İlköğretim sosyal bilgiler öğretiminde değer eğitimi yaklaşımlarının öğrencilerin sorumluluk değerini kazanma düzeyine etkisi
The effect of values education approaches on students level of gaining responsibility value in primary school social studies education
Yazar: SONER ALADAĞ
Danışman: PROF. DR. SELMA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Sorumluluk = Responsibility ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde uygulanacak olan değer öğretim programının öğrencilerin ?sorumluluk? değerini kazanma ve gösterme düzeyine etkisini belirlemektir.Bu araştırmada, ön test ? son test kontrol gruplu deneme modelindedir. Bu araştırmada, deney ve kontrol gruplarının kendi içinde ve aralarında nicel verilere dayalı karşılaştırılmalarının yanı sıra, katılımcılardan daha derinlemesine veriler elde etmek amacıyla nitel araştırma desenleri de kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2008?2009 öğretim yılında Ankara ili Yenimahalle ilçe merkezinde bulunan ve eğitim-öğretim hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülmekte bir ilköğretim okulunun 5. sınıfları oluşturmuştur. Grupların denklikleri incelendikten sonra bu şubelerden birisi deney, diğeri kontrol grubu olarak seçilmiştir.Deney grubunda (N=27), 8 hafta boyunca değer öğretimi yaklaşımlarına uygun olarak Sosyal Bilgiler dersi öğretimi yapılmış, kontrol grubunda (N=28) ise var olan süreç gözlenmiştir. Deney ve kontrol grubuna programın uygulanmasından önce ve sonra nicel veri elde etmek için Sorumluluk Ölçeği, Bilişsel Düzey Ölçeği ve Duyuşsal Düzey Ölçeği uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinden bir kısmı ile uygulama sonrası görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca programın uygulanmasından sonra deney grubu öğrencilerinin velileri ve sınıf öğretmeni ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 15,0 paket programı kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır.Verilerin analiz edilmesiyle elde edilen sonuçlarda, deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerin uygulama sonrası ?sorumluluk? değerine ilişkin, Sorumluluk Ölçeği, Bilişsel Düzey Ölçeği ve Duyuşsal Düzey Ölçeğinden elde etmiş oldukları puanlar arasında deney grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet değişkeni açısından, öğrencilerin Sorumluluk Ölçeği ve Bilişsel Düzey Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamış, ancak Duyuşsal Düzey Ölçeği son test puanları arasında deney grubunda kız öğrenciler lehine anlamlı fark bulunmuştur. Deney grubunda, ailenin sosyo ekonomik ve kültürel özellikleri değişkeni açısından, sadece öğrencilerin Sorumluk Ölçeği son test puanları ile anne eğitim düzeyi arasında ve Bilişsel Düzey Ölçeği son test puanları ile ailenin gelir durumu değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Diğer değişkenler arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.Öğrenciler ile görüşmelerden elde edilen bu sonuçlar, uygulanan programın deney grubu öğrencileri üzerinde olumlu bir etki yaptığını göstermektedir. Aynı zamanda bu sonuç araştırmanın nicel verilerini de desteklemektedir. Veliler ile yapılan görüşmelerde, programın öğrenci üzerinde olumlu etkilerini gözlemlediklerini ifade etmişlerdir. Deney grubunun öğretmeni ise yapılan görüşmede, uygulanan programın öğrenciler üzerinde pozitif yönde etki ettiğini ifade etmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to define the effect of value teaching program, which will be applied on 5th grade primary school social studies students, about students? level of gaining responsibility value.This research is of the experimental model pre-test and post-test control. Along with the comparisons between the experimental and control groups based on quantitive data, qualitive methods were also used in order to obtain deeper data. The working group of the study consisted of 5th grade students of a public primary school in Yenimahalle discrit of Ankara in the semesters of 2008-2009. After the equivalence of the groups was investigated, they separated into experiment and control groups.In the experiment group(N=27), social studies lessons were given adapted to value teaching approach for 8 weeks, where in the control group(N=28) only the process was followed. In order to obtain the quantitive data before and after the program, responsibility scale, cognitive level scale and affective level scale was applied on both groups. Some interviews were done with some students after the applications in both groups. Also some interviews with the teacher and parents of some students in the experiment group were carried out. SPSS 15.0 package program was used in the analysis of data. Content analysis was used in the investigation of qualitive data.The results of the analysis of the data showed that there is meaningful difference found on the side of experiment group in the points taken from the responsibility scale, cognitive level scale and affective level scale. According to the gender, there was no difference in the points of responsibility scale and cognitive level scale. But there is a meaningful difference according to the post test results of affective level scale on the side of girls. In the experiment group, according to the socio-economic and cultural properties of the family variable, the meaningful difference were found only on between responsibility scale post test results and educational level of mother and between cognitive level scale post test results and financial state of the family. There were no meaningful differences between other variables.After the interviews with students, the results showed that the program applied on experiment group had a positive effect on students. This result also supports the quantitive data also. The interviews with parents also revealed the positive effect of the program. The teacher of the experiment group students stated the positive effect of the program on the students also.