Şâhî'nin Ferhâdnâme'si (İnceleme-Metin)
Şahi's Ferhadname(Research-Text)
Yazar: NURGÜL ÖZCAN
Danışman: PROF.DR. CEMAL KURNAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk ve Fars edebiyatında Hüsrev ü Sirin birçok sair tarafından kalemealınmıstır. Hikaye Ferhâd ile Sirin ya da Ferhâdnâme adı verilerek yazılmıstır.Anadolu'da Ferhâd ile Sirin'in maceraları halk hikayesi türünde sözlü geleneğinde tesiriyle bir çok varyantlarıyla anlatılmıstır.Tarihî ve edebî kaynaklar; Sâhî'nin (Sehzâde Bayezid) Divanı ve FarsçaDivançesi'nin yanında Ferhâdnâme adlı bir mesnevisi olduğundanbahsetmemistir. Almanya Türkçe Yazmalar Kataloğu'nun kayıtlarındaFerhâdnâme adındaki mesnevinin, Sâhî mahlasını kullanan Sehzade Bayezid'eait olduğu ifade edilmistir. Bu dönemle ilgili bilinen kaynaklarda SehzadeBayezid dısında Sâhî mahlasını kullanan baska bir sair olmadığından, ilerdeyeni bilgilerle karsılasıncaya kadar ihtiyat kaydı düserek ?Ferhâdnâme?mesnevisi Sehzâde Bayezid'e ait olarak değerlendirilmistir.Çalısmamız dört bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde; Sâhî'ninhayatı, sosyal çevresi, edebî sahsiyeti, siirlerinin özellikleri, eserleri veeserlerinin özellikleri hakkında bilgi verilmistir.?kinci bölümde, Ferhâdnâme'de, kullanılan atasözü, deyim, vezin, kafiyeredif nazım sekilleri, edebi sanatlar gibi sekil ve üslubu olusturan unsurlarincelenmistir.Ferhâdnâme'nin dil özelliklerini değerlendirmek için, eserde kullanılankelime kadrosunun tamamı ve bunların yüzdelik değerleri tablo ve grafik olarakgösterilmistir.Üçüncü Bölümde; Türk edebiyatında yazılmıs diğer Ferhâd ü Sirinmesnevileri ve Ali Sir Nevâî'nin Ferhâd u Sirin mesnevisi hakkında bilgiverilmistir.829Dördüncü bölümde; ta'lik hattı ile kaleme alınan, 240 varaktan ve 5075bölümden olusan Sâhî'nin Ferhâdnâme mesnevisi transkribe edilerek günümüzharflerine aktarılmıstır.Anahtar Sözcükler1. Mesnevi2. Sâhî3. Ferhad ile Sirin4. Ali Sir Nevai5. Ferhâdnâme

Abstract:
The original manuscript of Ferhadname, which we intend to explore,exists in Berlin State Library. Our researches ensured us that there had notbeen existed any other copies of it in Turkey and in the world. This studyconsists of four sections. The first section explores Sahi?s life, socialrelations, literary career, the qualities of his poems and other works.Second section examines the form of Ferhadname such as idioms,phrases, proverbs, rhythm and rhyme. Ferhadname is narrated accordinglywith the kind of classical `mesnevi? form.In the Third Section, other Ferhad-ü Sirin mesnevis and the onewritten by Ali Sir Nevai is examined. Sahi?s Ferhadname is compared to AliSir Nevai?s Ferhad-u Sirin in terms of its content, themes and the elements ofnarrations.The fourth section renders a transcription of Ferhadname, which iswritten with `ta?lik hattı? (a special font of writing) and composed of 240 leavesand 5075 sections.Ferhadname hadn?t been included among the Ferhad and Sirincollection of mesnevi and it was overlooked by Turkish scholars since it wasin Berlin library. Our study aimed at contributing to the chain of Ferhad andSirin stories by uncovering the existence of Ferhadname and illuninating itsliterary value.Key Words1. Masnavi2. Sâhî3. Ferhad and Sirin4. Ali Sir Nevai5. Ferhadname