Akdeniz sualtı kültür mirası araştırmalarında insansız sualtı araçlarının kullanımı ve avantajlarının-dezavantajlarının incelenmesi
Investigation of the usage, advantages and disvantages of unmanned underwater vehicles in Mediterranean underwater cultural heritage research
Yazar: FATİH ALBAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHSİN GÖKHAN GÜNAY
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Arkeolojik miras = Archaeological heritage ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Su altı = Underwater ; Su altı arkeolojisi = Underwater archeology ; Su altı kazıları = Underwater excavations ; Su altı çalışmaları = Underwater surveys ; İnsansız su altı aracı = Remotely operated vehicle

Özet:
Sualtı arkeolojisi, çeşitli sebeplerden ötürü ömrü tamamlanmış olan batık gemiler, batık yerleşimler ve diğer batık alanları araştıran bir bilim dalıdır. Dünyanın dörtte üçünü denizlerin ve okyanusların oluşturduğu herkes tarafından bilinmektedir fakat yine de deniz ve okyanuslar insanlar tarafından kara ve atmosfer kadar ilgi görmemektedir. Okyanus derinlikleri halen tam olarak keşfedilmemiş, bu derinliklerde yaşayan farklı organizmalar maden kaynakları ve sualtı kültür miraslarımız konusunda yeterli bilgiye ulaşılamamıştır. Sualtı araçları ulaşılması zor derinliklerin araştırılmasında, maden keşiflerinde ve arkeolojik çalışmalarda önemli görevler almaktadırlar. Bu süreçte edinilen deneyimler; haberleşme güçlükleri ve derin suların insan sağlığına olumsuz etkileri bu keşif araçlarının özellikle insan gerektiren araştırmalarda kullanımının daha güvenli ve verimli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu tez çalışmasında, insansız sualtı araçlarının sualtı kültür mirası araştırmaları ve kazılarında kullanılırken gözlemlemiş olduğumuz avantajlardan ve dezavantajlardan bahsedilmiştir.
Bu tez çalışmasının birinci bölümünde sualtı arkeolojisinin tarihçesi, geçmişte yapılan bazı çalışmalar ve araştırma yöntemlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümünde; sualtı kültür mirası ile ilgili yasal düzenlemeler genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü Bölümünde; genel olarak insansız sualtı araçları ve kısımlarından bahsedilmiştir. Dördüncü ve son bölümünde ise insansız sualtı araçlarının sualtı arkeolojisi çalışmalarındaki avantajları ve dezavantajlarına yer verilmiştir.

Abstract:
Underwater archeology is a science that studies sunken ships, sunken settlements and other sunken areas that have expired due to various reasons. It is known by everyone that three-quarters of the world is composed of seas and oceans, but still, seas and oceans are not as interested as land and atmosphere by people. The ocean depths are still not fully explored, and sufficient information has not been reached about the different organisms living in these depths, mineral resources and our underwater cultural heritage. Underwater vehicles play an important role in researching hard-to-reach depths, mining explorations and archaeological studies. Experiences gained in this process; Communication difficulties and the negative effects of deep waters on human health have revealed that the use of these reconnaissance tools is safer and more efficient, especially in research that requires humans. İn this thesis, the advantages and disadvantages that we have observed when using unmanned underwater vehicles in underwater cultural heritage research and excavation are mentioned.
In the first part of this thesis, the history of underwater archeology, some previous studies and research methods are mentioned. In the second part; General information on legal regulations related to underwater cultural heritage is given. In the Third Part; In general, unmanned underwater vehicles and their parts are mentioned. In the fourth and last part, the advantages and disadvantages of unmanned underwater vehicles in underwater archeology studies are given.