Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan Akupres'in kaşıntı durumuna etkisi
The effect of acupress on pruritus status of patients having hemodialysis
Yazar: NAZAN KILIÇ AKÇA
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN TAŞCI ; PROF. DR. NİMET KARATAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Akupunktur tedavisi = Acupuncture theraphy ; Böbrek = Kidney ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Hemşirelik = Nursing ; Kaşıntı = Pruritus ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Üremi = Uremia

Özet:
Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların %20-90 arasında, çeşitli derecelerde kaşıntı yaşadığı belirtilmektedir. Bu çalışma, Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan akupres'in kaşıntı durumuna etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel araştırma olarak yapılmıştır. Araştırma iki il merkezinde özellikleri benzer beş hemodiyaliz merkezinde 01.11.2009-15.11.2010 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma sınırlılıklarına uyan 38 hasta müdahale, 40 hasta kontrol grubuna alınarak çalışma 78 hastayla tamamlanmıştır. Araştırmada veriler; hasta tanıtım formu, Visual Analog Skala ve kaşıntı skoru kullanılarak toplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan müdahale grubundaki bütün bireylere akupunktur kalemiyle belirlenen noktalara (Sp6-St36-Sp10-Lı11) 6 hafta boyunca haftada 3 kez, akupres uygulama protokolü doğrultusunda toplam 18 seans akupres uygulanmış ve uygulamadan sonra müdahale ve kontrol grubunun 6-12-18. haftalarda izlem yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare, t testi, Mann-Whitney U testi, Friedman varyans analizi ve spearman korelasyon kullanılmıştır.Müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin ilk izlem kaşıntı puan ortalamalarında bir fark olmadığı (p>0.05), müdahale grubundaki bireylerin 6. haftadaki Visual Analog Skala ve kaşıntı skoru ortalamasının kontrol grubuna göre azalma gösterdiği (p<0.001) diğer haftalarda düşüşün sabit seyrettiği belirlenmiştir (p>0.05). Uygulama süresince müdahale grubunun kontrol grubuna göre daha az ilaç kullandığı, uyku kalitesinin artığı ve kaşıntı bölgelerinin azaldığı saptanmıştır (p<0.001).Çalışma sonucunda, hemodiyaliz hastalarına akupunktur kalemi ile uygulanan akupres'in kaşıntı durumunu azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuca göre hemodiyaliz hastalarının ve hemşirelerinin akupres uygulaması hakkında bilgilendirilerek akupres uygulamasının yaygınlaştırılması önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Üremik kaşıntı; akupres; hemodiyaliz; hemşirelik

Abstract:
It was stated that 20-90% of hemodialysis patients have pruritus at different levels. The efficacy of acupress was investigated on pruritus status of patients having hemodialysis with randomized control group.The research was done in five similar hemodialysis centers between 01.11.2009 and 15.11.2010 in two different cities. In total 78 patients who are eligible for the research were included for this study. 38 patients and 40 patients were included in intervention and control groups, respectively. The data were collected via patient identification form, Visual Analog Scale and pruritus scores. Acupress was applied to the patients in intervention group at the (Sp6-St36-Sp10-Lı11) points with a acupuncture pen 18 seans of three times a week for 6 weeks long. Afterwards, the measurements were taken at 6-12-18th weeks. Qui square, t-test, Mann-Whitney U test, Friedman Variance Analysis and Spearman Correlation tests were used for statistical analysis.At the beginning pruritus score was not significantly different (p>0.05) between intervention and control groups. However, the mean of Visual Analog Scale and pruritus score were significantly lower (p<0.001) in intervention group at 6th week and this decrease was continuous for the following weeks (p>0.05). During the study; less medicine usage (p<0.001) , the increase in the quality of the sleep and the decrease in pruritus region were determined in intervention group. Moreover, as a result of this study it was observed that the pruritus level was decreased in the acupress applied hemodialysis patients. In summary, it was suggested that nurses and patients of hemodialysis should be informed about acupress application and its usage should be extended.Keywords:, Uremic pruritus; acupress; hemodialysis; nursing