Reşat Aysu'nun eserlerinin incelenmesi
Analysis of Reşat Aysu's compositions
Yazar: FİLİZ KAYA
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN İÇLİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türk müziği, karakter olarak esas itibariyle sesle icra edilen, insan sesinin güzelliğini güftenin anlam gücüyle birlikte ortaya koyan bir müziktir. Mevcut repertuarın çok büyük bir kısmı da sözlü eserlerden oluşmaktadır. Bütün bu şartlar dahilinde Türk Musikisinde sazların vazifesi her zaman insan sesine eşlik etmek olarak kalmıştır. Klâsik peşrevler ve saz semaileri, sözsüz oldukları halde sanki insan sesi için yazılmış gibidirler. Altlarına söz yazılsa adeta beste olacak üslûbdadırlar. Dolayısıyla diyebiliriz ki Türk Müziği'nde bestelenen saz eserleri sazların kapasite ve kabiliyetlerine göre değil de, insanın ses kapasite ve kabiliyetlerine göre oluşmuştur, însan sesinin yanında, arka planda kalması dolayısıyla geniş bir enstrümantal repertuarın oluşmasına da imkan olmamıştır. Virtüozitenin oluşması ve devamı için virtüöz icracılar yetiştirmeye yönelik özel eğitim yöntemleri, özel çalgı icra teknikleri ve virtüozluk becerüerinin sergilenmesinde olanak tanıyan bir çalgı repertuarı gerekmektedir. Elbette ki bu tarz bir repertuarın olmaması durumunda virtüozutenin de oluşmayacağı açıklar. Böyle bir durumda yorumcunun zorlanabileceği, virtüozitesini sergileyebileceği eserler olmadığından, virtüozluk da teşekkül edemeyecektir. Yüzyılımıza gelinceye dek müziğimizde belirli bir enstrüman için yazılmış eserlere rastlamıyoruz. Eserler genel bir saz takımı için yazılmıştır. Tabii ki böyle bir durumda, yani her enstrümanın kendine özgü zorlukları ve imkânları çerçevesinde yapılmış eserlerin eksikliğinde, enstrümanların sınırlarını zorlayan, icrası zor besteler de oluşmamıştır. Tanburî Cemil Bey ve sonrası Saz semailerinde üslûb daha enstrümana uygun hâle geldiği halde, peşrevler gene insan sesine göre yazılmış gibidir. Tanburî Cemil Bey'le başlayan yeni üslûbdaki bazı saz semaileri, fasıl sonu için değil, bir veya birkaç sazın çalacağı solistik bir eser olarak bestelenmiştir. Zamanımıza doğru enstrümanların imkanlarını zorlayan saz semaileri de yazılmıştır. Reşat Aysu'nun saz semaileri de bunların başmda gelir. vuReşat Aysu virtüöz düzeyinde saz sanatçılarının icra edebileceği nitelikte zor fakat olağan üstü güzellikte saz eserleri bestelemiş, bu saz eserlerini bestelerken aldığı batı müziği eğitiminin sonucu olarak insan sesinin sınırlarını değil, enstrümanların (özellikle de çaldığı kemanın) özellMerini, pozisyonlarmı, kullanılabilir ses sahasını (insan sesinin dışında kalan kısımlarını da) kullanmış, Batı Müziğinin akorlu, arpejli yapılarını ve süsleme, tremolo, legato, stakkato, hatta glissando, portamento gibi tekniklerin kullanmış, zaman zaman çift tele veya birkaç tele vuruş, notadan olmayan seslerin çalınması gibi unsurları batı disipliniyle notada göstermiş, bestelediği eserlerde yukarıda anlatılan bütün unsurları kendinden evvel ki bestekârlardan farklı olarak kullanmış olduğu için Türk Musikisi bestekârları arasında farklı ve özel bir yere sahip olmuştur. vnı

Abstract:
Traditional Turkish Music, fundamentally in character is a type of music that is conducted by voice and emphasises the beauty of human voice together with the power of meaning possessed by the lyrics. The major part of the existing repertoire consists of masterpieces with lyrics. Considering all these conditions, the duty of the instruments has always remained as accompanying the human voice in Traditional Turkish Music. Although classical pesrevs and saz semasi do not have any lyrics, they give the impression that they were written for human voice. They are in such a style that if lyrics were placed beneath, they would be full compositions. Therefore, it can be said that, the stringed instruments masterpieces composed in Turkish music are not composed according to the talents and capacity of the instrument, but rather according to the talents and capacity of the human voice. Having been the accompaniment of human voice in the background has not enabled a wide instrumental repertoire to be created. For the formation and continuation of virtuosos; it is necessary that special education techniques, special instrument conducting techniques and instrument repertoires that enable the performance of virtuoso talents are created... It is inevitable that in the lack of such repertoire, Virtuosos can also not be created... In such case, because of the lack of masterpieces that will push the interpreter and enable the virtuoso fully display his talent, virtuosos will not be formed. Until this century, we can not observe music written specifically for an instrument. Masterpieces are written for a whole team of instruments. In such situation, where masterpieces composed among the difficulties and possibilities of each instrument lack, compositions that push the boundaries of instruments and that are hard of perform have not been created. Tanburi Cemil Bey and after; although the character of saz semais are more suitable for instruments, pesrevs are more like written for human voice. Some saz semais in new style that started with Tanburi Cemil Bey have been composed as IXmasterpieces that will be performed bye one or more stringed instrument rather than as an ending for a fasil.Towards our time, saz semais that push the capacities of instruments have also been written. Saz semais of Reşat Aysu are leading examples. Reşat Aysu has composed masterpieces of stringed instruments that are only possible to perform by artists that are at the level of virtuosos but these masterpieces are extraordinarily beautiful. Whilst composing these masterpieces, under the influence of western music education he has acquired, he has used the features, positions and the available voice field of instruments instead of staying in the boundaries of human voice. He has also used the in tune, arpeggio structure and techniques of embellishment, tremolo, legato, staccato, even glissando, portamento of the western music. He has also shown elements such as stroking 2 or more strings at times, playing of tunes out of note in western discipline, and because of having used all the above mentioned characteristics in his masterpieces differently than all the previous composers, he has a different and special place among all Composers of Traditional Turkish Music.