İlkokul sosyal bilgiler dersinde yaratıcı drama yöntemi ile çevre okuryazarlığı becerisinin kazandırılması: bir karma yöntem araştırması
The acquisition of environmental literacy skills with the creative drama method in the primary school social studies course: a mixed method research
Yazar: EMİNE BEYZA BERCİ
Danışman: PROF. DR. SONER ALADAĞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Yaratıcı drama = Creative drama ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Günümüzde çevre sorunları, geçmişe kıyasla giderek artarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanoğlu, bilinçli veya bilinçsiz olarak yaşadığı çevreye zarar vermekte, bu da çevresel problemlerin her geçen gün daha da büyümesine neden olmaktadır. Çevre bilincinin küçük yaşlardan itibaren kazandırılması amacıyla, birçok ülkenin müfredatında çevre eğitimi yer almaktadır. Ülkemizde de Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda, öğrencilerin çevreye yönelik farkındalık kazanmasını amaçlayan 27 beceri arasında "çevre okuryazarlığı becerisi" de bulunmaktadır. Bu becerinin kazandırılmasında, öğrenilen bilgilerin davranışa dönüşmesi beklenmektedir. Çevre okuryazarlığı becerisinin geliştirilmesinde yaratıcı drama yöntemi, öğrencilerin aktif katılımını teşvik ederek, bilgiyi deneyim yoluyla kalıcı hale getirmekte etkili bir araçtır. Bu yöntem, öğrenci merkezli bir öğrenme ortamı sunarak, konunun kalıcı olarak öğrenilmesini sağlar. Bu araştırmada, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı kapsamında yer alan çevre okuryazarlığı becerisini kazanmalarında yaratıcı drama yönteminin etkisi incelenmektedir. Amaç, öğrencilerin bu beceriyi ne derece benimsediklerini ve uygulamaya dönüştürdüklerini belirlemektir. Bu amaca ulaşabilmek adına araştırmanın yöntemi karma yöntem araştırma desenlerinden yakınsayan paralel desen olarak tasarlanmıştır. Araştırma nicel boyutta yarı deneysel desen; nitel boyutta ise durum çalışması deseni ile tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılı Muğla ili Menteşe ilçesinde bulunan bir devlet okulundaki ilkokul dördüncü sınıfta öğrenim gören toplam 49 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde öğrencilerin "Çevre okuryazarlığı" becerilerini belirlemek amacıyla nicel veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "İlkokul Çevre Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Çevre Okuryazarlığı Başarı Testi" nitel veri toplama araçları olarak da öğrenci görüşme formları, uygulama sürecinde tutulan gözlem notları ve uygulamadaki süreç çıktıları kullanılmıştır. Toplanan nicel verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılarak bağımlı gruplar t-testi, ancova ve bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniğiyle tümevarım yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Gruplardaki öğrencilerin ilkokul çevre okuryazarlığı ölçeğinden ve çevre okuryazarlığı başarı testinden elde edilen verilerin analizi sonucunda, deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Araştırmanın sonuçlarına göre, yaratıcı drama yönteminin kullanıldığı deney grubundaki öğrencilerin çevreye yönelik bilgi düzeylerinde ve davranışlarında olumlu değişiklikler meydana gelmiştir. Bu değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı düzeydedir. Deney grubu ile yapılan görüşmeler, gözlem ve süreç çıktılarındaki sonuçlarda araştırmanın nicel boyutunda elde edilen sonuçları destekler niteliktedir.  Başka bir deyişle, yaratıcı drama yöntemiyle eğitim gören öğrencilerin, geleneksel öğretim yöntemleriyle eğitim alan kontrol grubu öğrencilerinden daha başarılı oldukları tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Beceri öğretimi, Çevre Okuryazarlığı, Yaratıcı drama.

Abstract:
Today, environmental problems are increasing compared to the past. Human beings, consciously or unconsciously, damage the environment they live in, which causes environmental problems to grow day by day. To raise environmental awareness from an early age, environmental education is included in the curriculum of many countries. In Turkey, the Social Studies Curriculum includes "environmental literacy skill" among the 27 skills aimed at raising students' awareness of the environment. In the acquisition of this skill, it is expected that the information learned will turn into behavior. In the development of environmental literacy skills, creative drama method is an effective tool to make knowledge permanent through experience by encouraging active participation of students. This method provides a student-centered learning environment and ensures permanent learning of the subject. In this study, the effect of creative drama method on primary school 4th grade students' acquisition of environmental literacy skills within the scope of the Social Studies Curriculum is examined. The aim is to determine the extent to which students adopt this skill and transform it into practice. To achieve this aim, the method of the research was designed as a convergent parallel design as one of the mixed method research designs. The research was designed with a quasi-experimental design in the quantitative dimension and a case study design in the qualitative dimension. The study group of the research consists of a total of 49 students studying in the fourth grade of primary school in a public school in Menteşe district of Muğla province of Türkiye in 2023-2024 academic year. In the data collection process, the "Primary School Environmental Literacy Scale" and "Environmental Literacy Achievement Test" developed by the researcher were used as quantitative data collection tools to determine the "Environmental Literacy" skills of the students, and student interview forms, observation notes kept during the implementation process and process outputs in the implementation were used as qualitative data collection tools. In the analysis of the quantitative data collected, dependent t-test, ANCOVA and independent t-test were used using SPSS package program. Qualitative data were analyzed using content analysis technique and inductive approach. As a result of the analysis of the data obtained from the primary school environmental literacy scale and environmental literacy achievement test of the students in the groups, it was seen that there was a significant difference between the experimental and control groups. According to the results of the study, positive changes occurred in the environmental knowledge and behaviors of the students in the experimental group in which creative drama method was used. These changes were statistically significant. The results of the interviews, observations and process outputs with the experimental group support the results obtained in the quantitative dimension of the research.  In other words, it was determined that the students who were trained with creative drama method were more successful than the control group students who were trained with traditional teaching methods.

KEYWORDS: Creative drama, Environmental literacy, Skill teaching.