Üniversite öğrencilerinde serbest yaşam uykusu, bellek, dikkat ve akademik başarı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigating the relationships between free-living sleep, memory, attention and academic achievement in university students
Yazar: ŞERİF KESKİN
Danışman: PROF. DR. NURCİHAN KİRİŞ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Kısa süreli bellek = Short term memory ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Seçici dikkat = Selective attention

Özet:
Bu çalışmanın genel amacı, üniversite öğrencilerinin serbest yaşam uykusunun objektif ve sübjektif uyku kalitesi özellikleri ile akademik ve bilişsel performansları arasındaki ilişkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda katılımcıların subjektif uyku kalitesi, objektif uyku kalitesi, bilişsel performansları ve yarıyıl not ortalamalarına ilişkin elde edilen ölçümler arasındaki ilişkiler ve etkileşim değişkenlerinin düzeyleri araştırılmıştır.
Araştırmanın örneklemini, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Psikoloji Bölümünde öğrenim gören ve 19-24 yaş arasında toplamda 59 (50 kadın ve 9 erkek) gönüllü katılımcı oluşturmuştur. Araştırmada, sübjektif uyku kalitesi özelliklerini ölçmek amacıyla; Epworth Uykululuk Skalası (EUS), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) ve Sabahçıl-Akşamcıl Anketi kullanılmıştır. Ayrıca, objektif uyku kalitesi ölçümleri için katılımcılara tüketiciye yönelik akıllı bileklikler takılarak 7 gece boyunca uyku kaydı alınmıştır. Çalışmada bilişsel performans, Stroop Testi T-BAG Formu ve Görsel İşitsel Sayı Dizileri B Formu (GİSD-B) ile değerlendirilmiştir. Bilişsel testlerin uygulanma sırası, her bir testin katılımcıların yarısında ilk olarak uygulanması sağlanarak dengelenmiştir. 
Verilerin analizinde, normal dağılım gösteren değişkenler arası ilişkilerin belirlenmesi için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı Analizi, normal dağılım göstermeyen değişkenler arası ilişkiler için de Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Daha sonra Objektif uyku, sübjektif uyku ve akademik başarı değişkenlerinin bilişsel performansı yordama düzeylerinin belirlenmesi amacıyla Çoklu Regresyon ve Hiyerarşik Regresyon Analizleri uygulanmıştır.
Çalışmanın korelasyon analizleri incelendiğinde, subjektif uyku değerlendirmelerinden uykusuzluk şiddeti ve gündüz uykululuğu düzeylerinin seçici dikkat performanslarıyla pozitif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, objektif uyku ölçümlerinden olan uyku etkinliği puanının, multimodal kısa süreli bellek performansı ile pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan objektif uyku ölçümleri ile sübjektif uyku ölçümleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Regresyon analizleri sonucunda ise katılımcıların objektif uyku parametrelerinden; gündüz uykululuğu düzeylerinin, yatakta geçirdikleri sürelerinin, toplam uyku sürelerinin ve uyku başlangıcından sonra uyanık kalma sürelerinin seçici dikkat performanslarını anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Subjektif uyku ölçümlerinden olan uykusuzluk şiddeti düzeylerinin ise multimodal kısa süreli bellek performanslarını anlamlı şekilde yordadığı belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The general purpose of this study is to examine the relationship between objective and subjective sleep quality characteristics of university students' free-living sleep and their academic and cognitive performance. For this purpose, the relationships between the measurements obtained regarding the participants' subjective sleep quality, objective sleep quality, cognitive performance and semester grade point averages, and the levels of interaction variables were investigated.
         The sample of the research consisted of a total of 59 (50 female and 9 male) volunteer participants between the ages of 19 and 24, studying at the Department of Psychology at Izmir Katip Çelebi University. In the study, in order to measure subjective sleep quality characteristics; Epworth Sleepiness Scale (EUS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Insomnia Severity Index (ISI) and Morningness-Eveningness Questionnaire were used. In addition, for objective sleep quality measurements, participants were fitted with consumer smart bracelets and their sleep was recorded for 7 nights. In the study, cognitive performance was evaluated with the Stroop Test T-BAG Form and Audiovisual Digit Span B Form (GISD-B). The order of administration of the cognitive tests was counterbalanced by ensuring that each test was administered first to half of the participants.
         In the analysis of the data, Pearson Product Moment Correlation Coefficient Analysis was applied to determine the relationships between variables with normal distribution, and Spearman correlation analysis was applied for the relationships between variables that did not show normal distribution. Then, Multiple Regression and Hierarchical Regression Analyzes were applied to determine the predictive levels of objective sleep, subjective sleep and academic achievement variables on cognitive performance.
         When the correlation analyzes of the study were examined, it was seen that the severity of insomnia and daytime sleepiness levels from subjective sleep evaluations were positively related to selective attention performances. However, sleep efficiency score, one of the objective sleep measurements, was found to be positively related to multimodal short-term memory performance. On the other hand, no significant relationship was found between objective sleep measurements and subjective sleep measurements. As a result of regression analysis, participants' objective sleep parameters; It was found that daytime sleepiness levels, time spent in bed, total sleep time and time awake after sleep onset significantly predicted selective attention performance. It was determined that insomnia severity levels, which are subjective sleep measurements, significantly predicted multimodal short-term memory performances. The findings of the research were discussed in the light of the literature.