Akut pankreatitli hastalarda metabolik sendrom komponentleri ile pankreatik steatoz arasındaki ilişki
Relationship between metabolic syndrome components and pancreatic steatosis in patients with acute pancreatitis
Yazar: NEVRİYE MERVE ARSLAN
Danışman: PROF. DR. BANU BÖYÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Akut pankreatit tanılı hastalarda metabolik sendrom komponentleri ile pankreatik steatoz arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 01.01.2020 – 01.12.2023 tarihleri arasında akut pankreatit tanısı ile kliniğimizde takip edilen 18 yaş üstü, ilk pankreatit atağını geçiren 192 hasta dahil edildi. Servis yatışı sırasında abdomen BT görüntüleme yapılmamış olan, daha öncesinde pankreas malignitesi veya pankreasa yönelik cerrahi öyküsü olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların demografik verileri, tansiyon ölçümleri ve laboratuar sonuçları hasta dosyalarından ve hastanemiz otomasyon sisteminden incelendi. VKİ ölçümleri hesaplandı. Her hasta için geliş Ranson değeri, Panc 3 skoru ve HAPS skoru hesaplandı. Tek radyoloji hekimi tarafından hastaların abdomen BT'lerinden pankreas baş, gövde ve kuyruk dansiteleri ile birlikte bel çevresi ölçümleri yapıldı. Pankreatik steatoz için belirli bir cut off (kesim) değer bulunmamakta olup, Hounsfield Skalasına göre BT'de yağ dansitesi yumuşak dokudan daha düşük görüldüğü için çalışmamızda pankreatik steatoz açısından HU değeri düşüklüğü dikkate alındı.
Bulgular: Çalışmamızda hastaların %47.4'ünde MetS saptandı. MetS olan hasta grubunda yaş ortalaması daha yüksek bulundu (p=0,029).  MetS olan grupta VKİ: 29,8±4,8 görülmüş olup MetS olmayan gruba göre yüksektir (p=0,001). MetS olan grupta MetS olmayan gruba göre, GFR, albümin ve Amilaz değerleri daha düşük görülmüştür (p=0,049, p=0,042, p=0,026). MetS olan hastalarda Ranson ve Panc3 skorları daha yüksek hesaplanmıştır (p<0,001). Yapılan regresyon analizinde pankreas baş dansitesi yaş, VKİ, Açlık kan glukozu, kreatinin, bel çevresi artışı ile ilişkili görüldü. Pankreas gövde ve kuyruk dansitesi ise yaş, kreatinin ve açlık kan glukozu ile ilişkili saptandı. (p<0,05)
Sonuçlar: Çalışmamızda akut pankreatitli hastalarda MetS sıklığı %47.4 olarak görülmüştür. Pankreatik steatoz ile metabolik sendrom komponentlerinden Hipertansiyon ilişkili saptanmakla birlikte yaş, açlık kan glukozu ve serum kreatinin değerlerindeki artışın da pankreatik steatozu arttırdığı bulunmuştur. 
Anahtar kelimeler: Akut Pankreatit, Metabolik Sendrom, Pankreatik Steatoz

Abstract:
Aim: We aimed to examine the relationship between metabolic syndrome components and pancreatic steatosis in patients diagnosed with acute pancreatitis.
Materials and Methods: Our study included 192 patients over the age of 18 who were followed up in our clinic with a diagnosis of acute pancreatitis between 01.01.2020 and 01.12.2023, and had their first pancreatitis attack. Patients who had not undergone abdominal CT imaging during hospitalization and who had a previous history of pancreatic malignancy or pancreatic surgery were not included in the study. The demographic data, blood pressure measurements and laboratory results of the patients were examined from the patient files and our hospital's automation system. BMI measurements were calculated. Ranson score, HAPS score and panc 3 score were calculated for each patient. Pancreatic head, body and tail densities as well as waist circumference were measured from the patients' abdominal CT scans by a single radiologist. There is no spesific cut-off value for pancreatic steatosis, and since the fat density is seen to be lower than the soft tissue on CT according to the Hounsfield Scale, alow HU value was taken into account in our study in terms of pancreatic steatosis.
Results: In our study, MetS was detected in 47.4% of the patients. The average age was found to be higher in the group with MetS (p=0,029). BMI was observed as 29,8 ±4,8 in the group with MetS and it was higher than the group without MetS (p:0,001). GFR, albumin and amylase values were lower in group with MetS compared the group without MetS (p:0,049, p0,042, p:0,026). Ranson and Panc 3 scores were calculated higher in patients with MetS (p<0,001). In the regression analysis, pancreatic head density was found to be associated with age, BMI, waist circumference, fasting blood glucose and creatinine. Pancreatic body and tail density was found to be related to age, creatinine and fasting blood glucose (p<0,05).
Conclusion: In our study, the frequency of MetS in patients with acute pancreatitis was 47.4%. Pancreatic steatosis has been found to be associated with hypertension, one of the metabolic syndrome components. It has been found that increase in age, fasting blood glucose and serum creatinine values also increase pancreatic steatosis.
Keywords: Acute Pancreatitis, Metabolic Syndrome, Pancreatic Steatosis