21. yüzyıldaki gelişmeler ışığında uluslararası hukukta evrensellik ilkesi: Ukrayna ve Doğu Türkistan örnekleri
The universality principle in international law in the light of developments in the 21st century: The examples of Ukraine and East Turkistan
Yazar: ATA TÜRKFİLİZ
Danışman: DOÇ. DR. GALİP ENGİN ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adli hukuk = Judicial law ; Ceza hukuku = Criminal law ; Ceza infaz hukuku = Penal law ; Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Devletler hukuku =   ; Kamu hukuku = Public law ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Milletlerarası hukuk =   ; İnsancıl hukuk = Humanitarian law

Özet:
Evrensellik ilkesi, dünyanın küreselleşmesinin hızlanması ve bir yerdeki bir hukuksuzluğun başka bir bölgeyi derin bir şekilde etkilemesiyle birlikte yaşadığımız dönemde önem kazanmaktadır. Evrensellik ilkesi uluslararası hukukta yetki kapsamında ele alınan bir konudur. Bazı suçlar vardır ki bunların cezalandırılmamaları düşünülemez. Ülkelerin iç hukuklarında söz konusu bu suçlar bakımından bir yargılama ilkesi olarak evrensellik ilkesi düzenlenmiştir. Müessese, ilk kez yeni Türk Ceza Kanunu (TCK) ile birlikte iç hukukumuza girmiştir.

Uluslararası Ceza Mahkemesi bağlamında bu ilkenin uygulaması tartışmalı ve önemli bir konudur. Mahkemenin statüsü ile bu ilkenin uygulanması bakımından birtakım çözüm önerileri ve revizyon fikirleri dile getirilmiştir. Çalışmamız evrensellik ilkesi kavramını, tarihsel kökenini ve diğer müesseselerle ilişkisini ve uygulamasını ele almaktadır. Ayrıca ilkenin düzenlenişi ve uygulamasına dair eleştiriler incelenerek söz konusu sorunlarla ilgili birtakım çözüm önerileri sunulmaktadır. Son olarak bu ilkeye dayalı yetki çerçevesinde yapılan uygulamalara değinilecektir. Bu açıdan ilkenin Ukrayna ve Doğu Türkistan konuları bağlamında uygulanması incelenmektedir.

Anahtar kelimler: evrensellik ilkesi, uluslararası ceza hukuku, jus cogens, yetki, bağışıklıklar.

Abstract:
The universality principle gains importance in the era we live in, as the globalization of the world accelerates and an unlawfulness in one place deeply affects another region. The universality principle is an issue that is dealt within the scope of jurisdiction in public international law. There are some crimes that should not to be allowed to go unpunished. In the domestic laws of the countries, the principle of universality has been regulated as a principle of jurisdiction in order to punish these crimes. The principle entered into our domestic law for the first time with the new Turkish Penal Code for the same purpose.
The International Criminal Court and the application of the principle is a controversial and important issue. Some solution proposals and revision ideas were expressed within the Court's system in terms of its Statute. Our study deals with the concept in general, gives an idea about its historical origin, and deals with its relationship with other institutions and its application. It specifies the criticisms about the organization and application of the principle, and then offers some solutions for the problems in question. In our study, the applications based on this jurisdiction will also be mentioned. In this regard, the application of the principle in the context of Ukraine and East Turkistan is discussed.

Keywords: universality principle, international criminal law, jus cogens, jurisdiction, immunities