Zaralı Halil Söyler'in vokal icrasındaki üslup ve tavır özellikleri
Characreristics of Zaralı Halil Söyler' singing style
Yazar: SAMET TUNÇ
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN EKİM
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Ses Eğitimi Ana Sanat Dalı / Ses Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Geleneksel Türk Halk Müziği, yıllar boyu gerek sözlü gerekse yazılı kültür aracılığıyla
aktarılmış ve halen daha aktarılmaya devam etmektedir. Bu aktarımda, kültür
taşıyıcılarının rolünün, büyük olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada ise, hem
icrasıyla hem de kaynak kişiliği ile kültür taşıyıcılarından birisi olarak görülen, Zaralı
Halil Söyler'in vokal icrası incelenmiş ve icra ettiği 10 eser üzerinden edebi ve
müzikal analiz yapılmıştır. Bu eserlerin icra boyutunu anlamak ve belirli bir
perspektiften yaklaşmak amacıyla, çalışmanın ilk bölümünde üslup, tavır, yorum,
vokal gibi unsurlara değinilmiş, Zaralı Halil'in felsefesi ve yaşam şekli ile eserler
arasında bağ kurulabilmesi adına, Zara yöresi tarihi, kültürü ve Zaralı Halil'in yaşamı
ele alınmıştır.
Çalışmanın ana bölümünde ise, eserler edebi ve müzikal açıdan incelenmiş, bu
kapsamda eserlere ait; konu, dil özellikleri, ağız yapıları, kafiye ve durak şemaları,
hece yapıları, sosyolojik boyutları, makamsal özellikleri, usul yapıları, hançere
yapıları, ses aralığı ve ornament yapıları gibi hususlar değerlendirilmiş, üslup ve tavıra
ilişkin bilgiler verilmiştir. Yapılan analiz kapsamında Zaralı Halil'in karakteristik icra
biçimi, icradaki naif ve yumuşak ses kullanımı, geniş ses aralığı, kalıplaşmış hançere
kullanımları gibi unsurlar belirgin bir şekilde ortaya koyulmuş ve bu unsurlar nota
yazımı ile detaylı bir şekilde gösterilmiştir. Bunun yanı sıra, Zaralı Halil'in yaşadığı
olayları içselleştirmesi ve bunu icraya dökmesi sanatçının, bestecilik yönünü öne
çıkarmıştır. Yaşadığı dönem içerisinde sürekli seyahat halinde olmasının ve farklı
yörelerde müzik muhabbetlerinde bulunmasının, icrasına etki ettiği düşünülmüş,
bununla birlikte eserlerdeki ağız ve usul yapılarında bu hususa dair çeşitli tespitler
yapılmıştır. Genel olarak, Zaralı Halil'in vokal icrasına dair incelemelerin yapıldığı bu
çalışma ile, Zaralı Halil'in besteci ve icracı yönünün anlaşılması, alana ve ilgililere
katkıda bulunur mahiyette olması amaçlanmaktadır.

Abstract:
Traditional Turkish Folk Music has been transmitted through both oral and written
culture for years and continues to be transmitted to this day. In this transmission, the
role of culture carriers is thought to be great. In this study, the vocal performance of
Zaralı Halil Söyler, who is one of these cultural carriers and who is thought to be an
important figure both with his performance and his source personality, was examined
and analyzed over 10 works he performed. In order to understand the performance
dimension of these works and to approach them from a certain perspective, in the first
parts of the study, elements such as style, attitude, interpretation and vocals were
mentioned and in the same measure, the history, culture and life of Zara region were
examined in order to establish a connection between the philosophy and lifestyle of
Zaralı Halil and the works.
In the main part of the study, the works were examined from a literary and musical
point of view, and within this examination, the works belonged; subject, language
features, mouth structures, rhyme and stop schemes, syllable structures, sociological
dimensions, modal features, procedural structures, dagger structures, vocal interval
and ornament structures were examined and efforts were made to give information
about style and attitude. In these analyzes, elements such as the characteristic
performance style of Zaralı Halil, the use of naive and soft voice in the performance,
the wide range of voice, the use of stereotyped daggers were clearly revealed and these
elements were shown in detail with note writing. In addition, the composition aspect
came to the fore with the fact that Zaralı Halil internalized the events he experienced
and put them into performance. It was thought that the fact that he was constantly
traveling during his life and having musical conversations in different regions had an
effect on his performance, however, determinations were made about this issue in the
mouth and procedure structures in the works. In general, with this study, where the
vocal performance of Zaralı Halil is examined, it is aimed to understand the composer
and performer aspect of Zaralı Halil and to contribute to the field and those concerned.