Primer hipertansiyonu olan çocuklarda besin tüketim kaydının sağlıklı çocuklar ile karşılaştırılması ve diyet uyumunun değerlendirilmesi
Comparison of food consumption records in children with primary hypertension and healthy children and evaluation of dietary adherence
Yazar: SEVDE CANTÜRK
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP NAGEHAN YÜRÜK YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çocukluk ve adolesan dönemde hipertansiyon, erişkinlikte primer hipertansiyon riskini artırarak kardiyovasküler morbidite ve mortalite riskini arttırır. Bu çalışmada primer hipertansiyon tanısı almış çocuk ve adolesanların Akdeniz diyet modeline uyumları ve diyet özellikleri değerlendirilerek sağlıklı çocuklarla karşılaştırılmasını amaçlanmıştır. Araştırma, Mayıs 2024- Haziran 2024 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Nefroloji Polikliniğinde yürütülen prospektif kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya, primer hipertansiyon tanısı almış 6-17 yaş arası 32 çocuk ve sağlıklı kontrol grubu olarak 17 çocuk dahil edilmiştir. Veriler, demografik bilgiler, antropometrik ölçümler, 3 günlük besin tüketim kaydı ve Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (KIDMED) aracılığıyla toplanmıştır.  Çalışmanın sonucunda hipertansiyon grubunun %49,9'unun fazla kilolu ve obez olduğu saptanmıştır. Hipertansiyon ve sağlıklı gruplarının diyet özellikleri karşılaştırıldığında hipertansiyon grubunun anlamlı derecede daha fazla hayvansal kaynaklı protein tükettiği (p=0,04), daha az yağ alımına sahip olduğu (p=0,02), işlenmiş gıdalardan daha fazla enerji aldığı (p<0,0001) ve çinko karşılanma oranının (p=0,05) daha düşük olduğu saptanmıştır. Hipertansiyon grubu daha fazla protein, sodyum, kolesterol; daha az diyet lifi ve çoklu doymamış yağ asidi tüketmektedir ancak bu farklılık anlamlı saptanmamıştır (p>0,05). Sağlıklı grubun Akdeniz diyetine uyumları hipertansiyon grubuna göre anlamlı derecede daha yüksektir (p=0,007). Hipertansiyon grubunda, yaş ile potasyum, A vitamini, B2 vitamini, C vitamini ve çinko alımı arasında negatif yönde; sodyum alımı ile pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyonlar bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışma, primer hipertansiyon tanılı çocuk ve adolesanlarda diyet alım önerilerine ve Akdeniz diyetine uyumu ve potansiyel yararlarını ve diyet ilişkili risk faktörlerini değerlendirmektedir. Sonuçlar, hipertansiyon tedavisi gören çocuk ve adolesanlarda sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kan basıncı kontrolündeki olası etkilerini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Primer hipertansiyon, Kan basıncı, Akdeniz diyeti, Beslenme Alışkanlıkları, Çocuklar

Abstract:
Hypertension in childhood and adolescence increases the risk of primary hypertension in adulthood, leading to cardiovascular morbidity and mortality. This study evaluates the compliance of children and adolescents diagnosed with primary hypertension to the Mediterranean diet model and their dietary characteristics compared to healthy children. It is a prospective cross-sectional study conducted at the Istanbul University Faculty of Medicine Hospital Pediatric Nephrology Outpatient Clinic between May 2024 and June 2024. The study included 32 children aged 6-17 diagnosed with primary hypertension and 17 healthy children as a control group. Data were collected through demographic information, anthropometric measurements, a 3-day food consumption record, and the Mediterranean Diet Adherence Scale (KIDMED). Results showed that 49.9% of the hypertension group was overweight and obese. Comparing dietary characteristics, the hypertension group consumed significantly more animal-based protein (p=0.04), had lower fat intake (p=0.02), and lower zinc intake (p=0.05). The hypertension group also consumed more protein, sodium, and cholesterol; and less dietary fiber and polyunsaturated fatty acids, although these differences were not significant (p>0.05). The healthy group's adherence to the Mediterranean diet was significantly higher than the hypertension group (p=0.007). In the hypertension group, negative correlations were found between age and intake of potassium, vitamin A, vitamin B2, vitamin C, and zinc; with weakly significant correlations with sodium intake (p<0.05). This study highlights the importance of compliance with dietary recommendations and the Mediterranean diet in children and adolescents diagnosed with primary hypertension, identifying potential benefits and diet-related risk factors. The findings emphasize the possible effects of healthy eating habits on blood pressure control in children and adolescents treated for hypertension.
Key Words: Primary hypertension, Blood pressure, Mediterranean diet, Nutritional habits, Children