Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi düzeninde basın özgürlüğü ve gazetecilerin haber kaynaklarını açıklamama güvencesi
Freedom of the press and the guarantee of journalists not to disclose their sources of information in the European Convention on Human Rights
Yazar: KEMAL BAŞOL
Danışman: DOÇ. DR. SAADET YÜKSEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Basın özgürlüğü = Press freedom ; Gazeteciler = Journalists ; Gizlilik = Privacy ; Gizliliğin ihlali = Breach of confidentiality ; Haber kaynakları = News sources ; Kamu Hukuku = Public Law ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection

Özet:
Bu çalışmada, Avrupa Konseyi organlarının yayınladığı çeşitli belgeler ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin yorumlanmasında belirleyici olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları açıklanmıştır. Bu bağlamda, Sözleşme'ye taraf devletlerden biri olan Türkiye'deki uygulamaya ve görüşlere özellikle yer verilmeye çalışılmıştır. Konunun bu şekilde sınırlandırılmasının sebebi, gazetecilerin haber kaynaklarının korunmasına yönelik Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi düzeninde önemli bir uygulama pratiğinin oluşmasıdır. Dolayısıyla bu konuda yapılacak ayrıntılı bir çalışma, uygulama bakımından yol gösterici olabilecektir.
Basın özgürlüğü Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi altında korunmakta ve basın, bilgi ve görüşleri halka iletme görevini ifa etmektedir. Bu noktada gazetecilerin haber kaynakları, kamu yararını ilgilendiren konularda basının halka haber vermesine kimliklerinin gizli kalması koşuluyla yardım etmektedir. 
Gazeteciler tanıklık, belgenin teslim edilmesi emri, arama, elkoyma, iletişimin denetlenmesi gibi yollarla haber kaynaklarını açıklamaya zorlanabilmektedir. Gazetecilerin haber kaynaklarını açıklamama güvencesine yapılacak bir müdahale, istisnai durumlarda üstün gelen bir kamu yararının gerekliliği karşısında haklı kılınabilmekte ve Sözleşme'nin 10. maddesine uygun olabilmektedir. Diğer yandan potansiyel haber kaynakları bakımından doğacak caydırıcı etki nedeniyle gazetecilere uygulanan işlemlerin her aşamasında gazetecilerin haber kaynaklarının gizliliğine saygı gösterildiğinin ve usuli güvencelerin sağlandığının Sözleşme'ye taraf devletler tarafından açıkça ortaya konması gerekmektedir.

Abstract:
In this study, several documents issued by the Council of Europe bodies and the European Court of Human Rights' decisions, which are decisive in the interpretation of the European Convention on Human Rights, have been addressed. In this context especially tried to be included in the opinions and practices in Turkey as one of the State Party to the Convention. The reason for the limitation of this issue is that an important practice in the European Convention on Human Rights, which is aimed at protection of journalists' sources of information, is formed. Therefore, a detailed study on this subject may guide the practice.
Freedom of the press is protected under Article 10 of the European Convention on Human Rights and the press carries out the duty of imparting information and ideas to the public. At this point the journalists' sources assist the press in informing the the public on matters of public interest, on condition that their identities remain confidential.
Journalists may be compelled to disclose their sources by means of testimony, an order to surrender a document, search, seizure, interception of communication. In exceptional circumstances an interference in the guarantee of journalists not to disclose their sources of information can be justified by an overriding requirement in public interest and can be compatible with Article 10 of the Convention. On the other hand, due to the chilling effect on the potential sources of information the State Parties to the Convention should clarify that they respected the confidentiality of the sources of journalists and provided the procedural safeguards at every stage of the procedures applied to the journalists.