Benlik farklılaşması, psikolojik esneklik ve psikolojik sıkıntı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Differentiation of self and psychological flexibility as predictors of psychological distress
Yazar: ELİF İREM KİMYA
Danışman: PROF. DR. AZİZE NİLGÜN CANEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, benlik farklılaşması ve psikolojik sıkıntı arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolününün yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesidir. Çalışma, Türk örnekleminde benlik farklılaşması, psikolojik esneklik ve psikolojik sıkıntının ölçüm modellerini incelemeyi ve öngörülen yapısal modeli değerlendirmeyi içermektedir. Son örneklem, yaş ortalaması 32.6 ve standart sapması 8.87 olan 586 bireyden oluşmaktadır (%54.95 kadın). Başlangıçta, öngörülen basit aracı değişkenli yapısal modeli test etmeden önce ölçüm modeli değerlendirilmiştir. Benlik farklılaşması ve psikolojik sıkıntının gizil ölçüm modelleri, gözlemlenen değişkenleriyle birlikte iyi bir model uyumu göstermiştir. Ancak, psikolojik esneklik alt ölçekleri, psikolojik esneklik gizil faktörü ile yeterince iyi uyum göstermemiştir. Bu nedenle, psikolojik esneklik toplam puanı, gözlemlenen değişken olarak ele alınmıştır. İyi uyum gösteren bir ölçüm modeli elde ettikten sonra çeşitli yapısal modeller test edilmiştir. Modifikasyon endeksleri ve teorik düşüncelere dayanarak en iyi uyumlu model oluşturulmuştur. En son modelde, psikolojik esneklik, benlik farklılaşması ile psikolojik sıkıntı arasındaki ilişkide önemli bir aracı değişken olarak ortaya çıkmıştır. Bu bulgu, psikolojik esnekliğin düşük benlik farklılaşması seviyelerinin negatif etkilerini hafifletmede kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bulgular, aile ve çift çalışmaları ile psikoterapötik müdahaleler açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the mediating role of psychological flexibility in the relationship between differentiation of self and psychological distress using a structural equation model. The study entails examining the measurement models of differentiation of self, psychological flexibility, and psychological distress within a Turkish sample, and assessing the hypothesized structural model. The final sample comprised 586 individuals (54.95% female) with a mean age of 32.6 and a standard deviation of 8.87. Initially, the measurement model was evaluated before testing the hypothesized basic mediational model. The latent models of differentiation of self and psychological distress, along with their observed variables, demonstrated good model fit. However, the subscales of psychological flexibility did not adequately indicate a latent factor of psychological flexibility. Consequently, the decision was made to treat the psychological flexibility composite score as an observed variable. Following the attainment of an acceptable model fit, various structural models were tested. The best fitting model was constructed based on modification indices and theoretical considerations. In the final model, psychological flexibility emerged as a significant mediator between differentiation of self and psychological distress. This provide evidence that psychological flexibility plays a crucial role in mitigating the negative effects of low levels of differentiation of self. The findings have implications for family and couple studies as well as psychotherapies.