Çocuk kitaplarına yansıyan akran zorbalığı üzerine bir  inceleme
A review on peer bullying reflected in children's books
Yazar: SEFA YURDAKUL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA YAZICI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada çocuk kitaplarına yansıyan akran zorbalığı farklı yönleriyle incelenmiştir. Akran zorbalığına dair temel bilgiler edinildikten sonra araştırmanın amacı bağlamında yayınevlerinin internet adresleri taranmış ve akran zorbalığı konulu  20 kitap belirlenmiştir. Bu kitapların on tanesi çeviri kitap, on tanesi de Türk Edebiyatı'na ait yerli kitaplardan oluşmaktadır. Araştırmanın temel veri kaynağını çocuk kitapları oluşturmaktadır, bu sebeple araştırmamızda nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları alanyazın taramasıyla oluşturulan kontrol listesi aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırmada kontrol listesinde bulunan maddelerin kitaplarda tekrarlanma frekanslarına bakılmıştır. Bu doğrultuda tüm kitaplarda zorbalıkla ilgili bulgulara rastlanmıştır. Zorbalığın en çok geçtiği kitap Benim Adım Jack kitabıdır (f=12). İncelelenen kitaplarda en sık rastlanan zorbalık türü sözel zorbalık (f=62) olurken, en az rastlanan zorbalık türü siber zorbalıktır(f=3). Zorbalığı gerçekleştirenlerin cinsiyete göre dağılımlarına bakıldığında 15 kitapta erkekler, 3 kitapta kızlar zorbalık yapmıştır. Bu durum zorbalık yapılanların cinsiyeti açısından ele alındığında 13 kitapta erkeklere, 6 kitapta kızlara zorbalık yapıldığı görülmektedir. Zorbalığın en çok okulda yapıldığı görülmüştür. Zorbalık yapan çocukların yaş grupları incelendiğinde zorbalık yapanların en çok 7-12 yaş grubunda(f=15) olduğu görülmüştür. Zorbalık yapılan çocukların yaş grupları incelendiğinde en çok 7-12 yaş grubunda(f=15) yer aldığı görülmüştür. Zorbalık yapan çocukların en belirgin özelliği empati yapamamalarıdır (f=17). Zorbalık yapılan çocukların en belirgin özelliği fiziksel olarak zayıf  yapıda olduklarıdır (f=6). Zorbalık yapan çocukların üst sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin çocukları olduğu(f=4) görülmüştür. Zorbalık yapılan çocukların alt sosyo-ekonomik düzeydeki (f=5) ailelerin çocukları oldukları görülmüştür. Zorbalık yapılan çocukların en çok yardım isteme stratejisine başvurdukları belirlenmiştir. Zorbalık yapan çocukların ailelerinin ilgisiz ve baskıcı aile tutumu ortaya koyduğu (f=2) belirtilmiştir. Zorbalık yapılan çocukların ailelerin güven verici ve destekleyici aileler (f=7) oldukları belirtilmiştir. İncelenen tüm kitaplarda yer alan akran zorbalığı bulguları çocukların yaş ve gelişim seviyesine uygundur. Kitaplar sayesinde akran zorbalığı olgusu tüm çocuklara sezdirilebilir. Çocukların böyle bir durum karşısında ne yapması gerektiğinin kitaplarda yer alması zorbalıkla mücadele açısından önemlidir. Akran zorbalığıyla ilgili farkındalık oluşturmak için özel amaçla yazılmış çocuk kitaplarının sayısı arttırılmalıdır. Bu alanda yazılmış kitapların çocuklarla buluşması akran zorbalığıyla mücadele için önemlidir.

Abstract:
In this study, peer bullying reflected in children's books is viewed from different perspectives. After obtaining basic information about peer bullying, the internet addresses of publishing houses were scanned in the context of the purpose of the research and 20 books on peer bullying were determined. There are 20 children's books about peer bullying containing the data of our research. Ten of these books consist of translated books and ten of them are domestic books belonging to Turkish Literature. Children's books constitute the basic data collection of our research, therefore instead of content analysis, one of the qualitative research methods is used for this research.  The research findings are obtained through a checklist created with the help of literature review. In our research, the repetition frequencies of checklist items in the books are investigated. In this sense, findings about bullying has been found in all books. The book containing most bullying findings is My Name is Jack K12 (f=11). The books with the least finding of bullying (f=2) were P4, P6, P14, P15, P16, P18, P19. The most common type of bullying in the reviewed books is verbal bullying (f=62), the least common type of bullying is cyberbullying (f=3). According to the gender distribution of the perpetrators of bullying, boys in 15 books and girls in 3 books commit bullying.  When this situation is considered in terms of the gender of those who ara bullied, it is seen that boys are exposed to bullying in 13 books and girls in 6 books.  It is seen that bullying is most seen at schools and, those who are exposed to bullying are mostly between the ages of 7-12 (f=15), The most distinctive feature of bullying children is their inability to empathize (f=17).They are physically weak (f=6), they are the children of families at the lower socio-economic level.(f=5), The bullied students resort to the strategy of asking for help. (f=7). It was stated that the families of children who bully showed a disinterested and oppressive family attitude (f=2). It was stated that the families of the bullied children were reassuring and supportive families (f=7). The peer bullying findings in all the books reviewed are appropriate for the age and developmental level of the children.  All the books reviewed are suitable for the age and developmental level of the children.  Thanks to books, the phenomenon of peer bullying can be perceived by all children. It is important for the fight against bullying to include what children should do in such a situation in the books. In order to raise awareness about peer bullying, the number of children's books written for special purposes should be increased. It is important to meet the books written in this field with children in order to combat peer bullying.