Gustavo Gutiérrez'de özgürlük teolojisi
Liberation theology in Gustavo Gutiérrez
Yazar: ALPARSLAN EMİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN TURAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Dinler = Religions ; Dinler tarihi = History of religions ; Kurtuluş Teolojisi = Liberation Theology ; Yoksulluk = Poverty ; Özgürlük = Freedom ; İlahiyat = Theology

Özet:
Özgürlük Teolojisi, II. Vatikan Konsili'nin yerel sorunlara âdil çözümler getirme idealiyle bağlantılı ortaya çıkmıştır. Gutiérrez'in fikir önderliğini yaptığı teoloji, Latin Amerika'nın en önemli gerçeği kabul edilen yoksulluk temelinde yükselmiştir. Bu özelliğiyle, benzer problemlere muhatap Üçüncü Dünya'nın ötekileştirilenleri için de umuda dönüşen Özgürlük Teolojisi, sosyal bilimlerin verileriyle teoloji yaparak modern çağa hitap edebilen, ölçülebilir bir Hıristiyan perspektifi oluşturmayı hedeflemiştir. Çalışma, bu sıra dışı özellikleriyle Üçüncü Dünya, Batı ve Hıristiyanlık dışı geleneklerde de etkili olan ve bir şekilde kendinden söz ettiren Latin Amerika Özgürlük Teolojisini konu edinmektedir.

Araştırmanın amacı, Özgürlük Teolojisi'ni onun fikir babası kabul edilen Gutiérrez'in hayatı, eserleri ve düşünceleri üzerinden ortaya koymak, metodolojisini tespit ederek bu temelde gelişen görüşlerin diğer inançlara yansımasını göstermektir. Bununla paralel olarak çalışmanın ilk bölümünde ele alınan Gutiérrez'in hayatı ve deneyimleri, Latin Amerika gerçekliğiyle Kitâb-ı Mukaddes'i anlamayı ve bu perspektifle Güney Amerika için yeni bir yol bulma çabasını gözler önüne sermektedir. Çünkü Gutiérrez, yoksulların Tanrı ve Kitâb-ı Mukaddes algısıyla temellenmiş olan Özgürlük Teolojisi'ni bu hayat deneyimleriyle kurgulamaktadır. Latin Amerika özelinde Kitâb-ı Mukaddes mesajlarını "yoksullar" üzerinden okuma ve buradan hareketle eyleme (praksis) geçme olarak tanımlanan Özgürlük Teolojisi, inanca dayalı eylemi önceleyerek teolojiye giden yolda ilk metodolojik basamağı oluşturmaktadır. Sonraki basamaklar, "eylem üzerine düşünme" ve ikinci eylem olarak terimleştirilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümü Gutiérrez'in izlediği bu metodolojiyi ve bununla elde edilen görüşleri ortaya koymaktadır.

Özgürlük Teolojisi, Latin Amerika'nın sorunlarına çözüm arayışıyla ortaya çıkmıştır. Bu arayışı anlama çabası hem "Gustavo Gutiérrez'de Özgürlük Teolojisi" isimli bu araştırmaya ilham vermiş hem de çalışmaya dört bölüm olarak yansımıştır. Birbiriyle bağlantılı dört amaca dönük olan bu bölümlerden ilki, "Gustavo Gutiérrez'in Hayatı ve Eserleri" ismini taşımaktadır. Burada Özgürlük Teolojisi'nin fikir babasını tanıtmak hedeflenmiş ve bu kapsamda Gutiérrez'in hayatı, çevresi ve eserleri ele alınmıştır. Böylece onun fikirlerinin alt yapısı oluşturularak teolojisinin arka planı gösterilmeye çalışılmaktadır. İkinci bölümde "Gutiérrez'in Metodolojisi ve Teolojik Görüşleri"ne değinilirken; üçüncü bölümde "Gutiérrez'in Özgürlük Teolojisi" başlığıyla araştırmaya da konu olan, Latin Amerika Özgürlük Teolojisi incelenmektedir. Dördüncü ve son bölümde ise, "Özgürlük Teolojisi'nin Yansımaları ve Yöneltilen Eleştiriler" ele alınarak hem Özgürlük Teolojisi hem de onun Hıristiyanlığa ve diğer inançlara etkisi gösterilmeye çalışılmaktadır.

Gutiérrez'in hayatı, eserleriyle başlayıp, metodu, teolojik görüşleri ve teolojisinin yansımalarıyla devam eden çalışma, Özgürlük Teolojisi'ni, bir bütün olarak, arka planı ve teolojik yaklaşımlarıyla tanıtarak onun, diğer teoloji ve inançlar etkisini ortaya koymaktadır. Böylece çağdaş özgürlük diliyle tüm inanç sınırlarını aşabilme yeteneği kazanarak Hıristiyanlığın misyon çalışmalarına destek vermeyi hedefleyen Özgürlük Teolojisi'nin anlaşılmasına katkı sunmaktadır. Aynı zamanda evanjelizasyona ortam sağlayan bu durum, Hıristiyanlığın II. Vatikan Konsili ile değişen modern yüzünü ifade ettiği için güncel Hıristiyanlığı ve hedeflerini göstermesi açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
Liberation Theology emerged in connection with the Second Vatican Council's ideal of providing just solutions to local problems. The theology, of which Gutiérrez was the intellectual leader, arose on the basis of poverty, which is considered the most important reality of Latin America. With this feature, Liberation Theology, which has turned into hope for the marginalized people of the Third World who face similar problems, aims to create a measurable Christian perspective that can appeal to the modern age by making theology with the data of social sciences. The study deals with Latin American Liberation Theology, which is influential and somehow popular in the Third World, Western, and non-Christian traditions with its extraordinary features.

The aim of the research is to reveal Liberation Theology through the life, works, and thoughts of Gutiérrez, who is considered his father, and to determine the methodology and show the reflection of the views developed on this basis on other beliefs. In parallel, Gutiérrez's life and experiences, discussed in the first part of the study, reveal his effort to understand the Bible with the reality of Latin America and to find a new way for South America with this perspective. Gutiérrez constructs his Liberation Theology, which is based on the poor people's perception of God and the Bible, with these life experiences. Liberation Theology, defined in Latin America as reading the Bible messages through the "poor" and taking action (praxis) from there, constitutes the first methodological step on the road to theology by prioritizing faith-based action. The next steps are termed "reflection on action" and the second action. The second part of the study reveals the methodology followed by Gutiérrez and the opinions obtained with it.

Liberation Theology emerged in search of solutions to the problems of Latin America. The effort to understand this search inspired this research titled "Theology of Liberation in Gustavo Gutiérrez" and is reflected in the study in four chapters. The first of these sections, which is aimed at four interconnected purposes, is called "The Life and Works of Gustavo Gutiérrez". Here, it is aimed to introduce the father of Liberation Theology and in this context, Gutiérrez's life, environment, and works are discussed. Thus, the background of his theology is tried to be shown by creating the infrastructure of his ideas. In the second chapter, "Gutiérrez's Methodology and Theological Views" are discussed; In the third chapter, Latin American Liberation Theology, which is also the subject of the research under the title "Gutiérrez's Liberation Theology", is examined. In the fourth and last chapter, "Reflections of Liberation Theology and the Criticisms" are discussed and an attempt is made to show both Liberation Theology and its impact on Christianity and other beliefs.

The study, which begins with Gutiérrez's life and works and continues with his method, theological views, and reflections of his theology, introduces Liberation Theology as a whole, with its background and theological approaches, and reveals its influence on other theologies and beliefs. Thus, it contributes to the understanding of Liberation Theology, which aims to support the mission work of Christianity by gaining the ability to transcend all faith boundaries with the contemporary language of freedom. This situation, which also provides an environment for evangelization, dates back to the Second Century of Christianity. It is important in terms of showing current Christianity and its goals, as it shows its modern face that changed with the Vatican.