Kırsal nüfusta su tüketimi ve kullanımını etkileyen faktörlerin analizi: Antalya ili uygulaması
Analysis of the factors affecting water consumption and use in the rural population: Antalya provincial application
Yazar: SELMA DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. METİN GÖKSEL AKPINAR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Su, canlılığın devamlılığını sağlayan en önemli yaşamsal kaynaktır. Her sektörde ihtiyaç duyulan su kaynaklarının sınırlı düzeyde ve hızla azalma eğilimi olması, suyun etkin ve verimli kullanılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bilindiği üzere Türkiye su sıkıntısı yaşayan bir ülke olup mevcut su kaynaklarının %77'si tarım sektöründe kullanılmaktadır. 
Bu çerçevede çalışmada ülke öncelikleri arasında yer alan su konusuna odaklanılmıştır. Kırsal nüfusta hanehalkı ve üretici düzeyinde su tüketimi ve kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla Antalya ili Serik, Finike ve Demre ilçelerinde ikamet eden 120 üretici hanesi ile yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen birincil veriler SPSS programı aracılığıyla çok değişkenli istatiksel analiz yöntemlerinden Faktör analizi, Cluster (kümeleme) analizi ile Ki-kare bağımsızlık testi ile analiz edilmiştir. Çalışmada, hanehalkının su tüketimlerini etkileyen faktörlerinin belirlenmesinde veri tabanındaki 70 unsur 17 faktöre indirgenmiştir. Hanehalkının su tüketiminde etkili olan faktörler; Musluk Suyu Kalitesi, Su Konusuna Duyarlılık, Su Hizmeti, Su Tasarrufu ve Eğitime Duyarlılık, Bölgesel Su Potansiyeli, Su Kıtlığı Endişesi, Konutun Özellikleri, Musluk Suyuna İlişkin Sorunlar, Faturalandırma Hizmetindeki Aksaklıklar, Su Kesintileri, Su Miktarında Azalış, Sağlık ve Fiyata Duyarlılık, Su Sorunu, Konut Yaşı, Su Tüketim Bilinci, Yasal Tanımlamalar, Su Kullanım Alışkanlığı olarak ortaya konulmuştur. Belirlenen faktörler toplam varyansın %76,14'ünü açıklamaktadır. Üreticilerin tarımsal su kullanımlarını etkileyeceği düşünülen 62 unsur 15 faktöre indirgenmiştir. Tarımda su kullanımlarını etkileyen faktörler ise; Su ve Sulama Konusunda Eğitim Programları, Geleneksel Sulamanın Dezavantajları, Modern Sulamaya Yönelim Nedeni, Tarımsal Su Kaygısı, Tarımsal Su Miktarı, Modern Sulamanın Üretim Faydası, Girdi Kullanımında Tasarruf, Tarımsal Sulama Bilinci, Üretici Memnuniyeti, Kredi ve Hibe Desteğine Duyarlılık, Tarımsal Su Ücreti, Üretici Geliri ve Deneyimi, Modern Sulamada Devlet Desteği, Sulama Desteği İstekliliği, Tarımsal Sulama Alt Yapısı olarak ortaya konulmuştur. Belirlenen faktörler toplam varyansın %78,86'sını açıklamaktadır. Çalışmada Cluster (kümeleme) analizi ile uygun pazarlama politikalarının geliştirilmesi amacıyla hanehalkının evsel su tüketimleri ve tarımsal su kullanımları dikkate alınarak iki adet alt pazar segmenti oluşturulmuştur. Analiz sonuçlarına göre pazar bölümlerinde hanehalkı ve üretici düzeyinde su algısı, tutum, davranışları ile su tüketimi ve kullanım düzeylerinde belirgin farklılıklar ortaya konulmuştur. Ayrıca yapılan Ki-kare testinde üretici memnuniyet düzeyi ile tarımsal su kullanım bilinci arasında, üretici memnuniyet düzeyi ile yöredeki üreticilerin tarımsal sulama konusundaki bilgi düzeyleri arasında ve hanelerdeki musluk suyuna ilişkin bazı sorunlar ile ambalajlı su tüketimi arasında %5 önem seviyesinde anlamlı bir ilişkinin olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ankete katılım gösteren üretici hanelerinin %93,3'ünün erkek, üreticilik mesleğini ağırlıklı olarak ana geçim kaynağı olarak yaptıkları, sulama yöntemi açısından %83,9 oranında modern sulama yöntemlerini kullandıkları saptanmıştır.

Abstract:
Water is the most important vital resource that ensures the continuity of life. The limited and rapid decrease in the water resources needed in every sector reveals the necessity of using water effectively and efficiently. As it is known, Turkey is a country with water shortage and 77% of its current water resources are used in the agriculture sector.
In this framework, the study focused on the issue of water, which is among the priorities of the country. A face-to-face survey was conducted with 120 producer households residing in Serik, Finike and Demre districts of Antalya province in order to determine the factors affecting water consumption and use at the household and producer level in the rural population. The primary data obtained were analyzed by means of the SPSS program, which are multivariate statistical analysis methods, Factor analysis, Cluster analysis and Chi-square independence test. In the study, 70 elements in the database were reduced to 17 factors in determining the factors affecting household water consumption. Factors affecting household water consumption; Tap Water Quality, Water Sensitivity, Water Service, Water Conservation and Sensitivity to Education, Regional Water Potential, Water Scarcity Concern, Housing Characteristics, Tap Water Problems, Billing Service Disruptions, Water Cuts, Decrease in Water Amount, Health and Price Sensitivity, Water The problem has been revealed as Housing Age, Water Consumption Consciousness, Legal Definitions, Water Usage Habits. The determined factors explain 76.14% of the total variance. The 62 factors that are thought to affect the agricultural water use of the producers were reduced to 15 factors. Factors affecting water use in agriculture are; Training Programs on Water and Irrigation, Disadvantages of Traditional Irrigation, Reason for Trending to Modern Irrigation, Agricultural Water Anxiety, Amount of Agricultural Water, Production Benefit of Modern Irrigation, Savings in Input Usage, Agricultural Irrigation Awareness, Producer Satisfaction, Sensitivity to Credit and Grant Support, Agricultural Water Fee, Producer Income and Experience, State Support in Modern Irrigation, Irrigation Support Willingness, Agricultural Irrigation Infrastructure. The determined factors explain 78.86% of the total variance. In the study, two sub-market segments were created by taking into account the household water consumption and agricultural water use of the households in order to develop appropriate marketing policies with cluster analysis. According to the results of the analysis, significant differences were revealed in the household and producer level of water perception, attitudes, behaviors, and water consumption and usage levels in the market segments. In addition, in the Chi-square test, it was concluded that there is a significant relationship at the 5% importance level between the level of producer satisfaction and awareness of agricultural water use, between the level of producer satisfaction and the knowledge level of the producers in the region about agricultural irrigation, and between some problems related to tap water in households and packaged water consumption. . It has been determined that 93.3% of the producer households participating in the survey are male, they do the farming profession mainly as the main source of income, and 83.9% use modern irrigation methods in terms of irrigation method.