Düzce'de yetiştirilen Anadolu ırkı manda sütlerinde laktasyon boyunca meydana gelen değişmeler
Changes in the milk of Anatolian buffalo raised in Düzce during lactation period
Yazar: YETER ŞANLI
Danışman: PROF. DR. HAYRİ COŞKUN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Donma noktası = Freezing point ; Kimyasal özellikler = Chemical properties ; Manda sütü = Buffalo milk ; Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Özgül ağırlık = Specific gravity ; İletkenlik = Conductivity

Özet:
Bu çalışmada, Anadolu mandası sütlerinin bazı kimyasal, fiziksel ve somatik hücre sayısı gibi özelliklerinin belirlenmesi ve ayrıca laktasyon boyunca bu özelliklerde meydana gelen değişmelerin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma Düzce'de faaliyet gösteren bir manda (Mandacı İlyas Çiftliği) çiftliğinde yetiştirilen 30 Anadolu Mandası sütleri üzerinde yürütülmüş ve çalışma boyunca toplamda 462 süt örneği analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, manda sütü örneklerinin ortalama olarak kuru madde değeri %15,74, yağ oranı %6,49, protein oranı %4,30, süt tuzları miktarı % 0,77, laktoz miktarı %5,40, pH 6,72, özgül ağırlığı 1,030, donma noktası -0,62°C, elektrik iletkenliği 2,73 mS/cm, somatik hücre sayısı 152760 hücre/ml olarak bulunmuştur. Laktasyon boyunca manda sütlerinin kuru madde değerleri laktasyonun ilk aylarında düşük ve sonlarına doğru yüksek bulunmuştur (P<0,05). Laktasyon boyunca en düşük yağ değeri Haziran ayında, en yüksek yağ değeri Eylül ve Ekim aylarında gözlenmiştir (P˂0,05). Protein değerleri Nisan ayından itibaren Temmuz ayına kadar yükselmiş, sonraki aylarda düşüşe geçmiştir. Laktoz değerleri Nisan ayından Temmuz ayına kadar artmış, laktasyon sonuna doğru düşmüştür. Süt örneklerinin tuz bileşenleri Nisan ayından itibaren Temmuz ayına kadar hızlıca bir artış göstermiş, sonrasında düşüşe geçmiştir. Manda sütü örneklerinde pH değerleri Haziran ayından sonra dalgalanma göstermiş olsa da bu dalgalanma önemli bulunmamıştır (P>0.05). İncelenen sütlerin özgül ağırlık değerleri Nisan ayından Temmuz ayına kadar artmış, sonrasında düşmüştür. İletkenlik değerleri Nisan ayında 2,40 mS/cm'den başlayıp, Ağustos ayında 2.95 mS/cm'ye çıkmış ve laktasyon sonunda 2.72 mS/cm'ye düşmüştür. Analiz edilen örneklerinin donma noktası değerleri Nisan ayından başlayarak Temmuz ayına kadar düşüş göstermiş, sonraki aylarda artmıştır (P<0.05). Somatik hücre sayıları Mayıs ayına kadar artmış (P<0.05), sonraki aylarda düşüş eğilimine girmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar manda yetiştiricileri ve manda sütü işleyen işletmelerinin faydalanabileceği önemli bilgiler sunmaktadır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine some chemical, physical and somatic cell counts of Anatolian buffalo milk and also to reveal the changes in these properties during lactation. The study was carried out on 30 Anatolian Buffalo milks raised in a buffalo farm (Mandacı İlyas Çiftliği) operating in Düzce, and a total of 462 milk samples were analyzed throughout the study. According to the results obtained, the average dry matter value of the buffalo milk samples is 15.74%, the fat content is 6.49%, the protein rate is 4.30%, the amount of milk salts is 0.77%, the lactose amount is 5.40%, the pH is 6,72, specific gravity 1.030, freezing point -0.62°C, electrical conductivity 2.73 mS/cm, somatic cell number 152760 cells/ml. Dry matter values of buffalo milks were found to be low in the first months of lactation and high towards the end of the lactation (P<0.05). During lactation, the lowest fat value was observed in June, and the highest fat value was observed in September and October (P˂0.05). Protein values increased from April to July and decreased in the following months. Lactose values increased from April to July and decreased towards the end of lactation. The salt content of milk samples increased rapidly from April to July, and then decreased. Although pH values in buffalo milk samples fluctuated after June, this fluctuation was not found significant (P>0.05). The specific gravity values of the examined milks increased from April to July and then decreased. The conductivity values started from 2.40 mS/cm in April, increased to 2.95 mS/cm in August and decreased to 2.72 mS/cm at the end of lactation. The freezing point values of the analyzed samples decreased from April to July and increased in the following months (P<0.05). Somatic cell counts increased until May (P<0.05), and decreased in the following months. The results obtained from the study provide important information for buffalo breeders and buffalo milk processing industry.