HIV pozitif hastaların nöropsikiyatrik belirti profilleri ve bilişsel fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the neuropsychiatric symptom profiles and cognitive functions of HIV positive patients
Yazar: AHMET BASUTÇU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇABALAK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: AIDS = AIDS ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; HIV = HIV ; HIV enfeksiyonları = HIV infections ; Nöropsikiyatri = Neuropsychiatry ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Amaç: Çalışmamızda HIV/AIDS tanısı konulmuş hastaların nöropsikiyatrik belirti profillerinin ve bilişsel fonksiyonlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışmamız tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte bir çalışmadır. Çalışmanın örneklemi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları kliniğinde 2010-2021 yılları arasında HIV tanısı alan ve takip edilen 80 hastadan oluşmaktadır. Hastaların demografik bulguları, ilaç kullanımı, viral yük (HIV RNA) ve CD4+T lenfosit hücre sayısı kaydedildi. Çalışmada veri toplama aracı olarak; "Standardize Mini Mental Test (SMMT)", "Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HDDÖ)", "SCL-90-R Psikolojik Belirti Tarama Testi" ve "Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA)" kullanıldı.
Bulgular: SMMT ölçeğine göre 7 (%8,8) hastada bilişsel bozukluk, MoCA ölçeğine göre 22 (%27,5) hastada bilişsel bozukluk bulundu. Evli olmanın, heteroseksüel olmanın ve eğitim düzeyinin düşük olmasının bilişsel bozukluğu arttıran önemli faktörler olduğu bulundu. Hastaların 29'unda (%36,3) depresyon bulundu. CD4+ sayıları 200`ün altında olanların ve HIV-RNA pozitif olanların daha fazla depresif puanlar aldıkları bulundu. SCL90-R ölçeğine göre 8 (%10,1) hastanın genel psikolojik durumunun bozuk olduğu bulundu. Eğitim düzeyi düşük olan ve CD4+ sayıları 200`ün altında olan hastaların somatizasyon puanlarının daha yüksek olduğu bulundu (sırasıyla p=0,007, p=0,013). CD4+ sayıları 200`ün altında olanların fobik anksiyete puanları daha yüksek olduğu bulundu (p=0,043). SMMT ve MoCA puanları ile HDDÖ puanları arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki (sırasıyla p=0,001, p=0,003), SMMT puanları ile SCL-90-R arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki bulundu (p=0,025).
Sonuç: HIV/AIDS tanılı bireylerin nöropsikiyatrik profilleri ve bilişsel fonksiyonlarının olumsuz etkilendiği, düşük eğitim düzeyinin ve geç dönemde tanı almanın en önemli risk faktörleri olduğu görülmektedir. Bu nedenle özellikle sosyokültürel düzeyi düşük insanlarda hastalık ve korunma yolları konusunda farkındalık sağlanması, HIV/AIDS tanılı hastaların takip ve tedavi sürecinde nöropsikiyatrik belirti profilleri ve bilişsel fonksiyonları açısından titizlikle değerlendirilmesi gerektiği düşüncesindeyiz.
Anahtar kelimeler: HIV enfeksiyonu, AIDS, nörobilişsel bozukluk, depresyon, ruh sağlığı

Abstract:
Aims: The aim of this study is to evaluate the neuropsychiatric symptom profiles and cognitive functions of HIV/AIDS patients.
Materals and Methods: Our study is a descriptive and cross-sectional study. The sample of the study consists of 80 patients who were diagnosed with HIV and followed up in the Infectious Diseases Clinic of Hatay Mustafa Kemal University Hospital between 2010-2021.Demographic findings, drug use, viral load (HIV RNA) and CD4+T lymphocyte cell count of the patients were recorded. The sample of the study consists of 80 patients diagnosed with HIV who were followed up in the Infectious Diseases Clinic of Hatay Mustafa Kemal University Hospital. Demographic findings, drug use, viral load (HIV RNA) and CD4+T lymphocyte cell count of the patients were recorded. As a data collection tool in the study; "Standardized Mini Mental Test (SMMT)", "Hamilton Depression Rating Scale (HDRS)", "SCL-90-R Psychological Symptom Screening Test" and "Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA)" were used.
Results: Cognitive impairment was found in 7 (8.8%) patients according to the SMMT scale, and cognitive impairment was found in 22 (27.5%) patients according to the MoCA scale. It was found that being married, being heterosexual, and having a low education level were important factors increasing cognitive impairment. Depression was found in 29 (36.3%) of the patients. It was found that those with CD4+ counts below 200 and those who were HIV-RNA positive had more depressive scores. According to the SCL90-R scale, the general psychological status of 8 (10.1%) patients was found to be impaired. It was found that patients with low education level and CD4+ counts below 200 had higher somatization scores (respectively p=0.007, p=0.013). It was found that those with CD4+ counts below 200 had higher phobic anxiety scores (p=0.043). A moderate negative correlation was found between SMMT and MoCA scores and HRDQ scores (respectively p=0.001, p=0.003), and a moderate negative correlation was found between SMMT scores and SCL-90-R (p=0.025).
Conclusion: It is seen that the neuropsychiatric profiles and cognitive functions of individuals with HIV/AIDS are negatively affected, and low education level and being diagnosed in the late period are the most important risk factors. For this reason, we think that awareness of the disease and ways of prevention should be raised, especially in people with low sociocultural level, and patients with HIV/AIDS should be carefully evaluated in terms of neuropsychiatric symptom profiles and cognitive functions during the follow-up and treatment process.
Key words: HIV infection, AIDS, neurocognitive disorder, depression, mental health