İşletmelerin güvenlik algılarının güvenlik kültürü ve güvenlik iklimi bağlamında küresel bulanık AHS yaklaşımı ile değerlendirilmesi
The evaluation of the safety perceptions of the enterprises with the global fuzzy ahs approach in the context of the security culture and security climate
Yazar: MEHMET ZAHİT DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH YILDIZBAŞI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Analitik hiyerarşi yöntemi = Analytical hierarchy method ; Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Güvenlik analizi = Safety analysis ; Güvenlik iklimi = Safety climate ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Gelişen dünyada insanlar zamanlarının büyük bir kısmını çalıştıkları iş yerlerinde geçirmektedirler. Çalışma ortamlarındaki güvenlik iklimi ve algısı, iş doyumu ve performans açısından çalışanlara olumlu katkılar sunar. İş yerlerinin güvenli çalışma şartlarını sağlamaları verimlilik ve performansın yanında aidiyet duygusu da kazandırmaktadır. Çalışanların iş yerlerindeki riskler hakkında görüşlerinin alınması, bu konular hakkındaki fikirlerini üst yönetime bildirmeleri kurumun güvenlik iklimi ve kültürü açısından gelişmesinde büyük etkisi vardır.
Güvenlik iklimi örgüte kimliğini kazandıran, çalışanların davranışlarını etkileyen ve çalışanlar tarafından algılanan, örgüte hâkim olan özelliklerdir. Güvenlik kültürü ise kavramsal olarak iş yerinin ana unsuru olan çalışanların önemsenmesi, tutum ve davranışlarındaki amaca yönelik ortak değerlerin benimsenmesi, inançların ve normların uygulandığı, sürekliliğinin sağlandığı iş sağlığı ve güvenliği faaliyetleri olarak nitelendirilmektedir.
Bu çalışmada işletmelerin güvenlik iklimi ve güvenlik kültürü normal iki boyut ve bulanık AHS değerlendirmesinin yanında farklı üçüncü bir boyutun eklenmesi ile Küresel Bulanık AHS yöntemi uygulanarak ele alınmıştır. Küresel bulanık kümelerde, üyelik, üye olmama toplamının karesi ve tereddüt parametreleri 0 ile 1 arasında olabilir. Her biri 0 ile 1 arasında bağımsız olarak tanımlanabilirler. Toplamlarının karesi en fazla 1'e eşit olduğu durumda ikna olurlar. Bu çalışma kapsamında çalışanların güvenlik iklimi ve güvenlik kültürü belirli kriterler doğrultusunda, alternatiflerle kıyaslanarak Küresel Bulanık AHS modeli uygulanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.

Abstract:
In the developing world, people spend most of their time in their workplaces. It provides positive contributions to employees in terms of safety climate and perception, job satisfaction and performance in work environments. The fact that workplaces provide safe working conditions gives a sense of belonging as well as efficiency and performance. Taking the opinions of the employees about the risks in the workplaces and reporting their opinions about these issues to the senior management has a great effect on the development of the institution in terms of the safety climate and culture.
The security climate is the dominant features that give the organization its identity, affect the behavior of the employees and are perceived by the employees. Safety culture, on the other hand, is conceptually defined as paying attention to employees, which are the main elements of the workplace, adopting common values in their attitudes and behaviors, and occupational health and safety activities in which beliefs and norms are implemented and their continuity is ensured.
In this study, the safety climate and safety culture of the enterprises were discussed by applying the Spherical AHP method with the addition of a different third dimension besides the normal two dimensions and fuzzy AHP assessment. In spherical fuzzy sets, membership, non-membership sum squared and hesitation parameters can range from 0 to 1. They can each be independently defined between 0 and 1. They are convinced that the square of their sum equals 1 at most. Within the scope of this study, the Spherical AHP model was applied by comparing the safety climate and safety culture of the employees with certain criteria in line with the alternatives. Findings obtained as a result of the study were evaluated.