İstanbul-Ümraniye ilçesinde 1950-2017 yılları arasında göçe bağlı olarak nüfusun demografik değişimi
Demographic change of population due to migration between 1950-2017 in İstanbul-Ümraniye
Yazar: ABDULLAH ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM SERTKAYA DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Demografi = Demography ; Demografik yapı = Demographic structure ; Göçler = Migrations ; Göçler = Migrations ; Kentleşme = Urbanization ; Nüfus = Population ; İstanbul = Istanbul ; İstanbul-Ümraniye = İstanbul-Ümraniye ; İç göçler = Internal migrations

Özet:
Tarih boyunca Dünya'nın ve Türkiye'nin jeopolitik, sosyal, kültürel ve ekonomik olarak merkezi olan İstanbul 1950'li yıllardan itibaren artan sanayileşme teşvikleriyle önemli bir göç çekim merkezi haline gelmiştir. 1950 yılına kadar 885 kişilik nüfusa sahip Üsküdar'a bağlı bir köy olan Ümraniye'nin 1950-2017 yılları arasında Anadolu yakasında büyük bir kent haline dönüşme süreci, ortaya çıkan sorunlar ve çözüm önerilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. 
Ümraniye'nin fiziki coğrafyasıyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra yerleşim tarihi ve nüfus özellikleri bilgilerine yer verilerek analizler yapılmıştır. Bu analizlerde ilk göç süreci, göçten etkilenme, göçün sonuçları, değerlendirmesi ve gelecek için nüfus tahminlerine yer verilmiştir. Ümraniye'de en fazla nüfus artışı oransal olarak 1955-1960 yılları arasında %306 ile gerçekleşmiştir. Niceliksel olarak da beş yıllık periyotlarda en fazla nüfus artışı ise 159.289 kişiyle 1985-1990 yılları arasında Fatih Sultan Mehmet Köprüsünün yapıldığı yıllara denk gelmektedir. 1987 yılında Ümraniye belediye olmuştur. Ümraniye Belediyesinin yanında Alemdağ, Çekmeköy, Ömerli, Sarıgazi, Taşdelen ve Yenidoğan belediyeleri Ümraniye ilçesinde yer almıştır. 2008 yılında 5747 sayılı kanunla Ümraniye sınırları yeniden düzenlenerek eski sınırlarından Çekmeköy ilçesi ile Sancaktepe ilçesi kurulmuş, Ümraniye belediyesinden iki mahalle Ataşehir ilçesine katılmıştır.  2012 yılından itibaren nüfus artış oranı, Türkiye'nin ve İstanbul'un artış oranıyla paralel hale gelmiştir. Bu paralel artış oranının en önemli sebebi olarak şehrin saçaklanan bölgesi olmaktan çıkıp tamamen İstanbul'la kompakt hale geldiğini söyleyebiliriz. 2017 yılında 699.901'e ulaşan Ümraniye nüfusu İstanbul'un 4., Anadolu yakasının ise en yüksek nüfusuna sahip ilçesi haline gelmiştir.
Ümraniye ilçesinde, Dudullu Organize Sanayi Bölgesi, sanayi siteleri, finans kuruluşlarının genel müdürlüklerinin yer almasıyla İstanbul'un önemli ticaret ve finans merkezi haline gelmiştir. Öyle ki bazı mahallelerde iş yeri sayısının mesken sayısından daha fazla olduğu görülmektedir. İlk göç hareketleri sırasında ortaya çıkan gecekondu mahalleleri dönüşerek İstanbul'un önde gelen kent merkezi haline gelmiştir. 2017 yılında hizmete giren ilk raylı sistemden sonra farklı doğrultularda yeni raylı sistemlerle çevre ilçe bağlantıları arttırılmaktadır. Ulaşım çeşitliliğinin artması yeni göçlerin önünü açması öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler: İstanbul, Ümraniye, Nüfus, Göç, Kentleşme.

Abstract:
Throughout history, the world's and Turkey's geopolitical, social, cultural and economic center of Istanbul with increasing industrialization encouraged since the 1950s migration has become a major center of attraction. Ümraniye, which was a village of Üsküdar with a population of 885 people until 1950, is intended to set forth the process of transformation into a big city center on the Anatolian side between 1950 and 2017, the emerging problems and solution proposals.
After giving basic information about the physical geography of Ümraniye, analysis was made by giving information about settlement history and population characteristics. In this analysis, the starting of first migration, the effects of migration, the results of the migration, evaluation and population projections are included. The proportionally highest increase in the population of Ümraniye was with 306 percent between1955 and 1960. Quantitatively, the highest increase in population over the five-year period corresponds to the years when the Fatih Sultan Mehmet Bridge was built between 1985 and 1990 with 159.289 people. In 1987, Ümraniye became a municipality. Besides Ümraniye Municipality, Alemdağ, Çekmeköy, Ömerli, Sarıgazi, Taşdelen and Yenidoğan municipalities are located in Umraniye district. In 2008, Ümraniye borders were rearranged by Law number 5747 and Çekmeköy district and Sancaktepe district were established from the former borders and two neighborhoods from Ümraniye Municipality joined Ataşehir district. From 2012 growth rate of population has become in parallel with the growth rate of Turkey and Istanbul. The most important reason for this parallel increase rate is that the city is no longer the sprawl charasteristics of the city and has become completely compact with Istanbul. The population of Ümraniye, which reached 699,901 in 2017, has become the 4th district in Istanbul and the district with the highest population on the Anatolian side.
Due to the presence of Dudullu Organized Industrial Zone, Industrial Sites and the general directorates of Financial Institutions in the district Ümraniye, Ümraniye has become an important trade and financial center of Istanbul. It is seen that in some neighborhoods, the number of work places is higher than the number of housings. During the first migration movements, new emerged slums composed changed, developed and turned into a leading city center of Istanbul. After the first rail system was put into service in 2017, the neighboring district connections are increased with new rail systems in different directions. Increased diversity of transportation is expected to pave the way for new migrations.
Key Words: İstanbul, Ümraniye, Population, Migration, Urbanization.