Bozdağ'da (Denizli) karstik şekillerin morfometrik özellikleri ile oluşumu ve gelişimi
Formation and development of karst forms in Bozdağ (Denizli) with morphometric properties
Yazar: SELMAN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR TUNCER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bozdağ = Bozdağ ; Jeolojik özellikler = Geological features ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Karst = Karst ; Morfometri = Morphometry ; Plato = Plateau ; İklim = Climate

Özet:
Bozdağ, Akdeniz bölgesinin Antalya bölümünde ve Denizli ili sınırları içinde yer almaktadır. Çalışmanın amacı, alanın karst jeomorfolojisi açısından incelemek, tektonik  ve jeomorfolojik gelişimini açıklamak, alandaki karstik şekillerin morfometrik  özelliklerini belirlemektir. Bu kapsamda MTA ve HGM'den temin edilen haritalar  yardımıyla alanın veri setleri CBS aracılığıyla hazırlandı ve karstik şekillerin  morfometrik analizleri yapıldı. 78.6 km² alana sahip çalışma alanı, neritik ve pelajik  kireçtaşlarından oluşmaktadır. Sahanın geneli çözünmeye uygun litolojiden oluşan Likya napları içinde yer alan Bodrum napından meydana gelmektedir. Tektonik olarak doğudan 
Acıpayam, batıdan Barz ve güneyden Beyağaç fayları ile sınırlanan alan bir horst şeklinde yükselmiş ve Plio-Kuvaternerdeki blok hareketleri ile günümüzdeki şeklini almıştır. Kırıklı ve tabakalı yapıya sahip alanda lapya, dolin, uvala, paleo vadi ve flüvyo-karstik vadi şekilleri gelişmiştir. Çalışma alanının relief sistemlerini Alt-Orta Miyosen, Üst Miyosen, Pliyosen ve Pleistosen dönemlerine ait yüzeyler oluşturmaktadır. Sahanın düşük eğimli alanları plato yüzeyinde bulunan Alt-Orta Miyosen relief sistemlerine karşılık gelmekle birlikte bu alanlar dolinlerin yoğun bir şekilde görüldüğü alanlardır. Çalışma sahası sınırları içinde 1/25.000 ölçekli topoğrafya haritalarından yararlanılarak 212 dolin tespit edilmiş ve bu dolinlerin kantitatif açıdan açıklanması amacıyla dolinlerin morfometrik özellikleri hesaplanmıştır. Morfometrik özelliklerine göre dolinler; düşük ve 
orta yoğunlukta dağılış göstermekle birlikte ortalama yükseltisi 1996 m olup 1470 metre ile 2370 metreleri arasında dağılış göstermektedir. Dairesellik indeksinin ortalama değeri 1,21 olan dolinler, dairesellik formunu kaybetmiş özelliktedir. Dolinlerin şekilsel özelliği hakkında bilgi veren diğer bir analiz olan uzama oranı değeri (1,56) dolinlerin yarı eliptik özellikte olduğu sonucunu vermektedir. Oluşturulan 1km²'lik gridlere göre; alanın ortalama eğim derecesi 17.7°'dir, dolinlerin en fazla (94 dolin) dağılış gösterdiği eğim aralığı ise 15° ile 20° arasında orta eğimli alanlardır. Uzun eksenin kuzey ile yaptığı açının (azimut açısı=α) hesaplanmasıyla dolinlerin yönelimleri tespit edilmiştir. D-B yönünde uzanım gösterdiği sonucuna varılan dolinlerin alandaki KD-GB yönelimli süreksizlikler ile uyum göstermediği anlaşılmıştır.

Abstract:
Bozdag is located within the borders of Denizli province in the Antalya part of the Mediterranean region. The aim of the study is to examine the field from the point of view of karst geomorphology, to explain the geomorphological and tectonics development, to determine the morphometric properties of karst shapes in the field. In this context, data sets of the area were prepared by means of GIS with the help of maps taken from MTA and HGM and morphometric analyses of karst shapes were made. The working area, with an area of 78.6 km², consists of neritic and pelagic limestones. The entire site consists of Bodrum nap, located in Lycian naps, consisting of lithology suitable for dissolution. Tectonically, the area bordered by the acıpayam faults to the East, Barz to the West and Beyağaç faults to the South rose in the form of a horst and took its present form with the 
block movements in the Plio-Quaternary. Karren, doline, uvala, paleo valley and fluviokarst valley forms developed in the area with a fractured and stratified structure. The relief systems of the study area constitute surfaces belong to the Lower-Middle Miocene, upper Miocene, Pliocene, and Pleistocene epochs. The low-sloping areas of the site correspond to the lower-middle Miocene relief systems found on the plateau surface, also these areas are areas where dolines are densely visible. 212 dolines were identified by using 1/25.000 scale topographic maps within the boundaries of the study area, and morphometric properties of dolines were calculated in order to explain these dolines from a quantitative point of view. According to its morphometric characteristics, dolines have a low and medium density distribution, also their average elevation is 1996 m and they have a distribution between 1470 meters and 2370 meters. Dolines with an average circularity index value of 1.21 have lost their circularity form. Another analysis that provides information about the formal property of dolines, the value of the elongation ratio (1.56), gives the result that Dolines have a semi-elliptical property. According to 1km² grids created; the average slope of the area is 17.7°, while the slope range in which dolins are distributed at most (94 doline) is moderately inclined areas between 15° and 20°. By calculating the angle of the long axis with the North (azimuth angle=α), the orientations of the Dolines were determined. It is understood that Dolines, which are concluded to 
extend in the E-W direction, do not align with NE-SW oriented discontinuities in the field.