Ortaöğretim öğrencilerinin görsel okuryazarlık becerilerini etkileyen faktörler ve akademik başarı ile olan ilişkisinin belirlenmesi
Factors affecting visual literacy skills of high school students and determination of the relationship with academic success
Yazar: ERDEM SARI
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA ERASLAN TAŞPINAR
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Görsel algılama = Visual perception ; Görsel iletişim = Visual communication ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sanat eğitimi = Art education ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; ortaöğretim öğrencilerinin görsel okuryazarlık becerilerini etkileyen faktörler ve akademik başarı ile olan ilişkisinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda,  öğrencilerin görsel okuryazarlık yeterliliklerinin; belirlenen  bazı bağımsız değişkenler ile ilişkisinin olup olmadığını, farkların oluşup oluşmadığını tespit etmektir.
Yöntem: Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve "Görsel Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada nicel yöntemlerden genel ve ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Tüm resmi izinler alınarak, online oluşturulan formlar paylaşılarak, ölçeklendirme  gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi Elazığ ilinde bulunan Kaya Karakaya Fen Lisesi ve Çubukbey Anadolu Lisesi'nden 568 öğrenci ile gerçekleşmiştir. Araştırmada ortaöğretim öğrencilerinin tüm kademelerinden yararlanılmıştır. Araştırmada kişisel verilerin ve ölçeklerin analizleri SSPS 22.00 ile istatistiksel verilere dönüştürülmüştür.
Bulgular: Araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin görsel okuryazarlık becerilerini etkileyen faktörler ve akademik başarı ile olan ilişkisi belirlenerek incelenmiştir. Ortaöğretim öğrencilerin akademik başarı puanları artıkça "Görsel Okuryazarlık Yeterliklleri" puanlarının arttığı saptanmıştır. Öğrencilerinin cinsiyetlerine, yaşlarına, ikamet ettikleri yere, ebeveyn eğitimi yüksek olan öğrencilerin düşük olan öğrencilere, bilgisayar/tablet'i olanların olmayanlara, aylık gelir düzeyi iyi olanların düşük olanlara, okul öncesi eğitimi alıp almama durumlarına, sınıf düzeylerine ve öğrencilerin akademik başarıları açısından aralarında fark olduğu (p˂0.05), evlerinde internet olma durumlarına ve okul türüne göre puanları açısından aralarında fark olmadığı (p>0.05) görülmüştür. 
Sonuçlar:  Araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin görsel okuryazarlık becerilerini etkileyen faktörler ve akademik başarı ile olan ilişkisi belirlenerek incelenmiştir. Öğrencilerin cinsiyet, yaş, ebeveyn eğitimi, okul öncesi eğitim, sosyo-ekonomik durum, bilgisayar/tablet durumu, ikamet yeri ve akademik başarılarının görsel okuryazarlık yeterlilikleri puanları ile ilişkisinin olduğu ve farkların oluştuğu tespit edilmiştir. İnternet durumlarına ve okul türüne göre puanları açısından aralarında fark olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: görsel okuryazarlık, eğitim, sanat eğitimi, gölsel algı, görsel iletişim

Abstract:
Purpose: The purpose of this research; The aim of this study is to determine the factors affecting the visual literacy skills of secondary school students and their relationship with academic achievement. In line with this purpose, students' visual literacy competencies; The aim is to determine whether there is a relationship with some determined independent variables and whether there are differences.
Method: "Personal Information Form" and "Visual Literacy Scale" were used as data collection tools in the research. In the research, quantitative methods, general and relational screening model were used. Scaling was achieved by obtaining all official permissions and sharing the forms created online. The sample of the research was carried out with 568 students from Kaya Karakaya Science High School and Çubukbey Anatolian High School in the province of Elazığ. All levels of secondary school students were used in the study. In the study, the analyzes of personal data and scales were transformed into statistical data with SSPS 22.00.
Findings: In the study, the factors affecting the visual literacy skills of secondary school students and their relationship with academic achievement were determined and examined. It was determined that as the academic achievement scores of secondary school students increased, their "Visual Literacy Competencies" scores increased. There are differences in terms of the gender, age, place of residence of the students, the students with high parent education to the students with low level, those who have a computer/tablet to those who do not have a computer/tablet, those with a good monthly income level to those with low monthly income, whether they have received pre-school education, their grade levels and the academic achievement of the students. (p˂0.05), there was no difference between them in terms of their internet presence at home and school type (p>0.05).
Conclusions: In the study, the factors affecting the visual literacy skills of secondary school students and their relationship with academic achievement were determined and examined. It has been determined that students' gender, age, parental education, pre-school education, socio-economic status, computer/tablet status, place of residence and academic achievement are related to their visual literacy competency scores and there are differences. It was seen that there was no difference between them in terms of their internet status and school type.

Keywords: visual literacy, education, art education, lacustrine perception, visual communication