Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin milletlerarası özel hukuka etkisi
The Impact of European Convention on Human Rights on Private International law
Yazar: İLYAS ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ESEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılanma = Fair trial ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Uluslararası özel hukuk = International private law ; Yabancı mahkemeler = Foreign judgments ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu çalışmada, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Eki Protokollerde güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin yabancılık unsuru içeren, dolayısıyla milletlerarası özel hukukun kapsamına giren meselelerde ne tür mevcut ve muhtemel etkilere sahip olduğu ele alınmaktadır. Bu kapsamda, öncelikle Sözleşmede düzenlenen hakların niteliği ile âkit devletlerin bu konudaki yükümlülükleri ışığında AİHS'nin milletlerarası özel hukukun ilişkin meselelere uygulanabilir olup olmadığı incelenmiştir. Sözleşmede güvence altına alınan ve milletlerarası özel hukuk menşeli uyuşmazlıklara tatbiki kabil hakların yabancı hukukun tespitine, tatbikine ve temin edilmesine olan etkileri analiz edilmiştir. Ardından, başta AİHS m.6/1'in taraf devlet mahkemelerinin milletlerarası yetkisine ve milletlerarası nitelikli bazı yargılama kurallarına olan etkisi ele alınarak, taraf devletlerin bu tür uyuşmazlıklar bakımından da bireylerin Sözleşmesel haklarına riayet etme, koruma ve yerine getirme yükümlülüğü olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, taraf devletlerin milletlerarası özel hukuk rejimlerinin bir parçasını teşkil eden yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin kuralların uygulanması ile taraf devletlerin Sözleşmesel yükümlülükleri arasındaki ilişki ele alınmıştır. Böylece, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) ve taraf devlet mahkemelerinin konuya ilişkin içtihatları ile doktrindeki görüşler incelenerek, AİHS ile milletlerarası özel hukukun çeşitli alanları arasındaki ilişkiye dair prensipler belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This study analyzes the existing and possible impacts of the rights guaranteed in European Convention on Human Rights (ECHR) and its additional protocols on cases which have foreign elements and thus fall under the scope of private international law. In this context, fisrtly it was examnied whether the ECHR is applicable to the issues which are related to private international law in the light of the nature of the rights contained in the ECHR and the obligations of the Contracting States regarding these rights. Secondly, the effect of rights contained in the ECHR applicable to the disputes arising from private international law cases on determination and ascertainment of foreign law and application of foreign law was analyzed. Then, the effects of Art 6(1) of the ECHR on international jurisdiction of national courts of Contracting States and some procedural rules which was applicable to private international law cases was examined and it was established that the Contracting States are under the obligation to respect, protect and fulfill the Conventional rights of individuals when implementing these rules on such cases. Finally, the relationship between the application of the rules on recognition and enforcement of foreign judgments which constitutes a part of private international law regimes of Contracting States and the Conventional obligations of Contracting States was discussed.  Thus, by analyzing the case law of the European Court of Human Rights (EctHR) and the national courts of Contracting States and opinions which is asserted in the doctrine, a number of principles was put forward concerning the relationship between the ECHR and these areas of private international law.