Toplumsal iletişim sürecinde sinemanın toplumsal muhalefet açısından işlevi
The function of cinema in terms of social opposition within social communication
Yazar: ZEYNEP ÖZARSLAN
Danışman: PROF.DR. NURÇAY TÜRKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Sinema tarihi genellikle akımlara, ülkelere, yönetmenlere göre sınıflandırılmaktadır. İdeolojik yaklaşımlar ise muhalif öğeler barındıran filmleri ?toplumsal gerçekçi filmler?, ?politik filmler?, ?propaganda filmleri?, ?devrimci filmler? ya da ?militan filmler? olarak adlandırmaktadır. Ancak muhalif öğeler barındıran filmlerin sınıflandırılmasında zaman zaman bu adlandırmalar yeterli olamamaktadır, bu nedenle bu tarz filmlerin büyük kısmını kapsayan daha geniş bir kavrama gereksinim olduğu inancıyla ?muhalif sinemalar? başlığının daha uygun olacağı düşünülmüştür. Bu bağlamda bu çalışmada ?muhalif sinema? kavramı tanımlanmakta ve ?muhalif sinemalar? sınıflandırılmaktadır.Ayrıca sinemacılar tarafından anaakım sinemanın toplumsal bilinç ve bellek üzerindeki işlevleri tartışılmakla birlikte, muhalif sinemaların toplumsal bilinç ve bellek üzerindeki işlevleri daha az ele alınmaktadır ve genellikle yönetmen, ülke veya sinema akımları bağlamında ayrı ayrı değerlendirilmekte, tüm bunlar bütünlüklü bir halde sunulmamaktadır. Bu nedenlerle bu çalışmada muhalif sinemaların toplumsal bilinç ve bellek üzerindeki işlevleri de tartışılmaktadır.Varolan toplumsal yapıların ötesinde daha insani bir toplum hayalini destekleyen muhalif sinemaların iktidardaki güçlerin kurgusunun muhtemel sonuçlarını gösterdiği ve, toplumsal sorunların çözülmesi ya da gerçeklerin dönüştürülmesi durumunda yaşanması muhtemel gerçekleri anlattığı, kısacası toplumsal bilinçte farkındalık geliştirdiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
The field of cinema is usually classified according to art forms, countries or directors. Ideological approaches classify the films which have critical viewpoint under the names of ?social realist films?, ?political films?, ?political propaganda films?, ?revolutionary films? or ?militant films?. However, these names may not be an umbrella term for all films which have critical viewpoint, therefore it is beleived that the notion of ?oppositional cinemas? may be more sufficient to cover all these films. In this study, the notion of ?oppositional cinema? is defined and different oppositional cinemas are classified.Furthermore, film critics or the people in film industry discuss the functions of mainstream cinema on social conscience and memory, though they rarely discuss the functions of oppositional cinemas on social conscience and memory or they assess the matter according to countries or art forms separetely. Thus, the functions of oppositional cinemas on social conscience and memory are discussed in this study.In conclusion, it is discovered that oppositional cinemas which support the dream of a better, more humane world reveal the possible results of curent power practices and tell the truths which we may face in case the social problems are solved or current social structures are transformed. Shortly, oppositional cinemas try to raise the social and political awareness of societies.