Metotreksat ile oluşturulan karaciğer hasarı üzerine alfa lipoik asit ve kuersetin'in etkisi
Effect of ALPHA lipoic acid and quercetin on methotrexate-induced liver  injury
Yazar: ŞEYMA SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL ŞEHKAR OKTAY
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Karaciğer = Liver ; Kuersetin = Quercetin ; Lipoik asit = Lipoic acid ; Metotreksat = Methotrexate

Özet:
Amaç: Metotreksat (MTX), kanser ve otoimmün hastalıkların tedavisinde kullanılan 
folat antimetabolitidir. MTX, normal hücrelerde bile apoptoza ve lipid 
peroksidasyona neden olmaktadır. Meydana gelen doku hasarının azaltılabilmesi için 
antioksidanlar sıkça kullanılmaktadır. Alfa-lipoik asit (α-LA), serbest radikal 
temizleyici özelliğine ve diğer antioksidanların geri dönüşümü üzerinde doğrudan 
antioksidan etkilere sahiptir. Kuersetin (Que), antiproliferatif, antioksidan, gibi 
etkilere sahip olan bir flavanoldür. Bu çalışmanın amacı, MTX ile oluşturulan sıçan 
karaciğerindeki hasarda α-LA ve Que'nin etkisinin araştırılmasıdır.  
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, Wistar Albino cinsi erkek sıçanlar her grupta 6 adet 
olacak şekilde; serum fizyolojik verilen kontrol grubu, Metotreksat (20 mg/kg) verilen 
hasar grubu, Metotreksat (20 mg/kg) + Alfa lipoik Asit (50 mg/kg) verilen 1. tedavi 
grubu ve Metoreksat (20 mg/kg) + Kuersetin (50 mg/kg)  verilen 2. tedavi grubu olarak 
dört gruba ayrılmıştır. MTX enjeksiyonundan 6 gün sonra sıçanlardan karaciğer 
örnekleri alınarak, superoksit dismutaz (SOD), malondialdehit (MDA), glutatyon 
(GSH), glutatyon s-transferaz (GST)  ve katalaz (KAT) aktivitesi tayini yapıldı.   
Bulgular: MTX grubunda MDA düzeyleri anlamlı olarak artmış, GSH seviyeleri ve 
GST, CAT, SOD aktiviteleri anlamlı olarak azalmıştır. Sıçanlara α-LA ve Que 
verilmesi, MTX grubuna göre MDA değerlerinde anlamlı düşüşe, GSH seviyeleri ve 
SOD, CAT, aktivitelerinde anlamlı olarak artışa neden olmuştur. Ancak GST 
seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artışa neden olmamıştır.  
Sonuç: Çalışmamızda α-LA ve Que'nin, MTX'ın sebep olduğu karaciğer hasarının 
tedavisinde alternatif yaklaşım olabileceğini ve tedaviye katkı sağlayabileceği 
görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Metotreksat, Alfa Lipoik Asit, Kuersetin, Karaciğer Hasarı

Abstract:
Aim: Methotrexate (MTX) is a folate antimetabolite used in the treatment of cancer 
and autoimmune diseases. MTX causes apoptosis and lipid peroxidation even in 
normal cells. Antioxidants are frequently used to reduce tissue damage. Alpha-lipoic 
acid (α-LA) has free radical scavenging properties and direct antioxidant effects on the 
recycling of other antioxidants. Quercetin (Que) is a flavanol with antiproliferative and 
antioxidant effects. The aim of this study is to investigate the effect of α-LA and Que 
on the damage in rat liver induced by MTX. 
Material-Method: In our study, male Wistar Albino rats were 6 in each group; The 
control group given physiological saline, the injury group given Methotrexate (20 
mg/kg), the 1st treatment group given Methotrexate (20 mg/kg) + Alpha lipoic Acid 
(50 mg/kg), and the second treatment group given Methorexate (20 mg/kg) + 
Quercetin (50 mg/kg) was divided into four groups. 6 days after methotrexate 
injection, liver samples were taken from rats and malondialdehyde (MDA), 
glutathione (GSH), superoxide dismutase (SOD), glutathione s transferase (GST) and 
catalase (CAT) activities were determined. 
Results: In the MTX group, MDA levels increased significantly, GSH levels and GST, 
CAT, SOD activities were significantly decreased. Administration of α-LA and Que 
to rats caused a significant decrease in MDA values and a significant increase in GSH 
levels and SOD, CAT activities compared to the MTX group. However, it did not 
cause a statistically significant increase in GST levels. 
Conclusion: In our study, it is seen that α-LA and Que may be an alternative approach 
in the treatment of liver damage caused by MTX and may contribute to the treatment. 
Keywords: Methotrexate, Alpha Lipoic Acid, Quercetin, Liver Injury