Ergenlik döneminde problemli video oyun oynamanın kemik mineral dansitesi üzerine etkisi
The Effect of Problematic Video Gaming Behaviour on Bone Mineral Density in Adolescence
Yazar: MELİS PEHLİVANTÜRK KIZILKAN
Danışman: PROF. DR. ORHAN DERMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı / Adölesan Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ergenlik = Puberty ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Oyunlar = Plays ; Video oyunları = Video games ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Problemli video oyun oynama davranışı (PVOOD), internette oyun oynama bozukluğu (İOOB) tanı ölçütlerini tam karşılamayan, ancak risk altında olan ve henüz işlevselliği belirgin etkilenmemiş kişileri tanımlamak için kullanılmaktadır. Uzun video oyun ekran süresi, azalmış fiziksel aktivite, eşlik eden depresif belirtiler, kısalmış uyku süresi ve artmış sigara, alkol, kafein tüketimi gibi nedenlerle kemik sağlığının olumsuz yönde etkilenebileceği öngörülmüştür. Bu çalışmada ergenlerde PVOOD'nin kemik kitlesi üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Polikliniği'ne Mayıs 2019 ve Ağustos 2021 tarihleri arasında başvuran 10-18 yaşları arasında, günde en az 2 saat video oyun oynayan 110 ergen araştırmaya alınmıştır. Ekran süresi, oyun türü, egzersiz varlığı, alkol, sigara, madde, kafein tüketimi ile ilgili veriler toplanmıştır. PVOOD'nin ölçülmesinde 'İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği-Kısa Formu' (İOOBÖ9-KF), uykunun değerlendirilmesinde 'Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi' ve depresif belirtilerin saptanmasında 'Çocuklar için Depresyon Ölçeği' kullanılmıştır. Serum vitamin D düzeyi ve çift enerjili x-ışını soğurma cihazı ile femur başı ve lomber vertebra kemik mineral dansite (KMD) ölçümleri yapılmıştır. Çalışmaya alınan ergenlerin yaş ortalaması 14,22 ± 1,78 yıldır ve %86,4'ü erkektir. İOOB için risk taşıyan ergenlerin oranı (İOOBÖ9-KF >16) %71,8, İOOB tanısı konanların (İOOBÖ9-KF >32) oranı %10'dur. Riskli ergenlerin femur boynu KMD (p=0,021) ve Z skoru (p=0,013) değerleri, risk taşımayan gruba göre daha düşük saptanmıştır. Femur boynu Z skoru -2 ve -1 SS altında olan ergenlerin oranı da riskli grupta daha yüksektir. Lomber vertebra ölçümleri için farklılık saptanmamıştır. Video oyun ekran süresi ve çok oyunculu çevrim içi savaş arenası (MOBA), aksiyon ve strateji oyun türlerinin oynanma oranı riskli ergenlerde daha yüksek saptanırken; video oyun dışı eğlence amaçlı ekran süreleri gruplar arasında benzer bulunmuştur. Riskli ergenlerde depresif belirtiler ve uyku kalitesinde bozulma daha sıktır. Lojistik regresyon analizinde PVOOD'ye ek olarak beden kitle indeksi (BKİ), toplam ekran süresi, video oyun ekran süresi, çok oyunculu çevrim içi (MMO) ve hayatta kalma oyun türlerini oynama etmenlerinin femur boynu kemik kitlesini etkilediği bulunmuştur. PVOOD ile ilişkili tüm risk etmenlerinin femur boynu kemik kitlesine etkisi değerlendirildiğinde, artmış oyun süresinin ve azalmış egzersiz miktarının en çok etkiye sahip olduğu görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışmada ergenlerde PVOOD'nin ekran süresini uzatarak ve fiziksel aktiviteyi kısıtlayarak femur boynu kemik kitlesi üzerinde olumsuz etkiye yol açtığı gösterilmiştir. Depresif belirtilerin, uyku kalitesinin, alkol ve kafein tüketiminin ise ergenlik döneminde İOOB ilişkili kemik kitlesi üzerine etkisi olmadığı saptanmıştır. Öte yandan, erişkin dönemde İOOB ilişkili risk etmenlerinin kemik sağlığı üzerindeki olumsuz etkisinin daha da belirgin hale geleceği düşünülmüştür. Bu çalışmanın sonuçları PVOOD olan ergenlerin özelikle alt ekstremite kemik sağlığı açısından değerlendirilmelerine, sedanter davranışları azaltıcı ve fiziksel aktiviteyi artırıcı yönde desteklenmelerine dikkat çekmektedir.

Abstract:
Problematic video gaming behavior (PGB) refers to individuals who are at risk but do not fully meet the diagnostic criteria of Internet gaming disorder (IGD) and whose functional impairement has not yet been evident. Bone health might be negatively affected due to factors such as long video game screen time, decreased physical activity, accompanying depressive symptoms, and increased tobacco, alcohol, and caffeine consumption. This study aims to evaluate the effect of PGB on the bone mass of adolescents. Between May 2019 and August 2021, 110 adolescents playing video games for at least two hours, aged 10 to 18 years, who applied to the Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital adolescent medicine clinic were included in the study. Data about screen time, game genre, and presence of exercise, alcohol, tobacco, drug, and caffeine consumption were recorded. PGB was measured with Internet Gaming Disorder-Short Form (IGDS9-SF), sleep was evaluated with Pittsburgh Sleep Quality Index and depressive symptoms were analyzed with Children's Depression Inventory. Serum vitamin D levels were analyzed and femoral neck and lumbar spine bone mineral densities (BMD) were measured by dual-energy X-ray absorptiometry. The mean age of adolescents was 14.22±1.78 years, and 86.4% were males. The ratio of adolescents at risk for IGD (IGDS9-SF >16) was 71.8%, and diagnosed with IGD (IGDS9-SF >32) was 10%. The femoral neck BMD (p=0.021) and z scores (p=0.013) of the at-risk group were lower than the controls. The ratio of adolescents with femur z scores lower than -2 and -1 were also higher amongst adolescents at risk. Lumber spine measurements were not different. While the video game screen time and multiplayer online battle arena, action, and strategy game genre ratios were higher in risky adolescents; the recreational screen time other than video gaming was similar between the groups. Depressive symptoms and sleep quality were also poorer among adolescents at risk. Logistic regression analysis revealed that, in addition to PBG, body mass index, total screen time, video game screen time, and multiplayer online and battle royale game genres also have an impact on femoral neck bone mass. Among all risk factors associated with PGB, video game time and exercise amount were the most significant parameters on femoral neck bone mass. In conclusion, this study showed that PGB has a deteriorating effect on femoral neck bone mass by increasing screen time and limiting physical activity. On the other hand, depressive symptoms, sleep quality, and alcohol, tobacco, and caffeine use were not effective. However, the negative impact of IGD-related risk factors might become more prominent in adulthood. The results of this study highlight that adolescents with PGB should be evaluated significantly for lower extremity bone health and supported to decrease sedentary behaviors and increase physical activity.