Işıklı kavşaklarda sola dönüşlerde sürücülerin kurallara uymamaları ile trafik işaretlemeleri ve kavşak geometrisi arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Relationship between disobeying the rules during left turning and traffic markings at signalized intersections
Yazar: PINAR AKSOY
Danışman: PROF. DR. KEMAL SELÇUK ÖĞÜT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Işıklı kavşaklarda trafik kurallarına uymama denince akla ilk gelen kırmızı ışıkta geçme olsa da, güvenlik ve işletim sorunlarına yol açan diğer bir davranış, sürücülerin trafik ışığından önce durmaları gereken noktada durmamalarıdır. Sürücülerin dur çizgisini geçmeleri ve kuyrukta beklemek yerine en öndeki taşıtın yanına gelmeleri, kavşakta diğer taşıtların ve yayaların hareketini kısıtlayabilir. Bu çalışmada sola dönüş şeritlerinde, sürücülerin kurallara uymamaları ile trafik işaretlemeleri ve kavşak geometrisi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İstanbul'da, Anadolu ve Avrupa Yakası'nda sola dönüş şeridi olan toplam 63 kavşaktan veri toplanmıştır. Sahada sürücülerin dur çizgisini geçip geçmedikleri ve yan şeritten başka bir taşıtın gelip gelmediği gözlenmiş, her kavşakta en az 50 gözlem alınana kadar beklenmiştir. Kurala uymama ile ilişkileri incelenecek olan uzunluklar sahada ölçülmüş, ikinci trafik ışığının varlığı, yoldaki şerit sayısı bilgileri toplanmıştır.
Kurala uymama durumu, "dur çizgisine uymama" ve yan şeritten başka bir taşıtın geldiği durumları ifade eden "şeride uymama" olarak iki ayrı başlık altında incelenmiştir. Her kavşak için iki ayrı kurala uymama oranı hesaplanmıştır. Bu davranışlar ile ilişkilendirilecek 11 değişken belirlenmiştir. Bu değişkenler dur çizgisi ile orta ayırıcı burun ucu arası uzaklık, dur çizgisi ile trafik ışığı arası uzaklık, sola dönüş şerit genişliği, bitişik doğru giden şerit genişliği, orta ayırıcı genişliği, orta ayırıcı açıklığı, orta ayırıcı burun genişliği, trafik ışık ünitesinin yerden yüksekliği, aynı yönde şerit sayısı, ikinci ışığın varlığı ve karşılıklı sola dönüş şeridi olup olmamasıdır. Sahadan elde edilen veriler ile, her bir değişken ile kurala uymama oranları arasındaki ilişkiyi gösteren grafikler oluşturulmuş ve korelasyon matrisleri ile en yüksek ilişkili değişkenler belirlenmiştir. Regresyon çözümlemesi yöntemi ile, kurala uymama oranları ile en yüksek ilişkili değişkenler kullanılarak model öngörüleri yapılmıştır.
Çalışmanın sonucunda, sürücülerin dur çizgisini geçmesinde en etkili değişkenler dur çizgisi ile trafik ışığı arası uzaklık, dur çizgisi ile orta ayırıcı burun ucu arası uzaklık, sola dönüş şerit genişliği, ikinci ışığın varlığı, orta ayırıcı açıklığı, trafik ışık ünitesinin yerden yüksekliği olarak belirlenmiştir. Dur çizgisine uymama oranı modelinde belirlilik katsayısı (R2) değeri 0,29 bulunmuştur. Şeride uymama oranı modelinde ise bu değer 0,56'dır. Yan şeritten başka bir taşıtın gelme olasılığını artıran değişkenler olarak orta ayırıcı burun genişliği, aynı yönde şerit sayısı ve bitişik doğru giden şerit genişliği bulunmuştur.

Abstract:
It is important for the general safety of highway traffic that motorized-nonmotorized vehicles and pedestrians move together harmoniously. Traffic users have to obey the traffic rules for safety of life and property. Especially drivers are more responsible than pedestrians and bicycle riders who are more vulnarable. Intersections are hazardous zones having multiple conflict points so that results of violation of rules may be more severe. Left turns at intersections are risky movements since left turns conflict with all movements at intersections. Thus, it is substantial to investigate the left turn movements at intersections. Drivers' behaviours are affected by intersection geometry and intersection signing and marking. Wrong designs may result in increase in disobeying rules. There are many studies about left turns at intersections searching for an answer of how to improve intersection safety and capacity. Implementing the plans and projects properly is as important as correct design. 
Even though red light violation is the first thing come to minds when disobeying the traffic rules at intersections is the subject, another behaviour causing safety and operational problems is not stopping at the right point before traffic light. Drivers who pass the stop line and use the through lane instead of auxiliary lane to bypass the queue may restrict the movements of other vehicles and pedestrians. In this study, the relationship between the disobeying the rules during left turning and traffic markings were investigated. For this purpose, data were collected from total of 63 intersections with left turn lane from both Europe and Anatolian Side of Istanbul between February 17 and March 31 2019. It was observed at site that if drivers pass the stop line and if there is another vehicle coming from the next lane to turn left until at least 50 observations were obtained. The violations were classified into four categories: 1.Front wheels of vehicles pass the stop line, 2.Rear wheels of vehicles pass the stop line, 3.Another vehicle comes from the adjacent through lane and stop next to waiting vehicle, 4.Another vehicle comes from adjacent through lane and stop in front of waiting vehicle. If there is a heavy vehicle or a motorcycle in front of the queue, this cycle were excluded. The lengths which are related to disobeying traffic rules were measured with wheel distance meter and the information about the presence of second traffic light, the number of lanes were gathered. Observations were made on both weekends and weekdays without considering peak hours.
Disobeying the rules were investigated under two conditions: a.Disobeying the stop line and b.Disobeying the lane (when there is another vehicle coming from adjacent through lane). Two different disobeying the rule ratios were calculated for every intersection. These ratios show the prevalence of that disobeying rule at that intersection. Disobeying the stop line ratio is the sum of category 1 and category 2 explained above while disobeying the lane ratio is the sum of category 3 and category 4. 11 variables were determined to use for investigation of relationship with disobeying ratios. These variables are the distance between stop line and median nose end, the distance between stop line and traffic light, the left turn lane width, the adjacent through lane width, the width of median, the median opening length, the width of median nose, the height of traffic light from ground, the number of lanes, the presence of second traffic light and the situation of opposing left turn lanes. Diagrams showing the relations of all 11 variables with disobeying the rules ratios were generated using the data obtained from the site. The variables which have the highest relationship with disobeying the rule ratios were determined by correlation analysis. After that, model predictions were made with regression analysis using the most related variables. 
At the end of this study, the most influent variables affectting drivers' passing the stop line behaviour were found as the distance between the stop line and the traffic light, the distance between the stop line and median end point, the left turn lane width, the presence of second traffic light, the median opening length and the height of traffic light from the ground. The coefficient of determination (R2) value of disobeying the stop line model is 0.29 while it is 0.56 for disobeying the lane model. The variables increasing the possibility of another vehicle coming from adjacent lane are the median nose width, the number of lanes and the width of adjacent through lane. 
The common variables affecting both disobeying rules are seemed as the left turn lane width and the presence of second traffic light. When the width of left turn lane increases and there is a second traffic light, the disobeying stop line and the disobeying lane ratios increase, similarly. 
Lastly, in consideration of results, it can be said that there are other factors than traffic markings which affect the drivers' behaviours. Drivers' characteristics may be a powerful variable that increase the disobeying the rules ratios at intersections.