TENS uygulamasının arka kök ganglion hücreleri üzerine etkisi
Effect of TENS application on the dorsal root ganglia cells
Yazar: ABDURRAHMAN ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN AY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Anatomi = Anatomy ; Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Ağrı = Pain ; Ganglion = Ganglia ; Stereoloji = Stereology ; Transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonu = Transcutaneous electric nerve stimulation

Özet:
Ağrı tedavisinde birçok değişik yöntem kullanılmaktadır. Özellikle uzun süren ağrılar, cerrahi sonrasında gelişen ağrılar, kaslardan ya da eklemlerden kaynaklanan ağrıların tedavisinde medikal yöntemlerin yanısıra fiziksel yön-temler de tercih edilmektedir. Transkutanöz elektriksel sinir uyarımı (Trans-cutaneous Electrical Nerve Stimulation = TENS) da sık tercih edilen seçeneklerden birini oluşturmaktadır. TENS ağrı yönetiminde kullanılan yaygın bir iyileştirici ajan olmakla beraber, etki mekanizması hala tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmada TENS'in farklı modalitelerinin arka kök ganglionları (AKG) üzerindeki olası morfolojik etkilerinin gözlenmesi amaçlanmıştır.

	Otuz Spraque-Dawley cinsi sıçan 5 erkek ve 5 dişiden oluşan 3 gruba ayrıldı. Her grubun bel bölgesi tıraş edildikten sonra bir gruba 15 gün boyun-ca, 20 dakika süresince, normal (konvansiyonel) TENS, diğer gruba ise Burst TENS uygulaması yapıldı. Kontrol grubuna ise aynı süre boyunca sadece elektrotlar yapıştırıldı. Uygulama sırasında negatif elektrot omurganın sağ tarafına, pozitif elektrot ise sol tarafına yerleştirildi. Uygulamadan bir hafta sonra L4 ve L5 segmentinin her iki tarafındaki AKG'ları cerrahi olarak çıkartıldı. Histolojik preparasyondan sonra stereolojik yöntemler kullanılarak ganglion hacimleri ve nöron sayıları hesaplandı. Veriler; gruplar, polarizasyon ve cinsiyet bakımından değerlendirildi.

	Çalışmamızda normal TENS gruplarının ganglion hacimleri kontrol gru-bundan fazla bulundu. Ganglion hacimleri cinsiyete bağlı olarak karşılaştırıl-dığında ise özellikle erkeklerin normal TENS grubunun hacminin kontrol gru-bundan fazla olduğu gözlendi. Gruplar nöron sayıları bakımından incelendi-ğinde ise TENS gruplarının nöron sayılarının kontrol grubundan fazla bulun-masıyla beraber, sadece normal TENS grubunun nöron sayısı kontrol grubundan anlamlı olarak fazla idi.

	Elde ettiğimiz veriler değerlendirildiğinde özellikle konvansiyonel TENS'in arka kök ganglionu hacimlerinin azalmasını engellediğini bunu da nöron, sa-tellit ve Schwann hücresi ölümünü azaltarak yaptığını düşünmekteyiz. TENS'in özellikle erkeklerde Testosteron'un apoptosis'i engeleyen etkisini arttırıcı bir etkisi olabileceğini düşünmekteyiz. TENS elektrotlarının polaritesinin arka kök ganglionu morfolojisi üzerinde bir etkisi olmadığı gözlenmiştir.

	Çalışmamızın daha önce yapılmış bir benzerinin olmamasından dolayı TENS'in organizma üzerindeki etkisi konusunda yeni çalışmalara ışık tutaca-ğını düşünmekteyiz.

Anahtar sözcükler: TENS, arka kök ganglionu, stereoloji

Abstract:
Many different methods are used in the treatment of pain. In addition to medical methods, physical methods are also preferred, particularly for long-lasting pain, post-surgical pain, muscle or joint pain. Transcutaneous electri-cal nerve stimulation (TENS) also constitutes one of the commonly preferred options. While TENS is a common healing agent used in pain management, the mechanism of action is still not fully understood. The aim of this study was to observe the possible morphological effects of different modalities of TENS on the dorsal root ganglia (DRG).

	Thirty Spraque-Dawley rats were divided into 3 groups, consisting of 5 males and 5 females. After each group's lumbar regions was shaved, one group was subjected to normal (conventional) TENS and the other group toburst TENS for 20 minutes every day in a period of 15 days. No electrical impulses were used in the control group, only the electrodes were attached for the same duration. During the stimulation, the negative electrode was placed on the right side and the positive electrode was placed on the left side of the spinal column. One week after the application, DRG's of L4 and L5 segments were excised surgically on both sides. After histological preparation, total ganglion volumes and neuron numbers were calculated using stereological methods. Data was evaluated in terms of groups, polarization and sex.

	Evaluation of obtained data revealed, that the ganglion volumes of nor-mal TENS groups were greater than the control group. When the ganglion volumes were compared according to sex, it was observed that the volume of males in the normal TENS group was higher than the control group. In terms of neuronal numbers, the number of neurons in the normal TENS group was significantly higher than that in the control group, while the num-ber of neurons in the TENS groups was greater than the control group.

	In conclusion we assume that particularly conventional TENS inhibits the decrease of the posterior root ganglion volume by reducing neuron, satellite and Schwann cell death. It seems that especially Testosterone have an inhibiting effect on apoptosis in the dorsal root ganglion. Our observations indicate that the polarity of the TENS electrodes display no different effect on the morphology of the dorsal root ganglion.

	The lack of previous analog studies on this topic suggests that our work will shed new light upon the effects of electrical stimulation on the dorsal root ganglion.

Keywords: TENS, dorsal root ganglion, stereology