Saç dökülmesi şikayeti olan hastalardan COVID-19 geçiren ve geçirmeyenlerin bazı biyokimyasal belirteçler ve hemogram parametrelerinin karşılaştırılması
Comparison of some biochemical markers and hemogram parameters from HAİR LOSS patients with and without COVID-19
Yazar: HAYRİYE ORTAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Alopesi areata = Alopecia areata ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; COVID 19 = COVID 19 ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Kan sayımı = Blood cell count ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Saç dökülmesi = Hair loss ; Telogen effluvium = Telogen effluvium ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones

Özet:
Giriş ve Amaç: COVID-19 enfeksiyonu sonrasında meydana gelen saç dökülmesi nedeninin ve ilişkili faktörlerin ortaya koyulması, dökülmenin doğru tedavisi ve saç kaybının önüne geçilmesi açısından önemlidir. Bu amaçla çalışmamızda saç dökülmesi şikayeti olan hastaların kan parametreleri ve COVID-19 enfeksiyonu geçirme durumu arasındaki ilişki incelenmiştir.
Gereç ve Yöntem: SBÜ Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Polikliniklerine 01.04.2020 ile 31.08.2022 tarihleri arasında ayaktan saç dökülmesi şikayeti ile başvuran 18 yaş ve üzeri hastalardan saç dökülmesi için belirlenen ICD-10 kodları ile tanı girişi yapılmış ve başvurusunda üre, kreatin, AST, ALT, TSH, T4, folat, B12, ferritin, demir, demir bağlama ve hemogram parametrelerinden ise WBC, HGB, HCT, MCV, RDW, PLT, MPV, NEU ve LYM değerleri tam olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. COVID-19 geçirme veya geçirmeme durumları, sosyodemografik bilgileri, kronik hastalıkları ve kan parametreleri kaydedilmiştir.
Çalışma için belirlenen sürede dahil etme kriterlerini taşıyan 265 kontrol (COVID-19 geçirmemiş), 101 vaka (COVID-19 geçirmiş), toplam 366 hasta araştırmaya dahil edilmiştir. Hasta verilerine öncelikle hastane kayıt sistemi üzerinden ulaşılmıştır ve ek olarak SGK kayıtlarından, HSYS ve e-nabız sistemi üzerinden korele bir şekilde bakılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların %79,0 (n=289)'u kadın, %21,0 (n=77)'i erkek ve hastaların yaş ortalaması 32.4 (±11.8)'tür. Hastaların %37,2 (n=136)'si 25 yaş ve altında, %29,0 (n=106)'ı 26-35 yaş arasında ve %33,9 (n=124)'u ise 35 yaş üstündedir. Çalışma grubundaki hastalardan % 26,2 (n=96)'sinin kronik hastalığı varken %73,8 (n=270)'inin kronik hastalığı yoktur.
Çalışmamızda kronik hastalık ile COVID-19 geçirme öyküsü arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p=0,046) ve buna göre COVID-19 sonrası saç dökülmesi görülme olasılığı kronik hastalığı olanlar için artmıştır. COVID-19 geçirme durumu ve kan parametreleri karşılaştırıldığında hastalardan AST (p=0,020) ve TSH (p=0,045) değeri yüksek, T4 değeri (p=0,008) ise düşük olanlarda bu değerleri normal olanlara göre COVID-19 enfeksiyonu geçirenler istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Yine demir düzeyleri (p=0,000) ve MCV değeri (0,004) istatiksel olarak COVID-19 geçirenlerde anlamlı yüksek bulunmuştur fakat klinik olarak anlamlı kabul edilmemiştir.
Sonuç: COVID-19 geçirenlerde tiroid fonksiyon bozukluğu haricinde kan düzeyleri ile saç dökülmesi arasında ilişki saptanmamıştır. COVID-19 enfeksiyonu sonrası saç dökülmesinin nedenleri arasında organ ya da sistem tutulumundan çok, immün mekanizmaların ön planda olduğu sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19, saç dökülmesi, telogen effluvium, alopesi areata, TSH, kan parametreleri

Abstract:
Introduction and Aim: It is important to reveal the cause and mechanism of hair loss after COVID-19 infection in terms of correct treatment of hair loss and prevention of hair loss. For this purpose, in our study, the relationship between the blood parameters of patients with hair loss and the status of having COVID-19 infection was examined.
Materials and Methods: Between 01.04.2020 and 31.08.2022, diagnosis entry was made with ICD codes associated with alopecia or hair loss from patients aged 18 and over who applied to SBU Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Dermatology outpatient clinics with the complaint of hair loss. Patients with urea, creatine, AST, ALT, TSH, T4, folate, B12, ferritin, iron, iron binding and hemogram (with full WBC, HGB, HCT, MCV, RDW, PLT, MPV, NEU and LYM) parameters were included in the study. The status of having or not having COVID-19, socio-demographic information, chronic diseases and blood parameters were recorded.
During the period determined for the study, 265 controls (not had COVID-19), 101 cases (have had COVID-19), a total of 366 patients who met the above criteria were included in the study. Patient data were first accessed through the hospital data system, and additionally, they were looked at in correlation with Social Security Institution (SSI), Management System of Public Health and e-nabız system.
Results: Of the 366 patients included in the study. %79,0 (n=289) were female, %21,0 (n=77) were male, and the mean age of the patients was 32.4. 37,2% (n=136) are aged 25 and under, 29,0% (n=106) are between the ages of 26-35 and 33,8% (n=124) are over the age of 35. While 26,2% (n=96) of the patients have a chronic disease, 73,8% (n=270) do not have a chronic disease.
In our study, a significant relationship was found between chronic disease and the history of having COVID-19 (p=0,046), and accordingly, the probability of hair loss after COVID-19 increased for those with chronic disease. When the status of having COVID-19 and blood parameters were compared, it was found that AST (p=0,020) and TSH measurements (p=0,045)  were significantly higher and T4 measurements (p=0,008) were lower in those who had COVID-19 infection. Again, iron levels (p=0,000) and MCV (0,004) measurements were found to be statistically significantly higher in patients with COVID-19, but they were not considered clinically significant.
Conclusion: Except for thyroid dysfunction, no relationship was found between blood levels and hair loss in patients with COVID-19. It has been concluded that immune mechanisms are at the forefront among the causes of hair loss after COVID-19 infection rather than organ or system involvement.
Keywords: COVID-19, hair loss, telogen effluvium, alopecia areata, TSH, blood parameters