Akdeniz bölgesi tarım alanlarında bulunan akşamsefası (Ipomoea spp.) ve tarla sarmaşığı (Convolvulus spp.) türlerinin yaygınlıkları, yoğunlukları, biyolojileri ve mücadele olanaklarının belirlenmesi
Determination of distribution, density, biology and control strategies of species of ivyleaf morningglory (Ipomoea spp.) and field bindweed (Convolvulus spp.) in agricultural areas of the Mediterranean region
Yazar: MİNE ÖZKİL
Danışman: PROF. DR. İLHAN ÜREMİŞ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Akdeniz Bölgesinde tarım alanlarında Convolvulus ve Ipomoea türleri arasında yaygınlık ve yoğunluğu en yüksek olarak belirlenen Convolvulus arvensis L. (CONAR) ve Ipomoea triloba L. (IPOTR)ˈnın biyolojileri, alternatif mücadele olanaklarını ve pamuk tarlalarında mücadelesine yönelik en etkili ve ekonomik uygulamaları belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Surveylerde 46 farklı üründe 581 tarlada sayımlar yapılmış ve Akdeniz bölgesi genelinde Convolvulaceae familyasına ait Convolvulus arvensis L. (CONAR), C. scammonia L., C. stachydifolius Coisy, C. betonicifolius Mill., C. galaticus Roston. ex Choisy, Ipomoea triloba L. (IPOTR), I. hederacea (Linn) Jacq., and I. purpurea (L.) Roth. gibi 8 farklı yabancı ot türleri belirlenmiştir. Bölge genelinde CONAR (%52.32) ve IPOTR (%9.12) rastlama sıklığı en yüksek olan türler olarak saptanmıştır. CONAR ve IPOTR tohumlarında var olan dormansiˈnin kırılmasında en iyi sonuç %96.4-100 çimlenme oranıyla H2SO4 uygulamasından elde edilmiştir. CONAR tohumlarının minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıkları sırasıyla; 10 °C, 20-30 °C ve 40 °C, IPOTR tohumlarının ise 10 °C, 25-30 °C ve 40 °C olarak belirlenmiştir. Her iki türün tohumlarında en iyi çıkışın 2 cm derinlikte gerçekleştiği ve çimlenme oranının CONAR için %84.0, IPOTR için %96.8 oranında olduğu belirlenmiştir. CONAR tohumlarının topraktaki yaşam süreleri, toprağın 10 ve 20 cm derinliklerinde 6. ayda %90.10 ve %87.5 olarak belirlenirken, 30. ayda %15.4 ve %9.5 olarak saptanmıştır. IPOTR tohumlarının topraktaki yaşam süreleri, toprağın 10 ve 20 cm derinliklerinde 6. ayda %93.9 ve %85.2 olarak belirlenirken, 30. ayda %10.1 ve %7.6 olarak saptanmıştır. Kanyaşˈdan elde edilen Sorgaabˈın IPOTR ve CONARˈın bitki yaş ağırlığına etki oranı %5.5-16.0, bitki kuru ağırlığına etki oranı ise %6.6-15.4 olduğu saptanmıştır. Sorgaab uygulamasının pamuk bitkisinin gelişiminde herhangi bir fitotoksisiteye sebep olmadığı belirlenmiştir.
Yabancı otlarla mücadele çalışmaları Adanaˈnın Ceyhan ve Yüreğir ilçelerinde pamuk tarlalarında 2018- 2019 yıllarında yapılmıştır. Mücadele çalışmalarında %85 Pyroxasulfone (PYRS) %75 Trifloxysulfuron sodium (TRFS), 383 g/l Pyrithiobac-sodium (PYBS), 480 g/l Glyphosate isopropylamine tuzu (GLYI), 915 g/l S-metolachlor+ 45 g/l Benoxacor)+el çapası (SMEÇ), Frezeli ara çapa mak.+ sıra üzeri el çapası (FÇEÇ) uygulamaları kullanılmıştır. CONAR türüne karşı yapılan mücadele uygulamaları içerisinde en yüksek etki oranı PYBS (2 kez) uygulamasından (%76.0) elde edilmiş olup bunu, %72.0 etkinlikle TRFS (2 kez), FÇEÇ ve GLYI uygulamaları izlemiştir. IPOTR türüne karşı en yüksek etkinlik TRFS (%90.75) ve PYBS (%90.17) aktif maddeli herbisitlerin 15 gün arayla 2 kez uygulanmalarında kayıt edilmiştir. CONARˈın mücadelesine yönelik yapılan ekonomik analiz çalışmalarında, TRFS (2 kez uygulaması), PYBS (1 ve 2 kez uygulaması) ve FÇEÇ uygulamalarının pamuk ürününden en yüksek net gelir elde edilen uygulamalar olduğu belirlenmiştir. IPOTRˈnin mücadelesine yönelik çalışmalarda en yüksek net gelir FÇEÇ uygulamasından elde edilmiş olup, bunu YOZK, SMEÇ ve TRFS (2 kez) uygulamaları takip etmiştir.

Abstract:
This study were conducted to determine the biology, alternative control possibilities and the most effective and economical application of control measures against Convolvulus arvensis L. (CONAR) and Ipomoea triloba L. (IPOTR), which were determined as the highest prevalence and density among Convolvulus and Ipomoea species in agricultural areas in the Mediterranean Region.
Surveys were conducted in 581 fields and 46 different crops and 8 different weed species such as Convolvulus arvensis L. (CONAR), C. scammonia L., C. stachydifolius Coisy, C. betonicifolius Mill., C. galaticus Roston. ex Choisy, Ipomoea triloba L. (IPOTR), I. hederacea (Linn) Jacq., and I. purpurea (L.) Roth. belonging Convolvulaceae family were detected throughout the Mediterranean region. CONAR (52.32 %) and IPOTR (9.12 %) were detected as weed species with the highest frequency of occurrence. In the region, CONAR (52.32%) and PIOTR (9.12%) were found to be the species with the highest incidence. The best result in breaking the dormancy in CONAR and IPOTR seeds was obtained from the treatment of H2SO4 with a germination rate of 96.4-100 %. Minimum, optimum and maximum germination temperatures for CONAR seeds were determined at 10 °C, 20-30 °C and 40 °C, and IPOTR seeds were determined at 10 °C, 25-30 °C and 40 °C, respectively. It was determined that the best emergence in the seeds of both species occurred at a depth of 2 cm and the germination rate was 84.%for CONAR and 96.8%for IPOTR. The lifetimes of CONOR seeds at 10 and 20 cm depths of the soil were determined as 90.10%and 87.5%at the 6th month, and 15.4%and 9.5%at the 30th month. The life spans of IPORT seeds at 10 and 20 cm depths of the soil were determined as 93.9%and 85.2%at the 6th month, while it was determined as 10.1%and 7.6%at the 30th month, respectively. It has been determined that the effects of Sorgaab, obtained from Johnsongrass (Sorghum halepense), on the fresh weight of the CONAR and IPOTR plant were 5.5 and 16.%, and the effects on the dry weight of the CONAR and IPOTR plant were 6.6-15.4%, respectively. Sorgaab treatment did not cause any phytotoxicity to cotton plant growth.
Weed control studies were carried out in cotton fields in Ceyhan and Yüreğir districts of Adana during 2018- 2019 growing seasons. In weed control studies, 85%Pyroxasulfone (PYRS), 75%Trifloxysulfuron sodium (TRFS), 383 g/l Pyrithiobac-sodium (PYBS), 480 g/l Glyphosate isopropylamine salt (GLYI), 915 g/l S-metolachlor+ 45 g/l Benoxacor )+hand hoe (SMEÇ), Milled intermediate hoe + in-row hand hoe (FÇÇÇ) applications were used as treatments. Among the control treatments against CONAR plants, the highest effect rate was obtained from PYBS (2 times) application (76.0%), followed by TRFS (2 times), FCEÇ and GLYI applications with 72.0%effectiveness. The highest efficacy against IPORT plant was recorded when TFRS (90.75%) and PYBS (90.17%) active ingredient herbicides were applied twice with 15 days intervals. In the economic analysis studies conducted for the controlling of CONAR, TRFS (2 times application), PYBS (1 and 2 times application) and FCEÇ applications were determined as highest net income applications from the cotton crops. The highest net income was obtained from the FC application in the efforts to combat IPOTR, followed by the applications of YOZK, SMEÇ and TRFS (2 times).