Aşırı yorgunluk düzeyinin bireysel iş performansı ve iş tatminine etkisi: Kabin ekipleri üzerine bir araştırma
The effect of fatigue level on individual job performance and job satisfaction: A research on cabin crews
Yazar: TARIK MİLDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SULTAN GEDİK GÖÇER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Sivil havacılık sektöründe çalışan kabin ekipleri yoğun iş temposu, çalışma saatlerinin uzun ve esnek olması ve buna bağlı olarak yaşanan; biyolojik saatin bozulması, jet lag, yetersiz ve düzensiz uyku, dinlenme imkanlarının kısıtlı oluşu gibi unsurlardan en çok etkilenen meslek grubudur. Aşırı yorgunluk ekiplerde bireysel iş performansını ve iş tatminini de etkilemektedir. Aşırı yorgunluk ekiplerde dikkat dağılmasına, motivasyon eksikliğine, sağlığın bozulmasına, uçuş emniyeti ve güvenliği ile ilgili aksaklıklara yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı kabin ekiplerinde aşırı yorgunluk düzeyinin bireysel iş performansı ve iş tatminine etkisini incelemektir. Bu amaçla çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan anket formunda sosyo-demografik özellikleri belirlemek için 6 soru, Yorgunluk Şiddet Ölçeğine ait 9 soru, Bireysel İş Performansı Ölçeğine ait 14 madde ve İş Tatmini Ölçeğine ait 5 ifade bulunmaktadır. İstanbul ili havayolu işletmelerinde görev yapan 272 kabin ekibi çalışanlarına 34 soruluk anket formu yönlendirilmiştir. Alınan cevaplardan sağlıklı olmadığı düşünülen 20 adet anket çalışmaya dahil edilmemiş olup güvenilir olduğu düşünülen 252 adet anket çalışmada veri olarak kullanılmıştır.
Veriler IBM SPSS 27 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; yorgunluk şiddeti ölçeği ile görev performansı, bağlamsal performans, üretkenlik karşıtı iş davranışı, bireysel iş performansı genel ölçeği ve iş tatmini ölçeği arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Bireysel iş performansı genel ölçeği ile iş tatmini ölçeği arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki görülmüştür. Yapılan lojistik regresyon analizinde üretkenlik karşıtı iş davranışı puanının kronik yorgunluğu etkileyen en önemli risk parametresi olduğu tespit edilmiştir.
Ulusal ve uluslararası literatür incelendiğinde benzer çalışmaya rastlanmamış olup çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Öneri olarak; havayolu işletmeleri kabin ekibi üyelerine aşırı yorgunlukla baş etme yöntemlerini temel eğitim olarak vermeli ve kurumsal düzenlemelerle ağır iş yükü oluşturan görevlerin kabin ekibi üyelerine dengeli bir şekilde planlanması sağlanmalıdır.

Abstract:
Cabin crews working in the civil aviation sector experience intense work pressure, long and flexible working hours, and accordingly; it is the occupational group that is most affected by details such as the amount of biological clock, jet lag, inadequate and irregular sleep, and limited rest opportunities. Fatigue also affects individual job performance and job satisfaction in teams. Fatigue leads to distraction in teams, lack of motivation, deterioration of health, and problems with flight safety and security. The aim of this study is to examine the effect of fatigue level on individual job performance and job satisfaction in cabin crew. For this purpose, the survey technique, one of the quantitative research methods, was used in the study. The survey form used in the study includes 6 questions to determine socio-demographic characteristics, 9 questions from the Fatigue Severity Scale, 14 items from the Individual Job Performance Scale and 5 statements from the Job Satisfaction Scale. A survey form with 34 questions was directed to 272 cabin crew employees working in airline companies in Istanbul. Among the answers received, 20 surveys that were thought to be improper were not included in the study, and 252 surveys that were thought to be reliable were used as data in the study.
The data were analyzed with the SPSS package program. As a result of the research; It was concluded that there is a significant relationship between the fatigue severity scale and task performance, contextual performance, counterproductive work behavior, individual job performance general scale and job satisfaction scale. A statistically significant relationship was also observed between overall individual job performance scale and the job satisfaction scale. In the logistic regression analysis, it was determined that the counterproductive work behavior score was the most important risk parameter affecting chronic fatigue.
When the national and international literature was examined, no similar study was found and it is thought that the study will contribute to the literature. As a suggestion; Airlines should provide basic training to cabin crew members on how to cope with fatigue, and corporate regulations should ensure that tasks that create heavy workloads are planned in a balanced manner for cabin crew members.