Kütahya gezekleri
The tradition of gezek at Kütahya
Yazar: MUSTAFA ŞEMİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KADİR GÜLER
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Gelenekler = Traditions ; Gezekler = Gezeks ; Kütahya = Kütahya ; Yarenlik = Yarenlik ; Yerel kültür = Local culture

Özet:
İnsan, toplum içerisinde yaşayan ve toplumsal etkileşimlere de ihtiyaç duyan sosyal bir varlıktır. Her dönemde bu toplumsal etkileşime olan ihtiyacı var olmuştur ve var olacaktır.Diğer insanlarla bir arada bulunma; anlaştıklarıyla, sevdikleriyle çeşitli zamanlarda ve şekillerde bir araya gelme, birlikte vakit geçirme gibi istekler, toplumsal etkileşime olan gereksinimin bir tezahürüdür.Toplumumuzda bu gereksinimin karşılanması için yapılan çeşitli toplantılar vardır ki bunlara verilebilecek örneklerden birisi de gezeklerdir. Halk kültürünün, gelenek-görenekler, yardımlaşma ve dayanışmanın devamlılığı ve yok olmaması açısından önem arz eden bu toplantılar, geçmişteki şekli kadar canlı olmasalar bile günümüzde de varlığını devam ettirmektedir.?İnsanların işlerinin azaldığı kış aylarında belli aralıklarla yapılan yemeli-içmeli toplantılar? şeklinde tanımını yapabileceğimiz gezek, sözlüklerde ?sıra, nöbet? gibi anlamlarla karşımıza çıkmaktadır. Geçmişi Ahilik teşkilatına hatta Orta Asya Türk kültürüne dayanan bu gelenek yurdumuzun çeşitli yerlerinde bazen farklı adlarla bazen de aynı adla karşımıza çıkmaktadır. Örneğin Simav ilçesinde ?yâren? Balıkesir'de ?barana?, Akşehir ve Çankırı'da ?yâren?, Isparta'da ?gezek?, Gaziantep'te ?sıra gezmeleri? vb. şeklinde karşımıza çıkmaktadır.Gezek geleneği Kütahya'da eski zamanlardan beri devam etmektedir. Bazı benzer özellikler (yaş, meslek vb.) gezek gruplarının oluşumuna etki etmektedir. Grup üyeleri arasında sosyal, ekonomik, kültürel dayanışma ve yardımlaşma da dikkate değerdir. Bu toplantılara katılan kişiler çeşitli sorumluluklar almakta, bulunduğu topluma uyum sağlaması için sahip olması gereken bilgileri edinmekte, kısaca, olumlu yönde özellikler kazandıran informal sayabileceğimiz bir eğitime tabi olmaktadır.Teknolojik alanda meydana gelen gelişmelerin etkisiyle toplumsal hayatta da değişimlerin olduğu ve birçok kültürel unsurun bu duruma yenik düştüğü günümüzde, gezekler buna karşı direnmekte, bazı değişmelere rağmen varlığını sürdürmektedir. Henüz son bulmamış; fakat geleceği meçhul olan bu geleneğin incelenmesi tarafımızdan yapıldığı için inceleme ve araştırmada ayrı bir titizlik gösterilmiştir.

Abstract:
Human is a social being who lives in society and needs social interactions, too. In every period he has needed social interaction and will have in the future.Such wishes as spending time together, being together with others, coming together with their lovers at different times and places are the result of the need for social interaction.There have been various meetings done fort his need. One example of them is called ?Gezek?. These meetings whic are crucial for continuation and existence of folk culture, customs, unity and cooperation stil continue their existence even though they are not the same as in the past.Gezek which we can define as ?diner parties ?which are done in sequence and in winter when people have less work to do? has dictionary meaning like ?turn?. This custom whose past goes back to ?Ahilik Institution? and even Middle Asia Turkish culture, appears under the same and different names in different parts of Turkey. For instance; it is called ?Yaren? in county of Simav, ?Barana? in Balıkesir?, ?Yaren? in Akşehir and Çankırı, ?Gezek? in Isparta and ?Sıra Gezmeleri? in Gaziantep.The tradition of Gezek has continued for ages. Some similar characterestics (age, occupation etc.) affects the formation of Gezek groups. You can see the social, economical and cultural cooperation among the members of this group. People who join in these meetings take various responsibilities and gain the information which is needed to adapt to society they are in. Shortly, they have informal education which gains positive qualifications to them.Nowadays with the effect of tecnological improvements, there has been maany changes in social life and culture has been also effected by this improvements. However; Gezek continue its existence in spite of some minor changes. The study of this custom which is not come to an end but its future is uncertain has been done carefully by me.