Antik kaynaklar ışığında II. Constantıus imajı
The image of II. Constantius in the light of antique sources
Yazar: FATİH KAYA
Danışman: DOÇ. DR. SİREN ÇELİK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada, IV. yüzyıl Roma dünyasında çok önemli bir figür olan II. Constantius'un (337-361) antik kaynaklardaki imajı incelenmiştir. A. Marcellinus, S. Scholasticos, Sozomenos, Zosimus, Theodoretos ve Philostorgios gibi dönemin olaylarını yazmış yazarlar ele alınmış, anlatıları analiz edilerek Bizans-Roma literatürüne yeni bir çalışma sunulması amaçlanmıştır. İmparatorun imaj tasviri, çalışma boyunca antik kaynaklarda geçen bazı olaylar ve bilgiler üzerinden değerlendirilmiştir. Zira, bu imparator hakkında modern literatürde çalışma nispetle azdır.
I. Constantinus'un ortanca oğludur ve imparatorluğun doğu kanadını yönetmiştir. Üç evlilik yapmasına rağmen çocuğu olmamıştır. Bundan dolayı bazı çağdaş ve modern tarihçilere göre yerine bırakacağı varisi olmadığından dolayı evhamlanan bir karakteri vardır. Kendi otoritesine tehdit oluşturabilecek her kim varsa saf dışı bırakmaya çalışmış, hükümdarlığı sırasında Sasani tehdidi ile uğraşmasının yanı sıra dini tartışmaların yaşandığı konsillerle de meşgul olmuştur. Ayrıca, II. Constantius'un iç savaşlarla da meşgul olduğu görülmektedir. Sasani ve Batı'daki barbar saldırılarına karşı Magnentius ve Gallus olayları gibi iç savaşlarla da uğraştığı anlaşılmaktadır. II. Constantius ve çağdaşı Sasani imparatoru II. Şapur (309-379) arasında pek çok savaş olmuştur. Ariusçuluğa olan meylinden ötürü pek çok Geç Antikçağ kilise tarihçisi tarafından eleştirilere maruz kalmıştır. II. Constantius'un imparatorluk imajı ve dini görüşü dolayısıyla pek çok din adamı tarafından eleştirilmiştir. Bunların en başında Aleksandreia Piskoposu Athanasios gelmektedir ve imparatorun Arius inancına sahip olmasından dolayı sert eleştirilerde bulunmuştur. Athanasios'un İznik inancını müdafaa etmesi, taraftarlarını çoğaltmıştır. İmparator ise dini tartışmaları daima dengede tutmaya çalışmıştır. Dönemin çağdaş yazarlarının antik eserlerinde II. Constantius için değişken bir imparator imajı yansıtılmaktadır. Kimi antik yazara göre çok şüpheci, fısıltılara dahi tahammülü olmayan, kimine göre de adaletli, askeri yeteneğe, mütevazı bir hayata ve kişiliğe sahip bir imparatordur.

Abstract:
In this study, the image of Constantius II (337-361) has been studied through ancient sources. Late Antique authors who wrote about the events of the period, such as A. Marcellinus, S. Scholasticus, Sozomenos, Zosimus, Theodoretos and Philostorgios have been consulted for this purpose, seeking to analyse their narratives on Constantius II and the motivations behind their depictions. Relevant modern literature on the emperor has also been consulted and included in the analyses.
Emperor II. Constantius was the middle son of I. Constantinus and reigned in the eastern part of the empire. He didn't have any children, therefore, according to some historians and modern scholars, he had an anxious character as he had no successor. He tried to eliminate anyone who could pose a threat to his authority. During his rule, in addition to the Sassanid threats, he also spent time with religious councils. Many church historians have criticised him for his positive thoughts on Arianism. Throughout his lifetime his religious views were criticised by many members of the clergy. The foremost of these was Athanasius, Bishop of Alexandria, who was a strong Arianism opponent. The image of Constantius II in the sources varies greatly from one author to the other. According to some, the emperor was so suspicious that he couldn't tolerate even whispers, while according to others, he was a just emperor with military skills, a modest life and a modest personality.