Konversiyon bozukluğunda beyin fonksiyonlarının PET/MR görüntüleme yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of brain functions in conversion disorder with PET/MRi
Yazar: SAFİYE ZEYNEP TATLI
Danışman: PROF. DR. VESİLE ŞENTÜRK CANKORUR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beyin = Brain ; Beyin fonksiyonları = Brain functions ; Konversiyon bozuklukları = Conversion disorder ; Metabolizma = Metabolism ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Pozitron emisyon tomografi = Positron-emission tomography

Özet:
Giriş ve Amaç: Konversiyon bozukluğu istemli motor ve duyu işlevlerini etkileyen, nörolojik bozuklukları ya da tıbbi bir durumu taklit eden, organik temele dayandırılamayan, işlev kaybı, işlev azalması ya da çoğalmasına neden olan ruhsal stresörlerle ilişkili bir bozukluktur. Tanı koyduracak objektif bir ölçüt, özgül bir belirti, bulgu ya da laboratuvar testinin olmaması, tanı ve tedavi ile ilişkili güçlüklere yol açmakta ve hastalığın gidişini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, konversiyon bozukluğu etiyolojisine ışık tutabilmek amacıyla konversiyon bozukluğu hastalarında beyin metabolik aktivitesinin PET/MR görüntüleme yöntemi ile araştırmak ve ilişkili olabilecek faktörleri belirlemektir.
Yöntem: Çalışmaya 12 konversiyon bozukluğu hastası dahil edilmiştir. Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu, Edinburgh El Tercihi Envanteri, Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği (BDAÖ), Somatoform Dissosiasyon Ölçeği (SDÖ), Hasta Sağlık Anketi-15 (PHQ-15), Genel Sağlık Anketi (GSA), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) ve Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ) katılımcılar tarafından doldurulmuştur. Tez araştırmacısı tarafından hastaların nörolojik ve ruhsal durum muayeneleri yapılmış, DSM-5 İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5-CV), Hamilton Depresyon Ölçeği (HAM-D), Hamilton Anksiyete Ölçeği (HAM-A) uygulanmış ve bir klinik psikolog tarafından Wechsler Yetişkinler İçin Zeka Ölçeği-Revize Form (WAIS-R) uygulanmıştır. Ardından Nükleer Tıp Anabilim Dalı'nda hastaların beyin PET/MR çekimleri gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Örneklemimizdeki hastaların %83,33'ü kadın; ortanca hastalık başlangıç yaşı 23; ortalama eğitim süresi 10,25 yıl ve ortanca aylık ailevi gelir düzeyi asgari ücrete yakın bulunmuş olup, bu veriler alanyazındaki bilgilerle uyumludur. Bilişsel değerlendirme amacıyla uygulanan WAIS-R sözel, performans ve toplam skorlarının ortalama değerleri donuk normal zeka düzeyi ile uyumlu olup, düşük zeka düzeyinin konversiyon bozukluğu sıklığını arttıran bir risk faktörü olduğu bilgisi ile uyumludur. Hastaların bölgesel beyin metabolik aktivitelerinin ortalaması, toplum ortalaması ile kıyaslandığında; primer vizüel kortekste hipermetabolizma; sağ ve sol PFK, sağ SM korteks, singulat korteks, sağ inferior parietal korteks, oksipital lateral korteks, sağ temporal lateral korteks ve serebellum metabolizmalarında ise artış eğilimi; saptanmıştır. Beyin bölgeleri arasındaki metabolik korelasyonlar incelendiğinde her bölgenin, karşı hemisfer homolog bölgesi ile aynı yönde korele olduğu görülmüştür. Çalışma verilerimize göre, sağlıklı erişkinlerde gösterilen korelasyonlarla kıyaslandığında konversiyon bozukluğu hastalarında; frontal lob ile oksipital lateral ve primer vizüel korteksler arasında ters yönde değil aynı yönde korelasyon saptanmış; serebellum ile sol SM korteks arasında aynı yönde korelasyon saptanmış; ACC ile sol SM korteks arasında beklenenin aksine korelasyon saptanmamıştır. Ayrıca ACC ile süperior parietal bölge ve serebellar bölge ile ters yönde değil aynı yönde korelasyon saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızın bulguları, konversiyon bozukluğu hastalarının bölgesel beyin metabolik aktiviteleri ve bölgeler-arası korelasyonlarında ılımlı değişiklikler olduğuna işaret etmektedir. Bu alanda yapılmış çalışmaların az sayıda olması ve metodolojik kısıtlılıklar nedeniyle değişkenler arasındaki tespit edilen ilişkiler dikkatle yorumlanmalıdır. Bu bulguları doğrulayabilmek için konversiyon bozukluğunda, daha geniş ve homojen bir örneklemle yapılmış, kontrol grubu olan işlevsel nörogörüntüleme çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Aim: Conversion disorder affects voluntary motor and sensory functions, mimics neurological disorders or a medical condition, cannot be based on an organic basis, and is associated with mental stressors. The absence of an objective criterion, specific symptom, sign or laboratory test to make the diagnosis causes difficulties in diagnosis and treatment and adversely affects the course of the disease. Since there is no objective criterion, unique clinical symptom or laboratory test to make the diagnosis of conversion disorder; its diagnosis and treatment is challenging which leads to a poor prognosis. The aim of this study is to investigate the brain metabolic activity of patients with conversion disorder with PET/MRI and to determine the factors that may be related in order to shed light on the etiology of conversion disorder.
Method: 12 conversion disorder patients were included in the study. Sociodemographic and Clinical Information Form, Edinburgh Handedness Inventory, Somatosensory Amplification Scale (SSAS), Somatoform Dissociation Scale (SDQ-20), Patient Health Questionnaire-15 (PHQ-15), General Health Questionnaire (GHQ), Toronto Alexithymia Scale (TAS- 20) and the Wender Utah Rating Scale (WURS) were filled in by the participants. Neurological, mental status examinations and Wechsler Adult Intelligence Scale-Revised Form (WAIS-R) were performed. Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5-CV), Hamilton Depression Scale (HAM-D), Hamilton Anxiety Scale (HAM-A) were administered. Then finally, brain F-18 FDG-PET/MR was performed.
Results: 83.33% of the patients in our sample were female; the median age of disease onset was 23; the average education period was 10.25 years and the median monthly income level was found to be close to the minimum wage. These data are consistent with the literature. The mean values of WAIS-R total, verbal and performance scores were consistent with the "low avarage intelligence level", which is compatible with the knowledge that low intelligence level is a risk factor for conversion disorder. Cerebral hypermetabolism was detected in the primary visual cortex. In addition, average regional brain metabolic activity had a tendency to increase in bilateral PFC, right SM cortex, cingulate cortex, right inferior parietal cortex, occipital lateral cortex, right temporal lateral cortex and cerebellum. Each region was metabolically correlated with the homologous contralateral regions in the same direction. Our findings show a correlation between frontal and occipital lateral & primary visual cortices in the same direction; a correlation between cerebellum and left SM cortex in the same direction; a correlation between ACC and superior parietal & cerebellar regions in the same direction and no correlations between ACC and left SM cortex.
Conclusion: Findings of our study indicate that there are moderate changes in regional brain metabolic activities and inter-regional correlations in patients with conversion disorder. Due to the limited studies conducted in this area and methodological limitations, the relationships between the variables should be interpreted with caution. In order to confirm these findings, functional neuroimaging studies with a larger, homogeneous sample and a control group are needed.