Kadınlarda meme kanseri tarama davranışları
Breast cancer screening behaviours in women
Yazar: SELDA MEREY
Danışman: DOÇ.DR. NURSEN NAHCİVAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Onkoloji = Oncology

Özet:
7. ÖZET Bu çalışmanın amacı, kadınların meme kanserinde tarama davranışlarına yönelik sağlık algılarını belirlemek ve sağlık algılarını etkileyen faktörleri incelemektir. Çalışmada sağlık inanç modeli' nden yararlanılmıştır. Çalışma 14 Nisan-25 Mayıs 2002 tarihlerinde İstanbul'da 3 sağlık ocağı ve 2 ana çocuk sağlığı ve aile planlaması (AÇSAP) merkezinde uygulanmıştır, örneklem kapsamına ilgili kurumlardan hizmet almak için gelen,20 yaşın üstünde, meme kanseri tanısı almamış, okuryazar ve sağlıklı 530 kadın alınmıştır. Veriler Anket formu ve Meme Kanseri Sağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler istatiksel olarak, yüzdelik, ortalama, ki kare, t testi, one way anowa, tukey HSD, pearson korelasyon, cronbach' alpha ve faktör analizi ile değerlendirilmiştir. Ölçek meme kanserinde tarama davranışlarına yönelik sağlık algılarını ölçmede geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Yaş ortalaması 32.90+10.04 olan kadınların çoğunluğu evli ve çocuklu, ilk ve ortaokul mezunu, sağlık güvenceli, gelir durumunu orta ve altında algılamakta ve çalışmamaktadır. Tarama davranışları olarak KKMM yapanlar % 37, mammografi yaptıranlar % 12.6, her yıl düzenli doktora gidenler % 18.9'dur. Ailede meme kanseri öyküsü olanların oranı % 7.9'dur. Mammografi yaptırması istenenlerde mammografi yaptırma oranı anlamlı olarak yüksektir. Meme kanseri tarama davranışlarına yönelik sağlık algıları ölçek alt boyut madde ortalamaları ciddiyet (3.42+4.94), KKMM yarar (3.60+3.74), güven (3.13+5.97), sağlık motivasyonu (3.52+3.91), mammografi yarar (3.84+3.31) ve mammografi engel (3.32+3.25) algısı orta düzeyde, yatkınlık (2.60+3.07) ve KKMM engel algısı (2.43+3.83) düşük bulunmuştur. Sosyo- demografik özellikler, bilgilenme durumu, mammografi istemi ve beklenen davranışlar ile sağlık algıları puan ortalamaları arasında farklılıklar bulunmuştur. 71

Abstract:
SUMMARY The aim of this study, theoretically based on the Health Belief Model, was to assess the health perceptions of the women at breast cancer screening behaviour and to investigate the factors affecting health perceptions. The study was carried out between April 14 and May 25, 2002 at the three health centers and two maternal and child health centers in Istanbul. The sample group was consisted of 530 women, visiting health centers over the age of 20, who were not diagnosed in breast cancer, healthy, at least literated, were not pregnant and breast- feeding. In order to assess both descriptive, illness-related characteristics and the health perceptiins, an interwiev form and the breast cancer health belief model scale was used. The scale met the criteria for valid and reliable measures of the constructs specified by the health belief model. The results were evaluated statistically by percentage, mean, chi square, t- test, one way anova, tukey HSD, pearson correlation, cronbach' alpha and factor tests. The average age of the group was 32.90 +10.04. Most of the participants were married, considered themselves to be middle level incomes, not working, had children, had an elementary and middle school education and health insurance. The rate of practicing BSE is 37 %, mammography 12.6 % and regular doctor visiting is 18.9 % as screening behaviours. The family history of breast cancer is 7.9 %.The doctor referral rate for mammography was significantly high. The item-means of the subscales for breast cancer health perceptions were middle level for seriousness 2.60+3.07, benefits BSE 3.60+3.74, confidence 3.13+5.97, health motivation 3.52+3.91, benefits mammography 3.84+3.31, barriers mammography 3.32+3.25 and low level for susceptibility 2.60+3.07 and barriers BSE 2.43+3.83. The differences were found between the mean point of health perceptions and socio demographic characteristics, obtaining information, doctor referral for mammography and likehood of action. 72