Çocuklardaki çölyak hastalığının annelerin yaşam kalitesi ve depresyon düzeylerine etkisi
The effect of celiac disease in children on the life quality and depression levels of mothers
Yazar: NERGİZ SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anneler = Mothers ; Depresyon = Depression ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Amaç: Çölyak hastalığı olan çocukların sürekli olarak glütensiz diyete uyma zorunluluğu çocukla birlikte ailesine de psikososyal bir yük getirmekte ve özellikle çocuğun birincil bakımından sorumlu annelerin yaşam kalitesini ve psikososyal durumlarını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışmada çölyak hastalığı olan çocukların annelerinin, kontrol grubundaki çocukların anneleri ile karşılaştırılarak, yaşam kalitesinin ve depresyon düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem : Çalışma Erciyes Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Polikliniğinde 1 Temmuz-31 Aralık 2015 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışma grubuna; 93 çölyak hastalığı olan çocuğun annesi ile 93 sağlam çocuğun annesi olmak üzere toplam 186 anne alınmıştır. Çalışmaya katılan tüm annlerden sözlü onam alınarak, sosyodemografik veri formu, yaşam kalitesi ölçeği (SF-36) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) yüzyüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde p<0.05 değerleri anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çölyak hastalığı olan çocukların annelerinde kontrol grubundaki çocukların annelerine göre yaşam kalitesi puanları daha düşük bulunmuştur. (Sırasıyla genel sağlık (32 ve 44), fiziksel fonksiyonellik (50 ve 80), fiziksel rol güçlüğü (50 ve 100), mental sağlık (48 ve 72), enerji (35 ve 60), emosyonel sağlık (33.33 ve 100), bedensel ağrı (30 ve 70) ve sosyal fonksiyonellik (50 ve 62.50). Özellikle eğitim düzeyi düşük olan, 4 ve üzeri çocuk sahibi olan, ekonomik durumu kötü olan ve herhangi bir işte çalışmayan çölyaklı çocuk annelerinde yaşam kalitesi puanları daha düşük bulunmuştur. BDÖ'ye göre yapılan değerlendirmelerde de; çölyaklı çocuk annelerinde depresif belirti görülme oranı (% 69.9) kontrol grubundaki annelere göre (% 14.0) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Yapılan ileri analizlerde; 41 yaş ve üzerinde olan, 4 ve üzeri çocuk sahibi olan, ekonomik durumu kötü olan ve köy ve kasabalarda yaşayan annelerde depresif belirti oranları daha fazla bulunmuştur. 
Sonuç: Annelerin kronik hastalığı olan çocuğu ile uğraşırken yaşam kalitelerinin ve beden-ruh sağlıklarının olumsuz yönde etkilendiği tespit edilmişdir. Çölyak hastalığı olan bir çocuk tespit edildiğinde, annelerinin de yaşam kalitelerinin korunması ya da ruhsal sıkıntılarla karşılaşmalarının önlenmesi açısından takip edilmesinin ve destek olunmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: The compulsory obligation to gluten free diet of the children with celiac disease brings a psychosocial burden both to the child and his family and it has negative affects to the life quality and psychosocial status of the mother who is primarily responsible for the child's care. In this study it's aimed to compare the life quality and depression levels of the mothers of children with celiac disease and controls.
Materials and Methods: The study was performed at the Gastroenterology policlinic of Erciyes University Pediatric Department between 1 July and 31 December 2015. Mothers of 93 children with celiac disease and mothers of 93 healthy children (a total of 186 mother) were included in the study group. Verbal affirmation was taken from all mothers and sociodemographic questionnaire, quality of life scale (SF-36) and Beck Depression Inventory (BDI) were performed by face to face interview. The SPSS package program was used for evaluating the data. In the statistical analysis p<0.05 values  was accepted as significiant. 
Results: The life quality scores of mothers of children with celiac were lower than the control group (general health (32 vs 44), physical functioning (50 vs 80), physical role limitations (50 vs 100), mental health (48 vs 72), energy (35 vs 60), emotional health (33,33 vs 100), bodily pain (30 vs 70) and social funtioning (50 vs 62,50) respectively). Especially in mothers of children with celiac, who had low educational status or economic situation, having 4 or more children and who were unemployed, life quality scores were lower than others. According to evaluations made by BDI, depression symptom rates were higher in mothers of children with celiac (69,9%) than mothers in control group (14,0%). With advanced analysis it was shown that in mothers older than 41 years, having 4 or more children, being in a lower economic status and those living in a village or small town depression symptom rates were higher.
Conclusion: It's identified that their life quality and body-mental health is affected negatively while mothers struggle with their chldren's cronic disease. When a child with celiac disease is identified, it will be usefull to follow up and support his mother to maintain her life quality or prevent mental distress.