Baskıya karşı direnme hakkı ve sivil itaatsizlik (Türkiye örneği)
Right of resistance againts constraint and civil disobedience (Turkey case)
Yazar: ŞENİZ ANBARLI
Danışman: DOÇ.DR. YEŞİM EDİS ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
ÖZETDoktora TeziBaskıya Karşı Direnme Hakkı Ve Sivil İtaatsizlik(Türkiye Örneği)Şeniz ANBARLIDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal BilimlerEnstitüsüKamu Yönetimi Anabilim DalıBaskıya Karşı Direnme Hakkı ve Sivil İtaatsizlik (Türkiye Örneği) adınıtaşıyan bu çalışmanın amacı; baskıya karşı direnme hakkı ve sivil itaatsizliğinteorik temellerini ve sivil itaatsizliğin Türkiye'deki uygulamasını eylemörnekleri ve sonuç alınabilirlik kapsamında incelemektir. Baskıya karşıdirenme hakkı çerçevesindeki tartışmalar; bu hakkın bir son çare hakkı olduğuve pozitif hukukun bu hakkı ancak örtülü ifadelerle tanıdığı noktasındabirleşmektedir. Baskıya karşı direnme hakkı genel çerçevesi içinde; yasayaaykırılık, şiddetsizlik, açıklık ve eylem sonucundaki cezaya katlanma bilinci gibiunsurlarıyla, demokratik hukuk devletinin değerleriyle uyumluluğu göreceörtüşen sivil itaatsizlik; sistemin tıkanma yaşadığı durumlarda siyasetekatılmanın aracı olarak bir eylem biçiminde somutlaşırken, tarihi ve felsefitemelleri itibariyle de düşünsel bir birikimi yansıtmaktadır.Direnme algılamasını ve biçimini belirleyen koşullar, siyasal yapıyanında mevcut konjonktür açısından da farklılık arz etmektedir. Dolayısıyladirenme biçimi/düzeyi, mekân ve zamandan bağımsız olmamaktadır.Osmanlı'da yönetime itaat ve direnme konusunu; Türk devletlerinden tevarüseden egemenlik ve adalet ilkelerinin yanı sıra İslami ilkeler ile İslam düşünceside etkilemiştir. Devletin bekası idealine, İslami itaat anlayışına ve topraksisteminin kısıtlılıklarına rağmen Osmanlı'da direnme hareketlerinin önünegeçilememiştir. Cumhuriyet döneminin farklılığı ise 1980'lerden itibaren sivilitaatsizlik pratiklerinin ortaya çıkmasındadır. Türkiye için bu yeni türhareketlerden eylemcilerin kısmi bir başarı elde ettikleri görülmektedir.Türkiye'de sivil itaatsizliğin kamusal müzakereyi amaçlayarak yürüttüğümücadele; tekil bir haksızlığın giderilmesine odaklanan bir yurttaş hareketiolarak sistemdeki tıkanmaların önünü açabilecektir.Anahtar Kelimeler: Direnme hakkı, sivil itaatsizlik, pasifizm, çevrehareketleri, seçime katılmama, beyaz eylemler, açlık grevleri, vicdani ret.

Abstract:
ABSTRACTDoctorate ThesisRight of Resistance Against Constraint and Civil Disobedience(Turkey Case)Şeniz ANBARLIDokuz Eylul UniversityInstitute Of Social SciencesDepartment Of Public AdministrationGoal of this thesis named as ?Right of Resistance Against Constraint andCivil Disobedience (Turkey Case)? is to analyze the theoric bases of right ofresistance against constraint and civil disobedience and practice in Turkeywhich contains action examples and their conclusions. Discussions about theright of resistance agreed that this right was a last mean and positive lawapproved that right in unclear ways. Civil disobedience is relativelycompromises with the values of democratic state of law with elements ofillegality, nonviolance, openness and consciousness about endurance to crimeafter action in general frame of right of resistance. When a problem occurs insystem, it becomes tangible by an action as a way of participation to politics.With its historical and philosphical bases it reflects a intellectuel backlog.Conditions that defines the perceive and type of resistance differs in bothpolitical structure and current conjuncture. Thereby resistance type/level cannot be apart from time and place. Islamic principles and Islam thought alsoaffected the obedience and resistance to Ottoman State as sovereignity andjustice principles that inrherited from Turkish States. Despite ideal ofsustainabilty of state, Islamic obedience understanding and restrictions of landsystem resistance actions can not be prevented in Ottoman State. Discrepancy ofTurkish Republic period is the existance of civil disobedience practices after1980. Actionists partially gained a success with this new type of movements. Thestruggle of civil disobedience which is pursued to reach public deliberation canfind a solution to problems in system as a citizen movement focused onfulfillment of unique iniquity.Keywords: Right of resistance, civil disobedience, passivism,environment movements, unparticipation to the election, white actions, hungerstrikes, conscience refusal.