Hiperkolesterolemi indüklenen farelerde (Mus musculus) balık yağının MMP-9 ve MMP-12 üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of fish oil on MMP-9 and MMP-12 in hypercholesterolemia-induced mice (Mus musculus)
Yazar: TÜLAY DİLAN SAMANCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE MAVİOĞLU KAYA
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Lipidler canlı organizmalarda bulunan biyokimyasal süreçlerin temelinde yer alarak enerji depolama, hormon üretimi ve hücre zarının yapısına katılma gibi birçok biyolojik fonksiyonu yerine getiren temel biyomoleküllerdir. Lipid düzeylerinin anormal sınırlarda tutulması organizmada ciddi sağlık problemlerine neden olur ve bunlardan biri de kan dolaşımında kolesterol seviyelerinin yüksek olması ile ifade edilen hiperkolesterolemidir. Bu tez çalışmasında hiperkolesterolemi indüklenen farelerde (Mus musculus) balık yağının matriks metaloproteinaz-9 ve 12 (MMP-9 ve MMP-12) düzeyleri üzerine etkisi araştırıldı. Uygulamalar 10 hafta süresince 4 gruba ayrılan 28 adet fare üzerinde yapıldı. Çalışmada grup I (kontrol)'e standart yem ve içme suyu verilip uygulama yapılmazken grup II'ye hiperkolesterolemik yem ve içme suyu verildi. Grup III (hiperkolesterolemik yem+balık yağı grubu)'e hiperkolesterolemik yeme ilaveten oral yolla balık yağı takviyesi ve içme suyu, grup IV (balık yağı grubu)'e ise standart yem, balık yağı ve içme suyu verildi. Çalışma sonunda elde edilen tam kan ve karaciğer dokusu örneklerinde total kolesterol, LDL, HDL, trigliserid, MMP-9 ve MMP-12 düzeyleri analiz edildi. Elde edilen bulgulara göre tam kan total kolesterol düzeylerinin grup II'de diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı (P<0.001) ve grup III'ün total kolesterol düzeylerinin ise grup II'ye göre anlamlı düzeyde azaldığı (P<0.001) tespit edildi. Tam kan trigliserid düzeylerinin herhangi bir grupta diğer bir gruba göre istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturmadığı (P<0.5) saptandı. Tam kan HDL kolesterol düzeylerinin grup I'e göre grup II ve grup III'te istatistiksel olarak anlamlı derecede azaldığı (P< 0.001) tespit edildi. Tam kan LDL kolesterol düzeylerinde ise gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark (P>0.5)  görülmese de LDL kolesterol düzeylerinin grup II'de grup I'e kıyasla rakamsal olarak arttığı saptandı. Karaciğer MMP-9 düzeylerinin grup I'e göre grup II'de anlamlı olarak arttığı, grup III ve grup IV'ün MMP-9 düzeylerinin ise grup I'e göre anlamlı derecede azaldığı (P<0.001) gözlemlendi. Karaciğer MMP-12 düzeylerinin gruplar arasında anlamlı bir farka sahip olmadığı (P>0.5) tespit edildi. Sonuç olarak hiperkolesterolemi ile indüklenen farelerde total kolesterol ve MMP-9 düzeylerinin anlamlı ölçüde artmış olduğu HDL düzeylerinin ise azaldığı ve balık yağının ise bu düzeyler üzerinde ters etki yaparak koruyucu nitelikte olduğu saptandı. Ayrıca fare karaciğer dokusunda makroskobik olarak farklılıklar gözlemlenmiş olup balık yağının hiperkolesterolemi olgusu sonucu oluşan metabolik hasarlarda koruyucu olabileceği kanısına varıldı.

Abstract:
Lipids are basic biomolecules that are at the basis of biochemical processes in living organisms and perform many biological functions such as energy storage, hormone production and participation in the structure of the cell membrane. Failure to keep lipid levels within normal limits causes serious health problems in the organism, and one of these is hypercholesterolemia which is expressed as high cholesterol levels in the bloodstream. In this thesis study, the effect of fish oil on matrix metalloproteinase-9 and 12 (MMP-9 and MMP-12) levels in mice (Mus musculus) with hypercholesterolemia-induced was investigated. The applications were carried out on 28 mice divided into 4 groups for 10 weeks. In the study, group I (control) was received standard feed and drinking water and no application was made, while group II was received hypercholesterolemic feed and drinking water. Group III was received orally fish oil supplement and drinking water in addition to hypercholesterolemic feed, and group IV (fish oil group) was received standard feed, fish oil and drinking water.
In the whole blood and liver tissue samples obtained at the end of the study, total cholesterol, LDL cholesterol, HDL cholesterol and triglyceride, MMP-9 and MMP-12 levels were analyzed. According to the findings, it was determined that whole blood total cholesterol levels increased statistically significantly in group II compared to the other groups (P<0.001) and total cholesterol levels of group III decreased significantly compared to group II (P<0.001). . It was determined that whole blood triglyceride levels did not make a statistically significant difference in any group compared to the other group (P<0.5). It was determined that whole blood HDL cholesterol levels decreased statistically significantly in group II and group III compared to group I (P<0.001). Although there was no statistically significant difference between the groups in whole blood LDL cholesterol levels (P>0.5), it was determined that LDL cholesterol levels increased numerically in group II compared to group I. It was observed that liver MMP-9 levels increased significantly in group II compared to group I, and MMP-9 levels in group III and group IV decreased significantly compared to group I (P<0.001). It was determined that liver MMP-12 levels did not have a significant difference between the groups (P>0.5). As a result, it was determined that total cholesterol and MMP-9 levels increased significantly, HDL levels decreased in mice induced with hypercholesterolemia, and fish oil had a protective effect on these levels by having an opposite effect. Additionally, macroscopic differences were observed in mouse liver tissue, and it was concluded that fish oil may be protective against metabolic damage caused by hypercholesterolemia.