Ben-i Ahmer döneminde tasavvuf temalı Arap şiiri: Ebü'l Hasan eş-Şüşterî örneği
The influence of miysticism on Arabic poetry in the period of Ben-i Ahmar and the example of Abu'l Hasan al-Shushtarı
Yazar: NURHAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN AKREŞ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
İslami fetihler ve batıya ilerleme sonucu kurulan Endülüs Emevî Devleti yaklaşık sekiz asır ayakta kalmış, birçok kültürün kaynaşmasına ve farklılıkların ortaya çıkmasına vesile olmuştur. Bu zengin etkileşim kültürel, sosyal ve sanatsal etkiler oluşturmuştur. Sanatsal etkilerden biri olan şiirin alanını genişletmiş ve yeni olgular meydana getirmiştir. Bunca zenginliğin keşfedilmesi gerektiği halde Ben-i Ahmer Dönemi ve şairlerden Ebü'l Hasan eş-Şüşterî ile ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Endülüs'ün Ben-i Ahmer Dönemindeki tasavvuf olgusuna vakıf olmamızı sağlayacak bilgilerin azlığı, yaşanmış bu döneme ışık tutmaya ve sûfî şair Ebü'l Hasan eş-Şüşterî'yi araştırmamıza vesile olmuştur. Emevî Devleti'nin bilhassa son dönemi olan Ben-i Ahmer dönemindeki siyasi, ideolojik ve sosyal durumlarını araştırmak, tasavvuf olgusunu ve Arap edebiyatına katkılarını ele almayı hedefledik. Aynı zamanda sûfî şair Ebü'l Hasan eş-Şüşterî'nin hayatını, eserlerini ve tasavvufa olan katkısını anlatmayı amaçladık. Nitekim o, toplumsal normların dışına çıkmış ve hayranlık uyandırdığı kadar sert eleştirilere de maruz kalmış bir şairdir. Çalışmamızın ana konusu Ben-i Ahmer Döneminde tasavvufun şiire olan etkileri ve örnek olarak değerlendirebileceğimiz şair Ebü'l Hasan eş-Şüşterî'nin tasavvufi yaklaşımı ve şiirleridir. Ben-i Ahmer Dönemi genel hatları ve tarihsel süreciyle birlikte ele alınmış, sûfî şairler ile ilgili bilgi verilmiştir.  Eş-Şüşterî'nin maruz kaldığı eleştirilerin ve hayranlığın sebepleri ele alınmış, şiirlerinin içeriği ve edebiyata tasavvufi zenginliğin kazandırdıkları değerlendirilmiştir.

Abstract:
The Andalusian Umayyad State, which was established as a result of Islamic conquests and the advance to the west, survived for about eight centuries and was instrumental in the fusion of many cultures and the emergence of differences. This rich interaction created cultural, social and artistic effects. Poetry, one of the artistic influences, has expanded its field and created new phenomena. Although all this richness should be explored, there are not enough studies on the Ben-i Ahmer period and Hasan al-Shushtari, one of the poets. The scarcity of information that will enable us to understand the phenomenon of Sufism in the Ben-i Ahmer period of Andalusia has led us to shed light on this period and to research the precious poet Hasan al-Shushtari. We aimed to investigate the political, ideological and social conditions of this long state, especially in the last period of the Ben-i Ahmar period, and to discuss the phenomenon of Sufism and its contributions to Arabic literature. At the same time, we aimed to describe the life and works of the Sufi poet Hasan al-Shushtari and his contribution to Sufism. As a matter of fact, he was a poet who went beyond the social norms and was subjected to harsh criticism as well as admiration. The main subject of our study is the effects of Sufism on poetry during the Ben-i Ahmer period and the Sufi approach and poems of Hasan al-Shushtari, whom we can consider as an example. The Ben-i Ahmer period is discussed with its general outlines and historical process, and information about Sufi poets is given. The Ben-i Ahmer period is discussed with its general outlines and historical process, and information about Sufi poets is given. The reasons for the criticism and admiration to which Hasan al-Shushtari was subjected are discussed, and the content of his poems and what Sufi richness has brought to literature are evaluated.