Boyutsal obsesif kompulsif bozukluk belirtileri ve benlik korkusu: Yetişkin bir örneklemde ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Dimensional obsessive compulsive disorder symptoms and fear of self: A research about related variables in an adult sample
Yazar: GÖKÇE DEVRİM ADER
Danışman: PROF. DR. ORÇUN YORULMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik = Ego ; Benlik algısı = Self perception ; Korku = Fear ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ölçekler = Scales

Özet:
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) bireylerin akıllarına gelen istemsiz deneyimler ve bu deneyimlerin yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı ritüel tarzı davranışlar ile tanımlanabilir. Gündelik yaşamda pek çok insan benzer deneyimlerle karşılaşsa da, ruhsal bir sorun haline geldiğinde niteliksel farklar barındırmaktadır; bu sebeple de ilgili alanyazında sorunu olan insanların özellikle kişisel etki alanlarını abartılı şekilde değerlendirdikleri ve normal-anormal ayrımının varlık-yokluk ötesinde belirli nitelikler üzerinden yapılmasının daha sağlıklı olacağı vurgulanmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın temel amacı, bu öneriler doğrultusunda bu konudaki iki ölçüm aracını dilimize uyarlayarak yetişkin bir örneklemde psikometrik özelliklerini incelemek ve bu araçlar yardımı ile benlik korkusu kavramının OKB'deki rolünü sorgulamaktır. Bu amaçla oluşturulan iki aşamalı bu çalışmanın ilk basamağında orijinal olarak 4 tür OKB belirtisini belirli niteliklerle boyutsal olarak değerlendiren ve sonrasında cinsellik alt boyutu eklenen Boyutsal Obsesif Kompulsif Ölçeği – Genişletilmiş Türkçe Form ve Benlik Korkusu Anketi – Kısa Form Türkçe'ye uyarlanarak 357 kişilik yetişkin ve klinik olmayan örneklemle psikometrik özellikleri incelenmiştir. Analiz sonucunda, her iki ölçüm aracının tatminkâr güvenirlik değerlerine sahip olduğu, ilgili değişkenlerde grup farkı ve diğer araçlarla anlamlı ilişkileri sebebiyle de geçerli olduğu görülmüştür. Çalışmanın ikinci basamağında ise benlik korkusu ile OKB toplam ve alt boyutları, düşünce kontrolü, obsesif inanışlar ve düşünce eylem kaynaşması kavramları arasındaki ilişki, 359 kişilik klinik olmayan ve yetişkin bir örneklemde korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri ile ayrıca incelenmiştir. Analiz sonuçlarına bakıldığında benlik korkusunun toplam OKB ve alt boyut puanları başta olmak üzere diğer bilişsel faktörler ile tutarlı ve anlamlı ilişkileri olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çalışma sonuçları ile ilgili alanyazın bulguları doğrultusundaki OKB belirtilerinin boyutsal olarak da değerlendirilebileceğine işaret ederken benlik korkusu kavramının önemli bir faktör olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) can be described as intrusive experiences popping up in mind with repetitive and ritualistic behaviors aimed at alleviating distress. Although many people have similar experiences in daily life, there are qualitative differences when it becomes a mental problem. Thus, relevant literature points out that people suffering from this problem tend to exaggerate their personal impact and it is better view normal-abnormal distinction as a matter of dimension, rather than in all or none perspective. Therefore, the basic aim of the current study is to adapt and examine psychometric properties of two relevant psychological instruments and then, to investigate the role of fear of self in OCD. To achieve this aim, in a two-step study, first psychometric properties of Turkish Dimensional Obsessive Compulsive Scale-Extended Form, which originally assesses OCD symptoms in four dimensions with subtypes of sexuality added, and Fear of Self-Short Form were examined in 357 nonclinical adult sample. The results of analyses showed that both instruments had satisfactory reliability values, while significant group differences as well as correlational relationships with other relevant variables support their validity. In the second step of research, associations among fear of self, total and subtypes of OCD symptoms, thought control, obsessive beliefs and thought action fusion were further examined via analyses of correlation and regression in 359 nonclinical community sample. These analyses also revealed that fear of self is critical factor, since it is significantly associated with total and various subtypes of OCD like some other important cognitive correlates. To sum up, in line with relevant literature the findings, this study also confirms that it is possible to assess OCD symptom dimensionally, while fear of self is another prominent factor in this condition.