Türkiye ile PISA'da başarılı olan bazı ülkelerdeki eğitim yönetimi yapılanması, okul yöneticilerinin seçilme, atanma ve yetiştirilme süreçlerinin karşılaştırılması
The comparison of the educational administration structures and the principals' selection, appointment and training processes in Turkey and some top performing countries in PISA
Yazar: NURAY KÖSE
Danışman: PROF. DR. FATİH TÖREMEN
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ülkemiz ile PISA'da başarılı  olan bazı ülkelerdeki (Almanya, Belçika, Çin, Estonya,  Finlandiya, Güney Kore, Hollanda, İngiltere, İrlanda,  Japonya, Kanada, Polonya, Singapur, Yeni Zelanda) eğitim yönetimi yapılanması, okul yöneticilerinin seçilme, atanma ve yetiştirilme süreçlerinin karşılaştırmalı analizi yoluyla, okul yöneticiliği ile ilgili güncel yaklaşımlar hakkında saptamalar yapmak ve ülkemiz adına çıkarımlarda bulunmaktır.
Araştırmanın yürütülmesinde doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Doküman incelemesi, araştırılması hedeflenen, olay veya olgular hakkında, bilgi içeren yazılı materyallerin analizini kapsamaktadır. Ülkelerin eğitim sistemlerinin yönetim yapıları ile okul müdürü seçme atama ve yetiştirme süreçlerine dair var olan durumları incelenmiş ardından bu bilgiler analiz edilmeye çalışılmıştır.
İlgili alan yazın tarandığında Türk Eğitim Sisteminde yönetim yapılanmasının merkezi odaklı olduğu,   eğitim politikalarının oluşturulması ve yürütülmesinden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu görülmektedir. PISA'da başarılı olan ülkelerde eğitim sistemlerinin yönetim yapılanması yerel odaklıdır. Yerel yöneticiler ve okul kurulları okul müdürlerini seçme ve atama sürecinde yetki ve sorumluluk sahibidirler. Okul müdürleri genelde yönetim alanında eğitim almış öğretmenler arasından seçilmekte; müdürler hizmetleri süresince de yetiştirilmektedirler. Ülkemizdeki uygulama öğretmenlik mesleğini belirli bir süre yapan adayların sözlü sınavla değerlendirilmesi şeklindedir. Seçme ve atama süreci de merkezi otoritenin ölçüleri doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.
Sonuç, okul yöneticiliği uzmanlık gerektiren bir alan olduğu için okul müdürü adayları profesyonel anlamda hizmet öncesi eğitim almalı, okul yöneticiliğinde mesleki yeterliliği ölçen nesnel değerlendirme yöntemleri belirlenmeli, bu doğrultudaki çalışmalarda PISA'da başarılı olan ülkelerdeki uygulamalar dikkate alınmalıdır, şeklinde özetlenebilir.
Anahtar kelimeler: Eğitim yönetimi, okul müdürü seçme ve atama, okul müdürü yetiştirme.

Abstract:
The purpose of this study is to make determinations about the recent approaches in school administration with the comparative analysis of the educational administration structures, principals' selection, appointment and training processes in Turkey and some countries successful in PISA (Germany, Belgium, China, Estonia, Finland, South Korea, Netherlands, England, Ireland, Japan, Canada, Poland, Singapore, New Zeeland) and make inferences about our country. 
In this study document analysis method is used. Document analysis method includes the examination of written materials that contains information about the cases and phenomenon that are aimed to be researched. Countries' education systems' administrative structures and their current conditions in principal selection, appointment and training processes have been examined and these data have been analyzed.
When the related literature has been examined, it can be seen that administrative structure of Turkish education system is central oriented and Ministry of National Education is responsible for the formation and the implementation of the education policies. In countries that are successful in PISA, the administrative structures of the education systems are local oriented. Local administrators and school boards have authority and responsibility in principals' selection and appointment process. Principals are generally chosen among the teachers who have been trained in administration field and also they are trained during their service process. In our country experienced teachers are evaluated with an oral interview. The selection and the appointment process is carried out according to the central authority's criterions. 
As a result, as the school administration is a profession requiring specialization, candidate principals should have professional  in-service training; objective evaluation criterions that can measure professional competency should be determined and the implementation practices in top performing countries in PISA should be taken into consideration.
Key Words: Educational administration, principal selection and appointment, principal training