Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisi üzerine bir meta-analiz çalışması
A meta-analysis study on critical thinking skill of secondary school student
Yazar: EMİNE ASLANYÜREK SEZER
Danışman: DOÇ. DR. SEVAL EMİNOĞLU KÜÇÜKTEPE ; DOÇ. DR. NİLGÜN YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Meta analizi = Meta analysis ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Rastgele modeller = Random models ; Sabit etki = Fixed effect

Özet:
Ortaokul öğrencilerinde eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesinin amaçlandığı bu araştırmada, eleştirel düşünme becerisine yönelik uygulanan farklı model ve yaklaşımlar ile cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, sınıf düzeyi ve okul türü değişkenlerine ilişkin etki büyüklüğü hesaplanmış ve etkinin yönü belirlenmiştir. Çalışmada verilerinin analizinde meta-analizi kullanılmıştır. Meta-analizi, önceden yapılmış olan çalışmaların sonuçlarının sistematik bir şekilde değerlendirilerek genel bir sonuç elde edilmesini sağlayan nicel bir araştırma yöntemidir. Araştırmanın amacı doğrultusunda ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine yönelik 2010-2019 yılları arasında ve ulusal düzeyde yapılmış araştırma makaleleri, yüksek lisans ve doktora tez çalışmaları için 'eleştirel düşünme', 'critical thinking', 'ortaokul', 'secondary', 'ortaokul öğrencileri' ve 'secondary students' anahtar sözcükleri ile tarama yapılmıştır. Yayınların taranmasında ulusal düzeydeki makaleler için Google Akademik, Web of Science, ERIC, EBSCO ve ULAKBİM veri tabanları ile ulusal düzeydeki tez çalışmaları için Yüksek Öğretim Kurumunun resmi veri tabanı kullanılmıştır. Bu meta-analiz çalışması kapsamına toplam 38 araştırma dahil edilmiştir. Bunlardan 25'i eleştirel düşünme becerilerine etkisi incelenen çeşitli model ve yaklaşımlara ilişkin, 13'ü ise eleştirel düşünme üzerinde etkisi incelenen cinsiyet değişkenine ilişkin araştırmalardır. Çalışmada yayın yanlılığının belirlenebilmesi için orman grafiği, huni grafiği, betimsel istatistikler (frekans ve yüzde), Egger'in doğrusal regresyon yöntemi, Rosenthal'ın güvenli N yöntemi, Orwin'in N yöntemi, Begg ve Mazumdar'ın sıra korelasyonu ve Duval ve Tweedie'nin çıkar ve ekle yöntemi olmak üzere 7 farklı yöntem kullanılmıştır. Sonuç olarak çalışmada yayın yanlılığının bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca çalışmalar arasında heterojenliğin olup olmadığını belirleyebilmek amacıyla Q ve I2 istatistikleri yapılmıştır. Bunun sonucunda çalışmalar arasında heterojenlik olduğu gözlendiğinden çalışmada rastgele-etkiler modeli kullanılmıştır. Çalışmada, çalışmalar arasındaki farklılığın kaynağını belirlemek amacıyla moderatör analizi yapılmıştır. Buna göre yayın yılı, yayın türü, sınıf düzeyi ve çalışma grubunun örneklem büyüklüğü olmak üzere dört farklı moderatör değişken belirlenmiştir. Genel etki büyüklüğüne ilişkin meta-analizi uygulanan farklı model ve yaklaşımlara dayalı olarak gerçekleştirilen eleştirel düşünme eğitiminin güçlü düzeyde ve pozitif yönlü (Hedges' g = 1.044) etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Eleştirel düşünme ile cinsiyet arasındaki ilişkiye dayalı hesaplanan etki büyüklüğünün ise zayıf düzeyde ve pozitif yönlü (Hedges' g = 0.186) olduğu görülmüştür.

Abstract:
This research aims at analyzing critical thinking skill of secondary school students. Different models and approaches applied for critical thinking skill are analyzed and the effect size of the variables: gender, parents' educational background, class level and school type is calculated and the aspect of the effect is determined. Throughout study, meta-analysis is used for analyzing the data. Meta-analysis is a quantitative research method which provides general result by evaluating the existing studies systematically. In accordance with the research purpose, research paper, master and doctorate dissertations at the national level related to critical thinking skills of the secondary school students between 2010-2019 are scanned with the key words 'eleştirel düşünme', 'critical thinking', 'ortaokul', 'secondary', 'ortaokul öğrencileri' and 'secondary students'. While Google Academic, Web of Science, ERIC, EBSCO and ULAKBIM databases are used for scanning the research paper, the official database of The Council of Higher Education is used for scanning dissertations at the national level. In this meta-analysis, 38 publications are included. 25 of them are related to the effects of various models and approaches on critical thinking skill and 13 of them are related to the gender effect on it. In order to determine the publication bias of them, 7 different methods were applied:  forest plot, funnel plot, descriptive statistic (frequency and percent), Egger's regression intercept method, classical (Rosenthal's) fail-safe N, Orwin's fail-safe N, Begg and Mazumder's correlation and Duval and Tweedie's trim an fail. In the end, it is found out that there is no publication bias in this study. Moreover, Q and I2 statistics are applied to check the heterogeinty of the publications. After ensuring heterogeinty, random-effect model is applied. To determine the source of the differences among the publications, moderator analysis is used. According to this analysis, it is found out that there are four different moderator variables:  the year and kind of publication, class level and sample size. It has been specified that education of critical thinking which rely on various model and approaches apllied by meta-analysis related to general size effect has powerful and positive (Hedges' g = 1.044) size influence. On the other hand, it is found out that the effect size related to the relationship between critical thinking and gender is low and positive (Hedges' g = 0.186).