Kemik dansitesini saptamada dental volümetrik tomografinin etkinliği ve DEXA ile karşılaştırılması
The efficiency of dental volumetric tomography for determining the bone density and comparison with DEXA
Yazar: BURCU KELEŞ EVLİCE
Danışman: DOÇ. DR. HALUK ÖZTUNÇ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Absorpsiyometri-foton = Absorptiometry-photon ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik hastalıkları = Bone diseases ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Tomografi = Tomography

Özet:
Mevcut literatürde çene kemiklerinin dansitesinin ölçüldüğü ve bu ölçümlerin vücudun diğer kemiklerinin dansiteleri ile karşılaştırıldığı pek çok çalışma bulunmaktadır. Diş hekimliği klinik ve radyolojik uygulamalarında çene kemiklerinin kalitesi ve dansitesi ile ilgili fikir sahibi olmak tedavi planlaması ve prognoz aşamalarında son derece yararlı olacaktır.Dual enerji x-ışını absorpsiyometri (DEXA), kemik mineral yoğunluğunu yüksek hassasiyet ile ölçen, hızlı tarama olanağı sunan ve girişimsel olmayan bir tekniktir. Bu tez çalışmasında yoğun derecede bulunan kemik yapıların süperpozisyonunu minimuma indirerek 2 ve 3 boyutlu mükemmel görüntüleme olanağı sunan dental volümetrik tomografi (DVT) yönteminin kemik dansitesini belirlemedeki etkinliği incelenmiştir. WHO kriterlerine göre normal, osteopeni ve osteoporoz tanısı alan 120 postmenopozal kadın hastanın DVT görüntüleri üzerinde kemik dokuyla ilgili ölçümler yapılmış ve hastaların DEXA parametreleriyle karşılaştırılmıştır.Daha önce panoramik radyograflar üzerinde yapılan radyomorfometrik analizler ve tıbbi bilgisayarlı tomografi cihazları ile yapılan dansitometrik ölçümler birlikte kullanılarak DVT cihazının kemik dokuyla ilgili sunduğu bilgiler değerlendirilmiştir. Bu bilgiler ışığında DVT ölçüm parametrelerinden mandibular kortikal kalınlık, dental volümetrik kortikal kalınlık ve maksilla HU değerlerinin gruplar arasında anlamlı fark gösterdiği ve osteoporotik bireylerde azaldığı; maksilla HU, mandibula HU, maksilla ve mandibula data profil (intensity) değerlendirmelerinin osteoporotik bireyleri saptamada etkili olduğu ve osteoporoz grubunda maksilla ve mandibulada kemik dansitesinin azaldığı tespit edilmiştir.Kemik dansitesi ve kalitesinin saptanması konusunda daha geniş yaş aralığındaki daha fazla sayıda hastadan oluşan çalışma gruplarıyla birden fazla DVT cihazı ve yazılımı kullanılarak yeni araştırmalar yapılması ile daha kesin sonuçlara ulaşılabilecektir.Anahtar Sözcükler: Dental volümetrik tomografi, dual enerji x-ışını absorpsiyometri, kemik dansitesi, metabolik kemik hastalıkları, osteoporoz.

Abstract:
In the recent literature, several approaches have been taken to measure bone density in the jaws and to compare bone density in the jaws with bone densities in other parts of the skeleton. In dental clinical and radiological practice it is useful to have an idea of the jaws? bone density and quality for treatment planning and prognose.Dual energy x-ray absorbsiometry (DEXA) is a technique that enables fast, noninvasive, and highly precise measurement of bone mineral density. In this study, the method of dental volumetric tomography (DVT) which possibly presents the excellent 2 and 3 dimentional imaging by preventing bone superpositions, was assesed about it?s effects on determining bone density. The evaluations are made on 120 postmenapausal women?s DVT images, who are diagnosed as normal, osteopenic and osteoporotic according to WHO criteria, and the values are compared with the patients? DEXA parameters.Radiomorphometric analyses and dansitometric measurements which were made earlier on panoramic radiographs and by medical computed tomography devices, were both used assessing DVT?s features presented for bone tissue. As a result, it was observed that DVT measurement parameters as mandibular cortical thickness, dental volumetric cortical thickness and maxillary Hounsfield units (HU) values were statistically significant between the groups and decreased in osteoporotic individuals; maxillary HU, mandibular HU, maxilla and mandible data profile (intensity) evaluations were effective for detecting osteoporotic individuals and both maxilla and mandible bone densities were decreased in osteoporotic group.In the case of detecting bone density and bone quality, it is necessary to make new researches on the study groups which contain more patients in wide age range with using multiple DVT devices and software to achieve definitive results.Key Words: Dental volumetric tomography, dual energy x-ray absorbsiometry, bone density, metabolic bone diseases, osteoporosis.