Aile öngörülemezliği ve ebeveynleşmenin kişilik inançları ile ilişkisinde kontrol odağının aracı rolü
The mediator role of locus of control on the relationship between family unpredictability, parentification and personality beliefs
Yazar: BENGİSU APAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM AKAN
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile öngörülmezliği = Family unpredictability ; Ebeveynleşme = Parentification ; Kişilik = Personality ; Kontrol odağı =   ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışmada, aile öngörülemezliği ve ebeveynleşmenin kişilik inançları ile ilişkisinde kontrol odağının aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.  Araştırmanın örneklemi İstanbul ve İzmir illerinde yaşayan, yaşları 20 ile 40 arasında değişen 282 genç yetişkinden oluşmuştur. Katılımcılardan veri toplamak için Sosyodemografik Bilgi Formu, Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği, Ebeveynleşme Envanteri, Kişilik İnanç Ölçeği-Kısa Form ve Kontrol Odağı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde demografik değişkenler için Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA), Değişkenler arası ilişkileri incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi kullanılmıştır. Aile öngörülemezlikleri, ebeveynleşme ve kişilik inançları arasındaki ilişkide kontrol odağının aracı rolünü değerlendirmek için ise Doğrusal Medyatör Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırma bulguları, aile öngörülemezliği toplam puanının ve Ebeveynleşme Envanteri'ndeki kardeş odaklı ebeveynleşme ile algılanan yarar/uyum alt boyut puanlarının kişilik inançları alt boyut puanlarını yordadığını göstermiştir. Ayrıca, aile öngörülemezliği toplam puanı, kardeş odaklı ebeveynleşme ve algılanan yarar/uyum alt boyut puanları ile kişilik inanç alt boyut puanları arasındaki ilişkilerin her birinde kontrol odağı toplam puanının kısmi aracı role sahip olduğu bulunmuştur. Araştırma bulguları ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the mediator role of locus of control on the relationship between family unpredictability, parentification and personality beliefs. The sample of the study consisted of 282 young adults between ages of 20-40 and live in Istanbul and İzmir. The Retrospective Family Unpredictability Scale, Parentification Inventory, Personality Belief Questionnaire-Short Form and Locus of Control Scale were used to collect to data from participants. Multivariate analysis of variance (MANOVA) was conducted in order to examine the demographic variables and Pearson's correlation coefficient analysis was conducted in order to examine the relationships between variables. Linear Mediator Regression Analyses were conducted to evaluate the mediating role of locus of control in the relationship between family unpredictability, sibling focused parentification, perceived benefit/adaptation and personality beliefs. According to results of the study, personality belief sub-dimension scores were predicted by family unpredictability total score, also by sibling focused parentification and perceived benefit/adaptation sub-dimention scores in Parentification Inventory. In addition, it has been found that, locus of control total score has roles as partial mediators in each relationship between the family unpredictability total score, sibling focused parentification and perceived benefit/adaptation sub-dimention scores and personality beliefs sub-dimention scores. The results were discussed in the light of the relevant literature.