Eskişehir örneğinde turizm talep tahmini
Tourism demand forecast in Eskisehir sample
Yazar: GÜLBEN CURA
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SARI ; DOÇ. DR. MELTEM İNCE YENİLMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: ARIMA modelleri = ARIMA models ; Eskişehir = Eskişehir ; Talep tahmini = Demand estimation ; Turizm = Tourism ; Turizm talebi = Tourism demand ; Zaman serileri = Time series ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Bu çalışma, Eskişehir İlinde turizm talebi üzerine, zaman serileri yöntemleri içerisinde yer alan 4 teknikle 5 yıllık analiz yapılıp en uygun ve gerçekçi tahmin yöntem ve tekniğini tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle ulusal ve uluslararası alan yazın taranarak, turizm ekonomisi ve turizm ekonomisinin alt başlıklarıyla ilgili kavramsal bir çalışma yapılmıştır. Araştırmanın devamında, talep tahmin yöntemlerinde yaygın olarak kullanılan Zaman serileri yöntemi incelemiş olup bu yöntem içerisinde kullanılan teknikleri üzerine araştırma gerçekleştirilmiştir.
Araştırma örnekleminin belirlenmesinde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü veri tabanlarından faydalanılmıştır. Bu kapsamda  2000-2020 yılları arası Eskişehir'e gelen turist sayısı araştırma örneklemi olarak belirlenmiştir. Veriler 2000 – 2020 yılları arasında aylık olarak toplanmış ve veri seti oluşturulmuştur.
Araştırmanın analiz aşamasında araştırma kapsamında yapılan tahminlerde zaman serisi analizlerinden faydalanılmıştır. Bu bağlamda da tahminleme modeli olarak ARIMA tekniği kullanılmıştır. Ekonometrik analiz ile ilgili işlemlere başlamadan önce veriler, ARIMA modelleri ile uyumlu olan Tramo-Seats yönteminden yararlanılarak mevsimsel etkilerinden arındırılmıştır. Daha sonra model belirleme, uygunluk testi ve tahminleme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın analiz aşamasında Eviews ekonometrik analiz programı kullanılarak analiz sonuçları yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda; 4 farklı ARIMA modelinden hangisinin daha sağlıklı sonuçlar vereceğini belirlemek için, modeller üzerinde kriterler incelenmiş ve tüm analiz ve incelemeler sonucunda veri seti ile ilgili en sağlıklı tahminlemenin yapılacağı modelin ARIMA (9,1,11) modeli olduğuna karar verilmiştir. İlgili modele ilişkin çıktıların veri seti ile birleştirilmesinden sonra 2021, 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait tahminleme yapılmıştır. Buna göre;  2021 yılında 365.592, 2022 yılında 447.774, 2023 yılında 363.812, 2024 yılında 312.172, 2025 yılında ise 387.379 turistin Eskişehir'e gelmesi öngörülmüştür.
Yapılan tahminler sektörel anlamda devamlılığın sağlanması ve yeni yatırımlar konusunda hem özel sektöre hem de kamuya örnek bir kaynak oluşturması öngörülmüş ve elde edilen bulgular, alanyazında yapılan çalışmalarla kıyaslanarak yorumlanmış ve ileride yapılacak olan çalışmalara önerilerde bulunulmuştur

Abstract:
This study has been prepared in order to determine the most appropriate and realistic estimation method and technique by performing 5-year analysis with 4 techniques included in time series methods, upon the demand of tourism in Eskişehir Province. Within the scope of the research, first of all, a conceptual study was carried out on the sub-titles of tourism economy and tourism economy by scanning the national and international literature. In the continuation of the research, the Time series method, which is widely used in demand forecasting methods, has been examined and research has been carried out on the techniques used in this method.
The databases of the Turkish Statistical Institute (TUIK) and the Eskişehir Provincial Directorate of Culture and Tourism were used to determine the research sample. In this context, the number of tourists coming to Eskişehir between 2000-2020 was determined as the research sample. Data were collected monthly between 2000 and 2020 and a data set was created.	
In the analysis phase of the research, time series analyzes were used in the predictions made within the scope of the research. In this context, the ARIMA technique was used as a forecasting model. In this part of the research, it is explained why the ARIMA model was decided. Before starting the processes related to econometric analysis, the data were seasonally adjusted by using the Tramo-Seats method, which is compatible with ARIMA models. Then, model determination, fitness testing and estimation processes were carried out. In the analysis phase of the research, the results of the analysis were interpreted by using the Eviews econometric analysis program.
As a result of the research; In order to determine which of the 4 different ARIMA models would give more reliable results, the criteria on the models were examined and as a result of all analyzes and examinations, it was decided that the model with which the most reliable estimation would be made about the data set was the ARIMA (9,1,11) model. After combining the outputs of the relevant model with the data set, estimations were made for the years 2021, 2022, 2023, 2024 and 2025. According to this; It is predicted that 365,592 tourists will come to Eskişehir in 2021, 447,774 in 2022, 363,812 in 2023, 312,172 in 2024, and 387,379 tourists in 2025.
The predictions made were predicted to be an exemplary resource for both the private sector and the public in terms of ensuring continuity in the sector and new investments, and the findings were interpreted by comparing them with the studies in the literature and suggestions were made for future studies.