Yöresel kaynaklardan izole edilen yeşil mikroalg Chlorella sp. ve siyanobakteri oscillatoria amphibia' nın çeşitli ekstraktlarının farmakolojik aktivitelerinin incelenmesi
Pharmacologic activity investigation in various 
extracts of green microalga, chlorella sp. and 
cyanobacterium, oscillatoria amphibia isolated 
from local sources
Yazar: FETHİYE FERDA YILMAZ KÖZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN ÖZDEMİR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Günümüzde doğal ürünlerin araştırılması, biyolojik olarak aktif yeni kaynakların keşfedilmesi ve geliştirilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Tez çalışmamızda ülkemizin göllerinden izole edilen Chlorella sp. (Salda Göl' ü) ve Oscillatoria amphibia (Acı Göl)' nın bazı farmakolojik aktivitelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Belirlenen türlerin optimum koşullarda üretimi yapılmış ve Sokslet ekstraktöründe aseton, kloroform, etanol, hekzan, diklorometan, metanol ekstreleri ile Klevenger cihazında uçucu yağ ekstreleri hazırlanmıştır.Gaz Kromatografi/Kütle Spektrometresi (GK/KS) analizlerinde Chlorella sp. uçucu yağında bulunan maddeler % 92,21 oranında tanımlanmış, temel bileşenler; nitrik asit, 2-metilpropil ester (% 51,11) ve fitol (% 29,84) olarak belirlenmiştir. O. amphibia uçucu yağında bulunan maddeler % 70,0 oranında tanımlanmış, temel bileşenler; nitrik asit, 2-metilpropil ester (% 22,62) ve siklohekzilheptadekan (% 12,87) olarak belirlenmiştir.Chlorella sp.' nin fenolik bileşikler bakımından zengin olduğu belirlenen metanol ve etanol ekstrelerinin 2,2'-azinobis-(3-etilbenzotiyazolin-6-sülfonik asit (ABTS) radikal katyon dekolorizasyon metoduna göre en yüksek antioksidan aktiviteye sahip olduğu gözlenmiştir. ß-karoten renk açılması metoduna göre metanol, 2,2-difenil-2-pikrilhidrazil hidrat (DPPH) radikal süpürme metoduna göre ise etanol ekstrelerinin en yüksek aktiviteye sahip olduğu görülmüştür. O. amphibia' nın fenolik bileşiklerce zengin olduğu belirlenen kloroform ekstresinin DPPH metodu hariç tüm antioksidan aktivite testlerinde en yüksek aktiviteyi gösterdiği bulunmuştur. Chlorella sp. ve O. amphibia' nın tüm çözgen ekstrelerinin bütil hidroksi toluen (BHT) ve E vitaminine göre düşük veya orta düzeyde antioksidan aktiviteye sahip olduğu görülmüştür. Total fenolik bileşiklerin miktarı Folin-Ciocalteu reaktifi ile gallik asit standart eğrisine göre belirlenmiştir.Antimikrobiyal etki çözgen ekstrelerinde disk diffüzyon ve mikrodilusyon metotları ile standart antibiyotiklerle karşılaştırılarak araştırılmıştır. Disk difüzyon metoduna göre Chlorella sp.' nin tüm ekstrelerinin Gram pozitif mikroorganizmalar üzerinde etkili olduğu, O. amphibia' nın sadece hekzan ekstresinin hem Gram pozitif hem de Gram negatif mikroorganimalar üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir. Mikrodilusyon test sonuçlarına göre ise ekstrelerin tüm ekstrelerin Gram pozitif ve Gram negatif ve mikroorganizmalar üzerinde etkilerinin olduğu görülmüştür.Çözgen ekstrelerinin analjezik ve antiinflamatuvar aktiviteleri morfinle karşılaştırılarak formalin testi ile akut toksisiteleri ise limit test yöntemi ile Swiss albino farelerde araştırılmıştır. Chlorella sp.' nin aseton ve kloroform ekstreleri morfinle karşılaştırıldığında hem akut hem de inflamatuvar fazda oldukça iyi aktivite göstermiş, sadece diklorometan ekstresi her iki fazda da etkili bulunmamıştır. O. amphibia' nın aseton ve diklorometan ekstreleri hem akut fazda hem de inflamatuvar fazda etkili bulunmuş, metanol ekstresi ise her iki fazda da en düşük aktiviteyi göstermiştir. Chlorella sp. ekstrelerinde akut toksisite gözlenmemiştir. O. amphibia' nın etanol ekstresi dışındaki ekstrelerinin akut toksisitesi gözlenmemiştir.Anahtar Kelimeler: Mikroalgler, siyanobakteriler, farmakolojik aktivite, ekstre, uçucu yağ, Chlorella, Oscillatoria.

Abstract:
Today, natural product researches are of great importance for discovering and improving new biologically active sources. In our thesis study, it was aimed to investigate some pharmacologic activities in the extracts of Chlorella sp. (Lake Salda) and Oscillatoria amphibia (Lake Acigöl) isolated from lakes in our country. Firstly, the selected isolates were cultivated under optimum conditions, at the end of the stationary growth phase they were harvested and extracted by Soxhlet apparatus with acetone, chloroform, ethanol, dichloromethane, hexane, methanol, and a Clevenger-type apparatus for obtaining volatile components.Compounds of the essential oil from Chlorella sp. were identified by Gas Chromatography/Mass spectrometry (GC/MS) analysis at the rate of 92.21 %, and the main compounds were determined as; nitric acid, 2-methylpropyl ester (51.11 %) and phytol (29.84 %). Compounds of the volatile oil from O. amphibia were determined at the rate of 70.0 %, and the main components were defined as nitric acid, 2-methylpropyl ester (22.62 %) and cyclohexylheptadecane (12.87 %).The methanol and ethanol extracts of Chlorella sp. were found as rich in phenolic compounds and showed the highest antioxidant activity, according to the 2,2?-azinobis-(3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid) (ABTS) radical cation decolorisation method. It was seen that while the methanol extract had the best activity considering ß carotene bleaching method, the ethanol extract exert the highest activity to the 2,2-diphenyl-2-picrylhydrazil hydrate (DPPH) radical scavenging activity method when compared with the other extracts. The chloroform extracts of O. amphibia were found as rich in phenolic compounds and had the highest antioxidant activity at all the antioxidant activity tests, except the DPPH method. It was seen that all the solvent extracts of Chlorella sp. and O. amphibia had middle or little activity as compared to the synthetic antioxidants butylated hydroxy toluene (BHT) and vitamin E. The amounts of fenolic contents of the extracts were determined by Folin-Ciocalteau reagent according to a gallic acid standard curve.Antimicrobial activities of the solvent extracts were investigated by disc diffusion method and microdilution method comparing standart antibiotics. To the disc diffusion method, all the solvent extracts of Chlorella sp. were found as active on the Gram positive microorganisms, while only the hexane extracts of O. amphibia were.found as active against both Gram positive and Gram negative microorganisms. In addition, all the extracts were found as antimicrobially active on Gram positive and Gram negative microorganisms in respect of the microdilution test results.Analgesic and antiinflammatory activities of the solvent extracts were analysed by formalin test as compared to the morphine and acute toxicities were determined by limit test in Swiss albino mice. The acetone and the chloroform extracts of Chlorella sp. exerted considerably good inhibitory activity for acute phase and also inflammatory phase of the pain, the dichloromethane extracts were only found as ineffective both two phases of the pain. The acetone and dichloromethane extracts of O. amphibia were found as operative on both the acute phase and inflammatory phase of the pain, methanol extracts exerted the smallest activity on both two phases of the pain. Acute toxicity of the Chlorella sp. solvent extracts was not observed. Except the ethanol extracts of O. amphibia, acute toxicity was not observed.Key Words: Microalgae, cyanobacteria, pharmacologic activity, extract, volatile oil, Chlorella, Oscillatoria.