İbn Teymiyye'de akıl eleştirisi
Mind criticism of Ibn Taymiyyah
Yazar: ÖZGE SÜRMELİ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL TAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Eleştiri = Criticism ; Nakil = Transport ; İbn Teymiyye = İbn Teymiyye ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İbn Teymiyye, İslam düşünce tarihinde önemli bir yere sahiptir. O, herhangi bir ekolle kendi görüşlerini sınırlandırmadan, özgün eleştiriler ortaya koymuş, çok yönlü ilmî kişiliği olan, zeki ve mücadeleci yapıya sahip bir âlimdir. Tenkitleri, reddiyeleri, görüş ve faaliyetleriyle kendi dönemine ve kendinden sonraki dönemlere etki etmiş, lehinde ve aleyhinde çok söz söylenmiştir. Yaşadığı dönem ve olaylar, kişiliğine tesir etmiş, üslûbunun sert, eleştirel, kendi çizgisinden taviz vermeyen ve reaksiyoner bir yapıda olmasında etkin rol oynamıştır. Aynı zamanda bu durumun ortaya çıkmasında İslâm dünyasının o dönem içinde bulunduğu ilmî kriz ve İbn Teymiyye'nin dînî ve toplumsal kaygısının da etkisi kaçınılmazdır.
Çalışmamızın amacı, İbn Teymiyye'yi ve görüşlerini tek yönlü bir bakış açısıyla sınırlandırmadan ele almaktır. Bunun yanı sıra İslâm tarihi boyunca tartışılmış ve hâlâ tartışılmaya devam eden akıl-nakil ilişkisi ve İbn Teymiyye'nin bu konuya yaklaşımı, aklî disiplinlere yönelik metodik eleştirileri konumuzun kapsamına dahildir.
Son olarak, İbn Teymiyye, aklî disiplinlerin hepsine reddedici bir tutum sergilememiş, Kur'an ve sünnet çizgisinden saptığını düşündüğü bazı ekollere ve onların yöntemlerine eleştiriler getirmiştir. Fakat bunu yaparken, bazen dayatmacı ve fazla korumacı bir tutum içerisine girdiği, aşırı gittiği ve haksız suçlamalarda bulunduğu olmuştur. Böyle bir tavır sergilemesinin arka planında yatan sebep ise, dînî ve toplumsal kaygılardır.
Anahtar Kelimeler: İbn Teymiyye, Akıl, Nakil

Abstract:
Ibn Taymıyyah has an important place in the history of Islamic thought. He is a scholar who has unique criticisms without limiting his own opinions, has an intelligent, versatile scientific and combative personality. He has influenced his period and the following periods with his criticisms, refusals, opinions and activities. Many things have been said in favor of and against him. The periods and events he lived in influenced his personality, played an active role in making him the hard-liner, critical, uncompromising and unremarkable. At the same time, the effects of the Islamic crisis in the Islamic world in that period, and Ibn Taymiyyah's religious and social concerns are important in the emergence of this situation.

 	The aim of our study is to examine Ibn Taymiyyah and his views without limiting them from a one-way perspective. Besides, the mind-transfer relation, which was discussed during the Islamic history and is still being an ongoing discussion, and Ibn Taymiyyah's approach to this subject and his methodical criticisms of intellectual disciplines are included in our scope.

 	Finally, Ibn Taymiyyah did not have a refusive attitude to all of the mental disciplines. He criticized some of the ecoles and their methods which he thought to be deviated from the line of Qur'an and Sunnah. But in doing so, he has been sometimes over-imposing and overprotective, and has gone far and accused wrongly. The reason behind such an attitude is religious and social concerns.
The Key Words: Ibn Taymıyyah, Mind, Transfer