Trakya Üniversitesi öğretim üyelerinde kardiyovasküler hastalıklardan korunmaya yönelik tutum ve davranışlar
Attitudes and behaviors of Trakya University faculty members towards prevention from cardiovascular diseases
Yazar: ŞULE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Egzersiz = Exercise ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşam tarzı = Life style ; Öğretim üyeleri = Instructors

Özet:
Çalışmamızda; Trakya Üniversitesi öğretim üyelerinin kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleriyle ilgili bilgi düzeylerinin ölçülmesi, tutum özelliklerini ve sağlıklı yaşam biçimleri davranışlarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Çalışma 2017-2018 eğitim-öğretim döneminde görev yapmakta olan Trakya Üniversitesi öğretim üyeleri arasında yürütülmüştür. Çalışmada veriler; katılımcıların sosyodemografik ve yaşam tarzı özellikleri ile ilgili sorular, "Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimleri Davranışları Ölçeği" soruları olmak üzere 107 sorudan oluşan, araştırmacılar tarafından hazırlanan bir anket ile toplanmıştır. 698 öğretim üyesinden ankete katılmayı kabul eden 349 kişi ile çalışma tamamlandı.

Katılımcıların %44,4'ü kadın, %55,6'sı erkekti. Yaş ortalaması 44,92±7,41 yıldı (minimum 27, maksimum 66). Katılımcıların çoğunluğu %24,9 ile tıp fakültesindendi. Akademik unvanları %20,5 ile profesör, %21,6 ile doçent ve %57,9 ile yardımcı doçentti.

Katılımcıların KARRİF-BD toplam puan ortalaması 21,04±3,92 idi. Katılımcıların SYBDÖ toplam puan ortalaması 129,06±18,29 idi. SYBDÖ manevi gelişim alt ölçek puan ortalaması 26,67±4,14; kişiler arası ilişkiler alt ölçek puan ortalamsı 25,88±3,92; beslenme alt ölçek puan ortalaması 21,38±3,81; sağlık sorumluluğu alt ölçek puan ortalaması 20,25±4,15; stres yönetimi alt ölçek puan ortalaması 18,78±3,55 ve fiziksel aktivite alt ölçek puan ortalaması 16,11±4,89'du.

Sağlık bilimleri, tıp ve diş hekimliği fakültesinde çalışmakta olan öğretim üyelerinin anlamlı olarak KARRİF-BD ölçek puanı daha yüksekti. Unvan yükseldikçe KARRİF-BD puan ortalaması anlamlı olarak artmaktaydı. Hiperlipidemi, hipertansiyon, diabetes mellitusu olan ve ilaç kullanan katılımcıların KARRİF-BD puan ortalaması anlamlı olarak yüksekti.

Kadınların SYBDÖ toplam puan ortalamaları erkeklerden anlamlı olarak daha yüksekti. Koroner kalp hastalığı olan katılımcıların SYBDÖ toplam puan ortalamaları anlamlı olarak daha yüksekti. Düzenli olarak spor yapan katılımcıların SYBDÖ toplam ölçek puanları anlamlı olarak daha yüksekti.

Yağsız et tüketimine özen gösteren katılımcıların, KARRİF-BD ve SYBDÖ toplam ve az yağlı süt tüketimine özen gösterenlerin SYBDÖ toplam ölçek puanları anlamlı olarak daha yüksekti.

Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde öğretim üyelerinin kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeylerinin yüksek olduğu ve sağlıklı yaşam biçimleri davranışlarına ve beslenmeye ortalamanın üzerinde dikkat etmekte oldukları görüldü. Kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyini çalışılan fakülte, unvan, bazı kronik hastalıkların olması ve ilaç kullanımı etkilemekteydi. Sağlıklı yaşam biçimleri davranışlarını ise cinsiyet, koroner kalp hastalığı olması, düzenli spor yapma ve az yağlı beslenme etkilemekteydi. Sonuç olarak öğretim üyelerinin toplumu aydınlatan kişiler olarak bilgi düzeylerini toplumla paylaşmaları ve bu konuda gerekli eğitimlerin organize edilmesi gerekmektedir.

Anahtar kelimeler: kardiyovasküler sistem, sağlıklı yaşam tarzı, kalp ve damar hastalıkları, egzersiz, risk azaltma davranışı

Abstract:
The aim of this study was to measure the level of knowledge about cardiovascular diseases risk factors, attitude characteristics and healthy lifestyle behaviors and affecting factors of Trakya University faculty members.

The study was conducted among faculty members of Trakya University in 2017-2018 education period. The data was collected through a 107-item questionnaire prepared by the researchers, consisting of questions on sociodemographic and life-style characteristics of the participants, along with "The Cardiovascular Disease Risk Factors Knowledge Level" and "Healthy Lifestyle Behaviour Scale". Out of 698 faculty members, 349 agreed to participate and completed the survey.

Of the participants, 44.4% were female and 55.6% male. The average age is 44.92 ± 7.41 years (minimum 27, maximum 66). The majority of the participants were from the medical faculty with 24.9%. Academic titles were professors with 20.5%, associate professors with 21.6% and assistant professors with 57.9%.

The total score of the participants in CARRF-KL was 21.04 ± 3.92. The mean total score of the participants' Healthy Lifestyle Behaviour Scale was 129.06 ± 18.29. The mean score of the Healthy Lifestyle Behaviour Scale spiritual development subscale was 26.67 ± 4.14; interpersonal relationships subscale score was 25.88 ± 3.92; nutrition subscale score was 21.38 ± 3.81; health responsibility subscale score was 20.25 ± 4.15; the stress management subscale score was 18.78 ± 3.55 and the physical activity and exercise subscale score was 16.11 ± 4.89.

Faculty members of health sciences, medicine and dentistry faculties were significantly higher in CARRF-KL scale score. With higher academic degrees, the CARRF-KL score increased significantly. The mean CARRF-KL score of participants with hyperlipidemia, hypertension, diabetes mellitus and medication users was significantly higher.

The mean scores of the women's Healthy Lifestyle Behaviors Scale were significantly higher than those of men. Participants with coronary heart disease had significantly higher mean scores for the Healthy Lifestyle Behaviors Scale. Participants who regularly performed sports had significantly higher total scale scores for the Healthy Lifestyle Behavior Scale.

Participants who were conscious of consuming lean meat were significantly higher in the Healthy Lifestyle Behaviours Scale scores and CARRF-KL scores and participants who were conscious of consuming low fat milk were significantly higher in the Healthy Lifestyle Behaviours Scale scores.

Our study revealed that the academic members had higher knowledge levels of cardiovascular disease risk factors, and they were paying attention above avarage to healthy lifestyle behaviors and eating norms. The cardiovascular disease risk factors knowledge level was influenced by the faculty, academic title, having chronic diseases and medication use. Healthy lifestyle behaviors were influenced by the gender, having coronary heart disease, doing regular sports and low fat diet. As a result, it is necessary for the academic members to share their knowledge levels with the society as enlightened people and to organize the necessary trainings.

Key words: cardiovascular system, healthy lifestyle, cardiovascular diseases, exercise, risk reduction behavior