Kök kanal tedavisinin yenilenmesinde başarıyı etkileyen faktörlerin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the factors affecting success in retreatment
Yazar: ELİF COŞKUN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. KAMRAN GÜLŞAHI
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı / Diş Hastalıkları Tedavisi ve Endodonti Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı, primer kök kanal tedavisi başarısızlığına sebep olabilecek faktörleri değerlendirmek ve kök kanal tedavisi yenilenmesinin (retreatment) başarısında etkili olabileceği düşünülen prognostik faktörlerlerin, dişin sağ kalımı ve tam iyileşmesi açısından tedavi başarısına etkilerini değerlendirmektir.
Başkent Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Kliniği'ne Nisan 2013-Ocak 2021 tarihleri arasında başvuran ve tek bir endodontist tarafından kök kanal tedavisi yenilenen 423 hastanın 541 kök kanal tedavili dişinin başlangıç radyografları ve uygulamadan en az 6 ay sonra yapılan klinik ve radyografik değerlendirme sonuçları retrospektif olarak incelendi.
Dahil edilme kriterlerini karşılayan 181 hasta 240 diş (%64,1 (116) kadın, %35,9 (65) erkek, ortalama yaş 43±13 yıl) çalışmaya dahil edildi.
Çalışmaya dahil edilen dişlerin başlangıç ve takip randevularındaki periapikal durumları ve klinik bulguları araştırıldı. Periapikal durumun değerlendirmesi, Periapikal İndeks (PAİ) skorlama sistemine göre iki bağımsız araştırmacı tarafından yapıldı.
Retreatment uygulanan dişlerin %92,1'inde tam iyileşme gözlenirken, %6,3'ünde iyileşmenin devam ettiği, %1,7'sinde ise iyileşme gözlenmediği bulunmuştur. 
Retreatment uygulanan dişlerde değerlendirilen; cinsiyet, sistemik hastalık varlığı, diş tipi, kanal sayısı, preoperatif semptom varlığı, önceki tedavide tespit edilmemiş kanal varlığı, preparasyon tekniği, seans sayısı, postoperatif restorasyon türü, yaş faktörlerinin tam iyileşme üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır (p>0,05).
Primer kök kanal tedavisi sonrası uygulanan restorasyon türüne göre tam iyileşme oranları karşılaştırıldığında, primer kanal tedavisi sonrası kompozit restorasyon yapılan dişlerde, retreatment uygulaması sonrası başarı yüzdesi (%14,8) diğerlerine göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p<0,05).
Önceki kanal dolgusunun kalitesi ile retreatment uygulaması sonrası tam iyileşme durumu arasındaki ilişki incelendiğinde, kanal dolgusu taşkın olan 5 dişin 3 (%60)'ünde tam iyileşme sağlanamadığı ve bu grupta tam iyileşme yüzdesinin diğer gruplardakinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). 
Retreatment uygulanan dişlerde preoperatif lezyon varlığı ve boyutu ile tam iyileşme arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). PAİ 3 olanlarda tam iyileşme yüzdesi %96,3, PAİ 4 olanlarda %80,6 ve PAİ 5 olanlarda %66,7 olarak tespit edilmiştir.
Dişlerin %92,1'inde tam iyileşme gözlenirken, %6,3'ünde iyileşmenin devam ettiği, %1,7'sinde ise iyileşme gözlenmediği bulunmuştur. Retreatment uygulaması sonrası sağkalım oranı %98,4 bulunmuştur. 
Sonuç olarak bu çalışma; retreatment uygulamasının başarısının primer tedavideki taşkın kanal dolgusundan, periapikal lezyon varlığı ve boyutundan ve preoperatif restorasyon tipinden etkilenebileceğini göstermektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to assess the factors that may contribute to the failure of primary root canal treatment and to evaluate the impact of prognostic factors believed to be effective in the success of retreatment on the treatment outcomes in terms of tooth survival and complete healing. 
The initial radiographs of 541 root canal-treated teeth of 423 patients who presented to the Endodontics Clinic of Başkent University Faculty of Dentistry between April 2013 and January 2021 and whose root canal treatment was renewed by a experienced single endodontist, and the results of clinical and radiographic evaluations performed at least 6 months after retreatment were retrospectively analyzed.
The study included 240 teeth from 181 patients (64.1% (116) female, 35.9% (65) male, mean age 43±13 years) who met the inclusion criteria.
The periapical status and clinical findings of the teeth included in the study were investigated at initial and follow-up appointments. Two independent researchers evaluated periapical condition according to the Periapical Index (PAI) scoring system.
It was observed that complete healing occurred in 92.1% of the teeth undergoing retreatment, while 6.3% showed ongoing healing, and 1.7% did not exhibit any improvement. 
Factors evaluated in teeth undergoing retreatment, including gender, presence of systemic disease, tooth type, number of canals, presence of preoperative symptoms, presence of undetected canals in previous treatment, preparation technique, number of sessions, type of postoperative restoration, and age, did not show a significant impact on complete healing (p>0.05).
When complete healing rates were compared according to the type of restoration applied after primary root canal treatment, teeth with composite restoration after primary root canal treatment showed a significantly lower success rate (14.8%) after retreatment compared to other restoration types (p<0.05).
When the relationship between the quality of the previous root canal filling and complete healing after retreatment was analyzed, it was found that 3 (60%) of the 5 teeth with overfilling root canals did not achieve complete healing and the percentage of complete healing in this group was statistically significantly lower than in the other groups (p<0.05).
A significant relationship was found between the presence and size of preoperative lesions and complete healing in retreated teeth (p<0.001). The percentage of complete healing was found to be 96.3% in those with PAI 3, 80.6% in those with PAI 4, and 66.7% in those with PAI 5.
While complete healing was observed in 92.1% of the teeth, ongoing healing was present in 6.3%, and no improvement was noted in 1.7%. The survival rate of teeth after retreatment was found to be 98.4%.
In conclusion this study shows that; The success of retreatment may be affected by the over canal filling in the primary treatment, the presence and size of periapical lesions, and the type of preoperative restoration.