Resim sanatında ötekinin yeri
The place of the ohter in painting art
Yazar: ZEYNEP SAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP AKBAŞ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Araştırma, geçmişten günümüze eşcinsel bireylerin toplum içinde ötekileştirilmesinin, 
arzularının ve cinsel yönelimlerinin baskı altına alınmasının, sanat pratiği üzerinden 
nasıl yansıtıldığını göstermektedir. Bu tez araştırması biyolojik cinsiyeti; kadın ya da 
erkek olarak gösteren, ona uygun roller biçen algıyı ve sanat pratiğine etkisini Kuir 
sanat üzerinden sorgulamayı amaçlamaktadır. Bedeni biyolojik oluşuna göre sınıflayan 
toplum ve inanç yapısı, LGBTİ+ bireylerini toplum içerisinde ötekileştirmektedir. 
LGBTİ+; heteroseksüel olmayan bireylerin, hakları ve iş gücü sömürüsüne karşı 
mücadele eden bir topluluktur, aynı zamanda LGBTİ+ topluluğu, bedenin sadece erkek 
ya da kadın olarak sınıflandırılmadığı ve cinsel yönelimlerin değişkenlik 
gösterebileceği gerçekliği konusunda da yıllardır mücadele etmektedir. Bu topluluğun 
savunduğu görüşü destekleyen sanatçıların eserleri de kuir sanat olarak 
tanımlanmaktadır. LGBTİ+ veya kuir kavramları ile 1990'lı yıllarda karşılaşılmış olsa 
bile geçmiş dönemlerde yapılmış eserler incelendiğinde eşcinsellik ile ilgili birçok eser 
hem dünyada hem de Osmanlı döneminde karşımıza çıkmaktadır. Ancak bir hareket 
olarak bu konuda görünürlüğün artması ve hak mücadelesinin başlaması son yıllarda 
gerçekleşmiştir. Bu mücadelenin sanat alanındaki ilk yansımaları ise diğer sanat 
akımlarına nazaran, fluxus hareketinde kısmen daha fazla yer aldığı gözlemlenmiştir. 
Sonrasında gelişen kuir sanat ise sadece LGBTİ+ sorunları üzerine yoğunlaşmıştır. 
Ancak kuir sanatı ilk olarak Dünyada 1990'lı, Türkiye de ise 2000'li yıllarda görülmeye 
başlamıştır. Bu sebeple de tez araştırmasında ağırlıklı olarak bu dönemlere 
odaklanılmıştır. Bu tez ile kuir sanatı yapmış olan; David Hockney, Henri De Touse 
Alex Donis, Robert Mapplethorpe, Gilbert ve George Türkiye de ise Taner Ceylan, 
Şafak Şule Kemancı, Meltem Sarıkaya, Furkan Öztekin, Ateş Alpar, gibi sanatçıların 
eserleriyle birlikte, ötekileştirilen bireylerin sanatı ele alınmaktadır. Bu araştırma, 
ötekileştirilenin sanatını geçmişten bugüne ele alarak, kuir sanatın aslında hep var 
olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Öteki, Kuir Sanat, LGBTİ+

Abstract:
The research shows how the marginalization of homosexual individuals in society 
from past to present, the suppression of their desires and sexual orientation are reflected 
through art practice. This thesis research aims to question the perception that shows 
biological sex as male or female, assigns appropriate roles to it and its impact on art practice 
through Queer art. The society and belief structure, which classifies the body according to 
its biological formation, marginalizes LGBTI+ individuals within the society. LGBTI+ is a 
community that fights for the rights of non-hetero individuals and against labor exploitation. 
At the same time, the LGBTI+ community has been struggling for years for the reality that 
the body is not only classified as male or female and that sexual orientations can vary. The 
works of artists who support the views advocated by this community are also defined as 
queer art. Even though the concepts of LGBTI+ or queer were encountered in the 1990s, 
when the works of the past are examined, we come across many works on homosexuality 
both in the world and in the Ottoman period. However, it is only in recent years that the 
visibility of this issue as a movement has increased and the struggle for rights has begun. 
The first reflections of this struggle in the field of art were observed to be partially more in 
the fluxus movement compared to other art movements. Queer art, which developed later, 
focused only on LGBTI+ issues. However, queer art first started to be seen in the 1990s in 
the world and in the 2000s in Turkey. For this reason, this thesis focuses mainly on these 
periods. With this thesis, the art of marginalized individuals is discussed together with the 
works of artists such as David Hockney, Henri De Touse Alex Donis, Robert Mapplethorpe, 
Gilbert and George, Taner Ceylan, Şafak Şule Kemancı, Meltem Sarıkaya, Furkan Öztekin, 
Ateş Alpar in Turkey. This research aims to show that queer art has always existed by 
addressing the art of the marginalized from past to present.
Keywords: Other, Queer Art, LGBTI+