Tıp fakültesi son sınıf öğrencileri ve araştırma görevlilerinde tükenmişlik sendromu: Çok merkezli çalışma
Burnout syndrome in medical aculty final YEAR students and research assistants: A multicenter study
Yazar: OĞUZ BERK SARI
Danışman: DOÇ. DR. ESRA MELTEM KOÇ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Araştırma görevlileri = Research assistants ; Doktorlar = Physicians ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Hem bireyleri hem de toplumu ilgilendiren tükenmişlik sendromu özellikle insanlarla birebir etkileşimde olunan meslek alanlarında daha sık görülmektedir. Sağlık sektörü de bu meslekler arasında yer almaktadır. Tükenmişlik, hekimlerin mental, fiziksel ve ruhsal olarak verimini düşüren, iş hayatının önemli bir risk faktörüdür. Bu çalışmada, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi son sınıf öğrencileri ve asistan hekimlerde tükenmişlik sendromunun yaygınlığı ve sosyodemografik değişkenler ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tipte olan çalışmaya katılmayı kabul eden 382 hekim dahil edilmiştir. Çalışmadaki veriler iki bölümden oluşan anket formu ile elde edilmiştir. İlk bölüm 35 soruluk kişisel bilgi formu iken ikinci kısım hekimlerin tükenmişlik düzeylerini belirleyen 22 soruluk Maslach Tükenmişlik Ölçeğinden oluşmaktaydı. Veriler SPSS 25.0 programına işlenip istatistiksel değerlendirme yapılmıştır. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin analizleri Mann Withney U, Kruskal Wallis testleri ve Spearman korelasyon analizi ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p˂0,05 olarak kabul edildi.
Sonuç: Çalışmaya katılan hekimlerin MTÖ alt boyutlarında duygusal tükenme ortalama puanı 20,6±6,9; duyarsızlaşma ortalama puanı 7,8±3,6 ve kişisel başarı ortalama puanı 14,1±4,1 olarak saptanmıştır. Hekimlerin yaşlarına, cinsiyetlerine, medeni durumlarına, çocuk sahibi olma durumlarına, alkol kullanım durumlarına, düzenli spor yapma durumlarına, uyku problemi yaşamalarına, yeterince tatil yapmalarına, hobilerine yeterli vakit ayırabilmelerine, sosyal etkinliklere yeterli katılım sağlayabilmelerine, meslekte geçirilen sürelerine, çalıştığı branşı isteyerek seçme durumlarına, iş hayatı memnuniyetlerine, şiddete maruz kalma durumlarına ve kronik hastalık varlığına göre tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı fark vardı (p<0,05). 
Çalışmaya katılan hekimlerin çalıştıkları branşa, sigara kullanım durumlarına, kronik hastalık varlığı, sigara içme durumu, unvan (asistan-intörn) durumlarına, covid-19 pozitif tanısı alıp almama, yakınlarının covid-19 pozitif tanısı alıp almama ve pandemi alanlarında çalışma durumlarına göre tükenmişlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05).
Tartışma: Çalışmanın sonucunda hekimlerin tükenmişlik düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Hekimlerin görevlerini daha iyi ve verimli yerine getirebilmeleri için sağlıkta şiddeti önleyecek gerekli adımların atılması, çalışma şartlarının iyileştirilmesi, haklarının verilmesi, tükenmişliği önlemek için gerekli olanakların sağlanması gerekmektedir. Hekimlerin işleri ile ilgili şikayetlerinin azaltılması topluma daha iyi sağlık hizmeti sunmalarını sağlamakla birlikte hekim-hasta ilişkisinin de güçlenmesini sağlar. Bunun sonucunda toplumun sağlık hizmeti memnuniyeti de artacaktır.
Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik, Covid-19, Risk faktörleri.

Abstract:
Objectives: Burnout syndrome, which concerns both individuals and society, is more common especially in occupational areas where people interact face to face with humans. The health sector is also among these jobs. Burnout is an important risk factor in business life that reduces the mental, physical and psychological efficiency of physicians. In this study, it was aimed to investigate the prevalence of burnout syndrome and the relationship between sociodemographic variables and burnout levels among final year students and research assistants of Izmir Katip Celebi University Faculty of Medicine and Hatay Mustafa Kemal University Tayfur Ata Sökmen Medical Faculty. 
 	Materials and Methods: 382 physicians who agreed to participate in this descriptive and cross-sectional study were included. The data in the study was obtained with a form consisting of two parts. The first part consisted of a 35-question personal data form, the second part consisted of the 22-question Maslach Burnout Inventory, which determined the burnout levels of physicians. SPSS 25.0 program was used for data analysis. Non-parametric tests were used because the variables were not normally distributed. Statistical significance was accepted as p <0.05. 
	Results: The mean emotional exhaustion score of the physicians of Izmir Katip Celebi University Faculty of Medicine and Hatay Mustafa Kemal University Tayfur Ata Sökmen Medical Faculty was 20,6±6,9, the depersonalization score was 7,8±3,6, and the personal accomplishment score was 14,1±4,1. In the research, there was a significant difference between burnout levels of the physicians and age,the gender, marital status, the state of having children, regular exercise, sleep problems, frequency of going on vacation, participation in social activities, the frequency of alcohol use, spending enough time on their hobbies, the time spent in the profession, the branch they work in willingly, job satisfaction, exposure to violence and presence of chronic disease and exposure to violence (p<0,05).
	There was no statistically significant difference between burnout levels of the physicians participating in the study and branch they work, smoking status, smoking status, title (assistant-intern), whether they were diagnosed with covid-19 positive or not, whether their relatives were diagnosed with covid-19 positive or not, and their working status in pandemic areas (p>0,05). 
	Conclusion: As a result of the study, it was determined that the burnout levels of the physicians were high. For working better and more efficiently, violence in health should be prevented and working conditions should be improved. Besides, improving personal rights of physicians prevents burnout. Reducing the complaints of physicians about their jobs provides better health services to the society. The satisfaction of the society with health services will also increase.
Key Words: Burnout, Covid-19, Risk factors.