Kişilik özellikleri ve algılanan örgütsel desteğin kariyer çapaları üzerindeki etkisi: Spor eğitimi veren yükseköğretim kurumları örneği
The effect of personality traits and perceived organizational support on career anchors: The case of higher education institutions providing sports education
Yazar: GÜLSEN TOSUN TUNÇ
Danışman: PROF. DR. ERKAN FARUK ŞİRİN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Algılanan destek = Perceived support ; Algılanan örgütsel destek = Perceived organizational support ; Kariyer = Career ; Kariyer çapası = Career anchor ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Spor eğitimi = Sport education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarının kişilik özelliklerinin ve algıladıkları örgütsel desteğin kariyer çapaları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Ayrıca kişilik özellikleri boyutları ile kariyer çapaları boyutları arasındaki ilişkinin düzeyi ve algılanan örgütsel destek ile kariyer çapaları boyutları arasındaki ilişkinin düzeyi tespit etmektir.
	Bu araştırma nicel ve nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılarak karma yöntem ile yapılmıştır. Nicel bölümün ilk aşamasında 50 maddelik kişilik özellikleri ölçeğinin öğretim elemanlarına uygulanabilmesini sağlamak, geçerlilik ve güvenirliliğini test etmek amacıyla 348 kişi ile pilot çalışma yapılmıştır. Pilot çalışma verilerine AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi) uygulanarak 5 boyut ve 42 madde elde edilmiş ve varyansın %46,901'inin açıklamıştır. Cronbach Alpha değeri .89 olarak bulunmuştur. Nicel bölümün ikinci aşamasında 3 ölçek kullanılmıştır. Kişilik özellikleri ölçeği (5 alt boyut, 42 madde), algılanan örgütsel destek ölçeği (tek boyut, 8 madde) ve kariyer çapaları ölçeği (9 alt boyut, 28 madde). Bu aşama 793 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Kişilik özellikleri ölçeği için ikinci kez AFA uygulanmış olup 5 boyut ve 30 madde elde edilmiş olup açıkladığı varyans %56,494 olmuştur. Cronbach Alpha değeri .86 olarak bulunmuştur. Böylece ölçeğin nihai şekli oluşturulmuştur. Nicel verilerin analizi aşamasında normal dağılım gösteren veriler için T-testi ve One-way Anova testleri kullanılırken normal dağılım göstermeyen veriler için Mann Whitney U ile Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin, araştırma modelini ne düzeyde sağladığını tespit etmek amacıyla SPSS AMOS 23 paket programı ile DFA (doğrulayıcı faktör analizi) uygulanmış olup açıklanan varyans uyum değerleri ile doğrulanmıştır. 
Araştırmanın nitel bölümünde görüşme tekniği kullanılarak 30 kişiye 2 soru yöneltilmiştir. Maxqda programı kullanılarak nitel yanıtların analizi yapılmıştır. Analiz sonucunun nicel sonuçlar ile paralellik gösterdiği söylenebilir. 
Araştırmanın sonuçlarına göre, kişilik özellikleri alt boyutlarından dışadönüklük hariç yumuşak başlılık, özdenetimlilik, nörotiklik ve deneyime açıklık boyutları ile kariyer çapaları arasında bir ilişkinin olduğu, algılanan örgütsel destek ile kariyer çapaları arasında bir ilişkinin olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak öğretim elemanlarının kişilik özellikleri ve algıladıkları örgütsel desteğin kariyer çapaları üzerinde anlamlı ve pozitif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Algılanan Örgütsel Destek; Kariyer Çapaları; Kişilik Özellikleri; Yükseköğretim Kurumları

Abstract:
The main purpose of this research is to reveal the effect of the personality traits and perceived organizational support of the instructors working in higher education institutions providing sports education on career anchors. In addition, it is to determine the level of the relationship between the dimensions of personality traits and the dimensions of career anchors, and the level of the relationship between the dimensions of perceived organizational support and career anchors.
This research was conducted with mixed method using quantitative and qualitative research methods and techniques. In the first stage of the quantitative part, a pilot study was conducted with 348 people in order to ensure that the 50-item personality traits scale can be applied to the instructors and to test its validity and reliability. By applying EFA (Exploratory Factor Analysis) to the pilot study data, 5 dimensions and 42 items were obtained and 46.901% of the variance was explained. The Cronbach Alpha value was found to be 0.89. In the second stage of the quantitative part, 3 scales were used. Personality traits scale (5 sub-dimensions, 42 items), perceived organizational support scale (one dimension, 8 items) and career anchors scale (9 sub-dimensions, 28 items). This stage was carried out with 793 people. EFA was applied for the second time for the personality traits scale, and 5 dimensions and 30 items were obtained, and the variance explained was 56,494%. The Cronbach Alpha value was found to be 0.86. Thus, the final form of the scale was formed. During the analysis of quantitative data, T-test and One-way Anova tests were used for normally distributed data, while Mann Whitney U and Kruskal Wallis tests were used for data that did not show normal distribution. DFA (confirmatory factor analysis) was applied with SPSS AMOS 23 package program in order to determine to what extent the scales used in the research provided the research model, and the explained variance was confirmed with the fit values.
In the qualitative part of the study, 2 questions were asked to 30 people using the interview technique. Qualitative responses were analyzed using the Maxqda program. It can be said that the results of the analysis show parallelism with the quantitative results.
According to the results of the study, it was revealed that there is a relationship between the sub-dimensions of personality traits, except for extraversion, between the sub-dimensions of agreeableness, conscientiousness, neuroticism and openness to experience and career anchors, and there is a relationship between perceived support and career anchors. As a result, it has been determined that the personality traits of the instructors and the perceived organizational support have a significant and positive effect on their career anchors. 
Keywords: Perceived Organizational Support; Career Anchors; Personality characteristics; Higher Education Institutions