Türkiye'de Tip II diyabet hastalarında ilaç kullanımının 
gözden geçirilmesi
Drug utilizati̇on review of TYPE II diabetes  
in Turkish context
Yazar: HÜSEYİN KILIÇASLAN
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ABACIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta takibi = Follow up studies ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Türkiye = Turkey ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç veriş yolları = Drug administration routes ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Tüm hastalıkların tedavisinde ama özellikle de diyabet gibi yaygın sistemik etkileri, orta ve uzun vadeli komplikasyonları olan kronik bir hastalıkta akılcı tedavilerin verilmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada Türkiye'de oral anti diyabetik ilaç kullanımının –pek çok başka alanda da olduğu gibi– akılcı/rasyonel olmadığı hipotezinden hareketle diyabet tedavisinde kullanılan ilaçların miktar ve tutar analizleri yapılmış, etken maddelerin tercih edilme oranları, hekimlerin ilk reçete davranışları irdelenmiş ve sağlık çıktılarının ölçümü bağlamında MEDULA'da kayıtlı A1c değerlerine bakılmıştır. Bu yönde yapılacak ilaç kullanımı araştırmalarının "doğru ilacın doğru dozda, doğru bilgilendirme ile satın alınabilir bir fiyatla düzgün reçetelenmesi" olarak ifade edilen akılcı ilaç kullanımını teşvik edeceğine inanılmaktadır. Çalışmada miktar ve tutar verilerinin analizi ile ATC sistematiği içerisinde diyabet ilaçlarının yeri ortaya konulmuş, etken maddelerin kutu ve tutar büyüklüklerinde son 7 yılda yaşanan değişim gösterilmiştir. Diyabet hastalarına ilk reçeteyi düzenleyen hekimlerin branşları, tekli ya da çoklu tedavi yaklaşımları ve bu hallerde etken madde tercihleri de bulgular arasında yer almaktadır. Tedavilerin çok büyük bir kısmı dâhiliye uzmanları ve endokrinoloji uzmanları tarafından düzenlenmektedir. Her ne kadar bu durum hipotezi reddediyor görünse de; etken madde tercihleri önemli oranda rehberlere uyumlu gözükme ve rehber uyumcu yıldan yıla iyileşmektedir. Diğer yandan diyabet tedavisinde altın standart izlem parametresi olarak kabul edilen A1c takibine ilişkin verilerin anlamlı olmaktan uzak olması, hastalara verilen tedavinin etkililiğinin ölçümlenmesi konusunda belirsizliğin korunmasına neden olmaktadır.

Abstract:
The rational treatment of all diseases, but especially a chronic disease that have common systemic effects, medium and long-term complications such as diabetes is extremely important. According to the hypothesis of this study; oral anti-diabetic drug use is not rational in Turkey, as in many other diseases. In order to examine this topic, the volume and costs of antidiabetics, preference rates of the active substances, first prescription behavior of physicians and A1c MEDULA records are been analyzed in this study. Drug utilization reviews like this will encourage rational drug use that described as "patients receiving medications appropriate to their clinical needs, in doses that meet their own individual requirements, for an adequate period of time, and at the lowest cost to them and their community", we believe. This study shows the quantity and amount of antidiabetic drugs consumption deeply in the systematic of ATC classification system, analyzing the trends in last 7 years. The expertise of physicians who have firstly prescribed to diabetic patients, their single or multiple treatment approaches and commonly preferred molecules are also among the findings in this case. A very large part of the treatment is initiated by internal medicine and endocrinology specialists, we found. However this appear to reject the hypothesis, the active substance preferences seems appropriate and compliance to guidelines is improving year by year. On the other hand, recorded A1c data that is commonly accepted as a follow-up parameter is far from being meaningful to measure the effectiveness of diabetes treatment. This led to questions about the effectiveness of treatment which has been given to the patients.