Türkiye'de özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin tanılama süreçlerinin bütününe ilişkin paydaş görüşleri
Stakeholder views on the identification process of individuals with specific learning disabilities in Turkey
Yazar: ALİ BIÇAKCI
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇAKIROĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Eğitsel değerlendirme = Educational assessment ; Rehberlik ve Araştırma Merkezi = Centres of Educational Guidance and Research ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Teşhis = Diagnosis ; Özel eğitim = Special education ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışmanın amacı Rehberlik ve Araştırma Merkezi [RAM]'da görevli personelin, Özel Öğrenme Güçlüğü [ÖÖG] tanılı çocuğu olan ailelerin ve sınıfında halihazırda ya da önceden ÖÖG tanılı öğrencisi bulunan sınıf öğretmenlerinin ÖÖG olan bireylerin tanılama süreçlerine ilişkin görüşlerini ve deneyimlerini belirlemektir. Böylece paydaşların gözünden ÖÖG tanılı bireylerin ülkemizdeki değerlendirme süreçlerinin bütününe ilişkin bir değerlendirmede bulunulabilecektir. Tanılama süreçlerine yönelik var olan durumun ayrıntılı ve derinlemesine incelenmesi amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır.  Araştırmanın çalışma grubunu 9 RAM personeli, ÖÖG tanılı çocuğu olan 8 aile, sınıfında hâlihazırda ya da önceden ÖÖG tanılı öğrencisi bulunan 10 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ve kişisel bilgi formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın görüşme sorularının anlaşılırlığını test etmek ve görüşme sorularına son şeklini vermek amacıyla pilot görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre RAM personelinin ÖÖG olan bireyler için ikinci bir yönlendirme kararına ihtiyaç duyduğu ortaya çıkmıştır. RAM personelinin güncellenen ÖÖG performans belirleme formunu çok ayrıntılı bulduğu tespit edilmiştir. RAM personelinin ÖÖG şüphesi ile kuruma başvuran öğrencilere tanı koymak için bir ölçme aracına gereksinim duyduğu ortaya çıkmıştır. RAM personelinin ÖÖG tanısı koyma yetkisine sahip olmak istediği tespit edilmiştir. İzleme sürecine ilişkin RAM'ın yetersiz kaldığı, gönderme öncesi sürecin verimli olarak işletilmediği ortaya çıkmıştır. ÖÖG şüphesi taşıyan öğrencilerin performansları alınırken standart bir materyalin olmadığı tespit edilmiştir. Bazı RAM personelinin eğitsel değerlendirme ile ilgili herhangi bir eğitim almadığı yerde şimdi eğitsel tanılama yapmak zorunda kaldığı ortaya çıkmıştır. Bunun yanında eğitsel değerlendirme isteği formları ile ilgili sorunlar yaşandığı, hastanelerde ÖÖG tanısının nasıl konulduğuna dair personelin bilgisinin olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre sınıf öğretmenlerinin ÖÖG tanısı almış öğrenciye karşı bakışlarını olumlu yönde değiştirdiği ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin gönderme öncesi süreçte ÖÖG'den etkilendiğini düşündükleri öğrenciler için sınıf içi birtakım uyarlamalar yaptığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin Bireyselleştirilmiş Eğitim Planını [BEP] hazırlarken okul rehber öğretmeninden destek aldığı ve internet üzerinden bir RAM'ın hazırladığı BEP yazılımını kullandığı tespit edilmiştir. Öğretmenler ÖÖG'den etkilenmiş öğrencilerin ailelerinin etiketlenme korkusu yaşadığını belirtmişlerdir. ÖÖG tanılı öğrencilerin kaynaştırma-bütünleştirme uygulaması adı altında sınıflara yerleştirilmelerini bazı sınıf öğretmenlerinin faydalı bulmadığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin ÖÖG tanılı kaynaştırma öğrencisine ilgi göstermesinin öğrencinin akranları tarafından kıskançlıkla karşılandığı bulgusuna ulaşılmıştır. RAM'da yürütülen eğitsel değerlendirme sürecine sınıf öğretmenlerinin de katılmak istediği ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulgulara göre ailelerin tamamının ÖÖG hakkında sınırlı düzeyde bilgi sahibi olduğu tespit edilmiştir. Ailelerin çocukları tanılandıktan ve okula başladıktan sonra ÖÖG hakkında daha çok deneyim kazandığı ortaya çıkmıştır. Çocuklarının ÖÖG tanısı alması karşısında ailelerin bu durumu kabullenmekte çok zorlandığı ortaya çıkmıştır. Diğer öğrenciler ve onların aileleri ile ÖÖG tanılı öğrencilerin bir sorun yaşamadığı tespit edilmiştir. Bazı ailelerin RAM'daki ve hastanedeki değerlendirme süresini yeterli, bazılarının ise bu süreyi yetersiz bulduğu tespit edilmiştir. Ailelerin tıbbi değerlendirme için erken tarihe randevu alamadığı ortaya çıkmıştır. Bazı ailelerin hastanedeki değerlendirme sürecinin zamana yayılmasını ve birden çok görüşme ile çocuklarına tanı konulmasını istedikleri tespit edilmiştir. Ailelerin sınıf ve okul rehber öğretmenleri ve RAM personeline ilişkin hem olumlu hem de olumsuz görüşleri olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the views and experiences of the staff working at the Guidance and Research Center [GRC], families with a child with a special learning disability [SLD], and classroom teachers who have a current or previous student with SLD, regarding the diagnosis processes of individuals with SLD. Thus, from the perspective of the stakeholders, an evaluation can be made regarding the entire evaluation processes of individuals with SLD in Turkey. Phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used in order to examine the existing situation in detail and in-depth regarding the diagnostic processes. The study group of the research consisted of 9 GRC personnel, 8 families of children with SLD, 10 general education teachers with current or former students with SLD. The data of the research were obtained by using semi-structured interview form and personal information form. Pilot interviews were conducted in order to test the clarity of the interview questions of the research and to give the final form to the interview questions. The data obtained in the research were analyzed by content analysis technique. According to the findings of the study, GRC staff needed a second referral decision for individuals with SLD. The GRC staff found the updated SLD performance determination form very detailed. The GRC staff needed a measurement tool to diagnose the students who applied to the institution with the suspicion of SLD. The GRC personnel want to have the authority to diagnose SLD. It has been revealed that the GRC for the monitoring process is insufficient and the pre-delivery process is not operated efficiently. Also, there is no standard material when taking the performances of students with SLD suspicion. Some GRC personnel have not received any training on educational evaluation and now they have to diagnose students. In addition, there were problems with the educational evaluation request forms and the personnel did not have knowledge about how the diagnosis of SLD is made in hospitals. According to the findings, the general education teachers changed their views towards the student diagnosed with SLD in a positive way. The teachers made some in-class adaptations for the students who they thought were affected by SLD during the pre-submission process. In addition, the teachers received support from the school counselor while preparing the Individualized Education Plan [IEP] and used the IEP software prepared by a GRC over the internet. Teachers stated that the families of students affected by SLD experience fear of being labeled. Some teachers do not find it beneficial to place students with SLD in classes under the name of inclusion-integration practice. The teachers' interest in the inclusion student with SLD was met with jealousy by the peers of the student. The general education teachers also want to participate in the educational evaluation process carried out in GRC. According to the findings, all of the families had limited knowledge about SLD. Families gained more experience about SLD after their children were diagnosed and started school. Families have a hard time accepting this situation when their children are diagnosed with SLD. Other students and their families and students with SLD did not have any problems. Some families find the evaluation period in the GRC and hospital sufficient, while others find this period insufficient. It turned out that families could not make an appointment for medical evaluation at an early date. Some families want the evaluation process in the hospital to be extended over time and their children to be diagnosed with more than one interview. Families have both positive and negative opinions about teachers, school counselors and GRC staff.