Bâkıllânî'nin Et-Takrîb Ve'l-İrşâdü's- Sağîr adlı eserinde Emir ve Nehiy
Allocation concept in et-Taqrîb ve'l-Irshâd By Aqillânî
Yazar: MEHMET NEZİR CEYLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİHAT TOSUN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Bakıllani = Bakıllani ; Emir = Decree ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nehy = Prohibition ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Şer'î hükümlerin bel kemiğini oluşturan emir ve nehiy, fıkıh usûlünun en önemli konularından biridir.  Efali mükellefinin keyfiyetinde Şâri'nin emir ve nehiylerine göre sınırların çizilmesi, bu konunun iyice bilinmesi gereğini ortaya koymaktadır.
Kelam ilminde ikinci Eş'arî olarak bilinen dolayısıyla otorite olarak kabul edilen Bâkıllânî'nin fıkıh ilminde de otorite olarak bilindiği bir gerçektir. Fıkıh usulü ile ilgili kısmi olarak elimize ulaşan ve İslam kültürünün zirve yaptığı hicri IV. asrın usûl ile ilgili atmosferini bize yansıtan "et-Takrîb ve'l-İrşâd" adlı eser ilk dönem mütekellim usulü esas alınarak telif edilmiş olması açısından önemlidir. Eserin "el-Kebîr" diye adlandırılan nüshası bize ulaşmamısına rağmen onun muhtasarı olarak da isimlendirebileceğimiz"el-Sağîr" dönemin ilmi yönden haritasını çizmesi açısından önemlidir.
Üç cilt olarak basılan eserin ikinci cildinin tamamı (340 sayfadan fazlası) emir ve nehiy konusuna ayrılmıştır. Tezimizde Bâkıllânî'nin usulü ile ilgili genel kanaat ve onun emir ve nehiy hakkında görüşünü ortaya koyacak verileri verilerek betimlenmeye çalışılmıştır.
Kitabın dilinin karmaşık olması, konuları teorik olarak işlemesi ve dönemin alt yapısının iyi bilinmemesi önümüze çıkan engeller olarak sıralanabilir. Yine de Bâkillânî'nin konuları işlerken tutarlı olması ve sonradan yazılan "et-Telhîs" ve "el-Mustasfâ" gibi eserler konunun anlaşılmasında bize yardımcı olmuştur.
Tezimiz, İmam Şafiî'den sonra Mütekellim usûlünü sistemleştirip kendinden sonraki usûlcüleri etkileyen Bâkillân'i'nin "et-Takrîb vel-İrşâdü's-Sağîr" adlı eseri çerçevesinde emir ve nehiy kavramlarını işlemektedir. Bu çerçevede mütekellimin usulünde lafızların manaya dalaleti hususunda farklı bir tavır olan vakfîyye düşüncesinin usûlü ve bakış açısıyla emir ve nehiy kavramları ele alınıp tahlil edilmeye çalışılmıştır. Bu tez, genelde kavramlara yüklenen anlamlar ile ilgili farklı ekoller arasındaki farklılıkları ve tartışmaları Bâkillânî'nin bakış açısı ile tahlil edip sunmaktadır.
Anahtar Sözcükler 
Bâkilllânî, emir, nehiy, fevr, terâhî, tahyîr

Abstract:
ABSTRACT
Mehmet Nezir Ceylan, "Allocation Concept in et-Taqrîb ve'l-Irshâd By âqillânî", Institute of Social Science of Dicle University, Master Thesis,
Superviser: Nihat Tosun, Assistant Professor	
Order and prohibition (amr and nahy), which forms the backbone of the shariya laws is one of the most important subjects of fiqh. Drawing the borders of the social life according to the Shariya scholar requires knowing this subject thoroughly.
	Our thesis processes the order and prohibition (amr and nahy) subject within the frame of Al Baqillani's -who systematizes the Mutakkallim method (Usul Mutakallimin) after Al-Shafii and influences the methodists after them-  at-Taqrîb ve'l-Irshâd as Sagir work. Within the framework, order and prohibition (amr and nahy) terms are tried to be analyzed from the perspective of Waqfiyye school of which he was a member. This thesis analyses and presents the discussions between the different schools about the meanings, attributed to the terms from the perspective of Al Baqillani.
	Our thesis is comprise of an introduction, three parts and a conclusion. In the introduction, the scope and the method are discussed. In the first part, Al Baqillani's life, his scientific development, his teachers, his works and his et-Taqrîb work which is the source of our study are mentioned. In the second part, after the definition of order (amr) and its main matters are mentioned, the concept of order (amr) is analyzed from the perspective of Al Baqillani. In the third part, after the prohibition (nahy) concept is addressed in general, Al Baqillani's opinions about the subject are processed.As a result, we tried to give  Al Baqillani's order and prohibitions, and the meanings that he give to these concepts.
Key Words
Al Baqillani, order (amr), prohibition (nahy) quick (fevr), impediment (terahi) prefer ( tahyir)