Prediyaliz hastalarında sağlık okuryazarlığının hasta sonuçlarına etkisi
The effect of health literacy on patient outcomes in predialysis patients
Yazar: YAĞMUR AKBAL
Danışman: PROF. DR. NESRİN NURAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Bu araştırma, prediyaliz hastalarında sağlık okuryazarlığının hasta sonuçlarına etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü çalışma olarak gerçekleştirildi. 
Araştırma Eylül 2020- Temmuz 2021 tarihleri arasında, evre 3b ve 4'te olan, nefroloji polikliniğine başvuran 45 müdahale, 45 kontrol olmak üzere toplam 90 prediyaliz hastası ile gerçekleştirildi. Veriler "Hasta Bilgi Formu", "Hasta İzlem Formu", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32", "Diyaliz Semptom İndeksi" kullanarak yüz yüze toplandı. Müdahale grubundaki hastalarda sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik hemşirelik girişimi olarak iki kez bireysel yüz yüze eğitim verildi. Telefonla danışmanlık ve izlem için hastalar dördüncü ve sekinci haftalarda arandı. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede yapılmadı. Veriler t testi, varyans analizi, Kruskal Wallis H, Mann Whitney U testleri ile analiz edildi. 
Müdahale grubunda, hastaların yeterli sağlık okuryazarlığı %2.2'den %31.1'e yükseldi. Hastaların sağlık okuryazarlık düzeyinin artmasıyla kan basıncı değerlerinde ve semptomların şiddetinde anlamlı derecede azalma görüldü (p<0.05). Verilen eğitim sonrasında TSOY-32 toplam indeks ve alt boyut puanları anlamlı derece arttı (p<0.05). Eğitim düzeyi, gelir durumu, medeni durum ve yaşamın büyük çoğunluğunun geçtiği yer açısından son izlem DSİ, TSOY-32 toplam indeks ve alt boyut puanlarında gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p<0.05).
Sonuç olarak, prediyaliz hastalarına hemşire tarafından verilen eğitimin sağlık okuryazarlığını artırdığı ve bunun hasta sonuçlarını iyileştirdiği görülmüştür.

Abstract:
This study was carried out as a randomized controlled study to determine the effect of health literacy on patient outcomes in predialysis patients.
The research was carried out with a total of 90 predialis patients, 45 of whom were intervention and 45 control, who applied to the nephrology outpatient, who is in stage 3b and 4, between September 2020 and July 2021. Data were collected face-to-face using "Patient Information Form", "Patient Follow-up Form", "Turkey Health Literacy Scale-32", "Dialysis Symptom Index". As a nursing intervention to increase health literacy in the patients in the experimental group, individual face-to-face training was given twice. Patients were called at the fourth and eighth weeks for telephone counseling and follow-up. No intervention was made in the control group. Data were analyzed with t test, analysis of variance, Wilcoxon, Kruskal Wallis H, Mann Whitney U tests.
In the intervention group, adequate health literacy of patients increased from 2.2%to 31.1%. With the increase in the health literacy level of the patients, a significant decrease was observed in the blood pressure values and the severity of the symptoms (p<0.05). After the training, THLS-32 total index and sub-dimension scores increased significantly (p<0.05). It was determined that there was a significant difference between the groups in the final follow-up DSI, THLS-32 total index and sub-dimension scores in terms of education level, income status, marital status and the place where most of life was spent (p<0.05).
As a result; it was seen that the education given by the nurse to the predialysis patients increased the health literacy and this improved the patient outcomes.