Bireysel kültürlerin ve motivasyonların paylaşım ekonomisine katılma davranışsal niyeti üzerindeki etkisi
The effect of individual cultures and motivations on behavioral intention to participate in the sharing economy
Yazar: MURAT YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MERAL ALTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Artan çevresel sorunlar, bölgesel çatışma ve rekabetlerden dolayı toplumlar dayanışma içine girmiştir. Sürdürülebilirlik temelli akımların etkisiyle bu dayanışma, paylaşım ekonomisi altında yeni bir akımın oluşmasına neden olmuştur. Bu çalışma davranışların sürekliliği etkileyen bir unsur olarak motivasyonları ve davranışların rastlantısallığını azaltan bir unsur olarak kültürü inceleyerek paylaşım ekonomisine katılım davranışsal niyeti üzerinde politika yapıcılara ve kurumlara ışık tutmaktadır. Bu çalışma teorik çerçeve olarak öz belirleme teorisi temelli paylaşım ekonomisi motivasyonları ve Hofstede'in kültürel boyutlar teorisinden oluşmaktadır. Motivasyon ve kültürel boyut teorisi, Türk ve Bulgar bireyler üzerinde uygulanarak paylaşım ekonomisi kullanma davranışsal niyeti üzerinde çıkarımlar yapılmaktadır. Bu kapsamda, anket yöntemi uygulanmış ve elde edilen veriler çoklu doğrusal regresyon modeli kurularak test edilmiştir. Tek yönlü Anova testi, post-hoc analizleri ve bağımsız örneklem t testi uygulanarak grup istatistiklerindeki faklılaşmaya ilişkin önemli sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışmada birçok önemli sonuç bulunmasına karşın en temel sonuç eğlence, ekonomik fayda, sürdürülebilirlik, belirsizlikten kaçınma ve erilliğe ilişkin motivler ve değerlerin paylaşım ekonomisine katılma davranışsal niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı etkisinin bulunmasıdır. Öte yandan itibar, güç aralığı, uzun vadeye yönelim ve kolektivizmin paylaşım ekonomisine katılım davranışsal niyeti üzerinde anlamlı etkisi görülmemiştir. Farklılık testlerine ilişkin sonuçlar eğitim düzeyi hariç diğer demografik göstergelerin değişkenler arasında anlamlı farklılıklara sahip olduğunu göstermektedir. En son aşamada farklılık testleriyle de destekleyerek politika yapıcılara, kurumlara ve gelecek araştırmalara ışık tutması için bazı önerilere yer verilmektedir.

Abstract:
Societies have come into solidarity due to increasing environmental problems, regional conflict, and competition. With the effect of sustainability-based movements, this solidarity has formed a new trend in the sharing economy. This study sheds light on policymakers and institutions about the behavioral intention to participate in the sharing economy by examining motivation as a factor that affects the continuity of behaviors and culture as a factor that reduces the randomness of behaviors. This study consists of sharing economy motivations based on self-determination theory and Hofstede's cultural dimensions theory as a theoretical framework. Motivation and cultural dimension theory are applied to Turkish and Bulgarian individuals, and inferences are made on behavioral intention to use the sharing economy. The questionnaire method was applied, and the obtained data were tested by establishing a multiple linear regression model. Striking results were obtained regarding the variation in group statistics using a one-way Anova test, post-hoc analysis, and independent sample t-test. Although there are many essential and striking results in this study, the most fundamental result is that motivation and values related to enjoyment, economic benefit, sustainability, uncertainty avoidance, and masculinity have a positive and significant effect on behavioral intention to participate in the sharing economy. On the other hand, there was not significant effect of reputation, power distance, long-term orientation, and collectivism on behavioral intention to participate in the sharing economy. The difference tests show that the demographic indicators except education level have significant differences between the variables. In the last stage, some suggestions are included to shed light on policy makers, institutions, and future research, supported by the difference tests.