Multipl skleroz hastalarında kronik özürlülük oluşturan semptomlar üzerinde transkranyal direk akımın (TDCS) etkilerinin araştırılması
The effects of transcranial direct current stimulation (TDCS) on chronic disabling symptoms of multiple sclerosis
Yazar: ECE ZEYNEP KARAKULAK
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Elektrik uyarı tedavisi = Electric stimulation therapy ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Prefrontal korteks = Prefrontal cortex ; Spektrum analizi = Spectrum analysis

Özet:
Multipl skleroz, merkezi sinir sisteminde immün reaksiyonlar sonucu plak
oluşumuyla ve bu plakların yerleşimine göre semptom oluşturmasıyla
karakterizedir. Bu araştırmanın amacı, invaziv olmayan bir nöromodülasyon
aracı olan tDCS'in fronto-serebellar protokolde uygulandığında relapsingremitting
multipl skleroz hastalarının kronik özürlülük oluşturan semptomları
üzerindeki etkilerini araştırmaktır. tDCS'in sağlıklı ve hasta bireylerde çeşitli
protokollerle uygulandığında fonksiyonel iyileşme sağladığı literatürde pek
çok çalışmada bildirilmiştir. Çalışmamızda 10 günlük protokolde günde 20
dk. olmak üzere 2mA. akımlı tDCS uygulanmış olup uygulama öncesi ve
sonrasında çeşitli değerlendirme yöntemleriyle hastaların performansları
izlenmiştir. Nöropsikometrik değerlendirme kapsamında standardize mini
mental test, sayı menzili, görsel bellek, mantıksal bellek, Öktem SBST, sözel
akıcılık testi, Stroop test, yüz tanıma ve çizgi yönü belirleme testleri
uygulanmıştır. Bunlar dışında kalan parametreleri değerlendirmek için
kullanılan ölçekler ise EDSS, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Pittsburgh
Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (FSS), McGill
Melzack Ağrı Formu ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'dir. Nörogörüntüleme
yöntemi olarak ise nöral aktivite belirtisi olan hemodinamik değişiklikleri
ölçen fNIRS uygulanmıştır. Görüntüleme sırasında Renk-Kelime Stroop Testi
yapılarak davranışsal ve hemodinamik yanıtlar kayıt altına alınmıştır. Sonuçta
yürütücü işlevleri değerlendiren test skorlarında ve PFC hemodinamik yanıt
haritasında anlamlı iyileşme görülmüştür.

Abstract:
Multiple Sclerosis is characterized by symptomatic central nervous system
plaques. Sysmptoms occur due to plaque localization. In this study, we
aimed to research fronto-cerebellar transcranial direct current stimulation
effects on relapsing-remitting MS patients' disabling symptoms. According to
the literature, tDCS positively effect cognitive and neuromuscular
functionality in healthy people and patients. In our study, we applied 2 mA.
tDCS flow for 10 days and 20 minutes in a day. Before and after 10 days of
stimulation we used neuropsychological evaluation methods and fNIRS
neuroimaging to detect any change of functions. For neuropsychological tests,
we used Turkish versions of mini mental test, digit span test, visual and
logical memory tests, SBST which is a verbal memory test, verbal fuency
tests, Stroop Test, face recognition test and judgement of line orientation test.
Other than those, we used conventional sclaes to evaluate these situations:
Disability (Expanded Disability Status Scale /EDSS), depression (Beck
Depression Inventory), sleep quality (PSQI), fatigue (Fatigue Severity Scale),
pain (McGill Melzack Pain Questionnare) and quality of life (Short Form-36).
As neuroimaging assessment, we used fNIRS to observe hemodynamic
changes which is an indicator of neural activation in brain. During fNIRS
administration patients practised Color-Word Stroop task. As a result, the
findings of our study demonstrate improvement of executive functions and
hemodynamic response in prefrontal cortex.