Prepartum ve postpartum dönemdeki ineklere fermente konsantre patates proteini verilmesinin süt verimi ve fertilite parametrelerine olan etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of fermented concentrated potato protein to milk yield and fertility parameters on dairy cows in prepartum and postpartum period
Yazar: ERAY AKTUĞ
Danışman: PROF. DR. EROL BAYTOK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Asetik asit = Acetic acid ; Fertilite = Fertility ; Patates = Potato ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Süt verimi = Milk yield ; Sığırlar = Cattles ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İndolasetik asit = Indoleacetic acid ; İnek sütü = Cow milk ; İnekler = Cows

Özet:
Sunulan çalışmada gebe inek ve gebe düvelerde, doğum öncesi -14±4 ve doğum sonrası 100 günü kapsayan sürede; fermente konsantre patates proteininin (FPP) süt verimi, fertilite parametreleri ve bazı klinik-biyokimyasal parametreler üzerine etkisinin araştırılması ile elde edilebilecek bulguların sürü sevk ve idaresinde kullanılabilmesi amaçlandı.
Bu çalışmada, toplam 60 adet (30 adet gebe inek ve 30 adet gebe düve) holştayn sığır kullanıldı. Hayvanlar, kontrol (n=20), 25 g FPP/gün/baş (n=20) ve 50 g FPP/gün/baş (n=20) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Ayrıca, tüm gruplar kendi içinde 10'ar inek ve düve olacak şekilde tekrar iki alt gruba bölündü. Fermente konsantre patates proteini, doğumdan yaklaşık 2 hafta önce (-14±4) oral yolla verilmeye başlanılıp doğumdan sonraki 100. güne kadar devam edildi. 
Kan serum örneklerinde, doğum öncesi -14±4. gün, doğum ve doğum sonrası 21., 45., 60., ilk tohumlama günü ve 100. günlerde metabolik profil belirlemek amacıyla; alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), gama glutamil transferaz (GGT) aktiviteleri ve IGF-1, üre, glikoz, albümin, total protein, total kolesterol, kalsiyum (Ca), ve fosfor (P) düzeyleri ölçüldü. Ayrıca doğum öncesi -14±4. gün, doğumda ve doğumdan sonraki 1., 2., 3. ve 4. haftalarda beta hidroksi bütirik asit (BHBA) düzeyleri ölçüldü. 
Doğum sonrası 45. günden itibaren östrus gösteren hayvanlara suni tohumlama yapılarak, tohumlama sonrası 35. günde ultrasonografik yöntemle gebelik muayeneleri gerçekleştirildi.
Araştırma bulgularına göre, inek ve düvelere FPP verilmesinin IGF-1 düzeyi üzerindeki etkisi grup, zaman ve zaman*laktasyon düzeylerinde istatistiksel olarak farklılık gösterdi (P<0.05). Ayrıca, 100. güne kadar kontrol grubundaki ineklerde ve düvelerde IGF-1 düzeyi 25 ve 50 g FPP gruplarından genel olarak daha yüksek seyretti.
Süt verimi bakımından gruplar arasında istatistiksel bir farklılık görülmedi (P>0.05). 
Çalışmaya dahil edilen düvelerde, doğum-gebe kalma aralığı değerlendirildiğinde gruplar arasındaki farklılık önemli bulundu (P<0.05). Kontrol grubuna (116.00±5.82 gün) göre 25 g FPP (96.42±6.20 gün) kullanılan grupta doğum gebe kalma aralığının daha kısa olduğu belirlendi. Bununla birlikte ilk kızgınlık görülme zamanı, gebelik oranları, doğum-ilk tohumlama aralığı ve gebelik başına tohumlama sayısı bakımından gruplar arasında önemli bir farklılık tespit edilmedi (P>0.05). 
Doğumu izleyen 150 gün içerisinde kontrol grubunda %72.2 oranında; 25 g FPP grubunda %78.9 ve 50 g FPP grubunda ise %88.9 gebelik oranına ulaşıldı.
İnek ve düvelere FPP verilmesinin serum BHBA, üre, albümin, glikoz, total protein, Ca-P, GGT, AST, ALT, total kolesterol değerleri üzerine, zamana bağlı etkisi önemli bulundu (P<0.05). GGT bakımından laktasyon ve zaman*grup interraksiyonunun önemli olduğu görüldü (P<0.05).  ALT ve total kolesterol için ise laktasyonun önemli olduğu görüldü (P<0.05). Glikoz seviyeleri bakımından grubun etkisinin önemli (P<0.05) olduğu belirlendi.
Sonuç olarak; fermente konsantre patates proteininin ineklerde kullanımına ilişkin kesin yargıya varabilmek için daha fazla araştırma yapılmasının gerekli olduğu kanısına varıldı.
Anahtar Sözcükler:	İnek, fermente patates proteini, indol asetik asit, süt verimi, fertilite parametreleri

Abstract:
In the present study was to examine the effects of fermented concentrated potato protein (FPP) on milk yield, fertility and some biochemical parameters on dairy pregnant cows and pregnant heifers during the end of dry period (-14±4 days) and until postpartum 100 days. It is aimed that the findings can be obtained to use in herd management.
Totally sixty Holstein cattle (pregnant cow=30 and pregnant heifer=30) were enrolled in the study. Animals were divided into three groups as control (n=20), 25 g FPP (n=20), 50 g (n=20). Besides, these groups were also divided into two sub-groups as pregnant cow (n=10) and pregnant heifer (n=10). Fermented concentrated potato protein started to be given orally two weeks (-14±4 days) before parturition and continue until 100 days in postpartum period.  
Alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), gamma-glutamyl transferase (GGT), IGF-1, urea, glucose, albumin total protein, total cholesterol, calcium (Ca), phosphorus (P) concentrations were measured at -14±4, 0th, 21st, 45th, 60th, first insemination day and 100th day in order to determine the metabolic profile. In addition to this, blood BHBA was measured at -14±4, 0th, 1st, 2nd, 3rd, 4th week. 
Cows that showed visual estrous sign 45 days after parturition were inseminated artificially. Pregnancy diagnosis was done ultrasonographically at 35th day post insemination. 
According to the research, there was a statistically significant difference between groups, times and time*lactation on the level of IGF-1 in cows and heifers (P<0.05). Furthermore, it was found that in groups 25 g and 50 g FPP, IGF-1 levels were higher in cows and heifers up to 100 days according to the control group. 
There were no statistically significant effects on milk yield (P>0.05) between groups. 
In calving to conception interval, statistical differences were determined between the groups in the heifers (P<0.05). Calving to conception interval were detected shorter in 25 g FPP (96.42 ± 6.20) group than control group (116.00 ± 5.82). In addition to this, first estrus time, pregnancy rates, calving-first artificial insemination and number of insemination were not determinated significant differences (P>0.05).
In the 150 days after parturation; It was determined that the pregnancy rate was reached to 72.2% in control groups, 78.9% in the 25 g FPP group and 88.9% in the FPP group.
Effect of fermented potato protein on serum BHBA, urea, albumin, glucose, total protein, Ca-P, GGT, AST, ALT, total cholesterol level change within time (prepartum-postpartum 100 days) statistically significant (P<0.05). GGT was influenced by lactation and time*group interaction (P<0.05); ALT and total cholesterol were influenced by lactation (P<0.05) and glucose were influenced by groups (P<0.05). 
As a result, it is concluded that fermented concentrated potato protein needs more research in order to reach a final jugments for use in dairy cows. 
Key words:	Cow, fermented potato protein, indole acetic acid, milk yield, fertility   parameters