Hipertansiyon hastalarında yaşam tarzı değişikliği ve ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of changes of living style and medicine in hypertension patients
Yazar: ESRA KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hasta uyumu = Patient compliance ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Giriş: Hipertansiyon önemli bir morbidite ve mortalite sebebi olmasının yanında, önlenebilen ve kontrol altına alınabilen kronik bir hastalıktır. Hipertansiyonun tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri ve medikal tedavi yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı hipertansiyon hastalarının yaşam tarzı değişikliklerini ne kadar uygulayabildiklerini değerlendirmek, ilaç uyumunu ve ilaç uyumunu etkileyen faktörleri araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif, tek merkezli, tanımlayıcı-analitik olarak tasarlanmış bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya Temmuz 2018 ve Ekim 2018 tarihleri arasında Sağlık bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfusta 18 yaş üstü, en az 6 aydır antihipertansif tedavi alan, çalışmamıza katılmaya gönüllü, kognitif fonksiyon bozukluğu olmayan 212 hasta dâhil edildi. Katılımcılara tarafımızca hazırlanmış sosyodemografik özellikler, hipertansiyon için kullanılan ilaç sayısı, kaç senedir hipertansiyon tanısı olduğu ve yaşam tarzı değişikliklerinin sorgulandığı 22 anket sorusu ve Morisky 8 Maddeli İlaç Uyum Ölçeği soruları yüz yüze görüşülerek dolduruldu. Veriler SPSS 15.0 programında tanımlayıcı istatistiksel metotlar ile Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Ki Kare testleriyle analiz edildi.  İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalamaları 58,4±11,2 (min: 31, maks: 85) idi. Katılımcıların %55,7'sinin ilaç uyumu düşük, %27,8'inin ilaç uyumu orta, %16,5'inin ise ilaç uyumu yüksek olarak bulunmuştur. Orta ve yüksek uyumlu hastalarımızın toplam oranı %44,3 olarak saptanmıştır. Hipertansiyon tanısı aldıktan sonra yemeklerde kullanılan tuz miktarı değişimi, düzenli egzersiz yapmaya başlama durumu, kilo değişimi, yeme alışkanlığı değişimi değerlendirildiğinde hastaların uyum düzeyleri arttıkça olumlu yanıtların oranları yüksek olarak tespit edildi(hepsi için p<0,001). Aylık ortalama gelir düzeyi, eğitim düzeyi grupları, doktorun bilgi verme durumu ve hipertansiyon için kontrole gitme gruplarında ilaç uyum düzeyi ile istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla p=0,035, p=0,001, p=0,005, p=0,001). Morisky ilaç uyum düzeyi düşük olanların gelir düzeyi ortalaması, ilaç uyum düzeyi orta olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü. Morisky ilaç uyum düzeyi orta olanların yüksek gelir düzeyli olma oranı, ilaç uyum düzeyi yüksek olanların orta gelir düzeyli olma oranı yüksekti. Eğitim durumu düşük olan hastaların ilaç uyum düzeyi de düşük olarak saptandı. Doktorun hastalık hakkında bilgi verdiği hastaların ilaç uyumu da yüksek olarak saptandı. Morisky ilaç uyum düzeyi düşük olanların kontrole daha seyrek, uyum düzeyi yüksek olanların kontrole daha sık aralıklarla geldikleri saptandı.
Sonuç: Hipertansiyon tedavisi sadece ilaç tedavisinden oluşmamaktadır, yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte bir bütündür. Çalışmamızda yaşam tarzı değişikliklerini uygulayan hastalarımızın ilaç uyumunun daha yüksek olduğu saptanmış olsa da yaşam tarzı değişikliklerini uygulayan hasta oranları düşüktür. Hekimler tarafından ilaç tedavileri düzenlense de hastaların tedaviye uymamaları kan basıncı kontrolü sağlanmasına engel olmaktadır. Yaşam tarzı değişikliklerinin hastalara anlatılması ve uygulanması konusunda desteklenmeleri, daha sık aralıklarla hekim kontrolüne gelmeleri, hastaların yaşam tarzı değişikliklerini benimsemelerine ve ilaç uyumunu artırmalarına yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, yaşam tarzı değişikliği, ilaç uyumu

Abstract:
Introduction: Hypertension is a chronic disease that can be prevented and controlled as well as being an important cause of morbidity and mortality. Lifestyle changes and medical treatment are included in the treatment of hypertension. The aim of this study was to evaluate the extent to which lifestyle changes could be applied in patients with hypertension and to investigate the factors affecting medication adherence and medication adherence.
Material and Method:This is a prospective, single-center, descriptive-analytical questionnaire study. Between July 2018 and October 2018, 212 patients registered in Ministry of Health University Haseki Health Practice and Research Center Bağcılar Training Family Health Center who were older than 18 years of age and who had been receiving antihypertensive treatment for at least 6 months and who did not have cognitive dysfunction were included in the study. The participants were asked to discuss the sociodemographic characteristics, the number of drugs used for hypertension, the diagnosis of hypertension for a number of years, 22 questionnaire questions about lifestyle changes and the 8-item Morisky Medication Adherence Scale. The data were analyzed with descriptive statistical methods in the SPSS 15.0 program by Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and Chi-Square tests. Statistical significance was accepted as p <0,05.
 Results: The mean age of the patients was 58.4 ± 11.2 (min: 31, max: 85). Medication adherence was found to be low in 55.7% of the participants, medication adherence was found to be moderate in 27.8%, and medication adherence was high in 16.5%. The total rate of our patients with moderate and high adherence was 44.3%. After the diagnosis of hypertension, changes in the amount of salt used in meals, the level of starting to exercise regularly, weight change, changing the habit of eating habits, the rate of positive responses was found to be high (p <0,001 for all). There was a statistically significant difference between the mean monthly income level, the education level groups, the level of knowledge of the physician and the control group for hypertension (p = 0.035, p = 0.001, p = 0.005, p = 0.001, respectively). The mean level of income of the patients with low levels of medication adherence was significantly lower than those with moderate levels of medication adherence. The level of high income level of the patients with moderate level of medication adherence and high level of medication adherence was high. The level of medication adherence of the patients with low education was also low. The medication adherence of the patients who gave information about the disease was also high. Those with a low level of medication adherence were less likely to have control, and those with a high level of adherence had more frequent control.
Conclusion: Hypertension treatment is not only a drug treatment, it is a whole with lifestyle changes. In our study, although the adherence of our patients who applied lifestyle changes were found to be higher, the rate of patients who applied lifestyle changes was low. Although medications are regulated by physicians, patients non-adherence with treatment prevents blood pressure control. Supporting lifestyle changes to patients to be told and applied, and more often to physician control, will help patients to adopt lifestyle changes and increase medication adherence.
Keywords: Hypertension, lifestyle change, medication adherence