1564 tarihli tahrir defterine göre Atina, Arhavi ve Hemşin kazalarında sosyal ve iktisadî hayat
Social and economic life in Atina, Arhavi and Hemşin districts according to the tahrir register dated 1564
Yazar: NURSENA TEMUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Artvin-Arhavi = Artvin-Arhavi ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Mufassal Tahrir Defteri = Mufassal Tahrir Notebook ; Rize-Hemşin = Rize-Hemşin ; Rize-Pazar = Rize-Pazar ; Tahrir Defteri = Tahrir Register

Özet:
Bu tez kapsamında Atina, Arhavi ve Hemşin kazalarının XVI. yüzyılın ikinci yarısındaki idarî, iktisadî ve sosyal yapısı analiz edilmiştir. İncelemenin temel kaynağını 1564 yılında hazırlanan mufassal tahrir defteri teşkil etmektedir. Söz konusu defter, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde bulunan Tapu Tahrir Defterleri tasnifinde 442 numarada yer almaktadır. Defter 18,5x50,5 ebadında olup, 173 sayfadan oluşmaktadır. 1, 4, 76-78, 140-148 ve 173. sayfaları boştur. 2. sayfasında Kanuni Sultan Süleyman'a ait tuğra bulunmaktadır. Defterin başında bir kanunnâme olmadığı gibi içerdiği kazaların hangi sancağa bağlı olduğu da belirtilmemiştir. Yapılan inceleme neticesinde defterin 1564 tarihinde içerisinde yer alan kazaların Batum sancağına bağlandığı sırada düzenlendiği anlaşılmıştır. Defter Atina, Arhavi/Laz ve Hemşin kazalarının tahririni ihtiva etmektedir. Atina kazası, 5-75. sayfalarda; Arhavi/Laz kazası, 81-139. sayfalarda; Hemşin kazası ise 149-172. sayfalarda kayıtlıdır. 3. sayfada Atina kazasının, 79-80. sayfalarda Arhavi kazasının fihristi vardır. Bu tez kapsamında öncelikle ilgili defter tamamen transkribe edilerek içerisindeki veriler Excel programı altyapılı bir veri tabanına işlenmiştir. Ardından bu veriler tablolaştırılarak tasnif edilmiştir. Daha sonra her bir kaza müstakil bir bölüm halinde bu tablolara bağlı olarak analiz edilmiştir. Neticede Atina, Arhavi ve Hemşin kazalarının XVI. yüzyılın ikinci yarısındaki idarî, sosyal ve iktisadî hayatı 442 numaralı tahrir defterindeki verilere dayalı olarak ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Within the scope of this thesis, the districts of Atina, Arhavi and Hemşin is analyzed in terms of the administrative, economic, and social structure in the second half of the 16th century. The main source of the review is the mufassal tahrir register prepared in 1564. The register in question is located at number 442 in the Tapu Tahrir Defterleri classification in the Ottoman Archives of the Presidency of the Republic of Turkey State Archives. The register is 18.5x50.5 in size and consists of 173 pages. Pages 1, 4, 76-78, 140-148 and 173 are blank. On the 2nd page there is the tughra of Suleiman the Magnificent. There is no code of law at the beginning of the register, and it is not stated which sanjak the districts it contains belong to. As a result of the examination, it is understood that the register was prepared in 1564, when the districts in it were attached to the Batumi Sanjak. The register contains the records of the districts of Atina, Arhavi/Laz and Hemşin. The districts are recorded as stated: Atina, pages 5 to 75; Arhavi, pages 81 to 139; and Hemşin, pages 149 to 172. On page 3, there is the index of the Atina district, and on pages 79-80 there is the index of the Arhavi district. Within the scope of this thesis, first, the register in question is completely transcribed and the data in it is processed into a database based on Excel program. Then, these data were tabulated and classified. After that, each district is analyzed as a separate section based on these tables. In conclusion, the administrative, social, and economic life of the districts of Atina, Arhavi, and Hemşin in the second half of the 16th century is revealed based on the data in the tahrir register numbered 442.