Batı ve Türk çocuk edebiyatında seçilen eserler ışığında kutsal ve kutsalla ilişkilere bakış
Holiness and its relations in the light of the precious works in Western and Turkish children's literature
Yazar: ELİF TOKKAL
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED FATİH ANDI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, Türk Çocuk Edebiyatı'nda kutsal ve kutsala ait değerlerin yer 
alma biçimi açıklanmaya çalışılarak Batı Çocuk Edebiyatından seçilen klasiklerle 
karşılaştırmalı bir metin ortaya kondu. Örneklem olarak Türk Çocuk Edebiyatı 
yazarlarından Cahit Zarifoğlu'ndan "Yürekdede ile Padişah", Ahmet Efe'den 
"Anadolu Masalları", Figen Yaman Coşar'dan "Evrendeki Son Hazine" adlı kitaplar 
incelendi. Batı Çocuk Edebiyatı klasiklerinden de "Heidi", "Polyanna" ve "Küçük 
Kadınlar" adlı kitaplar değerlendirildi. Bu eserlerde dini hassasiyetler, doğrudan 
inançla ilgili kavram ve özellikler alt başlıklar halinde gözden geçirildi. 
Allah, Kuran, İslamiyet, peygamber, hoşgörü, din adamı, ibadet yeri, şükür, 
tevekkül, doğruluk- dürüstlük, cennet-cehennem gibi inanca dair kavramların Türk 
Çocuk Edebiyatına dair incelenen eserlerde nasıl işlendiği alt başlıklar halinde verildi. 
Batı Çocuk Edebiyatına dair incelenen eserlerde de Tanrı inancı ve dua, Hristiyanlık 
ve Hristiyanlığa dair kutsal olan unsurlar, kutsal kitap, din adamı, kilise gibi kavramlar 
alt başlıklar halinde sıralandı. 
Sonuç bölümünde de Türk Çocuk Edebiyatında yer alan Batı Çocuk Edebiyatı 
klasiklerinin ideolojik bir arka planla hangi mesajları çocuk zihninde temellendirdiği 
ve ne kadar başarılı-başarısız olduğu üzerinde durulup çocuk yazını açısından olumlu 
olumsuz neticeler ihtiva eden durumlar açıklanmaya çalışıldı. Batı ve Türk Çocuk 
Edebiyatına ait eserlerde kutsala dair oluşturulan alt başlıklardan hareketle Türk Çocuk 
Edebiyatının kutsalla olan ilişkisinin geçmişten bugüne hangi evrelerden geçtiği, 
günümüz çocuk edebiyatının sayısal artışına rağmen ne ölçüde başarılı ve nitelikli 
olduğu değerlendirilmeye çalışıldı. 
Bütün bu veriler ışığında Türk Çocuk edebiyatında kutsalın, geleneğin, 
değerlerin dönüştürülerek ve yeniden yorumlanarak bugün nasıl yazılması yeniden 
gerektiği teze konu eserlerden hareketle anlatıldı. 
Anahtar kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Kutsal, Dini Değerler

Abstract:
This study aims to examine the representation of sacred and moral values in 
Turkish children's literature by presenting a comparative analysis with selected 
masterpieces from Western children's literature. With this aim, Anatolian Tales by 
Ahmet Efe, Yürekdede ile Sultan by Cahit Zarifolu, and The Last Treasure in the 
Universe by Figen Yaman Coşar were examined. Some Western children's literature 
classics: Heidi, Polyanna and Little Women were evaluated. In these works, religious 
sensitivities, terms and features, which are directly associated with belief, were 
reviewed as subheadings. How the concepts of belief such as Allah, Quran, Islam, 
prophet, tolerance, clergyman, place of worship, gratitude, trustworthiness, truthhonesty, heaven-hell are handled. Concepts like faith in God and prayer, Christianity 
and its sacred components, the holy book, the clergy, and the church in the Western 
children's literature that were examined. The addressing and understanding of these 
concepts in the relevant works were identified and followed by comparative analysis 
being carried out. The significance of clarifying how effective or ineffective Western 
children's literature masterpieces are in Turkish children's literature, where messages 
are founded on the children's minds with an ideological basis, is underlined in the 
conclusion. It has attempted to evaluate the relevance of children's literature products, 
such as cartoons and animations, in terms of transmitting our culture and belief system 
to future generations. The aim was to identify the various stages of the relationship 
between Turkish children's literature and the sacred, spanning from the past to the 
present. This was achieved by analyzing the subheadings related to the sacred in works 
of both Western and Turkish children's literature. With reference to the works that are 
the focus of the thesis, it discusses how, in light of all these facts, the sacred, tradition, 
and values in Turkish children's literature should be modernized through 
transformation and reinterpretation.
Keywords: holiness, children's literature, religious values.