Litvanya'da yetişkinlere yönelik teknoloji okuryazarlığı eğitimleri
Technology literacy trainings in adult education in Lithuania
Yazar: BAŞAK BİLGESU GELBAL
Danışman: DOÇ. DR. H. TUĞBA ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Litvanya = Lithuania ; Teknoloji okuryazarlığı = Technology literacy ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Litvanya'da yetişkin eğitimi kapsamında yer alan
teknoloji okuryazarlık eğitimlerini incelemektir. İçinde bulunduğumuz çağda
teknolojinin yaşam biçimlerine verdiği yön eğitimde de kendisini göstermiştir. Bu
çalışmada Litvanya'nın deneyimleri sunulmuştur. Ülkenin Avrupa Birliği'ne 2004
yılında dâhil olmasından başlayarak günümüze kadar (2020) olan süreç araştırılmıştır. Bu
bağlamda, Litvanya'da yetişkinlere yönelik teknoloji okuryazarlığının genel durumu;
yetişkin eğitiminin verildiği kurumlar, içerik, eğiticilerin nitelikleri ve katılımcıların
temel demografik özellikleri açılarından incelenmiştir. Ayrıca bu alanda uzman olan beş
akademisyen ile görüşme yapılarak Litvanya'da yetişkinlere yönelik teknoloji
okuryazarlığı alanında sürdürülen eğitimde yaşanılan temel sorunlar, olanaklar ve
eğilimler araştırılmıştır.
Araştırmada mevcut durumu derinlemesine analiz edebilmek için nitel yöntemden
yararlanılmış ve akademisyenler ile görüşme yapılmıştır. Elde edilen veriler tematik
olarak kodlanıp raporlanmıştır. Ayrıca, belge tarama yöntemi kullanılarak 57 belge
ayrıntısı ile incelenmiştir.
Araştırma sonucundaki bulgulara bakıldığında, eğitimlerin içeriklerde,
yetişkinlerin günlük hayatlarını yürütebilmeleri ve meslek sahibi olabilmeleri için temel
düzeyde bilgi ve iletişim teknolojisi bilgisinin yetişkinlere sunulduğu bulgulanmıştır. Bu
eğitimleri veren kurumlara bakıldığında ise kütüphanelerin önemli bir yeri olduğu,
bununla birlikte müzelerde, Üçüncü Çağ Üniversitelerde ve kültür merkezlerinde bu
konularda derslerin, seminerlerin ve etkinliklerin düzenlendiği görülmüştür. Teknoloji
okuryazarlığı konusunda kullanıcıları aktif tutmak ve aynı zamanda kullanıcıların doğru
şekilde teknolojiden faydalanmalarını sağlamak amacıyla bilgilendirmeler ve atölye
çalışmaları yapılmaktadır. Öğrencilerin genel özelliklerine bakıldığında; lisans öğrencileri, yüksek lisans öğrencileri, öğretmenler, Üçüncü Çağ Üniversitesi öğrencileri
ve emekliler, teknoloji okuryazarlığı alanında eğitim görmektedirler. Emekliler ve
yetişkinler için Üçüncü Çağ Üniversiteleri giderek önem kazanmaktadır. Öğretmenlik
eğitimi alan yüksek lisans öğrencileri de teknoloji okuryazarlığı alan yetişkin eğitimi
kategorisinde dikkat çekmektedirler. Teknoloji okuryazarlığı alanında eğitim veren
eğitmenler üniversitelerde, kütüphanelerde ve STK'larda çalışmaktadırlar.
Uzmanlar ile yapılan görüşmelerde, Litvanya'da yetişkin eğitiminde teknoloji
okuryazarlığı alanında yaşanılan temel sorunlar genel başlıklarla; politika, strateji
eksikliği (yapısal sorunlardan kaynaklanan koordinasyon eksikliği), dezavantajlı
bireylerin kapsanmaması ve bütçe olduğu tespit edilmiştir. Olanaklara bakıldığında ise,
ilk sırada ulusal ve uluslararası projeler, programlar ve teşvikler gelmekte, daha sonra
Litvanya'daki teknoloji alt yapısı, halka açık kurumlar ve de çalışma bakanlığının dijital
okuryazarlık kazandırmadaki teşviği gelmektedir. Son olarak, yetişkin teknoloji
okuryazarlığı eğilimlerinde şu üç başlık öne çıkmıştır: Hayat boyu öğrenme ve yetişkin
eğitiminin gerekliliği (aktif yaşlanma bakış açısı), İstihdamda yeni teknolojilerin artan
önemi ve STK'ların etkinlikleri.
Bu çalışmanın sonunda, Litvanya deneyiminden yola çıkarak yetişkin eğitiminde
teknoloji okuryazarlığına ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Yetişkin Eğitimi, Teknoloji Okuryazarlığı, Litvanya, Hayat Boyu
Öğrenme, Dijital Okuryazarlık

Abstract:
The main purpose of this research is to examine technology literacy education in
adult education in Lithuania. In the era of the arousal of technology, has significant effects
to the life styles also in the education. In this study, especially the experiences of
Lithuania are presented. The process starting from the country's inclusion to the European
Union in 2004 until today (2020) has been investigated. In this context, the general
situation of technology literacy for adults in Lithuania; the institutions where adult
education is provided are examined in terms of content, qualifications of trainers and main
demographic characteristics of the participants are examined. In addition, the main
problems, opportunities and trends in education in the field of technology literacy for
adults in Lithuania were investigated by interviewing experts in the field with 5
academicians.
The qualitative approach method was used in the research to analyze the current
situation in depth. Document analysis method was used. Semi-structured interviews were
held with the experts and the results were thematically coded.
According to the findings of the research, it has been revealed that the information
and communication technology knowledge was provided to adults in order to be able to
carry out their daily lives, to have a profession and to have basic knowledge about
information and communication technologies. It has been observed that institutions that
provide these trainings, libraries have an important place, in addition, lectures, seminars
and events are held in museums, Third Age Universities and cultural centers. Workshops
are held in order to keep users active in technology literacy and to ensure that they benefit
from technology in a proper way. Considering the general characteristics of the students,
undergraduate students, graduate students, teachers, Third Age University students,
pensioners are studying in the field of technology literacy. Third Age Universities are becoming increasingly important for pensioners and adults. Postgraduate students who
has degree on teacher education also give attention in the adult education category with
technology literacy. Instructors who teach in the field of technology literacy work in
universities, libraries and NGOs.
In the interviews with the experts, the main problems encountered in the field of
technology literacy in adult education in Lithuania with general headings; policy, lack of
strategy (lack of coordination due to structural problems), exclusion of disadvantaged
individuals and budget. Looking at the possibilities, national and international projects,
programs and incentives at first place, followed by the technology infrastructure in
Lithuania, public institutions and the incentives of the Ministry of Labor to gain digital
literacy. Finally, the following three subjects came to the fore in adult technology literacy
trends: Lifelong learning and the necessity of adult education, the increasing importance
of new technologies in employment and the activities of NGOs.
At the end of this research, suggestions on technology literacy in adult education
are given based on the Lithuanian experience.

Key Words: Adult Education, Digital Literacy, Lithuania, Lifelong Learning