Okulöncesi eğitimi alan 6 yaş çocuklarının sosyal ilişkileri anlamlandırmasının incelenmesi
Examining the clarification of the 6 aged pre-school children of the social relationships
Yazar: ÇİĞDEM ATLI
Danışman: PROF.DR. ELİF ÜSTÜN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma üniversite anaokullanna devam eden altı yaş grubu çocuklarının sosyal ilişkileri nasıl anlamlandırdıklarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu, Ankara ilindeki üniversitelerin anaokullanna giden 14 tane altı yaş çocuğu oluşturmuştur. Çocukların sosyal ilişkileri anlamlandırması ile ilişkili olarak araştırmacı tararından birebir çocuklarla ve öğretmenlerle sosyometri çalışması yapılarak sınıfların "sosyal ilişkileri belirleme haritası" oluşturulmuştur. Daha sonra, öğretmenler sınıflarında uyguladıkları stratejilerle ilgili bilgilerin olduğu "oyun arkadaşı ankeflerini her çocuk için ayrı ayrı doldurmuşlardır. Araştırmadan elde edilen veriler Kruskal Wallis Varyans Analizi ve Mann Whitney U istatistiksel analizleri ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlan şöyle özetlenebilir: Okullar arasında kendini anlama, başkalarım anlama ve sosyal ilişkileri anlama değişkenlerinin çeşitli boyutlarında farklılıklar bulunmuştur. Daha sonra fark yaratan sınıfların öğretmenlerinin puanladığı "oyun arkadaşı anketi ' kapsamında yer alan stratejiler incelenmiş ve düşük ortalama alan sınıfların öğretmenlerinin anketin birçok maddesine düşük puan verdikleri görülmüştür. Bunun tam teri olarak da yüksek ortalama alan sımflann öğretmenlerinin de anketin çoğu maddesine yüksek puan verdikleri görülmüştür. Buna göre smıflannda çocuklan farklı gruplara yönlendiren, ilişkilerde uzlaşma yöntemlerini çocuklara açıklayan, tartışmaların yapılmasında model olan ve sımf içinde çocukların değişik arkadaşlarla değişik sosyal deneyimler elde etmesi için düzenlemeler yapan ve farklı çocuklan birlikte oynama teşvik eden sınıfların sosyal ilişkileri daha iyi anlamlandırdıklan bulunmuştur. Bu çalışmada cinsiyetin sosyal ilişkilerle ilgili fark yaratıp yaratmadığı da incelenmiştir. Cinsiyetler arasında kendini anlama, başkalarım anlama, ilişkileri anlama değişkenleri için bazı farklılıklar bulunmuştur. Ancak, bu farklılıklar aynı değişkenler üzerine yoğunlaşan ya da aynı sınıflar üzerine yoğunlaşan bir sonuç vermemiştir. Bu yüzden cinsiyetin bu çalışma da sosyal ilişkileri anlamlandırma ile ilgili olarak, çok önemli bir fark yaratmadığı söylenebilir. Günümüzde değişen çevresel koşullarla artık hem erkek hem de kız çocukların sosyal ilişkileri anlamlandırma da yeterliliMerinin benzer olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Sosyal ilişkiler, öğretmen stratejileri, arkadaşlar, okul öncesi.

Abstract:
This study was conducted in order to determine how the six year-old children at the kindergartens of universities clarify the social relations. The sample of the study was composed of 14 six year-old children at the kindergartens of universities in the province of Ankara. A sociometry study regarding the children's clarification of the social relations was conducted one to one with each child and each teacher by the researcher and a map which determines the social relations of the classes was formed. Then, the teachers filled out the "game-friend survey" for each child in which there is information regarding the strategies applied by the teachers in the classes. The data of this study were analyzed with Kruskal Wallis Variance Analysis and Mann Whitney U statistical analysis. The findings of this study can be summarized as follows: Differences between schools were found in the various dimensions of the variables of understanding oneself, understanding others and understanding social relations. Then the strategies in the "game-friend survey", which were filled out by the teachers of the classes that differ from others, were examined. It was seen that the teachers of the low average classes had given low points to the most of the articles of the survey whereas the teachers of the high average classes had given high points to the most of the articles of the survey. Accordingly, it was found that the classes of the teachers who direct the children towards different groups, who explain the negotiation methods in relations to the children, who become a role-model in the discussions for the children, who make arrangements in the classes so that children would have different social experience with different friends and who encourage the children to play with different friends, were clarifying social relations better. It was also examined in this study whether gender makes a difference in the social relations or not. Some differences between genders were found in the variables of understanding oneself, understanding others and understanding social relations. But these differences were concentrating on neither the same variables nor the same classes. So, it can be said that gender does not make a significant difference in the clarification of the social relations and both the girls and the boys have similar adequacy in the clarification of the social relations with today's changing environmental conditions. Key words: Social relations, teacher's strategies, friends, pre-school.