Ortaokul seviyesindeki çocuk romanlarının duyarlık eğitimi açısından incelenmesi
Investigation of children's novels at secondary school level in terms of sensitivity education
Yazar: MERVE UZUN
Danışman: PROF. DR. İLKER AYDIN
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Toplumların geleceklerinin sağlam temeller üzerine kurulabilmesi için çocukların düşünen, sorgulayan, duyarlık yeteneğine sahip bireyler olarak yetiştirilmesi gerekmektedir. Çocuk edebiyatı yapıtları çocuğa görelik ve çocuk gerçekliği ilkelerine uygunluğu ile doğru orantılı olarak okuru; düşünen, sorgulayan,   duyarlı bireyler olarak yetiştirme sürecine destek olabilecek uyaranlardır. Araştırmanın amacı; ortaokul seviyesindeki çocukların yaşama hazırlık sürecinde onları bilişsel ve duyuşsal yönde aktif kılarak duyarlık kazandırabileceği düşünülen roman türünün "duyarlık eğitimi" yönünden incelenmesidir. Alan yazınında sadece ortaokul seviyesindeki çocuk romanlarının duyarlık eğitimi yönünden incelenmediği göz önüne alındığında bu çalışmanın alan yazındaki bu eksikliği gidereceği ve alan yazınına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bunun yanı sıra duyarlık eğitimi sürecine katkı sağlayan kitapların seçiminde araştırmanın sonuçlarının kılavuz olacağı düşünülmektedir. Türkçe öğretmenlerinin çocuklara önerdiği kitapların hangi duyarlıkları içerdiğinin de resmini çizecek olan bu çalışma alan yazınına Türkçe öğretimi ve duyarlık eğitimi alanında katkı sağlayacağından önemli görülmektedir. Araştırma, temel nitel araştırma ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma materyallerini, "Yeşil Adanın Çocukları", "Göğü Yere İndirelim" ,"Yaşasın Ç Harfi Kardeşliği!" "Bir Öykü Yazalım Mı?", "Son Ada'nın Çocukları" İstanbul'u Çalıyorlar, "Hayaletli Gölün Çocukları" adlı yedi çocuk romanı oluşturmaktadır. Çalışma materyalleri Türkçe öğretmenlerine yönelik hazırlanmış bir görüşme formu sonucunda belirlenmiştir. Çalışmanın veri toplama araçları; duyarlık kategori formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Araştırma verileri, doküman incelemesi yolu ile toplanmış ve betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Bulgular her çocuk romanı için ayrı ayrı tablolar halinde ve doğrudan alıntılarla desteklenerek sunulmuş ve sayıllaştırılmıştır. Her romanın duyarlık eğitiminde hangi duyarlık kategorilerine ait iletileri içerdiği tespit edilmiştir. Sayısal veriler incelendiğinde incelenen ortaokul seviyesindeki yedi romanın duyarlık eğitimi yönünden zengin uyaranlar olduğu sonucuna varılmıştır. Ortaokul seviyesindeki romanların duyarlık eğitimi süreçlerinde amaca yönelik olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. İncelenen romanların gerçekleştirilecek bir duyarlık atölyesinde çalışma materyali olarak kullanılabileceği ve televizyon ve internetin yaygınlaştığı ve bu alanlarda yayınlanan içeriklerin niteliğinin sorgulandığı bir dönemde incelenen romanların animasyon, dizi veya film haline getirilip çocuk ve yetişkinlere sunulabileceği önerilerinde bulunmuştur.

Abstract:
In order for the future of societies to be built on solid foundations, children need to be raised as individuals who think, question, and have the ability to be sensitive. Works of children's literature are stimuli that can support the reader in direct proportion to their compliance with the principles of child relativity and child reality; thinking, questioning, sensitive individuals in the process of education. The purpose of the research; it is an examination of the novel genre, which is thought to be able to give children at the secondary school level sensitivity by making them cognitively and affectively active in the process of preparing for life, from the point of view of "sensitivity education". Considering that only children's novels at the secondary school level are not examined in terms of sensitivity education in field writing, it is thought that this study will eliminate this deficiency in field writing and contribute to field writing. In addition, it is thought that the results of the research will be a guide in the selection of books that contribute to the sensitivity education process. Turkish teachers recommend books to children to draw a picture of which sensitivities are included in this study, which is considered important because it will contribute to the field of Turkish teaching and sensitivity education in the field of literature. The research was carried out with basic qualitative research. The study materials of the research were "Children of the Green Island", "Let's Bring Down the Sky","Long Live the Brotherhood of the Letter O!" "Shall We Write a Story?", "The Children of the Last Island" are Stealing Istanbul, "The Children of the Haunted Lake" constitute seven children's novels. The study materials were determined as a result of an interview form prepared for Turkish teachers. The data collection tools of the study are; sensitivity category form and semi-structured interview form. The research data were collected through document analysis and analyzed by descriptive analysis technique. The findings were presented and tallied separately for each children's novel in the form of tables and supported by direct quotations. It has been determined which sensitivity categories each novel contains messages belonging to in sensitivity training. When the numerical data were examined, it was concluded that the seven novels at the secondary school level studied were stimuli rich in terms of sensitivity training. It has been concluded that novels at the secondary school level can be used purposefully in sensitivity education processes. He made suggestions that the novels studied could be used as working materials in a sensitivity workshop to be held, and that the novels studied could be turned into animation, series or movies and presented to children and adults at a time when television and the Internet have become widespread and the nature of the content published inthese areas is being questioned.