Patara kent bazilikası litürjik taş eserleri
Liturgical furnishing of the great basilica at Patara
Yazar: CEREN DEMİRTON
Danışman: PROF. DR. BURCU CEYLAN DUGGAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bazilika = Basilica ; Levhalar = Plates ; Likya = Lycia ; Patara = Patara ; Taş eserler = Stone works

Özet:
Bu tez çalışmasının konusu, Patara'da Kent Bazilikası'nda yapılan kazı çalışmaları sonucunda ele geçen litürjik mimari plastik taş eserlerin belgelenmesi, motif, ölçü ve malzeme bakımından incelenip tasvir edilmesi, Bizans sanatındaki benzer örneklerle karşılaştırılarak işlevlerinin saptanması, tarihlendirilmesi ve belirlenen litürjik elemanların restitüsyon önerisinden oluşmaktadır.
Patara Kent Bazilikası yaklaşık 60x30 metre boyutu ile Likya Bölgesi kapsamında bilinen en büyük kiliselerden biridir. Üç nef, narteks ve atriumdan oluşan kısaltılmış haç transept planına sahip yapı, mimari  verilere göre M.S. 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilmiştir. 
Yapılan çalışmalar neticesinde toplamda 187 adet litürjik taş eser ele geçmiştir. Erken Hıristiyanlık Dönemi'ne tarihlediğimiz templon kuruluşunun, altar masasının, kyborium yapısının ve levhalardan bir kısmının değerlendirmeleri yapılarak restitüsyon çalışması tamamlanmıştır. Kuzey-güney yan neflerde kullanıldığı düşünülen yekpare kireç taşından oluşturulmuş dört yönlü trapez kesitli levha parçalarının benzer örneklerine Bizans mimari plastik literatüründe henüz rastlanmamış olması sebebiyle "Monolitik Levha" olarak yeni bir adlandırma önerilmiştir. 
Yapının farklı evrelerde geçirdiği onarım ve düzenleme çalışmaları ile eserler üzerinde dönemsel bağlantılar kurularak araştırma tamamlanmıştır. Taş eserler üzerindeki motif, ölçü, malzeme ve benzer örnekler doğrultusunda yapılan değerlendirmeler sonucunda eserler yoğunlukta M.S. 5. yüzyıl ila M.S. 6. yüzyıl aralığına tarihlendirilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the stone liturgical furnishings found at the Great Basilica at Patara, obtained during the excavations undertaken between 2013 and 2017. For that purpose, the materials, measurements, and decoration programme are recorded and analysed. This is followed by a comparative analysis between the liturgical furnishings at Patara and similar examples found in Byzantine art. Finally, dating and restitution is suggested for the liturgical furnishings.
With its dimensions of 61x32 m, the Great Basilica at Patara is one of the largest churches known in Lycia. The building has a transept plan, and comprises of three naves, a narthex, and an atrium. According to the architectural evidence, the basilica can be dated to the first half of the 5th century AD.
During the excavations, 187 stone liturgical remains have been uncovered. The altar, the ciborium and the parapets have been investigated and their restitution has been completed. 
The fragments of the parapets, made of monolithic limestone and edged in quadrivial trapezoid form, can be seen in the northern and southern naves of the basilica. Since no similar examples have been found in Byzantine architecture, the term "Monolithic Panel" has been proposed as the new definition of such types. 
The investigation has been completed by establishing chronological relations between the repair/renovation works in various phases of the building and the furnishings. The examination of the decorations, materials, measurements, and the comparative analysis between buildings, concludes that the remains of the liturgical furnishing of the Great Basilica at Patara, date mostly to the 5th and 6th centuries.