İlk dönem İslam tarihçilerinin Sıffîn Savaşı'na yaklaşımları
First-period Islamic historions' approach to the battle of Siffîn
Yazar: MUHSİN DÜĞEROĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Emeviler = Omayyads ; Sıffin Savaşı = Sıffin War ; Tarihçilik = Historiography ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Sıffîn Savaşı, İslam tarihinin kuşkusuz en önemli olaylarından birisidir. Sıffîn, mevcut Halife Hz. Ali ile Şâm valisi Muâviye arasında yaşanmıştır. Bu savaş çok sayıda Müslümanın ölümüne neden olmuştur. Aynı zamanda uzun vadede de dinî, siyasî ve sosyal birçok problemin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. 
Çalışmamızın amacı İslam tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edebileceğimiz Sıffîn Savaşı'nın İlk dönem İslam tarihçileri tarafından nasıl ele alındığını ve söz konusu tarihçilerin bu savaşla ilgili farklı anlatılarının sebeplerini tespit etmektir. 
Sıffîn'e yaklaşımlarını incelediğimiz İslam tarihçileri ve ilgili eserleri ise şunlardır: İbn Sa'd (ö.230/845)/Kitâbu't-tabakâti'l-kebîr, Halîfe b. Hayyât (ö.240/854-55)/et-Târîh, İbn Kuteybe (ö.279/889)/el-İmâme ve's-siyâse, Dîneverî (ö.282/895)/el-Ahbâru't-tıvâl, Ya'kûbî (ö.292/905'ten sonra)/Târîhu'l-Ya'kûbî, Taberî (ö.310/923)/Târîhu'l-ümem ve'l-mülûk, Mes'ûdî/Murûcu'z-zeheb (ö.345/956) ve İbnü'l-Esîr (ö.630/1233)/el-Kâmil fî't-târîh'dir. Söz konusu tarihçileri tercih etmemizin gerekçelerini ise tezimizin giriş kısmında açıkladık.
İncelediğimiz tarihçilerin Sıffîn anlatımlarının birbirinden farklılıkları olduğunu tespit ettik. Bu farklılığın oluşmasında ise ele aldığımız İslam tarihçilerinin tarih anlayışları, resmî görev durumları, Emevî algıları, Hz. Ali tarafgirliği ve eserlerinin türleri gibi faktörler etkili olmuştur.

Abstract:
The Battle of Sffîn is undoubtedly one of the most important events in the history of Islam. It happened between the current Caliph Hz. Ali and the governor of Sham, Muâviye. In this battle has killed many Muslims. At the same time, it has paved the way for the emergence of many religious, political and social problems in the long term.
The aim of our study is to determine how battle of Sffîn, which we can consider as a turning point in islamic history, was handled by early Islamic historians and the reasons for the different narratives of these historians about this battle. 
Islamic historians and related works whose approaches to Sffîn are as follows: Ibn Sa'd (ö.230/845)/Kitâbu't-tabakâti'l-kebîr, Halîfe b. Hayyât (d.240/854-55)/et-Târîh, Ibn Kuteybe (d.279/889)/al-Imame ve's-siyâse, Dîneverî (d.282/895)/al-Ahbâru't-tıvâl, Ya'kûbî (d.292/905'ten sonra)/Târîhu'l-Ya'kûbî, Taberî (d.310/923)/Târîhu'l-ümem ve'l-mülûk, Mes'ûdî (d.345/956)/Murûcu'z-zeheb and Ibnü'l-Esîr (d.630/1233)/al-Kâmil fî't-târîh. We explained the reasons why we prefer these historians in the introduction to our thesis. 
We found that the narratives of the historians we examined had differences. In the formation of this difference, factors such as the understanding of history, official mission situations, Imperial perceptions, Ali bias and the types of his works were influential.