Kronik hepatit B hastalarında uzun süreli potent antiviral kullanımının siroz ve hepatosellüler karsinom riskine etkisi
The effect of long term potent antiviral therapy on risk of developing cirrhosis and hepatocellular carcinoma
Yazar: KAMİL MERT
Danışman: DOÇ. DR. BENGÜ GİRENİZ TATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ
   Kronik hepatit B (KHB) hastalarında görülen nekroinflamasyon, uzun dönemde fibroziste progresyona dolayısıyla siroza neden olabilir. Yüksek viral yük ve siroz varlığı, hepatosellüler karsinom (HSK) gelişimi açısından risk faktörleridir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, potent antiviral tedavi ile fibroziste gerileme ve HSK riskinde azalma sağlanabileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada uzun süreli potent antiviral tedavinin, karaciğer fibrozisi ve HSK gelişim riskine etkisininin araştırılması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM
   Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji kliniğinde takipli, en az beş yıl boyunca potent antiviral tedavi altında olan, 18 yaş üstü toplam 218 KHB hastası dahil edildi. Koenfeksiyonu olan, antiviral tedavi başlangıcında HSK tanısı olan veya karaciğer fibrozis skorları 5-6 olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışma, retrospektif şekilde yürütüldü. Laboratuvar, görüntüleme ve histopatoloji sonuçlarına hastane bilgi yönetim sistemi aracılığıyla ulaşıldı. Takip sürecinde düzenli aralıklarla siroz ve HSK sürveyansı yapıldı. İstatistiksel analizlerde SPSS 27.0 programı kullanıldı, potent antiviral tedavi etkisiyle APRI VE FIB-4 skorlarındaki değişim analiz edildi; ayrıca tedavi öncesindeki REACH-B skorları aracılığıyla antiviral tedavi başlanmaması halinde uzun dönemde beklenen HSK riski hesaplandı ve bu değerler ile uzun süreli antiviral tedaviye rağmen görülen HSK insidansı karşılaştırıldı.
BULGULAR
   Çalışmaya dahil edilen hastaların 132'si (%60.6) erkek, yaş ortalaması 49.95/yıl, ortalama takip süresi 10.18/yıl idi. Fibrozis evrelerine göre hasta sayıları F0 10 (%4.5); F1 67 (%30.7); F2 78 (%35.7); F3 51 (%23.3); F4 12 (%5.5) şeklindeydi. Takip sürecinde iki hastaya siroz, bir hastaya HSK tanısı kondu. APRI ve FIB-4 skorlarının potent antiviral tedavinin beşinci yılına kadar anlamlı şekilde düştüğü görüldü (p:0.000). Entekavir ve tenofovir grupları arasında, APRI ve FIB-4 skorlarındaki tedavi ilişkili değişim açısından anlamlı fark görülmedi. Tüm fibrozis gruplarında fibrozis derecesinden bağımsız şekilde potent antiviral tedavinin birinci yılında APRI ve FIB-4 skorlarında belirgin düşüş görüldü. REACH-B skorları kullanılarak yapılan hesaplama sonucu 15.04 olguda HSK gelişmesi beklenmesine rağmen sadece bir olguda gelişmiştir (SIR=0.06) .
SONUÇ
   Sonuç olarak potent antiviral tedavi ile karaciğer fibrozisinde gerileme sağlanmakta ve HSK gelişim riski azaltılabilmekte ancak; siroz ve HSK riski tamamen ortadan kaldırılamamaktadır. Karaciğer hastalığının şiddetinin en önemli göstergesi olan fibrozisin potent antiviral tedavi ile değişimi, karaciğer biyopsisinin yanı sıra APRI ve FIB-4 gibi noninvaziv fibrozis skorları ile takip edilebilir. İnvaziv olmayan ve maliyeti düşük olan bu skorlar sayesinde siroz ve dolayısıyla HSK sürveyansı yapmak daha kolay olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hepatosellüler karsinom, karaciğer fibrozisi, kronik hepatit B, potent antiviral tedavi

Abstract:
ABSTRACT

INTRODUCTİON AND OBJECTİVE
The necroinflammation observed in patients with chronic hepatitis B (CHB) can lead to progression to fibrosis and consequently to cirrhosis in the long term. High viral load and the presence of cirrhosis are risk factors for the development of hepatocellular carcinoma (HCC). Recent studies have shown that potent antiviral therapy can result in regression of fibrosis and a decrease in the risk of HCC. The aim of this study was to investigate the effect of long-term potent antiviral therapy on liver fibrosis and the risk of developing HCC.

MATERIALS AND METHODS
A total of 218 CHB patients over 18 years of age who have been on long-term potent antiviral therapy for at least five years were included in the study, conducted at the Health Sciences University Tepecik Training and Research Hospital, Infectious Diseases and Clinical Microbiology Clinic. Patients with co-infections, those diagnosed with HCC at the beginning of antiviral therapy, or those with liver fibrosis scores of 5-6 were excluded from the study. The study was conducted retrospectively. Laboratory, imaging, and histopathology results were accessed through the hospital information management system. During the follow-up period, cirrhosis and HCC surveillance were performed at regular intervals. Statistical analysis was performed using SPSS 27.0. Changes in APRI and FIB-4 scores due to long-term potent antiviral therapy were analyzed; furthermore, the long-term expected HCC risk without antiviral therapy was calculated using pre-treatment REACH-B scores and compared to the HCC incidence seen despite long-term antiviral therapy.

RESULTS
Of the patients included in the study, 132 (60.6%) were male, the mean age was 49.95 years, and the mean follow-up period was 10.18 years. Patient numbers according to fibrosis stages were F0 10 (4.5%); F1 67 (30.7%); F2 78 (35.7%); F3 51 (23.3%); F4 12 (5.5%). At the end of the follow-up period, cirrhosis was diagnosed in two patients, and HCC in one patient. Both APRI and FIB-4 scores significantly decreased until the fifth year of potent antiviral therapy (p:0.000). No significant difference was observed between the entecavir and tenofovir groups in terms of treatment-related changes in APRI and FIB-4 scores. A significant decrease in APRI and FIB-4 scores was observed in the first year of potent antiviral therapy, irrespective of the degree of fibrosis. According to calculations using REACH-B scores, one case was observed compared to the predicted 15.04 HCC cases (SIR=0.06).

CONCLUSION
As a result, potent antiviral therapy leads to a regression in liver fibrosis and reduces the risk of developing HCC; however, the risk of cirrhosis and HCC is not completely eliminated. The change of fibrosis, the most important indicator of the severity of liver disease, with potent antiviral therapy can be followed by noninvasive fibrosis scores.. This non-invasive and low-cost method will make it easier to conduct surveillance for cirrhosis and consequently HCC.

Keywords: Chronic hepatitis B, hepatocellular carcinoma, liver fibrosis, potent antiviral therapy