Kemoterapi alan hastalara uygulanan nane yağının bulantı kusma ve öğürme üzerine etkisi
The effect of peppermint oil applied on nausea vomiting and retching in chemotherapy receving patients
Yazar: NURİYE EFE ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Bulantı = Nausea ; Hemşirelik = Nursing ; Kusma = Vomiting ; Nane yağı = Mint oil ; Öğürme = Gagging ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Antikanser tedavisinin en sık karşılaşılan yan etkilerinden bulantı, kusma ve öğürme hastaların yaşam kalitesini ve tedavi sürecini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu araştırma, kemoterapi alan hastalara uygulanan nane yağının bulantı, kusma ve öğürme üzerine etkisini belirlemek amacı ile kalitatif (bireysel derinlemesine görüşme) ve kantitatif (randomize kontrollü)  çalışma olarak yapılmıştır. 
Araştırmaya, bir kamu hastanesinin ayaktan kemoterapi tedavi ünitesinde iki ve üzeri kemoterapi tedavisi alan bireyler alınmıştır. Çalışmanın kantitatif aşamasında; müdahale ve kontrol gruplarında tanı-tedavi protokolü benzerliği ve kür devamlılığı dikkate alınarak hasta kabulü yapılmıştır. Hastalar randomizasyona göre müdahale (n=36) ve kontrol (n=44) gruplarına dahil edilmiştir. Çalışmanın gücü post hoc analizleri sonucunda %99.9 olarak belirlenmiştir. Çalışmada etik kurul onayı, bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü olur ve kurum izni alınmıştır. Araştırmada veriler anket formu, Visüel Analog Skala (VAS)- Bulantı-Kusma, Hasta İzlem Çizelgesi - Araştırıcı Formu, Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksi, Yağ Uygulama Protokolü ve Hasta Bulantı Şiddeti Takip Çizelgesi kullanılarak toplanmıştır. Kontrol grubundaki bireylere standart antiemetik tedavi dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Müdahale grubundaki bireylere ise standart antiemetik tedaviye ek olarak, kemoterapi uygulamasından hemen sonra ve bu uygulamayı takiben 6 saat sonra, diğer dört günde ise 09:00, 15:00 ve 21:00 saatlerinde olmak üzere günde 3 defa dudak üstüne %3' lük nane yağı uygulanmıştır. Kantitatif verilerin değerlendirmesinde tanımlayıcı istatistikler, Cronbach Alfa, Shapiro Wilk testi, bağımsız örneklerde t testi, tek yönlü varyans analizi, Ki-kare, Friedman ve Mann Whitney U testleri ile Bonferroni testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0.05 değeri kabul edilmiştir. Kalitatif verilerin değerlendirilmesinde betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır.
Müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre nane yağı uygulaması sonrası bulantı şiddeti, bulantı, kusma ve öğürme semptomlarında anlamlı derecede (p<0.05) azalma olduğu ve daha az antiemetik ilaç kullandıkları belirlenmiştir. Çalışmanın kantitatif bulguları, kalitatif bulgularını desteklemektedir. 
Bu sonuçlara göre kanser tanısı ile kemoterapi tedavisi alan hastalarda; %3' lük nane yağının bulantı, kusma ve öğürme semptomları ile baş etmede kullanımı önerilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Kemoterapi, Bulantı-Kusma, Aromaterapi, Nane Yağı, Hemşirelik

Abstract:
Nausea, vomiting and retching–some of the most widely seen side effects in anti-cancer treatment- affect quality of life and treatment process of patients negatively. This study was done as a qualitative (individual in-depth interview) and quantitative (randomized controlled study) study to determine the effect of peppermint oil applied to patients receiving chemotherapy upon nausea, vomiting and retching. 
Patients who were treated at ambulatory chemotherapy unit of a public hospital and who received ≥2 chemotherapies were recruited for the study. In the quantitative phase of the study, patients were admitted to the intervention and control groups paying attention to similarity of diagnosis-treatment protocols and cure continuity. According to the randomization, patients were sorted into intervention group (n=36) and control group (n=44). Power of the study was calculated as 99.9% through post hoc analysis. In the study, ethical council approval, informed consents and permissions from the facility were obtained. The data were collected using a survey form, Visual Analog Scale (VAS), Nausea-Vomiting Patient Watch Chart, Researcher Form, Rhodes Index of Nausea, Vomiting and Retching, Oil Performing Protocol, Patient Nausea Severity Watch Chart. The control group received nothing but standard antiemetic treatments. As for the intervention group, -in addition to the standard antiemetic treatments- they received 3% of pepermint oil applied upon lips right after chemotherapy and six hours later after chemotherapy and three times a day at 9, 15 and 21 o' clock on other four days. For the assessment of the quantitative data; descriptive statistical methods, Cronbach Alpha, Shapiro Wilk test were used while t test, one way variance analysis, chi-square, Friedman and Mann Whitney U tests and Bonferroni test were used for independent samples. Results were considered significant at p<0.05. For the assessment of the qualitative data, descriptive analysis and content analysis methods were employed. It was identified that fewer nausea-vomiting-retching symptoms occurred in the intervention group and they used fewer antiemetic medicines after pepermint oil application as compared to the intervention group. Quantitative findings of the study supported qualitative findings of the study. 
In light of these results, use of 3% peppermint oil can be recommended to cope with nausea, vomiting and retching symptoms among patients receiving chemotherapy due to cancer diagnosis. 
Key Words: Chemotherapy, Nausea-Vomiting, Aromatherapy, Peppermint Oil, Nursing