İşgörenler tarafından algılanan aşırı vasıflılığın işgören performansı ve motivasyonu üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of extreme qualification perceived by employee on employee performance and motivation
Yazar: BARIŞ GÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ UÇAR
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: İş performansı = Job performance

Özet:
İçinde bulunduğumuz yüzyılda bilgi ve iletişim teknolojilerindeki ilerlemelerle beraber coğrafi sınırlar ortadan kalkmakta ve bireysel öğrenme olanakları artış göstermektedir. Eğitimli birey sayısındaki artış bir taraftan işsizliğe neden olurken diğer taraftan beceri-iş uyumu ve kişi-iş uyumu gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Özellikle yükseköğrenim gören bireylerde ücret, statü ve sosyal ilişkiler gibi işten beklentiler artmaktadır. Ancak artan mezun sayısı, kurumların istihdam edebilirlikte kapasite yetersizliği, kendi işini kuramama gibi sebeplerle bireylerin beklentilerinin altında olan işleri yalnızca ihtiyaçlarını gidermek için kabul etmek zorunda kaldıkları yaygın olarak görülmektedir. Uzun süre işsiz kalan birey sayısındaki artış, bireylerin kendilerini aşırı vasıflı algıladıkları pozisyonlarda çalışma sorunsalını ortaya çıkarmaktadır. Buradan hareketle araştırmada algılanan aşırı vasıflılığın işgören performansı ve motivasyonu üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaca uygun olarak bir araştırma modeli kurulmuş ve hipotezler geliştirilmiştir. Hipotezleri test etmek amacıyla literatür taranarak bir anket oluşturulmuştur. Anketten elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 26 programı ile güvenirlilik, faktör, regresyon ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda; aşırı vasıflılığın vasıflılık algısı alt boyutunun bağlamsal performans, görev performansı, içsel ve dışsal motivasyonu pozitif ve anlamlı bir şekilde etkilediği görülmüştür. Aşırı vasıflılığın yakıştırmama alt boyutunun görev performansı, içsel ve dışsal motivasyonu negatif ve anlamlı etkilediği, bağlamsal performansı ise anlamlı olarak etkilemediği sonucuna varılmıştır. Son olarak; aşırı vasıflılığın basitlik algısı alt boyutunun bağlamsal performans, görev performansı ve içsel motivasyonu pozitif ve anlamlı, dışsal motivasyonu anlamsız etkilediği görülmüştür.

Abstract:
In the current century, with the advancements in information and communication technologies, geographical borders are disappearing and individual learning opportunities are increasing. While the increase in the number of educated individuals causes unemployment on the one hand, it also brings along problems such as skill-job compatibility and person-job compatibility. Especially in higher education individuals, job expectations such as wages, status and social relations are increasing. However, it is commonly seen that due to the increasing number of graduates, the inadequacy of employability of institutions, and the inability to start their own business, they have to accept jobs that are below the expectations of individuals only to meet their needs. The increase in the number of individuals who are unemployed for a long time reveals the problem of working in positions where individuals perceive themselves as overqualified. From this point of view, the effects of perceived overqualification on employee performance and motivation were examined in the study. For this purpose, a research model was established and hypotheses were developed. In order to test the hypotheses, a questionnaire was created by scanning the literature. The data obtained from the questionnaire were analyzed for reliability, factor, regression and correlation with the IBM SPSS Statistics 26 program. As a result of the analysis; it was seen that the perception of competence sub-dimension of overqualification positively and significantly affects contextual performance, task performance, intrinsic and extrinsic motivation. It was concluded that the sub-dimension of overqualification negatively and significantly affected task performance, intrinsic and extrinsic motivation, but did not significantly affect contextual performance. Finally; it has been seen that the simplicity perception sub-dimension of overqualification has a positive and significant effect on contextual performance, task performance and intrinsic motivation, and insignificantly on extrinsic motivation.