Veri Zarflama Analizi ile Sağlık Bakanlığı hastaneleri performansının değerlendirilmesi
Performance determination of hospitals of Ministry of Health by Data Envelopment Analysis
Yazar: AYSUN YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. SERAP DURUKAN KÖSE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Sağlık hizmetleri sunumunun aksamadan devam etmesi için sağlık sektörüne ayrılan kaynakların verimli ve etkili kullanılacak şekilde tahsis edilmesini sağlamak, sunulan hizmetin kalitesini arttırmak, sistemi mikro ve makro düzeyde ele alarak karar verecek olanlara referans oluşturabilmek için performans ölçümü önem arz etmektedir. Bu kapsamda T.C. Sağlık Bakanlığı'na bağlı A-I, A-I Dal, A-II, A-II Dal, B, C, D ve E grubu hastanelerin 2015-2016-2017 yılları içindeki göreli etkinlik düzeylerinin Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile ölçülmesi, etkin ve etkin olmayan hastanelerin tespit edilerek etkin olmayan hastanelerin etkin hale gelmesi için girdi ve çıktı miktarlarında ne gibi iyileştirmeler yapılması gerektiğini belirlemek bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmada ayrıca hastanelerin iller bazında etkinlikleri ölçülerek karar alıcılara öneriler sunulmuştur. Bu amaçla hastanelerin 2015 – 2017 (3 yıllık) verileri ile Veri Zarflama Analizi Yöntemi kullanılarak ölçeğe göre sabit getiri varsayımına dayanan CCR modeli ile "toplam teknik etkinlik"  ve ölçeğe göre değişken getiri varsayımına dayanan BCC modeli ile "saf teknik etkinlik" ölçülmüştür. Bu iki analiz sonucu elde edilen etkinlik değerlerinden yola çıkarak hastanelerin ölçek etkinlik skorları hesaplanmıştır. Rollerine göre hastanelerin etkinlikleri incelendiğinde aralarında farklılaşma görülmektedir. A-I grubu olan eğitim ve araştırma hastanelerinde etkin düzeyde hizmet veren hastane sayısının genel olarak diğer grup hastanelerden daha fazla olduğu ve D rolüne mensup hastanelerin etkinlik düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Yine yıllar içinde il düzeyinde yaşanan etkinlik değişimi incelendiğinde; genel olarak illerin etkinlik yüzdelerinin yıllar içerisinde artış eğiliminde olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
The performance measure in health services is vital for using the sources in health services efficiently and effectively, enhancing the service quality, and forming reference for policy makers by considering it at micro and macro level. In this regard, the main objective in this study is, to measure effectiveness levels by using data envelope analysis (DEA) method between years 2015-2017 of A-I, A-I Dal, A-II Dal, B, C, D, and E group hospitals administered by Ministry of Health of Republic of Turkey, to determine the effective and non-effective ones, and what improvements should be made in input and/or output values of those non-effective hospitals to make them effective. In the second phase of this study, it is aimed to present suggestions to policy makers through determining effectiveness levels of hospitals by city-based classification. In order to get these results, total technical efficiency (The CCR Model) was measured under the assumption of constant return to scale and the pure technical efficiency (The BCC Model) was measured under the variable return assumption. Both measurements were conducted by using Data Envelopment Analysis Method with the data gathered from the years between 2015 and 2017 (for 3 years) of the respective hospitals. Based on the efficiency scores obtained from these two analyses, the scale efficiency of the hospitals was calculated. It is observed that they differ among others when hospitals are examined by effectiveness levels based their missions/roles. It is observed that D group hospitals have low effectiveness levels and the number of effective ones in A-I group of Training and Research Hospitals is, in general, more than in other groups.