Erken Tunç Çağı'nda Anadolu'da terazi ağırlıkları
Balance Weights in Anatolia in the Early Bronze Age
Yazar: MERTCAN KAVAS
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL AYKURT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Ağırlık = Weight ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Kültürlerarası ilişkiler = Intercultural relations ; Tartım sistemi = Weighing system ; Ticaret = Trade

Özet:
Anadolu toprakları yeraltı ve yerüstü kaynakları bakımından oldukça zengin bir coğrafyadır. Bu özelliğini sadece günümüzde değil, insanlığın gelişim aşamalarının en başında da göstermektedir. Bu açıdan tarihin her evresinde insanların yolu sürekli bu zengin topraklara çıkmıştır. Arkeolojik çalışmalar sayesinde bu durumu kanıtlarıyla birlikte daha net bir şekilde ortaya çıkarabilmekteyiz. Bu kanıtlar arasında ticaret önemli bir yer tutmaktadır. Kültürlerin kendine has özelliklerle ürettiği eşyaların farklı coğrafyalarda ortaya çıkmasını en iyi ticaret ile açıklanabilir. Ticareti / takası en iyi kanıtlayan arkeolojik buluntulardan birisi de terazi ağırlıklarıdır. Anadolu ve çevresinde terazi ağırlıkları farklı şekillerde ve farklı hammaddelerden üretilmiştir. Anadolu'da ETÇ terazi ağırlıklarının tamamı taş türlerinden yapılmıştır. Bu örnekler Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun büyük bölümü hariç tüm bölgelerdeki merkezlerde bulunmuştur. M.Ö. 2. binyılda ham maddelerin arasına madenler de katılacaktır. Bunun yanında terazi ağırlıklarının farklı ağırlık birimlerine sahip oldukları da görülmektedir. Bu durum farklı etnik, ticari ve siyasi gelişime sahip kültürler için doğaldır. Anadolu insanının terazi ağırlık standartını (metrolojik sistem) oluştururken Mezopotamya ve Ege kültürleri ile (özellikle ETÇ II–III) çok yakın iletişim içinde olduğu da anlaşılmaktadır. Bu iletişimin önemli yanı hem kara hem de deniz aşırı bağlantıları göstermesidir. Ticaretin doğası gereği tartma işleminin en az kayıp ile gerçekleşmesi için belli bir standartın kullanılması gerekmektedir. Bu da kurumsallaşma, ticaretin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi ile yakından bağlantılıdır. Terazi ağırlıkları tek başına tartım işleminde kullanılan nesneler değildir. İşlemin diğer ögesi ise terazinin kendisidir. Anadolu'da bu konudaki bulgular yeterli düzeyde olmamakla birlikte, az sayıdaki veri konu hakkında bilgi sahibi olmamıza yardımcı olmaktadır. 
ETÇ terazi ağırlıkları, Anadolu'nun ticari faaliyetlerinde önemli bir yer tutar. Kendine özgü özelliklerinin yanında, farklı kültürel etkileri de bünyesinde barındırmaktadır. Bu özellik kendi iç gelişimi inşa ederken, dışa dönük ve canlı bir coğrafyaya da işaret etmektedir.

Abstract:
Anatolian lands are a very rich geography in terms of underground and aboveground resources. It shows this feature not only today, but also at the beginning of the development stages of humanity. In this respect, at every stage of history, the path of the people has always been to this rich land. Thanks to archaeological studies, we are able to reveal this situation more clearly with its evidence. Among these evidences, trade has an important place. It can be explained by the best trade that the items produced by cultures with their own characteristics appear in different geographies. One of the archaeological finds that best proves trade /exchanging is the balance weights. In anatolia and its surroundings, balance weights are produced in different shapes and from different raw materials. In Anatolia, all of the early Bronze Age scale weights were made of stone types. These specimens were found in centers in all regions except the Black Sea and most of Eastern Anatolia. In the 2nd millennium BC, mines will be among the raw materials. In addition, it is seen that the balance weights have different weight units. This is natural for cultures with different ethnic, commercial and political development. It is also understood that anatolian people communicated very closely with mesopotamian and Aegean cultures (especially ETÇ II–III) when creating the balance weight standard (metrological system). The important thing about this communication is that it shows both land and overseas connections. Due to the nature of the trade, a certain standard must be used in order for the weighing process to take place with minimal loss. This is closely related to institutionalization and the conduct of trade in a certain order. Balance weights alone are not objects used in weighing. The other element of the process is the scale itself. Although the findings in anatolia are not sufficient, a small number of data help us to know about the subject. Early Bronze Age balance weights have an important place in the commercial activities of Anatolia. In addition to its unique characteristics, it also has different cultural influences. This feature also points to an extroverted and vibrant geography, while building its own internal development.