Yabancı dil olarak Rusça öğretiminde edebi metinlerin işlevi
The function of literature in teaching Russian as a foreign language
Yazar: ZOYA ŞENGÜDER
Danışman: PROF. DR. EMİNE İNANIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Edebi metinler = Literary texts ; Kültür = Culture ; Metinden öğrenme = Text learning ; Rusça = Russian ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Yabancı Dil Olarak Rusça Öğretiminde Edebi Metinlerin İşlevi başlıklı doktora tezinde Rusça da dahil yabancı dil öğretiminde edebi metnin yapısı ve işlevleri bağlamında incelenmesi; ayrıca Edebiyat fakültelerinin Türk öğrencilere Rus dili öğretiminde klasik ve çağdaş Rus edebi metinlerinin Rusçayı iletişimsel ve kültürel bir bağlam içinde sunmasından yararlanarak, öğrencilerin dilin dört temel becerilerini ve iletişimsel yetilerinin kalıcı bir şekilde nasıl geliştirileceğinin incelenmesi amaçlanmaktadr. 
Bu amaç doğrultusunda çalışmamızda klasik ve çağdaş Rus edebiyatının, filoloji profilli öğrencileri yabancı dil olarak Rusça derslerinde edebi metinlerle çalışmaları için seçenekler ele alınmıştır. Yabancı öğrencilerin iletişimsel yetilerini oluşturmanın yanı sıra, çağdaş Rus dili, hedef dilin kültürü hakkında bilgi edinmeyi amaçlayan bir alıştırma sistemi sunulmuştur. Edebi metinleri farklı düzeylerde kullanarak yabancı dil olarak Rusça öğretmenin örnek dersleri verilmiştir.
Çalışmamızda yabancı üniversitelerin Edebiyat fakülteleri öğrencileri için Rusça uygulamalı derslerde edebi metinlerin kullanılmasına ilişkin konular irdelenmiştir. Edebi metinleri kullanarak Rusça derslerinin düzenleme yeri İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi olmuştur. 
Bu çalışmanın kuramsal kısmında yabancı dil öğretimi süreci, yabancı dil öğretiminde edebi metinlerin özellikleri, edebi metinlerin kullanımı, kullanım alanları ve edebi metinlerin seçimi ve uyarlanması üzerinde durulmuştur. Uygulama kısmında ise, Hazırlık sınıfında, Sözlü ve Yazılı Anlatım ve Sözlü ve Yazılı Kompozisyon derslerinde kullanılan birkaç edebi metin çalışmasının örnekleri verilmiştir. Derslerde uygulanmış olan örnek edebi metinler L.N. Tolstoy'un "Tri bublika i odna suşka" ("Üç Simit ve Bir Kandil Simidi") ve "Kostoçka" ("Erik Çekirdeği"), K.G. Paustovski'nin "Krujevnitsa Nastya" ("Dantel ustası Nastya") ve Y.Ya. Yakovlev'in "Skripka" ("Keman") adlı hikayelerdir.
Edebi metinler sayesinde yabancı filoloji öğrencileri, tüm zenginliği ve çeşitliliği ile Rusçayı tanımakta, aktif ve pasif sözcü dağarcığını zenginleştirilmekte, dil öngörü yetenekleri oluşturmakta ve konuşma becerisinin geliştirmektedir. Rusçayı yurtdışında öğrenirken, Rus şairlerinin ve yazarlarının eserleri Rus dil ortamını modellemenin bir aracı haline gelmekte olduğu ve edebi metinlerin hedef dilin ülkesini ve kültürünü tanımak için etkili bir araç olmasının öğretisel değerini arttırdığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In the PhD thesis titled The Function Of Literature In Teaching Russian As A Foreign Language, it is aimed to study how students could permanently improve their four basic language abilities and communicative competence, while also teaching Turkish students Russian language in Faculties of Literature by utilizing the way how classical and contemporary Russian literary texts present Russian in a communicative and cultural context. 
For this purpose, classical and contemporary Russian literature are discussed as options in teaching Russian as a foreign language for philological profile students. Apart from building the communicative competence of foreign students, a practice system is offered which aims to inform others about both contemporary Russian language and culture of the target language. Sample lessons of teaching Russian as a foreign language were given by using literary texts at different levels.
This study is dedicated to the use of literary texts in practical lessons of Russian for students of Faculty of Literature in foreign universities.  Russian lessons that used literary texts have taken place in Istanbul University Faculty of Literature. 
In the theoretical part of this study, we focused on process of foreign language teaching, features of the literature texts that are used, use of literature, fields of use, selection of these literature texts and adaptation of them. In the application part, examples from a few literary works are given that were used in Prep class lessons of Spoken and Written Expression and Spoken and Written Composition. L.N. Tolstoy's "Tri bublika i odna sushka" ("Three Kalachas and one bagel") and "Kostochka" ("The Plum Stone"),K.G. Paustovski's "Krujevnitsa nastya" ("Nastya the lace maker") and Y.Ya. Yakovlev's "Skripka" ("Violin") were the literary texts used in the lessons.
Thanks to the literary works, philology students learn Russian language with all of its rich culture and diversity, expand their active and passive vocabulary, improve their language prediction ability and talking skills. While learning Russian abroad, it is concluded that works of Russian poets and writers become a tool for modelling the Russian lingual environment as the fact that literary texts are an effective tool for knowing the country and culture of the target language increases its doctrinal value.