Niğde yöresi halılarının teknik ve desen özellikleri
Technical and design properties of the carpets woven withinnigde region
Yazar: NESLİHAN PARABAŞ
Danışman: PROF. AYSEN SOYSALDI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Desen = Pattern ; Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; El sanatları = Handicrafts ; Halıcılık = Carpet business ; Halılar = Carpets ; Niğde = Niğde ; Teknik özellikler = Technical properties

Özet:
Niğde'nin zaman içinde gelişerek kendi kimliğini kazanmış bir halıcılık merkezi olması 

nedeniyle Niğde halıları tez konusu olarak seçilmiştir. Bu araştırmanın amacı; Niğde ili 
çevresinde var olan orijinal el dokuması halı örneklerini belgelemek ve özelliklerini ortaya 
koymaktır. Bu amaçla Niğde merkezde bulunan özel koleksiyonculardan, Niğde 
Müzesi'nde bulunan halı örnekleri, Niğde Mahalli İdareler Halıcılık El Sanatlarını 
Geliştirme ve Yayma Birliğinin arşivi, çevre ilçe ve köylerdeki cami ve evler incelenmiştir. 
El dokuması halı yapan ve daha önce bu işle uğraşmış olan bireylerle görüşülmüş ve 
edinilen bilgiler görüşme formuna kaydedilmiştir. Araştırmada genel tarama modeli 
kullanılmıştır. Tespit edilen halıların teknik, desen, renk, motif, kompozisyon özelliklerinin 
kaydı için fotoğrafları çekilmiş ve bu bilgiler bilgi formlarında kayıt altına alınmıştır. 
Yöresel özellik gösteren 60 adet el dokuması halı örneklem grubu olarak belirlenmiştir. Bu 
halılar kataloglanarak, her bir örneğin teknik özellikleri, renk, motif, kompozisyonları 
hakkında bilgiler verilmiş, katalog içinde yer alan halıların kompozisyon ve motifleri 
çizilmiştir. Araştırma sonucunda Niğde merkezde dokuma yapmaya devam eden birey 
sayısının yok denecek kadar azaldığı tespit edilmiştir. Halıların hav yüksekliği ortalama 5-
7 mm, halı kilimi boyu ise ürün cinsine göre farklılık göstermektedir.Halılar kaba ve orta 
kalitedeki sınıfa girmektedir ve tamamı Türk (Gördes) düğümüyle dokunmuştur. En fazla 
kullanılan renk kırmızı ve laciverttir. Boyar maddeler genellikle bitkilerden elde 
edilmektedir. Halılarda en çok ¼ raport kullanılmıştır. Bordürde genellikle bitkisel kökenli 
motiflerin, göbekte ise geometrik ve bitkisel motiflerin çoğunlukta olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Niğde carpets were chosen as the subject of thesis because the Niğde has become a 
carpeting centre where improved and gained its own identity over time. The aim of this 
study is to determine and mark the properties of the original handmade carpets around 
Niğde province. For this purpose the carpet samples from special collectors, from Niğde 
Museum, from the Union of Improving and Propagating of Local Carpeting and Hand Arts 
of Niğde, houses, mosques in near towns and villages were inspected. The knowledge that 
taken from persons who worked or produced on handmade carpets was recorded to 
negotiation form. General searching model was used in investigation. The signed carpets 
were photographed and recorded to knowledge form for their technical, colour, pattern and 
composition properties. 60 handmade carpets were determined as carpet subject group. 
These carpets were catalogued and the composition, colour and pattern properties were 
highlighted and the composition and patterns of the carpets in catalogue were drawn. 
According to research it has been determined that the number of persons who continue to 
make handmade carpets is about the zero in Niğde centre. The hav height of the carpets 
was around 5-7 mm and the lengths differ to product category. The carpets were in middle 
class and all were produced by Turk (Gördes) nodding. Red and navy were the most 
preferred colours. These pigments had mostly produced from plants. The maximum raport 
of the carpets are ¼. It was seen that plant patterns were generally chosen for frame while 
both geometrical and plant patterns were preferred for centres.