Microtus guentheri (Danford ve Alston, 1880) ve Microtus hartingi Barret-Hamilton, 1903 (Mammalia: Rodentia) türlerinin geometrik morfometrik yöntemler kullanılarak karşılaştırılması
Comparison of the species of Microtus guentheri (Danford and Alston, 1880) and Microtus hartingi Barret-Hamilton, 1903 (Mammalia: Rodentia) using geometric morphometric methods
Yazar: ESRA AKAN
Danışman: PROF. DR. HALUK KEFELİOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışmada, morfolojik ve karyolojik olarak benzerlik gösteren Microtus guentheri (Danford ve Asston 1880) ve Microtus hartingi Barret-Hamilton, 1903 türlerinin kafatası ve alt çene kemiklerindeki şekilsel farklılıkları belirleyebilmek için geometrik morfometrik analizler kullanılmıştır.
Microtus hartingi türüne ait örnekler Konya (n=3), Aksaray (n=1), Tokat (n=7), Balıkesir(n=1), İzmir (n=1)'den, Microtus guentheri türüne ait örnekler ise Kilis (n=22), Gaziantep (n=5) ve Kahramanmaraş (n=5) illerinden elde edilmiştir. Bu çalışmada toplam 45 ergin örnek (Microtus hartingi, n=13; Microtus guentheri, n=32) kullanılmıştır. Örneklerin kafatası dorsalinden 14, kafatsının ventralinden 18 ve alt çeneden 13 adet tip I-II-III landmark çeşitleri Thin Plate Spline (TPS) programı ile yerleştirilerek TPS dosyası oluşturulmuştur. MorphoJ programı aracılığıyla kanonik varyans analizi (CVA), temel bileşenler analizi (PCA), Diskriminant fonksiyon analizi (DFA) cross-validation, eigenvalue değerleri, PAST programı ile ANOVA analizi uygulanarak iki tür karşılaştırılmıştır. 
PAST programında doğru sınıflandırma analizi sonucunda örneklerin dorsal, ventral ve alt çene kemiği açısından %100 doğru sınıflandırıldığı belirlenmiştir. Dış morfolojik ve karyolojik özellikleri açısından birbirlerine benzeyen Microtus guentheri ve Microtus hartingi türlerinin karşılaştırmaları sonucunda dorsal, ventral ve alt çene kemiklerinin şekilsel olarak birbirlerinden istatistiksel anlamda farklılık gösterdiği (p<0,05) belirlenmiştir. Diskriminant fonksiyon analizi ve Kanonik varyans analizi sonucunda iki türün istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde ayrıldığı belirlenmiştir. Ayrıca Türkiye'nin batı bölgelerinde yayılış gösteren Microtus hartingi türünün, doğu bölgelerinde yayılış gösteren Microtus guentheri türünden farklılık gösterdiği bu çalışma ile ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, geometric morphometric analyzes were used to determine the morphological differences in the skull and mandible bones of Microtus guentheri (Danford and Asston 1880) and Microtus hartingi Barret-Hamilton, 1903, which are morphologically and karyologically similar.
Specimens belonging to Microtus hartingi species are from Konya (n=3), Aksaray (n=1), Tokat (n=7), Balıkesir(n=1), İzmir (n=1) and specimens belonging to Microtus guentheri species It was obtained from the provinces of Kilis (n=22), Gaziantep (n=5) and Kahramanmaraş (n=5). A total of 45 adult specimens (Microtus hartingi, n=13; Microtus guentheri, n=32) were used in this study. TPS file was created by placing 14 types of type I-II-III landmark types from the dorsal of the skull, 18 from the ventral of the skull and 13 from the lower jaw with the Thin Plate Spline (TPS) program.Two types were compared by applying canonical analysis of variance (CVA), principal components analysis (PCA), Discriminant function analysis (DFA) cross-validation, eigenvalue values, ANOVA analysis with PAST program via MorphoJ program.
As a result of the correct classification analysis in the PAST program, it was determined that the samples were classified 100% correctly in terms of dorsal, ventral and mandible. As a result of the comparison of Microtus guentheri and Microtus hartingi species, which are similar to each other in terms of external morphological and karyological features, it was determined that the dorsal, ventral and mandible bones differ statistically from each other in shape (p<0.05). As a result of discriminant function analysis and Canonical variance analysis, it was determined that the two species were separated in a statistically significant way. In addition, this study revealed that the Microtus hartingi species, which spreads in the western regions of Turkey, differs from the Microtus guentheri species, which spreads in the eastern regions.