Tuz ve su stresinin asmaların bazı fiziksel ve biyokimyasal özellikleri üzerine etkileri
Effects of salt and water stress on some physiological and biochemical characteristics of grapevines
Yazar: ZEHRA BABALIK
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN GÖKTÜRK BAYDAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Asma = Grapevine ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Fizyolojik özellikler = Physiological properties ; Su stresi = Water stress ; Tuz stresi = Salt stress

Özet:
Tuz ve su stresinin asmaların bazı fiziksel ve biyokimyasal özellikler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada bitkisel materyal olarak üç farklı Amerikan asma anacı (1103 P, 41 B ve 5 BB) ile Alphonse Lavallée üzüm çeşidinin hem aşılı hem de kendi kökleri üzerinde yetiştirilmiş tüplü fidanları kullanılmıştır. Fidanlara 0, 50 ve 100 mM tuz konsantrasyonlarındaki tuz stresi ve %25, %50 ve %100 ETP su seviyelerindeki su stresi birlikte ve ayrı ayrı uygulanmıştır.Araştırma sonunda incelenen tüm özelliklerin en fazla tuz ve su stresinin birlikte yapıldığı uygulamalardan etkilendiği ve stres koşullarından etkilenme bakımından çeşitler arasında farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada tuz ve su stresinin zararlanmalara, büyüme ve gelişme ile ilgili olarak sürgün uzunluğu, yaprak sayısı, yaprak en x boy değeri, bitki ağırlığı gibi fiziksel özelliklerin azalmasına stresin göstergesi olarak klorofil ve bağıl su içeriği miktarının azalmasına, membran geçirgenliğinin, lipid peroksidasyonun ve hidrojen peroksit miktarının artmasına neden olduğu belirlenmiştir. Lipid peroksidasyonunun 2009 yılında 9.27-42.50 µmol g-1 arasında 2010 yılında ise 9.30-69.52 µmol g-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. Diğer taraftan asmanın strese karşı koyabilmek adına bir takım mekanizmalar geliştirdiği; bunun sonucu olarak da bünyesindeki prolin, çözünebilir şeker, çözünebilir protein, toplam fenolik madde, serbest oksijen radikallerinin yok edilmesinde etkin olan SOD, CAT ve APX gibi antioksidan enzim aktivitelerini artırdığı tespit edilmiştir. Buna göre çalışmanın sonucunda SOD enzim aktivitesinin 2009 yılında 27.13-410.82 ünite mg protein-1, 2010 yılında ise 30.94-268.32 ünite mg protein-1 arasında değiştiği belirlenirken, CAT enzim aktivitesinin 2009 yılında 0.97-20.56 µM dak-1 mg protein-1, 2010 yılında ise 1.14-15.14 µM dak-1 mg protein-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. APX enzim aktivitesi ise 2009 yılında 153.06-1984.13 µM dak-1 mg protein-1 ve 2010 yılında da 57.47-1168.83 µM dak-1 mg protein-1 arasında değişim göstermiştir. Araştırma sonucunda tuz ve su stresinden genel olarak en fazla 41 B'nin etkilendiği tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out to determinate the effect of salt and water stress on some physiological and biochemical characteristics of grapevines. Three American rootstocks (1103 P, 41 B and 5 BB) and Alphonse Lavallée grape cultivar grown on both their own roots and grafted as well as potted vines were used as plant materials. 0, 50 and 100 mM of salt for salt stress and 25%, 50% and 100% water levels of ETP for water stress were applied to potted vines together and separately.At the end of the study, it was demonstrated that all of these features were affected more by the application of salt and water stress together and there were differences among the varieties depending on the stress applications. It was determined that salt and water stress applications were decreased shoot length, number of leaves, leaf width x height value, plant weight as physical properties and the amount of chlorophyll and relative water content as an indication of stress, and increased the injury degree, the amount of lipid peroxidation, membrane permeability and hydrogen peroxide. Lipid peroxidation varied from 9.27 to 42.50 µmol g-1 in 2009 and from 9.30 to 69.52 µmol g-1 in 2010. On the other hand grapevine developed a number of mechanisms to withstand stress, as a consequence they increased the contents of proline, soluble sugar, soluble protein, total phenolic and the activities of SOD, CAT and APX, effective in the scavenge of oxygen free radicals. Accordingly to the study results while SOD enzyme activity varied from 27.13 to 410.82 ünite mg protein-1 in 2009 and from 30.94 to 268.32 ünite mg protein-1 in 2010, CAT activity varied from 0.97 to 20.56 µM dak-1 mg protein-1 in 2009 and from 1.14 to 15.14 µM dak-1 mg protein-1 in 2010. APX activity ranged from 153.06 to 1984.13 µM dak-1 mg protein-1 in 2009 and from 57.47 to 1168.83 µM dak-1 mg protein-1 in 2010. At the end of the study 41 B was found to be most affected genotype by the salt and water stresses.