Ayasofya'nın sembolizm açısından incelenmesi
Examination of Ayasofia in terms of symbolism
Yazar: PINAR CENDELER
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ÖZDÖL KUTLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı / Rekreasyon ve Turist Rehberliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Turizm = Tourism
Dizin: Ayasofya = Ayasofya ; Dini turizm = Religious tourism ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Sembolik değerler = Symbolic values ; Sembolizm = Symbolism ; Turizm = Tourism ; Turizm türleri = Tourism species ; İnanç turizmi = Faith tourism ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İnsanlık varoluşundan beri birçok inanç sistemi oluşturmuş ve bu inançlar birbirlerinden sonsuz unsurlar alarak kendilerini yeniden ortaya koymuşlardır. Özellikle Hristiyanlık öncesi çoktanrılı inanışının hâkim olduğu Roma İmparatorluğu'nda Hristiyanlığın benimsenmesi sürecinde şiddetli baskılar ve yasaklar koyulmuştur. Hristiyan inancına sahip kişiler bu yasaklar döneminde inanç ve ibadetlerini gizli bir şekilde yaşamak ve yaymak zorunda kaldıklarından, inançlarını semboller ile ifade etmişler. Bu semboller inanış biçiminin sessiz ve herkes tarafından anlaşılamayan bir dili haline gelmiştir. Hristiyanlık, çoktanrılı dinin içinde şekillenmiş ve dönem insanının inanış biçimini yansıtan semboller ile gizil ve derin bir aktarıma dönüşmüştür. Doğu Roma İmparatorluğu Hristiyan geleneği üzerine inşa edilmiştir. Fakat çoktanrılı dinin düşünce yapısı Hristiyanlık ile iççice geçmiş ve kendini birçok Hristiyanlık eserinde ortaya koymuştur. Özellikle Doğu Roma'nın merkezi olan İstanbul bu düşünüş biçimiyle bezenmiştir. İmparatorluk kilisesi olarak inşa edilen Ayasofya'da bulunan Hristiyanlık öncesi semboller ve onların Hristiyanlık dönemi sonrasındaki anlamları bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm sembol ve sembolün bir alt alanı olan dini sembolün incelenmesi, ikinci bölüm Ayasofya'yı tarihi süreci açısından ele aldığımız bölüm ve üçüncü bölüm ise Ayasofya'nın sembolik açıdan öncelikli kavramsal olarak ardından kendinde var olan dini sembollerin Hristiyanlık öncesi ve sonrası dönemde sembolizm bakış açısıyla incelenmesi, kubbenin sembolik açıdan incelenmesi ve Ayasofya'da var olduğu düşünülen kutsal emanetlerin yine aynı bakış açısı ile incelenmesidir.

Abstract:
Since the existence of humanity, many belief systems have been formed and these beliefs have taken infinite elements from each other and re-manifested themselves. Particularly in the Roman Empire, where pre-Christian polytheistic belief prevailed, severe repression and prohibitions were imposed during the adoption of Christianity. People with Christian faith expressed their beliefs with symbols because they had to live and spread their faith and worship secretly during these prohibitions. These symbols have become a silent and incomprehensible language of belief. Christianity has been shaped within polytheistic religion and has been transformed into a secret and deep transfer with symbols reflecting the beliefs of the people of the period. The Eastern Roman Empire was built on the Christian tradition. However, the polytheistic thought structure was intertwined with Christianity and manifested itself in many Christian works. Especially Istanbul, the center of Eastern Rome, is decorated with this way of thinking. The pre-Christian symbols in Hagia Sophia, which was built as an imperial church, and their meanings after the Christian period form the basis of this study. The study consists of three main sections. The first part is the examination of the symbol and the religious symbol which is a sub-field of the symbol, the second part is the part where we consider the Hagia Sophia in terms of its historical process and the third part is the conceptual examination of the Hagia Sophia in the symbolic perspective, then examining the religious symbols that existed in them from the perspective of symbolism in pre-Christian and post-Christian periods, symbolic examination of the dome and the sacred relics that are thought to have existed in Hagia Sophia.