Skolastik düşüncenin İslam düşüncesinden istifadesi: Meister Eckhart'ın varlık anlayışı örneği
Scholastic philosophy's reception of Islamic philosophy: the example of Meister Eckhart's understanding of ontology
Yazar: MD MOSADDEK BILLAH
Danışman: PROF. DR. TAHSİN GÖRGÜN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışma, Ortaçağ Avrupa Skolastik düşüncesinin, özellikle Alman teolog ve filozof Meister Eckhart'ın varlık anlayışını merkeze alarak, İslam filozoflarının etkilerini ele almaktadır. Meister Eckhart, 13. yüzyıl sonları ve 14. yüzyıl başlarında, Skolastik felsefenin doruk noktasına ulaştığı bir dönemde yaşamıştır. Bu bağlamda, onun yaşam tecrübesi ve ilmi münazaraları, dönemin derin teolojik ve felsefi sorgulamalarını içermektedir. Eckhart, Opus Tripartitum eserinin Prologus Generalis bölümünde varlığı (esse) Tanrı (deus) ile özdeşleştirerek her şeyin mutlak varlık olan Tanrı'dan türediğini ileri sürmektedir. Varlığın ontolojik yapısı Tanrı'nın ebedi ve değişmez doğasını yansıtan İbn Sina'nın vacibü'l-vücûd kavramı etrafında ele almıştır. Eckhart, Tanrı'nın kendinde varlık (das Sein an sich) olarak her şeyi kapsadığını ve her şeyin O'ndan türediğini savunmuştur. Ayrıca İbn Rüşd'ün varlık ve mahiyet ayrımını yapmaksızın Tanrı'nın bilgisi ve varlığı kavramları arasındaki özdeşlik düşüncesi Eckhart'ın ontolojik görüşlerinin şekillenmesinde kritik bir rol oynamıştır. İbn Rüşd, Tanrı'nın bilgisi olmadan varlığın düşünülemeyeceğini ve Tanrı'nın bilgisiyle varlıkları bildiğini belirtir. Eckhart, bu düşünceyi benimseyerek özellikle Paris Münazaraları metninde, ontolojik hiyerarşik bakımından varlıktan önce bilgiyi konumlandırmaktadır. Bu bağlamda Eckhart, dolaylı ve dolaysız olarak İslam filozoflarına atıfta bulunur ve onların yorumları aktarmaktadır. Çalışmamız, Eckhart'ın temel metinlerinden Opus Tripartitum eserinin Prologus Generalis bölümü ve Paris Münazaraları metinlerini merkeze alarak, İslam filozoflarından istifade ettiği hususları dakik bir şekilde takip ve tahlil etmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
This study examines the influences of Islamic philosophers on medieval European scholastic thought, particularly focusing on the concept of existence in the works of German theologian and philosopher Meister Eckhart. Meister Eckhart lived during the late 13th and early 14th centuries, a period when scholastic philosophy had reached its zenith. In this context, his life experiences and scholarly debates encompassed the deep theological and philosophical inquiries of his time. In the Prologus Generalis section of his work Opus Tripartitum, Eckhart equates existence (esse) with God (deus), proposing that everything emanates from the absolute existence of God. In this regard, the ontological structure of existence reflects the eternal and immutable nature of God, which Eckhart examines through the lens of Ibn Sina's concept of wajib al-wujud (necessary existence). Eckhart argues that God, as das Sein an sich (existence itself), encompasses everything, and that everything originates from Him. Additionally, Ibn Rushd's notion of the identity between God's knowledge and existence, without differentiating between existence and essence, played a critical role in shaping Eckhart's ontological views. Ibn Rushd posits that existence cannot be conceived without God's knowledge, and that God knows entities through His knowledge. Eckhart positions knowledge before existence in the ontological hierarchy, particularly in the Parisian Questions by receiving Ibn Rushed ideas of primacy of intellect. In this context, Eckhart indirectly and directly references Islamic philosophers and incorporates their interpretations. This study aims to meticulously trace and analyze the aspects in which Eckhart drew from Islamic philosophers, focusing on the Prologus Generalis section of Opus Tripartitum and the Parisian Questions.