Mennonit Kilisesi üzerine bir araştırma
A study on the Mennonite Church
Yazar: HATİCE KELEŞ
Danışman: PROF. DR. DAVUT KILIÇ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini iman = Religious faith ; Dinler tarihi = History of religions ; Hristiyanlık = Christianity ; Kiliseler = Churchs ; Mennonit Kilisesi = Mennonite Church ; Mennonitizm = Mennonitism

Özet:
Bu Araştırmanın konusu, Mennonit Kilisesi'nin ortaya çıkışı, dini öğretileri, uygulamaları, ibadetleri, gelenekleri, bayramları, okulları ve misyonerlik faaliyetleri ile kilise kurucusunun hayatı, çalışmaları ve fikirlerinin yayılmasıdır. Araştırmanın amacı, 16. yüzyılda ortaya çıkan ve Anabaptist bir hareket olan Mennonit Kilisesi'nin oluşumundan 21. yüzyıla kadar geçirdiği evreler hakkında bilgi vermektir. 
İnançlarını rahat bir şekilde yaşama fırsatını, sadece Amerika'da yakalayan Mennonit Kilisesi mensuplarının, buradaki yaşamlarını yerinde gözlemleyebilmek, kendilerine bağlı kilise ve üniversitelerinden kaynak temin edebilmek için imkanlarımız ölçüsünde kısa süreliğine de olsa ABD'ye gidilmiştir.
Araştırmada kullanmış olduğumuz başlıca kaynaklar, Mennonit Kilisesi'nin kurucusu olan Menno Simons'un eserleriyle birlikte, Mennonit tarihini ve inancını anlatan 1871'li yıllardan 2015 yılına kadar basılmış olan İngilizce eserlerdir. Bu kaynaklardaki bilgiler deskriptif yöntemle incelenmiştir. Bunun dışında tarihi ve fenomenolojik metotlar da kullanılmıştır. Ayrıca Anabaptist bir mezhep olan Mennonit Kilisesi'nin, Katolik Kilisesi ve Protestan hareketin fikirlerine karşı çıkması sebebiyle, bu mezhepler ile olan benzer ve farklı yanlarını ortaya koymak açısından, karşılaştırma metodundan da yararlanılmıştır. 
Mennonit Kilisesi, 16. yüzyılda Avrupa'nın The Low Countries adı altındaki Hollanda, Belçika, Lüksemburg ve çevresini kapsayan ülkelerde ortaya çıkan bir Hristiyan mezhebidir. Ortaya çıkış tarihi ve sebebi, Reform hareketi zamanı olan bu mezhep, ileri sürdüğü fikirleriyle Katolik ve Protestan mezheplerinden ayrılmaktadır. Mennonit Kilisesi, bu farklılığından dolayı, Katolik Kilisesi ve Protestan hareket tarafından, Anabaptistler olarak adlandırılmıştır. 
Mennonit Kilisesi'nin, Anabaptist bir hareket olması sebebiyle, öncelikle Anabaptist hareketin ortaya çıkmasında etkili olan fikirlerin ve hareketlerin The Low Countries'deki dini, sosyal ve siyasi durumları incelenmiştir. Daha sonra Mennonit Kilisesi'nin meydana gelişi, yayılışı ve yayılışında Mennonitlerin maruz kaldıkları baskı ve işkencelere değinilmiştir. Ayrıca Mennonit Kilisesi'nin kurucusu olan Menno Simons'un hayatı ve neden bir Katolik papazı iken Katolik Kilisesi'nden dönüş yaptığı ve bu dönüşünde etkilendiği Protestan harekete neden katılmadığı açıklanmaya çalışılmıştır. Böylece Menno Simons'un inanç esaslarını oluştururken ortaya koyduğu kaynak ve düşünceler incelenmiştir. Bundan sonra Mennonitliğin yayılması ve Mennonitlerin diğer ülkelere olan göçlerine yer verilmiştir. Son olarak da Mennonitlerin inanç esasları, öğretileri, uygulamaları, gelenekleri, bayramları, ibadetleri, okulları, misyonerlik faaliyetleri, Avrupa ve Amerika'da yaşayan günümüz Mennonitleri hakkında detaylı olarak bilgi verilmiştir.



Anahtar Kelime: Din, Tarih, Dinler Tarihi, Kilise, 16. Yüzyıl Reformu,Anabaptist, Mennonit Kilisesi, Menno Simons, Vaftiz, Ekmek Şarap Ayini, Ayak Yıkama, Misyonerlik.

Abstract:
The topic of this research includes emergence of the Mennonite Church, confession and rules of this faith, services, practices of worships, customs, holidays, schools and missionary activities, and the life of this church's founder and his works. The purpose of this study is to investigate stages of the Mennonite Church development until 21st century, which is an Anabaptist movement, started in the 16th century. 
The United States of America was visited to investigate the Mennonite Church members' lives, and search for resources from the practicing Mennonite Churches and their universities, in which country Mennonites only found the opportunity to practice their religion freely.
The sources were used in this study including Menno Simon's publications and English language based publications that describe the history and the religion practices of the Mennonites, that were published from 1871 to 2015. These publications were investigated with the descriptive method. Beside this, phenomenological methods were used. Further, the comparison method was also utilized to show the similarities and the differences between Mennonite Church and Catholics with Protestants because these two churches were against to the ideas of the Mennonite Church. 
The Mennonite Church emerged as a Christian denomination in the 16th century in the Low Countries consisting of Netherlands, Belgium, and Luxembourg around of these countries. The reason for emergence of the Mennonite Church as a reform movement time is that the ideas of this church show differences from Catholic and Protestant denomination. Because of these differences, the Mennonite Church was called as Anabaptists by the Catholic and the Protestant Churches. 
Given that, the Mennonite Church is an Anabaptists movement, firstly the movements and the ideas, which were caused this church to be developed, was examined in the situations of the Low Countries' religion, social and political structures. After this, the emergence of Mennonite Church, and the tortures and pressures, that were happened to Mennonites, were investigated during the development of this church.  Moreover, the life of Menno Simons, why he converted to Mennonite when he was a Catholic priest, and why he did not participate in the Protestant movement although he was affected before, were explained. Thus, the ideas and the sources that Menno Simons revealed while establishing the principles of faith were examined. Thereafter, the spread and the migration of the Mennonites to other countries were included. Finally, the foundations of the Mennonites' beliefs, teachings, practices, traditions, holidays, worships, schools, missionary activities, and today's Mennonites living in Europe and America were explained in detail.


Key Words: Religion, History, History of Religions, Church, The Reform of the 16th Century, Anabaptist, The Mennonite Church, Menno Simons, Baptist, The Lord's Supper, Foot Washing, Missionary.