Serebro vasküler olay geçiren hastalarda, çevre uyaranlarının azaltılması ve aromaterapi uygulanmasının uyku kalitesi üzerindeki etkisi
The effects of reducing environmental stimuli and applying aromatherapy on sleep quality in patients with cerebrovascular events
Yazar: DİLARA GÜZEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜVİT ATAY
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu çalışmada serebrovasküer olay geçirmiş hastalarda planlanan tanı, tedavi, hemşirelik bakım uygulamalarının düzenlenerek çevre uyaranlarının azaltılmasının ve aromaterapi uygulamasının uyku kalitesi üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tek merkezli, randomize kontrollü klinik müdahale tasarımına sahip bu araştırma Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yüz yüze görüşme tekniği ile yürütülmüştür. Çalışmaya 18-65 yaş arası, serebrovasküler olay (SVO) geçirmiş ve diğer dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul etmiş 80 hasta çalışmaya alınmıştır. Bu hastalar eşit şekilde randomize edilerek kontrol ve müdahale gruplarına atanmıştır. Müdahale grubuna ise, çevresel uyaranların azaltılması ve aromaterapi uygulaması yapılmıştır. Müdahale grubuna atanan 40 hastanın tamamının, kontrol grubuna atanan 40 hastanın 35'inin (%87,5) verileri analiz edilmiştir. Kontrol grubu bir kez, müdahale grubuna ise müdahalenin 1., 3. ve 7. günlerinde olmak üzere üç kez Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) uygulanmış ve değerleri karşılaştırılmıştır. Kontrol ve müdahale grupları yaş, cinsiyet, öğrenim düzeyi, kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanımı ve bakım verici açısından istatistiksel olarak benzer bulunmuştur. Kontrol grubu ile müdahale grubu 1. gün PUKİ alt bileşen ve toplam puan düzeyleri istatistiksel benzerdir. Buna karşın, Kontrol grubu ile müdahale 3. gün ve müdahale 7. gün PUKİ alt bileşen ve toplam puan düzeyleri istatistiksel olarak farklıdır. Sonuç olarak, Gürültü düzeyinin azaltılması ve aromaterapi uyku kalitesini üçüncü günden itibaren düzeltmekle birlikte, 7. günde en iyi sonucu vermektedir. Bu nedenle, SVO geçiren hastalarda gürültü düzeyinin azaltılması ile beraber aromaterapi uygulaması uyku kalitesini düzelterek hemşirelik sağlık uygulamalarının etkisini ve kalitesini olumlu yönde etkileyecektir.

Abstract:
This study aimed to examine the effect of reducing environmental stimuli and aromatherapy application on sleep quality by arranging the planned diagnosis, treatment, nursing care practices in patients who had a cerebrovascular event (CVE). This study, which was designed as a single-center, randomized controlled clinical intervention study, was carried out with face-to-face interview technique at Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Training and Research Hospital. Eighty patients aged 18-65 years, who had a CVE and met other inclusion criteria and agreed to participate in the study, were included in the study. The patients were equally randomized and assigned to the control and intervention groups. In the intervention group, reduction of environmental stimuli and aromatherapy were applied. The data of all 40 patients in the intervention group and 35 (87.5%) of 40 patients in the control group were analyzed. The Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was applied to the control group once and to the intervention group three times, on the 1st, 3rd and 7th days of the intervention. The control and intervention groups were statistically similar in terms of age, gender, education level, presence of chronic disease and caregiver features. The control group and intervention group 1st day PSQI subscales and total score levels were statistically similar. On the other hand, PSQI subscales and total score levels were statistically different between the control group and the intervention day 3 and the intervention day 7. As a result, although reducing the noise level and aromatherapy improves sleep quality from the third day, it gives the best results on the 7th day. Therefore, the application of aromatherapy together with the reduction of noise level in patients undergoing CVE will improve the quality of sleep and will positively affect the quality of nursing practices.