Klasik Türk şiiri dinî tasavvufi mesnevilerinde Hz. İsa, Hz. Meryem ve Hristiyanlık
Jesus, Virgin Mary and Christianity in religious sufi masnavis in classical Turkish poetry
Yazar: BÜNYAMİN AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL ÇÖM
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Klasik Türk şiirinde dinî kaynakların önemli bir rol oynadığı ve çok sayıda edebî esere ilham ve referans kaynağı olduğu bilinmektedir. Zahit bir peygamber olan Hz. İsa temsil ettiği mukaddes misyonu ve zahidane hayatıyla klasik Türk şiiri şairleri için önemli bir konu olmuştur. Aynı şekilde, Hz. İsa'yı kendisine erkek eli değmeden babasız bir şekilde dünyaya getiren, Kur'an ve hadislerde kendisinden övgüyle bahsedilen Hz. Meryem de seçkin kişiliği, iffeti, takvası ve teslimiyetiyle İslami literatürde kadınlar için bir rol model olarak gösterilmiştir.
Yüzölçümü yirmi milyon kilometrekareyi aşan Osmanlı coğrafyasında Müslümanlar gayrimüslimlerle yüz yıllar boyunca iç içe yaşamış, birbirlerinin kültürlerine yakından tanıklık etmişlerdir. Bu aşinalığın doğal bir sonucu olarak, Hristiyanlık'la ilişkili çeşitli olay, nesne ve kavramlar klasik Türk şiirinde bazen gerçek bazen de mecazi ve sembolik anlamlarıyla ele alınmıştır. 
Literatür taraması yöntemiyle yapılmış olan bu çalışmada klasik Türk şiiri dinî tasavvufi mesnevileri bağlamında Hz. İsa, Hz. Meryem ve Hristiyanlık konuları çeşitli açılardan mercek altına alınmış; incelenen mesnevilerde geçen ilgili örnekler tespit edilerek akademik bir disiplin ve doğruluk hassasiyeti içinde yorumlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Hz. İsa, Mesih, Hz. Meryem, Hristiyanlık, İslam, Dinî Tasavvufi Mesneviler

Abstract:
It is known that religious sources play an important role in classical Turkish poetry and are a source of inspiration and reference for numerous literary works. Jesus, an ascetic prophet, has been an important subject for classical Turkish poetry with his sacred mission and his spiritual life. 
Likewise, Virgin Mary, who gave birth to Jesus without being touched by a man's hand and who is mentioned specifically in the Qur'an and hadiths is shown as a role model for women in Islamic literature with her distinguished personality, chastity, piety and submission.
	In the Ottoman geography, whose surface area exceeded twenty million square kilometers, Muslims lived together with non-Muslims for centuries and witnessed each other's cultures closely. As a natural consequence of this familiarity, various events, objects and concepts related to Christianity have been dealt with sometimes literally and sometimes figuratively and symbolically in Classical Turkish poetry. 
In this study, which is based on literature review, the subjects of Jesus Christ, Mary and Christianity in the context of religious mystical masnavis of classical Turkish poetry are examined from various perspectives; relevant examples in the examined masnavis are identified and interpreted in an academic discipline and a sense of fidelity to the truth.
Keywords: Jesus, Messiah, Virgin Mary, Christianity, Islam, Religious Sufism Masnavis