Müzeler ve tarihi mekânların sosyal bilgiler eğitimindeki potansiyeline yönelik Gaziantep ili özelinde keşfedici bir araştırma
An exploratory research on the potential of museums and historical places in social sciences education in the province of Gaziantep
Yazar: İBRAHİM DAMAR
Danışman: DOÇ. DR. SERVET ÜZTEMUR
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Gaziantep'te yer alan müze ve tarihi mekânların
okul dışı öğrenme bağlamında sosyal bilgiler öğretim programındaki potansiyelini
keşfetmektir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden keşfedici araştırma modeline
göre tasarlanmıştır. Gaziantep'teki müzelerden seçilmiş toplam dört müze (Gaziantep
Zeugma Mozaik Müzesi, Gaziantep Arkeoloji Müzesi, Gaziantep Oyun ve Oyuncaklar
Müzesi, Gaziantep Atatürk Anı Müzesi) ve iki tarihi mekân (Bakırcılar Çarşısı,
Gaziantep Kalesi) araştırma kapsamındadır. Araştırma kapsamına alınan tarihi
mekânlar ve müzeler ziyaret edilerek müze ve tarihi mekânlarda gözlemler yapılmış
ve sosyal bilgiler öğretim programı (öğrenme alanları, değer, beceri, kazanım, özel
amaç, yetkinlik) doküman incelemesine tabi tutularak toplamda 45 okul dışı öğrenme
etkinliği geliştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama araçlarını 2018 sosyal bilgiler
öğretim programı ve müzeler ile tarihi mekânlar oluşturmuştur. Verilerin analizinde
doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, Gaziantep'te yer
alan müzelerin ve tarihi mekânların sosyal bilgiler öğretim programının içeriğiyle
uyumlu olan birbirinden zengin nesneleri bünyesinde barındırdığı söylenebilir.
Araştırmacı tarafından tasarlanan okul dışı öğrenme etkinlikleri öğrenme alanları ile
ilişkilendirildiğinde etkinliklerin bütün öğrenme alanlarına hitap etmesinin yanı sıra
daha çok kültür ve miras öğrenme alanı etrafında şekillendiği görülmüştür. Araştırma
sonuçlarına göre Zeugma Mozaik Müzesi, Oyun ve Oyuncak Müzesi ve Arkeoloji
Müzesi'nin gerek içerisinde barındırdıkları zengin koleksiyonlar gerek uygulama
alanlarının geniş olması gerekse de teknolojik açıdan kullandıkları materyaller
bakımından etkinlikleri bu mekânlarda gerçekleştirecek olan öğretmenlere avantajlar
sağlayabileceği öngörülmüştür. Araştırma kapsamında yer alan okul dışı öğrenme
mekânlarından Atatürk Anı Müzesi'nde yer alan eserlerin kültür ve miras, etkin
vatandaşlık ve küresel bağlantılar öğrenme alanlarıyla ilişkili olduğu görülmüştür.
Anahtar sözcükler: Sosyal Bilgiler, Müze, Müze Eğitimi, Tarihi Mekân, Tarihi Mekân Eğitimi

Abstract:
The main purpose of this study is to explore the potential of museums and historical
places in Gaziantep in the social studies curriculum in the context of out-of-school
learning. The study was designed according to the exploratory research model from
qualitative research methods. A total of four museums (Gaziantep Zeugma Mosaic
Museum, Gaziantep Archeology Museum, Gaziantep Museum of Games and Toys,
Gaziantep Atatürk Memorial Museum) and two historical sites (Bakırcılar Bazaar,
Gaziantep Castle) were selected from the museums in Gaziantep. A total of 45 out-ofschool learning activities were developed by visiting the historical places and
museums included in the scope of the research, making observations in museums and
historical places, and subjecting the social studies curriculum (learning areas, values,
skills, achievements, specific objectives, competencies) to document analysis. The
data collection tools of the study consisted of the 2018 social studies curriculum and
museums and historical sites. Document analysis method was used to analyze the data.
As a result ofthe study, it can be said that the museums and historicalsites in Gaziantep
contain rich objects that are compatible with the content of the social studies
curriculum. When the out-of-school learning activities designed by the researcher were
associated with learning areas, it was seen that the activities were shaped around the
learning area of culture and heritage as well as addressing all learning areas. According
to the results of the research, it is predicted that Zeugma Mosaic Museum, Game and
Toy Museum and Archaeology Museum can provide advantages to teachers who will
carry out activities in these places in terms of the rich collections they contain, the
wide application areas and the materials they use technologically. It was seen that the
artifacts in Atatürk Memorial Museum, one of the out-of-school learning spaces within
the scope of the research, were related to the learning areas of culture and heritage,
active citizenship and global connections.
Key words: Social Studies, Museum, Museum Education, Historical Place, Historical Place Education