Türkiye ve Ürdün'deki ilköğretim fen bilimleri dersi öğretim programlarının ögelerine göre karşılaştırması
Comparison of primary sciences teaching programs in Turkey and Jordan according to the dimensions
Yazar: MANAL OMAR HASAN HAMED
Danışman: DOÇ. DR. PINAR BİLASA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Türkiye = Türkiye ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Ürdün = Jordan ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de ilköğretimde okutulan Fen Bilimleri Dersi ile Ürdün'de ilköğretimde okutulan Fen Bilimleri Öğretim Programlarını programın ögeleri açısından karşılaştırılarak incelenmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından oluşturulan görüşme formu aracılığıyla ve ayrıca belge (doküman) tarama ile elde edilmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2020–2021 eğitim-öğretim yılında Türkiye'de MEB'e bağlı Ankara İli Yenimahalle ilçesinde bulunan 102 okul (54 ilkokul ve 48 ortaokul) arasından 12 ilkokul ve 13 ortaokul toplam 25 okulda görev yapan 25 Fen öğretmeni ile Ürdün'ün İrbid İli Beni-Ebeid İlçesinde bulunan 44 okuldan (26 ilkokul ve 18 ortaokul) 20'sinde görev yapan 25 Fen öğretmeni olmak üzere toplamda 50 öğretmen çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formu için öncelikle alan yazın taramasına dayalı olarak 25 soru oluşturulmuş, daha sonra 2 fen bilgisi (1'i Türk diğeri Ürdünlü) ve 2 Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim dalı öğretim üyesinin değerlendirmesine sunularak 6 soru daha eklenmiş ve 31 sorudan oluşan görüşme formuna son hali verilmiştir. Görüşme formu aracılığıyla toplanan veriler betimsel analiz yapılarak belge taramalarından elde edilen bilgilerle desteklenmiştir. Elde edilen bulgularına göre Türkiye'de Fen Bilimleri öğretim programının temel eğitimin üçüncü sınıfından itibaren, Ürdün'de ise birinci sınıftan itibaren verilmeye başlandığı görülmüştür. Her iki programda yer alan hedeflerin öğrenci ihtiyaçlarına ve konu alanının özelliklerine uygun ve hedeflerin birbirleriyle tutarlı olduğu görülmüştür. Her iki programda da hedeflerin yeterince açık ve anlaşılır bir şekilde olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra Türkiye'de ilköğretimde okutulan Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında dört temel alan bulunduğu Ürdün ilköğretim Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında ise beş temel alan bulunduğu görülmüştür. Türkiye'de Öğretim Programında Fen Bilimleri Dersi (3, 4, 5, 6, 7. ve 8. Sınıf) için kazanım sayısı 302 iken Ürdün'de ise Öğretim Programında Fen Bilimleri Dersi (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. ve 8. Sınıfları) için kazanım sayısı 510'dur. Elde edilen görüşlere göre Türkiye'de programın içeriğinin hedeflerle istenilen düzeyde tutarlı olduğu, Ürdün'de ise orta düzeyde tutarlı olduğu Buraya birkaç öneri de ifade edilebilir. Türkiye'de fen derslerine haftalık toplam 22 saat ayrılırken Ürdün'de ise haftalık toplam 20 saat ayrılmıştır. Ürdün fen dersleri birinci sınıftan itibaren veriliyor olsa da Ürdün'de fen dersine ayrılan saat sayısı Türkiye'dekinden daha az olduğu görülmüştür. Bunu yanı sıra her iki ülke programlarında öğrencilerin değerlendirilmesi için önerilen ölçme-değerlendirme araçlarında çeşitlilik olduğu görülmüştür. Türkiye'de programlarda ölçme-değerlendirmenin bir dönemde iki kere yapıldığı belirtirlerken Ürdün'deki programda ölçme-değerlendirmenin bir dönemde dört kere yapıldığı tespit edilmiştir. Her iki ülkedeki programda sözlü yoklama, yazılı yoklama, çoktan seçmeli test, doğru-yanlış testi, boşluk doldurmalı test ve eşleştirmeli test kullanmaktadır. Araştırmanın sonucunda bulgulara dayalı olarak uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik olarak şöyle önerilerde bulunulabilir. Ürdün'deki fen bilimlerinin öğretim programında öğrencilerin elde ettikleri bilgilerin daha kalıcı olabilmesi için kazanım sayısı azaltılması gerekmektedir. Türkiye'de fen bilimlerinin öğretim programında yaparak-yaşayarak öğretme yöntemlerini benimsemek ve öğrenmeleri anlamlı hale getirmek gerekmektedir. Türkiye ve Ürdün'deki her iki fen bilimleri öğretim programında gündelik hayatla daha bağlantılı içeriklere sahip olması gerekmektedir. Ürdün ve Türkiye dışında farklı ülkelerde de fen bilimleri öğretim programları ve uygulamaları ilgili karşılaştırmalı araştırmalar yapılabilir.

Abstract:
The aim of this comparative study is to investigate the curriculum of science which have been applied in primary education in both countries, Turkey and Jordan in terms of the elements of the program. In this study, Phenomenology method was used as a qualitative research method. The data was obtained by the researcher from interviews, in addition to related literature and documents. The study was applied in the 2020-2021 study year in two different study groups by two different countries, Turkey and Jordan. The first group consists of 25 Science teachers working in a total of 25 schools. 12 of these teachers work in primary schools and 13 of them in secondary schools, out of a total of 102 schools in 54 primary and 48 secondary schools in Yenimahalle district of Ankara city affiliated to the Ministry of National Education in Turkey. The secound group also consists of a total of 50 teachers, including 25 science teachers working in 20 of 44 schools in 26 primary and 18 secondary schools in Irbid city, Beni-Ebeid District, Jordan. The collected data from the constructed interview were analyzed using descriptive analysis and supported by the information obtained from literature. According to our findings, the science curriculum starts from the third grade in Turkey, while in Jordan it strats from the first grade. The objectives in both programs are suitable for the needs of the students and the characteristics of the subject area, also, the objectives are consistent with each other. In both programs, it has been determined that the objectives are sufficiently clear and understandable. We also concluded that there are 4 basic areas in the Science Curriculum that is being applied in primary education in Turkey. On the other hand, there is 5 basic areas is applies in the Primary Science Curriculum in Jordan. Moreover, in Turkey, the number of attainments for the Science Course in the education program (3, 4, 5, 6, 7th and 8th Grade) is 302, while in Jordan, the number of attainments for the Science Course in the education program (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7th and 8th Grades) is 510. Accordingly, the content of the program in Turkey is consistent with the objectives, while in Jordan it is moderately consistent. As a conclusion, in Turkey the total number of hours per week for science lessons should be 22 hours, where as in Jordan, a total of 20 hours needs to be set per week. Also, although science lessons in Jordan are given from the first grade, we observed that the number of hours devoted to science lessons in Jordan is less than in Turkey. furthermore, there is diversity in the assessment-evaluation tools recommended for the evaluation of students in the programs of both countries. In Turkey, the measurement-evaluation was done twice per semester in the program, in contrast, in Jordan the measurement-evaluation was done 4 times in each semester in the program in Jordan. The program in both countries is using oral attendance, written exam, multiple choice test, true-false test, fill-in-the-blank test and critical test. As a result of this study and based on our conditions we have a number of recommendations that may have a great benefit for further studies and related applications. Our recommendation includes the following: in Jordan, the number of acquisitions should be reduced, in order to come out with a permanent knowledge gained by the students in the science curriculum in Jordan. In Turkey, the science curriculum needs to adopt an applicable education method and to make the learning process meaningful. Both science curriculum in Turkey and Jordan should have content that is more relevant to daily life. Similar studies interested to investigate the science education program and related application can be conducted in different countries other than Turkey and Jordan.