Ortopedik engelli memurların iş yaşamında karşılaştıkları sorunlar (Ankara ili örneği)
Problems of orthopedic disabled officers in business life (The sample of Ankara province)
Yazar: AFİFE NUR KARAMERCAN
Danışman: PROF. DR. HACER TOR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara = Ankara ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Kamu personeli = Public personnel ; Memurlar = Civil servants ; Çalışma sorunları = Working problems ; İş hayatı = Work life

Özet:
20. yüzyıl sonları itibariyle çalışma yaşamına dahil edilmeye başlanan ve sosyal haklar tanınan engelli bireylerin çalışma yaşamına girmesi, bu alandaki sosyal ve fiziki eksikliklerin gün yüzüne çıkmasına sebep olmuştur. Ortopedik engelli bireylerin çalışma hayatında karşılaştıkları sorunları tespit etmeyi amaçlayan bu çalışma, nitel bir araştırma olarak planlanmış ve 14 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada engelli memurların çalışma hayatına katılımını teşvik eden unsurların neler olduğu, Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı ile ilgili görüşleri, çalışma koşullarının nasıl olduğu, sosyal ilişkileri bağlamında amir ve çalışma arkadaşlarının kendilerine karşı genel tutumları, çalışma ortamlarının fiziki ulaşılabilirliği ve erişilebilirliği, mesleki doyumları ve sorunlara karşı sundukları öneriler üzerinde durulmuştur. Araştırmada çalışma hayatına katılan ortopedik engelli bireylerin daha gelişmiş akülü sandalye gibi cihazlara ihtiyaç duydukları, bunun da engelli bireylere ekonomik anlamda ciddi bir yük getirdiği ve gelirlerinin yetmediği belirlenmiştir.  Engelli bireylerin iş yaşamına katılım nedenleri; ailelerinin olmadığı zamanlarda kimseye muhtaç olmamak, ekonomik bağımsızlık kazanabilmek, üretmek ve sosyalleşmek olarak saptanmıştır. Ortopedik engelliler engelli kamu personeli seçme sınavında; sınav süresinin kısa olduğunu, atamalarda engellilik oranının dikkate alınmadığını ve eğitimlerine uygun işe yerleşemediklerini belirtmişlerdir. Engelli memurların günlük mesai saatlerinin uzun olmasına bağlı olarak uzun süre tekerlekli sandalyede oturmaları nedeniyle başta bası yarası olmak üzere bir takım sağlık sorunları yaşadıkları ortaya çıkmıştır.  Engelli bireylerin işe başladıkları ilk zamanlarda amirler tarafından endişe ile karşılandığı ve kendilerine yönelik beklentinin düşük olduğu görülmüştür. İşe başladıkları zaman engelli bireylerin iş yapamayacağı, ya da normal insanlar kadar iş hayatında verimli olamayacağı düşüncesi nedeniyle amirleri ve iş arkadaşlarının olumsuz ön yargılı tutumlarıyla karşılaştıkları tespit edilmiş ve engelli memurların iş hayatında kendilerini ispatlayabilmek için büyük çaba harcadıkları da belirlenmiştir. Özellikle tekerlekli sandalyeye bağımlı bireylerin çalışma ortamındaki fiziksel düzenlemelerin uygun olmaması nedeniyle fiziksel ihtiyaçlarını karşılamada zorlandıkları, bina içindeki fiziksel engeller nedeniyle rahat hareket edemedikleri ve başkalarının yardımına ihtiyaç duydukları ortaya çıkmıştır. Ulaşım anlamında da toplu taşıma araçlarına ulaşmakta ve toplu taşımadan yararlanmakta sıkıntılar yaşadıkları ve bazı katılımcıların ulaşım anlamında başkalarına bağımlı oldukları saptanmıştır.  Engelli bireyler çalışma hayatında sorunlarının çözümü için bireysel, çevresel, toplumsal ve hukuki anlamda bir takım düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirtmişlerdir.

Abstract:
At the end of the 20th century, the inclusion of people with disabilities in business life has led to the emergence of social and physical deficiencies in this area. This study, which aims to identify the problems faced by orthopedically disabled individuals in their business life, was planned as a qualitative research and was carried out by conducting in-depth interviews with 14 participants. The research will focus on the factors that encourage the participation of disabled civil servants in business life, their point of views on the Disabled Public Personnel Selection Exam, the working conditions, the general attitudes of their supervisors and colleagues in the context of their social relations, the physical accessibility of their working environment, their professional satisfaction and their response and recommendations to the problems. In the research, it is determined that orthopedically disabled individuals who participate the business life need devices such as more advanced power chairs, which brought a serious economic burden to the them. Their income, however, is not sufficient. Reasons for disabled individuals to participate in business life is determined as being able to take care of themselves when their families are not there, gaining economic independence, producing something and being socialized. It is also determined that the time given for the Disabled Public Personnel Selection Exam is insufficient. Moreover, the disability rate of them is not taken into account in appointments and they cannot get a suitable job for themselves. In addition, it has been revealed that people with disabilities have some health problems, especially pressure sores, due to sitting in a wheelchair for a long time because of long working hours. People with disabilities observe that they are greeted with concern by their supervisors when they started to work and the expected efficiency of them is low. After entering business life, people with disabilities face negative prejudiced attitudes of their supervisors and colleagues because of the idea that they cannot work well as other people. Thus, they need to make great efforts to prove themselves in business life. It has been revealed that especially wheelchair-dependent individuals have difficulty in meeting their physical needs due to the unsuitable physical arrangements in the working environment, they cannot move comfortably because of physical obstacles in the building and they need the help of others. They also have problems in terms of transportation such as reaching and benefiting from public transportation. For this reason, they are again dependent on other people's help. For the solution of all these problems, they think that there is a need for some arrangements in terms of individual, environmental, social and legal aspects in business life.