İbn Mâlik ve nahiv ilmi açısından el-Elfiyye adlı eseri
Ibn Mali̇k and hi̇s work called al-Alfi̇yyah i̇n terms of grammar
Yazar: TURAN BAHŞİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASİN PİŞGİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: El-Elfiyye = Al-Alfi̇yyah ; Söz dizim = Syntax ; İbn Malik = İbn Malik

Özet:
Bu çalışma, "İbn Mâlik ve Nahiv İlmi Açısından el-Elfiyye Adlı Eseri" başlığını taşımaktadır. Endülüs'te dünyaya gelip daha sonra doğuya göç ederek ilmî faaliyetlerine burada devam eden İbn Mâlik (ö. 672/1274), başta nahiv olmak üzere sarf, kıraat, lügat ve diğer ilimlerde gerek mensûr gerekse manzûm birçok kıymetli eser kaleme almış olup ve sonraki devirlerde nahiv alanında otorite kabul edilerek bu ilmin gelişimine büyük katkılar sağlamıştır. 
Onun, nahiv ilmini şiirsel bir üslupla anlattığı el-Elfiyye adlı manzumesi, bu alanda kaleme alınan eserler için adeta bir dönüm noktası olarak kabul edilmiş, günümüze dek Arap dili öğretiminde temel bir eser olarak okutulmuş, öğrenciler tarafından ezberlenmiş ve ayrıca birçok bilgin tarafından eser üzerinde şerh ve hâşiye türü çalışmalar yapılmıştır.  
Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde nahiv ilminin ortaya çıkış serüveni ve İslâmi ilimlerdeki elfiyye geleneği hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İbn Mâlik'in hayatı, ilmî kişiliği ve yazdığı eserler ele alınmış; ikinci bölümde ise el-Elfiyye'nin nahiv ilmi açısından değerinin tespiti amacıyla, eserin bölümleri, içeriği, istişhad metodu, İbn Mâlik'in konu anlatımında kullandığı üslupları ve bu alanda kendinden önceki fikirler karşısındaki tutumu konu edinilmiştir. Ayrıca eser üzerinde yapılan çalışmalara değinildikten sonra nahiv öğretimi açısından eserin değeri tespit edilmeye çalışılmıştır.
Araştırma süresince tasnif yöntemine başvurulmasının yanı sıra, İbn Mâlik'in bu eserinin nahiv ilmine ve öğretimine katkılarını tespit bağlamında analitik yöntemin kullanılmasına da gayret edilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Ġbn Mâlik, Elfiyye, Nahiv, Didaktik ġiir, Arapça.

Abstract:
This study is titled "Ibn Malik and His work called al-Alfiyyah in terms of grammar" He was born in Andalusia in 1274 (as Hijrî 672). After that he migrated East and continued to his scientific activities here. He has authored very valuable works including especially Grammar, Morphology, Quran Recitation, Linguistics, and other İslamic Sciences either in Prose or Poetic forms. He was then recognized as an authority in the field of Arabic Grammer and has contributed greatly to the development of this field.
The work of al-Alfiyyah which the author handled the Arabic grammer in a poetic style has been accepted as a turning point for similar works written in this field. It has been taught as an essential trace in the teaching of the Arabic language until today. In addition to that, It has been interpreted and annotated for many times by many scholars.
This study consists of an introduction and two main sections. In the introduction, a brief information about the emergence of Arabic grammar (ılmu'n-Nahv) and Alfiyyah tradition in Islamic sciences is given. In the first section, life of Ibn Malik, scientific personality and his works are dealt with. In the second section, in order to determine grammatic value of al-Alfiyyah, chapters and content of the work, his substantiational method and lecture styles and also his attitude towards ideas of its predecessor in this area are discussed. In addition to that, after mentioning about works done on al-Alfiyyah, the value of it in terms of teaching Arabic grammer (ılmu'n-Nahv) is studied to determine.
During the research process, classification method has been applied. In addition to that, analytical methods are also resorted in order to be able to specify the conturbutions of al-Alfiyyah to the Arabic grammer and teaching of it.



Keywords: Ibn Malik, Alfiyyah, Nahv, Didactic Poetry, Arabic.