Aydın ili Efeler ilçesindeki iki yaş altı çocuğu olan annelerin emzirme öz-yeterliliği ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of breastfeeding self-efficacy and affectingfactors of mothers with children under two in Aydin provinceefeler district
Yazar: GÜLŞEN GÜL SÜLÜK
Danışman: PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Aydın-Efeler = Aydın-Efeler ; Emzirme = Breast feeding ; Çocuklar = Children ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
AMAÇ
Çalışmamızın ana amacı, Aydın ili Efeler ilçesindeki iki yaş altı çocuğu
bulunan annelerin emzirme öz-yeterlilikleri ve etkileyen faktörleri belirlemektir.
Ayrıca emzirme danışmanlığı verilen annelerin de emzirme devamlılığı ve bir
sonraki çocukta emzirme ile ilgili olumlu tutum geliştirmeleri hedeflenmektedir.

GEREÇ VE YÖNTEM
Çalışmamız tanımlayıcı bir araştırma olarak planlandı. Aydın ili Efeler
ilçesindeki ASM'ler arasından kura ile biri kırsal olmak üzere 4 ASM seçildi.
Tabakalı örneklem metodu ile belirlenen 397 anne sayısına ulaşıldığında çalışma
sonlandırıldı. ASM'lere poliklinik muayenesi, danışmanlık, aşı, bebek izlemi ya da
diğer sebeplerle başvuran ve çalışmaya gönüllü olarak katılan iki yaş altında bebeği
bulunan emziren annelere yüz yüze anket formu ve EÖYÖ-Kısa Form uygulandı.
Elde edilen veriler SPSS 18.0 veri tabanına girilerek istatistiksel değerlendirmeler
yapıldı.

BULGULAR
Çalışmaya katılan annelerin yaş ortalaması 29,94 olarak saptandı. Annelerin
%62,2'si en az lise mezunu idi. Bebeklerin %50,4'ü erkek ve ortalama bebek yaşı
8,33 ay olarak saptandı.
Annelerin %61,2'si multipar, %75,1'inin gebeliği planlı idi. %14,4 annede
gebelik öncesinde, %23,2 annede ise gebelik dönemi boyunca bir sağlık problemi
mevcuttu. %64 anne sezaryen ile doğum yapmış, %9.1'i doğum sırasında bir sağlık
problemi yaşamıştır. Ortalama doğum haftası 38,37 hafta, bebeklerin doğum ağırlığı
ortalama 3178,50 gram olarak saptandı.

Annelerin %91'i bebeklerini ilk bir saat içinde emzirmiştir. Annelerin %61'i
daha önce emzirme deneyimi yaşamış (ort. 17,89 ay), %52'6'sı emzirme eğitimi
almıştır. Annelerin %99,2'si bebeklere ağızdan ilk gıda olarak anne sütü vermiştir.
Annelerin %38,5'i ilk altı ayda bebeklerine anne sütü dışında bir gıda vermiştir.
Anne sütü dışında gıda verme sebebi olarak %27,7 anne sütünün yetmediğini
düşündüğünü belirtmiştir. Annelerin %3,2'sinde, bebeklerin ise %7,8'inde
emzirmeye engel olabilecek bir sağlık problemi yaşanmıştır. Annelerin %66'sı ilk
altı ay içerisinde emzik ya da biberon kullanmıştır. Eşlerinin emzirmeye karşı tutumu
sorulduğunda %61 anneden olumlu yanıtı alınmıştır. Annelerin EÖYÖ puan
ortalaması 63,64 (min. 31, max. 70) olarak saptandı. EÖYÖ'nde puan ortalaması en
yüksek olan madde 4,9 ortalama ile "9. Emzirmekten her zaman memnuniyet
duyuyorum", en düşük olan madde ise 3,88 ortalama ile "8. Ailemin yanında her
zaman bebeğimi rahatlıkla emzirebilirim" ifadesidir.
Çalışmamızda annelerin eğitim durumu, algılanan gelir düzeyi, bebek yaşı,
annelerin bir önceki bebeklerini emzirme süresi, bebeklerin ilk altı ayda anne sütü
dışında gıda alma durumu ve anne sütü dışındaki gıdanın verilme zamanı, bebeklerin
güncel olarak nasıl beslendiği, doğum sonrası işe dönüş zamanı, ilk altı ayda emzik
ya da biberon kullanımı ve eşlerin emzirmeye karşı olan tutumu ile EÖYÖ puanı
arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır.

SONUÇ
Bizim çalışmamıza katılan annelerin emzirme öz-yeterlilik puan ortalamaları
oldukça yüksek saptandı. Yüksek olması bölgemiz için sevindiricidir. Biz sahada
yaptığımız bu çalışmamızda, Aydın Merkezi yansıtan örneklem grubumuz ile birinci
basamak adına veri kazandırdığımızı düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Emzirme, Öz-yeterlilik, Anne sütü

Abstract:
OBJECTİVE
The main purpose of our study is to determine the breastfeeding self-efficacy
of mothers with children under the age of two and the factors affecting in Aydın
province Efeler district. In addition, mothers who are involved in the study will
develop a positive attitude towards breastfeeding continuity and breastfeeding in the
next child.

MATERİAL AND METHOD
Our study was planned as a descriptive study Among the Family Health Centers
(FHC) in Aydın province Efeler district, 4 FHCs, one of which was rural, were
selected by random. A face-to-face questionnaire and BSES-Short Form were
administered to mothers with infants under the age of two who applied to FHC's for
outpatient clinic examination, counseling, vaccination, baby follow-up or other
reasons and participated in the study voluntarily. The study was terminated when the
number of 397 mothers determined by the stratified sampling method was reached.
The obtained data were entered into the SPSS 18.0 database and statistical
evaluations were made.

RESULTS

The mean age of the mothers participating in the study was found to be
29.94 years. 62.2% of the mothers were at least high school graduates. 50.4% of the
infants were male and the mean infant age was 8.33 months.
61.2% of the mothers were multiparous and 75.1% of them had planned
pregnancy. 14.4% of the mothers had a health problem before pregnancy and 23.2%
of the mothers had a health problem during the pregnancy period. 64% of mothers
gave birth by cesarean section, 9.1% had a health problem during delivery. The mean
week of delivery was 38.37 weeks, and the mean birth weight of the babies was
3178.50 grams.
91% of mothers breastfed their babies within the first hour. 61% of mothers
had previous breastfeeding experience (mean 17.89 months), 52.6% received
breastfeeding training. 99.2% of the mothers gave breast milk to their babies as the
first food by mouth. 38.5% of the mothers gave their babies a food other than breast
milk in the first six months. 27.7% stated that they think that breast milk is not
enough as the reason for giving food other than breast milk. 3.2% of mothers and
7.8% of babies experienced a health problem that could prevent breastfeeding. 66%
of mothers used a pacifier or bottle in the first six months. When asked about their
spouses' attitude towards breastfeeding, 61% of the mothers answered positively. The
mothers' mean BSES score was 63.64 (min. 31, max. 70). The item with the highest
mean score in BSES was "9. I am always satisfied with breastfeeding", and the
lowest item is "8. I can comfortably always breastfeed my baby in the presence of
my family".
In our study, a significant correlation was found between the BSES score and
mother's educational status, perceived income level, infant age, breastfeeding
duration of mother's previous infants, the status of infants receiving food other than
breast milk in the first six months and the time of giving food other than breast milk,
how the infants are currently fed, the time to return to work after birth, use of a
pacifier or bottle at six months, the spouse's attitude towards breastfeeding.
CONCLUSİON

In our study, the mothers' mean BSES score was high enough and this is
satisfactory for our region. This population based study provided valuable data for
primary care mother and child health care database.

Key words: Breastfeeding, Self-efficacy, Breast milk