Bipolar bozukluk manik epizod'un aktigrafik yöntemle izlenmesi
The actigraphic monitoring of bipolar disorder manic episode
Yazar: MÜGE YAŞAR KOCATAŞ
Danışman: PROF. DR. OKAN ÇALIYURT
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Motor beceriler = Motor skills ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Uyku = Sleep

Özet:
Bipolar bozukluk yaygın, yetiyitimine neden olan, ciddi ve kronik seyirli bir duygudurum bozukluğudur. Bipolar bozukluk sıklıkla uyku, aktivite ve sirkadiyen ritimde bozulmaların eşlik ettiği mani, hipomani ve depresyon dönemleriyle karakterizedir. Azalmış uyku ihtiyacı beraberinde uykusuzluk ve aktivitede artış manik dönemin en sık görülen semptomlarındandır. Psikomotor aktivite ve uyku bipolar bozuklukta klinisyen tarafından öznel olarak değerlendirilebilse de, günümüzde nesnel görüntüleme ve kayıt yöntemleri semptomların şiddeti, tedavi takibi ve atak başlangıcını farkedebilmek için öne çıkmaktadır. Bu yöntemler arasında aktigrafi gittikçe artan sıklıktaki kullanımı ile birçok araştırmaya konu olmaktadır. Bu araştırmada bipolar bozukluk manik dönem hastalarının aktivite ve uyku düzeni aktigrafi ile kaydedilerek manik semptomların seyri ve tedavi etkinliğinin aktigrafi ile değerlendirmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Servisi'nde yatan DSM-5'e göre bipolar bozukluk manik dönem tanı ölçütlerini karşılayan 32 hasta dahil edilmiştir. Hastalığın klinik seyri günlük uygulanan Young Mani Derecelendirme Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Eş zamanlı olarak hastalar aktigrafı dominant olmayan el bileğinde yedi gün süresince taşımışlardır, böylece aktivite sayısı, aktivite süresi, dinlenme süresi, uyku süresi ortalamaları, toplam uyku zamanı, uyku latansı, uyku etkinliği kaydı yapılmıştır. Sonuçlar bilgisayara aktarılarak aktigrafın yazılım programıyla değerlendirilmiştir. Araştırmamızda hastaların Young Mani Derecelendirme Ölçeği puanları azalmış olarak bulunmuştur. Aktivite sayısı ve süresi, uyku ve dinlenme süresi, uyku latansı ve etkinliği değişimi istatistiksel olarak farklı bulunmamıştır. Hastalarda Young Mani Derecelendirme Ölçeği puanları ve aktigrafik veriler ilişkili bulunmamıştır. Cinsiyetler arasında veriler karşılaştırıldığında Young Mani Derecelendirme Ölçeği puanları ve aktigrafik veriler benzer bulunmuştur. Erkek hastalarda aktivite sayısı ortalaması anlamlı olarak azalmıştır, diğer aktigrafik verilerde kadın ve erkeklerde anlamlı bir değişim bulunmamıştır. Erkeklerde Young Mani Derecelendirme Ölçeği puanları ve aktivite sayısı üç gün ilişkili bulunmuştur. Erkeklerin Young Mani Derecelendirme Ölçeği puan azalma eğilimi kadınlardan fazla ve istatistiksel olarak anlamlı farklı bulunmuştur. Hastalık süresi 10 yıldan uzun olan bireyler ile kısa olan bireylerin Young Mani Derecelendirme Ölçeği puanları, uyku başlangıcı sonrası uyanıklık süresi, dinlenme, uyku ve aktivite süreleri bazı günler anlamlı olarak farklı saptanmıştır. Toplam uyku zamanı, hastalık süresi kısa olan grupta diğer gruba göre anlamlı olarak uzun bulunmuştur. Hastalar yaşlarına, psikotik belirtiye, vücut kitle indekslerine, duygudurum düzenleyici ve benzodiazepin kullanmalarına göre değerlendirildiğinde, bu parametrelerin aktigrafik verilere etkisi gözlenmemiştir. Bu araştırma bipolar bozukluk manik dönem hastalarında manik semptomları ve tedavi etkinliğini, aktivite ve uyku parametreleriyle aktigrafi aracılığıyla değerlendirmiştir. Yedi günlük süreçte aktigrafik parametrelerin değişimi benzer bulunmuş ve Young Mani Derecelendirme Ölçeği puanlarıyla parametreler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Abstract:
Bipolar disorder is a common, disabling, serious and chronic mood disorder. Bipolar disorder is characterized by manic, hypomanic and depressive episodes, which accompanied frequently by sleep, activity and circadian rhythm disruption. The decrease in the need for sleep, insomnia and increase in activity are one of the most frequently seen symptoms in manic episode. In bipolar disorder, although psychomotor activity and sleep are evaluted as subjective methods by clinicians, nowadays objective imaging and recording methods are becoming in use for detecting the severity of symptoms, prodromal symptoms and monitoring the treatment. Among those methods actigraphy with the use of increasing frequency is becoming the subject for many studies. In this study, activity and sleep patterns of bipolar disorder patients with manic episode recorded by actigraphy with the intention to evaluate the progress and the treatment effectiveness of manic symptoms. In this study, 32 patients who met the diagnostic criteria for manic episode according to DSM-5, at Trakya University Hospital were included. The clinical follow up was assessed daily by Young Mania Rating Scale.  The patients simultaneously carried the actigraphy on their non-dominant wrists for seven days, so that the activity count, activity duration, rest duration, sleep time, sleep onset latency, total sleep time and sleep efficiency were recorded. Results were transferred into the computer and evaluated with the actigraphy software. In our study, Young Mania Rating Scale scores was found to be decreased in patients during seven days. Activity count and duration, sleep duration and duration rest, sleep onset latency and efficiency changes were not found statistically different. Patients´ Young Mania Rating Scale scores and actigraphic data were not correlated. Young Mania Rating Scale scores and actigraphic data compared between men and women were found to be similar. The activity count of male patients significantly decreased but there were no significant changes in other actigraphic data in men and women. In men, Young Mania Rating Scale scores and activity count has been correlated for three days. Young Mania Rating Scale score decrease was more than women's and found statistically different. Between the individuals with ilness duration more and less than 10 years, Young Mania Rating Scale, wake after sleep onset, duration rest, sleep and activity duration were found significantly different for some days. Total sleep time, in the group with shorter duration of illness, was significantly longer than the other group. The effect of the patients' age, psychotic symptoms, body mass index, the usage of mood stabilizer and benzodiazepine to the actigraphic data was not observed when they were evaluated according to these parameters. This study assessed manic symptoms and the efficacy of the treatment of manic patients who have bipolar disorder, by means of activity and sleep parameters with actigraphy. During the seven day process, the change of actigraphic parameters was found similar and there was no significant correlation between the actigraphic parameters and Young Mania Rating Scale scores.