1961 ve 1982 anayasasının idari vesayet kavramı bağlamında karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative analysis of the 1961 and 1982 constitutions in the context of the concept of administrative tutelage
Yazar: EZGİ ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN ÖZKARAL
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa 1961 = Constitution 1961 ; Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Kamu hukuku = Public law ; Vesayet = Guardianship ; İdari vesayet = Administrative tutelage

Özet:
Devlet kavramı özü gereği belli bir toprak parçası üzerinde egemenlik kuran güç demektir. Üniter devlet yapıları da tek egemenlik tarzını benimsemiştir. Egemen güç olan siyasi otorite devlete ait tüm yetkileri tek bir merkezde toplamıştır. Ancak tek bir merkezden ülkenin bütününe ilişkin gerekli hizmeti sunabilmek kolaylıkla mümkün olmadığından yönetim açısından idari teşkilatlanmaya gidilmektedir. İdari yönden teşkilatlanma bir parçalanma gibi görülmekte ise de teşkilat içindeki birimler arasında sıkı bağlar söz konusudur. Anayasa ve yasalarla kurulan bu bağlar sayesinde birden çok birim aslında bir bütün halindedir. Ülkemizde de 1961 Anayasası ve yürürlükteki 1982 Anayasası'nda idarede bütünlük ilkesi yer bulmuştur.
İdarede bütünlüğü sağlamak zaruri olarak denetimi de beraberinde getirmektedir. Parçaların bütünü bozmadan kalmasını sağlamak için denetim kaçınılmaz sonuçtur. İdari vesayet denetimi olarak değerlendirilen bu denetim türü yerinden yönetim kuruluşlarının yetkisel birikmeden kaynaklanan aşırıya kaçma eğilimlerinin önüne geçilmesini amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında ülkemizde merkez idare hiyerarşisi dışında kalan mahalli idareler yargı denetimi haricinde merkezi idare tarafından da denetlenmektedir.
1961 Anayasası'nda idari vesayet yetkisi, kabul edilmiş fakat üstü örtülü bir biçimde ele alınmıştır. 1982 Anayasası'nda ise idari vesayet yetkisi yalnızca yerel yönetimleri kapsayacak biçimde düzenlenmiştir. 1982 Anayasası'na göre idari vesayet denetimi anayasanın sağladığı yetkiye dayanılarak hukuki ve yerindelik denetimi şeklinde yapılmaktadır. Merkezi idare anayasa kaynaklı idari vesayet denetimi yoluyla yerinden yönetim kuruluşlarının icrai nitelikte olan kararlarını onama, geri çevirme ve istisnai hallerde yerine geçerek değiştirerek onama yetkisine sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Anayasa; İdari Vesayet; 1961 Anayasası; 1982 Anayasası

Abstract:
The concept of the state, by its essence, means the power that dominates a certain piece of land. Unitary state structures have also adopted the style of single sovereignty. The political authority, which is the dominant power, has gathered all the powers of the state in a single center. However, since it is not easily possible to provide the necessary service for the whole country from a single center, administrative organization is used in terms of management. Administratively, the organization is seen as a fragmentation, but there are close ties between the units within the organization. Thanks to these bonds established with the constitution and laws, more than one unit is actually a whole. In our country, the principle of integrity in the administration was included in the 1961 Constitution and the current 1982 Constitution.
Ensuring integrity in the administration necessarily brings with it supervision. Inspection is the inevitable result to ensure that the parts remain intact. This type of control, which is considered as administrative tutelage control, aims to prevent the overreaching tendencies of local government organizations arising from the accumulation of authority. Within the scope of this purpose, local administrations outside the central administration hierarchy in our country are also audited by the central administration, in addition to judicial review.
In the 1961 Constitution period, the existence of administrative tutelage authority over all other public legal entities, with one exception, was accepted, but in the 1982 Constitution, the administrative tutelage authority was regulated to cover only local administrations. According to the 1982 constitution, administrative tutelage control is carried out in the form of legal and appropriateness control based on the authority provided by the constitution. The central administration has the authority to approve, reject and, in exceptional cases, replace and change the executive decisions of local government institutions through the administrative tutelage control stemming from the constitution.
Keywords: Constitution; Administrative Trusteeship; 1961 Constitution; 1982 Constitution