Sağlık alanında yükseköğrenim gören öğrencilere yönelik kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) eğitim programının geliştirilmesi
Development of CBRN training program for higher education students in health sciences
Yazar: AYLA SAYIN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERMET SEZİGEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi KBRN Ana Bilim Dalı / Kimyasal Biyolojik Radyolojik ve Nükleer Tıbbi Savunma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; KBRN = CBRN ; Sağlık = Health ; Yükseköğretim = Higher education ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, eğitim ihtiyaçları doğrultusunda sağlık alanında yükseköğrenim gören öğrencilere yönelik KBRN eğitim programının geliştirilmesidir. Araştırmanın örneklemini, Ankara ilinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastanelerinin acil kliniklerinde görev yapan 332 acil tıp hekimi ve asistanları, hemşireler, ilk ve acil yardım teknikerleri/teknisyenleri ile Ankara 112 istasyonlarında komuta kontrol merkezlerinde görev yapan hekimler ile ilk ve acil yardım teknikerleri/teknisyenleri oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri anket yöntemi ile toplanmıştır. Katılımcılara uygulanan eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi anketi sonrasında elde edilen verilerin analiz sonuçlarına göre "KBRN Eğitim Programı" hazırlanmıştır. Verilerin analizlerinde, SPSS 25 paket programı uygulanarak frekans, yüzdelik, güvenilirlik analizleri, ortalama, ki-kare testi, bağımsız örneklem t- testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Doğrusal ilişkilerin tespiti için regresyon analizleri yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 değeri kullanılmıştır. Verilerin analizlerine göre katılımcılar kendilerini KBRN tehditlerine karşı müdahalede ve önlemede yeterli görmemekte ve eğitime ihtiyaç duyduklarını belirlenmiştir. Özellikle nükleer tehlikeler (t=-4,714) konusunda bir açığın bulunduğu ve bu alandan başlayarak sırasıyla radyolojik (t=5,981), biyolojik (t=4,952) ve kimyasal (t=4,152) tehlikeler konusunda eğitim alınması gerektiği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu veriler doğrultusunda sağlık alanında öğrenim gören öğrencilere yönelik "Yeterliğe Dayalı Modüler Eğitim Programı" hazırlanmıştır. Yeterliklere ait işlem analiz formları hazırlanarak bilgi, beceri ve tavır geliştirmeye yönelik işlem basamakları oluşturulmuştur. Her yeterlik bir modül olarak değerlendirilmiştir. Program kapsamında hazırlanan yeterlikler: Modül 1: KBRN Olay Yönetimi, Modül 2: Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı, Modül 3: Tıbbi Dekontaminasyon, Modül 4: Kimyasal Ajanlar, Modül 5: Biyolojik Ajanlar, Modül: 6: Radyolojik ve Nükleer Ajanlardır. Türkiye'de KBRN savunması konusunda bilimsel altyapının geliştirilmesi ve savunmaya yönelik kurumların farkındalığının arttırılması büyük önem arz etmektedir. KBRN alanında yetkin ve deneyimli sağlık personelinin yetiştirilmesi verilen sağlık hizmetinin kesintiye uğramadan devam etmesine katkıda bulunacaktır.

Anahtar kelimeler: KBRN, eğitim, eğitim programı

Abstract:
The purpose of this study is to develop a CBRN training program for higher education students in the field of healthcare in line with their educational needs. The universe of this study consists of 332 physicians at emergency department nurses, first aid and emergency technicians who are working in emergency rooms of Training and Research Hospitals in the city of Ankara, 112 stations and Command and Control Centers under the authority Ministry of Health The data were collected by using the survey method. Based on the analysis results obtained through the implementation of the identification of educational needs survey, a "CBRN Training Program" was developed. In statistical of data, SPSS 25 package program was used to perform frequency, percentile, reliability analyses, mean, independent samples t-test, chi-square test and one way analysis of variance. Correlation and regression analyses were performed to determine the linear relationships. p<0,05 was accepted as the value for statistically significancy. According to the data analysis, participants were found insufficient to effectively respond and prevent CBRN threats and it was determined that  training was required for advanced CBRN response. It was found that there is an increased insufficiency especially in response to nuclear hazards (t=-4.714) and it is necessary to receive training on radiological (t = 5.981), biological (t = 4,952) and chemical (t = 4,152) hazards, respectively. In line with these results, the "Competency Based Modular Training Program" was prepared for students studying in the field of healthcare. Process analysis forms for competencies were prepared, to develop the levels of knowledge, skills and attitudes. Each competency was evaluated as a module. Competencies included in the program are: Module 1: CBRN Incident Management, Module 2: Personal Protective Equipment, Module 3: Medical Decontamination, Module 4: Chemical Agents, Module 5: Biological Agents, Module: 6: Radiological and Nuclear Agents. The development of scientific infrastructure in CBRN defense in Turkey and to raise awareness of the defense institutions are of great importance.  Established training competents and experienced personnel in the field of CBRN response will make great contributions on the service to continue without interruption.

Key Words: CBRN, 	training,  curriculum