Kumuk Masallarının Monomit Kuramı bağlamında incelenmesi
Analysis of Kumyk Tales in the context of Monomyth Theory
Yazar: MEHMET EMRECAN YÜK
Danışman: PROF. DR. ORHAN SÖYLEMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Psikoloji = Psychology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Analitik psikoloji = Analytical psychology ; Freud, Sigmund = Freud, Sigmund ; Halk bilimi = Folklore ; Kumuk Dili ve Edebiyatı Tedkikleri = Kumuk Dili ve Edebiyatı Tedkikleri ; Kumuk Türkçesi =   ; Kumuk edebiyatı = Kumuk literature ; Kumuklar = Kumuks ; Masallar = Tales ; Monomit Kuramı = Monomyth Theory ; Psikanaliz = Psychoanalysis

Özet:
Kumuk Masallarının Monomit Kuramı Bağlamında İncelenmesi adlı çalışmanın amacı, Kumuk masallarının monomit kuramından hareketle kolektif birikimin ürünü olduğunu göstermektir. Çalışma; Kumıkskiye Narodnıye Skazki (1959), Qumuq Xalq Yamaqları (1977; 1989), Qumuq Adabiyat: 4 (2004), Qumuq Adabiyat: 3 (2005) ve Qumuq Xalq Awuz Yaratıwçuluğu: Yammaqlar (2021) adlı kaynaklardan alınan bazı masallar etrafında şekillenmiş olup diğer masallar sınırlılık getirmesi açısından dâhil edilmemiştir. Tez, beş (5) ana bölümden oluşmaktadır. Tezin "Giriş" bölümünde monomit kuramını hazırlayan bilimsel süreç hakkında temel bilgiler verilmiş ve ana bölümlere yönelik kuramsal bir zemin oluşturulmuştur. İkinci bölümde tez içerisinde incelenen masalların antropolojik, antrozoolojik, folklorik, mitolojik, psikolojik, sosyolojik ve edebî arka planını ortaya koymak amacıyla Kumuk halk edebiyatının anlatma esasına bağlı edebî ürünleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Joseph Campbell'ın hayatı ve eserleri tanıtılmış, The Hero with a Thousand Faces (1949) adlı kitabında literatüre kazandırdığı ve "kahramanın macerası" olarak bilinen monomit kuramı ele alınmıştır. Dördüncü bölümde teze konu olan masallar Kumuk Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılmış, monomit kuramı ve bilimin ilgili diğer disiplinlerinden (analitik psikoloji, arketipsel sembolizm, psikanaliz vd.) istifade ederek çözümlenmeleri yapılmaya çalışılmıştır. Beşinci ve son bölümde Kumuk masallarının kolektif birikimin ürünleri olduğu, anlatma esasına bağlı edebî ürünler arasında önsel ortaklıkların bulunduğu, Kumuk masallarının monomit kuramıyla çözümlenebileceği gibi birçok konu saptanmış ve "Sonuç" bölümü içerisinde değerlendirilmiştir. Bunun yanında Türk dünyası edebiyatları alanında Kumuk masallarını monomit kuramı temelinde topluca inceleyen bir çalışmanın daha önce yapılmamış olması nedeniyle bu çalışmanın yeni çalışmalara kapı aralayacağı öngörülmüştür.

Abstract:
The aim of the study named Investigation of Kumyk Tales in the Context of Monomyth Theory is to show that Kumyk tales are the product of collective accumulation based on the monomyth theory. The study is shaped around the tales extracted from the sources titled Kumıkskiye Narodnıye Skazki (1959), Qumuq Xalq Yamaqları (1977; 1989), Qumuq Adabiyat: 4 (2004), Qumuq Adabiyat: 3 (2005) and Qumuq Xalq Awuz Yaratıvçuluğu: Yammaqlar (2021). Other tales have not been included to establish limitations. The thesis consists of five (5) main sections. In the "Introduction" section of the thesis, fundamental information about the process of preparing the monomyth theory is provided, and a theoretical framework is established for the main sections. In the second chapter, information is provided about Kumyk Literature works based on the principle of narration in Kumyk folk literature. in order to reveal the anthropological, anthrozoological, folkloric, mythological, psychological, sociological, and literary background of the tales examined within the thesis. In the third section, the life and works of Joseph Campbell are introduced, and his contribution to the literature through the book The Hero with a Thousand Faces (1949), where he introduced the monomyth theory known as "the hero's journey," is explained. In the fourth chapter, the tales, which are the subject of the thesis, were translated from Kumyk Turkish to Turkey Turkish. The translated tales have been attempted to be analyzed using the monomyth theory and relevant disciplines of science (such as analytical psychology, archetypal symbolism, psychoanalysis etc.). In the fifth and final section, it has been determined that Kumyk tales are products of collective accumulation, and they share preliminary commonalities among literary works based on narratively produced products. Additionally, due to the absence of a collective study on Kumyk tales within the framework of the monomyth theory in the field of Turkic world literatures, the anticipation is that this study will open doors to new research endeavors.