Kaygı, ruminasyon, kendini eleştirme ve kendindeliğin uyku kalitesi üzerindeki etkisi
The effect of anxiety, rumination, self-criticism and mindfulness on sleep quality
Yazar: SELİN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kaygı = Anxiety ; Kendindelik = Mindfulness ; Ruminasyon = Rumination ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ölçekler = Scales ; Öz eleştiri = Self-criticism

Özet:
İnsan yaşamı birçok farklı türden ihtiyacın karşılanmasına bağlıdır. Hayati öneme sahip bu ihtiyaçlarından biri de uykudur. Kaliteli bir uyku insan sağlığını olumlu olarak etkilerken düşük kaliteli uyku ise birçok fizyolojik ve psikolojik problemin gelişmesine sebep olmaktadır. Bu çalışma en temelde uyku kalitesini daha iyi anlamayı, endişe, ruminasyon, kendini eleştirme ve kendindelik kavramlarının uyku kalitesi üzerindeki etkisini incelemeyi ve uyku kalitesini artırmaya yönelik müdahale programlarının geliştirilmesini kolaylaştıracak bilimsel verilerin oraya konulmasına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Çalışmamız 18-25 yaş aralığındaki 303 üniversite öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 226'sı (%75) kadın, 77'si (%25) erkek ve yaş ortalamaları 22,17'dir. Katılımcılardan Bilgilendirilmiş Onam Formu, Sosyodemografik Bilgi Formu, Penn Eyalet Endişe Formu, Ruminatif Düşünme Biçimi Ölçeği, Öz Eleştiri Ölçeği, Freiburg Kendindelik Envanteri ve Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi'nden oluşan çevrimiçi form tamamlamaları istenmiştir. Değişkenler arası ilişkileri araştırma amacıyla Pearson korelasyon analizi uygulanmış ve bütün değişkenler arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Aralarında anlamlı ilişki olduğu tespit edilen değişkenler Adımsal Regresyon Analizi ile ileri incelemeye alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda endişe, ruminasyon ve kendini eleştirme kavramlarının uyku kalitesini yordadığı tespit edilmiştir. Sonrasında değişkenlerin aracı etkileri araştırılmak istenmiştir. Aracı değişken analizi ise Jamovi programı ile gerçekleştirilmiştir. Değişkenler aracı değişken analizine tabi tutulduğunda ruminasyon ve kendini eleştirmenin uyku kalitesi üzerindeki etkisinde endişe sürecinin aracı değişken etkisine sahip olduğu saptanmıştır. Bu bulgular endişe başta olmak üzere, ruminasyon ve kendini eleştirme gibi tekrarlayıcı düşünme biçimlerinin uyku kalitesi üzerindeki anlamlı etkisine dair kanıt özelliği göstermektedir. 

Anahtar Sözcükler: endişe, kendindelik, kendini eleştirme, ruminasyon, uyku kalitesi

Abstract:
Human life depends on meeting different kinds of needs. One of these vital needs is sleep. While a quality sleep affects human health positively, low quality sleep causes the development of many physiological and psychological problems. This study basically aims to understand sleep quality, examine the effects of worry, rumination, self-criticism and mindfulness on sleep quality better, and help put scientific data that will facilitate the development of intervention programs to improve sleep quality. Our study carried out with 303 university students whose ages between the 18-25. Of the participants, 226 (75%) were female, 77 (25%) were male and their mean age was 22.17. Participants completed an online form that included Informed Consent Form, Sociodemographic Information Form, Penn State Worry Questionnarie, Ruminative Thought Style Scale, Self-Criticism Scale, Freiburg Mindfulness Inventory, and Pittsburg Sleep Quality Index. Pearson correlation analysis was performed to examine relationships between concepts and it was determined that all variables had a significant relationship with each other. Variables were taken into further examination by Stepwise Regression Analysis. Results of regression analyzes show that worry, rumination and self-criticism predicted sleep quality. Afterwards, to investigate the mediating effects, mediator analysis was carried out with the Jamovi program. When variables were subjected to mediator variable analysis, it was found that worry process had a mediating effect on the effects of rumination and self-criticism on sleep quality. These findings show evidence of the significant effect of repetitive thinking styles such as rumination and self-criticism, especially worry, on sleep quality.

Key Words: mindfulness, rumination, self-criticism, sleep quality, worry