Megabombus dalla Torre, 1880 altcinsi (Hymenoptera: Apidae, Bombus latreille) türleri üzerinde sistematik araştırmalar ve bombus arılarının örtü altı tarımda tozlaştırıcı etkileri üzerine çalışmalar
Systematical studies on the species of the subgenus Megabombus dalla Torre, 1880 (Hymenoptera: Apidae, Bombus latreille) and studies on pollinating effects of bumblebee in greenhouses
Yazar: SEÇİL BÜYÜKKAFADAR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MURAT AYTEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu tez çalışması ile Megabombus altcinsi içerisinde incelenen 5 türde landmark tabanlı geometrik morfometrik çalışmalarının kullanılması hedeflenmiştir. Ayrıca bombus arılarının örtü altı tarımda tozlaştırıcı etkileri çalışılmıştır. Çalışma kapsamında Batı Palearktik'te yayılış gösteren toplam 1097 örneğin kanat yapıları analiz edilmiştir. Bu örneklerden 703 işçi, 173 kraliçe ve 221 erkek birey üzerinde geometrik morfometrik analizler uygulanmıştır. Örneklerin sağ ön kanatlarına landmarkların yerleştirilmesi sonucu landmarkların iki boyutlu kartezyen koordinatları belirlenmiş, ardından Procrustes analizi ile standardize edilmiş ve ince tabaka analizi ile kanatlarda gözlenen deformasyonlar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Buradan elde edilen veri ile hesaplanan ortalama değerlerinin kullanılmasıyla türler arasında bir benzerlik ağacı oluşturulmuştur. Bulgulardan tüm türlerin belirgin ve net bir şekilde birbirlerinden ayrıldıkları anlaşılmıştır. İşçilerde ve erkeklerde morfolojik olarak birbirine çok benzeyen B. argillaceus, B. hortorum ve B. ruderatus türleri ile B. portchinsky ve B. hortorum türlerinin benzer kanat morfometrisine sahip oldukları gözlenmiştir. B. gerstaeckeri bu türler ile karşılaştırıldığında kanat morfometrisinde farklılık gösterdiği gözlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Bombus terrestris türü arılar ile Ankara Kalecik'te bir uygulama serasında çalışılmıştır. Bombus terrestris arılarının sekiz gün boyunca tozlaştırıcı davranışları izlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre en iyi tozlaştırma aktivitesinin sabah saatlerinde gerçekleştiği kaydedilmiştir.

Abstract:
In this study it was aimed to be used of landmark based geometric morphometric studies within the 5 species which belong the Megabombus. In addition, pollinating effects of bumblebee in greenhouse were studied. Within this study, wings structure of total 1097 specimens that are distributed in western Palaearctic were analyzed. Geometrical morphometry analyses were carried out on 703 workers, 173 queens and 221 males within these species. After placing landmarks on the right fore wings, two-dimensional Cartesian coordinates were calculated, then by Procrustes analysis the coordinates were standardized and the deformations which observed in the wings after the thin-plate spline analysis were analyzed by comparing. By using calculated mean values from according to the results a similarity tree was formed in between species. According to the results all species were clearly and distinctly found to be different. Both in workes and males the species B. argillaceus, B. hortorum ve B. ruderatus which resemble each other, and the species B. portchinsky ve B. hortorum were similar based on their wing morphometry. B. gerstaeckeri was compared with these species that it was determined difference in wing morphometry. In the second part of the study, Bombus terrestris were studied in a application greenhouse in Ankara Kalecik. Bombus terrestris bees were be followed pollinating effects for eight days. According to the results best pollinating activity was recorded that has been carried out in the morning.