Kosova'da yaşayan Türklerin somut olmayan kültürel mirası üzerine bir çalışma
A study on about intangible cultural heritage beloging to Turks that live in Kosovo
Yazar: ESIN HYDAVERDI
Danışman: PROF. DR. FATMA AHSEN TURAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kosova = Kosovo ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Türkler = Turks ; UNESCO = United Nation Educational Scientific and Cultural Organization

Özet:
UNESCO'nun 2003 yılında kabul edilen Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi; toplulukların kültürel belleklerinin korunması, desteklenmesi ve genç kuşaklara aktarmasını temel ilke olarak benimsemiş bir olgudur. Diğer taraftan günümüzde kendini hissettiren küreselleşme; geleneklerin, göreneklerin, sözlü ifadelerin ve uygulamaların kısacası somut olmayan kültürel miras ürünlerinin kaybolmasına veya önemini yitirmesine yol açmaktadır. Kosova'da yaşayan Türklerin, Somut Olmayan Kültürel Mirası üzerine yapılan bu çalışmanın amacı doğrultusunda günümüzde hızla değişen, modernleşen yaşam içinde kendine özgü kültürel özelliklerini koruyabilmiş, Kosova Türklerinin yaşamı ana çizgileriyle belirlenmiş, korudukları kültürel miras unsurları Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi açısından değerlendirilip incelenmiştir. Öncelikle çalışmada kullanılan araştırma ve inceleme yöntemleri hakkında bilgi verildikten sonra araştırma alanı ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Devamında Kosova bölgesinde yaşayan Türklere özgü sözlü gelenekler ve anlatımlar, toplumsal uygulamalar, ritüeller ve şölenler, el sanatları ve gelenekleri, doğa ve evrenle ilgili bilgi ve uygulamalara yer verilmiştir. Sonuç olarak; -Kosova Türklerinin geleneksel aile yapısının değişimi göz önünde tutulduğunda- günümüzde ortak kültürel bellek ürünlerinin çoğunu kuşaktan kuşağa aktararak kendine özgü kültürel özelliklerin koruması ve Kosova'daki somut olmayan mirası, yaşar ve kullanılır hâle getirmek için "yeniden canlandırma" işlemini hayata geçirme gerekliliği ortaya çıkmıştır. Kosova'da tespit edilen efsane, hikâye, hikâyeli türkü vb. somut olmayan kültürel unsurları yeniden canlandırmak ve hayatın içine yerleştirmek mümkündür. Bu işlem gelenekseli popüler olma sınırına taşıyacak, ilgi çekici ve yeniden yaşar hâle getirecektir.

Abstract:
Intangible Cultural Heritage Convention of UNESCO, accepted in 2003, is an act with the basic principal of protection of cultural heritage of the communities, its support and transfering to the next generations. On the other hand, current globalization has the influence on the dissapearance or loss of the importance of the customs, traditions, verbal expressions and administrations, briefly stated, of the intangible cultural heritage.  In line with our study on the Intangible Cultural Heritage of the Turkish Community in Kosovo, we strived to specify the outlines of the life of Turkish community in Kosovo and the preservation of their peculiar cultural characteristics in this modern life, as well as, the assessment and analysis of these preserved cultural heritage features in terms of  Intangible Cultural Heritage Convention. The study was opened with the information on the research and analysis methodology, to proceed with the general information on the field of our research. We continued our study with the oral tradition, community practices, rituals and feasts, handicraft traditions, information and practices on nature and universe, peculiar to the Turkish community in Kosovo. As a conclusion, having in mind the changes of the traditional family structure of Turkish community in Kosovo, it surfaced the fact of the necessity of the "revival" procedures of the intangible heritage in Kosovo with the aim of preserving, sustaining and reusing of the peculiar cultural features. There is a possibility of revival and reintegration in our life of the tales, stories, folk songs and so forth determined in Kosovo. This act would carry the traditional to the borders of the popular, would make it attractive thus relive it.