Birinci basamak sağlık kurumlarında lohusa izlemlerinin değerlendirilmesi: Tarsus ilçe örneği
Evaluation for postpartum monitoring in primary care health institutions: Tarsus district example
Yazar: SELİN ŞAHİN PAKKUMSAL
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖNER KURT
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Hasta bakımı = Patient care ; Mersin-Tarsus = Mersin-Tarsus ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık kuruluşları = Health institutions

Özet:
ÖZET
BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARINDA LOHUSA İZLEMLERİNİN
DEĞERLENDİRİLMESİ: TARSUS İLÇE ÖRNEĞİ
Doğum sonu dönem, anne ve bebek sağlığı açısından kritik bir süreçtir. Kapsamlı ve nitelikli verilen
lohusa izlem hizmeti, anne ile birlikte tüm aile bireyleri için sağlıklı bir gelecek oluşmasına katkı sağlar. Bu
araştırmada, Mersin ili Tarsus ilçe merkezinde birinci basamak sağlık kurumlarında sunulan doğum
sonrası bakım hizmetlerinden lohusa izlemlerin değerlendirilmesi amaçlandı.
Araştırma kesitsel tipte bir çalışmadır. Tarsus ilçe merkezinde bulunan 21 ASM'den rastgele
örneklem seçimiyle belirlenen 10 ASM'de ikinci ayını doldurmuş bebeklerine BCG aşı uygulanması için
başvuran, altıncı haftada lohusa izlemleri tamamlanmış 362 kadın çalışmaya dahil edildi. Kadınların aile
hekimi ve aile sağlığı elemanından aldıkları lohusa izlem hizmetine ilişkin veriler, "Birinci basamak sağlık
kurumlarında lohusa izlemlerinin değerlendirilmesi veri formu"ile 02.04.2018-22.06.2018 tarihleri arasında
toplandı. İstatistiksel değerlendirmede, tanımlayıcı istatistikler, Pearson Ki-Kare Testi, Student T Testi ve
ANOVA Testi kullanıldı. Çalışmada istatistiksel önemlilik düzeyi p≤0.05 olarak kabul edildi.
Araştırmaya alınan kadınların yaş ortalaması 29.1 ve %45.9'u ilköğretim mezunu idi. Kadınların
%55.2' sine aile hekimliğinde en az üç defa, %44.8'ine ise bir ya da iki defa lohusa izlemi yapıldığı belirlendi.
Fiziksel bakım uygulamaları ve eğitimler olmak üzere lohusa izlemde yapılması gereken toplam 52
uygulamanın dördüncü izlemde ortalama 22.8±8.2' sinin, beşinci izlemde 14.0±13.9' unun, altıncı izlemde
23.0±8.7' sinin yapıldığı, toplamda ise lohusa izlem uygulamalarının ortalama 59.7±26.7' sinin yapıldığı
belirlendi. Gelir düzeyi yüksek olanların, doğum öncesi bakım alma sayısı dört ve daha fazla olanların ve
doğum öncesi bakımını aile sağlığı elemanı ve uzman hekimden alanların, lohusa izlem sayıları azalmaktaydı.
Kadınlarda doğum sonu bakım bilgi düzeyi ve toplam gebelik sayısı arttıkça lohusa izlem sayısı artmaktaydı.
Lohusa izlemlerin yeterli sayıda ve içerik olarak nitelikli verilmesi için, birinci basamak sağlık
kurumlarında doğum öncesi ve doğum sonu bakım veren aile hekimi ve aile sağlığı elemanının düzenli yapılan
hizmet içi eğitimlerle bilgileri güncellenmeli, birinci basamak sağlık hizmetlerinin toplumun her gelir ve
eğitim düzeyinden insanın faydalanmak isteyeceği yeterlilik düzeyine getirilmeli, kadınların doğum sonu
bakım bilgi düzeylerini arttırmak adına, gebelik öncesi, doğum öncesi ve doğum sonu bakımlarının yeterli
sayıda ve nitelikli verilmesi sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Doğum sonu bakım, lohusa izlem, birinci basamak sağlık hizmetleri.
Danışman: Prof.Dr. Ahmet Öner Kurt, Mersin Üniversitesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
ABSTRACT
EVALUATION FOR POSTPARTUM MONITORING IN PRIMARY CARE HEALTH
INSTITUTIONS: TARSUS DISTRICT EXAMPLE
Postpartum period is a critical process in terms of mother and baby health. An extensive and
qualified postpartum monitoring service helps to provide a healthy future for all family members along with
the mother. In this research, evaluation of postpartum monitoring, which is one of the health services
provided in primary care health institutions in Tarsus district of Mersin province is aimed.
The research is a cross-section study. 362 women, whose postpartum monitoring is completed, and
who applied for BCG vaccination for their babies who turned their second month in 10 of 21 family health
centers in Tarsus district which are defined by random sample selection are included in the researched. The
data is collected via 'Evaluation for postpartum monitoring in primary care health institution data form' for
postpartum monitoring service received by women from family doctor and family health personnel. In
statistical evaluation, Pearson Chi-square Test, Student T Test and ANOVA Test is used. Statistical materiality
level is accepted as p≤0.05 in this research.
Age average for women included in this research is 29.1 and 45.9% of them are primary school
graduate. 55.2% of women are detected to be monitored at least three times a year in family practice center
while 44.8% of women are monitored once or twice a year. In the fourth monitoring, 22.8±8.2 average; in
the fifth monitoring 14.0±13.9 average and in sixth monitoring
23.0±8.7 average and in total; 59.7±26.7 average of total 52 application which must be implemented in
postpartum monitoring being physical care applications and trainings are implemented. As level of income
increases, and women receive more than four prenatal care, postpartum monitoring number of women who
received their prenatal care from family health personnel and a specialist decreased. As postpartum care
knowledge level and the total average pregnancy numbers increased, postpartum monitoring numbers are
increased.
In order to provide qualified services and giving these services in enough numbers; knowledge of
family doctor or family health personnel who provide prenatal and prepartum services in primary care
health institutions must be updated, level of competence for primary care health institutions must be
increased to a level which people from any level of income and any level of education can demand to make
use of and in order to raise awareness of women by providing them postpartum monitoring, prenatal care,
prepregnancy care both as qualified and in enough numbers.
Keywords: Postpartum Care, Postpartum Monitoring, Primary Care Health Services
Supervisor: Prof. Dr. Ahmet Öner Kurt, Mersin University, Department of Public Health.