Lise coğrafya eğitiminin önündeki fırsatlar ve engeller: Öğretmenler için bir karma yöntem araştırması
Challenges and drivers in high school geography education: A mixed method research for geogaphy teachers
Yazar: RAMAZAN ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. TAHSİN TAPUR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Eğitim sorunları = Education problems ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen sorunları = Problems of teachers

Özet:
Bu araştırmada, lise coğrafya eğitiminin önündeki fırsatların ve engellerin öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesine yer verilmiştir. Araştırma 2017-2018 eğitim öğretim yılında Türkiye genelinde random olarak atanan Konya, Antalya, İzmir, İstanbul, Gaziantep illerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 260 adet resmi ve 2 adet özel lisede gerçekleştirilmiştir. Her türdeki resmi ve özel okullarda görevli 508 coğrafya öğretmenine 8'i açık uçlu soru olmak üzere, dört bölümden oluşan 37 adet anket sorusu ile yerinde anket uygulaması yapılmıştır.
Araştırmada "karma" araştırma yöntemi kullanılmıştır. Karma araştırma yönteminin "açıklayıcı desen" i  (Explanatory Design) ile çalışma yürütülmüştür. Elde edilen veriler ile alt problemlerde ifade edilen durumlara ilişkin istatistiksel analizler SPSS programında çözümlenmiştir. Ayrıca "anova" ve "t testi" uygulanmış olup aşağıdaki bulgular tespit edilmiştir.
Cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenlerin MEB tarafından yapılan hizmet içi eğitim, kurs ve seminerlerin yeterliliğinde, teknoloji ve getirdiği yeniliklere uyumluluk durumunun tespit edilmesinde belirleyici bir şekilde anlamlılık gösterdiği tespit edilmiştir. Türkiye geneli coğrafi bilgi ağı kullanılmasında, ülkeler coğrafyası dersinin programa konmasında, ders programında değişiklik yapılması gereken en öncelikli konuda, ders kitabı dışında yeterli bir şekilde araç gereç kullanımında, dijital harita arşivinin, özel derslik alanlarının, coğrafya ile ilgili kaynakların ve ders saatlerinin yeterliliğinde ise erkek öğretmenlerin lehinde anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır.
Öğretmenlerin mesleki yeterlilikleri, ülkeler coğrafyası dersinin coğrafya programına konulması, araç-gereçlerin, özel derslik alanlarının yeterliliği, öğretim programının içeriğinin kazanımları karşılaması durumlarında 41-50 yaş arası öğretmenler, öğrencilerin hazır bulunuşluk, teknoloji ve yeniliklere uyumluluk durumlarında 51 yaş ve üstü öğretmenler, öğretmenlerin mesleki yeterlilik durumlarında 31-40 yaş arası öğretmenler, öğretim programının ölçme değerlendirme ölçütlerinin yeterliliğinde 21-30 yaş arası öğretmenlerin belirleyici bir şekilde anlamlılık gösterdiği tespit edilmiştir. 
20 yıldan fazla mesleki tecrübeye sahip öğretmenlerin kendilerini mesleki anlamda daha yeterli gördükleri ve coğrafya dersi programının kazanımlarının yeterliliğinin tespitinde, coğrafya dersi programının ölçme değerlendirme ölçütlerinde, ülkeler coğrafyası dersinin coğrafya programına konulmasında, ders programında değişiklik yapılması gereken en önemli konuda, araç-gereçlerin yeterlilik durumunun tespitinde daha etkili oldukları; 1-5 yıl mesleki tecrübeye sahip öğretmenlerin ise öğretim programının içeriğinin kazanımları karşılamasında daha etkili oldukları, 6-10 yıl arası mesleki tecrübeye sahip öğretmenlerin gezilerin öğrenmeyi etkilediğini savundukları tespit edilmiştir.
Üniversitelerin uyguladıkları coğrafya programları ile ortaöğretim coğrafya programının uyumluluk durumunda, coğrafya öğretim programında yer alan konu başlıklarının yeterlilik durumunda, ders kitaplarının yeterli olması noktasında lisans mezunu olan öğretmenlerin daha etkili oldukları, ayrıca doktora yapmakta olan öğretmenlerin coğrafya dersi programının kazanımlarının yeterliliğinin tespitinde, yüksek lisans yapmakta olan öğretmenlerin coğrafya dersi öğretim programının içeriğinin kazanımları karşılama durumunun tespitinde daha etkili oldukları tespit edilmiştir.
Ders saatlerinin yetersiz olduğu, materyal sorununun çözülemediği, coğrafya dersinin öneminin azaldığı, coğrafi gezilerin yetersiz olduğu gibi sorunların hala en önemli sorunlar olarak ortaya çıktığı, MEB tarafından yapılan hizmet içi eğitim, kurs ve seminerlerin yetersiz olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Coğrafya öğretmeni, öğretmen görüşleri, coğrafya eğitimin problemleri, coğrafya eğitimi

Abstract:
In this research, the challenges and driving in high school geography education are evaluated in terms of teacher views. The study  was carried out in 2017-2018 academic year  with randomly chosen t teachers from 260 official and private schools of Ministry of Education  in Konya, Turkey, Antalya, Izmir, Istanbul, Gaziantep provinces. An on-site questionnaire was applied to 508 geography teachers working in all kinds of public and private schools with 37 questionnaire questions consisting of four parts, 8 of which were open-ended questions. The "mixed" research method was used in the study.  The study was carried out with the "explanatory design" of the mixed research method. Statistical analyzes of the obtained data and the situations expressed in the sub-problems were analyzed in the SPSS program. In addition, "anova" and "t test" were applied and the following findings were determined.
According to the gender variable, female teachers showed decisive significance in determining the state of compliance with technology and innovations in the competence of in-service training, courses and seminars conducted by the Ministry of Education. In the usage of Turkish Geographical Information Network whereas male teachers showed significance in the usage of Geographical Information Network of Turkey, inclusion of countries geography into the curriculum , the top priorities that need to be made in the curriculum, changes in the use of the equipment except  the textbook, in the adequacy of the digital map archive, private classroom areas, geography-related resources, lecture hours.
It was determined that teachers between the ages of 41-50 show a great importance when the professional competencies of the teachers, the inclusion of the geography course in the geography curriculum, the adequacy of the equipment and the private classroom areas, and the content of the curriculum objectives that teachers who are 51 years and older pay a serious attention in the students' readiness, technology and compatibility with innovations  and it was found that teachers aged 31-40 years in the cases of professional competence of teachers, teachers aged 21-30 years in the competence of the measurement and evaluation criteria of the curriculum showed a decisive significance.
20 years experienced teachers consider themselves more proficient in professional terms, and also, in determining the adequacy of the geography curriculum, the measurement and evaluation criteria of the geography course program, the inclusion of the countries geography course in the geography program, the most important issue that needs to be changed in the syllabus, the competence of the tools and equipment. It was determined that teachers with 1-5 years experienced are more effective in meeting the outcomes of the curriculum, and teachers with 6-10 years experienced argue that trips and sightseeing affect learning.
It was determined that in the case of the compatibility of the geography curriculum  applied by universities with the secondary education geography program, in the case of the sufficiency of the topics in the geography curriculum, in the point of sufficient textbooks, the undergraduate teachers are more effective, and in the determination of the adequacy of the geography course program of the teachers who are studying Phd are very effective and in  the content of the geography lesson curriculum of the teachers who are  studying postgraduate were more effective in determining the situation of meeting the objectives
 It was concluded that the lesson hours were insufficient, the material problem could not be solved, the importance of the geography lesson was reduced, the geographical trips were inadequate, and the in-service training, courses and seminars provided by the MoNE were insufficient.

Keywords: Geography teacher, Teachers' opinions, Geography Education Problems, Geography Education