Tasavvufî eğitimde çocuğun ahlâkî gelişimi: Gazâli ve Mevlânâ örnekleri
Children's moral development in sufi education: Example ofGhazali and Mevlana
Yazar: EDİBE GEDEN
Danışman: PROF. VAHİT GÖKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak eğitimi = Moral education ; Ahlak gelişimi = Moral development ; Din eğitimi = Religious education ; Din-ahlak ilişkisi = Religion-moral relation ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Eğitim = Education ; Gazzali = Gazali ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Tasavvuf = Mystic ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Tezimizde, tasavvufi eğitimde çocuğun ahlaki gelişimini Gazali ve Mevlana
örnekleriyle birlikte ele aldık. Bu çalışmada ilk olarak ahlak kavramının çocuk
gelişimindeki yeri incelenmiş, bu bağlamda öncelikle ahlak kavramının üzerinde
durulmuş, daha sonra da ahlaki gelişim teorilerine yer verilmiştir. İkinci olarak, çocukta
din ve ahlak kavramlarının doğuşu ve gelişimi konusu mercek altına alınmış, çocukta
din ve ahlak duygusunun ortaya çıkışına, çocukta din ve ahlak duygusunun ortaya
çıkışında rol oynayan faktörlere ve çocukta din ve ahlak duygusunun oluşturulmasında
kullanılabilecek yöntemlere değinilmiştir. Son bölümde, tasavvufi eğitim bağlamında
Kur'an ve Sünnet ışığında çocuğun ahlaki gelişimi ve eğitimine değinilmiştir. Bu
kısımda Kur'an-ı Kerim'de ve Hz. Peygamber'in hayatında çocuğun eğitimi, değeri ve
yerine, ayrıca konu ile ilgili Kur'an-ı Kerim ve Hadis-i Şerif kaynaklı nasihatlere yer
verilmiştir. Daha sonra tasavvufi eğitime genel bir bakış açısı ile bakılarak, çocuğun
dini ve ahlaki gelişim ve eğitimine tasavvufi bir yaklaşım sağlamak amacıyla tasavvufi
terim ve ıstılahlara değinilmiştir. Mutasavvıfların hayatından örneklere ve araştırma
konusu ile ilgili tavsiye ve tespitlere yer verilmiştir. Araştırmanın son kısmında
Gazali'nin ve Mevlana'nın eserlerinden örnekler verilmiştir. Gazali'de güzel ahlak
bahsine, anne baba ve çocuk ilişkisine ve çocuk terbiyesi ile ilgili tespitlere yer
verilmiştir. Mevlana'da ahlak bahsine yer verilmiş, yine Mevlana'nın birçok eserinde,
Mesnevi ağırlıklı olmak üzere çocuğun eğitimi ve gelişimi incelenmiş ve
değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this thesis, we examined children's moral development in sufi education, in
terms of the examples of Ghazali and Mevlana's effects. In this study, firstly the morality in child development is examined and in this context, the concept of ethics
is emphasized, and then the moral development theories are viewed. Secondly,
the birth and development of the concepts of religion and morality are examined in the
child, the emergence of religion and morality in the child, the factors that play a role in
the emergence of religion and morality in children. In the last chapter, the moral
development and education of the child in the light of Qur'an and Sunnah has been
mentioned in the context of sufi education. In this section, the value and place of
children in the Qur'an and in the Prophet (s.a.v.)'s life, as well as advice from the
Qur'an and Hadith-i Sharif on the subject are examined. In sufi education, sufistic terms and descriptions have been referred to in order to provide a sufistic approach to the religious and moral development and education of the child. In the last part of the study, examples from the works of Ghazali and Mevlana were given. In Ghazali, good ethics, parents-child relationship and child's education is examined. The ethics and morality in Mevlana is mentioned and in
Mevlana's many works, the education and development of the child, especially the
Mathnawi, has been examined and evaluated.