Üniversite öğrencilerinde yaşam doyumu, kişilik ve temel psikolojik ihtiyaçlar
Life satisfaction, personality, and basic psychological needs in university students
Yazar: EDA BİÇENER
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Temel ihtiyaçlar = Basic needs ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun aracı rolünü incelemektir. Ayrıca üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu düzeyi cinsiyet, gelir düzeyi, akademik başarı düzeyi, romantik ilişki durumu, yakın olarak nitelendirilen arkadaş sayısı, algılanan dini inanç düzeyi, sağlık durumu bakımından incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Sakarya Üniversitesi'nde öğrenimine devam eden 17-25 yaş arası 499 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Yaşam Doyumu Ölçeği, Beş Büyük Kişilik Faktör Envanteri, İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun aracı rolü yapısal eşitlik modeli ile sınanmıştır. Üniversite öğrencilerin cinsiyet, romantik ilişki durumu, yakın olarak nitelendirilen arkadaş sayısı, sağlık durumuna göre yaşam doyumlarının anlamlı fark gösterip göstermediği bağımsız örneklemler için t testi ile analiz edilmiştir. Üniversite öğrencilerinin gelir düzeyi, akademik başarı düzeyi, algılanan dini inanç düzeyine göre yaşam doyumlarının anlamlı fark gösterip göstermediği tek yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Verilerin istatiksel çözümlenmelerinde SPSS 20.0 ve Amos 21.0 programlarından yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre dışadönüklük ve nevrotizm kişilik özellikleri ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun kısmi aracı rolü tespit edilmiştir. Özdenetim ve uyumluluk kişilik özellikleri ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun tam aracı rolü tespit edilmiştir. Ayrıca üniversite öğrencilerinin cinsiyet, gelir düzeyi, akademik başarı düzeyi, romantik ilişki durumu, yakın olarak nitelendirilen arkadaş sayısı, algılanan dini inanç düzeyine göre yaşam doyumlarının anlamlı fark gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the mediator role of basic psychological needs' satisfaction in the relationship between personality traits and life satisfaction of university students. Also, the life satisfaction level of university students was examined in terms of gender, income level, academic achievement level, romantic relationship status, number of close friends, perceived religious belief level, and health status. The participants consisted of 499 students from Sakarya University aged between 17-25.In this study Life Satisfaction Scale, Big Five Inventory, Needs Satisfaction Scale and Personal Information Form were used in order to collect data. The mediator role of basic needs' satisfaction in the relationship between personality traits and life satisfaction has been tested by the SEM. Whether university students' life satisfaction varies significantly in terms of gender, romantic relationship status, the number of close friends, health status was analyzed with a t-test for independent samples and in terms of income, academic achievement, perceived religious belief levels was analyzed with one-way ANOVA. SPSS 20.0 and Amos 21.0 were used for statistical analysis. According to the findings the partial mediating role of basic psychological needs' satisfaction was determined in the relationship between extraversion, neuroticism and life satisfaction. The full mediating role of basic psychological needs' satisfaction was determined in the relationship between consientiousness, agreeableness and life satisfaction. Also, it was determined that the life satisfaction of university students varied significantly in terms of gender, levels of income, academic achievement, and perceived religious belief, romantic relationship status, number of close friends.