Tetramorium caespitum (Linne:1758) (Hymenoptera:Formicidae)'da renkli görmenin akromatik ve kromatik özelliklerinin davranışsal analizi
Behavioural analysis of achromatic and chromatic properties of color vision in the ant Tetramorium Caespitum (Linne:1758) (Hymenoptera:formicidae)
Yazar: NESLİHAN ÜREN
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ÇAMLITEPE
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Tetramorium caespitum işçileri spektrumun hangi bölgelerinde gerçek renkli görmeye sahip olduklarının belirlenmesi için Y boru düzeneğinde eşdeğer ışık şiddetine sahip 370, 440, 540 ve 640 nm'lik ışık uyaranlarının çeşitli kombinasyonlarına her bir uyaran besin ödüllü olacak şekilde eğitilmiş ve eğitim koşullarının kullanıldığı kontrol testleri ve ışık şiddetlerinin değiştirildiği kritik testler ile test edilmişlerdir. sonuçlar işçilerin UV ve yeşil fotoreseptörlerine sahip olduklarını ve bu bölgeye karşılık gelen uyaranları ışık şiddetlerinden bağımsız olarak alternetif uyaranlardan ayırt edebildiklerini göstermektedir.Kırmızı bölge duyarlılıklarının olup olmadığını belirlemek için işçiler 590,610,630 ve 650 nm'lik ışık uyaranlarına dairesel oriyentasyon platformunda, bu bölgede ışık uyaranları arasında olası L-reseptörü kaynaklı foton yakalamaya bağlı olarak ayırım yapıp yapamadıklarının belirlenmesi için ise 590 ve 640 nm'lik ışık uyaranlarına Y boru düzeneğinde eğitilip test edilmişlerdir. Test sonuçları işçilerin L-reseptörü kaynaklı foton yakalamaya bağlı olarak kırmızı bölgede bir duyarlılığa sahip olduklarını, ancak kırmızı bölgeye karşılık gelen iki uyaran arasında bir ayırım yapamadıklarını göstermektedir.Renk tonu ayırımı yeteneklerinin belirlenmesi için işçiler spektrumun gerçek renkli görmeye sahip oldukları UV ve yeşil bölgelerine karşılık gelen ve aralarındaki renk uzaklığı 40 nm olan 340-380 ve 510-550 nm'lik ışık uyaranlarına Y boru düzeneğinde tekli ve ayırımsal şartlandırma prosedürleri ile eğitilmişlerdir. Test sonuçları işçilerin UV bölgede renk tonu ayırımı yapamadıklarını, ancak yeşil bölgede ayırımsal şartlandırma prosedürüne maruz kaldıklarında renk tonu ayırımı yapabildiklerini göstermektedir.Işık şiddeti eşik değerlerinin belirlenmesi için dairesel oriyentasyon platformunda belli bir ışık şiddeti değerine sahip 370, 440, 540 ve 630 nm'lik ışık uyaranlarına eğitilen işçiler testlerde uyaranları her biri için belli bir ışık şiddetine kadar algılayabilmişlerdir.Aynı dalga boyuna sahip fakat ışık şiddetleri yönünden farklılık gösteren uyaranlar arasındaki ayırım yeteneklerinin belirlenmesi için Y boru düzeneğinde eğitilen işçilerle yapılan testler işçilerin bu uyaranları ışık şiddetindeki farklılıklara göre ayırt edebildiklerini göstermektedir.

Abstract:
In order to reveal in which parts of the spectrum they have a true color vision, workers of the ant Tetramorium caespitum were trained in a Y-maze apparatus to various combinations of monochromatic light stimuli of 370, 440, 540 and 640 nm of equal intensities. Tested stimuli were always kept food rewarded during training period. Workers were then tested in training conditions (control tests) and critical test conditions in which the light intensities of the rewarded stimuli were reduced by 1 log unit. The results show that workers are able to discriminate rewarded stimulus from unrewarded one irrespective of their intensities in UV and green range of the spectrum only. The strongly indicates that workers of the ant Tetramorium caespitum are UV-green dichromatic.Workers were trained on a circular orientation assembly to light stimuli of 590, 610, 630 and 650 nm and to light stimuli of 590 and 640 nm in the Y maze apparatus to test whether or not they have a sensitivity in the red range as well as an ability to make a discrimination between two stimuli by making use of a putative photon catch mechanism of their L-receptor. The results have clearly indicated a sensitivity to the red range of spectrum, but have not a capacity to make a discrimination between two stimuli in the red range.In order to test putative fine color discrimination ability, workers were trained by utilizing both absolute and differeantial conditioning procedures to light stimuli in UV and green range of the spectrum only. Lİght stimuli used were separated from each other by a 40 nm distance in both range (340-380 nm and 510-550 nm). The results have demonstrated that T. caespitum workers able to make discrimination between two closely green stimuli of the spectrum, namely fine color discrimination, bu are not able to make such a discrimination UV range of spectrum.Workers were trained on the circular orientation assembly to light stimuli of 370, 440, 540 and 630 nm of a constant intensity to determine their light intensity percepiton thresholds. Test results show that they colud perceive all stimuli to some extent of intensity values.In order to test light intensity discrimination ability, workers were trained in the Y maze apparatus to two light stimuli of the same wavelenghts with differing intensities. The results demonstrate that workers can use intensity diffrences even for discrimination of two identical light stimuli.