Meme kanserinde adjuvan aromataz inhibitörü kullanımının kognitif fonksiyonlar üzerine etkisi
The effect of using adjuvant aromatase inhibitors on cognitive functions in breast cancer
Yazar: RUKİYE GÜLER İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. SEMA SEZGİN GÖKSU
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Aromataz = Aromatase ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
Meme kanseri, bütün dünyada kadınlar arasında en sık rastlanan kanserdir. Hormon reseptörü pozitif meme kanserinde postmenapozal hastalarda adjuvan tedavide aromataz inhibitörleri (Aİ) kullanılmaktadır. Aİ' leri tedavide uzun dönem kullanıldığı için yan etki profili önemlidir. Çalışmamız da meme kanseri tanısı olan ve adjuvan tedavide Aİ kullanan hastalarda, tedavi süresi ile kognitif fonksiyonlar arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde takip edilen meme kanseri olan ve adjuvan tedavide Aİ kullanan 200 hasta alınmıştır. Hastaların demografik özellikleri ve onkolojik geçmişlerini öğrenmek için anket yapılmıştır. Kognitif fonksiyonları değerlendirmek için ise Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) ve Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanılmıştır. Testlerin toplam puanları ve MoCA alt ölçekleri olan dikkat, hafıza, görsel yapılandırma becerileri, oryantasyon, dil ve soyut düşünme tek tek değerlendirilmiştir. Hastalar Aİ kullanım sürelerine göre 0-6 ay, 6-12 ay, 12-24 ay, 24-36 ve 36 ay ve üzeri olarak gruplandırılmıştır. Toplanan veriler analiz edilmiştir.
Çalışmamızın sonucunda toplam MoCA ve SMMT puanlarının aromataz inhibitörü kullanım süresi ile değişmediği saptanmıştır (p>0,05). Ayrıca MoCA alt ölçekleri ile yapılan değerlendirme de Aİ kullanım süresinin dikkat, hafıza, görsel yapılandırma becerileri, dil ve soyut düşünmeyi etkilemediği görülmüştür (p>0,05). Sonuç olarak; çalışmamızda meme kanserinde adjuvan tedavide kullanılan aromataz inhibitörlerinin kognitif fonksiyonları etkilemediği gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: 	Aromataz İnhibitörleri, Kognitif Fonksiyonlar, Meme Kanseri

Abstract:
Breast cancer is the most frequently diagnosed cancer in women worldwide. After using aromatase inhibitors (AI) in adjuvant therapy for hormone receptor-positive breast cancer, a significant increase of survival rates has been observed. Because of aromatase inhibitors are used long term in adjuvant therapy side effects are also very important. It is considered that AI's may affect cognitive functions by decreasing the level of estrogen in the brain. The purpose of our study is that evaluate the relationship between duration of treatment and cognitive functions in patients with breast cancer who use AI's in adjuvant therapy.
Patients diagnosed with breast cancer who use aromatase inhibitors as adjuvant treatment and followed up at the Akdeniz University Medical Faculty were included. The patients were surveyed for demographic characteristics. Montreal Cognitive Assessment (MoCA) and Standardized Mini-Mental State Examination (SMMT) tests were applied to patients to evaluate their cognitive functions. The total scores of the tests and the orientation, short-time memory, visuospatial functions, attention, language, executive functions which are the MoCA subscales were evaluated separately. Patients were grouped as 0-6, 6-12, 12-24, 24-36, 36 and more months according to the duration of aromatase inhibitors using time. 200 patient's data were analyzed.
At the end of our study, the total MoCA and SMMT scores were affected by factors such as age, education level, and employment status. There was no relationship between duration of treatment and cognitive functions in patients with breast cancer who use aromatase inhibitors in adjuvant therapy (p>0.05). In addition, no statistically relationship was found in the evaluation of MoCA subscales (p>0.05). As a result, adjuvant treatment with AI's does not affect cognitive functions in hormone receptor-positive breast cancer patients. 

Key Words: Aromatase Inhibitors, Breast Cancer, Cognitive Functions