Tekstil ürünleri için çevre dostu dispergir madde olarak yeni polikarboksilatların sentezlenmesi ve uygulanabilirliğinin araştırılması
Synthesis of new polycarboxylates as environmentally friendly dispersing agents for textile products and investigation of their applicability
Yazar: MOHAMMAD AMIN SARLI
Danışman: PROF. DR. ARİF TANER ÖZGÜNEY
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tekstil Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Nüfus artışı ve yaşam kalitesinin yükselmesi gibi nedenlerle tekstil ürünlerine olan talep hızla artmaktadır. Poliester, bu talebe cevap vermek için tekstil endüstrisinde en çok kullanılan sentetik liftir. Dispers boyarmaddeler, poliester liflerini boyayabilen tek boya sınıfıdır ve daha yüksek poliester lif üretimi daha yüksek dispers boyarmadde tüketimine yol açmaktadır. Poliester boyamada boya flottesinde kullanılan en önemli yardımcı maddelerden biri dispergir maddedir. 
Bu tez çalışmasında, poliesterin boyama işleminde kullanılmak için polikarboksilat esaslı yeni dispergatör maddelerin tasarlanıp sentezlenmesi amaçlanmaktadır. Bu sentezlenen dispergir maddelerin Raman Spektroskopisi ve GPC analizleri yapılarak, bu dispergir maddeler ile farklı koşullar altında boya süspansiyonları hazırlanmıştır. Hazırlanan boya süspansiyonlarının bulanıklık, çözünürlük, partikül büyüklüğü, molekül ağırlığı, yan zincir ve fonksiyonel grupların türü ve dağılma yetenekleri gibi kimyasal özellikleri analiz edilmiştir. Optimum sonuçların elde edildiği boya süspansiyonlarıyla boyama denemeleri yapılmıştır. Boyama işlemlerinden sonra numunelerin remisyon (%R) değerleri, renk verimi (K/S), CIE L*a*b* değerleri, renk farklılığı (ΔE), λmax değerleri ölçülmüş, ışık, yıkama, sürtme haslıkları gibi haslık özellikleri test edilmiştir. Çalışmanın sonunda geliştirilen yeni dispergatör maddelerin boya verimliliğinin ve haslıklarının yüksek olduğu, boyama düzgünlüğünün iyi olduğu, düşük maliyetli ve çevre dostu olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The demand for textile products increases rapidly due to reasons such as population growth and increasing quality of life. Polyester is the most commonly employed synthetic fiber in the textile industry to fulfill this demand. Disperse dyestuffs are the only dye class that can dye polyester fibers, and higher polyester fiber production leads to higher disperse dyestuff consumption. One of the most important auxiliary materials used in dye liquor in polyester dyeing is dispersant.
In this project, our aim is to develop and synthesize novel dispersing agents based on polycarboxylates for enhancing the dyeing process of polyester. Raman Spectroscopy and GPC analyzes of these synthesized dispersive substances were performed and dye suspensions were prepared with these dispersive substances under different conditions. The chemical properties of the prepared dye suspensions such as turbidity, solubility, particle size, molecular weight, type of side chain and functional groups and dispersion abilities were analyzed. The dyeing experiments were carried out with dye suspensions, where optimum results were obtained. After dyeing, remission (%R) values, color yield (K/S), CIE L*a*b* values, color difference (ΔE), λmax values of the samples were measured, and fastness properties such as light, washing and rubbing fastness were tested. It was determined that the developed new dispersing agents at the end of the project had high dye efficiency and fastness, good dyeing smoothness, low cost and environment friendly.