Müzik ve mimarlığın kompozisyon bağlamında incelenmesi
The study/research of music and architecture in the context of composition
Yazar: HAKAN DENİZ ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL DEMİR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Armoni = Harmony ; Bestecilik = Musical composition ; Bestekarlar = Composers ; Dokular = Tissues ; Kompozisyon = Composition ; Mimarlar = Architects ; Mimarlık = Architecture ; Ritim = Rhythm ; Tasarım dili = Design language ; Tema = Theme

Özet:
Mimarlık uzaydaki tasarım sanatı, müzik ise zamandaki tasarım sanatıdır. Uzay biçim ve oran verirken, zaman bunu deneyim ve ölçü ile temin eder. Mimarlık endirekt yoldan zamanı, müzik endirekt yoldan mekanı tanımlar. Müzik ve mimarlığın algılanış biçimlerinin farklı olmasına rağmen, yaratıcılarının (mimarlık- mimar, müzik- besteci) düşünce biçimleri, tasarlama süreçleri, tasarım ilkeleri ve yapısal nitelikleri bağlamında benzerlikler taşıdıkları görülmektedir.Müzik ve mimarlığın kompozisyon dili bağlamında ilişkilerini araştıran ve tartışmaya açan bu tez; her iki disiplinin birbirleriyle ve diğer sanat dallarıyla olan ilişkileri, tarihsel süreçteki gelişimlerinde kurulmuş olan ilişkileri ve kompozisyon tekniklerinin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi konulu üç ana bölüme ayrılmıştır.Birinci bölümde, müzik ve mimarlığın sanatlar içindeki genel pozisyonu irdelenmiş, buradan çıkan sonuçlar doğrultusunda müzik ve mimarlık sanatları birbirleriyle mukayese edilmiştir. İkinci bölümde, müzik ve mimarlık sanatlarının paralel tarihsel gelişimleri ve ilişkileri; Antik Çağ, Rönesans ve 20. Yüzyıl üç ana başlığı altında hem müzikal hem de mimari eserler üzerinden incelenmiştir. Burada araştırılan örneklerin tezin karar aşamasında ve bu birliktelikleri sorgulama güdüsünü yaratması sürecinde oldukça önemli rolleri olmuştur.Üçüncü bölümde, müzik ve mimarlık ürünlerinin birer kompozisyon olduğu kabulünden yola çıkılarak, ortak tasarım dilleri ve ilişkileri, kompozisyonu meydana getiren dört ana başlık altında incelenmektedir: Ritim, Armoni, Doku, Tema. Bu sayede ilişkiler yalnızca kavramsal anlamda değil, aynı zamanda felsefi, metaforik, aritmetik, yaratımsal, algısal, yapısal vb. birçok alt başlıklarla zenginliğe ulaşmaktadır.Sonuç olarak bu çalışmanın amacı, müzik ve mimarlık sanatları arasında kompozisyonel anlamda kesin bir yöntem benzerliği şablonu çıkartmak değil, aksine bunları tartışmaya açacak ve faydacı bir şekilde kullanacak öneriler sunmaktır. Bu araştırmanın temel hipotezi: Müzikal kompozisyonu yapısal, işitsel, kavramsal, kuramsal vb. yönlerden analiz edebilmenin mimari tasarıma her yönden katkı sağlayabileceği ve müziğin kompozisyon temelli yaratıcılık eğitimlerinde bir rol model olarak kullanılabileceğidir.

Abstract:
Architecture is the art of design in space, and music is the art of design in time. While space gives form and proportion, time provides it with life and dimension. Architecture defines time whilst music defines space indirectly. Even though the difference of the perception between music and architecture, the similarities such as thinking, the process of designing, design principles and structural characters can be observed in terms of approach of its creators (archtitecture- architect, music- composer)This thesis researches and discusses the relations between music and architecture in the context of design. It is divided into three main chapters which are; the relations of the two disciplines between each other and the other branches of art, relations established during the progress in their historical process, and a comparative research between musical and architectural composition techniques.In the first chapter, the common position of music and architecture in arts is studied, and depending on the results of that the arts of music and architecture are compared.In the second chapter, the parallel historical progress and the relations of the arts of music and architecture are studied under the topics of Antiquity, Renaissance, and the Twentieth Century in both musical and architectural works of art. The examples researched here have great importance in both the resolution part of the thesis and the process of creating the motive of the interrogation of these togetherness.In the third chapter, setting off from the acceptance that the products of music and architecture disciplines are compositions one apiece, common design languages and relations are studied under four main topics for each branch of art that form the composition: Rhythm, Harmony, Texture, Theme. Thus, the relations are not only dealt with conceptual sense, but also with some minor topics such as philosophical, metaphoric, arithmetical, creation, perceptive, structural, etc.As a result, the main purpose of this work is not to make up an exact template of similarity method in the context of compositional sense between the arts of music and architecture, but to make these be discussed and to offer some suggestions to some pragmatic feed-back.The hypothesis of this research is to demonstrate that a musical composition analysis in structural, aural, conceptual, theoretical etc. aspects can provide benefits to architectural design and to use music as a role model of the creativity education based on compositional fundamentals.