Türkiye'de program değerlendirme ile ilgili problemler (Samsun ili örneği)
Problems about program evaluation in Turkey (Samsun province as sample)
Yazar: ESRA ÇİLEK
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL GELEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Program geliştirme = Program development ; Samsun = Samsun ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Bir eğitim programı işlevsellik, esneklik, bilimsellik, uygulanabilirlik gibi
taşıması gereken tüm özelliklere, etkin bir program değerlendirme süreci sonucunda
sahip olur. Etkin bir program değerlendirme, sistematik, bilimsel ve geniş kapsamlı
değerlendirme çalışmaları ile mümkündür. Bu araştırmanın amacı, Samsun ili örneği
üzerinden program değerlendirme alanında var olan problemleri belirlemek,
problemlerin çeşitli değişkenlere göre (sınıf düzeyi ve kıdem) anlamlı farlılık
gösterip göstermediğini araştırmaktır.
Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel araştırma türündeki
survey (alan taraması) modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Samsun ili, çalışma
evreni Samsun ilinin Atakum, Bafra, Canik ve İlkadım ilçeleridir. Araştırmanın
örneklemi ise Samsun ilinin Atakum, Bafra, Canik ve İlkadım ilçelerinden seçkisiz
(random) örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme ile seçilen ortaokul
öğrencileri, Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler/İnkılap Tarihi ve
Atatürkçülük, İngilizce ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi branşlarından öğretmenler,
maarif müfettişleri ve ortaokullarda görev yapan idarecilerden oluşmaktadır.
Araştırmada öğrencilere, öğretmenlere ve maarif müfettişi/okul idarecilerine
"Program Değerlendirme İle İlgili Problemleri Belirleme Anketi" uygulanmıştır.
Anket çalışmasına 437 ortaokul öğrencisi; Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal
Bilgiler/İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, İngilizce ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
branşlarından 403 ortaokul öğretmeni ve 31 maarif müfettişi/okul idarecisi
katılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri bir istatistik programı ile
yapılmıştır.
Katılımcıların farklı ders programları ile ilgili problemleri incelendiğinde en
çok karşılaştıkları sorunlar, ders programlarının işlevsellik, esneklik,
uygulanabilirlik, bilimsellik ve güncellik açısından yetersiz olmasıdır. Bu durum
program değerlendirmenin sistematik ve bilimsel olmamasından, paydaşların
görüşlerine yeterince yer vermemesinden ve dar kapsamlı olmasından
kaynaklanmaktadır. Bunun yanı sıra, program değerlendirme çalışmalarında
programın yalnızca belli bir boyutunun değerlendirilmesi ya da değerlendirme
çalışmalarındaki örneklemin evrenin tamamını yansıtmaması da söz konusu
sorunların ortaya çıkma sebebi olabilir.
Öğrencilerin program değerlendirme ile ilgili problemleri ile sınıf düzeyleri
arasında genellikle 5. ve 6. sınıftakilerin lehine anlamlı farklılık görülmüştür. Maarif
müfettişi/okul idarecilerinin program değerlendirme ile ilgili problemleri
kıdemlerine göre anlamlı farklılık göstermezken, Türkçe öğretmenleri için kazanım,
Fen bilimleri öğretmenleri için içerik, İngilizce öğretmenleri için öğrenme-öğretme
süreci ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenleri için içerik boyutlarında
karşılaştıkları sorunlar kıdemlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir.

Abstract:
An education program gains its essential qualifications like funcitonality,
flexibility, scientific, practicality only after an effective program evaluation process.
An effective program evaluation is possible with systematic, scientific and in-depth
evaluation studies. The purpose of this research is to define the problems in program
evaluation field and search if the problems differ significantly according to various
factors (class level and seniority).
In the research, the survey model (field scanning), one of the quantitative
research methods, is used. The population of the research is Samsun city, and the
target population of the research is Samsun city's districts Atakum, Bafra and
İlkadım. The research's sample consists of middle-school students, teachers of
Turkish, Mathematics, Science, Social Studies, English and Religion branches,
education inspectors and administrators working at middle-schools chosen with
stratified sampling, one of the random sampling methods.
In the research, "Survey of Defining Problems about Program Evaluation" is
applied to the students, teachers and education inspectors/ school administrators. 437
middle-school students; 403 midde-school teachers of Turkish, Mathematics,
Science, Social Studies, English and Religion branches and 31 education inspectors/
school administrators participated in the survey. The collected data are statistically
analyzed with a statistic program.
When the participants problems are examined, it is revealed that the most
common problems they face is the lack of adequacy of funcitonality, flexibility,
practicality, scientific and actuality of the education programs. Program evaluation
not being systematic and scientific, shareholders' opinions not being included
enough, being narrow-scoped, evaluating only one dimension or the sample in
evaluation studies not reflecting the whole population may be the cause for these.
It is observed that students' problems related to program evaluation differ
according to their class levels, on behalf of those who are at 5. and 6. grades.The
education inspectors/ school administrators' problems with program evaluation don't
differ significantly according to their seniority. Problems differ significantly
according to their seniority, for Turkish branch teachers at acquisition dimension of
the program, for Science branch teachers at content dimension of the program, for
English branch teachers at learning-teaching process dimension of the program and
Religion branch teachers at content dimension of the program.