İlaç sektöründe fiyat oluşumu ve regülasyonların fiyatlar üzerindeki etkisi: Türkiye ilaç sektöründe 2001-2011 dönemi için bir panel veri analizi
Price formation in pharmaceutical industry and the impact of regulations on prices: a panel data analysis in Turkish pharmaceutical industry for the period of 2001-2011
Yazar: HAKAN DENİZ KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET CAHİT GÜRAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Fiyat = Price ; Fiyat oluşumu = Price discovery ; Fiyatlandırma = Pricing ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Regülasyon = Regulation ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Türkiye'deki ilaç fiyatları üzerinde belirleyici olan değişkenlerin etkisinin ve rekabet yapısının incelenmesidir.  Bu inceleme sırasında özellikle düzenleyici otoriteler tarafından yapılan müdahalelerin ilaç sektöründeki fiyatlar ve rekabet üzerine etkisinin ne olduğunun değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla 2010 yılı itibarıyla perakende seviyede, farklı dönemlerde jenerik ilaç rekabetine konu olmuş reçeteli ilaçlardan oluşan 58 etken madde pazarının 2001-2011 dönemine ait verilerine modelde yer verilmiştir. Panel veri yönteminin tercih edildiği modelde bağımlı değişken olarak etken madde seviyesindeki ortalama fiyatlar kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler ise rekabet ve regülasyonun ortalama fiyatlar üzerindeki etkisini ölçebilmek amacıyla bu kriterler çerçevesinde seçilmiştir. Uygulama kısmında elde edilen sonuçlara göre; Türkiye ilaç piyasası için oluşturulan modelde yer verilen piyasa değişkenlerinin önemli bir kısmının ortalama fiyatlar üzerinde beklenen etkilere sahip olmadığı, buna karşın kamu müdahalelerinin fiyat oluşumu üzerindeki en önemli belirleyici unsur olduğu ve Türkiye ilaç piyasasında bilinen anlamda bir rekabetin neredeyse hiç bulunmadığı görülmüştür.



Anahtar Sözcükler
Türkiye ilaç sektörü, fiyat regülasyonu, fiyat rekabeti, panel veri analizi, etken madde pazarı,
jenerik ilaç

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of certain parameters which have a significant role in price formation in Turkish pharmaceutical industry, and to examine the structure of competition. Of particular interest is to assess the effect of interventions by regulatory bodies on prices and on competition in the pharmaceutical industry. The data included for the study pertains to the period 2001-2011 of 58 active ingredient markets, which consist of Rx drugs and which have faced generic competition on the retail level in different periods before. The model uses panel data analysis, and has as its dependent variable the average prices in active ingredient markets. Independent variables are determined and classified separately to analyze the effect of competition and regulation on average prices. According to the empirical results that are obtained, most of the market parameters that are used in this model do not possess the expected effects on average prices. The results show that public interventions are the most important determinants of price formation, and competition, in its true economic sense, is virtually absent in the industry.


Key Words
Turkish Pharmaceutical Industry, price regulation, price competition, panel data analysis, active
ingredient market, generic drugs