Avrupa Birliği devletlerinin  ABD-İran uyuşmazlığına yönelik politikalarının karşılaştırılması /
Yazar: ELSHAD ALİZADA
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN ÜNVER NOİ
Marmara Üniversitesi / Avrupa Birliği Enstitüsü / Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Atlanticilik = Atlanticism ; Avrupa Birliği = European Union ; Denge politikası = Balanced policy ; Dengeleme teorisi = Trade-off theory ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Bu tezin konusu, AB devletlerinin ABD-İran uyuşmazlığına yönelik politikalarının hem teori (Neorealizm, Neoliberalizm ve Çok taraflılık teorileri çerçevesinde) hem de pratik veriler (ekonomik ilişkiler, askeri ve sosyal anlaşmalar gibi) ışığında karşılaştırılmasıdır. Çalışmada AB ülkelerini temsilen Almanya, İngiltere ve Fransa merkeze alınmıştır. Çalışmanın amacı AB ülkelerinin İran ile olan ekonomik, siyasi ve sosyal ilişkilerine karşın ABD ile olan ekonomik askeri ve sosyal ilişkileri arasında tercih yapıp yapmaması gerektiği sorusunun cevabına ulaşmak; elde edilecek somut veriler ve bulgular ışığında uygulanması gereken optimum davranış kalıpları ortaya koymaktır. Çalışmanın hipotezi şudur: AB'nin İran ile ilişkileri, AB'nin üzerine temellendiği değer ve normlar nedeniyle gereklidir ve devam etmelidir. AB hukukun üstünlüğü, insan hakları gibi konularda "İran rejimini" sürekli eleştirse de "İran halkı" için bu ilişkileri sağlam tutmak zorundadır.
Çalışmanın yöntemi iki aşamalıdır. Birinci aşamada kavramsal olarak literatür taraması yapılmıştır. Bu bağlamda ilgili ülkelerin dış politikaları tarihsel bir perspektifle incelenmiştir. İkinci aşamada çalışmadaki aktörlerin ekonomik, askeri ve sosyal ilişkilerindeki kazanımları, anlaşmaları ve somut verileri karşılaştırılmıştır. Bu yönüyle AB'nin İran ile olan ekonomik ve ticari ilişkileri, askeri anlaşmaları, kültürel ve sosyal protokolleri ve sağlanan yardımların miktarı gibi konular incelenmiştir. Elde edilen bulgular sonrasında AB'nin İran-ABD uyuşmazlığında nerede olması gerektiği somut veriler ışığında tespit edilmiştir.
Anahta Kelimeler: İran, AB, ABD, Avrupa-Atlantisizmi, Dengeleme Politikası.

Abstract:
The subject of this thesis is the comparison of the policies of the EU states towards the US-Iran conflict in the light of both theory (within the framework of Neorealism, Neoliberalism and Multilateralism theories) and practical data (such as economic relations, military and social agreements). In the study, Germany, the United Kingdom and France (EU's three most influential countries) representing EU countries were taken to the center. The aim of the study is to reach the answer to the question of whether the EU countries should make a choice between their economic, military and social relations with the US in spite of their economic, political and social relations with Iran; To reveal the optimum behavior patterns that should be applied in the light of concrete data and findings to be obtained. The hypothesis of the study is this: EU's relations with Iran are necessary and should continue due to the values and norms on which the EU is based. Although the EU constantly criticizes the "Iranian regime" on issues such as the rule of law and human rights, it has to keep these relations sound for the "Iranian people".
The method of the study has two stages. In the first stage, a conceptual literature review was made. In this context, the foreign policies of the relevant countries have been analyzed from a historical perspective. In the second stage, the achievements, agreements and concrete data of the actors in the economic, military and social relations were compared. In this respect, issues such as the EU's economic and commercial relations with Iran, military agreements, cultural and social protocols and the amount of aid provided have been examined. After the findings obtained, it was determined in the light of concrete data where the EU should be in the Iran-USA dispute.
Keywords: Iran, EU, USA, Euro-Atlanticism, Balancing Policy