Hellianthus annus L. tohumlarının çimlenmesi ve fide gelişimi üzerine tuz ve ekzojen poliaminlerinin etkisi /
Yazar: FATMA TEKİN
Danışman: PROF.DR. SUNA BOZCUK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ayçiçeği = Sunflower ; Fideler = Seedlings ; Helianthus annuus = Helianthus annuus ; Helianthus annuus = Helianthus annuus ; Poliaminler = Polyamines ; Tohum çimlenmesi = Seed germination ; Tuz = Salt

Özet:
Bu çalışmada, kontrollü iklim koşullarında, ayçiçeği (Helianthus annuus L var. Santafe) bitkilerinin çimlenme ve büyümeleri üzerine ayrı ayrı tuz (NaCI) ve poliaminlerin (putresin (Put.), spermin (Spm.), spermidin (Spd.)) etkileriyle, tuz+poliaminlerin birlikte etkileri incelenmiştir. Çimlenme ve erken büyüme evrelerinde, incelenen çeşitli büyüme kriterleri üzerinde, tuzun meydana getirdiği inhibisyon etkisi, dıştan çeşitli poliamin türevlerinin uygulanmasıyla hafifletilmeye yada ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. Çalışmada 3 farklı tuz konsantrasyonu (50, 100, 200mM) ile üç farklı seviyede (0.01, 1, 2mM) Put., Spm. yada Spd. kullanılmıştır. Bulgularımız aşağıda maddeler halinde özetlenmiştin 1. Tek başına tuz, konsantrasyona bağlı olarak, tohumların çimlenmesini inhibe etmiş yada geciktirmiştir. Ayrıca çimlenme ve büyüme dönemlerinde, incelenen bütün büyüme parametreleri, tuzdan olumsuz yönde etkilenmiştir. 2. Tek başına (distile suda) kullanılan Put., Spm. yada Spd. her üç konsantrasyonda da hem çimlenme hem de incelenen büyüme parametrelerinin bir çoğu üzerinde etkisiz bulunmuştur. 3. Çeşitli konsantrasyonlardaki tuz+poliamin kombinasyonlarında, poliaminler sadece tuz stresi altındaki tohumların çimlenmesini arttırmakla kalmamış, tuz ile poliaminler arasında belirgin bir sinerjistik etki de gözlenmiştir. Özellikle 200mM NaCI+1 ve/veya 2mM Put., 200mM NaCI+0.01 ve/veya 1mM Spm. ve 100mM NaCI+0.01 ve/veya 2mM Spd. kombinasyonlarındaki poliaminler, tuzun çimlenme üzerindeki inhibisyon etkisini tamamen ortadan kaldırmış ve çimlenmeyi, kendi kontrollarına göre, sırasıyla 4.57, 3.21, 8.01, 7.71, 1.59 ve 1.58 kat arttırmıştır. 4. Tuzun çimlenmeyi engelleyici etkisini ortadan kaldırabilmek açısından en etkili Spm., en az etkili ise Spd. bulunmuştur.5. 200mM NaCI+1 ve/veya 2mM Put. kombinasyonlarında radikula uzunluğunda da önemli artışlar saptanmıştır. 6. Taze ve kuru ağırlık ile su miktarı değişiminde sadece bazı konsantrasyonlarda tuz+poliamin kombinasyonlarının olumlu etkisi görülmüştür. 7. Büyüme aşamasında bitkilere püskürtülen Put, Spm. veya Spd., kültür ortamına eklenen NaCI konsantrasyonuna ve püskürtülen poliamin düzeyine bağlı olmak üzere, sadece belirli kombinasyonlarda olumlu etki gösterebilmiştir. Anahtar kelimeler: Ayçiçeği, tuz stresi, poliaminler, putresin, spermin, spermidin, çimlenme, büyüme ve gelişme

Abstract:
In this study, effects of salt (NaCI) and some polyamines (putrescine (Put.), spermine (Spm.), spermidine (Spd.)) and various combinations of these (salt+polyamine) on germination and growth of sunflower (Helianthus annuus L. var. Santafe) plants, grown under the controlled conditions, were investigated. The inhibition effect of salt on germination and various growth criteria was tried to be alleviated or overcame by the application of exogenous polyamines in both germination and early growth periods. Salt was used in 3 different concentrations (50, 100, 200mM) and also Put., Spm. or Spd. was applied in 3 levels (0.01, 1, 2mM of each). Our results can be summarised as follows: I.The salt treatment alone, inhibited or delayed the seed germination, depending on concentration. Furthermore, all growth parameters studied in both germination and early growth periods were adversely affected by salt. 2. In the treatment alone of polyamines, regardless of the concentration, they were all found to be ineffective on germination as well as on most of the growth parameters under investigation. 3. However the use of salt+polyamine combinations at various concentrations not only stimulated the germination of seeds under the salt stress but also the synergistic effect of salt+polyamine combination were clearly observed. Particularly in 200mM NaCI+1 and/or 2mM Put., 200mM NaCI+0.01 and/or 1mM Spm. and 100mM NaCI+0.01 and/or 2mM Spd. combinations, the polyamines completely overcame the germination-inhibiting effect of salt and so the germinations in these combinations, as compared to their controls, were increased as much as 4.57, 3.21, 8.01, 7.71, 1.59 and 1.58 fold respectively. 4. Spm. was found to be the most effective one in overcoming the germination- inhibiting effect of salt but Spd. was the least.VII 5. It was also shown that the length of radicle in 200mM NaCI+1 and/or 2 mM Put. combinations was increased significantly. 6. The positive effect of salt+polyamine combinations on fresh and dry weights and also on water content was observed only in some concentrations. 7. Put., Spm. or Spd. sprayed exogenously to the plants during the growth period was effective only in certain salt+polyamine combinations depending on concentration of salt and/or polyamine applied. Key words: Sunflower, salt stress, polyamines, putrescine, spermine, spermidine, germination, growth and development