Dijital platformların film izleme deneyiminde yarattığı dönüşüm: Azerbaycan örneği /
Yazar: TOFIQ DADASHOV
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ NALÇAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Dijital platformlar = Digital platforms ; Film = Film ; Sinema = Cinema ; İnternet protokulü televizyonu = Internet protocol television

Özet:
Teknolojik gelişmelerle birlikte ilerleyen sinema, özellikle 1990 sonrası dijital teknoloji ile beraber ‎meydana gelen yeniliklerin, renkli ya da sesli filme geçişte ortaya çıkan "kırılmadan" daha etkileyici ‎bir durumdadır. Dijitalleşme ile beraber filmlerin toplu gösterimi ve çekimi dijital alanda post ‎prodüksiyondan gösterime, senaryo yazımından çekim sürecine ve dijital platformlardan yeni ‎izleme sahalarına doğru bir tür dönüşüm içine girmiş bulunmaktadır. Dijitalleşmeyle beraber sinema ‎film üretimi, dağıtım, yapımcılık ve sinema gösterim mekânları büyük bir kırılmanın eşiğinde bulunmaktadır. Medya teknolojisinde ortaya çıkan hızlı gelişmeler, hem yaratıcı hem kültür ‎endüstrileri hem de sinema sektöründeki iş ortamlarını değiştirip dönüştürmektedir. Araştırmada ‎dijital platformların film izleme deneyiminde yarattığı dönüşümün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu ‎amaçla Azerbaycan'da bulunan farklı cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi gibi özelliklere sahip ‎vatandaşların, dijital platformlara ve bu platformlarda izlenen filmlerdeki dönüşümlere ilişkin ‎görüşlerinin ortaya çıkarılması sağlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim ‎deseni kullanılmıştır. Araştırmaya 2022 yılında Azerbaycan'da yaşayan 33 kişi katılmıştır. Platform ‎deneyimi olan katılımcıların araştırmaya dahil edilmesi, gerçekçi deneyimlerin ve sonuçların ortaya ‎çıkarılması bakımından önemlidir. Katılımcılar cinsiyet bakımından 15 kadın, 18 erkek olmakla birlikte, ‎farklı yaş ve eğitim düzeylerine sahiptirler. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı ‎tarafından geliştirilen ve 6 sorudan meydana gelen görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu ‎nitel araştırmalarda veri toplama amacıyla kullanılan, bir konu ya da durum hakkında bireylerin ‎deneyimleri ve görüşlerinin ortaya çıkarılmasını sağlayan açık uçlu sorulardan oluşmaktadır. ‎Araştırma verilerinin analizinde nitel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen ‎veriler iki aşamada değerlendirilmiştir. Öncelikle demografik özellikler açıısından çalışma grubu ‎tanımlanmış, grafikler halinde değişkenler sunulmuştur. Sonrasında ise görüşme formunda yer alan ‎sorular doğrultusunda analizler ve değerlendirmeler yapılmıştır. Analizlerde her soru için bir tema ‎oluşturulmuş, toplamda 6 tema ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda dijital platformların kültürel ‎gelişim, kolaylık, teknoloji, erişilebilirlik, kullanmıyorum, yenilik, zaman geçirme, ihtiyaç, hayatın ‎parçası şeklinde algılandığı, yenilik, ilgi çekme, seçim yapma, etkileyici olma, farklı dillerde izleme ‎seçenekleri sunduğu belirtilmiştir. Buna karşılık sınırlılık olarak internet kesilmesi ile dijital ‎platformlara erişimde ücretlendirmenin olması vurgulanmıştır.‎

Anahtar Kelmeler: Azerbaycan, Dijital Platformlar, Film, Film Teknolojisi

Abstract:
Cinema, advancing with technological developments, is in a more impressive situation than the "break" that occurs in the transition to color or sound films, especially after the 1990s with the digital technology. Together with digitalization, the Collective screening and shooting of films has entered into a kind of transformation from post
production to screening, from script writing to shooting process and from digital platforms to new viewing areas. With the digitalization, cinema ‎film production, distribution, production and cinema screening venues are on the verge of a major break. Rapid developments in media technology are changing and transforming business environments in both the creative and cultural industries and the cinema sector. In the research, it is aimed to examine the transformation created by digital platforms in the experience of watching movies. For this purpose, it has been provided to reveal the
views of the citizens of Azerbaijan with characteristics such as different gender, age and education level, regarding the digital platforms and the transformations in the movies watched on these platforms. Phenomenology, one of the qualitative research methods, was used in the research. 33 people living in Azerbaijan participated in the research in 2022. Including participants with platform experience is important in terms of revealing realistic experiences and results. Although the participants are 15 women and 18 men in terms of gender, they have different ages and education levels. In the research, an interview form consisting of 6 questions and developed by the researcher was used as a data collection tool. The interview form consists of open-ended questions that are used for data collection in qualitative research and that enable individuals to reveal their experiences and opinions about a topic or situation. ‎Qualitative data analysis methods were used in the analysis of the research data. The data obtained in the research were evaluated in two stages. First of all, the study group was defined in terms of demographic characteristics, and the variables were presented in graphs. Afterwards, analyzes and evaluations were made in line with the questions in the interview form. In the analysis, a theme was created for each question, and a total of 6 themes emerged. As a result of the research, it has been stated that digital platforms are perceived as cultural development, convenience, technology, accessibility, I do not use, innovation, spending time, need, as a part of life, innovation, attracting attention, making choices, being impressive, and watching in different languages. On the other hand, it has been emphasized that there is a fee for accessing digital platforms and internet interruption as limitations.‎ 

Keywords: Azerbaijan, Digital Platforms, Film, Film Technology