Türk ve Mali hukuklarında halka açık anonim ortaklıklar
Public joint stock companies in Turkish and Mali law
Yazar: ABOUBAKAR SIDIKI KONTAO
Danışman: DOÇ. DR. BURAK ADIGÜZEL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Halka açılma = Public offering ; Hisse senetleri = Stocks ; Mali hukuk = Fiscal law ; Pay sahipleri = Shareholders ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Şirket kurulmasını gerektiren finansal bir projenin uygulanması, çıkarlarının her noktada çakışması gerekmeyen ortaklarla kurulur. Halka açık anonim şirketler, bu tür bir girişim için uygulamaya konulan yönetim sisteminin pratikliği dolayısıyla, sermayenin tabana yayılması eksikliğini dolduracak olan ve herhangi bir finansman arayışında olan hissedarlar için işlevseldir. Afrika Ticaret Hukukunun Uyumlaştırılması Örgütü'nün (OHADA) yetki bölgesindeki anonim şirketlerin ekonomik ve finansal hukukî ilişkileri OHADA statüsüne tabidir. Bu statüyşe yeni finansal araçların yaratılması ve var olan sermaye piyasası araçlarının şartlarının veya özelliklerinin değiştirilmesi mümkündür. Halka açık anonim ortaklıklar (HAAO) küresel rekabeti arttırdığı kadar; âtıl durumda olan sermayenin ekonomiye kazandırılmasını ve bu suretle sermayenin tabana yayılmasını da temin eder. Bu özelliği ile HAAO'lar diğer şirketlerden ayrılır. 
Halka açık olmayan anonim şirketlerin finansman ihtiyaçlarını giderebilmeleri için seçtikleri bu yeni şirket formu çerçevesinde gerçekleştirilen faaliyetler bir kamu otoritesi tarafından denetlenir. Bu kamu otoritesi Mali'de SGI'dir. Türkiye'de ise Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) bu görevi icra eder. 
Sermaye piyasası faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinin bir parçası olarak, Batı Afrika alt bölgesi ekonomilerinin derin dönüşümleri ve "yeni ekonomi"nin gelişimi, finansal piyasalardaki bu riskli ve yüksek maliyetli faaliyetlerin finansmanı için özel bir form olarak dikkati çekmektedir. Bu nedenle, özellikle Mali'de OHADA bölgesinde yer alan HAAO'lar kapsamında genel olarak halka arz yapan anonim şirketler ve söz konusu şirketlerle ilgili Türk mevzuatı bu çalışmada karşılaştırmalı bir incelemeye konu olacaktır. HAAO'ların yasal ya da hukukî kesin bir tanımı yapılamaz. Fakat halka açık şirketler için yapılacak tanımlarda sermayenin geniş kitlelerden toplanması olgusuna mutlaka vurgu yapılmalıdır.
OHADA statüsünü hazırlayan irade, ticari işletmeler (OTK) ve Ekonomik Çıkar Grupları (GIE) ile ilgili Tek Ortak Kanunu'nda HAAO'ları da düzenlemişlerdir. Ancak Mali'deki kamuoyu, OTK ve Ekonomik Çıkar Grupları açısından HAAO'ların katı bir şekilde OHADA denetimine teslim edilmesinin önünde bir engeldir. Bu nedenle, yasal sistemin koordine edilerek ulusal ve şirketler için genel geçer bi hukukî düzenin kurulması zordur. Söz konusu çıkar grupları ile ilgili OTK'nın tabi olduğu kurallar ulusal kanunların hükümleri arasında karşılıklı bağımlılığı sağlar. Böylelikle iki ulusal hukuk sistemi özerk kalır ve birbirini etkilemez. Sonuç olarak, bu çıkar grupları arasındaki uyumu ve menfaatler dengesini sağlamak için HAAO'lar açısından OHADA düzenlemeleri kritik öneme sahiptir. Bu düzenlemeler yer yer diğer şirketler açısından tamamlayıcı ve düzenleyici bir rol de oynarlar.
Bu çalışmada gözden geçirilmiş olan OHADA düzenlemeleri ile revize edilen 30 Ocak 2014'te kabul edilmiş Ortak Ticaret Kanun (OTK) ve Türk Ticaret Kanunu 6102 sayılı ile Türk Sermaye Piyasası Kanunu birbiriyle karşılaştırılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Halka Açık Anonim Ortaklıklar, Finansman Yöntemleri, Hisse Senetleri, Pay Sahiplerinin Hakları

Abstract:
The implementation of a business project involves partners whose interests do not necessarily coincide at all points. For companies open to the public, the governance system put in place for this form of company aims to guide the main shareholders in the search for any financing to fill the shortage of social capital. However, the economic and financial context of these limited companies in the judicial zone of the Organization for the Harmonization of Corporate law ın Africa (OHADA) has developed considerably under the influence of the OHADA law, the creation and development of new financial instruments, as well as the global economic competition of stock market sector. In fact, public limited companies which are established on this basis will be distinguished by the adhesion of new shareholders and a particular mode of financing. 
Faced with this new way of financing which companies choose for their survival, namely the sale of shares or bonds on stock exchanges and markets regulated by the government, activities pass through the intermediation of any third party like the Intermediation Management body (SGI), for Mali and Capital Market Commission (SPK), for Turkey. 
As part of the realization of this process, the profound transformations of the economies of the West African sub-region and the significant development of the so-called "new economy", the financial markets seem to be the privileged place for the financing of these riskly and high-cost activities. Thus, public limited companies which make public offerings in general within the scope of the regulations in place within the OHADA area, particularly in Mali, and the Turkish regulations concerning the mentioned-companies will be the subject of a comparative study in this research. Without a precise definition either legally or on the judicial basis, public company owes its name through the participation of public power in its capital.
OHADA legislators did not hesitate to submit to the public company the Uniform Act related to commercial enterprises (AUSC) and Economical interest groups (GIE). But public behind it is, ever so slightly, an obstacle to its strict submission of AUSC and Economical interest group. Hence, a necessary approximation of national  and community by coordinating legal systems. This implies interdependence between the provisions of the Uniform Act related to commercial enterprises and the Economical interest groups and those from national laws. The two national legal systems remain autonomous and do not influence each other. The results are in OHADA space textual duality to meet the demands of commercial enterprise, with the base and mark of the Uniform Act related to commercial enterprises and the Economical interest group; national texts playing a complementary and subsidiary role. 
This comparative study is made with the revised OHADA commercial code (January 30, 2014), Turkish commercial code (number 6102) and that of the Turkish capital market code. 

Keywords: Joint Stock Companies, Method of Financing, Shares, Shareholder Rights