Remisyonda olan ve olmayan opiyat kullanım bozukluğu hastalarının aşerme, uyku kalitesi, cinsel işlevler ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırılması
Comparison of opiate use disorder patients with and without remission in terms of craving, sleep quality, sexual functions and quality of life
Yazar: ZÜBEYDE GÜLLÜ TÜRKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZMEN METİN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Çalışmamızın amacı opiyat kullanımı devam eden opiyat kullanım
bozukluğu (OpKB) hastaları, Buprenorfin/Nalokson (B/N) sürdürüm tedavisiyle
remisyonda olan OpKB hastaları ve sağlıklı kontrolleri aşerme, uyku kalitesi, cinsel
işlevler ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırmaktır.
Yöntem: Çalışmamıza 18-50 yaş arası, psikotrop veya antiviral ilaç kullanmayan,
kronik fiziksel hastalığı olmayan, DSM-5 tanı ölçütlerine göre OpKB tanısı almış
opiyat kullanımı devam eden 141 hasta, en az 6 aydır B/N sürdürüm tedavisiyle
remisyonda olan 141 hasta ve 141 sağlıklı gönüllü birey dahil edilmiştir.
Katılımcılar DSM-5 Eksen 1 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme
(SCID-5) ile değerlendirilmiş ve idrar toksikoloji sonuçları incelenmiştir. İdrar
toksikolojisinde opiyat pozitifliği saptanan 141 hastaya ve en az 6 aydır opiyat
negatifliği ve buprenorfin pozitifliği saptanan 141 hastaya Sosyodemografik Veri
Formu, Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ),
Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ) ve Kısa Form 36 (SF36) uygulanmıştır.
Sağlıklı kontrollere de Sosyodemografik Veri Formu, PUKİ, ACYÖ ve SF36
uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda MAÖ puanı remisyonda olan hastalarda [median:1 (0-4)],
opiyat kullanımı devam eden hastalara [median:18 (14-22)] göre anlamlı şekilde
düşük saptanmıştır (p<0.001). Üç grubun PUKİ puanları anlamlı şekilde farklı olup
(p<0.001), opiyat kullanımı devam eden hastalarda remisyonda olan hastalara göre
(p<0.001), remisyonda olan hastalarda sağlıklı kontrollere göre (p=0.008) anlamlı
şekilde yüksek saptanmıştır. Üç grubun ACYÖ puanları anlamlı şekilde farklı olup
(p<0.001), opiyat kullanımı devam eden hastalarda remisyonda olan hastalara göre
(p<0.001), remisyonda olan hastalarda sağlıklı kontrollere göre (p=0.031) anlamlı
şekilde yüksek saptanmıştır. SF36 tüm alt grup puanları opiyat kullanımı devam
eden hastalarda hem remisyonda olan hastalara hem de sağlıklı kontrollere göre
anlamlı şekilde düşük (p<0.001) saptanmıştır. Remisyonda olan hastalarda ise
fiziksel fonksiyon alt grubu haricindeki diğer tüm alt grup puanları sağlıklı
kontrollerle benzer saptanmıştır (p>0.05). Remisyonda olan hastalarda B/N
kullanım dozuna göre üç grup karşılaştırıldığında (8 mg/gün altı, 8-15 mg/gün, 16
50
mg /gün ve üstü) MAÖ, PUKİ, ACYÖ ve SF36 (enerji canlılık alt grubu hariç)
puanları benzer saptanmıştır (p>0.05). Ayrıca B/N kullanım dozu ile MAÖ puanı
arasında bir korelasyon saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamız sonucunda B/N sürdürüm tedavisi ile remisyonda olan
hastaların opiyat kullanımı devam eden hastalara göre aşermesinin belirgin
derecede azaldığını, uyku kalitesinin, cinsel işlevlerinin ve yaşam kalitesinin çok
daha iyi olduğunu söyleyebiliriz. Remisyonda olan hastaların B/N kullanım dozuna
göre aşermesi, uyku kalitesi, cinsel işlevleri ve yaşam kalitesi açısından fark
bulunmamıştır. Bu nedenle hastaların tedavi uyumunu arttırmak ve remisyon
süresini uzatmak için sürdürüm tedavisi düzenlerken her hastaya bireysel olarak
yaklaşılmalı, bireyselleştirilmiş tedavi düşünülmelidir.

Abstract:
Introduction: The aim of our study was to compare opiate use disorder (OUD)
patients with ongoing opiate use, OUD patients in remission with
Buprenorphine/Naloxone (B/N) maintenance treatment and healthy controls in
terms of cravings, sleep quality, sexual function and quality of life.
Method: In our study, aged 18-50 years, not using psychotropic or antiviral drugs,
not having chronic physical illness, diagnosed with OUD according to DSM-5
diagnostic criteria, 141 patients with ongoing opiate use, 141 patients in remission
with B/N maintenance treatment for at least 6 months and 141 healthy volunteers
were included. Participants were evaluated with the Structured Clinical Interview
for DSM-5 Axis 1 Disorders (SCID-5) and urine toxicology results were analyzed.
Sociodemographic Data Form, Substance Craving Scale (SCS), Pittsburgh Sleep
Quality Index (PSQI), Arizona Sexual Experiences Scale (ASES) and Short Form
36 (SF36) were administered to 141 patients who were opiate positive in urine
toxicology and 141 patients who were opiate negative and buprenorphine positive
for at least 6 months. Sociodemographic Data Form, PSQI, ASES and SF36 were
also administered to healthy controls.
Results: In our study, the SCS score was significantly lower in patients in remission
[median:1 (0-4)] compared to patients with continued opiate use [median:18 (14-
22)] (p<0.001). The PSQI scores of the three groups were significantly different
(p<0.001), significantly higher in patients with ongoing opiate use compared to
patients in remission (p<0.001), and significantly higher in patients in remission
compared to healthy controls (p=0.008). The ASES scores of the three groups were
significantly different (p<0.001), significantly higher in patients with ongoing
opiate use compared to patients in remission (p<0.001), and significantly higher in
patients in remission compared to healthy controls (p=0.031). SF36 all subgroup
scores were significantly lower (p<0.001) in patients with ongoing opiate use
compared to both patients in remission and healthy controls. In patients in
remission, all subgroup scores except for the physical function subgroup were
similar to healthy controls (p>0.05). When the three groups were compared
according to the dose of B/N use in patients in remission (below 8 mg/day, 8-15
52
mg/day, 16 mg/day and above), SCS, PSQI, ASES and SF36 (except energy vitality
subgroup) scores were found to be similar (p>0.05). In addition, no correlation was
found between the dose of B/N use and the SCS score.
Conclusion: As a result of our study, we can say that patients in remission with
B/N maintenance therapy had significantly reduced cravings and had much better
sleep quality, sexual function and quality of life compared to patients who
continued to use opiates. No difference was found in terms of cravings, sleep
quality, sexual functioning and quality of life of patients in remission according to
the dose of B/N use. Therefore, each patient should be approached individually and
individualized treatment should be considered when organizing maintenance
treatment in order to increase the treatment compliance of patients and prolong the
remission period.