Acil serviste çalışan hemşirelerin ekstravazasyonun önlenmesi ve yönetimine yönelik uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of the applications of nurses working in emergency department for prevention and management of extravasation
Yazar: EMRE KUĞU
Danışman: DOÇ. DR. NURAY AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Ekstravazasyon = Extravasation ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Komplikasyonlar = Complications

Özet:
Araştırma, acil servislerde çalışan hemşirelerin IV tedavinin komplikasyonlarından birisi olan ekstravazasyonun önlenmesi ve yönetimine yönelik uygulamalarının değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın evrenini 19.11.2020-31.12.2020 tarihleri arasında, İstanbul ili sınırları içerisinde bulunan ve T.C. Sağlık Bakanlığına bağlı olan T.C. Bahçelievler Devlet Hastanesi, T.C. Sağlık Bakanlığı Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve T.C. İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil servis birimlerinde çalışan  150 hemşire oluşturdu. Örneklem seçimine gidilmedi, evrenin tamamına ulaşılması hedeflendi. Etik kurul ve kurum izinlerinin alınmasından sonra verilerin toplanmasına başlandı. Acil servislerde ekstravazasyon komplikasyonu ile karşılaşan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 100 hemşire ile araştırma tamamlandı. Verilerin toplanmasında literatür doğrultusunda hazırlanan "Veri Toplama Formu" kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) sürüm 25.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) programı ile yapıldı.
Yapılan çalışmanın sonucunda, acil servis hemşirelerinin ekstravazasyona neden olan infüzyona bağlı faktörler arasında kateterin yerleştirildiği bölge (%79), hasta kaynaklı faktörler arasında hastanın yaşı (%75), sağlık bakımına ilişkin faktörler arasında damar yolu açma girişimindeki bilgi/ deneyim eksikliği (%90), ekstravazasyona neden olan non-sitotoksik ilaçlar arasında radyografik kontrast madde (%73), ekstravazasyon belirti bulguları arasında şişlik (%99), ekstravazasyon ile baş etme yöntemleri arasında ise infüzyonu hemen durdurmak gerektiği (%97) yanıtlarını verdikleri belirlendi. Hemşirelerin acil servis deneyim sürelerine göre ekstravazasyona neden olan non-sitotoksik ilaç/ajanlar hakkında bilgi düzeyleri (p=0,035); kurumunda ekstravazasyon önleme protokolü olan ve uygulayan hemşirelerin, ekstravazasyona neden olan non-sitotoksik ilaçlar bilgi düzeyleri hakkında (p=0,007); lisans ve yüksek lisans mezunu hemşirelerin ekstravazasyonu önleme protokolü ile ilgili bilgi sahibi olma durumlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık (p=0,033) gösterdiği saptandı. Ekstravazasyonun önlenmesi ve yönetimi konusunda acil servis hemşirelerinin eğitimlerinin sağlanması ve kurumda bu konuda mutlaka bir protokol oluşturulması önerilebilir.

Abstract:
The study was conducted as a descriptive study measure the knowledge level of nurses working in emergency departments about extravasation, which is one of the complications of IV treatment frequently applied in emergency services, how they cope when they encounter complications, and the treatment methods applied. The population of the research were collected between 19.11.2020-31.12.2020, located within the boundaries of Istanbul and T.C. Bahçelievler Government Hospital and T.C. Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital and T.C. Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital of Emergency Departments were formed a total of 150 nurses working in adult emergency units. The sample selection was not made, it was aimed to reach the whole population. After getting the permissions of the ethics committee and the institution, the data were started to be collected. The research was completed with 100 nurses who agreed to participate in the research and encountered with extravasation complication. In order to collect the data 'Data Collection Form' were used. Statistical analysis of the data was made with the SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 25.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA).
As a result of the study, it was determined that among the factors related to infusion, the most known is the site where the catheter is placed (%79), among the patient-related factors the most known is the patient's age (%75), among factors related to health care the most known one is the lack of knowledge/experience in attempting to open an intravenous line (%90), among the non-cytotoxic drugs that cause extravasation the most known is radiographic contrast agent (%73), among the signs of extravasation the most known one is swelling (%99), among the methods of coping with extravasation the most known is that it is necessary to stop infusion immediately (%97). Statistically significant difference was determined on (i)  knowledge level of the nurses about non-cytotoxic drugs/ agents causing extravasation and their emergency department experience (p=0,035), (ii) knowledge level of the nurses about non-cytotoxic drugs causing extravasation and nurses who have and apply extravasation prevention protocol in their hospitals (p=0,007), (iii) the knowledge level of the nurses with undergraduate and graduate degrees about the extravasation prevention protocol (p=0,033). It may be recommended to provide training for emergency nurses on the prevention and management of extravasation and to create a protocol on this subject in the institution.