Azerbaycan Hukukunda fikri haklar ve korunması
The intellectual property rights and it protection in the Azerbaijan Law
Yazar: NİLUFER ALLAHVERDİYEVA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FADIL YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan hukuku = Azerbaijan law ; Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights

Özet:
Bu çalışmada Azerbaycan Hukukunda fikri haklar ve korunması konusu incelenmiştir. Yöntem olarak Türk Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) referans alınmış ve Azerbaycan Cumhuriyeti Müellif Hakları ve Bağlantılı Haklar Yasası karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma konusu her iki ülke yasasında farklılık gösteren ve aynı zamanda paralellik arz eden yönleriyle ele alınmıştır. Fikri haklara ilişkin Sovyet (SSCB) döneminde özel kanuni düzenlemeler yokken, Sovyetlerin dağılmasından sonra, Azerbaycan bağımsızlığını ilan ettikten kısa bir süre içerisinde (1996 Yılında) Azerbaycan Müellif Hakları ve Bağlantılı Haklar Yasası yürürlüğe girmiştir. Yakın geçmişte Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyetleri arasında "Müellif Hakları ve Bağlantılı Hakların Tanınmasına İlişkin İş Protokolü" imzalamıştır. Alanında ilk olan bu çalışmayla Azerbaycan Fikri Haklar Hukukunun gelişimine katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Her bir bölümün incelenmesinde Türk Yasası referans alınmış ve Azerbaycan Hukukunda mevcut boşluklara işaret edilmiş, uygulamada ne gibi sorunların yaşanabileceği, doktrin tartışmaları ve mahkeme karar örnekleriyle anlatılmıştır. Her iki ülke konuya ilişkin uluslararası sözleşmelere taraf olduğundan, birçok konuda benzerlikler kendini göstermektedir. Fikri Hakların temel kavramı niteliğinde olan "eser" kavramı Azerbaycan Yasasında açıkça tanımlanmamıştır.  Ancak incelendiğinde "sahibinin hususiyeti" şartına benzer Azerbaycan Yasası da "insanın yaratıcılık faaliyetinin mahsulü" şartını ireli sürmüştür.  Eser çeşitleri açısından AMHBHY FSEK gibi "sınırlı say ilkesi" nin aksine "örnekleme şeklinde sayma" yöntemini kullanarak eser çeşitlerini sıralamıştır. Eser sahibine tanınan haklar bakımından her iki ülke yasası kelime farkı istisna olmakla, benzer haklar (manevi ve mali) tanımıştır. Fikri hakların korunması meselesi her iki ülke hukukunda, "dava yoluyla koruma" ve özel kanunlarda yer alan hükümlere göre belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, intellectual property and it's protection in Azerbaijan Law were examined. In Methods, Turkish Intellectual and Artistic Works Act (FSEK) was taken as reference and the Republic of Azerbaijan Authors' Rights and Related Rights Act (AMHBHY)  was examined comparatively. The subject of the study has been discussed by diffferent and parallel aspects of both countrie's laws. Intellectual property rights in the Soviet relationship (USSR) during the period when there is no specific legal regulations, after the collapse of the Soviet Union, shortly after declared the Azerbaijani independence (Year 1996) Azerbaijan Authors' Rights and Related Rights Act came into force. In the recent past, "Work on the Authors' Rights and Related Rights Recognition Protocol" was signed between the Republic of Turkey and Azerbaijan. It was aimed to contribute to the development of Azerbaijan Intellectual Property Law by this work which is first of its field. In the examination of each part, Turkish law was taken as reference point and it was pointed out existing gaps in the Azerbaijani law; possible problems in practice, debates of doctrine and court decisions were explained with examples. Due to the fact that both countries party to international conventions on the subject, the similarities were manifested in many ways. "Work" concept as the basic concept of the Intellectual Rights, is not clearly defined in the law of Azerbaijan. However, when it is examined, the Azerbaijan Law which is similar to  "the characteristic of having" condition, suggests "harvest of human creative activity". In the term of work variety, it sorts types of works by using "counting as sampling" method, contrary to "a limited number of policy" as FSEK AMHBHY. In terms of rights granted to the author, the laws of both countries granted the same rights (material and mental anguish) with an exeption of one word. The issue of legal protection of intellectual property rights was determined by "protection through litigation" and according to the provisions of special laws, in both countries.