Türk romanında romantik bir tema olarak Arzu
Desire as a romantic theme in Turkish novel
Yazar: DENİZ DEPE
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞAHİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arzu = Desire ; Edebi akımlar = Literary trends ; Tema = Theme ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Edebî akım olarak romantizm, birbirine zıt birçok anlama gelmesi ve sınırlarının belli olmaması sebebiyle hâlâ güncelliğini koruyan bir tartışma konusudur. Bir romanın romantik olup olmadığına karar vermenin zorluğu da aynı sebepten kaynaklanmaktadır. Romantik temaların her birinin başlı başına birer çalışma konusu olması, bu çalışmanın "arzu" teması etrafında sınırlandırılma sebebidir. Doğa, özlem, tarih, gizem, lirizm, milliyetçilik gibi çeşitli temalar içinden arzunun seçilmesi, romantizmin temelinde kendini keşfetme çabasının olmasından kaynaklanmıştır. Çünkü romantik, kendini keşfetme yolculuğunda doğanın yeniden farkına varmış, geçmişinin kıymetini anlamış, geleceği kurmak için eskiyi yıkma gücünü kendinde bulmuş ve tüm bunları duygularını ön plana çıkararak ifade etmeye çalışmıştır. Böylece hem görüneni hem de görünenin arkasındakini bilmek amacıyla çıkılan kendini keşfetme yolculuğu, kendini ve dünyayı değiştirme arzusuna dönüşmüştür.  
	Bu çalışmada, "arzu" temasının romantizm içindeki yerini belirleyebilmek için öncelikle akımın tanımı ve bu tanımın sınırlarından bahsedilmiş; daha sonra tarihsel gelişimi, üç büyük romantizm bağlamında -İngiltere, Almanya ve Fransa- ele alınmıştır. Romantizmin özelliklerinden genel çerçevede bahsedilerek, "arzu" kavramı, felsefi arka planıyla verilmiş ve "Romantik Bir Tema Olarak Arzu" başlığıyla üç temel arzu belirlenerek, Türk romanından örneklerle desteklenmiştir. Çalışmanın amacını, Türk romanının romantizm akımıyla "arzu" üzerinden ilişkisinin kurulması ve Felatun Bey ile Rakım Efendi'den Saatleri Ayarlama Enstitüsü'ne kadar olan sürecin bu ilişki bağlamında değerlendirilmesi oluşturmaktadır.

Abstract:
Romanticism as a literary movement is still a matter of debate because it has many opposite meanings and its extend is uncertain. The difficulty of deciding whether a novel is romantic or not is also ensue from the same reason.The fact that each of the romantic themes is a subject of study in itself is the reason why this study is limited around the theme of "desire". The choice of desire amongst various themes such as nature, longing, history, mystery, lyricism and nationalism stems from the existing effort of self-discovery on the basis of romanticism. Because the romantic, in his journey of self-discovery, re-realized nature, understood the value of his past, found the power to destroy the past in order to establish the future and tried to express all of these by highlighting his emotions. Thus, the journey of self-discovery in order to know both apparent and what is behind it is transformed into a desire to change himself and the world.
	In this study, in order to determine the place of "desire" theme in romanticism, firstly the definition of the movement and the limits of this definition are mentioned; then its historical development is discussed in the context of the three great romanticisms - England, Germany and France. By mentioning the features of romanticism in general, the concept of "desire" is given with its philosophical background and three basic desires are identified with the title "Desire as a Romantic Theme", and supported with examples from Turkish novels. The aim of the study is to establish the relationship between Turkish novel and Romanticism through "desire" and to evaluate the process from Felatun Bey ve Rakım Efendi to the Saatleri Ayarlama Enstitüsü in this context.