Dağlık alanlarda yangın güvenliği ve toplumsal dirençlilik: 2021 yılı Manavgat yangını örneği
Fire safety and community resilience in mountainous areas: The case of Manavgat fire in 2021
Yazar: OSMAN FURKAN ERGÜN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÇAKIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet direnci = Disaster resilience ; Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afet riski = Disaster risk ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Doğal afet okuryazarlığı = Natural disaster literacy ; Doğal afetler = Natural disasters ; Emniyet = Safety ; Orman yangınları = Forest fires ; Yangın güvenliği = Fire safety

Özet:
Dağlık alanlar ulaşılması zor bölgelerdir. Bu durum dağlık alanları, orman varlığının, yabani hayatın ve temiz su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilirliğinin açısından korunaklı hale getirmektedir. Ancak bu avantajlı durum orman ve dağlık alanların iç içe veya sınır olması, dağlık alan yerleşiklerinin itfaiye ekiplerine olan mesafesi, eğim ve yol şartlarının zorluğu sebebiyle olası yangınlarda dirençsizliğe neden olmaktadır.
Bu araştırma; dağlık alan yerleşiklerindeki yangın güvenliğinin ne durumda olduğunu ortaya koymak, yaşanan yangın anı ve sonrasındaki sorunları belirlemek ve bu yerleşikleri yaşanabilecek yangınlara karşı daha dirençli hale getirebilmek için çözüm önerileri sunmak amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda Antalya Manavgat'ta yaşanan ve Türkiye'nin en büyük yangın afeti olarak kabul edilen orman yangınında etkilenen dağlık alan mahalleleri ile 03.08.2021-09.08.2021 tarihleri arasında araştırma kapsamında yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak görüşmeler yapılmış, yapılan görüşmeler kayıt altına alınmış ve görüşme yapılan kişilerden yazılı ve sözlü izinleri alınmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA20 paket programı ile nitel analiz yöntemleri kullanılarak çözümlenmiştir. Görüşme verilerinin yanı sıra araştırmacı yangınların aktif olduğu dönemde bölgede müdahale çalışmalarında yer almış, gözlemler gerçekleştirmiş ve olayı yaşayarak veri toplamıştır. Araştırma, bu şekilde hem bir fenomenoloji hem de durum çalışması olarak oldukça güçlenmektedir.
Dağlık alan yerleşikleri yangınlara hazırlıklı değildir. Erken uyarı ve tahliye konusunda eksikliklerin olduğu, su sorunları sebebiyle müdahale edemedikleri tespit edilmiştir. Yerleşiklere yangın güvenliği eğitimi verilerek ve müdahale ekipmanı sağlanarak, "Gönüllü Kendi Kendine Yardım Organizasyonu" oluşturulmalıdır. Yangın yönetim süreçlerinde daha güçlü bir koordinasyon ve organizasyonun oluşturulması için, yerleşikler, kurumlar ve STK' lar arasında iletişim ve iş birliği güçlendirilmeli, bunun için "Yangın Güvenliği Yönetişimi" süreci oluşturularak sürdürülebilirliği sağlanmalıdır.

Abstract:
Mountainous areas are difficult to access. This makes mountainous areas protected in terms of the protection and sustainability of forest cover, wildlife and clean water resources. However, this advantageous situation causes vulnerability in possible fires due to the intertwined or bordering of forest and mountainous areas, the distance of mountainous area residents to fire brigades, slope and difficult road conditions.
This study was conducted to reveal the state of fire safety in mountainous area settlements, to determine the problems during and after the fire and to offer solutions to make these settlements more resistant to fires that may occur. In this context, interviews were conducted between 03.08.2021-09.08.2021 with the mountainous area neighborhoods affected by the forest fire in Antalya Manavgat, which is considered as the biggest fire disaster in Turkey, using semi-structured interview technique within the scope of the research, the interviews were recorded and written and verbal permissions were obtained from the interviewees. The data obtained were analyzed using qualitative analysis methods with MAXQDA20 package program. In addition to the interview data, the researcher took part in intervention activities in the region during the period when the fires were active, made observations and collected data by experiencing the event. This strengthens the research as both a phenomenology and a case study.
Mountainous settlements are not prepared for fires. It has been determined that there are deficiencies in early warning and evacuation, and that they cannot intervene due to water problems. A "Voluntary Self-Help Organization" should be established by providing fire safety training and response equipment to the residents. In order to establish a stronger coordination and organization in fire management processes, communication and cooperation between residents, institutions and NGOs should be strengthened, and a "Fire Safety Governance" process should be established to ensure its sustainability.