Ardahan bölgesinde bal arıları tarafından toplanan polenlerin morfolojik ve organoleptik analizleri ile nişasta içeriklerinin incelenmesi
Morphological, organoleptical and starch analysis of the pollen grains collected in Ardahan region by honey bees
Yazar: DENİZ CANLI
Danışman: PROF. DR. KADRİYE SORKUN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
2010 ve 2011 yıllarının Mayıs- Eylül ayları arasında Ardahan ilinin 6 ayrı ilçesinden (Merkez, Göle, Damal, Hanak, Çıldır, Posof) polen örnekleri toplanmıştır. Toplanan tüm polen örneklerinin mikroskobik analizleri ile 5 gramın üzerinde toplanan polenlerin organoleptik ve nişasta analizleri yapılmıştır.
Çalışma döneminde miktar bakımından en çok polenin toplandığı bölgeler sırasıyla; Çıldır (264,01 g), Ardahan merkez (234,31 g), Hanak (195,36 g), Posof (192,73 g), Damal (103,75 g) ve Göle (26,06 g) 'dir.
Arıların çeşit bakımından en çok polen topladığı bölge 29 takson ile Hanak olurken, Hanak'ı 25 taksonla Ardahan merkez, 24 taksonla Çıldır, 19 taksonla Posof, 16 taksonla Damal ve 13 taksonla Göle takip etmektedir.
Mikroskobik analizler, Ardahan genelinde teşhis edilen taksonların büyük bir kısmının Fabaceae (%37,05) familyasında yer aldığını göstermiştir. Fabaceae familyasından sonra en çok Cistaceae (%15,79), Rosaceae (%10,96), Asteraceae (%9,13), Dipsacaceae (%6,03), Boraginaceae (%3,56) ve Brassicaceae (%3,40) familyalarına ait taksonların polenlerine rastlanmıştır.
Yapılan organoleptik analizler sonucunda koku bakımından; polen örneklerinin %40'ının en iyi puanı aldığı, %16'sının ise en kötü puanı aldığı saptanmıştır. Örnekler tat bakımından değerlendirildiğinde ise %8'inin en iyi, %4'ünün ise en kötü puanı aldığı görülmüştür. Hem koku hem tat bakımından en yüksek (4) puanı alan taksonlar Trifolium spp. cinsi ve Liliaceae familyası olurken, koku ve tat bakımından en düşük puanı alan (1 ve 2) taksonlar Solanaceae ve Poaceae familyaları olarak saptanmıştır.
Polen örneklerinin renkleri %24 turuncu ve tonlarında, %20 kahverengi ve tonlarında, %16 sarı ve tonlarında, %16 yeşil ve tonlarında olmakla birlikte mor, bordo, bej ve siyah tonlarında polenlere de rastlanmıştır.
Polen örneklerinin nişasta analizleri sonucunda taksonların %72'sinin nişasta içermediği saptanırken; Cistaceae, Pyrus spp., Poaceae, Epilobium spp. ve Rosaceae taksonlarının nişasta içerdiği tespit edilmiştir. Fabaceae ve Dipsacaceae familyalarının ise bazı türlerinin nişasta içerip bazı türlerinin içermediği belirlenmiştir.

Abstract:
The pollen samples used in this research were collected from 6 different districts of Ardahan (Ardahan, Göle, Damal, Hanak, Çıldır, Posof) in 2010 (from May to September) and 2011 (from May to September). Microscopic analyses of the pollen samples were carried out. However, organoleptical and starch content analyses were done on the pollen samples of at least 5 grams.
The pollen samples were mostly collected in order from the region of Çıldır (264.01 g), city center of Ardahan (234.31 g), Hanak (195.36 g), Posof (192.73 g), Damal (103.75 g) and Göle (26.06 g) regions.
Among the pollen samples collected by honeybees, the highest variability were detected in Hanak with 29 taxa and followed by city center of Ardahan with 25 taxa, Çıldır region with 24 taxa, Posof region with 19 taxa, Damal region with 16 taxa and Göle region with 13 taxa.
As a result of microscopic analysis, 37.05% of pollen samples were determined as Fabaceae. The most detected taxa, after Fabaceae, belong to Cistaceae (15.79%), Rosaceae (10.96%), Asteraceae (9.13%), Dipsacaceae (6.03%), Boraginaceae (3.56%) and Brassicaceae (3.40%).
Organoleptical analysis showed that 40% of pollen samples got the best point whereas 16% got the worst point in respect of odour. When the samples were examined in terms of taste, 8% got the best while 4% got the worst point. Trifolium spp. and Liliaceae family received 4 full points in terms of both taste and odour and ranked at the top, as well as Solanaceae and Poaceae families ranked at the bottom with 1 – 2 grades.
It was observed that 24% of pollen samples were in shades of orange, 20% in shades of brown, 16% in shades of yellow and 16% in shades of green. Beside these, pollens in shades of purple, dark red, beige and black were also determined.
According to the starch analysis, it was found that 72% of the taxa did not contain any starch granules whereas Cistaceae, Pyrus spp., Poaceae, Epilobium spp. and Rosaceae taxa contain starch. In addition to all, some species of Fabaceae and Dipsacaceae contained starch, while others did not.