Bernhardus Varenius (1622-1650) neden coğrafyacı oldu?
Why Bernhardus Varenius (1622-1650) was be geographer?
Yazar: KİBAR ŞUR
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN KARAKAŞ ÖZÜR
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography

Özet:
Coğrafya, hayatın içinde olan sürekli gelişen dinamik bir yapıya sahiptir. Coğrafyanın bu gelişimine katkıda bulunan pek çok unsur vardır, bunlardan biri de coğrafyanın tarihidir. Araştırmada, coğrafya tarihinin sürekliliği ve ilerlemesinde katkıda bulunan bilim insanlarından biri olan Bernhard Varenius'un coğrafyacı olma yolundaki süreçleri incelenmiştir. Buna göre bilimsel faaliyetlerin gelişiminde dönemin ruhunun, çevresel olayların, kişilerin ya da ortamların etkili olup olmadığı konusunda bir tartışma yapılmıştır. Bu nedenle veri elde etme yöntemleri de çeşitlendirilmiştir. Literatür taraması, doküman incelemesi, biyografi ve tarihsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Varenius'un üniversite eğitimi sırasında aldığı dersler ve hocalarından edindiği bilgilerin coğrafya konusundaki düşüncelerini şekillendirdiği, akademik çevreler ve dönemin diğer bilim insanlarıyla olan fikir alışverişlerinin Varenius'un bilimsel yolculuğunda önemli bir rol oynadığı görülmüştür. Dönemin Avrupası'nın keşifler nedeniyle yaşadığı değişimin de rolü büyük olmuştur. Keşiflerle kısa süre içinde Dünya'nın bilinmeyen bölümleri ortaya çıkmıştır. Eski dünya karaları içinde bilinen ve tanımlanan yerler dışında oldukça büyük bir kara ve deniz yüzeyinin tanımlanmasına ihtiyaç olmuştur. Bu gelişmelerin esasen coğrafyaya olan ilginin artmasında önemli rol oynadığı genel olarak zaten bilinmektedir. Varenius'un ifadelerinden de anlaşıldığı kadarıyla, coğrafya devletler için önemli bir bilgi alanıdır. Hem halkın ilgisini çekebilecek konuları hem de dönemin bilimcilerinin gözde alanı matematikle ilgili teknik bir kısmı vardır. Bu özellikleri onu saygıdeğer bir alan yapmaya fazlasıyla yeterli olmuştur. Varenius gibi parlak bir öğrencinin bu alanda eksiklik görüp çalışma yapmasının altında da bu temel durumlar yatmaktadır. Coğrafi bilgileri derleyen ve sınıflandıran Varenius, genel ve özel coğrafya alanlarına ayırarak, bugüne kadar gelen bir metodu kayıt altına almıştır. Bulgular, Varenius'un, aldığı eğitim, yaşadığı yer, ilişkide bulunduğu kişiler ve dönemin özellikleri ile coğrafyaya ilgisinin yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Böylelikle bilim tarihi incelemelerinde ortamdaki tüm unsurların bir arada ele alınarak değerlendirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bundan sonraki çalışmalarda da Alexander von Humboldt ve Carl Ritter gibi coğrafyacıların da benzer şekilde incelenmesi önemlidir.

Abstract:
Geography has a dynamic structure that is constantly developing in life. There are many elements that contribute to this development of geography; one of them is the history of geography. In this study, the processes of Bernhard Varenius, one of the scientists who contributed to the continuity and progress of the history of geography, on his way to becoming a geographer were analyzed. Accordingly, a discussion was made on whether the spirit of the period, environmental events, people or environments were effective in the development of scientific activities. Therefore, the methods of obtaining data were also diversified. Literature review, document analysis, biography and historical analysis were used. It was observed that the courses Varenius took during his university education and the knowledge he gained from his professors shaped his thoughts on geography, and that the exchange of ideas with academic circles and other scientists of the period played an important role in Varenius' scientific journey. The changes in the Europe of the period due to the discoveries also played a major role. With the discoveries, unknown parts of the Earth were revealed in a short period of time. In addition to the known and defined parts of the old world, there was a need to define a large land and sea surface. It is already generally known that these developments played an important role in increasing interest in geography. As Varenius' statements suggest, geography is an important field of knowledge for states. It has both topics that can be of interest to the public and a technical part related to mathematics, the favorite field of scientists of the time. These features were more than enough to make it a respected field. These basic conditions underlie the fact that a brilliant student like Varenius saw a deficiency in this field and started to study it. Varenius compiled and classified geographical information, divided it into general and special geographical areas, and recorded a method that has survived to this day. The findings show that Varenius' interest in geography was closely related to his education, the place where he lived, the people he interacted with and the characteristics of the period. Thus, it has become evident that all elements in the environment should be considered and evaluated together in the study of the history of science. In future studies, it is important to examine geographers such as Alexander von Humboldt and Carl Ritter in a similar way.