İşlev odaklı yaklaşımlar çerçevesinde Avrupa Birliği mevzuatı çeviri projesi
A project on the translation of European Union legislation within the framework of functional translation aproaches
Yazar: ASLI SELCEN ASLAN
Danışman: PROF. DR. SAKİNE ERUZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Mevzuat = Legislation ; Projeler = Projects ; Çeviri = Translation ; Çeviri eğitimi = Translation education ; Çeviri yöntemleri = Translation methods ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Avrupa Birliği (AB), bütün üye devletlerinin resmi dillerine ve ulusal kimliklerine saygı gösterme ilkesini benimsemiş, uluslarüstü bir kuruluştur. Birliğin çokdillilik politikası gereği oluşan çeviri ihtiyacı, bu alanda kurumsallaşma sürecini de beraberinde getirmiştir. İş hacmi bakımından çok büyük bir çeviri hizmet birimi olan Avrupa Birliği Komisyonu Çeviri Genel Müdürlüğü (DGT) çeviri işlerini kuruma özgü teknolojik bir altyapıyla projelendirmesi ve iş akışıyla çevirinin kurumsallaşma sürecinde örnek teşkil etmektedir. Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde olan Türkiye'de, aynı nitelikte olmasa da, bu durumun olumlu yansımalarını gözlemlemek mümkündür. Birlik ile ilişkilerin sistemli bir şekilde yürütülebilmesi için oluşturulan T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı bünyesinde Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı (ÇEB) bulunmaktadır. Ülkenin müzakere sürecinde sorumluluklarından birisi olan AB Müktesebatı çeviri ve revizyon süreçlerini mevcut koşullar ve imkanlar dahilinde ÇEB yürütmektedir. AB Bakanlığı'nın Birliği ülkeye tanıtma stratejisi kapsamında, gerek ÇEB gerekse Bakanlığın diğer Başkanlıkları çeşitli kurum ve kuruluşlarla işbirliğine açık bir yapıya sahiptir. Bu tez çalışmasının konusu, 2011–2013 yılları arasında Yaşar Üniversitesi ve T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı arasında yürütülen çeviri projesidir. Proje kapsamında 20 Avrupa Birliği İkincil Mevzuat metninin Yaşar Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık öğrencileri tarafından çevirisi yapılmıştır. Belirlenen şartnameye uygun olarak, iletişim ve hukuk revizyonları alan uzmanı öğretim üyeleri tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, hukuk alanının çeviriyle ilişkisi ele alınarak, bir uzmanlık metni olarak değerlendirilen hukuk metinleri çevirisinde metin özellikleri açıklanmaktadır. Öte yandan, Türkiye'deki hukuk geleneği ve bu çerçevede hukuk diline ilişkin tartışmalar değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, AB metinleri hukuk alanı kapsamında ele alınmış, bu metinlerdeki dil ve metin gelenekleri incelenmiştir. Çalışmanın bütüncesini oluşturan Mevzuat metinleri metin dili, içerik ve biçim bakımından çözümlenmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye'de Avrupa Birliği metinleri çevirisine yönelik faaliyetler ve bu faaliyetleri yürüten kurum incelenerek, Avrupa Birliği Bakanlığı'nın işbirliği stratejisi açıklanmıştır. Son bölümde ise, yukarıda sözü edilen proje bu işbirliği stratejisi çerçevesinde, işlev odaklı çeviri yaklaşımları dayanak alınarak, çeviri eğitiminde bir uygulama projesi modeli olarak betimlenmiştir. Bu betimlemede, proje sürecinin işlevselliği, eylem odaklı bir işbölümüyle açıklamış ve bu işbölümünün aktörleri temelinde değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
European Union (EU) is a supranational institution adopting the principle of respect the national identities and official languages of all its member states. This principle has led to the need for institutionalization process in translation practices. In this sense, The European Commission Directorate General for Translation (DGT), one of the largest translation services in the world, serves as a model for the institutionalization of translation practices with its technological basis and work flow. It is possible to observe the positive reflections of this system in Turkey, which is in the negotiation process for the EU membership. Ministry for EU Affairs of the Republic of Turkey, founded to maintain the relations with the Union systematically, has a "Translation Coordination Unit". This unit conducts translation and revision processes of the EU acquis, which is one of the commitments in the negotiation process. Pursuant to the communication strategy of the country, both the Translation Coordination Unit and the other departments of the Ministry attach importance to the collaboration with different institutions and organizations. The translation project conducted between 2011- 2013 with the collaboration of Yaşar University and The Ministry for EU Affairs constitutes the subject of this research. Within this project, the students of the department of Translation and Interpreting translated twenty EU Secondary Legislation texts. In accordance with the specifications, technical revision and legal revision were performed by specialist faculty members. In the first part of the research, relations between the field of law and translation are discussed, and textual characteristics of legal texts are explained in the framework of translation-oriented text analysis. Besides, the traditions in the field of law, therefore, discussions on the legal language are evaluated. In the second part, the EU texts are assessed within the field of law and the textual and linguistic features of these texts are examined. The legislation texts which are the corpus of the research are analyzed in terms of their specific use of language, contents as well as registers and stylistic features. In the third part, the focus is on translation practices and the institutions that are involved in translating EU legislation in Turkey. In this part, the strategy through which the Ministry for EU Affairs cooperates with the institutions in question is also looked into. In the last part, in the context of this cooperation, above mentioned project, which is based on the functional approaches, is described as a suitable teaching model. While doing so, the functionality of the project process and the positions of process actors are explained within the framework an action-oriented cooperation.