KOBİ'lerde dinamik yetenekler ve stratejik yönelimlerin performans üzerine etkileri: İmalat işletmelerinde bir araştırma
The effects of dynamic capabilities and strategic orientations on SME performance: A study in manufacturing firms
Yazar: ADİL İBİN
Danışman: PROF. DR. AZMİ YALÇIN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik yetenekler = Dynamic capabilities ; KOBİ Borsası = SME Exchange ; Performans = Performance ; Strateji = Strategy ; Stratejik yönelim = Strategic orientation ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de faaliyette gösteren KOBİ'lerin finansal performansını araştırmak üzere tasarlanmıştır. Dinamik yetenekler ve stratejik yönelimlerin firma performansına etkilerini incelemek bu çalışmanın temel amacıdır. Daha bütünsel bir bakış açısı sağlamak adına, belirli çevresel özelliklerin (sektörel koşulların uygunluğu ve heterojenlik) performansla ilişkisi de  test edilmiştir. Araştırmanın verileri Adana ilinde faaliyet gösteren 326 küçük ve orta ölçekli işletmelerden temin edilmiştir. Veriler incelenen şirketlerin yöneticilerinden yapılandırılmış anketler yoluyla toplanmıştır. Elde edilen bulgular, dinamik yeteneklerin KOBİ'lerin performansını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. İncelenen üç stratejik yönelimden sadece birinin, pazar yöneliminin, firma performansının anlamlı ve olumlu bir tahmin edicisi olduğu kanıtlanmıştır. Diğer iki stratejik yönelim, girişimcilik yönelimi ve teknolojik yönelim ile performans arasındaki ilişki anlamsızdır. Bunların dışında, sektörel koşulların uygun olduğu bir çevrede faaliyet yürütmenin firma performansını olumlu etkilediği gözlemlenmişken, çevresel heterojenliğin performans üzerinde herhangi bir anlamlı etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Araştırmanın performansla ilgili olarak hem organizasyonel hem de çevresel faktörleri aynı anda ele alması noktasında yazına katkı sunması beklenmektedir. Ayrıca çevresel değişikliklere daha hızlı yanıt verilebilmesi için kaynak ve yetkinlikleri yeniden yapılandırma konusunda yöneticilere rehberlik etmesi beklenmektedir.

Anahtar kelimeler: KOBİ, performans, dinamik yetenekler, stratejik yönelimler, çevresel heterojenlik, sektörel koşulların uygunluğu

Abstract:
This study has designed to explore the financial performance of SMEs located in Turkey. The main purpose of the study is to understand the role of dynamic capabilities and strategic orientations in enhancing firms' performance. To provide a more holistic perspective, certain characteristics of the environment (munificence and heterogeneity) have also been scrutinized in relation to performance. The study was conducted in 326 small and medium size enterprises operating in Adana province. The data for this study was collected through structured questionnaires from managers of those companies investigated. The findings suggest that dynamic capabilities have affected SMEs' performance positively. Only one out of three strategic orientations examined, market orientation, has been proven as a significant and positive predictor of firm performance. The relationship between the remaining two strategic orientations, entrepreneurial orientation and technological orientation, and performance was insignificant. Furthermore, the firms' performance was better in a munificent environment but not in a heterogeneous one. The study is promising as it addresses both organizational and environmental simultaneously factors related to performance. The findings are also expected to guide managers to reconfigure resources and capabilities to respond to environmental changes in a more quick way.

Keywords: SMEs, performance, dynamic capabilities, strategic orientations, environmental heterogenity, munificience