Okuldan işe geçişte staj programlarının etkinliği: Sakarya Üniversitesi örneği
The effectiveness of internship programs in the transition from school to work: The case of Sakarya University
Yazar: ELİF ALP
Danışman: DOÇ. EMEL İSLAMOĞLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Okuldan İşe Geçiş Becerileri Geliştirme Programı = School-to-Work Transition Skills Development Program ; Staj = Training ; Staj programı = Training program ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities ; İş gücü piyasası = Labour market ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Kapitalizmin altın çağında sorunsuz şekilde gerçekleşen okuldan işe geçiş, 1970'li yıllardan itibaren gelişmiş ülkelerde bile sorun haline gelmeye başlamıştır. Uygulanan neo-liberal politikalarla birlikte gündeme gelen istihdamsız büyüme okuldan işe geçişi zorlaştırırken eğitimle işgücü piyasası arasında fonksiyonel bağın olmaması ve uygulanan aktif istihdam politikaların yetersizliği de okuldan işe geçişi zorlaştırmaktadır. Okuldan işe geçişi kolaylaştırmak için kullanılan yöntemlerden biri olan staj hem genç bireyin istihdam edilebilirliğini arttırmakta hem de işverene en iyi çalışanı seçebilmek için bir aday havuzu oluşturmaktadır. 
Genç işsizliğin yüksek olduğu Türkiye işgücü piyasasında okuldan işe geçiş zor bir  süreç olmaktadır. Genel olarak Türkiye'de okuldan işe geçiş süresi uzun olmakla birlikte bu süreç genç kadınlar için daha zor olabilmektedir. Ayrıca, düşük eğitimli gençler için okuldan işe geçiş süresi daha uzun bir süreci kapsayabilmektedir. Türkiye'de uygulanan staj programları ise lise, önlisans ve lisans düzeyinde farklılıklar göstermektedir. 
Meslek yüksekokullarında uygulanan 30 işgünü olan stajlar gençler için yeterli olmadığı için üniversiteler öğrencilerinin bilgi ve becerilerini geliştirmek için çeşitli uygulamalar geliştirmiştir. Söz konusu bu uygulamalardan biri olan "3+1" eğitim programının etkinliği bu çalışmada değerlendirilmiştir. Sakarya Üniversitesi'nden mezun olan "3+1" programına katılan öğrencilerden deney grubu, Kocaeli Üniversitesi'nden mezun olan "3+1" programına katılmayan öğrencilerden ise kontrol grubu oluşturulmuştur. Gerekli analizler LISREL, SPSS ve R programında yapılmış olup "3+1" programının genel olarak okuldan işe geçiş sürecini kolaylaştırdığı sonucuna varılmıştır. "3+1" programının okuldan işe geçiş süresini kısaltmasının yanı sıra ilk işi bulma yöntemine etki ettiği ve ilk işteki ücreti de arttırdığı görülmüştür. Bununla birlikte, "3+1" programının olumlu etkileri sadece ilk işle sınırlı kalmamıştır. Mevcut istihdam durumu, ücret, Sosyal Güvenlik Kurumu'na kayıtlılık, sendikalaşma gibi işgücü piyasaları çıktıları üzerinde de olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The transition from school to work, which took place smoothly in the golden age of capitalism, has become a problem even in developed countries since the 1970s. Growth without employment, which became a current issue with the neo-liberal policies implemented after the 1970s, makes the transition from school to work difficult, while also the lack of functional link between education and the labor market and the inadequacy of active employment policies make the transition from school to work difficult. Internship, which is one of the methods used to facilitate the transition from school to work, both increases the employability of the young individual and also creates a pool of candidates for the employer in order to choose the best employee.
On the Turkish labor market, where youth unemployment is high, the transition from school to work is a difficult process. In general, the transition period from school to work is long in Turkey and this process can be more difficult for young women. Also, for young people with low education, the transition from school to work can take a longer time. The internship programs implemented in Turkey show differences in the high school, undergraduate and graduate levels.
Since the internships of 30 working days in vocational schools are not sufficient for young people, universities have developed various practices to improve the knowledge and skills of their students. The effectiveness of the "3 + 1" training program, which is one of these practices, has been evaluated in this study. A subject group was formed from the students who graduated from Sakarya University and participated in the "3 + 1" program, while the control group consisted of students who graduated from Kocaeli University and did not participate in the "3 + 1" program. Necessary analyzes were made in LISREL, SPSS and R software and it was concluded that the "3 + 1" program generally facilitates the transition from school to work. It was observed that the "3 + 1" program not only shortened the transition period from school to work, but also affected the method of finding the first job and increased the wage earned in the first job. However, the positive effects of the "3 + 1" program were not limited to the first job. It has been determined that it has also positive effects on labor market outputs such as current employment status, wages, registration with the Social Security Institution and extent of unionization.