II. Abdülhamid Han dönemi mobilyalarının tasarım, konstrüksiyon özellikleri ve günümüzde üretilebilirliğinin araştırılması
The furniture design, construction characteristics and investigation of productivity during II. Abdulhamid Han period
Yazar: ÖNDER TOSUN
Danışman: PROF. DR. İHSAN KÜRELİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Konstrüksiyon = Construction ; Mobilya = Furniture ; Tasarım = Design ; Türk kültürü = Turkish culture ; Özgünlük = Originality

Özet:
Bu çalışmada, II. Abdülhamid Han dönemi mobilyalarının tasarım ve estetik açıdan değerlendirmeleri, malzeme ve konstrüksiyon özellikleri ile günümüzde üretilebilirliğine ilişkin görüşleri ortaya koymak amacıyla iki araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın birinci araştırma yöntemi olan dönem mobilyalarını araştırma yönteminde, literatür araştırması ve arşiv taramasıyla veriler elde edilmiş, II. Abdülhamid'e atfedilen ahşap eserler ve mobilyalar tespit edilmiş, bu mobilyaların üretim teknikleri, malzemeleri, konstrüksiyon özellikleri incelenmiş ve Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) programı ile teknik çizimleri yapılmıştır. İkinci araştırma yöntemi olan istatistiki yöntem ile Ankara ve İstanbul illerindeki ilgili Akademisyenlerin, Öğretmenlerin ve mobilya sektörü firmalarında çalışanların görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada yürütüldüğü araştırma "karma araştırma" tekniği ile sonuçlandırılmıştır. Nicel araştırmaya tesadüfi yöntemle seçilen 726 kişi katılmış, elde edilen sonuçlara ait veriler SPSS programı ile değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemine toplam 30 kişi katılmış, elde edilen sonuçlar içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre II. Abdülhamid'in iyi bir tasarımcı ve marangoz olduğu, kurduğu özel marangozhane ve Tamirhane-i Hümâyûn ile çok sayıda mobilya ve ahşap eser tasarladığı, ürettiği, üretilmesine katkıları olduğu belirlenmiştir. II. Abdülhamid dönemi mobilyalarında özellikle ağır oymaların, kakmaların, marketri ve tornalama tekniklerinin uygulandığı, sedef, bağa, fildişi, pirinç süslemelerinin kullanıldığı görülmüştür. Mobilyaların birbirlerine konstrüksiyon olarak zıvanalı, kavelalı, yabancı çıtalı kinişli,  kapakların zıvanalı çerçeve kapak birleştirme ile birleştirildiği, ahşap parçaların birbirlerine yapıştırılmasında tutkal olarak kazein, glüten veya kan tutkalı kullanıldığı ve ahşap eserlerin ve mobilyaların üst yüzeylerine gomalak cila uygulandığı belirlenmiştir. Günümüz klasik mobilya üretim teknolojileri olan CNC makineleri, poliüretan ve polyester döküm teknikleriyle, geleneksel dönem mobilyalarının endüstriyel olarak düşük maliyetli olarak üretilebileceği saptanmıştır. II. Abdülhamid Han'ın mobilyacılığı ve ürettiği eserlerin tanıtılması amacıyla konferanslar, sempozyumlar ve seminerler düzenlenebilir.

Abstract:
In this study, two research methods were utilized in order to reveal the design and aesthetic evaluations of the furniture of the period of II. Abdulhamid Han, the material and construction properties, and the views on the manufacturability of today. In the research method of period furniture, which is the first research method of the study, data were obtained based on literature research and archive scanning. Wooden artifacts and furniture attributed to Abdulhamid were identified, the production techniques, materials used, and construction features of these furniture were examined, and their technical drawings were drawn with the Computer Aided Design (CAD) program. With the statistical method, which is the second research method, it is aimed to reveal the opinions of academicians, teachers and working in furniture sector companies related in Ankara and Istanbul. This research, in which quantitative and qualitative research methods were carried out together, was concluded with the "mixed research" technique. 726 people were selected by random method and participated in the quantitative research, and the data of the obtained results were analyzed with the SPSS program. A total of 30 people and the results were analyzed by content analysis method. According to the results of the study, it has been determined that II. Abdulhamid was a good designer and carpenter, and he designed, produced, or contributed to the production of many furniture and wooden works with the private carpentry and Tamirhane-i Hümâyûn he founded. It has been observed that especially heavy carvings, inlays, marquetry and turning techniques were applied, and mother-of-pearl, tortoiseshell, ivory, and brass ornaments were used in the furniture of the II. Abdulhamid period. It has been determined that the furniture is made of mortise, dowel, and foreign lath jointed, the covers are joined with mortise-frame cover jointing, casein, gluten, or blood glue is used as glue in adhering wooden parts to each other, and the upper surfaces of wooden works and furniture are polished with shellac lacquer. It has been determined that traditional furniture can be produced industrially at low cost with CNC machines, polyurethane, and polyester casting techniques, which are today's classical furniture production technologies. II. Abdulhamid Han's works produced and furniture making exhibitions, symposiums and seminars could be organized in order to introduce.