Beyoğlu Kumbaracı Yokuşu Sokağı'nın korunması için öneri kentsel tasarım rehberi /
Yazar: EBRU AYLANÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİLE BİNNUR KIRAÇ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon-Tarihi Çevre Değerlendirilmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture ; Tarih = History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Cephe tasarımı = Facade design ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Bu çalışmada tarihi çevre, koruma ve tasarım rehberleri kavramlarının açıklanması, rehber tasarım sürecinin nasıl bir uygulama gerektirdiğinin anlatılmasından sonra Beyoğlu tarihi dokusunun önemi ve korunması vurgulanarak seçilen Kumbaracı Yokuşu Sokağının korunması için yapılan envanter çalışmaları, değerlendirilmesi yapılarak örneklerle zenginleştirilerek öneri kentsel tasarım rehberi hazırlanması amaçlanmıştır.
İlk olarak giriş bölümünde çalışmanın amacı, bölgenin seçilme nedeni ve bu amaç doğrultusunda yapılan araştırmanın inceleme yöntemi ve çalışmanın kapsamı belirtilmiştir.
2. bölümde, tarihi çevrenin korunmasının önemi anlatılmıştır. Tarihi çevre koruma mevzuatının gelişimine değinilmiştir. Bu mevzuatın dünyada ve ülkemizdeki gelişimi irdelenmiştir. Bu gelişim sürecinde kentsel tasarım rehberinin yeri belirtilmiştir. Tarihi kentin kimliğini sürdürülebilmesi için tasarım kontrollerinin çağdaş araçlarından olan Kentsel tasarım rehberi içeriği ve rol alan bileşenler anlatılmaya çalışılmıştır. Ülkemizde yapılan planlama çalışmalarının tarihi çevrelerin korunması için yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir. Birçok gelişmiş ülkede planlamadaki eksikliğin tamamlanması için rehberlerin etkin bir şekilde kullanıldığına değinilmiştir. Rehber ihtiyacının doğuşu, gelişim süreci ülkemizde planlama sistemine dâhil ediliş süreci anlatılmıştır. Konunun daha iyi kavranabilmesi için tarihi çevredeki rehber örnekleri incelenerek Edinburgh örneğine değinilmiştir.
3. Bölümde, tarihi ve toplumsal miras değeri taşıyan Beyoğlu ve Kumbaracı Yokuşu Sokağının önemi üzerinde durulmuştur. Elçiliklere ev sahipliği yapmış Dörtyol bölgesinin boğaz manzaralı Kumbaracı Yokuşu Sokağının semt içindeki yerine ve önemine değinilmiştir. Kumbaracı Yokuşu Sokağı semtin değişen birçok mahalle ve sokağının aksine bakir kalmıştır. Rant sorunu yüzünden semtin birçok sokağının arayüzü değişmektedir. Bu değişimden çoğunlukla olumsuz sonuçlar vermektedir. Semt sadece fiziksel değişim yaşamamaktadır. Sosyal, toplumsal ve kültürel birçok değerimiz yok olmaya yüz tutmuştur. Bu sebeple değişim baskısı altındadır. Bu sokak için değişimin kontrol altına alınması şarttır. Söz konusu bu değişimler Kumbaracı Yokuşu Sokağı ve çevresinde incelenmiştir. Sokakta envanter çalışması yapılarak semt içindeki tarihi kimliğinin önemi ortaya konmuştur. 
4. bölümde, Kumbaracı Yokuşu Sokağı ve çevresinin güçlü ve zayıf yönleri, fırsatlar ve tehditlerinin ortaya konması hedeflenmiştir. Mekâna yaklaşım esasları belirlendikten sonra öneri Kentsel Tasarım Rehberi oluşturulup dünyadan örneklerle desteklenmiştir. Bu tez çalışmasının ülkemizde gelişmekte olan Kentsel Tasarım Rehberi süreci için örnek olması amaçlanmıştır.
5. bölüm, tezin sonuç kısmıdır. Kentsel tasarım rehberleri, tasarım kararlarının uygulanmasında, süreci kontrol altında tutmakta ve değişen şartlara ve gelişime ayak uydurmak için kullanıcı ve tasarımcıya tavsiyelerde bulunmaktadır. Tasarım rehberinin tasarım gücünü desteklerken özellikle tarihi kentsel çevrenin kimlik ve karakterlerini korumalarını ve vurgulanmasını sağlaması, gelişmiş dünya ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de kullanımının benimsenmesi gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Sürecin benimsenmesi, tasarım için uygulama araçlarının gerekliliği ve doğru yöntemlerin uygulanması kentlerin mekânsal ve kültürel kalitelerini koruyabilmelerinin tek yoludur.

Abstract:
In this study, the concepts of historical environment, conservation and design guides and the guide of design process are explained. The importance of the historical texture of Beyoğlu and the necessity of its preservation were emphasized. Then Kumbaracı Yokuşu Street was analyzed and it was aimed to protect it. Suggestion for design guide was prepared by evaluation of the street.
In the first chapter, the aim of the study is to explain why the region was chosen. The study method and scope of this study are indicated.
In the second chapter, the importance of conservation the historical environment is explained. The development of historical environmental protection legislation is mentioned. The development of this legislation in the world and in our country is examined. In this development process, the place of urban design guide is mentioned. The urban design guide and its components are described in order to maintain the identity of the historical city. It is seen that planning studies in our country are not sufficient for the protection of historical environments. In many developed countries, it was mentioned that the guidelines were used effectively to complete the lack of planning. The emergence of the need for guidance and the process of inclusion in the planning system in our country are explained. The example of Edinburgh is addressed to better understand the subject.
In the third chapter, the importance and historical development of Beyoğlu and Kumbaracı Yokuşu Street were emphasized. The place and importance of Kumbaracı Yokuşu Street in the neighborhood has been mentioned. Unlike many neighborhoods and streets of Kumbaracı Yokusu Street, the neighborhood has remained untouched. The interface of many districts is changing due to getting unearned income. These changes often give negative results. The neighborhood does not only experience physical change. Many of our social and cultural values have disappeared. Therefore, it is under pressure of change. The change must be controlled. These changes were investigated in and around Kumbaracı Yokuşu Street. The importance of historical identity in the neighborhood has been revealed by making inventory work on the street. As a result of SWOT analysis conducted on the street, the urban design guide was prepared by determining the routers. This thesis study is aimed to be an example for the developing process of Urban Design Guide in our country.
In fourth chapter, it is aimed to reveal the strengths, weaknesses, opportunities and threats of Kumbaracı Yokusu Street and its surroundings. After the principles of the approach to the space were determined, the proposal was created by Urban Design Guide and supported by examples from other countries.
Fifth chapter is the conclusion part of the thesis. Urban design guides make recommendations to users and designers during the implementation and monitoring process. Designs should support the strength of the guide. In particularly, it should ensure that the historical environmental identity is protected and emphasized. As in the developed countries of the world, the necessity to adopt its use in our country. In order for the guide to be successful, it is necessary to adopt the process and apply the right methods. This is the only way for cities to maintain their spatial and cultural quality.