Kültür aktarıcısı olarak bir çizgi filmin halk bilimi açısından incelenmesi: Aybek örneği
An examination of a cartoon as a culture transmitter in terms of folkology: Aybek example
Yazar: İREM YURTMAN URHAN
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT ÖNCÜL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanlığın ilk çağlarından günümüze kadar ortak olgular çevresinde bir araya gelmiş olan bireyler belli toplulukları/milletleri oluşturmuştur. Bireylerin bir araya gelerek oluşturmuş olduğu bu toplulukların var olmasına katkı sağlan en önemli etken ise sahip oldukları ortak değerler kümesidir. Ortak değer yargıları ortak kültürün temelini oluşturmakta ve devamında ise her topluluğa/millete özgü kültür ögelerini ortaya çıkarmaktadır. Bu kültür ögeleri yıllar içerisinde sözlü ve yazılı ortam vasıtası ile sonraki nesillere aktarılmıştır. Günümüz dünyasında teknolojinin gelişimi ile dijital mecralar ön plana çıkmaya başlamış olup aynı zamanda 'dijital kültür ortamı' olarak adlandırılan yeni bir kültür ortamını doğurmuştur. Çizgi film sektörü de dijital kültür ortamı içerisinde yer alan bir sektördür. Radyo ve Televizyon Kurulu ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunu'nda yer alan ve 2011 senesinde yürürlüğe giren 14. Maddede bahsedildiği şekliyle : "Genel ve tematik içerikli yayın yapan televizyon kuruluşlarının, çocuk yayınlarında çizgi filmlere yer vermeleri hâlinde, çizgi filmlerin en az yüzde yirmisinin, diğer çocuk programlarının en az yüzde kırkının Türkçe dilinde üretilmiş yapım olması ve Türk kültürünü yansıtması zorunludur" ifadeleri ile Türk kültürünün çizgi filmler aracılığı ile aktarılmasının önü açılmıştır. Çizgi filmler, kültürel kavramları görsel olarak işleyerek, izleyicilere somut bir şekilde sunmaktadır. Yapılmış olan bu araştırmada dijital kültür ortamı içerisinde var olan çizgi filmlerin kültür aktarımındaki yeri ve önemi incelenmiş olup bu inceleme 2020 senesinde yayın hayatına başlayan,  Han yapım tarafından hazırlanan ve TRT Çocuk kanalında yayınlanan 26 bölümlük bir seriye sahip olan Aybek çizgi filmi özelinde gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çizgi film, Aybek, kültür aktarımı, dijital kültür ortamı.

Abstract:
From the earliest ages of humanity to the present day, individuals who have come together around common facts have formed certain communities/nations. The most important factor that contributes to the existence of these communities formed by individuals coming together is the set of common values they have. Common value judgments form the basis of common culture and subsequently reveal cultural elements specific to each community/nation. These cultural elements have been transferred to subsequent generations through oral and written media over the years. In today's world, with the development of technology, digital channels have begun to come to the fore and have also given birth to a new cultural environment called 'digital culture environment'. The cartoon industry is also a sector within the digital culture environment. As mentioned in Article 14 of the Law on Radio and Television Board and Broadcasting Services, which came into force in 2011: "In case television organizations broadcasting with general and thematic content include cartoons in children's broadcasts, at least twenty percent of the cartoons must be "It is mandatory that at least forty percent of children's programs be produced in Turkish and reflect Turkish culture," paving the way for Turkish culture to be conveyed through cartoons. Cartoons visually process cultural concepts and present them to the audience in a concrete way. In this research, the place and importance of cartoons existing in the digital cultural environment in cultural transmission was examined, and this analysis was carried out specifically for the Aybek cartoon, which started broadcasting in 2020, had a 26-episode series prepared by Han Production and broadcast on TRT Çocuk channel.
Keywords: Cartoon, Aybek, culture transfer, digital culture environment.