Sporcu ve sedanterlerde uygulanan orta ve yüksek yoğunlukta egzersizin bilişsel performans üzerine etkisi
The effect of moderate and high-intensity exercise on cognitive performance in athletes and sedanters
Yazar: FURKAN ÖGET
Danışman: DOÇ. DR. İZZET UÇAN
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Egzersiz = Exercise ; Sedanterler = Sedentary ; Spor = Sports ; Stroop testi = Stroop test

Özet:
Amaç: Yüksek yoğunluklu aralıklı egzersiz ve orta yoğunluklu sürekli egzersiz modellerinin sporcu ve sedanterlerde bilişsel performans üzerine etkisini incelemektir.
Yöntem: Katılımcı sayıları eşit olmak üzere 2 farklı grup oluşturulmuştur. Sedanter ve sporcu grubuna farklı seanslarda her iki egzersiz protokolü (YYAE, OYSE) de uygulanmıştır. Egzersiz seanslarına başlamadan önce OYSE (%65) ve YYAE modeli (%75-100) için egzersiz şiddeti Karvonen Metodu ile belirlenmiştir. Tüm istatistiksel analizler SPSS 21 paket programı ile yapılmıştır. Verilerin normallik dağılımları Shapiro-Wilk testi ile kontrol edilmiştir. Aynı gruba dinlenik ve farklı düzeylerdeki ölçümleri, tekrarlayan ölçümlerde ANOVA testi kullanılarak analiz edilmiştir. Grup içerisinde farklı zamanlarda alınan ölçümlerde uyarı ve egzersiz etkilerinin karşılaştırılması için iki faktörlü tekrarlayan (zaman x grup) ANOVA analizi yapılmıştır. Ölçümler arasındaki ikili karşılaştırmalar, Bonferroni post-hoc analizi ile test edilmiştir. Tüm analizler için anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: Tekrarlayan ölçümlerde sporcu grubunda NR, UGR, USGR, NH ve USGH'de, sedanter grupta ise NR, USGR, NH, UGH ve USGH değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).
Sonuç: Bilişsel performansın geliştirilmesinde sporcu grubunda YYAE daha etkiliyken, sedanter grupta ise OYSE'nin bilişsel performansa daha iyi etki ettiği görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Kognitif performans, Stroop, Yüksek yoğunluklu aralıklı egzersiz, Orta yoğunluklu sürekli egzersiz

Abstract:
Purpose: To examine the effects of high-intensity intermittent exercise and moderate-intensity continuous exercise models on cognitive performance in athletes and sedentary people.
Method: Two different groups were formed with equal number of participants. Both exercise protocols (YYAE, OYSE) were applied to the sedentary and athlete groups in different sessions. Before starting the exercise sessions, the exercise intensity was determined by the Karvonen Method for the OYSE (%65) and YYAE model (%75-100). All statistical analyzes were made with the SPSS 21 package program. The normality distributions of the data were checked with the Shapiro-Wilk test. The measurements of the same group at rest and at different levels were analyzed using the ANOVA test for repeated measurements. Two-factor repeated (time x group) ANOVA analysis was performed to compare the effects of stimulation and exercise in measurements taken at different times within the group. Pairwise comparisons between measurements were tested by Bonferroni post-hoc analysis. The significance level for all analyzes was accepted as p<0.05.
Findings: In repeated measurements, it was determined that there was a statistically significant difference in NR, UGR, USGR, NH and USGH in the athlete group, and in the NR, USGR, NH, UGH and USGH variables in the sedentary group (p<0.05).
Result: While HIIT was more effective in improving cognitive performance in the athlete group, MICE was found to have a better effect on cognitive performance in the sedentary group.
Keywords: Cognitive performance, Stroop, High intensity interval exercise, Moderate intensity continuous exercise