Alzheimer hastalığı sürekliliğinde unsinat fasikül, singulum ve forniks yolaklarının difüzyon tensör görüntüleme ile incelenmesi
Investigation of uncinate fasciculus, cingulum, and fornix pathways in Alzheimer's disease continuum by diffusion tensor imaging
Yazar: ENES KURUÇAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BAYRAM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging

Özet:
Alzheimer hastalığıyla (AH) karakterize nöropatolojik değişikliklerin hastalığın klinik semptomlarının ortaya çıkmasından yaklaşık 20 sene önce gerçekleşmeye başladığı ve bu preklinik evre sonrasındaki süreçte hastalığın yol açtığı yıkımın günümüzde geri döndürülebilmesinin bir yolu olmadığı bilinmektedir. AH'nin ilerleyen aşamalarında etkilenen bölgeler değişiklik gösterse de hastalığın yıkıma uğrattığı başlıca bölgeler arasında hipokampüs ve diğer medyal temporal lob yapıları gelmektedir. AH'nin yalnızca gri madde yapılarını yıkıma uğratmadığı ve hastalığın başlangıç döneminden itibaren beyaz madde yapılarında da değişikliklere sebep olduğu daha önceki çalışmalarda gösterilmiştir.
Bu çalışma kapsamında AH'ye bağlı demans, hafif kognitif bozukluk ve sübjektif kognitif bozukluk hastalarının hipokampal formasyonun kendi içinde ve serebral kortekse projeksiyonlarında önemli beyaz madde yapıları olan forniks, unsinat fasikül ve singulum yolakları incelenmiştir. Difüzyon tensör görüntüleme ile fraksiyonel anizotropi (FA), ortalama difüzyon (OD), radyal difüzyon (RD) ve aksiyal difüzyon (AD) değerleri elde edilmiş ve traktografi haritaları oluşturulmuştur. Gruplar arasında istatistiksel karşılaştırmalar yapılmış ve nöropsikolojik testlerle korelasyon ilişkisine bakılmıştır. 
Sonuç olarak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı şekilde OD, RD ve AD farkları ortaya çıkmıştır. Sol ve sağ singulum ortalama difüzyon değeri ile ACE-R bellek alt skoru arasındaki anlamlı korelasyon ilişkisi, nöropsikolojik testlerin de ortalama difüzyon değeri yanında erken tanı için kullanılabileceği görüşünü desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler : Alzheimer Hastalığı, Difüzyon Tensör Görüntüleme, Forniks, Unsinat Fasikül, Singulum

Abstract:
It is known that the neuropathological changes characterized by Alzheimer's disease (AD) begin to occur approximately 20 years before the clinical symptoms of the disease appear, and there is no way to reverse the destruction caused by the disease after this preclinical stage. Although the affected areas vary in the later stages of AD, the hippocampus and other medial temporal lobe structures are among the main areas destroyed by the disease. It has been shown in previous studies that AD does not only destroy the gray matter structures but also causes changes in the white matter structures from the onset of the disease.
Within the scope of this study, the fornix, uncinate fascicle and cingulum pathways, which are important white matter structures in the projection of hippocampal formation within itself and to the cortex, were investigated in patients with AHD, MCI and SCD. Fractional anisotropy (FA), mean diffusion (MD), radial diffisuvity (RD), and axial diffusivity (AD) values were calculated and tracts are mapped with tractography. Statistical comparisons were made between the groups and the relationship between diffusion parameters and neuropsychological test results are also examined.
As a result, significant statistical differences in OD, RD, and AD between the groups was found. Also, the negative correlation between ACE-R memory subscore and left and right cingulum mean diffisuvity might support the idea that neuropsychlogical tests should be added to kits for early diagnosis of the disease.

Key Words: Alzheimer's Disease, Diffusion Tensor Imaging, Fornix, Uncinate Fasciculus, Cingulum