Üriner inkontinanslı kadınlarda sağlık okuryazarlığının ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of health literacy and quality of life in woman with urinary incontinence
Yazar: RABİA ERKAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kadınlar = Women ; Kastamonu = Kastamonu ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Üriner inkontinans = Urinary incontinence

Özet:
Araştırma, Kastamonu ilinde bulunan bir hastanenin kadın hastalıkları ve doğum polikliniklerine başvuran, üriner inkontinans şikayeti olan kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek, yaşam kalitesini değerlendirmek ve ikisi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini 14 Ekim-30 Aralık 2020 tarihleri arasında, ilgili hastanenin kadın hastalıkları ve doğum polikliniklerine başvuran, üriner inkontinans şikayeti olan, en az ilkokul mezunu, 20 yaş ve üzeri, iletişim engeli, üriner sistem enfeksiyonu ve gebeliği veya gebelik şüphesi olmayan, üriner inkontinans nedeniyle herhangi bir tedavi almamış olan ve gönüllü olan 142 kadın oluşturmuştur. Araştırma için Etik Kurul onayı ve gerekli izinler alınmıştır.
Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 ve İnkontinans Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik, ortalama ve standart sapma, ortanca, minimum ve maksimum değerleri, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve Spearman Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır.
Kadınların yaş ortalaması 51,26±10,15 yıldır. Kadınların %85,2'sinin evli, %88'inin ilkokul-ortaokul mezunu olduğu ve %52,8'inin 30.00 ve üzeri vücut kitle indeksine sahip olduğu bulunmuştur. İdrar kaçırma sıklığının kadınların %52,1'inde günde bir kezden fazla olduğu saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların %80,2'sinin idrar kaçırma şikayeti süresinin 2 yıl ve üzeri olduğu bulunmuştur.
Çalışmada kadınların %41,5'inin yetersiz, %35,9'unun sorunlu-sınırlı, %12'sinin yeterli ve %10,6'sının ise mükemmel sağlık okuryazarlığına sahip olduğu tespit edilmiştir. Kadınların toplam İYKÖ puan ortalaması 64,35±15,33 olarak bulunmuştur. Çalışmada TSOY-32 puanı ile İYKÖ puanı arasında pozitif yönde, orta büyüklükte anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,001). Kadınların sağlık okuryazarlığı arttıkça üriner inkontinans yaşam kalitesinde de artma olduğu görülmektedir.
Üriner inkontinanslı kadınların yaşam kalitesini arttırmaya yönelik hemşirelik yaklaşımlarında sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesinin yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The research was carried out as a descriptive survey in order to determine the health literacy level of women with urinary incontinence complaints, to evaluate the quality of life and to examine the relationship between the two, who applied to the gynecology and obstetrics outpatient clinics of a hospital in Kastamonu.
The sample of the survey consisted of 142 women applied to the gynecology and obstetrics polyclinic of the related hospital, between 14 October and 30 December 2020, who had complaints of urinary incontinence, who at least primary school graduates, 20 years and over, volunteer, no communication disability, who did not have any urinary tract infection and pregnancy or suspicion of pregnancy, who did not receive any treatment for urinary incontinence. The approval of the Ethical Board and the required permissions were obtained for the study.
The data were collected using the Introductory Information Form, the Turkey Health Literacy Scale-32 and the Incontinence Quality of Life Scale. Percentage, mean and standard deviation, median, minimum and maximum values, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis H test and Spearman Correlation Coefficient were used to evaluate the obtained data.
The average age of women is 51.26 ± 10.15 years. It was found that 85.2% of the women were married, 88% were primary-secondary school graduates and 52.8% had a body mass index of 30.00 and above. It has been found that the frequency of urinary incontinence is more than once a day in 52.1% of women. In addition, it was found that the duration of urinary incontinence complaint of 80.2% of the participants was 2 years or more.
In the study, it was determined that 41.5% of the women had insufficient, 35.9% had problematic-limited, 12% had adequate and 10.6% had excellent health literacy. The mean score of the women total IQOL was found to be 64.35±15.33. A positive, medium-sized statistically significant correlation was found between the TSOY-32 score and the IQOL score (p<0.001). It is observed that as the health literacy of women increases, the quality of life for urinary incontinence increases.
It is thought that it may be useful to evaluate health literacy in nursing approaches to increase the quality of life of women with urinary incontinence.