Hematolojik kanserli yoğun bakım hastalarında akut böbrek hasarı gelişimi, risk faktörleri ve mortalitesi
Risk factors and mortality of  the acute kidney injury in critical hematological cancer patient
Yazar: KEREM İZMİRLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MELDA TÜRKOĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Mortalite = Mortality ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
GİRİŞ: Akut Böbrek Hasarı (ABH); saat ve günler içinde serum kreatin (sCr)
düzeyinde artış ve idrar çıkışında azalmayla tanımlanan klinik bir sendromdur.
Hematolojik kanserli hastalar yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatışı gerektiğinde
yüksek ABH insidansına ve mortalitesine sahiptir. Ayrıca bu hasta grubu ABH
gelişimi için özgül risk faktörlerine sahiptir. Çalışmamızda Gazi Üniversitesi İç
Hastalıkları Hematoloji YBÜ'de yatan hastaları inceledik. Bu spesifik hasta
grubunda ABH insidansını, ABH gelişimine etki eden risk faktörlerini, mortaliteyi
ve diğer risk faktörleri ile ABH'nın mortalite üzerine olan etkisini inceledik.
YÖNTEM: Çalışmamızda 01/10/2019-01/10/2023 arasında hastanemiz İç
Hastalıkları Hematoloji YBÜ'de, yatan hastalar retrospektif olarak incelenmiştir.
Toplam 144 hasta çalışmaya alınmıştır. Tüm verilerde tanımlayıcı istatistikler
yapılmıştır. Ek olarak ABH olan ve olmayan, ölen ve yaşayan hastalar kendi
aralarında karşılaştırılmıştır. Hasta grubumuzda ABH insidansı ve mortalitesi
belirlenmiştir. Karşılaştırmalarda tek değişkenli analizlerde anlamlı çıkan veriler
çok değişkenli analiz ile incelenmiştir. Hastalarımızda ABH gelişimine ve
mortaliye etki eden risk faktörleri gösterilmiştir. İstatiksel olarak p<0.05 değeri
anlamlılık olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmamızda 144 hastadan 105 hastada (%73) ABH olduğu, 39
hastada (%27) ABH olmadığı tespit edilmiştir. Akut böbrek hasarı olan 105
hastanın 33 (%31)'ünde YBÜ'de ABH gelişmiş, 72(%69)'sinde ise yatışta ABH
saptanmıştır. Hastalarımızda YBÜ'de %51 oranında mortalite görülmüş olup;
mortalite ABH olanlarda %68 ve ABH olmayanlarda %8 oranında saptanmıştır
(p<0,01). Akut böbrek hasarı gelişiminde bağımsız risk faktörleri olarak;
Diyabetes mellitus (DM) varlığı (OR = 16,98[1,67-172,44], p=0,02), sepsis varlığı
(OR = 7,41 [1,93-28,37], p=0,01), yatış günü bilirubin yüksekliği (OR = 1,80
[1,04-3,11], p=0,03), yatış günü laktat yüksekliği (OR = 1,50 [1,03-2,18], p:0,03)
ve yaş (OR = 1,04 [1,00-1,08], p:0,02) olarak saptanmıştır. Tüm hastalarda ABH

11
varlığı (OR = 17,81 [4,76-66,59], p<0,01), YBÜ'de akciğer infeksiyonu gelişmesi
(OR = 3,39 [1,38-8,32], p=0,01) ve yatış gününde yüksek SOFA skoru (OR =
1,18 [1,02-1,35], p=0,02) mortaliteyi belirleyen bağımsız faktörler olarak
belirlenmiştir. Ayrıca ABH olan hastalar ayrı olarak incelendiğinde İnvaziv
mekanik ventilasyon (İMV) uygulanması ABH olan hastalarda mortalite için
bağımsız bir risk faktörü olarak bulunmuştur (OR = 41,55[10,73-160,84],
p<0,01).
SONUÇ: Yoğun bakım ünitesinde hematolojik kanserli hastalar incelendiğinde,
ABH, % 50 oranında YBÜ yatışında mevcut ve %23 oranında YBÜ'de gelişmiş
olmak üzere yüksek oranda görülmüştür. Bu hastalarda DM varlığı, sepsis,
yaşlılık, yatış günü yüksek bilirubin ve laktat düzeyleri ABH gelişimini belirleyen
bağımsız faktörler olarak saptandı. Bu hastalarda mortaliteyi belirleyen en önemli
faktör 18 kat olmak üzere ABH gelişimi olarak tespit edilmiş olup, YBÜ'de
akciğer infeksiyonu gelişimi ve yüksek yatış günü SOFA skoru diğer faktörler
olarak saptandı.

Abstract:
INTRODUCTION: Acute Kidney Injury (AKI); It is a clinical syndrome defined
by an increase in serum creatine (sCr) level and a decrease in urine output within
hours and days. Patients with hematological cancer have a high incidence of AKI
and mortality when intensive care unit (ICU) admission is required. In addition,
this patient group has specific risk factors for the development of AKI. In our
study, we examined patients hospitalized in Gazi University Hematological ICU.
In this specific patient group, we examined the incidence of AKI, risk factors
affecting the development of AKI, mortality and other risk factors, and the effect
of AKI on mortality.
METHOD: In our study, patients hospitalized in the Hematological ICU of our
hospital between 01/10/2019 and 01/10/2023 were retrospectively analyzed. A
total of 144 patients were included in the study. Descriptive statistics were made
on all data. In addition, patients with and without AKI, who died or survived,
were compared among themselves. AKI incidence and mortality were determined
in our patient group. In comparisons, the data that were significant in univariate
analyzes were evaluated with multivariate analysis. Risk factors affecting the
development of AKI and mortality in our patients are shown. A p<0.05 value was
accepted as statistically significant.
RESULTS: In our study, it was determined that 105 patients (73%) out of 144
patients had AKI, and 39 patients (27%) did not have AKI. AKI developed in the
ICU in 33 (31%) of 105 patients with acute kidney injury, and AKI was found in
72 (69%) of them at admission. A mortality rate of 51% was observed in our
patients in the ICU; mortality was 68% in patients with AKI and 8% in those
without AKI (p<0.01). As independent risk factors in the development of acute
kidney injury; Presence of diabetes mellitus (DM) (OR = 16.98[1.67-172.44],
p=0.02), presence of sepsis (OR = 7.41[1.93-28.37], p=0.01), bilirubin elevation
on the day of hospitalization (OR = 1.80 [1.04-3.11], p=0.03), lactate elevation on
the day of hospitalization (OR = 1.50 [1, 03-2.18], p=0.03) and age (OR = 1.04
[1.00-1.08], p=0.02). Presence of AKI in all patients (OR = 17.81 [4.76-66.59],

13
p<0.01), development of lung infection in ICU (OR = 3.39 [1.38-8.32]), p=0.01)
and high SOFA score on the day of hospitalization (OR = 1.18 [1.02-1.35],
p=0.02) were determined as independent factors determining mortality. In
addition, when patients with AKI were examined separately, invasive mechanical
ventilation (IMV) was found to be an independent risk factor for mortality in
patients with AKI (OR = 41.55[10.73-160.84], p<0.01).
CONCLUSION: When patients with hematological cancer in the intensive care
unit were examined, AKI was seen at a high rate, with 50% present at ICU
admission and 23% developed in ICU. In these patients, the presence of DM,
sepsis, old age, high bilirubin and lactate levels on the day of hospitalization are
independent factors determining the development of AKI detected. The most
important factor determining mortality in these patients was the development of
AKI, 18 times more, and the development of lung infection in the ICU and high
hospitalization day SOFA score were found to be other factors.