Kolesistektomi sonrası fiziksel hareketlilik, ağrı ve iyileşme kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between physical mobility, pain and quality of recovery after cholecystectomy
Yazar: BÜŞRA ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YÜCELER KAÇMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
KOLESİSTEKTOMİ SONRASI FİZİKSEL HAREKETLİLİK, AĞRI VE İYİLEŞME KALİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Büşra ÇETİN
Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 
Hemşirelik Anabilim Dalı
Yüksek Lisans Tezi, Ağustos 2024
Danışman: Doç. Dr. Hatice YÜCELER KAÇMAZ
ÖZET
Çalışma kolesistektomi geçiren hastaların ameliyat sonrası fiziksel hareketlilik, ağrı ve iyileşme kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişkisel araştırma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 30.10.2023-05.07.2024 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Genel Cerrahi Servislerinde kolesistektomi geçiren ve araştırmanın dahil edilme kriterlerine uyan 136 hasta oluşturmuştur. Etik kurul, kurum izni ve bilgilendirilmiş gönül oluru alınan bu araştırmada veriler; Hasta Tanıtım Formu, 6 dakikalık yürüme testi, pedometre, Hasta Takip Çizelgesi, Visual Analog Skala, İyileşme Kalitesi Ölçeği-15 (QoR-15) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada ameliyat öncesi dönemde hasta tanıtım formu ve 6 dk'lık yürüme testi uygulanan hastaların ameliyat sonrası yerleştirilen pedometre aracılığı ile adım sayıları ve Visual Analog Skala ile ağrı düzeyleri üç gün boyunca takip edilmiştir. Ameliyat sonrası üçüncü günün sonunda QoR-15 hastalara uygulanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve Pearson korelasyon testi kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak değerlendirilmiştir. Kolesistektomi sonrası hastaların adım sayısı ortancalarının birinci günde 245, ikinci günde 719.50, üçüncü günde 983.50 ve ağrı puan ortalamalarının ise birinci günde 7.20±1.10, ikinci günde 5.26±1.29, üçüncü günde 3.76±1.42 olduğu tespit edilmiştir.  Kolesistektomi sonrası üçüncü günde QoR-15 toplam puan ortalaması 124.75±18.71 olup ölçek alt boyutlarının puan ortalamaları sırasıyla; rahatlık alt boyutunda 40.94±6.33, duygu alt boyutunda 33.75±7.19, bağımsızlık alt boyutunda 14.30±3.89, destek alt boyutunda 19.58±1.27 ve ağrı alt boyutunda 16.16±3.03'dür. Kolesistektomi sonrası hastaların adım sayıları ile ağrı puanları arasında negatif yönde düşük ve orta düzeyde, QoR-15 toplam ve alt boyut puanları ile pozitif yönde düşük ve orta düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırmanın sonucuna göre kolesistektomi sonrası hastaların adım sayısı arttıkça ağrının azaldığı ve iyileşme kalitesinin arttığı saptanmıştır. Bu çalışma fiziksel hareketliliğin cerrahi sonrası iyileşme sürecinde kritik bir rol üstlendiğini doğrular niteliktedir. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda hastaların fiziksel hareket düzeylerinin takip edilmesi ve fiziksel hareketliliğe teşvik edilmesi, fiziksel hareketliliğin ağrı ve iyileşme kalitesine etkisinin farklı cerrahi hasta gruplarında tekrar çalışılması, fiziksel hareketliliği ölçen en iyi aracın tespit edilmesine yönelik çalışmaların yapılması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Ağrı; Fiziksel Hareketlilik; İyileşme kalitesi; Kolesistektomi.

Abstract:
THE RELATIONSHIP BETWEEN PHYSICAL MOBILITY, PAIN AND QUALITY OF RECOVERY AFTER CHOLECYSTECTOMY
Büşra ÇETİN
Erciyes University, Health Sciences Institute, 
Department of Nursing
M.Sc. Thesis, August 2024
Supervisor: Assoc. Dr. Hatice YÜCELER KAÇMAZ
ABSTRACT
The study was conducted as a descriptive and correlational research to determine the effect of postoperative physical mobility on pain and recovery quality of patients who underwent cholecystectomy. 
The sample of the study consisted of 136 patients who underwent cholecystectomy and met the inclusion criteria of the study at Erciyes University Health Application and Research Center General Surgery Services between 30.10.2023-05.07.2024. The data in this research, for which ethics committee, institutional permission and informed consent were obtained; It was collected using the Patient Information Form, 6-minute walk test, pedometer, Patient Follow-up Chart, Visual Analog Scale, Quality of Recovery Scale-15 (QoR-15). In the study, the number of steps of the patients who underwent a patient introduction form and a 6-minute walk test in the preoperative period were monitored using a pedometer placed after the surgery, and their pain levels were monitored using the Visual Analogue Scale for three days. QoR-15 was applied to the patients at the end of the third postoperative day. Data were analyzed using descriptive statistics, chi-square test, independent sample t test, one-way analysis of variance, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis and pearson correlation test. Statistical significance level was evaluated as p<0.05. After cholecystectomy, step numbers of the median patients were 245 on the first day, 719.50 on the second day, and 983.50 on the third day, and the average pain score was 7.20±1.10 on the first day, 5.26±1.29 on the second day, and 3.76±1.42 on the third day. The average of the QoR-15 total score on the third day after cholecystectomy is 124.75±18.71, and the average scores of the scale subdimensions are; 40.94±6.33 in the comfort sub-dimension, 33.75±7.19 in the emotion sub-dimension, 14.30±3.89 in the independence sub-dimension, 19.58±1.27 in the support sub-dimension, and 16.16±3.03 in the pain sub-dimension. It was determined that there was a low and moderate negative correlation between the number of steps and pain scores of the patients after cholecystectomy, and a positive low and medium correlation with the QoR-15 total and subscale scores. According to the results of the research, it was determined that as the number of steps taken by the patients increased after cholecystectomy, the pain decreased and the quality of recovery increased. This study confirms that physical mobility plays a critical role in the post-surgical recovery process. In line with the results of the study, it may be recommended to monitor the physical activity levels of patients and encourage physical activity, to re-study the effect of physical activity on pain and healing quality in different surgical patient groups, and to conduct studies to identify the best tool to measure physical mobility.
Keywords: Cholecystectomy; Pain; Physical Mobility; Quality Of Recovery.