Otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların ebeveynlerinin dijital ebeveynlik farkındalık ve tutumlarının incelenmesi
Examining the digital parenting awareness and attitudes of parents of children with autism spectrum disorder
Yazar: ESRA ERGİN
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE ÜLKER TÜMLÜ
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı OSB'ye sahip çocukların ebeveynlerinin dijital ebeveynlik hakkındaki deneyimlerini derinlemesine incelemek ve bu konudaki farkındalık ve tutumları hakkında detaylı bilgi sahibi olmaktır. Bu amaçla nitel bir araştırma yöntemi olan betimsel fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada katılımcılar, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsünde eğitim gören OSB'ye sahip çocukların ebeveynleri arasından seçilmiştir. Seçilen 16 ebeveyn ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ses kaydına alınmış, görüşmeler sonunda ise analiz için bu ses kayıtları yazıya dökülmüştür. Verilerin analizin de tümevarım analizi kullanılmıştır. Bu kapsamda verilerin analizi sürecinde Creswell (2013)'in 6 aşamalı tümevarım analizi basamakları takip edilmiştir. Araştırma bulgularına göre dijital ebeveynlik tutumlarının ''Duygu'', ''Düşünce'' ve ''Davranış'' ana temalarına ayrıldığı görülmüştür. Araştırmada dijital ebeveynlik farkındalığına ilişkin ise ''Dijital araçlar ve internet'', ''Dijital ebeveynlikte risklerden koruma'', ''Dijital ebeveynlikte verimli kullanım'', ''Dijital ebeveynlikte model olma'', ''Dijital ebeveynlikte dijital ihmal'' ve ''Farkındalık sürecinde otizmin etkisi'' ana temaları ortaya koyulmuştur. Araştırmanın bulguları, OSB'ye sahip çocukların ebeveynlerinin dijital dünya hakkında karışık duygular içerisinde olduğunu ve dijital teknolojilere karşı çeşitli yaklaşımlar sergilediğini göstermiştir. Ebeveynler, çocuklarının dijital ortamlarda karşılaşabileceği riskler konusunda bilinçli olmakla birlikte, bu riskleri yönetme konusunda kendilerini yeterince donanımlı hissetmemektedirler. Bu çalışma, OSB'ye sahip çocukların ebeveynlerinin dijital dünyayla ilişkilerini anlamak ve bu alanda onları desteklemek için atılması gereken adımları belirlemek adına değerli bir kaynak sunmaktadır. Ebeveynlere yönelik olarak sunulacak olan eğitimler ve destekler, dijital ortamlarda daha bilinçli ve etkin bir ebeveynlik yapmalarını sağlayarak, çocuklarının bu ortamlardan en iyi şekilde faydalanmalarına olanak tanıyacaktır.

Abstract:
The main aim of this research is to deeply examine the experiences of parents of children with Autism Spectrum Disorder (ASD) regarding digital parenting and to gain detailed information about their awareness and attitudes on this subject. For this purpose, a descriptive phenomenological research design, which is a qualitative research method, was used. The participants in the study were selected from among the parents of children with ASD who are educated at the Eskişehir Anadolu University Disability Research Institute. Face-to-face interviews were conducted with 16 selected parents. The interviews were recorded, and these recordings were transcribed for analysis. Inductive analysis was used in the data analysis process. In this context, the six-step inductive analysis steps of Creswell (2013) were followed during the data analysis process. According to the research findings, digital parenting attitudes were divided into three main themes: "Emotion" "Thought" and "Behavior" In relation to digital parenting awareness, the main themes identified were "Digital tools and the internet," "Protection from risks in digital parenting," "Efficient use in digital parenting," "Modeling in digital parenting," "Digital neglect in digital parenting," and "The impact of autism in the awareness process." The findings of the study showed that parents of children with ASD have mixed feelings about the digital world and exhibit various approaches towards digital technologies. While parents are aware of the risks their children may encounter in digital environments, they do not feel adequately equipped to manage these risks. This study provides a valuable resource for understanding the relationships between parents of children with ASD and the digital world, and for determining the steps needed to support them in this area. Trainings and supports offered to parents will enable them to perform more conscious and effective parenting in digital environments, allowing their children to benefit from these environments in the best possible way.