Gökova Körfezi Akyaka plaj sedimentlerinde fosfor fraksiyonlarının araştırılması
Studies the seasonal changes of phosphorus fractions in the marine sediments of Akyaka Beach
Yazar: EBRU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET CİCİ
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Bölümü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Fosfor = Phosphorus ; Gökova Körfezi = Gökova Bay ; Kirlilik = Pollution ; Çökeller = Sediments ; Ötrofikasyon = Eutrophication

Özet:
Bu çalışmada Gökova Körfezinin Akyaka halk plajından Nisan 2007?Mayıs 2008 tarihleri arasında alınan sediment örnekleri incelenmiştir. Araştırma süresince sedimentlerde ardışık fosfor fraksiyonları (yumuşak bağlı fosfor, demire bağlı fosfor, alüminyuma bağlı fosfor, kalsiyuma bağlı fosfor) ve ardışık olmayan fosfor (inorganik fosfor ve organik fosfor) değerleri tespit edilmiştir. Gökova körfezinde aylara bağlı olarak sedimentten suya fosfor salınımının engellenmesinde payı olan fosfor değerleri şu şekilde belirlenmiştir. İnorganik fosfor (%77), organik fosfor (%21), yumuşak bağlı fosfor (%10), kalsiyuma bağlı fosfor (%41), demire ve alüminyuma bağlı fosfor (%4)'dür.Gökova körfezinde aylara bağlı olarak sediment örneklerinde inorganik fosforun salınım değerleri ortalama olarak 271±0.03 mg/kg ile 1156±2.94 mg/kg arasında değişim göstermiştir. Elde edilen verilerde inorganik fosfor değerinin yaz ve kış aylarında bahar ve sonbahar aylarından daha yüksek olduğu görülmektedir. Bahar aylarında inorganik fosforun düşük konsantrasyonlarda olması sediment üzerinde biyolojik yaşamın arttığını düşündürmektedir. Araştırma süresince sediment örneklerinde organik fosforun plajdaki ortalaması 184.33 mg/kg olup, maksimum değer yaz mevsiminde, Mayıs ayında 315±0.44 mg/kg, minimum değerde, Mart ayında 78±0.01 mg/kg olarak tespit edilmiştir. Araştırma periyodunda sediment örneklerin de ardışık fosfor fraksiyonlarından yumuşak bağlı fosforun plajdaki ortalaması 115.5 mg/kg olarak tespit edilmiştir.Çalışma süresince tespit edilen diğer ardışık fosfor fraksiyonlarının plajdaki ortalamaları ise şu sırayı takip etmektedir. Demire bağlı fosfor fraksiyonu ALA (Alt limitin altında) ile 96±0.04 mg/kg, alüminyuma bağlı fosfor fraksiyonu ALA-115±0.01 mg/kg, kalsiyuma bağlı fosfor fraksiyonu da 267±0.02 mg/kg ile 869±1.55 mg/kg'dır.Bu araştırma ile plaj sedimentlerinin hem fosfor kapanı hem de fosfor kaynağı olduğu saptanmıştır. Dış kaynaklı fosfor kesilse bile iç kaynaklı fosforun su ortamına geçebildiği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Fosfor, Akyaka Plajı, Sediment, Fosfor, Fosfor fraksiyonları, Kirlilik, ÖtrofikasyonSayfa adedi:49Tez yöneticisi: Prof. Dr. Mehmet CİCİ

Abstract:
The present study investigated the sediment samples taken from Akyaka Beach in Gökova Bay between April 2007 ? May 2008. Throughout the study, values for sequentially extracted phosphorus fractions (loosely bound phosphorus fraction, iron bound phosphorus fraction (Fe-P), aluminum bound phosphorus fraction (Al-P), calcium bound phosphorus fraction (Ca-P) and non-sequentially extracted phosphorus fractions (inorganic phosphorus and organic phosphorus) were determined. By months, phosphorus values hindering phosphorus release from sediment to water in Gökova bay were found to be as follows. Inorganic phosphorus fraction (77%), organic phosphorus fraction (21%), loosely bound phosphorus fraction (10%), Ca-P (41%), Al-P (%4) and Fe-P (%4). By months, the release values of inorganic phosphorus in the sediment samples taken from Gökova bay ranges from 271±0.03 mg/kg to 1156±2.94 mg/kg. The data obtained revealed that the inorganic phosphorus value is higher in summer and winter months than it is in spring and autumn months. Low concentrations of inorganic phosphorus in spring months may indicate that biological life increases on the sediment. In the study, the average value obtained for the organic phosphorus in the beach was found to be 184.33 mg kg-1, maximum value was observed in May as 315±0.44 mg/kg, and minimum value was observed in March as 78±0.01 mg/kg. During the research period, mean value for the loosely bound phosphorus fraction in the beach was found to be 115.5 mg/kg in the sediment samples. The mean values obtained for the sequentially extracted phosphorus fractions in the beach can be sequenced as follows: iron bound phosphorus fraction ALA (not determined) - 96±0.04 mg/kg, aluminum bound phosphorus fraction ALA-115±0.01 mg/kg, calcium bound phosphorus fraction 267±0.02-869±1.55 mg/kg.This study found that beach sediments are both phosphorus traps and phosphorus sources. Even if the phosphorus from external resources are prevented, phosphorus based on internal sources was observed to penetrate into liquid environment.Key Words: Phosphorus, Akyaka Beach, Sediment phosphorus, Phosphorus fraction, Pollution, EutrophicationPage number:49Adviser: Prof. Dr. Mehmet CİCİ