Siyaset psikolojisi çerçevesinde toplumsal hareketler: Arap Baharı sürecinde Tunus ve Mısır örneği
Social movements within the framework of political psychology: The example of Tunisia and Egypt in the Arab Spring process
Yazar: GİZEM KEBAPCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OSMAN ÇATI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Duygu = Emotion ; Duygudurum = Mood ; Mısır = Egypt ; Siyaset psikolojisi = Political psychology ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyal olaylar = Social events ; Tunus = Tunisian

Özet:
Siyaset bilimi ve psikoloji disiplinlerinin sınırları içerisinde şekillenen siyaset
psikolojisi alanı; insanların, grupların ve devletlerin siyasal davranışlarını, insanların
duygu durumları ile ilişkilendirerek anlamlandırılmasında yardımcı olmaktadır.
Toplumsal hareketlerin oluşum süreci, katılımcıları, karşıtlıkları, devamlılığı,
yaygınlaşması ve gelişimi itibariyle birçok ihtilaflı kuram ve kavramın ortaya
çıkmasına neden olmuş ve her iki disiplininin akademik yazınında kendine yer
bulmuştur. Toplumsal hareketlerin, insanların siyasal davranış üretebilecekleri
motivasyonlar ile oluşmaları, bu sürecin siyaset psikolojisi kavramlarıyla
incelenmesini gerekli kılmıştır. 2011 yılında yaşanan Arap Baharı hareketleri,
Ortadoğu siyasal tarihinde önemli bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. Tunus'taki
protestoların, internetteki sosyal ağlar; Facebook, Twitter, Youtube üzerinden oluşup
yayılması ve uluslararası boyutta sesini duyurması ve büyük ölçüde lidersiz olarak
gelişmesi sebebiyle Arap Baharı sürecindeki hareketler, bu çalışmada meydan
hareketleri olarak tanımlanmış ve değerlendirilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın
amacı, toplumsal hareketlerin siyaset psikolojisi kavramları ile açıklanması ve Arap
Baharı sürecinde Tunus ve Mısır'daki gelişmelerin analiz edilerek sürecin
açıklanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, toplumsal hareket kuramları, akademik
literatürdeki tartışmalardan beslenerek incelenmiş, Arap Baharı hareketleri meydan
hareketleri olarak tanımlanmış ve toplumsal hareketlerin siyaset psikolojisi
kavramları olan 'duygular', 'siyasallaşmış ortak kimlikler' ve 'göreceli yoksunluk'
çerçevesinde Tunus ve Mısır'da 2011 yılında rejim değişikliklerine yol açan
toplumsal hareketler açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Political psychology as an interdisciplinary field of inquiry connecting political
science and psychology explores the role of psychological processes and emotions in
order to make sense of the political behaviour of people, groups and states. The
formation processes of social movements along with the diversity of their
participants, contradictions, continuities, proliferation and development has led to the
emergence of many controversial theories and concepts which in turn have found a
prominent place in the academic literature of both political science and psychology.
The acknowledgement that emotions of people can produce and shape political
behaviour has made it necessary to examine the formation of social movements with
the help of the theories and concepts of political psychology. The Arab Spring
movements experienced in 2011 constitute an important turning point in the political
history of the Middle East. The social movements that came into existence during the
Arab Spring have been conceptualised as "Square Movements" in this study since
they, in contrast to earlier movements, lacked a prominent leader and emerged and
spread through the use of Internet-based media sites such as Facebook, Twitter,
YouTube that also made the voice of the protesters heard internationally. In this
context, the purpose of this study is to analyse the developments that took place in
Tunisia and Egypt during the Arab Spring and their explanation with help of the
conceptual lens of psychology. In accordance with this purpose, social movement
theories have been examined by drawing on the debates in the academic literature;
the Arab Spring movements have been defined as square movements; and the social
movements with led to regime changes in Tunisia and Egypt in 2011 have been
explained though the application of a political psychology conceptual framework that
encompasses "emotions", "politicized common identities" and "relative deprivation".