Washington DC'deki müze ve koleksiyonlarda bulunan Osmanlı dönemi eserleri
The artifacts belonging to Ottoman period in the museums and collections in Washington DC
Yazar: MESUT ÖZBEK
Danışman: YRD. DOÇ. HALİL SÖZLÜ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Amerika Birleşik Devletleri-Washington DC = United States of America-Washington DC ; Koleksiyon = Collection ; Müzeler = Museums ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Sanat eserleri = Artistic works

Özet:
Bir ülkenin, insanlığın ortak geçmişini temsil eden kültür mirasına sahip olması, bazı sorumluluk ve yükümlülükleri de beraberinde getirmektedir. Bunların başında, kültürel mirasın özenle korunarak gelecek kuşaklara aktarılması ve içerdiği bilginin bilim dünyası kadar toplumun da yararlanabileceği duruma getirilmesi gerekir. 
Dünya kültür mirasının çok önemli ve değerli bir bölümüne sahip olan Türkiye'nin, kültür mirasının tümünün belgelenerek, kullanılabilir bir değere dönüştürülmesi ülke kimliğinin zenginleştirilmesi bakımından çok önemlidir.
Ülkemiz sınırlarında olan kültürel varlıkların tespiti kadar, legal veya illegal bir şekilde ülke sınırları dışarısına çıkarılmış değerlerimizin tespiti ve envanterlenmesi de önemlidir. 
Yurt dışındaki birçok müzede olduğu gibi Washington DC'deki müze ve koleksiyonlarda da İslam Medeniyetlerine ait birçok eser bulunmaktadır.
Bu eserlerin Anadolu orijinli Osmanlı Dönemine ait olan kısmını tespit etmek ve envanterini çıkarmak üzere, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı'nda " Washington DC'deki Müze ve Koleksiyonlarda Bulunan Osmanlı Dönemi Eserleri"  başlığı altında bir döküm çalışması doktora tez konusu olarak seçilmişti. Çalışmanın amacı, Washington'daki müze ve özel koleksiyonlarda bulunan Osmanlı dönemlerine ait eserler hakkında detaylı bir çalışma yapıp, bu eserleri literatüre kazandırarak, bilim dünyasına tanıtmak, tespit edilen eserlerin malzeme, teknik, estetik ve süsleme özellikleri ele alınarak incelenmesi; Sanat Tarihi açısından benzer eserler arasındaki yeri ve özelliklerinin ortaya konulması amacına yönelikti.
Washington DC ve çevresinde bulunan 76 müzede yapılan çalışmalar sonucunda, tez konusu olan Anadolu orijinli Osmanlı eserlerinin hemen hemen hepsinin 4 müzede, "İslam Dünyası ve Asya Kültürleri Sanat Eserleri Koleksiyonları" içerisinde toplandığı, eserlerin hepsinin taşınır kültür varlığı olduğu ve taşınmaz eserin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu müzeler;
•	Smithsonian Müzesi Freer Sanat Galerisi   
•	Smithsonian Müzesi Arthur M. Sackler Sanat Galerisi 
•	Smithsonian Doğa Tarihi Müzesi - Değerli Taşlar Galerisi
•	George Washington Üniversitesi Tekstil Müzesi'dir 
Osmanlı eserleri iki şekilde sınıflandırılmıştır. 
1. Bezeme unsurlarına göre tematik sınıflandırma. 
2. Malzemelerine göre sınıflandırma. 
Bu çalışmada "Malzemelerine Göre Sınıflandırma" yöntemi tercih edilmiş ve tespit edilen 156 eser;  Taş Eserler (3 adet), Seramik Eserler (15 adet), Çini Eserler (8 adet), Madeni Eserler (3 adet), Hat Sanatı Yazı Aletleri (39 adet), Ciltler (11 adet), Yazmalar (26 adet), Minyatürler (16 adet), Dokuma Eserler (35 adet) başlıklarında sınıflandırılmıştır. Ancak kağıt malzemeden olan yazmalar ve minyatürler bezeme unsurlarına göre tematik sınıflandırmaya tabi tutulmuştur.
Osmanlı Dönemi ise 1307-1922 yılları arası olarak, bir bütün halinde kabul edilmiş ve çalışmaya, Washington DC'de bulunan ve bu döneme tarihlenen Anadolu orijinli 156 adet Osmanlı eserleri dâhil edilmiştir. 
İncelenen eserlerden; 2 tanesi 14. yüzyıla, 6 tanesi 15. yüzyıla, 43 tanesi 16. yüzyıla, 17 tanesi 17. yüzyıla 16 tanesi 18. yüzyıla ve 24 tanesi de 19. yüzyıla tarihlenirken, 3 tanesi 16. veya 17. yüzyıl, diğer 3 tanesi 17. veya 18. yüzyıl, 40 tanesi de 18. veya 19 yüzyıl eseri olarak tarihlenmektedir. Bu eserlerden 49 tanesi sergide iken 107 tanesi depolarda  muhafaza edilmektedir. Depolardaki eserler de zaman zaman yapılan sergilerde ilgili müze içerisinde veya ülkenin başka yerlerinde geçici sergilerde yer alabilmektedirler. ABD'de bir eserin sergiye çıkabilmesi; karar süreci, eserlerin seçilmesi, transferi, sergiye hazırlanması, salonların hazırlanması ve küratörlüğü dâhil yaklaşık 4 yıl sürmektedir. 
Yapılan çalışma sonunda elde edilen eserlerin çeşitliliği, malzeme ve estetik zenginliği göstermiştir ki; her bir eser kendi döneminin en güzel ve nadide örneklerindendir. Eserler, bilhassa, bezeme konusunda, malzeme-teknik, dekoratif düzen açısından Osmanlı sanatının engin çeşitliliğini ve ulaştığı seviyeyi göstermektedir. Her bir örnek kendi içinde farklılık göstermesine karşın esereler arasındaki benzer özelliklerden faydalanılarak gruplamalar yapılmıştır. Tespit edilen müellifler ve ustalar sonuç bölümünde ayrıca belirtilmiştir.

Abstract:
With great cultural heritage comes great responsibility. A country possessing invaluable tangible cultural heritage telling the story of humanity must preserve its cultural heritage, and it must teach younger generations (scientists as well as laypersons) about the contribution of these cultural artifacts to humanity's integrated understanding of history, heritage and sea of knowledge. It is imperative for Turkey, which has a significant and invaluable part of the world's cultural heritage, to document its tangible heritage and make this inventory easily accessible in order to enrich its national identity and reputation.
Identifying and inventorying cultural artifacts that has been legally or illegally moved outside of our borders is as important as documenting those presently in Turkey.
Many Anatolian cultural and historical artifacts today are housed or presented in many museums abroad. Washington DC is one of those places. Collections and museums in Washington DC contain many cultural artifacts from the Islamic Civilization. In order to identify and inventory, the parts of this cultural heritage that originated in Anatolia during the Ottoman Empire era, a PhD dissertation study from the Institute of Social Sciences of Van Yüzüncü Yıl University had been taken under the title of "The Artifacts Belonging to Ottoman Period in the Museums and Collections in Washington DC." The aim of this PhD study is to make a detailed study about the artifacts of Ottoman Era, to analize the identified object according to metarial, technique, eastetic, gilding and design, and to compeare them with the similar once in other museums in terms of art history in order to make them known in the scientific world
The investigation in 76 museums which are in Washington DC and around, revealed that almost all Anatolian artifacts and works of art from the Ottoman era were contained in 4 museums under the collection "Arts of the Islamic World". All of these pieces were easily transportable artifacts and none were non-transportable. These museums are:
Smithsonian Museum Freer Gallery of Art
Smithsonian Museum Arthur M Sackler Gallery
Smithsonian National Museum of Natural History – Geology, Gems and Minerals Exhibition
George Washington University Textile Museum
Studies categorize Ottoman artifacts by two methodologies:
1. 	Categorization based on themes of embellishments
2. 	Categorization based on materials
This dissertation uses the 'categorization by materials' method and the identified artifacts were categorized into these groups:

Gems (3)
Ceramics (15)
Tile artifacts (8)
Minerals (3)
Calligraphy pens and tools (39)
Book covers (11)
Manuscripts (26)
Miniatures (16)
Textile and woven artifacts (35)

Manuscripts and miniatures were categorized based on the thematic method since both were made of paper.
For the purposes of this study, Ottoman era is defined as a whole from 1307 to 1922 and consequently 156 Anatolian artifacts in Washington DC area are included. Of the artifacts studied, 2 are from the 14th century, 6 from 15th, 43 from 16th, 17 from 17th, 16 from 18th and 24 are from the 19th century. 49 are being displayed while 105 are in storage. The artifacts in storage are displayed in special exhibits in the museum or in touring exhibits all over the country. From the decision process, transportation, preparation for the exhibit to curatorship, it takes about 4 years for an artifact to be displayed in the U.S.
This study shows that the Anatolian-Ottoman artifacts in Washington D.C., with their variety, materials and aesthetics, each artifact is a rare, great example of its time. Especially in terms of embellishment, these artifacts portray the level of richness and variety Ottoman art had achieved.
This study groups artifacts or works of art based on their similarities although each artifact is different from others within its group. The identified creators of the works of art or artifacts are listed in the results section.