Farklı gelişim dönemlerine göre ikizlerin bilişsel işlemlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining cognitive processes of twins in different developmental stages in terms of varied variables
Yazar: BURCU ULUÖZ TÜYEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAMER ERGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel değerlendirme sistemi = Cognitive assessment system ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Gelişim = Development ; Çocuk gelişimi = Child development ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İkizler = Twins ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Araştırma, farklı gelişim dönemlerindeki ikizlerin bilişsel işlemlerinin çeşitli değişkenlerle ilişkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Örneklem, İstanbul ilindeki ilköğretim okullarında öğrenim gören, yaşları 5-14 arasında değişen 84 ikiz öğrenciden ve 102 ikiz olmayan (kardeş ve kuzen) öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilere, Bilişsel Değerlendirme Sistemi (Cognitive Assessment System-CAS) uygulanmıştır. Buna ek olarak, araştırmaya katılan öğrencilerin çeşitli demografik özelliklerini saptamak için araştırmacı tarafından hazırlanan ?Kişisel Bilgi Formu? da kullanılmıştır.Araştırmada uygulanan CAS'in puanlaması sonucunda elde edilen verilerin istatistik analizleri SPSS 16.0 (Statistical Package of Social Sciences) kullanılarak yapılmıştır. Çesitli değişkenlere göre CAS ölçekleri ve alt testlerinden elde edilen puanların farklılıklarını test etmek için Kruskal-Wallis, Bağımsız (ilişkisiz) Grup t- Testi ve Mann Whitney-U teknikleri, ilişkilerini test etmek için ise Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma grubunu oluşturan tek ve çift yumurta ikiz çiftlerinin bilişsel işlemlerinin kendi aralarındaki ilişkilerini test etmek için Spearman-Brown Sıra Farkları Korelasyon analizi kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına bakıldığında; dikkat performansında 5 ve 6 yaşındaki ikizlerin 7 yaş ve üzerindekilere göre, kız ikizlerin erkeklere göre, ikizlerden ilk doğanların son doğanlara göre ve doğum haftası fazla olan ikizlerin az olanlara göre daha başarılı olduğu bulunmuştur. Ayrıca, doğum ağırlığı daha hafif olan ve tüp bebek yöntemiyle dünyaya gelen ikizlerin ardıl bilişsel işlemlerdeki performansları daha yüksektir. İkiz çiftlerinin ve ikiz olmayanların (kardeş, kuzen) bilişsel işlemleri arasındaki ilişkilere bakıldığında, CAS toplam puanlarında tek yumurta ikizlerinin çift yumurta ikizlerine, kardeşlerin de kuzenlere göre daha yüksek ilişkiye sahip olduğu görülmüştür.Anahtar kelimeler: Tek/Çift yumurta ikizi, Bilişsel İşlemler, Bilişsel Değerlendirme Sistemi (CAS)

Abstract:
The main objective of this study is examining cognitive processes of twins in different developmental stages in terms of varied variables.The sample of the research consists of 84 twins whose ages vary between 5-14, attending to pre-schools and primary schools in Istanbul and 102 non-twins (siblings or cousins) students. Cognitive Assesment System (CAS) was implemented on the students. Moreover, ?Personal Information Form? which is developed by the researcher, was used in order to determine the demographic characteristics of the students.The statistical analyses of the data were undertaken using SPSS 16.00 (Statistical Package of Social Sciences). Independent (irrelevant) Group t-test, non-parametric Kruskal Wallis, non-parametric Mann Whitney-U were used in order to test the differences and Pearson product-moment correlation coefficient were used in order to examine corelations in scores obtained from the CAS scale and sub-tests according to various variants. Non-Parametric Spearman-Brown Analysis was used to examine cognitive processes correlations within monozygotic and dizygotic twins pairs.When evaluteded the results of the study; in attention to the performances of 5 and 6 year old twins are more successful than 7 year olds and more, girls are more successful than boys, the first borns are more successful than the second borns and whose gestational age older are more successful. Furthermore, the performance of twins whose birth weight are lighter and born through by vitro fertilization are higher at successive cognitive processes. In terms of cognitive processes within twin pairs and non-twins (siblings-cousins) in CAS total points, correlation of monozygotic twins and siblings are more significant than dizygotic twins and cousins.Keywords: Monozygotic/Dizygotic Twins, Cognitive Processes, Cognitive Assesment System (CAS).