Müdür yardımcılarının okul müdürleri tarafından yetiştirilme düzeyleri ile okullarının gelişim gereksinimlerini belirleme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the levels of supervisors development by school principals and the levels of determi̇ni̇ng the development needs of schools
Yazar: YUNUS EMRE AĞAÇDİKEN
Danışman: DOÇ. DR. ESEN ALTUNAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim denetimi = Supervision of education ; Gelişim = Development ; Müdür yardımcısı = Vice principal ; Müdürler = Directors ; Okul geliştirme = School improvement ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yetiştirme = Training ; Yönetici yetiştirme = Manager training ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Araştırmanın amacı okul müdür yardımcılarının okul müdürleri tarafından yetiştirilme algıları ile okul gelişim ihtiyaçlarını belirleme düzeylerini arasındaki ilişkiyi incelemek ve bulgular doğrultusunda öneriler geliştirmektir. Araştırmanın yöntemi ilişkisel taramadır. Araştırmanın evrenini 2017-2018 ve 2018-2019 eğitim-öğretim yılında İzmir ili merkez ilçelerindeki ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki devlet okullarında görev yapan müdür yardımcıları oluşturmaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın çalışma evreni olarak İzmir ili metropol ilçelerinde bulunan 785 resmi okul genel evrenin %43 oranını temsil eden Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Karabağlar, Karşıyaka, Konak ve Narlıdere ilçelerindeki okullar seçilmiştir. 785 resmi öğretim kurumundan örneklem için 320 okul random olarak seçilmiştir. Okullardaki öğrenci sayılarına göre değişiklik gösterebilen müdür yardımcısı sayılarından dolayı araştırma 358 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada Noe (1988) tarafından geliştirilen İbrahimoğlu, Uğurlu ve Kızıloğlu (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Mentorluk Fonksiyonları" Ölçeği ve Ubben, Hughes ve Norris (2004) tarafından geliştirilen, Dağ (2009) tarafından Türkçe'ye çevrilen "Okul Gelişim İhtiyaçlarının Belirlenmesi" adlı ölçek kullanılmıştır. 
Araştırmanın bulgularına göre okul müdürlerinin, okul müdür yardımcılarını yetiştirme düzeyleri müdür yardımcılarının görüşlerine göre "çoğu zaman" düzeyindedir.  Okul müdürlerinin okul müdür yardımcılarını yetiştirme düzeyi, müdür yardımcılarının cinsiyet, kıdem, branş, mezun oldukları fakülte, yaş, bulundukları kurumdaki çalışma süreleri, eğitim düzeyleri, çalıştıkları okul kademesi, okullarındaki öğretmen sayısı ve okullarındaki öğrenci sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.  Okul müdür yardımcılarının okullarının gelişim ihtiyaçlarını belirleyebilme düzeylerine ilişkin puan ortalamaları tüm alt boyutlarda "çoğu zaman" düzeyindedir.  Okul müdür yardımcılarının okul gelişim ihtiyaçlarını belirleme düzeyi cinsiyet, kıdem, mezun olunan fakülte, yaş, kurumlarında çalışma süreleri, eğitim düzeyleri, yöneticilik kıdemi ve okullarındaki öğretmen sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. 
 Okul müdür yardımcılarının okul gelişim ihtiyaçlarını belirleme düzeyi branş, okul kademesi ve okullarındaki öğrenci sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Okul müdür yardımcılarının okul müdürleri tarafından yetiştirilme düzeyi toplam puanları ile okul gelişim ihtiyaçlarını belirleyebilme alt boyutlarının tümü ile arasındaki ilişkinin olumlu olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonuçlarına göre okul müdürlerinin okul müdür yardımcılarını yetiştirmesinin, okul müdür yardımcılarının okullarının gelişim ihtiyaçlarını belirleyebilme alt boyutları üzerinde anlamlı bir açıklayıcı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study is to investigate the relationship between the perceptions of the vice principals' training by the school principals and the level of determination of school development needs and to develop recommendations based on the findings. The research method is correlational research design. The population of the research consists of vice principals who work at the primary and secondary education in the central districts of İzmir province in 2017-2018 and 2018-2019 academic year. In this context, 785 public schools in the metropolitan districts of İzmir, 43% of the general population, were selected as the study population from Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Karabağlar, Karşıyaka, Konak and Narlıdere districts. 320 schools were randomly selected for sampling from 785 schools. The study was conducted with 358 participants due to the number of vice principals who could vary according to the number of students in the schools. The "Mentoring Functions" Scale which was adapted to Turkish by İbrahimoğlu, Uğurlu and Kızıloğlu (2011) and developed by Noe (1988) and "Determining School Improvement Needs Scale"  developed by Ubben, Hughes and Norris (2004) and translated by Dağ (2009) into Turkish was used. 
According to results of this research, the level of training of vice principals by school principals is at the level of "often". The level of training of the vice principals by school principals, according to gender, seniority, branch, faculty of graduation, age, working period in the institution, education level, school level, number of teachers in the schools and the number of students in the schools do not show a significant difference. The mean scores of the vice principals' ability to determine the development needs of their schools are "often" in all sub-dimensions. The level of determining the school development needs of vice principals did not differ significantly according to the variables such as gender, seniority, graduated faculty, age, working time in institutions, educational level, seniority of administration and number of teachers in schools. The level of determining the school development needs of the vice principals showed a significant difference according to the variables of branch, school level and number of students in schools.  It was found that the relationship between the total scores of the vice principals' training by the school principals and all sub-dimensions of determining school development needs was positive. According to the results of the regression analysis, it was seen that the training of vice principals by school principals was a significant explanatory factor for determining the improvement needs. In addition, it was seen that "Effective School and Leadership" dimension among the sub-dimensions of school development needs could be explained by the variable of the level of education of vice principals.