Üniversite öğrencilerine cinsel sağlık
üreme sağlığı konusunda verilen akran eğitiminin bilgi ve davranışlara etkisi / Impact of peer education about sexual / reproductive health on knowledge and behavior of the university students
Yazar: ZEYNEP OĞUL
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akran = Peer ; Akran eğitimi = Peer education ; Cinsel sağlık = Sexual health ; Cinsellik = Sexuality ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üreme = Reproduction ; Üreme sağlığı = Reproductive health

Özet:
Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencilerine akran eğitimi modeli ile verilen Cinsel Sağlık Üreme Sağlığı (CSÜS) eğitiminin bilgi ve davranışlarına etkisini test etmektir. 
Çalışmanın ilk aşamasında eğitim fakültesinden akran eğiticiler (n=25) belirlenerek CSÜS eğitimine alınmıştır. Dahil edilen diğer fakültelerden öğrenciler girişim ve kontrol gruplarına rastgele atanmıştır. Girişim grubundan (n=125) rastgele atanan her beş öğrenciye bir akran eğitici tarafından yüzyüze CSÜS akran eğitimi, kontrol grubuna (n=125) araştırmacı tarafından çevrimiçi konferans yöntemi ile CSÜS eğitimi verilmiştir. Tüm katılımcılara çalışma öncesi, sonrası, üç ve altı ay sonra Cinsel Sağlık Bilgi Testi (CSBT) ve Üreme Sağlığı Ölçeği (ÜSÖ) uygulanmıştır. 
Öğrencilerin kız ve erkek oranları eşit, yaş ortalaması 20,42±1,14, ilk cinsel ilişki yaş ortalaması 17,01±2,22 yıl saptanmıştır. Öğrencilerin büyük çoğunluğu okulda CSÜS eğitimini gerekli gördüğü ve çalışmamıza katılana kadar neredeyse yarısının CSÜS ile ilgili daha önce bilgi almadığı belirlenmiştir. Girişim grubundaki öğrencilerinin CSÜS akran eğitimi öncesi CSBT ve ÜSÖ puanı ortalaması eğitim sonrası sırasıyla 21,20±0,14'ten 35,20±0,07'ye ve 130,56±0,55'ten 147,90±0,25'e artmış, bu artış istatitistiksel olarak önemli saptanmıştır. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında da CSBT ve ÜSÖ puan ortalamasındaki bu artışlar istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır. 
Çalışma sonucuna göre akran eğitimi üniversite öğrencilerinin CSÜS bilgi ve davranışlarının sağlanması ve geliştirilmesinde etkili ve kullanılabilir bir modeldir.

Abstract:
This study aimed to test the effect of Sexual and Reproductive Health (SRH) peer education on the knowledge and behaviors of university students.
In the first stage, peer educators (n=25) were selected among students of the education faculty for SRH education. Participants of the experimental and the control groups were randomly selected from other faculties. For every five randomly assigned participants in the experimental group (n=125), the SRH training were given face-to-face by a peer educator, and it was provided to the control group (n=125) by the researcher via online conference method. Sexual Health Knowledge Test (SHKT) and Reproductive Health Scale for Turkish Adolescents (RHS) were administered to all participants before, after, three, and six months after the study.
The ratio of female and male students was equal. The mean age was 20.42±1.14 years, and the mean age for first sexual intercourse was 17.01±2.22 years. The majority of the participants considered SRH education necessary at school, and almost half of them had not received any information about SRH before. The mean SHKT and RHS scores of the students in the experimental group before peer education increased from 21.20±0.14 to 35.20±0.07, and 130.56±0.55 to 147.90±0.25, which were statistically significant. Compared to the control group, these increases in the mean scores of SHKT and RHS were found to be statistically significant.
According to the results of the study, peer education is an effective and usable model in the provide and improve of SRH knowledge and behaviors of university students.