Çavuşçu Gölü'nde yaşayan çeşitli kanatlılarda bulunan helmintlerin tespiti
Determination of helminths in various birds (AVES) living in the Lake Çavuşçu
Yazar: FATMA HÜĞÜL
Danışman: PROF. DR. FEYZULLAH GÜÇLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Helmintiyaz-hayvan = Helminthiasis-animal ; Helmintler = Helminths ; Kuşlar = Birds ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Yaban hayatı = Wildlife ; Çavuşçu Gölü = Çavuşçu Lake

Özet:
Bu araştırma, Çavuşçu Gölü'nde yaşayan yabani kanatlıların ve yılın belli dönemlerinde burada konaklayan göçmen kuşların helmint faunasının belirlenerek ülkemizdeki yabani kanatlı helmintleri hakkındaki sınırlı olan bilgilerimize katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Araştırma Mayıs 2014-Nisan 2016 tarihlerini kapsayan dönemde Çavuşçu Gölü'nde yaşayan ya da göçmen olarak yılın belli dönemlerinde gölde konaklayan Accipitridae (Circus macrourus); Anatidae (Anas acuta, Anas crecca, Anas strepera, Aythya ferina, Aythya fuligula, Netta rufina); Rallidae (Fulica atra, Gallinula chloropus); Pelecanidae (Pelecanus onocrotalus); Podicipedidae (Podiceps cristatus) ve Sturnidae (Sturnus vulgaris) ailelerine ait 12 kuş türü üzerinde yapılmıştır. Gölden toplanan 100 adet kanatlının nekropsisi yapılmış, organ ve içeriklerden toplanan helmintler teşhis edilinceye kadar %70'lik alkol içinde muhafaza edilmiştir. Laktofenolde şeffaflaştırılan helmintlerin, floresan ve stereo mikroskoplar kullanılarak incelendikten sonra tür teşhisleri yapılmıştır.
Araştırma sonunda 13 trematod türü (Bilharziella polonica, Cyclocoelum mutabile, Echinoparyphium recurvatum, Echinostoma revolutum, Hypoderaeum conoideum, Notocotylus attenuatus, Notocotylus pacifera, Paramonostomum alveatum, Patagifer bilobus, Petasiger jubilarum, Petasiger neocomense, Petasiger skrjabini, Tylodelphys clavata), 7 sestod türü (Confluaria sp., Diorchis stefanskii, Diploposthe laevis, Hymenolepis compressa, Hymenolepis sp., Ligula sp., Raillietina echinobothrida), 10 nematod türü (Acuaria hamulosa, Amidostomum acutum, Amidostomum anseris, Capillaria sp., Contracaecum rudolphii, Diplotriaena sp., Epomidiostomum sp., Eucoleus contortus, Synhimanthus laticeps, Tetrameres americana) ve 3 acanthocephala türü (Filicollis anatis, Mediorhynchus sp., Polymorphus minutus) olmak üzere toplam 33 helmint türü tespit edilmiştir. Helmintlerin belirgin özelliklerini taşıyan kısımlarının fotoğrafları çekilmiş ve teşhis edilen her helmint türüne ait ortalama ölçüler hesaplanmıştır. Bu araştırmada; Confluaria sp., Diorchis stefanskii, Diploposthe laevis, Patagifer bilobus, Petasiger jubilarum, Petasiger neocomense, Petasiger skrjabini, Tylodelphys clavata türleri Türkiye'de ilk defa tespit edilmiştir. Türkiye'de Anas crecca'da Bilharziella polonica, Hypoderaeum conoideum, Diorchis stefanskii, Amidostomum anseris, Eucoleus contortus; Anas strepera'da Bilharziella polonica, Echinoparyphium recurvatum, Notocotylus attenuatus, Confluaria sp., Amidostomum acutum, Tetrameres americana; Aythya ferina'da Bilharziella polonica, Echinostoma revolutum, Echinoparyphium recurvatum, Hypoderaeum conoideum, Notocotylus attenuatus, Paramonostomum alveatum, Confluaria sp., Diploposthe laevis, Hymenolepis sp., Amidostomum acutum, Contracaecum rudolphii, Eucoleus contortus, Tetrameres americana; Aythya fuligula'da Notocotylus attenuatus, Amidostomum anseris; Netta rufina'da Confluaria sp.; Circus macrourus'ta Raillietina echinobothrida, Synhimanthus laticeps; Fulica atra'da Cyclocoelum mutabile, Notocotylus pacifera, Confluaria sp., Amidostomum anseris, Filicollis anatis, Polymorphus minutus; Gallinula chloropus'ta Echinoparyphium recurvatum, Filicollis anatis; Pelecanus onocrotalus'ta Contracaecum rudolphii; Podiceps cristatus'ta Echinostoma revolutum, Patagifer bilobus, Petasiger jubilarum, Petasiger neocomense, Petasiger skrjabini, Tylodelphys clavata, Confluaria sp., Hymenolepis compressa, Ligula sp., Acuaria hamulosa, Capillaria sp., Contracaecum rudolphii, Epomidiostomum sp. türleri ilk kez kaydedilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Çavuşçu Gölü, helmint, yabani kanatlı.

Abstract:
This study aims to contribute to our limited knowledge about wild birds helminths in our country by determining the helminth fauna of wild birds living in The Lake Çavuşçu and migratory birds living in certain periods of the year there.
The study was conducted on 12 bird species belong to families of Accipitridae (Circus macrourus); Anatidae (Anas acuta, Anas crecca, Anas strepera, Aythya ferina, Aythya fuligula, Netta rufina); Rallidae (Fulica atra, Gallinula chloropus); Pelecanidae (Pelecanus onocrotalus); Podicipedidae (Podiceps cristatus) and Sturnidae (Sturnus vulgaris) staying in The Lake Çavuşçu or living as an immigrant during certain periods of the year in the period covering May 2014-April 2016. After necropsies were made of 100 birds obtained from the lake, helminths collected from the organ and the contents were maintained in %70 alcohol until diagnosed. Helminths which were transparent in lactophenol were examined by using fluorescence and stereo microscopes. Then helminths species were identified.
A total of 33 helminths species, 13 trematode species (Bilharziella polonica, Cyclocoelum mutabile, Echinoparyphium recurvatum, Echinostoma revolutum, Hypoderaeum conoideum, Notocotylus attenuatus, Notocotylus pacifera, Paramonostomum alveatum, Patagifer bilobus, Petasiger jubilarum, Petasiger neocomense, Petasiger skrjabini, Tylodelphys clavata), 7 cestod species (Confluaria sp., Diorchis stefanskii, Diploposthe laevis, Hymenolepis compressa, Hymenolepis sp., Ligula sp., Raillietina echinobothrida), 10 nematod species (Acuaria hamulosa, Amidostomum acutum, Amidostomum anseris, Capillaria sp., Contracaecum rudolphii, Diplotriaena sp., Epomidiostomum sp., Eucoleus contortus, Synhimanthus laticeps, Tetrameres americana) and 3 acanthocephala species (Filicollis anatis, Mediorhynchus sp., Polymorphus minutus) were determined  at the end of the research. Photographs of the helminths with prominent features were taken and the mean dimensions of each helminth species which were identified were calculated. In this study; Confluaria sp., Diorchis stefanskii, Diploposthe laevis, Patagifer bilobus, Petasiger jubilarum, Petasiger neocomense, Petasiger skrjabini, Tylodelphys clavata have been identified for the first time in Turkey. Bilharziella polonica, Hypoderaeum conoideum, Diorchis stefanskii, Amidostomum anseris, Eucoleus contortus in Anas crecca; Bilharziella polonica, Echinoparyphium recurvatum, Notocotylus attenuatus, Confluaria sp., Amidostomum acutum, Tetrameres americana in Anas strepera; Bilharziella polonica, Echinostoma revolutum, Echinoparyphium recurvatum, Hypoderaeum conoideum, Notocotylus attenuatus, Paramonostomum alveatum, Confluaria sp., Diploposthe laevis, Hymenolepis sp., Amidostomum acutum, Contracaecum rudolphii, Eucoleus contortus, Tetrameres americana in Aythya ferina; Notocotylus attenuatus, Amidostomum anseris in Aythya fuligula; Confluaria sp. in Netta rufina; Raillietina echinobothrida, Synhimanthus laticeps in Circus macrourus; Cyclocoelum mutabile, Notocotylus pacifera, Confluaria sp., Amidostomum anseris, Filicollis anatis, Polymorphus minutus in Fulica atra; Echinoparyphium recurvatum, Filicollis anatis in Gallinula chloropus; Contracaecum rudolphii in Pelecanus onocrotalus; Echinostoma revolutum, Patagifer bilobus, Petasiger jubilarum, Petasiger neocomense, Petasiger skrjabini, Tylodelphys clavata, Confluaria sp., Hymenolepis compressa, Ligula sp., Acuaria hamulosa, Capillaria sp., Contracaecum rudolphii, Epomidiostomum sp. in Podiceps cristatus were recorded for the first time in Turkey.

Key Words: The Lake Çavuşçu, helminth, wild bird.