Kırsal alanda engelli birey olma (Antalya örneği)
Being disabled in rural areas(example of Antalya)
Yazar: DURU ÜZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AYGÜL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Antalya = Antalya ; Engellilik = Disability ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal yaşam = Rural life ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Yeti yitimi = Disability

Özet:
Engelli birey olma sadece "yeti yitimi" ile tanımlanabilecek bir durum değil aynı zamanda gündelik hayatın üretildiği mekânın ve bu mekân içerisindeki sosyal etkileşimlerin de inşa ettiği ve bireye atfedilen bir değerdir. Bu nedenle engelli bir birey için yeti yetimi bireysel bir sorun iken engeline ilişkin olarak yaşamış olduğu diğer her şey toplumsal yapı ve etkileşimlerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Sosyal dışlanma, izolasyon ve damgalanma kadar kurumsal erişim problemleri de bu manada bireysel değil toplumsal problemler olarak yaşanmaktadır.
Araştırma "kırsal alanda engelli birey olma"yı sosyolojik bir perspektifle anlama teşebbüsüdür. Nitel araştırma tasarımına sahip olan bu araştırmada kırsal alanda yaşayan engelli bireylerin engeline ilişkin özelliklerin tanılanması,  muhtaçlık durumunun, kamusal alandaki erişebilirlik problemlerinin, beklenen roller ve tutumlarının, kendilerini toplumda nasıl gördüklerinin ve tanımladıklarının, toplumun engelli bireye bakış açısının, maruz kaldığı olumsuz davranışların neler olduğunun (dışlanma, acıma, alay etme, işe yaramaz görme), şiddete maruz kalma durumlarının ve şiddete uğradığı alanların tespit edilmesinin ayrıca ekonomik ve sosyal yaşantılarındaki diğer yoksunluklarının belirlenmesini amaçlanmaktadır. Araştırmada "amaca yönelik örneklem" yöntemi kullanılarak Antalya ilinin Serik ve Manavgat ilçelerine bağlı köylerde yaşayan en az 1 yıldan fazla engellilik durumu söz konusu olan 24 bireyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın konu, amaç ve problem cümlelerine suygun "yarı yapılandırılmış görüşme formu" veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel içerik çözümlemesiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre kırsal alanda engelli birey olma "etiketlenme" ve "yoksul" olma haliyle özdeşleşmiştir. Günlük yaşamlarını küçük bir çevrede ve mekânda sürdürmeleri, sosyal ilişki ağlarını da sınırlandırmaktadır. Bu nedenle sosyal etkileşimleri büyük ölçüde hane içindeki aile üyeleriyle gerçekleşmektedir. Çevre etkileşimleri ise bireyin engel durumu, kırsal alanın fiziki yapısı veya engelli bireye olan bakış açışına göre değişmektedir. Birine kısmen veya tam bağımlı olma durumu engelli bireyin birine olan muhtaçlık durumunu göstermektedir. Bakım konusunda engelli bireyle ilgilenen muhakkak bir ebeveyn olmakta ve genellikle engelli bireyler kendilerini yük olarak görmektedir. Kırsal yaşamın getirdiği dezavantajlar söz konusu olsa da kırsal yaşamı benimsediklerinden ve yaşamlarının neredeyse tamamını burada geçirdiklerinden kent yaşamı engelli birey ve yakınları tarafından arzu edilmeyen bir durumdur. 
Anahtar Kelimeler: Engelli Birey, Engellilik, Engellilik Sosyolojisi, Kırsal Alan

Abstract:
Being a disabled individual is not a condition that can only be defined by disability. At the same time, it is a value that is built and attributed to the individual by the place where daily life is produced and the social interactions within it. For this reason, while an orphan is an individual problem for a disabled person, everything else he / she has experienced in relation to his / her disability emerges as a result of social structures and interactions. In this sense, as well as social exclusion, isolation and stigmatization, institutional access problems are experienced as social problems rather than individual.
The research is an attempt to understand being a disabled person in rural areas from a sociological perspective. In this study which has a qualitative research design, the characteristics of the disability of the disabled people living in rural areas (type of disability, cause of disability, treatment status), accessibility problems in the public sphere, expected roles and attitudes, how they perceive themselves in society and how they define themselves The aim of this study is to determine the negative aspects of the perspective, the negative behaviors to which it is exposed (exclusion, pity, ridicule, useless vision), the situations of exposure to violence and the areas where it is subjected to violence and the other deprivations in their economic and social life.
 In this study, in-depth interviews were conducted with 24 disabled individuals living in Serik and Manavgat districts of Antalya province and villages connected to the district with disability status for at least one year. A semi-structured interview form was used as a data collection tool in accordance with the subject, purpose and problem sentences of the research. Compilation, processing, control and analysis of the data were performed respectively. The data obtained from the interviews were analyzed through descriptive content analysis. For this purpose, the data were divided into coding units and interpreted under predetermined themes. According to the results of the study, being a disabled individual in rural areas is identified with labeling and being poor. Maintaining their daily lives in a small environment and space limits their social relations networks. For this reason, social interactions take place mostly with family members within the household. Environmental interactions vary according to the disability status of the individual, the physical structure of the rural area or the perspective of the disabled individual. Being partially or fully dependent on one indicates the need for a person with disabilities. There is an absolute parent who cares about the disabled person in care and generally disabled people see themselves as a burden. Although there are disadvantages of rural life, urban life is undesirable by disabled individuals and their relatives because they adopt rural life and spend almost all of their lives here.
Keywords: Disability Individual, Disability, Disability Sociology, Rural Area