Yetişkin işitme cihazı kullanıcılarında cihazdan algılanan fayda ile bilişsel süreçler arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between hearing aid benefit and cognitive processes in adults hearing aid users
Yazar: MERVE DENİZ SAKARYA
Danışman: PROF. DR. YUSUF KEMAL KEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Biliş = Cognition ; Fayda = Utility ; Yetişkinler = Adults ; İşitme bozuklukları = Hearing disorders ; İşitme cihazları = Hearing aids ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Yetişkinlerde sensörinöral tip işitme kaybının rehabilitasyonunda kullanılan işitme cihazlarının uygulaması her hastaya özgü bireysel bir süreci içerir. Kişiye en uygun işitme cihaz uygulamaları yapıldıktan sonra bile, bazı kullanıcılar benzer odyograma sahip kişilere kıyasla özellikle ideal olmayan dinleme koşullarında konuşmaları anlamakta daha çok zorluk yaşadıklarını ve işitme cihazından daha az yarar gördüklerini belirtmektedirler. Bu araştırmanın amacı kişiler arasındaki bu farkta bilişsel süreçlerin rolünü incelemektir. Bu amaçla 27-55 yaş arası orta-orta-ileri derecede sensörinöral işitme kaybı sebebiyle en az 3 aydır işitme cihazı kullanan, cihaz fonksiyonel kazancı yeterli düzeyde olan (>35 dB HL) 29 işitme cihazı kullanıcısına dikkat, bellek, sözel akıcılık gibi bazı bilişsel fonksiyonları ölçen bilişsel test bataryası ve işitme cihazından algılanan yararı değerlendiren bir anket (APHAB) uygulanmıştır.  Kişilerin bilişsel test skorları ile APHAB global yarar skoru ve APHAB alt ölçekleri arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Ardından regresyon modeli oluşturulup işitme cihazından algılanan yararı yordayan bilişsel değişkenler tespit edilmiştir. Korelasyon analizleri sonucu çalışma belleği, fonemik sözel akıcılık, sürdürülen dikkat ve dikkatin engelleyici yönü ile cihaz yararı puanları arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Cihaz genel yararını tek yordayan değişken İşaretleme Testi ile ölçülen görsel sürdürülen dikkat iken, arka plan seslerin olduğu durumda cihaz yararını yordayan tek değişkenin ise Okuma Uzamı görevi ile ölçülen çalışma belleği kapasitesi olduğu görülmüştür. Bu çalışma son yıllarda gelişen Bilişsel İşitme Bilimi (Cognitive Hearing Science) literatürüne katkı sağlamakta ve Türkiye'de bu alanda yapılmış ilk çalışma olma özelliğini taşımaktadır.


Anahtar Kelimeler : İşitme cihazı faydası, subjektif fayda, bilişsel süreçler

Abstract:
Implementation of hearing aids which is used in rehabilitation of adults with sensorineural hearing loss include a personal process for every patient. Even after the most suitable device applications, some users indicated they had more difficulties than users with similar audiogram in trying to understand the conversations in nonideal hearing conditions thus they claimed they benefit less from the hearing aids. The aim of this research is to investigate the role of cognitive process in this difference between people. According to this purpose, cognitive tests and a questionnaire was conducted with 29 participants with the age range of 27-55.  Cognitive tests which measures some functions such as attention, memory, verbal fluency and a questionnaire which measures the perceived benefit from hearing aid (ABHAB) was implemented to the participants. The correlations between participants' cognitive test scores and APHAB global benefit scores and APHAB subscales was examined. After the correlation analysis it is observed that working memory, phonemic verbal fluency, sustained attention and attention's prohibitor aspect and device benefit point have meaningful relation. It is observed that the only variable that predicts the general benefit of the device is visual sustained attention.  In the case that there are background voices it is observed that the only variable that predicts the benefit of the device is working memory capacity which is measured with Reading Span Task. This research contributes recent developing Cognitive Hearing Science literature and is the first research done in Turkey in this field.


Key Words : Hearing aid benefit, subjective benefit, cognitive process