Pilotların spor yapma alışkanlıklarının stres altında karar verme stilleri üzerine etkisi
The effects of pilots' sports habits on their decision-making styles under stress
Yazar: SULTAN ÜŞENMEZ
Danışman: PROF. DR. BİLGE DONUK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Spor Yönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Spor = Sports
Dizin: Spor = Sports

Özet:
Araştırmanın amacı, pilotların spor yapma alışkanlıklarının stres altında karar verme stilleri üzerine etkisinin belirlenmesidir. Bu kapsamda araştırmanın örneklemini Türkiye'de çeşitli hava yollarında ticari lisanslı (ATPL) pilotluk yapan 365 pilot oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Cohen, Kamarck ve Mermelstein (1983) tarafından geliştirilen ve Baltaş ve diğ. (1998) ve Eskin ve diğ. (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Algılanan Stres Ölçeği ile Scott ile Bruce (1995) tarafından geliştirilen ve Taşdelen (2002) tarafından Türkçeye uyarlanan Genel Karar Verme Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun test edilmesi amacıyla Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk analizleri ile histogram ve Q-Q Plot grafiklerinden faydalanılmıştır. Verilerin normal dağılım varsayımını karşılamadığı görüldüğünden, çoklu grup karşılaştırmaları için Kruskal-Wallis H tesi, ikili grup karşılaştırmaları için ise Mann-Whitney U testi gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki korelasyon düzeylerinin tespit edilebilmesi için ise Sprearman rho testi yapılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak seçilmiştir. Analiz sonuçlarına göre katılımcıların, yaş, eğitim alınan uçuş okulu, sahip olunan kıdem (Kaptan ya da F/O), kaç yıllık görev tecrübesi olduğu, düzenli spor yapıp yapmadıkları, spor yapıyorlarsa haftada kaç gün/saat, hangi sporu yaptıkları, geçmişte lisanslı olarak sporculuk yapıp yapmadıkları, lisanlı olarak yaptıkları spor branşı ile ASÖ ve GKVSÖ alt boyutları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Cinsiyete göre ise, anlamlı ilişki olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak; pilotların stres düzeylerinin ve karar verme stillerinin değişkenlere göre farklılık gösterdiği ve spor yapma alışkanlıklarının da bu farklılıklara sebep olan önemli bir değişken olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of the research is to determine the effect of pilots' sports habits on decision-making styles under stress. In this context, the sample of the research consists of 365 pilots who are commercially licensed (ATPL) pilots on various airlines in Turkey. As a data collection tool in the research, it was developed by Cohen, Kamarck and Mermelstein (1983) and developed by Baltas and others (1998) and Eskin and others. The Turkish version of the Perceived Stress Scale (2013) and the Turkish version of the General Decision-Making Styles Scale (Taşdelen, 2002) developed by Scott and Bruce (1995) were used. Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk analyses, histograms and Q-Q Plot graphs were used to test the suitability of the data for normal distribution. Since it was found that the data did not meet the normal distribution assumption, the Kruskal-Wallis H test was performed for multiple group comparisons and the Mann-Whitney U test was performed for dual group comparisons. In order to determine the correlation levels between the variables, the Sprearman rho test was performed. The significance level was selected as p<0.05 in all analyses. According to the analysis results, significant differences were found between the participants' age, flight school where they were trained, seniority (Captain or F/O), how many years of duty experience they have, whether they do regular sports, how many days/hours a week they do sports, whether they have been licensed athletes in the past, their branch and Perceived Stress Scale and General Decisional Styles Scale sub-dimensions. According to gender, it has been found that there is no significant relationship. As a result; it has been determined that the stress levels and decision-making styles of pilots differ according to variables, and sports habits are an important variable that causes these differences.