Günümüz Bitlis medreselerinde mantık eğitimi (Norşin Medreseleri örneği)
Logic education in today's Bitlis madrasah (Example of Norşin Madrasahs)
Yazar: İZZETTİN ÜREK
Danışman: PROF. DR. NAZIM HASIRCI
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Bitlis = Bitlis ; Mantık = Logic ; Medreseler = Madrasahs ; Norşin Medresesi = Norşin Madrasah ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İslâm düşünce kültüründe köklü bir geleneğe sahip olan medreselerin, Selçuklu veziri Nizâmülmülk'e dayandığı bu dönemden sonra da düzenli ve sistemli bir yapıya kavuştukları görülmektedir. Osmanlı döneminde en üst seviyede eğitim ve öğretimin verildiği kurumlar haline gelen medreselerin Cumhuriyetin ilanından sonraki dönemde ise Doğu'da gayr-ı resmi bir şekilde varlığı sürdürülmeye çalışılmaktadır. Bitlis coğrafyasında bulunan medreseler de bu durumun en önemli bir örneğini teşkil etmektedir.  	 	
Çalışmamızın konusu, medreselerin teşekkülünden bu yana Osmanlı dönemi medreselerinde ve bilhassa Bitlis bölgesinde bulunan Norşin medreselerinde okutulan mantık eserlerinin incelenmesi oluşturmaktadır. Ayrıca Norşin medreselerinde bulunan hocaların ve öğrencilerin mantık ilmi hakkındaki görüşleri ve mantık öğretiminin niteliği de çalışmamızın sınırları dahilindedir.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, mantığın İslâm dünyasına giriş süreci, medrese kavramı ve medreselerin tarihsel gelişimi üzerinde durulmakta olup Osmanlı medreselerinde mantık eğitimi ve okutulan mantık eserleri tespit edilmeye çalışılmaktadır.
İkinci bölümde, Bitlis medreselerinin genel yapısı ve eğitim-öğretim müfredatı hakkında bilgiler verilmekte, Bitlis yöresinde kurulmuş olan ve günümüzde varlığını sürdüren medreselere değinilmektedir. Ayrıca Bitlis medreselerinde okutulan mantık eserleri tespit edilmeye çalışılmaktadır.
Üçüncü bölümde ise ilk olarak Norşin medreselerinin genel bir tanıtımı yapılmaktadır. İkinci olarak bu medresedeki eğitim-öğretim faaliyetleri, mantık eğitimi, mantık ilmine karşı hocaların ve öğrencilerin ilgileri ve burada okutulan mantık eserleri hakkında açıklamalar yapılmaktadır.	

Anahtar Sözcükler  
Medrese, Eğitim, Öğretim, Mantık, Doğu, Anadolu, Bitlis, Norşin

Abstract:
It is demonstrated that the madrasahs, which have a deep-rooted tradition in Islamic thought culture, rested on vizier of State of Seljuks called Nizammülmülk. After this era, madrasahs attained a regular and systematic structure. Although, madrasahs had become the high level of education during Ottoman Empire, they had remained unofficially in the East after the declaration of the Republic. The madrasahs in Bitlis area were valuable example of these.
The subject of this study is the logic works, which were used at madrasahs of Ottoman, especially Norşin Madrasah in the Bitlis region of the Eastern Anatolia. In addition, the opinions of lecturers and students in the Norşin Madrasah regarding the logic science and the quality of logic education are within the limits of this study.
This study is divided into three parts. In the first part, there are the development process of logic into the Islamic world, the concept of madrasah and the historical development of madrasahs. Also, the logic education and the logic work taught in the Ottoman madrasahs are examined.
In the second part of the study, information about the general structure and curriculum of Eastern Anatolian Madrasahs is given. Furthermore, the madrasahs established in Bitlis area and continue to exist today are cited and the logic works taught in Bitlis madrasahs are examined.
The third part of study firstly gives general information about Norşin Madrasah. Secondly,  It is mentioned in terms of the education activities of the madrasahs, the interests of teachers and students against the science of logic, and logic work taught.	 	
Key words:
Madrasah, Education, Training, Logic, East, Anatolia, Bitlis, Norşin