Psikoşiddete maruz kalmış öğretmenlerin öğrenilmiş çaresizlik düzeylerinin incelenmesi
The examination of the learned helplessness level of the teachers exposing the mobbing
Yazar: CEVRİYE PAYENDE URAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERKAN YAMAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Mobbing = Mobbing ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin psikoşiddet ile öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Ayrıca öğretmenlerin, psikoşiddet ile öğrenilmiş çaresizlik düzeylerinin; cinsiyet, mesleki kıdem, branş ve görev yaptığı kurum değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermedikleri de incelenmiştir. Bu araştırmanın evrenini Sakarya İlinin okullarında görev yapan öğretmenler, örneklemini ise bu evrenden random olarak seçilen 400 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler üç ölçme aracı ile toplanmıştır. Bilgi Toplama Formunda; öğretmenlerin cinsiyet, mesleki kıdem, branş ve görev yaptığı kurumu belirlemeye yönelik sorular bulunmaktadır. Psikoşiddet Ölçeği (P.Ö.); katılımcıların psikoşiddet görme düzeylerini değerlendirmek amacıyla Yaman (2009b) tarafından geliştirilen Psikoşiddet Ölçeği kullanılmıştır. P.Ö. Aşağılanma, Ayrımcılık, Cinsel Taciz ve İletişim Engelleri şeklinde dört alt boyuttan oluşan 23 maddelik bir ölçme aracıdır. Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği; katılımcıların öğrenilmiş çaresizlik düzeylerini değerlendirmek amacıyla Peterson ve ark. (1989), Quinless ve Nelson (1988) tarafından geliştirilen, Boysan (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan öğrenilmiş çaresizlik ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar şöyledir: Psikoşiddet ile öğrenilmiş çaresizlik arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Aynı zamanda mağdurların yaşadıkları öğrenilmiş çaresizlik halinin psikoşiddetle ilişki düzeyini ortaya koymaktadır. Demografik özellikler açısından mesleki kıdemin öğrenilmiş çaresizlikle ilişkisinde 10?20 yıl arasında görev yapanlarda anlamlı fark olduğu görülmüştür. Ayrıca P.Ö.'nin alt boyutlarından olan (cinsel taciz hariç), aşağılanma, ayrımcılık, iletişim engelleri ve toplam psikoşiddet puanlarının öğretmenlerin branşları açısından da anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Araştırmanın son bölümünde ise araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda sonuç, tartışma ve önerilere yer verilmiş.

Abstract:
The purpose of the study was to investigate the relationship between the mobbing and the learned helplessness levels of the teachers. Furthermore, it was analyzed that whether the mobbing and the learned helplessness levels of the teachers shows a meaningful difference in terms of the variables such as sexuality, professional seniority, branch and the institution where they work. The universe of the study was the teachers working at the schools in Sakarya, the sample of the study, on the other hand, was the 400 teachers who had been selected randomly from the universe. The data were collected through the three measuring tools. In the data gathering form, there are some questions with regards to determine the sexuality, professional seniority, branch and the institution where they work. Mobbing scale, in order to assess the level of the participants who exposure to mobbing, the mobbing scale developed by Yaman (2009) were used. Mobbing scale is a measuring tool consisting of the two-four scale as being insulted, discrimination, sexual harassment and communication obstacle. Learned helplessness scale, in order to assess the participants? learned helplessness level, Peterson and his friends (1989) were used a learned helplessness scale developed by Quinless and Nelson (1988) and adapted to Turkish by Boysan (2006). The results obtained from the research are as follows: It was found that there is a positively significant relationship between the mobbing and the learned helplessness. Also, a relationship level was found between the mobbing and the learned helplessness states the victims are experienced. In the terms of demographic features, in the relationship between professional seniority and learned helplessness, it was seen that there was a significant difference between people that have worked for 10-20 years. Also, the sub-dimensions of mobbing scale like being humiliated, discrimination, communication obstacles (except sexual harassment) and total mobbing points created significant differences in respect of teachers? branches. At the end of the research in accordance with the data that were obtained from the study; conclusion, discussion and suggestions are available.