Kakao flavanollerinin açık ve örtük dikkat üzerindeki akut etkileri
The acute effects of cocoa flavanols on overt and covert attention
Yazar: OĞUZ KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. TEVFİK ALICI
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Açık dikkat = Overt attention ; Dikkat = Attention ; Flavanoller = Flavanols ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Örtük dikkat = Covert attention ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Geçtiğimiz yıllarda yapılan seçkisiz kontrollü çalışmalar kakao flavanollerinin dikkat ve bellek gibi bilişsel işlevler üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermiştir. Kakao flavanollerinin kan damarlarını genişletme işlevine sahip nitrik oksit adlı sinyal iletim molekülünün sentezini artırarak bilişsel işlevleri desteklediği öne sürülmüştür. Bu çalışmada kakao flavanollerinin açık ve örtük dikkat üzerindeki akut etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Açık dikkat, gözleri hareket ettirerek dikkatin bir konumdan başka bir konuma kaydırılma süreci olarak tanımlanır. Örtük dikkat ise göz hareketlerinden bağımsız, dikkatin görüş alanındaki bir konuma yönlendirilmesidir. Flavanollerin örtük ve açık dikkate olan etkileri sırasıyla Uzamsal İpucu Görevi ve Görsel Arama Görevi kullanılarak incelenmiştir. Seçkisiz, çift körlemesine, temel düzey ve plasebo kontrollü, deneysel değişimleme sırası tam dengelenmiş ve üç seanstan oluşan çapraz desen çalışmamıza 48 üniversite öğrencisi katılmıştır. Her katılımcı dikkat görevlerini en az birer hafta arayla üç farklı deneysel koşulda (temel düzey, plasebo ve flavanol) tamamlamıştır. Beklenenin aksine, üç yönlü tekrarlı ölçümlerde varyans analiz sonuçları doğru tepki oranı ve tepki süresi bakımından hem Uzamsal İpucu Görevi hem de Görsel Arama Görevindeki performansın akut kakao flavanolleri alımıyla artmadığını göstermiştir. Sonuç olarak, kakao flavanolleri alımı sağlıklı genç yetişkinlerin açık ve örtük dikkat işlevlerini akut düzeyde geliştirmemiştir. Bu sonuçlara dayanarak benzer bir çalışmanın dikkat işlevlerinin bozulduğu klinik örneklemle ya da ileri yaşlardaki katılımcılarla tekrarlanması önerilir.

Abstract:
In recent years, randomized controlled trials have showed that cocoa flavanols have positive effects on cognitive functions, including attention and memory. It has been suggested that cocoa flavanols support cognitive functions by increasing the synthesis of a signaling molecule called nitric oxide, which dilates blood vessels. This study aimed to investigate the acute effects of cocoa flavanols on overt and covert attention. Overt attention is defined as the process of shifting attention from one location to another by moving eyes. Covert attention, on the other hand, is directing attention to a location or an object in the field of view without moving the eyes. Spatial Cueing Task and Visual Search Task were used to explore the acute effect of cocoa flavanols on covert and overt attention, respectively. Forty-eight university students participated in our randomized, double-blind, baseline- and placebo-controlled, complete counterbalanced, and three-session crossover study. Each participant completed the attention tasks in three conditions (baseline, placebo, flavanol) administered in separate sessions with at least a one-week washout interval. Contrary to expectations, three-way repeated measures ANOVA indicated that the performance in terms of accuracy and reaction time in both Spatial Cueing Task and Visual Search Task was not enhanced by the acute cocoa flavanols intake. In conclusion, the acute intake of cocoa flavanols did not enhance the overt and covert attention functions in healthy young adults. Based on these results, it is recommended to replicate a similar study with a clinical sample or elderly participants with impaired attentional functions.