Osmanlı Devleti'nde Katl ve Sirkat Defterlerine göre suçlar ve cezalar (1847-1861)
Crimes And punishments according to The Katl Ve Sirkat Registers In The Ottoman Empire (1847-1861)
Yazar: MERVE ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM POYRAZ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Ayniyat Defterleri = Ayniyat Registers ; Ceza Kanunname-i Hümayunu = Ceza Kanunname-i Hümayunu ; Hadd cezaları = Hadd punishments ; Hapis cezası = Imprisonment ; Kadın cinayeti = Femicide ; Kürek cezası = Penal servitude ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sultan Abdülmecid = Sultan Abdülmecid ; Suç ve Ceza = Crime and Punishment ; Tazir cezaları = Tazir crimes

Özet:
Bu çalışmanın amacı Meclis-i Vâlâ'dan Katl ve Sirkat Defterlerine kaydedilen verilerden hareketle Sultan Abdülmecid dönemi Osmanlı toplumunda asayişi bozan suçlar ve bu suçlara verilen cezaların ortaya çıkarılmasıdır. H. 3 Muharrem 1264-21 Şaban 1277/ M. 11 Aralık 1847-4 Mart 1861 tarihleri arasında tutulan 16 defter çalışmanın sınırını oluşturmuştur. Edinilen veriler Tanzimât Dönemi (1840-1851-1858) ceza kanunnameleri ekseninde analiz edilmiştir. İncelenen verilerden hareketle toplam 15 suç türünün asayiş sorunlarına yol açtığı belirlenmiştir. Suçlar kendi içerisinde vücut dokunulmazlığına yönelik suçlar, mal varlığına yönelik suçlar, cinsel dokunulmazlığa yönelik suçlar, kamu düzenini bozmaya yönelik suçlar, askeri düzeni bozmaya yönelik suçlar ve toplum düzenini bozmaya yönelik suçlar olmak üzere altı kategoride ele alınmıştır. Suçların meydana gelme sebepleri, suçlu ve mağdur profilleri ve suç mahalleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. İncelenen hükümlerde suçluların meslek ve ünvan gibi özel bilgilerine yer verilmemesi, suçların yalnızca dini aidiyetleri ve cinsiyetleri açısından analiz edilmesine imkân tanımıştır. Erkek suçlu sayısının kadın suçlu sayısından daha fazla olduğu belirlenmiştir. Suç mahallerinin Anadolu coğrafyasında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Şerʻi ceza uygulamalarına adam öldürme ve yaralama fiillerinde diyet uygulamalarında rastlanılmış; bunun dışındaki suçlar ise taʻzir cezaları ile çözüme kavuşturulmuştur. İncelenen dönemde adam öldürme ve yaralama suçlarına ilişkin kısas uygulamalarına dair herhangi bir bulgu elde edilmemiştir. Suçlulara taʻzir cezaları kapsamında kürek, pranga, hapis, sürgün ve kalebent gibi ağır cezaî yaptırımlar uygulanmıştır. Erkek suçlular için çoğunlukla kürek ve prangabent cezası, kadın suçlular için ise hapis cezasının verildiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the crimes that disturbed public order in the Ottoman society of the Sultan Abdülmecid period and the punishments given to these crimes based on the data recorded in the Katl and Sirkat Notebooks from the Meclis-i Vâlâ. The 16 notebooks kept between 3 Muharram 1264-21 Şaban 1277 / 11 December 1847-4 March 1861 constituted the limit of the study. The data obtained were analysed in the context of the penal codes of the Tanzimât Period (1840-1851-1858). Based on the analysed data, it has been determined that a total of 15 types of crime cause public order problems. The crimes are divided into six categories: crimes against bodily inviolability, crimes against property, crimes against sexual inviolability, crimes against public order, crimes against military order and crimes against public order. The reasons for the occurrence of crimes, criminal and victim profiles and crime scenes were tried to be revealed. The absence of specific information such as the occupation and title of the offenders in the judgements examined allowed the offences to be analysed only in terms of their religious affiliation and gender.  It was determined that the number of male offenders was higher than the number of female offenders. It has been determined that crime scenes are concentrated in Anatolia. Şer'i punishments were applied in the case of manslaughter and wounding with dietary practices; other offences were resolved with ta'zir punishments. During the period under review, there is no evidence of retaliation for the crimes of homicide and wounding. Criminals were subjected to severe penal sanctions such as galleys, shackles, imprisonment, exile and penal servitude. It was revealed that male offenders were mostly sentenced to galleys and prangabent, while female offenders were sentenced to imprisonment.