Normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli kardeşlerine yönelik davranışlarında ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumları ile ilişkisi
The relationship of parents and parenting attitudes in the behaviors of normally developing children towards their siblings with special needs
Yazar: ŞEYMA LALOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL KARAKURT
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Davranış = Behavior ; Kardeşler = Brothers ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk yetiştirme = Child rearing ; Çocuklar = Children ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Amaç: Bu araştırmada normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli kardeşlerine yönelik davranışları ile ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumları arasındakiilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot:Araştırmanın evreni,1 Kasım 2020– 14 Temmuz 2021 tarihleri arasında, Erzurum ilinde Milli Eğitim Müdürlüğü' ne bağlı merkez ilçelerinde bulunan 14 Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinde yer alan özel gereksinimli çocukların ebeveynlerinden ve normal gelişim gösteren kardeşlerinden (1073) oluşmaktadır. Araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan, gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden 304 normal gelişim gösteren çocuk ve çocukların ebeveynleri araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; Kişisel Bilgi Formu, Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği, Schaeffer Kardeş Davranışı Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 22 programı kullanılmıştır.
Bulgular:Çalışma bulguları incelendiğinde; P.A.R.I. ve ŞKDDÖ alt boyutlarında; "Aşırı Annelik Boyutu" ile "Birliktelik İlgili Olma Boyutu" ve "Empati Boyutu" arasındaki, "Ev Kadınlığını Red Etme Boyutu" ile "Birliktelik İlgili Olma Boyutu" ve "Empati Boyutu" arasndaki, "Karı Koca Geçimsizliği Boyutu" ile "Nazik Olma Boyutu" ve "Empati Boyutu" arasındaki, "Baskı ve Disiplin Boyutu" ile "Birliktelik İlgili Olma Boyutu" arasındaki korelasyon değerleri p<0.05 ile anlamlı olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Ebeveynlerin aşırı koruyucu tutuma sahip olma tutumu, alt boyut puan ortalamalarının en yüksek puan ortalamasına sahip olduğu, normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli kardeşlerine karşı nazik olma tutumu, alt boyut puan ortalamalarının en yüksek puan ortalamasına sahip olduğu veebeveynlerin aşırı koruyucu tutumu alt boyut puan ortalamasına karşı çocukların birbirine karşı daha nazik ve ilgili olma puan ortalamasının yüksek olduğu, eşler arasındaki karı koca geçimsizliği alt boyut puan ortalaması arttıkça kardeşlerin birbirine karşı nazik ve ilgili olma puan ortalamasının arttığı,annelerin ev kadınlığını reddedici tutum alt boyut puan ortalamasına karşı çocukların birbirine karşı daha empatik ve ilgili olma puan ortalamasının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aile, ebeveyn tutumu, hemşirelik, kardeş, özel gereksinimli çocuk

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to examine the relationship between the behaviors of normally developing children towards their siblings with special needs and the parenting attitudes of parents.
Materialandmethod:The universe of the research consists of parents and normally developing siblings (1073) of children with special needs, located in 14 Special Education and Rehabilitation Centers located in the central districts of the Directorate of National Education in Erzurum, between 1 November 2020 and 14 July 2021. The sample of the study consisted of 304 children with normal development and their parents who met the inclusion criteria and voluntarily agreed to participate in the study. In the collection of data; Personal Information Form, Family Life and Childrearing Attitude Scale, Schaeffer Sibling Behavior Assessment Scale were used. SPSS 22 program was used for data analysis.
Results:Study target; P.A.R.I. and under the ŞKDDÖ; Between "Extreme Motherhood Dimension" and "Associate Relationship Dimension" and "Empathy Dimension Being One", "Housewife Dimension" and "Together Relevance Dimension" and "Empathy Dimension", "Husband-Husband Discord" and "Gentle Dimension" Dimensions" and "Empathy dimension", "Pressure and Discourse Dimension" and "Unity and Relationship Dimension" dimensions are at an important point with p<0.05.
Conclusion:Parents' overprotective attitude has the highest mean score of sub-dimensions, the attitude of being kind to their siblings with special needs of children with normal development, sub-dimension mean scores have the highest mean score, and parents' overprotective attitude is the sub-dimension mean score. it was found that the mean score of being more kind and caring towards each other was higher, the mean score of being kind and interested in each other increased as the mean score of the sub-dimension of incompatibility between spouses increased, the mean score of being kind and caring towards each other increased, and the mean score of mothers' rejection of housewifery was more empathetic towards each other and it was concluded that the mean score of being relevant was high.
KeyWords: Family, special needs child, sipling,parenting attitude, nursing