Seyhan Baraj gölündeki tatlı su istakozu (Astacus Leptodactylus) nun bazı biyo ekolojik, morfometrik özellikleri ile hastalık durumunun saptanması üzerine bir araştırma /
Yazar: CEM ÇEVİK
Danışman: Y.DOÇ.DR. NAZMİ TEKELİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Adana-Seyhan = Adana-Seyhan ; Biyoekoloji = Bioecology ; Istakoz = Lobster ; Morfometri = Morphometry ; Seyhan Barajı = Seyhan Dam

Özet:
33 6. ÖZET Bu çalışma Seyhan Baraj Gölünde doğal olarak bulunmayan ancak 1983 yılında göle aşılanan tatlısu ıstakozu (Astacus 1 eptodactyl us) 'nun bazı bio-ekolojik, morfometrik özellikleri ile hastalık durumlarının saptanması amacıyla yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir. 1. Seyhan Baraj Gölünde yaşayan kerevitlerin A s t a c u s 1 eptodactyl us salinus alt türü olduğu saptanmıştır. 2. Merıstik özellik olarak incelenen carapax'm sag servikal oluklar üzerindeki diken sayısı ortalaması 2.635, sol serVikal oluklar üzerindeki diken sayı 2.798 olarak bulunmuştur. Rostrumun her iki yanındaki diken sayısı ise 3'er adet olarak saptanmıştır. 3. Metrik özellikler olarak, sadece Cepholothrax uzunluğu/ Total uzunluk ile Abdomen uzunlugu/Total uzunluk oranları dikkate alınmış ve bu oranlar erkek, dişi karışık olarak tüm populaşyon için hesaplandığı gibi, -erkekler ve dişiler için de ayrı ayrıda hesaplanmıştır. Tüm populaşyon için hesaplanan ortalama CU/TU oranı 0.49510, AU/TU oranı 0.40138; erkekler için hesaplanan ortalama CU/TU oranı 0.4988, AU/TU oranı 0.39814, dişiler için hesaplanan CU/TU oranı 0.47454, AU/TU oranı 0.40857 olarak bulunmuştur. Cinsiyet grupları arasında bu oranlar bakımından yapılan "t" test 'inde erkek ve dişiler arasındaki farklılık istatistik! anlamda önemli bulunmuştur (P<0,05). 4. Seyhan Baraj Gölünde yaşayan kerevitlerin en erk'en dişiler 76 mm boyunda, 12.3 gr. ağırlığında; erkekler 74 mm boyunda. 11.5 gr. ağırlığında iken cinsel olgunluğa ulaştıkları saptanmıştır. 5. Araştırmada ilk döllenmiş (aşılanmiş) dişilere 1234 Kas im ' da, ilk yumurtalı dişilere de 15 Aralık 'ta rastlanmıştır. Yumurtaların ilk açılmaya başladığı, yani l'arvaların dişilerin abdomenleri altında görüldüğü tarih 27-04-1993 olarak belirlenmiştir. 6. Araştırmada bir dişi bireyin taşıdığı ortalama yumurta sayısı 171.750 ad., ortalama yumurta ağırlığı 2.510 gr.» birim canlı ağırlığa düşen ortalama yumurta sayısı 6.364 ad., ortalama yumurta çapı 2.51 mm. olarak ölçülmüştür. 7. Ortalama boy ve ağırlıklar şu şekilde bulunmuştur. Ortalama total boylar, tüm populasyon için 11.211 mm., erkekler için 11.646 mm., dişiler için 10.849 mm. olarak saptanmıştır. Ortalama canlı ağırlıklar ise, tüm populasyon için 44.320 gr., erkekler için 45.570 gr., dişiler için 37.400 gr. olarak hesaplanmıştır. Cinsiyet grupları arasında yapılan "t" test' inde, ortalama boy değerleri açısından erkek ve dişiler arasında istatistiki açıdan fark önemsiz (P>0,05), ortalama canlı ağırlık değerleri açısından ise önemli bulunmuştur (P<0,05). 8. Kerevitlerde boy-ağırlık ilişkisi W=a.Ln olarak ifade edilen tam logaritmik ilişki modeline göre yapılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, populasyonu oluşturan bireylerin ağırlık artışının 70 mm. boya gelene kadar az, 70 mm. den sonra ise, daha çok artan oranlarda olduğu, dişilerin 70 mm. boya ulaşana kadar erkeklerden az da olsa fazla ağırlık artışı sağladıkları ancak, daha sonraki boylarda erkeklerin dişilerden daha fâzla ağırlık artışı sağladıkları görülmektedir. 9. Çalışmamızda Seyhan Baraj Gölünde, kerevitler için son derece öldürücü bir hastalık olan veba hastalığının hiç bir belirtisine rastlanmamıştır. Kerevitler üzerinde rastlanan kaîfyerengi kırmızı-siyah pas rengi lekeler ile makaslar veya diğer yürüme bacaklarının kopması şeklinde görülen hastalık semptomlarının leke hastalığından oluşabileceği kanısına35 varılmıştır. Ayrıca söz konusu semptomların gölde bulunan kerevitlerin % 22'sinde bulunduğu belirlenmiştir.

Abstract:
36 SUMMARY This study has been carried out to determine same bio- echological, morphometric spesif ication and diseas status of crayfish (Astacus leptodactylus) which is not natural population of Seyhan Dam Lake. It was stocked to the Dam Lake in 1983. Results of the research can be summarize as follows: 1. It was determined that the crayfish of Seyhan Dam Lake is subspecies A. leptodactylus salinus. 2. As a meristic character, the spine numbers on the right and left sevical gutter of carapax are 2.635 and 2.798 respectively. The spine number on the each side of rostrum are 3. 3. The range of Cephalothorax lenght /total lenght. lenght of abdomen/total lenght are considered as meristic caracter. These range were determined for whole population (male and female both) and also for each male and f amale population. The range of CL/TL and AL/TL for whole population are 0.49510 and 0.40138, respectively. The same ranges are 0.4988 and 0.39814, for male and 0.47454 and 0.40854 for female. The statistical "t" test showed that these ranges are statistically differend (P<0.05) in sex groups. 4. The earliest maturation weight and lenght for female are 12.3 gr. and 76 mm respectively. The same valves for male are 11.5 gr. and 74 mm. 5. The first fert i led females were capture in 12 October. The first female with eggs was captured m 15 December. The time of first hatching (larvae were observed under abdomen) was 27 April, 1993. 6. It was determined that female carries about 171.750 egg. The me ah weight of egg botch is 2.510 gr., the mean egg number for each live weight of crayfish is about 6.364. The mean diameter37 of egg is 2.55 mm. 7. The mean lenght and weight were determined as follows: The i mean total lenght of whole population, male group and female group are 11.211 mm., 11.646 mm. and 10.849 mm. respectively. The mean weight of whole population, male group and female group are 44.320 gr., 45.570 gr. and 37.400 gr. respectively. The test of "t" showed that the difference in lenght of male group and female group is not significant (P>0.05), but it is significant (P<0.05) for weight of male and. female group. 8. The relation of lenght, weight is defined as W=a.L° which is a logaritmic relation model. The results showed that the weight of specimens of population is increasing slowly as proportional till 70 mm. lenght, but than it is faster after 70 mm. The increas of weight of female is slowly more than male till 70 mm. lenght. 9. Any sing plaque diseas was not determined in Seyhan Dam Lake. The spots of brown-red, black rusty colour and broken clow or other legs were thaught that it may be because of spot disease. The similar spots were determined in '% 22 of whole population.