Ülkemizde renal transplantasyon sonrası  hemodiyalize dönmüş hasta prevelansı
Patient prevelance of returned hemodialysis  after the failure of renal transplantation between hemodialysis patients in our country
Yazar: İLKEM ALTUN
Danışman: PROF. DR. NEDİM YILMAZ SELÇUK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Prevalans = Prevalence ; Prognoz = Prognosis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Transplantlar = Transplants

Özet:
ÜLKEMİZDE RENAL TRANSPLANTASYON SONRASI HEMODİYALİZE DÖNMÜŞ HASTA PREVELANSI
Amaç: Sağlık Bakanlığı organ nakil kayıt sistemine göre 2011-2015 yılları arasında Türkiye'de renal transplantasyon yapılmış olan 14.936 hasta bulunmasına rağmen; Türk Nefroloji Derneği'nin 2015 Registry raporunda 2015 yılı sonunda 6515 fonksiyone greftle izlenen hasta olduğu bildirilmiştir. Bu bilgilerle greft kaybının yüksek oranda olduğu düşünülmekte fakat; bu hastaların prognozu hakkında yeterli veri bulunmamaktadır. Amerika ve Kanada'da  yapılan araştırmalara göre hemodiyaliz hastaları arasında renal transplantasyon (tx) başarısızlığı sonrası  diyalize dönen hasta sayıları giderek artmaktadır. Avrupa ülkelerinde böyle bir çalışma yoktur. Ülkemizde de sağlıklı veriler bulunmamaktadır. Bu nedenle hemodiyalize giren hastalar arasında renal tx sonrası nonfonksiyone greft nedeniyle hemodiyalize dönen hasta oranını ülkemiz için ortaya koymayı amaçladık.
Hastalar ve Metodlar: Hastalar çalışmaya alınan hemodiyaliz merkezlerinin hasta kayıt dosyalarından ve hasta anamnezlerinden 01 Kasım 2015- 01 Mayıs 2016 tarihleri arasında retrospektif olarak incelendi. Bilgiler daha önceden hazırlanan bir forma girildi. İstatistiksel analizler SPSS versiyon 18 bilgisayar programı kullanılarak yapıldı. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov/Shapiro-Wilk testi ile incelendi. Verilerimiz normal dağılım göstermediğinden median (minimum – maksimum) değerler kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen bağımsız iki grup değerleri arasındaki farkı göstermek için  Mann-Whitney  U testi, ikiden fazla grup değerleri arasındaki farkı göstermek için Kruskal-Wallis Testi, kategorik verilerin karşılaştırılmasında ise Pearson Chi Square istatistik testleri  kullanıldı.
Bulgular: Tüm ülkemizi temsil etmek üzere farklı coğrafi bölgelerden toplamda 22 hemodiyaliz merkezinde kronik hemodiyalize giren  1498 (E:826, K:672) hemodiyaliz hastası  çalışmaya alındı. Renal transplantasyon yapılmış ve fonksiyon kaybı nedeniyle hemodiyalize  dönen hasta sayısı 77(E:56,K:21) bulundu. Hastaların renal transplantasyonlarının 1979-2014 yılları arasında yapılmış olduğu belirlendi. Hastaların 11'ine kadavra (% 14 ), 66'sına canlı vericiden (%86) tx  yapılmıştı. Hemodiyaliz hastaları içerisinde renal transplantasyon yapılmış fakat hemodiyalize dönmüş hasta prevalansı %5.1 olarak bulundu. Fonksiyon kaybı nedenleri 10'unda (%13) ilaçlarını düzenli kullanmama, 24' ünde (%31)  kronik rejeksiyon, 43 'ünde (%56) diğer nedenler olarak belirlendi. Hastalardan 11'inde (%14) transplante böbrek operasyonla alınmıştı. Greft kaybı olan 77 hastadan 3'üne birden çok renal tx yapılmıştı.
Hastaların verici şeklinin, operasyonların yapıldığı yılların, renal tx öncesi hemodiyalize girip girmemelerinin ve girdilerse girme sürelerinin greft ömrünü etkileyip etkilemediği incelendi.
Renal tx sonrası tekrar hemodiyalize başlama süreleri yani greft ömürleri tüm hastalar için 5 yıl (1-32) , kadavradan yapılan transplantasyonlarda 6 yıl (1-27) , canlı vericiden yapılan transplantasyonlarda 5 yıl (1-32)  idi; kadavra ve canlı vericili gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmadı (p=0.759). 
Greft ömürleri 1979-1999 yılları  arasında tx yapılmış olan 11 hastada 16 yıl (6- 32), 2000-2014 yılları  arasında tx  yapılmış olan  66 hastada 5 yıl (1- 13) idi; bu iki grup arasında anlamlı farklılık saptandı (p=0.001). 
Greft ömürleri operasyon öncesi hiç hemodiyalize girmemiş olan 10 hastada 3.5 yıl (1-9), operasyon öncesi hemodiyalize girmiş olan 67 hastada 5 yıl (1- 32) idi ve bu iki grup arasında anlamlı farklılık bulunmadı (p =0.212). Greft ömürleri nakil öncesi 1 yıl hemodiyalize girmiş olan 41 hastada 6 yıl (1- 32), 1-5 yıl hemodiyalize girmiş olan 21 hastada 6 yıl (1- 24), 5-10 yıl hemodiyalize girmiş olan 5 hastada 2 yıl (1-18) idi ve bu üç grup arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p= 0.178). 
Sonuç: Ülkemizde kronik hemodiyaliz hastaları arasında renal transplantasyon olmuş fakat tekrar hemodiyalize dönmüş hasta prevalansı %5.1 olarak bulundu. Kadavra ve canlı vericili renal tx greft ömürleri benzer olarak yaklaşık 5 yıl idi. 2000 yılı öncesi yapılmış nakillerde greft ömrü 2000 yılı sonrası yapılan nakillerden daha uzun bulundu. Tx öncesi hemodiyalize girme süresi prognozu etkilemiyordu.

Abstract:
PATIENT PREVELANCE OF RETURNED HEMODIALYSIS  AFTER THE FAILURE OF RENAL TRANSPLANTATION BETWEEN HEMODIALYSIS PATIENTS IN OUR COUNTRY
Aim : According to the Ministry of Health organ transplant registration system, despite the presence of 14,936 renal transplant recipients in Turkey between 2011 and 2015, The Turkish Nephrology Society reported  the patient number as  6515 functional grafts at the end of 2015 in 2015 Registry Report. It is thought that the loss of graft is high in this information, however;  there is not enough data abouttheprognosis of thesepatients. According to research done in America and Canada,the number of patients returned hemodialysis after the failure of renal transplantation (tx) between hemodialysis patients is increasing steadily. There is no such work in European countries. There is no reliable data in our country. Therefore, we aimed to reveal the rate of hemodialysis patients due to nonfunctioning graft after renal tx for hemodialysis patients in our country.
Patients and Methods: Patients were examined retrospectively from patient registry files and patient anamnesis of the hemodialysis centers to be studied between 01 November 2015 and 01 May 2016. The information was entered into a previously prepared form. Statistical analyses were performed using the SPSS version 18 computer program.The normal distribution suitability of the variables was examined by the Kolmogorov Smirnov/Shapiro-Wilk test. Median (min-max) valueswere used because our data did not show normal distribution. The Mann-Whitney U test was used to show the difference between two independent group values without normal distribution. The Kruskal-Wallis test was used to show the difference among more than  two group values  and the Pearson Chi Square statistical tests were used to compare categorical data.
Results: 1498 (M: 826, F: 672) hemodialysis patients who entered chronic hemodialysis at 22 hemodialysis centers in total from different geographical regions to represent our country were included in the study.The number of patients being performed renal transplantation and returned to hemodialysis due to loss of function was 77 (M:56, F:21). It was determined that renal transplantations of patients were performed between 1979 and 2014. 11 of the patients were performed tx from cadavers (14%) and 66 were performed tx from  live donors (86%). Patient prevelance of returned hemodialysis  after the failure of renal transplantation  between hemodialysis patients was 5.1%. The causes of function loss were determined  as non-regular use of drugs for 10 (%13) patients, chronic rejection for 24 (%31) patients, and other causes for 43 (%56)  patients. Transplanted kidney was removed by operation in 11 (%14) of the patients.  More than one renal tx was performed in 3 of 77 patients with loss of graft.  It was examined whether the patient's donor type,  the years in which the operations were performed, whether hemodialysis before entering renal tx and the period of hemodialysis  affected the graft life. Hemodialysis initiation times after renal tx; the greft lifes  were 5 (1-32) years for all patients, 6 (1-27) years for cadaveric transplants and 5 (1-32) years for live donor transplants; there was no significant difference between cadaveric and live donor groups.(p=0.178). 
Graft life times were 16 (6-32) years in 11 patients who underwent tx between 1979-1999 years, 5 (1- 13) years in 66 patients who underwent tx between 2000-2014 years; there was a significant difference between these two groups (p = 0.001).
Graft life times were 3.5 (1-9) years in 10 patients who had not undergone hemodialysis before operation and 5 (1- 32) years in 67 patients who had undergone hemodialysis before operation and there was no significant difference between these two groups(p=0.212).
Graft life times were 6 (1- 32) years in 41 patients who underwent hemodialysis for one year, 6(1-24)years in 21 patients who underwent hemodialysis for 1- 5 years, 2 (1-18) years in 5 patients who underwent hemodialysis for 5-10 years; there was no significant difference between these three groups.(p=0.178).
Conclusions: The patient prevelance of returned hemodialysis  after the failure of renal transplantation  between hemodialysis patients was found 5.1%. The graft life times of cadaveric and live  donors were  approximately 5 years as similar. The graft lifespans of transplants operated before 2000 was found longer than operated after 2000. The duration of pre-Tx hemodialysis did not affect the prognosis.