Türk-Yunan nüfus mübadelesi sonucu Kocaeli'ne iskan edilen göçmenler (1923-1930)
The settlers in Kocaeli following the Turkish-Greek population exchange (1923-1930)
Yazar: AYHAN ATEŞ
Danışman: PROF. DR. BEHÇET KEMAL YEŞİLBURSA
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: Mübadele = Exchange ; Türk-Yunan ilişkileri = Turkish-Greek relations

Özet:
1829 yılında Yunanistan'ın Osmanlı Devletinden bağımsızlığınıkazanmasıyla birlikte Yunanistan hükümetleri eski Greek-Bizans Devletini kurmakistemislerdir. Günümüze kadar gelen bu yayılmacı Yunan politikasına genel anlamda?Megala ?dea? adı verilmistir. 1844 yılında iktidara gelen Yohannis Kolettis Megala?dea'nın sınırlarını açıkça ifade etmistir. Megala ?dea ?stanbul'dan Trabzon'a,Girit'ten Sisam'a kadar alınması imkansız sınırlardı. Yunanistan bu sınırları sabırlıve uzun vadeli bir politikayla, ?Enosis? ( Yunanistan ile birlesme) ile Yunanistansınırlarına katmak istiyordu. ?Megala ?deayı? gerçeklestirebilmek için Birinci DünyaSavasında Osmanlı Devletine karsı ?ngiltere'nin yanında yer almıstır. OsmanlıDevletinin Birinci Dünya Savasından yenik ayrılmasından sonra 1919 Paris BarısKonferansında Yunanistan, ?ngiltere'nin yardımıyla Anadolu'dan pay alamayaçalısmıstır. Sevr Antlasmasıyla Doğu Trakya, Gökçe Ada, ?mroz, ?zmir ve ?ç Egebölgesinin Yunanistan'a verilmesiyle birlikte ?Megala ?dea? büyük ölçüdegerçeklesmis oldu. Atatürk'ün önderliğinde baslatılan Milli Mücadeleyi Türkmilletinin kazanması sonucu Yunanistan Anadolu'da isgal ettiği topraklardançekilmek zorunda kalmıstır. Milli Mücadele Megala ?deaya vurulan en büyük darbeolmustur.Savasın sona ermesiyle birlikte Anadolu'da Türklere zulüm ve iskence yapanyaklasık 1.000.000 Rum Anadolu'dan kaçarak Yunanistan'a göç etmistir. Bu RumlarYunanistan'ı büyük bir kargasanın içine itmistir. Anadolu'da 1.000.000 Rumdanbosalan tarım arazilerinin atıl durumda olması Türk ekonomisine büyük darbevurmaktaydı. Bu nedenlerle birlikte mübadele Lozan Konferansında gündemegelmistir. Yapılan müzakereler sonucunda iki ülke arasında zorunlu ahali değisimikabul edilmistir.Kocaeli'nin Yunan isgaline girmesiyle birlikte özellikle Yeniköy, Bahçecik,Yuvacık taraflarında bulunan Rumlar Yunan askerleri ile birlikte Türklere zulüm veiskence yapmaya baslamıslardır. Atatürk önderliğindeki Türk ordusunun Kocaeli'neyaklastığı haberleri üzerine Rumlar Kocaeli'ni atese vererek Yunanistan'akaçmıslardır. Yunanistan'dan Kocaeli'ne getirilen mübadiller kendilerineyerlesmeleri için gösterilen yerlerin yanmıs olduğunu görmüslerdir. Mübadillerin birkısmı baska sehirlere gitmek istemistir. Yanlarında hiç parası olmayan mübadiller iseçaresizlikleri nedeniyle Kocaeli'nde kalarak buralara yerlesmislerdir. Kocaeli'neyerlesen mübadiller yaklasık 10 yıl boyunca her konuda çesitli sıkıntılarçekmislerdir.Bu tez giris ve sonuç bölümleri dısında üç bölümden olusmaktadır. Birincibölümde Türk-Yunan Nüfus mübadelesi genel olarak anlatılmıstır. ?kinci bölümdemübadillerin Kocaeli'ne getirilmeleri ve nerelere yerlestirildikleri ele alınmıstır.Üçüncü bölümde ise mübadillerin Kocaeli'nde karsılastıkları belli baslı sorunlarüzerinde durulmustur.Anahtar Kelimeler: Türk, Yunan, Kocaeli, ?zmit, Mübadele, Mübadil

Abstract:
The Greek governments aimed at establishing the grand Greek-Byzantiumstate beginning with the achievement of independence from the Ottoman rule in1929. That expansionist policy, also known as ?Megale Idea? has remained alive inthe contemporary times. Yohannis Kolettis who came into power in 1844 defined theboundaries of ?Megale Idea? that includes the areas from Istanbul to Trabzon as wellas from Crete to Samos. Greece aspired to acquire such an ambitious plan by meansof a long-term policy, ?Enosis?. In order to realize ?Megale Idea?. Greece alliedwith the Great Britain in the First World War against the Ottoman State. In theaftermath of Ottoman defeat in the War, she endeavored to acquire lands fromAnatolia at the Paris Peace Conference. The Sevres Treaty that assigned EasternThrace, Imbroz, Izmir and Mid Aegean region to Greece helped the realization of?Megale Idea? to a large extent. However, Ataturk-led national independence war ofthe Turkish nation resulted in withdrawal from these areas. The Independence Warwas the decisive hit for ?Megale Idea?.In the aftermath of the Independence War, around a million Greek peoplewho oppressed and tortured Turks migrated to Greece. Such a massive migrationcaused a major turmoil there. The migration also created a major problem in theTurkish economy due the fact that it made a large amount of agricultural lands idle.For that reason, the Turkish-Greek population exchange was on the agenda ofLausanne Conference. The negotiations at the Conference paved the way for thepopulation exchangeFollowing the Greek invasion of Kocaeli, Greek people who lived inYeniköy, Bahçecik, Yuvacık pursued oppression and torture against Turks with thehelp of Greek soldiers. Greeks fired the city and escaped to Greece when they hadnews about that Ataurk-led Turkish army was marching toward Kocaeli. The Turkishpeople who were moved from Greece to Kocaeli witnessed the fact the city wasexposed to fire; then they desired to move to other cities. People who lacked anymoney desperately stayed in the city. They had various troubles for around ten years.The thesis is composed of three chapters in addition to the introductory andconcluding sections. The first chapter examines the Turkish-Greek populationexchange in general. The following chapter discusses how the Turkish settlers weremoved to Kocaeli, and that where they were located. The third chapter studies themajor problems that the settlers encountered in the city.Keywords: Turkish, Greek, Kocaeli, Izmit, Population Exchange, Exchangee