Şanlıurfa koşullarında farklı yumru iriliklerinin sümbülteber (Polianthes tuberosa L.) bitkisinin verim ve bazı tarımsal özellikleri üzerine etkisi
The effect of different tuber sizes on the production and some agricultural characteristics of tuberose (Polianthes tuberosa L.) plant in Sanliurfa conditions
Yazar: ENİSE TAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAAN ERDEN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Polianthes tuberosa = Polianthes tuberosa ; Süs bitkileri = Ornamental plants ; Verim = Yield ; Yumru büyüklüğü = Tuber size ; Çiçekler = Flowers

Özet:
Bu çalışma, 2019 yılında Şanlıurfa koşullarında, farklı yumru iriliklerinin sümbülteber (Polianthes tuberosa cv. 'Double') bitkisinin verim ve bazı tarımsal özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada 2 farklı yumru iriliği (4-5 ve 7-8 cm) incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler JMP-SAS istatistik paket programı yardımıyla analiz edilmiş, standart sapma ve ortalamaları alınmıştır.  Araştırma sonuçlarına göre, çıkış tarihi (14-22 gün), ilk çiçeklenme tarihi (69 gün), %70 çiçeklenme (103-104 gün), son çiçeklenme tarihi (230 gün), başağın çiçeklenme süresi (30gün), çiçeklenme periyodu (163 gün), vejetasyon süresi (234-253 gün), bitki boyu (28.62-45.10 cm), yaprak boyu (10.32-24.54 cm), yaprak sayısı (11.34-17.18 adet/bitki), bitki başına çiçek sap sayısı (0-1 çiçek/sap), sapta çiçek sayısı (0-24.24 çiçek/sap), öbek ağırlığı (128.78-138.86 g), öbek çevre uzunluğu (24.84-25.36 cm), anaç yumru çevre uzunluğu (13.12-14.28 cm), yavru yumru sayısı (11.04-16.76 adet/bitki), yavru yumru çevre uzunluğu (5.86-6.22 cm), yavru yumru ağırlığı (6.20-7.72 g), anaç yumru ağırlığı (51.54-65.10 g) değerleri elde edilmiştir. Bu çalışmada elde edilen verilere göre; farklı yumru iriliklerinden incelenen değerler bakımından 7-8 cm çevre uzunluğuna sahip yumruların daha yüksek değerler verdiği tespit edilmiştir. Bölgemiz açısından yumru verimi (11.04-16.76 adet/bitki) yüksek ve çiçeklenme periyodunun (163 gün) oldukça uzun olduğu gözlemlenmiş olup alternatif bir yazlık ürün olarak yetiştirilebileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada elde edilen verilere göre; farklı yumru iriliklerinden incelenen değerler bakımından 7-8 cm çevre uzunluğuna sahip yumruların daha yüksek değerler verdiği tespit edilmiştir. Bu değerler dikkate alındığında yumru verimi için 4-5 cm çevre uzunluğuna sahip yumruların tohumluk üretiminde ve uçucu yağ üretimi için ise 7-8 cm çevre uzunluğuna sahip yumruların kullanılması öngörülmüştür. Sümbülteber bitkisinin Şanlıurfa sıcaklarına dayanıklı olduğu ve kısıtlı sulama ile yetiştirilebileceği gözlemlerle tespit edilmiş ancak bu konu ile ilgili bilimsel araştırmaların yapılması gerekmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of different tuber sizes on the yield and some agricultural characteristics of tuberose (Polianthes tuberosa cv. 'Double') plant in Sanliurfa conditions in 2019. In the study, 2 different tuber sizes (4-5 and 7-8 cm). The data obtained from the research were analyzed with the help of the JMP-SAS statistical package program, standard deviations and averages were taken. According to the results of the study, emergence date (14-22 days), days to first flowering (69 days), days to 70% flowering (103-104 days), days to last flowering date (230 days), flowering period of the spike (30 days), flowering period (163 days), vegetation duration (234-253 days), plant height (28.62-45.10 cm), leaf length (10.32-24.54 cm), number of leaves (11.34-17.18 leaf/plant), number of flower stalks per plant (0-1 flower/stem) , number of flowers per stem (0-24.24 flowers/stem), clump weight (128.78-138.86 g), clump circumference (24.84-25.36 cm), rootstock tuber circumference (13.12-14.28 cm), number of juvenile tubers (11.04-16.76), juvenile tuber circumference (5.86-6.22 cm), juvenile tuber weight (6.20-7.72 g), and rootstock tuber weight (51.54-65.10 g) values were obtained. Based on these results, it has been determined that tubers with a circumference of 7-8 cm gave higher values in terms of the values examined from different tuber sizes. In terms of Sanliurfa region, it has been observed that the high tuber yield (11.04-16.76 units/plant) and the long flowering period (163 days) could make the tuberosa as an alternative summer crop. Considering these values, tubers with a perimeter of 4-5 cm are used for tuber yield, and tubers with a perimeter of 7-8 cm are used foor seed production and essential oil production. It has been observed that the tuberose plant shows resistance to the heat and could be grown in dry conditions of Sanliurfa, but more research on this subject is required.