Pitirim Aleksandroviç Sorokin'in sosyolojik anlayışı ve Amerikan sosyolojisindeki yeri
Pitirim Alexanderovich Sorokin's sociological theory and its role in American sociology
Yazar: MUHAMMED FATİH KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL COŞKUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Rusya = Russia ; Sorokin, Pitirim Aleksandroviç = Sorokin, Pitirim Aleksandroviç ; Sosyal hareketlilik = Social activity ; Sosyal tabakalaşma = Social stratification ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Pitirim Aleksandroviç Sorokin, sosyoloji disiplininin Rusya'da gelişme ve Amerika'da akademide kabul görme çabalarının olduğu yıllarda kuramsal ve kurumsal katkılarıyla sosyolojinin klasikleri arasında değerlendirilebilecek bir isimdir. Özellikle Kıta Avrupa'sı sosyoloji birikimini Amerika'ya taşıyan önemli isimlerden birisi olan Sorokin, Minnesota ve Harvard Üniversitesi gibi itibarlı kurumlarda toplumsal tabakalaşma, toplumsal hareketlilik, kır sosyolojisi, kriz sosyolojisi, toplumsal sistem kuramı gibi alanlarda kurucu mahiyette kırka yakın eser ve dört yüze yakın makale kaleme almış birisidir. Çarlık Rusya'sının bir köyünden Cambridge'deki çalışma odasına 79 yılını, okumaya ve üretmeye adayan Sorokin, "ana akım Amerikan sosyolojisi" yahut yapısal-işlevselciliğin etkili kuramcıları Talcott Parsons, Robert K. Merton, Kingsley Davis, Wilbert E. Moore gibi sosyologlara kitapları, dersleri ve eleştirileriyle ilham kaynağı olmuş bir sosyologdur. Bu çalışmada Sorokin'in içinde bulunduğu Rus ve Amerikan sosyo-politik ve entelektüel bağlamlar kısaca resmedildikten sonra Sorokin'in kitap ve öne çıkan makaleleri, entelektüel yönelimlerine göre tasarlanmış dönemler altında incelenmiş ve en sonunda da Amerikan sosyolojisi içindeki etkileri çeşitli kuramcıların çalışmalarıyla karşılaştırılarak tespit edilmeye çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Rusya'da sosyoloji, Amerikan Sosyolojisi, Pitirim A. Sorokin, yapısal-işlevselcilik, toplumsal tabakalaşma ve toplumsal hareketlilik, kır sosyolojisi, kriz sosyolojisi, toplumsal sistem kuramı, Parsons, Merton

Abstract:
Pitirim Alexanderovich Sorokin can be considered one of the classics of sociology as an eminent contributor to the field in an era in which sociology sought a way for development and prestige in both Russian and American academia. His crucial role in transferring the vast sociological literature developed in Europe to America led him have the privilege of being the founder chairman of Sociology Department in prestigious Harvard University. Sorokin, in the United States, scrutinized around forty books and more than two hundreds of articles on the variety of subjects of sociology including social stratification and mobility, rural sociology, sociology of crisis, and social system theory. In American academy, he influenced young scholars later would become an important generation of mainstream American sociology such as Talcott Parsons, Robert K. Merton, Kingsley Davis and Wilbert E. Moore by his boks, courses and tough critiques. In this work, first of all, the socio-political and intellectual context within which Sorokin shaped his sociological understanding will be portrayed. Secondly his Works will be analyzed within the periods which are designed according to methodological interests and trends of Sorokin. Lastly, his influence on the eminent figures of American sociology will be indicated with an inter-textual effort between his and others' works.


Keywords: Russian sociology, American sociology, Pitirim A. Sorokin, social stratification and mobility, rural sociology, sociology of crisis, social system theory, Parsons, Merton