Endüstriyel ve kentsel hava kirliliğinin çocuklarda genotoksisitesinin yanak epitel hücrelerinde araştırılması
Investigation of genotoxicity of air pollution from industrial and city sources in children
Yazar: HALİSE HANDAN ÖZATA
Danışman: PROF. DR. GONCA ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Genetik = Genetics ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Epitel hücreleri = Epithelial cells ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Hava kirliliği = Air pollution ; Mikroçekirdek testleri = Micronucleus tests ; Çocuklar = Children

Özet:
Dış ortam hava kirliliği, Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı tarafından insan karsinojeni olarak (Grup 1) sınıflandırılmıştır. Çevresel hava kirliliğine toplumun en hassas kesimleri arasında olan çocukların maruziyeti, davranışsal ve fizyolojik faktörler yüzünden, solunum sistemi hastalıkları ve kansere neden olabilmektedir.  Çocuklar dış ortamda daha uzun zaman geçirirler ve fiziksel aktiviteleri göreceli olarak daha fazladır. Tez çalışmasının amacı, çocuklar için çevresel hava kirliliğinin olası genotoksik ve sitotoksik etkisini, iki farklı çalışma yerinde, girişimsiz bir yöntem olan yanak epiteli hücrelerinde mikroçekirdek sitom yöntemi ile araştırmaktır.  Kentsel bölge olarak Kütahya kent merkezinin trafik yoğun kısmı ve endüstriyel bölge olarak Tunçbilek Termal Santraline 5 km. uzaklıktaki Tunçbilek ilçesi ve Gürağaç Beldesi Kütahya kent sınırları içinde çalışma alanları olarak seçilmiştir. Kentsel bölgede seçilen bir ilkokuldaki çocuklar [n=60, ortalama(standart sapma) yaş=8.56 (0.44)] ve endüstriyel bölgedeki 3 ilkokula ait çocuklar [n=88, yaş=8.75 (0.73)] çalışma grubunu oluşturmuştur. Genotoksisite [mikroçekirdek (MÇ), MÇ'li hücre ve nükleer tomurcuk (NT)], hücre proliferasyon [bazal hücre (BH) ve binükleer hücre (BN)], hücre ölümü [kondens kromatin hücre (KK), karyohektik hücre (KH), piknotik (P) ve karyolitik hücreler(KL)] göstergelerinin sıklığı her bir çocuk için 2000 hücrede değerlendirilmiştir. Toplamda 296 000 hücre mikroskopik olarak sayılmıştır. Genotoksisite göstergeleri iki bölge arasıda farklı değildir. KL, KH, BN ve P hücre sıklıkları Kütahya Kent Merkezi ile karşılaştırıldığında, Tunçbilek'te anlamlı artmıştır (sırasıyla, p=0.02, p=0.001, p=0.003,p<0.001). İlkokullar arasında sitom parametre farkları Gürağaç İlkokulu çocuklarında diğer okullara karşı yüksek ve anlamlı bulunmuştur ve aynı çocukların bireysel örneklemesinde ozon ve kükürt dioksit düzeyleri de anlamlı artmıştır (p<0.05). Kütahya'da iki bölgede yaşayan çocuklarda, farklı hava kirliliği kompozisyonu sitom parametrelerinde de farklılık göstermiştir. Bu durum bölgesel hava kirliliği etkilerini araştırmak için çocukların uygun grup olduğunu da önermektedir. Benzer çalışmalar çocukların gelecek yıllardaki sağlık sorunlarını da önleyebilecektir

Abstract:
Outdoor air pollution is classified as human carcinogen(Group 1) by the International Agency for Research on Cancer (IARC). Environmental exposure to air pollution could be the source of respiratory system diseases and cancer for children, among the most susceptible group of the population, due to the behavioral and physiological factors. Children spend more time outdoors and their physical activity levels are relatively high. The aim of the thesis study was to evaluate the likely genotoxic and cytotoxic effect of the ambient air pollutants for children using non-invasive method of buccal epithelial cell micronucleus cytome assay in two different locations. Traffic dense city center of Kütahya as urban site and small town of Tunçbilek and village of Güragaç, located at a distance of 5 km to the Tunçbilek Thermal Power Plant as industrial site were chosen as the study area in Kütahya province. Children, from one primary school [n=60, mean(SD) age=8.56 (0.44)] in the urban and from 3 primary schools (n=88, age=8.75 (0.73)) in the industrial site were recruited as the study population. The frequencies of genotoxicity [micronucleus (MN), micronucleated cells and nuclear buds (NB)], cellular proliferation [basal (B) and binucleated (BN) cells], and cell death [condensed chromatin (CC), karyorrhectic(CH), pyknotic(P), and karyolytic (CL) cells] markers were evaluated in 2000 cells for each child. In total 296 000 cells were counted microscopically. The genotoxicity markers were not different between the two regions (p>0.05). The CL, CH, BN and P cell frequencies were significantly increased at Tunçbilek region when compared to Kütahya City Center (p=0.02, p=0.001, p=0.003,p<0.001, respectively). Among the primary schools higher and significant levels of cytome parameters were found for Gürağaç School in which the personal ozone and sulphur dioxide levels were also increased (p<0.05). Children living in the two locations of Kütahya, with different pollution composition showed differences in the cytome parameters of the children. That outcome is suggesting the children as a suitable population to investigate the effects of regional air polluition. Similar studies could prevent the health problems of children in the future years.