Yutma anksiyetesinin gastroskopi süresi ve sedasyon tipi üzerine etkisi ve sağlık okuryazarlığı ile ilişkisi
The effect of swallowing anxiety on gastroscopy time and sedation type and its relationship with health literacy
Yazar: FERİŞTE SAKAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bilinçli sedasyon = Conscious sedation ; Dispepsi = Dyspepsia ; Gastroskopi = Gastroscopy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sürekli Kaygı Envanteri = Trait Anxiety Inventory ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı dispepsi belirtileri nedeniyle başvuran hastalarda yutma kaygısı belirtileri ile endoskopi sonuçları arasındaki bağlantıyı araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada Karacabey Ulubatlı Hasan ASM kayıtlı olan ve dispeptik yakınmalarla başvuran ve gastroskopi uygulalan 18-75 yaş aralığındaki katılımcılar değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan kişiler Sosyodemografik Veri Formu, Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri (DKÖ/SKÖ), Yutma Kaygısı Ölçeği (YKÖ) ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (HL-EU-Q16)
aracılığıyla incelenmiştir.
Bulgular: Araştırmada kadınların DKÖ, SKÖ ve YKÖ puan ortalamalarının erkeklerin ortalamalarından daha yüksek olduğu (p<0,05) bulundu. Ekonomik duruma göre YKÖ puanlarının anlamlı seviyede farklılık gösterdiği (p<0,05) bulundu. Lisans düzeyinde eğitime sahip hasta oranının lokal anestezi yapılan grupta daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Psikiyatrik hastalık gözlenen hasta grubunda endoskopi süresinin psikiyatrik hastalık görülmeyen gruba göre daha uzun olduğu bulundu p<0,05). Araştırmada YKÖ skorları ile DKÖ skorları arasında anlamlı derecede pozitif ilişki olduğu (r=0,22, p=0,002) bulunmuştur. YKÖ skorları ile SKÖ skorları arasında anlamlı derecede pozitif ilişki olduğu (r=0,37, p<0,001) bulundu. STAI-I ve STAI-II ölçeklerine göre hastanın kaygı varlığını ve bu kaygının sürekli olup olmadığını tahmin edebilmek amacıyla ROC analizi sonucunda;YKÖ'den elde edilecek toplam puanın >19 (Duyarlılık = %65,22, Özgülük=%53,54, AUC=0,61 ve p=0,008) olması durumunda hastada kaygı varlığından ve toplam puanın >22 (Duyarlılık = %55,79, Özgülük=%76,24, AUC=0,70 ve p<0,001) durumunda ise bu kaygının sürekliliğinden bahsedilebileceği öngörülmüştür. Buna ek olarak araştırmada vakaların yaşları ile HL-EU-Q16 skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif ilişki olduğu (r=-0,14, p=0,05) bulundu.
Sonuç: Dispeptik şikayetler nedeniyle baş vuran hastalarda durumluk ve sürekli kaygı belirtileri ve yutma kayısı belirtileri yaygın görülür. Dispeptik hastalarda psikolojik kökenli yutma sorunları belirlemek amacıyla YKÖ uygun bir ölçüm aracı olup, YKÖ'den 19 ve üzeri puan kişilere endoskopi öncesi kaygı giderici bilgilendirme yapmak ruhsal sağlığı açısından yararlı olabilir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the effect of swallowing anxiety on gastroscopy time and sedation type and its relationship with health literacy.
Methods: Participants between the ages of 18-75, who were registered at the Karacabey Ulubatli Hasan Family Health Center and who applied with dyspeptic complaints and underwent gastroscopy, were evaluated in the study. Persons who volunteered to participate in the study were examined using the Sociodemographic Data Form, the State Trait Anxiety Inventory (STAI), the Swallowing Anxiety Scale (SAS) and the Health Literacy Scale (HL-EU-Q16).
Results: In the study, it was found that women's STAI and SAS mean scores were higher than men's mean scores (p<0.05). It was found that SAS scores differed significantly according to economic status (p<0.05). It was determined that the rate of patients with undergraduate education was higher in the local anesthesia group (p<0.05). It was found that the endoscopy period was longer in the patient group with psychiatric disease than in the group without psychiatric disease (p<0.05). In the study, it was found that there was a significant positive correlation (r=0.22, p=0.002) between SAS scores and STAI-I scores and that there was a significant positive correlation (r=0.37, p<0.001) between SAS scores and STAI-II scores. According to the STAI-I and STAI-II scales, as a result of the ROC analysis in order to predict the presence of anxiety in patients and whether this anxiety was continuous, it is predicted that if the total score obtained from SAS is >19, the patient may have anxiety, and if the total score is >22, continuity of this anxiety can be identified. In addition, a statistically significant negative correlation was found between the ages of the cases and their HLEU- Q16 scores (r=-0.14, p=0.05).
Conclusions: State and trait anxiety symptoms and swallowing anxiety symptoms are common in patients presenting with dyspeptic complaints. In dyspeptic patients, SAS is an appropriate measurement tool in order to determine swallowing problems of psychological origin. It may be beneficial for their mental health to provide antianxiety information before endoscopy to people with a score of 19 or higher on the SAS. The fact that health literacy results were not associated with anxiety tests is a valuable finding. It suggests that while making accurate health decisions, individuals exhibit anxiety-free behavior.