Türkiye'de döviz kurundan enflasyona geçişkenlik etkisi: 2005-2018 dönemi üzerine bir inceleme
Pass-through effect from exchange rate to inflation in Turkey: A study over the period 2005-2018
Yazar: HAVVA BENK
Danışman: PROF. DR. LEVENT KÖSEKAHYAOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Döviz kuru sistemleri = Exchange rate systems ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enflasyon = Inflation ; Enflasyon riski = Inflation risk ; Fiyat hareketi = Price movement ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Tüketici fiyat indeksi = Consumer price index ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Döviz kuru değişiklikleri enflasyon, ithalat ve ihracat gibi birçok makroekonomik değişkeni etkileyen önemli bir faktördür. Döviz kurundaki değişimin ithal mal fiyatları üzerindeki etkisine ve yurtiçi fiyatlar üzerindeki enflasyonist etkilerine, döviz kuru geçiş etkisi denilmektedir. Döviz kuru ve enflasyon oranlarının yüksek seyretmesi ülkelerin refah artışı üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Döviz kurlarında meydana gelen artışlar fiyatlara yansımaktadır. İthal mal girdilerinin kurdaki dalgalanmalara bağlı olarak değişmesi üretimde maliyet artışına yol açmakta ve fiyatlar genel seviyesinin yükselmesi ile sonuçlanmaktadır. Bu fiyat artışları da ülkelerin dış piyasadaki rekabet edebilme gücünü olumsuz yönde etkilemektedir.
Bu çalışma kapsamında, 2005-2018 dönemi aylık verileri kullanılarak döviz kurundan enflasyona geçiş etkisi incelenmiştir. Nominal döviz kuru (nominal TL/$), Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) değişkenleri arasındaki ilişki VAR modeli ve Granger nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda; döviz kuru ve TÜFE arasında karşılıklı nedensellik ilişkisi, döviz kurundan ÜFE'ye tek yönlü nedensellik ilişkisi görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Döviz Kuru Geçişkenliği, ÜFE, TÜFE, Nominal Döviz Kuru, Vektör Otoregresyon (VAR) Analizi, Granger Nedensellik Testi.

Abstract:
Exchange rate changes are important factors affecting many macroeconomic variable, such as inflation, import and export. The effect of changes in exchange rates on the prices of imported good and the inflationary effects in domestic prices are called the exchange rate pass through effect. High exchange rates and high inflation rates have negative effects on the welfare of countries. The increases in the exchange rates are reflected in the prices. Changes in import goods inputs due to fluctuations in exchange rates, leads to increase in production costs and general level of prices. This price increases also adversely affect the competitiveness of countries in the foreign market.
In this study, the effect of exchange rate pass-through on inflation is examined by using monthly data of 2005-2018 period. The relationship between the nominal exchange rate (nominal TL / $), Consumer Price Index (CPI) and Producer Price Index (PPI) variables was analysed by VAR model and Granger causality test. As a result of the analysis, a mutual causality relationship was found between the exchange rate and consumer price index (CPI) and a unidirectional causality was found from exchange rate to producer price index (PPI).
Keywords: Exchange Rate Pass-Through, PPI, CPI, Nominal Exchange Rate, Vector Auto Regression (VAR)Analysis, Granger Causality Test.