Türkiye'de sosyoloji çalışmalarında din olgusunun yeri (Hacettepe Üniversitesi örneği)
The role of the phenomenon of religion in studies of sociology at Turkey: Hacettepe University case study
Yazar: MEHMET LATİF ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ÇAPCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din algısı = Perception of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kültür = Culture ; Modernleşme = Modernization ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis

Özet:
Bu araştırmada, Hacettepe Üniversitesi örneğinde Türkiye'deki sosyoloji çalışmalarında din olgusunun yerini belirmek amaçlanmaktadır. Araştırma giriş, sonuç ve iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci kısmında din, kültür ve modernleşme kavramları açıklanmıştır. Kavramlar açıklanırken din-kültür ve modernleşme ilişkisi de belirtilmeye çalışılmıştır. 
       Araştırmanın ikinci kısmında Hacettepe Üniversitesi'nde 1990-2015 yılları arasında yapılmış ve din olgusunu içeren yüksek lisans ve doktora tezleri değerlendirmeye alınmıştır. Değerlendirme, birinci bölümde tanımlamaları yapılan din, kültür ve modernleşme kavram üçlüsü çerçevesinde yapılmıştır. Toplum ve din, toplumsal bütünleşmede dinin rolü, kültür, modernleşme ile din ilişkisi analizlerin temel karakterini oluşturmaktadır.
       Bu bilgiler ışığında Hacettepe Üniversitesi'nde din olgusunu içeren yüksek lisans ve doktora çalışmalarının olduğu görülmektedir. Çalışmalarda din toplum ilişkisinin karşılıklı etkileşimi ve dinin toplumsal dayanışma ve değişmedeki rollerine ilişkin sonuçlar elde edilmiştir. Sosyoloji biliminin dini ele alma şeklinin yanlış olduğu, dinin varlığı ve yokluğu değil niteliğinin göz önüne alınması gerektiği belirtilmiştir. Kültür ve din ilişkisi çerçevesinde Türk toplum yapısının modernleşme sürecinde yaşadığı gerginlik vurgulanmakta ve çözümler bu yönde üretilmektedir.  Modernleşme kavramı çerçevesinde bakıldığında çalışmaların daha çok Osmanlı'nın son dönemi ve Türkiye'nin ilk dönemlerinde yaşanılan durumu tasvir ettiği görülmektedir. Bunun yanında özellikle 1990-2015 yılları arasında üniversitede din olgusunu içeren sadece bir tane ampirik çalışmanın olması da dikkat çekicidir. 

             
Anahtar Kelimeler: Din, Toplum, Sosyoloji, Kültür, Modernleşme…

Abstract:
This research intends to determine the place of phenomenon of religion in sociological studies in Turkey, especially in the studies of Hacettepe University. Our research consists of two chapters beside the introduction and the conclusion sections. In the first part of the research, religion, culture and modernisation concepts have been explained. Apart from explaining these concepts, the relation between religion, culture and modernisation have been explained.
       In the second chapter, the master and doctoral theses about the concept of religion which have been studied in Hacettepe University between 1990-2015 are evaluated. Evaluation is realized in accordance with the religion, culture and modernisation concepts which are described in the first chapter. Society and religion, the religion's role in the social integration, relation between culture, modernisation and religion are the basic characters of analysis.
       In the light of the master and doctoral studies which include concept of religion at Hacettepe University are determined. In the studies, the results are acquired about the mutual interaction of religion-society and the roles of religion for social solidarity and change. It's indicated that the way through which the science of sociology handles with religion is wrong and what is needed to be taken into consideration is not the existence or absence of religion, but its characteristics. In the accordace with the relation between culture and religion, the tension which Turkish social structure experienced during modernisation period is emphasised and solitions are offered in this regard. From the viewpoint of modernisation concept, it's determined that studies mostly describe the circumstances in the last era of Ottoman Empire and the first days of Turkish republic. Additionally it's remarkable that there is just one ampiric study which includes religion concept in the university specially between 1990-2015.


Key Words: Religion, Society, Sociology, Culture, Modernisation…