Engin Ayça sineması
The cinema of Engin Ayça
Yazar: ERHAN TÜRKÜM
Danışman: PROF. DR. SERPİL KIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu tez, 1968'den beri sinema üzerine teorik ve pratik çalışmalar yapan yönetmen Engin Ayça'nın literatürde hemen hemen hiç yer verilmeyen kurmaca filmlerini ortaya çıkaran dinamikleri ve yönetmenin filmlerinde anlamın sinemasal olarak nasıl inşa edildiğini derinlemesine incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmada, yönetmenin Bez Bebek (1987), Soğuktu ve Yağmur Çiseliyordu (1990) ve Suna (2007) filmleri analiz edilmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu tezde, Ayça'nın yönetmenliğini üstlendiği kurmaca filmler, sinema üzerine kaleme aldığı metinler ve yönetmenle bire bir yapılan görüşmelerden veriler elde edilmiştir. Engin Ayça'nın kurmaca filmleri analiz edilirken; filmlerin anlatısına, anlatımına, mizansen düzenlemelerine, filmlerin ortaya çıkmasına neden olan dışsal parametreler arasında yer alan yapım koşullarının auteur üretim pratiklerine uyup uymadığına, yönetmenin habitusunun kültürel ürünlerindeki etkisine ve filmlerin 1980'lerin kadın filmleri arasındaki konumuna odaklanılmıştır. Filmlerin sanat sineması anlatımı ve kişisel üretim tarzına uygun olarak tasarlandığı, yönetmenin habitusunun filmlerin üretim sürecinde ve anlatısında etkili olduğu, Bez Bebek ve Soğuktu ve Yağmur Çiseliyordu filmlerinde mizansen düzenlemeleri ve tema arasında uyum bulunduğu, yönetmenin toplumsal dönüşüm kaygısıyla filmler ürettiği, klasik anlatı sinemasının üslupsal tarzına alternatif bir sinema dili kullandığı ve böylece kadın karakterlerin bedenlerini teşhir etmeden görselleştirdiği ortaya konmuştur. Yönetmenin, Türk sinemasındaki diğer yönetmenlerden farklı olarak sinema üzerine ürettiği teorik ve pratik çalışmalarını devamlılık içinde geliştirdiği öne sürülmüştür. Bu çalışma Engin Ayça sinemasını ortaya çıkaran koşulları anlamak için faydalı olacaktır.

Abstract:
This thesis aims to examine in depth the dynamics that reveal the fiction films of director Engin Ayça, who has been doing theoretical and practical studies on cinema since 1968, and how meaning is cinematically constructed in the director's films. In the study, the director's films Bez Bebek (1987), Soğuktu ve Yağmur Çiseliyordu (1990) and Suna (2007) were analyzed. In this thesis, which uses the qualitative research method, data were obtained from the fiction films directed by Ayça, the texts he wrote on cinema and one-on-one interviews with the director. While analyzing Engin Ayça's fiction films, the focus was on the narrative of the films, the narration, how to compose elements of mise-en-scêne, whether the production conditions match with the author production practices, the influence of the director's habitus on the films and the position of films among the women's films of the 1980s which are among the external parameters that cause the films to appear. It has been revealed that the films are designed in accordance with the narrative of art cinema and personal production style, the director's habitus is effective in the production process and narrative of films, there is harmony between the elements of mise-en-scêne and the theme in Bez Bebek and Soğuktu ve Yağmur Çiseliyordu, the director produces films with the concern of social transformation, uses an alternative cinematic language to the stylistic style of classical narrative cinema and thus visualizes the bodies of female characters without exposing them. It has been suggested that the director, differently from other directors in Turkish cinema, has consistently developed his theoretical and practical works on cinema. This study will be useful to understand the conditions that gave rise to the cinema of Engin Ayça.