İrritable barsak sendromlu hastaların sosyodemografik özellikleri ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Sociodemographic features and life quality of irritable bowel syndrome patients
Yazar: BESTEGÜL ÇORUH AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK TOPRAK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
ÖZET 
İrritable Barsak Sendromlu Hastaların Sosyodemografik Özellikleri Ve YaĢam Kalitelerinin Değerlendirilmesi 
GİRİŞ-AMAÇ: IBS dünyada olduğu gibi ülkemizde de oldukça sık görülen ancak çoğunlukla tanısı gözden kaçan bir rahatsızlıktır. Bu çalışmada IBS hastalarının tanı, takip durumları ile var olan şikayetlerinin hastanın yaşam kalitesine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
GEREÇ- YÖNTEM: Prospektif olarak yapılan çalışmamıza gastrointestinal sistem şikayetleri ile Eylül 2014 - Nisan 2015 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 202 kişi dahil edildi.Tarafımızdan hazırlanan anket formu birebir görüşülerek dolduruldu. Hastaların sosyodemografik özellikleri, Roma III kriterleri, ve WHOQOL ölçeğinin ile yaşam kalitesi değerlendirme verileri kaydedildi. SPSS 20,0 programımında tanımlayıcı istatistiksel metodlar ile Ki-Kare, T testi ve Oneway Annova testiyle analizler yapıldı. 
BULGULAR: Çalışmamıza katılanların çoğunluğu kadındı (n=146, %72,3), en çok 113 kişi (%55,9) ile 18-39 yaş grubundan katılımcı vardı.112 kişi (%60,4) evliydi..Büyük çoğunluğunun eğitim düzeyi yüksekti (n=134,%66,3). Sosyodemografik özelliklerden sadece cinsiyete göre IBS türleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Buna göre kadınlarda IBS –K, erkeklerde ise IBS-D daha çok görülüyordu (p=0,018). Tüketilen gıdaların çeşidi ve tüketim miktarı ile fiziksel aktivite yapma durumlarına göre kabızlık, ishal, şişkinlik ve uyku bozukluğu şikayetlerinin varlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı. En çok Roma III‟ün ikinci kriteri olan „„Gaita sıklığında değişiklik" pozitifti (n=174, %86,1). Sadece Aile Hekimliği‟ne başvuran hasta sayısı sadece Gastroenteroloji polikliniğine başvuran hasta sayısından fazlaydı. Gastroenteroloji polikliniğinde hastalara tanısal amaçlı daha fazla tetkik yapılmıştı. IBS türleri ile WHOQOL ölçeğinin bedensel, ruhsal, sosyal ve çevresel alanlarına ait puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamadı. Ancak ölçeğin bedensel ve çevresel yaşam kalitesi alanları ile toplam puanları erkeklerde daha yüksekti (p=0,041, p=0,002, p=0,007). Ev hanımlarında ve mavi yakalılarda bedensel alan puanlarında diğer meslek gruplarına göre anlamlı ilişki vardı (p<0,001). 
SONUÇ: IBS bireylerin günlük yaşam kalitesini etkileyen bir rahatsızlık olup çoğu zaman diğer hastalıklarla karışabilen bir durumdur. Özellikle kadınlarda kabızlık erkeklerde ise ishal şikayeti ile ön plana çıkan IBS konusunda hekimlerin IBS kriterlerini değerlendirme ve semptomları konusunda farkında olmaları tanı ve tedavi şansını arttıracaktır. Ayrıca hastaların bu şikayetlerle sadece bedensel değil sosyal, çevresel ve ruhsal şikayetleri de olabileceği düşünülmelidir. 
Anahtar Sözcükler: İrritable barsak sendromu, yaşam kalitesi, birinci basamak

Abstract:
ABSTRACT
 Sociodemographic Features And Life Quality Of Irritable Bowel Syndrome Patients 
Objectives: Irritable bowel disease is common in Turkey, as in the World, but is often mis-diagnosed. In this study; the diagnosis, follow up and well being of the patients with irritable bowel disease and the effects of their complaints on their quality of life, has been aimed. 
Materials and Methods: 202 patients who applied to Sisli Hamidiye Etfal Hospital Family Practice clinics with gastrointestinal system complaints in between September 2014 and April 2015 were joined in this prospective study. Inquiry forms which had been previously prepared, were filled in, face to face with the patients. Sociodemographic status of the patients, Rome III Criteria and WHOQOL life quality index were recorded. Analysis were applied using q-square, t-test,Oneway Annova tests and descriptive statistical methods in SPSS20,0programme. 
Results: The majority of the participants of our study were women ( n=146, 72.3%). Most of the participants were in 18-39 years of age group with a number of 113 people (55,9%). 112 people (60,4%) were married. Most of them had a high educational status (n=134, 66,3%).Out of sociodemographic features, the only statistically significant relation was in between sex and irritable bowel disease types. IBD -K was seen in women and IBD-D was seen more in men according to this (p=0,018). There could not be found any meaningful relation in between constipation, diarrhea, sleep disorder complaints and the type, the amount of food consumed and physical activity status. Difference in stool frequency which is the second criteria of Rome III, was the most positive one (n=174, 86,1%). The number of patients who only applied to The Family Practice Clinic was greater than the number of patients who only applied to the Gastroenterology Clinic. More tests for diagnosis were done in the Gastroenterology Clinic. There were no statistically significant relation in between IBD types and the points of WHOQOL index on physical, mental, social and environmental areas. On the other hand; the points of the index on physical and environmental life quality areas and the total points were higher in men (p=0.041,p=0.002,p=0.007). There was a significant relation in housewomen and the blue-collar people on physical area points, according to the other job groups(p<0.001). 
Conclusion: IBD can be misdiagnosed with other events and is a disease which can affect the quality of daily life. The chance of diagnosis and cure can be augmented if doctors get more aware of the symptoms and the diagnostic criteria of IBD; which shows itself more as consti pation in women and diarrhea in men. Moreover; it should be recognised that patients with these symptoms not only have physical complaints but can also have social environmental and mental complaints.
 Key Words: Irritable bowel syndrome, life quality, primary care