İşitme engelli öğrencilerin bazı geometrik kavramları  
tanımlamalarında semiyotik kaynakların kullanımı
The use of semi̇oti̇c resources on  description process some geometric concepts of deaf students
Yazar: NEJLA GÜREFE
Danışman: PROF. DR. AHMET ARIKAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim araçları = Educational tools ; Geometri öğretimi = Geometry teaching ; Geometrik şekiller = Geometric shapes ; Jest = Gesture ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel kavramlar = Mathematical concepts ; Sözsüz işaret = Nonverbal cue ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
Bu tez çalışmasında işitme engelli öğrencilerin bazı geometrik kavramları tanımlarken kullandıkları semiyotik kaynaklar olan jest, dil, yazılı işaretler ve materyaller incelenmiştir. Araştırmada model olarak durum çalışması ve fenomonolojiden (olgubilim) yararlanılmış ve katılımcıları İşitme Engelliler Özel Eğitim Meslek Lisesi' nde eğitim alan üç öğrenciden oluşturulmuştur. Veriler katılımcılar ile yapılan birebir görüşmeler, araştırmacının gözlemleri ve öğrencilerin kağıt üzerindeki işaretlerini içeren dokümanlar yoluyla toplanmış, yapılan görüşmeler video kamera ile kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler ise gömülü teorinin teknikleri olan açık kodlama, eksensel kodlama ve seçici kodlama ile birlikte semiyotik demet yaklaşımı ile analiz edilmiştir.  Araştırmada toplanan verilerin analizi sonucunda işitme engelli öğrencilerin çokgenleri tanımlarken işaret dilinden yararlandığı, bu sebeple literatürde tanımlanan semiyotik kaynak tanımına (konuşma, jest, yazıtlar, vb.) işaret dilinin de ilave edilerek kavram tanımın genişletilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bu öğrencilerin kavramları tanımlama sürecinde semiyotik kaynaklardan olan jestleri işaret dilinden daha fazla oranda kullandığı görülmüştür. Öğrencilerin zihnindeki çokgenlere ait özelliklerin öğrencilerin kullandığı semiyotik kaynaklardan jestler ile somutlaştırıldığı ve kavramlara ilişkin jestlerin de bazı durumlarda sadece dil bazı durumlarda da dil ve yazılı işaretler ile birlikte kullanıldığı, jestin dil ve yazılı işaretler ile birlikteliğinde ise semiyotik demet yapısının oluştuğu tespit edilmiştir. Bu birlikteliklerde jestin kimi zaman dili ya da yazılı işaretleri desteklediği, kimi zaman ise dilin ve yazılı işaretlerin oluşumuna yardımcı olduğu görülmüştür. Çalışmada öğrenciler tarafından yapılan jestler ikonik, metaforik, ideografik ve gösteren olarak sınıflandırılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular dikkate alınarak matematik öğretmenlerine, matematik kitap yazarlarına ve akademik çalışma yapanlara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this thesis, it was investigated how deaf students use semiotic resources on process of defining of some geometric concepts. As a research design, case study and phenomenology was used in this research. Also participants were consisted of three deaf students in the Deaf Special Education Vocational High School. The data gathering instruments were semi-structured interviews, researcher's observations and documents containing students' inscriptions on paper. The data were recorded by videotape and analyzed by open coding, axial coding and selective coding which are grounded theory techniques, and semiotic bundle approach. The results of the analysis of data displayed to be used sign language by deaf students while they were explaining polygons. Therefore, it has been found that semiotic resource definition (speech, gesture, inscription, etc.) must be expanded by adding sign language to this description. However, results displayed gestures to be used as semiotic resources more than sign language. It was identified that ideas of deaf students' mind about polygons were embodied by gestures. However, it was found that gestures to be used sometimes only with language, sometimes with language and inscriptions and gestures with language and inscriptions occured semiotic bundle structure. At that time, it was seen that gestures encourages language or inscriptions and assists creation of language or inscriptions. Gestures were classified as iconic, metaphoric, ideographic and deictic in this research. In the light of the results, the mathematics teachers, mathematics texbook authors and those who do academic studies have been made various recommendations.