Öğretmen ve öğretmen adaylarının eğitim inançları ile özyeterlik inançlarının incelenmesi (Okul öncesi örneği)
Study of education and self efficacy beliefs of teachers and candidate teachers-The sample of preschool teaching
Yazar: ASLI BALCI
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN KÜÇÜKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim inancı = Educational beliefs ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenler = Teachers ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırma okul öncesi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının eğitim inançları ile özyeterlik inançlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Genel tarama ve ilişkisel tarama modelinde yapılan çalışma; Erzurum ili merkez ilçelerinde resmi anasınıfı ve anaokullarında görev yapan 165 okul öncesi öğretmeni ve Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim görmekte olan 106 son sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının eğitim inançlarını belirlemek üzere Yılmaz,  Altınkurt ve Çokluk  (2011)  tarafından geliştirilen "Eğitim İnançları Ölçeği", özyeterlik inançlarını belirlemek için ise Tepe ve Demir (2012) tarafından geliştirilen "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde normal dağılım göstermeyen değişkenler için Kruscall Wallis H ve Mann Whitney U testi yapılmıştır. Normal dağılım gösterdiği belirlenen değişkenler için ise bağımsız örneklemler için t testi, tek faktörlü varyans analizi (ANOVA), pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, okul öncesi öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin en fazla benimsedikleri eğitim inancının varoluşçuluk ve ilerlemecilik olduğu, öğretmenlerin daimicilik eğitim inancını öğretmen adaylarına göre, kadın öğretmen adaylarının ise ilerlemecilik eğitim inancını erkeklere göre anlamlı düzeyde daha fazla benimsediği görülmüştür. Ayrıca kadın öğretmen adaylarının özyeterliklerinin erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, öğretmenlerde ise cinsiyete göre anlamlı düzeyde bir farklılık olmadığı görülmüştür. Bununla beraber okul öncesi öğretmen adaylarının eğitim inançları ile özyeterlik inançları arasındaki ilişki olduğu ve adayların ilerlemecilik eğitim inancı arttıkça, iletişim, ortam düzeni, aile katılımı, planlama, sınıf yönetimi ve öğrenme öğretme sürecine yönelik özyeterlik inançlarının arttığı görülmüştür. Benzer şekilde okul öncesi öğretmenlerinin eğitim inançları ile özyeterlik inancı arasında ilişki olduğu ve ilerlemecilik, varoluşçuluk ve yeniden kurmacılık eğitim inancına yakın olan öğretmenlerin sınıf içerisindeki iletişim, ortam düzeni, aile katılımı, planlama, sınıf yönetimi ve öğrenme öğretme gibi süreçlerde kendilerini daha yeterli gördükleri ve özyeterlik inançlarının daha yüksek olduğu, esasicilik eğitim inancına yakın olan öğretmenlerin ise, iletişim, ortam düzeni,  planlama, sınıf yönetimi ve öğrenme öğretme süreçlerinde özyeterlik inançlarının daha düşük düzeyde olduğu görülmüştür.



Anahtar Sözcükler: Eğitim inancı, özyeterlik inancı, okul öncesi öğretmen adayı, okul öncesi öğretmeni.

Abstract:
This study was conducted to investigate education and selfefficacy beliefs of teachers and candidate teachers in the respect of different variables. Totally 165 preschool teachers serving at official nursery schools in the centre of Erzurum city and 106 last grade students attending at Atatürk University Kâzım Karabekir Education Faculty Preschool Teaching Department participated in the study, conducted in common and relative scanning model. Education beliefs scale developed by Yılmaz, Altınkurt and Çokluk 2011) and self efficacy scale of preschool teachers (Tepe and Demir 2012) were employed to determine education and self – efficacy beliefs of preschool teachers and candidate preschool teachers, respectively. In the analysis of data obtained in the study, Kruscall Wallis H and Mann Whitney U tests were used for those in not normal distribution. For the variables in normal distribution, t test was used for independent samplings, and one – factor variance analysis (ANOVA), Pearson moments multiplication, correlation analysis and structural change model were also used in the study. According to the findings of the study, education beliefs adopted by both actively working and candidate teachers are existentialism and progressivism while teachers adopted perennialism more than candidates and female candidates accepted progressivism significantly more than. In addition, male teachers have significantly higher self efficacy level than males while among candidates it did not change for gender. It was also found that there is a relationship between candidates' education beliefs and self efficacy and as progressivism education belief increases, self efficacy level also increases towards communication, environmental order, family participation, planning, class management and learning – teaching process. Similarly, there is  also a relationship between education beliefs of preschool teachers and their self efficacy levels; teachers adopting progressivism, existentialism and re-constructionism feel themselves more self-efficient in the classroom about communication, environment order, family participation, planning, classroom management and learning- teaching process and teachers adopting essentialism education belief have self efficacy in lower communication, environmental order, planning, classroom management and learning – teaching process.



Key Words: Education belief, self – efficacy belief, candidate preschool teacher, preschool teacher