Spinal müsküler atrofi hastalarının ebeveynlerinde sağlık okuryazarlığı ve özyeterlilik düzeyinin incelenmesi
Investigation of health literacy and self-efficacy levels in parents of patients with spinal muscular atrophy
Yazar: KÜBRA TAN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL ASİ KARAKAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Kas atrofisi-spinal = Muscular atrophy-spinal ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Spinal hastalıklar = Spinal diseases ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Spinal Müsküler Atrofi Hastalarının Ebevynlerinde Sağlık Okuryazarlığı ve Özyeterlilik Düzeyinin Belirlenmesi
Amaç:  Çalışma, SMA tanısı almış bireylerin ebeveynlerinin özyeterlilik ve sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı niteliktedir. Bu çalışma 6791 proje numaralı Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyonu tarafından desteklenmiştir. Araştırmanın evrenini 01.08.2018 –09.05.2019 tarihleri arasında Erzurum ili Atatürk Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran SMA tanısı almış çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise aynı tarihlerde çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan çocuğu SMA tanısı almış 90 ebeveyn oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) ve Genel Özyeterlilik  Ölçeği (GÖYÖ)" olmak üzere 3 adet form kullanıldı. Verilerin analizinde sayı, yüzdelik, minumum ve maximum değerler ile ortalama ve standart sapmaların yanı sıra Pearson Korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre ebeveynlerin özyeterlilik toplam puan ortalaması 46.18±9.26 olarak belirlendi. GÖYÖ en yüksek alt boyutu başlama 23.62± 12.25, en düşük ise sürdürme/ısrar alt boyutu 14.00±3.30 olarak belirlendi. TSOY-32 puan ortalaması sonucu ebeveynlerin %40'ı Yetersiz Sağlık Okuryazarlığı düzeyinde bulundu. GÖYÖ ve TSOY-32 arasındaki ilişki incelendiğinde; toplam ölçek puanları arasında yüksek düzeyli ve pozitif yönlü ilişki olduğu belirlendi (p<0.05).
Sonuç: Sonuç olarak SMA'lı bireylerin ebeveynlerinin sağlık okuryazarlığı ve özyeterlilik düzeylerinin düşük olduğu ve sağlık okuryazarlığı ile özyeterlilik arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptandı.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, özyeterlilik, sağlık okuryazarlığı, sma, sma ebeveynleri.

Abstract:
Investigation of Health Literacy and Self-Efficacy Levels in Parents of 
Patients with Spinal Muscular Atrophy
Aim: The study was conducted to determine the health literacy and self-efficacy levels of the parents of individuals diagnosed with Spinal Muscular Atrophy (SMA).
Materials and Methods: The study is a descriptive type research. This study was supported by Atatürk University Scientific Research Projects Coordination with the number 6791 project. The study population consisted of parents of children diagnosed with SMA, who admitted Erzurum Atatürk University Training and Research Hospital between August 1st, 2018 and January 10th, 2019. And, the study sample consisted of 90 parents, whose children have been diagnosed with SMA on the same dates, and who met inclusion criteria. In the data collection, Socio-Demographic Information Form, Turkish Health Literacy Scale (THLS-32) and General Self-Efficacy (GSE) scale were used. In the analysis of the data, number, percentage, minimum and maximum values, mean and standard deviations, as well as Cronbach's alpha coefficient, and Pearson Correlation analysis were used.
Results: According to the research findings, the mean self-efficacy total score of the parents was 46.18±9.26. The highest GSE sub-scale score was 23.62±12.25 in the initiation dimension, and the lowest sub-scale score was 14.00 ± 3.30 in the persistence dimension. As a result of the THLS-32 mean score, 40% of parents was found to have an inadequate level of health literacy. When the relationship between GSE and THLS-32 was examined, a positive, and highly significant correlation was found between total scale scores (p<0.05).
Conclusion: As a result, it was found that the health literacy and self-efficacy levels of the parents of individuals with SMA were low, and a positive correlation was found between health literacy and self-efficacy.
Keywords: Health literacy, nursing, parents of children with sma, self-efficacy, sma.