Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların akılcı antibiyotik kullanımı hakkında bilgi düzeylerinin araştırılması
Investigation of the knowledge levels about rational antibiotic use of patients applicable to Kocaeli University Faculty of Medicine Hospital family medicine polyclinics
Yazar: KAMER CAN ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve amaç: Bu çalışmanın amacı, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde bulunan aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18 yaşından büyük hastaların antibiyotiklerin kullanım amacı ve yan etkileri hakkında bilgi düzeylerinin belirlenmesi, akılcı antibiyotik kullanımı hakkında bilgi düzeylerinin ölçülmesidir.

Gereç ve yöntem: Etik kurul onayı Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nden alındı. Araştırmamız Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerinde yapılmıştır. Çalışmaya Aralık 2023 – Temmuz 2024 tarihleri arasında başvuran ve ankete katılmayı kabul eden 18 yaş üstü bireyler dahil edilmiştir. Toplam 205 kişi anket görüşmesine kabul edilip çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze anket görüşmesi ile toplanmıştır. Anket toplam 28 sorudan oluşmaktadır.

Bulgular: Araştırma grubunun %61'i (n=125) kadın, %39'u (n=80) erkekti. Katılımcıların tamamının yaşları 18 yaşından büyük idi. Çalışma grubumuzda sosyodemografik özellikleri, antibiyotik kullanım alışkanlıkları, akılcı antibiyotik kullanımına ilişkin bilgi düzeylerini içeren 28 sorudan oluşan anket formu kullanılmıştır. Katılımcılar arasında antibiyotik kullanma oranının yüksek olduğu ve çoğunlukla nezle/grip gibi viral etken kaynaklı hastalıklar nedeniyle kullandıkları saptanmıştır. Katılımcıların %5.4'ünün reçetesiz antibiyotik kullandığı ve %51.7'sinin evde yedek antibiyotik bulundurduğu saptanmıştır. Katılımcıların antibiyotik kullanımı konusundaki tutum ve davranışlarının eğitim seviyesi ile ilişkili olduğu ve bilgi edinme kaynağı olarak genellikle doktora başvurdukları gözlemlendi. Antibiyotik kullanımı için doktorundan bilgi edinenlerin akılcı antibiyotik kullanımı hakkındaki bilgi düzeylerinin daha yüksek olduğu saptandı. İlaç prospektüsünü okuduğunu belirten katılımcıların oranı (%78,5) yüksek saptanmıştı. Akılcı antibiyotik kullanımı hakkında bilgi sahibi olduğunu belirten katılımcıların doktorundan antibiyotik talep etme oranlarının düşük olduğu görüldü. Tüm yaş ve eğitim gruplarında evde yedek antibiyotik bulundurma tutumunun olduğu görülmüştür.
Sonuç: Günümüzde bilinçsiz antibiyotik kullanımı çok yaygınlaşmış durumdadır. Bu durum gerek ülkemizde gerek dünyada ciddi sağlık sorunlarına ve maddi kayıplara yol açmaktadır. Akılcı antibiyotik kullanımı konusunda toplumun bilgilendirilmesi tüm bu sorunların önüne geçilmesi için elzem bir durumdur. Bu konuda farkındalığın artması için daha efektif ve daha kapsayıcı çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Akılcı antibiyotik kullanımı, aile hekimliği, antibiyotik direnci

Abstract:
Introduction: The purpose of this study is to assess the knowledge level of patients regarding the purpose, use, and side effects of antibiotics, as well as to evaluate their understanding of rational antibiotic use among patients over the age of 18 who visited the Family Medicine department at Kocaeli University Faculty of Medicine Hospital.

Materials and methods: Ethics committee approval was obtained from the Kocaeli University Faculty of Medicine Hospital. The research was conducted in the Family Medicine polyclinics at the Kocaeli University Faculty of Medicine Hospital. Individuals over the age of 18 who visited the hospital between December 2023 and July 2024 and agreed to participate in the survey were included in the study. A total of 205 participants were interviewed and included in the study. Data were collected through face-to-face survey interviews, which consisted of 28 questions.

Findings: Among the study group, 61% (n=125) were female and 39% (n=80) were male, with all participants being over the age of 18. The questionnaire covered sociodemographic characteristics, antibiotic use habits, and knowledge levels regarding rational antibiotic use. It was found that the rate of antibiotic use was high among the participants, with many using antibiotics primarily for viral infections such as colds or the flu. Additionally, 5.4% of the participants reported using antibiotics without a prescription, and 51.7% kept spare antibiotics at home. Participants' attitudes and behaviours concerning antibiotic use were found to be related to their level of education, with most relying on doctors as their primary source of information. Those who obtained information from their doctors had higher levels of knowledge about rational antibiotic use. A high percentage of participants (78.5%) reported reading the drug leaflet. However, the rate of participants who requested antibiotics from their doctors was low among those who had information about rational antibiotic use. The practice of keeping spare antibiotics at home was observed across all age and education groups.

Conclusion: The misuse of antibiotics is widespread today, leading to significant health issues and financial burdens both in our country and globally. Educating the public about rational antibiotic use is crucial in preventing these problems. More effective and comprehensive studies are needed to raise awareness on this issue.

Keywords: Rational use of antibiotics, family medicine, antibiotic resistance