Katılım bankacılığı ve Türkiye'de mudarebe sisteminin uygulanabilirliğine ilişkin bir araştırma /
Yazar: SERGEN AKÇAY
Danışman: PROF. DR. EBU BEKİR AYAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Türkiye'de katılım bankacılığı hizmet ve ürünleri, özellikle son yıllarda daha fazla tercih edilmesiyle öne çıkmaktadır. Katılım bankacılığı her ne kadar geleneksel bankacılık sistemine kıyasla bankacılık ürünlerinin bir kısmından mahrum kalsa da gelişen ve değişen piyasa koşullarına ayak uydurmakta zorlanmayan, değişimlere hızlı uyum sağlayan yenilikçi yapılarıyla finans piyasalarında daha fazla karşılık bulmaya başlamıştır.
Uluslararası bankacılık sektöründe katılım bankacılığı nispi olarak daha düşük bir paya sahip olsa da özellikle Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerde katılım bankacılığı ürünleri oldukça yaygın olarak tercih edilen bir finansal alternatif olarak destek görmektedir. Dünyada yaygın olarak kullanılan katılım bankacılığı ürünleri arasında olan "teverruk" ürünü, banka müşterilerinin nakit ihtiyacının doğrudan temini için kullanılmaktadır. Türkiye'de katılım bankacılığı sektöründe en sık kullanılan finansman usulû ise "murabaha" yöntemi olarak bilinmektedir. Bu iki yöntem dışında gittikçe kendini gösteren ve gelecek yıllarda daha fazla tercih edilip kullanılacağı öngörülen katılım bankacılığı finansmanı alternatifi ise "mudarebe" yöntemidir. Bu çalışmada, mevcut ekonomik şartlarda yeni bir güvenilir alternatif olarak mudarebe yöntemine olan ihtiyacı belirlemek ve katılım bankacılığında gelenekselleşmiş olan murabaha yönteminin dışına çıkabilme yollarını araştırmak amacıyla; nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu ve katılım bankacılığı işlemlerinin yoğun bir şekilde kullanıldığı İstanbul ilinde çalışan katılım bankası çalışanlarından anket yöntemi ile veriler temin edilmiştir. İstanbul'daki katılım bankası çalışanlarına, mudarebe yönteminin daha etkin kullanım olanaklarını ortaya koymak üzere; öncelikle katılımcıların yaşı, mesleki deneyimleri, eğitim durumları, çalıştıkları kurumdaki pozisyonları, katılım bankacılığındaki mesleki deneyimleri ile mevduat, yatırım ve kalkınma bankalarındaki tecrübeleri konusunda 5'li likert tipinde sorular iletilmiştir. Anket kapsamında cevaplandırılmak üzere toplam 303 katılımcıya 34 adet soru sunulmuştur. Toplanan veriler SPSS ve AMOS istatistik programlarına aktarılarak analiz edilmiş, ulaşılan bulgular yorumlanmıştır.

Abstract:
Participation banking services and products stand out with their popularity in recent years. Although participation banking lack some of the banking products compare to the traditional banks, it has started to reciprocate interest in financial markets with is ability to adapt to the evolving market conditions, changes and innovative structures.
Even though participation banking has a relatively lower share in the international banking sector, it is supported as a widely preffered financial alternative, especially in the countries with a significant Muslim population. One of the most commonly used participation banking product is called "teverruk", which is a fund utilization method used for directly meeting the cash needs of bank customers. In Turkiye, the most frequently used financing method in the participation banking sector is known as the "murabaha" method. Besides these two funding methods in participation banking there is another method which is increasingly emerging and expected to be even more prefferred and utilized in the future is called "mudarebe" method. In this study, the aim is to identify the need for the mudarebe method as a new reliable alternative under the current economic conditions and look for other ways to go beyond the conventional murabaha method in participation banking. To reveal the possibilities of more effective use of the mudarabah method to participation bank employees in Istanbul, where population density is high and participation banking transactions are heavily used. The survey include a 5-point likert scale questionnaire that has questions regarding the participants age, professional experience, educational background, position within their workplace, experience in participation banking, as well as their experience in deposit, investment and development banks. A total of 34 questions beign asnwered under the scope of the survey by 303 participants. The data was analyzed using the SPSS and AMOS statistical programs and results were interpreted.