Astım olgularında komorbiditilerin ve kişisel özelliklerin, tedavi adheransına ve astım kontrolüne etkisi
The effects of comorbiditeis and personality traits on asthma control and treatment adherence
Yazar: SUHAIL SHEIKH
Danışman: PROF. DR. BİLUN GEMİCİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç:
Astım tedavisinde amaç hastanın kontrolde olması yani yakınmasız kalması ve atak geçirmemesidir. Bu durumun sağlandığının veya sağlanamadıysa nedenlerinin tespiti özellikle tedavinin doğru düzenlenmesi için gereklidir.
Adherans astım kontrolünde büyük rol oynar. Yetişkin ve çocukların yaklaşık % 50 oranında ilaçlari reçetelendiği şekilde kullanmadıkları görülmüştür. Kötü bir adherans, düşük semptom kontrolü ve alevlenmelerin artışına katkıda bulunmaktadır.
Bu araştırmada, kontrole gelen astım tanılı hastalarımızda, komorbiditelerin ve kişisel özelliklerinin tedavi adheransına etkisi araştırılarak, kontrolü bozduğu ortaya konmak istenmiştir.
Metod:
İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniğine kontrole gelen 82 astımlı hastada araştırma tamamlandı. Olgulara MARS (Medical Adherence Report Scale), EPQR-A (Eysenck Personality Questionnaire Revised-Abbreviated), astım kontrol testi (AKT) verilerek kendilerinin doldurmaları beklendi. Ayrıca yapılmakta olan SFT, komorbit hastalıkları ve kullandıkları tedaviler kaydedildi. MARS ölçeğinde ≤20 kötü adherans, AKT için değerler <20 kontrolsüz astım olarak kabul edildi. Kullanılan tüm parametrelerin adherans ve astım kontrolüne etkileri ve ilişkileri araştırıldı.
Bulgular:
Çalışma 26 erkek (% 31.7) ve 56 kadın (% 68.3) olmak üzere toplam 82, yaş ortalaması 46.34±14.6 olan hastada gerçekleştirildi. Komorbiditeri olmayan hasta sayısı 40 (%48.8) komorbiditeleri olan hasta sayısı 42 (%51.1) idi. Olguların FEV1% değeri %45-128 arasında ve ortalama  %88.84 ±17.01 saptandı.  Kullandıkları toplam ilaç sayısı 1-7 arasında idi ve ortalama 2.63±1.45 bulundu. %50'si 1 inhaler, %43.9'u 2 inhaler ve %6,1'i 3 inhaler kullanmaktaydı. Tüm inhalerlerin %53.7'sinin kuru toz, %46.3'nün ölçülü doz inhaler olduğu kaydedildi.
31  (%37.8 ) olguda AKT≥20,  51  (%62 ) olguda AKT<20 olduğu gözlendi.  Kadınlara nazaran erkeklerde daha yüksek kontrol düzeyleri saptandı (p<0.05). Komorbidite sayısı, eğitim seviyesi, ilaç sayısı ve şekli ile AKT arasında herhangi bir anlamlı ilişki saptanmadı.
Çalışmada 36 hastada  (%43.9) adheransının kötü olduğu ve 46 hastada (% 56.09) adheransının iyi olduğu bulundu. MARS ölçeği ortalama puanı 20.23±4.77 idi. İyi adheransı olanlarda yaş daha yüksek olup evli veya boşanmış oldukları saptandı (sırasıyla p<0.05, p<0.01).  Komorbidite ve kullanılan ilaç sayısı ile adherans olması arasında fark saptanamadı (p>0.05). Ancak tek ihhaler kullanımında adherans anlamlı olarak artmış bulundu (p<0.05). Kişilik özellikleri ile adherans ve astım kontrolü irdelendiğinde herhangi bir ilişki saptanamadı (p>0.05).
MARS değerleri düşüp adherans bozulduğunda kontrolünde bozulduğu gözlendi ve MARS değerleri ile AKT arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p<0.05).
Sonuç:
Adherans artıkça astım kontrolü artmaktadır. Adherans ile kişilik özellikleri komorbiditeler ve kullanılan ilaç sayısı arasında anlamlı ilişki saptanamamıştır. Birden fazla inhaler kullanımının, daha genç yaşın ve bekar olmanın adheransı bozduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Objective:
The aim of asthma treatment is to control the disease, that means keeping the patient asymptomatic and having no exacerbations. Adherence is very important in asthma control. Studies found that about 50% of adults and children don't use their medicine regularly and non- adherence leads to bad asthma control and more exacerbations.
In this study we want to demonstrate the effects of comorbidities and personal traits on adherence to therapy and asthma control.
Method:
82 cases were enrolled to the study. The MARS (medical adherence report scale), EPQR-A (eysenck personality questionnaire revised-abbreviated), asthma control test (ACT) were given to patients to fill it themselves. Their pulmonary functions, comorbid diseases and used treatments were recorded. MARS ≤20 was the cut off for low adherence. ACT<20 was attributed as uncontrolled asthma. The relationship and effects of all used parameters on adherence and asthma control were studied.
Results:
26 male (31.7%) and 56 female (68.3%) were included in the study. Mean age was 46.34±14.6, FEV1 values were between %45-128, and the mean was %88.84 ±17.01. The number of patients without comorbidities was 40 (48.8%) and the number of patients with comorbidities was 42 (51.1%). Used medication number was between 1-7, and the mean was 2.63±1.45. About 50% of them were using 1 inhaler, 43.9% were using 2 and 6.1% were using 3 inhalers.
In 31 (37%) cases ACT≥20 and in 51 (62%) of cases ACT<20 was reported (p<0.05).
No relationship was found between asthma control and the number of comorbidities, education level, the number and medications or the type of used inhaler.
In 36 patients (43.9%) MARS ≤20 which means poor adherence and in 46 patients (56.09%) MARS > 20 which means good adherence was found and the average score was 20.23± 4.77.
Patients with good adherence were older, married or divorced (p <0.01).
The number of medications and the number of comorbidities were not different between adherent and non adherent patients (p> 0.05). However, adherence was significantly increased in patients using one inhaler (p <0.05). No correlation was found between personality traits, adherence and asthma control  (p> 0.05) 
Significant relationship was found between the values of MARS and ACT (p<0.05). 
Conclusion:
 We found a significant relationship between adherence and asthma control, but not between personality traits and adherence.  In contrast, adherence was impaired by using more than one inhaler, being young in age and being a single patient.