Endemik bazı Scrophularia türlerinin çimlenme özelliklerinin belirlenmesi
Determination of germination characteristics of some endemic Scrophularia species
Yazar: AYFER BEYZA ERKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERKAN UZUNHİSARCIKLI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Tohum dinlenmesi = Seed dormancy ; Tohum çimlenmesi = Seed germination

Özet:
Endemizm, belirli bir türün belirli bir ekosistemde doğal olarak bulunması durumunu ifade
eder. Endemik türlerin korunması, ekosistemlerin sürdürülebilirliğini ve biyolojik
çeşitliliğin devamını sağlamak için kapsamlı bir yaklaşım gerektirir. Ex situ koruma
yöntemleri, özellikle endemik türlerin hayatta kalması için hayati öneme sahiptir.
Çimlendirme çalışmaları, ex situ koruma stratejileri altında tohumların çimlenme
süreçlerinin izlenmesi ve iyileştirilmesi adına yapılır. Bu çalışmada endemik S.
erzincanica, S. paphlogonica, S. gypsicola, S. mesopotamica, S. lepidota ve S. fatmae
türlerinin çimlenme özellikleri, soğuk ve sıcak uygulamalar, aydınlık ve karanlık koşullar,
testanın kısmen ya da tamamen ortadan kaldırılması, ultrasonik dalga uygulaması, H 2 O 2
uygulaması, H 2 SO 4 uygulaması ve GA 3 uygulamaları gibi farklı yöntemlerle incelenmiştir.
Uygulama sonuçlarına göre S. erzincanica türünde 250 ppm GA 3 muamelesi ile %33,3, S.
paphlogonica türünde 400 ve 500 ppm KNO 3 muamelesi ile %50, S. gypsicola türünde
200 ppm KNO 3 muamelesi ile %60, S. lepidota 1000 ppm GA 3 muamelesi ile %20, S.
mesopotamica türünde 1000 ppm GA 3 muamelesi ile %41,60 ve S. fatmae 500 ve 1000
ppm GA 3 muamelesi ile %40 çimlenme oranına ulaşılmıştır. Bu çalışma, tıbbi öneme sahip
Scrophularia türlerinin çimlenme özelliklerini belirlemeye yönelik ilk araştırma olup,
gelecekte yapılacak benzer araştırmalar için temel bir referans oluşturmaktadır.

Abstract:
Endemism refers to the natural occurrence of a particular species in a particular ecosystem.
The protection of endemic species requires a comprehensive approach to ensure the
sustainability of ecosystems and the continuation of biodiversity. Ex situ conservation
methods are of vital importance, especially for the survival of endemic species.
Germination studies are carried out to monitor and improve the germination processes of
seeds under ex situ conservation strategies. In this study, the germination characteristics of
endemic S. erzincanica, S. paphlogonica, S. gypsicola, S. mesopotamica, S. lepidota and S.
fatmae species were investigated with different methods such as cold and hot treatments,
light and dark conditions, partial or complete removal of testa, ultrasonic wave application,
H 2 O 2 application, H 2 SO 4 application and GA 3 applications. According to the application
results, 33,3% germination rate was reached in S. erzincanica with 250 ppm GA 3
treatment, 50% in S. paphlogonica with 400 and 500 ppm KNO 3 treatments, 60% in S.
gypsicola with 200 ppm KNO 3 treatment, 20% in S. lepidota with 1000 ppm GA 3
treatment, 41,60% in S. mesopotamica with 1000 ppm GA 3 treatment and 40% in S. fatmae
with 500 and 1000 ppm GA 3 treatments. This study is the first research to determine the
germination characteristics of medically important Scrophularia species and constitutes a
basic reference for similar studies in the future.