Un biti, tribolium castaneum (herbst) (coleoptera: tenebrionidae)'un bazı baklagil unları üzerindeki gelişiminin araştırılması
Investigation of the development of the red flour beetle tribolium castaneum (herbst) (coleoptera: tenebrionidae) on some pulse flours
Yazar: TUĞBA NİSA BAHAT
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜNCAN
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bakla = Broad bean ; Bezelye = Pea ; Börülce = Cowpeas ; Fasulye = Bean ; Mercimek = Lentil ; Nohut = Chickpea ; Soya = Soybean

Özet:
Tahıl ve tahıl ürünleri insanların beslenmesinde önemli bir yere sahiptir, ancak glüten hassasiyeti olan bireylerde çölyak hastalığına yol açmaktadır. Baklagillerden elde edilen unlar, zengin vitamin, mineral ve protein içerikleri ile glütensiz diyetlerde önemli bir yer tutar. Ancak, diğer depolanmış ürünlerde olduğu gibi baklagil unlarının da kalitesini ve miktarını olumsuz etkileyen etkenlerden birisi de depolanmış ürün zararlılarıdır. Bu zararlılar arasında, un biti Tribolium castaneum (Herbst) (Coleoptera: Tenebrionidae)'da ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bu çalışmada, glütensiz diyetlerde yaygın olarak kullanılan bakla [Vicia faba L. (Fabaceae)], bezelye [Pisum sativum L. (Fabaceae)], börülce [Vigna unguiculata (L.) Walp. (Fabaceae)], fasulye [Phaseolus vulgaris L. (Fabaceae)], mercimek [Lens culinaris Medik. (Fabaceae)], nohut [Cicer arietinum L. (Fabaceae)] ve soya fasulyesi [Glycine max (L.) Merr. (Fabaceae)] unlarında, T. castaneum'un 65 gün sonunda döl verimi, ölüm oranı ve pupa ağırlığı laboratuvar koşullarında incelenmiştir. Çalışma sonucunda T. castaneum'un döl verimi 168.40±12.22 birey olarak en fazla nohut ununda sayılmış, ölüm oranı en fazla mercimek (%100) ile bezelye (%98±0.02) unlarında hesaplanmıştır. Elde edilen T. castaneum pupaları arasında en ağır 2.27±0.10 mg ile börülce ununda bulunmuş olup, soya fasulyesinde 2.14±0.03 mg olarak tartılan pupa ağırlığı ile arasında istatistiki fark yoktur. En hafif pupa ise 2.00±0.03 mg olarak nohut ununda tartılmıştır. Bununla birlikte, nohut ununda ölüm gözlenmemiş olup fasulye ile mercimek unlarında T. castaneum gelişimi görülmemiştir. Çalışılan baklagil unları arasında T. castaneum'un gelişimine bakıldığında en uygun konukçunun nohut unu olduğu değerlendirilmektedir. Elde edilen sonuçlara göre depolanmış baklagil unlarında T. castaneum'a karşı oluşturulacak entegre mücadele programları için temel olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Grains and grain products hold a significant place in human nutrition, yet they can cause celiac disease in individuals with gluten sensitivity. Flours derived from legumes are crucial in gluten-free diets due to their rich vitamin, mineral, and protein contents. However, like other stored products, legume flours are also adversely affected by stored product pests, which can compromise both their quality and quantity. Among these pests, the red flour beetle Tribolium castaneum (Herbst) (Coleoptera: Tenebrionidae) is known to cause substantial economic losses. This study investigates the progeny, mortality rate, and pupal weight of T. castaneum over 65 days under laboratory conditions in flours of broad bean [Vicia faba L. (Fabaceae)], pea [Pisum sativum L. (Fabaceae)], cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp. (Fabaceae)], common bean [Phaseolus vulgaris L. (Fabaceae)], lentil [Lens culinaris Medik. (Fabaceae)], chickpea [Cicer arietinum L. (Fabaceae)], and soybean [Glycine max (L.) Merr. (Fabaceae)], which are commonly used in gluten-free diets. The results indicate that the highest progeny of T. castaneum, at 168.40±12.22 individuals, was recorded in chickpea flour. The highest mortality rates were found in lentil (100%) and pea flours (98±0.02%). Among the obtained T. castaneum pupae, the heaviest pupae were found in cowpea flour at 2.27±0.10 mg, with no statistically significant difference from the pupal weight of 2.14±0.03 mg in soybean flour. The lightest pupae were weighed in chickpea flour as 2.00±0.03 mg. Notably, no mortality was observed in chickpea flour, whereas no development of T. castaneum was found in common bean and lentil flours. Based on the development of T. castaneum, chickpea flour was evaluated as the most suitable host among the studied legume flours. These results provide a fundamental basis for developing integrated pest management programs against T. castaneum in stored legume flours.