Üniversite adayı öğrencilerin temel bilimleri tercih etmelerinde ailenin rolü
The role of families in prospective university students' preferences in choosing a career in basic sciences
Yazar: ASİYE YILDIZ SÖZBİLİR
Danışman: PROF. DR. YAVUZ TAŞKESENLİGİL
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kimya = Chemistry
Dizin: Aile müdahalesi = Family intervention ; Aile tutumu = Family attitude ; Alan tercihi = Field choice ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Okul seçimi = School choice ; Temel bilimler = Basic sciences ; Üniversite giriş sınavları = University entrance examinations

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, üniversite adayı öğrencilerin üniversitede okuyacakları bölüm tercihlerini etkileyen faktörler arasında yer alan ailelerin yönlendirmesi hususunun temel bilimler kapsamında incelenmesidir.
Yöntem: Araştırmada nitel içerikli betimsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi esas alınarak Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde temel bilim alanlarından birinde ve tıp fakültelerinde okumakta olan 12 öğrenci ve öğrencilerin aileleri çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın amacına yönelik olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu yöntemle elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur.
Bulgular: Temel bilim bölümlerini tercih eden öğrenciler ilgileri doğrultusunda bölümlerine karar verdiklerini ve ailelerin de bu kararlarında destek olduğunu  belirtmişlerdir. Bütün ailelerin çocuklarına tercih aşamasında rehberlik yaptığı tespit edilmiştir. Ancak temel bilim okuması için çocuğunu teşvik eden aileler olduğu gibi etmeyen aileler de bulunmaktadır. Öğrencilerin  üniversite tercihinde bulunmadan önce üniversite, yurt ve burs imkânlarını ve mezun olduktan sonraki iş imkânlarını  araştırdıkları  tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öğrencilerin temel bilim  tercihlerinde olumsuz tutum sergiledikleri ayrıca tespit edilmiştir.
Sonuçlar: Öğrencilerin temel bilimleri tercih etme veya etmemeye yönelik kararlarında etkili olan hususlar arasında: alana yönelik ilgi ve yetenek; öğrencinin okul başarısı ve üniversite sınavındaki performansı, yüzdelik dilimi ve sırası; burs imkânlarının olup olmaması; iş imkânları; tercih edilen üniversitenin tanınırlığı ve öğrencilere sunduğu imkânları;  ailenin desteği; öğretmenlerin yönlendirmesi; arkadaş yönlendirmesi ve üniversite sonrasında yurtdışında eğitim alabilme imkânları gibi değişkenlerin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to examine the impact of parents on students' preferences of the departments in university placements within the scope of basic sciences.
Method: The study was arried out as a descriptive qualitative research design. The sample of the research consists of 12 students studying basic sciences and medical sciences at various universities in Turkey and their families. Semi-structured interviews were conducted for the purpose of the research. The data obtained by this method were subjected to content analysis.
Findings: Students who preferred basic science departments stated that they decided on their departments in line with their interests and their families supported their decisions. It has been determined that all families guide their children in the department preference stage. However, there are families that encourage their children to study basic science, while some of the families did not. It has been determined that the students search for university, dormitory and scholarship opportunities and job opportunities after graduation before choosing a university. It has been determined that the teachers discouraged students from preferring basic sciences to study.
Results: Among the factors that influence students' decisions to choose or not to choose basic sciences are: interest and ability towards basic science; the student's school success and performance in the university exam, percentiles and their ranks; the availability of scholarship opportunities; job opportunities; the recognition of the university and the opportunities it offers to the students; family support; teacher guidance. It has been determined that there are variables such as friends' referral and opportunities to study abroad after graduating from the university.