2008 Küresel Finans Krizi sonrası TCMB'nin para politikası duruşu ve etkilerinin analizi
Analysis of the CBRT's monetary policy stance and its impacts after the 2008 Global Financial Crisis
Yazar: NAGEHAN KARANFİL
Danışman: PROF. DR. İLHAN EROĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Finansal kriz = Financial crisis ; Küresel kriz = Global crises ; Merkez Bankası = Central Bank ; Para politikaları = Monetary policies

Özet:
Para politikası, genel olarak ekonomik büyüme, istihdam artışı ve fiyat istikrarı gibi hedeflere ulaşabilmek amacıyla, paranın elde edilebilirliği ve maliyetini etkilemeye yönelik sratejiler bütünü olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu hedeflere ulaşmak için alınan bu kararlar ise merkez bankaları tarafından uygulanmaktadır. 
Para politikasını belirleyen birçok merkez bankasının temel amacı, enflasyon ile mücadele kapsamında fiyat istikrarını sağlamak ve bu istikrarı sürdürmektir. Bu doğrultuda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)'nin temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır ve bu amaca ulaşmak için 2006 yılından beri açık olarak uygulamış olduğu enflasyon hedeflemesi stratejisi kapsamında politika aracı olarak kısa vadeli politika faiz oranını kullanmaktadır.  Ancak, 2008 küresel finans krizi sonrası ekonomik istikrarı sağlamak için fiyat istikrarının tek başına yeterli olmadığı görülmüştür. Bu bağlamda, fiyat istikrarı temel hedef olmak üzere makro ekonomik istikrar için finansal istikrarın da gözetilme zarureti ortaya çıktığından finansal istikrar amaçlar arasına dahil edilmiş ve kısa vadeli politika faiz oranları haricinde geleneksel olmayan yeni para politikası araçları kullanılmaya başlanmıştır.
Çalışmanın amacı geleneksel olmayan para politikasının uygulanmaya başladığı dönem sonrasında, TCMB'nin amaçlarına etki eden unsurları ortaya koyabilmektir. Çalışmada fiyat istikrarı, finansal istikrar ve büyüme olmak üzere TCMB amaçlarını temsil eden üç ayrı model kurulmuştur. Modellerde bağımlı değişkenler olarak yer alan her bir amaç için bağımlı değişkeni etkilediği düşünülen farklı bağımsız değişkenler seçilmiştir. Analizde öncelikle yöntem olarak birim kök testi, ARDL sınır testi ve varyans ayrıştırma hesaplaması yapılmıştır. Zaman aralığı 2010-2018 dönemini kapsamakta olup, kullanılan veriler aylık olarak ele alınmıştır.
Analiz sonucunda birinci modelde ele alınan fiyat istikrarı üzerine en çok etki eden değişkenlerin yine enflasyonun kendisi, beklenen enflasyon ve kredi genişlemesi olmuştur. İkinci modelde ele alınan finansal istikrar üzerine etkisi en fazla olan değişkenlerin CDS, kredi genişlemesi ve Amerika 2 yıllık hazine tahvilleri olduğu görülmüştür. Son olarak üçüncü modelde ele alınan büyüme üzerindeki etkisi en fazla olan değişkenlerin sanayi üretim endeksi, kamu harcamaları ve beklenen enflasyon olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Monetary policy is defined as a set of established strategies to affect the availability and cost of money, in order to achieve goals such as economic growth, employment growth and price stability. These decisions taken to reach these targets are implemented by central banks.
The main purpose of many central banks that determine monetary policy is to ensure price stability within the scope of fight against inflation and to maintain this stability. Accordingly, the main purpose of the CBRT is to ensure price stability and the monetary policy instrument used to achieve this goal is short-term interest rates. However, price stability alone was not sufficient to ensure economic stability after the 2008 global financial crisis. Financial stability is also included in the objectives, with price stability being the main target, and new non-traditional monetary policy instruments have been introduced, with the exception of short-term interest rates.
The aim of the study is to reveal the factors that affect the objectives of the CBRT after the period when the non-traditional monetary policy started to be implemented. In the study, three different models were established, representing the CBRT's objectives: price stability, financial stability and growth. Different independent variables, which are thought to affect the dependent variable, were selected for each purpose included in the models as dependent variables. In the analysis, firstly, unit root test, ARDL boundary test and variance decomposition calculation were made as methods. The time period covers the period of 2010-2018 and the data used are handled monthly.
As a result of the analysis, the most influential variables on price stability, the first model, were inflation itself, expected inflation and credit expansion. The variables that have the greatest impact on the second model financial stability were CDS, credit expansion and US 2-year treasury bonds. Finally, it was found that the variables that have the greatest impact on third model growth are the industrial production index, public expenditures and expected inflation.