Ankara'da bir eğitim araştırma hastanesinde araştırma görevlisi askeri hekimlerin kıt'a da karşılaştıkları olası etik ikilemler
Possible ethical dilemmas faced by assistant military physicians in a training and research hospital in Ankara
Yazar: ZHALA MAMMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Askeri Sağlık Hizmetleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Askeri Sağlık Hizmetleri = Military Health Services

Özet:
Amaç. Bu araştırmanın nın amacı, askeri hekimlerin görevleri esnasında karar verme aşamasında karşılaştıkları etik ikilemlere dikkat çekmektir. Savaş sırasında askeri personelin karşılaştığı sorunlar herkes tarafından bilinmesine rağmen, askeri hekimlerin yaşadıkları sorunlar, duygu ve düşünceleri yeterince değerlendirilmemiştir. Askeri hekimler de bu süreçte hem askerlik hem de hekimlik görevlerini eksiksiz yerine getirmeğe çalışmaktadırlar. Ancak karar verme aşamasında bu iki meslek etiği arasında çatışma yaşanması beklenen bir durumdur. Bu çatışmalar hekimlerin savaş koşullarında yaşanan durum için en doğru kararı vermeye çalıştıkları süreci etkileyebilmektedir. Konunun ele alındığı bu tez çalışması, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde uzmanlık eğitimi görmekte olan askeri hekimlerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. 
Yöntem. Bu araştırmada tarama (survey) modeli kullanılmıştır. Uygulama yapılırken karışık yöntem bilim deseninden faydalanılmıştır. Araştırma verilerinin elde edildiği anket formu araştırmacı tarafından yerli ve yabancı kaynaklar, Cenevre sözleşmeleri ve Dünya Tabipler Birliği bildirgeleri incelenerek oluşturulmuştur. Tanımlayıcı tipte yapılmış bu araştırmada verilerin analizi için SPSS 21.0 programı kullanılmış, istatistiksel açıdan anlamlılığı Pearson Ki-Kare testi ile kontrol edilmiştir. Anlamlılık değeri (p<0,05) olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular. Katılımcıların yaş ortalaması 35,6±4,6'dır. %52,4'ü dahili, %31,7'i cerrahi ve %15,9'u temel tıp bilimlerinde asistanlık yapmaktadır. Operasyonel birlikte çalışma süreleri ortalama 25±20,3 ay olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların koruyucu hekimlik, KBRN riski, yaralının hayati tehlikesi, tedavi ve tahliye gibi konularda hekimlik rolleriyle cevap verdikleri, zorlu şartlarda, kısıtlı imkanlarda ve yasalara uyum açısından ise askerlik rollerinin ön planda olduğu cevapları tercih ettikleri gözlemlenmiştir. 
Sonuç: Askeri hekimlerin mesleklerinin zorlukları ve etik ilkeleri ile mesleki kültür ve yasalar arasında zaman zaman ikilem yaşamalarına rağmen ülkelerine ve mesleklerine karşı olan sorumluluklarının her zaman farkında oldukları, aynı zamanda bir hekim olarak da kasten kimseye zarar vermemeyi seçtikleri değerlendirilmektedir.
Anahtar kelimeler: askerlik, hekimlik, etik, ikilem, askeri hekim

Abstract:
Aim. This study aims to draw attention to the ethical dilemmas faced by military physicians during their decision-making during their duties. Although the problems faced by military personnel during the war are known to everyone, the issues, feelings, and thoughts of military physicians have not been adequately evaluated. In this process, military physicians try to fulfill both their military and medical duties completely. However, there is expected to be a conflict between these two professional ethics during the decision-making phase. These conflicts can affect how physicians make the right decision for the situation experienced under war conditions. This thesis, in which the subject was discussed, was carried out with the participation of military physicians who are receiving specialization training at Gülhane Training and Research Hospital. 
Method. In this study, the survey model was used. A mixed methodology was used during the application. The researcher created the questionnaire form from which the study data were obtained by examining domestic and foreign sources, Geneva Conventions, and World Medical Association declarations. In this descriptive study, SPSS 21.0 program was used for data analysis, and statistical significance was checked with Pearson Chi-Square test. The significance value was accepted as (p<0.05). 
Results. The average age of the participants was 35.6±4.6 years. 52.4% are resident in internal sciences, 31.7% in surgery, and 15.9% in basic medical sciences. The mean duration of operational cooperation was 25±20.3 months. It was observed that the participants responded with their physician roles on issues such as preventive medicine, CBRN risk, danger to the life of the injured, treatment and evacuation, and preferred answers in which their military roles were at the forefront in terms of difficult conditions, limited opportunities and compliance with the law. 
Conclusion: Although military physicians sometimes experience dilemmas between the difficulties and ethical principles of their profession and professional culture and laws, it is considered that they are always aware of their responsibilities towards their country and profession, and at the same time, as a physician, they deliberately choose not to harm anyone.
Keywords: military service, medicine, ethics, dilemma, physician-soldier