Endüstriyel tasarımda persona kavramı ve persona yaratımının ürün temelli hayat döngüsü
Persona concept in industrial design and product based life cycle of persona creation
Yazar: ÇİSEM ERCÖMERT GÖRGÜN
Danışman: PROF. DR. SERKAN GÜNEŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Endüstriyel tasarım = Industrial design

Özet:
Personalar, ideal olarak kullanıcı araştırması vasıtasıyla oluşturulan, temsil edilen kullanıcıların hedefleri, tutum ve davranışları ile tanımlanan hayali karakterlerdir. Literatürde sıklıkla ele alınan, çok yönlü ve çok amaçlı bir yöntem görüntüsü çizen personanın tasarım alanındaki kökeni etkileşim tasarımına dayanmaktadır. Hedefe yönelik tasarım yaklaşımı kapsamında tanıtılmasından bu yana farklı birçok disiplinde birçok farklı yöntemle oluşturulup kullanılmaya başlamış ve giderek popülerlik kazanmıştır. Potansiyel kullanıcıları tanımlamak, tasarım sürecinde temsil etmek ve onlarla empati kurmak için kullanışlı bir araç olarak kabul edilen personanın endüstriyel tasarım disiplininde kullanımı ise muğlak olup literatürde yeterince tartışılmamıştır. Personanın endüstriyel tasarım alanındaki bu belirsiz konumu ve persona geliştirme süreci için teorik bir çerçevenin ortaya konulması gerekliliği ile kullanıcı anlayışını çerçevelemek ve geliştirmek için faydalı olabileceği öngörüsü, yöntemi hem teorik hem de pratik uygulama koşulları bağlamında araştırmak için bir motivasyon doğurmuştur. Bir tasarım yöntemi olarak personanın örtük doğasına odaklanan bu çalışma, endüstriyel tasarımcıların persona yaklaşımlarını derinlemesine anlamak, profesyonel endüstriyel tasarım uygulamalarında kullanımını çerçevelemek ve kendi koşullarına özgü bir yöntem olarak geliştirme girişimi için bir ilk adımı temsil etmektedir. Bu kapsamda karma yöntemler araştırması olarak tasarlanan çalışmada, profesyonel tasarımcılarla gerçekleştirilen görüşmeler ve çevrimiçi anket yoluyla endüstriyel tasarımda persona geliştirme ve kullanma alanının çerçevesi çizilmiştir. Çalışma sonucunda geliştirilen teorik çerçeve ile endüstriyel tasarım disiplininde persona uygulamalarına yönelik sistematik, yarı sistematik ve sezgisel olmak üzere üç temel yaklaşım belirlenmiş ve bu yaklaşımlara paralel şekilde ortaya çıkan persona türleri tartışılmıştır. Böylece personaların oluşturulma ve kullanılma yaklaşımlarına katkıda bulunan değişkenlerin belirlenmesi ile endüstriyel tasarım uygulamalarında persona kullanımının geliştirilmesine yardımcı olacak noktalar ortaya konmuş, tasarım disiplini içinde oldukça popüler olan persona yönteminin endüstriyel tasarım disiplini içerisindeki yeri ve kendine özgü koşulları belirlenmiştir.

Abstract:
Personas are imaginary characters, ideally created through user research, defined by the represented users' goals, attitudes, and behaviors. The persona, which is frequently discussed in the literature and has the appearance of a versatile and multi-purpose method, has its origins in interaction design. Since its introduction within the scope of the goal-oriented design approach, it has been created and used with many different methods in many different disciplines and has gained increasing popularity. Considered as a useful tool for identifying potential users, representing them in the design process, and empathizing with them, the use of personas in the industrial design discipline is ambiguous and not sufficiently discussed in the literature. This ambiguous position of the persona in the field of industrial design, the necessity to provide a theoretical framework for the persona development process, and the prediction that it can be useful for framing and developing user understanding have motivated us to investigate the method in the context of both theoretical and practical application conditions. Focusing on the implicit nature of persona as a design method, this study represents a first step towards an in-depth understanding of industrial designers' approaches to persona, framing its use in professional industrial design practices and attempting to develop it as a method specific to its conditions. In this context, the study, which is designed as a mixed methods research, frames the field of persona development and use in industrial design through interviews with professional designers and an online survey. With the theoretical framework developed as a result of the study, three basic approaches to persona applications in the industrial design discipline, namely systematic, semi-systematic, and intuitive, were identified, and the types of personas that emerged in parallel with these approaches were discussed. Thus, by determining the variables that contribute to the creation and use of personas, points that will help to improve the use of personas in industrial design applications have been put forward and the place and specific conditions of the persona method, which is very popular in the design discipline, in the industrial design discipline, have been determined.