Böbrek nakli öncesi ve sonrası bireylerin kardiyovasküler hastalık ve diyabet riskinin beslenme durumu ve yaşam doyumu derecesi ile değerlendirilmesi
Assessment of cardiovascular disease and diabetes risk in renal transplant recipients before and after transplantation by nutritional status and level of life satisfaction
Yazar: MELTEM DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA USTAOĞLU
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Çalışma kapsamında, hastaların demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, biyokimyasal parametreleri ve yaşam doyumu düzeyleri değerlendirilmiştir. Genel anket formu, üç günlük besin tüketim kaydı, yaşam doyumu ölçeği (YDÖ), Subjektif Global Değerlendirme (SGD) ve WHO/ISH Kardiyovasküler Hastalık Risk Skorlaması gibi çeşitli araçlar kullanılmıştır.
Katılımcıların %83,3'ü evli, %33,3'ü lise mezunu olup, hastaların %43,3'ü sigara içmemekte, %85,3'ü alkol tüketmemektedir. Hastaların %46,7'sinin nakil öncesinde diyet tedavisi uyguladığı bu tedavinin içeriği genellikle sodyumdan fakir (%26,7) olmuştur. Ayrıca, SGD'ye göre erkeklerin %65'i ve kadınların %50'si malnütrisyon riski altında bulunmuştur. Nakil öncesi kardiyovasküler riskin %10-20 aralığında orta risk grubunda olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, transplantasyon sonrası HDL kolesterol düzeylerinde anlamlı bir artış gözlemlenmiş ve Yeni Başlayan Diyabet (NODAT) oranı %38,09 olarak bulunmuştur. Erkek hastaların ortalama enerji alımı nakil öncesi 2153 kkal/gün iken, kadınlarda değer1579 kkal/gün bulunmuştur. Nakil sonrası ise günlük enerji alımında artış tespit edilmiştir. Erkeklerin enerji alımı 24,1 kkal/kg iken kadınlarda 20,1 kkal/kg olarak saptanmıştır. Nakil öncesi erkeklerin protein alımı 0,82 g/kg/gün iken kadınlarda 1 g/kg/gün 'dür. Nakil sonrası dönemde protein alımı erkeklerde ortalama 1,2 g/kg/gün, kadınlarda ise 0,9 g/kg/gün olarak saptanmıştır. Nakil sonrası hastaların yaşam doyumu anlamlı ölçüde artmış olup, öznel mutluluklarının arttığı görülmüştür. Nakil öncesi yaşam doyumu puan ortalaması 15,3 iken, nakil sonrası bu değer 20,53'e yükselmiştir (p<0,05). Yaşam doyumu ölçeği sonuçlarına göre, böbrek nakli sonrası hastaların yaşam kalitelerinde anlamlı bir iyileşme tespit edilmiştir. Böbrek naklinin sadece fiziksel sağlık üzerinde değil, aynı zamanda psikolojik ve yaşam kalitesi açısından da olumlu etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Nakil sonrası dönemde tıbbi beslenme tedavisi ve yaşam tarzı değişikliklerinin uygulanması, hastaların uzun vadeli sağlık sonuçlarını iyileştirme ve komplikasyon risklerini azaltmada etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
In the study, patients' demographic characteristics, dietary habits, biochemical parameters, and life satisfaction levels were evaluated. Various tools, including a general questionnaire, a three-day food consumption record, the Satisfaction with Life Scale (SWLS), the Subjective Global Assessment (SGA), and the WHO/ISH Cardiovascular Disease Risk Scoring, were utilized.

Of the participants, 83.3% were married, 33.3% were high school graduates, 43.3% did not smoke, and 85.3% did not consume alcohol. Before transplantation, 46.7% of the patients followed dietary treatment, primarily low in sodium (26.7%). Additionally, according to the SGA, 65% of men and 50% of women were at risk of malnutrition. Cardiovascular risk before transplantation was determined to be in the moderate-risk range of 10-20%. Moreover, a significant increase in HDL cholesterol levels was observed after transplantation, and the incidence of New-Onset Diabetes After Transplantation (NODAT) was found to be 38.09%. The average energy intake of male patients before transplantation was 2153 kcal/day, while for female patients, it was 1579 kcal/day. After transplantation, an increase in daily energy intake was observed, with men consuming 24.1 kcal/kg and women 20.1 kcal/kg. Before transplantation, protein intake was 0.82 g/kg/day for men and 1 g/kg/day for women. In the post-transplant period, protein intake averaged 1.2 g/kg/day for men and 0.9 g/kg/day for women. Life satisfaction significantly increased after transplantation, with subjective happiness also showing improvement. The average pre-transplant life satisfaction score was 15.3, which rose to 20.53 post-transplant (p<0.05). According to the results of the Satisfaction with Life Scale, a significant improvement in patients' quality of life was observed after kidney transplantation. The findings indicate that kidney transplantation has positive effects not only on physical health but also on psychological well-being and quality of life. The implementation of medical nutrition therapy and lifestyle changes in the post-transplant period appears to be effective in improving long-term health outcomes and reducing the risk of complications.