Ülke derecelendirme notlarının borsa endekslerine etkisi: İMKB 100 endeksi üzerinde bir model denemesi
Effect of sovereign ratings on the stock exchange indices: A model on the İstanbul Stock Exchange National 100 index
Yazar: LONİ ASLAN MUKATEL
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÖZLEM KOÇ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Globalleşme ve uluslararası piyasaların entegrasyonu sebebiyle; ihraçedilen menkul kıymetlerin ve ihraçcılarının kredibilitesi ile trendini uluslararasıstandartlarda ölçen, yükümlülüklerin karşılanabilme kapasitesi ve istekliliğinikarşılaştırarak sınıflandıran derecelendirme sistemi büyük önem kazanmıştır.Basel II Uzlaşısının uygulanmasıyla birlikte, derecelendirmenin yaygınlığı veetkileri artacaktır. Derecelendirme sektöründeki oligopolcü yapıda; Fitch,Moody's ve S & P şirketlerinin mutlak hakimiyeti bulunmaktadır.Derecelendirmelerin ekonomik krizleri öngöremediği, kasıtlı veya hatalıolarak düşük veya yüksek verilebildikleri eleştirileri yaygın olsa da, ihraçcılarınderecelendirme notlarının temerrüde düşme oranlarıyla karşılaştırılması,yapılan derecelendirmelerin başarısını kanıtlamaktadır. Yüksek derecelendirmenotuyla ifade edilen ?düşük risk?, ?düşük risk?tir; ?sıfır risk? değildir.Türkiye'de ulusal kredi derecelendirme kuruluşu bulunmamaktadır. SPK,derecelendirme sektöründeki üç büyük derecelendirme kuruluşununTürkiye'de kredi derecelendirme faaliyetinde bulunmasını uygun görmüştür.Borçlanma maliyetinin belirlenmesinde büyük etkisi olan ülke derecelendirmenotları, yüksek kamu borcu olan Türkiye için büyük önem arzetmektedir.Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinin durumunu ve trendini yansıtan ülkederecelendirme notlarının, ekonominin bir başka göstergesi olan MKB 100endeksine etkisi ekonometrik modeller kurularak incelenmiştir. Ülkederecelendirme notlarını rakamsal olarak ifade edebilecek bir ölçekgeliştirilmiş, volatilitesi ve enflasyonla etkileşimi sebebiyle MKB 100 endeksiniYTL, USD / Cent bazında, doğrusal ve logaritmik olarak açıklayabilecekmodeller oluşturulmuş, modellerdeki açıklama katsayılarının çok yüksekolduğu bulunmuştur. Gecikmeli bağımsız değişkenlerin etkisi görülmediğinden,öngörü yapılamamış; ancak, gözlemlenmiş dönemlerin tahmini yapılabilmiştir.Modellerin tahmin başarısı aylık bazda düşük, orta vadede yüksek çıkmıştır.Hesaplanan endeks değerleri, gerçekleşen değerlerin yönelebileceği bir trendingöstergesi olarak algılanabilmektedir. Türkiye gibi derecelendirme notu sıkdeğişen bir ülkede; ülke derecelendirme notlarının, orta vadeli yatırımlarınyönlendirilmesi ve endeksin orta vadede trendinin tahmin edilmesi içinkullanılması mümkündür.

Abstract:
As a result of globalization and the integration of international markets,the rating system has evolved to provide comparable information about thecredibility of debt issuers and securities. The most important criticisms madeabout ratings is that they are intentionally underrated or overrated, or that theylack success in forecasting economic crises. However, comparing the ratingsof issuers with the issuers? default rates proves that ratings are quitesuccessful. The risk of a high rating is a low one, and a ?low level of risk? doesnot imply ?zero risk?.Sovereign ratings, just like stock exchange indices, serve as an indicatorfor the economy. In this study, the econometic model constructed has proventhe heavy influence of Turkey?s sovereign ratings on the SE National 100Index. Firstly, a scale was introduced for converting sovereign ratings tonumbers. Considering inflationary effects and the volatility of the index, linearand logarithmic models in terms of NTL and USD / Cent were constructed.Lagged sovereign ratings were insignificant; therefore, forecasting was notpossible. Prediction of observed data was unsuccessful on a monthly basis;however, it proved to be successful in the medium term. Comparing theestimated values of the index with the observed values served as a signalabout the trend of the index in the medium term. In a developing country likeTurkey with frequent ratings changes, sovereign ratings can be used toconstruct models for predicting the values and the medium term trends of thestock indices in Turkey.