Sosyal epistemik yapılarda enformasyon: Sosyal ağlarda Suriyeli mültecilere yönelik paylaşımların incelenmesi
Information in social epistemic structures: An analysis of conversations about Syrian refugees on social networks
Yazar: MERT SEVEN
Danışman: PROF. DR. MİNE YENİÇERİ ALEMDAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / İletişim Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Gündelik hayatta bireylerin karşılaştığı ve tükettiği bilgilerin çoğu başkalarından gelir. Başkalarının tanıklıkları üzerinden öğrenme ve tutum geliştirme, tanıklık epistemolojisini birey ve bilgi ilişkisinde önemli bir yere konumlandırır. Birey hem başkalarının tanıklıklarıyla iletişim eylemini gerçekleştirirken hem de bu eylemin kendisine dair pozisyon alır. Günümüzde sosyal medya ile artan yoğun bilgi alışverişi bu iletişim eyleminin gerçekleştiği platforma güven, ifadenin doğruluğu, sosyal ağdaki kişilere güven konularını gündeme getirir. Bireyin bu eylemde pasif bir alıcı olmaması aynı zamanda da fail olması durumunu niteleyen tanıklık epistemolojisi, bu alışveriş sırasında dinleyenin bilişsel süreçleri üzerine de düşünmeye teşvik eder. Klasik bireyci epistemolojik yaklaşımdan farklı olarak sosyal epistemoloji yaklaşımı altında çalışılan sosyal epistemoloji bilme eylemine bir toplumsallık kazandırır. 
Toplumsal olan bu bilgi eylemi, 2011 yılında başlayan Suriyeli mülteci akını ile verilen toplumsal değişim sinyallerinin yarattığı belirsizlik ortamında sosyal medyada çeşitli yanlış bilgi tipolojisine bürünerek yanıltıcı ve aldatıcı tarafını göstermiştir. Mezenformasyon ve sahte haber gibi yanlış bilgi kategorileri bireyin bilgi-yoğun sosyal medyadaki bilgi alışverişleri önünde bir engel teşkil eder. Sosyal medyada dinleyici pozisyonundaki bireyin bir diğer sorunu da yanlılıklar, tercihler ve önyargılar gibi nedenlerle oluşan yankı odaları, filtre baloncuları gibi epistemik yapılar içinde bilgilerinin şekillenmesi, dönüşmesi ya da güçlenmesiydi. Bu durum Suriyeli mültecilere yönelik yayılan mezenformasyon tipolojisinin yaygınlığına dair fikir vermektedir. Toplumsal dönüşüm içinde tanıklıklar aracılığıyla Suriyeli mültecilere dair edinilen bilgiler ve mezenformasyonun yayılmasına müsait sosyal medya ortamları 'sağlıklı' bilgi alışverişlerindeki davranışları etkilemektedir. 
Bu bakımdan, bireyin belirsizliğe karşı tutumu ve tanıklıklara karşı tutumunu Suriyeli mülteciler bağlamından çalışan bu tezde niceliksel bir araştırma yapılmış ve kolayda örnekleme yöntemi uygun bulunmuştur. 100 pilot, 508 ana katılımcı olmak üzere 608 kişiye sosyal medya platformları üzerinden dağıtılmış olan anket çalışması uygulanmıştır. Tanıklığa karşı tutum, belirsizliğe karşı tutum ve demografik bilgilerin alındığı anket çalışması ile tanıklıkla oluşan iletişim eylemlerinin farklı boyutlarına ışık tutulmuştur. Bireyi, Suriyeli mültecilerle ilgili yayılan yanlış bilgiler konusunda, sosyal ilişkiler içerisindeki bilme eylemini gerçekleştiren bir fail olarak konumlandıran tanıklık epistemolojisini tezin bel kemiği olarak yerleştirerek, mezenformasyon ve göç iletişimi konularına hem teorik hem de pratik katkılar sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract:
Most of the knowledge that individuals encounter and consume in everyday life comes from others. Learning and developing attitudes through the testimonies of others positions the epistemology of testimony in an important place in the relationship between the individual and knowledge. The individual both performs the act of communication through the testimonies of others and takes a position on this act itself. Today, the increasing intensive exchange of information through social media brings up the issues of trust in the platform where this act of communication takes place, the accuracy of the testimony, and trust in the people in the social network. The epistemology of testimony, which characterizes the individual as not only a passive recipient but also an agent in this act, encourages us to reflect on the cognitive processes of the listener during this exchange. Unlike the classical individualist epistemological approach, epistemology of testimony, which is studied under the social epistemology approach, gives a sociality to the act of knowing. 
This social act of knowledge has shown its misleading and deceptive side by taking on various typologies of misinformation on social media in the environment of uncertainty created by the signals of social change given by the Syrian refugee influx that started in 2011. False information categories such as misinformation and fake news constitute an obstacle to the individual's information exchanges in information-intensive social media. Another problem of the individual in the position of a listener on social media is that their knowledge is shaped, transformed or reinforced within epistemic structures such as echo chambers, filter bubblers, etc. that are formed due to biases, preferences and prejudices. This gives an idea of the prevalence of the typology of misinformation spread against Syrian refugees. The information about Syrian refugees acquired through testimonies in the course of social transformation and social media environments conducive to the dissemination of misinformation affect behaviors in 'healthy' information exchanges. 
In this respect, this thesis, which studies the individual's attitude towards uncertainty and the attitude towards testimonies in the context of Syrian refugees, a quantitative research was conducted and a convenience sampling method was found appropriate. A questionnaire was distributed through social media platforms and 608 respondents participated. The questionnaire study, which collected attitudes towards testimonies, attitudes towards uncertainty and demographic information, shed light on different dimensions of the communication acts that occur through testimonies. By placing the epistemology of testimony as the backbone of the thesis, which positions the individual as an agent who performs the act of knowing in social relations regarding the misinformation spread about Syrian refugees, it is aimed to make both theoretical and practical contributions to the issues of misinformation and migration communication.