Karayolu trafik güvenliğinde insan faktörü
The Human factor in highway traffic security
Yazar: OKTAY AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EROĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Trafik = Traffic
Dizin: Trafik eğitimi = Traffic education ; Trafik güvenliği = Traffic safety ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; İnsan faktörü = Human factor

Özet:
Ülkemizde her yıl binlerce insanımızın hayatını kaybetmesine neden olan trafik kazalarında sürücü, yaya ve yolcu olarak insan faktörünün rolü; hem bilimsel çalışmalarla, hem de her yıl ilgili kuruluşlar tarafından yayımlanan istatistiklerle ortaya konulmaktadır. Bu gerçek, araştırmamızın temel taşını oluşturmuş ve trafik güvenliğinde insan faktörünün yeri ve öneminin araştırılması gereğini ortaya çıkarmıştır. Amacımız, her yıl büyük can ve mal kaybına neden olan trafik kazalarının azaltılmasının yani trafik güvenliğinin sağlanmasının ancak sürücü, yaya, yolcu olarak insan faktörünün trafik ortamındaki olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması ile mümkün olabileceğini ortaya koymaktır. Çalışmada, önce kazalara etki yönünden insan faktörü içerisinde en fazla öneme sahip sürücüler ; deneyimsiz ve genç sürücüler, yeni sürücülerin tutum ve davranışları, yaşlı araç sürücülerinin güvenliği, trafik kazalarını önlemede bir tedbir olabilecek psikotekniğin tanımı ve kullanım alanları, karayolu trafik güvenliğinin psikoteknik değerlendirmeden beklentileri, sürücü psikolojisi ve sürücülerde kişilik özelliklerinin belirlenmesi, uyuşturucu ve alkol etkisinde araç kullanma, yorgun ve uykusuz araç kullanma konularında ele alınmış, sonra da trafik ortamındaki yayalar ve yolcular; kazalara sebebiyet verme ve kendi güvenlikleri boyutunda incelenerek, insan faktörünün trafik kazalarındaki olumsuz etkisini en aza indirebilecek temel konulardan biri olan sürücü eğitimimiz değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, trafik güvenliğini sağlamada belki de en önemli etkenin insan unsuru olduğu gerçeğinden hareketle konuyla ilgili önerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler : İnsan faktörü, psikoteknik, sürücü psikolojisi, trafik eğitimi, trafik kazaları.

Abstract:
The role of human as a driver, pedestrian and passenger in the traffic accidents in which thousands of lives are lost every year has been brought into public view by the statistics of related establishments. This fact has formed the basis of our research and has brought into light that the importance of human factor in traffic security ought to be subject to further research. Our aim is to verify that the traffic accidents in which we lose many livesas well as goods can only be prevented or reduced in number if the negative effect of the human factor (as a driver, pedestrian and passenger) is eliminated. In the research, first of all the drivers, who have the strongest effect as a part of human factor, were examined in terms of young and inexperienced drivers, attitude and behaviours of new drivers, security of old drivers, description and use of psychotechnique as a means of preventing accidents, the expectations of highway traffic security from the psychotechnique evaluation, driver psychology and determination of drivers characters, driving under the effects of drugs and alcohol, tired and sleepy driving. Secondly, passengers and pedestrians were examined in terms of their own security and as causes of accidents in the traffic environment, and our driver-training, which will be the main precaution in reducing the negative human effect in accidents, was evaluated. In conclusion, under the light of the fact that human is the most important agent in providing the traffic security, various suggestions on the subject were made.Key words : Traffic education, psychotechnique, driver psychology traffic education, traffic accidents.