Tıbbi illüstrasyon tasarımının gelişim süreci, Türkiye'de kullanımı ve uygulama örnekleri
Development process of medical illustration design, using in Turkey and practice examples
Yazar: MİNE KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. ADNAN TEPECİK
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Eğitim = Education ; Grafik tasarımı = Graphic design ; İllüstrasyon = Illustration

Özet:
Farklı çağlarda farklı amaçlar için kullanılan illüstrasyon günümüze gelene kadar iletişimi sağlayan kültürlerarası ortak bir dil olma özelliğini kaybetmemiştir. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak illüstrasyon bugünkü yerini disiplinler arası iletişim araçlarından biri olarak da tanımlamaktadır.Bilim ve grafik sanatının bir araya gelmesi Tıp alanında var olan büyük bir görsel eksikliğin karşılanmasını sağlamıştır. Bilginin sürekli güncellenmesi, bazı bilgilerin kavranmasının gerçekten çok zor olması, pratik eğitimde gerçek hastalardan yararlanmanın getirdiği problemler gibi nedenlerden dolayı tıp alanında özellikle eğitim teknolojilerinin kullanımı oldukça önemli bir durumdur Bu teknolojilerin vazgeçilmez malzemesi ise konu ile ilgili hazırlanmış görsellerdir.Özellikle 20. yüzyıl başlarında tıbbi illüstrasyon konusunda dünyada düzenli ve hızlı bir gelişim başlamasına rağmen ülkemizde bu gelişim oldukça yavaş gerçekleşmektedir. Asıl amacı bilgi aktarmak olan tıbbi illüstrasyonlar günümüzde ülkelerin grafik tasarım anlayışlarına göre şekillenmektedir. Bu alanda hizmet verecek illüstratörlerin yetiştirilmesi için ilgili kurumlarda tıbbi illüstrasyon birimleri, dernekleri kurulmuştur. Gelişen bu durum büyük bir sektörü oluşturmuştur. Böyle önemli bir durumun ülkemizde de aktif olarak işlemesi bu alanda uzman olan kişiler açısından oldukça önemlidir.Araştırmada nitel ve nicel yöntemlerden yararlanılmıştır. Nitel veriler Tıp alanında uzman kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemini Eskişehir Hava Hastanesi doktorları oluşturmuştur. Araştırma Eskişehir Hava Hastanesi 11.06.2009 tarihinde hastanede görevli olan doktorları kapsamaktadır.Araştırmada veriler tıbbi illüstrasyon tasarımının Türkiye'deki kullanımına yönelik doktor görüşlerini almak üzere geliştirilen görüşme formu ile toplanmıştır. Altı soru maddesinde oluşan görüşme formu araştırmacının kendisi tarafından hazırlanmıştır. Görüşme formunun güvenilirliğini sağlamak amacıyla 3 uzman kanısına başvurulmuştur. Uzman kanılarına göre formun güvenirliğini sağlamak için gerekli düzeltmeler yapılmıştır.Veriler, doktorların görüşme formundaki sorulara yönelik verdikleri yanıtların incelenmesi, araştırma sorularının ortaya koyduğu temalara göre organize edilmesi şeklinde gerçekleştirilen ?betimsel analiz? yaklaşımı ile analiz edilmiş, yüzde oranları çıkartılmış ve yorumlanmıştır.Görüşme çözümlemelerinden elde edilen sonuca göre; ilgili alanlarda görev yapan doktorlar Türkiye'de tıbbi illüstrasyonların yeterli düzeyde kullanılmadığını ayrıca kullanılan görsellerin de güncellik ve detay açısından eksik, metini desteklemeyen tarzda tasarımlar olduğunu belirtmişlerdir.Anahtar Kelimeler: İllüstrasyon, Anatomi, Tıbbi İllüstrasyon, Tasarım

Abstract:
Illustration was used for different purposes at different ages and it has not lost its feature to be comman language between cultures. Depending on technological developments and its current position, illüstration is identified as one of the communication tools between disciplines.Science and graphic art have come together and it has closed visiual deficiency in the field of medicine. Because of continious updating of knowledge, some information is very difficult to understand and in practical training to benefit from the patient is very important. This technology?s indespensable material is prepared visiual elementsEspecially at the begining of the 20. century medical illustration has started regular and quick development in the world but this development has developed slowly in our country. Medical illustration?s main aim is to narrate the knowledge and today it changes according to countries? graphic art in this field. Associations have been established to serve and educate the illustrator. This situation has created a major industry development. Such an important situation in our country is active in this area and it is very important working with professionals.In the research qualitative and quantitive methods were used, qualitative datas were obtained as a result of interview with experts in this field of medicine. Research is limited according to physicians who worked in Eskişehir Air Hospital on 11.06.2009Research data using in medical illustration were collected by interview forms which is designed in Turkey by taking doctor opinion?s. İnterview form consisting of six questions was prepared by researcher. Three expert opinion?s have been applied to ensure the reliability of interview forms. According to expert opinion?s require corrections were made to ensure the reliability of form.The data are interpreted and undocked percentage rates according to doctors opinion?s in the interview ,taking from questions and examinig their responses, revealed by the research questions are organized according to theme and analysed according to approach of ?descriptive analysis?.In Research; negotiation is applied about medical illustration design?s usage in Turkey. According to the result obtained from the relevant field, the doctors working in Turkey point out that medical illustration was used in inadequate levels and visual elements?s angle of the data, and it does not support style designs that are specified.Key words; Illustration, Anatomy, Medical illustration, Design.