Otizm spektrum bozukluğu olan ve tipik gelişim gösteren çocuklarda işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırılması (ıcf) temelli uygulanan değerlendirme sonuçlarının karşılaştırılması
Comparison of assessment results based on the international classification of functioning, disability and health (icf) in children with autism spectrum disorder and with typical development
Yazar: MEHTAP ÇAYLAK
Danışman: PROF. DR. TÜLİN DÜGER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Katılım = Participation ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; İşlevselllik, Yeti yitimi ve Sağlığın Engellilik Uluslararası Sınıflandırması = International Classification of Functioning, Disability, and Health

Özet:
Çalışmamız otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların vücut fonksiyonlarını, aktivite bağımsızlık seviyelerini ve katılım düzeylerini ICF çerçevesinde bütünsel bir şekilde ele alıp tipik gelişim gösteren çocuklarla karşılaştırarak benzerlikleri, farklılıkları ortaya çıkarmak ve çocukların işlevsellik profillerini belirleyebilmek amacıyla oluşturuldu. Her iki gruba da 5-10 yaş aralığında 27 erkek çocuk dahil edildi. Grupların vücut fonksiyonları, aktivite bağımsızlık seviyeleri ve katılım düzeylerine ilişkin değerlendirmeleri ICF çerçevesi temel alınarak yapıldı. Vücut fonksiyonları Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlilik 2 Testi Kısa Formu (BOT 2-KF) ve Dunn Duyu Profili, aktivite bağımsızlık seviyeleri Pediatrik Özürlülük Değerlendirme Envanteri (PÖDE) ve katılım düzeyleri Çocuk ve Adölesan Katılım Anketi (ÇAKA) kullanılarak değerlendirildi. OSB'li çocukların motor yeterlilik düzeylerinin, duyusal profillerinin, aktivite bağımsızlık seviyelerinin ve katılım düzeylerinin tipik gelişim gösteren çocuklara göre daha zayıf olduğu bulundu (p<0.05). OSB'li ve tipik gelişim gösteren çocukların motor yeterlilik düzeyi arttıkça aktivite bağımsızlık seviyesi ve katılım düzeylerinin arttığı (p<0.05), çocukların duyusal profillerinin aktivite bağımsızlık seviyesini ve katılım düzeyini etkilemediği (p>0.05) saptandı. Ayrıca çocukların aktivite bağımsızlık seviyesi arttıkça katılım düzeylerinin arttığı (p<0.05) bulundu. Çalışmamız OSB'li ve tipik gelişim gösteren çocukların motor yeterlilik düzeylerinin aktivite bağımsızlık seviyesini ve katılım düzeyini önemli ölçüde etkilediğini gösterdi. OSB rehabilitasyonunda çocukların motor yeterlilik düzeylerini artırmanın aktivite bağımsızlığının sağlanmasında ve günlük yaşama katılımlarının artmasında önemli role sahip olduğu görüldü. Anahtar Kelimeler: OSB, ICF, duyu profili, motor yeterlilik, fizyoterapi ve rehabilitasyon

Abstract:
Our study was designed to examine the body functions, activity independence levels and participation levels of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) holistically within the framework of ICF and compare them with typically developing children, to reveal similarities/differences and to determine the children's functionality profiles. 27 boys aged 5-10 were included in both groups. Evaluations of the groups regarding their body functions, activity independence levels and participation levels were made based on the ICF framework. Body functions were evaluated using the Bruininks-Oseretsky Motor Proficiency 2 Test Short Form (BOT 2-SF) and Dunn Sensory Profile, activity independence levels were evaluated using the Pediatric Disability Assessment Inventory (PEDİ), and participation levels were evaluated using the Child and Adolescent Participation Scale (CASP). It was found that the motor proficiency levels, sensory profiles, activity independence levels and participation levels of children with ASD were weaker than typically developing children (p<0.05). It was determined that as the motor proficiency level of children with ASD and typically developing children increased, their activity independence and participation levels increased (p<0.05), and that the children's sensory profiles did not affect their activity independence and participation levels (p>0.05). It was also found that as children's activity independence level increased, their participation levels increased (p<0.05). Our study showed that the motor proficiency levels of children with ASD and typically developing children significantly affected their activity independence level and participation level. It was understood that increasing children's motor proficiency levels in ASD rehabilitation has an important role in ensuring activity independence and increasing their participation in daily life.
Key words: ASD, ICF, sensory profile, motor proficiency, physical therapy and rehabilitation