Nevşehir yöresindeki, bazı yerleşim alanlarında içme sularıyla sulanan sebzelerde arsenik (As) düzeylerinin incelenmesi
Investigation of arsenic (As) levels in vegetables irrigated with drinking water in some settlement areas in Nevsehir region
Yazar: LÜTFİ BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA LEBLEBİCİ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Arsenik = Arsenic ; Ağır metaller = Heavy metals ; Bitkiler-toksik = Plants-toxic

Özet:
Bu çalışmada, Nevşehir ili kapsamında içme sularındaki total arsenik (As) düzeylerine bağlı olarak 3 farklı bölgeden (> 50μg/l; Dadağı, Küçükayhan, Emmiler ve Gülpınar köyleri; 10-50 μg/l; Kızılkaya ve Uçhisar kasabası; <10μg/l; kontrol bölgesi, Eskiyaylacık, Civelek, Alkan ve Altıpınar köyleri) toplanan sebze örnekleri, bunların yetiştiği toprak örnekleri ve sulama suyu örneklerinde arsenik ve bazı ağır metal seviyeleri tespit edilmiştir.
Bölgede tarımsal olarak yetiştirilen 5 farklı bitki türünden, (Maydanoz (Petroselinum crispum), ıspanak (Spinacia oleracea), marul (Lactuca sativa), soğan (Allium cepa) ve pırasa (Allium porrum)) bunların yetiştikleri topraklardan ve sulama sularından örnekler toplanmıştır. Bu örneklerde As, Cr, Mn, Ni, Cd, Pb, Mg, Zn, Cu ve Cu düzeyleri ICP-MS cihazı kullanılarak saptanmıştır.
Toprakta ölçülen arsenik değerleri incelendiğinde dört istasyonda (Küçükayhanlar, Dadağı, Civelek, Emmiler), toprak kontrol yönetmeliği üst sınırının üzerinde veriler (25,9-111,3 μg/g) elde edilmiştir. Diğer istasyonlarda ölçülen veriler normal aralıktadır. Su örnekleri incelendiğinde beş istasyonda (Dadağı, Küçükayhanlar, Gülpınar, Emmiler, Kızılkaya) ölçülen veriler su kirliliği sulama suyu sınır değerinin üzerinde (0,34-0,02 mg/l) bulunmuştur. Bitki örnekleri incelendiğinde Dadağı, Küçükayhanlar, Emmiler ve Gülpınarı istasyonlarında Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sınır değerlerinden (10,9-0,51 μg/g) yüksek değerler elde edilmiştir. Diğer ağır metaller bakımından da, bazı toprak, sulama suyu ve bitki örneklerinde normal değerler üzerinde veriler elde edilmiştir. 
Sonuçlar incelendiğinde; kaynak sularının sulama suyu olarak kullanılması neticesinde bazı toprak ve bitki örneklerinde, bulunması gereken As sınır değerlerinin aşıldığı görülmektedir.

Abstract:
In our study, according to the total arsenic levels in the drinking water of Nevşehir province, vegetable samples collected from three different regions (> 50μg/l; Dadağı, Küçükayhan, Emmiler and Gülpınar villages; 10-50 μg/l; Kızılkaya and Uçhisar town; <10μg/l; control area, Eskiyaylacık, Civelek, Alkan ve Altıpınar villages) and soil samples grown in these areas and detection of arsenic and some other heavy metals in irrigation water samples were determined..
5 different plant species cultivated in the region; samples were collected from the soil and irrigation water grown with Parsley (Petroselinum crispum), spinach (Spinacia oleracea), lettuce (Lactuca sativa), onion (Allium cepa) and leek (Allium porrum). In these samples, levels of As, Cr, Mn, Ni, Cd, Pb, Mg, Zn, Cu and Cu were determined using ICP-OES device.
When arsenic values measured in the soil were examined, data were obtained land control regulation above the upper limit four locations (Küçükayhanlar, Dadağı, Civelek, Emmiler). (25,9-111,3 μg/g)   The measured value at the other locations is in the normal range. (0,34-0,02 mg/l)
When the water samples were examined, the measured water pollution in five locations (Dadağı, Küçükayhanlar, Gülpınar, Emmiler, Kızılkaya) was over the limit value of irrigation water. When plant samples were examined;high values were obtained from World Health Organization (WHO) limit values (10.9-0.51 μg / g) in Dadağı, Küçükayhanlar, Emmiler and Gülpınar locations. In terms of other heavy metals, data were obtained over the normal values in some soil, irrigation water and plant specimens.
When the results are examined; as a result of the use of spring water as irrigation water, it is seen that in some soil and plant specimens, As threshold values which should be found are exceeded.