Ali Dayı Çocuk Kütüphanesi'nde yer alan erken çocukluk dönemine yönelik çocuk kitaplarının niteliklerinin incelenmesi
Investigation of the quailities of children's books for EARLY childhood period in Ali Dayi Children's library
Yazar: BEYZA ÖRS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM AYTEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erkek çocuklar = Boys ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin ilk örnek çocuk kütüphanesi olma özelliğini gösteren Ali Dayı Çocuk Kütüphanesi'ndeki en çok ödünç alınan erken çocukluk dönemine yönelik yazılmış çocuk kitaplarının nitelikli çocuk edebiyatı ve çocuk gelişimi özelliklerine uygunluğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, Ali Dayı Çocuk Kütüphanesi'nden 2019 yılında en çok ödünç alınan 25 kitap değerlendirilmiştir. Kitapları değerlendirmek için literatür bilgileri taranmış ve araştırmacı tarafından "Kitap Özellikler Formu" ve "3-6 Yaş Dönemi Çocuklarına Yönelik Çocuk Edebiyatı Yapıtlarının Çocukların Gelişimsel Özelliklerine Uygunluğunu İnceleme Soru Formu" oluşturulmuş, bu formlar veri toplama sürecinde kullanılmıştır. Kitapların içerik ve dış yapı özellikleri soru formları doğrultusunda psikomotor gelişim, erken okuryazarlık /dil gelişimi, bilişsel gelişim, kişilik gelişimi, sosyal duygusal gelişim, cinsel gelişim ve ahlak gelişimi başlıkları altında incelenerek doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında kütüphaneden ödünç alınan kitapların genel olarak çocuk gelişimi ve nitelikli çocuk edebiyatı özelliklerine uygun olduğu görülürken, bilişsel gelişim açısından erken çocukluk dönemindeki çocukların dikkat sürelerini aşacak uzunlukta olan kitapların da bulunduğu görülmüştür. Ayrıca cinsel gelişim alanına yönelik olarak kitaplarda toplumsal cinsiyet bağlamında çoğunlukla cinsiyet rollerine pek değinilmediği veya daha çok geleneksel cinsiyet rollerine yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the suitability of the most borrowed children's books written for the early childhood period from Ali Dayı Children's Library, which is the first exemplary children's library in Turkey, with the characteristics of qualified children's literature and child development. Within the scope of the research, the 25 most borrowed books from Ali Dayı Children's Library in 2019 were evaluated. In order to evaluate the books, literature research was conducted and the forms "Book Features Form" and "Question Form for Examining the Suitability of Children's Literature Works for 3-6 Years-Old Children to the Developmental Characteristics of Children" created by the researchers were used in the data collection process. Through the question forms, the content and external structure features of the books were reviewed under the headings of psychomotor development, early literacy / language development, cognitive development, personality development, social emotional development, sexual development and moral development, and analyzed by document analysis method. Within the scope of the study, it was seen that the books borrowed from the library were generally suitable for child development and qualified children's literature, while it was concluded that there are books that exceed the attention span of children in early childhood in terms of cognitive development and that the books are insufficient in terms of being supportive in the field of sexual development.