Demir - çelik sektöründe yeşil üretimin  bulanık bilişsel haritalama metoduyla değerlendirilmesi
Evaluation of green production in iron and steel sector by fuzzy cognitive mapping method
Yazar: YEŞİM KAYABAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUAT ŞİMŞİR ; DOÇ. DR. ÖZER UYGUN
Karabük Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Son zamanlarda doğal kaynakların giderek tükenme noktasına gelmesi, nüfusun hızla büyümesi ve  artan üretim hızının etkisiyle çevre kirliliğinin artması insanların yaşam kalitesini düşürerek bütün canlıların yaşamı için tehdit unsuru haline gelmiştir. Bu gidişatı değiştirmek için bir çok alanda yeşil sürdürülebilirlik düşüncesi öne sürülmüştür. Yeşil binalar, yeşil pazarlama stratejileri bunlara örnek olarak verilebilir. Ancak çevreye verilen zararın büyük oranda sorumlusu üretim yapan firmalar olarak gözlenmiştir. Dolayısıyla çoğu konuda olduğu gibi yeşil sürdürülebilirlik düşüncesi üretime de yansıyarak yeşil sürdürülebilir üretim kavramı ortaya atılmıştır. Yeşil sürdürülebilir üretim, yapılan üretimi çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarda inceleyerek çevreye zarar vermeden üretimin gerçekleşmesi ve bu durumun devamlılığının sağlanmasıdır. Günümüzde firmalar kıt kaynaklarla üretimin yapılmasının yanı sıra üretimin çevreye zarar vermeden yapılması fikrini benimsemiş ve yeşil sürdürülebilir üretim konusu önemli bir hale gelmiştir.
Literatürde yeşil sürdürülebilir üretim konusunda yapılan çalışmalarda sektörel anlamda gıda, otomotiv, beyaz eşya sektörleri yer almaktadır. Demir - Çelik gibi çevresel ayak izi yüksek bir sektörde yeşil sürdürülebilirliğe etki eden faktörleri inceleyen çalışma sayısının düşük olmasından dolayı demir - çelik sektöründe yeşil sürdürülebilir üretim araştırma konusu olarak seçilmiş, Karabük'te yer alan bir demir - çelik fabrikası araştırma yeri olarak tercih edilmiştir. Çözüm yöntemi olarak yeşil sürdürülebilir üretime etki eden faktörlerin sayısının fazla olması ve sistemin dinamik bir yapıya sahip olması sebebiyle çözüm yöntemi olarak Bulanık Bilişsel Haritalama metodu tercih edilmiştir. 
Çalışmada Karabük'te bulunan bir demir - çelik firmasında yeşil sürdürülebilir üretime etki eden faktörler belirlenmiş, sistem haritası oluşturulmuş ve faktörlerin sisteme olan etkisi ortaya konulmuştur. Sistemin altı yıl sonra oluşacak durumu için iki uzman görüşü alınmış ve uzman görüşleri için ayrı ayrı Matlab programında geliştirilen algoritmayla benzetim yapılmıştır. Bu benzetimlar dışında literatürden farklı olarak uzman görüşlerinin ortalaması alınarak ortak görüş oluşturulmuş ve ortak görüş içinde bir benzetim yapılarak sistemin ideal haliyle kıyaslanmıştır. Ortak görüş ile sistemin ideal hali arasında fark oluşan faktörler için öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Recently, natural resources have come to the point of extinction, the population has grown rapidly and the increase in environmental pollution due to the increasing production speed has become a threat to the lives of all living beings by decreasing the quality of life of people. In order to change this course, green sustainability thinking has been proposed in many areas. Green buildings and green marketing strategies are examples. However, the damage caused to the environment is largely responsible for the production of companies. Therefore, as in most of the issues, green sustainability thinking is reflected in production and the concept of green sustainable production has been put forward. Green sustainable production is the realization of the production and continuity of the production without damaging the environment by examining the production in environmental, economic and social dimensions. Nowadays, companies adopt the idea of making production without damaging the environment as well as the production of scarce resources, and the issue of green sustainable production has become important. 
In the literature, in the field of green sustainable production, food, automotive and white goods sectors take place in the sectoral sense. Because of the low number of studies examining the factors affecting green sustainability in a sector with high environmental footprint such as Iron and Steel, green sustainable production has been chosen as a research topic in the iron and steel sector and an iron and steel factory in Karabük has been chosen as a research place. Fuzzy Cognitive Mapping method has been preferred as the solution method since the number of factors affecting green sustainable production is high and the system has a dynamic structure.
In this study, factors affecting green sustainable production were determined in a iron and steel company in Karabük, a system map was created and the effects of these factors on the system were revealed. Two expert opinions were taken for the system to be formed after six years and the simulation was made with the algorithm developed in Matlab program separately for expert opinions. Apart from these simulations, averaged expert opinions were formed by comparing the opinions of experts and compared with the ideal state of the system by making a simulation within the common view. Suggestions have been developed for the factors that differ between the common opinion and the ideal state of the system.