Türkiye'de çocuk psikiyatrisi: İlk metinler ve öncü isimler (1916-1960)
Child psychiatry in Turkey: The pioneers and the first texts (1916-1960)
Yazar: TUĞBA ESAT ÖRENGÜL
Danışman: PROF. DR. SEVTAP KADIOĞLU ; DOÇ. DR. FATİH ARTVİNLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics

Özet:
Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de modern psikiyatrinin kurumsallaşmaya başladığı dönemde, doğrudan çocukların ruhsallığıyla ilgili ve çocuk psikiyatrisi alanında yayınlanmış en eski metinler ve bu alandaki öncü isimler incelenecektir. Çocuk psikiyatrisine yönelik öncü sayabileceğimiz ilk metinler, çeviri yazılar ve vaka takdimleri, öncelikle dönemin tıp dergilerinde karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de nöropsikiyatri alanının ilk süreli yayınlarından Şişli Müsamereleri ve bu dergideki ilk yazılardan başlamak üzere (1916); İstanbul ve Ankara'da akademik psikiyatri çevrelerinde çocuk psikiyatrisinin kendisine yer açmaya başlamasına kadar olan (1960) gelişmeler tezin kapsamı içinde alınacaktır. 
Belirtilen dönem içinde çocuk psikiyatrisi alanında iki isim öne çıkmaktadır. Bu kişiler Dr. Cevat Zekai (Bil) ve Dr. İbrahim Zati (Öget)'dir. Araştırmada öncelikle bu öncü hekimlerin eserleri ayrıntılı bir şekilde incelenecektir. Bununla birlikte belirtilen dönemin tıbbi yayınlarında çocuk ruh sağlığının izi sürülerek, konuyla ilgili müstakil çalışmalar hakkında da bilgi verilecektedir. Türkiye'de maalesef çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları üzerine kapsamlı bir tarih çalışması olmadığı gibi, bu alanda çalışan Osmanlı son dönem ve erken Cumhuriyet dönemi hekimleri hakkında da literatürde ciddi bir boşluk bulunmaktadır. Bu tez, hem çocuk psikiyatrisi alanında eski Türkçe ve Latin harfli Türkçe metinlerin gün ışığına çıkarılması ve analizini hedeflemekte; hem de iki önemli hekimin eserlerine ayrıca odaklanarak tarih yazımına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Cevat Zekai ve İbrahim Zati'nin özellikle 1930'lu ve 1940'lı yıllarda çocuk ruh sağlığı alanında kaleme aldığı metinler, dönemin güncel tartışmalarını, çocuk psikiyatrisi alanının inşa sürecini ve bu alanda dünyadaki gelişmelerin ne ölçüde içselleştirilip başka bir kültüre uyarlama çaba ve yaklaşımlarını yansıtmaları açısından önemlidir. Araştırma kapsamında başta adı geçen hekimlerin yayınladıkları makaleler ve kitaplar olmak üzere İstanbul Seririyatı, Hilal-i Ahdar, Nevsal-i Afiyet, Çocuk Nöropsikiyatrisi ve Rehberliği Dergisi gibi dönemin süreli yayınları çocuk psikiyatrisi ekseninde incelenecektir.

Abstract:
This study examines the earliest texts published in the field of child psychiatry, directly related to children's psyche, and the pioneering names in this field during the period when modern psychiatry began to be institutionalized in Turkey. The first texts, translations and case reports that can be considered pioneering in child psychiatry appear primarily in the medical journals of the period. In this context, Şişli Müsamereleri, one of the first periodicals in the field of neuropsychiatry in Turkey, and the first articles in this journal (1916) were determined as the beginning, and the beginning of child psychiatry making a place for itself in academic psychiatry circles in Istanbul and Ankara (1960) was determined as the end. Two names stand out in the field of Child Psychiatry during this period. These are Dr. Cevat Zekai (Bil) and Dr. İbrahim Zati (Öget). In this study, the studies of these pioneering physicians are examined in detail. In addition, child mental health is traced in the medical publications of the specified period, and information is given about independent studies on the subject. Unfortunately, there is no comprehensive history of child mental health and illness in Turkey, and there is a serious gap in the literature on late Ottoman and early Republican physicians working in this field. This thesis not only aims to unearth and analyze old Turkish and Latin Turkish texts in the field of child psychiatry, but also aims to contribute to historiography by focusing on the works of two important physicians. The texts written by Cevat Zekai and İbrahim Zati in the field of child mental health, especially in the 1930s and 1940s, are important in terms of reflecting the current debates of the period, the construction process of the field of child psychiatry, and the extent to which the developments in the world in this field were internalized and adapted to another culture. Within the scope of the research, articles and books published by the aforementioned physicians, as well as periodicals of the period such as Istanbul Seririyatı, Hilal-i Ahdar, Nevsal-i Afiyet, Çocuk Nöropsikiyatrisi ve Rehberliği are analyzed in the context of child psychiatry.