Yoğunlaştırılmış kabul ve kararlılık terapisinin özgül fobi ve travma üzerindeki etkisinin karşılaştırması
Comparison of the effect of focused acceptance and commitment therapy on specific phobia and childhood trauma
Yazar: CANSEL SOLMAZ ÖZTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADER BAHAYİ
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), danışanların düşünceleriyle uyum içinde olmaya çalışmalarının ve bu uyumun, rahatsız edici deneyimlerin kontrol edilmesine yönelik çabaların birçoğunu oluşturduğu düşüncesine dayanan bir klinik müdahale modelidir. ACT, deneyimsel bir kaçınma yerine farkındalık ve kabullenme üzerine odaklanır. Bu yaklaşım, psikolojik esnekliği artırarak danışanların yaşam değerlerini netleştirmelerine ve bu değerlere uygun davranışlar sergilemelerine yardımcı olur.
Çalışma Yoğunlaştırılmış Kabul ve Kararlılık Terapisinin (FACT) özgül fobi ve çocukluk çağı travması üzerindeki etkisini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada katılımcılar Özgül Fobi Şiddet Ölçeği ve Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği kullanılarak belirlenip özgül fobi, travma ve travma-fobi gruplarına randomize bir şekilde atanmışlardır. Üç grupta da 15 kişi, toplamda 45 kişi bulunmaktadır. Katılımcılar üzerinde bir hafta arayla iki seanslık FACT protokolü uygulanmıştır. Öncesi, sonrası ve üç ay sonra takip ölçümü yapılmıştır. Ölçümlerde psikolojik esneklik, değer odaklı yaşam ve kabul ve eylem ölçeği kullanılmıştır. 
Gruplarda psikolojik esneklik sonuçlarında ön test, son test ve takip testi puanlarının istatistiksel olarak karşılaştırmasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Kabul ve eylem sonuçlarında ön test, son test ve takip testi puanlarının istatistiksel olarak karşılaştırmasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Değer odaklı yaşam sonuçlarında ön test, son test ve takip testi puanlarının istatistiksel olarak karşılaştırmasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır.
Çalışma FACT'ın bu alanda araştırılmaya devam edilmesini önermektedir. Farklı gruplar ve kişiler üzerinde gelecekte çalışmalar yapılabilir.

Abstract:
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is a model of clinical intervention based on the idea that person try to be in harmony with their thoughts and that this harmony constitutes many of the efforts to control disturbing experiences. ACT focuses on awareness and acceptance rather than experiential avoidance. This approach increases psychological resilience and helps person clarify their life values and behave in accordance with these values.
The study aims to compare the effect of Focused Acceptance and Commitment Therapy (FACT) on specific phobia and childhood trauma. Participants were identified using the Specific Phobia Severity Scale and the Childhood Trauma Scale and randomly assigned to the specific phobia, trauma and trauma-phobia groups. There were 15 people in each of the three groups, 45 people in total. The FACT protocol was applied on the participants for two sessions one week apart. Measurements were made before, after and three months later. Psychological flexibility, value-oriented life and acceptance and action scale were used in the measurements. 
No significant difference was found in the statistical comparison of pre-test, post-test and follow-up test scores in psychological flexibility results in the groups. A significant difference was found in the statistical comparison of pre-test, post-test and follow-up test scores in acceptance and action results. A significant difference was found in the statistical comparison of pre-test, post-test and follow-up test scores in value-oriented life outcomes.
The study suggests that FACT should continue to be investigated in this field. Future studies can be conducted on different groups and individuals.