Yaşayan hukuk olarak İslam hukukunun Avrupa ve Almanya'daki yeri: Mathias Rohe örneği
The position of Islamic law as living law in Europe and Germany. By means of the example of Mathias Rohe
Yazar: EMİN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL DAĞCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Alman ilim camiasında İslam hukukuna duyulan ilgi, dün olduğu gibi bugün de artarak
devam etmektedir. Bu bağlamda Alman İslam araştırmacıları tarafından İslam hukukuna
ilişkin yapılan araştırmaların büyük bir kısmı klasik İslam hukukuna yönelik iken
araştırmaların diğer kısmı İslam hukukunun bugününe yönelik meselelerini konu
edinmektedir. Bu çalışmada İslam hukukunu her iki boyutuyla bir bütün olarak ele alan
Alman hukukçu ve İslam hukuku uzmanı Mathias Rohe örneğinde İslam hukukunun
klasik ve modern dönemdeki gelişmeleri yanında Avrupa ve Almanya bağlamındaki
konumu tasvir edilmeye çalışılmıştır.
Giriş bölümünde yazarın hayatı ve ilmî kişiliği yanında İslam ve İslam hukuku
hakkında yapmış olduğu çalışmaları ve en genel anlamda İslam hukukunun mahiyetine
dair temel görüşleri tanıtılmıştır. Klasik İslam hukukunun ele alındığı birinci bölümde
İslam hukukunun teşekkülü ile İslam hukuk metodolojisi ve gelişimi üzerinde durulduğu
gibi klasik İslam hukukunda işlenilen temel alanlardaki hukukî düzenlemeler konu
edinilmiştir. Modern İslam hukukunun ele alındığı İkinci bölümde ise 19. yüzyıldan
sonraki gelişmeler, reformlar ve bu süreçte takip edilen yöntemler incelenmiş, yeni bir
şekil kazanan modern İslam hukukunun temel alanlarındaki düzenlemeler mercek altına
alınmıştır.
İslam ve İslam hukukunun Avrupa bağlamında incelendiği üçüncü bölümde Avrupa
hukuk geleneğinin temel dinamikleri ve İslamî hükümlerin Avrupa bağlamında
uygulanmasının kapsam ve mekanizmaları yanında Avrupa İslam'ı mefhumu ele
alınmıştır. İslam ve İslam hukukunun Almanya özelinde işlenildiği dördüncü bölümde ise
İslam'ın hem hukukî hem dinî hükümlerinin uygulanma alanları ve sınırları spesifik
hukuk alanlarına göre ele alınmış, bu esnada siyasal İslam, entegrasyon ve İslam
teolojisinin teşekkülü gibi konular üzerinde ayrıca durulmuştur.

Abstract:
Islamic law continues to amplify the interest of the German research community. Against
this background, the research directions can be diverted into classic and modern focus on
Islamic law. This thesis aims to analyse the position of Islamic law in Europe and
Germany, as well as the evolution of Islamic law in the classical and contemporary
periods based on the example of German jurist Mathias Rohe, who considers Islamic law
as a whole with both dimensions.
The introduction includes the author's vita, his research profile with contributions to
Islam and Islamic law as well as a presentation of the researcher's principle views on
Islamic Law. In the first chapter, which deals with classical Islamic law, the formation of
Islamic law, the methodology and development of Islamic law, as well as the legal
regulations in the main areas of classical Islamic law are discussed. In the second chapter,
in which modern Islamic law is discussed, the developments, reforms after the 19th
century and the methods followed in this process are examined, and the regulations in the
basic areas of modern Islamic law, which have gained a new shape, are investigated.
The third chapter examines Islam and Islamic law in Europe investigating the
fundamental dynamics of the European legal tradition, the scope and mechanisms of the
application of Islamic provisions in the European context, and the concept of European
Islam are discussed. The fourth chapter is concerned with Islam and Islamic law in
Germany reviewing the application areas and boundaries of legal and religious provisions
of Islam with a detailed analysis of specific legal areas. Ultimately we focused on issues
such as political Islam, integration and the formation of Islamic Theology.