Bilimsel muhakeme becerileri ile ilgili ulusal lisansüstü tezlerin tematik içerik analizi
Thematic content analysis of national graduate thesis related to scientific reasoning skills
Yazar: MELİSA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FULYA ZORLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bilimsel muhakeme becerileri ile ilgili ulusal lisansüstü tezlerin 
incelenmesiyle günümüze kadar var olan durumu ortaya koyarak genel bir çerçeve oluşturmak; 
saklı kalan, niteliği anlaşılmayan becerilerin güncelliğinin sağlanmasıdır. Bu amaç 
doğrultusunda araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de yazılmış olan, YÖK Ulusal Tez 
Merkezi veri tabanından erişimi sağlanabilen 74 ulusal lisansüstü tez oluşturmaktadır. 
Araştırmaya dâhil edilen ulusal lisansüstü tezler nitel araştırma yaklaşımı olan tematik analiz 
yöntemi kullanılarak derinlemesine incelenmiştir. İncelenen ulusal lisansüstü tezlerin tematik 
içerik analizi arama kelimeleri yıl, tez türü, eğitim alanı, araştırma desen/yöntem modeli,  
deneysel araştırma türü, öğrenme yöntemi,  örneklem türü,  örneklem büyüklüğü, veri toplama 
yöntemleri/araçları,  veri analiz tekniği, araştırmaya dâhil edilen bilimsel muhakeme becerileri, 
sonuç ve tartışmalar ve öneriler olmak üzere 14 tema altında yapılmıştır. Elde edilen araştırma 
verileri tablolar yardımıyla yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde en fazla kullanılan 
arama kelimesinin "muhakeme becerileri"  olduğu, tezlerin en fazla 2019 yılında yazıldığı, tez 
türünün en fazla yüksek lisans olduğu ve eğitim alanının en fazla matematik eğitimi olduğu 
tespit edilmiştir. Araştırma desen/yöntem modeline göre en fazla deneysel, deneysel araştırma türünde ise yarı 
deneysel desenin tercih edildiği,  öğrenme yöntemi olarak argümantasyona dayalı öğrenmenin 
kullanıldığı belirlenmiştir. Örneklem türüne bakıldığında en fazla ortaokul öğrencilerinin tercih 
edildiği ve örneklem büyüklüğünde ise en fazla 0-25 aralığının tercih edildiği görülmüştür.  
Veri toplama yöntemlerine/araçlarına göre en fazla test tercih edildiği, veri analiz tekniğe göre 
ise geçerlik kullanıldığı belirlenmiştir.  Araştırmaya en fazla dâhil edilen bilimsel muhakeme 
becerisinin matematiksel muhakeme becerilerinden matematiksel muhakeme olduğu ortaya 
çıkmıştır.  Sonuç ve tartışmalara göre en fazla öğrenciye yönelik  "bilimsel muhakeme 
becerilerinin geliştiği görülmüştür" sonuç ve tartışmasına ulaşıldığı, önerilere göre en fazla 
araştırmacılara yönelik "bilimsel muhakeme becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamaların 
hazırlanması önerilmiştir" önerisine ulaşıldığı görülmüştür.  Yapılan bu çalışmanın, gelecekte 
yapılacak olan çalışmalar için bilimsel muhakeme becerilerinin kullanımı hakkında ilgili 
kişilere yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Sonuçlardan yola çıkarak oluşturulan önerilerin 
mevcut uygulamaların iyileştirilmesi ve yeni çalışmalara ışık tutması noktasında olumlu yönde 
katkı sağlayacaktır.

Abstract:
The aim of this research is to create a general framework by revealing the current situation of 
scientific reasoning skills by examining national postgraduate theses; it is to ensure that the 
skills that remain hidden and whose nature is not understood are kept up to date. For this 
purpose, the study group of the research consists of 74 national postgraduate theses written in 
Turkey and accessible from the YÖK National Thesis Center database. The national 
postgraduate theses included in the research were examined in depth using the thematic analysis 
method, which is a qualitative research approach. It was conducted under 14 themes: Thematic 
content analysis of the examined national postgraduate theses search words, year, thesis type, 
field of education, research design/method model, experimental research type, learning method, 
sample type, sample size, data collection methods/tools, data analysis technique, data included 
in the research scientific reasoning skills, results and discussions and suggestions. The obtained 
research data were interpreted with the help of tables. As a result of the findings, it was 
determined that the most used search word was "reasoning skills", the theses were written mostly in 2019, the thesis type was mostly master's degree and the field of education was mostly 
mathematics education. According to the research design/method model, it has been determined 
that experimental design is the most preferred, quasi-experimental design is preferred in the 
experimental research type and argumentation-based learning is used as the learning method. When looking at the sample type, it was seen that secondary school students were mostly 
preferred and the 0-25 range was the most preferred sample size. It has been determined that 
tests are the most preferred among data collection methods/tools and validity is used according 
to data analysis technique. It was revealed that the scientific reasoning skill most included in 
the research was mathematical reasoning among mathematical reasoning skills. According to 
the results and discussions, it was seen that the most common results and discussions for 
students was "scientific reasoning skills have been observed to improve was reached", 
according to the suggestions, it was seen that the most common recommendation for researchers 
was "preparation of applications to improve scientific reasoning skills". It is thought that this 
study will guide relevant people about the use of scientific reasoning skills for future studies. 
Suggestions based on the results will contribute positively to improving existing practices and 
shedding light on new studies.