Grup şirketlerinde vergi planlaması ve Türkiye uygulaması
Tax planning in group companies and an application in Turkey
Yazar: AYKUT BAKIRCI
Danışman: PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Agresif vergi planlaması = Agressive tax planning ; Grup şirketleri = Group companies ; Transfer fiyatlandırma = Transfer pricing ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Uluslararası vergi anlaşmaları = International tax treaties ; Uluslararası çifte vergilendirme = International double taxation ; Vergi planlaması = Tax planning ; Vergi sığınakları = Tax shelteres ; Vergiler = Taxes

Özet:
Grup şirketleri vergi planlaması yaparak, tüm grubun konsolide vergi yükünü en aza indirmek istemektedirler. Globalleşme ile birlikte çok uluslu şirketler agresif vergi planlama yöntemleri kullanmaya yönelmişlerdir.  Kullanılan bazı yöntemler arasında transfer fiyatlandırmasına göre emsal bedele aykırı fiyat uygulama, farklı ülkelerde kurulan ana şirket ya da bağlı şirketlerin finansal yapısını farklılaştırma, kaynak ülkede işyeri oluşmasının önüne geçecek örgütlenmeler yapma,  vergi cennetlerinin kullanılması, evsiz gelirin oluşması, anlaşma alışverişinin uygulanması bulunmaktadır. Ülkeler, çok uluslu şirketlerin agresif vergi planlaması karşısında işbirliğine gitmektedir. Bu kapsamda OECD'nin hazırladığı "matrah aşındırılması ve karın aktarılmasına ilişkin eylem planı" önemli bir yer tutmaktadır. Bu tezde, Türkiye'de ilişkili kişi hareketlerinin artmasının vergi yükünü ve satışların vergi yükünü azaltıp azaltmadığı araştırılmıştır. Ayrıca şirketlerin finansal kaldıraç seviyesinin, uluslararası olmasının ve kurumsallık düzeyinin vergi yükü ve satışların vergi yüküne etkisi sorgulanmıştır. Türkiye'deki 2013-2017 yılları arasında satış hasılatı bakımından en yüksek 456 şirketin, 5'er dönemine ilişkin toplamda 2280 gözlem verisi dikkate alınarak panel veri analizi yapılmıştır. İlişkili şirket hareketlerinin artmasının, vergi yükü ve satışların vergi yükünü azalttığına yönelik bulgulara ulaşılmasına karşın anlamlı bir sonuç elde edilememiştir. Şirketlerin finansal kaldıracının artmasının, uluslararası olmasının ve kurumsallık yapısının vergi yüküne etkisine yönelik olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiştir. Şirketlerin finansal kaldıraç seviyesinin % 1 oranında artmasının, satışların vergi yükünü % 0,025 oranında azalttığı sonucuna varılmış olup, yüksek derecede anlamlılık içermektedir ve literatürle aynı yöndedir. Şirketlerin yurt dışında iştiraki olması halinde satışların vergi yükü %0,29 oranında artmakta olup, anlamlı bir sonuç içermektedir.

Abstract:
Group companies want to minimize the consolidated tax burden of the entire group by making tax planning. With globalization, multinational companies have tended to use aggressive tax planning methods. Among some methods used are such as applying unequal prices according to transfer pricing, differentiating the financial structure of the parent company or affiliated companies established in different countries, making organizations to prevent the permanent establishment in the source country, using tax havens, creating stateless income, and using treaty shopping. Countries cooperate in the face of aggressive tax planning by multinational companies. In this context, the "action plan on base of erosion and profit shifting" prepared by the OECD has an important place. In this thesis, it has been researched whether the increase in related party transactions, decrease the tax burden and the tax burden of sales in Turkey. In addition, the effect of the financial leverage level of companies, their internationality and corporate level on the tax burden and the tax burden of sales were questioned. Panel data analysis was carried out by taking into account 2280 observation data in total for 5 periods of 456 companies with the highest sales revenue between 2013 and 2017 in Turkey. Although it was found that the increase in the related party transactions, decreased the tax burden and the tax burden of sales, no meaningful result was obtained. No meaningful results could be obtained regarding the effect of the increase in financial leverage of companies, their internationalization and corporate structure on the tax burden. It is concluded that a 1% increase in the financial leverage level of companies reduces the tax burden on sales by 0.025%, is highly significant and is in line with the literature. If companies have subsidiaries abroad, the tax burden on sales increases by 0.29%, and it has a meaningful result.