Predatory yayıncılık: Türkiye'de predatory dergi yayıncılığı
Predatory publishing: Predatory journal publishing in Turkey
Yazar: NURGÜL KILIÇ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN ATILGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Dergiler = Magazines ; Farkındalık = Awareness ; Saygınlık = Respectability ; Yayıncılık = Publishing ; Yazarlar = Authors ; Şaibeli yayıncılık = Predatory publishing

Özet:
Bilimsel çalışmaların en önemli unsuru yayınlardır. Şaibeli yayıncılık konusu, dünya
çapında yayın yapan birçok akademisyeni etkilemeye devam ettiği için şaibeli dergilerin varlığı
bilimsel yayınlar adına ciddi bir tehdit olduğu artık bilinmektedir. Şimdi bu tür dergilerin var
olduğu konusunda daha fazla farkındalık olmasına ve bunları tanımlamaya yardımcı olacak
daha fazla kaynak olmasına rağmen yazarlar için şaibeli dergileri saygın dergilerden ayırt
etmek yine de zor olabilmektedir. Bu açıdan bilim iletişiminin tüm paydaşları, etik olmayan
uygulamaların birçok yönünün farkında olması, iyi kontrol edilmiş ve kanıta dayalı makaleler
yayınlaması önemlidir.
Akademik yayıncılık, dergilerinin yaygınlaşması ve çevrimiçi yayıncılığa geçişle birlikte
büyük ölçüde değişmiştir. Artık yazarların çalışmalarını her zamankinden daha fazla
yayınlayabilecekleri dergiler bulunmaktadır.
Bu çalışma, araştırmacıların şaibeli dergilerden kaçınma konusundaki tutumlarını
ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, 2015-2020 yılları arasında Sosyal Bilimler
alanında Kültür Bakanlığı'ndan ISSN almış dergi editörlerinin şaibeli dergi ve yayıncılar
hakkındaki farkındalığın ve şaibeli dergiler ile yayın hayatına yeni başlamış olan dergiler ile ilgili
tutumları anket tekniği ile saptanmaya çalışılmıştır. Araştırma evrenini oluşturan toplam
katılımcı sayısı 377 olarak hesaplanmıştır. Çalışmamıza toplam 196 dergi editörü katılmış,
bununla birlikte ulaşılması gereken katılımcı sayıları sağlanmıştır. Dolayısı ile örneklemin
istatistiksel olarak evreni temsil gücü sağlanmıştır.
Çalışmaya katılan araştırmacıların şaibeli dergi süreçlerine ilişkin şu önemli sonuçlara
ulaşılmıştır:
 Dergi editörlerinin çok büyük bir kısmı şaibeli yayınlar hakkında fikir sahibidir.
 Şaibeli yayın deneyimi oldukça düşüktür. Yayıncılar üzerinden iletilen e-posta
davetlerinin büyük bir kısmı şaibeli yayıncı olarak değerlendirilmektedir.
 Editörler şaibeli dergilerin tanımını yapabilmektedir.
 İzin dahilinde olmadan dergilere editör olarak atanma durumu çok düşüktür.
 Dergilerin büyük bir kısmı şeffaflık konusunda yoğun çalışmalar sergilemektedir.
Ortaya konan bulgular doğrultusunda editörlerin şaibeli dergiler ve yayıncılar
konusunda ulusal anlamda şaibeli dergi listelerinin oluşturulmasına gereksinim duyulduğu ve
etik dışı yayıncılığın bilime, akademiye ve akademisyenlere zarar verdiği düşüncesinden
hareketle üniversitelerin bu tür yayınların herhangi bir akademik değerlendirme kapsamına
dahil etmemeleri gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda; "Şaibeli yayıncılar için sınırların
belirlenmesine ve tüm üniversiteler adına eşit kriterlere, düzenlemelere (politika, yönerge,
yönetmelik vb.) ihtiyaç duymaktadırlar" şeklinde olan temel hipotez doğrulanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Şaibeli yayıncılık, yazarlık, saygın dergiler, farkındalık

Abstract:
The most important element of scientific studies are publications It is now known that
the existence of predatory journals poses a serious threat to scientific publications, as the
issue of predatory publishing continues to affect many academics worldwide. Although there
is now greater awareness that such journals exist and there are more resources to help
identify them, it can still be difficult for authors to distinguish predatory journals from
reputable journals. In this respect, it is important for all stakeholders of science
communication to be aware of many aspects of unethical practices and to publish wellcontrolled and evidence-based articles.
Academic publishing has changed drastically with the proliferation of journals and the
transition to online publishing. Now more than ever, there are journals where authors can
publish their work.
This study aims to reveal the attitudes of researchers about the predatory journals
avoidances. For this purpose, the awareness of journal editors who received ISSN from the
Ministry of Culture in the field of Social Sciences between 2015 and 2020, and their attitudes
towards predatory journals and publishers that have just started publishing life, were tried to
be determined by survey technique. The total number of participants constituting the
research universe was calculated as 377. A total of 196 journal editors participated in our
study, and the number of participants to be reached was provided. Therefore, the statistical
power of the sample to represent the universe was provided.
Followings are the important conclusions reached relating to predatory journal process
of the researchers participated to the study:
 Most of the journal editors have an opinion about predatory publications.
 The predatory publisher experience is quite low. Most of the e-mail invitations sent
through publishers are considered as dubious publishers.
 Editors can define predatory journals.
 It is very rare to be appointed as an editor to journals without permission.
 Most of the journals work intensively on transparency.
According to the findings, it is revealed that universities should not include such
publications in the scope of any academic evaluation, considering that the editors need to
create nationally dubious journal lists on predatory journals and publishers, and that unethical
publishing harms science, academia and academics. In this sense; fundamental hypotheses
have been confirmed that "Predatory publishers need to be defined and equal criteria and
regulations (policy, directive, regulation, etc.) on behalf of all universities".
Key Words: Predatory publishing, authorship, reputable journals, awareness