Matematiksel yaratıcılık ile sözel olmayan zeka düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between mathematicalcreativity and non-verbal intelligence
Yazar: NECATİ ONAY
Danışman: PROF. DR. NESRİN ÖZSOY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN KİRİŞÇİ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen ve Matematik Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin matematiksel
yaratıcılıkları ile sözel olmayan zekâ düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Aynı zamanda,
üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarının ve zekâ
puanlarının cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı analiz
edilmiştir. Son olarak, öğrencilerin zekâ puanları ile matematiksel yaratıcılıkları arasındaki
ilişki test edilmiştir.

Materyal ve Yöntem: Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın
örneklemi Aydın ilinde 5, 6 ve 7. sınıf düzeyinde 114 üstün yetenekli ve 110 tipik gelişim
gösteren öğrenciden oluşmuştur. Verilerin toplanması aşamasında Matematiksel Üretkenlik
Ölçeği ve TONİ-3 testinden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı
sıra t testi, tek yönlü ve iki yönlü varyans analizi ve korelâsyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Analizler sonucunda, üstün yetenekli öğrencilerin tipik gelişim gösteren öğrencilere
göre sözel olmayan zekâ testi puanları, matematiksel yaratıcılıkları ve alt boyutları daha yüksek
bulunmuştur. Her iki grubun matematiksel yaratıcılık alt boyut puanları yüksekten düşüğe
doğru sırasıyla; akıcılık, orijinallik ve esneklik olarak tespit edilmiştir. Üstün yetenekli kız
öğrencilerin zekâ puanları erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olmasına
rağmen matematiksel yaratıcılıkları arasında farklılık bulunmamıştır. Tipik gelişim gösteren
öğrencilerin zekâ puanları cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermemiştir
ancak matematiksel yaratıcılıklarında farklılık tespit edilmiş ve kız öğrencilerin matematiksel
yaratıcılıkları erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Üstün yetenekli
öğrencilerin zekâ puanlarında sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık yokken tipik gelişim
gösteren öğrencilerin zekâ puanlarında sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir.
Üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin matematiksel yaratıcılık puanları sınıf
düzeyine göre anlamlı farklılık göstermiş ve sınıf düzeyi arttıkça matematiksel yaratıcılığın
arttığı saptanmıştır.

Sonuç: Üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin matematiksel yaratıcılıkları ve
zekâ puanlarında cinsiyete ve sınıf düzeyine göre farklılıklar olduğu görülmüştür. Üstün
yetenekli öğrencilerin ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin zekâ puanı ve matematiksel
yaratıcılıkları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar alanyazındaki
araştırmalar ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yaratıcılık, Matematiksel Yaratıcılık, Zekâ, Matematik Eğitimi, Üstün
Yetenek

Abstract:
Objective: In this study, the relationship between mathematical creativity and nonverbal
intelligence levels of gifted and typically developing students was examined. At the same time,
it was analysed whether the mathematical creativity and intelligence scores of gifted and
typically developing students differed according to gender and grade level variables. Finally,
the relationship between students' intelligence scores and their mathematical creativity was
tested.
Material and Method: Relational survey model was used in the study. The sample of the study
consisted of 114 gifted and 110 typically developing students in the 5th, 6th and 7th grades in
Aydın province. Mathematical Creativity Scale and TONI-3 test were used to collect the data.
In addition to descriptive statistics, t-test, one-way and two-way analysis of variance and
correlation analysis were used to analyse the data.

Findings: As a result of the analyses, nonverbal intelligence test scores, mathematical creativity
and its sub-dimensions were found to be higher in gifted students compared to typically
developing students. The mathematical creativity sub-dimension scores of both groups were
found to be fluency, originality and flexibility from high to low, respectively. Although the
intelligence scores of gifted female students were significantly higher than male students, there
was no difference between their mathematical creativity. The intelligence scores of typically
developing students did not differ significantly by gender, but a difference was found in their
mathematical creativity, and the mathematical creativity of female students was significantly
higher than that of male students. While there was no significant difference in the intelligence
scores of gifted students according to grade level, there was a significant difference in the
intelligence scores of typically developing students according to grade level. Mathematical creativity scores of gifted and typically developing students differed significantly according to
grade level and it was found that mathematical creativity increased as the grade level increased.

Conclusion: It has been observed that there are differences in mathematical creativity and
intelligence scores of gifted and typically developing students according to gender and grade
level. A significant relationship was found between the intelligence scores and mathematical
creativity of gifted and typically developing students. All the findings were discussed in the
light of the research in the literature and recommendations were presente.

Keywords: Creativity, Mathematical Creativity, Intelligence, Mathematics Education,
Exceptional Talent.