Kahramanmaraş ilinde beslenme alışkanlıklarının sağlık üzerine etkilerinin belirlenmesi
Effects of food habits on health status of people in Kahramanmaras provience
Yazar: GÜLŞAH ERŞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH SİNAN ÇOLAKOĞLU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
Bu araştırmada, Kahramanmaraş ilinde yaşayan ve Mart 2016-Kasım 2016 tarihleri arasında özel bir diyet polikliniğine başvuran, 7-66 yaş arası 188'i kadın, 62'si erkek olmak üzere, 250 katılımcının fiziksel ve sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, sağlık durumları, kan analizleri ve besin tüketim sıklıklarının belirlenmesi amacıyla anket formu uygulanmıştır. 
Kadın ve erkeklerin kilo ortalamasının 79,7 ve 92,2 kg ölçülmüş, buna değerlere göre birinci derece obez oldukları görülmüştür. Bireylerin gelir durumlarının düşük, en sık atladıkları öğünün sabah, beslenme tercihlerinde fast-food, çay şekeri ve ayçiçek yağı ön plana çıkmıştır. Katılımcıların %21,2'sinin kronik hastalığı olduğu, %42,0'ının yardımcı destek ürünü, özellikle bitki çayı kullandığı, yeme problemlerinin olmadığı (%80,8), iştahlarının iyi olduğu (%94,0), ve sigara (%74,8) ve alkol tüketiminin (%92,0) az olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %36,4'ü haftada en fazla 3 kez spor etkinliğinde bulunduğu görülmüştür. Kan analizlerinde, glikoz (%20,4), trigliserit (%41,2), kolesterol (%36,0), LDL (%17,6) ve HDL (%32) dışında diğerleri (HGB, HCT, AST ve ALT) %90'ının üzerinde normal aralıkta bulunmuştur. 
Bireylerin besin tüketim sıklıkları sonuçlarına göre %21,6'sının hiç süt içmedikleri, %46,8'inin yoğurdu ve %47,6'sının ayranı, %76,8'inin beyaz peyniri hemen hemen her gün tükettiği ve dondurma tüketiminin mevsimden bağımsız olarak en az ayda 1 kez tüketildiği tespit edilmiştir. Bireyler arasında yağlı tohumlular tüketmeyen olmamasına rağmen, sebze ve meyve tüketimi azdır. Ekmek tercihlerini beyaz ekmekten yana kullanmakta, pirinci bulgura göre daha sık tüketmektedirler. Katılımcıların çay, çay şekeri, şekerleme ve çikolata tüketimi fazla olup, sıvı yağları katı yağlara göre; lahmacun, etli/peynirli pide, hamur işi ve şekerli tatlıları ise diğer hazır gıdalara göre daha fazla tercih etmektedirler. 
Karşılaştırmalı analizlerde; cinsiyet ile glikoz, ALT, kolesterol ve LDL; yaş ile kolesterol; kilo ile kronik hastalık, kolesterol ve LDL; eğitim ile kronik hastalık; gelir ile kronik hastalık; atlanan öğün ile kronik ve glikoz; içececek türü ile kronik hastalık, ALT ve kolesterol; fast-food ile kronik hastalık; çay şekeri ile ALT; yağ çeşidi ile HGB, glikoz ve kolesterol; iştah ile trigliserit; yeme problemi ile trigliserit, kolesterol ve LDL; sigara ile kronik ve kan analizleri (glikoz, ALT, trigliserit, kolesterol, LDL) ile kronik hastalık arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç olarak, elde edilen verilere göre, Kahramanmaraş'ta yaşayan bireylerin yeterli ve dengeli beslenmedikleri ve bu durumun sağlıkları üzerine etkileri olduğu görülmüştür. Bireylerin bu konuda eğitilmeleri ve ev dışı gıda tüketimlerinin azaltmaları tavsiye edilebilir.

Abstract:
This research was aimed to determine the physical and sociodemographic properties, nutritional habits, health status, blood parameters and food consumption frequency of 250 participants (118 women, 62 men) with aged between 7-66.
The mean weights for women and men were 79.7 and 92.2 kg, respectively, indicating that the participants were in obesity class 1. They had low in annual income, skipped breakfast, and preferred fast-food, sugar, and sunflower as cooking oil and herbal tea (42.00%) in their diet. The percentages of chronic diseases and eating disorder were 21.2 and 19.2%, respectively. All had good appetite with consumption of cigarette (74.8) and alcohol (92.0%). 36.4% of the participants exercised 3 times a week at most. Apart from glucose (20.4%), triglycerides (41.2%), cholesterol (36.0%), LDL (17.6%) and HDL (32.0%), other parameters (HGB, HCT, AST and ALT were found at normal values (>90%). 
According to food consumption frequency, 21.6% of the participants did not drink milk, but consumed yogurt (46.8%), ayran (47.6%) and feta cheese (76.8%) everyday. They also consumed ice cream at least once a month independent of seasons. Al most all participants consumed nuts. The consumption of fruits and vegetables were low. They mostly preferred white bread over other cereal breads, rice over bulgur, oils over fats, and meat/cheese pide and lahmacun over other read-to eat meals. They also consumed tea, sugar and chocolate consumptions at high amounts.
The comparative analyses indicated that there were significant relationships between gender vs glucose, ALT, cholesterol and LDL; age vs cholesterol; weight vs chronic disease, cholesterol and LDL; education vs chronic disease, income vs chronic disease; skipped meal vs chronic disease and glucose; drinks vs chronic disease, ALT and cholesterol; fast-food vs chronic disease; sugar vs ALT; oil type vs HGB, glucose and cholesterol; appetite vs triglyceride; eating disorder vs triglyceride, cholesterol and LDL; smoking vs chronic disease glucose, ALT, triglyceride, cholesterol and LDL.
In conclusion, the obtained results indicated that the participants in Kahramanmaras did not take nourishment at adequate and balance, affecting their health status. It is advisable to inform people on health diet and limit the out-of- home consumption.