Kalkınma ve politik iktisat perspektifinde Brezilya ve Güney Kore uçak sektörlerinin gelişimi ve ABD etkisi
In perspective of development and political economy, evolution of aircraft industries in Brasil and South Korea and the USA influence
Yazar: HÜSEYİN FAZLA
Danışman: PROF. DR. MURAT ASLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Brezilya = Brazil ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Güney Kore = South Korea ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Teknoloji transferi = Technology transfer ; Uçak endüstrisi = Aircraft industry

Özet:
Bu tezin temel konusu, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarının bir parçası olarak uçak sektörlerini geliştirme gayretlerinin başarısına etki eden faktörler ışığında, iki devletin yaklaşımlarının karşılaştırmalı incelemesinin yapılmasıdır. Bu amaçla 1950'lerin azgelişmiş ülkeleri Brezilya ve Güney Kore'nin 1960'lardan itibaren yürüttükleri kalkınma çabaları ekseninde, endüstriyel ve teknoloji kapasitelerini geliştirmek için geçirdikleri aşamalar uçak endüstrisi boyutunda incelenmiştir. Burada söz konusu ülkeler üzerinden, "Brezilya ve Güney Kore'nin izledikleri uçak sektörü sanayileşme stratejilerinin başarılı olup olmamasında ABD'nin etkisi var mıdır? Brezilya ve Güney Kore'nin izledikleri kalkınma modellerinin bu ülkelerin uçak sektörlerinin gelişmesine etkisi var mıdır? ABD, Brezilya ve Güney Kore'ye uçak sektöründe sahip olduğu teknolojinin transferine izin vermiş midir? ABD'nin bu iki ülkenin uçak endüstrilerinin; gelişimine ivme kazandıran bir katkısı olmuş mudur veya gelişimini sekteye uğratan/geciktiren bir etkisi olmuş mudur?" sorularına cevap verilmesi hedeflenmiştir. Başlıca bulgular göstermiştir ki, bu ülkelerin genel kalkınma modellerine entegre ederek geliştirmeye gayret gösterdikleri uçak sektörlerinin gelişiminde devletin takip ettiği geliştirme stratejisi, hava ulaştırması ve/veya güvenlik bağlamındaki öncelikli ihtiyaçları, ABD ile ilişkisi temel belirleyici rol oynamaktadır. Özellikle ABD'den uçak teknoloji transferine ve/veya ABD pazarının bu ülkelere açılmasına göre şekillenen Brezilya ve Güney Kore'nin uçak sektörlerinin gelişiminde ABD ile özel ikili ilişkilerinin belirleyici sonuçları olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The main subject of this study is a comparative analysis of the approaches of two developing states in the light of the factors that affect the success of the efforts to improve the aircraft sectors as a part of the general development efforts. The struggle of Brazil and South Korea, the underdeveloped countries of the 1950s, for improving their industrial and technological capacities in aircraft dimension have been examined, in the axis of overall development efforts since 1960s. Here, it is aimed to answer the following questions: "Is the effect of USA on the aircraft industrialization strategies followed by Brazil and South Korea successful or not? Do the development models followed by Brazil and South Korea have an effect on the development efforts of aircraft industries of these countries? Did USA allow the transfer of technology to Brazil and South Korea in the aircraft industry? Has USA made an accelerating contribution to the development of the aircraft sectors of these countries? Has USA had an effect that interrupted / delayed the development of the aircraft sectors of these countries?" The main findings of this study showed that the aircraft sectorel development strategy which was an integral part of general development model of these states was the main factor. Additionally, the primary goals of a country in the context of air transportation and / or security played a determining role together with the country's bilateral relations with the United States. The special bilateral relations in the aircraft sector with USA played a decisive role. Aircraft technology transfer from the USA and / or the opening of USA market to Brazil and South Korea, were enabling factors for the overall success of the development of their respective aircraft sectors.