Kırım Tatar şairi Yunus Temirkaya'nın Soñki Töllerim adlı eserinde dil ve üslup özellikleri
By Criminan Tatar poet Yunus Temirkaya Soñki Töllerim language and style features in his work titled
Yazar: HARUN AYAYDIN
Danışman: PROF. DR. ARZU SEMA ERTANE BAYDAR
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışma, Kırım Tatar şairi Yunus Temirkaya'nın Soñki Töllerim adlı eserinin dil özelliklerinin ve söz konusu şairin üslup özelliklerinin incelemesini kapsamaktadır. Çalışmaya bir ön hazırlık olması amacıyla Kırım Tatar Türkleri, Kırım Tatar Türkçesi, Kırım Tatar Edebiyatı konularında bilgi verilmiştir. Ayrıca sanat anlayışının daha net anlaşılması için Yunus Temirkaya'nın hayatı ve edebî şahsiyeti hakkında araştırmalara da yer verilmiştir. Bu çalışmada, Kırım Tatar Türkçesinin gramer özellikleri etraflıca ele alınmış ve Türkiye Türkçesi ile benzer ve farklı yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda söz konusu eserdeki kelimelerde yer alan tüm ekler üzerinde detaylı bir inceleme yapılmıştır. Ayrıca eserde yer alan cümlelerdeki kullanımlarından hareketle sözcükler, türleri açısından tasnif edilmiştir. Şairin Türkçeyi kullanım özellikleri ve işlediği konular üzerinde durulmuş ve şiirler biçim özellikleri açısından kafiye ve redif ekseninde sınıflandırılmıştır. Şiirlerdeki söz sanatları ortaya çıkarılmış ve şiirlerde geçen kelimeler konularına göre sınıflandırılarak şairin hangi konuları öncelediği ortaya konulmuştur. Söz konusu eserde yer alan tüm şiirlerin Kiril harfli şekilleri ile bu şiirlerin Latin harflerine aktarılmış şekilleri çalışmaya aktarılmıştır. Tüm bu araştırma ve incelemelerin ardından elde edilen bulgular düzenli bir şekilde çalışmaya yansıtılmıştır.

Abstract:
This study is about Crimean Tatar poet Yunus Temirkaya. Soñki Töllerim It covers the examination of the linguistic features of his work and the stylistic features of the poet in question. As a preliminary preparation for the study Crimean Tatar Turks, Crimean Tatar Turkish, Crimean Tatar Literature Information was given on the subjects. In addition, research on the life and literary personality of Yunus Temirkaya is also included in order to understand his understanding of art more clearly. In this study, the grammatical features of Crimean Tatar Turkish were discussed in detail and its similarities and differences with Turkey Turkish were tried to be determined. In this regard, a detailed examination was made on all suffixes in the words in the work in question. In addition, words are classified in terms of their types, based on their use in the sentences in the work. The poet's characteristics of using Turkish and the topics he covered were emphasized, and the poems were classified on the axis of rhyme and rhyme in terms of their formal features. The figures of speech in the poems were revealed and the words in the poems were classified according to their subjects and it was revealed which subjects the poet prioritized. The Cyrillic versions of all the poems in the work in question and the Latin letters of these poems were transferred to the study. The findings obtained after all these researches and examinations were regularly reflected in the study.