Kemoterapi alan çocuklara bal ile yapılan ağız bakımının mukozitin önlenmesi ve iyileşmesine etkisi
The effect of oral care with honey to children undergoing chemotherapy on prevention and healing of mucositis
Yazar: HACER BULUT
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÜDÜCÜ TÜFEKCİ ; PROF. DR. EROL ERDURAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Bal = Honey ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Stomatit = Stomatitis ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Kemoterapi alan çocuklara bal ile yapılan ağız bakımının mukozitin önlemesi ve iyileşmesine etkisini değerlendirmektir.
Materyal ve Metot: Deney ve kontrol gruplu yarı deneme modeli olan araştırmada, Temmuz 2010-Aralık 2011tarihleri arasında, çocuk hematoloji-onkoloji kliniği ve çocuk kemoterapi polikliniğinde kemoterapi alan, seçim kriterlerine uyan çocuklarla (S=76) çalışılmıştır. Evrenin tümü araştırmaya dahil edilmiştir. Önce gelen 39 çocuk kontrol grubuna ve daha sonra gelen 37 çocuk deney grubuna alınmıştır. Verilerin toplanmasında, çocukların özelliklerini belirleyen bir soru formu ve DSÖMDİ kullanılmıştır. Deney grubundaki çocuklara kemoterapiden sonra, her gün, klinikte rutin uygulanan standart ağız bakımına ek olarak doğal standardize edilmiş çiçek balı uygulanmıştır. Elde edilen veriler, yüzdelik dağılımlar, ortalama, ki-kare testi, varyans analizi, t testi ve Friedman testi ile analiz edilmiştir. Araştırmada etik ilkelere bağlı kalınmıştır.
Bulgular: Deney grubundaki çocukların mukozit düzeylerinin kontrol grubuna göre oldukça düşük olduğu ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel yönden anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Deney grubunda mukozit gelişen çocukların oranının kontrol grubuna göre oldukça düşük ve mukoziti iyileşen çocukların oranının oldukça yüksek olduğu belirlenmiştir. Deney grubundaki çocukların mukozit iyileşme süresinin kontrol grubuna göre daha kısa ve aradaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır. 
Sonuç: Doğal bir besin olan balın, diyabeti ve bal alerjisi olmayan kemoterapi alan çocuklarda, rutin tıbbi ağız bakım ürününe ek olarak, güvenli bir şekilde kullanılabileceği önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Kemoterapi, Bal, Ağız Bakımı, Hemşirelik, Oral mukozit.

Abstract:
Aim: To assess the effect of oral care with honey to children undergoing chemotherapy on prevention and healing of mucositis.
Material and method: In the study was conducted a quasi-experimental type, it were studied with children undergoing chemotherapy in department of pediatric hematology-oncology and chemotherapy outpatient clinic between July 2010-December 2011, and met the selection criteria (N=76). The all of the universe was included in the study. The 39 children in the first were included in the control group and 37 children after the control group were included in the experimental group. The data were collected using a questionnaire and the WOMAI. The standardized natural flower honey was applied to children in the experimental group after chemotherapy, every day, in addition to the standard oral care routine clinical. The data obtained were analyzed by percentage distributions, means, chi-square test, t test, variance analysis, and friedman test. In the study, it was depended on ethical principles. 
Results: It was found that the levels of mucositis of children in the experimental group was significantly lower than the control group, and the difference between groups was statistically significant (p<0.05). It was determined that the proportion of children developed mucositis was very low and proportion of children improved mucositis in the experimental group was quite high than the control group. It was detected that the mucositis recovery period of children in the experimental group was shorter than in the control group, and difference between groups was statistically significant (p<0.001).
Conclusion: It is suggested that honey, which is a natural nutrient, can be safely used in children undergoing chemotherapy without diabetes and allergic to honey in addition to routine medical oral care product.

Key Words: Child, Chemotherapy, Honey, Nursing Care, Oral Mucosit.