Bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi derslerde etkileşim örüntüleri ve öğreten-öğrenen rollerinin belirlenmesi
Identifying interaction patterns and teacher-learner roles in connectivist massive open online courses
Yazar: ARAS BOZKURT
Danışman: PROF. DR. MÜJGAN YAZICI
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uzaktan Eğitim Ana Bilim  Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi ders = Connectivist massive open online course ; Etkileşim = Interaction ; Sanal öğrenme ortamları = Virtual learning environments ; Uzaktan öğrenme = Distance learning ; Çevrimiçi öğrenme = Online learning

Özet:
Bu doktora tez çalışmasının amacı bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi derslerde (KAÇD) etkileşim örüntülerini ve öğreten-öğrenen rollerini belirlemeye çalışmaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma araştırma yöntemi ve sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Ayrıca veri toplama ve analiz amacıyla sosyal ağ analizi, görüşme, gözlem ve doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma bulguları bağlantıcılık, rizomatik öğrenme ve sosyal ağ kuramı bağlamlarında yorumlanmıştır.
Araştırmanın demografik bulgularına göre, bağlantıcı öğrenme ortamlarında öğrenenlerin zaman ve mekan bağlamında küresel çapta dağıtık oldukları, çoğunun İngilizce konuşulan ülkelerden katılım gösterdiği, öğrenenlerin %89'unun düşük bağlamlı kültürlerden %11'inin ise yüksek bağlamlı kültürlerden olduğu gözlenmiştir. Katılımcıların çoğunun bir nedenle eğitim alanıyla ilgili veya yükseköğretimde öğrenci veya öğretmen olan bireyler olduğu saptanmıştır. Demografik bulgular KAÇD'larda çeşitliliğin birçok boyutta mevcut olduğunu göstermektedir ve bu bulgular KAÇD'ler için "küresel mega sınıf"  ifadesini doğrular niteliktedir.
Bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi dersler etkileşim örüntüleri bağlamında incelendiğinde birleşik-sıkı bağları olan bir ağ örüntüsü yapısı gözlenmiştir. Bu türdeki ağ yapısında yer alan düğümler kendi aralarında ve alt-gruplar arasında köprü görevi gören önemli bağlar oluştururlar. Bu ağ yapısındaki öğrenenler sıklıkla iletişime geçme eğilimindedirler ve ortak ilgi alanına sahiptirler. Bu ağ türleri genellikle iletişim ve etkileşimin bir girdap gibi merkeze doğru yoğunlaştığı ve farklı öğrenenleri farklı zaman dilimlerinde içerisine çeken birkaç tane yoğun ve/veya yoğun bir biçimde birbirlerine bağlı alt-gruplardan oluşurlar.
Araştırma bulguları ayrıca bağlantıcı öğrenme ortamlarının iletişim ve etkileşim kurmak için az sayıda adım gerektirdiğini, öğrenme ağının Küçük Dünya Fenomeni ve Küresel Köy kavramlarını doğrulayan bir yapısı olduğunu göstermiştir. Azalan öğrenen sayısına ters orantılı bir şekilde ağ yoğunluğu değerinin arttığı gözlenmiş ve öğrenme ağında yoğun etkileşimin olduğu görülmüştür. Düğümlerin derece merkeziliği dağılımı incelendiğinde uzun kuyruk ve güç yasasına uygun bir dağılım gözlenmiş ve bağlantıcı ağların ölçekten bağımsız ağlar olduğu bulunmuştur. Bilginin üretimi ve tüketimi bağlamında öğrenenlerin 80/20 kuralı, 90-9-1 kuralı ve Pareto Yasasındakine benzer bir şekilde hareket ettikleri görülmektedir.
Öğreten ve öğrenen rollerinin belirlenmesine yönelik yapılan analiz ve çözümlemelerde toplam 25 rol belirlenmiş, ortaya çıkan rollerden 12 tanesi öğreten, 11 tanesi öğrenen ve 2 tanesi öğreten-öğrenen ortak rolü olarak tanımlanmıştır. Ortaya çıkan roller incelendiğinde öğreten ve öğrenen arasındaki sınırların bulanıklaştığı, öğrenme sürecindeki sorumluluğun hem öğreten hem de öğrenen tarafından paylaşıldığı görülmektedir. Öğreten rolleri öğrenme sürecini kolaylaştırmaya yönelik roller iken, öğrenenlerin öz becerilerini kullanmaya yönelik rolleri üstlendikleri görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Kitlesel açık çevrimiçi ders, KAÇD, öğreten rolleri, öğrenen rolleri, etkileşim örüntüleri, bağlantıcılık, rizomatik öğrenme, sosyal ağ kuramı, sosyal ağ analizi, karma araştırma yöntemi, karma sıralı açıklayıcı desen, açık ve uzaktan öğrenme, uzaktan eğitim, açıköğretim.




Anahtar kelimeler: Kitlesel açık çevrimiçi ders, KAÇD, öğreten rolleri, öğrenen
rolleri, etkileşim örüntüleri, bağlantıcılık, rizomatik öğrenme, sosyal ağ kuramı, sosyal
ağ analizi, karma araştırma yöntemi, karma sıralı açıklayıcı desen, açık ve uzaktan
öğrenme, uzaktan eğitim, açıköğretim.

Abstract:
The purpose of this doctoral dissertation is to identify interaction patterns and teacher-learner roles in connectivist massive open online courses (MOOCs). To accomplish this purpose, mixed method and the explanatory sequential design was used. For data collection and analysis, social network analysis, interview, observation and document analysis was used. Research findings were interpreted with the perspectives of connectivism, rhizomatic learning, and social network theory.
According to the demographic findings of the research, learners in connectivist massive open online networks are distributed globally in time and place, many participate from English spoken countries, and 89% of the learners comes from low-context cultures while 11% comes from high context cultures. Participants are individuals that are somehow connected to education field; or students or instructors in higher education. Demographic findings reveal that diversity in MOOCs exist in multiple dimensions and these findings further confirm that MOOCs are "global mega classes".
When examined in terms of interaction patterns, unified-tight crowd community pattern was observed in connectivist massive open online course networks. The nodes in this kind of networks have strong connections to one another and significant connections that bridge sub-groups. Learners of this type of networks tend to communicate with each other frequently and share a common interest. These networks are composed of a few dense and/or densely interconnected groups where conversations usually swirl around and increase its density towards the center, involving different people at different times.
Research findings additionally demonstrated that connectivist learning environments require relatively few hops to communicate and interact with the learning community, and confirmed the theses proposed in the Small World Phenomenon and the Global Village. Inversely proportional to decreasing learning number, it is observed that the network density is increased and a dense interaction occurred in the learning network. When the degree centrality distribution is examined, it is seen that emerged distribution fits in the Long tail and Power Law distributions which further means that connectivist learning networks are scale-free. In terms of production and consumption of the knowledge, there is a similarity as explained in 80/20 rule, 90-9-1 rule, and Pareto Law. 
Throughout the analysis and decoding of the findings to identify teacher and learners' roles, a total of 25 roles are identified and among the roles emerged, 12 roles are defined for teachers, 11 roles are defined for learners and 2 roles are defined as intersecting roles for teacher and learners. Upon examining the emerging roles, it is seen that the borders between teachers and learners' roles are blurred and responsibility in the learning process is shared both by teachers and learners. Teacher roles have a focus on facilitating the learning process while learner roles have a focus on using self-skills.

Keywords: Massive open online course, MOOC, teacher's roles, learner's roles, interaction patterns, connectivism, rhizomatic learning, social network Theory, social network analysis, mixed method, explanatory sequential mixed design, open and distance learning, distance education, open education.




Keywords: Massive open online course, MOOC, teacher's roles, learner's roles,
interaction patterns, connectivism, rhizomatic learning, social network Theory, social
network analysis, mixed method, explanatory sequential mixed design, open and
distance learning, distance education, open education.