6-11 yaş arası sağlıklı çocuklarda medya kullanımı ile uyku arasındaki ilişkinin araştırılması
The relationship between media use and sleep in healthy children aged 6-11 years
Yazar: FEYZA YÜCEL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BAHAR ÇUHACI ÇAKIR
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Teknolojinin ilerlemesi ile ortaya çıkan medya araçları, ebeveynlerin yaşantısına girdiği kadar çocukların da sık kullandığı araçlar arasında yer almaktadır. Televizyon, bilgisayar, cep telefonu, tablet ve oyun konsolu (playstation) gibi medya araçlarının çocuklar arasında kullanımı ve her bir medya aracı başında geçirilen süre giderek artmaktadır. Dijital medya araçlarının öğrenme merakının gelişmesi, yabancı dil eğitimine faydaları, akıl yürütme, planlama ve soyut düşünme yetilerinin geliştirilmesi ve sosyalleşme gibi olumlu etkilerinin yanında uyku düzensizliği, obezite ve depresyon riski, öğrenme ve dikkat eksikliği gibi olumsuz etkileri hem aileleri hem de hekimleri tedirgin etmektedir.  Çocukların sağlıklı nöropsikososyal gelişimlerini tamamlayabilmeleri için yaşlarına uygun sürelerde uyumaları gerekmektedir. Yapılan çalışmalarda, kısa uyku sürelerinin çocukluk döneminde konsantrasyonda azalma, akademik başarıda düşüklük, obeziteye yatkınlık, depresyon ve intihar düşüncesinde artma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Yapılan çalışmalarda özellikle çocukluk çağında medya kullanımının uykuya yatma ve uykuya dalmada gecikme, uyku kalitesinde azalma ve daha kısa uyku sürelerinden sorumlu olduğu bildirilmiştir. Bu tez çalışmasında, 6-11 yaş sağlıklı çocuklarda, medya kullanımı ile uyku arasındaki ilişkinin araştırılması hedeflenmiştir.
Çalışmamıza; Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği ve Genel Pediatri ayaktan hasta polikliniklerine herhangi bir nedenle 01.03.2023-30.04.2023 tarihleri arasında başvuran, 6-11 yaş aralığında, bilinen kronik hastalık tanısı almamış, kronik ilaç kullanımı olmayan çocuklar ve ebeveynleri davet edildi Çalışmaya katılmayı kabul eden 6-11 yaş arası çocuğu olan 287 ebeveyne  (anne veya baba) üç bölümden oluşan anket soruları soruldu. İlk bölüm, sosyodemografik veri formu (EK-B), ikinci bölüm 9 sorudan oluşan Problemli Medya Kullanım Ölçeği- Kısa Form (PMKÖ- KF) ve üçüncü bölüm 26 sorudan oluşan Çocuklar İçin Uyku Bozuklukları Ölçeği (ÇUBÖ) idi. İstatistiksel analizler için SPSS (Version 23.0, IBM Corp) programı kullanıldı.
Değerlendirilmeye alınan 287 çocuğun yaş ortalaması 8.5±1.5 yıl (6-11 yıl) olarak saptandı. Bunların %47'si kız (n=136) çocuk idi.  Çocukların %47'si, iki yaşından önce medya kullanmaya başlamışken, %47'si kendine ait medya cihazına sahipti. Çocukların %56'sına, ebeveynleri tarafından medya kullanım kuralı konulmuştu. Çocukların %42'si, uykudan yarım saat ve öncesinde ekran maruziyeti yaşamakta idi. Problemli medya kullanım ölçeği toplam puan ortalamalası 2.40±0.86 (ortanca 2.33; minimum 1 ve maksimum 4.67), uyku bozukluğu ölçeği toplam puan ortalamalası 45.2±10.3 (ortanca 45; minimum 26 ve maksimum 90) saptandı. Çocukların %15'inde (n=43) uyku bozukluğu saptandı. Problemli medya kullanım skoru, çocukların %44'ünde 2.5 puan ve üzerinde idi. Problemli medya kullanım puanı arttıkça uyku bozukluğu puanının arttığı görüldü (p<0.01, r=0.46). İki yaşından önce medya kullananlarda, uyku bozukluğu skoru daha fazla idi (p=0.04). Dijital medyayı oyun amaçlı kullananlarda (p=0.02) ve özellikle savaş oyunu oynayanlarda (p<0.01) uyku bozukluğu skoru daha yüksek bulundu.
Bu tez çalışmasında, problemli medya kullanımı olan 6-11 yaş arası çocuklarda, uyku bozukluğu sıklığının arttığı tespit edilmiştir. Çocukların sağlıklı nöropsikososyal gelişimlerini tamamlayabilmeleri için vazgeçilmez olan uykunun, yaşa göre uygun sürede uyunması ve kalitesinin korunup geliştirilebilmesi için uykuyu bu denli etkileyen çocukluk çağı medya kullanımındaki problemli tutumların tespit edilmesi ve uygun yönlendirmelerin yapılması gereklidir. Medya kullanımına yönelik hem ebeveyn hem de çocukların bilgilendirilmesi gerekliliği, bu tez çalışmasından çıkarılabilecek önemli bir sonuçtur.

Abstract:
Media tools, which have emerged with the advancement of technology, are among the tools that children use as frequently as they enter the lives of parents. The use of media tools such as television, computers, cell phones, tablets and game consoles (playstations) among children and the time spent in front of each media tool is increasing. In addition to the positive effects of digital media tools such as the development of curiosity for learning, benefits for foreign language education, development of reasoning, planning and abstract thinking skills, and socialization, the negative effects of digital media tools such as sleep disorders, obesity and depression risk, learning and attention deficits worry both families and physicians.  In order for children to complete their healthy neuropsychosocial development, they need to sleep for age-appropriate periods of time. Studies have shown that short sleep duration is associated with decreased concentration, low academic achievement, susceptibility to obesity, depression and increased suicidal ideation in childhood. Studies have reported that media use, especially in childhood, is responsible for delayed falling asleep and staying asleep, decreased sleep quality and shorter sleep duration. In this thesis, we aimed to investigate the relationship between media use and sleep in healthy children aged 6-11 years.
In our study, children between the ages of 6-11 years who were admitted to Gazi University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Social Pediatrics Child Health Follow-up Outpatient Clinic and General Pediatrics outpatient outpatient clinics for any reason between 01.03.2023-30.04.2023, who were not diagnosed with a known chronic disease and who did not use chronic medication and their parents were invited. 287 parents (mother or father) with children between the ages of 6-11 years who agreed to participate in the study were asked a questionnaire consisting of three parts. The first part was the sociodemographic data form (APPENDIX B), the second part was the Problematic Media Use Scale-Short Form (PMAS-SF) consisting of 9 questions, and the third part was the Sleep Disorders Scale for Children (SDDS) consisting of 26 questions. SPSS (Version 23.0, IBM Corp) software was used for statistical analyses.
The mean age of the 287 children was 8.5±1.5 years (6-11 years). Of these, 47% were girls (n=136).  While 47% of the children started using media before the age of two, 47% had their own media device. 56% of children had media use rules set by their parents. 42% of the children had screen exposure half an hour or more before sleep. The mean total score of the problematic media use scale was 2.40±0.86 (median 2.33; minimum 1 and maximum 4.67) and the mean total score of the sleep disturbance scale was 45.2±10.3 (median 45; minimum 26 and maximum 90). Sleep disorders were found in 15% of the children (n=43). The problematic media use score was 2.5 points and above in 44% of the children. As the problematic media use score increased, the sleep disorder score increased (p<0.01, r=0.46). Sleep disturbance score was higher in those who used media before the age of two (p=0.04). Those who used digital media for gaming purposes (p=0.02) and especially those who played war games (p<0.01) had higher sleep disturbance scores.
In this thesis study, it was determined that the frequency of sleep disorders increased in children aged 6-11 years with problematic media use. In order to ensure that sleep, which is indispensable for children to complete their healthy neuropsychosocial development, is slept in the appropriate time according to age and its quality is maintained and improved, it is necessary to identify problematic attitudes in childhood media use that affect sleep so much and to provide appropriate guidance. The need to inform both parents and children about media use is an important conclusion that can be drawn from this thesis study.