Kopenhag psikososyal risk değerlendirme ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması
Validation of copenhagen psychosocial risk assessment questionnaire to Turkish
Yazar: CEYDA ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. YÜCEL DEMİRAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Risk faktörleri = Risk factors ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Ölçekler = Scales ; İş hayatı = Work life ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Amaç: Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği (KOPSOR), işyerlerinde psikososyal riskleri değerlendirmek için geliştirilmiştir. KOPSOR'un uzun, orta ve kısa olmak üzere üç sürümü vardır.  Orta uzunluktaki ölçek 69 madde ve 20 boyut içermektedir. Bu çalışmanın amacı KOPSOR Ölçeği'nin orta sürümünü Türkçe'ye uyarlamaktır. 
Yöntem: Bu yöntemsel bir çalışmadır. Alan çalışması dört işyerinde 17.04.2015 ve 17.05.2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Katılımcılardan ölçekteki soruların yarısından azına yanıt verenler çalışmaya alınmamıştır. Katılımcı soruların en az yarısını yanıtladıysa yanıtladığı soruların ortalaması hesaplanarak ölçek değeri hesaplanmıştır. Faktör analizi için örnek yeterliliği ve uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin(KMO) ve Bartlett's Testi ile değerlendirilmiştir. Boyutların geçerliliği açıklayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Faktör yapısını tanımlamak için temel komponent analizi ve varimax rotasyon yöntemi kullanılmıştır. İç tutarlılık Cronbach's alpha katsayıları ile değerlendirilmiştir. Her maddenin tavan ve taban etkileri her birinin en az ve en çok değerlerinin yüzdeleri bulunarak hesaplanmıştır. Çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu onayı alınarak gerçekleştirilmiştir. 
Bulgular: Dört işyerinde çalışanların %54'ü çalışmaya katılmayı kabul etmiştir. Yirmi altı katılımcı, ölçekteki soruların yarısından azını yanıtladığı için çalışmadan dışlanmıştır.  Sonuçta 510 katılımcının verisi değerlendirilmiştir. Katılımcıların %66'sı erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 37.4±8.5 olarak bulunmuştur. Örnek büyüklüğü yeterli bulunmuştur(KMO=0.844). KOPSOR Ölçeği'nin Türkçe sürümü özdeğeri birden büyük olan 18 faktörle tanımlanmıştır ve bu toplam varyansın %66.02'sini açıklamaktadır. 13 boyutun Cronbach's alpha değerleri 0.700 ve 0.891 arasında bulunurken, 5 boyutun Cronbach's alpha değerleri 0.622 ve 0.660 arasında bulunmuştur. 
Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre KOPSOR Ölçeği'nin Türkçe sürümü güvenilir ve geçerlidir.

Abstract:
Objective: The Copenhagen Psychosocial Questionnaire (COPSOQ), has been developed in order to assess psychosocial risks in the workplace. COPSOQ has three form as long, middle and short questionnaire. The middle questionnaire consisted 69 items and 20 dimensions. The aim of the study is to validate the middle form of the COPSOQ to Turkish.
Methods: This is a methodologic study. The field study has been carried out in four workplace between 17.04.2015 and 17.05.2015. Respondent who answer less than half of the questions in a scale were regarded as missing. If a person answered at least half of the questions, the scale value was calculated as the average of the questions answered. Kaiser-Meyer-Olkin(KMO) Measure of Sampling Adequacy and Bartlett's Test of Sphericity were used to assess the suitability of the sample for factor analysis. Validity of the dimensions were investigated with exploratory factor analysis. The principal component analysis and Varimax rotation methods used to identify the factor structure. The internal consistencies were assessed by using Cronbach's alpha coefficients. Ceiling and floor effects of each dimensions were evaluated by computing the percentages of minimum and maximum values of the each domain. The study was approved by the Dokuz Eylul University Researchs Ethics Committee. 
Results: Fifty-four percent of the workers who worked in four workplaces agreed to participate our study. Twenty-six respondents who answer less than half of the questions in a scale are excluded from the study. Finally, 510 respondents' questionnaires were evaluated. Sixty six percent of them were men. Mean age of the participants were 37.4±8.5. Sampling was considered adequate(KMO=0.844). The factor analysis of COPSOQ identified eighteen factors with eigenvalue higher than one and explained %66.02 of the total variance. The  Cronbach's alpha values of  13 dimensions were found between 0.700 and 0.891. The  Cronbach's alpha values of five dimensions were found between 0.622 and 0.660. 
Conclusion 	: Findings have shown that Turkish version of the Copenhagen Psychosocial Questionnaire is a reliable and valid instrument.