Dramatik ve anlatımcı özellikler açısından plastik sanatlarda tiyatronun etkisi
Influence of theatre in plastic arts in terms of dramatical and expressionist characteristics
Yazar: AHMET UZUNER
Danışman: YRD. DOÇ. CENK BEYHAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Drama = Drama ; Dramatik = Dramatic ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Sanat = Art ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Günümüze ulaşan bulgular ışığında plastik sanatlarda betimlemenin ilk örneklerine orta paleolotik ve neolotik dönemlerden itibaren rastlamaktayız. Betimleyici özellikler taşıyan mağara resmi, yontu ve pişmiş topraktan yapılmış figürlerin ortaya çıkmasında insanoğlunun temel estetik ve ruhsal kaygılarının etken olduğu kabul edilmektedir. Bunlar doğaya hâkim olmak ile ilgili büyüsel amaçlar da taşımaktadır. Bu nedenle mağara resimlerinde çoğunlukla hayvan ve av temalı betimlemeler bulunmaktadır.Plastik sanatlar alanında üretimin yoğun ve sistematik bir hale gelmesi, tarih öncesi insanının toplayıcılıktan tarımsal üretime ve yerleşik hayata geçmesiyle hız kazanacaktır. İlerleyen zamanlarda ilk büyük uygarlıklar kendilerine özgü sanatsal gelişimlerini başlatacaktır. Sözlü aktarım ile kuşaktan kuşağa taşınan mitler ise ilk çağ uygarlıklarından itibaren plastik sanatların ana temalarından birini oluşturmaktadır. Zaman içerisinde yazılı kaynaklara dönüşen bu efsaneler plastik sanatlar alanlarında ikonografik kalıpların doğmasına yol açmıştır.Antik çağda plastik sanatların ağırlılıkla işlendiği konu mitlerdi; ancak tek tanrılı dine geçiş sürecinde oluşturulan yazınsal dağarcık da plastik sanatlara zengin bir kaynak olmuştur. Yazınsal alanda plastik sanatlara tema oluşturan kaynaklardan bir diğeri de edebi yazındır. Örneklerine antik çağdan itibaren rastladığımız, Dionysos şenlikleriyle başlayan teatral etkinlik ve bu yolda gelişen literatürün plastik sanatlar alanındaki yansımalarına erken dönemlerden itibaren rastlanmaktadır.Bir olayın betimlenmesi ya da sahnelenmesi fikri, görsel dili kullanma konusundaki ortaklıkları nedeniyle tiyatro ve plastik sanatların benzer kompozisyon sorunları ile uğraşmasını gerektirmiştir. Bunlar her iki alanda da yeri olan biçimsel kavramların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Ancak bu çalışmanın ana izleği tiyatro ve plastik sanatlar arasındaki karşılıklı etkileşiminden çok tiyatro için yazılmış oyunların plastik sanatlar yoluyla betimlenmesidir.

Abstract:
We are able to come across the first examples of portrayals in plastic arts beginning from the middle Paleolithic and Neolithic era under the light of the findings that survived until today. It is accepted that the fundamental aesthetic and spiritual concerns of the human beings had been the motive for revealing the petro glyphs (rock engravings), sculptures and terra-cotta figures which exhibit descriptive characteristics. Those also intend to have magical objectives related with dominating the nature. Therefore there are mainly animal and hunting themed figures in the petro glyphs.Production in plastic arts becoming extensive and systematic had been accelerated upon the prehistoric man transitioning from being a collector to agricultural production and settled life. The primary great civilizations would be initiating their intrinsic artistic development in the forthcoming times. The legends that were primarily transferred by means of verbal narration constituted one of the main themes of plastics arts since the first age civilizations. Such legends that transformed into written sources in the course of time were started to be portrayed by means of plastic arts.It was the legends where the plastic arts were mainly handled with in the ancient era however the literary repertoire that was formed during the transition period to monotheistic religion had been an affluent source for plastic arts. Another source which constituted a theme for plastic arts in literary field is the literary letters. Theatrical activities starting with the Dionysus festival that we meet examples of which since the ancient era and the reflection in the plastic arts of the literature developing in this way may be faced since the early periods.Portrayal of a subject, an occurrence required both fields of art to deal with the same composition problems. These lead up the formal notions which have a role in both fields of art to emerge. However the main path for this study is to depict the theatrical plays through plastic arts.Within this context, reflections in the plastic arts of the theatrical themes throughout the ages shall be dealt with the change in terms of depiction and manner and the expressionist and descriptive characteristics of theatre in painting art.