Selçuklu muhtariyetlerinin kültürel, sosyal, ekonomik yapıları ve günümüz coğrafyasında Selçuklu bakiyesi Türk varlığı
Cultural, social, economic structures of Seljuk autonomous states and the Turkish existence remaining from Seljuk in today's geography
Yazar: İSMAİL ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH BAYINDIR
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Filistin = Palestine ; Irak = Iraq ; Kirman = Kırman ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Suriye = Syria ; Özerk bölge = Autonomous region

Özet:
XI. yüzyıl başlarından itibaren fütuhat hareketleri ile birlikte İran'ın, Azerbaycan'ın, Irak'ın, Suriye'nin ve Anadolu'nun Türkler tarafından ele geçirilmesi ile bu coğrafyalardaki siyasi, ekonomik, kültürel ve etnik sahadaki pek çok şeyin değişmesine neden olan bir değişim süreci başlamıştır. Türkmen Beylerinin bölgedeki akınları ve fetihleri neticesinde Azerbaycan, Karabağ ve Ön Asya üzerinden yoğun bir Türkmen göçünün bu bölgeye doğru gerçekleşmesi ile toplumsal ve kültürel alanda olduğu gibi, etnik olarak da ciddi değişimler gerçekleşmiştir. Bölgeye peyderpey yerleşen Oğuzların varlığı demografik yapıyı temelinden sarsmış ve bu bölgede etkinlikleri yüzyıllar boyu sürecek bir oluşumun önü açılmıştır. Bu bağlamda çalışmamızda Büyük Selçuklu Devleti'ne bağlı muhtariyetlerin oluşum süreci ve bölgeye sosyal ve kültürel olarak bıraktıkları miras ele alınmış, bugün bu coğrafyadaki Türk varlığının menşei açıklanmaya çalışılmıştır.
Çalışmamızda, literatürdeki kitaplar ve arşiv kaynaklarından faydalanılarak; Anadolu, Irak, Kirmân ve Suriye-Filistin Selçuklularının idaresi altında olmuş bölgelerdeki Türk varlığı ele alınmış olup, giriş bölümünde araştırma alanı ile ilgili bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde metbû devlet Büyük Selçuklu İmparatorluğu, Türk Hâkimiyet anlayışı hakkında bilgiler verilmiş, üçüncü bölümde muhtariyetlerin oluşum süreci, göç hareketleri ele alınarak muhtariyetlerin Türk tarihi açısından önemi, etkin oldukları bölgelerdeki faaliyetleri ve Türklerin meskûn olduğu bölgeler hakkında bilgiler verilmiştir.

Abstract:
With the conquest of Iran, Azerbaijan, Iraq, Syria, Syria and Anatolia by the Turks with the conquest movements from the beginning of the XIth century onwards, a process of change that caused many changes in the political, economic, cultural and ethnic fields in these geographies began. As a result of the raids and conquests of Turkmen beys in the region, an intense Turkmen migration from Azerbaijan, Karabakh and Asia Minor to this region led to serious changes in the social and cultural spheres as well as in the ethnic sphere. The presence of the Oghuzes, who settled in the region one by one, shook the demographic structure from its foundations and paved the way for a formation whose activities in this region would last for centuries. In this context, in our study, the formation process of the muhtariyets under the Great Seljuk State and their social and cultural legacy to the region are discussed, and the origin of the Turkish presence in this geography today is tried to be explained.
In our study, the Turkish presence in Anatolia, Iraq, Kirmân and Syria-Palestine, which were under the rule of the Seljuks, is discussed by making use of books and archival sources in the literature. In the second part, information about the Great Seljuk Empire, the Turkish understanding of sovereignty is given, and in the third part, the formation process of the muhtarets, migration movements are discussed and the importance of the muhtarets in terms of Turkish history, their activities in the regions where they are active and information about the regions where Turks are inhabited are given.