Sürdürülebilirliğin dünya genelindeki stadyumlar bağlamında irdelenmesi: Fayda-maliyet analizleriyle İzmir Alsancak Stadyumu için öneriler
An investigation sustainability in the context of stadiums around the world: Recommendations for İzmir Alsancak Stadium with cost-benefit analysis
Yazar: DOĞUKAN KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. KUTLUĞ SAVAŞIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Fayda-maliyet analizi = Cost-benefit analysis ; Stadyumlar = Stadiums ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İzmir-Alsancak = İzmir-Alsancak

Özet:
Her birey hayatını sürdürebilmek ve ihtiyaçlarını karşılayabilmek için enerji 
tüketmekte ve bu enerjiyi sağlamak amacıyla kaynaklara gereksinim duymaktadır. 
Zaman içerisinde artan nüfus, kentleşme ve endüstrileşme gibi etkiler sonucu bu enerji 
ihtiyacı yüksek boyutlara ulaşmış, Sanayi Devrimi ile bu enerji talebi fosil yakıtlardan 
sağlanmaya başlanmıştır. Bu durum çevresel açıdan olumsuz etkilere sebebiyet 
vermiş, ekolojinin dengesini bozmuştur. Tüm bu sorunlara bir çözüm yaklaşımı olarak 
geliştirilen sürdürülebilirlik, zaman içinde gıda, sanayi, ekonomi, turizm vb. birçok 
sektörde kullanılır hale gelmiştir. Bu noktada mimarlık sektörünün de büyük bir payı 
bulunmaktadır. Küresel ölçekteki enerji tüketiminin yüzde 34'ü ve karbondioksit 
salınımlarının yüzde 37'si yapılardan kaynaklanmaktadır. Stadyumların enerji 
tüketimleri ve kaynak kullanımları ise hacimleri ile doğru orantılı olarak yüksek 
olmakta, sürdürülebilirlik açısından olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.

Bu çalışmanın amacı, sürdürülebilirlik yaklaşımının mimaride yansımasını 
stadyum yapıları üzerinden tartışarak, iyileştirme önerilerinin değerlendirmesini 
yapmaktır. Çalışmanın kapsamını ise İzmir ili, Konak ilçesinde yer alan 15.000 kişilik 
kapasiteye sahip Alsancak Stadyumu oluşturmaktadır. Alsancak Stadyumu, 
sürdürülebilirlik açısından ele alınmış, ekolojik çerçevede çevresel etkilerini azaltmak 
için sekiz adet iyileştirme önerisi geliştirilmiş, fayda-maliyet analizi yöntemi 
kullanılarak önerilerin potansiyel faydaları değerlendirilmiştir. Fayda-maliyet analizi 
uygulamasında her bir öneri için üç farklı firmadan fiyat teklifleri alınarak ilk yatırım 
maliyeti belirlenmiş, önerilen uygulamaların sağladığı faydalar parasal ifade cinsinden 
yıllık tasarruf bedeli olarak hesaplanarak geri ödeme süreleri bulunmuştur. Elde edilen 
veriler doğrultusunda önerilen uygulamaların karşılaştırmalı olarak değerlendirmeleri 
yapılmıştır. 

Çalışmada, Alsancak Stadyumu için çevresel etkilerini en aza indirmeye yönelik 
olumlu ve elverişli fırsatlar olduğu, uygulanan sürdürülebilir iyileştirme önerileri ile 
elde edilecek kârın optimizasyonu sayesinde sürdürülebilir gelişme noktasında önemli 
faydalar barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Every individual consumes energy to sustain life and meet their needs, and 
resources are required to provide this energy. Over time, due to factors such as 
increasing population, urbanization, and industrialization, this energy demand has 
reached significant levels. With the Industrial Revolution, this energy demand began 
to be met by fossil fuels. This situation has caused adverse environmental impacts and 
disrupted the balance of ecology. As a solution to all these problems, sustainability has 
been developed and, over time, has been utilized in various sectors, including food, 
industry, economy, and tourism. The architecture sector also has a significant share in 
this context. Globally, buildings account for 34 percent of energy consumption and 37 
percent of carbon dioxide emissions. The energy consumption and resource use of 
stadiums are proportionally high due to their large volumes, resulting in adverse 
outcomes in terms of sustainability. 

This study aims to discuss the reflection of the sustainability approach in 
architecture through stadium structures and to evaluate improvement suggestions. The 
scope of the study includes Alsancak Stadium, which has a capacity of 15,000 seats 
and is located in the Konak district of Izmir. Alsancak Stadium was examined 
regarding sustainability, and eight improvement suggestions were developed to reduce 
its environmental impacts within an ecological framework. Using a cost-benefit 
analysis method, the potential benefits of these suggestions were evaluated. In the costbenefit analysis, initial investment costs were determined by obtaining price quotes 
from three different companies for each suggestion, and the benefits provided by the 
proposed implementations were calculated as annual savings, expressed in monetary 
terms, to determine payback periods. Based on the obtained data, the proposed 
implementations were evaluated comparatively. 

The study concluded that there are favorable opportunities to minimize the 
environmental impacts of Alsancak Stadium and that the optimization of profits 
obtained through the implemented sustainable improvement suggestions provides 
significant benefits in terms of sustainable development.