Bir devlet hastanesinde ameliyathane, yoğun bakım ve acil serviste çalışanların güvenliği açısından risklerin belirlenmesi
Identifing the risks to the security of health staff working at operation rooms, emergency services and intensive care units of state owned hospitals
Yazar: SÜLEYMAN SOUKSU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHATTİN TAYLAN ; PROF. DR. TONAY İNCEBOZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Bilimleri Bölümü / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Ameliyathaneler = Operating rooms ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Risk yönetimi = Risk management ; Sağlık = Health ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İstatistik = Statistics ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
Amaç: Günümüzde sağlık hizmetlerinin giderek daha karmaşık bir yapıya dönüşmesi ve sağlık teknolojilerindeki gelişmeler, sosyal hayatın karmaşıklaşması, hizmet veren sağlık çalışanlarının çeşitliliği, hastalık oluşturan faktörlerin fazlalığı gibi faktörler hasta ve çalışan güvenliğini ön plana çıkarmaktadır. Sağlık sektöründeki çalışan güvenliği faaliyetleri, tüm kurum personelinin çalışma ortamları ve yaptıkları işlerden dolayı karşılaşabilecekleri tehlikeleri tanımlamayı, risk değerlendirmesi yapmayı ve koruyucu önlemler almayı içermektedir. Sağlık kuruluşları biyolojik, kimyasal, fiziksel, çevresel, psiko-sosyal ve biyomekanik birçok riski bir arada bulundurmaktadır. Tüm sağlık çalışanları hastane ortamında bu risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Sağlık kurumlarında hizmet alan ve hizmet verenlerin güvenliği konusunun yönetim tarafından sürekli gözden geçirilmesi ve iyileştirmelerin yapılması gerekmektedir. 
Sağlık kurumlarında sağlık çalışanları için "ameliyathane, yoğun bakım ve acil servis" gibi birimler yüksek riskli birimler olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın, riskli birimlerde çalışanlar tarafından çalışan sağlığını ve güvenliğini tehdit eden risk faktörlerinin, risk düzeylerinin ve önceliklerinin belirlenmesi ve bunların oluşturabileceği olumsuzlukların tespit edilmesi amacıyla yol göstereceği olacağı düşünülmektedir.
Yöntem: Kantitatif araştırma yöntemlerinden anket yöntemi kullanılarak tanımlayıcı türde bir çalışma yapılmıştır. Manisa ili merkezinde bulunan 2. basamak sağlık hizmeti sunan Sağlık Bakanlığına bağlı kamu kurumu olan "Merkez Efendi Devlet Hastanesi"nde yapılan çalışmaya, 3 riskli birimde - acil servis, ameliyathane ve yoğun bakım- görev yapan tüm çalışanlar dahil edilmiştir. Araştırmadaki örneklem, anket uygulama süreci boyunca, ilgili birimlerde gönüllü olarak anketi doldurmayı kabul eden tüm çalışanlardır.
Araştırmada, anket ile veri toplama yoluna gidilmiştir. Araştırmada kullanılan anketin ilk bölümünde demografik verileri içeren 8 ifade, 2. bölümünde risk algısı değerlendirmesini içeren 19 ifade, 3 bölümde de risk faktörlerinin olasılık ve şiddetinin değerlendirildiği 40 ifade bulunmaktadır. Araştırmanın yapıldığı dönemde 120 çalışana anket dağıtılmış ancak anketlerin 112 tanesi geri dönmüş ve tamamlanmamış 6 anket de analiz dışı bırakılmıştır. Toplamda 106 anket analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışanların, çalışma ortamlarını sağlıkları açısından yüksek riskli buldukları, kendilerinin güvende hissetmedikleri, çalıştıkları birimlerde önlemlerin alınmasını istedikleri, var olan önlemlerin yetersiz olduğunu ve kalite çalışmalarının risk faktörlerini azaltılmasında etkili olduğunu düşündükleri, son 6 ay içinde en çok biyolojik, kimyasal ve fiziksel risk faktörleri ile karşılaştıkları sonucu ortaya çıkmıştır.
Çalışanların biyolojik risk faktörlerinden "viral enfeksiyon etkenlerinin ortamda varlığı'' riskini yüksek ve çok yüksek risk grubunda, "kan ve kanlı vücut sıvıları ile temas sonucu bulaş'' riskini çok yüksek ve yüksek risk grubunda, ''hepatit B, hepatit C ve HIV virüs enfeksiyonları'' riskini çok yüksek ve yüksek risk grubunda ve "solunum yoluyla bulaşma (grip, nezle, kızamık vb.)'' riskini yüksek risk grubunda belirlediği görülmüştür. Çalışanların kimyasal risk faktörlerinden "anestezik maddeler'' riskini "anestezik gazlara (nitröz oksit, halotan vb.) kronik maruziyet'' riskini, "tıbbi atıkların cilde teması'' riskini, "ilaç içeren ampulün kırılması'' riskini, "ilacın sulandırılması esnasında oluşan yaralanmalar'' riskini yüksek risk grubunda değerlendirdiği görülmüştür. Çalışanlar fiziksel risk faktörlerinden "radyasyona maruz kalma'', "havalandırma/iklimlendirme şartlarındaki olumsuzluklar", "fiziki mekan mimarisinin uygunsuzluğu'' risklerini yüksek risk grubunda, "elektriksel aktivite ile temas'' ve "kullanılan tıbbi cihazlardaki ergonomik sorunlar'' risklerini orta risk olarak değerlendirdiği tespit edilmiştir.
Sonuç : Güvenli bir sağlık hizmeti sunumu için çalışanların güvenliğinin sağlanması ve güvenliği tehdit eden risklerin belirlenmesi ve önlenmesi gerekmektedir. Çalışanların sağlıklarının, çalışma ortamından kaynaklanan riskler nedeniyle olumsuz etkilenme potansiyeline sahip olduğu, çalışanların kendilerini güvende hissetmediği görülmektedir. Sağlıklı ve güvenli bir hizmet sunumu için öncelikle güvenli bir çalışma ortamın yaratılması gerekliği nedeniyle kurum yöneticilerin öncelikli olarak kurumlarındaki yüksek riskleri belirleyip önlemleri alması gerekmektedir. 
Anahtar sözcükler: Risk yönetimi, çalışma ortamı, çalışan sağlığı

Abstract:
Purpose: Some factors related to the complicated health services, development of health technologies, complex social life, different branches of health staff and rising numbers of factors causing diseases have utmost importance to the security of patients and health staff. At the health sectors the security of personnel working at health organizations, working conditions of the staff, risk factors the staff may encounter need to be taken preventive health precautions. Health organizations have biological, chemical, physical, enviromental, psychosocial and biochemical risks. All health staff encounter the risks mentioned above at the hospitals. The security of employees and employers at the health organizations should be constantly reviewed and revised by the hospital management.
At the hospitals operation rooms, intensive care units and emergency services are accepted as highly risky places for ther health staff. The aim of this research is to find out the risk factors that affect the security of health staff thereby recognizing the level and severity of risks.
Method: I used Questionaire Method by means of Kantitatif Method in this research.I carried out this research at a state hospital in Manisa named Merkez Efendi State Hospital that is giving second level health service inHealth Ministry. I included all health staff working in three risky places of hospital such as: Emergency Service, Operation Room and Intensive Care Unit. All personnel who are working in different sections participated in this research and filled out the questionaire voluntarily.
In this research, I tried to collect date via questionaire. The questionaire is made up of three sections; the first section includes 8 items of demografic data, the second section includes 19 items of evaluation of risk persicion, the third section includes 40 items of evaluation of severity and possibility of risk factors. When I began my research, I handed out 120 questionaires to the staff, 6 of the questionaires were given back uncompleted / empty and 112 of questionaires were left out of research analysis. In total 106 questionaire pamphlets were analyized and evaluated.
Findings: The health personnel participated in research said that the working environments are highly risky to them, they don't feel secure, they want some precautions to be taken in their working places, the present precautions are not enough, the Total Quality Management System has positive effect on reducing the risk factors that they encountered are mostly biological, chemical and physical risks for the last six months.
The biological risk factors for staff are existence of viral infection, hifhly risky blood and blood products/fluids infections and other contagious diseases (cold, flu measeles) by means of breath. The chemical risk factors for staff are anesthetic matters, anasthetic gas (nitrozoksit, halotan etc), choronic expositions, touching the medical waste, the breaking of syringe/tubes and accidents while watering the medicines. Physical risk factors are exposition of radiation, the change in heating and cooling conditions, insuitable working environment/place, accidents due to sort circuit and some defective apparatuses.
Result: Giving a secure and qualified health service lacks for identifing the possible risks and getting rid of the risks for the security of health staff. It is known that the staff don't feel secure for their personal health owing to risks in their working enviroment. It is a must that organization managers/directors must identify the highly risky areas and take immediate precautions in order to give well-qualified health service and create a secure working enviroment for their health staff.
Key words: Risk Management, Working Environment, Employee Health