Yoğun bakım ünitelerindeki çevresel stresörler ile hastaların duyusal ve duygulanım yorgunluk düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between envirolmental stressors in the intensive care units and the levels of emotional and mood fatigues of the patients
Yazar: MERVE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. HAVVA ÖZTÜRK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastalar = Patients ; Stresörler = Stressors ; Yorgunluk = Fatigue ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Çevresel etki = Environmental impact

Özet:
Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki bu çalışma, yoğun bakım ünitesindeki çevresel stresörler ile hastaların duyusal ve duygulanım yorgunluk düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Trabzon'daki bir kamu ile bir üniversite hastanesinin yoğun bakım ünitelerinde yatan 214 hasta ile yürütülmüştür. Veriler, hastalar için hasta tanıtım formu, yoğun bakım ünitesi çevresel stresörler ölçeği ve Piper yorgunluk ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmada hastaların %35'i 61-70 yaşlarında, %72'si erkek, %92.1'i evli, %53.7'si okuryazar/ilkokul mezunu ve %41.1'i emeklidir. Bu hastaların çevresel stresörler ölçek puan ortalaması; toplamda 56.69±10.9, duygulanım alt boyutunda 6.87±1.76 ve duyusal yorgunluk alt boyutunda 4.37±2.54 dür. Çevresel stresörler ölçeği ile duygulanım (r=0.169; p=0.013) ve duyusal yorgunluk (r=0.198; p=0.004) puanları arasında pozitif yönde zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca yoğun bakım ünitesindeki çevresel stresörlerin hastaların duygulanım yorgunluk düzeyini (β=0.027; R2=0.024; F=6.225, p=0.013) ve duyusal yorgunluk düzeyini (β=0.046; R2=0.035; F=8.639, p=0.004) pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği belirlenmiştir. Bununla birlikte çevresel stresörler, hastaların yorgunluk düzeyini %3.5'in altında açıklayabilmiştir. Bunların yanı sıra hastaların yoğun bakım ünitesine yatış sebebi ve yoğun bakım türü ile çevresel stresörler ölçek puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Bu farklara göre koroner arter bypass ameliyatı olan ve kalp damar cerrahi yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların çevresel stresörler, ayrıca duygulanım ve duyusal yorgunluk puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuçta çevresel stresörler, kalp damar cerrahi yoğun bakım öncelikli olmak üzere yoğun bakım birimlerinde yatan hastaları olumsuz etkilemekte ve yorgunluk düzeylerini yükseltmektedir. Hemşireler tarafından bu stresörler önceden fark edilerek etkili bakım ve planlanma yapılıp hastaların yorgunluk düzeyleri azaltılabilir.

Abstract:
This descriptive and relationship-seeking study was conducted to evaluate the relationship between environmental stressors in the intensive care unit and the emotional and mood fatigue levels of the patients. The research was conducted with 214 patients hospitalized in the intensive care units of a public hospital and a university hospital in Trabzon. Data were collected with patient information form for patients, intensive care unit environmental stressors scale and Piper fatigue scale. In the study, 35% of the patients were aged 61-70 years, 72% were male, 92.1% were married, 53.7% were literate/primary school graduates, and 41.1% were retired. Environmental stressors scale mean score of these patients; it was 56.69±10.9 in total, 6.87±1.76 in the mood sub-dimension and 4.37±2.54 in the emotional fatigue sub-dimension. It was determined that there was a weak and significant positive correlation between the environmental stressors scale and the scores of mood (r=0.169; p=0.013) and emotional fatigue (r=0.198; p=0.004) (p<0.05). In addition, it was determined that environmental stressors in the intensive care unit positively affected the mood fatigue level (β=0.027; R2=0.024; F=6.225, p=0.013)   and emotional fatigue level (β=0.046; R2=0.035; F=8.639, p=0.004) of the patients. However, environmental stressors were able to explain the fatigue level of the patients below 3.5%.In addition, a statistically significant difference was found between the reason for hospitalization of the patients in the intensive care unit and the type of intensive care unit and environmental stressors scale scores(p<0.05). According to these differences, environmental stressors, as well as mood and emotional fatigue scores were found to be higher in patients who had coronary artery bypass surgery and were hospitalized in the cardiovascular surgery intensive care unit(p<0.05).
As a result, environmental stressors adversely affect the patients hospitalized in intensive care units, primarily cardiovascular surgery intensive care units, and increase their fatigue levels. By recognizing these stressors in advance by the nurses, effective care and planning can be done and the fatigue levels of the patients can be reduced.