Multipl skleroz patogenezinde doğal öldürücü hücre sıklığı ve sitokin içeriği
The frequency and cytokine content of natural killer cells in the pathogenesis of multiple sclerosis
Yazar: İLHAN TAHRALI
Danışman: PROF. DR. GÜNNUR DENİZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İmmünoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Hastalık = Disease ; Katil hücreler-doğal = Killer cells-natural ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Otoimmünite = Autoimmunity ; Sitokinler = Cytokines

Özet:
Multipl skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin; enflamasyon, demiyelinizasyon, aksonal/nöronal kayıp ve gliozis ile karakterize bir hastalığıdır. Doğal öldürücü (NK) hücrelerin, MS'in bir alt tipi olan  ataklı-remisyonlu (RR) - MS  seyrinde veya hastalığın kronik gelişiminde rol aldığı düşünülmektedir. MS patogenezinde NK hücrelerinin rolü ile ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmakta, deneysel hayvan modellerinde yapılan çalışmalarda ise NK hücrelerinin rolü ile ilgili çelişkili sonuçlar görülmektedir. Çalışmamızda, MS hastalığında CD16+CD56soluk ve CD16-CD56parlak NK hücre alt grupları ve fonksiyonları araştırılmıştır. Bu amaçla immün modülatuvar tedavi almamış RR-MS olguları, en az 6 aydır DMD (hastalık modifiye edici ilaç) tedavisi almakta olan RR-MS hastaları, klinik izole sendromlu hastalar ile yaş ve cinsiyet uyumu gözetilerek seçilen sağlıklı kontrollerden alınan periferik kan örnekleri flow sitometrik yöntemle incelenmiştir. Sağlıklı ve hasta periferik kan örneklerinde hücre yüzey molekül ekspresyonları (CD3, CD4, CD8, CD19, CD16, CD56) saptanmış ve kan örneklerinden saflaştırılan periferik kan mononükleer hücreler ayrı ayrı IL-2, IL-4, IL-12 sitokinleriyle uyarılarak ve uyarılmadan 24 ve 72 saat süreyle 370C %5 CO2'li etüvde kültüre edilmiştir. Kültür sonrası NK hücre alt gruplarının frekansları ve hücre içi IFN-g, IL-10 ve IL-22 seviyeleri ile, K-562 eritromyeloid lösemi hücre serisi kullanılarak NK hücre sitotoksik aktivitesi flow sitometri ile tayin edilmiştir. Sonuçta hasta gruplarında CD16+CD56soluk ve CD16-CD56parlak NK hücre alt gruplarında sayısal bir farklılık görülmemesine karşılık,  farklı sitokin uyarıları sonucu IFN-g seviyelerinde düşüş, IL-10 ve IL-22 seviyelerinde ise artış saptanmıştır. Sağlıklılarla karşılaştırıldığında, NK hücre sitotoksik aktivitesinin tüm hasta gruplarında anlamlı derecede azaldığı görülmüştür. Bulgularımız, MS patogenezinde NK hücre fonksiyonlarının rol oynadığını düşündürmektedir.

Abstract:
Multiple sclerosis is a disease characterized by inflammation, demyelination, axonal/neuronal loss and gliosis of the central nervous system. Natural killer (NK) cells is thought to be in part responsible for the relapsing-remitting (RR) or chronic progressive nature of the disease. Surveys about the role of NK cells are limited and in experimental autoimmune encephalomyelitis models, the findings about the role of NK cells in MS are inconsistent. In our project, we investigated CD16+CD56dim and CD16-CD56bright NK cells and their functions in pheripheral blood samples of immune-modulatory treatment-naive RR-MS patients, RR-MS patients treated with DMDs (disease modified drug) for at least six months and patients with clinically isolated sydrome compared with age and gender matched healthy controls. Therefore, surface expressions of CD3, CD4, CD8, CD19, CD16, CD56 were detected in peripheral blood samples and peripheral blood mononuclear cells isolated from blood samples were cultured with hrIL2, hrIL-12, hrIL-4 or without cytokine addition for 24 and 72 h. After the cell culture, the frequency and intracellular IFN-g, IL-10 and IL-22 levels of NK cell subsets were determined by flow cytometry. Cytolytic NK cell activity were quantified using erythromyeloblastoid leukemia cell line K562. As a result, there is no significant difference in the frequencies of CD16+CD56dim and CD16-CD56bright NK cell subsets of patient groups, while decreased IFN-g and increased IL-10 and IL-22 production in different conditions were detected. Cytotoxic activity of NK cells were decreased significantly in patient groups. These findings may indicate that NK cell functions may play roles in the pathogenesis of MS.