Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı travmaları, öz yeterlilik inancı ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkiler
Relationships between childhood trauma level, self-efficacy belief and post-traumatic growth in university students
Yazar: NİLSU IŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
Nişantaşı Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Çalışma kapsamında üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı travmaları, öz yeterlik ve travma sonrası büyüme (TSB) arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte çocukluk çağı travmaları, öz yeterlik ve TSB'nin cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, kardeş sayısı, çalışma durumu ve geçmişte bir yakını ani şekilde kaybetme durumundan oluşan demografik özellik grupları arasında karşılaştırılması araştırmanın bir diğer amacıdır. İlişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen bu araştırmanın örneklemi İstanbul ilinde bulunan üniversitelerin lisans düzeyinde öğrenim gören 416 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplamak amacıyla katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine ilişkin bilgiler "Kişisel Bilgi Formu", çocukluk çağı travmalarını ölçmek için "Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği", öz yeterlik düzeyini ölçmek için "Genel Öz Yeterlik Ölçeği" ve travma sonrası büyüme düzeylerini ölçmek için "Travma Sonrası Büyüme Envanteri" kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 26.00 programı ile yapılmış olup, verilerin analizinde betimleyici istatistikler, Pearson korelasyon analizi, regresyon analizi, Bağımsız örneklem t-test ve ANOVA ile birlikte Post Hoc testlerinden Tukey Test kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre öz yeterlik ile çocukluk çağı travmalarının tüm boyutları (duygusal istismar, fiziksel istismar, fiziksel ihmal, duygusal ihmal ve cinsel istismar) arasında düşük düzeyde ve negatif ilişkiler belirlenmiştir. Bununla birlikte travma sonrası büyümenin tüm alt boyutları (benlik algısında değişim, yaşam felsefesinde değişim ve başkalarıyla ilişkilerde değişim) ile çocukluk çağı travmalarının tüm boyutları arasında düşük düzeyde ve negatif ilişkiler görülmüştür. Diğer taraftan öz yeterlik ile travma sonrası büyümenin tüm alt boyutları arasında orta düzeyde ve pozitif ilişkiler belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizinde çocukluk çağı travmaları ve öz yeterliğin travma sonrası büyüme faktörlerinin tümü üzerinde anlamlı etkiler yarattığı belirlenmiş; duygusal ihmal travma sonrası büyümeyi azaltırken, öz yeterliğin artırdığı görülmüştür. Diğer taraftan çocukluk çağı travmalarının öz yeterlik üzerinde anlamlı etkisi belirlenirken, bu etkinin duygusal ihmalin negatif rolünden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Sonuçlar çocukluk çağı travmalarının olumsuz etkilerini göstererek öz yeterlilik ve travma sonrası büyümenin bu etkileri azaltmadaki rolünü vurgulamıştır.

Abstract:
Within the scope of the study, it was aimed to determine the relationships between childhood traumas, self-efficacy and posttraumatic growth (PTG) in university students. In addition, another aim of the study was to compare childhood traumas, self-efficacy and PTSD among demographic characteristics groups including gender, age, mother's education level, father's education level, number of siblings, employment status and sudden loss of a relative in the past. The sample of this study, which was conducted with the correlational survey method, consists of 416 students studying at the undergraduate level of universities across Turkey. In order to collect data, "Personal Information Form" was used to collect information about the socio-demographic characteristics of the participants, "Childhood Traumas Scale" to measure childhood traumas, "General Self-Efficacy Scale" to measure self-efficacy level, and "Posttraumatic Growth Inventory" to measure posttraumatic growth levels. The data were analyzed with SPSS 26.00 program and descriptive statistics, Pearson correlation analysis, regression analysis, Independent sample t-test and ANOVA and Tukey Test from Post Hoc tests were used in the analysis of the data.
According to the results of the study, low level and negative relationships were determined between self-efficacy and all dimensions of childhood traumas (emotional abuse, physical abuse, physical neglect, emotional neglect and sexual abuse). However, low and negative relationships were observed between all sub-dimensions of posttraumatic growth (change in self-perception, change in life philosophy and change in relationships with others) and all dimensions of childhood traumas. On the other hand, moderate and positive relationships were found between self-efficacy and all sub-dimensions of posttraumatic growth. In the regression analysis, it was determined that childhood traumas and self-efficacy had significant effects on all posttraumatic growth factors separately; emotional neglect decreased posttraumatic growth, while self-efficacy increased it. On the other hand, while childhood traumas had a significant effect on self-efficacy, it was determined that this effect was caused by the negative role of emotional neglect. The results showed the negative effects of childhood traumas and emphasized the role of self-efficacy and posttraumatic growth in reducing these effects.