Yamadağ volkanizmasının kangal-divriği (Sivas) arasında kalan kuzey kesimlerinin petrolojisi
Petrology of the north sections between the kangal-divrigi (Sivas) of yamadagi volcanism
Yazar: AHMET MAVİ
Danışman: DOÇ. DR. TANER EKİCİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mineraloji Petrografi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Mineraloji = Mineralogy ; Miyosen = Miocene ; Petroloji = Petrology ; Pliyosen = Pliocene ; Volkanik kayaçlar = Volcanic rocks

Özet:
Orta Anadolu'da Torid Tektonik Kuşağı üzerindeki Anatolid levhası üzerinde yeralan Yamadağı Volkanitleri, Malatya ilinin kuzey-kuzeybatısından Sivas ilinin güneydoğusu arasında oldukça geniş bir alanda yüzlekler sunmaktadır. Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Yamadağı Volkanitleri en altta andezitik ve bazaltik aglomera seviyeleri ile başlamakta üzerine çoğuklukla bazalt, trakibazaltik ve daha az oranda da andezit ve dasitlerden oluşan bir seviye gelmektedir. Yamadağı Volkanitleri'nin alt seviyelerini oluşturan aglomeralar çoğunlukla bazaltik ve nadiren de andezitiktir. Andezitik aglomeralar açık mor renkli bazaltik aglomeralar ise siyah-mor renkli olarak gözlenmektedir. Aglomeratik seviyeler geçişli olup bunların üzerine de bazalt ve andezitlerden oluşan lav akıntıları gelmektedir. Yamadağı Volkanitleri içerisinde gözlenen andezitik kayaçlar grimsi mor renkli olup orta-ince tane boyutludur. Bazaltlar ise siyah ve siyahımsı mor renklerde ve ince tanelidirler. Yamadağı Volkanitleri içerisinde gözlenen dasitik kayaçlar ise grimsi beyaz renki olup, orta ince tanelidirler. 
Jeokimyasal olarak Yamadağı Volkanitleri'nden trakibazaltların alkalin; bazalt, bazaltik andezit ve dasitlerin ise subalkalin alanda yerleştikleri görülmektedir. Subalkali kayaçların toleyitik-kalkalkalin alt gruplarını belirlemeye yönelik AFM üçgen diyagramında ise kalkalkalin karakter gösterdikleri görülmektedir. Yamadağ Volkanitleri'nde fraksiyonel kristalleşme etkilerinin yanı sıra dasitik kayaçlardan bazaltik kayaçlara doğru kısmi ergime miktarlarında artış olduğu ve hafif nadir toprak elementlerin ağır nadir toprak elementlere göre daha fazla zenginleşmiş olması kabuksal malzeme etkisinin de önemli olduğunu göstermektedir. 
Yamadağı Volkanizması'nın Üst Kretase-Eosen döneminde Neotetis okyanusunun kapanmasını izleyen evrede Neotetisin yitimi sonucu litosferik dilimden açığa çıkan akışkanlar tarafından metasomatizmaya uğratılmış bir manto kaynağından itibaren Üst Miyosen-Pliyosen yaş aralığında oluşmuş olabileceği öne sürülmektedir.

Abstract:
The Yamadağı Volcanics located on the Anatolide plate on the Tauride Tectonic Belt in Central Anatolia which is outcrop in a very large area between the north-northwest of Malatya province and the southeast of Sivas province. Upper Miocene-Pliocene Yamadağı Volcanics start with andesitic and basaltic agglomerate levels at the bottom and are overlain by a succession consisting mostly of basalt, trachybasalt and to a lesser extent andesite and dacite. Agglomerates forming the lower levels of Yamadağı volcanics are mostly basaltic and rarely andesitic. Andesitic agglomerates are observed as light purple colored basaltic agglomerates, black-purple colored. The agglomeratic levels are transitional and overlying these are lava flows composed of basalts and andesites.
Geochemically, trachybasalts from Yamadağı Volcanics are alkaline; basalt, basaltic andesite and dacite are observed to be located in the subalkaline area. In the AFM triangle diagram for determining the tholeiitic-calcalkaline subgroups of subalkaline rocks, it is seen that they show calc-alkaline character. In addition to the fractional crystallization effects in Yamadağ Volcanics, there is an increase in the amount of partial melting from dacitic rocks to basaltic rocks and the enrichment of light rare earth elements more than heavy rare earth elements shows that the crustal material effect is also important.
It is suggested that the Yamadağı Volcanism may have formed in the Upper Miocene-Pliocene age range from a mantle source metasomatized by the fluids released from the lithospheric slice as a result of the subduction of Neotethys in the phase following the closure of the Neotethys ocean during the Upper Cretaceous-Eocene period.