Farklı lokasyonlarda üretilen bazı patates (Solanum tuberosum L.) çeşitlerine ait tohumlukların Tokat-Artova şartlarındaki performansları
Performance under Artova-Tokat ecological conditions of potato seeds of some cultivars produced under different locations
Yazar: RECEP YAŞAR BAYRAM
Danışman: PROF. DR. GÜNGÖR YILMAZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, 2008 yılı vejetasyon döneminde Tokat-Artova şartlarında yürütülmüştür.Denemede Agata, Marabel ve Agria çeşitleri kullanılmıştır. Bu çeşitlerin sertifikalı kademedeki tohumlukları 2007 yılında Tokat-Artova, Erzurum-Pasinler, Bayburt, Sivas-Şarkışla, Kayseri-Tomarza, Konya-Sarayönü ve Adana-Tufanbeyli şartlarında üretilmişlerdir.Bu çalışmanın amacı farklı yerlerde üretilen tohumlukların Tokat-Artova şartlarındaki performanslarını karşılaştırarak, bu yerlerin tohumluk patates üretimine uygunluğunu irdelemektir.Araştırma tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ana parsellerde çeşitler, alt parsellerde ise tohumlukların üretildiği alanlar yer almıştır. Araştırmada tohumlukların çıkış oranı, bitki boyu, ana sap sayısı, hastalık indeksi, toplam yumru verimi, yumru iriliği dağılışı, ocak başına yumru sayısı, ortalama yumru ağırlığı, kuru madde ve nişasta oranları incelenmiştir.Elde edilen bulgulara göre; Sivas-Şarkışla (% 91,7), Kayseri-Tomarza (88,8) ve Konya-Sarayönü (86,4) lokasyonlarında üretilen tohumluklardan yüksek çıkış oranı elde edilirken, Erzurum-Pasinler (60,8) ve Bayburt'tan gelen tohumlukların çıkış oranları düşük (58,8) olmuştur. Adana-Tufanbeyli'de üretilen tohumlukların fizyolojik olarak daha hızlı yaşlandığı ve bu tohumluklardan üretilen bitkilerde hastalık oranının diğerlerinden daha fazla olduğu görülmüştür. Denemede kullanılan çeşitlerin performans sıralaması Agata, Marabel ve Agria, tohumluk üretim yerlerinin ise Sivas-Şarkışla, Kayseri-Tomarza, Konya-Sarayönü, Tokat-Artova, Adana-Tufanbeyli, Bayburt ve Erzurum-Pasinler şeklinde gerçekleşmiştir. Ayrıca erkenci Agata'nın Konya-Sarayönü, orta erkenci Marabel'in Kayseri-Tomarza, geççi Agria'nın ise Sivas-Şarkışla ve Tokat-Artova gibi yerlerde üretilen tohumluklarının performanslarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.Anahtar kelimeler: Patates, Solanum tuberosum, tohumluk patates yumru verimi, tohumluk kalitesi, tohumlukların performansı

Abstract:
This investigation was carried out under Artova-Tokat conditions in 2008 vegetation period. Agata, Marabel and Agria cultivars were used. Certified seeds of these cultivars were produced under Tokat-Artova, Erzurum-Pasinler, Bayburt, Sivas-Şarkışla, Kayseri-Tomarza, Konya-Sarayönü and Adana-Tufanbeyli conditions in 2007. Aim of the study was to compare the performance of seeds produced under different locations and, thus, to evaluate these locations for suitability to potato seed production.Experimental design was a split-plot randomized complete blocks with three replications. Cultivars were main plots and locations in which seeds were produced were sub-plots. In the investigation, emergence rate, plant height, number of main stems, disease index, total tuber yields, tuber size distribution, number of tubers per hill, average tuber weight, dry matter and starch contents in tubers were studied.According to the results, higher emergence rates were obtained from Sivas-Şarkışla (91,7%), Kayseri-Tomarza (88,8) and Konya-Sarayönü (86,4) while the seeds from Erzurum-Pasinler (60,8%) and Bayburt (58.8) resulted in the lowest emergence. It has been found that physiological deterioration of seeds from Adana-Tufanbeyli is faster, and disease severity is higher in plants produced from these seeds. Performance ranking of cultivars was in order of Agata, Marabel and Agria, while that of locations was Sivas-Şarkışla, Kayseri-Tomarza, Konya-Sarayönü, Tokat-Artova, Adana-Tufanbeyli, Bayburt and Erzurum-Pasinler. In addition, it was found that seeds of Agata, an early cultivar, produced in Konya-Sarayönü, seeds of Marabel, an moderately early cultivar, produced in Kayseri-Tomarza, and seeds of Agria, a late cultivar, produced in Sivas-Şarkışla and Tokat-Artova had better performances.Key Words: Potato, Solanum tuberosum, potato seeds, tuber yield, potato seed quality, performance of potato seeds