Matematik öğretmen adaylarının olasılık ve istatistik kavramlarına ilişkin bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi ile incelenmesi
The investigation of the cognitive structures of mathematics teacher candidates about the probability and statistics concepts by word correlation test
Yazar: OSMAN BENİBİL
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ERDOĞAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Bilişsel yapı = Cognitive structure ; Kavram gelişimi = Concept development ; Kavramsal yetenek = Conceptual skill ; Kelime ilişkilendirme = Word association ; Olasılıklar = Probabilities ; Testler = Tests ; Öğretmenler = Teachers ; İstatistik = Statistics

Özet:
Bu araştırmanın amacı, matematik öğretmen adaylarının "Olasılık" ve "İstatistik" kavramları hakkındaki bilişsel yapılarını belirlemektir. Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmaya Anadolu' da bir devlet üniversitesinde eğitim gören 83 matematik öğretmen adayı katılmıştır. Veriler toplanırken Bağımsız Kelime ilişkilendirme Testi ve Çizme-Yazma Tekniği kullanılmıştır. Matematik öğretmen adaylarına "Olasılık" ve "İstatistik" anahtar kavramları Bağımsız Kelime İlişkilendirme Testi ile sunulmuştur. Test sonucunda elde edilen verilerden frekans tablosu oluşturulmuştur. Frekans tablosuna göre kesme noktası tekniği kullanılarak matematik öğretmen adaylarının Olasılık ve İstatistik kavramları hakkındaki bilişsel yapılarını ortaya koyan kavram ağları çizilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizine göre analiz edilerek, kategoriler frekans değerlerine göre verilmiştir. Araştırma sonucunda "Olasılık" kavramı ile ilgili 13 kategori elde edilmiştir. Olasılık kavramının ilişkilendirildiği yüksek frekanslı kategoriler Anlam, Deney, İstatistik, Olay vb. "İstatistik" kavramı ile ilgili 15 kategori elde edilmiştir. İstatistik kavramının ilişkilendirildiği yüksek frekanslı kategoriler Merkezi Eğilim Ve Dağılım Ölçüleri, Gösterim, Anlam vb. Çizme-Yazma Tekniği sonucunda adayların Olasılık ve İstatistik kavramlarına yönelik kavramsal bir öğrenmenin gerçekleşmediği daha çok ezbere dayalı bilgilerin öğrenildiği görülmüştür. Ayrıca adayların bazı kavramlarda yanılgılara düştükleri belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Olasılık, istatistik, Bağımsız Kelime İlişkilendirme Testi, Çizme-Yazma Tekniği, Bilişsel Yapı, Matematik Öğretmen Adayı.

Abstract:
The purpose of this research is to identify prospective mathematics teachers' cognitive structure about "Possibility" and "Statistics" that are the basic subject of the mathematics. In this research, it had been used a phenomenological pattern which is one of the qualitative research patterns. A total of 83 teachers who studying at a state university in Anatolia participated in this research. Datas are collected by the Word Association Test and Boot-Writing Techniques in this study. The "Possibility" and "Statistics" key concepts were presented to prospective mathematics teachers' through the Free Word Association Test. Data obtained from the test results were recorded in frequency table. Conceptual networks that present prospective mathematics teachers' conceptual structures about "Possibility" and "Statistics" key concepts were drawn by using a "cut-off point" technique on the frequency table. The data, which are obtained, analyzed according to content analysis; categories have been given by the frequency values. At the end of the research, 13 categories were obtained related to the concept "Possibility". The categories with high frequency which the concept of possibility is associated are Meaning, Experiment, Statistics, Events etc. Related to the concept of "Statistics", 15 categories were obtained. The categories with high frequency which are associated with are Measures of Central Tendency and Distribution, Display, Meaning etc. At the end of the Drawing-Writing Technique, it was observed that conceptual learning didn't ocur among the candidates related to the concepts of Possibility and Statistics; on the contrary, information which is based on memorization was learned. Moreover, the candidates fell into error about some concepts. 
Key words: Possibility, Statistics, Free Word Association Test, Boot-Writing Technique, Cognitive Structure, Prospective Mathematics Teacher