Eğitim ve sağlık harcamalarının kamu mali politikaları çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation in the framework of public financial policies of education and health expenditures
Yazar: FATİH MEHMET YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ÇAĞRI ESENER
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Sağlık = Health ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
Yaklaşık son yarım asırlık süreçte, ticari anlamda ülkeler arası sınırların ortadan kalkmasıyla küresel rekabet düzeyi giderek artmış, ülkeler kendilerine avantaj sağlayacak arayışlar içerisine girmişlerdir. Tüm bu arayışlar, insanoğlunun varoluşundan bugüne kadar önemini koruyan, beşerî sermaye olarak adlandırılan insan gücü kaynağının oluşmasına doğrudan etki eden eğitim ve sağlığa atfedilen önemi daha da artırmıştır. Yine bu gelişmelere paralel olarak eğitimli ve sağlıklı bireylerden oluşan bir toplum, günümüzde ülkeler için iktisadi refahın öncül bir davetçisi ve sosyal gelişmişliğin ise temel bir göstergesi haline dönüşmüştür. Bu durum, önemi gün geçtikçe artan bu iki unsura ayrılan kaynakların uluslararası göstergelere göre değerlendirilmesi hususunu da beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada Türkiye ve seçilmiş OECD üye ülkelerinde uzun dönem kamu eğitim ve sağlık harcamaları ile eğitim ve sağlıkla ilgili temel bazı göstergeler, uluslararası veriler kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye, kamu tarafından eğitim ve sağlığa ayrılan kaynakların Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) içerisindeki payında, belirli yıllarda bazı olumlu gelişmeler yaşansa da seçilmiş OECD üye ülkeler ortalamasının gerisinde kalmıştır. Ayrıca eğitim ve sağlıkla ilgili temel bazı göstergelerde de (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), 1000 kişiye düşen doktor ve hemşire sayısı gibi) beklenen başarı ve oran gerçekleşmemiştir. Bu çerçevede, daha yüksek iktisadi ve sosyal gelişmişliğe ulaşılması açısından politika yapıcıların, her iki olguya ayrılan kaynakların hangi düzeyde olması gerektiği ve ayrılan kaynakların etkin ve verimli kullanılması hususunda uluslararası düzeyde, çalışmada ele alınan örnek bazı ülke deneyimlerinden çıkarımlar yapabileceği değerlendirilebilir.

Abstract:
Approximate in the last half century, with the disappearance of the borders between the countries in the commercial sense has increased gradually the level of global competition and the countries have entered into searches that will give them an advantage. All these pursuits have further increased the importance attributed to education and health, which has preserved its importance since the existence of mankind and has a direct impact on the formation of a human resource called human capital. Again in parallel with these developments, a society made up of educated and healthy individuals has become a important inviter of economic prosperity and a basic indicator of social development today's for countries. This situation brought with it the issue of evaluating according to international indicators the resources allocated to these two elements, whose importance is increasing day by day. In this study, in Turkey and selected OECD member countries long-term education and health spending and health and education related to some basic indicators were examined using international data. According to the results obtained, Turkey in share in the GDP of the resources allocated to the education and health from public, it fell behind of selected OECD countries average although there have been some positive developments in certain years. In addition, in some of the basic indicators related to education and health (such as the International Student Assessment Program (PISA), the number of physicians and nurses per 1000 people) did not reach the expected success and rate. In this context, it can be evaluated that in order to reach higher economic and social development, policy makers can deduce from the experiences of some sample countries, which are discussed at the international level, on the level of resources allocated to both cases and the effective and efficient use of the resources allocated.