Performatif bir etkinlik olarak okuma tiyatrosu
Readers' theater as a performative activity
Yazar: GONCA KATMAN
Danışman: PROF. DR. HASİBE KALKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Okuyucu tiyatrosu = Readers theater

Özet:
Bu tez, okuma tiyatrosunun ne olduğunu, amaçlarını, yöntemlerini ve okuma
ediminin çağdaş tiyatrodaki yerini araştırmakta ve okuma ediminin performatif
özelliğini ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Okuma, alımlayıcının aktif bir biçimde
katıldığı, metin üzerinden yeni bağıntılar kurmaya fırsat tanıyan, metni okuyanı da
her defasında yeni bir deneyimin parçası haline getiren bir icradır. Okuma tiyatrosu
ise sahneye özgü elemanların minimal ölçüde kullanıldığı, metnin oyuncular
tarafından sesli yorumlanmasına dayanan, seyircinin de katılımına açık bir şekilde
düzenlenen alternatif bir tiyatro biçimidir. Okuma edimini kullanan bazı çağdaş
oyunlar ise; metni kendine özgü maddeselliği ile dönüştürülebilen ve müdahale
edilebilen bir materyal olarak sahneye taşıyan, metindeki anlamı reji yardımıyla
çeşitleyip farklı bakış açılarına açık hale getiren bir stratejiye odaklanır. Bu estetik
tercihi analiz edebilmek için Postmodern bir yaklaşımla okuma edimini bağımsız,
yaratıcı ve performansın önemli bir bileşeni olarak kullanan üç oyun; Katie
Mitchell'ın yönettiği "Orlando", Thomas Ostermeier'in yönettiği "Rückkehr nach
Reims", She She Pop'un kolektif çalışması "Sieben Schwestern" incelenmiştir.
Yapılan inceleme ile çağdaş sahnede metne yeni bir yer sunan okuma ediminin
ortaya koyduğu estetik olanaklar açıklanmıştır.

Abstract:
This thesis investigates what reading theater is, its aims, methods and the place of
reading in contemporary theater and tries to reveal the performative feature of
reading. Reading is a performance in which the reader and the receiver actively
participate, giving the opportunity to establish new relationships through the text, and
making both the text and the reader a part of a new experience each time. Readers'
Theater, on the other hand, is an alternative form of theater in which the elements
specific to the stage are used minimally, the text is read aloud by the actors, and is
open to the participation of the audience. Contemporary and performative plays
using the act of reading; focuses on a strategy in which the text exists independently
from other theatrical elements, but coexists, that brings the text to the stage as a
material that can be transformed and intervened with its unique materiality,
diversifying the meaning in the text with the help of the director and making it open
to different perspectives. In order to analyze this aesthetic preference, three plays that
use the act of reading as an independent, creative and important component of
performance with a Postmodern approach; "Orlando" directed by Katie Mitchell,
"Rückkehr nach Reims" directed by Thomas Ostermeier, collective work of she She
she She Pop "Sieben Schwestern" are examined. With the examination, the aesthetic
possibilities of the act of reading, which offers a new place to the text in the
contemporary scene, are explained.