Eski Uygurca İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade metninin rekonstrüksiyonu
Reconstruction of the Old Uyghur text: İyi̇ Ni̇yetli̇ 
Hanzade İle Kötü Ni̇yetli̇ Hanzade
Yazar: KENAN AZILI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MAHUR TULUM
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Budizm = Buddhism ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Edebiyat = Literature ; Rekonstrüksiyon = Reconstruction ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Uygur edebiyatı = Uighur literature ; İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade = İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada Budist Uygur edebiyatının çatik
türüne giren bir yazma eserin rekonstrüksiyonu yapılmıştır. Budist külliyat içerisinde
Buda adaylarının yeniden doğum ve hayat hikâyelerinin anlatıldığı bu edebî tür, Türk
milletinin Budizme dair tafsilatlı malumatlarını ve yine Türklerin maddî ve manevî
değerlerini ihtiva etmektedir. Birçok dilde nüshaları bulunan yazma, Türkoloji sahasına
"Kalyânamkara ve Pâpamkara Hikâyesi" olarak yerleşse de aslen Eski Uygurca
nüshasında bu isimler yerine "Edgü Ögli Tigin ve Anyıg Ögli Tigin" isimleri yer
almaktadır. Bu yüzden de bu isimle anılması daha doğru olacaktır. Bunu yanında dönemin
dil özelliklerini yansıtması bakımından bu eserin oldukça mühim bir yere sahip olduğu
anlaşılmaktadır. Yukarıda anılan sebepler, bizi yazma üzerinde yeniden çalışmaya
yönlendirmiştir.
20. Yüzyılda Dun-Huang Mağaraları'nda bulunan ve Fransa Millî Kütüphanesinde
muhafaza edilen eser üzerine bugüne kadar birçok çalışma yapılmıştır. Eserin
çözümlenişinin 101. yılında bütün bu çalışmalar karşılaştırmalı olarak tekrar ele alınacak,
eksiklikler gösterilecek ve yeni düzeltmeler teklif edilecektir. Söz konusu veri analizi
yapılırken tarihî Türk lehçelerinin yanında modern Türk lehçeleri, Türkiye Türkçesi ve
ağızlarına sık sık başvurulacaktır. Böylece sunulmuş olan okuma ve tamir teklifleri
mesnetleri ile ortaya konulmuş olacaktır. Türkoloji sahasında daha önce uygulanmamış
farklı metotlarla (orijinal metin, transliterasyon ve transkripsiyon) değerlendirme ve
tespitlerde bulunulacak, hemen ardından da metnin sözlüğü verilerek çalışma nihayete
erecektir. Bu sözlükte yer alan kelimelerin anlamları özellikle metin içerisindeki
kazandığı anlamlar değerlendirilerek verilecektir.

Abstract:
The manuscript reconstructed in this post-graduate thesis is a Jataka which is an
important genre of Buddhist Uighur Literature. This literary genre in which the rebirth
and life stories of Buddha candidates are narrated in Buddhist Corpus contains detailed
knowledge of Turkish Nation about Buddhism and also material and moral values of the
Turks. Although this manuscript which has editions in many languages settled in to area
of Turcology as ''Kalyânamkara and Pâpamkara Story'', the names ''Edgü Ögli Tigin
and Anyıg Ögli Tigin'' take place in its Old Uighur edition instead of these names
originally. Thus to be called under this name will be more accurate. Moreover this work
is understood to have a very significant place when thought in terms of reflecting the
language properties of that era. Consequently these causes necessitated restudying on the
manuscript.
Many studies have been conducted about the work up to now which was found in
Dun-Huang caves in 20th Century and preserved in France National Library. All such
studies will be reconsidered comparatively in the one hundred and first year of the
analysis of the work and then deficiencies and corrections will be set forth. While
analyzing mentioned data, modern Turkic dialects, Turkey Turkish and its dialects will
be refered frequently besides historical Turkic dialects. By this way, submitted reading
and emendation offers will be set forth with grounds thereof. Assessments and
interpretations will be made by different methods (original text, transliteration and
transcription) which were not applied in Turcology area formerly and the study will be
concluded by giving text dictionary right after. The meanings of the words contained in
this dictionary will be given by particularly assessing the meanings which they gain
within the text.