Üstün yetenekli ve normal gelişim gösteren çocukların zihin kuramı becerileri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of gifted and normal development children in terms of theory of mind skills
Yazar: BURCU BÜLBÜN AKTI
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, 4-10 yaş arası çocukların zihin kuramı becerilerini değerlendirmek için "Zihin Kuramı Değerlendirme Aracı'nın" geliştirilmesi, geliştirilen Zihin Kuramı Değerlendirme Aracı (ZKDBA) kullanılarak 6-10 yaş arasındaki normal gelişim gösteren çocuklar ile üstün yetenekli çocukların zihin kuramı becerilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Geliştirilen Zihin Kuramı Değerlendirme Aracı'nın geçerlik ve güvenirlik analizi için 4 – 10 yaş arasındaki normal gelişim gösteren toplam 235 çocuktan veri alınmıştır. AFA analizi sonucunda Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) veri yeterliği değeri 0.825, yaklaşık Ki-kare [x2(66)= 1952.263] ve Sigma [p<0,05] değerleri olarak hesaplanmış ve ZKBDA'nın geçerli özellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. ZKBDA'nın güvenirlik analizinde Kuder-Richardson (KR-20) metodu kullanılarak iç tutarlılık analizi gerçekleştirilmiş ve Sınıf içi Korelasyon Katsayıları yöntemi kullanılarak test-tekrar test güvenirliğine bakılmıştır. Kuder-Richardson (KR-20) metodunun uygulanmasının sonucunda Cronbach's Alfa katsayısı α=0.897 (a>070) ve test tekrar test uygulamasının sonucunda en düşük Sınıf içi Korelasyon Katsayısı 0.764 (ICC>0.60) olarak hesaplanmış ve ZKBDA'nın alt boyutları da dahil olmak üzere güvenilir bir ölçme aracı olduğu kabul edilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümü olan üstün yetenekli çocuklarla normal gelişim gösteren çocukların karşılaştırılması için ZKBDA 6-10 yaş arasındaki normal gelişim gösteren 61 çocuğa ve 6-10 yaş arasındaki 61 üstün yetenekli çocuğa uygulanarak zihin kuramı becerileri kazanımları incelenmiştir. İki grup arasındaki farklılık ki kare testleri ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; üstün yetenekli çocuklarla normal gelişim gösteren çocuklar arasında ileri düzey zihin kuramı becerileri olan ikinci düzey zihin kuramı becerileri, deyimi ve ironiyi anlama becerileri arasında farklılıklar olduğu, bu farklılıkların üstün yetenekli çocukların lehine olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to develop a "Theory of Mind Assessment Tool" to evaluate the theory of mind skills of children aged 4-10 and to compare the theory of mind skills of normally developing children and gifted children by using the developed tool. In order to perform validity and reliability analysis of the developed Theory of Mind Assessment Tool, data were collected from a total of 235 normally developing children which are between the ages of 4 and 10. As a result of the exploratory factor analysis (EFA), the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) data adequacy value, approximately Chi-square and and Sigma value were calculated as 0.825, [x2(66)= 1952.263] and [p<0.05] respectively.  Based on these values, it was concluded that the "Theory of Mind Assessment Tool" showed a valid feature. In the reliability analysis of "Theory of Mind Assessment Tool", internal consistency analysis was performed using the Kuder-Richardson (KR-20) method and test-retest reliability was checked using the Intraclass Correlation Coefficients  (ICC) method. As a result of the Kuder- Richardson method, Cronbach's Alpha coefficient was calculated as α=0.897 (a>070), and as a result of the test-retest the lowest ICC was calculated as 0.764 (ICC>0.60). Based on these values, it was concluded that the "Theory of Mind Assessment Tool" showed a reliable feature with its sub-factors. In order to compare the gifted and normally developing children, which is the second part of the research, Theory of Mind Assessment Tool was applied to 61 normally developing children between the ages of 6-10 and 61 gifted children between the ages of 6-10 and the development of theory of mind skills was examined. The differences between the two groups were analyzed by chi-square tests. As a result of the analyzes; It was found that there were differences between gifted children and normally developing children for advanced theory of mind skills which are second level theory of mind skills and understanding of idiom and irony and these differences were in favor of gifted children.