Video tabanlı eğitimin total kalça protezli hastaların günlük yaşam aktivitelerine, yara iyileşmesine ve protez dislokasyonuna etkisi
The effect of video-based education on activities of daily living, wound healing and prosthesis dislocation of patients with total hip replacement
Yazar: AYŞE SİNEM TAŞ
Danışman: PROF. DR. İSMET EŞER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dislokasyon = Dislocation ; Eğitim teknikleri = Educational techniques ; Eğitsel video = Educational video ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Kalça = Hip ; Kalça eklemi = Hip joint ; Kalça protezi = Hip prosthesis ; Protez gevşemesi = Prosthesis failure ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, video tabanlı eğitimin total kalça protez ameliyatı olan hastaların günlük yaşam aktivitelerine, yara iyileşmesine ve protez dislokasyonuna etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma Balıkesir Bandırma Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ortopedi Kliniği'nde Ocak 2021-Ağustos 2022 tarihleri arasında randomize kontrollü bir araştırma olarak yürütülmüştür. Araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan hastalar randomizer.org tarafından rastgele sayılar kullanılarak uygulama (video tabanlı eğitim), ve kontrol (standart hemşirelik bakımı) grubuna alınmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında; Birey Tanıtım Formu, Standardize Mini Mental Test, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Oxford Kalça Skoru, Hasta ve Gözlemci Skar Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Her iki gruba da ameliyat öncesi Birey Tanıtım Formu, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi ve Oxford Kalça Skoru uygulanmıştır. Uygulama grubuna ameliyat öncesi video tabanlı eğitim verilmiştir, kontrol grubuna herhangi bir eğitim verilmemiş rutin hemşirelik bakımı almışlardır. Ameliyat sonrası 5.gün her iki gruba da Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri ve Hasta ve Gözlemci Skar Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Uygulama grubuna ameliyat sonrası 2 veya 3.günde video tabanlı eğitim tekrarı yapılmıştır, kontrol grubu rutin hemşirelik bakımı almıştır. Taburculuktan önce uygulama grubunda yer alan hastaların ve bakım vericilerinin telefonlarına veya bilgisayarlarına video tabanlı eğitim yüklenmiştir, hasta ve bakım vericiler istedikleri zaman bu eğitim videosundan yararlanabilmiştir. Kontrol grubunda yer alan hastalar ise rutin taburculuk eğitimi alarak taburcu olmuşlardır. Ameliyat sonrası 30.gün her iki gruba da Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri, Oxfort Kalça Skoru ve Hasta ve Gözlemci Skar Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (frekans, ortalama)uygulanmıştır. Normal dağılım gösteren değişkenlerin analizinde bağımsız gruplarda Student t testi, çoklu bağımsız değişkenler arasındaki ilişki ANOVA testi ile değerlendirilmiştir. Grup içi nicel verilerin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde varyans analizinden yararlanılmıştır. Nicel değişkenler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde Pearson kolerasyon analizi, niteliksel verilerin karşılaştırılmasında Fisher's Exact, Pearson Ki-kare testleri uygulanmıştır.
Araştırmanın uygulanması için Ege Üniversitesi Tıbbi Araştırmalar Etik Kurulu'ndan  etik kurul onayı, Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğü'nden yazılı kurum izni, araştırmaya katılmayı kabul eden hastalardan ise araştırmanın amacına ilişkin yapılan açıklama sonrası bilgilendirilmiş onam formu ile yazılı izin alınmıştır.
Bulgular: Araştırma uygulama grubu 30, kontrol grubu 30 olmak üzere toplam 60 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Uygulama ve kontrol grubunun, tanıtıcı özellikleri ile sağlık durumuna ilişkin özellikleri açısından homojen olduğu saptanmıştır. Uygulama grubunda yer alan hastaların ameliyat sonrası (5.gün ve 30.gün) Barthel GYA İndeksi puan ortalamalarının, kontrol grubunda yer alan hastaların puan ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Uygulama grubunda yer alan hastaların ameliyat sonrası 30.gün Oxford Kalça Skoru ölçeği puan ortalamalarının, kontrol grubunda yer alan hastaların puan ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Uygulama grubunda yer alan hastaların Hasta ve Gözlemci Skar Değerlendirme Ölçeği puan ortalamalarının, kontrol grubunda yer alan hastaların puan ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuç: Video tabanlı eğitimin total kalça protezi ameliyatı olmuş hastaların günlük yaşam aktivitelerini ve kalça işlevini yerine getirmede etkili bir eğitim yöntemi olduğu, yara iyileşme sürecini olumlu yönde etkilediği bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Total Kalça Protezi; Yara İyileşmesi; Günlük Yaşam Aktiviteleri; Kalça İşlevi

Abstract:
Aim: This study was conducted to examine the effects of video-based education on the activities of daily living, wound healing and prosthesis dislocation of patients who had total hip replacement surgery.
Materials and Methods: The research was carried out as a randomized controlled trial between January 2021 and August 2022 in Balıkesir Bandırma Training and Research Hospital, Orthopedics Clinic. Patients who met the inclusion criteria were included in the practice (video-based training) and control (standard nursing care) groups by randomizer.org using random numbers. In the collection of research data; Individual Information Form, Standardized Mini Mental Test, Barthel Activities of Daily Living Index, Oxford Hip Score, and Patient and Observer Scar Evaluation Scale were used. Individual Identification Form, Barthel Activities of Daily Living Index and Oxford Hip Score were applied to both groups before surgery. Preoperative video-based training was given to the application group, and the control group received routine nursing care without any training. The Barthel Activities of Daily Living and the Patient and Observer Scar Evaluation Scale were applied to both groups on the 5th postoperative day. Video-based training was repeated on the 2nd or 3rd postoperative day in the application group, and the control group received routine nursing care. Before discharge, video-based training was uploaded to the phones or computers of the patients and caregivers in the application group, and the patients and caregivers could benefit from this training video whenever they wanted. The patients in the control group were discharged after receiving routine discharge training. On the 30th postoperative day, Barthel Activities of Daily Living, Oxfort Hip Score, and Patient and Observer Scar Rating Scale were applied to both groups. Descriptive statistical methods (frequency, mean) were used in the analysis of the data. In the analysis of normally distributed variables, Student's t test was used in independent groups and the relationship between multiple independent variables was evaluated with ANOVA test. Analysis of variance was used in repeated measurements in the evaluation of in-group quantitative data. Pearson correlation analysis was used to evaluate the relationship between quantitative variables, and Fisher's Exact and Pearson Chi-square tests were used to compare qualitative data. Ethics committee approval was obtained from Ege University Medical Research Ethics Committee, written institutional permission from Balıkesir Provincial Health Directorate, and written consent was obtained from the patients who agreed to participate in the study, with an informed consent form after the explanation regarding the purpose of the study.
Results: The research was carried out with a total of 60 patients, 30 in the application group and 30 in the control group. It was determined that the application and control groups were homogeneous in terms of their descriptive and health-related features. The postoperative (5th and 30th days) Barthel ADL Index mean scores of the patients in the treatment group were found to be statistically significantly higher than the mean scores of the patients in the control group (p<0.05). The postoperative 30th day Oxford Hip Score mean scores of the patients in the treatment group were found to be statistically significantly lower than the mean scores of the patients in the control group (p<0.05). Patient and Observer Scar Evaluation Scale mean scores of the patients in the treatment group were found to be statistically significantly lower than the mean scores of the patients in the control group (p<0.05).
Conclusion: It has been found that video-based education is an effective education method in performing the daily life activities and hip function of patients who have had total hip replacement surgery, and positively affects the wound healing process.
Keywords: Total Hip Replacement; Wound healing; Activities of Daily Living; Hip Function