Periferik arter hastalığı olan hastalarda karotis arteryel sistem renkli doppler ultrasonografi bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of color doppler ultrasonography findings of the carotis arterial system in patients with peripheral arterial disease
Yazar: MUSTAFA HULUSİ KURT
Danışman: DOÇ. DR. HASAN AYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Karotis arterleri = Carotid arteries ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Periferik arter hastalığı = Peripheral arterial disease ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler

Özet:
Giriş ve Amaç: Ateroskleroz; atardamar duvarlarının kalınlaşması, sertleşmesi ve daralması ile karakterize kronik inflamatuvar sistemik bir hastalık olup tüm vücut arterlerini etkilemektedir. Tıkayıcı periferik arter hastalığı olanlarda karotis arter darlığı prevelansının yüksek olması aterosklerozun sistemik bir hastalık olması nedeniyle beklenen bir durumdur. Bu hastaları inme riskinden korumak için karotisarteryelsistemi değerlendirmenin yararlı olacağı çalışmalarda bildirilmektedir. Bu çalışmada kliniğimize periferik arter hastalığı (PAH) tanısını kesinleştirmek amacıyla aortofemoropopliteal (AFP) arteriyografi için başvuran hastalar karotis RDUS tetkiki ile değerlendirilerek, periferik arter hastalığı ile karotis arter hastalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Mart 2019 ile Mart 2021 tarihleri arasında prospektif olarak planladığımız çalışmamızda kliniğimize AFP arteriyografi için başvuran 121 hastanın eş zamanlı olarak karotis arter renkli Doppler ultrasonografileri (RDUS) yapılmıştır. Karotis arter çap, intimamedia kalınlık (İMK) ölçümleri yapılmış ve plak tipleri fibrofatty, mikst ve kalsifik olarak kategorize edilmiştir. Hastaların eşlik eden komorbiditeleri sorgulanmış ve alt ekstremitearteryel hastalık tutulum bölgeleri iliofemoral, infrapopliteal ve çoklu bölge tutulumu olarak kategorize edilmiştir. Karotis arter darlık dereceleri hesaplanmış ve ≥ %70 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Karotis arter RDUS bulguları ile alt ekstremite tutulum bölgesi ve aterosklerotik risk faktörleri arasında ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Tüm analizler SPSS 25 programı ile yapıldı ve istatistiksel anlamlılık için p değerinin 0,05'in altında olması (Tip-1 hatanın %5'in altında olması) kabul edildi.
Bulgular: Ortalama yaşları 63±10 yıl olan 121 hastanın %81'i erkek (n=98), %19'unun kadındı (n=23).  15 (%12,5) hastada anlamlı ( ≥%70) karotis arter darlığı olduğu tespit edildi. Bu hastaların hepsi sigara içen erkek hastalardı. Komorbiditelerdenhiperkolesterolemi ile karotis İMK ve yüksek darlık derecesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. İliofemoral bölge tutulumu olanlarda fibrofatty ve kalsifik tip plakların ağılıkta olduğu, çoklu bölge tutulumu olanlarda ise mikst tip plakların ağırlıklı olduğu görüldü. Alt ekstremite çoklu bölge tutulumu ile anlamlı karotis darlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edildi. 
Sonuç: Periferik arter hastalığı olanlarda asemptomatik anlamlı karotis arter darlığı saptama oranı normal popülasyona göre yüksektir. Alt ekstremite çoklu bölge tutulumu ve eşlik eden hiperkolesterolemisi olan, sigara içen erkek hastalarda asemptomatikkarotis arter darlığı ilişkisi istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu hastalarda yapılacak karotis arter RDUS taramasının olası morbidite ve mortaliteleri engellemek amaçlı yararlı olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Periferik arter hastalığı, Doppler ultrasonografi, Karotis arter darlığı, subtraksiyon

Abstract:
Introduction-Aim: Atherosclerosis; It is a chronic inflammatory systemic disease characterized by thickening, hardening and narrowing of the arterial wall sand affects all body arteries. The high prevalence of carotid artery stenosis in patients with occlusive peripheral artery disease is an expected situation since atherosclerosis is a systemic disease. It has been reported in studies that it would be useful to evaluate the carotid arterial system to protect these patients from the risk of stroke. In this study, it is aimed to examine the relationship between peripheral artery disease and carotid artery disease by evaluating the patients who applied to our clinic for aortofemoropopliteal (AFP) arteriography to confirm the diagnosis of peripheral artery disease (PAH).
Material-Method: In our prospective study, which we planned between March 2019 and March 2021, simultaneous carotid artery color Doppler ultrasound (RDUS) was performed on 121 patients who applied to our clinic for AFP arteriography. Carotid artery diameter and intima-media thickness (IMT) measurements were made and plaque types were categorized as fibrofatty, mixed and calcific. Comorbidities of the patients were questioned and lower extremity arterial disease involvementsites were categorized as iliofemoral, infrapopliteal and multisite involvement. Carotid artery stenosis degrees were calculated and ≥70% was considered significant. The relationship between carotid artery CDUS findings and lower extremity involvement and atherosclerotic risk factors was investigated. All analyzes were performed with the SPSS 25 program, and p value below 0.05 (Type-1 error below 5%) was accepted for statistical significance.
Findings: Of the 121 patients with a mean age of 63±10 years, 81% were male (n=98) and 19% were female (n=23). Significant (≥70%) carotid artery stenosis was detected in 15 (12.5%) patients. All of these patients were male smokers. A statistically significant correlation was found between hypercholesterolemia, a comorbidity, and carotid IMT and high degree of stenosis. It was observed that fibrofatty and calcific type plaques were predominant in patients with iliofemoral region involvement, and mixed type plaques were predominant in those with multisite involvement. A statistically significant correlation was found between lower extremity multisite involvement and significant carotid stenosis.
Conclusion: The detection rate of asymptomatic significant carotid artery stenosis in patients with peripheral artery disease is higher than in the normal population. The association of asymptomatic carotid artery stenosis in male smokers with lower extremity multisite involvement and accompanying hypercholesterolemia is statistically significant. We think that color Doppler ultrasonography scanning of the carotid artery to be performed in these patients is useful in order to prevent possible morbidity and mortality.
Keywords: Peripheral artery disease, Doppler ultrasonography, Carotid artery stenosis, subtraction