TCMB döviz rezervlerini etkileyen makroekonomik değişkenler ve rezerv yeterliliği
Macroeconomic variables affecting CBRT fx reserves and reserve sufficiency
Yazar: NACİ KULAK
Danışman: DOÇ. DR. DEMET ÇAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Uluslararası rezervler bir ülkenin sahip olduğu altın, dolar, IMF rezerv pozisyonu ve özel çekim haklarından meydana gelmektedir. Uluslararası rezervler ülkenin para otoriteleri konumunda bulunan merkez bankaları tarafından oluşturulmaktadır. Bu rezervler ülke ekonomisindeki istikrarı sağlamak ve ekonomiyi olumlu bir şekilde geliştirmek için kullanılmaktadır.
Uluslararası rezervleri yöneten merkez bankaları ekonomik gidişata göre rezervlerde birtakım alım satım işlemleri yapmaktadır. Merkez bankalarının yapmış oldukları rezerv talepleri kuru sabit tutmak, ekonomik dalgalanmaları önlemek gibi sebeplere dayandırılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nde para otoritesi konumunda bulunan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası rezerv alım satım işlemlerini kontrol altında bulundurmakta ve ülkenin finansal ihtiyacına bağlı olarak rezerv alım satımı yapmaktadır. Ülkelerin rezerv yeterlilik durumları da finansal durumlara bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Rezerv yeterlilik durumu düşük olan bir ülkenin ekonomik dalgalanmalar karşısında finansal krizlere girme olasılığı oldukça yüksektir.
Bu çalışmada, 2000-2020 döneminde çeyreklik verilerle, 10 farklı makro-ekonomik değişken kullanılarak uluslararası rezervlerin belirleyicileri tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre uluslararası rezervlerin en önemli belirleyicisi döviz kuru olduğu görülmüş olup, döviz kurunun yanında M2 para arzı, gayri safi yurt içi hasıla, ithalat ve kur oynaklığının rezerv düzeyinin belirlenmesinde önemli parametreler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Uluslararası Rezerv, Merkez Bankası, Rezerv Yeterliliği

Abstract:
International reserves consist of gold, dollars, IMF reserve position and SDRs owned by a country. International reserves are held by the central banks, which are the monetary authorities of the country. These reserves are used to provide stability in the country's economy and to develop the economy in a positive way.
Central banks, which manage international reserves, carry out some buying and selling transactions in reserves according to the economic course. Reserve demands made by central banks are based on reasons such as keeping the exchange rate stable and preventing economic fluctuations. The Central Bank of the Republic of Turkey, which is the monetary authority in the Republic of Turkey, controls the reserve buying and selling transactions and trades reserves depending on the country's financial needs. The reserve adequacy status of countries also varies depending on the financial situation. A country with low reserve adequacy is highly likely to enter financial crises in the face of economic fluctuations.
In this study, the determinants of international reserves were determined by using 10 different macroeconomic variables with quarterly data in the 2000-2020 period. According to the results of the analysis, it has been seen that the most important determinant of international reserves is the exchange rate, and it has been concluded that M2 money supply, Gross Domestic Product, imports and exchange rate volatility are important parameters in determining the reserve level, besides the exchange rate.
Keywords: International Reserve, Central Bank, Reserve Adequacy