Obsesif kompulsif semptomlar ile utanç, suçluluk ve algılanan stres arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolü
The intermediarity role of psychological flexibility in the relationship between obsessive compulsive symptoms and shame, guilt and perceived stress
Yazar: FAHRETTİN TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
Yakın Doğu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve İlişkili Bozukluklar, huzursuzluk ve kaygı gibi olumsuz duygulara neden olan, istenmeyen ve tekrarlayıcı bir şekilde ortaya çıkan düşünce, dürtü veya imgelerin neden olduğu rahatsızlığı hafifletmek için kişinin yapmak zorunda hissettiği tekrarlayan davranışları veya zihinsel eylemleri içerir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, obsesif kompulsif semptomlar ile utanç, suçluluk ve algılanan stres arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolünü incelemektir. Bu çalışmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Türkiye'de ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerden oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemini ise evreni bilinmeyen örnekleme yöntemi ile seçilen 18 yaş ve üzeri Türkçe konuşan yetişkin 500 kişiden oluşturulmuştur. Bu çalışma, Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Psikolojik Esneklik Ölçeği, Vancouver Obsesif Kompulsif Ölceği, Algılanan Stres Ölçeği ve Hatayla İlişkili Suçluluk-Utanç Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma bulgusunda, obsesif kompulsif ölçeğinden aldıkları puanlar ile hatayla ilişkili suçluluk-utanç ölçeği, algılanan stres ölçeği ve psikolojik esneklik ölçeğinden aldıkları puanlar arasında pozitif yönlü ve anlamlı korelasyonlar bulunmuştur. Katılımcılarda obsesif kompulsif puanları arttıkça hatayla ilişkili suçluluk-utanç, algılanan stres ve psikolojik esneklik puanları da arttığı görülmüştür. Hatayla ilişkili suçluluk-utanç ölçeği puanları ile algılanan stres ölçeği ve psikolojik esneklik ölçeği puanları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Katılımcılarda hatayla ilişkili suçluluk-utanç puanları arttıkça psikolojik esneklik ve algılanan stres puanları da arttığı görülmüştür. Bu bağlamda, OKB'nin psikolojik esnekliği etkileyebileceğini göstererek, bu alanda daha fazla çalışma yapmaları için bir fırsat sunmaktadır. Bu alanda daha fazla araştırma yaparak, OKB'nin psikolojik esneklik üzerindeki etkisi daha iyi anlaşılabilir ve buna göre daha etkili terapötik yaklaşımlar geliştirilebilir.

Anahtar Kelimeler: OKB, Stres, Utanç, Suçluluk, Psikolojik Esneklik

Abstract:
Obsessive-compulsive disorder and associated disorders, such as unrest and anxiety, causing negative emotions, undesirable and repetitive thoughts, impulses or images caused by the discomfort caused by the discomfort of the person, or mental actions that the person feels obliged to do. In this context, the aim of the study is to examine the role of psychological flexibility in the relationship between obsessive compulsive symptoms and shame, guilt and perceived stress. In this study, the relational screening model of quantitative research patterns was used. The universe of the study was composed of individuals who were 18 years and older living in Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus. The sample of the study was composed of 500 people who are 18 years of age and over, selected by the unknown sampling method of unknown sampling. This study was applied, Socio-Demographic Information Form, Psychological Flexibility Scale, Vancouver Obsessive Compulsive Die, perceived Stress Scale and Error-related guilt-utanch scale. In the finding of the research, positive and significant correlations were found between the scores they received from the obsessive compulsive scale and the guilt-utanch scale associated with error, the perceived stress scale and the psychological flexibility scale. As the obsessive compulsive scores increased in the participants, it was seen that the guilt-utanç, perceived stress and psychological flexibility scores related to error increased. Positive and significant relationships were found between error-related guilt-utanch scale scores and stress scale and psychological flexibility scale scores perceived. Psychological flexibility and perceived stress scores increased as the guilt-out scores associated with error increased. In this context, by showing that OCD can affect psychological flexibility, it provides an opportunity for further studies in this field. By conducting more research in this area, the impact of OCD on psychological flexibility can be better understood and more effective therapeutic approaches can be developed accordingly.

Keywords: OCD, Stress, Shame, Guilt, Psychological Flexibility