Aile sağlığı merkezine başvuran hastalarda bozulmuş açlık glukozunun lipid profili ile ilişkisi
The relationship of impaired fasting glucose with lipid profile in patients admitted to family health center
Yazar: HAKAN DİNLER
Danışman: PROF. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU ; DR. ÖZLEM POLAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Açlık = Hunger ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kan lipidleri = Blood lipids ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kolesterol-HDL = Cholesterol-HDL ; Lipidler = Lipids ; Prediabetik durum = Prediabetic state

Özet:
Amaç: Prediyabet, diyabet oluşumu açısından bir risk faktörüdür ve prediyabetik
döneminde bile kardiyovasküler komplikasyonlar oluşabileceği bildirilmektedir.
Kardiyovasküler hastalık ve buna bağlı mortalite riski açısından normal glukozlu
kişilere göre prediyabetik kişiler yüksek riske sahiptirler. Çalışmamızda diyabetin
erken dönemi olan Bozulmuş Açlık Glukozu döneminde kan glukoz ve lipid
metabolizmasının nasıl etkilendiğini, birbiriyle ilişkisini göstermeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2019-2020 tarihleri arasında T.C Sağlık Bakanlığı
Bahçelievler 5 No'lu Aile Sağlığı merkezi polkliniğine başvuran diabet ve lipit
tedavisi almamış, diabet tanısı konmamış ve yaşları 18-88 arasında değişmekte olan
toplam 802 kişi dahil edilmiştir. Hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi;
açlık kan şekeri (AKŞ), Total Kolesterol (TK), Trigliserid (TG), yüksek yoğunluklu
lipoprotein kolestrol (HDL-K), düşük yoğunluklu lipoprotein kolestrol (LDL-K)
değerlerine bakıldı. AKŞ 100mg/dl-125mg/dl olup lipit profili ölçülmüş 402 hasta ile
kontrol grubu olarak glukoz değeri <100mg/dl olan 400 hasta iki grup halinde
karşılaştırıldı. Ayrıca hedef lipit değerlere göre yüksek değerlere sahip hasta sayılarına
göre yüzdesini ve bu rutin ölçümlerde lipit değerleri normal olup non-HDL (yüksek
dansiteli olmayan lipoprotein kolesterol) ve TK/HDL-K oranı yüksek hasta sayısı
yüzdesi hesaplandı. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical
System) programı kullanılmıştır. Nicel verilerin normal dağılıma uygunlukları
Shapiro-Wilk testi ve grafiksel incelemeler ile sınanmıştır. İstatistiksel anlamlılık
p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışma %22,7'si (n=182) erkek, %77,3'ü (n=620) kadın toplam 802
olguyla yapılmıştır. Olguların yaşları 18 ile 88 arasında değişmekte olup, ortalama
47,97±11,40 yaş olarak saptanmıştır. AKŞ düzeyi 100 ve üzerinde olan olguların
TK/HDL-K değeri, TG/HDL-K değeri ve TG değeri şeker düzeyi 100'ün altında olan
olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,001;
p<0,01). HDL-K değeri ise AKŞ düzeyi 100 ve üzerinde olan grupta diğer gruba göre
daha düşük saptanmıştır (p=0,001; p<0,01). Kadınlarda ise bu değerlere ek olarak
Non-HDL değerinde de anlamlı düzeyde yükseklik bulunmuştur. Ayrıca çalışmamızda
bulduğumuz sonuçlara göre 218 (%27,2) hasta yüksek non-HDL ve 195(%24,3) hasta
yüksek TK/HDL-K oranına sahiptir. AKŞ 100-125 mg/dl arasında olan gurupta diğer
gruba göre sayıca non-HDL ve TK/HDL-K oranı yüksek hasta sayısının daha fazla
olduğu görülmektedir. Tüm diğer lipid parametreleri normal sınırlar içerisinde iken 2
(%0,2) hastanın Non-HDL değeri yüksek , 54 (%6,7) hastanın ise TK/HDL-K oranının
yüksek olduğu görülmüştür.
Sonuç: Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında kişilerin glukoz metabolizma
durumları ve lipit profilleri aynı anda değerlendirilmelidir. Prediyabetik dönemdeki
hastaların lipid profilleri kardiyovasküler risk ve komplikasyonlar açısından yakın
takibe alınıp önlenmesi için tedbirler alınmalıdır. Özellikle ek bir maliyet
gerektirmeyen non-HDL kolestrol ve TK/HDL-K oranının rutin lipit parametrelerine
eklenmesi veya hesaplanması ile daha fazla hastayı riskli gruba dahil edip
aterosklerotik risk açısından erken uyarı oluşturabileceğinden ilk basamakta fayda
sağlayacağı unutulmamalıdır. Ayrıca bu çalışmamız sonucunda prediabetli non-HDL
ve/veya TK/HDL-K'si yüksek kadın hastalar gelişebilecek iskemi açısından yakın
takibe alınmalı ileri görüntüleme yöntemleri için hasta bir üst basamağa sevk edilmesi
sağlanmalıdır. Bu sayede ileriki sağlık harcamalarının azaltılmasında bu tutumun etkili
olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: TK/HDL-K, kardiyovasküler hastalık, non-HDL kolesterol,
prediyabet

Abstract:
Objective: Prediabetes is a risk factor for diabetes and cardiovascular complications
have been reported to occur even in the prediabetic period. In terms of cardiovascular
disease and related mortality risk, prediabetic people have a higher risk than people
with normal glucose. In our study, we aimed to show how blood glucose and lipid
metabolism are affected and related to each other during the Impaired Fasting Glucose,
which is the early period of diabetes.
Materials and Methods: Between 2019 and 2020, a total of 802 people who applied
to the Ministry of Health Bahçelievler Family Health Center Polyclinic No. 5 of the
Republic of Turkey who did not receive diabetes and lipid treatment, who were not
diagnosed with diabetes and whose ages ranged from 18 to 88 were included in the
study. The patients' files were retrospectively analyzed; fasting blood glucose , Total
Cholesterol (TC), Triglyceride (TG), HDL-C, LDL-C values were examined. 402
patients with a lipid profile of 100mg/dl-125mg/dl and 400 patients with glucose levels
of <100mg/dl as a control group were compared in two groups. In addition, the
percentage of patients with high values according to the target lipid values and the
percentage of patients with normal lipid values and high non-hdl and TC/HDL-C ratio
in these routine measurements were calculated. NCSS (Number Cruncher Statistical
System) program was used for statistical analysis. The suitability of quantitative data
to normal distribution was tested by Shapiro-Wilk test and graphical examinations.
Statistical significance was accepted as p<0.05.
Results: The study was conducted with a total of 802 cases, of which 22.7% (n=182)
were male and 77.3% (n=620) were female. The ages of the patients ranged from 18
to 88 years and the mean age was 47.97±11.40 years. TC/HDL-C value, TG/HDL-C
value and TG value were found to be statistically significantly higher than cases with
AKS level below 100 and above (p=0.001; p<0.01). HDL-C value was lower in the
group with an fasting glucose level of 100 and above than in the other group (p=0.001;
p<0.01). In addition to these values, a significant increase in Non-HDL value was
found in women. In addition, according to the results we found in our study, 218
(27.2%) patients had high non-HDL and 195 (24.3%) patients had high TC/HDL-C
ratio. In the group with an fasting glucose between 100-125 mg/dl, it is seen that the
number of patients with high non-HDL and TC/HDL-C rates is higher than the other
group. While all other lipid parameters were within normal limits, 2 (0.2%) patients
had high Non-HDL value and 54 (6.7%) patients had high TC/HDL-C ratio.
Conclusion: Within the scope of preventive health services, glucose metabolism status
and lipid profiles of individuals should be evaluated at the same time. Lipid profiles
of prediabetic patients should be closely monitored for cardiovascular risk and
complications and measures should be taken to prevent them. In particular, it should
not be forgotten that adding or calculating non-HDL cholesterol and TC/HDL-C ratio,
which do not require additional cost, to routine lipid parameters will provide first-line
benefits as it may include more patients in the risk group and create early warning in
terms of atherosclerotic risk. In addition, as a result of this study, female patients with
prediabetic non-HDL and/or high TC/HDL-C should be closely monitored for
ischemia that may develop and the patient should be referred to an upper level for
advanced imaging methods. In this way, we think that this attitude will be effective in
reducing future health expenditures.
Keywords: TC/HDL-K, cardiovascular disease, non-HDL cholesterol, prediabetes