Süryanilerin anadilinde eğitim hakkı
The right to education of Syriacs in mother tongue
Yazar: BAHAR ÖNGÜÇ
Danışman: PROF. DR. FAZIL HÜSNÜ ERDEM
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Azınlık hakları = Minority rights ; Azınlıklar = Minorities ; Eğitim hakkı = Education rights ; Lozan Antlaşması = Lausanne Treaty ; Süryanice = Syriac ; Süryaniler = Syrians

Özet:
Günümüzde birçok ulus-devletin gündemini meşgul eden anadilinde eğitim hakkı, Türkiye bağlamında azınlık hakları terminolojisinden bağımsız düşünülmemektedir.  Azınlıklara ilişkin tek hukuki metin ise Türkiye'nin kurucu antlaşması niteliğinde olan Lozan Barış Antlaşması'dır. Bu antlaşma azınlıkların hukuki statüsünü düzenleyerek Türkiye'ye bu konuda bir takım yükümlülükler getirmektedir. Lozan ile Türkiye'nin azınlıklara ilişkin din esasına dayalı bir ayrıma gittiği ve bu ayırımla birlikte azınlık statüsünün bütün gayrimüslimlere verilmiş olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Fakat uygulamada, bu statünün geleneksel üç büyük azınlık grubu olan Rumlar, Ermeniler ve Musevilere verilmiş olduğu kabul görmekte ve bu kabul, diğer küçük gayrimüslim grupları Lozan koruması dışına itmektedir. Böylece kadim yıllardan beri Anadolu topraklarında varlıklarını sürdüren Süryaniler, azınlık olarak tanınmamakta ve bunun doğal bir sonucu olarak azınlık haklarından istifade edememektedirler. Türkiye bağlamında anadilinde eğitim hakkının azınlık gruplara özgülenen bir hak olduğu bilgisinden hareketle Süryanilerin anadili olan Süryanicenin eğitim yolu ile gelecek kuşaklara aktarılamamasından dolayı bu dilin yok olma ihtimali gündeme gelmektedir. Bu çalışmada Süryanilerin en belirgin talebi olan anadilinde eğitim hakkı ele alınarak bu topluluğun Lozan'a göre hakkın taşıyıcısı olduğu ispatlanmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda 10 kişi ile gerçekleştirilen kişisel görüşme neticesinde elde edilen bulgular ışığında, Süryanicenin eğitim kurumlarında anadili olarak okutulmamasının dilsel asimilasyona etki eden en önemli nedenlerden biri olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, many nation-states that occupy the agenda of the right to education in the mother tongue is not considered independent of the context of minority rights in Turkey. The only legal text on minorities is the Treaty of Lausanne, which is qualified as the founding document of Turkey. By regulating the legal status of minorities in Turkey this treaty makes a number of obligations in this regard. It is clear that Turkey made a distinction among minorities based on religious principles with Treaty of Lausanne and that position of minority was given to all non-Muslims with this distinction. However, in practice, it is accepted that this status was given to the traditional three major minority communities, Greeks, Armenians, and Jews and this acceptance pushes other small non-Muslim communities out of Lausanne protection. Thus, the Syriacs who have been living in Anatolian lands since ancient times, have not been recognized as minorities and cannot benefited from minority rights as a natural consequence. Although it is known that the right to be educated in the mother tongue is a part of the rights of minority communities in Turkey, the probability of death of the Syriac language comes to the fore as it cannot be passed on to future generations through education. In this study, it is tried to be proved that this community has the official right of education in the mother tongue (that is, according to the Treaty of Lausanne), which is the most obvious demand of the Syriacs. According to findings from personal meetings of 10 people, it is determined that non-teaching of the Syriac as a mother tongue in educational institutions is one of the most important reasons affecting linguistic assimilation.