İnfertilite tedavisi alan kadınlarda akdeniz diyetinin ileri glikasyon son ürünleri ve oksidatif strese etkisi
Effect of a mediterranean diet on advanced glycation end products and oxidative stress in women undergoing infertility treatment
Yazar: ELİF ÇELİK
Danışman: PROF. DR. YASEMİN AKDEVELİOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Akdeniz diyeti sebze, meyve, tam tahıl, balık, düşük yağlı süt ürünleri, kurubaklagiller, yağlı tohumlar, zeytinyağı gibi antioksidanlar ve biyoaktif besin bileşenlerinden zengin besinleri içerdiği için ileri glikasyon son ürünlerinin (AGE) azaltılması üzerinde olumlu etki gösterebilecek bir diyet modelidir. Bu çalışmada in vitro fertilizasyon (IVF) tedavisi alan kadınlarda Akdeniz diyetinin; diyet, serum ve foliküler sıvı AGE, total oksidan ve antioksidan durum ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma Ağustos 2021- Mayıs 2023 yılları arasında özel bir tüp bebek merkezinde IVF tedavisi gören 20-44 yaş arası infertil kadınlarda gerçekleştirilmiş prospektif, vaka-kontrol çalışmasıdır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uygun müdahale grubunda 22, kontrol grubunda 14 olmak üzere 36 kadın alınmıştır. Kadınlara sağlık, infertilite, stres, fiziksel aktivite ve beslenme durumuna yönelik olarak anket formu uygulanmış, antropometrik ölçümleri, serum ve foliküler sıvı örnekleri alınmış, IVF parametreleri (toplam oosit, toplam metafaz II (MII) oosit ve 2 pronükleus (2PN)) değerlendirilmiştir. Müdahale grubundaki kadınlara sekiz hafta süreyle Akdeniz diyeti uygulanmış, müdahale öncesi ve sonrası ile kontrol grubunun verileri karşılaştırılmıştır. Akdeniz diyeti müdahalesi sonrasında kadınların diyet AGE alımları kontrol grubundan farklı bulunmamıştır (p>0,05). Kadınların Akdeniz diyeti müdahalesi sonucunda diyet toplam oksijen radikal absorbans kapasite (ORAC) ve diyet total antioksidan kapasite (DTAK) değerleri artmış (sırasıyla; ORAC: 3429,8±1983,32; 8049,7±3549,32; DTAK: 1,6±0,79; 2,7±1,38 mmol) ve kontrol grubundan (ORAC: 3566,5±2481,41; DTAK:1,4±0,71 mmol) da yüksek bulunmuştur (p<0,05). Müdahale sonrasında kadınların serum ve foliküler sıvı AGE ve oksidatif stres parametreleri değişiklik göstermemiştir (p>0,05). Müdahale grubunda toplam oosit sayısı 9'un üzerinde olan kadınların Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi skoru anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubunda diyetle oleik asit, tekli doymamış yağ asitleri (MUFA) (g) alımı ve zeytinyağı tüketimi IVF parametreleri ile pozitif ilişkiliyken, kontrol grubunda diyet DTAK değeri ve Akdeniz diyeti bağlılık ölçeği skoru IVF parametreleri ile pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubunda diyet AGE alımı ve antioksidan düzeyi IVF sonuç parametreleri ile ilişkili bulunmamıştır. Sonuç olarak kadınlarda Akdeniz diyeti müdahalesinin IVF parametreleri ve implantasyon başarısı üzerindeki etkilerini ortaya koymak için randomize kontrollü yüksek örnekleme sahip çalışmaların planlanması gerekmektedir. Ayrıca diyet AGE alımının azaltılmasına yönelik pişirme yöntemlerine de müdahale edilmesi ve ülkemize özgü AGE veri tabanının oluşturulması önerilmektedir.

Abstract:
The Mediterranean diet, rich in vegetables, fruits, whole grains, fish, low-fat dairy, legumes, nuts, olive oil, antioxidants, and bioactive nutrients, may have a positive effect on reducing advanced glycation end products (AGEs). This study aimed to evaluate the relationship between the Mediterranean diet and diet, serum, and follicular fluid AGEs, total oxidant and antioxidant status in women undergoing in vitro fertilization (IVF) treatment. This prospective, case-control study was conducted on infertile women (Intervention group: 22 women, Control group:14 women, Total: 36 women) aged 20-44 undergoing IVF treatment at a private fertility center between August 2021 and May 2023 and met the inclusion criteria. Participants were assessed using a questionnaire on health, infertility, stress, physical activity, and nutritional status. Anthropometric measurements, serum, and follicular fluid samples were collected, and IVF parameters (total oocytes, total metaphase II (MII) oocytes, and 2 pronuclei (2PN) numbers) were evaluated. The intervention group received the Mediterranean diet for eight weeks, and data before and after the intervention were compared with the control group. There was no significant difference in dietary AGE intake between women after the Mediterranean diet intervention and the control group (p>0.05). The Mediterranean diet intervention was increase in dietary total oxygen radical absorbance capacity (ORAC) and dietary total antioxidant capacity (DTAC) values (ORAC: 3429.8±1983.32; 8049.7±3549.32; DTAC: 1.6±0.79; 2.7±1.38 mmol, respectively), which were higher than those in the control group (ORAC: 3566.5±2481.41; DTAC: 1.4±0.71 mmol) (p<0.05). There were no changes in serum and follicular fluid AGE and oxidative stress parameters (p>0.05). In the intervention group, women with a total oocyte count of more than 9 had a significantly lower Mediterranean Diet Quality Index score (p<0.05). In the intervention group, dietary intake of oleic acid, monounsaturated fatty acids (MUFA) (g), and olive oil consumption were positively correlated with IVF parameters, while in the control group, dietary DTAC value and Mediterranean diet adherence score were positively correlated with IVF parameters (p<0.05). There was no association between dietary AGE and antioxidant intake with IVF outcome parameters in the intervention group. In conclusion, large-scale randomized controlled trials are necessary to understand the impact of the Mediterranean diet on IVF outcomes and women's implantation success. Furthermore, interventions in cooking methods to reduce dietary AGE intake and the establish of a nation-specific AGE database are recomended.