Enerji etkin pasif sistemlerin tasarım boyutunda önemi ve bu bağlamda Dicle Üniversitesi lojmanlarının değerlendirilmesi
The importance of energy efficient passive systems in desing size and the evaluation of Dicle University housing in this extent
Yazar: GÜLBAHAR ÖZAYDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. F. DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çalışmada, sürdürülebilir çevre için sıcak ve kuru iklim bölgesinde bulunan, Diyarbakır'ın iklimsel karakteri göz önünde bulundurularak, binaların enerji etkin pasif sistemler boyutunda tasarlanma kriterlerinin neler olması gerektiği ele alınmıştır. Bulunulan iklim bölgesi için, bina tasarım sürecindeki parametrelere değinilmiştir. Derlenen bilgiler Dicle Üniversitesi Lojmanları üzerinde değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, mimaride güneş enerjisinden pasif boyutta yararlanmanın temel ilkeleri ve sürdürülebilir mimarideki yeri ele alınmıştır. 
Yapılan çalışmada, pasif sistemlerde bulunan yaklaşımlardan, yapının kullandığı enerji miktarını en aza indirgemeye yönelik, bina tasarım sürecindeki parametreler, Dicle Üniversitesi kampüs alanında bulunan 5 tip lojman tasarımında değerlendirilmiştir. 
Çalışmanın ilk bölümü; giriş bölümü olup, çalışmaya özetle değinilmiştir.
İkinci bölümünde; bugüne kadar yapılmış olan çalışmalara ait, belirlemeler üzerinde durulmuştur. 
Üçüncü bölüm; materyal ve metod bölümü olup, materyal bölümünde, çalışmanın alanı, amacı, sınırlılıkları ve yöntemi anlatılmıştır. Metod bölümünde ise, değerlendirme ölçütlerinden sürdürülebilirlik kapsamında ''Sürdürülebilir Çevre'', ''Ekoloji'' ve ''KYOTO Protokolü'', değerlendirilmiştir. Enerji tanımı yapılmış, enerji türleri açıklanmış ve yenilenebilir enerji kaynakları irdelenmiştir. Enerji etkin pasif sistemler ve pasif bina tasarım parametreleri incelenmiştir. 
Dördüncü bölümde; Dicle Üniversitesi Kampüs alanında yer alan lojmanlar hakkında bilgiler toplanmıştır. Kampüste A,C,D,E Bloklarında toplam, 360 adet apartman tipi konut, 96 adet dubleks konut bulunmaktadır. Bu elde edilen 5 farklı tip lojman içerisinden her bloktan rastsal bir kat seçilip o katta bulunan iki simetrik konut incelenmiştir. Toplam 10 tip örneklem konut üzerinde pasif bina tasarım parametreleri incelenmiş ve bulgular üzerinde uygunlukları tartışılmıştır. Pasif sistem kullanımına yönelik veriler toplanmış ve bu veriler, doğruluklarına göre 1'den 5' e kadar uygunluk değerleri verilen 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. 
Beşinci bölümde; Dicle Üniversitesi Kampüs alanında yer alan 10 tip örneklem konut üzerinde elde edilen likert numaralandırmalarının aritmetik ortalama değerleri alınıp, pasif sistem parametrelerine uygunlukları değerlendirilmiştir. Yeni yapılacak olan lojman yapıları için pasif sisteme uygun bina tasarım parametreleri oluşturulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Güneş Enerjisi, Pasif Yararlanma, Pasif Sistem, Sürdürülebilirlik

Abstract:
In the study, considering the climatic character of Diyarbakir that is located in a hot and dry climate region for a sustainable environment , is taken into consideration the building of energy efficient passive systems, what should be the size of the design criterias. For the current climate region, building parameters in the design process has been mentioned. The collected information were evaluated on Dicle University Lodgings. Within this study, the basic principles of the passive dimension of solar energy utilization in architecture and its place in sustainable architecture have been discussed.
In this study, approaches found in the passive systems which are intended to minimize the amount of energy, are the parameters in the building design process, have been evaluated in 5 types of housing design in the Dicle University campus area.
The first section of the study that is the introduction part in which has been mentioned to the study in a brief.
In the second section; focused on the determinations of studies have been conducted until today.
The third section of the study is consisted of method and material parts; in metarial part , the working area's aim, finitenesses and method have been explained. Moreover, in the method part  from the extent of the values of sustainability criteria 'Sustainable Environment' ',' 'Ecology' and 'Kyoto Protocol' 'are evaluated. Definition of the energy, the types of energy and renewable energy sources have been investigated. Energy efficient passive systems and passive building design parameters have been examined.
In the fourth chapter; the evidence is obtained about the lodging that is located in the Dicle University campus area, At the Campus in the A,C, D, E blocks, there are  360 apartmen- style housings, 96 duplex housings. Within this 5 different types of housing  by selecting randomly a  layer from each block  two symmetrical housings that are located in the choosen layer have been  examined. Since there are two opposite directions in this obtained 5 types of housings, on a total of 10 type samples of housing passive building design parameters have been examined and  by discussing about findings, they are randomly numbered. A total of 10 types of passive building design parameters on the sample issue have been examined  and the findings of compliance discussed. Housings' datas for the use of passive systems have been collected ,  according to their accuracies  from 5 to 1 compliance rates are given to these datas by using 5-point Likert scale.
In the fifth section ; on housings that are located in  Dicle University campus  area , obtained on a 10 -point Likert -type sample numbering issues' the arithmetic average rates  have been  received  and  in compliance with the passive system parameters have been evaluated. For the new housing structures  that will be made suitable for the passive system building design parameters have been established.

Keywords: Solar Energy, Utilization of Passive, Passive Systems, Sustainability