Farklı sürelerde vernalizasyona maruz bırakılan kolza (Brassica napus) çeşitlerinin yaprak ve tohumlarındaki yağ asidi sentezinde görev alan bazı genlerin ifade düzeylerindeki değişikliklerin incelenmesi
Investigation of changes in expression levels of some genes involved in fatty acid synthesi̇s in leaves and seeds of wi̇nter rapeseed (Brassica napus) plant exposed to vernalization for different periods
Yazar: İREM ÇAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLA SÖNMEZ
Konya Gıda ve Tarım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Genetik = Genetics

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasında,  farklı sürelerde kesintili ya da kesintisiz olarak vernalizasyon uygulanan kolza (Brassica napus L.) bitkisi kışlık Darmor, Bristol ve yazlık Helios çeşitlerinde çiçeklenme zamanı, tohumdaki yağ miktarı ve yağ kompozisyonu gibi önemli agronomik özelliklerde söz konusu değişime karşı gerçekleşen farklılıkların üç yıl boyunca tekrarlanan deneylerde moleküler, biyokimyasal ve fizyolojik düzeyde istatiksel karşılaştırmalar eşliğinde açığa çıkarılması hedeflenmiştir. Vernalizasyona maruz kalan bitkilerin çiçeklenme zamanı ile yapraklarındaki çiçeklenme zamanıyla ilişkili genlerin (FLCC02, FLCA10, FLCA02) gen anlatım düzeyleri karşılaştırılmıştır. Yaprakta yağ asidi (FATB, FAD5, MCOA, WD40) genlerinin ekspresyon seviyeleri ile vernalizasyon süresince yağ asidi kompozisyonundaki değişikliklerin anlaşılması amaçlanmıştır. Bununla birlikte, B. napus'un  gelişen tohumlarında yağ asidi sentezinde görevli genlerin (FATB, FAD5, MCOA, WD40, FAD2) gen anlatım düzeyleri, tohumdaki oleik asit miktarıyla karşılaştırılmıştır. Kesintisiz vernalizasyona maruz kalan kolza bitkisinin vernalizasyon süresinin artmasıyla çiçeklenme süresi ve FLC  gen ekspresyon seviyelerinin azaldığı, doymamış yağ asidi olan oleik asit miktarının ise arttığı bulunmuştur. İklim değişikliği ile beraberinde gelen ani sıcaklık artışının kolza bitkisinde yağ verimini ve kompozisyonunu olumsuz yönde etkilemiştir.

Abstract:
In this master's thesis study, the differences in agronomic characteristics such as flowering time, oil content in the seed and oil composition in winter Darmor, Bristol and summer Helios cultivars of rapeseed (Brassica napus L.) applied vernalization intermittently or uninterruptedly at different times were investigated. In the experiments repeated for three years, it was aimed to reveal it with statistical comparisons at the molecular, biochemical and physiological levels. The gene expression levels of the genes (FLCC02, FLCA10, FLCA02) associated with the flowering time in the leaves of the plants exposed to vernalization were compared. It was aimed to understand the expression levels of fatty acid (FATB, FAD5, MCOA, WD40) genes in the leaf and the changes in fatty acid composition during vernalization. However, gene expression levels of genes involved in fatty acid synthesis (FATB, FAD5, MCOA, WD40, FAD2) in developing seeds of B. napus were compared with the amount of oleic acid in the seed. It was found that the flowering period and FLC gene expression levels decreased, while the amount of oleic acid, which is an unsaturated fatty acid, increased with the increase in the vernalization time of the rapeseed plant exposed to continuous vernalization. The sudden increase in temperature that comes with climate change has adversely affected the oil yield and composition of rapeseed plant.