Tıbbi aletlerle ilişkili basınç yarası riskini    değerlendirmeye yönelik analitik rubriğin    genellenebilirlik kuramı ile geliştirilmesi
Development of an analytical rubric for assessing the risk of pressure injuries associated with medical devices with generalizability theory
Yazar: DÖNE AKSU DENİZ
Danışman: PROF. DR. RANA YİĞİT
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, çocuk hastalarda tıbbi aletlerle ilişkili basınç yarası riskinin belirlemeye yönelik bir risk değerlendirme aracı geliştirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Temel araştırma niteliğinde olan bu çalışma, 2 Ekim 2023-2 Aralık 2023 tarihleri arasında, Mersin Üniversitesi Hastanesi çocuk yoğun bakım ünitesi ve çocuk sağlığı ve hastalıkları kliniklerinde yürütülmüştür. Literatür taranarak oluşturulan "Tıbbi Aletlerle İlişkili Basınç Yarası Riskini Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubrik" formu için 7 uzmandan görüş alınmış olup kapsam geçerliği ve iç tutarlılık analizi sonrasında iki madde formdan çıkarılarak uzman önerileri doğrultusunda farklı bir risk değerlendirme ölçütü eklenmiştir. Nihai formda yer alan dokuz risk ölçütüyle 5 hemşire tarafından, en az 4 gün hastane yatışı olan, tıbbi alet kullanımı bulunan ve daha önceden tıbbi alet ilişkili basınç yarası bulunmayan 95 çocuk hasta tıbbi aletle ilişkili basınç yarası gelişme riski açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler Genellenebilirlik Kuramı'nda iki yüzeyli tümüyle çaprazlanmış tesadüfi etki deseni kullanılarak EduG 6.0e programıyla analiz edilmiştir.   Çalışmanın ölçme objesi, çocuk hastalar olarak tanımlanırken, ölçütler ve hemşireler ise yüzeyleri (değişkenlik kaynakları) oluşturmaktadır. Analizin birinci aşamasında G çalışması ile 7 varyans bileşeni kestirilmiş ve toplam varyansı açıklama oranları hesaplanmıştır. Hastalar (%13,6), hemşireler (%0,0) ve ölçütler (%58,5) olmak üzere üç ana etki; hasta-hemşire (%0,0), hasta-ölçüt (%25,3), hemşire-ölçüt (%0,0) etkileşim etkileri ve kalan etki (artık varyans) (%2,6) varyans oranlarının istendik düzeyde olduğu belirlenmiştir. G ve Phi katsayıları kestirimleri sırasıyla 0,83 ve 0,59'tur. İkinci aşamada ise Karar çalışması ile ölçüt sayısı ve hemşire sayısı değişimlenerek analitik rubriğin G ve Phi katsayısı kestirimleri elde edilmiş ve yalnızca 2 hemşire ile de risk değerlendirmesi yapılabileceği, ölçüt sayısı arttırıldığında daha güvenilir ölçümler elde edilebileceği belirlenmiştir. Risk değerlendirme aracının ROC analizi ile elde edilen kesim noktası 15,5 puan olup formdan bu puanın üstünü alan hastalar yüksek riskli kabul edilmektedir. Kesme puanı için rubriğin duyarlılığı 0,80, özgüllüğü 0,98; pozitif yordama geçerliği 0,82, negatif yordama geçerliği 0,94 olarak belirlenmiştir. Kesim noktasına göre belirlenen yüksek ve düşük risk grupları toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,01). Bu sonuçlar, geliştirilen analitik rubriğin geçerli, güvenilir ve ayırt etme gücü mükemmel bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The research was conducted to develop a risk assessment tool to determine the risk of pressure ulcers associated with medical devices in pediatric patients. This study, which is a basic research, was conducted between October 2, 2023 and December 2, 2023, in the pediatric intensive care unit and child health and diseases clinics of Mersin University Hospital. Opinions of 7 experts were received for the "Analytical Rubric for Assessing the Risk of Pressure Injuries Associated with Medical Devices" form, which was created by scanning the literature, and after the content validity and internal consistency analysis, two items were removed from the form and a different risk assessment criterion was added in line with expert recommendations. Ninety-five pediatric patients who had been hospitalized for at least 4 days, had medical device use, and had no previous medical device-related pressure ulcers were evaluated by five nurses for the risk of developing medical device-related pressure ulcers using the nine risk criteria included in the final form. The obtained data were analyzed with the EduG 6.0e program using a two-facet fully crossed random effect design in the Generalizability Theory. The measurement object of the study was defined as child patients, while the criteria and nurses constituted the surfaces (sources of variability). In the first stage of the analysis, 7 variance components were estimated with the G study and the total variance explanation rates were calculated. It was determined that the variance rates of the three main effects, namely patients (13.6%), nurses (0.0%) and criteria (58.5%), patient-nurse (0.0%), patient-criterion (25.3%), nurse-criterion (0.0%) interaction effects and the remaining effect (residual variance) (2.6%) were at the desired level. The G and Phi coefficient estimates are 0.83 and 0.59, respectively. In the second stage, the G and Phi coefficient estimates of the analytical rubric were obtained by changing the number of criteria and the number of nurses with the decision study, and it was determined that risk assessment could be done with only 2 nurses, and more reliable measurements could be obtained when the number of criteria was increased. The cut-off point obtained by the ROC analysis of the risk assessment tool is 15.5 points, and patients who receive a score above this score on the form are considered high risk. For the cut-off score, the sensitivity of the rubric was determined as 0.80, specificity as 0.98, positive predictive validity as 0.82, and negative predictive validity as 0.94. The difference between the total score averages of the high and low risk groups determined according to the cut-off point was found to be statistically significant (p<0.01). These results show that the developed analytical rubric is a valid, reliable and discriminatory measurement tool.