Yüksek hızlı tren hatlarının ulaştırma türü seçimi üzerindeki etkileri
Effects of high speed rail lines on transportation mode choice
Yazar: SAMİ CANKAT TANRIVERDİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KARAŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Karayolu taşımacılığı = Highway transportation ; Multimodal taşımacılık = Multimodal transport ; Yolcu taşımacılığı = Passenger transportation ; İntermodal taşımacılık = Intermodal transportation

Özet:
Bu çalışmada, Yüksek Hızlı Tren (YHT) sisteminin, yolcuların ulaştırma türü seçimi üzerindeki etkileri incelenmiş; Ankara-Eskişehir koridoru ve benzer nitelikteki şehirlerarası yolcu hatları için de geçerli olabilecek bir türel dağılım modeli geliştirilmiştir. Analiz yöntemi olarak, seçimlerin, yarar teorisi esasına göre yapıldığının varsayıldığı, Çok Terimli Lojit Model kullanılmış; bağımsız değişken olarak,  "yolculuk süresi", "yolculuk maliyeti", "aile aylık geliri", "yaş", "konfor" ve "güvenlik" alınmıştır. Bu kapsamda, ilgili güzergâhtaki tüm ulaştırma türleri (otobüs, YHT, otomobil) için, yarar fonksiyonları oluşturulmuş, anket yoluyla toplanan verilerden, bilgisayar programı yardımıyla, her bir değişkenin ağırlığı (ilgili türün seçim olasılığına etkisi) hesaplanmış ve gerekli olasılık ifadeleriyle, hedeflenen türel dağılım oranları belirlenmiştir.
Sonuçta, yapılan alan çalışması üzerinden, YHT öncesi ve sonrası durum için ulaştırma türel dağılım oranları elde edilmiştir. Kullanıcıların, yolculuk türü seçiminde, otobüs türünden %31 ve otomobil türünden %5 oranında YHT türüne geçiş yaptığı belirlenmiştir. Çalışma ile, karar vericilerin gerçeğe en yakın öngörüler yaparak, mümkün olan en doğru ulaştırma yatırımlarını yapmalarını sağlayan bu modellerin geliştirilmesi ve ulaştırmada tür seçimi modellemesi literatürüne katkı sunulması hedeflenmektedir.

Abstract:
In this study, effects of High Speed Rail (HSR) system on travelers' transportation mode choice; a modal split model, which can be effectice for Ankara-Eskisehir corridor and intercity passenger lines with similar features, is developed. As the method of analysis, Multinomial Logit Model, where it is assumed that the choice is made on the basis of utility thoery, is used; "travel time", "travel cost", "household income", "age", "comfort" and "safety" are considered as explanotary variables. In this context, utility functions are created for all transtportation modes (bus, HSR, car) in this route; by a computer program, weights of each variable (affect on choice possibility of the mode) are estimated from the datas, collected by questionnary and the objective modal split ratios are determined by the needed possibility expressions.
In conclusion, transportation modal split proportions are obtained for the situations before and after HSR via the case study. It is determined that, users are switched from the bus mode at the rate of 31% and from the car mode at the rate of 5% to HSR mode. By this study, it is aimed that, improving the models, which are provides making the most realistic foresights and so, the most accurate transportation investments, to decision makers and contributing to the transportation mode choice modelling literature.