Din dersleri öğretmenlerinin dini bilgi anlayışları ve bunun din öğretimine yansıması
Religious knowledge understanding of religion lessons teachers and its reflection on religious education
Yazar: GÜLŞEN SAYIN
Danışman: PROF. DR. CEMAL TOSUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Din öğretimi = Religious teaching ; Dini bilgi = Religious knowledge

Özet:
Dini bilgi yalnızca bir öğrenme konusu olmanın ötesinde sahip olduğu değer ve yaşam felsefesi ile öğrenme ortam ve süreçlerine öğretmenler aracılığıyla dahil olmaktadır. Bu açıdan öğretmenler; sunulan dini bilginin niteliği, sunuş yönteminin ve üslubun dayandığı felsefe ile bu sürece olumlu ve olumsuz etkilerde bulunabilmektedirler. Böylelikle öğretim sürecinin öğretilen bilgi ve öğretenin bu bilgiye ilişkin yaklaşımından bağımsız şekillendiğini söylemek zor bir hal almaktadır. Din öğretimi süreçlerinde varlık gösteren bu olgu araştırmaya değer bulunmuş ve çalışmada din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri ile Anadolu imam hatip liseleri meslek dersi öğretmenlerinin dini bilgi anlayışları ve din eğitimi uygulamalarına yansıması bağlamında ele alınmıştır. Buna göre; din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri ile Anadolu imam hatip liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin dini bilgi anlayışları örgün din öğretimi süreçlerinde belirleyici ve yönlendirici bir etkiye sahiptir. Ayrıca din öğretiminde yalnızca din eğitimi öğretmenlerinin dini bilgi anlayışları değil, öğrencilerin din öğretimi süreçlerinden beklentileri, öğretmenlerin benimsemiş oldukları eğitim anlayışı ve eğitim inançları da din öğretimi süreçlerinde yönlendirici etkiye sahiptir. 
Çalışmada din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri ile Anadolu imam hatip liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin dini bilgi anlayışları, dini bilgi anlayışlarının öğretim süreçlerine etkisi ve örgün öğretimde ön plana çıkan dini bilgi anlayışları hakkında öğretmen görüşlerinden yola çıkılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ile yarı yapılandırılmış sorular üzerinden elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Buna göre araştırmada öğretmenlerin dini bilgi anlayışları üç farklı kavramla ortaya konulmuştur. Bunlar; imanî ve itikadî konuları anlatımında ön plana çıkan normatif dini bilgi anlayışı, dinin kapsayıcılığına vurgu yapan yorumlayıcı dini bilgi anlayışı, sosyal yaşamda aksiyolojiden dinamizm alan işlevselci dini bilgi anlayışı şeklindedir. Dini bilginin bu formlarının yanı sıra din öğretimi süreçlerinde dini bilgiyi etkileyen farklı unsurlar da araştırmada alt amaçlar ekseninde bulgularda yer almıştır.

Abstract:
Religious knowledge, beyond being a learning subject, is included in the learning environment and processes with its value and life philosophy, through teachers. In this respect, teachers can have positive and negative effects on this process. This effect can be caused by the quality of the religious knowledge presented by teachers, the method of presentation, and the philosophy on which the style is based. Thus, it becomes difficult to say that the teaching process is shaped independently of the taught knowledge and the teacher's approach to this knowledge. This phenomenon, which exists in the processes of religious education, has been found in worth researching and it is discussed in the context of the reflection of religious educations activities. This discussion is done by considering   religious knowledge approaches of religious culture and moral knowledge teachers and vocational course teachers of Anatolian imam hatip high schools. According to this, religious knowledge understanding of religious culture and moral knowledge teachers and vocational course teachers who are working in Anatolian imam hatip high schools have a determining and guiding effect on formal religious education processes. Also, not only religious education teachers' understanding of religious knowledge but also students' expectations from religious education, the educational understanding and educational beliefs adopted by teachers also have a guiding effect on religious education processes. 
In the study, it was tried to reveal that the religious knowledge understanding of the religious culture and moral knowledge teachers' and the teachers of vocational course  working in Anatolian imam hatip high schools the effect of their understanding of religious knowledge on teaching processes, and understanding of religious knowledge that comes to the fore in formal education, based on teachers' views.  In the research, content analysis was applied to the data obtained through the qualitative research method and semi-structured questions. Whereas, in the study, the religious knowledge understanding of the teachers was revealed with three different concepts. These concepts are the normative understanding of religious knowledge that comes to the prominent in the expression of faith and creed, the interpretative understanding of religious knowledge emphasizes that the inclusiveness of religion, and the functionalist understanding of religious knowledge that takes dynamism from axiology in social life. Accompanied by these forms of religious knowledge, the different factors affecting religious knowledge in the process of religious education were also included in the findings of the sub-objectives in the research.