Yönetici gözüyle sağlık çalışanlarının hasta taklidi yapma (Temaruz) davranışları üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on patient impersonation (Malingering) behaviors of healthcare workers from the managers' perspective
Yazar: RABİA TATLIDİL
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Günlük yaşam içerisinde gözlemlenebilen bir davranış olarak temaruz, oldukça fazla araştırmaya konu olmuştur. Bu araştırmaların hasta ekseninde ele alındığı ve tıbbi bir bakış açısıyla yazıldığı fark edildiği için temaruzun örgütsel bağlamının incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Temaruz kavramının örgütsel bağlamını ortaya koyabilmek için yola çıkılan bu araştırmanın amacı; sağlık çalışanlarında temaruz davranışının nasıl ve neden sergilendiğini, bunun etkilerini ve çözüm stratejilerini yönetsel açıdan değerlendirmektir. Bu amaca binaen nitel araştırma yöntemi tercih edilerek fenomenoloji deseniyle, katılımcıların temaruz davranışına dair deneyimleri gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla derinlemesine incelenmiştir. Araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt ve kartopu örneklemeyle seçilmiştir. Kendi çalışanları üzerinden temaruz davranışını gözlemlemiş ve yöneticilik yapmış/yapmakta olan 1'i başhemşire, 2'si başhekim, 2'si başhekim yardımcısı, 2'si ünite sorumlusu, 4'ü laboratuvar sorumlusu ve 9'u servis sorumlusu hemşire olmak üzere toplamda 20 kişi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada derinlemesine görüşme tekniği kullanılmış ve görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Katılımcılarla yapılan görüşmeler neticesinde 183 sayfalık veri oluşmuştur. Bu araştırma yorumlayıcı fenomenolojik analiz yaklaşımıyla tasarlanmış ve analiz tekniği olarak da tematik veri analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular; çalışan ve yöneticilik algısı, temaruz davranışının nedenleri, temaruz davranışı sergileyenlerin özellikleri, temaruz davranışın fark edilmesi ve yorumlanması, temaruz davranışının nasıl sergilendiği, temaruz davranışının sonuçları ve temaruz davranışının önüne geçme yöntemleri üst temalarında toplanmıştır. Araştırmanın sonucu olarak; kişisel nedenlerin, çalışma şartlarının getirdiği unsurların, gerekli yönetim faaliyetlerinin sağlanmamasının ve yapısal unsurların temaruz davranışına neden olduğu görülmüştür. Yöneticiler temaruz davranışını, davranış tekrar ettiğinde ve kanıt olmadığında anlamış ve bu farkındalık anında olumsuz duygusal durumlar yaşamışlardır. İleri sürülen hastalıklar daha çok subjektif yapıda olmaları ve özellikle daha sonrasında ispatı olmaması nedeniyle tercih edilmiştir. Davranış sergilenirken sağlık çalışanları sözel ve davranışsal kalıplar kullanmışlardır. Temaruz davranışından; kişinin kendisi, iş arkadaşları, yönetici, mikro paydaşlar, kurum, makro paydaşlar, sağlık sistemi ve devlet etkilenmiştir. Bu davranışının önüne geçebilmek için yapısal ve yönetsel stratejiler önerilmiştir. Bu davranışın sergilenmesi halinde yönetici; çalışanıyla iletişime geçerek durum tespiti yapmalı ve davranışın gerçekten temaruz olup olmadığını değerlendirdikten sonra yapacağı uygulamalara karar vermelidir.

Abstract:
As a behavior that can be observed in daily life, malingering has been the subject of much research. Since it was noticed that these studies were handled on the patient axis and written from a medical perspective, it was understood that the organizational context of malingering should be examined. The aim of this research, which set out to reveal the organizational context of the concept of malingering, is to evaluate how and why malingering behavior is exhibited in healthcare workers, its effects and solution strategies from a managerial perspective. For this purpose, the qualitative research method was preferred and the experiences of the participants about the malingering behavior were examined in depth through interviews with the phenomenology design. The participants of the study were selected by criterion and snowball sampling from purposive sampling methods. Interviews were conducted with a total of 20 people, including 1 chief nurse, 2 chief physicians, 2 deputy chief physicians, 2 unit supervisors, 4 laboratory supervisors and 9 service managers, who had observed malingering behavior through their own employees and who were/are managers.  In this study, in-depth interview technique was used and a semi-structured interview form was used in the interviews. As a result of the interviews with the participants, 183 pages of data were collected. This research was designed with an interpretative phenomenological analysis approach and thematic data analysis method was used as the analysis technique. The findings were gathered under the themes of employee and managerial perception, causes of maltreatment behavior, characteristics of those who exhibit maltreatment behavior, recognition and interpretation of maltreatment behavior, how maltreatment behavior is exhibited, consequences of maltreatment behavior and methods to prevent maltreatment behavior. As a result of the research, it was seen that personal reasons, factors brought about by working conditions, failure to provide necessary management activities and structural factors cause maltreatment. Managers understood the malingering behavior when the behavior was repeated and there was no evidence, and they experienced negative emotional states at the moment of this awareness. The diseases claimed were preferred because they were mostly subjective in nature and especially because there was no proof afterwards. Healthcare workers used verbal and behavioral patterns while exhibiting the behavior. The person himself/herself, colleagues, managers, micro stakeholders, the institution, macro stakeholders, the health system and the state were affected by the malingering behavior. Structural and managerial strategies have been proposed to prevent this behavior. In case this behavior is exhibited, the manager should contact the employee, make a due diligence and decide on the practices to be implemented after evaluating whether the behavior is really malingering or not.