Rus Ortodoks kimliğinin oluşumunda Bizans'ın etkisi
The influence of Byzantium on the formation of Russian Orthodox identity
Yazar: DİNA KHAİRULLİNA
Danışman: PROF. DR. YUSUF AYÖNÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Altın-Orda Devleti = Altın-Orda Khanate ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire

Özet:
Rus-Bizans ilişkilerinin başlangıcı Rusların 9. yüzyılda Konstantinopolis'e karşı düzenledikleri sefer olarak kabul edilmektedir. Bir ticaret-barış anlaşmasının imzalanmasıyla sonuçlanan bu ilk seferin ardından taraflar arasında devam eden temaslar 10. yüzyılın sonlarında Büyük knez Vladimir'in Hıristiyanlığı devlet dini olarak ilan etmesiyle sonuçlanmıştır. Genç Rus devletinin Hıristiyanlığı Bizans üzerinden kabul etmesinin doğal bir sonucu olarak kilise kurumu doğrudan Bizans İmparatorluğu'na bağlı olarak organize oldu. Ortodoks inancın kabul edilmesi kültürden siyasete kadar yaşamın her düzeyinde değişikliklere yol açmıştır. Bizans imparatorluğu, Ortaçağ Rus devleti için bir tür manevi merkez haline gelmiş, metropolitlik ve kilise feodal parçalanmışlık ve Altın Orda hakimiyeti döneminde (12.-13. yüzyıllar) birleştirici bir unsur olmuştur. Altın Orda'nın zayıflamasıyla (14. yüzyıl) Rus knezleri siyasal alanda bağımsız faaliyetler yürütmeye başlamış ve Bizans İmparatorluğu'nun zayıflamasıyla bu müstakilleşme din alanında da kendini göstermiştir. Nihayet Büyük Knez II. Vasiliy'nin Ferraro-Floransa Birliği'ni (1445) kabul etmeyi reddetmesinin ardından Rus metropolitliği yerel konsilleri aracılığıyla kendisine metropolit atamaya başlamıştır. Bizans imparatorluğu'nun müteakip çöküşü ve Balkan topraklarının Osmanlılar tarafından fethi, 15. yüzyılın ortalarında Rus devletini Ortodoksluğun ''son kalesi ''haline getirdi ve bu da papalığın yalnızca birliğe değil, aynı zamanda Osmanlılara karşı Haçlı Seferi'ne de katılmasını sağladı. Bizans İmparatorluğu'nun varisi Sofia Palaiologos ile evlenen Büyük knez III. Ivan devletini, 15. yüzyılın sonunda Altın Orda'ya olan bağımlılığından kurtardıktan sonra Avrupa'daki tek Ortodoks devlet haline getirdi.

Abstract:
Russian-Byzantine relations began with the first campaigns of the princes against Constantinople in the 9th century. Subsequent contacts between the two states, which resulted in the conclusion a trade-peace agreement led to the fact in the late 10th century, Grand prince Vladimir declared Christianity as the state religion. As a natural result of the young Russian state's acceptance of Christianity through Byzantine Empire, and its church institution was directly subordinated to Byzantine Empire. The adoption of Eastern Christianity has led to changes at all levels of life, from cultural to political. Russian-Byzantine relations, in addition to foreign policy, have also become domestic political. The Byzantine Empire became a kind of spiritual center for the Medieval Russian state, and the metropolitanate and the church became a unifying link in the era of feudal disunity and dependence from Golden Horde (12th-13th centuries). With the weakening of the Golden Horde (14th century), Russian princes began to conduct independent political activities, and with the weakening of Byzantium (14th century), this activity also extended to attempts to conduct independent rhetoric in church affairs. All this led to the fact that Grand prince II. Vasiliy refused to accept the Ferraro-Florentine Union (1445) and the Russian metropolitanate henceforth appointed metropolitans for itself through local councils. The subsequent fall of the Byzantine Empire and the conquest of the Balkan territories by Ottomans made the Russian state in the middle of the 15th century the last stronghold of Orthodoxy, which made it an interest for the papacy to attract to join not only the union, but also the crusade against the Ottomans. So by marrying to the heiress of the Byzantine Empire Sophia Palaiologos and by freeing state from the dependence of Golden Horde, Grand prince III. Ivan made Russia at the end of the 15th century the only Orthodox state in Europe.