Su kullanımı; Isparta örneği
Water utilization; the case of Isparta
Yazar: TEVFİK ASLANBAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA EROL KESKİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Su kıtlığı ve kuraklık ya da kriz durumlarında, bireylerin özellikleri sosyo
ekonomik ve demografik değişkenler de dahil olmak üzere, çok sayıda faktör
su tasarrufu davranışlarının benimsenmesinde etkilidir. Bunda inanç ve
tutumlar gibi davranışsal faktörler de rol oynamaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Isparta'daki su tüketim şekillerini ve tasarruf davranışlarını
etkileyen faktörleri araştırmak olmuştur. Bunu başarmak için ise, çalışmada
öncelikle kentsel hanelerin su tüketim eğilimleri ile tasarruf davranışları
araştırılmıştır. Hane halklarının su tasarruf davranışlarını nasıl anladıkları ve
uyguladıklarını belirlemek adına, tüketicilerin su kaynaklarına ilişkin tutum,
düşünce ve bilgileri incelenmiştir. Çalışma öncelikli olarak, Isparta da gerçekleştirilen
anketten elde edilen verilere dayanmaktadır. Söz konusu ankette,
Ispartalı kentsel hane halklarının su kullanım alışkanlıkları ile tasarruf
davranışlarını etkileyen faktörler ve motivasyonlar ile ilgili geniş kapsamlı
araştırma sorularını ele almak amacıyla, su tasarruf davranışlarının edinimini
etkilediği bilinen faktörler belirlenmiştir.
Araştırmada ev kullanıcıları arasındaki belirli grupların, su tasarrufu
önlemlerini kabul edip benimsemesini etkileyen önemli sosyo psikolojik
faktörler tespit edilmiştir.
Isparta kentsel konut sektöründeki başlıca su kullanım uygulamalarına ilişkin
kalıp ve tasarruf davranışları ile bir dizi demografik ve sosyo ekonomik
değişkenin davranış üzerindeki etkileri ampirik şekilde incelenmiştir. Çalışma;
Isparta toplumunun bilinçli feraseti bakımından oldukça önemli benzersiz
özelliklerini ortaya koymuştur.
Demografik ve sosyo ekonomik özellikler ile ilgili olarak; cinsiyet, medeni hal,
hane halkı sayısı, yaş, eğitim, gelir, Ispartada ikamet süresi, bahçe mevcudiyeti
ve konut tipi olmak üzere dokuz temel değişkenin su tasarruf
davranışlarını etkilemeleri nedeniyle, düşünce ve tutumlar açısından farklı
düzeylerde anlamlı bulunmuş olup, Isparta'daki su tüketim davranışlarının
üzerinde doğrudan sonuçlar doğurduğu görülmüştür. Bu değişkenlerin etkilerini tam olarak anlamak, olumlu koruma davranışı edinimini büyük
ölçüde etkileyecektir. Bazı örneklerde sadece birkaç özellik anlamlı iken
diğerlerinde bu sayı değişmiştir. Eğitim düzeyi arttıkça toplumun bilinçli
olduğuna dair inanç artmaktadır. Bu anlamda ev hanımlarına, doğru su
tasarrufunun yaşam boyu devam ettirilmesi için öğrencilere, okullarda düzenli
eğitim verilmesi şarttır.
Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, tutarlı bağımsız değişken olarak objektif
arka plan kriterlerinin, Isparta hane halkının su tüketim uygulamaları ve
tasarruf davranışlarını açıklayan egemen faktörlerinde anlamlılığını ortaya
koymmuştur. İki arka plan değişkeninden (demografik ve sosyo ekonomik)
biri olan demografik faktörler evsel su tüketim davranışları ile kısmen ilişkili
bulunurken, sosyo ekonomik faktörler biraz daha fazla ilişkili bulunmuştur. Bu
da, tutumsal ya da müdahil değişkenleri, Isparta hane halkının su tasarrufu
uygulamalarını açıklamada neredeyse tek etkin faktör olarak ön plana
çıkarmaktadır.
Katılımcılar, tasarrufu teşvik etme amaçlı olarak eğitimsel çalışmalar
yapılmasına karşı olumlu bir tutum sergilemişlerdir. Bunun nedeni belki de
tasarrufun daha çok sosyal ve dini bir değer olarak görülmesidir. Bu politika
alternatifine verilen cevaplar ile dine ilişkin verilen cevaplar, Isparta için su
tasarrufunun önemine ilişkin düşünce ile tutarlı şekilde ilişkilidir. Bunların her
ikisi için de bilgi ve bilinç birer kilometre taşıdır.
Görüldüğü üzere su sorununun çözümünde bireysel tasarruflar önemli bir
faktördür. Bu sebeple, ülke genelinde vatandaşları hızlıca bilinçlendirilmesi
gerekmektedir.
Sonuç olarak, bulgular Isparta kentsel hane halkının gösterdiği başlıca
tasarruf davranışlarının, su kullanımında belirli bir kalıp olmaksızın
davranışsal olduğunu bizlere göstermektedir. Bu da Isparta'daki su tasarruf
davranışı edinimine yönelik çabaların, tüketicilerin davranışlarını
değiştirmeye ve şekillendirmeye yönelik olacağı anlamına gelmektedir.
Bunun yanı sıra bu durum, ulusal su kullanım yönetiminde şehir yasaları ya
da yönetmelikleri gibi resmi düzenlemelerin gerçekleştirilebileceğini
göstermektedir.

Abstract:
In water shortage, drought or crisis situations, many factors such as personal
factors, socio-economic and demographic variables affect the behaviors
supporting water preservation. Behavioral factors like faith and attitude play
certain roles in such situations as well.
The purpose of this dissertation is the investigation of patterns of water
consumption and factors affecting water saving behaviors in Isparta. To
achieve this goal, in this dissertation, primarily, water consumption
characteristics and water saving behaviors of urban households have been
investigated. For the sake of determining the comprehension and adoption of
household occupants of water saving behaviors, their perspective, ideas and
knowledge on water resources are investigated. The primary source of the
investigations in the dissertation is the survey conducted at Isparta. In this
survey, extensive and wide ranging questions to selected urban household
residents of Isparta on habits on water consumption, factors affecting water
saving behaviors and motivations are asked to determine the factors known
to be affecting the water saving behavior adaption. In the investigations,
salient socio-economic factors affecting the acceptance and adoption of
water saving measures for certain groups among the household residents
are determined.
Patterns and saving behaviors of salient water consumption applications in
Isparta urban household sector and the effects of a series of demographic
and socio-economic variables are investigated empirically. This study reveals
some unique properties of conscious foresight of Isparta society.
From the perspective of demographic and socio-economic features, gender,
marital status, household population, age, education, income, total residence
time in Isparta, ownership of a garden, and household type are the ten basic
variables are found to be meaningful due to their various levels of influence
on water saving behavior and direct impacts of them on the water
consumption behaviors in Isparta. Complete comprehension of the effects of
these variables will significantly affect the adoption of the positive
preservation behavior.
The belief that awareness increases as the education level increases is
gaining acceptance. As such, It is necessary to educate the home makers
and students at schools to maintain water saving throughout the life.
The results of this study clearly and consistently manifest that objective
background criteria as independent variables are meaningful dominant
factors in explaining the water consumption applications and saving
behaviors of Isparta household residents.
Demographic factors which is one of the two background variables
(demographic and socio-economic) are partially found to be related with
water consumption behavior whereas socio-economic factors are found to be
exhibiting more relatedness. Therefore, behavioral or interventional variables
are almost the single factor in explaining the water saving applications of
Isparta residents.
Participants exhibit a positive attitude towards the educational activities for
promoting water saving. The reason for such attitude is perhaps the
perception of water saving as a rather social and religious duty. The answers
to this policy alternative is consistent with the answers to the religion related
questions and water saving inquiries on Isparta to which are knowledge and
awareness are milestones. As perceived from the preceding discussion in the
solution of water problem, individual savings is an important factor.
Therefore, awareness level of the citizens throughout the country should be
rapidly increased.
As the result of this dissertation, the main water saving characteristics of the
urban household residents of Isparta are behavioral without specific patterns.
As such, efforts for increasing the water saving behaviors in Isparta should
be directed towards changing and shaping the behaviors of consumers.
Furthermore, this finding also suggests that official regulations like city laws
and directives for national water consumption management can be realized.