İsmâil Sâdık Kemâl Paşa'nın Tefsîr-i Kemâl'i (inceleme-metin-dizin)
Ismâil Sâdık Kemâl Pasha's Tefsîr-i Kemâl (analysis-text-index)
Yazar: RIDVAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ZÜLFİKAR GÜNGÖR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İsmail Sadık Kemal = İsmail Sadık Kemal

Özet:
İsmâil Sâdık Kemâl Paşa, 1824-1892 yılları arasında yaşamıştır. Osmanlı'nın son dönem paşası olması hasebiyle meydana gelen birçok olaya şahitlik etmiştir. Siyasî hayatını mazulen geçiren şairin eserleri genel itibariyle dinî muhtevalıdır.
Her türlü meramını manzum şekilde ifade edebilecek kabiliyete sahip olan İsmâil Sâdık Kemâl Paşa'nın iyi bir eğitim aldığını eserlerinde müşahede etmekteyiz. Bunun yanında babasının Osmanlı Devleti'inin muhtelif bölgelerinde vazifelerde bulunması da şairin eğitim hayatı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
İsmâil Sâdık Kemâl son dönemlerde Osmanlı Devleti'nin her alanda çöküşe geçmesiyle birlikte insanların manevi noktadan doyurmak ve itikadî problemleri çözmek için Tefsîr-i Kemâl adlı eserini kaleme almıştır. Müellif tefsîrinde hem İslâm inanç esasları hem de İslâm ibadet esasları hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir.
Osmanlı Devleti'nin son döneminde tefsîrini normallerinden farklı bir şekilde manzum olarak kaleme alan şair; diğer müfessirlerin görüşlerinden, tefsîrlerinden ve kurduğu zengin kütüphanesinden istifade etmiştir.
Sûfî-meşrep bir kişiliğe sahip olan İsmâil Sâdık Kemâl Paşa eserini monotonluktan kurtarmak için yer yer Hz. Peygamber'in (sav) mu'cizelerinden ve Düğümlü Baba'nın sahip olduğu kerâmetlerinden yararlanmıştır.
Dinî muhtevalı eserler telif eden İsmâil Sâdık Kemâl Paşa, şekilden çok muhtevaya önem vermiş ve şiirlerindeki üslûbunu bu çerçevede şekillendirmiştir. Şair bu üslûbu nedeniyle teknik bazı özelliklere takılmadan eserlerini telif etmiştir.

Abstract:
İsmâil Sâdık Kemâl Pasha lived between 1824-1892. He witnessed many events that took place due to the fact that he was a Pasha during the late stages of Ottoman Empire. The works of the poet, who lived as a political exile, are generally of religious content. We observe in his works that İsmâil Sâdık Kemâl Pasha, who is capable of expressing all kinds of meanings in verse, received a good education. In addition, his father's duty in various regions of the Ottoman Empire had an important effect on the education life of the poet.
İsmâil Sâdık Kemâl wrote his work titled Tefsîr-i Kemâl to provide spirituality and offer a solution for crisis of faith during the collapse of the Ottoman Empire. The author gave detailed information about both the principles of Islamic belief and the principles of Islamic worship in his work.
The poet, who wrote his interpretation in verse -unlike the usual method of prose in the last period of the Ottoman Empire- benefited from the views and writings of other commentators via the rich library he established. İsmâil Sâdık Kemâl Pasha, who had a Sufi-like abstinent lifestyle, included miracles of the Prophet Muhammad (pbuh) and Düğümlü Baba to break monotony in his work. İsmâil Sâdık Kemâl Pasha, who authored works with religious content, gave importance to content rather than form. As he styled his poems with this approach, his works lack some technical features.