Üniversite mezunu yetişkin bireylerin dini tutum düzeyleri ile suçluluk-utanç duygularının karşılaştırılması
Comparisons of religious attitude levels and guilt-shame feelings of adult individuals with university graduation
Yazar: HAKAN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT HOROZCU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Suçluluk = Criminality ; Utanma duygusu = Shame

Özet:
Bu çalışmada üniversite mezunu bireylerin dini tutumları ile suçluluk ve utanç duyguları arasında bir ilişki olup olmadığı konusu incelenmiştir.  İnsanların sıklıkla yaşadıkları ve birçok kaynakta negatif duygular olarak yer alan suçluluk ve utanç duygularının, bireylerin dini düşünce, duygu ve davranış eğilimleri üzerinde ne gibi bir etkiye sahip olduğu bu araştırmanın temel amacını oluşturmuştur. Bu amaçtan yola çıkılarak çeşitli lisans programlarından mezun bireylerin cinsiyet, yaş, çalışma durumu, sosyo-ekonomik seviye, aile durumu vb. demografik özellikler açısından yaşadıkları suçluluk ve utanç duyguları ve dini tutumları karşılaştırılmıştır. Bunun için İstanbul'da yaşayan farklı özelliklere sahip 309 üniversite mezunu bireye Suçluluk- Utanç Ölçeği(SUTÖ) ile Dini Tutum Envanteri uygulanarak toplanan veriler analiz edilerek belirli sonuçlara varılmıştır.  
Analizler sonucunda, katılımcıların genel olarak dini tutum puanlarının yüksek olduğu, dine karşı olumlu bir tutum besledikleri bulunmuştur. Öte yandan suçluluk ve utanç duygularını kadınların erkeklere göre daha fazla yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Dini tutumu ılımlı olan anne ve babanın çocuklarının da dini tutumlarının olumlu olması ılımlı bir tutumun din eğitimindeki önemini ortaya koymuştur. Ayrıca, araştırmaya katılan kişilerin din bilgisi azaldıkça dini tutumun da olumsuzlaştığı bulgusundan, dini bilgiler ile dini tutumlar arasında pozitif yönde bir ilişki ortaya konmuştur. Ayrıca patolojik düzeyde olmamak koşuluyla, suçluluk ve utanç duygularının artmasının dini tutum düzeyini de arttırdığı bulunmuştur. 
Evli veya bekar olmanın, çalışıyor veya çalışmıyor olmanın, bitirilen bölümlerin, yaşın, ekonomik durumun,  yüksek lisans yapıyor olmanın,  hayatının büyük kısmını geçirdiği yerin, anne-babanın kendi arasındaki ilişkinin, travmatik bir yaşantı geçirmiş olmanın hem dini tutum hem de suçluluk ve utanç duyguları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı ortaya konmuştur.

Abstract:
This study examined the relationship between the religious attitudes of college graduated individuals and the feelings of guilt and shame. The basic aim of this research is to examine whether the feelings of guilt and shame that people often experience and which are mentioned as negative emotions in many sources have an influence on the religious thoughts, feelings and behavioral tendencies of individuals. From this point of view the guilt, shame and religious attitudes of the individuals graduated from various undergraduate programs in terms of demographic characteristics such as gender, age, working status, socioeconomic level, family status were compared. For this reason, 309 college graduates who have different characteristics living in Istanbul were analyzed and the collected results were analyzed by applying the Guilt and Shame Scale (TOSCA) and the Religious Attitude Inventory.
As a result of the analyzes, it was found that the participants had higher attitude scores in general and a positive attitude towards religion. On the other hand, it was also found that guilt and shame experienced by women are higher than men. The positive attitudes of the children of the parents who have moderate religious attitudes reveals the importance of a moderate attitude in religious education. In addition, a positive relationship between knowing more about religion and religious attitudes has been concluded because of the fact that the participants' religious attitudes getting negative as the religious knowledge decreases. Moreover, it was found out that increasing feelings of shame and guilt provided that not being on a  pathological level increase the level of our religious attitude.
It is found that tarital status, work status, finished degrees, age, economic situation, having a master's degree, grown-up places, having a traumatic experience or the nature of the relationship between parents have no significant effect on both religious attitudes and feelings of guilt and shame.