Kafa travmalı hastalarda TRISS puanı hesaplamanın hemşirelerin klinik karar vermesine etkisinin incelenmesi
Examination of nurses' clinical decision impact of calculating TRISS score in patients with head trauma
Yazar: SEVGİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN ÖZBAYIR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beyin yaralanmaları = Brain injury ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Karar verme = Decision making ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, kafa travmalı hastalarda TRISS (Travma ve Yaralanma Ciddiyeti Skoru) hesaplamanın hemşirelerin klinik karar vermesine etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır.
Araştırma, 1 Mart-30 Mayıs 2018 tarihleri arasında, araştırmaya katılmayı kabul eden ve yazılı onam veren 20 acil servis hemşiresi ve örneklem büyüklüğü power analiz ile belirlenen toplam 225 travma hastası ile Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Tıp Anabilimdalı'nda yapılmıştır. Çalışma verilerinin toplanmasında bilgilendirilmiş gönüllü olur formları, hasta tanıtım formu, hemşire bilgi formu, travma skorlama sistemi ve klinik karar verme ölçeği kullanılmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde; sayı yüzde, ortalama (X), standart sapma (Sd), Kruskal-Wallis Testi, Spearman Kolerasyon Analizi, Mann-Whitney U Testi, İşaretli Wilcoxon Testi, Bağımlı İki Grup Ortalaması Student t-testi ve McNemar Testi kullanılmıştır.
Hemşirelerin %70'i daha önce travma hastasına yaklaşım konusunda eğitim almış ve eğitim alan hemşirelerin %50'sinin bu eğitimi çalıştığı kurumda aldığı saptanmıştır. Daha önce travma eğitimi almış olmanın TRISS puanı hesaplanmasında klinik karar vermeye etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p=0,1).
Hemşirelerin, araştırma öncesi klinik karar verme puan ortalaması 95,15±9,37 iken araştırma sonrası puan ortalaması 116,9±7,63 olarak hesaplanmıştır. Araştırma öncesi ve sonrası elde edilen puanların fark ortalaması pozitif yönde 21,75±9,76 artış göstermiş ve bu artışın istatistiksel olarak da anlamlı olduğu saptanmıştır (t=9,96 p<‰1). Hemşirelerin araştırma öncesi toplam puanları ile puan artışı arasında orta düzeyde, negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=-0,50 p=0,2). 
Hemşirelerin meslekte çalışma yıl ortalaması 4,85±2,30, acil serviste çalışma yıl ortalaması 3,95±2,30 olarak bulunmuştur.  Hemşirelerin araştırma öncesi toplam puanları ile çalışma yılları ve acil de çalışma yılları arasında orta düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuş ve bu ilişkinin istatistiksel olarak da anlamlı olduğu saptanmıştır ( r= 0,44 p=0,05; r=0,47 p=0,03).  Araştırma sonrası aldıkları puan ile puan artışı arasındaki ilişki orta düzeyde pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (r= 0,48 p=0,02).
Hemşirelik lisans eğitimi boyunca verilen teorik bilgilerin, travma ve resüsitasyon hastasına yaklaşım konularında uygulamalarla desteklenerek zenginleştirilmesi,  hemşirelerin mezuniyet sonrası hasta yönetiminde karar verici olabilmelerini sağlayacak nitelik ve kapsamda hizmet içi eğitimlerinle süreklilik göstermesi ve güncel yaklaşımlarla yenilenmesi kaçınılmaz bir gereklilik göstermektedir Çoklu travma hastalarının tanısal değerlendirmelerinde, izlem ve tedavilerinde ekiple işbirliği içinde hasta yönetim algoritmalarının oluşturulması, resüsitasyon ya da invaziv girişim gerektiren hastalarda bu algoritmaların zaman yönetimi, morbidite ve mortalite üzerine etkisinin değerlendirilmesi ve acil servislerde çalışan hemşirelerin hasta yönetimindebireysel farklılıklarının ortadan kaldırılmasını sağlayacak standartlar oluşturulmalıdır. Acil serviste çoklu travma hastasına yaklaşım protokollerinin oluşturulması, bu birimlerde çalışan hemşirelerin hasta yönetimine sistematik ve etkin bir şekilde katılmasının yanında izlem gerektiren durumlarda bu protokollerle ve yasal düzenlemelerle, hasta bakım kalitesinin yükseltilmesine de katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 

ANAHTAR KELİMELER: Travma, Klinik karar verme, Hemşire

Abstract:
This research has aimed to study the effect of TRISS (Trauma and Injury Severty Score) on nurses' clinical decision making in cranial traumatized patient.
The research was carried out by 20 emergency department's nurses who has been participating in the study voluntarly between March the 1st and May the 30th , 2018 at ER Service at Ege University Hospital with a total of 225 trauma patients which sample size has been determined by power anlaysis. Informed consent form, patient identification form, nurse information form, trauma scoring system and clinical decision-making scale were used for the gathering of the research data.
Percentage Analysis, Spearman's Correlation Analysis, Mann-Whitney U Test, Marked Wilcoxon Test, Two Sample t-Test and McNemar Test has been used for evaluating of the data.
70% of the nurses had previously been educated to approach the trauma patient and 50% of these nurses educated in the same institution which those are currently working. It has been determined that to be educated in approaching to trauma patient does not make significant impact on clinical decision making in applying TRISS (p=0,1).
The average score of pre-trial clinical decision making was 95.15 ± 9.37 for nurses, and the average score after the research was 116.9 ± 7.63. The difference between the scores obtained before and after the research showed an increase of 21,75 ± 9,76 and this increase was statistically significant (t = 9,96, p <‰ 1). It was determined that there is a moderate, negative correlation between the total score of the nurses and the increase of score which is statistically significant (r = -0,50 p = 0,2).
The nurses' average practice time by years were 4.85±2.30 and average practice time at emergency service by years were 3.95±2.30. It was found that there was a moderate, psoitive correlation between the total scores of the nurses before the research, the professional experience and the professional experience at emergency service which those are compared by the years they spend on (r=0,44 p=0,05; r=0,47 p=0.03). In addition, the correlation between the scores they got after the research and the score increase was moderately positive and statistically significant (r=0,48 p=0,02).
It is inevitable to enrich the theoretical knowledge given during the nursing graduate education by supporting them in the approach to the trauma and resuscitation patients. Having continuity with in-service training in terms of quality and context that will enable nurses to be decision makers in the management of patients after graduation and renew their education with current approaches is essential. In the diagnostic evaluation, treatment and follow-up of multi-trauma patients; patient management algorithms in cooperation with health-care team must be established. Evaluation of the effect of these algorithms on time management, morbidity and mortality in patients requiring resuscitation or invasive intervention are required. Standards should be established to eliminate individual differences in patient management among emergency service nurses. Establishment of emergency trauma patients' approach protocols to multi-trauma patients will contribute to nurses to participate systematically and effectively on htese patients evaluation,treatment and follow-up. These protocols and legal regulations may raise the quality of patient care when monitoring is required.

KEY WORDS: Trauma, Clinical-decision, Nurse