Muhafazakar ideoloji bağlamında Necip Fazıl Kısakürek'in siyasal düşüncesi
Necip Fazıl Kısakürek's political thoughts in the context of conservative ideology
Yazar: SEDEF CÜREBAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKİN ERDEM
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Necip Fazıl Kısakürek, Türk siyasal düşüncesinde hem bir özne olarak var olmuş,
hem de fikirleri ile belirli grupların fikirlerinin nesnesi olarak araçsallaştırılmıştır. Kimileri
için kahraman iken diğerleri için "geriliğin" sembolü olarak görülmüştür. Necip Fazıl'ı Türk
siyasal düşüncesinde nitelemek için kullanılan sıfatların çeşitliliği onun siyasal düşüncesini
ifade etmek için kullanılan muhafazakarlık kavramı için de geçerli bir paterndir.
Muhafazakarlık, siyasal düşünceler tarihi içerisinde ne olduğu noktası üzerinde
uzlaşı sağlanamamış, uzlaşı sağlanamamanın düşünce seti olarak gelişmiştir. Ancak bu
belirsizlik, Türk siyasi hayatına damgasını vurmuş Necip Fazıl'ın durduğu yeri de
muğlaklaştırır. Bu doğrultuda çalışmada muhafazakarlık kavramı bir ideoloji olarak ele
alınmıştır. Ancak bu muhafazakarlığın kendi içinde sahip olduğu çelişkilere dayanılarak
yapılmış bilinçli bir tercihtir.
Muhafazakarlık, farklı modernleşme deneyimlerinden kaynaklanan Anglosakson ve
Kıta Avrupası muhafazakarlığı şeklinde iki kola ayrılmıştır. Farklı modernleşme
serüvenlerinin nihayeti olan farklı muhafazakâr gelenekler, Necip Fazıl'ın
muhafazakarlığını doğuran bir modernleşmenin de varlığına işaret eder. Bu sorun Necip
Fazıl'ı siyasal düşüncesinin Türk modernleşmesinden yola çıkılarak analiz edilmesiyle
sonuçlanmıştır. Diğer taraftan Necip Fazıl'ı doğuran modernleşmenin neden farklı isimler
için benzer sonuçlar yaratmadığı sorusu sorulmuş ve bu sorunun yanıtı onun hayatı ve
kişiliği üzerinden yanıtlanmaya çalışılmıştır. Söz konusu araştırmanın sonucu farklı
modernleşme deneyimlerinin farklı muhafazakâr gelenekleri doğurduğu; modernleşmenin
"kültürün kişilik yaratıcı katında" bir ideoloji var edebilmesine bağlı olarak
muhafazakarlığın ideoloji veya tutum olarak nitelendirilmesine neden olan süreci
doğurduğudur. Necip Fazıl'ı doğuran Türk modernleşmesi, Necip Fazıl'ın hayatı ile
kesiştiği noktada söz konusu eksiklikle eklemlenerek onun hayatında bir krize yol açmış ve
bu onu ideolojik bir pozisyon olan Kıta Avrupası muhafazakarlığı içerisinde
sınıflandırılmasına yol açmıştır.
Anahtar Kavramlar: Necip Fazıl Kısakürek, Muhafazakarlık, Muhafazakâr
Gelenekler, Modernleşme

Abstract:
Necip Fazıl has existed in Turkish political thought both as a subject and as an
instrumentalization of the ideas of certain factions with his ideas. While he was a hero for
some, he was seen as a symbol of "backwardness" for others. Necip Fazıl's versatility in
Turkish political thought is also a valid pattern for conservatism, which is used to express
his political thought.
Conservatism has been constructed as a set of thoughts in the history of political
thought, where there has been no consensus on what it is. However, this uncertainty also
obscures the place where Necip Fazıl, who has left his mark on Turkish political life, stands.
In this respect, the concept has been constructed as an ideology in this study. However, this
is not an unfounded choice but a conscious choice based on the contradictions that
conservatism has within itself. Conservatism has been divided into two branches, Anglo-
Saxon and Continental European conservatism, which stem from different modernization
experiences. Different conservative traditions, which are the end result of different
modernization adventures, also indicate the existence of a modernization that gave birth to
Necip Fazıl's conservatism. This problem resulted in the analysis of Necip Fazıl's political
thought with a deductive method based on Turkish modernization. On the other hand, the
question of why the modernization that gave birth to Necip Fazıl did not create similar results
for different names was asked and the answer to this question was tried to be found with an
inductive method through his life and personality. The result of the research in question is
that different modernization experiences gave birth to different conservative traditions;
modernization, depending on the ability to create an ideology "on the personality-creating
level of culture", gave birth to the process that caused conservatism to be characterized as
an ideology or attitude. Turkish modernization, which gave birth to Necip Fazıl, articulated
with the deficiency in question at the point where it intersected with Necip Fazıl's life,
causing a crisis in his life and this articulated him to the ideological position of Continental
European conservatism.
Key Concepts: Necip Fazıl Kısakürek, Conservatism, Conservative Traditions,
Modernization