Dicle Üniversitesi hastanelerine başvuran atipik yerleşimli ve/veya genç tromboz tanılı hastalarda etyolojik faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of etiological factors in young patient with atypically localized trombosis
Yazar: FERHAT BİNGÖL
Danışman: PROF. DR. MEHMET ORHAN AYYILDIZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Etyoloji = Etiology ; Risk faktörleri = Risk factors ; Trombofili = Thrombophilia ; Tromboz = Thrombosis

Özet:
Giriş ve amaç: Antikoagülan ve prokoagülan dengenin kalıtsal veya edinsel bir faktör etkisiyle bozulması ile ortaya çıkan tromboz, yerleşim yerine göre semptomlar verir. Trombozlar, önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Erken yaşta ve beklenen yerlerin dışında saptanan trombozlar atipik trombozlar olarak tanımlanmaktadır.  Herediter trombofililer erken yaşta, anormal yerleşimli veya sık tekrarlayan tromboz ataklarına neden olabilirler. Tromboz etyolojisinde APC direnci, protein-C ve protein-S eksiklikleri, AntitrombinIII eksikliği, PAİ-1 gen mutasyonu, faktör-V leiden mutasyonu ve protrombin gen mutasyonu gibi kalıtsal faktörlerin yanında travma, gebelik, immobilite, kanser, PNH, myeloproliferatif hastalıklar, cerrahi, hipertansiyon, diyabet gibi edinsel risk faktörleri, tek başına yada kalıtsal risk faktörleri ile birlikte çoklu risk faktörü olarak bir arada bulunabilirler. Bu çalışmada atipik yerleşimli ve genç (40 yaş ve altı) tromboz tanılı hastalarda etyolojik risk faktörlerini belirlemeyi amaçladık. 
Materyal –metod: Çalışmaya 50 hasta (32K/18E) alındı. Hasta dosyaları taranarak retrospektif yapılan çalışmada; 40 yaş altı tüm trombozlar ve herhangi bir yaş aralığında atipik lokalizasyonlu trombozu bulunan hastalar seçildi. Çalışmaya 16 yaş altı hasta dahil edilmedi. Hastalarda atipik trombozlarda öne çıkan etyolojik risk faktörleri kalıtsal ve edinsel nedenler açısından tarandı. Tromboz lokalizasyonlarına göre öne çıkan risk faktörleri araştırıldı. Çalışmada elde edilen sonuçların istatistiksel analizleri SPSS (statistical package for social scienses) for Windows 18. programı kullanılarak yapıldı Verilerin değerlendirilmesinde değişkenlerin frekans tabloları oluşturuldu. Sonuçlar ortalama+-SD ve yüzde olarak (%) verildi. Tanı gruplarına göre sayısal değişkenlerin ortalama olarak farklı olup olmadığı ANOVA testi ile test edildi. Kategorik değişkenler için de Ki-kare testi kullanıldı. P < 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmaya; genç (40 yaş altı) tüm trombozlar ile herhangi bir yaş aralığında atipik yerleşimli toplam 32'si kadın (%64) ve 18'i erkek (%36)' 50 hasta dahil edildi. Kadınların yaş ortalaması; 34.78±14.34. Erkeklerin yaş ortalaması; 36±12.41. tüm hastaların yaş ortalaması; 35.22±13.56 olarak tespit edildi. Çalışmaya alınan hastalardan 12'si (%24) 40 yaş üstü ve 38'sı (%76) 40 yaş altı saptandı, 40 yaş üstü hastalardan 5'i erkek (%10), 7'si kadın (%14), 40 yaş altı hastalardan 13'ü erkek (%26), 25'i kadın (%50)  olarak saptandı. Çalışmaya alınan hastaların 7'sinde (%14)  OKS kullanımı sonrası tromboz gelişmişti. Cerrahi sonrası tromboz 6 (%12) hastada saptandı, gebelik esnasında 1 (%2) hastada tromboz gelişmişti, immobilzasyon sonrası tromboz 1 (%2) hastada saptandı, hipertansiyon 2 (%4) hastada saptandı. MTHFR C677T 8 (%16) hastada homozigot ve 4 (%8) hastada heterozigot saptandı, MTHFR A1298C 8 (%16) hastada homozigot ve 12 (%24) heterozigot ve 6 (%12) hastada birlikte heterozigot saptandı. Hastalardan 7'sinde (%14) esansiyel trombositoz saptandı ve 4 (%8) hastada JAK2 mutasyonu eşlik ediyordu. Malignite öyküsü 1 (%2) hastada saptandı, talasemi major 1 (%2) saptandı, SLE tanısı 1 (%2) saptandı, Fak-V leiden mutasyonu 3 (%6) hastada heterozigot saptandı. Protein–S eksikliği 1 (%2) hastada saptandı. AntitrombinIII eksikliği 2 (%4) hastada saptandı. Protrombin gen mutasyonu 2 (%4) hastada heterozigot saptandı,  lupus antikoagulanı 2 (%4) hastada yüksek saptandı, fibrinojen 1 (%2) hastada yüksek saptandı, PAI-1 (4G/5G) gen polimorfizmi 5 (%10) hastada saptandı. Tanı alan hastalarda kalıtsal ve edinsel risk faktörleri 31 (%62) hastada bir arada saptandı, hastaların 6'sında (%12) herhangi bir kalıtsal ve edinsel risk faktörü saptanmadı 
Sonuç: Sonuç olarak atipik yerleşimli ve genç yaşta görülen trombozlar; kalıtsal ve edinsel etyolojik risk faktörlerinin bir arada saptanabildiği kompleks patolojik bir hastalık olup, abdominal bölge trombozlarının myeloproliferatif hastalıklar açısından değerlendirilmesi ve kadınlarda OKS kullanımının altta yatan kalıtsal risk faktörlerinin varlığında tromboz riskini arttırdığı görüldü. Gebelik, lohusalık, OKS kullanımı gibi nedenlerden ötürü kadın cinsiyette daha fazla tromboz görüldüğü saptandı. 

Anahtar kelimeler: atipik tromboz, trombofili

Abstract:
Introduction: Thrombosis, which occurring with distortion on anticoagulant and procoagulant balance by a hereditary or acquired risk factor, causes symptoms according to the settlement place. Thrombosis is a major cause of morbidity and mortality. Thrombosis detected early and unexpected area is described as atypical thrombosis. Hereditary thrombophilia at an early age, can cause abnormal lacalized or recurrent attack of thrombosis. Inheritable factors such as protein-C and protein-S deficiencies, antithrombin III deficiency, PAİ-1 gene mutations, factor V Leiden mutation and mutation of prothrombin gene can be found in etiology of thrombosis and acquired factors such as trauma, pregnancy, immobility, cancer, PNH, myeloproliferative diseases, surgery, hypertension, diabetes can be found alone or with hereditary risk factors in etiology of thrombosis as multiple risk factors. Aim of this study is to determine the etiologic risk factors for atypical thrombosis. 
Material-Method: 50 patients (32 F/ 18 M) included in this study. Patient files are scanned in this study retrospectively; allless than 40 years of age with thrombosis and atypical localization of thrombosis in patients of any age range were chosen. Patients under 16 years of age excluded from the study. Etiologic risk factors for atypical thrombosis were screened for inherited and acquired causes. Prominent risk factors according to thrombosis localization were investigated. The statistical analyses of the results obtained from this study performed by using SPSS (statistical package for social science) for Windows 18. Variable frequency tables were created for evaluation of the data. Results were given as mean +-SD and percentage (%). According to diagnostic groups as to whether the different average of the numerical variables were tested by ANOVA. The Chi-Square test was used for categorical variables. P < 0.05 was considered statistically significant.  
Findings: All thrombosis in young (under 40 year of age) and with all atypical localized thrombosis or recurrent in any age range of 32 women (64 %) and 
18 men (36 %) patients were included this study. The mean of women's ages; 34.78 ± 14.34. The mean of men's ages; 36.22 ± 12.41. The mean of ages of all patients was 35.22±13.56. 12 of patients were over 40 years of age (24 %) and 38 of patients were under 40 years of age (76%) who included in this study. The 5 of over 40 years of age patients were male (10%) and 7 of them were female (14%). The 13 of under 40 years of age patients were male (26%) and 25 of them were female (50 %). Patients enrolled in the study; MTHFR C677T 8 (16%) patients with homozygous and 4 (8%) were heterozygous patients, MTHFR A1298C 8 (16%) were homozygous and 12 patients (24%) heterozygous and 6 (12 %) were heterozygous with the patient. In 7 of the patients in this study (14%) it had developed thrombosis after oral contraceptive use. Thrombosis after surgery was found in 6 patients (12%). Thrombosis developed on 1 patient (2%) during pregnancy. Thrombosis after immobilization was detected in 1 patient (2%). Hypertension detected in 2 (4 %). Thrombocytosis was found in 7 patients (14%) and 4 (8%) of patients with JAK2 mutation was accompanied. Malignancy was seen in 1 patient (2%). Thalassemiamajor was seen in 1 (%2) patient. SLE diagnose was seen in 1 patient (2%). Fac-V Leiden Mutation was found in 3 patients (6%). Protein-S deficiency was seen in 1 patient (2%). Antithrombin III deficiency was seen on 2 patients (4%). Prothrombin gene mutation was found heterozygous in 2 patients (4%). Fibrinogen-I was found high in 1 patient (2%). Lupus Anticoagulant detected high in 2 patients (4%). PAI-1 gene mutation was detected in 5 (10%) patients. Hereditary and acquired risk factors were found together in 31 patients (62%). There was no hereditary and acquired risk factor in 6 of patients (12%). 
Result: As a result, atypical thrombosis is a disease of complex etiology can detect a combination of hereditary and acquired risk factors. Abdominal thrombosis should be evaluated in term of myeloproliferative diseases. The using of oral contraceptives increase the risk of thrombosis in women with underlying genetical risk factors. It has detected thrombosis can seen in female more than male sex because of pregnancy, confinement or using oral contraceptives. 

Keywords: Atypical Thrombosis, Thrombophilia