Kur'ân-ı Kerîm'de terâdüf
The synonym in holy Quran
Yazar: ORHAN OĞUZ
Danışman: PROF. DR. TAHSİN DELİÇAY
Bozok Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Eş anlam = Synonym ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary

Özet:
Türkçeye eşanlamlılık olarak tercüme edilen Terâdüf, üzerinde çok tartışma yapılan konulardan biridir. Arapçanın ifade gücünü ve kelime zenginliğini gösteren Terâdüf, kabul ve red çerçevesinde incelenmiş ve kelimelerin farklı anlamlara geldiği noktasından ha-reket eden Furûk kavramı ortaya çıkmıştır. Furûk kavramının ortaya çıkışı ile birlikte Terâdüf ve Furûk birbirine zıt iki kavram olarak ele alınmış, dilciler Terâdüfü savunanlar ve Furûku savunanlar olmak üzere iki gruba ayrılmıştır.Dilde bir kavram olarak incelenen Terâdüf, Kur'ân-ı Kerîm'de tartışılırken, Kur'ân-ı Kerîm'in icazı merkez yapılarak tartışılmıştır. Terâdüfü reddedenler, Terâdüfün Kur'ân-ı Kerîm'de reddederken, her kelimenin ayrı bir anlamı olduğunu hiçbir kelimenin diğerinin yerine geçmeyeceğini söylemiş, Terâdüfü kabul etmenin bu icazı ortadan kaldıracağını iddia etmiştir. Hatta dilde Terâdüfü kabul edenlerden bazıları, bu endişeden dolayı Kur'ân-ı Kerîm'de Terâdüfü kabul etmemiştir. Fakat Furûk nasıl dilde bir gerçekse ise Terâdüf de aynı ölçüde bir realitedir. Aynı zamanda dil bir bütündür. Bazen bir kelimeyi ifade etmek için zıt anlam bile kullanılmaktadır. Kur'ân-ı Kerîm'de de Terâdüfün inkâr edilmesi yerine kelimeleri Terâdüf – Furûk birlikteliği ile ele almak hem dilde bir olgu olan Terâdüfün inkâr edilmemesine hem de müterâdif kelimeler arasındaki anlam farklarına dikkat etmeyi sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Eş anlam, Furuk, Arap Dili, Atıf, Tekid, Yedi Harf, Lehçe, Tefsir.

Abstract:
The Arabic word al-taraduf which is translated into Turkish as the "sy-nonym" is a controversial issue.The word al-taraduf shows the strength of expression and the richness of Arabic language is examined in the context of acceptance and rejection, and starting with the fact that words have many meanings, the concept of al-furuq is emerged.Besides the emergence of the concept of al-furuq, al-taraduf and al-furuq are explored as two opposite concepts. Moreover, the linguists are categorized into two groups; advocates of al-taraduf and supporters of al-furuq.Al-Taraduf, which is examined as a concept of the language, is explored in the context of the Qur'an by considering the i'jaz of the Qur'an as the foundation.  Refusers of al-taraduf in the context of the Qur'an state that each word of the Qur'an has a distinctive meaning so cannot be used in lieu of another one; as a result, supporter of al-taraduf would reject the i'jaz of the Qur'an. In fact, some scholars who accept the existence of al-taraduf in language reject the issue of al-taraduf in the Qur'an because of this concern.However, similar to the fact that al-furuq exists in the language, al-taraduf exists to the same extent. Moreover, language consists as a whole body. Sometimes in order to express a word its opposite meaning is used. Therefore, instead of rejecting al-taraduf in the Qur'an, considering the correlation of al-taraduf and al-furuq would help not refuting al-taraduf as a fact in the language and point out difference between the meanings of the mutaradif words.

Keywords: Synonym, Difference, Arabic Language, Reference, Takid, Se-ven Letters, Dialect, Tafsir.