İskit ve kelt topluluklarının dini, ekonomik, sosyal ve kültürel yönlerden karşılaştırması
Comparison of scythian and celtic communities in religious, economic, social and cultural aspects
Yazar: ÇAĞRI BAKIR
Danışman: DOÇ. DR. KÜRŞAT KOÇAK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
İskitler yaklaşık olarak M.Ö. 8. yüzyıldan M.Ö. 2. Yüzyıla kadar Sibirya'dan Doğu Avrupa'ya kadar uzanan geniş coğrafyada etkinlik göstermiştir. Türk atlı kavimler medeniyetlerinin ilki ve en eskisini meydana getirmişlerdir. Şüphesiz ki İskitlerin bu uzun soluklu ve güçlü medeniyetlerinin etkisi kendisinden sonraki Türk ve Doğu Avrupa medeniyetleri üzerinde süregelmiştir. Hareketli bir tarihe sahip olan İskitler, bu durumun bir sonucu olarak birçok kadim medeniyetin kaynaklarında çokça zikredilmiştir. 

Çin, Asur ve Med, Pers, Yunan ve Roma kaynaklarında sıkça zikredilen İskitlerin dini inanışları, kültürleri, sosyal hayatları ve ekonomik yapılarıyla ilgili yazılı kaynakların dışında zengin arkeolojik buluntular da bize önemeli bilgiler vermektedir. Antik kaynaklardan dilleri, dinleri, gelenek ve görenekleri hakkında bilgi sahibi olduğumuz İskitlerin sanatları hakkında ise arkeolojik kazılarda elde edilen eserler bize yol göstermektedir. 

Batı ve Orta Avrupa sahasında etkinlik gösteren ve özellikle bugünkü Avrupalı kavimleri derinden etkileyen Keltlerin tarihi kökleri bronz çağına kadar uzanmaktadır. Özellikle günümüz İskoç, İrlandalı, Galli olarak adlandırılan insanların büyük bölümünün atası olan Keltler M.Ö. 8. ve M.S. 1. yüzyılları arasında etkinlik göstermişlerdir. İskitler gibi, yazılı eser bırakmayan Keltler ile ilgili en geniş bilgilere ticari, sosyal ve kültürel etkileşim içerisinde bulundukları Roma ve Yunan kaynaklarından ve günümüze kalan arkeolojik buluntulardan ulaşmaktayız. 

Sonuç itibariyle yukarıda kısa bilgilerini verdiğimiz hemen hemen aynı dönemlerde şekillenmiş olan kadim İskit ve Kelt topluluklarının dini, ekonomik, sosyal ve kültürel yapıları ve bu yönlerinin karşılaştırması çalışmamızın ana konusunu oluşturmaktadır.

Abstract:
The Scythians were active in a wide geography extending from Siberia to Eastern Europe from approximately the 8th century BC to the 2nd century BC. They formed the first and oldest of the Turkic equestrian tribes civilizations. Undoubtedly, the influence of this long-lasting and powerful civilization of the Scythians continued on the subsequent Turkish and Eastern European civilizations. As a result of this situation, Scythians, who had an active history, were mentioned in the sources of many ancient civilizations. 

Apart from written sources, rich archaeological finds also provide us with important information about the religious beliefs, culture, social life and economic structure of the Scythians, who are frequently mentioned in Chinese, Assyrian and Median, Persian, Greek and Roman sources. The artifacts obtained in archaeological excavations guide us about the arts of the Scythians, whose language, religion, customs and traditions we have information about from ancient sources. 

The historical roots of the Celts, who were active in Western and Central Europe and had a profound influence on today's European tribes, date back to the Bronze Age. The Celts, who are the ancestors of most of the people called Scots, Irish and Welsh today, were active between the 8th century BC and the 1st century AD. Like the Scythians, the most extensive information about the Celts, who did not leave written works, can be found in Roman and Greek sources, with which they had commercial, social and cultural interactions, and in the archaeological finds that have survived to the present day. 

As a result, the religious, economic, social and cultural structures of the ancient Scythian and Celtic communities, which were shaped in almost the same periods, and the comparison of these aspects constitute the main subject of our study.