Salda Gölü Havzası'nda iklim koşullarındaki değişikliğin etkilerinin belirlenmesi
Determination of climatic conditions changes impacts on Lake Salda Basin
Yazar: SAFİYE KÜBRA ARITÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BEYZA USTAOĞLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Salda gölü havzası = Basin of the lake Salda ; Sıcaklık = Temperature ; Yağışlar = Rainfall ; İklim = Climate ; İklim değişikliği = Climate change ; İklim koşulları = Climatic conditions ; İklim özellikleri = Climate properties

Özet:
Araştırma sahası Türkiye'nin güneybatısında, Göller Yöresi'nde yer alan Salda Gölü ve Havzası'nı kapsamaktadır. Çalışma alanında coğrafi konum ve genel atmosfer koşulları bakımından Akdeniz İklimi gözlemlense de, sahip olduğu yükselti ve çevresindeki morfolojik unsurların etkisiyle karasallık etkisinde kalmaktadır. Bu nedenle geçiş tipi Akdeniz iklim özelliklerine sahiptir. Kapalı havza özelliğindeki göl, yıllık yağışlarla ve havza içerisinde yer alan akarsu ve kaynaklarla beslenmektedir. Gölün su seviyesinin buna bağlı olarak da sahip olduğu ekosisteminin sürdürebilirliği doğrudan iklim koşullarına bağlıdır. Bu çalışmayla Türkiye'de önemli biyoçeşitlilik alanı olarak kabul edilen ve hassas bir ekosisteme sahip sulak alan olan Salda Gölü Havzası'nda iklim koşullarındaki değişikliğin etkilerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu sebeple; ilk olarak Salda Gölü ve Havzası'nın da içinde yer aldığı alanın iklim koşulları incelenmiş ve uzun yıllar ortalama sıcaklık ve toplam yağışlardaki değişimin belirlenmesi amacıyla Doğrusal Trend Analizi ve Mann Kendall Sıra Korelasyon Testi uygulanmıştır. İkinci aşama olarak farklı yıllara ait uydu görüntüleri üzerinden Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak ArcGIS 10.2 yazılımında yapılan mekânsal analizlerle göl yüzeyi değişimi ortaya çıkarılmış, göl seviyesine ait veriler grafikler üzerinden yorumlanmıştır. Buna göre; Doğrusal Trend Analizi sonucunda 1970-2019 yılları arasında yıllık ortalama, maksimum ve minimum sıcaklıklarda artış eğilimi, yıllık ortalama toplam ve maksimum yağış verisinde ise düşük oranda bir artış eğilimi gözlenmiştir. Mann Kendall Testi sonucunda yıllık ortalama sıcaklıklarda istatistiksel olarak α=0.05 anlamlılık seviyesinde artış eğilimi ve u(t) ve u´(t) değerlerinin kesiştiği 2000'li yıllardan sonra sıcaklık eğilimlerinde artan yönde bir değişiklik tespit edilirken, yıllık toplam yağış tutarlarında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç tespit edilememiştir. ArcGIS yazılımında gerçekleştirilen yüzey analizleri sonucunda 1972-2019 yılları arasında göl yüzey alanında ve aylık ve yıllık göl seviyesi verisine göre de 1998-2015 yılları arasındaki göl seviyesinde değişimler yaşanmıştır. Meteorolojik iklim verisinin ve uydu görüntülerinin istatistiksel analizi ve arazi çalışmaları sonucunda Göller Yöresi'nde yer alan birçok göl gibi Salda Gölü'nün de iklim değişikliğinin etkileriyle karşı karşıya olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The study field encompasses Lake Salda and its basin, which is located in the region of lakes of Turkey in the Southeastern region. Even though the Mediterranean Climate is observed in the study field in regards to the geographic location and the general atmosphere, it remains under the effect of the steppe climate due to its height the morphological factors around. Therefore, its transition type has the characteristics of the Mediterranean climate. The lake which has the feature of a closed basin is fed by streams and sources in the basin. The level of water in the lake in parallel with its ecosystems sustainability directly depends on climate conditions. With this study, it is aimed to determine the effects of the changes in climate conditions in Lake Salda Basin, a wetland, which is regarded as an important area of biodiversity in Turkey and has sensitive ecosystems. Therefore, first of all, the climate conditions around Lake Salda and its basin were analyzed and the Linear Trend analysis and Man Kendall Correlation Test were applied to determine the average temperature and changes in areal Precipitation. As the second phase, the changes on the surface of the lake were revealed with the spatial analysis made in ArcGis 10.2 software using geographical information system through satellite İmages from different years and the data on the level of the lake were analyzed. Accordingly, with the results of Linear Trend Analysis, the tendency to increase in the yearly average, maximum and minimum temperatures and the tendency to increase in a low level in the yearly average total and maximum rainfall were observed. With the results of Mann Kendall Test,while the tendency to increase in significance level statistically a=0.05 in the yearly average temperatures and the changes of increase in temperature tendencies were confirmed after 2000's when u(t) and u`(t) values crossed over, meaningful result in the yearly total rain amount was not confirmed. With the surface analysis made through Arcgis software, between 1972-2019, changes on the surface of the lake and according to data of the yearly and monthly lake surface, changes in the level of the lake were observed between 1998 and 2015. With the statistical analysis of meteorological climate data and satellite images and the field study, Lake Salda such as many other lakes in the region of lakes in Turkey, faces the effects of climate change.