Diyarbakır ili Sur ilçesi Savaş Mahallesinde yer alan tarihi konut yapısının mimari koruma bağlamında incelenmesi
An examination of the historical residential building in Savaş Neighborhood Sur district Di̇yarbakır province within the context of architectural conservation
Yazar: RUBİN KARAKOYUNLU
Danışman: DOÇ. DR. EMRE KİSHALI
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Diyarbakır-Suriçi = Diyarbakır-Suriçi ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Restorasyon = Restoration

Özet:
Bir toplumun geçmişten günümüze kadar biriktirdiği somut ve somut olmayan kültürel mirası o topluma kimlik kazandırır. Kültürel varlıklar sadece bulunduğu topraktaki insanların değil tüm insanların evrensel mirasıdır. Bu sebeple bu varlıkların korunması ve geleceğe taşınması büyük önem arz etmektedir. Geçmişte yaşanan savaşlar, ekonomik sorunlar, değişen sosyo-kültürel durumlar kültür varlıklarının tahribine yol açmıştır. Diyarbakır ili tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır ve geçmişten bugüne önemli merkezlerden biri olup çok sayıda uygarlığın izlerini taşıyan anıtsal yapılara sahiptir. Binlerce yıllık kültürel birikimi Diyarbakır kent mimarisini oluşturmuştur. Tarihi birçok kent gibi Diyarbakır'da 20.yüzyılın ortalarında ciddi bir değişime uğramıştır. Tarihi yapıların olduğu Suriçi bölgesinde özellikle 2015 yılından bugüne büyük bir tahribat yaşanmıştır. Mimari alanlar, toplumsal yaşamımızın kentsel yapılarını oluşturur; hafızanın yerleştiği ve toplumsal alışverişin gerçekleştiği yerlerdir. Bu nedenle mimari yıkım, bir toplumun sosyal dokusunun derinliklerine ulaşır. Bu sebeple kentin geleneksel mimarisini korumak, kentin kültürel zenginliğini sürdürebilmek adına yapılacak her çalışma önemlidir.
Tez kapsamında, Diyarbakır ili ve geleneksek Diyarbakır konutları ve koruma sorunları ile ilgili bilimsel literatür çalışması yapılmıştır. Diyarbakır Suriçi bölgesinde bulunan geleneksel Diyarbakır evlerinden biri olan ve 2015 yılında yaşanan çatışmalı süreçte büyük bir hasar göre Savaş mahallesinde 386 ada 11 ve 13 parselde bulunan bir yapı seçilmiştir. Yapının 2018 yılında başka bir firma tarafından restorasyon projeleri çizilmiştir ve restorasyon süreci başlamıştır fakat daha sonra yarım bırakılmıştır. Tezde yapının mevcut hali incelenmiştir, detaylı hasar ve malzeme analizi, rölöve, restitüsyon ve restorasyon çizimleri yapılmıştır. Diyarbakır'daki tarihi yapıların koruma sorunları göz önünde bulundurularak koruma önerisi sunulmuştur.

Abstract:
The tangible and intangible cultural heritage that a society has accumulated from the past to the present gives that society an identity. Cultural assets are not only the universal heritage of the people in the land where they are located, but also of all people. For this reason, it is of great importance to protect these assets and carry them to the future. Wars, economic problems and changing socio-cultural situations in the past have led to the destruction of cultural assets. Diyarbakır province has been home to many civilizations throughout history and is one of the most important centers from past to present and has monumental structures bearing the traces of many civilizations. Thousands of years of cultural accumulation have shaped Diyarbakır's urban architecture. Like many historic cities, Diyarbakır underwent a serious transformation in the mid-20th century. The Suriçi region, where historical buildings are located, has experienced a great destruction especially since 2015. Architectural spaces constitute the urban structures of our social life; they are places where memory is established and social exchange takes place. Therefore, architectural destruction reaches deep into the social fabric of a society. For this reason, every work to be done in order to protect the traditional architecture of the city and to maintain the cultural richness of the city is important.
Within the scope of the thesis, a scientific literature study was conducted on Diyarbakır province and traditional Diyarbakır houses and conservation issues. One of the traditional Diyarbakır houses in the Suriçi region of Diyarbakır, which was heavily damaged during the conflict in 2015, was selected as a building located on parcels 386, 11 and 13 in the Savaş neighborhood. The restoration projects of the building were drawn by another company in 2018 and the restoration process started, but then it was left unfinished. In the thesis, the current state of the building was examined, detailed damage and material analysis, survey, restitution and restoration drawings were made. Considering the conservation problems of historical buildings in Diyarbakır, a conservation proposal is presented.