Dağıtık veri kaynakları için birleşik sorguların oluşturulması
Generating federated queries for distributed data sources
Yazar: AFRA ADAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMANA ŞENTÜRK
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Anlamsal ağlar = Semantic networks

Özet:
Ontolojiler, bir alan ile ilgili özellikleri, bu alana ait örnek verileri ve bu özellikler arasındaki ilişkileri açıklayan üst verilerdir. Bilgi gösterimi, doğal dil işleme, bilgi getirimi, veritabanları, bilgi yönetimi, veritabanı entegresi, bilgi dönüşümü, vb. gibi birçok alan için, otomatik ya da yarı otomatik olarak çeşitli ontolojiler oluşturulup kullanılmaktadırlar. Farklı alanlar için oluşturulan ontolojilerin birlikte çalışılabilir olması, veri esnekliğinin sağlanması gibi pek çok problem ortaya çıkmaktadır. Bu problemlerin ortadan kaldırılması amacıyla, dağıtık bir hiyerarşide bulunan ontolojilerin (veriler dâhil) birlikte çalışması için dağıtık sorgulama mimarisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu mimari için, dağıtık ontolojilerin ya da veri kaynaklarının birbirleri ile entegre çalışması ve optimum sonuncun son kullanıcıya iletilmesi amacıyla dağıtık sorgular yazılmıştır. Dağıtık sorgular, DbPedia, Wikidata ve Drugbank gibi farklı veri platformları üzerinde test edilmiştir. Böylece her birinden verilerin çekilip, sonrasında istenilen raporlar için birleştirme ve filtreleme algoritmaları kullanılması yerine, tek bir sorgu ile istenilen raporlara ulaşılması sağlanmıştır. Geliştirilen sorgular sayesinde hem veri trafiği azaltılmış hem verilerin ayrı ayrı filtreler uygulanarak birleştirilmesi maliyetinden kaçınılmıştır. Ek olarak dağıtık sorgular aracılığıyla hızlı sonuç elde edilmiştir.

Abstract:
Ontologies are metadata that describe features related to a field, sample data belonging to this field, and the relationships between these features. They are used in information representation, natural language processing, information retrieval, databases, information management, database integration, information transformation, and other fields. Various ontologies are created and used automatically or semi-automatically for many fields. However, there are many problems that arise, such as the interoperability of ontologies created for different fields and ensuring data flexibility. In order to eliminate these problems, it is aimed to develop a distributed query architecture for ontologies (including data) in a distributed hierarchy to work together. This architecture employs distributed queries, which integrate distributed ontologies or data sources with each other and deliver the optimum result to the end user. Distributed queries have been tested on different data platforms such as DbPedia, Wikidata, and Drugbank. Consequently, instead of extracting data from each source and then applying merging and filtering algorithms to generate the desired reports, the desired reports can be accessed with a single query. The development of these queries has resulted in a reduction in data traffic and the avoidance of the cost associated with applying separate filters to combine data. Furthermore, the generation of results has been expedited through the use of distributed queries.