Bir üniversite hastanesinde COVID-19 geçiren ve geçirmeyen sağlık çalışanlarının karşılaştırılması
Comparison of health workers with and without COVID-19 in a university hospital
Yazar: BÜŞRA YAYLA YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. SERDAR BERK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Kişisel koruyucu donanım = Personal protective equipment ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
2019'un son ayında ortaya çıkan Covid-19 pandemisi her yönüyle en çok sağlık çalışanlarını etkilemiştir. Bu çalışmada bir üniversite hastanesinde çalışan sağlık çalışanlarının Covid-19 hastalığını geçirme ve geçirmeme durumlarının hangi faktörlere bağlı olduğu araştırılmıştır. Ayrıca koruyucu ekipman, sosyal mesafe, el hijyeni gibi güncel enfeksiyon kontrol önlemlerinin etkin olup olmadığı da incelenmiştir. Araştırmada Covid-19 hastalık etkeninin kaynağı ve Covid-19 olan sağlık çalışanlarının klinik bulguları da değerlendirilmiştir.
Sağlık çalışanlarının Covid-19 hastalığı ile ilişkili durumlarının irdelendiği bu çalışmada vaka-kontrol yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi 313 sağlık çalışanından oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak 41 sorudan oluşan anket hazırlanmış ve uygulanmıştır. Örneklem sosyodemografik özellikler, hastanedeki görevleri ve çalıştıkları birim, enfeksiyon kontrolü ile ilgili eğitim alma durumları ve uygulamaları, kişisel koruyucu ekipman kullanımları, enfeksiyon kaynağı bakımından karşılaştırılmıştır. Covid-19 hastalığını geçirenlerin semptomları ve kullandıkları ilaçlar da sorgulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS (ver: 22,0) programı kullanılarak analiz edilmiş ve verilerin analizinde ki- kare testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.
Elde edilen bulgulara göre; Covid-19 hastalığını geçiren ve geçirmeyenlerin yaş, BKİ, cinsiyet, medeni hali, çocuk sayısı, eğitim durumu, sigara kullanım öyküsü, evde beraber yaşadığı kişi sayısı, herhangi bir kronik hastalığının olup olmaması arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Yine sağlık çalışanlarının hastanede yaptıkları görev, mesleklerindeki çalışma süresi, hastaneye ulaşım şekilleri, gece nöbeti varlığı, hastanede çalıştığı birim ile Covid-19 enfeksiyonu riski açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Çalışmaya katılan 313 sağlık çalışanından 215'inin (%69) pandemiyle ilgili stresli olduğu ve Covid-19 geçiren çalışanların %81'inin istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazla stres yaşadığı görülmektedir. Tanı alanların %66'sına virüsün hastane ortamından bulaştığı %34'üne ise hastane dışından bulaştığı tahmin edilmektedir.
Doktor grubunun diğer gruplara göre anlamlı (p<0,05) farklılık oluşturacak şekilde el hijyeni ve maske kullanımına daha çok dikkat ettiği tespit edilmiştir. Yine meslekteki çalışma süresi 1-5 yıl olanların daha kıdemli çalışanlara göre el hijyeni, sosyal mesafe ve maske kullanımına daha fazla dikkat ettiği bulunmuştur. Covid-19'a yakalanan sağlık çalışanlarının çoğu hafif klinik bulgular göstermiş hastalardan oluşmaktaydı ve en sık şikâyet  %79' unda kas eklem ağrısı olup bunu sırasıyla halsizlik, baş ağrısı, öksürük, boğaz ağrısı, koku alamama belirtileri takip etmiştir.
Çalışmanın sonucunda, sağlık çalışanlarının Covid-19 nedeniyle stresli olduğu doktor grubunun daha fazla enfeksiyon kontrol önlemlerine dikkat ettiği, Covid-19 hastalığı geçirenlerin el hijyenine ve sosyal mesafeye daha fazla dikkat ettiği bulunmuştur. Ayrıca, katılımcıların yarısının KKE (kişisel koruyucu ekipman) temininde zorluk çektiği belirlenmiştir.

Abstract:
The Covid-19 pandemic, which emerged in the last month of 2019, has affected healthcare workers in every way. In this study, it was investigated what factors the health workers in a university hospital had and did not pass the covid-19 disease. In addition, the effectiveness of current infection control measures such as protective equipment, social distance, hand hygiene was also examined. In the study, the source of the Covid-19 disease agent and the clinical findings of the healthcare workers with Covid-19 were also evaluated.
Case-control method was used in the study. The sample of the study consists of 313 health workers. A questionnaire consisting of 42 questions was prepared and applied as a data collection tool. The sample was compared in terms of demographic characteristics, their position in the hospital and the unit they work in, receiving and applying training on infection control, use of personal protective equipment, and source of infection. The symptoms of those who have had the Covid-19 disease and the drugs they use were also questioned. The data obtained were analyzed using the SPSS (ver: 22,0) program, and the chi-square test and logistic regression analysis were used in the analysis of the data.
According to the findings; There was no statistically significant difference between the age, BMI, gender, marital status, number of children, education level, smoking history, number of people living together at home, and whether they had any chronic disease, among those who had or did not have the Covid-19 disease. Again, no significant difference was found in terms of the duties performed by the healthcare professionals in the hospital, the duration of work in their profession, the way they reach the hospital, the presence of night shifts, the unit they work in the hospital and the risk of COVID-19 infection. It was found that 215 (69%) of 313 healthcare professionals participating in the study were stressed about the pandemic, and 81% of employees who had Covid-19 experienced statistically significantly more stress. It is estimated that 66% of those diagnosed are infected with the virus from the hospital environment, and 34% from outside the hospital.
It was determined that the doctor group paid more attention to hand hygiene and mask use, which would create a significant (p<0.05) difference compared to the other groups. Again, it was found that those with a working period of 1-5 years in the profession pay more attention to hand hygiene, social distance and mask use compared to more senior employees. Most of the healthcare workers caught in Covid-19 consisted of patients with mild clinical findings, and the most common complaint was muscle and joint pain in 79%, followed by weakness, headache, cough, sore throat, and inability to smell.
As a result of the study, it was found that the group of doctors, whose health workers were stressed due to Covid-19, paid more attention to infection control measures, and those who had Covid-19 disease paid more attention to hand hygiene and social distance. In addition, it was determined that half of the participants had difficulties in obtaining PPE (personal protective equipment).