Metastatik kolon kanseri hastalarında kemoterapi tedavisinin venöz port kateter ve periferik damar yolu aracılığıyla uygulanmasının yaşam kalitesi ve tedavi maliyetleri kapsamında karşılaştırılması
Comparison of giving through venous port catheter and peripheral vascular of chemotherapy treatment in metastatic colon cancer patients within the quality of life and the costs of the treatment
Yazar: MEHMET AKİF ERİŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÖZLEM YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Onkoloji = Oncology ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Kemoterapi =   ; Maliyet = Cost ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırmada metastatik kolon kanseri hastalarında kemoterapi ilaçlarının venöz port kateter ve periferik damar yoluyla uygulanmasının yaşam kalitesi ve tedavi maliyetleri açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. 01.06.2020-31.12.2020 tarihleri arasında Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi onkoloji biriminde kemoterapi tedavisi gören metastatik kolon kanseri olan 130 hasta bulunmaktadır. Araştırmada örnekleme yapılmamış olup tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Ancak bazı hastaların vefat etmiş olması, bazılarının kemoterapi tedavisinin sona ermiş olması, tedavi alınan hastanenin değiştirilmiş olması ve pandemi gibi sebeplerle 103 hastadan geri dönüş sağlanabilmiştir. Dolayısıyla araştırmanın örneklemi evrenin %79'unu oluşturan bu 103 katılımcıdan oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü hesaplama formülüne göre 130 kişilik bir evren büyüklüğü için 96 kişilik örneklem büyüklüğüne erişilmesi gerektiği bulunmuştur. Dolayısıyla araştırmanın örnekleminin evreni temsil etmede yeterli olduğu kanısına varılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanması aşamasında katılımcı bilgi formu, EOTC QLQ-30 yaşam kalitesi ölçeği ve tedavilere ilişkin faturalar (maliyetlerin ölçümü için) olmak üzere üç veri toplama aracı kullanılmıştır. Katılımcı bilgi formu ve EOTC QLQ-30 yaşam kalitesi ölçeğindeki veriler katılımcılarla yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak araştırmacı tarafından toplanmıştır. Görüşme yapılan katılımcıların tedavilerine ilişkin maliyet verileri ise onkoloji birimi faturalama servisinden temin edilmiştir. Veriler Microsoft Office Excel ve IBM SPSS 20 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda katılımcıların; %61,2'sinin erkek, %78,6'sının evli, %54,4'ünün 62 yaşından daha büyük ve %83,5'inin orta veya kötü düzeyde gelire sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcıların %71,8'i venöz port kateterle, %65'i 3 aydan fazla süredir, %56,3'ü günübirlik ünitede kemoterapi almıştır. Araştırma sonucunda venöz port kateter ve periferik damar yolu ile kemoterapi tedavisi alan hastaların sosyal fonksiyon skorlarında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmuş olup diğer yaşam kalitesi bulgularının kemoterapi uygulama metoduna göre istatistiksel açıdan farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak maliyet açısından araştırma sonuçları incelendiğinde ise hizmet, ilaç, tıbbi sarf ve ilaç dahil toplam maliyetlerde kemoterapi uygulama metoduna göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur ancak ilaç hariç toplam maliyetlerde anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda kemoterapi uygulama metodu seçimi yapılırken hastaların tedavi süreleri, damar yolunun açılma kolaylığı, hastanın kendi psikolojik durumu gibi unsurlar dikkate alınarak hareket edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to compare the administration of chemotherapy drugs via venous port catheter and peripheral vein in metastatic colon cancer patients in terms of quality of life and treatment costs. There are 130 patients with metastatic colon cancer who were treated with chemotherapy in the oncology unit of Necmettin Erbakan University Faculty of Meram Medicine between 01.06.2020-31.12.2020. No sampling was done in the study and it was aimed to reach the whole universe. However, 103 patients were able to reach due to reasons such as the death of some patients, the end of chemotherapy treatment for some, the change of the hospital where the treatment was received, and the pandemic. Therefore, the sample of the research consists of these 103 participants, who make up 79% of the population. According to the sample size calculation formula, it was found that a sample size of 96 people should be reached for a population size of 130 people. Therefore, it was concluded that the sample of the study was sufficient to represent the universe. During the data collection phase of the study, three data collection tools were used: participant information form, EOTC QLQ-30 quality of life scale, and invoices for treatments (for measuring costs). The participant information form and data on the EOTC QLQ-30 quality of life scale were collected by the researcher using face-to-face interviews with the participants. The cost data regarding the treatments of the interviewed participants were obtained from the billing service of the oncology unit. Data were analyzed using Microsoft Office Excel and IBM SPSS 20 package programs. As a result of the analysis, it was seen that 61.2% of the participants were male, 78.6% were married, 54.4% were older than 62 years and 83.5% had a medium or low income. In addition, 71.8% of the participants received chemotherapy with a venous port catheter, 65% for more than 3 months, 56.3% in the day unit. As a result of the research, a statistically significant difference was found in the social function scores of the patients who received chemotherapy treatment by venous port catheter and peripheral vascular access, and it was determined that other quality of life findings did not differ statistically according to the chemotherapy application method. In addition, when the research results are examined in terms of cost, a statistically significant difference was found in the total costs, including services, drugs, medical consumables and drugs, according to the chemotherapy application method, but it was determined that there was no significant difference in the total costs excluding drugs. In line with these results, it is thought that when choosing the chemotherapy application method, factors such as the treatment duration of the patients, the ease of opening the vascular access, and the patient's own psychological state should be taken into consideration.