Optimum para sahası, parasal birlik ve iktisadi şoklar: Avrupa parasal birliği ve Türkiye eksenli bir iktisadi analiz
Optimum currency area, monetary union and economic shocks an economic analysis on european monetary union and Turkey
Yazar: NAİB ALAKBAROV
Danışman: PROF. DR. UTKU UTKULU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Para Birliği = European Monetary Union ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Optimum para alanı = Optimal currency area ; Parasal birlik = Monetary Union ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Türkiye'nin Avrupa Parasal Birliği'nin (APB) üyesi olup olmaması gerektiği sorusuna Optimal Para Sahası (OPS) teori ve uygulamaları çerçevesinde cevap vermek bu tezin esasını oluşturmaktadır. OPS teorileri birçok ekonometri uygulamaları ile bir ülkenin bir parasal alana üye olup olmaması konusunda maliyet ve fayda analizleri yapacak çeşitli yöntemler ortaya koymaktadırlar. Bu sebeple bu tezde ilk olarak OPS teorileri incelenmektedir.Bu tezin amacı APB'de talep ve arz şoklarının benzerliğini araştırarak son ekonomik gelişmelere ışık tutacak sonuçları ve Türkiye'nin APB'ye üyeliğinin Türkiye açısından etkilerini ortaya koymaktır. Bu tezde APB'nin bir OPS olup olmaması sorusu ve buna ilaveten APB'ye katılmasının Türkiye'nin lehine mi, aleyhine mi olacağı sorusu araştırılmaktadır. APB'ye üye ülkelerin karşılaştıkları ekonomik şoklar veri iken, Türkiye ekonomisine yönelik şokların yapısı farklı ise, Türkiye'nin APB'ye üyeliğinin Türkiye ekonomisini olumsuz etkileyeceği görüşü bu tez çalışmasının hipotezini oluşturmaktadır. Bu hipotez Panel Veri Analizi, Yapısal VAR (SVAR) ve Eşbütünleşme yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.Bu tez çalışmasında elde edilen bulgular ışığında Türkiye'nin APB'ye katılmasının herhangi bir anlamı olmayacağı sonucuna varılmaktadır.. Blgular aynı zamanda APB'nin OPS kriterlerini karşılamadığını da göstermektedir. Bu çalışmada bazı Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde meydana gelen arz ve talep şokları vakalarını, benzer ekonomik düzensizlikler yaşayan ve dolayısıyla OPS oluşturma koşullarından birini yerine getiren ülkeleri belirleme yolu olarak ele alınmaktadır. Türkiye'nin diğer ülkelerin yaşadıklarına benzer iktisadi sorunlar ve düzensizlikler yaşamadığı öne sürülen çalışmada, Türkiye'deki parasal aktarım mekanizmasının APB'den farklı olduğu ortaya konmaktadır. Aktarım mekanizmalarındaki farklılıklardan dolayı da Türkiye'nin APB'ye girmemesi gerektiği sonucu çıkarılmaktadır.Türkiye'nin AB ve APB üyeliklerinin bir-birinden farklı olarak değerlendirilmesi gerektiği düşünüldüğünden tez çalışmasında AB üyeliğinin olumlu etkilerine de yer verilmektedir AB'ye üyeliği durumunda Türkiye AB pazarına giriş imkânı, ekonomik büyümede artış ve yapısal fonlara erişim imkânı kazanacaktır. Tüm bu olumlu etkilerden daha önemlisi, Türkiye'nin AB üyeliği politik ve ekonomik istikrarsızlık ile ilgili belirsizliği ortadan kaldırarak güveni arttıracaktır.Anahtar Kelimeler: Optimum Para Sahası, Avrupa Parasal Birliği, Talep ve Arz ?okları, Para Krizleri, Yapısal VAR, Panel Veri Analizi, Optimum Para Endeksleri, E?bütünle?me

Abstract:
This study highlights the economical factors that may have an impact on the outcome of EU-Turkey accession negotiations in the coming years. The main purpose of this present study is to analyze the suitability of Turkey for European Monetary Union by using different methods. The OCA theory, with its many empirical applications, offers a valuable and concise tool to access the costs and benefits of the decision whether a country should join a currency area. Therefore this study reviews significant research on the OCA theory.The results show that it does not make any sense for Turkey to take part in the European Monetary Union. Different methods are used to consider the OCA theory (Panel Data, Structural VAR and Cointegration). The objective of this dıssertation is to analyze the economic developments in European Monetary Union for the period 1980-2004 by showing shocking aspects of European member and candidate countries especially focussing on explaining the financial crises in the EMU. The hypothesis, that are used in this study is as follows: Gıven the economıc shocks, that are faced by the member countries of the EMU, if the structure of the shocks to Turkey is different, Turkey should not be a memeber of the EMU.I consider the incidence of supply and demand shocks in some European Union countries as a way of identifying countries experiencing similar economic disturbances and hence satisfying one of the conditions for initiating an optimum currency area. The research suggests that Turkey does not encounter similar disturbances with other countries. Therefore it can be maintained that Turkey should not join the EMU. It is shown also that the EMU can not be called an Optimum Currency Area because of the differences in economic shocks across its member countries.It will be clearly revealed that the monetary transmission mechanism in Turkey is different than in the EMU. Because of differences in transmission mechanism, one may hold that Turkey should not join the EMU.Finally, I weigh the positive effects of joining the EU. EU membership will bring Turkey access to the significant EU market, increased growth prospects and access to structural funds. But more importantly, Turkey?s EU membership would boost confidence by eliminating the uncertainty associated with political and economic instability.Keywords: Optimum Currency Areas, EMU, Demand and Supply Shocks, Currency Crises, SVAR, Panel Data, Optimum Currency Indexes