Özel gereksinimi olan öğrenciler (Otizm Spektrum Bozukluğu ve zihinsel yetersizlik) ile tipik gelişim gösteren öğrencilerin okul kavramına yönelik algıları
Students with special needs (Autism Spectrum Disorder and mental disability) and progressive students perceptions towards the concept of school
Yazar: EVİM YAŞLI
Danışman: PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kavram algılama = Concept to perceive ; Okul hayatı = School life ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli öğrenciler (otizm spektrum bozukluğu ve zihinsel yetersizlik) ile tipik gelişim gösteren öğrencilerin okul kavramına (öğretmen, sınıf, sınıf arkadaşı) yönelik algılarını tespit etmektir. Araştırmanın çalışma grubunu Şanlıurfa iline bağlı Haliliye, Karaköprü, Eyyübiye olmak üzere 3 merkez ilçede 2020-2021 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı iş uygulama okulu, ilkokul, ortaokul, lise ve bu okullardaki özel eğitim sınıflarına devam eden otizm spektrum bozukluğu olan olan 46, zihinsel yetersizliği olan 41 ve tipik gelişim gösteren 60 öğrenci olmak üzere toplam 147 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak çizme-yazma tekniği, ebeveyn görüşme formu, öğretmen görüşme formu,  öğrenci görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada toplam 588 adet resim, 441 adet görüşme formu verisine ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda özel gereksinimli öğrencilerin (otizm spektrum bozuluğu ve zihinsel yetersizlik) okul kavramına yönelik algılarının yüksek frekansta olumlu olduğu ancak bunun yanında okula yönelik yalnızlık hisleri geliştirdikleri görülmüştür. Tipik gelişim gösteren öğrencilerin okul kavramına yönelik algılarının yüksek frekansta olumlu olduğu görülmüştür. Özel gereksinimli öğrencilere göre tipik gelişim gösteren öğrencilerin okul kavramına yönelik algılarının eğitsel yönünün daha ağırlıklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Görüşme formları ile yapılan uygulamalar sonucunda ise tipik gelişim gösteren öğrencilerin okula yönelik şikâyet etme durumunun özel gereksinimli öğrencilere göre daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the perceptions of students with special needs (autism spectrum disorder and intellectual disability) and students with typical development towards the concept of school (teacher, classroom, classmate). The study group of the research consists of a total of 147 students, 46 with autism spectrum disorder, 41 with intellectual disability, and 60 students with typical development, who attend primary, secondary and high schools, special education business practice school. In these schools and business practice schools affiliated to the Ministry of National Education in the 2020-2021 academic year in Şanlıurfa province, namely Haliliye, Karaköprü and Eyyübiye. In the research, drawing-writing technique, parent interview form, teacher interview form, student interview form were used as data collection tools. In the research, a total of 588 pictures and 441 interview form data were obtained. As a result of the research, it was seen that the perceptions of students with special needs (autism spectrum disorder and intellectual disability) towards the concept of school were positive at high frequencies, but they also developed feelings of loneliness towards school. It was concluded that the perceptions of the students with typical development towards the concept of school were positive at high frequencies, and that their perceptions of the concept of school consisted of perceptions with more emphasis on the educational aspect compared to the students with special needs. As a result of the applications made with the interview forms, it was concluded that the students with typical development had more complaints about the school than the students with special needs.