Tarihi kent peyzajlarını koruma: Antalya Kaleiçi örneği
Protection of historical city landscapes: Antalya Kaleiçi case study
Yazar: OĞUZHAN ÖZÇATALBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN ERDOĞAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Antalya, Bergama Kralı II. Attalos tarafından M.Ö.133 yılında kurulmuştur. Sonrasında Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı, Türkiye Cumhuriyeti Dönemi eserleri ve kültürünü yansıtan ve yaşatan bir kent haline gelmiştir. Ülkemizin güneybatısında Akdeniz kıyısında yer alan Antalya, tarih boyunca Güney Anadolu'nun denize açılan kapılarından biri olmuştur. Güney sahillerimizde birçok antik kente ev sahipliği yapan Antalya şehrinin merkezinde bulunan Kaleiçi, arkeolojik ve geleneksel dokunun bir arada bulunarak korunduğu en iyi örneklerden biridir. Kaleiçi; batıda Akdeniz, kuzeyde Cumhuriyet, doğuda Atatürk ana caddeleri ile bu caddelere paralel uzanan, günümüzde de bir kısmı ayakta olan surlarla çevrelenmiştir. Bu belirgin sınır eşikleriyle Kaleiçi, kent merkezindeki katlı yapılaşmalardan kısmen korunabilmiş, geleneksel doku günümüze kadar özgünlüğünü kaybetmeden ulaşabilmiştir. Surların 80 burcu vardır. Surların içinde çoğu kiremit çatılı 3000 kadar ev bulunmaktadır. Yine Kaleiçi'nde mevcut 473 adet sivil mimarlık örneği yapı, 72 adet anıtsal yapı, 56 adet tescilli kuyu, 93 adet korunması gerekli bahçe, 25 adet tescilli ağaç vardır (Anonim, 2014). Evlerin karakteristik yapıları Antalya'nın sadece mimari tarihi hakkında fikir vermekle kalmaz, aynı zamanda tarihi peyzaj özellikleri, bölgedeki yaşam tarzını, gelenek ve görenekleri en iyi şekilde yansıtmaktadır. 
Antalya Kaleiçi bölgesinde tarihi mimari bütünlük önemli ölçüde korunmasına rağmen, görsel kirliliğe sebep olan tarihi çevreyle uyumsuz inşa edilmiş yapıların (doymuş yapılar) varlığı tarihi Kaleiçi'nin görünümünü olumsuz etkilemektedir. Bu bakımdan tarihi Kaleiçi bölgesinin yeniden dönüşümü ve özgün değerlerine kavuşturulması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma ile Kaleiçi bölgesinin tarihi özgün değerlerinin tartışılarak, yeniden kendi özgün değerlerine kavuşturulmasına yönelik bir yol haritası ortaya konulmuştur.
Dolayısıyla bu araştırma; Antalya Kaleiçi Kentsel Sit alanında sürdürülebilir koruma kapsamında tarihsel peyzaj kalitesini düşüren mevcut etkenlerin durumunu ortaya koymayı, yukarıda sözü geçen ilkeler ve tüzükler doğrultusunda olumsuzlukların nasıl giderilebileceğine ve tarihi peyzaj kalitesinin nasıl iyileştirilebileceğine yönelik çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca kentsel sit alanlarının korunması ve planlanmasında peyzaj mimarlığı disiplinin yeri aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Bu kapsamda Kaleiçi tarihsel alanının bugünkü koşullardaki yasal yönetsel durumu ele alınarak Koruma imar planında yer alan doymuş yapıların mevcut durumu üzerinde durulmuştur. Bu yapıların özgün Kaleiçi mimarisi, peyzajı ve çevre kalitesi üzerindeki mevcut etkilerine yönelik olumsuz ve aykırı durumları ortaya koyarak bu etkilerin ortadan kaldırılmasına yönelik olası senaryolar oluşturularak geçmişteki orijinal peyzajın ortaya çıkarılması, yapısal ve bitkisel peyzaj unsurlarının saptanmıştır

Abstract:
Antalya, Pergamon King II. By Attalos it was founded in M.Ö.133. In subsequent periods; Roman, Byzantine, Seljuk, Ottoman, Republic of Turkey Period reflects the MSM and culture and has become a city that suffered. Antalya is located in southwest Turkey, on the Mediterranean coast, throughout history, has been one of the sea gateway to southern Anatolia. Antalya has hosted many ancient cities. Kaleici (OldCity) is at the center of the city of Antalya. Kaleici, is one of the best examples of protected archaeological and is a combination of traditional touches. Kaleici is surrounded Mediterranean street in the city's west, north Republic Street, the main street east of Ataturk. City Walls which is parallel to the street. today a part of the walls surrounding the Kaleici has standing. Old City with this apparent threshold limit, partly preserved studies storey buildings in the city center, it is avilable without losing the authenticity of traditional tissue until today.
There are 80 towers and walls. There are many tile roof homes within the city walls until 3000.However Kaleiçi's civil architecture building in the existing 473 units, 72 monuments, 56 registered wells, 93 pieces of protection required gardens, there are 25 registered trees (Anonymous, 2014). The houses are not only give an idea about the architectural history of Antalya characteristic structures, but also historical landscape features of the lifestyle, customs and traditions are reflected in the best way. Significantly in Old City, the historic architectural integrity is preserved. But historic structures built incompatible with the environment in causing visual pollution (concrete structures) are available.
This situation negatively affects is the town's historic appearance. In this regard, to restore the historical Kaleici region is of great importance Renovation original value. This project by discussing the history of the original value of Kaleici, a road map for the re resolved to their original values will be presented. Therefore, this research; Antalya Kaleici context of sustainable development and conservation in urban sites, historical landscape quality lowers to reveal the status of current factors, it aims to improve how how solutions to be improved in elimination can and historic landscape quality of the negativity in accordance with the said principles and regulations above. In addition, the protection of the urban conservation area and the location of the planned landscape architecture discipline will be illuminated. Kaleici in this context by considering the present conditions of legal administrative situation in the historical area of the concrete building located in the protection development plan will focus on the current situation. Original Old City architecture of these buildings, landscaping and creating possible scenarios for the elimination of this effect by revealing negative and contrary to the situation for the present impact on environmental quality, past uncovering the original landscape, aims to determine the structural and vegetative landscaping elements.