Türkiye örnekleminde ev sahibi olma ile yaşam memnuniyeti arasındaki ilişki
The relationship between homeownership and life satisfaction in Turkey
Yazar: AYSEL TOPŞİR
Danışman: PROF. DR. UFUK YOLCU
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Mutluluk = Happiness ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Ev sahibi olma ile bireylerin yaşam memnuniyeti ve mutluluk düzeyleri arasındaki ilişki özellikle son yıllarda çeşitli ülkelerde incelenmiştir. Ev sahibi olmanın genellikle yaşam memnuniyetini ve mutluluğu arttırdığı tespit edilmiştir. Ancak Türkiye'de bu ilişkiyi açıklayan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışması, Türkiye örneğinde ev sahipliğinin yaşam memnuniyeti ve mutluluk üzerindeki etkisini analiz ederek bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2014 - 2019 yılları arasında yapılan Yaşam Memnuniyeti Araştırması (YMA) verisi, farklı modellere dayalı olarak incelenmiştir. Bu modellerde bağımlı değişkenlerimiz sırasıyla bireylerin yaşam memnuniyet düzeylerini temsil eden ve 0 ve 1 değerlerini alabilen "memnun" ve bireylerin mutluluk düzeylerini temsil eden ve yine 0 ve 1 değerlerini alabilen "mutlu" değişkenleridir. Modeller aynı zamanda yaş, gelir, cinsiyet, bireylerin medeni durumları, eğitim yılı, oda sayısı, konut kullanım alanı, bireyin yaşadığı semtten ve sağlık durumundan memnuniyet düzeyleri gibi kontrol değişkenleri içermektedir. Ev sahibi olma ile yaşam memnuniyeti ve mutluluk arasındaki ilişki Doğrusal Olasılık Modeli (DOM), Lojistik Regresyon ve Yapay Sinir Ağları (YSA) kullanılarak modellenmiştir. DOM, Lojistik ve Probit Model analizinde benzer şekilde ev sahibi bireylerin diğer bireylere göre yaşamlarından yüzdelik olarak 4 birim daha memnun olduğu tespit edilmiştir. Yine bu 3 regresyon modelinin analizinde ev sahibi bireylerin ev sahibi olmayan bireylere göre yaşamlarından yüzdelik olarak 7 birim daha mutlu oldukları gözlenmiştir. Modeller ayrıca cinsiyet ve medeni durum bakımından da ayrıca tahmin edilmektedir. Cinsiyet bakımından sonuçlar; ev sahibi kadınların ev sahibi olmayan kadınlara göre yaşamlarından yüzdelik olarak yaklaşık 3 birim daha memnun olduklarını, 6,6 birim ise daha mutlu olduklarını göstermektedir. Tüm regresyon modellerinde "memnun" bağımlı değişkeni için yapılan analizler sonucunda ev sahibi olan bekâr bireylerin ev sahibi olmayan bekâr bireylere göre yaşam memnuniyet düzeyleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar içermemesine karşın evli bireyler için bu durum farklıdır. Ev sahibi evli bireylerin ev sahibi olmayan evli bireylere göre yaşamlarından yüzdelik olarak 4,5 birim daha memnun, 6 birim ise daha mutlu oldukları görülmektedir.

Abstract:
The relationship between homeownership and life satisfaction and happiness has been studied in several countries. It has been found that homeownership generally increases the overall life satisfaction and happiness levels of individuals. However, there is no study that examine this relationship in Turkey. This study aims to fill this gap by analyzing the effect of homeownership and life satisfaction and happiness for the Turkish case. This study that analyzed based on different models uses Life Satisfaction Survey conducted by Turkish Statistical Institute (TurkStat) in 2014-2019. The first dependent variable in this study is a dummy variable which takes the value 1 if an individual scales his/her life satisfaction level as 7, 8, 9, 10 and 0 otherwise (memnun). The variable of interest is homeownership. The second dependent variable in this study is a dummy variable which takes the value 1 if an individual scales his/her happiness level as 1, 2 and 0 otherwise (mutlu). The variable of interest is homeownership. The model also includes age, income, gender, marital status of individuals, education year, number of rooms, housing zone, satisfaction with the neighborhood in which the individual lives, satisfaction with the health of the individual as control variables. The relationship between home ownership, life satisfaction and happiness was modeled using Linear Probability Model (DOM), Logistic Regression and Artificial Neural Networks (ANN). Similarly, in the DOM, Logistics and Probit Model analysis it is found that the probability of being satisfied with life is 4 percentage point higher for home owners than those who do not own their home at the means. Also, in the 3 Regression Models analysis it is found that the probability of being happy is 7 percentage point higher for home owners than those who do not own their home at the means. Models are also estimated in terms of gender and marital status. Results in terms of gender; It shows that women who own a home are approximately 3 units more satisfied with their lives than non-homeowners, and that they are 6.6 units more happy. As a result of the analyzes made for the "satisfied" dependent variable in all regression models, there is no statistically significant difference in life satisfaction levels of single householders compared to single households, but this situation is different for married individuals. It is seen that married individuals who own a home are 4.5 units more satisfied with their lives and 6 units happier than those who do not own a home.