Amaranthus retroflexus L. tohumlarının dormansi durumuna iklim koşullarının etkisi
Effect of climate on the seed dormancy state of Amaranthus retroflexus L.
Yazar: EMETİ KÖSE
Danışman: PROF. DR. HÜLYA FOOTİTT
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Botanik = Botany

Özet:
DaAna bitkilerin yetiştiği çevrenin, bitkinin genetik ve gelişimsel karakterleri yanında, tohum dormansi ve çimlenme üzerine önemli etkisi vardır. Türkiye' deki tarım alanlarında istilacı bir yabancı ot türü olan Amaranthus retroflexus L.' da çevre koşullarının fide çıkışı, fenoloji, tohumlarda dormansi ve çimlenme üzerine etkileri araştırılmıştır. Olgun tohumlar, yıllık ortalama sıcaklığı 9,3-20,6 °C olan lokalitelerde doğal olarak yetişen 8 popülasyondan toplanmıştır. F1 tohumlarının üretimi 2016-2017 yılında Kütahya' da doğal koşullarda gerçekleştirilmiştir. Tohumlar Kasım 2016' da toprağa gömülmüş ve deney tam şansa bağlı deneme planına göre dizayn edilmiştir. Fide çıkışı ve bitki gelişimi takip edilmiş, hasat tarihinde vejetatif ve generatif dokuların kuru ağırlığı belirlenmiştir. Ana ve F1 tohumlarının dormansi ve çimlenme potansiyelleri H2O ve GA içeren ortamlarda, 25 ve 35 °C' de test edilmiştir.
	Arazide fide çıkışı, soğuk bir mevsimin ardından Nisan' ın ilk haftasında başlamış ve Mayıs' ın son haftasında maksimuma ulaşmıştır. Fide çıkış oranı popülasyonlar arasında farklıdır ve bu farklılık tohumların toprağa gömüldükleri çevre koşullarından bağımsız olarak, tohum popülasyonlarının başlangıçtaki dormansi durumları ile ilişkilidir. Yüksek fide çıkışına sahip popülasyonlar, laboratuvar deneylerinde %50 çimlenme oranına daha kısa sürede ulaşmış ve yüksek çimlenme göstermiştir. Popülasyonlar aynı zamanda morfolojik karakterlerde fenotipik plastisite göstermiştir. F1 tohumları ana tohumlardan daha dormant olsa da, aydınlık ortamda sıcaklığa verdiği cevap ana tohumlarla benzerdir. Sonuçlar, bu popülasyonların tohum davranışlarının adapte oldukları çevre koşulları ile ilgili olduğunu göstermektedir. Yabancı otlardaki geniş genetik farklılıklar göz önüne alındığında, A. retroflexus iklim değişikliklerine rekabet halinde olduğu ve genetik farklılıkları az olan tarımsal bitkiler' den daha hızlı adapte olabilir. Bu durum potansiyel olarak ülkemizdeki tarımsal üretim için ekonomik sorunlar yaratabilir.
ha sonra doldurulacaktır.

Abstract:
DMaternal environment, beside genetic and developmental characters of a plant, has a significant influence over seed dormancy and germination. The impact of environmental conditions on seedling emergence, phenology, seed dormancy and germination was investigated in Amaranthus retroflexus L., an invasive weed species in agricultural fields in Turkey. Mature seeds were collected from naturally occuring 8 populations, originating from the localities where the annual temperature ranges between 9.3-20.6 °C. The production of F1 progeny were conducted in 2016-2017 under natural conditions at Kütahya. Seeds were buried in the soil at November 2016 and the experimental design was arranged as randomized complete block. Seedling emergence and plant development were recorded, and at harvest the dry weight of vegetative and reproductive tissues were determined. Dormancy and germination potential of mother and F1 seeds were tested on H2O and GA at 25 and 35 °C.
	Seedling emergence in the field started over a cold season in the first week of April and reached maximum at the end of May. Seedling emergence rate differed among populations and this was related with the initial dormancy status of these seed populations, regardless of the environment in which they were buried. Populations with higher seedling emergence showed higher germination and shorter time to reach 50% germination in laboratuvary experiment. Populations also showed phenotypic plasticity in morphological characters. F1 seeds, like mothers, showed similar response to temperature in the light although they were more dormant than the mothers. Results show that the seed behaviour of these populations is related to the environment to which they were adapted. Considering the wide genetic diversity of weed species, A. retroflexus may well adapt more rapidly to climate change than the crop species with narrow genetic diversity with which it competes. This has potentialy serious economic consequences for crop production in Turkey.
aha sonra doldurulacaktır.