Knidos sualtı araştırmaları'nda bulunan gemi tipi maltız ve antik dönem gemi tipi maltız gelişimi
A "Ship type" brazier found in Knidos underwater research and historical development of "Ship type" brazier in ancient period
Yazar: TUĞÇE ERTABAK
Danışman: PROF. DR. ERTEKİN MUSTAFA DOKSANALTI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Sualtı Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik gemi = Antique ship ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Gemiler = Ships ; Knidos = Knidos ; Közlük = Brazier ; Pişirme = Cooking ; Pişirme yöntemleri = Cooking methods ; Su altı = Underwater ; Su altı arkeolojisi = Underwater archeology

Özet:
Antikçağda üzerine pişirme kabı konularak pişirme işlemi yapılan "maltız" ; ocak  ya da mangal anlamına gelmektedir. Bu mangalların başlıca kullanım amacı yemek pişirmek ve ısıtma olmakla beraber bazı kutsal alanlarda kült amaçlı kullanıldığı da bilinmektedir. Bu iki farklı kullanım amacına yönelik ayrım bezemeli ve bezemesiz olmalarına, kaideli yahut nal – hilal formunda olup olmamalarına ve buluntu yerlerine* göre yapılmaktadır. Kara kazılarında oldukça sık rastlanılan maltız, maltız parçaları ve maltız tutaçlarının aksine 'gemi tipi maltız' adı altında incelenen maltız tipine sayılı denecek kadar az rastlanmaktadır. Bu tip maltızlar; ateşlik, tutaç, tepsi ve bazı örneklerde ayak'tan oluşmaktadır.
İsrail kıyılarında, Atina Agorası kazılarında, Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi ve Antalya Müzesi'nde, Yenikapı kazılarında bulunan gemi tipi maltızlara ek olarak; Knidos Sualtı Araştırmaları'nda benzerine az rastlanan gemi  tipi maltız bulunmuştur. Bu gemi tipi maltız, stil kritik açıdan diğer örneklerden bariz şekilde ayrılmaktadır. Tasarımı, teknolojisi ve diğer form özellikleri dikkate alınarak İ.Ö. I. yüzyıl sonu – İ.Ö. I. Yüzyıl ortası tarihlemesi önerilen maltız, antik dönem gemi tipi maltız gelişimi tablosunda yerini alıp dönemsel değişime ışık tutmuştur.
Anahtar Kelimeler: Antik dönem ısıtma ve pişirme teknikleri, Gemi tipi maltız, Knidos, Maltız, Kült objeleri.

*Bazı kutsal alanlarda, örneğin; Knidos Apollon Karneios kutsal alanında olduğu gibi tören sonrasında deposit edilmiş örnekler, bu objelerin kült amaçlı kullanıldığını kanıtlamaktadır.

Abstract:
In antiquity, "brazier", which is cooked by putting a cooking vessel on it; stove or barbecue. It is also known that these barns are mainly used for cult purposes in certain sanctuaries as well as for cooking and heating purposes. The distinctions for these two different purposes are made according to the fact that they are ornamented and unglazed, whether they are in the shape of a crown or a crescent and the places of their finds*. Unlike the braziers, brazier parts and brazier handles / attachmenths which are very common in land excavations, it is rarely seen as a type of brazier which is examined under the name of 'ship type brazier'. This type of goods; feathers, a handle, a tray, and in some cases the base.
On the Israeli coast, in the excavations of the Athens Agora, in the Bodrum Underwater Archeology Museum and Antalya Museum, in addition to the ship type brazier found in Yenikapı excavations; In Knidos Underwater Researches, a rare ship type brazier was found. This ship type brazier, the style is clearly distinguished from other examples in terms of criticality. This material is; taking into consideration the design, technology and other form features. The end of the I. century - BC The proposal of the middle of the I. century suggests periodical change taking place in the table of braziers, ancient ship type brazier development.

Keywords:Antique heating and cooking techniques, Brazier, Cult objects, Knidos, Ship type brazier.

*In some sanctuaries, for example; As in the sacred area of Knidos Apollon Karneios, the samples deposited after the ceremony proves that these objects are used for cultivation purposes.