Bir performans ölçütü olarak ilişkili taraf satışlarının firma performansına etkisi: Borsa İstanbul'da bir uygulama
The effect of related party sales as a performance measure on firm performance: An application in Istanbul stock exchange
Yazar: AYŞE BETÜL KÜÇÜKTÜFEKÇİ
Danışman: PROF. DR. İDRİS VARICI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Gelişen teknoloji ile birlikte her geçen gün işletmeler küreselleşen ekonominin içinde yer almaktadır. Küresel bir piyasada rekabet etmek oldukça zordur. Her gün pazara yeni giren, büyüyen, gelişen, yatırım yapan firmaların arasında rekabet ortamı gittikçe yoğunlaştığından işletmeler yeni arayışlara yönelmektedirler ve yönelmek zorundadırlar. Bir işletmenin zorlu piyasa koşullarında faaliyetlerine devam edebilmesinde işletmenin performansı da oldukça önemlidir. Çünkü küresel bir ekonomide, zorlu piyasa koşullarında varlığını sürdürebilmek, işletmenin hem iç paydaşlarını hem de dış paydaşlarını memnun edebilmesine bağlıdır. Paydaşların çeşitliliği düşünüldüğünde bir işletme için bu durum farklı istek ve ihtiyaçlara cevap verebilmesi anlamına gelmektedir. Hemen hemen her işletme ilişkili olduğu çevresi ile ticari faaliyetlerde bulunmaktadır. Çok sayıda işletmenin bulunduğu bir piyasada güvenilirlik, işlem maliyeti vb. düşünerek firmalar ilişkili olduğu taraflarla işlem yapmayı tercih edebilmektedir. Bu çalışmada ilişkili taraf satışlarının firma performansını etkileyip etkilemediği ya da hangi yönde etkilediği incelenmiştir. Firma performanslarının belirlenmesinde ise rasyolar, kriter olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda en fazla ağırlığa sahip olan kriterlerin sırasıyla esas faaliyet kâr marjı ve ROE(Öz Sermaye Kârlılığı), nakit oran, ROA(Aktif Kârlılığı), finansal kaldıraç oranı, aktif devir hızı, net kâr marjı, finansman oranı ve en az ağırlığa sahip olan rasyoların cari oran ile asit-test oranı olduğu olduğu tespit edilmiştir. Uygulanan basit regresyon analizi sonucunda ise ilişkili taraflara satışların firma performansı üzerinde negatif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
With the development of technology, businesses are taking part in the globalization of the economy day by day. It is very difficult to compete in a global market. Since the competitive environment is getting more intense among the companies that enter the market every day, grow, develop, and invest, businesses are turning to new searches and have to turn to new searches. The performance of a business is also very important for a business to continue its activities in challenging market conditions. Surviving in a global economy and challenging market conditions depends on the ability of the business to satisfy both its internal and external stakeholders. Considering the diversity of stakeholders, a business must be able to respond to different demands and needs. Almost every business engages in commercial activities with its related parties. In a market with many firms, firms may prefer to trade with related parties due to reliability, transaction cost, etc. This study examines whether or in which direction related party sales affect firm performance. Ratios are used as criteria to determine firm performance. As a result of the research, it was determined that the criteria with the highest weight were operating profit margin and ROE (Return on Equity), cash ratio, ROA (Return on Assets), financial leverage ratio, asset turnover ratio, net profit margin, financing ratio and the ratios with the least weight were current ratio and acid-test ratio. As a result of the simple regression analysis, it is determined that sales to related parties have a negative effect on firm performance.