Hicri V. asır fıkıh usulü eserlerinde emrin delaleti tartışmaları
The debates on the command's indication in jurisprudence books in the 5th century a.h.
Yazar: MUHARREM MİDİLLİ
Danışman: PROF.DR. İBRAHİM KAFİ DÖNMEZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Hicrî V. asır fıkıh usulünün en önemli asrıdır. Bu asırda telif edilen fıkıhusulü eserlerinde emrin delaleti konusuna genis yer ayrılmıstır. Bu konu cidditartısmaların ortaya çıkmasına neden olmustur. Usulcülerin çoguna göre dilde emrinbir sıygası vardır ve o sıygayla emir manası anlasılır. Emrin delalet ettigi hüküm,miktar ve zaman hakkında usul bilginleri arasında görüs birligi yoktur.Usulcülerin çogu mutlak emrin vücubu gerektirdigini söylemistir.Yasaklamadan sonra gelen emir yasaklamayı karine kabul edenler tarafında ibâhayahamledilmistir. Bu yasaklamayı karine kabul etmeyenler ise emrin delalet ettigi asılhükmün devam ettigini söylemislerdir. Usulcülerin çoguna göre emir zıddında nehyigerektirir. Emrin gerektirdigi miktar konusunda çogunluk bir defa yapma taraftarıdır.Emrin gerektirdigi zaman hakkında ise usul bilginlerinin bir kısmı emrin hemenyapmayı (fevr) gerektirdigini iddia ederken bir kısmı da geciktirerek yapmayıgerektirdigini (terâhî) söylemistir.Usulcüler bu tartısmalarda büyük ölçüde dilbilimsel deliller kullanmıslardır.Bu delillerden bazıları oldukça zayıftır. Hatta bazı deliller zıt görüslü yaklasımlartarafından kullanılmıstır. Bu durum bazı usulcülerin bu delillerden hareketle usulkurallarına ulasmadıkları fakat zihinlerinde zaten var olan bu kurallardan hareketledeliller ortaya koydukları izlenimini uyandırmaktadır.

Abstract:
The fifth century a.h. is the most important era for jurisprudence. In thejurisprudence books of this century the subject of command?s indication takes a wideplace. This subject has caused serious debates to arise. According to the majority ofMuslim jurists there is a mood for command in language and the meaning of thecommand is understood from that mood. There is no any consensus about the legalrule (hukm), amount and time which the command indicates among Muslim jurists.The majority of Muslim jurists state that the command requires necessity(vucub). The jurists who regard forbidding as evidence for the command which comesafter forbidding state that the command indicates ibâha while the jurists who don?tregard it as evidence claim that the original legal rule which the command indicatecontinues. According to the majority of Muslim jurists the command requiresforbidding in its opposition. About the amount which the command requires themajority say that the command require one particular practice. About the time whichthe command requires while some jurists claim that the command require immediacy(favr), the others say that it requires late doing (terâhî).The Muslim jurists generally have used linguistic arguments at thesediscussions. Some of these arguments are rather weak. Moreover the same argumentshave been used by jurists have opposite perspectives. This situation invokes theimpression that some jurists haven?t gained the juristic rules by using these argumentson the contrary they reached these arguments from the rules they already have in theirminds.