Atriyal fibrilasyonlu hastalarda "uyum engelleri ölçeği"nin geçerlik ve güvenirliği
Validation and reliability of "adherence barriers quastionare" on patients with atrial fibrillation
Yazar: HÜLYA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ÖZER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Atriyal fibrilasyon = Atrial fibrillation ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Uyum = Adaptation ; Ölçekler = Scales ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Bu araştırma; atriyal fibrilasyonlu (AF) hastalarda ilaç uyumundaki engelleri tanımlamak için geliştirilen "Uyum Engelleri Ölçeği-[Adherence Barriers Questionnaire (ABQ)]"nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Metadolojik tipte planlanan araştırmanın örneklemine, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kardiyoloji Polikliniği'nde AF tanısı ile takip edilen ve gerekli ölçütleri karşılayan 164 hasta dahil edildi. Araştırma verileri, "Hasta Tanıtım Formu" ve "Uyum Engelleri Ölçeği" kullanılarak soru-yanıt tekniği ile toplandı. Öncelikle ölçeğin dil uyarlamasına yönelik çalışmalar gerçekleştirildi. Bir sonraki aşamada; kapsam geçerliği için uzman görüşleri alınarak gerekli revizyonlar yapıldı. Kriter geçerliği alt‐üst grup ortalamalarına dayalı madde analizi ile belirlendi. Yapı geçerliği; doğrulayıcı faktör analizi ile değerlendirildi. Güvenirlik ise; "test tekrar test güvenirliği", "cronbach alfa yöntemi" ve "madde toplam puan korelasyonu tekniği" kullanılarak açıklandı.  
Bulgular: Ölçeğin dil uyarlaması için Türk diline çevirisi yapıldı. Kapsam geçerlik indeksi değeri 0,93 olarak bulundu. Ölçek puanlarına göre üst %27'ye ve alt %27'ye giren grup arasında "Mann-Whitney U" testi ile değerlendirilen kriter geçerliğinde; (U:-7,48; p<0,0001) sonucu elde edildi. Doğrulayıcı faktör analizi; ölçek modelinin orijinal versiyonuyla iyi düzeyde uyum sağladığını (χ2=4,41) ortaya koydu. Test tekrar test güvenirliği için yapılan Pearson korelasyon analizine göre; birinci ve ikinci uygulama arasında güçlü bir ilişki (r=0,92; p=0,000) olduğu görüldü. Ölçek, 0,88 Cronbach alfa katsayısı ile iç tutarlılık gösterdi.
Sonuç: Uyum Engelleri Ölçeği, Türk toplumunda AF'lu hastalarda uyum engellerini tanımlamada geçerli ve yüksek derecede güvenilir bir ölçek olarak kabul edildi.

Anahtar Kelimeler: Atriyal Fibrilasyon; İlaç Uyumu; İlaç Uyum Engeli; Geçerlik; Güvenirlik

Abstract:
Validation and Reliability of "Adherence Barriers Questionnaire"
on Patients with Atrial Fibrillation
 
Objective: This study is conducted to validate and evaluate the reliability of the Turkish form of Adherence Barriers Questionnaire (ABQ) and identify the drug compliance barrier on patients with Atrial Fibrillation (AF).
Methodology: Fitting the criteria and diagnosed as AF, 164 patients monitored by Dokuz Eylul University Faculty of Medicine Cardiology Polyclinic are included in this methodological planned sample study. The research data is collected by using "Patient Identification Form" and "Adherence Barriers Questionnaire" via question-answer technique. First however, the questionnaire was translated to Turkish and following this, for content validity, expert opinions are evaluated and the necessary revisions are applied. Criterion-related validity is determined upon the average of sub-upper group method item analysis findings. Construct validity is evaluated with confirmatory factor analysis. As for reliability; it is explained by using "test- retest technique", "Cronbach's alfa method" and "total item correlation".
Findings: The questionnaire is translated to Turkish. Content validity index value is found as 0,93. The finding (U:-7,48; p<0,0001 is derived based on the criteria validation of the questionnaire points between two groups; belonging to the upper 27% and the lower 27% evaluated by the "Mann-Whitney U" test. 
The confirmatory factor analysis revealed good agreement with the original version of the scale model (χ2=4,41). According to Pearson correlation analysis done for the reliability of the test-retest technique, there is a strong relation between the first and the second application (r=0,92; p=0,000). The questionnaire shows internal consistency with the 0,88 Cronbach alfa parameter.
Conclusion: The Adherence Barriers Questionnaire is accepted as a highly reliable scale for identifying adherence barriers with AF patients in Turkey.
 
Key words: Atrial Fibrillation; Drug Compliance; Drug Compliance Barrier; Validity; Reliability.