Engelli çocuğa sahip kadınların feminist grup çalışması deneyimi: Bir karma yöntem araştırması
The feminist groupwork experiences of women with disabled children: A mixed method research
Yazar: MELİKE TEKİNDAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM CANKURTARAN ÖNTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Feminizm = Feminism ; Grup araştırması tekniği = Group study technique ; Grup döngüsü = Group cycles ; Grup çalışması = Group work ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Kadın-erkek ilişkileri = Woman-man relations ; Kadınlar = Women ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Bu araştırmayla engelli çocuğa sahip kadınların feminist grup çalışması uygulaması yapılarak kadınların benlik saygısını yükseltmek ve toplumsal cinsiyet tutumlarının daha eşitliğe dayalı olmasını sağlamakla birlikte; kadınların güçlenmeleri için bilinç gelişimini sağlamaktır. 
Bu amaç doğrultusunda karma yöntemli olarak yapılandırılan araştırma; nitel boyuta göre feminist grup çalışmasına katılan kadınlardan derinlemesine görüşme yöntemiyle yaşam öyküleri alınarak, 11 hafta boyunca feminist grup çalışması gerçekleştirildi. Yaşam öyküsünün ve grup çalışmasının tematik içerik ve süreç analizi MAXQDA 11 kullanıldı. Nicel boyutunda kadınların benlik saygısını ve toplumsal cinsiyet rolleri tutum düzeylerini ne yönde etkilediğini belirlemek amacıyla, "ön test-son test kontrol gruplu deneysel model" kullanıldı. 
Engelli çocuğa sahip kadınların yaşam öykülerine göre temel sonuçlar; kadınlığın inşasında evlilikle ve engellilikle birlikte yaşamları değişmektedir. Evlilikten önce ve sonra deneyimlerinde içselleştirdikleri ataerkil baskı mekanizmaları hayatlarına ev içi emek, toplumsal cinsiyet rol kalıplarına yönelik "ideal kız çocuk", "ideal gelin", "ideal anne" olma beklentileri, mekânlarının ev ile kısıtlanması ve eğitimden yoksunluk olarak yansımaktadır. Ayrıca, engellilikle birlikte hayatları incelendiğinde karşımıza sosyal dışlanma deneyimleri ile birlikte kamusal alanda güçlenme deneyimleri ve hak temelli kadınlık mücadeleleri, hayatlarında kırılma noktası yaratan önemli kadınlık deneyimlerini oluşturmaktadır. 
Feminist grup çalışmasının sonuçları incelendiğinde ise, kadınlar grubun başlangıcından sonuna kadar yaşadıkları kadınlık deneyimlerini toplumsal cinsiyete dayalı rol beklentileri kapsamında sorguladılar.Topluluk önünde kendilerini ifade ettiler, yaşadıkları ortak deneyimleri paylaştılar,deneyim farklılıklarını değerlendirdiler; birbirlerine güvenerek empati kurdular, meydan okuma stratejileri geliştirdiler, seslerini çıkarmaya başladılar, cesaretlendiler, kendi düşünce duygu ve ihtiyaçlarını ifade etmeye başladılar. 
Araştırmanın sonuçlarına göre engelli çocuğa sahip kadınlarla yapılacak feminist grup çalışmalarının özellikle özel eğitim merkezlerinde sosyal hizmet uygulamaları arasında yer almalıdır. Çünkü bu gibi güçlendirme temelli sosyal hizmet uygulamaları kadınların kendilerine olan güven gelişimini ve kadınlık konusunda farkındalık kazanmalarını sağlamaktadır. Ayrıca, feminist grup çalışmalarına engelli çocuğa sahip kadınların eşlerinin de eş zamanlı olarak dahil edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte araştırmanın sonuçlarına göre özellikle feminist sosyal hizmet politikasının gerekliliğiyer almaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
The aim of this work is to raise the self-respect levels of women with disabled children through feminist groupwork practice; make their gender attitudes more equality-based; enable them to consciousness raising by strengthening themselves.
This is a mixed method study. In the qualitative part of this study, the life stories of women participating in feminist groupwork were obtained through in-depth interview. Feminist groupwork was performed for 11 weeks. MAXQDA 11 was used for thematic content and process analyses of the life stories and the groupwork. In the quantitative part, "pretest-posttest control group experimental model" was used to determine how female groupwork affected the self-respect levels and the gender roles of the women.
The main results of the life stories of the women with disabled children show that women's lives change as a result of marriage and disability through the construction of feminity. Patriarchal pressure mechanisms which women internalize in their before and after marriage manifest themselves as domestic labor; expectations for them to be an "ideal female child", an "ideal daughter-in-law", and an "ideal mother" on the basis of gender role patterns; limitation of living spaces to houses; and deprivation of education in their lives. In addition, their lives with disability indicate the prevalence of experiences involving social exclusion and strengthening in the public sphere as well as rights-based women's struggles, which may stand as breaking points in their lives. 
The main results of this study on the basis of the findings obtained from feminist groupwork show that the women explored their experiences as women from the beginning to the end of the groupwork and their gender-based role expectations. They expressed themselves before the other individuals, shared their common experiences, evaluated the differences in the experiences, empathized with each other by trusting in one another, developed challenging strategies, started to make their voices heard, took courage, and began to express their feelings and needs. 
The results of this study imply that feminist groupwork practices with women having disabled children should be incorporated in social work practices provided in special education centers. This is because; strengthening-based social work practices of this sort improve women's self-confidence and raise their awareness of feminity. Moreover, the husbands of women having disabled children should be incorporated in feminist groupwork simultaneously. Finally the results of this study indicates the need for a feminist social work policy.