COVID-19 ve salgın hastalıklar: Küreselleşmeye etkileri
COVID-19 and epidemic: Effects on globalization
Yazar: CENK BENLİ
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR ARAZ
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Küreselleşme = Globalization ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Bu çalışma, geçmişten beri var olan ve mevcut zaman diliminde etkilerini sürdüren
pandemi olgusunun, Dünya ekonomisi üzerinde yapmış olduğu etkileri, mevcut veri
setlerini analiz ederek anlamaya ve çıkan sonuçlara göre çözüm önerilerinde bulunmaya
yönelik yapılmaktadır. Çalışmanın amacı, elde edilen sonuçlara dayanarak politika
yapıcılara önerilerde bulunmaktır.
Çalışmada, öncelikle kavramsal çerçeve belirlenmiştir. Literatür özeti ile birlikte de
küreselleşme olgusu aktarılmıştır. Çünkü COVID-19 pandemisi her şeyden önce
küreselleşme kavramı üzerinde derin etkilerde bulunmuştur. Bu sayede Dünya, birlikte
hareket etme gerekliliğini zorunlu olarak hayata geçirmiştir. Küreselleşme, sınırları
kaldırmıştır. Aslında küreselleşme soyut bir kavramdı ve virmanlar üzerinden oluşan
sermaye hareketleri olarak tanımlanıyordu. Ancak COVID-19 pandemisi bunun sadece
bir para akımı değil, aynı zamanda ortak tavır alınması gereken bir Dünya tanımlanması
olduğu gerçeğini zorunlu olarak ortaya koymuştur.
Çalışmada, Dünya Ticaret Örgütü'nün Dünya ticaret hacmine ilişkin veri seti, kalemler
bazında incelenmiştir. Sektörlere göre yıllar bazlı dış ticaret hacminin incelenmesi
sonucunda, sektörlerin çoğunluğunda 2014 pik noktasından sonra 2018 yılına kadar
düşüş yaşadığı gözlenmiştir. Ek olarak, 2018 yılında tüm sektörlerde hacim olarak artış
görülmüştür. Ancak, 2019 yılı Dünya ticaret hacminin gerileme arz ettiği bir yıl olarak
kayda geçmiştir. Bunun gerekçesi olarak da, 2018 yılının Haziran ayında başlayan
ABD-Çin tarife savaşları düşünülmektedir.
2020 yılına ilişkin analizler ise, McKibbin ve Fernando'nun (2020) geçmiş SARS ve
Influenza vakalarına ilişkin gözlemlerine dayanarak kurguladıkları modelin sonuçları
yorumlanarak yapılmıştır. 2019 yılında düşüş trendi gösteren Dünya ekonomisinin, 17
Mart 2020 sonrası için geleceğinin ne olacağı, tahmin edilmeye çalışılmıştır. İlgili
model geçmiş gözlemlere dayanan dinamik stokastik bir genel denge modelidir. Bu
model COVID-19 pandemisinin, Enerji, Madencilik, Tarım (Avcılık ve Balıkçılık da
dâhil), Dayanıklı Mal Üretimi, Dayanıklı Olmayan Mal Üretimi ve Hizmetler
sektörlerindeki ve Dünya çapındaki etkilerini, analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Geçmiş tecrübelerden elde edilen birikimle de vaka, ölümcül vaka ve ölüm oranları
tahmin edilerek modele, açıklayıcı (bağımsız) değişken olarak eklenmiştir.
Bu yolla, üretim maliyeti artışları, tüketim talebindeki gerilemeler ve kamu
harcamalarındaki artışın ne olacağına dair, farklı 7 senaryo kurgulanarak kestirimde
bulunulmuştur. Modelin kestirimde bulunduğu bir başka kavram ise, nüfustaki ve iş
gücündeki yıpranmadır. Buna göre, en yüksek iş gücü kaybının Çin'de meydana
geleceği tahmin edilmektedir.
McKibbin ve Fernando'nun (2020) model sonuçları en çok can kaybı veren ülkelerden
birinin, ABD olacağını göstermektedir. Öz sermaye risk primindeki en yüksek artış ise
Hindistan, Endonezya ve diğer petrol üreten ülkelerde gerçekleşecektir. Türkiye için, öz
sermaye risk primindeki artış %1,98 olarak tespit edilmiştir. Tüm sektörlerde, %25 ila
%53 oranında üretim maliyeti artışı beklenmektedir. Farklı bir bulguya burada
değinmekte ise, fayda görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nden elde edilen verilere
göre Çin, en çok can kaybı olan 10 ülke arasında yer almamaktadır.
Tüketim talebinde gerileme ise, senaryolar içerisinde en düşük seviyede olan 7 no'lu
senaryo için tahmin edilmiştir. Buna göre, en yüksek tüketim talebi gerilemesi ABD'de
gerçekleşecektir. Devlet harcamalarında da artışlar beklenmektedir. Özellikle, sağlık
harcamalarında artışlar öngörülmektedir. Pandemi sürecinden etkilenecek kişi sayısının
en yüksek olduğu ülkeler, Çin ve Hindistan olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada Dünya
ticaret hacminin aylar bazlı gelişimi de incelenmiştir. 2020 yılı Mart ayında bir önceki
aya göre yaşanan düşüşün, nisan ayında daha da ivme kazandığı gözlemlenmiştir.
Dünya'yı çok derinden etkileyen bir başka pandemi, 1914-1920 yılları arasında
yaşanmıştır. İspanyol gribinin etkilerini araştıran bir çalışmaya da burada yer
verilmiştir. Yine bir mekânsal model aracılığıyla yapılan analizden elde edilen COVID19 pandemisi'nin etkileriyle karşılaştırılmıştır. Ancak COVID-19 pandemisinin
etkilerinin, grip salgınına benzer büyüklükleri ortaya çıkarmasının muhtemel olmadığı,
çalışmada belirtilmektedir.
Veba ve COVID-19 pandemisinin karşılaştırılmasına ilişkin araştırmalara da yer
verilmiştir. Feodalizmin çökmesine yol açan veba salgınının benzer etkilerini COVID19 pandemisinin gösterip gösteremeyeceği ve küresel ölçekteki güç değişikliklerine sebep olup olmayacağını, zamanın göstereceği, ancak çalışma hayatında birtakım
değişimlerin gerçekleşeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Dünya GYSH'sının ciddi düşüşler yaşayacağı da bu çalışmada değerlendirilen diğer
çalışmalardan çıkarılan bir sonuçtur. Ancak, tüm sektörlerin zarar edeceği sonucu kesin
bir bilgi değildir. Çünkü, özellikle sağlık ve ilaç sektörleri ve de online alışveriş pazarı
kriz sürecinden olumlu etkilenmiştir.

Abstract:
This study is carried out to understand the effects of the pandemic phenomenon, which
has existed since ancient times and continues its effects on the world economy, by
analyzing available data sets to find solutions, according to the results. The aim of the
study is, to examine and analyze data sets and to make suggestions to policy makers by
evaluating the results.
First, the conceptual framework was determined in the study. The phenomenon of
globalization was explained with the literature summary. Because COVID-19 pandemic
actually had profound effects on the concept of globalization above all else. The world
has implemented the necessity of acting together, whether accepted or not.
Globalization has removed borders, although this was an abstract concept and was
defined as capital movements through transfers. However, COVID-19 pandemic made
it clear that, this is not just a money stream, but also a necessity of defining a World, in
which a common stand should be taken.
In the study, the data set of the World Trade Organization on world trade volume was
analyzed on the basis of items. As a result of the examination of the foreign trade
volume, based on years by sectors, a decrease was observed in most of the sectors until
2018 after the peak point of 2014. In 2018, an increase in volume was observed in all
sectors. However, 2019 was observed as a year in which world trade volume declined.
The reason for this is thought to be the US-China tariff wars that started in June 2018.
The analysis for 2020 was made by interpreting the outputs of a model that McKibbin
and Fernando (2020) built, based on the observations of past SARS and Influenza cases.
What is the future of the world economy, which has a downward trend in 2019, after
March 17, 2020? It was tried to be understood through a model which was a dynamic
stochastic general equilibrium model, based on past observations. The model aimed to
analyze, the effects of COVID-19 pandemic in the Energy, Mining, Agriculture
(including Hunting and Fishing), Durable Goods Production, Non-Durable Goods
Production and Services sectors and Worldwide.
Based on the accumulation of past experiences, cases and fatal cases, death rates were
estimated and added to the model as an explanatory (independent) variable. In this way,
we have predicted 7 different scenarios about the increase in production costs, declines
in consumption demand, and what the increase in public expenditures will be. Another
concept that the model predicts is, the depreciation of the population and the workforce.
Accordingly, it is estimated that the highest loss of workforce will occur in China.
Model results of McKibbin and Fernando (2020) show that one of the countries with the
most casualties will be the USA. The highest increase in equity risk premium will be in
India, Indonesia and Other Oil Producing Countries. The increase in the equity risk
premium for Turkey was found to be 1.98%. Production cost increases of 25% to 53%
are expected in all sectors. It is worth mentioning a strange finding here. China is not
among the 10 countries with the most casualties predicted from the World Health
Organization. Decline in consumption demand is estimated for the lowest scenario, out
of the seven scenarios. Accordingly, the highest decline in consumption demand will
occur in the USA. Increases in government spending are also expected. Increases are
foreseen, especially due to health expenditures. The countries with the highest number
of people to be affected by the pandemic process are determined as China and India. In
this study, the development of the World Trade Volume based on months is also
avalaiable. It was observed that the decrease experienced in March 2020 compared to
the previous month, gained more momentum in April. Another pandemic that deeply
affected the World occurred between 1914-1920. A study, investigating the effects of
Spanish Flu is also included in this study. Again, it has been compared with the effects
of COVID-19 pandemic, obtained from an analysis made through a spatial model.
However, it is stated, that the effects of COVID-19 pandemic are unlikely to cause
magnitudes, similar to the flu epidemic. Studies on the plague and COVID-19 pandemic
are also included in this study. It has been concluded that time will show whether
COVID-19 pandemic will show the similar effects of the plague epidemic, that led to
the collapse of feudalism and whether there'll be power changes on a global scale. But
some changes will do occur in working life. It is a conclusion from the studies evaluated
within this study, that the World GYSH will experience serious decreases. However, it
is not certain, that all sectors will suffer. Because the health and pharmaceutical industries and the online shopping market have been positively affected during the crisis.