İnmeli hastalarda robot yardımlı üst ekstremite eğitiminin bilişsel ve fiziksel fonksiyonlar üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effects of robot-assisted upper extremity training on cognitive and physical functions in patients with stroke: A randomized controlled study
Yazar: MERVE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ADİLE KÜÇÜKDEVECİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Robotik rehabilitasyon = Robotic rehabilitation ; Üst ekstremite = Upper extremity ; İnme rehabilitasyonu = Stroke rehabilitation

Özet:
Amaç: Robot yardımlı tedavi, çoğunlukla nörolojik hastalıklarda klasik fiziksel tıp ve rehabilitasyon (FTR) uygulamalarıyla birlikte ya da tek başına uygulanan bir tedavi yaklaşımıdır. Son yıllarda inme sonrası üst ekstremite (ÜE) rehabilitasyonunda robot yardımlı tedavinin (RT) motor fonksiyonlar üzerindeki olumlu etkileri çeşitli çalışmalarda gösterilmiş olmakla birlikte RT'nin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisini değerlendiren iyi tasarlanmış randomize kontrollü çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada birincil amacımız, inmeli hastalarda klasik FTR programına ek olarak uygulanan üst ekstremiteye yönelik RT'nin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisini araştırmak olup ikincil amacımız ise ÜE motor fonksiyonları, ÜE aktiviteleri, el becerileri ve genel günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini araştırmaktı.
Gereç Yöntem: Bu prospektif, randomize tek kör çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı  Cebeci Rehabilitasyon Kliniğine Eylül 2019 – Şubat 2022 tarihleri arasında nörorehabilitasyon amacıyla  yatırılan post-akut dönemdeki inmeli toplam 40 hasta alındı.  Hastalar robot grubunda 20, kontrol grubunda 20 kişi olacak şekilde randomize edildi. Tüm hastalara,  nörofizyolojik egzersizler, eklem hareket açıklığı ve germe egzersizleri, zayıf kas gruplarına elektrik stimülasyon, oturma, postür, yürüme ve denge eğitimi ve iş ve uğraşı terapisini içeren ve yaklaşık 2 saat/seans süren klasik FTR programı uygulandı. Robot grubuna bu klasik FTR'ye ek olarak etkilenmiş üst ekstremiteye yönelik olarak Armeo Spring eksoskeleton robotik sistem ile toplam 1 saat/seans süreyle RT eğitimi verildi. Sadece klasik FTR alan hastalar kontrol grubunu oluşturdu. Tedavi tüm hastalara 6 hafta süreyle haftada 5 gün olmak üzere toplam 30 seans uygulandı. Hastalar çalışma kapsamında tedavi öncesinde, tedavi bitiminde (6. hafta) ve tedavi bitiminden 3 ay sonra kontrolde değerlendirildi. Birincil sonuç değişkeni bilişsel fonksiyonlar olup Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) ile değerlendirildi. İkincil sonuç değişkenleri, ÜE motor fonksiyonları (Fugl-Meyer Değerlendirme Ölçeği), el becerisi (Kutu ve Blok Tesi), ÜE aktiviteleri (Motor Aktivite Günlüğü-28) ve günlük yaşam aktiviteleri (Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği) idi.
Bulgular: Her iki tedavi grubunda da tedavi ile gerek birincil gerekse ikincil tüm sonuç değişkenleri açısından anlamlı iyileşme gözlendi (p<0,05). Değerlendirme parametrelerindeki iyileşme bağlamında iki grup karşılaştırıldığında, birincil ve ikincil tüm sonuç değişkenlerinde iki grup arasında istatistiksel yönden anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,167). 
Sonuç: Post-akut dönemdeki inmeli hastalarda klasik FTR programına ek olarak verilen üst ekstremiteye yönelik RT'nin gerek bilişsel fonksiyonlarda gerekse ÜE motor fonksiyonları, ÜE aktiviteleri, el becerileri ve genel günlük yaşam aktivitelerindeki iyileşme açısından ek bir olumlu etki sağlamadığı saptanmıştır.   

Anahtar Kelimeler: İnme, post-akut, robot yardımlı tedavi, üst ekstremite, rehabilitasyon, bilişsel, fiziksel, eksoskeleton

Abstract:
Objective: Robot-assisted therapy (RT) is a treatment approach mostly applied in neurological diseases alone or in combination with classical physical medicine and rehabilitation (PMR) interventions. Although the positive effects of RT on motor functions in post-stroke upper extremity (UE) rehabilitation have been shown in various studies in recent years, there are no well-designed randomized controlled studies evaluating its effects on cognitive functions. Our primary aim in this study was to investigate the effects of robot-assisted upper extremity training, applied in addition to the classical PMR program, on cognitive functions after stroke.  Our secondary aim was to investigate its effects on UE extremity motor functions, UE activities, hand dexterity, and activities of daily living.
Material and Methods: This prospective randomized controlled single-blind study included 40 post-acute stroke patients who were admitted in the Department of Physical Medicine and Rehabilitation, Cebeci Rehabilitation Clinic at the Medical Faculty of Ankara University between September 2019 and February 2022 for inpatient neurorehabilitation. Participants were randomized into robotic (n=20) and control (n=20) groups. All patients received classical PMR program including neurophysiological exercises, range of motion and stretching exercises, electrical stimulation to weak muscle groups, sitting, posture, walking and balance training, and occupational therapy lasting nearly 2 hours/session.  Robotic group received additional RT to the affected upper extremity for 1 hour/session by Armeo Spring exoskeleton robotic system. Control group received only classical PRM program. Treatment was administered to all patients for 6 weeks duration, 5 days/week, total 30 sessions. All patients were assessed before and after the treatment (6. week) as well as 3 months at follow-up. The primary outcome measure was cognitive functions assessed by Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA). Secondary outcome measures were UE extremity motor functions (Fugl - Meyer Upper Extremity Motor Rating Scale), UE activities (Motor Activity Log – 28), hand dexterity (Box and Block Test), and activities of daily living (Functional Independence Measure).
Results: Both groups showed significant improvements by treatment in terms both primary and secondary outcome measures (p<0,05). When the groups were compared regarding the improvements in assessment parameters, no statistically significant difference was found between the two groups in any of the primary and secondary outcome measures (p>0,0167).

Conclusion: Upper extremity RT applied in addition to classical PRM program in post-acute stroke patients did not provide extra benefit in terms of improvements in cognitive functions as well as UE extremity motor functions, UE activities, hand dexterity, and activities of daily living

Key Words: Stroke, post-acute, robot-assisted therapy, upper extremity, rehabilitation,  cognitive, physical, exoskeleton