Deneysel koku bozukluğu oluşturulmuş ratlarda koku eğitiminin (olfactory training) etkileri
Effects of olfactory training in rats with experimental olfactory dysfunction
Yazar: BEHİYE AKÇAALAN
Danışman: PROF. DR. NECMİ ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Koku = Odor ; Koku duyusu = Smell ; Koku hastalıkları = Olfaction disorders ; Olfaktor bulbus = Olfactory bulb ; Olfaktor mukoza = Olfactory mucosa ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Amaç: Koku eğitimi, koku bozukluğu tedavisinde 2009 yılından itibaren kullanılan bir tedavi yöntemidir. Bu tedavinin hangi mekanizma ile iyileşme sağladığı bilinmemektedir. Çalışmamızda deneysel koku bozukluğu oluşturduğumuz ratlara koku eğitimi verilerek; koku eğitiminin olfaktor epitel ve bulbus düzeyinde kısa ve uzun dönem etkileri incelenerek koku bozukluğunun ve koku eğitiminin patofizyolojisine ışık tutulması amaçlanmaktadır.
Gereç ve yöntem: Bu çalışmada; kontrol (n:16), koku eğitimi (n:16), koku bozukluğu oluşturulan (n:16) ve koku bozukluğu oluşturularak koku eğitimi verilen grup (n:16) olmak üzere 4 grup bulunmaktadır. Koku bozukluğu oluşturmak amacıyla 3. ve 4. gruba 0. günde metimazol uygulanmıştır. Koku eğitimi gruplarına sakrifikasyon tarihine kadar koku eğitimi verilmiştir. Ratlar 3., 10., 28. ve 90. günlerde gruplardan rastgele 4er rat seçilerek   davranış testi ve elektrofizyolojik incelemeler yapıldıktan sonra sakrifiye edilerek immunhistokimyasal incelemeler yapılmıştır. Gruplar davranış testi, olfaktor epitel kalınlığı, anti-OMP+ hücre sayısı, olfaktor bulbus lokal alan potansiyel frekansları ve amplitüdleri açısından karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Gruplar arasında davranış testi süreleri açısından kıyaslama yapıldığında üçüncü günde 3. ve 4. grubun gıda bulma süreleri 1. ve 2. gruba göre istatiksel anlamlı yüksek saptanmıştır (p<0,05). Davranış testi açısından gruplar arasında 90. günde fark saptanmamıştır (p>0,05). Epitel kalınlığı açısından sadece üçüncü günde 3. ve 4. grupta kontrol grubuna göre anlamlı fark saptanmıştır. Anti-OMP+ hücre sayısı açısından karşılaştırıldığında üçüncü günde 3. ve 4. grup ile kontrol grubu arasında istatiksel anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). 4. Grupta istatiksel olarak anlamlı düşük sayıda anti-OMP+ hücre saptanmış olup 10. Günde bu fark saptanmamıştır. Yirmi sekizinci günde 4. Grup kontrol grubuna benzer hücre sayısına ulaşmış olup 3. Gruba göre daha yüksek oranda pozitif hücreye sahip bulunmuştur. 3. Grup doksanıncı günde kontrol grubuna benzer hücre sayısı skorlarına erişmiş olup doksanıncı günde gruplar arasında istatiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Olfaktor bulbusun glomerüler tabakasından alınan lokal alan potansiyel frekansları karşılaştırıldığında gruplar arasında istatiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Gruplar lokal alan potansiyel amplitüdleri açısından karşılaştırıldığında üçüncü günde 3. ve 4. grubun amplitüdleri kontrole göre anlamlı yüksek ve 4. grubun 3.gruba göre de amplitüdlerinin anlamlı yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,0001). Yirmi sekizinci günde 3. Grubun amplitüdü kontrol grubuna göre benzer 4. Grubun amplitüdü kontrol grubundan ve 3. Gruptan istatiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,0001). Doksanıncı günde gruplar arasında istatiksel anlamlı fark saptanmamıştır. 1. ve 2. Grup arasında tüm zaman dilimlerinde ve parametrelerde istatiksel anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Koku eğitimi koku fonksiyonu normal bir canlıda herhangi bir yan etkisi olmayan güvenilir bir tedavi yöntemidir. Koku fonksiyon bozukluklarında koku eğitimi olfaktor epitelde OMP+ hücre sayısını artırarak iyileşmeyi destekler ve hızlandırır. Koku eğitimi olfaktor bulbus düzeyinde lokal alan potansiyellerinde anlamlı değişikliklere yol açmakla birlikte elde ettiğimiz veriler ve mevcut bilgilerimiz bunları açıklamaya yetmemektedir. Bununla ilgili ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: Olfactory training is a treatment method which has been used since 2009. It is not known by which mechanism this treatment improves. In our study, by giving olfactory training to rats that we have created experimental olfactory dysfunction; It is aimed to shed light on the pathophysiology of olfactory dysfunction and olfactory training by examining the short and long term effects of olfactory training on the olfactory epithelium and bulbus levels.
Material and method: There are 4 groups in the study: control (n: 16), olfactory training (n: 16), olfactory dysfunction group (n: 16), olfactory dysfunction and olfactory training group (n: 16). To create a olfactory dysfunction, methimazole was applied to groups 3 and 4 on day 0. Olfactory training groups were given olfactory training until the sacrification date. Rats were randomly selected from the groups on the 3rd, 10th, 28th, and 90th days. After behavioral testing was performed and electrophysiological examinations were realized, rats were sacrificed, by means of which immunohistochemical examinations were performed. The groups were compared in terms of behavioral testing, olfactory epithelial thickness, number of anti-OMP + cells, olfactory bulbus local area potential frequencies and amplitudes.
Results: When comparing the behavioral test times between the groups, the third and fourth group food detection times were found to be statistically significantly higher than those of the 1st and 2nd groups (p <0.05). There was no difference between the groups on the 90th day in terms of behavior test (p> 0.05). In terms of epithelial thickness, there was a significant difference only in the third and fourth groups compared to the control group on the third day. When compared with the number of anti-OMP + cells, a statistically significant difference was found between the third and fourth groups and the control group on the third day (p <0.05). In Group 4, a statistically significant low number of anti-OMP + cells were detected, and this difference was not detected on Day 10. On the twenty-eighth day, the 4th group reached the number of cells similar to those of the control group and had a higher rate of positive cells than those of the 3rd group. Group 3 reached the number of cells similar to those of the control group on the ninth day and there was no statistically significant difference between the groups on the ninth day. When the local area potential frequencies taken from the glomerular layer of the olfactory bulbus were compared, there was no statistically significant difference between the groups. When the groups were compared in terms of local area potential amplitudes, it was found that the amplitudes of the 3rd and 4th groups were significantly higher than those of the control and the amplitudes of the 4th group were significantly higher than those of the third group (p <0.0001). On the twenty-eighth day, the amplitude of the 3rd group was similar compared to the those of control group, and the amplitude of the 4th group was found statistically significantly higher than those of the control group and the 3rd group (p <0.0001). There was no statistically significant difference between the groups on the ninetieth day. There was no statistically significant difference between 1st and 2nd groups in all time periods and parameters.
Conclusion: Olfactory training is a safe treatment method without any side effects in a normal olfactory function. In olfactory dysfunctions, olfactory training supports and accelerates the healing by increasing the number of OMP + cells in the olfactory epithelium. Although olfactory training makes significant changes in local area potentials at olfactor bulbus level, our data and our current information are not sufficient to explain them. Further studies are needed.