COVİD-19 pandemi sürecinde kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin genel sağlık algısı, yaşam kalitesi ve stres düzeyini etkileyen faktörler
Factors affecting the general HEALTH perception, quality of life and stress level of individuals with chronic mental illness during the COVİD-19 pandemic
Yazar: SİBEL NUR IŞIK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN AYGÜN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu araştırmanın amacı, COVİD-19 pandemi sürecinde kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin genel sağlık algısını yaşam kalitesini ve algılanan stres düzeyini etkileyen faktörleri belirlemektir. Tanımlayıcı ve ilişkisel olarak yapılan çalışma birey üzerinde yürütüldü. Veriler, sosyo-demografik veri formu, Algılanan Sttres Ölçeği (ASÖ), DSÖ Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu (WHOQOL-Bref-TR) ve Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ) yüz yüze ve telefon aracılığı ile toplandı. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi kullanıldı. Katılımcıların ASÖ toplam puanına göre evlilerin puanlarının, hiç evlenmemiş olanlardan daha yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Katılımcıların eğitim durumu, meslek, çalışma durumu, gelir seviyesi, baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi, madde kullanımı, ailede kronik hastanın tanısı ve intihar girişimi ile WHOQOL-Bref-TR genel sağlık puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p<0.05). Katılımcıların  eğitim ve çalışma durumu, mesleği, gelir seviyesi, ailede kronik hastalık öyküsü ve intihar girişimi ile  sağlık algısı puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptandı (p<0.05). Çocuk sayısı arttıkça ASÖ toplam puanının da yükseldiği, madde kullananların genel sağlık skorlarının kullanmayanlara göre daha yüksek olduğu ve alt gelir seviyesinde olanların sağlık algısı puanlarının orta/üst gelir seviyesinde olanlardan düşük olduğu belirlenmiştir. ASÖ puanı arttıkça fiziksel sağlık puanı da artmakta, genel sağlık puanı arttıkça ise sağlık algısı puanı azalmaktadır. COVID-19 pandemi sürecinde kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin demografik özelliklerinin algılanan stres, yaşam kalitesi ve sağlık algısı düzeyini etkilediği belirlendi. Pandemi gibi olağandışı durumlarda kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin dikkatli bir şekilde incelenmesi, bu hastalara doğru zamanda ve doğru yaklaşımda bulunulması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the factors affecting the general health perception, quality of life and perceived stress level of individuals with chronic mental illness during the COVID-19 pandemic process. The descriptive and relational study was carried out on the individual. Data were collected via socio-demographic data form, Perceived Stress Scale (PSS), WHO Quality of Life Scale-Short Form (WHOQOL-Bref-TR), and Health Perception Scale (HPS) face-to-face and via telephone. In the analysis of the data, independent groups t-test, one-way analysis of variance and correlation analysis were used. According to the participants' PSS total score, married people's scores were found to be higher than those who were never married (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant difference between the education level, occupation, employment status, income level, father's education level, mother's education level, substance use, diagnosis of chronic patient in the family, suicide attempt and WHOQOL-Bref-TR general health score averages of the participants (p< 0.05). It was determined that there was a statistically significant difference between the education and employment status, occupation, income level, family history of chronic disease, suicide attempt and health perception mean scores of the participants (p<0.05). It was determined that as the number of children increased, the PSS total score also increased, the general health scores of substance users were higher than those of non-users, and the health perception scores of those at lower income level were lower than those at middle/upper income level. As the PSS score increases, the physical health score also increases, and as the general health score increases, the health perception score decreases. It has been determined that the demographic characteristics of individuals with chronic mental illness during the COVID-19 pandemic process affect the level of perceived stress, quality of life and health perception. It is recommended to carefully examine individuals with chronic mental illness in extraordinary situations such as pandemics, and to approach these patients at the right time and at the right time.