Gezi parkı direnişi sürecinde grafik tasarımın rolü
The role of graphic design in the process of "Occupy gezi" resistance
Yazar: ÖZGE DERTDEĞİL
Danışman: PROF. GÜLER ERTAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gezi Parkı = Gezi Park ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Görsel algılama = Visual perception ; Medya = Media ; Mizah = Humour ; Sivil itaatsizlik = Civil disobedience ; Sosyal hareketler = Social movements ; Tasarım = Design

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Gezi Parkı Direnişi Sürecinde, Grafik tasarımın toplum üzerinde  nasıl bir rol oynadığını incelemektir. Çalışmada Gezi Parkı direnişi sürecinin tüm yönleriyle yansıtılması, grafik tasarımcıların, iletişim sürecine nasıl müdahale ettikleri ve yaptıkları seçimlerle mesajı nasıl şekillendirdiklerinin açıklanması, sivil itaatsizlik ve mizah arasındaki ilişkinin açıklanması ve örneklenmesi, Gezi Parkı direnişi sürecinde üretilen görsel ürünlerin yorumlanması, Gezi Parkı eylemlerinde, sosyal medyanın rolüne ilişkin verilere ve tespitlere yer verilmesi hedeflenmiştir.Araştırmanın ikinci kısmında, sivil itaatsizlik kavramı üzerinde durulmuştur. Sivil itaatsizlik tanımları, sivil itaatsizliğin unsurları ve öncüleri, Türkiye ve Dünya'daki sivil itaatsizlik eylemleri bu başlık altında incelenmiştir. Ayrıca, günümüze kadar Dünya'yı etkileyen başlıca sokak direnişlerinin gelişimine yer verilmiş ve direnişler sırasında ve sonrasında ortaya çıkan görsel ürünler yorumlanmıştır. Gezi Parkı Direnişi'nin ortaya çıkma nedenleri ve ülke geneline yayılma süreci, direnişe katılan eylemcilerin profili ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Son olarak sosyal medyanın Gezi Parkı Direnişi üzerindeki etkisinden bahsedilmiştir.Araştırmanın üçüncü kısmında, grafik tasarımın anlamı ve grafik tasarımcının rolü üzerinde durulmuş ve sosyal içerikli grafik tasarım, bu başlık altında ele alınmıştır. Ayrıca, grafik tasarımın görsel algıya olan etkisinin daha net bir şekilde anlaşılabilmesi için Gezi Parkı Direnişi'nin mizahi görsel ürünleri incelenmiştir. Tasarım geliştirme süreci açıklanmış ve göstergebilimin önemi vurgulanmıştır. Üçüncü bölümün son kısmında ise Gezi Parkı Direnişi'nin hafızalara kazınan simgelerine yer verilmiştir.Araştırmanın dördüncü kısmında, mizahın işlevleri üç kategoride incelenmiş ve mizahın Gezi Parkı Direnişi sürecindeki rolü üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Grafik Tasarım, Gezi Parkı Direnişi, sivil itaatsizlik, görsel algı, mizah

Abstract:
The aim of this study is to research the role of Graphic Design on society in the process of 'Occupy Gezi'. In this study, it is aimed to reflect Gezi Park Resistance in all respects, explain how designers control the communication process and create messages by the choices they've made, clarify and exemplify the relation between civil disobedience and humour, render the visual works produced during the resistance and allocate data and determination related to social media.In the second part, the concept of civil disobedience was emphasized. The definition of civil disobedience, the elements and leaders of civil disobedience and the civil disobedience actions in Turkey and the world were collected under this heading. Additionally, leading street resistance movements affected the world so far, were allocated under the heading of street resistance movements and the visual works of these movements were rendered. The reasons why Gezi Park Resistance occurred and how it spread country-wide were examined in details. Also, the profile of the activits joined the resistance was researched. Lastly, the effect of social medial on Gezi Park Resistance was mentioned.In the third part, the meaning of graphic design and the role of graphic designer were emphasized and social graphic design was discussed under this heading. Moreover, humorous visual works of Gezi Park activists were examined in order to comprehend the effect of Graphic Design on vision perception. Design development phase was explained and the importance of semiotics was emphasized.In the fourth part, the functions of humour were examined under three categories and the role of humour in the process of Gezi Park Resistance was emphasized.

Key Words: Graphic Design, Gezi Park Resistance, civil disobedience, visual perception, humour