Koklear implant kullanıcılarında ses yüksekliği dengeleme yönteminin etkinliğinin araştırılması
The effect of loudness balancing method in cochlear implant users
Yazar: BURCU DENİZ
Danışman: PROF. DR. AHMET ATAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Koklear implantlar = Cochlear implants

Özet:
Koklear implant (Kİ) üst uyarım seviyelerindeki (diğer adıyla rahat duyulabilir ses seviyesi) ses yüksekliği dengesizlikleri, seslerin düzensiz, hışırtılı veya yankılı olarak algılanmasına neden olabilir ve Kİ kullanıcısının dinleme performansını olumsuz etkileyebilir. Bu sorunları aşmak için programlama sonrası ses yüksekliği dengelemesi yapılmalıdır. Bu tez çalışmasında hipotezimiz davranışsal ses yüksekliği dengelemeye dayalı programlamanın, konuşmayı daha iyi anlama, daha iyi spektral-zamansal çözünürlük ve müzik algılama puanları ile sonuçlanacağı ve bu puanlar arasında bir ilişki olacağıdır. Çalışmaya 26 tek taraflı Med-EL CI kullanıcısı dahil edilmiştir. Her katılımcı için elektriksel olarak uyarılmış stapes refleks eşiğine (P1) ve davranışsal ses yüksekliği dengelemesine (P2) dayanan iki farklı CI programı kaydedilmiştir. Konuşma algısını değerlendirmek amacıyla Türkçe Matris Cümle Testi (TURMatrix) uygulanmıştır; spektral zamansal çözünürlük becerilerini değerlendirmek için Rastgele Boşluk Tespiti Testi (RGDT) ve Spektral Olarak Modüle Edilmiş Ripple Testi (SMRT); Müzik algısını değerlendirmek için Mini Profil Müzik Algılama Becerileri (mini-PROMS) ve Melodik Kontur Tanıma (ing. Melodic Contour Identification, MCI) testleri uygulanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. P2 ile gürültülü ve sessiz ortamda yapılan TURMatrix testlerinde daha iyi puanlarla anlamlı bir fark elde edilmiştir. SMRT puanları, sessizlik ve gürültüde TURMatrix ve miniPROMS ses algılama sonuçlarıyla anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur. miniPROMS toplam puanı ve MCI için P2 ile daha iyi puanlar elde edilirken, sadece MCI için istatistiksel anlamlı fark bulundu. Bu çalışmadan elde edilen veriler, CI elektrotları arasındaki ses yüksekliğinin dengelenmesinin daha iyi algısal keskinliğe yol açtığını göstermiştir. Ayrıca konuşma algısı, spektral-zamansal çözünürlük ve müzik algısı arasındaki ilişkiyi de ortaya koymuştur.

Abstract:
Cochlear implant (CI) users may experience impaired auditory performance if sounds are perceived as irregular, gravelly, or excessively echoed due to imbalances in volume at higher stimulation levels. Loudness balancing should be performed after fitting to overcome these problems. It was hypothesized that programming based on behavioral loudness balancing would lead to improved music perception, speech comprehension, and spectral-temporal resolution; furthermore, we postulated that these scores would exhibit a correlation. The study included 26 unilateral Med-EL CI users. Each participant was assessed using two different CI programs, which were determined using behavioral loudness balancing (P2) and electrically evoked stapedial reflex threshold (P1). The outcomes of the following assessments were compared: speech perception was evaluated using the Turkish Matrix Sentence Test (TURMatrix); spectral temporal resolution abilities were assessed using the Random Gap Detection Test (RGDT) and Spectrally Modulated Ripple Test (SMRT); and music perception was evaluated using the Mini Profile of Music Perception Skills (mini-PROMS) and Melodic Contour Identification (MCI) tests. A significant difference was obtained with better scores in TURMatrix tests performed in noise and quiet with the P2. SMRT scores was significantly correlated with TURMatrix in quiet and noise, and miniPROMS sound perception results.  While better scores were obtained with P2 in miniPROMS total score and MCI, a significant difference was found only for MCI. Equalization of loudness across CI electrodes improves perceptual acuity, according to the findings of the present study. Additionally, the correlation between music perception, speech perception, and spectral-temporal resolution was unveiled.