Laboratuvar kalite süreçlerinde proaktif risk yönetimi uygulamalarının toplam laboratuvar hataları üzerine etkisi
The effect of proactive risk management practices on total laboratory errors in laboratory quality processes
Yazar: MEHMET EMİN KUTLU
Danışman: PROF. DR. TAMER CEVAT İNAL ; PROF. DR. ÖZLEM GÖRÜROĞLU ÖZTÜRK
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Amaç: Sağlık kurumlarına başvuran hastaların %85'inden laboratuvar tetkiki istenmektedir ve hastalara uygulanacak olan tedavi çoğunlukla laboratuvar testlerinin sonuçları ile planlanmaktadır. Laboratuvar hataları, hasta ve yakınları için çok trajik sonuçlara neden olabilmektedir. Otomotiv, havacılık ve savunma gibi alanlarda kullanılan proaktif risk yönetimi günümüzde sağlık kurumlarında da kullanılmaya başlanmış ve hasta güvenliği odaklı çalışan kurumların güvenirliğinin sağlanmasında önemli bir araç olmuştur. Proaktif Risk Yönetiminin en çok odaklandığı nokta hataların henüz oluşmadan tanımlanması ve engellenmesidir. Proaktif Risk Yönetimi, hatanın nasıl meydana geldiğini analiz eden ve bu hataların sebeplerine yönelik değişime ihtiyaç duyan basamakları tanımlayan sistematik bir yöntemdir. Ayrıca bu yöntem riskleri önceliklendirmede yardımcı olur. Kalite yönetim sistemlerinde "risk temelli proses yaklaşımı" laboratuvarlarda hasta güvenliği, çalışan güvenliği ve maliyet-etkin yönetimin sağlanabilmesi için esastır. Çalışmamızda Proaktif Risk Yönetimi yönteminin sağlık kurumlarında kritik önemi olan hasta güvenliği üzerine katkısı değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Merkez Laboratuvarında kalite süreçlerinde proaktif risk yönetimi uygulamalarının toplam laboratuvar hataları üzerine etkisi araştırılmıştır. Proaktif risk metodu olarak Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA) uygun görülmüş ve biyokimya laboratuvarında toplam test sürecine uygulanmıştır.
Bulgular: Bu çalışma, hasta sağlığına olumsuz yansıyabilecek laboratuvar hatalarının engellenmesine yardımcı olmuştur. Tüm laboratuvar süreci incelenmiş ve süreçlerde toplam 35 olası hata belirlenmiştir. Hataların 12'si örnek toplama ile ilgili, 6'sı taşıma ve numune kabul ile ilgili, 8'i cihaz ile ilgili, 3'ü reaktif ile ilgili, 4'ü sonuç raporu ile ilgili ve 2'si çalışan kaynaklı hata nedenleri olduğu belirlenmiş ve yüksek riskli olası hatalara iyileştirmeler uygulanmış ve %59 oranında iyileşme öngörülmüştür.
Sonuç: Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA) hataların tespiti ve önceliklendirilmesi ve hatanın engellenmesi için kullanılan bir yöntemdir ve laboratuvarlarda kullanımı toplam test sürecindeki hataları en aza indirme konusunda yardımcı olmuştur. Yöntem hataları tespit etme ve engelleme konusunda başka yöntemler ile karşılaştırıldığında, sade, kolay kullanım ve maliyet etkinliği sayesinde önemli avantajları ile öne çıkmaktadır. Hata Türü ve Etkileri Analizinin (FMEA) laboratuvarda uygulanması gerek hasta gerekse çalışan güvenliğinin sağlanmasına yardımcı olmuştur.

Abstract:
Objective: Laboratory examinations are requested from 85% of the patients who apply to health institutions, and the treatment to be applied to the patients is mostly planned with the results of laboratory tests. Laboratory errors can cause very tragic results for the patient and their relatives. Proactive risk management, which is used in fields such as automotive, aviation and defense, has started to be used in health institutions today and has become an important tool in ensuring the reliability of institutions working with a focus on patient safety. The main focus of Proactive Risk Management is to identify and prevent errors before they occur. Proactive Risk Management is a systematic method that analyzes how the error occurred and identifies the steps that need change for the causes of these errors. Also, this method helps in prioritizing risks. "Risk-based process approach" in quality management systems is essential to ensure patient safety, employee safety and cost-effective management in laboratories. In our study, the contribution of the Proactive Risk Management method to patient safety, which is of critical importance in health institutions, is emphasized.
Materials and Methods: In this study, the effect of proactive risk management practices on total laboratory errors in quality processes in Çukurova University Medical Faculty Balcalı Hospital Central Laboratory was investigated. As a proactive risk method, Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) was deemed appropriate and applied to the total testing process in the biochemistry laboratory.
Results: This study helped prevent laboratory errors that could negatively affect patient health. The entire laboratory process was examined and a total of 35 possible errors were identified in the processes. 12 of the errors are related to sample collection, 6 are related to transportation and sample acceptance, 8 are related to the device, 3 are related to the reagent, 4 are related to the result report and 2 are caused by the employee. and improvements were applied to potential high-risk errors and an improvement of 59% was predicted.
Conclusion: Error Mode and Effects Analysis (FMEA) is a method for detecting and prioritizing errors and preventing error, and its use in laboratories has helped to minimize errors in the overall testing process. Compared to other methods of detecting and preventing errors, the method stands out with its significant advantages thanks to its simplicity, ease of use and cost-effectiveness. The application of Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) in the laboratory has helped to ensure both patient and employee safety.