Frith-happé animasyon testi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
The frith-happé animations: Study of validity and reliability
Yazar: PELİNSU DİLAY DENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEREN HIDIROĞLU ONGUN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Sosyal biliş, bireylerin diğer insanların niyetlerini, davranışlarını ve eğilimlerini algılayıp bu bilgiler doğrultusunda uygun tepkiler oluşturmasını sağlayan zihinsel süreçlerdir. Sosyal bilişi değerlendirmek için geliştirilen çeşitli ölçüm araçları, genellikle yüz ifadelerinden zihinsel durumları tanıma veya diğer insanların duygularını, inançlarını ve niyetlerini anlama gibi becerilere dayanmaktadır. Bu bağlamda, Frith-Happé Animasyon Testi (AT), insana ait hiçbir uyaran içermemesi açısından farklı bir değerlendirme perspektifi sunmaktadır. AT, beyaz bir ekran üzerinde hareket eden iki üçgenin farklı koşullardaki etkileşimlerini içeren animasyonlardan oluşmaktadır. Bu doğrultuda, bu tez çalışmasının amacı AT'nin Türkiye örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılmasıdır. Ayrıca, AT performansının yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerden nasıl etkilendiği ve Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı almış bireyler ile sağlıklı kontrol grubu arasındaki sosyal biliş becerilerindeki farklılıkların AT aracılığıyla incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmaya toplam 267 sağlıklı yetişkin (yaşları 18 ile 45 arasında değişen 145 kadın ve 122 erkek) ve 20 OSB tanılı birey (yaşları 18 ile 39 arasında değişen 4 kadın ve 16 erkek) dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde AT ve Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, genç yetişkinlerin diğer yaş gruplarına göre daha yüksek AT performansı sergilediğini ve ayrıca yüksek eğitim düzeyine sahip katılımcıların düşük eğitim düzeyindeki katılımcılara kıyasla daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymuştur. Cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sağlıklı yetişkinler, OSB tanısı olan bireylere kıyasla daha yüksek AT performansı sergilemiştir. Genel olarak, AT'nin Türkiye örnekleminde kabul edilebilir düzeyde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma, Türkiye'deki sosyal bilişsel becerilerin değerlendirilmesine yönelik mevcut yöntemlere önemli bir katkı sunmakta ve gelecekteki araştırmalar için değerli bilgiler sağlamaktadır.

Abstract:
Social cognition is the mental processes that enable individuals to perceive other people's intentions, behaviours and tendencies and to form appropriate responses in line with this information. Various measurement tools developed to assess social cognition are often based on skills such as recognising mental states from facial expressions or understanding other people's emotions, beliefs and intentions. In this context, the Frith-Happé Animations (FHA) offers a different assessment perspective in that it does not include any human stimuli. The FHA consists of animations of two triangles moving on a white screen and their interactions under different conditions. In this respect, the aim of this thesis is to conduct validity and reliability studies of the FHA in the Turkish sample. In addition, it is aimed to examine how the performance of the FHA is affected by demographic variables such as age, gender and education level, and the differences in social cognition skills between individuals diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) and healthy control group through the FHA. A total of 267 healthy adults (145 females and 122 males aged between 18 and 45 years) and 20 individuals diagnosed with ASD (4 females and 16 males aged between 18 and 39 years) participated in the study. FHA and Dokuz Eylül Theory of Mind Scale were used in the data collection process. The results of the study revealed that young adults exhibited higher FHA performance than other age groups and that participants with higher educational level performed better than participants with lower educational level. No significant difference was found between genders. Healthy adults exhibited higher FHA performance compared to individuals with ASD. Overall, it was concluded that the FHA is an acceptably valid and reliable measurement tool in the Turkish sample. The study makes an important contribution to the existing methods for the assessment of social cognitive skills in Turkey and provides valuable information for future research.