İstanbul Çatalca Binkılıç bölgesindeki oligosen yaşlı kiloluşumlarının jeokimyasal incelenmesi
Geochemical investigation of oligocene aged clayoccurrences in Catalca Binkiliç region, Istanbul
Yazar: FERİDUN HACILAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Binkılıç Manganez yatağı Paratetis Havzası Manganez yatakları içerisinde yer alır ve Erken
Oligosende oluşmuştur. Binkılıç manganez yatağı yataya yakın bir şekilde yaklaşık 1 metre
kalınlığında karbonatlı ve oksitli Mn minerallerinden oluşur. Manganez cevherleşmesi siyah
yeşil renkli laminalı piritli killer içinde yer alır. XRD analizleriyle Mn oksit- karbonat
cevherinde manganit, kriptomelan, piroluzit, rodokrosit, kutnahorit ve Mn kalsit, rodokrosit
killerde ise montmorillonit, kaolinit, pirit ve kuvars saptanmıştır. Delta ortamına ait Miyosen
killerinin NTE değerleri, Mn yatağı içeren Oligosen killerinden çok daha yüksektir. Öte yandan
Oligosen killeri pirit içermesine karşın Miyosen killerinde pirit gözlenmemektedir.
Binkılıç yatağının ana oksit bileşenleri Paratetis Havzası Manganez Yatakları ile benzerdir ve
Post-Archaean Australian Shale'e (PASS) göre fosfat ve Mn açısından belirgin bir zenginleşme
gösterir. İz elementlere bakıldığında Paratetis Havzası Mangan Yatakları gibi Binkılıç
yatağının da PASS a göre Co, Ni, As, Ba, ve Sr bakımından zenginleştiği görülür. Diğer
yandan Binkılıç Mn Mn cevherleşmesi PASS a göre Nb, Ta, Cr, Zr, Th ve Hf gibi elementlerce
oldukça fakirdir. Bu veriler mangan oksit - karbonat çökeliminin karadan kırıntının
ulaşamadığı denizin sırt alanlarında oluştuğunu gösterir. PASSa göre Mn cevher nadir negatif
Ce ve pozitif Eu anomalisi gösterir ve bu durum denize hidrotermal deşarşları yansıtır. Jeolojik
ve jeokimyasal veriler, Binkılıç manganez yatağının Erken oligosende derin anoksik havzalar
arasındaki denizaltı yükseltilerinde Mn, P, Si açısından zengin yükselen dip akıntılarla ilişkili
olarak çökelmiş olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The Binkılıç Manganese deposit is located within the manganese deposits of the
Paratethys Basin and was formed in the Early Oligocene. The Binkılıç manganese deposit
consists of approximately carbonate and oxide Mn minerals in approximately 1meter in
thickness, close to horizontal. Manganese mineralization takes place in black green
colored laminated clay with pyrite. By XRD analysis, manganite, cryptomelane,
pyrolusite, Mn calcite, rhodochrocite and kutnahorite in Mn ores and montmorillonite,
kaolinite, pyrite and quartz in the clays were determined. REE values of Miocene clays
that is belonging to the delta environment are much higher than the Mn deposits –
bearing Oligocene clays. On the other hand, although the Oligocene clays contain pyrite,
pyrite is not observed in the Miocene clays.
The main oxide components of the Binkılıç deposit are similar to the Paratethys Basin
Manganese Deposits and show significant enrichment in phosphate and Mn according to
the Post-Archaean Australian Shale (PASS). When we look at the trace elements, it is
seen that Binkılıç deposit is enriched in terms of Co, Ni, As, Ba, and Sr according to PASS,
like the Manganese Deposits of the Paratethys Basin. On the other hand, Binkılıç Mn
mineralization is quite poor in elements such as Nb, Ta, Cr, Zr, Th and Hf comparing to
PASS. These data show that manganese oxide - carbonate deposition occurred in the
ridge areas of the sea where the detritus from the land could not reach. Mn ore shows
negative Ce and positive Eu anomaly relative to PASS that reflects hydrothermal
discharges to the sea. Geological and geochemical data show that the Binkılıç manganese
xvi
deposit was deposited in the Early Oligocene in relation to the Mn, P, Si rich upwelling
currents at the shallow passage between the deep anoxic basins.