Yerel halkın sürdürülebilirlik çerçevesinde turizm etki algısı ve turizm desteği: Alanya ilçesi örneği
LOCAL PEOPLE'S PERCEPTION OF TOURISM IMPACT AND TOURISM SUPPORT WITHIN THE FRAMEWORK OF SUSTAINABILITY: THE CASE OF ALANYA DISTRICT
Yazar: EDA BOHUR SÜNTAR
Danışman: PROF. DR. ESİN CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism

Özet:
Turizm, ekonomiler için çok önemli bir gelir kaynağı olmakla birlikte, en büyük ve en hızlı büyüyen sektörlerin başında gelmektedir (UNWTO, 2013; WTTC, 2021). Turizm birçok katkısının yansıra, çeşitli olumsuz etkilere de sebep olmaktadır. Turizmdeki hızlı gelişmenin bölgeye verilen zararlarda artışa sebep olması, sürdürülebilirliğin öneminin ve yerel halkın turizmdeki kilit rolünün fark edilmesini sağlamıştır. Turizmin sürdürülebilir bir yaklaşım çerçevesinde gerçekleştirilememesi de, verilen zararların artmasına yol açmaktadır. Bu durum, aynı zamanda, yerel halkın turizmin gelişimine olumsuz yaklaşması ve turizmi destekleme konusunda çekingen kalmasıyla sonuçlanabilmektedir. Bu konuda ortak bir model oluşturulamadığı için, her bölgeye özel çalışmalar yapmak, yerel halkın turizme ilişkin tepkisini ve desteğini ölçümlemek, yorumlamak ve bölgede turizmin başarılı gelişimini ve sürdürülebilirliğini sağlayacak bilgiler sunabilmek açısından önemlidir.
Bu çalışmada, yerel halkın turizmin etkilerine ilişkin algı unsurları, sürdürülebilirlik çerçevesinde belirlenmiş ve bu faktörlerin turizm gelişimini desteklemeyi nasıl etkilediği incelenmiştir. Bu ilişkiye incelemek için, sosyal değişim teorisi kapsamında kurgulanmış olan bir araştırma modeli oluşturulmuştur. Bu araştırma için, Dünya turizminde marka olmuş, Antalya'nın Alanya ilçesi seçilmiştir. Çalışma kapsamında keşfedici faktör analizi (KFA), doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve YEM analizleri yapılmıştır. Analiz yapmak için kullanılan gerekli veriler, Alanya yerel halkından anket ile yöneltilen sorularından sağlanmıştır.
Araştırma sonucunda, Alanya için sürdürülebilirlik çerçevesinde 6 faktörlü etki algı ölçeği (olumlu sosyal-kültürel, olumlu ekonomik, olumsuz sosyal-kültürel, olumsuz çevresel-sosyal, olumsuz ekonomik, olumlu çevresel-sosyal etki) ve bütünleşik bir destekleme modeli önerilmiştir. Yapılan araştırma neticesinde, algılanan olumlu çevresel-sosyal ve olumlu ekonomik etkinin, yerel halkın turizmin gelişim desteği ve tutumunu pozitif yönde etkileyen faktörler olduğu görülmüştür. Yerel halkın, turizmin olumlu, olumsuz sosyal-kültürel ve olumsuz çevresel-sosyal etkilerinin de farkında olduğu, fakat bu faktörlerin, turizmi destekleme üzerinde bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, aynı zamanda mukayeseli bir araştırma olarak kurgulanarak, farklı kıtalardaki yerel halkların, turizme ilişkin yaklaşımlarının karşılaştırılmasına olanak sağlayan bilgiler de sunmuştur. Farklı kıtalarda fakat benzer özellikteki bölgelerde bile yerel halkların, turizmin etkilerine ilişkin algı ve tutumlarında farklılıklar olduğu ortaya konmuştur. Bu araştırmanın, literatüre hem teorik, hem de uygulama bakımından önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Turizm Etkisi, Turizm Gelişiminin Desteklenmesi, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Yerel Halk Algısı

Abstract:
Tourism is a very important source of income for economies, and one of the largest and fastest growing sectors (UNWTO, 2013; WTTC, 2021). Among its many contributions, tourism also causes various negative impacts. While the rapid development of tourism has led to an increase in the region, it has also led to the awareness of the importance of sustainability, and the key role of local communities in tourism. If tourism is not implemented within the framework of a sustainable approach, it will cause to increase in damages. In this case, local people may have a negative attitude towards tourism development and hesitate to support tourism.
In this study, the factors of local's perception of the effects of tourism within the framework of sustainability were determined, and how these perceptions affect their support for tourism development was examined. In order to analyze this relationship, a research model was constructed and presented within the scope of social exchange theory. Alanya district in Antalya, which has become a brand in tourism in the World, was selected for the research. Within the scope of the study, exploratory factor analysis (EFA), confirmatory factor analysis (CFA) and SEM analysis were used for the analyzes. The data were obtained from the questions asked to the residents of Alanya through a questionnaire.
As a result of the research, an impact perception scale with 6 factors (positive social-cultural, positive economic, negative social-cultural, negative environmental-social, negative economic, positive environmental-social impact) and an ıntegrative support model were proposed for Alanya within the framework of sustainability. Findings further indicated that the perceived positive environmental-social and positive economic impact factors have positive influence on residents' attitude and support for further tourism development. Although locals are aware of positive and negative social-cultural and negative environmental-social impacts, none of them has an influence on their support of tourism development. This study is also designed as a comparative study and provides information that enables the comparison of local people's approaches to tourism in different continents. Research on this topic has shown that, even it has been revealed that even in regions with similar characteristics on different continents, there are differences in the perceptions of local communities regarding the effects of tourism. It is thought that this study will make important contributions to the literature both in theory and practice.

Keywords: Sustainability, Tourism Impact, Supporting Tourism Development, Structural Equation Modeling, Local Community Perception