Arkaik Dönem eski Yunan dünyasında kahramanlık kültü
The cult of heroism in Archaic Period of ancient Greek world
Yazar: BERNA ŞİRVAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Arkaik Dönem = Archaic Period ; Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Kahramanlar = Heroes ; Kahramanlık ideali = Heroic ideal ; Kült = Cult ; Mitoloji = Mitology ; Tarih = History ; Yunan = Greek

Özet:
Kökeni Myken Dönemi'ne kadar giden ve tarihsel süreç içinde birçok türüyle karşılaşılan kahramanlar, Arkaik Dönem'de bir kült sisteminin parçası olur. Kahramanlık kültünün ortaya çıkışı ve uzun süre geniş bir coğrafyada etkili oluşu, onun işlevsel özellikleri sayesindedir. Gücün simgesi ve toprağın sahibi olarak görülmeleri, antik Yunan kentlerinde hem kent içinde hem de kentler arasında bir hak elde etme mücadelesine dönüşür. Siyasi ve ekonomik işlevlere zamanla dini çıkarlar da eklenir. Böylece kahramanlık kültü, çeşitli ihtiyaçları karşılamak üzere belirli aralıklarla tekrar eden ritüel pratiklerin olduğu dini bir nitelik kazanır.

Antik dönemdeki birçok gizem kültünde rastlanan kutsal alan, sunak, kurban etme, yapılan davranışları belirli aralıklarla tekrar eden bir düzen içinde sunan anlayış burada da mevcuttur. Bu anlayışın doğası gereği yapılan her hareket bir ritüelin parçası olarak görülmüş, bazı davranışların açıklanması ya da kutsal alan ve tapınaklarda bazı yerlere girilmesinin yasaklanması kültü ilgi çekici ve korkutucu olmasını sağlamıştır. Doğaüstü güçlerinin olduğuna inanılması bunu güçlendirmiştir.

Arkaik Dönem destan ve şiirlerinin konusunu oluşturan, çoğu zaman üstün yeteneklerinin övüldüğü kahramanlar ve hikayeleri, mitsel öğelerin altında tarihsel bir gerçekliğe sahiptir. Bu abartılmış gerçeklik, Arkaik Dönem Yunan medeniyeti hakkında az sayıda kaynağın olduğu bu dönem için oldukça değerlidir. Kahramanlık kültü, antik Yunan dini ve mitolojisinin önemli bir unsurudur.

Anahtar Kelimeler: Arkaik Dönem, Antik Yunan dini, Antik Yunan mitolojisi, gizem kültleri, kahramanlık kültü

Abstract:
Heroes whose origins date back to the Mycenaean era and whose many species have appeared in the historical process become a part of a cult system in the Archaic Era. Occurence and its effectiveness över a large geographic area over a long period of time are related to its functional characterics. Their vision of being the symbol of force and proprietary of land turns into struggles for rights in ancient Greek cities, both in and between the cities. As time passes the religious interest are added to the political and economical functions. Thus the hero cult develops a religious nature with ritual practices that are periodically repeated in order to satisfy various needs.

The understanding employs rituals such as sacred areas, altars, sacrificial rites that are repeated at determined intervals that are observed in many mystery cults in the antiquity is also included in this cult. Every act performed because of the nature of that understanding is considered a part of ritual prohibition of the explanation of some acts or entering some parts of the temples or sacred areas rendered the cult interesting and terrifying. Believing in the supernatural powers reinforced that understanding.

The heroes and their stories constituting the subjects of the poems and epics of the Archaic Era where their extraordinary capabilities are often praised have got a historical reality under the mythical elements. There exaggerated realities are very valuable for the Greek civilization of the Archaic Era because too few sources of information are available on this subject. The hero cult is an important element of the ancient Greek religion and mythology.

Key Words: Archaic Era, Ancient Greek Religion, Ancient Greek Mythology, Mystery Cults, Heroism Cults