Tasavvufta dört halife anlayışı ve Şeyh Abdülhay Celvetî'nin Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn adlı eseri (İnceleme-metin)
The approachbof the four calips in mysticism and the work of Seyh Abdulhay Celvetî named Menâkib-i Çehâr-i Guzîn (Reviewe-text)
Yazar: GÜLLÜ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SELAMİ ŞİMŞEK
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Dört güzîde halife, Peygamber (s.a.v.)'den sonra Hadis, Tefsir, Fıkıh ve Kelam bilim dallarında olduğu gibi Tasavvuf bilim dalının da konuları içerisinde yer almakta olup adeta mihenk taşı konumundadır. Ashâb-ı Kirâm içerisinde Hz. Peygamber'in yaşayış tarzına şahitlik etmeleri ve onunla yakın ilişki kurmaları hasebiyle önemlidirler. XVII. yüzyılda yaşamış Abdülhay Celvetî Hazretlerinin dört halife üzerine kaleme almış olduğu ve kaynaklarda rastlanmayan Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn adlı Osmanlı Türkçesi el yazması eseri de bu konu üzerine menkıbelerle donatılmış nadir eserlerdendir.
Giriş ve iki bölümden oluşan tezimizde kısaca Şeyh Abdühay Celvetî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, Tasavvuf düşüncesinde dört halife anlayışı ele alınmış, Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn adlı eseri çeviri yazılı olarak sunulmuş ve akabinde eserde geçen menkıbelerden yola çıkılarak dört halifenin zühdî/Tasavvufi yönleri ile üzerinde durdukları Tasavvuf ile ilgili ortak kavramlara yer verilmiştir.
Dört halife ile ilgili rivayetleri, menkıbeleri ihtiva eden Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn adlı eser, Abdülhay Celvetî'nin kaynaklarda adı geçmeyen eseri olup ilk defa tarafımızca gün yüzüne çıkartılmıştır. Dolayısıyla tezimiz, Tasavvuf düşüncesinde dört halife üzerine yapılmış çalışmalardan bu noktada ayrılmaktadır. Ayrıca eserde geçen riyavatler diğer kaynaklarda geçen riyavetleri de destekler mahiyette olduğu için ayrıca önem arz etmektedir.

Abstract:
The four distinguished caliphs are after the Prophet(pbuh) the cornerstones of the Sufism departmen, as well as the Hadith, Tafsir, Fiqh an Kalam branches. They are important among the Companions because they witnessed the Prophet's lifestyle and established a close relationship with the Prophet. In our study, The Ottoman manuscript titled Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn, by Abdülhay Celvetî, who lived in the 12th century, written on the four caliphs and not found in the sources, is one of the rare Works equipped with hagiography on this subject.
In our thesis, which consists of an introduction and two chapters, we briefly gave information about Abdülhay Celvetî's life and Works, then discussed his understanding of the four caliphs in Sufism, and then translated Abdülhay Celvetî's Work called Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn. In the analysis part of the work, we aimed to include concepts related to the thought of Sufism, based on the hagiography mentioned in the work.
Our manuscript named Menâkıb-ı Cihâr Güzîn, which includes the narrations of the four caliphs, is the work of Abdülhay Celvetî that is not mentioned in the sources. Our study on this work is what distinguishes our work from the studies on the four calips in Sufi thought. Another factor that adds importanse to this study is that the narrations in this manuscript support the narrations in other sources.