Kamusal bir hizmet olarak sanatın yönetimi: Türkiye'de tiyatro örneğinde bir araştırma
Managing arts as a public service: The case of Turkish theater
Yazar: NAHİDE IŞIL ÇETİNKAYA İSTİKBAL
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ŞENGÜL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Sanat = Art ; Sanat yönetimi = Art administration ; Tiyatro = Theatre ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; Yönetim = Management

Özet:
İnsanların bir arada yaşayabilmesi için gerekli şartları sağlamak ile yükümlü olan devlet, ilk çağlardan bu yana insan hayatının vazgeçilmez bir parçası olan sanatın geliştirilip yaygınlaştırılmasında da önemli bir role sahiptir. Sanat doğal olarak tarih boyunca var olmuş olmakla birlikte, günümüz modern toplumlarında varlığını sürdürebilmek ve kitlelere ulaşabilmek için, devlet gibi kapsamlı bir örgütün desteğine ihtiyaç duymaktadır.
Tiyatro, icrası aşamasında toplumla doğrudan ve eş zamanlı iletişim kurabilen bir sanat dalı olması nedeniyle diğer sanat dallarından ayrışmakta, bu özelliği kitleler üzerindeki etkisini arttırmaktadır. Bu nedenledir ki devletin tiyatro ile olan ilişkisi, devletin müdahil olma eğilimi ve tiyatronun muhalif doğasından kaynaklanan tartışmalara sahne olmaktadır. 
Bu çalışmada tiyatronun neden devlet tarafından kamusal bir hizmet olarak sunulduğunu ortaya koymak ve bu kaçınılmaz ilişkiden kaynaklanan sorunları en aza indirecek bir model tasarlamak amaçlanmıştır. 
Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada İstanbul ve Kocaeli'ndeki ödenekli tiyatrolarda yönetici unvanına sahip bürokratlar ve sanatçıların yanı sıra, İstanbul'da belli başlı özel tiyatroların yöneticileri ile mülakatlar yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış olarak planlanan mülakatlarda yöneltilen sorular, sanata neden ihtiyaç duyulduğu, tüm beklentilerin karşılandığı ideal bir modelin temel hatlarının nasıl olması gerektiği, sanat üretim sürecine dâhil olan aktörlerin rolleri ve ilişkilerini kavramaya yönelik olarak sorulmuştur. Alınan yanıtlar, devletin tiyatro ile olan ilişkisinin temellendirilmesine ve bu ilişkideki sınırların belirlenmesine katkıda bulunmuştur. 
Yapılan çalışma, Türkiye'deki tiyatro yönetim modelinde çeşitli sorunların olduğuna işaret etmektedir. Bu sorunlar dikkate alındığında, dünyadaki diğer başarılı yönetim modellerinin birebir Türkiye örneğine uygulanamayacağı, bunun yerine geliştirilecek özgün bir modele ihtiyaç duyulduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu modelde temel unsur sanat kurumlarının devlet ile olan ilişkisinde katalizör görevini yüklenecek olan, karma yapıya sahip özerk bir yüksek kurulun bulunmasıdır.

Abstract:
States are bound to provide the conditions necessary for people to live together, also have an important role in the development and dissemination of the art which is an essential part of human life since the first centuries. Although art has existed throughout history inherently, it needs the support of an comprehensive organization like the state, to survive in today's modern society and to reach the masses.
Theater differs from other art forms, since it can communicate directly and simultaneously with the society during the performances. This feature increases its impact on the masses. Therefore the relationship between the state and the theater is based on the arguments, due to the state's tendency to intervene and theater's adversary nature. 
The study reveals why the theater offered as a public service by the state and aimed to design a model that would minimize the problems arising from this inevitable relationship.
In this study which has been used quantitative research methods, interviews were made with bureaucrats and artists that has the title of manager in Istanbul and Kocaeli funded theaters, as well as the executives of major private theaters in Istanbul.
The questions that were asked in the semi-structured interview were mainly about the reasons of the necessity of art, the basic points of an "almost perfect" administration model for the theater and the roles and relationships of the actors involved in the artistic production process. Received responses have contributed to understand the main points of the relationship between the state and the theater and to draw the lines of this relationship. 
The study points that, there are several issues about the current theater management model in Turkey. Considering these issues, it is concluded that other successful management models from the World cannot be applied verbatim to Turkey, it is needed to be developed a unique model that instead. The fundamental component in this model is an autonomous supreme committee with a hybrid structure to act as a catalyst in relations of arts institutions with the state.