Osmanlı Devleti'nden Türkiye Cumhuriyeti'ne dönüşüm sürecinde kadın (Nezihe Muhittin, Ulviye Mevlan Civelek, Halide Edip Adıvar)
Transformation of women from Ottoman Empire to the Republic of Turkey (Nezihe Muhittin, Ulviye Mevlan Civelek, Halide Edip Adıvar)
Yazar: AYŞE HANİFE KOCAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİÇİCİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Tezin konusu, "Osmanlı Devleti'nden Türkiye Cumhuriyeti'ne Dönüşüm Sürecinde 
Kadın" olarak belirlenmiştir. Böylesine geniş kapsamlı bir alanı anlayabilmek ve 
bilimsel bir tez ortaya çıkarmanın zorluğunun farkındayız. Bu sebeple ilgili dönemin 
genel olarak değişim sürecini ortaya koymaya çalıştık. Daha sonra Kadın kimliğinin 
değişim sürecini üç kadın yazarın biyografisi vermiş oldukları eserleri üzerinden 
değerlendirdik. Bu çalışmanın amacı toplumun farklı kesimlerini temsil ettiğini 
düşündüğümüz üç kadın yazar düşünür ve aksiyon insanının eserlerinden hareketle 
hayallerinde ki geleceğin toplumsal yapısındaki kadının yerini anlamaya çalıştık. 
Osmanlı Devletin 'de yarım yamalak da olsa başlayan yenileşme hareketleri sonrası 
yeni kurulan Türk devletinin gerçekleştirdiği devrimlere karşısına Türk kadınını 
takındığı tavır incelenmeye çalışılmıştır. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda genel 
olarak kadınlar adına başkaları konuşmuşken bu çalışmada özellikle kadınların kendi 
çalışmalarına ve sözlerine yer verilmiştir. Osmanlı Devleti'nde genel olarak Tanzimat 
Fermanı sonrası başlayan yenileşme ve batılılaşma akımları Müslüman Türk kadını 
üzerinde de etkili olmuştur. Osmanlı kadın hareketinin kavramsal çerçevesi ve 
çağdaşlaşma sürecinde Türk kadınına empoze edilen toplumsal roller; kadınlar
tarafından mı belirlendi yoksa yöneticilerin telkinleriyle mi bu süreç başladı, sorusuna 
cevap aranmıştır. Bu vesile ile Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran kadronun ayrışma 
noktalarından biri de kadının toplum içerisindeki konumu ve görünürlüğü 
oluşturmuştur. Tüm bu süreç içerisinde toplumsal konularda mücadele eden ve etmeye 
çalışan çok sayıda kadın mevcuttur. Özellikle Millî Mücadele döneminin başarıyla 
bitmesinden sonra kadınların ait oldukları yere geri dönmeleri üzerinde çok büyük 
tartışmalar yaşanmıştır. Tüm sorunlar karşısında Halide EDİP ADIVAR, Nezihe 
MUHİTTİN ve Ulviye MEVLAN CİVELEK siyasetten gündelik yaşama kadar 
varoluş serüvenleri ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The topic of this thesis is defined as "The Transformation Process from the Ottoman 
Empire to the Republic of Turkey Women". We are aware of the difficulty in 
understanding such a broad field and presenting a scientific thesis. Therefore, we 
attempted to outline the general process of change during the relevant period. 
Subsequently, we evaluated the transformation process of women's identity through 
the biographies and works of three female authors. The purpose of this study is to 
understand the role of women in the future societal structure as envisioned by three 
female writers, thinkers, and activists, who we believe represent different segments of 
society. The attitude of Turkish women towards the revolutions implemented by the 
newly established Turkish state following the modernization movements, albeit 
incomplete, that began in the Ottoman Empire, has been examined. In previous studies, 
others generally spoke on behalf of women, whereas this study specifically includes 
women's own works and words. The modernization and westernization movements 
that began generally after the Tanzimat Edict in the Ottoman Empire also impacted 
Muslim Turkish women. The conceptual framework of the Ottoman women's 
movement and the societal roles imposed on Turkish women during the modernization 
process have been investigated. The question of whether these roles were determined 
by women themselves or initiated by the directives of the rulers has been sought. Thus, 
one of the points of divergence for the cadre that founded the Republic of Turkey was 
the position and visibility of women in society. Throughout this entire process, there 
have been numerous women who have struggled and attempted to struggle on societal 
issues. Particularly after the successful conclusion of the National Struggle period, 
there were intense debates about women returning to their designated places. In facing 
all these issues, the existential journeys of Halide Edib Adıvar, Nezihe Muhittin, and 
Ulviye Mevlan Civelek, from politics to daily life, have been presented.