Kültür ekonomisi ve kentsel tasarım ilişkisi: Kamusal sanat ve sanata ayrılan pay stratejisi bağlamında sorgulamalar
Cultural economy and urban design relations: Prospects in public art and the strategy of percent for art
Yazar: BENGİ POLAT
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM GÖKÇEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kültür endüstrisi = Cultural industry ; Kültürel ekonomi = Cultural economy

Özet:
Kamusal sanatın kentlerin ekonomik, sosyal ve kültürel dönüşümünde bir dizi rol oynadığı kabul edilmekte olup, kentlerdeki varlığı giderek artmaktadır. Chicago, Barselona, Newcastle upon Tyne ve Dublin kentleri başarılı kamusal sanat uygulamaları ile anılan kentlerdir. Bu kentler, kamusal sanata artan ilginin ve kamusal sanatın kentlerin dönüşümüne olan katkısının arkasında kültür politikalarının kayda değer yer tutmakta olduğu hususunu bir anlamda teyid etmektedir. 

Çalışmada, kamusal sanatı ve kamusal sanata ilişkin stratejileri odağına alan kentler, kültür planları ve diğer idari düzenlemeler, yaratıcı sınıfın varlığı, kültür bölgeleri ve kültür eksenli dönüşüm projeleri, kamusal sanat üretim süreçleri açılarından farklılaşan deneyimler üzerinden tartışılmıştır. Bu çerçevede önemli bir politika olan "sanata ayrılan pay" (percent for art) stratejisi kamusal sanatın kentlerdeki varlığını teşvik etmek için yürütülen ve sanat eserlerinin üretimini finanse etmek için kullanılan yaygın yöntemler arasındadır. 

Çalışmanın amacı, kültür eksenli dönüşüm süreçleriyle ilişkili olarak kamusal sanata ilişkin politika ve stratejilerin kentler üzerindeki etkilerinin kıyaslamalı çerçevede yorumlanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, kamusal sanatın elde edilmesine yönelik bir yöntem olan sanata ayrılan pay stratejisine ilişkin İzmir'de nasıl uygulanabileceğine dair sanata ayrılan pay senaryoları kurgulanmıştır. 2011-2020 yılları arasındaki inşaat ve kamusal sanat yatırımları incelenmiş, önerilen senaryolar ile gerçekleşen kamusal sanat yatırımları kıyaslanmıştır. Önerilen senaryolardan elde edilen bulgular, İzmir'de strateji yoluyla alternatif bir kamusal sanat edinme yöntemi sağlanabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, sanata ayrılan pay senaryoları kentte kamusal sanatın varlığını artırmak için bir dizi fırsat sunacaktır.

Abstract:
It is accepted that public art plays many roles in the social, economic and cultural transformation of cities, and its presence in cities has been gradually increasing. The cities of Chicago, Barcelona, Newcastle upon Tyne and Dublin are known for their successful public art practices. These cities, in a way, confirm that cultural policies have a significant place behind the increasing interest in public art and its contribution to the transformation of cities.  

In this study, cities focusing on public art and its strategies, cultural plans and other administrative arrangements, the existence of the creative class, cultural quarters and culture-led regeneration projects and different experiences are discussed in terms of public art production processes. In this context, the "percent for art" strategy, as an important policy, is one of the common methods used to encourage the public art and finance it. The aim of the study is to evaluate the effects of public art policies on cities in a comparative framework relating to the culture-led regeneration processes. 

For this purpose, percent for art scenarios have been devised to demonstrate how this strategy can be implemented in İzmir. Construction and public art investments between 2011-2020 have been examined, and the proposed scenarios and realized public art investments have been compared. The findings reveal that an alternative method of public art can be realized through the strategy in İzmir. Consequently, the percent for art scenarios will offer many opportunities to increase the public art in the city.