Fen bilgisi ve sınıf öğretmeni adaylarının maddenin halleri ve ısı-sıcaklık konularındaki kavram yanılgılarının incelenmesi
An analysis of the prospective science and classroom teachers' misconceptions concerning state of matter and heat-temperature
Yazar: AYŞE RABİA BAŞARAN UGUR
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM URAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının "Maddenin Halleri" ve "Isı-Sıcaklık" konularındaki kavram yanılgılarını belirlemektedir. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören ve kimya derslerinin hepsini tamamlamış, 68 fen bilgisi ve 83 sınıf öğretmeni adayı olmak üzere toplam 151 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak alanyazın incelemesi sonucunda "Maddenin Halleri Kavram Testi" ve "Isı-Sıcaklık Kavram Testi" hazırlanmıştır. Olgubilim deseninde hazırlanmış bu araştırmanın veri analizi, nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 
Verilerin analizi sonucunda, öğretmen adaylarının "Maddenin Halleri" ve "Isı-Sıcaklık" konularına ilişkin kavram yanılgılarının olduğu tespit edilmiştir. Bulgular incelendiğinde sınıf öğretmeni adaylarının, fen bilgisi öğretmen adaylarına göre daha fazla kavram yanılgılarına sahip oldukları belirlenmiştir. Fen bilgisi ve sınıf öğretmeni adaylarının ısıyı "Enerji dönüşümü" olarak, sıcaklığı ise "Sıcaklığın ya da soğukluğun göstergesi" şeklinde tanımladıkları belirlenmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının en fazla, hal değişimi sırasında maddenin ısı, sıcaklık, kütle, tanecik miktarı ve tanecik hareketinde meydana gelen değişimlere dair kavram yanılgılarının olduğu tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının yarısından fazlasının, aynı ortamda bekletilen metal bilyelerin son sıcaklığı, maddelerde depo edilen enerji ve buğulanmaya yönelik kavram yanılgılarının olduğu belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarında ise en fazla ortaya çıkan kavram yanılgıları, buharlaşma-kaynama arasındaki farklar, maddelerde depo edilen enerji ve buharlaşmanın gerçekleşmesi için maddelerin belli bir sıcaklıkta olup olmamasıyla ilgili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca günlük yaşamda sürekli karşılaşılan maddenin hal değişimi ile ilgili durumlarıyla ısı-sıcaklık ilişkisinin kurulamadığı ve bu doğrultuda öğretmen adaylarının kavram yanılgılarının olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  
"Maddenin Halleri" ve "Isı-Sıcaklık" konuları kimya dersinin temel ve soyut konularından biri olması, günlük yaşamda sık sık karşılaşılan durumları içinde barındırması ve öğretmen adaylarının da bu konulara ilişkin kavram yanılgılarının bulunması nedeniyle, elde edilen sonuçlar doğrultusunda araştırmaya ve uygulamaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
This research aims to determine prospective teachers' misconceptions regarding "State of Matter" and "Heat-Temperature" topics. The research group of the research consists of 151 prospective teachers who study at Kahramanmaraş Sütçü İmam University, Faculty of Education and who have completed all the chemistry courses. Among the participants, 68 are prospective science teachers and 83 are prospective classroom teachers. The research has employed the "State of Matter Conception Test" and "Heat-Temperature Conception Test" developed by the researcher. Having a phenomenological design, the data of the research have been analyzed through descriptive analysis, one of the qualitative research methods
Research results have depicted that prospective teachers possess various misconceptions regarding the "State of Matter" and "Heat-Temperature". Prospective classroom teachers have been determined to hold more misconceptions compared to prospective science teachers. It has been found that prospective science and classroom teachers define heat as "energy transformation" and temperature as "an indicator of warmth or coolness". Furthermore, prospective teachers mostly have misconceptions about changes in heat, temperature, mass, particle quantity and particle motion of the material during the change of state. More than half of the prospective science teachers have been determined to hold some misconceptions related to the final temperature of the metal balls that are kept in the same environment, the energy stored in the materials and condensation. The most common misconceptions that are encountered by prospective classroom teachers have been found to be  the difference between evaporation and boiling, the energy stored in materials, the necessity for materials to be at a certain temperature for the occurrence of evaporation. In addition, it has been found that prospective teacher fail in relating change of state with heat-temperature, thus having misconceptions.
"State of Matter" and "Heat and Temperature" are among the basic and abstract subjects of chemistry course, they are related to the frequently encountered situations in daily life, and prospective teachers have misconceptions on these subjects. Thus, various recommendations have been developed based upon the findings.