Aile hekimlerinin ve çocuk sağlığı ve hastalıkları hekimlerinin, çocuklarda akran zorbalığı hakkındaki bilgi düzeylerinin araştırılması
Research on peer victimization knowledge level of family physicians and pediatricians
Yazar: ESRA YURDAKUL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BASRİ FURKAN DAĞCIOĞLU
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akran = Peer ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children ; Şiddet = Violence

Özet:
Giriş ve amaç: Çocukların akran ilişkileri,sosyal tutumlarında,
davranışlarında ve sosyal bir birey olarak topluma kazandırılmalarında en önemli
rolü üstlenmektedir. Akran zorbalığı yeni karşılaşılan bir sorun olmamakla birlikte,
akademisyenlerce dünyada 1970'lerde, ülkemizde ise ancak otuz yıllık bir gecikme
ile 2000'li yıllarda incelenmeye başlanmıştır. Dünyanın her ülkesinde bu sorunla
karşılaşılmakta olduğu için son yıllarda akran zorbalığı ile ilgili yapılan çalışmaların
sayısı giderek artmaktadır. Bu çalışma aile hekimlerinin ve çocuk hekimlerinin akran
zorbalığı konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot Çalışmaya Ankara ili genelinde rastgele seçilen aile
sağlığı merkezlerinde ve aile hekimliği kliniklerinde çalışan aile hekimleri, özel veya
devlet hastanesinde çalışan çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları, çocuk sağlığı ve
hastalıkları eğitimi veren kliniklerde çalışan çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları
ve asistanları olarak görev yapan 231 hekim dahil edildi. Çalışmamızdan elde edilen
Veriler IBM SPSS Statistics 22 programına aktarılarak analizler tamamlanmıştır.
Çalışma verileri değerlendirilirken, normal dağılım analizi için KolmogorovSmirnov
testi kullanıldı ve normal dağılmayan veriler ortanca (min-maks) ile
gösterildi. Veriler içersindeki sayısal değişkenler için tanımlayıcı istatistikler,
kategorik değişkenler için ise frekans dağılımları verilmiştir. İki bağımsız grup
arasında fark olup olmadığına Bağımsız Örneklem t testi ile bakılmıştır. İki kategorik
grup arasındaki ilişkiye Ki-Kare testi, iki sayısal değişken arasındaki ilişkiye ise
Pearson korelasyon yöntemi ile bakılmıştır. Sonuçlar yorumlanırken anlamlılık
düzeyi olarak; p< 0,05 alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 231 hekimin yaş ortanca değeri 32 iken meslek
yılı ortancası ise 7'dir. Çalışmaya katılan hekimlerin %41,10'u erkek iken %58,90'ı
ise kadındır. Hekimlerin %47,19'u Çocuk Hekimi iken %52,81'i ise Aile Hekimi'dir.
Çalışmaya katılan hekimler tarafından %66.7 ile erkeklerin kızlardan daha fazla
akran zorbalığına maruz kaldıkları düşünülmüştür. Çocuk Hekimleri'nin %94,50'si
"fiziksel zorbalık" seçeneğine katılmakta iken %96,33'ü "sözel zorbalık" seçeneğine,
%53,21'i "toplumsal manipülasyon" seçen
kta iken %40,37'si "okul bahçesi" seçeneğine, %48,62'si "sınıf" seçeneğine,
%10,09'u "okul kantini" seçeneğine ve %25,69'u ise "okul tuvaleti" seçeneğine
katılmıştır. Akran zorbalığının tanımı sorusuna Çocuk Hekimleri'nin %76,15'i
"yaşlar eşit" seçeneğine katılmakta iken %32,11'i "güçler orantılı" seçeneğine,
%54,13'ü "süreklilik gerektirir" seçeneğine, %34,86'sı "bir amacı vardır" seçeneğine
ve %58,72'si ise "tepkiseldir" seçeneğine katılmıştır.
Sonuç: Akran zorbalığı ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında pek çok çalışmaya
ulaşılabilmekte fakat hekimlerin bilgi düzeyi ve farkındalığını gösteren çalışmalara
rastlanılmamaktadır. Ülkemizde "akran zorbalığı" alanında hekimlerin bilinçlenmesi
ve bu konuyla ilgili çocukların yaş, cinsiyet, sosyoekonomik düzey, okulların disiplin
yöntemleri ve uygulamaları gibi geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır, çocukların
akran zorbalığı sonucunda ilk ergenlik yıllarında model alınan kişilik özellikleri
ergenlerin davranışları açısından belirleyicidir.

Anahtar kelimeler: Aile Hekimliği, Akran zorbalığı, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Abstract:
Objectives: Peer relationships of children have a substantial role in their
social attitudes, behaviors, and introductions into society as social individuals. In
spite of the fact that peer victimization is not recently encountered, it has been
examined for the first time in the world in 1970's and yet in Turkey with a 30-year
delay in 2000's. Since peer victimizations are being incrementally encountered
throughout the world in recent years, number of the related studies conducted on peer
victimization are increased. This study is conducted with the aim of assessing the
family physicians and pediatricians knowledge levels on peer victimization.
Materials and Methods: The study conducted on randomly selected two
hundred thirty one physicians who work throughout the city Ankara as family
physicians in family health-care centers and clinics, pediatricians in private and state
hospitals, and physician associates and pediatricians in educational pediatric clinics.
The acquired data analyzed with IBM SPSS statistics 22 software. In the course of
evaluation, the normality of the continuous variables were calculated by
Kolmogorov-Smirnov test. The data which was not distributed normally was shown
as median (min-max). In the data set the descriptive distributions for the numeric
variables and the frequency distributions for the categorical variables are given. It's
checked if the both groups have whether or not diversities by unrelated samples t
test. The relation between two categorical groups is inspected by chi square test.
Moreover, the relation between two numeric variables is checked with Pearson
correlation method. In the course of results' evaluation the significance level
considered as p< 0,05.
Results: Two hundred thirty one participant physicians of the study have a
median age of 32 years old while have a median career of 7 years. 41.10% of the
participants of the studyare male
ans consider as the place most peer victimization encountered with the
26.61% "way to school", 40.37% "school garden", 48.62% "classroom", 10.09%
"school canteen", and 25.69% "school restroom." As a respond of the description of
peer victimization, 76.15% of the participant pediatricians elected out of the multiple
choice "equal ages", whereas 32.11% "equal power", 54.13% "sustenance-required",
34.86% "having a goal", and 58.72% "reflex."
Conclusion: Many studies on peer victimization could be reached in national
and international publications however; it is hard to find studies on knowledge and
awareness of physicians on peer victimization. In our country, in the field of peer
victimization there is the necessity to conduct comprehensive studies on children
ages, genders, socio-economic levels, disciplinary codes and procedures for the
physicians to increase the awareness of peer victimization. As result of peer
victimization, in the adolescent periods, characteristics of role model is determinant
of the behavior of adolescents.

Keywords: Family physician, peer victimization, pediatrics