İz mineral enjeksiyonlarinin anöstrus döneminde senkronize edilen koyunlarda serum iz mineral seviyeleri ve reprodüktif parametrelere etkisi
The effect of trace mineral i̇njections on serum trace mineral levels and reproductive parameters i̇n ewe synchronized during anoestrus
Yazar: ATAKAN ÇORTU
Danışman: PROF. DR. ÖRSAN GÜNGÖR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Koyunlar = Sheep ; Mineraller = Minerals ; Östrus = Estrus ; Üreme = Reproduction ; Üreme performansı = Reproductive performance ; İvesi koyunları = Awassi sheeps

Özet:
Sunulan çalışma ile İvesi ırkı koyunlarda progesteron temelli östrus senkronizasyonu öncesinde uygulanan iz mineral enjeksiyonlarının, serum iz mineral seviyeleri ile reprodüktif parametrelere etkisinin araştırılması amaçlandı.
Çalışmada 2-5 yaşları arasında vücut kondisyon skoru yaklaşık 3 olan 300 baş koyun, rastgele 3 eşit gruba ayrıldı. İz mineral grubuna (Grup iz, n=100), östrus senkronizasyonu uygulamasından 14 gün önce 2 ml iz mineral (Activate®, Alke, Türkiye) kas içi uygulandı. Kontrol grubuna (Grup kontrol, n=100) ve NaCl grubuna (Grup NaCl, n=100) 2 ml %0,9'luk izotonik NaCl kas içi uygulandı. İz mineral ve kontrol grubundaki koyunlara 12 gün süre ile 60 mg MAP içeren süngerler (Esponjavet®, Hipra, İspanya) intravajinal uygulandı. NaCl grubuna östrus senkronizasyonu uygulanmadı. Süngerlerin çıkarıldığı gün iz mineral ve kontrol grubundaki koyunlara kas içi 500 IU eCG (Oviser®, Hipra, İspanya), NaCl grubundaki koyunlara ise 5 ml %0,9'luk izotonik NaCl enjeksiyonu yapıldı. Her gruptaki 10 adet belirli koyundan kan örnekleri alarak iz mineral enjeksiyonları yapılmadan önce, süngerlerin uygulandığı ve çıkarıldığı günler olmak üzere toplam 3 kez serum bakır, çinko ve manganez seviyeleri belirlendi. Koyunlar süngerler çıkarıldıktan 24 saat sonra koçlarla 4 gün boyunca, sabah 06:00-08:00 ve akşam 18:00-20:00 aralıklarında 12 saatte 1 olmak üzere elde sıfat usulü ile çiftleştirildi. Serum bakır seviyesi (µg/L) sırasıyla grup iz'de 1085±103, 1009.4±99.2 ve 1045.3±51.7; grup kontrol'de 977.6±49.2, 1096.4±86.8 ve 1159.6±70.6, grup NaCl'de 958.0±79.7, 1027.3±63.4 and 1002.5±34.7; serum manganez (µg/L) seviyesi grup iz'de 1.976±0.135, 2.036±0.123, 1.956±0.129; grup kontrol'de 1.834±0.138, 1.8878±0.0728, 1.8597±0.0802, grup NaCl'de 1.8164±0.0795, 1.9636±0.0602 and 1.8023±0.0852; serum çinko seviyesi (µg/L) grup iz'de 674.8±14.9, 696,1±21,4 ve 667.92±8.00; grup kontrol'de 673.9±25.8, 635.22±9.97 ve 665.9±12.1, grup NaCl'de 708.7±21.7, 684.1±35.7 ve 734.5±15.4 olarak belirlendi. Yapılan istatistiksel analizde 1, 2 ve 3. ölçümlerde gruplar arasında serum bakır, çinko ve manganez seviyeleri açısından anlamlı bir fark bulunamadı (p>0.05). NaCl grubunda östrus aktivitesi gözlenmediği için üreme parametreleri bu grupta değerlendirmeye alınmadı. İz mineral ve kontrol gruplarında sırasıyla eCG tedavisi ile östrus başlangıcı arasındaki süre (saat) 38.069±0.789, 36.837±0.743; ortalama östrus süresi (saat) 29.655±0.958, 26.093±0.872; östrus görülme oranı %87, %86; konsepsiyon oranı %75.86, %73.25; gebelik oranı %66, %63; kuzulama oranı %62, %59; tekiz doğum oranı %59.67, %59,32; ikiz doğum oranı %35.48, %35.59; üçüz doğum oranı %4.83, %5.08; çoğuz doğum oranı %40.32, %40.67; güç doğum oranı ise %14.51, %10.16 olarak belirlendi. İz mineral grubundaki koyunlardan 90, kontrol grubundaki koyunlardan 86 adet kuzu elde edildi. Ortalama östrus süresinin grup iz'de daha uzun sürdüğü ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.05). Grup iz'de eCG tedavisi ile östrus başlangıcı arasındaki süre, östrus, konsepsiyon, gebelik, kuzulama, tekiz doğum, güç doğum oranı ve toplam kuzu sayısının; grup kontrolde ise ikiz, üçüz ve çoğuz doğum oranının sayısal olarak daha yüksek olmasına rağmen gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark belirlenemedi (p>0.05). Sonuç olarak vitamin ve mineral bakımından dengeli bir rasyon ile beslenen İvesi ırkı koyunlarda östrus senkronizasyonu öncesinde enjektabl olarak uygulanan iz minerallerin, intravajinal süngerlerin uygulandığı ve çıkarıldığı dönemde serum iz mineral seviyeleri ile reprodüktif özellikleri istatistiksel olarak önemli ölçüde etkileyemediği kanısına varıldı.

Abstract:
With the presented study, it was aimed to investigate the effect of trace mineral injection before progesteron based oestrous synchronization on some serum trace mineral levels, oestrus and some reproductive parameters in Awassi ewes. In the study, 300 ewes between 2-5 years old with a body condition score of approximately 3 were randomly divided into 3 equal groups. In the trace element (Group trace, n=100) group, 2 ml of trace mineral (Activate®, Alke, Turkey) was administered intramuscularly 14 days before the oestrus synchronization application. In the control group (Group control, n=100) and NaCl group (Group NaCl, n=100) 2 ml 0.9% isotonic NaCl was administered intramuscularly. Ewes in trace element and control groups were placed intravaginally with sponges containing 60 mg MAP (Esponjavet®, Hipra, Spain) for 12 days. Oestrus synchronization was not applied to the NaCl group. On the day the sponges were removed, 500 IU eCG (Oviser®, Hipra, Spain) was injected intramuscularly to the sheep in the trace mineral and control groups and 5 ml of 0.9% isotonic NaCl was injected to the sheep in NaCl group. Serum copper, zinc and manganese levels were determined via blood samples 3 times, before the trace mineral injections, on the days when the sponges were placed and removed. 24 hours after the sponges were removed, ewes were hand mated with rams for 4 days, every 12 hours between 06:00 and 08:00 in the morning and 18:00-20:00 in the evening. Serum copper level (µg/L) was 1085±103, 1009.4±99.2 and 1045.3±51.7 in group trace, 977.6±49.2, 1096.4±86.8 and 1159.6±70.6 in group control and 958.0±79.7, 1027.3±63.4 and 1002.5±34.7 in group NaCl; serum manganese level (µg/L) was 1.976±0.135, 2.036±0.123, 1.956±0.129 in group trace, 1.834±0.138, 1.8878±0.0728, 1.8597±0.0802 in group control and 1.8164±0.0795, 1.9636±0.0602 and 1.8023±0.0852 in group NaCl; serum zinc level (µg/L) was 674.8±14.9, 696.1±21.4 and 667.92±8.00 in group trace, 673.9±25.8, 635.22±9.97 and 665.9±12.1 in group control and 708.7±21.7, 684.1±35.7 ve 734.5±15.4 in group NaCl respectively. In the statistical analysis, no significant difference was found between the groups in terms of serum copper, zinc and manganese levels in the 1st, 2nd and 3rd measurements (p>0.05). Since estrus activity was not observed in the NaCl group, reproductive parameters were not evaluated in this group. The time between eCG treatment and the onset of oestrus (hours) 38.069±0.789, 36.837±0.743; mean duration of estrus (hours) 29.655±0.958, 26.093±0.872; the incidence of oestrus is 87%, 86%; conception rate 75.86%, 73.25%; pregnancy rate 66%, 63%; lambing rate 62%, 59%; singleton birth rate is 59.67%, 59.32%; multiple birth rate 40.32%, 40.67%; twin birth rate 35.48%, 35.59%; triplet birth rate 4.83%, 5.08%; dystocia rate were 14.51%, 10.16% in Group trace and control, respectively. Ninety lambs from group trace and 86 lambs from group control were obtained. It was observed that the mean duration of oestrus lasted longer in group trace and this was statistically significant (p<0.05). In Group trace, the time between eCG treatment and the onset of estrus, estrus, conception, pregnancy, lambing, single birth, difficult birth rate and total number of lambs; in the control group, the rate of multiple, twins and triplets was higher numerically, but no statistically significant difference could be determined between the groups (p>0.05). As a result, it was concluded that injectable trace minerals before estrus synchronization in Awassi sheep fed a balanced ration in terms of vitamins and minerals could not statistically significantly affect serum trace mineral levels during the application and removal of intravaginal sponges and reproductive parameters.