Sağlık hakkı kapsamında bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçu (TCK M. 195)
The crime of acting contrary to measures regarding infectious diseases within the scope of the right to health (TCC Art. 195)
Yazar: EMİNE BETÜL GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. İKBAL SİBEL SAFİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sağlık hakkı, insanın insan olmasından ve insan onuruna sahip olmasından dolayı sahip olduğu insan haklarından bir tanesidir. Geçmişte sağlığın bir hak olup olmadığı tartışmalara konu olmakla beraber günümüzde bütün devletler gerek iç hukuklarındaki düzenlemelerle gerekse uluslararası belgelere taraf olmakla sağlığı bir hak olarak kabul etmişlerdir. Sağlığın insan hakkı olarak kabul edilmesiyle devletlere bu kapsamda çeşitli yükümlülükler yüklenmiştir. Bu yükümlülüklerden bir tanesi de bulaşıcı hastalıklar karşısında devletin bireyleri koruma yükümlülüğüdür. 
Toplumun ve toplumu oluşturan bireylerin sağlığı için ciddi tehlike arz eden bulaşıcı hastalıkların tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir ve güncelliğini kaybetmiş bir mesele de değildir. Bundan dolayı devletlerin bulaşıcı hastalıklarla nasıl mücadele etmesi gerektiği hala incelenen ve araştırmalara konu olan bir meseledir. Devletler bulaşıcı hastalıklarla mücadele için birtakım idari tedbirler alabileceği gibi, ceza hukuku yasaları aracılığıyla da koruma gerçekleştirebilir. Ancak hangi araçla koruma sağlanırsa sağlansın, kullanılan araçlar bireylerin diğer temel hak ve özgürlüklerine müdahaleyi gerektirdiği takdirde dikkatli olunması ve temel haklara müdahalenin kalıplaşmış şartlarına riayet edilmesi gerekir. 
Bulaşıcı hastalıklara karşı ceza hukuku yasalarıyla koruma örneklerinden bir tanesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 195. maddesinde düzenlenmiş olan bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçudur. Kanun koyucu, bulaşıcı hastalıklarla mücadele etme amacıyla yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayarak kamu sağlığını tehlikeye attığı kabul edilen kimseleri cezalandırma yoluna gitmiştir. Ancak ilgili suç düzenlemesi ceza kanununun temel prensiplerinden biri olan kanunilik ilkesine aykırı unsurlar barındırmaktadır. Suçun düzenlenmesindeki amaç kamu sağlığını korumak olsa da, hukukun temel ilkelerinin ve insan haklarının ihlal edilmesine sebep olabilecek bir düzenleme ile bu amaca ulaşmak mümkün değildir. Bundan dolayı suçun yeniden formüle edilmesi veya suça sebebiyet veren davranışların bir kabahat olarak kabul edilmesi ve yaptırıma bağlanması sorunun çözümünde etkili olabilir.

Abstract:
The right to health is one of the human rights that people have because they are human beings and have human dignity. In the past, whether health is a right or not has been the subject of debates, but today, all states have recognised health as a right both through regulations in their domestic laws and by becoming a party to international documents. With the recognition of health as a human right, various obligations have been imposed on states in this context. One of these obligations is the state's obligation to protect individuals against infectious diseases.
The history of infectious diseases, which pose a serious threat to the health of the society and the individuals who make up the society, is as old as the history of humanity and is not an outdated issue. Fort his reason, how states should combat infectious diseases is still a subject of study and research. States can take some administrative measures to combat infectious diseases, as well as provide protection through criminal law legislations. However, whichever method of protection is used, caution must be exercised if the methods used require interference with other fundamental rights and freedoms of individuals, and the stereotypical rules of interference with fundamental rights must be observed.
One of the examples of protection against infectious diseases through criminal law is the crime of acting contrary to measures regarding infectious diseases, which is regulated in Article 195 of the Turkish Criminal Code No. 5237. The legislator has sought to punish those who are accepted to endanger public health by failing to comply with the measures taken by the competent authorities in order to combat infectious diseases. However, the relevant offence regulation contains elements contrary to the principle of legality, which is one of the basic principles of the criminal law. Although the purpose of the regulation of the offence is to protect public health, it is not possible to achieve this purpose with a regulation that may cause violation of the basic principles of law and human rights. Therefore, reformulating the offence or recognising the acts that cause the offence as a misdemeanour and sanctioning them may be effective in solving the problem.