Kütahya ve Köprüören Ovalarındaki yüzey ve yeraltısularındaki ağır metal kirliliğinin incelenmesi
Investigation of heavy metal contaimination in surface and groundwaters of Kütahya and Köprüören plains
Yazar: MERAL ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN KARAKUŞ
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma, Kütahya ve Köprüören Ovalarının yüzey ve yeraltısularının ağır metal kirliliğinin ve bu kirleticilerin ne derece etkin olduğunun belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya literatür derlemesi ve öncül arazi çalışmaları ile başlanmıştır. Arazide belirlenen lokasyonlar GPS cihazı ile koordinatları alınarak CBS tabanlı yazılımlarla harita takımlarına aktarılmış ve lokasyonların dağılımları gözlemlenmiştir. Sonraki aşamada ise bu lokasyonlarda bulunan yüzey ve yeraltısularından fiziksel ölçümler ve örnekleme yapılmıştır. Elde edilen verilerle yörenin hidrojeoloji ve elektriksel iletkenlik (EC) haritaları oluşturulmuştur. Örnekleme yapılan numunelerin major iyon ve iz element derişimlerinin tespiti için kimyasal analizler gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonuçlarına göre major iyon dağılım haritaları oluşturularak suların jeokimyasal özellikleri ve ovalardaki dağılımı tespit edilmiştir. Buna göre, yörenin yeraltısularının kimyasal fasiyesinin karbonatlı kayalarca denetlendiği görülmüştür. İz element derişimlerinin yüksek ppb değerlere ulaştığı sular, yörenin bazı kesimlerinde insan kaynaklı kirleticilere, bazı kesimlerinde ise jeojenik kökenli kirleticilere maruz kaldığını gösterir. Her iki ovada Arsenik(As) değerleri L1, L2, L6, L7, L11, L30, L32, L36, L37, L43 nolu lokasyonlarda 10 ppb üzeri değerlerdedir ve sınır değerleri aşmaktadır.
Kurşun(Pb) konsantrasyonları L2 lokasyonunda 10 ppb değer üzerinde olup sınır değerleri aşmıştır. Demir(Fe) konsantrasyonları L34 ve L35 noktalarında 200 ppb üzerindedir ve sınır değerleri aşmıştır. Antimon(Sb) konsantrasyonları L2, L11, L30, L32 lokasyonlarında 5 ppb üzerindedir ve sınır değerleri aşmıştır. Çinko(Zn) konsantrasyonları L10, L15, L25, L29, L30, L35, L36 lokasyonlarında 100 ppb değer üzerindedir ve sınır değerleri aşmıştır. Mangan(Mn) konsantrasyonları L9 lokasyonunda 50 ppb'den fazladır ve sınır değerleri aşmıştır. Bu suların içme suyu olarak kullanımına uygunluğu Ulusal ve Uluslararası Kalite Standartlarına göre tespit edilmiştir. Ayrıca, bu suların tarımsal sulamaya uygun olup olmadığı da tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Doğal Kirlilik, İz Element, Kirlilik, Köprüören, Kütahya, Yeraltısuyu

Abstract:
This study carried out for determining heavy metal contamination of the surface and groundwaters of Kutahya and Kopruoren Plains and to specified the effectiveness of these contaminations. The study started with literature review and preliminary field studies. Coordinates of sampling locations was taken using GPS device and transferred to map sets with GIS based software. At the next stage, physical measurements and sampling were made from the surface and groundwater these locations. Hydrogeological and electrical conductivity maps were acquired with obtained data. Chemical analyzes were conducted to determine the major ion and trace element concentrations of the sampled samples. 
According to chemical analysis results, major ion distribution maps were created and geochemical characteristics of water and its distribution in the plain were determined. According to this, it is seen that the chemical facies of the groundwaters of the region are controlled by dissolution of carbonated rocks. The waters where trace element concentrations reach high ppb values indicate that some parts of the area are exposed to human-induced and/or geogenic contaiminant. Arsenic(As) values are over 10 ppb and exceed limit values in the L1, L2, L6, L7, L11, L30, L32, L36, L37 and L43 locations in both of plain. 
Lead (Pb) concentrations are above 10 ppb and exceed limit values in L2 locations. Iron (Fe) concentrations were above 200 ppb exceed limit values in L34 and L35. Antimony (Sb) concentrations were above 5 ppb and exceed suggested limit values in L2, L11, L30 and L32. Zinc (Zn) concentrations are above 100 ppb in L10, L15, L25, L29, L30, L35 and L36. Manganese (Mn) concentrations exceed 50 ppb and exceed limit values in L9 location. The suitability of these waters as drinking water was determined according to National and International Quality Standarts. In addition, the suitability of these waters as agricultural irrigation has been determined.

Keywords: Natural Contamination, Trace Element, Contamination, Kopruoren, Kutahya, Groundwater