Azerbaycan Türkçesinde örtmeceler ve Türkiye Türkçesi ile karşılaştırmalı çalışma
Azerbaijan and Turkey Turkish with Turkish euphemism comparative study
Yazar: TURKAN JAFAROVA
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT KARABULUT
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azerice = Azeri language ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Tabu = Taboo ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe = Turkish ; Örtmece = Euphemism

Özet:
Tabular toplumda var olan yasaklar olup tarihi çok eski zamanlara dayanmaktadır. Bu yasakları dile getiren, toplum içinde kullanımını kolaylaştıran kelimeler ise örtmece başlığı altında yer almaktadır. Örtmece kelimeler yasak sayılan tabuların yerine kullanılmaya hizmet etse de zamanla toplumun kültürel inkişafı bu akışı değiştirmiştir. Günümüzde artık örtmece ifadeler sadece tabuların yerine kullanılmayıp aynı zamanda nesneleri, olayları daha da güzel ifade etmeye hizmet ederek dilimizi güzelleştirmiştir.
Bu çalışma üç bölümden oluşmakta olup Azerbaycan ve Türkiye Türkçesindeki güzel adlandırmalar ele alınmıştır. Tezin giriş bölümünde Azerbaycan Türklerinin dili, tarihi, kültürü, dini yapısı hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Daha sonra   güzel adlandırma terimi açıklanmış, genel bir bilgi verildikten sonra çalışmanın konusu, amacı, kullanılan malzeme ve yöntemler bildirilmiştir.
Çalışmaya tabu kavramı ile başladık; daha sonra tabunun kökeni, türleri, tabu hakkında yapılan çalışmalar ve edinilen fikirleri göz önünde bulundurduk. Aynı zamanda bu kavramın ortaya çıkmasını şartlandıran nedenleri ele aldık. Bu başlıklardaki incelemelerden sonra örtmece sözlerini tanımladık. Bu kelimelerin ortaya çıkış nedenlerine değinerek, tabu ve örtmece arasındaki ilişkini açıkladık. Aynı zamanda örtmece türlerinden bahsederek güzel adlandırma ve kötü adlandırma terimlerini ve kullanım amaçlarını açıkladık. Yapısal olarak örtmeceleri inceledik.
Üçüncü bölümde Azerbaycan Türkçesinde tabu ve örtmecelerle ilgili yapılan araştırmaları ve örtmece sözlerin konulara göre tasnifini inceledik. Sonuç bölümünde çalışmanın önemini ve toplamış olduğumuz örtmece örneklerini sözlük olarak sunduk.

Anahtar Kelimeler: Örtmece, Azerbaycan Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Tabu

Abstract:
Taboos are prohibitions that exist in society and their history dates back to ancient times. Words that express these prohibitions and facilitate their use in society are under the title of euphemism. Although euphemisms serve to replace taboos that are considered forbidden, the cultural development of the society has changed this flow over time. Today, euphemisms are not only used instead of taboos, but also serve to express objects and events more beautifully, making our language beautiful.
This study consists of three parts and the beautiful namings in Azerbaijan and Turkey Turkish are discussed. In the introduction part of the thesis, general information is given about the language, history, culture and religious structure of the Azerbaijani Turks. Later, the term of beautiful naming is explained, after giving a general information, the subject, purpose, materials and methods used in the study are reported.
We started the study with the concept of Taboo, then we considered the origin, types, studies and ideas about taboo. At the same time, we have discussed the reasons that condition the emergence of this concept. After reviewing these titles, we defined euphemisms.
By mentioning the reasons for the emergence of these words, we explained the relationship between Taboo and Euphemism. At the same time, we explained the terms Beautiful and Bad naming and their usage purposes by talking about the types of euphemisms. We examined euphemisms structurally.
In the third chapter, we examined the researches on taboos and euphemisms in Azerbaijani Turkish and the classification of euphemisms according to the subjects. In the conclusion part, we presented the importance of the study and the euphemism examples that we collected at the end as a dictionary.

Keywords: Euphemism, Azerbaijani language, Turkish, Taboo