Vakayi-i Zabtiye gazetesi (1869-1874)
The newspaper "Vakayi-i Zabtiye" (1869-1874)
Yazar: HALİT DEMİREL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HULUSİ LEKESİZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Tarih = History

Özet:
Tanzimat basını içerisinde yer alan Vakayi-i Zabtiye Gazetesi, 27 Mayıs 1869 tarihinde yayın hayatına başlamıştır. Türk basın tarihi literatürü incelendiğinde hakkında fazla bilginin elimizde bulunmadığı yayınlardan birisisi olan Vakayi-i Zabtiye Gazetesi, Zabtiye Müşiriyeti (Bâb-ı Zabtiye) bünyesinde bulunan "Vukuat Odası" tarafından çıkarılan İstanbul merkezli resmî bir kurum gazetesidir. Gazete mülkî idareye bağlı ilk polis gazetesi olması hasebiyle hem teşkilat tarihi için hem de basın tarihi için önemlidir. 1 874 yılma kadar yayınlandığı tespit edilen gazetenin nüshalarının önemli bir bölümü koleksiyonlarda bulunmamaktadır. Vakayi-i Zabtiye'nin yayın hayatına başlamasında insanların hareketlerinin karşılığının kanun çerçevesinde mükafat veya ceza olarak verilerek bunların haber olarak halka aktarılması, hükümetin yaptığı işleri veya tenbîhâtın halka duyurulması ve halkın asayiş konularında bilgilendirilmesi ve eğitilmesinde aracı olacak bir gazetenin eksikliğinin hissedilmesi etkili olmuştur. Gazetede verilen haberlerin ister istemez halkı bilgilendireceği ve eğiteceği, böylece mevcut suçların azalmasına ve ortaya çıkabilecek olanları ise engelleyeceği inancı, gazetenin hayata geçirilmesinde olduğu gibi haber yapısında da etkili olmuştur. Gazetenin kendisini "Âdâb Kitabı" olarak nitelemesi ve gazetede sürekli medeniyet ve eğitimden bahsedilmesi gazetenin işlevlerini belirleyici unsurlardır. Gazetenin Osmanlı Devleti'nin siyasal, sosyal ve ekonomik sıkıntılarının toplumda yarattığı huzursuzlukların yoğun olduğu bir dönemde yayın hayatına başlaması ortaya koyduğu işlevleri nedeniyle tesadüf değildir. Vakayi-i Zabtiye'de haberler genellikle başlıksız olarak yapılmış ve halkın anlayabileceği şekilde ve gayet sade bir dille kaleme alınmıştır. Gazetede güncel haberler ana başlık konulmadan ilk sayfa haberleri olarak verilirken, devletin çeşitli mahkeme organlarının kararlarının haber olarak yansıtıldığı alan ise "Muhakeme-i Cinayet" başlığı altında verilmiştir. Bu iki kısım gazetenin temel çatısını oluşturmaktadır. Gazete içerisinde yer alan haberleri genel olarak idarî, adlî, sosyal ve gündelik hayatla ilgili haberler ve gazete tashîh haberleri olarak sınıflamak mümkündür. Gazete bu haberlerle halkı bilgilendirerek, eğiterek ve medenileştirerek devlet düzenini bozacak unsurları yok etmeyi amaçlar ve mevcut idareyi bazen açıktan açığa bazen de sembolik ifadeler taşıyan haberleriyle korumaya ve benimsetmeye çalışır.

Abstract:
The first number of the newspaper "Vakayi-i Zabtiye", which is member of the press of the period of Tanzimat, has been published on 27th of May, 1869. The newspaper "Vakayi-i Zabtiye", about which there is no to much information in the literature of the press history, is an official institutional newspaper, published by the "Vukuat Odası" (Chamber of Cases), which is in the scope of Zabtiye Müşiriyeti (Bâb-ı Zabtiye) and which headquarters in Istanbul. As this newspaper is the first police press organ, bound to the Civil Administration, it is important as for the history of the police organisation, as well as for the history of the press. A great deal of the numbers of this newspaper, which has been published till year 1874, are included in its collection. The newspaper Vakayi-i Zabtiye has been published with an aim to inform the people about the rewards and punishments, determined within the laws for their acts, to inform the people about the activities of the Government. It is also a result of determination of the need to publish a newspaper with an aim to inform and educate the people in the subjects of the public security. The opinion that the news which is published by the newspaper, will inform and educate the people, and will reduce the committed crimes and will prevent the commitment of the possible crimes, has been essential as in the realisation of its publishing, as well as in the structure of its news. The facts as self-determination of the newspaper as "Âdâb Kitabı" (Book of Adab) and that it was including continuously articles for civilization and education, are the elements, which determine its function. The fact that this newspaper has begun its publishing in a period, when the disquiets in the people caused by the political, social and economic difficulties in the Ottoman State have been increased, shows that its appearance is not fortuitous from the point of view of its functions. The news, published in the newspaper Vakayi-i Zabtiye have been printed generally without titles and in a simple style, understandable by the people. The daily news have been presented on the first page of the newspaper without any main title, and the part, where have been presented the judgements of different courts of the state, has been entitled "Muhakeme-i Cinayet" (Criminal Procedure). These two parts form the essential structure of the newspaper. It is possible to classify the news, published in this newspaper, as administrative, judicial, social and daily life news, and news concerning the correction of newspapers. By this news informing, educating and civilising the people the newspaper hasIll aimed to eliminate the elements, which may breach the state order and has tried to protect and impose to the people the existing administration, threatening it sometimes clearly and sometimes with soft words.