Trendelenburg pozisyonunda laparoskopik cerrahi yapılan hastalarda optik sinir kılıf çapının değerlendirilmesi
Assessment of optic nerve sheath diameters of patients undergoing laparoscopic surgery in trendelenburg position
Yazar: BURAK ÖMÜR
Danışman: DOÇ. PELİN KARAASLAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Optik sinir = Optic nerve ; Trendelenburg pozisyonu = Trendelenburg position ; İntraabdominal basınç = Intraabdominal pressure ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Laparoskopik cerrahiler için karın boşluğunun karbondioksit ile şişirilmesi
(insuflasyon) ve bazı ameliyatlar için baş aşağı pozisyon (Trendelenburg) verilmesi
gerekmektedir. Pnömoperitonyuma sekonder oluşan pozitif intraabdominal basınç
nedeniyle intrakraniyal basınç etkilenmektedir. Ameliyat sırasında uygulanan 25-40
derecelik baş aşağı pozisyon beyin omurilik sıvısının basıncını artırır. Bu etkiler
serebral ödeme ve intrakraniyal basınçta artışa neden olabilir. Optik sinir kılıf
çapının ultrasonografi ile invaziv olmayan yöntemle ölçülmesi artan intrakraniyal
basıncın erken tanınmasını sağlayabilir. Çalışmamızın amacı Trendelenburg
pozisyonunda laparoskopik cerrahi geçirecek hastalarda cerrahinin farklı
zamanlarında optik sinir kılıf çapı değişimlerini değerlendirmekti.
Prospektif, gözlemsel olan çalışmamıza genel anestezi altında Trendelenburg
pozisyonunda laparoskopik cerrahi yapılan 18-75 yaş arası 40 hasta dâhil edildi.
Optik sinir kılıf çapı dört zamanda ölçüldü. T0– Trakeal entübasyondan hemen
sonra, nötral pozisyonda (bazal değer), T1– Pnömoperitonyum ve Trendelenburg
pozisyonundan 10 dk sonra, T2– Pnömoperitonyum ve Trendelenburg
pozisyonundan 60 dk sonra, T3– Pnömoperitonyum sonlandırılıp nötral pozisyona
alındıktan 10 dk sonra. Ölçümlerle eş zamanlı olarak vital bulgular ve solunum
parametreleri kaydedildi.
Arteryel karbondioksit basıncı, optik sinir kılıf çapı ölçümlerine paralel
şekilde laparoskopi ve Trendelenburg pozisyonuyla beraber yükseldi; nötr pozisyona
döndükten sonra tekrar düştü. Trendelenburg pozisyonunun 10. dakikasında yapılan
T1 ölçümünün, T0 ölçümüne göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu
görüldü. Yine Trendelenburg pozisyonunun 60. dakikasında yapılan T2 ölçümüyle,
T1 ölçümü arasında da anlamlı fark gözlendi. Bu fark Trendelenburg süresinin
uzamasının optik sinir kılıf çapındaki artışla ilişkili olduğunu göstermektedir.
Pnömoperitonyum sonlandırıldıktan ve pozisyon düzeltildikten 10 dakika sonra
yapılan T3 ölçümünde, optik sinir kılıf çapının T2 ölçümüyle kıyaslandığında
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde küçüldüğü bulundu. Fakat bu küçülmeye rağmen,
optik sinir çapı halen başlangıç ölçümlerine göre anlamlı düzeyde yüksek kalmaya
devam etti.
Sonuç olarak, optik sinir kılıf çapının Trendelenburg pozisyonuyla ve
pnömoperitonyumla arttığını tespit ettik. Pozisyonun düzeltilip pnömoperitonyum
sonlandırıldıktan sonra 10. dk ölçülen ameliyat sonu ölçüm sonuçlarının, bazal
değerlere yaklaşmakla birlikte hâlâ ilk ölçüme göre yüksek olduğunu tespit ettik.
Çalışmamızın sonucuna göre, intrakraniyal basınç takibi gerektiren olgularda
Trendelenburg pozisyonunda laparoskopik cerrahi yapılırken, invaziv olmayan bir
yöntem olan optik sinir kılıf çapının ultrasonografik ölçümünün klinik takip amacıyla
kullanılabileceğini düşünüyoruz

Abstract:
For laparoscopic surgeries, the abdominal cavity should be inflated with CO2
and for some operations, head-down position (Trendelenburg) is performed.
Intracranial pressure is affected due to positive intra-abdominal pressure secondary
to pneumoperitoneum. The 25-40 degree head-down position performed during the
operation increases the pressure of the cerebrospinal fluid. Therefore, cerebral edema
and an increase in intracranial pressure may occur. Non-invasive measurement of the
diameter of the optic nerve sheath by ultrasonography can provide early recognition
of intracranial pressure. In this study, we evaluated the changes in optic nerve sheath
diameter surgery in patients undergoing laparoscopic surgery in the Trendelenburg
position.
Forty patients aged between 18-75 years who underwent laparoscopic surgery
in Trendelenburg position under general anesthesia were included in this prospective
observational study. Optic nerve sheath diameter was measured at four times. T0–
Immediately after tracheal intubation, in neutral position (basal value), T1– 10 min
after Pneumoperitoneum and Trendelenburg position, T2– 60 min after
Pneumoperitoneum and Trendelenburg position, T3– 10 min after
Pneumoperitoneum is terminated and neutral position. Vital signs and respiratory
parameters were recorded simultaneously with the measurements.
Arterial carbon dioxide pressure increased with laparoscopy and
Trendelenburg position parallel to the optic nerve sheath diameter measurements
then decreased again after returning to the neutral position. The measurements
performed at the 10th minute of the Trendelenburg position (T1) was found to be
significantly higher than T0 baseline measurements. There were also a significant
differences between the measurements at the 60th minute of the Trendelenburg
position (T2) and T1 values. This difference showed that the increase in
Trendelenburg duration was associated with the increase in optic nerve sheath
diameter. At the end of the operation, 10 minutes after the termination of
pneumoperitoneum and correction of the position, it was observed that the diameter
of the optic nerve sheath was statistically significantly reduced (T3). However, T3
values were still high when compared to the basal values (T0) measured at the
beginning of the operation.
As a result, the optic nerve sheath diameter increases in relation to the
position and pneumoperitoneum. And after correcting the position and
pneumoperitoneum, sheath diameters start to decrease however does nor reach to the
baseline levels. With these results, it is showed that ultrasonographic measurement
of optic nerve sheath diameter measurements can be used for clinical follow-up for
intracranial pressure of laparoscopic surgery patients in Trendelenburg position.