Sadreddînzâde Muhammed Emîn eş-Şirvânî'nin Risâle fi'l-îmân adlı eseri: Tahkik, tercüme ve değerlendirme
Sadr Al-Din Zâdeh Muhammad Amin Al-Şirwâni's Writing Named Risâle Fi Al-Imân: Critical edition, translation and evaluation
Yazar: AYŞE SEVDE ÖZDAL
Danışman: DOÇ. DR. FATİH İBİŞ
Pamukkale Üniversitesi / İslami İlimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Tezimizde XVII. yy. Osmanlı âlimlerinden Muhammed Emin eş-Şirvânî'nin (ö. 1036/1627)
Risâle fi'l-îmân adlı eserinin tahkik, tercüme ve değerlendirmesini yapmaya çalıştık. İsminden
de anlaşıldığı üzere risale iman bahislerini konu alan bir eserdir. Şirvânî özel olarak bu risalede
iki mesele üzerinde yoğunlaşmaktadır: İmanda artma-eksilme ve imanda istisna. Şirvânî söz
konusu risalenin içeriğini Enfâl sûresinin ikinci, üçüncü ve dördüncü âyetlerinden hareketle ele
almaktadır. Şirvânî bu âyetler çerçevesinde kelamî açıdan kendine özgü bir anlatı sunmaktadır.
Çalışmada öncelikle risalenin amacı ve yöntemine yönelik bazı bilgileri paylaştık. Bu kısımda
Türkiye kütüphanelerinden elde ettiğimiz beş nüshayı tanıtmayı hedefledik. Birinci
bölümümüzde müellif Şirvânî'nin hayatı, ailesi, hocaları, öğrencileri ve eserlerine dair genel
bir çerçeve oluşturularak bilgiler verilmektedir. Bu bölümde diğer yüksek lisans
çalışmalarından farklı bilgileri elde ederek çalışmamızın hem bilgi hem kaynakça bakımından
diğerlerinden ayrı bir çalışma olması amaçlanmaktadır. İkinci bölümümüzde eserin esas
nüshasının dört nüshayla mukabeleli şekilde tahkiki ve tercümesi gerçekleştirilmiştir. Son
bölümde ise Şirvânî'nin dikkat çektiği kavramların ve konuların kelamî değerlendirmesi
yapılarak çalışmamız tamamlanmıştır. Şirvânî'nin kullandığı kavramlar onun benimsemekte
olduğu görüşü bize daha anlaşılır kılmaktadır. Nitekim onun bu risalede tasavvufî kavramları
kullanmaktan sakınmadığı görülmektedir. Bununla birlikte ele aldığımız risale çerçevesinde
onun itikadi mezhebini aşikâr etmediğini bu sebeple yoruma açık olduğunu belirtmemiz
gerekmektedir. Eser küçük bir risale olmakla birlikte içerisinde önemli kavramları, Şirvânî'nin
ilmî şahsiyetini ve onun özgün yorumlarını barındırmaktadır.
Anahtar kelimeler: Kelam, Muhammed Emin eş-Şirvânî, Risâle fi'l-îmân, İmanda Artma ve
Eksilme, İmanda İstisna

Abstract:
In our study, 17th. century It is aimed to analyze, translate and evaluate the Risale fî al-iman
work of Muhammad Amin al-Shirwani (d. 1036/1627), one of the Ottoman scholars, and
introduce it to the literature. As the name of the treatise suggests, it is a work that deals with
issues of faith. Shirwani specifically explains two issues in this treatise. This treatise is a short
work that covers the subjects of increase-decrease and exception in faith. The second, third and
fourth verses of the Anfal Surah constitute the content of the treatise in question. Shirwani
presents a unique narrative within the framework of these verses.
In this study, first of all, some information is given about the purpose and method of the treatise.
In the first part, information is given by creating a general framework about the life, family,
teachers, students and works of the author Shirwani. In the second part, the translation of the
work from Arabic to Turkish and the analysis we obtained by comparing it with four copies
are included, and the study is completed by moving on to the third part, the evaluation part.
The concepts used by Shirwani make the view he adopts more understandable to us. As a matter
of fact, it is seen that he did not refrain from using Sufi concepts in this treatise. However, we
must state that within the framework of the treatise we are considering, he does not reveal his
religious sect, therefore it is open to interpretation. Although the work is a small treatise, it
contains important concepts, Shirwani's scientific personality and original interpretations.
Keywords: Theology, Muhammad Amin al-Shirwani, Risâle fi al-Imân, Increase and Decrease
in Faith, Exception in Faith.