Türkiye'de ortaöğretimde medya okuryazarlığı dersi için bir model önerisi
Proposal of a model for media literacy classes in Turkish secondary school education
Yazar: İBRAHİM E. BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZGEN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Gazetecilik = Journalism
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Eğitim = Education ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Medya okuryazarlığı dersi = Media literacy course ; Ortaöğretim = Secondary education ; Türkiye = Turkey

Özet:
Tıpkı ilköğretimdeki okuryazarlık gibi, ortaöğretimde (14-18 yaş grubu) medya okuryazarlığı eğitimi önemli bir gerekliliktir. Kişiliğin şekillendiği, meslek hayatına hazırlıkların yapıldığı ortaöğretim çağında, medya ile öğrenme, bilgilenme, kültürlenme ve eğlenme alışkanlıklarının temeli atılacaktır. Medya okuryazarlığı eğitimi ile, gençlerin ülke sevgisi, ulusal çıkarlar ve demokratik sistemin temel taşlarından vatandaşlık bilinciyle yetişmeleri sağlanmalıdır.Bu tezde, Türkiye'de ortaöğretimde medya okuryazarlığı dersi müfredatı için kapsam ve içerik olarak bir çerçeve oluşturmak amaçlanmıştır. Bu bağlamda, medya okuryazarlığı eğitiminde gelişmiş (ABD, İngiltere, Avustralya, Kanada, İrlanda, Almanya, Fransa, İspanya, Yunanistan ve İsrail) ve gelişmekte olan (Güney Afrika, Latin Amerika, Rusya, Finlandiya) ülkelerde; gelişim süreçleri, izlenen politikalar, ön plana çıkan medya okuryazarlığı standartları, müfredatları, ders planları içeriği ve kapsamı literatür taraması ve içerik analizi ile niteliksel olarak incelenmiş ve bu doğrultuda bir çerçeve oluşturulmuştur.Ortaöğretim düzeyi medya okuryazarlığı dersinin ana konularını oluşturan başlıklar şu şekilde belirlenmiştir: Kitle iletişim araçları başta olmak üzere iletişim araçları; haber, belgesel, film gibi medya mesajı türleri; medya okuryazarlığı eğitiminde yoğunlaşılan kavramlar; medya okuryazarlığı eğitim metotları; medya mesajının üretimi ve öncesinde bilginin kalitesine etki eden sorunlar; mesajın bireylere ulaştıktan sonra bireyler üzerindeki etkileri ile ilgili temel sorunlar. Bu başlıklar ve alt başlıkları tespit edilip, tek tek incelenmiştir.Öğrenciler, veliler ve araştırmacılar; bu eğitimin düzenlenip yürütülmesi aşamalarında resmi karar alıcılar, program geliştirmeciler ve öğretmenler için uygulamaya dönük olarak, Türkiye'de henüz müfredata girmemiş olan ortaöğretim düzeyi medya okuryazarlığı dersi için bir model önerilmiştir.

Abstract:
The teaching of media literacy at secondary school level (14-18 years old) is as important as teaching literacy in primary schools. By secondary school age, when young personalities begin to be shaped and preparations for professional life start, the individual's relationship with the media and the practices therein, become ingrained. Youth should be educated and nurtured by means of media literacy teaching so as to ensure a respect for national interests and an awareness of citizenship which is the cornerstone of democracy.The objective of this dissertation is to develop a scope and content framework for the media literacy curriculum for secondary education in Turkey. Countries with experience in media literacy, where media literacy programs already exist, like the USA, the UK, Australia, Canada, Ireland, Germany, France, Spain, Greece and Israel and other countries in the process of developing media literacy education like South Africa, Latin American countries, Russia and Finland were selected. The various stages and processes of development, pursued policies, prominent media literacy standards, leading curricula and lesson plans in these countries, were qualitatively examined with content analysis. A framework was then developed for media literacy education classes in respect of scope and content.The main subjects to be covered in secondary education media literacy classes were determined as follows: means of communication, especially each medium of the mass media; media message genres like news, documentary and film; main concepts in media literacy education; instructional methods used in media literacy; fundamental issues in the pre-production and production stages of messages which affect the quality of information, influence of messages received by individuals. These headings and subheadings were identified and individually analyzed.A practical applicable model is proposed for students, parents and researchers, program developers, teachers and official decision makers who are responsible for organizing and implementing this educational programme. This model is proposed for the teaching of secondary school level media literacy classes which have not as yet been included in to the educational curriculum in Turkey.