Covid-19 salgınının havayolu taşımacılığı sektörüne etkileri ve dünya'da faaliyet gösteren seçilmiş havayolu firmalarına etkilerinin araştırılması
The effects of the Covid-19 output on the air transport industry and investigation of its effects on selected airline companies operating in the world
Yazar: GAMZE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİR OTLUOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Havacılık sektörü küresel anlamda ekonomik, sosyal, siyasal gelişmelerden kaynaklanan etkilere son derece açık olmakla birlikte kendi bünyesinde yer alan finansal stratejik ve operasyonel kırılganlıklar dolayısıyla hem içsel hem dışsal boyutlu risklerden etkilenen oldukça hassas bir yapıdadır. 2019 yılı sonunda Çin'in Wuhan şehrinde baş gösteren Covid-19 salgını tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Hava ulaşımının hızlı bir ulaşım türü olması ve kıtalar arası transfer imkanı sunması Covid-19'un farklı noktalardan taşınarak daha geniş coğrafyalara yayılmasını arttırmıştır. Salgının yayılmasıyla küresel ticarete ilişkin ekonomik faaliyetler azalmış hava taşımacılık operasyonları gerilemiştir. Ülkeler Dünya Sağlık Örgütü (WHO)'nün önerileri doğrultusunda Covid-19'un bulaşıcılık etkisinden korunmak amacıyla hava taşımacılığını önce kısıtlamış ardından sınırları kapatarak uçuş faaliyetlerinin büyük bir kısmını durdurmuştur. Bu gelişmeler havacılık sektörü gelirlerinin azalmasına neden olmuş ve havacılık sektörü ile ilgili diğer sektörlerinde finansal kayıplarını arttırmıştır. 
Bu çalışmada dünyadaki seçili havayolu işletmelerinin Covid-19 öncesi ve Covid-19 sürecindeki finansal performansları rasyo analizlerden yararlanarak Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri aracılığıyla incelenmiştir. Bu kapsamda 12 havayolu işletmesinin 2017-2021 yılları çeyrek dönemlik finansal performansına bakılmıştır. Çalışmada kullanılan kriterlerin önem düzeylerini belirlemek amacıyla Geliştirilmiş Entropi yöntemi, havayolu işletmelerinin performansının sırlanmasında ise TOPSİS yöntemi kullanılmıştır. Bu şirketlerin finansal performans durumları ortaya konulmuştur.

Abstract:
The aviation industry is extremely sensitive to the effects arising from global economic, social and political developments as well as due to operational weaknesses and financial weaknesses within its structure. The Covid-19 epidemic, which started in Wuhan, China in late 2019, affected the entire world. The fact that air transport is a type of fast transport and offers the possibility of intercontinental transfer has increased the spread of Covid-19 in wider geographical regions. With the spread of the epidemic, economic activities related to global trade declined, causing air transport operations to decline. In line with World Health Organization (WHO) recommendations, countries initially restricted air transportation to protect themselves from the contagious effect of Covid-19, then closed their borders and banned most of their flight activities. These developments caused a decrease in the revenues of the aviation sector and an increase in financial losses in other sectors related to the aviation sector.
 In this study, the financial performance of selected airlines was examined before and during the Covid-19 period through multi-criteria Decision Making methods using ratio analysis. In this case, the quarterly financial permanence of 12 airlines for the period 2017-2021 was also examined. The Extended Entropy method was used to determine the levels of significance of the criteria used in the study while the TOPSIS method was used to rank the performance of airlines. The financial performance status of these companies has been revealed.