Okul öncesi çocuklarda obezite, çocuğun mizacı, uyku alışkanlıkları ile anne tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Okul öncesi çocuklarda obezite, çocuğun mizaci, uyku alişkanliklari ile anne tutumlari arasindaki i̇lişkinin i̇ncelenmesi
Yazar: TUĞBA ACEHAN
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN ŞÜKRAN ÜNERİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; kreş veya anaokuluna devam eden, 3-6 yaş
aralığındaki çocuklarda obezite veya fazla kilolu olma, çocuğun mizacı, uyku
alışkanlıkları ile anne tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma örneklemimiz kreş veya anaokuluna devam eden,
bilinen herhangi bir kronik hastalığı olmayan, 3-6 yaş arası, bu özellikler için Ankara
ilini temsil gücü olan 297 çocuktan oluşmuştur. Anaokulu ve/veya kreş öğretmenleri
aracılığı ile çalışma formları çocukların annelerine ulaştırılmıştır. Çalışmaya katılmayı
kabul eden ailelerin çocuklarının boy ve kilo ölçümleri yapılmış ve çocukların vücut
kitle indeksi (VKİ) hesaplanmıştır. Persentil değerlerine göre VKİ'leri 85-95'inci
yüzde arasında olan çocuklar fazla kilolu, VKİ'leri 95 olan çocuklar obez olarak
kabul edilmiştir. İstatistiksel analizlerde SPSS 25 programı kullanılmış, p<0,05 değeri
anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Örneklemin yaş ortalaması 4 yıl 10 aydır. Örneklem persentil
değerlerine göre 3 gruba ayrıldığında, çocukların %10,1'i düşük kilo grubunda,
%59,3'ü normal kilo grubunda ve %30,6'sı fazla kilo veya obezite grubunda yer
almıştır.
Çalışmamızda persentil değerine göre oluşturulan 3 grup arasında ebeveyn
tutumları, ebeveynlerin beslenme uygulamaları ve çocuğun mizaç özellikleri açısından
istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır.
Örneklem Çocuk Beslenme Anketine (ÇBA) göre, obez veya fazla kilolu ve
normal kilolu çocukların algılanan tartısı boyutu puanı, düşük kilolu çocukların
algılanan tartısı boyutu puanına göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek
olarak saptanmıştır. Obez veya fazla kilolu çocukların ebeveynlerinin çocuklarının
tartıları hakkında daha fazla kaygılandığı belirlenmiştir. Örneklem Çocuk Uyku
Alışkanlıkları Anketine (ÇUAA) göre incelendiğinde, obez veya fazla kilolu
çocukların gece uyandığında uyanık kalma sürelerinin, normal kilolu çocuklara göre
anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
iv
İlişki analizi sonuçlarına göre; günlük uyku miktarı ve gece uyandığında
uyanık kalma süreleri kısa olan çocukların daha yüksek persentil değerlerine sahip
oldukları saptanmıştır. Kendi kilosunu olduğundan yüksek algılayan ve çocuğunun
fazla kilolu olma riski ile ilgili daha fazla endişe duyan ebeveynlerin çocuklarının daha
yüksek persentil değerlerine sahip oldukları belirlenmiştir. Ebeveynleri tarafından
daha fazla yemeye zorlanan çocukların ise daha düşük persentil değerlerine sahip olma
eğiliminde oldukları belirlenmiştir. Çocuk uyku alışkanlıkları anketinin 'günlük uyku
miktarı' ve 'yatma zamanı direnci' alt boyutları; çocuk beslenme anketinin 'çocuğun
algılanan tartısı', 'yemeye zorlama' ve 'kısıtlama' alt boyutları çocuğun persentil
değerini anlamlı olarak yordayan faktörler olarak saptanmıştır.
Sonuç: Çalışma sonuçlarımız değerlendirildiğinde, çocuk ve ergen psikiyatri
kliniklerine başvuran okulöncesi yaş grubu çocukların sağlık değerlendirmesi
kapsamında ilk başvuru esnasında ve takip görüşmelerinde VKİ ölçümleri yapılmalı
ve ebeveynin çocuk besleme uygulamaları, ebeveynin çocuğu ve kendi kilosu ile ilgili
algısı ve çocuğunun uyku alışkanlıkları sorgulanmalıdır. Bu özelliklerin geliştirilmesi
ve desteklenmesine yönelik bilgilendirmeler yapılmasının ve danışmanlık
verilmesinin yararlı olacağı düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Obezite, mizaç, ebeveyn tutumu, ebeveynin beslenme
uygulamaları, uyku

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to investigate the association between obesity
or being overweight, child's temperament, sleep habits and maternal attitudes in
children between the ages of 3-6 years who attend nursery or kindergarten.
Method: Our study sample consisted of 297 children aged between 3 and 6
years who attend nursery or kindergarten and did not have any known chronic diseases
and had the power of representing Ankara city by these features. The study forms were
delivered to the mothers of the children through the kindergarten and / or nursery
teachers. The height and weight measurements of the children whose families agreed
to participate in the study were measured and their body mass index (BMI) was
calculated according to these measurements. According to percentile values, children
whose BMIs are between 85-95 percent were considered overweight and children with
BMIs of 95 were considered obese. SPSS 25 program was used for statistical
analysis, 𝑝 ≤0,05 value was considered as significant.
Results: The mean age of the sample was 4 years and 10 months. When the
sample was divided into 3 groups based on percentile values, 10.1% had low weight,
59.3% had normal weight and 30.6% had overweight or obesity.
In our study, it was found that there was no statistically significant difference
between 3 groups based on percentile value in terms of parenting styles, child feeding
practices of parents and temperament characteristics of the child.
İn terms of the Child Feeding Questionnaire (CFQ), the perceived weight scale
score of obese or overweight and normal weight children was found to be statistically
significantly higher than the perceived weight scale score of low weight children. It
was found that parents of obese or overweight children were more concerned about
their child's weight. When the sample was analyzed according to the Children's Sleep
Habits Questionnaire (CSHQ), it was found that the obese or overweight children had
a significantly higher awakening time when they woke up at night compared to normal
weight children.
vi
According to the results of the correlation analysis; it was determined that
children who had short sleep times and short awakening times when they woke up at
night had higher percentile values. It was found that the children of parents who
perceived their weight higher and who were more concerned about the risk of their
child being overweight had higher percentile values. It was determined that children
who were pressured to eat more by their parents tended to have lower percentile values.
'Daily sleep amount' and 'bedtime resistance' sub-dimensions of the CSHQ; "Perceived
weight of the child", "pressure to eat" and "restriction" sub-dimensions of the CFQ
were determined as the factors that significantly predicted the percentile value of the
child.
Conclusions: When the results of our study are evaluated, BMI measurements
should be made and the parent's child feeding practices, parent's perception of the
child's and his / her own weight and the child's sleep habits should be questioned
during the first application and follow-up interviews within the scope of the health
assessment of the preschool aged children who are admitted to the child and adolescent
psychiatry clinics. It is thought that it would be beneficial to provide information and
consultancy for development and support of these features.
Keywords: Obesity, temperament, parenting style, parent's child feeding practices,
sleep