Geleneğin yeniden üretiminde dinin rolü: İstanbul Ünalan mahallesi örneği
The effect of the religion in the process of reproducing tradition: in case of Ünalan quarter İstanbul
Yazar: AYŞE ŞALLI
Danışman: PROF. DR. ALİ COŞKUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-toplum ilişkileri = Religious-society relations ; Gelenekler = Traditions ; Modernleşme = Modernization ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Sosyal antropoloji = Social anthropology ; Sosyal değişme = Social change

Özet:
Batı'da Aydınlanmayla birlikte ortaya çıkan yeni bakış açısı geçmişten bir an evvel uzaklaşmayı esas almaktadır. Bu bakış açısı, bilimsel yaklaşımlar üzerinde de etkili olmuştur. Bu etki sosyoloji biliminde ön planda yer alan paradigmalardan biri olan Modernleşme Kuramı'nda da net bir şekilde görülmektedir. Modernleşme Kuramı'nın yapmış olduğu çift kutuplu modernleşme yaklaşımı geçmişten öylesine bir kaçışı dile getirmektedir ki 'şimdi' ve 'geleceği', 'geçmiş'ten bağımsız kurma çabasını yansıtmaktadır. Modernleşme Kuramı tarafından 'gelenek' şeklinde kavramsallaştırılan bu geçmiş ayni zamanda dini de içeren bir geçmiştir. Ancak ilerleyen zaman farklı gelişmeleri beraberinde getirmiştir. Geçmişten bağımsız bir şimdi ve gelecek inşa edilemeyeceğini ortaya koymuştur. Bu inşa surecinde din de etkin bir aktör olarak yer almıştır. Şimdi ve gelecek 'geleneğin yeniden üretimi sureci' olarak ele alınmıştır. Bu süreçte dinin oynadığı rol, İstanbul'un Üsküdar ilçesine bağlı Ünalan mahallesinde 15 katılımcıyla yapılan nitel araştırmalar çerçevesinde ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Böylelikle geleneğin yeniden üretimi surecinde dinin rolü, düğün, cenaze törenleri, çocuğa isim verme, doğum törenleri, dini bayramlar, seklindeki pratikler ekseninde tasvir edilmiştir. Araştırma verileri ele alınan pratikler üzerinde dinin etkin bir role sahip olduğu göstermiştir. Böylece bu nitel araştırma sonucunda geleneğin yeniden üretilme surecinde dinin etkin bir role sahip olduğu hipotezine ulaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler : Modernleşme, Gelenek, Din, Nitel Araştırma

Abstract:
The idea, which is based on a new perspective, that emerged with the Enlightenment in the West , has the purpose to move away from the past as soon as possible. This perspective has been influential on scientific approaches. We can see this influence on the theory of modernization, which is one of the major paradigms of sociology. The modernization approach with double pole, reflects the efforts to make 'past' independent from 'now' and 'future'. The past conceptualized by the modernization theory as tradition has also including the religion. However in course of time, the experiences brought different developments. It has revealed that man can not built a present and future independent from past. Religion has been involved as an effective actor in this building process. Present and future has discussed in this study therefore in the context of 'reproduction process of the tradition'. In this process the role that the religion played is tried to exhibit within the framework of the qualitative research, which is achieved in the quarter Ünalan of district Üsküdar in İstanbul with 15 informants. Thus in the 'reproduction process of tradition' the role of religion has depicted in the frame of weddings, funerals, child naming, birth ceremonies and religious festivals. Research data has shown that the religion has an active role on the practices under consideration. Accordingly, as a result of the qualitative research it is concluded the hypothesis, that the religion has an active role in the process of reproducing tradition.


Keywords : Modernization, Tradition, Religion, Qualitative Research