Sansürlü Kantil Regresyon modelleriyle Türkiye'de bireylerin çalışma ve fazla çalışma sürelerinin incelenmesi
Analysis of individuals' working hours and overtime working hours in Turkey with Censored Quantile Regression models
Yazar: GÖKHAN ÖZKUBAT
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÜÇDOĞRUK BİRECİKLİ ; PROF. DR. SİBEL SELİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Çalışma süreleri, iş tatmini, iş-yaşam dengesi, verimlilik, kariyer ve sağlık durumu üzerinde belirleyici bir rol oynayan ve aynı zamanda toplumsal refah ve ekonomik dengeleri etkileyen önemli bir faktördür. Türkiye, çalışma sürelerinin nispeten yüksek olduğu bir ülkedir. Bu çalışmada, Türkiye'de bireylerin çalışma sürelerine ilişkin genel bir değerlendirme yapabilmek amacıyla iki farklı çalışma süresi tanımı üzerinden iki ayrı analiz uygulanmıştır. 
İlk uygulamada, COVID-19'un çalışanların fiili çalışma sürelerine etkileri incelenmiştir. TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi'nin 2018Q1-2020Q4 dönemsel mikro veri setlerinin ve Oxford COVID-19 Hükümet Müdahale İzleyicisi (OxCGRT) veri tabanının kullanıldığı çalışmada bulgular, en büyük çalışma kaybının pandeminin ilk şokunun yaşandığı 2020Q2 çeyreğinde meydana geldiğini ve kısıtlamaların katılığının çalışma kaybında etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, dezavantajlı gruplar olarak nitelendirilen kadınların, gençlerin, kayıt dışı çalışanların ve geçici işlerde çalışanların, salgının ilk döneminde daha az çalışma kaybı yaşadıklarına dair kanıtlar sunulmaktadır. 
İkinci uygulamada ise bireylerin fazla çalışma sürelerini etkileyen faktörler incelenmiştir. TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi'nin 2014-2019 ve 2021-2022 dönemlerine ait yıllık mikro veri setleri kullanılmıştır. Fazla çalışma sürelerinin çarpık dağılım yapısı ve yüksek sansürlenme oranı dikkate alınarak, bildiğimiz kadarıyla Türkiye'de daha önce uygulanmayan sansürlü kantil regresyon yöntemiyle tahmin yapılmıştır. Ek olarak, karşılaştırma yapmak amacıyla EKK, Tobit ve kantil regresyon model sonuçlarına da yer verilmiştir. Çalışma bulguları, fazla çalışma sürelerinin zamanla azaldığını, erkeklerin ve evlilerin fazla çalışmaya daha yatkın olduğunu göstermektedir. Yaşın ve hane büyüklüğünün fazla çalışmayla pozitif, eğitimin ise negatif ilişkisi bulunmuştur. Ayrıca ücret, deneyim, sektör, meslek gibi birçok işle ilgili faktörün fazla çalışmanın belirlenmesinde önemli olduğu görülmektedir. Son olarak, bölgesel işsizlik oranındaki artışın fazla çalışmayı arttığı, kişi başı GSYH'nin ise azalttığı tespit edilmiştir. Sansürlü kantil modellerinde medyan, üst kartil ve 90. yüzdelik noktalarında katsayı büyüklüklerinin farklılaşması ve hatta işaretlerinin değişmesi dağılımdaki çarpıklığın; aynı noktalardaki kantil model katsayılarına göre farklılaşması ise sansürlenmenin önemini göstermektedir.

Abstract:
Working hours are an important factor that plays a decisive role in job satisfaction, work-life balance, productivity, career and health status, and also affects social welfare and economic balance. Turkey is a country where working hours are relatively high. In this study, two separate analyses were conducted based on two different definitions of working time to provide a general evaluation of individuals' working hours in Turkey.
In the first analysis, the effects of COVID-19 on the actual working hours of workers were examined. Using the periodical microdata sets of the TURKSTAT Household Labor Force Survey from 2018Q1 to 2020Q4 and the Oxford COVID-19 Government Response Tracker (OxCGRT) database, the findings show that the largest loss of working hours occurred in the second quarter of 2020, when the first shock of the pandemic was experienced, and the stringency of restrictions had a significant impact on the loss of working hours. Additionally, evidence suggests that women, youth, unregistered and temporary workers, who are considered disadvantaged groups, experienced less loss of working hours in the initial phase of the pandemic. 
In the second analysis, the factors affecting individuals' overtime hours were examined. Annual microdata sets from the TURKSTAT Household Labor Force Survey for the periods 2014-2019 and 2021-2022 were used. Considering the skewed distribution structure and high censorship rate of overtime hours, estimates were made using the censored quantile regression method, which, to the best of our knowledge, has not been applied in Turkey. Additionally, for comparison purposes, results from the OLS, Tobit, and quantile regression models were also included. The findings indicate that overtime hours have decreased over time and that men and married individuals are more inclined to work overtime. Age and household size were found to be positively related to overtime, while education was negatively related. Additionally, various job-related factors such as wages, experience, sector, and occupation were found to be significant determinants of overtime. Finally, it was determined that an increase in the regional unemployment rate increases overtime work, while GDP per capita decreases it. The differentiation in coefficient magnitudes and even signs at the median, upper quartile, and 90th percentile in the censored quantile models indicates the importance of skewness in the distribution, while the differences compared to the coefficients at the same points in the quantile model highlight the significance of censorship.