COVİD-19 enfeksiyonu geçirmiş bireylerde ruhsal durum ve ilişkili faktörler
Mental State and Related Factors In Individuals WHO Had COVİD-19 Infection
Yazar: BAHAR ÇINAR
Danışman: PROF. DR. SELMA DOĞAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Enfeksiyonlar = Infections ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Bu çalışma küresel krize dönüşen ve biyopsikososyal etkileri olan Covid-19 pandemisinde, enfeksiyonu geçirmiş bireylerin ruhsal durumlarını ve ilişkili faktörleri tanımlamak amacıyla yapılmıştır.
Çalışmanın örneklemini Covid-19 geçirmiş 18 yaş üstü 558 birey (167 erkek, 391 kadın) oluşturmuştur. Bireylere Kişisel Bilgi Formu ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) sosyal medya aracılığıyla online olarak uygulanmıştır. Veriler pandeminin ikinci yılında vaka sayılarının yatay seyrettiği üçüncü ve dördüncü pik arası (14 Ekim-11 Aralık 2021) ve aşılamanın olduğu bir dönemde toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis analiz testleri kullanılmıştır.
Çalışmada KSE toplam puan ortalaması x̄=41,5±35,8 olup, bireylerin %38,7'si ortalamanın üzerinde puan almıştır. %39,6'sı anksiyete, %38,3'ü hostilite, %37,6'sı depresyon alt boyutlarında ortalamanın üzerinde,  %83,3'ü hafif (0-70), %14'ü orta (71-141), %2,7'si yüksek (142-212) düzey ruhsal semptom puanı bildirmiştir. Ortalamanın üzerinde anksiyete semptomları gösteren birey oranı daha fazla iken, semptom düzeyine göre, depresyon semptomları (%21,1'i orta, %7,1'i yüksek) gösteren birey oranının anksiyeteye (%13,9'u orta, %3,4'ü yüksek)  göre daha fazla olduğu bulunmuştur. 
Yoğun bakım süreci olanlar (KSE x̄=77,67), sürekli rahatsız edici düşünce sıklığı (KSE x̄=73,42) ve psikolojik desteğe çok ihtiyaç (KSE x̄=74,89) bildirenler, sağlığını kötü olarak değerlendirenler (KSE x̄=92,8) orta düzeyde ruhsal semptom gösteren gruplardır.
Ruhsal semptom puanları enfeksiyonun üzerinden geçen zamana göre farklılık göstermemiştir (p>0.05).
Kronik hastalık, psikiyatrik tanı varlığı, Covid-19 sürecinde hastane yatışı, enfeksiyon sonrası devam eden fiziksel sağlık sorunu, Covid-19 ile ilgili rahatsız edici düşünce, psikolojik destek ihtiyacı, yakın çevreden algılanan sosyal destek, damgalanma ve Covid-19 nedeniyle kendisi için önemli birini kaybetme durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05).
Sağlık çalışanlarının (n=194) ruhsal semptom puanları diğerlerine göre farklılık göstermezken, Covid-19 hastalarıyla çalışanlarda depresyon, somatizasyon ve hostilite alt boyut puanı istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç olarak Covid-19 enfeksiyonunun şiddeti arttıkça ruhsal semptom puanlarının arttığı ve etkilerinin uzun süre devam ettiği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19 enfeksiyonu, ruh sağlığı, anksiyete, depresyon, psikiyatri hemşireliği

Abstract:
This study was conducted to identify the mental state and associated factors of cases infected with Covid-19, in recent pandemic which has became a global crisis and shown to be related with biopsychosocial effects.
 The sample of the study consisted of 558 individuals (167 males and 391 females) over the age of 18 who had Covid-19 infection. Personal information form and Brief Symptom Inventory (BSI) were applied to individuals online via social media. The data were collected in the second year of the pandemic between the third and fourth peaks (October 14,2021 - December 11, 2021), when the number of new cases was steadily horizontal and vaccination begins. The percentages, Mann-Whitney U test, and Kruskal-Wallis analysis tests were used in the evaluation of the data.
 In our study, mean BSI score was 41.5±35.8, while 38.7% of the participants scored above the average. Of the cases, 39.6% reported anxiety, 38.3% hostility and 37.6% depression above the averages of related these sub-dimension, while the severity levels were 83.3% mild (0-70), 14% moderate (71-141), and 2.7% high (142-212) for BSI scores. While the number of individuals reporting anxiety was higher, the rate of individuals showing definite symptom level of depression over mild level (21.1% moderate and 7.1% high) was higher than the anxiety rate (13.9% moderate and 3.4% high), respectively. 
Those who had been followed in Intensive Care Unit (BSI mean score x̄=77.67) expressed a frequent disturbing thoughts (BSI x̄=73.42), a great need for psychological support (BSI x̄=74.89) and evaluating their health as poor (BSI x̄=92.8), and had moderate mental symptoms.
Mental symptom scores did not differ from time impending infection (p>0.05).
A statistically significant difference was found according to  having chronic illness, presence of psychiatric diagnsis, hospitalization during Covid-19 course, ongoing physical health problem after infection, disturbing thoughts about Covid-19, necessity for psychological support, perceived social support from the near environment, feeling as stamped out and losing an important person for the patient due to Covid-19 (p<0.05).
While the mental symptom scores of health workers (n=194) did not differ from the others, the depression, somatization and hostility sub-dimension scores were statistically significantly higher in the subgroup of health workers working directly with Covid-19 patients (p<0.05).
As a conclusion, parallel to the severity of the Covid-19 infection, the scores of mental symptoms increase and the psychological effects seems to persist for a long time.

Keywords: Anxiety, Covid-19 infection, depression, mental health, psychiatric nursing.