Göller Bölgesi Isparta'da bulunan volkanik kaynaklı pomzanın seramik bünyede kullanılabilirliğinin araştırılması
Investigation of the usage of pumice found in Isparta, Lake Region, in ceramic
Yazar: RABİA BAYTER
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ÜNAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Ülkemizde yoğun olarak bulunan pomza, volkanik kökenli olup kullanım
açısından özellikle inşaat, tarım, kimya ve tekstil sektörlerinde tercih edilmektedir.
Ancak pomzanın fiziksel, kimyasal ve yapısal oluşum şekillerine bağlı olarak, farklı
alanlarda kullanım oluşturmaktadır. Volkanik patlama sonrası tüflerin ani soğuması
ile reaksiyona girerek oluşan gözenekli pomza, mineral bileşimleriyle kimyasal ve
fiziksel olaylara dayanıklı, yüksek dirençli, dekoratif ve endüstriyel alanlar açısından
önemli bir kayaçtır.
Hammadde rezervlerinin ekolojik koşullara bağlı olarak hızla tükenmekte,
geleneksel ve endüstriyel seramik üretimine yönelik olarak; ekonomik, sanatsal ve
çevresel faktörlerin dikkate alındığı alternatif hammadde arayışlarını ön plana
çıkartmaktadır. Pomza kayacının amorf bir aliminyum silikat olarak tanımı ile
kimyasal bileşimleri seramik endüstrisinde kullanılan hammadde bileşimlerine çok
benzemektedir. Birçok alanda kullanımı olsa dahi pomzanın hammadde olarak
seramik sır, astar ve bünye de kullanım alanları oldukça sınırlıdır. Göller bölgesiIsparta yöresinde volkanik patlamalar sonucuna bağlı olarak birçok farklı mineral ve
dokulara sahip olmasıyla belirli alanlarda pomza oluşumları görülmektedir.
Bu amaçla yapılan deneysel çalışma da; Göller bölgesi-Isparta yöresi
yataklarından elde edilen pomzanın seramik yapısında hammadde olarak kullanım
potansiyeli araştırılarak Isparta, coğrafi kaynak olarak görülmüş ve yöre jeolojisinin
sunduğu pomza rezervlerinden elde edilen numuneler seramik endüstrisinde temel
hammadde olarak araştırılmıştır. Numune olarak alınan numuneler, kullanılan kil
yapısına laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneysel süreç ile etkileşim
kazandırılmaya çalışılmıştır. Farklı boyutlarda öğütülmüş pomzaların seramik bünye
içerisinde kullanımı ile oluşturulan reçetelerle seramik bünyenin kullanılabilirliğinin
etkileri araştırılmıştır. Yapılan denemeler ve uygulamalar sonucu pomzanın renk
tonları arasında değişen görünümünün seramik endüstrisinde ve sanatsal
çalışmalarda kullanılabilirliği değerlendirilerek önemli veriler elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Pomza, Seramik Bünye, Göller Bölgesi, Volkanik Kayaç.

Abstract:
Pumice, which is found extensively in our country, is of volcanic origin and is
preferred especially in construction, agriculture, chemistry and textile sectors.
However, depending on the physical, chemical and structural forms of pumice, it is
used in different areas. Porous pumice, which is formed by reaction with the sudden
cooling of the tuffs after the volcanic eruption, is an important rock in terms of
decorative and industrial areas, resistant to chemical and physical events with its
mineral compositions.
Raw material reserves are rapidly depleting depending on ecological
conditions, for traditional and industrial ceramic production; It brings to the fore the
search for alternative raw materials in which economic, artistic and environmental
factors are taken into account. With the definition of pumice rock as an amorphous
aluminum silicate, its chemical compositions are very similar to the raw material
compositions used in the ceramic industry. Even though it is used in many areas, the
usage areas of pumice as a raw material in ceramic glaze, lining and body are very
limited. In the Lakes region-Isparta region, pumice formations are observed in
certain areas due to the fact that it has many different minerals and textures,
depending on the result of volcanic eruptions.
Experimental study for this purpose; By investigating the potential of use of
pumice obtained from the deposits of the Lakes region-Isparta region as a raw
material in the ceramic structure, Isparta was seen as a geographical source and the
samples obtained from the pumice reserves presented by the local geology were
investigated as a basic raw material in the ceramic industry. The samples taken as
samples were tried to interact with the clay structure used with the experimental
process carried out in the laboratory. The effects of the usability of the ceramic body
were investigated with the recipes created by the use of pumice ground in different
sizes in the ceramic body. As a result of the trials and applications, important data
were obtained by evaluating the usability of the appearance of pumice, which varies
between color tones, in the ceramic industry and artistic works.

Keywords: Pumice, Ceramic Body, Lakes Region, Volcanic Rock