45 yaş üstü erişkinlerde aspirin kullanımı, bilgi düzeyi ve tutumunun değerlendirilmesi
Evaluation ofaspirine use, information level and attitude in over 45 years old adults
Yazar: YELDA ÇETİNKÜNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEMET TAŞKIN EGİCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Aspirin = Aspirin ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Miyokard enfarktüsü = Myocardial infarction ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İnme = Stroke

Özet:
AMAÇ: Trombotik olayların engellenmesinde etkinliği kanıtlanmış ve uzun yıllardır kullanılmakta olan bir ilaç olan aspirin, koroner kalp hastalığı, kardiyovasküler hastalık morbidite ve mortalitesinde, özellikle miyokard enfarktüsü ve inmede önemli azalmalar sağlar. 
Yaptığımız çalışmada 45 yaş üstü erişkin hastaların aspirin kullanımı ile ilgili bilgi ve tutumlarının ortaya çıkarılması; bu şekilde doğru ilaç kullanımı, ilacın olası yan etkilerinden korunması ve komplikasyon durumunda erken müdahalede bulunulması için doğru yaklaşımlara katkıda bulunulması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya SBÜ Sağlık Bilimleri Üniveristesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği' ne 06/08/2018-06/10/2018 tarihleri arasında başvuran 45 yaş üstü her iki cinsiyetten çalışmaya katılmayı kabul eden, iletişim kurulabilen, hem primer hem sekonder korunma amacıyla en az 6 ay süreyle düzenli aspirin kullanmış kişiler  dahil edilmiş, 45 yaş altı, iletişim kurulamayan hastalar, sağlık personeli olanlar, 6 aydan daha kısa süreyle aspirin kullananlar, aspirin kullanımı 6 aydan az olanlar çalışmaya alınmamıştır.	
Katılımcılara yönlendirilen çalışma formunda; sosyodemografik veriler ile kronik hastalık varlığı, ailede kardiyovasküler hastalık öyküsü, aspirin kullanımı durumu ve bilgi düzeyini değerlendiren sorular yer almıştır.. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı.  Bağımsız iki grup karşılaştırmaları Mann Whitney U testi ile yapıldı. Bağımsız gruplarda oranlar Ki Kare Analizi ile karşılaştırıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.
BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 64,6±9,4 idi. Katılımcıların  %48,9'u (n=129) kadın idi. Yaş arttıkça hipertansiyon gelişimi arasında anlamlı bir ilişki vardı (p=0.027).Yaş arttıkça mide kanaması ve mide ülseri gelişmesi arasında (p=0,03; p=0,007). kafa içi kanama gelişmesi (p=0,048)arasında anlamlı ilişki vardı
Kadınlarda mide ülseri görülme oranı anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,029). Kadınlarda ağrı kesici kullanımı daha yaygın olup ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,000). Kadınların daha sık mide koruyucu kullandığı ve aspirinin yan etkilerinin anlamlı olarak daha sık görüldüğü belirlendi. (p=0,033; p=0,030). BKİ'ne göre obez olanların mide koruyucu kullanma sıklığı anlamlı olarak yüksekti (p=0,001).
Sigara kullanım sıklığı  erkeklerde anlamlı olarak  yüksek bulundu (p=0,005). Sigara kullanımı ile alkol kullanımı arasında anlamlı ilişki mevcuttu (p=0,000). Sigara kullanımı ile inme ve kalp krizi gelişimi arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p=0,700; p=0,747). 
Aspirin kullanım süresi ile mide kanaması gelişmesi ve kafa içi kanama gelişmesi arasında anlamlı ilişki mevcuttu (p=0,024; p=0,008). Yan etki görülme oranı mide koruyucu kullananlarda kullanmayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,045). Aspirine bağlı yan etki görülen ve görülmeyen kişilerin aspirin kullanım süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,126).
Eğitim düzeyi ile aspirin kullanma amacını bilme durumu arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
SONUÇ: Çalışmamızda aspirinle ilgili bilgi düzeyinin yeterli olmadığı saptanmıştır. Ayrıca  eğitim düzeyi ile aspirin kullanım amacını bilme durumu arasında bir ilişki olmadığı saptandı. Aspirin kullanım süresi ile mide kanaması ve kafa içi kanama gelişmesi riski artmaktaydı. Mide koruyucu kullananların yan etki oranı kullanmayanlara göre düşüktü.
Anahtar kelimeler: Aspirin, sağlık okuryazarlığı, primer ve sekonder korunma, kardiyovasküler hastalık, inme, kanama

Abstract:
OBJECTIVE: Aspirin is a drug that has been proven to be effective in the prevention of thrombotic events and has been used for many years. Aspirin provides significant reductions in cardiovascular disease morbidity and mortality in coronary heart disease, especially myocardial infarction and stroke.
In our study, we aimed to reveal the knowledge and attitudes of adult patients over 45 years of age using Aspirin; In this way, proper drug use, protection against possible side effects of the drug and early intervention in case of complications are aimed.
MATERIALS AND METHODS: Patients of both sexes aged> 45 years were enrolled in the Family Medicine Outpatient Clinic of Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between 06/08/ 2018-06 /10/2018.
The study included individuals aged 45 years and over, both sexes, who accepted to participate in the study, who could be contacted, and who used regular aspirin for at least 6 months for both primary and secondary prevention. Patients under 45 years of age, patients who could not communicate, those with health care, those who used aspirin for less than 6 months, and those who were not regular for aspirin were excluded.
In the working form directed to the participants; age, gender, marital status, education level, socio demographic characteristics, presence of chronic diseases, family history of cardiovascular disease, aspirin use status and knowledge level were evaluated. Two independent comparisons were made by Mann Whitney U test. The rates of independent groups were compared with Chi-Square Analysis. Statistical significance was accepted as p <0.05.
RESULTS: The mean age of the participants was 64.6 ± 9.4 years. The youngest was 46, the oldest aged 46, was 95 years old. 48.9% (n = 129) of the participants were female. There was a significant relationship between the development of hypertension and age (p = 0.027). The body mass index was higher in females and this difference was statistically significant (p = 0.00). There was a significant relationship between BMI and hypertension and diabetes development (p = 0.003; p = 0.029). Hypertension in women, chronic ischemic heart disease were more common in men and this difference was statistically significant (p = 0.00; p = 0.020).
Smoking and alcohol consumption were more frequent in males and this difference was statistically significant (p = 0.005; p = 0.001).
There was a significant relationship between cancer diagnosis in women (p = 0.024). Heart attack was more frequent in males and this relationship was statistically significant (p = 0.001).
Diabetes (p = 0.001), hyperlipidemia in patients with HT. (p = 0.00) and smoking rate (p = 0.047) were significantly higher.
Stomach ulcers were significantly more common in women (p = 0.029). The use of painkillers was more common in women and this difference was statistically significant (p = 0.000). Women were more frequently using gastric medication and observed the side effects of aspirin more frequently. These relations were statistically significant (p = 0.033; p = 0.030). The incidence of using painkillers was significantly higher than those who were obese according to BMI (p = 0.001).
No significant relationship was found between the level of education and knowledge of aspirin use. There was a significant relationship between gastric bleeding and gastric ulcer development as age increased (p = 0.03; p = 0.007). There was a significant relationship between the development of intracranial hemorrhage as age increased (p = 0.048).
KEY WORDS: Aspirin, health literacy, primary and secondary prevention, cardiovascular disease, stroke, bleeding