Tarihi yapıların yeniden kullanımı ve işlevlendirilmesinin mekansal algıya etkisi, Gaziantep örneği
The effect of restoration and functioning of historical buildings on spatial perception, example of Gaziantep
Yazar: İPEK OZAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA GÜRBÜZ YILDIRIM ; PROF. DR. MUSTAFA ÖZAKÇA
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mekan kullanıcıyla algı yoluyla iletişime geçmekte ve sürekli etkileşim içindedir. Biri veya her ikisi de zaman içinde değişim gösterebilmektedir. Tarihi yapılar da zamanla beraber işlev geçersizliği veya yetersizliği gibi çeşitli nedenlerle kullanılmamaya başlar. Bu durumda yapılara özgün karakterini koruyarak yeni işlev verilmelidir. Tez çalışmasında, yeni işlev verilen tarihi yapılarda kullanıcının mekanlarla kavramsal, fiziksel, psikolojik ve algısal boyutta ne şekilde iletişim kurduğu araştırılmış, mekanların yeni işleviyle mekânsal algıyı nasıl etkilediği tartışılmıştır.
Mekânsal algıyı oluşturan etkenler, çalışma alanı olarak belirlenen işlev dönüşümü yapılmış Gaziantep'teki iki han yapısı olan "Bayazhan" ve "Hışvahan" üzerinden incelenmiştir. Yapıldığı dönem ticaret ve konaklama amaçlı kullanılan bu yapılar yeni işlevinde çeşitli fonksiyonları içeren kullanımlara dönüştürülmüştür. Verilen aynı işlevler farklı veya benzer mekân özellikleri üzerinden fotoğraflarla desteklenerek kişisel gözlemlerle karşılaştırmalı olarak iki yapı için incelenmiştir. Bununla beraber mekânsal algıyı çeşitli kullanıcılar için belirlemeye yönelik anket çalışması yapılarak farklı iki yöntemle bulgular analiz edilmiştir. Gözlemler ve anket sonucunda yeni işlevle kullanılan bu iki tarihi yapı için mekansal algıyı etkileyen olumlu ve olumsuz yönler tartışılmış, yapılabilecek geliştirmeler konusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The space communicates with the user through perception and is in constant interaction. Either or both can change in course of time. Over time, historical buildings are not used for various reasons such as functional invalidity or insufficiency. 
In this case, the buildings should be given a new function while preserving their original character. In the thesis study, how the user communicates with the spaces conceptually, physically, psychologically and perceptually in the refunctioned historical buildings was investigated, and how the spaces affect the spatial perception with their new function was discussed. 
The factors determining the spatial perception have been studied over the two inns in Gaziantep, "Bayazhan" and "Hışvahan", which have been transformed with a new function. These buildings, which were used for commercial and accommodation purposes in the period they were built, have been transformed into uses that include various functions in their new function. The same functions given for both buildings were analyzed by comparing them with personal observations made by supporting with photographs through different or similar spatial features. In addition, a survey was conducted to determine the spatial perception for various users, and the findings were analyzed using two different methods. As a result of the observations and the survey, the positive and negative aspects affecting the spatial perception for these two historical buildings, which are used with the new function, were discussed and suggestions were made on the improvements that could be made.