Strese bağlı büyüme psiko-eğitim programının üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeylerine etkisi
The effect of stress-related growth psycho-education program on stress-related growth levels of university students
Yazar: SEMA YAZICI KABADAYI
Danışman: PROF. DR. KEMAL ÖZTEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Karma yöntemler = Mixed methods ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Stres = Stress ; Strese bağlı gelişim = Stress related growth ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Strese Bağlı Büyüme Psiko-Eğitim Programının üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu genel amaç doğrultusunda ilk olarak Strese Bağlı Büyüme Ölçeği Kısa Formunun Türkçeye uyarlanması amaçlanmıştır. Ardından üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeyini artırmayı hedefleyen psiko-eğitim programı hazırlanmıştır. İkinci aşamada çalışmanın genel amacı doğrultusunda iç içe karma desen kullanılmıştır. İç içe karma desende tasarlanan çalışmanın nitel aşamasında üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme deneyimlerinin ortaya çıkmasında etkili kişisel ve sosyal kaynakları ile baş etme becerilerini belirlemek ve programın alt yapısını oluşturmak amacıyla 11 üniversite öğrencisiyle görüşmeler yapılmış ve araştırmanın nitel verileri toplanmıştır. Nitel aşamada toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel deneysel aşamasında ön test, son test, izleme ölçümlerinin yapıldığı kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmanın deneysel aşamasında deney grubunda 14, kontrol grubunda 14 olmak üzere toplam 28 katılımcı yer almıştır. Araştırmanın nicel verileri Strese Bağlı Büyüme Ölçeği Kısa Formu ile toplanmıştır. Nicel aşamada elde edilen verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, tekrarlayan tek yönlü varyans analizi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Bunun yanı sıra psiko-eğitim programının değerlendirilmesi için gerçekleştirilen nitel çalışmada deney grubu katılımcılarından Psiko-Eğitimi Değerlendirme Formu ile görüşleri alınmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında elde edilen bulgular Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilen Strese Bağlı Büyüme Ölçeği Kısa Formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu göstermiştir. Araştırmanın nitel aşamasındaki bulgulara göre strese bağlı büyüme düzeyi yüksek bireylere ilişkin baş etme becerileri, kişisel kaynaklar, sosyal kaynaklar ve farkındalık temaları tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel kısmında yer alan nicel bulgulara göre Strese Bağlı Büyüme Psiko-Eğitim Programına katılan katılımcıların strese bağlı büyüme düzeyinde deney grubu lehine anlamlı bir artış olduğu ve sekiz hafta sonra yapılan izleme ölçümlerinde de bu değişimin kalıcı olduğu görülmüştür. Psiko-eğitim programının değerlendirildiği nitel araştırma bulgularına göre, katılımcılar oturum içerikleri, etkinlikleri ve program sürecine ilişkin olumlu geri bildirimlerde bulunmuşlardır. Bunun yanı sıra programın bilişsel, duygusal ve sosyal temaları ele alan oturumlarının katılımcılar için strese bağlı büyümenin teşvik edilmesinde ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırmanın nitel ve nicel sonuçları birlikte ele alındığında Strese Bağlı Büyüme Psiko-Eğitim Programının üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeylerini artırmada etkili bir program olduğu görülmüştür. Programın strese bağlı büyümeyi artırmaya yönelik bilişsel, duygusal, davranışsal ve sosyal ögelerinin yanı sıra farkındalık, psikolojik dayanıklılık ve problem çözme becerilerin artırılması yoluyla büyümeye katkı sağladığı görülmüştür. Programın ruh sağlığı çalışmalarında kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The main purpose of the present study is to examine the effect of the Stress-Related Growth Psycho-Education Program on the stress-related growth levels of university students. The study first aimed to adapt the Stress-Related Growth Scale Short Form into Turkish. Afterward, a psycho-education program was prepared, aiming to increase the stress-related growth level of university students. In the second stage, an embedded mixed design was used in line with the general purpose of the study. In the qualitative phase of the study, which was designed in an embedded mixed design, interviews were conducted with 11 university students and the qualitative data of the research were collected to determine the personal and social resources and coping skills of university students that are effective in the emergence of stress-related growth experiences and to create the infrastructure of the program. The data collected at the qualitative stage were analyzed with the content analysis method. In the quantitative experimental phase of the study, an experimental design with a control group was used in which pre-test, post-test, and follow-up measurements were made. In the experimental phase of the study, there were a total of 28 participants, 14 in the experimental group and 14 in the control group. The quantitative data of the study were collected with the Stress-Related Growth Scale Short Form. Independent samples t-test repeated one-way analysis of variance, and Mann-Whitney U test were used in the analysis of the data obtained at the quantitative stage. In addition, in the qualitative study carried out for the evaluation of the psycho-education program, the opinions of the experimental group participants were obtained with the Psycho-Education Evaluation Form. The obtained data were analyzed by content analysis method. The findings obtained in the first stage of the study showed that the Stress-Related Growth Scale Short Form, which was adapted into Turkish, is a valid and reliable measurement instrument. According to the findings in the qualitative phase of the research, coping skills, personal resources, social resources, and awareness themes were determined for individuals with a high level of growth due to stress. According to the quantitative findings in the experimental part of the study, there was a significant increase in the stress-induced growth level of the participants in the Stress-Related Growth Psycho-Education Program in favor of the experimental group, and this change was permanent in the follow-up measurements made after eight weeks. According to the qualitative research findings in which the psycho-education program was evaluated, the participants gave positive feedback on the session contents, activities, and the program process. In addition, the sessions of the program that dealt with cognitive, emotional, and social themes came to the fore in promoting stress-related growth for the participants. When the qualitative and quantitative results of the study are considered together, the Stress-Related Growth Psycho-Education Program is effective in increasing the stress-related growth levels of university students. The program contributes to growth by increasing awareness, psychological resilience, and problem-solving skills, as well as its cognitive, emotional, behavioral, and social elements to increase stress-related growth. The program can be used in mental health studies.