1979 ve 2001 Afganistan işgallerinin mukayeseli incelenmesi
Comparative analysis on 1979 and 2001 Afghanistan invasions
Yazar: BÜŞRA SÜLEYMANOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖNER AKGÜL
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
İmparatorlukların mezarı olarak bilinen Afganistan son çeyrekte büyük iki gücü de topraklarına hapsetmiştir. İkinci Dünya Savaşından sonra dünyaya yayılan ideolojik çatışmalardan nasibini alan Afganistan, dönemin büyük gücü SSCB tarafından on yıl sürecek bir işgale maruz kalmıştır.1979 yılında SSCB işgale başladığında uzun süren bir çatışmanın içerisine girmeyeceğini düşünüyordu. Öngörülemeyen direniş, yanlış strateji SSCB'yi Afganistan'da bir çıkmaza sürükledi. Sistemin en güçlü ordusuna sahip olan SSCB, 1989'da birçok başarısızlıkla Afganistan'dan çekilmek zorunda kaldı. SSCB'nin Afganistan'dan çekilmesi yalnızca SSCB'yi değil uluslararası sistemin yapısında da köklü bir değişime neden oldu. SSCB dağıldı, iki kutuplu sistem sona erdi. ABD, 11 Eylül saldırıları sonrası faillerin Afganistan hükümeti tarafından saklandığı gerekçesiyle Afganistan'ı yirmi yıl sürecek bir işgale başladı. Dönemin en güçlü devleti olan ABD yirmi yıllık işgal sürecinde nispi başarı elde etmiş olsa da Afganistan'dan çekilmek zorunda kalmıştır. ABD'nin gücü sorgulanmış ve saldırgan tutumundan dolayı uluslararası toplumdan çokça eleştiriye maruz kalmıştır. Her iki devletin de Afganistan'da neden başarısızlığa sürüklendiğini açıklamaya çalıştığımız bu çalışmada birçok başarısızlık nedenleri ortaya koyduk. İki ülke için de ortak olan temel iki başarısızlık nedeni; Afgan halkının direnişini hafife almak ve bölgeye uygun stratejik planlar hayata geçirememiş olmaktır. SSCB ve ABD Afganistan'a farklı koşullar altında gerçekleştirdikleri işgallerde benzer sonuçlarla karşılaşmışlardır. Bu başarısızlık SSCB sistemini derinden etkilerken ABD daha az zararla kurtulmuştur.

Abstract:
Afghanistan, also known as the graveyard of empires, has imprisoned both major powers of the world in its territory in the last quarter of the year. Afghanistan, which had its share of the ideological conflicts that spread around the world after the Second World War, was subjected to a decade of occupation by the USSR, the large power of the period. When the USSR began the invasion in 1979, they thought they would not get into a long-lasting conflict. Unpredictable resistance and wrong strategy led the USSR to a stalemate in Afghanistan. The USSR, who had the strongest army among the countries around the globe, had to withdraw from Afghanistan in 1989 after many failures. The USSR withdrawal from Afghanistan caused a radical change not only in the USSR but also in the structure of the international system. The USSR collapsed and the bipolar systemended. After the attacks on 11th of September, the USA began an occupation of Afghanistan that would last twenty years, on the grounds that the perpetrators were hidden by the Afghan government. Although the USA, the most powerful state of the period, achieved relative success during the twenty-year occupation period, it had to withdraw from Afghanistan. The power of the USA has been questioned and it has been subjected to much criticism from the international community for its aggressive stance. In this study, where we tried to explain why both states failed in Afghanistan, we uncovered many reasons for failure. The two main reasons for failure common to both countries are underestimating the resistance of the Afghan people and not being able to implement strategic plans suitable for the region. The USSR and the USA encountered similar results in their invasions of Afghanistan under different conditions. While this failure deeply affected the USSR system, the USA got away with less damage.