Kontrollü kurutma serası geliştirilmesi ve farklı kurutucular ile kuşburnu kurutma performansının karşılaştırılması
Development of a controlled drying greenhouse and comparison of rosehip drying performance with different driers
Yazar: BURCU AKSÜT
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN POLATCI
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kuşburnu, sağlık açısından faydalı olan bir meyvedir. İçeriğinde bulunan mineral ve vitaminlerden dolayı giderek tüketimi artmakta ve farklı formlarda kullanımları yaygınlaşmaktadır. Kuşburnu meyvesi hasat mevsimi kısa olan ve depolamaya duyarlı bir meyvedir. Bu nedenle muhafaza edilmesi gerekmektedir. En yaygın kullanılan muhafaza yöntemi kurutmadır. Tez çalışmasında 'Yıldız' çeşidi kuşburnu meyvesi kullanılmıştır.  Tasarlanan kontrollü kurutma serasında (40±2°C), etüvde (40, 50, 60 ve 70 °C), vakumlu etüvde (40, 50, 60 ve 70 °C), konvektif kurutucuda (40, 50, 60 ve 70 °C), güneşte ve gölgede olmak üzere 6 farklı kurutma yönteminde kurutularak ürünlerin kuruma performans değerleri, matematiksel model verileri, renk ve kimyasal analiz değerleri belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre en kısa kuruma süresi konvektif kurutma yöntemi 70 °C kurutma sıcaklığında 11,5 saat iken, en uzun kuruma süresi gölgede kurutma yöntemi ile 276 saat olarak bulunmuştur. Matematiksel modelleme sonucunda en yüksek R² değeri etüv 50 ºC, vakumlu etüv 40 ºC, konvektif kurutucu 60-70 ºC kurutma sıcaklığında 0.9998 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre en iyi tahmin eden eşitlikler Midilli Küçük ve Wang Sing olmuştur. Hesaplanan ve ölçülen renk değerleri açısından vakumlu etüvde 40 °C sıcaklıkta yapılan kurutma işlemi en uygun yöntem olduğu belirlenmiştir. Tüm kurutma yöntemleri arasında suda çözünebilir kuru madde, toplam fenolik ve toplam antioksidan değeri en yüksek yöntem kontrollü sera kurutucuda bulunmuştur. Bu nedenle kontrollü sera kurutucu birçok tarımsal ürünün kurutulmasında kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Rosehip is a fruit that is beneficial for health. Due to the minerals and vitamins in its content, its consumption is increasing and its use in different forms is becoming widespread. Rosehip fruit is a fruit that has a short harvest season and is sensitive to storage. Therefore, it must be preserved. The most commonly used preservation method is drying. In the thesis study, rosehip fruit of the 'Yıldız' variety was used. In the designed controlled drying greenhouse (40±2°C), oven (40, 50, 60 and 70 °C), vacuum oven (40, 50, 60 and 70 °C), convective dryer (40, 50, 60 and 70 °C) C) have been dried in 6 different drying methods, in the sun and in the shade, and the drying performance values, mathematical model data, color and chemical analysis values of the products were determined. According to the data obtained, the shortest drying time was found to be 11.5 hours with the convective drying method at 70 °C drying temperature, while the longest drying time was 276 hours with the shade drying method. As a result of the mathematical modeling, the highest R² value was determined as 0.9998 at the drying temperature of 50 ºC in the oven, 40 ºC in the vacuum oven, and 60-70 ºC in the convective dryer. According to these results, the best guessing equations were Midilli Küçük and Wang Sing. In terms of calculated and measured color values, drying in a vacuum oven at 40 °C has been determined to be the most appropriate method. Among all drying methods, the highest water-soluble dry matter, total phenolic and total antioxidant values were found in the controlled greenhouse dryer. For this reason, the controlled greenhouse dryer is recommended to be used for drying many agricultural products.