Suça bulaşan ergenlerde kabul ve kararlılık terapisi temelli girişimin psikolojik esneklik, empati ve öfke üzerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy-based intervention on psychological flexibility, empathy, and anger in adolescents involved in crime
Yazar: MEHTAP GENÇ
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Empati = Empathy ; Ergenler = Adolescents ; Kabul ve kararlılık terapisi = Acceptance and commitment therapy ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Suç = Crime ; Suça iştirak = Accomplicity ; Suçlu ergenler = Delinquent adolescents ; Öfke = Anger

Özet:
Giriş: Çocuk suçluluğu; zararlı duygusal, fiziksel ve ekonomik etkileri nedeniyle en acil sosyal sorunlarımızdan biri konumundadır. 
Amaç: Bu çalışma; Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli girişimin suça bulaşan ergenlerde psikolojik esneklik, empati ve öfke üzerindeki etkisini incelemek amacıyla kontrol gruplu ve tekrarlayan ölçümlü yarı deneysel araştırma tasarımında yürütülmüştür. 
Yöntem: Araştırmanın örneklemini daha önce adli bir soruşturmaya dâhil olan 24 ergen oluşturmuştur (Girişim: 12; Kontrol: 12). Girişim grubuna, 6 hafta boyunca haftada bir oturum şeklinde ACT temelli girişim uygulanmıştır. Kontrol grubu ise herhangi bir girişim almamıştır. Verilerin toplanmasında; Bilgi Formu, Kabul ve Eylem Formu-II (KEF-II), KA-Sİ Çocuk ve Ergenler İçin Empatik Eğilim Ölçeği Ergen Formu ile Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçekleri kullanılmıştır. Girişim öncesi, girişim sonrası ve izlem olmak üzere farklı zaman noktalarında ölçümler uygulanmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistik testleri, Bağımsız İki Örnek T Testi, Mann Whitney U Testi, Pearson Ki Kare Testi, Yates Düzeltmesi, Fisher's Exact Testi, Friedman Testi ve Tekrarlı Varyans Analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamızda, girişim grubu ile kontrol grubunun KEF-II, Empatik Eğilim (hem toplamda hem alt de alt boyutlarda) ve Sürekli Öfke puanları arasında son testte ve izlemde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Öfke İfade Tarzı Ölçeği incelendiğinde ise; Öfke Dışa ve Öfke Kontrol alt boyutlarında son testte ve izlemde; Öfke İçte alt boyutunda ise izlemde girişim ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. 
Sonuçlar: Sonuçlar, ACT temelli girişimin suça bulaşan ergenlerde psikolojik esneklik, empati ve öfke üzerinde olumlu etkiler meydana getirdiğini ve genel olarak bu iyileşmelerin sonrasında da devam ettiğini ortaya koymuştur. Çalışma, ACT'in böyle bir dezavantajlı ergen grubu için umut vadeden bir yaklaşım olduğuna işaret etmektedir.

Abstract:
Introduction: Juvenile delinquency is one of our most pressing social problems due to the harmful emotional, physical and economic effects. 
Aim: This study was conducted in a quasi-experimental research design with a control group and repeated measures to examine the effect of Acceptance and Commitment Therapy (ACT)-based intervention on psychological flexibility, empathy, and anger in delinquent adolescents.
Method: The sample of the study consisted of 24 adolescents who were involved in a forensic investigation (Intervention: 12, Control: 12). An ACT-based intervention was applied to the intervention group as a weekly session for 6 weeks. The control group did not receive any intervention. Information Form, Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II), Child and Adolescent KA-SI Empathic Tendency Scale Adolescent Form and Trait Anger and Anger Expression Scales were used to collect data. Measurements were applied at different time points, including pre-intervention, post-intervention and follow-up. In the analysis of the data, descriptive statistics tests, Independent Two Sample T Test, Mann Whitney U Test, Pearson Chi-Square Test, Yates Correction, Fisher's Exact Test, Friedman Test and Repeated Analysis of Variance were used.
Findings: In our study, it was determined that there was a statistically significant difference between the AAQ-II, Empathic Tendency (both in total and sub-dimensions) and Trait Anger scores of the intervention group and the control group in the posttest and follow-up. When the Anger Expression Style Scale was examined, it was determined that there was a statistically significant difference between the intervention and control groups in the Anger-out and Anger control sub-dimensions at the posttest and at follow-up, and in the Anger-in sub-dimension at the follow-up. 
Conclusions: Results revealed that ACT-based intervention had positive effects on psychological flexibility, empathy and anger in delinquent adolescents, and these improvements continued afterward in general. The study indicates that ACT is a promising approach for such a disadvantaged group of adolescents.