Sosyal bilgiler dersinde karşılıklı öğretim tekniğinin zihinsel yetersizliği olan öğrenciler üzerinde okuduğunu anlama becerilerine etkisi
The effect of reciprocal teaching technique on reading comprehension skills of students with intellectual disabilities in social studies course
Yazar: MEHTAP ÇİFÇİ
Danışman: PROF. DR. ŞENEL ELALDI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karşılıklı öğretim = Reciprocal teaching ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Karşılıklı öğretim tekniği, öğrencilerin okuryazarlık zorluklarının üstesinden gelmelerine yardımcı olmak için geliştirilmiş bir öğretim stratejisi olup bu teknik, dört öğretim basamağının öğretilmesi ve uygulanmasından oluşmaktadır. Bu araştırmanın genel amacı; karşılıklı öğretim tekniğinin hafif derecede zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin 6. Sınıf Sosyal Bilgiler dersinde okuduğu metinleri anlama becerilerinin üzerindeki etkisini incelemektir. Bu bağlamda katılımcıların, karşılıklı öğretim tekniği ile verilen öğretimle kazandıkları okuduğunu anlama becerilerini sürdürebilirlikleri, genelleyebilmeleri ve velilerinin öğretime ilişkin görüşleri de diğer alt amaçlar olarak incelenmiştir. Araştırmada tek-denekli araştırma modellerinden denekler arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın denekleri, Sivas ilinde MEB'e bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine destek özel eğitim hizmeti almak üzere devam eden ve hafif düzeyde zihinsel yetersizliği tanısı olan üç altıncı sınıf öğrencisinden oluşmuştur. Araştırmada deney süreci deneklerin destek özel eğitim hizmetleri almak üzere devam ettikleri özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde yürütülmüştür. Araştırma boyunca video kamera, ödül listesi, okuma metinleri ve soruları, sesli okuma testi ve sosyal geçerlik ölçek formu gibi veri toplama araçları kullanılmıştır. Elde edilen veriler; görsel/grafiksel ve betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, karşılıklı öğretim tekniğinin hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinde yüksek etki büyüklüğü ile kalıcı ve etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca katılımcıların okuduğunu anlama beceri performanslarını karşılıklı öğretim tekniği kullanılarak farklı metin ve öğretmenlerle de genelleyebildikleri tespit edilmiştir. Araştırmanın sosyal geçerlik sonuçlarına göre, velilerin tekniği faydalı buldukları belirlenmiştir. Okuduğunu anlama becerisi artan öğrencilerin doğal olarak akademik düzeyde başarısı artacağı için, hafif ve orta derecede zihinsel yetersizlik tanısı olan öğrencilerle karşılıklı öğretim tekniği uygulanabilir.

Abstract:
The reciprocal teaching technique is a teaching strategy developed to help students overcome literacy difficulties, and this technique consists of teaching and implementing four teaching steps. The general aim of this study was to examine the effect of reciprocal teaching technique on the reading comprehension skills of students with mild intellectual disabilities in the 6th Grade Social Studies course. In this context, the study further examined the participants' ability to maintain and generalize their reading comprehension skills, which they gained through teaching with the reciprocal teaching technique, and their parents' opinions about the teaching.  The study employed multiple-probe model across subjects, which is one of the single-subject research models. The subjects of the study consisted of three sixth grade students diagnosed with mild intellectual disabilities who were attending the special education and rehabilitation center affiliated with the Ministry of Education in Sivas to receive supportive special education services. The experimental process was carried out in the special education and rehabilitation center where the subjects continued to receive support special education services. The researcher used data collection tools such as video camera, reward list, reading texts and questions regarding the texts, oral reading test and social validity scale form throughout the research. The study used visual/graphical and descriptive analysis to evaluate the data. The results indicated that the reciprocal teaching technique was permanent and effective with a high effect size on the reading comprehension skills of students with mild intellectual disabilities. In addition, the study determined that the participants were able to generalize their reading comprehension skill performances with different texts and different teachers by using the reciprocal teaching technique. The social validity results of the study highlighted that parents found the technique useful. Since the academic success of students whose reading comprehension skills increase will naturally increase, the reciprocal teaching technique can be applied with students diagnosed with mild and moderate intellectual disabilities.