Yükseköğretimde kalite güvencesi ve eğitim fakülteleri lisans programlarının akreditasyonunda gelişmeler ve deneyimler
Quality assurance in higher education and developments and experiences in the accreditation of undergraduate programs in education faculties
Yazar: OKAN DEDE
Danışman: PROF. DR. FATMA MIZIKACI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmanın amacı Türkiye'deki yükseköğretim kurumları ve Eğitim Bilimleri/Eğitim Fakülteleri'nde lisans programları bağlamında kalite güvencesi ve akreditasyon sistemlerine ilişkin yasal temeller, süreçler, uygulamalar ve deneyimlerle ilgili değerlendirme yapmaktır. Bir durum çalışması olarak tasarlanan bu araştırma nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği betimsel araştırma özellikleri taşımaktadır. Araştırmada incelenen belgeler ve çalışma grubunu Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi ve akreditasyonun yasal düzenlemelerine ilişkin kanun ve yönetmelikler, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi ve akreditasyonun yapısını oluşturan kurumlara ilişkin belgeler, EPDAD tarafından akredite edilen programlarda görev yapan öğretim elemanları, yöneticiler, eğitim alan öğrenciler ve akreditasyonda görev alan değerlendiriciler oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama yöntemi görüşme ve doküman incelemesidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırmış görüşme formları ve doküman inceleme formları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda yükseköğretim paydaşlarının hesap verilebilirlik, nitelikli eğitim, kalite, eşitlik, standartlaşma, sürekli gelişim ve sistemin doğru işlemesi gibi kavramlar çerçevesinde akreditasyon uygulamalarına olumlu yaklaştıkları ortaya çıkmıştır. Buna karşın akreditasyon uygulamalarının dokümantasyon yoğunluğu, gerçeklerle örtüşmeme, akreditasyon ziyaret tarihlerinin belli ve kısa süreli olması, akreditasyon sistemine ilişkin paydaşların bilgilendirilmemesi, değerlendiricilerin alan uzmanı olmaması ve akreditasyonun amacının bilinmemesi gibi nedenlerle eleştirildiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular kapsamında akreditasyon sürecine ilişkin tüm paydaşlara bilgilendirme çalışmalarının yapılması, akredite edilecek program paydaşları ve akredite edecek kurum arasında sürekli bir iletişimin kurulması, akreditasyon çalışmalarının lisansüstü düzeyde de yapılması, EPDAD değerlendirici havuzunun nitelik ve nicelik açısından zenginleştirilmesi ve akreditasyon sürecindeki dokümantasyon yoğunluğunun azaltılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the legal foundations, processes, practices, and experiences related to quality assurance and accreditation systems in the context of undergraduate programs at higher education institutions and Faculties of Education/Educational Sciences in Turkey. Designed as a case study, this research adopts a qualitative research approach with descriptive research characteristics. The documents and study group examined in the research consisted of laws and regulations regarding quality assurance and accreditation in higher education institutions in Turkey, documents related to the institutions that constitute the structure of quality assurance and accreditation in higher education institutions in Turkey, faculty members and administrators working in programs accredited by EPDAD, students studying in these programs, and evaluators involved in accreditation. The data collection methods of the research were interviews and document analysis. Semi-structured interview forms and document review forms developed by the researcher were used as data collection tools in the research. The data obtained from the research were analyzed through content analysis and descriptive analysis methods. As a result of the research, it has been revealed that stakeholders in higher education have a positive approach to accreditation practices within the framework of concepts such as accountability, quality education, equality, standardization, continuous improvement, and proper functioning of the system. However, it has been found that accreditation practices were criticized for reasons such as documentation density, inconsistency with reality, accreditation visit dates being certain and short-term, stakeholders not being informed about the accreditation system, evaluators not being experts in the field, and the purpose of accreditation not being known. Within the scope of the findings, it was recommended to inform all stakeholders regarding the accreditation process, establish continuous communication between the program stakeholders to be accredited and the accrediting institution, carry out accreditation studies at the postgraduate level, to enrich the EPDAD evaluator pool in terms of quality and quantity, and reduce the documentation intensity in the accreditation process.