Biyolojik ve hedefe yönelik sentetik hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaç kullanan romatoid artrit hastalarının klinik ve demografik verilerinin retrospektif analizi
Retrospective analysis of clinical and demographic data of rheumatoid arthritis patients using biological and targeted synthetic disease modifying antirheumatic drugs
Yazar: ALİ YAZICI
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÇAPKIN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Tedavi = Treatment ; İlaç hedefleme = Drug targeting ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalında takipli Romatoid artrit (RA) tanısı ile izlenen,  biyolojik ve hedefe yönelik sentetik hastalık modifiye edici anti romatizmal ilaç (bDMARD/tsDMARD) kullanan hastaların klinik, laboratuvar, demografik verilerinin, ilaç etkinlik ve yan etkilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Metod: Araştırma tek merkezli, retrospektif zaman sınırlamalı bir klinik çalışma olarak planlandı. Çalışmaya 2009-2021 tarihleri arasında en az 1 yıl boyunca takip edilmiş bDMARD/tsDMARD kullanan RA'lı hastalar dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, takip süresi, klinik bulguları hastanenin elektronik veri sisteminden edinilen hasta takip dosyasından toplanmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 330 hasta dahil edildi. Hastaların %79,1'i kadın %20,9'u erkek'ti. Tanı gecikme süresi ortanca 1 yıldı. Lise altı eğitim düzeyi olanlarda tanı gecikme süresi daha fazlaydı (p<0,05). Seropozitif hastalığı olanlarda, ileri yaşta, tanı gecikmesi olanlarda ve kadın cinsiyette esktraartiküler tutulumun anlamlı olarak arttığı bulundu (p<0,05). Seropozitif hastalık, düşük eğitim düzeyi ve ileri yaş ile erozyon sıklığı arasında anlamlı ilişki bulundu. (p<0,05). İleri yaş, kadın cinsiyet, seropozitif hastalık, tanı gecikmesi ve poliartiküler başlangıç el deformite görülme sıklığı ile anlamlı şekilde ilişkili bulundu (p<0,05). Hastalarımızın %52,4'ünde RF, %57,6' sında CCP pozitifliği mevcuttu. Cinsiyet ve sigara içme durumu ile seropozitif hastalık arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,05). Çalışmamızda ilk tercih olarak kullanılan ilaçlar sıklık sırasıyla etanersept (%22,4), tofasitinib (%22,1) ve adalimumab (%16,7) idi. Demografik, klinik, laboratuvar bulguları incelendiğinde ilk tercih ilaçta kalımı etkileyen anlamlı ilişki bulunmadı (p>0,05).  Rituksimab tedavisinde ortanca 53 ay ile ilk tedavide en uzun kalım mevcuttu. Hastalarımızın %44,8'inde ilaç değişimi mevcuttu. İlaç değişim nedenleri %74 hastada etkisizlik, %18,9 hastada yan etki, %7.1 hastada diğer nedenler olarak bulundu. Seropozitif hastalığı olanlar ve sürekli steroid kullanmayan hastalarda primer yanıtsızlık, sürekli steroid kullanmayan hastalarda sekonder yanıtsızlık oranı anlamlı olarak düşüktü (p<0,05). Çalışmamızda genel olarak yan etki görülen hastaların oranı %23'tü. En sık görülen yan etkiler enfeksiyon gelişimi (%8,8), alerjik reaksiyon (%6,4) ve enjeksiyon yeri reaksiyonu (%3,3) idi.
Sonuç: RA'da tanı gecikmesi hastalığın kötü prognozu ile ilişkilidir. Tanı gecikme süresini azaltarak işgücü kaybı, dizabilite ve maliyet yükü azaltılabilir. Seropozitif hastalık her ne kadar RA'nın kötü prognozu ile ilişkili olsa primer yanıtsızlık açısından seropozitif hastalıkta daha olumlu sonuçlar görüldü. RA'da tedavi başarısı ile ilişkili durumlara etki eden faktörlerin tespit edilip kayıt altına alınması bDMARD/tsDMARD tedavilerin daha efektif kullanımına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Romatoid Artrit, Tedavi, Etkisizlik, Yan etki

Abstract:
Objective: Retrospective evaluation of clinical, laboratory, demographic data, drug efficacy and side effects of patients with the diagnosis of rheumatoid arthritis (RA) and using biological and targeted synthetic disease-modifying antirheumatic drugs (bDMARD/tsDMARD) who were followed up in Karadeniz Technical University Faculty of Medicine, Department of Physical Medicine and Rehabilitation.
Method: The study was planned as a single-center, retrospective, time-limited clinical trial. Patients with RA using bDMARD/tsDMARD followed for at least 1 year between 2009 and 2021 were included in the study. Demographic characteristics of the patients, duration of follow-up, clinical findings were collected from the patient follow-up file obtained from the electronic data system of the hospital.
Results: 330 patients were included in our study. 79.1% of the patients were female and 20.9% were male. The median time to diagnosis was 1 year. Diagnosis delay time was higher in those with less than high school education (p<0.05). Extra-articular involvement was observed significantly increased in patients with seropositive disease, advanced age, delayed diagnosis, and female gender (p<0.05). A significant correlation was found between seropositive disease, low education level, advanced age and the frequency of erosion (p<0.05). Advanced age, female gender, seropositive disease, delayed diagnosis, and polyarticular initial hand deformity were significantly associated with the incidence (p<0.05). 52.4% of our patients had RF and 57.6% had CCP positivity. There was no significant relationship between gender and smoking status and seropositive disease (p>0.05). The drugs used as first choice in our study were etanercept (22.4%), tofacitinib (22.1%) and adalimumab (16.7%), respectively. When the demographic, clinical, and laboratory findings were examined, no significant relationship was found to affect survival on the first-choice drug (p>0.05). Rituximab treatment had the longest survival at first treatment, with a median of 53 months. There was a drug switch in 44.8% of our patients. The reasons for swiching drugs were faund as ineffectiveness in 74% of patients, side effects in 18.9% of patients, and other reasons in 7.1% of patients. Primary unresponsiveness was significantly lower in patients with seropositive disease and those who did not use continuous steroids, and the rate of secondary unresponsiveness in patients who did not use continuous steroids (p<0.05). In our study, the rate of patients with adverse effects was 23%. The most common adverse events were infection development (8.8%), allergic reaction (6.4%) and injection site reaction (3.3%).
Conclusion: Delay in diagnosis in RA is associated with poor prognosis of the disease. By reducing the diagnosis delay time, labor loss, disability and cost burden can be reduced. Although seropositive disease is associated with the poor prognosis of RA, more favorable outcomes were seen in seropositive disease in terms of primary unresponsiveness. Identifying and recording the factors that affect treatment success in RA will contribute to the more effective use of bDMARD/tsDMARD treatments.
Keywords: Rheumatoid Arthritis, Treatment, Ineffectiveness, Side effect