Ceza infaz kurumlarında bulunan çocuk ve gençlerin farik ve mümeyyizliklerinin değerlendirilmesi
Assessment of adjudicated juveniles competency to stand trial
Yazar: ASLI ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSEN ERDEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada yurt dışında yargılanma yeterliliğini değerlendirmek için kullanılan MacCAT-CA ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik ön çalışmasını yapmak ve ceza infaz kurumunda bulunan 13-20 yaş arasında çocuk/gençlerin ceza yeterliliklerinin bu ölçek ile değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini belirlemek amaçlanmıştır.Araştırmada, katılımcıların sosyodemografik özellikleri hakkında bilgi toplayabilmek için Kişisel Bilgi Formu, adli yeterliliklerini belirlemek amacıyla Yargılanma Yeterliliği Değerlendirme Ölçeği (MacCAT-CA), Ceza Ehliyeti Değerlendirme Formu, Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği ve Raven Standart Progresif Matrisler Testi kullanılmıştır. Araştırma örneklemi 101'i çeşitli ceza infaz kurumlarında bulunan 13-20 yaş arası hükümlü ve tutuklu çocuk/gençler, 88'i aynı yaş grubundan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı çeşitli okullarda öğrenim görmekte olan öğrenciler ile lise öğrenimini tamamlamış olan gençler olmak üzere toplam 189 kişiden oluşmaktadır.Araştırmanın ilk aşamasında MacCAT-CA ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik ön çalışması kapsamında Anlama, Neden Bulma ve Takdir bölümleri için iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği, puanlayıcılar arası tutarlık, kullanılan diğer ölçme araçlarından alınan puanlar ile arasındaki bağıntılar belirlenmiştir. Ayrıca MacCAT-CA puanlarının yaş gruplarına göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir.İkinci aşamada ise ceza infaz kurumlarında bulunan çocuk/gençler ile karşılaştırma grubundaki çocuk/gençlerin MacCAT-CA ortalama puanları arasında fark olup olmadığına bakılmış ve iki grup arasında anlamlı fark bulunmuş ancak toplam zekâ puanı kontrol edildiğinde bu farkın ortadan kalktığı gözlenmiştir.Son olarak ceza infaz kurumlarında bulunan çocuk/gençlerin MacCAT-CA puanları sosyodemografik özellikler açısından incelenmiştir. Sonuçta Takdir bölümü için sosyodemografik özelliklerden tek başına anlamlı katkıda bulunan herhangi bir özellik belirlenemezken madde kullanımına başlanılan yaşın Anlama bölümü için, eğitim yılı, psikiyatrik tedavi geçmişi ve gelir düzeyinin ise Neden Bulma bölümü için önemli birer yordayıcı oldukları görülmüştür.Anahtar Sözcükler : Çocuk suçluluğu, Farik ve Mümeyyizlik, , MacCAT-CA, RSPM, Zekâ,

Abstract:
The purposes of this research are, performing preliminary validity and reliability study for a test which is used abroad for assessment of competency to stand trial, and assessment of usability of this test to assess competency to stand trial of adjudicated juveniles between ages 13&20.In this research the following tools are used; a personal information form, to collect sociodemographic information about participants; MacArthur Competence Assessment Tool - Criminal Adjudication (MacCAT-CA), to assess their competence to stand trial; criminal competence assessment form; Weschler intelligence scale for children and Raven standard progressive matrices.Research group is composed of 189 juveniles. 101 of them are arrested and convicted juveniles from Different Detention Facilities, between the ages 13&20. 88 of them are juveniles from Ministry of Education schools and juveniles that have already completed their high school education at the same age group.In the first phase of the research, test re-test, inter-rater reliability, determination of the correlations between the scale points for the reality that is designated between the implementers have been applied for each of Understanding, Reasoning and Appreciation sections of the test to determine the reliability of MacCAT-CA scale. Also an investigation for existence of a significant differences exist between the MacCAT-CA results with respect to age groups has been made.In the second phase of the research average MacCAT-CA results for adjudicated juveniles and comparison group have been compared. As a result a significant difference between scores have been discovered but it is also observed that this difference perishes when total intelligence score is controlled.Finally MacCAT-CA subsection scores of adjudicated juveniles are examined with respect to sociodemographic properties. As a result, no sociodemographic property is found to be a predictor for appreciation section. The age at which drug abuse has started has been found to be a predictor for understanding section. The number of years spent for education, psychiatric treatment history and income level are found to be predictors for reasoning section.Keywords: juvenile delinquency, competence to stand trial, MacCAT-CA, RSPM, Intelligence