Uluslaşma bağlamında kadının özgürleşmesi tartışmaları ve Türk devrimi
The discussions on the emancipation of the woman in the context of the nationalisation and the Turkish revolution
Yazar: ELİF İLHAMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR SOYDAN ERDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Devrimler = Revolutions ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Millileşme = Nationalization ; Türk inkılapları = Turkish revolutions ; Ulus-devlet = Nation-state ; Vatandaşlık = Citizenship ; Özgürleştirme = Freeing ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Avrupa'da Ticaret Devrimi ile başlayan Sanayi Devrimi ile gelişen ve Aydınlanma ile siyasal nitelik kazanan uluslaşma süreci "demokratik devrimleri" ve ulus-devletlerin kuruluşunu beraberinde getirmiş, eski üretim biçimlerine ait olan değerlerin sorgulanmasını ve insanın kendi aklını kullanma yetisini keşfederek bireye dönüşmesini sağlamıştır. Bireyin devlet ile arasındaki ilişki yurttaşlık bağı ile tanımlanmış ve siyasallaşarak yurttaş olması insanın özgürleşme sürecinin bir parçası olarak kabul edilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde bu özgürleşme mücadelesini erkeklerle birlikte veren fakat yurttaşlıktan dışlanan kadınların, yaşadıkları haksızlıkları ve eşitsizlikleri sorgulama ve mücadele yöntemleri geliştirme süreci işlenmektedir. Okumalar sonucunda,  uluslaşma ile birlikte gelişen iktisadi ve siyasi koşulların kadınların başlattığı bu mücadelenin ilerlemesi için uygun zemini yarattığı ve Birinci Dalga Kadın Hareketi'nin sonunda kadınların yasalar önünde erkeklerle eşit haklar elde ettiği görülmektedir. Dolayısıyla uluslaşma süreçleri ataerkiyi ortadan kaldırmasa bile kadının eşitlik ve özgürlük mücadelesini ilerletmiştir. 

Çalışmanın esas gövdesini ise Türk uluslaşması bağlamında kadının değişen konumu ve kadın hareketinin gelişimi oluşturmaktadır. Tanzimat'tan Cumhuriyet'e uzanan modernleşme süreci, toplumda ve yasalar önünde değişen kadınlık durumu açısından ele alınmış, toplumsal dönüşümü sağlayan iktisadi, siyasi, sosyo-kültürel değişimlerin yanı sıra özneleşen kadın hareketinin rolü de ortaya koyulmuştur. Kadın hareketinin başarıları ve kadınların kazanımları açısından incelenmesi gereken önemli bir örnek olan Türk uluslaşması sürecinde kadınların özgürlük ve eşitlik mücadelesinde büyük değişimler ve kazanımlar meydana gelmiştir.

Anahtar Kelimeler: Uluslaşma, Ulus-devlet, Yurttaşlık, Birinci Dalga Kadın Hareketi, Türk uluslaşması, Tanzimat, Cumhuriyet

Abstract:
The process of nationalisation that started with the Trade Revolution in Europe and developed with the Industrial Revolution and gained political character through the Enlightenment brought along "democratic revolutions" and the establishment of nation-states, led to the questioning of the values belonging to the old forms of production and the transformation of the human into the individual by discovering the ability of using his/her own mind. The relationship between the individual and the state is defined by the bond of citizenship and the politicization of the human is accepted as a part of the process of human emancipation. In the first part of the study, the process of questioning the injustice and the inequality and developing the methods of struggle of the women who struggle in this liberation war together with the men but are excluded from citizenship is discussed. 

As a result of the readings, it is seen that the economic and political conditions developed with nationalisation create the basis for the advancement of this struggle initiated by women and at the end of the First Wave Feminism women have equal rights with men before the law. Therefore, even if the processes of nationalisation did not abolish patriarchy, that developed women's struggle for equality and freedom.

The main body of the study is the changing position of women in the context of Turkish nationalization and the development of women's movement. The modernization process from the Tanzimat to the Republic was discussed in terms of the changing position of womanhood in society and before the law. In addition to the economic, political and socio-cultural changes that lead to social transformation, the role of the subjectivating women's movement has been demonstrated. During the Turkish nationalisation process, which is an important example to be examined in terms of the achievements of women's movement and women's gains, great changes and gains have occurred in women's struggle for freedom and equality.

Keywords: Nationalisation, Nation-State, Citizenship, First Wave Feminism, Turkish nationalisation, Reforms, Republic