Türkiye'de kitlesel konut üretim sürecinde değişen paydaş ilişkilerinin haritalandırılması
Relationship changing stakeholder mapping of the mass housing production process in Turkey
Yazar: CEREN SEVİNTİ ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. CANDAN ÇITAK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze konut sunum biçimlerinin her dönemin kendi ihtiyaç ve belirleyicilerine göre değişim gösterdiği gözlenmektedir. 1924-1950 yılları arasında tekil ev, tekil apartman gibi kullanıcısı belli olan mülk konutların yanı sıra, dönem ihtiyacına yönelik devlet eliyle gerçekleştirilmiş işçi ve kooperatif konutlarına rastlanmaktadır. 1950-1980 yılları arasında hızlı kentleşme gecekondulaşmanın, kat mülkiyeti yasası yapsat apartmanlarının oluşumu için zemin hazırlamıştır. Bunlara alternatif olarak kooperatif konutları ve apartman siteleri konut ihtiyacına yönelik kitlesel konut üretiminin ilk örnekleri sayılabilecek niteliktedirler. Konutun kullanıcısı belli olmadan üretimi ve birimler halinde satılabilir olması, onu piyasadaki değişim değeri üzerinden karlılık sağlayan bir meta haline dönüştürmüştür. 1980-2000'li yıllarda serbest ekonominin ve neoliberal politikaların konut üretiminde belirleyici olamaya başladığı dönemdir. Gecekondu oluşumları üst üste çıkan aflar sonucu yasal hale gelmiş ve yarı örgütlenmiş bir yapı kazanmıştır. Yapsat apartmanlarının üretimi artmış ve kitlesel konut oluşumları görülmeye başlamıştır. Kitlesel konut üretimi standartlaşmış çok sayıda konutun üretilmesi olarak tariflenir. Orta ve üst gelir grubuna yönelik hızlı ve çok sayıda olan üretim yatırımcıları cezbetmiştir. 2000'li yıllardan günümüze kitlesel konut üretimi artmış ve ölçeği büyümüştür. Bu da kitlesel konut sunum biçiminin paydaşlarında çeşitlenmeye ve örgütlenmeye yol açmıştır.
Proje yönetimi, konut üretimi ve inşaat yönetiminde kullanılan paydaş analiz metodarı ile kitlesel konut sunum biçimi paydaşları önem ve önceliklerine gruplandırılmış, aralarındaki iletişim ağ ve tipleri belirtilmiştir. Günümüzde kapalı konut, rezidans ve karma yerleşimler olarak farklı oluşumları görülen kitlesel konut üretimi, yatırımın karlılığı odaklıdır. Orta ve büyük ölçüde üst gelir grubuna yönelik üretilen kitlesel konutlar mevcut konut sorununu çözmekte yeterli değildir.

Anahtar kelimeler: Kitlesel konut, paydaş, paydaş analizi, kitlesel konut paydaşlar

Abstract:
The housing presentation forms from foundation of the Republic of Turkey to today has changed every period according to its needs and decisive. Between 1924 and 1950, we come across the property dwellings that are user-specific such as single houses and single apartments, as well as workers' and cooperative dwellings made by the government for the periods needs. Between 1950 and 1980, rapid urbanization prepared the ground for shanty houses, condominium ownership caused build-and-sell apartments. As an alternative, cooperative houses and apartment complexes can be considered as the first examples of mass housing production for housing needs. Production of the house without user's knowledge and the fact that it can be sold in units has transformed it into a commodity that is profitable through the value of change in the market. It is the period in which the free economy and neoliberal policies started to be decisive in housing production in the 1980-2000s. Shanty dwellings became legal as a result of over and over amnesty laws and turned into a semi-organized formations. Production of build-and-sale apartments has increased and mass housing formations have started to be seen. Mass housing can be described as the
production of a large number of standardized housing. The rapid and numerous production for the middle and upper income groups attracted investors at this point. Mass housing production has increased since the 2000's and has grown in scale. This has led to diversification and organization among the stakeholders of the mass housing presentation model.
Today, mass housing has different forms of presentation as gated houses, residences and mixed settlements, are based on the profitability of the investment. Mass housing produced for middle and high income groups, is insufficient to solve the existing housing problem.

Key words: Mass housing, stakeholder, stakeholder analysis, mass housing stakeholders