Hazar Kağanlığı döneminde Azerbaycan
Azerbaijan during the Khazar Khaganate period
Yazar: AZIZ JABBAROV
Danışman: DOÇ. DR. OKTAY BERBER
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Hazarlara yakın dönemde yaşayan ve Azerbaycan coğrafyası hakkında bilgi veren
tarihçiler, eserlerinde Azerbaycan'ın sınırlarını farklı gösterseler de, coğrafyanın sınırları
hakkında bazı küçük farklılıklarla genel olarak benzer fikirler ortaya koymuşlardır.
Hazarlar ise genel olarak Aras Nehri'nin kuzeyinde yer alan Azerbaycan'da daha
etkiliydi. Hazar Kağanlığı ile Kafkas Albanyası arasındaki ilişkiler, Azerbaycan'ı ilhak
etmeye çalışan Sasaniler ve ardından Sasaniler'e son veren İslam Halifeliği ve halefleri
ile uzun süren savaşlar nedeniyle gelişmiştir.
Hazarlar, VII.-X. yüzyıllarda Kafkasya ve Kafkasya'nın kuzeyinden Ukrayna
bozkırlarına kadar uzanan topraklarda kendi devletini kuran ve uzun süre bu
coğrafyalarda tek söz sahibi olan Türk boylarından biridir. Bu coğrafyalarda daha önce
Hunların ve Göktürklerin egemenliği altında olan çoğunluğu Türk olan toplulukları
kendilerine tabi kılarak, uzun tarih yolculukları boyunca isimlerinin farklı toplumların
kaynaklarında sürekli olarak anılmasını sağladılar. Kafkasya'nın kuzey kesimlerinde
başarı elde ettikten sonra bir sonraki hedefleri Sasanilere karşı savaşarak Azerbaycan,
Gürcistan ve Ermeniyye'yi ele geçirmekti ve bu konuda da başarılı oldular. Çalışmanın
konusu sadece Azerbaycan coğrafyası ile ilgili olduğundan Hazar Kağanlığı döneminde
Azerbaycan'da yaşanan olaylara özellikle değinilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Hazar Kağanlığı, Sasani İmparatorluğu, Kafkas Albanyası,
Araplar, Doğu Roma

Abstract:
Although historians who lived in the period close to the Khazars and gave
information about the geography of Azerbaijan showed the borders of Azerbaijan
differently in their works, they generally put forward similar ideas about the borders of
the geography with some minor differences. The Khazars were generally more influential
in Azerbaijan, located north of the Aras River. Relations between the Khazar Khaganate
and Caucasian Albania developed due to long wars with the Sassanids, who tried to annex
Azerbaijan, and then with the Islamic Caliphate and its successors, which put an end to
the Sassanids.
The Khazars are one of the Turkish tribes who established their own state in the
Caucasus and the lands extending from the North of the Caucasus to the Ukrainian steppes
in the 7th - 10th centuries, and had the sole say in these geographies for a long time. By
subordinating the mostly Turkish communities that were previously under the domination
of the Huns and Gokturks in these geographies, they ensured that their names were
constantly mentioned in the sources of different societies throughout their long historical
journey. After achieving success in the northern parts of the Caucasus, their next goal was
to fight against the Sassanids and capture Azerbaijan, Georgia and Armenia, and they
were successful in this regard. Since the subject of the study is only related to the
geography of Azerbaijan, the events that took place in Azerbaijan during the Khazar
Khaganate period are specifically mentioned.
Key Words: Khazar Khaganate, Sassanid Empire, Caucasian Albania, Arabs, Eastern
Rome