Taşınabilir duman tahliye sistemi kullanımının ameliyathane hemşirelerinde cerrahi dumana maruziyet ile ilişkili semptomlar üzerine etkisi
Effect of using portable surgical smoke evacuation system on symptoms associated with surgical smoke exposure in operating room nurses
Yazar: NERGİS DURUKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TULUHA AYOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Giriş: Ameliyathanelerde yaygın olarak kullanılan ve birçok avantaj sağlayan elektrocerrahi ekipmanlarının kullanımı sırasında ortaya çıkan cerrahi duman, çeşitli sağlık risklerini beraberinde getirmekte ve çalışan güvenliğini tehdit etmektedir. Bu anlamda bakıldığında ameliyathane hemşirelerinin cerrahi dumanı önlemede etkinliği kanıtlanmış korunma yöntemlerini seçmesi ve uygulaması oldukça önemlidir.
Amaç: Araştırma, cerrahi dumanı önlemede taşınabilir duman tahliye sistemi kullanımının ameliyathane hemşirelerinde cerrahi dumana maruziyetle ilişkili semptomlar üzerine etkisini incelemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Yarı deneysel desenli tek gruplu ön-test son-test tipinde planlanan araştırma, özel bir hastanenin ameliyathanesinde Şubat 2024 - Nisan 2024 tarihleri arasında 24 ameliyathane hemşiresi ile gerçekleştirildi. Araştırma öncesinde gerekli etik ve kurum izinleri alındı. Araştırmanın birinci aşamasında hemşirelerin izinleri alındıktan sonra veri toplama formunu doldurmaları istendi. İkinci aşamasında; her hemşire taşınabilir duman tahliye sisteminin kullanılmadığı bir ameliyata girdi. Bu aşamada hemşirelerin taşınabilir duman tahliye sistemi kullanmadıklarında maruz kaldıkları cerrahi dumanla ilişkili semptomların şiddetini belirlemek amacıyla ön test uygulandı. Üçüncü aşamasında aynı örneklem grubu, farklı günde, taşınabilir duman tahliye sisteminin kullanıldığı bir ameliyata girdi ve maruz kaldıkları cerrahi dumanla ilişkili semptomların şiddetini belirlemek amacıyla son test uygulandı. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) sürüm 26 programı (IBM Corp., Armonk, NY, USA) kullanıldı. Sonuçlar %95 güven aralığında; anlamlılık ise p<0,05 (çift yönlü) altında değerlendirildi.
Bulgular: Araştırmaya katılan ameliyathane hemşirelerinin tamamının cerrahi dumandan etkilendiği, rahatsızlık duyduğu ve dumana maruziyetle ilişkili en az bir semptom yaşadığı saptandı. Bu semptomların baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, boğazda yanma, öksürük, hapşırık, görme keskinliğinin azalması, göz yanması, göz yaşarması ve nefes darlığı olduğu belirlendi. Ameliyathane hemşirelerinde algılanan cerrahi duman yoğunluğu azaldıkça cerrahi dumandan kaynaklanan rahatsızlık düzeyinin ve cerrahi dumana maruziyet ile ilişkili semptomların şiddetinin anlamlı oranda azaldığı görüldü. 
Sonuç: Araştırmada kullanılan taşınabilir duman tahliye sisteminin ameliyathane hemşirelerinde algılanan cerrahi duman yoğunluğunu azaltarak dumandan kaynaklanan rahatsızlığı ve dumanla ilişkili semptomların şiddetini azaltmada etkili olduğu saptandı.

Abstract:
Introduction: The use of electro-surgical equipment in operating rooms is widespread and offers numerous advantages. However, surgical smoke produced during these procedures poses various health risks and threatens worker safety. In this context, it is crucial for operating room nurses to select and apply proven protective methods to prevent surgical smoke.
Objective: This study aimed to investigate the impact of portable smoke evacuation systems on surgical smoke-related symptoms among operating room nurses.
Method: A quasi-experimental single-group pre-test post-test design was used for the research, conducted with 24 operating room nurses at a private hospital between February 2024 and April 2024. Ethical and institutional approvals were obtained prior to the study. In the first phase, after obtaining consent from the nurses, they were asked to complete a data collection form. In the second phase, each nurse participated in a surgery where the portable smoke evacuation system was not used. A pre-test was conducted to determine the severity of symptoms associated with exposure to surgical smoke without the use of the system. In the third phase, the same sample group participated in a different surgery on another day, during which the portable smoke evacuation system was used, and a post-test was conducted to assess the severity of symptoms related to surgical smoke exposure. Statistical analyses were performed using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 26 (IBM Corp., Armonk, NY, USA). Results were evaluated for significance at a 95% confidence interval with p<0.05 (two-tailed).
Findings: It was determined that all operating room nurses participating in the study were affected by surgical smoke, experienced discomfort, and exhibited at least one symptom associated with smoke exposure. These symptoms included headache, dizziness, nausea, throat irritation, cough, sneezing, reduced visual acuity, eye irritation, tearing, and shortness of breath. It was observed that as the perceived intensity of surgical smoke decreased among operating room nurses, both the level of discomfort caused by the surgical smoke and the severity of symptoms associated with smoke exposure significantly decreased.
Conclusion: The portable smoke evacuation system used in the study was found to be effective in reducing the perceived intensity of surgical smoke among operating room nurses, thereby decreasing both the discomfort caused by the smoke and the severity of symptoms related to smoke exposure.