Multiple skleroz'da inflamasyon ve merkezi sinir sistemi ilişkisi
The relationship between inflammation and central nervous system in multiple sclerosis
Yazar: GAMZE ANSEN
Danışman: PROF. DR. BAYRAM UFUK ŞAKUL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Anatomi = Anatomy ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Multiple Skleroz (MS) özellikle genç nüfusta görülen, progresif seyirli, motor, duyusal ve kognitif defisitlere sebep olan otoimmün bir demiyelinizasyon hastalığıdır. Literatürde MS hastalığının patogenezi ve hastalıkta immün ve merkezi sinir sistemi arasındaki karşılıklı bağlantı tam olarak ortaya konamamıştır. Yapılan son çalışmalar beyaz madde lezyonlarının yanı sıra gri madde hasarının da MS hastalarında sıklıkla görüldüğünü belirtmektedir. Literatürdeki bu belirsizliğe katkı sağlamak amacıyla çalışmamızda, atak (n=5) ve stabil (n=14) dönemde relapsing-remmitting tip MS hastalarının resting-state fMRI bulguları kıyaslanmıştır. Atak grubundaki MS hastalarında sol fusiform, posterior singulat, orbitofrontal ve sağ occipital korteksler, sol supramarginal ve gyrus temporalis medius'lar, thalamus ve precuneous gibi çeşitli gri madde yapılarında stabil dönemdeki hastalara oranla fonksiyonel bağlantılarında artmış aktivasyon görülmüştür. Atak döneminde olmayan hastalarda ise sol occipital korteks lateralinde artmış aktivasyon bulunmuştur. Sonuç olarak inflamatuar evredeki hastaların atak döneminde olmayanlara göre farklı gri madde bölgelerinde artmış aktivasyon olması, bu beyin yapılarının bu dönemde oluşabilecek yeni klinik hasarları aza indirgemek için kompansatuar yeni fonksiyonel bağlantı odakları geliştirdiği tezine ulaşılabilir. Aktivasyon olan bölgelerin bilinen farklı fonksiyonları düşünüldüğünde inflamatuar dönemdeki bu durum, bu bölgelerin aynı zamanda immün cevaplarla ilişkilendirilebileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Multiple sclerosis is an autoimmune demyelination disease that is seen especially in the young population and has a progressive course, causing motor, sensory and cognitive deficits. In the literature, the pathogenesis of MS disease and the interconnection between the immune and central nervous system in the disease have not been fully revealed. Recent studies indicate that gray matter damage, as well as white matter lesions, are frequently seen in MS patients. In order to contribute to this uncertainty in the literature, in our study, resting-state fMRI findings of relapsing-remitting type MS patients in the attack (5) and stable (14) periods were compared. MS patients in the attack group showed increased functional connections in various gray matter structures such as the left fusiform, posterior cingulate, orbitofrontal and right occipital cortices, left supramarginal and middle temporal gyrus, thalamus and precuneous, compared to patients in the stable period. In the patients at the stable period, increased activation was found in the lateral part of left occipital cortex. As a result, patients in the inflammatory phase have increased activation in different gray matter regions compared to those not in the attack phase. This situation suggests that these brain structures develop compensatory new functional connections to minimize new clinical damage that may occur during this period. Considering the well- known and different functions of the activated regions, this situation in the inflammatory period suggests that these regions may also be associated with immune responses.