Hz. Peygamberin gönderdiği elçiler ve fıkhî sonuçları
The ambassadors of Prophet Mohammad's (Pbuh) and its results from prespective of Islam jurisprudnce (Islamic law)
Yazar: SAFİULLAH MUNTAZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ÖZCAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Elçiler = Ambassadors ; Elçilik = Ambassadorship ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Hz. Muhammed Dönemi = Hz. Muhammed Dönemi ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Devletler arası ilişkiler ve Arap kabileleri arasında elçi gönderme, İslam'dan önce bir örf ve gelenek halinde mevcuttu. İslam bu örfü ıslah ederek onaylamıştır. İslam'ı komşu devletlere ve Arap yarımadasındaki emirliklere tebliğ etmek için Hudeybiye anlaşması iyi bir fırsat olmuştur. Peygamber (s.a) Hudeybiye'den döndüğünde komşu devlet başkanlarını ve Arap yarımadasındaki emirleri İslam'a davet etmek için onlara elçiler ve mektuplar göndermiştir.  Bu çalışmadaki amaç, Peygamber'in (s.a) bu hususta diplomatik faaliyetlerini incelemek,  gönderdiği elçilerin kimliğini belirlemek, İslam'a davet edilen devletler ve emirliklerin bu davete verdikleri tepkileri tespit etmek, bu diplomatik faaliyetlerin İslam'ın uzaklara yayılması ve Medine devletinin güçlendirilmesi için ne kadar etkili olduğunu ortaya koymaktır. Bununla birlikte bu diplomatik faaliyetlerden elde edilen fıkhî sonuçlar da bu çalışmanın amacına dahildir. Bu çalışmada sadece Peygamber (s.a) tarafından devletlere ve emirliklere gönderilen elçilerden söz edilmektedir.
Çalışmamızda amaca ulaşmak için kadim ve modern kaynaklara başvurulmuş olup çalışmamızla ilgili önemli temel kaynaklar hadis, siyer, İslam tarihi ve fıkhî eserlerdir. Kaynaklar tarandığında Peygamber (s.a) tarafından Bizans, Mısır, Pers, Habeşistan gibi devletlere ve Arap yarımadasındaki emirlikleri İslam'a davet etmek için sahabeden bilgin, sabırlı ve cesur on beş kişi gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu elçilerden on dördü devletlerin ve emirliklerin yetkililerine ulaşmışlar ve Peygamber'in (s.a) mektuplarını onlara teslim edip mesajını aktarmış; sadece bir tanesi görevini tamamlayamadan yolda şehit edilmiştir. Bazı devlet ve emirliklerin yetkilileri, o zamanki elçi dokunulmazlığı örfüne riayet edip elçilere iyi davranmışlar; diğer bazıları ise bu dokunulmazlık örfüne saygı göstermeyip elçilere kötü davranmışlardır. Bu elçilerin daveti sayesinde bazı devlet başkanları Müslüman olup İslam'ı kabul ettiklerini beyan etmişlerdir. Arap yarımadasındaki emirlerin çoğu ve bu emirlerin bağlıları da Müslüman olmuşlar; İslam'ı kabul etmeyen Yahudi, Hıristiyan ve Mecûsîlere ise cizye tayin edilmiştir. Böylece bu elçilerin davetiyle savaşsız bir şekilde İslam dini yayılmış ve İslam devletinin egemenlik alanı genişleyip güçlenmiştir. Bu çalışmada İslam'da elçinin dokunulmaz olduğu ve elçi öldürmenin savaş ilanı anlamına geldiği tespit edilmiş; ayrıca gayrimüslim devlet ve milletlerin, savaşmadan önce elçi vasıtasıyla İslam'a davet edilmesinin İslam devletinin görevi olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Sending ambassadors to Arab tribes and empires was a pre-Islamic comman practice of Arabs. Later, Islam affirmed and approved its continuation. The Hudaybiya Agreement was an initiative for inter-state in the Arabian Peninsula. Right after this agreement, Prophet Muhammad (PBUH) sent ambassadors along with his letters to the heads of neighboring empires and tribes both in and out side of the Arabian Peninsula and invited them to Islam. The main aim of this research article is to study the diplomatic activities of Prophet Muhammad (PBUH); to identify  the ambassadors sent by him (PBUH); to find out the reactions of empires and their rulers; to account the effectivness of these diplomatic initiatives for spreading Islam in those regions, and strengthening  the state of Madina. In addition, the complete perspective of Islamic jurisprudence on diplomatic relations of Islamic state with other states is also part of the study. It is the limitation of this study which includes only those ambassadors, who were sent by Prophet Muhammad (PBUH).
This study is consisted on classic and the modern books of Hadith, Prophet Muhammad's (PBUH) biographies, Islamic history and Fiqh (Islamic jurisprudence). Researcher found that Prophet Muhammad (PBUH) sent fifteen of his learned and courageous companions as ambassadors to different leaders of Byzantine, Egyptian, Persian, and Ethiopian governments and the emirates of the Arabian Peninsula. Fourteen of those messengers aproached the target authorities and deliverd the letters of Prophet Muhammad (PBUH) and conveyed his message, but one of the fifteen was martyred before completion of his mission. Some of the authorities treated those ambassadors well, but some of them did not respect their traditional immunity and treated those ambassadors in bad way. In result of these diplomatic initiatives, some of the leaders from out side of the  Arabian Peninsula and most of the leaders inside the Arabian Peninsula accepted Islam. The non believers of these states such  as Jews, Christians and Zoroastrians would had to pay taxes. Resultantly, this activity spreaded Islam without war and expanded the boundaries and strengthened the authority of the first Islamic state. This study concludes that Islam takes care the special immunity to ambassadors. Upon violation (killing the ambassador), it declares war against culprits. Further, it put the neccessty of sending ambassador(s) towards the oponents to Islam befor launching an offensive action against the target state.