Sendika hakkı ve özgürlüğü: ILO Sendika Özgürlüğü Komitesi ve İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi kararları ve Türk yargı organlarının kararlarına etkisi
Trade Union Right and Freedom of Association: Decisions of ILO Committee on Freedom of Association, European Court on Human Rights and the impact on the decisions of Turkish judicial bodies
Yazar: ÖMER CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Danıştay = Council of State ; Sendika hakkı = Liberty syndicate ; Sendika hürriyeti = Labour union liberty ; Sendikalar = Unions ; Uluslararası Çalışma Örgütü = International Labour Organization ; Yargıtay = Supreme Court

Özet:
Sendika hakkı ve özgürlüğü sosyal hakların ilerletilmesinde öncü rol üstlenmişlerdir. Sendika hakkı ve özgürlüğü örgütlenme, toplu pazarlık ve grev haklarını barındırır. Bu haklar birisi olmadığında diğerinin etkisini ve gücünü yitirdiği birbirleri ile ayrılmaz bir haklar demetidir. Sendika hakkı ve özgürlüğü zamanla insan hakları içerinde kabul edilmiş ve uluslararası insan hakları sözleşmelerinde yer almışlardır. Sendika hakkı ve özgürlüğünün uluslararası boyuta taşınmasında en önemli işlevi Uluslararası Çalışma Örgütü üstlenmiştir. Uluslararası Çalışma Örgütünün yanı sıra evrensel, bölgesel nitelikli antlaşmalar da benzer işlevleri yerine getirmiştir. İnsan hakları ile ilgili uluslararası sözleşmelerin sayısı arttıkça iç hukuk uluslararası hukuk çatışması ve bu çatışmanın nasıl çözümleneceği sorunu ortaya çıkmıştır. Monist ve düalist hukuk sistemlerine bağlı olarak uluslararası hukukun iç hukuk üzerinde etki yaratma biçimi değişmektedir. Aynı zamanda uluslararası sözleşmelerin bağlayıcılığı da yaratılan etkinin gücünü ve yöntemini de belirler.
Sendika hakkı ve özgürlüğü konusunda Uluslararası Çalışma Örgütü'nün denetim organı olan Sendika Özgürlüğü Komitesi ile İnsan hakları Avrupa Sözleşmesinin denetim organı olan İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin kararları bağlı oldukları kurum ve sözleşmeler çerçevesinde etki yaratan bağlayıcı nitelikleri bulunan uluslararası kurumlardır. Her iki kurum da sendika hakkı ve özgürlüğünün geliştirilmesi ve uygulamasında yaşanan sorunlarda yol gösterici olmaları bakımından açısından önem taşımaktadır. Türkiye'nin hem Uluslararası Çalışma Örgütü üyeliği hem de İnsan hakları Avrupa Sözleşmesini onaylaması nedeniyle bu kurumların kararları iç hukukta etki yaratmaktadır. Bu çalışmada söz konusu kurumların sendika hakkı ve özgürlüğü alanında almış oldukları önemli kararlara yer verilmiş ve bu kurumların Türk Yüksek Yargı Organlarının sendika hakkı ve özgürlüğü ile ilgili kararlarında yaratığı etki ile bu etkinin derecesi incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sendika Hakkı, Sendika Özgürlüğü, ILO, Sendika Özgürlüğü Komitesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi

Abstract:
The trade union right and freedom have taken a leading role in promoting social rights. The trade union right and freedom includes the right to organize, collective bargaining and strike. These rights are an inseparable bundle of rights, in which the other loses its effect and power when one is absent. Trade union right and freedom have been accepted within human rights over time and have been included in international human rights conventions. The International Labor Organization has undertaken the most important function in bringing the trade union right and freedom to an international dimension. In addition to the International Labor Organization, universal and regional agreements have also fulfilled similar functions. As the number of international treaties on human rights increased, the conflict of domestic law and international law and the problem of how to resolve this conflict emerged. Depending on the monist and dualist legal systems, the way international law has an impact on domestic law is changing. At the same time, the bindingness of international agreements also determines the strength and method of the effect created.
The decisions of the Freedom of Association Committee, which is the supervisory body of the International Labor Organization, and the European Court of Human Rights, the supervisory body of the European Convention on Human Rights, on the trade union right and freedom, are international institutions with binding qualities that have an impact within the framework of the institutions and contracts they are affiliated with. Both institutions are important in terms of developing the trade union right and freedom and being a guide in the problems experienced in its implementation. Since Turkey is both a member of the International Labor Organization and ratification of the European Convention on Human Rights, the decisions of these institutions have an impact on domestic law. In this study, the important decisions taken by the said institutions in the field of trade union right and freedom are included and the effect of these institutions on the decisions of the Turkish High Judiciary on the trade union right and freedom and the degree of this effect are examined.

Keywords: Trade Union Right, Freedom of Association, International Labour Organization, Committee on Freedom of Association, European Court on Human Rights, Supreme Court