Envanter yatırımlarının iş çevrimleri üzerine etkisi
The effects of inventory investment to business cycles
Yazar: FULYA TAŞEL
Danışman: PROF. DR. MERİH PAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Envanter yatırımları = Inventory investment ; Yatırımlar = Investments ; İş çevrimleri = Business cycles

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türkiye'de gözlemlenen iş çevrimlerinin envanter yatırımları ile olan etkileşimi incelenmiş ve bu etkileşimin nasıl bir süreç izlediği analiz edilmiştir. Ayrıca, iş çevrimlerine neden olan dalgalanmalar üzerinde envanter yatırımlarının ne şekilde etki ettiği araştırılarak hangi etkenlerin bu dalgalanmalara sebep olduğu konusu ele alınmıştır. Bu kapsamda bu tezin bulguları, ortaya çıkan dalgalanmalara karşı uygulanabilecek iktisat politikaları ve alınabilecek önlemlerin belirlenebilmesi açısından büyük önem arzetmektedir.Bu bağlamda, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) kullanılarak, 1998-2009 yıllarını kapsayan Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) ve Stok Değişimleri serileri kullanılmış ve envanter yatırımlarının iş çevrimleri üzerindeki etkisinin analiz edilebilmesi için ekonometrik çalışma gerçekleştirilmiştir. Daha sonra ikinci bir ekonometrik çalışma yapılarak yine 1998-2009 yıllarını kapsayan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların verileri kullanılarak envanter yatırımlarının firmaların satışları ve GSYİH üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.Yapılan analiz sonucunda, Türkiye'de ortaya çıkan iş çevrimleri ve envanter yatırımları arasında bir etkileşim olduğu ve kriz zamanlarında GSYİH ve envanter yatırımlarının konjonktür yönlü hareket ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca İMKB'de faaliyet gösteren firmaların bilançolarından elde edilen bulgular incelendiğinde, GSYİH ve envanter yatırımları arasında önemli bir etkileşim olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to observe the interaction between business cycles and inventory investments, and to analyze the course of the interaction process in Turkey. Moreover, the effects of inventory investments on fluctuations which cause business cycles, and to find out which factors are effective on the cause of fluctuations are to be examined. In this context, the findings of this thesis are very important in terms of determining proper economic policies and possible measures which can be applied for combating fluctuations.In this sense, in order to analyze the effects of inventory investments in business cycles, an econometric study is conducted by using the series of the Gross Domestic Product (GDP) and the Change in Inventories covering the years between 1998-2009 from the Electronic Data Distribution System (EVDS) of the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT). Then, with a second econometric study, using the data obtained from the firms operating in the manufacturing industry at Istanbul Stock Exchange (ISE), which again covering the years between 1998-2009, it is aimed to examine the impact of inventory investments on sales and GDP.The findings of the analysis reveal that there is an interaction between business cycles and inventory investments in Turkey and in times of crises the GDP and inventory investments move procyclically. Moreover, when the data obtained from firms' balance sheets are examined, it is pointed out that, there is a significant interaction between GDP and inventory investments.