Hadislerde hikmet kavramı
The concept of Hikmah (wisdom) in hadith
Yazar: HALİL İBRAHİM İNAK
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET ÖZŞENEL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Bir kavram tahlîli olan tezimiz giris, iki bölüm ve sonuçtan olusmaktadır. Giriskısmında konunun önemi, mahiyeti ve yöntemi hakkında bazı değerlendirmeleryapılmıstır. Birinci bölümde hikmetin sözlük ve ıstılahî anlamları üzerindedurulurken, kavramın Kur'an ve Sünnet'teki kullanımı da genel olarak tesbitedilmistir. Daha sonra hikmetin temel ?slâmî ilimlerde ve felsefede hangi manalardayer aldığı ifade edilmektedir.?kinci bölüm tezimizin esas kısmını olusturur. Bu bölümde Kütüb-i tis'a diyeisimlendirilen Buhârî ve Müslim'in Sahihleri, Tirmizî, Ebû Dâvûd, ?bn Mâce, Nesâîve Dârimî'nin Sünenleri, Malik'in Muvatta'ı ve Ahmed b. Hanbel'in Müsned'i gibihadis kaynaklarında tesbit edilen hikmet, hikem, hakîm ve hukema kavramlarına aitotuzdört rivayetin metni, tercümesi, kaynakları ve ilgili serhlere dayanan açıklamalarıbulunmaktadır. Hadislerin izahında anlamla ilgili yorumlar asıl metinde, farklı lafızlırivayetlerle sened durumuyla ilgili bilgiler dipnotta gösterilmistir.Tesbit edilen otuzdört hadiste yer alan hikmet ve müstaklarının basta faydalı ilimolmak üzere, tecrübe-beceri-cesaret, güzel söz, Kur'an, Kur'ân'ı kavrama, öğüt-ibretve marifetullah anlamlarında kullanıldığı; Allah, Kur'an ve Lokman'a da sıfat olaraknisbet edildiği baslıklar hâlinde gösterilmistir. Her baslığın altında o baslığa uygunanlamdaki hikmet hadisleri derlenmistir.Sonuç kısmında ise bu arastırma sonucunda varılan kanaat ve tesbitler ortayakonmustur.

Abstract:
Our thesis about a conception analyses have two sections and results. At introduction hasbeen done some worthies on importance, reality and method of its subject. In the first sectionin conception of Kur?an and Sünnet has been fixed at general using while to take stand on theprinciple about divine wisdom of dictionary and conventional meanings. Later, contact aboutdivine wisdom in based science of ?slam and in philosophy at which meanings has been using.Second section has based part of our thesis. In this section there has been existencing inexplain words about concepts in thirty-four relate texts, translates, sources and connected withinterested interpretations which are fixed in the sources of tradition studies on divine wisdom,philosophy, sage and rulers became famous name `kütüb-i tis?a? (the books that indicate therules we have to connect) are ?Truly books belong to Buhârî and Müslim, Tirmizî, EbûDâvûd, ?bn Mâce, Nesâî and Dârimî, Malik?s Muvatta and Ahmed b. Hanbel?s Müsned? thelike. The view of connected the meaning of to make clear of traditions of prophet shown inbase text, in different account retales and knowledge about arguments are shown at thebottom.The divine wisdoms and its derivatives established in thirty-four traditions of the prophetmost of them have useful science meaning fixed at the text may happen using just as meaningon trial-ability, excellent speech, Kur?an, adaptability Kur?an, advice to get lesson from,skilful tied to God (skill from Allah); also in relation upon Allah, Kur?an and Lokman as aquality has been shown case of titles. Under every title has been collected divine wisdomtraditions of the prophet which are fitting with the meaning interested title.However at final part has been put in front of us opinions and fixations those were reached toresult of this research.