COVİD 19'un para politikalarına etkileri: Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa örneği
Effects of COVID 19 on monetary policies: The case of Turkiye, the United States and Europe
Yazar: YAĞMUR EMRE ŞANLI
Danışman: PROF. DR. HALİL TUNALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
COVID-19 pandemisi, Aralık 2019'da Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkarak küresel ölçekte ciddi ekonomik ve sosyal etkiler yaratmıştır. Salgın, küresel ticaret ağlarının sıkılığı ve uluslararası seyahatlerin yoğunluğu nedeniyle hızla yayılmış ve ekonomik faaliyetlerin durma noktasına gelmesine neden olmuştur. Bu süreçte, pek çok ülke ani ve ciddi ekonomik kayıplarla karşı karşıya kalmış, işsizlik oranları keskin bir şekilde artmıştır. Pandemi hem finansal hem de reel piyasalar üzerinde büyük bir baskı oluşturmuş, küresel tedarik zincirlerinde önemli aksamalara yol açmıştır. Pandeminin bu derin etkileri karşısında, Türkiye, ABD ve Avrupa Birliği (AB) gibi ülkeler, genişletici para ve maliye politikaları uygulamaya koymuşlardır. Avrupa Merkez Bankası (ECB), ekonomik daralmanın etkilerini hafifletmek ve finansal istikrarı korumak amacıyla faiz oranlarını tarihi düşük seviyelere çekmiş ve geniş kapsamlı tahvil alım programlarını devreye sokmuştur. Özellikle Pandemik Acil Satın Alma Programı (PEPP) ile piyasalara likidite sağlanmış, ekonomik toparlanma desteklenmiştir. ABD Merkez Bankası (Federal Rezerv) ise faiz oranlarını hızla düşürerek ve devlet tahvili alımları yaparak piyasalara büyük miktarda likidite sağlamıştır. Bu genişletici politikalar, ekonomilerin toparlanmasını hızlandırmış ve daralmayı sınırlamıştır. Ancak, bu politikaların yan etkisi olarak, özellikle ABD'de ve AB genelinde enflasyon oranlarında artış gözlemlenmiştir. Bu durum, para politikalarının uzun vadeli sürdürülebilirliğini sorgulanır hale getirmiştir. Türkiye'de ise 2020 yılında genişletici maliye politikaları ve kredi teşvikleri sayesinde %1,8 oranında bir ekonomik büyüme kaydedilmiştir. Ancak bu büyüme, yüksek enflasyon ve cari açık gibi makroekonomik dengesizliklerle birlikte gerçekleşmiştir. 2021 yılına gelindiğinde, Türkiye ekonomisi %11,4 oranında güçlü bir büyüme göstermiş, ancak bu büyüme süreci yine yüksek enflasyon oranları ve süregelen cari açık ile gölgelenmiştir. Pandemi sonrası dönemde, tüketici davranışlarında ve iş yapış şekillerinde kalıcı değişiklikler yaşanmış, "yeni normal" olarak adlandırılan bu süreçte ekonomik faaliyetler yeniden şekillenmiştir. Sonuç olarak, COVID-19 pandemisi, ekonomik krizlerin yönetilmesinde mali ve parasal politikaların önemini bir kez daha vurgulamış, hızlı ve etkili müdahalelerin kriz etkilerini azaltmada ne denli önemli olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
The COVID-19 pandemic emerged in December 2019 in the city of Wuhan, China, creating significant economic and social impacts on a global scale. The pandemic spread rapidly due to the interconnectedness of global trade networks and the intensity of international travel, bringing economic activities to a near halt. During this period, many countries faced sudden and severe economic losses, with unemployment rates sharply rising. The pandemic exerted immense pressure on both financial and real markets, causing substantial disruptions in global supply chains. In response to these profound impacts, countries like Türkiye, the United States, and the European Union (EU) implemented expansionary monetary and fiscal policies. The European Central Bank (ECB) lowered interest rates to historic lows and initiated comprehensive bond-buying programs to mitigate the effects of economic contraction and maintain financial stability. Particularly through the Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP), liquidity was provided to the markets, supporting economic recovery. The United States Federal Reserve also rapidly reduced interest rates and purchased government bonds to inject significant liquidity into the markets. These expansionary policies accelerated economic recovery and limited the contraction. However, as a side effect of these policies, inflation rates, especially in the US and across the EU, saw an increase, raising concerns about the long-term sustainability of monetary policies. In Türkiye, a 1.8% economic growth was recorded in 2020, largely driven by expansionary fiscal policies and credit incentives. However, this growth occurred alongside macroeconomic imbalances such as high inflation and a current account deficit. By 2021, Türkiye's economy exhibited strong growth of 11.4%, but this period of growth was again overshadowed by high inflation rates and a persistent current account deficit. In the post-pandemic period, permanent changes in consumer behavior and business practices were observed, with economic activities being reshaped in what is termed the "new normal." In conclusion, the COVID-19 pandemic has once again underscored the importance of fiscal and monetary policies in managing economic crises, demonstrating the critical role of swift and effective interventions in mitigating the impacts of a crisis.