Beyaz yakalı işçilerin çalışma ilişkilerine bir örnek: İmalat sanayinde mühendisler
A case study on labour relations of white-collar workers: Engineers in manufacturing industry
Yazar: ERTUĞRUL BİLİR
Danışman: PROF. DR. KUVVET LORDOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Beyaz yakalı = White collar ; Mesleki sosyoloji = Sociolog of profession ; Mühendisler = Engineers ; Profesyonel yönetim = Professional management ; Profesyonellik = Professionalism ; Proleterleşme = Proletarianization ; Sendikalar = Unions ; Sınıf = Classroom ; Üretim endüstrisi = Production industry ; İş ilişkileri = Labour relations

Özet:
Dünyada 20. yüzyılda beyaz yakalı ve profesyonel mesleklerde çalışanların oranındaki artış, sınıf yapıları ve davranışları hakkındaki tartışmalara yansımıştır. Söz konusu çalışanları ?yeni orta sınıflar?, ?profesyonel yönetici sınıf? gibi tanımlar içinde değerlendirenler olduğu gibi, kapitalizmin temel sınıfları olan işçi sınıfı ve burjuvazi eksenli bir ayrışma temelinde de değerlendirilmektedir.Çalışma, beyaz yakalı mesleklerden olan mühendisliği tarihsel süreç içindeki gelişim ve değişimleriyle ele almaktadır. Mühendislik, sayıca oldukça az olan elit bir meslekten kitlesel bir mesleğe dönüşmüştür. Mühendislerin işyerindeki konumu üretim süreçlerindeki değişimler ve kapitalizmin farklı dönemlerine bağlı olarak değişmiştir.Türkiye'de de mühendisler 100 yıla ulaşan bir mesleki örgütlenme deneyimine sahiptir. 1960 ve 70'li yıllarda ülkede yaşanan emekçilerin hareketlenmesi sürecinde, mühendisler de yer almıştır. Hem sendikalaşma ve dernekleşmeler yaşanmış, hem de mühendislerin meslek örgütü olan TMMOB toplumsal muhalefetin aktif bir parçası haline gelmiştir. 1990'lardan itibaren ise kamu çalışanı mühendisler diğer kamu çalışanlarıyla birlikte sendikalaşmıştır. İşçi statüsündeki mühendislerin büyük çoğunluğu ise işyerlerinde diğer işçilerden ayrışmaktadır ve sendikasızdır. Ancak, geçmiş deneyimler ve bugünkü kamu çalışanları sendikalarındaki mühendislerin varlığı, mühendislerin yapısal olarak sınıf mücadelesinden uzak ve bireyci olduğu iddialarıyla çelişmektedir.Çalışmada mühendislerin yaşadığı sınıfsal ayrışma üzerinde durulmaktadır. Ücretli olarak çalışan mühendislerin önemli bir bölümü işçi sınıfının bir parçasıdır. İş üzerindeki insiyatif, mesleki tatmin, ücret, kararlara katılım gibi konularda diğer işçilerden bazı farkları olmakla birlikte ayrı bir sınıf olarak değerlendirilemezler.

Abstract:
The increase in rates of white collar workers and professionals in the world in 20th century, had reflections on debates on class behavior and class structures. Although there have been assessments as ?new middle classes? or ?professional-managerial class?, such workers have been assessed in the basis of the separation between the main classes of capitalism, working class and bourgeoisie.This study takes up engineering as one of the white collar professions with its developments and changes in the historical process. Engineering has been transformed from an elite profession of a minority to a mass profession. The position of engineers in workplace has changed due to the changes in production processes and different phases of capitalism.Engineers in Turkey have a nearly 100 years old organization experiment. Engineers had also engaged the working class movements wave in 1960-70ies. Either there were unionization and associationization processes or TMMOB as the occupational association of engineers became an active part of social opposition. Since 1990ies public employee engineers have unionized together with other public employees. In the other hand most of the engineers who are counted as workers are decomposed from other workers and non-unionized. Nevertheless, past experiments and the presence of the engineers in public employees unions are in contradiction with the arguments that say engineers are far away to class struggle and are individualist.This study emphasizes on the class separation that engineers have been living. An important proportion of engineers that works as wage labor are part of working class. Although they have some differences about their initiative on work, career satisfaction, wage, participation on decisions, they cannot be assessed as a separate class.