Leâlî Seyyid Ahmed b. Mustafa es-Sârûhânî ve Kânûnu'l-Avâmil ve Burhânü'l-Mesâil Adlı Risâlesi (İnceleme, değerlendirme ve tahkik)
Leâlî Seyyid Ahmed b. Mustafa es-Sârûhânî And His Treatise Named Kânûnu'l-Avâmil And Burhanü'l Mesâil (Analysis, evaluation and verification)
Yazar: AHMET TALHA BİLİM
Danışman: PROF. DR. MUAMMER ERBAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Risale = Pamphlet ; Seyyid Ahmed b. Mustafa el-Le'ali = Seyyid Ahmed b. Mustafa el-Le'ali ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Arapça, İslâm Dininin temeli ve kandilleri olan Kur'an ve Sünneti anlama noktasında ilk ve en önemli basamaktır. Bu basamakta ilerleyebilmek için Arapça öğreniminin sağlam temeller üzerine bina edilmesi gerekmektedir. Kur'an-ı Kerim'in yanlış okunması sebebiyle, Hz. Ali zamanında Arapça'nın doğru öğrenimi hususunda kurallar oluşturulmaya başlanmış ve âlimlerin uğraşları sonucu bugünkü hâlini almıştır.
İslâm âlimleri her alanda olduğu gibi Arapça gramer alanında da çok kıymetli çalışmalar yapmıştır. Osmanlı Devleti'nde de âlimler bir taraftan medresede ders verirken diğer taraftan eser te'lif etmeye devam etmişlerdir. Bu kıymetli eserlerin bir kısmı günümüze çeşitli sebeplerle ulaşamamış, bir kısmı ise bize miras olarak kalmış fakat kütüphanelerde insanların hizmetine sunulmayı beklemiştir. 
Kütüphanelerde ortaya çıkartılmayı bekleyen Arapça gramer alanında birçok eser vardır. Bunlardan bir tanesi de 16. yy'da yaşamış ve eserleriyle ilme büyük katkısı olan Leâlî Seyyid Ahmed b. Mustafa es-Sârûhânî'nin, nahiv ilminde temel eser olan Abdulkâhir b. Abdurrahman el-Cürcânî'nin telif ettiği el-Avâmilü'l-Mie isimli eserindeki âmilleri delilleriyle bir araya toparlamak için kaleme aldığı Kânûnu'l-Avâmil ve Burhânü'l-Mesâil isimli risâlesidir. Biz de bu eserin nüshalarını yazma eser kütüphanelerinden temin edip, inceleme ve tahkik yaparak hem ilgili ilim erbabınına sunmak hem de ecdâdımıza olan vefa borcumuzu bir nebze olsun yerine getirmeyi hedefledik.
Anahtar kelimeler: Leâlî Seyyid Ahmed b. Mustafa, Nahiv, Kânûnu'l-Avâmil ve Burhânü'l-Mesâil, Yazma eser, Tahkik

Abstract:
Arabic is the first and most important step in understanding the Qur'an and Sunnah, which are the basis and lamps of Islamic Religion. In order to proceed at this stage, learning Arabic should be based on solid foundations. During the time of Hz. Ali the rules regarding the correct learning of Arabic started to be formed because of the wrong reading of the Holy Quran and as a result of the efforts of the scholars it has taken its present form.
Islamic scholars have made valuable works in the field of Arabic grammar as in all other fields. In the Ottoman State, scholars were teaching madrasas on the one hand, on the other hand they continued to offer works. Some of these valuable works have not survived for various reasons, but some of them have been inherited to us, but have waited to be offered to people in libraries.
There are many works in the Arabic grammar area waiting to be unearthed in libraries. One of them is Leâlî Sayyid Ahmed b. Mustafa Es-Sârûhânî's (he lived in the 16th century and contributed to science with his works) the basic work in the science of nahiv Abdulkahir b. Abdurrahman al-Cürcânî'nin al-Avâmilü'l-Mie, which he wrote to collect the proofs together with the proofs of his work called Kânûnu'l-Avâmil and Burhânü'l-Mesâil. We also obtained copies of this work from the manuscript libraries, examination and verification by providing both the knowledge of the relevant scholars and our fidelity to our ancestors, we aimed to fulfill a debt.
Key words: Leâlî Sayyid Ahmed b. Mustafa, Nahiv, Kânûnu'l-Avâmil and Burhânü'l-Mesâil, Manuscript, Verification