Ebû Îsâ et-Tirmizî'nin el-Câmi'inde mürsel hadis kullanımı
The usage of mursal hadith in al-Jamee of Ebu Isa al-Tirmidhi
Yazar: ELİF KONAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hicrî üçüncü asırda altın çağını yaşayan hadis ilmi birtakım dönüşümler geçirerek ilerleyişini devam ettirmiştir. Nitekim hicrî ilk iki asırda telif edilen eserlerde yoğun bir şekilde yer alan ve hüccet kabul edilen mürsel rivayetler hicrî üçüncü asırda İmam Şâfiî'nin de etkisiyle zayıf kabul edilmiş ve telifatların muhtevasında yer almamaya başlamıştır. Bunun sonucunda da muhaddis ve fukaha nezdinde mürsel hadis ve delil değeri tartışılagelmiştir. Bu çalışmada hicrî üçüncü asırda telif edilmiş Kütüb-ü sitte eserleri arasında yer alan Tirmizî'nin el-Câmiu'l-muhtasar mine's-süneni an rasûlillâhi sallallâhu aleyhi ve sellem ve ma'rifetü's-sahîh ve'l-ma'lûl ve mâ aleyhi'l-amel' adlı eserinde yer alan mürsel rivayetlerin nasıl kullanıldığı araştırılmıştır. Araştırmada müellifin mürsel kavramını hangi manalarda kullandığı, söz konusu rivayetleri eserinde yer vermesinin amaçları, rivayetleri tercih etmede göz önünde tuttuğu kriterler ve bunun sonucunda mürsel hadis anlayışının ne olduğu sorularına cevaplar aranmıştır. 
Bu çalışmada 14'ünün kavramsal, 117'sinin rivayet olarak yer aldığı toplam 131 adet mürsel kavram incelenmiştir. Bu bağlamda Tirmizî'nin mürsel kavramını geniş anlamının yanı sıra daha çok tâbiun mürseli olarak kullandığı ve her bir mürseli rivayet edişinin râvi ve sened açısından bir veya birden fazla amaca hizmet ettiği tespit edilmiştir. Bazı rivayetlerin mürsel tariklerinin daha doğru olduğunu ifade etse de temel anlamda mürsel hadisleri zayıf olarak kabul ettiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra tercihlerinde semâ, üstün râvi/tercih edilen râvi, kesret, amel ve fakih görüşü ve mütâbaat ve şevâhid kriterlerinin etkilerinin olduğu tespitine ulaşılmıştır. Bu bağlamda ulaşılan her bir delil, rivayetlerden örnekler vermek suretiyle desteklenmiştir.

Abstract:
The science of hadith, which had its golden age in the third century of the Hijri, continued its progress by undergoing some transformations. As a matter of fact, the mursal narrations, which were widely included in the works written in the first two centuries of the Hijri and were accepted as evidence, were considered weak in the third century of the Hijri under the influence of Imam Shafi'i and began to not be included in the content of the compilations. As a result, the nature and evidentiary value of the mursal hadith have been discussed among the hadith scholars and fuqaha. In this study, Tirmidhi's el-Jamee al-muhtasar meen al-sonan an rasolleellah sallallâhu alayhee ve sallam ve mareefah al-saheeh wa al-malool ve ma alayhee'l-amel', which is among the works of Kutub al-sittah written in the third century Hijri. It was researched how the mursal narrations in his work were used. In the research, answers were sought to the questions in which meaning the author used the concept of mursal, the purposes of including the narrations in question in his work, their authenticity and, as a result, what the understanding of mursal hadith was.
In this study, a total of 131 mursal concepts, 14 of which are conceptual and 117 of which are narrated, were examined. In this context, although there are mursal narrations in which Tirmidhi uses the concept of mursal in its broad meaning as well as the mursal of the subordinate, in which each narration of mursal serves one or more purposes in terms of the narrator and the chain of events, and which he prefers over the muttaseel isnad, in the basic sense, the mursal hadiths came to be concluded as weak hadiths. In addition, it was determined that sama, superior ravee/preferred, multiplicity, amal and jurist's opinion, and mutabaat and shawāhid criteria had effects on their preferences. In this context, each evidence was supported by giving examples from the narrations.