Likidite riski yönetimi ve Azerbaycan bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Liquidity risk management and an application on Azerbaijan banking sector
Yazar: TARANA AZIMOVA
Danışman: PROF. DR. VEDAT SARIKOVANLIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Finansal risk = Financial risk ; Kamu bankaları = Public banks ; Likidite = Liquidity ; Risk yönetimi = Risk management ; Ticari bankalar = Commercial banks

Özet:
Ekonominin zaruri parçası olan mali sektörün faaliyetlerinde yaşanan olaylar ülke ekonomisinin tüm sektörlerini yakından etkilemektedir. Bunun canlı örneği, 2007 yılında ABD piyasalarında başlayan mali krizin daha sonra ticaret ve kredi kanalları yoluyla küresel bir boyut kazanması ve dünya ülkelerini etkilemesidir. Küresel kriz sırasında dev kurumların iflas etmeleri veya diğer kurumlar tarafından alınmaları likidite riski yönetiminin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymuştur. Son küresel krizin ardından Basel III düzenlemeleri yapılmış ve sağlam likidite riski yönetimi kriterlerinin temeli atılmıştır. Günümüzde yatırımcılar, finansal kurum hakkındaki değerlendirmelerini yaparken, artık likidite göstergelerini de dikkate almaktalar.
Finansal krizden diğer gelişmekte olan ülkeler gibi, dünya ekonomisiyle hızla bütünleşen Azerbaycan ekonomisi de doğal olarak olumsuz etkilenmiştir. Bu çalışma, Azerbaycan ticari ve devlet bankalarının ödeme gücünün göstergesi olan likidite riskini etkileyen önemli faktorler arasındaki ilişkinin varlığının araştırılması ve olası nedenlerinin tespit edilmesi amacı ile yapılmıştır.
Bu çalışmada, Azerbaycanda faaliyet gösteren kırk üç ticari ve devlet bankalar için Berger ve Bowman'ın ve Deep ve Schaefer'in metodolojisini kullanılarak likidite göstergeleri oluşturulmuştur. Elde edilen likidite göstergeleri ile sigortalanmış mevduatın toplam mevduata oranı, sermaye yeterliliği, mevduat faiz oranı, aktif karlılığı, sorunlu kredilerin toplam kredilere oranı, bilanço dışı kredilerin toplam kredilere oranı, özkaynak karlılığı, kredi faiz oranı, mevduat toplam pasif oranı, politika faiz oranı ve kur, petrol fiyatları değişkenleri arasındaki ilişkinin varlığı araştırılmıştır. Banka büyüklüğü değişkeni literatüre uygun olarak varlıkların logaritması alınarak hesaplanmış ve kontrol değişken olarak modelde kullanılmıştır. Panel veri analizinin kullanıldığı bu çalışmada, Deep ve Schaefer'in metodolojisi kullanılarak hesaplanan likidite aktarım katsayısı ve sigortalanmış mevduatın toplam mevduata oranı, mevduat faiz oranı, aktif karlılığı, sorunlu kredilerin toplam kredilere oranı, mevduat toplam pasif oranı, petrol fiyatları ve banka büyüklüğü arasında istatistiki olarak anlamlı ilişkiler elde edilmiştir.

Abstract:
The events emerging from the operations of financial sector, which is an essential part of the economy closely affects all sectors of the economy of the country. In particular, financial crisis of 2007 which started in USA affected all countries through trade and credit channels and turned into world wide crisis. The current financial crisis and the bankruptcy of giant institutions and take-overs revealed how important the liquidity management is. After the global crisis Basel III standards were incorporated and the foundation for sound liquidity risk management was laid. Nowadays while assessing position of financial institutions investor closely examine liquidity indicators. Like most of the developing countries with rapidly integrating economies, Azerbaijani economy has also been adversely affected by financial crisis.
This study aims to investigate the factors influencing the liquidity risk which is the indicator of solvency of commercial and state banks in Azerbaijan. In this study, using Berger and Bowman and Deep and Schaefer methodology liquidity indicators were created for fourty three commercial and state banks in Azerbaijan. The existance of the relationship between liquidity indicators and variables such as insured deposits to total deposits, capital adequacy, deposit interest rate, return on assets, non-performing loans to total loans ratio, off-balance sheet loans to total loans ratio, credit interest rate, deposit to total liabilities ratio, refinancing rate, exchange rates, oil prices has been investigated. According to the literature bank size has been computed by taking the logarithm of the total assets and included into the model as control variable. Panel data analysis applied in this study indicates on the fact that there is statistically significant relationship between liquidity transformation ratio developed using Deep ve Schaefer methodology and insured deposits to total deposits, deposit interest rate, return on asset, non-performing loans, deposit total liabilities ratio, oil prices, return on equity and bank size.