Allojenik hematopoetik kök hücre nakil sonrası yorgunluk, uykusuzluk, depresyon, anksiyete ve stres görülme düzeyi ve bu semptomlar arasındaki ilişki, kesitsel bir çalışma
The level of fatigue, insomnia, depression, anxiety and stress after allogeneic hematopoietic stem cell transplantation and the relationship between these symptoms, a cross-sectional study
Yazar: SÜMEYYE NOYAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA GÜNDOGDU ; DOÇ. DR. SİNEM CİVRİZ BOZDAĞ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Kök hücreler = Stem cells ; Stres = Stress ; Yorgunluk = Fatigue ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Bu araştırma Allojenik Hematopoetik Kök Hücre Nakil sonrası hastalarda yorgunluk, uykusuzluk, depresyon, anksiyete ve stresin görülme düzeyi ve bu semptomlar arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapıldı. Araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesinde nakil olan ve nakil sonrası en az bir ay geçmiş olan 232 hasta, örneklemini ise 126 hasta oluşturdu. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu", "Kısa Yorgunluk Envanteri" "Uykusuzluk Şiddet İndeksi", "Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS 21" kullanılarak toplandı. Çalışmada etik kurul onayı ile bireylerden yazılı bilgilendirilmiş onam formu alındı. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, sayı ve yüzdelik dilim), normallik dağılımına göre parametrik ve nonparametrik testler ile ilişki değerlendirilmesi için Spearman Korelasyon Katsayı testi kullanıldı. Aracı etkisini analiz etmek için Yapısal Eşitlik Modeli kullanıldı. Elde edilen bulgular sonucunda nakil sonrası hastaların hafiften şiddetli düzeye göre farklı düzeylerde olmak üzere %94'ünün yorgunluk, %52'sinin anksiyete, %47'sinin uykusuzluk, %47'sinin depresyon, %34'ünün stres yaşadığı saptandı. Semptomlar arasında orta düzeyde ilişki olduğu ve yapılan regresyon analizinde yorgunluğun bir birim artışının stresi 1,065 puan, depresyonu 0,937 puan, anksiyeteyi 0,956 puan, uykusuzluğu 0,138 puan pozitif yönlü artırdığı saptandı (p<0,001). Uykusuzluğun bir birim artışının stresi 0,972 puan, depresyonu 0,885 puan, anksiyeteyi 0,816 puan, yorgunluğu 3,342 puan pozitif yönlü artırdığı görüldü (p<0,001). Uykusuzluğa bağlı olarak yorgunluk artarsa stresi 0,492 puan, depresyonu 0,421 puan ve anksiyeteyi 0,458 puan artırdığı belirlendi. Çalışma sonucuna göre yorgunluk, uykusuzluk, depresyon, anksiyete ve stresin birbiri ile ilişkili olduğu saptanmış olup, AHKHN uygulanan bireylerde nakil sonrası sürecide kapsayacak düzenli takip sistemlerinin kurulması ve semptom kümesi ile ilgili daha ileri çalışmalar yapılması önerilir.

Abstract:
This study was carried out to examine the prevalence of fatigue, insomnia, depression, anxiety and stress in patients after Allogeneic Hematopoietic Stem Cell Transplantation and the relationship between these symptoms. The population of the study consisted of 232 patients who had a transplant in a university hospital and at least one month after the transplant, and 126 patients were included in the sample. Data were collected using "Personal Information Form", "Brief Fatigue Inventory", "Insomnia Severity Index", "Depression Anxiety Stress Scale" (DASS 21). Written informed consent form was obtained from the individuals in the study with the approval of the ethics committee. In the statistical evaluation of the data, descriptive statistics (mean) , standard deviation, minimum, maximum, number and percentile), Spearman Correlation Coefficient test was used to evaluate the relationship with parametric and nonparametric tests according to the normality distribution. Structural Equation Model was used to analyze the mediator effect. As a result of the findings, patients from mild to severe It was determined that 94% of them experienced fatigue, 52% of them anxiety, 47% of them insomnia, 47% of them depression, and 34% of them experienced stress at different levels according to the level. unit increase stress 1.065 points, depression 0.937 points, anxiety 0.956 points An increased insomnia by 0.138 points positively (p<0.001). It was observed that one unit increase in insomnia increased stress by 0.972 points, depression by 0.885 points, anxiety by 0.816 points, and fatigue by 3.342 points (p<0.001). It was determined that if fatigue increases due to insomnia, it increases stress by 0.492 points, depression by 0.421 points and anxiety by 0.458 points. According to the results of the study, it has been determined that fatigue, insomnia, depression, anxiety and stress are related to each other, and it is recommended to establish regular follow-up systems that will cover the post-transplant period in individuals who have undergone AHSCT and to conduct further studies on symptom cluster.