Türkiye'de kentsel yoksulluğun belirleyicileri (Mekansal panel veri analizi)
Determinants of urban poverty in Turkey (A spatial panel data analysis)
Yazar: MEHMET ÖZBİLGİN
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTUTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kentler = Cities ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel sorunlar = Urban problems ; Kentsel yaşam = Urban life ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Mekansal ekonometri yaklaşımı = Spatial econometrics approach ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Kabul edilebilir yaşam standardının altında yaşamayı ifade eden yoksulluk, mekansal ayrışmayla kentlerde daha görünür hale gelmektedir. Kırsal alandan göçler, kentlerdeki altyapı, ulaşım, konut, güvenlik, eğitim, sağlık ve istihdam sorunlarını derinleştirmektedir. Kentsel mekanların, göçle gelen insanların toplanma alanlarına dönüşmesiyle çeşitli ayrışmalar ortaya çıkmaktadır. Kentsel yaşama uyum sağlayamama, kamusal hizmetlere erişimde yetersizlikler, istihdam kabiliyeti/biçimleri, vb faktörler kente göçle gelenleri dezavantajlı konuma sürüklemektedir. Genellikle kentlerde kamusal hizmetlere sınırlı erişen, bireysel imkan ve kabiliyetleri sınırlı olan kesim için kullanılan kentsel yoksulluğun her ülkede aynı nedenlerle ilişkilendirilmesi mümkün değildir. Türkiye'de demografik değişim ve özellikle kırdan kente göç, sanayileşme deneyimi, eğitim-istihdam uyumsuzluğu, bölgelerarası dengesizlikler vb. kentsel yoksulluğun nedenlerindendir. 

Bu çalışmanın temel amacı, 2008-2013 dönemi için Türkiye'de kentsel yoksulluk üzerinde etkili iktisadi unsurların ve bölgeler arasındaki mekansal etkileşimin saptanmasıdır. Üç bölümden oluşan çalışmada, kavramsal, teorik ve gözlemsel yönleriyle yoksulluk olgusu tartışıldıktan sonra mekansal etkiler dikkate alınarak kentsel yoksulluğun belirleyicileri mekansal panel veri analizi yardımıyla araştırılmaktadır.

Analiz sonuçlarına göre, kentlerde nüfusun artması, bağımlılık oranının yükselmesi ve ücretlilerin/asgari ücretlilerin nispi payının artması, kentsel yoksulluğun öne çıkan nedenleridir. Hizmet sektöründe istihdam ve kişi başına ihracat artışı ise kentsel yoksulluğu azaltan etkenlerdir. Ayrıca, bir bölgede kentsel yoksulluğun, tarım dışı işsizliğin ve gelir dağılımında adaletsizliğin artması, komşu bölgeleri de etkilemiştir. Bu bulgular ışığında, istihdam ve eğitim imkanları geliştirilerek işsizliğin azaltılması, girişimciliğin teşviki ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi ile başta hizmet sektöründekiler olmak üzere nitelikli istihdamda sürekliliği sağlayacak; kente göç baskısını zayıflatacak ve kırsal yaşam kalitesini geliştirecek politikalar önerilmektedir.

Abstract:
Poverty, living below acceptable life standards, become more apparent in cities with spatial segregation. Irregular and intensive migrations from rural areas to urban ones make the issues of infrastructure, transportation, housing, security, education, health and employment, etc more apparent. Urban areas become a place for migrants bring about spatial segregations. Due to inability to adapt and integrate to urban life, constraints experienced in access to public services, migrants have become a disadvantaged population. The concept of urban poverty is often used in connection with the segment of the society living in the cities with individual deficiencies and limited access to public services, etc. Its causes aren't the same all countries. Factors such as the demographic structure of Turkey and migration from rural to urban areas, industrialization experience, mismatch between educational system and the job skills, regional imbalances are main reasons urban poverty. 
Main objective of this study is to examine the economic factors affecting urban poverty in Turkey for the period of 2008-2013, and the presence of spatial interactions between regions. This study consists of three chapters.  Having outlined poverty with conceptual, theoretical and observational aspects, determinants of urban poverty in Turkey taking into account the spatial effects have been discussed making use of a spatial panel data analysis.

According to the findings, population growth in urban areas, rising dependency ratio and relative share of  wages / minimum wage labor in total employment are significant causes of poverty. Growth of employment in the service sector and per capita exports reduce the urban poverty. Furthermore, increased urban poverty, non-agricultural unemployment, and income inequality spread into neighboring regions. In the light of these empirical findings is suggested that the implementation of policies aimed at improving education and employment for reducing unemployment, promoting entrepreneurship, correcting working conditions and providing quality on continuity of employment mainly in the service sector. Urban migration can be reduced and the quality of life in rural areas should be improved.