Tasavvuf'ta şükür ve dua anlayışı
Gratitude and prayer in sufism
Yazar: HATİCE TOKYAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SADIKER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Dua = Prayer ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf felsefesi = Philosophy of mysticism ; İslamiyet = Islam ; Şükür = Praise

Özet:
Bu çalışma, Tasavvuf anlayışında şükür ve dua kavramları hakkındadır. Allah-insan ilişkisi bağlamında ön plana çıkan bu iki kavram sûfîlerin yaşantısında önemli bir yere sahip olmuştur. 
İslam'ın pratik hayata yansımalarının görüldüğü tasavvufta ana husus Allah sevgisidir. Bu sevginin temelinde ise O'nu tanımak vardır. Bu ancak insanın kendisini tanımasıyla mümkün olacaktır. Şükür, nimetlerin hakiki sahibini tanımaktır. Aciz olduğunun farkında olan insan Yüce Allah'ı tanır ve nimetlerin O'ndan geldiğini bilerek şükreder. Bundan sonra, O'nunla iletişim kurmak ister ve dua eder.
Giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşan çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi, kapsamı ve sınırlılıklarına değinildi. 
Birinci bölümde, "şükür" kavramının sözcük ve terim anlamları vererek Kur'an ve hadislerdeki yerini ortaya koymaya çalıştık. Burada karşımıza çıkan şükrün kısımlarını, başlıklar halinde, sûfîlerin görüşlerine yer vererek açıklamaya gayret ettik. Daha sonra klasik tasavvuf kaynaklarında şükür başlığı altında konuya geniş yer veren mutasavvıfların görüşlerine yer verdik. 
İkinci bölümde "Dua" konusuna değindik. Duanın tanımı, ayet ve hadislerdeki konumu, tasavvuf literatüründeki görüş farklılıklarını ve ilişkili olduğu bazı kavramları açıklamaya çalıştık.
Sonuç olarak ise Tanrı-insan ilişkisi üzerine odaklanan tasavvufta şükür ve duanın birbiri ile bağlantılı kavramlar olduğunu tespit ederek çalışmamızı tamamladık.

Anahtar kelimeler: Tasavvuf, Şükür, Dua, Hamd, Nimet

Abstract:
This study is about the concepts of gratitude and prayer in Sufism. These two concepts, which came to the fore in the context of God-human relationship, had an important place in the life of Sufis.
The main point in Sufism, where the reflections of Islam on practical life are seen, is the love of God. The basis of this love is to know Him. This will only be possible by getting to know oneself. Gratitude is knowing the true owner of the blessings. A person who is aware of his helplessness recognizes Almighty Allah and gives thanks knowing that the blessings come from Him. After that, he wants to communicate with Him and prays.
In the introduction part of the study, which consists of an introduction, two parts and a conclusion, the subject, purpose, method, scope and limitations of the research were mentioned.
In the first part, we tried to reveal the place of the concept of "thankfulness" in the Qur'an and hadiths by giving the meanings of words and terms. We have tried to explain the parts of gratitude that we come across here, under the headings, by giving place to the views of the Sufis. Then, we included the views of mystics who gave wide coverage to the subject under the title of gratitude in classical Sufi sources.
In the second part, we touched on the subject of "Prayer". We tried to explain the definition of prayer, its position in verses and hadiths, the differences of opinion in the Sufi literature and some related concepts.
As a result, we concluded our study by determining that gratitude and prayer are interrelated concepts in Sufism, which focuses on the God-human relationship.
Keywords: Sufism, Gratitude, Prayer, Praise, Blessing.