İlkçağ batı ve ortaçağ İslam felsefesinde dostluk
Friendship in the ancient western and medieval İslamic philosophy
Yazar: ÇAĞRI ALPER
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN ÇEVİKBAŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aristoteles = Aristotle ; Cicero = Cicero ; Dostluk = Friendship ; Gazzali = Gazali ; Kardeşlik = Fraternity ; Platon = Platon ; İbn Miskeveyh = İbn Miskeveyh ; İlk Çağ = First Age

Özet:
Bu çalışmamızın temel amacı, Batı ve İslam dünyasının dostluk hakkında bilinen ilk eserlerini ele alarak dostluk kavramının değişik toplum ve düşüncelerdeki karşılığını anlamaya çalışmaktır. İlk olarak, Platon'un Sokrates ve bir grup gençle philia (dostluk) hakkındaki soruşturmasını ele alan Lysis adlı diyaloğu incelenmiştir. Bu soruşturmanın temelleri üzerinde, Aristoteles Nikamakhos'a Etik ve Eudemos'a Etik adlı eserlerinde erdem ve mutluluğu esas alan dostluk kavramını inşa eder. Hem bu eserlerinde hem de Politika adlı çalışmasında, kişisel dostluğun yanı sıra Aristoteles'in adalet, uzlaşma ve yurttaş dostluğu kavramları arasında kurduğu ilişki araştırılmıştır. Kendisi de politik bir kişilik olan Cicero, De Amicitia adlı eserinde dostluk ilişkisinin politik dünyadaki yansımaları üzerinde durur. İbn-i Miskeveyh ise Tehzibü'l-Ahlak adlı eserinde dostluk ilişkisindeki Aristotelesçi ve Yeni Platoncu kavramlarla İslam düşüncesini bağdaştırmak için eklektik bir yorum ortaya koyar. Gazâlî İhyâu Ulûmi'd-dîn adlı eserinde bir taraftan Kur'an, hadis ve tasavvuf temelli kardeşliğe dayalı bir dostluk ideali oluştururken, aynı zamanda Allah'a yakınlık esası içerisinde karşılıklı bir ilişki kurulabileceğini göstermeye çalışır.

Anahtar Kelimeler: Dostluk, philia, sevgi, mutluluk, erdem, adalet, yurttaş dostluğu, başka bir benlik, kardeşlik, Allah ile dostluk.

Abstract:
The main aim of this study is to try to understand the concept of friendship in different societies and thoughts by considering the first known works about friendship of the West and the Islamic world. Firstly, Plato's Lysis dialogue which deals with the inquiry about philia (friendship) between Socrates and a group of young people, was examined. On the basis of this inquiry, Aristotle builds the notion of friendship based on virtue and happiness in his works called Nicomachean Ethics and Eudemian Ethics. As well as personal friendship, in these works and in his work called Politics, the relationship between Aristotle's concepts of justice, unanimity and civic friendship, has been investigated. As a political personality, Cicero himself focuses on the reflections of the relationship of friendship in the political world in De Amicitia. In his book Tahdhîb al-Akhlâq ( The Refinement of Character ), Miskawayh presents an eclectic interpretation to reconcile Islamic thought with Aristotelian and New Platonic concepts of friendship. While al-Ghazali in his work named Ihya ulum al-din ( The Revival of Religious Sciences ) tries to constitute friendship ideal based on brotherhood originating from Kur'an, Hadith ve Sufism, he also tries to show that a mutual relationship can be established basically closeness with Allah.

Keywords: Friendship, philia, love, happiness, virtue, justice, unanimity, civic friendship, another self, brotherhood, friendship with God.