Ortaöğretim öğrencilerinde tektonik depremlere yönelik farkındalığın ölçülmesi: Gaziantep/Şahinbey örneği
Measuring awareness of tectonic earthquakes among secondary school students: Gaziantep/Şahinbey example
Yazar: DAMLA GENÇ
Danışman: PROF. DR. TUNCER DEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Gaziantep = Gaziantep ; Sosyal duyarlılık = Social sensitivity ; Toplumsal farkındalık = Social awareness ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness

Özet:
Türkiye'nin önemli bir deprem kuşağında olması bu alanda birçok araştırmanın yapılmasını zorunlu kılmıştır. Özellikle Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu ve Batı Anadolu Graben Sisteminin yüzyıllardır yıkıcı depremlere sebep olması bunun kanıtıdır. Depremler en sık rastlanan doğal afet olup, önemli ölçüde can ve mal kaybına yol açmaktadır. Doğal afetler ise; fiziksel, çevresel, psikolojik ve ekonomik kayıplara neden olmakta ve normal yaşamı durdurarak toplumları etkilemektedir. Ülkemizde son olarak 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremler, Kahramanmaraş, Hatay, Malatya ve Adıyaman illerinin yanı sıra Gaziantep'te de etkili olmuştur. Bu depremlerin ciddi boyutlarda can ve mal kaybına yol açması, yapılacak bilimsel araştırmaları daha da önemli kılmıştır.
 Afetlerle mücadelede, toplumsal farkındalık düzeyinin yüksek olması kritik bir öneme sahiptir. Özellikle lise çağındaki gençlerin deprem farkındalığının ortaya konulması çok önemli olmakla beraber, bir nevi toplumun farkındalığını da ortaya koyacaktır. Bu bağlamda araştırma alanı olarak seçilen ve  6 Şubat 2023 depremlerinden önemli ölçüde etkilenmiş olan Gaziantep ili Şahinbey ilçesi, tarihin izlerini günümüze taşıyan ve hızla gelişen bir ilçedir. Ayrıca ülke ekonomisine ciddi katkısı olan bu ilçe, kültürel mirasıyla her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Ancak son yaşanan depremlerde Gaziantep ili Şahinbey İlçesinde yaşayan lise çağındaki öğrencilerin farkındalık düzeyinin düşük olduğu gözlemlenmiştir. 
 Bu tez; lise çağındaki gençlerin, depreme yönelik temel kavramlar ve deprem öncesi, sırası ve sonrasında yapılacak eylemler ile ilgili farkındalık düzeyini ölçerek öneriler sunmayı amaçlamıştır. 6 farklı lise türünde 375 11. Sınıf öğrencisine deprem farkındalığına yönelik hazırlanan önermeler yüz yüze anket yöntemi ile uygulanmıştır. SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı)'de analiz edilmiştir. Elde edilen veriler frekans tabloları, yüzde analizleri ve çapraz tablolar ile gösterilmiştir. Önermeler ve okul türleri arasında Pearson Chi-Square (Ki-kare) ilişki testi uygulanarak %95 güven düzeyinde anlamlı farklılığın olup olmadığı denetlenmiştir. Bu bağlamda Fen Lisesi ve Sosyal Bilimler Lisesi, Özel Okul türlerinde depreme yönelik algı ve farkındalık düzeyinin daha yüksek; Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Anadolu Liselerinde orta düzeyde, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi türünde ise daha düşük çıktığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Doğal Afetler, Deprem, Ortaöğretim, Deprem Farkındalığı, Gaziantep

Abstract:
Turkey being in a major earthquake zone has necessitated many studies in this area. The fact that the North Anatolian Fault Zone, the East Anatolian Fault Zone and the West Anatolian Graben System have been causing devastating earthquakes for centuries is proof of this. Earthquakes are the most common natural disasters and cause significant loss of life and property. Natural disasters cause physical, environmental, psychological and economic losses and affect societies by stopping normal life. The earthquakes that last occurred in our country on February 6, 2023 were effective in Kahramanmaraş, Hatay, Malatya and Adıyaman provinces as well as Gaziantep. The fact that these earthquakes caused serious loss of life and property has made scientific research even more important.
 A high level of social awareness is of critical importance in combating disasters. It is very important to reveal the earthquake awareness of especially high school age youth, and it will also reveal the awareness of society in a way. In this context, the Şahinbey district of Gaziantep province, which was selected as the research area and was significantly affected by the earthquakes of February 6, 2023, is a rapidly developing district that carries the traces of history to the present day. 
 In addition, this district, which makes a significant contribution to the country's economy, is gaining more and more importance with its cultural heritage. However, in the recent earthquakes, it was observed that the awareness level of high school students living in the Şahinbey district of Gaziantep was low. This thesis aims to measure the awareness level of high school students regarding basic concepts regarding earthquakes and actions to be taken before, during and after earthquakes and to present suggestions. Propositions prepared for earthquake awareness were applied to 375 11th grade students in 6 different high school types using a face-to-face survey method. They were analyzed in SPSS (Statistical Package Program for Social Sciences). The obtained data are shown with frequency tables, percentage analyses and cross tables. Pearson Chi-Square relationship test was applied between the propositions and school types to check whether there was a significant difference at the 95% confidence level. In this context, it was observed that the level of earthquake perception and awareness was higher in Science High School, Social Sciences High School, Private School types; it was at a medium level in Anatolian Imam Hatip High School and Anatolian High Schools, and lower in Vocational and Technical Anatolian High School type. Keywords: Natural Disasters, Earthquake, Secondary Education, Earthquake Awareness, Gaziantep