Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Huzur adlı romanının göstergebilimsel çözümlemesi
Semiotic analysis of Ahmet Hamdi Tanpınar's Novel titled Huzur
Yazar: MİNE NİHAN DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR ODACI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatı = Narrative ; Anlatıbilim = Narratology ; Genette, Gerard = Genette, Gerard ; Gösterge bilim = Semiotics ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Huzur = Peace ; Kristeva, Julia = Kristeva, Julia ; Modernizm = Modernism ; Roman = Novel ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi

Özet:
"Anlatısal göstergebilim; temelini Aristo ve Platon‟un "anlatı" teorisinden alır. Roland
Barthes‟ın yazınbilim ve anlatıbilim konularındaki fikirlerini geliĢtirerek değiĢtiren
Genette, anlatı ve anlatıcı üzerine odaklandığı yöntemini 1972‟de kaleme aldığı
Figures III adlı yapıtının "Discours du récit (Anlatının Söylemi)" bölümünde kip (fr.
mode),ses (fr. voix), düzen (fr. ordre), süre (fr. duree) ve sıklık fr. fréquence) baĢlıkları
altında ortaya koyar. "Anlatılan öykünün evreni" (Fr. diégese) ve diyalogun yer
almadığı "katıĢıksız anlatı" (fr. diégésis) kavramlarını önerir. 1982‟de yazdığı
Palimpsestes adlı yapıtında ise metinlerin diğer metinlerle mutlak iliĢki içinde
olduklarını söyler. Huzur, Tanpınar‟ın 1948 yılında Cumhuriyet Gazetesi tarafından
tefrika edilmiĢ, 1949 yılında ise kitaplaĢtırılmıĢ, modernist algıyla yirmi dört saat içinde
geçen olayları analepsis ile bir yıl önceye dönerek geniĢlettiği bir roman olarak anlatısal
göstergebilim alanında incelemeye uygun görülür. Bu çalıĢmada yazınsal yapıtı
"figürler dokusu" olarak ele alan Genette‟in deyimiyle anlatısal analepsis ve anlatısal
prolepsisler üzerinden olay örgüsü incelenmiĢ, anlatı üzerinde odaklanılmıĢ ve kiĢi,
zaman, uzam ulamları tespit edilerek tablolar halinde sunulmuĢtur. Bunun yanı sıra,
Kristeva‟nın metinlerarası iliĢkiler yönteminin ortak birliktelik iliĢkileri baĢlığı altında
yer alan alıntı- gönderge ve anıĢtırma örnekleri belirlenerek Huzur‟un, Doğu ve Batı
Edebiyatları‟nın yanı sıra Türk Edebiyatı‟nın Klasik ve Halk Edebiyatları dallarından da
etkilenilerek oluĢturulduğu gözlemlenmiĢtir. Metinlerarası iliĢkilerin yanı sıra, romanda
tespit edilen maddi ve manevi kültür alanına ait olan göstergeler üzerinden ise
göstergelerarası iliĢkiler incelenmiĢ; metnin müzik, resim, heykel, sinema gibi sanatlara
yaptığı göndermelerle birlikte ilaç kılık-kıyafet, yiyecek ve içecek, dini inanç, ve siyaset
göndergeleri üzerinden roman kiĢileri hakkında farklı bakıĢ açıları edinilmiĢtir.

Abstract:
"Narrative semiotics" is a theory which is based on Aristo and Platon‟s ideas about
"narrative". Genette, who altered Roland Barthes‟ ideas on poetics and narratology by
improving, explores his method with which he focuses on narrative and narrator in the
work he wrote dated 1972 called Figures III, under the topics of "mood", "voice",
"order", "duration" and "frequency" found in the chapter called "Discours du recit."
Genette suggests "Universe of the story narrated" (fr. diégese ) and "pure narrative" (fr.
diégésis) concepts in which there is no dialogue involved. In Palimpsestes written in
1982, he says that texts have absolute relations with other texts. Serialized in 1948 by
Cumhuriyet Daily News, novelized in 1949, Tanpınar‟s Huzur is found suitable to be
analyzed in terms of narrative semiotics as a novel expanding the events of twenty-four
hours with the modernist perception, turning back to a year ago with analepsis. In this
work, Genette, who treats the literary work as "the fabric of figures", plot is examined,
narrative is focused on and character, time, space categories are identified and presented
in tabular form through narrative analepsis and narrative prolepsis. In addition to this, it
has been observed that Huzur was formed based on the Classic and Folk Literature
branches of Turkish literature as well as East and West Literature by defining examples
of citation-reference and allusion (implicit reference) under the title of the relationship
of Kristeva‟s term intertextual relations. Besides, intersemiotic relations have been
examined based on signs belonging material and nonmaterial culture detected in the
novel; different point of views have been developed about the characters based on the
text‟s references to art such as music, painting, sculpture alongside the references to
medications, clothings, foods and drinks, religious belief and politics.