Yaşlı erkeklerin eş kaybı sonrası yalnızlık deneyimleri
Older men's experiences of loneliness after the loss of a spouse
Yazar: BİLGE AKAR
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN AKÇAY
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Eş kaybı = Loss of spouse ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Yalnızlık = Loneliness

Özet:
Bu çalışma, yaşlı erkeklerin eş kaybı sonrası yalnızlık deneyimlerini derinlemesine keşfetme amacı taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda nitel yöntem ve tekniklerinden olan tanımlayıcı fenomenolojik yöntemden yararlanılmıştır. Araştırma öznelerine ulaşmada ise maksimum çeşitlilik ve kartopu örneklem yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma, Eskişehir il merkezinde ve Eskişehir'in ilçelerine bağlı beş kırsal mahallesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya eşini en az bir yıl önce kaybetmiş ve yalnız yaşayan 65 yaş ve üstü gönüllü erkekler dâhil edilmiştir. Araştırmaya dâhil edilme kriterlerine uygun 23 araştırma öznesi ile yarı-yapılandırılmış görüşme yönergesinden yararlanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri MAXQDA 2018 programı kullanılarak tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda "yaşlı erkeklerin yalnızlık algıları", "yaşlı erkeklerin eş kaybı sonrası yaşamı yeniden organize etme süreçleri" ve "eş kaybı sonrası yalnızlığın yaşlı erkeklerin yaşamlarına yansımaları" olmak üzere 3 ana tema ortaya çıkmıştır. Araştırmada yaşlı erkeklerin yalnızlık algıları, yalnızlığa yönelik duygular ve yalnızlığa yönelik düşünceler kapsamında değerlendirilmiştir. Öznelerin yalnızlığa yönelik duygularının gariplik, endişe ve üzüntü olduğu; yalnızlığa yönelik düşüncelerinin ise yalnızlığı kabullenme durumu, geçici olmayan yalnızlık inancı, zorunlu yalnızlık ve kendi başına olmak şeklinde ifade edildiği görülmüştür. Yaşlı erkeklerin eş kaybı sonrası yaşamı yeniden organize etme süreçleri eş kaybını takiben yaşanan deneyimler, kaybı kabullenme çabaları ve yalnız yaşam kararı olarak ele alınmıştır. Öznelerin eş kaybını takiben kayıp sonrası yas, algılanan sosyal yük ve ideal yaşam özlemi yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öznelerin kaybı kabullenme çabalarının eşlerinin sağlık durumundan, yakın sosyal ağların varlığından, kadere teslimiyetten ve kayıptan kaçınmaktan etkilendiği görülmüştür. Öznelerin yalnız yaşam kararları da kişisel, kişilerarası ve toplumsal dinamiklerden etkilenmiştir. Yaşlı erkeklerin yalnızlık ile birlikte de gündelik yaşam pratiklerinde, kişilerarası ilişkilerinde, sağlıkla ilgili deneyimlerinde, kendilerini tanımlama biçimlerinde, sorunlarla başa çıkma durumlarında ve gelecek planlarında birtakım değişikliklerin yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle eş kaybı sonrası yalnız yaşayan yaşlı erkeklere ve erkeklerin etkileşim halinde oldukları diğer sistemlere, yalnız yaşayan yaşlı erkeklerle çalışan profesyonellere, yalnız yaşayan yaşlı erkeklere sunulacak hizmetlere, sosyal hizmet eğitimine ve yalnız yaşayan yaşlı erkeklere odaklanacak araştırmalara ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to explore in depth the loneliness experiences of older men after the loss of a spouse. For this purpose, descriptive phenomenological method, which is one of the qualitative methods and techniques, was utilized. Maximum variation and snowball sampling methods were used to reach the research subjects. The study was conducted in Eskişehir city center and five rural neighborhoods of Eskişehir's districts. Volunteer men aged 65 and over who had lost their spouses at least one year ago and lived alone were included in the study. In-depth interviews were conducted with 23 research subjects who met the inclusion criteria using a semi-structured interview guide. The research data were analyzed by thematic analysis method using MAXQDA 2018 program. As a result of the analysis, 3 main themes emerged: "older men's perceptions of loneliness", "older men's processes of reorganizing life after the loss of a spouse" and "reflections of loneliness after the loss of a spouse on the lives of older men". In the study, older men's perceptions of loneliness were evaluated within the scope of feelings towards loneliness and thoughts towards loneliness. It was observed that the subjects' feelings towards loneliness were awkwardness, anxiety and sadness, while their thoughts towards loneliness were expressed as acceptance of loneliness, belief in non-transient loneliness, compulsory loneliness and being on their own. The life reorganization processes of elderly men after the loss of a spouse were examined as the experiences following the loss of a spouse, efforts to accept the loss and the decision to live alone. It was concluded that the subjects experienced postloss grief, perceived social burden and longing for an ideal life following the loss of a spouse. Subjects' efforts to accept the loss were found to be affected by the health status of their spouses, the presence of close social networks, resignation to fate and avoidance of loss. The subjects' decisions to live alone were also affected by personal, interpersonal and social dynamics. It was concluded that with loneliness, older men experienced some changes in their daily life practices, interpersonal relationships, health-related experiences, in the way they define themselves, coping with problems and future plans. Based on these results, suggestions were made regarding older men living alone after the loss of a spouse and other systems that men interact with, professionals working with older men living alone, services to be offered to older men living alone, social work education and research that will focus on older men living alone.