Toplumsal cinsiyet eşitliği idealinde Müslüman kadın olmak: İslâmî feminist kadınların dinî geleneğe yabancılaşma sorunu
Being a Muslim woman in the ideal of gender equality: The problem of the alienation of Islamic feminist women from the religious tradition
Yazar: HACER AYAZ
Danışman: PROF. DR. İSAK EMİN AKTEPE ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN GEÇER
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Eşitlik = Equality ; Feminizm = Feminism ; Gelenekler = Traditions ; Hadis = Hadith ; Kadınlar = Women ; Müslümanlar = Muslims ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez, günümüz dünyasında özellikle feminist diskur tarafından toplumsal adaletin vaz geçilmez unsuru olarak kabul edilen toplumsal cinsiyet eşitliğini benimsemiş Müslüman kadınların dinî geleneğin sahip olduğu 'kadın karşıtı' içerik karşısında, dinî aidiyeti ve geleneği ile kurduğu ilişki biçimlerine odaklanmaktadır. İslâmî feminizmi doğrudan benimsemiş kadınlar olarak "İslâmî feminist" kadınların ve bunun yanında feminist bir kimlik taşımamakla beraber feminist jargonun sunduğu çeşitli fikirleri benimsemiş muhafazakâr kadınların, dinî geleneğin ana aktörleri Kur'an ayetleri ve hadis metinlerinin kadına dair problematik hale getirilen bölümlerini anlamlandırma biçimleri, çalışma içerisinde, sahip oldukları feminist bilinç ekseninde ele alınmıştır. Kur'an ve hadis metinlerinin İslâmî feminist kadınlar ve feminist jargona sahip muhafazakâr kadınlar tarafından ele alınış ve yorumlanışında toplumsal cinsiyet eşitliği idealinin oynadığı analitik rol açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda feminist bilincin Müslüman kadınlar nezdinde özellikle hadis metinlerinin kadına dair ortaya koyduğu sınırların, betimlemelerin ve yargıların geçersizliğine neden olarak, dinî gelenek ve Müslüman kadın arasında nasıl bir mesafeye ve yabancılaşmaya zemin hazırladığı çalışmanın temel güzergahlarından biri olmuştur.

Anahtar Kelimeler: İslâmî feminizm, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Dinî Gelenek, Hadis, Yabancılaşma.

Abstract:
This thesis focuses on the forms of relationship that Muslim women, who have adopted gender equality, which is accepted as an indispensable element of social justice by feminist discourse in today's world, establish with their religious belonging and tradition in the face of the 'anti-woman' content of the religious tradition. As women who have directly embraced Islamic feminism, the ways in which "Islamic feminist" women, as well as conservative women who do not have a feminist identity but have adopted the various ideas presented by feminist jargon, make sense of the problematic parts of the verses of the Qur'an and hadith texts, which are the main actors of the religious tradition, about women, are discussed in the axis of their feminist consciousness. The analytical role played by the ideal of gender equality in the treatment and interpretation of the Qur'an and hadith texts by Islamic feminist women and conservative women with feminist jargon has been tried to be revealed. In this context, it has been one of the main routes of the study how feminist consciousness has prepared the ground for a distance and alienation between religious tradition and Muslim women by causing the invalidity of the limits, descriptions and judgments revealed by the hadith texts about women in the eyes of Muslim women.

Keywords: Islamic Feminism, Gender Equality, Religious Tradition, Hadith, Alienation.