Evcil ördek (anas domestica) ve evcil kaz (anser domesticus) neurocranium'u üzerinde karşılaştırmalı makro-anatomik incelemeler
The Comparative Macro-Anatomical Studies on Neurocranium of  Domestic Duck and Domestic Goose
Yazar: İSHAK TAN
Danışman: PROF. DR. DEVRİŞ ÖZDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Anatomi = Anatomy ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Anatomi-veteriner hekimlik = Anatomy-veterinary ; Kazlar = Geese ; Neurocranium = Neurocranium ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Ördekler = Ducks

Özet:
Evcil Ördek (Anas domestica) ve Evcil Kaz (Anser domesticus) Neurocranium'u Üzerinde Karşılaştırmalı Makro-Anatomik İncelemeler
Amaç. Çalışma, Evcil ördek ile Evcil kaz neurocranium'larını incelemek ve her iki türdeki farklılıkların araştırılması amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot. Araştırmada materyal olarak, Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Çiftliği'nden temin edilen on adet evcil kaz kafatası ( beş adet dişi, beş adet erkek) ve on adet evcil ördek kafatası ( beş adet dişi, beş adet erkek) kullanıldı.
Evcil ördek ve evcil kaz kafatasları, yaklaşık olarak altmış dakikalık süreyle ayrı ayrı kaynatıldıktan sonra, temizlendi. Makroanatomik incelemeler için neurocranium'u oluşturan kemikler çeşitli açılardan fotoğraflandı.
Bulgular. Neurocranium'un; os occipitale, os sphenoidale, ossa parietalia, ossa frontalia ve ossa temporalia'dan oluştuğu gözlendi. Foramen magnum'un evcil ördek ve evcil kazda; vertical ve nuchal pozisyonda bulunduğu, deliğin altında atlas ile eklem yapan tek çıkıntılı olan condylus occipitalis'in yer aldığı belirlendi. Ossa parietalia'nın kafatası tavanının caudal kısmının lateral kısmını oluşturduğu ve her iki türde dorsal yüzeylerinin konveks olduğu görüldü. Ossa frontalia'nın; evcil ördekte uzun ve ince, evcil kazda ise biraz daha geniş olduğu tespit edildi. Her iki türde de ossa frontalia'nın ossa parietalia'dan çok daha geniş olduğu gözlendi. Fontanella'nın hem ördek hem de kazda iki adet delik halinde olduğu belirlendi. Her iki türde de os sphenoidale'nin üçgen şeklinde olduğu, cavum cranii'nin ventral duvarının oluşumuna katıldığı, parasphenoidale ve basisphenoidale olmak üzere iki kısımdan oluştuğu görüldü. Evcil ördek ve evcil kazda pars nasalis' in çok iyi geliştiği ve processus orbitalis ile processus supraorbitalis adında iki çıkıntıya sahip olduğu görüldü. Materyallerin her ikisinde de os interparietale'nin bulunmadığı ve os ethmoidale'nin de viscerocranium kemiklerinin oluşumuna katıldığı saptandı.
Sonuç. Sonuç olarak; evcil ördek ile evcil kaz neurocranium'unu oluşturan kemikler arasında bazı farklılıkların olduğu, bu farklılıkların taksonomide ve zooarkeolojik çalışmalarda kullanılabileceği kanısına varıldı.

Anahtar Kelimeler: Anatomi, Evcil ördek (Anas domestica), Evcil kaz (Anser domesticus), Neurocranium.

Abstract:
The Comparative Macro-Anatomical Studies on Neurocranium of  Domestic Duck and Domestic Goose
Aim. The study was done to examine the neurocraniums of domestic duck and  domestic goose and to investigate the differences in the two species.
Material and Method. In the research, ten skulls of domestic duck (five female, five male) obtained from the farm of Veterinary Faculty of Kafkas University and ten skulls of domestic goose (five female, five male) obtained from the farmer were used as materials.
The skulls of domestic duck and domestic goose were boiled separately for approximately sixty minutes and then the skulls were cleaned. The neurocraniums of both species were photographed from different aspects for macro-anatomical investigations.
Findings. It was observed that the neurocranium comprise of os occipitale, os sphenoidale, ossa parietalia, ossa frontalia and ossa temporalia. The foramen magnum was determined in the vertical and nuchal position in the domestic duck and domestic goose and also the condylus occipitalis was determined to take place in one protruding pint with the atlas under the hale. It was seen that ossa parietalis formed by the lateral portion of the caudal portion of the skull roof and, both types of the dorsal surface was convex. The ossa frontalia was detected long and thin in the domestic duck but it was slightly wider in domestic goose. Ossa frontalia was observed to be much more extensive than ossa parietalia in both species. The fontanella was determined to be in two holes in both domestic duck and domestic goose. It was seen in both types that the os sphenoidale was triangular shape, the cavum cranii participated in the formation of the ventral wall and also consists of two parts called parasphenoidale and basisphenoidale. It was seen that pars nasalis was very well developed in domestic duck and domestic goose and it had two juts that called processus orbitalis and processus supraorbitalis. It was detected that there was no os interparietale in domestic duck and domestic goose and also the os ethmoidale participated in the formation of viscerocranium bones.
Conclusion. Consequently, it was concluded that there were some differences between the bones which constitute the neurocranium of domestic duck and domestic goose, these differences can be used in taxonomy and   the studies of  zooarchaeology.

KeyWords: Anatomy, Anas domestica, Anser domesticus, Neurocranium.