İlk İslam fetihleri ve Moğol fütühatı üzerine karşılaştırmalı bir tarih denemesi
A comparative essay of history on early Islamic and Mongol conquests
Yazar: BÜŞRA TAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT TURAL
Yozgat Bozok Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Araplar = Arabs ; Fetihler = Conquest ; Moğollar = Mongoşs ; Müslümanlar = Muslims ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Orta Çağ = Middle Ages ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Araplar İslamiyet öncesinde Arap yarımadasının kuzey ve güneyinde siyasi
teşekküller meydana getirmiş olsalar da onların seslerini dünya çapında
duyurmalarına asıl vesile olan, 622 yılında gerçekleşen Hicret ile birlikte kurulan ilk
İslam Devleti'dir. Hz. Peygamberin Mekke yıllarında henüz Kur'an savaşa müsaade
vermediğinden, kişiler ve gruplar arasında türlü çatışmalar yaşansa da müşrikler ile
Müslümanlar arasında karşılıklı bir savaş hali söz konusu olmamıştır. Hicret ile
beraber ise artık Müslümanların kendi kararlarını uygulayabildikleri bir toprakları
olmuştur. İlk İslam Devleti'nin kurucusu olan son peygamber ölmeden önce,
yarımadanın önemli bir kısmında İslam'ın yayıldığına şahitlik etmiştir. Kısa süre
sonra ise Sasanilere son verilmiş, Bizans'ın önemli memleketleri ellerinden
alınmıştır.
Benzer bir siyasi ve askeri başarıyı Araplardan altı yüz sene kadar sonra,
Araplara çok uzak bir sahada devletlerini kuran Moğollar da göstermiştir. Onların
maceraları ilk Müslümanların deneyim ettiği şartlardan oldukça farklılık arz etmiştir.
Bu bakımdan Orta Çağ'ın sonları gelirken yaşanan Moğol deneyimi, öncesinde Orta
Asya'da kurulan diğer devletlerde olduğu gibi, dini motivasyon olmadan da askeri
başarının sağlanabileceğinin belki de en etkili örneğini bizlere sunmuştur. Hz.
Muhammed'in Moğollardaki karşılığı ise Cengiz Han'dan başkası değildir.
Bu çalışmada, Orta Çağ'da tecrübe edinilen söz konusu iki genişleme hareketi
mümkün olduğu kadar karşılaştırmalı bir metot ile ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Arap, Moğol, Savaş, Fetih, Din

Abstract:
Although the Arabs established political institutions in the north and south of
the Arabian Peninsula before Islam, what made their voices heard worldwide was the
first Islamic State that was established in conjunction with the Hijrah in 622. There
was no mutual war between polytheists and Muslims, although there were numerous
conflicts between individuals and groups, as the Quran did not allow engaging in war
when the Prophet Muhammad was in Mecca. After the Hijrah, Muslims then had a
land where they could practice their own decisions. Before his death, the last
prophet, the founder of the first Islamic State, witnessed the spread of Islam in a
significant part of the peninsula. Soon after that, the Sassanids were ended, and the
important motherlands of Byzantium were taken from the Byzantines.
A similar political and military achievement was also demonstrated by the
Mongols, who established their state in a remote area far from the Arabs, about six
hundred years after the Arabs. Their adventures were considerably different from the
conditions experienced by the early Muslims. In this regard, the Mongol experience
by the late Middle Ages has demonstrated us perhaps the most effective example of a
military achievement without religious motivation, as in other states established
previously in Central Asia. Who the equivalent of the Prophet Muhammad is in the
Mongols is none other than Genghis Khan.
In this study, the two movements of expansion experienced in the Middle
Ages were discussed by using a comparative method as much as possible.
Keywords: Arab, Mongol, War, Conquest, Religion