Dedem Korkut Kitabı'nda manzum parçalarda metaforik unsurlar
Metaphorical elements verse pieces in the book of Dedem Korkut
Yazar: ASUMAN AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. FUNDA TOPRAK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Dede Korkut Kitabı = Dede Korkut Book ; Manzum hikaye = Poetic story ; Metafor = Metaphor

Özet:
Eski Anadolu Türkçesi Döneminin en kıymetli eserlerinden olan Dedem Korkut 
Kitabı, Türk toplumunun siyasî, askerî, iktisadî, coğrafî, edebî, tarihî, kültürel ve daha 
sayamadığımız birçok unsurun kodlarıyla ilgili önemli bilgiler barındıran bir eserdir. Hangi 
sosyal bilimler alanı olursa olsun ilk başvurulabilecek başucu kitabı niteliğindeki kıymetli 
eserlerden biridir. Bugüne kadar eser üzerinde çalışma yapan, fedakar çalışmacılar sayesinde 
her yeni çalışma bir sonraki çalışmaya kaynak sağlamış ve yeni çalışmaların oluşumuna 
katkı sağlamıştır.
 Bu çalışmada Dünya'da ve Türkiyedeki metafor çalışmalarına bağlı olarak Dedem 
Korkut Kitabı'nın Dresden, Vatikan Nüshası ve Türkmen Sahra Yazması'nda geçen 
manzum parçalar incelendi. Metafor, literatürümüzde yeni bir tanım olarak bilinse de Türk 
kültürünün bilinen ilk yazılı eserlerinden itibaren metafor örneklerinin olduğu bilinmektedir. 
Dedem Korkut Kitabı'nın söz varlığından yararlanılarak, zengin unsurları bünyesinde 
bulunduran eserin manzum parçalarında metaforik unsurların tespiti ile metnin içindeki 
anlam dil ve üslup zenginliği ortaya konulmaya çalışıldı. Geleneksel, alışılmış metaforların 
yanı sıra etkileyici, arka planında kastedilen anlamlarıyla, bizi dil, kültür tarihimizin, 
kültürel, mitsel değer algılarına götüren güçlü metafor örüntüleriyle oluşmuş metnin 
literatürdeki yerine yeni bir değer kazandırmak amaçlanmıştır.

Abstract:
The Book of Dedem Korkut, one of the most valuable works of the Old Anatolian 
Turkish Period, Turkish society's political, military, economic, geographical, literary, 
historical, cultural and it is a work that contains important information about the codes of 
many elements. Which social sciences regardless of its field, it is one of the precious works 
that can be used as a first reference book. Thanks to the devoted workers who have worked 
on the work to date, every new work provided resources for the next study and contributed 
to the formation of new studies.
 In our study, depending on the metaphor studies in the world and in Turkey, Dedem 
the verse in the Dresden, Vatican Copy of the Book of Korkut and the Turkmen Sahara 
Manuscript worked on the parts. Although metaphor is known as a new definition in our 
literature, Turkish it is known that there are examples of metaphors from the first known 
written works of the Turkish culture. By making use of the vocabulary of the Book of Dedem 
Korkut, its rich elements the meaning in the text with the determination of the metaphorical 
elements in the verse parts of the work containing language and stylistic richness has been 
tried to be revealed. Besides traditional, familiar metaphors row is impressive, with its 
meanings in the background, it reminds us of our language, our cultural history, our cultural, 
the text, which is formed with strong metaphor patterns leading to mythical value 
perceptions, it is intended to add a new value instead.