Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp fakültesi adli tıp polikliniğine yönlendirilen travma olgularının depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the depression, anxiety and stress levels of trauma cases referred to Sivas Cumhuriyet University medicine faculty forensic medicine polyclinic
Yazar: MUHSİN GÜRKAN GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. ALİ YILDIRIM
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Adli psikiyatri = Forensic psychiatry ; Adli tıp = Forensic medicine ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Travmatoloji = Traumatology

Özet:
Bireylerde fiziksel ve duygusal açıdan birçok olumsuzluğa yol açan travmatik olaylar, insan sağlığı üzerinde kısa ve uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Tüm dünyada her yıl milyonlarca insan, uğradıkları çeşitli türde travmalar sonucu yaralanarak beden ve ruh sağlığı açısından zarar görmekte olup ülkelerin sağlık sistemlerine önemli bir maliyet getirmektedir. Travma mağduru kişilerin Adli Tıp başvurularında genellikle fiziksel yaralanmalara odaklanılmakta, travmanın ruh sağlığı üzerindeki etkileri göz ardı edilebilmektedir. Çalışmamızda Adli Tıp polikliniğimize adli tıbbi değerlendirme amaçlı resmi makamlar tarafından yönlendirilen travma mağduru kişilerin birtakım sosyodemografik ve maruz kaldıkları yaralanmaların adli olayları ile ilgili özellikleri, TCK'ya göre yaralanmalarının ciddiyeti ile Depresyon, Anksiyete, Stres ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu arasındaki ilişkinin belirti ölçekleri vasıtasıyla değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Sonuçta kliniğimize başvuran travma mağduru bireylerin sosyodemografik özellikleri ve adli olaya ilişkin verilerinin araştırılması, bu olguların adli tıbbi değerlendirmelerinde ruhsal etkilenim düzeylerinin tespit edilmesi, psikiyatrik sorunların belirlenmesinde çalışılan belirti ölçeklerinin Adli Tıp pratiğinde kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alınan izin ile Adli Tıp Polikliniğimize resmi makamlar tarafından 01/10/2022–31/01/2023 tarihleri arasında yönlendirilen, çalışmamızın kriterlerine uyan ve çalışmamıza katılmayı kabul eden kişilere psikometrik ölçekler (DASS-21, CAPS-5) uygulanmıştır. Olguların demografik verileri, adli olayla ilgili özellikleri, TCK'ya göre yaralanmalarının ağırlıkları ve resmi makamlar tarafından istenen hususlar doğrultusunda düzenlenen adli raporları incelenerek sosyodemografik veri formu aracılığıyla kaydedilmiştir. Çalışmamızda 70'i erkek (%75,30) 23'ü kadın (%24,70) olmak üzere 93 katılımcı yer almıştır. Olguların 58'i (%62,40) şiddete bağlı, 35'i (%37,60) şiddet dışı nedenli travmalara maruz kalmış olup, 28 (%31,80) katılımcıdaki yaralanmanın şiddetinin yaşamsal tehlikeye neden olacak düzeyde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların DASS-21 ölçeğine göre; anksiyete puanı ortalamaları 4,96±5,08, depresyon puanı ortalamaları 6,09±6,09, stres puanı ortalamaları 6,22±5,67 ve CAPS-5 ölçeğine göre; TSSB puanı ortalamaları 20,21±16,50 olarak belirlenmiştir. Kadın cinsiyet ve yaşamsal tehlikeye neden olan düzeyde yaralanmanın olması ile anksiyete arasında, birden fazla anatomik bölgede yaralanmanın olması ile depresyon arasında, birden fazla anatomik bölgede veya yaşamsal tehlikeye neden olan düzeyde yaralanmanın olması ile stres düzeyi arasında, yaşamsal tehlikeye neden olan düzeyde yaralanmaya maruziyet ile TSSB arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Kadın katılımcıların depresyon, anksiyete ve TSSB ölçeklerinden aldıkları puan ortancaları, erkek katılımcılara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). Yaşamsal tehlikeye neden olacak düzeyde yaralanması olan katılımcıların anksiyete, stres ve TSSB ölçeklerinden aldıkları puan ortancaları, yaşamsal tehlikeye neden olmayan düzeyde yaralanması olan katılımcılara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Katılımcıların DASS-21 ölçeği anksiyete alt boyutundan aldıkları puanla; depresyon alt boyutundan aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı orta derecede pozitif yönde, stres alt boyutundan aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı orta derecede pozitif yönde, TSSB ölçeğinden aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı mükemmel derecede pozitif yönde, depresyon alt boyutundan aldıkları puanla; stres alt boyutundan aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı orta derecede pozitif yönde, TSSB ölçeğinden aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı çok iyi derecede pozitif yönde, stres alt boyutundan aldıkları puanla; TSSB ölçeğinden aldıkları puan arasında istatistiksel olarak anlamlı iyi derecede pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Sonuç olarak; medikolegal değerlendirme yapılan olgularda yaralanmanın mağdurlar üzerindeki fiziksel etkilerinin yanı sıra ruhsal etkilerinin göz ardı edilmemesi en temel insan haklarının bir gereğidir. Bu amaçla travma gibi bireyler üzerinde yıkıcı fiziksel ve ruhsal etkileri olan durumlarda adli tıbbi değerlendirme yapılırken ruhsal travma bulgularının tespit edilmesinde kullandığımız psikometrik ölçeklerin Adli Tıp pratiğinde kullanılabilirlik açısından faydalı olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Traumatic events, which cause many physical and emotional problems in individuals, can cause serious health problems in the short and long term. Every year, millions of people all over the world are injured as a result of various types of traumas and suffer physical and mental health damages, which bring a significant cost to the healthcate systems of countries. Forensic medicinal evaluations of trauma victims generally focus on physical injuries, and the effects of trauma on mental health could be ignored Our study was conducted on trauma victims who were referred to our Forensic Medicine outpatient clinic by official authorities for forensic medical evaluation. It was aimed to determine the relationship between the sociodemographic characteristics of the victims, the forensic characteristics of the injuries they suffered, the severity of their injuries according to the Turkish Penal Code and the severity of Depression, Anxiety, Stress and Post-Traumatic Stress Disorder, which are evaluated with symptom scales. As a result, it was aimed to investigate the sociodemographic characteristics of trauma victims who applied to our clinic and the data related to the forensic events, to determine the level of psychological impact levels of these cases in forensic medical evaluations, and to evaluate the usability of the symptom scales used in the determination of psychiatric problems in forensic medicine practice. The research was conducted with the permission of Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee, and pychometric scales (DASS-21, CAPS-5) were applied to the individuals who met the criteria and agreed to participate in our study among those who were referred to our Forensic Medicine Outpatient Clinic by the official authorities, between the dates 01/10/2022–31/01/2023. The demographic data of the cases, their characteristics related to the forensic incident, the severity of their injuries according to the Turkish Penal Code, and the forensic reports prepared in line with the requirements of the official authorities were examined and recorded through the sociodemographic data form. Our study included 93 participants, 70 of which were male (75.30%) and 23 were female (24.70%). Of the cases, 58 (62.40%) were exposed to trauma due to violence and 35 (37.60%) were exposed to trauma due to non-violence, and it was determined that the severity of the injury in 28 (31.80%) participants was at a level that would cause life-threatening injuries. According to the DASS-21 scale; the mean anxiety score was 4.96±5.08, the mean depression score was 6.09±6.09, the mean stress score was 6.22±5.67, and the mean PTSD score was 20.21±16.50 according to the CAPS-5 scale. A statistically significant relationship was found between female gender and having a life-threatening injury and anxiety, between having an injury in more than one anatomical region and depression, between having an injury in more than one anatomical region or life-threatening injury and stress level, and between exposure to life-threatening injury and PTSD (p<0.05). The median scores of female participants on depression, anxiety and PTSD scales were statistically significantly higher than male participants (p<0.05). The median scores of participants with life-threatening injuries on the anxiety, stress and PTSD scales were statistically significantly higher than those of participants with non-life-threatening injuries (p<0.05). There was a statistically significant moderate positive correlation between the participants' scores on the anxiety sub-dimension of the DASS-21 scale and their scores on the depression sub-dimension, a statistically significant moderate positive correlation between their scores on the stress sub-dimension, a statistically significant excellent positive correlation between their scores on the PTSD scale, and a statistically significant moderate positive correlation between their scores on the depression sub-dimension and their scores on the stress sub-dimension; between the score from the depression sub-dimension and the score from the stress sub-dimension, statistically significant moderate positive correlation, statistically significant very good positive correlation between the score from the PTSD scale, statistically significant good positive correlation between the score from the stress sub-dimension and the score from the PTSD scale. In conclusion; It is a requirement of the most basic human rights that the psychological effects of the injury as well as the physical effects of the injury on the victims should not be ignored in the medicolegal evaluation cases. For this purpose, it has been concluded that the psychometric scales that we use in detecting psychological trauma findings when conducting forensic medical evaluation in cases with devastating physical and mental effects on individuals such as trauma may be useful in terms of usability in Forensic Medicine practice.