Cañar Destanı (inceleme-metin)
Cañar Epic (research-text)
Yazar: ZEHRA GÖRKEM DURAN GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DİLEK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Altay Türkleri = Altai Turks ; Canar Destanı = Canar Epic ; Destanlar = Epics ; Güney Sibirya = South Siberia ; Moğolistan = Mongolia ; Sibirya = Siberia ; Türk destanları = Turkish legends

Özet:
Destanlar milletlerin kültürel hazinesini oluşturan en zengin sözlü anlatılardır. Tarihî süreç boyunca yaşanan dinî, siyasi, iktisadî ve sosyal hayata dair her türlü unsuru ihtiva eden destanlar, bu yönüyle aynı zamanda milletlerin aynasıdır. Destan, içinden çıktığı toplumla sınırlı kalmayıp kültürlerarası ilişkiler neticesinde bir süre sonra çok  daha geniş bir yayılma alanına kavuşur. Karşılaştığı her yeni kültür, onu geliştirip değiştirerek daha da zenginleştirir. Moğolistan coğrafyasında ortaya çıkan Cangar, Güney Sibirya'daki Altay Türkleri arasında Cañar adıyla anlatılarak bugünlere kadar uzanmıştır. İhtiva ettiği 36050 mısralık geniş hacmi ve zengin motif yapısıyla sadece Türk Dünyasının değil, dünya literatürünün de en uzun destanlarındandır. Kendine has bir anlatım geleneğiyle bugün halen Moğolistan, Altay, Kazakistan, Çin coğrafyalarında farklı versiyonlarıyla canlı bir şekilde icra edilmektedir. Altay Türkleri arasında anlatılan Cañar Destanı üzerine yaptığımız bu çalışmada, metin Türkiye Türkçesine aktarılarak incelemeyle birlikte sunulmuştur. Bu çalışmayla, Altay Türkleri ile Türkiye Türkleri arasında hem dil hem de kültürel bağlamda devam eden paydaşlıkları gösterip literatüre kazandırmak başlıca amacımızdır.

Anahtar Kelimeler: Altay Türkleri, Cañar, Moğolistan, Cangar, Sibirya

Abstract:
Epics are the richest oral narratives that make up the cultural treasure of nations. The epics, which contain all kinds of elements related to religious, political, economic and social life throughout the historical process, are also mirrors of the nations in this respect. The epic is not limited to the society it comes out of, but as a result of intercultural relations, after a while, it reaches a much wider spreading area. Every new culture it encounters enriches it by developing and changing it. Emerging in the Mongolian geography, Cangar has been described as the name of Cañar among the Altai Turks in Southern Siberia and dates back to this day. It is one of the longest epics not only of the Turkish World but also of the world literature with its large volume of 36050 verses and rich motif structure. Today, with its unique tradition of narration, it is still performed vividly with different versions in Mongolia, Altai, Kazakhstan and China. In this study on the Cañar Epic told among the Altay Turks, the text was transferred to Turkey Turkish and presented with the review. With this work, it is our main goal to show the ongoing fellowship between Altay Turks and Turkey Turks in both language and cultural context and bring them into the literature.

Key Words: Altai turks, Cañar, Mongolia, Jangar, Siberia