Hastanelerde bilgisayar kullanımının işgörenler üzerindeki etkileri
The effect of computer usage in hospitals on employees
Yazar: ALİ ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. AFSUN EZEL ESATOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hastaneler = Hospitals

Özet:
Arastırmanınçalısma evrenini üç farklı hastanede çalısan ve bilgisayar kullanan isgörenler (doktor,ebe-hemsire, saglık teknisyeni/teknikeri, diger saglık personeli, memur)olusturmustur. Arastırma, Haziran ? Eylül 2006 tarihleri arasında gerçeklestirilmistir.Arastırmada, Hilal Ümame smen tarafından gelistirilerek, stanbulÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü sletme Fakültesi Davranıs Bilimleri AnabilimDalı'nda hazırlanan ?Bilgisayar Kullanımının nsan Üzerindeki Etkilerine liskinTutumlar ve Bunun Bir Grup Kullanıcı Üzerinde Degerlendirilmesi? baslıklı yükseklisans tezinde kullanılmıs olan anket kullanılmıstır. Arastırmanın bagımlıdegiskenleri smen'in arastırmasında elde edilen, bilgisayar endisesi ve bilgisayarhosnutsuzlugu (Faktör 1), bilgisayardan tatmin olma (Faktör 2), bilgisayarın fizikseletkileri (Faktör 3), sosyal yalıtım (Faktör 4), bilgisayara bagımlı kalma (Faktör 5),bilgisayar kaynaklı stres (Faktör 6), bilgisayar egemenligi (Faktör 7) seklindeadlandırılan yedi faktör, bagımsız degiskenler ise, cinsiyet, yas, görev, ögrenimdurumu, toplam hizmet süresi, hastanedeki hizmet süresi, toplam bilgisayar kullanımsüresi (yıl), günlük bilgisayar kullanım süresi (saat), bilgisayar egitimi düzeyi,bilgisayar egitimi türü, bilgisayarın yerlestirildigi yer, özel bilgisayar sandalyesikullanımı, bilgisayarın donanım açısından yeterliligi, bilgisayardan kaynaklananteknik sorun yasanması durumu, bilgisayardan kaynaklanan teknik sorunlarda teknikdestek alınması durumlarıdır.Verilerin istatistiksel analizinde, SPSS-11.5 istatistik paket programıkullanılmıstır. Alt faktörlere göre Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıs, Student's ttesti, One-Way ANOVA, Khi-Kare testi ve Tukey Çoklu Karsılastırma testikullanılarak analiz yapılmıstır.Arastırma sonucunda, arastırmanın faktörlerine göre cinsiyet, yas, toplamhizmet süresi ve bilgisayardan kaynaklanan teknik sorun yasanması yönündenistatistiksel açıdan fark olmadıgı belirlenmistir. Arastırmanın alt faktörlerine göre,2isgörenlerin görev, ögrenim durumu, hastanedeki hizmet süresi, toplam bilgisayarkullanım süresi (yıl), günlük bilgisayar kullanım süresi (saat), bilgisayar egitimidüzeyi, bilgisayar egitimi türü, bilgisayarın yerlestirildigi yer, özel bilgisayarsandalyesi kullanımı, bilgisayarın donanım açısından yeterliligi ve bilgisayardankaynaklanan teknik sorunlarda teknik destek alınması yönünden istatistiksel açıdanfark oldugu belirlenmistir.sgörenler içerisinde, memur ve saglık teknisyeni / teknikeri grubunun, tümfaktörler yönünden daha olumsuz görüslere sahip oldugu belirlenmistir. Ögrenimdüzeyi daha yüksek olan isgörenlerin, bilgisayar kullanımının olumsuz etkilerinegöreceli olarak daha az maruz kaldıgı tespit edilmistir. Günlük 8 saat ve daha fazlasüre bilgisayar kullanan ve toplam bilgisayar kullanım süresi 9 yıldan fazla olanisgörenlerin, bilgisayar kullanımına yönelik daha olumsuz görüslere sahip oldugu,bilgisayar egitimi alan isgörenlerin daha olumlu görüslere sahip oldugu saptanmıstır.Kullanılan bilgisayarın büro tipi masa veya özel bilgisayar masası üzerindeyerlestirilmis olması ve bilgisayar kullanılırken özel bilgisayar sandalyesikullanılmasının bilgisayar kullanımının isgörenler üzerindeki olumsuz etkilerininazalmasına neden oldugu, bilgisayar kullanılırken teknik sorunlar yasanması veyasanan teknik sorunlarda yeterli teknik destek alınamamasının, bilgisayarkullanımının isgörenler üzerindeki olumsuz etkilerinin artmasına neden oldugu tespitedilmistir.Hastanelerde bilgisayar kullanımının isgörenler üzerindeki olumsuz etkilerininazaltılması için, bilgisayar kullanan isgörenlerin bilgisayar kullanımı konusundayeterli egitime tabi tutulmasının, bilgisayar kullanılan ortamların ergonomikkurallara uygun sekilde tasarlanmasının, günlük bilgisayar kullanım süreleriiçerisinde aralar verilmesinin, olusabilecek olumsuz fiziksel etkileri azaltabilecegisöylenebilir.Anahtar Sözcükler: Bilgisayar, sgören, Bilgi Sistemi, HastanelerdeBilgisayar Kullanımı

Abstract:
The goal of research is, determining the employee?s ideas about the effect ofcomputer usage in hospitals on employees. The study area of research is createdemployees who working in three different hospitals and computer using(doctors,nurses, health technicians, other health professionals and officers). The researchperformed between June ? September 2006.In this research, the survey that improved by Hilal Umame smen and used atthe master theseis that made Istanbul University Institute of Social Sciences Schoolof Business Administration Behavioral Scieces Main Science Department and named?The Attitudes About the Effect of Computer Usage on Human and Assestment onan User Group? is used. The dependent variables of research that ,get smen?sresearch, are seven factors named, computer concern, computer blahs (Factor 1),computer satisfaction (Factor 2), physical effects of computer (Factor 3), socialinsulating (Factor 4), to be addicted to computer (Factor 5), stress caused fromcomputer (Factor 6), computer sovereignty (Factor 7) and independent variables aregender, age, mission, educational state, total service duration, service duration inhospital, total computer usage duration (year), daily computer usage duration (hour),education state for computer, kind of computer education, the stand of located thecomputer, using the special computer chair, the sufficiency of computer forequipment, technical problems caused from computer, technical support on technicalproblems caused from computer.SPSS-11.5 statistical package program is used for statistical analysis.According to inferior factors of research Cronbach Alfa exponents are computed,Student?s t test, One-Way ANOVA, Khi-Square test and Tukey multi comprehensivetest are used.At the result of research, according to inferior factor statistical difference arenot found for gender, age, total service duration, technical problems caused fromcomputer. According to inferior factors of research, statistical differences are foundfor mission, educational state, service duration in hospital, total computer usage2duration (year), daily computer usage duration (hour), educational state for computer,kind of computer education, the stand of located the computer, using the specialcomputer chair, the sufficiency of computer for equipment and technical support ontechnical problems caused from computer.It is determined; officers and healt technicians have more negative attitudes forall inferion factors. Employee who have higher educational state, submitted thenegative effects of computer usage least than others. Employees using computerdaily 8 hours or more and total computer usage duration, more than 9 years havemore negative attitudes to computer usage, employees have education for computerhave more positive attitudes. The locate the computer on office desk or specialcomputer desk and using special computer chair are decrased the negative effects ofcomputer usage on employees. Technical problems caused from computer andtechnical support on technical problems caused from computer are increased thenegative effects of computer usage on employees.To decrease the negative effects of computer usae on employees in hospitals,educate the employees who using computer about computer usage, the envireonmentthat using computer design to ergonomycal rules may be effected and have a break indaily computer usage period may decrease the physical effects of computer usage.Key Words: Computer, Employee, Information System, Computer Usage inHospitals