Diyabetik nefropatisi olan hastalarda kılavuzlarda önerilennefroprotektif ajanların gerçek yaşamda kullanım durumu
Real life usage of nephroprotective agents recommended inthe guidelines in patients with diabetic nephroparthy
Yazar: BANU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN OĞUZ ; DOÇ. DR. MİRAÇ VURAL KESKİNLER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetik nefropatiler = Diabetic nephropathies

Özet:
Diyabetik böbrek hastalığı diabetes mellitusun (DM) önemli komplikasyonlarından olup son dönem böbrek hastalığının (SDBH) önde gelen nedenlerindendir. Kılavuzlar diyabetik böbrek hastalığının önlenmesinde etkinlikleri klinik çalışmalarla kanıtlanmış ilaçların kullanımını güçlü öneri düzeyleri ile önermektedir. Çalışmamızda diyabetik böbrek hastalığı olan tip 2 DM hastalarında böbrek yetersizliğinin ilerleyişini azaltmak amacıyla güncel kılavuzlar tarafından önerilen farmakolojik ajanların gerçek hayatta ne ölçüde uygulanmakta olduğunu ortaya çıkarmayı amaçladık. 
  Bu retrospektif tek merkezli çalışmada 01.01.2021 ile 30.09.2022 tarihleri arasında İstanbul Medeniyet Üniversitesi Prof. Dr. Süleyman Yalçın Hastanesi iç hastalıkları diyabet hipertansiyon polikliniği ve diyabet hipertansiyon ve kolesterol polikliniğine başvuran tip 2 DM tanılı olan hastaların yaş, cinsiyet, diyabet yaşı, kullanmış oldukları ilaç, hemoglobin A1c (HbA1c), tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), albüminüri verileri kaydedildi. Hastalar diyabetik böbrek hastalığı olan ve olmayan olarak iki grupta incelendi. Bu hastaların almış olduğu Sodyum Glukoz Ko-Transporter 2 İnhibitörü (SGLT2i), Glukagon Benzeri Peptid-1 Reseptör Agonisti (GLP1-RA), ACEi veya ARB "renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi (RAAS) blokeri" grubu ilaçların kullanımı özellikleri belirlenerek istatistiksel olarak değerlendirildi.
  Çalışmaya dahil edilen 1040 hastadan 580'i (%55,8) kadındı, yaş dağılımı 18 ile 90 yaş arasındaydı. Yaş ortalaması 61'di. Hastaların ortalama diyabet süresi 12,56±8,03 yıldı. Hastaların 609'unda (%59) diyabetik böbrek hastalığı mevcut idi. Diyabetik böbrek hastalığı olmayan hastaların HbA1c ortalaması (%7,57±1,89) diyabetik böbrek hastalığı olan hastalardan (%8,08±2,08) daha yüksek saptandı (p=0,001). Diyabetik böbrek hastalığı olan hasta grubunda hipertansiyon görülme oranı (%76,0) olmayanlara (%61,3) göre daha yüksek idi (p=0,001). Diyabetik böbrek hastalığı olan hastaların %58'inin SGLT2i kullanımı, %4,8'inde GLP-1 RA kullanımı, %63,1'inde RAAS blokeri kullanımı olduğu saptandı. Diyabetik böbrek hastalığı olan hastalarda ilk basamakta önerilen iki nefroprotektif ajan olan SGLT2i ve RAAS blokerinin beraber kullanım durumu %36,1 olarak bulundu. Diyabetik böbrek hastalığı ve aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (ASKVH) birlikteliği olan hastalarımızda ise SGLT2i kullanım oranı %61,3, GLP-1 RA kullanım oranı %1,3, RAAS blokeri kullanım oranı ise %71,9 olarak görüldü.
  Diyabetik böbrek hastalığını ve komplikasyonlarını önlemek için kılavuzların önermiş olduğu nefroprotektif ajanların gerçek hayatta kullanım oranı beklenin çok altındadır. Bu sonuçlar, hastaların kanıta dayalı tıp önerilerine uygun tedavi almalarını sağlayacak uygulama ve politikaların geciktirilmeden hayata geçirilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Aterosklerotik Kardiyovasküler Hastalık, Diyabetik Böbrek Hastalığı, Glukagon Benzeri Peptid-1 Reseptör Agonisti, Renin-Anjiyotensin-Aldosteron Sistemi Blokeri, Sodyum Glukoz Ko-Transporter 2 İnhibitörü

Abstract:
Diabetic kidney disease is one of the major complications of diabetes mellitus (DM) and this is one of the leading causes of end-stage renal disease. In prevention of diabetic kidney disease guidelines recommend the use of the drugs with strong recommendation levels whose efficiency has been proved in clinical studies. In this study, it is aimed to reveal that the degree to which pharmacological agents recommended by the up-to-date guidelines are applied in real life for the purpose of reducing the progression of kidney failure in type 2 DM patients with diabetic kidney disease.
In this single-centered retrospective study, age, gender, diabetic age, medications they currently used, hemoglobin A1c (HbA1c), estimated glomerular filtration rate (eGFR) and albuminuria data of patients with a diagnosis of type 2 DM who applied to internal diseases diabetes hypertension and diabetes hypertension and cholesterol polyclinics of Istanbul Medeniyet University Prof. Dr. Süleyman Yalçın Hospital in between 01.01.2021 and 30.09.2022, were recorded. The patients were divided into two groups as patients with diabetic kidney disease and patients without diabetic kidney disease. The use of group sodium glucose co-transporter inhibitor (SGLT2i), glucagon like peptide analogue-1 receptor agonist (GLP1-RA), ACEi or ARB "renin-angiotensin-aldosterone system (RAAS) blockade" medications taken by these patients is evaluated statistically by determining their characteristics.
1040 patients whose included in the study, 580 of them (55.8%) were women and the age distribution was in between 18 and 90 years old. The average age of these patients was 61. The mean duration of diabetes of these patients was 12,56±8,03 years. Diabetic kidney disease was existed in 609 patients (59%). It is found that the mean of HbA1c of patients with absence of diabetic kidney disease (7.57±1.89%) is higher than patients with the presence of diabetic kidney disease (p=0.001). The rate of incidence of hypertension is found to be higher in the group of patients with presence of diabetic kidney disease (%76) than those with the absence of diabetic kidney disease (%61,3) (p=0.001). It was detected that 58% of patients with diabetic kidney disease utilized SGLT2i, 4.8% utilized GLP-1 and 63.1% utilized RAAS blockers. Furthermore, it is found that the use of SGLT2i with RAAS blockers which are the two nephroprotective agents recommended in the first step for the patients with diabetic kidney disease, is found to be 36.1%. Besides, it was detected that 61.3% of patients who both have diabetic kidney disease and atherosclerotic cardiovascular disease (ASKVH) utilized SGLT2i, 1.3% utilized GLP-1 and 71.9% utilized RAAS blockers.
Consequently, the rate of utilization of nephroprotective agents recommended by the guidelines to prevent diabetic kidney disease and its complications in real life is far below the expectations. These outcomes reveal the necessity of practices and policies that will enable patients to receive treatment in accordance with evidence-based medicine recommendations without loss of time.

Keywords: Atherosclerotic Cardiovascular Disease, Diabetic Kidney Disease, Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonist, Renin-Angiotensin-Aldosterone System Blocker, Sodium Glucose Co-Transporter 2 Inhibitor