Korku endeksi (VIX) ile altın, döviz, kripto para ve dünya borsaları arasındaki ilişkilerin analizi
From analysis of relationships between volatility index (VIX) and gold, currency, cryptocurrency and world stock exchanges
Yazar: BURAK ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE ÇOBAN ÇELİKDEMİR
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı / Sermaye Piyasası ve Borsa Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Korku endeksi = Fear index ; Kripto para arzı = Initial coin offering ; Kriptografi = Cryptography ; Uçuculuk = Volatility

Özet:
Volatilite yani oynaklık piyasalarda yaşanan ani değişimlerin bir göstergesidir. Artan oynaklık durumda piyasaları öngörebilmesi zorlaşır ve piyasalar gittikçe belirsizleşmeye başlar. Piyasalardaki bu dalgalanmaların şiddetini ölçüp ona göre pozisyon alma fikri; S&P500 veriyle oluşan VIX endeksini ortaya çıkmıştır. VIX endeksi zamanla "Korku Endeksi" olarak anılmaya başlanmıştır. Genel kabul gören görüş; VIX endeksinin 30 ve üzeri olması durumunda piyasaların bu durumu bir uyarı olarak algılamasıdır. VIX endeksinin yükselmesi artan belirsizliği; azalması ise piyasaların daha öngörülebilir hale gelmesini temsil etmektedir. Bu da aslında VIX endeksinin temsil ettiği piyasalardaki oynaklığın; döviz, borsalar ve kripto paralarla etkileşim halinde olması gerektirmektedir. 
Bu kapsamda çalışmanın amacı; VIX endeksi ile altın, döviz, kripto para ve dünya borsaları arasındaki ilişkilerin analiz etmektir. Bunun içinde 21/01/2018 – 02/10/2022 dönemleri arasındaki ons altın fiyatı, USD/TL, EUR/TL, GBP/TRY, BTC, ETH, XRP, S&P500, Nikkei225, XU100 haftalık verileri alınarak etki- tepki analizi, varyans ayrıştırma, nedensellik analizi yöntemleri kullanılarak veriler arasındaki ilişkiler çözümlenmiştir. 
Yapılan test sonuçlarının neticesinde VIX endeksinde yaşanacak olan rassal bir şokun S&P500, N225, XU100, BTC, ETH ve XRP üzerinde negatif yönde etkilerinin olduğunu, USD, EUR, GBP ve XAU üzerinde pozitif yönlü etkilerinin olduğu gözlenmektedir. Nedensellik analizi sonuçlarına göre; VIX endeksi S&P500, N225, XU100, USD/TRY, EUR/TRY ve GBP/TRY endekslerinin Granger nedeni olduğu; VIX endeksi ile kripto paralar arasında Granger nedensellik bağının olmadığı gözlemlenmiştir. Yabancı paralardan USD/TRY, EUR/TRY, GBP/TRY ve kripto paralardan BTC, ETH, XRP incelendiğinde her iki grupta da gerek hacim bakımında gerekse bilinirlik sıralamasında kendi gruplarının lideri olan USD/TRY ve BTC'nin kendi gruplarındaki serileri önemi ölçüde etkilediği gözlemlenmiştir.

Abstract:
Volatility is an indicator of sudden changes in the markets. Increased volatility makes it difficult to predict markets and markets become increasingly uncertain. The idea of measuring the severity of these fluctuations in the markets and taking a position accordingly; The VIX index, formed by S&P500 data, emerged. The VIX index has come to be known as the "Fear Index". The generally accepted view is that if the VIX index is 30 and above, the markets perceive this as a warning. An increase in the VIX index represents increased uncertainty, while a decrease in the VIX index represents markets becoming more predicTablo. This implies that the volatility in the markets represented by the VIX index should interact with foreign exchange, stock markets and cryptocurrencies.
In this context, the aim of the study is to analyze the relationship between the VIX index and gold, foreign exchange, cryptocurrency and world stock markets. In this context, ounce gold price, USD/TL, EUR/TL, EUR/USD, BTC, ETH, XRP, S&P500, Nikkei225, XU100 weekly data between 21/01/2018- 02/10/2022 were taken and the relationships between the data were analyzed using impulse- response analysis, variance decomposition, causality analysis methods.
As a result of the test results, it is observed that a random shock in the VIX index has negative effects on S&P500, N225, XU100, BTC, ETH and XRP, while it has positive effects on USD, EUR, GBP and XAU. According to the causality analysis results; VIX index is the Granger cause of S&P500, N225, XU100, USD/TRY, EUR/TRY and GBP/TRY indices; there is no Granger causality link between VIX index and cryptocurrencies. When USD/TRY, EUR/TRY, GBP/TRY, GBP/TRY from foreign currencies and BTC, ETH, XRP from cryptocurrencies are analyzed, it is observed that USD/TRY and BTC, which are the leaders of their groups in terms of both volume and awareness rankings in both groups, significantly affect the series in their groups.