Memeli cinsiyet hormonları (östron ve testesteron)'nın farklı hıyar (Cucumis sativus L.) genotiplerinde çimlenme karakterleri, bitki gelişimi, cinsiyet oluşumu ve antioksidan enzim aktivitesi üzerine etkisi
Effects of mammalian sex hormones (estrone and testesterone) on germination parameters, plant growth, flower sex expression and antioxidant enzyme activity in different cucumber (Cucumis sativus L.) cultivars
Yazar: YUSUF EMRE HACIBEKTAŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA DURSUN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki gelişimi = Plant development ; Hıyar = Cucumber ; Testosteron = Testosterone ; Çiçekler = Flowers ; Östron = Estrone

Özet:
Bu çalışmada farklı hıyar genotiplerinde (Beith alpha-BeA, Hasankale-HK, Gordion F1-GF1) memeli cinsiyet hormonları (östron-Ö ve testosteron-T)'nın farklı dozlarda (10-5 M, 10-6 M, 10-7 M) uygulanması ile çimlenme karakterleri, bitki gelişimi, çiçekte cinsiyet oluşumu ve antioksidan enzim aktivitesi üzerine etkileri belirlenmiştir. Çalışma sonunda uygulama ortalamalarının genotipler üzerinde çimlenme karakterlerine istatistiksel etkisi sadece ortalama çıkış süresinde önemli olmuştur. En hızlı tohum çıkışı 4,30 gün ile T10-6 M, en yavaş çıkış ise 4,83 gün ile Ö10-5 M dozunda tespit edilmiştir. Bitki gelişimine baktığımızda hipokotil uzunluğu istatistiksel olarak önemli, kotiledon uzunluk ve genişliği çok önemli bulunmuştur. Hipokotil uzunluğu, kotiledon uzunluk ve genişliği en fazla kontrol grubunda gözlenmiştir. Bitki boyunda en yüksek boylanma (30,24 cm) Ö10-6 M, gövde boyu en yüksek (28,30 cm) Ö10-7 M, yaprak sayısı en fazla (4,59 adet) Ö10-5 M dozlarından, en yüksek yaprak kuru ağırlığı ise (26,02 g) kontrol grubundan elde edilmiştir ve bu değerler istatistiki anlamda çok önemli bulunmuştur. En yüksek gövde çapı (5,03 mm) T10-5 M, en fazla yaprak yaş ağırlığı (46,29 g) Ö10-7 M dozlarından, en yüksek kök yaş ağırlığı ise (9,17 g) kontrol grubunda tespit edilmiştir ve sonuçlar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Çiçeklerde dişi/toplam ve erkek/toplam çiçek oranında uygulamaların istatistiksel olarak önemli etkide bulundukları belirlenmiştir. HK'de en fazla dişi çiçek (0,15 adet) T10-6 M dozunda ortaya çıkmıştır. GF1 çeşidinde ise en fazla erkek çiçek (0,27 adet) T10-5 M dozundan elde edilmiştir. Antioksidan enzim aktivitesi açısından peroksidaz aktivitesi istatistiksel olarak önemli, katalaz ise çok önemli bulunmuştur. Peroksidaz aktivitesinde en iyi sonuç 2787,78 EU/gyaprak ile T10-5 M, katalaz aktivitesinde ise en iyi sonuç 6446,44 EU/gyaprak ile Ö10-5 M uygulamasından elde edilmiştir.

Abstract:
Effects of mammalian sex hormones (Estrone and Testesterone) on germination parameters, plant growth, flower sex expression and antioxidant enzyme activity in different cucumber (Beith alpha-BeA, Hasankale-HK, Gordion F1-GF1) genotypes were determined. 10-5 M, 10-6 M, 10-7 M Estrone and Testosterone doses were used. There were only statically significant at all mean applications in seed emergency speed in terms of germination parameters in all the genotypes. While the highest seed emergency speed was determined as 4,30 day at T10-6 M, the slowest value was 4.83 day at Ö10-5 M doses. As regardless of plant growth, hypocotyl length, cotyledon length and width were determined as statically significant. The highest hypocotyl length, cotyledon length and width were observed in control. The highest plant length, stem length, leaf number and dry leaf weight were statistically significant in terms of the applications and determined as 30,24 cm at Ö10-6 M, 28,30 cm at Ö10-7 M, 4,59 number at Ö10-5 M doses and 26,02 g in control, respectively. The highest stem diameter, leaf wet weight and root wet weight were also found statistically significant among the applications and observed as 5,03 mm at T10-5 M, 46,29 g at Ö10-7 M doses and 9,17 g in control, respectively. There were differences from female/total flower and male/total flower ratio based on the applications. While the highest female flower was determined as 0,15 T10-6 M application in HK, the highest male flower was observed as 0,27 number at T10-5 M application in GF1. In terms of antioxidant enzyme activity, peroxides and catalase enzyme activity were determined statically significant. The best results for peroxides (2787,78 EU/g. leaf) and catalase (6446,44 EU/g. leaf) enzyme activity were obtained from T10-5 M and Ö10-5 M applications, respectively.