XIX. yüzyılda seyahatnamelerin ışığı altında Buhara Emirliği (Hanlığı)
Bukhara Emirate (Khanate) in the light of travel's book in the  
century of XIX
Yazar: SEDA YILMAZ VURGUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALPARGU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Buhara = Bukhara ; Buhara Hanlığı = Bukhara Dynasty ; Hanlıklar Dönemi = Khans Period ; Rus işgali = Russian occupation ; Semerkand = Samarkand ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyyahlar = Travellers

Özet:
Çalışmada Buhara Emirliği'nin sosyo-kültürel tarihi seyahatnameler başta olmak üzere 
çeşitli araştırma eserlerinin ışığı altında  incelenmiştir. Dört bölüm halinde sunulan 
çalışmanın birinci bölümünde mekânsal yapı ve demografik hayat hakkında bilgi 
verilerek Buhara Emirliği?nin tanıtılmasına çalışılmıştır. Bunu takiben  ana konu 
çerçevesinde devlet yönetiminde Cengiz Han ananelerinden, İslami kurallara doğru 
kayış nedenleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Ülke yöneticilerinin izledikleri politikalar 
ve emirlikteki idari kadro anlatılarak, dini hayatın emirlikteki etkisi değerlendirilmiştir.
Buhara Emirliği XIX. yüzyılın ilk yarısına kadar içine kapalı bir yapı sergilemiştir. Dış 
dünyayla bağlantısı  güçlü olamayan ülke birçok alanda kendi dinamiklerini 
oluşturmuştur. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ise Rus işgali ile karşı karşıya 
kalan Buhara Hanlığı  ordu ve eğitim gibi alanlarda geri kaldığının çok geç farkına 
varmıştır. Rus baskısı altına girdikten sonra her alanda sömürülmüştür.
Müteakip bölümde toplumun temel öğelerini oluşturan ailedeki bireylerin görevi ve 
kadınların toplum hayatında etkisiz ve görünmez olma nedenleri açıklanmıştır. 
Evlenme, boşanma, düğünler ve eğlencelerdeki önemli ayrıntılara değinilmiştir. 
Coğrafi koşulların etkisiyle değişen ve kendine has bir yapı oluşturan yeme-içme 
kültürü ve giyim-kuşam hakkında bilgi verilmiştir.
Son bölümde ise  Buhara Emirliği?nde mektep ve medrese ikilisinden oluşan eğitim 
sisteminin yetersizliği ve halkın eğitim seviyesinin düşüklüğü üzerinde durulmuştur. 
Yüzyılın sonunda ortaya çıkan ceditçilerin ülkenin aydınlanması için verdikleri 
mücadelenin önemine değinilmeye çalışılmıştır.


Anahtar kelimeler: Buhara, Semerkand, Hanlıklar, Seyyahlar, Rus İşgali.

Abstract:
In the study, Bukhara Emirate?s social-cultural history was examined in the light of 
various research works especially  travel?s book. The study was offered in four parts. 
In the first part, information was given about spatial structure and demographic life 
and it was tried to introduce Bukhara Emirate. Subsequently, shift from Genghis Khan 
traditions to Islamic rules in the state management was tried to be analyzed within the 
framework of main subject. Policies which country rulers follow and administrative 
staff in emirate were explained andeffect of religious life on the emirate was 
evaluated. Bukhara Emirate displayed an introvert structure until the first half of the century 
XIX.Country which had not strong connections with outer world formed its own 
dynamics in many fields. Bukhara Khanate which faced with Russian occupation as of 
the second half of XIX century realized late that it fell behind in fields such as military 
andeducation. It was exploited in every field when it came under the Russian 
pressure. In the next part, duty of  individuals in the family constituting the basic elements of 
society and reasons for women being ineffective and invisible in the social life was 
explained. Important details in marriage, divorce, weddings and entertainments were 
discussed. Information wasgiven about food & beverage culture and apparel creating 
a unique structure and changing with effect of geographical conditions. 
In the last part, inadequacy of education system caused by school and madrasa 
dilemma and low education level among people in Bukhara Emirate were addressed. It 
was tried to address the importance of struggle of Jadidistswhich arose at the end of 
century for enlightenment of the country.




Key words: Bukhara, Samarkand, Khanates, Travelers, Russian Occupation