Çeşme Ildır körfezi ile Eğriliman boğazının deniz taban yapılarının holosen dönemi sismik stratigrafi, güncel tektonik ve oşinografik özelliklerinin araştırılması
Investigation of seabed features, holocene seismic stratigraphy, recent tectonics and oceanography of Çeşme Ildır bay and Eğriliman strait
Yazar: TARIK İLHAN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET DUMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Dünya genelindeki kıyısal alanlar son derece karmaşık ekosistemlerin dahil olduğu farklı ve üretken ortamları kapsamaktadır. Bu ortamlar, doğal, sosyal, çevresel ve ekonomik yararları açısından son derece değerlidir. Sahip olduğu bunca öneme karşın, Türkiye'deki kıyı alanlarının deniz taban yapıları, jeomorfolojik, sedimentolojik ve jeokimyasal özellikleri, oşinografik modellemeleri, denizel habitat dağılımı ve biyoçeşitliliği hakkındaki bilgi eksikliği inkar edilemez bir gerçektir. Bu tez kapsamında, Ege Denizi Karaburun Yarımadası'nda bulunan Ildır Körfezi ve çevresinde jeolojik ve jeofizik araştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın veri toplama sürecinde yaklaşık 193 km2'lik denizel alana ve 68 km'lik kıyı şeridine sahip Ildır Körfezi ve önlerinde 0-85 m derinlik aralığında multibeam echosounder, subbottom profiler, yanal taramalı sonar, akustik doppler akıntı profili (ADCP), deniz suyu ortamsal parametre ölçümü (CTD), sedimet örnekleme ve gravite kor çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Ildır Körfezi'ndeki kirlilik ve bunun habitat üzerindeki etkisini belirlemek için yüzey sedimet örneklerinde tane boyutu, element, organik karbon, karbonat dağılımları saptanmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte elde edilen ağır metal verileri zenginleştirme faktörü (EF) ve jeoakümülasyon (Igeo) gibi jeoistatistik metotlarla deniz tabanındaki element etkileşimleri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak tüm bu verilerin ışığında, Ildır Körfezi özelinde, deniz tabanı morfolojik yapısı, denizel habitat ve yüzeysel jeolojik yapılara ait alansal verileri içeren haritalar, jeokimyasal ve oşinografik değerlendirmeler ve son buzul dönemi sonrasındaki deniz seviyesi yükselimine bağlı sedimentolojik özellikler, güncel deniz taban sirkülasyonu ve sediment depolanma merkezlerine ilişkin yorum ve sonuçlar yer ve deniz bilimcilere sunulmuştur.

Abstract:
Coastal areas around the world encompass diverse and productive environments, including highly complex ecosystems. These areas are extremely valuable for their natural, social, environmental and economic benefits. In spite of all of its importance, the lack of information of the geomorphological, sedimentological and geochemical features, oceanographic modeling, the marine habitat distribution and biodiversity of the seabed structure of the coastal areas in Turkey is an undeniable fact. Within the scope of this thesis, geological and geophysical researches were carried out in Ildır Bay and its surroundings which is located on the Karaburun Peninsula in the Aegean Sea. During the data collection process of the study, multi-beam echosounder, sub bottom profiler, side scanning sonar, acoustic doppler current profile (ADCP), seawater environmental parameter measurement (CTD), sediment sampling and
gravity core studies were carried out in the 0-85 m depth range in Ildır Bay, which has a marine area of approximately 193 km2 and a coastline of 68 km. In addition, in order to determine the amount of pollution in Ildır Bay and its effect on the habitat, particle size, element, organic carbon, carbonate distributions in surface sediment samples were determined. In addition, the obtained heavy metal data were evaluated by geo-statistical methods such as enrichment factor (EF) and geoaccumulation (Igeo) and element interactions on the sea floor. In conclusion, the compilation of all the acquired data, comments and results developed original area maps on the
morphological structure of the sea floor, marine habitat and surface geological structures, geochemical and oceanographic evaluations and sedimentological features due to sea level rise after the last glacial period, current seafloor circulation and sediment storage centers in the Ildır Bay, which were then presented to earth and marine scientists.