İstanbul'da belediye çalışanlarının afet sonrasında ruh sağlığı etkilenimlerinin ve gelecekteki afetlere bireysel hazırlıklarının değerlendirilmesi
Assessing the effects of disasters on the mental health of municipal workers in İstanbul and their individual preparedness for future disasters
Yazar: GÖKÇE HAZAR OTÇU
Danışman: PROF. DR. SEVGİ CANBAZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Giriş: Afetler, bireylerin ve toplumların yaşamları açısından fiziksel, sosyal ve psikolojik sonuçlar doğuran doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaylardır. Afetlerde yaşanan travmatik deneyimler kısa ve uzun vadede, bireysel ve toplumsal birçok psikososyal etkiye neden olmaktadır. Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremlerinin, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) çalışanlarının ruh sağlıkları üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve İBB çalışanlarının bireysel afet hazırlık düzeylerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Vaka Kontrol tipindeki bu çalışma, afet bölgelerinde görev yapan ve yapmayan İBB personel oluşturmaktadır. Katılımcılardan sosyodemografik bilgiler alınmış ve psikolojik etkilenim düzeylerini belirlemek Depresyon, Anksiyete Stres-21 (DASS-21) Ölçeği ve Afetlere Bireysel Hazırlık Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya bölgede çalışan 401,  çalışmayan 536, toplam 937 İBB personeli dâhil edilmiştir. 
Bulgular: Afet bölgesine gidip afetzedelerle birebir temas eden personelde psikolojik etkilenim düzeylerinin daha yüksek olduğu ve travmatik deneyimlere bağlı olarak depresyon, stres ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunlarının daha yaygın olduğu belirlenmiştir (p=0,021,p=0,001,p=0,014). Çalışmamızda, deprem bölgesine giden erkeklerin DASS-21 ölçek puanları istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek (p=0,008,p<0,001,p<0,001) iken deprem bölgesine gitmeyen kadınların DASS-21 puanları erkeklerden anlamlı derecede yüksektir (p<0,001,p<0,001,p<0,001). Bununla birlikte, bölgeye gitmeyip afet deneyimi yaşayanların afet hazırlığı konusundaki farkındalıklarının daha yüksek olduğu ve afet hazırlığına dair pratik adımlar atma konusunda daha istekli oldukları bulunmuştur (p<0,001). 
Tartışma ve Sonuç: Bu araştırma, afetlere müdahale eden personelin psikososyal etkilenimlerinin ve bireysel hazırlık düzeylerinin önemini vurgulamaktadır. Araştırmanın sonuçları, afetlere hazırlık ve müdahale süreçlerinde psikososyal destek programlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Afet bölgelerinde görev yapan personelin psikolojik iyilik hallerini korumak için afet öncesi ve sonrası dönemlerde düzenli olarak stres yönetimi ve dayanıklılık artırıcı eğitimlerin verilmesi gereklidir. 
Anahtar Kelimeler: Afet, Psikososyal etkilenim, Bireysel hazırlık, Türkiye, Belediye

Abstract:
Introduction: Disasters are natural, technological, or human-induced events that have physical, social, and psychological consequences for individuals and communities. Traumatic experiences during disasters lead to numerous psychosocial effects at both individual and societal levels in the short and long term. This study aims to assess the impact of the earthquakes that occurred in Kahramanmaraş on February 6, 2023, on the mental health of Istanbul Metropolitan Municipality (IMM) employees and to evaluate their level of individual disaster preparedness.
Materials and Method: This case-control study consists of IMM personnel who were either deployed to disaster zones or did not participate in disaster response efforts. Participants provided sociodemographic information, and their psychological impact levels were assessed using the Depression, Anxiety, and Stress Scale-21 (DASS-21) and the Individual Preparedness for Disasters Scale. A total of 937 IMM employees participated in the study, including 401 who worked in the disaster area and 536 who did not.
Results: It was found that personnel who were deployed to disaster zones and had direct contact with disaster victims experienced higher levels of psychological distress, with depression, stress, and anxiety being more prevalent among them (p=0.021, p=0.001, p=0.014). In our study, male employees who were deployed to the disaster area had significantly higher DASS-21 scores (p=0.008, p<0.001, p<0.001), whereas female employees who did not work in the disaster area had significantly higher DASS-21 scores than their male counterparts (p<0.001, p<0.001, p<0.001). Additionally, those who did not go to the affected areas but had prior disaster experience demonstrated greater awareness of disaster preparedness and were more willing to take practical steps for disaster readiness (p<0.001).
Discussion and Conclusion: This study highlights the psychosocial impact of disaster response efforts on personnel and underscores the importance of individual preparedness. The findings emphasize the necessity of psychosocial support programs in disaster preparedness and response efforts. To maintain the psychological well-being of personnel deployed to disaster zones, regular stress management and resilience training should be provided both before and after disaster response efforts.
Keywords: Disaster, Psychosocial impact, Individual preparedness, Türkiye, Municipality