Güneydoğu Anadolu Bölgesinde depolanmış tarımsal ürünlerde bulunan akar türleri ve önemli zararlı türün biyolojisi üzerine çalışmalar
Studies on mite species and biology of the significant harmful species in stored agricultural products in the Southeast Anatolia Region
Yazar: AYHAN ÖGRETEN
Danışman: PROF. DR. SULTAN ÇOBANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Acari = Acari

Özet:
Bu çalışma 2013-2015 yıllarında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Diyarbakır, Mardin, 
Batman ve Adıyaman illerinde yürütülmüştür. Çalışma kapsamında bu illerde bulunan 
depolanmış buğday, arpa, mısır, kırma, nohut, mercimek, çeltik, kuru kayısı, kuru incir, 
kepek, kuru üzüm, pamuk tohumu ürünlerinden alınan örneklerde bulunan akar türleri 
araştırılmıştır. Toplanan örnekler ortalama %21 oranında bulaşık bulunmuştur. Yapılan 
teşhisler sonucunda 3 takım, 19 familya ve 22 cinse ait 28 akar türü tespit edilmiştir. Bu 
türlerden Paraneognathous wangae (FanveLi) (Prostigmata; Caligonellidae), 
Brachytydeus armindae (Momen ve Lundqvist, 2005) (Prostigmata: Tydeidae), 
Brachytydeus maga Kuznetzov (Prostigmata; Tydeidae), Tydeus plumosus Karg 
(Prostigmata; Tydeidae) türleri ülkemiz akar faunası için yeni kayıt olarak literatüre 
kaydedilmiştir. 
Önemli zararlı tür olarak şeçilen Tyrophagus similis Volgin, 1949 (Astigmata: 
Acaridae)'in 15, 20 ve 25ºC sıcaklıklarda ve %75 orantılı nem koşullarında biyolojisi 
çalışılmış ve yaşam çizelgesi verileri tespit edilmiştir. Elde edilen verielere göre T. 
similis'in gelişme eşiği C = 7,07 ºC ve termal sabitesi ThC = 266,6 gün-derece olarak 
belirlenmiştir. 
Ayrıca Diyarbakır'da özel sektöre ait bir un fabrikasının iki ayrı deposu ve oluşturulan 
temsili depoda depolanmış buğdayda yığının farklı derinliklerinde akar 
popülasyonlarının mevsime bağlı olarak popülasyon yoğunluğu değişimi incelenmiştir. 
Elde edilen veriler zararlı türlerin daha çok ürünün 0-50 cm üst kısmında bulunduğunu, 
buna karşın faydalı türlerin üst ve 50-100 cm'lik orta bölümde yoğunlaştığı tespit 
edilmiştir.

Abstract:
This study aimed to investigate mite species inhabiting wheat, barley, corn, cracked 
wheat, chickpeas, lentils, paddy, dried apricots, dried figs, bran, raisins and cottonseed 
products stored in warehouses in Diyarbakır, Mardin, Batman and Adıyaman Provinces 
of the Southeastern Anatolia Region between 2013 and 2015. The overall infestation rate 
was 21%. Identification process revealed the presence of 28 mite species belonging to 3 
orders, 19 families and 22 genera. Paraneognathous wangae (Fan ve Li) (Prostigmata; 
Caligonellidae), Brachytydeus armindae (Momen ve Lundqvist, 2005) (Prostigmata: 
Tydeidae) and Brachytydeus maga (Prostigmata; Tydeidae) and Tydeus plumosus Karg 
(Prostigmata; Tydeidae) have been recorded as new records for Turkish mite fauna.
The biology of Tyrophagus similis Volgin, 1949 (Astigmata: Acaridae), an important pest 
species, has been studied under laboratory conditions at three different temperatures, 15, 
20, and 25 ºC and 75% relative humidity. The growth threshold of T. similis was C = 7,07 
ºC and its thermal constant was ThC = 266,6 degree-days. In addition, the seasonal 
population density changes of mite community at different depths of the stack in wheat 
grain stored in two separate warehouses of a private sector flour factory in Diyarbakır and 
in a representative warehouse were examined. The results demonstrated that harmful 
species were generally encountered in the upper layer (0-50 cm) of the grain, whereas 
beneficial species were accumulated in the upper and middle layers (50-100 cm).