Bir pozitif psikoloji uygulama örneği olarak şükran müdahalesi ile çalışanların dayanıklılıklarını artırmaya ve stresle başa çıkma tarzlarını iyileştirmeye yönelik bir alan çalışması
A field study in positive psychology:increasing resiliency and changing stress coping styles of employees with a gratitude intervention
Yazar: DALGA DERYA TEOMAN
Danışman: PROF. DR. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Tez kapsamında yürütülen çalışmanın temel amacı, şükran müdahalesinin katılımcıların şükran seviyelerinde ve buna bağlı olarak da stresle başa çıkma tarzlarında bir değişiklik ve dayanıklılık düzeylerinde bir artışın gerçekleşip gerçeklemediğini belirlemektir. Ele alınan değişkenler (şükran), örneklem grubu (çalışanlar) ve yöntemi (deneysel ve boylamsal) bakımından özgün bir çalışmadır. Örneklem grubu bir üniversitenin akademik ve idari personel personelinden oluşmaktadır. Katılımcılar demografik özellikler bakımından birbirine eşlenerek şükran müdahalesi grubu (N=33) ve kontrol grubu (N=35) olmak üzere 2 gruba rastgele atanmışlardır. Şükran müdahalesi grubuyla dört hafta boyunca, haftada bir sefer olmak üzere yüz yüze 'şükran müdahalesi' görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubuna ise dört hafta boyunca hafta bir kere PANAS uygulanmıştır. Tüm katılımcılara uygulama öncesinde Ön Test (T1), görüşmeler bitiminde I. Son Test (T2) ve uygulama bitiminden dört ay sonrasında ise II. Son Test (T3) uygulanmıştır. Denetim odağı ile yatay-dikey bireycilik ve toplulukçuluk değişkenleri biçimlendirici değişkenler olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, şükran müdahalesinin bireylerin müdahale bitiminde ölçülen şükran seviyelerini artırarak iyimser başa çıkma tarzını güçlendirdiği bulunmuştur. Şükran müdahalesi tek başına ele alındığında ise müdahale sonunda sosyal destek arama başa çıkma tarzı ile genel olarak iyimserlik, ve işlevsel başa çıkma tarzını güçlendirmiştir. Müdahaleden 4 ay sonra ölçülen şükran seviyesi ise dayanıklılığın alt boyutları olan gelecek algısı ve sosyal kaynaklar ve yine başa çıkma tarzlarından iyimserlik ve genel olarak işlevsel başa çıkma tarzını olumlu yönde yordamıştır. Denetim odağının şükran müdahalesi ile şükran seviyesi arasında biçimlendirici etkisi görülmemiştir. Yatay toplulukçuluk değişkenin biçimlendirici rolü saptanmıştır: Yatay toplulukçuluk özelliği güçlü bireyler için şükran müdahalesi ve T2 şükran düzeyi arasındaki ilişki daha güçlüdür.

Abstract:
The main objective of the study is to determine whether gratitude intervention changes the participants' stress coping styles and increases resiliency levels by increasing gratitude levels. The research is unique with respect to its variables (e.g., gratitude), sample (employees) and method (experimental and longitudinal). The sample group consisted of academic and administrative personnel of a university. Participants were assigned to either gratitude intervention group (N=33) or a control group (N=35) randomly. Once a week face to face individual meetings were hold with the gratitude intervention group for a 4 week period. Control group filled a questionnaire (PANAS) once a week. All participants attended Pre Test (T1) before the interventions; I. Post Test (T2) completed immediately after the interventions and II. Post Test (T3) was completed after four months. Locus of control and horizontal-vertical individualism and collectivism variables were considered as moderator variables and were measured only in the T1 stage. As a result, gratitude intervention increases optimist stress coping style by increasing gratitude level measured at the stage of T2. Gratitude intervention alone increase T2 social support seeking coping style and functional stress coping style consisting of optimism, self-confidence and social support seeking styles. T3 Gratitude level of the interventions predicted the resiliency sub dimensions of "perception of future", "social resources" and also optimist stress coping style and functional stress coping style. Locus of control didn't show any moderator effect. The relationship between gratitude intervention and T2 gratitude level has been found stronger for the individuals high on horizontal collectivism.