13. ve 14. yüzyılda Anadolu'da siyasi iktidarın hukuki kavranışı
The legal concept of political power in the 13th and 14th century Anatolia
Yazar: EMRE PARTALCI
Danışman: DOÇ. DR. SABAHATTİN NAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: 13. yüzyıl = 13. century ; 14. yüzyıl = 14. century ; Anadolu = Anatolia ; Anadolu beylikleri = Anatolian principality ; Hukuk = Law ; Otorite = Authority ; Siyasi iktidar = Political power ; İktidar = Government

Özet:
Bu tezde, ele alınan tarihî kesit ve coğrafyada, iktidar ilişkilerinin meşruiyeti konu edilmektedir. İktidar ve topluma ilişkin kuramsal veri ışığında, iktidarın belli başlı kurallara göre meşruiyet kazandığı ve ancak bu kurallara riayet ettiği müddetçe meşruiyetini sürdürdüğü iddia edilmektedir. İktidar ilişkisi, ilke ve uygulama olarak ikiye ayrılarak ele alınmaktadır. Önce uygulama ve onun uygulayıcısı somutlaştırılmakta, sonrasındaysa uygulama ve onu uygulayanı meşrulaştıran ilke olarak töre hakkında tespitlerde bulunulmaktadır. 
Uygulayıcı hakkındaki çözümleme, beylikler ve İlhanlılar başta olmak üzere Anadolu Selçuklu Devleti, Memlükler ve beyliklere tâbi bazı yöneticilerin siyasi iktidar; ahiler, Sünni İslam cemaati ve tarikatların ise toplumsal iktidar olarak ele alınma imkanlarına odaklanmaktadır. Bu çözümleme sonunda erişilen bilgiler ışığında, sözü edilen tüm unsurların oluşturduğu bütün incelenmektedir.
Töreye yönelik tarihî çözümleme ile onun değişen ve değişmeyen yönleri tespit edilmekte; bu çözümlemeden elde edilen bilgilerle 13 ve 14. yüzyıl Anadolusunda iktidarı belirleyen ve ona sınırlar çizen hukuklar ortaya konmaktadır. Çalışmanın iddiası, yöneticiyi yönetici yapan belli başlı kuralların yanı sıra farklı iktidarlar tarafından desteklenen ve ilke-töreye referansla geçerlilik kazanmış hukuklar olduğu ve bunların iktidarı belirlediği ve sınırladığıdır.

Abstract:
This thesis discusses the legitimacy of power relations in the period of 13th and 14th centuries and geography. In light of theoretical data on power and society, this thesis argues that power gains legitimacy according to certain rules and maintains this legitimacy only as long as it abides by these rules. The power relation is examined in two parts: principle and administration. First, the administration and its administrator are concretized, which is then followed by findings in relation to "töre" as the principle that legitimizes the administration and its administrator. 
The analysis regarding the administrator focuses on the possibility to consider the Anatolian Seljuk State, the Mamluks, some rulers subject to the principalities (beyliks), and in particular, the principalities and Ilkhanids as political power, as well as on the possibility to consider "ahi"s, the Sunni Islamic community, and sects as social power. In light of the conclusions of this analysis, the related elements are examined in a holistic manner.
The historical analysis of "töre" in this thesis enables the determination of its aspects that have changed and remained constant. The conclusions of this analysis help reveal the laws that determine power and its limits in the 13th and 14th century Anatolia. This study puts forward that in addition to the main rules that make the ruler a ruler, there are laws supported by different powers and validated with reference to the principle-töre, and that these laws determine and limit power.