Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmenlerine göre seçmeli din derslerinin imkânları ve sorunları: İzmir örneği
Pros and cons of elective religion courses from the perspective of Religious Culture and Ethics Course teachers: The example of Izmir
Yazar: BÜŞRA ERSOY
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ KEYİFLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Seçmeli ders seçimi = Elective course choice ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 2012 yılında 6287 sayılı kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte seçmeli derslere eklenen Kur' an- ı Kerim, Peygamberimizin Hayatı, Temel Dini Bilgiler (İslam I ve II) derslerinin imkânlarını, sorunlarını derslerin uygulayıcısı, öğreticisi konumunda bulunan, sahada aktif görev alan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesidir. Veriler nitel araştırma yönteminde yapılandırılmış, böylelikle daha detaylı bilgi elde edilmesi sağlanmıştır.
Araştırmamızda İzmir ili, Bayraklı, Buca, Gaziemir, Karabağlar, Karşıyaka, Menemen ve Ödemiş ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda görev yapan, seçmeli din derslerini okutan 25 gönüllü DKAB öğretmeni seçkisiz olarak belirlenmiştir.
Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan, açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşmeler, öğretmenlerin görev yaptıkları okulları ziyaret ederek yüz yüze planlanmış olsa da küresel bir salgın haline gelen ve dünyayı etkileyen Covid-19 sebebiyle çevrim içi ortamlarda ve yarı yapılandırılmış form aracılığı ile sağlanmıştır.
Yarı yapılandırılmış görüşme formları analiz edildiğinde araştırmada elde edilen bazı sonuçlar şu şekildedir: öğretmenler; seçmeli din dersinin amaçları gerçekleşirken, kazanımlarının ise kısmen gerçekleştiğini belirtmişlerdir. Katılımcılara derslerin uygulanma ve seçilme sürecinde karşılaşılan problemler sorulmuştur. Öğretmen, öğrenci, veli ve okul yönetiminden kaynaklı problemleri dile getirmişlerdir. Öğrencilerin derslere karşı ilgisiz ve isteksiz olduğu, dersleri zaman zaman kendi istekleri ile seçmediği; velilerin, öğrencileri desteklemediği, ders seçim sürecinde bazen baskı uyguladıkları ifade edilmiştir. Ders kitaplarının bazı öğretmenler tarafından beğenilirken, bazı öğretmenler tarafından geliştirilmeye ve etkinliklerin artırılmaya ihtiyacı olduğu vurgulanmıştır.  Katılımcılardan seçmeli derslerin verimliliğine dair görüş belirtmeleri istenmiş, öğrencinin kendi isteği ile bu dersleri seçip katıldığı takdirde dersin verimli geçtiği tespit edilmiştir. Kur' an-ı Kerim dersine dair birkaç sorun tespit edilmiştir. Bunlar; sınıfların kalabalık olması, öğrenci seviyelerinin farklı olması ve bire bir ilgilenmek için yeterli vaktin bulunmaması, kitaplarda elif-ba cüzünün olmamasıdır. Son olarak katılımcı öğretmenlere seçmeli din dersleri için önerilerinin neler olduğu sorulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Seçmeli Din Dersleri, Seçmeli Dersler, Din Eğitimi

Abstract:
The study examines the pros and cons of the Qur'an course, the Life of the Prophet and the Basic Religious Studies (Islam I and II) courses, which were added to the elective courses with the Law No. 6287 in 2012. It is aimed to examine the opinions of the Religious Culture and Ethics teachers, who are the practitioners and instructors of the courses. The data were structured in the qualitative research method, so that more detailed information was obtained.
In the research, 25 volunteer Religious Culture and Ethics teachers who teach elective religion courses and work in secondary schools in İzmir province, Bayraklı, Buca, Gaziemir, Karabağlar, Karşıyaka, Menemen and Ödemiş districts were randomly determined.
In the research, the data were collected with a semi-structured interview form which consists of open-ended questions prepared by the researcher. Although the interviews were planned face-to-face by visiting the schools where the teachers work, they were provided an online semi-structured form due to Covid-19, which has become a global epidemic and affected the world.
According to the semi-structured interview forms analysis, the teachers stated that the elective religion course fulfilled the objectives, but they partially fulfilled the acquirements. The participants were asked about the problems about the implementation and selection process of the courses. They expressed problems which were caused by teachers, students, parents and school management. It was seen that the students were uninterested and unwilling to the lessons, they did not choose the lessons on their own accord from time to time; It was stated that parents did not support students and sometimes caused stress during the course selection process. While the textbooks were fine according to some teachers, it was emphasized that some teachers thought that the books wereneeded to be developed and activities should have been increased. They were asked to express their opinions on the efficiency of the elective courses, and it was determined that the course was effective if the student chose and attended these courses voluntarily. A few problems have been identified related to the Qur'an lesson. For example, classes are crowded, student levels are different, there is not enough time for one-to-one attention, there is no Arabic Guide for Beginners to Read Quran in the books. Finally, the participant teachers were asked what their suggestions were for elective religion courses.

Keywords: Elective Religion Courses, Elective Courses, Religious Education