Sosyal teoride iktidar tartışmaları; Marx, Nietzsche, Weber, Foucault
Debates on power in social theory; Marx, Nietzsche, Weber, Foucault
Yazar: FULYA OZKAYA KARAİSMAİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜSAMETTİN ARSLAN
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
iktidar toplumsal yaşamın gereği olarak toplumların ve bireylerin birlikte hareketedebilme aracıdır. Toplumsal yaşamın gereği olan bölüşüm iktidarın bölüşümüdür; tâbi olanve iktidar olan arasında rol paylaşımıdır. ktidar her ilişkide ortaya çıkan katmanlı, çift yönlü,hiyerarşik bir yapıdır. ktidar ilişkilerinin içine doğan birey iktidarı, iktidarın gücüne maruzkaldığında, kendisi ile çatıştığında fark eder. ktidarın her ilişkide var olması, iktidarkavramının inter disipliner bir perspektifte ele alınması gereğini doğurur. Sosyal Bilimlerinöncü düşünürlerinden Marx, Nietzsche, Weber ve Foucault'nun çalışmalarında iktidarkavramı merkezi öneme sahiptir. Ancak bu düşünürlerin her birinin algıladıkları iktidar kendiyaşadıkları dönemde maruz kaldıkları iktidardır. Dolayısı ile onların iktidar tartışmalarınınbirbirleri ile kıyaslamak söz konusu değildir ancak yaşadıkları dönemlerin temel özelliklerinebakarak onların iktidar anlayışlarının bir arada incelenmesi iktidar olgusunun gücü, araçları,biçimi ve değişimine dair bize çok boyutlu kapılar açar.Marx için iktidar yaşadığı dönemde yükselen kapitalizmdir ve Marksist teori kapitalizmealternatif yaratma çabasının ürünüdür. Nietzsche için iktidar, yaşama tutkusunungöstergesidir, insanı insan yapan temel bir güdüdür. Weber, Nietzsche'nin geniş perspektiftekiiktidar anlayışını tanımlı alan üzerinde işleyen egemenlik ile sınırlandırarak bürokrasi verasyonalizmin iktidarını betimler, açıklamaları ile modern sosyolojinin temellerini kurar.Foucault, Nietzsche'nin geneolojik yaklaşımını özneyi şekillendiren iktidarları çözümlemekiçin kullanır ve modern toplumda bireyin iktidar ağları ile çevrili olduğunu gösterir.Bu düşünürlerin çalışmalarının ulaştığı ortak nokta iktidarın kaçınılmaz bir olgu olduğu,karşılıklı etkileşim ile vücut bulduğu, bu nedenle bireylerin iktidarın amaçlarını ve zaaflarınıher adımda sorgulamaları gerektiğidir.Danışman: Prof. Dr. Hüsamettin Arslan Sayfa sayısı:104

Abstract:
In Social Theory debates on power plays the key role. Sociological power means thechance to carry through one?s will against social resistance. Ontologically, the will topower is not the will of men to attain power over men, but it is the self affirmation of lifein its self-trascending dynamics, overcoming internal and external resistance. This thesisgives place to both ontological and sociological approach. Thus, power takes placewherever and whenever relationship between individual and society, government and itscitizens or relationship of an individual within himself. Such a broadening of the realm ofpower in analysis necessitates interdisciplinary approach.Especially, Marx, Nietzsche, Weber and Foucault are leading thinkers of power. Allthese thinkers belong to different disciplines of Social Sciences. Their ideas can not becomparable. Instead of comparing their ideas with each other, we verify their ideas intheir context, thus we reached the base of debates on power for possible further analysisin future. Marx and Weber thought power sociologically; Nietzsche?s approach to poweris ontological. According to Nietzsche there is a notion of power as a motivation ofspecies to live. Foucault has argued that the transformation in the nature of the exercise ofpower may be regarded as a change from power as a right to take life or let live to a formof power which fosters life, later being described as a power over life, in contrast toformer sovereign power.Consultant: Prof. Dr. Hüsamettin Arslan Total page: 104