Trabzon İç Kalesi ve Sarayı
The Citadel and Palace of Trebizond
Yazar: BİLGE BAHAR
Danışman: DOÇ. DR. V. MACİT TEKİNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Bizans Sanatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans eserleri = Byzantine works ; Bizans mimarisi = Byzantine architecture ; Bizans sanatı = Byzantine art ; Kaleler = Fortnesses ; Saraylar = Palaces ; Trabzon = Trabzon ; Trabzon İmparatorluğu = Trabzon Empire ; Trabzon-Ortahisar = Trabzon-Ortahisar ; İç kale = Citadel

Özet:
Trabzon İç Kalesi ve 1204 yılından sonra kurulan Bizans devletlerinden birinin yönetim merkezi olan saray, tezimizin ana temasını oluşturmaktadır. Anthony Bryer ve David Winfield tarafından Karadeniz Bölgesi araştırmalarının bir bölümü olarak ele alınmışsa da Trabzon İç Kalesi ve Sarayını konu alan monografik bir çalışma yapılmamıştır ve ayrıntılı olarak incelenmemiştir.
Tez kapsamında bugün kent merkezinde yer alan mimari kalıntıların belgelenmesi ve sanat tarihi disiplini yöntemleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan arazi çalışmaları ve literatür araştırmaları sonucunda elde edilen veriler ışığında restitüsyon önerileri sunulmuştur. Trabzon 'Komnenos Krallığı' sarayının, mekân ve yapı organizasyonları ve işlevleri, mimari üslup ve teknik özellikleri ile birlikte değerlendirilmiş ve dönem kaynaklarındaki tasvirler ile ilişkilendirilmiştir. Saray yapılarının inşa dönemleri belirlenerek tarihleri aydınlatılmaya çalışılmıştır. Komnenos Krallığı'nın oluşturduğu hâkimiyet ideolojisi ve kimliği üzerinde, köklerinin bağlı olduğu Bizans kültürünün ve çevre kültürlerin etkileri, mimari yansımaları ile incelenmiştir
Trabzon sarayının bugünkü fiziksel durumunun belgelenmesi ve incelenmesi ile Bizans İmparatorluğu'nun geç dönem sarayının kuruluşu ve organizasyonunun anlaşılması için de önemli veriler sağlanmıştır. İki yönetim merkezinin benzerlik ve farklılıkları tezimiz kapsamında tartışılmıştır.

Abstract:
The Citadel and the Palace of Trebizond which was the administration center of one of the Byzantine states founded after 1204, constitutes the main theme of our thesis. Although studied by Anthony Bryer and David Winfield as part of the Black Sea Region surveys there is not a monographic study on Trebizond city defense system and the palace of Grand Comnenus and has not been studied in detail. 
The aim of our thesis is to document the architectural remains which in the today's city center and to evaluate them with the methods of art history discipline. In the light of the data obtained from field studies and literature surveys, the restitution proposals were presented. Space and buildings organizations and functions of Trabzon 'Komnenos Kingdom' palace evaluated together with the architectural style and technical features and associated them with the descriptions from the sources. The construction periods of the palace structures were determined and their dates were tried to be clarified. On the ideology and identity of the dominance formed by the Komnenos Kingdom, the effects of the Byzantine culture and the surrounding cultures to which the roots belong, were examined with their architectural reflections.
The documentation and examination of today's physical condition of the Trabzon palace provided important data for understanding of the establishment and organization of the late period palace of the Byzantine Empire. The similarities and differences of the two headquarters were discussed within the scope of our thesis.