Rehberlik ve araştırma merkezi ve özel özel eğitim rehabilitasyon merkezi personeli bakış açısıyla destek eğitim uygulamalarında modül kullanımı
The Use of modules in support service provision from the eyes of counseling and research center and rehabilitation center personnel
Yazar: ZEYNEP ORUÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE DOLUNAY SARICA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireyin gelişiminin izlenmesi, risk altında olanların belirlenmesi, gerekli önlemlerin alınması ve gereksinim duyulan programların geliştirilebilmesi için özel eğitimde tanılama ve değerlendirme kilit bir noktadadır. Gelişimi biyolojik ya da çevresel nedenlerle risk altında olan bireylerin erken tanılama-değerlendirme ve erken eğitimöğretime katılımının sağlanması, işbirliği içerisinde tutarlı bir ekip değerlendirmesi ile mümkündür. Bireye uygulanacak değerlendirme aracı olan modüller ile gereksinimlerinin belirlenmesi ve bunları karşılamak amaçlı bireyle çalışmalar yürütecek personelin ortak, tutarlı hedefler belirlemesi işlevsel ve etkili olacaktır. Birey için ortak belirlenen modüllerin etkili bir eğitim programı ile bireyle etkileşim halinde olan eğitimci/personel tarafından uygulanması, bireyin o hedefi edinimini hızlandıracak, aynı zamanda kazanımlarını çeşitli ortamlarda genellemesini sağlayacaktır. Bunun beraberinde Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde öğrenciyle çalışılması için Özel Özel Eğitim Rehabilitasyon Merkezlerine verilen modüllerin çalışılmamasının ya da Özel Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi tarafından farklı amaçlara yönelik modüllerin seçilmesinde personel görüşlerinin, süreçte yaşanan aksaklıkların temellerinin anlaşılması bakımından önemli görünmektedir. Diğer bir deyişle, aynı birey üzerinden yapılan iki farklı değerlendirmenin ve verilen modüllerin farklı işlenmesinin uzman görüşleri aracılığıyla ortaya konması sahadaki var olan durumu ve neden iki farklı değerlendirmenin ortaya çıktığını göstermesi açısından da önemli olacaktır. Bu yolla modüllerin yeterli ve yetersiz yönlerinin belirlenmesi ve modüllerin ortak amaca hizmet edip etmediği önemli ölçüde ortaya çıkabilecektir. Bu doğrultuda bu araştırmanın genel problemi: "Rehberlik ve Araştırma Merkezi ile Özel Özel Eğitim Rehabilitasyon Merkezi vii personelinin destek eğitim uygulamalarında modül kullanımına ilişkin görüş ve önerileri nelerdir?" olarak belirlenmiştir. Temel nitel araştırma olarak desenlenen araştırmanın katılımcılarını, ölçüte dayalı örnekleme tekniğiyle ulaşılan ve İstanbul ilindeki altı Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nden (RAM) birinde ve üç Özel Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nden (ÖERM) birinde görev yapan 34 eğitimci oluşturmaktadır. Katılımcıların araştırma sorularına yönelik görüş ve önerilerinin elde etmek amacıyla veri toplama tekniklerinden yarı yapılandırılmış bireysel görüşme tekniği tercih edilmiş, bu doğrultuda iki grup için yarı yapılandırılmış görüşme formları geliştirilmiştir. Tümevarımsal içerik analiziyle analiz edilen verilerden, RAM personeli için beş, ÖERM personeli için ise dört tema elde edilmiştir. RAM personeli tarafından elde edilen veriler doğrultusunda oluşturulan temalar sırasıyla şu şekildedir; (a) Modüllerin içeriğine ilişkin görüşler, (b) Modüllerin kullanımına ilişkin görüşler, (c) Modüllerin geliştirilmesine ilişkin öneriler, (d) Modüllerin ÖERM personeli tarafından uygulanma düzeyine ilişkin görüşler (e) Performans alımında karşılaşılan güçlüklere ilişkin geliştirilen çözümler. ÖERM personeli tarafından elde edilen veriler doğrultusunda oluşturulan temalar sırasıyla şu şekildedir; (a) Modüllerin içeriğine ilişkin görüşler, (b) Modüllerin kullanımına ilişkin görüşler, (c) Modüllerin geliştirilmesine yönelik öneriler, (d) Modüllerin ÖERM personeli tarafından uygulanma düzeyine ilişkin görüşler. RAM ile ÖERM personelinden özel eğitim değerlendirme sürecinde modül kullanımı hakkında elde edilen veriler doğrultusunda, bu merkezlerde görevli eğitimcilerin modüller ile ilgili görüşlerine, modül kullanımının işlevsel ve eksik-hatalı taraflarına yönelik görüş ve çözüm önerilerine, verilen modüllerin farklı uygulanma biçimleri ile buna bağlı yaşanan yasal olmayan süreçlere, ortaya çıkan kurumlar arası tutarsızlığa, değerlendirme ve öğretim sürecinde karşılaştıkları problemlere ve çözüm yollarına ulaşılmıştır. Bu bulgular dışında, RAM ve ÖERM arasında, birçok benzer araştırma sonuçlarında da olduğu gibi, işbirliği yetersizliği, süreçle ilgili mesleki bilgi yetersizliği ve uygulamalarda materyal yetersizliği, fiziki şartlarda yetersizlikler, değerlendirme ve öğretimde süre yetersizliği ve bunlara bağlı modülün içeriğinin, değerlendirme ve öğretimde uygulanmasında yaşanan eksiklikler belirlenmiş ve bunlara değinilmiştir.

Abstract:
Diagnosis and assessment is a key point in special education in order to monitor the development of the individual, identify those at risk, take the necessary measures and develop the required programmes. Early identification-evaluation of individuals whose development is at risk due to biological or environmental reasons and ensuring their participation in early education and training is possible with a consistent team evaluation in cooperation. It will be functional and effective for the modules, which are assessment tools to be administered to the individual, and the personnel who will work with the individual to determine their needs and meet them to set common, consistent goals. Implementation of the modules determined for the individual by the educator/staff interacting with the individual with an effective training programme will accelerate the individual's acquisition of that goal and at the same time will enable the individual to generalise his/her gains in various environments. In addition to this, it seems important to understand the opinions of the staff on the non-working of the modules given to the Special Special Education Rehabilitation Centres to work with the student in Guidance and Research Centres or the selection of modules for different purposes by the Special Special Education and Rehabilitation Centre in order to understand the basis of the problems experienced in the process. In other words, it will be important to reveal two different evaluations made on the same individual and the different processing of the given modules through expert opinions in order to show the existing situation in the field and why two different evaluations have emerged. In this way, it will be possible to determine the sufficient and insufficient aspects of the modules and whether the modules serve a common purpose. In this sense, the general research question of this study was: 'What are the opinions and suggestions of the staff of Guidance and Research Centre and Private Special Education Rehabilitation Centre regarding the use of modules in support education practices?" ix The participants of the study, which was designed as a basic qualitative research, consisted of 34 educators working in one of the six Guidance and Research Centers (GRCs) and three Special Education and Rehabilitation Centers (SERCs) in Istanbul. In order to obtain the opinions and suggestions of the participants regarding the research questions, semi-structured individual interview technique was preferred among the data collection techniques, and semi-structured interview forms were developed for two groups in this direction. The results from inductive content analysis revealed five themes for the GRC staff and four for the SERC staff. The themes created in line with the data obtained by the GRC staff are as follows; (a) Opinions on the content of the modules, (b) Opinions on the use of the modules, (c) Suggestions on the development of the modules, (d) Opinions on the level of implementation of the modules by the staff of the SERC (e) Solutions developed for the difficulties encountered in performance intake. The themes created in line with the data obtained by the SCRM staff are as follows; (a) Opinions on the content of the modules, (b) Opinions on the use of the modules, (c) Suggestions for the development of the modules, (d) Opinions on the level of implementation of the modules by the SCRM staff. In line with the data obtained from the staff of CRCs and SERCs about the use of modules in the special education assessment process, the opinions of the educators working in these centres about the modules, their opinions and solution suggestions regarding the functional and deficient and faulty aspects of the use of modules, the different ways of implementing the modules given and the related illegal processes, the inter-institutional inconsistency that emerged, the problems they encountered in the evaluation and teaching process and the solutions were reached. Apart from these findings, as in many similar studies, inadequacy of cooperation between CRC and SERC, inadequacy of professional knowledge about the process, inadequacy of materials in applications, inadequacies in physical conditions, inadequacy of time in evaluation and teaching, and deficiencies in the implementation of the content of the module in evaluation and teaching have been identified and addressed.