Cumhuriyet kurulurken İzmir'de ücretli emeğin sosyo-ekonomik durumu
Socio-economic conditions of wage labor in İzmir while the Republic is being established
Yazar: OSMAN AKAR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR UYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Endüstri işçileri = Industry employees ; Kent tarihi = Urban history ; Köylü işçi = Village workers ; Sosyal tarih = Social history ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik hayat = Socio-economic life ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; İzmir = Izmir

Özet:
Son yıllarda Türkiye emek tarihi yazını önemli aşamalar kaydetmesine rağmen İzmir bu gelişmelerden uzak kalmıştır. Bu durum, imparatorluk ve cumhuriyet döneminde gelişmiş bir sanayi sektörü ile canlı bir limana sahip olmasına rağmen şehirdeki işçi sınıfı hakkında bilgimizin sınırlı kalmasına neden olmuştur. İzmir emek tarihi alanına mütevazı bir katkı sunma kaygısıyla hazırlanan bu çalışmanın amacı Milli Mücadele sonrasında İzmir işçi sınıfının içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulları ortaya koymaktır. Tezin temel kaynaklarını teşkil eden; İzmir, İstanbul ve Ankara gazetelerinin karşılıklı analiziyle; resmi kaynaklarda ihmal edilen işçi sınıfının günlük yaşantıları, örgütlenme çalışmaları ve çalışma koşulları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kurum Arşivi'nde bulunan sicil esas defteri ile muhtelif sicil dosyaları incelenerek; dönem içerisinde belediye çalışanlarının mevcut görevleri ile önceki iş deneyimleri hakkında önemli bilgiler elde edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda 1922-1923 yıllarında İzmir işgücünde önemli demografik dönüşümlerin yaşandığı saptanmıştır. Milli Mücadele döneminde yaşanan göçün İzmir'deki ücretli emek üzerindeki etkisi de bu incelemede ortaya çıkarılmıştır. Sınıf bilincine sahip olmadığı varsayılan işçilerin; siyasi ve ekonomik karar alma süreçlerine dâhil olduğu, pek çok araç vasıtasıyla hak arama mücadelesi verdiği ve bu amaç doğrultusunda çeşitli örgütlenmelere gittiği görülmüştür.

Abstract:
Although Turkish labor history literature had made significant progress, Izmir did not catch up with this development. This situation has limited our knowledge about the working class in this city, although it has a developed industrial sector with a vibrant harbor during the imperial and republican period. The aim of this study is to reveal the demographic and economic transformation of Izmir working class after the National Struggle. Newspapers which frequently used in labor history studies, constitute the main sources of the study. With the mutual analysis of Izmir, Istanbul and Ankara newspapers; the daily life of the working class, its organizations and working conditions were tried to be revealed. By examining various personal record files and the only existing registry book of the Izmir Metropolitan Municipality Archive; important information was obtained about the current duties of the employees at that time and the sectors they worked before. As a result of the analysis, it was found that significant demographic transformations were occurred in the labor force of Izmir between 1922-1923. The impact of migration during and after the National Struggle on wage labor in Izmir was also revealed in this study. It has been observed that the workers who are generally assumed not to be class conscious, had participated in political and economic decision making processes, tried to secure their rights through various means and established new organizations for this purpose.