Doğal epidemi koşullarında yaprak hastalıklarına karşı fungisit uygulamasının ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin tane verimi ve kalitesine etkileri
The effects of fungicide application against leaf diseases on grain yield and quality in bread wheat (Triticum aestivum L.) varieties under natural epidemic conditions
Yazar: ALP ÖZER
Danışman: PROF. DR. OĞUZ BİLGİN ; DOÇ. DR. NAGEHAN DESEN KÖYCÜ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, doğal epidemi koşullarında yaprak hastalılarına karşı 10 farklı fungisit uygulaması ve 4 ekmeklik buğday çeşidi (Hamza, Axum, NKÜ Zirve ve Flamura 85) ile tane verimi ve kalitesindeki değişimlerin belirlenmesi amacıyla 2022-2023 yetiştirme yılında tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri bölümü uygulama ve deneme alanında yürütülmüştür. Varyans analizi sonuçları tüm özellikler için çeşitler arasında önemli farklılıkların bulunduğunu, fungisit uygulamalarının ise bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve zeleny sedimantasyon değerleri üzerine etkilerinin önemli olduğunu ve hasat indeksi ve gluten indeksi dışında diğer tüm özellikler için çeşitlere göre fungisit uygulamalarının farklı etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, hasat indeksi, başak indeksi, tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, yaş gluten miktarı, gluten indeksi, Zeleny sedimantasyon ortalamaları sırasıyla 64.7 – 90.9 cm, 8.5 -10.36 cm, 19.9 -23.93 adet, 27.63– 51.5 adet, 1.01 – 2.02 g, %37.00 - 50.00, %56.95 - 76.86, 275.76 – 543.10 kg/da, 27.57 – 50.60 g, 72.60  – 78.10 kg/hl, %15.37 - 18, %32.33 - 41.00, %93.00 - 95.67, 51.33 – 70.00 ml arasında değişim göstermiştir. Pas hastalıkları şiddeti %0,00 ile %20,93 arasında ve hastalık oranı %0,00 ile %66,67 arasında ve külleme hastalık şiddeti %0,00 ile %30,67 ile hastalık oranı %0,00 ile %96,67 arasında olduğu tespit edilmiştir. Yaprak hastalıklarına karşı başaklanma ve çiçeklenme döneminde iki uygulamanın çeşit hassasiyetlerine göre önemli derecede hastalık oran ve şiddetinin azaltılmasına, verim ve kalite unsurlarını artmasına etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This study was conducted to determine the changes in grain yield and quality in response to 10 different fungicide applications and 4 bread wheat varieties (Hamza, Axum, NKÜ Zirve, and Flamura 85) under natural epidemic conditions during the 2022-2023 growing season. The experiment was carried out in the experimental and application area of the Field Crops Department at Tekirdağ Namık Kemal University Faculty of Agriculture, following a randomized complete block design with split plots and three replications. The results of variance analysis revealed significant differences among the varieties for all traits, while fungicide applications significantly affected plant height, spike length, number of spikelets per spike, grain yield, thousand grain weight, hectoliter weight, and Zeleny sedimentation values. Fungicide applications had different effects on various traits depending on the varieties, except for harvest index and gluten index. The averages for plant height, spike length, number of spikelets per spike, number of grains per spike, harvest index, spike index, grain yield, thousand grain weight, hectoliter weight, protein content, wet gluten content, gluten index, and Zeleny sedimentation ranged from 64.7 cm to 90.9 cm, 8.5 cm to 10.36 cm, 19.9 to 23.93 spikelets, 27.63 to 51.5 grains, 1.01 g to 2.02 g, 37.00% to 50.00%, 56.95% to 76.86%, 275.76 kg/da to 543.10 kg/da, 27.57 g to 50.60 g, 72.60 kg/hl to 78.10 kg/hl, 15.37% to 18%, 32.33% to 41.00%, 93.00% to 95.67%, and 51.33 ml to 70.00 ml, respectively. The severity of rust diseases ranged from 0.00% to 20.93% and disease incidence from 0.00% to 66.67%. The severity of powdery mildew ranged from 0.00% to 30.67% and disease incidence from 0.00% to 96.67%. Two fungicide applications during the heading and flowering stages significantly reduced disease incidence and severity according to variety susceptibility and positively impacted yield and quality parameters.