Stres altında çalışan teknik sistemlerin analizi
Analysis of technical systems working under stress
Yazar: MİNE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜRCAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Teorisi Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: İstatistiksel bilgiler = Statistical informations ; İstatistiksel karar teorisi = Statistical decision theory ; İstatistiksel tasarım = Statistical design

Özet:
Modern teknolojinin temelini oluşturan ve birçok farklı alanda kullanılan teknik sistemler, farklı bileşenlerin bir araya gelerek belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere tasarlandığı ve işlevlerini yerine getiren yapılar olması nedeniyle oldukça önemli bir inceleme alanına sahiptir.
Bu çalışma temel olarak stres altında çalışan teknik sistemlerin güvenilirliklerinin hesaplanması ile ilgilidir. İdeal çalışma ortamlarında bulunan sistemler planlandıkları şekilde belirlenen ortalama süre kadar çalışabilirler. Ancak yaşlanma, çevresel bozulma veya çalışma koşulları gibi çeşitli faktörler nedeniyle bu ortalama azalabilir.
Çalışmanın ilk kısmı güvenilirlik hesabında önemli bir materyal olan sıra istatistiklerine ayrılmıştır. Bu bölümde dağılım fonksiyonunun isteğe bağlı deformasyonunun nasıl gerçekleştirileceği fikri üzerinde durulmuştur. Burada ki temel bağlam tüm dağılımların sabitin dağılım fonksiyonundan türediğidir. İkinci kısım sistemi etkileyen stresin yapı üzerine nasıl yerleştirileceğinin incelenmesine ayrılmıştır. Bu inceleme çalışmada üç temel şekilde gerçekleştirilmektedir. Birincisi stres etkisi yapıya şartlı ortalama yerine yönlü ortalama olarak uyarlanmıştır. İkincisinde ise stres faktörleri azalan bir fonksiyon olarak yapıya uyarlanmış ve son olarak da stresin diferansiyellenebilen olabileceği dikkate alınarak yapıya uyarlanmıştır. Tüm durumlarda sayısal örnekler sunularak uyarlanan yapıların uygunluğu gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Technical systems, which form the basis of modern technology and are used in many different fields, have a very important field of study because they are structures where different components come together and are designed to achieve a specific purpose and fulfill their functions. This study is concerned with calculating the reliability of technical systems operating under stress. Systems in ideal operating environments can operate as planned for the average specified time. However, this average may decrease due to various factors such as aging, environmental degradation, or working conditions.
The first part of the study is devoted to order statistics, which is an important material in reliability calculations. This section focuses on how to perform arbitrary deformation of the distribution function. The basic context here is that all distributions derive from the distribution function of the constant. The second part examines how the stress affecting the system will be placed on the structure. This analysis is carried out in three basic ways in the study. First, the stress effect is adapted to the structure as a directional average instead of a conditional average. In the second, the stress factors were adapted to the structure as a decreasing function. Finally, they were adapted to the structure while accounting for the possibility of stress being differentiable. In all cases, numerical examples have been presented to demonstrate the suitability of the adapted structures.