Hatırlamanın poetikası: Arayış olarak hafıza ve sinemaya fenomenolojik bir yaklaşım
Poetics of remembering: A phenomenological approach to memory and cinema as a research
Yazar: ÖZLEM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ KARADOĞAN ; PROF. DR. PINAR MELİS YELSALI PARMAKSIZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bellek = Memory ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Kolektif bellek = Collective memory ; Nostalji = Nostalgia ; Sanat sineması = Art cinema ; Sinema = Cinema ; Tarih = History ; Toplumsal bellek = Social memory ; Yavaş sinema = Slow cinema ; Zamansallık = Temporality

Özet:
Bu çalışma, hafızayı ve sinemayı, zamanı görünür kılmanın ve dünyadaki şeylerin zamansal görünüşlerine yaklaşmanın iki ayrı biçimi, dolayısıyla özgül bir zamansal ve bedensel deneyimi imleyen bir arayış, bir tefekkür olanağı olarak ele alır. Şeyi yine şeyin kendisinden hareketle anlamayı salık veren fenomenolojik yöntemin kılavuzluğunda, hafızayı, geleneksel ontolojinin örtük bıraktığı bedenden, sonlu bilinçten, yani kendisini var eden eylemden, hatırlama'dan hareket ederek anlamayı dener. Bununla, bilgi ve temsil sorununa indirgenmiş bir hafıza kavrayışının dışına çıkmak amaçlanır ve sinemanın bunun olanağı olduğu varsayılır. Sinemayı, gerçekliği temsil ve kayıt eden bir aygıt olarak değil, bedensel bir varoluşun gerçekleşmesi, dolayısıyla bir bilinç, bir düşünce etkinliği olarak kavrayan fenomenolojik yaklaşımlardan ve temsil etmeyi bile isteye reddeden, anti-mimetik film yapma pratiklerinden sonra, sinemanın hafıza için ne önerdiği önemli bir soru olarak önümüzde durur. Bu çalışmayla, özellikle zamanı uzamdaki hareketten değil de imgeden türeten modern sinemanın, hafıza çalışmalarında dikkate alınması gereken özel bir yeri olduğunu göstermek ve fenomenolojik yöntemle sinemaya bakmanın imkânlarını duyurmak hedeflenir. Bu minvalde, modern sinema örneği altı film, hafıza ve nostalji izlekleri üzerinden fenomenolojik bir yaklaşım çerçevesinde betimlenir.

Abstract:
This study considers memory and cinema as two different ways of approaching the temporal aspects of things in the world and making time visible. Under the guidance of the phenomenological method, it tries to understand memory by starting from the action that created it, remembering. This work deals with memory from the finite body that traditional ontology leaves implicit. In memory studies, memory is generally considered on the basis of space, within the framework of the problem of knowledge and representation. However, this study deals with memory on a temporal and thus experiential basis. Modern cinema is assumed to be the possibility of memory to be grasped on a bodily basis. This study aims to show that modern cinema, which derives time from image rather than movement in space, has a special place to be considered in memory studies and to announce the possibilities of looking at cinema with the phenomenological method. In this way, it is asked what the film, which is attributed a bodily existence and therefore a temporal consciousness, offers to discover about memory. Six films, which are examples of modern cinema, are analyzed within the framework of the concepts of memory and nostalgia, with a phenomenological approach.