Kan lekesi tarama testlerinin DNA bütünlüğü üzerine etkileri
Effects of presumptive bloodstain tests on DNA integrity
Yazar: İPEK ESEN MELEZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZEN ; DOÇ. DR. CENGİZ HALUK İNCE
Adalet Bakanlığı / Adli Tıp Kurumu / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Genetik = Genetics

Özet:
Kan ön turama testleri, leke görülemediğinde kan var olup olmadığının anlaşılmasında ve -maliyet etkin yaklaşımla- bir leke görüldüğünde kan değilse gereksiz DNA testlerine gidilmesinin önlenmesinde önemlidir. Ancak kan ön tarama testlerinin DNA testleri üzerinde olumsuz etkisinin olmaması da önemlidir. Bu çalışmada. Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesinde (B.İ.D.) delil incelemesinde kan ön tarama testi olarak kullanılan 3 ihtimali reaktifin [luminol. fenolftalein (Kastle-Meyer) ve fluoresein] DNA eldesi üzerindeki etkilerinin incelenmesini bir süreç modeli olarak alıp, DNA eldesine etki ettiği düşünülebilen olası tüm faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, hu çalışma örneklem gruplarının içerdiği örnek sayısı; cihaz özellikleri ve diğer teknik süreçlerdeki farkların gruplar veya örnekler arasında oluşan DNA test sonuçları üzerindeki olası etkileri de yorumlanacak şekilde; tespit edilebilen tüm parametreleri ortaya koyan, okuyucuyu sıfır noktasından alıp belirli bir bakış açısına getiren bir süreç incelemesi, daha kapsamlı DNA laboratuarı çalışmalarına bir rehber, bir öncü olabilmesi için planlanmıştır.
Uygulamada, günlük pratiğe uygunluk oluşturulması için B.İ.D.'e gönderilen dosyalardaki gibi kumaş, gazete, cam, ağaç ve taş olmak üzere 5 farklı yüzey türü temin edildi. Bu 5 farklı yüzey türü üzerinde -her bir yüzey türü üzerinde 16'sı 20'şer µl tam kan ve diğer 16'sı 20'şer µl 1/1000) dilüe kan 10 cm yukarıdan damlatılarak- 32'şer kan lekesi(toplam 160 örnek) hazırlandı. Reaktif damlatılacak her bir grup ve kontrol grubu, 5 farklı yüzeyden eşit sayıda kullanılarak, karşılaştırılacak grupların her bir yüzey çeşidi üzerinde yer alan eşit sayıda örnek içermesi sağlanacak şekilde oluşturuldu. Böylelikle, sonuca eşit etki gösterecek leke gruplarına 3 farklı reaktif uygulanarak iki farklı zamanda etkileri(40 saat: erken etki ve 62 gün: geç etki) incelendi. Ayrıca, bu tez çalışmasında, sadece ihtimali reaktiflerin değil, yüzey özelliklerinin etkisi de bir değişken olarak incelendi. Sonuçlar, belirlenen 5 parametre üzerinden, grupların sayısal veya yüzde değerlerin normal dağılıma uyup uymamalarına göre Student-T veya Mann-Whitney U Testleri ile; 'iyi profil (tam ve tama yakın profil) - kötü profil (sıfır ve sıfıra yakın profil)' karşılaştırmaları ise Fisher'ın Kesin Testi ile değerlendirildi. 160 örnek üzerinden reaktif ve yüzeylere göre oluşturulan gruplar arasında gerçekleştirilen toplam 623 istatistik karşılaştırma sonucunda, reaktifler kendi aralarında değerlendirildiğinde, reaktiflerin üçünün de (fenolftalein, luminol, fluoresein) tam kan lekelerinde belirgin profil kayıplarına yol açmadıkları, dilüe kan lekeleri üzerinde daha belirgin kayıplara neden oldukları; fenolftalein testinin, luminol ve fluoresein testlerine göre DNA analizi sonuçlarında istatistik açıdan da anlamlı derecede daha olumsuz sonuçlara neden olduğu; luminol ve fluoresein testleri arasında anlamlı fark oluşmamakla birlikte fluoresein testinin çok az farkla daha yüksek DNA eldesi değerleri verdiği görüldü. İstatistik değerlendirmede, yüzeylere göre oluşturulan grupların, reaktiflere göre oluşturulan gruplara göre daha belirsiz istatistik sonuçlar vermesi, bu çalışmada reaktiflerin DNA bütünlüğü üzerinde, farklı yüzeylerin özelliklerinden daha güçlü etkiler sergilediği şeklinde yorumlandı.

Abstract:
Presumptive blood tests are important for detecting blood when no stain is seen or -with respect to cost effective approach- for preventing unnecessary DNA tests when the stain seen does not contain blood. However, presumptive blood tests' not having adverse affects on DNA tests is also important. In this study, evaluation of all potential factors which may be considered to have effects on DNA output results is aimed with accepting the observation of 3 presumptive blood tests -used in the Council of Forensic Medicine Biology Department (luminol, phenolphthalein (Kastle-Meyer) and fluorescein]-' effects on DNA output results as a process model. Thus, this study has been planned to be able to be a guide and pioneer for more comprehensive DNA laboratory studies and to be a process observation which reveals all determined factors leading the reader up to a 'viewpoint' from even a beginner level in terms of notions, without missing interpretation of potential effects like device features, numbers of samples in different groups or other differences in technical procedures on DNA test results among groups or samples.
In practice, in order to generate concordance to daily life, 5 different surface types -including fabric, newspaper, glass, wood and stone- were obtained as in the files sent to the Biology Department by courts. 32 bloodstains on each surface type (totally 160 samples) -16 whole blood stains and 16 1/1000 diluted blood stains dropped 10 cm above each surface with 20µl volume for each stain- were prepared. Each group for applying each reagent and the control groups were generated using equal number of each surface type in order to enable the groups to be compared containing equal number of samples on the same surface type. Thus, 3 different reagents' effects after two different time periods (40 hours: early effect and 62 days: late effect) were observed having been applied to stain groups which had equal effects on the results. Besides, not only effects of reagents but also effects of surfaces were observed in this study. Results were evaluated on the basis of 5 parameters with either Student-T Test or Mann-Whitney U Test according to numerical or percental values of groups' being in normal distribution or not; and with Fisher's Exact Test for lull and near full - null and near null profile comparisons. As a result of 623 statistical comparisons performed among groups which had been generated according to reagents or surfaces with totally 160 samples, it has been evaluated (hat all 3 reagents (luminol, phenolphthalein and fluorescein) didn't cause significant loss in profiles on whole bloodstains but caused more significant loss in profiles on diluted bloodstains; phenolphthalein lest caused statistically significant worse results when compared with luminol or fluorescein tests: and although the difference was statistically insignificant, fluorescein test gave slightly higher DNA output values when compared with luminol test application. The fact that the groups generated according to surface differences gave more indefinite statistical results when compared with the results of the groups generated according to reagent differences has been interpreted in the manner of reagents' having more potent effects on DNA integrity than the different surfaces' features.