Müzik öğretmenliği lisans programı öğrencilerinin "özel öğretim yöntemleri" derslerinde kazandıkları yeterliklerin "öğretmenlik uygulaması"nda kullanım açısından değerlendirilmesi
The evaluation of music teaching undergraduate program students' adequacies that are obtained in "special teaching methods" courses in terms of their usage in "teaching practice"
Yazar: ILGIM KILIÇ
Danışman: PROF. NEZİHE ŞENTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzik eğitimi = Music education ; Özel öğretim yöntemleri = Special teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Müzik Eğitimi Anabilim Dalları ?Özel Öğretim Yöntemleri? dersi eğitim sürecinin mevcut durumunu saptamak ve ?Öğretmenlik Uygulaması?na ne ölçüde hazırlayıcı olduğunun araştırılarak, sonuçlar doğrultusunda bu dersin daha işlevsel bir yapıya ve işlerliğe kavuşturulmasına katkıda bulunmaktır.Araştırmanın yürütülmesinde betimsel yönteme dayalı bir desen kullanılmıştır. Araştırma, Eğitim Fakülteleri Müzik Eğitimi Anabilim Dalları'nda 2006-2007 eğitim-öğretim yılında görev yapan ve ?Özel Öğretim Yöntemleri I-II? derslerini yürütmekte olan öğretim elemanlarından ve 2006-2007 eğitim-öğretim yılında üniversitelerin Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Müzik Eğitimi Anabilim Dalları'nda ?Özel Öğretim Yöntemleri I? ve ?Özel Öğretim Yöntemleri II? derslerini almış olan son sınıf öğrencilerinden oluşturulan örneklem üzerinden yürütülmüştür. Araştırmada müzik öğretmeni yetiştiren kurumlardaki ?Özel Öğretim Yöntemleri I ve II? derslerinde kazanılan yeterliklerin ?Öğretmenlik Uygulaması?nda değerlendirilmesine yönelik olarak Müzik Eğitimi Anabilim Dalları son sınıf öğrencilerinin görüşlerine ve uzman kişilerin gözlemlerine dayalı bir değerlendirme modeli geliştirilmiştir. Ardından uygulama boyutlarının niteliği dört ay süren bir uygulama süreciyle belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda ?Özel Öğretim Yöntemleri I ve II? derslerinin içeriği, işlenişi ve işlevselliği, ?Öğretmenlik Uygulaması? dersindeki etkinliği ve müzik öğretmenliği mesleğine ne ölçüde hazırlayıcı olduğuna ilişkin öğrenci görüşleri ve ?Öğretmenlik Uygulaması?ndaki gözlemler önce ayrı ayrı, daha sonra birbirleriyle olan ilişkileri bakımından değerlendirilmiştir.Çalışmada örneklemi oluşturan Müzik Eğitimi Anabilim Dallarının belirlenmesinde anabilim dallarının hizmet yılları göz önünde tutularak üç grup oluşturulmuştur. Birinci grupta 15 yıl ve üzerinde hizmet vermekte olan Müzik Eğitimi Anabilim Dalları, ikinci grupta 11-14 yıllık MüzikiiEğitimi Anabilim Dalları ve üçüncü grupta ise; ?Özel Öğretim Yöntemleri? dersinin öğretmenlik mesleğine doğrudan hazırlayıcı bir ders niteliğinde olması göz önünde bulundurularak; en az dört yıl mezun vermiş olan ve kuruluşundan 7 ila 10 yıl geçmiş olan Müzik Eğitimi Anabilim Dalları alınmıştır.Araştırmada ele alınan problemlere ilişkin veriler, ?Özel Öğretim Yöntemleri I ve II? dersinin öğretim programına yönelik görüşler ve değerlendirme modeli geliştirilmesi için uzman görüşlerine yönelik yapılandırılmış ?Görüşme Formu?, son sınıf öğrencilerinin ?Özel Öğretim Yöntemleri I ve II? derslerine ilişkin görüşlerinin alınmasına yönelik ?Anket formu?, sözü edilen derslerin uygulama sürecini kapsayan ?Öğretmenlik Uygulaması? dersine yansımalarının değerlendirilmesine yönelik ?Gözlem Formu? ve ?Günlük Plan İnceleme Formu? yoluyla elde edilmiştir.Elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri için SPSS paket programı içerisindeki çeşitli istatistiksel çözümleme tekniklerinden yararlanılmış ve frekans (f ), yüzde (%), aritmetik ortalama (?), standart sapma (ss) ve sayılabilir verilerden oluşmuş değişkenlerin test edilmesinde Ki-Kare testi uygulanmıştır. Ölçülebilir değişkenlere Shopiro Wilk normallik testi uygulanmış ve değişkenlerin normal dağılım göstermediği saptanmıştır (p>0,05). Bu nedenle, parametrik olmayan testlerden Kruskall-Wallis, varyans analizi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak 0,05 seçilmiştir.Araştırmada yapılan çözümlemeler sonucunda, ?Özel Öğretim Yöntemleri I ve II? derslerinde edinilen bilgilerin müzik öğretmeni adayları tarafından istendik biçimde davranışa dönüştürülemediği, müzik öğretim yöntemlerinin gerektiği kadar öğrenilemediği, ancak müzik öğretmeni adaylarının müzik öğretimi konusunda kendilerini yeterli buldukları halde ?Öğretmenlik Uygulaması?nda yeterli olmadıklarının görüldüğü, uygulama sırasındaki derslerin planlanma aşamasında yeterli özenin gösterilmediği sonucuna ulaşılmıştır.Bu bulgulardan; müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda uygulanmakta olan ?Özel Öğretim Yöntemleri I ve II? derslerinin öğretim programının gözden geçirilmesi, düzenlenmesi ve geliştirilmesinin önemine dikkat çekilerek, konu ile ilgili çalışmalar yapılması hususunda önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Müzik eğitimi, özel öğretim yöntemleri, öğretmenlik uygulaması, müzik öğretim yöntemleri.

Abstract:
The aim of this research is to state the present situation of the education process of the course ?Special Teaching Methods? in the Music Education Branches of Fine Arts Department at Education Faculties, and to contribute to the process to be more functioning and to have more functional structure by investigating in what extent these courses prepare the students for ?Teaching Practice?.The design used for this research is based on a descriptive method. The sample of this research consists of the lecturers who work in the Music Education Branches of Education Faculties and who gave ?Special teaching Methods I-II? courses and the students who attended to these courses in 2006-7 academic year. Within this research an evaluation model has been developed based on the experts? observations and the opinions of last year students who study in the Music Education Branches for the evaluation of ?Special Teaching Methods I-II? courses for ?Teaching Practice? in the institutions that educate students to be music teachers. The composition of the dimensions of application has been tried to be determined by the applied studies within the subsequent four months. In this regard, the content, teaching and functionality of the ?Special teaching Methods I-II? courses and the effects of these courses fort he course ?Teaching Practice?, and the opinions of the students on what extent these courses are able to prepare for music teaching occupation, and the observations fort he ?Teaching Practice? have been analysed separately, as well as together within the relationships with each other.The data related to the problems that are analysed in this research have been obtained within the ?Interview Form?, which is constructed for the evaluation model based on the experts? opinions on teaching program of the course ?Special teaching Methods I-II?, ?Questionnaire Form? for the opinions of last year students on the course ?Special teaching Methods I-II?, ?Observation Form? and ?Investigation form of Daily Plan Form? which investigate the reflections of these courses on ?Teaching Practice? course which covers the application process of these courses.ivVarious statistical analysis techniques within the SPSS software package have been used for the statistical analysis of the data. Frequency (f), percentage (%), mean (?), standard deviation (sd), and Chi-square test for the countable data have been used in this regard.The measurable variables are shown not to be normal distributed according to Shopiro Wilk normality test (p>0,05). Therefore, non parametric tests such as Kruskall-Wallis, variance analysis and Mann Whitney U test have been applied. Statistical significance level has been determined as 0.05.The results of the analysis in this research indicates that the knowledge obtained by the students in ?Special teaching Methods I-II? courses is not converted to the desired behaviours by the music teacher candidates, music teaching methods have not been learnt sufficiently, although the candidates believe that they are sufficient for teaching music, they are not sufficient in ?Teaching Practice?, the necessary attention is not devoted for the planning stage of the courses in practice.According to these findings, the importance of the review, organisation and improvement of the programs of ?Special Teaching Methods I-II? courses in the institutions that educate music teachers has been emphasised and the necessity of further studies in this subject have been proposed.Key Words: Music Teaching, special teaching methods, teaching practice, music teaching methods.