Çanakkale Boğazı (Bahr-i Sefid Boğazı) savunma sistemi 1770-1918
The dardanelles defence system 1770-1918
Yazar: SALİH MURAD HATİP
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri savunma = Military defense ; Kaleler = Fortnesses ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Savunma = Defence ; Savunma silahları = Defensive weapons ; Savunma sistemleri = Defence systems ; Çanakkale Boğazı = Dardanelles

Özet:
Bu Doktora tezi Osmanlı Devletinin Gerileme Devrinin son dönemleri ve Dağılma Devrinde (1770-1918) Çanakkale Boğazı savunmasını nasıl yaptığının ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Tezin inceleme periyodu yaklaşık 150 senedir. Osmanlı Devletinin çeyrek ömrü kadar uzun bir zaman süresini kapsamaktadır. Bu kadar uzun bir sürenin seçilmesinin nedenlerinden biri XIV. Yüzyılın sonlarından itibaren Çanakkale (Bahr-i Sefid) Boğazının mutlak hâkiminin Osmanlı Devleti olmasıdır. Boğaz üzerinde kendi iradesi dışında hiçbir ülkenin isteğini kabul etmezken,  Rusların Akdeniz?e ve Ege?ye Baltık?tan inmesi ve diğer devletlerin de Rusları desteklemesi ile Boğazlar Meselelerine dâhil olmasıyla beraber Osmanlı Devleti Çanakkale Boğazı üzerinde ki mutlak tasarruf inisiyatifini kaybetti. O tarihi takip eden dönemlerde Boğaz?la ilgili her türlü geçiş meselesi Uluslararası antlaşmalara konu oldu ve bu durum günümüzde de halen sürmektedir. Çanakkale Boğazı, Osmanlı Devletinden sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti için de en önemli dış politika konularından biri olmaya devam etmektedir. İncelenecek tarihsel süreçte Çanakkale Boğazının savunması için yapılan bütün işler ortaya konularak bunun dünya siyasetine ve Osmanlı Devletine etkilerinin tahlil edilmesi hedeflenmektedir.
Tezde bu çerçevede aşağıdaki sorulara da cevap aranacaktır.	
Osmanlının Devletleşme sürecinde önemli bir yeri olan Çanakkale Boğazı devletin yıkılışı sürecinde de bir rol oynamış mıdır? 
Osmanlı Devletinin son dönemlerinde diğer devletlerin Çanakkale Boğazına yönelik politika ve girişimleri neler olmuştur?
XVIII. ve XIX. yüzyıllarda teknolojik gelişimin, harp silah araçlarının gelişimine etkisi sonucu savunma düzenleri nasıl değişti? Osmanlı Devleti bu değişime Boğaz savunması açısından ayak uydurabildi mi? 
Osmanlı Devletinin denizcilik politikasının boğaz savunmasına etkileri nelerdir? 
Boğaz Savunması için inşa edilen kaleler ve tabyalar hangileridir, günümüze intikal etmeyenler hangi sebeplerden dolayı intikal etmemiştir?

Anahtar Sözcükler
Çanakkale Boğazı, Savunma, Denizcilik, Teknolojik gelişmeler, Kale, Tabya, Uluslararası Antlaşmalar, Harp silah ve araçları, Çanakkale Savaşları, mayın harbi, Osmanlı Devleti deniz stratejisi, Türk Boğazları

Abstract:
This Ph. D. Dissertation aims to study how the Dardanelles were defended during the final period of decline and dissolution of the Ottoman Empire (1770-1918). The research period of this dissertation is 150 years.
It extends over a long period ? a quarter of the Ottoman Empire?s history. One of the reasons for choosing a long period such as this is that, from the end of the XIV century, the absolute sovereign of the Dardanelles (Bahr-i Sefid) was the Ottoman Empire. While it did not accept the will of other countries, the Ottoman Empire lost its superintendency initiative on Dardanelles. Because the other countries were being supported by the Russians to be involved in the Straits issues and because the Russians went down to the Mediterranean Sea and the Aegean Sea from the Baltic Sea. 
In the following period, every question relevant to strait passage had been discussed in international treaties ? a situation which continues to today. 
The Dardanelles continues to be an important foreign policy subject to the Turkish Republic, which was founded after the Ottoman Empire.
This thesis aims at presenting all the works made for the Dardanelles defence and analysing its effects on world politics and the Ottoman Empire In the studied historical period. 
In this frame, this Ph. D. Dissertation will search for the answers to the following questions: 
Did Dardanelles play a role in the decadence of the Ottoman Empire, which has played an important role in the period of becoming a state?

In the last period of the Ottoman Empire, what politics and initiatives did other countries assume through the Dardanelles?
In the XVIII and XIX centuries, how did the defence methods change as a result of technological developments to warfare and weapons developments? Did the Ottoman Empire keep step with this change with regard to strait defence?  

What were the effects of the Ottoman Empire?s naval policy to strait defence?
Which castles and bastions were built for strait defence? What are the reasons for which some did not last until our days? 
Key Words
The Dardanelles, defence, maritime, technological developments, castle, bastion, international treaties, warfare weapons and tools, Gallipoli Campaign, mine warfare, The Ottoman Empire Naval Strategy, Turkish Straits.