Grafik sanatçılarının çocuk kitaplarının grafik tasarımına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the views of the graphic design artists on the illustrations of children's books
Yazar: EMRE AŞILIOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Grafikler = Graphics ; Kitap tasarımı = Book design ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sanatçılar = Artists ; Tasarım = Design ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönemde çocuğun gelişimi konusundaki temel ilkelerden yararlanarak grafik sanatçıların çocuk kitaplarının grafik tasarımı konusundaki görüşlerini belirlemek ve bu görüşler ışığında okul öncesi dönem çocukları için görsel tasarım bakımından nitelikli kitaplar hazırlanması ile ilgili olarak öneriler ortaya koymaktır.Çocuğun yaşamına daha ilk çocukluk döneminden itibaren giren kitap, onun içinde yaşadığı dünyayı tanımasının; sanatın en yeni biçimleriyle erken yaşlarda karşılaşarak, estetik yargılar geliştirmesinin, okuma alışkanlığı edinmesinin ve öğrenmesinin başlıca araçlarından biridir. Eğer bu dönem için hazırlanan kitaplardaki grafik düzenlemeler çocuğun ilgisini çeker ve merakını uyandırırsa, ileriki yaşlarda çocuğun okumaya karşı ilgi duymasının yanı sıra, düzeye uygun etkili bir anlatım ve resim birleşimi, çocuğun estetik tecrübesini de geliştirir.Çocuğun biçimleri, dokuları ve renkleri tanımasında; görsel belleğinin gelişmesi ve böylece farklılıkların ve benzerliklerin ayırımını yapabilir duruma gelmesinde okul öncesi dönemde kitaplar aracılığı ile sunulan resimler ve diğer grafik düzenlemeler önemli bir etkiye sahiptir. Bu nedenle okulöncesi dönem için hazırlanan kitapların çocukların ilgileri, ihtiyaçları ve gelişim özelliklerine uygun olması gerekir.Grafik sanatçılarının çocuk kitaplarının grafik tasarımına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesinin amaçlandığı bu araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problem, amaç, önem, sınırlıklar ve tanımlara yer verilmiştir.İkinci bölümde, kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalar incelenmiştir.Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi ortaya konmuştur. Betimsel bir nitelik taşıyan araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesinde nitel araştırma tekniklerinden görüşme ve doküman incelenmesinden yararlanılmıştır. Veriler, çalışma grubunda yer alan altı değişik üniversitenin güzel sanatlar fakültesi grafik bölümü ve eğitim fakültesi resim iş öğretmenliği bölümünde görev yapan toplam 19 öğretim üyesinden elde edilmiştir.Dördüncü bölümde araştırmanın bulguları yorumlanmıştır. Buna göre; katılımcıların tamamı okulöncesi dönem çocuk kitaplarını tasarlarken, çocuk gerçekliğini dikkate almanın gerekli olduğunu belirtmektedirler. Bu dönem için tasarlanan kitaplarda resme ağırlık verilmesi, resimlerin ilgi çekici, yalın ve çocuğun merakını uyandırıcı nitelikte olması, konu, resim, tipleme, kompozisyon gibi öğeler arasındaki ilişkinin dengeli olması gerektiğini vurgulamışlardır. Kitabı tasarlama sürecinde okulöncesi dönem çocuğunun gelişim ve algısal özelliklerinin iyi bilinmesi ve tasarımın bu özellikler dikkate alınarak yapılmasının önemli olduğu araştırmanın bir başka bulgusunu oluşturmaktadır. Grafik sanatçılarının büyük bir bölümü çocuk kitabını tasarlarken yazarla görüşmenin yararlı olacağına inanmaktadır. Ancak az da olsa bir bölümü ise, bu görüşmenin sanatsal yaratıcılığı sınırlandırabileceği kaygısını taşımaktadır.Bütün katılımcılar çocuk kitaplarının grafik tasarımında bilgisayar kullanmanın; karakterler, mekân, diğer görsel öğeleri birleştirme, değiştirme, yeniden düzenleme olanağı verdiği için yararlı olacağına inanmaktadırlar.Araştırmada sanatçıların, günümüz Türkiye'sinde okulöncesi çocuk kitaplarının tasarımı ile ilgili olarak çok önemli gelişmeler olduğunu ve bu alanda başarılı ürünler verildiğini kabul etmektedirler. Fakat gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında, kat edilmesi gereken daha çok yol olduğu düşüncesinde oldukları anlaşılmaktadır.Sonuç olarak, okulöncesi dönem çocukları için kitap tasarlayan ya da kuramsal olarak bu işle uğraşan grafik sanatçısı öğretim üyelerinin konuyla ilgili olarak bezer ve farklı düşüncelerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Yayınevlerinin, çocuk kitabı yazarlarının, öğretmenlerin, anne-babaların onların bu düşüncelerinden yararlanmalarının, çocukların estetik duyarlıklar kazanması açısından oldukça önemlidir. Diğer taraftan, çocuk kitabı tasarımı, sanatsal yeterliğin yanı sıra, çocuğu tanımayı gerektirdiği için bu alana yönelecek sanatçıların çocuk psikolojisi, çocuğun algısal özellikleri, ilgi ve ihtiyaçları vb. konularda yetiştirilmeleri önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to use the basic fundamentals of preschool learning combined with the views of graphic design artists to produce quality book illustrations aimed at preschool children. By consulting these artists we are able put forth improved ideas on visual aids used in books specifically produced for preschool children.Books introduced at an early stage of a child?s life are a fundamental learning tool which will help facilitate understanding of their surroundings, awareness of art and forming esthetic appreciation, as well as structure reading habits. If the illustrations incorporated into these books grab the attention of the young reader, it will encourage positive reading behavior in later life. Also, age appropriate story telling, along with expert visual aids, will positively structure the child?s esthetic appreciation.The ability of a child?s perception of shapes, textures and colors is closely related to developing visual memory and understanding similarities and differences. Preschool learning material incorporating pictures and other art graphics is a major contributor to this effect. Thus, preschool learning materials must be designed to maintain a child?s interest as well as meet their needs for development.This research, which involves getting the opinions of graphic designers on illustrations of children?s books, is comprised of five parts. The first part consists of problems, purpose, importance, boundaries and definitions.In the second section, the theories and related research have been examined.The third section consists of the research method. This descriptive research uses a general screening method. Face to face surveys and analysis of documentation are the techniques employed to acquire this data. A work study group was formed consisting of nineteen faculty members working in the art and graphic education departments from six different universities.In the forth section, the research findings have been interpreted. All the study group participants concurred that to design preschool learning material, the reality of childhood must be of utmost importance. They also concluded that for books that are being designed for this age group, pictures are very important. Illustrations must be appealing and simple to generate interest. The subject, illustration, visual rendering and composition must be balanced. Another important finding is the understanding of the preschooler?s developmental capacity and perceptual ability while designing these learning materials. Most of the graphic artists agreed that the author and designer must work together in this process. However a minority concluded this would limit the artistic integrity of both.Participants in all of these studies agreed that the use of computers while designing the graphics would be beneficial in creating the characters, environment and making necessary adjustments to complete the project.The artists accept the notion that serious advancement in illustrating preschool children?s books has been achieved and that excellent work has been accomplished in modern day Turkey. However, when compared to developed countries, there is still a long way to go to meet their standards.In conclusion, graphic artists who are interested in designing preschool learning material and in the theories behind it, have varying views on the subject. It is of great importance for publishing houses to consult the views of children?s book writers, teachers and parents in order to produce quality learning materials for preschool children. Also, artists who design children?s books must also be educated in the fields of child psychology and have a clear understanding of preschool child development.