Bazı kozmetik ürünlerinde renklendirici maddelerin kemometrik yöntemlerle tayinleri
Determinations of coloring agents in some cosmetic products by chemometric methods
Yazar: SEDA ALKAN
Danışman: PROF. DR. AHMET HAKAN AKTAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Yapılan tez çalışmasında, kemometrik kalibrasyon yöntemleri temel bileşen analizi (PCA) temel bileşen regresyonu yöntemi (PCR), kısmi en küçük kareler yöntemi (PLS) ile kozmetik ürünlerinde kullanılan Kinolin sarısı  (E-104)(KIN) ve İndigotin (E-132)'in (IND) aynı anda analizleri yapılarak hiç bir ayırma işlemi kullanmaksızın başarıyla uygulanmıştır ve bu yöntemler UV Görünür Alan Spektroskopisi yöntemlerinden elde edilen verilerle kemometrik olarak değerlendirilmiştir.
Bu kemometrik yöntemlerin validasyonu için, Kinolin sarısı (E-104) için, 2-10 μg/mL derişim aralığında ve İndigotin (E-132) için 0,1-0,5 μg/mL derişim aralığında bileşikleri içeren 25 adet karışımdan oluşan kalibrasyon (derişim) seti, toluen içerisinde hazırlanmıştır. Kalibrasyon setinin 300-700 nm aralığında absorpsiyon spektrumu kaydedilmiştir. Kalibrasyon seti ve bu sete karşılık 390–640 nm aralığında elde edilen absorpsiyon verileri arasındaki ilişkiden yararlanılarak üç kemometrik kalibrasyon oluşturulmuştur. PCR ve PLS yöntemlerinin validasyonu, Kinolin sarısı ve İndigotin içeren sentetik karışımların analiziyle gerçekleştirilmiştir. PCR ve PLS yöntemlerinin Kinolin sarısı ve İndigotin karışımlarının analizine uygulamasında, PCR ve PLS  için % geri kazanım sonuçları ile karşılık gelen standart sapma değerleri sırasıyla KIN için % 100,02 / % 0,0138 ve %100,94 / % 6,22 ; IND için % 100,00 / % 0,0051 ve % 100,29 / % 4,97 olarak bulunmuştur.
Sonraki basamakta PCA, PCR ve PLS yöntemleri, ticari Kinolin sarısı ve İndigotin'in aynı  anda miktar tayinlerine uygulanmıştır.

Abstract:
In this thesis, three different chemometric calibration methods principle component analysis (PCA), partial least squares (PLS) and principal component regression (PCR) were successfully applied to the simultaneous determination of Quinoline yellow (E-104)(KIN) and Indigotine (E-132) (IND) cosmetic preparations without using any separation step. The data of UV-Visible Spectroscopy applied to the chemometric calculations. 
For the validation of this chemometric metot, a calibration set of 25 binary mixtures containing compounds in the working range of 2-10 μg/mL for Quinoline yellow and 0,1-0,5 μg/mL for Indigotine was prepared in toluen. Calibration sets 300-700 nm range absorption spectra were recorded. Three chemometric calibrations were constructed by using the relationship between the calibration set and its corresponding absorption data obtained in the range 390-640 nm.  The synthetic mixtures of two coloring agents were used for the validity of the calibrations. Means recoveries (percent) and relative standard deviation of PCR and PLS  methods were found to be % 100,02 / % 0,0138 and % 100,94 / % 6,22 for KIN ; % 100,00 / % 0,0051and % 100,29 / % 4,97 for IND respectively.
In the next step, the PCA, PCR and PLS methods were applied to the simultaneous determination of Quinoline yellow and Indigotine in commercial cosmetic preparations and successful results were obtained.