Tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi ve Türkiye uygulaması
Accrual based accounting in the government sector and the Turkish application
Yazar: TANSEL HACIHASANOĞLU
Danışman: PROF. DR. M. SEMA ÜLKER AYYILDIZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tezde, tahakkuk esaslı devlet muhasebe sisteminin Türkiye uygulaması araştırılmıştır. Çalışma teori ve uygulama olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda, çalışmanın ilk üç bölümünde, devlet muhasebesi, Türk devlet muhasebe sistemi ve tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemine geçiş süreci konularına yer verilmiştir.İkinci kısımda, çalışmanın dördüncü bölümünde, Türk devlet muhasebe sisteminin sorunlarının tespit edilmesi amacıyla muhasebe birimleri üzerine yapılan anket çalışması yer almaktadır. Muhasebe ve malmüdürlüklerine anket gönderilmiş ve 156 muhasebe biriminden cevap alınmıştır. Çalışma Türk devlet muhasebe sisteminin gelişimi ve sistemin sorunlarının ortaya konulması noktalarında önem arz etmektedir.5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, devlet muhasebe alanında köklü reformlar yaşanmış ve nakit esaslı muhasebe sistemi terk edilerek tahakkuk esaslı muhasebe sistemi geçiş süreci başlatılmıştır. Bu çalışmada, yeni yasayla birlikte değişim geçiren devlet muhasebe sistemi tanıtılmaya çalışılmış ve uygulanmaya başlanan tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin uygulanma düzeyi ortaya konulmuştur. Tahakkuk esaslı devlet muhasebe sisteminin başarısını etkileyen çok sayıda faktörün ve engelin varlığı bilinmektedir. Bu faktörlerin başlıcaları; kamu mali yönetim reformu, özel muhasebe yaklaşımları, politik ve bürokratik destek, profesyonel ve akademik destek, çalışanların motivasyonu ve yeterlilik düzeyleri ile teknolojik imkânlardır. Çalışma sonucunda belirlenen faktörlerden sadece teknolojik imkânların sağlandığı, sistemin başarısı üzerinde etkili olan diğer faktörlerle ilgili çalışmaların yetersiz olduğu tespit edilmiştir.Çalışma sonucunda, devlet muhasebe sisteminin sorunları ve sistem üzerindeki engeller ayrıntılı olarak verilmiştir. Belirlenen sorunlar ışığında, devlet muhasebe sisteminin hala nakit esaslı muhasebe sisteminden sıyrılamadığı ve tahakkuk esaslı sistemin tam anlamıyla uygulanamadığı belirlenmiştir. Bu çalışma, özellikle sistemin sorunlarının belirlenmesi ve sistemin başarısı üzerindeki faktörlerin açıkça ortaya konulması bakımından Türk devlet muhasebe sistemine katkı sağlamaktadır.Anahtar Kelimeler: Türk devlet muhasebe sistemi, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi geçiş süreci, tahakkuk esaslı muhasebe sistemini etkileyen faktörler ve engeller.

Abstract:
This dissertation examines accrual-based accounting system of Turkey application in the government sector. There are two main parts: theory and application. The first part, composed of the first three chapters, explains governmental accounting, governmental accounting system in Turkey, and transition process of accrual based accounting system in the government sector, respectively.In the second part, which is Chapter IV, a questionnaire has been conducted on accounting department determining problems of the Turkish governmental accounting system. It has been sent to accountant and property directors and the questionnaire were answered by 156 accounting departments. These case studies are very important that made it possible to describe developing of Turkish governmental accounting system and to determine system problems. After the Public Financial Management and Control Law numbered 5018 was gone into effect there were important reforms held in the area of government accounting and application of cash-based accounting system was ended and transition process of accrual-based accounting was started. In this study has introduced governmental accounting system changed by new law and it has brought up application level of accrual-based accounting system. There are many factors and obstacles that influence to success of accrual based accounting system. The main of these factors: public financial management reform, specific accounting issues, politic and bureaucratic support, professional and academic support, motivation and sufficiency of staff and technologic opportunities. As a result of this study, only the technologic opportunities is carried out in determining factors, on the other hand it has been determined that studies related to other factors influencing to system success is insufficient and the problems and obstacles of governmental accounting system was examined.Governmental accounting system still can?t work without cash-based accounting system and it has determined that accrual based system couldn?t be carried out property. This study, especially gives some help to Turkish governmental accounting system that determining systems problems and bringing up factors to system success.Keywords: Turkish governmental accounting system, transition process of accrual based accounting system, factors and obstacles that influence to accrual based accounting system.