Arpa arkasından fide ile ikinci ürün şeker pancarı yetiştiriciliği
Sugar beet cultivation with seedlings as a second crop after barley
Yazar: İSMAİL ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KİLLİ HAWORTH
Konya Gıda ve Tarım Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hordeum vulgare = Hordeum vulgare ; Kök verimi = Root yield ; Tarla bitkileri = Field crops ; Tohum verimi = Seed yield ; Şeker pancarı = Sugar beet

Özet:
Şeker pancarı, temel besin maddesi olan şekerin üretiminde hammadde olarak kullanılmakta olup tarımsal üretim ve istihdama katkısı nedeniyle tarih boyunca önemli bir bitki olmuştur. Günümüzde küresel ölçekte üretilen şekerin yaklaşık % 25'i şeker pancarından karşılanmaktadır. Türkiye'de ise üretilen şekerin tamamında şeker pancarı hammadde olarak kullanılmakta olup şeker pancarı tarımı hem yaklaşık 350 bin aileye geçim kaynağı oluşturması hem de hayvancılık, işlenmiş gıda ve nakliye gibi farklı sektörlerde istihdam olanağı oluşturması nedeniyle önem arz etmektedir.
Şeker pancarı endüstriyel bir bitki olması nedeniyle Türkiye'deki tarım politikaları içerisinde öncelikli bitkiler arasında bulunmakta ve şeker pancarından elde edilen verim ile şeker pancarı kalitesini artıracak uygulamalar yapılmaktadır. Bu uygulamalardan biri de bir tarlaya farklı bitki türlerinin bir düzen içinde birbirinin peşi sıra ekilmesi şeklinde tanımlanan "ekim nöbeti (münavebe)" uygulamasıdır.
Bu kapsamda çalışmada arpa arkasına ekilen şeker pancarının farklı tohum türlerine göre fiziksel özellikleri ile verim miktarının saptanması amaçlanmış ve deney alanı olarak Konya ili Kulu ilçesi seçilmiştir. Çalışmada Mohican (N), Rodeo (NZ) ve Kuno (Z) olmak üzere 3 çeşit tohum tercih edilmiş ve sürülmüş anız ve sürülmemiş anız olarak 3 tekerrür için toplam 18 parsel oluşturulmuştur. Şeker pancarı gelişim sürecinde ihtiyaç doğrultusunda sulama ve gübreleme işlemleri yapılmış ve deneme parsellerine fide olarak dikilen pancarlar 132 gün sonra hasat edilmiştir.
Çalışma sonucunda; tarımda sulamanın büyük bir kısmının yeraltı su kaynakları ile yapıldığı, küresel ısınma etkilerinin hissedildiği ve özellikle Temmuz ayında su stresinin yaşandığı kapalı havza olan Konya'da sulu tarım bitkisi olan şeker pancarının ikinci ürün olarak yetiştirilmesinin anlamlı olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
Sugar beet is used as a raw material in sugar production. Sugar is a fundamental food
substance and has been an important crop throughout history due to its contribution to
agricultural production and employment. Due to its status as an industrial crop, sugar
beet ranks among the priority crops in Turkey's agricultural policies. Efforts are made
to enhance both the yield and quality of sugar beet through various practices. One such
practice is the implementation of crop rotation, defined as the sequential cultivation of
different plant species in a field, within agricultural strategies. This practice aims to
improve soil fertility, reduce pest and disease pressure, while optimizing resource
utilization in sugar beet cultivation. In this study, the aim was to determine the physical
characteristics and yield quantity of sugar beet planted after barley, based on different
sugar beet varietis. Kulu district in Konya province was selected as the experimental
area. Three varieties of seeds, Mohican (N), Rodeo (NZ), and Kuno (Z), were chosen
and sown in both plowed and unplowed stubble fields, resulting in a total of 18 plots
for three replicates per variety and treatment. The study concluded that cultivation of
sugar beet as a second crop is not feasible. This is particularly the case in Konya, which
is a closed basin area where the majority of irrigation water used in agriculture relies
on groundwater sources with water stress being strongly pronounced in July. The
unsuitability of sugar beet as a second crop may become more evident in the future
due to the effects of climate change.