Bazı derici sumak (Rhus Coriaria L.) genotipleri arasındaki fenolojik ve genetik farklılıkların belirlenmesi
Determination of phenological and genetic differences between some ELM-leaved sumac (Rhus Coriaria L.) genotypes
Yazar: GÜLŞEN GÜVENÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SÜTYEMEZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye; baharat, tıbbi ve aromatik bitki olarak yaygın şekilde kullanılan sumağın (Rhus coriaria L.) anavatanı bölgeleri içerisinde yer almaktadır. Ancak sumak ile ilgili ıslah çalışmaları oldukça sınırlıdr. Bu araştırmada, 24 farklı sumak genotipi (Rhus coriaria L.) kullanılmıştır. Farklı sumakların genetik farklılıkları ve bitkisel (fenolojik) özellikleri incelenmiştir. İlk yapraklanma, erkek ve dişi çiçeklerin aktif dönemleri, hasat ve yaprak dökümü süresi parametreleri fenolojik olarak tespit edilmiştir.
Genotipler arasındaki genetik farklılıkları belirlemek için 17 farklı dizi ile ilgili amplifiye polimorfizm (SRAP) ve 12 farklı, basit tekrar (ISSR) primeri kullanılmış olup 133 amplifikasyon elde edilmiştir. Bu amlifikasyonların sadece 130 tanesi polimorfiktir. Kullanılan belirteçlerle polimorfizm ortalama değeri %97.74 olarak belirlenmiştir. Alternatif primer kombinasyonları kullanılmış ve ortalama allel sayısı 4.31 olarak bulunmuştur. EM9- ME6 primer çiftleri ile en yüksek (16 amplifıkasyon) allelik sayısı elde edilmiştir. Polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değeri 0.36 ile 0.99 arasında değişmiş ve ortalama değer 0.67 olarak hesaplanmıştır. Kullanılan genotipler arasında genetik farklılıklar hesaplanmış ve ortalama genetik farklılıklar %45 olarak belirlenmiştir. En yüksek çeşitlilik (%73) S19 ve S5 genotipleri arasında bulunmuş ve en düşük genetik farklılık S23 ve S24 genotipleri arasında %20 olarak saptanmıştır. Sonuç olarak, çalışmamızda sumak bitkisinin genetik karakterizasyonunu incelerken SRAP ve ISSR işaretleme tekniklerinin kullanılabileceği gösterilmektedir.

Abstract:
In Turkey, sumac (Rhus coriaria L.) plant is widely used in as spices and medical plant. The motherland of sumac plant is Turkey but studies on the sumac plant breeding is limited. In this study, 24 different sumac genotypes (Rhus coriaria L.) were used. Their genetic differences and herbal (phenological) characteristics were examined. First leaf-outing, the active periods of male and female flowers, harvesting and foliage periods parameters were determined phenologically.
To determine the genetic differences between used genotypes, 17 different sequence related amplified polymorphism (SRAP) and 12 different inter simple sequence repeats (ISSR) primers were used and 133 amplifications were achieved. It was found that; only 130 amplified bands were polymorphic. The mean value of the polymorphism with used markers was determined to be 97.74%. Alternative primer combinations were used and the average number of alleles was found as a 4.31. The EM9- ME6 primer pairs were produced the highest (16 amplification) alleles numbers. Polymorphism information content (PIC) value ranged from 0.36 to 0.99 and mean value was computed as a 0.67. Genetic differences were calculated between used genotypes and average genetic differences were calculated 45%. The highest diversity (73%) was found between S19 and S5 genotypes and lowest genetic difference was detected between S23 and S24 genotypes as 20%. Consequently, presented study show that, the SRAP and ISSR marker techniques could be used when examining the genetic characterization of sumac plant.