Eğitim mekânlarında kullanılan renk ve ışığın öğrencilerin fonksiyonel ve algısal değerlendirmeleri üzerindeki etkileri
Effects on functional and algorithm values of color and light students used in educational areas
Yazar: MENŞURE KÜBRA MÜEZZİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET LÜTFİ HİDAYETOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Bu tez çalışmasında öğrencilerin, 'bireysel verimlilik', 'sosyal uyum' ve 'mekân algısı' değerlendirmelerinin olumlu yönde geliştirilmesi, mekân aidiyetlerinin sağlanması ve memnuniyetlerinin arttırılması için, eğitim mekânlarında renk ve ışık düzenlemelerinin nasıl olması gerektiği, cinsiyet ve eğitim durumu gibi değişkenlerle karşılıklı etkileşimleri araştırılmıştır. Çalışmada bilimsel çalışmalarda nadir olarak tercih edilen gerçek ve kontrol edilebilir mekânlar kullanılmıştır. Çalışma ile özellikle kullanıcıların eğitim mekânlarındaki performanslarının arttırılmasında etkili olabilecek iç mekân çevresel faktörlerinin neler olduğunun belirlenmesine odaklanılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda oluşturulan hipotezleri test etmek için 113 denek ile gerçek mekân deneyi gerçekleştirilmiştir. Deneklere mekânsal değerlendirme anketi uygulanmış olup elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir.  Ortaya çıkan bulgular, 'Mekân Tasarımcılarına' kalite düzeyi arttırılmış, verimli kullanılabilen ve rahat algılanabilen eğitim mekânlarını oluşturmalarında yol gösterici olmaktadır. Çalışma sonucunda; sıcak ve soğuk renkli mekânların nötr renkli mekâna oranla deneklerin 'mekânsal kalite' değerlendirmelerini daha pozitif yönde etkilediği, soğuk renkli mekânın deneklerin 'sosyal uyum' değerlendirmeleri üzerinde daha pozitif yönde bir etkiye sahip olduğu ve soğuk renkli mekânın deneklerin 'bireysel verimlilik' ölçeği değerlendirmeleri üzerinde pozitif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Eğitim ortamları için yüksek renk sıcaklığı ile aydınlatılan mekânların 'mekânsal kalite' açısından daha negatif algılandığı, düşük renk sıcaklığı ile aydınlatılan mekânların kullanıcılar tarafından 'sosyal uyum' açısından daha pozitif algılandığı ve düşük renk sıcaklığı ile aydınlatılan mekânların kullanıcıların 'bireysel verimlilik' değerlendirmelerini pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca eğitim mekânları için farklı ışık renk sıcaklıkları ile aydınlatılan mekânların algılanmasında cinsiyetler arasında anlamlı farklılıkların olmadığı ve tasarım eğitimi alan bireylerin ise daha eleştirel bir yaklaşım sergiledikleri ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mekân, mekânsal algı, eğitim mekânları, ışık, renk

Abstract:
In this thesis study, it is aimed to investigate the ways in which color and light regulations should be made in educational spaces and the interactions with variables such as gender and education level in order to improve the students' personal productivity, social adaptation and spatial awareness evaluations positively, It was investigated. Real and controllable spaces, which are rarely used in scientific studies, have been used in the study. The study focuses on determining what indoor environmental factors are most likely to be effective in increasing the performance of users in educational settings. In order to test the hypotheses formed for the purpose of the research, real space experiments were carried out with 113 subjects. Spatial assessment questionnaire was applied to the subjects and the obtained data were analyzed in the SPSS program. The findings of this study provide a guide to 'Space Designers' to create educational spaces that are improved in quality level, efficiently used and easily perceived. In the results of working; it was found that hot and cold colored places had a positive effect on the 'social quality' evaluations of the subjects in the cold colored space and that they had a positive influence on the 'spatial quality' evaluations of the subjects with neutral color space and positive values on the 'individual efficiency' it has been determined that it has an influence in the direction. The places that are illuminated with high color temperature for educational environments are found to be more negative in terms of 'spatial quality', the places that are illuminated with low color temperature are more positively perceived by the users in terms of 'social harmony' and the rooms illuminated with low color temperature have positive effects on 'individual productivity' . Moreover, it was found that there was no significant difference between the sexes in the perception of the spaces illuminated with different light color temperatures for the educational spaces and the individuals who received design education showed a more critical approach.
Keywords: Space, spatial perception, educational spaces, light, color