Maksimal bir egzersizin serum nitrik oksit düzeyleri üzerine etkisi
Effects of A maximal exercise on serum nitric oxide levels
Yazar: ZAFER BİLGİN
Danışman: DOÇ. DR. FARUK TURGAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Nitrik oksit (NO), metabolizmayı düzenleyen, damarların genişlemesini sağlayan antioksidan bir bileşiktir. Hem kas hem sinir hücreleri ve immün sistem hücrelerinde bolca üretilir. Normal düzeyleri; endotelin korunması, hücre yenilenmesi ve oksidatif savunma için yararlı etkilere sahiptir. Bu nedenle antrenman adaptasyonlarında önemli rol oynar. Aerobik egzersizin NO düzeylerini arttırdığı bilinmektedir. Ancak maksimal bir egzersiz ve kronik anaerobik antrenmanların NO üzerine etkisi çelişkilidir. Anaerobik egzersiz sonucunda oluşabilecek aşırı oksidatif stres (OS), NO'nun üretimini ve biyoyararlılığını kısıtlayabilir. Bu durum, sporcuların hem sağlığını hem de performanslarını negatif olarak etkileyebilir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı maksimal bir egzersiz ve kronik anaerobik bir antrenmanın serum NO düzeyleri üzerine etkisini ve bu olası etkilerde oksidatif stresin rolünü araştırmaktır. Bu çalışmaya sporcu grubu (SG) olarak erkek 40 sporcu (yaş; 20,50 ± 2,24) ile kontrol grubu (KG) olarak 41 sedanter (yaş; 22,02 ± 2,82) kişi katıldı. Tüm katılımcılara Yoyo aralıklı toparlanma testi (seviye 1) yapıldı. Test öncesi ve sonrasında tokluk venöz kan örnekleri alındı. Serum örneklerinden NO, inflamasyonun bir göstergesi olarak kullanılan serum C-reaktif protein (CRP) ve kas hasarının göstergesi olarak kullanılan alanin aminotransferaz (ALT) ve aspartat aminotransferaz (AST) seviyelerine bakıldı. Ayrıca oksidatif stres göstergeleri olarak oksidatif stres indeksi ve tiyobarbitürik asitle reaksiyona giren maddeler (TBARS) düzeyleri bakıldı. Kan lipid ve lipoprotein düzeyleri için; yüksek ve düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-K/LDL-K), total kolesterol (TK) ve trigliserid (TG) düzeyleri bakıldı. SG ve KG arasında egzersiz öncesi TAS ve oksidatif stres indeksi (OSİ) değerleri için anlamlı farklılıklar bulundu (p<0,05). Egzersiz öncesi SG'nin bazal NO değerleri anlamlı olmasa da kontrol grubundan düşük bulundu (p>0,05). KG'nin TAS değerleri SG'ninkinden anlamlı olarak daha yüksek, OSİ değeri ise daha düşüktü (p<0,05). Sporcu ve kontrol gruplarının egzersiz sonrası NO, AST, ALT, HDL-K, LDL-K ve TK değerleri anlamlı olarak arttı (p<0,05). TBARS değeri ise SG'de anlamlı olarak artarken KG'de anlamlı bir düşüş bulundu (p<0,05). Egzersiz sonrası SG'nin NO (p=0,039) değeri KG'den anlamlı olarak daha düşük, TBARS (p=0,001) değeri ise anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışma sonuçları maksimal egzersiz sonrası NO düzeylerinin her iki grupta da anlamlı olarak arttığını, ancak sporcuların hem bazal hem de egzersiz sonrası NO değerlerinin kontrolden daha düşük olduğunu ve bu farklılıklarda OS'nin rolü olabileceğini gösterir. Ayrıca sporcu ve sedanterlerin bazal kan lipid ve lipoprotein düzeylerinin anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen her iki grupta da egzersiz sonrası anlamlı olarak artması (TG'deki düşmeye rağmen) anaerobik egzersiz ateroskleroz riski taşıyabileceği izlenimi vermektedir.
Anahtar Kelimeler: nitrik oksit; oksidatif stres; anaerobik egzersiz; maksimal akut egzersiz

Abstract:
Nitric oxide (NO) is an antioxidant compound that regulates metabolism and enables vascular dilation. It is produced in both muscle and nerve cells and immune system cells. Normal levels of NO have beneficial effects for endothelial protection, cell regeneration, and oxidative defense. Therefore, it has a critical role in training adaptations. Aerobic exercise is known to increase NO levels. But, the effect of maximal exercise and chronic anaerobic training on NO is contradictory. Excessive oxidative stress (OS) that may occur as a result of anaerobic exercise could possibly limit the production and bioavailability of NO. This can also negatively affect both the health and performance of athletes. Hence, this study aims to investigate the effect of maximal exercise and chronic anaerobic training on serum NO levels and the role of oxidative stress in these possible effects. In this study, the athlete group (SG) consisted of 40 male athletes (age; 20.50 ± 2.24), and the control group (CG) consisted of 41 sedentary individuals (age; 22.02 ± 2.82). Yoyo intermittent recovery test (level 1) was applied to all participants. Pre and post test postprandial venous blood samples were taken. NO from serum samples, serum C-reactive protein (CRP) which is used as an indicator of inflammation, and alanine aminotransferase (ALT) and aspartate aminotransferase (AST) levels which are used as an indicator of muscle damage were measured. Also, oxidative stress index and thiobarbituric acid reacting substances (TBARS) levels were determined as indicators of oxidative stress. As blood lipid and lipoprotein levels; high and low-density lipoprotein cholesterol (HDL-C / LDL-C), total cholesterol (TC), and triglyceride (TG) levels were measured. Significant differences were found between SG and KG for  pre-exercise TAS and oxidative stress index (OSI) values (p <0.05). Pre-exercise basal NO levels of SG were found to be lower than CG, although it was not significant (p> 0.05). TAS levels of CG were significantly higher than SG's, but OSI levels were lower (p <0.05). Post-exercise, NO, AST, ALT, HDL-C, LDL-C, and TC levels of the athletes and controls increased significantly (p <0.05). While TBARS levels increased significantly in SG, whereas a significant decrease was found in CG (p <0.05). Post-exercise, NO (p = 0.039) level of SG was significantly lower than CG, but TBARS (p = 0.001) level was found to be significantly higher in SG (p <0.05). In conclusion, the results of this study show that NO levels increased significantly in both groups after maximal exercise, but both basal and post-exercise NO levels of athletes were lower than control and OS may have a role in these differences. Also, although there is no significant difference in basal blood lipid and lipoprotein levels of athletes and sedentary groups, the significant increase in both groups after exercise (despite the decrease in TG) gives the impression that anaerobic exercise may carry the risk of atherosclerosis.
Keywords: nitric oxide; oxidative stress; anaerobic exercise; maximal acute exercise