Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin savunma mekanizmaları ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between defense mechanisms andlevels of conscious awareness of physical education and sportsschool students
Yazar: MANOLYA CELBAKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN ŞEKER
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi ve spor yüksekokulları = Physical education and sport faculty ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Savunma mekanizmaları = Defense mechanisms ; Spor = Sports ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin
savunma mekanizmaları ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki olup olmadığını incelemektir.
Araştırmanın örneklemini Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören 237 katılımcı
oluşturmaktadır.
Veri toplama araçları olarak Andrews ve ark. (1993) tarafından geliştirilen Yılmaz ve ark. (2007)
tarafından Türkçeye uyarlanan Savunma Biçimleri Testi (SBT-40) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ),
Brown ve Ryan (2003) tarafından geliştirilmiş, Özyeşil ve ark. (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan
Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) kullanılmıştır.
Anketlerden toplanan veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler
normal dağılım gösterdiği için Independent t Testi ve Tek-Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)
kullanılmıştır. Çalışmadaki değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon testi
kullanılmıştır.
Yapılan analizlerde savunma mekanizmalarının alt boyutlarında immatür savunmaların, nevrotik
savunmalar, olgun savunmalar ve savunma mekanizmaları ölçeğinin toplam puanları arasında pozitif
yönde anlamlı zayıf bir ilişki bulunmaktadır (r:0,402; p:0.000; r:0,386; p:0.000; r:0,760; p:0.000). Bilinçli
farkındalık ölçeği ile immatür savunmalar arasında negatif yönde anlamlı zayıf bir ilişki bulunmamıştır
(r:-0,226; p:0.000) Bilinçli farkındalık ölçeği ile olgun savunmalar arasında ise pozitif yönde anlamlı bir
ilişki bulunmaktadır (r:-0,226; p:0.000). Değişkenler incelendiğinde cinsiyet ve bölüm değişkenleri
arasında herhangi bir farklılaşmaya rastlanılmamıştır (p> 0,05). Gelir değişkeni incelendiğinde ise
savunma mekanizmaları ölçeğinin alt boyutlarından sadece olgun savunmalar düzeyinde düşük gelir
düzeyine sahip olan öğrenci grubunun lehine bir farklılık olduğu görülmüştür (F:4,342; p:0.014).
Meditasyon/yoga yapan ve yapmayanlara bakıldığında sadece olgun savunma biçiminde çok düşük
düzeyde bir farklılaşma görülmüştür (p:0,049). Ölçeklerin travma değişkenine göre incelenmesinde
Savunma mekanizmaları ölçeğinin alt boyutlarında travma yaşayanların travma yaşamayanlara immatür
savunma biçimi kullanma düzeyleri (t=2,238: p=0,026) arasında anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Son
olarak psikolojik danışmanlık hizmeti alan/almayan ve spor yapan/yapmayan katılımcılar arasında bir
farklılaşma olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır (p> 0,05).
Araştırma sonucunda, korelasyon analizi bulguları bilinçli farkındalık ölçeğinin, savunma
mekanizmaları ölçeğinin immatür ve olgun savunmalar alt boyutlarıyla arasında düşük düzeyde ilişki
bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bilinçli farkındalık ölçeği ile savunma mekanizmaları ölçeğinin toplam
puanına bakıldığında aralarında herhangi bir ilişki olmadığı görülmüştür.

11

Araştırmada daha güvenilir ve geçerli sonuçlar elde edebilmek adına daha fazla öğrenci ve
üniversite üzerinde çalışma yapılabilir. Literatürde savunma mekanizmaları ile sporcu bilinçli
farkındalığını araştıran bir çalışma mevcut değildir. Bu konunun daha detaylı incelenmesi, sporcuların
farkındalıklarının artmasını sağlayarak performanslarını olumlu yönde etkilemeleri mümkün olabilir.
Anahtar Kelimeler: Bilinçli Farkındalık, Savunma Mekanizmaları, Beden Eğitimi ve Spor
Yüksekokulu, İmmatür Savunmalar, Nevrotik Savunmalar, Olgun Savunmalar

Abstract:
The aim of this study is to investigate whether or not there is a connection between conscious
awareness level and defense mechanisms among school of physical education and sports students.
Sample group of this study is 237 students of Hatay Mustafa Kemal University.
The Defense Style Questionaire (SBT-40) developed by Andrews et al. (1993) and adopted to
Turkish by Yılmaz et al.(2007), Mindful Attention Awareness Scale developed by Brown and Ryan
(2003) adopted to Turkish by Özyeşil et. al (2011) was used to collect data.
Data collected from the surveys analisied using SPSS Statiscitcs V22.0. Since the data showed
normal distribution curve, Indipendent T Test and one-way analysis of variance (anova) was used. In
order to determine the relationship of among variables the Pearson Correlation Test was used.
Analysis present a positevely weak meaningful realiton among the total scores of immature
defences, neurotic defences and mature defences the sub-dimensions of defense mechanisms. (r:0,402;
p:0.000; r:0,386; p:0.000; r:0,760; p:0.000). The research has not showed a negative significant weak
relation between immature defences and mindfullnes scale. (r:-0,226; p:0.000) On the other hand there is
a positive meaningful relation between mindfullness scale and mature defences. (r:-0,226; p:0.000).When
the variables evaluated gender and department variables has not presented a differentiation. (p> 0,05).
When the income variable is examined, there is a difference in favor of the student group with low
income level, only at the level of mature defenses, one of the sub-dimensions of the defense mechanisms
scale. (F:4,342; p:0.014). Looking at those who meditate and practice yoga and those who don't, only a
very low level of differentiation has seen in the mature defense. (p:0,049). When the scales is examined
according to the trauma variable in the sub-dimensions of the defense mechanisms scale, a significant
difference has been found between the levels of using immature defense style between those who has
experienced trauma (t=2,238: p=0,026) and those who has not experience trauma.Finally, it is found that
there is no differentiation between the participants who has or has not received psychological counseling
service and those who has or has not do sports (p> 0.05).
It is concluded after the research that correlation analysis findings show a low relation between of
immature and mature defenses the sub-dimensions of the defense mechanisms scale and the mindfulness
scale.When the total score of the mindfulness scale and the defense mechanisms scale is examined, it is
seen that there is no relationship between them.
In order to obtain more reliable and valid results in the research, the research might be extented to
more students and universities.There is no study in the literature exemining defense mechanisms and

13

athlete mindfullnes awareness. If this study is to be elaborated it might be possible to increase the
awareness of the athletes and to affect their performance positively.

Key words: conscious awareness, defence mechanisms, school of physical education and sports,
immature defences, neurotic defences, mature defences