Entelektüel sermaye ile muhasebe temelli belirleyicileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Dünya borsalarında karşılaştırmalı bir analiz
Evaluation of the relationship between intellectual capital and accounting based determinants: A comparative analysis in world exchanges
Yazar: ABDÜSSAMED KOÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET VECDİ CAN ; PROF. DR. SELAHATTİN KARABINAR
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Muhasebe = Accounting ; Uluslararası Finansal Raporlama Standartları = International Financial Reporting Standarts ; Uluslararası muhasebe = International accounting

Özet:
Bu çalışma piyasa değeri defter değeri oranı kullanılarak ölçülen entelektüel sermaye değeriyle, muhasebe temelli ölçümler arasındaki ilişkiyi ampirik verilerle incelemektedir. Muhasebe temelli ölçümlerin bir kısmı literatürde önceden entelektül sermaye ile arasında ilişkisi araştırılmış entelektüel sermaye belirleyicileridir. Bu belirleyicilerden bir tanesi de muhasebe raporlamalarını prensipler düzeyinde etkileyen Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarıdır (UFRS).
Literatürde az sayıda çalışma entelektüel sermaye değeriyle muhasebe temelli entelektüel sermaye belirleyicileri arasındaki ilişkiyi bütüncül bir şekilde test etmiştir (Forte, Matonti, Nicolo', & Tucker, 2015; Forte, Tucker, Matonti, & Nicolò, 2017; Goebel, 2015). Fakat bu çalışmalar da tek ülke özelinde yürütülmüştür. Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının entelektüel sermaye üzerindeki etkisini araştıran bir çalışma (Rabaya, Hamzah, & Mohd Salleh, 2018) yine bunu bir ülke özelinde yapmıştır.
Bu araştırma bütüncül bir şekilde entelektüel sermaye değeriyle, onun muhasebe temelli belirleyicileri arasındaki ilişkiyi test etmektedir. UFRS'ye uygun finansal rapor hazırlamanın entelektüel sermaye değerine etkisi farklı ülkelerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Çalışma geliştirilen hipotezleri bütüncül bir modelle farklı ülkelerle karşılaştırmalı bir şekilde test eden ilk ampirik çalışmadır.
Çalışma nicel yöntemle tasarlanmıştır. Sekiz farklı ülkeden dokuz borsaya kote 11.446 firmanın 2000-2018 yılları arasındaki verileri kullanılmıştır. 126.244 gözlemden yararlanılarak yürütülen çalışmada dengesiz panel veri kullanımı tercih edilmiştir. Regresyon analizinden yararlanılarak beş hipotez test edilmiştir. Ekonometri disiplininde dengesiz panel veri için önerilen birim kök testleri ve varsayımlardan sapma testleri yapıldıktan sonra regresyon analizinde kullanılmak üzere bulgularla tutarlı olarak Driscoll-Kraay (1998) sabit etkiler dirençli tahmincisi tercih edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda elde edilen bulgular ülke ve borsa bağlamında karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.
Araştırmanın bulguları tüm ülkelerde finansal kaldıraç ile entelektüel sermaye değeri arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki olduğunu desteklemektedir. Öz kaynak kârlılığının entelektüel sermaye değeri üzerindeki etkisinin ülkeden ülkeye değiştiği ve tüm katsayıların sıfıra yakın olduğu tespit edilmiştir. Toplam varlık büyüklüğünün entelektüel sermaye değeri üzerindeki etkisi genellikle negatif yönlü olurken, maddi olmayan duran varlık değeriyle entelektüel sermaye değeri arasında neredeyse hiç ilişki bulunamamıştır. Ayrıca Türkiye ve Almanya dışında kalan tüm ülkelerde Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına uygun finansal tablo hazırlanmasıyla entelektüel sermaye değeri arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ancak Amerikan menşeli firmaların UFRS'ye göre finansal raporlama yapmasına müsaade etmeyen NASDAQ ve New York borsasından elde edilen bulgular, bu borsalarda işlem gören firmaların muhasebe temelli belirleyicilerinin entelektüel sermaye değerini açıklamakta yetersiz olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study examines the relation between  intellectual capital value measured with market to book ratio and accounting-based measures with amprical data. Some of the accounting-based measurements are intellectual capital determinants whose relationship with the intellectual capital has been investigated in the literature. The otherone is the effect of International Financial Reporting Standards on intellectual capital value, which affects accounting reporting at the level of principles.
Few studies in the literature have comprehensively tested the relationship between intellectual capital value and accounting-based intellectual capital determinants (Forte vd., 2015, 2017; Goebel, 2015). That studies has been carried out only in a country. A study investigating the impact of International Financial Reporting Standards on intellectual capital (Rabaya vd., 2018) has also done for a country.
This research holistically tests the relationship between the value of intellectual capital and its accounting-based determinants.
The effect of preparing financial statements in accordance with IFRS on the intellectual capital value is analysed comparatively with different countries. The study is the first empirical study to test the developed hypotheses with a holistic model in comparison with different countries.
Study is designed with quantitative method. The data between 2000 and 2018 of 11,446 companies listed on 9 stock exchanges from different countries were used. The use of unbalanced panel data was preferred in the study conducted by making use of 126,244 observations.
5 hypotheses are tested with regression analyse.  Driscoll-Kraay (1998) fixed effects robust estimator was chosen for use in regression analysis, consistent with the findings, after the unit root tests suggested in econometrics discipline for unbalanced panel data and the assumption deviation tests. As a result of the analysis, the findings are presented comparatively in the context of the country and the stock market.
According to empirical findings, the findings of the study support that there is a strong positive relationship between financial leverage and intellectual capital value in all countries. It has been determined that the effect of ROE on the intellectual capital value varies from country to country and all coefficients are close to zero. While the effect of total asset size on the value of intellectual capital is generally negative, there is almost no relationship between the value of intangible and intellectual capital value. in all countries except Turkey and Germany it has been determined that there is a relationship between International Financial Reporting Standards for the preparation of financial statements in accordance with the value of intellectual capital. It has been determined that the accounting-based determinants of the companies in NASDAQ and New York Stock Exchange, which do not allow domestic companies to prepare financial statements in accordance with International Financial Reporting Standards, are insufficient in explaining the value of intellectual capital.