Algılanan çevre sorunlarının sürdürülebilir turist davranışına etkisi
The impact of perceived environmental issues on sustainable tourist behaviors
Yazar: ZEHRA SALTIK
Danışman: PROF. DR. ORHAN AKOVA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Davranışsal inanç = Behavioral belief ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Turistik davranışlar = Touristic behaviours ; Turistler = Tourists ; Turizm = Tourism ; Yeşil ürün = Green product ; Çevre = Environment ; Çevre algılama = Environment identification ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Bu tez araştırması, turizm faaliyetlerine katılan bireylerin çevreye yönelik algılarının sürdürülebilir tatil davranışı üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu etkileşimde öznel normların, yeşil ürün satın alma davranışının ve davranışsal inancın aracılık rolünün tespit edilmesi hedeflenmektedir. Araştırmanın üç temel araştırma sorusu bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, çevre algısının sürdürülebilir tatil davranışı, öznel normlar, yeşil ürün satın alma davranışı ve davranışsal inanç üzerindeki etkisidir. İkincisi, öznel normların ve davranışsal inancın, yeşil ürün satın alma davranışı üzerindeki etkisi; üçüncüsü ise çevre algısının sürdürülebilir tatil davranışı üzerindeki etkisinde öznel normların, yeşil ürün satın alma davranışı ile davranışsal inancın aracılık rolü olup olmadığıdır. Araştırma sorularına uygun olarak kuramsal bir araştırma modeli ve hipotezler geliştirilmiştir. Elde edilen veri üzerinden ölçeklere yönelik güvenirlik, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Kurulan model doğrultusunda yol ve aracılık rolü analizleri yapılmıştır. Yol analiz sonuçları, turistlerin çevreye yönelik algılarının, sürdürülebilir tatil davranışı ile öznel normlar üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Fakat turistlerin çevreye yönelik algılarının yeşil ürün satın alma davranışı ve davranışsal inanç üzerinde herhangi bir anlamlı etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Diğer taraftan öznel normlar ile davranışsal inancın, yeşil ürün satın alma davranışı üzerinde önemli bir etkisi olduğu analizlerle ortaya konulmuştur. Aracılık rolü analizinde ise turistlerin çevreye yönelik algılarının sürdürülebilir tatil davranışları üzerindeki etkisinde öznel normların aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Ancak yeşil ürün satın alma davranışı ile davranışsal inancın, çevreye yönelik algı ile sürdürülebilir tatil davranışı arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir aracı rol üstlenmediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir turizm, çevre sorunları, sürdürülebilir çevresel tatil davranışı, öznel normlar, davranışsal inanç, yeşil ürün satın alma davranışı.

Abstract:
This research aims to analyze the effect of tourists' environmental perception on their environmental sustainable vacation behavior. In addition, it aims to determine the madiating role of subjective norms, green product purchasing behavior and behavioral beliefs. This research has three main questions. The first one is the effect of environmental perception on environmental sustainable vacation behavior; the second one is the effects of subjective norms and behavioral beliefs on green product purchasing behavior. The last one is the madiating role of subjective norms, green product purchasing behavior and behavioral beliefs between environmental perception and environmental sustainable vacation behavior. In accordance with research questions, a theoretical reseach model and hypothesis were developed. With the data collected, the scales were reliability analyzed, explanatory and confirmatory factor analyzed. Then, path and madiating role analysis were done to test the research model. According to path anaysis, tourists' environmental perception was statistically found to be effective on subjective norms and environmental sustainable vacation behavior. Yet, no effect of environmental perception was found on behavioral beliefs and green product purchasing behavior. On the other hand, the effects of social norms and behavioral beliefs on green product purchasing behavior were found statistically significant. According to madiating role analysis, while subjective norms were determined to have a madiating role between environmental perception and sustainable vacation behavior; green product purchasing behavior and behavioral beliefs were found to have no madiating role.

Key Words: Sustainable tourism, environmental issues, environmental sustainable vacation behavior, subjective norms, behavioral beliefs, green product purchasing behavior.