Çocukların zihin haritalarında kentsel mekân imgesi; Trabzon ili Ortahisar ilçesi örneği
City image in children's mental maps: a study of Ortahisar, Trabzon
Yazar: ÇİSEM SEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYDA BÜLBÜL ARIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimi için önemli bir mekân olan şehirler, genellikle yollar, kenarlar, düğümler, bölgeler ve işaret ögeleri ile tanımlanırlar. Bu öğeler bir bütün olarak kent imgesini oluşturmaktadır. Bu çalışma, günümüzde mekânla etkileşimleri sınırlandırılmış olan çocukların kent üzerindeki algısal yaklaşımlarını belirlemeyi, sosyal, doğal ve tarihi çevrelerle etkileşimlerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Araştırma alanı Trabzon ili Ortahisar ilçesini kapsamaktadır. Çalışmanın metodoloji bölümü, sözel anketleri ve zihinsel haritalamayı içermektedir. İlk olarak, alanın temsiliyeti açısından katılımcıların eşit katkılarını sağlamak için araştırma alanı fiziksel olarak altı eşit bölüme ayrılmıştır. Daha sonra her bölümden bir ortaokul seçilmiştir. Ardından 10-12 yaş grubundaki çocuklarla anket (256 katılımcı) ve zihinsel haritalama çalışması (192 katılımcı) yapılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 Analytics Pro programı ile analiz edilmiştir. Ayrıca veri güvenilirliğini kontrol etmek için anketlerde Jaccard benzerlik indeksi yapılmıştır. Ortalama benzerlik değeri %91,23 (anket) ve %54,80 (zihinsel haritalama) olarak tespit edilmiştir. Bulgulara göre imgelerin kullanımları kız çocuklarında erkeklere göre daha baskındır. Ayrıca Trabzon'da doğup büyüyen çocuklar diğer çocuklara göre daha fazla imgesel eleman kullanmıştır. İmgesel öğeler incelendiğinde, Sözel verilerde odak noktalarının sıklığı baskınken, görsel verilerde işaret öğeleri daha yoğundur. Ayrıca işaret ögeleri ile tarihi mekân arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (Pearson korelasyon=0,79, N=256). Sonuç olarak çocukların zihinlerinde kentin kuzey bölümünün daha imgelenebilir olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The city is a critical environment for children's physical and mental development, and it is generally defined as paths, edges, nodes, districts and landmarks. These notions constitute the city image in total. Due to the improper and uncontrolled cities' growth, children's interactions with space have been limited. The study aims to determine the perceptual approaches of children and measure their interaction with the social, natural and historical environments. The research area covers Ortahisar, Trabzon. The methodology part includes a verbal and mental mapping survey. First, the research area was physically divided into six parts to achieve equal contribution from the participants. Next, one secondary school was selected from each part. Then, a qualitative (256 participants) and a mental mapping survey (192 participants) were conducted with 10-12 age groups. The data were analysed through MAXQDA 2020 Analytics Pro program. In addition, Jaccard similarity index was performed in the surveys to control the survey reliability. The average similarity value was detected as 91.23% (qualitative) and 54.80% (mental mapping). According to findings, girls' image was more dominant than boys. Moreover, children born and grew up in Trabzon presented more images compared with the others. As for city elements, whereas nodes' frequency was dominant in the qualitative survey, landmarks had density in mapping outputs. Furthermore, a correlational relationship was detected between landmarks and historical place (Pearson correlation=0.79, N=256). In conclusion, city images are concentrated on the northern side of the research area side.