Gestasyonel diyabet hastalarında santral retinal arter resistive indeksinin hedef organ hasarıyla ilişkisi /
Yazar: GÖKÇE NAS
Danışman: PROF. DR. İHSAN ATEŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Gestasyonel diabetes mellitus (GDM) tanılı gebelerde santral retinal arter (CRA) resistive indeksinin (RI) araştırılması ile mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlar için öncül bulguların saptanabileceğini ve yeni bir molekül olan endotel hasarı göstergesi olarak bahsedilen endokan seviyelerine eş zamanlı bakarak hedef organ hasarı için aralarındaki ilişkiyi ve sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Çalışmamız prospektif bir gözlemsel çalışma olarak tasarlanmış ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'ne başvuran GDM tanılı gebeler ve GDM tanısı olmayan gebeler karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmaya alınan gebelerin doppler ultrasonografide sağ ve sol CRA RI ve endokan düzeylerine bakılmıştır. Hastaların yaşı, kaçıncı doğumu olduğu, abortus sayısı, önceki GDM öyküsü, GDM tedavisi için insülin kullanımı, vitamin replasmanı alması ve laboratuvar değerleri not edilerek; iki grubun tüm özellikleri ve sonuçları karşılaştırmalı olarak incelmiştir. 
Bulgular: Çalışmamıza toplam 87 gebe dahil edilmiştir. Hastaların 43'ü GDM tanısı alan gebelerden, 44'ü ise kontrol grubu olarak GDM tanısı almamış gebelerden oluşmaktadır. Çalışmaya dahil edilen 87 hastanın GDM tanısı dışında herhangi bir tanı almış hastalığı veya kullandığı ek ilacı yoktur. Çalışmadaki gebelerin ortalama yaşı 29,6±5,2 yıl ve ortanca gebelik haftası 32,0 hafta olarak bulunmuştur. Gestasyonel diyabeti olan ve olmayan gebeler karşılaştırıldığında; ileri yaş (p=0,01), daha önce gestasyonel diyabet öyküsü olması (p=0,003), düzenli vitamin replasmanı kullanımı (p=0,03), ALT'de yükseklik (p=0,005), HbA1c'de yükseklik (p=0,03) gestasyonel diyabeti olan gebelerde istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. GDM tanılı gebelerde sağ ve sol santral retinal arter resistive indekslerinde yükseklik (p<0,001, p=0,001; sırasıyla) ve endokan düzeyinde düşüklük (p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır.
Sonuç: GDM tanısı almamış gebelere kıyasla GDM tanılı gebelerde, doppler ultrasonografide sağ ve sol CRA RI değerlerinin anlamlı derecede yüksek olması; GDM tanılı gebelerde altta yatan hiperglisemi, hiperinsülinemi ve sitokinlerin etkisi ile kısa süreli hiperglisemiye rağmen, GDM tanılı gebelerde mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonların görülebileceği ve CRA RI değerinin GDM'de hedef organ hasarıyla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Eş zamanlı olarak değerlendirilen ve endotel hasarı göstergesi olarak bahsedilen endokanın, GDM tanısı almamış gebelere kıyasla GDM tanılı gebelerde literatürden farklı olarak istatistiksel olarak anlamlı düşüklük saptanmıştır. Bu sonucun TNF-α ile IFN-γ'nın GDM'de eş zamanlı yüksekliği nedeniyle olabileceği düşünülmüştür. Bu sonuçlardan yola çıkılarak uygun maliyetli ve invazif olmayan doppler ultrasonografi ile bakılan CRA RI'nin, gelecekte mikro ve makrovasküler komplikasyonları tahmin etmek ve GDM tanısı koymak için alternatif bir yöntem olabileceği görüşündeyiz. Ayrıca endokan düzeyindeki düşüklüğe neden olan faktörler ile ilgili daha detaylı ve geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç olduğunu ve bu çalışmalar ile endokanın GDM tanı ve tedavisinde kullanılabileceğini düşünüyoruz.

Abstract:
Objective: We aimed to investigate the central retinal artery (CRA) resistive index (RI) in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus (GDM) to detect early signs of microvascular and macrovascular complications. Additionally, we aimed to evaluate the relationship between these indicators and the levels of endocan, a newly discussed molecule mentioned as an indicator of endothelial damage, simultaneously, to assess its association with target organ damage. 
Material and Methods: We conducted our study as a prospective observational study, comparing pregnant women diagnosed with GDM and those without GDM who presented to Ankara Bilkent City Hospital. We examined the resistive index (RI) of the right and left central retinal arteries  using Doppler ultrasonography and the levels of endocan in the included patients. We recorded patients' age, history of previous GDM, parity, number of abortions, insulin use for GDM treatment, intake of vitamin replacement, and other laboratory values. Subsequently, we compared all characteristics and outcomes of the two groups.
Results: A total of 87 pregnant women were included in our study, with 43 patients diagnosed with GDM and 44 serving as the control group, consisting of pregnant women without a diagnosis of GDM. None of the 87 patients included in the study had any other diagnosed illnesses or were using medication any conditions. The average age of the women in the study was 29.6 ± 5.2 years, and the median gestational week was 32.0 weeks. When comparing pregnant women with and without gestational diabetes, advanced age (p=0.01), a history of gestational diabetes (p=0.003), regular vitamin replacement use (p=0.03), elevated ALT (p=0.005), and elevated HbA1c (p=0.03) were found to be statistically and significantly higher in women with gestational diabetes. In pregnant women diagnosed with GDM, statistically significant increases were observed in the resistive index of the right and left central retinal arteries (p<0.001, p=0.001; respectively), and a statistically significant decrease was observed in endocan levels (p<0.001).
Conclusion: In pregnant women diagnosed with GDM compared to those without GDM, we demonstrated a statistically significant elevation in the RI values of the right and left central retinal arteries on Doppler ultrasonography. This suggests that despite short-term exposure to hyperglycemia due to underlying hyperglycemia, hyperinsulinemia, and the effects of cytokines; pregnant women with GDM may experience microvascular and macrovascular complications, which are associated with target organ damage in GDM. Additionally, we found a statistically significant decrease in endocan levels in GDM diagnosed women compared to those without GDM, contrary to what is reported in the literature. We hypothesized that this discrepancy may be due to the simultaneous elevation of TNF-α and IFN-γ in GDM, which negatively correlated with RI. Based on these results, it is speculated that in the future, doppler ultrasound of the central retinal artery RI, which is cost-effective and non-invasive, could serve as an alternative method for predicting microvascular and macrovascular complications and diagnosing GDM. Furthermore, we suggest that the reasons leading to decreased endocan levels requires further investigation in larger and more detailed studies, with the potential for application in the diagnosis and treatment of GDM in the future.