Sürekli ayaktan periton diyalizi hastalarına evde verilen bakımın ve izlemin hastaların öz-bakım gücüne ve diyalize bağlı enfeksiyonlardan korunmalarına etkisi
The influence of home care and observation on self-care agency and protection against infections related to dialysis for the patients who get continuous ambulatory peritoneal dialysis
Yazar: RUKUYE AYLAZ
Danışman: DOÇ. DR. BEHİCE  ERCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu araştırma sürekli ayaktan periton diyalizi hastalarına evde verilen bakımın ve izlemin hastaların öz-bakım gücüne ve diyalize bağlı enfeksiyonlardan korunmalarına etkisini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmada tek grup ön test- son test deneme öncesi modeli kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezinde hizmet alan sürekli ayaktan periton diyalizi hastaları oluşturmuştur. Herhangi bir örnekleme yöntemine gidilmeyerek bu hastalar arasından araştırmaya katılmayı kabul eden, okuma yazma bilen, iletişimi engelleyecek işitme ve görme sorunu olmayan, psikiyatrik sorunu olmayan, 18 yaş üstü olan 54 hasta örneklemi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri 15 Ocak-1 Kasım 2007 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında hastaların tanıtıcı özelliklerini içeren soru formu, Orem'in öz-bakım gereksinimlerini kapsayan (evrensel öz-bakım, sağlıkta sapmalarda öz-bakım, gelişimsel öz-bakım gereksinimleri) ve laboratuar bulgularını içeren izlem formu, Öz-Bakım Gücü Ölçeği kullanılmıştır.Girişim öncesi ön test olarak hastaları tanıtıcı form, izlem formu ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği kullanılmıştır. Ön test uygulamasından sonra hastalara bakım verilmiştir. Hastalara verilen hemşirelik bakımı için hemşirelik tanıları, Orem'in öz-bakım gereksinimlerine ve hastaların laboratuar bulgularına göre belirlenmiştir. Tanılamada NANDA'da tarafından onaylanan Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri'ne (Functional Health Paterns) göre gruplandırılmış hemşirelik tanılarından, bireye uygun olanlar kullanılmıştır. Hemşirelik girişim sonuçlarının değerlendirilmesinde izlem formunu kullanarak problem çözüldü ise belirlenen tanı için hedefe ulaşıldığını sembolize eden ?sorun yok?, problem çözülmedi ise mevcut problemin devam ettiğini sembolize eden ?sorun var? değerlendirmesi yapılmıştır. Her bir hastaya 6 kez (iki haftada 1) evde bakım yapılmıştır ve bakım 60-80 dakika sürmüştür. Bakımdan sonra son test olarak izlem formu ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği kullanılmıştır.Verilerin değerlendirilmesi, bilgisayar ortamında tanımlayıcı istatistik, bağımlı gruplarda uygulanan t testi ve McNemar testleri ile yapılmıştır.Hastaların bakım sonrası öz-bakım gücü puan ortalamaları anlamlı bir şekilde yükselmiştir, bakım öncesi ve sonrası enfeksiyon durumları ile öz-bakım gücünün karşılaştırılması arasındaki fark önemli bulunmuştur, öz-bakım gücü arttıkça enfeksiyon görülme sıklığı azalmıştır. Hastaların bakım öncesi belirlenmiş olan hemşirelik tanılarının çoğunluğu yapılan müdahaleler ile bakım sonrası ortadan kalkmıştır, hastaların enfeksiyon oranı bakım sonrası azalmıştır.Bu çalışmanın sonuçları sürekli ayaktan periton diyalizi hastalarına evde verilen hemşirelik bakımı ve izlemin hastaların öz-bakım gücünü arttırdığını ve hastalardaki diyalize bağlı enfeksiyonları azalttığını göstermektedir.

Abstract:
This study has been carried out in order to define home care and observation for those patients who get continuous ambulatory peritoneal dialysis and its effect on self-care agency and their protection against infections related to dialysis. Single group with protest-post test, before test model was used in the study.The field of the study includes the patients who get continuous ambulatory peritoneal dialysis services in Turgut Özal Medical Center in University of İnönü. Without referring to any quota method, we chose 54 out of those patients who accept to participate in the study and are literate and do not have any problem of hearing and sight which will impede the communication and psychological problems and are over 18 years old. The data of the study were collected 15 January to 1 November, 2007. In collecting data was used question form which contains introductory features of the patients, observation form which contains Orem?s self-care needs(universal self-care, self-care in deviations in health, developmental self-care needs) and laboratory findings and self-care agency measure.As pre-test before attempt, introductory form for patients, observation form and Self-Care Agency Measure were used. After pre-test practicing, the patients were nursed. Nursing diagnoses for nursing care given to patients were determined according to Orem?s self-care needs and patients? laboratory findings. In diagnosing, among the nursing diagnoses grouped according to Functional Health Patterns and certified by NANDA, those which are appropriate for the individuals were used. By using observation form in evaluating the results of nursing attempts, if the problem has been solved, then ?no problem? appears which symbolizing that you reached the target for the determined diagnosis, if the problem hasn?t been solved, then ?problem exists? appears which symbolizes that the problem continues. Each patient was nursed at home 6 times (once two weeks) and it took 60-80 minutes. Observation form and Self-Care Agency Measure were used after care as a final test.The evaluation of the data has been carried out through McNemar tests and t test practiced in dependent groups, descriptive statistics in computer setting.Self-care agency point averages of patients after care increased significantly, the difference between infection conditions before care and after care and comparison of self-care agency have been found important, as self-care agency increases, the infection frequency decreases. Most of nursing diagnoses of the patients determined before care were removed with interventions, and infect ional rate of patients lessened after care.The results of the study show that nursing care and observation given at home for the patients who get continuous ambulatory peritoneal dialysis caused self-care agency of patients to increase and the infections related to dialysis in patients decreased.