İlkokul ve ortaokul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' views on primary and secondary school principals' social justice leadership behaviors
Yazar: İSMAİL ADIŞEN
Danışman: DOÇ. DR. NECLA FIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal adalet = Social justice ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin ne düzeyde olduğunun belirlenmesi ve bu görüşlerin öğretmenlerin ve görev yapılan okulun bazı değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymaktır. Araştırma örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında İzmir ili Karşıyaka ilçesinde bulunan kamu ilkokul ve ortaokullarında görev yapan 352 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve B. Bozkurt (2017) tarafından geliştirilen "Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada 11 alt probleme yanıt aranmıştır. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, t- testi, ANOVA ve LSD Önemlilik Testi kullanılmıştır.
Araştırmanın bulguları aşağıdaki gibi özetlenebilir: 
İlkokul ve ortaokul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri, hem ölçek genelinde hem de ölçek boyutları bazında "katılıyorum" düzeyindedir. Öğretmenler okul müdürlerinin en çok "paydaş desteği" boyutunda sosyal adalet liderliği davranışı gösterdiğini belirtmekte; bunu sırasıyla "dağıtıcı adalet", "katılım" ve "eleştirel bilinç" boyutlarında yer alan davranışlar izlemektedir. Okul müdürlerinin sergilediği sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri; hem ölçek genelinde hem de ölçek boyutlarında öğretmenlerin cinsiyet, yaş, meslekî kıdem ve gelir düzeyi ile okulun bulunduğu çevrenin sosyoekonomik düzeyi açılarından anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Lisans mezunu öğretmenlerin, okul müdürlerinin sosyal adalet davranışlarına ilişkin görüşleri, yalnızca "dağıtıcı adalet" boyutunda, lisansüstü öğrenim görmüş olan öğretmenlerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuş; diğer boyutlar ve ölçek genelinde, öğrenim düzeyi değişkeni açısından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Evli öğretmenlerin, okul müdürlerinin ölçek genelinde ve tüm boyutlardaki sosyal adalet liderliği davranışlarını, bekâr öğretmenlerden daha yüksek düzeyde algıladıkları görülmüştür. Hem 1 çocuk sahibi hem de 2 ve üzeri çocuk sahibi olan öğretmenlerin, hiç çocuğu olmayan öğretmenlerle karşılaştırıldığında, okul müdürlerinin sosyal adalet liderliğinin "dağıtıcı adalet" boyutundaki davranışlarını daha yüksek düzeyde algıladıkları ortaya çıkmıştır. Diğer boyutlarda ve ölçek genelinde söz konusu değişken açısından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin "katılım" ve "dağıtıcı adalet" boyutlarında okul türüne göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Söz konusu iki boyutta da ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin puan ortalamalarının ortaokullarda görev yapan öğretmenlerinkinden daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer boyutlarda ve ölçek genelinde okul türüne göre anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Okul müdürlerinin sergilediği sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin, hem ölçek genelinde hem de ölçeğin boyutlarında, okulda bulunan kaynaştırma öğrenci sayısı açısından anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Elde edilen bulgulara göre; 10 ve daha az kaynaştırma öğrencisine sahip okullarda görev yapan öğretmenler, 11-20 kaynaştırma öğrencisine sahip okullarda görev yapan öğretmenlerle karşılaştırıldığında, okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarını daha yüksek düzeyde sergilediği görüşündedirler. 21 ve üzeri kaynaştırma öğrencisi olan okullarda görev yapan öğretmenler ise  hem 10 ve daha az hem de 11-20 kaynaştırma öğrencisi olan okullarda görev yapan öğretmenlerle kıyaslandığında, okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarını daha yüksek düzeyde sergilediği yönünde görüş ortaya koymuşlardır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the level of teachers' views on social justice leadership behaviors of primary and secondary school principals and to reveal whether these views show a significant difference in terms of some variables of teachers and the school they work in. The research sample consists of 352 teachers working in public primary and secondary schools in Karşıyaka district of İzmir province in the 2021-2022 academic year. The research data were obtained by using the "Personal Information Form" developed by the researcher and the "Social Justice Leadership Scale" developed by B. Bozkurt (2017). In the study, answers were sought for 11 sub-problems. Arithmetic mean, standard deviation, t-test, ANOVA and LSD Significance Test were used to analyze the data.
The findings of the research can be summarized as follows:
Teachers' views on the social justice leadership behaviors of primary and secondary school principals are at the level of "agree" both in general and in terms of scale dimensions. Teachers state that school principals mostly show social justice leadership behavior in the dimension of "stakeholder support"; this is followed by behaviors in the dimensions of "distributive justice", "participation" and "critical consciousness", respectively. Teachers' views on social justice leadership behaviors exhibited by school principals; there is no significant difference in terms of teachers' gender, age, professional seniority and income level, and socioeconomic level of the school's environment, both in scale and in scale dimensions. The views of undergraduate teachers on the social justice behaviors of school principals were found to be significantly higher than teachers with graduate education only in the dimension of "distributive justice"; no significant difference was found in terms of education level variable in other dimensions and overall scale. It was observed that married teachers perceived school principals' social justice leadership behaviors in all dimensions and at a higher level than single teachers. It has been revealed that teachers who have both 1 child and 2 or more children perceive school principals' social justice leadership's distributive justice behaviors at a higher level compared to teachers who have no children. No significant difference was found in terms of the aforementioned variable in other dimensions and throughout the scale. It has been observed that the views of teachers on the social justice leadership behaviors of school principals show a significant difference in the dimensions of "participation" and "distributive justice" according to the type of school. In both dimensions, it was concluded that the mean score of teachers working in primary schools was higher than that of teachers working in secondary schools. No significant difference was observed according to school type in other dimensions and overall scale. It has been determined that the views of teachers regarding the social justice leadership behaviors exhibited by school principals differ significantly in terms of the number of mainstreaming students in the school, both throughout the scale and in the dimensions of the scale. According to the findings obtained; Teachers working in schools with 10 or less inclusive students are of the opinion that school principals exhibit social justice leadership behaviors at a higher level when compared to teachers working in schools with 11-20 inclusive students. Teachers working in schools with 21 or more inclusive students stated that school principals exhibited social justice leadership behaviors at a higher level when compared to teachers working in schools with 10 or less and 11-20 inclusive students.