Türkiye'de kültür varlıklarının korunması: İnsan hakları açısından bir değerlendirme
Preservation of cultural assets in Turkey: An assesment in terms of human rights
Yazar: SEÇKİN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR SALİHPAŞAOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk = Law ; Kamu hukuku = Public law ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Koruma çalışmaları = Protection studies ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Ortak miras = Common heritage ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Dinamik bir yapıya sahip olan insan hakları gelişim süreci içerisinde farklı alanlarda ve farklı konularda birçok hakkı içerisine dahil etmiştir. Ancak sonradan eklenen haklar ile mevcut insan hakları arasında alt-üst ilişkisi olduğu söylenemez. Tam aksine farklı zamanlarda ortaya çıkan her yeni insan hakkı diğer insan haklarının tamamlayıcı bir parçasını oluşturmaktadır. Benzer bir ilişki ve gelişim süreci kültür varlıklarının korunması açısından da gözlemlenir. Kültür varlıkları insanlığın ve toplumların ortak değerlerini ve hafızasını yansıtmaktadır. İçerisinde birçok emeği, mücadeleyi ve tarihi tanıklığı barındıran bu varlıklar farklı zamanlarda ve coğrafyalarda hüküm süren birçok toplumun tecrübelerinin harmanlanması ile vücut bulmuştur. Her ne kadar tüm toplumların ortak bir değeri olsa da kültür varlıklarının korunması hususundaki yaklaşım yakın zamana kadar sadece sınırları içerisinde kültür varlığı bulunan devletin koruma anlayışına göre farklılık göstermekteydi. Bu durumun doğal bir sonucu ise birçok kültür varlığının yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalması olmuştur. Bu noktada çalışmamızın da konusunu oluşturan çözüm ortak miras kavramıdır. Bu hakkın doğumunu tetikleyen unsur ise mevcut bir kültür varlığının sadece o coğrafyanın ve devletin değil, tüm insanlığın ortak bir değerini ve mirasını oluşturmasıdır. Nitekim yakın zamana kadar yaşanan tecrübelerde göstermektedir ki insanlığın ortak mirasını oluşturan bir kültür varlığının korunması, tüm insanlığın yardımı ve söz hakkına sahip olması ile gerçekleştirilebilecektir. Bu ise bir kültür varlığının kaderinin, sınırlarında bulunduğu devletin anlayışına teslim edilemeyeceği anlamına gelmektedir. Bahse konu tespitin bizi ulaştıracağı nokta ise kültür varlıklarının korunmasının artık bir insan hakkı olduğudur. Bu bağlamda çalışmanın konusunu kültür varlıklarının korunmasının üçüncü kuşak insan hakları özelinde incelenmesi oluşturacaktır.

Abstract:
The human rights development process, which has a dynamic structure, has included many rights in different fields and different subjects. However, it cannot be said that there is a superior-subordinate relationship between the subsequently added rights and the existing human rights. On the contrary, every new human right that comes to the existence at different times form a complementary part to other human rights. A similar relationship and improvement process is observed in the sense of cultural heritage preservation. Cultural heritages represent the common values and memory of humanities and societies. These heritages which contain many efforts, struggle and historical testimony, are created by blending the experiences of many societies who reign at different times in different geographies. Even though all societies possess a common value, the approach to the preservation of cultural assets has been different until recently, according to the protection concept of the state where the cultural assets are located. A natural consequence of this situation is that many cultural assets are at danger of extinction. At this point, the remedy is the concept of common heritage which creates the subject of our research. The triggered factor of the creation of this right is that an existence cultural heritage does not only belong to a specific geography or a state but, all the humanity. Hence, the recent experiences demonstrate that the preservation of a common cultural heritage is possible with the help of all humanity and having the right to speak. This means that the fate of a cultural asset cannot be left to the understanding of the state where it is located.  This determination helps us to conclude that the preservation of cultural assets is a human right. In this regard, the subject of this study will be the examination of the protection of cultural heritages in specific to third generation human rights.