Ergenlerin akademik erteleme davranışları, internet bağımlılığı  ve temel psikolojik ihtiyaçları: Bir model önerisi
Academic procrastination behaviours, internet addiction, and basic psychological needs of adolescents: A model proposal
Yazar: SERMİN CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE GONCA ZEREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik erteleme = Academic procrastination ; Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırma, ergenlerin akademik erteleme davranışlarının, internet bağımlılığı ve temel psikolojik ihtiyaçlar açısından nasıl açıklandığını araştırmaya yönelik yapılmış olan betimsel bir çalışmadır. Bu çalışmada ergenlerin akademik erteleme davranışlarını internet bağımlılığı ve temel psikolojik ihtiyaçlar açısından açıklayan kavramsal bir model önerilmiştir. Ayrıca ergenlerin akademik erteleme davranışlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, not ortalaması, anne baba eğitim düzeyleri, ailelerin aylık gelirleri ve bir günde internette geçirdikleri zaman gibi bazı sosyo demografik değişkenler açısından incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma evrenini, 2016-2017 Eğitim-Öğretim yılında İstanbul ili Bayrampaşa ilçesinde öğrenim görmekte olan ortaöğretim öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise, evrenden tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen farklı lise türlerinde öğrenim gören 493 kız ve 421 erkek toplam 914 öğrencidir. Veriler, Akademik Erteleme Ölçeği, İnternet Bağımlılık Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği-Lise Formu ve araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgiler Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, Bağımsız Örneklemler için t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı ve Yol (Path) Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, ergenlerin akademik erteleme davranışlarının, sınıf düzeyine, not ortalamasına ve bir günde internette geçirdikleri süreye göre farklılaştığı; cinsiyete, okul türüne, anne-babalarının eğitim düzeyine ve ailelerinin aylık gelirlerine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Bulgulara göre ergenlerin akademik erteleme davranışlarının, İnternet bağımlılık düzeyleri ile orta düzeyde pozitif yönde; temel psikolojik ihtiyaçların alt boyutları olan yeterlik ihtiyacı, ilişki ihtiyacı ve özerlik ihtiyacı ile zayıf düzeyde negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin akademik erteleme davranışlarını, İnternet bağımlılık düzeylerinin ve temel psikolojik ihtiyaçlardan yeterlik ihtiyacının doğrudan anlamlı düzeyde açıkladığı, özerklik ve ilişki ihtiyacının ise dolaylı olarak açıkladığı belirlenmiştir. Ayrıca İnternet bağımlılığının temel psikolojik ihtiyaçları doğrudan negatif yönde anlamlı düzeyde açıkladığı, ergenlerin akademik erteleme davranışlarını ise temel psikolojik ihtiyaçlar üzerinden dolaylı olarak açıkladığı bulgusu elde edilmiştir. Sonuçlar ilgili alanyazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Erteleme, Akademik Erteleme, İnternet Bağımlılığı, Temel Psikolojik İhtiyaçlar, Ergenler, Yol Analizi

Abstract:
This is a descriptive study conducted to investigate how the academic procrastination behaviours of adolescents are explained in terms of Internet addiction and the basic psychological needs. A hypothesized theoretical model accounting for the academic procrastination behaviours of adolescents in terms of Internet addiction and the basic psychological needs was proposed. Moreover, in this study it was aimed to investigate academic procrastination behaviours of adolescents in terms of some sociodemographic variables like gender, class level, school type, grade point average, parents' educational level, parents'monthly income level, daily internet use time. The study universe consists of adolescents attending high schools in Bayrampaşa district of İstanbul province in 2016-2017 academic year. The sample of the study was a total of 914 students, 493 girls and 421 boys, who were educated in different high school types selected by stratified sampling method. Data were collected by Academic Procrastination Scale, Internet Addiction Scale, The Psychological Needs Scale-High School Form and Personal Information Form created by the researcher. In the analysis of the data, t Test for Independent Sampling, One Way Variance Analysis, Pearson Moments Multiplication Correlation Coefficient and Path Analysis were used. At the end of the study, it was found that there is significant difference in academic procrastination behaviours of adolescents according to class level, grade point average and daily internet use time but there is no significant difference in academic procrastination behaviours of adolescents according to gender, school type, parents' educational level and parents' monthly income level. According to findings, it was determined that the academic procrastination behaviours of adolescents are significantly related to Internet addiction levels moderately in a positive way and competence, relationship and autonomy needs which are subscales of the basic psychological needs weakly in a negative way. It was also found that the variables of Internet addiction and competence needs had significant direct effects on the academic procrastination behaviours among adolescents and the variables of relationship and autonomy needs had significant indirect effects on the academic procrastination behaviours among adolescents. Moreover it was determined that Internet addiction explained the basic psychological needs directly in a negatif way and academic procrastination behaviours among adolescents indirectly via the basic psychological needs. Results were discussed in the light of relevant literature and suggestions were made accordingly.