Sık tüketim ürünlerinin ambalaj tasarımında işlevselliği "çay bardağı ambalajı örneği"
Functionality of frequent consumption products in packaging design "exampleof tea cup packaging
Yazar: ÇAĞHAN AĞCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUTKU DİLEM ALPASLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Ambalajlama = Packaging ; Bardaklar = Glasses ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Tasarım = Design ; Tüketim = Consumption ; Tüketim ürünleri = Consumption products ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; günümüzde giderek artan yaşam temposunda tüketicinin günlük yaşamını
kolaylaştıracak fonksiyonel, insan sağlığına ve çevreye duyarlı malzemelerden üretilmiş, kolaylıkla taşıyıp
kullanabileceği işlevsel bir çay bardağı ambalaj tasarımı sunmaktır. Bu bağlamda ambalaj, ambalaj üretiminde
kullanılan malzemeler, Ambalaj tasarımının önemi, işlevselliği incelenmiş ve "çay bardağı ambalajı" örneği
sunulmuştur. Tez çalışmasında ambalajın işlevleri, malzemeleri tanımlanırken, geri dönüşüm ve çevreye duyarlı
olma gibi stratejik konularla bağlantı kurulmuştur. Ayrıca dünya genelinde hazırlanan kâğıt bardak tasarımları
sunulmuştur. Araştırmanın uygulama projesi olarak 4 adet kâğıt bardak tasarımı yapılmış ve seçilen tasarım
detaylı olarak incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda seçilen tasarım üzerinde 100 öğrenciye uygulanan anket
çalışması sonuca eklenmiştir.
Bu tez üç bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde Problemin Durumu, Çalışmanın amacı,
Araştırmanın Önemi, Sınırlılıklar, Tanımlar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Tasarım; Grafik Tasarım ve
alanları, Ambalaj; ambalajın tasarımı, tarihçesi, ambalaj malzeme, kullanım kolaylığı, bardak; bardağın türleri ve
işlevselliği, Dünya Genelinde İşlevsel Kâğıt Bardak Tasarımları ve son olarak çalışmanın konusu olan "İşlevsel
Kâğıt Çay Bardağı Ambalajı Örneği" sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise Araştırmanın yöntemi ve bulguları
ortaya konmuştur.
Tezin uygulama aşamasında ise oluşturulan tasarımının kullanım kolaylığı, çevreye ve insan sağlığına
duyarlı malzemeden üretilmiş olması ve işlevselliği incelenmiştir. Bu uygulama için bir anket çalışması
düzenlenmiş ve anketi cevaplayan 100 öğrenci araştırma örneklemini oluşturmuştur. Elde edilen veriler SPSS
22.0 istatistiksel analiz programına aktarılmıştır. Bu çalışmada konjoint analiz yöntemi uygulanarak her bir
etkenin fayda değerleri ve önem yüzdeleri elde edilmiştir. Bu fayda değerleri kullanılarak her bir anket
katılımcısı için her etkenin önem yüzdeleri hesaplanmıştır.
Araştırma sonucunda işlevsel çay bardağının işlevselliği, çevreye ve insan sağlığına duyarlı olma ve
kullanım kolaylığı konularında aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:
Yapılan bu çalışmada; yukarıda bahsedilen ambalajla ilgili tüm özellikleri kapsayan tasarımımız ile ilgili
görüşler neticesinde; ürünün kolay tutulabilirliği olarak %54, bardağın formunu koruması %70, bardağın kolay
form alabilmesi %56, içi sıvı ile doldurulduğunda bardağın devrilmemesi %90, kolay taşınabilmesi %94, çoklu
olarak az yer kaplaması %92, ambalajdan kolaylıkla çıkarılabilmesi %51, Etiket üzerindeki sembol ve yazıların
anlaşılırlığı %71, Etiketin ürün hakkında yeterli bilgi içermesi %74, Bardağın geriye dönüşüme ve çevreye
duyarlı malzemelerden üretilmesi %96 oranında sonuçlar elde edilmiştir. Yapılan araştırmada, araştırmaya
katılan tüketicilerin çoğunluğun ambalaja orta ve ortanın üstü derecesinde önem verdikleri anlaşılmaktadır.
Ayrıca "bardağın ambalajdan kolay çıkarılabilmesi" ne yönelik geri dönüşler ve elde edilen veriler
doğrultusunda mevcut tasarım geliştirilmiştir. Değişkenler arasından en çok önem değerine sahip olan
değişkenin; Çay bardağı ambalajı tasarımı, tanıtılan hedef kitleden %94'ünün onayladığı "Cebimde ve
çantamda kolay taşıyabiliyorum." maddesi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research; In today's increasing life pace, it is to provide a functional tea glass
packaging design that will facilitate the daily life of the consumer, manufactured from materials that are sensitive
to human health and environment, and that can be easily carried and used. In this context, packaging, materials
used in packaging production, importance and functionality of packaging design were examined and an example
of "tea glass packaging" was presented. In the thesis study, while defining the functions and materials of the
packaging, a connection has been established with strategic issues such as recycling and environmental
awareness. In addition, paper cup designs prepared worldwide are presented. As the application project of the
research, 4 paper cups were designed and the selected design was examined in detail. For this purpose, the
questionnaire study applied to 100 students on the selected design has been added to the result.
This thesis consists of three parts; In the first part, the situation of the problem, the purpose of the study,
the importance of the research, Limitations, Definitions were emphasized. In the second part, Design; Graphic
Design and its areas, Packaging; packaging design, history, packaging material, ease of use, glass; The types and
functionality of the glass, Functional Paper Cup Designs Worldwide and finally the "Functional Paper Tea Glass
Packaging Sample" are presented. In the third part, the method and findings of the research are presented.
In the application phase of the thesis, the ease of use, the production of the material sensitive to the environment
and human health and its functionality were examined. A survey study was organized for this application and
100 students who answered the questionnaire formed the research sample. The obtained data were transferred to
SPSS 22.0 statistical analysis program. In this study, the benefit values and the percentages of significance of
each factor were obtained by applying conjugate analysis method. Using these benefit values, the significance
percentages of each factor were calculated for each survey participant.
As a result of the research, the following findings were reached on the functionality of the functional tea
glass, sensitivity to the environment and human health, and ease of use:
In this study; As a result of opinions about our design, which includes all the features related to the
above-mentioned packaging; 54% as the easy retention of the product, 70% of keeping the form of the glass,
56% of the form to take the form easily, 90% of the cup not to tip over when filled with liquid, 94% to be easily
transported, 92% to take up multiple spaces, 51% to be easily removed from the packaging, Label The clarity of
the symbols and inscriptions on it is 71%, the label contains sufficient information about the product, 74%, the
production of the glass from recyclable and environmentally sensitive materials has reached 96% results. In the
research conducted, it is understood that the majority of consumers participating in the research attach
importance to the packaging at medium and above-average levels. In addition, the current design has been
developed in line with the feedbacks on the "easy removal of the glass from the packaging" and the data
obtained. Of the variables, the variable that has the most importance value; Tea glass packaging design,
approved by 94% of the target audience, "I can easily carry it in my pocket and bag." substance has been
determined