Kariyer engellerinin kariyer adanmışlığına etkisinde pozitif psikolojik sermayenin düzenleyici rolü: Özel sektör çalışanları üzerinde bir araştırma
The moderating role of positive psychological capital in the effect of career barriers on career engagement: A research on private sector employees
Yazar: ESRA ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. YÜCEL SAYILAR
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada, Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı temelinde ele alınan kariyer adanmışlığı olgusu, aralarındaki olası etkileşimler dikkate alınarak hem örgütsel hem de bireysel düzeydeki iki değişkenle açıklanmaktadır. Örgütsel düzeyde kariyer engellerinin kariyer adanmışlığına etkisi ortaya konmakta; bireysel düzey bir değişken olan pozitif psikolojik sermaye ise denkleme bir düzenleyici değişken olarak katılmaktadır. Araştırmanın temel amacı, kariyer adanmışlığı olgunun açıklığa kavuşturulması, kariyer engellerinin olası sonuçlarının tespit edilmesi ve pozitif psikolojik sermayenin bu ilişkide nasıl çalıştığının belirlenmesidir. Böylelikle hem söz konusu olguların açıklanmasına kuramsal bir katkı yapmak hem de insan kaynakları uygulamaları açısından özellikle kariyer adanmışlığı ve pozitif psikolojik sermayenin rolünü netleştirmek amaçlanmaktadır. Çalışma, özel sektör çalışanları üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın temel hipotezi, kariyer engellerinin kariyer adanmışlığı üzerinde negatif bir etkisinin olduğu ve pozitif psikolojik sermayenin bu ilişkiyi düzenleyici bir rol oynadığıdır. Veri toplama aşamasında anket yöntemi kullanılmış ve elde edilen veriler faktör analizi ve hipotez testleri ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, kariyer engellerinin kariyer adanmışlığı üzerinde negatif bir etkisi olduğunu ve pozitif psikolojik sermayenin (öz yeterlik, iyimserlik, umut ve dayanıklılık) bu etkinin şiddetini azalttığını göstermiştir. Pozitif psikolojik sermaye, bireylerin kariyer hedeflerine ulaşma motivasyonlarını ve kariyerle ilgili engellerle başa çıkma yeteneklerini artırarak kariyer adanmışlık düzeylerini yükseltmektedir. Bu bulgular, birey ve şirket hedeflerinin entegre edilebilmesini ve insan kaynakları fonksiyonlarında ve iş dünyasında kariyer gelişim süreçlerinin daha etkin yönetilmesine yönelik stratejiler geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı, Kariyer Engelleri, Kariyere Adanmışlık, Pozitif Psikolojik Sermaye

Abstract:
The phenomenon of career engagement, which is handled based on Social Cognitive Career Theory, is explained by two variables at both organizational and individual levels, taking into account the possible interactions between them. At the organizational level, the effect of career barriers on career commitment is revealed; positive psychological capital, which is an individual-level variable, is included in the equation as a moderate variable. The primary purpose of the research is to clarify the phenomenon of career engagement, determine the possible consequences of career barriers, and determine how positive psychological capital works in this relationship. Thus, it is aimed to make a theoretical contribution to explaining these phenomena and clarify the role of career engagement and positive psychological capital in terms of human resources practices. The study was conducted on private-sector employees. The central hypothesis of the research is that career barriers have a negative impact on career engagement and that positive psychological capital moderates this relationship. Data were collected using a survey method and analyzed through factor analysis and hypothesis testing. The results indicated that career barriers negatively affect career engagement, and positive psychological capital (self-efficacy, optimism, hope, and resilience) mitigates this effect. Positive psychological capital enhances individuals' motivation to achieve their career goals and their ability to cope with career-related obstacles, thereby increasing their level of career engagement. These findings will contribute to developing strategies to integrate individual and company goals and to manage career development processes more effectively in human resources functions and the business world.

Keywords: Social Cognitive Career Theory, Career Barriers, Career Engagement, Positive Psychological Capital