18-36 aylık çocuklarda otizm spektrum bozuklukları riskinin araştırılması: Aydın il merkezi örneği
Risk investigation for autism spectrum disorders in children aged 18-36 months: Aydin city center sample
Yazar: SEÇİL ASRAV ŞENTOSUN
Danışman: PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aydın = Aydın ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Risk = Risk ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Yapılan ilk epidemiyolojik çalışmalardan beri otizm spektrum bozukluğu (OSB) sıklığında artış görülmüştür. OSB'nin erken tanısındaki zorluklara rağmen hastalığın erken tanınmasıyla bilişsel ve davranışçı terapilerin uygulanması prognozu olumlu yönde etkilemektedir. Hastalığın sıklığındaki artış ve erken tanının olumlu sonuçları düşünüldüğünde OSB taramasının önemi daha iyi anlaşılmaktadır. ASM' lerin OSB taramasındaki rolü azımsanmayacak kadar büyüktür. Aydın il merkezinde ASM' lere başvuran 18-36 ay arası çocuklarda M-CHAT tarama testini kullanarak OSB riskini arttıran faktörleri belirlemeyi, OSB riski yüksek olan çocukları saptamayı ve bu çocukları Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Polikliniği'ne yönlendirip tanı almalarını sağlamayı, Aydın il merkezindeki OSB sıklığı hakkında ön bilgi edinmeyi ayrıca da OSB konusunda farkındalık yaratmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: İlk aşamada Aydın il merkezindeki belirlediğimiz ASM'lere başvuran 431 çocuğa M-CHAT ölçeği ve anket formu uygulandı. OSB açısından riskli bulunan 25 çocuk Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Polikliniği'ne yönlendirildi ve bu çocuklardan 4'ü OSB tanısı aldı.
Bulgular: Çalışmamızda Aydın il merkezinde OSB riski %5,8; OSB sıklığı %0,92 olarak bulunmuştur ve OSB açısından riskli olan ve olmayan gruplar arasında çocukların cinsiyeti, aşı takvimine göre aşılanmama durumu, doğum ağırlığı, doğum haftası ile ailelerin gelir düzeyi, annenin gebelikte ilaç kullanımı durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar tespit edilmiştir.
Sonuç: Erken tanının tedavideki rolü göz önüne alındığında; 18-36 aylık çocuklar için genellikle ilk başvuru yeri olan ASM'de çalışan sağlık personellerinin ve 36 aydan küçük çocuğu olan ailelerin OSB konusundaki farkındalıklarını arttıracak ve bilgi düzeylerini ölçecek daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: M-CHAT, otizm, Aydın il merkezi

Abstract:
Introduction: An increase has been observed in autism spectrum disorder (ASD) prevalence since the first epidemiological studies made. Despite the difficulties in the early diagnosis of ASD, application of cognitive and behavioral therapies affects prognosis positively. When the disease prevalence increase and the positive results of early diagnosis are considered, the importance of ASD scanning is understood better. FHCs have a considerable role in ASD scanning. Using M-CHAT scanning test in children aged between 18-26 months admitted to FHCs in Aydın city center, our aim in this study was to determine factors increasing ASD risk, detect children with high ASD risk, to refer these children to Child and Adolescent Mental Health Polyclinic and provide their diagnosis, acquire preliminary information of ASD prevalence in Aydın city center and also create awareness on ASD.
Materials and Methods: In the first stage M-CHAT scale and questionnaire form were applied to 431 children detected in Aydın city center and admitted to FHCs. 25 children with ASD risk were referred to Child and Adolescent Mental Health Polyclinic and four of these children were diagnosed with ASD.
Results: ASD risk was 5.8% and ASD prevalence was 0.92% in our study and statistically significant differences were detected between gender, lack of vaccination according to vaccination calendar, birth weight, family income level and maternal medicine use conditions of the children between groups with and without ASD risk.
Conclusion: Considering the role of early diagnosis in treatment, we think that more studies are needed to increase the ASD awareness of healthcare staff working in FHC which is the general first admittance place for children aged 18-36 months and to measure their information level.

Keywords: M-CHAT, autism, Aydın city center