Makarnalık buğday çeşitlerinde camsılık oranı ve tane iriliğinin sapa kalkma öncesi bazı morfolojik özellikler üzerine etkileri
The effects of different seed size and vitreousness on some morphological characters of durum wheat varieties at previous stem elongation stage
Yazar: BURAK GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. BAYRAM SADE
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, farklı camsılık oranları ve tane iriliğinin bazı makarnalık buğday çeşitlerinin fide gelişimi üzerine etkilerini belirleyebilmek amacıyla, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi serasında kontrollü koşullarda 2009 yılında yürütülmüştür. Araştırma ?Tesadüf Parsellerinde Faktöriyel Deneme Desenine? göre 3 tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada dört makarnalık buğday çeşidi ( Altın 40/98, Mirzabey 2000, Kunduru 1149 ve Kızıltan 91 ), üç camsı tane oranı (%100 camsı, %50 camsı ve %100 dönmeli) ve üç tane iriliği (2.2, 2.5 ve 2.8 mm) deneme konusu olarak ele alınmıştır. Araştırmada GS 19 ve GS 29 dönemlerinde olmak üzere uygulamaların etkileri incelenmiştir. Araştırmada incelenen özellikler üzerine çeşitlerin tepkisi farklılık göstermiştir. Kardeşlenme döneminde (GS 19) kök kuru ağırlığı, embriyonal kök sayısı, fide uzunluğu ve SPAD değerleri bakımından Altın 40/98 ve Mirzabey 2000 çeşitleri en yüksek değerlere sahip olurken, toprak üstü kuru madde ağırlığı bakımından, Altın 40/98 ve Kunduru 1149 çeşitleri, toprak üstü aksamdaki azot oranı yönüyle ise Altın 40/98 ve Kızıltan 91 çeşitleri daha yüksek değerler vermişlerdir. Sapa kalkma dönemine bakıldığında ise, Mirzabey 2000 makarnalık buğday çeşidi daha çok dikkati çekmekte, bazı özellikler yönüyle de Altın 40/98 çeşidi ile yakın değerleri aldığı görülmektedir.Camsılık oranlarına göre kardeşlenme döneminde (GS 19) toprak üstü kuru ağırlığı ve fide uzunlukları yönüyle camsı tane oranları arasındaki farklılık önemli bulunmuş, fakat bu özelliklerde %100 camsı ve %100 dönmeli tanelerin bulunduğu deneme konularının aynı grupta yer aldığı görülmüştür. Toprak üstü aksamdaki azot oranları camsılık oranları arttıkça önemli derecede artmıştır. Sapa kalkma döneminde (GS 29) ise, SPAD değerleri ve toprak üstü aksamdaki azot oranları camsılık oranları arttıkça yükselmiştir.Tane iriliklerine göre, kardeşlenme döneminde (GS 19) kök kuru ağırlığı ve toprak üstü aksamdaki azot değerleri konularında önemli farklılık görülmüş, bu özelliklere ait değerler tane irilikleri arttıkça belirgin bir yükseliş göstermişlerdir. Sapa kalkma döneminde (GS 29) ise tane iriliklerinin yer aldığı deneme konuları arasında farklılık önemli bulunmamıştır.

Abstract:
The research was conducted to determine the effects of different seed sizes and vitreousness rates on seedling growth of some durum wheat varieties in green house with controlled conditions of Agriculture Faculty of Selcuk University. The research was designed with respect to randomized plots expermental design in factorial with 3 replicates. In the research, four durum wheat varieties (Altın 40/98, Mirzabey 2000, Kunduru 1149 and Kızıltan 91), 3 seed sizes (2.2 mm, 2.5 mm and 2.8 mm) and 3 vitreousness rates (vitreousness of 100%, vitreousness of 50% and yellowberry 100%) were observed. The differances among varieties were significant statistically on all observed characteristics. Altın 40/98 and Mirzabey 2000 had highest values of root dry weight, embrional root number, seedling height and SPAD readings at tillering stage (GS 19) while Altın 40/98 and Kunduru 1149 were having better result with respect to shoot dry matter weight and Altın 40/98 and Kızıltan 91 with respect to nitrogen rates. Mirzabey 2000 was superior variety for whole observed characters, it was followed by Altın 40/98 at stem elongation stage (GS 29).The differance among vitreousness rates were significant with respect to shoot dry weight and seedling height at tillering stage (GS 19) but vitreousness 100% and yellowberry 100% took place at the same group. Nitrogen rates of shoot were increased by raising of vitreousness rates, SPAD readings and nitrogen rates of shoot were raised by increasing of vitreousness rates at stem elongation stages (GS 29).The differance among seed sizes on root dry weight and shoot nitrogen rates, were significant, these characters were raised by increasing of seed sizes at tillering stages (GS 19). There were shown no significant differences among seed sizes on whole absorved characters at stem elongation stages (GS 29).