Cinsiyet değişkeni bağlamında bilimsel makalelerin toplumdilbilimsel açıdan incelenmesi
Sociolinguistics research of journal articles in the context of gender variable
Yazar: ÖZLEM BAŞAY
Danışman: PROF. DR. NURCAN DELEN KARAAĞAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Dil ve toplum birbirini karşılıklı bir ilişki içerisinde şekillendirir. Dili toplum
boyutunda etkileyen unsurlar; yaş, cinsiyet, sosyal sınıf, meslek gibi değişkenlerdir ve her biri
toplumdilbilimin çalışma alanlarıdır. Cinsiyet değişkeniyle kadın ve erkeklerin dil
kullanımlarındaki farklılıklar incelenmektedir. Dilde cinsiyet değişkeni, Eksiklik, Güç,
Ayrıklık ve Sosyal Yapılandırmacılık kuramları temel alınarak incelenir. Bu çalışma,
toplumsal konum ve eğitimin, toplumsal cinsiyetin etkisini azaltacağı yönündeki görüşlere
dayanarak kadın ve erkek araştırmacıların lisansüstü boyutta akademik dil kullanımında
ortaya çıkacak verileri tespit etmeyi ve kuramlar ışığında verilerin sebepleri üzerinde durmayı
amaçlamıştır. Çalışma 2015 2022 yılları arasında yayımlanmış İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa
Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi , Türkiye Eğitim Dergisi ve Gazi Üniversitesi Gazi
Eğitim Fakültesi Dergisinden seçilmiş, Dr. unvanına sahip 5 erkek ve 5 kadın araştırmacıya
ait 10 bilimsel makale incelenerek oluşturulmuştur. Sözcük seçimleri, biçimbilimsel,
sözdizimsel ve metindilbilimsel kullanımlar, betimsel araştırma deseni kullanılarak
değerlendirme yapılmıştır. Ölçütlere göre, çalışma sonucu istatistiksel açıdan incelendiğinde
anlamlı farklılıklar ortaya çıkmamıştır. Sonuç olarak, akademik yazımda cinsiyet değişkeninin dilin biçimsel kullanımında etkisi olmadığı ortaya çıkmıştır ve dilsel ögelerin kullanım oranları birbirine yaklaşmıştır. Toplumsal statü ve eğitim durumunun belirlenen verilerde önemli bir etkisinin olduğu yorumuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Language and society shape each other in a reciprocal relationship. Factors affecting
language in the context of society are variables such as age, gender, social class, occupation
which are the research interests of sociolinguistics. The d ifferences in language performance
of men and women are examined through the gender variable. The gender variable in
language is examined based on the Theories of D eficiency, Dominance , Difference and
Social Constructivism. This study aimed to determine the data that will emerge in the use of
academic language by male and female researchers at the graduate level, based on the views
that social position and education will reduce the effect of gender, and to focus on the reasons
for the data in the light of the theories. Th is study was formed by examining 10 journal articles published between 2015 2022 selected from Istanbul University Cerrahpaşa Hasan Ali Yücel Education Faculty Journal, Turkish Education Journal and Gazi University Gazi Education Faculty Journal . The articles were written by 5 male and 5 female Ph.D researchers . Word choices, morphological,
syntactic and textlinguistics uses were evaluated using a descriptive research design.
According to the criteria, when the results of the study were analyzed statistically, no
significant differences were found. As a result, it was revealed that the gender variable d oes not have an effect on the formal use of language in academic writing, and the usage rates of linguistic elements are close to each other. It is concluded that rather than gender, social and educational status have a significant effect on the determined data.