Engelli bireylerin sosyal görünüş kaygısı ile turizm kısıtları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the social appearance concerns of disabled individuals and tourism restrictions
Yazar: SEMA NUR YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YAVAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Kaygı = Anxiety ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety ; Turizm = Tourism ; Turizm engelleri = Tourism obstacles

Özet:
Dünya sağlık örgütü tarafından yayınlanan verilerine göre, dünyada yaklaşık 1 milyardan fazla engelli bireyin olduğu bilinmektedir. Engelli bireylerin de diğer bireyler gibi dinlenmek, eğlenmek, seyahat etmek ve turizm faaliyetlerine katılmak gibi hakları vardır. Ancak doğuştan ya da sonradan engelli olan bireyler birçok nedenden dolayı turizm faaliyetlerine katılamamaktadır. Bu nedenler kimi zaman engelli bireyin çevresinden kaynaklanan nedenler, kimi zaman da engelli bireyin kendisinden kaynaklanan nedenler olarak ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple turizm sektörü bu konuda bilinçlenmiş olmalı, engelli bireylerin isteklerini ve ihtiyaçlarını belirleyerek, bu bireylere hizmet sunmaya hazır olmaları gerekmektedir. 
Bu çalışmada engelli bireylerin sosyal görünüş kaygısı ile turizm kısıtları arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın problemi, araştırmanın amacı, önemi ve katkısı, kapsamı ve sınırlılıklarına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde engelli kavramı ve sosyal görünüş kaygısı ile ilgili literatür incelemesi yapılmıştır. Son bölümde ise araştırmanın yöntem kısmına yer verilmiştir. Araştırmanın evreni, Kocaeli'nde bulunan görme engelli, işitme/duyma engelli ve ortopedik engelli bireylerden oluşmaktadır. Çalışmaya katılan 392 engelli birey tabakalı (zümreleme) örnekleme yöntemi ile seçilmiş, veriler anket tekniği ile toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde Yüzde ve Frekans Analizi, Anova, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Yapısal Eşitlik Modeli analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda engelli bireylerin sosyal görünüş kaygılarının turizm faaliyetlerine katılmaları üzerinde etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal görünüş kaygısının seyahat niyeti üzerindeki etkisi ortalama bir değere sahipken, içsel kısıt, etkileşimsel kısıt ve çevresel kısıt faktörleri araya geldiğinde, seyahat niyeti üzerinde ciddi bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda gelecek çalışmalara referans olabilmek amacıyla önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
It is known that there are more than 1 billion disabled individuals in the world according to the data published by the World Health Organization. Disabled individuals have the right to rest, have fun, travel and participate in tourism activities like other individuals. However, individuals with congenital or later disabilities cannot participate in tourism activities for many reasons. These reasons sometimes arise from the environment of the disabled individual, and sometimes arise from the disabled individuals themselves. For this reason, the tourism sector should be aware of this issue, and they must be ready to provide services to these individuals by determining their wishes and needs.
This study attempts to determine the relationship between the social appearance concerns and tourism constraints of disabled individuals. In the first part of the study, which consists of three parts, information about the problem, purpose, importance and contribution, scope and limitations of the research are given. In the second part, a literature review is provided on the concept of disability and social appearance concern. The last part is about the method of the research. The universe of the research consists of visually impaired, hearing impaired and orthopedically disabled individuals in Kocaeli province. 392 disabled individuals participating in the study were selected by stratification sampling method, and data was collected by questionnaire technique. Percentage and Frequency Analysis, Anova, Confirmatory Factor Analysis, Structural Equation Model analysis techniques were used in the analysis of the collected data. As a result of the analysis, it was concluded that the social appearance concerns of the disabled individuals have an effect on their participation in tourism activities. While the effect of social appearance concerns on travel intention was average, it was determined that it had a serious effect on travel intention when internal constraints, interactional constraints and environmental constraints factored in. In line with the results obtained, suggestions were made in order to be a reference for future studies.