Sağlık çalışanlarında algılanan stresin, yaşam kalitesi ve iş aile çatışmasına etkileri
Effects of perceived stress on quality of life and work-family conflict in healthcare professionals
Yazar: BEDRİYE SİMİTCİ
Danışman: DOÇ. DR. ALPER EVRENSEL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırma, sağlık çalışanlarında algılanan stresin yaşam kalitesi ve iş aile çatışmasına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya Kayseri Şehir Hastanesi dahili tıp ve cerrahi tıp alanlarından bazılarında çalışan sadece hekimler ve hemşireler dahil edilmiştir. Araştırmaya 165 hekim, 329 hemşire olmak üzere 494 gönüllü katılmıştır. Araştırmada Algılanan Stres Ölçeği, Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği ve İş Aile Çatışması Ölçeği kullanılmıştır. Ölçekler katılımcılara verilerek doldurulmuştur. Çalışmada algılanan stres ölçeğinin alt boyutlarında kadınların erkeklerden anlamlı olarak yüksek puan aldığı bulunmuştur. Ancak yaşam kalitesi ve iş aile çatışmasında cinsiyet açısından anlamlı bir farklılık yoktur. Bu da bize yaşam kalitesi ve iş aile çatışmasında cinsiyetin tek belirleyici olmadığını göstermektedir.  Algılanan stres ölçeğinin stres/rahatsızlık algısı alt boyutunda hemşirelerin hekimlerden anlamlı olarak yüksek puan aldığı saptanmıştır. Medeni durum değişkenine baktığımızda sosyal desteğe kolay ulaşabilen grup olan evli bireylerin algılanan stres ölçeğinin yetersizlik alt boyutunda bekar/dul grubuna göre daha düşük puan aldığı, çalışanlar için yaşam kalitesi ölçeğinin memnuniyet boyutunda daha yüksek puan alırken tükenmişlik boyutunda daha düşük puan aldığı, iş aile çatışması ölçeğinin iş boyutunda da daha yüksek puan aldığı bulunmuştur. Çalışanlar için yaşam kalitesinin memnuniyet alt boyutunda hizmet yılı 21 yıl ve üzeri olan grubun diğer gruplara göre anlamlı olarak daha yüksek puan aldığı görülürken, tükenmişlik boyutunda da anlamlı olarak daha düşük puan aldığı görülmektedir. Bu da bize profesyonellik yaşam kalitesi puanlarını etkilediğini göstermektedir. Algılanan stres ölçeğinden yüksek puan alan sağlık çalışanlarının çalışanlar için yaşam kalitesi ölçeğinin memnuniyet salt boyutundan düşük puan aldıkları görülürken buna karşı algılanan stres ölçeğinden yüksek puan alanların çalışanlar için yaşam kalitesi ölçeğinin tükenmişlik alt ölçeğinden de yüksek puan aldıkları saptanmıştır. Algılanan stresin iş aile çatışmasıyla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Çalışanlar için yaşam kalitesinin memnuniyet tatmin duygusu ile iş aile çatışması arasında negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda çalışanlar için yaşam kalitesinin tükenmişlik boyutuyla da iş aile çatışmasının pozitif yönde orta düzeyde bir ilişkisi olduğu saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının algılanan stres düzeyinin azaltılması, yaşam kalitesi puanlarının artması ve iş aile rolleri arası çatışmalarının azalması için çalışma ortamlarının, mesai saatlerinin düzenlenmesi, rollerindeki belirsizliğin ortadan kaldırılması ve kendilerine iyi gelecek fiziksel ve ruhsal aktivitelerinin hayatlarına eklenmesi önerilmektedir.

Abstract:
The study was conducted to determine the effect of perceived stress on quality of life and work-family conflict in healthcare workers. Only physicians and nurses working in some of the internal medicine and surgical medicine departments of Kayseri City Hospital were included in the study. 494 volunteers, 165 physicians and 329 nurses, participated in the study. The Perceived Stress Scale, Quality of Life Scale for Employees and Work-Family Conflict Scale were used in the study. The scales were given to the participants and filled in. In the study, it was found that women scored significantly higher than men in the sub-dimensions of the perceived stress scale. However, there was no significant difference in terms of gender in quality of life and work-family conflict. This shows us that gender is not the only determinant in quality of life and work-family conflict. It was found that nurses scored significantly higher than physicians in the stress/discomfort perception sub-dimension of the perceived stress scale. When we look at the marital status variable, it was found that married individuals, who are the group that can easily access social support, scored lower in the inadequacy sub-dimension of the perceived stress scale than the single/widowed group, scored higher in the satisfaction dimension of the quality of life scale for employees, while scoring lower in the burnout dimension, and scored higher in the work dimension of the work-family conflict scale. While it was seen that the group with 21 years of service and above scored significantly higher in the satisfaction sub-dimension of the quality of life for employees compared to the other groups, it was also seen that it scored significantly lower in the burnout dimension. This shows us that professionalism affects quality of life scores. While it was seen that healthcare workers who scored high on the perceived stress scale scored lower in the satisfaction absolute dimension of the quality of life scale for employees, it was found that those who scored high on the perceived stress scale also scored high in the burnout sub-dimension of the quality of life scale for employees. It was shown that perceived stress is related to work-family conflict. It was found that there was a weak negative relationship between the sense of satisfaction of quality of life for employees and work-family conflict. At the same time, it was determined that there is a moderate positive relationship between the burnout dimension of quality of life for employees and work-family conflict. In order to reduce the perceived stress level of healthcare professionals, increase their quality of life scores and reduce conflicts between work-family roles, it is recommended that their work environment and working hours be organized, the ambiguity in their roles be eliminated and physical and mental activities that will be beneficial for them be added to their lives.