Ameliyat pozisyonlarının serebral oksijenasyon üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of surgical positions on cerebral oxygenation
Yazar: MUHAMMED NAİL TEKCAN
Danışman: PROF. DR. SİNAN GÜRSOY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Giriş ve Amaç: Anestezi sürecinde, cerrahi müdahaleyi kolaylaştırmak, kanamayı kontrol altına almak, rejyonal anestezi yapmak veya anestezi düzeyini optimize etmek amacıyla hastalara belirli pozisyonlar verilir. Genellikle cerrahi gereksinimlere uygun pozisyonlar, kalbe gelen venöz dönüşü etkileyerek hipotansiyon veya ventilasyon/perfüzyon uyumsuzluğuna bağlı oksijen desatürasyonu gibi istenmeyen fizyolojik-hemodinamik değişikliklere neden olabilir. Ameliyat pozisyonlarının serebral oksijenasyon üzerine etkileri yeterince bilinmemektedir.  Oluşabilecek bu değişiklikler hasta güvenliği için yakından takip edilmelidir. Serebral oksimetri, olumsuz nörolojik sonuçları önemli ölçüde azaltan ve hasta güvenliğini artıran yöntemlerdendir. Çalışmamızda cerrahi pozisyonlarının serebral oksijenasyon üzerine etkilerini prospektif, gözlemsel çalışma dizaynı ile değerlendirmeyi amaçladık. 
Gereç   ve Yöntem: Bu araştırma Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 2023 Şubat-2023 Aralık tarihleri arasında gerçekleştirildi. Hastalar supin, pron, litotomi, şezlong pozisyonu olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Her grup için 20 hasta olmak üzere çalışmaya 80 hasta dahil edildi. Hastaların bazal, indüksiyon, pozisyonun 1.dk, 10.dk, 20.dk ve 30.dk'sında KAH, SpO2, OAB, pCO2, rSO2, VI değerleri kaydedildi. Hasta verileri hem gruplar arasında hem de grup içerisinde karşılaştırıldı. Laparoskopik cerrahiler, ASA IV, gebe olan, kontrolsüz kardiyovasküler, respiratuar, metabolik hastalığı olan, herhangi bir intrakranial patolojiye ve zor hava yolu kriterlerine sahip hastalar, preoperatif Hb değerleri 10 gr/dl'nin altı ve 17 gr/dl'nin üstünde olan hastalar, ameliyat esnasında 500ml den fazla kan kaybı olan hastalar ile araştırmaya katılmayı reddeden hastalar çalışmaya dahil edilmedi. 
Bulgular: Çalışmamızda bütün pozisyonlarında OAB, KAH, SpO2, rSO2 ve vücut ısısı (VI) değerleri zamana göre; bazal, indüksiyon, pozisyonun 1.dk'sı, pozisyonun 10.dk'sı, pozisyonun 20.dk'sı ve pozisyonun 30.dk'sındaki verileriyle karşılaştırıldığında gruplar arası dağılımlarında anlamlı bir fark görülmedi. Çalışmamızda rSO2 değerlerinin grup içerisinde karşılaştırılmasında  bazale göre indüksiyon sonrası istatistiksel olarak anlamlı artış olmuştur. İndüksiyon rSO2 değerine göre pozisyonun 1.dk, 10.dk, 20.dk ve 30.dk'sında kademeli bir düşüş gözlenmiştir fakat bazal rSO2 değerinin %20 altına düşüş gözlenmemiştir. Hastalarımızda operasyon boyunca serebral desatürasyon gözlenmemiştir. 
Sonuç: Çalışmamızdaki Cerrahi pozisyonların iyi tolere edildiği, rSO2'de olumsuz bir değişikliğe yol açmadığı ve çalışılan pozisyonların rSO2 açısından birbirlerine üstünlüklerinin olmadığı kanaatine varılmıştır. Grup içi analizlerde tüm gruplarda anestezi indüksiyonu sırasında rSO2 değerlerinde saptanan anlamlı artış indüksiyon sırasında kullanılan % 100 oksijen ile ilişkili bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: genel anestezi, hasta pozisyonları, serebral oksimetre, NIRS,  intraoperatif hemodinami

Abstract:
Introduction and Aim: During the anesthesia process, patients are positioned to facilitate surgical procedures, control bleeding, perform regional anesthesia, or optimize the level of anesthesia. These positions, typically tailored to the surgical requirements, can affect venous return to the heart, leading to unwanted physiological-hemodynamic changes such as hypotension or oxygen desaturation due to ventilation/perfusion mismatch. The effects of surgical positions on cerebral oxygenation are not sufficiently known. Monitoring these changes closely is essential for patient safety. Cerebral oximetry is among the methods that significantly reduce adverse neurological outcomes and enhance patient safety. In our study, we aimed to evaluate the effects of surgical positions on cerebral oxygenation using a prospective, observational study design. 
Materials and Methods: This study was conducted at Cumhuriyet University Faculty of Medicine Hospital between February 2023 and December 2023. Patients were divided into four groups based on their positions: supine, prone, lithotomy, and beach chair. A total of 80 patients were included in the study, with 20 patients in each group. Baseline, induction, and measurements at the 1st, 10th, 20th, and 30th minutes of the position were recorded for MAP, SpO2, SBP, pCO2, rSO2, and VI values. Patient data were compared both between and within groups. Patients undergoing laparoscopic surgeries, those classified as ASA IV, pregnant women, patients with uncontrolled cardiovascular, respiratory, or metabolic diseases, those with any intracranial pathology or difficult airway criteria, those with preoperative Hb levels below 10 g/dl or above 17 g/dl, those with intraoperative blood loss exceeding 500 ml, and those who refused to participate in the study were excluded.
Findings: In our study, no significant differences were observed in the distribution of SBP, MAP, SpO2, rSO2, and body temperature (BT) values over time—comparing baseline, induction, the 1st minute, the 10th minute, the 20th minute, and the 30th minute of positioning—across all groups. When comparing rSO2 values within each group, there was a statistically significant increase from baseline following induction. A gradual decrease in rSO2 values was observed at the 1st, 10th, 20th, and 30th minutes of positioning compared to post-induction rSO2 values; however, this decrease did not drop below 20% of the baseline rSO2 values. No cerebral desaturation was observed in our patients throughout the surgery.
Results: Our study concluded that the surgical positions were well tolerated, did not lead to adverse changes in rSO2, and no position was superior to the others in terms of rSO2. The significant increase in rSO2 values observed during anesthesia induction across all groups was attributed to the use of 100% oxygen during the induction.
Keywords: general anesthesia, patient positions, cerebral oximetry, NIRS, intraoperative hemodynamics