"Sui Generis" bir Başkanlık sistemi olarak Kanada'nın Başkanlık sisteminin ve devlet yapısının incelenmesi
The review of the governmental structure and the Presidental system of Canada as a "Sui Generis" Presidental system
Yazar: ELİF KAYMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YAŞAR SEVÜK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Başkanlık sistemi = Presidency system ; Hükümet sistemi = Government system ; Hükümetler = Governments ; Kamu hukuku = Public law ; Kamu teşkilat yapısı = Public organization structure ; Kanada = Canada ; Siyasal sistem = Political system ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Hükümet sistemleri yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin birbiri ile ilişkisine göre belirlenmektedir. Yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri tek bir organda birleştiği zaman, kuvvetler birliği hükümet sistemleri olarak adlandırılan hükümet sistemleri ortaya çıkmaktadır. Yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin ayrı organlar tarafından kullanılmasında ise kuvvetler ayrılığı sistemleri ortaya çıkmaktadır. Kuvvetler ayrılığı teorisine göre kuvvetler ayrılığı hükümet sistemleri demokratik hükümet sistemleridir. Kuvvetler ayrılığı hükümet sistemleri de başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi ve parlamenter hükümet sistemi olarak adlandırılır.
Kanada devletine bakıldığı zaman ise diğer devletlerden farklı bir sistem görülmektedir. Kanada'nın devlet yapısı ve yönetim şeklini etkileyen çeşitli faktörler vardır. Bu faktörler Kanada'nın coğrafi yapısı başta olmak üzere, demografik yapısı, ekonomisi, tarihi ve ülkede yaşayan çok çeşitli kültürel yapının varlığıdır. Kanada, bünyesinde hem İngiliz, hem Fransız kökenli halkları bulunduran ve Kanada vatandaşlığı altında bir araya getiren bir ülkedir. 
Federal devletin yönetiminin bağlı olduğu Kanada Hükümeti; anayasal monarşi ile yönetilmektedir. Kanunen devleti yönetme yetkisi sırasıyla hükümdar olan kraliçe, sonra genel vali ve ardından başbakandadır. Başbakanı parlamento bu sıralamada takip etmektedir. Kraliçe ve genel vali, Crown olarak adlandırılır ve listede en yetkili olarak yerini korur. Kuvvetler ayrılığı sistemi ile yönetilen Kanada'da, yasama yetkisi parlamentodadır. Parlamento, yukarıda bahsettiğimiz üzere, başta Crown olarak tabir edilen hükümdar ve genel vali, ardından senato üyeleri ve avam kamarası üyelerinden oluşur. Yürütme yetkisi, yine Crown başta olmak üzere, başbakan ve kabine tarafından yerine getirilir. Yargı kuvveti ise bağımsız mahkemeler tarafından yürütülmektedir. Bağımsız mahkemeler ise Kanada Yüksek Mahkemesi başta olmak üzere, sırasıyla federal kanunlar için federal mahkemeler, yine federal olarak görev yapan vergi mahkemeleri, eyaletlerin yüksek mahkemeleri ve yerel mahkemelerden oluşmaktadır. 1982 yılında Birleşik Krallık Parlamentosu'ndan geçen Kanada Yasası ile Kanada kendi anayasasına sahip olmuş, mecvut hak ve özgürlük imtiyazlarını oluşturmuştur.
 Kanada devletine tüm bu bilgiler ışığında baktığımızda, hükümet sistemlerinin tanımlarına uymayan kendine has bir hükümet sistemi yer almaktadır. Bunun nedeni ise Kanada'nın parlamenter demokrasi ve anayasal monarşi hükümet sisteminin yanında İngiltere kraliçesine bağlı olmasıdır. Kanada, devlet başkanı olarak İngiltere kraliçesi tarafından yönetilmektedir. Kanada'nın devlet başkanı sembolik olarak İngiltere kraliçesidir. İngiltere kraliçesinin Kanada'nın devlet başkanı olması Kanada'nın hükümet sistemini etkilemekte ve sui generis bir sistem haline getirmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kanada, Hükümet Sistemi, Sui Generis

Abstract:
The relationship between legislation, executive and jurisdiction powers help
identifying the forms of governments. When these powers unite, "government forms
of unity of powers" arise. Democratic governments can only be formed if the powers
are seperated. Presidential governments, semi-presidential governments and
parliamentary governments can be established with seperation of powers. Canada has
an idiosyncratic government system, as it has different characteristics to other
countries that have similar goverment forms. As Canada have a parliamentary
democracy and constitutional monarchy; they are also subject to the Queen of the
United Kingdom. The constitution of Canada states that the country is governed by
the Queen; who appoints a Governor General to act on behalf of the queen. The
governor general has the power to "appoint" a prime minister for the country. All
these powers affect the government form of Canada; making it a "sui generis"
government, meaning "one of a kind".

Keywords: Canada, Forms of Government, Sui Generis.