Türkiye'de hükümet sistemi arayışları ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine yönelik bir analiz
An analysis on Presidential government system and the quest of government system in Turkey
Yazar: HİKMET SALAHADDİN GEZİCİ
Danışman: PROF. DR. ÖNDER KUTLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system

Özet:
Bu çalışma, kökleri Türk Devletleri'nin yönetim kültürüne kadar uzanan, Türkiye Cumhuriyeti'nin hükümet sistemi arayışlarını konu edinmekte ve nihayetinde benimsenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine odaklanmaktadır. Dünya örneklerinde de görüldüğü üzere tarihsel süreçte hükümet sistemi değişikliğine başvuranlar mevcuttur. Bu bağlamda hükümet sistemi değişikliğine başvuranların temel hareket noktasını, siyasal istikrarın, etkinliğin sağlanması ve temsil ilişkisinin adaletli bir biçimde düzenlenmesi arayışı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin benimsenmesine kadar yaşanan hükümet sistemi tartışmaları, bu çerçevede kritik kavşaklar olarak görülebilecek dönemler ve vakalar ekseninde kaleme alınmıştır. Yeni hükümet sisteminin hayata geçmesiyle sonuçlanan bu sürecin dünyada yaşanan yürütme erkinin giderek güçlendirilmesi trendine de uygun olarak işlediği düşünülmektedir. Tarihi kökler zemininde demokratik bir temel üzerine inşa edilen yeni hükümet modeline dair, siyasal istikrar, etkinlik ve temsilde adalet ilkelerinden hareketle yapılacak değerlendirmelere yardımcı olması ve destek sağlaması maksadıyla nitel bir çalışmaya yer verilmiştir. Nitel çalışma çerçecesinde; AK Parti, MHP, CHP mensubu olan, hükümet sistemi çerçevesinde değerlendirme yetkinliğine haiz milletvekilleri ve başkanlık sistemini geçmişte savunan Özal, Erbakan ve Türkeş'in siyasette yakın çalışma arkadaşlarından oluşan 10 kişi ile yüz yüze derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler aracılığıyla ve siyasal partilerin 24 Haziran 2018 tarihinde gerçekleştirilen seçimlere ilişkin hazırlamış oldukları seçim beyannamelerinden temin edilerek olgubilim deseni temelinde betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilen verilerin yol göstericiliğinde; yeni hükümet sistemini kurgulayanların vaat ettikleri düzenlemelerin gerçekleştirilmesi halinde 24 Haziran öncesi dönemde uygulamada olan parlamenter sisteme nazaran siyasal istikrarın, etkinliğin ve temsilde adaletin daha çok sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır

Abstract:
This study discusses the seeks of governmental systems of the Republic of Turkey of which roots date back to the governmental culture of the Turkish States in the history and it focuses the Governmental System of Presidency (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi), which has been ultimately adopted. As seen in the world examples, there are those who resort to the change of the governmental system in the historical process. In this context, it seems that the main motivational point of those who apply to the change of the governmental system is the seeking to regulate political stability, provide efficiency, and ensure representation relation in justice. This study is made in the framework of the discussions on the governmental system until the presidential government system has been adopted, and of the periods and incidents that could be seen as critical junctions in this way. It is thought that this process when has been resulted in the passing of the new governmental system also operates in accordance with the trend of strengthening the executive power that experiences in the world. In this study done within the aim of supporting and helping for the assessments to be made on the basis of the principles of political stability, effectiveness, and justice in representation about the new governmental model built on the historical roots and democracy; it was conducted the in-depth and face-to-face interviews with 10 people and parliamentarians, who are a member of AK PARTI, MHP, and CHP, have evaluation a competence on the government system, and are close political associates of Mr. Ozal, Mr. Erbakan, and Mr. Turkes. In the guidance of the data assessed by the method of descriptive analysis on the basis of the phenomenology design and provided by the interviews and the information obtained from the election statements that political parties have prepared for the elections held on 24 June 2018; it is concluded that the achievement of political stability, efficiency, and justice in representation can be achieved in comparison with the parliamentary system implemented in the pre-24 June period, if the regulations promulgated by the organizers of the new government system.