2000'li yıllarda Türkiye'de borsa, faiz, dolar, altın ilişkisi ve hisse senedi performansının döviz açığı ile birlikte incelenmesi
The relationship among stock market, interest rate, US dollar, gold and the performance evaluation of share prices based on net foreign exchange deficit in Turkey in the 2000s
Yazar: ALİBEY KUDAR
Danışman: DOÇ. DR. YETKİN ÇINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Altın = Gold ; Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Cari açık = Current account deficit ; Dolar = Dollar ; Döviz kuru riski = Exchange rate risk ; Faiz = Interest ; Finansman açığı = Financing deficit ; Hisse senetleri = Stocks ; Yatırım araçları = Investment instruments

Özet:
Türkiye'de yüksek faiz düşük kur ortamı ile tersi niteliğindeki dönemi yansıtan 2005 Ocak – 2006 Aralık ve 2015 Ocak – 2016 Haziran periyodlarını kapsayan bu çalışmada; dolar, borsa, faiz ve altın arasında ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca çalışmada, borsadaki hisse senetlerinin performansının, firmaların net döviz açıklarıyla bağlantılı olup olmadığı incelenmiştir. Bu çerçevede, çalışmanın birinci kısmında, ARDL eşbütünleşme analizi, hata düzeltme mekanizması ve Granger nedenselliği uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, borsa, faiz, dolar ve altın arasında ARDL yaklaşımına göre uzun dönemli bir ilişkinin olduğu, genel olarak faiz oranlarındaki artışın uzun dönemli ilişkide döviz kurunu negatif etkilediği, 2005-2006 döneminde genel olarak döviz kurunun faizin Granger nedeni olduğu ve uzun dönemde döviz kurundaki artışın hisse fiyatlarında düşüş meydana getirdiği söylenebilmektedir. Çalışmanın ikinci kısmında borsadaki firmalar, net döviz açıklarının bilanço pasiflerine oranı bakımından 4 ayrı gruba ayrılmış ve grup performansları, Sharpe oranı, Treynor Oranı, Treynor Mazuy modeli ve Jensen alfa ölçütü gibi performans ölçüm metotlarına göre incelenmiştir. Analiz sonuçları, 2005 Ocak - 2006 Aralık ve 2015 Ocak – 2016 Haziran döneminde, grup performanslarının net döviz açıklarıyla bağlantılı olmadığını işaret etmektedir.          

Anahtar Kelimeler: Hisse senetleri, dolar, faiz, altın, performans analizi, Granger nedenselliği, hata düzeltme mekanizması, ARDL, eşbütünleşme, döviz açığı, finansal piyasalar, borsa endeksleri, borsadaki yabancı payı, yüksek faiz düşük kur

Abstract:
In this study covering the periods of 2005 January -2006 December and 2015 January – 2016 June in Turkey which reflect the terms of "high interest rate – low exchange rate" and vice versa respectively, It is analyzed whether there is relation among exchange rate, stock market, gold and interest rate. In addition, It is investigated whether the performance of shares in the stock market depends on net foreign exchange deficits of the firms. In this frame, in the first part of study, ARDL cointegration method, vector error correction model and Granger causality are used. According to the results of analysis, It can be said that there is a relation among stock market, exchange rate, gold and interest rate as per ARDL cointegration, that in genaral an increase on interest rates negatively affects exchange rate as per the long term relation, that in general exchange rate is Granger cause of interest rate in 2005-2006 and that an increase on exchange rate decreases the prices of shares in stock market as per the long term relation. In the second part of study, the firms in stock market are divided into 4 groups as per their ratio of net foreign exchange deficits to liabilities and stockholders' equity and the performances thereof are investigated according to portfolio performance measurement methods such as Sharpe ratio, Treynor ratio, Treynor Mazuy model, Jensen's alpha method. The results indicate that the performances of groups are independent from net foreign exchange deficits of the firms during the periods of 2005 January -2006 December and 2015 January – 2016 June in Turkey.                 

Key Words: Shares, US dollar, interest rate, gold, performance analysis, Granger casuality, vector error correction model, ARDL, cointegration, foreign exchange deficit, financial markets, stock indices, foreign investor share in stock market, high insterest rate low exchange rate