Metformin tedavisi sırasında gelişebilen vitamin B12 eksikliğinin oral kalsiyum replasmanı ile geri döndürülmesi ve bir yıllık takiplerde metforminin metabolik etkileri
Reversing vitamin B12 deficiency that can occur during metformin treatment with oral calcium supplementation and metabolic effects of metformin under one year controls
Yazar: EMRE BOZKIRLI
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN BAŞKAL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Metformin tip 2 diyabetlilerde uzun zamandır yaygın olarak kullanılmakta olan bir oral antidiyabetik ilaçtır. Yan etkileri gastrointestinal sistemde olup özellikle anoreksi, bulantı ve diare şeklindedir. Son yıllarda, metformin kullanan hastaların %10- 30'unda vitamin B 12 eksikliğinin gelişebileceği de bildirilmiştir. Bu çalışmada; metformin kullanan hastalarda oluşabilecek vitamin B 12 eksikliği sıklığının saptanması, eksikliğin görüldüğü hastalarda oral kalsiyum karbonat tedavisiyle düzelmenin sağlanıp sağlanamayacağı ve bir yıllık metformin tedavisiyle hastaların ağırlık, bel çevresi, VKI, glikohemoglobin düzeyleri ve lipid profillerinde oluşacak değişikliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya toplam 91 hasta dahil edilmiştir. Hastalar çalışma başlangıcında araştırılacak parametreler yönünden değerlendirilmiş ve sonrasında metfonrıin tedavisine başlanmıştır. Tedavinin dördüncü, sekizinci ve onikinci aylarında hastalar aynı parametreler yönünden tekrar değerlendirilmiş, kontrollerinde vitamin B 12 eksikliği saptanan hastalara 1 .2 gr/gün oral kalsiyum karbonat tedavisi verilmiştir. Çalışmayı tamamlayan 62 hastanın verilerinden elde edilen sonuçlara göre; metformin kullanan hastaların 6'sında (%9.68) B 12 vitamini eksikliği geliştiği görülmüş ve eksiklik saptanan hastaların tamamında oral kalsiyum karbonat tedavisiyle anlamlı düzelme sağlanmıştır. Ayrıca bir yıllık metformin tedavisi sonunda hastaların ağırlık, bel çevresi, VKI ve glikohemoglobin değerlerinde istatistik! olarak anlamlı azalma saptanmış ve lipid profillerinde olumlu gelişmeler gözlenmiştir. Sonuç olarak metforminin, özellikle obez tip 2 diabetli hastalarda tek basma veya diğer oral antidiyabetik ilaçlarla birlikte güvenle kullanılabileceği ve metformin kullanan hastalarda görülebilmesi olası vitamin B 12 eksikliğinin oral kalsiyum karbonat tedavisiyle geri döndürülebilmesinin mümkün olacağı görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Metformin, Vitamin B 12, Kalsiyum Karbonat 26

Abstract:
Metformin is an oral antidiabetic agent which is used widely for a long time for treating type 2 diabetes. Its main side effects are gastrointestinal, notably anorexia, nausea and diarhea. Recently, development of vitamin B 12 deficiency has been reported in 10-30% of diabetics treated with metformin. In this study; we aimed to find the incidance of vitamin B 12 deficiency development in patients who have been treating with metformin and to see if an improvement will happen when oral calcium carbonate was given to affected patients, also to observe the differences in the patients' weight, waist circumfrances, BMI, HbAic levels and lipid profiles under one year of metformin treatment. Totally 91 patients were included to the study. Patients were evaluated for the parameters which have been searched in the study at the beginning and then metformin was given to the patients. At the fourth, eighth and twelveth months of the treatment, patients were evaluated for the same parameters again and 1.2 gr/d oral calsiyum carbonate was given to the patients which had vitamin B 12 deficiency at the controls. According to the data obtained from the 62 patients who finished the study; vitamin B 12 deficiency was seen in 6 patients (9.68 %) who used metformin and significant improvement was shown in all these patients after using oral calcium carbonate. In addition, after one year of metformin treatment statistically significant decrease was found by the means of patients' weight, waist circumfrance, BMI and HbAic levels and improvement was seen in their lipid profiles. In conclusion, metformin can be used safely as a monotherapy or as a combination with other oral antidiabetic agents, especially on obese type 2 diabetic patients. It is possible to reverse the vitamin B 12 deficiency which can be seen in patients treated with metformin by oral calcium carbonate supplementation.Key Words: Diabetes Mellitus, Metformin, Vitamin B 12, Calcium Carbonate 27