Melezleme ıslahı ile aspir (Carthamus tinctorius L.)'de verim ve yağ içeriği yüksek hat geliştirme olanakları
Line development possibility for high yield and oil content in safflower (Carthamus tinctorius L.) by hybridization breeding
Yazar: MELEK ÜNLÜER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SABRİ ERBAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde, Dinçer 5-118 ve Centennial çeşitlerinin melezlenerek tek tohum nesli seleksiyon yöntemi ile F7 kademesine ulaştırılmış hatların agronomik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada F7 generasyonu 64 adet hat ile 6 adet standart çeşit (Dinçer 5-118, Centennial, Yenice 5-38, Remzibey-05, Balcı, Linas) materyal olarak kullanılmıştır. Deneme Augmented deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Olgunlaşma döneminde rastgele seçilen 10 bitkide; çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, yan dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, tohum sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, kabuk oranı, yağ oranı, yağ verimi ve yağ asitleri kompozisyonu incelenmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre; bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı ve yağ verimi özelliklerinin sırasıyla 27.6-55.2 g, 110.8-534.9 kg/da, % 24.6-37.4 ve 38.7-159.0 kg/da arasında değerle elde edilmiştir. Di×Ce-51, 40, 6, 33, 52, 31, 3, 8, 1, 72, 63, 64, 11, 17 ve 22 nolu hatların bin tane ağırlığı, Di×Ce-5, 40 ve 14 nolu hatların tohum verimi, Di×Ce-62, 54, 39, 65, 68 ve 29 nolu hatların yağ oranı ve Di×Ce-5, 40, 14, 17, 20, 3, 25 ve 33 nolu hatların ise yağ verimi bakımından üstün oldukları tespit edilmiştir. Sonuç olarak; bu özelliklere göre 5 yağ tipi (Di×Ce-29, 54, 62, 65 ve 68) ve 11 verim tipi (Di×Ce-2, 3, 5, 6, 14, 17, 20, 38, 40, 44 ve 72) olmak üzere toplam 16 adet hat F8 generasyonuna aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Aspir, Carthamus tinctorius L., tek tohum nesli, hat geliştirme

Abstract:
This study was conducted at the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Suleyman Demirel University in 2016. The objective of the study was to determine the agronomic and quality characteristics of the lines advanced to the F7 by single seed selection method lines were obtained from crosses of Dinçer 5-118 × Centennial varieties. Sixtyfour F7 generations and 6 cultivars (Dinçer 5-118, Centennial, Yenice 5-38, Remzibey-05, Balcı and Linas) were used as plant material. The experiments were evaluated in an Augmented Design with three replications. The following observations were taken at 10 randomly selected plants at maturation; time to flowering, plant height, number of branches per plant, head number per plant, head diameter, seed number per head, thousand seed weight, seed yield, oil content, hull content, oil yield and fatty acid composition.
A thousand seed weight, seed yield, oil content and oil yield in the study were varied between 27.6-55.2 g, 110.8-534.9 kg/da, 24.6-37.4 % and 38.7-159.0 kg/da, respectively. Fifteen lines (Di×Ce-51, 40, 6, 33, 52, 31, 3, 8, 1, 72, 63, 64, 11, 17 and 22) for thousand seed weight, 3 lines (Di×Ce-5, 40 and 14) for seed yield, 6 lines (Di×Ce-62, 54, 39, 65, 68 and 29) for oil content and 8 lines (Di×Ce-5, 40, 14, 17, 20, 3, 25 and 33) for oil yield were determined as superior lines when compared with parents and other cultivars. As a result, a total of 16 superior lines were selected 5 for oil types (Di×Ce-29, 54, 62, 65 and 68) and 11 for yield (Di×Ce-2, 3, 5, 6, 14, 17, 20, 38, 40, 44 and 72) types were selected to advance F8 generation.

Keywords: Safflower, Carthamus tinctorius L., single seed descent, line improvement