Altın paylar
Golden shares
Yazar: ÇİĞDEM YATAĞAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KIRCA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Altın paylar = Golden shares ; Anonim şirketler = Joint stock companies ; Devlet = State ; Özelleştirme = Privatization ; İmtiyazlar = Concessions

Özet:
İngiltere'de seksenli yıllarda görülmeye başlanan özelleştirme politikaları başta Avrupa Birliği üyeleri olmak üzere dünyanın pek çok ülkesinde uygulanmaktadır. Devletler özelleştirme akımın etkisiyle bir taraftan kamu sermayesine sahip şirketlerin paylarını özel yatırımcılara satarken, diğer taraftan şirket ve ilgili piyasa üzerindeki kontrolü kaybetmemek, şirketi yabancıların ele geçirmesini engellemek gibi düşüncelerle "altın pay" adı verilen imtiyazları öngörmüştür. Altın paylar vasıtasıyla şirketin yönetim kurulu veya genel kurulunda alınan kararlara ve şirketin pay sahipliği yapısına müdahale edilmesi, Avrupa Birliği'nin temel politikaları olan yerleşme serbestisi, sermayenin serbest dolaşımı ile rekabet eşitliğine aykırı olduğundan Avrupa Komisyonu ve Adalet Divanı'nın tepkisiyle karşılaşmıştır. On dört ayrı karara konu olan altın paylarla devlete tanınan takdir hakkının sınırlandırılması ve hukuki öngörülebilirliğin sağlanması için bu hakkın kullanımının süreye ve yargı denetimine tabi tutulması gerektiği belirtilmiştir. Türkiye'de Anayasa Mahkemesi kararı ve Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun ile stratejik şirketlerde tesis edilen altın paylar, Adalet Divanı'nın belirlediği kıstaslara uygun nitelik taşımamaktadır. Bu çalışmada Avrupa Birliği Adalet Divanı kararlarına konu olan altın paylar ile Türkiye'de bulunan örnekler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Abstract:
Privatization policy which has started to be seen in the U.K. in eighties is subject to implementation in various countries worldwide including the European Union member states. The states have predicted privileges named "golden share" in order not to lose control over the companies and the related market while selling the shares of companies, which have public capital, to private investors with the effect of the privatization trend. As it is contrary with the essential policies of the European Union, i.e., freedom of establishment, free movement of capital and competition equality to  interfere in the decisions rendered by the board or general assembly and the share ownership of the company via golden shares, it has faced with reactions of European Commission and the Court of Justice. It has been determined with fourteen different Court decisions that the discretion recognized to the states with the golden shares shall be restricted and use of this right should be subject to time limit and judicial control in order to provide its legal predictability.  In Turkey, golden shares which are implemented in strategic companies as per the decision of the Constitution Court and the Law Pertaining to the Implementation of Privatization do not have the characteristics to satisfy the conditions determined by the Court of Justice. In this work, both the golden shares subject to the decisions by the European Union Court of Justice and the models present in Turkey have been comparatively examined.