Diyet lifi düzeyinin yumurtacı tavuklarda verim ve yumurta kalitesi özellikleri ile serum antioksidant bileşenleri üzerine etkileri
Effect of dietary fiber on productive performance, egg quality traits and serum antioxidant components in layer hens
Yazar: YAĞMUR ÖGMEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BOZKURT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Diyet lif içeriği ve sentetik karotenoid ilavesindeki değişimlerin verim performansı, yumurta kalitesi ve serum antioksidant kapasitesi üzerindeki etkileri 51-60 haftalık yaş dönemindeki ticari yumurtacı tavuklar üzerinde incelenmiştir.  İki farklı düzeyde (% 5,2 ve % 6,5) ham selüloz (HS) içeren yem karmalarına iki farklı seviyede (0 ve 3,0 mg/kg) sentetik karotenoid karışımı ilavesinin (CS) etkilerini incelemek amacıyla 2 x 2 faktöriyel düzende bir deneme oluşturulmuştur.  Diyet HS seviyesindeki artış temel yem karmasının üzerine 27 g/kg düzeyinde bıçkı tozu ilavesiyle sağlanmıştır. Yeme sentetik karotenoid ilavesi kg yem karması başına 0,5 mg apo karotenoid asid ester ve 2,5 mg kantaksantin karışımının eklenmesiyle uygulanmıştır. Toplam 240 adet Hisex-Brown genotipinde kahverengi yumurtacı tavuk (51 haftalık), her biri 10 tavuktan oluşan 6 tekerrürlü 4 muamele grubuna rastgele dağıtılmıştır. Her birinde 5 adet tavuk barındırılan 2 ardışık kafes gözü bir tekerrürü oluşturmuştur. Toplam deneme süresi 10 haftadır.
Yumurta ak indeksi dışında incelenen hiçbir özellik için HS ve CS arasında istatistiki açıdan anlamlı bir etkileşim gözlenmemiştir (Önemsiz HS X CS interaksiyonu; P > 0,05). Yem HS ve CS) uygulamalarının yumurtacı tavukların yumurta verim oranı, yumurta ağırlığı, yumurta kitlesi, ortalama günlük yem tüketimi, yemden yararlanma oranı ve hasarlı yumurta kabuğu oranı gibi performans özellikleri üzerinde önemli bir etkisi bulunmamıştır (P > 0,05). Tavukların canlı ağırlığı, ölüm oranı ve birkaç istisna dışında yumurta kalite özellikleri diyetsel uygulamalardan etkilenmemiştir. Yem HS oranının 5,2 g/kg seviyesinden 6,5 g/kg düzeyine çıkarılması yumurta sarı indeksinde bir azalmaya (P < 0,01) neden olurken yumurta kabuğu kalınlığında artışa (P < 0,01) yol açmıştır.
Yumurta ak indeksi üzerinde önemli düzeyde bir HS x CS interaksiyonu mevcuttur (P < 0,01). Düşük HS içeren yemle beslenen tavuklara CS uygulanması ak indeksini etkilemezken, yüksek HS içeren yeme CS muamelesi ak indeksini yükseltmiştir. CS içeren diyetle beslenen tavukların yumurta kabuğu kırılma direncinde içermeyenlere kıyasla azalma (P<0,1) gözlenmiştir. Yemin HS düzeyi ile yumurta sarısının L* değeri arasında doğrusal bir ilişki mevcuttur (P<0,01). Diyet HS düzeyindeki değişimin yumurta sarısı b* değeri ve sarı rengi skalası üzerinde önemli etkisi gözlenmemiştir (P>0.05). Yemde CS uygulaması sonucu yumurta sarısının L* değeri ve a* değeri azalırken, yumurta sarısı b* değeri ve yumurta sarısı renk skorunda ise artış gözlenmiştir. Serum malondialdehyde (MDA), superoxide distumase (SOD) ve glutathione peroxidase (GSH-Px) gibi serum oksidatif durum belirteçleri ile serum toplam kolesterol, trigliserid ve total karotenoid konsantrasyonları diyetsel muamelelerden etkilenmemişlerdir (P >0,05) . 
 Sonuç itibarıyla yeme apo karotenoid asid ester ve kantaksantin karışımının eklenmesinin yumurta sarısı renginin yoğunluğunu tüketici taleplerini karşılayabilecek bir düzeye getirdiği, ancak yumurta üretim performansını, yumurta kalite özelliklerini ve serum antioksidant potansiyelini etkilemediği belirlenmiştir. Ticari yumurtacı tavuk yemi HS düzeyinin % 5,2' dan % 6,5'a çıkarılması denemede incelenen özellikler üzerinde olumsuz bir etki yaratmamış, hatta yumurta kabuk kalitesini iyileştirmiştir. Bununla birlikte yumurta ak ve sarı indeksi ile yem HS düzeyindeki arasındaki zıt yönlü ilişki yeni çalışmalarla incelenmeyi gerektirmektedir.
 Bu çalışmadan elde edilen bulgular yumurta sarısı pigmentasyonunun tüketici taleplerini karşılayabilecek şekilde düzenlenmesi anlamında mısır-buğday esaslı tavuk yemlerine karotenoid ilavesinin yararlı olduğunu göstermektedir. Yem HS içeriğinin bıçkı tozu ilavesi ile  % 6,5 düzeyine kadar artırılmasının toplam 10 haftalık sürede yumurta verim performansını etkilememiş olması lif içeriği yüksek yemlerin tavuk rasyonlarında kullanım şansı bulabilmesi adına faydalı bir örnek sunmuştur.

Abstract:
The influence of dietary crude fibre level (HS) and carotenoid supplementation (CS) on productive performance, egg quality and serum oxidative status were studied in an egg-type layer genotype from 51 to 60 weeks of age. The increase in dietary HS level was achieved by supplementation with 27 g/kg sawdust to basal diet. CS was implemented by supplementation with blend of 0.5 mg of apo carotenoid acid ester and 2.5 mg canthaxanthin per kg diet. Diet formed a 2 x 2 factorial with two HS levels (5.2 % vs 6.5 %) and CS status (a basal diet treated with or without CS). A total of 240 Hisex Brown laying hens (51 weeks of age) were randomly allotted to one of 4 treatments groups with 6 replicates of 10 hens each. Each replicate consisted of 2 consecutive cages with 5 hens per cage. Treatment diets were fed to hens for 10 weeks period. 
No significant interaction between HS and CS was observed for any of the trait studied except for egg albumen index. There were no significant effects of DF and CS on any productive performance traits of laying hens including egg laying rate, egg weight, egg mass output, average daily feed intake, feed conversion rate and percentage rate of damaged eggshell. Final body weight and mortality rate of hens were comparable between dietary treatments. Egg quality characteristics were not influenced by the treatments, with a few exceptions. Higher level of HS in the diet (65 g per kg of feed) elicited a decline (P < 0.01) in the egg yolk index whereas increased eggshell thickness (P < 0.01), when compared to that low (52 g per kg of feed) HS level status.
There was a significant interaction between HS and CS on albumen index (P < 0.01). Dietary HS supplementation at 65 g/kg level led to improvement in albumen index whereas no such improvement was the case when hens administered to diet with 52 g/kg HS. The breaking strength of eggshell reduced (P < 0.01) with CS supplementation. Egg yolk L* value was higher (P < 0.01) in hens fed 6.5 % HS diet compared with those fed 5.2 % HS diet whereas an opposite is the case for the a* value. CS treatments had no significant effect on the egg yolk b* value and yolk yellow colour score. Egg yolk L* value and b* value were diminished as a result of CS treatment, whereas an opposite pattern was observed for yolk a* value and yolk colour score. Serum total glyceride, cholesterol and carotenoid concentrations were comparable between treatments (P > 0.05). Serum oxidative status markers including malondialdehyde (MDA), superoxide distumase (SOD) and glutathione peroxidase (GSH-Px) unchanged due to manipulations in dietary CS and HS status (P > 0.05).
Collectively, results from the study suggested that dietary supplementation with the combination of canthaxanthin and apo carotenoid acid ester have increased the intensity of egg yolk colour to a level that can meet consumer demands, but did not affect egg production performance and egg quality characteristics, and serum antioxidant potential. Increasing the feed HS level from 5.2 % to 6.5 % did not elicit negative effects on any of the traits examined in the experiment, whilst improved the egg shell quality. However, the negative effect of high HS content on egg albumen index and yolk index is noticeable.
Taken together, the findings obtained from the current experiment showed that additional carotenoid supplementation to corn and wheat-based layer hen feed is essential for improving egg yolk pigmentation. Increasing the dietary HS level up to 6.5 % with the on-top addition of sawdust did not affect egg production performance during 10 weeks period, providing promising findings for the use of fibre-rich feeds in post-peak laying hen feeds. However, the inverse relationship between some internal egg quality characteristics and dietary HS level requires examination in further studies.