Geç cumhuriyet ve erken imparatorluk döneminde İtalya'da üretilen Roma amphoraları ışığında doğu Akdeniz ticareti
Eastern mediterranean trade in late republican and early imperial period in the light of Roman amphorae produced in İtaly
Yazar: SİNAN PAKSOY
Danışman: DOÇ.DR. AHMET KAAN ŞENOL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Roma Cumhuriyet dönemi İtalyan bagcılıgının gelisiminde, Etrüsklerden,Kartacalılardan ve Yunanlılardan gelistirilen tarımsal uygulamaların büyük katkı sagladıgısöylenebilir. Akdeniz kültürleriyle girdikleri etkilesim sonucu kazandıkları birçok kültüreldeneyimi kendi dinamikleri dogrultusunda özgün katkılarıyla gelistiren Romalılar, egemenoldukları bölgelerin tarımsal olanaklarını degerlendirerek ve önemli bir nüfusu tarımsalfaaliyetler için organize ederek Akdeniz ticaretini kendi bölgelerinde yogunlastırmayıbasarmıslardır.M.Ö. III. yüzyıldan itibaren Kartacalılar ile ekonomik ve askeri bir mücadele içine girenRoma, Batı Akdeniz'de egemen olduktan sonra buradaki pazarlara kendi ticari ürünlerinibüyük miktarlarda ulastırmaya baslamıstır. Bunun sonucu olarak İtalyan tipi amphoraformlarında tipolojik olarak standartlasma egilimi baslamıstır. Geç Cumhuriyet dönemiİtalyan üretimi amphoralar ayırt edici özellikleriyle tanınır hale gelerek Roma'nın ticariürünlerinin Akdeniz pazarında büyük talep gören bir marka haline geldiklerinigöstermislerdir. Bu dönemde kaliteli sarap üretimine yönelik üretim teknikleri benimsenmis,üreticiler bu yönde tesvik edilmistir. M.Ö. II. yüzyılda Roma Senatosu, aldıgı siyasi kararlarlayerel üreticilerin Akdeniz ticaretinden büyük kazançlar saglamalarına ve Romalı tüccarlarınticari faaliyetlerini arttırmalarına zemin hazırlamıstır. Galya'da Romalı olmayan yerel halkınbagcılık faaliyetlerinin ve sarap üretmelerinin engellenmesi, Delos'un serbest liman halinegetirilip Sestius gibi üreticilerin Akdeniz ticaretinde rol oynamalarının tesvik edilmesi buduruma isaret etmektedir.Cumhuriyet döneminde kaliteli sarap üretiminin tesvik edilmesi, süphesiz saraptüketim alıskanlıklarının Roma toplumu için önemli toplumsal gelenegi yansıtmasının birsonucudur. Ancak Erken İmparatorluk döneminde Augustus'la birlikte kentlesmenin ve nüfusartısının hız kazanması ucuz saraba yönelik talebi arttırmıs, üretim arttıkça ve sarap toplumunbirçok sosyal sınıflarına ulastıkça sarabın kalitesinin korunması önemli bir sorun halinegelmistir. Özellikle İtalya dısındaki birçok bölgede kendi geleneksel bagcılık alıskanlıklarınasahip Roma eyaletlerinin üretimi ve İtalya'nın yerel üreticilerinin bu ticari rekabettenetkilenmeleri, İtalyan sarabının ticari degerinin azalması ve artan üretimin sonucu yasanangelir kaybı, İtalyan bagcılıgını olumsuz yönde etkilemistir. Bu durumun etkilerini bagcılıgınve sarap ticaretinin tarihsel gelisimi içinde görmek mümkündür.

Abstract:
Agricultural traditions and practices which were taken from Etruscans, Carthage andGreeks contributed to the development of İtalian viticulture. As a result of culturel interactionwith the other Mediterranean civilisations, Romans advanced in commercial production andbegan to display an important role in Ancient Mediterranean trade.After the defeat of Hannibal and the destruction of Carthage, Rome managed to exporther commercial products in large quantities in Western Mediterranean. Although Roman Statelost its power in Punic Wars, after the victory Roman Empire found the opportunity toestablish a political and commercial influence in Hellenistik World. That?s why, as followingthese political and economical events, the standartisation in Roman amphorae forms can beseen. Actually, the Roman amphorae in Late Republican period were much moredistinguishable in markets of Mediterranean region.In this period, producing of wine in high quality was encouraged in Italy. But whenthe population in Roman cities increased in Early mperial period, a great demand for cheapwine was also witnessed. The commercial rival with the other production sites, Campanianwine production and export effected badly. However, since the second century B.C. wine andamphora production areas in Adriatic costs became succesfull in exportation of Italian wine toEastern Mediterranean. It can also be understood from the shipwrecks which contained manyof the Lamboglia 2 amphoras.