Ekonominin ulusallaşmasında Halk Bankası`nın kuruluş stratejisi
The establishment strategy of Halk Bank during the nationalisation of economy
Yazar: ALPER YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN CEVAHİR KAYAM
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Bankacılık = Banking ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bankacılık = Banking ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Ekonomik etki = Economic effect ; Esnaflar = Artisans ; Milli ekonomi = National economy ; Türkiye Halk Bankası = Türkiye Halk Bank

Özet:
Avrupa'da sanayi devrimi sonrasında ortaya çıkan ağır sanayi ve buna bağlı olarak kurulan büyük şirketler küçük üretici, esnaf ve sanatkârın sosyo ekonomik hayatında önemli değişikliklere neden olmuştur. Avrupa'da 19. Yüzyılın ortalarından itibaren kendi kendine yardım prensibi çerçevesinde halk bankaları kurulmaya başlanmıştır. Kurulan bu bankalar küçük üretici esnaf ve sanatkârın ihtiyacı olan küçük krediyi sağlamayı hedeflemişlerdir.Türkiye'de de 19. Yüzyıldan itibaren küçük üretici esnaf ve sanatkârın giderek ağırlaşan ekonomik koşullar altında ezildiği görülmektedir. Özellikle, 1838'de yapılan Osmanlı ? İngiliz Ticaret Anlaşması Türkiye'nin uluslararası ekonomik sisteme az gelişmiş bir ülke olarak katılmasında bir dönüm noktası olmuştur. Bu tarihten sonra ülkede var olan ekonomik sistem yavaş yavaş değişmiş ve pre kapitalist üretim sürecinin unsuru olarak da değerlendirilen küçük üretici esnaf ve sanatkâr ekonomik açıdan zor duruma düşmüştür. 2. Meşrutiyet ile başlayan süreçte milli iktisat uygulamaları başlatılmış, bu uygulamalar ile milli bir burjuvazi yaratılmasına çalışılmıştır. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Cumhuriyet Döneminde de milli bir burjuvazi yaratılması çalışmaları devam etmiştir. Milli iktisat politikaları çervesinde küçük üretici esnaf ve sanatkâra da yer verilmesine karşılık bu kesimin ihtiyacı olan küçük kredi sorununun çözümlenmesi 1929 ekonomik krizinden sonraki döneme denk gelmiştir. 1838'den başlatılırsa 1938'e kadar 100 yıl boyunca maddi sıkıntı içerisinde varlığını devam ettiren küçük üretici esnaf ve sanatkârın küçük kredi ihtiyacı Türkiye Halk Bankası A.Ş.'nin kurulmasıyla giderilmesi düşünülmüştür. Böylece Türk halkının nüvesini oluşturan bir halk kesiminin tefecilerin elinden kurtarılması hedeflenmiştir. Bankanın kurulmasında, Cumhuriyet Halk Partisi'nin küçük üretici esnaf ve sanatkâra vasi olma düşüncesi, Atatürk'ün Halkçılık İlkesi ve 1929 ekonomik buhranı nedeniyle yaşanan toplumsal sorunların bir sınıf çatışmasına meydan vermemesinin sağlanması hususları etken olmuştur

Abstract:
The establishment of heavy industry and large companies during the industrial revolution in Europe, have led significant changes in the socio-economic life of small producers, craftsmen and artisans. Since the mid 19th century people?s banks have been established according to self help principles. These banks aimed to provide small loans which the small producers, craftsmen and artisans needed.In Turkey, from the beginnig of the 19th century it?s seen that small producers, craftsmen and artisans were crushed because of the increasing economic pressure. Especially the trade agreement in 1838 is a turning point in Turkey?s entegration to international economic system. Then, the existing economic system in the country has slowly changed and small manufacturers tradesmen and artisans who are evaluated as components of pre capitalist production process fell into economically difficult situation.Starting with the second constitutional monarchy period, it?s tried to create a national bourgeoisie by the ?national economy? applications. After The National War Of Independence, in the Republican Period the studies to create a national bourgeoisie continued. Although small producers and artisans took place in the national economic policies, the resolvation of small loan problems of small producers and artisans coincided after the 1929 great depression. Turkiye Halk Bankası A.Ş. was founded with the thought of eliminating the the micro credit needs of small producers craftsmen and artisans who had financial difficulties for 100 years, if it?s counted from 1838 to 1938. In the bank?s establishment. Thus it?s targeted to save these people who form the core of Turkish public from the loan sharks. CHP?s thought of behaving as if the party were the parents of the small producers craftsmen and artisans, Ataturk?s Populism principle and the aim to prevent the class struggle after the effects of 1929 great depression were the factors that established the bank.