Manisa Müftüsü Ahmed Âlim Efendi'nin hayatı ve mûsikî eserlerinin incelenmesi
Ahmed Alim Efendi the Mufti of Manisa: Life and examination of his musical works
Yazar: HASAN ZAHİD YURDAGÜL
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK ÖZTÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Ahmed Alim Efendi = Ahmed Alim Efendi ; Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Biyografi = Biography ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Müftüler = Muftis ; Müzik eserleri = Music works ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Bu çalışmada, 1874-1930 yılları arasında yaşamış, Türk mûsikîsinin kıymetli bestekârlarından, Manisa Müftüsü Ahmed Âlim (Irmak) Efendi'nin bestelediği eserleri; eserlerdeki makam kullanımı, usûl-vezin ilişkileri ve kullanılan güftelerin anlamları yönünden incelenmiştir. Klâsik Türk Mûsikîsinin 20. yy. başlarındaki İstanbul dışındaki durumunun anlaşılması açısından büyük önem taşıdığına inandığımız Ahmed Âlim Efendi'nin eserlerin incelenmesinden önce; kendisinin hayatı, mûsikî yönü ve eserleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. Eserlerinin günümüz Türkçesine açıklamalı olarak aktarılması bugüne kadar yapılmadığı için bu konuya bulgular ve yorumlar başlığında yer verilmiştir. Eserler; bestekârın el yazısına veya mevcut en eski nüshalarına bağlı kalınarak yeniden yazılmıştır. Daha sonra bestekârın eserlerindeki makam kullanımı, usûl- vezin ilişkisi kullanımı ve kullandığı güfteleri incelemeye tâbi tutulmuştur. Eserlerin makamları incelenirken Nâsır Abdülbâkî Dede ve Muallîm İsmâîl Hakkı Bey'in makâm tarifleriyle eserlerin makamları anlatılmıştır. Ardından bestekârın; makam kullanımının bu 2 mûsikîşinasın hangisinin tariflerine uygun olduğu, Âlim Efendi'nin hangi dönem makam anlayışına uygun eser verdiğini anlamak amacıyla tespit edilmiştir. Bu incelemeler sonucunda Âlim Efendi'nin bestekârlık özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Eserlerin belirli vezinlerde yazılmış olan güftelerinde yer alan tef'île ve hecelerin usûllere dağılımları, her usûl için oluşturulan tablolarda ayrı ayrı gösterilmiş ve değerlendirilmeleri yapılmıştır. Daha sonra eserlerde kullanılan güftelerin görünen ve görünmeyen (tevriyeli) anlamları incelenmiştir. İncelemeler esnasında oluşan düşünce ve yorumlar, bulgulardan sonra sonuçlar bölümünde belirtilmiştir.

Abstract:
In this study, all the works composed by Ahmed Alim (Irmak) Efendi, who was one of the Mufti of Manisa, lived between 1874-1930 and very valuable composers of Turkish music, were examined. The usage of maqam, the relationship between rhythm and meter, and the meanings of lyrics in his works were analyzed. It can claim that Ahmed Alim Efendi has great importance in understanding the situation of Classical Turkish Music outside of Istanbul in the early 20th century. Before examining his works, general information about his life, musicianship and compositions are given. Since the lyrics of his works have not been explained in today's Turkish until today, this issue has been included in the title of findings and comments. The works have been rewritten based on the composer's handwriting or the earliest available copies. Later, the use of maqam in his works, the relationship between rhythm and meter, and the lyrics he used were examined. While examining the modes of the works, the explanations of Nasır Abdülbaki Dede and Muallim İsmail Hakkı Bey were used. In order to understand which period maqam understanding Alim Efendi preferred, it has been determined that their works are suitable for which of the descriptions of these two musicians. As a result of these studies, the compositional characteristics of Alim Efendi were tried to be revealed. For the lyrics written in meter, the distribution of the syllables in the rhythms was shown and evaluated separately in the tables created for each rhythm. Then, the explicit and implicit meanings of the lyrics used in the works were examined. The thoughts and comments that emerged during the examinations are stated in the results section after the findings.