Sosyal sürdürülebilirliğin mahalle ölçeğinde değerlendirilmesi: Kayabaşı toplu konutları
An approach to assessment of social sustainability at the neighborhood scale: Kayabaşi housing
Yazar: GÖZDE TÜRKMEN CEBECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FÜSUN ÇİZMECİ YÖREŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability

Özet:
Doğasında, tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalınan doğal kaynaklardan fayda sağlanırken aynı zamanda bu kaynakların uzun yıllar boyu devamlılığının sağlanması düşüncesi olan "sürdürülebilirlik" kavramı, uluslararası bir boyut kazanarak sürdürülebilir kalkınma olarak ele alınmıştır. Çevresel, ekonomik ve sosyal bileşenlerden oluşan sürdürülebilir kalkınma, bu üç bileşenin beraberce ve dengeli bir şekilde ele alınmasıyla hedefine tam anlamıyla ulaşabilmektedir.
Sürdürülebilir kalkınmanın çevresel ve ekonomik bileşenleri, çeşitli disiplinlerce yapılan akademik çalışmalarda kapsamlı şekilde ele alınmış, ancak sosyal bileşen hakkında yapılan çalışmalar geri planda kalmıştır. Geri planda kalmasının başlıca sebeplerinden biri, geniş bir kavram olması nedeniyle sosyal sürdürülebilirlik konusunu inceleyen çalışmalarda konu hakkında farklı tanımların bulunması ve bu tanımların ortak bir paydada buluşturulamaması nedeniyle kavramsal bir hale getirilememesidir. İkincisi ise, sosyal sürdürülebilirliği ölçmeye yarayan ölçüm kriterlerinin çoğunlukla nitel ve öznel yargılar içeren soyut özellikte olmasıdır.
Sosyal sürdürülebilirlik genel olarak, her bireyin yaşadığı topluluğa aidiyet duymasını sağlayarak ve yaşam kalitesini arttırarak, mevcut ve gelecek nesillerin refahını sağlayan bir kavram olarak tariflenmiştir. Kişilerin yaşam alanlarından duydukları memnuniyet, yaşam kalitesini de aynı oranda etkileyeceğinden ötürü, sosyal sürdürülebilirlik çalışmalarının kentsel mekanlar üzerinden yürütülmesi önemlidir. Bu nedenle, araştırma kapsamında sosyal sürdürülebilirliğin fiziki yönü üzerinde durulmuş ve mekansal ölçek olarak belirlenmiş olan mahalle ölçeğinde, sosyal sürdürülebilirliği ölçme imkânı sağlayacak kriterlerin ortaya konması amaçlanmıştır.
Bu amaç doğrultusunda, ortaya konan kriterler, örnek alan olarak seçilen; TOKİ'nin (Toplu Konut İdaresi) İstanbul ili, Kayabaşı Mahallesi'nde farklı konseptlerde ürettiği 21. Bölge ve 24. Bölge yerleşmelerinin sosyal sürdürülebilirlik durumlarını değerlendirmek için kullanılmıştır. Değerlendirme sonucunda elde edilen veriler ışığında, sosyal açıdan sürdürülebilir mahallelerin nasıl planlanabileceğine ilişkin öneriler sunulmuştur. Bu sayede çalışmada, ileride inşa edilecek yerleşimlerin sosyal açıdan sürdürülebilir mahalle kurgusuna göre planlanabilmesi için altlık oluşturmak hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal sürdürülebilirlik, yapılı çevre, mahalle boyutunda sosyal sürdürülebilirlik, Kayabaşı.

Abstract:
The concept of "sustainability", which is the idea of ensuring the continuity of these resources for many years while benefiting from natural resources that are in danger of extinction, has been considered as sustainable development by gaining an international dimension. Sustainable development, which consists of environmental, economic and social components, can fully reach its goal when these three components are handled together and in a balanced way.
Environmental and economic components of sustainable development have been extensively covered in academic studies by various disciplines, but studies on the social component have remained in the stay behind. One of the main reasons why it remains stay in the behind is that there are different definitions about the subject in studies examining the subject of social sustainability, since it is a broad concept, and these definitions cannot be conceptualized because they cannot be brought together on a common denominator. The second is that the measurement criteria used to measure social sustainability are mostly abstract, containing qualitative and subjective judgments.
Social sustainability is generally defined as a concept that ensures the wellbeing of current and future generations by ensuring that each individual feels a sense of belonging to the community they live in and by increasing the quality of life. Since people's satisfaction with their living spaces will affect quality of life at the same rate, it is important that social sustainability studies are carried out through urban spaces. For this reason, within the scope of the research, the physical aspect of social sustainability has been emphasized and it is aimed to reveal the criteria that will provide the opportunity to measure social sustainability at the neighborhood scale, which is determined as the spatial scale.
For this purpose, the criteria set forth are; it was used to evaluate the social sustainability of the 21. Region and 24. Region settlements, which were selected as the sample area and produced under different concepts in the Kayabaşı Neighborhood of Istanbul province by TOKİ (Mass Housing Administration). In the light of the data obtained as a result of the evaluation, recommendations on how socially sustainable neighborhoods can be planned have been presented. In this way, it is aimed to create a base for the settlements to be built in the future to be planned according to the socially sustainable neighborhood setup.
Keywords: Social sustainability, built environment, social sustainability at the neighborhood scale, Kayabaşı.