Diyarbakır koşullarında ana ürün mısır çeşitlerinin tane ve yeşil ot verimleri ile bazı teknolojik kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of grain and green grass yields and some technological quality features of main product corn varieties in diyarbakir conditions
Yazar: SULEIMAN SULEIMAN
Danışman: PROF. DR. AYDIN ALP
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: A Grammar of the Turkish Language = A Grammar of the Turkish Language

Özet:
Mısır hem dünyada ve hem de Türkiye'de insanlar için elzem olan gıda maddesinin üretiminde büyük önem taşımaktadır. Mısır tanesi başta protein olmak üzere nişasta, glikoz ve mısırözü yağı sanayide ve ekonomik piyasa koşullarında ham madde yönünden önemli bir yer işgal etmektedir. Çalışma Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne ait Deneme Alanında 2022 yılının ana ürün mısır üretim sezonunda yetiştirilen Kilowatt, Champ, DKC7240, BT6470F1, Hammer, Ranger, Hido, Everest, DKC6777 ve PR31G98 mısır çeşitleri denemede kullanılmıştır. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Özel Nişasta işletmesi laboratuvarlarında mısır kalite özellikleri değerlendirilmiştir. Yürütülen bu çalışmada; 10 mısır çeşidinin bitki boyu ortalaması 222.07 cm, maksimum bitki boyu Kilowatt (245.87 cm), minimum ise PR31G98 çeşidinde (211.40 cm) elde edilirken, çalışmanın koçan yüksekliği ortalaması 102.85 cm, en yüksek koçan yüksekliği HIDO çeşidinde (114.67 cm), en düşük DKC6777 çeşidinde (88.00 cm), sap kalınlığı ortalaması 2,51 cm, en yüksek sap kalınlığı CHAMP çeşidinde (2,78 cm), en düşük PR31G98 çeşidinde (2.36 cm), Koçan uzunluğu ortalaması 19.20 cm, Koçan kalınlığı ortalaması 3.95 cm, tepe püskülü çıkarma süresi ortalaması 71,13 gün, en yüksek DKC7240 çeşidinde (73.67 gün), en düşük RANGER çeşidinde (68.00 gün), bitkide koçan sayısı ortalaması 1.07 adet, ortalama tane/koçan ağırlığı % 75.67, maksimum oranı PR31G98 çeşidinde (%86.05), minimum oran ise CHAMP çeşidinde (%63.63), hasatta bitki nem oranı ortalaması %13,13, en yüksek nem oranı RANGER çeşidinde (%13.93), en düşük HAMMER çeşidinde (%12,13), çeşitlerin ortalama birim alan tane verimi 872.05 kg/da olduğu,  maksimum verim Ranger çeşidinde (1364.71 kg/da ) minimum HIDO çeşidinde (471.33 kg/da ), yeşil ot verimi ortalaması 6.846.40 kg/da , maksimum yeşil ot verimi RANGER çeşidinde (7853,67 kg/da ), minimum değer ise PR31G98 çeşidinde (5833.00 kg/da ), ham protein oranı ortalaması % 10.00, en yüksek Hammer çeşidinde (% 11.63), en düşük Everest çeşidinde (%8,77), ham yağ ortalaması % 3,52, en yüksek Champ çeşidinde (% 4,40), en düşük DKC6777 çeşidinde (%2.63), Nişasta oranı yönünden çeşitler ortalaması % 61,15, en yüksek PR31G98 çeşidinde (% 62.63), en düşük DKC6777 çeşidinde (%59.09), hektolitre ağırlığı ortalaması 77.91 kg, en yüksek Champ çeşidinde (82.23 kg), en düşük BT6470F1 çeşidinde (72.43 kg), bin tane ağırlığı ortalaması 265.48 g, en yüksek Ranger çeşidinde (384.30 g), en düşük DKC6777 çeşidinde (210.01 g) olduğu saptanmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi ekolojik koşullarında ana ürün mısır yetiştiriciliğinde RANGER çeşidinin hem birim alan tane verimi yönünden hem de dekara yeşil ot verimi yönünden bölge koşullarına önerilebilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Corn is of great importance in the production of essential foodstuffs for people in the world and Turkey. Corn grain, primarily protein, starch, glucose and corn oil, occupies an important place in terms of raw materials in industry and economic market conditions. Kilowatt, Champ, DKC7240, BT6470F1, Hammer, Ranger, Hido, Everest, DKC6777 and PR31G98 corn varieties grown in the 2022 main crop corn production season at Dicle University Faculty of Agriculture Trial Area. Corn quality characteristics were evaluated in the laboratories of GAP Agricultural Research Institute and Private Starch Enterprise. In this study conducted; Average plant height of 10 corn varieties is ( 222.07 cm), the highest plant height is in the Kilowatt variety (245.87 cm), the lowest is in the PR31G98 variety (211.40 cm), the average cob height is (102.85 cm), the highest cob height is in the HIDO variety (114,67 cm), lowest in DKC6777 variety (88.00 cm), average stem thickness (2.51 cm), highest stem thickness in CHAMP variety (2.78 cm), lowest in PR31G98 variety (2.36 cm), cob length average is (19.20 cm), the average of the cob thickness is (3.95 cm), the average of the tassel removal time is (71.13 days), the highest in the DKC7240 variety (73.67 days), the lowest in the RANGER variety (68.00 days), the number of cobs per plant average of (1.07), average grain/cob weight ratio (75.67%), highest grain/cob ratio in PR31G98 variety (86.05%), lowest in CHAMP variety (63.63%), average plant moisture rate at harvest (13,13%), the highest moisture rate is in the RANGER variety (13.93%), the lowest in the HAMMER variety (12.13%), the average grain yield per unit area is (872.05 kg/da ) and the highest in the Ranger variety (1364.71 kg/da ), lowest in the HIDO variety (471.33 kg/da ), green grass yield average is (6.846.40 kg/da ), highest green grass yield is in the RANGER variety (7853.67 kg/da ), lowest in the PR31G98 variety (5833.00 kg/da ). Crude protein average is (10.00%), highest in Hammer variety (11.63%), lowest in Everest variety (8.77%), Crude oil average is (3.52%), highest in Champ variety is (4,40%), the lowest in the DKC6777 variety (2.63%), the average of the varieties in terms of starch rate is (61.15%), the highest in the PR31G98 variety (62.63%), the lowest in the DKC6777 variety (59.09%), the average Hectolitre Weight is (77, 91 kg), the highest in the Champ variety (82.23 kg), the lowest in the BT6470F1 variety (72.43 kg),the average thousand grain weight is (265.48 g), the highest in the Ranger variety (384.30 g) and the lowest in the DKC6777 variety (210.01 g). As a result of the research, it was concluded that the RANGER variety can be recommended for the regional conditions in terms of both grain yield per unit area and green grass yield per decare in the cultivation of main crop corn in the ecological conditions of the Southeastern Anatolia Region.