Ağır demir eksikliği anemisi olan çocuk hastalarda vitamin D düzeyi
Vitamin D level in pediatric patients with severe iron deficiency anemia
Yazar: MUSTAFA ÇOBANUŞAĞI
Danışman: DOÇ. DR. CAN ACIPAYAM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Demir ve D vitamini, çocukların normal büyüme ve gelişmesinde önemli bir mikro besindir. D vitaminin eritropoez ve demir metabolizmasında etkin bir rolü olduğu gibi, demirin de vitamin D'nin hidroksilasyonunda rolü bulunmaktadır. Vitamin D'nin eksikliği anemi için önemli bir risktir. Çalışmada ağır demir eksikliği anemisi olan çocuklarda D vitamini eksikliği sıklığı saptanması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2018 ile Temmuz 2019 tarihleri arasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'ne başvuran ağır demir eksikliği anemisi olan 6 ay ile 72 ay arasındaki 60 hasta ve aynı cins, aynı yaş grubundan olan 60 sağlıklı çocuk dahil edildi. Hasta grubuna kan hemoglobin düzeyi 7 g/dl'nin altında olan ağır demir eksikliği anemisi tanısı konulan hastalar dahil edildi. Tüm vakaların yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy, baş çevresi, anne sütü alım öyküleri, pika öyküleri ve eritrosit süspansiyonu alıp almadıkları kaydedildi. Vücut ölçüm oranlarına göre çocuklar büyüme gelişme geriliği olup olmadığına göre sınıflandırıldı. Gelişme geriliği olarak; yaşa göre boy ve vücut ağırlığı 3 persantilin altında olanlar kabul edildi. Hasta grubundan anemi etyolojisine yönelik olarak hemogram, retikülosit, biyokimya, serum demiri, demir bağlama kapasitesi, transferrin saturasyonu, ferritin, vitamin B12, folik asit, direkt coombs ve vitamin D serum düzeyi tetkikleri için kan örneği alındı. Kontrol grubundan vitamin D serum düzeyi, hemogram, ferritin, folik asit ve vitamin B12 tetkikleri alındı. Elde edilen sonuçlar istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamızda hasta grubunun ortalama yaşı 20,52±16,36 ay iken, kontrol grubunun 20,60±16,33 ay idi. Gruplar arasında yaş dağılım açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Hasta grubu ve kontrol grubunda erkekler %60,0, kız çocukları %40,0 sıklıktaydı (p>0,05). Cinsiyet açısından her iki grup benzerdi. Kontrol grubunda gelişme geriliği olan çocuk yokken, hasta grubunun %16,7'sinde gelişme geriliği vardı. Hasta grubunda pika görülme sıklığı %50 olarak saptandı. Pika türleri açısından hastalar değerlendirildiğinde kâğıt %54,5 ile ilk sırada yer almaktaydı. Pika öyküsü olması ile vitamin D düzeyi arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05). Hasta grubunun %53,3'ünde eritrosit süspansiyonu gereksinimi geliştiği ve hastaların transfüze edildiği saptandı. Eritrosit süspansiyon gereksinimi olması ile vitamin D düzeyi arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05).  Hasta grubunda vitamin D profilaksisi için ilaç kullanma oranı %63,3 olarak saptandı. Hasta grubunda D vitamini eksikliği (<20 ng/ml) görülme sıklığı %75 (n=45) iken, kontrol grubunda %1,7 (n=1) olup istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.001). Vitamin D alan grupta ortalama vitamin D düzeyi 17,79±14,52 ng/ml, almayan grupta 13,31±10,72 ng/ml idi. Vitamin D profilaksisi için ilaç alan ve almayan ile vitamin D düzeyi arasında herhangi bir fark yoktu (p>0,05).  Hemoglobin ve ferritin düzeyleri hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (p<0,05). Trombosit düzeyleri hasta grubunda, kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0,05). Hasta ve kontrol grubu serum vitamin D düzeyleri karşılaştırıldığında; hasta grubunun ortalama vitamin D düzeyi 16,2±13,3 ng/ml, kontrol grubununkinden 36,3±15,1 ng/ml istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptanmıştır  (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızda ağır demir eksikliği anemisi olan hastalarda vitamin D düzeyi belirgin olarak düşük bulunmuştur. Sonuç olarak ağır demir eksikliği anemisi olan hastalar vitamin D yetersizliği açısından da değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Demir eksikliği ve D vitaminin birlikte tedavi edilmesi çocukların normal büyüme ve gelişimi için önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği anemisi, Vitamin D eksikliği, Çocukluk çağı

Abstract:
Aim: Iron and vitamin D are important micronutrients in the normal growth and development of children. Just as vitamin D has an active role in erythropoiesis and iron metabolism, iron also plays a role in the hydroxylation of vitamin D. Vitamin D deficiency is an important risk for anemia. The aim of the study was to determine the frequency of vitamin D deficiency in children with severe iron deficiency anemia.
Material and Methods: Our study included 60 patients with severe iron deficiency anemia between 6 months and 72 months and 60 healthy children of the same age and gender group, who applied to the Department of Pediatric Health and Diseases at the Kahramanmaraş Sütçü Imam University Health Practice and Research Hospital between January 2018 and July 2019. Patients diagnosed with severe iron deficiency anemia with blood hemoglobin level below 7 g / dl were included in the patient group. It was recorded whether all cases received ages, gender, body weight, height, head circumference, breast milk intake stories, pica stories and erythrocyte suspension. According to body measurement rates, children were classified according to whether they had growth and developmental retardation. As developmental retardation; those with height and body weight below 3 percentile according to the age were accepted.Regarding the etiology of anemia, a blood sample was taken from the patient group for hemogram, reticulocyte, biochemistry, serum iron, iron binding capacity, transferrin saturation, ferritin, vitamin B12, folic acid, direct coombs and serum vitamin D levels. A blood sample were taken from the control group.for serum Vitamin D levels, hemogram, ferritin, folic acid and vitamin B12 tests. The results obtained were compared statistically.
Results: In our study, the mean age of the patient group was 20.52 ± 16.36 months, while the control group was 20.60 ± 16.33 months. There was no statistically significant difference between the groups in terms of age distribution (p> 0.05). In the patient and control groups, boys were 60.0% and girls were 40.0% (p> 0.05). In terms of gender, both groups were similar. While there were no children with retardation in the control group, 16.7% of the patient group had developmental retardation. In patients, developmental retardation was found more frequently than controls (p <0.05). The frequency of pica occurrence in the patient group was 50%. When patients were evaluated in terms of pica types, the paper ranked first with 54.5%. There was no significant difference between the pica history and vitamin D level (p> 0.05). It was found that 53.3% of the patient group developed erythrocyte suspension requirement and the patients were transfused. There was no significant difference between erythrocyte suspension requirement and vitamin D level (p> 0.05). The drug use rate for vitamin D prophylaxis in the patient group was 63.3%. Vitamin D deficiency (<20 ng/mL) was present in 75% (n=45) of the patient group, while 1.7% (n=1) of the control group (p<0.001). The mean vitamin D level was 17.79 ± 14.52 ng / ml in the group receiving vitamin D, and 13.31 ± 10.72 ng / ml in the group not receiving. There was no difference between taking and not taking medication for vitamin D prophylaxis and vitamin D level (p> 0.05). Hemoglobin and ferritin levels were statistically significantly lower in the patient group (p <0.05). Platelet levels were statistically significantly higher in the patient group compared to the control group (p <0.05). When serum vitamin D levels of the patient and control groups were compared; the mean vitamin D level of the patient group was found to be 16.2 ± 13.3 ng / ml and statistically significantly lower than that (36.3 ± 15.1 ng / ml) of the control group (p <0.05).
Conclusion: In our study, vitamin D level was found to be significantly low in patients with severe iron deficiency anemia. Consequently, patients with severe iron deficiency anemia should also be evaluated and treated for vitamin D deficiency. Concomitant treatment of iron deficiency and vitamin D is important for the normal growth and development of children.

Key Words: Iron deficiency anemia, Vitamin D deficiency, Childhood