Koçluğa dayalı sosyal duygusal öğrenme öğretmen mesleki gelişim programının öğretmen-çocuk ilişkisi ile çocukların sosyal yetkinlik ve problem davranışlarına etkisi
The effects of coaching based social emotional learning teacher professional development program on teacher-child relationships, and children's social competence and problem behaviors
Yazar: RABİA ÖZEN UYAR
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ASLAN ; PROF. DR. YAŞARE AKTAŞ ARNAS
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Koçluk = Coaching ; Mesleki gelişme = Professional development ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Problem davranış = Problem behavior ; Sosyal yetkinlik = Social self-efficacy ; Öğretmen-öğrenci ilişkileri = Teacher-student relations

Özet:
Bu araştırmada, düşük ekonomik yaşam şartlarına sahip çocuklara eğitim veren okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki çocukların sosyal duygusal gelişimini destekleme kapasitelerini arttırmak ve istenmeyen davranışları azaltmak üzere uygulanan mesleki gelişim programının etkililiği incelenmiştir. Bu doğrultuda, okul öncesi öğretmenlerine eğitim atölyeleri ile birlikte sunulan koçluk desteğinin, öğretmenlerin çocuklara yönelik davranışları, çocuk ile kurduğu ilişkiyi algılama biçimi, öğretmen-çocuk etkileşiminin niteliği ile çocukların sosyal yetkinlik ve problem davranışları üzerindeki etkisi sınanmıştır. Ön test-son test kontrol gruplu deneysel deseninin kullanıldığı araştırmanın katılımcılarını deney grubunda 10, kontrol grubunda 10 olmak üzere toplam 20 okul öncesi öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında eğitim almakta olan 48-72 aylık 175 çocuk (91 deney grubu, 84 kontrol grubu) oluşturmuştur. Araştırmanın amacı doğrultusunda, gerçekleştirilen öğretmen eğitim atölyelerinde kullanılmak üzere Amerika Birleşik Devletlerinde geliştirilen Reaching Educators and Children (REACH) programının Türkiye için uyarlaması gerçekleştirilmiştir. Uyarlanan program aracılığıyla deney grubunda yer alan öğretmenlere iki haftada bir olmak üzere toplam altı öğretmen eğitim atölyesi sunulmuştur. Bununla birlikte, öğretmenlerin atölye çalışmalarında öğrendikleri stratejileri sınıf içinde uygulamalarını desteklemek için her bir öğretmenin sınıfında haftada bir kez olmak üzere toplam 12 koçluk oturumu gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan koçluk protokolü, etkililiği çeşitli deneysel çalışmalar aracılığı ile ortaya konulmuş olan Classroom Check Up (CCU) temelinde hazırlanmış ve uygulanmıştır. Kontrol grubunda yer alan öğretmenlere ise herhangi bir müdahalede bulunulmamış olup halihazırda yaptıkları uygulamalara devam etmeleri istenmiştir. 
Araştırma verileri deneysel uygulamanın öğretmenlerin olumlu, olumsuz ve sosyal duygusal gelişimi destekleme davranışları ile çocukların istenmeyen davranışları üzerindeki etkisini belirlemek üzere "Yapılandırılmış Öğretmen-Çocuk Davranış Gözlem Aracı", öğretmenlerin çocuklar ile kurduğu ilişkiyi algılama biçimlerini belirlemek üzere "Öğrenci-Öğretmen İlişki Ölçeği", öğretmen-çocuk etkileşiminin niteliğini belirlemek üzere "Sınıf Değerlendirme Puanlama Aracı" ile çocukların sosyal yetkinlikleri ile duygusal ve davranışsal sorun belirtilerini değerlendirmek üzere "Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Bununla birlikte, uygulanan mesleki gelişim programının sosyal geçerliğini belirlemek üzere deney grubunda yer alan öğretmenler ve okul yöneticilerinden "Sosyal Geçerlik Anketi" doldurmaları istenmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler tekrarlı ölçümler için iki yönlü ANOVA testi ile çözümlenmiştir. Sosyal geçerlik verilerinin analizinde ise ortalama, frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda, uygulanan mesleki gelişim programının deney grubunda yer alan öğretmenlerin sınıflarındaki çocuklara yönelik davranışlarını anlamlı düzeyde iyileştirdiği tespit edilmiştir. Buna göre, deney grubunda yer alan öğretmenlerin olumlu ve sosyal-duygusal gelişimi destekleme davranışlarının arttığı, olumsuz davranışlarının ise azaldığı belirlenmiştir. Uygulanan mesleki gelişim programının deney grubundaki sınıfların öğretmen-çocuk etkileşim niteliğini anlamlı düzeyde arttırdığı saptanmıştır. Deney grubunda yer alan sınıfların duygusal destek, sınıf organizasyonu ve eğitimsel destek niteliğinin arttığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, deney grubunda yer alan öğretmenlerin sınıflarındaki çocuklar ile kurduğu yakın ilişki algısının arttığı, çatışmalı ve bağımlı ilişki algısının ise azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca, deney grubundaki çocukların sosyal yetkinliklerinin arttığı, kızgınlık-saldırganlık ile anksiyete-içe dönüklük puanlarının azaldığı bulunmuştur. Müdahalenin sınıf genelinde gözlenen istenmeyen davranış sıklığını azalttığı tespit edilmiştir. Son olarak, müdahaleye katılan öğretmenler ve bu okulda görev yapan yöneticilerin uygulanan mesleki gelişim programına ilişkin yüksek düzeyde memnuniyet bildirdikleri belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Sosyal-duygusal öğrenme, öğretmen-çocuk etkileşimi, öğretmen-çocuk ilişkisi, problem davranış, koçluk.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effectiveness of the professional development program implemented in order to increase the capacity of preschool teachers who teach children with low economic living conditions to support the social emotional development of children in their classrooms and to reduce their problem behaviors. In this direction, the effectiveness of the coaching support provided with the teacher training program on the behavior of the teachers towards children, teacher-child relationship quality, teacher-child interaction quality, and the social competence and problem behaviors of the children were examined. Pretest-posttest control group experimental design was used in the research. The participants of the study consisted of 20 preschool teachers, 10 in the experimental group and 10 in the control group, and 175 children (91 in the experimental group, 84 in the control group) aged 48-72 months who were receiving education in the classrooms of these teachers. In line with the purpose of the research, the Reaching Educators and Children (REACH) program, which was developed in the United States, was adapted for Turkish culture to be used in teacher trainings. A total of six teacher workshops, once every two weeks, were presented to the teachers in the experimental group through the program adapted to the Turkish culture. In addition, a total of 12 coaching sessions were held once a week in each teacher's classroom to support the teachers to implement the strategies they learned in the workshops. The practice-based coaching protocol used in the research was prepared on the basis of Classroom Check Up (CCU). The teachers in the control group, on the other hand, did not receive any intervention and were asked to continue their current practices. 
The research data were collected with the "Structured Teacher-Child Behavior Observation Tool" in order to determine the effect of the intervention on the teachers' behaviors that positive, negative and supporting the social emotional development and the problem behaviors of the children. "Student-Teacher Relationship Scale" was used to examine teachers' perceptions of the relationship quality with children. "Classroom Assessment Scoring System" was used to determine the quality of teacher-child interaction, and "Social Competence and Behavior Evaluation-30 Scale" was used to evaluate children's social competence and signs of emotional and behavioral problems. In addition, teachers and school administrators in the experimental group were asked to fill out a "Social Validity Questionnaire" in order to determine the social validity of the intervention program. The data obtained within the scope of the research were analyzed with a repeated measures two-way ANOVA test. Frequency and percentage values were used in the analysis of social validity data.
As a result of the research, it was determined that the training and coaching support provided to the teachers significantly improved the behavior of the teachers in the experimental group towards children in their classrooms. Accordingly, it was determined that the teachers' behaviors that positive and supporting social-emotional development in the experimental group increased, while their negative behaviors decreased. In addition, it was determined that the intervention significantly increased the teacher-child interaction quality of the classes in the experimental group. In this direction, it was determined that the emotional support, classroom organization and insturactional support quality of the classes in the experimental group increased. In addition, it was determined that the perception of the close relationship that the teachers in the experimental group established with the children in their classes increased, while the perception of conflicting and dependent relationships decreased. It was found that the social competence of the children in the experimental group, whose teachers received training and coaching support, increased, and their anger-aggression and anxiety-introversion decreased. However, the intervention has been found to reduce the challenging behaviors observed throughout the classroom. Finally, it was determined that the teachers who participated in the intervention and the administrators working in this school reported a high level of satisfaction with the training and coaching support provided to support the social-emotional development of children and reduce problem behaviors.

Keywords: Social-emotional learning, teacher-child interaction, teacher-child relationship, problem behavior, coaching.