Amin grupları içeren yeni vic-dioksimler ve biyolojik etkileri
Novel vic-dioximes containing amine groups and their biological activities
Yazar: ÖZGE EROĞLU GÜLÜMSEK
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜL GÜREK
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
vic-Dioksimler, bazı geçiş metal katyonları ile korrin tipi kare düzlem, kare piramit ve oktahedral kompleksler oluşturan, biraz asidik hidroksil ve biraz bazik azometin gruplar bulundurduğundan dolayı amfoterik şelatik ligandlardır. Vic-dioksimlerin yüksek stabilitesi nedeniyle, kompleksler, metal analizi, koenzim B12'nin biyolojik olmayan bir taklidi, hidrojen üretimi vb. dahil olmak üzere çeşitli amaçlar için yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Günümüzde en yaygın hastalıklardan biri olan kanser hastalığının tedavisine ve tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar gün geçtikçe artmaktadır. Bu yöntemler kemoterapi, radyoterapi ve fotodinamik terapi (PDT) olmak üzere 3 başlıkta toplanmaktadır. Bilindiği gibi meme kanseri tedavisinde kemoterapi ilacı olarak cis-platin ve bazı yeni türevleri yoğun olarak kullanılmaktadır. Ayrıca iyi bilindiği gibi hiçbir uygulama alanında sona gelinmemiştir ve mevcudun daha iyisini yakalamak adına araştırmalar sürmektedir. Ve bu platin komplekslerinin de daha etkin daha az yan tesiri olanlarının bulunması için çalışmalar sürmektedir. Bu tez kapsamında da kemoterapi amaçlı tedavilerde kullanabilmek üzere ilaç aday molekülü olabileceği düşünülen, çeşitli amin grupları içeren platin (II) ve nikel (II) komplekslerinin sentezleri amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik literatürde olmayan, elektron çekici F ve elektron verici alkil grupları içeren yeni oksim türevleri (5-7), platin(II) (3a-7a) ve nikel(II) (5b-7b) oksim kompleksleri elde edilmiş ve yapıları çeşitli spektroskopik teknikler kullanılak aydınlatılmıştır. Ayrıca oksim ligandlarının (3-7) ve bunların Pt (II) (3a-7a) komplekslerinin biyolojik etkinlikleri karaciğer kanseri, meme kanseri hücre hatlarındaki sitotoksit etkileri, hücre proliferasyon analizleri ve apoptoz analizleri yapılarak in vitro düzeyde biyolojik etkinlikleri çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Antikanser ilaç, Meme kanseri, Platin kompleksi, Nikel kompleksi

Abstract:
vic-Dioximes are amphoteric chelatic ligands due to the presence of mildly acidic hydroxyl and slightly basic azomethine groups that form corrin-type square-planar, square-pyramidal and octahedral complexes with some transition metal cations. Because of the high stability of the vicinal dioxime, complexes have been extensively used for various purposes, including metal analysis, a nonbiological mimic of coenzyme B12, hydrogen production etc. Studies on treatment of cancer, one of the most common disease today, and development of treatment methods are increasing day by day. These methods are collected under 3 headings: chemotherapy, radiotherapy and photodynamic therapy (PDT). As is known, cis -platin and some new derivatives are used extensively as chemotherapy drugs in breast cancer treatment. In addition, as it is well known, no end has been reached in any field of application and research continues in order to catch the better of the available. And studies are underway to find those platinum complexes that are more effective and have less side effects. In this thesis, synthesis of platinum (II) and nickel (II) complexes containing various amine groups, which are thought to be drug candidate molecules for use in treatments for chemotherapy, are goaled. For this purpose, new oxime derivatives (5-7) bearing electron-withdrawing F and electron donating alkyl groups, which are not available in the literature, their Pt(II) (3a-7a) and their Ni(II) (5b-7b) complexes, are obtained and their structures have been elucidated using various spectroscopic techniques. In addition, biological activities of oxime ligands and their Pt (II) complexes were tried to their biological activities at the in vitro level by performing cytotoxic effects on liver cancer, breast cancer cell lines, cell proliferation analysis and apoptosis analysis.

Keywords: Anti-cancer drug, Breast cancer, Platinum complex, Nickel complex