Sağlam çocuk izleminde ebeveynlerin rolü anksiyete düzeyi ve sosyal destek durumunun sağlık okuryazarlığı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
The role of parents in follow-up of the unique child evaluation of the relationship of anxiety level and social support status with health literacy
Yazar: EMİNE ERUN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK ; DR. MAHMUT CANER US
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anksiyete = Anxiety ; Hasta takibi = Follow up studies ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sosyal destek = Social support ; Çocuklar = Children

Özet:
Sağlam çocuk izlemleri, koruyucu sağlık hizmetlerinin temelini oluşturmaktadır. Bu hizmet birinci basamakta görev yapan aile hekimleri, sosyal pediatristler ve bu çocukların aileleri tarafından yürütülmektedir. Çalışmamızın amacı ebeveynlerin sağlam çocuk izlemi konusundaki sorumluluklarına dikkat çekmek, farkındalığı arttırmayı sağlamak ve aynı zamanda sağlık okuryazarlığı üzerine, ebeveyn anksiyetesinin ve algılanan sosyal desteğin etkisini tespit etmektir. Araştırma gözlemsel ve kesitsel anket çalışması olarak planlandı. İstanbul Gaziosmanpaşa Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfustan çalışmamıza katılmaya gönüllü olan 0-6 yaş aralığında çocuğu olan 169 ebeveyn dahil edildi. Çalışmamızda ayrıca ebeveynlerin YAB-7 ölçeği ile anksiyetesi, MSPSS ölçeği ile algılanan sosyal destek düzeyleri, TSOY-32 ölçeği ile sağlık okuryazarlıkları değerlendirilmiştir.  YAB 7 ölçeğinde; 78 (%46,2) ebeveynde hafif, 62 (%36,7) ebeveynde orta, 21(%2,4) ebeveynde yüksek, 8(%4,7) ebeveyn de ciddi düzeyde anksiyete tespit edilmiştir. Ebeveynlerin MSPSS ölçeği toplam ortalaması 59,9±15,2 olarak bulunmuştur. MSPSS ölçeğinin aile alt grubu ortalaması 18,6±6,0, arkadaş alt grup ortalaması 19,8±5,9 ve özel kişi alt grup ortalaması 21,5±5,4 olarak bulunmuştur. TSOY ölçeği tedavi ve hizmet alt grup ortalaması 48,8±8,3 olup diğer alt grup ortalamaları sırasıyla, bilgiye ulaşma 12,1±2,7; bilgiyi anlama 12,7±2,4; bilgiyi değerlendirme 10,6±2,8 ve bilgiyi kullanma 13,4±2,3 olduğu gösterilmiştir. TSOY hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi alt grup ortalaması 45,4±9,3 olup diğer alt grup ortalamaları sırasıyla; bilgiye ulaşma 11,5±2,8, bilgiyi anlama 12,1±2,5, bilgiyi değerlendirme 10,6±3,0 ve bilgiyi kullanma için 11,2±2,6 olarak saptanmıştır. TSOY toplam puanı 94,1±16,6 olup, TSOY ölçeği indeks puan ortalaması 32,4±8,6 olarak bulunmuştur. Sağlık okuryazarlık puanlarına göre grubumuz değerlendirildiğinde 30 (%17,8) kişinin yetersiz sağlık okuryazarlık, 59 (%34,9) kişinin sorunlu-sınırlı, 61 (%36,1) kişinin yeterli, 19 (%11,2) kişinin mükemmel sağlık okuryazarlık puanlarına sahip olduğu gösterildi. TSOY ölçeği ortalamalarına göre çalışmaya dahil edilen gurubumuz yeterli düzey sağlık okuryazarlığı sahip olduğu tespit edildi. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlık düzeyi beklenenden yüksek tespit edildi. Sağlık okuryazarlık düzeyi eğitim arttıkça, gelir düzeyi iyileştikçe, sosyal destek arttıkça anlamlı derecede arttığı tespit edildi. Bununla birlikte ebeveynlerin sağlam çocuk izlemlerinde obezite, tansiyon ölçümü, pasif sigara içiciliği izlemleri ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve otizm taramalarını daha az önemli gördüğü ve izlemleri yaptırmada eksik olduğu tespit edildi. Çalışmamızda sağlam çocuk izlemi konusunda ebeveynlerde farkındalık oluşturulmuş ve sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı sağlanmıştır. Anahtar kelineler: Sağlam çocuk izlemi, Sağlık okuryazarlığı, Anksiyete, Sosyal Destek, Çocuk

Abstract:
Healthy child follow-ups form the basis of preventive health services. This service is carried out by family physicians, social pediatricians and families of these children working in primary care. The aim of our study is to draw attention to the responsibilities of parents in the follow-up of healthy children, to increase awareness and at the same time to determine the effect of parental anxiety and perceived social support on health literacy. The research was planned as an observational and cross-sectional survey study. Among the population registered in Istanbul Gaziosmanpaşa Education Family Health Center, 169 parents with children aged 0-6 who volunteered to participate in our study were included. In our study, parents' anxiety with the GAD-7 scale, perceived social support levels with the MSPSS scale, and health literacy with the TSOY-32 scale were also evaluated. GAD 7 scale; Mild anxiety was found in 78 (46.2%) parents, moderate in 62 (36.7%) parents, high in 21 (2.4%) parents, and severe anxiety in 8 (4.7%) parents. The total mean of the parents' MSPSS scale was found to be 59.9±15.2. The mean of the family subgroup of the MSPSS scale was 18.6±6.0, the mean of the friend subgroup was 19.8±5.9, and the mean of the private person subgroup was 21.5±5.4. The mean of treatment and service subgroup of the TSOY scale was 48.8±8.3, while the mean of other subgroups was 12.1±2.7; understanding information 12.7±2.4; evaluation of information was 10.6±2.8 and using information was 13.4±2.3. The mean of the subgroup of TSOY disease prevention/health promotion was 45.4±9.3, while the mean of the other subgroups were; accessing information was 11.5±2.8, understanding information was 12.1±2.5, evaluating information was 10.6±3.0, and using information was 11.2±2.6. The total TSOY score was 94.1±16.6, and the mean TSOY scale index score was 32.4±8.6. When our group is evaluated according to health literacy scores, 30 (17.8%) people have insufficient health literacy, 59 (34.9%) people have problematic-limited, 61 (36.1%) people have adequate health, and 19 (11.2%) people have excellent health. demonstrated to have literacy scores. It was determined that our group included in the study according to the TSOY scale averages had an adequate level of health literacy. The health literacy level of the parents was higher than expected. It was determined that the level of health literacy increased significantly as education increased, income level improved and social support increased. However, it was determined that parents considered obesity, blood pressure measurement, passive smoking follow-ups, attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and autism screenings less important in healthy child follow-ups and they were deficient in having follow-ups. In our study, awareness was created in parents about the follow-up of healthy children and contributed to the growth of healthy generations. Key words: Healthy child follow-up, Health literacy, Anxiety, Social Support, Child