Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan örnek olayların betimsel-içerik analizleri
Descriptive-content analysis of the case studies in the Social Studies course books of Ministry of Education
Yazar: MEHMET NECATİ KELEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN ÖZCAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, MEB Yayınları'nın yayımladığı; ortaokul (5, 6, 7.sınıflar) Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki örnek olayları belirlemek, nasıl ele alındığını incelemek (örnek olayların sayısı, öğrenme alanları ve üniteler kapsamında örnek olaylara yer verilme durumu, örnek olayların değindiği konular ve kazanımlar ile ders kitaplarında yer alan bazı örnek olayların alıntılanması ve son olarak, ders kitaplarında sunulan örnek olayların hangi kaynaklar olduğunu) ve tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma verilerinin elde edilmesi sürecinde doküman incelemesi yönteminden, verilerin analizi aşamasında ise betimsel ve içerik analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre:
• 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabındaki örnek olayların sayısı, 6. ve 7.sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarından daha fazladır. Örnek olay kullanımının en az yer aldığı Sosyal Bilgiler ders kitabı, 7.sınıf ders kitabıdır.
• Öğrenme alanı ve ünite bazına göre değerlendirildiğinde; 5, 6, 7.sınıf ders kitaplarındaki örnek olaylar, öğrenme alanı ve üniteler bağlamında dengeli bir dağılım göstermese de, hepsinde örnek olaylara yer verilmiştir.
• Ders kitaplarındaki örnek olayların dağılımlarına bakıldığında; yazısal örnek olayların, görsel örnek olaylardan daha fazla kullanıldığı tespit edilmiştir.
• Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki örnek olayların değindiği konu ve kazanımlara bakıldığında; bütün öğrenme alanı ve ünitelerde örnek olaylara yer verilmiş; 6.sınıf ders kitabının "Kültür ve Miras" öğrenme alanı dışındaki bütün öğrenme alanlarında kazanımları destekleyecek örnek olaylara rastlanmıştır.
• Sosyal Bilgiler ders kitaplarında rastgele olarak seçilmiş örnek olaylar; Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'ndaki, özel amaçlar, kazanım, değer ve beceriler ile, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının, "ders kitaplarında okunabilirlik" raporunda yer alan birtakım ölçütlere göre incelenmiştir. Sonuç olarak, birçok örnek olay ölçütleri karşılarken, bazılarının da karşılamadığı görülmüştür.
• Son olarak, ders kitaplarındaki örnek olayların kaynakları da belirlenmiştir. Örnek olaylar sıklıkla güncel konulardan seçildiğinden, genellikle; gazete haberi, genel ağ haberi gibi güncel konuları destekleyebilecek kaynaklar kullanılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Örnek olay, MEB yayınları, Ders kitapları, Sosyal bilgiler dersi.

Abstract:
This research aims to identify case studies in the 5th, 6th, 7th junior high class text books published by ministry of education, analyze how they are used number of case studies, learning are as and inclusion in book units,subjects covered by case studies and their learning outcomes, quoting from some case studies present in textbooks, and finally, what are the sources of these case studies in the textbooks, and identify then, In the acquisition of research materials, document analysis method, and in the data analysis stage descriptive and content analysis has been used. According to the obtained results. 
• the 5th year Social knowledge textbook has more case studies than 6th and 7th year Social knowledge textbooks. The textbook with the minimum number of used case studies is the 7th year textbook. 
• When evaluated with respect to learning are and on unit basis, even though 5th, 6th and 7th year textbooks don't have simülar distribution of case studies use, all of them have employed case studies. 
• When the distribution of types of case studies in textbooks, textual case studies have been used more than visual case studies. 
• When the subjects and learning outcomes presented in textbooks sufficient case studies have been included in all learning areas and units; the 6th year textbook with culture and heritance learning area exception all learning areas have been covered to support these outcomes realization. 
• Random case studies have been selected from Social knowledge textbooks, they have been analyzed based on Teaching Program special goals, outcomes values and competencies and Board of Education Discipline (Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı) readability in textbooks report containing some criteria. As a result, while case studies meet the criteria, some case studies don't meet. 
• Finally, the sources of case studies in textbooks have been determined since case studies are frequently chosen from recent active subjects, newspaper articles, Social network news which can support active subjects, have been used.

KEYWORDS: Case studies, MEB publications, Textbooks, Social knowledge course.