Sukuk piyasasına hakim olan ülkeler özelinde sukuka yönelik vergilendirme rejimi
Taxation regime for sukuk specific to countries dominating the sukuk market
Yazar: MELTEM POLAT
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN DÖKMEN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance

Özet:
Din, yalnızca inanç ve ibadetlerle sınırlı kurallar sistemi değildir. İslam dini de diğer dinlerde olduğu gibi yaşamın farklı alanlarına yönelik hükümler içermektedir. Bu alanlardan biri de finastır. Temelde faiz yasağı üzerine kurgulanan İslami finans sistemi, geçmişten günümüze kadar gelen süreçte önemli aşamalar kaydetmiştir. Müslüman nüfusunun artışı, İslami farkındalığın artması, Müslümanların gelir seviyesindeki iyileşmeler, Müslümanların finans sistemine entegre olma isteği gibi temel nedenler İslami finansın gelişimini desteklemiştir. İslami finansa olan ilgiyle beraber yeni finansman kaynakaları da ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu kaynaklardan biri de faizsiz bono olarak adlandırılan sukuktur. Nispeten yeni bir finansman aracı olan sukuk, konvansiyonel finans araçlarına alternatif bir enstürman olma noktasında önemli gelişimler kaydetmiştir. Günümüzde Müslüman nüfusun yoğun olduğu bölgelerin yanı sıra uluslararası borsalar da işlem görmeye başlayan bu enstürman giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak sukuk piyasasındaki bu gelişime rağmen henüz daha birçok ülkenin sukuka ilişkin yasal çerçevenin oluşturulması noktasında yetersiz kaldığı bilinmektedir. Özellikle sukukun kendine has yapısı nedeniyle diğer finansal araçlardan farklı bir vergilendirme rejimine tabi tutulması noktasındaki düzenlemeler yetersizdir. Bu çalışmanın odak noktası sukuk piyasasına yönelik vergilendirme rejiminde yaşanan gelişmelerin incelenmesidir. Bu kapsamda sukuk piyasasında önde gelen ülkelerdeki yasal çerçeve ve vergilendirme rejimleri incelenmiş, Türkiye ve diğer ülkelerdeki durum hakkında karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda Türkiye'nin sukuk açısından benimsemiş olduğu tarafsız vergilendirme rejimi olumlu olarak değerlendirmekle birlikte bu noktada tarafsız vergilendirmenin ötesinde sukuka yönelik olarak geleneksel tahvillerden farklı teşvik politikalarının oluşturulması önerilmiştir.

Abstract:
Religion is not just a system of rules limited to belief and worship. Islam, like other religions, contains provisions for different areas of life. One of these areas is finance. The Islamic finance system, which is basically based on the prohibition of interest, has made significant progress from the past to the present. The main reasons such as the increase in the Muslim population, the increase in Islamic awareness, the improvement in the income level of Muslims, and the desire of Muslims to integrate into the financial system have supported the development of Islamic finance. Along with the interest in Islamic finance, new financing sources have started to emerge. One of these sources is sukuk, which is called interest-free bonds. Being a relatively new financial instrument, sukuk has made significant progress in being an alternative instrument to conventional financial instruments. Today, this instrument which has started to be traded on international stock exchanges as well as in regions with a high Muslim population is becoming more and more widespread. However, despite this development in the sukuk market, it is known that many countries are still insufficient in establishing the legal framework for sukuk. In particular, due to its unique structure, the regulations regarding subjecting sukuk to a different taxation regime from other financial instruments are insufficient. The focus of this study is to analyse the developments in the taxation regime for the sukuk market. In this context, the legal framework and taxation regimes in the leading countries in the sukuk market were analysed and comparisons were made between Turkey and other countries. As a result of the study, the neutral taxation regime adopted by Turkey in terms of sukuk has been evaluated positively. However, it has been suggested that different incentive policies be established for sukuk than for traditional bonds.