Şark-i Rus gazetesi üzerine bir inceleme
An investigation on the newspaper "Şark-i Rus"
Yazar: SELÇUK TÜRKYILMAZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. NAZIM MURADOV
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
?Şark-i Rus Gazetesi Üzerine Bir İnceleme? adlı çalışmamızda, 1903-1905 yılları arasında Tiflis'tegünlük olarak Azerbaycan Türkçesi yayımlanan Şark-i Rus gazetesinin kronolojik fihristiçıkarılmıştır. Çalışmaya esas olan gazete koleksiyonları BakÃ» ve Kazan kütüphanelerinden teminedilmiştir. Ne yazık ki, toplam olarak 392 sayı yayımlanmış Şark-i Rus gazetesinin adı geçenşehirlerin kütüphanelerinde dijital olarak fotoğraflanması neticesinde346 sayısı temin edilmiştir. 46sayı eksiktir.Şark-i Rus gazetesi hakkında genel bir değerlendirme yapıp tartışılan konuları tespit ettik.Yazarlarını belirlemeye çalıştık. Kronolojik fihristten sonra da yazar adlarına göre dizin çalışmasınıda yaptık.Din, edebiyat, iktisat, kültür, sanat, sanayi, ticaret sahalarını konu alan haber yazıları ve makalelerintitiz çalışmalara konu olacağı muhakkaktır. Ayrıca gazetenin hitap ettiği sahanın genişliği de dikkatçekicidir. Kuzey ve Güney Kafkasya, İdil-Volga Boyu, Kırım, Balkanlar, Anadolu, İran, Orta Asyave Sibirya'da okuyucu bulmuş, takip edilmiş ve anılan bölgelerden yazılar yayımlanmıştır.20. yüzyılın başında ortaya çıkıp çok kısa bir zamanda geniş bir coğrafyada ilgi ile takip edilmebaşarısını göstermiş olması dikkat çekicidir. Anılan dönem bu geniş coğrafyada ciddihareketliliklerin yaşandığı bir dönemdir. Bu açıdan Şark-i Rus gazetesi, Rus-Japon harbi, Rusya'dayaşanılan devrim, İran'da ve Türkiye'de yaşanılan meşrutû hareketlerin anlaşılmasına yardımcıolacak malzemelere sahiptir. Türk Dünyası kültürel ilişkilerinin, lisan tartışmalarının anlaşılmasınayardımcı olacaktır. Dönemi farklı açılardan anlamamıza yardımcı olacaktır.Çalışmamızın yeni araştırmalara kaynaklık edeceğini umuyoruz.

Abstract:
Şark-i Rus is a newspaper published in Tiflis in Azerbaijan Turkish between 1903 and 1905. In thisstudy, a chronological index of Şark-i Rus has been made. The issues of the newspaper, on whichthe study is based, were provided from the libraries in Baku and Kazan. Although, there must havebeen 392 issues, only 346 issues were obtained by digital photographing, with 46 being missing.Through a general evaluation of the newspaper, the issues discussed were determined with theauthors joining these discussions. In addition to the chronological index, another index has beenmade based on the names of the authors.It is obvious that the news texts and the articles on religion, literature, economy, culture, art andtrade published in this newspaper are of high quality that can be used in particular studies.Moreover, it is quite interesting that the newspaper was read in quite large geographical area whichcovers Caucasus, Balkans, Syberia, Idil-Volga basins, Anatolia, Iran and Central Asia. Not onlywas the newspaper read in these regions, but articles were published from these regions.Emerging in the beginning of twentieth century, the newspaper achieved to be followed in a largearea. The time period when the newspaper was published was a specific time period in whichserious events took place. Therefore, Şark-i Rus contains valuable material that can help understandRussia-Japan war, Russian Revolution and the constitutional movements in Iran and Turkey.Moreover, we believe that a through evaluation of the newspaper will light the current discussionson language and cultural relationships among Turkish communities. We also hope that this studywill be a basis for the new research on the issues mentioned.