Konup-göçmek, yerleşmek ve yaşamak: Sarıkeçili'lerde mekan ve anlatı
Nomadism, settlement and everyday life: Place and narrative among Sarıkeçili
Yazar: AYŞE HİLAL TUZTAŞ HORZUMLU
Danışman: PROF. DR. AYŞEN HANDE BİRKALAN GEDİK
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Anlatı = Narrative ; Gelenekler = Traditions ; Göçebelik = Nomadic life ; Günlük yaşam = Daily life ; Karaman = Karaman ; Konya = Konya ; Mekan = Space ; Mersin = Mersin ; Sarıkeçililer = Sarıkeçililer ; Yörükler = Yuruks

Özet:
Bu antropolojik araştırma, Sarıkeçili Yörükleri'nin gündelik hayatları içinde mekân ile kurdukları ilişki şekillerini, mekân yaratma süreç ve stratejilerini, mekânı anlatma ve hatırlama biçimlerini inceler. Yörüklerin mekânla kurdukları ilişkiyi anlayabilmek için, günlük yaşayışlarını, inanç ve tutumlarını, eylemlerini, diğer insanlarla ve hayvanlarla kurdukları ilişkileri gözlemledim. Aynı zamanda yörüklerin değişen şartlar karşısında varlıklarını korumak için sergiledikleri davranış ve taktiklere odaklandım. Katılımlı gözlem ve mülakat tekniğini kullandığım alan araştırmamı, aralıklı olarak 2009 Haziran-2011 Nisan ayları arasında gerçekleştirdim. Dört mevsimi görecek şekilde düzenlediğim ve bir yıla yakın bir sürede gerçekleşen alan araştırmam boyunca, kışları Mersin'e bağlı ilçe ve beldelerde konaklayan, yazın ise Karaman ve Konya'nın yaylalarına çıkan Sarıkeçili Yörükleri'nin yaylak ve kışlak yurtlarına gittim. Araştırma sürecinde, yörüklerin çadırlarında kalıp, gündelik yaşamlarına dâhil olarak, bahar göçünün tamamına, güz göçünün de büyük bir bölümüne katıldım. Yaşamın her anını kişisel olarak deneyimlemek bana göçer yaşam hakkında geniş bir bakış açısı sağladı. Alan araştırmam kapsamında Sarıkeçili Yörükleri'nin yanı sıra, Karaman'da Sarıevler İskân Konutları'na yerleşen, Esentepe Mahallesi'nde ev alıp yerleşik düzene geçen yörüklere gittim. 1800'lerden sonra Konya'nın Çumra İlçesi'nde kurulan Sarıkeçili Yörük köylerini de araştırmama dâhil ettim. Bu sayede mekân anlayışını farklı boyutları ile ele alıp, kara çadırdan eve geçişin aşamalarını genel hatlarıyla ortaya koydum. Tezde göçer yaşamın anahtar sembolleri olan çadır, keçi, deve ve göç konularına odaklanırken, metaforik anlatımlardan ve anlatılardan istifade ettim. Genel hatlarıyla hareket ve esneklik fikri etrafında şekillenen göçer yaşamın, yerleşik paradigmalarla anlaşılamayacağını ortaya koyarken, baskılara rağmen göçer yaşamdan ödün vermeyen yörüklerin hayatla kurduğu bağı anlamayı hedefledim.

Anahtar Kelimeler: Sarıkeçili, Konar-göçer, Mersin, Konya, Karaman, Yörük, Yörük Şölenleri, Mekân, Anlatı, Gelenek.

Abstract:
This anthropological research investigates the ways in which the Sarıkecili Yoruks formed relationships with aspects of their environment central in their everyday life, thereby clarifying the process of creating the 'place' and how they narrate and recollect the 'place'.  I have observed daily practices of the yoruk, examined their beliefs and manners as revealed in narratives, as well as their interactions with animals and people in order to understand the connection of yoruk with place. I have also focused on the strategy and associated behaviors yoruks have developed to protect their nomadic heritage in a constantly changing environment.  
Fieldwork done between June 2009 and April 2011, I have combined participant-observation and interview techniques. Fieldwork was designed to enable me to personally observe and experience every season of yoruk life. I have observed Sarıkecili Yoruks in both their summer and winter habitats.  In winter they reside in towns and districts of Mersin. During summers they occupy the high plateaus of Karaman and Konya. Complete participation in all phases of their spring migration and almost all of their fall migration gave me a comprehensive perspective on nomadic life-style. To supplement fieldwork among Sarıkecili Yoruks, I have also done a research with yoruks residing in Sarıevler settlement housing in Karaman, with sedentary yoruks living in the neighborhood of Esentepe and in villages established after 1800s by Sarıkecili Yoruks in Konya Çumra. Such comprehensive fieldwork allows me to facilitate analysis of their perception of 'place' from diverse viewpoints and understand their transition from black tents to houses. This dissertation focused on interpreting key symbols of nomadic life; including tents, goats, camels and migration routes while touching on the analysis of key symbols (metaphors) embedded in popular yoruk narratives. Yoruk nomadic life is oriented around movement and flexibility and only partially understood without considering native paradigms. I have aimed to comprehend the bond of yoruk with nomadic life for which they fight to maintain despite pressures to change.
Key words: Sarıkecili, Nomadic Pastoralism, Mersin, Konya, Karaman, Yoruk, Yoruk Festivals, Place, Narrative, Tradition.