Böbrek nakli olan hastaların immunsupresif tedaviye uyumlarının vesosyal destek algılarının incelenmesi
Investigation of immunosuppressive therapy adherence and social support perceptions of kidney transplant patients
Yazar: DİLARA SARAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR ÇALIŞKAN
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, böbrek nakli olan hastaların immunsupresif tedaviye uyumlarının ve sosyal destek algılarının incelenmesi amacıyla ilişki arayıcı türde yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini İstanbul ili Asya yakasında bulunan bir üniversite hastanesinin İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji bölümünde, böbrek nakli olmuş taburculuk sonrası kontrol için polikliniğe başvuran 155 hasta, örneklemini ise Aralık 2021- Ekim 2022 tarihleri arasında araştırma kriterlerini karşılayan 106 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Mann Whitney U testi ile ikili karşılaştırmalar, ölçekler arasındaki ilişki Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın analizleri için SPSS v22 istatistik programı kullanılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bu araştırmada hastaların %64,2'inin erkek, %30,2'sinin 51 yaş ve üzerinde, %39,6'sının lise mezunu, %72,6'ının evli %28,3'ünün ev hanım olduğu, %83,0'ünün iş hayatına devam ettikleri, %97,2'sinin SGK kapsamında sağlık güvencesine sahip olduğu, %95,3'ünün canlı donörden nakil aldığı %40,6'sının 1-2 yıl önce organ nakli geçirdiği, %31,1'inin bilinmeyen etyoloji ile nakil olduğu, %60,4'ünün nakil sonrası en sık Takrolimus ilacı kullandığı, %36,8'inin sürekli antihipertansif ilaç kullandığı ve %50,9'unun ek ilaç kullanmadığı belirlenmiştir. Araştırmadaki hastaların İmmunsüpresif Tedaviye Uyum Ölçeği puan ortalamasının 10,57±1,94, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puan ortalamasının 56,30±19,81 olduğu, İmmünsüpresif Tedaviye Uyum Ölçeği ile Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadığı bulunmuştur (p>0,05). 
Bu araştırmada; böbrek nakli olan hastaların ilaç uyumlarının yüksek olduğu, algılanan sosyal desteğin orta düzeyde olduğu, algılanan sosyal desteğin ilaç uyumunu etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın daha büyük örneklerde tekrar edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted as a correlational study to examine the compliance of kidney transplant patients with immunosuppressive therapy and their perceptions of social support.
The population of the study consisted of 155 patients who applied to the outpatient clinic for post-discharge control in the Nephrology Department of the Internal Medicine Department of a university hospital located on the Asian side of Istanbul, and the sample consisted of 106 patients who met the research criteria between December 2021 and October 2022. Patient Introduction Form, Immunosuppressive Therapy Compliance Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale were used to collect the data. Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Mann Whitney U test and pairwise comparisons and Spearman Correlation analysis were used to analyze the data. SPSS v22 statistical program was used for the analysis of the study. p<0.05 was considered statistically significant.
In this study, 64.2% of the patients were male, 30.2% were 51 years of age or older, 39.6% were high school graduates, 72.6% were married, 28.3% were housewives, 83.0% continued their professional life, 97.2% had health insurance within the scope of SSI, 95.3% received transplantation from a living donor, It was determined that 6% had organ transplantation 1-2 years ago, 31.1% had transplantation with unknown etiology, 60.4% used tacrolimus most frequently after transplantation, 36.8% used antihypertensive drugs continuously and 50.9% did not use additional drugs. The mean total score of the Immunosuppressive Treatment Compliance Scale was 10.57±1.94, the mean score of the Perceived Social Support Scale was 56.30±19.81, and no statistically significant relationship was found between the Immunosuppressive Treatment Compliance Scale and the Perceived Social Support Scale (p>0.05). 
In this study, it was concluded that drug compliance of kidney transplant patients was high, perceived social support was at a moderate level, and perceived social support did not affect drug compliance. It is recommended that the study be repeated in larger samples.