İkinci Dünya Savaşı'nın Halkevi dergilerindeki yansımaları (1939-1945)
Second World War in Halkevi magazines (1939-1945)
Yazar: BURAK AKYAZI
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER ERDEM
İstanbul Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Dergiler = Magazines ; Dünya Savaşı II = World War II ; Halkevleri = Community houses ; Halkevleri dergileri = Community centers magazines ; Türk inkılap tarihi = Turkish revolution history

Özet:
İkinci Dünya Savaşı'nın 1939 Eylül'ünde Avrupa'da patlak vermesi ve sonrasında izlediği seyir, Türkiye'yi savaşın iki tarafı için de stratejik bir konuma taşımıştır. Türkiye savaş süresince diplomatik kanalları daima açık tutarken savaşın dışında kalmayı önceleyen bir siyaset izlemiştir. 1945 yılına gelindiğinde savaşın seyri değişirken Türkiye, sonrasında kurulacak yeni dünya düzeninde yer almak için 23 Şubat 1945 günü Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmişse de bu durum kâğıt üzerinde kalmıştır.
Türkiye her ne kadar İkinci Dünya Savaşı'nın dışında kalmaya gayret gösterse de savaştan siyasi, askeri ve iktisadi yönden derinden etkilenmiştir. İkinci Dünya Savaşı süresince hükümet halkı savaş hakkında bilgilendirmeye ve bilinçlendirmeye gayret gösterirken bu süreçte yoğun şekilde kullandığı enstrümanlardan birisi de Halkevleri olmuştur. 1932 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'ne bağlı olarak kurulan Halkevleri, toplumun eğitilmesinin yanında parti-devlet-halk bütünleşmesinde de önemli rol oynayan bir kurum olmuştur. Toplumsal hayatın içinde olan Halkevleri hem düzenledikleri kurslar, konferanslar ve toplantılar ile savaş boyunca halkı hükümet eksenli bilgilendirmeye gayret göstermişler, hem de yayınladıkları dergiler ile geniş toplum kesimlerine ulaşmaya çalışmışlardır. 
Çalışmamızda Türkiye'nin fiilen dâhil olmadığı; ancak toplumsal hayatta etkileri derinden yaşanan İkinci Dünya Savaşı, Halkevleri tarafından çıkartılan dergiler üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Savaşın Türkiye sınırında hissedildiği 1940 ve 1941 yıllarında yaşanan askeri ve siyasi gelişmeler tüm boyutları ile dergilerde kendine yer bulurken, 1941 yılı sonrasında savaşın değişen dengesi Halkevi dergilerinde de kendini göstermiştir. Dergiler bu tarihten sonra savaşın daha çok iktisadi ve toplumsal yönüne odaklanırken, savaşın ilk günlerinde görülen çok seslilik savaşın sonlarına doğru yerini tek sesli bir yayın çizgisine bırakmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Halkevi, Yetişkin Eğitimi, İkinci Dünya Savaşı, Halkevi Dergileri, Ülkü.

Abstract:
The outbreak of the Second World War in Europe in September 1939 and the course followed afterward have placed Turkey in a strategic position for both sides of the war. While Turkey always kept diplomatic channels open during the war, she followed a policy that prioritized staying out of the war. While the aspect of the war was changing in 1945, Turkey declared war on Germany and Japan on February 23, 1945 in order to take part in the new world order. But this remained on paper.
Although Turkey tried to stay out of the Second World War, she was deeply affected by the war politically, militarily and economically. During the Second World War, the government tried to inform and raise awareness of the people about the war, and one of the instruments it used extensively in this process was Halkevi. Halkevi's have been founded in 1932 as an affiliate of the Republican People's Party, they were an institution that plays an important role in party-state-people integration, as well as in the education of its society. Halkevi's that were in public life have tried to inform the public about the government throughout the war both with the courses, conferences and meetings they have organized, and have tried to reach the broad sections of society with the magazines they have published.
In our study, the Second World War, in which Turkey was not actually involved, but its effects on social life were deeply experienced, has been tried to be examined through magazines published by Halkevi. Military and political developments in Turkey in 1940 and 1941, when war was felt in all sizes find their place in journals, while the changing balance of war after 1941 in the Halkevi magazines. After this date, the magazines focused more on the economic and social aspects of the war, while the polyphony seen in the magazines in the early days of the war was replaced by a monophonic publication line towards the end of the war.

Keywords: Halkevi, Adult Education, Second World War, Halkevi Magazines, Ülkü.