Kayseri'deki yerel asma genetik kaynaklarının toplanması, morfolojik, moleküler karakterizasyonu ve muhafazası
Collection, morphological, genetic characterization and conservation of local grapevine germplasms in Kayseri provience
Yazar: GÜLŞEN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYDIN UZUN ; PROF. DR. ALİ SABIR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bağcılık = Viticulture ; Gen kaynakları = Gene sources ; Moleküler markerler = Molecular markers

Özet:
Bu çalışma, 2017-2019 yılları arasında, Kayseri ili merkez ve ilçelerinde bulunan 23 farklı yörede, o yöreyi temsil eden bağ alanlarında ve ev bahçelerindeki tekil asmalarda yürütülmüştür. Çalışma kapsamında, farklı yörelerden olmak üzere toplam 174 adet yerel genotip belirlenmiş, bunlar arasından farklı yöresel isme sahip 54 adet genotip tespit edilmiştir. Çalışmada belirlenen genotiplerin ampelografik ve moleküler karakterizasyonu yapılmıştır. Ampelografik tanımlamalar; fenolojik, morfolojik ve pomolojik özellikler olmak üzere üç ana bölümde toplam 37 adet tanımlama kriteri incelenmiştir. Genotiplerin moleküler karakterizasyonu SSR moleküler markör tekniği ile ortaya konmuştur. Çalışmada 12 adet SSR primeri kullanılarak toplam 112 bant elde edilmiş olup bunların tamamı poliformik olarak belirlenmiştir, poliformizm oranı ise % 100 olarak bulunmuştur. En yüksek poliformik bant sayısı (18), Scu8vv nolu primer ile elde edilirken en düşük polimorfik bant sayısı (3) VMC8D3 ve VMC8E6 nolu SSR primerleriyle elde edilmiştir. Elde edilen toplam 112 bandın skorlanmasıyla oluşturulan dendograma göre, genotipler arasındaki genetik benzerlik/farklılık 0.63-1.0 arasında belirlenmiştir. Çalışma sonunda, genotipler arasında önemli farklılıklar tespit edilmiş olup Kayseri'nin farklı bölgelerini ve yerel genotip zenginliğini temsil edecek şekilde 51 genotip seçilerek Koleksiyon Bağı kurulmuştur.

Abstract:
This study a survey was carried out vineyards areas and residential gardens in 23 different regions in Kayseri province between 2017 and 2019. A total of 174 local genotypes from different regions were determined and 54 promising genotypes with different local names were further examined by performing ampelographic and molecular characterization. Ampelographic chracteristics were determined following the internationally accepted descriptors for grape. A total of 37 identification criteria were examined in three main sections, phenological, morphological and pomological features. Molecular characterization of genotypes has been conducted using SSR molecular markers. A total of 112 bands were amplified by 12 SSR primers, all of which were determined as polymorphic, and the rate of polymorphism was found to be 100%. The highest number of polymorphic bands (18) was produced by the primer Scu8vv, while the lowest number of polymorphic bands (3) was produced by SSR primers VMC8D3 and VMC8E6. An UPGMA dendrogram was created scoring the bands and the genetic similarity/difference between the genotypes was determined between 0.63-1.0. In conclution, high genetic diversity was determined in grapes of Kayseri. Similaryly, ampelographic characterization showed that Kayseri posses a rich grape germplasms consist of phenetopycally distant uniqe accessions. Further, a cor collection vineyard composing 3 replicates of 51 promosing accessions was estabilished in the Experimental Research Statition in Erciyes University.