Neonatal buzağılarda Cryptosporidium'un yaygınlığı ve çiftlik yönetimi ile ilişkisi
Prevalence of Cryptosporidium in neonatal calves and associated with farm management
Yazar: ZEYNEP TOPRAK ÇINAR
Danışman: PROF. DR. OSMAN SELÇUK ALDEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Denizli ilindeki neonatal buzağılarda Cryptosporidium spp. türlerinin yaygınlığının belirlenmesinin yanında, çiftlik yönetimi ile ilişkisinin aydınlatılması amaçlanmaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte gerçekleştirilen araştırma, Mart 2021 ve Ekim 2021 tarihleri arasında, Denizli ilindeki 26 farklı büyükbaş hayvan üretme-yetiştirme çiftliğinde bulunan 250 neonatal dönemdeki buzağıdan dışkı numunesi alınarak ve çiftliklere dair bilgiler kaydedilerek gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda alınan numuneler Kinyoun'un Asit-Fast Boyama yöntemi ile mikroskobik olarak incelenmiş, ardından PCR ve Nested PCR yöntemleri kullanılarak Cryptosporidium spp. türlerinin varlığı belirlenmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik olarak pearson ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Denizli ilinde neonatal buzağılarda Cryptosporidium spp.'nin yaygınlığı Kinyoun'un Asit-Fast boyama sonuçlarına göre  %38,8 iken PCR ve Nested PCR analizleri sonuçlarına göre  %68,4 olarak belirlenmiştir. Yaş arttıkça enfeksiyonun görülme oranının azaldığı, en yüksek 1-10 günlük (%84) yaşta görüldüğü, dişi buzağılarda (%87,4) erkek buzağılara oranla daha fazla görüldüğü, doğar doğmaz hiperimmun serum (E. coli) kullanan buzağılarda daha az oranda (%46,2) rastlanıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç: PCR ve Nested PCR yöntemi, Kinyoun'un Asit-Fast Boyama yöntemine göre daha duyarlıdır. Denizli ili neonatal buzağılarda Cryptosporidium spp. yaygınlığı oldukça yüksektir (%68,4). Enfeksiyon ile ilişkili epidemiyolojik faktörler oldukça değişken ve çeşitli olması sebebiyle etki eden etmenleri ortaya koymak ve koruyucu hekimlik uygulamalarını doğru şekilde sürdürebilmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Halk sağlığını korumak adına "Tek Sağlık" stratejisi benimsenmelidir.

Abstract:
Objective: This study aimed to determine the prevalence of Cryptosporidium spp. in neonatal calves in Denizli province and to investigate its relationship with farm management. 
Material and Methods: This descriptive study was conducted between March 2021 and October 2021 in 26 different cattle breeding farms in Denizli province, where 250 neonatal calves were sampled for fecal analysis, and information about the farms was recorded. The collected samples were examined microscopically using Kinyoun's Acid-Fast Staining method, and then the presence of Cryptosporidium spp. was determined using PCR and Nested PCR methods. Pearson chi-square test was used as descriptive statistics in the analysis of the data.
Results: The prevalence of Cryptosporidium spp. in neonatal calves in Denizli province was found %38,8 according to Kinyoun's Acid-Fast staining, while it was %68,4 according to PCR and Nested PCR analysis. The infection rate was found to decrease with age, with the highest rate of infection occurring in calves aged 1-10 days (%84). The infection was found more common in female calves (%87,4) than in male calves. It was also found that the use of hyperimmune serum (E. coli) in newborn calves resulted in a lower rate of infection (%46,2).
Conclusion: The PCR and Nested PCR methods are more sensitive than Kinyoun's Acid-Fast Staining method. The prevalence of Cryptosporidium spp. in neonatal calves in Denizli province is quite high (%68,4). Due to the variable and diverse epidemiological factors associated with the infection, further studies are needed to identify the contributing factors and to implement appropriate preventive measures. The "One Health" strategy should be adopted to protect public health.