Okul müdürlerinin engelli bireylere karşı tutumunun incelemesi: nitel bir çalışma
Examination of school principals' attitude towards disabled individuals: A qualitative study
Yazar: ERKAN GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ILKIM
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, okul yöneticilerinin engelli bireylerin normal eğitim sınıflarına dahil edilmesine yönelik tutumlarını ve tutumlarını etkileyebilecek olası faktörleri ortaya çıkarmaktır.
Materyal ve Metot: Verilerin toplanması için yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Araştırmaya 23 okul yöneticisi ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama, Gaziantep ili Şahinbey ilçesindeki resmi orta okulların yöneticileri ile yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucuna göre; pozitif tutumda okul müdürlerinin çoğunluğu her birey bir engelli adayı kapsamında yaklaştıklarını belirtmişlerdir. Bu durumu, engelli bireylerin hayata sağlıklı bireylere göre daha geriden başlamaları ve eksik olmalarında kaynaklı yaklaştıklarını da beyan ettikleri görülmektedir. Diğer yandan aile de engelli bireyin olması da okul müdürlerinin tutumlarının da etkili olduğu görülmektedir. Negatif tutumda ise okul müdürleri;  engelli bireylerde sürekli bir alınganlık, bir aşağılık psikolojisi ile karşı karşıya kalındığından kaynaklı durumları belirttikleri görülmektedir. Engelli bireylerde karşılaşılan sorunlara ilişkin görüşlerde en fazla iletişim yoluyla çözüm sağladıklarını ifade ettikleri görülmektedir. Diğer yandan sorunların çözümüne yönelik en fazla engelli bireylere değer verildiği çıkmıştır. Ayrıca iletişim halinde oldukları ve diğer yandan kendilerinin engeline uygun görev verdiklerini de beyan ettikleri görülmektedir. Engelli bireylerle ilgili yapılan düzenlemeler/iyileştirmelerde en fazla kullanım alanlarının kolaylaştırılması gerektiği ortaya çıkmıştır. Diğer yandan psikolojik destek verdikleri, iletişimde oldukları, engelli rampadan asansöre kadar kolaylaştırmanın öneminden bahsedildiği ifade edilmiştir. Engelli bireylere kurum olarak sağlanan örgütsel desteklerde en fazla diğer çalışanlara farkındalığı artırıcı eğitimlerin verilmesini ifade ettikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca engelli bireylerin sosyal yönünün gelişmesi ve diğer bireylerle iletişiminin iyi olması adına etkinlikler düzenlendiği ifade edilmektedir.  Engelli bireylerin en önemli becerisi olarak iletişimleri olduğu öne çıktığı ve iş ahlaklarının çok iyi olduğu okul müdürleri tarafından vurgulanmaktadır. Son olarak, diğer bireyler ile engelli bireylere yönelik tutumlardaki fark kavramına ilişkin görüşlerde bir kısım okul müdürleri pozitif ayrımcılık yaptıklarını dile getirirken karşıt görüşteki okul müdürleri ise davranış anlamında aynı, engel durumlarına özgü görevlerde engeline uygun görevler verildiğini ifade ettikleri ortaya çıkmıştır.
Sonuç: Bu araştırmanın sonucunda, okul yöneticilerinin engelli bireylerin normal eğitim sınıflarına dâhil edilmesine yönelik tutumları olumlu olduğu bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Engelli Birey, Durum Çalışması, Okul Yöneticisi

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to reveal the attitudes of school administrators towards the inclusion of disabled individuals in normal education classes and the possible factors that may affect their attitudes.
Material and Method: Semi-structured interview questions were used to collect data. The study was conducted with 23 school administrators. Data collection was conducted with administrators of public secondary schools in the Şahinbey district of Gaziantep province.
Findings: According to the results of the study; in positive attitudes, the majority of school administrators stated that they approached each individual as a candidate for disability. It is seen that they also stated that this situation is due to the fact that disabled individuals start life from a lower level than healthy individuals and are deficient. On the other hand, it is seen that the presence of a disabled person in the family also affects the attitudes of school administrators. In negative attitudes, school administrators stated that disabled individuals are constantly faced with a resentment and a psychology of inferiority. It is seen that they stated that they mostly provide solutions through communication in their opinions regarding the problems encountered by disabled individuals. On the other hand, it was found that disabled individuals are valued the most in terms of solving problems. It is also seen that they are in communication and on the other hand, they declare that they give tasks suitable for their disabilities. In the arrangements/improvements made for disabled individuals, it has been revealed that the areas of use should be facilitated the most. In the organizational support provided to disabled individuals as an institution, it has been revealed that the most they state is that awareness-raising trainings are given to other employees. It is also stated that events are organized for the development of the social aspect of disabled individuals and for their good communication with other individuals. It is emphasized by school principals that communication is the most important skill of disabled individuals and that their work ethic is very good. Finally, in the opinions regarding the concept of difference in attitudes towards other individuals and disabled individuals, it has been revealed that some school principals express that they make positive discrimination, while school principals with opposing views state that they are given tasks suitable for their disabilities in tasks specific to their disability status, which are the same in terms of behavior.
Conclusion: As a result of this research, it has been found that the attitudes of school principals towards the inclusion of disabled individuals in normal education classes are positive.
Keywords: Disabled individual, school principal, secondary school, case study