Türkiye'de doğal olarak yetişen cotoneaster medik. (rosaceae) türleri üzerinde farmasötik botanik yönünden araştırmalar
Studies on cotoneaster medik. (rosaceae)  species native to Turkey from the view of pharmaceutical botany
Yazar: MUHAMMED MESUD HÜRKUL
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL KÖROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Genotoksik etki = Genotoxic effect

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de doğal olarak yetişen Cotoneaster türleri morfolojik, anatomik, fitokimyasal, antioksidan kapasite ve genotoksik etkisi açısından incelenmiştir.
Morfolojik çalışmada her türün özellikleri belirlenmiş ve ayrıntıları fotoğraflarla görselleştirilmiştir. Türlerin Türkiye'deki dağılımları yazılı kaynaklara ve herbaryum kayıtlarına göre derlenmiş ve harita oluşturulmuştur.
Anatomik çalışmada yaprak laminasının enine ve yüzeyel kesitleri, orta damar enine kesitleri ve dallardan alınan enine kesitler incelenmiştir. Mikrofotoğraflar ve çizimler ile anatomik yapıları aydınlatılmıştır.
Türlerin yaprak, dal ve meyvelerinin etken made içeriği alkaloit, kardiyoaktif heterozit, saponozit, flavonozit, antosiyanozit, siyanogenetik heterozit, tanen, antrasenozit, kumarin, uçucu yağ ve müsilaj varlığı açısından incelenmiştir. 
Türlerin yaprak, dal ve meyvelerinden hazırlanan metanol ve sulu ekstrelerinde total fenolik madde içeriği spektrofotometrik olarak belirlenmiştir. Total fenolik madde içeriği en yüksek dal ekstrelerinde tespit edilmiştir. Yine bu ekstrelerde YPSK ile klorojenik asit miktar tayini yapılmıştır. Klorojenik asit miktarı en yüksek yaprak metanol ve sulu ekstrelerinde tespit edilmiştir.  
Türlerin yaprak, dal ve meyvelerinden hazırlanan metanol ve sulu ekstrelerinin antioksidan potansiyellerine in vitro kalitatif DPPH, kantitatif DPPH ve TBA yöntemleri ile bakılmıştır. Genotoksik etki çalışması antioksidan potansiyeli olan ekstrelerden seçilerek Komet yöntemi uygulanarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, naturally grown Cotoneaster species in Turkey were examined in terms of morphological, anatomic, phytochemical, antioxidant capacity and genotoxic effect.
In morphological study, all species were determined and details were given in photographs. The distributions of species in Turkey were compiled and plotted according to written sources and herbarium records.
In the anatomical study, transverse and surface cross sections of leaf lamina, cross section of midrib and branches were investigated. Micro photographs were taken and drawn.
Leaves, branches and fruit of species were screened for anthroquinones, tannins, coumarins, alkaloids, flavonoids, anthocyanins, saponins, cyanogenetic glycosides, cardioactive glycosides, volatile oils and musilage.
Methanol and water extracts prepared from leaves, branches and fruits of the species and total phenolic content were screened. Branch extracts have the highest total phenolic content. The content of chlorogenic acid was calculated by HPLC. The highest level of chlorogenic acid was detected in leaf methanol and aqueous extracts.
Antioxidant potentials of methanol and aqueous extracts prepared from leaves, branches and fruits of the species were examined by in vitro qualitative DPPH, quantitative DPPH and TBA tests. The genotoxic effect study was carried out by selecting from the antioxidant potential extracts and applying the Comet assay.