Troas bölgesindeki Yunan ve Roma tiyatroları
Ancient Greek and Roman theaters of Troas region
Yazar: MERT ÇALIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VEYSEL TOLUN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari yapı = Architectural structure ; Roma Dönemi = Roman Period ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro binaları = Theatre buildings ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; Troas bölgesi = Troas region ; Yunan = Greek ; Yunan sanatı = Greek art

Özet:
?Troas Bölgesi'ndeki Yunan ve Roma Tiyatroları? konulu bu tez çalışmasında Alexandria Troas, Assos, Troia ve Parion kentlerindeki yapılar incelenmiştir. Ayrıca tiyatro olabileceği düşünülen, arkaik ve klasik dönemde iskân görmüş Neandria kentindeki basamaklı bir yapı da çalışmanın kapsamına alınmıştır.Kökeni dini inanışlara dayanan ve bu anlayışın şekillendirdiği tören ve festivallerde ortaya çıkan tiyatro oyunlarının oynanabileceği yer gereksinimi, tiyatro binalarının oluşmasını sağlamıştır. İlk olarak basit oyun yerlerinden oluşan, M.Ö. 334 yılından itibaren taş malzemeden yapılmaya başlanan ve anıtsal bir hale gelen tiyatro yapıları, Roma döneminde büyük kamu binaları haline gelmiştir. Bu oluşum ve gelişim yolculuğu sırasındaki uğradığı değişikler ve kullanım amacına göre farklılaşan mimari özellikler, Yunan ve Roma tiyatroları arasındaki farkları doğurmuştur. Bu çalışmada Troas bölgesindeki kentlerde bulunan tiyatro yapılarının tespiti, tasviri yanı sıra Yunan ve Roma tiyatrolarının genel özelliklerine göre benzerlikleri ve farklıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bilimsel arkeolojik kazıların yapıldığı ve tamamlandığı, Assos ve Troia kentleri tiyatrolarının, M.Ö. 4. yy.ın sonlarına tarihlendiği saptanmıştır ve bu kentler Anadolu'da en erken tiyatro yapılarına sahip kentler arasında yer almaktadırlar. Parion antik kentinde devam etmekte olan tiyatro kazılarında, şu ana kadar Roma dönemine ait buluntular veren bir yapı saptanmıştır; ancak yamacın eğiminin kullanılarak inşa edilmesinden dolayı ilk inşasının Hellenistik döneme ait olabileceği tahmin edilmektedir. Kazı çalışmalarının henüz başlamadığı ve Hellenistik dönemde yeni bir kent olarak kurulan Alexandria Troas kenti tiyatrosunun ise diğer Troas bölgesi tiyatrolarında olduğu gibi ve bir Hellenistik dönem özelliği olan yamacın eğiminden yararlanılarak tiyatro yapılmasından dolayı kazı başkanı Elmar Schwertheim tarafından Hellenistik döneme tarihlenebileceği belirtilmiştir.Troas bölgesindeki Roma hâkimiyeti ile kentlerde yer alan tiyatroların mimari özellikleri ve kullanım amaçlarında değişimler görülmektedir. Yeni bir kültürün hâkimiyetine giren kentlerdeki yaşamsal ve düşüncesel değişim, tiyatro yapılarından net bir şekilde izlenebilmektedir. Kazı çalışmaları devam eden Parion tiyatrosu ile ileride kazılmaya başlanması muhtemel Alexandria Troas tiyatrosundan da sağlanabilecek verilerle toplumsal değişikliklerin tiyatro mimari üzerindeki yansımaları daha iyi bir şekilde açıklanabilecektir.

Abstract:
?Greek and Roman Theater in the region of Troas on? structure of this thesis in the theater with Alexandria Troas, Assos, Troia and city Parion theaters examined. Also thought to be the theater, archaic and classical period housing in the city saw a stepped structure Neandria were taken into the scope of work.Based on religious beliefs and origins of these beliefs shaped ceremonies and festivals which occur in space requirement can be played theater games, to create an architectural structure of the theater building has provided. As a simple game consisting of the first place, from the beginning of the Hellenistic period started to be made of Stone material and theater becomes a monumental structure, the Roman Period have become a major public buildings. This process and the changes undergone during the development and use of travel according to purpose becomes different architectural features, the differences between the Greek and Roman theaters gave birth.In this study, the theater building in the city of Troas in Greek and Roman theater in accordance with the general features aimed to identify similarities and differences. Scientific archaeological excavations done and completed, the theater of the cities of Troy and Assos, BC 4. identified and dated to the end of this century are the earliest cities in Anatolia between the theater building with the city are located.Parion ancient city continue excavations at the theater, so far belong to the Roman era finds a structure which has been identified, but the slope of the curve constructed using the construction due Hellenistic period can be estimated.The excavation work is not started yet, and the Hellenistic period, a new city, founded as the city of Alexandria Troas theater Troas in the other theater as in the Hellenistic period, and a characteristic slope of the curve by utilizing the theater which must be excavated because of the president by Elmar Schwertheim Hellenistic date can be indicated.Roman rule in the city of Troas in the architectural features and purpose of theater is seen in the changes. Entering a new culture of urban domination vital and change, can be viewed clearly from the theater building. Ongoing excavations begun to be excavated to the future with the possible parion theater theater Alexandria Troas also be provided with data on the architecture of the theater of social change is described in a better reflection can be expected.