İş hukuku boyutuyla topluluk çalışanının hukuki niteliği
Legal nature of the crowdworker in terms of labour law
Yazar: YUSUF AKMAN
Danışman: PROF. DR. HALUK HADİ SÜMER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Topluluk çalışması platformlar üzerinden yerine getirilen bir çalışma türüdür. Topluluk çalışması mikro görevler, rekabete dayalı topluluk çalışması, iç topluluk çalışması ve dış topluluk çalışması olmak üzere dört farklı türe ayrılır. Mikro göreve dayalı topluluk çalışmasında platform ve çalışan arasında hukuki ilişki meydana gelmektedir. Somut olaya göre taraflar arasında iş ilişkisinin meydana gelmesi mümkün gözükmektedir. Rekabete dayalı topluluk çalışmasında taraflar arasında iş ilişkisi ortaya çıkmamaktadır. İç topluluk çalışmalarında İş Hukukuna özgü kurallar uygulama alanı bulur. Dış topluluk çalışması ise, doğrudan ve dolaylı dış topluluk çalışması olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Doğrudan dış topluluk çalışmasında platformlar genellikle aracı olarak hareket etmekte ve platform ile çalışan arasında bir iş ilişkisi meydana gelmemektedir. Dolaylı dış topluluk çalışması, topluluk çalışmasının üzerinde en çok tartışılan türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Topluluk çalışmasında topluluk çalışanının hukuki niteliğinin belirlenmesini tetikleyen husus esasında çalışmanın bu türüdür.
Platformlar gerçekteki hukuki ilişkiyi gizlemeye çalışmakta ve iş hukuku anlamında bir bağımlı hukuki ilişkinin meydana gelmemesi için her türlü önlemi almaktadır. Emeğin sömürülmesinin önüne geçmek ve iş ilişkilerine benzer unsurlar taşıması gibi nedenlerle platform üzerinde çalışanları kanuni bir koruma altına almak elzemdir. Topluluk çalışanlarının Kanunlarda herhangi bir şekilde sınıflandırılmadığı sürece korumasız kalmaya devam edeceği söylenebilir. Zira bu durumda tüm topluluk çalışanları platformlar tarafından sınıflandırıldıkları şekilde "bağımsız çalışan" olarak çalışmalarını sürdürecek ve İş Hukuku kurallarından faydalanamayacaktır. Kanun koyucu evde hizmet sözleşmesinde yapacağı düzenlemelerle topluluk çalışmasının evde çalışma kapsamında değerlendirileceğini hüküm altına alabilir.

Abstract:
Crowdwork is a type of work carried out through platforms. Crowdwork is divided into four different types: micro-tasks, competitive crowdwork, internal crowdwork and external crowdwork. In micro-task-based crowdwork, a legal relationship occurs between the platform and the crowdworker. Depending on the concrete case, it seems possible that a labor law based legal relationship may arise between the parties. In competitive Crowdwork, no labor law based legal relationship arises between the parties. Rules specific to Labor Law find application in internal Crowdwork. External Crowdwork is divided into two: direct and indirect external Crowdwork. In direct external Crowdwork, platforms generally act as intermediaries and a labor law based legal relationship does not arise between the platform and the crowdworker. Indirect external Crowdwork appears to be the most discussed type of Crowdwork. In Crowdwork, it is essentially this type of work that triggers the determination of the legal qualification of the crowdworker.               

Platforms try to conceal the actual legal relationship and take every precaution to prevent the formation of a dependent legal relationship in terms of labor law. It is essential to provide legal protection to those working on the platform for reasons such as preventing the exploitation of labor and having elements similar to labor law based legal relationship. It can be said that crowdworkers will continue to be unprotected as long as they are not classified in any way in the Laws. In this case, all crowdworkers will continue to work as "independent employees" as classified by the platforms and will not be able to benefit from the Labor Law rules. The legislator may stipulate that crowdwork will be considered within the scope of home work by making arrangements in the home service contract.