Ulusal düzenlemeler çerçevesinde finansal kiralama şirketlerinde muhasebe uygulamaları
Accounting practices in financial leasing companies within the framework of national regulations
Yazar: MELTEM GÜNEŞ ERSOY
Danışman: DOÇ. DR. ŞUAYYİP DOĞUŞ DEMİRCİ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal kiralama = Financial leasing ; Finansal muhasebe = Financial account ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Uluslararası muhasebe = International accounting

Özet:
Geçmişi MÖ 2.000'li yıllara dayanan finansal kiralama, bugünkü halini alabilmek için uzun değişim ve gelişim süreçlerinden geçmiş bir finansalama yöntemidir. Gelişim süreçlerini tetikleyen en önemli faktör ise ekonomik buhranlardır. Finansal kiralamada kiracı varlığın sahipliğinden kaynaklı tüm faydalarla birlikte riskleri kiralayandan devralmakta, varlığı kendi mülkiyetindeymiş gibi faaliyetlerinde kullanabilmektedir. Ayrıca kiracı varlığa, kira süresi sonunda piyasa fiyatının altında bir değerle sahip olabilmektedir. Kiracıya bir çok avantaj sağlayan finansal kiralama, satın alma durumunda kiracının ihtiyaç duyacağı fonun çok altında yıllık kira ödemeleriyle, dönemde katlanılacak yatırım maliyeti yükünü yıllara yayabilmektedir. Bu sayede yeni kurulan veya büyük yatırımlar yapacak olan işletmeler tarafından sık tercih edilir hale gelmiştir.
Türkiye'de ise finansal kiralamanın gelişimi 1980'li yıllara uzanmaktadır. Yapılan düzenlemeler ve çıkarılan kanunlarla finansal kiralamanın ve finansal kiralama şirketlerinin önü açılmış, çıkarılan vergi –KDV, Gümrük Vergisi vb.- indirimleri ve teşviklerle finansal kiralama işlemi cazip hale getirilmiştir. 
Bu çalışmada günümüzde sık tercih edilir hale gelen finansal kiralama işleminin taraflarından olan finansal kiralama şirketlerinin; muhasebe standartları ve mevzuatlar çerçevesinde kiralama işlemini muhasebeleştirmek amaçlanmıştır. 
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde finansal kiralama kavramı hakkında bilgi verilerek, finansal kiralama işlemini kiralayan açısından düzenleyen mevzuatlar ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Ayrıca  yürüklükten kalkan Kiralama İşlemleri muhasebe standardı ile 2019 yılında uygulanmaya başlanan Kiralamalar standardının kiralayana ilişkin hükümleri karşılaştırılmış; standartlar arasında kiralayan açısından faklılık bulunmaması sebebiyle, standarların ortak noktaları özetlenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde Finansal Kiralama Şirketlerinin 2013 yılından bu yana muhasebe kayıtlarında kullandığı, hesap planının 2019 da yürürlükten kalkması ve 2021'de revize edilmiş şekliye kullanıma sunulması sebebiyle; önce hesap planları karşılaştırılmıştır. Hesap planları arasında yapılan karşılaştımada değişikliğin alt hesap düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Yeni hesap planın üzerinden finansal kiralama şirketlerinin, kiralama işlemlerinde sıkça kullandığı hesaplar tanıtılmıştır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise kiracıdan edinilen gerçek finansal kiralama sözleşmesi verileri ile yabancı para ve türk parası üzerinden teşvikli ve teşviksiz yurdışı finansal kiralama işlemi muhasebe kayıtları yapılmıştır. Son uygulamada ise finansal kiralama şirketinin alacağının vadesinin geçmesi, teminatların ayrılma şekli ve karşılıklarla ilgili muhasebe kayıtları yapılmıştır.

Abstract:
Leasing, dating back to the 2000s BC, is a financing method that has gone through long changes and development processes in order to take its present form. The most important factor that triggers development processes is economic depression. In financial leasing, the lessee takes over the risks from the lessor along with all the benefits arising from the ownership of the asset and can use the asset in its activities as if it were its own. In addition, the tenant can own the asset at a value below the market price at the end of the lease term. Financial leasing, which provides many advantages to the tenant, can spread the investment cost burden to be incurred in the period over the years, with annual lease payments far below the fund that the tenant will need in case of purchase. In this way, it has become preferred by businesses that are newly established or will make large investments.
The development of leasing in Turkey dates back to the 1980s. With the regulations and laws enacted, financial leasing and financial leasing companies have been paved the way, and the financial leasing process has become attractive with the tax-VAT, Customs Tax, etc. discounts and incentives.
The study consists of three parts. In the first part, by giving information about the concept of financial leasing, the regulations regulating the leasing transaction in terms of the lessor are examined in detail. In addition, the terminated Leasing Transactions accounting standard and the Leases standard, which started to be implemented in 2019, were compared; Since there is no difference between the standards in terms of the lessor, the common points of the standards are summarized.
In the second part of the study, due to the fact that the chart of accounts, which has been used by Financial Leasing Companies in their accounting records since 2013, was abolished in 2019 and put into use in a revised form in 2021; account plans are compared firstly. In the comparison between the account plans, it has been determined that the change is at the sub-account level. The accounts frequently used by financial leasing companies in their leasing transactions are introduced on the new account plan.
In the third part of the study, the accounting records of financial leasing transactions with and without incentives are made in foreign currency and Turkish currency with the real financial leasing agreement data obtained from the tenant. In the last application, the accounting records regarding the past due of the receivables of the financial leasing company, the separation of the guarantees and the provisions are made.