Gömülü yapıların deprem etkisi altındaki davranışı
Earthquake behavi̇or of buri̇ed structures
Yazar: TUNA TUGAY VATANSEVER
Danışman: PROF. DR. TÜLAY AKSU ÖZKUL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Deprem = Earthquake

Özet:
Ülke nüfusumuzun büyük çoğunluğunun deprem bölgelerinde yoğunlaştığı bilinen bir gerçektir. Özellikle ana kentlerde artan nüfus dikkate alındığında ulaşım ve park hizmetleri her geçen gün önem kazanmakta bunun sonucu olarak toplu taşımaya ve otoparklara duyulan ihtiyaç giderek artmaktadır. Bahsi geçen ihtiyacı karşılamak ve şehirlerin alanını etkin kullanabilmek adına gömülü yapılar önem kazanmaktadır.

Bu çalışmada, tamamı gömülü olan bir yapıya ait çözüm yöntemleri irdelenmiş ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği-2018 de bu çözümlere alternatif olarak sunularak yeni bir bakış açısını literatüre kazandırmak hedeflenmiştir. Perdeli çerçeveli sistemin göz önüne alındığı çalışmada, iki farklı zemin türünü temsil eden iki ayrı bölgede deprem etkisindeki betonarme yapıya ait moment, kesme kuvveti, eksenel kuvvet, yer değiştirme gibi kesit tesirleri incelenmiştir. Gömülü yapı SAP2000 V.21.0.0 ile modellenmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir.

Birinci bölümde, tez çalışmasının amacı ve kapsamı belirtilerek çalışmada izlenen yol hakkında bilgiler verilmiştir.

İkinci bölümde deprem ile alakalı genel bilgiler verilerek oluş nedeni, deprem türleri ve parametrelerinden bahsedilmiş ve zemin durumunun deprem hareketine etkisi ile ülkemizin ve İstanbul'un depremselliğine kısaca değinilmiştir.

Üçüncü bölümde gömülü yapıların deprem ile ilişkisinden bahsedilerek çeşitli tipteki yapıların deprem etkisi altındaki davranışlarına dair literatür araştırmalarına yer verilmiştir. Gömülü yapılar için hedeflenen performans düzeyleri ve bu yapıların hesaplanmasında kullanılan analiz yöntemleri irdelenerek uluslararası kabul görmüş yöntemler ve TBDY-2018 kullanılarak izlenen yol hakkında bilgiler verilmiştir.

Dördüncü bölümde iki farklı zemini temsil eden iki ayrı bölgede, iki katlı tamamı yer altında bulunan perdeli çerçeveli sistemle modellenen yapı analizinde kullanılan yük kabulleri ve kullanılan yöntemlerdeki hesap adımları açıklanmıştır.

Beşinci bölümde sayısal uygulamaya konu olan yapı analiz edilerek hesaplamalara esas olan yöntemlerin deprem yükleri etkisi altındaki çıktıları grafikler ile gösterilmiş ve sonuçlar irdelenmiştir.

Son bölüm sonuçlar ve öneriler kısmında yapılan çalışma genel olarak değerlendirilmiş ve incelenen yöntemler sonucu elde edilen sonuçlar yorumlanarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
It is a known fact that the majority of our country's population is concentrated in earthquake zones. Especially in main cities, when the growing population is taken into consideration, transportation and parking services become more and more important as a result of this, the need for public transportation and parking lots increases. Buried structures gain importance in order to meet the mentioned need and to use the area of cities effectively.

In this study, the solution methods of a completely buried structure were examined and it was aimed to bring a new perspective to the literature by presenting them as an alternative to these solutions in the Turkish Building Earthquake Code-2018. In this study, which has framed frame system, cross-sectional effects such as moment, shear force, axial force and displacement of the reinforced concrete structureunder earthquake effect in two different regions representing two different soil types were examined. The buried structure was modeled with SAP2000 V.21.0.0 and the results were evaluated.

In the first chapter, the purpose and scope of the thesis is stated and information is given about the course to be followed.

In the second chapter, general information about the earthquake was given and the reason for its occurrence, earthquake types and parameters were mentioned. The effect of the ground condition on the earthquake movement and the  seismicity of our country and Istanbul were briefly mentioned.

In the third chapter, the relationship between buried structures and earthquake is mentioned and literature researches about the behavior of various types of structures under earthquake effects are given. The targeted performance levels for buried structures and the analysis methods used in the calculation of these structures are examined, and information is given about the way to be followed by using internationally accepted methods and Turkish Earthquake Code.

In the fourth chapter, the load assumptions used in the analysis of the structure and the calculation steps in the methods used are explained in two different regions representing two different floors, all of which are modeled by a wall-framed system which is two-storey in underground.
In the fifth chapter, the structure, which is the subject of numerical application, is analyzed and the outputs of the methods that are the basis of the calculations under the effect of earthquake loads are shown with graphics and the results are examined.

In the last chapter, the results and recommendations part of the study has been evaluated in general and the necessary results have been interpreted by interpreting the results obtained as a result of the methods examined.