Büyüme ve kalkınmada kurumsal yapı ile finansal mimarinin rolü: Diyarbakır örneği
The role of financial architecture and institutional structure in growth and development: The example Diyarbakır
Yazar: RAMAZAN TUNÇ
Danışman: PROF. DR. MURAT PIÇAK
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Diyarbakır = Diyarbakır ; Serbest bankacılık = Free banking

Özet:
Finansal gelişme, kurumsal yapı ve bölgesel politikalar refah ve gelir dağılımı üzerinde büyük etkiler yaratmaktadır. Kurumsal kalite ve finansal gelişme üzerinde son dönemlerde yazında çok çalışma olmakla beraber Diyarbakır bankacılık ve finans sisteminin gelir dağılımı üzerine hazırlanan herhangi bir çalışma yazında yer almamaktadır. Bu tez çalışmasında kadim Diyarbakır'ın son 20 yıllık finansal gelişimi, bankacılık göstergeleri ve seçilmiş makro ekonomik göstergeleri ışığında McKinnon-Shaw hipotezi baz alınarak analiz edilmiştir. Çalışmada 3 makro model kullanılarak zaman serileri değişkenleri 1988-2021 yılları arasında analiz edilmiştir. Türkiye'de uygulanan bölgesel teşvik politikaları finansal mimarinin bir bileşeni olarak ele alınmış, seçilmiş makro ekonomik göstergeler ışığında eşbütünleşme analizi ve uzun dönemli ilişkileri irdelenmiştir.
Elde edilen bulgulara göre Diyarbakır'da kredi hacminin yatırımlar ve kişi başı gelirle uzun dönemli ilişkisi olduğu, Diyarbakır'daki refah ve gelir dağılımının kredi hacminin artmasıyla arttığı, krediler ve borçlanmaya dayalı bir büyümenin olduğu McKinnon-Shaw hipotezi yaklaşımıyla uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Ödünç verilebilir fonların artması aynı zamanda bölgesel-il düzeyinde yatırımlara yönlendirilebilecek fonların da artmasına sebep olduğu, kredi piyasasına erişim kolaylığı arttıkça bölgede nominal kişi başı gelirin arttığı, kredi hacminin kişi başı gelir artışının ve refah artışının nedeni olduğu ortaya çıkmıştır. Diyarbakır'ın aynı zamanda büyük bir gelişme potansiyelinin olduğu, demokratik kurumların güçlenmesi, bölgesel çatışmaların olmadığı dönemlerde makro göstergelerin olumlu yönde istatistiksel olarak artış trendi izlediği gözlemlenmiştir.

Anahtar Sözcükler 
Diyarbakır, Finansal Mimari, Finansal Gelişme, Büyüme, Bölgesel Gelişme, Finansal Baskı, Tamamlayıcılık Hipotezi, McKinnon & Shaw Hipotezi, Bölgesel Teşvik Sistemi

Abstract:
Financial development, institutional structure and regional policies have great effects on welfare and income distribution. Although there are many studies in the literature on institutional quality and financial development in recent years, there are no studies that analyzing banking and finance system variables on income distribution of Diyarbakır in the literature. In this thesis, the financial development of the ancient Diyarbakir for the last 20 years has been analyzed in the light of banking indicators and selected macroeconomic indicators, based on the McKinnon-Shaw hypothesis. In the study, time series variables were analyzed between 1988-2021 using 3 macro models. The regional incentive policies implemented in Turkey are considered as a component of the financial architecture, cointegration analysis and long-term relationships are examined in the light of selected macroeconomic indicators.
According to the findings, it has been determined that the loan-credits volume in Diyarbakir has a long-term relationship with investments and per capita income, the wealth and income distribution in Diyarbakir increases with the increase in the loan volume, and it is compatible with the McKinnon-Shaw hypothesis approach, where there is a growth based on loans and borrowing. It has been revealed that the increase in loanable funds also causes an increase in the funds that can be directed to investments at the regional-provincial level. It was observed that the macro indicators followed a statistically positive trend in the periods when Diyarbakir also had a great development potential, the strengthening of democratic institutions and the absence of regional conflicts.

Key Words
Diyarbakır, Finansal Mimari, Finansal Gelişme, Büyüme, Bölgesel Gelişme, Finansal Baskı, Tamamlayıcılık Hipotezi, McKinnon & Shaw Hipotezi, Bölgesel Teşvik Sistemi