Türkçe konuşan doğal işitsel sözel yöntemle eğitim gören işitme engelli kız çocukların konuşma anlaşılırlığı ile süre ve perde özellikleri ilişkisi /
Yazar: M. CEM GİRGİN
Danışman: DOÇ. DR. UMRAN TÜFEKÇİOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1997
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Konuşma becerisi = Speaking skills ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
ÖZET Araştırmada Anadolu Üniversitesi ÎÇEM ortaokul ve lise düzeyinde doğal işitsel sözel yöntem ile eğitim gören orta dereceden çok ileri dereceye kadar işitme kayıplı 35 kız öğrencinin konuşmalarının bürünsel özelliklerinden tümce süresi, tümce durak süresi ve sayısı ile perde özellikleri, Mustafa Kemal ilköğretim Okulu ve Gazi lisesine devam eden 33 normal işiten kız öğrencinin konuşma özellikleri sontest kontrol gruplu deneme modeli uygulanarak karşılaştırılmıştır. Ayrıca adı geçen özelliklerin normal işitenlere yaklaştıkça işitme engelli çocukların konuşma anlaşılırlığı ile ilişkisi gözlenmiştir. Son olarak, işitme kaybı derecesi ile olan ilişkileri gözlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, İÇEM'de eğitim gören işitme engelli çocuklar ile normal işiten çocukların tümce süreleri, durak süreleri ve perde özellikleri anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Konuşma anlaşılırlığı ile adı geçen özelliklerin ilişkisine bakıldığında, tümce süresi, durak süresi ve sayısı ile perde genişliği arasında anlamlı yüksek bir ilişkiden söz edilebilir. Ancak perde ile konuşma anlaşılırlığı arasındaki ilişkinin oldukça zayıf olduğu söylenebilir. Araştırmanın sınırları içinde kalan orta ve çok ileri derecede işitme kayıpları ile konuşmanın anlaşılırlığı arasında orta derecede ilişki görülmüştür. Ancak ileri ve çok ileri derecedeki işitme kayıpları ile konuşma anlaşılırlığı arasında düşük düzeyde bir ilişki görülmüştür, işitme kaybı ortalaması ile tümce süresi, durak süresi, sayısı ve perde özellikleri arasında düşük bir ilişkiye rastlanmıştır. Bu bulguların ışığında Türkçe konuşan, doğal işitsel sözel yöntemle eğitim gören işitme engelli çocukların konuşma sürecinde normal işitenlere göre daha uzun tümce ve durak süresi kullandıkları, mnormallerden daha çok durak kullandıkları, perde genişliklerinin daha dar olduğu ve perdelerinin yüksek olduğu söylenebilir. Ancak bahsi geçen özellikler normal işiten çocuklara yaklaştıkça konuşma anlaşılırlıklarının artacağı söylenebilir. İşitme kaybı derecesi ile konuşma anlaşılırlığı arasında yüksek ilişki olduğu bilinmesine rağmen erken tanı, erken ve uygun cihazlandırma, işitme kalıntısının en üst düzeyde kullanılması ile uygun eğitim ortamları ve işitme engelli çocuğa doğal dil girdileri sağlanarak onların da normal işiten çocuklar gibi konuşma dilini öğrenebilecekleri ve konuşma anlaşılırlıklarının da normal işiten toplumda kabul görecek düzeye gelebileceği söylenebilir. IV

Abstract:
ABSTRACT In this study, the speech samples of 35 female, severe to profoudly hearing impaired secondary and high school students were analyzed for prosodic characteristics. The students were brought up in a natural auditory oral approach. The data was collected by the use of a laryngograph and was compared with the speech samples of 33 female normal hearing students of same age for prosodic features of speech i.e, sentence duration, average duration time in a sentence and number of junctures in the sentence, and pitch characteristics by using a post-test control group experimental method. The intelligibility of the speech of the hearing impaired students was also measured counting the number of words understood by a jury. Students were rank ordered according to their scores of intelligibility. The prosodic features of speech; sentence duration, average duration time in a sentence, number of junctures, and pitch characteristics were also calculated as to how near each child's speech is to the normative data collected from the normal hearing students of same age and then rank ordered. The relationship between these characterics and the intelligibility of the speech of the hearing impaired students was computed by Spearman's rank correlation; also comparisons were made between the speech characteristics of both groups by the use of t test. The results showed significant differences between the normal hearing and hearing impaired group in terms of prosodic characteristics. As for intelligibility, there was a quite strong relationship between the intelligibility the hearing impaired students and sentence duration, number of junctures, and pitch width. However a weak relationship was observed between the speech intelligibility and average pitch of thehearing impaired. The relationship between speech intelligibility and hearing loss of the range for this population was found to be low to moderate. Depending on the results of this study it could be concluded that the speech of hearing impaired children who speak Turkish and brought up with the natural auditory oral approach, demonstrate longer sentence and pause duration, more junctures, narrower pitch width, and higher pitch when compared with normal hearing children. As these characteristics become closer to the values of the normal hearing children, it might be expected that their speech intelligibility will improve. Although it is known that there's a strong relationship between the speech intelligibility and the degree of hearing loss, with early diagnosis, early fitting of appropriate hearing aids and early education with natural language input, the hearing impaired children may develop spoken language and their speech intelligibility might increase to the level where they are accepted in a normal hearing society. VI