Obez hastalarda serum tiroid stimülan hormon düzeyi ile, insülin direnci ve kolesterol değerleri arasındaki ilişki
The relationship between serum thyroid stimulant hormone level, insulin resistance and cholesterol values in obese patients
Yazar: AYŞE SÜSLÜ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SOLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Obezite = Obesity

Özet:
Amaç: Obezite dünya genelinde giderek artan bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre hastalık olarak tanımlanmaktadır. Obezite özellikle hormonal ve kardiyovasküler etkilerinden dolayı mortal seyredebilir ve yakın takip gerektirmektedir. Serum lipid düzeyleri obeziteden, tiroid hormonlarından ve serum Tiroid Stimülan Hormon (TSH) düzeyinden etkilenen metabolik yolaklardan biridir. Tiroid hormon metabolizmasının insülin direnciyle olan ilişkisi hala araştırılmaktadır. Çalışmamızda obez hastalarda TSH düzeyi ile, insülin direnci ve kolesterol değerleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi hedefliyoruz.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.01.2022 - 01.03.2023 tarihleri arasında Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Obezite Merkezi ve Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 491 hastanın dahil edilmesiyle yapılan retrospektif bir çalışmadır. Çalışmaya alınan hastaların hastane bilgi yönetim sistemi (HBYS) üzerinden taranan dosyalarından serum TSH, serbest tiroksin (sT4), total kolesterol (TK), trigliserid (TG), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-K), çok düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (VLDL-K), açlık kan şekeri (AKŞ) ve insülin değerleri kayıt edildi. AKŞ ve insülin değerleriyle Homeostatic Model Assessment – Insulin Resistance (HOMA-IR) indeksi kullanılarak insülin direnci hesaplandı. Hastaların yapılmış olan antropometrik ölçümleriyle vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanıp normal kilolu, fazla kilolu ve obez olmak üzere üç gruba ayrıldı. Verilerin analizinde IBM SPSS 25,0 programı kullanıldı.

Bulgular: Çalışmamıza 148 (%30,1)'i erkek, 343 (%69,9)'ü kadın olmak üzere toplam 491 katılımcı alınmıştır. Katılımcıların 169 (%34,4)'u normal kilolu, 164 (%33,4)'ü fazla kilolu, 158 (%32,2)'i ise obez olarak gruplandırılmıştır. Katılımcıların yaş ortancası normal kilolu grupta 34,0 (18,0-65,0) yıl, fazla kilolu grupta 40,0 (18,0-65,0) yıl, obez grupta ise 42,0 (19,0-65,0) yıl olarak tespit edilmiş olup gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p=0,003). Grupların TSH değerleri, normal kilolu gruba göre obez katılımcılarda (p=0,017) ve erkeklere göre kadınlarda (p=0,009) istatistiksel olarak anlamlı yüksekti. Tüm katılımcılar değerlendirildiğinde; TSH yaş (r=-0,154 p=0,001) ile negatif korelasyon gösterirken, VKİ (r=0,135 p=0,003), TK (r=0,127 p=0,005), TG (r=0,097 p=0,032), insülin (r=0,118 p=0,009), HOMA-IR (r=0,103 p=0,022) değerleri ile pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur.  Serum TSH değerlerini laboratuvarımızın belirlediği referans aralığına göre dört alt gruba ayırdığımızda grupların VKİ (p=0,007), TK (p=0,027), TG (p=0,001), VLDL-K (p=0,037), insülin (p=0,013) ve HOMA-IR (p=0,029) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. Sadece obez hasta grubunu değerlendirdiğimizde ise TSH'nin yalnızca TK (r=0,257 p=0,001) ve LDL-K (r=0,214 p=0,007) değerleri ile arasında pozitif yönde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunurken; TG (r= 0,110 p=0,167), HDL-K (r=0,014 p=0,866), VLDL-K (r=0,085 p=0,286), HbA1c (r=0,056 p=0,482), insülin (r=0,093 p=0,245) ve HOMA-IR (r=0,094 p=0,240) değerleri ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir. 

Sonuç: Çalışma gruplarına baktığımızda TSH değerleri, normal kilolu gruba göre obez katılımcılarda ve erkeklere göre kadınlarda istatistiksel olarak anlamlı yüksekti. Tüm katılımcılar değerlendirildiğinde TSH'nin yaş ile negatif korelasyon gösterirken; VKİ, TK, TG, insülin ve HOMA-IR değerleri ile pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Sadece obez hasta grubunu değerlendirdiğimizde ise TSH'nin yalnızca TK ve LDL-K ile pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişkisi bulunmuş ancak TG, HDL-K, VLDL-K, HbA1c, insülin ve HOMA-IR değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Obezite, TSH, insülin direnci, kolesterol

Abstract:
Aim: Obesity has become an increasing public health problem worldwide. It is defined as a disease according to the World Health Organization (WHO). Obesity especially due to its hormonal and cardiovascular effects, it can be fatal and requires close follow-up. Serum lipids levels are one of the metabolic pathways affected by obesity, thyroid hormones and serum Thyroid Stimulating Hormone (TSH) level. The relationship between thyroid hormones metabolism and insulin resistance is still being investigated. In our study, we aim to examine the relationship between TSH level, insulin resistance and cholesterol values in obese patients.

Materials and Method: Our study is a retrospective study conducted with the inclusion of 491 patients who applied to Konya Beyhekim Health Application and Research Hospital Obesity Center and Family Medicine Polyclinic between 01.01.2022 - 01.03.2023. Serum TSH, free Thyroxine (fT4), total cholesterol (TK), triglyceride (TG), low density lipoprotein cholesterol (LDL-C), high density lipoprotein cholesterol (HDL-C), very low-density lipoprotein cholesterol (VLDL-C), fasting blood sugar (FBG) and insulin values were recorded from the files of the patients included in the study, scanned through the hospital information management system (HBYS). Insulin resistance was calculated using the Homeostatic Model Assessment-Insulin Resistance (HOMA, HOMA-IR) index with FBG and insulin values. Body Mass Index (BMI) was calculated based on anthropometric measurements of the patients and they were divided into three groups: normal weight, overweight and obese. International Business Machines (IBM) Statistical Packet for The Social Science (SPSS) 25,0 program was used to analyze the data.

Results: In our study, there were a total of 491 participants, n=148 (30,1%) of whom were male and n=343 (69,9%) of whom were female, n=169 (34,4%) of whom were normal weight and n=164 (33,4%) of whom overweight and n=158 (32,2%) were in the obese group. The median age of the participants was 34,0 (18,0-65,0) years in the normal weight group, 40,0 (18,0-65,0) years in the overweight group and 42,0 (19,0-65,0) years in the obese group and a statistically significant difference was found between the groups (p=0,003). TSH values of the groups were statistically significantly higher in obese participants than in the normal weight group (p=0,017) and in women compared to men (p=0,009). When all participants are evaluated; while TSH showed a negative correlation with age (r=-0,154 p=0,001), was found to have a positive correlation with BMI (r=0,135 p=0,003), TC (r=0,127 p=0,005), TG (r=0,097 p=0,032), insulin (r=0,118 p=0,009), HOMA-IR (r=0,103 p=0,022) values. When we divided serum TSH values into four subgroups according to the reference range determined by our laboratory, the groups were divided into with BMI (p=0,007), TC (p=0,027), TG (p=0,001), VLDL-C (p=0,037), insulin (p=0,013) and HOMA-IR (p=0,029) values were found to be statistically significant. When we evaluated only the obese patient group, there was a low, statistically significant positive correlation between TSH and TC (r=0,257 p= 0,001) and LDL-C (r=0,214 p=0,007) with values; TG (r=0,110 p=0,167), HDL-C (r=0,014 p=0,866), VLDL-C (r=0,085 p=0,286), HbA1c (r=0,056 p=0,482), insulin (r=0,093 p=0,245) and HOMA-IR (r=0,094 p=0,240) with values, it was determined that there was no statistically significant relationship.

Conclusion: When we look at the study groups, TSH values were statistically significantly higher in obese participants than in the normal weight group and in women than in men. When all participants were evaluated, it was found that TSH showed a negative correlation with age, while it showed a positive correlation with BMI, TC, TG, insulin and HOMA-IR values. When we evaluated only the obese patient group, TSH was found to have a low-level positive relationship only with TC and LDL-C, but no statistically significant relationship was found between TG, HDL-C, VLDL-C, HbA1c, insulin and HOMA-IR values.

Key words: Obesity, TSH, insulin resistance, cholesterol