Tüketici finansman şirketlerinin finansal sistem içindeki yeri ve Türkiye'de kredi kullandıran diğer kurumlar ile karşılaştırmalı incelenmesi
The place of concumer finance companies in the financial system and its comparative examination with other credit instutions in Turkey
Yazar: MUSTAFA İBİCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NEJAT COŞKUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünya ekonomilerinde ya anan geli melere entegrasyonusa layabilmek için Türkiye'de 1980'li yıllarda ba layan finansal liberalle mehareketi, yeni finansal araç ve kurumların ortaya çıkmasına neden olmu tur.Türkiye'nin bu süreçte tanı tı ı kurumlardan biride tüketici finansmanirketleridir. Yasal çerçevesi hazırlanarak 1995 yılında faaliyete ba layan bukurumların temel fonksiyonu, her türlü ta ınır mal ve e ya için tüketici kredisisa lamaktır. Kurulu undan günümüze kadar geçen süre içinde piyasadafaaliyet gösteren tüketici finansman irketlerinin sayıları de i mi , krizdönemlerinde kapananları yeni irket kurumları takip etmi tir. Bu süreçtefaaliyet gösteren irketler nakdi kredi yanında kredi kartı da sunarak hizmetvermeye çalı mı lardır. Türkiye'de ortaklık yapılarında yabancı sermaye debulunduran bu kurumlar, mal ve hizmetin satı noktalarında tüketicilere kredisunarak faaliyette bulunmaktadırlar. Birçok ürün grubu için finansmansa lamalarına ra men en çok otomotiv sektöründe vermi oldukları hizmetile kendilerini göstermektedirler. Daha çok holding bünyesinde kurulan bukurumlar, holding içinde faaliyet gösteren firmalar tarafından üretilen yadasatılan ürünlerin satı ını finanse etmek için kuruldukları gözlenmi tir.2006 yılı ilk yarısı itibariyle Türkiye'de mali sektörde faaliyetgösteren tüketici finansman irketleri sektörü incelendi inde, 2005 yılısonunda iki tane daha irkete faaliyet yetki belgesinin verilmesiyle beraberirket sayısı dokuza çıkmı tır. Geçmi yıllarda sunmu oldukları ürünleriçinde, kredi kartı da olmasına ra men, bugün faaliyet gösteren tüketicifinansman irketleri sadece tüketici kredisi kullandırmaktadırlar. Kurulu vefaaliyet izninden denetimine kadar Hazine Müste arlı ının sorumlu oldu ubu kurumlar ile ilgili olan tüm yetkiler di er mali kurumlarda oldu u gibi, 1Ocak 2006 tarihinden itibaren Bankacılık Düzenleme ve DenetlemeKurumuna geçmi tir.Tezde, Türkiye'de mali sistem içinde faaliyet gösteren tüketicifinansman irketleri ve bu irketlerin kredi i lemleri incelenmi tir. Tüketicifinansman irketlerinin mali sektördeki yerinin daha net görülmesiaçısından, di er finansal kurumlar ile kredi i lemleri de anlatılmı tır.Türkiye'de mali sistemde yer alan ve fon açı ı olan kesim için finansmansa layan kurumlar tüketici finansman irketleri dı ında bankacılık sektörü ilefinansal kiralama ve faktoring irketleridir. Bankacılık sektörü, mevduatbankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile katılım bankaları olmak üzere üçkurumsal yapı olarak incelenmi tir. Tüketici finansman irketleri ilebankacılık sektörüne ait finansal tablolarından bu kurumlar tarafındankullandırılan kredi büyüklü ü çok açık görülmektedir. Ancak, finansalkiralama ve faktoring irketleri için aynı durum söz konusu de ildir.Dolayısıyla çalı mada, tüketici finansman irketleri kredi hacimleri ilefinansal kiralama ve faktoring irketleri kredi hacimlerininkar ıla tırılabilmesi için bu kurumların finansal tablolarından kredibüyüklü üne nasıl ula ılaca ı açıklanmı tır. Bu açıklama, Avrupa Birli iülkelerinde kullanılmakta olan ve Birlik üyesi ülkelerde sektörlerin do ru birekilde kar ıla tırılabilmesi için gerekli olan, standart bilgileri üretmede Birlikve aday ülkelere rehber niteli i ta ıyan, Avrupa Ulusal ve Bölgesel HesaplarSistemi 1995 (ESA95)'e göre yapılmı tır. Türkiye'nin Avrupa Birli i uyumsürecini ya adı ı bu dönemde, konuya bu ekilde bir yakla ım daha daanlamlı oldu u dü ünülmektedir.Tezde, tüketici finansman irketlerinin mali sistem içindeki yerivurgulanmı , kaynak temininde ve sunmu oldukları finansal ürünlerinçe idinde mevzuattan kaynaklanan sıkıntılar oldu u sonucuna varılmı tır.Anahtar Kelimeler: Mali sistem, ESA95, Mali kurumlar, TüketiciFinansman irketleri, Kredi, Tüketici Kredisi.

Abstract:
In Turkey, the financial liberalization beginning in the years of1980?s to integrate to world economy help to appear new financialinstruments and institutions. One of these institutions is consumer financecompanies. The primary function of these companies appearing first in 1995is to provide consumer credit for consumers in the Turkey. At the beginning,they have given not only consumer credit but also credit card. The abroadcapital also takes place in these institutions and they give credit toconsumer in the place where goods and services take place in. Althoughthey provide credit for lots of goods and services, the sector of automotivethat is given is the most in Turkey. It is observed that these institutionsmostly established within the holding company and they finance sellingwhich is the saled or produced by holding company.In the present, there are nine consumer finance companies inTurkey. In the past although credit cart was given to consumers by thesecompanies, but now they only give consumer credit. The BDDK isresponsible for these companies all respect such as their establishment toits odit since 01.01.2006.In the thesis, consumer finance companies operating in Turkey andtheir credit transactions are examined. Besides, other financial institutionsare also discussed in order to understand the importance of the consumerfinance companies in the overall financial system. Other institutions thathave a role in Turkish financial system are the banking sector institutionsand leasing and factoring companies. Banking sector has been examined inthree different institutional structures namely deposit banks, developmentand investment banks and participation banks. The credit volume of theconsumer finance companies and banking sector is easily seen from thefinancial statements. However, this situation is not valid for leasing andfactoring companies. Because of this reason, in the thesis it is alsoexplained how to obtain the credit volume of those institutions from their2financial statements in order to be able make comparisons between all thefinancial institutions. This explanation was conducted according to theESA95 system, which is the main guide to produce data standards neededto make comparisons between the Union member countries. Besides, thiskind of approach to the subject is more meaningful considering theEuropean Union accession period of Turkey.Finally in the thesis, the importance of consumer finance companieshas been stressed and it is concluded that the variety of the financialproducts that are served by consumer finance companies and assurance offinancial sources that are provided to consumer finance companies arerestricted due to the problems in legislationKey Words: Financial System, ESA95, Consumer FinanceCompanies, Credit, Consumer Credit.