Laparoskopik abdominal cerrahilerde pozitif ekspirasyon sonu basıncının (PEEP) intrakraniyal basınç artışının bir göstergesi olan optik sinir kılıf çapı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
The effect of positive end-expiratory pressure (PEEP) on optic nerve sheath diameter, an indicator of intracranial pressure increase in laparoscopic abdomi̇nal surgery
Yazar: CANSU KOCA
Danışman: PROF. DR. AHMET EROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-abdominal = Surgery-abdominal ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Optik sinir = Optic nerve ; Optik sinir kılıf çapı = Optical neural coating diameter ; PEEP =   ; Pozitif basınç solunumu = Positive pressure respiration

Özet:
Giriş ve Amaç: Laparoskopik cerrahi, açık cerrahiye alternatif olarak; azalmış
kanama ve postoperatif ağrı, hastane kalış süresinin azalması gibi avantajları nedeniyle
sıklıkla tercih edilmektedir. Laparoskopi karbondioksit (CO2) pnömoperitonyumu
(PP) kullanımını gerektirir. PP sonucunda ortaya çıkan artmış intraabdominal basınç
(İAB), azalmış venöz dönüş, peritoneal yüzeyden absorbe olan CO2'ye bağlı
hiperkapni ve respiratuar asidoz gibi birçok sistemik fizyolojik sonuçlara neden
olmaktadır. PP'ye bağlı artan İAB, santral sinir sistemindeki venöz basıncın ve beyin
omurilik sıvısının (BOS) basıncının artışına neden olmaktadır. PP uygulaması,
respiratuar mekaniklerde değişikliklere sebep olmaktadır. Bu durumu kompanse
edebilmek için akciğer (AC) koruyucu ventilasyon ve pozitif ekspirasyon sonu basıncı
(PEEP) uygulanmasının solunum sistemi kompliyansı (C) ve direnci üzerine olumlu
etkileri gösterilmiştir. PEEP uygulamasının da intrakraniyal basınç (İKB) artışıyla
ilgili olduğu gösterilmiştir. Optik sinir kılıf çapının (OSKÇ) ultrasonografik (USG)
ölçümü İKB değerlendirmesi için basit, non-invaziv ve güvenilir bir tekniktir.
Çalışmada genel anestezi altında laparoskopik cerrahi (appendektomi, umblikal herni,
kolesistektomi, tanısal laparoskopi) planlanan hastalarda PEEP uygulamalarının optik
sinir kılıf çapına etkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi Ameliyathanesinde Mart 2022 – Aralık 2022 tarihleri arasında randomize,
prospektif klinik çalışma olarak planlandı. Çalışma, ameliyathanede elektif şartlarda,
ASA I, II, III risk grubu, 18-65 yaş arası, genel anestezi altında, laparoskopik
abdominal cerrahi yapılan toplam 48 hastada gerçekleştirildi. Tüm hastalar
numaralandırılmış kapalı zarf ile kura çekilerek rastgele PEEP=0 ve PEEP=8 olacak
şekilde iki ayrı çalışma grubuna ayrıldı. Vaka süresinde hastaların sistolik ve diastolik
kan basınçları, ortalama arter basınçları (OAB), nabız, periferik oksijen satürasyon,
etCO2, Ppeak, Pplato, kompliyans değerleri anestezi indüksiyonunda sonra 10.DK
(T0), seçili ventilasyon başlatıldıktan sonra 5. dakika (T1), PP 5. dakika (T2), PP 30.
dakika (T3), cerrahi bitiş (T4), kaydedildi. Ayrıca hastaların PP, cerrahi ve anestezi

iii

süreleri kaydedildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların OSKÇ'ları ultrasonografik
yöntemle; her defasında her iki gözde de olmak üzere, 5 kez ölçüldü.
Bulgular: PEEP 0 grubunda 24, PEEP 8 grubunda 24 hasta çalışmayı tamamladı.
Gruplar arası demografik (yaş, VKİ, ek hastalık, ASA) ve hemodinamik verilerde
farklılık yoktu. PEEP kullanım durumuna göre gruplar arasında optik sinir kılıf çapları
karşılaştırıldığında, T2 ve T3 değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı
(p<0,05). Diğer T0, T1 ve T4 değerlerinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark
saptanmadı. PEEP=8 olan gruptaki optik sinir kılıf çapları grup içi karşılaştırıldığında;
T0 ile T2, T0 ile T3, T0 ile T4, T1 ile T2, T1 ile T3, T1 ile T4, T2 ile T4 ve T3 ile T4
değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı. Diğer değerlerde
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. PEEP=0 olan gruptaki optik sinir kılıf
çapları grup içi karşılaştırıldığında; T0 ile T2, T0 ile T3, T0 ile T4, T1 ile T2, T1 ile
T3, T1 ile T4, T2 ile T4 ve T3 ile T4 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
fark saptandı. Diğer değerlerde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç: Laparoskopik cerrahilerde hemodinamik olarak stabil ve bilinen kafa içi basınç
arttırıcı ek hastalığı olmayan hastalarda 8 cmH20 düzeyinde PEEP kullanılmasının
İKB artışına neden olmadan intraoperatif ve postoperatif AC komplikasyonlarını
önlemede kullanılabilecek bir yöntem olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: laparoskopi, optik sinir kılıf çapı, PEEP

Abstract:
Introduction and Purpose: Laparoscopic surgery, as an alternative to open surgery;
It is often preferred because of its advantages such as reduced bleeding and
postoperative pain, and reduced hospital stay. Laparoscopy requires the use of carbon
dioxide (CO2) pneumoperitoneum (PP). Increased intra-abdominal pressure (IAP)
resulting from PP causes many systemic physiological consequences such as
decreased venous return, hypercapnia due to CO2 absorbed from the peritoneal
surface, and respiratory acidosis. Increased IAP due to PP causes an increase in venous
pressure in the central nervous system and cerebrospinal fluid (CSF) pressure. PP
application causes changes in respiratory mechanics. In order to compensate for this

situation, positive effects of lung (AC) protective ventilation and positive end-
expiratory pressure (PEEP) on respiratory system compliance (C) and resistance have

been demonstrated. PEEP application has also been shown to be associated with an
increase in intracranial pressure (ICP). Ultrasonographic (USG) measurement of optic
nerve sheath diameter (SC) is a simple, non-invasive and reliable technique for ICP
evaluation. In this study, we aimed to evaluate the effect of PEEP applications on optic
nerve sheath diameter in patients scheduled for laparoscopic surgery (appendectomy,
umbilical hernia, cholecystectomy, diagnostic laparoscopy) under general anesthesia.
Materials and Methods: Our study was planned as a randomized, prospective clinical
study between March 2022 and December 2022 in the Operating Room of Karadeniz
Technical University Medical Faculty Hospital.The study was carried out in a total of
48 patients, ASA I, II, III risk group, aged 18-65 years, who underwent laparoscopic
abdominal surgery under general anesthesia under elective conditions in the operating
room. All patients were randomly divided into two study groups, PEEP=0 and
PEEP=8, by drawing lots with a numbered sealed envelope. During the case period,
patients' systolic and diastolic blood pressures, mean arterial pressures (MAP), pulse,
peripheral oxygen saturation, etCO2, Ppeak, Pplato, compliance values were 10.
minutes after induction of anesthesia (T0), and 5th minutes after selected ventilation

v

was started (T1), PP 5th minute (T2), PP 30th minute (T3), surgical end (T4) were
recorded. In addition, PP, surgery, and anesthesia times of the patients were recorded.
The ONSDs of the patients included in the study were determined by ultrasonographic
method; It was measured 5 times, each time in both eyes.
Results: 24 patients in the PEEP 0 group and 24 patients in the PEEP 8 group
completed the study. There was no difference in demographic (age, BMI, comorbidity,
ASA) and hemodynamic data between the groups. When optic nerve sheath diameters
were compared between the groups according to PEEP use, a statistically significant
difference was found in T2 and T3 values (p<0.05). There was no statistically
significant difference in other T0, T1 and T4 values. When the optic nerve sheath
diameters in the group with PEEP=8 were compared within the group; a statistically
significant difference was found between T0 and T2, T0 and T3, T0 and T4, T1 and
T2, T1 and T3, T1 and T4, T2 and T4, and T3 and T4 values. There was no statistically
significant difference in other values. When the optic nerve sheath diameters were
compared in the group with PEEP=0; T0 to T2 (p<0.001), T0 to T3 (p<0.001), T0 to
T4 (p<0.001), T1 to T2 (p<0.001), T1 to T3 (p<0.001), T1 to T4 (p) =0.009), a
statistically significant difference was found between T2 and T4 (p<0.001) and T3 and
T4 (p=0.003) values. There was no statistically significant difference in other values.
When the optic nerve sheath diameters in the group with PEEP=0 were compared
within the group; A statistically significant difference was found between T0 and T2,
T0 and T3, T0 and T4, T1 and T2, T1 and T3, T1 and T4, T2 and T4, and T3 and T4
values.
Conclusion: We think that the use of PEEP at 8 cmH20 level in hemodynamically
stable patients without known comorbidities that increase intracranial pressure in
laparoscopic surgeries is a method that can be used to prevent intraoperative and
postoperative AC complications without causing an increase in ICP.
Keywords: laparoscopy, optic nerve sheath diameter, PEEP