Antik Çağ Kilikia sikkelerinde dinsel tasvirler
Religious depictions of the Ancient Cilician Coinage
Yazar: FATİH ERHAN
Danışman: PROF. DR. OĞUZ TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Dinsel tasvirler = Religious depictions ; Kilikya = Cilicia ; Senkretizm = Syncretism ; Sikke = Coin ; Tasvir = Description

Özet:
Bu tezde, Antik Çağ'da Kilikia Bölgesi kentleri tarafından bağımsız ve yarı bağımsız olarak M.Ö. 5. Yy. (yak. 450) - M.S. 3. Yy. (yak. 260) tarihlerinde basılmış olan sikkeler üzerindeki dinsel tasvirler incelenmiştir. 
Her ne kadar da bu döneme ait Kilikia sikkeleri hakkında sayısız kitap, katalog, makale yayımlanmış olsa da; günümüze kadar dinsel tasvirlerin bütününü sistematik bir şekilde inceleyen bir çalışmanın bulunmaması, bu tez konusunun seçilmesinin ana sebebini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, sikkeler kronolojik ve ikonografik olarak incelenmesi, tarihsel süreç içerisinde bölgenin inanç sisteminin oluşmasında yerel, çevre kültür bölgeleri ve diğer yabancı yönetimlerin etkisinin tespiti ve buradan yola çıkarak, Antik Çağ Kilikia Bölgesi inanç sisteminin kökenlerinin ve yapısının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Çalışma sonucunda, Antik Çağ Kilikia'sının ağırlıklı olarak M.Ö. 5-4. Yy.'larda Yunan,  Pers ve Mezopotamya; M.Ö. 3-1. Yy.'larda Yunan ve M.S. 1-3. Yy.'larda Yunan - Roma kültürleri etkisi altında olduğu tespit edilmiştir. Bunun dışında Anadolu, Doğu Akdeniz ve yerel kültürler daha az etkili olarak karşımıza çıkmaktadır. Sikke tiplerinde görülen çeşitlilikten dolayı Kilikia Pedias'ın, Trakheia'ya göre daha çok kültürün etkisi altında kaldığı görülmüştür. Bu durum, bir bölgenin coğrafi konumunun inanç sistemi üzerindeki etkileri açısından oldukça önemlidir. 
Pers ve Roma imparatorlukları tarafından bölgede uygulanan politikalar sonucunda ortaya çıkan akkulturasyon süreçlerinde, sikkelerin en popüler propaganda araçları olduğunu görmekteyiz. Bu dönemlerde Perslerin daha çok kendi sikke tipleri ve bunların adaptasyonlarını; Romalıların ise, kendi sikke tiplerinin yerine adaptasyon ve senkretizmi tercih ettikleri tespit edilmiştir. 
Özellikle, Kilikia'nın batı sınırındakiler hariç, kentlerin genellikle bağımsızlıklarını ve yerel özelliklerini koruma düşüncesini hep sürdürdükleri tespit edilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Antik Kilikia, sikke, dinsel tasvir, senkretizm, akkulturasyon.

Abstract:
This dissertation consists of the analysis of religious depictions on the autonomous and semi autonomous coins minted in Cilicia, during the Antiquity, between 5th century BC (ca. 450) and 3rd century BC (ca. 260).
The lack of a source that provides a systematic analysis of religious depictions, despite the existence of myriad books, catalogues, and articles on the subject, constitutes the premise of the selection of this topic. In this context, the coins have been analysed chronologically and iconographically in order to explicate the origins and the structure of faith in the region of Cilicia in the Antiquity, through the formations of religious system by the neighbouring regions and foreign administrations. 
In conclusion of the study, it has been revealed that Cilicia in the Antiquity was largely under Greek, Persian and Mesopotamian influence during 5th-4th century BC; under Greek influence during 3rd-1st century BC; and partially under Greek / Roman influence during 1st-3rd century AD. Apart from this, local cultures and traces of Anatolia and eastern Mediterranean cultures can also be encountered. Due to the diversity in the coin types, it has been observed that Cilicia Pedias had been further influenced by multiple cultures than Cilicia Trakheia. This point is crucial in terms of the influence of the geographical position of the region upon the religious system.
The coins are the most popular means of propaganda employed by Persians and Roman for the process of acculturation. In these occasions, it has been noted that Persians prefer their own coinage or their adaptations, while Romans prefer the adaptation and syncretism instead of their own coinage. 
It appears that cities (barring those at the western Cilician border) maintained a tendency in favor of their independence and their properties.



Key Words: Ancient Cilicia, coin, religious depictions, syncretism, acculturation.