Infrared termometre tekniğinin pamuk bitkisinde su stresinin değerlendirilmesi ve sulama zamanının belirlenmesinde kullanılması /
Yazar: BERKANT ÖDEMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. RUHİ BAŞTUĞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antalya = Antalya ; Kızılötesi termometre = Infrared thermometry ; Pamuk = Cotton ; Su stresi = Water stress ; Sulama zamanı = Irrigation time

Özet:
Antalya koşullarında pamuk bitkisinin sulama zamanının belirlenmesinde kullanılabilecek bitki su stres indeksi değerini saptamak amacıyla 1994 yılında tarla çalışması yapılmıştır. Çalışma, farklı düzeylerde sulanan 4 konu kullanılarak 3 yinelemeli tesadüf blokları deneme desenine göre düzenlenmiş ve Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde yürütülmüştür. Araştırmada Çukurova- 1518 pamuk çeşidi kullanılmıştır. Pamuk bitkisinde 4 farklı sulama konusunda bitki su stres indeksi belirlenmiştir. Pamuğun yetişme peryodu boyunca iklimsel değişkenlerin (rüzgar, solar radyasyon v.b) günlük ve mevsimlik olarak değişimide.belirlenmeye çalışılmıştır. Deneme parselleri göllendirmeli karık yöntemiyle sulanmıştır. Sulamalar. 90 cm profil derinliğindeki kullanılabilir suyun Sİ konusunda %30'u. S2'de %50'si ve S3'de %70'i tüketildiği zaman yapılmıştır. S4 konusunda sulama yapılmamıştır. Profildeki nem değişimleri gravimetrik yöntemle belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir. 1. Deneme konularına göre en yüksek verim topraktaki kullanılabilir uyun %50'si tüketildiğinde sulanan S2 konusundan elde edilmiştir. 2. Deneme sonucunda bitki su stres indeksinin hesaplanmasında kullanılan alt sınır hattının denklemi y= 0.257-0.417 VPD. üst sınır değeri ise 3.9°C olarak elde edilmiştir. 3. Bitki su stres indeksi baz alınarak yapılan sulama programlamasında sulamaların, bitki su stres indeksi değeri 660.45 değerine ulaştığı zaman yapılması gerektiği sonucuna varılmıştı r. 4. Elde edilen verim miktarları arasında istatistiksel analiz yapılmış ve konuların verim değerleri arasındaki fark lar %1 düzeyinde önemli bulunmuştur. 5. Sulanan konularda sulama zamanındaki bitki su stres indeksi (CWSI) değerleri topraktaki kullanılabilir suyun %30*u tüketildiğinde sulanan konuda 0.30-0. AO, %50'si tüketildiğinde sulanan konuda 0.45. %70'i tüketildiğinde sulanan konuda 0.60 olarak belirlenmiştir. Sulanmayan konuda bitki su stres indeksi sürekli artarak mevsim sonunda 1.0'e kadar yükselmiştir. 6. Mevsimlik ortalama CWSI değerleri Sİ konusunda 0.219, S2 konusunda 0.258. S3 konusunda 0.411. S4 konusunda 0.503 olarak belirlenmiştir. Mevsimlik ortalama CWSI değerine bağlı olarak verimin tahmin edilebileceği saptanmıştır. 7. Bitkide sulama sonrası maksimum transpirasyonun ve taç örtüsü-hava sıcaklığı farkının solar radyasyonla önemli ölçüde ilişkili olduğu en yüksek taç örtüsü-hava sıcaklığı farkının solar radyasyonun en şiddetli olduğu öğle saatlerin de meydana gelidiği belirlenmiştir. 8. Bitki boyu ve taç örtüsü yüzdeleri konulara göre farklılık göstermiş, en yüksek bitki boyu en çok sulama sık lığına sahip konuda olmuştur. 9. Mevsim sonunda elde edilen verim değerlerine göre pamukta sulama ile kütlü verimi arasında verim= 194.4+0.920 sulama suyu biçiminde ifade edilebilecek doğrusal bir ilişki elde edilmiştir. 10. Pamuğun çoğu generatif özelliklerinin sulamadan etkilenmediği saptanmıştır.

Abstract:
A field study was conducted to determine crop water stress index (CWSI) which can be used in the determination of irrigation time of cotton crop grown under Antalya conditions in 1994. The experiment was set up in completely randomized parcel design with three replications at four irrigation levels on a field of Akdeniz Agricultural Research Institute. In the research, Çukurova- 1518 cotton variety was used as plant material. The CWSI values were determined for 4 different irrigation levels. The climatological variations during the cotton growth period (wind. solar radiation etc.) the crop were also determined daily and seasonal. The experimental parcels were irrigated by the ponded furrow method. The irrigations were applied when 30%. 50% and 70% of available soil moisture were utilized by plants for Sİ. S2, and S3 irrigation levels, respectively. There was no irrigation application in S4 level. The moisture variations in the profiles were determined by using gravimetric method. The results can be summarized as follows: 1. The maximum yield was obtained in the level S2. irrigated when 50% of available soil moisture was utilized by the plant. 2. The equation of lower baseline used in calculations of CWSI was corralated as y=0. 257-0. 417 VPD and the upper baseline temperature was 3.9°C 3. in the irrigation scheduling made by using CWSI. the irrigation must be applied when the CWSI is 0.45. 684. The statistical analysis were made between the vield values for different subjects and it was found that the yield values between subjects were significant at 1% level. 5. CWSI was found as 0.30-0.40, 0.45 and 0.60 when 30%. 50% and 70% of available soil moisture were utilized by plants, respectively. The CWSI raised to the 1.0 at the end of the season in non- irrigated plot. 6. The seasonal mean CWSI values were found as 0.219 in SI. 0.258 in S2. 0.440 in S3 and 0.503 in S4. It was also found that the yield could be estimated by using mean seasonal CWSI values. 7. The relationship between maximum transpiration and canopy -ambient air temperature difference with solar radiation after irrigation was in important level. 8. The crop heights and percentage of crop covers were different according to the irrigation levels, and the maximum crop height was in maximum irrigation frequency. 9. It was determined that the relationship between irrigation and yield optained at the end of the season was linear. The equation of the relationship between irrigation water and yield was of the form; Yield=194. 4+0.920*irrigation water. 10. Most of the generative characteristics of the cotton was not effected from irrigation.