Doğu kültürlerinde sembolik bir değer olarak renk
Color as a symbolic value in Eastern cultures
Yazar: AHMET HARMANCİ
Danışman: DOÇ. MUHAMMET TATAR
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Dini semboller = Religious symbols ; Dinsel imge = Religious imagery ; Görsel imge = Visual image ; Mistik semboller = Mystical sembols ; Simge = Symbol ; Simgecilik = Symbolism ; Simgesel anlam = Symbolic meaning ; Simgesel biçim = Symbolic form ; Zihinsel imgeleme = Mental imagery ; Örgütsel sembolizm = Organizational symbolism

Özet:
Amaç: Çalışma imgesel dünyanın yansıması olarak ortaya çıkan üretimler içerisinde
kullanılan renk olgusunun simgesel-sembolik anlatım dilinin sözlü ve yazılı kültürle birlikte
okunabilirliği üzerine araştırma yapma gayesindedir. Çalışma inanç merkezli gelişen bu
ifadeleri Doğu kültürleri temelinde ele alırken, renk-kültür ilişkisi üzerinden
değerlendirmelerde bulunmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Literatür taraması temelli bir araştırma ile şekillenen bu çalışma, araştırılan alan
doğrultusunda üretilmiş kitap, dergi, makale gibi çeşitli verilerin bulunduğu kaynak
içeriklerinin analizleriyle oluşturulmuştur. Araştırmanın evreni Doğu kültürlerinde sözlü
kültürden yazılı kültüre geçişi daha önce başarmış olan Sümer ve Çin medeniyetlerinin yanı
sıra çevre kültürlerin de dil, yazı, sanat, inanç gibi kültürel öğeler neticesinde ortaya çıkan
üretimleri ve bu üretimlerde renk olgusunu nasıl ele aldıkları çerçevesinde oluşturulmuştur.
Bulgular: Araştırma neticesinde ulaşılan verilerde kültür ve renk arasındaki ilişkinin günlük
yaşamdan aristokrasiye, dinsel yaşamdan edebi metinlere kadar her alanda varlığını gösterdiği
görülmektedir. Doğu kültürlerindeki bu geniş alan, rengin simgesel-sembolik anlamdaki
kullanımları noktasında çeşitlilik oluştursa da isimlendirmelerinde daha çok siyah, beyaz,
kırmızı, mavi, yeşil ve sarı renklerin ön planda olduğu görülmektedir. Yanı sıra belirtilen
renkler sembol olarak dil, edebiyat, sanat gibi çeşitli alanlarda kültürlere göre farklı renk
tonlarında kullanılmaktadır.
Sonuç: Asya kıtasında ortak bir yaşam alanı oluşturan toplumlar, ticaret, savaş ve din başta
olmak üzere birbirleri ile sürekli etkileşimi kültürler içerisinde benzer noktaların ortaya
çıkmasını sağlamıştır. Bu durum Asya kültürlerine ait yaşam içerisinde ulaşılan renklerin
simgesel-sembolik anlamdaki kullanımlarında da görülebilmektedir. Ancak bu renkler Sümer
mavisi ile Çin mavisinin farklı anlamlarda kullanılmasında olduğu gibi aynı tonda veya aynı
değerde değildir. Bu ise renk olgusunun kültürlere göre farklılıklar taşıdığı sonucuna
ulaştırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Renk, Kültür, Sembol, Simge, İmge, Sümer, Mezopotamya, Çin

Abstract:
Purpose: The study aims to conduct research on the legibility of the symbolic expression
language of the color phenomenon used in the productions that emerge as a reflection of the
imaginary world, together with oral and written culture.The study aims to make evaluations
on the relationship between colour and culture while addressing these faith-centred
expressions on the basis of Eastern cultures.
Method: This study, which was shaped by a literature review-based research, was created by
analysing the contents of the sources of various data such as books, journals and articles
produced in line with the researched field. The universe of the research was created within the
framework of the productions of the Sumerian and Chinese civilizations, which had already
achieved the transition from oral culture to written culture in Eastern cultures, as well as the
surrounding cultures, as a result of cultural elements such as language, writing, art and belief,
and how these productions handled the phenomenon of color.
Findings: In the data obtained as a result of the research, it is seen that the relationship
between culture and colour exists in every field from daily life to aristocracy, from religious
life to literary texts. Although this wide area in Eastern cultures creates diversity in the
symbolic-symbolic use of colour, it is seen that black, white, red, blue, green and yellow
colours are at the forefront in their naming. In addition, these colours are used as symbols in
various fields such as language, literature and art in different colour tones according to
cultures.
Conclusion: Societies forming a common living space in the Asian continent, continuous
interaction with each other, especially trade, war and religion, have led to the emergence of
similar points within cultures. This situation can also be seen in the symbolic-symbolic use of
colours in the life of Asian cultures. However, these colours are not in the same tone or value
as in the use of Sumerian blue and Chinese blue in different meanings. This leads to the
conclusion that the phenomenon of colour differs according to cultures.
Keywords: Colour, Culture, Symbol, Icon, Symbol, Image, Sumerian, Mesopotamian,
Chinese