Farklı organomineral ve inorganik kompoze gübrelerin çörek otu bitkisinde verim ve bazı verim unsurları ile kalite özellikleri üzerine etkisi
The effect of different organomineral and inorganic composite fertilizers on yield and some  yield components with quality parameters in black cumin
Yazar: ALİ KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA EKREN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2021-22 vegetasyon döneminde Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında yürütülmüştür. Araştırmada organominaral ve kompoze gübrelerin çörekotu bitkisinin verim ve verim komponentleri ile yağ oranı ve yağ kompozisyonunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Çameli çörek otu tohumu araştırma materyali olarak kullanılmıştır. Araştırmada kontrol, 4:11, 11:21:5, 18:46:0, 20:20:0 ve 15:15:15 gübreleri uygulanmıştır. Çıkış süresi (gün), çiçeklenme süresi (gün), yetiştirme süresi (gün), bitki boyu (cm), toplam dal sayısı (adet/bitki), toplam kapsül sayısı (adet/bitki), bin tane ağırlığı (g), tohum verim (kg/da), biyolojik verim (kg/da), hasat indeksi (%), yağ verimi (kg/da), yağ oranı (%) ve yağ bileşenleri (%) gibi özellikler incelenmiştir.  
Elde edilen sonuçlara göre, tohumlarının çıkış sürelerinin 15-18 gün, vegetasyon sürelerinin ise 118-129 gün arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Uygulanan gübreler açısından bitki boyunun 63.0-72.3cm, toplam kapsül sayısının 6.0-8.8 adet/bitki arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Tohum verimi açısından en yüksek 85.48 kg/da ile 20:20:0 inorganik kompoze gübrede bulunmuştur. Organomineral gübrelerin içerisinde ise 4:11 gübresi 11:21:5 gübresine göre daha yüksek verim değerine ulaşmıştır.  Yağ veriminin ise 20.9-26.0 kg/da arasında değişmiştir.
Yağ oranı organomineral ve kompoze gübreler bakımından en yüksek %32.1 ile 20:20:0 ve %31.2 ile 11:21:5 gübresinden tespit edilmiştir. Uygulanan organomineral ve inorganik kompoze gübreler açısından yağ asidi kompozisyonunda en fazla linoleik asit onu sırasıyla oleik ve palmitik asitlerin izlediği görülmüş olup oransal olarak dağılımları sorasıyla %22.79-23.93, %52.77-54.69, %12.56-13.41 olarak saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out Ege University Faculty of Agriculture Field Crops Department in the experimental area during the 2021-22 vegetation period. In this study, it was aimed to determine the yield and yield components, oil ratio and oil composition of the black cumin plant of organomineral and compound fertilizers. Cameli black cumin seeds were used as research material. Control, 4:11, 11:21:5, 18:46:0, 20:20:0 and 15:15:15 fertilizers were applied in the experiment. Emergence time (days), flowering time (days), growing time (days), plant height (cm), total number of branches (pieces/plant), total number of capsules (pieces/plant), thousand grain weight (g), seeds yield (kg/da), biological yield (kg/da), harvest index (%), oil yield (kg/da), oil ratio (%) and oil components (%) were investigated.
According to the results obtained, it was determined that the emergence period of the seeds varied between 15-18 days and the vegetation period between 118-129 days. In terms of applied fertilizers, it was determined that the plant height varied between 63.0-72.3cm and the total number of capsules varied between 6.0-8.8 pieces/plant. In terms of seed yield, the highest 85.48 kg/da was found in 20:20:0 inorganic compound fertilizer. Among the organomineral fertilizers, 4:11 fertilizer reached a higher yield value than 11:21:5 fertilizer. The oil yield varied between 20.9-26.0 kg/da.
In terms of organomineral and compound fertilizers, the highest oil ratio was determined from 20:20:0 with 32.1% and 11:21:5 with 31.2%. In terms of applied organomineral and inorganic composite fertilizers, linoleic acid was the most followed by oleic and palmitic acids, respectively, in fatty acid composition, and their proportional distribution was determined as 22.79%-23.93%, 52.77-54.69%, 12.56-13.41%.