Tasavvuf ve pozitif psikoloji bağlamında nefs terbiyesi - mutluluk ilişkisi
The relationship between spiritual training and happiness in the context of sufism and positive psychology
Yazar: ŞEYMA GEDİK
Danışman: PROF. DR. ÖMER YILMAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Arınma = Refinement ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Mutluluk = Happiness ; Nefs = Soul ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Tasavvuf = Mystic ; İslamiyet = Islam

Özet:
Mutluluk insanoğlunun yaşamı boyunca elde etmek için çeşitli yollar denediği bir
olgudur. Pozitif psikoloji insana bakış açısı ile mutluluğun kazanılması için yeni yorumlar
getirirken tasavvuf psikolojisi ise kendine has pozitif psikolojiden ayrılan bir bakış açısı ile
mutluluğu yorumlamaktadır. Bu çalışmada sözü geçen iki disiplin ele alınarak mutluluğun
ne olduğu ve mutluluğun kazanılmasının yollarının çeşitliliği üzerinde durulacaktır. Pozitif
psikoloji genel itibariyle insanın mutluluğu için maddi bazı hazları öncelerken, bunların son
dönemlerde artık insanoğluna mutluluk vermediğini düşünerek rotasını insanın manevi ve
aşkın yönüne çevirmeye başlamıştır. Bu noktada tasavvuf psikolojisi ile pozitif psikolojinin
mutluluk anlayışlarındaki benzerlikler ve farklılıklar da irdelenmiştir. Mutluluk konusu ile
nefis terbiyesinin bağlantısı ele alınırken nefis mertebelerinin hem tasavvuf ıstılahındaki yeri
hem de pozitif psikolojideki karşılığı işlenmeye çalışılmıştır. Konunun etraflıca
anlaşılabilmesi noktasında insanın kendisini arındırması için tasavvuf psikolojisi
bakımından zikir, namaz, oruç, halvet, sabır ve şükür metotlarının yanında günümüz
insanının kendini mânevi ve bilinçsel arındırma için uyguladığı yoga, meditasyon ve
Vejetaryenlik konuları pozitif psikolojinin bakış açısıyla ele alınmıştır. 
Anahtar Kelimeler: tasavvuf psikolojisi, arınma, pozitif psikoloji, mutluluk, nefis terbiyesi

Abstract:
Happiness is a phenomenon that human beings try various ways to achieve
throughout their life. While positive psychology brings new interpretations for the
acquisition of happiness with a human perspective, Sufi psychology interprets happiness
with a perspective that differs from positive psychology. In this study, the two disciplines
mentioned will be discussed, and what happiness is and the variety of ways to achieve
happiness will be emphasized. While positive psychology generally prioritizes some
material pleasures for human happiness, it has recently started to turn its route to the spiritual
and transcendent direction of human beings, considering that these do not give happiness to
human beings anymore. At this point, the similarities and differences in the understanding
of happiness between Sufi psychology and positive psychology were also examined. While
discussing the connection between the subject of happiness and the nafs, both the place of
the nafs in the invasion of mysticism and its counterpart in positive psychology have been
tried to be discussed. In order to be able to understand the subject in detail, besides the
methods of dhikr, prayer, fasting, seclusion, patience and gratitude in terms of Sufi
psychology, the subjects of yoga, meditation and vegetarianism, which today's people
practice for spiritual and conscious purification, are discussed from the point of view of
positive psychology.
Keywords: Sufi psychology, purification, positive psychology, happiness, soul diciplining