Öğretmen eğitiminde insan hakları eğitimine yönelik program geliştirmeye ilişkin öğrenci-öğretim elemanı görüşleri
Students-faculty members views on curriculum development in human rights education
Yazar: FARAMARZ YAŞAR ABEDİ
Danışman: PROF. DR. SEVAL FER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki eğitim = Vocational education ; Program geliştirme = Program development ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretmenler = Teachers ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan hakları eğitimi = Human rights education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen eğitiminde insan hakları eğitimine yönelik program geliştirmeye ilişkin öğrenci ve öğretim elemanı görüşlerini belirlemektir. Karma yöntem uygulanan araştırmada eş zamanlı karma desen uygulanmıştır.  Bu yöntemin ve desenin seçilme sebebi, nitel ve nicel veri türünün birleştirilmesi, sonuçların karşılaştırılması, doğrulanması ve tamamlanmasına izin vermesidir.  Araştırmada Seval Fer ve Faramarz Yaşar Abedi tarafından geliştirilen "İnsan Hakları Eğitimine İlişkin İhtiyacın Belirlenmesi" ve "İnsan Hakları Program Tasarımı" anketleri, ayrıca "Eğitim Fakültesi Öğretim Elemanları ve Öğretmen Adayı Görüşme Formu" kullanılmıştır. Çalışma grubu, Ankara'da bulunan iki devlet üniversitesi ve iki özel üniversitede görev yapan 34 öğretim elemanı ile 632 öğretmen adayından oluşmuştur. Nicel verilerin analizi için frekans, yüzde ve Ki-kare testi; nitel veri analizi için Miles vd. (2019) nitel veri analizi kullanılmıştır. Eğitim fakültesi öğretim elemanları ve öğretmen adayları görüşleri sonucunda, öğretmen eğitiminde İHE'nin mevcut derslerle bütünleştirilip zorunlu olarak uygulanma ihtiyacı bulgusuna varılmıştır. Bu çerçevede insan hakları farkındalığını sağlayabilme, temel hak ve özgürlüklerin yanı sıra yaşama haklarını savunabilme, insan hakları eğitimini önemseyebilme; demokrasi ve çok kültürlülüğü savunabilme gibi hedeflerin belirlenmesi bulgusuna ulaşılmıştır. Hak ve özgürlükler, insan hakları ve İHE'nin temelleri, çoğulculuk ve çok kültürlülük, adalet, eşitlik, ayrımcılık ve demokratik yaşam içeriğinin yer alması gerektiği de bulgular arasındadır. Yanı sıra insan haklarını savunabilmede bireysel ve toplumsal ihtiyaçlara uygun öğretimin düzenlenmesi ile birey odaklı ve etkileşim odaklı öğretim yöntemlerinin kullanılması, ve etkili değerlendirme yöntemlerin kullanılması sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Based on the views of faculty members and pre-service teachers, this study aimed to conduct a needs assessment for curriculum development in human rights education in teacher education programs. The parallel design mixed-methods research was used to collect the quantitative and qualitative data and bring together the results of the quantitative and the qualitative data analysis so they can be compared, combined, confirmed, or completed to have a comprehensive view of curriculum development in human rights education. Two questionnaires named "needs assessment on the implementation of human rights education questionnaire," "human rights curriculum design questionnaire," and semi-structured interviews were developed by Prof. Dr. Seval Fer and Faramarz Yaşar Abedi. The participants comprised 34 faculty members and 632 pre-service teachers from two state and two private universities in Ankara. The quantitative data were analyzed using descriptive statistics and the Chi-square test, whereas the qualitative data were analyzed using Miles et al. (2019) qualitative data analysis. The results suggested that human rights education should be mandatory through an integrated curriculum in teacher education to raise human rights awareness among faculty members and pre-service teachers and empower them to advocate for fundamental rights and freedoms, multicultural values, and democratic principles. In addition, the results highlighted the use of learner-centered and interaction-centered teaching practices and effective evaluation methods to evaluate the process.