Geleneksel anadolu kültüründe bez bebek geleneği ve günümüz örnekleri
Tradition of cloth dolls at anatolian cultural heritage and contemporary models
Yazar: FATMA TUNCER
Danışman: PROF. AYDIN UĞURLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Bez bebek = Cloth doll ; Gelenekler = Traditions ; Oyuncak = Toy ; Yöresel ürün = Local product

Özet:
Bu Çalışmada, Anadolu geleneğinde bez bebek ve günümüz örnekleri tespit edilerek, tarihsel gelişimi günümüze kadar ele alınmıştır.Bez bebek sanatına uygun olarak düşünülüp tasarlanmış bebeklerin oluşum aşamaları dört ana bölümde irdelenmeye çalışılmıştır.Birinci bölümde; araştırmanın tanımı, ilk çağlardan günümüze kadar tarihsel sürecine değinilmiş. Ayrıca insan ve bez bebeğin ilişkisinde büyü, oyun ve insan kavramları tanımlarıyla birlikte ele alınmıştır. Bu bölümün sonunda insan ve bez bebek ilişkisi, doğum geleneği, yağmur duası, kukla oyunu ve bostan korkuluğu başlığı altında günlük hayatta insanın bebeği kullanış şekilleri incelenmiştir.İkinci bölümde; günümüzde Anadolu'da üretilen bez bebekler yöresel kıyafetlerle karşılaştırılarak örneklerle tek tek anlatılmıştır.Üçüncü bölüm; bez bebeğin yapım aşamaları iskelet, baş, gövde ve yüz başlıkları altında resimler eşliğinde detaylı anlatılmıştır.Dördüncü bölümde; Bez bebek üretiminin sanatsal boyutu ve bu boyutta üretim yapan sanatçıların eserleri ile birlikte incelenmiştir. Ekonomik boyutta Anadolu bebeğinin ticari gelişim süreci ve günümüz üreticileri irdelenmiştir.Beşinci bölüm; araştırmalarımdan elde edindiğim bilgileri dikkate alarak yeni tasarımlar oluşturulmuştur. Bez bebek tasarımlarımın yapım süreci, geçirdiği evrelerine de içine alarak anlatılmıştır.Tüm bu sonuçların ışığında, ortaya çıkan bez bebeklerin yazınsal bir ifadesi olan bu çalışma eser metni olarak sonuçlandırılmıştır.ANAHTAR KELİMELER: Bez bebek, yöresel oyuncak, sanat, tasarım, gelenek

Abstract:
In this study cloth doll in the Anatolian tradition and samples of the present day have been established, historical development has been discussed to date.Formation stages of cloth dolls that were thought and designed till the present day in conformity with art of cloth doll have been considered in four main stages.In the first section; description of study, historical period from first ages until today has been mentioned. Furthermore it has been treated with descriptions of magic, game and human concepts in the relation of human and cloth doll. At the end of this section, it was reviewed that usage forms of cloth doll by human in everyday life under the heading of relation of human and cloth doll, birth tradition, rain prayer, puppet play and jackstraw.In second section; in the present day cloth dolls that produced in the Anatolia was told one by one by compare with local dresses.Third section; making phase of cloth doll has been told detailed under headings of skeleton, head, body and face in company with pictures.In fourth section; artistic dimension of production of cloth doll and creations of artists who manufacture in this dimension has been reviewed together. In economic dimension, trading development period of Anatolian cloth doll and producers of present day have been discussed.In fifth section; new designs has been constituted by considering information of that I obtained from my investigations. Making phase of my cloth dolls have been told by including stages passed.In the light of all these results, this study that is literary expression of cloth dolls have been concluded as text of work.KEY WORDS: Cloth doll, local toy, art, design, tradition.