Veteriner hekimliğinde etiket dışı ilaç kullanımının boyutlarının araştırılması
Research of the dimentions of off-label drug use in veterinary medicine
Yazar: YAVUZ ALTUN
Danışman: PROF. DR. ENDER YARSAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Etiket dışı ya da endikasyon dışı ilaç kullanımı; bir ilacın prospektüsünde veya etiketinde yazmayan şekillerde (farklı türlerde, farklı dozlarda, farklı sürelerde, farklı yaşlarda, farklı uygulama yollarıyla, farklı olgularda) kullanılması olarak tanımlanır. Veteriner hekimliğindeki mevcut yasalar bu kullanıma izin verse de, sorumluluğu uygulayan ve uygulatana yüklemektedir. Yasal olarak güvence altında olmak, hayvan sağlığını ve halk sağlığını tehdit eden antimikrobiyal direnç ve gıdalarda kalıntı sorununu ortadan kaldırmamaktadır. Böyle bir uygulamaya karar veren hekim, mutlaka endikasyon dışı ilaç kullanımı talep formu ve bilgilendirilmiş hasta olur formu düzenlemelidir. Beşeri hekimler için yayımlanan Endikasyon Dışı İlaç Kullanımı Kılavuzu'nun veteriner hekimler için olmaması, etiket dışı ilaç uygulayan hekimlerin mesleklerini icra ederken kendilerini güvende hissedememelerine ve formlarda bir örnekliğin sağlanamamasına neden olmaktadır.
 
        Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde ve farklı hizmet alanlarında hizmet veren 542 veteriner hekimin, etiket dışı kullandıkları ilaç grupları; sıklık, nitelik, kullanım şekli, kullanım nedeni ve karşılaşılan yan etkiler yönünden anket çalışması yöntemiyle incelenmiş, elde edilen veriler ışığında veteriner hekimliğinde Etiket Dışı İlaç Kullanım Kılavuzu'na ihtiyaç olup olmadığı araştırılmıştır.

        Veteriner hekimlerin yarısından fazlasının etiket dışı ilaç kullandığı, kullandıkları ilaç gruplarının azalan sırayla antimikrobiyaller, vitamin-mineraller, antiparaziterler, diğer ilaç grupları, antiseptik-dezenfektanlar olduğu, ilaçların en çok tür ve doz değişikliği yapılarak kullanıldığı, ilaç seçimlerinde çeşitli nedenlerin gerekçe gösterildiği, en çok alerjik reaksiyonlar ve sindirim sistemi bozuklukları ile karşılaştıkları tespit edilmiştir.

        Sonuç olarak,  veteriner hekimlerin %93,9'unun Tarım ve Orman Bakanlığı'nın etiket dışı ilaç kullanım kılavuzunu yayımlaması gerektiğini ve %87,3'ünün kılavuzda talep formu - bilgilendirilmiş hasta olur formunun yer alması gerektiğini beyan etmesi, etiket dışı ilaç kullanım kılavuzunun yayımlanmasının ihtiyaçtan öte bir zorunluluk olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Usage of off-label or non-indicational drugs; which is defined as the usage of a drug in ways (different species, different doses, different durations, different ages, different application ways and different cases) that are not written on the prospectus or label. However the current laws in veterinary medicine allow this use but it charges the responsibility on the practitioner and the enforcer. Being legally safe does not eliminate the problem of antimicrobial resistance and food residues that threaten animal and public health. The physician who decides that such an application, should necessarily prepare an off-label drug use request form and a notified patient consent form. The absence  of off-indication drug use guide in veterinary medicine, which is published for human physicians, causes veterinarians who apply off label drugs to feel unsafe while performing their profession and leads to the inability to provide a uniformity in the forms.
        
	In this study, the off-label drug groups used by 542 veterinarians serving in different geographical regions of Turkey and in different service areas were examined in terms of frequency, quality, way of usage, reason for useage and adverse effects encountered. In the light of the data obtained, it was investigated whether there is a need for an off-label drug use guide in veterinary medicine.

        More than half of the veterinarians use off label drugs in descending order are antimicrobials, vitamin/mineral preparations, antiparasitics, other drugs and antiseptics-disinfectants. It has been determined that the drugs are used mostly by changing the type and dose, various reasons are given as justification for the choice of drugs and they mostly encounter allergic reactions and digestive system disorders.

        Consequently, 93,9% of the veterinarians declared that the Ministry of Agriculture and Forestry should publish an off-label drug use guideline and 87,3% of them declared that a request form-informed patient consent form should be inclueded in the guideline so it has shown that the publication of the off-label drug use guide is obligation rather than a necessity