Tüberkülozlu hastalarda stigmanın değerlendirilmesi
Evaluation of stigma in patient with tuberculosis
Yazar: HAVVA SERT
Danışman: PROF. DR. NERMİN OLGUN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Tüberküloz hastaları toplum tarafından, etiketlenmekte, izole edilmekte ve dışlanmakta, başka bir deyişle stigmatize edilmektedirler. Stigmatizasyon hastaların tanı konma sürecinin gecikmesine, tedavilerini yarıda bırakmalarına, depresyona, benlik saygılarında ve yaşam kalitelerinde azalmaya neden olmaktadır. Tüm bu olumsuz etkileri nedeniyle önemli bir kavram haline gelen stigmanın değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu araştırma, stigma ölçeği geliştirmek, tüberkülozlu hastalarda stigma düzeyini ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve metadolojik olarak yapıldı. Veriler Hasta Tanılama Formu, Tüberkülozlu Hastalarda Stigma Ölçeği (THSÖ), Beck Depresyon Ölçeği ve Coopersmith Benlik Saygısı ölçeği ile toplandı. Araştırma iki aşamada gerçekleştirildi. Birinci aşamada THSÖ'i geliştirildi. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması kapsam geçerliliği, yapı geçerliliği, ölçüt geçerliği; Cronbach alpha (0.91), Gutman (0.829) ve Spearman Brown (0.926) güvenilirlik katsayısı, madde analizi (p<0.001) ve test tekrar test tekniği (p<0.001) yöntemleri kullanılarak yapıldı. Geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları sonucunda 33 maddeden oluşan ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu saptandı. İkinci aşamada THSÖ puanları ve etkileyen faktörler belirlendi. Araştırma kapsamına alınan 407 hastanın yarısından fazlasının stigma düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu belirlendi. Sosyo-demografik özelliklerden cinsiyet (p<0.05), meslek (p<0.05), öğrenim durumu (p<0.01), ekonomik durum (p<0.001) ve sosyal güvenceye sahip olma durumu (p<0.05), sağlık/hastalık ile ilgili değişkenlerden ise hastalık durumu (p<0.001), hastalık süresi (p<0.05), hastaneye yatış durumu (p<0.05), tüberküloz olduğunu söyleme durumu (p<0.001) ve hastalığı ilk duyduklarında hastaların hissettiklerinin (p<0.001) stigma düzeylerini etkilediği saptandı. Sonuç olarak; Tüberkülozlu Hastalarda Stigma Ölçeği'nin hastaların stigma düzeyilerini ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu ve tüberküloz geçiren hastaların stigma deneyimledikleri belirlendi.Anahtar Kelimeler:Tüberküloz, stigma, ölçek geliştirme

Abstract:
Patients with tuberculosis are labelled, isoleted, excluded and stigmatized by society. Stigmatization causes delay process of diagnose, discontinue the treatment, depression, decrease self-esteem and quality of life. Stigma needs to be eveluetad because of becoming an important concept as the result these negative effects. The aim of study was to develop stigma scale, and determine level of stigma and factors affecting on stigma in patients with tuberculosis as descriptive and methodological. Data were collected by Patient Assesment Form, Tuberculosis Patients Stigma Scale (THSO), Beck Depression Inventory, Coopersmith Self-Esteem Scale. Study was carried out in two stages. In the first stage, THSO were developed. Validity and reliability studies which of scale were done by using content, construct and criterion validity, Cronbach?s alpha (0.91), Guttman (0.829) and Spearman Brown (0.926) reliability coefficients, item analysis (p<0.001) and test-retest methods (p<0.001). As a result 33 itemed scale was valid and relible. In the second stage, THSO scores and affecting factors was determined. This study was caried out 407 patients and it was determined stigma in more than half of the patients, and level of stigma was above averege. It was determined stigma levels affected from gender (p<0.05), occupation (p<0.05), education level (p<0.05), economic situation (p<0.001) and social insurance (p<0.05) as socio-demographic characteristics, disease status (p<0.001), disease duration (p<0.05), hospitalization status (p<0.05), the condition of telling tuberculosis (p<0.001) and the feelings when they first hear illness (p<0.001) as health/disease related variables. Consequently THSO is valid and reliable for meausuring the stigma level of patient and these patient experience stigma.Keywords: Tuberculosis, stigma, development of scale