Çocuk işçiliğine sosyolojik bakış: Siirt örneği
Sociological perspective on child labor: The case of Siirt
Yazar: ERGÜL TARHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEVİM EVSEL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, erken yaşlarda çalışmaya başlayan çocukların, aile
bireylerinin ve işverenlerinin çocuk işçiliği dolayısıyla ortaya çıkan sorunlara yönelik
görüşlerinin belirlenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji
(olgubilim) deseni ile tasarlanan araştırmaya 15 işçi çocuk, her bir çocuğun aile
bireylerinden biri ve işverenleri olmak üzere toplam 45 kişi katılmıştır. Araştırmanın
verileri, çocuklara, ebeveynlere ve işverenlere yönelik ayrı ayrı olmak üzere
araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile
toplanmıştır. Araştırma, Siirt İlinin Merkezinde bulunan mahalleler ve buralardaki
sanayi sitelerinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler kayıt altına alınarak yazıya
geçirilmiş; ardından veriler içerik analizi ile değerlendirilerek kategori, tema ve
katılımcılar tablolaştırılarak sunulmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre çocukların çalıştırılmasında aileler en etkili rolü
oynamakta, temel çalışma nedeni içinde yoksulluk nedeniyle aileye katkı sağlamak
ve meslek edinmek yer almaktadır. Ebeveynlerin, işverenlerin ve çocukların
görüşleri çocuk işçiliğinin kayıt dışı ve yasal olarak uygun olmayan koşullarda
devam etmesine toplumsal düzeyde kanıksandığını ve normal bir durum olarak kabul
edildiğini göstermektedir. Çocukların çalışma nedenleri arasında en fazla meslek
edinme, yoksulluk, okul başarısızlığının ifade edildiği belirlenmiştir. Ayrıca çalışma
hayatının çocukların eğitimle ilgili sürekliliğini ve başarı düzeyini olumsuz etkilediği
görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Siirt, Çocuk İşçiliği, Nitel Araştırma, Sosyolojik Bakış.

Abstract:
The aim of this research is to determine the views of children who start working at an
early age, family members and employers about the problems arising from child
labor. A total of 45 people, including 15 working children, one of the family
members of each child and their employers, participated in the research, which was
designed with the phenomenology pattern, which is one of the qualitative research
methods. The data of the study were collected through semi-structured interview
forms developed by the researcher, separately for children, parents and employers.
The research was carried out in the neighborhoods and industrial sites in the Center
of Siirt Province. The interviews were recorded and transcribed; Then, the data were
evaluated by content analysis and presented by tabulating categories, themes and
participants.
According to the results of the research, families play the most effective role in the
employment of children, and the main reason for working is to contribute to the
family due to poverty and to acquire a profession. The opinions of parents,
employers and children show that child labor is accepted as a normal situation at the
social level and it is accepted that child labor continues in informal and legally
inappropriate conditions. It has been determined that the most common reasons for
children to work are getting a job, poverty, and school failure. In addition, it is seen
that working life negatively affects the continuity and success level of children in education.

Key Words: Siirt, Child Labor, Qualitative Research, Sociological Perspective.