Bilişsel stilin çoklu ortam tasarımı ilkeleri ile etkileşiminin üniversite öğrencilerinin bilişsel yük, geri getirme, transfer ve göz hareketlerine etkileri
Effects of the interaction of cognitive style with multimedia design principles on university students' cognitive load, recall, transfer and eye movements
Yazar: VEYSEL ÇOŞĞUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET FEYZİ SATICI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alan bağımlılık = Field dependence ; Alan bağımsızlık = Field indepence ; Bilişsel stil = Cognitive style ; Bilişsel yüklenme = Cognitive load ; Göz izleme = Eye tracking ; Multimedya = Multimedia ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada çoklu ortam tasarım ilkelerinin farklı bilişsel stile sahip öğrenenlerin öğrenme performanslarına, bildirdikleri bilişsel yüke ve öğrenme sürecindeki göz hareketi davranışlarına etkisi incelenmiştir. Araştırmada çoklu ortam tasarımlarında konu dışı işlemenin azaltılması yönelik önerilen ilkeler olan gereksizlik, tutarlılık, işaretleme, zamansal ve uzamsal bitişiklik ilkeleri ele alınmıştır. Bilişsel stil olarak ise alan bağımlı / alan bağımsız bilişsel stil sınıflaması kullanılmıştır.  Deneysel modellerden 2x2 faktöriyel desen kullanılan araştırmaya 54 üniversite öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin alan bağımlı/bağımsızlığı bilişsel stilleri Saklı Şekiller Grup Testi belirlenmiştir. Fren sisteminin çalışması konusu hakkındaki içerik, tasarım ilkelerine uygun ve uygun olmayan iki farklı çoklu ortam olarak tasarlanmıştır. Katılımcılar bu iki çoklu ortamdan birine atanmış ve atandıkları çoklu ortamlar üzerinden çalışmışlardır. Bu süreçteki göz hareketleri izlenmiştir. Ön bilgileri eşit olan gruplara uygulanan son testlerin puan analizlerine göre konu dışı işleme yükünün azaltılması konusundaki çoklu ortam tasarım ilkelerinin alan bağımlı ve alan bağımsız öğrenenlerin bilişsel yük, geri getirme ve öğrenme performansları üzerinde bir etkiye neden olmadığı görülmüştür. Diğer taraftan alan bağımsız bilişsel stile sahip bireylerin araştırmadaki her iki çoklu ortam koşulunda da öğrenme transfer performanslarının alan bağımlılardan daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Üstelik bilişsel stilin bu değişken üzerindeki etkisi, çoklu ortam tasarımının tasarım ilkelerine uygun olması halinde daha güçlü olarak ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmada göz hareketlerinin analizinden elde edilmiş olan bulguları, alan bağımsız bilişsel stile sahip öğrenenlerin özellikle resim-metin takımlarının bulunduğu tasarımlardaki uzamsal ve zamansal bitişiklik gibi sorunlar karşısında daha etkili dikkat yönetimi yapabildiklerini göstermektedir. Alan bağımlı bireylerin bilişim teknolojisine dayalı ortamlardaki öğrenme süreçlerinde yaşadığı zorlukların resim-metin entegrasyonu ile ilgisinin araştırılması önerilmektedir.

Abstract:
This study investigated the effect of multimedia design principles on learning performance, reported cognitive load and eye movement behaviours in the learning process of learners with different cognitive styles. The study analyzed redundancy, coherence, signaling, spatial contiguity, and temporal contiguity which are among the principles for reducing extraneous processing in multimedia learning. For cognitive style, field dependent/field independent cognitive style classification was used. The participants of this study, which utilized 2x2 factorial design of the experimental model, were 54 university students. Group Embedded Figures Test was used in order to identify the students' field dependency/ independency cognitive styles. Two different multimedia environments about breaking system were developed, one complied with the design principles and one did not. The participants were assigned to one of these two multimedia environments, and they worked on the multimedia environment they were assigned to. Their eye movements in this process were monitored. According to the score analyses of the post-tests applied to the groups which had equal prior knowledge, principles for reducing extraneous processing in multimedia learning were found to have no effects on field dependent and field independent learners' cognitive load, recall and learning performances. On the other hand, in comparison to the field dependent learners, learning transfer performance of learners with field independent cognitive style was higher in both multimedia conditions. Moreover, the effect of cognitive style on this variable emerges more strongly when the multimedia design complies with the design principles. Findings of this study obtained from the selective attention perspective analysis of the eye movements showed that learners with field independent cognitive style had more effective attention management in case of problems such as spatial and temporal contiguity especially in the designs with picture-text constellations. It is recommended that the relationship of field dependent individuals' difficulties in the learning processes based on information technologies with the picture-text integration should be investigated.