Tüberküloz hastalarında uyku kalitesi ve depresyon sıklığı
SLEEP quality and frequency of depression in tuberculosis patients
Yazar: FATMA ŞAFAKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİF KURTULUŞ
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Depresyon = Depression ; Mülteciler = Refugees ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ölçekler = Scales ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Giris: Bu çalışma tüberküloz (TB) tanısı alan hastalarda uyku kalitesini ve depresyon
sıklığını araştırmak amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. 2021 – 2022
yıllarında Şanlıurfa ilinde yaşayan 132 tüberküloz hastasını kapsamaktadır. Araştırmada
Sosyodemografik Veri Formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Epworth Uykululuk Ölçeği
(EUÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Anket formları hastalarla yüzyüze görüşme
yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda 132 hastanın %58,3'ü kadın, %23,5'i mülteci idi. Hastaların
%60,6'sı düşük gelir düzeyinde ve %65,9'unun çocuğu vardı. Aktif tedavi alan hastaların oranı %62,9
iken, %65,2'sinin kronik bir hastalığı, %9,1'inin diyabet ve astımı vardı. Hastaların %50,8'i en az bir çeşit ilaç kullanıyordu. Hastaların %5,3 'ünde tanılı psikolojik bir hastalık vardı. Hastaların PUKİ puan ortalaması 6,34, EUT puanı ortalaması 4,6, BDÖ puanı ortalaması 10,17 olduğu belirlendi. TB Hastalarında PUKİ puanı ile EUT puanlarında pozitif yönde ve orta derecede kuvvetli ve de
istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon, PUKİ puanları ile BDÖ puanları arasında pozitif yönde ve orta-iyi derecede kuvvetli ve de istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon, EUT puanları ile BDÖ puanları arasında pozitif yönde, orta derecede kuvvetli ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olduğu bulundu. İyi uyku kalitesine sahip TB hastalarının %78.2'si minimal depresif duygulanım göstermekte, uyku kalitesi bozuldukça depresyon şiddeti artmaktadır. TB hastalarında; mülteci olmak 2.5 kat, düşük gelir düzeyine sahip olmak 2.2 kat, çocuk varlığı 3.2, ilaç kullanıyor olmak 2.7 kat ve orta düzey depresyon ise 15.5 kat oranında uyku kalitesini anlamlı şekilde arttırdığı belirlendi. Buna karşın ortaokul ve üniversite düzeyinde bir eğitime sahip olmak riski anlamlı şekilde azalttığı tespit edildi.
Sonuç: TB hastalarında kötü uyku kalitesinin düşük eğitim düzeyi, mülteci olmak, işsizlik
gibi faktörlere bağlı olduğu gösterilmiştir. Depresyonun kötü uyku kalitesiyle doğrudan ilişkili
olduğu gösterilmiştir. TB tanısı almış hastaların depresyon ve uyku hastalıkları yönünden
değerlendirilmesi, erken tanı ve takibi için önemlidir.
Anahtar kelimeler: Tüberküloz, mültecilik, uyku kalitesi, depresyon.

Abstract:
Objective: This study was conducted to investigate the sleep quality and the frequency of
depression in patients diagnosed with tuberculosis (TB).
Materials and methods: Our research is a descriptive and cross-sectional study. 132
tuberculosis patients living in Şanlıurfa between 2021 and 2022 were included in the study.
Sociodemographic Data Form, Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI), Epworth Sleepiness Scale
(ESS), Beck Depression Inventory (BDI) were used in the study. Questionnaires were filled face to
face with the patients. Analyzes were performed with SPSS version 26.0.
Results: The mean age of 132 patients evaluated within the scope of the study was
37.97±16.32 years (min=18, max=78) PSQ Index mean score of the patients was 6.34±4.80 (min=0,
max=22), PSQ your scores; ESS mean score was found to be statistically significantly higher in those
with low income, those with medium-high income, those with children compared to those without
children, those who are currently receiving treatment, those who use any medication, those who have
a psychological illness or depression. .6±4.10 (min=0, max=16), ESS scores; It was determined that
the mean score of BDI was 10.17±8.75 (min.) =0, max=42) BDI scores; It was determined that it was
statistically significantly higher in those with a low income level, those with a medium-high income
level, those currently receiving treatment, those using any medication, those using medication for TB,
and those without a psychological illness or depression. It was determined that 41.6% of the patients
with poor sleep quality had minimal depression, 23.4% had mild depression, 29.9% had moderate
depression and 5.2% had severe depression, and the difference was statistically significant.
Conclusion: It has been shown that poor sleep quality in tuberculosis patients is related to
factors such as low education level, being a refugee, and unemployment. Depression has been shown
to be directly related to poor sleep quality. We recommend that tuberculosis patients, who are
excluded by the society, be evaluated more frequently in terms of depression and sleep disorders.
Key words: Tuberculosis, refugee, sleep quality,