Gordion tümülüsleri işiğinda Frigler'de oda mezarlara ölü gömme gelenekleri
The burial traditions into room shaped tombs on Phrigians in the light of Gordion timulions
Yazar: SERAP ERDOĞAN
Danışman: DOÇ.DR. İBRAHİM HAKAN MERT
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Ölü gömme adetleri, sık sık değişen veya bir kavimden diğerine kolaylıkla geçen adetlerden olmadığı için, ırk ve kltr tarihçilerinin titizlikle üstnde durduğu bir mevzu haline gelmiştir. Anadolu medeniyetlerine nfuz eden Frigler'in çağdaş komşu ve bölge kültürlerinden bazılarıyla siyasal, kltrel ve ticari ilişkilerini öğrenebilmek ve Frigler'i dışarıdan muhtelif göçler halinde gelenlerden ayırabilmek için, ölü gömme adetlerini iyi bilmek gerekir.Frigler'in yaşamış oldukları bölgelerde bıraktıkları tmlslerden yola çıkarak Frigler'de oda mezarlara öl gömme geleneklerini açıklamaya çalıştık. Çalışmamızda, genelden özele bir anlatım yöntemi uygulanmış olup önce, tmülslerin açılış yıllarına göre Gordion I... I sle. i bir sıralamaya alınmış, sonra öl gömme gelenekleri ve mezar odasından çıkarılan öl hediyelerine her tmülsün konu anlatımında yer verilmiştir. Bu yöntemden amaç, tarihleme ve anlatılan tümls ile ilgili bağlantı btünlğün bozmamak içindir. Tmlsler sırasıyla anlatıldıktan sonra, Frigler'de oda mezarlar karşılaştırılarak açıklanmıştır. Daha sonra ise ölü gömme gelenekleri; gömme tarzı (inhumasyon ve kremasyon) ve mezara bırakılan mezar eşyaları (ahşap, seramik, madeni eşyalar) bakımından karşılaştırılarak açıklanmış ve mezar eşyaları, Midas Tümlüs ağırlıkta olmak zere katalog ve resimlerle desteklenmiştir.İ.Ö. 1200 yıllarında "Ege Göçleri" ile Anadolu'ya geldikleri tahmin edilen Frigler'in, Anadolu'da bu döneme kadar görlmeyen bir mezar şeklini de beraberinde getirdikleri yapılan sistemli kazılar sonucu açıklanmıştır . Yapılan araştırmaların çoğunluğu kurtarma kazısı mahiyetinde ve kçk sondajlar şeklinde olmuştur.Frig çağında Anadolu tümlslerindeki mezar odalarına, başta Gordion olmakzere Ankara ve Kerkenezdağ'da rastlanmıştır. Bu ç merkezde yapılan sistemli kazılarsonucunda, kral ailesi mensupları ve soylu zenginlerin, ana toprağa açılan çukur içineağaç veya taşlardan yapılmış mezar odalarına gömldkleri ortaya çıkarılmıştır.Mezara konulan kişinin şahsiyetine ve kimine, istilasına bağlı olarak;mezar odalarınakonulan eşyalarda, öl gömme şeklinde ve mezar odalarının inşasında yapısalfarklılıklar gözlenmiştir. Ölü gömme şekli olarak, Frig Çağı'nda Anadolutmlslerindeki mezar odalarında iskelet olarak gömlerin yanı sıra , ölülerinyakılarak , küllerinin mezar odasına bırakılması sonucunda oluşan kremasyon denilengömme tarzı da görlmüştür.Kimmer istilası öncesi Frig tmülslerinin daha anıtsal bir şekilde yapıldığı vemezar odalarına bırakılan ölü hediyelerinin daha bol ve kaliteli olduğu gözlenmektedir.Bununla birlikte, Kimmer istilasının geçici olduğu ve Frigler'in bu istilanın izlerinisildikten sonra I... l sle. içine mezar odasına ölü gömme geleneğini devamettirdiklerini fakat bu tmlslerin eskiye tarihlenen tmlsler kadar anıtsal ve mezareşyaları bakımından ise zengin olmadığı, yapılan sistemli kazılar sonucu açıklanmıştır.Bu çalışmamız, Frig tümlslerinin bir bölm olan Gordion tümlsleriışığında, Frigler'de oda mezarlara ölü gömme geleneklerini içermektedir; çalışmamızda,tmlslerin içerisine gömülen ölü şekli ve oda mezarlar arasındaki yapısal farklılıklarortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu dzenleme sonucunda , bu merkezlerin birbirleri ilebenzerlikleri, farklılıkları ve diğer merkezler ile ilişkileri ortaya koymaya çalışılmıştır.Bu tez , bundan sonra bu konuda çalışacaklar için araştırmalarındabaşvurulabilecekleri bir kaynak olarak yarar sağlayacaktır.

Abstract:
Since the traditions of dead burying aren't such traditions which changefrequently or pass from one tribe to other easily , it has been a subject on whichhistorians of race and culture dwell seriously. It is recassary to know the traditions ofdead burying well, in order to learn political , cultural and commercial relations ofPhrygians with some of regional cultures and contemporary reighbours , BecausePhrygians have influenced the Anatolian civilizations ,In our study , we , tried to explain the traditions of dead burying into roomgraves in Phrygians depending on the timulious that Phrygians left on regions they lived, In our study a telling method from general to individual has been applied , andGordion timulious have been ordered according to opening dates of timulious , Thentraditions of dead burying and present for dead persons out of grave room have beenexplained in explanation of each timulious , The purpose of this method is not to cut therelation between dating and explained timulious , After timulious had been explairedone by one , room graves in Phrygians were defired comparatively , Then dead buryingtraditions were explained in terms of burying method (inhumation and cremation ) andgrave belongings left to the grave ( wooden , ceramic , metal belongings ) and thesegrave belogings were supperted by catalogres and pictures which are mostly aboutMidas Timulious ,Phrygians who are supposed to come Anatolia in ( BC, 1200 by " AegeanMigrations " brought together with them an unknow type of grave which hadn't beenseen in Anatolia until that time , this is understood by systematic diggings most of thediggings were rescue diggings and in type of small drillings ,Grave rooms in Anatolian timulious in Phrygian period were found especially inGordion and Ankara and Kerkenez mountain, As a result of systematical diggingsrealised in these three centers , it was brought to light that the members of royal familyand rich persons had been buried in grave rooms vade of wooden or stones in holesdown in main soil, Depending on the personality of dead person in grave and Kimmerinvasion , some differences have been observed in belongings left in grave romms , As atype of dead burying in Phrygian period in addition to burying into grave rooms inAnatolian timulious as skeleton , so called cremation which means burning the deadsand leaving thein ashes in grave room , has also been seen ,It has been observed that Phrygian timulious had been built more monumentaland present for deads left in grave romms had been more abundant and higher inquality before Kimmer invasion , But it was explained at the on and of systematicdiggins that Kimmer invasion was temporary and after Phrygians had swept the tracksof this invasion , they continved the tradition of dead burying into grave room intimulious , But these timulious weren't so monumental and rich in terms of gravebelongings as timulious dated earlier ,Our study is about the traditions of dead burying into roomgraves inPhrygiansin the ligt of Gordion timulious which are a part of Phrygian timulious, In ourstudy we tried to set the structural differences between types of deads buried intimulious and room graves , As a result of this arrangement , similarities anddifferences of these centers and relations of them with other centers have been putforward , This thesis will be helpful as a source to those who will study on this subject,