Yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji tüketimi, CO₂ salımı ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship between renewable and non-renewable energy consumption, CO₂ emission and sustainable development: The case of Turkey
Yazar: MELİKE NUR ERTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. HALE KIRER SILVA LECUNA
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomik kalkınma = Economic development ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Etki-tepki analizi = Impulse-response analysis ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları ile CO2 salımının sürdürülebilir kalkınmaya olan etkileri ve aralarındaki ilişki 1972-2015 dönemini kapsayan yıllık verilerle zaman serisi analizleri kullanılarak araştırılmıştır. Çalışmada yer alan veriler; CO2 yoğunluğu, GSYH büyümesi, fosil yakıt enerji tüketimi ve yenilenebilir enerji kaynaklarıdır. Çalışmanın ampirik analizlerinde; VAR analizi, Granger nedensellik testi, etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırma analizi uygulanmıştır.
Analiz sonuçları, yenilenebilir enerji kaynaklarından CO2 yoğunluğuna ve fosil yakıt enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu göstermiştir. Etki-tepki analizi sonuçlarına göre; yenilenebilir enerji kaynaklarına bir standart sapmalık şok verildiğinde GSYH büyümesinin önce azaldığı, sonra artış gösterdiği gözlemlenmiştir. CO2 yoğunluğuna verilen bir standart sapmalık şok karşısında GSYH büyümesi önce artış göstermiş, sonrasında denge noktasına ulaşmıştır. GSYH büyümesinin fosil yakıt enerji tüketimine ve kendisine verilen bir standart sapmalık şok karşısında ise önce azalan yönde tepki verdiği, denge noktasına ulaştıktan sonra kaybolduğu görülmektedir. Diğer taraftan varyans ayrıştırma analizi sonuçları, GSYH büyümesindeki değişimin %57'sinin kendisi tarafından, %33'ünün yenilenebilir enerji kaynakları, %3'ünün fosil yakıt enerji tüketimi, %4'ünün CO2 yoğunluğu tarafından açıklandığını göstermiştir.

Abstract:
In this study, the effects of the sources of renewable and non-renewable energy and CO2 emissions on sustainable development in Turkey and the relationship among them are investigated by employing time series analysis techniques for the years between 1972 and 2015 period. The variables used in the study are; CO2 intensity, GDP growth, fossil fuel energy consumption and renewable energy sources. VAR analysis, Granger causality test, impulse-response analysis and variance decomposition analysis are applied in the empirical section of the study.
The results of the analysis show that there is a unidirectional causality relationship from renewable energy sources to CO2 intensity and fossil fuel energy consumption. According to the findings of the impulse-response analysis; it is observed that first GDP growth decreases and then increases in the presence of a standard deviation shock to fossil fuel energy consumption and combustible renewable. GDP growth first increases and then reaches the equilibrium point in the presence of one standard deviation shock to the CO2 intensity. It is seen that GDP growth first reacts as decreasing then disappears after reaching the equilibrium point in the presence of one standard deviation shock given to the fossil fuel energy consumption and itself. On the other hand, variance decomposition analysis results indicate that 57% of the change in GDP growth is explained by itself, 33% by renewable energy sources, 3% by fossil fuel energy consumption and 4% by CO2 intensity.