Yönlendirme öğelerinin grafik tasarım alanında incelenmesi
Investigation of wayfinding elements in graphic design area
Yazar: İBRAHİM YILMAZ
Danışman: PROF. SELAHATTİN GANİZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik tasarımı = Graphic design ; Tabela = Sign ; Yönlendirme = Routing ; Yönlendirme grafikleri = Wayfinding graphics ; Çevre tasarımı = Environmental design

Özet:
Her geçen gün gelişip büyüyen dünyamızda, bulunduğumuz mekanların karmaşıklığı insanoğlunun yön bulmasına ve yönlendirme işaretlerine ihtiyaç duymuştur. Bu durum karşısında insanoğlu bazen kafa karışıklığı ve endişeye yol açan sorunları çözmek için yönlendirme işaretlerinden yararlanmaktadırlar. Bunların en başında deneyimsel yön bulma gelmektedir. Dolaysıyla, deneyimsel yol bulma yöntemi ile herhangi bir ziyaretçi doğru zamanda doğru bilgilerle zihninden planlamalar yaparak, herhangi bir karışıklığa ve stres hissini azaltacak şekilde yönlendirme işaretlerinden yararlanırlar.

Yönlendirme ve işaretleme sistemlerinin gerekliliğinin önemi sağlık tesisleri, kamusal alanlar, kampüsler ve şehir merkezleri gibi yerleşim alanlarında belirlenmiş olmasına rağmen birçok ziyaretçi yol bulmada çoğu zaman problemle karşılaşmaktadır. Yönlendirme ve işaretleme öğeleri ziyaretçilerin yol bulmada karşılaştıkları problemlerin sonucu düşünülmektedir. 

Yönlendirme tasarımları, bir yerden başlayarak başka bir yere ulaşmamızda rehberlik eden önemli süreçleri içerir. Yönlendirme ve işaretleme sistemlerinin işlevi ise insanların hedeflerine ulaşmasını sağlamaktır. Başarılı yönlendirme sistemleri, bireyin alanla ilgili olarak çevresel bilgileri algılama, yorumlama ve kullanma yeteneğiyle gerçekleşir. 

Gezintiye çıkarken kişinin aklında belirli bir varış noktası ve sonucunda geri dönme planı vardır. Önemli olan gezginlerin gidecekleri yere sorunsuz bir şekilde ulaşabilmelerini sağlamaktır. Çünkü insanlar, nerede bulunduklarından veya hedeflerine ulaşmak için hangi yolları kullanmaları gerektiğinden emin olmak isterler. Bunu sağlayamadıklarında olumsuz sonuçlar ortaya çıkar.

Bununla birlikte grafik tasarım sürecinden geçerek hazırlanılmış yönlendirme sistemi bir işaretten daha fazlasını da içerebilir. İç ve dış mekanlardaki görüntüyü oluşturan renk, ışık, malzeme, doku ve form olarak düşündüğümüzde bunlardan birinin bile yön bulmamıza daha hızlı ve etkili katkı sağlayacaktır. 

Toplumsal mekânlarda yaşayanlar olarak kendimizi yerleşik ortamlarda yönlendirmemize yardımcı olan işaret ve görsellerin süreçlerinin iyi anlatılması gerekmektedir. Peki iyi bir yönlendirme ve işaret tasarımları nasıl olmalıdır? Tasarımın aşamasında uyulması gereken kriterler nelerdir? Renklerin kullanıcılar üzerinde etkisi var mıdır? Yönlendirme tasarımlarında kullanılan öğeler nelerden oluşmaktadır? gibi sorulara cevaplar aranarak araştırmalar yapılmıştır.

Bu tez çalışmasında öncelikle yönlendirme, yön bulma ve işaretleme çalışmalarının grafik tasarım açısından öğelerin süreçleri, planlanması ve düzenlenmesi üzerinde durulacaktır.  Daha sonra konu ile ilgili literatür taraması, bilgisayar uygulamaları ve röportaj yoluyla konular detaylıca incelenecektir. Tez "İstanbul Tarihi Yarımadası'nın" yönlendirme grafik tasarımı uygulama örnekleri ile tamamlanacaktır.

Abstract:
In our world, which is developing and growing day by day, due to the complexity of the places we are in, the humanities seriously needed the wayfinding and directional signs. In the face of this situation, people use wayfinding and directional signs to solve the problems that cause confusion and anxiety. One of these is experience finding method. Therefore, with the experience finding method, any visitor benefits from the wayfinding signs through using the right information at the right time, making plans from his mind to reduce any sense of confusion and stress.

Although the importance of wayfinding and signage systems has been determined in residential areas such as healthcare facilities, public areas, campuses and city centers, many visitors often face problems in finding a route. The wayfinding and signage systems are considered as the result of the problems that visitors encounter in finding their route.

The wayfinding designs involves important processes that guide us from one place to another. The function of the wayfinding and signage systems is to ensure that people reach their targets first. Successful wayfinding systems are realize with the ability of the individual to perceive, interpret and use environmental information about the field.

While taking a walk, the person has a certain destination in mind and a return plan. The important thing is to ensure that travelers can reach their destination without any problem. Because people want to make sure where they are or what path they need to use to reach their goals. When they fail to achieve this, negative results occur.

In addition to this, the wayfinding system prepared by going through the graphic design process may contain more than just a sign. When we think of the color, light, material, texture and form that make up the image indoors and outdoors, one of them will contribute to our finding faster and more effectively.

As the people living in social spaces, the processes of signs and visuals that help us guide ourselves in established environments should be explained well. So how should a good wayfinding and signage designs be? What are the criteria to be followed during the design phase? Do colors have an effect on users? What are the elements used in wayfinding designs? Various researches have been searching answers to such questions.

In this thesis, firstly, the processes, planning and arrangement of the elements in terms of graphic design of wayfinding, marking studies will be emphasized. Then, literature review, computer applications as well as interviews related to the subjects will be covered. The thesis will be completed with the application examples of the wayfinding graphic design of the "Istanbul Historical Peninsula".