Kur'ân âyetlerinin tarihlendirilmesi sorunu ve Kur'ân'a kronolojik-olgusal bir yaklaşım (1 rebiu'l-evvel?4 rebiu'l-evvel arası)
The question of dating the Qur?anic revelation and a chronological-factual approach to the Qur?anic verses (revealed between ah 1 rabi` al-avval and ah 4 rabi` al-avval)
Yazar: ESRA GÖZELER
Danışman: PROF. DR. SALİH AKDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kronoloji = Chronology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez giriş (konu, amaç, önem, yöntem ve kaynaklar, literatür incelemesi) ve üç ana bölümden (1: Ulûmu'l-Kur'ân ve Hadis Literatürü Çerçevesinde Kur'ân Âyetlerinin Tarihlendirilmesi Meselesi; 2: Kur'ân Âyetlerinin Tarihlendirilmesinde Batılı Yaklaşımlar; 3: Hicrî 1 (Rebiu'l-evvel)-4 (Rebiu'l-evvel) Periyodu Özelinde Nâzil Olan Kur'ân Âyetlerine Kronolojik-Olgusal Yaklaşım) oluşmaktadır.Birinci Bölümde, İslâm geleneğinde Kur'ân âyetlerinin tarihlendirilmesi meselesi iki aşamada incelenmiştir. İlk aşamada âyet ve sûrelerin tertibine ilişkin rivâyet ve görüşler ele alınmıştır. İkinci aşamada âyet ve sûrelerin kronolojilerini belirlemede geleneksel ölçütler olarak Mekki-Medeni, esbabu'n-nuzul ve nesh konuları değerlendirilmiştir.İkinci Bölümde, âyet ve sûrelerin kronolojisi konusunda Batılı yaklaşımlar değerlendirilmiştir. Bu yaklaşımları iki grupta tasnif etmek mümkündür. Gustav Weil, J. Medows Rodwell, Theodor Nöldeke ve Régis Blachère İslâm geleneğiyle uyumlu bir tertibe sahipken; Sir William Muir, Hartwig Hirschfeld, Richard Bell ve W. Montgomery Watt İslâm geleneğinden farklı ve eleştirel bir tertib uygulamışlardır.Üçüncü Bölümde, Hicrî 1 (Rebiu'l-evvel)-4 (Rebiu'l-evvel) süresi kapsamında gelişen olaylar ve bunlarla ilişkilendirilen âyetler erken dönem sîre kitabiyatı esas alınarak sıralanmıştır. Belirlenen âyetler, Tefsir ve Hadis kitabiyatında tarihî bağlamlarına işaret eden rivâyetlerin tarihsel-eleştirel yöntemle incelenmesiyle kronolojik olarak tertib edilmeye çalışılmıştır.Sonuç kısmında tezde ulaşılan genel sonuçlar sıralanmıştır. Ekler bölümünde sırayla İslâm geleneğine göre Mekki-Medeni sûreler ve müstesna âyetler; oryantalistlerin âyet ve sûre tertipleri; üçüncü bölümde ele alınan dönem içerisinde gelişen olayların ve nazil olan âyetlerin kronolojik sırası verilmiştir.

Abstract:
This dissertation comprises an introduction, three main chapters, a conclusion and three appendixes. In introduction subject, literary survey, method and sources are presented.Chapter 1 investigates the dating of the revelation in Islamic tradition in two stages. The first stage reviews the reports and views about the order of ayahs and surahs as reflected in classical Islamic sources. The second stage examines the knowledge of Makki-Madani, asbab al-nuzul, and nash as traditional criteria for determining the chronological order of the ayahs or surahs in Islamic tradition.Chapter 2 focuses on the Western approaches to dating the revelation. These attempts can be classified into two groups. Though Gustav Weil, J. Medows Rodwell, Theodor Nöldeke and Régis Blachère almost have the same order of the surahs as that of Islamic tradition, Sir William Muir, Hartwig Hirschfeld, Richard Bell and W. Montgomery Watt have different and critical orders.Chapter 3 covers the sequence of the events and the related ayahs between AH 1 (Rabi al-avval) and AH 4 (Rabi al-avval) on the basis of early Sira literature. Depending on the historical context of these ayahs, the dissertation attempts to re-order them chronologically by using the historical-critical method.The general consequences of the dissertation are listed in the conclusion. In the appendixes the Makki-Madani surahs and exceptional ayahs in Islamic tradition, the Western classifications of surahs and the chronological sequence of the events and ayahs discussed in the third chapter are given respectively in charts.