Ticari bankalarda iç kontrol sisteminin operasyonel risk yönetimi açısından değerlendirilmesi
Valuing the internal control system in terms of operational risk management in commercial banking
Yazar: BÜNYAMİN HAKAN AÇDOYURAN
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT KARAKAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Bankacılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Küreselleşme, finansal ürünlerin gelişimi ve teknolojik gelişmeler sonucunda mali piyasalarda yaşanan hızlı değişim süreci bankaların maruz kaldığı finansal risklerin artmasına yol açmıştır. Çok çeşitli risklerle karşı karşıya olan bankalar bu gelişmeler sonucunda iç kontrol ve risk yönetimi sistemine çok daha fazla önem vermeye başlamışlardır.Finansal sektörler arasında yaşanan bütünleşme sonucunda bir ülkenin finans piyasasında yaşanan istikrarsızlık diğer ülke piyasalarında da istikrarsızlık ve krizlere yol açmış, bu durum iç kontrol sisteminin tesis edilmesi gereğini ortaya çıkarmıştır. Bankalarda etkin bir iç kontrol sisteminin kurulmasının en önemli nedenlerinden biri de karşılaşılabilecek risklere karşı önlem almaktır. Araştırmada, bu riskler arasında en eski ve potansiyel zarar boyutu en yüksek olmakla birlikte kredi riski ve piyasa riski başta olmak üzere birçok finansal riske kaynaklık eden ancak bir disiplin olarak dikkate alınması 2001 yılında mümkün olan operasyonel risk incelenmeye çalışılmıştır.Araştırmanın birinci bölümü, genel hatlarıyla iç kontrol ve operasyonel risk yönetiminin anlatıldığı giriş bölümüdür. İkinci bölüm ise kavramsal çerçeveden oluşmaktadır. Bu bölümde, ilk aşamada iç kontrol sistemi üzerinde durulmuştur. İç kontrol disiplininin ortaya çıkışından, iç denetimden farklı olan yönlerinden, dünyada ve Türkiye'de iç kontrol üzerine yapılmış olan düzenlemelerden bahsedilmiştir. Ayrıca ticari bankalarda meydana gelen operasyonel riskler, bu risklerin ölçülmesi, sayısallaştırılması ve operasyonel risklere sermaye tahsis edilmesi kısaca operasyonel risk yönetimi üzerinde durulmuştur. Araştırmanın uygulama bölümü olan üçüncü bölümde ise, etkin bir iç kontrol sisteminin operasyonel risk yönetimi açısından incelenmesi konusunda Halkbank uygulamasına yer verilmiştir. Bu bölümünde Halkbank kısaca tanıtılmış, bankanın iç kontrol sistemi ve operasyonel risk yönetim sistemi mercek altına alınmış, organizasyon şemasında yer alan bazı önemli birimlerinin operasyonel risk noktaları belirlenerek iç kontrol uygulamalarının söz konusu kontrol noktaları üzerindeki etkilerine ışık tutulmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, iç kontrol sistemi ve operasyonel risk yönetim sistemine ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Araştırmanın en son bölümünde ise ulaşılan sonuçlar ve getirilen öneriler yer almaktadır.Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda araştırmanın temel amacını, ticari bankalarda tesis edilen etkin bir iç kontrol sisteminin, operasyon el risk yönetimi açısından önemini değerlendirmek oluşturmaktadır. Diğer amaçları ise, ticari bankaların iç kontrol sistemi ve operasyonel risk yönetim sürecini detaylı bir şekilde açıklamaktır.Araştırmanın önemini, çok büyük tutarda kayıpların nedeni olarak görülen operasyonel risk faktörlerini tespit etmede iç kontrol sisteminin fonksiyonunu vurgulama konusunda hayati bir değere sahip olması kapsamaktadır.

Abstract:
Globalism, fast changing process resulted from the improvements in financial products and technology increased the financial risks that received by the banks. The banks, facing with the several risks, started to pay more attention to internal control and risk management systems because of these risks.Financial instability in one country caused the instability and crisis in other country because of the integration between the financial sectors, this situation marked to necessity of the internal control system. One of the most important reason to establish the internal control system is to take precautions from the risks. In our research,we will try to analyze not only the oldest and potentially the most dangerous but also resourcing (causing) a lot of risks especially credit risk and market risk, operational risk approved as a discipline in 2001.In the first part of our research, we will handle the term `internal control? ,developments and arrangements about the internal control in Turkey. In the second part, operational risks occurred in the banks, measuring these risks, quantify these risks and funding operational risks, briefly we emphasize operational risk management. In the last and exercise part, we will put Halkbank in place to assess effective internal control from the aspect of operational risk management. In this part Halkbank will be introduced briefly, focusing on the bank?s internal control system and operational risk management system, defining the operational risk points for the some important departments which has placed on the organization scheme and we will try to lighten up the effects of internal control applications on those points.Taking all in to account the main purpose of the research is assessing the importance of effective internal control system from the aspect of operational risk management in commercial banks. Other purpose is explaining the process of the internal control system and operational risk management system in detail.The importance of the research comes from the emphasizing the internal control system and the vital importance of having the internal control system function to define operational risk factors.