Kentsel dönüşüm alanlarının kullanım sonrası değerlendirilmesi: Bingöl İnönü Mahallesi örneği
Post-use assessment of urban transformation areas: Bingöl İnönü neighborhood sample
Yazar: KÜBRA ÇAPAK
Danışman: DOÇ. DR. HAVA ÖZYILMAZ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'deki büyük kentlerde gerçekleşen kentsel dönüşüm uygulamaları incelenirken, Bingöl gibi daha küçük ve gelişmekte olan kentlerdeki uygulamalar genellikle gündem dışı kalmaktadır. Bütün illerde olduğu gibi Bingöl'de de kentsel dönüşüm projeleri gittikçe yaygınlaşmaktadır. Bingöl'de kentsel dönüşüm, eski yapılaşmanın yoğun olduğu konfor şartlarının yitirildiği alt yapı, üst yapı sorunlarının ortaya çıktığı alanlarda yapılmaya başlanmıştır.
Bu çalışmanın amacı; Bingöl'de 1971 ve 2003 depremleri sonrası yaşanan kentsel değişimi, fiziki çevrede yaşanan dönüşümü ortaya koymak, ayrıca İnönü Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanındaki konutların performans düzeylerinin bazı ölçütlere göre değerlendirilmesi ve kullanıcı memnuniyetinin ne ölçüde olduğunun saptanmasıdır. İnönü Mahallesinde 1971 Bingöl depremi sonrasında depremzedeleri yerleştirmek üzere deprem konutları yapılmıştır. Ancak uzun süreli kullanımdan ve 2003 depremi sonrası aldığı zararlardan dolayı bu yapılar zamanla yıpranmış ve eskimiştir. Bununla beraber artık köhneyen İnönü Mahallesinde mekansal ve sosyal hizmet birimlerinin yetersizliği nedeniyle kullanıcı memnuniyetsizliği doğmaya başlamıştır. Böylece bölgede TOKİ ve Bingöl Belediyesi iş birliğiyle yeni bir yerleşim alanı inşa edilmiştir. Daha önce kullanıcı memnuniyetsizliğinin olduğu bu alanda, dönüşüm sonrası yapılan değişiklikler ve kullanıcıların memnuniyet düzeyleri merak konusudur. Afetten zarar gören alanlar Bingöl'de İnönü Mahallesinde uygulandığı gibi kentsel yenileme uygulama yöntemi ile dönüştürülmeye devam etmektedir. Bu çalışma bunun devamının ne kadar sağlıklı olacağının belirlenmesi noktasında ve ayrıca yapılacak konutların tasarım kalitesinin artırılması adına önem arz etmektedir. 
Çalışmada öncelikle kaynak taraması, literatür ve arşiv araştırması yapılmıştır. Konu kapsamında yazılan tez örnekleri incelenip veriler toplanmıştır. Çalışmada dönüşüm alanı, kullanım sonrası değerlendirme metodu ile incelenmiştir. KSD sürecinde katılımcı istek ve gereksinimleri tasarım ve kullanım sürecine aktarılmıştır. KSD'nin amacı, kullanıcı gereksinimlerini belirleyip kullanılabilir, erişilebilir bilgi kaynakları oluşturmaktır.
Çalışma sonucunda kullanıcıların bina ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda da dönüşüm alanındaki konutların fonksiyonel, teknik ve davranışsal performansları hakkında bilgi edinilmiştir. Çalışma sonucu konutların performans düzeyleri ile ilgili elde edilen bu bilgiler gelecekte daha iyi binalar tasarlanmasına sağlam temeller oluşturacaktır. Bu çalışmadan elde edilecek veriler, yeni tasarımlar için yol gösterici olmalıdır. Elde edilecek verilerin gelecekteki konut üretiminde birer ölçüt olarak kullanılabilmesi hedeflenmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Kentsel Dönüşüm, Kullanım Sonrası Değerlendirme (KSD), Bingöl, Kullanıcı Memnuniyeti

Abstract:
Urban transformation process in smaller and developing cities such as Bingöl often remains off agenda while urban transformation in Turkey is being examined. Urban transformation in Turkey is becoming more prevalent, as in all the other cities. Urban transformation in Bingöl is implemented in areas that contains old structure not suited for a comfortable living standart, and have structural, infastructure, and superstructure problems. 
The aim of this thesis is to reveal city's change after the earthquakes that occured in 1971 and 2003 in Bingöl and change in physical environment, also evaluating level of performance of residences that are in İnönü neighbourhood urban transformation site according to some criterion and determining resident's satisfaction. Housings were built in İnönü neighbourhood in Bingöl, after the earthquake that occured in 1971 to provide accomodation for earthquake victims. However, these structures worn and worn over time due to long-term use and after the 2003 earthquake. At the same time, with deficiency of public sphere, residents' satisfaction started to decrease in worn İnönü neighbourhood. Thus TOKI and Municipality of Bingöl constructed a new residential area in cooperation. Changes after transformationand level of resident satisfaction on transferred site which was very low before are issues of concern. Sites which were damaged because of earthquake are being transformed with this method in Bingöl. This thesis have importance on issues like determining how efficiently transformation project will proceed and increasing design quality of housings.  In this thesis, resident's usage of mentioned housing has been evaluated to draw conclusions on functional, technical and behavioural performances of housings in transformation areas.
In the study, a series of literature surveys, literature and archival research were conducted. Studies on similar subjects have been analyzed to collect data. In the study, the area of transformation was investigated by the method of post-use evaluation. In process of KSD (post-use evaluation) participants were transferred to design and usage by taking their opinions. The aim of KSD is to create accessible source of information by determining the needs of residents. 
In the result of research users relation with the building is evaluated. In the results of this evaluation, information about functional, technical, behavioral performances of housings in transformation area is obtained. This source of information is aimed to be a foundation to construct more efficient housings in the future. Level of performances of mentioned housings which is determined in this study could be an efficient data for future projects. The aim is to set a standart for future projects with the help of data obtained from this study.

Keywords: Urban Transformation, Post-Use Evaluation (KSD), Bingöl, User Satisfaction