Kutadgu Bilig'de ahlak ve siyaset felsefelerinin imkânı ve kaynakları
The possibility and the sources of moral and political philosophies in Kutadgu Bilig
Yazar: ŞENGÜL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET VURAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışma giriş dâhil dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında tezin ana kavramları olan ahlak ve siyaset terimlerinin etimolojik yapılarına değinildi. Tezin ikinci kısmında ise genel bağlamda bir çerçeve çizerek İslamiyet'in kabulünden önce Türklerin kültürel yaşamından bahsedildi ve etkileşim kurduğu Çin, Hint ve Pers kültürlerinden önemli düşünürlerin felsefi düşüncelerine değinildi. Ayrıca bu bölümde Türklerin İslamiyet öncesi kültürel mahiyetini Tanrı, âlem, insan tasavvurları başlıklarıyla ele alıp, İslamiyet'in kabulüyle beraber Türklerin Allah, âlem, insan tasavvurlarına yer verilerek Türk kültürünün toplumsal değerleri ifade edildi. Üçüncü kısım tezimizin can damarını teşkil eden Kutadgu Bilig'in mahiyet itibarıyla mutluluğa ulaştıran, devlet sahibi yapan bilgi manalarından yola çıkarak insanın bu mertebelere ulaşması erdem sahibi varlık olmasından geçtiği ifade edildi. Eserde bilgi ve erdemin aynı muhtevayı kapsaması, kişinin ahiret mutluluğuna toplumsal bir varlık olarak erdemli eylemlerle yol alacağını belirttik. Bu betimlemelere önce birey ahlakı, aile ahlakı ve devlet ahlakı şeklinde tasniflerinden yola çıkarak ideal insanın tasvir edildiği hükümdar merkezli erdemlere yer verildi. Son bölümde ise tezin ana gayesi olan Kutadgu Bilig'in bir ahlak ve siyaset metni olduğunu gösteren yolların neler olduğu? sorusu temel alınarak, eserin muhtevasında barındırdığı ahlaki ve siyasi kaidelere vurgu yapıldı ve son merhalede ise erdem etiğine değinilerek genel bir çerçeve sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This study consists of four chapters, including the introduction part. The etymological structures of the terms 'morality' and 'politics', the main concepts of the thesis, were mentioned in the introduction part. In the second part of the thesis, the cultural life of the Turks before the adoption of Islam was mentioned by drawing a general framework and then the philosophical thoughts of important thinkers from the Chinese, Indian and Persian cultures with whom they interacted were emphasized. Moreover, in this section, the pre-Islamic cultural nature of the Turks was discussed under the headings of God, universe and human imaginations, and with the acceptance of Islam, the social values of Turkish culture were expressed by including the Turks conceptions of God, the universe and human beings. In the third part, based on the content of Kutadgu Bilig, which constitutes the basis of our thesis, meanings of knowledge that lead to happiness and state ownership, it is stated that a person can reach such levels by being a virtuous being. Since it was stated in Kutadgu Bilig that knowledge and virtue cover the same content, and that a person will move towards the happiness of the afterlife through virtuous actions as a social being. In these descriptions, first the classifications in the form of individual morality, then family morality and then state morality were mentioned. Then, the virtues of the monarch, in which the ideal person is depicted, are included. In the last chapter, the main goal of the thesis which is based on the question of what are the ways to show that Kutadgu Bilig is a text of morality and politics, and the emphasis is placed on the moral and political principles contained in the content of the work. In the last part, a general framework has been tried to be presented by referring to virtue ethics.