Terapötik egzersizlerin allojenik hastalarda bazı motorik ve kan parametreleri üzerine etkisinin incelenmesi
The effects of therapeutic exercises on some motoric and blood parameters of allogenic patients
Yazar: MUSTAFA KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜRMÜZ KOÇ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Spor = Sports
Dizin: Esneklik = Flexibility ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Terapötik yöntemler = Therapeutics

Özet:
Bu çalışmada, allojenik kemik iliği nakli yapılan hastalarda tedavi kapsamında uygulanan orta şiddetteki egzersizlerin seçilmiş motorik özellikler ve kan parametrelerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bölümünde allojenik kemik iliği nakli yapılan kadın ve erkek 20 hasta gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmaya katılan gönüllülere öncelikli olarak, yapılan araştırma ve ölçümlere dair yazılı ve sözlü açıklamalar yapılmıştır. Bilgilendirilmiş gönüllü onam formu imzalattırılmıştır. Çalışmaya katılan gönüllüler deney grubu ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Deney grubundaki gönüllülere nakilden iki hafta önce, sorumlu doktor nezaretinde Hematoloji Bölümü içerisinde hastane yönetimi tarafından tahsis edilen hastane rekreasyon alanında sekiz hafta süreyle haftada beş gün olmak üzere dayanıklılık, kuvvet ve esneklik antrenman programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki gönüllüler ise egzersiz programına katılmadı. Çalışmaya katılan gönüllülerin yaşın belirlenmesinde kimlik bilgisi esas alındı. Boyları, boy ölçer aleti ile ölçülerek cm cinsinden, vücut ağırlığı tanita marka baskül ile ölçülerek kg cinsinden kaydedildi. Dinamometre ile kuvvet ölçümleri alındı. Esneklik ölçümü için esneklik sehpası kullanıldı.  Kan örnekleri sabah saat 7:00-8:00 arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji laboratuvarda alındı. Ön kol antekubital bölgeden ve hastaya takılan kateterden hijyen kurallarına uygun olarak 5 ml kan örnekleri EDTA'lı tüplere alınarak, Hematoloji merkez laboratuvarda Siemens advia 2120 marka kan sayım cihazı kullanılarak, Eritrosit (RBC; Red Blood Cell), Lökosit (WBC; White Blood Cell) ve Trombosit (PLT; platelet) kan hücreleri analizi yapıldı. Veriler IBM SPSS 22 istatistik paket programda değerlendirildi. Değişkenlerin normal dağılım kontrolü shapiro-Wilk ile test edildi. Değişkenlerin normal dağılım gösterdiği için, parametrik testler kullanıldı. Grupların karşılaştırılmasında tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi, grupların kendi içinde ölçümlere göre karşılaştırmasında ise tekrarlı ölçümlerde tek yönlü varyans analizi kullanıldı. Gruplar arası farkın belirlenmesinde ise bağımsız gruplarda t testi, varyans-kovaryans matrislerin eşitliği için Box-M testi kullanıldı. Çoklu test tablosunda wilks lambda değeri dikkate alındı. Küresellik varsayımın sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmek için Mauchly küresellik testi kullanıldı. Küresellik varsayımı sağlanmadığı durumlarda, Greenhouse-Geisser, Huynh-Feild veya Lower-Bound düzeltmelerinden biri kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0.05 alındı. Kontrol ve uygulama gruplarına uygulanan antrenman sonrası, zaman etkisi dikkate alındığında WBC, NE%, EO%, LY%, BA&, MO%, LUC%, NE#, EO#, BA#, LUC# değişkenlerinin tekrarlı ölçümlerin karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak bir fark olduğu, uygulama grubuna ait WBC değişkeninin 1. ile 2. ölçümleri arasında ve 2. ile 4. ölçümlerinin arasında artışın olduğu görüldü (p<0.05). Eritrosit parametrelerine ait değerler kontrol ve uygulama gruplarına uygulanan antrenman sonrası, grup etkisi bağımsız düşünüldüğünde, değişkenlerin gruplar arası karşılaştırılmalarında farkın anlamlı olmadığı tespit edildi (p>0.05). Kontrol ve uygulama gruplarına uygulanan antrenman sonrası, zaman etkisi dikkate alındığında RBC, HGB, HCT, MCV, CHCM, RDW, HDW değişkenlerinin tekrarlı ölçümlerin karşılaştırma sonucunda fark istatistiksel olarak farkın anlamlı olduğu görüldü (p<0.01). Tombosit parametrelerine bakıldığında, kontrol ve uygulama gruplarına uygulanan antrenman sonrası, grup etkisi bağımsız düşünüldüğünde değişkenlerin gruplar arası karşılaştırılmalarında anlamlı bir farkın olmadığı tespit edildi (p>0.05). Kuvvet ve esneklik değişkenine bakıldığında, zaman etkisi bağımsız düşünüldüğünde, bacak kuvvetinde kontrol grubunun 3. ve 4. ölçümleri arasında artışın olduğu görüldü (p<0.05). Grup etkisi dikkate alındığında pençe kuvveti kontrol ve uygulama grubunun 2, 3, 4. ölçümleri arasında uygulama gurubunun lehine artışın olduğu bu farkında istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p<0.05). Sonuç olarak, sekiz hafta süre ile haftada beş gün uygulanan, orta şiddetteki antrenmanların tekrar eden ölçümler sonrasında değişkenler üzerinde olumlu yönde değişiklik olduğu görülmüştür. Bu pozitif yöndeki etkinin egzersize bağlı olduğu düşünülmektedir. Bu alanda benzer çalışmaların fazla tekrarlı yapılması, norm oluşması açısından önemli olacağı düşünülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Hematolojik Maligniteler, Terapötik Egzersiz, Allojenik, Kan Hücreleri, Kuvvet, Esneklik

Abstract:
In this study, the effects of moderate post-treatment exercises applied by the patients with bone marrow transplantation on selected motoric properties and blood parameters were investigated.20 patients, having allogenic bone marrow transplantation,  from the Department of Hematology at Erciyes University volunteered to participate in this research. These patients were initially notified verbally and in writing about the investigation and measurements and then, they were divided into two groups as experimental group and control group. Those patients of the experimental group were exposed to some durability, strength and flexibility program five days a week for two months in the custody of a doctor from the hematology department until two weeks before the transplantation in a recreation area provided by the hospital administration. However, the patients in the control group didn't take part in the program. The ages of the patients were determined with respect to their identification cards. Their body heights were measured with a tool in cm and their wieghts were measured with a Tanita bascule in kg.The measurements of strength (force) were made with a dynanometer. The blood samples were taken in Erciyes University Hematology Lab between 7.00 and 8.00 a.m.These 5-ml- samples were taken from fore-arm antecubital part using a catheter in accordance with hygiene rules into EDTA tubes and the analyses of erythrocytes (RBC; Red Blood Cell), leucocytes (WBC; White Blood Cell) and thrombocyte (PLT; platelet) were made with a Siemens Advia 2120 hemacytometer in Hematology Lab The data were evaluated by means of IBM SPSS Statistics 22 statistical packaged software. The normal distribution check of the variables was tested with shapiro-Wilk.Parametric tests were used because of the normal distribution of the variables.Two-way analysis of variance was used for repeated measures in comparing groups. One-way ANOVA was used for repeated measures in comparison with the measurements within the groups themselves independent samples t test was used for determining the difference between the groups and Box-M test was used for equality of variance-covariance matrices. The wilks lambda value was considered in the multiple test table. The Mauchly sphericity test was used to check whether the assumption of globalization was achieved.When the assumption of globalization is not provided, one of the Greenhouse-Geisser, Huynh-Feild or Lower-Bound corrections was used. p<0.05 value was accepted as significant.When the repeated measurements of WBC, NE%, EO%, LY%, BA&, MO%, LUC%, NE#, EO#, BA#, LUC variables were compared, it was observed that there existed a statistical difference as a result of the test performed for the control groups and application groups after the work-out.An increase in the WBC variable of the application group was detected between 1st and 2nd measurements in addition to 2nd and 4th measurements. (p<0.05).The difference between the variables of the erythrocyte parameters for the control groups and application groups were not meaningful when compared without considering the effect of the group. (p>0.05). When the repeated measurements of RBC, HGB, HCT, MCV, CHCM, RDW, HDW variables were compared, it was observed that there existed a statistical difference as a result of the test performed for the control groups and application groups after the work-out. (p<0.01).The difference between the variables of the thrombocyte parameters for the control groups and application groups were not meaningful when compared without considering the effect of the group. (p>0.05).An increase of leg power in  3rd and 4th measurements of the control group was detected when power and elasticity variable was considered  assuming the time effect is independent (p<0.05).When the group effect is put into consideration, the 2nd , 3rd and 4th measurements of claw powers of the control group and application group, there existed an increase in favor of the application group and this increase was statistically meaningful (p<0.05). In conclusion, the 8-week-moderate workouts 5 days a week cause some positive effects on the variables after the repititive measurements. It is thought that the positive effect results from the exercise. It is also believed that increase in the number of similar studies will contribute to the formation of the norm.

Key Words: Hematological Malignites, therapeutic Exercise, Allogenic, Blood Cells, Strength, Flexibility.