Esnek soruşturmaya dayalı tasarlanan etkinliklerin öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalık ve çevresel değerler tutum düzeylerine etkisi
The effect of activities designed based on flexible inquiry- based on prospective teacher's environmental ethics awareness and environmental values attitude levels
Yazar: TÜLAY CAN TANRIVERDİ
Danışman: PROF. DR. EZGİ GÜVEN YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada esnek soruşturmaya dayalı tasarlanan etkinliklerin fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalık ve çevresel değerler tutum düzeylerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın diğer bir amacı ise esnek soruşturma temelli öğretime dayalı tasarlanan etkinlikler ile öğrenim gören fen bilgisi öğretmen adaylarının uygulama sürecine ilişkin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma nitel ve nicel veri toplama araçlarının kullanıldığı, karma yöntem desenlerinden açımlayıcı karma yöntem deseni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz döneminde Ankara'da yer alan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesi fen bilgisi öğretmenliği anabilim dalında öğrenim gören ve çevre eğitimi dersi alan 4. Sınıf öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği (ÇEFÖ), 2-(ÇDM) İki Faktörlü Çevresel Değerler Modeli Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmacı tarafından hazırlanan kelime ilişkilendirme testleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Uygulama öncesinde Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği ve 2-(ÇDM) İki Faktörlü Çevresel Değerler Modeli Tutum Ölçeği deney grubuna ön test olarak uygulanmıştır. Deney grubunda (N=22) öğretim, çevre etiği ve çevresel değerlerin öğretimine yönelik esnek soruşturma temelli öğretime dayalı tasarlanan etkinlikler kullanılarak yürütülmüştür. Uygulama süreci sonunda her iki ölçek de deney grubuna son test olarak tekrar uygulanmıştır. Ayrıca deney grubundaki öğretmen adaylarına kelime ilişkilendirme testleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde bağımlı gruplar t-testi, nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Yapılan araştırmanın nicel verilerinin analizi sonucunda grupta yer alan öğretmen adaylarının Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği ön ve son test puan ortalamaları arasında ve Çevresel Değerler Modeli Tutum Ölçeği ön ve son test puan ortalamaları arasında son test lehine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Gruba uygulanan kelime ilişkilendirme testlerinde, öğretmen adaylarından çevre etiği ve çevresel değerler denilince akıllarına gelen ilk 5 kelimeyi yazmaları istenmiştir. Öğretmen adaylarının verdikleri cevaplar incelendiğinde öğretmen adaylarının anahtar kavramlar ile ilgili bilgilerinin bulunduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmen adayları uygulama sürecine yönelik olumlu görüşler belirtmişlerdir. Çalışmanın sonuçlarından hareketle konuyla ilgili çalışma yürütecek araştırmacılara birtakım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effect of activities designed based on flexible inquiry on pre-service science teachers' environmental ethics awareness and environmental values attitude levels.  Another aim of the study is to determine the opinions of pre-service science teachers about the implementation process of activities designed based on flexible inquiry-based teaching. The study was conducted with an exploratory mixed method design, which is one of the mixed method designs in which qualitative and quantitative data collection tools were used. The study group of the research consists of 4th grade pre-service teachers studying in the department of science teaching at the faculty of education of a state university in Ankara in the autumn term of the 2022-2023 academic year and taking environmental education course. In the study, the Environmental Ethics Awareness Scale (EESA) and the 2-(ESM) Two-Factor Environmental Values Model Attitude Scale were used as quantitative data collection tools. The qualitative data of the study were collected through a word association test and semi-structured interview questions prepared by the researcher. Before the application, the Environmental Ethics Awareness Scale and the 2-(BEVM) Two-Factor Environmental Values Model Attitude Scale were applied to the experimental group as a pre-test. In the experimental group (N=22), teaching was carried out using original activities designed based on flexible inquiry-based teaching for teaching environmental ethics and environmental values. At the end of the application process, both scales were reapplied to the experimental group as a post-test. In addition, word association tests and semi-structured interview form were applied to the pre-service teachers in the experimental group. Dependent groups t-test was used in the analysis of quantitative data, and content analysis was used in the analysis of qualitative data. As a result of the analysis of the quantitative data of the research, it was determined that there was a statistically significant difference between the pre and post-test mean scores of the Environmental Ethics Awareness Scale and the pre and post-test mean scores of the Environmental Values Model Attitude Scale in favour of the post-test. In the word association tests applied to the group, pre-service teachers were asked to write the first 5 words that came to their minds when environmental ethics and environmental values were mentioned. When the answers given by the pre-service teachers were analysed, it was seen that the pre-service teachers had knowledge about the key concepts. In addition, pre-service teachers expressed positive opinions about the implementation process. Based on the results of the study, some suggestions were presented to the researchers who will carry out studies on the subject.