Ali Şeriati'de insan ve toplum felsefesinin imkânı
The possibility of human philosophy and philosophy of society in the understanding of Ali Shariati
Yazar: BURÇAK AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ENES KALA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Adalet = Justice ; Ahlak = Morality ; Değerler = Values ; Kişilik = Personality ; Tevhid = Tevhid ; Toplum felsefesi = Community philosophy ; İnançlar = Beliefs ; İnsan = Human ; İnsan felsefesi = Human philosophy ; Şeriati, Ali = Şeriati, Ali

Özet:
Ali Şeriati'nin insana bakışı ve insan anlayışına dair görüşleri, onun aynı zamanda toplum tasavvurunu bizlere sunmaktadır. Ali Şeriati, insana ve topluma dair görüşlerini tevhit eksenli temellendirmiş olup, kendi içinden hayata yönelik açılan penceresini de bu noktada şekillendirmiştir.
Fikir ve görüşlerini tevhidi ilkeyi esas alarak oluşturan Ali Şeriati, toplumu oluşturan biricik varlık olan insanın da irade sahibi, tercihte bulunan, yaratıcı yönüne büyük bir önemle ve defaatle vurgu yapmaktadır. İnsan, özgürlüğünü kendi iradesi ve tercihleriyle kazanmış bir varlık olmaktadır. Özgürleşen ve yetkinleşen insan, aynı zamanda hem kendisine, hemde çevresine ve topluma yön verebilecek düzeye ulaşmış olmaktadır. Bu bağlamda Çalışmanın ilk bölümünde Ali Şeriati'nin düşünce dünyasını ve felsefesini anlayabilmek adına onun varlık, bilgi ve değer anlayışlarını ele alınmaktadır. Ali Şeriati'nin varlık anlayışı tevhidi inanç düsturu ile yoğrulmuştur. Yani onun ontolojisi Allah, alem ve insan birliğine dayanmaktadır. Bu ilkeye göre tüm kâinatı yoktan var kılan yüce Allah, yaratıcı olan tek kudret, tek ilahtır. Tevhid inancı, öz itibari ile alemde, varlıkta veya yaratılmış herhangi bir şeyde düzensizlik, çelişki, kusur kabul etmez.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise "Ali Şeriati'nin Düşünce Dünyasında İnsan Tasavvuru" bağlamından hareketle, Şeriati'nin insana bakışı, insan olmanın belirleyici kavramları üzerinden ele alınmaktadır. Ahlakî zemine tabi ve değerler alanına ait olan insanın; yabancılaşma sorunu yani kendisine ve âleme yabancılaşması durumu ile aynı zamanda yine bu insanın kendisini bir şahsiyet varlığı olarak yetiştirebileceğini ve kemâl düzeyine erişebileceği konuları ele alınacaktır. Bununla birlikte sosyal bir varlık olarak insanın toplumu inşa ediş sürecini ve toplumdaki yerini Ali Şeriati'nin toplum görüşü ekseninde sunmuş olacağız.
Üçüncü bölümde ise "Ali Şeriati'nin Düşünce Dünyasında Adalet Ekseninde İnsan ve Toplum İlişkisi" ana başlığını ele alacağız. Adalet kavramı, sosyal yapı ve adalet, birlikte yaşama ve adalet bununla birlikte; ahlak, siyaset, hukuk ekseninde adalet olmak üzere dört farklı alt başlık ekseninde Şeriati'nin toplum görüşünü sunacağız.
Nihai olarak ise çalışmanın genelinde, esas olarak ele alacağımız ve sık sık değineceğimiz husus; insan felsefesi ve adalet konularının birlikte yürütülmesidir. Adalet mefhumunun insan ile olan bağı gerek insan, gerek toplum, gerekse âlem için yadsınamaz seviyede etkileyici bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın bütününde karşılaşacağımız resim, Ali Şeriatinin düşünceleri ekseninde insan, adalet ve toplum mefhumlarının irdelenmesi olacaktır. Son olarak ise bu çalışmadan murâdımız, Ali Şeriati'nin insan, toplum ve adalet anlayışlarından hareketle günümüz insanına vaadi nedir? Sorusuna cevap bulmak olacaktır.

Anahtar Kavramlar: Adalet, Ahlak, Alinasyon, Değer, İmamet, İnanç, İrade, Şahsiyet, Tevhit, Toplum

Abstract:
Ali Shariati's view of human and his views on human understanding also present us his vision of society. Ali Shariati based his views on man and society on the basis of tawheed and shaped the window that opens to life from within.
Ali Şeriati, who forms his ideas and opinions based on the principle of monotheism, emphasizes with great importance and repeatedly the will, preferable and creative aspect of the human being, which is the only entity that forms the society. Human is an entity that has gained its freedom by its own will and preferences. Human, emancipated, and competent, at the same time, has reached a level that can direct both itself, its environment, and society. In this context, his understanding of existence, knowledge, and value are discussed in order to understand the world of thought and philosophy of Ali Shariati in the first part of the study. Ali Şeriati's conception of existence was kneaded with the belief principle. So, his ontology is based on the unity of God, the realm, and the human. According to this principle, God, who created the entire universe from nothing, is the only power, the only god, who is creative. In essence, Tawhid's belief does not accept irregularity, paradox, defect in the realm, in existence, or in anything created.
In the second part of the study, from the context of "Human Sufism in the World of Thoughts of Ali Shariati", Shariati 's view of people is addressed on the determining concepts of being human. Person who is subject to moral ground and belong to the field of values; the problem of alienation, that is, the case of alienation of itself and the realm, will also be addressed, as well as the issues that this person can cultivate himself as personal
property and reach the level of virtue. However, as a social entity, we will present the process of building society and its place in society within line with Ali Şeriati's view of society.
In the third part, we will address the main title of "Human Relations and Human Relations on the Axis of Justice in Ali Sharia's World of Thought". The concept of justice, social structure, and justice, coexistence and justice; however, we will present the public opinion of Shariati on four different subtitle axes: morality, politics, and justice on the axis of law.
Ultimately, the point that we will address and frequently touch on throughout the study is to be conducted human philosophy and justice issues together. The bond of the conception of justice with human appears like an undeniable impressive element both for the human and society, and realm. In this context, the picture we will encounter in the whole study will be to be scrutinized the conceptions of humans, justice, and society in the axis of Ali Şeriati's thoughts. Finally, based on the understanding of people, society, and justice our wish from this work will be to find the answer to the question of what Ali Şeriati's promissory to today's people.

Keywords: Justice, Morality, Alination, Value, Imamate, Faith, Will, Personality, Tawheed, Society