Kadın mimarların şantiyelerdeki görünürlükleri üzerine bir araştırma
A research on the visibility of female architects on construction sites
Yazar: AYŞE İDİL EREL
Danışman: PROF. DR. GAYE BİROL
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya tarihi incelendiğinde, cinsiyet eşitsizliğinin çağlar boyunca devam ettiği görülmektedir. Cinsiyet eşitsizliği, insanlara cinsiyet temelinde eşit davranılmadığını vurgulayan sosyal bir olgudur. Toplumsal normlar, kültürel inançlar ve politik yapılar, cinsiyet eşitsizliği nedeniyle kadınların potansiyellerini tam anlamıyla gerçekleştirmelerini zorlaştırmıştır. Cinsiyet ayrımının olmadığı tarih öncesi devirleri izleyen tarih çağlarında kadın, toplayıcılık ve annelik görevleri, ev içi ile, erkek ise avcılık görevi nedeniyle ev dışı ile özdeşleşmiştir. Cinsiyet ayrımından kaynaklanan avcı-toplayıcı, eril-dişil, güçlü-güçsüz, etkin-edilgen, sert-yumuşak, ev içi-ev dışı gibi zıtlıklar, uygar insanların birbirlerini sınıflandırma yöntemleri olarak ortaya çıkmıştır. Antik Yunan'da Pisagor'dan beri tanımlanan bu ayrım kadınlara zayıfın özelliklerini de atfederek kadınları kamusal alandan uzaklaştırmıştır. Bourdieu'nün belirttiği gibi, bu ayrım yüzyıllardır inşa edilerek insanların yatkınlıklarına (habituslarına) dahi işlemiştir. Kadın çoğu zaman kamusal alandan, iş hayatından mahrum bırakılmış, eğitimde kısıtlamalara maruz kalmış, bilgiye erişimi engellenmiştir. İş dünyasında kadınlar, uzun süre boyunca belirli sektörlerde ve belirli rollerle sınırlandırılmışlardır. Toplumun kadından başlıca beklentileri olan evin düzenini sağlama, aile bireyleri ile ilgilenme, sağlıklı çocuklar yetiştirme gibi görevler ve kadın iş hayatında rol alsa da üst düzey pozisyonlara yükselme konusunda yaşadığı zorluklar, ücretlerdeki eşitsizlikler gibi nedenler, kadının kariyer hedeflerini ertelemesine ve potansiyelini tam anlamıyla kullanamamasına yol açmıştır. Siyasette kadınların yer alması, uzun bir süre boyunca sınırlı olmuştur. Seçme ve seçilme hakkının elde edilmesi ve siyasi arenada aktif rol alabilme olanaklarının genişlemesi gibi gelişmeler kadının sesini duyurabilmesi için önemli adımlar olmasına karşın, bu alanda da hala zorluklarla karşılaşılmakta olduğu görülmektedir.
Mimarlıkta da aynı süreçler işlemiş, kadınlar mimarlık meslek pratikleri içerisinde geri planda kalmıştır. Araştırmalar kadınların hala mimarlık meslek pratiğinde erkeklerden sayısal olarak geride kaldıklarını göstermektedir (URL-62 ve Nicholson, 2020). Özellikle erkeklerin çoğunlukta bulunduğu, çalışma sürelerinin genellikle uzun ve öngörülemez olduğu, izin kullanma gibi hakların sınırlı düzeyde kaldığı ve çalışma şartlarının meslek pratiğinin diğer alanlarına göre daha ağır olduğu şantiyelerde kadın mimarlar, çeşitli güçlükler yaşamakta, sadece cinsiyetlerinden dolayı kimi zaman baskıya maruz kalmakta ve bu güçlüklerden dolayı meslek pratiğinin diğer alanlarına yönelmektedir.
Bu çalışma, mimarlık pratiğinin temel çalışma alanlarından biri olan şantiyelerde kadınların varlığını sorgulamaktadır. Çalışmada cinsiyet ayrımı üzerinden yapılan bir okuma yapmak amaçlanarak sektörde şantiyelerde çalışan kadın profesyonellerin karşılaştıkları zorlukların araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, cinsiyet eşitliği konusundaki farkındalığı artırmayı, kadın mimarların güçlü yönlerini vurgulamayı ve sektördeki tüm profesyonellerin eşit şartlarda başarılı olabilmesini teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak, kadın mimarların şantiyelerdeki görünürlükleriyle ilgili bu kapsamlı çalışma, sektördeki cinsiyet eşitsizliklerini anlamak ve bu konuda olumlu değişiklikler konusunda öneriler geliştirebilmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
World history shows that gender inequality has persisted throughout the ages. Gender inequality is a social phenomenon that highlights the unequal treatment of people based on gender. Social norms, cultural beliefs, and political structures have perpetuated this inequality and hindered women from fully realizing their potential. Prehistoric times, marked by a lack of gender distinction, gave way to women being confined to domestic roles as gatherers and mothers, while men assumed roles as hunters and rulers. Contradictions such as hunter-gatherer, masculine-feminine, strong-weak, active-passive, hard-soft, indoors-outside the home, resulting from gender discrimination, have emerged as ways for civilized people to classify each other. This distinction, defined since Pythagoras in Ancient Greece, attributed characteristics of weakness to women, keeping them away from the public sphere. As Bourdieu argues, this gender distinction has been constructed over centuries, ingrained in people's habitus. Women have frequently been excluded from the public sphere and business life, facing restrictions in education and limited access to information during certain periods.In the professional realm, women have long been confined to limited roles within specific sectors. Societal expectations have confined women to family roles, often prioritizing domestic work over career aspirations, hindering the realization of their full potential. Women's participation in politics has been limited for a long time. Women's political participation has also faced limitations, with challenges persisting despite advancements in granting the right to be elected and expanding opportunities for active political roles.
Similarly, in architecture, women have remained in the background in professional practices. Research indicates that women are still numerically behind men in the architectural profession, especially in male-dominated construction sites with demanding working conditions. (URL-62 ve Nicholson, 2020). Especially in construction sites where men are in the majority, working hours are generally long and unpredictable, rights such as taking leave remain limited, and working conditions are harsher than in other areas of professional practice, female architects experience various difficulties and are sometimes subjected to pressure just because of their gender and suffer from these difficulties. Therefore, he turns to other areas of his professional practice.
This study questions the presence of women on construction sites, one of the main areas of architectural practice. The aim of the study is to make a reading based on gender discrimination and to investigate the difficulties faced by female professionals working on construction sites in the sector.
The research seeks to raise awareness of gender equality, underscore the strengths of women architects, and advocate for a level playing field for all professionals in the industry. In conclusion, this comprehensive study on the visibility of women architects on construction sites aims to comprehend gender inequalities in the sector and drive positive changes.