Kapalı konut sitelerinde kültürel tercihlere ve yaşam tarzına dayalı mekânsal ayrışma: Başakşehir ve Sancaktepe örneği
Spatial segregation based on cultural preferences and lifestyle in gated housing complexes: The case of Başakşehir and Sancaktepe
Yazar: MİNE MEYDANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KÖMÜRCÜOĞLU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Kapalı ve güvenlikli konut siteleri, sakinlerinin benzer hayat tarzları ve kültürel tercihlere sahip olmaları nedeniyle görece homojen bir topluluk oluşturmaktadırlar. Konut değerinin ve kalite standartlarının yüksekliği nedeniyle sadece gelir seviyesi yüksek kişilerin ev veya daire alma imkanına sahip olabildikleri bu sitelerde yaşamak, belirli bir yaşam tarzını, estetik anlayışı ve sosyal çevreyi tercih etmek anlamına gelir. Bu anlamda kapalı konut siteleri, sakinleri için sadece bir barınma mekânın olmanın ötesinde bir sosyal statü göstergesi haline de gelmiş durumdadır. Yüksek güvenlik, geniş yeşil alanlar, spor tesisleri gibi imkanlara sahip olan bu siteler, sakinlerinin kimlikleri, hayat tarzları ve kültürel tercihleri ile site dışındaki geleneksel mahallelerle ilişkileri yönlerinden akademik ilgi konusu olmaktadırlar. 
Akademik literatürde sıkça ele alınan, hemen her ülkede gündelik yaşamda da gözlemlenebilen, dışa kapalı konut yerleşimlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan kültürel tercihler ve yaşam tarzları ekseninde sosyal ve mekânsal ayrışma, bu tezin temel konusunu oluşturmaktadır. Bu tezde doğruluğu araştırılan temel hipotez şöyledir: "Konut sitelerinin kapalı kapı ve duvarlar yoluyla ayrılması, o sitenin bulunduğu yerleşim yerinde toplumsal yapıda da bir ayrışmaya neden olmaktadır. Konut sitelerinin çekiciliğinin artırılması için kullanılan yöntemler, site sakinleri ile site dışında yaşayan yöre halkı arasında kültürel ayrışmalara yol açmaktadır".
Bu tez, 4 temel bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde, tez konusu ile ilgili kavramsal ve kuramsal çerçeve detaylı olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda özellikle kültürel tercihler ve yaşam tarzı kalıplarına dayalı sosyal farklılaşmanın teorik temelleri olarak Bourdieu'nun Ayrım Teorisi, Sembolik Etkileşimcilik Yaklaşımı ve Sosyal Kimlik Teorisi analiz edilmektedir. İkinci bölümde kapalı konut siteleri farklı tanımları, farklı ülkelerde ve Türkiye'de gelişim süreci, mevcut durumu, meydana getirmiş oldukları sorunlar ve temel tartışma konuları ekseninde incelenmektedir. Üçüncü Bölümde kapalı konut sitelerinde kültürel tercih ve yaşam tarzı ekseninde toplumsal farklılaşma üzerine yurt içi ve yurt dışında gerçekleştirilen akademik araştırmalar ve analizlerin değerlendirilmesi yapılmaktadır. Dördüncü Bölümde kapalı konut sitelerinde gerçekleştirilen nitel araştırma sonuçları sunulmaktadır. Bu çerçevede İstanbul'da Başakşehir ve Sancaktepe ilçelerinde bulunan dört kapalı güvenlikli sitede site sakinleriyle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kapalı ve Güvenlikli Konut Siteleri, İstanbul, Sosyal ve Mekânsal Ayrışma.

Abstract:
Gated and secure housing complexes form a relatively homogeneous community because their residents have similar lifestyles and cultural preferences. Living in these sites, where only people with high income levels have the opportunity to buy a house or flat due to the high housing value and quality standards, means choosing a certain lifestyle, aesthetic understanding and social environment. In many senses, gated housing complexes have become an indicator of social status beyond just a place of shelter for their residents. These sites, which have facilities such as high security, large green areas and sports facilities, are the subject of academic interest in terms of the identities, lifestyles and cultural preferences of their residents and their relations with the traditional neighborhoods outside the site.
Social and spatial segregation on the axis of cultural preferences and lifestyles, which emerges as a result of closed residential settlements, which is frequently discussed in the academic literature and can be observed in daily life in almost every country, constitutes the main subject of this thesis. The basic hypothesis, the accuracy of which is investigated in this thesis, is as follows: "The separation of residential sites through closed doors and walls causes a separation in the social structure of the settlement where that site is located. "The methods used to increase the attractiveness of residential sites lead to cultural divisions between the residents of the site and the local people living outside the site."
This thesis consists of 4 main chapters. In the first chapter, the conceptual and theoretical framework related to the thesis topic is discussed in detail. In this context, Bourdieu's Distinction Theory, Symbolic Interactionism Approach and Social Identity Theory are analyzed as the theoretical foundations of social differentiation based on cultural preferences and lifestyle patterns. In the Second Chapter, different definitions of gated housing sites are examined in terms of their development process in different countries and in Turkey, their current situation, the problems they have caused and the main discussion topics about it. In the third chapter, academic research and analyzes carried out at home and abroad on cultural preferences and lifestyle differentiation in gated housing complexes are evaluated. Chapter Four presents the results of qualitative research conducted in gated housing complexes. In this context, in-depth interviews were conducted with the residents of four gated communities located in Başakşehir and Sancaktepe districts of Istanbul.

Key Words: Gated communities, Istanbul, Social and Spatial Segregation.