İlköğretim okulu yöneticilerinin öğretimsel liderlik rolleri ve karşılaştıkları sorunlar
Educational leadership roles of primary school administrators and problems they face
Yazar: MAHMUT SAĞIR
Danışman: DOÇ. DR. SALİH PAŞA MEMİŞOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim sorunları = Education problems ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
İLKÖĞRETİM OKULU YÖNETİCİLERİNİN ÖĞRETİMSEL LİDERLİK ROLLERİ VE KARŞILAŞTIKLARI SORUNLARAraştırmada; yönetici ve öğretmen algılarına göre ilköğretim okulu yöneticilerinin öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirme düzeylerini ve bu rollerini gerçekleştirirken sorunla karşılaşma dereceleri ile karşılaştıkları sorunları ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.Araştırmanın evrenini; İstanbul iline bağlı 39 ilçede 2008-2009 öğretim yılında 1387 resmi ilköğretim okulunda görev yapan 2792 ilköğretim okulu yöneticisi ve 48875 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma evreninde yer alan 39 ilçe içerisinden ?Basit Tesadüfî Örnekleme? yoluyla 15 ilçe belirlenmiştir. Araştırma; örnekleme giren her ilçede yine ?Basit Tesadüfî Örnekleme? yöntemiyle belirlenen üçer ilköğretim okulunda görevli 1783 öğretmen ve 102 okul yöneticisinden oluşan gruplar üzerinde yapılmıştır. Araştırmada, öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirirken karşılaştıkları sorunları belirlemek amacıyla 10 okul yöneticisinin nitel yolla görüşlerine başvurulmuştur.Araştırma hem nicel hem de nitel bir araştırmadır. Araştırmada; verileri toplamak için, araştırmacı tarafından uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen ?Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu? ile Şişman (2004) tarafından geliştirilen ?Öğretim Liderliği? ölçme aracı kullanılmıştır.Araştırmanın alt problemlerine ilişkin sonuçlar aşağıda özetlenmiştir.1. ?Öğretim Liderliği? ölçme aracında yer alan ve okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını içeren tüm maddelerin yönetici ve öğretmenler ?Çoğu Zaman? gerçekleştiği algısındadırlar.2. İlköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarının gerçekleşmesine ilişkin algıları arasında anlamlı fark vardır.3. İlköğretim okulu yöneticilerinin kendi öğretimsel liderlik rollerini algılamada hizmet yılı, cinsiyet ve öğrenim durumu değişkenlerine göre algıları arasında anlamlı fark yoktur.4. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ilköğretim okulu yöneticilerinin öğretimsel liderlik rollerini algılamalarına ilişkin cinsiyet değişkenine göre algıları arasında anlamlı fark yokken, hizmet yılı ve öğrenim durumu değişkenlerine göre algıları arasında anlamlı fark vardır.5. Araştırmanın hem nicel hem de nitel bulgularına göre; okul yöneticileri en fazla sorunu ?Eğitim Programı ve Öğretim Sürecinin Yönetimi? boyutuna ilişkin öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirirken yaşamaktadırlar. Buna karşılık; okul yöneticileri, ?Öğretmenlerin Desteklenmesi ve Geliştirilmesi? boyutuna ilişkin öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirirken en az sorunla karşılaşmaktadırlar.

Abstract:
The study aims to identify administrator and teacher perceptions regarding the educational roles of primary school administrators, degree of facing problems during the implementation of these roles and the problems that are faced during the process.The universe of the study consisted of 2792 primary school administrators and 48875 teachers working in 1387 official primary schools in 39 districts of Istanbul during 2008-2009 educational year. 15 districts out of these 39 districts were selected through ?simple random sampling?. The study was implemented with groups of 1783 teachers and 102 school administrators from three schools selected by ?simple random sampling? method in each district in the sample. Qualitative methods were utilized in collecting the views of 10 school administrators in order to identify the problems faced during the implementation of their roles as educational leaders.The study is both qualitative and quantitative. ?Semi-structured Interview Form? developed by the researcher in line with expert views and ?Educational Leadership? assessment tool developed by Şişman (2004) were used in the study to collect data.Results of the sub problems of the study are summarized below:1. According to administrator and teacher perceptions, all items in the ?Educational Leadership? assessment tool that cover the educational leadership behavior of school administrators are true ?most of the time?,2. There is a statistically meaningful difference between the perceptions of primary school administrators and teachers regarding the realization of school administrators? educational leadership roles,3. There is no statistically meaningful difference among the variables of seniority, gender and level of education in school administrators? perception regarding their own educational leadership roles,4. Although there are no meaningful differences in the perceptions of primary school teachers regarding the educational leadership roles of their administrators according to gender; seniority and level of education variables create meaningful differences in perception,5. According to both qualitative and quantitative findings of the study, school administrators face the highest number of problems in the ?Management of the Educational Programs and Teaching Process? dimension while administrating their educational roles. However, they face the least number of problems while they are administering their educational leadership roles in ?Supporting and Developing Teachers? dimension.