İnflamatuar bağırsak hastalığı olanlarda; ekstraintestinal manifestasyon sıklığı ve eim'un hastalık aktivasyonu ile ilişkisi
Frequency of extraintestinal involvement in patients with inflammatory bowel disease and the relationship with disease activation
Yazar: GÖKHAN DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT KARAOĞULLARINDAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: İnflamatuar barsak hastalığı (İBH), gastrointestinal kanalın nedeni bilinmeyen, kronik, inflamatuar bir hastalığıdır. Crohn hastalığı (CH), Ülseratif kolit (ÜK) ve İndetermine kolit olmak üzere 3 hastalık grubunu içermektedir. 
	İnflamatuar Barsak Hastalıkları (İBH) seyrinde 1/3 hastada kas-iskelet sistemini, deriyi, gözü, safra yollarını ve daha birçok sistemi etkileyen ekstra-intestinal manifestasyonlar görülebilir. Romatolojik tutulum en sık periferal ve aksiyel artirit şeklinde; deri tutulumu en sık eritema nodosum ve piyoderma gangrenozum; göz tutulumu ise en sık episklerit ve üveit şeklinde olur. Daha nadir olarak akciğer tutulumu, Primer Sklerozan Kolanjit (PSK), hiperhomosisteinemi, renal taşlar ve osteomalazi görülür. Çalışmanın amacı merkezimizde takip edilen inflamatuar bağırsak hastalığında ekstraintestinal bulgusu olan hastaların sıklığı ve bu hastalardaki hastalık aktivite şiddetinin hastalıkla ilişkisi incelemektir.
	Gereç Yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran İnflamatuar Barsak Hastalığı tanısı almış hastalar retrospektif olarak taranarak gerçekleştirildi. Bu amaçla hastanemiz bilgi sistemi kayıtlarında yer alan mevcut yıllar arasında tanı almış 340 hasta incelendi ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 301 hasta çalışmaya alındı. Ekstraintestinal bulguları olan hastalar net bir şekilde belirlendi.
	Hastalık aktivasyonu belirlenirken; klinik, laboratuvar, endoskopik ve görüntüleme bulgularına göre hastalar değerlendirildi.Verilen analizi IBM SPSS 22 programında yapıldı.
	Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların (129 hasta) %42,5'i Crohn hastası, (172 hasta) %57,5'i ülseratif kolit hastasıdır. Tüm hastaların %26,6'sında EİM izlenmiştir. EİM sıklığı CH'da %36,7 iken, ÜK hastalarında %19,1 izlendi. Her iki grupta en sık eklem tutulumu izlenmiş olup, bunu sırasıyla göz ve cilt tutulumlarının takip ettiği izlendi. Periferik eklem tutulumunun her iki grupta da baskın olduğu (ÜK %80, CH %65) izlendi. Episklerit, her iki grupta en sık görülen ekstraintestinal göz bulgusu (ÜK %100, CH %64,3) olduğu izlendi. Hastalık aktif döneminde, eklemlere göre EİM olan hastaların %96.7'sinde periferik eklem tutulumu izlendi. Aktif dönemde en sık göz tutulumunun Episklerit (%85) olduğu izlendi. Yine aktif dönemde en sık görülen cilt tutulumunun EN (%100) olduğu izlendi.
	Sonuç: EİM literatüre de baktığımızda oldukça heterojen ve sıklık açısından belirgin farklılıklar olduğunu gözlemledik. Özellikle EİM önceden prediktif edebilecek faktörlerin belirlenmesi, klinisyeni bu yönde hep dikkatli olmasını sağlayabilir. Çalışmamızda gördüğümüz CRP yada CH'nın kendisin varlığı gibi EİM predikte eden bağımsız risk faktörlerinin belirlenmesi klinikte çok yol gösterici olabilir.

Anahtar Kelimeler: İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları, ekstaraintestinal bulgular, artrit, üveit, episklerit

Abstract:
Objective: Inflammatory bowel disease (IBD) is a chronic, inflammatory condition of the gastrointestinal tract with an unknown cause. It includes three disease groups: Crohn's disease (CD), ulcerative colitis (UC), and indeterminate colitis. In the course of inflammatory bowel diseases, extraintestinal manifestations affecting the musculoskeletal system, skin, eyes, biliary tract, and many other systems can be observed in 1/3 of patients. Rheumatological involvement is most commonly seen as peripheral and axial arthritis; skin involvement often manifests as erythema nodosum and pyoderma gangrenosum; and eye involvement is most frequently observed as episcleritis and uveitis. Less commonly, lung involvement, primary sclerosing cholangitis (PSC), hyperhomocysteinemia, kidney stones, and osteomalacia may occur. The aim of this study is to examine the frequency of patients with extraintestinal findings among those followed for inflammatory bowel disease at our center and the relationship of the severity of disease activity with these findings.
	Materials and Methods: This retrospective study was conducted by screening patients diagnosed with inflammatory bowel disease who presented to the Çukurova University Medical Faculty Hospital. A total of 340 patients diagnosed during the specified years in our hospital's information system were examined, and 301 patients who met the inclusion criteria were included in the study. Patients with clear extraintestinal findings were identified. When determining disease activation, patients were evaluated based on clinical, laboratory, endoscopic, and imaging findings. Data analysis was performed using IBM SPSS 22 software.
	Results: Of the patients included in the study (129 patients), 42.5% had Crohn's disease and 57.5% had ulcerative colitis. Extraintestinal manifestations (EIM) were observed in 26.6% of all patients. The frequency of EIM was 36.7% in CD and 19.1% in UC patients. In both groups, joint involvement was most commonly observed, followed by eye and skin involvement. Peripheral joint involvement was predominant in both groups (UC 80%, CD 65%). Episcleritis was the most common extraintestinal eye finding in both groups (UC 100%, CD 64.3%). During active disease, peripheral joint involvement was observed in 96.7% of patients with EIM. The most common eye involvement during active disease was episcleritis (85%). Erythema nodosum (100%) was the most frequently seen skin involvement during active disease.
	Conclusion: A review of the literature shows that EIMs are quite heterogeneous and exhibit significant differences in frequency. Identifying factors that could predict EIMs may help clinicians maintain vigilance in this regard. Identifying independent risk factors predicting EIMs, such as the presence of CRP or CD itself, could be very guiding in clinical practice.

Keywords: Inflammatory bowel diseases, extraintestinal findings, arthritis, uveitis, episcleritis.