Okul öncesi çocuklarının teknoloji kullanımları ve buna yönelik ebeveyn tutumları ile sınıf içi prososyal ve problem davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between preschool children's technology use and parental attitudes towards technology use and their prosocial and problem behaviors in the classroom
Yazar: FATMA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi dönem çocuklarının teknoloji kullanımları ve buna yönelik ebeveyn tutumları ile sınıf içerisindeki prososyal ve problem davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılan bu araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kırklareli ili Merkez ilçesinde, bağımsız anaokulu ve resmi anasınıflarına devam eden 58-79 aylık 461 çocuk, bu çocukların ebeveynleri ve okul öncesi öğretmenleri (n=30) oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, araştırmaya katılan gönüllü ebeveynler "Demografik Bilgi Formu", "Akıllı Telefon/Tablet Kullanım Alışkanlıklarında Anne Baba Tutumları Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Problemli Teknoloji Kullanımı Ölçeği"ni doldururken; araştırmaya katılan gönüllü öğretmenler ise sınıflarında bulunan çocuklar için "Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği" ve "Çocuk Prososyallik Ölçeği"ni doldurmuştur. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans ve korelasyon analizi uygulanmıştır. 
Araştırma kapsamında çocuğun hafta içi ve hafta sonu akıllı telefon/tablet ve bilgisayar ile günlük ortalama geçirdiği süre arttıkça; kullanım sürekliliği, kontrol direnci, yoksunluk-kaçış boyutu puanlarının ve çocuklarda problemli teknoloji kullanım ölçeği puanlarının arttığı saptanmıştır. Evde internet erişimine sahip ebeveynlerin ve teknolojik cihazları kullanırken çocukları internete bağlanan ebeveynlerin oyalama boyutu ve fayda boyutu puanlarının, diğer ebeveynlere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çocuğun hafta içi ve hafta sonu TV, akıllı telefon/tablet ve bilgisayar ile günlük ortalama geçirdiği süre arttıkça ebeveynlerin oyalama ve fayda boyutu puanlarının arttığı, süre azaldıkça ebeveynlerin kontrol boyutu puanlarının arttığı bulunmuştur. Erkek çocukların öğrenme problemi boyutu, sorunları ifade etme boyutu ve problem davranış ölçeği puanlarının, kız çocuklara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kız çocukların çocuk prososyallik ölçeği puanlarının, erkek çocuklara göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocuk prososyallik ölçeği ile problem davranış ölçeği, öğrenme problemi boyutu ve sorunları ifade etme boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Problem davranış ile çocuklarda problemli teknoloji kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı saptanmıştır.  Kontrol boyutu ile sorunları ifade etme boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Çocuklarda problemli teknoloji kullanımı ve akıllı telefon/tablet kullanım alışkanlıklarında anne baba tutumu ile prososyal davranış arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Çocuklar için problemli teknoloji kullanımı ölçeği, kullanım sürekliliği boyutu, kontrol direnci boyutu ve yoksunluk-kaçış boyutu ile oyalama, fayda ve bilgi boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Dijital teknoloji çağında büyüyen günümüz çocuklarını kısa, orta ve uzun vadede nelerin beklediğine dair araştırmalara devam edilmesi önemlidir. 

Anahtar kelimeler: Okul öncesi, teknoloji kullanımı, problem davranış, prososyal davranış

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between preschool children's technology use and parental attitudes towards it and their prosocial and problem behaviors in the classroom. The sample of this study, which used the relational screening model, one of the quantitative research methods, consisted of 461 children aged 58-79 months attending independent kindergartens and official preschools in the central district of Kırklareli province in the 2022-2023 academic year, their parents and preschool teachers (n=30). In collecting the data of the study, the volunteer parents filled out the "Demographic Information Form", "Parental Attitudes in Smartphone/Tablet Use Habits Scale" and "Problematic Technology Use Scale for Children", while the volunteer teachers filled out the "Preschool and Kindergarten Behavior Scale" and "Child Prosociality Scale" for the children in their classes. Descriptive statistics, independent groups t-test, one-way variance and correlation analysis were used to analyze the data. 
Within the scope of the research, as the average daily time the child spends with smartphones/tablets and computers on weekdays and weekends increases; It was determined that usage continuity, control resistance, deprivation-escape dimension scores and problematic technology use scale scores in children increased. It has been determined that the distraction dimension and benefit dimension scores of parents who have internet access at home and whose children connect to the internet while using technological devices are higher than other parents. It was found that as the daily average time spent by the child on weekdays and weekends with TV, smartphone/tablet and computer increases, parents' distraction and benefit dimension scores increase, and as time decreases, parents' control dimension scores increase. It was determined that the learning problem dimension, expressing problems dimension and problem behavior scale scores of boys were higher than those of girls. It was concluded that girls' child prosociality scale scores were higher than boys. It was determined that there was a statistically significant negative relationship between the child prosociality scale and the problem behavior scale, the learning problem dimension and the expressing problems dimension. It was determined that there was no statistically significant relationship between problem behavior and problematic technology use in children. It was found that there was a statistically significant negative relationship between the control dimension and the expressing problems dimension. It has been determined that there is no statistically significant relationship between parental attitudes and prosocial behavior in children's problematic technology use and smartphone/tablet usage habits. It was determined that there was a statistically significant positive relationship between the problematic technology use scale for children, the continuity of use dimension, the control resistance dimension and the deprivation-escape dimension and the diversion, benefit and information dimensions. It is important to continue research on what awaits today's children growing up in the age of digital technology in the short, medium and long term.

Keywords: Preschool children, technology use, problem behavior, prosocial behavior