Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre gizli soruşturmacı görevlendirilmesi
Appointment of a secret investigator according to the Code of Criminal Procedure
Yazar: OSMAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZEN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu = Code of Criminal Procedure ; Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Gizli soruşturma = Secret investigation ; Gizli soruşturmacı = Undercover agent ; Gizli soruşturmacı = Undercover agent ; Kamu hukuku = Public law ; Soruşturma = Investigation

Özet:
Bir suçu ortaya çıkarabilmek için öncelikle, o suçun nasıl ve kim tarafından
işlendiğini tespit etmek, delil toplamak gerekir. Örgütlü olarak işlenen suçlarda ise,
delil toplamanın yanı sıra örgüt yapısı da ortaya çıkarılmalıdır. Bu yüzden, bireysel
olarak işlenen suçlara nazaran örgütlü suçlarla mücadele, her zaman daha karmaşık
ve zor olmuştur. Bu zorluğu aşabilmek için ise, klasik koruma tedbirleri maalesef
artık yeterli değildir. Bu sebeple, bazı gizli koruma tedbirlerine ihtiyaç vardır. Bu
gizli koruma tedbirlerinden bir tanesi de gizli soruşturmacı görevlendirilmesidir.
Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, hukuki anlamda ilk olarak 4422 sayılı Çıkar
Amaçlı Suç Örgütleri ile Mücadele Kanunu'nda gizli görevli adıyla yer almış bir
düzenlemedir. Bu kanunun mülga olmasıyla birlikte, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu (CMK) madde 139'da, adli kolluğun göstermiş olduğu faaliyetler
kapsamında, "Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi" başlığıyla tekrardan benzer bir
düzenleme yapılmıştır. Ancak, bu düzenleme öğreti ve yargı kararları incelendiğinde,
pek çok yönden eleştirilmiştir. Biz de çalışmamızda, bu eleştirileri dikkate alarak
incelemelerde bulunduk. Tezimiz üç ayrı bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, gizli
soruşturmacı kavramının özüne inilerek, diğer benzer kavramlarla farkı açıklanmış
ve sonrasında gizli soruşturmacının amacına ve hukuki niteliğine değinilmiştir. İkinci
ve üçüncü bölümde ise, CMK m. 139'daki düzenleme çerçevesinde, tedbirin hangi
koşullarda ve ne şekilde uygulanacağı, uygulanırken ne tür sorunlarla karşılaşılacağı
ve bu sorunların aşılması için neler yapılması gerektiği hususunda konuya açıklama
getirilmiştir. Bu açıklamalarımızı yaparken öğretideki farklı görüşlerden
faydalanılmıştır. Ayrıca uygulamada karşılaşılan sorunları daha iyi görebilmek adına
hem Türk Yargısı hem de yabancı yargı organları tarafından verilmiş kararlardan
örnekler verilmiştir. Bu sayede, örgütlü suçlarla mücadelede büyük önem arz eden
gizli soruşturmacı görevlendirilmesi kurumu, maddi hukuk çerçevesinde olmak üzere
gerek öğreti gerekse de uygulama ışığından geniş çaplı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Örgütlü suç, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, gizli görevli,
Ceza Muhakemesi Kanunu, gizli koruma tedbirleri.

Abstract:
It is required primarily to identify how and by whom the crime is committed
and to collect evidence in order to reveal a crime. In case of organized crimes,
organizational structure should also be detected as well as collecting evidence.
Therefore, fighting against organized crimes has always been more complex and
difficult compared to that of individual crimes. However, it is not enough to take
traditional protection measures to overcome this challenge anymore. Thus, it requires
taking some confidential protection measures. One of these confidential protection
measures is to assign a confidential investigator. Appointing a confidential
investigator is a regulation firstly stated in legal terms in the Law no. 4422 on
Fighting Against Interest-Oriented Crime Organizations. When this Law was
abolished, a similar regulation under the title of "Appointing Confidential
Investigator" was put into practice in the Law no. 5271 of Turkish Criminal
Procedure Code, Article 139 within the scope of activities stated by the judicial
police. However, this regulation was criticized in many aspects in terms of its
doctrine and judicial decisions. In this study, we have made several examinations
considering these criticisms. Our thesis is composed of three sections. In the first
section, the core of the notion of confidential investigator as well as other similar
terms were addressed and then the purpose and legal character of the confidential
investigator were discussed. In the second and third section, within the framework of
Article 139 of Turkish Criminal Procedure Code, some explanations for on what
conditions and how measures are applied, what problems may arise when it is
applied and what should be done to overcome these problems were stated. Different
point of views from the doctrine in these explanations were benefitted. Moreover,
several examples of decisions made by the Turkish jurisdiction and foreign judicial
bodies in order to better grasp the problems faced in the application were presented.
Thus, an extensive analysis on the institution of appointing a confidential
investigator playing an important role in fighting against organized crimes within the
framework of material law in consideration of both the doctrine and the application
was carried out.
Keywords: Organized crime, appointing confidential investigator, confidential
official, Turkish Criminal Procedure Code, confidential protection measures