Şeker mısırında (Zea mays saccharata Sturt.) azot ve fosforun Tokat-Kazova koşullarında bazı verim ve kalite özelliklerine etkileri
Effects of nitrogen and phosphorous on some yield and quality components of sweet corn (Zea mays saccharata Sturt.) in Tokat-Kazova conditions
Yazar: ÖZGÜR AZAPOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Şeker mısırı = Sweetcorn

Özet:
Türkiye?de şeker mısırı tüketiciler tarafından yeni tanınan ancak tüketimi hızla artan bir ürün olduğu için birim alan verimlerinin ve kalitesinin arttırılması önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, azot ve fosfor dozlarının şeker mısırında Tokat-Kazova koşullarında verim, bazı verim ve kalite özellikleri üzerine etkilerini belirlemektir.

Araştırma, 2011 yılında Tokat-Kazova, koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada bitki materyali olarak hibrit Vega F1 şeker mısırı çeşidi kullanılmıştır. Tarla denemesi tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ekim, 5 m uzunluğundaki parsellere 4 sıra halinde sıra arası 70 cm, sıra üzeri 20 cm olacak şekilde 18 Mayıs 2011 tarihinde elle yapılmıştır. Denemede N dozları kontrol, 16 kg/da, 24 kg/da, 32 kg/da P2O5 dozları ise kontrol, 8 kg/da, 10 kg/da, 12 kg/da olarak uygulanmıştır. Azotlu gübrenin yarısı ve fosforlu gübrenin tamamı ekimle birlikte, azotlu gübrenin diğer yarısı ise bitkiler 40-50 cm boya ulaşınca verilmiştir. Hasat, 09-17 Ağustos tarihleri arasında tamamlanmıştır. Elde edilen veriler faktöriyel deneme desenine uygun olarak varyans analizine tabii tutulmuş ve önemlilik gösteren ortalamalar arasındaki farklılıkları saptamak için LSD testi uygulanmıştır. 

Araştırmada, incelenen özellikler bakımından dekara pazarlanabilir koçan sayısı dışında azot dozları arasında önemli farklılıklar elde edilirken, fosfor dozlarındaki farklılıklar önemsiz bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; Tokat-Kazova için azotlu gübrelemenin erkenciliği sağlaması, koçan özelliklerini iyileştirmesi, dekara taze koçan ve taze tane verimi yanında kaliteyi de artırması nedeniyle çeşit ve çevre koşulları dikkate alınarak uygulanması gerekmektedir. Kullanılacak azot dozunun verim ve kalite özellikleri dikkate alındığında 24 kg olduğu görülmektedir. Fosfor dozlarının etkilerinin farklı çevrelerde farklı çeşitlerle denenerek ortaya konması üreticilere fosfor gübrelemesi hakkında daha fazla bilgi edinilmesi imkanlarını artıracaktır.
Anahtar Kelimeler: Şeker mısırı, azot, fosfor, gübreleme, verim, kalite

Abstract:
Sweet corn, a crop with rapidly growing consumption rates, has been newly recognized by consumers in Turkey. Therefore, it is important for increasing yield per unit area and quality of sweet corn. The purpose of this research was therefore to determine the effects of nitrogen and phosphorous on yield, yield and quality components in sweet corn at the Tokat-Kazova conditions.  

The research was conducted in Tokat-Kazova and carried out in the 2011 growing season. Vega F1 sweet corn variety was used as plant material. The trial was conducted by the randomized complete block with factorial experimental design with three replications. The seeds were sown in 5 m long four-row plots with 70 cm between rows on 18 May, 2011. Plant spacing within the rows was 20 cm. In the research, nitrogen rates for 0, 16, 24, 32 pure N and phosphorous rates 0, 8, 10, 12 kg pure P2O5 per decare were applied. All of the phosphorous fertilizer was applied at sowing while nitrogen fertilizer was splitted, half applied at planting and half when the plants were 40-50 cm. Harvest was performed from 09 August to 17 August. The data collected from the trials were subjected to the analysis of variance in accordance with the experimental design, and the means with statistically significant differences were compared using the LSD multiple range test.

In the trial, differences among nitrogen doses were significant for all studied characteristics, except for number of marketable ear per decare. Besides, phosphorous doses did not significantly affect investigated characteristics. It was found that nitrogen fertilization for early maturity period, good ear characteristics, increasing number of marketable ear per decare and high ear and fresh kernel yield per decare with together quality, has to apply by considering variety and environment conditions for Tokat-Kazova. It is recommended, different varieties in various environments can be used for determining the effects of phosphorous fertilization and so it can be obtained more information.
 
Key Words: Sweet corn, nitrogen, phosphorous, fertilization, yield, quality