Gülaçar (Gümüşhane) ve civarındaki paleozoyik yaşlı plutonik kayaçların petrografik, jeokimyasal ve petrolojik özeliklerinin incelenmesi /
Yazar: HÜSEYİN ENES ATAY
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KAYGUSUZ
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Gümüşhane = Gümüşhane ; Jeokimya = Geochemistry ; Kayaçlar = Rocks ; Paleozoyik = Paleozoic ; Pontidler = Pontides

Özet:
Bu çalışmada, Gülaçar (Gümüşhane) ve civarında yer alan Paleozoyik yaşlı plütonik kayaçların mineralojik-petrografik ve tüm kayaç jeokimyasal özellikleri ortaya konularak, kayaçların oluşum mekanizmaları ve kökenleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
İnceleme alanının tabanında Erken Karbonifer yaşlı Kurtoğlu Metamorfitleri yer alır. Geç Karbonifer yaşlı Gümüşhane Plutonu Kurtoğlu Metamorfitleri'ni kesmiştir. Bu birimler üzerine uyumsuz olarak Erken-Orta Jura yaşlı Şenköy Formasyonu gelir. Bu formasyon Geç Jura-Erken Kretase yaşlı Berdiga Formasyonu tarafından uyumlu olarak üstlenir. Tüm bu birimler Eosen yaşlı Karadağ Granitoyidi tarafından kesilmiştir. İnceleme alanındaki en genç birimler Kuvaterner yaşlı alüvyonlardan oluşur.
İncelenen Paleozoyik yaşlı plütonik kayaçlar inceleme alanında yaklaşık 50 km2'lik bir alanda yayılım gösterir. Başlıca granit ve kuvarslı monzonit bileşimli kayaçlardan oluşur. Bu kayaçlar orta-iri taneli olup, ortoklas, kuvars, plajiyoklas, biyotit, amfibol ve opak mineralleri içerirler. 
İncelenen Paleozoyik yaşlı plütonik kayaçlar genel olarak I-tipi, peralümin ve orta-yüksek-K karakterli olup, yüksek SiO2 içeriklerine (% 63-77) sahiptirler. Kayaçlar büyük iyon yarıçaplı litofil elementlerce (LILEs) zenginleşmişlerdir. Kondrite göre normalleştirilmiş nadir toprak element desenleri konkav şekilli (LaN/YbN= 5.08-14.76) olup, negatif Eu anomalisi (EuN/Eu*=0.32-0.75) gösterirler. Ana ve iz element değişimleri dikkate alındığında, kayaçların gelişiminde plajiyoklas, hornblend ve Fe-Ti oksit fraksiyonlaşmasının etkili olduğunu görülür. Zirkon ve apatitlerde yapılan hesaplamalarda, kayaçların kristallenme sıcaklıkları 750-936 °C arasında değişmektedir. 
Tüm bu özellikler, yüksek molar (CaO+FeOT+MgO+TiO2) ve düşük molar (Na2O+K2O) / (FeOT+MgO+TiO2), K2O/Na2O ve Mg# içerikleri, incelenen Paleozoyik yaşlı plütonik kayaçların metabazalt / metagrovak türü kaynak kayaçların kısmı ergimesi ile oluşmuş olabileceğini gösterir.

Abstract:
In this study, the mineralogical-petrographic and whole-rock geochemical characteristics of the Paleozoic plutonic rocks in the Gülaçar (Gümüşhane) and surrounding region were determined, and the evolution and the origin of the rocks were investigated. 
Early Carboniferous Kurtoğlu Metamorphics are located at the base of the study area and are cut by the Late Carboniferous Gümüşhane Pluton. The Early-Middle Jurassic Şenköy Formation unconformably overlies this units and is conformably underlain by Late Jurassic to Lower Cretaceous Berdiga Formation. These units' cuts by the Eocene Karadağ Granitoid. Quaternary alluviums constitute the youngest unit of the study area.
Studied Paleozoic plutonic rocks crop out in an area of approximately 50 km2. They consist of granite and quartz monzonite composition rocks. The rocks are medium to coarse grained and contain plagioclase, orthoclase, quartz, amphibole, biotite and opaque minerals. Studied rocks are generally I-type, medium to high-K characters, and has high SiO2 (63 to 77 wt%) contents. They have peraluminous characters and enriched in large ion lithophile elements (LILEs). Chondrite normalized REE patterns are concave shaped (LaN/YbN = 5.08-14.76) and show negative Eu-anomalies (EuN/Eu* = 0.32-0.75). Major and trace element variations indicate significant role of plagioclase, amphibole and Fe-Ti oxide fractionation. The calculated crystallization temperatures of the rocks vary between 750 °C and 936 °C.
All these properties, high molar (CaO+FeOT+MgO+TiO2) ratios and low molar (Na2O+K2O) / (FeOT+MgO+TiO2), K2O/Na2O and Mg# values indicate that the Paleozoic aged plutonic rocks have occurred via the partial melting of the metabasalt / metagraywacke source rocks.