Filmde anlatı-biçim ilişkisine işlevsel yaklaşım
A functional approach to the relationship between narrative and form in film
Yazar: EMRE GENCELLİ
Danışman: DOÇ. DR. SIRRI SERHAT SERTER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Anlatı = Narrative ; Biçim = Form ; Film = Film ; Film yapımcılığı = Film production ; Sinema = Cinema ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Sanatın ve sinemanın alanında içerik ve yorum merkezli bakış açıları oldukça yaygındır. Sinema özelinde içerik ve yorum merkezlilik, çoğunlukla filmlerin anlatıları üzerinden hayat bulmaktadır. Bu çalışmanın sorunu, filmlerin, anlatıları üzerinden içerik ve yorum odaklı bir şekilde ele alınmasıdır. Çalışma kapsamında önce sanatın sonra da sinemanın alanında biçim, içerik, biçem, işlev kavramlarına değinilmiştir. Sonrasında bu kavramlar ve onlarla ilişkili kuram ve kuramcılar ele alınmış ve böylece içerik ve yorum merkezli bakış açılarının alternatifleri gösterilmiştir. Bu amaçla Rus biçimciliği ve yeni-biçimcilik gibi görüşlerin düşünceleri özetlenmiş ve tekil filmin biçemine işlevsel yaklaşım ortaya konmuştur. Tekil filmin biçemine işlevsel yaklaşım, bu çalışmada anlatı hakkında olmak ortaklığında bir araya getirilen Anlattığımız Hikâyeler (Stories We Tell, 2012), Gece Hayvanları (Nocturnal Animals, 2016), Evde (Dans la maison, 2012), Aidiyet (2019) filmlerinin incelenmesini sağlayan yöntemi de belirlemiştir. Anlatı hakkında olma durumu dört filmin tür, ülke, dönem, akım, yönetmen, teknik ölçütleri dışarıda bırakılarak aynı çalışma dâhilinde gruplandırılmasına, tekil filmin biçemine işlevsel yaklaşım ise bu filmlerin anlatı dışında kalan film biçimi öğelerinin ön plana alınarak incelenmesine yaramıştır. Yapılan inceleme sonucunda, dört filmin film biçimi öğelerini anlatı hakkında olmak ölçütü ışığında nasıl kullandıkları ortaya konmuştur. Bu sayede film biçimi kavramı üzerine düşünmek de mümkün olmuş ve böylece filmlerde içeriğin yorumlanmasında büyük rol oynayan anlatı yerine diğer sinemasal araçlara odaklanmanın yararları sergilenmiştir.

Abstract:
Perspectives centered around content and interpretation are quite common in the field of art and cinema. In cinema, content and interpretation mostly come to life through the narratives of the films. Analysing films in a content- and interpretation-oriented way through their narratives is the main problem of this study. The concepts of form, content, style, and function were analysed first in the field of art and then in the field of cinema. Afterwards, these concepts and the theories and theorists associated with them were discussed and thus alternatives to content- and interpretation-centered perspectives were presented. The ideas of Russian formalism and neo-formalism were summarized and a functional approach to the style of the individual film was presented. This approach also determined the method that enabled the analyses of the films Stories We Tell (2012), Nocturnal Animals (2016), In the House (Dans la maison, 2012), Belonging (Aidiyet, 2019), which were brought together through being about narrative. Being about a narrative helped these four films to be grouped within the same study by excluding the criteria of genre, country, period, movement, director, technique and the functional approach to the style of the individual film helped to examine these films by putting the film form elements outside the narrative into the foreground. As a result of the analyses, it has been revealed how the four films use the elements of film form in light of the criterion of being about a narrative. It was also possible to reflect on the concept of film form, and thus the benefits of focusing on formal devices outside of the narrative, which play a major role in the interpretation of the content in films, were demonstrated.