Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde hastalık algısının ölüm kaygısına etkisi
The effect of disease perception on death anxiety in individuals with chronic obstructive lung disease
Yazar: ZUHAL BORUÇALAN
Danışman: DOÇ. DR. SAADET CAN ÇİÇEK
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin hastalık algısının ölüm kaygısı üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Araştırma tanımlayıcı tiptedir. Çalışma evrenini iki kamu hastanesinin, "Göğüs Hastalıkları Kliniğinde", 01.08.2021-01.02.2022 tarihleri arasında yatarak tedavi gören KOAH tanısı almış bireyler, örneklemi ise dahil edilme kriterlerini karşılayan bireyler oluşturmuştur. Örneklem sayısı güç analizi ile 94 olarak belirlenmiş olup araştırma 97 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Tanıtım Bilgi Formu Hastalık Algısı Ölçeği, Ölüm Kaygısı Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. 
Katılımcıların yaş ortalaması 70.11 yıl, %71.1'i 65 yaş ve üzeri, %70.1'i erkek, %45.4'ü sağlığını "orta" olarak algılamaktadır. Katılımcıların %81.4'ü KOAH 3. ve 4. evre olup, en fazla sırasıyla soluk almada güçlük, hırıltılı soluma, yorgunluk, güç kaybı ve uyku güçlüğü semptomlarını yaşamaktadır. Katılımcıların hastalıklarına neden olan en önemli ilk üç sebep sigara içme, çevre kirliliği ve stres ya da endişe olarak belirlenmiştir. İyi hastalık algısına sahip bireylerin hastalıklarını anlayap tedavi kontrolünü daha iyi sağladığı belirlenmiştir. Katılımcıların %40,2'sinde orta düzeyde ölüm kaygısı belirlenmiştir. Ölüm kaygısı puanı sadece sağlığı algılama değişkeni için anlamlı bir fark göstermiş olup sağlığını "kötü" olarak algılayan katılımcıların ölüm kaygısı puanları sağlığını "iyi" olarak algılayan katılımcılardan anlamlı olarak yüksektir (p<0.05). Ölüm kaygısı puanının KOAH nedeniyle hastaneye yatma durumuna göre anlamlı bir fark gösterdiği ve son bir yılda hastaneye yatanlarda anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Katılımcıların hastalık algısı ve ölüm kaygısı puanları karşılaştırıldığında; hastalığın kronik olduğunu düşündükçe ölüm kaygılarının arttığı belirlenmiştir. Ölüm kaygısı ile kişisel kontrol ve tedavi kontrolü arasında anlamlı negatif bir ilişki belirlenmiştir. Bireylerin, hastalıklarını kontrol edebileceklerine ilişkin algıları arttıkça ve hastalığın tedavi ile kontrol edilebileceğine ilişkin pozitif algıları arttıkça ölüm kaygılarının azaldığı belirlenmiştir. Ölüm kaygısı ile duygusal temsiller arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğu ve hastalıkları ile ilgili endişeleri arttıkça ölüm kaygılarının arttığı belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of illness perception on death anxiety of individuals with chronic obstructive pulmonary disease.
The research is of descriptive type. The population of the study consisted of individuals diagnosed with COPD who were hospitalized between 01.08.2021 and 01.02.2022 in the "Chest Diseases Clinic" of two public hospitals, and the sample consisted of individuals who met the inclusion criteria. The sample number was determined as 94 by power analysis and the research was carried out with 97 participants. Data; Introductory Information Form was obtained by using the Illness Perception Scale and the Death Anxiety Scale.
The average age of the participants is 70.11 years, 71.1% of them are 65 years and older, 70.1% are male, 45.4% perceive their health as "moderate". 81.4% of the participants were in stage 3 and 4 of COPD, and they experienced the most symptoms of difficulty in breathing, wheezing, fatigue, loss of strength and difficulty sleeping, respectively. The three most important reasons for the diseases of the participants were determined as smoking, environmental pollution and stress or anxiety. It has been determined that individuals with good disease perception understand their diseases and provide better control of treatment. Moderate death anxiety was determined in 40.2% of the participants. The death anxiety score showed a significant difference only for the health perception variable, and the death anxiety scores of the participants who perceived their health as "bad" were significantly higher than those who perceived their health as "good" (p<0.05). It was determined that the death anxiety score showed a significant difference compared to the hospitalization status due to COPD and was significantly higher in those hospitalized in the last year (p<0.05). When the participants' perception of illness and death anxiety scores were compared; It was determined that the death anxiety increased as the disease was thought to be chronic. A significant negative relationship was determined between death anxiety and personal control and treatment control. It has been determined that as individuals' perceptions that they can control their diseases increase and their positive perceptions that the disease can be controlled with treatment increase, death anxiety decreases. It was determined that there was a significant positive relationship between death anxiety and emotional representations, and that death anxiety increased as their anxiety about their illness increased.