Heykel sanatında gereç olarak doğa
Nature as instrument in the art of sculpture
Yazar: MUSTAFA DUYULER
Danışman: PROF. TURHAN ÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2014
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Arazi sanatı = Land art ; Doğa = Nature ; Doğal çevre = Natural environment ; Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Manzara = Landscape ; Sanat = Art ; Çevre = Environment

Özet:
Sanatçı, doğa üzerinden sanat yapıtını üretirken kendi metaforlarını yaratmış ve doğayı sanat yapıtının vazgeçilmez bir öğesi olarak kullanmıştır. Bu çalışmada doğa, salt materyal olarak değil, aynı zamanda çevresel bir öğe olarak da ele alınmıştır. 
Bu çalışmada, geçmiş dönemler ile günümüz heykel sanatında, doğanın ve doğal çevrenin gereç olarak nasıl ve neden kullanıldığına ilişkin karşılaştırmalı çıkarımlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, Arazi ve Doğa Sanatları'nın doğayı gereç olarak nasıl kullandığını ve doğayı kullanma nedenlerinin düşünsel ve kuramsal temelleri araştırılmıştır. Heykel sanatında doğanın bir gereç olması yanında, ayrıca doğayla insanın uyumlu bir bütünlük gösteren yaşam ve üretim ilişkileri kurabileceğini öngören bir anlayış benimsenmiştir. Bunların yanında,  çevre dengesinin bozulmasından doğan sorunlara karşı, doğayı ve doğayla uyumlu olan yaşamı öngören sanatçıların, çağımızın; yabancılaşma ve çevre kirliliği, sorunlarına karşı doğayı ve doğayla uyumlu olan yaşamı öngören sanatçılar olmasına özen gösterilmiş, yapıtları ve söylemleri araştırılmaya çalışılmıştır. Robert Smithson, Michael Heizer, Walter de Maria, Richard Long, Cristo ve Andy Goldsworthy'den örnek uygulamalarla Arazi Sanatı incelenmiştir..
Çalışmanın birinci bölümünde, konuyla ilgili, doğa, manzara, çevre, yeryüzü,  kavramları açıklamalarına yer verilmiştir. Böylece çalışmada,  doğanın hangi bağlamda, sanatta gereç olarak ele alındığı belirtilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde daha çok kentsel çevrenin dışında kalan coğrafya parçasının ya da saf doğanın sanatta nasıl gereç olarak kullanıldığına ilişkin referanslar verilmeye çalışılmıştır. Yeryüzünün bütün peyzaj özelliklerinin görüntüsünün değil, yeryüzünün bizzat kendisinin sanatsal plastik bir öğe olarak nasıl kullanıldığına ilişkin örneklerin bir kısmına yer verilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise, çeşitli sanatçı, kaynak ve algılarda, Yeryüzü Sanatı, Doğa Sanatı, Çevresel Sanat, Arazi Sanatı gibi terimler ile ifade edilen olgu irdelenmiştir. Bu çalışmada Arazi Sanatı teriminin kullanılması öngörülmüştür. 
Üçüncü bölümde ise kendi araştırma ve deneyimler kapsamında yapılan uygulamalardan örnekler ve bunlara ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Arazide yapılan uygulamalarda, çevre etüdü, malzeme ve mekân sorgulamaları yapılmış ve doğa içindeki bitkiler, toprak, su, gökyüzü, diğer canlı, cansız varlıklara ilişkin etkileşimler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan uygulamalar doğanın ritmi ve doğal döngüsü gözetilerek süreçler olarak ele alınmış ve açıklanmaya çalışılmıştır.


Anahtar sözcükler: Sanat, Doğa, Çevre, Arazi, Toprak.

Abstract:
As he/she creates a work of art based on nature, the artist creates his/her own metaphors and uses nature as an indispensable part of his/her art. In this study, nature is approached not only as a materialistic agent but also as an environmental issue.
This study is a comparative one which aims to arrive at conclusions on how and why nature and natural environment are used as instruments in past and present sculpture arts. In this context, the ideological and theoretical reasons of why Land and Nature Arts use nature as instrument are explored in detail. The study also adopts the approach that, for the art of sculpture, nature is not only an instrument but also an environmental factor with which the individual sets his/her social and production relations. In addition, the arts and discourses of artists who are sensitive to problems caused by deterioration in natural order, who are against alienation and pollution in the modern life, and who support a life of harmony with nature are especially explored. With examples from Robert Smithson, Michael Heizer, Walter de Maria, Richard Long, Cristo and Andy Goldsworthy, Land Art is investigated. 
The study dwells on how the approach to landscape features of nature has changed from the past to the present. It presents the effects and reasons of worked-out landscape in the last quarter of the 20th century, which is beyond the already existing and apparent landscape.
In the third part, researches and examples based on the practical work of the author of this study are explained and discussed.  In the practice on land, the environmental studies and ingredient and location analysis of the land are done, and interactions in nature between vegetation, soil, water, sky and other animate and inanimate beings are evaluated. Practical work is done and explained taking into consideration the rhythm and natural cycle of nature.


Key terms: art, nature, environment, land, instrument, earth