Tarihi peyzaj ve peyzaj karakter değerlendirilmesi yaklaşımları ile doğa koruma-turizm odaklı peyzaj planlama: meryemana vadisi örneği, trabzon
Landscape planning based on nature conservation-tourism in the context of historical landscape and landscape character assessment approaches: meryemana valley sample
Yazar: SARA DEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖNER DEMİREL ; PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Peyzajların belirlenmesi, korunması, yönetimi ve planlamasını içeren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi (APS), peyzajlarda gerçekleşen değişimlerin uluslararası ölçekte fark edilmesi ile gündeme gelmiştir. Fakat bu sözleşmenin gerekliliği Türkiye' de yasal süreçler içinde henüz yerini alamamış ve mevcut çalışmalar ise başlangıç aşamasındadır. Dünya çapında önemi yeni anlaşılan peyzajların tarihsel gelişimini izleyen değerlendirme çalışmaları ise Türkiye' de henüz uygulanmamıştır. Bu sebeple peyzaj bilinci olmadan ve peyzaj değerlendirme süreci gerçekleşmeden tamamlanan koruma temelli ve sektörel tabanlı plan ve projeler, önemli kaynak değeri taşıyan peyzajların zarar görmesine ve geri dönüşü olmayan kaynak kayıplarına neden olmaktadır. Bu kapsamda irdelenen bu araştırmanın amacı; Meryemana Vadisinin tarihsel peyzaj sürecini belirlemek, üretilen bilgileri peyzaj karakter analizi ve değerlendirmesi ile bütünleştirmek ve sonuç olarak doğal ve kültürel değerler ile tarihi izlerin korunduğu doğa koruma ve turizm odaklı sonuçlar üreten örnek bir peyzaj planlama modeli gerçekleştirmektir. Bu bağlamda tarihi izleri ve peyzaj karakter tiplerini bütüncül olarak ele alan 15 peyzaj karakter alanı tanımlanmış ve her birine özgü doğa koruma ve turizm stratejileri belirlenmiştir. APS' nin gerekliliğini yerine getiren bu araştırma, Türkiye'de gerçekleştirilecek diğer planlama ve peyzaj değerlendirme araştırmaları için değerli bir örnek oluşturacaktır.

Abstract:
The European Landscape Convention (ELC), which includes the determination, protection, management and planning of all landscapes, came on the agenda in the international scale because of the realization of the landscapes changes . However the necessity of ELC has not yet taken its place in the legal process of Turkey and also current researches are still at the initial stage. The historical landscape assessments researches understood newly around the world have not yet been applied in Turkey. Thus, the plans and projects based on protection and sectoral development without landscape awereness and landscape assessment process have caused to damage the landscape with an important source of value and irreversible resource losses The objective of this study is determined the historical landscape process of Meryemana Valley, combined the information produced with character analysis and assessment, and consequently created a valuable sample of landscape planning model that produces nature conservation and tourism based results in which natural and cultural values as well as historical traces are protected. Consequently, 15 landscape character areas included historical traces and landscape character types were described, and the nature conservation and tourism development strategies were determined. This research, which fulfils the necessity of ELC can set a valuable example for other planning and landscape assessment researches of Turkey.