İleri kavuzlu buğday hatlarının bulgur olma potansiyellerinin araştırılması
Investigation on potential of advanced hulled wheat lines for bulgur production
Yazar: ORHAN BATU
Danışman: PROF. DR. TANER AKAR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada 214O401 nolu TUBİTAK projesi kapsamında seleksiyon ıslahı yöntemi ile geliştirilmiş 10 siyez (Triticum monoccocum) ve 10 gernik (Triticum dicoccum) ileri hattı ile ülkemizde yaygın olarak yetiştirilen Zenit, Sarıçanak 98 ve Svevo makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) çeşitleri ve Esperia ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma 2018-19 üretim döneminde Ilgın/Konya koşullarında Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 3 tekrarlı olarak yürütülmüştür. Bulgur eldesi öncesi danede nem oranı (%), bin dane ağırlığı (g), hektolitre ağırlığı (kg/l), danede camsılık, dane rengi, irmik rengi, protein oranı (%) ve sodyum dodesil sülfat (SDS) sedimantasyon (ml) analizleri yapılırken bulgur örneklerinde bulgur ve irmik rengi, protein oranı ve SDS sedimantasyon testleri uygulanmıştır. Çalışmada geleneksel ve mikrodalga olmak üzere iki farklı pişirme yöntemi ile bulgur elde edilmiştir. Bulgur yapma yöntemlerinin sedimantasyon, dane rengi, irmik rengi ve protein oranına önemli bir etkisi gözlenmemiştir. Bulgur yapımı öncesi ortalama sedimantasyon, dane ve irmik renkleri ile protein oranları sırasıyla 29,9 ml, 23,3, 20,0 ve % 16,5 iken bu değerler her iki bulgur yapma yönteminde de azalma göstermiştir. Geleneksel yöntemde elde edilen bulgularda aynı parametreler sırasıyla 19,8 ml, 21,3,18,1 ve %15 iken mikrodalga yönteminde de 19,7 ml, 20,6, 17,4 ve % 15,3 olarak tespit edilmiştir. Bulgur analiz sonuçlarına göre gernik ve siyez ileri hatları arasında belirlenen parametreler bakımından oldukça geniş bir değişim gözlenmiştir. 18 ve 19 nolu siyez ile 42 nolu gernik ileri hatları bulgur işleme öncesi ve geleneksel bulgur yapma yöntemine göre irmik rengi bakımından sırasıyla 23,6 ile 19,9; 23,4 ile 19,5 ve 19,8 ile 18,5 değerleri ile en az sapma gösteren kararlı genotipler olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, 10 einkorn (Triticum monoccocum) and emmer (Triticum dicoccum) advanced lines developed under TUBITAK 214O401 coded project and commonly cultivated Zenit, Sarıçanak 98 and Svevo durum wheat cultivars (Triticum durum Desf.) together with Esperia bread wheat cultivars (Triticum aestivum L.) were used as genetic material. The study was conducted under randomized complete block design with three replications at Ilgın/Konya conditions 2018-19 season. All genotypes were tested for moisture(%), 1000 kernel weight (g), volume weight (kg/l), vitrousness, grain and semolina colours, protein ratio (%) and SDS sedimentation (ml) analyses before bulgur preparation. Additionally, the bulgur samples were tested for grain and semolina colours, protein ratio and SDS sedimentation. Two different bulgur preparation methods were also experimented in this study. There was no any statistically significant difference between bulgur preparation methods in terms of sedimentation , grain and semolina colours and protein ratio. Average sedimentation , grain and semolina colours and protein ratio were 29,9 ml, 23,3, 20,0 and % 16,5 before bulgur preparation but all these parameters declined at two different bulgur preparation methods. These were 19,8 ml, 21,3,18,1 and %15 and 19,7 ml, 20,6, 17,4 and % 15,3 at traditional and microwave methods, respectively. Bulgur analyses results showed that there was large variation among einkorn and emmer wheat advanced lines. Advanced lines 18 and 19 for einkorn and 42 for emmer wheat were the most stable genotypes in terms of 23,6 and 19,9; 23,4 and 19,5 and 19,8 and 18,5, semolina color values before and after bulgur preparation, respectively.