Fen eğitiminde probleme dayalı öğrenmenin eleştirel düşünme eğilimine, kavram öğrenmeye ve bilimsel yaratıcı düşünme becerisine etkisi
The effect of problem based learning (PBL) on critical thinking disposition, concept learning and scientific creative thinking skill in science education
Yazar: CANAN DİLEK EREN
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN AKINOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimsel düşünce = Scientific thought ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Probleme dayalı öğrenme = Problem based learning ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Fen Bilgisi Öğretmenliği birinci sınıf öğrencilerine uygulanan probleme dayalı öğrenmenin öğrencilerin; eleştirel düşünme eğilimine, kavram öğrenmesine ve bilimsel yaratıcı düşünme becerisine etkisini araştırmaktır.Bu amaçla aşağıdaki alt problemlere yanıt aranmıştır:1. Probleme dayalı öğrenme ile eğitim alan ve almayan öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri arasında ön ve son ölçüm sonuçlarına göre anlamlı bir fark var mıdır?2. Probleme dayalı öğrenme ile eğitim alan ve almayan öğrencilerin Genel Fizik II alanı ile ilgili kavram öğrenmeleri arasında ön ve son ölçüm sonuçlarına göre anlamlı bir fark var mıdır?3. Probleme dayalı öğrenme ile eğitim alan ve almayan öğrencilerin bilimsel yaratıcılıkları arasında ön ve son ölçüm sonuçlarına göre anlamlı bir fark var mıdır?4. Probleme dayalı öğrenme ile eğitim alan ve almayan öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri, kavram öğrenmeleri ve bilimsel yaratıcı düşünme becerisi arasında anlamlı ilişkiler var mıdır?Uygulama, 2008-2009 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, Kocaeli ilinde bulunan Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği birinci sınıfında öğrenim görmekte olan ve random örnekleme yöntemi ile fakülte numarası çift olan öğrenciler deney(24), tek olanlar ise kontrol grubu(22) olmak üzere toplam 46 öğrenci ile yapılmıştır. 11 hafta boyunca deney grubunda genel fizik II dersi probleme dayalı öğrenme ile işlenirken, kontrol grubunda ise geleneksel yöntemle işlenmiştir. Uygulama öncesinde ve sonrasında her iki grupta da veri toplama aracı olarak; California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ( The California Critical Thinking Disposition Inventory ), Bilimsel Yaratıcılık Ölçeği(Scientific Structure Creativity Model (SSCM) ve Kavram Ölçeği uygulanmıştır.Araştırmada, deney grubunun almış oldukları probleme dayalı öğrenme sonucunda eleştirel düşünme toplam ve meraklılık ile sistematiklik alt boyutları puanları, geleneksel yöntemle eğitim alan kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yükselmiştir. Ancak analitik düşünme, açık fikirlilik, kendine güven ve doğruyu aramaya yönelik eleştirel düşünme özelliklerinde deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılıklar elde edilememiştir. Deney grubunun Kavram Ölçeği ve Bilimsel Yaratıcılık Ölçeği son test puan ortalamaları, kontrol grubunun ortalamalarından anlamlı derecede daha yüksektir.Anahtar Kelimeler: Probleme Dayalı Öğrenme, Eleştirel Düşünme Eğilimi, Kavram Öğrenme, Bilimsel Yaratıcılık, Fizik.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effects of Problem Based Learning (PDÖ) applied to the Department of Science Education freshmen on the student?s critical thinking disposition, concept learning and scientific creative thinking skills.For this purpose it has seek for answers to the following sub-problems:1. Are there significant differences in critical thinking disposition between the students that get education by problem based learning and the students that dont get education by problem based learning according to pre-test and post-test results.2. Are there significant differences in learning concepts of General Physics II between the students that get education by problem based learning and the students that dont get education by problem based learning according to pre-test and post-test results.3. Are there significant differences in scientific creativity between the students that get education by problem based learning and the students that dont get education by problem based learning according to pre-test and post-test results.4. Are there significant correlations between critical thinking disposition, concept learning and scientific creative thinking skills of students that get education by problem based learning and the students that dont get education by problem based learning.In this study, in the spring term of 2008-2009 academic year, the research has been carried out with an experimental group of students (24) who were freshmen in Kocaeli University Faculty of Education Department of Science Education and had even numbers at the end of their school numbers and with a control group (22) who had odd numbers at the end of their school numbers ? total 46 students who were selected with random sampling method. While the Course of General Physics II has been studied for 11 weeks with PDÖ in the experimental group, it has been studied with traditional method in the control group. Before and after the application, The California Critical Thinking Disposition Inventory, Concept Inventory and Scientific Structure Creativity Model (SSCM) were implemented as data collecting tools in both groups.During the research, the lower dimension points of curiousness and systematicty and total points of critical thinking of the experimental group as a result of PDÖ they had received have significantly increased compared to the control group who had received traditional education. However significant differences haven?t been observed between the experimental and control groups in the fields of critical thinking characteristics such as analytical thinking, open-mindedness, self-esteem and truthseeking. The Concept Inventory and Scientific Creativity Inventory post-test point averages of the experimental group have been found to be significantly higher than the control group?s.Keywords: Problem Based Learning, Critical Thinking Disposition, Concept Learning, Scientific Creativity, Physics.