Mega ulaştırma projelerinin İstanbul'a etkilerinin araştırılması
Analizing the effects of mega transportation projects on Istanbul
Yazar: SACİT BACARAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GÜRSOY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Ulaştırma genel olarak insan ve eşyanın gereken zamanda gereken yere taşınması olarak tanımlanabilir. Bu tanımlamaya göre ulaştırma siteminin performansının kentlerdeki ekonomik ve sosyal hayata etkisi büyüktür [1], [2]. 
Ulaştırma; demiryolu, karayolu, denizyolu, havayolu ve boru hatları ulaştırması olarak beş alt sistem altında toplanmaktadır. Bunların içerisinde daha çok, demiryolu ve karayolu birbirine ikame edilebilen iki sistemdir [3]. Ulaştırma projelerinin yatırım maliyetleri göz önüne alındığında, bu alt sistemlerden hangisine öncelik verileceği konusu ekonomik bakımdan büyük önem taşımaktadır. Ulaştırma alt sistemleri, altyapısı, taşıtları, işletmesi ve tüm öğeleriyle bir bütündür. Sosyal ve ekonomik kalkınmayla uyumlu ve onu destekleyen ucuz, hızlı, düzenli, güvenli ve çevreyi kirletmeyen; kısacası ülkeye en ucuza malolan sağlıklı bir ulaştırma sistemine sahip olma amacına erişebilmek için gerekli ulaştırma politikaları saptanmalıdır [4].
Bu çalışmanın uygulama alanı olan İstanbul'un trafik koşulları; sadece Türkiye'de değil dünyada en kötü durumda olan şehirlerden birisidir. Şehrin plansız büyümesi ve nüfusun öngörülenden hızlı artması sebebiyle İstanbul'daki ulaşım koşulları giderek kötüleşmektedir. Plansız büyüme sebebiyle, günlük trafikte kalınan süreler uzamakta, toplu taşıma altyapısı ve karayolu altyapısı yetersiz kalmaktadır. Buna ilaveten uluslararası ölçekte çeşitli organizasyonlar için cazibe merkezi olması ve tarihi dokusuyla önemli miktarda turist çekmesiyle havaalanları da doluluk sınırına ulaşmıştır. Ve havaalanlarında da iniş ve kalkış için uzun süreli beklemeler yaşanmaya başlamıştır.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (CŞB) ve Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) yeni projelerle İstanbul'un bu sıkıntılarını gidermeye çalışmaktadır. Kuzey Marmara Otoyolu ve İstanbul 3.Boğaz Köprüsü bütünleşik projesi, İstanbul 3. Havalimanı projesi, Marmaray projesi ve Avrasya Tüneli projeleri, son dönemde en göze çarpan projelerden dört tanesidir. Fakat yukarıda da bahsedildiği üzere ulaştırma projeleri birçok bakımdan değerlendirilmelidir. Böyle büyük projelerin gerekliliği, optimum maliyeti, inşa edileceği yer veya güzergahı, çevreye verebileceği zararlar ve oluşabilecek diğer etkiler dikkatli bir şekilde araştırılmalıdır. Bu her dört proje de kamuoyunda ciddi endişelere sebep olmuştur. Fakat projelerden sorumlu kamu kurumları kamuoyunun endişelerini giderememişlerdir. Bu çalışma kapsamında ulaştırma alanında çalışan akademisyen ve mühendislerin görüşlerine başvurularak bir bakıma bu endişelerin gerçekliği araştırılmıştır. 
Bu çalışmaya konu olan projelerin/yatırımların kente olumlu ve olumsuz etkilerinin neler olabileceği Delphi Tekniği ile araştırılmıştır. Bu teknikte birbirinden habersiz, ulaştırma alanında çalışan uzman ve akademisyenlere 3 tur anket uygulanmıştır. Her bir tur anket sonunda verilen cevaplar istatistiki analizlerle değerlendirilerek her bir madde için ortak bir karara ulaşılıp ulaşılmadığı tespit edilmiştir. Her bir tur anket sonunda ortak karara ulaşılamayan sorular tekrar sorularak ortak bir karara ulaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Transportation can generally be defined as mobilization of people and goods to required place in required time. According to this definition, the influence of performance of the transportation system on the economic and social life in the city is enormous [1], [2].
Transportation is grouped under five sub-systems as transport of rail, road, sea, air and pipeline. Among these, rail and road are two systems that can be substituted for each other [3]. Given the investment costs of transportation projects, the issue of which of these subsystems will be given priority is of great importance in terms of economy. Transport sub-systems form a unity as infrastructure, vehicles, management and all its elements. Necessary transportation policy should be determined in order to achieve purpose of having a healthy transportation, compatible with social and economic development and supporting it, the cheap, fast, organized, safe and non-polluting; in short, with lowest cost to the country [4].
The traffic condition of Istanbul, application area of this study, not only in Turkey but also in the world, is one of the worst one. Due to unplanned growth of the city and its population growing faster than expected, the transport conditions are worsening in Istanbul. Because of the uncoordinated growth, staying in the daily commuting traffic becomes longer, public transport infrastructure and road infrastructure become inadequate. In addition to that, being center of attraction for various organizations on international scale, and drawing significant amounts of tourist by its historical attractions, its airports have already reached occupancy limit. And waiting for takeoffs and landings at airports have begun to emerge.
Istanbul Metropolitan Municipality (IBB), Ministry of Environment and Urbanization (CSB) and the General Directorate of Highways (KGM) are working to resolve these difficulties in Istanbul with the new projects. North Marmara Highway and 3rd Bridge Project, 3rd Airport Project of Istanbul, Avrasya Tunnel Project and Marmaray Project are four of the most remarkable projects recently. However, as mentioned above transport projects should be evaluated from many perspectives. The necessity of such large projects, optimal cost, location or route to be built, any potential harm to the environment and other effects that may occur should be investigated carefully. These four projects have caused serious concerns among the public. However, public institutions responsible for the project failed to address the concerns of the public. In this study, the reality of these concerns has been investigated in a sense by consulting opinion of academics and engineers working in the field of transportation.
The positive and negative effects of projects / investments, subjected in this study that would be on the city were investigated by the Delphi technique. In this technique, specialists and academics working in the field of transport were conducted a third round questionnaire, unaware of each other. At the end of each survey round, the responses evaluated by statistical analysis and each item was confirmed whether a consensus was reached. The questions, unable to reach a joint decision at the end of each survey round were asked again trying to reach a compromise.