Klinik ve kanıtlanmış geç neonatal sepsistanısı ile yatan hastalarda risk faktörlerininkarşılaştırılması ve solunum morbiditeleri üzerineetkilerinin değerlendirilmesi
Comparison of risk factors and evaluation of their effects on respiratory morbidities in infants admitted with clinically and proven late neonatal sepsis
Yazar: GİZEM KURTAR
Danışman: PROF. DR. HASAN SİNAN USLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Geç başlangıçlı yenidoğan sepsisi dünya çapında önemli bir
morbidite ve mortalite nedeni olmaya devam etmektedir. Erken tanı, tedavi ve klinik
belirtileri hızlı değerlendirme ortaya çıkabilecek morbiditeleri önlemek için kritik bir
öneme sahiptir. Bu çalışmada geç başlangıçlı neonatal sepsis tanısı ile kliniğimizde
takip edilmiş olan klinik sepsis ve kanıtlanmış sepsisli hastalarda birçok risk faktörü
karşılaştırılmış olup söz konusu tüm risk faktörleri ele alındıktan sonra geç başlangıçlı
neonatal sepsis tanısı olan klinik ve kanıtlanmış sepsisli hastalar arasındaki farklılıkları
ve bu tanıların solunum morbiditeleri ile arasındaki ilişkiyi göstererek literatüre
katkıda bulunmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, tek merkezli retrospektif ve kesitsel tarama
yöntemi ile yapıldı. Çalışmaya 1 Ocak 2017- 30 Eylül 2022 yılları arasında (6 yıllık
sürede) hastanemiz yenidoğan yoğun bakım ünitesinde 4-30 günlük geç neonatal
sepsis tanısı ile yatan klinik sepsis ve kanıtlanmış sepsisli hastalar dahil edildi. Klinik
ve kanıtlanmış geç başlangıçlı neonatal sepsisli hastalar arasında risk faktörleri (anne
bebeğin demografik özellikleri, doğum salonu uygulamaları, yenidoğan yoğun bakım
ünitesinde konulan tanı, uygulanan tedavi ve alınan hematolojik tetkik, hastanede yatış
süresi) ve solunum morbiditesi varlığı karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamızda klinik sepsis grubunu oluşturan 105 olgunun 56'sı
(%53,33) erkek, 46'sı (%46,67) kızdı. Kanıtlanmış sepsis grubunu oluşturan 106
olgunun ise 69'u (%65,09) erkek, 37'si (%34,91) kızdı. Kanıtlanmış sepsis grubunun
anne yaşı ortalamaları klinik sepsis grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede
yüksek bulunmuş olsa da (p=0,039), her iki grupta da anne yaşı ortalamasının bebekte
gelişebilecek problemler üzerinde etkisi olan tanımlayıcı risk yaşı aralığında (<18 yaş
veya >35 yaş) olmadığı görüldü. Kanıtlanmış sepsis grubunda akraba evliliği
dağılımları (p=0,011), gebelikte antibiyotik kullanımı varlığı (p=0,018), annede erken
membran rüptürü (EMR) varlığı (p=0,005), annede enfeksiyon varlığı (p=0,031) klinik
sepsis grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Kanıtlanmış
sepsis grubunun lökosit ve prokalsitonin 2. gün ortalamaları klinik sepsis grubundan
istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,023). Kanıtlanmış sepsis
grubunu oluşturan 106 olgunun 26'sı (%27,96) Koagülaz-negatif Stafilokok (KNS),12'si (%12,90) S. Aureus, 16'sı (%17,20) E. Coli, 7'si (%7,53) Candida, 30'u
(%32,26) Klebsiella ve 2'si (%2,15) Psödomonas'tı. Çalışma grubumuzda kanıtlanmış
sepsis grubunun antibiyotik tedavisi, piperasilin-tazobaktam ve meropenem varlığı
(p=0,018) ve antibiyotik verilme süresi ortalamaları (p=0,0001) klinik sepsis
grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Antibiyotik
revizyonu varlığı ise kanıtlanmış sepsis grubunda klinik sepsis grubundan istatistiksel
olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,0001). Kanıtlanmış sepsis grubunda
kuvöz içi oksijen ihtiyacı varlığı klinik sepsis grubundan istatistiksel olarak anlamlı
derecede düşük bulunurken (p=0,001); kanıtlanmış sepsis grubunun HFO takip edilme
gün sayısı ortalamaları klinik sepsis grubundan anlamlı derecede yüksek bulundu
(p=0,033). Kanıtlanmış sepsis grubunda pnömoni varlığı (p=0,001) klinik sepsis
grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu. Kanıtlanmış sepsis
varlığını etkileyen faktörleri belirlemek için yapılan lojistik regresyon analizi
sonucunda anne yaşı (p=0,317), gebelikte antibiyotik kullanımı (p=0,075), EMR
varlığı (p=0,643) istatistiksel olarak anlamsız bulunurken; akraba evliliği yüksekliği
(p=0,01), antibiyotik verilme süresi yüksekliği (p=0,003), antibiyotik revizyonu
düşüklüğü (p=0,002), kuvöz içi oksijen ihtiyacı varlığı düşüklüğü (p=0,004) ve
pnömoni varlığı düşüklüğü (p=0,0001) istatistiksel olarak anlamlı bulundu.
Sonuç: Çalışmamızda yenidoğanlarda kanıtlı geç sepsiste uzun antibiyotik
verilme süresi, daha az sıklıkta antibiyotik revizyonu, daha az kuvöz içi oksijen
ihtiyacı ve pnömoni varlığı solunumsal farklılık yaratan faktörler olarak saptanmıştır.
Çalışmamızda kanıtlanmış sepsis grubunda 2. gün lökosit ve prokalsitonin
ortalamalarında saptanan istatistiksel anlamlı yükseklik, ampirik antibiyoterapi
başlanan yenidoğanlarda kültür üremesi sonuçlanmadan klinik-kanıtlanmış sepsis
ayrımının erken yapılmasını sağlayarak yenidoğanların uzamış antibiyoterapi
maruziyetini azaltabilecektir. Çalışmamızın özellikle klinik sepsiste antibiyotiklerin
erken kesilme kararının verilmesine yönelik yapılacak çok merkezli çalışmalara yön
verebileceğini düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Geç neonatal sepsis, klinik sepsis, kanıtlanmış sepsis

Abstract:
Introduction and Aim: Late-onset neonatal sepsis continues to be a
significant cause of morbidity and mortality worldwide. Early diagnosis, treatment,
and rapid assessment of clinical symptoms are crucial to prevent potential morbidities.
In this study, we compared many risk factors between clinical sepsis and proven sepsis
cases diagnosed with late-onset neonatal sepsis in our clinic. After considering all
these risk factors, the aim was to contribute to the literature by highlighting the
differences between clinical and proven sepsis cases and their relationship with
respiratory morbidities.
Materials and Methods: Our study was conducted using a single-center
retrospective and cross-sectional screening method. The study included infants
diagnosed with late-onset neonatal sepsis aged 4-30 days who were admitted to our
neonatal intensive care unit between January 1, 2017, and September 30, 2022 (a 6-
year period). Risk factors (demographic characteristics of the mother and baby,
delivery room practices, diagnosis in the neonatal intensive care unit, treatment
administered, hematological tests performed, length of hospital stay) and the presence
of respiratory morbidities were compared between clinical and proven late-onset
neonatal sepsis cases.
Results: In our study, among the 105 patients in the clinical sepsis group, 56
(53.33%) were male, and 46 (46.67%) were female. In the proven sepsis group, which
included 106 patients, 69 (65.09%) were male, and 37 (34.91%) were female.
Although the average maternal age in the proven sepsis group was statistically
significantly higher than that in the clinical sepsis group (p=0.039), in both groups, the
average maternal age was not within the descriptive risk age range (<18 years or >35
years) with an impact on problems that could occur in the baby's development.
Distribution of consanguinity in the proven sepsis group (p=0.011), presence of
antibiotic use during pregnancy (p=0.018), presence of early membrane rupture
(EMR) in the mother (p=0.005), and presence of infection in the mother (p=0.031)
were statistically significantly higher than in the clinical sepsis group. Leukocyte and
procalcitonin averages on the second day in the proven sepsis group were statistically
significantly higher than those in the clinical sepsis group (p=0.023). Among the 106patients in the proven sepsis group, 26 (27.96%) had Coagulase-negative
Staphylococcus (CNS), 12 (12.90%) had S. Aureus, 16 (17.20%) had E. Coli, 7
(7.53%) had Candida, 30 (32.26%) had Klebsiella, and 2 (2.15%) had Pseudomonas.
Antibiotic treatment, the presence of piperacillin-tazobactam and meropenem
(p=0.018), and the average duration of antibiotic administration (p=0.0001) in the
proven sepsis group were statistically significantly higher than in the clinical sepsis
group. The presence of antibiotic revision in the proven sepsis group was statistically
significantly lower than in the clinical sepsis group (p=0.0001). While the presence of
the need for oxygen in the incubator was statistically significantly lower in the proven
sepsis group than in the clinical sepsis group (p=0.001), the average number of days
of HFO (High-Frequency Oscillation) follow-up in the proven sepsis group was
statistically significantly higher than in the clinical sepsis group (p=0.033). The
presence of pneumonia in the proven sepsis group was statistically significantly lower
than in the clinical sepsis group (p=0.001). In the logistic regression analysis
conducted to determine the factors affecting the presence of proven sepsis, maternal
age (p=0.317), antibiotic use during pregnancy (p=0.075), and the presence of EMR
(p=0.643) were statistically insignificant. However, the high incidence of
consanguinity (p=0.01), high duration of antibiotic administration (p=0.003), low
incidence of antibiotic revision (p=0.002), low incidence of the need for oxygen in the
incubator (p=0.004), and low incidence of pneumonia (p=0.0001) were statistically
significant.
Conclusion: In our study, factors such as prolonged antibiotic administration
in proven late-onset sepsis, less frequent antibiotic revision, less need for oxygen in
the incubator, and the presence of pneumonia were identified as factors causing
respiratory differences. The statistically significant increase in leukocyte and
procalcitonin averages on the second day in the proven sepsis group in our study can
facilitate the early differentiation of clinical-proven sepsis in newborns who have
started empirical antibiotic therapy before culture results are available, reducing
prolonged antibiotic exposure in newborns. We believe that our study can particularly
guide multicenter studies on the decision to stop antibiotics early in clinical sepsis.
Key Words: Late neonatal sepsis, clinical sepsis, proven sepsis