Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların annelerinin bilişsel esneklik becerileri ile anne-çocuk ilişkisinin incelenmesi
The observation of the relation between mother-child relationship and cognitive flexibility skills of mothers whose childerens are diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: RÜMEYSA ZEYNEP BÜYÜKSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN SEZGİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Biliş = Cognition ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, 36-72 ay arası Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğa sahip annelerin bilişsel esneklik becerileri ile anne-çocuk ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini; 36-72 ay arası Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğa sahip 220 anne oluşturmaktadır. Araştırmada nicel araştırma modellerinden birisi olan ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada sosyo-demografik bilgileri almak için "Kişisel Bilgi Formu", ebeveynlerin çocukları ile olumlu/olumsuz ilişki düzeyini ölçmek için "Ebeveyn Çocuk İlişkisi Ölçeği" ve ebeveynlerin bilişsel esneklik düzeylerini ölçmek için "Bilişsel Esneklik Envanteri" kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 25.0 istatistik programı kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; Ebeveyn- Çocuk İlişkisi Ölçeği, Olumlu Ebeveyn-Çocuk İlişkisi alt boyutu ile Bilişsel Esneklik Envanteri alt boyutları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Olumlu ebeveyn çocuk ilişkisi arttıkça alternatifler, kontrol ve bilişsel esneklik algısı artmaktadır. Ebeveyn- Çocuk İlişkisi Ölçeği, Olumsuz Ebeveyn-Çocuk İlişkisi alt boyutu ile Bilişsel Esneklik Envanteri alt boyutları arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi arttıkça alternatifler, kontrol ve bilişsel esneklik algısı azalmaktadır. Ebeveynlerin öğrenim durumu, algıladıkları gelir düzeyi, çocuklarıyla ilgilendikleri süre ve çocukluk çağında kendi ebeveynlerinin tutumları ile ebeveyn çocuk ilişkisi arasında anlamlı yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği, Olumlu Ebeveyn-Çocuk İlişkisi alt boyutu çocuğun yaşı, annenin yaşı, öğrenim durumu ve çocuk sayısına göre farklılık göstermektedir. Ebeveyn- Çocuk İlişkisi Ölçeği, Olumsuz Ebeveyn-Çocuk İlişkisi alt boyutu ile öğrenim durumu, gelir durumu ve çocuk sayısı arasında anlamlı farklılık olduğu görülmektedir. Bilişsel Esneklik Envanteri, Alternatifler alt boyutu ile yaş, gelir durumu ve çocuk sayısı arasında Bilişsel Esneklik Envanteri, Kontrol alt boyutu ile medeni durum arasında Bilişsel Esneklik Envanteri toplam puanı öğrenim durumu ve çocuk sayısı arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyn, Çocuk, Ebeveyn- Çocuk İlişkisi, Bilişsel Esneklik

Abstract:
THE OBSERVATION OF THE RELATION BETWEEN MOTHER-CHILD RELATIONSHIP AND COGNITIVE FLEXIBILITY SKILLS OF MOTHERS WHOSE CHILDERENS ARE DIAGNOSED WITH AUTISM SPECTRUM DISORDER
       The general purpose of this study is to examine the cognitive flexibility skills of mothers with children that are aged between 3 to 6 years with autism spectrum disorder and the mother-child relationship. The sample of the research consists of 220 mothers who have children with autism spectrum disorder that are between the ages of 3-6. In the research, the relational screening method which is one of the quantitative research models has been used.Furthermore, "Personal Information Form" was used to obtain socio-demographic information  and "Parent-Child Relationship Scale" was used to measure the positive/negative relationship level of parents with their children. Moreover, "Cognitive Flexibility Scale" was used to measure parents cognitive flexibility levels. SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 25.0 statistical program was used to analyze the data that was obtained. According to the findings of the research, a positive correlation has been found between the Parent-Child Relationship Scale, the Positive Parent-Child Relationship sub-dimension and the Cognitive Flexibility Scale sub-dimensions. As the positive parent-child relationship becomes more relevant,  increased perception of control and cognitive flexibility has been observed.In addition,a negative correlation was found between the Parent-Child Relationship Scale, the Negative Parent-Child Relationship sub-dimension and the Cognitive Flexibility Scale sub-dimensions. As the negative parent-child relationship scales up, the perception of alternatives, control and cognitive flexibility decays. It has been observed that there is a significant relationship between the education levels of the parents, their perceived income level, the time that they take care of their children, and the attitudes of their parents in childhood and the parent-child relationship. Parent-Child Relationship Scale and sub-dimension of positive Parent-Child Relationship differs according to the age of the child and, education levels and number of children. It has been seen that there is a significant and considerable difference between the Parent-Child Relationship Scale, the Negative Parent-Child Relationship sub-dimension and the educational status, income status and number of children. There is a significant difference between the total score of the Cognitive Flexibility Scale, educational status and the number of children; between the Cognitive Flexibility Scale, Alternatives sub-dimension and age, income status and number of children; and between Cognitive Flexibility Scale, Control sub-dimension and marital status.

Keywords: Parent, Child, Parent-child relationship, Cognitive Flexibility