Hata önlemede Poka Yoke yöntemi: İş sağlığı ve güvenliği  açısından bir işletme uygulaması
Poka Yoke method in error prevention: A business practice in terms of occupational health and safety
Yazar: FİKRET YAYLAGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA DESTE
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Poka yoke yöntemi = Poka yoke method ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Üretim sistemlerini iyi planlamış ve teknolojik alt yapısı sağlam işletmelerde bile çeşitli nedenlere bağlı olarak bazı hatalar ortaya çıkabilmektedir. İşletmelerin birbirleriyle olan rekabetinden dolayı ortaya çıkabilecek olası hataların tespiti sonrasında hemen önlemler alınmalı ve hatanın yeniden ortaya çıkma durumu en aza indirilmelidir. Hataları ürün kalitesine etki eden hatalar ve iş sağlığı güvenliği açısından tehdit yaratabilecek hatalar olarak iki şekilde sınıflandırmak mümkündür. İş sağlığı ve güvenliği açısından düşündüğümüzde hataların insan sağlığını tehlikeye atabilecek çok ciddi kayıplara neden olabileceği ifade edilebilir. Bu nedenle hataların önüne geçip güvenli ve sağlıklı çalışma ortamını oluşturmak için işletmelerin gerekli önlemleri alması gerekmektedir. Bu noktada hata önleme tekniği olarak kullanılan poka yoke kavramı işletmeler için önemli bir araç olarak kullanılabilmektedir. Bu çalışmada Malatya Organize sanayinde faaliyet göstermekte olan cıvata fabrikasında iş sağlığı ve güvenliği açısından hataların önlenmesine yönelik bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma çerçevesinde öncelikli olarak işletmede yaşanan iş kazalarının tespitine yönelik bir inceleme yapılmıştır. İncelemede kaza tutanakları, düzeltici önleyici faaliyet tutanakları değerlendirilmeye alınmış ve işletme içerisinde gözlemler yapılmıştır. Elde edilen veriler çerçevesinde tekrardan ortaya çıkma olasılığı olan kazalar için olay yeri incelemeleri yapılmıştır. Hataları önlemeye yönelik olarak poka yoke yöntemi kullanılmıştır. Poka yoke yönteminin en önemli araçlarından olan sabit değer yöntemi, alarm(ikaz) yöntemi, ilişki yöntemi, hareket adımları yöntemi ve kontrol yöntemi kullanılarak hataları önlemeye yönelik çözümler üretilmiştir. Ayrıca tüm uygulama süreci bütün işletmeler tarafından uygulanabilecek bir formatta modellenmiştir. Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, İş Kazaları, Poka Yoke

Abstract:
Even in enterprises that have well planned production systems and have a solid technological infrastructure, some errors may occur due to various reasons. Following the detection of possible errors that may arise due to the competition of businesses with each other, measures should be taken immediately and the re-emergence of the error should be minimized. It is possible to classify the errors in two ways as errors that affect product quality and errors that may pose a threat to occupational health and safety. When we think in terms of occupational health and safety, it can be stated that mistakes can cause very serious losses that can endanger human health. For this reason, businesses need to take the necessary measures to prevent mistakes and create a safe and healthy working environment. At this point, the concept of poka yoke, which is used as an error prevention technique, can be used as an important tool for businesses. In this study, a research was carried out to prevent errors in terms of occupational health and safety in the bolt factory operating in Malatya Organized Industry. Within the framework of the research, primarily, an examination was made for the determination of occupational accidents in the enterprise. In the examination, accident reports, corrective and preventive action reports were taken into consideration and observations were made within the enterprise. Within the framework of the data obtained, crime scene investigations were carried out for the accidents that are likely to occur again. The poka yoke method was used to prevent mistakes. By using the fixed value method, alarm (warning) method, relationship method, movement steps method and control method, which are the most important tools of the poka yoke method, solutions to prevent errors are produced. In addition, the entire implementation process is modeled in a format that can be applied by all businesses. Keywords: Occupational Health and Safety, Occupational Accidents, Poka Yoke