Dürrenmatt'ın polisiye romanlarında üslup özellikleri
Stylistic features in Dürrenmatt's crime novels
Yazar: BETÜL YALÇINKAYA AKÇİT
Danışman: PROF. DR. MEHMET OSMAN TOKLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Dürrenmatt, Friedrich = Dürrenmatt, Friedrich ; Polisiye romanlar = Detective novels ; Roman = Novel ; Üslup = Stylistic

Özet:
İlk örnekleri 19. yüzyılda görülen polisiye romanların ortaya çıkışıyla birlikte günlük hayattan gerçeklerin ve toplumsal olayların polisiye romanlarda işlendiği görülmektedir. Bu edebiyat içerisinde okurun üstlendiği rol büyük önem arz etmektedir. Okur, anlatıcının anlattıkları doğrultusunda suçu aydınlatmaya ve her ipucuyla birlikte suçluyu adalete teslim etmeye bir adım daha yaklaşmaktadır. Okurun tüm roman boyunca sergilediği aktif katılım, romanın başından sonuna içinde yer aldığı kovalamaca ve sonunda suçlunun adalete teslim edilmesi ona belki de diğer romanlarda bulamadığı bir okuma zevki vermektedir. Bu sebeple polisiye romanların popülerliği 21. yüzyılda bile devam etmektedir. Polisiye romanlar popüler olmaları ve hızlı tüketilmeleri nedeniyle genelde yazarlarının edebî bir kaygı gütmeden kaleme aldığı ve genel kanıya göre yığın edebiyatı altında değerlendirilen eserler olarak görülmektedir. Ancak önemli bir edebiyatçı ve oyun yazarı olan Friedrich Dürrenmatt'ın kaleme aldığı Der Richter und sein Henker (1950), Das Versprechen (1951) ve Der Verdacht (1958) adlı polisiye romanları, yığın edebiyatı altında değerlendirilen polisiye romanlardan farklı özellikler taşımaktadır. Bu çalışmada Dürrenmatt'ın söz konusu romanları, klasik polisiye anlatıların kurgusal özelliklerine göre ayrıntılı bir biçimde incelenmiş, bu özelliklerle örtüşen ya da onlardan ayrılan yerler gösterilerek tartışılmıştır. Çalışmanın ikinci inceleme aşamasında ise edebî metinlerde üslubu belirleyen unsurlar incelenerek romanların taşıdığı edebî değer ortaya koyulmuştur. Sonuçta Dürrenmatt'ın polisiye romanlarının klasik polisiye romanların kurgusal özelliklerinden farklılaştığı ve üslup özellikleriyle yığın edebiyatı altında değerlendirilemeyeceği gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
With the emergence of the first samples of detective novels in the 19th century, it is seen that themes were adapted from the daily life. In line with the narrator's narrative, the reader is one step closer to illuminating the crime and bringing the culprit to justice through each clue. The reader's active participation throughout the novel give him the pleasure of reading which he might not find in other novels.  The popularity of detective novels continues therefore even in the 21st century. Detective novels are popular and quickly consumed, usually written by authors without a literary concern and generally considered under the trivial literature. However, Friedrich Dürrenmatt, an important litterateur and playwright, has written three crime novels, Der Richter und sein Henker (1950), Das Versprechen (1951) and Der Verdacht (1958) which have significant features than certain detective novels of trivial literature. In the first phase of this study, those novels of Dürrenmatt are examined in detail according to the fictional features of classical crime narratives, and the points overlapping with those features or separating from them are highlighted and discussed. In the following phase, the novels are examined according to the elements that determine the style of literary texts and the literary value of those novels are revealed. This study set out to determine that Dürrenmatt's detective novels differ from the fictional features of classical crime narratives and they are not likely to be evaluated under the trivial literature by means of their stylistic features.