Mezuna kalan öğrencilerin algılanan anne baba davranış biçimleri ve karar verme stillerinin akademik motivasyonu yordayıcı rolünün incelenmesi
Examining the predictive role of graduated students' perceived parent behavior and decision-making styles on academic motivation
Yazar: MUHAMMED KAVAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN BÖLÜKBAŞI MACİT
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Giriş sınavları = Entrance exams ; Mesleki rehberlik = Vocational quidance ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Rehberlik = Guidance ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, mezuna kalan öğrencilerin akademik motivasyonları ile algılanan anne baba davranış biçimleri ve karar verme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada akademik motivasyon bağımlı değişken, algılanan anne baba davranış biçimleri ve karar verme stilleri bağımsız değişkendir. Bununla birlikte mezuna kalan öğrencilerin akademik motivasyon, algılanan anne baba davranış biçimleri ve karar verme stillerinin cinsiyet, kardeş sayısı, lise mezuniyet alanı, sınav tecrübesi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği de araştırmanın diğer amacıdır.
Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni, amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme kullanılmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılında İzmir, Denizli ve Eskişehir'de Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı 5 özel öğretim kurumuna ulaşılarak yapılmıştır. Çalışma, özel öğretim kurumlarında üniversite sınavına hazırlanan 268 kız ve 194 erkek öğrencinin katılımıyla tamamlanmıştır. Araştırmada ölçme aracı olarak: Bozanoğlu, (2004) tarafından geliştirilen Akademik Güdülen-me Ölçeği, Soenens, Beyer, Goossens (2004) tarafından geliştirilen ve Seher (2014) tarafından Türk kültürüne uyarlama çalışması yapılan Leuven Algılanan Anne Babalık Ölçeği, Scott ve Bruce (1995) tarafından geliştirilen ve Taşdelen-Karçkay, (2002, 2004) tarafın-dan Türk kültürüne uyarlama çalışması yapılan Karar Verme Stilleri Ölçeği ve Kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmanın hedeflerine uygun olarak t-testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri teknikleri kullanılmıştır.
Bulgular Yapılan analiz sonucunda, elde edilen bulgulara göre anne ve baba davranışsal denetim, bağımlı karar verme ve anlık karar verme puanlarının cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Kız öğrencilerin anne-baba davranışsal denetim puan ortalamalarının erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu, kız öğrencilerin bağımlı karar verme puan ortalamalarının erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu, erkek öğrencilerin ise anlık karar verme puanlarının kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Akademik motivasyondaki varyansın %21'inin algılanan an-ne baba davranış biçimleri ve karar verme stilleri tarafından açıklandığı ortaya konmuştur.
Sonuç ve Öneriler: Sonuç olarak akademik motivasyonun, algılanan anne baba davranış biçimleri ve karar verme stilleri tarafından anlamlı bir biçimde yordandığı görülmüştür. Bu çalışmanın motivasyon alanyazınına ve uygulayıcılara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Mezuna kalma, Üniversite sınavı, YKS, Akademik motivasyon, Algılanan anne baba davranış biçimleri, Karar verme stilleri

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the relationship between academic motivation, perceived parental behavior styles and decision-making styles of graduating students. In the study, academic motivation is the dependent variable, perceived parental behavior styles and decision-making styles are the independent variables. In addition, the other aim of the study is to determine whether the academic motivation, perceived parental behaviors and decision-making styles of the graduating students differ according to the variables of gender, number of siblings, high school graduation area and exam experience.

Method: The research was conducted by reaching 5 private education institutions affiliated to the Ministry of National Education in İzmir, Denizli and Eskişehir in the 2021-2022 academic year. The study was completed with the participation of 268 female and 194 male students preparing for the university exam in private education institutions. As a measurement tool in the study: Academic Motivation Scale developed by Bozanoğlu (2004), Leuven Perceived Parenting Scale developed by Soenens, Beyer, Goossens (2004) and adapted to Turkish culture by Seher (2014), Decision Making Styles Scale developed by Scott and Bruce (1995) and adapted to Turkish culture by Taşdelen-Karçkay (2002, 2004) and personal information form were used. In accordance with the objectives of the study, t-test, variance, correlation and regression analysis techniques were used.

Results: As a result of the analysis, according to the findings, it was concluded that mother and father behavioral control, dependent decision-making and instant deci-sion-making scores differed significantly according to gender. It was concluded that fe-male students' average parental behavioral control scores are higher than male students, female students' dependent decision-making average scores are higher than male students, and male students' instant decision-making scores are higher than female students. It was revealed that 21% of the variance in academic motivation was explained by perceived parental behavior patterns and decision-making styles.

Conclusion and Suggestions: As a result, academic motivation was significantly predicted by perceived parental behaviors and decision-making styles. It is thought that this study will contribute to the motivation literature and practitioners.

Keywords: Graduation, University exam, YKS, Academic motivation, Perceived parental behavior patterns, Decision-making styles