COVID-19 tanısı ile takip edilen hastaların hematolojik bulgularının tanı ve takipteki yeri
Diagnosis and follow up of hematologiial findings of patients with COVID-19
Yazar: EMİNE ÇELİK
Danışman: UZMAN AHSEN ÖNCÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon ve Klinik Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kalsitonin = Calcitonin ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Laktat dehidrogenaz = Lactate dehydrogenase ; Lenfopeni = Lymphopenia ; Nötrofil/lenfosit oranı = Neutrophil/lymphocyte ratio ; Prognoz = Prognosis

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Aralık 2019'da Çin Halk Cumhuriyeti'nin Hubei eyaletinde kümelenme gösteren nedeni belli olmayan pnömoni vakaları ile başlayıp küresel yayılım gösteren, DSÖ tarafından COVID-19 olarak adlandırılan salgının günümüzde etkileri vaka sayıları değişiklik gösterse de devam etmektedir. Bu çalışmada COVID-19 hastalarında ciddi-kritik hastalık ayrımı ile kötü prognoz ve yüksek mortalite öngörüsü açısından hematolojik biyobelirteçlerin etkinliği ve tanısal değerinin araştırılması amaçlanmıştır.
 GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi SUAM'da COVID-19 ön tanısı ile yatırılarak takip edilen hastalar dahil edildi. Demografik ve klinik özellikler ile beraber başvuru, üçüncü, yedinci, 14. gün tam kan sayımı, CRP, PCT, fibrinojen, ferritin, albümin, LDH düzeyleri incelendi. Hastalık şiddeti, YBÜ takip ihtiyacı ve ölüm gerçekleşmesine göre hastalar gruplandırılarak karşılaştırıldı. Mortalite üzerine anlamlı düşünülen değişkenler tek ve çok değişkenli lojistik regresyon modelleri ile incelendi. 
BULGULAR: Çalışma 273 (%56,3)'ü erkek, 212 (%43,72)'si kadın olmak üzere toplam 485 hasta ile gerçekleştirildi. Hastaların yaş ortalaması 58±16,2 idi ve %71'i hafif-orta, %29'u ciddi-kritik hastalık grubunda idi. Hastalık şiddeti, YBÜ takip ihtiyacı ve ölüm gelişimi; yaş, eşlik eden hastalık, nötrofil, lökosit, NLR, PCT, CRP, ferritin, LDH ile pozitif korele iken, lenfosit, albümin, hemoglobin ile negatif korele olarak saptandı. Çok değişkenli analizde hastane başvurusunda PCT yüksekliği (OR: 6,96 %95 GA[1,63;39,65]), LDH ≥352U/L (OR: 4,35 %95 GA [1,23;16,61]), LE <0,810x109/L (OR: 3,0 %95 GA [1,16;7,85]) ve ileri yaş (OR: 1,08 [1,03;1,14]) bağımsız olarak hastane içi ölüm ile ilişkili bulundu. Hemogram ve akut faz reaktanı takibinde PCT, CRP ve LDH ölüm öngörüsü için en değerli bulunan göstergelerdi (Üçüncü gün sırasıyla EAA: 0,90;0,83;0,83 ve yedinci gün EAA: 0,95;0,90;0,89).
 SONUÇ: Çalışmamızda hastaneye başvuruda lökosit, lenfosit, NLR, CRP, PCT, ferritin, albümin ve LDH değerlerinin kötü prognozu ön görmede değerli olduğu saptandı. Ayrıca takipte PCT, LDH ve CRP artışlarının hastane içi ölümü öngörmek ve yakın takip gereken hastaları belirlemek için kullanılabileceğini belirlendi. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19, prognoz, hematolojik parametreler, NLR, lenfopeni, PCT, LDH

Abstract:
INTRODUCTION: The effect of the pandemic, which originated from Hubei/China in December 2019 with pneumonia cases of unknown cause and later on named COVID-19 by the WHO continues globally with varying case numbers. This study aims to research and discuss the effectiveness and diagnostic utility of hematological biomarkers for the distinction of serious-critical illness, and for anticipation of poor outcome and high mortality rate in COVID-19 patients.
MATERIAL AND METHOD: This study was performed based on the hospitalized patients with COVID-19 in University of Health Sciences Health Practice and Research Center Infectious Diseases Clinic. The study examined the demographical and clinical indicators along with complete blood count, CRP, PCT, fibrinogen, ferritin, albumin, LDH of COVID-19 patients on third, seventh and fourteenth day of the hospitalization. The patients were grouped and compared according the severity of illness, intensive care requirement and mortality. The indicators which are considered significant for mortality were studied through uni-parameter and multi-parameter logistic regression models.
RESULTS: The size of survey group was 485 cases which included 273 (%56.3) male and 212 (%43.7) female patients. 71% of survey group was in mild-moderate group whereas remaining 29% had severe-critical illness. As a result of the study, it is identified that the severity of the illness, ICU requirement and mortality were positively correlated with neutrophil, leukocyte, NLR, PCT, CRP, ferritin and LDH. In addition, lymphocyte, albumin and hemoglobin were negatively correlated with the severity of the illness, ICU requirement and mortality. In the multi-parameter analysis of the admission values of patients, elevated PCT (OR: 6.96 %95 CI [1.63;39.65]), LDH ≥352U/L (OR: 4.35 %95 CI [1.23;16.61]), LE <0,810x109/L (OR: 3.0 %95 CI [1.16;7.85]) and old age (OR: 1.08[1.03;1.14]) were identified as independent risk factors for in-hospital mortality. Elevated PCT, CRP and LDH were most valuable parameters for the prediction of mortality among follow up values of parameters among hematological and acute phase reactants (on third day AUC: 0.90;0.83;0.83 and on seventh day AUC: 0.95;0.90;0.89).
CONCLUSION: In this study, the leukocyte, lymphocyte, NLR, CRP, PCT, ferritin, albumin and LDH values at the admission of patients are identified as valuable predictors of poor prognosis. In addition, it is identified that increase in PCT, CRP and LDH can be utilized to predict in-hospital mortality and the determination of the patients who require close monitoring.
Keywords: COVID-19, prognosis, hematological biomarkers, NLR, lymphopenia, PCT, LDH