Cengiz Aytmatov'un Kırgız sinemasına uyarlanan eserlerinde anti-kahraman arketipi /
Yazar: MEDINA MARATOVNA BAZARBAEVA
Danışman: DOÇ. DR. ŞEBNEM SOYGÜDER BATURLAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Cengiz Aytmatov, Kırgız yazar ve dünya edebiyatının önemli isimlerinden biridir. Eserlerinde genellikle toplumsal ve insani konuları ele alırken, anti-kahraman arketiplerini de sıkça kullanır. Anti-kahramanlar, geleneksel kahramanlık özelliklerine sahip olmayan ya da klasik anlamdaki kahraman karakterlerinden farklılık gösteren karakterlerdir. Aytmatov'un eserlerinden sinemaya uyarlanan yapıtlarında da anti-kahraman arketipi üzerinde durulmuştur.
Bu yüksek lisans tezinde, Cengiz Aytmatov'un eserlerindeki anti-kahraman imgesi, karakteristik özellikleri ve bu karakterin işlevleri incelenmiştir. Aytmatov'un eserlerindeki anti-kahramanlar genellikle sıradan insanları temsil ederler. Bu karakterler, kahramanlık niteliklerinden yoksun, zayıf ve endişeli olarak betimlenirler. Kendi iç çatışmaları ve kişisel sorunlarıyla uğraşırken, aynı zamanda toplumsal ve politik meselelere de değinirler. Aytmatov'un eserlerindeki bu karakterler, toplumsal adaletsizliğe ve insanlıkla ilgili sorunlara tepki gösterirken, okuyucunun empati kurmasını sağlarlar.
Anti-kahraman arketipi, Aytmatov'un eserlerinde gerçekçilik ve insanlık temasını vurgulamak için kullanılır. Burada önemli olan, kahramanlığın sıradan insanlarda da bulunabileceğini, karşılaştıkları zorluklar karşısında cesaret gösterebileceklerini ve değişim yaratma potansiyellerinin olduğunu işaret etmektir.
Bu yüksek lisans tezinde, Cengiz Aytmatov'un edebi eserlerinin Kırgız sinemasına uyarlanmış versiyonlarındaki anti-kahraman arketipinin nasıl işlendiği ve sinemada nasıl temsil edildiği analiz edilmiştir. Aytmatov'un karakterlerinin derinlemesine incelenmesiyle bu karakterlerin Kırgız sinemasında nasıl yorumlandığı ve dönüştüğü araştırılmıştır.
Tezin ana problemi, Aytmatov'un eserlerindeki anti-kahraman karakterlerinin sinemaya uyarlanma sürecinde nasıl bir değişim geçirdiği ve bu karakterlerin Kırgız sinemasında nasıl bir işlev gördüğüdür. Özellikle, edebi metinlerdeki anti-kahramanların sinemasal uyarlamalarda hangi yöntemlerle işlendiği ve izleyici üzerindeki etkilerinin nasıl şekillendiği sorusu üzerinde durulmuştur.
Tezin hedefi, Aytmatov'un eserlerinde yer alan anti-kahraman arketiplerinin Kırgız sinemasındaki temsillerini detaylı bir şekilde analiz etmektir. Bu hedef doğrultusunda:
•	Anti-kahraman arketipinin tanımı ve analizi
•	Kültürel ve sosyal bağlamın incelenmesi
•	Karakter gelişimi ve evriminin analizi amaçlanmıştır.
Tez çalışması sırasında karşılaşılan başlıca sorunlar şunlardır:
Kaynak yetersizliği: Kırgız sineması ve Aytmatov'un eserlerinin sinematik uyarlamaları üzerine yapılmış sınırlı sayıda akademik çalışma bulunması.
Bu tezin sınırlamaları şunlardır:
Sınırlı film seçkisi: Aytmatov'un tüm eserleri sinemaya uyarlanmamış olduğundan, inceleme yalnızca belirli sayıda filmle sınırlıdır.
Bu tez, Cengiz Aytmatov'un "İlk Öğretmen", "Tyan-Şan" ve "Beyaz Gemi" filmlerindeki anti-kahramanları mercek altına almayı hedeflemektedir. Aytmatov'un eserlerinde bulunan bu karakterler, bireysel zayıflıkları ve toplumsal baskılarla yüzleşmeleri yoluyla yazarın topluma yönelik eleştirilerini derinleştirirken, insan ruhunun karmaşık doğasını da ortaya koymaktadır. Bu çalışma, anti-kahramanların filmlerin temel temalarına nasıl katkıda bulunduğunu incelerken, bu karakterlerin Aytmatov'un eserlerinde önemli bir konuma sahip olduğunu ve toplumsal değişimlerin sembolleri olarak işlev gördüklerini irdelemektedir.
Cengiz Aytmatov'un eserlerindeki anti-kahraman arketipi, Kırgız sinemasına uyarlanırken toplumsal ve insani mesajları iletmek ve izleyicinin bu tür karakterlere daha yakın hissetmesini sağlamak amacıyla kullanılmıştır.

Abstract:
Cengiz Aytmatov, a significant figure in Kyrgyz and global literature, frequently delves into social and human themes, often utilizing anti-hero archetypes. These anti-heroes deviate from traditional heroic traits, significantly differing from classic hero characters. In the Kyrgyz cinematic adaptations of Aytmatov's works, the anti-hero archetype is prominently featured. This master's thesis explores the depiction, characteristics, and functions of the anti-hero image in Aytmatov's works.
Aytmatov's anti-heroes typically symbolize ordinary individuals, often portrayed as weak and anxious, lacking conventional heroic qualities. These characters confront internal conflicts and personal issues while addressing social and political matters, highlighting social injustices and human issues, which evoke empathy from the audience.
The anti-hero archetype in Aytmatov's works underscores realism and the human condition, illustrating that heroism can manifest in ordinary people who exhibit courage and effect change despite adversities.
This thesis examines how the anti-hero archetype is represented in the Kyrgyz cinematic adaptations of Aytmatov's literary works. By thoroughly analyzing Aytmatov's characters, this study investigates their interpretation and transformation in Kyrgyz cinema.
The core problem addressed in this thesis is understanding the transformation of anti-hero characters from Aytmatov's works during their adaptation to film and their function in Kyrgyz cinema. It focuses on the methods used to depict these literary anti-heroes in cinematic adaptations and their impact on the audience.
The thesis aims to conduct an in-depth analysis of the representation of anti-hero archetypes in the Kyrgyz cinematic adaptations of Aytmatov's works. The objectives include:
•	Defining and analyzing the anti-hero archetype.
•	Examining the cultural and social context.
•	Analyzing cinematic methods and techniques.
•	Investigating character development and evolution.
The primary challenges encountered during the thesis include:
Limited resources: There are few academic studies on Kyrgyz cinema and the cinematic adaptations of Aytmatov's works.
Language barrier: Accessing and accurately analyzing sources in Kyrgyz and Russian.
Adaptation differences: Analyzing interpretative differences in film adaptations of literary works.
Limitations
The limitations of this thesis are:
Limited film selection: Not all of Aytmatov's works have been adapted to film, restricting the study to specific films.
Temporal limitations: The films examined during the thesis process may not cover a broader time range.
Text and film comparison: Differences in literary and cinematic adaptations can complicate direct comparisons.
Conclusion
In adapting Cengiz Aytmatov's works, the anti-hero archetype has been utilized in Kyrgyz cinema to convey social and human messages, fostering a closer connection between the audience and these characters.