Anlam sistemi olarak sosyalizm: Türkiye Sosyalist Solu örneği
Socialism as a meaning system: The example of the Turkish Socialist Left
Yazar: BAHATTİN CİZRELİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AYSOY
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anlam sistemi = Meaning system ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Sekülerleşme = Secularization ; Sol ideolojiler = Left ideologies ; Sosyalist hareketler = Socialist movements ; Sosyalizm = Socialism ; Türkiye Sosyalist Solu = Turkish Socialist Left

Özet:
Sosyolojik fenomenoloji yöntemine dayanan bu araştırmanın temel amacı Türkiye Sosyalist Solunun anlam sistemindeki temel unsurları ve anlam sistemlerini nasıl inşa ettiklerini betimlemektir. Bu betimleme üzerinden sosyalist anlam sistemi ile geleneksel dinsel anlam sistemleri arasındaki benzerlikler keşfedilmekte ve çözümlenmektedir. Böylelikle dinsel deneyimin modern kültürel dönüşümle farklı formlarda kendini gösterdiğini ortaya koymak ve moderniteyle birlikte dinin toplumsal hayatta etkisinin azaldığı yönündeki klasik sekülerleşme kuramına yönelik kritiklere katkı sunmak çalışmanın amaçları arasındadır.
Tarihsel bir aktarımla Türkiye Sosyalist Solunda beş akımın belirgin olduğu iddia edilmektedir. Araştırma kapsamında Türkiye'de aktif faaliyet yürüttüğü tespit edilen otuz iki sosyalist grup arasından işçi sınıfı merkezli solu temsilen Devrimci İşçi Partisi, radikal solu temsilen Ezilenlerin Sosyalist Partisi, yeni solu temsilen Halkevleri, kimlik merkezli solu temsilen AKA-DER / Kaldıraç Dergisi ve cumhuriyetçi solu temsilen Halkın Kurtuluş Partisi örnek gruplar olarak seçilmiştir. Bu grupların mensupları ile gerçekleştirilen görüşmeler ve yayınlarının taranmasının yanı sıra dil dışı semboller ve ritüeller de birer veri kaynağı olarak değerlendirilmiştir.
Araştırma boyunca çift yönlü bir kodlama, kategorileştirme ve tematik betimleme yürütülmüştür. Bir taraftan din kuramları ve dinler tarihi üzerine yürütülen okumalar diğer taraftan saha araştırması ve kaynak taraması sonucunda belirlenen şu yedi tema altında sosyalist anlam sisteminin dinsel niteliği gösterilmektedir: Ontolojik Güvenlik Kaynağı Olarak Sosyalist Anlam Sistemi, Kolektif Belleğin Kurulması, Ölüm Fikriyle Mücadele, Kişilik Kültünün Oluşturulması, Mekânın ve Zamanın Kutsallaşması, Zorunlu Kutsal Şiddet Olarak Devrim Fikri ve Sosyalist Ahlak ve Topluluk.
Türkiye Sosyalist Solu örneğinde sosyalist anlam sisteminin geleneksel dinsel anlam sistemleri gibi üç temel özelliğe sahip olduğu söylenebilmektedir: maddi ve sosyal gerçekliği bütünsel bir biçimde anlama ihtiyacını cevaplayarak insanı belirsizlik tehdidinden korumak, kutsal bir ontolojik statüye yerleşerek kültürel kurumsallaşmaların sorgulanmaksızın sürekliliğini sağlamak ve topluluk yoluyla ahlaki kontrolü gerçekleştirmek. Bu üç özellikle dinin din olmayandan ayrılarak tanımlanması sağlanmakta ve bu tanımlama ışığında araştırmanın sonuç bölümünde güncel din sosyolojisi çalışmalarına bir dizi öneride bulunulmaktadır. 
Anahtar kelimeler: Anlam sistemi, din sosyolojisi, dinin tanımlanması, sekülerleşme kuramı, sosyalizm, Türkiye Sosyalist Solu

Abstract:
The main purpose of this research, which is based on the method of sociological phenomenology, is to describe the basic elements of the Turkish Socialist Left's meaning system and how they built their meaning system. Furthermore, similarities between the socialist meaning system and traditional religious meaning systems have analysed. Thus, it is among the objectives to reveal that religious experience manifests itself in different forms with modern cultural transformation and to contribute to the critical of classical secularization theory. 
It can be claimed that there are five main movements in the Turkish Socialist Left which are represented by Revolutionary Workers' Party, The Socialist Party of the Oppressed, Halkevleri, AKA-DER / Kaldıraç Journal and the People's Liberation Party and these were selected as exemplary groups. In addition to interviews with their members and publication reviews, non-lingual symbols and rituals were also evaluated as data sources. Two-way coding, categorisation and thematic description were carried. The readings on religious theories and the history of religions have shown seven themes: Socialist Meaning System as a Source of Ontological Security, Establishment of Collective Memory, Struggle with the Idea of Death, Creation of Personality Cult, Sanctification of Space and Time, Revolution as Mandatory Holy Violence and Socialist Morality and Community.
It is asserted that the socialist meaning system has three characteristics in Turkish Socialist Left, such as traditional religious meaning systems: to protect people from the threat of uncertainty by answering the need to understand social reality in a holistic way, to establish a sacred ontological status, to ensure the continuity of cultural institutionalisations without question, and to carry out moral control through community. These characteristics are defined by separating religion from non-religious and a series of recommendations have made to current sociology of religion studies in the conclusion. 
Keywords: Definition of religion, socialism, sociology of religion meaning systems, theory of secularisation, Turkish Socialist Left