Almanya'da çocukları koruma altına alınan göçmen ailelere yönelik koruma hizmetlerinin incelenmesi
An examination of protection services provided to children in care from immigrant families in Germany
Yazar: FİKRET YAMAN
Danışman: PROF. DR. TARIK TUNCAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Almanya = Germany ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Göçmenler = Emigrants ; Koruma politikaları = Protection policies ; Türk ailesi = Turkish family ; Türk çocukları = Turkish children ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
1960'lı yıllardan itibaren Almanya'ya başlayan işçi göçü, çeşitli sorunları beraberinde getirmiştir. Bu sorunlar arasında yer alan ve son yıllarda sürekli gündemde olan çocukları koruma altına alınan Türkiyeli göçmen ailelere yönelik koruma hizmetlerini, bilimsel olarak ele alan bütüncül bir çalışmaya rastlanılmamıştır. 
Bu araştırmanın temel amacı, çocukları koruma altına alınan göçmen ailelerinin çocuk koruma sistemleri ile olan deneyimlerini, onların diliyle ortaya koymaktır. Araştırma, literatür okuması ile birlikte çocukları Gençlik daireleri tarafından koruma altına alınan göçmen ailelere sunulan hizmetleri ve yaşanılan sorunları anlamaya ve anlamlandırmaya çalışmaktadır. Araştırmanın alt amaçları bağlamında; çocuk selametinin tehlikede olması, uluslararası çocuk korumada Almanya'nın yeri, göçmen ailelerin Gençlik dairelerine yönelik bakış açıları ve kültüre duyarlı sosyal hizmet sunumu ele alınmıştır. 
Çocuk koruma sistemleri ile muhatap olan göçmen ailelerin koruma altına alınma öncesi, süreci ve sonrasında neler yaşadıklarını ortaya koymak için niteliksel araştırma yöntemi seçilmiştir. Bu kapsamda, Almanya'da çocukları koruma altına alınan 17 göçmen aile ve çocuk koruma alanında çalışan 9 uzman ile derinlemesine yüz yüze görüşmeler yapılmıştır.  
Araştırma bulgularına bakıldığında, geniş bir sosyal hizmet ağına sahip olmasına rağmen Gençlik daireleri, göçmenlerin gözünde "korku ve güvensizliği" temsil etmektedir. Göçmen aileler, küçük yaşlardan itibaren Gençlik dairelerinin çocuklar için tanıtıldığını, teşvik edildiğini ve ailenin özel alanına müdahale edildiğine inanmaktadır. Diğer taraftan, koruma altına alınma öncesi, aileler ve çocuklar arasında yaşanan en büyük sorunlardan birinin gelenek ve modernlik çatışması olduğu söylenebilir. Aileler ve çocukları arasında yaşam tarzı ve değerler anlamında çatışma yaşanmaktadır. 
Aileler ve uzmanlarla yapılan görüşmelerde, Almanya'da çok kültürlü sosyal hizmet konusunda çalışmalar bulunmakla birlikte sistemli bir hizmet sunumunun olmadığı dile getirilmiştir. Öte yandan, göçmen aileler çocuk koruma çalışanları tarafından anlaşılmadıklarını, kültür ve değerlerinin saygı görmediğini ve yargılandıklarını düşünmektedir. Aileler dil, kültür ve inançlarının hizmet seçiminde dikkate alınmadığını ve koruma altına alınma sürecinin çocuklarının dil, kültür ve yaşam biçimleri üzerinde olumsuz değişimlere yol açtığını söylemiştir. Araştırmanın en dramatik bulgularından biri de, koruma altına alınma sürecinin göçmen aileler tarafından ölüm ve kayıp olarak değerlendirilmesidir. Aileler, çocuklarının kendilerinden habersiz olarak koruma altına alınmasını ve bu süreçte çocuklarına ulaşamamayı "ölüm ötesi" olarak algılamaktadır.   
Almanya'daki Türkiyeli göçmen ailelere yönelik çocuk koruma hizmetlerinin ilk defa incelendiği bu araştırma, resmin bütünü anlamında bir iddiada bulunmaktan çok yaşanan deneyimler anlamında bir kesit sunmaktadır. Göçmen ailelere yönelik koruma hizmetlerinin daha iyi anlaşılması ve görünür kılınması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu anlamda yeni araştırmaların, ailelerin yanı sıra aile odaklı ve kuruluş bakımı hizmetlerinden faydalanan çocukların ve çocuk koruma sistemlerinden ayrılan gençlerin deneyimlerine odaklanması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The Turkish labour migration to Germany that started from 1960s has brought about various problems.  Child protection services towards Turkish immigrant families whose children have been taken into care is amongst these problems that has constantly been on the agenda in the recent years yet not researched holistically so far. 
The primary objective of this research is to set out the experiences of immigrant families, whose children have been taken into care, in their own language.  The study strives to understand and make sense of the child protection practices towards Turkish immigrant families whose children have been taken into care by German Youth Welfare Services and the problems they experienced during this process.  As part of the sub-objectives of this study, the topics of the child's well-being being put at risk, the position of Germany in international child protection, the attitudes of Turkish immigrant families towards Youth Welfare Services and culturally-sensitive social work practice are discussed. 
Qualitative research method was chosen to set out the experiences of the families who came into contact with child protection services before, during and after their children were taken into care. As part of this, in-depth interviews were carried out with 17 Turkish immigrant families whose children had been taken into care and 9 expert who work in the field of child protection. The study found that Youth Welfare Services represent "fear and distrust" in the eyes of Turkish immigrant families. It also found that the families felt that Youth Welfare Services were introduced to children from early ages and that they were intervening in family's private sphere.   One of the most significant problems that was experienced between families and their children before they were taken into care was found to be the clash of tradition and modernity in terms of differing lifestyles and values.  
The absence of a systematically culturally sensitive social work practice came out in the interviews both with the families and experts although there is work undertaken in the field of multicultural social work in Germany. Immigrant families feel they are not understood by child protection workers, their culture or values are not respected and they are judged by child protection workers. Additionally, families feel their children's cultural needs, i.e. religion, language are not taken into consideration and thus, their children's care experience is having negative impacts on their children's identity needs, i.e. language, lifestyles and culture. One of the most dramatic findings of the study was that families liken the experience of their children being takein to care to death. Families describe their children's abrupt accomodation without their knowledge and their subsequent inability to reach them as something beyond death. 
This reserach, which is the first research that has examined child protection services towards Turkish immigrant families, is providing a snapshot of experiences of Turkish immigrant families whose children have been taken into care rather than claiming an understanding of the full picture. As such, there is need for more research in order to better understand the child protection practices towards immigrant families and how these impact on ethnic communities  in order to pave the way for a service delivery that is child and family oriented rather than procedure driven. In this context, it is felt that there is research gaps in experiences of Turkish children who are in foster care or in children homes or who have left care and these areas would be useful for the future research to focus on.