Kuzey Kafkasya halklarının büyük sürgünü (21 mayıs 1864)
Great exile of the North Caucasus peoples (21 may 1864)
Yazar: REYHAN TURĞUT
Danışman: PROF. DR. NURGÜN KOÇ
Karabük Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Kafkasya = Caucasus ; Kuzey Kafkasya = North Caucasia ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sürgün = Exile ; Çerkezler = Circassians ; İmam Şamil = İmam Şamil

Özet:
1689-1725 dönemleri arasında Rusya, siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda
büyük bir gelişim göstermiştir. Bundan dolayı Rus tahtına oturan Çar I. Petro sıcak
denizlere inme politikasını ve ticaret için büyük limanlara sahip olunması gerektiğini
düşünmüştür. Bu politikasını gerçekleştirmek için Kafkasya'nın ele geçirilmesini
zorunlu görmüştür. Sebebi ise Kafkasya, Rusya'nın Anadolu, İran ve Suriye'ye inişini
engelleyen tampon bir bölge konumundadır. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşmasıyla
Osmanlı Devleti'nin bölgedeki gücü zayıflamaya başlamıştır. Rusya'nın Kafkasya
bölgesinde işgal faaliyetlerine karşın bölge halklarının anavatanları için vermiş olduğu
bağımsızlık mücadelesi, Şeyh Şamil'in 1859 yılında 400 müridi ile beraber Gunip
dağında teslim alınmasıyla beraber son bulmuştur.
Ruslar ve Kafkasya halkı arasındaki amansız mücadelede Rusların galip
gelmesi zulüm ve baskı politikasını da kaçınılmaz kılmıştır. Kafkas-Rus savaşlarının
hazırlık dönemlerinde göçe mecbur bırakılan Kafkasya halkları, dini ve etnik
akrabalığı bulunan Osmanlı halifeliğine sığınmıştır. Osmanlı Devleti, topraklarına
gelen tüm Kafkasya muhacirlerini kendi imkânları dâhilinde Anadolu ve Rumeli de
çeşitli yerlere iskân ettirmiştir. Bu çalışmada 21 Mayıs 1864 Kafkas Sürgününe neden
olan olaylar, sürgün hadisesi, sürgün güzergâhları ve sürgün esnasında meydana gelen
salgın hastalıklar ele alınmıştır. Aynı zaman da bu hadiseler kavramsal bağlamda
"göç, tehcir, sürgün, soykırım" olarak incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Rusya, Kafkasya, Çerkez, Sürgün, Soykırım.

Abstract:
Russia made great progress in political, economical and cultural aspects
between 1689-1725 periods. Therefore Tsar Petro I who ascended the Russian throne
felt the necessity of hot seas policy and of having great harbors for trade. To carry out
this Project, he considered occupying Caucasus as necessary. Because Caucasus was a
buffer zone preventing Russia from proceeding to Anatolia, Iran and Syria. The power
of the Ottoman Empire in that area started to weaken with the Treaty of KuchukKainarji. Caucasian people struggled for their independence against Russia‟s invasion
activites. However, Russia started to occupy the area after capturing Sheikh Shamil
with his 400 followers in the Mount Gunip in 1859. Russian victory over the bitter
struggle with Caucasian people made tyranny and oppression inevitable. During the
preparation periods of Caucasian-Russian War, Caucasian people were forced to
migrate. Thus, they took shelter in the caliphate of the Ottoman Empire with whom
they had religious and ethnic kinship. The Ottoman Empire settled all Caucasian
immigrants in various places at Anatolia and Rumelia within its own means. In this
study; the events causing 21 May 1864 Circassian exile, the exile, the exile route and
the epidemics appeared during the exile are discussed. This event is also studied in the
context of "migration,deportation, exile and genocide".
Key Words: Ottoman, Russia, Caucasus, Cherkess, Exile, Genocide.