İlköğretim programındaki çevre bilinci kazandırmaya yönelik kazanımların işe vurukluğu
Job utility of achieved environmental awareness acquisitions in elementary school curriculum
Yazar: MİNE ALBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURÇİN TÜRKCAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Eğitim = Education ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre eğitimi = Environmental education ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu araştırmada, İlköğretim Programı'nda yer alan çevre bilinci kazandırmaya ilişkin kazanımların işe vurukluğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Verilerin toplanması, çözümlenmesi ve yorumlanmasında nitel araştırma yaklaşımının benimsenerek gerçekleştirildiği araştırma, 2010-2011 öğretim yılı güz döneminde Bilecik ili Pazaryeri İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Kınık İlköğretim Okulu'nda toplam 10 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada, katılımcılarının belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemesi benimsenmiştir. Araştırma verileri, klinik görüşme yoluyla toplanmıştır. Klinik görüşmelerle elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve elde edilen bulgular araştırma sorularına bağlı kalınarak yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda, öğrencilerin ilk olarak klinik görüşmelerdeki görevlere ilişkin gösterilen fotoğraflardaki eylemleri genel bir betimleme yoluna gittikleri görülmüştür. Öğrencilerin ifadelerinden yola çıkılarak elde edilen bulgular doğrultusunda, öğrencilerin özellikle çevre kirliliği ve kirliliğe neden olan etmenler, insan faaliyetlerinin doğuracağı sonuçlar ve bu sonuçların etkilerini ortadan kaldırmak için birey ya da yetki temelli alınabilecek önlemler hakkında genel anlamda yeterli bilgiye sahip oldukları, ancak özellikle "çevre hakları"na, "ışık ve gürültü kirliliği gibi kirlilik çeşitleri"ne, "teknolojinin çevre üzerine etkisi"ne ve "küresel çevre sorunları"na yönelik kazanımlar ile "geri dönüşüm" konusunda yeterince bilgi sahibi olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır.Çevre bilinci geliştirme ve çevredeki kaynakların etkili kullanımına ilişkin kazanımların derslere ve sınıf düzeyine göre ele alınması sonucu elde edilen bulgular doğrultusunda, İlköğretim Programı'nda ilgili kazanım sayısının yoğunlaştığı sınıf düzeyinin dördüncü sınıf düzeyi ve dersin Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı olduğu görülmüştür. Söz konusu dersin öğretim programında, çevre bilinicini geliştirmeye yönelik edinilen kazanım sayısının da fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretim programlarında ilgili kazanım sayılarının az olmasına karşın tümünün edinildiği görülen derslerin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Türkçe ve Sosyal Bilgiler dersleri olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda, Görsel Sanatlar Dersi Öğretim Programı ile Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nda yer alan çevre bilincine ilişkin kazanımların da yüksek oranda edinildiği sonucuna varılmıştır. İlgili derslerle eşleşen Rehberlik ve Psikolojik Danışma, Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim ve İnsan Hakları ve Vatandaşlık gibi ara disiplinlerde yer alan kazanımların da çevre bilinci kazandırmada etkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bu araştırmada genel anlamda tüm sınıf düzeylerinde ve tüm derslerin öğretim programlarında yer alan çevre bilincine ilişkin kazanımların çoğunun edinildiği sonucunu destekleyen bulgular elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Öğretim programı, kazanım, çevre, çevre eğitimi, çevre bilinci

Abstract:
This study aims to establish the job utility of environmental awareness acquisitions included in the elementary school curriculum. For the purposes of this study, a qualitative approach was adopted in collection, analysis and interpretation of the data. 10 students attending Kınık Elementary School, under Pazaryeri District Directorate of National Education in Bilecik province, were included in the study during fall term in academic year 2010-2011. Criterion method was used among purposive sampling methods for the selection of participants in this study. Research data were collected through clinical interviews. Data collected during clinical interviews were analysed via descriptive analysis method, and findings were interpreted in the light of research questions.As a result of the study, it was noted that students initially opted to provide a general description of actions that are illustrated in the photographs they were shown related to the duties in clinical interviews. In the light of findings, which were deducted from students? statements, the following conclusions were reached: Generally speaking, students are particularly knowledgeable enough about environmental pollution and factors causing the pollution, consequences of human activities as well as measures that can be taken to erase the impact of these consequences both on an individual level and on the level of authorities. However, they lack sufficient knowledge about following particular topics: "environmental rights", "pollution types such as light and noise pollution", "impact of technology on the environment", as well as acquisitions related to "global environmental problems" and "recycling".In the light of findings that were established upon analysing acquisitions related to creating environmental awareness and efficient use of environmental resources in different classes and grades; the number of relevant acquisitions in elementary school programme were found to be the highest in fourth grade and in Science and Technology Teaching Programme. It was concluded that more acquisitions aiming to develop environmental awareness in the teaching programme of the above-mentioned class were achieved. All relevant acquisitions were observed to be achieved in ?Culture of Religion and Knowledge of Ethics?, ?Turkish? and ?Social Studies? classes in spite of the fact that there are few relevant acquisitions in their teaching programmes. Furthermore, it was concluded that acquisitions related to environmental awareness in ?Visual Arts? and ?Natural Science? Teaching Programmes were also achieved to a large extent. It was noted that acquisitions found in such intermediate disciplines as ?Guidance and Psychological Counselling?, ?Sports Culture and Olympic Training? and ?Human Rights and Citizenship? that match the relevant classes were efficient in facilitating the acquisition of environmental awareness. In conclusion, this study resulted in findings, supporting in general terms that the majority of acquisitions related to environmental awareness in all grades and in teaching programmes of all classes were achieved.Key Words: Teaching programme, acquisition, environment, environmental training, environmental awareness