4-18 yaş arası farklı gelişim gösteren çocuk anneleri ile normal gelişim gösteren çocuk annelerinin travma sonrası büyüme özelliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigations of posttraumatic growth characteristics of differently developing ages 4-18 years child mothers and normally developing child mothers in terms of some variables
Yazar: AYSEL CAN
Danışman: PROF. DR. OYA ÖZKARDAŞ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Down sendromu = Down syndrome ; Travma = Trauma ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Yaygın gelişimsel bozukluk = Pervasive developmental disorder ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation

Özet:
Farklı gelişen çocuğa sahip olmak aile için önemli yaşam krizlerinden biri olarak kabul
edilebilir. Ailedeki bireylerin bu tür bir yaşam krizinden çeşitli düzeylerde etkilendiğini
vurgulayan pek çok çalışma vardır. Bu çalışmada farklı gelişim gösteren çocukların
annelerinin bu yaşam krizi sonrasındaki büyüme özelliklerinin nasıl olduğu
araştırılmıştır.
Bu amaçla yaygın gelişimsel bozukluk tanılı 78, zihinsel engel tanılı 47, Down
Sendromlu 40 ve normal gelişim gösteren 46 çocuk annesi olmak üzere toplam 211 kişi
çalışmaya alınmıştır.
Annelerin sosyo-demografik özelliklerini saptamak amacıyla, 17 maddeden oluşan
demografik bilgi formu; travma sonrası büyüme özelliklerini ölçmek için Tedeschi ve
Calhoun tarafından geliştirilen ve 21 maddeden oluşan Travma Sonrası Büyüme
Envanteri (TSB) kullanılmıştır.
Verilerin analizleri SPSS 21 programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesi
için; Bağımsız Gruplar t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
Travma sonrası büyüme özelliklerinin hangi gruplar lehine farklılaştığını belirlemek
amacıyla Post-hoc Tukey analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven
aralığında, %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Analiz sonuçlarına göre; farklı gelişen çocuk annelerinin Travma Sonrası Büyümelerinin
normal gelişim gösteren çocuk annelerininkinden daha fazla olduğu ve bu büyümenin en
fazla benlik algısı, hayata değer verme ve inanç sistemi alt alanlarında olduğu
bulunmuştur.
Sonuçlar farklı gelişen çocuk grubu yaygın gelişimsel bozukluk, Down Sendromu ve
genel zihinsel engelli olmak üzere üç farklı gruba ayrılarak incelendiğinde,Down 
v
Sendromlu çocukların annelerinin, travma sonrası büyüme düzeylerinin diğer gruptaki
annelerinkinden daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca Down Sendromlu çocuk
annelerinin benlik algısı, hayata değer verme ve inanç sisteminde alanlarındaki büyüme
düzeyleri de diğer üç grup annelerinin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek
olduğu bulunmuştur.
Çalışmada ayrıca farklı gelişen çocuk annelerinin travma sonrası büyümelerinde annenin
ve babanın eğitim düzeyi, çocuğun cinsiyeti, ailenin gelir düzeyi ve çocuğun bakımıyla
ilgili olarak başkalarından aldıkları destek gibi bazı değişkenlerin anlamlı bir farklılık
oluşturup oluşturmadığına da bakılmıştır. Baba dışında aileden birilerinin çocukla
ilgilenmesi, annenin travma sonrası büyüme ölçeğinde, toplam ve benlik algısında olumlu
değişim, hayata değer verme alt boyutlarında anlamlı bir farklılık oluşturduğu saptanmıştır.

Abstract:
Having a different developing child can be considered as one of the important life crises
for the family. There are many studies that emphasize that the individuals in the family
are affected at various levels from this kind of life crisis. In this study, it was investigated
how the growth characteristics of mothers of children with different development after
this life crisis.
For this purpose, a total of 211 peoples were enrolled in the study: 78 Mothers of children
with pervasive developmental disorders, 47 mothers of children with mental retardation,
40 mothers of children with down syndrome 46 mothers of children with normal
development. In order to determine the socio-demographic characteristics of the mothers,
a 17-item information form; a 21-item Post Traumatic Growth Inventory (PTGI)
developed by Tedeschi and Calhoun were used to measure post-traumatic growth
characteristics. Analyzes of the data were made using the SPSS 21 program. For the
analysis of the data; 'Independent Groups T-test' and 'One-way ANOVA' were used. Posthoc
Tukey analysis was used to determine which groups favored post-traumatic growth
characteristics. The findings were evaluated at the 95% confidence interval and at the 5%
significance level.
According to the analysis results; Post-Traumatic Growths of the differently developing
child mothers were found to be higher than those of the normally developing child
mothers, and this growth was found to be the most in the self-perception, the value-added
and belief system sub-domains. When the results were examined by dividing three
different groups of children with different developmental disabilities: pervasive
developmental disorder, Down syndrome and general mental retardation, it was found
that the post-traumatic growth levels of the mothers of children with Down's syndrome
were higher than those of the mothers in the other group. In addition, the growth levels
of the children's mothers with Down's syndrome in the self-perception, belief system, and 
vii
belief system were found to be significantly higher than the average scores of the other
three group mothers.
The study also examined whether some variables, such as the level of education of the
mother and father, the gender of the child, the income level of the family, and the support
they receive from others in relation to the care of the child, make a meaningful difference
in poattraumatic growth of the different developing child mothers. It has been determined
that some of the family members other than the father have a significant difference in the
mother's post-traumatic growth scale, positive change in total and self-perception.