Okuduğunu anlama stratejilerinin bilişsel ve duygusal öğrenme ürünlerine etkisi
Effects of reading comprehension strategies on product of cognitive and affective learning
Yazar: CEVDET EPÇAÇAN
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İTS (İşbirlikli Öğrenme – Tartışma – Sorgulama) ve TİÖD
(Tahmin – İnceleme – Özetleme – Örgütleme – Değerlendirme) okuduğunu anlama
stratejilerinin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeyleri, Türkçe
dersine ilişkin tutumları, okuduğunu anlama öz yeterlik algıları ve yazılı anlatım
becerileri üzerindeki etkilerini belirlemektir.
Araştırmada kontrol gruplu ön test – son test deneysel desen modeli kullanılmıştır. İTS
ve TİÖD okuduğunu anlama stratejilerinin etkililiği 2 deney bir kontrol grubu ile
belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada hem nicel hem de nitel veri toplama
araçlarından yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, Türkçe dersi bilişsel giriş
davranışları testi, okuduğunu anlama testi, okuduğunu anlamaya ilişkin öz yeterlik
algısı ölçeği, Türkçe dersine yönelik tutum ölçeği ve yazılı anlatım değerlendirme
formunun uygulanmasıyla elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise, öğrenme –
öğretme süreci hakkındaki öğretmen ve öğrenci görüşlerinin saptanmasını sağlayan
görüşme formu ve sürecin işleyişine ilişkin bilgi sağlayan gözlem formu kullanılarak
toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS paket programından yararlanılarak
istatistiksel işlemler yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analizden
yararlanılmıştır.
Nicel verilerden elde edilen sonuçlara göre, İTS ve TİÖD okuduğunu anlama
stratejilerinin öğrencilerin okuduğunu anlama düzeylerinin artmasında, Türkçe dersine
ilişkin tutumlarının olumlu yönde gelişmesinde, okuduğunu anlama öz yeterlik
algılarının yükselmesinde, yazılı anlatım becerilerinin gelişmesinde daha etkili oldukları
saptanmıştır.
Nitel verilerden ulaşılan sonuçlara göre, deney grupları sınıf öğretmenleri ile öğrenciler,
İTS ve TİÖD okuduğunu anlama stratejilerinin, öğrencilerin okuduğunu anlama
becerilerinin gelişimi, Türkçe dersine ilişkin tutumları ve okuduğunu anlama öz yeterlik
algıları üzerinde olumlu etkileri olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca deney gruplarında işe
koşulan İTS ve TİÖD okuduğunu anlama stratejilerinin, öğrencilerin okuduğunu anlama
v
becerilerinin gelişimi, Türkçe dersine ilişkin tutumları ve okuduğunu anlama öz yeterlik
algıları üzerinde olumlu etkilerinin olduğu gözlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Öğrenme Stratejileri, Okuduğunu Anlama, Öz Yeterlik Algısı,
Tutum Ölçeği.

Abstract:
The purpose of this study is to determine effects of Coop-Dis-Q And POSSE reading
comprehension strategies on 5. grade students' reading comprehension levels, attitudes
to Turkish lesson, self-efficacy beliefs of reading comprehension and written expression
skills.
Pretest – posttest with control group experimental design model has been used in the
research. Effectiveness of Coop-Dis-Q and POSSE reading comprehensions strategies
was assigned with two experimental groups and one control group. Both qualitative and
quantitative data collecting tools were used in the research. Quantitative data obtained
by application of cognitive entrance test for Turkish lesson, test of reading
comprehension, self-efficacy belief scale for reading comprehension, attitude scale
related to Turkish lesson and form which evaluates written expression evaluation. The
qualitative data of research were gained from interview form which assigns teachers and
students' opinion about learning- teaching process and from observation form which
ensures information about experimental process. In the analysis of quantitative data
statistical operations were performed by practicing SPSS packet program. Descriptive
analysis was used in analyzing of qualitative data.
According to results obtained from quantitative data, Coop-Dis–Q and POSSE reading
comprehension strategies has been more effective than traditional instruction in
increasing level of reading comprehension, in developing attitudes related to Turkish
lesson, in rising self- efficacy beliefs related to reading comprehension and in
developing of written expression.
According to the qualitative results, the class teachers and students of the experiment
groups have stated that; Coop-Dis-Q and POSSE reading comprehension strategies
have positive effects on the improvement of students' reading comprehension abilities,
their attitudes about Turkish Lesson and self- efficacy beliefs of reading
comprehension. Moreover, it is observed that Coop-Dis-Q and POSSE reading
comprehension strategies have positive effects on the improvement of students' reading
comprehension abilities, their attitudes about Turkish Lesson and the improvement of
self- efficacy belief of their reading comprehension.
vii
Key Words: Learning Strategies, Reading Comprehension, Self- Efficacy Belief,
Attitude Scale.