Konya ve merkez ilçelerindeki (Karatay, Meram, Selçuklu) Anadolu Selçuklu Dönemi sütun ve sütunçe başlıkları
Anatolian seljuk period column and colonette capitals in Konya and central districts of Konya (Karatay, Meram and Selcuklu)
Yazar: EZGİ BETÜL MARANGOZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ PARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Konya = Konya ; Konya-Karatay = Konya-Karatay ; Konya-Meram = Konya-Meram ; Konya-Selçuklu = Konya-Selçuklu ; Sanat eserleri = Artistic works ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Sütun başlıkları = Column capitals ; Sütunlar = Columns

Özet:
Konya, Anadolu Selçuklu Devleti'ne başkentlik yapmış, sanatsal açıdan bu tarihsel birikime sahip zengin bir kentttir. Bu kentte yer alan Selçuklu Dönemi yapılarında kullanılmış olan sütun ve sütunçe başlıkları, yapıların mimari plastik öğelerinden birini oluşturmaktadır. Taşıyıcılık özelliği dışında yapıların taçkapı, mihrap ve mihrabiye gibi alanlarında dekoratif olarak kullanılmış olan sütun ve sütunçe başlıkları, üzerinde detaylı inceleme yapılmamış olan bir konudur. Bu mimari plastik öğeler, Anadolu Selçuklu Dönemi mimarisi öncesi ve sonrasında çok farklı özellikler göstermiştir. Tezimizde ele aldığımız öncelikli konu, Anadolu Selçuklu Dönemi mimari yapılarında bu öğenin uygulama alanlarını ve zaman içerisinde form ve bezeme açısından geçirdiği değişiklikleri ortaya koymaktır. Bu incelemeyi yaparken konuya bölgesel bir sınırlandırma yaparak başkent Konya şehrinin merkez ilçelerinde (Karatay, Meram, Selçuklu) yer alan Anadolu Selçuklu Dönemi yapıları ele alınmıştır. Şehrin dönem yapılarında uygulanan sütun ve sütunçe başlıklarının, tarihsel sürecin ve değişen sanat anlayışının getirdiği etkilerle nasıl özellikler gösterdiği incelenmiştir. Antik dönemden, Ermeni ve Gürcü mimarisinden, Anadolu Selçuklu öncesi Erken İslam Sanatı'ndan, Orta Asya Türk mimarisinden ve çevre kültürlerin sanat anlayışından ne türde özellikler Konya'nın Anadolu Selçuklu Dönemi yapılarında uygulanmış ve sonrasında Beylikler ile Osmanlı dönemlerine hangi özellikler aktarılmıştır sorularına yanıt aranarak, dönemin sütun ve sütunçe başlıklarının değerlendirmesi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kendi tipolojik denememiz ile birlikte, sütun ve sütunçe başlıklarının, yapıların strüktüründe ve bezemesinde nasıl bir rol oynadıkları incelenmiş ve tüm bu açılardan sütun ve sütunçe başlıklarının önemi ortaya konmuştur.

Abstract:
Konya, having served as capital of the Anatolian Seljuk Empire, has an accumulation of historical background from the artistic point of view. The column and colonette capitals used in the buildings of this city consist of one of the architectural plastic elements of the structures. The column and colonette capitals,  used as decorative components in such details as portal and mihrab apart from being used as column carriers, have been a subject not researched in detail. These architectural plastic elements display quite different features before and after the architecture of the Anatolian Seljuk period. The primary subject of our thesis is to demonstrate is considered to be diverse in cultural and artistic activities. the shape and ornament. A regional confinement is taken into account and only the structures in central town provinces of the capital Konya (Karatay, Meram ve Selcuklu) are included. The column and colonette capitals used in this period, being influenced by the shifting sense of art and passage of time, are examined in this study. Through revealing the effect of ancient times, Armenian-Georgian Architecture, Early Islamic Art and Central Asian Turkish Architecture on the structures of this period and what types of characteristics were transformed into Ottoman period, the column and colonette capitals are investigated in detail. In accordance with this purpose, in this typological study, the significance of these column and colonette capitals is displayed in terms of their role on the structure and decoration.