Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân'ın 1466 tarihli Müntehâ adlı eseri (V. 1a-75b) metin-dil incelemesi-dizin
Yazicioğlu Ahmed Bîcân's work titled Müntehâ dated 1466 (P. 1a-75b) text-grammar-index
Yazar: FARUK DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE ÖZER
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Fususu`l-Hikem = Fusus al-Hikam ; Tasavvuf = Mystic ; Yazıcıoğlu, Ahmet Bican = Yazıcıoğlu, Ahmet Bican

Özet:
XV. yüzyılda Gelibolu'da yasamış önemli bir Türk âlim ve mutasavvıf olan Ahmed Bîcân Türk edebiyatına önemli eserler kazandırmıştır. Bu eserlerden biri çeşitli kütüphanelerde pek çok yazması bulunan Müntehâ'dır. Müntehâ, Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin "Fusûsu'l-hikem" isimli eserinin Ağabeyi Yazıcıoğlu Mehmed tarafından yapılan Arapça şerhinin Ahmed Bîcân tarafından yapılan serbest bir çevirisidir. Ahmed Bîcân, Müntehâ'yı ilk olarak 1453 tarihinde yazmış, daha sonra aynı eseri 1466'da tekrar elden geçirmiştir.
Bu tezin konusu Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân'ın 1466 yılında yazdığı Müntehâ adlı eserinin 1a-75b varaklarını oluşturmaktadır. Çalışmada, İBB Atatürk Kitaplığında Bel_Yz_K0784 numara ile kayıtlı yazma esas alınmıştır. Beş bölümden oluşan tezin giriş bölümü araştırmanın amacı, önemi ve kapsamı hakkındadır. İkinci bölümde Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân'ın hayatı, ailesi, tahsili, tasavvufi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Müntehâ'nın telif sebebi, telif tarihi ve yeri, muhtevası, kaynakları, nüshaları, imla özellikleri, ses ve şekil bilgisi incelenmiştir. Dördüncü bölümde metnin transkripsiyonu yapılmış, beşinci bölümde ise metinde geçen kelimeler dizin ve özel adlar dizini şeklinde alfabetik olarak sıralanmış, kelimelerin anlamları açıklanmıştır. Ayrıca eserin 1453 tarihli Müntehâ ile mukayesesi yapılmış ve farkları ortaya konmuştur.

Abstract:
Ahmed Bîcân, an important Turkish scholar and sufi who lived in Gelibolu in the 15th century, brought important works to Turkish literature. One of these works is Müntehâ, which has many manuscripts in various libraries. Müntehâ is a sovereign translation by Ahmed Bîcân of the Arabic commentary of Muhyiddin İbnü'l-Arabî's "Fususu'l-hikem" made by his elder brother Yazıcıoğlu Mehmed. Ahmed Bîcân first wrote Müntehâ in 1453, then he revised the same work again in 1466.
The subject of this thesis is the pages 1a-75b of the work Müntehâ written by Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân in 1466. In the study, the manuscript registered with the number Bel_Yz_K0784 in the İBB Atatürk Library was taken as a basis. The introductory part of the thesis, which consists of five chapters, is about the purpose, importance and scope of the research. In the second part, information is given about the life, family, education, mystical personality and works of Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân. In the third chapter, the reason for copyright, date and place of copyright, content, sources, copies, orthographic features, phonetic and morphological information of Müntehâ are examined. In the fourth section, the text is transcribed, in the fifth section, the words in the text are listed alphabetically as index and proper nouns index, and the meanings of the words are explained. In addition, the work was compared with the Müntehâ dated 1453 and its differences were revealed.