Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyi ve tükenmişliğin okul yönetimiyle ilgili boyutlarına ilişkin karma bir araştırma
A mixed research related to the burnout level of teachers and the dimensions of burnout related to school administration
Yazar: AYLİN DAĞCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN ÇETİN
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yönetimi = School administration ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Tükenmişlik çalışanların mesleğin amacını yerine getirememesi, kendilerini isteksiz hissetmeleri ve duygusal yönden çökkün hissetme ile karakterize bir sendromdur. Tükenmişlik sendromu daha çok hizmet sektörü ve ikili ilişkilerin ağırlıkta olduğu meslek gruplarında sıklıkla görülmektedir. Bu bağlamda öğretmenler tükenmişlik sendromu için riskli bir meslek grubudur. Bu çalışmanın amacı orta öğretim öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi ve tükenmişliğin okul yönetimiyle ilgili boyutlarının incelenmesidir. Bu amaçla yapılan çalışmada, niceliksel veri analizi noktasında içerisinde demografik veri formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin olduğu anket formu kullanılmış ve niteliksel veri analizi noktasında bireysel görüşmeler yapılmıştır. Çalışmaya yaş ortalaması 35,64±9,57 olan 108 erkek ve 162 kadın olmak üzere toplam 270 öğretmen katılmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda tükenmişlik ile yaş ve meslekte geçen süre arasında pozitif korelasyon olduğu görülmüştür. Demografik değişkenler için yapılan analizler sonucunda, kadın, 35 yaş üstü, çocuğu olan, 10 yıl üstü süre çalışmış olan, mesleğini istemeyerek seçen ve öğrencilere karşı tutumu mesafeli-soğuk olan öğretmenlerin tükenmişlik puan ortalamalarının anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür. Niteliksel veri analizi için 270 katılımcı içerisinde tükenmişlik seviyesi çok yüksek olan 10 kişi ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Tükenmişlik seviyesi yüksek öğretmenler okul yönetiminin genellikle soğuk, mesafeli, ön yargılı ve kutuplaştırıcı tutum ve davranışlarını belirtmiştir. Öğretmenler çoğunlukla adaletsizlik, fazla iş yükü, sınıf yönetimine karışılması, dışlanma ve sözel şiddet noktalarında yöneticilerle sorunlar yaşamaktadır. Öğretmenler yöneticilerin daha empatik olmalarını, adaletli yaklaşmalarını, etik değerlere uymalarını ve sevgi-saygı ortamı oluşturmalarının faydalı olacağını bildirmiştir.

Abstract:
Burnout is a syndrome characterized by inability of employees to fulfill their goals, feeling reluctant and feeling emotionally depressed. Burnout syndrome is frequently seen in the service sector and occupational groups where bilateral relations are predominant. In this context, teachers are a risky occupational group for burnout syndrome. The aim of this study is to determine the burnout levels of secondary school teachers and to examine the dimensions of burnout related to school management. In this study, demographic data form and questionnaire form with Maslach Burnout Scale were used in quantitative data analysis point and individual interviews were conducted in qualitative data analysis point. A total of 270 teachers (108 male and 162 female) with a mean age of 35.64 ± 9.57 participated in the study. As a result of correlation analysis, it was seen that there was a positive correlation between burnout and age and occupational time. As a result of the hypothesis tests conducted for demographic variables, it was seen that the mean burnout scores of the teachers who were woman, over 35 years old, had children, worked for more than 10 years, unwillingly chose their profession and whose attitude towards students were distance-cold were significantly higher. For the qualitative data analysis, individual interviews were conducted with 10 people who had very high burnout level among 270 participants. Teachers with a high level of burnout stated that the school administration is generally cold, distant, biased and polarizing attitudes and behaviors. Teachers often have problems with administrators in terms of injustice, excessive workload, involvement in classroom management, exclusion and verbal violence. Teachers reported that it would be beneficial for administrators to be more empathic, to approach them fairly, to follow ethical values and to create an environment of love and respect.