Eosin B kullanılarak platinin florometrik tayini
Fluorometric determination of platinum using Eosin B
Yazar: İLKER DEVECİOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞENOL KARTAL
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Geçiş metalleri düşük derişimlerde dahi canlılar ile çevre üzerinde olumsuz biyolojik etki gösterebilmektedir. Bu nedenle geçiş metallerinin düşük derişimlerdeki türlerin analizine imkân sağladığı; nadir toprak elementlerinin tayininde, besin endüstrisinde, biyokimyada, son zamanlarda çok önem kazanan çevre kimyasında, çevre kirliliğine neden olan bazı zehirli gazların, eser metal atıklarının ve organik atık bileşiklerin tayininde, tarım kimyasında, farmakolojide ve pek çok organik/inorganik bileşiklerin tayininde tercih edilen tekniktir. Günümüzde geçiş metallerinin derişimlerini belirleyebilmek amacıyla yararlanılan teknikler meşakkatli örnek hazırlamaya ve pahalı enstrümantasyonlara ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle, özgünlüğe sahip ve hassasiyet gösteren hızlı ve ucuz farklı yöntemlerin geliştirilmesi önem kazanmıştır. Florometrik yöntem, meşakkatli örnek numunesi hazırlamayı gerektirmemesi ve nispi olaraktan diğer tekniklere göre daha hızlı olması gibi belirgin üstünlüklere sahip bir yöntemdir. Diğer dikkat çekici özellik ise, metal iyonları için spesifik bir bağlanma gerçekleştirilebilir.
Yapılan çalışmada 4,5-dibromo-3,6-dihydroxy-2,7-dinitro-1-spiro[isobenzofuran-3,9-xanthene]one (Eosin B) bileşiği ile platin(IV) iyonları arasında oluşan kompleksin floresans özelliğinin azalmasına dayanan florometrik bir yöntem geliştirildi.
Geliştirilen tekniğin optimizasyon şartlarını sağlamak için; pH, ligand miktarı, Pt(IV) miktarı, kompleksin oluşma zamanı ve sıcaklık gibi değişkenler optimize edilmiştir. Geliştirilen metodun doğruluğu geri kazanma çalışmaları ile test edilmiştir. Geliştirilen florometrik yöntem platin tayini için; cadde tozları, katalitik konvertör, anot çamuru ve maden filizleri gibi çeşitli örneklere uygulandı.

Abstract:
Transition metal ions can have a negative impact on the environment and animals, even at low concentrations. Therefore, it is possible florometry (allows) to determine the types of transition metals at low concentrations; in biochemistry, food industry, analysis of rare earth elements, environmental chemistry which gained great importance in recent years, determination of some toxic gases causing air and environmental pollution, waste organic compounds and trace metals, pharmacology, analysis of clinical samples, agricultural chemistry and for the analysis of many organic/inorganic compounds is a highly preferred method. Today, the methods used to determine the transition metal concentrations require laborious sample preparation and expensive instrumentation. Therefore, it is important to develop other techniques that are sensitive and specific as well as cheap and fast. The fluorometric technique does not require laborious sample preparation and has significant advantages such as being relatively practical and fast. In another interesting feature, selectively binding for an identified metal ion can be easily achieved by this technique.
In this study, a fluorometric method  based on the quenching in the fluorescence intensity of the complex formed between platinum(IV) ions and 4',5'-dibromo-3',6'-dihydroxy-2',7'-dinitro-1-spiro[isobenzofuran-3,9'-xanthene]one (Eosin B) compound having fluorescence property, was developed. 
For the optimization of the method developed; the parameters such as the pH, amount of ligand, amount of Pt(IV) ions, formation time of the complex and temperature were optimized. The accuracy of the method developed was tested by recovery studies. The fluorometric method developed was applied to real samples such as street dusts, catalytic converter, anode sludge and mine  ores for the determination of platinum.