Sürdürülebir mimarlık bağlamında Akdeniz iklim tipi için bir bina modeli önerisi
A sustainable architectural building model proposal for Mediterranean climatic zones
Yazar: ECEHAN ÖZMEHMET
Danışman: PROF. DR. GÜRHAN TÜMER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Bina Bilgisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde, sürdürülebilirlik kavrami, bina sektöründe önemli hedeflerden biriolmustur. Birçok gelismis ülkede, sürdürülebilir yasama çevreleri olusturmayayönelik yönetmelikler ve kilavuzlar olusturulmakta; bu bina uygulamalarinindegerlendirilmesi için LEED, BREEAM, BEPAC gibi ölçme sistemlerikullanilmaktadir.Türkiye'de ise, bina sektöründeki sürdürülebilir tasarima yaklasimin istenen hizdave yeterli düzeyde oldugu söylenememektedir. Çalisma sirasinda yapilan arastirmalarsonucu, ülkemizde konu üzerine yapilan çalismalarin, sinirli sayida üniversitedeyapilan deneysel amaçli uygulamalarin ve az sayida mimarin çabalarinin ötesinegeçemedigi belirlenmistir. Bunun ana nedeni, ülkede kullanilabilir sürdürülebilir birbina modellemesinin ve dolayisi ile de ölçme/degerlendirme sistemininkurulamamasina baglanmaktadir. Bu baglamda, doktora tez çalismasinda, Türkiye'desürdürülebilir bina modellemesi ve degerlendirme sistemi açigini doldurup, ayricaAkdeniz iklimine sahip diger yerlesimlerde de kullanilabilecek, mimarin olusturacagibina tasarimini etkileyen yeni ve özgün bir sürdürülebilir bina modeli gelistirilmesiamaçlanmistir. Bu bina modelini olusturmak için, ilk adimda gerekli alt tasarimmodelleri belirlenmistir. Bu alt modeller, ekolojik, biyoklimatik ve saglikli binamodeli olarak incelenmistir. Her bir alt modelin kavramsal tanimlamasi yapilmis,tarihsel gelisimi degerlendirilmis ve amaci vurgulanmistir. Sürdürülebilir mimarliginalt modellerini olusturan bu anlayislarin tasarim stratejileri tartisilarakkesisme/ayrisma noktalari tespit edilmistir. Sonuçta, bu üç sürdürülebilir alt modelve bu modellere aykiri olup günümüzde yaygin olarak görülen konvansiyonel binamodeli, tek bir tablo üzerinde degerlendirilmistir.Mimarin kisitli olan ekoloji ve enerji bilgisini, mimari form üretici olarakyönlendirecek bir kilavuz olusturmak amaciyla baslanan bu çalismada,vidogaya/çevreye duyarlilik ilkeleri ve kullanici sagligi/konfor ihtiyaçlaridogrultusunda, Izmir'in de içinde bulundugu Akdeniz iklim tipi için, mimari tasarimkararlarina yönelik hedef, kriter ve stratejiler önerilmistir. Gelistirilen bu bilgiler,mimarin ve bina sektöründe yer alan diger kisilerin kolayca kullanabilmesi için birkontrol listesi formuna dönüstürülmüs ve bu forma ait iki ayri kullanim yöntemiönerilmistir. Ayrica, önerilen özgün sürdürülebilir bina modeline ait kontrol listesiningerçek bir bina üzerinde sinanmasi amaciyla, Özel 75.Yil Ilkögretim Okuludegerlendirilmis, gelistirilen modele göre ne kadar sürdürülebilir oldugu grafiklerlesomutlastirilmistir.Anahtar sözcükler : Sürdürülebilir bina modeli, ekolojik bina, biyoklimatik bina,saglikli bina, Akdeniz iklimi

Abstract:
Today, the sustainability concept has become one of the most important objectivesin building sectors. In many developed countries, guidelines and regulations areprepared for the sustainable living environments. Also several measuring systems,i.e. LEED; BREEAM, BEPAC are used to evaluate buildings.In Turkey, however, we see that there is very limited and inadequate approach ofsustainable design in building sectors. Throughout this research, I found that in ourcountry there are very few investigations in universities and few architect?s work onexperimental applications. The primary reason is due to the lack of applicablesustainable building modelling and measuring/evaluation system establishment. Theaim of this thesis was to fill the gap in sustainable building modelling/evaluationsystem of Turkey and to guide architects by development of a new and uniquesustainable building model for Mediterranean climatic zones.Initially, the ecological, bioclimatic and healthy sub-design models weredetermined to create this building model. For each of these sub-models, conceptualdescriptions were made, historical developments were evaluated and aims wereemphasized. The intersection/disintegration points of these sub-models wereestablished. Then, these sub-models and conventional building model, which iswidely used but contrary to these models, were evaluated on one single table.As a guideline to direct architect?s limited/restricted ecology and energyknowledge, goals, criteria and strategies were proposed in direction ofnatural/environmental sensitivity principles and user?s health and comfortrequirements for Mediterranean climatic zones including Izmir. The new proposedsustainable building model has been transformed into a control list form that can beeasily used by architects and professionals in building sectors, and two differentviiiusage methods were suggested for this form. Furthermore, to test this control list onan existing building, 75.Yil Primary School building in Izmir, was evaluated and thesustainability according to the proposed model was investigated with variousgraphics.Keywords : Sustainable building model, ecologic building, bioclimatic building,healthy building, Mediterranean climate