Yetişkinlik dönemindeki otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin bağımsız yaşama katılımlarının desteklenmesine ilişkin görüşlerin belirlenmesi
Determining the opinions on supporting the independent living participation of individuals with autism spectrum disorder in adulthood
Yazar: ELİF KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. SERAY OLÇAY
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada yetişkinlik dönemindeki OSB olan bireylerin bağımsız yaşama katılımlarını 
sağlamak için hangi alanlarda, nasıl desteklenmeleri gerektiğinin belirlenmesine yönelik 
annelerin, öğretmenlerin, yöneticilerin, akademisyenlerin ve STK temsilcilerinin görüşlerinin 
belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel metodolojisi içinde betimleyici bir 
araştırma olarak tasarlanmış, veriler her bir katılımcı grubundan beş kişi olmak üzere toplam 
25 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular betimsel 
olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları tüm paydaş gruplarının yetişkinlik dönemindeki 
OSB olan bireyler için eğitim programlarında ağırlıklı olarak iletişim becerileri, öz bakım 
becerileri, günlük yaşam becerileri ve sosyal becerilere yönelik amaçlara yer verildiğini 
bildirdiklerini, bu amaçları bağımsız yaşama katılım için uygun bulduklarını ancak bu becerilere 
ek olarak bu bireylere mesleki becerilerin kazandırılması gerektiğini düşündüklerini ortaya 
koymuştur. Bağımsız yaşamla ilişkili amaçların nasıl desteklenmesi gerektiğine yönelik 
görüşler incelendiğinde ise annelerin bu soruya ilişkin görüş bildirmedikleri; öğretmenler, 
yöneticiler ve akademisyenlerin bağımsız yaşamla ilişkili amaçların toplumsal ortamlarda, STK 
temsilcilerinin ise kurumlarda uygun fiziki koşullar sağlanarak ve bireysel özellikler dikkate 
alınarak desteklenmesi gerektiği yönünde görüş bildirdikleri görülmüştür. Ek olarak anne, 
öğretmen, yönetici, akademisyen ve STK temsilcileri yetişkinlik dönemindeki OSB olan 
bireylerin eğitimlerinde ortamdan, iş birliğinden, eğitim süresinden, verilen eğitimin 
yetersizliğinden, öğretmenlerden, gerekli becerilerin öğretilmemesinden kaynaklı sorunlar 
yaşandığını belirtmiş; bu sorunlara yönelik çözüm önerilerini eğitimin niteliğinin ve niceliğinin 
arttırılması, doğal ortamlarda daha uzun süreli eğitimler verilmesi, iş birliklerinin kurulması, 
yaşama merkezlerinin açılması, geçiş süreçlerinin planlanması, öğretmen eğitimlerinin 
düzenlenmesi, kurumların fiziki koşullarının iyileştirilmesi, yetişkinliğe yönelik müfredat 
oluşturulması olarak sıralamışlardır. Araştırmanın bulguları alanyazın bağlamında tartışılarak 
ileri araştırmalara ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This research aimed to understand how to support adults with autism spectrum disorder (ASD) 
in living independently. Interviews were conducted with 25 participants, including mothers, 
teachers, administrators, academics, and representatives of non-governmental organizations 
(NGOs). They all agreed that education programs for ASD in adulthood should prioritize 
communication, self-care, daily living, and social skills, alongside vocational training. Some 
believed support should be integrated into society, while others suggested improving physical
conditions in institutions. Issues in ASD in adulthood education were identified, such as lack 
of collaboration, short education periods, and inadequate teaching of prioritized skills. 
Solutions proposed included enhancing education quality, providing longer and more natural 
education settings, and better transition planning into adulthood. In summary, stakeholders 
emphasized the importance of comprehensive education for ASD in adulthood, covering 
essential life skills and vocational training. They also highlighted the need for social integration 
and improved institutional support. Addressing existing challenges through better education 
quality and planning for transition can lead to support that is more effective for ASD in 
adulthood in achieving independent living goals.