Üniversite öğrencilerinde nomofobinin temel psikolojik ihtiyaçlar doyumu, öz kontrol ve duygu düzenleme değişkenleriyle modellenmesi
The modeling of nomophobia by basic psychological needs satisfaction, self-control and emotion regulation variables among university students
Yazar: AYKUT GÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. ASLI UZ BAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Nomofobi = Nomophobia ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Öz kontrol = Self-control ; Üniversite öğrencileri = University students ; İhtiyaç doyumu = Need satisfaction

Özet:
Araştırmada, üniversite öğrencilerinde nomofobinin temel psikolojik ihtiyaçlar doyumu, öz kontrol ve duygu düzenleme değişkenleriyle ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca araştırmada üniversite öğrencilerinin nomofobi düzeylerinin cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Dolayısıyla mevcut araştırmanın deseni araştırma değişkenleri arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modeli çerçevesinde incelendiği ilişkisel tarama türünde bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemi iki aşamada belirlenmiştir. Birinci aşamada tabakalama örnekleme yöntemi, ikinci aşamada ise uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Buna göre araştırmada Dokuz Eylül Üniversitesi ve Pamukkale Üniversitesi'nden toplam 688 üniversite öğrencisi yer almıştır. Araştırmanın verileri araştırmacının kendisi tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ve diğer araştırmacılar tarafından Türkçeye kazandırılan "Nomofobi Ölçeği", "İhtiyaç Doyumu Ölçeği", "Öz kontrol ve Öz Yönetim Ölçeği" ve "Duygu Düzenlemem Anketi" kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların yarısından fazlasının hafif düzeyde, yaklaşık her üç katılımcıdan birinin ise orta düzeyde nomofobik eğilim gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte nomofobi düzeyinin cinsiyete göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Psikolojik ihtiyaçlar ile öz kontrol ve nomofobi arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu; psikolojik ihtiyaçlar ile duygu düzenleme arasında ise anlamlı bir ilişkinin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca nomofobi ile duygu düzenleme arasında da anlamlı bir ilişkinin olmadığı saptanmıştır. Öz kontrol ile nomofobi arasında da negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda öz kontrolün psikolojik ihtiyaçlar ile nomofobi arasında tam aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir.
Araştırma üniversite örneklemi ile gerçekleştirilmiştir. İlerleyen dönemlerde bu modelin farklı örneklemlerde geçerliliği sınanabilir. Nomofobi günümüzde devam eden önemli bir sorun olarak kabul görmektedir. Nomofobinin önlenmesine yönelik psikoeğitim programları hazırlanarak deneysel çalışmalarla bu programların etkililiği sınanabilir.
Anahtar Kelimeler: Nomofobi, temel psikolojik ihtiyaçlar, öz kontrol, duygu düzenleme.

Abstract:
The aim of this study was to determine the relationship of nomophobia with basic psychological needs satisfaction, self-control, and emotion regulation variables in university students. In addition, it was examined whether the nomophobia levels of university students significantly differed according to gender. Therefore, the present study was a crossectional design in which the relationships between the research variables were examined within the framework of the structural equation model. The sample of the study consisted of 688 (362 female/326 male) university students attending Dokuz Eylul University and Pamukkale University. The stratificatied sampling, and the convenient sampling methods were used to reach this sample.  "Personal Information Form" (prepared by the researcher), "Nomophobia Scale", "Need Satisfaction Scale", "Self-Control and Self-Management Scale", and "Emotion Regulation Questionnaire" were at ministered to the participants.
According to the research results, it was seeen that more than half of the participants had a mild nomophobic tendency, and about one of every three participants had a moderate nomophobic tendency. However, the participants, it was observed that the nomophobia levels did not significantly differ according to gender. There was a significant relationship between psychological needs, self-control, and nomophobia; it was determined that there was no significant relationship between psychological needs, and emotion regulation. It was also found that there was no significant relationship between nomophobia, and emotion regulation. A significant negatively correlation was also found between self-control, and nomophobia. In line with the purpose of the study, it was determined that self-control played a mediator role in the relationship between psychological needs and nomophobia.
The research was carried out in the university sample. In the future, the validity of this model can be tested in different samples. Nomophobia is recognized as an important ongoing problem today. The effectiveness of these programs can be tested with experimental studies by preparing psychoeducational programs for the prevention of nomophobia.
Keywords: Nomophobia, basic psychological needs, self control, emotion regulation.