Sekizinci sınıf öğrencilerinin cebirsel akıl yürütme becerilerini destekleyen öğrenme ortamından yansımalar
Reflections from learning environment supporting algebraic reasoning skills of eighth grade students
Yazar: DENİZ ADIYAMAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ÇELİK
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Cebir = Algebra ; Doğrusal denklem sistemleri = Linear equation systems ; Doğrusal denklemler = Linear equations ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğrenme ortamı = Learning environment ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods

Özet:
Bu çalışmada, öğrencilerin cebirsel akıl yürütme becerilerini destekleyen öğrenme ortamı tasarlamak, uygulamak ve ortaya çıkan öğrenme ürünlerini cebirsel akıl yürütme becerileri açısından değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Çalışmada, araştırmacı aynı zamanda uygulayıcı öğretmen olup eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma 2017-2018 eğitim öğretim yılının bahar döneminde bir devlet ortaokulunda gerçekleşmiştir. Öğretmenin sorumlu olduğu sınıflardan benzer fiziki ve akademik özelliklere sahip iki adet sekizinci sınıf araştırma grubu olarak seçilmiştir. Eylem araştırması kapsamında çalışma planlama, uygulama, veri toplama ve yansıtma olarak dört aşamada gerçekleştirilmiştir. Planlama aşamasında öncelikle öğrencilerin cebirsel akıl yürütme eylemlerinin gözlenebilir davranışlara dönüştürülerek takip edilebilmesi için cebirsel akıl yürütme göstergeleri geliştirilmiştir. Çalışmada kullanılmak üzere sekizinci sınıf öğretim programının cebir öğrenme alanından doğrusal denklemler ve denklem sitemleri konularına ait kazanımlar seçilmiştir. Belirlenen kazanımlara yönelik ikişer dersten oluşan beş taslak ders planı, geliştirilen cebirsel göstergeler temel alınarak hazırlanmıştır. Taslak planlar önce uzman bir araştırmacıyla değerlendirilmiş daha sonra ise seçilen sınıfların birinde pilot uygulaması yapılarak elde edilen veriler ışığında geliştirilmiştir. Uygulama ve veri toplama aşamasında, son hali verilen planlar diğer sınıfta kullanılmış, dersler iki adet kamera yardımıyla kayıt altına alınmış ve araştırmacı tarafından alan notları tutulmuştur. Son olarak yansıtma aşamasında bu araçlardan elde edilen veriler ders analiz çatısı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, dersin öğrenme hedefleri, öğrencilerin öğrenmesi, öğretimin etkililiği ve dersin geliştirilmesi başlıklarına yönelik değerlendirmeler yapılmıştır.
Çalışmadan elde edilen sonuçlar öğrenci davranışına dönük olarak geliştirilen cebirsel akıl yürütme göstergelerinin, öğrencilerin cebirsel akıl yürütme becerilerinin takip edilebilmesi adına bir çerçeve sunduğunu göstermiştir. Cebirsel akıl yürütme göstergelerine hizmet edecek şekilde hazırlanan ders planlarının genel anlamda öğrencilerin cebirsel akıl yürütme becerilerini desteklemiştir. Elde edilen sonuçlar geliştirilen cebirsel akıl yürütme göstergeler ışığında düşünüldüğünde; öğrencilerin (i)bağlantı ve ilişki kurma ile farklı gösterimleri kullanmada genel anlamda başarılı olduğu, (ii) eleştirel düşünerek değerlendirme yapma ve çıkarımda bulunmada desteklenmeye ihtiyaçları olduğu ve bireysel karar vermede zorlandıkları tespit edilmiş, (iii) en fazla problemi ise sembolleri anlamlı kullanma ile cebirsel fikirleri, düşünceleri, yaklaşımları anlamlandırmada konusunda yaşadıkları belirlenmiştir. Problem yaşanan davranışların temelinde, uygulamalardaki yetersizliklerden ziyade öğrencilerin geçmiş cebirsel yaşantılarındaki eksikliklerin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to design, implement and evaluate the learning environment that supports students' algebraic reasoning skills and to evaluate the resulting learning products in terms of their algebraic reasoning skills.
In the study, the researcher is also a teacher and an action research method is used. The study was conducted in a public secondary school in the spring of 2017-2018 academic year. Two eighth grade research groups with similar physical and academic characteristics were selected from the classes in which the teacher was responsible. Within the scope of the action research, the study was carried out in four stages: planning, implementation, data collection and reflection. In the planning stage, algebraic reasoning indicators have been developed in order to follow up the students' algebraic reasoning actions by transforming them into observable behaviors. To be used in the study, the acquisitions of linear equations and systems of equations were selected from the algebra learning area of the eighth grade curriculum. Five draft lesson plans, each consisting of two courses, were prepared based on the developed algebraic indicators. Draft plans were first evaluated by an expert researcher and then developed in the light of the data obtained by piloting in one of the selected classes. During the application and data collection phase, the final plans were used in the other classroom, the courses were recorded with the help of two cameras and field notes were kept by the researcher. Finally, the data obtained from these tools in the reflection stage were analyzed using the course analysis framework. As a result of the analyzes, the learning objectives of the course, students' learning, effectiveness of instruction and course development were evaluated.
The results of the study showed that the algebraic reasoning indicators developed for student behavior provide a framework for the follow-up of students' algebraic reasoning skills. The course plans prepared to serve the indicators of algebraic reasoning generally supported the students' algebraic reasoning skills. When the obtained results are considered in the light of developed algebraic reasoning indicators; it was found that the students (i) were generally successful in connecting and using relationships and different representations, (ii) need to be supported in making critical inquiries and making inferences, and have difficulty in making individual decisions and it was determined that the students (iii) experienced the most problems in making meaningful use of symbols and making sense of algebraic ideas, thoughts and approaches.