Sakroileit erken tanı ve aktivasyonununsaptanmasında dinamik mr uygulaması /
Yazar: GÜLNİHAL İNCE
Danışman: UZMAN ESMA ESİN DERİN ÇİÇEK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
İnflamatuar tip bel ağrısı olan hastalarda sakroileitin erken tanısı ve
aktivasyonunun belirlenmesi tedavi ve prognoz açısından önem
taşımaktadır. Klinik bulgular ve inflamatuar aktiviteyi gösteren labaratuar
tetkikleri yanı sıra tanıda radyolojik yöntemlerin büyük yeri vardır. Direk
radyografisakroileit tanısında ilk radyolojik tetkik olmakla birlikte erken
dönemde yetersiz kalmakta ve inflamatuar aktiviteyi sapt ayamamaktadır.
Bu nedenle sakroileitin erken dönem tanısında ve tanısı bilinen hastaların
inflamatuar aktivite dönemlerinin takibinde kontrastlı dinamik MR
yönteminin yerinin ararştırılması amacıyla bu çalışmamızı gerçekleştirdik.
 Bu amaçla Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik
Tedavi ve Rehabiltasyon polikliniğine bel ağrısı şikayeti ile başvuran
hastalar inflamatuar tip belağrısı ve sakroileit açısından değerlendirildi.
Toplam 49 kişilik çalışma grubu oluşturuldu. Bu hastalar 3 gruba ayrıldı.1.
Grup, herhangi bir şikayeti olmayan veya mekanik tip bel ağrı şikayetiolan
5 kişiden oluşan kontrol grubu idi. 2. Grup inflamatuar tipte bel ağrısı olan
,ilk planda sakroileit düşünülen ancak henüz tanı almamış 26 hastadan
oluşan erken tanı grubu, 3. Grup inflamatuar tip bel ağrısı olan ve
spondiloartropati tanısını önceden almış olan 18 hastadan oluşan ileri evre
grubu idi.
 Çalışmamızdaki tüm hastalar direk grafi, statik ve dinamik MR
tetkikleri yapılarak, MR görüntülemenin direk grafiye üstünlüğü yanı sıra
sakroileitin erken dönem tanısı ve inflamatuar aktivasyon dercesinin
saptanmasında dinamik MR çalışmanın yeri ve önemi, aktivasyona işaret
eden ESR ve CRP gibi laboratuvar bulguları ile korele edilerek
değerlendirilmiştir. Hastalar DG görüntülemede New York kriterlerine göre
derecelendirildi. Statik MR görüntülemede ise kıkırdak değişikliği,
subkondral skleroz, erezyon, kemikiliği ödemi, periartiküler yağ birikimi,
eklem aralığı değerlendirilerek MR kronisite indeksine göre
derecelendirilerek sakroileit tanısı kondu. Dinamik MR çalışmada ise
sakroiliak eklemlerdeki inflamasyon varlığı ve derecesi saptanarak
aktivasyon varlığı araştırıldı ve aktivasyon saptanan hastaların ESR ve CRP
değerleri ile korelasyonu incelendi.
 Statik MR bulgularından kıkırdak değişikliği, skleroz, erezyon,
periaetiküler yağ birikimi ve kemik aralığı değişiklikleri hatalık evresi ile
bağımlı olup ileri evre hastalarda daha belirgin izlendi. Bu tanımlanandeğişiklikler çalışmamızda eklemin dorsakaudal kesimlerinde ve iliak
kanatlarda belirginleşmekteydi. Eklem tutulumunun hastalığın süresi
ilerledikçe bilateral simetrik özellik gösterdiği görülmüştür.
 Biz çalışmamızda dinamik MR yöntemi ile henüz tanı almamış, klinik
olarak inflamatuar bel ağrısı düşünülen 2. Grup hastalarda % 76,9 (40 SİE)
ve tanısı olan 3. Grup hastalarımızda %100 oranında aktif sakroileit
saptadık. Kontrol grubunda sakroileit saptanmadı.
 2. grupta statik MR değerlendirme kriterlerine göre 11 hastanın 5 tanesinde
bilateral 6 tanesinde unilateral olmak üzere 17 SİE'i sakroileit tanısı aldı. Statik
MR ile sakroileit tanı konulan eklemlerin hepsinde dinamik çalışmada Grade A veya
B parlaklaşma indeksi elde edilmiş ve aktivasyon saptanmıştır. Ayrıca 2. grupta
statik MR ile unilateral sakroileit tanısı alan 6 hastanın 4 tanesinde dinamik MR
çalışmada statik MR ile morfolojik bulgu saptanmayan diğer taraf ekleminde de
aktivasyon saptanması dikkati çekmektedir. Bu grupta morfolojik MR bulguları ve
direk grafi bulguları olmayan 28 SİE'in 20 tanesinde (%71) sakral/iliak kanat
subkondral alanları ve/veya sinovial kesiminden elde edilen grafilerinden en az bir
tanesinde dinamik MR ile aktivasyon (grade A/B) saptandı. Morfolojik
değişiklikleri oluşmadan dinamik çalışmada parlaklaşma saptanan bu 20
SİE'e aktif sakroileit tanısı konulmuştur. Ayrıca dinamik MR yöntemi ile
sakroileit tanısı konan bu 20 SİE'in 12 (%60) tanesinde MR' da görsel olarak
sinovyal ve/veya subkondral kontrast tutulumu varlığı izlenmiştir.
 Dinamik MR aktivasyon indeksi derecesinin ve ortalamalarının, MR
bulgularında özellilkle STIR sekansda çok iyi değerlendirilebilen kemik iliği ödemi
varlığı ve ödemin miktarı (fokal/ yaygın) ile ilişkili olarak daha yüksek izlendiği
saptandı. Aynı şekilde subkondral ve/veya sinovial kontrastlanma gösteren
hastalarda da parlaklaşma indeksi ortalamaları daha yüksek değerlerde
izlendi. Böylece çalışmamızda kemik iliği ödemi ve kontrast tutulumunun
aktivasyonu ve derecesini göstermede önemli derecede anlam ifade ettiğini
gösterebilmiş olduk. Yanısıra hem sinovial hem de subkondral
kontrastlanma ve dolayısıyla inflamasyoun da kemik iliği ödemi
miktarından bağımsız olarak varlığı ile bağımlılığı olduğu saptandı Aynı
zamanda parlaklaşma indeksi derecesi ve ortalamaları hastalık evresi ile de
korele olarak yüksek olarak izlendi. Erken tanı hastaları ile ileri evre hastalarının
yaş, ESR ve CRP ortalamaları arasındaki fark istatiksel olarak değerlendirildiğinde
üç değişken için de ileri evre hastalarının daha yüksek ortalamaya sahip oldukları
görüldü. CRP ortalama değerinin subkondral kontrastlanma varlığı ile anlamlı
bağımlılık gösterdiğini saptadık. ESR ve CRP değerlerinin yüksekliği
kemik iliğ ödemi varlığı ile düşük derecede anlamsız korelasyon
gösterirken, parlaklaşma indeksi ile orta dereceye yakın anlamlı korelasyongöstermekte idi. Yani dinamik MR yöntem ile labaratuar aktivasyon belirteçleri
daha korele olduğu izlendi.
 Sonuç olarak erken dönem sakroileitin saptnamasında direk
radyografide anlamlı bulgu yokken statik MR ile eklem kıkırdağı,
subkondral değişiklikler, periartiküler yağ birikimi ve eklem aralığı başarılı
bir şekilde değerlendirilebilmektedir. Dinamik MR görüntüleme erken ve
ileri evre hastalarda aktif sakroileitin saptanmasında en üstün görüntüleme
yöntemidir ve aktif inlamasyonun derecesi kantitatif olarak
ölçülebilmektedir. Dinamik incelemenin henüz morfolojik bulgular
oluşmamış erken evre hastaların tanısında önemli yeri vardır.

Abstract: