Enerji nakil hattı güzergahlarının mekansal karar verme teknikleri kullanılarak belirlenmesi
Determination of energy transmission line routes using spatial decision making techniques
Yazar: ONUR SELEN
Danışman: PROF. DR. FATİH GÜLGEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy ; Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Analitik hiyerarşi yöntemi = Analytical hierarchy method ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Elektrik enerji sistemleri = Electrical energy systems ; Enerji dağıtım hatları = Energy distribution lines ; Yatay güzergah = Horizontal alignment ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Enerji, günümüzde artan teknolojik gelişmeler ile birlikte gündelik hayatımızın vazgeçilmez ihtiyaçlarından biri haline gelmiştir. Nüfusun artışına paralellik göstererek her geçen gün sayıları artan endüstriyel sanayi, tarım ve hayvancılık gibi üretim odaklı birçok sektörde enerjiye olan talep hızla artmaktadır. İhtiyacı karşılayabilmek için yeni enerji üretim tesisleri ve bu tesislerde üretilen enerjiyi kullanıcılara ulaştırmak için yeni enerji nakil hatları gerekmektedir.

Bu tez çalışmasında, enerji nakil hatları için uygun güzergâhların belirlenmesi, zaman, kalite ve maliyet yönetimi açısından değerlendirilmiştir. Belirlenen bu ana kriterlere etki oranı daha yüksek olan alt kriterler belirlenerek bir hiyerarşi yapısı oluşturulmuştur. Enerji nakil hattı güzergâhı belirlenmesi planlama, projelendirme, tesis ve işletme alanlarında uzmanların görüşleri alınarak, çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan analitik hiyerarşi süreci ile öngörülen kriterlerin ağırlıkları hesaplanmıştır. Elde edilen ağırlıklara göre bir maliyet yüzeyi oluşturularak coğrafi bilgi sistemi tabanlı yazılımlar yardımıyla tüm kriterlere dikkat edilerek en kısa güzergâh belirlenmiştir. Fakat yazılımlar yardımıyla türetilen bu güzergâh, nakil hattı inşasını zorlaştıran çok sayıda doğru parçasından oluşmaktadır. Bu parçaları oluşturan kırık noktaların sayısı kartografik çizgi basitleştirme yaklaşımlarından biri olan Douglas-Peucker algoritması ile indirgenmiştir. Böylece enerji nakil hattı güzergâhı için uygun bir hat oluşturulmuştur. Tasarlanan bu güzergâh, son aşamada bölge için daha önce planlanmış olan güzergâh ile karşılaştırılmıştır.

Tasarlanan güzergâh çevre ile uyumlu olup, toprak yönetimine ve yerleşim yerlerinin dağılış yönlerine azami uyum göstermektedir. Sosyal çevre ve sivil toplum kuruluşları tarafından kabul edilebilir, mali açıdan uygulanabilir, kesintisiz ve sürdürülebilir enerji temini sağlamaya elverişli bir güzergâh elde edilmiştir. Son olarak elde edilen güzergâh dağıtım şirketi tarafından aynı bölgede oluşturulan güzergâh ile karşılaştırılmıştır. Kıyasla daha kısa olarak elde edilmiştir.

Abstract:
Energy has become one of the indispensable needs of our daily lives with the increasing technological developments. In parallel with the increase in population, the demand for energy is increasing rapidly in many productionoriented sectors such as industrial industry, agriculture and animal husbandry. In order to meet the need, new energy production facilities and new energy transmission lines are required to deliver the energy produced in these facilities to the users.

In this thesis, determination of suitable routes for energy transmission lines has been evaluated in terms of time, quality and cost management. A hierarchical structure was created by determining the sub-criteria with a higher impact rate on these main criteria. The weights of the criteria predicted by the analytical hierarchy process, which is one of the multi-criteria decision-making methods, were calculated by taking the opinions of experts in the fields of planning, project design, facility and operation of the energy transmission line route. By creating a cost surface according to the weights obtained, the shortest route was determined by paying attention to all criteria with the help of software based on geographic information systems. However, this route, which is derived with the help of software, consists of many line segments, which complicates the construction of the transmission line. The number of broken points forming these parts is reduced by Douglas-Peucker algorithm, which is one of the cartographic line simplification approaches. Thus, a suitable line was created for the energy transmission line route. This designed route was compared with the previously planned route for the region in the final stage.

The designed route is in harmony with the environment and shows maximum compliance with the land management and the distribution directions of the settlements. A route that is acceptable to the social environment and nongovernmental organizations, financially feasible, and suitable for providing uninterrupted and sustainable energy supply has been achieved. Finally, the route obtained was compared with the route created by the distribution company in the same region. It was obtained shorter in comparison.