Zeytin atık suyunun tekstil endüstrisinde değerlendirilme olanaklarının araştırılması
An investigation of evaluation opportunities of olive waste water in the textile industry
Yazar: SABRİ CAN TUZ
Danışman: PROF. DR. ASLI DEMİR ; PROF. DR. MURAT ELİBOL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tekstil Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Tekstil boyacılığı = Textile dyeing ; Zeytin karasuyu = Olive waste water ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Bu tez çalışmasında, çevreye bırakıldığında ciddi zararlara yol açan zeytinyağı üretimi atık suyunun tekstilde doğal boyamada değerlendirilmesine yönelik bir çalışma yürütülmüştür. Zeytin karasuyu ile pamuklu ve yünlü kumaşlar boyanarak optimal koşullar belirlenmiştir. Doğal boyamanın renk verimi ve haslık özelliklerinin incelenmesi amacıyla klasik mordanlama yanında kitosan, plazma ve enzimatik ön işlem gibi çevreci yaklaşımlar kullanılarak boyamalar gerçekleştirilmiştir. Aynı boya banyosunun tekrar kullanılma olanakları incelenmiştir. Sektörde kullanılan konvansiyonel boyama ile zeytin karasuyuyla boyamanın çevresel etkisini değerlendirmek amacıyla yaşam döngüsü analizi yapılmıştır. Ayrıca içerisinde 30'dan fazla fenolik bileşik bulunduran zeytinyağı üretimi atık suyu ile farklı ön işlemler gören pamuklu ve yünlü kumaşlar boyanmış ve çeşitli kimyasal, biyolojik ve fiziksel testleri yapılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucu zeytin karasuyunun tekstilde doğal boyamada, renk verimi ve haslık özellikleri açısından oldukça iyi sonuçlar verdiği hatta beş boyamaya kadar aynı banyonun tekrar kullanılabileceği görülmüştür. Ayrıca kitosan ve plazma gibi çevreci yaklaşımlarla ön işlem gören kumaşların boyama sonucu renk verimini önemli ölçüde arttırdığı sonucuna varılmıştır. Yapılan yaşam döngüsü analizleri sonucu zeytin karasuyu ile boyamanın sektörde kullanılan konvansiyonel boyamalara kıyasla su kullanımı, fosil yakıtların kullanımı, küresel ısınma ve CO2 emisyonlarını önemli ölçüde azalttığı görülmüştür. Yapılan bu tez çalışması sonucunda, zeytin karasuyu ile elde edilen bu sonuçların ışığında, tekstil endüstrisinin büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç duyduğu ve kullanıldığı takdirde hem zeytinyağı sektörüne hem de tekstil sektörüne çift taraflı fayda sağlayarak, her iki endüstrinin de gelişimine büyük oranda katkıda bulunacağı ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this thesis, a study was conducted to evaluate the wastewater of olive oil production, which causes serious harm when released to the environment, in natural dyeing of textiles. Cotton and wool fabrics were dyed with olive mill wastewater and optimal conditions were determined. In order to examine the color yield and fastness properties of natural dyeing, dyeing was carried out using environmentally friendly approaches such as chitosan, plasma and enzymatic pretreatment in addition to classical mordanting. The possibilities of reusing the same dye bath were examined. A life cycle analysis was conducted to evaluate the environmental impact of dyeing with olive mill wastewater and conventional dyeing methods used in the industry. Additionally, cotton and wool fabrics subjected to various pre-treatments with olive oil production wastewater, which contains over 30 phenolic compounds, were dyed and subjected to various chemical, biological, and physical tests. As a result of the studies, it was seen that olive mill wastewater provided excellent outcomes in natural dyeing in terms of dye uptake and fastness properties, and that the same dye bath could be reused for up to five dyeing cycles. It was also found that eco-friendly pre-treatments, such as chitosan and plasma, significantly improved the dye uptake of the fabrics. Life cycle analysis revealed that dyeing with olive mill wastewater significantly reduced water usage, fossil fuel consumption, global warming potential, and CO2 emissions compared to conventional dyeing methods. The findings of this thesis indicate that, in light of the results obtained with olive mill wastewater, the textile industry would benefit greatly from large-scale applications of this method. This approach could provide dual benefits to both the olive oil and textile industries, contributing substantially to the advancement of both sectors.