Öğretmenlerin medya okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of teachers media literacy levels in terms of various variables
Yazar: ERCAN DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET EDİ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kitle iletişim araçları = Mass media ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca seçmeli medya okuryazarlığı dersine girmekle yükümlü kılınan Sosyal Bilgiler, Türkçe ve Bilişim Teknolojileri öğretmenlerinin medya okuryazarlık düzeylerini ortaya koymaktır. Ayrıca çalışma içerisinde öğretmenlerin medya okuryazarlık düzeylerinin; yaş, cinsiyet, mesleki kıdem, öğrenim durumları, unvanları, branşları, medya eğitimi alıp almama durumları, günlük internet kullanım süreleri, günlük televizyon izleme süreleri ve düzenli gazete takip edip etmeme durumları gibi değişkenler açısından da incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada nicel yöntemlerden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi 2020 – 2021 eğitim – öğretim yılında Ağrı ilinde görev yapan 364 kişilik öğretmen grubundan oluşmaktadır. 
Çalışmada öğretmenlerin mevcut medya okuryazarlık düzeylerini tespit etmek ve veri toplamak amacıyla Karataş (2008) tarafından geliştirilen ve 2017 yılı itibariyle yeniden düzenlenip güncellenen "Medya Okuryazarlık Düzey Belirleme Ölçeği (MODBÖ)" kullanılmıştır. Öğretmenlerin demografik verilerini toplamak için de araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.
Çalışmada öncelikle elde edilen veriler ve ölçeğin geçerlik – güvenirlik durumları kontrol sürecine tabi tutulmuştur. Katılımcılara ait demografik veriler analiz edilerek tablolar halinde gösterilmiştir. Medya okuryazarlığına dair verilerin normallik dağılımlarını kontrol etmek amacıyla Kolmogorov Smirnov ve Shapiro Wilk testlerinden, histogram grafiklerinden ve çarpıklık – basıklık değerlerinden faydalanılmıştır. Yapılan analiz ve değerlendirmeler sonucunda, verilerin dağılımının normal olmadığı tespit edilmiş ve değişkenler arası farklılıkları kontrol etmek amacıyla nonparametrik testlerden Kruskall-Wallis ve Mann Whitney U testleri tercih edilmiştir.
Çalışma sonuçları incelendiğinde, katılımcı öğretmenlerin genel medya okuryazarlık düzeylerinin 82,01 ortalama puan ile "Sıklıkla" ya da başka bir deyişle iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ölçülen alt boyutlar açısından bakıldığında ise "farkında ve bilgi sahibi olma" alt boyutu ile "yargılayabilme ve örtük mesajları görebilme" alt boyutunda katılımcı öğretmenlerin medya okuryazarlık düzeylerinin iyi seviyede olduğu ve genel ortalamaya eşit ya da ortalamanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Ancak medya mesajları ile ilgili olan "analiz edebilme ve tepki oluşturabilme" alt boyutu incelendiğinde, genel ortalamadan düşük kalındığı ve orta düzeyde bir medya okuryazarlığına sahip olunduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca çalışma ile katılımcı öğretmenlerin medya okuryazarlık düzeyleri çeşitli değişkenler açısından da değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin medya okuryazarlığı düzeyinin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, unvan, branş, medya eğitimi alıp almama durumu ve televizyon izleme süresi gibi değişkenler açısından farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra öğretmenlerin öğrenim durumu, internet kullanım süresi ve düzenli olarak gazete takip edip etmeme değişkenleri açısından ise istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
The main aim of this study is to present the media literacy levels of Social Studies, Turkish and Information Technology teachers who are obliged to take the Elective Media literacy course under the chairmanship of Board of Education.  It is also aimed to examine that, of the teachers in this study, media literacy levels, age, gender, occupational seniority, educational status, titles, branches, if they have media training or not, daily internet usage times, regular daily television viewing time and variables such as whether they follow the newspapers or not.
Survey model from quantitative methods was used in the study. Sample of the study consists of 364 teachers working in the Ağrı within the academic year of 2020-2021. 
In the study, it was used "Media Literacy Level Identification Scale (MODBÖ)" that was developed by Karataş (2008) and rearranged and updated by the year of 2017 which on the purpose of to determine the current media literacy levels of teachers and to collect data. "Personal Information Form" prepared by the researcher was used to collect the data of the demographics of the teachers.
In the study, the data obtained and the validity-reliability conditions of the scale was subjected to the check process first. Then, demographic data which belongs to the participants were analyzed and presented in tables. In order to control the normality distribution of data on media literacy, Kolmogorov Smirnov and Shapiro Wilk tests, histogram graphs and skewness- kurtosis values were used.
As a result of the analysis and evaluations, it was determined that the distribution of the data was not normal and to control the differences between the variables It was preferred Kruskall-Wallis and Mann Whitney U tests among the nonparametric tests.
When the results of the study are examined, it was determined that the general media literacy levels of the participating teachers were at a good level with an average score of 82.01, "often" or in other words.When it is considering that in terms of measured sub-dimensions, the sub-dimension of "awareness and knowledge" and "being able to judge and being able to see implicit messages" sub-dimension of participant teachers' media literacy levels  that has been determined that it is at a good level and is equal to or above the general average.
However, when it was examined that the sub-dimension of "analyzing and reacting" related to media messages, it has been found that the average was lower than the general average and had a medium level of media literacy. 
Within the study, the media literacy levels of the participating teachers were evaluated in terms of various variables as well. As a result of the analyses, it has been determined that there is no difference betweeen teachers' media literacy level in terms of variables such as gender, age, professional seniority, title, branch, media education or not, and television watching time. Besides that, it was put forward that there were statistically significant differences in terms of non-repudiation variables among teachers' educational status, internet usage time, and whether they regularly follow the newspaper or not.