Mimaride köşe binaların anlamının kullanıcı algısı üzerinden okunması için bir yaklaşım önerisi
An approach proposal to read the meaning of corner buildings in architecture through user perception
Yazar: NUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. FAZİLET DUYGU SABAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada, insanların karşılaşma noktası olan köşe başı noktaları, kentin yapı taşı olarak görülmekte, köşe binaların önemi, anlamı ve okunması üzerine bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, köşe binaların anlamsal okuması, kullanıcıların algısı üzerinden elde edilen kavramların kategorizasyonu ve değerlendirilmesine dayanmaktadır. Köşe bina anlamlarının, kullanıcıların kavramlarından elde edilmesini amaçlayan çalışmada, köşe binaların görsel etkilerinin kullanıcılar tarafından özgürce değerlendirmesine olanak sağlayan "Çoklu Gruplama Yöntemi" uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile çok boyutlu ölçeklendirme analizi kullanılarak işlenmiştir. Buna göre yapılan PROXSCAL analizi ile hangi binaların birbirlerine yakın anlamlandırıldığını gösteren kategorizasyon şemaları, INDSCAL analizi ile hangi katılımcıların birbirine yakın kavramlar ile köşe binaları anlamlandırdığı ve likert ölçeği kullanılarak köşe binaların beğeni sıralaması elde edilmiştir. Sonuç olarak, analiz sonuçları değerlendirildiğinde, kullanıcıların köşe bina anlamlarının, literatürü desteklediği, ancak çoklu gruplama çalışmasının kullanıcıları özgür bırakmasının bir sonucu olarak, daha çeşitli tanımlamaların ortaya çıktığı, köşede bulunma ve köşeyi tanımlama faktörünün mimar ve mimar olmayanlarda etkili bir gruplama başlığı olduğu, kişilerin kategorizasyon şemalarında mimar olma ve olmama faktörünün etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, corner points, which are the meeting points of people, are seen as the most important blocks of the city, and it is aimed to develop a method on the importance, meaning and reading of corner buildings. For this purpose, the semantic reading of corner buildings is based on the categorization and evaluation of concepts obtained through the perception of the users. In this study, aiming to obtain the meanings of corner buildings by the users, the "Multiple Sorting Task", which allows the users to freely evaluate the visual effects of the corner buildings has been applied. The obtained data were processed with SPSS using multidimensional scaling analysis. Accordingly, categorization schemes showing close meanings to each other with the PROXSCAL analysis, the grouping of corner buildings by the participants with related concepts using INDSCAL analysis, and the order of appealing corner buildings using a Likert Scale were obtained. In conclusion, as a result of the analysis, it is revealed that the meanings appointed to the corner buildings by the users support the literature, however using the multiple sorting task enabled the participants to freely express their views which resulted in the emergence of diverse definitions, and that being in the corner and definition of the corner were perceived differently by architects and non-architects.