Türkiye'de akademik özerkliğin gelişimi ve Yükseköğretim kurulu'nun etkisi
Development of academic autonomy in Turkey and the impact of the council of higher education
Yazar: HAYRİ ERGÜNEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KORHAN MÜHÜRCÜOĞLU
Atılım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bu çalışmada, Türk eğitim hayatının gelişimi ve yüksek öğretim kurumlarının 
özerklik kavramı ile tanışması ve günümüze kadar özerklik kavramının nasıl 
şekillendiğini özerklik incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle yakın tarihte gerçekleşen 
ve Türk eğitim sistemini kökten etkileyerek farklı bir yörüngeye yönelten 1980 askeri 
darbesi ve bu darbe neticesinde ortaya çıkan 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 
Türk üniversitelerin yapısını nasıl değiştirdiğini ve özerklik kavramının günümüze 
kadar nasıl şekillendiği araştırma üniversitelerin, üniversitelerin özerkliğini nasıl 
etkilediği sorusuna cevap aranmıştır. Bu araştırma Türk üniversitelerinin akademik 
özgürlüklerinin etkileyen faktörlerin neler olduğunu, Türkiye'de YÖK'ün özerkliği 
nasıl etkilediğini ve Türk üniversitelerinin dünya ile rekabet edebilmesi için özerkliğin 
nasıl olması gerektiğini inceleyerek eksiklerin tespit edilmesi için neden sonuç ilişkisi 
içerisinde araştırılmaya çalışılmıştır. İçerik ve doküman analizi yöntemi ile birincil ve 
ikincil kaynaklar titizlikle taranmıştır. 
Bu çalışmayla birlikte Türk üniversitelerinin özerkliğinin çok düşük 
seviyelerde bulunduğunu ve bu durum neticesinde dünya üniversiteleriyle rekabete 
girmekte zorlandığı sonucuna varılmıştır. Bulunan olumsuz sonuçlara öneri olarak;
Türk üniversitelerinin özerkleştirilerek, hızlı karar alma ve gelişen çağa ayak uydurma 
reflekslerinin geliştirilmesi ile dünyanın önde gelen üniversiteler ile rekabeti 
sağlayacak duruma getirilmesini sağlamak gereklidir. Ayrıca akademik özgürlüğün 
önünü açarak bilimsel bilginin özgürce gelişmesini ortamı oluşturmak bunların ön 
koşuludur. Üniversitelere liyakat sistemini getirerek, hak edenin hak ettiği yere 
gelmesini sağlamak en öncelikli görevlerin başında gelmektedir. Bu liyakat kuralının 
yok sayılması durumunda başarılı insanların birçoğu sistemde kendine yer bulamadığı 
için yurt dışı seçeneklerini değerlendirmek suretiyle beyin göçüne sebep olacaktır. Bu 
oluşan durum ise Türkiye'nin en kıymetli hazinesi olan genç yeteneklerin altın tepsiyle 
rakiplerine sunması anlamına gelmektedir. Türk Milleti'nin vergileriyle ve vatanının 
kısıtlı imkanlarıyla yetişen ve olgunlaşarak ülkeye katkı sunması gereken insanları 
ülkede tutarak sahip çıkmak ve ülkemize kazandırmak olacaktır.

Abstract:
This study aims to examine the development of Turkish education life and the 
acquaintance of higher education institutions with the concept of autonomy and how 
the concept of autonomy has been shaped until today. In particular, the 1980 military 
coup, which took place in the recent history and radically affected the Turkish 
education system and directed it to a different trajectory, and how the Higher 
Education Law No. 2547, which emerged as a result of this coup, changed the structure 
of Turkish universities and how the concept of autonomy has shaped itself and 
influenced the autonomy of universities. This study aims to investigate the factors 
affecting the academic freedom of Turkish universities, how they affect the autonomy 
of YÖK in Turkey, and how autonomy should be in order for Turkish universities to 
compete with the world, and to determine the deficiencies within the cause-effect 
relationship. Primary and secondary sources were scanned meticulously with the 
method of content and document analysis.
With this study, it has been concluded that the autonomy of Turkish universities 
is at very low levels and as a result of this situation, they have difficulty in competing 
with the world's top universities. As a suggestion to the negative results found; It is 
necessary to ensure that Turkish universities are brought into a situation that can 
compete with the leading universities of the world by making them autonomous and 
developing reflexes to make quick decisions and keep up with the developing age. In 
addition, creating an environment that will enable the free development of scientific 
knowledge by paving the way for academic freedom is a prerequisite for these. 
Bringing the merit system to universities and ensuring that the deserving person 
reaches the place they deserve is one of the top priorities. If this merit rule is ignored, 
many successful people will not find a place in the system and will cause a brain drain 
by evaluating their abroad options. This situation means that young talents, Turkey's 
most precious treasure, are presented to their competitors on a gold platter. It will be 
to protect the people who should contribute to the country that has grown up with the 
taxes of the Turkish Nation and the limited opportunities of the country, by keeping 
them in the country and bringing them to our country.