Farklı dişsizlikler ile temporomandibuler rahatsızlıklar arasındaki ilişkinin bilgisayarlı aksiyograf kullanılarak değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between different kinds of edentulousness and temporomandibular disorders with computerized axiography
Yazar: NİSA ÖRNEK
Danışman: PROF.DR. AHMET ERSAN ERSOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
ÖZETFarklı Dişsizlikler ile Temporomandibuler Rahatsızlıklar Arasındaki lişkininBilgisayarlı Aksiyograf Kullanılarak DeğerlendirilmesiTemporomandibuler rahatsızlıkların etiyolojisi diş hekimliğinin en çelişkili konularındanbirisidir. Diş eksikliklerinin etiyolojideki rolü ise tartışmaların en dikkat çekici kısmınıoluşturmaktadır. TME'in biyomekaniği göz önüne alındığında, okluzal disfonksiyon, molardestek kaybı ve tek taraflı çiğneme alışkanlıkları gibi faktörlerin ciddi rahatsızlıklara nedenolması beklenirken; yapılan klinik ve epidemiyolojik çalışmalar okluzal etiyolojiyi desteklernitelikte değildir.Bu çalışmaya tam dişli, tek taraflı serbest sonlu, çift taraflı serbest sonlu, molar dişdesteğinin devam ettiği tek taraflı diş eksikliklerine sahip ve molar diş desteğinin devamettiği çift taraflı diş eksikliklerine sahip toplam 50 hasta katılmıştır. Hastalara açma-kapama,protruzyon-retruzyon, sağ lateral ve sol lateral hareketler yaptırılmış, bu hareketlerin sağ vesol kondilde gerçekleştirdikleri çizimler bilgisayarlı aksiyograf kayıt cihazı yardımıylaincelenmiştir. Sonuçlar her bir hareket için x (sagittal), y (horizontal) ve z (vertikal)düzlemlerindeki hareket mesafeleri ve toplam hareket mesafesi olarak ayrı ayrıdeğerlendirilmiş ve protetik olarak tedavi edilmeyen diş eksikliklerinin kondiler hareketyollarında meydana getirdiği değişikliklerin incelenmesi hedeflenmiştir. Yaşın, dişsizliksüresinin ve cinsiyetin kondiler hareket yolları üzerindeki etkisi de ayrıca değerlendirilmiştir.Aksiyografik çizimlerin değerlendirilmesinde, tek taraflı diş eksikliği ve çift taraflı dişeksikliği grubunda bulunan hastaların kondiler hareketlerinin, tek taraflı serbest sonlu ve çifttaraflı serbest sonlu hastalara göre dişsizliklerden daha fazla etkilendiği tespit edilmiştir.Tam dişli grupta yer alan bireylerin kondiler hareket yollarının ise diş kayıplarına sahiphastaların kondiler hareket yollarına göre daha uzun, daha düzgün veya daha simetrikolmadığı görülmüştür. Yaşın ve dişsizlik süresinin kondiler hareket yollarına etkisi ile ilgiliolarak zayıf ve negatif yönlü bir ilişki bulunmuş, cinsiyetin ise kondiler hareket yollarıüzerinde etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Sözcükler: Diş eksiklikleri, kondiler hareket, bilgisayarlı aksiyograf

Abstract:
SUMMARYEvaluation of the Relationship Between Different Kinds of Edentulousness andTemporomandibular Disorders with Computerized AxiographyThe etiology of temporomandibular disorders has been considered to be one of the mostcontroversial issues in clinical dentistry. One of the conflicts that has attracted most attentionhas been the role of tooth loss in temporomandibular disorders. When the biomechanics oftemporomandibular joint is considered, factors such as occlusal dysfunction, loss of molarsupport and unilateral chewing patterns are expected to cause serious disorders; however,the clinical and epidemiological studies does not give strong support for an occusal etiology.Fifty patients with complete dentition, unilateral loss of molar support, bilateral loss of molarsupport, unilateral loss of teeth maintaining molar support and bilateral loss of teethmaintainig molar support have participated in this study. Patients were asked to make`opening-closing?, `protrusive-retrusive?, right lateral and left lateral movements andcondylar pathways of these movements were examined in each condyle by means ofcomputerized axiography recording device. The findings were evaluated for each movementin terms of the total lenght of movement and the lenght of movement in x (sagittal), y(lateral), z (vertical) directions; and the changes in condylar pathways caused by loss ofmolar teeth which were not restorated prosthetically, were aimed to be investigated. Age,duration of tooth loss and gender was also assessed for their possible effects on condylarpathways.When the axiographic tracings were evaluated, it was observed that condylar movements ofthe patients who have unilateral and bilateral loss of teeth maintaining molar support hadbeen affected from loss of teeth in a greater extent when compared with the patients whohave unilateral and bilateral loss of molar support. Fully dentated patients did not show moresymmetrical, longer or more accurate condylar pathways comparing to the group of patientswho have tooth loss. A negative and weak relationship was observed between age and theduration of tooth loss; however gender had no significant influence on condylar pathways.Key words: Tooth loss, condylar movement, computed-aided axiography