Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin kurağa karşı tepkilerinin SSR markörleri ile belirlenmesi
Determination of some bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes reaction against drought using SSR markers
Yazar: ENES YAKIŞIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YORGANCILAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada kuraklıkla ilişkili olduğu bilinen SSR markörleri ile 38 adet ekmeklik buğday genotipinin kurağa karşı tepkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada kuraklıkla ilgili 40 adet polimorfik primerden en iyi sonuç veren 10 adet SSR primeri tüm genotipler için uygulanmış olup; bu araştırmada kullanılan genotipler üzerinde BARC 024, WMC 9 ve WMC 603 primerlerinin monomorfik özellik gösterdiği, diğer 7 adet primerin polimorfik olduğu gözlemlenmiştir. Toplamda 37 adet allel üretilmiş olup, lokus başına düşen allel sayısı 1-7 arasında değerler almış ve ortalama her bir SSR lokusu başına 3.7 allel saptanmıştır. Bu araştırmada PBİ (Polimorfik Bilgi İçeriği) değeri 0.038-0.980 arasında değişmiş olup, ortalama PBİ değeri 0.460 olarak bulunmuştur. Araştırmada kullanılan genotiplerin UPGMA analizi ile dendogramı oluşturulmuş ve ekmeklik buğday genotiplerinin 2 ana grup oluşturduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda genotipler arasındaki genetik uzaklık değerinin 0.67-1.00 katsayıları arasında olduğu ve ortalama değerin 0.84 olduğu tespit edilmiştir. 
Araştırma sonucunda polimorfik bant veren 7 primerden ayırma gücü yüksek olan 4 primer (Barc004, Barc018, Barc108, Wmc596) ile yapılan dendogramda kurağa toleransı yüksek olarak bilinen genotipler açısından daha anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan genotiplerden Kıraç 66 bir grupta, Sönmez 01 ile 14(Hat) ayrı bir grupta yer almıştır. Ayrıca Ankara 093 44, Yektay 406, Sürak 1593 51, Sertak 52, Kırik, Hansel, 16(Hat), 17(Hat), 18(Hat),  Bayraktar 2000, Dağdaş 94, Gerek 79 ve Konya 2002 çeşitleri başka bir grup oluşturmuş ve diğer genotipler dördüncü bir grup içerisinde yer almışlardır. 
Sonuç olarak ayırma gücü yüksek olan Barc004, Barc018, Barc108, Wmc596 primerlerinin, ekmeklik buğday genotiplerinin kurağa karşı tepkilerinin belirlenmesinde ve kuraklıkla ilgili yapılacak ıslah çalışmalarında erken generasyonda ön seleksiyonda kullanılabilecek primerler olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the reaction of 38 bread wheat genotypes against drought by using SSR markers known as related to drought. In the research, 10 SSR primers  out of 40 polymorphic primers that gave the best results were applied to all genotypes, and BARC 024, WMC 9, and  WMC 603 primers showed monomorphic characteristic, while 7 primers was observed as polimorphyic. As a result of study, in total 37 alleles were produced and the number of alleles per locus varied between 1-7, the avarage of alleles per SSR locus was calculated as 3.7 allel.  In the study, PIC (Polymorphyic Information Content) values varied from 0.038 to 0.980 and the mean of the PIC values was calculated as 0.460. The lowest and highest values obtained from BARC 017 and BARC 012, respectively. The dendogram of genotypes was composed by UPGMA analysis and accroding to analysis, the bread wheat genotypes was divided into two groups. In addition, the distance value between genotypes varied between 0.67-1.00 coefficient and the mean of these values was determined as 0.84. 
In the dendogram in terms of drought tolerance, the meaningful results were obtained from highly capable distinguishing 4 primers (Barc004, Barc018, Barc108, Wmc596) out of 7 primers. 
Sönmez 01 and 14 (line) was grouped in the same group while Kıraç 66 was taken in other group. In addition, 093 44, Yektay 406, Sürak 1593 51, Sertak 52, Kırik, Hansel, 16 (line), 17 (line), 18 (line), Bayraktar 2000, Dağdaş 94, gerek 78 and Konya 2002 were taken into the same group and rest of genotypes taken to the group 4.
As a result, it was determined that Barc004, Barc018, Barc108, Wmc596 primers can be used for pre-selection of wehat bread genotypes reactions against drought and breeding studies against drought.