Kronik hastalığı olan bireylerde hastalığa uyum ve öz bakım yönetimi davranışlarının çevresel ve bireysel faktörler ile ilişkisi
The relationship of adaptation and self care management behaviors with environmental and individual factors in individuals with chronic disease
Yazar: YASİN FURKAN KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA YARDIMCI GÜREL
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kronik hastalıklar dünya genelinde ölüm nedenlerinin başlıca sebeplerinden biridir. Kronik hastalığı bulunan bireylerin hastalığa uyumları ve öz bakım yönetimi davranışlarının geliştirilmesinde çevresel ve bireysel faktörlerin önemi büyüktür. Bu çalışma kronik hastalığı olan bireylerde hastalığa uyum ve öz bakım yönetimi davranışlarının çevresel ve bireysel faktörler ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Aralık 2023- Mart 2024 tarihleri arasında Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi yataklı servislerinde yatmakta olan ve kronik hastalığı bulunan 312 birey oluşturmuştur. Veriler; ''Sosyodemografik Özellikler ve Hastalık Bilgi Formu'', ''Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği'' ve ''Kronik Hastalıklarda Öz bakım Yönetimi SCMP-G Anketi'' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 29.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, One-Way ANOVA, Pearson Korelasyon analizi ve regresyon analizi testleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda kronik hastalıklara uyum ölçeği toplam puan ortalaması 77,00±10,00, Kronik Hastalıklarda Öz bakım Yönetimi ölçeği toplam puan ortalaması ise 107,52±12,51 olarak bulunmuştur. Hastaların eğitim düzeyi, çocuk sahibi olma durumu, çalışma ve ekonomik durumları, yaşanılan yer ve beden kitle indeksleri ile ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca yapılan analizler sonucunda kronik hastalıklara uyum ile öz koruma arasında (r=0,146, p<0,05), fiziksel uyum ile kronik hastalıklarda öz bakım (r=0,135, p<0,05) ve öz koruma (r=0,135, p<0,05) arasında ve sosyal uyum ile öz koruma arasında düşük düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır (r=0,130, p<0,05). Kronik hastalığı olan bireylerin kronik hastalığa uyumları ve öz bakım yönetimi orta seviyede bulunmuştur.  Bireylerin kronik hastalığa olan uyumu ve öz bakım yönetimi davranışlarının geliştirilmesi, eğitim durumlarının arttırılması, ekonomik olanaklarının geliştirilmesi çevresel ve bireysel faktörlerin bu doğrultuda düzenlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
Chronic diseases are one of the leading causes of death worldwide. Environmental and  individual factors are of great importance in the adaptation of individuals with chronic diseases to the disease and the development of self-care management behaviors. This study was conducted to examine the relationship between disease adaptation and self-care management behaviors and environmental and individual factors in individuals with chronic diseases. The sample of the research consisted of 312 individuals with chronic diseases who were hospitalized in the inpatient services of Samsun Training and Research Hospital between December 2023 and March 2024. Data; It was collected using the "Sociodemographic Characteristics and Disease Information Form", "Adaptation to Chronic Diseases Scale" and "Self-Care Management in Chronic Diseases SCMP-G Survey". SPSS 29.0 package program was used to analyze the data. Descriptive statistics, independent groups t test, One-Way ANOVA and Pearson Correlation analysis and regression analiysis tests were used to analyze the data. As a result of the study, the total score average of the adaptation to chronic diseases scale was found to be 77.00±10.00, and the total score average of the Self-Care Management in Chronic Diseases scale was 107.52±12.51. A statistically significant difference was found between the patients' education level, childbearing status, employment and economic status, place of residence, body mass index and scale score averages (p<0.05). Additionally, as a result of the analyses, there was a difference between adaptation to chronic diseases and self-protection (r=0.146, p<0.05), physical adaptation and self-care in chronic diseases (r=0.135, p<0.05) and self-protection (r=0.135, p). <0.05) and between social adaptation and self-protection (r=0.130, p<0.05). Adaptation to chronic disease and self-care management of individuals with chronic diseases were found to be at a moderate level.   It is recommended to improve individuals' adaptation to chronic disease and self-care management behaviors, to increase their educational status, to improve their economic opportunities, and to regulate environmental and individual factors accordingly.