Yeni kamu yönetimi anlayışı çerçevesinde bir yetki devri örneği olarak yetkilendirilmiş yükümlü statüsünün incelenmesi
Examination of the status of authorized economic operator as an example of transfer of authority within the framework of the new public management approach
Yazar: GENCER KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖZLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kamu yönetimi = Public administration ; Yeni kamu yönetimi = New public administration ; Yetki devri = Subsidiarity ; Yetkilendirilmiş yükümlülük = Authorized economic operator

Özet:
1960'ların sonundan itibaren dünyanın pek çok yerinde yönetimsel açmazlar, ekonomik krizler, öğrenci hareketleri, siyasal ve toplumsal problemler baş göstermiştir. Geleneksel Kamu Yönetimi'nin (GKY) merkeziyetçi yapısı, sert hiyerarşik düzeni, risk almaktan çekinen kısıtlı yetkiye sahip bürokratların varlığı ve kamusal hizmetlerin sunumundaki hantallık nedeniyle yaşanılan problemlere kalıcı çözümler sunulamamıştır. Bu nedenle 1980'lerin başından itibaren GKY anlayışı sorgulanmaya başlanmıştır. Bu sorgulamalar GKY anlayışının aksine etkinlik, etkililik, verimlilik, şeffaflık, esneklik ve hesap verilebilirlik gibi değerleri bünyesinde barındıran Yeni Kamu Yönetimi (YKY) anlayışının doğmasına sebep olmuştur. YKY istihdam, performans ölçümü, stratejik planlama, sözleşmeli çalışma gibi konularda özel sektör pratiklerini kamu idareleri içinde sürdürmeyi amaçlayan yeni bir yönetim anlayışıdır.
Türkiye'de benimsenmeye başlanan YKY anlayışı birçok kamu kurumuna işlerlik kazandırmıştır. Neo-liberal politikalar sonucu uluslararası piyasada rekabet avantajı elde etmek için bazı değişimlerin yaşanması kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu bağlamda dış ticaret ve gümrük alanında Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsünü (YYS), YKY anlayışının bir çıktısı olarak değerlendirmek mümkündür. YYS, gerekli şartları sağlayan firmaların tıpkı bir gümrük idaresiymiş gibi fonksiyon göstermesine olanak sağlayan, ulusal ve uluslararası ticarette ciddi rekabet avantajı ve güven ortamı yaratan bir uygulamadır. Dolayısıyla YYS, kamu idareleri olan gümrüklerden özel firmalara bir yetki devri olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmanın amacı, YKY anlayışı çerçevesinde bir yetki devri örneği olarak YYS'nin incelemesidir. Yapılan incelemelerin ardından, YKY anlayışından hareketle kamu idarelerinin YYS sahibi firmalara bir yetki devri aktarımında bulunduğu, YYS sahibi firmaların ise bu statüden kaynaklı elde ettikleri kolaylıkları ve avantajları YKY anlayışı değerlerinden olan kamu ve özel sektör iş birliği anlayışına borçlu oldukları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Since the end of the 1960s. administrative dilemmas, economic crises, student movements, political and social problems have emerged in many parts of the world. Permanent solutions could not be offered to the problems experienced due to the centralized structure of the Traditional Public Management (TPM), its rigid hierarchical order, the presence of bureaucrats with limited authority who are afraid to take risks, and the clumsiness in the provision of public services. For this reason, since the early 1980s, TPM approach has been questioned. These inquiries have led to the emergence of the New Public Management (NPM) approach, which includes values such as efficiency, effectiveness, efficiency, transparency, flexibility and accountability contrary to TPM approach. NPM is a new management approach that aims to maintain private sector practices within public administrations on issues such as employment, performance measurement, strategic planning, and contract work.
The NPM approach, which has begun to be adopted in Turkey, has made many public administrations operative. As a result of neo-liberal policies, it has become inevitable to experience some changes in order to gain competitive advantage in the international market. In this context, it is possible to evaluate the Authorized Economic Operator Status (AEO) in the field of foreign trade and customs as an output of the NPM approach. AEO is an application that allows companies that meet the necessary conditions to function as if they are a customs office, and creates a serious competitive advantage and environment of confidence in national and international trade. Therefore, YYS can be considered as a transfer of authority from customs, which are public administrations, to private companies.  The aim of this study is to examine AEO as an example of transfer of authority within the framework of NPM approach. After the examinations made, it was concluded that public administrations transferred an authorization transfer to the companies holding AEO, based on the NPM understanding, and that the companies holding AEO owed the conveniences and advantages they obtained from this status to the public and private sector cooperation understanding, which is one of the values of the NPM approach.