Stomalı bireylere sağlık inanç modeline göre evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin hasta bakım sonuçlarına etkisi
The effects of applied nursing intervention at home to the individuals with stoma according to the health belief model on patient care results
Yazar: BURCU CENGİZ
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL BAHAR ; DOÇ. DR. ARAS EMRE CANDA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Sağlık = Health ; Stoma = Stomata ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı stomalı bireylere Sağlık İnanç Modeli'ne temellendirilmiş evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin hasta bakım sonuçlarına etkisini incelemektir. 
Yöntem: Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşama stomalı bireylerin evde bakım gereksinimlerini belirlemek için yapılan kalitatif çalışmadır. Toplam 12 stomalı bireyle görüşülmüştür. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır ve içerik analizi ile değerlendirilmiştir. İkinci aşamada ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarım kullanılmıştır. Araştırma deney grubunda 30, kontrol grubunda 31 stomalı bireyle tamamlanmıştır. Veri toplama formu olarak sosyodemografik özellikler bilgi formu, Stoma Yaşam Kalitesi Ölçeği, Ostomi Uyum Ölçeği ve Pittman Komplikasyon Şiddet İndeksi kullanılmıştır. Verilerin analizinde Friedman testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, ki kare ve regresyon analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Stomalı bireylerin evde bakım gereksinimleri ve stoma yönetimine yönelik davranışları sürdürmede algıladıkları engeller sırasıyla "günlük yaşamdaki kısıtlılıklar'', '' stomaya uyum sürecini etkileyen faktörler'', '' sağlık personeline duyulan gereksinim'' ve '' duygusal etkiler'' olarak 4 temadan ve bunlarla ilişkili alt temalardan oluşmuştur. Evde uygulanan hemşirelik girişimleri sonrası deney grubundaki bireylerin stomaya uyumları ve komplikasyon görülme oranları ve maliyet ortalamaları arasında anlamlı fark saptanmışken(p<.05); yaşam kalitesi puan ortalamalarında kontrol grubuna göre anlamlı fark saptanmamıştır (p>.05). 
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları doğrultusunda stomalı bireylerin evde bakımının desteklenmesi için Sağlık İnanç Modeli bileşenlerinin temel alındığı girişimlerin planlanması ve bireylerin taburcu olduktan sonra da evde takip edilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Stoma, Sağlık İnanç Modeli, evde bakım, hemşirelik.

Abstract:
Objective: The purpose of this study is to examine the effect of home-based nursing interventions based on the Health Belief Model on patient care outcomes for the intended stomach individuals.
Method: The study was carried out in two stages. The first stage is a qualitative study to determine the home care needs of individuals with stoma. A total of 12 individuals were interviewed. The data were collected by semi-structured interview form and evaluated by content analysis. In the second step, a quasi-experimental design with pre-test post-test control group was used. 30 were completed in the experimental group and 31 in the control group. Sociodemographic data form, Stoma Quality of Life Scale, Ostomy Adjustment Inventory and Pittman Complication Severity Index were used as data collection form. In the analysis of the data, the Friedman test, independent t test, chi square and regression analysis were used.
Findings: The obstacles that individuals with stoma perceive in terms of home care needs and stoma management behaviors are four factors, namely "limitations in daily life", "factors affecting the adjustment process to the stoma", "need for health personnel" and "emotional effects" and sub-themes associated with them. After home nursing interventions, there was a significant difference between the compliance rates of the individuals in the experimental group and the complication rates and cost averages (p< .05); no significant difference was found between the quality of life scores and the control group (p >.05).
Result: In order to support the home care of individuals with stoma in the direction of the results of this study, it is suggested that the initiatives on which the Health Belief Model components are based and the individuals should be followed up after discharge.
Key words: Stoma, Health Belief Model, home care, nursing.