Ebü'l-a'lâ el-Mevdûdî'nin kelami görüşleri
Islamic theology of Ebu'l-a'lâ el-Mawdůdî's
Yazar: BETÜL HATİPOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CÜNEYT GÖKÇE
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Amel = Practice ; Dini hayat = Religious life ; Kelam = Islamic theology ; Mevdudi = Mawdudi ; Sosyal hayat = Social life ; Tevhid = Tevhid ; İman = Faith ; İslamiyet = Islam

Özet:
İlâhiyyât, nübüvvet ve sem'iyyât Kelam ilminin temel konularını kapsar. Bu çağda yaşamış ve yaşadığı dönem ve günümüze ışık tutmuş Mevdûdî'nin bu üç temel esas bağlamında eserleri analiz edilip kelami görüşleri ortaya konulmuştur. İlâhiyyât konusu Allah'ın sıfatları, fiilleri, tevhit inancı, iman-amel ilişkisi, Allah'ın varlığı ve birliği akaidin inanç esaslarını oluşturmaktadır. Bu çalışmada ilk olarak müellifin ilâhiyyât bağlamında görüşlerine yer verilmiştir. Mevdûdî'nin Allah'a iman hususunda "tevhit" ilkesinin üzerinde çokça durmuştur. İnsanın farkına varmadan şirk ağına düşebileceğine dikkat çektiği belirtilmiş ve tavsiyelerinin tespiti yapılmıştır.
Çalışmanın devamında ise nübüvvet konusu ele alınmıştır. İman esaslarından birinin de peygamberlere iman olduğu bilinmektedir. Müellife göre peygamberlere iman gereklidir. Zira insan dünya hayatında bir rehbere ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda peygamberler insanlara örnek olmuştur. Mevdûdî'ye göre peygamberlerin, Allah'tan aldığı emirleri insanlara ulaştırmak ve bunları insanlara açıklamak gibi vazifeleri bulunur. Bu konuda müellifin kutsal kitaplar, vahiy, vahiy meleği, mucize, keramet, nebi-resûl kavramları, peygamberliğin vehbiliği kesbîliği vb. gibi konularla ilgili ayetler ışığında görüşlerine yer verilmiştir.
Mevdûdî Hatem-i Enbiyâ hususu üzerinde çok durmuştur. Çünkü onun yaşadığı dönemde Hindistan-Pakistan coğrafyasında Gûlam Ahmed adlı kişinin kendini nebi ilan etmesi üzerine toplumu bilinçlendirmek istemiştir. Son kısımda ise sem'iyyât bahsine yer verilmiştir. Mevdûdî'nin melekler, şeytan-cin, ahiret hayatı ve merhaleleri, kıyamet ve alametleri, ba's, mahşer, hesap, mizan, sırat, şefaat, a'raf, rü'yetullah ve kader ve kaza gibi inanç esasları üzerinde durulup izah edilmiştir. 
Bu çalışmada "Ebü'l-A'la el-Mevdûdî'nin Kelami Görüşleri" üzerinde durulmuştur. Eserlerine başvurularak kelami görüşleri tespit edilmeye gayret edilmiştir. Tezimiz çoğunlukla betimleme ve karşılaştırma metodlarına başvurularak oluşturulmuş ve taraftar görüşlere yer verildiği gibi karşıt görüşler de değerlendirilmiş ve çalışma bilimsel verilerle desteklenmeye çalışılmıştır. Ayrıca müellifin görüşlerine dair kelam kaynaklarından da referanslar gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ebü'l-A'la el-Mevdûdî, Tevhit İnancı, Din ve hayat, Sosyal hayat ve din, İman-amel ilişkisi

Abstract:
Theology covers the basic subjects of the science of Kalam: Nubuvvat (the issues concerning the Prophet) and sem'iyyat (the transferred Islamic knowledge). The works of the author, who lived in this age and shed light on the period he lived and on today, were analyzed in terms of these three basic principles and his theological perspectives are presented. The subject of theology constitutes principles of belief, such as the attributes of God, God's attributes of action, the belief in the oneness of God, the relationship between faith and deeds, the evidence of the existence and unity of God. In this study, the author's views are presented in the context of theology firstly. Mevdudi is understood to have put much emphasis on the principle of "tawhid" in terms of belief in Allah. It is stated that one should be careful in the regard that one maybe fallen into the pray of shirk without realizing it, and his recommendations are found out in this regard. 
The subject of nubuvvat is discussed in the continuation of the study. It is known that one of the principles of faith is the belief in prophets.  According to the author, the belief in prophets is necessary, for one needs a guide in this worldly life.  In this context, prophets have set an example for people. According to Mevdudi, prophets have duties such as conveying the orders they received from Allah to people and explaining them to people.  In this regard, the author's views are presented in the light of the verses on the concepts such as holy books, revelation, the angel of revelation, miracle, karamat, notions of prophet-rasul, vehbism (divine blessings) - qesbism (consequence of endeavor) of prophethood etc. 
Mevdudi gave a lot of attention to the issue of Hatem-i Anbiya. Because in his time of him, he emphasized this issue in order to raise awareness in the society upon Gulâm Ahmed's declaring himself a prophet in the geography of India-Pakistan. In the last part, sem'iyyat is discussed. The subjects relating to sem'iyyat are discussed in general and Mevdudi's views on the sem'iyyat are discussed.
Mevdudi's belief principles such as angels, devil-jinni, stages of and life in the Hereafter, doomsday and its signs, ba's, apocalypse, the day of judgement, mizan, sirat (the bridge of hell) intercession, purgatory, rü'yetullah (the issue of which whether Allah will be seen or not by the Muslims in the hereafter) and the subject of God's decree and fate (qada and qadar) are emphasized with the explanation.
In this study, the theological views of "Ebü'l-A'la al-Mevdudi" are emphasized and his kalamic views are tried to find out about his works. The thesis has mostly been formed by applying descriptive and comparative methods and the opposing views are also evaluated as well as the supporting views, and the study tries to support them with scientific data. Additionally, references from kalamic sources about the author's views are also shown in the study.

Key Words: Abü'l-A'la al-Mawdudi, Tawhid, Religion and life, Social life and religion, relationship between faith and deed