Hetero halkalar içeren di- ve tri-nükleer bor-salen komplekslerinin sentezi, spektral ve kiral özelliklerinin belirlenmesi ve dna ile etkileşimlerinin araştırılması
Syntheses,spectral and chiral properties, and dna interactions of di- and tri-nuclear boron-salen complexes containing heterocycles
Yazar: BENGİSU ÖZ
Danışman: PROF. DR. SELEN BİLGE KOÇAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Dibenzotiyofen = Dibenzothiophene ; Plazmit DNA = Plasmit DNA

Özet:
Tez kapsamında 2 eşdeğer stereojenik bor merkezi içeren bir seri dibenzofuranil gruplu dinükleer (2aI-2cI) ve trinükleer (3aI-3dI) ve dibenzotiyofenil gruplu dinükleer (2aII ve 2bII) ve trinükleer (3aII-3dII) yeni bor-salen kompleksi hazırlandı. SalenH2 ligandları (1a-1d), salisilaldehit'in sırası ile 1,2-diaminoetan, 1,3-diaminopropan, 1,4-diaminobütan ve 2-hidroksi-1,3-diaminopropan ile kuru MeOH'deki kondenzasyon tepkimelerinden sentezlendi. Dinükleer bor kompleksleri (2aI-2cI, 2aII ve 2bII), bu komplekslere karşılık gelen SalenH2 ligandları (1a-1c)'nin toluende dibenzofuran/tiyofen-4-boronik asit ile tepkimelerinden elde edildi. Trinükleer bor kompleksleri (3aI-3dI ve 3aII-3dII), SalenH2 ligandları (1a-1d)'nin asetonitrilde borik asit ile etkileştirilmesinden oluşan dinükleer bor-salen komplekslerinin izole edilmeden dibenzofuran-/dibenzotiyofen-4-boronik asit ile tepkimelerinden elde edildi. Yedi-, sekiz- ve dokuz-üyeli hetero halkalı boraksan grubuna (RB-O-BR) sahip dinükleer (2aI-2cI, 2aII ve 2bII) ve boroksin grubuna [(B-O-B)-(O2BPh)] sahip trinükleer (3aI-3dI ve 3aII-3dII) bor-salen komplekslerinin NMR spektrumlarından komplekslerin sadece bir stereoizomer içerdiği, CD spektrumlarından ise enantiyomerlerden sadece birine sahip olduğu belirlendi. Bor-salen kompleksleri (2aI-2cI, 2aII, 2bII, 3aI−3dI and 3aII-3dII)'nin DNA ile etkileşim çalışmaları, jel elektroforez ve UV titrasyon yöntemleri ile incelendi. Buna göre, dinükleer salen-bor komplekslerinin DNA'ya hasar vermediği ancak DNA'nın jel içerisinde çökmesine sebep olduğu gözlendi. Dibenzofuranil gruplu trinükleer bor-salen kompleksi (3dI)'in DNA'yı yüksek konsantrasyonda parçaladığı, diğer trinükleer bor-salen komplekslerinin ise DNA'ya hasar vermediği görüldü.

Abstract:
Within the scope of the thesis, a series of new boron-salen complexes containing 2 equivalent stereogenic boron centers, dinuclear (2aI-2cI) and trinuclear (3aI−3dI) with dibenzofuranyl groups and dinuclear (2aII and 2bII) and trinuclear (3aII-3dII) with dibenzothiophenyl groups, were prepared. SalenH2 ligands (1a-1d) were synthesized from the condensation reactions of salicylaldehyde with 1,2-diaminoethane, 1,3-diaminopropane, 1,4-diaminobutane and 2-hydroxy-1,3-diaminopropane, respectively, in dry MeOH. Dinuclear boron complexes (2aI-2cI, 2aII and 2bII) were obtained from the reactions of the SalenH2 ligands (1a-1c) correspond to these complexes with dibenzofuran-/dibenzothiophene-4-boronic acid in toluene. The reaction of dinuclear boron complexes involving interaction between SalenH2 ligands (1a-1d) with boric acid in acetonitrile with dibenzofuran-/dibenzothiophene-4-boronic acid, without isolation, resulted in the synthesis of trinuclear boron-salen complexes. It was determined from the NMR spectra of dinuclear boron-salen complexes with boraxane group (RB-O-BR) (2aI-2cI, 2aII and 2bII) and trinuclear boron-salen complexes with boroxine group [B-O-B)-(O2BPh)] (3aI-3dI and 3aII-3dII) containing seven-, eight- and nine-membered heterocyclic rings had only one stereoisomer, and from the CD spectra it was determined that they had only one of the enantiomers. The gel electrophoresis and UV titration methods were employed to examine interactions between DNA and boron-salen complexes (2aI-2cI, 2aII, 2bII, 3aI−3dI and 3aII-3dII). Accordingly, it was observed that dinuclear salen-boron complexes did not damage DNA but caused DNA to precipitate in the gel. At high concentration, the trinuclear boron-salen complex with a dibenzofuranyl group (3dI) damaged DNA, while other trinuclear boron-salen complexes caused no damage to DNA.