Yaş ilerletme esaslı hipnotik konfabulasyon modelinin fNIRS ile incelenmesi
Investigation of age-progression based hypnotic confabulation model wi̇th fNIRS
Yazar: KÜBRA SOĞUKKANLI KADAK
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek bozuklukları = Memory disorders ; Episodik bellek = Episodic memory ; Hipnoz = Hypnosis ; Kızılötesi spektroskopi = Infrared spectroscopy ; Otobiyografik bellek = Autobiographical memory ; Yaş = Age

Özet:
Bu çalışmada hipnotik yaş geriletme ve yaş ilerletme telkinleri ile konfabulasyon fenomeninin modellenmesi amaçlanmıştır. Modelleme, konfabulasyon bataryası (KB) ve orbitofrontal gerçeklik filtresi (ORFi) görevi ile değerlendirilmiştir. Hipnoza yatkınlık testleri, ölçekler ve hipnotik telkin uygulamaları sonrasında on katılımcıya KB uygulanmış ve ORFi görevi fNIRS ile değerlendirilmiştir. Katılımcılar, epizodik bellekte (yaş geriletme %71; yaş ilerletme; %75), kişisel semantik bellekte (yaş geriletme: %88, yaş ilerletme: %68,75) ve epizodik planlamada (yaş geriletme %86; yaş ilerletme; %84) şiddetli konfabule olmuşlardır. fNIRS verilerine göre uyaran türü ana etki 17. kanalda  (F(1,9) = 12.218,  p = ,007), durum*bölüm etkileşimi 13. kanalda (F(2,18) = 5.838,  p = ,025), durum*uyaran türü etkileşimi ise 18. kanalda (F(2,18) = 5.137,  p = ,028), bölüm*uyaran türü etkileşimi 1. kanal (F(1,9) = 7.268,  p = ,025), durum*bölüm*uyaran türü etkileşimi 7. kanalda (F(2,18) = 6.314,  p = ,014) ve 12. kanalda (F(2,18) = 9.411,  p = ,003) anlamlı olarak değişiklikler gözlenmiştir.  fNIRS bulgularına göre yaş geriletme telkini sonrasında normal koşula göre ORFi görevinin ikinci bölümü sırasında orbitofrontal korteks (OFK) katılımı azalırken, yaş ilerletme telkini normal koşula benzer OFK aktivitesine yol açmıştır. Bu çalışma ile hipnotik yaş geriletme ve ilerletme telkinleri aracılığıyla doğrudan herhangi bir bilişsel defisit oluşturmadan, kişilerin doğal stratejilerini bozmadan hem epizodik ve semantik alanda konfabulasyon fenomeni modellenmiştir. Ayrıca yaş geriletme telkini ile ORFi görevinde davranışsal bozulma olmadan fNIRS ile OFK'da hemodinamik yanıt değişikliği gösterilmiştir. Böylece konfabulasyon fenomeninin oluşması için amnezinin gerekli olmadığı ortaya konulmuş, bilinçdışı süreçlerden ziyade dorsolateral prefrontal korteksin konfabulasyonların üretiminde etkili olabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
In this study, it is aimed to model the confabulation phenomenon with hypnotic age-regression and age-progression suggestions. Modeling was evaluated with the confabulation battery (CB) and orbitofrontal reality filter (ORFi) task. After hypnotic susceptibility tests, scales, and hypnotic suggestion sessions, CB was administered to 10 participants, and the ORFi task was evaluated with fNIRS. Participants were severely confabulated in the episodic memory (age regression 71%; age advancing; 75%), personal semantic memory (age regression: 88%, age advancing: 68.75%) and episodic planning (86% age regression; age advancing; 84%). When fNIRS records were examined, main effect was found statistically significant at the stimulus type was on channel17 (ch17) (F(1.9) = 12.218, p = .007), condition*session interaction was on ch13 (F(2.18) = 5.838, p = .025), condition *stimulus type interaction on ch18 (F(2,18) = 5.137, p = .028), session*stimulus type interaction on ch1(F(1.9) = 7.268, p = .025), condition*session*stimulus type interaction on ch7(F(2.18) = 6.314, p = .014) and ch12 (F(2.18) = 9.411, p = .003). According to fNIRS data, after age regression suggestion, orbitofrontal cortex (OFC) involvement decreased during the second part of the ORFi task compared to normal condition, while age advancing suggestion led to OFC activity similar to normal condition. This study showed that confabulation was modeled in episodic and semantic memory without directly creating any cognitive deficit through hypnotic suggestion, without disrupting or interfering with the natural strategies of people with age-regression and age-progression suggestions. In addition, hemodynamic response changes in OFC were demonstrated with fNIRS without behavioral deterioration in the ORFi task with age regression suggestion. Thus, it was revealed that amnesia is not necessary for the occurrence of the confabulation phenomenon, and it was thought that the dorsolateral prefrontal cortex may be effective in the production of confabulations rather than unconscious processes.