Pediatri hemşirelerinin savunuculuk rolü ile sağlık bakımında engellilere yönelik tutumları arasındaki ilişki
The relationship between the advocacy role of pediatric nurses and their attitudes towards the disabled in health
Yazar: İREM DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN YARDIMCI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma; pediatri hemşirelerinin hasta savunuculuk rolleri ile sağlık hizmetlerinde engelli tutumları arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlamıştır. Nicel bir araştırma olarak planlanmış olup desen olarak ilişkisel desen kullanılmıştır. Araştırmanın verileri çevrimiçi (online) olarak google formlar üzerinden oluşturulan anket ile toplanmıştır. Anket Kişisel Veri Formu, Sağlık Hizmetlerinde Engelli Tutumları Ölçeği ve Hemşireler İçin Savunuculuk Ölçeği'nin yer aldığı 3 bölümden oluşmuştur.  Araştırmaya 311 pediatri hemşiresi katılmıştır. Katılımcıların çoğunluğunu 26-33 yaş arasında bulunan lisans mezunu kadınlar oluşturmuştur. Araştırmaya katılanların %50.5'i evli, %25.1'inin ailesinde veya çevresinde engelli birey bulunanlar olarak bulunmuştur. Katılımcıların %31.9'u zihinsel, %18.2'si ortopedik, %15.9'i işitme, %14.9'sı konuşma, %13.0'ı görme ve %5.3'ü ise diğer engelli türleri ile karşılaştıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcıların %65.6'sı sık sık savunuculuk rollerini uyguladığını, %69.8'i savunuculuk rolünü uygularken engellerle karşılaştığını, %28.8'i kısıtlı zaman dilimini  engel olarak belirtmiştir. Kadınların daha fazla savunuculuk rolünü üstlendiği görülmüştür. Bu cinsiyet farkı engellilere olan tutumu etkilememektedir. Pediatri hemşirelerinin yaş alması, artan mesleki deneyimi, artan eğitim durumu, çevresinde engelli bulunması, daha önce engelli bireyle karşılaşmış olmaları savunuculuk rolünü anlamlı düzeyde etkilemektedir. Bu değişkenlerin sağlık bakımında engelli tutumlarına bir etkisi görülmemiştir.
         Pediatri hemşirelerinin sağlık bakımında engellilere yönelik tutumlar ölçek puanları 30-62 arasında değişmekte ve ortalama puanları 45.81±4.77 olarak bulunmuştur. Ölçekten alınan puanlar 0-100 arasında değerlendirildiğinde araştırmadan elde ettiğimiz ölçek puan ortalamasının %61.0 düzeyinde olduğu hesaplanmıştır. Pediatri hemşirelerinin hemşireler için hasta savunuculuk ölçek puanları 114-195 aralığında değişmekte ve ortalama puanları 161.59±17.48 olarak tespit edilmiştir. Ölçekten alınan puanlar 0-100 arasında değerlendirildiğinde araştırmadan elde ettiğimiz ölçek puan ortalamasının %82.8 düzeyinde olduğu bulunmuştur. Pediatri hemşirelerinin sağlık bakımında engellilere yönelik tutumları ile hemşireler için hasta savunuculuk uyum puanları arasında r=-.127 ve p= .026 olarak hesaplanmıştır. Bu bulguya göre pediatri hemşirelerinin sağlık bakımında engellilere yönelik tutumları ve hasta savunuculuk rolleri arasında düşük düzeyde negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<.05). 


Anahtar Kelimeler: Engelli Çocuklar; Sağlık Personelinin Tutumu; Hasta Savunuculuğu; Çocuk Hemşireliği

Abstract:
Research; It aimed to determine the relationship between the patient advocacy roles of pediatric nurses and their attitudes towards disabilities in health services.
It was planned as a quantitative research and a relational design was used as the design. Data; The Personal Data Form was collected through an online survey including the Disability Attitudes in Health Services Scale and the Advocacy Scale for Nurses. 311 pediatric nurses participated in the research. 31.9% of the participants stated that they encountered mental disabilities, 18.2% orthopedic, 15.9% hearing, 14.9% speech, 13.0% visual and 5.3% other types of disabilities. 65.6% of the participants stated that they frequently practice advocacy roles, 69.8% stated that they encountered obstacles while implementing the advocacy role, and 28.8% stated that limited time frame was an obstacle. It has been observed that women take on more advocacy roles. This gender difference does not affect attitudes towards disabled people. Pediatric nurses' age, increasing professional experience, increasing education level, presence of disabled people around them, and the fact that they have encountered disabled individuals before significantly affect their advocacy role. These variables did not have any effect on attitudes towards people with disabilities in health care.
         When the scores obtained from the scale were evaluated between 0-100, it was found that the average score of the scale obtained from the research was 82.8%.
The correlation between pediatric nurses' attitudes towards disabled people in health care and patient advocacy compliance scores for nurses was calculated as r = -.127 and p = .026. According to this finding, it was determined that there was a low-level negative relationship between pediatric nurses' attitudes towards disabled people in health care and their patient advocacy roles (p <.05). 

Keywords: Disabled Children; Attitude of Health Personnel; Patient Advocacy; Pediatric Nursing