Üniversite öğrencilerinin çevrimiçi teknolojilere yönelik özyeterlik algılarının demografik değişkenler açısından incelenmesi
Investigating self efficacy beliefs of university students in terms of demographic variables
Yazar: GÜLSER UZUNÖZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERSOY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yükseköğretimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Yükseköğretimin Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, uzaktan eğitimle öğrenim görmekte olan üniversite öğrencilerinin çevrimiçi teknolojilere yönelik özyeterlik algılarının demografik değişkenler açısından üniversiteler arasında farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesidir. 
	Yöntem: Nicel araştırma yaklaşımıyla ve betimsel bir kimlikte gerçekleştirilen bu araştırma bir tarama modeli biçiminde yürütülmüştür. Araştırmanın amacı ve araştırma soruları doğrultusunda, tarama modeli bünyesinde ele alınacak alt model olarak ise ilişkisel tarama modeli belirlenmiştir. Araştırmanın verileri Anadolu Üniversitesi ve Dicle Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 2389 katılımcıdan çevrimiçi olarak gönderilen Demografik Bilgi Formu ve Çevrimiçi Teknolojilere Yönelik Öz Yeterlik Algısı Ölçeği (ÇTYÖ) yoluyla toplanmıştır. Ölçeğin bu araştırma kapsamında tespit edilen iç tutarlılık katsayısı .97'dir. Ayrıca gerçekleştirilen AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi)'nde varyans açıklayıcılığı % 62.12 bulunmuştur. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen istatiksel çözümlemeler parametrik test koşullarının sağlanmasıyla t-testi ve ANOVA olarak uygulanmıştır. 
	Bulgular: Araştırmada çevrimiçi teknolojilere yönelik özyeterlik puanlarının genel olarak yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Özyeterlik bağlamında ortalama puanların öğrenim görülen alan değişkeninde tüm örneklem üzerinde yapılan incelemede sayısal içeriği daha fazla olan programlarda öğrenim gören öğrencilerin lehine, uzaktan eğitimle ilişkili önceden kurs alıp almama değişkenine göre önceden kurs alanların lehine, üniversite türü değişkenine göre Anadolu Üniversitesi lehine, cinsiyet değişkeninde erkek katılımcılar lehine ve çalışma durumu değişkeninde çalışan katılımcıların lehine anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Öte yandan medeni durum değişkenine göre bekar katılımcıların özyeterlik puan ortalaması daha yüksek olmakla birlikte, istatiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmamıştır. Her iki üniversite için karşılaştırmalı olarak yapılan analizlerde öğrenim görülen programlar değişkeni bazında yapılan incelemede üniversiteler özelinde yapılan ANOVA testleri sonucunda üniversiteler arasında farklı bulgular ortaya çıkmıştır. Benzer şekilde bağımsız değişkenlerin toplam varyansa etki derecelerinde farklı bulgular orta çıkmıştır. 
	Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda uzaktan eğitimle önceden kurs alıp almama, cinsiyet, çalışma durumu, öğrenim görülen program ve üniversite türü değişkenleri bazında özyeterlik puanlarının istatiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Buna ek olarak cinsiyet, çalışma durumu ve genelgeçer değişkenlerden nispeten farklı olan uzaktan eğitimle önceden kurs alıp almama değişkenlerinin toplam etki büyüklüğünün yüzde 84 olarak çıkması bu üç değişkenin özyeterlik algısının açıklanmasında tahmin edilenden daha yüksek bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Söz konusu üç değişkenin yüksek varyans açıklayıcılığına sahip olmasının belirlenmiş olması, genel itibarıyla bu değişkenlerin özyeterlikle ilgili araştırmalarda önde gelen ve önemli araştırma değişkenleri olduklarının ortaya konmasını sağlamıştır. 
	Cinsiyet değişkenine göre yapılan incelemede erkeklerin lehine istatiksel olarak anlamlı bulunması cinsiyet değişkeninin öneminin süregelmekte olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Bu kapsamda araştırmacılara yönelik olarak, söz konusu önde gelen üç değişkenin yanı sıra anlamlı farklılık bulgusu içermeyen değişken bazında da konuyu daha derinlemesine ele almak amacıyla nitel araştırma desenlerinin kullanılması önerilmektedir. Önceden kurs alıp almama durumu değişkenine göre yapılan inceleme sonucunda söz konusu değişkenin geçmiş deneyimleri içerdiği göz önünde bulundurularak, özyeterlik bağlamında önemli derecede yararlı olabileceği değerlendirilmektedir. Yükseköğretim yöneticileri ve uygulayıcılarına yönelik olarak, kurum yöneticilerinin farklı programlardaki özyeterlik farklılıklarına odaklanarak, çevrimiçi teknolojilere yönelik özyeterlik farkındalığını artıracak etkinlikler düzenlemeleri önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate whether university students' self-efficacy perceptions toward online technologies differ between universities based on demographic variables.
Method: This research, conducted with a quantitative approach and a descriptive identity, was executed in the form of a survey model. In accordance with the purpose and research questions of the study, a relational survey model was chosen as a sub-model within the survey model. The data were collected from 2,389 participants studying at Anadolu University and Dicle University through an online Demographic Information Form and the Online Technology Self-Efficacy Scale (OTSES). The internal consistency coefficient of the scale identified in this study is .97. Additionally, Exploratory Factor Analysis (EFA) revealed a variance explanation of 62.12%. Statistical analyses were performed using t-tests and ANOVA, provided that the conditions for parametric tests were met.
Findings: The study found that self-efficacy scores related to online technologies were generally high. In the context of self-efficacy, average scores varied significantly across several factors: students enrolled in programs with more numerical content had higher scores, those who had previously taken courses related to distance education had higher scores compared to those who had not, students at Anadolu University scored higher compared to those at other universities, male participants scored higher than female participants, and employed participants had higher scores compared to those who were not working. On the other hand, although single participants had higher self-efficacy scores on average, no statistically significant difference was found regarding marital status. Comparative analyses conducted for both universities revealed different results based on the programs studied. Specifically, ANOVA tests conducted for each university resulted in varying findings between institutions. Similarly, different results emerged in terms of the impact levels of independent variables on total variance.
		Conclusion and Recommendations: The study concluded that self-efficacy scores displayed statistically significant differences based on prior online course enrollment, gender, employment status, field of study, and type of university. Moreover, the high explanatory power (84%) of the variables related to gender, employment status, and prior online course enrollment indicates that these variables play a substantial role in explaining self-efficacy perceptions. This underscores their importance in self-efficacy research. The statistically significant finding favoring male participants suggests that the gender variable remains important. Therefore, it is recommended that researchers utilize qualitative research designs to further explore both the prominent variables and those that did not show significant differences. Considering that prior online course enrollment involves past experiences, it is deemed highly valuable for understanding self-efficacy. For higher education administrators and practitioners, it is advisable to organize activities aimed at increasing awareness of self-efficacy related to online technologies, with a focus on the differences across various programs.