Ekolojik ayak izi etkinliklerinin sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik ayak izi farkındalıklarına ve çevresel davranışlarına etkisi
The effect of ecological footprint's activities on preservice elementary teachers' ecological footprint awareness and environmental behaviors
Yazar: İPEK YORGUN
Danışman: PROF. DR. PINAR ÇAVAŞ
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ekolojik ayak izi temelli hazırlanmış bir eğitsel modülün, sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik ayak izi farkındalıklarına ve çevresel davranışlarına olan etkisinin araştırılmasıdır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemin birlikte kullanıldığı karma desen kullanılmıştır. Ardışık açıklayıcı karma desenin uygulandığı araştırmada, nicel veriler "Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği" ve "Çevresel Davranış Ölçeği" ile nitel veriler ise "yarı yapılandırılmış görüşme" formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tek grup öntest-sontest deneysel desen uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de bulunan Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği programı 4. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örnekleme seçiminde veri toplamak amacıyla uygun örnekleme yöntemi kullanılmış ve 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğrenim gören 31 dördüncü sınıf öğretmen adayıyla yürütülmüştür. Araştırmanın veri toplama ve uygulama kısmı 12 hafta sürmüştür. Uygulamalar ekolojik ayak izi, çevre farkındalığı ve sürdürülebilirlik gibi konularda öğretmen adaylarının aktif katılım gösterecekleri biçimde gerçekleşmiştir. Araştırmada ölçeklerden elde edilen nicel verilerin analizinde bağımlı gruplar t testi ve korelasyon analizi; nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. 
Bu araştırma ile sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik ayak izi etkinlikleri sonrasında ekolojik ayak izi farkındalıklarında ve çevresel davranışlarında pozitif yönde anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğretmen adayları ekolojik ayak izlerini küçültme konusunda günlük yaşamlarını gözden geçirip tüketim alışkanlıklarını yeniden şekillendirmeye ve çevresel davranışlarında değişimler göstermeye başladıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, Ekolojik ayak izi, Sınıf öğretmeni adayı, Sürdürülebilirlik.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effect of educational modules supported by ecological footprint activities on the ecological footprint awareness and environmental behavior of the preservice elementary teachers. A mixed design, which includes quantitative and qualitative methods, was used in the research. In the study, in which sequential explanatory mixed design was applied, quantitative data were collected through the "Ecological Footprint Awareness Scale" and "Environmental Behavior Scale", and also qualitative data were collected with a "semi-structured interview" form. A single group pre-test and post-test experimental design were applied in the quantitative part of the study. The research population consists of the 4th-degree students of 'The Department of Classroom Teaching' from the Faculty of Education in Turkey. For the purpose of collecting data in sampling selection, an appropriate sampling method was used.  The process was conducted with 31 students, who are enrolled at Ege University Education Faculty, Department of Primary Education. The part of data collection and application of the study lasted 12 weeks. The practices were carried out in such a way that preservice teachers actively participated in issues such as ecological footprint, environmental awareness, and sustainability. In the analysis of the quantitative data obtained from the scales, T-test, and correlation analysis were used for dependent groups; descriptive analysis was used in the analysis of qualitative data. 
Within the scope of this research, a positive significant difference was found in the ecological footprint awareness and environmental behaviors of the preservice elementary teachers after the ecological footprint activities. It has been concluded that preservice teachers have started to reshape their consumption habits and show changes in their environmental behaviors by reviewing their daily life in order to reduce their ecological footprints.

Keywords: Environmental education, Ecological footprint, Preservice elementary teachers, sustainability.