Türk bankacılık sektörü'nde piyasa yoğunlaşmasının analizi
Analysis of market concentration in the Turkish banking sector
Yazar: CANER AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BADE EKİM KOCAMAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Finans ve Bankalcılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Bu çalışma, kapsamlı konsantrasyon endekslerini kullanarak Türk Bankacılık Sektörü'nün rekabetçi yapısını ve yoğunlaşma dinamiklerini ele almaktadır. Özellikle, 2001 krizi sonrası yeniden yapılanma ve 2008 Küresel Finansal Krizi'nin etkileri çerçevesinde sektörün rekabetçi manzarasını ve dönüşümünü açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Türk Bankacılık Sektöründeki dönüşüm, 2000-2010 dönemi, bu dinamiklerin anlaşılmasında kilit bir dönem olarak hizmet etmektedir. Çalışma, konsantrasyon endeksleri aracılığıyla rekabeti ölçmeye odaklanmakta, konsantrasyon ile rekabet arasındaki ilişkiyi analiz etmekte ve bunların banka performansı ile piyasa dinamiklerine etkilerini değerlendirmektedir. Ayrıca, sektörün evrimini şekillendiren yapısal değişimleri, kriz etkilerini ve düzenleyici değişiklikleri incelemektedir.
Çalışma aynı zamanda Türk tarihinde farklı dönemlerde bankacılık sektörünün evrimini kronolojik olarak ele almakta ve bankacılık faaliyetleri üzerinde devlet müdahalesinin etkisini vurgulamaktadır. Çalışma, 1960 ile 2022 yılları arasında Türk Bankacılık Sektörünün rekabetçi yapısını, konsantrasyon dinamiklerini ve bunların düzenleyici değişiklikler, krizler ve piyasa dönüşümleriyle olan etkileşimini inceler. Banka sayısı, varlıklar, krediler, mevduatlar, özkaynaklar ve karlılık gibi faktörleri dikkate alarak sektörün performansını 1960-2022 arasında değerlendirir. Ayrıca, sektörün yapısal dinamiklerine olan makroekonomik istikrarsızlık etkisinin altını çizer. Çalışma, belirtilen dönemde sürekli ekonomik değişikliklerin, makroekonomik belirsizliklerin ve bunların banka operasyonlarına ve kararlarına olan etkisinin önemli olduğunun farkındadır. Büyük ve küçük bankalar arasındaki rekabet seviyelerini etkileyen faktörleri dikkate alan çeşitli akademik çalışmaları gözden geçirir.
Çalışma, N-Firma Yoğunlaşma Endeksi, Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI), Hall-Tideman-Rosenbluth Endeksi, Hannah-Key Endeksi, Kapsamlı Yoğunlaşma Endeksi ve diğerleri gibi çeşitli konsantrasyon endekslerini kullanarak 2000 ile 2022 arasındaki dönemde sektörün yapısal değişikliklerini, kriz etkilerini ve ana oyuncuların hakimiyetini izlemektedir. Çalışma, yoğunlaşmanın kriz ve düzenleyici değişiklikler sırasında özellikle arttığını ve sektör içindeki oligopolistik eğilimleri vurgulamaktadır.

Abstract:
This study delves into the Turkish Banking Sector's competitive structure and concentration dynamics using comprehensive concentration indices. It aims to elucidate the sector's competitive landscape within its historical context, particularly post the restructuring following the 2001 crisis and the impact of the 2008 Global Financial Crisis. The transformation in the Turkish banking sector over the 2000-2010 period serves as a pivotal era for understanding these dynamics. The study centers on measuring competition through concentration indices, analyzing the relationship between concentration and competition, and evaluating their effects on bank performance and market dynamics. Additionally, it examines the structural changes, crisis impacts, and regulatory changes that have shaped the sector's evolution.
The study also chronicles the evolution of the banking sector across distinct periods in Turkish history, emphasizing state involvement's impact on banking activities. The study offers a nuanced understanding of the Turkish Banking Sector's competitive structure, concentration dynamics, and their interplay with regulatory changes, crises, and market transformations from 1960 to 2022. It evaluates the sector's performance from 1960 to 2022, considering factors like bank numbers, assets, loans, deposits, equity, and profitability. The study also emphasizes the impact of macroeconomic instability on the sector's structural dynamics. It recognizes the crucial role of constant economic changes, macroeconomic uncertainties, and their influence on bank operations and decisions in the said period. The study reviews various academic studies analyzing competition dynamics, competitiveness, and changes over different periods, considering factors influencing competition levels among large and small banks.
Using multiple concentration indices like N-Firm Concentration Index, Herfindahl-Hirschman Index (HHI), Hall-Tideman-Rosenbluth Index, Hannah-Key Index, Comprehensive Concentration Index, and others, the study tracks the sector's structural changes, crisis impacts, and the dominance of key players between 2000 and 2022. It observes how concentration fluctuates, notably increasing during crises and regulatory changes, and highlights the oligopolistic trends within the sector.