Matematik öğretmenlerinin mesleki gelişimleri: Öğrenci düşüncesi bilgisinin öğretime yansıması
Professional development of mathematics teachers: Reflection of knowledge of student thinking on teaching
Yazar: AYTUĞ ÖZALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA BUKOVA GÜZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Öğretmenliği Eğ. Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Mesleki gelişme = Professional development ; Öğrenci düşüncesine ilişkin bilgi = Knowledge of student thinking ; Öğretim = Teaching ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, matematik öğretmenlerinin öğrenci düşüncesine ilişkin bilgilerinin öğretime yansımalarının ders araştırması boyunca gelişimi öğrenci düşüncesi bilgisinin bileşenleri bağlamında incelenmektedir. Alan öğretim bilgisinin en temel bileşeni olarak ele alınan öğrenci düşüncesine ilişkin bilgi öğretmenin öğrencilerin kavram yanılgılarını dikkate alması, matematiksel fikirlerini dayanak alıp geliştirmesi, matematik öğrenimine katılımlarını sağlaması, farklı düşünceleri ortaya çıkaracak sorular sorması, öğrencilerini matematiksel düşünmeye teşvik etmesi, öğrenmeye motive etmesi, öğrencilerinin anlayışlarını değerlendirmesi ve ön bilgileri kullanması olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın sürecini şekillendiren ders araştırması ise öğretmenlerin derslerin planlanmasını, uygulanmasını, gözlemlenmesini ve tartışılmasını içeren uygulamalarını işbirliği içerisinde ve sistematik olarak inceledikleri mesleki gelişim süreci olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ders araştırması öncesinde matematik öğretmenlerinin öğrenci düşüncesine ilişkin bilgilerinin öğretimlerine nasıl yansıdığını incelemek, ders araştırması boyunca söz konusu bilgilerinin nasıl şekillendiğini ortaya koymak ve öğrenci düşüncesine ilişkin bilgilerin gelişimi amacıyla tasarlanan ders araştırması modelini değerlendirmektir.
Durum çalışması desenine dayalı olarak yürütülen çalışmada söz konusu amaca ulaşabilmek için öğretmenlerle ders araştırması öncesinde yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılıp ikişer saatlik dersleri gözlemlenerek öğretmenlerin öğrenci düşüncesi bilgileri ve bu bilgilerin öğretime nasıl yansıtıldığı ortaya çıkarılmıştır. Üç döngüde tamamlanan ders araştırması sürecinin aşamaları gözlemlenmiş, öğrenci düşüncesine ilişkin bilgi kapsamında gözlem notları alınmış ve tüm aşamalar video kamera ile kaydedilmiştir. Süreç boyunca gerçekleştirilen derslere odaklanılmıştır. Ders araştırması boyunca toplam 12 ders saati gözlemlenmiş ve dersi yürüten öğretmen ile ders sonrasında görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın diğer verilerini oluşturan planlama ve planın revize edilmesi aşamalarında yapılan grup görüşmeleri, öğretmenlerin hazırlamış oldukları ders planları ve ders araştırması döngülerine ilişkin yansıtıcı günlükler de öğrenci düşüncesine ilişkin bilgi bağlamında ele alınmıştır. Ders araştırması sonrasında da öğretmenlerin öğrenci düşüncesine ilişkin bilgilerinin öğretimlerine yansımasını incelemek amacı ile ikişer saatlik dersleri gözlemlenmiştir. Veri toplama süreci boyunca gerçekleştirilen verilerin analizi tümevarımsal bir şekilde başlamış, temel alınan kuramsal çerçeve dikkate alınarak ortaya çıkan bileşenler belirlenmiştir. Öğrenci düşüncesine ilişkin bilginin içeriği değiştikçe geri dönülüp veriler tekrar incelenmiştir. 
Veri analizi sonucunda gerçekleştirilen ders araştırmasının matematik öğretmenlerine öğrenci düşüncesine ilişkin bilgiye yönelik farkındalıklar sağladığı, bu bilginin öğretime yansımasının geliştirildiği, diğer öğretmenlerle birlikte çalışıp deneyim paylaşmanın öneminin fark ettirildiği ve birbirlerinin derslerin gözlemleyerek öğrenci düşüncesine ilişkin bilginin öğretime yansımalarını farklı bir bakış ile değerlendirmelerine fırsat verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci düşüncesine ilişkin bilgiye yönelik oluşturulan kapsamlı çerçevenin matematik eğitimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study examines the improvement of application of the knowledge of student thinking to the education process by math teachers during the lesson study in terms of the components of student thinking knowledge. The knowledge of student thinking handled as the most basic component of field teaching knowledge is dealt in terms of teacher's addressing students' misconceptions, building on students' math ideas, engaging students in math learning, question trigging divergent ideas, promoting students' thinking mathematics, motivating student learning, evaluating students' understanding and using prior knowledge. The lesson study that formed the research process is defined as a professional development process, during which the applications including teachers' lesson planning, implementation, monitoring and discussing are examined in cooperation and systematic manner. The goal of this study is to examine how math teachers reflect their knowledge of students' thinking on their teaching process prior to the lesson study, to define how that knowledge is formed during the lesson study and to evaluate the lesson study model designed to study the development of the knowledge of students' thinking.

During the study conducted on the basis of the case study pattern, in order to achieve the goals, semi-structured interviews were conducted with the teachers prior to the lesson study and the teacher's knowledge of student thinking and how such knowledge is reflected on the teaching process were determined during observation of their two-hour lessons. The stages of the lesson study that was completed in three cycles were observed, observation notes were taken in relation to the knowledge of students' thinking and all stages were recorded using a video recorder. Focus was made upon the lessons performed during the process. A total of 12 class hours were observed during the lesson study and teachers were interviewed after the lessons. Group interviews conducted at the stages of planning and plan revision, lesson plans prepared by teachers and reflective diaries related to the lesson study cycles constituting other data of the research were also examined in terms of the knowledge of students' thinking. After the lesson study, two-hour lessons were observed in order to examine how teachers reflect their knowledge of students' thinking on their teaching process. The data analysis performed during the data collection period was initiated inductively, and the components arising in consideration of the basic corporate framework were determined. As the contents of the knowledge of students' thinking changed, the data were reviewed again. 

As a result of the data analysis, it was concluded that the lesson study performed provided the math teachers with an opportunity to become aware of the knowledge of students' thinking concept, develop the reflection of such knowledge on the teaching process, acknowledge the importance of exchanging experience by cooperating with other teachers and evaluate the reflection of knowledge of students' thinking on the teaching process from a different point of view by observing each other's lessons. The extensive framework created in relation to the knowledge of students' thinking is thought to be of a contribution to the math education.