Son dönem böbrek yetmezliği olan, periton ve hemodiyaliz alan hastalarda seçilmiş faktörler ve sosyodemografik özellikler ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between selected factors and sociodemographic characteristics and rational drug use in patients with end-stage renal deciency, receiving peritoneal and hemodialysis
Yazar: DİLAN ESATOĞLU
Danışman: PROF. DR. ELİF ÜNSAL AVDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada son dönem böbrek yetmezliği olan, periton ve hemodiyaliz
tedavisi alan hastalarda seçilmiş faktörler ve sosyodemografik özellikler ile akılcı ilaç
kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlanmıştır.
Yöntem: İzmir ilindeki iki hastanede takip edilen ve araştırmaya dahil olma
kriterlerine uyan 110 hasta, tanımlayıcı ve kesitsel türde yapılan bu araştırmaya dahil
edilmiştir. Veriler: Kişisel Bilgi Formu (15 soru) ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği (21
soru) ile toplanmıştır. Hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri; cinsiyet,
eğitim durumu, diyaliz süresi, akılcı ilaç kullanımı konusunda eğitim alma durumu, ek
hastalık varlığı, ailedeki hastalık varlığı ve akılcı ilaç kullanım puanları incelenmiştir.
Bütün istatistiksel karşılaştırmalarda p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların eğitim düzeyleri değişkenlik göstermekle
beraber, eğitim düzeyi ile akılcı ilaç kullanım puanı arasında anlamlı ilişki
bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca hastaların çoğunluğunun akılcı ilaç kullanım bilgisine
güvenli yollarla ulaşması ve bu bilgileri uygulamada eksiklerinin olduğu saptanmıştır.
Diyaliz hastalarının bilgi düzeyi arttıkça akılcı ilaç kullanım davranışının arttığı da
araştırma sorumuzu doğrular niteliktedir.
Sonuç: Diyaliz hastalarının sosyodemografik ve klinik özellikleri akılcı ilaç kullanım
davranışını etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, diyaliz hastası, akılcı ilaç kullanımı

Abstract:
Objective: This study aimed to examine the relationship between selected factors and
sociodemographic characteristics and rational drug use in patients with end-stage renal
failure receiving peritoneal and hemodialysis treatment.
Method: 110 patients who were followed in two hospitals in Izmir and met the
inclusion criteria were included in this descriptive and cross-sectional study. Data:
Collected with Personal Information Form (15 questions) and Rational Drug Use Scale
(21 questions). Sociodemographic and clinical characteristics of the patients; gender,
educational level, duration of dialysis, education on rational drug use. Presence of
comorbidities, presence of diseases in the family and rational drug use scores were
examined. In all statistical comparisons, a p <0.05 was considered significant.
Results: Although the education levels of the patients participating in the study varied,
a significant relationship was found between the education level and the drug use score
(p<0.05). In addition, it has been determined that the majority of patients have
deficiencies in accessing rational drug use information through safe means and in
applying this information. The fact that as the knowledge level of dialysis patients
increases, rational drug use behavior increases confirms our research question.
Conclusion: It has been determined that sociodemographic and clinical characteristics
of dialysis patients affect rational drug use behavior.

Keywords: Chronic renal failure, dialysis patient, rational drug use