Okul öncesi dönemde görülen akran zorbalığının bazı değişkenler açısından incelenmesi
An anaylsis of peer bullying during preschool period for some variables
Yazar: HATİCE UYSAL
Danışman: PROF. DR. F. ÇAĞLAYAN DİNÇER ; PROF. DR. N. PINAR BAYHAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran = Peer ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Zorbalık = Bullying ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı 60-72 aylık çocuklar arasında oluşan saldırgan davranışları çeşitli değişkenler açısından incelemek ve zorbalık davranışlarını farklı gözlem araçları aracılığıyla gözlemleyerek bu konuda ayrıntılı bilgi edinmektir. Açıklayıcı desende olan bu araştırma nicel ve nitel olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır.Çalışmanın nicel bölümünde Ankara ilindeki iki farklı bağımsız anaokuluna devam eden 121 çocuk yer almıştır. Bu bölümde veriler Kişisel Bilgi Formu, Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Öğretmen Formu (OÖSDÖ-ÖF) ve Hikâyeleştirilmiş Varsayımsal Durumlar Formundan (HVDF) elde edilmiştir. Cinsiyet, kardeş sayısı, anne-baba öğrenim durumu, anne-baba çalışma durumu, aile yapısı ve doğum sırası değişkenlerinin OÖSDÖ-ÖF alt boyutlarından aldıkları toplam puanların üzerindeki etkileri t-testi ve ANOVA ile incelenmiştir. Fiziksel saldırganlık üzerinde cinsiyet ve öğretmenlerin mesleki deneyimlerinin; ilişkisel saldırganlık üzerinde ise baba öğrenim durumu, anne çalışma durumu ve öğretmenlerin mesleki deneyimlerinin anlamlı bir farklılığa sahip olduğu saptanmıştır.Çalışmanın nitel bölümü ise nicel bölümde ulaşılan 121 çocuk içerisinden OÖSDÖ-ÖF ve HVDF analizleri sonunda seçilen 14 çocuk ile yürütülmüştür. Anekdot kaydı, olay örneklemi ve basit katılım çizelgesi sonunda gözlemlenen çocukların zorba, zorba-kurban veya kurban olma durumları ile yaptıkları/uğradıkları zorbalık türleri/davranışları ayrıştırılmıştır. Zorba ve zorba-kurbanlar için belirlenen davranışlar süre kaydı ve zaman örneklemi ile gözlemlenmiştir. Zorbalığın serbest zaman etkinliklerinde ve her iki etkinlik türü sırasında ise sözel zorbalığın daha çok ortaya çıktığı saptanmıştır. Her iki sınıfta toplam 5 zorba ve 3 zorba-kurban olduğu belirlenmiştir. Gözlemler sonunda zorbaların ve zorba-kurbanların vurma davranışını gösterdikleri; zorba-kurbanların vurma, kurbanların ise zorla alma davranışlarına uğradıkları görülmüştür. Gözlem sonuçlarının öğretmen görüşmeleriyle tutarlılığı incelenmiş ve bazı çocuklar için sonuçların paralellik gösterdiği bulunmuştur.

Abstract:
The target of this study is to analyze aggressive behaviours of 60-72 months old children in terms of various parameters and to gain detailed knowledge about bullying behaviours by using different observation tools. This study is consist of two parts which are quantitive and qualititive, is explanatory pattern.In the quantitive part of the study 121 children from two different independent preschools in Ankara take place. Data of this part is obtained by using Personal Information Form, Preschool Social Behavior Scale-Teacher Form (PSBS-TF) and Storied Hypothetical Situations Form (SHSF). The effects of parameters about sex, number of sibling, educational status of parents, working status of parents, family structure and birth order on the total point taken from the subdimensions of PSBS-TF are studied by t-test and ANOVA. It?s detected that on physical aggression sex and working experience of teacher; on relational aggression educational status of father, working status of mother and working experience of teacher have a significant difference.The qualititive part of the study is carried out with 14 children choosen from 121 children who take part in the quantitive part of the study according to their analysis of PSBS-TF and SHSF. At the end of anectodal record, event sampling and simple participation chart, observed children?s being bully, bully-victim or victim and bully types/behaviours they make/sustained are seperated. Determinated behaviours for bullies and bully-victims are observed by time sampling and scan sampling. Peer bullying is mostly occured in free time activities and verbal bullying is mostly consisted in free time and art activities. In total, 5 bullies and 3 bully-victims are identified. According to observation, bullies and bully-victims are showed mostly hitting; bully-victims are exposed mostly hitting and victims are exposed taking belongings. Observation results are analysed consistency with teacher interviews and the results are showed parallelism for some children.