Glisemik indeks, glisemik yük ve hiperlipidemi ile ilişkisi
Glycemi̇c i̇ndex, glycemi̇c load and related to hyperli̇pi̇demi̇a
Yazar: YAĞMUR KARAMUSTAFA
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ankara = Ankara ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Glisemik indeks (Gİ) ve glisemik yükün (GY) hiperlipidemi ile ilişkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışma, Ankara ilinde, Ankara Mesleki ve Çevresel Hastalıkları Hastanesi'nde 25-50 yaş grubunda (yaş ortalaması 37,9±6,62 yıl olan), 58 hiperlipidemisi olan ve 64 hiperlipidemisi olmayan 122 kadın birey üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllü bireylere yüz yüze görüşme yöntemi ile kişisel ve sağlık bilgilerini içeren anket formu uygulanmıştır. Çalışmaya katılan tüm bireylerin antropometrik ölçümleri, üç günlük besin tüketim kayıtları ve fiziksel aktivite kayıtları araştırmacı tarafından alınmıştır. Ayrıca hastane laboratuvarında biyokimyasal analizleri yapılmıştır. Beden kütle indeksi (BKİ) değerleri hiperlipidemisi olan bireylerde 32,5±5,11 kg/m2, hiperlipidemisi olmayan bireylerde ise 30,4±4,65 kg/m2'dir ve iki grup arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Çalışmaya katılan hiperlipidemisi olan bireylerin günlük enerji alımı 1410,7±668,95 kkal, hiperlipidemisi olmayan bireylerde ise 1456,0±649,94 kkal olarak tespit edilmiştir. İki grup arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Hiperlipidemisi olan grupta Gİ ve GY değerleri sırasıyla 40,5±9,49 ve 101,6±48,87, hiperlipidemisi olmayan grupta ise sırasıyla 41,9±8,69 ve 101,0±40,35 bulunmuştur (p>0,05). Günlük diyet Gİ ve GY'ü en yüksek düzeyde olan bireylerin (Q4), en düşük düzeyde olanlara göre (Q1) günlük yağ tüketimi, yağdan gelen enerji yüzdesi ve tekli doymamış yağ asitlerinden gelen enerji yüzdesi anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kolesterol alımı GY için en yüksek kolesterol alımının olduğu (Q4) ve en az olduğu (Q2) çeyrekliği arasında anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05).Gİ ve GY'ün çeyrekliklerinde karbonhidratlardan gelen enerjinin önerilen değerlerin altında olduğu sadece Q4 çeyrekliklerinde önerilen alt sınır değerin üstünde olduğu gözlenmiştir (p<0,05). Hem Gİ hem de GY için (Q4) çeyrekliğinde, nişasta, posa, çözünebilir ve çözünemeyen posa değerleri anlamlı olarak (Q1)'e göre daha yüksektir. Bireylerin trigliserid ve yüksek dansiteli lipoprotein kolesterol değerleri Q1-Q4 çeyreklikleri arasında önerilen değer aralığındadır ve anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Total kolesterol ve düşük dansiteli lipoprotein kolesterol değerleri Gİ ve GY çeyrekliklerinde sadece Q1 çeyrekliğinde istenilen düzeyin üzerinde olmakla birlikte diğer çeyrekliklerde istenilen düzeylerdedir ve çeyreklikler arasında anlamlı bir farklılık yoktur (p>0,05). Glisemik indeks ve GY değerleri ile kan lipid düzeyleri ve hiperlipidemi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Glisemik indeks ve GY'ü yüksek diyetlerin postpandial glisemi üzerine olumsuz etkisi gözardı edilmemelidir. Hiperlipidemi ile GI ve GY arasındaki ilişkiyi incelemk adına daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
This work maked with the aim of determining the relationship between glycemic index (GI), glycemic-load (GL) and hyperlipidemia was carried on 58 women with hyperlipidemia and 64 women withouth hyperlipidemia, in total 122 women, group of age 25-50 (age average 37,9±6,62), in Ankara-city, near Ankara Occupational and Environmental Diseases Hospital. Face to face meeting and a public survey containing personal medical knowledge were implemented to individuals approving examination. Attending this work, every individuals' anthropometric measurements, records of three-day food consumptiom and physical activity records were taken by researcher. Also some biochemical analysises were executed in hospital laboratory. Body mass ındex values were detected as 32,5±5,11 in individuals with hyperlipidemia, as 30,4±4,65 in individuals without hyperlipidemia and between these two groups meaningful difference was detected. Daily calorie intake of individuals attending the work was detected as 1410,7±668,95 kcal in the individuals with hyperlipidemia and as 1456,0±649,94 kcal in the individuals without hyperlipidemia. There is not detected meaningful difference between two groups (p>0,05). Glycemic index and GL values were detected respectively as 40,53±9,49 ve 101,62±48,87 in individuals with hyperlipidemia and as 41,89±8,69 ve 101,01±40,35 in individuals without hyperlipidemia (p>0,05). It was explored individuals having highest daily diet GI and GL degree have meaningfully more energy percentage coming from monounsaturated fattu acids, more daily fat consuming and more energy percentage coming from fat by comparison individuals having lowest daily diet GI and GL. Taking cholesterol proportion is much more meaningfully between Q4 having highest cholesterol taking for GL and Q2 having lowest cholesterol taking for GL (p<0,05). It is detected that energy coming from carbohydrate in quarters of GI and GL is under the recommended values, only in Q4 quarters this energy is higher than recommended lower bound value (p<0,05). For both GI and GL (Q4) quarters, starch, pulp, resoluble and unsoluble pulp values are meaningful higher than (Q1). Individuals' triglyceride and high density lipoprotein cholesterol values are in recomended values between Q1-Q4 quarters and there was not detected meaningly difference (p>0,05). Howewer total cholesterol and low density lipoprotein cholesterol values are over the intended level at only Q1 quarter in GI and GL quarters, in other quarters these are in recommended level and there is not meaningful difference between quarters (p>0,05). There was not found any meaningful correlation in this work between GI and GL levels with blood lipid levels and hyperlipidemia. There must not be ignored negative influence of glycemic index and diet having high GL on postprandial glycemia. There are needed to work hardly to study relationship between hyperlipidemia and GI-GL.