Botulinum toksin tip a enjeksiyonu uygulanan inmeli hastalarda ekstrakorporeal şok dalga tedavisinin (ESWT) motor fonksiyonlar ve ağrı üzerine etkisi
Botulinum toksin tip a enjeksiyonu uygulanan inmeli hastalarda ekstrakorporeal şok dalga tedavisinin (ESWT) motor fonksiyonlar ve ağrı üzerine etkisi
Yazar: ZEYNEP EYÜPLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA GÖKBEL
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Botulinum Toksin Tip A Enjeksiyonu Uygulanan İnmeli Hastalarda Ekstrakorporeal Şok Dalga Tedavisinin (ESWT) Motor Fonksiyonlar ve Ağrı Üzerine Etkisi
Amaç: Radyal ESWT' nin inme sonrası spastisite gelişip botulinum toksin tip A (BONT-A) enjeksiyonu uygulanan kas grupları üzerine etkisini ve bu etkinin motor fonksiyonlar ve ağrı ile olan ilişkisini ortaya koymak amacıyla planlanmıştır.  
Gereç-Yöntem: Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği' nde inme rehabilitasyonu amacı ile takip edilip ilk seans ESWT' den 10 gün önce spastik kaslara yönelik BONT-A enjeksiyonu yapılmış olan ve etkilenen taraf diz fleksör, diz ekstansör, ayak bileği plantar fleksör kas gruplarında Modifiye Ashworth Skalası' na (MAS) göre ≥ 1 spastisitesi olan, plejik tarafta Visual Analog Skalaya (VAS) göre 3 ve üzerinde ağrısı olan 39 inmeli hasta çalışmaya dahil edildi. Tek kör randomize kontrollü olarak planlanan bu çalışmada hastalar ESWT uygulanan yani çalışma grubu ve kontrol grubu olmak üzere 2 gruba randomize edildi. Tüm hastalar konvansiyonel inme rehabilitasyon programı almaya devam etti. ESWT grubuna dahil edilen hastalara ek olarak haftada 2 seans olmak üzere toplam 6 seans ESWT uygulandı. Araştırmanın primer sonlanım noktası; spastisite ve ağrı şiddetinde azalmadır. Hedeflenen; uygulanan tedavi ile MAS ve VAS' a göre hastaların spastisite ve ağrı skorlarında en az 1 birimlik düşüş sağlanmasıdır. Araştırmanın ikincil sonlanım noktası; Hastanın, hedef belirleme ölçeğinde belirlenen hedef doğrultusunda gelişim sağlanmasıdır. Hastalar tedavi öncesi, tedavinin 2., 4. ve 12. haftası MAS, TS, VAS, aktif ve pasif EHA, HBÖ ile değerlendirildi. Hastaların ultrasonografik olarak MHS ile değerlendirmesi tedavi öncesi, tedavinin 4. ve 12. haftası değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastalardan 36' sı tedaviyi tamamladı. Hastalarda ciddi bir yan etki gözlenmedi. MAS değerlendirme sonuçlarında tedavi ile her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler saptandı. Her iki grup sonuçları karşılaştırıldığında dirsek fleksör kas grupları için 4. ve 12. haftada, diz ekstansör kas grupları için 12. haftada elde edilen gelişmelerin çalışma grubu lehine istatistiksel olarak yüksek olduğu görüldü. Tedavi sonrası TS parametreleri değerlendirildiğinde dirsek fleksör kas gruplarında XV1, XV3 ve X sonuçlarında her iki grupta Y sonuçlarında ise sadece çalışma grubunda, diz fleksör kas gruplarında XV1, XV3 ve X sonuçlarında her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı gelişme, diz ekstansör kas gruplarında XV1 parametresinde kontrol grubunda, XV3 ve X parametresinde her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı gelişme, ABPF (diz ekstansiyonda) kas gruplarında XV1 ve XV3 komponentinde her iki grupta da Y parametresinde ise sadece çalışma grubunda istatistiksel olarak anlamlı gelişme, ABPF (diz fleksiyonda) kas gruplarında XV1, XV3 ve Y parametresinde her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı gelişme görüldü. Hem pasif hem de aktif EHA' da dirsek fleksiyonu, diz fleksiyonu ve ABDF' de her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı gelişme görüldü. VAS' ta her iki grupta da tedavi ile görülen istatistiksel olarak anlamlı gelişmenin her iki grup sonuçları karşılaştırıldığında 4. ve 12. haftada elde edilen gelişmelerin çalışma grubu lehine olduğu görüldü. MHS sonuçları değerlendirildiğinde her iki grupta da tedavi ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark oluşturmadığı görüldü. HBÖ' de her iki grupta da görülen istatistiksel olarak anlamlı sonucun her iki grup sonuçları karşılaştırıldığında 2., 4. ve 12. haftada çalışma grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü.
Sonuç: BONT-A enjeksiyonu ve rESWT' nin uygun kombinasyonunun inmeli hastalarda spastisiteyi ve ağrıyı kontrol etmede etkili olduğu ve etkinin 3 ay veya daha uzun süre korunduğu bu çalışma ile gösterilmiştir. BONT-A 'nın etki süresini uzatmaya yönelik olarak rESWT bir tedavi seçeneği olarak değerlendirilebilir. ESWT uygulanması kolay, iyi tolere edilen, güvenli bir tedavi yöntemi olup konvansiyonel tedavi yöntemlerine ek olarak spastisite tedavisinde kullanılabilir. 
Anahtar sözcükler: İnme, spastisite, ESWT, BONT-A

Abstract:
The Effect of Extracorporeal Shock Wave Therapy (ESWT) on Motor Functions and Pain in Stroke Patients Receiving Botulinum Toxin Type A Injection
Objective: This study was planned to investigate the effect of radial ESWT on muscle groups receiving botulinum toxin type A (BONT-A) injection after stroke, and to demonstrate the relationship of this effect with motor functions and pain.
Materials and Methods: Thirty-nine stroke patients who were followed for stroke rehabilitation at the Department of Physical Medicine and Rehabilitation, Kocaeli University Faculty of Medicine, and who had spasticity of ≥1 according to the Modified Ashworth Scale (MAS) in the affected side's knee flexor, knee extensor, and ankle plantar flexor muscle groups, and had a pain score of 3 or higher on the Visual Analog Scale (VAS) on the plegic side were included in the study. In this single-blind randomized controlled study, patients were randomized into two groups: the study group, who received ESWT, and the control group. All patients continued to receive conventional stroke rehabilitation programs. In addition to the rehabilitation program, patients in the ESWT group received a total of 6 sessions of ESWT, twice a week. The primary endpoint of the study was a decrease in spasticity and pain severity, with the aim of achieving at least a 1-unit reduction in spasticity and pain scores according to MAS and VAS, respectively. The secondary endpoint was the patient's improvement in accordance with the goals set in the Goal Attainment Scale. Patients were evaluated before treatment and at the 2nd, 4th, and 12th weeks of treatment using MAS, Tardieu Scale (TS), VAS, active and passive range of motion (ROM), and the Barthel Index (BI). Ultrasonographic evaluation of muscle thickness was performed before treatment and at the 4th and 12th weeks of treatment.
Results: Thirty-six of the patients included in the study completed the treatment. No serious adverse effects were observed in the patients. Statistically significant improvements were observed in both groups in MAS assessment results with treatment. When comparing the results of both groups, it was observed that the improvements obtained at the 4th and 12th weeks for elbow flexor muscle groups and at the 12th week for knee extensor muscle groups were statistically higher in favor of the study group. After treatment, statistically significant improvements were observed in XV1, XV3, and X parameters in elbow flexor muscle groups in both groups, while only the study group showed significant improvement in Y parameter, XV1, XV3, and X parameters in knee flexor muscle groups in both groups, XV1 parameter in the control group, and XV3 and X parameters in both groups, and ABPF (knee extension) muscle groups in XV1 and XV3 components in both groups and in Y parameter only in the study group. Significant improvements were observed in both passive and active ROM for elbow flexion, knee flexion, and ankle dorsiflexion in both groups. When comparing the results of VAS, it was observed that the statistically significant improvement seen with treatment in both groups favored the study group at the 4th and 12th weeks. Evaluation of muscle thickness did not reveal a statistically significant difference with treatment in both groups. In BI, the statistically significant result seen in both groups was significantly higher in favor of the study group at the 2nd, 4th, and 12th weeks when comparing the results of both groups.
Conclusion: It has been shown with this study that the appropriate combination of BONT-A injection and rESWT is effective in controlling spasticity and pain in stroke patients and that the effect is maintained for 3 months or longer. rESWT can be considered as a treatment option to extend the duration of BONT-A's effect. ESWT is an easily applied, well-tolerated, safe treatment method that can be used in the treatment of spasticity in addition to conventional treatment methods.
Keywords: Stroke, spasticity, ESWT, BONT-A