Mimarlıkta ihtişam olgusunun farklılaşan ölçeklerde/düzlemlerde incelenmesi
Explaining of the magnificence concept in architecture with different scale/platforms
Yazar: DEMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SONAY ÇEVİK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İhtişam geçmişten günümüze mimarlığın en etkili, en çarpıcı, en vurucu biçimlenmelerinde, ölçeklerde ve konumlarda dönemin en etkili dini, ekonomik, siyasi, ideolojik güçleri tarafından oluşturulan toplumların sosyal, ekonomik, kültürel yapısını yansıtan, anlamsallık, simgesellik, kalıcılık kavramlarıyla açıklama bulan önemli bir konu olarak görülmektedir. Bu çalışmada ihtişamın sunumu, bu sunumun algılanması ve değerlendirilmesi, hem fiziksel hem de sosyal algılama ve sosyal estetik kapsamında ele alınarak mimarlıkta ihtişamın yeri çok yönlü olarak tanımlanmakta ve açıklanmaktadır. Birinci bölümde; ihtişamın oluşumu, fiziksel çevreye yansımaları ve onu oluşturan güçler, ihtişamla ilgili kuramlar-yaklaşımlar, kavramlar, ihtişamı yaratan sebepler-hedefler, ihtişamın oluşumunda rol sahipleri, yansıdığı ölçekler ve oluşumunda etkili kaliteler ele alınmaktadır. İkinci bölümde; ihtişamın fiziksel boyutu ölçekler-konumlar ve ihtişamın oluşumunda etkili kalitelere ilişkin analizler yer almaktadır. Üçüncü bölümde; ihtişamın farklı altyapıya sahip kişiler tarafından nasıl algılandığı, ihtişamın oluşumunda öne çıkan kalitelerin neler olduğu, bu kalitelerde gruplar arasındaki ortaklıklar, farklılaşmalar incelenmekte ve değerlendirilmektedir. Dördüncü bölümde; ihtişamın oluşumunda etkili güç sahiplerinin, ihtişamı oluşturan ve değerlendiren mimarlar ve diğer kişiler tarafından ihtişamın tanımlanması-tarif edilmesi, ihtişamın oluşumunda etkili nedenler-hedefler ortaya konmakta ve tüm bu veriler değerlendirilmektedir. Son bölümde; ise tüm incelemeler ve değerlendirmeler doğrultusunda sonuçlar ve öneriler yer almaktadır.

Abstract:
From past to present, magnificence has been considered to be an important issue which can be explained withthe concept of semantics, the concept of symbolization and the concept of permanence which reflect social, economic and culturel structures of societies that had been created by the most influential religious, economic, politic and ideological powers of the period at the most effective, the most striking and the most stunning figurations, scales-locations of architecture. Presentation of magnificence in this study, perception and evalution of this presentation, by examining both physical and social perception also the social and aesthetic context , the place of magnificence in architecture is defined and explained as well-rounded. In the first section, formation of magnificence, its reflections to pyschical environment, components which creates it, theories and approaches about magnificence, conceptions, reasons and goals that creates magnificence, factors which play role in its formation, scales that it reflects on and qualities take part its creation are discussed. In the second section, scales-locations which are physical sizes of magnificence and analysis of qualities which effect creation of magnificence are found. In the third section, how magnificence is perceived by people who have different backgrounds, which qualities come into prominence in the formation of magnificence, differences and similarities between these groups of qualities are examined and evaluated. In the fourth section, leading factors of the formation of magnificence, definitions-descriptions of magnificence by architects who build and evaluated magnificence and by other people, reasons-goals which effect formation of magnificence are represented and all of these data are evaluated. In the final section, in light of all these examinations and evaluations there are results and suggestions.