Gaziantep yöresi'nde kızılçamın (Pinus brutia ten.) model tabanlı potansiyel dağılım ve verimlilik haritalaması
Model based mapping of potantial distribution and productivity for of brutian pine (Pinus brutia ten.) in the Gaziantep district
Yazar: CANPOLAT KAYA
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAD ÖZKAN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ağaç modelleme = Tree modelling ; Orman ekolojisi = Forest ecology

Özet:
Bu çalışma Gaziantep Yöresi'nde kızılçam türü (Pinus brutia TEN.) ile yetişme ortamı özellikleri arasındaki ilişkileri araştırarak, türün potansiyel dağılım alanlarını ve verimliliğini modellemek ve haritalamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma sahasından türün potansiyel dağılımı (var-yok verisi) için 163, verimliliği (bonitet endeksi) için ise 62 örnek alandan veri elde edilmiştir. Kızılçamın potansiyel dağılım modellemesinde Lojistik Regresyon Analizi ve Sınıflandırma Ağacı Tekniği, verimlilik modellemesinde ise Aşamalı Çoklu Regresyon Analizi ve Regresyon Ağacı Tekniği kullanılmıştır. Kızılçam türünün dağılımı için en iyi sonuca Lojistik Regresyon Analizinde 6. Model (eğitim verisi ROC:0,880, test verisi ROC: 0,869) ile, verimlilik için ise Aşamalı Çoklu Regresyon yönteminin 3. Modeli (eğitim verisi ROC:0,762, test verisi ROC: 0,736) ile ulaşılmıştır. Lojistik Regresyon Analizi sonucunda potansiyel tür dağılım modelini şekillendiren değişkenler en sıcak üç ayın yağışı ve denize uzaklık olmuştur. Aşamalı Çoklu Regresyon analizi sonucunda türün yöredeki verimliliğine en çok etki eden değişkenler ise sırasıyla alüvyon, en sıcak üç ayın yağışı ve sıcaklık indeksidir. Elde dilen modeller kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile kızılçam türünün yöre ölçeğinde potansiyel dağılım ve verimlilik haritaları elde edilmiştir. Son olarak ise türün potansiyel dağılım tahmin değerinin 0.5 üzerinde olduğu alanlar ile verimlilik haritası çakıştırılarak, türün en uygun potansiyel dağılım alanları içerisinde verimlilik açısından optimum alanlar yeniden haritalanmıştır. Ayrıca çalışmada uygulanan Nitelikler Arası İlişki analizi neticesinde Cedrus libani Rich., Rosa canina L. ve Quercus cerris L. türleri, yörede kızılçamın potansiyel dağılım alanları için negatif göstergeler olarak belirlenmiştir. Yine türün ortamdaki potansiyel verimliliğinin göstergesi olabilecek türlerin tespiti için uygulanan Spearman Korelasyon analizi sonucunda ise Quercus coccifera L. türü istatistiksel olarak anlamlı tek pozitif gösterge olmuştur. Sonuç olarak bu çalışmadan elde edilen model bilgileri ve nihai haritalar; türe yönelik olarak yöre ölçeğinde yapılacak ağaçlandırma çalışmalarında öncelikli alanların belirlenmesi açısından önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dağılım, Gaziantep, Haritalama, Kızılçam, Modelleme, Verimlilik

2020, 94 sayfa

Abstract:
This study was carried out with the aim of modeling and mapping the potential distribution and productivity of the Red pine (Pinus brutia TEN.) by investigating the ecological characteristics of the species in the forests of the Gaziantep district. Data were collected from 163 plots for the potential distribution (presence-absence data) and 62 plots for the productivity (site index) of the species in the study area. While Logistic Regression Analysis and Classification Tree Technique were used to obtain the potential distribution model of the Red Pine, Multiple Regression Analysis and Regression Tree Technique were used for the productivity modeling. The 6th Model of Logistic Regression Analysis (training data ROC: 0.880, test data ROC: 0.886) gives the most descriptive results for the potential distribution of the Red Pine species in the district, while the most affective results for the productivity of the species were obtained from the 3rd Model of the Multiple Regression Analysis (training data ROC: 0.762, test data ROC: 0.736). As a result of Logistic Regression Analysis, the variables in the potential species distribution model were the precipitation of warmest quarter and the distance from the sea. The alluvium, the precipitation of warmest quarter and the heat index were found as the variables that affect the productivity of the species in the district, respectively. Potential distribution and productivity maps of the Red pine species at the regional scale were obtained by using the models in the Geographical Information Systems (GIS). Finally, the areas where the potential distribution estimate value of the species is over 0.5 and the productivity map were overlapped, and the optimum areas in terms of productivity were mapped again as the most suitable potential distribution areas of the species. In addition, as a result of the Interspecific Correlation Analysis, Cedrus libani Rich., Rosa canina L. and Quercus cerris L. species were determined as negative indicators for the potential distribution areas of the Red pine in the district. As a result of the Spearman Correlation Analysis, Quercus coccifera L. was the only statistically significant positive indicator of the Red pine productivity in the district. As a result, the model information and final maps obtained from this study are important in determining the priority areas in the afforestation studies to be carried out at the regional scale for this species. 

Key Words: Distribution, Gaziantep, Mapping, Red Pine, Modeling, Productivity

2020, 94 pages