Koruma sorumluluğu-kurumsallaşma çabası-Libya örneği
Responsibility to protect-effort to institutionalization-example of Libya
Yazar: MUSTAFA HÜSEYİN BUZOĞLU
Danışman: PROF. DR. CANAN ATEŞ EKŞİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Libya = Libya ; Müdahale ve Devletlerin Egemenliği Uluslararası Komisyonu = International Commission on Intervention and State Sovereignty ; Uluslararası hukuk = International law ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
Kendi yurttaşlarına yönelik savaş suçları, insanlığa karşı suçlar, etnik temizlik ve soykırımdan korumakta bir devletin yetersiz olması veya fiillerin faili olması halinde, bu devletin egemenliğine karşı müdahalenin meşruiyeti hakkında uluslararası hukukta uzun zamandan beri ciddi tartışmalar vardır. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Ruanda ve Serebrenika'da olan kitlesel şiddete karşı tepki göstermesi ve uluslararası topluma çağrıda bulunması sonrasında, Kanada Hükümeti tarafından oluşturulan Müdahale ve Devletlerin Egemenliği Uluslararası Komisyonu ilk kez 2001'de "koruma sorumluluğu" (RtoP) (R2P) kavramını tanımladı. "Sorumlu egemenliğin" kastedildiği bu terimin kabulü ile birlikte, "insani müdahale" yerine bu terim kullanılmaya başlandı. Birleşmiş Milletler kurumsal olarak bu yaklaşımı destekledi ve 2005 Dünya Zirvesi kararlarının 138, 139 ve 140. paragraflarında tanımı da yapılarak koruma sorumluluğu kabul edildi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin kararları gerekçe gösterilerek Libya'ya 2011'de yapılan askeri müdahalenin, koruma sorumluluğu bağlamında uluslararası hukuka uygun olup olmadığı incelenmiştir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliğin bozulduğu veya tehdit edildiğini gerekçe göstererek bu kararları kabul etti. Bu nedenle, koruma sorumluluğu uluslararası hukukta yeni bir hukuki norm değildir. Koruma sorumluluğu, insani müdahalenin yeni bir biçimidir. Ancak, kararlarında ve Genel Sekreter'in yıllık raporlarında yer vererek Birleşmiş Milletler kurumsal olarak bu yaklaşımı desteklemeye devam etmektedir.

Abstract:
There has long been serious debate in international law about the legitimacy of intervention with its sovereignty when a state is incapable or perpetrator of acts to protect its citizens from war crimes, crimes against humanity, ethnic cleansing and genocide. After the United Nations Secretary-General Kofi Annan reacted to the mass violence in Rwanda and Serebrenica and called on the international community, the International Commission on Intervention and State Sovereignty created by the Government of Canada was first established in 2001 by the "responsibility to protect" (RtoP) (R2P) defined the concept. With the adoption of this term, where "sovereignty as responsibility" is mean, this term began to be used instead of "humanitarian intervention". The United Nations institutionally supported this approach, and the responsibility to protection was accepted by definition in paragraphs 138, 139 and 140 of the 2005 Earth Summit resolutions. It was examined whether the military intervention in Libya in 2011, based on the resolutions of the United Nations Security Council, is in accordance with international law in the context of the responsibility to protect. The Security Council adopted these resolutions, citing that international peace and security was disturbed or threatened. Therefore, the responsibility to protect is not a new legal norm in international law. Responsibility to protect is a new form of humanitarian intervention. However, the United Nations continues to institutionally support this approach by including it in its decisions and in the annual reports of the Secretary General.