Şizofreni hastalarında nöropeptid Y düzeylerinin içgörü ve işlevsellikle ilişkisi
The relationship between neuropeptide Y levels with insight and functionality in patients with schizophrenia
Yazar: İBRAHİM HALİL AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. EVRİM ÖZKORUMAK KARAGÜZEL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Psikiyatride işlevsellik son yıllarda ön plana çıkan bir konu olmuştur. Psikiyatrik hastalıkların özellikle de Şizofreninin yetiyitimi kaybına neden olan ilk 5 hastalık içerisinde yer alması, bu konunun önemini arttırmaktadır. Şizofreni hastalarında işlevselliği arttırmak onların sosyal hayatta daha etkin olmalarını sağlayıp hem damgalanmalarını azaltacak hemde hastalığın remisyona girmesine katkıda bulunacaktır. Bunun sağlanması için de öncelikle işlevsellik kaybına neden olan mekanizmaların anlaşılması gerekmektedir. Nöropeptidler Şizofreni etyolojisinde araştırılmış ve etkileri bazı çalışmalarla gösterilmiştir. Hem Nöropeptid Y'nin merkezi sinir sisteminde çok yaygın bulunması ve davranışsal ve duygusal etkilerinin bulunması, aynı zamanda strese dayanıklılık etmeni olarak kabul edilmesi nedeniyle şizofreni hastalarında sosyal işlevsellik ve içgörü ile ilişkisi üzerine de etkisi olabileceğini düşündürtmüştür. Şizofreni tanılı hastalar ve sağlıklı kontrollerin karşılaştırılacağı bu çalışmada şizofreni tanısı olan erişkin hastalarda sosyal işlevsellik ve içgörünün ölçekler ile ve bilişsel işlevlerin nöropsikolojik testler ile değerlendirilerek Nöropeptid Y düzeylerinin sosyal işlevsellik ve içgörü ile ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmada hasta grubuna seçilecek olan katılımcılar, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'ne Temmuz 2023 - Ekim 2023 tarihleri arasında ayaktan başvuran, en az bir klinisyen tarafından klinik görüşme ile değerlendirilerek DSM-5'e göre Şizofreni tanısı konulan, araştırmayı yapan araştırma görevlisi tarafından yapılan ikinci bir görüşme ile DSM-5'e göre Şizofreni tanısı teyit edilen, dahil etme kriterlerini karşılayan, dışlama kriterlerini içermeyen, en az 3 ay remisyon döneminde olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden hastalardan oluşturulmuştur. Araştırmaya KTÜ Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniğine Temmuz 2023 - Ekim 2023 tarihleri arasında ayaktan başvuran ve şizofreni tanısı ile takip edilen ve remisyon döneminde olan 40 hasta dahil edilmişt ve çalışma 40 hasta ile tamamlanmıştır. Kontrol grubu olarak; hasta grubu ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş, dahil etme kriterlerini karşılayan, dışlama kriterlerini içermeyen ve çalışmaya katılmayı kabul eden 40 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara çalışma ile ilgili bilgi verildikten sonra sosyodemografik ve klinik veri formu doldurulmuştur. Hasta gruplarına Pozitif ve Negatif Semptom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. Tüm katılımcılara bilişsel forksiyonlarını değerlendirmek için 6 nöropsikolojik testlerden Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST), İşitsel Sözel Öğrenme Testi (Auditory Verbal Learning Test; AVLT), Stroop Testi ve İz Sürme Testi (Trail Making Test; TMT) uygulanmıştır. Tüm katılımcıların kan örnekleri bilişsel testlerin yapıldığı aynı gün içerisinde saat 08.00 ile 12.00 arasında eşleştirilen hastalar ile kontrol gruplarından eş zamanlı olarak alınmış, serum NPY seviyeleri ELISA kit kullanılarak ölçülmüştür. BULGULAR: Bilişsel işlevlerin değerlendirilmesinde; AVLT'de hasta grubunda kontrole kıyasla anlık bellek, öğrenme, şaşırtma sonrası hatırlama, uzun süreli bellek, sözel öğrenme eğrisi, tanıyarak hatırlama test bölümlerinde, Stroop testinde bölüm 1, bölüm 2, bölüm 3, bölüm 4, bölüm 5 toplam süre, Stroop bölüm 5 düzeltme sayısı ve Stroop İnterferans süresi, WCST tamamlanmış kategori sayısı ve kurulumu sürdürmede başarısızlık puanı toplam hata bölümlerinde, İz sürme testi bölüm A süresi, bölüm B süresi ve bölüm B süresi eksi bölüm A süresi daha kötü performans göstermiştir. Klinik içgörü ve sosyal işlevsellik arasında anlamlı derecede ilişki saptanırken, bilişsel içgörü ile saptanmamıştır. G12 puanındaki her bir artış işlevsellikte 11.36 puan kaybıyla ilişkili bulunmuş ve içgörünün işlevsellikteki bozulmada %14.5 kadar etkili olduğunu göstermiştir. Hasta grubunda sosyal işlevsellik ve bilişsel bozulma arasında ilişki gösterilmiştir. Hasta grubunda NPY seviyeleri kontrole kıyasla daha düşük saptanmıştır. Çalışmamızda yeni bir veri olarak NPY düzeylerinin şizofreniyi %67.5 spesifite ve %67.5 sensitivite ile predikte ettiği tespit edilmiştir. Hasta grubunda NPY düzeylerinin yaşla azaldığı gösterilmiş ancak bu durum kontrol grubunda bulunmamıştır. Hasta grubunda NPY düzeyleriyle bilişsel testler arasında ilişki bulunmazken, kontrol grubunda Stroop Testi ve İşitsel Sözel Öğrenme testinin bazı puan türleriyle ilişki gösterilmiştir. NPY düzeyleriyle sosyal işlevsellik ve içgörü arasında ilişki tespit edilememiştir. SONUÇ: Çalışmamızda şizofreni hastalarında serum NPY düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu ve kontrol grubunda bilişsel işlevler ile arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. NPY' nin şizofreni hastalığını predikte etmedeki etkisi yeni çalışmalar için umut vaadeci olabilir. Ancak NPY düzeyleriyle işlevsellik ve içgörü ilişkisi tespit edilememiştir. NPY, şizofreni gibi hastalıkların tedavisinde ve işlevselliği arttırmada gelecekte terapötik keşif için değerli bir aday olabilir. Çalışmamızla bulguların kısıtlı olduğu bu alandaki literatüre katkıda bulunmayı hedefledik. 7 ANAHTAR KELİMELER: Şizofreni, Sosyal İşlevsellik, İçgörü, NPY, Bilişsel İşlevler, Wisconsin Kart Eşleme Testi, İşitsel Sözel Öğrenme Testi, Stroop Testi, İz Sürme Testi, PSP, BCIS

Abstract:
Objectives: The issue of functioning in psychiatry has become a prominent topic in recent years. The fact that psychiatric diseases, especially schizophrenia, are among the top five diseases that cause disability loss increases the importance of this issue. Increasing functionality in schizophrenia patients will enable them to be more active in social life, reduce their stigmatisation and contribute to the remission of the disease. In order to achieve this, it is first necessary to understand the mechanisms that cause loss of functionality. Neuropeptides have been the subject of investigation in the context of the aetiology of schizophrenia, with
some studies demonstrating their effects. Given that neuropeptide Y is highly prevalent in the central nervous system and has been linked to behavioural and emotional effects, as well as stress resistance, it has been postulated that it may also influence social functioning and insight in schizophrenia patients. The objective of this study is to compare patients diagnosed with schizophrenia and healthy controls on measures of social functioning and insight, as well as to assess the relationship between neuropeptide Y levels and social functioning and insight.
Material and Method: The participants selected for the patient group in the study will be outpatients who applied to the Karadeniz Technical University (KTU) Faculty of Medicine Psychiatry Outpatient Clinic between July 2023 and October 2023. They will have been evaluated by at least one clinician with a clinical interview and diagnosed with schizophrenia according to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). The patients whose diagnosis of schizophrenia was confirmed according to
DSM-5 by a second interview conducted by the research assistant conducting the study, who met the inclusion criteria and did not include the exclusion criteria, were in remission for at least three months and agreed to participate in the study. The study included 40 patients who applied to the KTU Faculty of Medicine Psychiatry Outpatient Clinic between July 2023 and
October 2023. These patients were diagnosed with schizophrenia and were in remission. The study was completed with 40 patients. The control group comprised 40 healthy volunteers who were matched with the patient group in terms of age, gender and education level, who met the inclusion criteria and did not meet the exclusion criteria and who agreed to participate in the study. Once all participants had been informed about the study, they were asked to complete a sociodemographic and clinical data form. The Positive and Negative Symptom Scale (PANSS) was employed to assess the patient groups. The Wisconsin Card Matching Test (WCST), the Auditory Verbal Learning Test (AVLT), the Stroop Test and the Trail Making Test (TMT) were employed to assess the cognitive functions of all participants. Blood samples were collected from all participants simultaneously from the matched patient and control groups between 08:00 and 12:00 on the same day of the cognitive tests. Serum NPY levels were then measured using an ELISA kit.
Results: In the evaluation of cognitive functions, the AVLT, instant memory, learning, recall after surprise, long-term memory, verbal learning curve, recall by recognising test sections, Stroop test section 1, section 2, section 3, section 4, section 5, total time in the patient group compared to the control group, Stroop section 5 number of corrections and Stroop Interference duration, WCST number of completed categories and failure to maintain set-up score total error sections, Trail Making Test section A duration, section B duration and section B duration minus section A duration demonstrated inferior performance. A significant relationship was observed between clinical insight and social functioning, but not with cognitive insight. Each increase in the G12 score was associated with a loss of 11.36 points in functioning, indicating that insight was as effective as 14.5% in impairment in functioning. A correlation was observed betbetween NPI levels and social functioning or insight.
Conclusion: The results of our study demonstrated that serum NPY levels were
significantly lower in schizophrenia patients compared to the control group. Furthermore, there was a clear correlation between NPY levels and cognitive functions in the control group. The potential of NPY as a predictor of schizophrenia is an area that warrants further investigation. Nevertheless, the relationship between NPY levels and functionality and insight could not be determined. NPY may prove to be a valuable candidate for future therapeutic discovery in the treatment of diseases such as schizophrenia and in increasing functionality. The objective of this study was to contribute to the existing body of literature in this field, which has been limited in its findings.
Key Words: Schizophrenia, Social Functioning, Insight, NPY, Cognitive Functions, Wisconsin Card Sorting Test, Auditory Verbal Learning Test, Stroop Test, Trail Making Test, PSP, BCIS