Serbest eczacıların ve hastaların kanser ve kanser tarama yöntemleri ile ilgili bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level of community pharmacists and patients regarding cancer and cancer screening methods
Yazar: AYŞEN UYGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONGÜL TEZCAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Eczacı-hasta ilişkileri = Pharmacist-patient relations ; Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Hastalar = Patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Amaç: Kanser, dünya çapında ikinci önde gelen ölüm nedeni olup, kanserin gelişimi ile ilgili mekanizmalar araştırılarak erken tanıda kullanılacak belirteçler ve tarama yöntemleri geliştirilmiştir. Çalışmamızın amacı, serbest eczanede çalışan eczacıların ve herhangi bir nedenle eczanelere başvuran hastaların, kanser hastalığı ve kanser tarama yöntemleri ile ilgili bilgi düzeylerinin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı kesitsel bir çalışma olup, 2 Ocak 2020-30 Haziran 2020 tarihleri arasında İstanbul'daki iki serbest eczanede yürütülmüştür. Katılımcılara, profil kayıt formları ve araştırmacılar tarafından geliştirilen anket bir kere uygulanmıştır. Anketin içeriği; kanser hakkında temel bilgiler (15 soru), kanserin bulgu ve belirtileri (11 soru), kanser nedenleri ve risk faktörleri (14 soru), kanser tarama yöntemleri (9 soru) ile ilgili toplam 49 sorudan oluşmaktadır. 
Bulgular: Çalışmaya 133 eczacı ve 114 hasta dahil edilmiştir. Kanser ile ilgili temel bilgi düzeyi, kanserin bulgu ve belirtilerine ait bilgi düzeyi ve kanser nedenleri ve risk faktörleri hakkındaki bilgi düzeyi yeterli olan eczacıların oranı sırasıyla, %79,7, %77,4 ve %66,9 olarak; hastaların oranı ise  sırasıyla, %51,8, %43,9 ve %23,7 olarak tespit edilmiştir. Anketin iç tutarlılık düzeyi; hastalar için Cronbach's alpha değeri 0,910; eczacılar için 0,814 olarak bulunmuştur. Ayrıca, hem hastaların hem de eczacıların %95'inden fazlası, meme kanseri tarama yöntemlerinden "kendi kendine meme muayenesi" ile ilgili soruya doğru cevap vermiştir. 
Sonuç: Kanser ve kanser tarama yöntemleri ile ilgili bilgi düzeyi yeterli olan katılımcıların oranı düşük bulunmuştur. Eczacıların hastaların bilgi düzeyinin arttırılmasında önemli bir rol alması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: Kanser, tarama yöntemleri, bilgi düzeyi, eczacı, hasta

Abstract:
Aim: The aim of the study is to evaluate the level of knowledge of community pharmacists and the patients about cancer and screening methods. 
Materials and Methods: This study was a descriptive cross-sectional study and was conducted between 2 January-30 June 2020 in two community pharmacies in Istanbul. Profile record form and a structured questionnaire was applied to participants once. The questionnaire was prepared by the researchers and consisted of 49 questions; basic information about cancer (15 items), signs and symptoms of cancer (11 items), causes of cancer and risk factors (14 items), cancer screening methods (9 items). 
Results: A total 133 pharmacists and 114 patients participated in the study. The sufficient  knowledge level of the pharmacists about cancer basics, signs and symptoms and risk factors were found to be as 79,7%, 77,4% and 66,9%, respectively while the patients' knowledge levels  found to be as 51,8%, 43,9% and 23,7%, respectively. Internal consistency level of the questionnaire was calculated as Cronbach's alpha value was 0,910 for patients and 0,814 for pharmacists. 
Conclusion: The rate of sufficient knowledge level was found to be low for participants. We think that pharmacists should play an important role in increasing the knowledge level of  patients.
Key words: Cancer, screening methods, level of knowledge, pharmacy, patient