Kafka eserlerinin metinlerarasılık bağlamında tiyatroda kullanımı
In the context of the intertextitionality of kafka's worksuse in the theater
Yazar: ÖZLEM ERBEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN SEVİM SALMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Kafka, Franz = Kafka, Franz ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Yeniden yazmak = Rewriting

Özet:
Metinlerarasılık post-modern dünyanın alımlama ve yazım estetiğini ifade eder. Metinlerin ve metin dışı üretimlerin, önceki yapıtlara ait parçalardan oluştuğunu ileri sürerek özgünlük fikrini yadsımış, geliştirdiği yöntemlerle yeni yazım biçimlerinin mimarı olmuştur.  Metinlerarası bakışa göre her yapıt alıntılar mozaiğidir. Farklı metinlere ait ayrışık unsurları bir araya getiren bu yeni yazım estetiği, çok sesli ve çoğul anlamlar üreten metin anlayışını doğurmuştur. Bütünlüklü anlatılar yerini yazarı dışarıda bırakan süreksiz ve kopuk yapıtlara bırakmış, alımlayıcı anlamın üretilmesine ortak edilmiştir. 
Metinlerarası dünyada, edebi eserlerin, tiyatro, sinema, resim gibi çeşitli alanlarda yeniden yorumlanması, yapıtların başka disiplinlere kaynaklık edebildiğini, farklı anlatım araçlarıyla yeniden yazılabildiğini göstermektedir. Özellikle edebi alan ile teatral alan arasında kurulan metinlerarası ilişkiler, dramatik olanı yeni anlatım olanaklarıyla tanıştırmıştır. İncelenen oyun metinlerinin Kafka eserleriyle kurduğu metinlerararsı bağ, tiyatro estetiğini zenginleştiren olumlu katkılar sağlamıştır. Metinlerarası bakış aracılığıyla eserlerin biçim ve söylem düzeyindeki dönüşümlerini keşfetmek; yeniden yazmanın ürettiği anlam çeşitliliğini açığa çıkarmak amaçlanmıştır. Bu bağlamda tez çalışması iki bölüme ayrılmış; ilk bölümde metinlerarasılığın kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Bu kısımda kavramın işlevselliğini ortaya koymak adına kuramcıların metinlerarasılığa dair ortaya attıkları düşüncelerine ve incelemelerine yer verilmiştir. Yapıtları birbiriyle ilişkilendiren metinlerarası yöntemlerden palempsest, parodi, kolaj-brikolaj ve yenidenyazma yöntemleri ele alınmıştır. Sadece bu yöntemlerin seçilme nedeni oyun metinleri ile edebi metinler arasındaki ilişkinin boyutunu ve niteliğini net olarak ortaya koymalarıyla ilgilidir. Tezin ikinci bölümünde yapıtlar arasındaki metinlerarası bağı netleştirmek adına önce Kafka eserlerindeki metinlerarası olgular saptanmıştır. Sonrasında oyun metinleri, Kafka eserlerini eşmetinsel olarak ve metaforik olarak kullanan yapıtlar olmak üzere iki farklı başlık altında incelenmiştir. Metinlerin kazanımlarını saptamak amacıyla, anlamsal ve eylemsel dönüşümler, imgesel dönüşümler ve göstergelerin okunması ile Kafkakesk atmosferin dönüşümü metinlerarası yöntemler ışığında yorumlanmıştır. Bu çalışmada metinlerarasılığın yaratım potansiyelini ortaya koymak amaçlanmış, eserler bu doğrultuda değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Metinlerarasılık, Eşmetinsellik, Kafka, Tiyatro, Yenidenyazım.

Abstract:
ABSTRACT
Intertextuality refers to the reception and writing aesthetics of the post-modern world. The concept denied the idea of originality by arguing that texts and non-textual productions consisted of pieces belonging to previous works and became the architect of new writing styles with the methods developed. According to the intertextual perspective, every work of art is a mosaic of quotations. This contemporary writing aesthetic, which brings disjointed elements of different texts together, has given birth to an understanding of the text that produces polyphonic and plural meanings. The discontinuous and disjointed works that exclude the author take the place of integrative narratives, and receptors are involved in the production of meaning.

In the intertextual world, the reinterpretations of literary works in various fields such as theater, cinema and painting show that works can be a source for other disciplines and can be rewritten with different means of expression. In particular, the intertextual relations established between the literary and the theatrical fields introduced the dramatic to new possibilities of expression. The intertextual bond between analyzed play and Kafka's works enriches theatrical aesthetics. The aim is to explore the transformations of works of art at the level of form and discourse through intertextual perspective and to reveal the diversity of meaning produced by rewriting. In this context, the dissertation is divided into two parts; In the first part, the theoretical framework of intertextuality is drawn. This section contains the thoughts and analyzes of the theorists on intertextuality to reveal the functionality of the concept. The rewriting methods, palimpsest, parody, collage-bricolage which are among the intertextual methods that relate the works to each other, are discussed. The reason for choosing only these listed methods is that they clearly reveal the size and quality of the relationship between play texts and literary texts.  In the second part of the dissertation, to clarify the intertextual connection between the works, firstly, intertextual phenomena in Kafka's works were determined. Afterwards, the texts of the plays were analyzed under two different titles: the texts using Kafka's works as co-textual and metaphorical. In order to determine the achievements of the texts, the transformation of the Kafkaesque atmosphere was interpreted in the light of intertextual methods by reading the semantic and performative transformations, imaginary transformations and indicators / signs. In this study, it was aimed to reveal the creative potential of intertextuality, and the works were evaluated in this direction.
Keywords: Tertextuality, Co-textuality, Kafka, Theater, Rewriting.