COVID-19 salgınının yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin yapay sinir ağları yöntemiyle tahmini: 2020 dönemi
Prediction of the impact of the COVID-19 epidemic on quality of life by artificial neural networks method: 2020 period
Yazar: ALİ UÇUCU
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Epdemi = Epidemics ; Tahminleme = Forecasting ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
İşletmelerin performans ölçütlerini etkileyen indeksler olduğu gibi, ülkelerin de yaşam kalitelerini etkileyen bazı indeksler bulunmaktadır. Ekonomik özgürlük indeksleri, refah indeksleri ve yaşam kalite indeksleri ile yaşam kalitesi belirlenebilmektedir. Bu indeksler objektif ya da vatandaşlardan toplanan subjektif veriler analiz edilerek oluşturulmaktadır. Ekonomik krizler, salgınlar, doğa olayları vb. koşullar bu indeksleri etkilemektedir. COVID-19 salgını da tüm bu indeksleri doğrudan etkilemiştir. Bu çalışmada COVID-19 salgınının ülkelerin yaşam kalitesi üzerindeki etkisi, yapay sinir ağları kullanılarak geliştirilen bir model ile araştırılmıştır. Veri seti olarak Numbeo Yaşam Kalitesi İndeksi ele alınmıştır. Bu kapsamda Avrupa kıtasında bulunan 29 ülkeye ait 29 ayrı yapay sinir ağı eğitilmiştir.  Eğitim için 2012 ile 2019 yılları arasında vatandaşlardan toplanan veriler kullanılmıştır. 2020 yılı için ülkelerin yaşam kalitesi indeksleri tahmin edilmiş ve 2020 yılında gerçekleşen yaşam kalitesi indeksleri ile karşılaştırılmıştır. Çeşitli performans ölçütleri ile test edilen yapay sinir ağlarının geçmiş dönem tahminlerinin başarılı sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, COVID-19 salgınından sonra 25 ülkenin yaşam kalitesinde düşüş görülürken, geri kalan 4 ülkenin yaşam kalitesinde artış görülmüştür. Vatandaşların algıları ile ölçülen bu indekslerin refah düzeyi yüksek ülkelerde daha fazla düştüğü görülmüştür.

Abstract:
There are indices that affect the performance criteria of enterprises, as well as some indices that affect the quality of life of countries. The quality of life can be determined with economic freedom indices, prosperity indices and quality of life indices. These indices are created by analyzing objective or subjective data collected from citizens. Economic crises, epidemics, natural phenomena, etc. the conditions affect these indices. The COVID-19 pandemic has also directly affected all these indices. In this study, the effect of the COVID-19 pandemic on the quality of life of countries was investigated with a model developed using artificial neural networks. As a data set, the numbeo quality of life index is considered. In this context, 29 different artificial neural networks belonging to 29 countries in the European continent were trained. Data collected from citizens between 2012 and 2019 were used for training. The quality of life indices of the countries have been estimated for 2020 and compared with the quality of life indices realized in 2020. It has been observed that the past period forecasts of ANNs tested with various performance criteria have yielded successful results. As a result, the quality of life of 25 countries decreased after the COVID-19 pandemic, while the quality of life of the remaining 4 countries increased. It has been observed that these indices, measured by the perceptions of their citizens, have fallen more in countries with high levels of well-being.