Sağlıklı ve septik artritli buzağılarda karpal eklemin radyometrik ve geometrik morfometrik analizi /
Yazar: SEDEF KOÇAK
Danışman: PROF. DR. İSA ÖZAYDIN ; DOÇ. DR. OZAN GÜNDEMİR
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Buzağılarda sindirim-solunum sistemi hastalıkları ve göbek lezyonları ile birlikte enfeksiyona 
bağlı olarak şekillenen eklem hastalıkları en yaygın neonatal klinik sorunları oluşturmaktadır. Hematojen yolla ve/veya travmatik olarak ekleme ulaşan enfeksiyöz ajanlar, eklemlerin anatomik yapısını ve biyomekanik işlevlerini bozarak bir dizi patolojik sürecin gelişimine neden olurlar. Eklem hastalıklarında sağaltım ve koruyucu önlemlerin doğru planlanması için klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesine ek olarak radyografik ve geometrik morfometrik değerlendirmeler de büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma ile sağlıklı ve septik artritisli buzağlarda karpal eklemin radyometrik ve geometrik morfometrik analizinin gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Çalışmada Temel Bileşen, Kanonikal Korelasyon, Diskriminant Analizi ve Çok Değişkenli Regresyon analizleri yapılarak, bireyler, çalışma grupları ve ikili gruplar arasındaki şekil ve istatistiksel varyasyonların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda septik artritis tanısı konulan 2-31 günlük, 25 dişi ve 25 erkek olmak üzere 50 Simental buzağı çalışma kapsamına alınmıştır. Radyografik, fiziksel ve anatomik özelliklere dayalı inceleme sonucunda elde edilen veriler radyometrik ve geometrik morfometrik analize tabi tutulmuştur. Temel Bileşen analizi sonucunda 46 tane temel bileşen elde edilmiştir. Temel Bileşen 1, 2 ve 3 incelendiğinde şekilsel ve istatistiksel varyasyonun anlamlı olduğu görülmüştür. Kanonikal Korelasyon analizi sonucunda 3 tane kanonikal
değişken belirlenmiş ve gruplar arasında ayrışma olduğu bulunmuştur. Diskriminant Fonksiyon Analizi ile çalışma grupları ikili olarak karşılaştırılmış ve septik artritisli gruplar ile kontrol grupları arasında tam bir ayrım olduğu saptanmıştır. Çok Değişkenli Regresyon Analizi sonucunda günün temel bileşenler ile anlamlı bir regresyon olmadığı, bunun yanında allometri analizi sonucunun lineer bir regresyon gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, septik artritis tablosunda eklemin tüm anatomik kompanentlerinin morfometrik değişime uğradığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, septik artritis olgularında tanı ve prognozun belirlenmesi ve etkili bir tedavi protokolünün oluşturulması için bu parametrelerin dikkate alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, klinik, radyolojik ve geometrik morfometrik incelemelerin bir arada kullanılması bakımından gelecek çalışmalara önemli bir referans olma niteliği de taşımaktadır.

Abstract:
Along with digestive-respiratory system diseases and umbilical lesions, infection-related joint diseases are the most common neonatal clinical problems in calves. Infectious agents that reach the joint hematogenously and/or traumatically cause the development of a series of pathological processes by disrupting the anatomical structure and biomechanical functions of the joints. In addition to the evaluation of clinical and laboratory findings, radiographic and geometric morphometric evaluations are of great importance for the correct planning of treatment and preventive measures in joint diseases. In this study, it was planned to perform radiometric and geometric morphometric analysis of the carpal joint in healthy and septic arthritic calves. Principal Component, Canonical Variate Anaysis, Discriminant Analysis and Multivariate Regression analyses were performed to determine the shape and statistical variations between individuals, study groups and paired groups. For this purpose, 50 Simmental calves, 25 females and 25 males, 2-31 diary, diagnosed with septic arthritis were included in the study. The data obtained as a result of the examination based on radiographic, physical and anatomical features were subjected to radiometric and geometric morphometric analysis. As a result of Principal Component analysis, 46 principal components were obtained. When Principal Component 1, 2 and 3 were analyzed, it was seen that the formal and statistical variation was significant. As a result of Canonical Variate Anaysis, 3 canonical variates were determined and it was found that there was a separation between the groups. With Discriminant Function Analysis, the study groups were compared pairwise and it was determined that there was a complete separation between the septic arthritis groups and the control groups. Multivariate Regression Analysis showed that there was no significant regression with the principal components of the day, whereas allometry analysis showed a linear regression. These findings reveal that all anatomical components of the joint undergo morphometric changes in septic arthritis. The obtained results reveal the importance of taking these parameters into consideration in order to determine the diagnosis and prognosis of septic arthritis cases and to establish an effective treatment protocol. In addition, it is an important reference for future studies in terms of the combination of clinical, radiologic and geometric morphometric examinations.