Muş ili içme ve kullanma sularının fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik kalitesi
In Muş province physical, chemical and microbiological quality of drinking and using water
Yazar: MERVE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BAHRİ PATIR
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Güvenliği Ana Bilim Dalı / Gıda Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada; Muş ili merkez sularının fiziksel, duyusal, kimyasal ve mikrobiyolojik yönden analizleri yapılarak kalitesinin belirlenmesi amaçlandı. Bunun için, mesken (şebeke), halk çeşmeleri (şebeke, kaynak) ve resmi kurumlardan (şebeke, kaynak) alınan 52 adet su örneği incelendi. Alınan örneklerin fiziksel, duyusal ve kimyasal olarak; sıcaklık, koku, tat, pH, organik madde, nitrat ve nitrit tespiti ile amonyak ve sertlik derecesi analizleri yapıldı. Mikrobiyolojik olarak örneklerde; toplam mezofilik aerob bakteri (TMAB), koliform, fekal koliform sayısı ile E.coli ' nin varlığı tespit edildi. 

Yapılan analizlerde, tüm örneklerin renk, koku ve tat bakımından normal olduğu tespit edildi. Örneklerde pH' nın 6,13-7,58 arasında değişim gösterdiği ve ortalama olarak 6,95±0,279 değerinde olduğu bulundu. Ortalama sıcaklık değeri 15,21±2,880˚C olarak bulundu. Elde edilen pH değerleri göz önüne alındığında, 47 adet örneğin (%90,4) İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği'ne uygun olduğu belirlendi.  Organik madde miktarı en az 0,45 mg oksijen/lt, en çok 6,00 mg oksijen/lt ve ortalama 1,15±0,919 mg oksijen/lt değerinde tespit edildi. Halk çeşmesi, resmi kurum ve meskenlere ait şebeke su örneklerindeki organik madde miktarının, kaynak sularındakinden nispeten daha yüksek olduğu görüldü. Tüm örneklerde nitrit, nitrat ve amonyak varlığına rastlanmadı. Örneklerde Fransız sertlik derecesi (oF) hesabıyla sertlik derecesi en az 2,00 ˚FS, en çok 36,00 ˚FS ve ortalama 7,49±5,277 ˚FS değerinde saptandı.  Bu veriler değerlendirildiğinde, Muş ili merkez içme ve kullanma suları ile kaynak suları "yumuşak veya tatlı su" sınıfına girmektedir. Şebeke sularının sertlik değerinin, kaynak sularından yüksek olduğu görüldü. 

Örneklerde TMAB sayısı 22˚C inkübasyonda ortalama olarak 1,58±0,846 log10 kob/mL, 37˚C'de 1,32±1,002 log10 kob/mL değerlerinde saptandı. Örneklerin 22˚C'de %71' i (n=37), 37˚C'de %69' u (n=36) İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği'ne uygun olmadığı belirlendi. Koliform grubu bakteri sayısı bakımından örneklerin %57,69'u yine ilgili standarda uygun bulunmadı. İncelenen örneklerin hiçbirinde fekal koliform ve E.coli tespit edilmedi.

Sonuç olarak, incelenen içme ve kullanma suları ile kaynak sularının kimyasal kalitesinin oldukça iyi olduğu, ancak mikrobiyolojik açıdan arzu edilen düzeyde bulunmadığı ve halk sağlığı açısından yeterli güvenceye sahip olmadığı kanaatine varıldı.

Anahtar Kelimeler: İçme ve kullanma suları, Kaynak suları, Fiziksel, Kimyasal, Mikrobiyolojik, Kalite, Standart.

Abstract:
In this study; It was aimed to determine the quality of the central waters of Muş province by making sensory, physical, chemical and microbiological analyzes. For this, 52 water samples were taken from randomly selected houses, public fountains and official institutions in the study. Sensory and chemical aspects of the samples taken; odor, taste, pH, organic matter, nitrate and nitrite determination and ammonia and hardness determinations were made. In microbiological samples; The total number of mesophilic aerobic bacteria, coliform, fecal coliform and the presence of E.coli were determined.

In the analysis, it was determined that all samples were normal in terms of color, odor and taste. It was found that pH in the samples varied between 6.13-7.58 and had an average value of 6.95±0.279. The temperature value was found to be 15.21±2.880˚C. Considering the pH values obtained, it was determined that 47 (90.4%) were in compliance with the Regulation on Water for Human Consumption. The amount of organic matter was determined to be at least 0.45 mg oxygen/lt, at most 6.00 mg oxygen/lt and on average 1.15±0.919 mg oxygen/lt. It was observed that the amount of organic matter in the mains water samples of public fountains, official institutions and residences was higher than that in the source water processes. The presence of nitrite, nitrate and ammonia was not detected in all samples. In the samples, the efficiency degree was found to be at least 2.00 ˚FS, at most 36.00 ˚FS and on average 7.49±5.277 ˚FS according to the French production degree (˚F). When these data are evaluated, the central drinking and utility water and resources of Muş province fall into the "soft or fresh water" class. It was observed that the output of mains water was higher than that of spring water.

The total number of mesophilic aerobic bacteria in the samples was determined to be 1.58±0.846 log10 cfu/mL on average at 22˚C incubation and 1.32±1.002 log10 cfu/mL at 37˚C. It was determined that 71% (n=37) of the samples at 22˚C and 69% (n=36) at 37˚C did not comply with the Water Intended for Human Consumption Regulation. In terms of the number of coliform group bacteria, 57.69% of the samples were again found not to comply with the relevant standard. Fecal coliform and E.coli were not detected in any of the samples examined.

As a result, it was concluded that the chemical quality of the drinking and utility waters and spring waters examined was quite good, but not at the desired microbiological level and did not have sufficient assurance in terms of public health.

Key words: Drinking and using water, Spring water, Chemical, Microbiological, Quality, Standard.