Ektopik gebelikte ikinci doz metotreksata ihtiyaç duyma kriterlerinin belirlenmesi /
Yazar: GÖKÇE HANDE EKEN
Danışman: PROF. DR. AYŞE FİLİZ YAVUZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Giriş ve amaç: Ektopik gebelik fertilize ovum endometrial kavite dışında
başka bir yere örneğin; tubal, abdominal, ovaryen, servikal, intraligamenter, kornual,
heterotropik olarak yerleşmesi olarak tanımlanmaktadır. Ektopik gebeliğin görülme
oranı %2 olup gebeliğe bağlı ölümlerin %10'unu oluşturmaktadır. Biz bu
çalışmamızda ektopik gebeliklerde tek doz metotreksat tedavisi başlanan hastalarda
β-hCG düzeyi, ektopik odakta fetal kalp atımı izlenmesi, ektopik odağın boyutu,
sigara kullanımı, endometriozis varlığı, ektopik gebelik öyküsü ve bunun tedavi
şekli, gebe kalma yolu, progesteron düzeyi, pelvik inflamatuar hastalık (PIH)
öyküsü, rahim içi araç (RIA) kullanım öyküsü, tekrarlayan gebelik kaybı ve
geçirilmiş sezaryen öyküsü gibi durumlarda neden 7. günde ilave bir ikinci doz
metotreksat tedavisi gerekliliğini değerlendirdik.
Materyal metot: Çalışma popülasyonu Eylül 2019 ve Mart 2023 tarihleri
arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın
Hastalıkları ve Doğum Hastanesi Jinekoloji A, Jinekoloji B ve İnfertilite Kliniklerine
başvurmuş ve servise yatışı yapılmış olan ektopik gebelik tanısı alan, metotreksat
tedavisi uygulanmış 18-40 yaş arası olan 275 hasta, hastane veri tabanından
retrospektif olarak incelenerek oluşturuldu. Bu kriterlere göre çalışma grubu; MTX
1. doz yapılan cerrahiye gitmeyen 208, MTX 2.doz yapılıp cerrahiye gitmeyen 53,
MTX 2.doz yapılıp cerrahiye giden 14 olmak üzere toplam 275 hastadan
oluşmaktadır.
Bulgular ve sonuç: Veriler sürekli değişkenler için ortalama ± standart ve
ortanca şeklinde, kategorik değişkenler için ise sayı ve yüzde olarak gösterildi.
Sürekli değişkenlerin dağılımının normale yakın olup olmadığı Shapiro Wilk testiyle
değerlendirildi. Normal dağılımın sağlanmadığı durumlarda Mann Whitney U ve
Kruskall Wallis testi ile değerlendirildi. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında
ki-kare testi uygulandı. İstatistiksel analiz için SPSS (Statistic Package for Social
Sciences, Chicago, IL, USA) 23.0 paket programında analiz edilmiştir. p<0.05 için
sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Hastaların %73,09'u <35 yaş
iken %26,91'u >35 yaş olup hastaların %76'sında başarılı β-hCG düşüşü

11

gerçekleşmiştir. Hastaların %67,27'sinin geçirilmiş sezeryan öyküsü olmadığı,
%89,45'inin daha önceden tubal cerrahi geçirmediği, %14,18'inin ise daha önceden
ektopik gebelik öyküsü olduğu sonucuna ulaşılmış olup tedavi başarısı ile geçirilmiş
sezeryan, tubal cerrahi operasyonu arasında ilişki saptanamamıştır. Hastaların
%84'ünün ektopik odak boyutu <3 cm ve %98,91'inde ektopik odakta fetal kalp
atımı izlenmemiş, %7'sinde PIH öyküsü mevcut olup bunların tedavi başarısıyla
arasında anlamlı bir ilişkisi bulunamamıştır. Cerrahiye gitmeyen hastalar
kıyaslandığında 2 doz MTX alan hastaların serum progesteron düzeyi, serum β-hCG
düzeyi 1. gün, 4. Gün, 7. gün düzeyi anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. 4. ve
7. Gün β-hCG düzeyi farkına bakıldığında ise anlamlı olarak daha yüksek yani düşüş
daha az saptanmıştır. 2 doz MTX alıp cerrahiye giden ve gitmeyen hastalar
incelendiğinde ise MTX 2.doz yapılıp cerrahiye giden hastalarda serum progesteron
düzeyi daha yüksek saptanmıştır. Serum β-hCG düzeyi 1. gün, 4. gün, 7. gün düzeyi
anlamlı olarak daha yüksek bulunurken 4. ve 7. gün β-hCG düzeyi farkı arasında
anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Anahtar kelimeler: Ektopik gebelik, MTX, β-hCG

Abstract:
Ectopic pregnancy fertilized ovum is transferred to another location other
than the endometrial cavity, for example; It is defined as tubal, abdominal, ovarian,
cervical, intraligamentary, cornual and heterotropic location. The incidence of
ectopic pregnancy is 2% and it constitutes 10% of pregnancy-related deaths. In this
study, in patients who started single dose methotrexate treatment in ectopic
pregnancies, β-hCG level, monitoring of fetal heartbeat in the ectopic focus, size of
the ectopic focus, smoking, presence of endometriosis, history of ectopic pregnancy
and its treatment method, method of conception, progesterone level, pelvic
inflammatory disease. We evaluated why an additional second dose of methotrexate
treatment is necessary on the 7th day in cases such as PID history, intrauterine device
(IUD) use history, recurrent pregnancy loss and previous cesarean section history.
Methods and Materials: Study population: 18-40 years old, who applied to
the Gynecology A, Gynecology B and Infertility Clinics of Health Sciences
University Ankara Bilkent City Hospital Gynecology and Obstetrics Hospital
between September 2019 and March 2023 and were admitted to the service,
diagnosed with ectopic pregnancy, and methotrexate treatment. 275 patients between
10 and 12 months were retrospectively examined from the hospital database.
According to these criteria, the working group; It consisted of a total of 275 patients,
208 of whom were given the 1st dose of MTX and did not go to surgery, 53 who
were given the 2nd dose of MTX but did not go to surgery, and 14 who were given
the 2nd dose of MTX and went to surgery.

Results and conclusion: Data were shown as mean ± standard and median
for continuous variables, and as numbers and percentages for categorical variables.
Whether the distribution of continuous variables was close to normal was evaluated
with the Shapiro Wilk test. In cases where normal distribution was not achieved, it
was evaluated with Mann Whitney U and Kruskall Wallis tests. Chi-square test was
applied to compare categorical variables. For statistical analysis, it was analyzed in
the SPSS (Statistical Package for Social Sciences, Chicago, IL, USA) 23.0 package

13

program. Results for p<0.05 were considered statistically significant. While 73.09%
of the patients were <35 years old, 26.91% were >35 years old and successful β-hCG
reduction was achieved in 76% of the patients. It was concluded that 67.27% of the
patients had no previous cesarean section history, 89.45% had not previously
undergone tubal surgery, and 14.18% had a previous ectopic pregnancy history. No
relationship could be detected. The size of the ectopic focus was <3 cm in 84% of the
patients, no fetal heartbeat was observed in the ectopic focus in 98.91% of the
patients, and 7% had a history of PIH, and no significant relationship was found
between these and the success of treatment. Compared to patients who did not
undergo surgery, serum progesterone levels and serum β-hCG levels on day 1, day 4,
and day 7 were found to be significantly higher in patients who received 2 doses of
MTX. When the difference in β-hCG levels on the 4th and 7th days is examined, it
was found to be significantly higher, that is, the decrease was less. When patients
who received 2 doses of MTX and went to surgery and those who did not were
examined, serum progesterone levels were found to be higher in patients who
received the 2nd dose of MTX and went to surgery. While serum β-hCG levels were
found to be significantly higher on the 1st day, 4th day, and 7th day, no significant
relationship was found between the difference in β-hCG level on the 4th and 7th
days.

Key words: Ectopic pregnancy, MTX, β-hCG