Beş yaş altı çocukların ev ortamında ikinci el tütün dumanına maruz kalma sıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency of exposure of children under the age of five to second-hand tobacco smoke in the home environment
Yazar: ERCAN ASİ
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GÖZÜM
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ev ortamı = Home environment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Tütün ürünleri = Tobacco products ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç:  Bu araştırmanın amacı, beş yaş altındaki çocukların ev ortamında ikinci el tütün dumanına maruz kalma sıklığı ve riskini değerlendirmektir.  
Yöntem: Kesitsel türde bir çalışmadır. Antalya Kepez'de yaşayan beş yaş altındaki 45.724 çocuk evren, 543 çocuk örneklemi oluşturmaktadır.  Dünya Sağlık Örgütü'nün STEPwise yaklaşımı doğrultusunda çok aşamalı küme örneklemesi yöntemi kullanılmıştır.  Veriler; Ev Halkı Tanımlayıcı Form, İkinci El Tütün Dumanına Maruz Kalmayı Değerlendirme Formu, Beş Yaş Altı Çocuğun İkinci El Tütün Dumanına Maruz Kalmasına İlişkin Ev Halkı Tutum ve Bilgi Formları ve Çocuğun Sağlık Öyküsü Formu ile toplanmıştır. Çocukların ikinci el tütün dumanına maruziyeti risk algoritması ile değerlendirilmiştir. Anketlerin kapsam geçerlik (KGİ) ve güvenilirlik katsayısı (KR-20) hesaplanmış, Kikare, Odds Ratio, t testi yapılmıştır.  Etik kurul onayı, resmi izin ve katılımcıların aydınlatılmış onamları alınmıştır. 
Bulgular: Beş yaş altındaki çocuğun yaşadığı evlerin %62,1'inde evde tütün ürünü kullanan birisi olduğu, %14,9'unda evin içinde tütün kullanımına yönelik bir kuralın olmadığı, %13,3'ünde evin kapalı herhangi bir bölümünde tütün kullanıldığı ve evlerin %12,1'inde son bir gün içerisinde tütün kullanıldığı belirlenmiştir. Risk algoritmasına göre, çocukların %63,5'inin ikinci el tütün dumanına maruz kalma riski bulunmaktadır.  Çocukların % 19,4'ü algoritmadaki dört riski de taşımaktadır. Annelerin sigara içmesi maruz kalma risk olasılığını %50,8, babaların sigara içmesi %27,4 artırmaktadır. Ebeveynlerin bilgi ve tutumu maruziyet riski üzerinde orta etki büyüklüğünde anlamlıdır. Maruziyet riski olan çocuklarda bronşit ve bronşiyolit tanısı, maruz kalma riski olmayan çocuklara göre daha sıktır. 
Sonuç: Beş yaş altı çocukların ev ortamında ikinci el tütün dumanına maruziyet sıklığı ve riski yüksektir. Maruziyeti önlemek için ebeveynlerin eğitilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Objective:. The aim of this study is to evaluate the frequency and risk of exposure to the second-hand  smoke among children under five age  at home.
Method: This is a cross-sectional study. 45.724 children under five age in Kepez/Antalya constitute the population, 543 children construct the sample. Multi-stage cluster sampling method was used within the study. Data were collected via Household Descriptive Form, Second Hand Tobacco Smoke Exposure Assessment Form, Household Attitude and Knowledge Forms Regarding Exposure of a Child Under Five to Second Hand Tobacco Smoke, and the Child's Health History Form. Children's exposure to second-hand tobacco smoke was evaluated using a risk algorithm. The content validity and reliability coefficient of the questionnaires were calculated. 
Results: 62,1% of the houses where children under five live had someone using tobacco products, 14,9% of them had no rule for using tobacco, 13,3% used tobacco in any closed part of house. According to the risk algorithm, 63,5% of children have risk of being exposed to second-hand smoke. 19,4% of the children carry all four risks in the algorithm. Smoking of mothers increases the risk of exposure by 50,8% and smoking by fathers increases this risk by.27,4%. Parents' knowledge and attitude are significant on exposure risk. The diagnosis of bronchitis and bronchiolitis is more common in children with exposure risk than in children without exposure risk.
Conclusion: The frequency and risk of exposure to the second-hand smoke among children under five age is high. Education of parents is recommended to prevent the exposure.