Sarıcakaya (Eskişehir) magmatik kompleksinin petrolojik incelenmesi
Petrological investigation of saricakaya (Eskisehir) magmatic complex
Yazar: HACER BİLGİLİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHATTİN GÜLLÜ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma alanı Sakarya Zonu içerisinde olup Eskişehir İli'nin kuzeyinde yer alan Sarıcakaya, Mihalgazi ve İnhisar ilçeleri civarında yaklaşık 150 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Çalışma alanındaki magmatik birimleri oluşturan Sarıcakaya Magmatik Kompleksi (SMK) gabro, diyorit, granodiyorit ve pegmatit/aplit türü kayalardan oluşmaktadır. SMK'ya ait diyoritler ve granodiyoritler içerisinde ana kayadan keskin dokanakla ayrılmış daha koyu ve ince taneli ve boyutları 1-10 cm arasında değişen oval-yuvarlağımsı mafik mikrogranüler anklavlar (MMA) gözlenmektedir. 
Jeokimyasal analiz sonuçlarına göre, bölgedeki kayaçların tamamı subalkalen karakterli olup, AFM diyagramında kalkalkalen bir yönelim sergilemektedirler. K2O içeriği dikkate alındığında ise K serili şoşonitik karaktere karşılık gelmekte ve yüksek potasyumlu K'lukalkalkalen karakter sergilemektedir. ORG'ye normalize edilen iz element dağılım desenlerinde magmatik birimlerinin tamamında LIL elementler açısından zenginleşme, HFS elementleraçısından ise kısmen tüketilme söz konusudur. SMK'ya ait tüm kaya gruplarının ana ve iz element oksit değişim diyagramları incelendiğinde birbirleriyle kökensel ilişkili magma/magmalardan fraksiyonelkristallenme yoluyla oluştukları söylenebilir. 
U – Pb radyometrik yaşlandırma ile 321,3±1,2 my –323,62±0,86 my yaşların elde edildiği kompleks, tektonik ortam ayırtlama diyagramlarında yay karakterli magmatizma karakteri sunmaktadır. Çalışma alanından alınan örneklerdeki Y/Nb oranları 1,02 – 3,62 arasında, Nb/Ta oranının ise 4 - 13 arasında olması yay karakterli bu magmatizmanın manto – alt kabuk etkileşimini de ortaya koymaktadır. 
SMK kayaçları petrografik, jeokimyasal, petrolojik ve jeokronolojik açıdan incelendiğinde bölgedeki magmatik kayaların, Geç-Erken Karbonifer'de Paleotetis'in güneye doğru Gondwana'nın altına yitimiyle ilişkili yay karakterli, alt kıtasal kabuk etkileşimli granitoid magmatizmasının ürünleri olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Eskişehir, Sarıcakaya magmatik kompleksi, Petrojenez, Jeokronoloji.

Abstract:
The study area is located around Saricakaya, Mihalgazi and Inhisar settlements in the north of Eskisehir province and covers an area of approximately 150 km2 within the Sakarya Zone. Main magmatic rocks observed in the study area; Sarıcakaya Magmatic Complex (SMK) is composed of gabbro, diorite, granodiorite and pegmatite / aplitic rocks. Mafic microgranular enclaves (MMA) are obseverd separated from the main rock by sharp contact, darker and finer grain, sizes ranging from 1-10 cm, in the diorite and granodiorites of SMK. 

Whole rocks geochemical data show that, in study area are subalkalen in composition and show calc-alkalen trend in AFM diagram. Due to % K2O values, SMK show K series shoshonitic character, while SMK units show mid calcalkalen charecter.

Patterns obtained from ORG normalized trace element spider diagrams show that all SMK units show enrichment in LIL elements and show partial depletion of HFS elements. When the main and trace element oxide exchange diagrams of all rock groups to SMK are examined, it could be said to occur by fractional crystallization from magma / magma, which are related to each other originally. The age of the magmatic units in the study area was determined as with U - Pb radiometric aging and between 321,3±1,2 My –323,62±0,86 My. SMK samples are the Y/Nb ratios between 1,02-3,62 and the Nb/Ta ratio between 4-13 and these ratios show mantle-lower crust interaction of this magmatism. 

According to all this information, when analyzed rocks of SMK  from petrographic, geochemical, petrological and geochronological, according to the proposed geodynamic model, it is thought that SMK is formed by the arc granitoid magmatism which occurs in the subduction zone towards the south of Paleotethys in the Late-Early Carboniferous.

Keywords: Eskişehir, Sarıcakaya magmatic complex, Petrology, Geochronology.