A.P. Platonov'un "Çevengur" romanında sistem eleştirisi
Criticism of system in A.P. Platonov's novel "Chevengur"
Yazar: HACI BAYRAM KARAKURT
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Platonov, Andrey Platonoviç = Platonov, Andrey Platonoviç ; Roman = Novel ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Rus romanı = Russian novel ; Siyasal eleştiri = Political criticism ; Siyasal gerçekçilik = Political realism ; Siyasal sistem = Political system ; Sosyalizm = Socialism

Özet:
Sosyalist Gerçekçilik akımı kapsamında ütopya ve distopya örnekleri veren A. P. Platonov (1899-1951), 20. yüzyıl Rus edebiyatının önemli yazarlarındandır. Yazmaya çocukluk yıllarında şiir türünde başlayan Platonov'un dikkat çeken eserleri Sovyet Sosyalist sistem eleştirisi niteliğindeki  "Kotlovan" (Temel Çukuru, 1930) ve "Djan" (Can, 1934) adlı uzun öyküleri ve tamamlanmış tek romanı "Çevengur"dur. Platonov'un eserlerini yaratmasında, başlarda tutkulu bir şekilde desteklediği Sovyet devrimi ve sistemi hakkındaki düşüncelerinin sonradan değişmesi etkili olmuştur. Çalışmanın inceleme kısmını oluşturan "Çevengur" romanında ise yazar, hayali bir kasabada sosyalizmi gerçekleştirmeye çalışan bir grup insanın başından geçen trajikomik olayları kendineözgü üslubuyla dile getirir. 
Bu çalışma verilen bilgiler ışığında altı bölümden oluşmaktadır. İlk iki bölümde 19. yüzyıl sonundan ve 20. yüzyıl ortasına kadar dünya genelinde ve Rusya'da gerçekleşen tarihi gelişmeler ve Rus Edebiyatı hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde tarihi olayların Platonov'un gündelik ve edebi yaşantısına yansımaları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde inceleme konusuna açıklık getirmesi amacı ile sosyalizm akımının kökeni ve Rusya'da ortaya çıkışı anlatılmıştır. Beşinci bölümde "Çevengur" romanının genel atmosferi özet olarak verilmiştir. Bu bölümler oluşturulurken ana kaynak dışında ikincil kaynaklardan yararlanılmıştır. Altıncı bölümde ise çalışmanın konusu çoğulcu yöntemle ele alınmış, romandan ve ikincil kaynaklardan destek alınmıştır.
Bu çalışma, eserleri sansürden dolayı SSCB'nin yıkılmasından sonra yayımlanabilen A. Platonov'un edebi dünyasındaki farkındalığı arttırmak adına önemlidir.
Anahtar Kelimeler: A. Platonov, Çevengur, Sosyalizm, Sosyalist Gerçekçilik, Sistem Eleştirisi.

Abstract:
A.P. Platonov (1899-1951), giving examples of utopia and distopia within the context of Socialist Reality, is one of the important writers of 20th century Russian literature. The  prominant works of Platonov, who began writing within the genre of poetry, are novellas "Kotlovan" (The Foundation Pit, 1930) and "Djan" (1934) and his the only completed novel "Chevengur"as the criticism of Soviet Socialist system. It is essential in Platonov's creation of works, that his opinions about Soviet revolution and system, which he ambitiously supported at the very beginning, changed later. And the writer utters the tragicomic events happen to a group of people trying to socialism make real in an imaginary town, using unique style of his own, in his novel "Chevengur"generating the research chapter of the work. 
This work consists of six chapters in the light of data given. In the first two chapters, it is given the informations about the historical progresses occured around the world and in Russia and Russian literature from the end of 19th century and to the middle of the 20th century. In the third chapter, it is dealed the reflections of these historical events on Platonov's daily and literary life. In the fourth chapter, it is expressed the origin of socialism and it's occurance in Russia, before the criticism of system will be studied in the research chapter. In the fifth one the general atmosphere of the novel "Chevengur"is given as summary. In constitution of these chapters, it is used the secondary sources except the main source. And in the sixth chapter the subject of the work is handled in the pluralistic method, and is supported with the novel and secondary sources.
This research is important at the point of enhancing the awareness about A. Platonov, whose works are able to be published after the dissolution of USSR, because of the censorship.
Key Words: A. Platonov, Chevengur, Socialism, Socialist Reality, Criticism of System.