İntraserebral kanamalarda kanama lokalizasyonunun ve yayılımının prognoza etkisi
The effect of localization and spread of intracerebral hemorrhages on prognosis
Yazar: AYGUL RASULOVA
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA ERTAŞOĞLU TOYDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Serebral hemoraji = Cerebral hemorrhage

Özet:
GİRİŞ-AMAÇ: İntraserebral kanamalar (İSK), ağır nörölojik defisitlerle seyreden ve 30 günlük mortalitesi %40 oranında olabilen beyin parankimi içine kanamalar olarak tanımlanır. Çalışmamızın amacı, intraserebral kanama hastalarında risk faktörlerinin, hematom özelliklerinin, lokalizasyonunun ve yayılımının prognoza etkisini değerlendirmek, hematom rezorbsiyon hızını etkileyebilecek faktörleri belirlemektir.    
GEREÇ-YÖNTEMLER: Çalışmamıza 2015-2021 yılları arasında kliniğimize görüntüleme yöntemleri ile kesin spontan intraserebral kanama tanısı alan 179 hasta dahil edildi. Retrospektif olarak yapılan bu çalışmada hastaların demografik ve klinik bulguları, kanama lokalizasyonu, miktarı, yayılımı ve laboratuvar tetkikleri değerlendirildi. Başvuru sırasında ve yedinci günde çekilmiş BT incelemeleri üzerinden hematom hacmi ve kanama rezorbsiyon hızı hesaplandı. Hastaların fonksiyonel düzelmesi hastaneye başvurusunda, 1. ve 3. ayında Modifiye Rankin Skoru (mRS) (mRS 0- 2 iyi, mRS≥3 kötü prognoz), Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ) ve Barthel İndeksi (Bİ) ile değerlendirildi.
BULGULAR: Çalışmaya katılan 179 hastanın %37,4'ü (n=67) kadın, %62,6'sı (n=112) erkekti, yaşları ort:62,90±15,14 yıldı. Olguların %31,8'i antiagregan, %10,7'si antikoagülan kullanırken, %57,5'i ilaç kullanmamaktaydı. Özgeçmişlerinde %68,7'sinde hipertansiyon, %27,9'unda diyabet, %26,3'ünde inme ve %15,6'sında koroner arter hastalığı mevcuttu. Hematom lokalizasyonları; %42,5'inde lober, %8,4'ünde serebellar, %21,2'sinde talamik, %24'ünde bazal gangliya ve %3,9'unda beyin sapı şeklindeydi. Olguların %5'inde ilk 7 günde, %7,8'inde 30 günde mortalite saptandı. İlk BT'de kanama volümü 21,78±29,77 cm3 idi. Rezorbsiyon hızı 0,65±0,91 (0-4,1) cm3/gündü. Hastane yatış süreleri 13,87±12,08 (3-123) gündü. Olguların ilk mRS skoru 3,47±1,39; üçüncü ay skoru 1,93±2,11 idi, %51,4 olgu mRS'e göre kötü prognozluydu. Bİ ve FBÖ skoruna göre olgular sırasıyla %50,8 ve %50,3'ünde kötü prognozluydu. Kötü prognozlu olguların yaşları daha ileriydi, rezorbsiyon hızı ölçümleri (p=0,002; p<0,01) ve kanama volümü daha yüksekti, HDL, INR ve glukoz değerleri daha yüksekti, hastanede yatış süreleri daha uzundu ve 7. ve 30. günde mortalite oranları daha yüksekti. Rezorbsiyon hızı ölçümleri; erkeklerde kadınlardan (p=0,027), koroner arter hastalığı ve inme öyküsü olanlarda ve lober ve serebellar kanama (p=0,001, p=0,004) görülen olgularda daha yüksekti. İlaçlara göre ve antikoagülan kullananların kendi içinde warfarin ve yeni oral antikoagülan (YOAK) kullanımlarına göre rezorbsiyon hızı ölçümleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). İlk BT'de kanama volüm ölçümü ile rezorbsiyon hızı arasında istatistiksel anlamlı iyi düzeyde ilişki saptandı (p=0,001). 
SONUÇ: İskemik inme ile karşılaştırıldığında, İSK daha yüksek mortaliteye ve daha şiddetli sakatlığa yol açmaktadır İSK oluşumunda risk faktörlerinin, özellikle değiştirilebilir olanların belirlenmesi, tedavi modaliteleri ve prognoz tahmini için ipuçları verecektir. Çalışmamızda erkek cinsiyet, inme ve koroner arter hastalığı öyküsü, hematomun hacmi, lokalizasyonu, rezorbsiyon hızını etkileyen faktörler olarak bulundu. Lober ve serebellar yerleşimli hematomlarda ve hematom volümü fazla olan hastalarda rezorbsiyon hızı yüksek bulundu. Rezorbsiyon hızının yüksek olmasının iyi prognozla ilişkili olacağı düşünülse de bulgularımız aksi yönde olmuştur. Hematom lokalizasyonlarının da prognoz üzerine etkisiz olduğu, rezorbsiyon hızının kötü prognozla tek başına ilişkili olmadığı ve volüm ölçümlerinin prognoz açısından daha anlamlı olacağı akla gelmiştir. Warfarin ve YOAK arasında kanama ölçümleri ve prognoz açısından anlamlı fark bulunmaması diğer bir önemli sonuçtu. 
Hastaların prognoz tayininde demografik, klinik, laboratuvar verilerinin yanısıra hematom hacmi, lokalizasyonu gibi radyolojik belirteçlere hematom rezorbsiyon hızı ölçümünün de katkı sağlayacağı düşüncesindeyiz. 
Anahtar kelimeler: intraserebral hemoraji, risk faktörleri, etiyoloji, prognoz, mortalite, rezorbsiyon hızı.

Abstract:
INTRODUCTION-PURPOSE: Intracerebral hemorrhages (ICH) are defined as hemorrhages in brain parenchyma that cause severe neurological deficits and have a 30-day mortality of 40%. The aim of our study is to evaluate the effect of risk factors, hematoma features, localization and spread of hematomas on the prognosis and to determine the factors that may affect the hematoma resorption rate.
MATERIAL-METHODS: One hundred and seventy-nine patients who had the diagnosis of intracerebral hemorrhage according to radiological investigations in our hospital between the years 2015 and 2021 were included. The clinical features, neuroimaging findings and laboratory data of the patients were analyzed in our retrospectively designed study. Hematoma volume and hematoma resorption rate were calculated from CT scans taken at admission and on the seventh day. 
The functional improvement of the patients was evaluated by Modified Rankin Score (mRS) (mRS 0-2 good, mRS≥3 bad prognosis), Functional Independence Scale (FIS), and Barthel Index (BI) on the admission date to the hospital, on the 1st and 3rd months.
RESULTS: Of the 179 patients who participated in the study, 37.4% (n=67) were female and 62.6% (n = 112) of them were male, with a mean age of 62.90±15.14 years. Antiaggregant drugs were used by 31.8% of the patients, 10.7% of them used anticoagulant drugs and 57.5% did not use any medication. In their history, 68.7% of the patients had hypertension, 27.9% had diabetes, 15.6% had coronary artery disease, 26.3% had a previous stroke. Hematoma localizations were; lobar in 42.5%, cerebellar in 8.4%, thalamic in 21.2%, basal ganglia in 24% and brain stem in 3.9%. Mortality was detected in 5% of the patients on the first 7 day and in 7.8% of the patients on the first 30 day. In the first CT, the bleeding volume was 21.78±29.77 cm3. The resorption rate was 0.65±0.91 (0-4.1) cm3/day. Duration of hospitalization was 13.87±12.08 (3-123) days. The first mRS score of the cases was 3.47±1.39; the 3rd month score was 1.93±2.11, 51.4% of the cases had a poor prognosis according to the mRS score. Poor prognosis according to BI and FIS scores was observed in 50.8% and 50.3% of the patients, respectively. The patients with poor prognosis were older, they had higher resorption rate measurements (p=0.002; p<0.01) and bleeding volume, higher HDL, INR and glucose levels, longer hospital stays, and their mortality rates on the 7th and 30th days were higher. Resorption rate measurements were higher; in male patients than in female (p=0.027), in patients with a history of coronary artery disease and stroke, and also in patients with lobar and cerebellar hemorrhage (p=0.001, p=0.004). Among patients under anticoagulantion statistically significant difference was not found between the resorption rate measurements according to the use of warfarin and new oral anticoagulants (NOAC) (p> 0.05). A significant and good correlation was found between the hematoma resorption rate and volume measurement on the initial CT (p = 0.001).
CONCLUSION: Compared to ischemic stroke, ICH leads to higher mortality and more severe disability. The identification of risk factors, especially modifiable ones, in the development of ICH will provide clues for treatment modalities and estimation of prognosis. In our study, male gender, history of stroke and coronary artery disease, volume and localization of hematoma were found to be factors affecting the rate of resorption. The rate of resorption was found to be high in patients with lobar and cerebellar hematomas and with large hematoma volume. In contrast the general opinion of a high rate of resorption would be associated with a good prognosis, our findings were the opposite. As hematoma localizations are not effective on prognosis and resorption rate is not associated with poor prognosis, we suggest that volume measurements will be more meaningful in estimation of prognosis. Another important result was that there was no significant difference between warfarin and NOAC in terms of hematoma measurements and prognosis. We think that the measurement of hematoma resorption rate will contribute to radiological markers such as hematoma volume and localization, as well as demographic, clinical and laboratory data, in estimation of the prognosis. 
Keywords: intracerebral hemorrhage, risk factors, etiology, prognosis, mortality, resorption rate.