İzmir ilindeki üç halk pazarından alınan meyve ve sebze örneklerindeki pestisit kalıntı miktarının araştırılması
Investigation of pesticide residue levels in fruit and vegetable samples from three public bazaars in Izmir
Yazar: TUTKU KAYA
Danışman: PROF. DR. ATİLLA LEVENT TUNA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Pestisitlerin yaygın bir şekilde kullanımı, kalıntı ve dayanıklılık problemlerini de beraberinde getirmektedir. Pestisit kalıntılarının insanlara ve çevreye olan olumsuz etkilerini saptayabilmek için kalıntı analizleri gerekli ve önemlidir. Türkiye'de son 40 yılda yapılan çalışmalar incelendiğinde çoğunun bekleme süresi tespitine yönelik rutin analizler olduğu görülmektedir. Pazara sunulan gıdalardaki pestisit kalıntılarının ne oranda sorun olduğunu ortaya koyabilmek için genellikle meyve ve sebze üzerinde çalışıldığı görülmektedir. Yapılan çalışmalar Türkiye'deki kalıntı problemin boyutlarını ortaya koymak için yeterli değildir. Dolayısıyla ülkemizde gıda maddelerinden düzenli olarak örnekler alınması ve pestisit kalıntıları açısından analiz edilmesi gerekmektedir. Çalışmada, İzmir ili halk pazarlarında satılan meyve ve sebze örneklerinden; asma yaprağı (Vitis vinifera), çilek (Fragaria ananassa), domates (Solanum lycopersicum), kiraz (Prunus avium), şeftali (Prunus persica), kabak (Cucurbita pepo), patlıcan (Solanum melongena), hıyar (Cucumis sativus), üzüm (Vitis vinifera), biber (Capsicum annuum), patates (Solanum tuberosum), portakal (Citrus sinensis), nar (Punica granatum) ve limon (Citrus limon) üzerinde yaygın olarak bulunan pestisit kalıntı düzeyleri araştırılmıştır. Üç ilçenin (Buca, Bornova ve Karşıyaka) pazaryerlerinden sebze ve meyve örnekleri rastgele alınıp, laboratuvar şartlarında ekstraksiyonu yapılmıştır. Ve pestisit kalıntıları araştırılmıştır. 
Çalışma için İzmir'in üç ayrı pazaryerinden alınan 42 numune kullanılmıştır. Numuneler QuEChERS methodu ile ekstrakte edilmiş; LC-MS/MS ve GC/MS cihazlarında pestisit etken maddeleri aranmıştır.
Analiz sonuçlarına göre; bulunan kalıntı miktarları Türk Gıda Kodeksi ve AB MRLs'ne göre değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; asma yaprağında bir fungisit türevi olan boscalid ve dimethomorph yüksek değerlerde çıkarken, myclobutanil ve penconazole sınır değere yakın çıkmıştır. Portakalda bir insektisit olan fenvalarate ve esfenvalarate türevleri yüksek değerlerde çıkmıştır. Limonda ise insektisit olan chlorpyrifos, cypermethrin ve pyriproxyfen türevleri yüksek değerlerde gözlenip, fenvalarate ve esfenvalarate türevleri ise sınır değerlere yakın bulunmuştur. Diğer numunelerde pestisit değerleri sınırın altında kalmış, hatta gözlenmemiştir. Pestisit, numuneleri korurken diğer canlıların sağlığını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın, yoğun talep gören halk pazarlarında satılan gıda ürünlerinin pestisit kalıntı miktarları açısından küçük de olsa bir farkındalık yaratacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: İnsektisit, Fungisit, MRL

Abstract:
The widespread use of pesticides, it brings with it residual and endurance problems. In order to determine the negative effects of pesticide residues on humans and the environment residue analysis is important. Turkey in the last 40 years when studies are examined standby time to identify routine analyzes appears to be. Offered to the public or district bazaar in foodstuffs pesticide residues what way to reveal that the problem usually on fruits and vegetables it is seen that working. Made works the size of the residual problems in Turkey it is not enough to reveal. Hence from foodstuffs in our country regular sampling and in terms of pesticide residues it must be analyzed. In this study in Izmir province selling in bazaars examples of fruit and vegetables: grape leaves (Vitis vinifera), strawberry (Fragaria ananassa), tomato (Solanum lycopersicum), cherry (Prunus avium), peach (Prunus persica), zucchini (Cucurbita pepo), eggplant (Solanum melongena), cucumber (Cucumis sativus), grape (Vitis vinifera), pepper (Capsicum annuum), potato (Solanum tuberosum), orange (Citrus sinensis), pomegranate (Punica granatum) and lemon (Citrus limon) commonly found pesticide residue levels were investigated. Vegetables and fruit samples were taken randomly from three marketplaces (Buca, Bornova and Karşıyaka) and extracted under laboratory conditions. And pesticide residues were investigated.
For the study, 42 samples from three different marketplaces of Izmir were used.  The samples were extracted with QuEChERS method; Pesticide active substances were sought in LC-MS / MS and GC / MS instruments.
According to the analysis results, the residue amounts were evaluated according to Turkish Food Codex and EU MRLs. According to the results obtained, while boscalid and dimethomorph, a fungicide derivative in the grapevine leaf, were at high values, while myclobutanil and penconazole were close to the limit values. The insecticides fenvalarate and esfenvalarate derivatives in orange are high values. In lemon, insecticides chlorpyrifos, cypermethrin and pyriproxyfen were observed at high values, while fenvalarate and esfenvalarate were found near to border values. In other samples, the pesticide values were below the limit, not even observed. Pesticide can affect the health of other living things negatively while preserving the samples. It is thought that this study will raise awareness of the food products sold in the popular districts market that are heavily demanded if the pesticide residue amounts are small.

Keywords:  İnsecticides, Fungicides, MRL