43 numaralı Mühimme defteri (H.988/ M.1580) transkripsiyon ve değerlendirmesi [s.1-108]
The transcription and evaluation of Mühimme register numbered 43 (988 By Hijri/1580 By Gregorion Calender)[Pages 1-108]
Yazar: SEVİLAY SAKARYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZEN TOK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Divan-ı Hümayun = Imperial Council ; Murad III = Murad III ; Mühimme Defterleri = Mühimme Registration Books ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Divan-ı Hümayun'da tutulan defterlerin en önemlisi olan Mühimme Defterleri, Divan'da hazırlanıp çıkarılan ferman ve beratların hülasa kayıtlarını tarih sırasıyla ihtiva eden defterlerdir. Mühimme defterleri, Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatındaki idari ve askerî kurumların yapısı, birbirleriyle ilişkileri, çalışma tarzları ve fonksiyonları hakkında önemli bir kaynaktır. Bu kurumların çalışmaları hükümlerin incelenmesiyle anlaşılabilir.
Üzerinde çalışılan 43 numaralı Mühimme Defteri, III. Murad dönemine ait olup, H.(988)/M.(1580) yılıyla ilgili bilgiler içermektedir. Bu çalışmada, toplamda 309 sayfadan oluşan defterin, 1'den 108'e kadar olan kısmının transkripsiyon ve değerlendirmesi yapılmıştır. Defterin ilk başlardaki iki sayfası boş olup, defter; 30.5x 18.5 ebadında, ebruli ve ciltlidir.Defterdeki hükümlerin büyük bir kısmı, Divan toplantılarına intikal etmiş eşkıyalık, zorbalık, asayiş, usulsüzlük ve haksızlıklarla alakalıdır. Bunun yanında vakıflar, vergiler, İstanbul'un ihtiyaçları, timar, devlet hizmetlerinin tevcîhi, haberleşme, ulaşım, ekonomik hayat, miras, kale yapımı ve tamiri gibi konularla ilgili hükümler de vardır. Ayrıca defterde dış siyasetle ilgili olarak; İran seferleri, Avusturya devletiyle yaşanan sınır hadiseleri gibi konular için yazılmış hüküm suretleri de bulunmaktadır.


Anahtar kelimeler: Osmanlı, Divan-ı Hümayun, Mühimme Defterleri, ferman, berat

Abstract:
Mühimme Books are one of the most important books of the Imperial Council which contain the imperial edicts (ferman) and warrant of arrests (berat) in a chronological order. These books are significant sources explaining the mutual relationships between operational systems, structure of institutions and functions of governmental and military bodies in central and rural governments of the Ottoman State. The work of these institutions may be understood by the analysis of the judgements.The studied Mühimme Book number 43, belongs to the regency of Murad III and includes the decisions made in 1580 (988 of Hegira Calender). This book contains in total 309 pages. In the first part, pages 1 to 108, transciription and evaluations had been described. This book has two empty pages directly at the beginning and is 30.5x18.5 cm in size, marbled and bound.A great deal of decrees in the book, that had been discussed in council meeting are related to banditry, tyranny, puplic security, disorders and in-justice. Aditionally this book contains different aspects such as taxes, needs of the city İstanbul, benefice, managing of puplic service and entrusting, military expedition, econominal life, castle constructions and repairs. Furthermore foreing policy regarding information about İran expeditions and border issues with Austria are described as well. 



Keywords: Ottoman, Imperial Council, Mühimme Books, imperial edicts, warrant of arrests