İdarenin sorumluluğu açısından illiyet bağı
Casuation in terms of administrative liability
Yazar: HİLAL ALBAL ULAŞ
Danışman: PROF. DR. BAHTİYAR AKYILMAZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Küresel idare hukuku = Global administrative law

Özet:
İdarenin sorumluluğundan bahsedebilmek için kusur veya idareye atfedilebilir bir fiil, zarar ve nedensellik bağı unsurlarının bir arada bulunması gerekir. Nedensellik bağı, zarar ile sorumluluğu doğuran olay arasındaki neden-sonuç ilişkisidir. Zarar ile fiil arasındaki nedensellik bağının incelenmesi, hakkaniyetin ve adaletin bir gereğidir. Bir olayda zarar ile zarara neden olan olay arasındaki bağın doğal olarak bulunması hukuken yeterli olmamaktadır. Nedensellik bağının doğru kurgulanması, yargı organlarının rasyonel ve gerçeğe uygun karar vermelerini sağlar. Felsefi açıdan zararın nedeni sonsuzdur. Oysa hukuki sorumluğu kurmak için nedenlerin sınırlandırılması ve yargı organlarının bu bağın hukuken kurulması konusunda karar vermeleri gerekir. Bu nedenle ortaya atılmış çeşitli hukuki nedensellik bağı teorileri bulunmaktadır. Bu teoriler, zarara neden olan sonsuz döngü içerisinde bir veya birden fazla nedene öncelik verilmesini ve bu öncelikli sebeplerin tespit edilmesini sağlarlar. İdarenin sorumluluğunun, özel hukuk sorumluluğuna nazaran daha geniş olduğu kabul edildiği için nedensellik bağının yargı organlarınca yorumu da farklılık arz etmektedir. Kimi durumlarda (sosyal risk ilkesi gibi) nedensellik bağı dahi aranmadan sorumluluk kurma yoluna gidilir. Bu itibarla, nedensellik bağı, idare hukukunda geniş ve esnek yorumlanır. Bunun nedeni idare ile birey arasında eşit olmayan ilişki biçimidir. Fransız Hukukunda bu ilişkiyi bir nevi eşitlemek ve bireylerin zararlarını tazmin etmek amacıyla "nedensellik karinesi" kavramı kullanılmıştır. Kimi durumlarda idarenin davranışı ile zarar arasında nedensellik bağının doğrudan kurulamaması halinde bu karine işletilmiştir. Türk Hukukunda ise bazı yargı kararlarında nedensellik bağının geniş yorumlandığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
In order to be able to talk about the responsibility of the administration, the elements of fault or an act imputable to the administration, damage and causality must be present together. Examining the causal relation between the damage and the act is a requirement of fairness and justice. The correct construction of the causal relation enables the judicial organs to make rational and truthful decisions. Causation is the cause-effect relationship between the damage and the event giving rise to the liability. It is not legally sufficient to have a natural link between the damage and the event that caused the damage. Philosophically, the cause of damage is endless. However, in order to establish legal responsibility, these reasons must be limited and the judicial organs must decide on the legal establishment of this bond. For this reason, there are various theories of legal causality. These theories ensure that one or more causes of damage are prioritized in the endless loop and these primary causes are identified. Since it is accepted that the responsibility of the administration is wider than the responsibility of private law, the interpretation of the causation by the judicial organs also differs. In some cases (such as the social risk principle), responsibility is established without even seeking a causal link. In this respect, the causal link is interpreted broadly and flexibly in administrative law. The reason for this is the unequal relationship between the administration and the individual. In French Law, the concept of "presumption of causality" has been used in order to equalize this relationship in a way and to compensate the damages of individuals. In some cases, this presumption has been exercised if a causation between the behavior of the administration and the damage cannot be established directly. In Turkish Law, on the other hand, it has been observed that the causality link is widely interpreted in some judicial decisions.