Parkinson hastalarında tekli ve ikili görev eğitiminin motor işlevler, yürütücü işlevler ve beynin elektriksel aktivitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the single and dual task training effects on motor functions, executive functions, and brain electrical activity in patients with Parkinson's disease
Yazar: AYBÜKE CANSU KALKAN
Danışman: PROF. DR. ARZU GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Araştırmamızın birinci amacı Parkinson hastalığında (PH) tekli ve ikili görev eğitiminin motor işlevler, yürütücü işlevler ve beynin elektriksel aktivitesi üzerine etkisinin incelenmesi, ikinci amacı PH'nin motor işlevler, yürütücü işlevler ve beynin elektriksel aktivitesi üzerine etkisinin belirlenmesiydi. Çalışmaya 24 PH'li birey, 11 sağlıklı kontrol dahil edildi. PH'li bireylerin yedisi tekli görev eğitim grubu, sekizi ikili görev eğitim grubu, dokuzu rutin medikal tedavisine devam eden kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Motor işlevler Süreli Kalk Yürü Testi, yürüyüşün zaman ve mesafe parametreleri, statik ve dinamik denge, Tinetti Denge Yürüme Değerlendirmesi, Dinamik Yürüyüş İndeksi, Aktiviteye Özgü Denge Güven Ölçeği ve düşme kaydı ile değerlendirildi. Yürütücü işlevlerin değerlendirilmesinde Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, İz Sürme Testi, Stroop Testi, Sözel Akıcılık Testi, Sayı Menzili Testleri kullanıldı. Beynin elektriksel aktivitesi mobil EEG (elektroensefalogram) ile değerlendirildi. Tekli ve ikili görev eğitimi haftada iki seans olarak sekiz hafta süreyle uygulandı. Değerlendirmeler eğitim başlamadan önce, 8 haftalık eğitimin sonunda ve eğitim bittikten 12 hafta sonra yapıldı. Grupların başlangıç demografik verileri benzer özellik göstermekteydi (p>0,05). Sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında PH'li bireylerin fonksiyonel mobilite, denge ve yürüyüş parametrelerini içeren motor işlevlerinde, yürütücü işlevlerinde ve EEG kapsamında dikkat, dikkati sürdürme yeteneği ve heyecana yönelik parametrelerin ikili görev maliyetlerinde bozulmalar saptandı. Tekli görev eğitiminin farklı görev koşulları altında yürüyüş parametrelerini, yürüyüş parametrelerinin ikili görev maliyetlerini, statik dengeyi, dikkat ve odaklanmayı hedef alan EEG parametrelerini iyileştirdiği belirlendi (p<0,05). İkili görev eğitiminin yürüyüş parametrelerinin ikili görev maliyetlerini, dinamik dengeyi, bilişsel esneklik ve genel dil becerisini içeren yürütücü işlevleri, dikkat ve odaklanmayı hedef alan EEG parametrelerini geliştirdiği saptandı (p<0,05). Araştırma sonucumuz PH'li bireylerde sağlıklı kontrollere göre motor işlevler, yürütücü işlevler ve EEG değerlendirmelerinde bozulma olduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda uygulanan tekli görev eğitiminin motor işlevler üzerine, ikili görev eğitiminin yürütücü işlevler ve EEG üzerine daha belirgin etkileri olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
The primary aim of our study was to examine the effects of single and dual-task training on motor functions, executive functions, and the electrical activity of the brain in individuals with Parkinson's disease (PD). The secondary aim was to determine the effect of PD on motor functions, executive functions, and brain electrical activity. Twenty four individuals with PD and eleven healthy controls were included in the study. The individuals with PD were divided into three groups: seven in the single-task training group, eight in the dual-task training group, and nine in the control group continuing routine medical treatment. Motor functions were evaluated using the Timed Up and Go Test, spatiotemporal gait parameters, static and dynamic balance, the Tinetti Balance and Gait Evaluation, the Dynamic Gait Index, the Activities-Specific Balance Confidence Scale, and fall records. Executive functions were assessed using the Montreal Cognitive Assessment, the Trail Making Test, the Stroop Test, the Verbal Fluency Test, and the Digit Span Tests. The electrical activity of the brain was evaluated the mobile EEG (electroencephalogram). Single and dual-task training was applied twice a week for seven weeks. Evaluations were conducted before the training started, at the end of the eight-week training, and 12 weeks after the training ended. The demographic data of the groups were similar at the start (p>0.05). Compared to healthy individuals, impairments were detected in the motor functions including functional mobility, balance and gait parameters, executive functions, and in the dual task costs of parameters related to attention, ability to sustain attention and excitement within the scope of EEG of individuals with PD. Single-task training was found to improve gait parameters under different task conditions, the dual-task costs of gait parameters, static balance, and EEG parameters targeting attention and focus (p<0.05). Dual-task training was found to improve the dual-task costs of gait parameters, dynamic balance, executive functions including cognitive flexibility and general language skills, and EEG parameters targeting attention and focus (p<0.05). Our research results revealed that motor functions, executive functions and EEG evaluations were impaired in individuals with PD compared to healthy controls. In this context, it has been shown that single-task training has more significant effects on motor functions, and dual-task training has more significant effects on executive functions and EEG.