Kentsel ısı adasının oluşumu; Trabzon Ortahisar örneği
Urban heat island formation; Trabzon Ortahisar example
Yazar: ABDULLAH İNCE
Danışman: PROF. DR. BANU BEKCİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentlerin sahip olduğu yüksek hava sıcaklıkları kadar kentlerde oluşan kentsel ısı adaları da kent sakinlerinin yaşam alanlarında hissetmek istediği konfor alanının kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Kent sıcaklıklarında yaşanan bu durum binaların tepe enerjisinin yükselmesine neden olduğundan dolayı kentsel planlamalarda bir dizi strateji ve politika önerilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Kentlerin yönetim modelleri doğrultusunda geliştirilecek kent planlamalarındaki veri setlerinden nasıl yararlanılabileceği bu veri setlerinin kent planlamalarına nasıl entegre edileceği çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Kentsel ısı adalarına oldukça sık rastlanılması nedeniyle Trabzon kent merkezi Ortahisar ilçesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir.  Kent merkezinin farklı niteliklere sahip olması (yapı stoğu, yeşil alan, sirkülasyon hattı, vb.) nedeniyle seçilen çalışma alanı 4 farklı etaba ayrılarak ele alınmıştır. Çalışma kapsamında Landsat 8 uydusu, landsat Explorer, Autocat2019, Adobe Photoshop 2021, Microssoft excel, Google satallite ve Qgis programlarından faydalanılmıştır. Trabzon Ortahisar ilçesinin geçmişten günümüze sıcaklık farkları, yeşil alanlarının azlığı, artan yapılaşma ve yüzey enerji bileşimleri analiz edilerek irdelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre kentsel alanlar içerisindeki bina, araç ve vejetasyonsuz yüzey yoğunluklarında yaşanan hızlı ısınma kentsel yüzeylerden yayılan ısı fazlalığının olduğu yönündedir. Elde edilen veriler doğrultusunda kentsel ısı adasının oluşum etkileri, faktörleri ve nedenleri üzerinde durulmuştur. Bu çıkarımların yapılmasında zemin malzemeleri, bina cepheleri ve çatı malzemeleri, mevcut yeşil ve su alanları, araç ve yaya yolları, nüfus yoğunluğu ve mevcut sıcaklıklar kentin ısı adasının hesaplanmasında kullanılan diğer verileri oluşturmaktadır.  Bu veriler doğrultusunda kentlerde oluşan ısı adalarına yönelik alınabilecek önlemler üzerinde durularak kentsel peyzaj çalışmalarına yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Urban heat islands formed in cities, as well as high air temperatures in cities, negatively affect the quality of the comfort zone that city residents want to feel in their living spaces. Since this situation experienced in urban temperatures causes the peak energy of buildings to increase, a series of strategies and policy recommendations are needed in urban planning. The starting point of the study is how to benefit from the data sets in urban planning to be developed in line with the management models of cities and how to integrate these data into urban planning. Due to the frequent occurrence of urban heat islands, Trabzon city center and Ortahisar district were determined as the study area. Since the city center has different characteristics (building stock, green area, circulation line, etc.), the selected study area was divided into 4 different stages. Within the scope of the study, Landsat 8 satellite, Landsat Explorer, Autocat2019, Adobe Photoshop 2021, Microsoft excel, Google satallite and Qgis programs were used. Temperature differences, lack of green areas, increased construction and surface energy composition of Trabzon Ortahisar district from past to present were analyzed and examined. According to the results obtained, the rapid warming experienced in the density of buildings, vehicles and vegetation-free surfaces in urban areas indicates that there is an excess of heat emitted from urban surfaces. In line with the data obtained, the effects, factors and causes of urban heat island formation were emphasized. In making these inferences, ground materials, building facades and roof materials, existing green and water areas, vehicle and pedestrian roads, population density and current temperatures constitute other data used in calculating the city's heat island. In line with these data, suggestions for urban landscaping studies have been developed, focusing on the measures that can be taken against heat islands formed in cities.