Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocukların ve tipik gelişim gösteren akranlarının pragmatik dil becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of the pragmatic language skills of children with attention deficit and hyperactivity disorder and their typically developing peers
Yazar: ADNAN GÜLAÇTI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇİĞDEM KİRAZLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Pragmatik dil, bireyin sosyal bağlamdaki dil kullanımını ifade etmektedir. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), farklı şekillerde ve düzeylerde etkilenimi kapsayan ve zayıf dinleme becerileri, fazlaca konuşma, sıra almakta güçlük, dürtüsellik gibi semptomlara yelpaze olarak kullanılan bir terimdir. DEHB'li çocukların pragmatik dil de dahil olmak üzere dil bozuklukları açısından risk altında olduğu ve bu çocuklarda sıklıkla dil bozukluğunun görüldüğü bilinmektedir. Bu araştırmada, DEHB tanısı olan çocukların ve tipik gelişim gösteren akranlarının pragmatik dil becerilerinin değerlendirilerek karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırma Hacettepe Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden yönlendirilen ve yeni DEHB tanısı almış 6 yaş ile 8 yaş 11 ay yaş aralığında 28 (21E, 7K) çocuk ve tipik gelişim gösteren yaş ve cinsiyet eşleştirilmiş 28 çocuk olmak üzere toplam 56 çocuğu içermektedir. Dil değerlendirmeleri için "Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL)"; pragmatik dil becerilerinin değerlendirilmesi için "Pragmatik Dil Testi-2 (PDT-2)" ve "Pragmatik Dil Becerileri Envanteri-Türkçe Versiyon (PDBE-TR)" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda DEHB tanısı olan çocukların, tipik gelişim gösteren akranlarına göre dil becerilerinde (p<0.001) ve pragmatik dil becerilerini değerlendirmek için kullanılan PDT-2 (p<0.001) ve PDBE-TR (p<0.001) değerlendirme araçlarında istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha zayıf beceriler gösterdiği görülmüştür. Araştırma sonucunda DEHB tanısı alan çocukların dil becerilerinde ve pragmatik dil becerilerinde tipik gelişim gösteren akranlarına göre anlamlı düzeyde zayıf beceriler sergilediği gösterilmiştir.

Abstract:
Pragmatic language refers to an individual's use of language in a social context. Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a term used to describe a range of symptoms including poor listening skills, excessive talking, difficulty taking turns, and impulsivity, which vary in form and severity. It is known that children with ADHD are at risk for language disorders, including pragmatic language disorders, and that these children frequently exhibit language impairments. This study aims to evaluate and compare the pragmatic language skills of children diagnosed with ADHD and their typically developing peers. The study includes a total of 56 children, with 28 (21 boys, 7 girls) newly diagnosed with ADHD aged between 6 years and 8 years 11 months, referred from the Child and Adolescent Psychiatry Department of Hacettepe University, and 28 age- and gender-matched typically developing children. For language assessments, the "Turkish School-Age Language Development Test(TODİL)" was used; for the assessment of pragmatic language skills, the "Pragmatic Language Test-2-Turkish Version (PDT-2)" and the "Pragmatic Language Skills Inventory-Turkish Version (PDBE-TR)" were used. The results of the study showed that children diagnosed with ADHD demonstrated statistically significantly weaker skills in language abilities (p<0.001) and in the evaluation tools used to assess pragmatic language skills, PDT-2 (p<0.001) and PDBE-TR (p<0.001), compared to their typically developing peers. The study concludes that children diagnosed with ADHD exhibit significantly weaker language and pragmatic language skills compared to their typically developing peers.