Öğretmenlerin güdülenme türünün, kullandıkları duygusal emek stratejilerinin ve yordayıcılarının incelenmesi
Investigating the teachers' motivation types,  use of emotional labor strategies and their predictors
Yazar: HATİCE APAYDIN ŞEN
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Motivasyon = Motivation ; Sosyal psikoloji = Psychology-social ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Özgecilik = Altruism ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada öğretmenlerin kullandıkları duygusal emek stratejilerini, öğretmenlerin güdülenme türlerinin yordayıp yordamadığı ile öğretmenlerin güdülenme türü ve kullandıkları duygusal emek stratejilerini, öğretmen özgecilik davranışları ve kişilik özelliklerinin hangi düzeyde yordadığı incelenmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin güdülenme türleri ve kullandıkları duygusal emek stratejilerinin, öğretmenliği seçme nedenleri, mesleğe devam etme nedenleri, cinsiyet,  deneyim yılı, okul türü, öğretim kademesi ve eğitim durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmiştir.  
           Bu araştırmanın örneklemini, tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 2015-2016 öğretim dönemi II. Yarıyılında Ankara'da ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 596 öğretmen oluşmuştur.
    Araştırmada kullanılan Öğretmen Güdülenme Ölçeği araştırmacı tarafından Türk kültürüne uyarlanmıştır. Analiz sürecinde, mesleği seçme ve mesleğe devam etme nedenleri, cinsiyet, okul türü, eğitim durumuna göre öğretmenlerin güdülenme türlerinin ve öğretmenlerin kullandıkları duygusal emek stratejilerinin farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için bağımsız örneklemler için t-testi kullanılmıştır. Deneyim yılı ve görev yaptıkları öğretim kademesine göre öğretmenlerin güdülenme türlerinin ve kullandıkları duygusal emek stratejilerinin farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için ise MANOVA yapılmıştır. Öğretmen özgecilik davranışları ve kişilik özelliklerinin duygusal emek stratejilerini ve öğretmenlerin güdülenme türünün duygusal emek stratejilerini yordayıp yordamadığını belirlemek için ise yol analizi yapılmıştır.
    Yol analizi sonucunda, öğretmen özgecilik davranışlarından acil durumlarda yardımseverlik ve bağışta bulunmanın duygusal emek stratejilerinden hem otomatik düzenleme/duygusal sapma hem de rol yapma stratejisi kullanımını yordadığı, güncel durumlarda yardımseverlik davranışının ise sadece rol yapma stratejisi kullanımını manidar düzeyde yordadığı görülmüştür. Öğretmen kişilik tiplerinden duygusal dengesizliğin, otomatik düzenleme/duygusal sapma ve rol yapma stratejisi kullanımını manidar düzeyde yordadığı saptanmıştır.
  Öğretmenlerde dışsal güdülenme türünü, özgecilik davranışlarından güncel durumlarda yardımseverlik, acil durumlarda yardımseverlik ve bağışta bulunmanın;  içe yansıtılmış güdülenme türünü bağışta bulunma ve sosyal sorumluluk/paylaşmanın ve son olarak özerk güdülenme türünü, sadece sosyal sorumluluk/paylaşmanın manidar olarak yordadığı görülmüştür.
  Kişilik tiplerinden duygusal dengesizliğin dışsal güdülenme türünü ve özerk güdülenme türünü farklı yönlerde manidar şekilde yordadığı saptanmıştır. Son olarak ise, otomatik düzenleme/duygusal sapma stratejisi kullanımını yalnızca dışsal güdülenme türünün, rol yapma stratejisi kullanımını ise dışsal güdülenme, içe yansıtılmış güdülenme ve özerk güdülenme türlerinin manidar düzeyde yordadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Güdülenme, duygusal emek, özgecilik, kişilik özellikleri

Abstract:
This study investigates whether the types of emotional labor strategies used by teachers are predicted by their motivation types and at what level teachers' altruistic behaviours and personality types predict their motivation type and the type of emotional labor strategies they use. In addition, this study investigates if teachers' motivation types and the types of emotional labor strategies they use differ according to their reasons for choosing teaching as a career and for continueing their career, gender, length of experience, the school type  and school level they are working at and graduation.
The data were collected from 596 teachers working at primary, secondary and high schools in Ankara in the 2015 - 2016  spring term. The participants were choosen with the stratified sampling method.
Teacher Motivation Scale that was used in this study was adapted into Turkish culture by the researcher. To analyse whether teachers'motivation types and the types of emotional labor strategies they use change according to their reasons for choosing teaching as a career and for continueing their career, gender,school type and graduation, independent samples T test was used. On the other hand, MANOVA was carried out to examine whether teachers' motivation types and the types of emotional labor strategies they use change according to the length of their experience and the level of schools they are working work at. A path analysis was conducted to explore the relationships among teacher altruistic behaviours, personality types, motivation types and the use of emotional labor strategies.
	The findings  pointed out that emergency helping and donation predict both acting and automatic emotion regulation/ emotional deviance. However, everyday helping only predicts acting. Among the personality types, only neuroticism predicts automatic emotion regulation/ emotional deviance and acting sinificantly.In addition, everyday helping, emergency helping, donation are the  significant predictors of  external motivation. Introjected motivation is significantly predicted by social responsibility- sharing  and donation while autonomous motivation is only predicted by social responsibility- sharing .
It is also found that neuroticism is the only personality type that predicts both external motivation and autonomous motivation in different ways significantly. Lastly, external motivation predicts  automatic emotion regulation/ emotional deviance while acting is predicted by both  external motivation, introjected motivation and autonomous motivation.

Key words: Motivation, emotional labor, altruism, personality types