Serotonin geri alım inhibitörleri (Sertralin, Fluoksetin, Paroksetin) tedavisine yetersiz yanıt veren obsesif-kompulsif bozukluk hastalarında Aripiprazolün etkinliği; Risperidon karşılaştırılmalı bir çalışma
Effectiveness of Aripiprazole in OCD Patients with SRI treatment-refractory; Comperative Study with Risperidone
Yazar: ABDULLAH ATLİ
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFULLAH BEŞİROĞLU
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antidepresif ajanlar = Antidepressive agents ; Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Aripiprazol = Aripiprazole ; Fluoksetin = Fluoxetine ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Serotonin = Serotonin ; Sertraline = Sertraline ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
SGİ'ler obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) tedavisinde en sık kullanılan ve en etkili olan ilaçlardır. Fakat OKB hastalarının %40-60'ı SGİ tedavisine yeterli yanıt vermemektedir. OKB tedavisinde SGİ'lerin antipsikotiklerle güçlendirilmesi ile ilgili kanıtlar giderek artmaktadır. Olanzapin, ketiapin, risperidonla ile yapılan çalışmalarda OKB hastalarının obsesif-kompulsif semptomlarının atipik antipsikotiklerle azaldığı gösterilmiştir. Bu çalışmada SGİ tedavisine yetersiz yanıt veren OKB hastalarında yeni bir antipsikotik olan aripiprazolün etkinliğinin risperidon ile karşılaştırılması amaçlandı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine ardışık başvuran 69 erişkin OKB hastası çalışmanın örneklemini oluşturdu. Bu hastalardan SGİ'ye az yanıt veren 34 hasta, iki gruba ayrılarak tedavilerine atipik antipsikotikler eklendi. Bu şekilde aripiprazolün OKB'nin güçlendirme tedavisindeki etkinliği risperidonla karşılaştırarak değerlendirildi.Başvuru sırasında farmakoterapi almamış OKB'li hastalardan seçilen bireylere birer SGİ olan flouksetin, sertralin ya da paroksetin'den herhangi biri rastgele bir biçimde başlandı ve tedricen en OKB için etkili olduğu bilinen en yüksek doza çıkıldı. Hastalar 12 haftalık takiplerinin ardından klinik olarak tekrar değerlendirilip, tedaviye yetersiz yanıt veren 41 hasta aripiprazol ve risperidon alan hastalar olmak üzere iki gruba ayrıldı. Aripipirazol grubunda 16, risperidon grubunda 18 hasta çalışmayı tamamladı. DSM IV-TR Eksen-I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Aracı (SCID-I) ile tanıları konan olgular tedavi öncesi, antipsikotik tedavinin başlandığı 12. haftada ve 20. haftada olmak üzere üç ayrı zamanda Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği (Y-BOKÖ), Hamilton Depresyon Ölçeği (HDÖ) ve Klinik Global İzlenim (KGİ) ölçekleri ile değerlendirildi.Yaptığımız çalışmada her iki grupta da Y-BOKÖ obsesyon, Y-BOKÖ kompulsiyon, Y-BOKÖ toplam ve içgörü puanlarında istatiksel olarak belirgin azalma tespit edilmiştir. Hem aripiprazol hem de risperidon OKB'nin güçlendirme tedavisinde etkin bulunmuştur. Aripiprazol ve risperidon uygulanan gruplar arasındaki fark Yale Brown Obsesyon alt ölçeği puanları ve Yale Brown toplam puanlarında anlamlı bulunmuştur (p<.01). Risperidon grubundaki hastaların obsesyon puanlarında [F(1, 32) = 6.782; p<.05] ve toplam puanlarındaki [F(1,32) = 6.311; p<.05] azalma aripiprazol uygulamasına göre anlamlı düzeyde daha fazla bulunmuştur. İçgörü ve depresyon puanlarında iki antipsikotik uygulaması arasında önemli bir farka rastlanmamıştır.Sonuç olarak OKB'nin güçlendirme tedavisinde hem aripiprazol hem de risperidone etkin bir tedavi seçeneği olarak görülmüştür. SGİ monoterapisine yetersiz cevap veren hastalarda aripiprazol eklenmesinin tedaviye cevabı artırması ile birlikte risperidonun daha etkin bulunmuş olması; OKB'nin etyopatogenezinde artmış dopamin nörotransmisyonu yönündeki literatür bilgilerini desteklemektedir.Anahtar sözcükler: Obsesif-kompulsif bozukluk, atipik antipsikotikler, aripiprazol, tedaviye direnç, risperidon, seçici serotonin geri alım inhibitörleri

Abstract:
Serotonin reuptake inhibitors (SRIs) are considered the most effective and well-established pharmacotherapy for the treatment of OCD. However, 40?60% of OCD patients do not respond adequately to SRI therapy. There is a growing evidence for the augmentation of SRIs with atypic antipsychotics in the treatment of OCD. Studies with olanzapin, quetiapine and risperidone have shown that atypic antipsychotics reduces the severity of obsessive compulsive (OC) symptoms in patients with OCD.In this study; we aimed to compare the effectiveness of aripiprazole and risperidone in OCD patients who partially responded to SRI treatment. We included 69 OCD patients consecutively seeking psychiatric care at Psychiatry Outpatient Clinic, Yuzuncu Yil University Hospital. Using the Yale-Brown Obsessive?Compulsive Scale (Y-BOCS) and Hamilton Depression Rating Scale (HDRS) after completion of clinical assessments, one of SRIs (fluoxetine, sertraline or paroxetine) was started and titrated up to maximum tolerated dose for within 12 weeks. A total of 41 patients (%59.4) were considered refractory and were randomised to receive either risperidone (20 patients, 3 mgr daily) or aripiprazole (21 patients, 15 mgr daily) as adjunctive therapy to high-dose SRI treatment for eight weeks. Seven patients dropped out due to side effects of antipsychotics (5 patients for aripiprazole and 2 patients for risperidon side effects).Finally 34 patients (n= 16 for aripipirazol group, n= 18 for risperidone group) completed the 8 weeks antipsychotic adjunctive therapy and compared to beginning of the antipsychotic treatment, the patients with an improvement ?35% in the Y-BOCS were considered as responders.OCD patients in both aripiprazole and risperidone group revealed significant decline in the severity of obsessive-compulsive symptoms over 8 weeks. OCD patients in risperidone group showed significant improvement in the Y-BOCS obsession and total scores compared to patients in aripiprazole group.In conclusion; while both aripiprazole and risperidone were found as effective in the augmentation therapy of OCD, risperidone was significantly more effective than aripiprazole. These findings support that the theory of elevated dopamine neurotransmission in the etyopathogenesis of OCD.Key Words: Obsessive-Compulsive Disorder, Atypical Antipsychotic, Aripiprazole