Hint Alt Kıtası'ndaki fıkhî faâliyetler
Fiqhí works in the Indian Subcontinent
Yazar: NOORUL QAMAR
Danışman: PROF. DR. SUAT ERDEM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, Hint Alt Kıtası'ndaki fıkhî faâliyatlarini inceleyen bir araştırmadır. İslâm hukuku, fıkıh adıyla anılan özel bir ilim dalıdır ve hem Kuran hem de Peygamberimiz Muhammed'in (s.a.v.) sünneti ile ilgili hem de insan hayatının geniş yelpazesiyle ilgilidir. Aynı zamanda fıkıh, Allah ve insanla da ilişkilidir. Bu sebeplerle İslâm hukuku, Asya, Avrupa ve Afrika'nın büyük bir kısmında bin yılı aşkın bir süredir uygulanagelmiş ve farklı kültürler ve bölgelerle etkileşime girerek değişen sosyal ve ekonomik koşullara uyum sağlamıştır. Bu durum, Müslüman dünyasındaki düşünürlerin ilk andan itibaren İslâm hukukuna olan ilgisini artırmıştır. Hit Alt Kıtası'nda İslâm ilimlerinin etkisiyle birlikte başlangıçta hadîs ilmine daha fazla ağırlık verilmiştir. Özellikle Sind ve Gucerât bölgelerinde bu şekilde gerçekleşmiş, ancak daha sonra fıkh âlimleri de ilgi görmeye başlamıştır. Bu dönemde, el-Fetâva't-Tatarhâniyye, el-Fetâva'l-Hindiyye, yargılama hukuku konusunda Sinvânü'l-Kadâ ve Unvânü'l-İftâ gibi önemli eserler ortaya çıkmıştır. Ayrıca, usûl-i fıkıh konusunda Müsellemü's-Sûbût ve onun şerhi Fevâtîhu'r-Rahamût ve Nûrul-Envâr gibi eserler de dikkat çekmiştir. Bu eserlerin bir kısmı fıkh ansiklopedisi olarak adlandırılabilir. İslâm dünyası, Hint Alt Kıtası'ndaki İslâm hukukçularının hizmetlerini takdir etmiş ve Arapçanın yanı sıra Urduca dilinde de İslâm hukukuyla ilgili önemli çalışmalar yapılmıştır. Muhammed İshâk Battî'nin Fukahâ-yı Hind adlı Urduca kitabından da bu ilgi açıkça anlaşılmaktadır. Hint Alt Kıtası'ndaki İslâm hukukçularının ve ilim adamlarının İslâm hukukuna olan bu özel ilgisi, bu bölgenin İslâm hukuku alanındaki konumunu anlamak için Türkiye'de bir araştırmanın yapılmasını gerektirmiştir. Bu yüksek lisans tezi, bu ihtiyacı karşılamaya yöneliktir. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma, İslâm hukuku alanında Hint Alt Kıtası'ndaki 1857 sonrası fıkıh faâliyetlerinin incelenmesine odaklanmakta ve İslâm hukukçularını tanıtmayı ve yaklaşımlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Fıkıh, İslâm Hukuku, İslâm Hukuk Tarihi, Hint Alt Kıtası, Hint Alt Kıtası Fakîhleri.

Abstract:
This study is a research work that examines Fiqh Works in the Indian Subcontinent. Islamic law constitutes a distinct branch of Islamic sciences called Fiqh and is intricately connected to both the Quran and the Sunnah of Prophet Muhammad (pbuh), encompassing a broad spectrum of human life. At the same time, Fiqh is related to  Allah and human beings. For these reasons, Islamic law has been applied for over a thousand years in large parts of Asia, Europe, and Africa. It has adapted to changing social and economic conditions by interacting with different cultures and regions. This situation has heightened the interest of thinkers in the Muslim world in Islamic law from the very beginning. With the influence of Islamic sciences in the Indian Subcontinent, there was initially an emphasis on the science of Hadith, particularly in Sindh and Gujarat regions. However, later scholars also turned their attention to Islamic Law. During this period, notable works emerged such as Al-Fatāwā al-Tatarkhaniyya, Al-Fatāwā al-Hindiyya, and Sinwan-ul-Qadā Wa Unwānu'l-Ifta. Additionally, compilations on Usūl al-fiqh like Musallamu's-Subūt and its commentary Fawātīhu'r-Rahamūt, as well as Nurul-Anwar (Principles of Islamic jurisprudence), have garnered significant attention. Some of these works can be considered as the Encyclopedia of Islamic Law. The Muslim world acknowledged the contributions of jurists in the Indian Subcontinent, and pivotal studies on Islamic law were conducted in both Urdu and Arabic languages. This enthusiasm is clearly reflected in Muhammad Ishāq Bhattī's Urdu book Fuqahā-e-Hind (Biographical dictionary of noted South Asian Scholars of Islamic jurisprudence). The special interest of jurists and scholars in the Indian Subcontinent in Islamic law necessitated research in Türkey to understand the position of science during this period. This master's thesis is a vital step toward fulfilling this scholarly need. This study, conducted using the qualitative research method, focuses on examining post-1857 fiqh strenuousness in the Indian Subcontinent within the field of Islamic law. Additionally, it aims to introduce Islamic jurists and present their approaches.

Key Words: Fiqh, Islamic Law, History of Islamic Law, Indian Subcontinent, Islamic Jurist in the Indian Subcontinent.