İstihbarat ve dış politika ilişkisi: Panoptikon modeli ve İsrail örneği
The relation between inteligence and foreign policy: The Panoticon model and Israel case
Yazar: HASAN MESUT ÖNDER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜROL BABA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Panoptikon = Panopticon ; Uluslararası politika = International policy ; İsrail = Israel ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Devletler dış politika yapım sürecinde istihbarat servisleri aracılığı ile topladıkları bilgilerden yararlanmaktadır. İstihbarat, genellikle casusluk faaliyetleri olarak görülmektedir. Bu eksik bir algılamadır. İstihbarat, araştırma analiz ve casusluk faaliyetlerini içeren bir süreçtir. 
Günümüzde istihbarata dair birçok yaklaşım bulunmaktadır. Bu yaklaşımlardan birisi Soğuk Savaş döneminden bu yana üçüncü dünya ülkelerinin uyguladığı geleneksel istihbarat yaklaşımıdır. Geleneksel istihbarat yaklaşımının en önemli eksikliği istihbarat servislerinin sadece tehditleri ele alıyor olmasıdır. Günümüzde istihbarat servisleri risk ve risk koşulları ile ilgili çalışması doğru olacaktır. Geleneksel istihbarat yaklaşımı ile günümüzde dış politikada sonuç almak mümkün değildir. 
Küreselleşme sürecinde gelişmiş ülkelerin gücü, her olayı ve süreci etkileme ve denetleme gücünden kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda gelişmiş devletlerin istihbarat yapılanması her süreç ve olay hakkından anlık bilgiye elde edecek ve yönlendirecek şekildedir. Bu istihbarat yaklaşımını bu çalışma panoptikon modeli olarak tanımlamaktadır. Jeremy Bentham'ın panoptikon hapishanesi ile gelişmiş devletlerin dış politika stratejisi benzerdir. Bentham'ın modelinde insanlar tecrit edilerek kontrol altına alınırken, gelişmiş ülkelerin dış politika stratejisinde ise toplumlar, ekonomik, sosyal, siyasi ve kültürel araçlarla tecrit edilmektedir. Bundan dolayı gelişmiş devletlerin istihbarat ve dış politika stratejilerinin panoptik nitelikte olduğu söylenebilir. Ortadoğu bölgesinde jeopolitik dengenin oluşmasında rol alan en önemli ülkelerden birisi, İsrail'dir. Bu çalışma örnek olay incelemesi olarak İsrail, panoptikon modeli anlamında ele almaktadır. Bölgesel hegomomik güç olmak iddiasında olan İsrail'in istihbarat ve dış politika stratejilerinin panoptik yaklaşıma ne düzeyde benzer olduğu incelenirken, İsrail uzmanı istihbarat görevlileri ve askeri yetkililerle yapılan mülakatlardan da yararlanılmıştır.

Abstract:
The states in the foreign policy-making process can benefit from the informations they collect from the intelligence services. Intelligence is often seen as the espionage activities. This is an incomplete perception. Intelligence is a process that involves the research, analysis and the espionage activities. 
Nowadays, there are many approaches about intelligence. One of them, the conventional intelligence applied by the third countries comes since the Cold War.  The most important lack of the conventional intelligence approach is that it only considers the threat. Today, it would be better for the intelligence services to work on risk and the risk conditions. Applying the conventional intelligence approach in today's foreign policy is not possible to get results.
In the globalization process the power of developed countries is due to have the power to control almost all of the events and processes. In this context, the intelligence structure of the developed countries is to achieve information from instant events and proceses and to direct them. In this study, this intelligence approach is described as the panopticon model. The Jeremy Bentham's panopticon prison is similar to the foreign policy strategies of the developed countries. In Bentham's model the people are controlled by isolation, the foreign policy of the societies of the developed countries is controlled by economic, social, political and cultural tools. That's why it can be said that the intelligence services and foreign policy strategy of developed countries is of panoptic nature. In the formation of the geopolitical balance in the Middle East one of the most important countries is Israel.  In this study Israel is the study case and it is taken in the terms of panopticon model. Claiming to be a regional power, there are also examined the Israel's foreign policy strategies and how much these strategies are adjusted to panopticon model. It is also utilized some interviews of Israeli intelligence officers, military officials and experts.