Yıldız Sarayı Tamirhane-i Hümayunu
Tamirhane-i Hümayun in Yıldız Palace
Yazar: ELMAS ESRA ERDAL
Danışman: PROF. DR. SALİH TUNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nde sarayın eşyalarına ihtiyaçlarına yönelik ihtiyaçlar 19. Yüzyıla kadar Ehl-i Hiref teşkilatı tarafından karşılanmaktaydı. Birçok sanat ve zanaat dallarına dair atölyelerin bulunduğu teşkilatın devamı niteliğinde olan kurum ise Yıldız Sarayı'nda kurulmuş olan Tamirhane-i Hümayun'dur. Sarayın içerisinde faaliyet göstermekte olan fabrika, sarayın eşya ihtiyacını temin etmekte ve onarılması gereken eşyaların tamirini gerçekleştirmekteydi. 
19. Yüzyıldaki yenileşme hareketleri dahilinde sanayi alanında da önemli gelişmeler kaydedilir. Geleneksel sanatları icra eden atölyelerin önemini yitirmesi ile Avrupa'daki gerçekleşen yenilikler takip edilerek Osmanlı Devleti sınırları içerisinde de Fabrika-i Hümayunlar yaygınlaşır. Tamirhane-i Hümayun ise II.Abdülhamid devrinde saray içerisinde kurulmuş olan Fabrika-i Hümayunlardan biri olarak kabul edilir. 
Yıldız Sarayı, II.Abdülhamid devrinin simgesi olmakla birlikte o dönemde içerisinde fabrikalar, müzeler, kütüphaneler, bahçeler bulunan apayrı bir dünya haline gelmişti. Çeşitli ihtiyaçlara yönelik üretim gerçekleştiren fabrikalar sarayın sınırları içerisinde yer almaktaydı. Güvenlik konusunda oldukça evhamlı bir kişiliğe sahip olan Sultan II.Abdülhamid, bu şekilde saray dışına olan ihtiyacı azaltarak yönetim merkezinin muhafazasını sağlamaya çalışır. Ayrıca bu şekilde yerel üretimin desteklenmesi ile ülke ekonomisine katkı sağlanması hedeflenir.
Tamirhane-i Hümayun, demirhane ve marangozhane gibi alt birimleri olan ve fabrika usulü çalışan Hazine-i Hassa Nezareti'ne bağlı bir kurumdur. Devrin son model teknolojisine sahip makinelerin kullanıldığı Tamirhane-i Hümayun'un atölyelerinde başta saray olmak üzere İstanbul'da yer alan önemli kurumlar, Osmanlı Devleti'nin diğer vilayetlerinde bulunan kurumlar için de imalat ve tadilat işleri yapılmaktaydı. 
Yerli ve yabancı birçok işçinin çalıştığı atölyelerde dönemin sanat anlayışına uygun birçok eser vücuda getirilir. Avrupa'dan gelen yabancı ustalar, Tophane-i Amire sanayi alayları ve Bahriye sanayi alaylarından gelen birçok usta ile çeşitli uzmanlık dallarına ait işler icra edilir. Bununla birlikte sanat ve zanaat işlerinin öğretilmesi ve yeni ustalar yetiştirmek hususunda da bir eğitim kurumu gibi faaliyet gösterir. 
Tamirhane-i Hümayun, II.Abdülhamid devrinde sanayi alanında atılan en önemli yeniliklerden biri olur. Çeşitli türden ürünlerin imalı yapıldığı bu kurumda ortaya çıkarılan eserler ülkenin çeşitli yerlerinde kullanılır. Arşiv belgeleri ile hazırlanan bu çalışmanın amacı II.Abdülhamid devrinin simgesi haline gelen Yıldız Sarayı'nın teşkilatının bir parçası olan Tamirhane-i Hümayun'un işleyişini ortaya koymak ve sanayi alanında yapılan yenilikler bağlamında anlaşılmasını sağlamaktır.

Abstract:
Necessity for palace stuff were met by Ehl-i Hiref establishment until 19th Century in Ottoman Empire. Tamirhane-i Hümayun that established in Yıldız Palace is the continuation of the organization which includes workshop for many arts and crafts. The factory that operated inside the palace, were provided stuff needs of the palace and were repaired things which needed mending. 
Within the scope of the innovation movements in the 19th century, important developments were also made in the field of industry. With loss of significance workshops rendering traditional arts, factories became widespread in Ottoman Empire because of innovations in Europe. Tamirhane-i Hümayun was one of the factories established in the palace during the reign of Abdülhamid II. 
Yıldız Palace was symbol of the reign of Abdülhamid II and in that period, it became a completely different world with factories, museums, libraries and gardens. Factories that produced for various needs were located inside the borders of the palace. Sultan Abdülhamid II who had a very worried personality about security, tried to ensure protection of the administrative center by reducing the need outside of the palace. Also in this way, it was aimed contribute to the country's economy with supporting local production. 
Tamirhane-i Hümayun was an establishment that had subunits like woodshop and forge. It was affiliated with Hazine-i Hassa and it worked factory method. Latest technology machines were used in Tamirhane-i Hümayun. Manufacture and renovation were done for the palace, important institutions of Istanbul, institutions in other provinces of the Ottoman Empire in workshops. 
Many works were produced according to sense of craft of the period in workshops that local and foreign workers. Work were carried out on various branches of specialization with foreign masters came from Europe and local masters came from Tophane-i Amire Industrial Regiment and Bahriye Industrial Regiment. Also it operated as an educational institution for teach arts and crafts and educate new masters. 
Tamirhane-i Hümayun was one of the most important innovations in the field of industry during the reign of Abdülhamid II. The works produced in this establishment are used in various parts of the country. The purpose of this study that prepared with archival documents, is to reveal the functioning of Tamirhane-i Hümayun which was a part of the organization of Yıldız Palace which became the symbol of the reign of Abdülhamid II.