Eğitim sosyolojisinin tarihsel gelişimi ve öğretmen yetiştirmedeki eğitsel işlevleri
The historical development of the sociology of education and its educational functions in teacher training
Yazar: ZEKİYE ZEREN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. RIFAT MİSER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmada, eğitim sosyolojisinin disiplinlerarası bir alan olarak ortaya çıkışından günümüze, araştırma konularında, bunların incelenmesinde ve açıklanmasında işe koşulan çözümleme yaklaşımlarında, eğitim bilimlerinde ve öğretmen yetiştirmede sahip olduğu eğitsel işlevle ilgili düşüncelerde bir değişme olup olmadığını saptamak amaçlanmıştır. Bu bağlamda, eğitim sosyolojisinin tarihsel gelişimine dair içeriğe sahip 15 adet İngilizce eğitim sosyolojisi ders kitabı ve eğitim sosyolojisinin öğretmen yetiştirmedeki eğitsel işlevlerine ilişkin 4 ayrı dergide yayımlanmış 13 makale belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma belgesi olarak belirlenen kitap ve makaleler, içerik analizi yöntemiyle detaylı bir şekilde incelenmiş ve elde edilen veriler alana dair literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Böylece, söz konusu kitaplarda eğitim sosyolojisinin problem edindiği konular, eğitim sosyolojisine ilişkin kavramlar ve eğitim sosyolojisi yaklaşımları saptanmış, dönemler arası benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Çalışma kapsamında belirlenen yaklaşık yüz yıllık dönem boyunca eğitim sosyolojisi, toplumsal yapının ve eşitsizliklerin incelenmesinde farklı teorik yaklaşımlar benimseyerek, eğitimin ve toplum ilişkisini analiz etmeye yönelmiştir. Eğitim sosyolojisinin öğretmen yetiştirmedeki eğitsel işlevleri üzerine incelenen makalelerde, söz konusu işleve bakışın toplumsal ve politik bağlamlara paralel olarak değişmiş olduğu belirlenmiştir. Eğitim sosyolojisi dersinin, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerini, toplumsal farkındalıklarını ve sosyal adalet konusundaki duyarlılıklarını geliştirmeye odaklanması önerilmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Eğitim, Sosyoloji, Eğitim Sosyolojisi, Öğretmen Yetiştirme

Abstract:
The aim of this is to determine whether there has been a change in the research topics, the analysis approaches used in examining and explaining them, and the thoughts about the educational function it has in educational sciences and teacher training, since the emergence of educational sociology as an interdisciplinary field. In this context, 15 sociology of education textbooks in English including content on the historical development of sociology of education and 13 articles published in 4 different journals on the educational functions of sociology of education in teacher training were identified. The books and articles selected as the research documents of the study were examined in detail using the content analysis method and the obtained data were interpreted within the framework of the literature on the field. In this way, the topics and concepts related to the sociology of education, and the approaches within the sociology of education were identified, and similarities and differences between periods were revealed. As a result of the study, it is realized that the sociology of education has adopted different theoretical approaches in examining social structures and inequalities focusing on analysing the relationship between education and society Throughout approximately one-hundred-year period covered in the study. In the articles examined within the context of the educational role of the sociology of education in teacher training, it is found that the perspectives on this role have changed in parallel with social and political contexts over the periods. It is recommended that the sociology of education course should focus on developing prospective teachers' critical thinking skills, social awareness, and sensitivity to social justice.
Key Words: Education, Sociology, Sociology of Education