Duygusal yeme davranışlarının yeme bozukluğu ve beslenme durumu ile ilişkisi
The relation of emotional eating behaviors to eating disorder and nutritional status
Yazar: MEMNUNE KABAKUŞ AYKUT
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE BİLİCİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Yeme bağımlılığı = Food addiction

Özet:
Bu çalışma Gümüşhane Üniversitesi'nin Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi (MDBF), Sağlık Bilimleri Fakültesi (SBF) ve Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu (BESYO)'nda öğrenim gören 18 yaş ve üzeri üniversite öğrencilerinde duygusal yeme davranışlarının yeme bozukluğu ve beslenme durumu ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Çalışma, yaş ortalamaları 22,08±1,80 yıl olan %43,5'i erkek, %56,5'i kadın toplam 331 gönüllü öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Çalışma verileri yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak araştırmacı tarafından uygulanan bir anket formu ile elde edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite durumları sorgulanmış; olumlu/olumsuz duygu ve durumlarda iştah düzeylerini belirlemek amacıyla "Duygusal İştah Anketi (DİA)"; yeme davranışlarını belirlemek için "Üç Faktörlü Yeme Anketi (TFEQ-R21)"; yeme bozuklukları riskini taramaya yönelik "REZZY (SCOFF) Yeme Bozuklukları Ölçeği" ve yeme bozukluğu davranışlarını değerlendirmek için "Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YEDÖ)" uygulanmıştır. Öğrencilerin beslenme durumlarını saptamak için geriye dönük hatırlatma yöntemi ile 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmış ve boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi ölçümleri tekniğine uygun olarak araştırmacı tarafından yapılmıştır. Çalışmada öğrencilerin beden kütle indeksi erkeklerde 24,27±3,76 kg/m2 ve kadınlarda 21,99±3,20 kg/m2 olarak bulunmuştur. Erkek ve kadın öğrencilerin olumsuz duygu ve durumlarda normalden daha fazla yedikleri saptanmıştır (p=0,000). Yeme bozukluğu riskinin kadınlarda (%47,6), erkeklerden (%33,3) anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kadın cinsiyetinde olmanın yeme bozukluğu riskini 3,285 kat artırdığı tespit edilmiştir (p=0,000). Çalışmaya katılan bireylerin BKİ değerlerindeki her bir birim artışın ise yeme bozukluğu riskinde 1,262 kat artışa neden olduğu görülmüştür (p=0,000). Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde okuyan öğrencilerdeki yeme bozukluğu riski MDBF ile BESYO'da okuyanlardan anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca duygusal yeme puanı ile yeme bozukluğu değerlendirme ölçeğine ait alt bileşenlerin (kısıtlayıcı yeme, yeme kaygısı, şekil kaygısı, kilo kaygısı)  ve toplam skor puanlarının arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Öğrencilerin enerji ve besin ögelerinin Diyetle Referans Alım Düzeyi'ne (DRI) göre karşılama yüzdeleri incelendiğinde, erkeklerin posa (g) ve potasyumu (mg) yetersiz (<%50); enerji (kkal), C vitamini (mg), kalsiyum (mg) ve magnezyumu (mg) da diğer besin ögelerine göre daha düşük miktarda aldıkları saptanmıştır. Kadın öğrencilerin potasyumu (mg) yetersiz (<%50) ve demiri (mg) sınırda (≈%50) aldıkları tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda; duygusal yeme davranışlarının yeme bozukluğu riski ile ilişkili olduğu, kesin tanı almamış ancak sağlıksız beslenme düzenine sahip ve yeme bozukluğu gelişimi için risk taşıyan öğrenci sayısının oldukça fazla olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out to evaluate the relationship of nutritional status and eating disorder with emotional eating behaviors of students 18 and above age who are studying at Gümüşhane University Faculty of Engineering and Natural Sciences, Faculty of Health Sciences, School Of Physical Education and Sports. The study was conducted on a total of 331 volunteer students with a mean age of 22,08 ± 1,80 years, 43,5% male and 56,5% female. Study data were obtained with using a face-to-face interview technique by the researcher. Participants' sociodemographic characteristics, health information, eating habits and physical activity status were questioned; Participants' sociodemographic characteristics, health information, eating habits and physical activity status were questioned; "Emotional Appetite Questionnaire (EAQ)" in order to determine the appetite levels in positive/negative emotions and situations; "Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ-R21)" to determine eating behavior; the "SCOFF (REZZY) Eating Disorders Scale" to survey for eating disorders risk and the "Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q)" for evaluation of eating disorders behaviors were applied. In order to determine the nutritional status of the students, a 24-hour recall intake record was taken and the researcher performed the measurements according to height, body weight and waist circumference measurement technique. In the study, the body mass index of the students was found as 24,27±3,76 kg/m2 for males and  as  21,99±3,20 kg/m2 for females. It was found that the male and female students are eat more in negative attitudes and feelings than normal (p=0,000). The risk of eating disorder was determined to be significantly higher in female (47,6%) than in male (33,3%). It was found that being female increases the risk of eating disorder by 3,285 times It was seen that every unit of increase in BMI values of individuals who participated to the study led to an increase in eating disorders by a factor of 1.262. The risk of eating disorders in the students of the Faculty of Health Sciences was significantly than those studying at the Faculty of Engineering and Natural Sciences and the School of Physical Education and Sports (p<0,05). In addition, it was found that there was a significant positive realtion between the subcomponent of emotional eating score and eating disorder scale (restrictive eating, eating anxiety, form anxiety, weight anxiety) and total scores (p <0,05). When the percentages of students to receive energy and nutrients according to the Dietary Referance Intakes (DRI) are examined, it was found that, male students are getting the pulp (g) and potassium (mg) inadequately (<50%); energy (kcal), vitamin C (mg), calcium (mg) and magnesium (mg) lower than other nutrients. It was determined that female students are taking potassium (mg) inadequately (<50%) and iron (mg) at limit (≈50%). In the results of study, it was determined that emotional eating behaviors were related to the risk of eating disorders, the number of students who had not been final diagnosed but had unhealthy diet and had risk for the development of eating disorder was found to be quite high.