Lise düzeyinde çözeltiler konusunun öğretiminde akran öğretimi yönteminin etkililiğinin incelenmesi
The survey on the effectiveness of peer instruction method in teaching solutions at high school level
Yazar: TAMER YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NURTAÇ CANPOLAT
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran eğitimi = Peer education ; Akran öğretimi = Peer tutoring ; Etkililik = Effectiveness ; Kimya = Chemistry ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Liseler = High schools ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada; lise düzeyinde çözeltiler konusunun öğretiminde akran öğretimi yönteminin öğrencilerin kavramsal anlayışlarına etkisinin incelenmesi ve geleneksel öğretim yaklaşımıyla karşılaştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca, akran öğretimi yönteminin öğrencilerin kimya dersine karşı tutumlarına ve tartışma istekliliklerine etkisi de incelenmiştir
Çalışmada karma yöntem araştırma deseni (mixed-method design) kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2016-2017 eğitim yılında Artvin İskebe Anadolu Lisesinin iki farklı şubesinde öğrenim gören toplam 59 11. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle seçilmiş ve şubelerden biri rastgele deney grubu diğeri ise kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Çözeltiler konusunun işlenişinde deney grubunda akran öğretimi yöntemi, kontrol grubunda ise hâlihazırda devam eden geleneksel yaklaşım kullanılmıştır. Çalışmanın uygulama aşaması haftada dört saat olmak üzere toplam 5 hafta sürede gerçekleştirilmiştir.
Çalışmanın verileri, Çözeltiler Kavram Testi (ÇKT), Kimya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (KDYTÖ), Tartışmacı Anketi (TA), kavram soruları,  yazılı görüş formu, yarı yapılandırılmış mülakatlar ve gözlem yoluyla toplanmıştır. ÇKT, KDYTÖ ve TA ile elde edilen verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Yazılı görüş formu, yarı yapılandırılmış mülakat ve gözlem verileri betimsel olarak analiz edilmiştir. 
Deney grubundaki öğrencilerin ÇKT son test puan ortalaması kontrol grubundaki öğrencilerin puan ortalamasından daha yüksek olarak bulunmuştur. Bağımsız gruplar t testi analiz sonuçları bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuca göre çözeltiler konusu ile ilgili kavramların anlaşılması açısından akran öğretimi yönteminin geleneksel öğretim yönteminden daha etkili olduğu söylenebilir. Mülakat yoluyla elde edilen nitel bulgular da bu sonucu desteklemektedir. Tutum açısından deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Her ne kadar gruplar arasında tutum açısından istatistiksel olarak fark oluşmasa da deney grubu öğrencilerinin yazılı görüşlerinden akran öğretimi yönteminin öğrencilerin derse aktif katılmını sağladığı ve daha kalıcı bir öğrenmeye yol açtığı anlaşılmaktadır. Ayrıca sınıfta yapılan gözlemlere dayalı olarak uygulama başladıktan sonra ilerleyen haftalarda öğrencilerin yönteme uyum sağladığı ve derslerin bu şekilde işlenmesinden zevk aldıkları söylenebilir. Akran öğretimi yönteminin öğrencilerin tartışma istekliliklerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadığı bulunmuştur. Ancak deney grubundaki öğrencilerin yazılı görüşleri ve sınıf içi gözlemlerden tartışma becerilerinin geliştiği sonucu çıkarılabilr.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effectiveness of peer instruction method on students' conceptual understanding in teaching solutions at high school level and to compare peer instruction with the traditional approach. Furthermore, the effects of peer teaching method on students' attitudes towards chemistry and their willingness to discuss have also been studied. 
Mixed method design has been used in this study. The sample of the study consists of fifty-nine eleventh graders from two different classes attending Artvin İskebe Anatolian High-school during 2016-2017 academic year. In the study, convenience sampling has been used and one of the classes has been randomly assigned as the experimental group and the other one as the control group. Peer instruction approach has been used in the experimental group and  traditional approach has been used in the control group. The treatment lasted for five weeks and there were four lessons each week. 
The data for the study have been collected using Solutions Concept Test, Attitudes Towards Chemistry Scale, Discussion Survey, concept questions, written opinion form, semi-structured interviews and observations. Independent t-tests have been used to analyze the data obtained from Solutions Concept Test, Attitudes Towards Chemistry Course Scale and Discussion Survey. Data obtained from written opinion forms, semi-structured interviews and observations have been analyzed descriptively. 
The findings of the study suggest that the experimental group's mean of the post-test results for the Solutions Concept Test were higher than that of the control group. The analysis of the independent t-tests reveals that the difference is statistically significant. According to this result, it can be argued that in terms of understanding concepts related to the subject of solutions, peer instruction method is more effective than the traditional approach and this has also been supported by the qualitative findings obtained from the interviews. Despite the fact that there was no statistically significant difference between the experimental and control groups in terms of students' attitudes towards chemistry, it can be understood from the written opinions of the experimental group that peer instruction approach increase students' active involvement in the lessons and supports retention. Based on in-class observations, it can also be asserted that in the subsequent weeks after the start of the treatment, the students adapted to the method and enjoyed lessons being taught this way. No statistically significant difference was found in terms of willingness to discuss. However, based on the written opinions of the students and in-class observations, it can be argued that students' in-class discussion skills improved.