48-72 aylık çocukların duyguları anlama becerisi ve annelerin duyguları sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişki
The relationship between children's emotion understanding aged between 48-72 months of age and maternal emotional socialization behavior
Yazar: ŞÜKRAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-babaların duyguları sosyalleştirme davranışları = Parents emotional socialization ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Anneler = Mothers ; Duygu = Emotion ; Duygu eğitimi = Emotional training ; Duyguları anlama = Emotion understanding ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu çalışmada okul öncesi dönemdeki 48-72 aylık çocukların duyguları anlama becerileri ile annelerin çocukların olumsuz duygularına yönelik duyguları sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmaya Ankara ilinden okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 210 çocuk ve anneleri katılmıştır. Çocukların duyguları anlama becerisi duyguları tanıma, duyguları isimlendirme ve duygusal bakış açısı (stereotipik durumlar ve stereotipik olmayan durumlar) kapsamında Duyguları Anlama Testi (Affect Knowledge Test) ile ölçülmüştür. Duyguları Anlama Testinden önce testin duyguları tanıma bölümüne yönelik olarak çocukların alıcı dil becerilerindeki hazır bulunuşluklarını belirlemek için Türkçe Alıcı ve İfade Edici Dil Testinin (TİFALDİ) Alıcı Dil Alt Testi uygulanmıştır. Annenin mesleği, öğrenim düzeyi ve ailenin sahip olduğu gelir düzeyi Annenin Demografik Özellikleri Formu, çocuklar hakkında bilgi edinme ise Bilgi Formu ile değerlendirilmiştir. Annelerin çocukların olumsuz duygularını sosyalleştirme davranışları ise anneler tarafından doldurulan Çocukların Olumsuz Duygularıyla Başaçıkma Ölçeği ile (Coping with Negative Emotions Scale) değerlendirilmiştir.Çalışmada çocukların duyguları anlama becerileri ve annelerin destekleyici olan ve destekleyici olmayan tepkileri çocukların içinde bulunduğu aya ve cinsiyeti, annenin öğrenim düzeyi, mesleği ve ailenin gelir düzeyi gibi değişkenler açısından ele alınmıştır. Duyguları Anlama Testinin Türkçe uyarlaması için Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Çocukların duyguları anlama becerisinin ve annelerin destekleyici tepkileri ile destekleyici olmayan tepkilerinin, çocukların içinde bulunduğu aya ve cinsiyetine göre farklılığını değerlendirmek için iki faktörlü ANOVA, farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için post hoc testlerinden Dunnett C uygulanmıştır. Çocukların duyguları anlama becerisinin ve annelerin destekleyici tepkilerinin ve destekleyici olmayan tepkilerinin annelerin mesleği, öğrenimi ve ailenin sahip olduğu gelir düzeyine göre farklılığını incelemek için tek faktörlü ANOVA yapılmış, farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için Scheffe testi yapılmıştır. Çocukların duyguları anlama becerisi ile annelerin çocukların olumsuz duygularına yönelik sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişki ise Pearson Korelasyon katsayısı ile incelenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre çocukların duyguları anlama becerisi çocukların içinde bulunduğu aya göre farklılık gösterirken, cinsiyete bağlı farklılık göstermemiştir. Çocukların duyguları anlama becerisi annelerin mesleği, öğrenim düzeyi ve ailenin gelir düzeyine göre de farklılık göstermemiştir. Annelerin sosyalleştirme davranışları kapsamında, destekleyici olan ve destekleyici olmayan anne tepkileri ise çocukların cinsiyetine ve içinde bulunduğu aya göre anlamlı bir farklılık ortaya koymamış, destekleyici olmayan anne tepkilerinin çocukların içinde bulunduğu ayın temel etkisine göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı, ancak bu etkinin oldukça küçük olduğu görülmüştür. Annelerin sosyalleştirme davranışlarında destekleyici tepkiler annelerin mesleğine, öğrenim düzeyine ve ailenin sahip olduğu gelir düzeyine göre farklılık göstermemişken, destekleyici olmayan anne tepkileri annelerin mesleğine, öğrenim düzeyine ve ailenin sahip olduğu gelir düzeyine göre farklılık göstermiştir. Çocukların duyguları anlama becerileri ile annelerin çocukların olumsuz duygularına yönelik sosyalleştirme davranışları arasında bir ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
The aim of the study was to investigate the relationship between maternal emotional socialization behavior to preschool children?s negative emotions, and preschool children?s understanding of emotions. The participants of the present study were 210 Turkish preschoolers aged between 48 and 72 months of age and their mothers. All participants were drawn from preschools/kindergardens located in Ankara. The emotion understanding skills of preschoolers were evaluated) by Affect Knowledge Test, including emotion labeling, emotion recognizing and perspective taking skills of preschoolers. As for the emotion recognition part of the Affect Knowledge Test, in order to determine the childrens? level of readiness in receptive language skills; before the application of The Affect Knowledge Test, The Receptive subtest of TIFALDI (Turkish Expressive and Receptive Language Test) was administered. The mother?s occupation, education level and family income level were assessed by using Maternal Demographic Characteristics Form. In order to gather general information about children, Information Form was used. Mother's emotional socialization behavior were evaluated with the Coping with Negative Emotion Scale.Children?s emotion understanding skills and maternal supportive and nonsupportive responses were handled in terms of children?s month and gender, mother?s occupation and education level, family income in this study. Confirmatory Factor Analysis was conducted for Turkish adaptation of Affect Knowledge Test. Twoway ANOVA was used to assess sex and gender differences in emotion understanding, supportive maternal responses and nonsupportive maternal responses. Dunnett?s C Method was used for post-hoc comparisons to find group differences.One-way ANOVA was performed to assess mother?s occupation and education level, family income level differences in children?s emotion understanding and supportive maternal responses and nonsupportive maternal responses. Scheffe?s S Method was used for post hoc comparisons. The relationship between children?s emotion understanding and maternal emotional socialization (supportive and nonsupportive responses) was evaulated by Pearson Moment Correlation Coefficients. Results indicated that emotion understanding reflected significant month differences among preschoolers. Gender differences did not emerge in children?s emotion understanding. Emotion understanding did not indicate significant differences depending on mother?s occupation and education level, family income. Supportive responses of maternal socialization did not reflect any significant differences according to children?s month and gender. Nonsupportive responses of of maternal socialization did not produce any significant differences according to children?s gender. Nonsupportive responses of of maternal socialization yielded significant differences based on children?s month but this effect was quite small. Supportive reactions did not produce a significant difference based on mother?s occupation and education level, family income but nonsupportive reactions revealed significant differences according to mother?s occupation and education level, family income. The results did not provide a significant relationship between preschooler?s emotion understanding and maternal emotional socialization behaviors to preschooler?s negative emotions.