Teknik ilerleme ve emek süreçleri: Ağaç mobilya imalatı alt sektörü
Technical change and labour process: Case study of furniture
Yazar: BURÇAK ÖZOĞLU POÇAN
Danışman: PROF. DR. ERGUN TÜRKCAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ağaç işleri = Woodworking ; Emek süreci = Labour process ; Mobilya = Furniture ; Mobilya endüstrisi = Furniture industry ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Üretim = Production

Özet:
Günümüzde, üretim sürecini belirleyen 'yeni' paradigmanın kavranmasına yönelik çalışmalar birçok disiplinde birden yürütülmektedir. Üretim sürecinin ve üretimin örgütlenme biçimindeki değişimin ele alındığı çalışmalar, bu tartışmaların önemli bir kısmım kaplamaktadır. Bu çalışmada amaçlanan, üretim örgütlenmelerinin bugünkü biçimlerinin, tarihsel gelişimlerinin ve geleceğe dönük öngörülerinin dayandınlabileceği, açıklayıcı bir kavramsal çerçeveyi oluşturmaktır. Güncel gelişmelere yönelik çoğu araştırma, üretim alanında 'esnek', 'Post-Fordist', 'yalın üretim' gibi kavramları verili olarak kabul edip, çözümlemelerini bu yapı üzerinde kurmayı tercih etmektedir. Oysa üretim başlığı genelleştirilmiş kavramların tümüyle kapsayamayacağı ölçüde çeşitli dinamiklerle belirlenmektedir. Çalışmanın konusu açısından geliştirilmeye çalışılacak kuramsal çerçevenin sınanması amaçlı olarak özellikle literatürde yaygm eğilimden farklı bir sektör seçilmiştir. Ağaç mobilya imalatı alt sektörü, otomotiv, tekstil gibi konu açısından 'popüler' olan sektörlerden değildir. Bununla birlikte diğer sektörlerdeki gibi üretim örgütlenmeleri açısından değişim geçirmektedir. Üretimde kullanılan hammaddenin özgünlüğünden, üretim sürecinin gerektirdiği emek niteliklerine, işletme özelliklerinden, tüketim verilerine, ağaç mobilya imalatı varolan kuramsal çözümleme araçlarının eleştirel yaklaşımla sınanmasına olanak sağlamaktadır. Yaşanan değişimin içerisinde taşıdığı süreklilik boyutunun vurgulanmasına önem verilmiştir. Mobilya imalatının tarih boyunca geçirdiği değişim, üretim örgütlenmelerinin ve emek süreçlerinin çözümlemeleri aracılığıyla aktarılmıştır. Türkiye örneğinde mobilya imalatı alt sektörü, ülkenin sanayi tarihi içerisinde ele alınmış son olarak da Ankara sınırları içerisindeki farklı ölçekli işletmelerde yapılan alan çalışmalarıyla, sektörün özgünlüğü sergilenmiştir.Bu çalışma, üretimin yönetsel ve örgütsel boyutlarının belirleyenlerini farklı soyutlama düzeylerinde tartışmayı ve bu sayede somut örneklerin açıklanmasına araç olabilecek bir yaklaşımı oluşturmayı hedeflemiştir.

Abstract:
The main aim of the thesis is to analyse the change in "work " practices and production organisations in terms of their determinants. In the conjuncture of the end of the 20 century, developments in the production sphere highlight new forms of work and production organisations. The main question, however, appears to be whether this transformation represents a break or a continuity. The notion of a break derives from an understanding of different kinds of productive models which match with different kinds of work types. By contrast, a continuity thesis claims that there are major structural dynamics, which determine work and, as far as there are no changes in those dynamics, the nature of work does not change. The former describes scientific revolutions, industrial divides, technological paradigms and 'isms' of productive models. The latter, however, considers relations of production as having intrinsic characteristics, and argues about development within the limits and linkages of these characteristics. Describing the emerging empirical features of 'new' aspects of production is not the key problem in the thesis but rather their significance and implications. The overall purpose of the analysis will be to assess the degree of change and continuity of these practices by means of a critical analysis. Furniture manufacturing is thought to be a good example for all these debates. A historical analysis of the sector is utilised to assess different forms of production organisations in general. Then the example of Turkish furniture manufacturing is analysed. Turkey's young manufacturing sector constitutes many cases of the 'old' and the 'new' processes. These cases are believed to be helpful in assessing change and continuity critically. Having the empirical data about different examples in terms of organisation of the production, the labour processes, the control mechanisms enables the thesis to analyse the processes as a whole.