Hafif şişman ve şişman kadınlarda demir yetersizliği anemisi, beslenme örüntüsü ile kronik inflamasyon belirteçleri ve diyet tedavisinin etkinliğinin belirlenmesi
Iron deficiency anemia, dietary pattern and chronic inflammation markers in overweight and obese women and effect of dietary treatment
Yazar: GÜLŞAH KANER
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Bölümü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; C reaktif protein = C reactive protein ; Diyet = Diet ; Kadınlar = Women ; Kan hücreleri = Blood cells ; Obezite = Obesity ; Tedavi = Treatment ; Transferrin = Transferrin ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Şişmanlık inflamasyon ile karakterize, kronik hastalık anemisi ile ilişkili bir sağlık sorunudur.Bu çalışmanın amacı, hafif şişman ve şişman kadınlarda demir yetersizliği anemisi (DYA), beslenme örüntüsü ile kronik inflamasyon belirteçleri ve diyet tedavisinin etkinliğinin belirlenmesidir. Çalışmada İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye, endokrin ve diyet polikliniklerine başvuran 20-49 yaş grubu bireyler araştırma kapsamına alınmıştır. Vücut ağırlığına göre normal (BKİ: 18.5-24.9 kg/m2, n:170, %27.4), hafif şişman (BKİ: 25.0-29.9 kg/m2, n:179, %28.9) ve şişman (BKİ:?30 kg/m2, n:270, %43.6) olan toplam 619 kadın araştırmanın kesitsel aşamasına katılmıştır. Bu aşamada tüm kadınlar için biyokimyasal parametrelere (hemogram, anemi paneli, C-reaktif protein (CRP), solubltransferrin reseptör (sTfR) bakılmış, genel bilgi soru kağıdı ve birbirini izleyen üç günde 24 saatlik besin tüketimi ile fiziksel aktivite kaydı alınmış, antropometrik ölçümleri ve Biyoelektrik İmpedans Analizi (BİA) yapılmıştır. Araştırmanın ikinci bölümü olan girişim aşamasında ise 147 kadın iki gruba ayrılmış ve vücut ağırlığı kaybına yönelik diyet tedavisi uygulanmıştır. Birinci grubu demir desteği kullanmayan anemik (DYA; n:46, %31.2), ikinci grubu ise anemi saptanmayan (DYA olmayan; n:101, %68.7) kadınlar oluşturmuştur. Serum demiri, hemoglobin düzeyleri ve transferrinsaturasyonu, şişman (sırasıyla, 65.4±33.7 mcg/dL, 12.6±1.3 g/dL, %17.4±10.0) ve hafif şişman kadınlarda (sırasıyla, 73.8±36.4 mcg/dL, 12.7±1.3 g/dL, %19.4±11.0) normal vücut ağırlığındaki kadınlara (sırasıyla, 85.6±37.5 mcg/dL, 13.0±1.2 g/dL, %23.8±11.0) göre anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p<0.05). Beyaz kan hücresi (WBC), CRP, yüksek duyarlıklı CRP (hsCRP) ve sTfR düzeyleri ise, şişman (sırasıyla, 7.3±1.6 mm3, 0.7±0.6 mg/dL, 13.6±16.8 mg/L, 1.9±0.7 mcg/mL) ve hafif şişman kadınlarda (sırasıyla, 6.9±1.7 mm3, 0.5±0.3 mg/dL, 2.4±2.6 mg/L, 1.7±0.9 mcg/mL) normal vücut ağırlığındaki kadınlara (sırasıyla, 6.4 ±1.5 mm3, 0.2±0.1 mg/dL, 1.5±0.9 mg/L, 1.5±0.8 mcg/mL) göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Demir yetersizliği ve demir yetersizliği anemisi görülme sıklığı şişman, hafif şişman ve normal vücut ağırlığındaki kadınlarda sırasıyla %45.6, %27.4; %41.9, %24.0, %23.5, %12.4'tür. Üç aylık izlemde vücut ağırlığı kaybına yönelik diyet tedavisi sonunda, anemisi olan ve olmayan kadınlarda sırasıyla %10.1 ve %10.7 vücut ağırlığı kaybı sağlanmıştır. Vücut ağırlığı kaybı ile CRP düzeylerinde önemli düzeyde azalma saptanmıştır (p<0.05). Anemisi olan ve olmayan kadınların antropometrik ölçümlerinde önemli farklılıklar belirlenmiştir (p<0.05). Tüm bireylerde enerji, toplam yağ, doymuş yağ asitleri, karbonhidrat alımları istatistiksel olarak önemli düzeyde azalmış (p<0.05) ve C vitamini, posa, demir, kalsiyum, çinko alımları önemli düzeyde artmıştır (p<0.05). Bu araştırmada, vücut ağırlığındaki azalmanın, inflamasyonda gerilemeye neden olduğu ve demir parametreleri üzerinde olumlu etki sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, şişmanlık önemli bir halk sağlığı sorunudur ve oluşmadan önlenmelidir. Şişmanlığın önlenmesi yaşam sürecinde aktiviteleri kapsamalıdır.Anahtar Kelimeler: Demir yetersizliği, demir yetersizliği anemisi, CRP, hsCRP, WBC, sTfR, TSDestekleyen Kurumlar: H.Ü.B.A.B, Tez Destekleme (012DO6401002).

Abstract:
Obesity is characterized by increased markers of inflammation, which in turn, has been associated with anemia. This study aimed to investigate iron deficiency anemia, the relationship between iron status, dietary intake pattern and markers of inflammation in overweight and obese women and the effect of dietary intervention. A total of 619 women, aged 20-49 years, in normal weight (BMI:18.5-24.9 kg/m2, n:170, 27.4%), overweight (BMI: 25.0-29.9 kg/m2, n:179, %28.9) and obese (BMI:?30 kg/m2, n:270, %43.6) women admitted to İzmir Bozyaka Training and Research Hospital internal medicine, endocrinology and diet clinics outpatients were included to the cross-sectional part of the study. In the first part of the study, a general questionnaire was applied, biochemical parameters [whole blood count (WBC), anemia parameters, C-reactive protein (CRP), soluble transferrin receptor (sTfR)], 24-hour dietary intake for 3 consecutive days and physical activity levels were determined, anthropometric measurements were taken and bioelectrical impedance analysis was done. In the second part of the study (intervention part), 147 women were divided into two groups and dietary treatment was applied. First group was consisted of women with normal hemoglobin levels (n:101). Serum iron, hemoglobin levels and transferrin saturation of obese (65.4±33.7 mcg/dL, 12.6±1.3 g/dL, %17.4±10.0, respectively) and overweight (73.8±36.4 mcg/dL, 12.7±1.3 g/dL, %19.4±11.0, respectively) women were lower than the normal weight (85.6±37.5 mcg/dL, 13.0±1.2 g/dL, %23.8±11.0, respectively) women (p<0.05). White blood cell (WBC), CRP, high sensitive C- Reactive Protein (hsCRP) and sTfR levels of obese (7.3±1.6 mm3, 0.7±0.6 mg/dL, 13.6±16.8 mg/L, 1.9±0.7 mcg/mL, respectively) and overweight and (6.9±1.7 mm3 , 0.5±0.3 mg/dL, 2.4±2.6 mg/L, 1.7±0.9 mcg/mL, respectively) women were higher than the normal weight (6.4 ±1.5 mm3, 0.2±0.1 mg/dL, 1.5±0.9 mg/L, 1.5±0.8 mcg/mL, respectively) women (p<0.05). The prevalence of iron deficiency and iron deficiency anemia (IDA) in the obese, overweight and normal weight women were 45.6%, 27.4%; 41.9%, 24.0%, 23.5%, 12.4%, respectively. After three-month follow-up intervention, women with anemia had 10.1% weight loss, women without anemia had 10.7%. Statistically significant correlation between body weight loss and CRP levels was determined (p<0.05). Significant decreases were determined in the anthropometric variables (p<0.05) and also in the intakes of energy, total fat, saturated fatty acids and carbohydrate when compared to the initial intakes (p<0.05). Vitamin C, fiber, iron, calcium and zinc intakes increased compared to the initial intakes (p<0.05). In conclusion, it was determined that weight loss, by reducing the inflammation, had positive effects on iron parameters and on anthropometric measurements. It is obvious that obesity is an important public health problem and the precautions should be taken to prevent the occurrence of obesity. Preventive measures should cover life-long activities.Keywords: Iron deficiency, Iron deficiency anemia, CRP, hsCRP, WBC, sTfR, TSSupported by H.Ü.B.A.B, Ph.D. Thesis Grant (012DO6401002)