Uluslararası emek göçü ve kadın emeği: Türkiye'de geçici koruma altında bulunan Suriyeli kadınlar
International labour migration and women's labour: Syrian women under temporary protection in Türkiye
Yazar: MAKBULE YALIN
Danışman: PROF. DR. MÜSLÜME NARİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Göç, kültürler arasında etkileşime zemin oluşturarak toplumların ve insanlığın değişim ve dönüşümünde gündelik yaşam pratiklerinin tamamına etki ederek önemli rol oynamaktadır. İnsanların gündelik hayatlarının temel belirleyicilerinden olan kültürel yapı, bir toplumda kapitalizmin gelişmesi, toplumsal cinsiyet rollerinin dağılımı ve sosyal refah devletine olan yaklaşım gibi çeşitli alanlar üzerinden kadın istihdamını etkilemektedir. Kadınlar toplumsal cinsiyet normlarına tepki göstererek istihdama katılsalar da cinsiyetçi kalıplar çerçevesinde iş bulabilmekte ve (toplumsal) cinsiyet özelliklerinin karşılaştırmalı üstünlükleri göz önünde bulundurularak bakım, temizlik, tekstil gibi belirli sektörlerde istihdam edilmektedirler. Benzer eğilim göçmen kadınların işgücü talebinde de görülmektedir. Türkiye, 2000'li yılların başlarında SSCB'nin dağılması sonrası aldığı göçler ve (ev içi bakım gibi) kadın emeğine olan talep nedeni ile, göçmen kadınlar için çalışılabilir bir ülke kategorisinde yer almaktadır. 2011 yılı itibari ile Suriye Arap Cumhuriyeti'nden Türkiye'ye gelen kitlesel göçlerin etkisi nedeniyle Türkiye'deki göçmen ve göçmen kadın istihdamı algısı değişime zorlanmaktadır. Türkiye'de bulunan en büyük yabancı göçmen kadın grubu olan Suriyeli kadınların işgücüne katılma ve çalışma izni alma oranları çok düşüktür. Öte yandan Türkiye'de kaldıkları süre boyunca Suriyeli kadınların işgücüne katılma eğilimlerinde (sınırlı da olsa) bir artış gözlemlenmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın konusunu Türkiye'de Geçici Koruma Altında Bulunan Suriyeli Kadınların (GKSK) işgücüne katıl(a)mama nedenlerinin araştırılması oluşturmaktadır. Çalışmada öncelikli olarak, giriş bölümünün ardından, ikinci bölümde göçe ilişkin kavramlar ve teoriler açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde göçmenlerin işgücü piyasalarına etkileri ve Türkiye işgücü piyasasında göçmenler ve Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin (GKS) konumu incelenmektedir. Dördüncü bölümde kadın emeğinin özellikleri, kadın istihdamının ve göçmen kadın istihdamının tarihsel gelişimi açıklanmaktadır. Beşinci bölümde Türkiye'de GKSK'ların çalışmama nedenleri betimsel ve ampirik olmak üzere iki yöntem ile analiz edilmektedir. Betimsel bölümde GKSK'ların çalışmama nedenleri, Türkiye'de yerleşik bulunan kadınlar ve istihdam amacı ile göç eden diğer yabancı uyruklu kadınlar ile karşılaştırılarak ele alınmaktadır. Ampirik kısımda ise GKSK'ların diğer göçmen kadınlardan farklı olarak (nakdi) yardım almaları ve doğurganlık eğilimlerinin çalışma izni almalarına etkisi Arellano-Bond Dinamik Panel Veri analizi ile test edilmektedir. Sonuç bölümünde ise analizden elde edilen bulgular ışığında tespitler ve politika önerileri yapılmaktadır.

Abstract:
By creating a basis for interaction between cultures and affecting all daily life practices migration plays a vital role in changing and transforming societies and humanity. Cultural structure, one of the main determinants of people's daily lives, affects women's employment through various areas, such as the development of capitalism in a society, the distribution of gender roles, and the approach to the social welfare state. Even though women react to gender norms and participate in employment, they can find jobs within the framework of sexist stereotypes and are employed in specific sectors such as care, cleaning, and textiles, taking into account the comparative advantages of (gender) sexual characteristics. A similar trend also occurs in the demand for immigrant female labor force. Türkiye is a immigrant women-friendly country for employment due to the migration movements after the dissolution of the USSR in the early 2000s and the demand for female labor (such as domestic care). As of 2011, due to the impact of mass migration from the Syrian Arab Republic to Türkiye, the perception of employment of immigrants and immigrant women in Türkiye has been forced to change. Syrian women, the largest group of immigrant women in Turkey, have meager rates of participating in the labour force and obtaining work permits. On the other hand, there is an increase (albeit limited) in Syrian women's tendency to participate in the labour force during their prolonged astay in Türkiye. In this context, the subject of this study is to investigate the reasons why Syrian Women Under Temporary Protection in Türkiye (SWuTP) (can) not participate in the labour force and employment. In the study, firstly, after the introduction section, the second section explained the concepts and theories related to migration. The third section examines the effects of immigrants on labour markets and the position of immigrants and Syrians Under Temporary Protection (SuTPs) on the Turkish labour market. The fourth chapter explains the women labour characateristics and historical development of women's employment, and immigrant women's employment. The fifth chapter uses descriptive and empirical methods to analyze why SWuTPs in Türkiye do not work. The descriptive section discusses why SWuTPs do not work by comparing them with female residents in Türkiye and other women migrating for employment. The empirical part tested the effect of SWuTPs, unlike other immigrant women, receiving (cash) aid and birth tendency, and work permits with Arellano-Bond Dynamic Panel Data analysis. In conclusion, there is determination and political advice regarding the result of the analysis.