Kocaeli merkezinde bulunan çocuk oyun alanlarından alınan hava örneklerinde uçucu organik bileşiklerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi
Measurement and risk assessment of volatile organic compounds in the ambient air of playgrounds in kocaeli
Yazar: AYÇA NACİYE TOKSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. ERTAN DURMUŞOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Uçucu organik bileşikler = Volatile organic compound

Özet:
Yaz ve sonbahar dönemlerinde 30 çocuk oyun alanında hava örnekleri alınmıştır. Oyun alanları bulundukları konumlara göre yol kenarı, kentsel ve kırsal olmak üzere üç grupta toplanmıştır. Örnekleme işlemi için aktif örnekleme metodu kullanılmış ve toplam 49 UOB türü üzerinden çalışma yürütülmüştür. Sonuçlar göstermektedir ki, toplam UOB konsantrasyonları yol kenarında yer alan çocuk parklarında, kentsel ve kırsal parklardaki değerlerden yüksektir. UOB türü sayısı kırsal parklarda, yol kenarı ve kentsel parklardakinden daha azdır. Ayrıca birkaç istisna hariç, hidrokarbon düzeyleri yazın sonbahara göre daha düşüktür. Aromatik UOB'ler tüm parklarda yüksek katkılarıyla (% 62-91) önemli bir rol oynamaktadırlar. BTEKS başlıca bileşenler olup, toplam UOB emisyonlarının önemli bir miktarını (%39-64) oluşturmaktadırlar. BTEKS oranları, Kocaeli'nde ölçüm yapılan yaz ve sonbahar periyotlarında çocuk parklarındaki UOB'nin başlıca kaynağının taşıtlar olduğunu göstermektedir. Kocaeli'nde her bir parkın kendine has karakteristik özelliği olduğu görülmektedir. Ancak genel bir değerlendirme yapıldığında 7-14 yaş grubu çocukların karşı karşıya olduğu risk, 0-6 yaş grubuna göre daha fazladır. Sonbaharda risk oranı yaza göre daha yüksektir. En riskli park grubunu, yol kenarında yer alan parklar oluşturmaktadır. Bunu sırasıyla kentsel parklar ve kırsal parklar takip etmektedir.Anahtar Kelimeler: Aktif Örnekleme, BTEKS, Çocuk Oyun Alanları, Sağlık Riski Değerlendirmesi, Uçucu Organik Bileşikler (UOB).

Abstract:
Ambient air samples were collected at 30 local children playgrounds in summer and autumn seasons. The playgrounds were grouped into three categories as roadside, urban and suburban based on their locations. An active sampling method was used for collecting samples, and a total of 49 VOC species were successfully identified and quantified. Total VOC levels were higher at the roadside children playgrounds than at the urban or suburban playgrounds. The number of the detectable VOCs at the suburban playgrounds was much less than that at the roadside or urban playgrounds. Moreover, although there were few exceptions, the hydrocarbon levels were lower in summer than in autumn. Aromatic VOCs played a major role with high percent contribution (62 to 91%) at all playgrounds. In addition, BTEXs were the major constituents and counted for considerable amount of the total VOC emissions (39 to 64%). The BTEX ratios implied that vehicles were the major source of VOCs at the playgrounds in Kocaeli in summer and autumn seasons. Each of the parks had unique characteristic. However, risk levels of children in the age group 7-14 were higher than the age group 0-6. Risk levels were higher in autumn than in summer. The most risky playgrounds were the roadside playgrounds. Urban and suburban playgrounds were followed the road side playgrounds, respectively.Keywords: Active Ambient Air Sampling, BTEX, Children Playgrounds, Health Risk Assessment, Volatile Organic Compounds (VOCs).