Eylem araştırması yöntemi ve HAAT modeli üzerinden tasarım metodolojisi: İşitme engelli bireyler için yardımcı ürün önerisi
Design methodology through action research and HAAT model: An assistive device suggestion for hard of hearing people
Yazar: ABDULKADİR URUÇ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GÜÇLÜ YAVUZCAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Dünyada 400 milyonun üzerinde olduğu tahmin edilen işitme engelli bireyler için eğitim, iş ve sosyal alanlarında bağımsızlık sağlamak amacıyla yardımcı ürün ve teknolojiler kullanılmaktadır. Bu ürün ve teknolojiler işitme engelli bireylerin fiziksel veya zihinsel dezavantajları sebebiyle gerçekleştiremeyecek durumda oldukları eylemleri gerçekleştirmeleri için onların işlevsel yeteneklerini geliştiren ve arttıran ürün ve teknolojilerdir. Kullanım amacı ve alanı bu kadar geniş olmasına rağmen, işitme engelli bireylerin temel eğitim ve öğrenim süreçlerinde çoğu zaman geleneksel öğretim yöntemlerinin kullanıldığı ve eğitim amaçlı kullanılan yardımcı ürün ve teknolojilerin kullanımının yeterli seviyede olmadığı görülmüştür. Bu çalışma kapsamında, akademik araştırma yöntemi, tasarım modeli ve tasarım süreci sistematik olarak planlanarak yürütülmüştür. 30 işitme engelli birey ve 20 eğitmen ile gerçekleştirilen eylem araştırması sonrasında, birey ve eylem öğelerine dayalı HAAT (Human Activity Assistive Technology) modeli uygulanarak yardımcı ürün geliştirilmesine yönelik  entegre bir metodoloji ortaya konulmuştur. İşitme engelli bireylerin ve eğitmenlerinin eğitim süreçlerindeki deneyim ve yöntemlerinden de yararlanılarak uygulanan entegre metodoloji sonrasında daha önce tasarlanan bir yardımcı ürünün geliştirilmesi yönünde tasarım önerileri sunulmuştur. Geliştirilen bu ürün önerisi ile işitme engelli bireylerin temel ses ve konuşma eğitimlerinde herhangi bir bireye bağlı kalmadan kendi kendilerine de verimli bir dil pratiği yapmaları hedeflenmiştir.

Abstract:
Assistive devices and technologies are used to provide independence for over 400 million hard of hearing individuals around the world in the fields of education, business and social areas. These products and technologies improve and enhance hard of hearing people's functional capabilities to make activities that they are unable to make due to their physical or mental disadvantages. Although its purpose and area of use is so wide, it has been observed that traditional teaching methods are often used in basic education and learning processes of hard of hearing individuals and the use of assistive device and technologies used for educational purposes is not sufficient. Within the scope of this study, academic research method, design model and design process were systematically planned and carried out. After the action research conducted with 30 hard of hearing people and 20 instructor, an integrated methodology is developed for designing an assistive device suggestion by applying HAAT (Human Activity Assistive Technology) Model based on the human and activity elements. Following the integrated methodology applied by using the experience and methods of the hard of hearing individuals and instructors in their educational processes, previously designed assistive device is developed and a new suggestion is presented. With this product suggestion developed, it is aimed for individuals with hearing disabilities to practice themselves efficiently in basic voice and speech training without being tied to any individual.