Türkiye, Azerbaycan, Rusya ve Yunanistan lise tarih ders kitaplarında I. Dünya Savaşı
World War I in Turkish, Azerbaijan, Russian and greek highshcool history textbooks
Yazar: AYŞEGÜL DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAFRAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Ülkelerin eğitim sistemleri içerisinde tarih dersinin önemli bir yeri vardır. Bu dersler sayesinde genç kuşaklar geçmişte yaşanan olayları farklı boyutları ile öğrenebilir, geçmişten ders alabilir ve gelecekte karşılaşabilecekleri sorunlara yönelik çözüm önerileri ileri sürebilirler. Şüphesiz geçmişte yaşanan tüm olaylar günümüzün şekillenmesinde etkide bulunurlar. Ancak bu aşamada özellikle bazı olayların ülkelerin ve toplumların kaderini diğerlerinden daha fazla etkilediği görülmektedir. Bu olaylar içerisinde ise I. Dünya Savaşı'nın ayrı ve özel bir yeri vardır. Bu savaş dünya siyasi haritasının tekrar çizilmesine yol açarak hemen hemen dünya üzerindeki her ülke ve toplumu doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen ilk büyük savaş olma özelliği taşımaktadır. Bu nedenle pek çok ülke genç kuşaklara tarih dersleri içerisinde I. Dünya Savaşı'yla ilgili çeşitli içerikte bilgileri aktarmaktadır. Tarih ders kitaplarında yer alan bu bilgilerin ülkelerin ele alınan olaylara yönelik bakış açılarını yansıtmadaki rolü onları önemli bir konuma getirmektedir.  Gerçekleştirilen bu çalışma ile dört ülkenin Türkiye (12. sınıf), Azerbaycan (11. sınıf), Rusya (10. sınıf) ve Yunanistan'da (11. sınıf) okutulan lise tarih ders kitaplarında I. Dünya Savaşı konusu çeşitli değişkenler açısından karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda ders kitaplarında yer alan I. Dünya Savaşı konusu "Nedenler", "Süreç", "Sonuçlar", "Sorular" ve "Görseller" bağlamında incelemeye tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular, ders kitaplarından örnekler verilerek açıklanmış, sonuç ve tartışma kısmında ise bulgulardan yola çıkarak ele alınan her bir değişken bütünlük içerisinde karşılaştırmaya tabi tutulmuştur.

Abstract:
History lesson has an important place in the education systems of countries. Thanks to these lessons, younger generations can learn about the events in the past with different dimensions, learn from the past and propose solutions for the problems they may encounter in the future. Undoubtedly, all events in the past have an impact on the way our present is shaped. However, we have seen that some events affect the fate of countries and societies more than others. Among these events, First World War has a special place. This war led to the redrawing of the world political map and is the first major war that directly or indirectly affected almost every country and society in the world. For this reason, many countries convey information about the First World War to the younger generations in their history lessons. The role of this information in the history textbooks in reflecting the perspectives of the countries on the events under consideration puts them in an important position. In this study, the subject of First World War in the high school history textbooks of four countries Turkey (12. class), Azerbaijan (11. class), Russia (10. class) and Greece (11.class) was examined in terms of various variables in the context. For this purpose, the subject of First World War in the textbooks was examined in the context of "Reasons", "Process", "Results", "Questions" and "Images". The findings were explained through examples from the textbooks, and in the discussion and conclusion part, each variable discussed based on the findings was compared in its entirety.