Türkiye'de enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi
The relationship between energy consumption and economical growth
Yazar: ABDULVAHİT FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. NEJAT COŞKUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Teorisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Enerji, üretim işlemlerinde kullanılması zorunlu bir girdi ve toplumlarınrefah düzeylerinin yükseltilmesi için gerekli bir hizmet aracı olarak, ekonomikve sosyal kalkınmanın temel taşlarından birisidir.Geleneksel enerji kaynaklarının tükenme eğilimine girdiği, enerjifiyatlarının artış göstermesinin beklendiği, enerji kullanımından kaynaklanançevre sorunlarının büyüdüğü bir dönemde enerji planlaması, özellikle enerjikaynakları kıt, ithal kaynaklara bağımlı, yetersiz döviz kaynaklarına sahipülkeler için yararlı ve zorunlu bir araç olarak görülmektedir.Diğer gelişmekte olan ülkeler gibi Türkiye'de enerji yoğun büyüyen birekonomidir ve petrol üretmeyen ülkelerdeki gibi enerji ihtiyacının büyükbölümü ithalatla karşılanmaktadır. Toplam yıllık net enerji tüketimi artış oranıyaklaşık % 5'dir. 2004 yılında tüketilen petrolün %92 `si ithal edilmekte olupbunun da toplam enerji içindeki payı % 37'dir. Dolayısıyla Türkiye artan enerjiihtiyacını karşılamak için hem arz tarafından hem de talep yönetim politikalarıtarafından gelen kısıtlarla karşı karşıyadır. Fakat bu tür politikalarda enerjitüketimi ile genel ekonomik aktiviteler arasındaki nedensellik ilişkisinebakmak gerekir. Bu çalışmada yukarıda kısaca özetlenen ekonomik ortamiçerisinde dünyada ve Türkiye'de enerji sektörünün üretim, tüketim ve rezervolmak üzere genel yapısını incelenerek, ülkemizde enerji tüketimi veekonomik büyüme arasındaki ilişki Granger nedensellik testleri ileincelenmiştir.Yapılan nedensellik testleri sonucunda ise; ekonomik büyümenin toplamenerji tüketimini, özellikle de enerji kaynaklarından petrol tüketimini artırdığıgörülmüştür. Ekonomik büyüme ile doğalgaz ve kömür sektöründe iseherhangi bir nedensel ilişkinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Elektrik kullanımının% 10 anlamlılık düzeyinde ekonomik büyümeyi artırdığı, ekonomikbüyümenin ise % 5 anlamlılık düzeyinde elektrik tüketimini artırdığı tesbitedilmiştir.

Abstract:
An indispensable input for production process and a necessary means inincreasing welfare of societies, energy is a primary element of economic andsocial development. Given the diminishing trend of traditional sources ofenergy, an uptrend of energy prices and rise of environmental problems dueto energy overuse, energy planning becomes more of a useful, evenmandatory means especially for countries suffering from scarcity of sourcesof energy, dependent on importation with lack of foreign currency.Like other developing fellows, Turkey is also an energy intensive growingeconomy and she meets most of required energy by importation. Overallannual rate of increase in energy use is 5 percent. 92 percent of totalconsumed petroleum, wich makes 37 percent of total energy consumption, isimported. Thus, Turkey faces restraints both from supply side and demandmanagement policies in meeting its increasing energy need.Notwithstandingly, a close look is required to the causality relationshipbetween energy consumption and aggregate economic activities whileevaluating such policies. In this study, after reviewing general nature of theenergy industry in Turkish context and worldwide scale under categories ofproduction, consumption and reserves, the relationship between energyconsumption and economic growth is elaborated using Granger CausalityTests.It is observed that economic growth stimulates an increase in total energyuse and remarkable rise in oil consumption. On the other hand, no causalitywas found between economic growth and use of natural gas and coal.Another significant outcome of this study is related to electricity consumption,which is determined to increase economic growth within 10 percent level ofmeaningfulness, while economic growth rises the former within 10 percentlevel of meaningfulness.