Kahramanmaraş ilindeki bazı Acantholimon Boiss. ve Salvia L. türlerinin metanol ekstraktlarının antibakteriyel, antifungal, antibiyofilm, antioksidan ve antikanser özelliklerinin araştırılması
Investigation of antibacterial, antifungal, antibiofilm, antioxidant and anticancer properties of methanol extracts of some Acantholimon Boiss. and Salvia L. species from Kahramanmaraş province
Yazar: MAŞİDE TEMİZ BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. ALİ SAVAŞ BÜLBÜL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Acantholimon = Acantholimon ; Salvia = Salvia

Özet:
Bitkilerin tedavide kullanılmaları çok eski tarihlerde başlar. Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de tıbbi açıdan önemli bulunan bitkiler yüzyıllardan beri halk arasında kullanılmaktadır. Bitkilerin organizmaları öldürücü ve insan sağlığı için önemli olan özellikleri 1926 yılından bu yana laboratuvarlarda araştırılmaya başlanmıştır. Son yıllar da yapılan bilimsel çalışmalar bitkilerin tedavi edici olarak kullanımını öne çıkartmaya yöneliktir. Bitkilerin mikrobiyal ajan olarak kullanılması ve anti-kanser ilaçların bileşenleri arasında yer alması için yapılan bu çalışma birçok hastalığın tedavisinde bitkisel bir yaklaşım oluşturmayı ve Acantholimon Boiss. ve Salvia L. türleri üzerindeki yapılan biyolojik çalışmaların literatürüne katkı sağlamayı hedeflemektedir.  
Bu çalışmada; Acantholimon Boiss. türleri (Acantholimon armenum var. balansae Boiss. & Huet, Acantholimon acerosum (Willd.) Boiss. var. brachystachyum Boiss., Acantholimon libanoticum Boiss. ve Acantholimon kotschyii subsp. kotschyi (Jaub. Et Spach) Boiss.) ve Salvia L. türleri (Salvia marashica İlçim, Celep & Doğan ve Salvia caespitosa Montbret & Aucher ex Benth) 16 bakteri ve 2 fungus üzerinde Antimikrobiyal, Antifungal ve Antibiyofilm özellikleri ve Antioksidan kapasiteleri proje kapsamında araştırılırdı. Bitkilerin Antikanser özellikleri MCF-7 (İnsan Meme Kanseri Hattı) ve HUVEC (insan umblikal ven endotel hücreleri) hücre hatları üzerinde incelendi.
Bitkilerden elde edilen metanol ektraktlarının antibakteriyel aktivite bulguları incelendiğinde; Acantholimon türleri 12-18 mm zon çapı, Salvia türleri 12-16 mm zon çapında etkiler göstermiştir. Dilisyon yöntemiyle 16 mg/ml- 0,5 mg/ml konsantrasyonları Minimum inhibe konsantrasyon ve Minimum bakterisidal konsantrasyonu belirlemek için kullanılmıştır. Bitkilerin MİK değerleri çoğunlukla 4 mg/ml- 2mg/ml, MBK değerleri ise 8 mg/ml- 4 mg/ml arasındadır. Antifungal aktivite bulguları tüm bitkilerde kayda değer olup özellikle Candida parapsilosis üzerinde oldukça yüksek etkilere sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Antibiyofilm aktivite bulguları incelendiğinde Acantholimon türleri çoğunlukla 16 mg/ml- 8 mg/ml konsantrasyonlarında çoğunlukla bütün bakterilerde %50-10 arası biyofilm azaltma eğilimi göstermişlerdir. Salvia marashica 16 mg/ml – 4 mg/ml konsantrasyonlarında %60-5 aralığında antibiyofilm aktive göstermiştir. Salvia caespitosa ektraktları ise 6 suş üzerinde 16 mg/ml konsantrasyonunda antibiyofilm aktivite göstermiştir.
Antioksidan aktivite bulguları incelendiğinde Acantholimon libanoticum bitkisinin 1 mg/ml konsantrasyonunda %100 antioksidan aktivite gösterdiği, Acantholimon kotschyi, Acantholimon armenum, Acantholimon acerosum, Salvia marashica, Salvia caespitosa bitkilerinin 1 mg/ml de yaklaşık olarak %75 antioksidan aktiviteye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Konsantrasyonlar ve antioksidan aktivite kapasitesi arasında çoğunlukla doğru orantılı bulgular kaydedilmiştir.
Kullanılan HUVEC ve MCF hücreleriyle bitki ekstraktlarının sağlıklı ve kanserli hücrelerin üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması yapılmış olup, Sonuçlar doğrultusunda bitkilerin IC50 değerleri hesaplandı. MCF-7 hücrelerine uygulanan Acantholimon ve Salvia türlerinin bitki ekstraktlarının hücre canlılığındaki etkisinin konsantrasyonlarla ilişkili olduğu gözlemlendi. MCF-7 hücre hattı IC50 değerleri A.kotschyi'nin 0.143 mg/ml, A.libanoticum'un 0.63 mg/ml, A.armenum'un 0,123 mg/ml, A.acerosum'un 0,107 mg/ml, S.marashica için 0,125 mg/ml ve S.caespitosa için 0,115 mg/ml olarak hesaplandı. HUVEC ve MCF-7 hücre hatları üzerindeki IC50 değerleri incelendiğinde test edilen Acantholimon ve Salvia türlerinin MCF-7 hücre hattı üzerinde sitotoksik etki gösterdiği, HUVEC hücre hattında ise bu değerlerde sitotoksik etki göstermediği saptandı.

Abstract:
The use of herbs in treatment begins in ancient times. As in all countries of the world, medicinal plants have been used by the public for centuries in our country. Since 1926, the herbicide properties of plants and important for human health have been investigated in laboratories. Scientific studies carried out in recent years are aimed at highlighting the therapeutic use of herbs. This study, which was carried out to use plants as microbial agents and to include them among the components of anti-cancer drugs, aims to create a herbal approach in the treatment of many diseases and to contribute to the literature of biological studies on Acantholimon Boiss. and Salvia L. species.
In this study; Acantholimon Boiss. and Salvia L. spp. (Acantholimon armenum var. balansae Boiss. & Huet, Acantholimon acerosum (Willd.) Boiss. var. brachystachyum Boiss., Acantholimon libanoticum Boiss. and Acantholimon kotschyii subsp. kotschyi (Jaub. Et Spach) Boiss., Salvia marashica İlçim, Celep & Doğan and Salvia caespitosa Montbret & Aucher ex Benth) Antimicrobial, Antifungal and Antibiofilm properties and Antioxidant capacities on 16 bacteria and 2 fungi were investigated within the scope of the project. Anticancer properties of plants were studied on MCF-7 (Human Breast Cancer Line) and HUVEC (human umbilical vein endothelial cells) cell lines.
When the antibacterial activity findings of methanol extracts obtained from plants were examined; Acantholimon species exhibited 12-18 mm zone diameter, Salvia species 12-16 mm zone diameter. Concentrations of 16 mg / ml - 0.5 mg / ml by the dilution method were used to determine the Minimum inhibited concentration and the Minimum bactericidal concentration. The MIC values of the plants are mostly 4 mg / ml - 2 mg / ml, and the MBC values are between 8 mg / ml - 4 mg / ml. Antifungal activity findings are remarkable in all plants and it has been observed to have very high effects especially on Candida parapsilosis.
When the antibiofilm activity findings were examined, Acantholimon species showed a tendency to reduce biofilm between 50-10%, mostly in all bacteria, mostly at concentrations of 16 mg / ml - 8 mg / ml. Salvia marashica showed antibiofilm activation in the range of 60-5% at concentrations of 16 mg / ml - 4 mg / ml. Salvia caespitosa extracts showed antibiofilm activity at a concentration of 16 mg / ml on 6 strains.
When the antioxidant activity findings were examined, it was observed that Acantholimon libanoticum plant showed 100% antioxidant activity at a concentration of 1 mg / ml, Acantholimon kotschyi, Acantholimon armenum, Acantholimon acerosum, Salvia marashica, Salvia caespitosa plants had approximately 75% antioxidant activity at 1 mg / ml. There are mostly directly proportional findings between concentrations and antioxidant activity capacity.
The effects of plant extracts on healthy and cancerous cells were compared with the used HUVEC and MCF cells, and IC50 values of the plants were calculated according to the results. It was observed that the effect of plant extracts of Acantholimon and Salvia species applied to MCF-7 cells on cell viability was related with concentrations. MCF-7 cell line IC50 values of A.kotschyi 0.143 mg / ml, A.libanoticum 0.63 mg / ml, A.armenum 0.123 mg / ml, A.acerosum 0.107 mg / ml, S.marashica 0.125 mg / ml and S. caespitosa 0.115 mg / ml. When the IC50 values on the HUVEC and MCF-7 cell lines were examined, it was determined that the Acantholimon and Salvia species tested had a cytotoxic effect on the MCF-7 cell line, but did not show any cytotoxic effect in the HUVEC cell line.