Hollanda Hastalığının sektörler üzerine etkisi: Suudi Arabistan ve İran'a yönelik incelemeler
The effect of Dutch disease on sectors: The research of S.Arabia and Iran
Yazar: ILGAR RİYAZİ
Danışman: PROF. DR. Ö. SELÇUK EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Doğal kaynaklar = Natural resources ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Hastalık = Disease ; Hollanda hastalığı = Dutch disease ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Zaman serileri = Time series ; İhracat = Export ; İran = Iran

Özet:
Doğal kaynak keşfi ve buna dayalı olarak ortaya çıkan ihracat gelirlerindeki artışların yarattığı etkinin, keşfin olduğu ülkede önceden uygulanan dış ticaret stratejisi ne olursa olsun geleneksel sektörlerde üretim ve dış ticaret ilişkilerini etkilemesi kuvvetle muhtemeldir. Kaynak keşfinin yarattığı atalet durumu doğal kaynakların laneti olarak tanımlanmaktadır. Doğal kaynakların laneti de Hollanda Hastalığı, rant kollama, aşırı güven ve eğitimin ihmaline yol açmaktadır. Hollanda Hastalığı ise doğal kaynak keşfi ve bunun ihracatıyla ortaya çıkan ve diğer ihraç ürünlerinde olumsuzluk doğuran bir mekanizma olarak tanımlansa da, bunun sadece doğal kaynak zenginliğine ulaşmayla gerçekleşmediğine dair örnekler de bulunmaktadır. Bu duruma; doğal kaynak fiyatlarında ani artışlar, dış yardımlar veya doğrudan yabancı sermaye yatırımlar orijinli olarak devasa döviz girişleri örnek gösterilebilir. Bu çalışmada, Hollanda Hastalığının kuvvetle muhtemel ortaya çıkması beklenen İran ve Suudi Arabistan gibi kaynak zengini iki ülke inceleme konusu yapılmıştır. Bu iki ülkeden İran'ın devrimle birlikte yaşadığı uzun süreli savaş ve karşı karşıya kaldığı ambargo ile bu türden kısıtı olmayan S. Arabistan ile benzeşmeden ziyade ayrışma boyutunun olup olmadığı araştırma konusu yapılmıştır. Her iki ülke için 1980-2014 arası dönem analize tabi tutulmuştur. Yapılan zaman serisi analizi sonuçlarında hem Suudi Arabistan'da hem de İran'da zayıf da olsa Hollanda Hastalığının varlığına dair bulgular tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Hollanda Hastalığı, Ekonomşk büyüme, Zaman serisi, ARDL yaklaşımı

Abstract:
The impact of the natural resources discovery and the resulting of increase in export revenues is likely to influence production and foreign trade relations in the traditional sectors, regardless of the previous applied foreign trade strategy in that country. The state of inertia created by resource exploration is defined as the curse of natural resources. The curse of natural resources leads to Dutch disease, rant watch, excessive confidence and neglect of education. The Dutch disease is defined as a mechanism that occurs due to the discovery of natural resources and its exports, which it negatively effects export of other products. However, such example shows that reaching natural resources do not always lead to Dutch diseases. Sudden increases in natural resource prices and huge foreign exchange inflows originating from foreign aid or foreign direct investment can be exemplified. In this study, two rich source countries Iran and Saudi Arabia have been explored in order to determine that may or may not have Dutch disease. In these two countries, Iran's long term war with the revolution and the embargo that faced were investigated to see whether it was a very different dimension, unlike Arabia, which is not restricted to this kind. The analysis period considered between 1980 and 2014 for both countries. In the results of time series analysis, although Iran and Saudi Arabia have Dutch disease, however, the severity of disease in these countries is weak.

Keywords: Dutch disease, Economic growth, Time series, ARDL approach