Modern Arap edebiyatı temsilcilerinden Mey Ziyâde ve eserlerindeki hayat mefhumu
The meaning of life in the literature of Mey Ziadeh, who is considered one of the pioneers of modern Arabic literature
Yazar: ARİF ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİS DEDE
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Mey Ziyâde, Lübnan asıllı ve 20. yüzyılda Mısır'da yaşamış büyük Arap kadın yazarlardan biridir. 11 Şubat 1886'da Filistin'in Nasıra şehrinde doğmuştur. Tam adı Mârî İlyas Zeḫûr Ziyâde'dir. Asıl adı "Mârî" olmasına rağmen, daha kolay söylenmesi ve Arapçada kullanılan bir isim olması nedeniyle yazılarında "Mey" mahlasını kullanmıştır. 1900'de ailesiyle birlikte Lübnan'a, ardından 1908'de Mısır'a taşınmıştır. Hayatının çoğunu ailesiyle birlikte Mısır'da geçirmiş ve 19 Ekim 1941 Pazar günü öğlen saatlerinde Mısır'da Meʿâdî Hastanesinde vefat etmiştir.
	Mey Ziyâde, modern çağın en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilir. Disiplinli yaşam tarzı ve kararlılığı sayesinde edebiyat dünyasında hızla yükselmiş, adını kuşağının önde gelen kalemleri arasına yazdırmıştır. Kısa sürede kendini kanıtlayan yazarın bir anda adı parlamış ve çok geçmeden gazetelerin gündemine oturmuştur.
	Mey Ziyâde, neslinin diğer kızları gibi evinde oturmak yerine hayat sahnesinde aktif rol almayı tercih etmiştir. Kadının sosyalleşmesi ve hayatın her alanına katkıda bulunması gerekliliğine inanan yazar; hemcinslerini de hayat sahnesinde aktif olmaya davet etmiştir. Kadınları, Arap hüviyetlerini muhafaza etmeleri şartıyla tüm kısıtlamalardan kurtarmaya gayret etmiştir.
	Zamanının büyük yazarlarının buluşma yeri olan bir salon kurmuş ve hayatını edebiyata adamıştır. Mey Ziyade'nin Edebiyat Salonu, Arap dünyasında entelektüel bir uyanışa ve kültürel bir dönüşüme katkıda bulunmuştur. Sadece edebi tartışmaların yapıldığı bir yer olmanın ötesinde, aynı zamanda felsefi, toplumsal ve siyasi konuların da ele alındığı bir mekân olan bu salon, Arap edebiyatının ve düşünce dünyasının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Mey Ziyade'nin liderliği ve vizyonu, pek çok genç yazar ve düşünürü etkilemiş, onların entelektüel gelişimlerine katkı sağlamıştır.
	Mey Ziyâde, çeşitli konuları kapsayan birçok eser telif ederek dönemin edebiyatını zenginleştirmiştir. Zamanının diğer yazarlarından farklı ve adını ölümsüz kılan özel bir üsluba sahip olmasıyla temayüz etmektedir. Kullanımı az olan kelimeleri tekrar canlandırıp yeniden hayata döndürme gayretinde olduğu bilinmektedir. Bunu yaparken de garip kelimeleri kullanmaktan kaçındığı görülmektedir. Birçok makale ve mektup yazan Mey Ziyâde'nin yazılarındaki kısalık, tarafsızlık ve muhatabına saygı gibi temel unsurlar, onun yazma tarzının belirgin özellikleridir.
	Mey Ziyâde'nin kişiliği ve yazarlığı arasında fark yoktur. O konuşurken güzel sözler seçen, arkadaşlarının ahvaliyle ilgilenen narin bir insandır. Ayrıca, duygusal bir yönü de olan Mey Ziyâde'nin, Cubrân Halil Cubrân'a olan ilgisine rağmen bu ilgi evlilikle sonuçlanmamıştır. Hiç yüz yüze görüşme fırsatları olmamıştır. Aşklarını uzun yıllar mektuplar aracılığıyla dile getirmişlerdir ve aşk hikâyeleri modern çağın en önemli aşk hikâyelerinden biri olmuştur. Tabii, onların bu yazışmaları sadece aşk mektuplarından ibaret olmayıp, destanlar ve anlatı şiirleri de dâhil olmak üzere birçok konuyu kapsamaktadır.
	Mey Ziyâde, Batı'ya ilgisiyle bilinse de kendi kültüründen, gelenek ve göreneklerinden de kopmamıştır. Batı'dan, kendi yetiştirilme tarzına uygun olanı almıştır. Mey Ziyâde'nin edebiyat dünyasına bıraktığı miras, onun çağının en önemli yazarlarından biri olarak anılmasını sağlamıştır. Eserleri, günümüzde dahi okuyucuları etkileyerek onun ölümsüzleşen bir isim olmasını sağlamaktadır.
	Sürekli hayatın ne olduğu arayışında olan Mey Ziyâde'nin; birçok eserinde, özellikle de "Ġâyetu'l-Ḥaya" adlı eserinde hayatın anlamı ve amacı üzerine derin düşünsel tartışmalar bulunmaktadır. "Ġâyetu'l-Ḥaya" adlı bu eserde hayat, evrensel bir güç olarak algılanırken, insanın üstünlüğü, yaşamını iyileştirmek için belirlediği hedeflerle ilişkilendirilmektedir. Eser, mutluluk ve hayatın amacı üzerine sorgulamalar yaparak, insanın içsel yolculuğunu ve anlam arayışını vurgulamaktadır. Ayrıca, kadınların gücü ve bağımsızlığına odaklanarak, onların toplumsal rollerini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar kelimeler: Arap Dili ve Belagatı, Modern Arap Edebiyatı, Mey Ziyâde, Edebi Üslup, Edebiyat Salonu, Ğâyetu'l-Ḥaya

Abstract:
May Ziyādah, of Lebanese origin, was one of the great Arab women writers of the 20th century who lived in Egypt. She was born on February 11, 1886, in Nazareth, Palestine. Her full name is Mārī Ilyās Zakhūr Ziyādah. Although her real name is "Mārī," she is known by her pen name "May," which she used because it is easier to pronounce and commonly used in Arabic. In 1900, she moved with her family to Lebanon and then to Egypt in 1908. She spent most of her life in Egypt with her family and passed away on Sunday, October 19, 1941, at noon in Maʿādī Hospital in Egypt.
	May Ziyādah is considered one of the most important writers of the modern era. Thanks to her disciplined lifestyle and determination, she quickly rose in the literary world, becoming one of the leading figures of her generation. She proved herself in a short time, and her name suddenly shone, soon becoming a subject of newspaper headlines.
	Unlike other girls of her generation, May Ziyādah chose to play an active role in life instead of staying at home. Believing in the necessity for women to socialize and contribute to all areas of life, she invited her fellow women to be active on the life stage, striving to free them from all restrictions while preserving their Arab identities.
	She established a salon that became a gathering place for the great writers of her time and dedicated her life to literature. May Ziyādah's Literary Salon contributed to an intellectual awakening and cultural transformation in the Arab world. Beyond being a place for literary discussions, it was also a venue where philosophical, social, and political issues were addressed, playing a significant role in shaping Arab literature and thought. May Ziyādah's leadership and vision influenced many young writers and thinkers, contributing to their intellectual development.
	May Ziyādah enriched the literature of her time by authoring numerous works covering various topics. She stands out with a unique style that sets her apart from other writers of her era, making her name immortal. It is known that she endeavored to revive and breathe new life into less frequently used words, avoiding the use of obscure terms. Many of May Ziyādah's articles and letters are characterized by brevity, impartiality, and respect for her correspondents, which are prominent features of her writing style.
	There is no difference between May Ziyādah's personality and her authorship. She is a delicate person who chooses beautiful words when speaking and cares about the conditions of her friends. Additionally, despite her emotional attachment to Cubrān Ḫalīl Cubrān, this interest did not result in marriage. They never had the opportunity to meet face to face. They expressed their love through letters for many years, and their love story became one of the most significant love stories of the modern era. Their correspondence included not only love letters but also epic poems and narrative poetry on various topics.
	Although known for her interest in the West, May Ziyādah did not sever ties with her own culture, traditions, and customs. She adopted from the West what suited her upbringing. The legacy May Ziyādah left in the literary world has ensured that she is remembered as one of the most important writers of her era. Her works continue to affect readers today, cementing her name as immortal.
	In her quest to understand the nature of life, May Ziyādah delves into deep intellectual discussions about the meaning and purpose of life in many of her works, particularly in "Ġāyat al-Ḥayāh". In this work, life is perceived as a universal force, while human superiority is associated with the goals set to improve one's life. The book explores questions about happiness and the purpose of life, emphasizing the human internal journey and search for meaning. Additionally, it focuses on women's power and independence, aiming to strengthen their social roles.

Keywords: Arabic Language and Rhetoric, Modern Arabic Literature, May Ziyādah, Literary Style, Literary Salon, Ġāyat al-Ḥayāh