UFRS 9'un banka performansına karşılıklar bakımından etkisi
IFRS-9 influences on banking performance in terms of loan provisions
Yazar: SİNAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. OKTAY TAŞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bankalar = Banks ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Karşılıklar = Provisions ; Krediler = Credits ; Performans = Performance ; Uluslararası Finansal Raporlama Standartları = International Financial Reporting Standarts

Özet:
Son yıllarda Uluslararası Finansal Raporlama Sistemi'nin 9 numaralı bölümünün dünyada ve Türkiye'de önemi oldukça artmıştır. 2008 yılında Amerika'da başlayan ve küresel bir hale gelen krizden sonra Uluslararası Finansal Raporlama Komitesi bankacılık sektörünün temellerini daha sağlam bir hale getirmek için çalışmalara başlamış ve Haziran 2014'te UFRS-9'un son halini yayınlamıştır.
Türk bankacılık sektörünün 2017'deki en büyük gündem maddesi, yayınlanan bu standarta uyum sağlamak olmuştur. BDDK'nın 22 Haziran 2016 tarihinde resmi gazetede yayınlamış olduğu "Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe girmiş ve bankalar bilançolarında ayırdıkları karşılıkları bu standarta göre hesaplamaya başlamışlardır.
Bu çalışmada öncelikle, BDDK'nın bir önceki yönetmeliğine göre kredi karşılıklarının nasıl hesaplandığı, UFRS-9'a geçiş ile birlikte finansal araçlardaki sınıflandırma ve ölçüm kriterleri, beklenen kredi zararı hesaplamasının nasıl yapıldığı anlatılmıştır. Konunun yeni olması ve literatürde bu konunun yok denecek kadar az olması dolayısı ile bu hesaplamalar çalışmada detaylı olarak anlatılmıştır. 
BDDK'nın önceki yönetmeliği ve UFRS-9'a göre yayınlanan standartlar ve hesaplamalar anlatıldıktan sonra, örnek bir kredi portföyü seçilmiştir. Seçilen bu kredi portföyünün içerisinde her gruptan kredi bulundurulmasına özellikle özen gösterilmiştir. Her grupta bulunan krediler için, karşılık tutarları hesaplanmış ve iki durum birbiri ile karşılaştırılmıştır. 
Birinci aşamada bulunan kredilerde yapılan karşılık hesaplamasında BDDK'nın ilk durumda daha muhafazakar davrandığı görülmüştür. Birinci aşamada bulunan krediler standart nitelikli ve herhangi bir sıkıntısı olmayan krediler olduğu için UFRS-9'a göre bu sınıfta bulunan kredilere daha az karşılık ayrılması gerektiği yapılan hesaplamalarda ortaya çıkmıştır.
Kredi değerliliğinde azalma olan krediler ikinci ve üçincü aşamada izlenmektedir. İkinci ve üçüncü aşamada bulunan krediler için UFRS-9 ömür boyu karşılık ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Birinci aşamada bulunan kredilerde BDDK'nın daha muhafazakar davrandığı sonucuna ulaşılırken, ikinci ve üçüncü aşamada bulunan krediler için bu durum tam tersi olarak gerçekleşmiştir. UFRS-9'a göre bu aşamadaki krediler için daha fazla karşılık ayrılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, yapılan çalışmada toplam verilere bakıldığında kredi karşılık rakamlarında %4'lük bir artışın olması öngörülmüştür. Karşılık rakamındaki bu artışın bankaların net karında bir azalmaya neden olacağı fakat bu durumun banka performansına olan etkisinin sınırlı kalacağı öngörülmektedir. 
Bunun yanı sıra bankaların derecelendirme sistemlerindeki farklılık ve geçmişteki veri stoklarının kalitesi her bankanın karşılık rakamlarını değiştirmektedir ve bu durumun da bir standartizasyona bağlanması gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
In recent years, importance of International Financial Reporting System 9 has increased considerably globally and especially in Turkey. Following the global financial crisis that began in 2008 in the United States, in order to make more robust banking sector, the International Financial Reporting Committee started to work and they published the latest version of IFRS 9 in June 2014.
BRSA which was published in the official newspaper on June 22, 2016 "Regulation on the Procedures and Principles for the Classification of Loans and the Provisions" entered into force on 01.01.2018. Banks have started to calculate provisions at their balance sheet accounts base on this standart as of the date of 01.01.2018.
In this study, firstly, it is explained how the loan provisions are calculated according to the previous regulation of BRSA, classification and measurement criterias for financial instruments with the transition to IFRS-9, and how the expected credit loss is calculated. These calculations are explained in detail in the study since this issue is very up-to-date and the literature is not enough.
After describing the standards and calculations published in accordance with the previous BRSA regulations and IFRS 9, a sample loan portfolio was selected. There is credit from each loan stage within the selected loan portfolio. For the loans in each loan stage, the amounts of the loans' provisions were calculated and compared for two cases which are previous BRSA regulations and IFRS 9.
For the first stage loans, BRSA regulations were found to be more conservative than IFRS-9. Since the first stage loans has no problem and they are more qualified than other stages loans, there should reserved less provision for first stage loans according to IFRS-9 standarts.
Loans with a decline in credit worthiness are monitored in the second and third stages. IFRS-9 states that lifetime provision should be set aside for loans in the second and third stage. Even though, BRSA regulations were found to be more conservative, IFRS-9 standarts were found to be more conservative for second and third stage loans. Therefore, in accordance with IFRS 9, it has been reached that more provision should be set aside for these stages.
As a result, it is predicted that there will be an increase of 4% in the loan provision figures when the total amount is taken into account. It is predicted that this increase in the allowance will cause a decrease in the net profit of the banks, but the effect on the banks' performance will be limited.
Besides, the difference in the rating systems of the banks and the quality of the data stocks affect provision figures of each bank and it is suggested that this should be standardized.