Havacılık ve uzay endüstrisinde kullanılan lüminyumalaşımlarının ısıl işlem polimerlerinde su verilmesi vesu verme parametrelerinin optimizasyonu
Water delivery in heat treatment polymers of thealuminum alloys used in aviation and space industry andoptimization of water delivery parameters
Yazar: EBRU BİÇER TÜRKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDRİS KARAGÖZ
Yalova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Polimer Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Polimer Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Polimer Bilim ve Teknolojisi = Polymer Science and Technology

Özet:
Isıl işlem polimerlerinin farklı konsantrasyonlarda kullanımı ile malzemenin
mukavemet ve mikroyapı özelliklerinde meydana gelen değişimlerin incelenmesiyle
ilgili çalışmalar devam etmektedir. Bu çalışmada; su soğutma ortamında, %5, %10
ve %15 oranlarında Petrofer firmasının Aquatensied E Serisi ısıl işlem polimerleriyle
hazırlanan soğutma ortamında havacılık ve uzay sanayinde kullanılan Al
alaşımlarının su verme sertleştirmesinde minimum çarpılma ve yüksek mekanik
özelliklerin elde edilmesi hedeflenmektedir. Çalışmada havacılık sanayinde yaygın
kullanılan AA2024, AA6082 ve AA7075 alaşımları oda sıcaklığından 480 ºC ye
kademeli bir şekilde ısıtılmış ve bu sıcaklıkta 60 dakika çözeltiye alma işlemi
uygulanmıştır. Sonrasında soğutma ortamına alınan malzemelere, 120 ºC' de 6 saat
süreyle yapay yaşlandırma işlemi uygulanmıştır. Yaşlandırma işleminden sonra su
verme ortamının malzemeler üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla, numunelere
çekme, eğme ve çentik darbe testleri yapılarak mekanik özellikleri belirlenmeye
çalışılmıştır. Çentik darbe testi numunelerinin kırık yüzeyinden numuneler üzerinde
mikroyapı incelemeleri gerçekleştirilmiştir ve malzemelerdeki çarpılma miktarları
ölçülmüştür. Soğutma ortamının su verme sonrası analizi yapılmış ve ısıl işlem
polimerinin bozulma oranı belirlenmeye çalışılmıştır. Genel anlamda en iyi çekme
mukavemet değerleri, ısıl işlem polimerinin %10 olduğu çözeltilerde elde edilmiştir.
AA7075 ve AA6082 alaşımlarında çekme mukavemet değerleri su soğutma
ortamındakine yakın, AA2024 alaşımlı ısıl işlem polimerlerinde ise daha yüksek
çekme mukavemet değerleri gözlemlenmiştir. AA6082 alaşımı ise diğer alaşımlara
göre içerisindeki polimer karışım oranı arttıkça daha fazla uzama ve mukavemet
sağlamış olup, en uygun ve en ideal sonuçları %10'luk polimer karışımında elde
etmiştir.

Abstract:
Studies on the use of heat treatment polymers in different concentrations and the
changes in the strength and microstructure properties of the material continue.In this
study; It is aimed to obtain minimum distortion and high mechanical properties in the
quench hardening of Al alloys which are prepared with Aquatensied E Series heat
treatment polymers of 5%, 10% and 15% in water cooling medium and used in
aerospace industry in cooling medium. In this study, AA2024, AA6082 and AA7075
alloys commonly used in aerospace industry were heated gradually from room
temperature to 480 ºC and solution treated process was applied to solution for 60
minutes in this temperature rate. Subsequently, artificial aging process was applied
for materials which were in cooling process for 6 hours at 120 ºC. In order to
determine the effect of quenching process on materials after aging process;
mechanical properties were tried to be determined by tensile, bending and notch
impact tests. Microstructure examinations were carried out on the samples from the
broken surface of the notch impact test samples and the distortion amounts in the
materials were measured. After quenching of the cooling medium, the decomposition
rate of the heat treatment polymer was determined. In general, the best tensile
strength values were obtained in solutions where the heat treatment polymer was
10%. The tensile strength values of AA7075 and AA6082 alloys were close to those
of the water cooling environment and higher tensile strength values of AA2024
alloyed heat treatment polymers were observed. The AA6082 alloy, on the other
hand, provided more elongation and strength as the polymer mixture ratio increased,
and obtained the most appropriate and ideal results in 10% polymer mixture.