Örgüt kültürünün farklılık yönetimine etkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma
Organizational culture impacts on diversity management: A research on hotels
Yazar: HAKAN SEZEREL
Danışman: DOÇ. DR. H. ZÜMRÜT TONUS
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel farklılık = Individual difference ; Kültürlerarası farklılıklar = Intercultural differences ; Sosyokültürel farklılıklar = Socio-cultural differences

Özet:
Son yıllarda sosyal bilimlerin güncel konularından biri haline gelen farklılıklar ve farklılıkların nasıl yönetileceği sorunu, disiplinlerarası bir nitelik göstermekte ve sosyoloji, antropoloji ve yönetim bilimleri alanlarında sıkça tartışılmaktadır.
1960'lı yıllardan itibaren yasal ve etik gerekçelerle yönetim ve organizasyon yazınına giren farklılıkların yönetimi olgusu, 1990'lardan itibaren farklılaşmış işgücünden yararlanarak rekabet üstünlüğü elde etme anlayışıyla stratejik insan kaynakları yönetimi alanında ele alınmaya başlanmıştır. İşgücü farklılıkları ve yönetimi, gelişmiş ve çok kültürlü ülkelerde temel bir konu haline gelerek, küresel çaptaki demografik değişim eğilimi, çokuluslu işletmeler başta olmak üzere tüm işletmelerin işgücündeki kültürel ve bireysel farklılıklara odaklanmasını sağlamıştır. 
Farklılıkların yönetiminde yapılan uygulamaların başarısının örgütün yapı ve işleyişine ilişkin birçok değişkene bağlı olduğu bilinmektedir. Alanyazında, farklılıkların yönetimine yönelik oluşturulan kuramsal modellerde, örgütte farklılıkların yönetimindeki başarının, farklılıklara uygun bir örgüt kültürünün varlığı ile mümkün kılınabileceği belirtilmektedir. Diğer bir etmen ise,  çalışanların farklılıkların yönetimine yönelik algılarının olumlu yönde olup olmadığıdır. Bu doğrultuda, alanyazındaki kuramsal çalışmalardan hareketle, örgüt kültürünün örgütte çalışanların farklılıkların yönetimine yönelik algılarını etkileyeceğine yönelik bir araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırmada iki veri seti kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni; örgüt kültürü, bağımlı değişkeni ise çalışanların algıladıkları farklılıkların yönetimi düzeyleridir. Örgüt kültürü değişkeni katılımcılık, tutarlılık, uyarlama ve misyon olmak üzere dört boyuttan; farklılıkların yönetimi değişkeni ise birey, bölüm ve örgüt olmak üzere üç düzeyden oluşmaktadır. Araştırmada nicel yöntem benimsenerek, veri toplamada anket tekniğinden yararlanılmıştır. Bir zincir otel işletmesinde gerçekleştirilen araştırmada 285 çalışandan sağlanan veriler SPSS ve LISREL programları aracılığıyla değerlendirilmiştir. 
Araştırmada; örgüt kültürünün misyon boyutunun farklılıkların yönetiminin birey, bölüm ve örgüt düzeylerinde, tutarlılık boyutunun birey ve örgüt düzeylerinde,  uyarlama boyutunun ise örgüt düzeyinde pozitif yönde anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma bulguları bütüncül bir bakışla değerlendirildiğinde, alanyazınla paralel biçimde, örgüt kültürünün farklılıkların yönetimi algılarını etkilediği ve farklılıkların yönetiminin başarısının örgütlerde uzun dönemli programlar aracılığıyla uygulanması gerektiği ve üst yönetimden başlayarak tüm yönetsel kademelerde benimsenmesine bağlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  
 
Anahtar Kelimeler: Örgüt kültürü, farklılıkların yönetimi, eşit istihdam, pozitif ayrımcılık, kültürlerarası yönetim.

Abstract:
Diversity and how to manage diversity have become a hot topic in social sciences in recent years. It is a multi-disciplinary problem and being discussed in the domains namely, sociology, anthropology, and managerial sciences.  
The managing diversity phenomenon traced back to 1960's due to ethical and legal concerns then in 1990's taken into consideration by strategic human resources to obtain benefits from diversified workforce. Workforce diversity has become an important issue in developed countries, particularly those considered multicultural in nature. Due to global demographics, there is a tendency to focus directly on cultural and demographic diversity compositions of the workforce, especially in multinational organizations (MNEs). 
It is known that the success of any application relies on several factors according to the structure and functioning of an organization both in human resource management and ?particularly- in diversity management. In relevant literature, specifically in the theoretical models, it is implied that the success of diversity management only can be provided with a coherent organizational culture. Besides that, another factor has an effect on diversity management is the perceptions of employees of a given organization related to diversity management. Thus, a research model is provided to propose that organizational culture has an impact on diversity management perceptions.
There are two data sets in the research. The independent variable of the study is organizational culture and the dependent variable of the study is diversity perceptions. The organizational culture consists of four dimensions which are involvement, consistency, adaptation, and mission; and the diversity management comprises three levels: individual, group, and organization. In the research, quantitative method is applied and the data is gathered by questionnaire technique. The sampling consisted of a hotel chain and the data collected from 285 respondents was conducted using the SPSS software program and LISREL. 
The research concluded that the mission dimension of the organizational culture has impacts on both individual, group and organization levels; the consistency dimension has impacts on individual and organization levels; and the adaptation dimension has an impact on organizational level. When the research results evaluated holistically, parallel to the literature, it is found that organizational culture has an impact on diversity management. In addition, the success of diversity management depends on the long term management programs and the commitment of management from top management to the lower management. 

Keywords: Organizational culture, diversity management, equal employment, positive discrimination, cross-cultural management.