Doğal afetler sonucu ortaya çıkan zehirli endüstriyel kimyasal maddelerin KBRN ajanı olarak değerlendirilmesi
Evaluation of toxic industrial chemical substances emerging as a result of natural disasters as CBRN agent
Yazar: MEHMET ALBOGA
Danışman: PROF. DR. MEHMET EYYUPHAN YAKINCI
İskenderun Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehditler Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Kimya = Chemistry ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Doğal Afetler Sonucu Ortaya Çıkan Zehirli Endüstriyel Kimyasal Maddelerin Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Ajanı Olarak Değerlendirilmesi" başlıklı bu çalışma, doğal afetlerin tetiklediği endüstriyel kimyasal sızıntılarının ve kazalarının, KBRN tehditleri bağlamında incelenmesine odaklanmıştır. Araştırma, Doğal Afetlerin ardından sanayi tesislerinden kaynaklanan zehirli kimyasal maddelerin serbest kalmasıyla ilişkili riskleri, bu maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki potansiyel zararlı etkilerini ve KBRN savunma stratejilerine entegrasyonunu analiz etmektedir. Bu bağlamda, araştırma; multidisipliner bir yaklaşım benimseyerek, Fizik, Kimya, Biyoloji, Çevre Bilimi, Halk Sağlığı ve Acil Durum Yönetimi disiplinlerinin kesişiminde yer alan konuları ele almaktadır. Ayrıca, araştırma, doğal afetler sonucunda aktive olan endüstriyel kimyasal maddelerin KBRN tehditleri olarak sınıflandırılmasını gerektiren spesifik kriterlerin geliştirilmesine yönelik yeni bir çerçeve sunmaktadır. Bu çerçevede, endüstriyel kazaların yol açtığı kimyasal sızıntıların ve emisyonların, geniş çaplı insan ve çevresel maruziyetlere neden olma potansiyeli de değerlendirilmektedir. Buna bağlı olarak, bu tür olayların önlenmesi ve müdahale edilmesi için stratejik yaklaşımların da belirlenebilmesine çalışılmaktadır. Genel olarak araştırmanın bulguları, doğal afetler sonucunda ortaya çıkan zehirli endüstriyel kimyasal maddelerin, KBRN tehdit matrisine nasıl entegre edilebileceğini ve bu tür olaylara müdahalede kullanılabilecek yenilikçi yöntemleri ortaya koymaktadır. Ayrıca, afet yönetimi ve acil durum müdahale planlarının, bu tür kimyasal tehditlere karşı daha etkin bir şekilde nasıl hazırlanabileceği ve uygulanabileceği üzerine öneriler sunmaktadır. Son olarak, çalışma, endüstriyel tesislerin doğal afetlere karşı dayanıklılığının artırılması, afet risklerinin azaltılması ve acil durum müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi için politika yapıcılar, endüstriyel işletmeler ve afet yönetimi uzmanlarına yönelik önerilerde bulunmaktadır. Bu öneriler kapsamında, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve eğitimler ve toplum direncinin artırılması gibi çeşitli önlemler değerlendirilmektedir. 
Anahtar Kelimeler      : Doğal afetler, endüstriyel kimyasal sızıntılar ve kbrn (kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer) tehditler
Sayfa Adedi	  : 104
Danışman	  : Prof. Dr. Mehmet Eyyuphan YAKINCI

Abstract:
This study titled "Evaluation of Toxic Industrial Chemicals as Chemical, Biological, Radiological and Nuclear Agents Emerging from Natural Disasters" focuses on examining industrial chemical leaks and accidents triggered by natural disasters in the context of CBRN threats. The study analyzes the risks associated with the release of toxic chemical substances originating from industrial facilities following natural disasters, the potential harmful effects of these substances on human health and the environment, and their integration into CBRN defense strategies. In this context, the study adopts a multidisciplinary approach and addresses issues at the intersection of the disciplines of Physics, Chemistry, Biology, Environmental Science, Public Health and Emergency Management. In addition, the study provides a new framework for the development of specific criteria that require the classification of industrial chemical substances activated as CBRN threats as a result of natural disasters. In this framework, the potential of chemical leaks and emissions caused by industrial accidents to cause widespread human and environmental exposures is also evaluated. Accordingly, efforts are made to determine strategic approaches for the prevention and response to such events. In general, the findings of the study reveal how toxic industrial chemicals released as a result of natural disasters can be integrated into the CBRN threat matrix and innovative methods that can be used in response to such incidents. In addition, it provides recommendations on how disaster management and emergency response plans can be prepared and implemented more effectively against such chemical threats. Finally, the study provides recommendations for policy makers, industrial enterprises and disaster management experts to increase the resilience of industrial facilities against natural disasters, reduce disaster risks and strengthen emergency response capacity. Within the scope of these recommendations, various measures such as public awareness and training and increasing community resilience are being evaluated.
Key Words	: Natural disasters, industrial chemical leaks, cbrn (chemical, biological, radiological, nuclear) threats
Page Number	: 104
Supervisor	: Prof. Dr. Mehmet Eyyuphan YAKINCI