Kızılçam (Pinus brutia Ten.), çam kese böceği (Thaumetopoea wilkinsoni Tams) ve parazitoidleri arasındaki tri-trofik ilişkinin belirlenmesi
Determining the tri-trophic interactions between Turkish red pine (Pinus brutia Ten.), pine processionary moth (Thaumetopoea wilkinsoni Tams) and their parasitoids
Yazar: İSMAİL ERKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET FARUK GÜRBÜZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Orman entomolojisi = Forest entomology

Özet:
Çam kese böceği, (Thaumetopoea wilkinsoni Tams, 1924 [Lepidoptera: Notodontidae]) Akdeniz Havzası'nda ve ülkemizde çam ormanlarının yaprakla beslenen en önemli zararlısıdır. Çam kese böceği kaynaklı en ağır ibre kaybı Türkiye'deki çam türleri arasında kızılçam (Pinus brutia Ten.)'da görülür. Çam kese böceğinin doğal düşmanları arasında çeşitli avcı ve parazitoid türler bulunur. Konak bitki, zararlı herbivor böcek ve doğal düşmanlar arasındaki üçlü besin ilişkisini, yani tri-trofik etkileşimleri incelemek ekolojik ve ekonomik öneme sahiptir. Bu tez kapsamında Türkiye'nin Batı Akdeniz bölgesindeki kızılçam, onu konak olarak kullanan T. wilkinsoni ve onun potansiyel parazitoid ve avcı türler arasındaki tri-trofik ilişkinin aydınlatılması için dört ildeki (Isparta, Burdur, Antalya, Muğla) dokuz çalışma istasyonunda çalışmalar yürütülmüştür. 2018 yılı boyunca seçilen alanlardan böceklere ait keseler, istilaya uğramış ve uğramamış ağaçlardan ibreler ve ağaç diplerindeki topraklar örneklenmiştir. Ağaç boyu ve çapı, yükseklik, bir ağaçtaki toplam kese sayısı, bakı gibi çevresel faktörler not edilmiştir. Herbivor kaynaklı uçucu kimyasal bileşiklerin (terpen) ve toprak metal kompozisyonunun analizi yapılmış; larva sayımı ve morfometrik ölçümler gerçekleştirilmiş; çeşitli biyotik ve abiyotik faktörler ile bu parametreler arasındaki ilişkiler araştırılmış ve son olarak potansiyel parazitoid ve avcıların tür kompozisyonu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ekolojik literatüre, ormancılık çalışmalarına ve biyolojik mücadele yöntemlerine katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
The pine processionary moth, (Thaumetopoea wilkinsoni Tams, 1924 [Lepidoptera: Notodontidae]) is the most important defoliator pest of pine forests in the Mediterranean Basin and Turkey. The most severe leaf loss which is caused by the pine processionary moth occurs on Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) among the pine species in Turkey. Natural enemies of the pine processionary moth are various species of predators and parasitoids. Investigating the three trophic levels, in other words the tri-trophic interactions between the host plant, herbivore insect and its natural enemies, bears ecological and economic significance. In this thesis, field studies were performed in nine study areas which were chosen from four provinces (Isparta, Burdur, Antalya, Muğla) in the Western Mediterranean Region of Turkey to explain the tri-trophic interactions between the Turkish red pine, T. wilkinsoni and its potential parasitoids and predators. Wintering nests of the pine processionary caterpillars, pine needles from infested and non-infested trees and soils were sampled from selected study stations throughout 2018. Environmental factors such as height and diameter of the trees, altitude, total number of nests on a tree and nest direction were recorded. Soil metal composition and herbivore induced plant volatiles (terpenes) were analyzed, larva counts and morphometrics were carried out, the relationship between some biotic and abiotic factors and the measured parameters were investigated and finally, the species composition of the potential parasitoids and predators were determined. Results may contribute to the literature on ecology, forestry studies and biological control efforts.