Tüketim kültüründe tüketici vatandaşlık ve sosyal sorumluluk
Consumer culture in consumer citizenship and social responsibility
Yazar: VEYSEL KARANİ ŞÜKÜROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZLEN ÖZGEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Siyasal Bilimler = Political Science ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilinçli tüketim = Conscious consumption ; Kurumsal sosyal sorumluluk = Corporate social responsibility ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Tüketici hakları = Consumer rights ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Günümüzde pazarlamanın odak noktasında yer alan ve giderek pazarda egemenliği artan tüketici, ne satın alacağını bilen, satın alacağı ürünün nasıl üretildiğini araştıran, sorgulayan ve bunların çevreye, gelecek nesillere ve topluma olası zararlarını muhakeme edebilen bir düzeye ulaşmaya başlamıştır. Modern dünyada, bireysel özgürlük ve hakların, tüketici satın alma karar verme süreçleri ve tüketici hakları ile bağlantılı olduğu düşünülmekte; bu bağlamda, bireylerin vatandaşlık haklarının tüketiciyi koruma tartışmaları çerçevesinde ele alındığı görülmektedir. Bu noktada vatandaşların "tüketici vatandaş" olarak tercihlerinde etik, sosyal, iktisadi ve çevre ile ilgili bağlamlara dikkat etmeleri konusu büyük bir önem kazanmıştır. Firmaların ise sadece iktisadi değil, aynı zamanda çevresel ve sosyal boyutları da kapsayan kararlar almaları ve bunlara uygun kurumsal sosyal sorumluluk projeleri yapmaları, çevreyi koruma ve sürdürülebilirliğe yönelik önemli adımlardır. Bu çalışmada; tüketim, tüketim kültürü, tüketim kültürünün tarihsel gelişimi, tüketim kültürünün gelişmesinde ve buna bağlı olarak tüketim toplumun ortaya çıkmasında; kapitalizm, modernizim, post-modernizim, fordizm ve post-fordizmin etkileri, tüketim toplumu, vatandaşlık, insanların tüketim anlayışlarının oluşmasında değerlerin ve kimliğin rolü, tüketici vatandaşlık, sosyal sorumluluk, sürdürülebilirlik, bilinçli sosyal sorumlu tüketim ve kurumsal sosyal sorumluluk konuları ile bunların ortaya çıkmasında rol oynayan gelişmeler üzerinde durulmuştur. Bu konular çerçevesinde tüketici vatandaşlığın, sosyal sorumluluk ve kurumsal sosyal sorumluluk ile bağlantısı ele alınarak, konunun halkla ilişkiler yazınına katkı yapması amaçlanmıştır. Çalışmada, tüketici vatandaş sorumluluğunun oluşması için sosyal sorumluluk ve sosyal sorumluluğundaha ileri bir boyutu olan ve halkla ilişkiler açısından büyük önem taşıyan kurumsal sosyal sorumluluğun önemine ve kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin, tüketici vatandaşların satın alma karar süreçleri üzerindeki etkisine de yer verilmiştir.


AnahtarKelimeler : Tüketim kültürü, tüketici vatandaşlık, tüketici hakları, sosyal sorumluluk, kurumsal sosyal sorumluluk.

Abstract:
Nowadays, consumers who are in the focal point of marketing with a growing dominance in the market have begun to reach the level of knowing what to buy, searching for the product that they will buy about its way of production, questioning and judging their effects on environment, future generations and community as a whole. Within modern world, individual freedom and rights are thought to be connected with consumers' decision making process on purchasing and consumer rights, in this regard, citizenship rights of individuals are seen to be considered within the frame of "protecting consumers" discussions. In this respect, the subject of citizens' awareness on ethical, social, financial and environmental concepts in their preferences as "consumer citizens" has gained importance. Decisions of companies including not only financial but also environmental and social aspects and fulfilling related social responsibility projects are important steps to wards environmental control and sustainability. In this study; consumption, consumer culture, historical development of consumer culture; the effects of capitalism, modernism, post-modernism, fordism and post-fordism on the development of consumer culture and correspondingly, emerging of consumer culture; citizenship, roles of values and identity on emerging of consumption concepts of individuals, consumer citizenship, social responsibility, sustainability, conscious social responsible consumption and corporate social responsibility subjects are stated and discussed. Within the frame of these subjects; the relationship between consumer citizenship and social responsibility and corporate social responsibility are discussed with the aim of contributing to public relations literature. In this study, the importance of corporate social responsibility, which is the further aspect of social responsibility for the emerging of consumer social responsibility and has importance in terms of public relations and the effects of corporate social responsibility on consumer citizens'decision making process on purchasing are also mentioned.


KeyWords : Consumer culture, consumer citizenship, consumer rights, social responsibility, corporate social responsibility