Kuru temizleme işletmelerinde çalışanlarda tetrakloretilen etkilenimine bağlı renal toksisiteyi saptamaya yönelik bir araştırma
A research designed for determination of renal toxicity caused by tetrachloroethylene exposure in dry -cleaning workers
Yazar: NİLÜFER ÖZBEK SCIMEMI
Danışman: PROF. DR. NAZMİ BİLİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Kuru temizlemecilikte leke çıkarmak amacı ile 1950'li yıllardan bu yana kullanılan tetrakloretilen (C2Cl4), halojenli alifatik hidrokarbon grubundan sentetik bir maddedir. Etkilenimi sonucu ortaya çıkan hastalıkların çeşitliği, etkilerinden sorumlu tek bir hedef organ olmayışı, yüksek lipid seçiciliği, terakloretilen ve/veya metabolitlerinin vücutta süregelen bazı kimyasal olayları tetiklediğini düşündürmektedir. Bu çalışmada, tetrakloretilenin nefrotoksik etkileri üzerinde oksidatif stresin rolü ve açığa çıkan maddelerin biyolojik belirteç olarak kullanılma olasılığı araştırılmıştır. Bu amaçla, çalışma saatleri içerisinde, 79 erkek kuru temizlemeciden spot idrar örnekleri toplanmıştır. Bu örneklerde ana metabolit olan triklorasetik asit (TCA) düzeyleri, oksidatif stres belirteci olarak IsopF2?, ?-ALA ve ürik asit düzeyleri ve kronik renal etkilenimi değerlendirmek üzere ?1M ve ß2M düzeyleri ölçülmüştür. Araştırmaya katılan kuru temizlemecilerin ortalama TCA düzeyleri 38,144 ? 13,127 ? mol/L'dir. Kuru temizlemecilerin %92'sinin IsopF2? düzeyleri (386,013 ? 58,657 pg/ml) 400 pg/ml'nin, %27'sinin ?-ALA düzeyleri (32,974 ? 13,489 ? mol/L) 42 ? mol/L'nin, %47'sinin ?1M düzeyleri (14,234 ? 13,736) 12 mg/L'nin, %14'ünün ß2M düzeyleri (0,201 ? 0,529) 0,25 mg/L'nin üzerinde bulunmuştur. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, IsopF2? ve ?-ALA düzeylerinin yüksek bulunması, bu parametrelerin birbiri (r=0,400, p=0,000) ve TCA ile (IsopF2?; r=0,355, p=0,001, ?-ALA; r=0,251, p=0,026) olan korelasyonları, tetrakloretilenin oksidatif strese neden olduğunu ve tetrakloretilene bağlı böbrek ve kemik iliği etkilerinin bir bölümünden oksidatif stresin sorumlu olduğunu göstermektedir. Öte yandan, ?1M düzeylerinin TCA'nın (p=0,010) yanı sıra, IsopF2? (p=0,003), ?-ALA (p=0,006), ürik asit (p=0,002) ve ölçümü yapılan diğer bazı parametreler ile, ß2M'in ise yalnızca ?1M (p=0,001) ve ürik asit (p=0,011) düzeyleri ile korelasyonunun bulunması, tetrakloretilenin neden olduğu oksidatif stres ve buna bağlı renal etkilerin erken değerlendirilmesinde ?1M'in önemli bir belirteç olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, tetrakloretilen daha çok renal tübüler fonksiyonları etkilemektedir. Araştırmada ayrıca, TCA ile yaş (p=0,018) ve BKİ (p=0,012) arasında görülen pozitif yönde ilişki, maddenin yağ dokularında birikmesi ve bu dokulara olan seçiciliği ile açıklanmaktadır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre, kuru temizlemecilerin işe giriş ve aralıklı kontrol muayenelerinde böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi, bu değerlendirmelerde ?1M düzeylerinin ölçülmesi ve böbrek hastalığı olanların tetrakloretilen etkilenimi olan işyerlerinde çalışmamaları önerilmektedir.

Abstract:
Tetrachloroetylene (C2Cl4), a synthetic halogenated hydrocarbon, has been used in the commercıal dry cleaning industry since the 1950?s. It causes a wide-range of diseases after exposure. It ıs also characterızed by a high lipid affinity, and an absence of a target organ lead to the evaluation that the substance and/or the metabolites are triggering the daily un-going chemical reactions within the body. This research focuses on the influence and importance of oxidative stress in tetrachloroethylene nephrotoxicity and the possibility that the substances being produced could be used as biomarkers of exposure. For that purpose, random urine specimens of 79 male dry cleaners during their working hours were collected. The levels of trichloroacetic acid (TCA) as metabolite, IsopF2?, ?ALA and uric acid as oxydative stres and, ? 1M and ? 2M were evaluated as determinants of chronic renal toxicity. The study group has TCA level of 38,144 ? 13,127 ? mol/L. Their random urine IsopF2? level is 386,013 ? 58,657 pg/ml (92%>400 pg/ml), ?-ALA level is 32,974 ? 13,489 ? mol/L (27%>42 ? mol/L), ?1M level is 14,234 ? 13,736 (47%>12 mg/L) and ß2M level is 0,201 ? 0,529 (14%>0,25 mg/L). The higher percentage of IsopF2? and ?-ALA levels, and the correlations between themselves (r=0,400, p=0,000) and with TCA levels (IsopF2?; r=0,355, p=0,001, ?-ALA; r=0,251, p=0,026) indicates that, tetrachloroethylene causes oxydative stres which has a part in its toxicity on kidney and bone marrow. According to our results, ?1M levels have positive correlations with, not only the TCA levels (p=0,010) but IsopF2? (p=0,003), ?-ALA (p=0,006) and uric acid levels (p=0,002) as well. On the other hand, ß2M levels have correlations with ?1M (p=0,001) and uric acid levels (p=0,011) only. These results lead to the conclusion that, ?1M is superior to ß2M in evaluation of tetrachloroethylene induced oxidative stres and renal toxicity. The research has also revealed that TCA levels have positive correlations with age (p=0,018) and BMI (p=0,012). These results are explained by secestration and accumulation tendency of the substance towards the adipose tissue. According to the results of this study, dry cleaners should have renal function tests including the measurements of ?1M levels pre-employement and periodic examinations durıng employment. Those with a history of kidney diseases are advised to avoid working in environments having the risk of tetrachloroethylene exposure.