Cam tavan sendromu: Ölçek uyarlama çalışması ve demografik değişkenler açısından bir analiz
Glass ceeling syndrome: Scale adaptation study and an analysis in terms of demographic variables
Yazar: ZARİFE BANU SARIOĞLU
Danışman: PROF. DR. SAİT GÜRBÜZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Çalışan kadınlar = Working women ; Ölçekler = Scales

Özet:
Toplumun vazgeçilmez bir parçası olmasına rağmen, çalışma hayatına erkeklere nazaran çok daha geç dahil olan kadının yeri her topluma, her coğrafyaya göre farklılıklar göstermektedir. Çalışma hayatı içinde varolma mücadelesi içinde birbirinden farklı baskılarla mücadele eden kadın, toplumsal rollerin de etkisiyle üst yönetimde yer alma konusunda mevcut durumda halen sıkıntılar yaşamaktadır. Erkeklere oranla daha düşük ücretlerle çalışan ve daha alt kadrolarda yoğunlaşan kadın çalışanların üst yönetim kadrolarında yer almalarını engelleyen şeffaf, varlığını hissettikleri ancak görünmez bu engeller yazında "cam tavan" olarak yer almaktadır.

Bu çalışmada, kadınların kariyer hayatlarına ilişkin kuramlar ele alınmış ve öncellikli olarak cam tavan sendromunun boyutlarını ölçmek maksadıyla Smith ve arkadaşları tarafından oluşturulan Kariyer Yolları Ölçeği (Career Pathway Surwey-CPS) Türkçeye uyarlanmıştır. Sonrasında ise farklı demografik özelliklerin cam tavanın boyutları üzerindeki etkisinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Cinsiyetin cam tavan üzerindeki etkisinin ölçülmesi amacıyla araştırmaya erkek işgörenler de dahil edilmiş, ancak diğer özellikler incelenirken yalnızca kadın işgörenler ele alınmıştır. Araştırma kapsamında on farklı iş kolunda (eğitim, sağlık, savunma sanayi, finans, bilişim/medya, inşaat, enerji, sanayi/ticaret, hizmet ve diğer) istihdam edilen 449 işgörenden toplanan veri ile cam tavan algısının inkâr etme, dayanıklılık, vazgeçme ve kabullenme boyutları üzerinde cinsiyet, eğitim, yaş ve medeni durumun etkileri araştırılmıştır. Toplanan veriler için geçerlilik ve güvenilirlik analizi ile korelasyon, ANOVA testi ve T testi yapılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, uyarlanan ölçeğin 18 maddelik 4 boyutlu yapısı doğrulanmıştır. Ayrıca cam tavan algısının cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaştığı, eğitim ve medeni durum değişkenlerine göre kısmen farklılaştığı, ancak yaş faktörüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Despite being an indispensable part of society, the place of women involved in work life much later than men is different according to every location and society.  Women struggling with different pressures in the effort to exist in the working life are still troubled in the current situation in taking part in the upper management under the influence of social roles. The transparent, invisible but invisible obstacle that prevents female employees from taking part in top management positions with lower salaries and lower levels than men is the "glass ceiling" in the literature.

In this study, the theories related to career life of women were discussed and firstly the Career Pathway Survey (CPS) developed by Smith and his colleagues was adapted into the Turkish language in order to measure the dimensions of the glass ceeling syndrome. Then the aim was to measure the effect of different demographic features on the dimensions of the glass ceiling. Male occupations were included in the survey to measure the effect of sex on the glass ceiling, but only female occupations were considered when examining other features. Within the scope of the research, data collected from 449 participants employed in ten different industry (education, health, defense industry, finance, information / media, construction, energy, industry / trade, service and others) were investigated to effects of gender, education, age and marital status about the dimensions of the glass ceiling; denial, resilience, resignation and acceptence. Correlation, ANOVA test and T-test were performed with validity and reliability analysis for collected data.

As a result of the analyzes made, the 4 structural dimension of the adapted scale was found and the 18-item version was verified. Also it was determined that the glass ceiling perception was significantly different according to sex, partially differentiated according to educational and marital status variables, but not significantly different according to age factor.