Klinik görüntüleme hizmetlerinde dış kaynak kullanımının maliyet-fayda analizi: Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi örneği
Cost-benefit analysis of outsourcing use in clinical imaging services: The example Düzce University Health Practice and Research Center
Yazar: KURTCA MEHMET UĞURLU
Danışman: PROF. DR. ENVER BOZDEMİR
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Dış kaynaklardan yararlanma = Outsourcing ; Fayda-maliyet analizi = Cost-benefit analysis ; Görüntüleme = Imaging ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Manyetik rezonans = Magnetic resonance ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, hastanelerin yardımcı klinik sağlık hizmetleri sunumunu yaparken, hizmet sunumu kalitesinden ödün vermeden ve karlılık açısından bu hizmet sunumlarını kendi imkânlarıyla mı yapmalarının yoksa ilgili alanda uzman olan işletmelerden Dış Kaynak Kullanımı (DKK) yoluyla karşılamalarının daha avantajlı olduğunu maliyet-fayda analizi yaparak tespit etmektir. 
Yöntem: Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemine başvurulmuştur. Araştırmada kullanılan veriler, ilgili birimlerden alınan dokümanlardan elde edilmiştir. Araştırmanın evrenini Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise hastanenin klinik hizmetlerden olan görüntüleme hizmetleri oluşturmaktadır. Araştırmada 2019-2020 yıllarını kapsayan veriler incelenerek DKK (hizmet alımı) yoluyla gerçekleştirilen Manyetik Rezonans (MR) görüntüleme, Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve Röntgen hizmetlerinin giderleri ve gelirleri tespit edilmiş ve hastanenin kendi imkanlarıyla sunduğu MR ve BT hizmetlerinin cihaz, ekip ve ekipmanlarının giderleri ve gelirleri incelenip, maliyet-karlılık analizi yapılmıştır.
Bulgular: DKK yöntemiyle sunulan MR, BT ve Röntgen hizmetlerinin 2019 yılı verilerine göre toplam maliyeti 3.346.818,74 TL, aynı yıl DKK'ndan elde edilen gelir (Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)) ise 4.833.968,35 TL ve hastanenin DKK faaliyet karı ise 1.487.149,61 TL olarak tespit edilmiştir. 2020 yılında DKK'nın toplam maliyeti 1.757.547,56 TL, gelir (SUT) ise 2.655.124,76 TL ve 2020 yılı DKK faaliyet karı 897.577,20 TL olarak hesaplanmıştır. Söz konusu görüntüleme hizmetlerinde başvurulan DKK'nda 2019 yılı için %30 olan kar marjı 2020 yılında %33 olarak gerçekleşmiş ve kar marjında %10'luk artış tespit edilmiştir. 
Buna karşın hastanenin kendi imkânlarıyla sunduğu MR ve BT hizmetlerinin 2019 verilerine göre toplam maliyet 1.006.179,19 TL, gelir (SUT) ise 346.707,27 TL ve 2019 yılı için faaliyet zararı 659.471,92 TL olarak tespit edilmiştir. 2020 yılında ise toplam maliyet 772.437,65 TL,  elde edilen gelir (SUT) ise 423.850,63 TL ve faaliyet zararı ise 348.587,02 TL olarak hesaplanmıştır. 2019 yılı için %190 olan zarar 2020 yılı için %82 olarak hesaplanmış ve 2020 yılında bu oranda %56'lık azalma tespit edilmiştir.
Elde edilen verilere göre söz konusu Hastane hem DKK yöntemiyle hem de kendi imkânlarıyla sunduğu MR ve BT hizmetlerinin 2019 yılında toplam maliyeti 3.694.020,72 TL, elde edilen gelir (SUT) ise 4.206.683,38 TL olup faaliyet karı 512.662,66 TL ve kar marjı %12 olarak tespit edilmiştir. 2020 yılında ise için toplam maliyet 2.356.016,02 TL, gelir (SUT) ise 2.831.941,18 TL olup faaliyet karı 475.925,16 TL ve kar marjı %16 olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Yapılan çalışmada eğer söz konusu Hastane 2019 yılı içinde hizmet sunduğu görüntüleme hizmetlerini kendi imkanları yerine DKK yöntemiyle yerine getirmiş olsaydı 2019 yılı için %12 olan kar marjı %30, 2020 yılı için %16 olan kar marjı %33 olarak gerçekleşeceği tespit edilmiştir. Buna göre hastanelerde sunulan klinik görüntüleme hizmetlerinde DKK'na başvurulması, hastanelerin daha kaliteli hizmet sunmasına, verimliliği artırmasına, maliyetlerin azalmasına ve karlılığın artmasına olanak sağlayacaktır. Ayrıca bu çalışmada maliyet tasarrufu sağlamada, son teknolojiye sahip kaliteli ve verimli sağlık hizmeti sunmada DKK yönteminin uygulanması hastanelerin finansal ve yönetsel açıdan önemli bir potansiyele sahip olabileceği sonucuna varılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Dış Kaynak Kullanımı, Manyetik Rezonans (MR) Görüntüleme, Bilgisayarlı Tomografi (BT), Maliyet Analizi.

Abstract:
Objective: The aim of the study is to determine by doing cost-benefit analysis that hospitals are more advantageous when providing auxiliary clinical health services, without compromising the quality of service delivery and whether they make these service presentations with their own means in terms of profitability, or to meet them through Outsourcing (DKK) from enterprises that are experts in the field.
Method: Document analysis method, which is one of the qualitative research methods, was used as a method in the study. The data used in the research were obtained from the documents obtained from the related units. The universe of the research is Düzce University Health Application and Research Center. The sample of the study is imaging services of the hospital, which are clinical services. In the study, the expenses and revenues of Magnetic Resonance (MR) Imaging, Computed Tomography (CT) and X-ray services performed through DKK (Service procurement) were determined by examining the data covering the years 2019-2020, and the costs and revenues of the MR and CT services offered by the hospital were determined. It was examined with its own means, its expenses and revenues were analyzed and cost-profitability analysis was made.
Results: According to the 2019 data of MR, CT and X-ray services presented by DKK method, the total cost was determined as 3.346.818,74 TL the income (Health Implementation Communiqué-SUT) obtained from DKK in the same year was 4.833.968,35 TL and the hospital's DKK operating profit was 1.487.149,61 TL. In 2020, the total cost of DKK was 1.757.547, 56 TL income (SUT) was 2.655.124, 76 TL and DKK operating profit for 2020 was 897.577,20 TL. The profit margin of DKK applied in these imaging services was 33% in 2020 from 30% for 2019 and there was a 10% increase in profit margin was detected.
In contrast, according to the 2019 data of MR and CT services provided by the hospital with its own facilities, the total cost was determined as 1.006.179,19 TL, income (SUT) was 346.707,27 TL and operating loss for 2019 was 659.471,92 TL. In 2020, the total cost was 772.437,65 TL, the revenue (SUT) was 423.850,63 TL and the operating loss was 348.587,02 TL. The loss, which was 190% for 2019, was calculated as 82% for 2020, and a decrease of 56% was determined in this rate in 2020.
According to the data obtained, the total cost of the MR and CT services provided by the Hospital, both through the DKK method and by its own means, is 3.694.020.72 TL in 2019, the revenue obtained (SUT) is 4.206.683.38 TL and the operating profit is 512.662.66 TL and the profit margin has been calculated as 12%. In 2020, the total cost is 2,356,016.02 TL, and the income (SUT) is 2,831,941.18 TL, with an operating profit of 475,925.16 TL and a profit margin of 16%.
Conclusion: In the study carried out, it was determined that if the hospital had provided imaging services with its own means in 2019, using DKK method instead of its own means, the profit margin of 12% for 2019 would be 30%, and the profit margin of 16% for 2020 would have been 33%. Accordingly, the application of DKK in clinical imaging services offered in hospitals will allow hospitals to provide higher quality service, increase efficiency, decrease costs and increase profitability. In addition, in this study, it was concluded that the application of the DKK method in providing cost savings and providing quality and efficient healthcare services with the latest technology may have an important financial and managerial potential for hospitals.
Keywords: Outsourcing, Magnetic Resonance (MR) Imaging, Computed Tomography (CT), Cost Analysis.