Mali saydamlığın temel dinamikleri ve ölçümü: Türkiye ve seçili ülkeler için panel veri analizi
Basic dynamics and measurement of fiscal transparency: Panel data analysis for Turkey and selected countries
Yazar: ALİ YILDIRIM EKER
Danışman: PROF. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye (Kamu Ekonomisi) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Mali saydamlık hükümetlere faaliyetleri sonucunda hali hazırda bildikleri ve ileride ortaya koyacakları her türlü mali bilgiyi zamanında, anlaşılabilir, tam ve karşılaştırılabilir şekilde kamuoyuna raporlama fırsatı tanımaktadır. Mali saydamlık iktisat ve maliye alanında çalışanlar arasında en çok tartışılan konuların başında gelmektedir. İktisatçılar son dönemdeki finansal krizleri mali saydamlık eksikliğine bağlarken, IMF ve OECD gibi birçok uluslararası kuruluş ise konuyu maliye politikasının en önemli unsurlarından biri olarak değerlendirmekte ve yayımladıkları çok sayıda rapor ile bu alandaki literatürü zenginleştirmektedir.
Bu çalışmanın amacı, "mali saydamlık" kavramını yaşanılan krizler sonrasında yeniden oluşturulan uluslararası standartlar ile saydamlık ölçüm mekanizmaları ışığında irdeleyerek saydamlığın temel dinamiklerini ve ölçümünü ortaya koymaktır. Çalışmada "bütçe sürecinin saydamlığı", "hesap verebilme saydamlığı" ile "mali verilerin saydamlığı" alt başlıklarında "açık bütçe endeksi" ile "yönetişim endeksi" ölçüm mekanizmaları" ile saydamlığı etkileyen mali, makro-kalkınma, vatandaş ve politik faktörler bazında Türkiye ve seçili 93 ülke için iki ayrı model kurulmuştur. Modellerde mali saydamlık bağımlı değişken olarak seçilmiştir. Mali, makro-kalkınma, vatandaş ve politik faktörlerin mali saydamlık üzerindeki etkileri verilerle ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Mali Saydamlık, Bütçe Saydamlığı, Mali Açıklık, Açık Bütçe Endeksi, Dünya Yönetişim Endeksi, Mali Risk

Abstract:
Fiscal transparency provides governments with the opportunity to report to the public in a timely, understandable, complete and comparable manner all the financial information they already know and will reveal in the future as a result of their activities. Fiscal transparency is one of the most debated topics among those working in economics and finance. While economists attribute the recent financial crises to the lack of fiscal transparency, many international organizations such as the IMF and the OECD consider it as one of the most important components of fiscal policy and contribute to the literature in this field with their numerous reports.
This study aims to discuss the concept of "fiscal transparency" in the light of international standards and transparency measurement mechanisms re-established in the aftermath of the crises and to reveal the basic dynamics and measurement of transparency. This study builds two separate models for Turkey and 93 selected countries on the basis of "open budget index" and "governance index" measurement mechanisms under the sub-headings of "transparency of the budget process", "accountability transparency" and "transparency of fiscal data" as well as fiscal, macro-development, citizen and political factors affecting transparency. Fiscal transparency is used as the dependent variable in the models. The effects of fiscal, macro-development, citizen and political factors on fiscal transparency are revealed with data.
Key Words: Fiscal Transparency, Budget Transparency, Fiscal Openness, Open Budget Indeks, World Governance Indicators, Fiscal Risk