Multipl skleroz'un rehabilitasyonunda gövde egzersizlerinin etkinliği
The effectiveness of trunk exercises in multiple sclerosis
Yazar: İLKE KESER
Danışman: PROF. DR. NURAY KIRDI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Bu çalışma Multipl Skleroz(MS)'li hastalarda gövde egzersizlerinin etkinliğini belirlemek amacı ile Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü'nde yapılmıştır. Kesin MS tanılı 20 olgu, 6 kadın ve 4 erkekten oluşan, Genişletilmiş Yetersizlik Durum Ölçeği (GYDÖ) ortalamaları yönünden homojen bir şekilde oluşturulmuş randomize iki gruba ayrılmıştır. Olgular tedavi öncesi ve sonrası dinamometrik veya manuel kas testi, Berg Denge Ölçeği (BDÖ), Uluslararası Ataksi Oranlama Ölçeği (UAOÖ), Gövde Bozukluk Ölçeği (GBÖ), Multiple Skleroz Fonksiyonel Kompozit (MSFK) ve Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ile değerlendirilmişlerdir. Her iki gruptaki hastalar 8 hafta boyunca, haftada 3 gün rehabilitasyon programına katılmıştır. Tedavi programında; postür, denge, koordinasyon, yürüme ve merdiven inip çıkma egzersizleri her iki gruba da olguların mevcut seviyelerine göre başlanmış, gelişmelere göre dinamik olarak ilerletilerek uygulanmıştır. Birinci gruptaki olgulara bu egzersizlere ilave olarak, gövde kontrolüne yönelik egzersizler; ikinci gruptaki olgulara ise, ekstremite kontrolüne yönelik egzersizler ağırlıklı olarak uygulanmıştır. Birinci grupta tedavi sonrası değerlerinde; kalça fleksörleri ve tibialis anterior kaslarının kas kuvvetindeki, ikinci grupta gluteus medius, kalça internal rotatörleri ve gastroknemius kas kuvvetlerindeki artışlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Her iki grupta MSFK, GBÖ, BDÖ, UAOÖ puanlarında ve abdominal kaslarının kuvvetinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p ? 0.05). Gruplar arası karşılaştırmalarda hiçbir parametrede iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p ? 0.05). Çalışmamızdan elde ettiğimiz bu sonuçlar, MS rehabilitasyonunda gövde kontrolüne yönelik egzersizlerin, ekstremitelere yönelik uygulanan program kadar etkili olduğunu ve rehabilitasyon programlarında yer almasının yararlı sonuçlar ortaya çıkartacağı görüşüne varılmıştır.

Abstract:
This study was held at Department of Physical Therapy and Rehabilitation, The Faculty of Health Sciences, Hacettepe University to determine the effectiveness of trunk exercises in Multiple Sclerosis(MS) rehabilitation. 20 accurately diagnosed MS cases were devided into two groups, consisting of 6 women and 4 men, homogenously randomised according to mean values of EDSS. All cases were evaluated with dynamometric and manuel muscle test, Berg Balance Scale(BBS), International Cooperative Ataxia Rating Scale(ICARS), Trunk Impairment Scale(TIS), Multiple Sclerosis Functional Composite(MSFC) and Fatigue Impact Scale(FIS) before and after treatment. Both of the groups were included in a 3-day-a-week rehabilitation program for 8 weeks. All patients were applied posture, balance, coordination, gait and stepping exercises, starting from their own levels and dynamically developing according to their progression. In addition to these exercises, the first group was applied trunk control exercises extensively, whereas the second group was applied extensively extremity control exercises. The increasement after treatment of hip flexors, m.tibialis anterior strength at the first group and of m.gluteus medius, hip internal rotators and m.gasrocnemius at the second group were statistically significant. In both groups BBS, ICARS, MSFC and TIS scores and strength of abdominal muscles were statistically significant(p ? 0.05). There was no significant difference in comparison between two groups at any parameters(p ? 0.05). According to these results, the program including trunk control exercises was as effective as extremity control exercises and this finding supports the idea that patients diagnose as MS may benefit from adding trunk exercises in their rehabilitation program.