Pandemi döneminde kurumsal yönetim uygulamalarının hile denetimi ile iç kontrol yapısı üzerindeki etkisi. Borsa İstanbul (BIST) işletmeleri ile ilgili bir uygulama
The effect of corporate governance practices on fraud audit and internal control structure during the pandemic period. an application related to Borsa İstanbul (BIST) enterprises
Yazar: İPEK YAYLALI
Danışman: PROF. DR. HASAN TÜREDİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe-Denetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Son yıllarda yaşanan mali yolsuzluklar, hileli olaylar ve işletme iflasları birçok iş kolunda var olan yönetim biçimlerini değiştirmiş ve beraberinde daha etkin kontrol düzenlemelerin geliştirilmesini ve uygulanmasını gündeme getirmiştir. Yaşanan bu gelişmelerle birlikte tüm işletmeler kurumsal yönetim anlayışı içerisinde hareket etmek için yeni arayışlara girmişlerdir. Dolayısıyla, ortaya çıkan bu olumsuz durumlar karşısında yatırımcılar yatırım kararı almadan önce işletmelerin mali raporlamanın yanı sıra kurumsallaşma süreçlerini daha önemli görmekte ve kurumsallaşma üzerinde daha dikkatli davranmaktadırlar. Yapılan araştırmalar neticesinde işletmelerin yaşamış oldukları bu tür olayların birtakım nedenlerini sıralamak mümkündür. Fakat, en temel neden olarak kurumsal yönetim anlayışı ve uygulamasının benimsenmemesidir. 
İşletmelerde var olan etkin ve verimli bir kurumsal yönetim anlayışının hem işletme içerisinde bulunan iç kontrollerin uygulanmasına hem de işletmelerde ortaya çıkabilecek olan hileleri tespit etme ve önleme de gerekli bir etken olduğu ve bu süreçlerin kurumsal yönetim anlayışıyla desteklendiği bilinmektedir. Çalışmanın amacı, ortaya çıkışı, önemi ve işleyişi konularında ortak bir noktaya sahip olan bu üç yaklaşım arasında pandemi öncesi ve sonrasında bir ilişkinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın verileri, çalışmadan geliştirilen anket ile elde edilmiştir. Verilerin değerlenmesi konusunda tanımlayıcı istatistikler; frekans analizi, faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri yardımıyla değerlendirilmiştir. Ölçeklerin güvenilirlik analizleri için Co. Alfa testi uygulanmıştır. Ölçek puanlarının normal dağılıma uygunluk düzeyleri için de Kolmogorov-Smirnov testi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar neticesinde kurumsal yönetim uygulamalarının hile denetimi ile iç kontrol yapısı arasında pandemi öncesinde güçlü ve pozitif bir ilişki olduğunu, fakat kurumsal yönetim uygulamalarının hâkim olmadığı işletmelerde ise pandemi sonrasında bu durumun tam tersi olduğu tespit edilmiştir. Bu ilişki paralelinde, kurumsal yönetim anlayışının daha etkili ve başarılı olabilmesi için hem yöneticiler hem de çalışanlar tarafından yeterli bir düzeyde algılanması ve özümsenmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. 
Bu bağlamda, işletmelerin iktisadi gelişiminin sağlanması ve belirlenen hedeflere ulaşabilmesi için izlenecek ve uygulanacak olan temel yaklaşım olarak kurumsal yönetim anlayışının tüm dünyada önem kazanması olduğu vurgulanmaktadır.

Abstract:
Financial corruption, fraudulent events and business bankruptcies in recent years have changed the existing management styles in many business lines and brought the development and implementation of more effective control regulations to the agenda. With these developments, all businesses have entered new searches to act within the corporate governance approach. Therefore, in the face of these unfavorable situations, investors consider the institutionalization processes of businesses as well as financial reporting more important and act more carefully on institutionalization before making an investment decision. As a result of the research, it is possible to list some of the reasons for such events that businesses have experienced. However, the most fundamental reason is the lack of adoption of corporate governance understanding and practice.
It is known that an effective and efficient corporate governance approach in businesses is a necessary factor in both the implementation of internal controls within the business and the detection and prevention of fraud that may arise in businesses, and these processes are supported by a corporate governance approach. It has been investigated whether there is a relationship between these three approaches, which have a common point in the purpose, emergence, importance and functioning of the study, before and after the pandemic. The data of the research were obtained with the questionnaire developed from the study. Descriptive statistics on the evaluation of data; were evaluated with the help of frequency analysis, factor analysis, correlation, and regression analysis. For reliability analyzes of the scales, Co. Alpha test was applied. The Kolmogorov-Smirnov test was also used for the normal distribution levels of the scale scores. As a result of the results obtained, it was determined that there was a strong and positive relationship between the fraud audit of corporate governance practices and the internal control structure before the pandemic, but the opposite was true after the pandemic in businesses where corporate governance practices were not dominant. In parallel with this relationship, it has been revealed that the corporate governance approach must be perceived and internalized at a sufficient level by both managers and employees to be more effective and successful.
In this context, it is emphasized that the corporate governance is gaining importance all over the world as the basic approach to be followed and implemented to ensure the economic development of the enterprises and to reach the determined targets.