Kişilerarası ilişkisel rol analizi (KAİRA)'nin hemşirelik öğrencilerinin depresyon düzeyleri, stresle başa çıkma tarzları ve toplumsal cinsiyet rol tutumlarına etkisi
The effect of interpersonal relational role analysis (KAİRA) on nursing students' depression levels, the ways of coping stress and gender role attitudes
Yazar: YASEMİN ÇEKİÇ
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM ANÇEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Depresyon = Depression ; Kişiler arası iletişim = Interpersonal communication ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Araştırma, Kişilerarası İlişkisel Rol Analizi (KAİRA)'nin hemşirelik öğrencilerinin depresyon düzeyleri, stresle başa çıkma tarzları ve toplumsal cinsiyet rol tutumlarına etkisini değerlendirmek amacıyla ön test, son test, izleme desenli ve kontrol gruplu müdahale araştırması olarak gerçekleştirildi.

Araştırmanın evrenini Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü ve Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'nde 2018-2019 eğitim öğretim yılında öğrenim gören ve 385 kişiden oluşan 2. sınıf öğrencileri oluşturdu. Araştırmanın deney grubuna Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü'nden, kontrol grubuna Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'nden 10 deney ve 10 kontrol olmak üzere araştırmaya katılmaya gönüllü 20 öğrenci randomize olarak dahil edildi. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen sosyodemografik özellikler veri toplama formu, Beck Depresyon Envanteri, Stresle Başa Çıkma Tarzları Envanteri ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği kullanıldı.

Verilerin değerlendirilmesinde; deney ve kontrol grubunun ön test, son test ve izlem puan ortalamaları arasındaki fark tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi ile, deney ve kontrol grubunun ön test, son test ve izlem puanları arasındaki fark kendi içinde tekrarlayan ölçümlerde tek yönlü varyans analizi ile değerlendirildi. Varyans analizi sonrasında farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için Bonferroni testi, deney ve kontrol grubunun zamana göre ikili karşılaştırılmasında ise T testi kullanıldı ve p<0,05 için sonuçlar anlamlı kabul edildi.

Uygulama sonrasında deney grubundaki öğrencilerin girişim sonrası depresyon puan ortalamaların anlamlı düzeyde azaldığı (p<0,05), stresle etkili baş etme tarzlarından kendine güvenli yaklaşım ve iyimser yaklaşım puan ortalamalarının arttığı, stresle etkisiz baş etme tarzlarından çaresiz yaklaşım puan ortalamalarının azaldığı saptandı. Uygulama sonrasında deney grubundaki öğrencilerin toplumsal cinsiyet rol tutumlarında anlamlı bir değişimin olmadığı belirlendi (p>0,05).

Araştırma sonucunda Kişilerarası İlişkisel Rol Analizi (KAİRA)'nin hemşirelik öğrencilerinin depresif belirtileri ve stresle başa çıkma tarzlarından kendine güvenli yaklaşım ve çaresiz yaklaşım alt boyutlarında etkili olduğu belirlendi.

Abstract:
The research was carried out as a pre-test, post-test, follow-up patterned and control group intervention research to evaluate the effect of Interpersonal Relational Role Analysis (KAİRA) on nursing students' depression levels, ways of coping stress and gender role attitudes.

The population of the research consisted of 385 second year nursing students in the 2018-2019 academic year at Ankara University Faculty of Health Sciences Nursing Department and Hacettepe University Faculty of Nursing. Twenty students who were volunteered to participate in the research were randomized and included research 10 experimental group from Ankara University Faculty of Health Sciences Nursing Department, and 10 controls from Hacettepe University Faculty of Nursing. The data were collected by using sociodemographic data collection form developed by researcher, Beck Depression Inventory, The Ways of Coping Inventory and Gender Roles Attitude Scale. 

In the analysis of the data; the difference between the pre-test, post-test and follow-up mean scores of the experimental and control groups was evaluated by two-way variance analysis in the repeated measurements, and the difference within groups the pretest, posttest and follow-up mean scores of the experimental and control groups was evaluated by one-way variance analysis in the repeated measurements. Bonferroni test was used to determine which group the difference occurred after the analysis of variance, and T test was used to compare the experimental and control groups according to time, and results for p<0.05 were considered significant.

After the intervention it was determined that the mean scores of the post-intervention depression scores of the students in the experimental group decreased significantly (p <0.05), the self-confident approach and the optimistic approach mean scores of the effective coping styles with stress, and the mean of the helpless approach from the ineffective stress styles decreased. It was determined that there was no significant change in gender role attitudes of the students in the experimental group after the application (p>0.05).

As a result of the research it was determined that Interpersonal Relational Role Analysis is effective in depressive symptoms, self-confident approach and helpless approach from ways of coping stress of nursing students.