Okul yöneticilerinin yılmazlık düzeyleri ve denetim odağı ile ilişkisi
School administrators' resilience level and its relation with locus of control
Yazar: NURİYE KARABULUT
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Denetim odağı = Locus of control ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Yöneticiler = Managers ; Yılmazlık = Resiliency ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada Ankara ilindeki kamu ortaöğretim okullarında görev yapan yöneticilerin yılmazlık düzeylerini ve sahip oldukları denetim odağını belirlemek ve yılmazlık ile denetim odağı arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır.  Ayrıca denetim odağının yılmazlığı yordayıp yormadığı incelenmiştir.
Araştırma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın hedef evrenini Ankara ilinin dokuz büyük ilçesinde görev yapan 1240 kamu ortaöğretim okulu yöneticisi oluşturmaktadır. Bu hedef evren ise tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 290 kişilik bir örneklemle temsil edilmiştir.
Yılmazlık değişkenine ilişkin veriler Connor Davidson Yılmazlık Ölçeği ile toplanmıştır. Söz konusu ölçek Connor ve Davidson (2003) tarafından geliştirilmiş, Karaırmak (2010) tarafından da Türk kültürüne uyarlanmıştır. Denetim Odağına ilişkin veriler ise Dağ (1991) tarafından geliştirilen Denetim Odağı Ölçeği ile toplanmıştır. 
Araştırma verileri Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı 13 ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde değişkenlere ilişkin durumların betimlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistik teknikleri kullanılmıştır. Yöneticilerin yılmazlık ve denetim odağı düzeylerinin cinsiyet ve eğitim durumu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı t-testi; kıdem değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi; okul türü değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı ise Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Denetim odağı ile yılmazlık arasında hangi düzeyde ne tür bir ilişkinin olduğunu analiz etmek amacıyla Pearson korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Ayrıca çoklu regresyon analizi ile denetim odağının yılmazlığı yordayıp yormadığı da test edilmiştir. Anlamlılık testlerinde α = .05 anlamlılık düzeyi esas alınmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre yöneticilerin yılmazlık düzeylerinin cinsiyet, görev yapılan okul türü ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği; ancak kıdem değişkenine göre anlamlı ölçüde farklılaştığı anlaşılmıştır. Yöneticilerin sahip olduğu denetim odağının cinsiyet, kıdem ve eğitim durumuna göre farklılık göstermediği; ancak okul türü değişkenine göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca yılmazlık ve denetim odağı arasında düşük seviyede ve negatif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Denetim odağının boyutları olan iç kontrol inancı, kadercilik ve adil olmayan dünya inancının yılmazlığın anlamlı birer yordayıcısı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the administrators' resilience levels and locus of control they had, working in public secondary schools in Ankara, and to reveal the relationship between resilience and locus of control. In addition, it was investigated whether the locus of control predicted the resilience.
The study was designed in rational survey model. The target population of the study consisted of 1240 public secondary school administrators working in nine major districts of Ankara province. This target population was represented by a sample of 290 people which was determined by stratified sampling method. 
The data related to resilience variables were collected by Connor Davidson Resilience Scale. The scale in question was developed by Connor and Davidson (2003), and adopted to the Turkish culture by Karaırmak (2010). The data relating to locus of control were collected by Locus of Control Scale which was developed by Dağ (1991).  
The research data were analyzed by use of the Statistical Package Program for Social Sciences (SPSS) 13. Descriptive statistics such as percentage, frequency, mean and standard deviation were used for analyzing the situations of the given variables those were related to the data. T-test was used to determine whether administrators' level of resilience and locus of control differ according to the gender and educational status variables; one-way variance analysis was used to determine whether it differ according to the seniority variable; and Mann-Whitney U Test was used to determine whether it differ according to the type of school. Pearson's Correlation Coefficient was calculated to analyze what level and what kind of a relationship there was between locus of control and resilience. It was also tested whether the locus of control predict the resilience or not by Multiple Regression Analysis. As a significance level, α = .05 was taken as a basis in tests of significance.
According to the research results, it was discovered that the resilience levels of the administrators did not demonstrated a significant difference in the gender, type of school and educational status variables; but indicated a significant difference in the seniority variable. It was detected that administrators' locus of control did not demonstrate a difference in the gender, seniority and educational status variables; but differed in the type of school variable. Besides, it was found there was a significant relationship between resilience and locus of control points in a negative way and low level. It was determined that the dimesions of locus of control which are belief of internal control, belief in fatalism and belief in an unfair world were all of a significant predictor of the resilience.