Realist ve liberal teoriler ışığında AK parti Hükümetleri'nin orta doğu politikaları (2002-2015)
AKP's middle east foreign policies in the light of the realistic and liberalist theories
Yazar: GÜLAY EMİRHANOĞLU
Danışman: PROF. DR. CAFER TAYYAR ARI
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Küreselleşme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tezin amacı, Türkiye Cumhuriyeti'nin Orta Doğu dış politikasının genel bir özetini vererek Adalet ve Kalkınma Partisi dönemindeki Türkiye Orta Doğu politikasını realist ve liberal teoriler ışığında açıklamaktır. 2000'li yıllar genelde Türk dış politikasında dönüşümlerin yaşandığı yıllar olmuştur. Orta Doğu, bu yıllarda AK Parti hükümetleri döneminde dış politikada merkezi bir yerde olmuştur. AK Parti, 2002 yılında iktidara geldikten sonraki süreçte, Refah Partisi'nin 90'larda geliştirmek istediği Orta Doğu Politikasını gerçekleştirmek istemiştir. Bu süreçte AK Parti, "Komşular ile Sıfır Sorun" politikası "insani değerler bazlı" politikayı dış politikada esas olarak edinmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin sınır komşuları ile sorunları çözme amacını taşıyan bu politika, ilk yıllarda başarılı olmuştur. Ancak, Tunus'ta başlayan Arap Baharı, Orta Doğu politikasındaki dengeleri değiştirmiştir. Bu süreçte Türkiye, Davos Krizi sonrası elde ettiği "lider figür" başarımını yavaşça yitirmiştir. Arap Baharının etkisinde Mısır'da yaşanan rejim değişikliği ve akabinde yaşanan darbe ve Suriye'de ortaya çıkan iç savaş, Türkiye'nin milli güvenliğini tehdit eder hale gelmiş, Türkiye'nin Orta Doğu politikası realist bir veçheye bürünmüştür. Bu süreçte IŞID'in Suriye'de de-facto bir devlet kurması ve Avrupa devletlerinde terör saldırıları başlatmaları, batının bölgeye müdahil olmasına neden olmuştur. Türkiye'nin Suriye iç savaşı sonrası Orta Doğu politikası değişmiş, bir anlamda Türkiye kendi ulusal güvenliğini ve çıkarlarını korumak adına realist politikalar izlemiştir.


Anahtar Kelimeler: Ortadoğu, Türkiye, AK Parti

Abstract:
Object of this thesis is to give a brief summary of the Republic of Turkey's foreign policy towards the Middle East and to describe the Turkey's foreign policy towards the Middle east during the Justice and Development Party era. After JDP come into the power in 2002, JDP desired to implement the Middle Eastern foreign policy that Welfare Party desired to implement in 90's. In this process JDP acquired the "Zero problem with the Neighbours" and "humanitarian values based-on" as a fundamental for their foreign policy.  Aiming to solve problems among the neighbours of the Republic of Turkey, this particular policy has become successful in the early years. However, Arab Spring that originated in Tunisia, changed the blocks in the Middle East foreign policy the Turkey. In this process, Turkey gradually lost ist "Leader Figure" achievement that Turkey acquired in the Davos Summit Crisis. Regime change followed by military coup de'tat in the Egypt and civil war that took place in Syria under the influence of the Arab Spring, became a great threat of the Turkey's national security. ISIL's establishing a de facto state and initiating a terror attacks in the European countries caused to intervene the region in this process. Separatist terror organization member that took arms against the ISIL, caused Turkey to interfere in the region from time to time.


Key Words: Middle East, Turkey, AK Party