Alay etmenin farklı toplumsal bağlamlardaki değişen anlamları üzerine fenomenolojik bir çalışma
A phenomenological study on changing meanings of ridicule in different social contexts
Yazar: GAMZE KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELDA ÖZEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alay etmek = Teasing ; Damgalama = Stigmatization ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Fenomenolojik sosyoloji = Phenomenological socilogy ; Gülme = Laughter ; Sosyal davranış = Social behavior ; Sosyal değerler = Social values ; Toplum = Society ; Toplum bilinci = Community consciousness

Özet:
Toplumsal bir edim olarak alay etme, gündelik hayatın içinde yaygın bir biçimde varlığını sürdürmesine rağmen, akademik olarak oldukça arka planda kalmış bir araştırma konusudur. Ancak alay etme ediminin sosyal etkileşimlerdeki sıklığı göz önünde bulundurulduğunda, eyleme toplumsal olarak atfedilen anlam önemli hale gelmektedir. Bu çalışma da, mizahla beraber sıklıkla gündelik hayatın parçası olabilen alay etme ediminin farklı toplumsal bağlamlarda karşımıza çıkan değişen anlamları üzerine eğilmiştir. Alay etmenin toplumsal olarak ifade ettiği anlamı aktörlerin deneyimleri üzerinden anlamaya çalışan bu fenomenolojik nitel araştırmada, 21 katılımcıya ulaşılmış ve yarı yapılandırılmış mülakat formu aracılığı ile derinlemesine mülakatlar yapılarak bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturan Elias, Goffman ve Bourdieu'nün yaklaşımları ile paralel sonuçlar vermiştir, bu nedenle çalışmada araştırmacıların kavramsal haritalarına sıklıkla yer verilmiştir. Alay etme bu çalışmada; Elias'un uygarlaşmaya dair ortaya koyduğu yaklaşımlarla, Goffman'ın gündelik hayattaki etkleşim stratejileri ve damgalama tanımıyla, son olarak da Bourdieu'nün simgesel şiddet kavramıyla ilişkili bulunmuştur. Bu bulgularda alay etmenin katılımcıların ifadeleriyle; bir denetleme, damgalama ve şiddet biçimi olarak tanımlandığı ortaya konmuştur. Ayrıca bulgularda alay etmenin; ekonomik sermaye, yaş, cinsiyet, eğitim ve çalışma durumu gibi farklı değişkenler ve sosyal bağlamlar üzerinden farklı anlamlara sahip olduğu sonucu ortaya konmuştur.

Abstract:
Ridicule, as a social action, is a research subject that seems to have overlooked sociologically, although it is visible in everyday life. Given the presence of the ridicule in social interaction, socially attributed meaning to action becomes important. This study focuses on the changing meanings of ridicule, which can largely be part of everyday life, along with humour. In this phenomenological qualitative study, which aims to understand the social meaning of ridicule through the experiences of the actors, 21 participants were reached and the findings were obtained through in-depth semi-structured interviews by using semi-structured interview form. The findings obtained similarities with the approaches of Elias, Goffman and Bourdieu constitute the conceptual framework of the study. The ridicule, in the findings, is associated with Elias' approaches to civilization, Goffman's interaction strategies in everyday life and stigmatization, and finally Bourdieu's concept of symbolic violence. It is founded that ridicule is defined as social control, stigmatization and a form of violence from the perspective of the participants. It has also been concluded that ridicule has different meanings through different variables such as economic capital, age, gender, education, working status, and social contexts.