COVID-19 pandemi döneminde üniversite öğrencilerinin depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri ile madde bağımlılığına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between university students' depression, anxiety and stress levels and attitudes towards substance addiction in the COVID-19 pandemic period
Yazar: ESRA NUR DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYMA ZEHRA ALTUNKÜREK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağımlılık = Dependency ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Pandemiler = Pandemics ; Stres = Stress ; Tutumlar = Attitudes ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmada COVID-19 pandemi sürecinde üniversite öğrencilerinin depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin madde bağımlılığına yönelik tutumları arasındaki ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel tipte uygulanmıştır. Örneklemi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nde Eylül 2021-Mayıs 2022 tarihleri arasında, öğrenim görmekte olan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 1126 katılımcıdan oluşturmuştur. Veri toplama formu; Tanıtıcı Bilgi Formu, Depresyon, Anksiye ve Stres Ölçeği ve Madde Bağımlılığına Yönelik Tutum Ölçeği'nin 3 alt boyutu olan Sigara Yönelik Tutum Ölçeği, Alkol Yönelik Tutum Ölçeği ve Uyuştucu Yönelik Tutum Ölçeği'nden oluşmuştur. COVID-19 pandemi dönemi uzaktan eğitime geçiş nedeniyle Google Forms ile online hazırlanmış veri toplama formları convenience örnekleme yöntemi kullanarak whatsapp aracılığı ile gönderilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesinde frekans ve yüzde analizlerinden, ölçeğin incelenmesinde ortalama ve standart sapma istatistiklerinden faydalanılmıştır.  Katılımcıların tanımlayıcı özellikleri ile ölçek puanlarının incelenmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) analizlerinden faydalanılmıştır. Ölçek puanları ile sürekli veriler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson ve Spearman's Korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %53,4'ü kadın, %46,6'sı erkek öğrencidir. Çalışmada katılımcıların, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği puan ortalamaları incelendiğinde; depresyon puan ortalaması 16,280±7,942, anksiyete puan ortalaması 17,837±8,257 ve stres puan ortalaması 17,686±8,247 olarak bulunmuştur. Yapmış olduğumuz bu çalışmada cinsiyet, yaşam sürdürdüğü kişi öğrenim görülen bölüm, gelir düzeyi, herhangi bir bağımlılık yapıcı madde kullanımı, yakınında herhangi bir bağımlılık yapıcı madde kullanımı, madde bağımlılığına yönelik eğitime katılım, pandemi döneminde stres artışı ve pandemi döneminde madde kullanımında değişim ile katılımcıların DASÖ puan ortalaması arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur(p<0.05). Ayrıca, katılımcıların bazı sosyo-demografik özellikleri ile madde bağımlılığı tutum ölçeği arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur Yapılan analizlerde; katılımcıların Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği puan ortalamaları ile Madde Bağımlılığına Yönelik Tutum Ölçeği puan ortalaması arasında zayıf- çok zayıf düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır(p<0,05). 
Sonuç: Çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin pandemi döneminde üniversite öğrencilerin depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri ile madde bağımlılığına yönelik tutumları arasında ilişki olduğu ortaya konmuştur. Bununla birlikte katılımcıların pandemi döneminde ruhsal problemler yaşadığı ve herhangi bir bağımlılık yapıcı madde kullanımına yönelmede risk altında olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: anksiyete, bağımlılık, COVID-19, depresyon, madde, öğrenci, pandemi, stres.

Abstract:
Purpose : This study aimed to evaluate the relationship between depression, stress and anxiety levels of university students and their attitudes towards substance addiction during the COVID-19 pandemic.
Material and Methods: The study was cross-sectional type. The sample consisted of 1126 participants who were studying at the University of Health Sciences between September 2021 and May 2022 and met the inclusion criteria. 
The data collection form consisted of Descriptive Information Form, Depression, Anxiety and Stress Scale, and 3 sub-dimensions of the Attitudes Towards Substance Addiction Scale, namely Attitudes Towards Smoking Scale, Attitudes Towards Alcohol Scale and Attitudes Towards Drugs Scale. 
Due to the transition to distance education during the COVID-19 pandemic period, data collection forms prepared online with Google Forms were sent via WhatsApp using the convenience sampling method. Frequency and percentage analyses were used to determine the descriptive characteristics of the students participating in the study and mean and standard deviation statistics were used to examine the scale.  T-test, one-way analysis of variance (Anova) and post hoc (Tukey, LSD) analyses were used to examine the participants' descriptive characteristics and scale scores. Pearson and Spearman's correlation analysis were used to examine the relationships between scale scores and continuous data. P<0.05 was accepted as the statistical significance limit.
Findings: 53.4% of the participants were female and 46.6% were male students. When the mean scores of the participants on the Depression Anxiety Stress Scale were analyzed, the mean depression score was 16.280±7.942, the mean anxiety score was 17.837±8.257 and the mean stress score was 17.686±8.247. In this study, a statistically significant difference was found between gender, living environment, department of education, income level, use of any addictive substance, use of any addictive substance by a relative, participation in education on substance addiction, increase in stress during the pandemic period and change in substance use during the pandemic period and the mean score of the participants' DASÖ (p<0.05). In addition, a statistically significant difference was found between some socio-demographic characteristics of the participants and the attitude scale towards substance addiction In the analyses, it was found that there was a weak-very weak and positively significant relationship between the mean scores of the participants' Depression, Anxiety and Stress Scale and the mean scores of the Attitude Towards Substance Addiction Scale (p<0.05).
Conclusion: In line with the results obtained in the study, it was revealed that there was a relationship between the depression, anxiety and stress levels of university students and their attitudes towards substance addiction during the pandemic period. In addition, it was determined that the participants experienced mental problems during the pandemic period and were at risk of turning to any addictive substance use.

Keywords: anxiety, addiction, COVID-19, depression, substance, student, pandemic, stress.