Sosyal medya kullanımı ve sosyal faktörlerin(eşlik edilme) yemek seçimine etkisi: Menü tasarımının düzenleyici rolü
The effect of social media use and social factors(being accompanied) on food choice: The moderating role of menu design
Yazar: HÜSEYİN KARA
Danışman: PROF. DR. BAHATTİN ÖZDEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Menü = Menu ; Menü planlama = Menu planning ; Menü yönetimi = Menu management ; Sosyal faktörler = Social factors

Özet:
Araştırmada sosyal medya kullanımı ve sosyal faktörlerin (eşlik edilme) yemek seçimi 
üzerindeki etkisinin tespit edilmesi amaçlanmış, sosyal faktörlerin sosyal medya kullanımı ile 
yemek seçimi arasındaki ilişkide aracılık rolü sınanmıştır. Bununla birlikte söz konusu 
ilişkilerde menü tasarımının düzenleyici rolünün olup olmadığı test edilmiştir. Araştırma 
Türkiye'de ve Antalya ilinde dışarıda yemek yeme davranışı sergileyen 18 yaşından büyük 501 
bireyle 24 Ocak – 1 Ağustos 2023 tarihlerinde araştırmacının kendisi tarafından sosyal medya 
araçları ve yüz yüze dağıtılan soru formlarıyla toplanan veriler üzerinden gerçekleştirilmiştir. 
Eksik veriler (4 adet) ile uç değerler (37 adet) tespit edilmiş ve 460 adet soru formu geçerli 
kabul edilmiştir. Amaç doğrultusunda nicel bir araştırma deseni benimsenmiş ve verilerin 
analizinde keşfedici (açımlayıcı) ve doğrulayıcı faktör analizi ile kovaryans temelli 'Yapısal 
Eşitlik Modellemesinden (YEM) yararlanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre sosyal medya 
kullanımının restoranlarda tüketicilerin yemek seçiminde olumlu yönde bir etkisinin olduğu 
tespit edilmiştir. Bunun yanında sosyal medya kullanımının restoranlarda eşlik edilme 
şeklindeki sosyal faktörleri olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca eşlik edilmenin 
restoranlarda tüketicilerin yemek seçimi üzerinde olumlu yönde bir etkisi olduğu görülmüştür. 
Dahası sosyal medya kullanımı ile yemek seçimi arasındaki ilişkide sosyal faktörlerin aracı bir 
rol oynadığı ortaya konulmuştur. Ayrıca menü tasarımının sosyal faktörler ile yemek seçimi 
arasındaki ilişkide ve sosyal medya kullanımı ile yemek seçimi arasındaki ilişkide düzenleyici 
bir rol oynamadığı ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular ışığında bu çalışmanın 
restoranlarda yemek seçimini etkileyen sosyal etkenler ile menü tasarımı açısından teorik ve 
pratik alanlarda önemli katkılar sağlayabileceği söylenebilir. Bu doğrultuda çalışmanın sonunda 
kuramsal ve pratik çıkarımlara yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Faktörler, Sosyal Medya, Menü Tasarımı, Yemek Seçimi

Abstract:
The study aimed to determine the impact of social media usage and social factors 
(companionship) on food choice, examining the mediating role of social factors in the 
relationship between social media usage and food choice. Additionally, it tested whether menu 
design plays a moderating role in these relationships. The research was conducted in Antalya, 
Turkey, among 501 individuals aged 18 and above who dine out, from January 24 to August 1, 
2023. Data were collected using social media tools and face-to-face distributed questionnaires 
by the researcher. After identifying missing data (4 cases) and outliers (37 cases), 460 valid 
questionnaires were considered. A quantitative research design was adopted, and exploratory 
(confirmatory) factor analysis and covariance-based Structural Equation Modeling (SEM) were 
used for data analysis. According to the study findings, social media usage was found to 
positively influence consumers' food choices in restaurants. Furthermore, social media usage 
was observed to positively affect social factors such as companionship in restaurants. 
Additionally, companionship was found to have a positive impact on consumers' food choices 
in restaurants. Moreover, the study revealed that social factors played a mediating role in the 
relationship between social media usage and food choice. Furthermore, it was concluded that 
menu design does not play a moderating role in the relationship between social factors and food 
choice, nor between social media usage and food choice. Based on these findings, it can be 
argued that this study could contribute significantly to theoretical and practical aspects related 
to social factors influencing food choices in restaurants and menu design. The theoretical and 
practical implications are discussed at the end of the study.
Keyword: Social Media, Social Factors, Menu Design, Food Choice