Bartın ve Karabük ormanlarındaki göknarlarda zarar yapan pityokteines curvidens (Germ.) (coleoptera; scolytidae) damaged on fır in Bartın and Karabük forests
The Biology of pityokteines curvidens (Germ.) (coleoptera, scolytidae) damaged on fır in Bartın and Karabük forests
Yazar: AZİZE TOPER
Danışman: DOÇ.DR. OKTAY ÖZKAZANÇ
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Bartın = Bartın ; Karabük = Karabük ; Köknar = Fir ; Ormanlar = Forests ; Zararlı böcekler = Insect pests

Özet:
ÖZET Doktora Tezi BARTIN VE KARABÜK ORMANLARTNDAKİ GÖKNARLARDA ZARAR YAPAN PITYOKTEINES CURVWENS (GERM.) (COLEOPTERA, SCOLYTCDAE)' İN BİYOLOJİSİ Azize TOPER Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. R. Oktay ÖZKAZANÇ Şubat 1999, 130 Sayfa Pityokteines curvidens (Germ.), Coleoptera takımına bağlı Scolytidae familyasından olup sekonder zararlı bir böcektir. Ancak, populasyon yoğunluğu arttıkça primer zararlı konumuna geçebilmekte ve sağlıklı ağaçlarda da zarar yapabilmektedir. 1995-1996 yıllarında çalışma alanımız içerisindeki Göknar sahalarının çoğunda Pityokteines curvidens (Germ.)' in populasyon yoğunluğunun fazla oranda artması, Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü' nde 36 000 ha alanda uıÖZET (devam ediyor) 211 807 m3 dikili gövde hacmine eşdeğer Göknar ağacının kurumasına neden olması böyle bir çalışmanın yapılmasını gerektirmiştir. Bu çalışmanın, böcek zararın yoğun olduğu Bartın ve Karabük ormanlarında yürütülmesi kararlaştırılmıştır. Abies bornmülleriana Mattf nm asıl yayılış alam, Bafra Burnu (Samsun) ile Uludağ arasında kalan Batı Karadeniz Bölümü ve Kocaeli Havzasıdır. Türkiye' ye özgü endemik bir tür olup, Bartın ve Karabük yöresi olarak seçilen çalışma alanımız bu Göknar türünün genel yayılış alam içerisine girmektedir. Pityokteines curvidens (Germ.)' in mevcut olduğu bölgelerde, tuzak ağaçlan ile diğer hastalıklı ağaçlardan yararlanmak suretiyle biyolojisinin tespitine çalışılmıştır. Bu çalışmada böceğin yörede kaç generasyon verdiği, uçma zamanı ve populasyondaki değişmeleri mevcut böcekli ağaçlar ve bu alanlara koyulan tuzak ağaçlan üzerinde araştınlmıştır. Tuzak ağaçlannın arazide yerleştirilmesi, materyallerin toplanma ve laboratuvara getirilip yetiştirilmesi ve ergin elde edilmesi çalışmalan ile böceğin arazi ve laboratuvar koşullanndaki biyolojik dönemleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlan özet olarak aşağıda verilmiştir: ivÖZET (devam ediyor) Pityokteines curvidens (Germ.), kurak geçen 1994 yılında ve öncelikle Viscıan album L. bulunan Göknar ağaçlarında üreyerek kitle halinde kurumalara neden olmuştur. Populasyon yoğunluğu artan zararlı böcek epidemik duruma geçerek daha fazla sayıda ağacı kurutmuştur. Araştırma alanlarında Pityokteines curvidens (Germ.)' in yılda iki generasyonuna rastlanmıştır. Üçüncü bir generasyona hazırlık yaptığı, ancak bu generasyona ait populasyonun çok zayıf olduğu görülmüştür. Kaçak kesimler sonucu yüksek bırakılan dip kütükleri ile 3 - 5 m' lik tepe kısımları bu zararlı için böcek ocakları oluşturmuştur. Pityokteines curvidens (Germ.)' in özellikle Ökseotu ve Cryphalus picea (Ratz.) tarafından tepeleri kurutulan ağaçlan tercih ettiği belirlenmiştir. Zararlının öncelikle ağacın tepeye yakın kısımlarına geldiği, ağacın kalın kabuklu alt kısımlarına ise zamanla yeni erginlerin gelerek yumurta bıraktıkları tespit edilmiştir. İnce kabuklu kısımlarda ana ve larva yollan diri odun üzerinde derin izler bıraktığı halde kalın kabuklu gövde kısımlannda bu yollann daha yüzeysel olduğu görülmüştür.ÖZET (devam ediyor) - Böceğin ana yollarının ağacın iletim demetlerine dik, larva yollarının ise paralel olduğu belirlenmiştir. Zararlının 1997-1998 yıllarında epidemi yaptığı 1994 - 1996 yıllarına oranla populasyonunun oldukça azaldığı görülmüştür. Yöredeki Göknar ağaçlarında, Pityokteines curvidens (Germ.) yanında Chryphalus picea (Ratzeburg), Pityokteines vorontzovi (Jacobson), Xyloterus lineatus (Olivier) ve Pissodes picea (Illiger)' mn da zarar yaptıkları tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Pityokteines curvidens (Germ.), Göknar, biyoloji, yayılış, zarar, tuzak ağaçlan, orman koruma. Bilim Kodu : 502.02.02 vı

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. Thesis THE BIOLOGY OF PITYOKTEINES CURVIDENS (GERM.) (COLEOPTERA, SCOLYTIDAE) DAMAGED ON FTR IN BARTIN AND KARABÜK FORESTS Azize TOPER Zonguldak Black Diamond University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Forest Engineering Thesis Advisor: Assoc Prof. Dr. R. Oktay ÖZKAZANÇ February 1999, 130 pages Pityokteines curvidens (Germ.) belongs to the family of Scolytidae of the Order of Coleoptera is a secondary species on Firs and some conifers (Pine, Spruce, Cedar, Douglas fir). However, in epidemic populations it shows primary character. The population density of P. curvidens (Germ.) increased and became epidemic on the majority of Fir areas in 1995-1996. Because of this reason, this study was carried out. vnABSTRACT (continued) The host of P. curvidens (Germ.) is Abies bornmülleriana Mattf. Abies bornmiilleriana Mattf. is located between Bafra and Uludağ in Western Blacksea Region, and in the Watershed area of Kocaeli. Our research plots, in Bartın and Karabük are located in the general distribution areas of Abies bornmülleriana Mattf. Studies were carried out on trap trees and seriously infested trees to find out the biology, biological stages, flying periods and population variations of P. curvidens (Germ.) in the region. The differences of its biology in forest areas and laboratory conditions were also investigated. The studies in the forest and in the laboratory were both indicated that P. curvidens (Germ.) has got two generations. But in 1997-1998 the insect population was decreased to the normal level. The results of this study can be summarized as follows: - After dry period along the year of 1994, the population of P. curvidens (Germ.) was increased and it attacked the weak Firs which had mistletoe on its crown. In the following years, Firs were killed as groups by this epidemic population in the forest. The increas in the population of this harmful beetle has become epidemic and killed much more trees in the following years. vmABSTRACT (continued) - Although, the beetle has two generations per year in the experiment regions, a very weak third generation was also observed. - Presence of trespass cuttings leaving long night of cutting on the stumps and 3 - 5 m of terminal parts had formed the best breeding places for this harmful insect. - It has been find out that P. cwrvidens (Germ.) prefering the trees which were attacked by mistletoes (Viscum album L.) and Cryphalus picea (Ratz.). - It was also determined that the beetle was firstly attacked the terminal parts and branches of trees, but adults layed eggs under the thicker bark of the lower parts of the stem in a period of time. - Egg tunnels and larval galeries are constructed through the inner bark and often deeply scoring the sapwood of the stem having thin bark. On thick stems having also thick bark, galeries are constracted by slightly scoring the sapwood. - The egg galleries are excavated in the inner bark and cut transversely across the grain of the wood but larvae on hatching, work up and down the bole tending their individual larval mines. At the end of the study, in addition P. cwrvidens (Germ.) we found out four important species of beetles such as, Chryphalus picea (Ratzeburg), ixABSTRACT (continued) Pityokteines vorontzovi (Jacobson), Xyloterus lineatus (Olivier) and Pissodes picea (Illiger). Key Words : P. curvidens (Germ.), Fir, biology, distribution, damage, trap trees, forest protection. Science Code: 502.02.02