Kaya tuzuna ait mekanik parametrelerin belirlenmesi
Determination of mechanical behaviour for rock salt
Yazar: SELMA DÜZYOL
Danışman: Y.DOÇ.DR. İHSAN ÖZKAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi KAYA TUZUNA AİT MEKANİK PARAMETRELERİN BELİRLENMESİ Selma DÜZYOL Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Maden Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. İhsan ÖZKAN 2004, 190 Sayfa Jüri: Yrd. Doç. Dr. îhsan ÖZKAN Prof. Dr. M. Kemal GÖKAY Yrd. Doç. Dr. Murat ÜNAL Doğal gazın yeraltı mühendislik yapılarında depolanmasındaki ana yararlar; sıcaklık, yangın, patlama, titreşim, gürültü, endüstriyel kaza gibi olaylara ve özellikle depreme karşı güvenli olmasıdır. Tuz doruları ve kaim tuz yatakları gibi jeolojik kaya tuzu oluşumlarının, doğal gaz için çok uygun depolama ortamları olduğu araştırmacılar ve uygulayıcı mühendisler tarafından ifade edilmektedir. Bundan dolayı bir çok ülkede doğal gaz depolaması için tuz çözelti açıklıkları seçilmiştir. Türkiye'de önemli bir doğal gaz kullanımı ve kaya tuz oluşumları (Çankırı, Nevşehir ve Tuz Gölü gibi) olmasına rağmen, henüz mevcut bir doğal gaz depolama projesi veya uygulaması yoktur. Bu Yüksek Lisans tez çalışmasında, Çankırı kaya tuzunun bazı önemli mekanik özelliklerinden oluşan bir veri tabam Selçuk Üniversitesi - Maden Mühendisliği Bölümü'nde hazırlanmıştır. Bu veri tabam; yoğunluk, gözeneklilik, nokta yükleme indeksi, suda dağılma dayanımı, Schmidt sertliği, darbe dayanımı, eğilme dayanımı, çekme dayanımı, tek eksenli basınç dayanımı, tek eksenli deformabilite, üç eksenli basınç dayanımı, direkt makaslama ve tek eksenli yük artırma - boşaltma deneylerini içermektedir. 184 adet numune üzerindeH gerçekleştirilen deneylerden elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Zamana ve gerilmeye bağlı istatistiksel analizlerle, kaya tuzuna ait gerilme ve birim deformasyon ölçümleri üzerindeki sünme davranışları değerlendirilmiştir. Ayrıca bu ölçüm sonuçlarını karakterize edecek matematiksel bir eşitlik geliştirilmiştir. Sünmenin birim zamandaki değişimi (sünme hızı) ile yine sünme hızının birim zaman içindeki değişimi (sünme ivmesi) incelenmiştir. Bu analizler ile sünme davranışındaki L, II. ve IH. aşamalar belirlenebilmiştir. Anahtar kelimeler: kaya tuzu, kaya mekaniği deneyleri, sünme davranışı.

Abstract:
Ill ABSTRACT MS Thesis DETERMINATION OF MECHANICAL BEHAVIOR FOR ROCK SALT SelmaDÜZYOL Selçuk University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Mining Engineering Supervisor: Assist Prof. Dr. İhsan ÖZKAN 2004, 190 Pages Jury: Assist Prof. Dr. İhsan ÖZKAN Prof. Dr. M. Kemal GÖKAY Asist Prof. Dr. Murat Ünal The main benefits of underground structures for natural gas deposits are resistance and good protection against thermal conditions, fire, explosions hazards, vibration, noise, industrial accidents and earthquakes. Geological rock salt formations such as salt domes or thick-bedded salt deposits are expressed very suitable for natural gas storagmg. Therefore, salt caverns have been used for underground storage of natural gas in many countries. Although, Turkey has an important reservuar of rock salt (ex. Çankırı, Nevşehir and Tuz Gölü etc.), hovewer, there is still not any natural gas storage project or application. In this Master Thesis, some mechanical characterizations of Çankm-rock salt were determined in Selçuk University-Mining Engineering Department, Konya. For this purpose; density, porosity, point load index, slake durabilty, Schmidt hardness, toughness, flexure, tensile strength, uniaxial compressive strength, deformability, triaxial compressive strength, direct shear and uniaxial load - unload strength tests were carried out in a two-year period. Tests were performed on 184 samples. The results were detaillyIV examined and presented. By statistical analyses depending on time and strength parameters, creep behavior on stress and strain characterization of rock salt was evaluated. Also, a mathematical model describing the creep behaviour was proposed. By further analyses of creep, rate of creep (velocity) and rate of creep-velocity (acceleration) graphs were drawn and explained. L, II. and III. stages in creep behavior of rock salt could have been determined after various analyses. Keywords: rock salt, rock mechanic tests, creep behavior.