Anayasa Mahkemesi denetiminin kapsamı
The scope of the review of the Constitutional Court
Yazar: KADRİYE AKINCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYRETTİN EREN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Denetim = Control ; Hukuk devleti = State of law ; Yargısal denetim = Judical rewiew

Özet:
Hukuk devleti, yönetenlerin de yönetilenler gibi hukukla bağlı olduğu, devlet erklerinin keyfi hareketinin mümkün olmadığı, insan hak ve özgürlüklerini teminat altına almayı amaçlayan siyasal bir ideal, hukuki bir ilkedir. Bu noktada, parlamentonun yaptığı normların da anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi, hukuk devleti ilkesinin temel taşlarındandır.Türkiye'de Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası döneminde kurulmuştur. Anayasa Mahkemesi'nin esas görevi kanunların ve bir takım normların Anayasaya uygun olup olmadığının denetimidir. Anayasa Mahkemesi, diğer yüksek mahkemelere oranla Anayasamızda çok daha ayrıntılı düzenlenmiştir.Anayasa Mahkemesi'nin yaptığı denetim, esas ve şekil bakımından olmak üzere iki türlüdür. Bu ayrım, aynı zamanda Anayasa Mahkemesi'nin yaptığı denetimin kapsamını oluşturmaktadır. Anayasamıza göre, Anayasa Mahkemesi kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler.Esas bakımından denetim, bir kanunun veya denetime tabi diğer normların muhtevasının Anayasa ile uyumlu olup olmadığının araştırılmasıdır. Esas denetimi içe dönük mahiyettedir. Şekil denetimi ise kanunların veya denetime tabi diğer normların Anayasada belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadıklarının incelenmesidir. Şekil denetimi ise dışa dönük özelliktedir.Kanunların şekil açısından denetlenmesi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.Anahtar kelimeler: Anayasa Mahkemesi, yargısal denetim, hukuk devleti.

Abstract:
State of law is a political ideal and a legal principle which requires not only citizens but also governors abiding by the law, precludes arbitrary actions of the state powers and aims to guarantee human rights and freedoms. In this regard, judicial review of the norms, which are adopted by the Parliament, is one of the corner stone of the principle of state of law.The Constitutional Court in Turkey was established during the period of the Constitution of 1961. The main task of the Constitutional Court is to review constitutional compliance of the laws and certain norms. In our Constitution, the Constitutional Court was regulated much more detailed by comparison with the other high courts.The review of the Constitutional Court can be classified as merits and formal reviews. This classification, at the same time, constitutes the scope of the supervision of the Constitutional Court. According to our Constitution, the Constitutional Court reviews the conformity of laws, statuary decrees and internal regulations of the Grand National Assembly of the Turkey with the Constitution. However, the Court reviews and examines constitutional amendments only in terms of formal review.Merits review of a law or other norms means the examination of conformity of its content?s with the Constitution. Merits review has an inward-oriented characteristic. On the other hand, formal review of a law or a norm means examination of conformity, with the provisions of the constitution regarding form and procedure. In that sense, formal review has an outward-looking characteristic.Formal review of the laws is limited by the review of the fulfillment of required majority in the last voting, whereas; formal review of the Constitution amendments is limited by the review of proposal and voting majority and to obey or not the requirement of immediate hearings.Key words: Constitutional Court, judicial review, state of law.