Otizm spektrum bozukluğu olan gençlere çok basamaklı talep etme becerisinin öğretiminde konuşma üreten cihaz ve sistematik öğretimin etkisi
The effect of speech generating device and systematic instruction in teaching multistep requesting skill to young people with autism spectrum disorder
Yazar: ALPER TUNGA KARAMIKLI
Danışman: DOÇ. DR. DERYA GENÇ TOSUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otizm =   ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bireylere çok basamaklı talep etme becerisinin öğretiminde Konuşma Üreten Cihazı (KÜC) ve bu cihazın kullanımını öğretmek amacıyla hazırlanmış olan öğretim paketinin etkililiğini incelemektir.
Yöntem: Bu araştırma katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile desenlenmiştir. Araştırma Kapadokya Özel Eğitim Uygulama Okulu 3. Kademeden 15-18 yaş grubunda OSB olan üç erkek öğrenci ile yürütülmüştür.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre araştırmaya katılan, üç katılımcıdan biri yapılan tüm uyarlamalara rağmen hedef beceriyi belirlenen ölçüt düzeyinde sergileyememiştir ve ardından öğretim oturumları sonlandırılmıştır. Diğer bir katılımcının ise genelleme oturumlarının ardından hastalanması sebebiyle bu katılımcı ile izleme oturumları düzenlenememiştir. Araştırmaya katılan son katılımcı ise öğretim oturumlarının tamamlanmasının ardından 1, 2 ve 4 hafta sonra edindiği beceriyi sürdürdüğü ve farklı ortamlara genelleyebildiği görülmüştür. Araştırmada toplanan sosyal geçerlik verilerine göre katılımcıların anne ve öğretmenleri araştırmaya dair olumlu görüşlerini dile getirmişlerdir. Ancak katılımcılardan birinin babası tablet bilgisayar kullanımına karşı kaygıları olduğunu dile getirmiştir.
Sonuç ve öneriler: OSB olan bireylere talep etme becerisinin öğretiminde KÜC'ün etkili olabileceği görülmüştür. ADİ sistemlerinin etkililiğinin inceleneceği araştırmalarda farklı yöntem ve teknikler kullanılarak araştırmalar planlanabilir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the effectiveness of the Speech Generating Device (SGD) and the instructional package prepared to teach the use of this device in teaching multi-step requesting skills to individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD).
Method: This research was designed with multiple probe model with inter-participant probe phase. The research was conducted with three male students with ASD aged 15-18 years from Cappadocia Special Education Application School 3rd Level.
Results: According to the findings of the study, one of the three participants could not perform the target skill at the specified criterion level despite all the adaptations made, and then the instructional sessions were terminated. Another participant became ill after the generalisation sessions, and follow-up sessions could not be held with this participant. The last participant who participated in the study was observed to be able to maintain and generalise the acquired skill to different environments 1, 2 and 4 weeks after the completion of the instructional sessions. According to the social validity data collected in the study, the participants' mothers and teachers expressed their positive opinions about the study. However, the father of one of the participants expressed concerns about the use of tablet computers.
Conclusion and Suggestions: It has been observed that CCD can be effective in teaching demanding skills to individuals with ASD. Researches can be planned by using different methods and techniques in the studies in which the effectiveness of ADI systems will be examined.