Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda özyeterlilik ölçeğinin (Semsa) Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi
Establishing validity and reliability of the self-efficacy measure in sleep apnea (SEMSA) for Turkish patients
Yazar: MERVE GÜLERYÜZ CAN
Danışman: PROF. DR. OĞUZ KÖKTÜRK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik analizi = Reliability analysis ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Horlama = Snoring ; Polisomnografi = Polysomnography ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
″The Self-Efficacy Measure for Sleep Apnea″ (SEMSA) ölçeği obstrüktif uyku apne sendromlu (OSAS) hastaların sağlık inanışlarını değerlendirmek ve sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) cihazı kullanımını optimize etmek için tasarlanmış, 26 soru üç bölümden oluşan bir ölçektir. Hastalığa dair risk algısını, tedaviden beklentinin derecesini ve özyeterliliği inceler. Bu çalışmamızda CPAP tedavi uyumuna bağlı bilişleri değerlendirmek için tasarlanan SEMSA ölçeğinin Türkçe versiyonunu (Tr-SEMSA) oluşturmayı ve Türk toplumu için geçerlilik ve güvenilirliğini saptamayı amaçladık. Ölçeğin kültürel adaptasyonu sürecinde Beaton ve arkadaşlarının ileri-geri çeviri yöntemi kullanılmıştır. Ölçek Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran OSAS ön tanısı ile polisomnografi testi planlanan, OSAS tanısı konularak CPAP tedavisi planlanan veya OSAS tanısı ile CPAP tedavisi almakta olan hastalara uygulanmıştır. Araştırmaya yaş ortalaması 53,63±12,10 (min:27; maks:82) olan 144'ü (%75,4) erkek, 47'si (%24,6) kadın toplam 191 hasta dâhil edilmiştir. Ölçeğin Cronbach alfa değeri toplam ve her bölüm skoru için >0,925 olarak saptanmıştır. Bir hafta ara ile uygulanan test/tekrar test güvenilirliği açısından, her bir bölüm için sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) 0,945-0,976 arasında bulunmuştur.
Tr-SEMSA ölçeğinin 26 sorusu 3 faktörlü yapı göstermiş olup Türk OSAS hastaları için geçerli ve güvenilir saptanmıştır. Tr-SEMSA ölçeği hem tedavi başlangıcında hem de takibi sırasında Türk OSAS hastalarının; hastalık ile ilgili risk algılarını, tedaviden beklentilerini ve tedaviye uyum konusundaki özyeterliliklerini değerlendirmek için uygun bulunmuştur.

Abstract:
"The Self-Efficacy Measure for Sleep Apnea" (SEMSA) is a 26-item self-questionnaire designed to evaluate the health beliefs of patients with OSAS and to optimize the use of continuous positive airway pressure (CPAP) treatment. It observes the risk perception of the disease, the degree of expectation from the treatment and self-efficacy. In this study, we aimed to assess the Turkish version of ″The Self-Efficacy Measure for Sleep Apnea″ (Tr-SEMSA) scale designed to evaluate the cognitions related to compliance of CPAP treatment and to determine it's validity and reliability for the Turkish population.
The cultural adaptation of SEMSA was performed based on Beaton's forward-backward translation method. The questionnaire was applied to 191 patients in Gazi University Faculty of Medicine, Department of Pulmonary Medicine. Included subjects were; pre-diagnosed OSA patients who were planned to receive a polysomnography test, recently diagnosed OSA patients who are candidates for CPAP treatment and patients with OSA diagnosis who are already using CPAP. The mean age was 53,63±12,10 (min:27; maks:82) years. Subjects (n = 191) were predominately men 144 (%75,4).
Internal consistency of Tr-SEMSA was found high with >0,925 Cronbach alpha. In terms of the test/retest reliability for each section applied with one week interval intraclass correlation coefficient (ICC) ranged from 0.945 to 0.976.
26 questions of the Tr-SEMSA showed a 3-factor structure ″perceived risks″, ″outcome expectancies″, ″treatment self-efficacy″ and was found to be valid and reliable for Turkish patients with OSA. Tr-SEMSA both at the beginning of treatment and during follow-up is suitable for assessing disease-related risk perceptions, expectations from treatment, and self-efficacy for compliance with Turkish OSAS patients of all degrees.