İnsan üzerinde deney ve deneme suçları (TCK m. 90)
Crimes of experiments and trials on human subjects (Turkish Criminal Code art. 90)
Yazar: AYSUN ALTUNKAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA NUR CENTEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Deneme = Essay ; Deneyler = Experiments ; Hasta hakları = Patient rights ; Hastalar = Patients ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; İnsan = Human

Özet:
Tezin konusu, Türk Ceza Kanunu'nun 90. maddesinde düzenlenen insan üzerinde deney ve deneme suçlarıdır. Bu suçlar Türk Ceza Kanunu'nun 90. maddesinde düzenlenerek, deney ve denemeler, Türk hukukunda ilk defa yasal düzenlemeye kavuşturulmuştur. Bu nedenle, Türk Ceza Kanunu'nun 90. maddesinde insan üzerinde gerçekleştirilecek deney ve denemelerin koşullarının belirlenmesi çabası ağır basmaktadır.Türk Ceza Kanunu'nun 90. maddesinde suç olarak düzenlenen fiiller, insanlar üzerinde gerçekleştirilen her türlü bilimsel deney ve hastalar üzerinde tedavi amacıyla gerçekleştirilen tıbbi denemelerdir. Bu doğrultuda çalışma içerisinde deney ve deneme filleri, kanun koyucunun iradesine uygun olarak insan üzerinde gerçekleştirilebilecek tüm deney ve deneme türlerini kapsayacak şekilde, iki ana bölümde incelenmeye çalışılmıştır.Bu bölümlerden ilkinde, insan üzerinde deney ve deneme suçlarına ilişkin kavramlar, insan üzerinde deney ve deneme fiillerinin suç olarak düzenlenmesi ihtiyacını doğuran tarihi gelişim süreci ve bu fiillere yönelik milletlerarası belgelerde getirilen düzenlemeler ve bu düzenlemelerin Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası düzenlemesi karşısında iç hukukta doğrudan uygulama alanı bulup bulamayacağı hususları incelenmiştir.İkinci bölümde ise insan üzerinde deney ve deneme suçlarının Türk Ceza Kanunu'nun 90. maddesinde ne şekilde düzenlendiğine ilişkin genel bilgiler verilmiş; yaşama, vücut bütünlüğünü koruma, insan onuru ve kendi geleceğini belirleme, sağlık ve özel hayatın gizliliğini koruma hakları, insan üzerinde deney ve deneme suçlarıyla korunan hukuki değer başlığı altında ele alınmıştır. İkinci bölümün ana konusu olan insan üzerinde deney ve deneme suçlarının unsurları ise klasik suç inceleme yöntemine uygun olarak çalışılmıştır. 2011 yılında Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na 6225 sayılı kanun ile eklenen 10. madde ve 19 Ağustos 2011 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Klinik Araştırmalar Hakkında Yönetmelik, suçun unsurlarının belirlenmesi noktasında ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.

Abstract:
The subject of dissertation is crimes of experiments and trials on human subjects which are regulated by Turkish Criminal Code Article 90. This article is the first legal arrangement about the experiments and trials on human subjects in Turkish law. For this reason, the aim of article is to determine the conditions of experiments and trials on human subjects.The conducts which are regulated as a crime, are all kind of scientific experiments and medical trials on patients. These scientific experiments and medical trials are analysed in the dissertation by two main chapters.In the first section, terminology which are related to these crimes, historical development of crimes, regulations of international documents and direct application capability of these regulations under the last paragraph of article 90 of the Turkish Constitution are analysed.In the second section, general informations about the crimes of experiments and trials on human subjects are explained and rights to live, protect the body integrity, human dignity and self determination, health and privacy are analysed. Main subject of this section is to analyse the elements of crimes of experiments and trials on human subject and this analyse is done according to classical method. In addition to these, in the year of 2011, the appendix 10 which is added on the Health Services Main Code and Regulation of Clinical Trials which also became effective at August 2011 are studied.