Emekliliğin yaşlılık üzerindeki sosyolojik etkisi
The sociological effect of retirement on aging
Yazar: SADULLAH HAYRİ DURMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE CANATAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Yaşlanma, dünyaya gelen her canlının birbirinden farklıda olsa yaşamak zorunda olduğu doğumla başlayan, ölümle son bulan bir süreçtir. Farklı bilim dallarınca incelenen süreç yaşanılan, etkisinde kalınan veya çoğunlukla kronolojik olarak ortak özellikler içerdiği düşünülen kesitler halinde sınıflandırılır. Süreçteki önemli dönüm noktalarından birisi de emekliliktir. Süreç boyunca sosyal, psikolojik ve fiziksel ihtiyaçlarını giderebilmek adına çalışan bireyler hukuksal olarak çerçevesi belirlenmiş bir yaşta çalışma yaşamının dışına çıkarlar. Emeklilik olarak tanımlanan bu durum, ; "kişilerin yasalarca belirlenen koşullarda belli bir süre çalıştıktan sonra çalışma hayatından çekilmeleri ve geçmiş hizmetleri karşılığında çalışmaksızın belirli bir gelire hak kazanmaları durumu." olarak ifade edilmektedir. Emekliliğin sosyolojik, psikolojik, ekonomik boyutları yanında birey, toplum, aile, işveren ve devlet açısından farklı anlamları vardır. Bu tez çalışmasında bireylerin yaşlanma sürecinin yaşlılık olarak ifade edilen dönemine yakın seyretmesi anlamında emekliliğin yaşlılık üzerindeki sosyolojik etkisinin varlığı sorgulanmıştır. Öncelikle emeklilik kavramı bütün yönleriyle tarihsel gelişimi ile Dünya'da ki ve Türkiye'de ki uygulamalar kapsamında incelenmiştir. Daha sonra yaşlılık kavramı teorik olarak ifade edilmiştir. Araştırma da nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Çalışmaya Türk Silahlı Kuvvetleri Kara Kuvvetleri Komutanlığından emekli olmuş 280 kişi katılım sağlamıştır. Veriler kapalı ve açık uçlu sorular kullanılarak oluşturulan anket formunun web tabanlı ve yüz yüze yapılan çalışmalardan yazılı olarak elde edilmiştir. Emeklilik kişilerin yaşamında önemli bir dönüm noktasıdır. Emeklilik kanunların izin verdiği sınırlar dahilinde kişisel bir karardır. Sosyal çevre, sosyal ilişkiler emeklilikle birlikte değişse de emeklilik yalnızlaşma değildir. Emeklilik ve yaşlılık kavramları birçok noktada kesişmektedir. Türkiye' de erken yaşlarda emeklilik halen mümkündür. Uzayan insan yaşamı, genç emeklilere yeni kapılar açmaktadır. Emeklilik yaşlanma anlamında topluma yaşlılığı çağrıştırsa da emekli bireyler açısından bu algı kabul edilmemektedir.

Abstract:
Aging is a process that starts with birth and ends with death, in which every living thing that comes into the world has to live, even if it is different from each other. The process examined by different branches of science is classified into sections that are experienced, influenced or mostly thought to contain common features chronologically. One of the important turning points in the process is retirement. In order to meet their social, psychological and physical needs throughout the process, individuals who work out of working life at a legally determined age. This situation, which is defined as retirement; "The situation in which people withdraw from working life after working for a certain period of time under the conditions determined by law and are entitled to a certain income without working in return for their past services." is expressed as. In addition to its sociological, psychological and economic dimensions, retirement has different meanings for the individual, society, family, employer and state. In this thesis study, the existence of the sociological effect of retirement on old age has been questioned in the sense that the aging process of individuals is close to the period expressed as old age. First of all, the concept of retirement has been examined in all its aspects, with its historical development, within the scope of applications in the world and in Turkey. Later, the concept of old age was expressed theoretically. Qualitative and quantitative methods were used together in the research. 280 people retired from Turkish Armed Forces Land Forces Command participated in the study. The data were obtained in written form from the web-based and face-to-face studies of the questionnaire form, which was created using closed and open-ended questions. Retirement is an important turning point in people's lives. Retirement is a personal decision within the limits permitted by law. Although the social environment and social relations change with retirement, retirement is not isolation. The concepts of retirement and old age intersect at many points. Early retirement is still possible in Turkey. Extended human life opens new doors for young retirees. Although retirement evokes old age in the society in terms of aging, this perception is not accepted for retired individuals.