Şehir merkezi bahçelerinde yetiştirilen karalahana ve rokanın ağır metal kirlilikleri, polifenolik profilleri, ve bazı diğer kalite parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of heavy metal contaminations, polyphenolic profiles, and some other quality parameters of black cabbage and arugula grown in city center gardens
Yazar: BERİL COŞKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASGHAR AMANPOUR
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Ağır metaller = Heavy metals ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Bahçeler = Gardens ; Karalahana = Kale ; Kent merkezi = City center ; Polifenol = Polyphenol ; Roka = Rocket

Özet:
Bu çalışmada İstanbul'un Mevlanakapı ve Yedikule semtlerinde şehir merkezinde üretilen sebzelerden karalahana ve roka gibi geniş yapraklı sebzelerin yetiştirildiği toprakta ve sulama suyunda yol kenarına olan uzaklığına bağlı olarak ağır metal birikimini, metallerin yoğunluklarının değişimini, sebzelerin fenol bileşiklerinin profilini, antioksidan kapasitesini, fizikokimyasal özelliklerini belirlenmek amacıyla bir çalışma yürütülmüştür. Sebzelerin Mevlanakapı-Silivrikapı arası, Silivrikapı-Belgradkapı arası ve Belgradkapı-Yedikule sahil arası olmak üzere üç farklı bölgeden ve yol kenarına uzaklığına göre yakın (<10 m) ve uzak (60 m) olmak üzere iki mesafeden 24 adet sebze örneği, 3 farklı bölgeden sebzelerin yetiştiği toprak ve sulama suyundan 3'er örnek alınıp Atomik Absorbsiyon Spektrometresi (AAS) ile bu örneklerin Kadmiyum (Cd), Kurşun (Pb), Civa (Hg), Demir (Fe) konsantrasyonları ölçülmüştür. Çalışmada antioksidan aktivite spektrofotometrik metotlarla; fenolik madde profilleri ise HPLC yöntemleri kullanılarak saptanmıştır. Antioksidan aktivite iki farklı yöntemle 2,2- Difenil-1-pikri hidrazil (DPPH), 2,2-Azino-bis-3-etilbenzotiyazolin-6-sülfonik asit (ABTS), belirlenmiştir. Sebzelerin antioksidan aktivite değerleri ile sebzelerin araç yoluna uzaklıkları arasında önemli farklılıklar gösterdiği (p<0,05); ayrıca antioksidan aktivite, fenolik madde içeriklerinin farklılığı bazı örneklerde araç yoluna uzaklığına paralel bir şekilde artma veya azalma olduğu gözlemlenmiştir. Çalışma sonucunda sebzelerde; Cd 4,385- 55,11 mg/kg, Pb 0,068- 0,316 mg/kg, Hg 2,561-22,375 mg/kg, Fe 1,100-22,375 mg/kg ve toprak örneklerinde Cd 32,375-51,175 mg/kg, Pb 4,061-17,216 mg/kg, Hg 5,08-19,45 mg/kg su örneklerinde Cd 0,022-0,055 mg/kg, Pb 0,004-0,007 mg/kg aralığında bulunmuştur. Çalışmadaki sebzelerde ve sebzelerin yetiştiği bölgelerdeki topraklarda ağır metallerden Cd, Hg; sulama sularında Cd izin verilen sınır değerlerin üstünde tespit edilmiştir. Bulduğumuz sonuçlara göre sebzelerde bulunan ağır metal miktarı ile araç yoluna uzaklık arasında olan ilişkisi net bir şekilde ortaya konulamamaktadır.

Abstract:
In this study, vegetables produced in the city center of Istanbul's Mevlanakapı and Yedikule districts; A study was carried out to determine the heavy metal accumulation, the change of metal concentrations, the profile of phenol compounds of vegetables, antioxidant capacity, physicochemical properties, depending on the distance from the roadside, in the soil where broad-leaf vegetables such as kale and arugula are grown and in irrigation water. 24 vegetable samples from three different regions, namely between Mevlanakapı-Silivrikapı, between Silivrikapı-Belgradkapı and between Belgradkapı-Yedikule, and from two distances as close (<10 m) and medium (11-50m) according to the distance to the roadside, 3 different vegetable samples Cadmium (Cd), Lead (Pb), Mercury (Hg), Iron (Fe) concentrations of these samples were measured by Atomic Absorption Spectrometer (AAS) by taking 3 samples from the soil and irrigation water from the region. Antioxidant activity was determined by two different methods [2,2-Diphenyl-1-pyrihydrazil scavenging effect (DPPH), 2,2'-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid scavenging effect (ABTS). There were significant differences between the antioxidant activity values of vegetables and their distance from the vehicle road (p<0.05); In addition, it was observed that the antioxidant activity, the difference in phenolic substance contents, increased or decreased in some samples in parallel with the distance from the vehicle road. The difference in antioxidant activity and phenolic content of kale and arugula increased or decreased in some samples in parallel with the distance from the vehicle road. As a result of the study, in vegetables; Cd 4.385- 55,11 mg/kg, Pb 0.068- 0.316 mg/kg, Hg 2,561-22.375 mg/kg, Fe 1.100-22.375 mg/kg and in soil samples Cd 32.375-51.175 mg/kg, Pb 4.061-17.216 mg/ kg, Hg 5.08-19.45 mg/kg in water samples, Cd was found in the range of 0.022-0.055 mg/kg and Pb in the range of 0.004-0.007 mg/kg. Cd, Hg from heavy metals in the vegetables in our study and in the soils in the regions where vegetables are grown; Cd in irrigation waters was determined above the permissible limit values. According to the results we found, the relationship between the amount of heavy metals in vegetables and the distance to the vehicle road cannot be clearly demonstrated.