Mandibula median bölgesi lingual foramen ve lingual vasküler kanallarının konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluations of the lingual foramina and lingual vasculer canals in the median region of the mandible with cone beam computed tomography
Yazar: MUSTAFA GÜMÜŞOK
Danışman: PROF. DR. CEMİLE ÖZLEM ÜÇOK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental implantasyon = Dental implantation ; Dental implantlar = Dental implants ; Mandibula = Mandible ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Günümüzde dental implantlar son derece yaygınlaşmış olup, oral rehabilitasyonda rutin olarak kullanılmaktadır. Buna karşılık hemorajik, nörosensör bozukluklar gibi hasta ve hekim açısından sıkıntılı olabilecek bir takım komplikasyonlarıda beraberinde getirmektedir. Bu komplikasyonların önlenmesinde, implant öncesinde anatomik yapıların lokalizasyonlarının ve varyasyonlarının uygun radyolojik görüntüleme yöntemleri ile belirlenmesi, buna göre planlama yapılması temel esaslardandır. Mandibulanın interforaminal bölgesi uzun yıllar boyunca güvenli bölge olarak düşünülmüştür. Ancak bu bölge insiziv kanal, lingualforamen ve vasküler kanalları, lingual arter, submental arter, milohiyoid arter gibi komplikasyonlara açık, önemli anatomik yapılara sahiptir. Bu bölgede uygulanacak implant uygulaması gibi cerrahi işlemler sırasında lingual korteks perforasyonu, sublingual arter, veya submental arter yaralanmalarına bağlı olarak ağız tabanında şiddetli kanamalar oluşabilir. İmplant uygulaması sonrasında görülebilecek hematomların dili yukarı kaldırıp, solunum yolunu tıkayarak, yaşam tehdit edici sonuçlar doğurabileceği rapor edilmiştir. Bu tez çalışmasında, Türk toplumuna ait mandibula konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinde, mandibula simfizis bölgesi lingual yüzeyinde lokalize lingual foramen ile vasküler kanallarının varlığının gösterilmesi, görülme sıklığı, lokalizasyonları, uzunluğu gibi anatomik özelliklerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi yoluyla belirlenmesi, lingual vasküler kanalların insiziv kanal ile ilişkilerinin incelenerek literatüre kazandırılması amaçlanmaktadır. Çalışma için 463 hastaya ait mandibula konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntüleri retrospektif olarak incelendi. Çalışmamızda diğer araştırmacılara benzer olarak, değerlendirdiğimiz hastaların tümünde mandibula interforaminal bölgelerde genial tüberküllerin süperioru, inferioru veya laterallerine komşu olan en az bir MLF tesbit ettik. Mandibula orta hat bölgesinde % 98 oranında görülme sıklığında en az bir MLF belirlerken, orta hat bölgesinin sağında ve solunda olmak üzere, sağ-lMLF veya sol-lMLF olmak üzere % 54 oranında görülme sıklığı ile en az bir lMLF tesbit ettik.  Mandibula orta hat bölgesinde izlenen MLF'lerin bir ile dört arasında değiştiği belirlenirken, en sık %52 oranında iki adet olduğunu tespit ettik. sMLF, iMLF, sağ-lMLFve vasküler kanal uzunluklarının erkeklerde, kadınlara kıyasla daha fazla olduğu tespit edildi. Belirlenen lMLF'in en sık birinci premolar diş bölgesinde görüldüğü izlenmiştir. Tespit edilen bütünlMLF'lerin ancak % 46 oranında mandibular insiziv kanal ile anastomoz yaptığı saptandı. Bu sonuçlarla diğer popülasyonlarla ilgili çalışmaların sonuçları karşılaştırıldığında, bu varyasyonların Türk popülasyonu için nadir görülen durumlar olmadığı söylenebilir. Bu bulgular ışığında, interforaminal bölgede uygulanacak cerrahi işlemler sırasında MLF ve vasküler kanallarının görüntülenmesi için, cerrahi işlemler öncesi interforaminal bölgenin konik  ışınlı bilgisayarlı tomografi sistemleri ile görüntülenmesi önerilmektedir.

Abstract:
Dental implants are highly widespread nowadays and they are routinely used in oral rehabilitation. On the other hand, they present with some troublesome complications for both patient and clinicians, such as hemorrhagic and neurosensory disorders. To identify the localizations and variations of anatomic structures through radiological imaging techniques before the application of implant and to do planning according to these images are among the basic principles for preventing these complications. The interforaminal region of the mandible has been considered to be a safe region for many years. However, this region has important anatomic structures, which are subject to complications, including incisive canal, lingual foramen, and vascular canals, lingual artery, submental artery, and mylohyoid artery. During surgical procedures, such as application of implant, performed in this region, severe bleeding in the floor of the mouth can occur in association with lingual cortex perforation, sublingual artery, or submental artery injuries. It has been reported that hematomas encountered during implant application can lead to life threatening outcomes by lifting up the tongue and obstructing the airway. In this thesis study, it was aimed to reveal the presence of vascular canals with lingual foramen localized on the lingual surface of the mandibular symphysis through mandibular cone beam volumetric tomography images of Turkish society, to detect their incidence rates and anatomic features such as localization and length by the means of cone-beam computed tomography, and to contribute to literature by investigating the relationship between lingual vascular canals and incisive canal. Cone-beam volumetric tomography images of the mandible were retrospectively evaluated in 463 patients. Similar to other studies, at least one MLF adjacent to the superior, inferior, or lateral aspects of the genial tubercles in the mandibular interforaminal regions was detected in all patients. While at least one MLF was found in the midline of the mandible at the incidence rate of 98%, at least one 1MLF was also seen on the right and left of the midline, as right-1MLF and left-1MLF, at the rate of 54%. The number of MLFs in the midline of the mandible ranged from one to four and it was found to be two with the frequency rate of 52%. It was observed that the lengths of sMLF, iMLF, right-lMLF and vascular canal were higher in men than in women. The lMLF was most frequently seen in the region of the first premolar tooth. Moreover, it was revealed that all of lMLFs anastomosed through the mandibular incisive canal only at the rate of 46%. In comparison of our results to those of other studies with different populations, it can be suggested that these variations are not uncommon conditions for Turkish population. In the light of these findings, cone beam computed tomography systems are recommended in this region for successful imaging of MLF and vascular canals before surgical procedures that will be applied in the interforaminal region.