İlkokullarda sosyal bilgiler dersinde çocuk hakları eğitimi: Bir durum araştırması
Child rights education in social studies courses in primary schools: A case study
Yazar: TUBA KARA ÇITIRKI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÖZTÜRK
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'de ilkokul sosyal bilgiler dersi kapsamında çocuk hakları eğitimine yönelik öğretim programında yapılan düzenlemelerin ve sınıf içi uygulamaların incelenmesi amaçlanmıştır. Durum araştırması olarak gerçekleştirilen araştırmada 2023-2024 eğitim-öğretim yılında uygulamaya konulan ilkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programı incelemeye alınmış ve sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 10 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada ilkokul sosyal bilgiler dersi öğretim programına ilişkin yazılı dokümanlar birinci aşamasında içerik analizi ikinci aşamasında betimsel analiz kullanılarak çözümlenmiştir. Görüşme verilerine ilişkin veriler ise içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, sosyal bilgiler dersi öğretim programında BMÇHS eğitimin amaçları ve çocuk hakları açısından değerlendirebilecek çeşitli düzenlemelerin olduğunu göstermiştir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin ilkokul sosyal bilgiler dersi öğretim programı kapsamında çocuk hakları eğitimine yönelik kazanımlara ilişkin farkındalıklarının olduğu, büyük bir bölümünün ders kitabı düzenlemelerini yeterli bulamadıkları, sınıf öğretmenlerinin tamamının sınıflarında çocuk hakları eğitimi için uygulamalar gerçekleştirdikleri, uygulama sürecinde çeşitli problemlerle karşılaştıkları ve sosyal bilgiler dersinde çocuk hakları eğitimini etkili hale getirmek için çeşitli öneriler sundukları belirlenmiştir. Araştırma, Türkiye'de ilkokul sosyal bilgiler derslerinde çocuk hakları eğitimine yönelik program temelli düzenlemeler ve sınıf içi uygulamaların niteliği hakkında bilgiler sunması açısından önem taşımaktadır.

Anahtar sözcükler: Çocuk hakları, çocuk hakları eğitimi, sosyal bilgiler dersi öğretim programı, ilkokul eğitimi

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the arrangements made in the curriculum and classroom practices for children's rights education within the scope of primary school social studies course in Türkiye. In the study, which was conducted as a case study, the fourth grade social studies curriculum, which was put into practice in the 2023-2024 academic year, was examined and evaluations were made according to the opinions of classroom teachers. The participants of the study consisted of 10 classroom teachers determined by criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods. In the study, written documents related to the primary school social studies curriculum were analyzed using content analysis in the first stage and descriptive analysis in the second stage. The data related to the interview data were analyzed using content analysis. The results of the study showed that there are various regulations in the social studies curriculum that can be evaluated in terms of UNCRC educational goals and children's rights. In addition, it was determined that the classroom teachers had awareness of the achievements related to children's rights education within the scope of the primary school social studies course curriculum, most of them did not find the textbook arrangements sufficient, all of the classroom teachers carried out practices for children's rights education in their classes, encountered various problems during the implementation process, and offered various suggestions to make children's rights education effective in the social studies course. The study is important in terms of providing information about the program-based arrangements for children's rights education in primary school social studies courses in Türkiye and the quality of classroom practices.

Key words: Children's rights, children's rights education, social studies curriculum, primary school education