Türkiye kültür ve yazın dizgesinde absürd tiyatronun aktarımı
Translating the theatre of the absurd into the Turkish cultural and literary systems
Yazar: BAŞAK ERGİL
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL PARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Absürd tiyatro = Absurd theatre ; Beckett, Samuel = Beckett, Samuel ; Kültür = Culture ; Tiyatro = Theatre ; Türk kültürü = Turkish culture ; Uyarlamalar = Adaptations ; Yeniden yazmak = Rewriting ; Çeviri = Translation

Özet:
Absürd tiyatro 20. yüzyılda Fransa'da ortaya çıkmış bir metin/performans türü olarak, yüzlerce yıllık bir geleneği olan Batı tiyatrosunu sorgulama ve yapısızlaştırma işlevine hizmet etmiş, seyircinin okuma, alımlama ve hem oyun metniyle hem de sahne performansıyla ilişki kurma biçimini sorgulamıştır. Bu bakımdan yoğun bir metinlerarasılık ve parodik yapı taşımaktadır. 

Türkiye'de ise yazılı tiyatro geleneği ancak Tanzimat Dönemi'ne kadar uzandığından, Batı'daki sözlü ve yazılı tiyatro geleneğine bir başkaldırı niteliği taşıyan bu türün erek kültüre aktarımı birçok açıdan sorunları ve tartışma gereksinimini beraberinde getirmiştir. 

Bu tez, Türkiye kültür dizgesinde yazılı tiyatro çevirisi tarihini ele aldıktan sonra, bu tarih içinde Absürd tiyatro çevirisinin yerini sorgulamak ve Samuel Beckett'in Godot'yu Beklerken ve Oyun Sonu oyunları üzerinden Absürd tiyatronun aktarım süreçlerini ele almak üzere kaleme alınmıştır. Böylece, Absürd tiyatro çevirisinin karmaşık yapısını, bu yapı içinde çevirmenin rolünü ve çevirinin tanımını kültür ve yazın dizgelerini göz önünde bulundurarak ele almayı amaçlamıştır. Söz konusu dizgesel bakış, çeviri, seyir, sahneleme, telif eser üretimi geleneklerini ve uzlaşımlarını da göz önünde bulunduracak şekilde derinleştirilmiş ve kaynak dizge gelenekleriyle erek dizge geleneklerinin birlikte kullanımına varan yeniden yazımların ve çeviri/telif ayrımının sınırlarında konumlandırılabilecek ara formların ortaya çıkışını da irdelemeyi amaçlamıştır.

Abstract:
The theatre of the Absurd emerged in the 20th century Paris to question and deconstruct the Western theatre and drama tradition which dates back to Ancient times. It was a means by which the the reception processes of the audience as well as how they related themselves to written and staged performances were discussed, questioned and even challenged. 

However, unlike the West, this genre which is meant to challenge the oral and written theatre practices in the West, brought about many problems and difficulties while it was translated into the  Turkish cultural system which hosted written dramatic texts only since the Tanzimat Period. 

This thesis is meant to explore the history of translation of dramatic texts in the Turkish cultural system and sets out to question the role of the Theatre of the Absurd within this history. The research is illustrated via Samuel Beckett's works Waiting for Godot and Endgame. This thesis also sets out to highlight the complex nature of translation of the theatre of the Absurd along with the role of the translator and the definition of translation within these translation processes. Throughout this research, a systemic approach has been used founding the theoretical frame of this study on the dynamic interactionsbetween cultural and literary source and target systems. This systemic approach also illuminates the traditions and conventions of translation, perception, staging and playwriting as well as the rewritings of Absurd plays, based on the integration of source and target culture traditions and justifying the emergence of a new form characterized by an in-betweenness where the borders between "translated" and "original" works fade.