Hanyalı Nûrî Osmân ve Dîvânı
Hanyalı Nuri Osman and His Divan
Yazar: ABDULLAH AYDIN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Girit = Crete ; Hanyalı Nuri Osman = Hanyalı Nuri Osman ; Şiir = Poem

Özet:
Hanyalı Nûrî Osman H. 1172/ M. 1758-1759 ile H. 1230/ M. 1815 tarihleri arasında Girit adasının Hanya ve Kandiye şehirlerinde yaşamıştır. Şair elli sekiz yıllık ömrüne ondan fazla eser sığdırmıştır. Nüshaları tespit edilen altısının üçü manzum üçü de mensurdur. İçerisinde 1152 şiir bulunan hacimli dîvânı bu tezde tenkitli metin olarak hazırlanmış ve başına da inceleme ilave edilmiştir. Hemen her nazım şeklinde şiirler yazan Nûrî, içerik bakımından yenilik arayışlarını gazellerinde denemiş, kısa mesnevilerinde de birbirinden ilginç konuları işlemiştir.Nûrî Dîvânı, bize Girit'teki sosyal ve siyasî hayat hakkında da bilgiler vermektedir. Bu çerçevede incelendiğinde Girit'teki hem dinî hem de milliyet bakımından çeşitlilik, pek çok insanın ölümüne yol açan salgın hastalıklar, halkın giyim tarzı, devlet adamlarının tayinleri vs. unsurlarla karşılaşmaktayız.Nûrî'nin şiirlerinden devlet adamlarının önderlik ettiği ve Girit halkının da ilgi gösterdiği bir edebî muhitin teşkil edildiğini görmekteyiz. Aynı zamanda divan sahibi olan ve Girit'te valilik yapan Ferhat Paşa ile Sami Ebu Bekir Paşa bu muhitte etkin rol almış kişiler arasındadır.Nûrî Dîvânı'nın dikkat çeken bir başka özelliği de değişik sebeplerle doksan civarında şairden söz etmesidir. Bunların arasında diğer biyografi kaynaklarında isimlerine rastlamadığımız kişiler de olması Nûrî Dîvânı'nın önemini arttırmaktadır. Nûrî bu şairlerden bazısına nazire yazmış, bazılarının şiirlerini de tahmis etmiştir. Yazdığı atmış beş tahmis ile edebiyatımızda en fazla tahmis yazan şairler arasında yer almıştır.Anahtar Sözcükler1. Girit2. Hanya3. Nûrî4. Dîvân5. Rumca

Abstract:
Hanyalı Nuri Osman lived in the cities , Hanya and Kandiye on Crete Island between 1172 ? 1230 according to the Islamic Calendar , 1758 ? 1815 according to the Gregorian Calendar. He managed to produce more than ten works of literature in his fifty-eight years life.The copies of his six works were discovered.Three of them were written in verse and the other three in prose.His voluminous Collected Poems (Divan) consisting of 1152 poems has been prepared as a critique in this thesis and added an analysis to its beginning.Nuri who wrote poems almost in all poetic forms tried his innovation attempts in his ghazals in terms of content and handled interesting issues in his short mesnevis.Nuri?s Collection gives us information about the social and political life in Crete.From this point of view we meet issues such as religious and national diversity, epidemic diseases which caused to many people?s death , public?s clothing style and appointments of statemen.A literary atmosphere were formed in Crete by the effect of Nuri?s poems.The statesmen were the pioneers and the public showed an interested in this atmosphere.Ferhat Paşa and Sami Ebu Bekir Paşa who owned collections (Divan) and were previous governors of Crete played an important role in the literary atmosphere.Another striking characteristic of Nuri?s Collection is that it tells about ninety poets for various reasons.In his books we saw the names of unknown poets whom we didn?t come across in the biography sources before and this enhances the importance of his Collection.With his 65 tahmis he is among the writers who wrote the most tahmis.Key Words1. Crete2. Hania3. Nûrî4. Dîvân5. Romaic