Büyümenin performans üzerindeki etkisi: Otomotiv sektörü örneği
The impact of growth on performance: The example of the automotive i̇ndustry
Yazar: ERHAN OĞUZ MÜFTÜOĞLU
Danışman: Prof. Dr. BİLAL GEREKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Büyüme performansı = Growth performance ; Finansal analiz = Financial analysis ; Otomobil sektörü = Automobile sector ; TOPSIS = TOPSIS

Özet:
Sektör olarak otomotiv üretimi ve satışı, ülkeler için stratejik bir öneme sahiptir. Bu stratejik önem; ülkedeki istihdamdan, döviz girdisi olarak ihracat yoluyla ülke ekonomisine katkısına otomotiv sektörüne parça üreten diğer sektörlere ve sektörün ürettiği araçları kullanan diğer sektörlere sağladığı faydalar nedeniyledir. Sayılan faydaların yanı sıra otomotiv sektörü, devletlerin vergi geliri elde etmesine yardımcı olurken sigortacılık ve finans faaliyetlerine de destek olmaktadır.

Dünyada, Ford'un başlattığı yığın üretim tekniği ile kısa sürede ve daha ucuza otomobil üretme imkânı doğmuş; zamanla bu üretimin tarzının yerini, Toyota'nın maliyet avantajı sağlayan ve müşteri ihtiyaçlarına göre çeşitlilik gösteren yalın üretim tekniği almıştır. Rekabetin artması ve sürekli bir yenileme ve dönüşüm süreci gerektirmesi nedeni ile kurulan bu otomotiv firmalarının bir kısmı batmış, bir kısmı satılmış ve bir kısmı da birleşmeler yoluyla ayakta kalmaya çalışmıştır. Ülkemizde ise 1950'li yıllarda gelişmeye başlayan otomotiv sektörü, günümüzde bir otomobili motoru da dâhil olmak üzere sıfırdan yapabilecek bilgi birikimine sahip bulunmaktadır. Ayrıca sektör, ülkemizin senelerdir üst üste ihracat rekorları kıran sektörü konumundadır. 

Bu çalışmada, ülkemizde üretim ve satış yapan otomotiv firmalarının, 2013-2022 yılları arasındaki performansları TOPSIS yöntemi ile ölçülüp aynı dönem içerisinde büyüme faktörlerinin firma performansına olan etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. Anadolu Isuzu Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Tümosan Motor ve Traktör Sanayi A.Ş., Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş., Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş., Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. olmak üzere yedi firma oluşturmuştur. Literatür taraması sonucu büyüme değişkenleri ise çalışan sayısı, satış gelirleri, varlıklar özkaynaklar, Ar-Ge harcamaları ve esas faaliyet kârı olarak belirlenmiştir. 

Çalışmanın sonucunda; satış gelirleri, varlıklar, özkaynaklar ve Ar-Ge harcamaları değişkenlerinin firma performansına istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışan sayısı ve esas faaliyet kârı değişkenlerinin ise firma performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı anlaşılmıştır.

Abstract:
As an industry, automotive manufacturing and sales hold strategic importance for countries. This strategic significance arises from its contribution to employment, its positive impact on the national economy through foreign exchange earnings via exports, and the benefits it provides to other sectors that produce parts for the automotive industry and those that use the vehicles produced by the sector. In addition to these benefits, the automotive sector helps governments generate tax revenue and supports insurance and financial activities.

Worldwide, the mass production technique initiated by Ford enabled the production of automobiles more quickly and cheaply. Over time, this method was replaced by Toyota's lean production technique, which provides cost advantages and offers variety according to customer needs. Due to increasing competition and the need for continuous renewal and transformation, some of these automotive companies went bankrupt, some were sold, and some tried to survive through mergers. In our country, the automotive industry, which began to develop in the 1950s, now possesses the knowledge to build a car from scratch, including its engine. Additionally, the sector has been the leading exporter in our country for years, consistently breaking export records.

In this study, the performance of automotive companies engaged in production and sales in our country from 2013 to 2022 was measured using the TOPSIS method, and the impact of growth factors on firm performance during the same period was investigated. The sample for the research consisted of seven companies: Ford Otomotiv Sanayi A.Ş., Anadolu Isuzu Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Tümosan Motor ve Traktör Sanayi A.Ş., Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş., Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş., and Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. Based on the literature review, the growth variables were determined as the number of employees, sales revenues, assets, equity, R&D expenditures, and operating profit.

As a result of the study, it was determined that the variables of sales revenues, assets, equity, and R&D expenditures have a statistically significant effect on firm performance. However, it was found that the variables of the number of employees and operating profit do not have a significant effect on firm performance.