Emek sürecinde mühendislerin sınıfsal konumlarının Neo-Marksist açıdan değerlendirilmesi: Kocaeli Otomotiv Sanayi örneği
Neo-Marxist evaluation of the class position of engineers in the labor process: Kocaeli Automotive Industry example
Yazar: ATİLLA ÖZTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ŞİNASİ ÖZTÜRK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Emek süreci = Labour process ; Mühendisler = Engineers ; Neo-Marksizm = Neo-Marxism ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Sınıfsal konum = Class position ; Vasıfsızlaştırma = Deskilling

Özet:
Bu çalışma Sanayi Devrimi aşamaları boyunca emek sürecinin parçalanması ile ortaya çıkan, emek sürecinde teknik bilgi ve beceri ile hem emek sürecini koordine eden hem de kapitalist denetim mekanizmalarının işlerliğini sağlayan tasarım çalışanlarının sınıfsal konumlarının Neo-Marksist çerçeveden değerlendirilmesini ele almaktadır. Emek sürecinde tasarım çalışanları denilen küçük gruplar emek sürecin teknik bilgi ve birikimleri ile katılarak artı-değer üretimine katkı sağlamaktadır. Bu nedenlerden dolayı fabrika üretimi göz önüne alındığında mühendisler tasarım çalışanı gruplarındandır.
Çalışmada tasarım çalışanı olarak ele aldığımız mühendislerin sınıfsal konumlarının Neo-Marksist perspektiften değerlendirmek için Harry Braverman'ın emek sürecinde vasıfsızlaştırma, Nicos Poulantzas'ın üretken emek, Eric Olin Wright'ın çelişkili sınıf konumları ve Guglielmo Carchedi'nin emek sürecinde denetim-eşgüdümlülük analizleri tematik analize tabi tutulmuştur. Bu noktadan derinlemesine görüşmeler gerçekleştirdiğimiz mühendislerin sermayeye artı-değer yüklemesi bakımından üretken emekçi, emek sürecinde kapitalist denetim mekanizmalarına maruz kalması bakımından vasıfsızlaştırıldığı, çoklu sömürü ilişkilerinde hem sömüren hem de sömürülen konumlarda olmaları ve bulundukları mevkilerin toplumsal sınıf yapıları ile tamamen uyuşmadığı için çelişkili konumlarda mevzilendiği ve son olarak emek sürecinde koordinasyon ve diğer çalışan üzerinde otorite kurarak artı değer üretimi ile artı-değer transferlerinde görev aldığı emek sürecinde toplam işçinin ve sermayenin evrensel fonksiyonlarını yerine getirdikleri anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Vasıfsızlaştırılma, Çelişkili Sınıf Konumları, Emek Süreci, Üretken Emek

Abstract:
This study focuses on the evaluation of the class position of design workers, who have emerged with the fragmentation of the labor process during the Industrial Revolution stages, and who coordinate the labor process with the technical knowledge and skills in the labor process, and ensure the functionality of the capitalist control mechanisms, from a Neo-Marxist framework. Small groups called design workers in the labor process contribute to the production of surplus value by participating with the technical knowledge and experience of the labor process. For these reasons, engineers are among the design worker groups when factory production is considered.
In order to evaluate the class positions of the engineers we consider as design workers in the study from a neo-Marxist perspective, Harry Braverman's de-qualification in the labor process, Nicos Poulantzas's productive labor, Eric Olin Wright's contradictory class positions and Guglielmo Carchedi's control-coordination analyzes in the labor process have been analyzed thematically. From this point on, the engineers with whom we had in-depth interviews were productive laborers in terms of adding surplus-value to capital, de-skilled in terms of being exposed to capitalist control mechanisms in the labor process, being both in positions of exploiter and exploited in multiple exploitation relations, and their positions are located in contradictory positions because their positions are not completely compatible with social class structures. It has been understood that, by establishing coordination and authority over other employees in the labor process, they fulfill the universal functions of the total worker and capital in the labor process in which they take part in surplus value production and surplus value transfers.

Keywords: Deskilling, Contradictory Class Positions, Labor Process, Productive Labor