Öncülleri ve sonuçları bağlamında örgütsel özdeşimin örgütsel bağlılığın duygusal bağlılık boyutuyla ilişkisi
The relationship between organizational identification and affective commitment with their antecedents and consequences
Yazar: EVRİM GÜLERYÜZ
Danışman: PROF. DR. ORHAN AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel kimlik = Organizational identification ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırma örgütsel özdeşim ile örgütsel bağlılık boyutlarından duygusal bağlılık ve normatif bağlılığın birbirinden ayrı yapılar olup olmadığını, örgütsel özdeşim ve duygusal bağlılığın çeşitli öncüllerle ilişkileri açısından farklılık gösterip göstermediğini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Ayrıca çeşitli sonuç değişkenleri ile örgütsel özdeşim ve duygusal bağlılığın nasıl bir ilişki içinde olduğu bir model önerisi çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma çeşitli illerde kamu sektörü ve özel sektörde görev yapan 444 katılımcı ile yürütülmüştür. Örgütsel özdeşim, duygusal bağlılık ve normatif bağlılık yapılarının birbirinden farklı olup olmadıklarını test etmek amacıyla LİSREL 8.3. ile doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Bütün ölçek maddelerinin tek bir yapıyla bağlantılı olduğu, tek faktörlü A Modeli, duygusal bağlılık ve normatif bağlılık ölçeklerinin maddelerinin tek bir örgütsel bağlılık yapısıyla bağlantılı olduğu, örgütsel özdeşim ölçeği maddelerinin örgütsel özdeşim yapısıyla bağlantılı olduğu iki faktörlü B Modeli, her bir ölçek maddesinin kendi ölçeğiyle ilgili yapıyla bağlantılı olduğu üç faktörlü C Modeli birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Uyum indeksleri ele alındığında C Modeline daha fazla destek sağlandığı ve bu üç yapının da birbirinden ayrı olduğu görülmüştür. Örgütsel özdeşimin duygusal bağlılıkla ortak ve farklı öncüllerini belirlemek amacıyla bu değişkenlerin her biri için ayrı hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Örgütün kimliğinin gücü, örgütün algılanan dışsal prestiji, kişi örgüt uyumu ve birarada olma ihtiyacının her iki değişkeni de yordadığı, örgüt temelli benlik değerinin sadece örgütsel özdeşimi, iş doyumunun ise sadece duygusal bağlılığı yordadığı, benlik değeri, bölüşümsel, işlemsel ve etkileşimsel adaletin ise iki değişkeni de yordamadığı saptanmıştır. Son olarak, örgütsel özdeşimin duygusal bağlılık aracılığıyla görev performansı, bağlamsal performans ve işten ayrılma niyetini yordadığı bir model önerisi LİSREL 8.3 kullanılarak yapısal eşitlik modeli ile test edilmiş ve modele destek bulunmuştur.

Abstract:
AThe present study was carried out to investigate the functional distinctions between organizational identification, organizational commitment and normative commitment. In addition, it was sought to clarify various antecedents of organizational identification, organizational commitment and test a model reveal the relationship between these variables and some organizational outcomes. Data were obtained from 444 employees of various government and private organizations. Confirmatory factor analysis (LISREL 8.3) was used to test the discriminant validity of the three constructs. Results indicated that the measures used to reflect the three constructs were empirically distinct. Next, two hierarchical regression analysis were conducted to find out the differences in the relationships of organizational identification, affective commitment and their antecedents. It was found that strength of organizational identitiy, perceived external prestige, person-organization fit and need for affliation predicted both organizational identication and affective commitment. Besides this, organization?based self esteem predicted organizational identification but not affective commitment, and job satisfaction predicted affective commitment but not organizational identification. It was also found that self esteem, distributional justice, procedural justice and interactional justice were not predicted any of these contructs. The proposed model indicates that affective commitment mediates the relationship between organizational identification and task perfomance, contextual performance, turnover intentions. Analysis using LISREL 8.3 supported the pattern of relationships between the outcomes and the two variables. Finally, results of this study indicates that organizational identification was found to be distinguishable from affective commitment according to relationship with it?s organizational antecedents and outcomes.