Erzurum ili Nematus (=Croesus) septentrionalis (L., 1758) (Hymenoptera: Tenthredınıdae) türünün huş ağacı üzerindeki biyolojisi ve zararı
Biology and damage of the Nematus (=Croesus) septentrionalis (L., 1758) (Hymenoptera: Tenthredinidae) species on Betula pendula tree in Erzurum
Yazar: AHMET BUĞRA AYKAÇ
Danışman: PROF. DR. ÖNDER ÇALMAŞUR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Nematus (=Croesus) septentrionalis (L., 1758)'in huş ağacı üzerindeki biyolojisinin ve zararının tespiti.
Materyal ve Metot: Çalışmanın materyalini, Erzurum Merkez, Atatürk Üniversitesi Kampüsü, Merkez Tekederesi ve Aziziye yerleşkesinde bulunan huş (Betula pendula Roth.) ağaçları üzerinden toplanan Tenthredinidae (Hymenoptera, Symphyta) familyasından Nematus (=Croesus) septentrionalis'e ait larva ve erginler ile kök bölgelerinden alınan pupa örnekleri oluşturmaktadır. Örnekler, 2019 ve 2020 yılında, 20 Haziran – 20 Eylül tarihleri arasında toplanmıştır. Zararlının biyolojisinin belirlenebilmesi için, 2018 yılında durum değerlendirmesi bakımından bir ön çalışma yapılmıştır. Ergin örnekler, gündüz güneşli havalarda huş ağacı üzerinden atrapla toplanmıştır. Larvalar ise beslendikleri dalın yaprakları ile birlikte budama makası yardımıyla kesilerek toplanmıştır. Pupa evresi ise sonbahar ve ilkbaharda huş ağacının kök ve taç iz düşümü bölgesinde çapa yardımıyla dört parmak derinliğinde (10-15 cm) kazılarak elde edilmiştir. Toplanan erginler bir kavanoza alınmış ve etil asetat yardımı ile öldürülmüştür. Öldürülen örnekler, küçük karton kutulara aktarılmış, kutuların üzerine örneğin toplandığı yer, yükseklik ve toplandığı tarih yazılmış, laboratuvara getirilerek iğnelenme ve etiketlenme işlemi yapılmıştır. Larvalar, beslendiği yapraklar ile birlikte taban kısmına toprak koyulan desikatöre alınmış, nemi sağlamak amacıyla da su ile ıslatılan pamuklar koyulmuş ve gün aşırı taze yapraklar getirilerek larvaların beslenmesi ve olgunlaşarak pupa olmaları sağlanmıştır.
Bulgular: Çalışma sonucunda, Nematus (=Croesus) septentrionalis'in arazi şartlarında yumurta bırakma zamanları, açılma süresi, larva süresi ve nesil sayısı belirlenmiştir. Ayrıca, bulaşıklık oranının belirlenmesi için zarar görmüş ağaçlar sayılmış, sonrasında ağaçlardan rastgele seçilmiş bir dalda bulunan zarar görmüş yaprak sayısı belirlenmiş ve yaprakta bulunan yumurta ve larva sayıları da tespit edilmiştir.
Sonuç: Yapılan bu çalışma ile Nematus (=Croesus) septentrionalis'in biyolojisi ve huş ağacı üzerindeki zararı tespit edilmiştir. Sonraki yıllarda bu konuda çalışacak araştırıcılar için yararlı olacak bilgiler ortaya konulmuştur. Zararlının Erzurum şartlarında yılda 1 nesil verdiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Nematus (=Croesus) septentrionalis, Tenthredinidae, Hymenoptera, Betula pendula, Erzurum, Türkiye

Abstract:
Aim: Determination of the biology and damage of Nematus (=Croesus) septentrionalis (L., 1758) on Betula pendula Roth tree.
Material and method: The material of the study consists of larvae and adults of Nematus (=Croesus) (L.,1758) septentrionalis from the family Tenthredinidae (Hymenoptera, Symphyta) collected from birch (Betula pendula Roth) trees in Erzurum City Center, Campus of Atatürk University, Tekederesi and Aziziye Campus, and pupa samples taken from the root regions. The samples were collected in 2019 and 2020, between 20 June - 20 September. A preliminary study was conducted in 2018 to determine the pest's biology. The adults sample were collected from B. pendula in sunny weather and daytime by sweep net. Larvae were collected by cutting leaves of the branch on which they were fed with the help of pruning shears. Pupa stage was obtained by digging four fingers deep (10-15 cm) with the help of anchor in the root and crown projection area of the Betula pendula tree. The adults collected were placed in a jar and killed with the aid of ethyl acetate. The killed samples were transferred to small cardboard boxes, which has label the location, height and date of collection were written, and they were brought to the laboratory and pinned. The larvae were taken into a desiccator with soil at the bottom, along with the leaves they were fed on, cotton moistened with water was placed to provide moisture, and fresh leaves were brought every other day to ensure that the larvae are fed, matured and become pupae.
Results: As a result of the study, the egg laying times, hatching time, larvae time and number of generations of Nematus (=Croesus) septentrionalis were determined in field conditions. In addition, damaged trees were counted to determine the contamination rate, then the number of damaged leaves on a branch randomly selected from the trees was determined, and the number of eggs and larvae in the leaf was also determined.
Conclusion: With this study, the biology of Nematus (=Croesus) septentrionalis and its damage on Betula pendula has been detected. Information that will be useful for researchers who will conduct study on this subject in the following years has been presented. It was determined that the pests gave one generation in a year under Erzurum conditions.

Keywords: Nematus (=Croesus) septentrionalis, Tenthredinidae, Hymenoptera, Betula pendula, Erzurum, Turkey