Yaşanmış olaylar bağlamında dini danışmanlığa konu olan aile içi sorunlar: Bursa ve İzmir örneği
Domestic problems reported to religious counselling in thecontext of real life experiences: The case of Bursa and İzmir
Yazar: SUZAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN CERTEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile sorunları = Family problems ; Bursa = Bursa ; Danışmanlık = Consulting ; Danışmanlık hizmetleri = Consulting services ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini danışmanlık = Religious counseling ; Diyanet İşleri Başkanlığı = Presidency of Religious Affairs ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu araştırmanın amacı, dini danışma amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı
Bursa ve İzmir İl Müftülükleri bünyesinde oluşturulan Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına
(ADRB) müracaat eden vatandaşların aile konulu sorularından hareketle, günümüz Türk
toplumunun aile sorunlarının boyutlarını ve çeşitliliğini tespit etmek suretiyle, bu
görevleri üslenecek olanlara karşılaşabilecekleri sorunlar hakkında fikir vermektir. Bu
doğrultuda, 2007-2010 yılları arasında Bursa ve İzmir il müftülükleri ADRB bürolarında
ve fetva defterlerinde yer alan toplam 5137 sorudan aile danışmanlığına konu olan 1788
soru seçilerek örneklem oluşturulmuştur. Çalışmada dokümantasyonel veriler konu
temalarına göre 18 üst ve 86 alt başlık şeklinde kategorize edilmiş ve değerlendirilmiştir.
Bu çalışma nitel bir araştırmadır ve dokümantasyonel verilere betimsel analiz
uygulanmıştır.
Verilerin sınıflandırılması ve değerlendirilmesine geçmeden önce, temel
psikolojik danışma kuramları, dini danışma ve dini danışmaya bağlı olarak aile
danışmanlığı ve aile danışmanlığı kuramları ele alınmıştır. Örnekleme ilişkin bulgularda,
danışanların olgusal özelliklerine temas edildikten sonra, danışan soru örnekleri
konularına göre sınıflandırılarak dini/ailevi danışma ve rehberlik bağlamında içerik
analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Aile danışmanlığına konu olan sorunların oldukça çeşitlilik arz ettiği, her ne kadar
dini yönü olsa bile, başta psikoloji ve psikiyatri olmak üzere tıp, hukuk vb. çeşitli
alanlarda bilgi sahibi olmakla rehberlik edilebilecek nitelikte olduğu bulunmuştur.
Örneklemin demografik özellikleri açısından bakıldığında, en çok soruyu
cinsiyete göre kadınların, medeni durum açısından ise evlilerin sorduğu görülmüştür.
Soruda danışanların öncelik amacına göre kendileri ile ilgili konular, iletişim şekline göre
yüz yüze danışmanlık birinci sırada yer almaktadır. Danışanlar en fazla; nikâh-talak,
geçimsizlik, aile planlaması, olumsuz akraba ilişkileri, aldatma, aile içi şiddet, psikolojik
içerikli sorunlar, cinsel problemler, ebeveyn ve çocuk-genç ilişkisine yönelik alanlarda
soru sormuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the extent and diversity of the family
problems of today's Turkish society by considering the family questions of the citizens
who applied to the Family and Religious Guidance Offices (ADRB) established in Bursa
and İzmir Provincial Mufti Offices under the Presidency of Religious Affairs for the
purpose of religious counselling to give an idea about the problems that they may face to
those who will undertake these tasks. In this respect, a total of 1788 questions, which
were subject to family counselling, were selected from a total of 5137 questions in the
ADRB offices and fatwa registries of Bursa and İzmir provincial mufti offices between
2007-2010. In the study, the documented data were categorized and evaluated as 18 upper
and 86 subheadings according to the subject themes. This study is a qualitative research
and descriptive analysis was applied to the documentational data.
Prior to the classification and evaluation of the data, basic theories of counselling,
religious counselling and family counselling and family counselling theories based on
religious counselling were discussed. The findings of the sample, after being touched with
the factual characteristics of the clients, were evaluated by using content analysis method
in the context of religious / familial counselling and guidance, the client question samples
were classified according to their subjects.
It has been found that the problems that were the subject of family counselling
were quite diverse, although they had religious aspects, they can be guided by having
knowledge in various fields such as medicine and law, especially psychology and
psychiatry.
When the demographic characteristics of the sample were analysed, it was seen
that the most questions were asked by women by sex and by married people in terms of
marital status. In terms of questions, the issues related to themselves according to the
priority aim of the clients, and the face-to-face counselling according to the way of
communication take the first place. The most frequently asked questions were in the areas
of marriage-divorce, incompatibility, family planning, negative relatives' relations,
cheating, domestic violence, psychological problems, sexual problems, parent and childyouth
relationships.