CDK4/6 inhibitörlerinin 50 yaş altı ve üstü meme kanseri hastalarında kullanıma bağlı yaşam kalitesi değişimi ve bununla ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determination of quality of life changes and related factors related to the use of CDK 4/6 inhibitors in breast cancer patients under 50 years of age and over
Yazar: BERRU ÇELİKKOL
Danışman: PROF. DR. OYA ORUN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyofizik = Biophysics ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Kanser hastaları = Cancer patients ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tepe döngüsü = Top cycle ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada metastatik meme kanseri olan ve CDK4/6 inhibitörlerini kullanan 50 yaş altı ve 50 yaş üstü gönüllü meme kanseri hastalarında yaşam kalitesindeki değişikliklerin ve yan etkilerin değerlendirmesi hedeflenmektedir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Medical Park Hastanesi Tıbbi Onkoloji Ünitesi'nde tedavisi süren gönüllü meme kanseri hastaları alınmıştır. Çalışmaya alınan gönüllü hasta sayısı 30 olarak belirlenmiştir ve çalışma yüz yüze yöntem ile Onkoloji doktoru tarafından yapılıp, işlenmiştir. Gönüllülere araştırmada herhangi invaziv bir işlem yapılmamıştır. Çalışmada gönüllü hastalara, ilk olarak sosyodemografik özelliklerini belirleyen 9 soruluk bir anket yapılmıştır. Bu ankette hastanın yaşı, öngörülen tedavi süresi, tanı tarihi ve aldığı doz bilgileri toplanmıştır. Sonrasında Rolls Royce yaşam kalitesi ölçeğinin Özyılkan ve arkadaşları tarafından düzenlenen ve 8 başlık altında toplanan, 42 sorudan oluşturulan anket uygulanmıştır. Bu ölçekte; hastaların genel iyilik durumları, fiziksel belirtiler ve aktivite, uyku bozukluğu, iştah, cinsel işlev, mental durumlar, tıbbi etkileşim, sosyal ilişkiler ve iş yapabilme durumları değerlendirilmiştir. Gönüllü hastalardan, birden fazla seçenek sunan Likert ölçeğinde, birden beşe kadar numaralandırılmış ve önceden belirlenmiş beş sabit seçenekten sadece birini seçmeleri istenmiştir. Hastaların verdiği olumlu ve olumsuz cevaplar puanlanmış,analizi yapılmıştır. 
Bulgular: Kullanılan ribociclib ve palbociclib ilaçlarının sonrasında hastaların 50 yaş altı ve üstü yaş gruplarına göre hayat kalitesi ölçeğindeki puan ortalamaları sırası ile 166 ve 153 dür ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Bekleneceği gibi 50  yaşından büyük hastalar menapoz ve ek kronik hastalıkların daha sık görüldüğü belirlendi.50 yaş ve altı hastalarda uyku kalitesi puanı, 50 yaşından büyük hastalardan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Yaşam kalitesinin CDK4/6 inhibitör tipine ve menapoz durumuna bağlı olmadığı görüldü.
Sonuçlar: Hormon pozitif metastatik meme kanseri hastalarında hormon tedavisine ek olarak CDK4/6 inhibitörü kullanımı yaş ile hayat kalitesini kısmen değiştirmektedir. İleri yaşta postmenapozal hastalarda genç hastalara kıyasla özellikle uyku düzeninde bozulma olduğu saptanmıştır. Yaşam kalitesi hastaların kullandıkları ilaca (inhibitör tipine) bağlı değildir.

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to evaluate the changes in quality of life and side effects in volunteer breast cancer patients under the age of 50 and over the age of 50 who have metastatic breast cancer and use CDK4/6 inhibitors. 
Material and method: Volunteer breast cancer patients who were treated in Bahçeşehir University Medical Faculty Medical Park Hospital Medical Oncology Unit were included in the study. The number of volunteer patients included in the study was determined as 30, and the study was conducted and processed by the Oncology doctor with face-to-face method. No invasive procedures were performed on the volunteers in the study. In the study, a 9-question questionnaire was first administered to the volunteer patients, which determined their sociodemographic characteristics. In this questionnaire, the patient's age, anticipated duration of treatment, date of diagnosis, and dose received were collected. Afterwards, a questionnaire consisting of 42 questions collected under 8 headings of the Rolls Royce quality of life scale organized by Özyılkan ve ark. was applied. In this scale; The general well-being of the patients, physical symptoms and activity, sleep disturbance, appetite, sexual function, mental states, medical interaction, social relations and ability to work were evaluated. Volunteer patients were asked to choose only one of the five predetermined fixed options numbered from one to five on the Likert scale, which offers multiple options.
Results: After the ribociclib and palbociclib drugs used, the mean scores of the patients in the quality of life scale according to age of under and over 50 years of age are 166 and 153, respectively, and this difference is not statistically significant. As expected, it was determined that menopause and additional chronic diseases were more common in patients aged over 50 years. Sleep quality score in patients aged under 50 years was found to be statistically significantly higher than patients aged over 50 years. It was observed that quality of life was not dependent on CDK4/6 inhibitor type and menopause status.
Conclusions: The use of CDK4/6 inhibitor in addition to hormone therapy in patients with hormone positive metastatic breast cancer partially changes the quality of life with age. It has been determined that especially in elderly postmenopausal patients, sleep patterns are disturbed compared to younger patients. Quality of life does not depend on the drug (type of inhibitor) used by the patients.