Sürdürülebilir sosyal inovasyon aracı olarak sosyal medya kullanımı: Türkiye'de kırsal kadın kooperatifleri
The use of social media as a sustainable social innovation tool: Rural women's cooperatives in Türkiye
Yazar: ALPARSLAN ERGÜN ÖZKAYA
Danışman: PROF. DR. SEVİMECE KARADOĞAN DORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kadın kooperatifçiliği = Women's cooperative ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal yenilikçilik = Social innovative ; Tarım kooperatifleri = Agricultural cooperatives ; Tarımsal kooperatifler =   ; Örgütsel sürdürülebilirlik = Organizational sustainability

Özet:
Toplumsal sorunlara yenilikçi çözümler sunan sosyal inovasyonlar, esnek ve katılımcı yapılarıyla bu sorunların çözümünde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, sosyal inovasyonların sürdürülebilirliği de, getirdikleri yenilikler kadar büyük bir öneme sahiptir. Sosyal inovasyonların, ticari yönleri olsun ya da olmasın, sürdürülebilirliklerinin sağlanması gerekmektedir. Türkiye'nin kendine özgü sosyal yapısı içinde, kırsal bölgelerdeki kadın kooperatifleri, bulundukları bölgelerde mikro düzeyde sosyal inovasyon aktörleri olarak faaliyet göstermektedir. Bu kooperatifler, kadınların sosyal statülerinin yükselmesine, ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarına ve emeklerinin görünür kılınmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, yerelde kurdukları yeni işbirlikleri ile toplumsal yaşamı olumlu yönde etkilemektedirler. Kırsal kadın kooperatiflerinin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, uzun süre sürdürülebilir bir şekilde varlık gösterememeleridir. Bu araştırmanın amacı, kırsal kadın kooperatiflerinde sosyal medya kullanımının, bu kooperatiflerin sürdürülebilirliğinde sosyal medyanın nasıl bir rol oynadığını ortaya koymaktır. Çalışmanın ilk bölümünde, yeniliğin bağlamı, sosyal inovasyonun anlamı ve sürdürülebilirlik ile sosyal inovasyon arasındaki ilişki teorik olarak incelenmiştir. İkinci bölümde, kooperatiflerin sosyal inovasyon içerisindeki yeri, Türkiye'deki kooperatifçilik sistemi içerisinde kadın kooperatiflerinin ve özellikle kırsal kadın kooperatiflerinin rolü incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü olan araştırma kısmında, sosyal medya kullanımının sosyal inovasyonların sürdürülebilirliğini sağlamadaki rolü kırsal kadın kooperatifleri üzerinden incelenmiştir. Literatürde, sosyal inovasyon uygulamalarında bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı tartışılmış olsa da, sosyal medyanın sosyal inovasyonların sürdürülebilirliği üzerindeki rolü hakkında pratik bir çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırma, kırsal kadın kooperatiflerinde sosyal medya kullanımını inceleyerek Türkiye'deki kırsal kadın kooperatiflerine yönelik özgün bir katkı sunmaktadır. Araştırma modeli olarak saha çalışması seçilmiş ve kolayda örnekleme yöntemiyle Çanakkale ve Adıyaman illerinde seçilen iki kırsal kadın kooperatifine üye 20 kadınla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımlı açık gözlemlerle desteklenen bu görüşmelerden elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Analizler, kırsal kadın kooperatiflerinin sosyal medyayı pazarlama ve satış, ağ oluşturma ve ilişki geliştirme, öğrenme ve kapasite geliştirme, iç iletişim ve organizasyon, ürün geliştirme ve piyasa ile rekabet analizi için aktif olarak kullandığını göstermiştir. Bu kullanımın, kooperatiflerin sürdürülebilirliklerini desteklediği bulgularına ulaşılmıştır. Çalışmada sosyal medyanın sosyal inovasyon aktörleri olan kırsal kadın kooperatiflerinin sürdürülebilirlikleri üzerinde önemli bir rolü bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Innovative solutions to social issues, known as social innovations, play a crucial role in addressing these problems through their flexible and participatory structures. However, the sustainability of social innovations is as important as the innovations themselves. Regardless of their commercial aspects, ensuring the sustainability of social innovations is essential. Within the unique social structure of Turkey, women's cooperatives in rural areas act as micro-level social innovation actors in their regions. These cooperatives contribute to the elevation of women's social status, the attainment of economic independence, and the visibility of their labor. Furthermore, they positively impact social life through new local collaborations. One of the most significant challenges faced by rural women's cooperatives is maintaining long-term sustainability. This research aims to elucidate the role of social media usage in the sustainability of these cooperatives. The first section of the study theoretically examines the context of innovation, the meaning of social innovation, and the relationship between sustainability and social innovation. The second section explores the position of cooperatives within social innovation, focusing on the role of women's cooperatives, particularly rural women's cooperatives, within the cooperative system in Turkey. In the third section, the research component, the role of social media usage in ensuring the sustainability of social innovations is investigated through rural women's cooperatives. While the use of information and communication technologies in social innovation practices has been discussed in the literature, there is no practical study on the role of social media in the sustainability of social innovations. This research provides a unique contribution to rural women's cooperatives in Turkey by examining social media usage within these cooperatives. A field study was chosen as the research model, and semi-structured in-depth interviews were conducted with 20 women from two rural women's cooperatives selected through convenience sampling in the provinces of Çanakkale and Adıyaman. These interviews, supported by participatory observations, were analyzed using descriptive analysis methods. The analyses revealed that rural women's cooperatives actively use social media for marketing and sales, networking and relationship development, learning and capacity building, internal communication and organization, product development, and market and competition analysis. It was found that this usage supports the sustainability of the cooperatives. The study concludes that social media plays a significant role in the sustainability of rural women's cooperatives as social innovation actors.