Muhammed Ebû Zehre'nin Zehretü't-Tefâsîr isimli eserinde Münâsebâtü'l-Kur'ân
Munāsabāt al-Qur'ān in the work of Mohammad Abū Zahra titled Zahrat al-Tafāseer
Yazar: EBUBEKİR GÜNBEY
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET YILMAZ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Tefsir = Commentary

Özet:
Çalışmada Kur'ân tertibinin tevkīfî olmasındaki hikmet ve Kur'ân'a bütüncül yaklaşım, Zehretü't-tefâsîr örnekliğiyle okuyucunun dikkatine sunulmuştur. Münâsebâtü'l-Kur'ân konusunda müfessirin usûlü incelenirken önceki müfessirlerin belirlemiş olduğu ölçütler dikkate alınmış; bu noktada kadim tefsir külliyatından, ulûmü'l-Kur'ân eserlerinden ve konu ile alakalı günümüzde yapılmış akademik çalışmalardan istifade edilmiştir. Bu noktada müfessirin münâsebâtü'l-Kur'ân noktasındaki usûlü ve kullanmış olduğu münâsebet çeşitleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Neticede Ebû Zehre'nin, tefsirinde münâsebâtü'l-Kur'ân ilmini işlediği görülmüştür. Tefsirin yalnızca yirmi yedi sûreyi ihtiva etmesi, sûreler arası münâsebet konusunda detaylı bir inceleme yapılmasına olanak tanımamıştır. Yine de müfessirin, sûreler arası münâsebet konusunda önceki müfessirlerin belirlemiş olduğu usûlün büyük bir bölümünü ihtiva edecek derecede örnekler sunduğu görülmüştür. Âyetler arası münasebet konusunun ise tefsirde çok daha detaylı bir şekilde işlendiği görülmüştür. Bu noktada en fazla siyâk ve Arap dili ve edebiyatı ilimlerinden yararlanılmıştır. Birçok münâsebet çeşidine yer verilen tefsirde âyetlerin tertibindeki hikmet ortaya konmaya çalışılmış; bu sayede hem Kur'ân'ın bütüncül bir şekilde anlaşılması, hem de yorum zenginliği sağlanmıştır. Bu noktada özelden genele doğru bir sistematik izlenmiş; ilk önce âyetin kendi içerisindeki bütünlüğü, sonra sûre içerisindeki bütünlüğü ve daha sonra ise Kur'ân içerisindeki bütünlüğü ortaya konulmuştur. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan durum, müfessirin fikir dünyasını etkilemiş; yer yer münâsebet ilmi ile yeni bir görüş ortaya koymuş yer yer de farklı görüşlerden bir tanesini bu ilmi referans göstererek tercih etmiştir.

Abstract:
In the study, the wisdom of the Qur'anic order being revelation- derived and the holistic approach to the Qur'ān are presented to the reader's attention with the example of Zahrat al-tafâseer. While examining the methodology of the munāsabāt al-Qur'ān, the criteria determined by the previous commentators were taken into consideration; at this point, the ancient tafsir corpus, the works of uloom al-Qur'ān and the academic studies on the subject were utilized. At this point, the exegete's methodology on munāsabāt al-Qur'ān and the types of munāsabat he used were tried to be revealed. As a result, it is seen that Abū Zahra deals with the science of munāsabāt al-Qur'ān in his tafsīr. The fact that the commentary contains only twenty-seven surahs did not allow for a detailed examination of the munāsabat between surahs. Nevertheless, it has been observed that the commentator provides examples to cover almost every aspect of the methodology determined by the previous commentators on the relationship between the suras. On the other hand, the subject of the relationship between verses is dealt with in much more detail in the tafsīr. At this point, the sciences of siyāq and Arabic language and literature were utilized the most. In the tafsīr, which includes many types of munāsabat, the wisdom in the arrangement of the verses was tried to be revealed; thus, both a holistic understanding of the Qur'ān and a richness of interpretation were provided. At this point, a systematic approach was followed from the specific to the general; first, the unity of the verse within itself, then its unity within the sūrah, and then its unity within the Qur'ān was revealed. The situation that emerged as a result of this process affected the world of thought of the commentator; sometimes he put forward a new view with the science of munāsabat and sometimes he preferred one of the different views.