Farklı domates tiplerinin etilen duyarlılıklarının belirlenmesi
Determination of sensitivity to ethylene in different types of tomatoes
Yazar: QASID ALI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERKAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, beef (Tybif F1), salkım (Merkür F1) ve köy tipi (Yüksel Köy F1) domateslerin etilene olan duyarlılıkları belirlenmiştir. Bu amaçla yürütülen denemede domatesler çakır (dönüm) olum aşamasında hasat edilmiş ve değişik hasat sonrası uygulamaları için üç farklı gruba ayrılmıştır. Birinci grup domatesler 20°C sıcaklık ve %60±5 oransal nemde 21 gün süreyle muhafaza edilmiştir. İkinci grup domateslere hasattan sonra 150 ppm dozunda etilen uygulaması yapılmış ve meyveler daha sonra 12°C sıcaklık ve %90±5 oransal nemde 35 gün süreyle depolanmıştır. Üçüncü grup domateslere ise etilen uygulaması yapılmamış ve bu meyveler de 12°C sıcaklık ve %90±5 oransal nemde 35 gün süreyle muhafaza edilmiştir. İkinci ve üçüncü gruptaki meyveler değişik süreler soğukta muhafazadan sonra manav koşulu olarak belirlenen 20°C sıcaklık ve %60±5 oransal nemde raf ömürlerinin belirlenmesi amacıyla üç gün süreyle bekletilmiştir. Depolama süresince değişik muhafaza ortamlarından belirli aralıklarla alınan meyvelerde ağırlık kaybı, kabuk rengi (L*, C*, h°) değişimleri, suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM), titre edilebilir asit miktarı (TEA), toplam klorofil miktarı, likopen miktarı, etilen üretimi ve solunum hızı ile pazarlanamaz ürün miktarları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, 20°C sıcaklıkta tutulan farklı domates tiplerinde muhafaza süresince ağırlık kaybı, C* değeri, likopen içeriği, etilen üretimi ve solunum hızı ile pazarlanamaz ürün miktarları artış, buna karşılık meyve kabuğunun L* ve h° değerleri, titre edilebilir asitlik, meyve eti sertliği ve toplam klorofil miktarlarının ise azalış gösterdiği belirlenmiştir. 20°C sıcaklıkta muhafaza edilen domateslerde en yüksek L*, C*, h° değerleri, meyve eti sertliği, toplam klorofil miktarı ile en düşük ağırlık kaybı, likopen miktarı ve pazarlanamaz ürün miktarı beef tipi domateslerden elde edilmiştir. Benzer şekilde, beef tipi domateslerin etilen üretimi ve solunum hızı değerleri diğer domates tiplerine göre daha düşük bulunmuştur. Hem soğukta muhafaza edilen hem de manav koşullarında bekletilen domateslerde hasattan sonra yapılan etilen uygulaması ağırlık kaybı, likopen miktarı, etilen üretimi ve solunum hızı ile pazarlanamaz ürün miktarında artışa, buna karşın L* ve h° değerleri, TEA miktarı, meyve eti sertliği ve toplam klorofil miktarında ise azalışa neden olmuştur. Hem soğukta muhafaza, hem de manav koşullarında en yüksek L* ve h° değerleri ile meyve eti sertliği ve toplam klorofil miktarı (sadece manav koşullarında) beef tipi domateslerden elde edilmiştir. Ayrıca soğukta muhafazada en düşük etilen üretimi ve solunum hızı değerleri de beef tipi domateslerde saptanmıştır. Hem soğukta muhafaza hem de manav koşullarında en yüksek TEA, likopen ve toplam klorofil miktarı (sadece soğuk depoda) ile en düşük ağırlık kaybı ve pazarlanamaz ürün miktarı (manav koşullarında) köy tipi domateslerde belirlenmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara göre beef tipi domatesler, köy ve salkım tipi domateslere göre 20°C'de 21 günlük muhafaza sonunda hasat sonrası kalitelerini daha iyi korumuşlardır. Buna karşın, soğukta muhafaza ve manav koşullarında ise beef ve köy tipi domatesler salkım tipi domateslere göre daha iyi performans göstermiştir. Sonuç olarak; çakır olum aşamasında toplanan ve 12°C sıcaklıkta muhafaza edilen beef ve köy tipi domatesler 35 gün süreyle hasat sonrası kalitelerini ticari olarak koruyabilmiştir. 

ANAHTAR KELİMELER: Beef, Domates, Etilen, Hasat Sonrası, Kalite, Köy, Salkım, Solanum lycopersicum L.

Abstract:
In this study, the sensitivities of beefsteak (Tybif F1), cluster (Merkur F1) and heirloom (Yuksel Koy F1) types of tomatoes towards ethylene were investigated. For that purpose, tomatoes were harvested at the breaker stage and divided into three groups for different postharvest applications. First group of tomatoes was stored at 20°C and 60±5% relative humidity for 21 days. Second group of tomatoes were subjected to 150 ppm ethylene treatment after harvesting and fruits were stored for 35 days at 12°C temperature and 90±5% relative humidity and third group of tomatoes remained untreated and they were also stored for 35 days at 12°C temperature and 90±5% relative humidity. Second and third group of tomatoes were kept at 20°C and 60±5% relative humidity for additional 3 days to simulate their shelf-life period after different storage periods under cold storage. Data for weight loss, skin color (L*, C*, h°), total soluble solids (TSS), titratable acidity (TA), total chlorophyll content, lycopene content, ethylene production, respiration rates and amount of unmarketable fruits were determined for specific intervals of time under different storage conditions. Tomatoes stored at 20°C temperature exhibited increase in weight loss, C* values, lycopene content, ethylene production and respiration rate along with amount of unmarketable fruits however decrease in L* and h° values of fruit skin, titratable acidity, fruit firmness, total chlorophyll content were observed. Comparison of tomatoes stored under 20°C showed that maximum L*, C*, h°, fruit firmness, total chlorophyll content along with minimum weight loss, lycopene content and amount of unmarketable fruits were recorded in beefsteak type of tomatoes. Similarly, beefsteak type of tomatoes showed less ethylene production and respiration rates as compared to other types of tomato. Ethylene application increased weight loss, lycopene content, ethylene production, respiration rate along with amount of unmarketable fruits however it had decreased L*, h° values, titratable acidity, fruit firmness and total chlorophyll content in both cold storage and shelf-life conditions. During cold storage and shelf-life conditions maximal L*, h° values, fruit firmness, total chlorophyll content (only shelf-life conditions) were noted in beefsteak type of tomatoes. Furthermore, less ethylene production and respiration rates were also recorded in beefsteak type of tomatoes. Maximum titratable acidity, lycopene content, total chlorophyll content (cold storage only) along with less weight loss and amount of unmarketable fruits during both cold storage and shelf-life conditions were determined in heirloom type of tomatoes. Based on results obtained in our study, beefsteak type of tomatoes maintained the postharvest quality as compared to heirloom and cluster type of tomatoes for 21 days storage at 20°C. In contrast, beefsteak and heirloom type of tomatoes exhibited better performance when compared to cluster type of tomatoes during cold storage and shelf-life conditions. Consequently, beefsteak and heirloom type of tomatoes harvested at breaker stage can be commercially stored under cold storage at 12°C for 35 days with less postharvest losses. 

KEYWORDS: Beefsteak, Cluster, Ethylene, Heirloom, Postharvest, Quality, Solanum lycopersicum L., Tomato.