Maske yapımında kullanılan farklı kumaş türlerinin biyobozunurluk özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of biodegradability properties of different fabric types used in mask making
Yazar: MOHAMED AMIN OUFQUIR
Danışman: PROF. DR. GÜRAY SALİHOĞLU
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Küresel ölçekte yılda 92 milyon ton tekstil atığı oluşmakta ve bunun sadece üçte biri geri dönüştürülmektedir. Bu atıkların birikmesi çevreye ciddi zararlar verirken, mikrofiberler ve plastik parçacıklar da toprak ve su kaynaklarına karışarak insanlara kadar ulaşabilen besin zincirlerine sızmaktadır. Bu nedenle, biyobozunabilir ürünlerin geliştirilmesi çevresel kirliliği azaltmak ve sürdürülebilir bir gelecek sağlamak için önemli bir çözüm olarak öne çıkmaktadır.
Bu çalışma kapsamında, bir grup tekstil malzemesinin burun maskelerinin seri üretiminde ana malzeme olarak kullanılmaya uygunluğunu belirlemek amacıyla biyobozunabilirlik ve fiziksel performans testleri yapılmıştır. Bu tür maskelerin, özellikle sağlık sektöründe, diş klinikleri gibi enfeksiyon riski yüksek ortamlarda kullanılması hedeflenmektedir.
Çalışma kapsamında toprak ve deniz suyu ortamlarında biyobozunabilirliği ve maske üretimi için gerekli olan fiziksel özellikleri ölçmek amacıyla uluslararası ölçekte tanımlanan standart yöntemler kullanılmıştır. Örneklerin biyolojik olarak parçalanabilirliği, toprak (28 gün boyunca) ve deniz suyu (30 gün boyunca) ortamlarındaki mikroorganizma popülasyonlarına maruz bırakılarak ağırlık kaybı değerlendirilerek ölçülmüştür. Pamuk, bakteriyel selüloz ve kenevir gibi doğal malzemelerin toprak ve deniz suyu ortamlarında biyobozunabilir olduğu testlerle gösterilmiştir. Pamuk, biyobozunabilir maskelerde öne çıkarken, bakteriyel selüloz ve kenevir de çevre dostu özellikleri ve dayanıklılıkları ile umut vadetmektedir. Poli Laktik Asit ve Polipropilen gibi sentetik malzemeler test süresince biyolojik olarak bozunmamıştır. Dayanıklılık ve maliyet avantajlarına rağmen, çevresel sürdürülebilirlik açısından sorun teşkil etmektedir. Bu nedenle, biyobozunabilir maskelerde doğal ve çevre dostu malzemelerin kullanılması daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, biyobozunurluk ve fiziksel performans testleri maskeler için belirli malzemeleri önermektedir. Tezde finansal faktörler ve diğer çalışmalarla yapılan karşılaştırmalar da ele alınarak bu çalışma, tekstil atıklarının çevresel etkilerini azaltma ve sürdürülebilir ürünler geliştirme konusunda önemli katkılar sağlamaktadır.

Abstract:
Globally, 92 million tons of textile waste is generated annually, and only one-third of it is recycled. While the accumulation of these wastes causes serious damage to the environment, microfibers and plastic particles mix with soil and water resources and infiltrate food chains that can reach all the way to humans. Therefore, the development of biodegradable products stands out as an important solution to reduce environmental pollution and ensure a sustainable future.
Within the scope of this study, biodegradability and physical performance tests were carried out to determine the suitability of a group of textile materials to be used as the main material in the mass production of nasal masks. These types of masks are intended to be used in environments with high risk of infection, especially in the healthcare sector and dental clinics.
Within the scope of the study, internationally recognized standard methods were used to measure biodegradability in soil and seawater environments and the physical properties required for mask production. 
Biodegradability of samples was measured by assessing weight loss by exposure to microorganism populations in soil (for 28 days) and seawater (for 30 days) environments. Natural materials such as cotton, bacterial cellulose and hemp have been shown through tests to be biodegradable in soil and seawater environments. While cotton stands out in biodegradable masks, bacterial cellulose and hemp are also promising with their environmentally friendly properties and durability.
Synthetic materials such as Poly Lactic Acid and Polypropylene did not biodegrade during the testing period. Despite its durability and cost advantages, it poses a problem in terms of environmental sustainability. Therefore, it was concluded that it would be more appropriate to use natural and environmentally friendly materials in biodegradable masks.
As a result, biodegradability and physical performance tests recommend certain materials for masks. By considering financial factors and comparisons with other studies, this study makes significant contributions to reducing the environmental impacts of textile waste and developing sustainable products.