Fiziksel, psikolojik ve psikososyal değişkenlerin temporomandibular rahatsızlıklar üzerine etkisi
The effect of physical, psychological and psychosocial variables on temporomandibular disorders
Yazar: SEÇİL NİGAR KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. ESER FUNDA TUĞCU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Psikoloji = Psychology ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders

Özet:
Temporomandibular rahatsızlıklar toplumda yaygın olarak görülen ve yaşam kalitesini etkileyen rahatsızlıklardır. En belirgin klinik semptomları; ağrı, çiğneme kasları ve temporomandibular eklemde palpasyonda hassasiyet, kondil hareketi sırasında oluşan eklem sesleri ile limitli veya asimetrik mandibular harekettir. Bu semptomlara, etkilenen bireylerin işlerine ve günlük aktivitelerine müdahale edebilen psikolojik stres veya psikososyal durumlar da eşlik edebilmektedir. Hastalığı doğru tanımlanmasında fiziksel, psikolojik ve psikososyal faktörler birlikte değerlendirilmelidir. TMR/ATK, bu amaçlar doğrultusunda oluşturulan ve en çok tercih edilen sınıflama sistemidir.
Bu çalışmada A.Ü. Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi'ne başvuran hastalar arasından temporomandibular rahatsızlık (TMR) ön tanısı konmuş olan, herhangi bir eklem tedavisi görmemiş ve hastalık semptomları en az 6 aydır var olan 150 birey çalışma kapsamına alınmıştır.
Araştırmamızda standardizasyonu sağlamak amacıyla, Dworkin ve LeResche tarafından oluşturulmuş olan "Temporomandibular rahatsızlıklar için araştırma teşhis kriterleri ( TMR/ATK )'ne göre teşhis konulmuştur.
Hastaların ağrı, ağrıya bağlı yetersizlik ve psikososyal durumlarının tespiti için TMR/ATK formu ikinci kısmı, psikolojik durumlarının tespiti için SCL-90-R formu hastalar tarafından doldurulmuştur.
Verilerin değerlendirilmesinde istatistiksel metotların (ortalama, standart sapma) yanı sıra gruplar arası karşılaştırmalarda sürekli veriler için Kolmogorov Smirnov normallik testi uygulanmıştır. Test sonucunda normallik varsayımı sağlanamadığı (p<0,05) için karşılaştırmalarda nonparametrik test olan Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Bağımsız iki kategorik değişken arasında ilişkinin değerlendirilmesinde ki-kare testi kullanılmıştır.
Sonuçlar değerlendirildiğinde, TMR/ATK teşhis grupları arasında ağrı şiddeti derecelerinde farklılıklar olduğu, ağrı şiddetine bağlı yetersizlik düzeyleriyle depresyon ve somatizasyon değişkenleri arasındaki farklılık değerlendirildiğinde, yüksek yetersizlik grubundaki hastaların somatizasyon düzeylerinin anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,05), gruplardaki hastalar SCL-90-R parametreleri bakımından değerlendirilmesinde ise gruplar arasında (somatizasyon hariç) anlamlı bir farklılık bulunmadığı (p>0,05) tespit edilmiştir. Sonuçların literatürle uyumluluğunun değerlendirilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Fiziksel DeğiĢkenler, Psikolojik DeğiĢkenler, Psikososyal DeğiĢkenler, Temporomandibular Rahatsızlıklar

Abstract:
Temporomandibular disorders which are very often seen in the population are also affecting the quality of life. The main clinical signs and symptoms are pain, sensitivity to palpation of the masticatory muscles and temporomandibular joints, joint noises during condyle movement and limited or asymmetrical mandible movement. These symptoms may be accompanied by psychological stress or psychosocial, which interfere in the work and daily activities of affected individuals
In this study, 150 individuals with a diagnosis of temporomandibular disorder who have referred to the Oral and Maxillofacial Surgery Clinic of University of Ankara, Faculty of Dentistry, with disease symptoms at least 6 monts and have not undergone any kind of therapy, are investigated. 
For provide standardization, patients have been diagnosed according to the first part (clinical examination part) of the "Research Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (TMD/RDC)" designed by Dworkin and LeResche.
To identify patients pain, pain-related disability and pscyhosocial conditions second part of TMD/RDC, and determination of pscychological status form of SCL-90-R were filled by patients.
In order to evaluate data, Kolmogorov Smirnov normality test was used for constinuous data in comparing several groups as well as the descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency). Nonparametric Mann Whitney U test and Krukal Wallis test were used, because of normality assumptioncan not be provided (p<0,05). Chi- square test was used to assess relationship between independenttwocategorical variables.
In order to evaluate results, seen differences between TMD/RDC diagnostic groups in degree of pain severity. Comparision of pain-related disability, depression and somatizasion levels, somatization levels were statistically significantly higher in patients with high disability (p<0,05). Assesment of SCL-90-R scores on TMD/RDC diagnostic groups, there is no statistically significantly differences between groups without somatizasion (p>0,05). More research should be performed for judge the compatibility of results with literature.

Key Words:Physical variable, Psychological variable, Psychosocial variable, Temporomandibular  Disorders.