Kalite algı ölçeğinin geliştirilmesi ve kalite belgesi alan hastanelerde hemşirelerin kalite algısı
Developing quality perception scale and nurses' perceptions of quality in hospitals which have received the certificate of quality
Yazar: NÜKHET BAYER
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan kalite = Perceived quality ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hastaneler = Hospitals ; Kalite sistemi = Quality system ; Personel-hastane = Personnel-hospital ; Sağlık personeli = Health personnel ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma, sağlık çalışanlarının kalite algılarının belirlenmesine yönelik bir ölçeğin geliştirilmesi amacıyla metodolojik tasarımda, hemşirelerin kaliteye ilişkin algılarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi açısında da tanımlayıcı ve karşılaştırmalı tasarımda gerçekleştirilmiştir. Araştırma iki aşamalı olup birinci aşamada 30 sağlık çalışanı ile bireysel derinlemesine görüşmeler yapılmış ve 77 maddelik taslak ölçek oluşturulmuştur."Kalite Algı Ölçeği"nin sağlık çalışanları ile yapılan geçerlik güvenirlik çalışması sonucunda, 70 maddelik  ve 5'li Likert şeklinde puanlanan ölçeğin madde toplam puan korelasyonları .41 ile .68 arasında değiştiği, yapı geçerliği için yapılan doğrulayıcı faktör analizinde ise ölçeğin "yönetim ve liderlik", "insan kaynakları kullanımı","kalite eğitimi", "ölçme ve değerlendirme", "kurum yararı", "çalışan yararı" ve "hasta yararı" olmak üzere yedi alt boyuta ayrıldığı belirlenmiştir. Ölçeğin Cronbach alfa güvenirlik katsayısının toplamda .90 alt boyutlarda ise .78 ile .97 arasında değiştiği saptanmıştır. Ölçek puanının yükselmesi kalite algısının olumlu olduğu şeklinde değerlendirilmektedir. Geçerlik güvenirlik sonrasında ölçeğin sağlık çalışanlarının kalite algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise; "kalite belgesi alan hastanelerde hemşirelerin kalite algısı ve bunları etkileyen faktörler" belirlenmiştir. Ankara ilinde yer alan beş hastanede (üniversite, özel ve devlet hastanesi) görevli 301 hemşireden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak 70 maddelik "kalite algı ölçeği" ve kişisel soru formu kullanılmıştır. Araştırma verileri istatistik danışman desteğinde SPSS.20 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda; hemşirelerin Kalite Algı Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalamasının en yüksek "Kalite Eğitimi" ( =65,95±13,61) alt boyutu ve en düşük "İnsan Kaynakları Kullanımı" ( =58,12±16,76) alt boyutu olduğu saptanmıştır. Bağımsız değişkenlerle yapılan karşılaştırmalarda çalışılan kurumlar, çalışma pozisyonu ve çalışma süresinin kalite algısını artırdığı ve ölçek alt boyut puan ortalamaları arasında anlamlı farklılıkların olduğu (p<0.05) belirlenmiştir. Sonuç olarak; geliştirilen "Kalite Algı Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ve kalite belgesi olan hastanelerde hemşirelerin kalite algısının olumlu olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study employs a methodological design in developing a scale to determine healthcare professionals' perceptions of quality, and a descriptive method in determining nurses' perceptions of quality and the factors influential in their perceptions. The study was conducted in two stages: 30 health care professionals were interviewed in-depth at the first stage, and a 77-item draft for the scale was developed. The reliability analyses for scale development were done in 5 hospitals with 620 health care professionals and a reliable and valid scale with 70 items having seven sub-factors such as "management and leadership", "the use of human resources", "quality education", "measurement and evaluation", "institutional benefits", "staff benefits", and "patient benefits" was developed – which aimed to measure nurses' perceptions of quality by using 5-pointed Likert. 
At the second stage, nurses' perceptions of quality in hospitals having the "certificate of quality" as well as the factors determining their perceptions were identified. Data were collected at this stage from 301 nurses employed in 5 hospitals (including university hospitals, private hospitals and state hospitals) in Ankara. The 70-item "Quality Perception Scale" and a personal information form containing 10 questions were used as the tool of data collection. The data were then analysed through SPSS 20 programme with the support of a statistician. Content validity ratio (CVR) for the Quality Perception Scale was calculated, and then the average was found for the CVRs and thus content validity index (CVI) was found.In consequence, it was found that nurses' score averages for the Quality Perception Scale and their averages for the total scores they received from the Quality Perception Scale (=65,41±13,61) were high. It was found that there were significant differences between the institution of employment, department, position, education, age, work experience and institutional experience -which were determined as the independent variables- and scale total score averages and scale sub-factor score averages- which were determined as the dependent variables (p<0.05). 
As a result; it has found that the valid and reliable instrument of developed "Quality Perception Scale" and the quality certification that quality perception of nurses in the hospital are at a high level.