Ferrosen/Triazol hibrit bileşiklerin sentezi, asetilkolin/bütirilkolin esteraz inhibitör ve sitotoksik özelliklerinin incelenmesi
Synthesis of ferrocene/triazole hybrid compounds, investigation of acetylcholine/butyrylcholine esterase inhibitory and cytotoxic properties
Yazar: RAMAZAN KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET KÖSE
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasında yedi adet ferrosen triazol hibrit bileşikleri (RK13-RK14) sentezlenerek kolinesteraz enzim inhibitör (asetilkolin/bütiril kolin esteraz), antioksidan ve sitotoksik özellikleri araştırılmıştır. Ferrosen triazol hibrit bileşikleri azidometilferrosen ve propargillenmiş fenol bileşiklerinin Cu(I) katalizli klik reaksiyonları yüksek verim ve saflıkta elde edilmiştir. Sentezlenen ara bileşikler ve nihai ferrosen triazol bileşiklerinin yapıları FTIR, 1H/13C NMR ve elementel analiz yöntemleri ile karakterize edilmiştir. RK14, RK17 ve RK18 kodlu bileşiklerin tek kristalleri elde edilmiş ve yapıları tek kristal X-ışını kırınım çalışmaları ile aydınlatılmıştır. Tez kapsamında sentezlenen bileşikleri önemli derece asetilkolin/bütiril kolin esteraz inhibitör özelliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Sübstitüe grup olarak Br içeren RK18 ve hidroksil grubu bulunan RK19 bileşiği Alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılan donepezil ve galantaminden daha düşük IC50 değerleri ile asetilkolin/bütiril kolin esteraz enzimlerini inhibe ettikleri bulunmuştur. Sentezlenen bileşiklerin ABTS, DPPH ve Cuprac radikalini süpürücü etkileri test edilerek antioksidan özellikleri araştırılmıştır. Sentezlenen tüm ferrosen triazol hibrit bileşikleri BHT, askorbik asit ve trolox standartlarına kıyaslanabilir veya daha yüksek antioksidant özellikler sergilediği bulunmuştur. Son olarak sentezlenen bileşiklerin sitotoksik özellikleri akciğer mezotelya hücreleri üzerinde (H2452) incelenmiştir. Bileşiklerin özellikle enzim inhibisyon özellikleri sergiledikleri konsantrasyonlarda sitotoksisitelerinin oldukça düşük olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this thesis, seven ferrocene triazole hybrid compounds (RK13-RK14) were synthesized and their cholinesterase enzyme inhibitory (acetylcholine/butyryl choline esterase), antioxidant and cytotoxic properties were investigated. Ferrocene triazole hybrid compounds were obtained in high yield and purity via Cu(I) catalyzed click reactions of azidomethylferrocene and propargylated phenol compounds. The structures of the synthesized intermediate compounds and final ferrocene triazole compounds were characterized by FTIR, 1H/13C NMR and elemental analysis methods. Single crystals of the compounds coded RK14, RK17 and RK18 were obtained and their structures were elucidated by single crystal X-ray diffraction studies. It has been determined that the compounds synthesized within the scope of the thesis have significant acetylcholine/butyryl choline esterase inhibitory properties. RK18, which contains Br as a substituted group, and RK19, which has a hydroxyl group, were found to inhibit acetylcholine/butyryl choline esterase enzymes with lower IC50 values than donepezil and galantamine, which are used in the treatment of Alzheimer's diseases. The antioxidant properties of the synthesized compounds were investigated by testing their ABTS, DPPH and Cuprac radical scavenging effects. All synthesized ferrocene triazole hybrid compounds were found to exhibit antioxidant properties comparable to or higher than BHT, ascorbic acid and trolox standards. Finally, the cytotoxic properties of the synthesized compounds were examined on lung mesothelial cells (H2452). It has been determined that the cytotoxicity of the compounds is quite low, especially at concentrations where they exhibit enzyme inhibition properties.