Türkiye'de dış politika haberciliği: 2012 Suriye krizine yönelik ulusal gazete haberlerinin içerik çözümlenmesi
Foreign policy reporting in Turkey: The content analysis of national newspapers news intended for 2012 Syria crisis
Yazar: GAMZE SÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DERYA ÇETİN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Habercilik = Journalism ; Suriye = Syria ; Türk basını = Turkish press ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
2010 yılında Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da başlayan devrim niteliğindeki Arap Baharı, Türkiye'ye sınır komşusu olan Suriye'de de etkilerini en kısa zamanda göstermeye başlamıştır. Arap Baharı Türkiye-Suriye ilişkilerinde de dönüm noktası niteliğindedir. Özellikle 2012 yılı ortalarında Suriye ve Türkiye arasında yaşananlar Türkiye için dış politika meselesi olmaktan daha çok bir iç politika meselesine dönüşmüştür. 22 Haziran 2012 tarihinde, Suriye sınırında uyarı yapılmadan, Suriye ordusu tarafından Türk jetinin düşürülmesi iki ülke arasındaki ilişkilerin bozulmasına neden olmuştur. Türk jeti krizi ardından Ekim ayı içerisinde Suriye'den top mermisinin sınırdaki Akçakale'ye isabet etmesi sonucunda iki ülke savaş eşiğine gelmiştir. Akçakale'de yaşanılan kriz ardından 11 Ekim 2012 tarihinde Türkiye Rusya'dan Suriye'ye giden yolcu uçağını Ankara'nın Esenboğa Havalimanı'na mecburi inişe zorlamasıyla konu hakkında ortaya birçok iddia atılmıştır. Tüm bu gelişmeler sonucunda Türkiye için Suriye sorunu daha dikkatli yaklaşılması gereken bir dış politika meselesi haline gelmiştir.
2012 yılı Türk dış politikası açısından önemini koruyan her üç krizin, Türk basını tarafından doğru ve eksiksiz bir şekilde anlama ve kitlelere iletme sorumluluğuyla karşılaşmasına neden olmuştur.  Özellikle Suriye sorunu Türkiye dış politikası açısından önemli ve ciddi bir kriz alanı olması nedeniyle, doğru ve eksiksiz bir dış politika haberciliği yapabilmek, ideolojik bakış açılarından sıyrılarak sadece gerçekleri okuyucusuna ulaştırabilmek ve farklı hususları göz önünde bulundurarak analiz yapmak  medya için bir hayli zor olmuştur.
Yapılan bu araştırmada tam olarak Türk Basınının bu sorumluluğu ne ölçüde yerine getirildiği irdelenmiştir. Bu çalışmada, 2012 yılı Suriye krizi kapsamında incelenen Türk jeti, Akçakale ve Suriye yolcu uçağı krizlerinin Türk yazılı basınında nasıl sunulduğu, Cumhuriyet, Zaman ve Sabah gazetelerinin haberleri üzerinden içerik çözümlemesi tekniği ile değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırma 2012 yılının Türk jeti krizinin yaşandığı 23 Haziran-30 Haziran, Akçakale krizinin ve Suriye yolcu uçağı krizinin yaşandığı 3 Ekim-17 Ekim tarihleri arasındaki süreleri kapsamaktadır. Araştırmada toplam 386 haber incelenmiştir.
Araştırma sonucunda, Türk dış politika haberciliği alanında hükümetle olan ilişkiler bağlamında gazetelerin Suriye krizine farklı ideolojik açılardan yaklaştıkları görülmüştür. Bunun yanı sıra Suriye krizine yönelik farklı ideoloik bakış açıları bulunmasına karşın genel olarak dış politika haberciliği alanında gazetelerin, Suriye krizine hükümetle aynı açıdan baktıkları görülmüştür. Çünkü gazeteler dış politika haberciliğinde sadece hükümet temsilcilerine bağlı kalmışlar ve onların yapmış olduğu yorum ve açıklamalardan hareket ettikleri elde edilen sonuçlar arasındadır. Diğer yandan Suriye krizleriyle ilgili haberlerin üretiminde kesin ve net bilgilerin elde edilememesi sonucu belirsizlik yaşanmış bu da asılsız iddiaların, komplo tezlerinin ortaya atılmasına neden olmuş, sonuç olarak gazeteler de dış politika haberlerini bu şekilde gündemlerine taşımışlardır. Yine Türk dış politika haberciliği yaşanan kriz olaylarını çatışmacı haber içerikleriyle okuyucusuna sunmuştur. Özellikle basın Türk jeti ve Akçakale krizlerini Suriye saldırısı olarak okumuş ve Türkiye'nin Suriye'ye yönelik misillemesini, haberlerine olası savaşın göstergesi şeklinde taşımıştır. Dolayısıyla haberlerde yüksek tehdit oluşturduğu düşünülen Suriye'ye yönelik olumsuz tutumların, kınamalarında oranı oldukça yüksek olduğu görülmüştür.


Anahtar Kelimler: Dış Politika, Haber, 2012 Suriye Krizi, Ulusal, Basın

Abstract:
In 2010, the Arab Spring in North Africa and the Middle East revolution began in Syria, which borders neighboring Turkey has begun to show the effects as soon as possible. The Arab Spring also qualify as turning point in Turkey-Syria relations. Especially in the middle of 2012. happened between Syria and Turkey, being a matter for Turkey's foreign policy has become more a matter of domestic policy. On 22 June 2012, shooting without warning in international waters of the Turkish military jet by Syria, it has led to a deterioration of relations between the two countries. After Turkish jets crisis, as a result of the bullets hit the ball Akçakale border from Syria in October, the two countries came to the threshold of war. It also showed that the issue is a sensitive issue that concerns the whole country, with many dimensions. On 11 October 2012 Turkey forced the passenger plane from Russia to Syria forced landing in Ankara's Esenboga Airport and Syrian airspace due to become unsafe, has suspended flights of Turkish civil aircraft in the region. Syria issue for Turkey as a result of these developments has become a foreign policy issue that must be approached more carefully.
The year 2012 all three crises that protects the importance of Turkish foreign policy, a correct understanding of the meaning and convey to the reader by the Turkish press is caused to face responsibility. The Syrian issue in due to a serious crisis in the field Turkey can have important consequences in terms of foreign policy, correct and be able to complete a foreign policy journalism, to convey to the reader the facts scraped from the ideological point of view and analysis by considering different issues have been be very difficult for the media. 
This journalistic responsibility in this research is to answer the extent to fulfillment. With this research is to answer to what extent fulfillment of journalistic responsibility. More and done in careful coordination of transmission to the public by the press, the crisis experienced in foreign policy journalism, will prevent the unrest in the society, it is of strategic importance and that is why it is important as external reporting in this respect. 
In this study, it is evaluated how turkish jet Akçakale and Syrian passenger plane that are investigated in scope of Syrian crisis of 2012 years are introduced in tuskish printing press  by using technique of content anlaysis from news of Cumhuriyet, Zaman and Sabah.  Research in 2012 by the Turkish jets attack occurred June 23 to June 30, experiencing the crisis of Akçakale Syrian airliner attack it covers the period between October 3 to October 17 date. A total of 386 reports have been examined in the study.
From research results, it is shown that newspapers approach from different aspects of ideological/political about relationship with government in field of Turkish foreign policy journalism.  But it has been seen that despite ideological differences as well as the overall foreign policy of the Syrian government newspaper journalism field to the crisis they see the same perspective.  Because newspapers have only adhere to the decision-makers in foreign policy journalism and they move between the results obtained from their comments and explanations. On the other hand Syria in the production of news about the crisis definite information of experienced uncertainty as a result of failure to achieve that unfounded allegations, caused to be thrown out of the conspiracy thesis, newspapers in foreign policy news as a result, they move so that their agenda. However, Turkish foreign policy has been reporting on the events of the reader with the crisis confrontational news content. Especially newspapers, Turkish jets and The Akçakale crisis read the attack as Syria and as an indicator of a possible war with Syria in reprisal for the news. Thus, news of the negative attitude towards Syria is thought to create a high threat of condemnation rate was found to be quite high.


Keywords: Foreign policy, News, İn 2012 Syria crisis, National, Newspapers