Yatırım gelişme yolu yaklaşımı: Türkiye üzerine bir değerlendirme (1980-2020)
Investment development approach: An assessment on Turkey(1980- 2020)
Yazar: SİNEM SAĞLAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEKİP YAZGAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşme sürecine bağlı olarak yabancı sermaye hareketliliğinin dünyada gittikçe artan bir öneme sahip olduğu görülmektedir. Dünya üzerinde gerçekleşmekte olan sermaye hareketlerinin büyük bir kısmını ise sermaye yatırımları oluşturmaktadır. Ülkelerin ekonomik faaliyetlerinde meydana gelen artışa bağlı olarak özellikle 1980 ve 1990'lı yıllarda yabancı sermaye yatırımlarının attığı görülmektedir. Bu yüzden doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını açıklayan teorilere ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını açıklamaya çalışan çeşitli teorilerin ortaya çıktığı görülmektedir. Fakat geliştirilen bu teorilerin hepsinin statik yaklaşımlar olduğu görülmektedir. 
     Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını açıklayan tek dinamik yaklaşım Yatırım Gelişme Yolu Yaklaşımıdır. Yatırım Gelişme Yolu Yaklaşımı çok uluslu şirketlerin aldığı yatırım kararlarını ülkedeki ekonomik büyüme seviyeleri ile ilişkilendirip, söz konusu faaliyetlerin aşamalarını açıklamaktadır. Bir ülkenin ekonomik büyümesinin artmasına bağlı olarak Yatırım Gelişme Yolunda ilerleyebilmekte ve doğrudan yabancı sermaye yatırım girişlerini arttırdığı görülmektedir.
     Bu çalışmada Türkiye'nin 1980- 2020 dönemine ait net doğrudan yatırım pozisyonundaki gelişimine ilişkin eğilimleri grafik analiz yöntemi, regresyon yöntemi ve endeks yöntemi kullanılarak Yatırım Gelişme Yolu Yaklaşımı çerçevesinde incelenmektedir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Türkiye'nin Yatırım Gelişme Yolunun üçüncü aşamasında yer alan bir ülke konumunda bulunduğu ifade edilebilmektedir.

Abstract:
Depending on the globalization process, it is seen that foreign capital mobility has an increasing importance in the world. Capital investments constitute a large part of the capital movements taking place in the world. Depending on the increase in the economic activities of the countries, it is seen that foreign capital investments increased especially in the 1980s and 1990s. Therefore, it is seen that there is a need for theories explaining foreign direct investments. It is seen that various theories have emerged that try to explain foreign direct investments. However, it is seen that all of these developed theories are static approaches.
     The only dynamic approach to explain foreign direct investment is the Investment Development Pathway Approach. The Investment Development Path Approach relates the investment decisions taken by multinational companies with the economic growth levels in the country and explains the stages of these activities. Depending on the increase in the economic growth of a country, Investment can progress on the Development Path and it is seen that foreign direct investment inflows increase.
     In this study, the trends related to the development of Turkey's net direct investment position for the period of 1980-2020 are examined within the framework of the Investment Development Path Approach, using the graph analysis method, the regression method and the index method. As a result of the evaluations made, it can be stated that Turkey is in the position of a country in the third stage of the Investment Development Path.