Kronik hemodiyaliz hastalarında malnütrisyon ile diyaliz yeterliliği ilişkisi
The relationship of malnutrition and dialysis adequacy in chronic hemodialysis patients
Yazar: SEMİH BAŞCI
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ODABAŞ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Amaç: Kronik böbrek yetersizliği (KBY), toplumdaki sıklığı gittikçe artan, yüksek morbidite ve mortaliteye sahip önemli bir hastalıktır. Kronik hemodiyaliz hastalarında mortaliteyi arttıran en önemli faktörlerden biri ise malnütrisyon olarak bilinmektedir. Diyaliz yeterliliği ile malnütrisyon ilişkisi yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmamızda, kronik hemodiyaliz hastalarında, diyaliz yeterliliği ile çeşitli malnütrisyon parametreleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyaliz Ünitesinde takipli haftada 3 gün hemodiyalize giren 40 hastanın (18 kadın, 62±4 yıl; 22 erkek, 53 ± 3 yıl) takip dosyalarından ve mevcut bilgisayar veri tabanından kan sayımı, biyokimyasal parametreleri, diyaliz yeterlilik parametreleri olarak ise KT/V, URR, TAC değerleri kayıt edildi. Antropometrik olarak boy, kilo, orta kol çevresi, el sıkma kuvveti (handgrip) değerlendirildi. Vücut kompozisyon analizi yöntemlerinden biyoimpedans (BİA) ile diyaliz sonunda yapılan ölçümlerde VKİ, kas ve yağ doku indeksi değerlendirildi (BCM Fresenius-Almanya). Malnütrisyon skorlama yöntemi olarak DMS (diyaliz malnütrisyon skorlaması) kullanıldı. DMS ise normal-hafif, orta ve ağır malnütrisyonu gösterecek şekilde üçe ayrıldı.

Bulgular: DMS skoru 7 ile 28 arasında değişmekte olup ortalama 13.47 ± 0.67 olarak bulundu. DMS alt-gruplarına göre malnütrisyon ağırlaştıkça, malnütrisyon parametrelerinden handgrip (p=0.001) , orta kol çevresi (p=0.01), LTI (p=0.004)'da belirgin düşüş izlendi. Serum ürik asit seviyelerinin ise malnütrisyon derecesi arttıkça basamak tarzından azaldığı gözlendi (p=0.001). DMS skoru ile total protein (r= -0.44, p:0.004), albumin (r= -0.31, p:0.05), yaş (r=0.41, p:0.008), orta kol çevresi (r= -0.49, p:0.001), handgrip (r= -0.63, p:0.001) ve LTI (r= -045, p:0,003) arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon izlenmiştir. DMS skorunu predikte eden faktörlerin araştırıldığı çok-değişkenli lineer regresyon analizine (Adjusted R2 = 0.51; p<0.05) yaş, cinsiyet, handgrip, ortakol çevresi,LTI, Kt/V, albümin, CRP ve BMI dahil edildi. Yaş (p= 0,02) ve handgrip (p= 0,03)'in DMS'yi predikte eden bağımsız değişkenler olduğu saptandı.

Sonuç: Malnütrisyon parametreleri ile Kt/V ile belirlenen diyaliz yeterliliği arasında anlamlı bir ilişki saptanamadı. DMS ile belirlenen malnütrisyon derecesini bağımsız olarak sadece handgrip parametresinin predikte ettiği bulundu. Handgrip yöntemi, kronik hemodiyaliz hastalarında malnütrisyonu belirlemede basit ve güvenilir bir parametre olarak kullanılabilir.

Abstract:
OBJECTIVE: Chronic kidney disease is an important disease with an increasing incidence and high morbidity and mortality. Malnutrition is well-known to contribute to high mortality observed in chronic hemodialysis patients. The association of dialysis adequacy and malnutrition has not been well-investigated in the literature. Herein we aimed to investigate the relationship between the various parameters of malnutrition and adequacy of dialysis in chronic hemodialysis patients.

MATERIALS AND METHODS: A total of 40 chronic hemodialysis patients (18 female, 62±4 years; 22 male, 53 ± 3 years) receiving thrice weekly hemodialysis in Istanbul Medeniyet University, Goztepe Training and Research Hospital Dailysis Unit were enrolled into the study. Complete blood counts, biochemical parameters, Kt/V and URR values were recorded. Anthropometric parameters such as BMI, mid-arm circumference and handgrip strength were measured. Body composition analysis was performed with bioimpedance method (BCM Fresenius-Germany). Dialysis malnutrition scoring (DMS) was also evalauted. DMS scores were divided into 3 groups as; normal-mild, moderate, severe malnutrition.

RESULTS: Mean DMS score was found to be 13.47 ± 0.67. Handgrip (p=0.001), mid-arm circumference (p=0.01) and LTI (p=0.004) values were found to be significanlty lower in patients with more severe malnutrition. Serum uric acid levels were found to decrease in stepwise fashion as the malnutrition scores increased (p=0.001). DMS was significantly associated with total protein (r= -0.44, p:0.004), albumin (r= -0.31, p:0.05), age (r=0.41, p:0.008), mid-arm circumference (r= -0.49, p:0.001), handgrip (r= -0.63, p:0.001) and LTI (r= -045, p:0,003). In multivariate linear regression analysis (Adjusted R2 = 0.51; p<0.05) performed to evaluate the parameters predicting the DMS score, age, gender, handgrip, midarm circumference, LTI, Kt/V, albumine, CRP and BMI were involved. Only age (p= 0,02) and handgrip strength (p= 0,03) were found to be the parameters independently predicting DMS.

CONCLUSION: Kt/V was not found to be significantly associated with any malnutrition parameter. Handgrip strength was the only measurement that predicted severity of malnutrition defined by DMS. Handgrip method may be used as a simple and reliable tool to predict malnutrition in chronic hemodialysis patients.