Karotis intima media kalınlığının postoperatif kognitif fonksiyonlar ile ilişkisi
Relationship of carotid intima media thickness with postoperative cognitive functions
Yazar: KADİR KABAHASANOĞLU
Danışman: PROF. DR. HİLMİ ÖMER AYANOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
Karotis intima media kalınlığı (KİMK)'nın postoperatif kognitif fonksiyonlar ile ilişkisi
Amaç: Ateroskleroz temelli vasküler kognitif bozukluk ile birlikte cerrahi stres ve anestezik ajanların etkisiyle özellikle yaşlı hastalarda kognitif fonksiyonlarda bozulma görülebilir. Çalışmamızda 60 yaş ve üzeri, genel anestezi altında ameliyat olacak hastalarda peroperatif ultrasonografi (USG) ile ateroskleroz tanısında ucuz, güvenilir ve tekrar edilebilir bir yöntem olarak kullanılan KİMK ölçümünün; postoperatif kognitif fonksiyon değişimiyle olan ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Bilgilendirilmiş onam formları alınan,  ASA skoru I veya II, 60 yaş ve üzeri, nörolojik fonksiyonları normal olarak değerlendirilen, kardiyak cerrahi veya sinir sistemi cerrahisi geçirmeyen, ailesinde zihinsel hastalık öyküsü olmayan, karotis arterinde tıkanıklık olmayan, genel anestezi ile elektif ortopedik, abdominal veya ürolojik cerrahi operasyon geçiren 40 hasta çalışmaya dahil edildi. Serebrovasküler hastalığı olanlar, mini mental durum testi skoru ≤ 23 olanlar,  5 yıldan az okul eğitimi öyküsü olanlar, aşırı alkol tüketimi öyküsü olanlar, psikiyatrik veya nörolojik hastalığı olanlar, organ eksikliği veya kaybı olanlar, mental durumunu etkileyecek ilaç ve madde kullanımı olanlar, son 30 gün içinde anestezik ilaç uygulaması yapılanlar, testlere uyum sağlayamayanlar çalışmanın dışında tutuldu. Hastaların kognitif fonksiyonlarını değerlendirmek için ameliyattan en az 1 gün önce ve taburcu edilecekleri gün (hastane yatışı hala devam ediyorsa cerrahi sonrası birinci haftada) Mini Mental Durum Testi (MMDT), Saat Çizme Testi (SÇT), Sayı Dizisi Testi (SDT), İz Sürme Testi (İST), Stroop Testi (ST) içeren test bataryası yapıldı. Standart anestezi indüksiyonu tamamlandıktan sonra KİMK, B-mod USG ile ölçüldü. Çalışmaya alınan olgular Grup N (KİMK≤0,9 mm) ve Grup A (KİMK>0,9 mm) olarak gruplandırıldı. Hastaların operasyon boyunca KTA, SAB, DAB, OAB, SpO2, rSO2, ve BİS değerleri bazal ve 10'ar dakika ara ile monitörden okunarak hasta takip formuna kaydedildi.
Bulgular: Gruplar arasında yaş, VKİ, cinsiyet, eğitim durumu, anestezi süresi, cerrahi süre, sigara kullanımı, ASA skoru, ek hastalık varlığı ve cerrahi branş bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Grup A'da "İST-A hata sayılarında preoperatife göre postoperatif artışın" istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Grup N'de "ST-1 sürelerinde preoperatife göre postoperatif artışın" istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Gruplar arasında "ST-2 postoperatif ile preoperatif süre farkı" artışının Grup A'da istatistiksel olarak daha anlamlı olduğu saptanmıştır. Grup N'de "ST-2 düzeltme sayılarında", "ST-3 hata sayılarında", "ST-3 düzeltme sayılarında", "ST-4 hata sayılarında" preoperatife göre postoperatif artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Gruplar arasında ameliyat süresinde takip edilen KTA, SAB, DAB, OAB, SpO2, EtCO2, BİS, sağ ve sol frontal rSO2 değerleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. POKD tanımına uygun olarak en az iki kognitif test skorunda düşüş olması bakımından hastalar değerlendirildiğinde yalnızca Grup A'da bir hastada POKD saptandı, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. 
Sonuçlar: Çalışmamızda gruplar arası karşılaştırmada, Grup A'da dikkat ve yürütücü fonksiyonları değerlendiren sadece bir nöropsikolojik test için saptadığımız anlamlı bozulmanın, daha yüksek sayıda hasta katılımı ile diğer testlerde de ortaya çıkabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Relationship of carotid intima media thickness (CIMT) with postoperative cognitive functions
Background: Together the effect of atherosclerosis based vascular cognitive impairment, surgical stress and anesthetic agents may lead to impairment in cognitive functions, especially in elderly patients. In our study, it is aimed to reveal the relationship between postoperative cognitive function change and CIMT measurement, which is used as an inexpensive, reliable and repeatable method for the diagnosis of atherosclerosis with peroperative ultrasonography (USG) in patients aged 60 years old and older, and undergoing general anesthesia.
Materials and methods: 40 patients whose were received informed consents and had ASA score I or II, aged 60 years and older,  had normal neurologic function, had no previous cardiac surgery or nervous system surgery, had no mental illness in their family, had no obstruction in the carotid artery and were having an elective orthopaedic, abdominal or urological surgery under general anesthesia were included in the research. Those with cerebrovascular disease, whose mini mental status test scores were ≤ 23, who had less than 5 years education, who consumed excessive alcohol, who had psychiatric or neurological disease, organ deficiency or loss, who had drug or substance use that affect mental status, those who had anesthesia in 30 days and those who cannot comply with the tests were excluded from the study. The test battery  involved Mini Mental State Test (MMST), Clock Drawing Test (CDT), Digit Span  Test (DST), Trail Making Test (TMT) and Stroop Tests (ST) performed at least 1 day before the operation and the day of discharge (in the first week after surgery if stayed in the hospital then) to evaluate the cognitive functions of patients. After the completion of standard anesthesia induction, CIMT was measured by B-mode USG. The cases that were taken into study were grouped as Group N (CIMT ≤ 0,9mm) and Group A (CIMT > 0,9mm). During the operation, the HR, SAP, DAP, MAP, SpO2, rSO2 and BIS values of patients were recorded at baseline and every 10 minutes intervals. 
Results: There was no statistically significant difference between groups in terms of age, BMI, gender, educational status, duration of anesthesia, duration of surgery, smoking status, ASA physical status, presence of additional disease and type of surgery. In Group A, there was a postoperative increase in TMT-A error numbers according to preoperative (p<0,05). In Group N, there was a postoperative increase according to preoperative in ST-1 durations (p<0,05). The increase of time difference between postoperative and preoperative ST-2 was higher in Group A (p<0,05). In Group N, there was a postoperative increase in ST-2 correction rates, ST-3 error rates, ST-3 correction rates, ST-4 error rates when compared to preoperative values (p<0,05). There was no statistically significant difference between the groups in terms of HR, SAP, DAP, MAP, SpO2, EtCO2, BIS, right and left frontal rSO2 values that are tracked during the surgery. When patients were assessed for a decrease in at least two cognitive test scores according to the definition of POCD, it was determined that only one patient in Group A had POCD and no statistically significant difference was found between the two groups.
Conclusions: In our study, significant deterioration for only one neuropsychological test, which assessed attention and executive functions in Group A, was determined. There might be more significance when higher number of patients are involved.