Küresel fikri mülkiyet hakları politikalarının gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklılaşan etkilerinin analizi: Kuzey-Güney-Doğu modeli
The analysis of the varying effects of global intellectual property rights policies in developed and developing countries: The North-South-East model
Yazar: CANER DEMİR
Danışman: PROF. DR. AYKUT LENGER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Korumacılık = Protectionism ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Taklid = Imitate ; Yenilik = Innovation

Özet:
Bu tez, fikri mülkiyet haklarının (FMH) gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerindeki farklılaşan etkilerini araştırmaktadır. Fikri mülkiyet haklarına ilişkin anaakım yaklaşım bu hakların mümkün olduğunca sıkı bir şekilde korunması yönünde olsa da, gözlenen gerçekler fikri mülkiyet korumalarının gelişmekte olan ülkelerin teknolojik üretim sektörlerine zarar verebileceğini göstermektedir. Bu kapsamda, bu çalışma, fikri mülkiyet korumalarının etkilerinin ülkeler arasında nasıl farklılaştığını üç ana bölümde araştırmaktadır. 
Birinci bölümde fikri mülkiyet haklarına ilişkin bazı temel bilgiler ve geniş bir literatür incelemesine yer verilmektedir. İmitasyon tipi üretimin inovasyon ve teknoloji üretimi için önemli bir aşama olması nedeniyle, ikinci bölüm temel olarak imitasyon tipi üretim biçimine odaklanmakta ve  "Kuzey-Güney-Doğu Modeli" olarak adlandırmış olduğumuz üç kutuplu bir küresel ekonomi modeli oluşturarak fikri mülkiyet hakları politikalarından kaynaklanan, küresel ekonomik denge değişimlerini betimlemeye çalışmaktadır. Teorik modelin simülasyon sonuçlarına göre, öncelikle gelişmiş ülkeleri temsil eden Kuzey Bölgesi, FMH sıkılaştırıcı politikalardan her durumda fayda sağlamaktadır. İkinci olarak ise, FMH korunmalarının gelişmekte olan ülkeler içerisinde de farklılaşan etkileri söz konusudur ve her birinin kendisine özgü teknolojik potansiyele sahip olduğu gelişmekte olan ülkeleri temsil eden güney ve doğu bölgeleri arasında bir çıkar çatışması ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, güncel veriler ve ekonometrik yöntemler kullanılarak, ampirik bir analiz yapılmıştır. Tahminleme sonuçları, açık bir şekilde gelişmekte olan ülkelerin sıkılaşmış FMH politikalarından zarar görmekte olduğunu, gelişmiş ülkelerin ise bu politikalardan fayda sağladığını göstermektedir. Ampirik bulguları, ikinci bölümde elde edilen çıkarımlar ile biraraya getirdiğimizde daha güçlü FMH korumalarının hem inovasyon, hem de imitasyon tipi teknolojik üretimi azaltarak, gelişmekte olan dünyanın teknolojik gelişimini geciktirdiğini öne sürmek mümkündür.



Anahtar Kelimeler: Fikri Mülkiyet Hakları, İmitasyon, İnovasyon.

Abstract:
This dissertation examines the varying effects of intellectual property rights (IPR) on developed and developing countries. Although the mainstream global approach on IPR is to protect them as tightly as possible, the observable facts reveal that the protection of intellectual property may hurt the technology production sectors in developing world. Within this scope, this study investigates how the effects of intellectual property protection differ among the countries. 
The first chapter consists of some fundamentals on IPR and an extensive related literature review. Since imitation is an important step for innovation and technological development, the second chapter mainly focuses on imitation-type technology production and tries to describe the global economic trade-offs arising from IPR policies by building a three-pole global economy model which we denominate as "the North-South-East Model". The simulation results of the theoretical model reveal firstly that the northern region which represents the developed countries, benefits from tighter protection of IPR in any case. Secondly, the protection of IPR has dissimilar impacts within developing world and a conflict of interest appears between southern and eastern regions which represent developing countries with idiosyncratic technological potentials. In the third chapter, the issue was empirically tackled. The results show that developed countries benefit from tighter IPR policies while developing countries are hurt by them. By compiling the empirical findings with the inferences of the simulation exercise, it is possible to assert that stronger IPR protections retard the technological progress of developing world by reducing both the innovation and imitation type technological productions.



Keywords: Intellectual Property Rights, Imitation, Innovation