Bazı erkek incir çeşit ve genotiplerinin tuz stresine toleranslarının saptanması
Determination of salt stress tolerance in some male fig varietes and genotypes
Yazar: PINAR KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. BURHANETTİN İMRAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, 2022 yılında Haziran-Ağustos ayları arasında Çukurova Üniversitesi'nde yürütülmüştür. Prima projesi (FREECLIMB TÜBİTAK-119N495) kapsamında Aydın-Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsü'nden temin edilen, 9 erkek incir genotipinin tuz stresine tolerans durumları saptanmıştır.  
Stres ve kontrol bitkilerinde denemenin belli aşamalarında  yapılan morfolojik (gövde çapı, bitki boyu ve yaprak sayısı) ve fotosentetik ölçüm değerleri karşılaştırılmıştır.
Morfolojik ölçüm sonuçlarında Mıstık genotipi ve Hamza çeşidi en iyi performansı göstermiştir.  Kızılay 1 genotipi ise en düşük değerleri almıştır. Denemede yer alan tuz stresine maruz kalmış tüm çeşit ve genotiplerin yaprak su potansiyelinde düşüş olduğu saptanmıştır. 
Fotosentetik parametrelerdede tuz stresine bağlı olarak düşüşler saptanmıştır. SPAD (Klorofil değeri) ölçüm değerleri Şaytan 1 ve Kızılay 1 genotipleri dışında hepsinde artış saptanmıştır.  Besin elementi analizi analizi sonucunda özellikle tuza dayanıklılık üzerine önemli olan  K/Na ve Ca/Na dengesi bakımından Mıstık genotipi en yüksek değeri,  Kızılay 1 genotipi ise en düşük değeri almıştır. 
Ölçüm ve analiz sonuçlarına göre tuz stresine en dayanıklı genotip Mıstık, çeşit olarakta Hamza öne çıkmıştır. Tuz stresine en hassas genotipise Kızılay 1 olarak saptanmıştır. Diğer çeşit ve genotiplerin orta düzeyde tolerans gösterdikleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Erkek incir, tuzluluk, stres, yaprak su potansiyeli, genotip

Abstract:
This study was conducted at Çukurova University between June and August 2022. Within the scope of the Prima project (FREECLIMB TÜBİTAK-119N495), the salt stress tolerance status of 9 male fig genotypes sent from Aydın-Erbeyli Fig Research Institute was determined.
Morphological (stem diameter, plant height and leaf number) and photosynthetic measurement values made at certain stages of the experiment on stress and control plants were compared.
In the morphological measurement results, the Mıstık genotype and the Hamza variety showed the best performance. The Kızılay 1 genotype had the lowest values. It was determined that all varieties and genotypes exposed to salt stress in the experiment had a decrease in leaf water potential.
Decreases were also detected in photosynthetic parameters. SPAD (Chlorophyll value) measurement values increased in all except Şaytan 1 and Kızılay 1 genotypes. As a result of the nutrient element analysis, especially in terms of K/Na and Ca/Na balance, which are important for salt resistance, Mıstık genotype had the highest value, while Kızılay 1 genotype had the lowest value. According to the measurement and analysis results, Mıstık genotype and Hamza variety came to the fore as the most resistant to salt stress. Kızılay 1 was determined to be the most sensitive genotype to salt stress. It was determined that other varieties and genotypes showed moderate tolerance.

Keywords: Male fig, salinity, stress, leaf water potential, genotype