Karadeniz bölgesindeki bazı akarsularda yaşayan Barbus tauricus Kessler, 1877 türünün morfometrik ve genetik yapısının belirlenmesi
Determination of morphometric and genetic structure of Barbus tauricus Kessler, 1877 inhabiting a few streams along the Black Sea region
Yazar: MELEK ÖZPİÇAK
Danışman: PROF. DR. NAZMİ POLAT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Bu tez çalışması, Karadeniz Bölgesi'nde bulunan farklı lokalitelerden örneklenen Barbus tauricus türünün morfometrik ve moleküler yöntemler kullanılarak tür içi varyasyonlarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada mtDNA Cyt b ve D-loop ile nDNA'nın RAG 1 gen bölgeleri ve 32 farklı morfometrik ölçüm değeri kullanılarak Barbus tauricus türünde tür içi varyasyonlar belirlenmiştir. Çalışmada boyut farklılıklarının elde edilen verilerde sapmalara sebep olmamaları için veriler standardize edilmiştir. Tür içi varyasyonların belirlenmesi için Ayrım, Kümeleme ve Temel Bileşenler Analizleri gibi çoklu varyans analizleri kullanılmıştır. İstatistiksel analizler, 14 morfometrik ölçüm değerinin %89.1'lik oranla lokalitelerin birbirlerinden ayrımında kullanılabileceğini ortaya çıkarmıştır (P˂0.001). Ancak sadece fenotipe dayalı olarak gerçekleştirilen incelemeler çalışmalarda birtakım karışıklıkların ortaya çıkmasına ve dolayısıyla sistematik çalışmaların çıkmaza girmesine sebep olmaktadır. Bu sebeple tez çalışmasının genetik kısmında Cyt b gen bölgesinin 1141 bç'lik tam dizilimi ile D-loop (599 bç) ve RAG 1 (1477 bç) bölgelerinin kısmi dizilimleri elde edilmiştir. Çalışmada Cyt b, D-loop ve RAG 1 bölgeleri için sırasıyla 11 haplotip, 27 haplotip ve 34 haplotip belirlenmiştir. AMOVA analizi ile elde edilen moleküler veriler B.tauricus türünde tür içi varyasyonları bulunduğunu ve varyasyonun %26.61'inin populasyonlar arasında olduğunu ortaya çıkarmıştır. FST değerinin sıfırdan anlamlı olarak yüksek bulunması (FST= 0.59310) tüm populasyon ve lokuslar için hesaplanan FST değerinin B.tauricus populasyonlarındaki genetik heterojeniteyi doğruladığını desteklemiştir. 
Böylelikle tez çalışmasında Cyprinidae familyası içerisinde yer alan ve birincil tatlısu balıklarından birisi olan Barbus tauricus türünün morfometrik ve genetik özelliklerinin birlikte değerlendirilerek farklı lokasyonlar arasındaki tür içi varyasyonları ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
This doctoral dissertation was carried out in order to determine the intraspecies variation in Barbus tauricus populations sampled from different localities in the Black Sea Region by using morphometric and molecular methods. In this study, intra-species variations in the species of Barbus tauricus were determined using mtDNA Cyt b, D-loop and RAG 1 gene regions of nDNA and 32 different morphometric measurement values. In order to provide a data set independent from size-spesific variations, the morphometric measurements have been standardized. Multivariant analyzes such as Discriminant, Cluster and Principle Component were used to assess intraspecies variations. Statistical analysis revealed that 14 morphometric measurement values can be used in discrimination of localities by 89.1% (P˂0.001). However, researches based on only phenotypes lead to some confusion and therefore in systematic studies. Therefore, in the part of the thesis including genetic research, partial sequences of D-loop (599 bp) and RAG 1 (1477 bp) regions, total sequence of 1141 bp of the Cyt b gene region were obtained. In the study, 11 haplotypes, 27 haplotypes and 34 haplotypes were determined for Cyt b, D-loop and RAG 1 regions, respectively. The molecular data obtained by AMOVA revealed that there were intraspecific variations of B.tauricus and that 26.61% of the variation were among the populations. The FST value was significantly higher than zero (FST= 0.59310). The FST value estimated for all populations and loci confirms genetic heterogenity in B. tauricus populations. 
In this thesis, the morphometric and genetic characteristics of Barbus tauricus, one of the primary freshwater fishes in the Cyprinidae family were evaluated to reveal species variation among different locations.