Kafa tabanı cerrahisinde navigasyon kullanımı
Use of navigation system in skull base surgery
Yazar: HASAY GULİYEV
Danışman: DOÇ. DR. SÜHA BETON
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Cerrahi = Surgery ; Hipofizektomi = Hypophysectomy ; Kafa = Head ; Kafa tabanı = Skull base ; Kafatası = Skull ; Navigasyon = Navigation ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, gelişen teknoloji ile birlikte ESC' de yaygın kullanılan bilgisayar destekli navigasyon sistemleri kafa tabanı cerrahisinde kullanım etkinliğini değerlendirmektir. Anatomik oryantasyonu ve lokalizasyonu arttırarak oluşabilecek komplikasyonlar, operasyon süresi, intrakranial tümörlerde cerrahi sonrası rezidü nedeniyle yapılan revizyon cerrahisine etkisini tayin etmektir.
Materyal Metot: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB ile NRŞ kliniğinde Ocak 2014 – Haziran 2018 yılları arasında endonazal endoskopik kafa tabanı cerrahisi yapılan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Tüm verilerine ulaşılamayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Verilerindeki ve takiplerindeki tüm verilerine ulaşılan; endonazal endoskopik hipofiz adenom eksizyonu  veya endonazal endoskopik BOS rinore onarımı yapılan toplam 249 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların epikrizleri, nazal endoskopileri, operasyon öncesi yapılan radyolojik tetkikleri, operasyon sırasında alınan video kayıtları ve hasta takip formları retrospektif olarak incelendi. Elde edilenverilerinin analizi için SPPP 15.0 programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edildi.
Bulgular: BOS rinore nedeniyle opere edilen hastalarda, navigasyon sistemi kullanımı ile operasyon süresi vepostoperatif komplikasyonlar arasında ilişki kurulamadı. Navigasyon sistemi kullanımının revizyon cerrahiyi oransal olarak azalttığı görüldü. Hipofiz adenomu nedeniyle opere edilen hastalarda ise; navigasyon sistemi kullanımının operasyon süresini azalttığı görüldü. Ancak revizyon cerrahi ihtiyacı ve komplikasyonlar ile navigasyon sistemi kullanımı arasında ilişki kurulamadı. 
Sonuç: Kafa tabanı cerrahisinde navigasyon sistemi kullanımının intraoperatif parametrelere belirgin bir etki yapmamakla birlikte; anatomik markerların bozulduğu vakalarda cerrahın daha güvenli çalışmasını sağlamaktadır. Ancak navigasyon sistemi cerrahın bilmediği anatomik yapıları araştırmak için kullanılan bir araç olmamalıdır. Bu konuda daha geniş vaka serileri ve daha uzun takip süreleri ile yeni çalışmalara gereksinim olduğu kanaatindeyiz. 
Anahtar Sözcükler: Bilgisayar destekli navigasyon sistemi, BOS rinoresi, kafa tabanı rekonstüriksiyonu, hipofizektomi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the effectiveness, anatomical orientation, localization, complications, operation time, and the complete removal of the intracranial tumors of computer aided navigation systems used in ESS in skull base surgery. 
Materials and methods: The files of patients who underwent trasnnasal endoscopic skull base surgery between January 2014 - June 2018 at Ankara University facılty of medicine  ENT and neurosurgery departments were examined retrospectively. Patients whose data were not available were excluded from the study. A total of 249 patient underwent transnasal endoscopic pituitary adenoma excision and CSF rhinorrhea repair were stuided. The files of the patients, nasal endoscopy examinations, preoperative radiological studies, operations video and patient follow-up forms were evaluated retrospectively. SPPP 15.0 program was used for the analysis of the obtained data and p <0.05 was accepted as the statistical significance limit. 
Results: In patient gruop who were operated because of CSF rhinorrhea, there was no correlation between the use of navigation system and the operation time or the complete removal of the tumor, However it showed a decrease in postoperative complications. In patient group who were operated because of pituitary adenoma; it showed a decrese in the operation time. However, there was no correlation between the incidince of re-operasion or complications.
Conclusion: Although the use of navigation system in skull base surgery does not have a significant effect on intraoperative parameters, it makes the surgeon work more safely in cases of disrupted anatomical markers. However, the navigation system should not be a tool for identifiying intraoprative structures. We believe that there is a need for new studies with larger case series and longer follow-up periods.

Key Words: Computer aided navigation system, CSF rhinorrhea, skull base, hypophysectomy