Kilitbahir Limanı'nın (Çanakkale Boğazı) ekolojik risk analizi ve coğrafya öğretmeni adaylarının çevre sorunlarına yönelik görüşleri
Ecological risk analysis and geography teacher candidates' opinions on environmental problems of Kilitbahir Port (Canakkale Strait)
Yazar: UĞUR ORAN
Danışman: PROF. DR. AHMET EVREN ERGİNAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Ekoloji = Ecology ; Ekolojik risk = Ecological risk ; Limanlar = Ports ; Çanakkale-Kilitbahir = Çanakkale-Kilitbahir ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Araştırmanın amacı; Kilitbahir Limanı'ndaki ağır metal kirliliğini tespit ederek bu
kirliliğin yarattığı ekolojik riskleri ortaya çıkarmak ve coğrafya öğretmeni adaylarının çevre
kirliliği, ekolojik risk, ağır metaller ve etkileri konularındaki görüşlerini almaktır. Bu
nedenle belirlenen araştırma bölgesinden, metal birikimi ve ekolojik risk analizleri için 10
adet yüzey sedimanı örneği ve 8 adet ana kaya örneği alınmıştır. Yüzey örneleri liman
içindeki on farklı noktadan, ana kaya örnekleri ise sahil şeridinin 4km kuzeyini ve güneyini
kapsayan alandan toplanmıştır. görüşleri alınan coğrafya öğretmeni adayları 2020-2021
eğitim öğetim yılında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve
Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalında birinci sınıf (2) ve dördüncü sınıf (8) düzeyinde
öğrenim görmekte olan gönüllü katılımcılardan seçilmiştir. Araştırma bölgesinden toplanan
örneklerin ICP-MS ile yapılan çoklu element analizlerinden yararlanarak ekolojik riski
belirlemek için Zenginleşme Faktörü (EF), Jeoakümülasyon İndeksi (Igeo), Modifiye
ekolojik risk analizi (mER), Toksik risk indeksi (TRI) gibi istatiksel analizler kullanılarak
Kilitbahir Limanı'nın ekolojik risk analizi oluşturulmuştur. Coğrafya öğretmeni adaylarının
görüşlerini tespit etmek için nitel araştırma yöntemlerinden görüşme modeli uygulanmış ve
hazırlanan görüşme formu kullanılmıştır.
Yapılan istatiksel çalışmalar sonrasında liman bölgesinde Mo, Cu ve Zn'nin
antropojenik faaliyetlerden etkilenerek orta derecede zenginleştiği tespit edilmiştir.
Jeoakümülasyon ve zenginleşme faktörü verilerinin uyumlu olması nedeniyle oluşan
kirlenmenin antrapojen kaynaklı olduğu ortaya çıkmıştır. Liman sedimentlerinde toksik risk tespit edilmemiştir. Mo'nun liman içerisinde en fazla zenginleşen potansiyel toksik element
olduğu görülmüştür. Limanda Hg ve Cd'nin ekolojik risk oluşturduğu saptanmıştır. Bunun
nedeninin liman içinde feribotlardan kaynaklanan yağ ve yakıt kaçakları ile limanın
üstünden geçen karayolu tarfiği olduğu düşünülmektedir. Coğrafya öğretmeni adaylarının
görüşlerinden elde edilen veriler incelendiğinde birinci ve dördüncü sınıf adaylarının
görüşleri arasında anlamlı farklılaşma vardır. Bunun nedeninin lisans süresinde alınan çevre
eğitimi olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Purpose of the research; Determining the heavy metal pollution in Kilitbahir Port,
revealing the ecological risks caused by this pollution and getting the opinions of the
geography teacher candidates on environmental pollution, ecological risk, heavy metals and
their effects. For this reason, 10 surface sediment samples and 8 bedrock samples were taken
from the determined research area for metal accumulation and ecological risk analysis.
Surface samples were collected from ten different points in the harbor, and bedrock samples
were collected from the area covering 4km north and south of the coastline. Geography
teacher candidates whose opinions were taken were selected from volunteer participants who
were studying at the first year (2) and fourth year (8) levels in Çanakkale Onsekiz Mart
University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education in
the 2020-2021 academic year. In order to determine the ecological risk by using the multielement analyzes of the samples collected from the research area with ICP-MS, statistical
analyzes such as Enrichment Factor (EF), Geoaccumulation Index (Igeo), Modified
ecological risk analysis (mER), Toxic risk index (TRI) were used in Kilitbahir Harbor.
ecological risk analysis was created. In order to determine the opinions of the geography
teacher candidates, the interview model, one of the qualitative research methods, was applied
and the prepared interview form was used.
After the statistical studies, it was determined that Mo, Cu and Zn in the port area
were moderately enriched by being affected by anthropogenic activities. Due to the compatibility of geoaccumulation and enrichment factor data, it was revealed that the
pollution caused by anthrapogen. No toxic risk was detected in port sediments. Mo was
found to be the most enriched potentially toxic element in the port. It has been determined
that Hg and Cd pose an ecological risk in the port. The reason for this is thought to be oil
and fuel leaks caused by ferries in the port and road traffic passing over the port. When the
data obtained from the views of the geography teacher candidates are examined, there is a
significant difference between the views of the first and fourth grade candidates. It is thought
that the reason for this is the environmental education received during the undergraduate period.