Avrupa Birliği yükseköğretim kalite göstergeleri ve Türkiye örneği
Quality indicators in European higher education and Turkey sample
Yazar: ÖZGE HACIFAZLIOĞLU
Danışman: PROF.DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZETYükseköğretim kurumları Avrupa Topluluğunun kültür ve değerleriningelişmesinde önemli bir yer tutuğundan dolayı, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üyeliksürecinde, yükseköğretim kurumlarındaki akademik ve eğitimsel standartların AvrupaBirliği üniversitelerinin standartlarıyla uyum içinde olması bu amaca ulaşmayı sağlayıcıetmenlerden biridir. Bu çalışma, teorik anlamda Avrupa Birliği yükseköğretimkurumlarında kalite çalışmalarına genel bir bakış açısı vermekle beraber; ampirikanlamda Türkiye'deki devlet üniversitelerinde bu göstergelere ne oranda ulaşılabildiğinigöstermesi açısından yükseköğretim literatürüne katkı sağlaması düşünülmektedir.Bu araştırmanın genel amacı yükseköğretim kurumlarındaki öğretim süreçleri veöğrenme kaynaklarına ilişkin öğrenci görüşlerinin belirlenmesidir. Bu genel amaçdoğrultusunda öğrencilerin fakültelerini tercih etme nedenleri, finansal olarakyararlandıkları kaynaklar gibi demografik bulgular belirlendikten sonra öğrencilerinbütünleşme, öğretim süreçleri, kariyer yönlendirme hizmetleri, kütüphane hizmetleri,öğretim elemanları ve yönetim kadrosuyla iletişim, öğrenci işleri, fizikû öğrenmekoşulları, kampus yaşamı, araştırma faaliyetleri, ölçme ve değerlendirme, ders içeriklerihakkında bilgilendirme alt boyutlarına ilişkin görüşleri belirlenmiştir.Araştırmada, öğrencilerin öğretim süreçleri ve öğrenme kaynaklarına ilişkingörüşlerinin belirlenmesi amacına uygun genel tarama modeli kullanılmıştır.Araştırmanın verileri literatür taraması ve örnekleme giren öğrencilere geliştirilenölçeğin uygulanması yoluyla elde edilmiştir. Verilerin toplanması için yükseköğretimdekalite kavramsal literatürü taranmış, hazırlanılan ?taslak ölçek? ön test- -son test olarakdil geçerliliği yapıldıktan sonra pilot çalışma olarak uygulanmıştır. Pilot çalışmasonucunda ölçeğe son şekli verilerek örneklem grubuna uygulama yoluna gidilmiştir.Araştırmanın çalışma evreni İstanbul ve İzmir illerindeki 1980 yılından sonrakurulmuş olan devlet üniversiteleridir. Bu üniversiteler içerisinden İstanbul ilinden veİzmir ilinden birer üniversite seçilmiştir. Marmara ve Dokuz Eylül Üniversiteleri'nineğitim ve işletme fakültelerinde öğrenim görmekte olan 3500 öğrenci, araştırmanınçalışma grubunu oluşturmuştur.VIVerilerin analizinde SPSS programı kullanılmış olup anlamlı verilerinbelirlenmesinde T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi ve İki Yönlü Varyans Analizikullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi ,01 düzeyinde aranmıştır.Araştırma bulgularına göre öğrencilerin, fakülteleriyle bütünleşme konusundasıkıntı yaşadıkları görülmektedir. Araştırmada işletme fakültesi öğrencilerinin eğitimfakültesi öğrencilerine göre kendilerini fakültelerine daha fazla ait hissettikleribelirlenmiştir. Bütünleşme en fazla yabancı diller bölümünde öğrenim gören 3. ve 4.sınıf öğrencileriyle, işletme bölümünde öğrenim gören 1. ve 2. sınıf öğrencilerindegörülmektedir. Bütünleşme en az eğitim fakültesinde sözel ve sayısal bölümlerdeöğrenim gören 4. sınıf öğrencilerinde yaşanmaktadır. Fakültelerindeki öğretimkonusunda, öğrencilerin genel olarak kararsız bir tutum sergiledikleri belirlenmiştir.İşletme fakültesi öğrencileri eğitim fakültesi öğrencilerine göre öğretim süreçlerindendaha olumlu görüş belirtmişlerdir. Öğretim süreçleri alt boyutunda 1. sınıf ve son sınıföğrencileri arasında birinci sınıf öğrencilerinin lehine bir farklılık belirlenmiştir.Araştırmada, öğrencilerin öğretim ve öğrenme süreçleri alt boyutlarının tümündefakülte, bölüm, sınıf, cinsiyet ve üye olunan kulüp faaliyetlerine ilişkin farklı görüşlerbelirttikleri belirlenmiştir. Bulgular Avrupa Birliği ülkeleri üniversite kalite kriterlerikonusunda yayınlanmış çalışmalar ile tartışılmış ve bulgular doğrultusunda önerilerüretilmiştir.Anahtar Kelimeler : Yükseköğretim, Avrupa Birliği, Kalite Göstergeleri, ÖğrenciOdaklı Kalite, Öğrenci Bütünleşmesi.VII

Abstract:
ABSTRACTAs higher education institutions play significant roles in the establishment ofcultivating and promoting the European society with its values and culture, in the wakeof Turkey?s candidacy to European Union, the compliance of the academic andeducational standards of the Turkish higher education institutions with the Europeanuniversity standards is one of the determining factors that would fundamentally smoothand ease the path to Turkey?s goal. This study is thought to contribute to the HigherEducation literature, by giving a general picture of the higher education quality studiesin European Union as well as reflecting the extent to which these indicators are met bypublic higher education institutions in Turkey.The purpose of this study is to determine students? perceptions of teachingresources and learning opportunities provided by higher education institutions. Inparallel with this purpose, demographic variables regarding, preference reasons for thefaculty, financial aid received were determined. Students? perceptions were determinedregarding the following dimensions: Integration and teaching processes, career guidanceservices, library facilities and services, communication with the faculty administrationand the academics, students registrars office, physical learning conditions, campus life,research activities, assessment and evaluation and course contents.General scanning technique was used in determining the perceptions of studentsregarding teaching processes and learning opportunities. After devising the scaledepending on the related literature, the draft was applied as a pilot study. Languagevalidity was conducted as the pre-test and post-test. Final shape of the scale was givenafter the pilot study and applied to the sample group.Universities in Istanbul and Izmir, established after 1980, constitute the scope ofthis research. 3500 students who continue their education at the Faculty of Educationand Faculty of Management at Marmara and Dokuz Eylul Universities constitute thesample of the study.Statistical Package for Social Sciences (SPSS) was used in the analysis of thedata. T test, One Way Anova Analysis and Two Way Anova Analysis were used todetermine the significant findings. ,01 was accepted as the significance level.VIIIResults of the study revealed that students experience difficulty in terms ofintegration with their faculties. Students from the Faculty of Management appeared tobe more belonging to the faculty culture when compared with the students from theFaculty of Education. Integration was mostly observed among the junior and seniorstudents of Foreign Languages Department and the freshman and sophomore students ofthe Management Department. Students from the Faculty of Management presented amore positive attitude in terms of the teaching processes when compared with thestudents from the Faculty of Education. Freshman students appeared to be more positiveregarding the teaching processes. Meaningful differences were observed with regard toall sub dimensions in relation to the faculty, department, class, gender, and clubmembership variables. Recommendations were developed in relation with the findings.Key Words: Higher Education, European Union, Quality Indicators, Student CenteredQuality, Student Integration.IX