Türkiye'deki üniversitelerde Avrupa Birliği hibeleriyle finanse edilen projelerin muhasebeleştirilmesi ve uygulamada yaşanan sorunlar
Accounting of the projects funded by European Union grants in Turkish universities and problems that arise from practice
Yazar: ADEM KURTAR
Danışman: PROF. DR. ASUMAN ALTAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Sosyal Fonu = European Social Fund ; Avrupa kimliği = European identity ; Avrupa vatandaşlığı = European citizenship ; Hibe projesi = Grant project ; Muhasebe = Accounting ; Projeler = Projects ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile 1963 yılında imzaladığı Ankara Antlaşması'ndan bu yana Avrupa Birliği (AB)'nin finansal yardımlarından yararlanan Türkiye, 1999 yılında aday ülke statüsü verilmesinden sonra AB hibeleri açısından yeni bir döneme girmiştir. Türkiye, bu dönemden sonra, sadece aday ülkelere sağlanan Katılım Öncesi Yardım Aracı (Instrument for Pre-Accession Assistance: IPA) ile birlikte Birlik Programlarından hibe şeklinde yararlanmaya başlamıştır. 
Türkiye'de AB hibelerinden çok sayıda kamu kurumu, sivil toplum örgütü, dernek ve vakıf yararlanmaktadır. Hibe yararlanıcılarının bu çeşitliliği, AB hibelerinin muhasebeleştirilmesine de yansımaktadır. Bu kurumların tabi oldukları muhasebe sistemlerinin birçok aşamasındaki farklılıklar AB hibelerinin muhasebeleştirilmesinde çeşitli sorunlar yaşanmasına yol açmaktadır. Türkiye'deki üniversitelerde yürütülen projelerin muhasebeleştirme işlemlerinde yaşanan sorunların önemli bir bölümünün mevzuat farklılığından kaynaklandığı görülmüştür. Sorunların bir bölümünün ise proje yürütücülerinin ve Türkiye'deki bürokratların AB mevzuatı ile Türkiye'deki mevzuatı birlikte uygulama konusunda ayak diremesinden kaynaklanmaktadır. 
Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde hibe kavramı AB projeleri açısından ele alınmıştır. AB'nin hibe sağlama gerekçeleri ve hibelerin kaynağı açıklandıktan sonra ikinci bölümde AB hibelerinin Türkiye'deki gelişimine yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, AB projelerinin harcama ve muhasebeleştirme işlemleri, dördüncü bölümde ise bu işlem süreçlerinde ortaya çıkan sorunlar incelenmiştir. Yaşanan sorunlar değerlendirilirken, bu sorunların bir bölümüne çözüm önerileri getirilmeye çalışmıştır. Bu doğrultuda bu çalışmanın, başta Türkiye'deki üniversiteler olmak üzere, tüm kamu kurumlarında yürütülen AB destekli projelerin muhasebe işlemlerinde yaşanan bazı belirsizlikler ve sorunları giderme konusunda kapsamlı ve güncel bir kaynak olabileceği öngörülmüştür.

Abstract:
Turkey, as the beneficiary of the European Union's (EU) financial assistance since signing the Ankara Treaty with the European Economic Community (EEC) in 1963, has entered a new era in terms of EU grants after it was given the status of candidate country in 1999. After this period, Turkey has begun to benefit Union's programmes in the form of grants provided only for the candidate countries via Pre-Accession Assistance (IPA).
In Turkey, many public institutions, non-govermental organizations, associations and foundations benefit from EU grants. This diversity of grant beneficiaries has reflections on the recognition of EU grants, too. The differences in many stages of the accounting systems applied by those beneficiaries cause various problems in regard to recognition of EU grants. It was seen that majority of the problems encountered in the accounting process of the projects carried out by universities in Turkey was because of differences in legislation. Some of the problems arise from the resistance of the project coordinators and bureaucrats in Turkey to co-administer Turkish legislation with EU legislation simultaneously.
Within this context, in the first part of the study, the concept of grants is discussed in terms of EU projects. Thus, after explaining the reasons and resources of EU grants, the development of EU grants in Turkey is discussed in the second part. In the third part of the study, the expenditure and accounting procedures of the EU projects and subsequently in the forth part, the problems in these processes are examined. Solutions for some of these problems have been tried to be proposed while evaluating the problems. Accordingly, it has been predicted that, this study might be a comprehensive and an up to date study in troubleshooting some of the uncertainties and problems encountered in the accounting process of EU-funded projects carried out in all public institutions, particularly universities in Turkey.