Böbrek naklinde aortoiliak kalsifikasyonun bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi ve graft sonuçları ile ilişkisinin gösterilmesi
Assessment of aortoiliac calcification in kidney transplantation using computed tomography and demonstrating its correlation with graft outcomes
Yazar: UTKU EREN ÖZKAYA
Danışman: PROF. DR. RIZA SARPER ÖKTEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, böbrek nakil hastalarında, uyarlanmış Agatston skorlaması ile hesaplanan aortoiliak kalsifikasyon skorunun, graft sonuçları üzerine etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Şubat 2019-Ocak 2023 tarihleri arasında böbrek nakli yapılmış, araştırmaya dahil edilme ve edilmeme kriterlerine göre uygun bulunan 106 hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastalara ait yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi (BKİ), sigara kullanımı, eşlik eden hastalıklar, diyaliz hikayesi bilgileri; operasyona ait sıcak iskemi, soğuk iskemi süreleri, verici tipi, verici yaşı, nakil tarafı bilgileri kaydedilmiştir. Preoperatif BT'lerde, infrarenal aort, ipsilateral ana iliak arterler ve eksternal iliak arterlerden, uyarlanmış Agatston kalsiyum skoru kullanılarak aortoiliak kalsifikasyon skoru (AİKS) hesaplanmıştır. Kısa süreli graft sonuçları; erken graft yetmezliği, gecikmiş graft fonksiyonu, akut rejeksiyon başlıklarında değerlendirilmiştir. Uzun süreli graft sonuçları; fonksiyone graft ile ölüm, ölüm dışı graft yetmezliği, toplam graft yetmezliği başlıklarında değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 23.0 paket programı ile değerlendirilmiş, p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Kısa süreli ve uzun süreli graft sonuçları üzerinde risk faktörlerini belirlemek için lojistik regresyon analizi yapılmış, sonuçlar Odds Oranı ve %95 güven aralıkları ile sunulmuştur.
Bulgular: Çalışmamız dahilinde hastalar 18-73 yaş arasında olup yaş ortalaması 41,5 (±12,8) olarak tespit edilmiştir. Hastaların %58,5'i (n=62) erkek, %41,5'i (n=44) kadındır. Hesaplanan skora göre hastalar AİKS=0 (n=58) , düşük AİKS (AİKS 1-324 HU, n=24) ve yüksek AİKS (AİKS>324 HU, n=24) olarak üç gruba ayrılmıştır. AİKS artışı ile hasta yaşı artışı, BKİ artışı, diabetes mellitus (DM) varlığı arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,001, p=0,002, p=0,001). AİKS artışı ile diyaliz süresi arasında pozitif yönde korelasyon görülmüştür (r=0,256, p=0,008). AİKS ile cinsiyet, sigara kullanımı ve süresi, diğer ek hastalıklar, diyaliz tipi arasında anlamlı ilişki tespit edilmemiştir. 
Çalışmamızda nakil sonrası ortanca takip süresi 569 gündür. Kısa süreli graft sonuçları değerlendirildiğinde; hastaların %6,6'sında (n=7) erken graft yetmezliği, %8,4'ünde (n=9) gecikmiş graft fonksiyonu, %26,4'ünde (n=28) akut rejeksiyon görülmüştür. Uzun süreli graft sonuçları değerlendirildiğinde; hastalarında %2,8'inde (n=3) fonksiyone graft ile ölüm, %7,5'inde (n=8) ölüm dışı graft yetmezliği, %10,3'ünde (n=11) toplam graft yetmezliği görülmüştür. Çalışmamızda toplam ölüm oranı %6,6 olarak tespit edilmiştir. 1 yıldan uzun takip verisi bulunan 71 hasta değerlendirildiğinde nakil sonrası ilk 1 yıl için ölüm oranı %4,3 olarak hesaplanmıştır. AİKS ile akut rejeksiyon, uzun süreli graft sonuçları ve ölüm arasında anlamlı ilişki görülmemiştir. Erken graft yetmezliği açısından yapılan değerlendirmede; chi-kare testinde AİKS ile anlamlı ilişki görülmezken (p>0,05), lojistik regresyon analizi ile oluşturulan modelde, AİKS=0 grubunda yüksek AİKS grubuna göre ‰1,269 daha düşük risk hesaplanmıştır (p=0,040). Oluşturulan modelde, erken graft yetmezliği ile hasta yaşı ve diyaliz süresi arasında anlamlı ilişki görülmüştür (p=0,047, p=0,028). Gecikmiş graft fonksiyonu gelişimi açısından yapılan değerlendirme sonucu, chi-kare testinde AİKS artışı ile ilişki tespit edilmiştir (p=0,037). Lojistik regresyon analizinde, gecikmiş graft fonksiyonu gelişimi açısından AİKS grupları ve soğuk iskemi süresini içeren model anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Ancak AİKS grupları için hesaplanan Odds oranı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Oluşturulan modelde, soğuk iskemi süresi artışı ile gecikmiş graft fonksiyonu görülme riskinde 1,003 kat artış tespit edilmiştir (p=0,008).
Sonuç: Çalışmamızda, aortoiliak kalsifikasyon ile hasta yaşı, BKİ, diyaliz süresi artışı ve DM varlığı arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Aortoiliak kalsifikasyon artışı ile erken graft yetmezliği ve gecikmiş graft fonksiyonu gelişimi arasında ilişki bulunmuştur. Erken graft yetmezliği açısından, hasta yaşı ve diyaliz süresi; gecikmiş graft fonksiyonu gelişimi açısından, soğuk iskemi süreleri ilişkili bulunmuştur. Aortoiliak kalsifikasyon ile uzun süreli graft sonuçları ve ölüm oranları arasında anlamlı ilişki görülmemiştir.
Sonuç olarak, böbrek nakli hastalarında aortoiliak kalsifikasyon, hasta özelliklerini yansıtan ve graft sonuçları üzerine etkili bir faktördür. Preoperatif süreçte, kontrastsız BT kullanılarak, aortoiliak kalsifikasyonun, uyarlanmış Agatston skoru ile değerlendirilmesi objektif ve kantitatif sonuçlar sağlamakta, kliniğe yol göstermektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effect of aortoiliac calcification score calculated with adapted Agatston scoring on graft results in kidney transplant patients.
Materials and Methods: 106 patients who underwent kidney transplantation between February 2019 and January 2023 and who were found eligible according to the inclusion and exclusion criteria were evaluated retrospectively. Information regarding patients' age, gender, body mass index (BMI), smoking, concomitant diseases, dialysis history, and information related to the warm and cold ischemia times, donor type, and donor age of the operation were recorded. In preoperative CTs, the aortoiliac calcification score (ACS) was calculated from the infrarenal aorta, ipsilateral common iliac arteries, and external iliac arteries using the adapted Agatston calcium score. Short-term graft results have been evaluated in the titles of early graft failure, delayed graft function, and acute rejection, whereas long-term graft results have been evaluated in the titles of death with a functioning graft, death-cencored graft failure, and total graft failure. The data obtained were evaluated with the SPSS 23.0 package program, and the p<0.05 value was considered statistically significant. Logistic regression analysis was performed to determine risk factors on short-term and long-term graft results, and results are presented with Odds Ratio and 95% confidence intervals.
Results: In this study, the patients were between the ages of 18-73, with a mean age of 41.5 (±12.8). 58.5% (n=62) of the patients were male and 41.5% (n=44) were female. According to the calculated score, the patients were divided into three groups as ACS=0 (n=58), low ACS (ACS 1-324 HU, n=24) and high ACS (ACS>324 HU, n=24). A significant correlation was found between increase in ACS and increase in patient age, increase in BMI, and presence of diabetes mellitus (DM) (p<0.001, p=0.002, p=0.001). A positive correlation was observed between the increase in ACS and the duration of dialysis (r=0.256, p=0.008). No significant relationship was found between ACS and gender, smoking and duration, other comorbidities, and dialysis type.
In this study, median follow-up period after transplantation was 569 days. When short-term graft results are evaluated, early graft failure was observed in 6.6% (n=7) of the patients, whereas delayed graft function happened in 8.4% (n=9), and acute rejection was witnessed in 26.4% (n=28). As for the long-term graft results, 2.8% (n=3) of patients had death with a functioning graft, while 7.5% (n=8) of them had death cencored graft failure, and 10.3% (n=11) of them had total graft failure. The total mortality rate was determined as 6.6%. When 71 patients with follow-up data longer than 1 year were evaluated, the mortality rate for the first 1 year after transplantation was calculated as 4.3%. There was no significant relationship between ACS and acute rejection, long-term graft outcomes, and death. In the evaluation made in terms of early graft failure, while there was no significant relationship with ACS in the chi-square test (p>0.05), ‰1.269 lower risk was calculated in the ACS=0 group compared to the high ACS group (p=0.040) in the model created by logistic regression analysis. A significant relationship was determined between early graft failure and patient age and dialysis time (p=0.047, p=0.028) in the model created. As a result of the evaluation made in terms of delayed graft function development, a correlation was found with an increase in ACS in the chi-square test (p=0.037). The model including ACS groups and cold ischemia time was found to be significant in terms of delayed graft function development in logistic regression analysis (p<0.001). However, the odds ratio calculated for the ACS groups was not statistically significant (p>0.05). In the model created, a 1.003-fold increase was found in the risk of delayed graft function with the increase in cold ischemia time (p=0.008).
Conclusion: In this study, a significant relationship was found between aortoiliac calcification and patient age, BMI, increase in dialysis time and presence of DM. A correlation was determined between increased aortoiliac calcification and early graft failure and delayed graft function development. While patient age and duration of dialysis were determined to be associated in terms of early graft failure, cold ischemia times were found to be associated regarding delayed graft function development. There was no significant relationship between aortoiliac calcification and long-term graft outcomes and death rates. 
In conclusion, aortoiliac calcification in kidney transplant patients is a factor that reflects patient characteristics and is effective on graft results. Preoperative evaluation of aortoiliac calcification with adapted Agatston score using non-contrast CT provides objective and quantitative results and guides the clinic.