Hallaçlar (Banaz-Uşak) kaolen yataklarının jeolojik, mineralojik ve jeokimyasal özelliklerinin araştırılması
Geological, mineralogical and geochemical features of the kaolin occurrences the Hallaçlar (Banaz-Uşak)
Yazar: CAN BAŞARAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Alterasyon = Alteration ; Kaolin = Kaolin ; Uşak = Uşak

Özet:
Uşak'ın Banaz ilçesine bağlı Hallaçlar köyünde bulunan kaolen yatağı Yeniköy formasyonunun kumtaşı-silttaşı seviyeleriyle ilişkili olup, bu kayaçların ayrışması sonucu oluşmuştur. Kaolen yatağında ayrışmamış kumtaşı-silttaşı, silisifiye kumtaşı, silis şapka, kaolenize kumtaşları ve kaolen seviyelerinin ardalanmasından oluşan 27 m kalınlığında beş farklı alterasyon zonu belirlenmiştir. Kaolen seviyelerinin diğer alterasyon seviyeleriyle uyumu, kumtaşı-silttaşı ile kaolen geçişinin açık bir şekilde izlenmesi ana kayacın kumtaşı-silttaşı olduğunu göstermektedir. Alterasyon derecesinin tavandan tabana doğru artması hidrotermal süreçlerin etkisiyle gerçekleşmiştir. Taramalı elektron mikroskop (SEM) incelemelerinde yoğun bir şekilde psedohekzagonal şekilli kaolinit mineralleri belirlenmiştir. X-ışınları difraktometresi (XRD) incelemelerinde kaolinit mineralinin yanı sıra alünit, illit/mika, kuvars, feldspat, kalsit, dolomit ve hematit gibi mineraller tespit edilmiştir. Kütle değişim hesaplarında SiO2, MgO, CaO, Na2O ve K2O gibi majör oksitlerle Ba, Co ve Ni gibi iz elementler kayba uğramış, buna karşın Al2O3, Fe2O3, Ga, Sr, V ve ?REE miktarlarında ise zenginleşmeler gözlenmiştir. Saha çalışmaları, mineralojik incelemeler, majör oksit, iz ve nadir toprak elementi ve duraylı izotop analizi sonuçlarına göre Hallaçlar yöresi kaolen yatakları kumtaşı-silttaşı türündeki sedimanter kayaçların 100 oC'nin üzerindeki sıcaklığa sahip hidrotermal sıvılarca alterasyona uğratılmasıyla oluşmuş olup hipojen kökenlidir.

Abstract:
Kaolin deposite located in Hallaçlar village in Banaz, Uşak is related with Yeniköy formation?s sandstone-siltstone levels and formed as a result of the alteration of these rocks. Five different alteration zones in 27 m thickness formed by successive leves of unaltered sandstone-siltstone, silisified sandstone, silis zone, kaolenized sandstone and kaolin has been identified. The harmony of the kaolin levels with other alteration zones, observation of the sandstone-siltstone and kaolin?s transition indicates that parent rock?s being sandstone-siltstone. The increasing of alteration degree from top to bottom occured by effects of hydrothermal process. Kaolinite minerals have been identified densely shaped in psedohegzagonal forms throught the Scanning Electrone Microscope (SEM) investigations. Apart from kaolinite, minerals like alunite, illit/mica, quartz, calcite, dolomite and hematite minerals have been identified in X-ray Diffraction (XRD) analyses. In the mass change accounts, it was observed that major oxides such as SiO2, MgO, CaO, Na2O and K2O and trace elements such as Ba, Co, and Ni depleted the quantity of Al2O3, Fe2O3, Ga, Sr, V ve ?REE enriched. According to the results of field studies, mineralogical investigations, major, trace elements and stable isotopes, Hallaçlar kaolin deposits was occured from the alterastion of sedimentary rocks such as sandstone-siltstone by hydrothermal waters having over 100 oC heatness and have hypogene origin.