Öğretmenlerin fen öğretiminde geliştirdikleri kendi eğitim yaklaşımlarının mesleki özellikler açısından incelenmesi
Teachers' own educational approaches and professional experiences developed in teaching science
Yazar: AYLA ŞERİFOĞLU
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN YAMAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokulda fen dersini yürüten öğretmenler 
tarafından geliştirilen ve kullanılan Kendi Eğitim Yaklaşımlarını (KEY) ortaya 
çıkarmak ve bunların farklı değişkenlere göre karşılaştırmalı analizini yapmaktır. Bu 
amaca bağlı olarak öğretmenlerin mesleki deneyimleri, katıldıkları hizmet içi kurslar, 
lisans dönemi aldıkları eğitimlerin özelliklerinin kendi eğitim yaklaşımlarını
geliştirmede nasıl ve ne gibi etkileri olduğunun ortaya çıkarılması da araştırmada ele 
alınmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinin desenlerinden biri olan durum 
çalışması deseninde, araçsal durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın 
katılımcı grubu ölçüt örneklem yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Devlet okullarında 
fen bilimlerine dersine giren 15 öğretmen, mesleki deneyimleri ve mezuniyet 
bölümleri dikkate alınarak seçilmiştir. Araştırma verileri, geçerlik ve güvenirliğin 
arttırılabilmesi için üçgenleme tekniği ile yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sınıf 
gözlem formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz 
kullanılmıştır ve elde edilen analiz sonuçları problem cümleleri ile ilişkilendirilmiştir. 
Analiz sonuçlarına göre öğretmenlerin 10'unun lisans mezuniyet bölümlerinin KEY 
geliştirmede etkili olduğunu, 5'inin ise bu tür bir eser ortaya koymada lisans 
bölümlerinin orta düzeyde etkili olduğunu düşündüğü analiz edilmiştir. Öğretmenlerin 
tamamı alanıyla ilgili gelişmeleri sosyal medya, etkili olan diğer öğretmenler, eğitim 
ve müfredat takibi yaparak sağladıklarını açıklamışlardır. Öğretmenler hizmet içi 
eğitimlerin KEY geliştirmeyi büyük oranda kolaylaştırdığını, bir kısmının ise 
eğitimlerin öğretim kalitesini arttırdığını düşündüğü görülmüştür. Öğretmenlerin
büyük bir kısmı ders anında KEY kullanmanın avantajlı olduğunu, bir kısmının ise
KEY kullanımın dezavantajlı olduğunu düşündüğü görülmüştür. Sınıf gözlem formu 
bulguları ise KEY'lerin kalabalık olmayan sınıflarda, etkileşimli olarak ve öğrenci 
merkezli uygulanabilirliğini ortaya çıkarmıştır. Mesleki deneyimin sınıf ortamına 
yansıtılma düzeyinin istenilen yönde olduğu, gözlem formu ve görüşme formu 
bulgularıyla desteklenerek açıklanmıştır. Elde edilen bulgular ilgili literatüre 
dayandırılarak tartışılmış, öğretmenlerin mesleki deneyimleri ve KEY'leri 
ilişkilendirilerek göreve yeni başlayan öğretmenlere ulaştırılması noktasında çeşitli 
öneriler paylaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the own educational approaches (IEs) developed and 
used by primary and secondary school science teachers and to make a comparative 
analysis of them according to different variables. In line with this purpose, the study 
also aims to reveal how and what the effects of teachers' professional experiences, inservice courses they attended, and the characteristics of their undergraduate education 
have on the development of their own educational approaches. The research was 
designed as an instrumental case study in the case study design, which is one of the 
designs of qualitative research methods. The participant group of the study was 
selected using the criterion sampling method. Fifteen teachers teaching science courses 
in public schools were selected based on their professional experience and graduation 
programs. The research data were collected using a semi-structured interview form 
and classroom observation form with triangulation technique to increase validity and 
reliability. Descriptive analysis was used to analyze the data and the results of the 
analysis were associated with the problem statements. According to the results of the 
analysis, it was analyzed that 10 of the teachers thought that their undergraduate 
graduation departments were effective in developing KEY, and 5 of them thought that 
their undergraduate departments were moderately effective in producing such a work. 
All of the teachers explained that they made use of social media, other influential 
teachers, training and following the curriculum. Teachers thought that in-service 
trainings facilitated the development of KEYs to a great extent, and some of them 
thought that the trainings increased the quality of teaching. It was seen that most of the 
teachers thought that it was advantageous to use KEYs during the lesson, while some 
of them thought that using KEYs was disadvantageous. The findings of the classroom 
observation form revealed the applicability of ISTs in uncrowded classrooms, 
interactively and student-centered. It was explained that the level of reflection of 
professional experience in the classroom environment was in the desired direction, 
supported by the findings of the observation form and interview form. The findings 
were discussed based on the related literature, and various suggestions were shared in 
terms of linking teachers' professional experiences and KEYs and delivering them to 
new teachers.