Vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin gündüz uykululuk durumu, uyku kalitesi ve okupasyonel dengelerinin karşılaştırılması
Comparison of daytime sleepiness, sleep quality and occupational balances between shift and non-shift workers
Yazar: FAHRİYE PEHLİVAN
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN PEKÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Endüstri işçileri = Industry employees ; Günlük uğraşlar = Daily occupation ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Çalışma, vardiyalı ve vardiyasız sistemde çalışmanın, gündüz uykululuk durumu, uyku kalitesi ve okupasyonel denge üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 106 vardiyalı, 106 normal çalışan olmak üzere çalışmamıza toplam 212 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara demografik bilgi formu, Okupasyonel Denge Anketi, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi ve Epworth Gündüz Uykululuk Ölçeği uygulanmıştır. Veriler yüz yüze anketler aracılığıyla toplanmıştır. Vardiyalı ve vardiyasız çalışan grupların gündüz uykululuk durumları, uyku kaliteleri ve okupasyonel dengeleri benzer olduğu gözlenmiştir (p>0,05). Okupasyonel denge ile gündüz uykululuk durumu arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır (r=-0,299; p<0,01). Okupasyonel denge ile uyku kalitesi indeksinin toplam puanı arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır (r=-0.457; p<0,01). PUKİ'nin alt boyutu olan alışılmış uyku etkinliği, gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir (p<0,05). Bulgular kadınların erkeklere göre daha fazla gündüz uykululuk gösterdiği ve daha düşük uyku kalitesine sahip olduğunu göstermiştir (p<0,05). Çalışma sonucunda vardiyalı çalışma sisteminin okupasyonel dengeyi etkilemediği; her iki grup için benzer olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların okupasyonel dengeleri ile uyku kalitelerinin ve gündüz uykululuk durumlarının ise ilişkili olduğu bulunmuştur. Literatürde vardiyalı çalışanların okupasyonel dengeleri üzerine yapılan araştırmaların kısıtlı olduğu, bu konuda farklı iş kollarında daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: okupasyonel denge; vardiyalı çalışma; uyku kalitesi; gündüz uykululuk durumu

Abstract:
The study was conducted to determine the impact of shift and non-shift work on daytime sleepiness, sleep quality, and occupational balance. A total of 212 participants, consisting of 106 shift workers and 106 regular workers, were included in this study. A demographic information form, the Occupational Balance Questionnaire, the Pittsburgh Sleep Quality Index, and the Epworth Daytime Sleepiness Scale were administered to the participants. Data were collected through face-to-face questionnaires. It was observed that daytime sleepiness, sleep quality, and occupational balance of shift and non-shift working groups were similar (p>0.05). There was a moderate negative correlation between occupational balance and daytime sleepiness (r=-0.299; p<0.01). A moderate negative correlation was found between occupational balance and the total score of the sleep quality index (r=- 0.457; p<0.01). Habitual sleep efficiency, which is a sub-dimension of the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), showed a significant difference between the groups (p<0.05). The findings indicated that women showed more daytime sleepiness and had lower sleep quality than men (p<0.05). As a result of the study, it was determined that the shift work system did not affect occupational balance; it was similar for both groups. Sleep quality and daytime sleepiness were found to be related to the occupational balance of the participants. It is thought that studies on the occupational balance of shift workers are limited in the literature and that more studies are needed in different business lines.
Keywords: occupational balance; shift work; sleep quality; daytime sleepiness