1.-4. sınıf matematik ders kitaplarının cebirsel düşünmeyi desteklemesi bağlamında incelenmesi
The examination of 1st-4st grade coursebooks in context of algebraic thinking
Yazar: EMİNE SOYCAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK TANIŞLI
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cebir = Algebra ; Cebirsel düşünme = Algebraic thinking ; Ders kitapları = Textbooks ; Fonksiyonel düşünme = Functional thinking ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Yapılan bu araştırma ile Milli Eğitim Bakanlığı'nın yayınladığı 1-4. sınıf matematik ders kitaplarının cebirsel düşünmeyi nasıl desteklendiğine yanıt aranmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında doküman incelemesi yaklaşımı kullanılmış, sadece sayılar öğrenme alanındaki içerikler ele alınmıştır. Veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda ders kitaplarındaki içeriklerin cebirsel düşünme bileşenlerinden "Aritmetiği Genelleme" bileşeninde temel işlem özelliklerine yer verildiği ancak ilişkisel anlamı vurgulayıcı içeriğin zayıf kaldığı görülmüştür. Ayrıca değişkenin bilinmeyen anlamına sıkça yer verilirken değişen nicelik anlamına yer verilmediği tespit edilmiştir. Ders kitaplarına "Fonksiyonel Düşünme" bağlamında bakıldığında öğrencilere fonksiyonel ilişki kurabilmelerine olanak verecek içeriğin yetersiz kaldığı görülmüştür. "Modelleme/Problem Çözme" bileşeni ele alındığında ise problem çözmede genellikle işlemlere odaklanıldığı, içeriklerin niceliksel muhakemeyi desteklemesi açısından yeterli olmadığı ve matematiksel modellemeye hiç yer verilmediği belirlenmiştir. Ayrıca bu görev ve etkinliklerin öğrencilere hazır olarak sunulduğu, öğrencilerin genellemeleri keşfetmeleri ve ifade etmelerine olanak sağlayan durumlara büyük ölçüde yer verilmediği görülmüştür. Ayrıca ders kitaplarında temsil kullanma becerilerinin gelişimine olanak sağlayan içeriklerin yer aldığı ancak temsilleri ilişkilendirmede içeriğin yeterli olmadığı da belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it is questioned that how 1st-4th grade Mathematics coursebooks support algebraic thinking. Document analysis approach, which is one of the qualitative research methods, is used to collect the data of the study. While examining the coursebooks published by the ME, the content in the field of learning numbers is discussed. A conceptual framework previously created by two experts is used in the analysis of the data. At the end of the research, it is seen that basic process features are included in "Generalizing Arithmetic", one of the algebraic thinking components of the tasks and activities in the coursebooks. However, content emphasizing relational meaning is weak. In addition, it is determined that the meaning of the variable's changing quantity is not included while the unknown meaning of it frequently is. As the coursebooks are examined in the context of "Functional Thinking", which is one of the algebraic thinking components, it is seen that they are insufficient in presenting them in a way that allows them to establish functional relationships. When the "Modeling/Problem Solving" component is considered, it has been seen that numerical value is generally focused on in problem solving. However, it is not sufficient to support quantitative reasoning and mathematical modeling is not included at all. Moreover, it was seen that the generalization situations in these tasks and activities were presented to the students ready-made. However, the situations that allowed the students to discover and express the generalizations were not included to a large extent. Furthermore, it has been confirmed that there are content in the coursebooks that allow the development of representation skills, but representations are not sufficient for associating.