Bazı bitkilerin doğal ortamında teşhisi için kullanılmak üzere bir öğretmen kılavuz kitabının geliştirilmesi (Kızılcahamam Soğuksu Milli Parkı örneği)
Developing a teacher guide book to use identification of some plants in their habitat : A case study in Kızılcahamam Soğuksu National Park
Yazar: DERYA AYCAN
Danışman: PROF. DR. SÖNMEZ GİRGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bitki coğrafyası = Plant geography ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Biyoloji = Biology ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Kitap tasarımı = Book design ; Kitaplar = Books ; Öğretmen kılavuz kitapları = Teachers guidebooks ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin başarılı arazi çalışmaları gerçekleştirebilmeleri ve doğal ortamında bitkileri tanıyabilmeleri ve dolayısıyla öğrencilerine rehberlik edebilmeleri için bir kılavuz kitap ve teşhis anahtarları geliştirmek, öğretmen ve öğretmen adaylarının görüşlerine göre değerlendirmektir. Araştırma tarama yöntemiyle yapılmıştır. Araştırma Ankara'daki biyoloji öğretmenleri ve Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi'ndeki biyoloji öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak teşhis anahtarlarının niteliğini değerlendirme ölçeği, kılavuz kitabının niteliğini değerlendirme ölçeği ve görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizi için Excel ve SPSS 17.0 istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, doğal ortamında bitkileri teşhis edebilmelerinde kolaylık sağlamak üzere geliştirilen teşhis anahtarlarını değerlendiren biyoloji öğretmenleri ve biyoloji öğretmen adaylarının teşhis anahtarlarını yeterli buldukları tespit edilmiştir. Geliştirilen kılavuz kitabı içerik, dil, anlatım ve üslup, teknik, tasarım ve düzenleme, öğrenme, öğretme, ölçme ve değerlendirme kriterleri bakımından değerlendiren biyoloji öğretmenleri ve biyoloji öğretmen adaylarının kılavuz kitabını yeterli buldukları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin çoğunluğu ve öğretmen adaylarının tamamı ileride yapılacak sistemli ve programlı bir arazi çalışması için böyle bir kılavuz kitaba ihtiyaç duyduklarına dair görüş belirtmişlerdir. Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının geliştirilen teşhis anahtarlarının ve kılavuz kitabının niteliklerini değerlendirme açısından görüşleri arasında mesleki konuma göre anlamlı bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin geliştirilen teşhis anahtarlarının niteliklerini değerlendirme açısından görüşleri arasında mezun oldukları fakültelere göre anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Buna göre Fen Edebiyat Fakültesi mezunu olan öğretmenler, Eğitim Fakültesi mezunu olan öğretmenlere göre teşhis anahtarları hakkında daha fazla olumlu görüş bildirmişlerdir. Ancak öğretmenlerin geliştirilen kılavuz kitabının niteliklerini değerlendirme açısından görüşleri arasında mezun oldukları fakültelere göre anlamlı bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin geliştirilen bitkiler alemi teşhis anahtarı, ağaç formundaki bitkiler teşhis anahtarı ve otsu bitkiler teşhis anahtarı niteliklerini değerlendirme açısından görüşleri arasında mesleki deneyimlerine göre anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Buna göre mesleki deneyimi 11-20 yıl olan öğretmenler, mesleki deneyimi 1-10 yıl olan öğretmenlere göre bitkiler alemi teşhis anahtarı, ağaç formundaki bitkiler teşhis anahtarı ve otsu bitkiler teşhis anahtarı hakkında daha fazla olumlu görüş bildirmişlerdir. Öğretmenlerin geliştirilen tohumsuz bitkiler teşhis anahtarı, çalı formundaki bitkiler teşhis anahtarı ve kılavuz kitabın niteliklerini değerlendirme açısından görüşleri arasında mesleki deneyimlerine göre anlamlı bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin geliştirilen teşhis anahtarlarının niteliklerini ve geliştirilen kılavuz kitabının niteliklerini değerlendirme açısından görüşleri arasında görev yaptıkları okul türüne göre anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Buna göre meslek lisesinde görev yapan öğretmenler, Anadolu lisesinde görev yapan öğretmenlere göre kılavuz kitabı hakkında daha fazla olumlu görüş bildirmişlerdir. Sonuçlar dikkate alındığında öğretmenlerin, ileride yapılacak sistemli ve programlı bir arazi çalışması için iyi hazırlanmış bir öğretmen kılavuz kitabına ve teşhis anahtarlarına ihtiyaçları olduğu anlaşılmaktadır.





Anahtar Kelimeler : Arazi, teĢhis anahtarı, kılavuz kitap, flora, Soğuksu Milli Parkı,biyoloji öğretmeni, biyoloji öğretmen adayı

Abstract:
Aim of this research is that, developing a guide book and identification keys for teachers for realizing successful fieldwork, knowing the plants in their habitat and hence guiding their students, appreciate them according to contention of teachers and teacher candidates.
Research was done with scanning method. The research was applied to the biology teachers in Ankara and the biology teacher candidates of Gazi University  Gazi faculty of Education. As data collecting tools, the evaluation scale of attribute of the identification keys, the evaluation scale of attribute of the guide book and interview form were used. Excel and SPSS 17.0 statistical software packages were used to analysis of the data. According to results of the research, biology teachers and biology teacher candidates find the identification method sufficient which is improved for ease to identification of plants in their habitat. Biology teachers and biology teacher candidates evaluated the developed guide book in terms of content, language, explanation, wording, technical, design, editing, learning, teaching, measurement and evaluation criteria and found sufficient. Most of the teachers and all of the teacher candidates point out that they will need such a guide book at further researches for systematic and programmed fieldwork. It is determined that there is not any meaningful relation about view of teachers and teacher candidates according to their occupational statue about improved identification key and guide book's attribute analysis. It is determined that there is meaningful relation about view of teachers according to their faculty that they graduated, about improved identification key's attribute analysis. Hereunder, teachers who are bachelor of science and literature faculty, expressed more affirmative opinion about identification key from the teachers who are graduated from faculty of education. But it is determined that there is not meaningful relation about view of teachers according to their faculty that they graduated, about improved guide book's attribute analysis. It is determined that there is meaningful relations about view on attribute analysis of teachers according to their occupational experiences, about plant kingdom, woody plant, and herbaceous plant identification keys. Accordingly 11-20 years experienced teachers expressed more affirmative opinion about identification keys of plant kingdom, woody plant, herbaceous plant than 1-10 years experienced teachers. It is determined that there isn't any meaningful relation about view of teachers according to their occupational experience, about improved identification key of cryptogams, shrubs and guide book's attribute analysis. It is determined that there is a meaningful relation between the view of teachers according to their type of school about improved identification keys attribute and improved guide book's attribute analysis. Accordingly vocational high school teachers expressed more affirmative opinion about guide book than the teachers who work in Anatolian high school. As a result it is understood that teachers will need a good prepared guide book and identification keys at further researches for systematic and programmed fieldwork.




Key Words : Field, identification key, guide book, flora, Soğuksu National Park,
biology teacher, biology teacher candidate