Liberal insan doğası kavrayışının eleştirisi
A critique of liberal conception of human nature
Yazar: ÖZGÜN EMRE KOÇ
Danışman: PROF. DR. ESTER BİTON RUBEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Birey = Individual ; Burjuvazi = Bourgeoisie ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Liberal ekonomi = Liberal economy ; Liberalizm = Liberalism ; Locke, John = Locke, John ; Mülkiyet = Property ; Piyasa ekonomisi = Market economy ; Rousseau, Jean Jacques = Rousseau, Jean Jacques ; İnsan doğası = Human nature

Özet:
Bu tezin amacı modern dönemin biçimlenmesinde belirleyici önemi bulunan liberal düşüncenin insan doğası kavramlaştırmasının bir eleştirisini ortaya koymaktır. Her yeni çağın eşiğinde güncellenen bir kavramlaştırma olarak insan doğası yeni toplumun yaşamsal kodlarını içermiştir. İnsanın belirli bir tarihsel evrede ve toplumsal ilişkiler bütünündeki biçiminin o anın dışına çıkarılarak bir evrensellik zeminine oturtulması inşa edilen toplumsal sistemin meşruiyet kaynağı olmuştur. Bu nedenle belirli amaçlar doğrultusunda yapılan insan doğası tanımının kurgusallığını incelemek bütünsel bir sistem eleştirisinin önemli dayanaklarından birini oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çabamız, modern dönemin birey nosyonuna temel teşkil eden insan doğası kavrayışının aslında hangi tarihsel ihtiyaçlara cevaben biçimlendiğini betimlemektir. Çalışmamızda insanın bir doğa olarak tanımlanabilmesinin tarihsel arka planı sunulmaya çalışılmıştır. Bilimsel düşüncenin gelişme biçimiyle ilişkilendirilen bu durumun Avrupa'da büyüyen liberal düşünce ve piyasa ekonomisiyle etkileşimi vurgulanmıştır. Feodalizmden moderniteye geçiş evresinde somutlaşan liberal insan doğası tanımının bu çerçevede tarihsel çatışmalardan aldığı içeriğin açığa çıkarılmasına gayret edilmiştir. Anlatılanlar doğrultusunda çalışmamız liberal düşüncenin kurucusu kabul edilen John Locke'un doğa durumu ve insan doğası kavramlaştırmalarına odaklanmıştır. Doğal hukuk geleneğinin moderniteye taşınmasında katkısı olan Locke'un burjuva bireyinin niteliklerini doğal hak kuramı çerçevesinde insan doğasıyla buluşturması incelenmiştir. Bu bağlamda Locke'un merkezi kavramı olarak mülkiyet kavramının oynadığı rol anlatılmaya çalışılmıştır. Moderniteye yönelik ilk kapsamlı eleştiri olma niteliğiyle Jean-Jacques Rousseau'nun uygarlık eleştirisi bizim de eleştirimizin ilk basamağını oluşturmuştur. Liberalizmin rasyonel birey kurgusuna karşı Rousseau'nun toplumsallığı ve eşitliği öne çıkaran ahlaki eleştirisinin sınırlılıkları ortaya konulmuştur. Hem liberal kurgunun hem de "eleştirinin eleştirisi" olma mahiyetiyle Marx'ın tarihselliğe, bilincin emekle olan ilişkisine ve toplumsallığa dair çözümlemeleri ise eleştirimizin ana dayanağını oluşturmuştur.  Sonuç olarak çalışmamız değişmezlik ve evrensellik içerisinde ele alınan liberal insan doğası kavrayışının kısıtlayıcılığına işaret etmektedir. Liberal düşüncenin insan doğası yoluyla burjuva toplumunun değişmezliğini ileri sürmesinin dayanaksızlığı savunulmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Doğa, İnsan Doğası, Doğa Durumu, Doğal Hukuk, Mülkiyet,Birey, Negatif Özgürlük, Gereksinim, Feodalizm, Liberalizm, John Locke, JeanJacques Rousseau, Karl Marx

Abstract:
The aim of this study is to present a critique of human nature conceptualisation of liberal thought which has a constitutive importance on formation of modern age. As a conceptualisation updated on door steps of every new age, human nature contained the vital codes of new society. Universalising the form of human character in a certain historical period and a set of social relations by taking it out of the time has always been a basis for justification of newly built social system. Therefore, analysing the fictiveness of human nature defined in the direction of specific aims forms one of the primary bases of a total system critique. In this way, our effort aims at describing which historical needs shaped the conception of human nature underlying the idea of individual in the modern age. In our study, historical background of defining human as nature was tried to be presented. As associated with the development way of scientific thought, the interaction of this case with the liberal thought arising in the Europe and market economy was emphasized. The liberal human nature concept became concrete in the transition of feudalism to modernity, was tried to be analysed to reveal its content gathered from historical conflicts. Through this way, our study focuses on the John Locke's ideas of state of nature and human nature who is reputed to be the founder of liberal thought. Locke, contributed the transmission of natural law tradition to modernity, was investigated in his effort of combining the qualities of bourgeois person with human nature as part of the natural right theory. In this context, roll played by the concept of property as Locke's main concept was told. As the first comprehensive critique of modernity, Jean-Jacques Rousseau's critique of civil society is also the first step of our critique in this study. The limits of Rousseau's moral critique taking a stand of society and equality against liberalism's fiction of rational person was presented. With his position as the critic of the liberal fiction and the "critic of critique", Marx's analyses on historicity, on relation of mind with labour and on sociality form the main base of our critique in this study. In conclusion, our study points out the restrictiveness of liberal conception of human nature supposed to be static and universal. It's argued that assertion of liberal thought about immutability of bourgeois society referring to human nature is baseless.



Keywords: Nature, Human Nature, State of Nature, Natural Law, Property,Individual, Negative Liberty, Need, Feudalism, Liberalism, John Locke, Jean-Jacques Rousseau, Karl Marx