Aile eğitiminin annelerin doğal dil sağaltım tekniklerini kullanmalarında etkililiği
Efficiency of parent training on mothers? use of naturalistic language treatment procedures
Yazar: MEHRİZAR YAKIN
Danışman: DOÇ. DR. E. RÜYA GÜZEL ÖZMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, aile eğitiminin sınırlı ifade edici dil becerileri olan zihinsel engelli çocuklara sahip annelerin; a) Doğal Dil Sağaltım Tekniklerini kullanmalarında, b) Teknikleri ev ortamına genellemelerinde ve c) Tekniklerin öğretimi tamamlandıktan iki ile dört hafta sonra tekniklerin tümünü aynı etkinlik üzerinde kullanmalarında etkililiğini araştırmaktır.Araştırmanın denekleri, Kocaeli Gebze Eğitim Uygulama Okulu ve İş Okulu birinci sınıfına devam eden, sınırlı ifade edici dil becerisine sahip zihinsel yetersizlikten etkilenmiş iki öğrenci ve anneleridir. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden ?Davranışlar Arası Çoklu Yoklama? deseni kullanılmıştır.Araştırmada annelere Doğal Dil Sağaltım Tekniklerini kullanmayı öğretmek amacı ile aile eğitim programı geliştirilmiştir. Aile eğitim programı; bilgilendirme, tekniğin örneklendirilmesi, tekniğin öneminin tartışılması ve uygulama bölümlerinden oluşmaktadır.Deney süreci her anneye altı aşamada uygulanmıştır. Bunlar; başlama düzeyi, genelleme başlama düzeyi, aile eğitim programının uygulanması, program sonu değerlendirme, program sonu genelleme ve tekniklerin öğretimi tamamlandıktan iki ile dört hafta sonra tekniklerin tümünü aynı etkinlik üzerinde kullanma değerlendirmesidir. İlk olarak ?Model? tekniği, ikinci olarak ?Genişletme? tekniği üçüncü olarak ?Tepki İsteme-Model Olma? tekniği aile eğitim programı ile annelere bire bir olarak öğretilmiştir.Araştırmada verilerin toplanabilmesi için aile eğitim programı uygulanmadan önce ve sonra oyun ortamında anne-çocuk etkileşimi video kamera ile kayıt edilmiştir. Annelerin Doğal Dil Sağaltım Tekniklerini kullanma sıklıklarını belirlemek amacı ile veri toplama formu kullanılarak verilerin dökümü yapılmıştır. Aynı şekilde genelleme verileri çocukların evinde rutin etkinlikler sırasında toplanmıştır. Annelerin, tekniklerin öğretimi tamamlandıktan iki ile dört hafta sonra tekniklerin tümünü aynı etkinlik üzerinde kullanmalarına ilişkin verilerin toplanmasının ardından annelere sosyal geçerlik formu uygulanmış ve sosyal geçerlik verileri elde edilmiştir.Araştırma verilerinin gösterimi için çizgi grafiği ve sütun grafiği kullanılmıştır. Veriler görsel analiz yolu ile yorumlanmıştır.Sonuç olarak; aile eğitim programı, sınırlı ifade edici dil becerileri olan zihinsel engelli çocuklara sahip annelerin Doğal Dil Sağaltım Tekniklerinden ?Model, Genişletme ve Tepki İsteme-Model Olma? tekniklerini kullanmalarında, teknikleri ev ortamına genellemelerinde ve tekniklerin öğretimi tamamlandıktan iki ile dört hafta sonra tekniklerin tümünü aynı etkinlik üzerinde kullanmalarında etkili olmuştur.

Abstract:
This study researched the effectiveness of parent training on mothers, who had children exhibiting limited language skills; a) Their use of Natural Language Intervention Procedures, b) Generalizing of the procedures to routine activities at their homes and c) use of the procedures with the same efficiency two-four weeks after the procedures were taught.The subjects of the study were children with mental retardation attending to the first grade of Kocaeli Gebze Eğitim Uygulama Okulu ve İş Okulu and exhibiting limited language skills, and children?s mothers. Among the single subject experimental designs, ?Multiple Probe Design Across Behaviors? was used.With the aim of teaching mothers Natural Language Intervention Procedures, a parent training program was constituted. This parent training program included informing, exemplifying the procedures, discussion of the importance of the procedures, and application sessions.The process of the experiment was applied to mothers in six phases. These phases were baseline, baseline of generalization, implementing of the parent training program, assessment after the program, generalization after the program and assessment of the procedures whether they had the same efficiency two-four weeks later after training of the procedures have been completed. Parent training program was applied to the mothers one-to-one, first with ?Modeling?, second with ?Expanding? and third with ?Mand-Modeling?.In order to gather data, mother-child interactions in play settings were recorded by a video camera both before and after the parent training program. With the aim of determining the frequency of mothers? use of Natural Language Intervention Procedures, data were written down with the help of a data gathering form. Generalization data were written down with the same method during the routine activities of children at their homes. A social validity form was applied to mothers afterwards the data about the mothers? use of procedures with the same efficiency two-four weeks after the procedure training were gathered, and social validity data were achieved.Line graphs and bar graphs were used in order to display the research data. Data were interpreted by visual analysis.Consequently, parent training program was efficient in mothers?, who had children with limited language skills, use of ?Modeling, Expanding and Mand-Modeling? among the Natural Language Intervention Procedures, generalizing of the procedures to their homes, and maintaining the same efficiency of the procedures two-four weeks after the procedure training.