Evreni anlamlandırma girişimi olarak mikro dünya ve sanatın birlikteliği
The unity of the micro world and art as an attempt to make sense of the universe
Yazar: MERVE SEMİHA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. DÜRİYE KOZLU İSMAİLOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu çalışma evreni anlamlandırmak için fizik, biyoloji, kimya ve alt dalları, felsefe, din gibi alanların mikro dünya ile kurdukları yakın ilişkileri ve bu ilişkilerin ortaya çıkardığı mikro dünyaya özgü çalışmaları göz önünde bulundurarak evreni anlamlandırma girişiminde önemli ve etkin bir yol olduğu düşünülen sanatın mikro dünya ile ilişkisini anlatmaktadır.
 İnsanın kendisini, yaşadığı dünyayı ve evreni tanımlamak için gösterdiği çaba, evrende var olma, evreni anlama ve onunla etkileşim kurma isteğinden ileri gelmektedir. Bu istek bilimsel, felsefi, dini perspektifler üzerinden giderilebilmektedir. Evreni anlamlandırma biçimleri teknolojinin ilerleyişiyle de oldukça ilişkilidir. Ancak çok eskiden beri ve bugün söz konusu bütün alan ve gelişmelerle yakın temasta olan sanat, insan ve evren arasındaki ilişkiyi çok yönlü biçimde ele almaktadır. Sanatın farklı alanlarla kurduğu bağ geçmişte ve bugün pek çok disiplinlerarası çalışmanın ortaya çıkmasına ortam hazırlamıştır. Bahsi geçen birlikteliklerden biri de mikro dünya ve sanat arasındaki ilişki olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle sanat ve mikro dünya ilişkisinin geçmişte ve bugün sanat çalışmalarına nasıl ve ne oranda yansıdığı incelenmiştir. 
Söz konusu ilişkinin plastik sanatlardaki karşılığının incelenmesi için öncelikle tarihsel harekette ilk çağ felsefesinden modern döneme kadar evrenin tanımlanma biçimlerine yoğunlaşılmıştır. Bunun yanı sıra mikro düzeyden bağımsız düşünülmesi imkânsız görülen makro düzeyin ne olduğu ve her iki düzeyin anlatımının sağlanması için bakış açısı mefhumunun felsefi anlatımına başvurulmuştur. Çalışmanın, bilinmeyi açığa çıkarmak, görünür kılmak, göstermek üzerine kurulmuş çıkış problemini tartışmak adına özgün fikir ve gözlemlere yer verilmiştir. Aynı zamanda mikro dünyadan bağımsız düşünülemeyecek mikroorganizmalardan özellikle bakteri ve virüslerin incelenmesine ağırlık verilmiş, söz konusu mikroorganizmalarla ilişkilendirilmiş sanatsal pratikler araştırılmıştır. Farklı dönem ve disiplinlere ait düşünürlerin evreni ve anlamını kavramak, anlatmak adına sundukları teori ve eleştirilerinin çeşitli kavramlarla birlikte okunmasıyla zenginleştirilen çalışma temel sorgulamalarından biri diğeri olan tuhaf, garip, anomali kavramlarının tartışılmasına yoğunlaşmıştır. Bu yoğunlaşmada sosyoloji, felsefe gibi alanlarla fakat ağırlıklı olarak biyoloji ve alt dalları olan mikrobiyoloji, moleküler biyoloji ve genetik gibi mikroskobik düzeyler hakkında araştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın geliştirilmesi farklı alan ve disiplinlerin bir arada okunmasının yanı sıra gerçeklik ve kurgu arasındaki farklılıklar ve beraberinde gelen gelecekte canlının nasıl olacağına dair olasılıklara odaklanarak sağlanmıştır. Farklı düşünür ve sanatçıların teorik ve pratik yaklaşımlarıyla kurulan bütün ilişkilere ek olarak mikro dünya ve sanat arasındaki yakın temas hakkında farklı tekniklerde yapılmış üç seriden oluşan özgün tasarımlar elde edilmiştir. 
Bu bilgiler göz önünde bulundurularak evreni anlamlandırma girişimlerinde önemli bir yere sahip olduğu düşünülen mikro dünya ve sanatın birlikteliğinin farklı işleyişlere sahip olmalarına rağmen ne kadar ilişkili olabilecekleri, mikro dünya ile ilişkili teori, kavram ve gelişmelerin sanatsal pratiklerdeki karşılığı hakkında bilgi edinilmiştir. Ayrıca sunduğu fikir ve pratiklerle bu çalışmanın gelecekte yapılacak araştırmalara özgün katkı sağlayabileceği sonucuna varılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Mikro, Evren, Mikroorganizma, Sanat, Biyoloji, Anomali

Abstract:
In order to make sense of the universe, this study considers the close relationships that fields such as physics, biology, chemistry and their sub-branches, philosophy, and religion establish with the micro world, and the micro world-specific studies that these relationships reveal, and considers the micro world of art, which is thought to be an important and effective way in the attempt to make sense of the universe. It describes his relationship with.
  The human effort to define himself, the world he lives in, and the universe stems from his desire to exist in the universe, to understand it, and to interact with it. This desire can be satisfied through scientific, philosophical and religious perspectives. The ways of making sense of the universe are also highly related to the progress of technology. However, art, which has been in close contact with all these fields and developments since ancient times and today, deals with the relationship between humans and the universe in a multifaceted way. The bond established by art with different fields has paved the way for the emergence of many interdisciplinary studies in the past and today. It is thought that one of the mentioned associations is the relationship between the micro world and art. For this reason, it was examined how and to what extent the relationship between art and the micro world was reflected in art works in the past and today. In this concentration, research has been conducted on fields such as sociology and philosophy, but mainly on microscopic levels such as biology and its sub-branches such as microbiology, molecular biology and genetics. The development of the study was achieved by reading different fields and disciplines together, as well as by focusing on the differences between reality and fiction and the accompanying possibilities of what living things will be like in the future. In addition to all the relationships established with the theoretical and practical approaches of different thinkers and artists, original designs consisting of three series made in different techniques about the close contact between the micro world and art were obtained.
In order to examine the counterpart of this relationship in plastic arts, we first focused on the ways in which the universe was defined in the historical movement, from ancient philosophy to the modern period. In addition, the philosophical explanation of the concept of perspective was used to understand the macro level, which is considered impossible to think independently of the micro level, and to explain both levels. Original ideas and observations are included in order to discuss the problem of the study, which is based on revealing, making visible and showing what is known. At the same time, emphasis was placed on the study of microorganisms, especially bacteria and viruses, which cannot be considered independently of the micro-world, and artistic practices associated with these microorganisms were investigated. The study, which was enriched by reading the theories and criticisms of thinkers from different periods and disciplines in order to understand and explain the universe and its meaning, together with various concepts, focuses on the discussion of the concepts of strange, strange and anomaly, which are one of its main inquiries.
Considering this information, information was obtained about how the micro-world and art, which are thought to have an important place in attempts to make sense of the universe, are related despite their different functioning, and the equivalent of theories, concepts and developments related to the micro-world in artistic practices. It has also been concluded that this study can make a unique contribution to future research with the ideas and practices it offers.
Key words: Micro, Universe, Microorganism, Art, Biology, Anomaly