Katılım finans için bir fintek uygulaması: Kitlesel fonlama iş modeli önerisi
A fintech application for participation finance: Crowdfunding business model proposal
Yazar: OGÜN BAYKUŞ
Danışman: PROF. DR. HAYDAR AKYAZI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Zekât, sadaka ve karz-ı hasen İslam'ın infak ruhundan doğan ve katılım finans sisteminin sosyal yardımlaşma ve dayanışma, kardeşlik ruhu ve servetin adil dağılımı gibi ilkelerini yansıtan en önemli kurumlarıdır. Katılım finans, birçok alanda başarılı girişimler yapmış; ancak zekât, sadaka ve karz-ı hasen katılım finans sistemi içinde diğer finansman araçları kadar uygulama alanı bulamamıştır. Bu durumun temelinde zekât, sadaka ve karz-ı hasenin araçsallaşmamış ve kurumsallaşmamış olması, şeffaflığın olmaması ve bu kurumların faaliyetlerinde hâlâ geleneksel yöntemlerin kullanılması gibi faktörler yer almaktadır. Kitle fonlaması, bu sorunların çözülmesinde etkili bir yöntem olarak kullanılabilir. Kitle fonlaması, dijital teknolojiler aracılığıyla finansmana erişimde alternatif bir yol olarak kullanılmaktadır.  Bu kapsamda katılım finansın yapısına uygun değişiklerle zekât, sadaka ve karz-hasen kitle fonlaması sistemine entegre edilebilir. Böylece bu kurumların kapsamının genişletmesi ve finansal ürünlerin teknolojiyle bütünleştirerek daha pratik hale dönüştürülmesi fırsatı sağlanabilir. 

Çalışmanın amacı, fintek yeniliklerinden yararlanarak zekât, sadaka ve karz-ı hasenin araçsallaşmasına ve kurumsallaşmasına katkı sağlamak adına bir kitle fonlaması platformu oluşturmaktır. Bu amaç doğrultusunda zekât, sadaka ve karz-ı hasen kurumları aracılığıyla fon toplanılmasına ve dağıtılmasına imkân sağlayan web tabanlı bir kitle fonlaması platformu (kitle katılım) prototipi geliştirilmiştir. Oluşturulan kitle katılım (kitlekatilim.com) platformu zekât, sadaka ve karz-ı hasen aracılığıyla fonların daha şeffaf bir ortamda toplanmasına imkân sağlayacaktır. Böylece bu kurumlar, katılım finans içerisindeki potansiyel başarısını gerçekleştirme fırsatı yakalayacaktır.

Abstract:
Emerge from the infaq spirit of Islam, zakat, sadaqah and qard al-hasan are some of the most significant institutions which reflect the principles of the system of participation finance such as social assistance and solidarity, the spirit of fraternity, and the fair distribution of wealth. Though participation finance made successful initiatives in many areas, these institutions failed to find as big of a field of application in the participation finance system as other financial instruments. The main reasons for this are the non-instrumentalization and non-institutionalization of zakat, sadaqah and qard al-hasan, the lack of transparency, and the fact that traditional methods are still in use in the activities of these institutions. Crowdfunding can be an effective method in the solution of these problems. Crowdfunding is an alternative way to access financing through digital technologies. With adjustments suitable to the structure of participation finance, zakat, sadaqah and qard al-hasan, can be integrated into the crowdfunding system. These adjustments could provide an opportunity to expand the scope of these institutions and make financial products more practical through integration with technology.

This study aims to benefit from the innovations in fintech and help instrumentalize and institutionalize zakat, sadaqah, and qard al-hasan to create a crowdfunding platform. In line with this aim, we have developed a web-based crowdfunding platform prototype (Kitle Katılım) that enables the collection and distribution of funds through zakat, sadaqah, qard al-hasan. The Kitle Katılım platform (kitlekatilim.com) that we have created will facilitate the collection of funds through zakat, sadaqah, qard al-hasan in a more transparent environment. Thus, these institutions will be able to increase their potential success in participation finance.