Türkiye'de iç güvenlik istihbaratında mantıksal değişim ihtiyacı: İstihbarat analizi temelli bir yaklaşım
The need for logical change in homeland security intelligence in Turkey: An intelligence analysis based approach
Yazar: MEHMET AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. HAMİT EMRAH BERİŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Başarısızlık = Failure ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Güvenlik sektörü reformu = Security sector reform ; Terör = Terror ; Terörle mücadele = Counterterrorism ; İstihbarat = Intelligence ; İç güvenlik = Internal security

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'deki mevcut iç güvenlik istihbaratı sisteminin algı, mevzuat ve kurumlar yönleriyle ele alarak değerlendirmeyi ve akabinde sistemin geliştirilmesine yönelik bir model sunmayı amaçlamıştır. Bu kapsamda tez çalışmasında, iç güvenlik, iç güvenlik istihbaratı, istihbarat analizi ve istihbarat başarısızlığı kavramlarının incelenmesi, bu kavramların farklı ülke örneklerindeki yansımalarının ortaya konması ve Türkiye'deki mevcut sistemin avantajları ve dezavantajlarının tespit edilmesi amacıyla bir yazın taraması yapılmıştır. İç güvenlik istihbaratı, istihbarat çalışmalarında görece yeni bir kavramdır. Geleneksel iç ve dış istihbarat kavramlarının hem kapsam hem de kurumlar açısından anlamlarının aşındığı bir süreçte gündeme gelen bu kavram hem teorik hem de pratik düzlemde yeni bir istihbarat yaklaşımını gerektirir. İç güvenlik istihbaratının kapsamı ve sınırları ile bu faaliyetin nasıl bir kurumsal yapılanma ile sürdürüleceği bu düzlemlere karşılık gelen sorun alanlarıdır. Bu husustaki tartışmalar genellikle istihbarat başarısızlığı zamanlarında gün yüzüne çıkar. Yakın tarih açısından bu durum en belirgin örnekleri Amerika Birleşik Devletleri'nde 11 Eylül 2001 tarihinde gerçekleşen terörist saldırılar akabinde görülmüştür. Benzer şekilde devam eden yıllarda Avrupa'nın farklı ülkelerinde meydana gelen terörist saldırılar iç güvenlik istihbaratı tartışmalarının membaı olmuştur. İstihbarat başarısızlığı tartışmalarının temel gündem maddeleri ise kurumsal yetersizlik, koordinasyon eksikliği ve analitik eksiklikler olarak görülmektedir. Terörle mücadele konusunda hem mücadele hem de saldırıların hedefi olma yönüyle diğer ülkelerden ayrılan Türkiye'de de gerçekleşen terörist saldırılar akabinde benzer tartışmalar söz konusu olmuştur. Bu tablo içerisinde, kavramsal çerçeve ve diğer ülke örneklerini ele alan karşılaştırmalı çalışmalardan yola çıkarak, Türkiye'de son yıllarda gündeme gelen başlıca istihbarat başarısızlığı tartışmalarına yönelik bir inceleme yapılmış; elde edilen bulgulardan yola çıkarak da bir istihbarat reformu önerisi sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the current homeland security intelligence system in Türkiye in terms of perception, legislation, and institutions and to present a new model for the system. In this context, a literature review was conducted in order to examine homeland security, homeland security intelligence, intelligence analysis, and intelligence failure concepts, to exhibit the reflections of these concepts in different countries, and determine the advantages and disadvantages of the current system in Türkiye. Homeland security intelligence is a relatively new concept in intelligence studies. As a concept that come to light where traditional internal and external intelligence concepts have been eroded, it requires an upgraded intelligence approach on both theoretical and practical bases. The scope and the boundaries of homeland security intelligence, and under what kind of institutional structure it will be fulfilled are the problems matching these two bases. Discussions about this issue generally emerge in times of intelligence failures. In terms of recent years, the most obvious samples of this discussion were seen after the September 11, 2001 attacks in the United States of America. Similarly, the terrorist attacks that were perpetrated in different countries of Europe in the following years have been a source for homeland security intelligence discussions.  The main issues of the intelligence failures have been institutional insufficiency, lack of coordination, and analytical deficiencies.  In Türkiye as well, as a distinctive country in terms of counter-terrorism in both countering and being a target of attacks, there have been similar discussions after terrorist attacks. In this frame, considering the conceptual frame and comparative studies of different countries, an examination of major intelligence failure discussions were made; and depending on the findings an intelligence reform proposal was presented.