İstanbul Topkapı Sarayı ve Türk ve İslam eserleri müzelerinde bulunan deri ürünlerin incelenmesi
Examination of leather products in the Istanbul Topkapi Palace and Turkish and Islamic works museums
Yazar: MÜŞERREF SENİM TÜTÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. MELDA ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Deri = Leather ; Deri sanatı = Leather art ; Deri ürünleri = Leather products ; El sanatları = Handicrafts ; Müzeler = Museums ; Topkapı Sarayı Müzesi = Topkapı Palace Museum ; Türk ve İslam Eserleri Müzesi = Turkish and Islamic Arts Museum ; İstanbul-Topkapı = İstanbul-Topkapı

Özet:
Araştırma konusu olarak, Topkapı Sarayı ve Türk ve İslam Eserleri Müzeleri'nde bulunan deri ürünler incelemeye alınmıştır. Konu üzerinde alan araştırması yapılmış belirtilen mekânlarda toplamda 66 tane ürünün fotoğrafı çekilmiş ve bu ürünlerin boyut, araç- gereç, kompozisyon, motif ve teknik özellikleri incelenmiştir. İncelenen deri ürünlerde temel gereç olarak; Deri, kösele, meşin ve davul derisi olmak üzere dört çeşit deri kullanılmıştır. Deri ile birlikte en çok maden kullanılmıştır. Bu ürünler ile birlikte yoğun olarak sırım, demir halka ve çeşitli püsküller kullanılmıştır. Ürünlerde kullanılan desenler incelendiğinde bitkisel motifler ve bezemelerin ağırlıkta olduğu görülmüştür. Genellikle tek kullanılan bitkisel motiflere ve çeşitli geometrik motiflere de rastlanmıştır. Ürün yüzey süslemelerinde insan figürü ve doğa tasvirine rastlanmamıştır. Ürünlerde nesnel, bitkisel, geometrik, hayvansal desenler mevcuttur. Araştırmaya konu olan bazı deri örneklerinin çoğunda renk olarak çoğunlukla kahverengi ve kırmızı tonları tercih edilmekle beraber, siyah, derinin doğal rengi, gümüş ve altın yaldız gibi renklerde rastlanmaktadır. Süsleme teknikleri olarak araştırmaya konu olan örneklerde genellikle aplikasyon, boyama, işleme ve kaplama teknikleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Deri, Topkapı Sarayı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi, Sanat

Abstract:
As a research topic, leather products in the Topkapı Palace and Turkish and Islamic Arts Museums have been examined. A total of 66 products were photographed in the designated areas on the subject, and the size, equipment, composition, motif and technical properties of these products were examined. As the basic equipment in the leather products examined; Four types of leather are used: leather, kösele, meşin and drum leather. Most of the minerals were used along with the leather. Along with these products, intensive winds, iron rings and various tassels were used. When the patterns used in the products were examined, it was observed that the floral motifs and decorations were dominant. Generally, single used vegetable motifs and various geometric motifs are also found. No human figure and nature depiction were found in the product surface decorations. The products have objective, vegetative, geometric and animal patterns. Although most of the leather samples that are the subject of the research are mostly brown and red tones, they are found in colors such as black, natural color of the leather, silver and gold gilding. Application, painting, processing and coating techniques are generally used in the samples that are the subject of the research as decoration techniques.

Keywords: Leather, Topkapı Palace, Türkish and Islamıc Arts Museum, Art