Abdurrahmani'd-Darîr, Tezkiretü's-Salât: Giriş-inceleme-metin-sözlük
Abdurrahmani?d-Darîr, Tezkiretü?s-Salât: Introduction-analysis-text-dictionary
Yazar: SULTAN KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN ÖZKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Abdurrahmani'd-Darir = Abdurrahmani'd-Darir ; Dilbilim = Linguistics ; Osmanlıca = Ottoman ; Ses özellikleri = Sound charecteristics ; Tezkiretü's-Salat = Tezkiretü's-Salat ; Çeviri = Translation

Özet:
Bu tez, H. 1157 / M. 1744-1745 senesinde yazılmış Tezkiretü's-Salât isimli eserin dil hususiyetlerini belirtmek amacıyla yapılmıştır. 18. yüzyılın son dönemlerine ait inceleme ve araştırmalara baktığımızda ortaya konulan çalışmaların azlığı dikkatimizi çekmiştir. Bu çalışma ile bu döneme ait bilgilere bir nebze açıklık getirmek amaçlanmıştır.Bu tez, Osmanlı Türkçesi dönemine ait bir eser olan Tezkiretü's-Salât adlı el yazması eserin okunmasını ve incelenmesini içeren bir çalışmadır. Eserin yazıldığı dönemin ses ve biçim özelliklerini ortaya koyabilmek için yapılan bu çalışma giriş, inceleme, metin ve sözlük kısımlarından oluşmuştur.Tezkiretü's-Salât üzerine yapılan çalışma neticesinde genel olarak şu özellikler çıkarılabilir:İlk olarak, 18. yüzyıl yazı dili Arapça ve Farsça kelime ve terkiplerin yoğun olarak kullanıldığı dönemdir. Çalışmamız dönemin bu özelliğini göstermektedir.İkinci olarak, ünlü uyumlarında damak uyumu metinde tam iken dudak uyumu kendini ikili şekilde gösterir.Son olarak, eserde hem Eski Anadolu Türkçesine hem de Türkiye Türkçesine dair özellikler bir arada bulunur. Bu durumda eserin bir geçiş dönemi eseri olduğunu söyleyebiliriz.Anahtar Kelimeler: Dudak uyumu,18. Yüzyıl, Osmanlı Türkçesi, Türk Dili, ses özellikleri.

Abstract:
This study was carried out to state language properties of a work called Tezkiretü?s-Salât written in M. 1157 / G. 1744-1745. When we had a look at the studies and regarding 18th century, the lack of studies was realized. This study aims to clarify knowledge with regard to this age to some extent.This dissertation is a study which includes reading and surveying of hand written piece of work called Tezkiretü?s-Salât pertaining to Ottoman Turkish period. This study, which was carried out to expose phonological and morphological properties of the period when the work was written, is comprised of introduction, study, text and glossary parts.As a result of the study on Tezkiretü?s-Salât , these properties can be concluded:Firstly, the 18th century is the period which written Arabic and Persian words and phrases were intensively used. Our study reflects this property of the period.Secondly, as for vowel harmony, when palatal harmony is full in text, labial harmony occurs in two ways.Finally, the properties of both old Anatolian Turkish and Turkey Turkish exist together in the work. In this case, it can be said that it is a work produced during the transition period.Keywords: Labial harmony, 18th Century, Ottoman Turkish, Turkish Language, Phonological Properties.