Peyami Safa'nın "Mahşer" adlı eseri üzerine cümle (sentaks) çalışması
The syntax in the novel "Mahşer" of Peyami Safa and sentence analises
Yazar: HALİL GÜL
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUZAFFER AKKUŞ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Sosyal bir varlık olan insanlar arasındaki en büyük ve en güçlü iletisim aracıdildir. Dil, duygu, düsünce ve hayalin yansıtıldıgı güzel bir aynadır. Maddi vemanevi degerlerin kusaktan kusaga tasıyıcısıdır.Göktürk hakanı Bilge Kagan, Orhun Yazıtları'nda (732): ?Türk milleti diliniyitirirse, yabancı milletlere tutsak olur.?diyerek dilin bir milletin hayatındaki öneminivurgulamıstır.?Türkçe'nin derinliklerine dalınca, gözlerime on sekiz bin evrenden dahayüksek bir evren göründü.?diyen Ali Sir Nevai, Türk dilinin her türlü bilim, sanat,kültür ihtiyaçlarını karsılayabilecek bir anlatım yetenegine ve söz kudretine sahipoldugunu ne de güzel ifade eder.Cümleleri ve kelime gruplarını yapıları bakımından inceleyen bilim dalınasentaks(cümle bilgisi) denir. Türkçe'nin sentaksı üzerine yapılan arastırmalar, Türkmilletinin duygu ve düsüncelerinin daha güzel anlasılmasına zemin hazırlar.Bu çalısma, `kelime grupları ve cümleler' hakkında çesitli dilcileringörüslerine de yer verilerek ?Kelime grupları, Cümle, Cümle çesitleri ve Cümletahlilleri? ana baslıkları altında toplanmıstır.Peyami Safa'nın ?Mahser? adlı romanından hareketle konuyla ilgili bilgilerverilmis, dilcilerin kelime gruplarını isimlendirmeleri ve sayısı bakımındanbirlestikleri ve ayrıldıkları hususlar teker teker ele alınarak incelenmis ve sonbölümde de örnek cümle tahlilleri yapılarak faydalanılan kaynakların genel bir listesiverilmistir.

Abstract:
The biggest and the most strong communicative way among people beingsocial creatures is the language. Language is a nice mirror which reflects sense, ideaand fancy. It is a conductor carrying material and moral valves from generation togeneration.Bilge Kagan, Gökturk?s king, points out the importance of language in anation?s life saying that ?If Turkish people lose their language, they will be slave offoreign nations? saying when we look into Turkish deeply, I see a universe higherthan a universe which is eighteen thousand. Ali Sir Nevai states thoroughly thatTurkish language has narration ability and pledge power which can respond theneeds of all kinds of science, art and culture.Syntax is a science branch which studies on sentences and word groups abouttheir structure. The studies on Turkish syntax prepare the ground for the sense andidea of Turkish people to be understood well.This work has been compiled under the mail titles such as ?word groups,clauses, types of clauses and clause analysis? by considering the thoughts of manylinguists about word groups and clauses.By referring the novel called ?Mahser?, by Peyami Safa, the systematicinformation about the subject has been given. The subject has been searched one byone in turns of giving a name to the word groups by the information and about thenumbers where they unit and where they separate. In the last section, a general list ofthe sources has been given by making sample clause analysis.