Asteriks çizgi romanlarındaki yansıma sözcüklerin Fransızcadan Türkçeye çevirisi
Translation of onomatopoeic words in asterix comics from French to Turkish
Yazar: FATMA TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. YUSUF POLAT
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fransızca Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
Bu tez çalışmasında yansıma sözcüklerin Fransızcadan Türkçeye çevirisi sırasında profesyonel çevirmenlerin benimsedikleri çeviri stratejileri inceleme konusu yapılmıştır. Bu amaçla Fransız yazar René Goscinny ve çizer Albert Uderzo'nun ilk olarak 1961 yılında yayımladıkları, dünya çapında bilinen ve Türkçeye de çevirileri yapılan Asteriks çizgi romanlarının 1986-2017 tarihleri arasında Kervan Yayınları, Remzi Kitabevi, Bulvar Gazetesi ve Tercüman Gazetesi tarafından yapılmış olan çevirileri Javier Franco Aixelá'nın kültüre özgü ögeler için yayınladığı çeviri stratejileri çerçevesinde incelenmiştir. Bu çalışma ile profesyonel çevirmenlerin yansıma sözcüklerin çevirilerinde başvurdukları stratejiler ile başvurma gerekçeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, yukarıda anılan yapıtların incelenmesi sonucunda 401 yansıma sözcük derlenmiş, bu veriler bir Excel tablosuna elle girilerek araştırma bütüncesi oluşturulmuştur. 
Çalışmanın giriş bölümünde tezin konusu, amaç ve önemi, kapsam ve sınırlılıkları, yöntem ve veri toplama ile çözümleme teknikleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde araştırmanın kuramsal çerçevesi sunulmuştur. Bu doğrultuda, dilbilim alanının bakış açısıyla Türkçede ve Fransızcada yansıma sözcüklerin nasıl ele alındığı ortaya konmuştur. Ardından çeviribilim alanının inceleme konusu olan çeviri stratejileri hakkında alanyazında yer alan yaklaşımlar gözden geçirilmiştir. Bu yaklaşımlar arasında konumuzla ilişkisi bakımından özel bir öneme dâhil olması nedeniyle Javier Franco Aixelá'nın çeviri stratejileri ayrıntılı olarak betimlenmiştir. 
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise yukarıda anılan çizgi romanlardan derlenen yansıma sözcükler araştırmanın sınırlılıkları çerçevesinde, insan, hayvan ve doğa sesi yansıma sözcükler olmak üzere üç öbekte toplanmıştır. Bu sözcüklerin Fransızcadan Türkçeye hangi stratejilerle aktarıldığı istatistiksel veriler aracılığıyla gözlemlenmiştir. 
Dördüncü bölümde araştırma sorularına yönelik bulgular ortaya koyulmuştur. Veriler profesyonel çevirmenlerin kaynak metindeki yansıma sözcükleri önemli ölçüde  yerlileştirme stratejisine başvurarak çevirdiklerini göstermektedir. Öte yandan, Türkçede karşılığı bulunamayan yansıma sözcükler için genellikle çıkarma strateijisine başvurulduğu bulgulanmıştır. Son olarak çevirmenlerin gerektiğinde anlık sözlükselleştirme yoluna gittikleri de görülmüştür.

Abstract:
In this thesis, the translations of the globally renowned Asterix comic books (Astérix le domaine des dieux, Astérix le goths, Astérix et les lauriers de César, Astérix la grande traversée, Astérix légionnaire, Astérix le combat des chefs, L'odyssée d'Astérix, le tour de Gaule d'Astérix, Astérix chez les Belges, Astérix et Cleopatre, Astérix et le chaudron), originally published by French authors René Goscinny and Albert Uderzo in 1961, and translated into Turkish by Kervan Yayınları, Remzi Kitabevi, Bulvar Gazetesi, and Tercüman Gazetesi between 1986-2017, have been analyzed in terms of Javier Franco Aixelá's translation strategies for culture-specific elements. The aim of this study is to identify the strategies employed by translators in the translation of onomatopoeic words and to provide recommendations based on the identified strategies. In this context, translation strategies, speech act of complaint, and previously conducted studies are first discussed.

From the works analyzed, 401 onomatopoeic words were selected, and these data were manually entered into an Excel spreadsheet to form a corpus. The introductory section of the study provides information on the subject, purpose, and significance of the thesis, as well as its scope and limitations, methods, and techniques for data collection and analysis. The second chapter, which forms the theoretical framework, covers onomatopoeic words, the fields of translation studies and linguistics to which these words belong, and the translation strategies considered by translators in their practice. In the third chapter, the 401 onomatopoeic words compiled from the works are identified and listed under three categories: human sounds, animal sounds, and natural sounds. The strategies used to translate these words into Turkish are then discussed. The fourth chapter presents the findings obtained from the research data, revealing that translator's resort to domestication strategies to convey the meanings of onomatopoeic words in the target text and adopt an omission strategy for words without equivalents. Additionally, it is observed that translators sometimes engage in instant lexicalization.