Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının aile algısında toplumsal cinsiyet olgusunun incelenmesi
The examination of gender phenomenon in pre-service social studies teachers' family perceptions
Yazar: MUSTAFA ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN GÜNEL
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Aile = Family ; Ana-baba algısı = Parents perception ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Sosyal Bilgiler dersi, bireyin sosyal kurum ve kuralları benimsemesini, demokratik kişilik sahibi olarak var olmasını amaçlamaktadır. Sosyal Bilgiler, aile ve toplumsal cinsiyete duyarlı eğitimin verilebileceği en temel derslerden biridir. Bu doğrultuda Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının bu konulara yönelik algısının anlaşılması önemli bulunmuştur. Araştırmada, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının aile ve toplumsal cinsiyet algısının anlaşılması, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programı'nda aile ve toplumsal cinsiyet konularını içeren derslerin öğretmen adaylarının bu konulara yönelik algısını nasıl şekillendirdiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, yarı-yapılandırılmış görüşmeler ve gözlemlerden elde edilmiştir. Veriler, NVivo 12 paket programında tüme varımsal teknikle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının aile algısı, aile içi ilişkiler, aile kurma sebepleri, aileye yüklenen anlamlar ve aile içi öğrenim doğrultusunda açıklanmıştır. Adayların toplumsal cinsiyet algısı ise ataerkil sistem, kadın, erkek, toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumu, toplumsal cinsiyet eşitliği çerçevesinde aktarılmıştır. Küreselleşme ve Toplum, Sosyal Antropoloji ve Medeniyet Tarihi derslerinin öğretmen adaylarının algısını şekillendirme biçimi, belgesel, film ve makalelerde toplumsal cinsiyetin somut uygulamalarının fark edilmesi ve bu farkındalığın öğretmen adaylarında oluşturduğu değişimler yönünde anlamlandırılmıştır. Ayrıca derslerin öğretmen-öğrenci deneyimleri eşliğinde, tartışma ortamında, film, belgesel ve makale analizi yapılarak, güncel ve farklı ülkelerdeki olaylar 
incelenerek işlendiği anlaşılmıştır. Öğretmenlik eğitimine aile ve toplumsal cinsiyet derslerinin eklenmesine ve bu derslerin işlenme şekline yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Social Studies course aims that the person adopt social institutions and rules, and exist with have a democratic personality. Social Studies is one of the courses where family and gender-sensitive education can be given. In the Social Studies course, it is considered important to determine the perceptions of teacher candidates who will give family and 
gender-sensitive education towards these issues. In this research, it is aimed to understand how the perceptions of Social Studies teacher candidates towards family and gender, and to examine how the courses that include family and gender issues in the Social Studies Teacher Education Program shape the perceptions of prospective teachers towards these issues. In the study, phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used. The data of the study were obtained from semi-structured interviews and observations. The data were analyzed inductively through the NVivo 12 program. As a result of the research, the family perceptions of teacher candidates; it is explained in line with the relations within the family, the reasons for establishing a family, the meanings of the family and in-family learning. The gender perceptions' were conveyed within the framework of patriarchal system, women, man, gender equity, and the formation of gender roles. The way the Globalization and Society, Social Anthropology and History of Civilization courses shape their perceptions' were determined that the changes in teacher candidates, and what was noticed about gender in the analyzed movies, articles, 
documentaries. It has been understood that the teach of courses like this: with the experiences of teachers/ students and current events, creating discussion platform, by analyzing articles, and documentaries. Suggestions were presented for adding a gender lesson to Teacher Education Program and the way this lesson was taught.