Fizik öğretmen adaylarının rutin olmayan fizik problemleri kurarken kullandıkları üstbilişsel stratejiler
Metacognitive strategies used by pre-service physics teachers while posing non-routine physics problems
Yazar: ALİCAN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. SEMA ÇILDIR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Fizik eğitimi = Physics education ; Fizik öğretimi = Physics teaching ; Problem kurma = Problem posing ; Problem çözme = Problem solving ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking

Özet:
İçinde bulunduğumuz yüzyılda yaratıcı düşünme ve problem çözme becerileri   oldukça önem kazanmıştır. Aktif öğrenmenin gerçekleşmesi ve üst bilişsel stratejilerin kullanılarak problem çözmede başarı sağlanmasında problem kurma becerilerinin de etkisi vardır. Bu araştırmanın amacı fizik öğretmen adaylarının rutin olmayan problem kurma becerilerini inceleyerek hangi üst bilişsel stratejileri kullandıklarını belirlemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerine göre yürütülmüştür. Verilerin içerik analizleri yapılarak bulgulara ulaşılmıştır. Sınıf düzeylerine göre problem kurma ve rutin olmayan problem kurma üzerine 1, 2, 3 ve 4. sınıflarda öğrenim gören toplam 40 öğretmen adayının bilgi ve görüşleri hakkındaki veriler araştırmanın başında toplanmıştır. Daha sonra araştırmacı tarafından geliştirilen rutin olmayan problem kurma etkinliği 40 öğretmen adayından öğretmen rastgele seçilen 20 adaya uygulanmıştır. Bu şekilde rastgele seçilen 20 öğretmen adayının problem kurma becerileri ve rutin olmayan problemler kurarken kullandıkları üst bilişsel stratejileri hakkında veriler toplanmıştır. Rutin olmayan problem kurma becerileri değerlendirilirken araştırmacı tarafından belirlenen rubriğe göre puanlamalar yapılmıştır. Değerlendirme sonuçları ile üst bilişe yönelik form verileri birlikte yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, fizik öğretmen adaylarının rutin olmayan problemler ve problem kurma yaklaşımı hakkında bilgileri olduğu ancak fizik öğretiminde problem kurma yaklaşımına dair deneyimleri olmadığı görülmüştür. Öğretmen adaylarının rutin olmayan problem kurma becerilerinin genel olarak düşük olmakla birlikte, öğrenim gördükleri sınıf bazında beceri farklılıklarının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adayların rutin olmayan problem durumları kurarken üst bilişsel olarak aktif olmuşlardır. Öğretmen adayları problem kurma yaklaşımının fizik eğitiminde kullanılmasına dair olumlu görüşler belirtmişlerdir. Sonuçlar doğrultusunda fizik öğretiminde problem kurma etkinliklerine yer verilmesine ve üniversitelerde fizik öğretimi branşında da akademik çalışmalar yapılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimler: fizik öğretmen adayları, yaratıcı düşünme, problem çözme, rutin olmayan problem kurma, üst bilişsel stratejiler

Abstract:
The aim of this study is to examine the non-routine problem posing skills of pre-service physics teachers and determine which metacognitive strategies they use. The research was conducted according to qualitative research methods. In this context, the findings were reached by analyzing the content of the data. Data on the knowledge and opinions of a total of 40 pre-service teachers studying in 1st, 2nd, 3rd and 4th grades on problem posing and non-routine problem posing according to grade levels were collected at the beginning of the study. Later, the non-routine problem posing activity was applied to 20 candidates who were randomly selected from among the pre-service teachers. In this way, data were collected about the problem posing skills of 20 randomly selected pre-service teachers and their metacognitive strategies when setting up non-routine problems. According to the results of the study, it was seen that the physics teacher candidates had knowledge about non-routine problems and problem posing approach .However, they did not have experience with problem-posing approach in physics teaching. One of the results obtained in the study is that teacher candidates are metacognitively active while setting up non-routine problem situations. After the non-routine problem posing activity, the preservice teachers expressed positive opinions about the use of the problem posing approach in physics education. In line with the results obtained, suggestions were made to include problem posing activities in physics education and to conduct academic studies in the branch of physics education in universities.

Keywords: physics teacher candidates, creative thinking, problem solving, non-routine problem posing, metacognitive strategies