Yeşil enerjiye geçiş döneminde yenilenebilir enerjinin enerji güvenliği üzerine etkileri: ampirik bir uygulama
The effects of renewable energy on energy security in the transition to green energy: an empirical application
Yazar: TAHA EKREM SÖKMEN
Danışman: PROF. DR. KENAN LOPCU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Enerji = Energy
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Günümüz dünyasında, enerji ihtiyaçları hızla artarken, enerji kaynaklarına erişim ve bu kıt kaynakların sürdürülebilir kullanımı kritik bir öneme sahip olmuştur. Bu kaynakların her devlette yeterli miktarda bulunmaması, dağıtılmasının ya da iletilmesinin yüksek maliyetlerinin olması, rezervlerin giderek azalması ve en önemlisi de çevreye, insan sağlığına verdiği önemli zararlardan dolayı enerji üretiminde yeni kaynaklara ihtiyaç duyulmasına neden olmuştur. Ayrıca, jeopolitik sorunlar, doğal afetler veya geçici ekonomik olaylar nedeniyle enerji arzındaki kesintilerin, enerji ithal eden ülkeler üzerinde geniş kapsamlı olumsuz ekonomik ve sosyal etkileri; gelir kaybı nedeniyle de üretici ve transit ülkeler üzerinde yine ciddi olumsuz etkilere sahip olduğu uzun zamandır kabul edilmektedir. Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye, yüksek enerji ithalat bağımlılığı ve enerji rezervlerinin yetersizliği nedeniyle en hassas ülkeler/birlikler arasında yer almaktadır. İthal enerjiye olan bu bağımlılık, siyasi istikrarsızlığın, Libya'dan petrol ve gaz ithalatının düşmesine yol açtığı 2011 Arap Bahar'ında görüldüğü gibi, Avrupa ülkeleri ve Türkiye'yi arz kesintilerine karşı savunmasız hale getirmektedir. Ayrıca, Fosil yakıt ve nükleer enerji üretimi ve tüketimi, insan sağlığını ve yaşam kalitesini tehdit etmektedir. Bu durum, ekolojik dengeyi ve biyolojik çeşitliliği etkileyen çevresel bozulma ile yakından bağlantılıdır. Bu nedenle, hızla artan küresel enerji ihtiyacının, onarılamaz çevresel zararlar olmadan karşılanabilmesi, ayrıca mevcut ve gelecek nesillerin hayatını tehlikeye atmaması gereken enerji sistemlerini kullanmak için dünya çapında bir yönelim olması gerektiği açıktır. Bu bağlamda, yenilenebilir enerji kaynakları, yerli kaynakları kullanan, hem havayı kirletmeyen hem de sera gazı emisyonları neredeyse sıfır olan enerji hizmetleri sağlama potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir. 
Bu çalışmanın amacı, yeşil enerjiye geçiş döneminde yenilenebilir enerji kaynakları üretiminin Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'de enerji güvenliği riskini önemli ölçüde azaltma potansiyeline sahip olup olmadığını tespit etmektir. Bu bağlamda, yenilenebilir enerji kaynaklarının (rüzgar, güneş, hidroeletrik, biyokütle ve atık) enerji güvenliği üzerine etkileri panel veri teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bütün ülkeler için değişkenlerin katsayılarının homojen olduğu varsayımıyla elde edilen tahmin sonuçları, tüm panel için hidroelektrik enerji kaynağının bazı Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye'nin enerji güvenliği riskini azaltabileceğini, Biyokütle ve atık enerji kaynağının ise enerji güvenliği riskini olumsuz yönde etkileyebileceğine işaret etmektedir. Her bir ülke için değişkenlerin katsayılarının heterojen olmasına izin verildiğinde ise seçilmiş Avrupa ülkeleri ve Türkiye için katsayıların, işaretlerinin, büyüklüklerinin ve istatistiksel anlamlılıklarının ülkeden ülkeye değiştiği ortaya konmuştur.

Abstract:
In today's world, where energy demand is swelling, access to energy resources and the sustainable use of these scarce resources have become crucial. The fact that these resources are not available in sufficient quantities in all countries, that their distribution or transmission costs are high, that their reserves are gradually diminishing, and above all, carbon-based energy resources cause severe damage to the environment and human health,  leading to the need for new means of energy production. In addition, it has long been recognized that energy supply disruptions due to geopolitical problems, natural disasters, or temporary economic events have far-reaching negative economic and social impacts on energy-importing countries and stern adverse effects on producer and transit countries due to loss of income. The European Union (EU) and Turkey are among the most vulnerable countries/groups due to their high dependence on energy imports and insufficient energy reserves. This dependence on imported energy makes European countries and Turkey susceptible to supply disruptions, as seen during the Arab Spring in 2011 when political instability led to a drop in oil and gas imports from Libya. In addition, the production and consumption of fossil fuels and nuclear energy threaten human health and quality of life. Fossil fuels and nuclear energy usage are closely linked to environmental degradation, which affects ecological balance and biodiversity. It is, therefore, clear that there should be a global focus on meeting the rapidly growing global demand for energy without causing irreparable environmental damage and using energy systems that do not endanger the lives of present and future generations. In this context, renewable energy sources are seen as having the potential to provide energy services that use indigenous resources, do not pollute the air, and have near-zero greenhouse gas emissions. 
This study aims to determine whether the production of renewable energy sources has the potential to significantly reduce the energy security risk in the European Union countries and Turkey during the transition to green energy. In this context, the study investigated the effects of renewable energy sources (wind, solar, hydroelectricity, biomass, and waste) on energy security using panel data techniques. Estimation results with homogenous coefficients for the entire panel show that while biomass and waste energy sources increase the risk to energy security, hydroelectric energy sources can reduce the energy security risk of some European Union countries and Turkey. When the analysis was repeated, allowing heterogeneous coefficients for each country, the results showed that the signs, magnitudes, and significances changed for selected European countries and Turkey.