Osmanlı Devleti'nin sefer organizasyonlarında kullandığı hayvanlar (XVI.-XVIII. yüzyıllar)
The animals used by Ottoman Empire in the campaign organization (16th- 18th centuries)
Yazar: ERSİN YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH İSTEK
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri teşkilat = Military organization ; Büyük seferler = Big battle ; Hayvanlar = Animals ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Savaş = War ; İaşe = Food ; İkmal = Supply

Özet:
Asırlarca birçok devlete askeri bakımdan üstünlük sağlayan Osmanlı Devleti,
yaptığı kapsamlı sefer organizasyonlarıyla pek çok fetih gerçekleştirmiştir. Osmanlı
Devleti'nin yaptığı seferlerde başarılı olmasının altında yatan önemli sebeplerden
birisi, sefer örgütlenmesinin büyük bir titizlikle planlanması ve askeri lojistiğinin
(mühimmat, iaşe ve ikmal) eksiksiz bir şekilde tedarik edilmesidir. Üç kıta ve yedi
iklime yayılan Osmanlı Devleti, sefer zamanlarında uzun mesafeler arasında hızlı
hareket etmek zorundaydı. Bu nedenle, askeri mühimmat ve iaşe gibi ihtiyaçlarını
cepheye; deniz ve kara yoluyla sevk etmekteydi. Kara yoluyla gerçekleştirilen
nakliyatta, dönemin en önemli ulaşım araçları olan hayvanların gücünden
faydalanılmaktaydı. Bu bakımdan askeri mühimmat, iaşe ve ikmal türündeki her
türlü lojistik ve ihtiyaç maddelerinin sevki; at, deve, öküz, manda, katır ve bu
hayvanların koşulduğu arabalarla sağlanmaktaydı. Sefer organizasyonları
kapsamında farklı birçok hayvan türünden istifade eden Osmanlı Devleti, askerlerin
et ihtiyacını karşılamak amacıyla da koyun, keçi, kuzu, sığır, tavuk gibi hayvanları
satın almaktaydı.
Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin sefer örgütlenmesinde ulaşımın ve
nakliyenin sağlanmasındaki en önemli etken olan yük ve binek hayvanlarının temini,
idaresi ve hangi amaçlarla kullanıldığı araştırılmıştır. Ayrıca askeri iaşe amacıyla
kullanılan hayvanların sefer organizasyonu kapsamında satın alınması ve diğer askeri
iaşe içindeki önemi üzerinde durulmuştur. Yine bu çalışmada sefer süresi boyunca
kullanılan bu hayvanların beslenmesi için hayvansal gıdaların alınması; hayvanların
tedarik edilmesi için ekonomik kaynak sağlama ve bu amaçla yapılan havale usulü
ve hayvanların en fazla mubayaa edildiği veya kiralandığı yerler hakkında da bilgiler
sunulmuştur. Bunlardan başka sefer hazırlıkları arasında sayılabilecek farklı türdeki
diğer hayvanlar hakkında da bilgi verilmiştir.

Abstract:
Ottoman Empire getting the whip hand of militarily to lots of states for
centuries executed plenty conquests thanks to the well-rounded excursions they
launched. One of the significant reasons underlying to be accomplished at the
excursions Ottoman Empire launched is delicately planned excursion organization
and supplying military logistics (ammunition, subsistence and fulfillment)
completely. Ottoman Empire deploying to three continents and seven regions had to
move swiftly among long distances at the excursion times. Therefore, they
dispatched their needs such as military ammunition and subsistence to front line by
sea and overland. When they carried out shipping overland, they made use of the
animal force being the most substantial means of transport those days. In this regard,
shipping of all kinds of logistics and supply of provisions like military ammunition,
subsistence and fulfillment was provided with horses, camels, oxen, buffaloes, mules
and vehicles hitched these animals. Ottoman Empire taking advantage of different
kinds of animals within the scope of excursion organizations also utilized animals
such as sheep, goats, lambs, cattle, and chickens with intent to meet soldiers' meat
needs.
In this study, recruitment of draught animals and mount animals being the
most important factor to ensure transportation and shipping at the excursion
organizations of Ottoman Empire, their management and for what purpose they used
are researched. Furthermore, it is dwelled on buying animals used for military
subsistence within the context of excursion organization and importance of othermilitary subsistence of animals. Additionally, information about getting food of
animal origin to feed these animals used during excursion; providing economic
resource to supply these animals and for this purpose the places animals were
purchased most or they were hired is submitted in this research. Apart from these
knowledge, it is also informed about other different kinds of animals considered
among other excursion preparations.