"Menâkıb-i Şerîf ve Tarîkatnâme-i Pîrân ve Meşâyih-i Tarîkat-i Aliyye-i Halvetiyye" isimli eser çerçevesinde bazı halvetiyye pirleri, tasavvufî görüşleri ve halvetiyye âdâb ve erkânı
Some khalwatiyya sages (Pirs), their sufistic views and khalwatiyya rules and conventions within the scope of the work "Menaqib-i Sharif and Tariqatnama-i Piran and Mashayikh-i Tariqat-i Aliyya-i Khalwatiyya"
Yazar: RAHİME KOÇSOY
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL GÜRER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Halvet = Seclusion ; Halvetiyye = Halvetiyye ; Tarikatlar = Religious orders ; Tasavvuf = Mystic ; Yusuf bin Yakub = Yusuf bin Yakub

Özet:
Tarikatlar içinde ana kollarından biri de Halvetiyye'dir. Anadolu'da en çok yayılan tarikatlardan biridir. Bunun etkisiyle birçok hâlifesi olmuş ve kollara ayrılmıştır. Halvetiyye'nin faziletlerini ve önemli pirlerini anlatan Yusuf b. Yakub'un Menâkıb-ı Şerîf ve Tarîkatnâme-i Pîrân ve Meşâyıh-i Tarikat-ı Aliyye-i Halvetiyye adlı eseri üzerinde çalışmamız gerçekleşmektedir.
Eser mukaddime, menkıbe ve hâtime olarak üç bölümden oluşmaktadır. Eserin ana konusunu oluşturan menkıbe bölümü, tarikatın yayılmasında önemli etkileri olan Kocamustafapaşa zâviyesinde şeyhlik yapmış Çelebi Efendi, Sünbül Efendi, Merkez Efendi ve Yakub Efendi hakkında verilen bilgilerden oluşmaktadır.
Halvetiyye hakkında kaynaklık eden eser çerçevesinde öncelikle tasavvuf tarihinde tarikatların ortaya çıkışını ve Halvetiyye'nin konumu incelenmektedir. Tarikatın oluşumu yani Halvet ve Halvetîlik, silsilesi, kolları, âdab ve erkânı hakkında bilgi verilmektedir. Tarikatın tarihi gelişiminde şahısların ve yayılmasında dönemim padişahlarının etkisine değinilmektedir. Dönemin tarihi ve sosyal olayları hakkında da bilgi vererek Çelebi Efendi, Sünbül Efendi, Merkez Efendi ve Yahya Efendi'nin hayatları ve tasavvufi düşünceleri incelenmektedir.
Anahtar kelimeler: Tarikat, Tasavvuf, Halvetîlik, Halvet, Yusuf b. Yakub, Pîr.

Abstract:
Khalwatiyya is among the principal branches of religious orders. It is one of the most widely spread orders in Anatolia, leading to the emergence of numerous successors and subdivisions. Our research focuses on the work of Yusuf b. Yakub, "Menaqib-i Sharif And Tariqatnama-i Piran And Mashayikh-i Tariqat-i Aliyya-i Khalwatiyya" which narrates the virtues and significant spiritual leaders of the Khalwatiyya.
The work consists of three parts: introduction, anecdotes, and conclusion. The anecdotal section, forming the crux of the work, encompasses information about prominent figures-Çelebi Afandi, Sünbül Afandi, Merkez Afandi, and Yakub Afandi -who held the position of sheikh at the Kocamustafapaşa lodge, playing crucial roles in the dissemination of the order.
Within the framework of this foundational work on Khalwatiyya, the study primarily examines the emergence of religious orders in the history of Sufism and the position of Khalwatiyya. It provides information about the genesis of the order-the concept of seclusion (Khalwat) and Khalwati practices, its lineage, branches, etiquettes, and customs. The study also delves into the historical development of the order, touching upon the influence of individuals and contemporary rulers on its expansion. Furthermore, by discussing the historical and social events of the period, it scrutinizes the lives and Sufi ideologies of Çelebi Afandi, Sünbül Afandi, Merkez Afandi and Yahya Afandi.
Keywords: Religious Order, Sufism, Khalwatiyya, Seclusion, Yusuf b. Yakub, Pir (spiritual leader).