Endokannabinoidlerin endometriyozisteki reseptör aracılı olası etkilerinin araştırılması
Investigation of receptor mediated effects of the endocannabinoids in endometriosis
Yazar: ELİF BİLGİÇ
Danışman: PROF. DR. PETEK KORKUSUZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Eikosanoidler = Eicosanoids ; Endometriyoz = Endometriosis ; Endometriyum = Endometrium ; Genitalia-dişi = Genitalia-female ; Histoloji = Histology ; Hücre kültürü = Cell culture ; Kanabinoidler = Cannabinoids ; Reseptörler = Receptors ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Endojen esrar ligandları olan yağ yapılı endokannabinoidler kadın genital sisteminde menstruel siklus, oosit maturasyonu ve implantasyonda etki göstermektedir. Bu etkilerin bir kısmı apoptoz ve migrasyon mekanizmaları üzerinden gerçekleşmektedir. Endokannabinoidlerin reseptör aracılı etkileri sentez ve yıkım enzimlerince düzenlenmektedir. Yaygın ve ciddi bir hastalık olan ve ektopik endometriyum odakları, dismenore, infertilite ile seyreden endometriyozisin etyopatogenezi açık değildir. Bununla ilgili metastatik ve metaplazik teoride hücre migrasyonu ve apoptotik mekanizmalardaki bazı bozukluklardan söz edilmektedir. Endokannabinoidlerin endometriyozisteki olası etkileri literatürde sınırlı olarak çalışılmış; endometriyumdaki apoptoz mekanizması ile ilgili olarak araştırılmamıştır. Bu çalışmada endokannabinoidlerin endometriyozisli hastalara ait örneklerdeki olası reseptör aracılı etkilerinin sağlıklı örneklerle karşılaştırmalı olarak araştırılması amaçlanmıştır. Endometriyozisli hastalardaki klasik endokannabinoid reseptör (CB1 ve CB2), sentez ve yıkım enzimlerinin (FAAH, NAPE-PLD; DAGL, MAGL) dağılımı ile apoptotik hücre sayısı aynı yaş aralığındaki sağlıklı kontrollerle karşılaştırılmıştır. Endometriyoziste AEA ve 2AG endokannabinoidlerinin yapım ve yıkım enzimlerinin oranlarının düştüğü; paralel olarak AEA ve 2AG etkilerine aracılık eden kannabinoid reseptör oranlarının azaldığı saptanmıştır. Endometriyoziste kontrole göre dokudaki apoptotik hücre sayıları azalmıştır İkinci aşamada adenokarsinom (Ishikawa, ECC-1) ve endometriyozis kist duvarı (CRL 7566) dizilerinde kannabinoid reseptörlerinin varlığı ve apoptoz araştırması yapıldıktan sonra, hücrelere kannabinoid reseptör agonist ve antagonistleri uygulanarak IC50 değerleri hesaplanmıştır. Endometriyum adenokarsinomu hücre dizisi ile endometriyozis kist duvarı hücre dizisi karşılaştırıldığında bazı apoptotik belirteçlerin kist duvarında azaldığı saptanmıştır. Kannabinoid reseptör agonist ve antagonistleri endometriyum hücre dizisine uygulandığında agonist ilaçların öncelikli ve hızlı antiproliferatif doz bağımlı yanıtları saptanmıştır. Sonuç olarak endometriyozisteki apoptozis mekanizmasına endokannabinoidlerin katkıda bulunabileceği ortaya konmuştur

Anahtar kelimeler: Endometriyozis, Endokannabinoidler, Apoptozis

Abstract:
Lipid-structured endocannabinoids that are endogenous cannabis ligands present physiological and pathological receptor-mediated effects on oocyte maturation and implantation processes in the female genital system. Some of these molecular effects are excerbated through the apoptosis and migration mechanisms. The synthesizing and catabolising enzymes modulate the receptor-mediated effects of the endocannabinoids. The ethiopathogenesis of endometriosis that is a common disease presented by pathological ectopic endometrial foci, dysmenorhea, and infertility is still not clear. Metastatic and metaplasic theories hypothyse cellular migration and apoptotic mechanisms. Possible effects of endocannabinoids in endometriosis are sparsely studied in the literature and the endocannabinoid mediated apoptotic mechanisms in endometriosis are not known. In this study the receptor mediated effects of endocannabinoids of endometriosis patients samples are comparatively researched and compared to samples of healthy people. Clasical endocannabinoid receptors (CB1 and CB2) synthysing and catabolizing enzymes (FAAH, NAPE-PLD; DAGL, MAGL) and the apoptotic indexes were immunohistochemically assessed of 18 to 45 years old endometriosis patients. Findings were compared to samples of healthy control archive specimens. AEA and 2AG synthysing and catabolizing enzyme levels and cannabinoid receptors that accomodate the effects of these mediators decreased in endometriosis patients compared to controls. Apoptotic cells in endometriosis patients also decreased compared to controls. At the second stage, after prooving cannabinoid receptors existence on endometrium adenocarcinoma cell lines (Ishikawa, ECC-1) and ovarian endometriosis cyst wall cell line (CRL 7566) we used as different doses of cannabinoid receptor agonists and antagonists on cell lines. Then the cells were assessed using the flow cytometer using immunohistochemistry and light microscopy. Some apopitotic markers decreased in the cyst wall when endometrium adeno carcinoma cell line and endometriosis wall cell line were compared. Finaly, receptor agonist mediated antiproliferative dose dependent fast responses were explored in endometrial cell line. In conclusion, endocannabinoids are defined to effect endometrial apopitosis mechanisms.

Key words: Endometriosis, Endocannabinoids, Apoptosis