Geleneksel kırsal konutların ekolojik açıdan değerlendirilmesine yönelik bir model önerisi: Yalova örneği
A model proposal for the ecological evaluation of the traditional rural houses: Case of Yalova
Yazar: ŞAHİN DURAK
Danışman: DOÇ. DR. SONAY AYYILDIZ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde artan nüfusla beraber teknoloji ve sanayide yaşanan gelişmeler; doğal kaynakların sürdürülebilirliğini tehlikeye atmış, insan ve çevre sağlığını etkileyen sorunları beraberinde getirmiştir. Yapım, kullanım ve yıkım aşamaları boyunca enerji ve kaynak tüketimine neden olan yapılar da, ekolojik değerlere zarar vermekte, atık üretimini arttırmakta ve sağlık ile konfor koşullarını olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle mimarlık alanında da çeşitli araştırmaların yapılarak, yapılaşmanın neden olduğu söz konusu problemlerin çözümüne ilişkin tasarım kriterlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Yaşanan problemlere bir çözüm önerisi olarak ekolojik mimarlık kavramı önem kazanmaktayken; geçmiş zamanlarda geleneksel yapım tekniğiyle inşa edilmiş yapı örnekleri incelendiğinde, çeşitli ekolojik uygulamaların olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bu örneklerdeki ekolojik uygulamaların araştırılarak, günümüz yapılaşmasına ışık tutabilecek pratiklerin ortaya çıkarılması önem arz etmektedir. Bu bağlamda mevcut geleneksel kırsal konut örneklerinin ele alınarak ekolojik açıdan değerlendirilmelerine yönelik bir model önerisinin hazırlanması, çalışmanın temel amacını oluşturmuştur. Söz konusu amaca yönelik yeşil bina değerlendirme sistemleri ve literatürdeki ekolojik değerlendirme model örnekleri incelenerek; çalışmanın amacına ve kapsamına uygunlukları bakımından analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, önerilen model için performans kriterleri, puanlama sistemi, değerlendirme standartları ve modelin uygulanmasına yönelik tespit, değerlendirme ve sonuç araçları oluşturulmuştur. Oluşturulan model önerisinin test edilmesi için çalışma alanı olarak Yalova seçilmiştir. Model önerisi Yalova'nın üç farklı köyünden seçilen yedi konut örneği üzerinde test edilerek, hem uygulanabilirliğindeki aksaklıklar giderilmiş hem de nasıl kullanılacağı detaylı olarak açıklanmıştır. Çalışma sonunda Türkiye'nin beş farklı iklim bölgesinde de kullanılabilir, nesnel, uygulamaya yönelik ve kılavuz niteliğinde olan bir model elde edilmiştir. Elde edilen modelin kullanılmasıyla, mevcut geleneksel kırsal konutların ekolojik açıdan değerlendirilebilmesi mümkün hale getirilmiştir.

Abstract:
Recently, the increasing population and developments in technology have brought problems affecting human and environmental health by endangering the sustainability of natural resources. Also, buildings damage ecology by causing energy and resource consumption during their construction, use, and demolition processes. For these reasons,  an attempt to develop design criteria that propose a solution to the problems caused by buildings are necessary making a research in the field of architecture. While the concept of ecological architecture becomes a prominent solution to the problems experienced, the examples of buildings based on traditional construction techniques of the past demonstrate that there are ecological practices in these structures. Therefore, it is important to reveal the applications that can shed light on today's construction by investigating the ecological practices in these examples. In this context, this thesis has a purpose to present a model that focuses on the ecological evaluation of the existing traditional rural house examples. Green building evaluation systems and ecological evaluation model examples in the literature were examined and analyzed. As a result of the analysis, the performance criteria, scoring system, evaluation standards, and detection, evaluation and result tools were created for the proposed model. The proposed model was tested on seven houses selected from three different villages in Yalova. As a result of this study; an objective model is emanated that applicable in all five climate zones in Turkey. By using the resulting model, it has become possible to evaluate the existing traditional rural houses from an ecological perspective.