Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Seyahatname'si üzerinden Fransa'da 18. yüzyıl mimarlık ortamı ve Osmanlı mimarlığına etkisi
18th century French architecutre and its effect on Ottoman architecture, observed through the embassy of Yirmisekiz Mehmed Çelebi
Yazar: EVŞEN ÖZGEN
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜL AĞIR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada, 18. yüzyılda değişimlerin görüldüğü Lale Devri Mimarlığı ve bu mimarlığa etkisi olduğu düşünülen Fransız Mimarlığı, Osmanlı Elçisi Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin seyahatnamesi üzerinden incelenmektedir. Yirmisekiz Mehmed Çelebi, Fransa seyahati sırasında Paris kentinde Saint-Cloud, Meudon, Versailles, Trianon, Marly, Chantilly ve Fontainebleau gibi birçok önemli saray, şato ve bahçeyi ziyaret etmiştir. Çelebi, seyahatnamesinde özellikle bahçe, havuz, fıskiye ve kanal sistemlerinden ayrıntılı olarak bahsetmiştir. Bu çalışmada, Çelebi'nin seyahatinin Osmanlı Mimarlığı'ndaki değişime etkisi ve seyahati sırasında Fransa'da mevcut olan mimari ortam incelenmektedir. Özellikle Sa'dâbâd düzenlemesinde, Çelebi'nin Fransa'dan getirdiği iddia edilen Fransız saray ve bahçelerine ait planlardan etkilenildiği düşünülmektedir. Bu çalışmada, Sa'dâbâd düzenlemesinde Fransız Mimarlığı etkisinin varlığı tartışılmaktadır.Çalışmanın amacı, Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin seyahatinin ayrıntılı bir araştırmasının ve mimari bir okumasının yapılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, tezin kapsamı içerisinde öncelikle, Çelebi'nin seyahati sırasında Fransa'da ziyaret ettiği yapılar ve bahçeler yerinde incelenmiş ve çeşitli Fransız kaynakları da tez çalışmasında sunulmuştur.

Abstract:
This thesis focuses on the influence of French Architecture on the 18th century Ottoman Architecture at Tulip Period (1718-1730) based on the embassy accounts of Yirmisekiz Mehmed Çelebi. While traveling through France, Ambassador Yirmisekiz Mehmed Çelebi visited palaces, châteaux and gardens such as Saint-Cloud, Meudon, Versailles, Trianon, Marly, Chantilly and Fontainebleau. In his report on the embassy, Çelebi has described these buildings in detail, emphasizing on the complexity of the pools, fountains, sprinklers and canal systems of the gardens.Some scholars believe that Çelebi has brought plans and sketches of the French buildings and gardens to Istanbul which are thought to become an inspiration in the design of the Sa?dâbâd Palace, an example of Ottoman Tulip Period Architecture. In this thesis,the influence of Çelebi?s findings about French buildings and garden design, on Ottoman Architecture is discussed. Also, preliminary research is made in order to make a comparison, between the French gardens and buildings that Yirmisekiz Mehmed Çelebi has visited with the examples of the Ottoman Tulip Period buildings and gardens.The aim of the thesis is to make an architectural reading on the embassy accounts of Yirmisekiz Mehmed Çelebi. In this research, the architectural culture that is present in France at the time of the embassy is studied and the aspects of the French buildings and gardens that has effected Yirmisekiz Mehmed Çelebi is discussed in detail. The buildings and gardens that were seen by Çelebi have been visited and French resources on the subject have been presented in the thesis.