Sinemada mekân ve iktidarın göstergebilimsel çözümlemesi: Tolga Karaçelik filmleri
Semiotic analysis of space and power in cinema: Tolga Karaçelik movies
Yazar: BURCU ÇİÇEK KIRDAR
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİN TEREK ÜNAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Karaçelik, Tolga = Karaçelik, Tolga ; Mekan = Space ; Metz, Christian = Metz, Christian ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; İktidar = Government

Özet:
Mekân, sinemanın vazgeçilmez bir unsuru olarak içinde birçok bilgiyi barındıran önemli bir kavramdır. Sinemasal mekân ise çerçevenin içinde olup biten her şeyi kapsamaktadır. Bu tezde sinemasal mekânı üreten dekor, kostüm, aksesuar, aydınlatma, renk, ses, müzik, kurgu, çekim ölçekleri, kamera açıları ve kamera hareketleri incelenerek, Tolga Karaçelik'in Gişe Memuru ve Sarmaşık filmleri iktidar kavramı çerçevesinde analiz edilmiştir. Bahsedilen iktidar kavramı ise, siyasal iktidar türü olan devletin iktidarından ziyade toplumun her alanında olan, bireyler arasındaki iktidar ilişkilerini kapsamaktadır. Bu bağlamda çözümleme yöntemi olarak ise; sinemasal mekânın içerdiklerini ayrıntılı bir şekilde analiz etmek adına Christian Metz'in göstergebilim kuramı kapsamındaki bilgi kanalları tercih edilmiştir. Böylece mekânda bireyler arasındaki; iktidar ilişkilerini, iktidar mücadelesini, hiyerarşik yapıyı, otoriteyi, tahakkümü, emir ve itaati ifade eden göstergeler analiz edilmiştir. Bilgi kanallarının içerdiği; hareketli görüntü, diyalog, grafik çizimler, müzik ve ses efektlerinden elde edilen veriler, sinemasal mekânı bütünlüklü bir şekilde incelemeye ve iktidar göstergelerini bulmaya imkân tanımıştır. Sonuç olarak, yönetmenin Gişe Memuru ve Sarmaşık filmlerinde, mekânı kullanma ve düzenleme biçimiyle bahsedilen kapsamda bir iktidar anlatısı kurduğu ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mekân, Sinemasal Mekân, İktidar, Göstergebilim, Tolga Karaçelik, Christian Metz.

Abstract:
Space is an important concept that contains a lot of information as an indispensable element of cinema. The cinematic space covers everything that is going on inside the frame. In this thesis, the décor, costumes, accessories, lighting, color, sound, music, editing, shooting scales, camera angles and camera movements that produce the cinematic space were examined and analyzed within the framework of concept of power of Tolga Karaçelik's Gişe Memuru (Booking Clerk) and Sarmaşık (Ivy) movies. The concept of power mentioned here, covers the power relations between individuals in all areas of society rather than the power of the government, which is the type of political power. In this context, as an analysis method; information channels within the scope of Christian Metz's semiotics theory were preferred to analyze in detail what the cinematic space contains. Thereby, indicators expressing power relations, struggle for power, hierarchical structure, authority, domination, order and obedience among individuals in the space were analyzed. Data obtained through information channels; such as motion images, dialogues, graphic drawings, music and sound effects allowed to examine the cinematic space in a holistic way and find the indicators of power. As a result, it was revealed that the director had established a power narrative in his Booking Clerk and Ivy movies within the scope mentioned in the form he used and arranged the space.

Keywords: Space, Cinematic Space, Power, Semiotics, Tolga Karaçelik, Christian Metz.