Rusça ve Türkçe deyimlerde 'Allah –Şeytan'kavramları (morfolojik semantik ve leksik açıdan incelenmesi)
God – Devil Concepts in Russian and Turkish idioms ( morphological semantic and lexical analysis)
Yazar: HANİFE AKSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DİLEKÇİ VARGÜN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
İnsanlar tarih boyunca çeşitli inanç sistemlerine dayanan kavramlara dairsöz öbekleri ve deyimler geliştirmişlerdir. Bu kavramlar arasında yer alan "Allah ve Şeytan" kavramları Rusça ve Türkçe deyimlerde oldukça sık kullanılan kavramlardan biridir. Toplumumuzda ve Rus toplumunda yaygın olarak kullanılan deyimlerin kesin tarih belirtilmeden ancak; belirli bir zamandan veya bulunduğu toplumun yaşayış, varoluş, giyim, kuşam, dil, din, kültür gibi olgulardan etkilenerek ortaya çıktığına inanılır. Deyimler, dil estetiğinin ve dil söz varlığının başlıca kaynaklarından biridir. Söz konusu kaynaklar; gelenekler, görenekler, yaşam tarzı ve sosyal uygulamalardır.
Kültür, dil ve deyimlerin birbirleriyle sıkı ilişki içinde olduğu su götürmez bir gerçektir. Bu ilişki, dilin bir toplumun kültürünü yansıtması ve kültürel değerlerin dil aracılığıyla ortaya çıkar. İşte bu noktada kültür, dilin şekillenmesine ve gelişimine büyük etkide bulunur. Dolayısıyla, kültür, dil ve deyimler arasındaki bu karşılıklı etkileşim, bir toplumun bütünlüğünü ve kimliğini oluşturur. Rusça ve Türkçe deyimsel özelliklere bakıldığında benzerliklerin olduğu kadar farklılıklarda söz konusudur. Bu çalışmada, morfolojik, semantik ve leksik perspektifler kullanılarak "Allah ve Şeytan" kavramları incelenmiştir. İki farklı dildeki, deyimsel unsurların anlamsal özellikleri ve kelime hazineleri üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Daha sonra deyimlerin semantik, leksik ve morfolojik yapıları ve kullanım bağlamları incelenmiştir. Morfolojik, semantik, leksik analiz yöntemleri kullanılarak, deyimlerdeki ekler, kökler belirlenmiş ve karşılaştırmalı analiz yapılmıştır.

Abstract:
People have developed phrases and idioms based on various belief systems throughout history. Among these concepts, the notions of "Allah and Şeytan" (God and Devil) are widely used in Russian and Turkish idioms. It is believed that idioms commonly used in our society and Russian society have emerged without a specific date but influenced by a certain period or the way of life, existence, attire, language, religion, culture, and other phenomena of the society they belong to. Idioms are one of the main sources of linguistic aesthetics and vocabulary. The sources in question are traditions, customs, lifestyles, and social practices.
It is an undeniable fact that culture, language, and idioms are closely related to each other. This relationship occurs as language reflects a society's culture and cultural values emerge through language. At this point, culture greatly influences the shaping and development of language. Therefore, this mutual interaction between culture, language, and idioms constitutes the integrity and identity of a society. When examining idiomatic characteristics in Russian and Turkish, there are both similarities and differences. This study examines the concepts of "Allah and Şeytan" from morphological, semantic, and lexical perspectives. The semantic features and lexical influences of idiomatic elements in two different languages are thoroughly examined. Then, the semantic, lexical, and morphological structures of idioms and their usage contexts are analyzed. By using morphological, semantic, and lexical analysis methods, affixes and roots in idioms are identified, and a comparative analysis is conducted.