Lise öğrencilerinin bağımlılık yapan maddelere karşı tutumları ile sosyal dışlanma durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between high school students' attitudes towards addictive substances and social exclusion status
Yazar: SİNEM YEGÜL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ULUTAŞ KESKİNKILIÇ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Lise öğrencileri = High schools students ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Lise Öğrencilerinin Bağımlılık Yapan Maddelere Karşı Tutumları ile Sosyal Dışlanma Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Amaç: Bu araştırma lise öğrencilerinin bağımlılık yapan maddelere karşı tutumları ile sosyal dışlanma durumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma Elazığ il merkezinde beş farklı lisede öğrenim hayatına devam eden toplam 385 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma teknikleri kullanılarak yapılan çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 15.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri datasının faktör analizine uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla Normallik Testi, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) Testi ile Bartlett Küresellik Testi (Bartlett test of Sphericity) yapılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi için Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Katsayısı analizi ve Regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin bağımlılık yapan maddelere karşı tutum ölçeğinde cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyine göre anlamlı fark gösterirken; kardeş sayısı, ailenin kaçıncı çocuk olma durumu, anne ve babanın hayatta olup olmama durumu, anne-babanın birliktelik durumu, çocuğun kimin yanında kaldığı, aile tipine, anne ve baba eğitim durumu değişikliğine göre anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sosyal dışlanma ölçeği ile ölçeğin alt boyutları olan dışlanma ve önemsenmemede; cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, ailenin kaçıncı çocuk olma durumu, anne ve babanın hayatta olup olmama durumu, anne-babanın birliktelik durumu, çocuğun kimin yanında kaldığı ve babanın eğitim durumu değişikliğine göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sosyal dışlanma ölçeğinin dışlanma alt boyutunda aile tipine, önemsenmeme alt boyutunda annenin eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yapılan regresyon analizi sonucunda ise; gençlerin akranları arasında yaşadıkları dışlanma ve önemsenmeme duyguları ile sosyal dışlanma durumları arasında pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Araştırmada öğrencilerin bağımlılık yapan maddelere karşı negatif bir tutum içinde oldukları ve bağımlılıktan akranları tarafından kısmen de olsa sosyal dışlanmışlık duygusunu yaşayabilecekleri için bağımlılığı olumlamadıkları söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, madde bağımlılığı, sosyal dışlanma.

Abstract:
Investigation of the Relationship between High School Students' Attitudes towards Addictive Substances and Social Exclusion Status
Objective: This research was made to investigate the relation between attitude of the students on addictive substances and social exclusion.
Materials and Methods: This research was made with 385 participants who are studying different 5 high schools in Elazığ province.Statistical analysis of research with quantitative research techniques was made by using SPSS 15.0 packet programme. Normality Test, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) Test and Bartlett Test of Sphericity were performed to determine whether the data data is suitable for factor analysis. The Pearson product-moment correlation coefficient (Pearson correlation coefficient) analysis and Regression analysis were performed to determine the relationships between the scales data.
Findings: While the students' attitude scale about addictive substances showed a significant difference according to gender, age and grade level; No significant difference was found according to the number of siblings, the number of children in the family, whether the mother and father were alive or not, the status of the parent's association, who the child was with, the type of family, and the educational status of the mother and father. In social exclusion scale and sub-dimensions of the scale, exclusion and consideration; There was no significant difference in terms of gender, age, grade level, number of siblings, number of children in the family, whether parents were alive or not, the status of the parent's association, who the child was with, and the educational status of the father. In the sub-dimension of the social exclusion scale, there is a significant difference according to the family type, and the educational status of the mother. As a result of the regression analysis; It has been determined that there is a positive relationship between the feelings of exclusion and neglect among students  and their social exclusion.
Results: In the study, it can be said that the students have a negative attitude on addictive substances and they are away from addiction because they may experience social exclusion feeling among compeers even partially
Keywords: Addiction , Substance addiction , Social exclusion