Eskişehir ilinde yaşayan ve diyetisyen desteği alan yetişkin kişilerde COVID-19 pandemisi ile birlikte kullanımı artan bazı doğal ürünlerin ve takviyelerin değerlendirilmesi
Evaluation of some natural products and supplements that are increasing in use with the COVID-19 pandemic in adults living in Eskişehir and receiving dietitian support
Yazar: ÖZNUR SELEK BÜYÜKKÖSE
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE KAYALAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; COVID 19 = COVID 19 ; Diyetisyenler = Nutritionists ; Eskişehir = Eskişehir ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Organik ürünler = Organic products ; Pandemiler = Pandemics ; İmmün sistem = Immune system ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Aralık 2019'da ortaya çıkan koronavirüs hastalığı (COVID-19) Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak kabul edilmiştir. COVID-19, SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Türkiye'de maske, mesafe ve hijyen uygulamalarına rağmen pek çok kişi hayatını kaybetmiştir. İnsanlar Covid-19'a neden olan virüsten korunmak ve  bağışıklığını güçlendirmek için bazı doğal ürün ve takviyeleri kullanmışlardır. 
Bu çalışma, tek merkezli, tanımlayıcı, kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışmanın verileri doğal ürünler ve gıda takviyeleri ile ilgili literatüre dayalı olarak hazırlanan ve 17 soru içeren online bir anketle 01.08.2022-31.08.2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Kişiler gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Çalışmamıza 18-65 yaş aralığında gönüllü  289 kişi katılmıştır. İstatistiksel değerlendirme SPSS (Statistical Packet for The Social Science) 22.0 paket programında yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kruskal Wallis ve Mann Whitney-U testleri kullanılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlılığa karar verilmesinde p<0.05 değeri kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan 289 kişiden 224 kişi (%77)  C vitamini, 212 kişi (%73,4) D Vitamini takviyelerini ve 211 kişi  de (%73) sarımsak bitkisini kullanmıştır. Erkeklerin kadınlara oranla daha yüksek oranda  propolis, zerdeçal ve zencefil gibi doğal ürünleri kullandığı belirlenmiştir (p<0.05). Eğitim durumu ile takviye kullanımı arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0.05). Zencefil, kekik ve çinko kullananların Covid-19 salgınına yakalanma oranları diğerlerine göre daha düşük bulnmuştur (p<0.05). Çinko içeren takviye kullananların Covid-19 hastalığını geçirme şiddeti diğerlerine göre daha hafif olduğu saptanmıştır (p<0,05).
Sonuç olarak, bireylerin bitkisel ürünler ve gıda takviyelerinin kullanımı hususunda sağlık profesyonellerinin danışmanlık yapması önem arz etmektedir.

Abstract:
The coronavirus disease (COVID-19), which emerged in December 2019, has been recognized as a pandemic by the World Health Organization. COVID-19 is an infectious disease caused by the SARS-CoV-2 virus. Despite the mask, distance and hygiene practices in Turkey, many people lost their lives. People have used some natural products and supplements to protect themselves from the virus that causes Covid-19 and to strengthen their immunity.
This is a single-center, descriptive, cross-sectional study. The data of the study were collected between 01.08.2022 and 31.08.2022 with an online questionnaire containing 17 questions, which was prepared based on the literature on natural products and food supplements. Persons were selected by random sampling method. 289 volunteers between the ages of 18-65 participated in this study. Statistical evaluation was made in SPSS (Statistical Packet for The Social Science) 22.0 package program. Kruskal Wallis and Mann Whitney-U tests were used to evaluate the data. A value of p<0.05 was accepted to decide on statistical significance. Of the 289 people who participated in the study, 224 people (77%) used vitamin C, 212 people (73.4%) used vitamin D supplements, and 211 people (73%) used the garlic plant. It was determined that men used natural products such as propolis, turmeric and ginger at a higher rate than women (p<0.05). There was no statistically significant difference between education status and use of food supplements (p>0.05). The rates of covid-19 outbreaks of those using ginger, thyme and zinc were found to be lower than the others (p<0.05). It was determined that the severity of Covid-19 disease in those who used zinc-containing supplements was milder than the others (p<0.05).
As a result, it is important for health professionals to consult individuals about the use of herbal products and food supplements.