Rasyonalite-iktisat ilişkisi: W. S. Jevons, K. Marx ve T.B. Veblen'in farklı/benzer rasyonalite anlayışları özelinde bir irdeleme
Rationality-economics relation: A scrutinising specific to different/similar rationality comprehension of W.S. Jevons, K. Marx and T. B. Veblen
Yazar: EREN KIRMIZIALTIN
Danışman: PROF. DR. UFUK SERDAROĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Jevons, William Stanley = Jevons, William Stanley ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Marks, Karl = Marks, Karl ; Marksist kuram = Marxist theory ; Rasyonalizasyon = Rationalization ; Rasyonellik = Rationality ; Veblen, Thorstein = Veblen, Thorstein

Özet:
İktisat beşeri bir bilimdir ve içerisinde farklı teoriler barındırır ve bu farklı teoriler farklı insan kurgularından hareket ederler. İktisat teorilerinin kabul ettiği farklı insan kurgularının hepsi iki temel varsayım üzerine tesis edilir. Bunlar rasyonalite ve insanın atomik mi yoksa toplumsal bir varlık mı olduğudur. Çalışmamız bu temel varsayımlardan rasyonalite üzerinedir. Rasyonalite incelememize insanın atomik mi yoksa toplumsal bir varlık mı olduğu da dahil edilmiştir. Çünkü rasyonalite; zaman, mekan, güdü, özgür irade gibi hususların değerlendirilmesinin yanı sıra bireysel ve toplumsal ilişki biçimlerinin de değerlendirilmesiyle ortaya konulur. Dolayısıyla çalışmamızda ele aldığımız biçimiyle rasyonalite diğer varsayımı da dikkate almaktadır. Sözü edilen hususiyeti nedeniyle rasyonalite, çalışmamız bağlamında, iktisat teorilerinin insan eylemlerinin idraki ve yorumlanmasında kullandığı tek varsayımdır diyebiliriz. Bu kapsamda çalışmamızın üç amacı vardır: rasyonalitenin ne olduğunu birçok yönüyle ortaya koymak, üç iktisat okulunun -Marksist, Marjinalist, Kurumsalcı- üç kurucu temsilcisinin -K. Marx, W. S. Jevons, T. B. Veblen- insan ve rasyonalite anlayışlarını karşılaştırmak, söz konusu düşünürlerin rasyonalite anlayışları ile iktisat teorileri arasındaki ilişkiyi göstermek.


Anahtar Kelimeler : Rasyonalite, İnsan, K. Marx, W.S. Jevons, T.B. Veblen

Abstract:
Economics is a human science and it includes different theories and these different theories base on different human fictions. All of different human fictions which economic theories accept, is constructed on two basic assumptions that are rationality and whether the human is social or atomic being. Our study focuses on rationality among these two assumption. However whether the human is social or atomic being is included in our rationality research. Because rationality is explained by evaluation of time, space, motive, free will issues and in addition to them by evaluation of modes of indivudial and social relations. Thereby scope of rationality which we handle in this study is considering the other assumption. Because of mentioned trait we can say that rationality is only assumption that use economic theories to comprehend and interpret of human actions, within the context of this study. Within this framework, our research have three purposes: to explain what the rationality is in many aspect, to compare human and rationality comprehansions of three founder representative –K. Marx, W. S. Jevons and T. B. Veblen- of three economic school –Marxist, Marginalist, Institutionalist- and show relation between economic theories and comprehansion of rationality of mentioned thinkers.



Key Words : Rationality, Human being, K. Marx, W.S. Jevons, T.B. Veblen