İşletme bütçeleri ile işletmelerin mali durumunun analizi ve kaynak ihtiyacının tespiti
Analysis of financial statuses of enterprises by using enterprise budgets
Yazar: MİRRASOUL SEYEDGHOMI
Danışman: PROF. DR. CİHAN TANRIÖVEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe sistemleri = Budget systems ; Bütçe yönetimi = Budget management ; Finansal analiz = Financial analysis ; Finansal kaynaklar = Financial resources ; Kaynak kullanımı = Resource usage ; Mali etüt = Fiscal study ; Mali göstergeler = Fiscal indicators ; İşletme bütçeleri = Business budgets

Özet:
Günümüzün hızla değişen iş ve ticaret koşullarında işletmelerin değerini maksimum kılmak için uygun politikalar saptanmalı ve uygulanmalıdır. Bu politikalardan biri de kaynak maliyetinin düşürülmesidir. Bu bağlamda; işletme bütçelerinin düzenlenmesi, bütçelenmiş mali tabloların analizi yoluyla kaynak ihtiyacının tespiti ve kaynak maliyetinin düşürülmesi, işletmelerin değerini maksimum kılmak açısından faydalı olacaktır. Literatürde bütçeleme, mali analiz ve kaynak ihtiyacının tespitini içeren birçok çalışma bulunmaktadır. Özellikle işletmelerin planlı ve belirli bir çerçevede çalışabilmeleri için çeşitli bütçeleme yöntemleri değişik yönleri ile incelenmektedir. Aynı şekilde işletmelerin geçmiş mali tablolarının çeşitli yöntemlerle analizi yapılarak işletmelerin kaynak ihtiyacının tespiti birçok çalışmaya konu olmaktadır. Bu çalışmada ise işletme bütçelerinden faydalanarak mali analiz yapılması ve kaynak maliyetini düşürmek amacıyla kaynak ihtiyacının tespiti konuları bir arada ele alınmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, bütçeleme yardımıyla kaynak ihtiyacının tespiti için kullanılabilecek bir model oluşturularak bir işletmede uygulanması ile söz konusu sürecin ayrıntılı olarak açıklanmasıdır. Çalışmanın uygulama aşamasında özellikle, örnek işletmenin gerçek verileri üzerinde ayrıntılı bütçe çalışması, bütçeleme faaliyeti sonucu düzenlenen proforma mali tabloların analizi ve nakit bütçesinin hazırlanması açısından değerli bilgiler sunulmaktadır.  
Bu amaçla çalışmada öncelikle bütçeleme, mali analiz ve kaynak ihtiyacının tespitine ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Bu doğrultuda çeşitli bütçeleme yöntemlerinin yapısı, uygulama süreçleri, avantaj ve dezavantajları, mali analiz yöntemleri ile her bir yöntemin yapısı ve nakit ihtiyacının belirlenmesinde kullanılan çeşitli yöntemler açıklanmıştır. Sonraki aşamada ise bir üretim işletmesinin gerçek verileri baz alınarak oluşturulan nakit bütçesi yardımıyla kaynak ihtiyacı tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Bu çalışmada kullanılan nakit bütçesinin, işletmelerin kaynak ihtiyacı tespitinde etkin bir yöntem olduğu düşünülmektedir. Böylece, işletmelerin kaynak ihtiyacı doğru bir biçimde saptanarak kaynak maliyetinin düşürülmesi sağlanacak ve böylece söz konusu işletmelerin değeri maksimum kılınacaktır.

Abstract:
Appropriate policies need to be defined and implemented for enterprises to succeed in today's rapidly changing business conditions. The implementation of such defined policies would be possible through budgets. When defining such policies, enterprise director can avail of financial analyses such as economic, marketing, research and development and other similar surveys. In this sense, it is believed that arrangement of enterprise budgets and analysis of budgeted financial statements would guide the enterprise director through the planning process. 
The purpose of this current study is to analyse the budgeted financial statements in order to create a model for the enterprise director to help him detect the measures to be taken for the future. The process of using such a model in an enterprise has been explained in detail. With this in mind, firstly a literature review has been conducted on budgeting and financial analysis. Afterwards, the concept of budgeting, its functions and various budgeting and financial analysis methods have been explained. In the following section of the study, income and financial status statement has been prepared through regression method in a sample enterprise. The horizontal, vertical and ratio analyses of the said financial statements have been conducted and interpreted. Such interpretations are believed to be helpful for determining the measures to be taken and the possible deficiencies to be rectified during the planning stage of enterprise operations. 
The aim of this study is to explain the process in detail by creating a model that can be used to determine the financial resource need with the help of budgeting and applying it in a sample enterprise. In the implementation phase of the study, valuable information is provided especially in terms of detailed budget work on the real data of the sample enterprise, analysis of the proforma financial statements prepared as a result of the budgeting activity and preparation of the cash budget.
For this purpose, first of all, literature review on budgeting, financial analysis and determination of financial resource needs was made in the study. In this direction, the structure of various budgeting methods, their application processes, advantages and disadvantages, financial analysis methods and the structure of each method and various methods used in determining cash needs are explained. In the next stage, the need for resources was tried to be determined with the help of the cash budget created based on the real data of a production company.
The cash budget used in this study is thought to be an effective method in determining the financial resource needs of enterprises. Thus, by accurately determining the financial resource needs of the enterprises, the resource cost of the enterprises will be reduced and thus the value of the enterprises in question will be maximized.