Kur'ân'ın anlaşılmasında ilmî tefsir yönteminin yeri ve çağdaş dönem Türkçe tefsirlerden örnekler
The place of scientific exegesis in the understanding of the Qur'an and examples from contemporary Turkish exegesis
Yazar: RIDVAN KILIÇAL
Danışman: DOÇ. DR. NURULLAH DENİZER
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Bilim = Science ; Din-bilim ilişkisi = Religion-science relationship ; Fenni tefsir = Fenni commentary ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanlara yaratılış maksatlarına uygun hareket etmeleri ve varlıklarının sebebi
olan Allah'ı tanımaları için bir hidayet rehberi olarak indirilen Kur'ân'ın
muhtevasında insanın yaratıcısına ve çevresindeki diğer canlılara karşı görev ve
sorumluluklarını bildiren âyetler bulunmaktadır. Bununla birlikte Kur'ân, kendisinin
Allah katından olduğunun ispatı ve Allah'ın güç ve kudretinin boyutlarının
muhataplara tasviri için insanın yaşadığı evrenin oluşumu ve işleyişine dair bazı
âyetler de içermektedir. Kevnî âyetler olarak da isimlendirilen bu âyetlerin pozitif
bilimlerin ulaşmış olduğu verilerden yararlanılarak tefsir edilmesi, ilmî/bilimsel tefsir
adında bir tefsir yöntemi ortaya çıkarmıştır.
İlmî tefsirin ortaya çıkması bilimsel gelişmeler ile paralellik gösterir. Zira bazı
âlimler, bilim alanında bir keşif yapıldığı zaman bunun Kur'ân'da var olduğunu, din
ve bilimin birbirini desteklediğini ispatlamaya gayret etmektedirler. Fakat âyetlerin
bilimsel keşifler ile açıklanmasını doğru bulmayanlar da bu tür bir yaklaşımın
Kur'ân'ın ruhuna zarar verdiği kanısındadırlar. Bundan dolayı ilmî tefsirin mümkün
olup olmadığı veya sınırları ile alakalı birçok tartışma yapılmıştır.
Tezimizin birinci bölümünde din ve bilim ilişkisini ele alarak ayrıştıkları ve
uzlaştıkları yerlere değinilecek; ikinci bölümde ilmî tefsirin tarihçesine ve örneklerine
yer verilecek; üçüncü bölümde ise ülkemizde ilmî tefsire dair çağdaş dönemde
yapılmış ilmî çalışmalar ve bu çalışmaların müelliflerinin ilmî tefsire yaklaşımları
değerlendirilecek, sonuç bölümünde ise ilmî tefsirin günümüzdeki yeri ve değerine
dair mülahazalarda bulunulacaktır.

Anahtar kelimeler: Kur'ân, Tefsir, Din, Bilim, İlmî Tefsir.

Abstract:
The content of the Qur'an, which was revealed as a guide for people to act in
accordance with the purpose for which they were created and to recognize Allah, the
cause of their existence, includes verses that inform human beings of their duties and
responsibilities towards their creator and other living beings around them. However,
the Qur'an also contains some verses about the formation and functioning of the
universe in which human beings live in order to prove that it is from Allah and to
depict the dimensions of Allah's power and might to the interlocutors. The exegesis
of these verses, which are also called cosmic/kawnī verses, by utilizing the data
obtained by the positive sciences has led to the emergence of a method of exegesis
called scientific exegesis.
The emergence of scientific exegesis is parallel to scientific developments.
When a discovery is made in the field of science, some scholars endeavor to prove that
it exists in the Qur'an and that religion and science support each other. However, those
who do not find it right to explain the verses with scientific discoveries believe that
such an approach harms the spirit of the Qur'an. Therefore, there have been many
debates about the possibility or limits of scientific exegesis.
In the first part of our thesis, the relationship between religion and science will
be discussed and the places where they diverge and reconcile will be mentioned, and
in the second part, the history and examples of scientific exegesis will be given. In the
third chapter, the contemporary scholarly studies on scientific exegesis in our country
and the approaches of the authors of these studies to scientific exegesis will be
evaluated, and in the concluding chapter, the place and value of scientific exegesis in
the present will be discussed.

Keywords: Qur'an, Exegesis, Religion, Science, Scientific Exegesis,