Birinci basamakta COVİD-19 tanısıyla izlenen olguların klinik özelliklerinin tanımlanması
Description of the clinical features of the cases followed with the diagnosis of COVİD-19 in primary care
Yazar: AHMET ARABACI
Danışman: PROF. DR. ARZU UZUNER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç

SARS-CoV-2 enfeksiyonu Mart 2020'de Dünya Sağlık Örgütü tarafından "pandemi" olarak kabul edilmiş, ülkemizde de ilk vakası 11 Mart 2020'de saptanmıştır. Covid-19 enfeksiyonunda klinik karar vermede ve tanının konulmasında semptomatoloji esas olarak kabul edilmiştir.
Amaç: Covid-19 enfeksiyonu tanısı ile tedavi edilmiş olup ilçe sağlık müdürlüklerine bildirimi yapılan ve evinde izlenen hastaların geri dönük olarak semptomlarının, klinik seyrinin ve uzun dönem covid semptomlarının tanımlanması ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin araştırılmasıdır.

Yöntem

Kesitsel tanımlayıcı tipte olan bu araştırma 01.09.2020-30.01.2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi. İstanbul İli Tuzla İlçesi'nde 11 Mart 2020 – 30 Haziran 2020 tarihleri arasında PCR testi pozitif çıkan ve semptomatik olan 641 hastanın tamamına ulaşılması hedeflendi. Araştırmacılar tarafından, Covid-19 enfeksiyonuna yakalanıp iyileşmiş kişilere yöneltilmek üzere onların sosyodemografik özellikleri, hastalık tanı, tedavi ve sonrası süreci ile ilgili soruları, katılımcıların sağlık durumları ve hastalık dönemindeki tüm semptomları içeren soru formu kullanıldı. Soru formu telefon ile ulaşılan ve araştırmaya katılmayı kabul eden katılımcılara uygulandı. İstatistiksel analizlerde sıklık dağılımları, ortalama ve ortanca değerleri hesaplandı, kategorik değişkenler arası farklar için ki-kare testi, fisher's exact test kullanıldı.

Bulgular

Araştırmaya toplam 386 kişi dahil edildi. Katılımcıların %19,6'sı 18 yaş altı, %80,4'ü 18 yaş ve üzeri yaş grubundaydı. Veriler iki grup için ayrı ayrı analiz edildi. Katılımcıların cinsiyet dağılımı ilk grupta K/E %51,5/48,5, erişkin grupta K/E %42,9/57,1'di. Yaş ortalaması ilk grupta 9,97±5,03 yıl; erişkin grupta 40,94±14,15 yıldı. Erişkin gruptaki hastaların %44,2'si lise ve üzeri eğitim düzeyinde olup, %57,4'ü çalışmaktaydı. Katılımcılarda sigara kullanım sıklığı 18 yaş altı grup için %2,6, erişkin grup için %24,2 idi. Birinci ve ikinci grupta kronik hastalık varlığı, obezite sıklığı sırasıyla %11,8/27,4 ve %1,3/13,2 idi. Hastaneye yatan hasta sıklığı %1,3/20,6; taburculuk sonrası tekrar başvuru 18 yaş altı grupta bulunmamakta, erişkin grupta ise %1,6 idi. Genel sağlıklılık durumları 1-10 puan üzerinden değerlendirildi; buna göre puan ortalamaları 18 yaş altı/erişkin grup için 9,8±0,69/9,01±1,31 olarak saptandı. 18 yaş altında akciğer BT çekilme sıklığı %22,4 olup vakaların hiçbirinde pnömoni bulgusuna rastlanmazken, %62,6'sına BT çekilen erişkin grubun sadece %34'ünde pnömoni bulgusu saptanmıştır.
Araştırmada en sık görülen beş semptom 18 yaş altı grupta sırasıyla; ateş, halsizlik, kuru öksürük, koku kaybı ve tat kaybı olurken, erişkin grupta sırasıyla; halsizlik, tat kaybı, eklem ağrısı, koku kaybı ve iştahsızlık olarak beyan edildi. Semptomların ortaya çıkış sırasına göre, 18 yaş altı grupta semptomlar ateş, kuru öksürük, boğaz ağrısı, halsizlik ve eklem ağrısı olarak sıralanırken, erişkin grupta titreme, ateş, eklem ağrısı, boğaz ağrısı ve halsizlik olarak sıralanmaktaydı. En şiddetli beş semptom 18 yaş altı grupta sırasıyla; tat kaybı, bulantı, koku kaybı, balgamlı öksürük ve göğüs ağrısı olarak bildirilirken, erişkin grupta sırasıyla; koku kaybı, tat kaybı, kas ağrısı, eklem ağrısı ve göğüs ağrısı olarak bildirildi. Long Covid semptomları 18 yaş altı grup için sırasıyla; halsizlik, çabuk yorulma ve öksürük iken erişkin grup için ise sırasıyla; çabuk yorulma, nefes darlığı, unutkanlık, halsizlik ve koku kaybı olarak beyan edildi.

Sonuç

Semptom sıklığı ve çeşitliliği 18 yaş altı ve erişkin grupta farklılık göstermektedir. On sekiz yaş altı grupta daha hafif, erişkin grupta ise daha ağır klinik belirtiler görülmektedir. Covid'le ilgili yapılan araştırmalar daha çok hastane temelli çalışmalardır. Araştırmamız birinci basamakta yapıldığından semptomatoloji çeşitliliği literatüre benzer şekilde görülürken semptom sıklıkları farklılık göstermektedir. Long covid semptomları daha önceki araştırmaların sonuçlarıyla benzerdir. Hastalığı daha semptomatik geçiren hastalarda long covid semptom görülme ihtimali artmaktadır. Semptomatoloji ve long covid ilişkisi için daha ayrıntılı araştırmalar gereklidir.

Anahtar Kelimeler: covid 19, semptom, bulgu, uzun covid

Abstract:
Background and Aim

SARS-CoV-2 infection was recognized as a "pandemic" by the World Health Organization in March 2020. The first Covid-19 case in our country was detected on March 11, 2020. Symptomatology has been accepted as the basis for clinical decision making and diagnosis in Covid-19 infection. 
Aim: The aim of this study was to define retrospectively the symptoms, clinical course, long-term covid symptoms of the patients who were treated with the diagnosis of Covid-19 infection and reported to the district health directorates and followed up at home, and also to investigate the relationship with sociodemographic characteristics.

Method

This cross-sectional descriptive type study was carried out between 01.09.2020-30.01.2021. It was aimed to reach all 641 patients whose PCR test was positive and symptomatic between 11 March 2020 and 30 June 2020 in Tuzla District of Istanbul Province. A questionnaire including sociodemographic characteristics, questions about the diagnosis, treatment and post-treatment process, the health status of the participants and all symptoms during the disease period was used by the researchers to be directed to those who have recovered from Covid-19 infection. The questionnaire was applied to the participants who were contacted by phone and agreed to participate in the research. Frequency distributions, mean and median values were calculated in statistical analyses, and chi-square test and Fisher's exact test were used for the differences between categorical variables.

Findings

A total of 386 people were included in the study. 19.6% of the participants were under the age of 18 and 80.4% were in the age group of 18 years and over. Data were analyzed separately for the two groups. The gender distribution of the participants was F/M 51.5/48.5% in the first group, and F/M 42.9%/57.1% in the adult group. The mean age was 9.97±5.03 years in the first group; 40.94±14.15 years in the adult group. In the adult group 44.2% of the patients' education level was high school or higher, and 57.4% of them were working. The prevalence of smoking among the participants was 2.6% for the under-18 group and 24.2% for the adult group. The prevalence of chronic disease and obesity in the first and second groups were 11.8%/27.4% and 1.3%/13.2%, respectively. Frequency of hospitalized patients was 1.3%/20.6%; Re-admissions after discharge were not found in the group under 18 years of age, and it was 1.6% in the adult group. General health status was evaluated over 1-10 points; accordingly, the mean score was determined as 9.8±0.69/9.01±1.31 for the under-18/adult group. While the frequency of chest CT scan under the age of 18 was 22.4%, no signs of pneumonia were found in any of the cases, while pneumonia was found in only 34% of the adult group, 62.6% of whom underwent CT.
In the study, the 5 most common symptoms in the group under the age of 18 were respectively; fever, malaise, dry cough, loss of smell and taste, respectively, in the adult group; fatigue, loss of taste, joint pain, loss of smell and loss of appetite. In occurence order of symptoms, symptoms were listed as fever, dry cough, sore throat, weakness and joint pain in the under-18 group, while chills, fever, joint pain, sore throat and fatigue were listed in the adult group. The five most severe symptoms in the under-18 age group, respectively; Taste loss, nausea, loss of smell, cough with phlegm and chest pain were reported as; Loss of smell, loss of taste, muscle pain, joint pain and chest pain were reported. Long Covid symptoms for the under 18 age group, respectively; malaise, fatigue and cough, respectively for the adult group; fatigue, shortness of breath, forgetfulness, weakness and loss of smell.

Conclusion

The frequency and variety of symptoms differ between the under-18 and adult groups. Milder clinical symptoms are observed in the group under 18 years of age, and more severe clinical symptoms are observed in the adult group. Our research was carried out in the primary care. However, most of the studies are hospital studies. Therefore, symptomatology diversity is similar to the literature, while symptom frequencies differ. Long covid symptoms were found to be similar to previous research. The likelihood of long covid symptoms increases in patients with more symptomatic disease. More detailed studies are needed for the relationship between symptomatology and long covid.

Keywords: covid 19, symptom, sign, long covid