Türkiye'deki bilgi merkezlerinde gri yayınların sağlanması üzerine bir inceleme
A research on acquisition of grey literature in information center of Turkey
Yazar: HATİCE KÜBRA BAHŞİŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TUNCER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kütüphanecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Belge sağlama = Document delivery ; Bilgi merkezleri = Information centers ; Bilgi merkezleri = Information centers ; Gri yayınlar = Grey literature ; Kütüphaneler = Libraries ; Türkiye = Turkey ; İnternet = Internet

Özet:
ÖZET Bilginin serbest dolaşımı ve erişebilirliği, bir ülkenin sosyo-ekonomik ve demokratik gelişimini sağlayan etkenlerden biridir. Çeşitli kuruluşlar bilimsel, idari ve teknik alanlarda, toplumun yararı için çoğunlukla önemli ve güncel bilgiler içeren "gri yayınlar" üretmektedir. Bunlar genellikle satın alınamadığı, az üretildiği ve rastgele dağıtıldığı için bilgi merkezlerince "sağlanması ve kullanıma sunulması güç yayınlar" olarak kabul edilmektedir. Araştırma, "Türkiye'deki bilgi merkezleri arasında sağlıklı bir iletişim ve işbirliği sisteminin olmaması, kütüphaneciler için gri yayınları belirleme ve sağlamada zorluklar yaratmaktadır" hipotezi doğrultusunda durum belirlemeye yönelik olarak betimleme yöntemiyle sürdürülmüştür, ömeklem seçilen bilgi merkezlerine 20 soruluk bir anket uygulanmıştır. Toplanan verilerden, bilgi merkezlerinin gri yayınları genellikle üretici kuruluşların insiyatifinde bağış olarak aldıkları, sağlamada ve kullanımda düzenli bir işbirliği ve iletişim sistemi olmadığı anlaşılmıştır. Bilgi teknolojilerindeki gelişim, basılı olduğu kadar elektronik gri yayın sayısını da arttırmakta, elektronik ortamda üretilen belgelerin, kısa sürede bibliyografik denetimi ve elde edilmesi kolaylaşmaktadır. Çalışmanın sonunda, bir gri yayın türü olan devlet yayınları için sanal ortamda, kütüphaneciler ve bilgisayar uzmanlarının ortak çalışmasına ve iletişime dayalı bir işbirliği modeli önerilmiştir. Modelde, devlet yayınlarının Internet ortamında toplandığı, ortak arayüzler ve tarama motorları ile arandığı ve istendiğinde kullanıcıların bilgisayarlarına indirilebildiği bir yapı öngörülmüştür.

Abstract:
Ill SUMMARY The free circulation and retrieval of information, is one of the factors which maintains the socio-economic and democratic development in the country. Various institutions publish "grey literature" which involves mostly important and up- to-date information, in scientific, administrative and technical fields. Grey literature is difficult to obtain and put in use by the information centers, since they are not commercially available, published in small amounts and distributed randomly. The research is carried out by the survey method in the direction of the hypothesis "the lack of a healthy communication and co-operation system among the information centers, creates difficulties for the librarians in the determination and acquisition of grey literature". A questionnaire, consisting of 20 questions has been applied to sample information centers. The collected data shows that the information centers receive grey literature as donation according to the will of the publishing institutions and that there is not any co-operation and communication system in their acqusition or use. The rapid development of information technologies increases the number of electronical grey literature as well as the published one. The quick bibliographical control of the documents which are produced electronically, makes them easily accessible. Finally, a cyber co-operation model is suggested for the governmental grey literature, which is based on the co-operation and communication of librarians and computer specialists. In this model, a structure, in which the government publications are stored on Internet, which are searched by the same interfaces and searching engines, and if needed the files are downloaded by the users onto their own computers, is taken into consideration.