Şizofreni hastalarında tütün kullanımı ve sağlıklı yaşam davranışının psikopatoloji şiddeti, yürütücü işlevler ve umutsuzluk ile ilişkisi
The relationship between tobacco use and healthy living behavior with psychopathology severity, executive functions and hopelessness in schizophrenia patients
Yazar: AYSEN İZEL SEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT KARAHAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Psikolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Şizofreni farklı klinik görünümlerle kendini gösterebilen ve sosyal yaşamda ağır yeti yitimlerini beraberinde getiren bir bozukluktur. Şizofreni hastalarında fiziksel hastalıkların yüksek oranda görüldüğü ve bu durumun ilaç yan etkilerine ek olarak sağlıksız yaşam tarzı ile ilişkili olabileceği de düşünülmektedir. Şizofreni hastalarını bu sağlıksız yaşama iten nedenler hala tam olarak bulunamamış olup çalışmamızın amacı; şizofreni tanılı hastalarda tütün kullanımı ve sağlıklı yaşam davranışının içgörü, umutsuzluk, yürütücü işlevler ve psikopatoloji ile ilişkisini araştırmaktır. Çalışmamıza Mart-Ağustos 2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı şizofreni polikliniğine ayaktan başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden, DSM-V tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış olan 86 katılımcı dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Pozitif ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Beck Umutsuzluk Ölçeği, İz Sürme Testi ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmamızda şizofreni hastalarında sağlıklı yaşam davranışını etkileyen etmenler cinsiyet, çalışma durumu, umutsuzluk, iz sürme testi puanları, PNBDÖ pozitif, negatif, dezorganize ve taşkınlık belirtileri olarak bulunmuştur. Regresyon analizine bakıldığında, toplam sağlıklı yaşam davranışı puanını yordayan etmenler negatif belirti şiddeti ve umutsuzluk olarak saptanmıştır. Çalışmamız negatif belirtiler ve umutsuzluğun sağlıklı yaşam davranışlarını olumsuz etkilediğini göstermektedir. Hastadaki umutsuzluğu tanımak ve bu yönde iyi planlanmış bir tedavi hastalığın seyri ve tedavisine katkıda bulunabilir. Umutsuzluğun beraberinde getirdiği bu sedanter yaşamı önleme amacıyla tedavi planlamasına sağlıklı yaşam becerilerini geliştirmeyi de kapsayacak şekilde düzenlemeler getirilmesi önemli gözükmektedir. Fiziksel egzersiz, sağlıklı beslenme, sosyal beceri eğitimi gibi müdahalelerin bütünleştirilmesi hastaların sağlıklı yaşam davranışları geliştirmeleri için hedef olarak belirlenebilir.
Anahtar Sözcükler: Sağlıklı yaşam davranışı, şizofreni, tütün kullanımı

Abstract:
Schizophrenia is a disorder that can manifest itself with different clinical presentations and results in severe impairments in social life. It is also believed that physical illnesses are highly prevalent in schizophrenia patients, which may be related not only to medication side effects but also to an unhealthy lifestyle. The reasons that drive schizophrenia patients into this unhealthy lifestyle have not yet been fully identified, and the purpose of our study is to investigate the relationship between tobacco use and healthy lifestyle behaviors with insight, hopelessness, executive functions, and psychopathology in individuals diagnosed with schizophrenia. Our study included 86 outpatients who followed up at the schizophrenia outpatient clinic of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine, Department of Psychiatry, between March and August 2022, and who agreed to participate in the study and were diagnosed with schizophrenia according to the DSM-V diagnosis. All participants were administered a sociodemographic data form, Positive and Negative Syndrome Scale, Healthy Lifestyle Behaviors Scale II, Fagerström Nicotine Dependency Test, Beck Hopelessness Scale, Trail Making Test, and Three Components of Insight Rating Scale. In our study, factors influencing healthy lifestyle behaviors in schizophrenia patients included gender, employment status, hopelessness, Trail Making Test scores, and PANSS positive, negative, disorganized, and excited symptoms. In the regression analysis, the factors predicting the total healthy lifestyle behavior score were found to be the severity of negative symptoms and hopelessness. Our study demonstrates that negative symptoms and hopelessness negatively impact healthy lifestyle behaviors. Recognizing and addressing hopelessness in patients can contribute to the course and treatment of the illness. To prevent the sedentary lifestyle that accompanies hopelessness, it appears important to incorporate adjustments to treatment planning aimed at enhancing healthy lifestyle skills.
Keywords: Healthy lifestyle behavior, schizophrenia, tobacco use