Susurluk havzası'nda yaşayan bazı  balık türlerinde tespit edilen  helmintik parazitler üzerine bir araştırma
An investigation on helminthic parasites which were determined in some fish species living in Susurluk basin
Yazar: NURTEN AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. HATİCE TORCU KOÇ
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Parazitoloji = Parasitology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Biyoloji = Biology ; Parazitoloji = Parasitology

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye için bazı endemik (Barbus oligolepis, Cobitis fahirae, Capoeta tinca) ve doğal (Squalius cii) balık türlerinin helmint parazitlerini mevsimsel olarak belirlemektir. Bu balık türlerinden B. oligolepis (n:81); S.cii (n:79); C.tinca (n:81); C. fahirae (n:74) olmak üzere toplam 315 balık bireyinin 2020 – 2021 döneminde helmint parazitleri mevsimsel olarak araştırılmıştır. Bu parazit türlerinin balık türlerindeki dağılımları şöyle olmuştur: B. oligolepis' te Dactylogyrus carpathicus, Paradiplozoon homoion, Clinostomum complanatum, konak balığın solungaçlarında, Asymphylodora sp., Caryophyllaeus laticeps, Schyzocotyle acheilognathi, Rhabdochona gnedini ve Acanthocephalus sp.'e ise bağırsaklarda bulunmuştur. S.cii'de Dactylogyrus vistulae (%22,7), Paradiplozoon homonion (%11,3), Clinostomum complanatum (% 11,3), Rhabdochona denudata (22,7), Caryophyllaoides fennica (%7,5); C. tinca' da Dactylogyrus pulcher (% 6,17), Paradiplozoon homoion (%20), Allocreadium isoporum (%33,3) ve Rhabdochona fourtunatowi (%9,8); C. fahirae 'de ise Contracaecum sp. (% 5,4) türleri bulunmuştur. Parazit türlerinin görünümleri, yoğunlukları, mevsime, boya ve eşeye göre değişimleri detaylı olarak tartışılmıştır. Bu çalışmanın; Türkiye için iki endemik balık türü (Barbus oligolepis, Cobitis fahirae)' ve bir doğal balık türü (Squalius cii)' nin ihtiyo – helmintolojik yönden araştırıldığı ilk çalışma ve balık türlerinin ise helmint parazitleri için yeni konak kaydı olduğu düşünülmektedir. Rhabdochona gnedini Türkiye helmint faunası için yeni kayıttır. Bu çalışma kapsamında S.cii bireylerinin mide içerikleri de incelenmiştir. S.cii bireylerinin besin kompozisyonlarında ise Insecta grubu en yüksek frekansta (%13,5) kaydedilirken, Phytoplankton grubundan ise Cladophora sp. ve Melosira varians türlerinin (%18,6) en yüksek frekansta olduğu görülmüştür. S.cii bireylerinin bu besinlerden, öncelikle Diptera (% IRI=%67,3) grubunu tercih ettiği, bunu Ephemeroptera (% IRI= 20,8) ve Trichoptera (% IRI= 7,7) nin izlediği gözlenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine seasonal helminth parasites of some endemic (Barbus oligolepis, Cobitis fahirae, Capoeta tinca) and natural (Squalius cii) fish species for Turkey. Among these fish species, B. oligolepis (n:81); S.cii (n:79); C. tinca (n:81); C. fahirae (n:74) Helminth parasites of a total of 315 fish individuals were seasonally investigated between 2020 and 2021. The distribution of these parasite species in fish species was as follows: In B. oligolepis, Dactylogyrus carpathicus, Paradiplozoon homoion, Clinostomum complanatum, in the gills of the host fish, Asymphylodora sp., Caryophyllaeus laticeps, Schyzocotyle acheilognathi, Rhabdochona gnedini and Acanthocephalus sp. were found in the intestines. In S.cii, Dactylogyrus vistulae (22.7%), Paradiplozoon homonion (11.3%), Clinostomum complanatum (11.3%), Rhabdochona denudata (22.7), Caryophyllaoides fennica (7.5%); Dactylogyrus pulcher (6.17%), Paradiplozoon homoion (20%), Allocreadium isoporum (33.3%) and Rhabdochona fourtunatowi (9.8%) in C. tinca; In C. fahirae, Contracaecum sp. (5.4%) species were found. Occurrence and intensities, of parasite species are discussed in detail according to season and length and sex of fish species. This is the first study in which two endemic fish species (Barbus oligolepis, Cobitis fahirae) and one natural fish species (Squalius cii) were investigated in terms of ichthyo-helminthology for Turkey. Fish species are the new host record for helminth parasites. Rhabdochona gnedini is a new record for the helminth fauna of Turkey.In our current study, diet shift of S.cii individuals were also examined. In the food composition of of host fish individuals, Insecta group was recorded at the highest frequency (13.5%), while Cladophora sp. and Melosira varians (Phytoplankton) (18.6%) were found to have the highest frequency. It is observed that S.cii individuals primarily prefer the Diptera (% IRI=67.3%) group, followed by Ephemeroptera (% IRI= 20.8%) and Trichoptera (% IRI= 7.7) groups.