Kültürün dijitalleşme süreci ve siber uzamda halk anlatılarının dönüşümü: YouTube örneği
Digitalization process of culture and transformation of folk narratives in cyberspace: YouTube case
Yazar: ÜMİT OĞUR
Danışman: DOÇ. DR. METİN EREN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kültür, özellikle halkbilim ve sosyal antropoloji disiplinleri için üretim, dönüşüm ve aktarım süreçleriyle her zaman önemli bir çalışma alanı olmuştur. İnsanlık tarihi boyunca yaşanan teknolojik gelişmeler kültürün bağlamını değiştirmiştir. Bunun yanında günümüzde iletişim teknolojileri sosyal hayatı büyük oranda dönüştürmüştür. Fakat bağlamı ne olursa olsun ortak kabule dayalı kültürel yaratımlar her dönemde varlığını sürdürmektedir.  
Dijital çağ olarak adlandırılan dönemde kültürel üretimler ve folklor yaratımları internet ortamında kendisini göstermektedir. Bu üretimlerden biri de halk anlatılarıdır. Halk bilimsel açıdan bakıldığında siber uzamda anlatının dikkate değer üretimleri görülmektedir. Bu sahadaki anlatıların toplum tarafından benimsendikleri düşünüldüğünde incelenecek verilerin somut olmayan kültürel miras anlamında da değerli olduğu anlaşılacaktır. Nitekim UNESCO, kültürel mirasın statik olarak saklanmasını değil süreçteki dinamizminin ortaya çıkarılmasını ve farklı yönlerden canlandırılıp sürdürülebilir yapısının geliştirilmesini önermektedir. Bu anlamda çalışma, geleneksel Türk halk anlatılarının bahsedilen dijital kültür ortamındaki varlıklarına odaklanmaktadır. 
Problem, yöntem, sınır ve literatür hakkında bilgilerin sunulduğu giriş bölümüyle başlayan çalışma, üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde dijital kültür kavramı tüm alt değişkenleriyle açıklanmaya ve dijitalleşme süreci kavramsal bir zemine oturtulmaya çalışılmıştır. Bu bölümde endüstri- kültür ilişkisi, yazı öncesi ve sonrası kültür dönemleri ve folklorun dijitalleşme aşamaları önemli teknolojik gelişmeler ışığında tartışılmıştır. İkinci bölümde anlatı; bilimsel yorum olarak anlatıbilim, Türk sözlü geleneği ve onun dijitalleşme bağlantılarını içeren katmanlarıyla birlikte ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise YouTube platformuna yüklenen halk anlatıları; temsil, yeniden üretim ve dönüşüm örnekleriyle analiz edilmiştir. 
Araştırma süresince YouTube sitesinde paylaşılan videoların konuyla ilgili olanları gözlemlenmiştir. Örnek videoların seçiminde, genele uygulanabilirlik, etkileşim oranları, anlatıcı performansı gibi ölçütler kullanılmıştır. Seçilen videolar; anlatıcı, dinleyici ve zaman-mekân kavramları yönünden ayrıntılı olarak tahlil edilerek dijitalleşme teorileriyle yorumlanmıştır.

Abstract:
Culture has always been an important field of study with its production, transformation and transfer processes, especially for the disciplines of folklore and social anthropology. Technological developments throughout human history have changed the context of culture. In addition, communication technologies have transformed social life to a great extent. However, whatever the context, cultural creations based on common acceptance continue to exist in every period. 
In the period called digital age, cultural productions and folklore creations show themselves on the internet. One of these productions is folk narratives. From the folklore point of view, remarkable productions of the narrative are seen in cyberspace. Considering that the narratives in this field are adopted by the society, it will be understood that the data to be analyzed is also valuable in terms of intangible cultural heritage. As a matter of fact, UNESCO proposes not to keep the cultural heritage statically, but to reveal the dynamism of the process and to revive it from different aspects and develop its sustainable structure. In this sense, the study focuses on the existence of traditional Turkish folk narratives in the mentioned digital culture environment. 
The study, which starts with the introduction, in which information about the problem, method, limit and literature is presented, consists of 3 main parts. In the first part, the concept of digital culture will be explained with all its sub-variables and the digitalization process will be tried to be placed on a conceptual basis. In this section, the relationship between industry and culture, pre- and post-writing cultural periods and the digitalization stages of folklore are discussed in the light of important technological developments. Narration in the second part; As its scientific interpretation, narratology is discussed together with the Turkish oral tradition and its layers containing digitalization connections. In the third part, folk narratives uploaded to the YouTube platform; It is analyzed with examples of representation, reproduction and transformation. 
During the research, the videos shared on the YouTube site were observed. In the selection of the sample videos, criteria such as applicability to a certain generalization, interaction rates, and distinctive narrator performance were used. Selected videos; It has been analyzed in detail terms in narrator, listener and place and tried to be interpreted with digitalization theories.