Mine oluşumunda görev alan AMELX, ENAM ve AMBN gen polimorfizmlerinin ve çevresel risk faktörlerinin çürük etyolojisi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of AMELX, ENAM and AMBN gene polymorphisms and environmental risk factors on caries etiology
Yazar: BÜŞRA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. NURCAN ÖZAKAR İLDAY
Atatürk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental mine = Dental enamel ; Diş çürükleri = Dental caries ; Mine = Enamel ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Diş çürüğü çevresel ve genetik risk faktörlerinin etkileşimi sonucu oluşan multifaktoriyel bir hastalıktır. Genetik faktörlerin çürük oluşumu üzerine etkisine dair güçlü kanıtlar olmasına rağmen gen polimorfizmleri ve çevresel risk faktörlerinin etkisi ile ilgili az sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmanın amacı; AMELX, ENAM VE AMBN gen polimorfizmlerinin, çevresel risk faktörlerinin ve bunların etkileşiminin erişkinlerdeki çürük etiyolojisi üzerine etkilerinin araştırılmasıdır.
Materyal ve Metot:Yaş aralığı 20-60 olan 'düşük çürük risk' grubundaki (DMFT≤5) 59 birey ile 'yüksek çürük risk' grubundaki (DMFT≥14) 55 bireyin tükürük örneklerinden genomik DNA izolasyonu yapıldı. AMELX rs17878486, ENAM rs12640848, AMBN rs17733915 tek nükleotid polimorfizmlerinin dağıtımları Real-Time PCR yöntemi ile değerlendirildi. Çevresel risk faktörlerinden yaş, plak miktarı, diş hekimi ziyareti, diş fırçalama sıklığı ve süresi, florürülü macun, gargara ve diş ipi kullanımı, S.mutans ve laktobasil sayısı, ara öğün sayısı, günlük tüketilen şekerli içecek öğün sayısı ve sigara kullanımı incelendi. Konağa bağlı risk faktörlerinden ise tükürük akış hızı, tükürük pH, tükürük tamponlama kapasitesi, AMELX, ENAM ve AMBN genlerinin genotip ve alel dağılımı incelendi. Verilere Ki kare, bağımsız gruplara ait t testi ve lojistik regresyon testi uygulandı. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0.05 olarak belirlendi. Bulgular: Çürük risk grupları arasında AMELX rs17878486, ENAM rs17733915, AMBN s12640848 gen polimorfizmleri açısından anlamlı farklılık bulunmadı. (2 test, p>0.05) Çevresel risk faktörü olarak değerlendirilen plak miktarı, tükürük mutans streptokokları sayısı, tükürük laktobasil sayısı, diş hekimi ziyareti, diş fırçalama süresi, florürlü macun ve garagara kullanımı, diş ipi kullanımı ile konağa ait risk faktörlerinden tükürük tamponlama kapasitesi ve tükürük ph'sı çalışılan bu hasta populasyonunda yüksek çürük riskli grup ile ilişkili bulundu. (2 test, p<0.05)
Sonuç: Genotip ile çevresel risk faktörlerine göre ayarlanmış lojistik regresyon analizi sonucuna göre; DMFT artışına, yaş ve plak indeksi pozitif etkili iken gargara kullanımı negatif etkili olarak tespit edildi.( p<0.05)
Anahtar Kelimeler: Diş çürüğü, AMELX, ENAM, AMBN, tek nükleotid polimorfizmi

Abstract:
Aim: Tooth decay is a disease in which environmental and genetic risk factors occur. Factors related to the effects of milk risks, gene polymorphisms and various factors on the effect of genetics on the effect were revealed. This construction purpose; AMELX, ENAM and AMBN gene polymorphisms, their risks and their effects on caries etiology in adults.
Materials and Methods Genomic DNA isolation was performed from saliva samples of 59 individuals in the "low caries risk" group (DMFT≤5) and 55 individuals in the "high caries risk" group (DMFT≥14), whose age range was 20-60. Distributions of single nucleotide polymorphisms AMELX rs17878486, ENAM rs12640848, AMBN rs17733915 were evaluated by Real-Time PCR method. Among environmental risk factors, age, amount of plaque, dentist visits, frequency and duration of tooth brushing, use of fluoride paste, mouthwash and floss, number of S.mutans and lactobacilli, number of snacks, the number of sugary beverage meals consumed per day and cigarette use were analyzed. Among the host-related risk factors, saliva flow rate, saliva pH, saliva buffering capacity, genotype and allele distribution of AMELX, ENAM and AMBN genes were examined. Chi square, t test of independent groups and logistic regression test were applied to the data. Statistical significance was determined as p <0.05.
Results: No significant difference was found among caries risk groups in terms of AMELX rs17878486, ENAM rs17733915, AMBN s12640848 gene polymorphisms. (2 test, p<0.05) Plaque amount considered as environmental risk factor, saliva mutans streptococci number, saliva lactobacilli count, dentist visit, tooth brushing time, use of fluoride paste and garage, use of dental floss and saliva tamponade from host risk factors In this patient population whose capacity and saliva ph were studied, it was found to be associated with the high caries risk group. (2 test, p<0.05)
Conclusion: According to the results of logistic regression analysis adjusted according to genotype and environmental risk factors; While age and plaque index were positive for DMFT increase, use of mouthwash was found to be negative (p <0.05).
Keywords: Tooth decay, AMELX, ENAM, AMBN, single nucleotide polymorphism