Türkiye'deki konut finansman yöntemlerinin fıkhî analizi
Fikhi analysis of housing finances in Turkey
Yazar: ORHAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUAMMER VURAL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dini değerler = Religious values ; Finansman = Financing ; Finansman teknikleri = Financing techniques ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Konut finansmanı = Housing finance ; Türkiye = Türkiye ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu tezin amacı günümüzdeki konut finansman sistemlerindeki işleyişin, İslâmî değerler bağlamında faiz yasağı kapsamına girip girmediğini tespit etmektir. Bundan dolayı araştırma, genel manada konut finansman işlemleri ile sınırlı tutulmuş ve bu işlemler İslâm borçlar hukuku kapsamında mukayeseli bir yöntemle incelenmeye çalışılmıştır. İki bölümden oluşan tezin giriş bölümünde kavramsal çerçeve hakkında bazı bilgiler verilmiştir. Tezin birinci bölümünde ise konut, faiz ve banka kavramları kapsamlı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde de konut finansman sistemlerinin genel işleyişi hakkında bilgiler verildikten sonra bu işleyişin İslâm Hukuku kaideleri bağlamında fıkhî boyutu incelenmeye çalışılmıştır.
Konut finansman yöntemlerinin, fıkhî/hukukî olarak incelendiği bu çalışmada günümüz Türkiye'sinde, aktif bir şekilde finansman işlevi yürüten dört sistemin bulunduğu tespit edilmiştir. Bunlar; konvansiyonel banka işlemleri, İslâmî finans adı altında işlemlerini yürüten katılım bankacılığı işlemleri, tasarrufa dayalı faizsiz finansman şirketlerinin işlemleri ve son olarak TOKİ tarafından yürütülen toplu konut işlemleridir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, mevcut konut finansman sistemlerinde, katılım bankalarının murabaha ve müşâreke işlemlerinin geliştirilmesi ve eksik yönlerinin giderilmesi gerektiği, diğer işlemlerinde fıkhî meşruiyet açısından sorunlar olduğu, tasarrufa dayalı faizsiz finansman şirketlerinin resmi kanallarca kontrol altına alınması aynı zamanda sözleşme ve uygulamalarındaki İslâm Hukuku esasları bağlamında sorunların giderilmesi halinde uygun bir sistem olabileceği ve son olarak TOKİ'nin sosyal konut projelerinde kredi kullandırılmadan enflasyon oranı artışı uygulamasının esas alındığı sistemin caiz bir yöntem olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this thesis is to determine whether the functioning of today's housing finance systems is within the scope of the prohibition of interest in the context of Islamic values. For this reason, the research has been limited to housing financing transactions in general and these transactions have been tried to be examined with a comparative method within the scope of Islamic law of obligations. In the introduction part of the thesis, which consists of two parts, some information about the conceptual framework is given. In the first part of the thesis, the concepts of housing, interest and bank were tried to be explained in a comprehensive way. In the second part, after giving information about the general functioning of housing finance systems, the fiqh dimension of this functioning in the context of Islamic Law rules has been tried to be examined.
In this study, in which housing financing methods are examined as fiqh/legal, it has been determined that there are four systems that actively carry out financing functions in today's Turkey. These; conventional banking transactions, participation banking transactions that carry out their transactions under the name of Islamic finance, transactions of interest-free financing companies based on savings and finally mass housing transactions carried out by TOKİ. As far as we can determine, in the existing housing finance systems, the murabaha and musharakah transactions of the participation banks should be developed and their deficiencies should be eliminated, there are problems in terms of fiqh legitimacy in other transactions, the control of the savings-based interest-free financing companies by official channels, and the problems in the context of Islamic Law principles in their contracts and practices. It has been concluded that it can be a suitable system if it is eliminated, and finally, the system based on the application of inflation rate increase without using credits in social housing projects of TOKİ is a permissible method.