Bilim kurgu sinemasının kavramları üzerinden mekânsal örneklemeler
Spatial sampling on the concepts of science fiction cinema
Yazar: MERT KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET SELİM ÖKEM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bilim-kurgu = Science-fiction

Özet:
Bilim kurgu sineması ve mimarlık; donatı, mekân ve kent gibi farklı ölçekler üzerinden birbirlerini etkileyen disiplinlerdir. Mimarlık pratiği, bilim kurgu sinemasının gelecek öngörülerini betimlemek amacıyla kullandığı çok önemli bir araçtır. Bilim kurgu filmleri, izleyicisine görsel olarak tasvir ettiği dünyanın gerçekçiliğini mimarlık sayesinde sağlar. Bu filmler, kimi zaman mevcut mekânları kimi zaman ise filmler için özel olarak tasarlanmış mekânları kullanır. Bilim kurgu filmlerinde sunulan gelecek öngörüleri, temelleri olmayan birer hayal ürünü olmaktan ziyade merkezinde günümüz toplumuna ve yaşantısına dair izler bulunduran tasvirlerdir. Bu nedenle bu filmler ayrıntılı olarak ele alındığında günümüz toplumuna dair çıkarımlar yapmak mümkündür.
Bu tezde, bilim kurgu sinemasının geleceğe dair yaptığı öngörüler; sinema tarihinde önemli yere sahip olan ve günümüz bilim kurgu anlayışına dair temelleri atan filmler üzerinden incelenecektir. Seçilen filmler, özellikle teknolojinin gelişmesiyle birlikte toplumun karşılaşabilme ihtimalinin yüksek olduğu problemleri ele almış aynı zamanda geleceğin dünyasına dair tutarlı öngörüler yapmışlardır. Bu filmler, tasvir ettikleri fiziksel çevre ile geleceğin mekânlarını deneyimleme imkânı sağlamış ve mimari açıdan incelenmeye değer bulunmuştur.
Bu çalışma, bilim kurgu ve bilim kurgu sinemasının tanımları ve tarihçesi ile başlar daha sonra mimarlığın ve mekânın bilim kurgu sinemasındaki kullanımına ve önemine değinip bunu farklı filmler üzerinden örneklendirir. Alan çalışmasında ise öncelikle bilim kurgu sinemasında sıklıkla işlenen ve özellikle günümüz yaşantısında da etkilerini görmeye başladığımız temalar ele alınır. "Ütopya ve Distopya", "Teknofobi", "Sanal ve Gerçek", "Gözetim ve Kontrol", "Kapitalizm", "Bellek ve Kimlik" olmak üzere seçilen bu altı tema; temelinde bu temaları bulunduran bilim kurgu filmleri üzerinden incelenmiş, bu temaların filmlerde yer alan farklı ölçeklerdeki fiziksel ve mekânsal yansımaları ele alınmıştır. İncelenen filmler THX 1138 (1971), Blade Runner (1982), Total Recall (1990), The Matrix (1999) ve Minority Report (2002)'dur. Aynı zamanda bu filmlerde yer alan gelecek tasvirlerinde günümüz toplumunu da ilgilendiren konulara değinilmiştir.

Abstract:
Science fiction cinema and architecture are interdependent disciplines that influence each other on different scales such as human, space and city. Architectural practice is a very important tool for describing future predictions for science fiction cinema. Through architecture, science fiction films provide the reality of the world that visually depicted to audience. These movies sometimes use existing spaces and sometimes use spaces designed specifically for movies. Future predictions presented in science fiction movies are not a result of imagination without base, these predictions are depictions based on today's society and life. Therefore, when these movies are approached in detail, it is possible to make inferences about today's society.
In this thesis, the predictions of science fiction cinema about the future will be examined through the movies which have an important place in the history of cinema and set up the roots for today's science fiction concept. The selected movies, discusses the problems that society may face, especially with the development of technology. At the same time, these movies made consistent predictions of the future world. These movies provided the opportunity to experience the physical environment and the spaces of the future. At the same time it was found to be worth studying from an architectural point of view. The thesis starts with the definitions and history of science fiction and science fictioncinema. Then, it touches on the use and importance of architecture and space in science fiction cinema and illustrates this through different movies. In the case study, firstly the themes that we frequently see in science fiction cinema and which we see the effects of today's life, are discussed. These six themes, including "Utopia and Dystopia", "Technophobia", "Virtual and Real", "Surveillance and Control", "Capitalism", "Memory and Identity" were examined on the basis of science fiction movies that contain these themes. The physical and spatial reflections of these themes on different scales in the movies have been discussed. These are the films; THX 1138 (1971), Blade Runner (1982), Total Recall (1990), The Matrix (1999) and Minority Report (2002), reviewed. The future descriptions of these movies also touched upon the issues concerning today's society.