Gündelik yaşamda yalnızlık olgusu üzerine sosyolojik bir araştırma
Sociological analysis of loneliness in everyday life
Yazar: ECEM ÇEBİ
Danışman: PROF. DR. HACER TOR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Günlük yaşam = Daily life ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Yalnızlık = Loneliness

Özet:
Yalnızlık hemen her insanın deneyimlediği bir duygu ve fiziksel bulunuş olmakla birlikte toplumsal yapıdan ve kültürden etkilenerek farklı anlamlar kazanabilmektedir. Genellikle bir duyguyu anlatan, çoğunlukla edebiyat, sinema, resim gibi çeşitli sanat dalları aracılığıyla romantize edilen veya dezavantajlı gruplarla ilişkilendirilerek dışsallaştırılarak olumsuz anlamlar atfedilen yalnızlık, sosyoloji disiplininde ihmal edilen konulardandır. Belirlenen bu eksiklik doğrultusunda bu çalışma ile gündelik yaşamda yalnızlık olgusunun sosyolojik analizini yapmak amaçlanmıştır. Nitel araştırma üzerinden kurgulanan bu çalışmaya basit rastgele örneklem seçme yöntemi ile Trabzon'da yaşayan 24-82 yaş arasındaki 28 kişi katılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla katılımcılarla derinlemesine yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, yalnızlığın anlamlandırılması ve gündelik yaşam deneyimleri temaları altında betimsel analiz tekniği ile yorumlanmıştır. Bulguların analizi sonucunda; yalnızlık algılarının hem kadın-erkek, yaşlı-genç olma bakımından hem de ekonomik duruma bağlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Yalnızlığın anlamlandırılması noktasında katılımcıların modernleşme ile ilişkili olarak gönüllü-zorunlu, fiziksel-duygusal, olumlu-olumsuz gibi ikili kümelere başvurduğu saptanmıştır. Gündelik yaşamda yalnızlığa atfedilen olumlu ve olumsuz anlamlar doğrultusunda "yalnız kalma" ve "yalnız kalmama" taktikleri açığa çıkmıştır. Yalnızlığın modern toplumsal yaşamda kişiyi geliştiren, özgürleştiren yönleri olduğu saptanmış; bu doğrultuda gönüllü bir seçim olarak yalnız kalma taktiklerinin yalnız yaşamak ve gündelik yaşamdaki etkinliklere yalnız katılmak olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların yalnız kalmama taktikleri ise duygusal ilişkiler kurmak, evlenmek, çocuk sahibi olmak şeklinde aile ve yakın duygusal ilişkiler temelli oluşmuştur. Benzer biçimde katılımcıların "yalnız kişi" tanımlarına bakıldığında, aile merkezli bir söylem üzerinden bekârları, çocuksuzları, yalnız yaşayanları ve kurum bakımı altında olanları öne çıkardıkları görülmüştür. Ayrıca araştırmada toplumsal yaşamda kolektivizmin güçlü olması nedeniyle bireylerin gündelik etkinlikleri tek başına gerçekleştirmelerinin yadırganacak, damgalayıcı bir eylem olarak algılandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Loneliness is an emotion and a physical situation experienced by almost every person, it can gain different meanings by being influenced by the social structure and culture. Loneliness is one of the neglected subjects in the discipline of sociology. It is aimed to make a sociological analysis of the loneliness in everyday life with this study. 28 people participated in this study. Study is based on qualitative research with the usage of simple random sampling method. In depth face-to-face interviews were conducted with the participants. The research findings were interpreted with the descriptive analysis technique under the themes of making sense of loneliness and everyday life experiences. As a result of the analysis of the findings; it has been observed that the perceptions of loneliness differ both in terms of being male-female, old-young and also depending on the economic situation. It has been detected that participants refer to binary clusters such as voluntary-compulsory, physically-emotionally, positive-negative in relation to modernization at the point of making sense of loneliness. In line with the positive and negative meanings attributed to loneliness in everyday life, the tactics of 'being alone' and 'not being alone' have come out. It has been determined that loneliness has aspects that develop and liberate people in modern social life; accordingly, it has been determined that the tactics of being alone as voluntary choice are to live alone and to participate in everyday life activities alone. The tactics of the participants to not to be lonely were based on family and close emotional relations such as establishing emotional relationships, getting married and having children. Similarly, while looking at definitions of 'lonely person', it was seen that participants put forward the singles, the childless person, the people living alone and those under institutional care through a family oriented discourse. Besides, it was concluded in the research that individuals' performing everyday activities alone is perceived as an unhealthy, stigmatizing action due to the strong collectivism in social life.