Antipsikotik ilaçlardan klorpromazinin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi ve kantitatif analizi
Toxicological evaluation and quantitative analysis of chlorpromazine from antipsychotic drugs
Yazar: ELİF NİLAY KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ AŞCI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kriminalistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry

Özet:
Amaç: Antipsikotik bir ilaç olan klorpromazinin toksikolojik özelliklerinin incelenmesi ve etkin maddenin miktar tayini için basit, hassas ve yeni bir UV–Görünür Bölge Spektrofotometri ve 1. Türev Spektrofotometri yöntemleri geliştirmek amaçlanmıştır.
Yöntem: UV-Görünür Bölge Spektrofotometri yönteminde hazırlanan klorpromazin çözeltilerinin absorbansı 254 nm'de ölçüldü. 1. Derece Türev Spektrofotometri yönteminde ise ölçümler 247 nm ve 261 nm dalga boyunda yapıldı. Her iki yöntem için çalışma parametreleri belirlendikten sonra doğrusallık, güniçi ve günler arası doğruluk ve kesinlik gibi parametrelerin geçerlilik testleri yapıldı.
Bulgular: UV-Görünür Bölge Spektrofotometri ve 1. Türev Spektrofotometri yöntemleri geliştirildikten sonra yöntem geçerlilik testleri yapıldı. Her bir yöntemde klorpromazinin 1–50 μg/mL derişim aralığında doğrusal olduğu elde edildi. Güniçi ve günler arası kesinlik ve doğruluk değerleri sırasıyla %8,64 ve %4,94'den küçüktür. LOD ve LOQ değerleri ise sırasıyla 0,29 μg/mL ve 0,89 μg/mL olarak tespit edildi. Geliştirilen spektrofotometrik yöntemler klorpromazin içeren farmasötik preparatlara uygulandı.
Sonuç: Klorpromazin, şizofreni başta olmak üzere psikotik hastalarının tedavisinde kullanılan ilk keşfedilen antipsikotik ilaçlardan birisidir. Günümüzde hâlâ sık kullanılan ve ucuz tedavilerden biri olmaya devam etmektedir. Bununla birlikte, bulanık görme, ağız kuruluğu, kontrol edilemeyen titreme, kas sertliği ve huzursuzluk gibi ciddi yan etkileri de vardır. Klorpromazinin miktar tayininin yapılabilmesine yönelik literatürde yer alan yöntemlere alternatif olarak basit, hassas ve ekonomik bir UV-Görünür Bölge Spektrofotometri ve 1. Türev Spektrofotometri yöntemleri geliştirilip geçerlilik testleri yapılmıştır. Geliştirilen yöntemlerin piyasada bulunan farmasötik preperatlara uygulanabileceği gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: antipsikotik ilaçlar, klorpromazin, spektrofotometri, türev spektrofotometri, validasyon

Abstract:
Purpose: It was aimed to investigate of toxicological properties of chlorpromazine which is an antipsychotic drug, and to develop simple, sensitive and new UV-Vis Spectrophotometry and First Derivative Spectrophotometry methods for the quantification of the active substance.
Method: In UV-Vis Spectrophotometry method, absorbance of chlorpromazine solutions prepared was measured at 254 nm. In the first order Derivative Spectrophotometry method, measurements were made at 247 nm and 261 nm wavelength. After determining the study parameters for both methods, the validity tests of the parameters such as linearity, intraday and inter-day accuracy and precision had been performed.
Findings: After the UV-Vis Spectrophotometry and First Derivative Spectrophotometry methods were developed, the method validity tests were performed. In each method, chlorpromazine was found to be linear in a concentration range of 1–50 μg/mL. Intraday and inter-day precision and accuracy values were less than 8,64% and 4,94%, respectively. LOD and LOQ values were determined as 0,29 μg/mL and 0,89 μg/mL, respectively. Spectrophotometric methods developed were applied to pharmaceutical preparations containing chlorpromazine.
Results: Chlorpromazine is one of the first discovered antipsychotic drugs used in the treatment of psychotic patients, especially schizophrenia. It continues to be one of the frequently used and inexpensive treatments today. However, it has serious side effects such as blurred vision, dry mouth, uncontrollable tremors, muscle stiffness, and restlessness. As an alternative to the methods in the literature for the determination of chlorpromazine, simple, sensitive and economical UV-Vis Spectrophotometry and First Derivative Spectrophotometry methods were developed and validity tests were carried out. It has been shown that the developed methods could be applied to pharmaceutical preparations available in the market.

Keywords: antipsychotic drugs, chlorpromazine, spectrophotometry, derivative spectrophotometry, validation