Bursa'da siyasi hayat (1961 - 1965)
Political life in Bursa (1961 - 1965)
Yazar: ENES DAL
Danışman: PROF. DR. BÜLENT BAKAR
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Bursa = Bursa ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history

Özet:
27 Mayıs ve 1960'lı yılların etkisiyle değişime uğrayan Türk Siyaseti üzerine birden
fazla çalışma yapılmıştır. Ülke siyasetini total bir şekilde analiz eden akademik çalışmaların
tamamlanmasıyla beraber mahalli araştırmalar devam etmektedir. Bu durumdan mütevellit bu
çalışmada Bursa ilinin 1961 ile 1965 arasında yaşadığı siyasi olaylar ve seçimler
incelenmiştir.
1961'in kış aylarında yeni partilerin kurulmasıyla beraber ülke genelinde teşkilatlanma
çalışmaları hız kazanmıştır. Bursa'da teşkilatlanma faaliyetlerinin yoğun olduğu illerin
başında gelmiştir. 27 Mayıs sonrası Türkiye'de olduğu gibi Bursa'da CHP ile CKMP
teşkilatları yer alırken 21 Mart tarihinde Yeni Türkiye Partisi, 2 Nisanda ise Adalet Partisi
kurulmuştur. Yeni kurulan bu partiler Demokrat Parti etkisinin yoğun olduğu Bursa CHP ve
CKMP ile birlikte bu oylara sahip olmak adına kıyasıya bir yarışın içine gireceklerdir.
Eski DP'lilerin il teşkilatlanmasında yer alması, ideoloji olarak benzerlikler
barındırması sebebiyle AP diğer partilere nazaran kuruluşundan itibaren Bursa kamuoyuyla
güçlü bir bağ kurmuştur. Böylelikle AP'nin Bursa şehrinde DP mirasına sahip çıkacağı ilk
zamanlardan itibaren kendisini gösterecektir.
27 Mayısın etkileri Bursa'da kendisini hemen her bakımdan göstermiştir. Özellikle
1961 yılında 27 Mayıs aleyhine yaşanan olaylar ve akabinde yaşanan tutuklamalar halkın 27
Mayısı tasvip etmediğinin ilk işaretleridir. Bu hususta CHP, merkez ile taşrada 27 Mayıs
lehine mitingler düzenlenmiş, yapılacak anayasa referandumu öncesi halkın desteğini
aramıştır. Ancak kamuoyu gerek 27 Mayısı gerekse akabinde yaşanan Yassıada
yargılamalarının müsebbibi olarak CHP'yi görmüştür.
9 Temmuz 1961 Anayasa referandumunda Bursa'nın % 52,9 hayır oyu kullanması yeni
dönemi kabul etmediğini ilan ederken, 1961 genel seçimlerinde AP'nin şehirde birinci parti
çıkması DP etkisinin devam ettiğini göstermektedir. Seçimle birlikte küçük partilerin şehirde
etkisi kaybolurken CHP ile AP rekabeti öne çıkmıştır. 1963 yerel seçimlerine de yansıyan bu
çekişmenin galibi AP olmuştur. Böylelikle AP, Demokrat mirasına sahip çıktığını Bursa'da
göstermiştir.1965 genel seçimleri öncesi yaşanan olaylar ve etkileri partilerin Bursa'da yaptığı
faaliyetler Türk siyasetinin en kesif dönemine tanıklık eden Bursa'yı inceleme hususundaki
en önemli gerekçeleri oluşturmaktadır.

Abstract:
More than one study has been carried out on Turkish Politics, which has undergone
changes under the influence of May 27 and the 1960s. With the completion of academic
studies that analyze the Country's Politics in a total way, local studies continue. Based on this
situation, in this study, the political events and elections in Bursa between 1961 and 1965
were examined.
With the establishment of new parties in the winter months of 1961, organizational
efforts throughout the country gained momentum. Bursa is one of the provinces where
organizational activities are intense. After 27 May, CHP and CKMP organizations were
located in Bursa, as in Turkey, while the New Turkey Party was founded on 21 March and the
Justice Party on 2 April. These new established parties, together with Bursa CHP and CKMP,
where the Democratic Party influence is intense, will enter into a fierce race to have these
votes. Due to the fact that former DP members are involved in the provincial organization and
have similarities in terms of ideology, the AP has established a strong bond with the public in
Bursa since its establishment compared to other parties. This, it will show itself from the very
first times that the EP will claim the legacy of the DP in the city of Bursa.
The effects of May 27 showed itself in Bursa in almost every respect. Especially the
events against May 27 in 1961 and the subsequent arrests are the first signs that the public did
not approve of May 27. In this regard, the CHP held rallies in favor of May 27 in the center
and in the countryside, and sought the support of the people before the constitutional
referendum to be held. However, the public saw the CHP as the perpetrator of the Yassıada
trials that took place both on May 27 and after it. While Bursa's 52,9% no vote in the 9 July
1961 Constitutional referendum declared that it did not accept the new era, the AP's being the
first party in the city in the 1961 general elections shows that the DP influence continues.
While the influence of small parties in the city disappeared with the election, the rivalry
between CHP and EP came to the fore. The winner of this conflict, which was also reflected
in the 1963 local elections, was the AP. Thus, the EP showed in Bursa that it embraced its
Democrat legacy.
The events and their effects before the 1965 general elections, the activities of the
parties in Bursa, constitute the most important reasons for examining Bursa, which witnessed
the most intense period of Turkish politics.