Otizmli çocukların tükürük örneklerinden bazı enzim aktivitelerinin araştırılması
Investigation of some enzyme activities in saliva samples of children with autism
Yazar: ZEYNEP VURAL
Danışman: PROF. DR. ALPER İBRAHİM DAİ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal etkileşim ve iletişimde yetersizlikler, tekrarlayan davranışlar ve sınırlı  ilgi alanları, bilişsel gelişmede gecikme olması ile kendini gösteren ,erken çocukluk çağında başlayan  nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu çalışmada, Gaziantep Üniversitesi Çocuk Nöroloji  ve Çocuk Psikiyatri Bölümü'nde Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı almış 0-18 yaş arası çocuk hastaların tükürük örneklerinden amilaz, lipaz, metalloproteinaz-8, elastaz, karbonik anhidraz, Total Antioksidan Status (TOS), Total Oksidan Status (TOS) ve bikarbonat düzeyleri ve enzimlerin aktivitelerinin ölçülmesi ile elde edilen laboratuvar verileri, kontrol grubu sağlıklı çocuklarla çalışıldı. Bu biyokimyasal parametrelerin otizmli çocukların gastrointestinal (Gİ) semptomatik yakınmaları ile türürükteki  sindirimle ilişkili enzimlerin etiyopatogenez açısından ilişkisinin araştırılması amaçlandı.
 Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif kontrollü bir çalışma olarak planlandı.  Vaka grubuna Gaziantep Üniversitesi Çocuk Nöroloji  ve Çocuk Psikiyatri Bölümü Polikliniği'ne başvuran ve DSM-V'e göre OSB tanısı alan 0-18 yaş arası 40 olgu alındı. Kontrol grubunda (n=40) ise benzer yaş ve cinsiyette sağlıklı çocuklar değerlendirildi. Çalışmaya katılan olguların tükürüklerinde amilaz, lipaz, metalloproteinaz-8, elastaz, karbonik anhidraz, Total Antioksidan Status (TAS), Total Oksidan Status (TOS) ve bikarbonat düzeyleri biyokimya laboratuvarında çalışıldı. Laboratuvar sonuçlarının anlamlı olup olmadığı istatiksel olarak analiz edildi. 
Bulgular ve Sonuclar: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nöroloji ve Çocuk Psikiyatri Polikliniğine gelen 40 OSB tanısı alan bireyler ve kontrol grubu (n=40) sağlıklı cocuk, toplam 80 katılımcı dahil edildi. Araştırmaya dahil edilen bireylere ait cinsiyet, yaş ile birlikte tükürükte çalışılan enzim parametreleri ve OSB hafif, orta, ve ağır derecede olarak kaydedildi. Çalışmamızda araştırmaya dahil edilen bireylerin % 30'u (n=12) kız, % 70'i (n=28) erkekti. Kontrol grubu ile Hafif Otizmli yaş açısından karşılaştırıldığında anlamlı fark varken diğer gruplarla fark yoktu sırasıyla p<0. 0001, p=0, 134 ve p=306. 
Tükürük örneklerinde amilaz, elastaz, karbonik anhidraz-1ve lipaz düzeylerinin  hasta grubunda  sırasıyla 1310, 49±384, 14, 117, 21±36, 82, 2, 36 (1,113-8,19
ve 171, 49±77, 50, kontrol grubuna göre sırasıyla 2169, 99±866, 33, 
134, 47±39, 15, 3, 35 (1, 60-4, 56) ve 222, 30±75, 11 istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük düzeylerde olduğu saptandı (sırasıyla p<0. 001, p=0. 042, p=0. 001 ve p=0. 003) 
 
Matriks metalloproteinaz ve HCO3 düzeylerinin ise kontrol ve hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar yaratmadığı tespit edildi (sırasıyla p=0. 134 ve p=0. 083). 
Karbonik anhidraz 1 düzeylerinin hasta gruplarında genel olarak daha düşük düzeylerde olduğu ancak sadece Orta OSB grubunda 2, 15 (1, 13-3, 60), kontrol grubuna göre 3, 35 (1, 60- 4, 56) istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük düzeylerde olduğu saptandı (p<0. 001). 
Bununla birlikte TAS, TOS ve OSİ düzeylerinin hasta gruplarında kontrol grubuna göre daha yüksek seviyelerde olduğu ancak TAS düzeylerinin sadece Hafif OSB grubunda (0, 67±0, 41), kontrol grubuna göre (0, 39±0, 20) istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek düzeylerde olduğu saptandı (p=0. 004). TOS düzeylerinin ise Hafif OSB ve Orta OSB gruplarında sırasıyla 5, 69 (0, 11-60, 30) ve 9, 58 (0, 17-56, 93), kontrol grubuna göre (0, 93 (0, 11-61, 79) istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek düzeylerde olduğu saptandı (sırasıyla p=0. 011 ve p=0. 013). 
Elastaz, matriks metalloproteinaz, OSİ ve HCO3 düzeylerinin ise kontrol ve hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar yaratmadığı tespit edildi (sırasıyla p=0. 188, p=0. 052, p=0. 082 ve p=0. 257) . 
Sonuçlar: Bu çalışmada elde edilen bulgular Otizm Spektrum Bozukluğu olan hastaların tükürüğünde çalışılan amilaz, lipaz, elastaz ve karbonik anhidraz enzim düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük saptandı. Total Antioksidan Status (TAS), Total Oksidan Status (TOS) ve Oksidan Stres İndeks (TOİ) düzeyleri ise anlamlı olarak Otizimli hastalarda yüksek olarak saptandı. Matriks metalloproteinaz ve bikarbonat Düzeyleri arasında kontrol grubu ile anlamlı fark saptanmadı. İlginç olarak amilaz enziminin otizmli hastalarda kontrol grubuna göre düşük düzeyde saptanması bir biomarker belirteci olarak daha kapsamlı çalışmalarda ispatlanması mümkün görünüyor. 

Anahtar Kelimeler: Amilaz, lipaz, Otizm Spektrum Bozukluğu, Tükürük

Abstract:
Objective: Autism spectrum disorder (ASD) manifests itself with symptoms of deficiencies in social interaction and communication, limited repetitive behaviors and limited interests, and a delay in cognitive development in the first years of life; It is a neuropsychiatric and neurodevelopmental disorder that begins in early childhood. In this study, saliva samples (Amylase, Lipase, Metalloproteinase-8, Elastase, Carbonic Anhydrase, Total Antioxidant Status, Total Oxidant Status) were collected from child patients between the ages of 0-18 diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) in the Department of Child Neurology and Child Psychiatry at Gaziantep University. It was aimed to measure the activities of enzymes and to investigate the etiopathogenesis of the enzymatic relationship between these biochemical parameters and the gastrointestinal symptoms of children with autism, using the laboratory data obtained with the control group, that is, healthy children. 
Materials and Methods: Our study was planned as a prospective controlled study. In our study, 40  patients between the ages of 0-18 years who were diagnosed with Autism Spectrum Disorder according to DSM-V and who applied to Gaziantep University Pediatric Neurology Department Polyclinic were included in the patient group. In the control group (n=40), healthy children of similar age and gender were evaluated. Amylase, Lipase, Metalloproteinase-8, Elastase, Carbonic Anhydrase, Total Antioxidant Status, Total Oxidant Status, Total Oxidant Index and Bicarbonate biochemical parameters were analyzed in the saliva of all subjects and statistically analyzed for significance. 
Results And Conclusion: A total of 80 participants, 40 individuals diagnosed with ASD and a control group (n=40) healthy children who came to Gaziantep University Faculty of Medicine, Child Neurology and Child Psychiatry Polyclinic, were included. Gender, age, enzyme parameters studied in saliva and ASD of the individuals included in the study were recorded as mild, moderate and severe. In our study, 30% (n=12) of the individuals included in the study were female and 70% (n=28) were male. While there was a significant difference in age between the control group and the Mild Autistic group, there was no difference with the other groups, p<0, respectively. 0001, p=0, 134 and p=306.
Amylase, elastase, carbonic anhydrase-1 and lipase levels in saliva samples in the patient group were 1310, 49±384, 14, 117, 21±36, 82, 2, 36 (1.113-8.19), respectively.and 171, 49±77, 50, respectively, compared to the control group, 2169, 99±866, 33,134, 47±39, 15, 3, 35 (1, 60-4, 56) and 222, 30±75, 11 were found to be at statistically significantly lower levels (p<0.001, p=0.042, respectively). p=0.001 and p=003)
It was determined that matrix metalloproteinase and HCO3 levels did not create statistically significant differences between the control and patient groups (p=0.134 and p=0.083, respectively).
Carbonic anhydrase 1 levels were generally lower in the patient groups, but only in the Moderate ASD group, 2.15 (1.13-3.60) and 3.35 (1.60-4.56) were statistically significantly lower than the control group. It was found to be at levels (p<0.001).
However, TAS, TOS and OSI levels were higher in the patient groups than in the control group, but TAS levels were statistically significantly higher only in the Mild ASD group (0.67±0.41) compared to the control group (0.39±0.20). It was found to be at high levels (p=0.004).
TOS levels were 5.69 (0.11-60, 30) and 9.58 (0.17-56, 93) in the Mild ASD and Moderate ASD groups, respectively, compared to the control group (0.93 (0.11-61, 79) was found to be at statistically significantly higher levels (p=0.011 and p=0.013, respectively).
It was determined that elastase, matrix metalloproteinase, OSI and HCO3 levels did not create statistically significant differences between the control and patient groups (p=0.188, p=0.052, p=0.082 and p=0.257, respectively).
Conclusion :
The findings obtained in this study are related to patients with Autsm Spectrum Disorder (ASD) amylase, lipase, elastase and carbonic anhydrase enzyme levels Studied in saliva it was found to be significantly lower than the control group. Total Antioxidant Status (TAS), Total Oxidant Status (TOS) and Oxidative Stress Index (TOI) levels were significantly higher, It was found to be high in patients with autism. Matrix metalloproteinaz and bicarbonate no significant difference was detected between the levels of amylase and the control group. Interestingly amylase enzyme was found to be lower in patients with autism compared to the control group. It seems possibl prove it as a biomarker in more comprehensive studies. 

Key Words: Amylase, Autism Spectrum Disorder, lipase, saliva