers of freshwater
mussels exposed to lead II acetate solution was observed depending on the concentration.
The difference in total hemocyte values compared to the control group was found to be
statistically significant for all concentrations between 2 -100 mg/L except the 1 mg/L
concentration. Total hemocyte counts showed a significant decrease compared to the
control group and 1 mg/L concentration (p < 0.05). As a result, it was determined that lead
II acetate affected the total number of hemocytes, which is one of the immunological
parameters of freshwater mussels.