Seçilmiş susam genotiplerinin solgunluğa dayanıklılık bakımından karakterizasyonu ve tarımsal özelliklerinin değerlendirilmesi
Characterization of selected sesame genotypes for wilting resistance and assessment of their agronomic traits
Yazar: RAGIP SONER SİLME
Danışman: PROF. DR. M. İLHAN ÇAĞIRGAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Karakterizasyon = Characterization ; Solgunluk hastalığı = Wilt disease ; Susam = Sesame ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu çalışmada, dünya susam koleksiyonundan seçilmiş 300 genotipin verim ve verim komponentleri ve solgunluğa reaksiyon bakımından öndeğerlendirilmesi yapılmış, daha sonra bu genotipler arasından seçilenler, yerel çeşitler ve daha önceki ıslah programlarından geliştirilmiş mutant susam genotipleriyle verim ve solgunluğa tolerans bakımından değerlendirilmiştir.Denemenin ilk yılı Akdeniz Üniversitesi kampüsü ve Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün (BATEM) Aksu'da bulunan deneme arazilerinde, ikinci ve üçüncü yılları ise Akdeniz üniversitesi kampüsü deneme arazilerinde farklı toprak koşullarında yürütülmüştür. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Elde edilen veriler varyans analizine tabi tutulmuştur.Değerlendirilen özellikler bakımından genotipler geniş bir varyasyon göstermişlerdir. 2006 yılında Akdeniz Üniversitesi lokasyonunda en yüksek verim (94.7 kg/da) Pakistan kökenli W-561 genotipinde, BATEM lokasyonunda Irak kökenli W-264 (91.0 kg/da) genotipinde gözlenmiştir. Solgunluktan etkilenme ise Pakistan kökenli W-564 (%3.1) genotipinde en az tespit edilmiştir. 2007 yılı denemelerinde en yüksek verim A bölgesinde Pakistan kökenli W-571 (83.1kg/da), B bölgesinde ise mutant susam genotipi wt-5'de (76.9 kg/da) gözlenmiş ve en az hastalıktan etkilenme A bölgesinde mutant susam genotipi Mug400/488 (%2.0) ve B grubunda Türkiye kökenli W-143 (%2.7) genotipinde tespit edilmiştir. 2008 yılı denemelerinde en yüksek verim (78.4 kg/da) A bölgesinde Hindistan kökenli W-189, B grubunda Irak kökenli W-416 (80.6 kg/da) genotipinde gözlenmiş ve en az hastalıktan etkilenme A bölgesinde Pakistan kökenli W-564 (%2.2) ve B bölgesinde Türkiye kökenli W-143 (%1.1) genotipinde tespit edilmiştir. Sunulan bu çalışmayla verimli ve solgunluğa dayanıklı ümitvar genotipler tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, 300 genotypes selected from world sesame collection were preliminarily evaluted for yield; yield related traits and wilting tolerance. Later on selected ones from collection, local varieties and mutant sesame genotypes improved from prior breeding programs were evaluated for yield and wilting tolerance.First year, the trials were grown in Akdeniz University and West Mediterranean Agricultural Research Institute (BATEM). Second and third year, trials were grown in fields of Akdeniz University in two different soil types. All the experiments were conducted according to Randomized Complete Blocks Design and later an ANOVA was performed.Genotypes showed a wide variation of traits. In 2006 genotype W-561 (94.7 kg/da), originated in Pakistan grown in Akdeniz University location and genotype W-264 (91.0 kg/da), originated in Iraq grown in BATEM had the highest yield. Minimum influence from wilting was recorded in genotype W-564 (3.1%) originated in Pakistan. In 2007, genotype W-571 (83.1 kg/da), originated in Pakistan grown in soil group A and mutant genotype wt-5 (76.9 kg/da), grown in soil group B had the highest yield. Minimum influence from wilting was recorded in (soil group A) mutant genotype Mug400/488 (2.0%) and (soil group B) W-143 (2.7%) originated in Turkey. In 2008, genotype W-189 (78.4 kg/da), originated in India grown in soil group A and genotype W-416 (80.6 kg/da), originated in Iraq grown in soil group B had the highest yield. Minimum influence from wilting was recorded in (soil group A) genotype W-564 (2.2%) originated in Pakistan and (soil group B) W-143 (1.1%) originated in Turkey. These results showed promising genotypes for yield and wilting resistance.