20. yüzyıl mimari mirasını koruma sorunsalı bağlamında betonarme yapı restorasyonu
Reinforced concrete building restoration in the context of the problem of conserving the 20th century architectural heritage
Yazar: ZEYNEP SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TUTKUN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yirminci yüzyıl; sanat, düşünce, mimarlık, bilim ve teknoloji alanında birçok değişim
ve gelişimin gerçekleştiği bir yüzyıldır. Bu dönemde keşfedilen betonarme, 20. yy
mimarlığında sıklıkla kullanılmış böylelikle betonarme yapılar 20. yy mimari mirasının 
önemli bir kısmını oluşturmuştur.
Bu çalışmada, 20. yy. mimari mirasının korunması ve yasal düzenlemelerde yer alma 
durumu incelenmiş ve betonarme yapılar çalışma alanı olarak belirlenmiştir. 20. yy.da 
yapılmış betonarme yapılardan restorasyon geçirmiş, kültürel miras değeri olan 5 
Türkiye'den, 5 dünyadan betonarme yapı seçilmiştir. Seçilen yapıların, mimari özellikleri,
bozulma türleri, müdahale teknikleri değerlendirilerek karşılaştırmalı analizleri yapılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda Türkiye'deki uygulamalarda, müdahale öncesi detaylı testlerin 
ve analizlerin yapılmadığı, betonarme restorasyonunda önemli bir teknik olan katodik 
korumanın tercih edilmediği saptanmıştır. 
Sonuç olarak çalışmada, dünyadaki ve Türkiye'deki betonarme restorasyon 
uygulamaları ortaya konulmuş ve Türkiye'deki uygulamalarının daha detaylı ve kapsamlı 
ele alınması gerektiği vurgulanmıştır. 20. yy mimari mirasına, koruma hususundaki yasal 
düzenlemelerde yer verilmesi bu yapıların korunmasında oldukça elzemdir.

Abstract:
The 20th century is a century of many changes and developments in the fields of art, 
thought, architecture, science and technology. Reinforced concrete discovered during this 
period was frequently used in 20th century architecture, thus reinforced concrete structures 
formed an important part of the 20th century architectural heritage.
In this study, the protection of the 20th century architectural heritage and its 
involvement in legal regulations were examined and reinforced concrete structures were 
determined as the study area. Reinforced concrete structures built in the 20th century, which 
have undergone restoration and have cultural heritage value, were selected from 5 from 
Turkey and 5 from the world. Comparative analyzes were made by evaluating the 
architectural features, types of deterioration, and intervention techniques of the selected 
buildings. As a result of the analysis made, in applications in Turkey; It was determined that 
detailed tests and analyzes were not carried out before the intervention, and cathodic 
protection, which is an important technique in reinforced concrete restoration, was not 
preferred. 
As a result, in the study, reinforced concrete restoration applications in the world and 
in Turkey were revealed and it was emphasized that the applications in Turkey should be 
more detailed and comprehensive. Inclusion of the 20th century architectural heritage in the 
legal regulations on conservation is essential for the protection of these structures.