Üst gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda yaş gruplarına göre risk faktörleri ve endoskopi sonuçlarının irdelenmesi
Upper gastrointestinal system bleeding according to age groups in patients risk factors and endoscopy results evaluation
Yazar: AHMET ÖZVEREN
Danışman: DOÇ. DR. SEVNAZ ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / SSK İzmir Tepecik Eğitim Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve amaç
 Üst gastrointestinal sistem kanamaları acil servise başvurular arasında önemli bir yere
sahiptir. Asit baskılayıcı tedavileri kullanma sıklığında artış ve başarılı endoskopik
müdahalelerin geliştirilmesine rağmen mortalite oranları hala yüksektir[1]. Farklı kaynaklarda
mortalite %5-15 arasında bildirilmektedir[2]. Üst GİS kanamalarının etiyolojisinde yer alan
risk faktörleri kanama sıklığını arttırdığı gibi kanamanın ciddiyetini ve tedavi süresini de
etkilemektedir. Biz çalışmamızda İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi 'nde Kasım
2010 - Kasım 2011 tarihleri arasında üst GİS kanaması tanısı almış olan hastaları yaş
gruplarına göre risk faktörlerini ve endoskopi sonuçlarını retrospektif olarak değerlendirmeyi
amaçladık.
Materyal ve metod
 Bu çalışmada, Kasım 2010 – Kasım 2011 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı İzmir
Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesine üst GİS kanaması teşhisi ile yatırılarak endoskopisi
yapılan ve tedavi edilen 475 hasta retrospektif olarak değerlendirildi.
 Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analiz için "SPSS 15.0"
programı kullanıldı. Tanımlayıcı analizlerde kategorik değişkenler sayı ve yüzde, sayısal
değişkenler ortalama, standart sapma, ortanca olarak sunuldu. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p
değerinin 0,05 ten küçük olması durumu olarak kabul edildi.
Bulgular
 Hastaların %71,8 'i erkek, %28,2 'si kadın olarak tespit edildi. Üst GİS kanaması tanısı
alan kadınların % 67,2 'si 65 yaş ve üzerinde iken erkeklerde ise bu oran %46,9 'du.
 Hastaların yaş ortalaması 63+/-17,2 olarak bulundu. En sık eşlik eden hastalık
hipertansiyon iken, onu sırası ile diyabetes mellitus ve koroner arter hastalığı takip etmiştir.
 Hastaların %70,7 'si en az bir ilaç ilaç kullanıyordu. Aspirin, NSAİ ilaç, warfarin, steroid
gibi üst GİS kanamasında risk faktörü olarak değerlendirilen ilaç kullananların oranı %44
olarak tespit edildi.
 Hastaların %57,3 'ünde endoskopik işlem sırasında müdahale yapılmaz iken, yapılan
endoskopik müdahaleler içinde en sık skleroterapi %36,4 olduğu görülmektedir. Endoskopi
sonucunda en sık görülen lezyon %37,3 ile duodenal ülser olarak tespit edildi. İkinci sıklıkta
ise %17,9 ile mide ülseri görüldü. Diğer lezyonlar sırası ile eroziv gastrit %12,4, özefagus
varis kanaması %9,7, özefajit %6,3, malignite düşündüren lezyon %5,7 olarak tespit edildi.
62
Tartışma ve Sonuç
 Çalışmamızda diğer çalışmalar ile uyumlu olarak üst gastrointestinal sistem kanamasının
erkeklerde kadınlara göre daha sık görüldüğü tespit edildi.
 Hastaların yaşları 18 ile 97 arasında değişmekte olup ortalama 63 ± 17,2 olarak tespit
edildi. Yaşam beklentisinin artmasının bir sonucu olarak üst GİS kanamasında yaş
ortalamasının arttığı görüldü.
 İleri yaş hastalarda gastrointestinal sistem kanamasının daha sık görülmesi risk faktörü
olarak kabul edilen, gastrointestinal mukozaya hasar veren ilaçların artan kullanım sıklığı,
H.pylori sıklığının yaş ile artması ve iskemik mukozal hasarın sıklığında artış ile açıklanabilir.
Bu oranın eşlik eden hastalıklar ve ilaç kullanım sıklığında artış olması ile birlikte daha da
artacağı açık olarak görülmektedir.
 65 yaş altı ve üstü olan hastalar etiyoloji açısından karşılaştırıldığında bazı altgruplar
arasında farklılık gözlense de istatistiksel olarak belirgin fark tespit edilmemiş olup, oranlar
benzer olarak bulundu.
 Risk faktörü kabul edilen ilaçları kullananlar ile kullanmayanlar arasında kan ürünleri
replasmanı alanların sayısında anlamlı fark saptanmadı. Ancak bu gruptaki ilaçları kullanan
hastalarda eroziv gastrit, mide ülseri, duodenal ülser sıklığında istatistiksel anlamlı fark tespit
edildi.
 Peptik ülser tespit edilen hastalarda ülser derecesi arttıkça kan ürünleri desteği ihtiyacı
olanların oranında artış olduğu gözlendi. Lezyonun kanama potansiyelindeki ve kan kaybı
hızındaki artış ile ilişkili olarak destek kan ürünü ihtiyacının artması diğer çalışmalar gibi
bizim çalışmamızda da gözlendi. Üst GİS kanaması tanısıyla hastanemize yatırılan hastaların
yatış hematokrit seviyesi ne kadar düşük ise hastanede kalış süresi o ölçüde uzamaktadır.

Abstract:
Introduction and Objection
Upper gastrointestinal bleedings remains one of the important causes of emergency
admissions. Despite increasing rates of acid suppressing drug usage and successful
endoscopic interventions,mortality rates still remain high. References reveal that mortality
rates are between 10% - 15%. Risk factors associated with upper GIS bleedings increase
incidence of bleeding, and also affect severity of bleeding and treatment time. In the present
study, we aimed to evaluate retrospectively risk factors for different age groups and the
endoscopic results of patients who are diagnosed with GIS bleeding between November 2010
and November 2011, in Izmir Tepecik Education and Research Hospital.
Materials and Methods
In the present study 475 patients, who had endoscopy for the diagnosis of GIS
bleeding between November 2010 and November 2011, in Izmir Tepecik Education and
Research Hospital, were evaluated retrospectivey.
SPSS 15.0 software was used for the statistical analysation of datas collected in this
study. In defining analyses; categorical variables were presented with numbers and
percentages, numerical variables were presented with mean, standart deviation, median. The
chosen level of significance was 0.05 (p<0.05).
Datas
71,8% of the patients were male, and 28,2% were female. 67,2% of female patients
were aged over 65; this ratio was 46,9% in males.
The mean age of the patients was calculated as 63+/-17,2. The most common
accompanying disease was hypertension fallowed by diabetes mellitus and coronary heart
disease, respectively.
70,7% of the patients were using at least one drug. 44% of the patients were using
aspirin, NSAID, warfarin, steroid and similar drugs which are accepted as risk factors for GIS
bleeding.
Endoscopy was performed in all patients, of those, 57,3% were performed without any
endoscopic treatment intervention. Among the patients who were endoscopically treated, the
most frequently used treatment intervention was sclerotherapy (36,4%). Duodenal ulcer
(37,3%) was detected as the most common lesion detected on endoscopy. Second common
64
lesion was gastric ulcer (17,9%), followed by erosive gastritis(9,7%), esophagitis(6,3%),
suspected malignity (5,7%) respectively.
 Discussion and Result
 In the present study we detected that upper GIS bleeding is more common in males. This
is compatible with other studies.
 The patients were aged between 18 and 97, and the mean age was 63±17,2. As a result of
increased life expectancy the mean age of upper GIS bleeding has increased. GIS bleeding
incidance is increased with age. This is explained by the increased drug usage damaging GIS
mucosa, and increased prevalance of H.pylori positivity and ischemic mucosal damage,
among overaged people. Taking into account the increasing prevalance of accompanying
disorders and incresing drug usage, it is extremely likely that the mean age of GIS bleeding
may even rise more.
 Patients aged over 65, and under 65 and also subgroups was compared in terms of
etiology. Although there were some differences, those weren't found to be significant
statistically.
 No significant statistical difference was found in blood component replacement need,
between the patients using drugs and not using drugs that are accepted as risk factors for GIS
bleeding. But in the group using risky drugs, erosive gastritis, gastric ulcer, duodenal ulcer
was found to be more prevalant and this difference is statistically significant.
 In the patients who were found to had peptic ulcer, ulcer grade was found to be associated
with blood component replacement need ratio. Incrased grades showed increased replacement
need ratio. Similar to other studies, bleeding potential of lesions and bleeding rate were found
to be associated with increased blood component replacement need. Patients' hematocrit
levels on admission were found to be inversely correlated with hospitalisation time.