Göz içi retinoblastomda transpupiller termoterapi
Transpullary thermotherapy for intraocular retinoblastoma
Yazar: FERİDE ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. İLHAN GÜNALP
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Bu çalışmada göz içi retinoblastomlu olgularda, kemoredüksiyon tedavisi ile birlikte lokal tedavi yöntemlerinden biri olan transpupiller termoterapinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmaya Kasım 1998-Mart 2002 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Oküler Onkoloji biriminde retinoblastom tanısı alarak kemoredüksiyon tedavisi ve takiben transpupiller termoterapi uygulanan 48 olgunun 74 gözü dahil edildi. Hasta kayıtları yaş,cinsiyet, aile öyküsü ve tümörün lateralite durumu açısından gözden geçirildi. İlk tam ve tedavi sırasında hastalar ayda bir genel anestezi altında muayene edildiler. Fundus muayenesinde her bir gözdeki tümör odağı sayısı, tümörlerin yerleştiği bölge, ana tümörün taban çapı, kalınlığı ve optik sinire uzaklığı, retina altı tohumlanma, vitreus tohumlanması ve retina altı sıvı olup olmadığı kaydedildi. Tüm olguların evrelendirilmesi Reese-Ellsworth sınıflamasına göre yapıldı. Retinoblastom tanısı kesinleşen olguların pediatrik onkoloji bölümü tarafından sistemik muayene ve tam kan sayımı, periferik yayma, kemik iliği, beyin omurilik sıvısı incelemeleri, orbita ve beyin magnetik rezonans görüntülemeleri yapıldı. Aktif enfeksiyonu olmayıp beyaz küresi yeterli olan hastalara kemoterapi başlandı. Sistemik metastazı olmayan olguların toplam 6 kürden oluşan kemoredüksiyon programına alınması planlandı. Kemoredüksiyonda vinkristin, etoposid, karboplatinden oluşan üçlü kemoterapi, l'er ay ara ile uygulandı. Her kür sonrası genel anestezi altında muayene yapıldı. İki kür kemoredüksiyonu takiben olgulara transpupiller termoterapi (TTT) uygulandı. Tüm olgularda her göz için uygulanan TTT'ler arasındaki süre, toplam TTT sayısı, toplam TTT süresi, TTT gücü ve kullanılan spot büyüklüğü kaydedildi. TTT tüm hastalarda indirekt oftalmoskop aracılığıyla uygulandı. Tüm olgular TTT sonrası ilk ayda muayene edilerek tedavi yanıtları ve komplikasyonlar değerlendirildi. Çalışmaya 22'si kız, 26'sı erkek olmak üzere 48 retinoblastomlu olgu dahil edildi. Olguların 14'ü tek, 34'ü iki taraflıydı. İki taraflı 34 olgudan 8 tanesinin birer gözüne daha önceden enükleasyon uygulandığı için çalışmaya 74 göz alındı. Hastaların ortalama tam konma yaşlan 16. 12 ay olup olguların % 16.7'si ailesel, % 83.3'ü sporadikti. Yetmiş dört gözde toplam 156 tümör odağı mevcut olup göz başına tümör odağı sayısı 2.1(1-7) olarak tespit edildi. Tümörler 1 1 gözde ( % 14.8) sadece maküler, 14 gözde ( % 18.9) sadece maküla-ekvator arası, 12 gözde ( % 16.2) sadece ora serratada, 10 40gözde ( % 13.5) maküla ve maküla-ekvator arası, 17 gözde maküla-ekvator arası ve ora serrata ve 10 gözde ( % 13.5)maküler, maküla-ekvator arası ve ora serratada yerleşmişti. Reese-Ellsworth sınıflamasına göre, 74 gözün 4 tanesi ( % 5.40) grup 1, 23 tanesi (% 31.08) grup U, 5 tanesi ( % 6.75) grup HI, 26 tanesi ( % 35. 13) grup IV ve 16 tanesi ( % 21.62) grup V olarak sınıflandırıldı. Tüm olguların ortalama takip süresi 22.7 aydı(4-39 ay). Hastalara ortalama 6.33 kür kemoredüksiyon uygulandı. Hastalara uygulanan ilk ve son TTT tarihleri arasındaki süre ortalama 5.9 aydı. Ortalama TTT sayısı 3 ve ortalama TTT süresi 13.9 dakikaydı(l-45). Uygulanan ortalama TTT gücü 710 mW(500-1000) olarak bulundu. Tedavi sonrası tümör taban çapında ortalama % 48.44 azalma elde edilirken, tümör kalınlığında ortalama % 41.93 azalma elde edildi. Hastaların tedavi sonrası son durumları değerlendirildiğinde, 51 gözde ( % 68.92)gerileme, 18 gözde ( % 24.33) nüks tespit edilirken, 5 gözde ( % 6.75) değişiklik izlenmedi. En sık tip IV gerileme şekli elde edildiği saptandı. Gerileme saptanan 51 gözün 8'inde ( % 15.68) tip I, 4'ünde ( % 7.84) tip II, 6'smda ( % 1 1.76) tip III, 24'ünde ( % 48) tip IV, 9'unda ( % 17.65) tip I ve tip IV gerileme şeklinin birlikte geliştiği tespit edildi. Nükse kadar geçen süre ortalama 9.47 ay olarak bulundu. Nüks gelişen olguların 2 tanesinde bir tedavi henüz uygulanmamışken, 1 tanesinde plak radyoterapi, 4 tanesinde TTT ve krioterapi, 11 tanesinde enükleasyon uygulandı. Enükleasyon uygulanan olguların l'ine enükleasyon öncesi dışsal ışın tedavisi uygulanmıştı. Yetmiş dört gözden 11 'i nüks nedeniyle olmak üzere 14'ü ( % 29.2) enüklee edildi. Enükleasyona kadar geçen süre ortalama 9.43 + 6.59 ay olarak tespit edildi. Sonuç olarak göz içi retinoblastomda, kemoredüksiyon sonrası transpupiller termoterapi lokal tümör kontrolünün sağlanmasında etkin bir yöntem olmakla birlikte, özellikle başlangıçta vitreus ya da retina altı tohumlanma izlenen olgularda nüks oram daha yüksek olmaktadır. Enükleasyon, nüks tümörler ve ileri evredeki tümörlerde göz önünde tutulmalıdır. 41

Abstract: