Klazomenai dalgalı çizgi bezekli seramiği
Clazomenian wave line pottery
Yazar: KOZAN UZUN
Danışman: DOÇ.DR. YAŞAR ERKAN ERSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Arkaik Dönem boyunca çok genis bir cografyada karsımıza çıkan dalgalı çizgi bezekliseramik, günümüze degin bütün olarak incelenmemistir. Söz konusu seramik türünün oniabölgesinde yogun olarak üretildigi bilinmekle birlikte, bu bölgedeki üretim merkezleri dekesin olarak bilinmemektedir. Klazomenai'de gerçeklestirilen kazılar sonucunda bu türdeseramige bol miktarda rastlanmakta, bu buluntular arasında bu kentteki üretime isaret edenüretim artıkları da yer almaktadır. Bu tezin amacı, bu atölyenin üretimini ortaya koymak,diger bölge veya kentlerden farkını tespit etmek, kronolojik ve tipolojik olaraksınıflamaktır.Klazomenai'de Arkaik Dönem kentinin üç ana evresi içinde degerlendirilen bu seramiktürünün 7. yüzyıldan baslayarak 5. yüzyıla degin üretildigi tespit edilmistir. Yapılandegerlendirmede on üç vazo formu form bakımından degerlendirilmistir. Bu vazo formlarıamphora, hydria, oinokhoe, olpe, lekythos, askos, thymiaterion, krater, dinos, stamnos,pyksis, lekane ve kase formlarıdır. Bu vazo formlarının özellikle 6. yüzyılın sonçeyreginde Klazomenai'ye özgü tiplerinin bulundugu tespit edilmistir.Söz konusu seramik türü bezeme bakımından da degerlendirilmistir. 6. yüzyılın sonçeyreginde yaygın olarak kullanılan üst kısmı sivri, alt kısmı yuvarlak formdaki dalgalıçizginin sadece bu kentte uygulanmıs oldugu ve bu bezegin 6. yüzyılın son çeyregindenönce kullanımının bulunmadıgı tespit edilmistir. Bu bezek ?Klazomenai tipi U biçimlidalgalı çizgi? olarak adlandırılmıstır.Tez kapsamına alınan yaklasık 400 vazonun yapısal özelliklerinin homojen olması veüretim artıklarının varlıgı tümünün Klazomenai atölyesinde üretildigine bir dayanak olarakgörülmüstür.Söz konusu seramik türü 6. yüzyılın son çeyreginde büyük bir form çesitliligi göstermekte,sayı bakımından büyük bir yogunluk gözlenmektedir. Bu nedenle Klazomenai'de bu türseramigin üretiminde bu dönemde bir patlama yasadıgı öne sürülmüstür. Klazomenaikökenli bazı vazoların Attika, Tocra ve özellikle Karadeniz kolonilerinde ele geçmesi debu patlama fikrine dayanak olusturmustur. Bu çalısmada, söz konusu bu yogun üretiminsebebi figürlü seramik üretimindeki düsüs ile iliskilendirilmistir.Dalgalı çizgi bezekli seramigin Klazomenai'de 5. yüzyılda da üretildigi, ancak 5.yüzyıldan öteye gitmedigi tespit edilmistir.Dalgalı çizgi bezekli seramigin Klazomenai dısındaki üretim merkezleri konusunda da bazıöneriler ortaya konmustur. Bu kentler arasında Samos, Miletos, Khios, Rhodos, Khalkidikive Kilikia Bölgeleri basta gelmektedir. Bununla birlikte Batı Akdeniz ve Karadenizkolonilerinde de bu tür seramigin taklitlerinin üretilmis olması muhtemel görülmektedir.

Abstract:
Waveline pottery that appears in a very extended geography during the Archaic periodhave never been fully studied until this day. Eventhough the production of wavelinepottery is very common in the Ionian region the production centers are not determinedexactly. The excavations in Klazomenai produced ample amount of waveline pottery andalso slags which indicate to local production. This study is aimed to attest the localproduction in Klazomenai as well as determining the stylistic dissimilarities from the otherregions and centers and classifying the local products in terms of chronology and typology.This study concluded that this type of pottery was produced from the 7th century to the 5thcentury ans classified in three main phases of Archaic period. In the context of the study 13pottery forms are included, which are amphora, hydria, oinokhoe, olpe, lekythos, askos,thymiaterion, krater, dinos, stamnos, pyksis, lekane and bowl. It is determined that therewere types of these forms which were peculiar to Klazomenai during the last quarter of the6th century.The study also includes an assessment in terms of decoration. The waveline decorationwith a pointed top and "U" shaped bottom was only used in Klazomenai prevalently in thelast quarter of the 6th century. It is also substantiated that this type of decoration was notused prior to the last quarter of the 6th century. This type of decoration is named as"Clazomenian U type waveline".The homogeneity of 400 vases studied in the context of this study and the presence of slagsin the settlement proves that all of those vases were produced in Klazomenai.This type of pottery was modified in terms of form during the last quarter of the 6thcentury and the amount of production has increased dramatically. For this reason it issuggested that the production of waveline pottery during this period increasedtremendously. The presence of Clazomenain waveline pottery at overseas centers such asAttica, Tocra and particularly in Black Sea colonies support this suggestion. This studyconcludes that the dramatical increase in the production of waveline pottery was owed tothe decreasing production of figured pottery. .On the basis of the conclusions reached in this study waveline pottery has been produceduntil the 5th century in Klazomenai.The study also makes some suggestions for the other production centers of wavelinepottery. These are Samos, Miletos, Khios, Rhodos, Khalkidiki and Cilicia regions. It alsoseems likely that imitations of waveline pottery were produced in western Mediterraneanand Black sea colonies.