Doğu Anadolu Projesi (DAP bölgesi) kapsamında bulunan illerde faaliyet gösteren bölgesel kalkınma ajanslarının kadın istihdamına etkisi
The impact of regional development agencies operating in the provinces within the scope of the Eastern Anatolia Project (DAP region) on women's employment
Yazar: ESMA AKSOY
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR DEVELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Kalkınma her yerde aynı zamanda ve oranda gerçekleşmemektedir. Kalkınmışlık düzeyi, ülkeler hatta aynı ülkenin farklı bölgeleri arasında da değişiklik görülebilmektedir. Oluşan bu bölgesel eşitsizlikler bazı bölgelerde yüksek oranlarda seyrederken bazı bölgeler de daha düşük seyretmektedir. Ülkemizde bölgeler Düzey-2 olarak 26 bölgeye ayrılmıştır. Doğu Anadolu Projesi (DAP) kapsamında yer alan beş adet Düzey-2 bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyesine bakıldığında ise sondan ikinci bir gelişmişlik seviyesinde olduğu görülmektedir. Meydana gelen bölgelerarası ve bölge içi dengesizliği gidermek maksadıyla kurulan bölgesel kalkınma ajanslarının burada rolü büyük olmuştur. DAP bölgesi illerine bakıldığında ise ataerkil bir toplum yapısının hâkim olması, toplumsal cinsiyet rolünün baskıları, cinsiyetçi iş bölümü politikaları, bölgenin kendine has özelliklerinin geliştirilememesi gibi nedenler ile kadın istihdamı olumsuz etkilenmektedir. Kalkınma ajanslarının oluşan olumsuzlukları giderebilmesi için bölgenin şartlarının iyi anlaşılıp, değerlendirilmesi ve çalışmaların bu yöne kaydırılması gerekmektedir. 
Araştırma DAP Bölgesi kalkınma ajanslarından destek almış kartopu örneklem yoluyla seçilmiş 25 kadın katılımcıyla derinlemesine görüşmeler yapılarak sorular sorulmuştur. Görüşme verilerinin işlenmesi kodlama yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Desteklerden yararlanan kadın katılımcıların görüşlerine endeksli olarak öncelikle kalkınma ajanslarının kadın istihdamına etkilerinin, yeterliliğinin anlaşılarak sonrasında konu ile ilgili belirlemeler ve önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Ajans desteklerinin katılımcılara olumlu etkileri, eleştirileri ve önerileri paylaşılarak çalışmanın amacını güçlendirilmek istenmiştir. Ayrıca bölgede yaşayan kadınların sorunları, bölgedeki kadın katılımcılar tarafından bizzat anlatılmaya çalışılarak, kadın istihdam bakımından yapılan düzenlemelerin daha çok nerelere odaklanılması gerektiği yönüne ışık tutacağı düşünülmektedir.
Kodlama analiziyle elde edilen bulgular sonucunda, kalkınma ajanslarının destekleriyle elde edinilen faydalar olarak uzmanlaşma, verimlilik artışı, girişimcilik alanında yarar sağlanmıştır. Bulgular sonucunda en çok faydalanmanın uzmanlaşma alanında olmasının sebebi de eğitim desteklerinden yararlanan kadınların çoğunlukta olmasından dolayıdır. Katılımcıların çoğu nitelikli ve devamlı personel zorluğu çektiğinden, başvuru sırasında herhangi bir zorluk yaşamadığından ve bunu da ajans personelinin ilgi ve alakası sayesinde olduğundan ancak ajansın yeterli destek sağlamadığını, en azından zamanın şartlarına göre desteklerin öneminden bahsetmişlerdir. Bölgedeki kadın istihdam sorununu ise eğitimin önemi üzerinde durulmuştur. Bölgede çalışmak isteyen kadınların eğitim seviyesinin düşük olmasından dolayı nereden başlayacağını bilememesine yol açtığından, bilenlerin ise ataerkil toplum yapısı ve yıldırma/baskılar ile vazgeçirilmeye çalışılması, ev, aile ve çocuk sorumluluğunun kadınların üzerinde olması gibi nedenler ile kadın istihdamının olumsuz seyrettiğinden bahsedilmiş ve eleştirilmiştir.

Abstract:
Development does not occur everywhere at the same time and rate. The level of development can also vary between countries and even between different regions of the same country. While these regional inequalities are high in some regions, they are lower in some regions. In our country, the regions are divided into 26 regions as Level-2. When the socio-economic development level of the five Level-2 regions within the scope of the Eastern Anatolia Project (DAP) is examined, it is seen that they are at the second to last level of development.The regional development agencies, which were established to eliminate the interregional and intraregional imbalances, played a great role here. When we look at the provinces of the DAP region, women's employment is negatively affected due to the dominance of a patriarchal social structure, the pressures of the gender role, the sexist division of labor policies, and the inability to develop the unique characteristics of the region. In order for the development agencies to overcome the negativities, the conditions of the region should be well understood and evaluated and the studies should be shifted in this direction.
In-depth interviews were conducted with 25 female participants selected through snowball sampling, who received support from the development agencies of the DAP Region, and questions were asked. The processing of the interview data was carried out with the coding method. Based on the opinions of the women participants benefiting from the supports, it is aimed to first understand the effects and adequacy of the development agencies on women's employment, and then to make determinations and suggestions about the subject. It was aimed to strengthen the purpose of the study by sharing the positive effects, criticisms and suggestions of the agency support to the participants. In addition, it is thought that the problems of women living in the region will be tried to be explained by the women participants in the region and the regulations made in terms of women's employment will shed light on where to focus more.
As a result of the findings obtained by the coding analysis, benefits were obtained in the fields of specialization, productivity increase and entrepreneurship as the benefits obtained with the support of development agencies. As a result of the findings, the reason for the most benefiting from the field of specialization is that the majority of women benefiting from educational supports. Most of the participants stated that they had difficulties with qualified and permanent personnel, they did not experience any difficulties during the application, and this was due to the interest and relevance of the agency personnel, but the agency did not provide sufficient support, at least according to the conditions of the time. The problem of women's employment in the region was emphasized on the importance of education. It has been mentioned and criticized that women who want to work in the region do not know where to start due to their low level of education, and women's employment is negative due to reasons such as the patriarchal society structure and trying to discourage those who do, with the responsibility of home, family and children on women.