Anestezi altında kolonoskopi yapılacak hastalarda menstruel siklusun etkileri
Effects of the menstrual cycle in patients who undervent colonoscopy under anesthesia
Yazar: DAMLANUR ÜSTÜN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TOPAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi ve analjezi = Anesthesia and analgesia ; Kolonoskopi = Colonoscopy ; Luteal faz = Luteal phase ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation

Özet:
Amaç: Kadınlarda progesteron ve östrojenin siklik dalgalanmalarına bağlı olarak anestezik ihtiyacın, ağrı duyarlılığının, postoperatif bulantı kusmanın, hemodinamik yanıtların değişebileceği çeşitli çalışmalarla gösterilmiştir. Biz bu çalışmamızda anestezi altında kolonoskopi yapılacak kadın hastalarda menstruel siklusun farklı fazlarının anesteziye etkilerini incelemeyi amaçladık.
Yöntem: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi etik kurulu onayı (17 Nisan 2015 tarihli 2015/194 sayılı kararı) alındı. Anestezi altında elektif kolonoskopi işlemi planlanan 18-49 yaş arası kadın, düzenli menstruel siklusları bulunan, ASA I-II olan 64 hasta çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalardan menstruel siklusuyla ilgili bilgi alındı. Menstruel siklusun 6.-12. günleri arasında olan  hastalar folliküler (grup F) ve 20-24. günleri arasında olan hastalar luteal (Grup L) grup olarak adlandırıldı. Demografik özellikleri kaydedildi. Preoperatif anksiyete değerlendirilmesi için Amsterdam Preoperatif Anksiyete ve Bilgi Skalası (APAIS) uygulandı. Hastaların hemodinamik verileri monitörize edildi. İşlem boyunca hastaların uyanıklık durumları Observer's Assessment Alertness/Sedation skalası (OAA/S) ile takip edildi. Tüm hastalara sedasyon başlangıcında 0.02 mg/kg midazolam, 1 μg/kg fentanil ve 0.5 mg/kg propofol uygulandı. Vital bulgular ve OAA/S skalası ilk sedasyon dozundan sonra 3. dakikada, 5. dakikada ve sonrasında her 5 dakikada bir işlem sonuna kadar kayıt edildi. OAA/S skoru 3 hedeflenerek ek propofol dozu yapıldı ve kaydedildi.  İşlem süresince ve sonrasında oluşan komplikasyonlar kaydedildi. 
Bulgular: Grupların demografik özellikleri, işlem süreleri, APAIS skorları, OAA/S skorları, bazal hemodinamik değerleri arasında anlamlı farklılık yoktur. Gruplar arası kiloya göre yapılan ek propofol ve toplam propofol dozları karşılaştırıldığında Grup L'deki hastalarda propofol ihtiyacı anlamlı olarak artmıştır, sırasıyla p=0.025 ve p=0.024. Regresyon analizine göre sistolik, diyastolik ve ortalama arter basınç değişimleri analiz edildiğinde Grup F'de anlamlı düşüş saptanırken, Grup L'de bu düşüş anlamlı değildir. Her iki grupta kalp atım hızı (KAH) değerlerinde anlamlı düşüş saptanmıştır. Diğer hemodinamik verilerde anlamlı değişiklikler saptanmamıştır. 
Sonuç: Sedoanaljezi ile kolonoskopi yapılan kadın hastalarda luteal fazda aneztezik ihtiyacın arttığını ve kan basıncı değerlerinin yüksek seyrettiğini bulduk. Bunun sebeplerinin luteal fazda ağrı duyarlılığının artmış olması, opioid etkinliğin azalmış olması ve sempatik aktivasyonun artmış olması olduğunu düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: Various studies have been carried out to determine the anesthetic need, sensitivity of pain, postoperative nausea and vomiting, hemodynamic responses depending on cyclic fluctuations of progesterone and estrogen in women. In this study, we aimed to investigate the effects of different phases of the menstrual cycle on anesthesia in female patients undergoing colonoscopy under anesthesia.
Method: Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty ethics committee approval (Decision of 2015/194 dated April 17, 2015) was taken. Sixty-four patients between the ages of 18-49 with regular menstrual cycles, ASA I-II, and undergoing elective colonoscopy under anesthesia were enrolled in the study. Information on their menstrual cycles was obtained from all patients. Patients between the 6-12th days of the menstrual cycle were called follicular (group F) and patients between 20-24th days were called luteal (group L) group. Their demographic characteristics were recorded. Amsterdam Preoperative Anxiety and Information Scale (APAIS) was used for preoperative anxiety assessment. Hemodynamic data of the patients were monitored. During the procedure, the patients' alertness status was monitored by the Observer's Assessment Alertness/Sedation scale (OAA/S). At the beginning all patients received 0.02 mg/kg midazolam, 1 μg/kg fentanyl and 0.5 mg/kg propofol. Vital signs and OAA/S scores were recorded at 3-5 minutes after the first sedation dose and after that at every 5 minutes until the end of the procedure. OAA/S score of 3 was targeted and an additional propofol dose was administered and recorded to achive this score. Complications that occurred during and after the procedure were recorded.
Results: There is no significant difference between the demographic characteristics of the groups, duration of treatment, APAIS scores, OAA/S scores, baseline hemodynamic values. When additional propofol and total propofol doses according to the weight were compared between the groups, the propofol requirement increased significantly in the Group L patients, p = 0.025 and p = 0.024, respectively. According to the regression analysis, when systolic, diastolic and mean arterial pressure changes were analyzed, a significant decrease was detected in Group F, whereas this decrease was not significant in Group L. There was a significant decrease in heart rate (HR) values in both groups. No significant changes were found in other hemodynamic data.
Conclusion: In female patients who underwent colonoscopy with sedoanalgesia, we found that in luteal phase anesthesia needs increased and blood pressure values were higher. We think that the reasons for this are increased pain sensitivity, decreased opioid activity and increased sympathetic activation in luteal phase.