Sigara kullanımının ve bilişsel yük farklılaşmasının zaman temelli ileriye dönük bellek görevindeki performans üzerindeki etkileri
The effects of smoking and cognitive load on time based prospective memory performance
Yazar: GÜN PAKYÜREK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT ŞENYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek gelişimi = Memory growth ; Beyin fonksiyonları = Brain functions ; Bilişsel yüklenme = Cognitive load ; Nikotin = Nicotine ; Performans = Performance ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Nikotinin, kolinerjik sistemi etkileyip duyusal, motor faaliyetler başta olmak üzere dikkat ve bellek gibi bilişsel süreçleri farklılaştırdığı bilinmektedir (Heishman, Kleykamp ve Singleton, 2010). Ayrıca nikotinin etkisi, bilişsel yük farklılaşmasına bağlı olarak değişiklik göstermektedir (Ernst ve ark., 2001b). Sigara kullanımının ileriye dönük bellekle ilişkili beyin yapılarını etkilediği göz önüne alındığında nikotininin farklı bilişsel yük koşulları altında ileriye dönük bellek performansı üzerindeki etkisinin farklılaşabileceği düşünülmektedir. Bu sebeple, mevcut araştırmanın temel amacı, sigara kullanımı ile bilişsel yük farklılaşmasına bağlı olarak katılımcıların zaman temelli ileriye dönük bellek görevindeki performans ölçümlerinin karşılaştırılmasıdır.

Hacettepe Üniversitesinin çeşitli fakültelerinde lisans ve yüksek lisans öğrencisi olan 66 kişi gönüllü olarak çalışmaya katılmıştır. Katılımcılardan 31i (15i kolay görev, 16sı zor görev) 1 yıldan uzun süredir sigara kullanıyor olup son 1 yıllık dönemde günlük sigara kullanım miktarı 7 adet ve üzeri olan kişiler, diğer 35?i (19?u kolay görev, 16sı zor görev) ise son 1 yılda sigara kullanmamış olup yaşam boyu sigara kullanım miktarı 100 adet ve daha az olan kişilerdir. 

Araştırmada, sürdürülen görev olarak N-Geri Testi ile bu görev sırasında uygulanan bir zaman temelli ileriye dönük bellek görevi kullanılarak grupların performans ölçümleri karşılaştırılmıştır. Sürdürülen görevde doğru yanıt yüzdeleri ve tepki sürelerine ilişkin ANOVA sonuçlarına göre kolay görevdeki katılımcılar zor görevdeki katılımcılara kıyasla daha fazla doğru yanıt vermektedirler (p<.05) ancak gruplar arasında tepki süresi bakımından anlamlı bir fark bulunmamaktadır (p>.05). Veriler sigara kullanımına göre analiz edildiğinde ise doğru yanıt yüzdesi bakımından sigara kullanan ve sigara kullanmayanlar arasında anlamlı bir fark olmamakla (p>.05) birlikte tepki süresi bakımından sigara kullananların sigara kullanmayanlara göre daha hızlı oldukları bulunmuştur (p<.05).

İleriye dönük bellek görevindeki performans ölçümlerine bakıldığında kolay görevdeki katılımcıların doğru yanıt ortalamalarının zor görevdeki katılımcılarınkinden daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<.05). Sigara kullanan ve sigara kullanmayanların ileriye dönük bellek görevindeki doğru yanıt ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>.05). Bulgular ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
It is known that nicotine changes notably cognitive processes like sensory, motor activities, memory and attention by affecting cholinergic system (Heishman, Kleykamp and Singleton, 2010). Moreover, the effect of nicotine differs due to changes in cognitive load (Ernst et al., 2001b). It is thought that the effect of nicotine on prospective memory performance under the different cognitive load conditions could differ since cigarette smoking effects brain systems related to prospective memory. Therefore, the main purpose of this study is to investigate performance differences in participants on a time based prospective memory task with regard to cigarette smoking and cognitive load differentiation.
	
This study has been carried out with the 66 volunteers who were undergraduate or graduate students at Beytepe Campus of Hacettepe University. Thirty-one participants (15 of them in easy task, 16 of them in difficult task) were smokers, smoking for at least one year and cigarette consumption 7 cigarettes per day, the other 35 participants (19 easy task, 16 difficult task) were nonsmokers who did not smoke for at least one year and lifelong cigarette consumption amounting 100 cigarettes or less. 

In this study, using an ongoing N-Back task and a prospective memory task which applied through this ongoing N-Back task, the groups? performance measurements were compared. According to ANOVA results, percentanges of correct answers and reaction times on the ongoing N-Back task revealed that the participants who assigned to easy task produced significantly more correct answers than those assigned to diffucult task (p<.05) but there was not any significant difference between groups with regard to reaction times (p>.05). However, when data were analyzed according to smoking status, it has seen that there was no significant difference between smokers and nonsmokers in terms of correct answers (p>.05) but smokers were significantly faster than nonsmokers in terms of reaction time (p<.05). Analysis of performance measurement on the prospective memory task showed that the number of correct answers for participants who assigned to easy task are higher than the participants who assigned to diffucult task (p<.05). Howewer, there was no significant difference between smokers and nonsmokers regarding the number of correct answers (p>.05).