Nohutta türler arası melezlerde çiçeklenme gün sayısının kalıtımı
Inheritance of days to flowering in interspecific crosses of chickpea
Yazar: ABDULLAH OKANT
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH KAHRİMAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ıslahı = Plant breeding

Özet:
Bu çalışma, tarımı yapılan nohut (C. arietinum L.) türü ile yabani türleri olan C. echinospermum ve C. reticulatum melezlerinden elde edilen popülasyonlar kullanarak çiçeklenme gün sayısının ve çiçek renginin kalıtımının belirlenmesi ve nohut ıslah programlarında stabilitesinin belirlenerek erken nesillerde seçim kriteri olarak kullanılıp kullanılamayacağını araştırmak amacıyla, 2018/2019 yetiştirme sezonunda tarla koşullarında kışlık ekim yapılmış ve her sıra bir parsel olarak kabul edilerek yürütülmüştür. Denemede anaç olarak C. arietinum ile C. reticulatum'a ait 7 melez kombinasyonundan elde edilen 1256 genotip ve C. arietinum ile C. echinospermum a ait 2 melez kombinasyonundan elde edilen 279 genotipeten oluşan 9 adet F3 ve F4 popülasyonu materyal olarak kullanılmıştır. Genotiplerde ilk çiçeklenme gün sayısı ile çiçek rengi gözlemleri alınmıştır. İlk çiçeklenme gün sayısı F3 generasyonunda 64-144, F4 generasyonunda 86-120 gün arasında değişim göstermiştir. Populasyonlara ait histogram grafikleri sürekli dağılış göstermiş olup çiçeklenme gün sayısının kantitatif kalıtım özelliği gösterdiği gözlenmiştir. Çiçek rengi kalıtımı kalitatif kalıtım özelliği göstermiş olup bazı popülasyonlarda Mendel tek gen açılımına uymayan açılımlar gözlenmiştir. İki yıllık çalışma sonuçlarına göre kültür x yabani nohut melez genotiplerin kendi içlerinde geniş bir genetik çeşitliliğe sahip olup olmadıkları ve ıslah çalışmalarında kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek için rekombinant saf hat generasyonlarının değerlendirilmesi tavsiye edilebilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the inheritance of the days to flowering and flower color using the populations obtained from the cultivated chickpea (C. arietinum L.) and the wild species (C. echinospermum and C. reticulatum) crosses and to investigate whether it can be used as a selection criterion in early generations by determining its stability in chickpea breeding programs. Experiments were carried out under field conditions of Harran University Experiment Station during the 2018/2019 and 2019-20 growing seasons. In the experiment, 9 F3 and F4 populations obtained from crosses of C. arietinum x C. reticulatum (7 populations consisting of 1256 genotypes) and C. arietinum x C. echinospermum (2 populations consisting of 279 genotypes) were valuated. Days to first flowering varied between 64-144 days in F3 generation and 86-120 days in F4 generation. Frequency distributions of the populations for days to flowering showed continuous distribution indicating quantitative inheritance for the character. Distorted segregations in some populations were observed for the flower color. As a result, it can be emphasized that according to the results of the 2-year study, the populations should be advanced to obtain recombinant inbred lines (RIL) to determine whether they have a wide genetic diversity and can be used in breeding studies.