Hendek (Sakarya, KB Anadolu) Siluriyen şeyllerinin organik porozite değerlerinin rock-eval piroliz verileri kullanarak belirlenmesi
Estimating of organic porosity in the Silurian shales around Hendek (Sakarya, NW Anatolia) using the rock-eval pyrolysis data
Yazar: ZEYNEP ARSLAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Son yıllarda, kerojenin termal ayrışması sonucu organik madde içerisinde gelişen organik porozitenin geleneksel olmayan kaynaklarda önemli depolanma alanı yarattığı belirlenmiştir.  Çalışma kapsamında Batı Karadeniz Bölgesinde Hendek (Sakarya) ilçesinin kuzeybatısında yer alan Siluriyen yaşlı şeyllerden oluşan Fındıklı Formasyonu'nun organik porozite gelişimi incelenmiştir. Rock-Eval piroliz verileri Fındıklı Formasyonu'nun TOK değerlerinin (ağırlıkça %) 0,04-1,26 aralığında, HI değerlerinin ise 0-40 mg HC/g TOK arasında değiştiğini göstermektedir. Bu veriler piroliz verilerinden itibaren ölçülen ve hesaplanan diğer parametrelerle birlikte değerlendirildiğinde örneklerin Tip IV kerojen içerdiği ve aşırı olgunlaşmış olduğunu göstermektedir. Çalışmada Erken Siluriyen yaşlı Ereğli-Gülüç ve İğdir-Örenköy ölçülü stratigrafik kesitlerine ait şeyl örneklerinin piroliz sonuçları Hendek-Kocaali örnekleriyle karşılaştırılmıştır. Hendek-Kocaali örneklerinde diğer kesitlerde gözlenen graptolitlere rastlanmaması, Orthoceras fosillerinin görünmesi ve artan oksik ortam koşulları nedeni ile TOK değerlerin daha düşük olması formasyonun bu kesimlerde yaşının Orta-Geç Siluriyen'e karşılık gelebileceğine işaret etmektedir. Orijinal organik maddenin denizel kökenli ve Tip II kerojen olduğu düşünülerek  kabul edilen 6 ayrı HI verilerine (250, 300, 350, 400, 450, 475)  göre organik porozite değerleri belirlenmiştir. Organik madde veya kerojen içerisinde hesaplanan toplam organik porozite oranı  % 13,74-28,82 arasında değişmektedir. Ereğli'den doğuda İğdir'e doğru TOK değerlerindeki artış trendinin organik porozite değerlerinde gözlenmemiş olması yüksek organik madde içeriğinin organik porozite değeri üzerinde doğrudan etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In recent years, in unconventional resources, organic porosity developed from thermal maturation of original organic matter has been determined as an important storage capacity. In this study,  the organic porosity development of the Silurian Fındıklı Formation consisting of shales in the northwestern Black Sea region of Hendek (Sakarya) district was investigated. Rock-Eval pyrolysis data show that the TOC values of the Fındıklı Formation vary from 0.04 to 1.26 wt % and HI values range from 0 to 40 mg HC/g TOC. These measured values were evaluated together with other parameters calculated from Rock-Eval pyrolysis and the samples were determined to contain Type IV kerogen and highly thermally mature. The pyrolysis results of the Ereğli Gülüç, İğdir-Örenköy and samples from Hendek-Kocaali measured sections were considered due to distribution of graptolites and the appearance of Orthoceras fossils. The lower TOC values less than 1 % (wt %) imply that the Kocaali units were deposited more oxic conditions and their age should be Middle-Late Silurian. Organic porosity values were determined according to 6 different assumed coreesponding to marine type II kerogen HI data (250, 300, 350, 400, 450, 475). Total organic porosity ratio calculated in original organic matter or kerogen are between 13.74 and 28.82%. It was concluded that the increasing trends in TOC values from Ereğli to İğdir had no direct effect on organic porosity values.