Dara (Anastasiopolis) Roma ve Geç Antik Dönem (Parth-Sasani) seramikleri
Dara (Anastasiopolis) Rome and Late Ancient Period (Parthian-Sasanian) ceramics
Yazar: MURAT TOSUN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KOÇEL ERDEM
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Dara = Dara ; Geç Antik Dönem = Late Antigue Period ; Parthlar = Parthians ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Sasaniler = Sasaniler ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Dara (Anastasiopolis) Antik kenti, Mardin ili, Artuklu ilçesine bağlı Dara köyünde yer almaktadır. 1986 yılından bu yana büyük oranda kazı çalışmaları kesintili olarak devam etmektedir. 2018-2019 yılları arasında kentin güneyinde yer alan Agora ve Güney Surun bulunduğu alanda kazı çalışmaları yoğunlaşmıştır. Tez kapsamında ele alınan seramik buluntular, 1986-2019 arasını kapsamaktadır. Bu seramik buluntular içerisinde "Roma ve Geç Antik Dönem (Parth-Sasani) Seramikleri", tez kapsamında ele alınmıştır. 1986-2017 yılları arasındaki çalışmalarda herhangi bir stratigrafik sonuç tespit edilememiştir. Ancak, 2018 yılı kazılarında Agoranın güneybatısı ile Güney Surun hemen kuzeyinde yer alan dolgu kaplı alanlardaki 1F 97 ve 1F 99 Açmaları'nda önemli stratigrafik verilere ulaşılmıştır. Bazı mekânlara ait taban izleri ile onları tarihlendiren toplu sikke buluntuları ve karbon verileri gibi önemli bulgular, alanın stratigrafik verilerine sağlıklı bir şekilde ulaşılmasını sağlamıştır. Özellikle bu veriler, 6. yüzyılı oldukça iyi bir şekilde belgelememize imkân tanımıştır.

Tez kapsamında ele alınmış olan Parth-Sasani seramikleri bugüne kadar bir kent verileri ışığında Türkiye Arkeolojisi'nde toplu olarak ele alınmamış örneklerdir. Ayrıca, bu seramiklerin çağdaşı Roma seramikleri ile bir arada bir kent içerisinde ele geçmiş olması yine bugüne kadar ele alınmamış ünik bir çalışma yapmamızı sağlamıştır. Tez kapsamında toplam 525 adet seramik buluntusu istatistiki olarak belirlenip bu seramiklerden 355 tanesi Roma Bölgesi, 170 tanesi ise Parth-Sasani Bölgesi üretimli olarak tespit edilmiştir. Tez kapsamında ele alınan seramiklerin büyük bir çoğunluğu Mezopotamya, Suriye ve Levant Bölgeleri ile ilişkilidir. Ayrıca, Dara'da (Anastasiopolis) Akdeniz Bölgesi'nde Güney Anadolu-Kıbrıs, Ege ve Ege Adaları, Kuzey Afrika-Güney İspanya yanı sıra Güneybatı İran ve Kuzeydoğu İran'dan seramikler bir arada gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dara (Anastasiopolis), Parth-Sasani, Roma, Geç Antik, Seramik

Abstract:
Dara (Anastasiopolis) the ancient city is located in the village of Dara in the Artuklu district of Mardin province. Excavations have been continuing intermittently since 1986. Between 2018 and 2019, excavations concentrated in the area where the Agora and South Fortification Walls located in the south of the city. Ceramic finds cover in the thesis between 1986-2019. Among these ceramic finds, "Roman and Late Ancient Period (Parthian-Sassanian) Ceramics" were discussed within the scope of the thesis. No stratigraphic results were detected in the studies between 1986-2017. However, during 2018 excavations, important stratigraphic data were obtained in Trenchs 1F 97 and 1F 99 in the embankment areas located in the southwest of Agora and just north of the South Fortification Wall. Significant findings such as floor traces of some places and collective coin finds and carbon data dating them, provided healthy access to the stratigraphic data of the area. In particular, these data allowed us to document the 6th century quite well.

Parth-Sasanian ceramics, which were handled within the scope of the thesis has not been discussed in the light of a city data to date collectively in Turkey archeology. In addition, the fact that these ceramics were handled in a city together with the contemporary Roman ceramics enabled us to make a unique study that has not been handled until today. Within the scope of the thesis, a total of 525 ceramic finds were determined statistically and 355 of these ceramics were identified as Roman Region and 170 of them as Parth-Sassanian Region. Most of the ceramics considered within the scope of the thesis are related to Mesopotamia, Syria and Levant Regions. In addition, ceramics were observed with together Mediterranean Region, from South Anatolia-Cyprus, Aegean and Aegean Islands, North Africa-South Spain, as well as Southwest Iran and Northeast Iran in the Dara (Anastasiopolis).

Keywords: Dara (Anastasiopolis), Parthian-Sassanian, Rome, Late Ancient, Ceramic