Maliye politikası ve ekonomik şoklar: Türkiye örneği
Fiscal policy and economic shocks: Turkish case
Yazar: TANER TURAN
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ TELATAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Konjonktür dalgalanmaları = Business cycles ; Mali kural = Fiscal rule ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Keynesyen yaklaşımın egemen olduğu dönemlerde bağlayıcı olmayan politikaların kurallara dayalı politikalardan daha üstün olduğu, politika yapıcıların kurallarla sınırlandırılmaması gerektiği yaygın sayılabilecek biçimde kabul edilmiştir. 1970'lerden itibaren gerek teorik çalışmalar gerekse de yaşanan gelişmeler nedeniyle kurala dayalı politikalar daha fazla destek bulmaya başlamıştır. Maliye politikası kurallarının hükümetlerin bütçe açıkları verme eğilimlerini azaltabileceği, dalgalı ve konjonktür yanlısı politikaları sınırlayabileceği, hükümet politikalarının güvenilirliğini yükseltebileceği ileri sürülmektedir. Mali kurallara yönelik bazı itiraz ve eleştiriler olmasına karşın günümüzde çok sayıda ülkede değişik mali kurallar kabul edilmekte ve uygulanmaktadır. Türkiye'de yasalaşmış açık bir mali kural bulunmamaktadır.Son dönemlerde maliye politikasını ampirik mali kural veya tepki fonksiyonu tahmin ederek inceleyen çalışmalarda bir artış olduğu görülmektedir. Daha çok Avrupa ülkeleri ve ABD üzerine yoğunlaşan söz konusu çalışmalarda temel olarak maliye politikasının konjonktürel davranışı ve kamu borcuna nasıl tepki verdiği incelenmektedir.Bu çalışmada sık hükümet değişikliklerinin, ekonomik şokların ve krizlerin yaşandığı 1987-2007 döneminde Türkiye'de uygulanan maliye politikası ampirik mali kurallar tahmin edilerek incelenmektedir. Hem sabit hem de zaman değişken katsayılı modeller kullanılmaktadır. Ampirik sonuçlar Türkiye'de uygulanan maliye politikasının sabit katsayılı değil, zaman değişken katsayılı modeller kullanılarak daha iyi analiz edilebileceğini açık bir şekilde göstermektedir. Örtük mali kural uygulamalarının ağırlık kazandığı 2000'li yıllarda maliye politikasının, önceki dönemlere nazaran, genelde daha konjonktür karşıtı bir nitelik taşıdığı, borç stokuna daha fazla tepki verdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, 1994, 1999 ve 2001 yıllarında yaşanan krizlerin ardından maliye politikasında önemli değişiklikler olduğu bulunmuştur. Bulgularımız özellikle 1991, 1999 ve 2002 yıllarındaki genel seçim dönemlerinde, maliye politikasının borç stokuna tepkisinde belirgin bir zayıflama veya düşme olduğuna işaret etmektedir.

Abstract:
When Keynesian policies are popular and dominant throughout the policy circles, it is widely agreed that discretionary policies are superior to rules-based policies and policy makers should not be restrained by the latter policies. After 1970s, due to the extent of both theoretical studies and the experiences of national economies, rules-based policies begin to attract more support. It is argued that fiscal policy rules can reduce governments? deficit bias, restrict volatile and procyclical policies, and enhance the credibility of government policies. Although in respect to fiscal rules there are some criticisms and objections, different fiscal rules have been adopted and enacted in many countries. There is no formal legislated fiscal rule in Turkey.There is an increase in the number of studies that analyze fiscal policy by estimating empirical fiscal rules or reaction functions. Focusing largely on European countries and the US, these studies examine the cyclical behavior of fiscal policies and the reaction of fiscal policies to public debts.This study examines Turkish fiscal policy for the period over 1987-2007 by estimating fiscal rules. During this period, Turkey has experienced frequent government changes, several economic shocks and crisis. We employ both models with constant parameters and with time varying parameters to estimate fiscal rules. Our empirical results clearly indicate that fiscal policy in Turkey ought to be analyzed by using models with time varying parameters. Compared to previous periods, Turkish fiscal policy in 2000s generally has become more countercyclical and reacted more strongly to debt stock. It seems that very important changes in fiscal policy experienced after the crisis took place in 1994, 1999 and 2001. Regarding the general election years (1991, 1999 and 2002), our findings suggest that significant reductions experienced in the reactions of the fiscal policy to debt stock in related periods.