Türkiye'de Hristiyan kültür mirasının haritalandırılması
Mapping the Christian cultural heritage in Türkiye
Yazar: AHMET MECİD VERGÜL
Danışman: DOÇ. DR. CANAN TANRISEVER
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Turizm = Tourism

Özet:
Anadolu coğrafyası Hristiyanlık tarihinin erken dönemlerinden itibaren önemli bir merkez olmuştur. Hristiyanlık; Roma, Doğu Roma ve Osmanlı İmparatorlukları dönemlerinde Anadolu coğrafyasında gelişim göstermiştir. Bu sebeple Türkiye'nin inanç turizmi değerlerine bakıldığında Hristiyanlık dini önemli bir yer tutmaktadır. Konuyla ilgili literatür incelendiğinde Türkiye'de Hristiyanlık kültür mirasını kapsamlı bir şekilde ele alan çalışmaların az sayıda olduğu görülmüştür. Ancak yalnızca büyük yerleşim alanlarında değil, Anadolu'nun her tarafında Hristiyanlığa ait kültürel miras unsurlarını tespit etmek mümkündür. Bu kapsamda Türkiye'de Hristiyanlığın kültürel miras unsurlarının ortaya çıkarılması ve haritalandırılması amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Resmi kaynaklar ve bilimsel yayınlar karşılaştırmalı şekilde taranarak her şehirde, ilçede, kırsal alanlarda ve yerleşim alanlarının dışında kalan yerlerde bulunan kilise, şapel ve manastırlar tespit edilmiş ve Türkiye Hristiyanlık Yapıları Tablosu oluşturulmuştur. Bu yapıların isimleri, konumları, mevcut kullanım durumu (kilise, cami, kültür merkezi vb.), koruma programlarına dahil olup olmadıkları tablo üzerinde gösterilmiştir. Bu veriler kullanılarak yoğunluk haritaları oluşturulmuştur. Sonuç olarak ülke genelinde 622 farklı konumda yapı ve yapı topluluğuna ulaşılmıştır. Bu veriler görselleştirilerek Türkiye Haritası ile birlikte 7 bölge için yoğunluk haritaları oluşturulmuştur. Faal olarak hizmet veren dini yapıların sayısı 200'e yakındır. Bunların 170'ten fazlası kilise olarak hizmet vermekte iken, geriye kalan yapılar patrikhane, manastır, ayazma ve şapeldir. Ülke genelindeki yapıların yaklaşık olarak %16'sı müze olarak kullanılmakta veya ören yerleri ve arkeolojik kazı alanları içerisinde yer almaktadır. Camiye dönüştürülen yapıların oranı yaklaşık %9'dur. Az sayıdaki yapının ise kültür merkezi, sanat galerisi, sahne, kitaplık veya kütüphane olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu yapıların sayısı toplamda 20'dir. 200'e yakın yapının terk edildiği, tahribata uğradığı veya harabe halinde bulunduğu tespit edilmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: İnanç Turizmi, Hristiyanlık, Kiliseler, Dini Yapılar, Kültürel Miras

Abstract:
Anatolia has been an important center since the early periods of Christian history. Christianity developed in Anatolia during the Roman, Eastern Roman and Ottoman Empires. For this reason, Christianity has an important place in Türkiye's faith tourism values. When the literature on the subject is examined, it is seen that there are few studies that comprehensively address the Christian cultural heritage in Türkiye. However, it is possible to identify cultural heritage elements of Christianity not only in large settlements but also throughout Anatolia. In this context, it is aimed to reveal and map the elements of the cultural heritage of Christianity in Türkiye. Document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the study. By comparatively scanning official sources and scientific publications, churches, chapels and monasteries in every city, district, rural areas and places outside the settlements were identified and a Table of Christian Buildings in Türkiye was created. The names, locations, current usage status (church, mosque, cultural center, etc.) and whether they are included in conservation programs are shown on the table. Density maps were created using this data. As a result, 622 buildings/building communities in 622 different locations were reached across the country. These data were visualized and density maps were created for 7 regions together with the Türkiye Map. The number of active religious buildings is close to 200. More than 170 of these are churches, while the remaining structures are patriarchates, monasteries, ayazma and chapels. Approximately 16% of the buildings across the country are used as museums or are located in ruins and archaeological excavation sites. Approximately 9% of buildings have been converted into mosques. A small number of buildings are used as cultural centers, art galleries, stages, libraries or libraries. The total number of these buildings is 20. Nearly 200 buildings were found to be abandoned, damaged or in ruins.

KEYWORDS:Faith Tourism, Christianity, Churches, Religious Structures, Cultural Heritage