Çeşitli sentetik kumaşların üretiminde farklı çözücülerin boyama koşullarına ve haslık değerlerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of different solvents on dyeingconditions and fastness values in the production of varioussynthetic fabrics
Yazar: AHMET BURAK KAVLAKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ SELİM AŞÇI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Temel İşlemler ve Termodinamik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Küresel ısınma ve iklim değişikliklerinin etkileri gün geçtikçe daha fazla günlük hayatımızı etkilemeye başlamıştır. Bu durumun en önemli sonuçlarından birisinin insanların ihtiyaç duyduğu nitelikte suya ulaşımında yaşanan sorunlar olduğu söylenebilir. Su, canlılığın devamı için pek çok noktada vazgeçilmezdir. Ancak mümkün olduğunca kullanımı azaltacak yeni yöntemler geliştirilerek ve var olan kaynakların korunmasını sağlayarak sorunun kontrol altında tutulması gereklidir. Tekstil sektörü yaş işleme proseslerinde kullanılan yoğun su tüketimi nedeniyle değişimin mecburi olduğu sektörlerin ilk sıralarında gelmektedir. Bu durum tekstil endüstrisini, su tüketimini ve buna bağlı atık tehlikelerini gözden geçirmeye, yeniden yapılandırmaya ve azaltmaya zorlamaktadır. Son yıllarda boyama aşamasında su tüketimini azaltacak veya susuz boyama yapabilecek yeni yöntemler üzerine çalışmalar sürdürülmektedir. Tez çalışmamızda suya alternatif saf çözücü veya çözücü karışımlarının kumaş boyama banyolarındaki performansı incelenmiştir. Tez kapsamında çözücü seçimi sonrasında sıcaklık, tekrar boyama, seyreltme oranı ve yardımcı kimyasal kullanımının etkilerini araştırmak üzere deneysel çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Yapılan boyama parametrelerindeki değişimlerin etkileri boyama haslık değerleri ve spektral renk analizi değerleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Su kullanılmadan alternatif boya banyoları hazırlanabileceği yönünde önemli veriler elde edilmiştir. Özellikle kimyasal kullanımını azaltma, boya banyo çözeltilerini tekrar kullanabilme ve daha düşük sıcaklıklarda boyama yapabilme konusunda olumlu sonuçlar alınmıştır. Ayrıca mevcut altyapı kullanılarak boyama yapılabilmesi, suya alternatif çözücülerin tekstil sektöründe önümüzdeki dönemde yer bulacağı konusunda ümit vermektedir.

Abstract:
The effects of global warming and climate changes are starting to affect our daily lives more and more day by day. It can be said that one of the most important consequences of this situation is the problems experienced in people's access to the quality water they need. Water is indispensable at many points for the continuation of life. However, it is necessary to keep the problem under control by developing new methods that will reduce usage as much as possible and ensuring the protection of existing resources. The textile sector is one of the sectors where change is mandatory due to the intense water consumption used in wet processing processes. This situation forces the textile industry to review, restructure and reduce water consumption and associated waste hazards. In recent years, studies have been carried out on new methods that will reduce water consumption during the dyeing phase or enable waterless dyeing. In our thesis study, the performance of pure solvents or solvent mixtures alternative to water in fabric dyeing baths was examined. Within the scope of the thesis, experimental studies were carried out to investigate the effects of temperature, repainting, dilution rate and auxiliary chemical use after solvent selection. The effects of changes in the dyeing parameters were evaluated using dyeing fastness values and spectral color analysis values. Important data has been obtained that alternative dye baths can be prepared without using water. Positive results have been obtained, especially in terms of reducing chemical use, reusing dye bath solutions and dyeing at lower temperatures. In addition, the ability to dye using the existing infrastructure gives hope that alternative solvents to water will find a place in the textile industry in the coming period.