Türkiye'de illerin sosyo-ekonomik gelişmişliğine çok değişkenli yaklaşımlar
Multivariate approaches to socio-economic development levels of provinces in Turkey
Yazar: ERHAN DEMİRCAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNGÖR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İstatistik = Statistics
Dizin: Diskriminant analizi = Discriminant analysis ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sosyoekonomik gelişmişlik endeksi = Socioeconomic development indeks ; Temel bileşenler analizi = Principal components analysis ; Teşvik sistemleri = Incentive systems ; Teşvikler = Incentives ; Çok boyutlu ölçekleme = Multidimensional scaling ; Çok değişkenli analiz teknikleri = Multivariate analysis techniques

Özet:
Türkiye'nin değişik coğrafi bölgelerinde yer alan illerin, dengeli bir biçimde 
gelişmesinin sağlanabilmesi, ülke genelinde etkili bir kalkınma politikasının 
yürütülmesi ile mümkün olabilecektir. Ülke genelinde sürdürülebilir bir kalkınma
politikası oluşturulabilmesi için, iller ve bölgelerin ölçülebilir ve birbirleriyle 
karşılaştırılabilir sosyo-ekonomik durumlarının bilinmesi büyük önem arz 
etmektedir. Bu çalışmanın ana amacı, Türkiye'nin mevcut idari yapısı esasına göre, 
illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerini çok değişkenli bir yaklaşımla 
incelemektir. Araştırmada 81 il, sosyal ve ekonomik değişkenler kullanılarak temel 
bileşenler analizi ile gelişmişlik seviyelerine göre sıralanmıştır. Aynı değişkenler 
kullanılarak, 81 il kümeleme analizi ile sınıflandırılmıştır. 2012 yılında oluşturulan 
yeni teşvik sistemindeki bölgeler, diskriminant analizi test edilmiştir. Çok boyutlu 
ölçekleme analizi ile illerin uzaydaki konumları incelenmiş ve illerin benzerlikleri 
araştırılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Sosyo-ekonomik Gelişme, Teşvik Bölgeleri, Temel 
Bileşenler Analizi, Kümeleme Analizi, Diskriminant Analizi, Çok Boyutlu 
Ölçekleme

Abstract:
Ensuring a balanced development for the provinces in various geographic 
regions of Turkey is possible through the application of an efficient development 
policy across the country. It is quite important to be aware of and possess 
information on the measurable and comparable socio-economic situations of the 
provinces in order to create a development policy sustainable throughout the country.
The main aim of this study is to examine the socio-economic development levels of 
provinces of Turkey based on the existing national administrative structure with a 
multivariate approach. This study ranks 81 Provinces according to their development 
levels by using social and economical variables with principal component analysis. 
Using the same variables, 81 Provinces are classified according to clustering 
analysis. Regions in new incentive system implemented in 2012 are tested by using 
discriminant analysis.The spatial positions of the provinces are examined by 
multidimensional scaling analysis and similarities of the provinces are revealed. 

Keywords: Socio-economic Development, Incentive Regions, Principal 
Component Analysis, Clustering Analysis, Discriminant Analysis, Multidimensional 
Scaling