II. Meşrutiyet'in ilanından Balkan Savaşları'na kadar Edirne (1908-1912)
Edirne from the proclamation of the Second Constitutional Era to the Balkan Wars (1908-1912)
Yazar: TARIK SARIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT AKYAY
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Edirne = Edirne ; Kent tarihi = Urban history ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
II. Meşrutiyet'in ilanı, şüphesiz Osmanlı Devleti'nin idrak ettiği önemli tarihî süreçlerden biridir. 1908-1912 yılları arasında ülke genelinde görülen değişiklikler aynı surette Edirne'ye de yansımıştır. Tezde öncelikle Jön Türk hareketinin başlaması ile birlikte mevcut sistemin değiştirilmesi için yapılan faaliyetler ve İkinci Ordu merkezi olan Edirne'nin de sürece dâhil edilme çalışmaları hakkında bilgiler verilmiştir. Bu dönemde yaşanan hızlı değişimlerin önemli bir Türk şehri olan Edirne'ye ne surette aksettiği, şehrin karakterinin nasıl etkilendiği ortaya konulmaya çalışılmış ve yönetim değişikliğinin şehir üzerindeki etkileri belgelere dayalı olarak anlatılmıştır. Bunun yanı sıra şehrin idaresi hakkında bilgiler verilerek, önemli idarecilerin biyografileri ve görev süreleri içinde şehir ile ilgili çalışmaları da ele alınmıştır. Ardından Edirne'deki semt ve mahallelerin etnik ve dinî farklılıkları saptanmış, araştırma yapılan dönemde şehrin bünyesinde bulunan etnik unsurların nüfusları tespit edilerek, nüfus verilerinde görülen değişimlerin sebepleri açıklanmıştır. II. Meşrutiyet Dönemi'nde Edirne'de yaşayan Müslüman ve gayrimüslim nüfusun sosyokültürel ve dinî hayatları, ibadethaneleri, cemiyetleri ile birlikte eğitim kurumları hakkında bilgiler verilmiştir. Elde edilen somut ve istatistikî veriler çalışmaya dâhil edilmiştir.
Edirne'nin iktisadî yapısı ele alınarak şehirde yaşayan unsurların refah seviyeleri ve şehir ekonomisine katkıları saptanmıştır. Çalışma sürecinde şehirdeki adlî yapı ve diplomatik ilişkiler kapsamında diğer devlet yöneticilerinin Edirne ziyaretleri hakkında önemli bilgilere ulaşılmıştır. Şehirdeki sağlık ve sosyal hizmetlerin nitelikleri hakkında oldukça ayrıntılı bilgilere ulaşılarak, devlete, askerî kurumlara ve azınlıklara ait hastanelerin yanı sıra yetimhaneler ve ıslahhaneler ile alakalı önemli bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca Edirne'de haberleşme, ulaşım ve bayındırlık alanında yapılan çalışmalar da incelenmiştir.

Abstract:
The proclamation of the Second Constitutional Era is undoubtedly one of the significant historical processes experienced by the Ottoman State. The changes seen across the country between 1908 and 1912 were also reflected in Edirne. In this dissertation, the information about the activities for the change of the existing system with the start of the Young Turks Revolution and the inclusion of Edirne, which is the center of the Second Army, to the movement was presented. It was tried to reveal how the rapid changes experienced during this period were reflected to Edirne, which was an important Turkish city at that time. Furthermore, how the character of the city was affected and the effects of the change of administration on the city were explained based on documents. In addition, by giving information about the administration of the city, the biographies of major administrators and their studies on the city within the term of their duties were also discussed. Then, the ethnic and religious differences of the districts and neighborhoods in Edirne were determined. The population of the ethnic elements in the city was determined during the research period and the reasons for the changes in the population data were explained. Information about the sociocultural and religious life, places of worship and communities of the Muslim and non-Muslim populations living in Edirne during the Second Constitutional Era were given. Concrete and statistical data obtained were included in the study.

By considering the economic structure of Edirne, the welfare levels of the elements living in the city and their contribution to the city economy were determined. During the process of the study, important information about visits of other state administrators to Edirne was reached within the scope of the forensic structure and diplomatic relations in the city. By accessing fairly detailed information about the qualities of health and social services in the city, significant information about orphanages and correctional facilities as well as hospitals belonging to the state, military institutions and minorities were included. Moreover, studies in communication, transportation and public works in Edirne were also examined.