Yunus Emre ve Halil Cibran'ın eserlerinde mekân – şiir ilişkisine karşılaştırmalı bir bakış
A comparative overview of space-poetry in the works of Yunus Emre and Halil Cibran
Yazar: GONCA GÜVEN AKIN
Danışman: PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Cibran, Halil = Cibran, Halil ; Gösterge bilim = Semiotics ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mekan = Space ; Mistisizm = Mysticism ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Tanrı sevgisi = Love of god ; Tasavvuf = Mystic ; Yunus Emre = Yunus Emre ; Şiir = Poem

Özet:
İnsanlığın ortak hazinesi olan yazınsal metinler içerdikleri estetik değer ve sanatsal yaratım ile yazıldıkları zamanın ötesine geçen; okurların zihinlerinde ise kalıcı bir iz bırakma amacı taşıyan özgün metinlerdir. Söz konusu eserleri inceleme alanı olarak gören karşılaştırmalı edebiyat biliminin ana yaklaşımı farklı uluslara veya aynı ulusa ait edebiyat eserlerini konu, tema, içerik, biçim, yaklaşım, edebi akım vb. yönlerden inceleyerek ortak ya da farklı bulunan unsurları karşılaştırmaktır. Bu yönüyle karşılaştırmalı edebiyat bilimi yazınsal eserlere hem eleştirel bir bakış açısı ile bakmayı hem de edebiyat yöntemleri ışığında inceleme yapabilme becerisini geliştirmeyi amaçlar. 

Bu çalışmanın amacı mistik yönleri ile dikkat çeken Yunus Emre ile Halil Cibran'ın eserlerindeki Tanrı – insan ilişkisini mekânsal öğeler açısından incelemek ve karşılaştırmaktır. Çalışmanın hedeflediği ana yaklaşım şairlerin eserlerinde yer verdikleri mekânsal unsurların derin anlamsal yapıları açısından benzer özellikler taşıyıp taşımadıklarını ortaya çıkarmaktır. 

Çalışmanın birincil ismi olan Yunus Emre, Anadolu tasavvuf geleneğinin öncü isimlerinden biri olarak Tanrı sevgisini tüm eserlerine yansıtmış; sade fakat çarpıcı dili ile Türkçeyi edebi dil haline getirmiş ilk halk ozanıdır. Mistisizme olan ilgisini tüm eserlerine yansıtan Lübnanlı şair Halil Cibran ise Tanrı'ya ve doğaya duyduğu sevgi ile bu çalışmanın ikinci ismi olarak belirlenmiştir.

Yaratıcıya duydukları sevgiyi eserlerinin merkezine taşıyan Yunus Emre ve Halil Cibran farklı etnik kökenden ve coğrafyadan gelmelerine karşın mekâna atfettikleri anlamlar ile ortak özellikler taşıyan iki şairdir. Çalışmanın dayandığı bu benzerliği ortaya çıkarmak için kullanılacak yöntem ise göstergebilimdir. Algirdas Julien Greimas'ın göstergelerin anlamsal derinliğini bulmak adına önerdiği bu yöntem ile çalışmanın hem bilimsel bir veri sunması hem de ileride yapılacak edebi incelemelere örnek bir çalışma olması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yunus Emre, Halil Cibran, Tasavvuf, Mistisizm, Göstergebilim, Mekân

Abstract:
Literary works, which are the common treasure of humanity, carry the features that go beyond the time they are written and leave a mark in the minds of the readers thanks to their aesthetic value and artistic creation. The main approach of comparative literature, which sees these works as a field of study, is to compare and contrast two or more works belonging to the same or different literatures in terms of subject, theme, content, style, approach, literary movement, influence, motif, etc. In this respect, comparative literature both teaches to look at literary works with a critical point of view and improves the ability to analyse them in the light of literary methods. 
The aim of this study is to examine the concept of "God and human relationship" in the works of Yunus Emre and Halil Cibran and to compare the poems of these two poets, who stand out with their mystical aspects, in terms of spatial elements. The main approach aimed by the study is to reveal whether the spatial elements in the poets' works have similar characteristics with respect to the deep semantic structures or not. 

Yunus Emre, the primary name of this work, is one of the pioneers of Anatolian Sufi tradition reflecting the love of God to all of his works, and the first folk poet who made Turkish a literary language with his plain but striking language. The Lebanese poet Halil Gibran, who reflected his interest in mysticism in all his works, has been determined as the secondary name of this work with his love for God and nature. 

Yunus Emre and Halil Gibran, who put their love for the creator to the center of their works, are two poets who shared common characteristics with the meanings they attributed to the space, despite coming from different ethnic origins and geographies. The method to be used to reveal the similarities which this study is based on is semiotics. With the method proposed by Algirdas Julien Greimas to find the semantic depth of the signs, it is aimed that this study will both present scientific data and be an exemplary study for the future literary studies.

Keywords: Yunus Emre, Halil Cibran, Sufism, Mysticism, Semiotics, Space