Kantil regresyon ve sansürlü modellerle Türkiye'de hanehalkı 
tasarruf eğilimi: Mikroekonometrik analiz
Household saving tendency in Turkey with Quantile regression and censored models: A microeconometric analysis
Yazar: ZERİFE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÜÇDOĞRUK BİRECİKLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Hanehalkı = Household ; Hanehalkı tüketimi = Household consumption ; Kantil regresyon = Quantile regression ; Mikroekonomi = Microeconomy ; Sansürlü veri = Censored data ; Tasarruf = Saving ; Tobit model = Tobit model ; İhtiyati tedbir = Provisional measures

Özet:
Hanehalkının gelirini tüketim ile tasarruf arasında dağıtma kararı, ekonomi açısından kilit öneme sahip konulardan biridir. Hanelerin bu kararı, refah seviyesini etkileyen önemli bir ekonomik karardır. Günümüzde, tüketicilerin seçimlerinin dinamik olması ve sosyo-ekonomik faktörlerde meydana gelebilecek değişiklikler tüketim ve tasarruf kararını önemli ölçüde etkilemekte, ülke ekonomisi üzerinde önemli dışsallıklar oluşturmaktadır.
 Hanelerin tüketim ile tasarruf arasındaki tercihleri ve bu davranışları etkileyen nedenler farklı gelir grupları için farklı sonuçlar vermektedir.  Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)'in yapmış olduğu 2003-2013 yılları Hanehalkı Bütçe Anketi (HBA) veri seti kullanılarak Türkiye'de hanehalkı tasarruf eğilimi ekonometrik yöntemlerle araştırılmaktadır. Analizler kapsamında Kantil Regresyon yardımıyla düşük, orta ve yüksek gelirli hanehalkı tasarruf eğilimleri karşılaştırmalı olarak araştırılmıştır. Her kantil tahmini için sağlanmış olan farklı parametre sonuçları farklı etkilere sahiptir. Sansürlü Tobit Model ile de alt ve üst gelir grubundakiler alternatif analizlerle karşılaştırılarak yorumlanmıştır.
Alternatif ekonometrik analizler ve karşılaştırmalı yorumlar neticesinde Türkiye'de hanehalkı tasarruf davranışı İhtiyati Tasarruf Hipotezi varsayımlarını destekleyen sonuçlar vermiştir. Sağlık güvencesi olan, yüksek eğitimli ebeveynler, servet unsurları gibi değişkenler incelendiğinde ihtiyat kaygısı taşımayan ailelerde pozitif tasarruf görülmemiştir. Diğer taraftan geçimlik düzeyin üzerinde olan ve geleceğe yönelik güvencesi olmayan ailelerde ihtiyat amaçlı pozitif tasarruf görülmüştür. Dikkat çekici bir özellik de yaş değişkeninde bulunmuştur. Bireyler yaşlılık dönemlerinde de ister ihtiyati kaygıyla ister miras bırakma güdüsüyle olsun tasarruf yapmaya devam etmektedirler.  



Anahtar Kelimeler: Hanehalkı Tasarrufu, Kantil Regresyon, Sansürlü Tobit Model, İhtiyati Tasarruf

Abstract:
The decision of distributing the household income between consumption and saving is of key importance in terms of economy. This decision of households is an important economic decision that affects the level of welfare. Today, dynamic choices of consumers and changes that may occur in socio-economic factors significantly affect consumption and saving decision and constitute important exteriorities in the national economy.
 Choices of households between consumption and saving and the reasons affecting these behaviors give different results for different income groups. In the study, Turkey's household propensity to save was investigated via econometric methods by using the data set of Household Budget Questionnaire (HBQ) that was conducted by the Turkish Statistical Institute (TSI) between 2003-2013. Within the scope of analyses; low, middle and high income household propensities to save were investigated comparatively with the help of Quantile Regression. The different parameter results provided for each quantile estimate have different effects. Those in the lower and upper income groups were compared and interpreted with alternative analyses via Censored Tobit Model.
As a result of alternative econometric analyses and comparative interpretations, household saving behavior in Turkey gave results supporting the Precautionary Saving Hypothesis assumptions. Examining variables like parents with health insurance, high education and wealth elements; no positive savings were observed in families with no worries for precaution. On the other hand, positive precautionary savings were observed in families that were above the subsistence level and had no future guarantee. Another remarkable point was observed in the variable of age. Individuals continue saving also in old age either with precautionary worries or motivation for leaving a legacy.  


Keywords: Household Saving, Quantile Regression, Censored Tobit Model, Precautionary Saving