Futbolda parasallaşma ve futbol rekabetine olan etkilerinin çeşitli açılardan incelenmesi
Monetization in football and effects on football competition from various perspectives
Yazar: ÜNAL DAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TORUN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Spor = Sports ; İşletme = Business Administration
Dizin: Futbol = Football ; Futbol endüstrisi = Football industry ; Futbol federasyonu = Football federation ; Futbol ligleri = Soccer leagues ; Parasal analiz = Monetary analysis ; Parasal yaklaşım = Monetary approach ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi davranış = Competitive behavior ; Şirketler = Companies

Özet:
Futbol, ortaya çıktığı ilk zamandan itibaren insan hayatının merkezinde yer almış bir spor dalıdır. Tarihin eski zamanlarında çeşitli medeniyetler içerisinde eğlence amaçlı ortaya koyulan futbol, zaman içerisinde evrilerek çeşitli kurallar altında bir bütünlüğe kavuşturulmuştur. Antik Yunan, Mısır, Çin, Maya gibi kadim medeniyetler içerisinde milat öncesi bir geçmişi olan futbol, modern anlamda İngiltere'de ortaya çıkmış ve buradan dünyaya yayılmıştır.
20. yüzyılın ortalarına kadar gönüllülük esasına göre oynanan futbol, teknolojik gelişmelere bağlı olarak iletişim sektöründeki ilerlemeler ile birlikte sahalardan insanların evlerine kadar girmiş ve hayatın merkezinde yer edinmiştir. Bu gelişmeler aynı zamanda futbolun bir meslek dalı olarak dönüşüme uğramasına neden olmuştur. Kapitalizmin gelişimi ile birlikte futbolun tarafları bu spor dalını bir ekonomik kazanç kapısı olarak algılamaya başlamışlardır. Futbolda yaşanan söz konusu ekonomi endeksli dönüşüm, "Futbol Endüstrisi" olarak anılmaya başlamıştır. Kulüpler futboldan daha fazla kazanç elde etmek için büyük yatırımlara girişmişler, futbolculara fahiş transfer ücretleri sunarak kadrolarına dahil etmeye çalışmışlardır. Hedeflenen başarı ve kazanç düzeyinin yakalanamaması kulüpleri borçlanmaya yöneltmiş ve gitgide büyüyen bir borçlanma durumu ortaya çıkmıştır. Borçlanmanın büyük rakamlara ulaşması, kulüplerin şirketleşerek halka arz uygulamasına gitmelerine neden olmuştur. Ayrıca bu dönemde çeşitli iş adamlarının kulüpleri satın aldıkları da bilinmektedir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde sporun ve futbolun terimsel anlamına yer verilmiş olup, çeşitli medeniyetlerde futbolun ortaya çıkışı ve gelişimine yer verilmiştir. Modern futbolun ortaya çıkışı, futbol kurallarının oluşumu ve futbolun teşkilatlanması, futbolun politik söylemlerde edinmiş olduğu yer ve toplumsal hayatta kadınların futbol ile olan ilişkisinin boyutları çeşitli açılardan irdelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde futbolun ekonomik bir kazanım alanı olarak görülmeye başlaması ile birlikte oluşan futbol endüstrisi ve futbolda parasallaşmanın boyutları ele alınmıştır. Bu bölümde halka arz ve şirketleşme ile birlikte futbolun endüstrileşmesinde rol oynayan etmenler ve parasallaşmanın meydana getirmiş olduğu sorunlar incelenmiştir. Söz konusu endüstrileşme içerisinde futbol kulüplerinin gelirlerinin (medya gelirleri, sponsorluk gelirleri, maç hasılatı, transfer gelirleri) ne derecede etkilendiğine dair çeşitli sayısal veriler ortaya koyulmuştur. Çalışmanın son bölümünde futbolda parasallaşmanın futbol rekabetine yönelik oluşturmuş olduğu etkiler çeşitli açılardan ele alınmıştır. Futbolda parasallaşmanın rekabetçi dengeyi etkileme derecesi, rekabetçi dengeyi etkileyen gelişmeler (Bossmann Kararları, Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi, Finansal Adil Oyun Kuralları, Ücret Tavanı Modeli, Başa Baş Kuralı ve Şirketleşme) alt konu başlıkları dahilinde irdelenmiş ve futbola yönelik getirmiş oldukları olumlu-olumsuz sonuçlar ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Futbol, futbolda Parasallaşma, Futbol Endüstrisi, Rekabet

Abstract:
Football is a sport that has been at the center of human life since its inception.  Football, which was put forward for entertainment purposes in various civilizations in the ancient times of history, has evolved over time and has been unified under various rules.  In ancient civilizations such as Ancient Greece, Egypt, China and the Maya, football has a pre-milestone history and emerged in England in a modern sense and spread from here to the world.
Football, which was played on a voluntary basis until the middle of the 20th century, entered the homes of people from the fields with the advances in the communication sector due to technological developments and became the center of life.  These developments also led to the transformation of football as a profession.  With the development of capitalism, the parties of football started to perceive this sport as an economic gain gate. The economic indexed transformation in football started to be called "Football Industry. Clubs have made major investments in order to gain more from football and tried to include them in their squad by offering exorbitant transfer fees.  Failure to achieve the targeted level of success and earnings led clubs to borrow and a growing debt situation emerged. The high level of borrowing has led to the clubs becoming corporations and applying to public offering. It is also known that various businessmen bought clubs during this period.
The study consists of three parts. In the first part of the study, the meaning of sports and football is given and the emergence and development of football in various civilizations is given. The emergence of modern football, the formation of football rules and the organization of football, the place of football in political discourse and the dimensions of the relationship between women and football in social life are examined from various perspectives.  In the second part of the study, the football industry and the dimensions of monetaryization in football are discussed with the beginning of football being seen as an economic gain area. In this section, the factors that play a role in the industrialization of football together with public offering and corporatization and the problems caused by monetaryization are examined. Numerous data on the extent to which the incomes of football clubs (media revenues, sponsorship revenues, match proceeds, transfer revenues) are affected in this industrialization are presented.  In the last part of the study, the effects of monetaryization in football on football competition are discussed in various aspects.  The degree to which monetaryization in football affects competitive equilibrium, developments affecting competitive equilibrium (Bossmann Decisions, Prevention of Double Taxation, Financial Fair Game Rules, Wage Ceiling Model, Head-to-Head Rule and Incorporation) have been examined within the sub-headings and the positive-negative results they have brought to football are put forward. 

Keywords: Football, Monetization in Football, Football Industry, Competition