Sağlıklı popülasyonda klinik veriler ışığında tükürük bezlerinin ultrasonografik bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of ultrasonographic findings of salivary glands in the light of clinical data in a healthy population
Yazar: ESİN AKOL GÖRGÜN
Danışman: PROF. DR. FATMA ÇAĞLAYAN
Atatürk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Sağlıklı Popülasyonda Klinik Veriler Işığında Tükürük Bezlerinin Ultrasonografik
Bulgularının Değerlendirilmesi
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, sağlıklı bireylerde tükürük bezlerinde yaşa,
cinsiyete, Vücut Kitle İndeksine (VKİ) bağlı olarak oluşabilecek ultrasonografik
değişiklikleri araştırmaktır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmada alkol ve sigara kullanmayan, sürekli ilaç
kullanım öyküsü bulunmayan değişik yaş gruplarında 120 hastanın parotis ve
submandibular bezleri (sağ ve sol olmak üzere 240 parotis, 240 submandibular bez)
Ultrasonografi (USG) ile görüntülenmiştir. Ekojenite, homojenite, hiperekojen yansıma,
hipoekojen alan varlığı, vaskülarizasyon parametrelerinin ve submandibular bez
boyutlarının ve hacimlerinin yaşa, cinsiyete ve VKİ'ne bağlı olarak değişikliklik gösterip
göstermediği araştırılmıştır. Hastalara klinik olarak ağız kuruluğu ile ilgili klinik bulguları
olup olmadığına dair anket soruları yöneltilmiş ve hastaların ekstraoral ve intraoral rutin
klinik muayeneleri yapılmıştır.
Bulgular: Sağlıklı bireylerde parotis ve submandibular bezler tiroid beziyle
karşılaştırıldığında izoekojen olarak izlendi. Yaşla birlikte submandibular ve parotis
bezinin homojeniteleri bozularak, daha heterojen olarak izlendi. Submandibular bezlerde
erkeklerde hiperekojen yansıma daha fazla görüldü. Parotis bezinde yaşlanmayla birlikte
hipoekojen alanlar daha fazla izlendi. Submandibular ve parotis bezinin sınır netliğinin
yaşla birlikte azaldığı tespit edildi. Erkeklerde submandibular bez hacminin, kadınlara
göre daha fazla olduğu belirlendi. Submandibular ve parotis bezlerinin sınır netliği ile
VKİ arasında negatif korelasyon olduğu bulundu. VKİ arttıkça, submandibular ve parotis
bezlerinin sınır netliği azaldı.
Sonuç: Hastaların tükürük bezlerinde gördüğümüz her ultrasonografik
değişiklik, patolojik bir işaretin göstergesi olmayabilir ancak bu durumun da bazı
sınırları vardır. Bu durumu anlayabilmek için, iyi bir ultrasonografik muayene
yapılmalı ve çeşitli skorlama sistemleri kullanılarak, değişikliğin derecesi ölçülmelidir.
Tükürük bezi patolojisinden şüphelenilen hastalarda, USG, radyasyon içermemesi,
kolay ulaşılabilir olması ve eş zamanlı görüntüler elde edilebilmesinden dolayı oldukça
avantajlı bir tekniktir. USG bulgularına bağlı olarak tükürük bezi patolojilerinden
şüphelenilen durumlarda ilave testlerle teşhis doğrulanabilir.
Anahtar Sözcükler: Ultrasonografi, tükürük bezleri, ağız kuruluğu.

Abstract:
Evaluation of Ultrasonographic Findings of Salivary Glands in the Light of
Clinical Data in a Healthy Population
Aim: The aim of this thesis study is to investigate the ultrasonographic
changes that may occur in the salivary glands in healthy individuals depending on age,
gender, and Body Mass Index (BMI).
Material and method: In this study, the parotid and submandibular glands (240
parotid and 240 submandibular glands, right and left) of 120 patients of different age
groups, who did not use alcohol or smoke, and did not have a history of continuous drug
use were visualized by ultrasonography (USG). It was investigated whether echogenicity,
homogeneity, hyperechoic reflection, presence of hypoechoic area, vascularization
parameters and submandibular gland sizes and volumes vary depending on age, gender
and BMI. Questionnaires were asked to the patients about whether they had clinical
findings related to dry mouth, and extraoral and intraoral routine clinical examinations of
the patients were performed
Result: In healthy individuals, the parotid and submandibular glands were
observed as isoechoic when compared with the thyroid gland. With age, the homogeneity
of the submandibular and parotid glands deteriorated, and it was observed more
heterogeneously. Hyperechoic reflection was more common in submandibular glands in
males. In the parotid gland, hypoechoic area was observed more with aging. It was
determined that the border clarity of the submandibular and parotid gland decreased with
age. Submandibular gland volume in men; was found to be higher than that of women. A
negative correlation was found between the border clarity of the submandibular and
parotid gland and BMI. As the BMI index increased, the probability of tracking the
borders of the submandibular and parotid glands decreased.
Conclusion: Every ultrasonographic change that we see in the salivary glands of
patients may not be an indicator of a pathological sign, but this situation has some
limitations. In order to understand this situation, a good ultrasonographic examination
should be performed and the degree of change should be measured using various scoring
systems. In patients with suspected salivary gland pathology, USG is a very advantageous
technique because it does not contain radiation, is easily accessible, and simultaneous
images can be obtained. In cases where salivary gland pathologies are suspected based
on USG findings, the diagnosis can be confirmed with additional tests.
Keywords: Ultrasonography, salivary glands, dry mouth.