Profesyonel ses kullanıcılarında yutma bozukluğu semptomlarının ses      kalitesine etkisi ve terapi yönteminin seçimi
The effect of swallowing disorder symptoms on voice quality and selection of therapy method in professional voice users
Yazar: PELİN ÖZCAN ULUBELİ
Danışman: PROF. DR. SUNA TOKGÖZ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Solunum, yutma ve fonoartikülasyonun ortak efektörlerinin alışılmadık şekilde kullanılması, baş ve boyun arasındaki fonksiyonel değişikliklere neden olabilir. İyi vokal sağlığı sürdürmek karmaşıktır. Ses ve yutma bozuklukları hakkında var olan geniş literatüre rağmen, profesyonel ses kullanıcıları ile ilgili olarak yapılan çalışmalar çoğunlukla değerlendirme ve semptom belirleme şeklindedir. Çalışmamızda profesyonel ses kullanıcılarının ses kalitelerinde yutma bozukluğu semptomlarının etkisini belirlemeyi, ses profesyonellerinin ses ve yutma fonksiyonlarının karşılaştırılması, rutin uyguladığımız terapi yöntemlerinin ses kalitesine etkisinin değerlendirilmesinin yanı sıra elde ettiğimiz verilere göre egzersiz protokolünün belirlenmesine ışık tutmayı amaçladık.
 Çalışmamızda 27 profesyonel (opera, tiyatro veya ses sanatçısı ve diğer) ses kullanıcıları eşit sayıda bireylerden oluşan 3 gruba ayrılarak, farklı ses terapisi yöntemleri (ses hijyeni (SH), SH + vokal fonksiyon egzersizleri (VFE), SH + Transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS)) uygulandı. Terapi öncesi ve sonrası laringeal muayene, ses akustik ve aerodinamik ölçümler, ses ve yutma değerlendirme ölçekleri (SHI 10, ŞSHI, RSI, SİYKÖ, DHI, EAT 10) ve subjektif ağrı ölçeği uygulandı. MPT (p=0) değerinde artış görüldü. SH+TENS grubunun terapi sonrası jitter puanlarının SH+VFE grubunkinden yüksek olduğu görüldü (p=0,022). SH+VFE grubunun terapi sonrası HNR puanlarının SH uygulanan grubunkinden daha yüksek olduğu görüldü (p=0,023). SH terapisi alanların SİYKÖ (p=0,027) puanlarında azalma, VFE terapisi alanlarınSHI10 (p=0,039), ŞSHI (p=0,017), SİYKÖ (p=0,018) puanlarında azalma görüldü. TENS terapisi alanların SHI10 (p=0,043), SİYKÖ (p=0,028) değerinde azalma görüldü. RSI (p=0), DHI (p=0,046), EAT10 (p=0,046) puanlarında azalma görüldü. TENS grubunun terapi sonrası ağrı puanlarının SH uygulanan gruba göre düşük olduğu bulunmuştur. 
Profesyonel ses kullanıcılarında terapinin etkinliği incelendiğinde MPT, ses ve yutma fonksiyonları ve ağrı şikayetlerinde olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Profesyonel ses kullanıcılarına yönelik terapi protokollerinin; profesyonel sesi ne amaçla kullandıkları (opera, tiyatro vb), sigara, alkol veya uyuma alışkanlığı gibi durumların da göz önünde bulundurularak ve mevcut semptomların dikkate alınmasının ve kişiye özel terapi programların düzenlenmesinin optimum fayda sağlayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Unusual use of the common effectors of breathing, swallowing and phonoarticulation can result in functional changes between the head and neck. Maintaining good vocal health is complex, and despite the vast literature on voice and swallowing disorders, studies of professional voice users have mostly focused on assessment and symptom identification. In our study, we aimed to determine the effect of swallowing disorder symptoms on the voice quality of professional voice users, to compare the voice and swallowing functions of voice professionals, to evaluate the effect of routine therapy methods on voice quality, as well as to shed light on determining the exercise protocol according to the data we obtained.
 In our study, 27 professional voice users (opera, theater or voice singers and other) were divided into 3 groups consisting of equal numbers of individuals and different voice therapy methods (voice hygiene (VH), VH + vocal function exercises (VFE), VH + transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS)) were applied. Laryngeal examination, vocal acoustic and aerodynamic measurements, voice and swallowing evaluation scales (VHI 10, SVHI, RSI, DHI, EAT 10) and subjective pain scale were applied before and after therapy. There was an increase in MPT (p=0). Post-therapy jitter scores of VH+TENS group were higher than those of VH+VFE group (p=0.022). Post-therapy HNR scores of the VH+VFE group were higher than those of the VH group (p=0.023). Those who received VH therapy had a decrease in V-RQOL scores (p=0,027) and those who received VFE therapy had a decrease in SHI10 (p=0,039), VHI (p=0,017), and V-RQOL scores (p=0,018). Those who received TENS therapy had a decrease in VHI10 (p=0,043), V-RQOL (p=0,028). RSI (p=0), DHI (p=0,046), EAT10 (p=0,046) scores decreased. It was found that the post-therapy pain scores of the TENS group were lower than the SH group. 
When the effectiveness of therapy in professional voice users was examined, positive results were obtained in MPT, voice and swallowing functions and pain complaints. It was concluded that therapy protocols for professional voice users; taking into account the purpose of professional voice use (opera, theater, etc.), situations such as smoking, alcohol or sleeping habits, taking into account the existing symptoms and organizing personalized therapy programs will provide optimum benefit.