Turizme dayalı büyümenin doğrusallığının incelenmesi: Dinamik panel eşik modeli
The review of linearity of tourism led growth hypothesis: Dynamic panel threshold model
Yazar: ORKHAN ALILI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Dinamik modeller = Dynamic models ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Finansal gelişme = Financial development ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Turizm = Tourism ; Uluslararası turizm = International tourism

Özet:
Bu çalışmanın amacı, turizmde uzmanlaşmanın ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemek ve turizme dayalı büyüme hipotezinin geçerliliğini test etmektir. Ayrıca turizmde uzmanlaşma- ekonomik büyüme ilişkisini açıklamada finansal gelişmişliğin aracı rolünün de araştırılması, farklı finansal gelişmişlik düzeylerine göre sınıflandırılmış ülkelerde dönemler itibarıyla bu etkilerin nasıl değiştiği sorusuna da araştırma kapsamında cevap bulunmaya çalışılmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda 91 ülkenin 2001-2018 dönemine ait veriler, dinamik panel veri modelleri arasında en başarılı tahmin gücüne sahip olduğu düşünülen Arellano ve Bover/ Blundell ve Bond tarafından geliştirilen sistem genelleştirilmiş momentler yöntemi ve Kremer, Bick ve Nautz'un geliştirdiği dinamik panel eşik modeli kullanılarak incelenmiştir. 
Araştırma bulguları doğrultusunda, seçili ülkelerde finansal gelişmişlik düzeyi göz önünde bulundurularak yapılan sınıflandırmada turizmde uzmanlaşmanın belirli bir düzeye kadar ekonomik büyümeyi destekeleyeceği söylenebilir. Elde edilen bir diğer önemli sonuç finansal gelişmişliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin sadece belirli bir finansal gelişmişlik seviyesine erişildikten sonra anlamlı hale geleceği, düşük ve orta finansal gelişmişlik düzeyine sahip ülkelerde herhangi bir ilişkinin tespit edilemediğine yöneliktir. Bununla da aslında hem turizmde uzmanlaşma hem de finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin doğrusal olmadığı tespit edilmiştir. Ekonomik kaynakların ağırlıklı olarak turizm sektörüne yönlendirildiği az finansal gelişmişlik düzeyinde turizmin etkileri istatistiksel olarak pozitif ve anlamlı iken, katsayılar açısından yapılan yorumlamada orta finansal gelişmişlik düzeyinde turizmin büyümeye etkisinin daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Ancak yüksek finansal gelişmişlik düzeyinde turizmde uzmanlaşmadaki artışın büyüme üzerindeki etkilerinin anlamsız hale gelmesi zamanla turizmin büyüme üzerindeki etkilerinin de ortadan kalkacağını göstermektedir. 
Finansal sistemde ortaya çıkan gelişmeler, diğer sektörlerde olduğu gibi turizmde de finansmana erişimi kolaylaştırmakta, yatırım maliyetlerini düşürmekte böylece arz öncüllü büyüme modelini ve ekonomik büyümeyi desteklemektedir. Ancak farklı finansal gelişmişlik düzeylerinde hem turizmin hem de finansal gelişmenin büyüme üzerindeki etkilerinin değişiklik göstermesi ilgili farklılıkların altında yatan dinamikleri anlamayı daha önemli hale getirmektedir. Gruplar arasındaki farklılıkların turizmde uzmanlaşmanın ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin zamanla değişim gösterebilmesinden, azalan getiriler varsayımının bir sonucu olarak ya da bazı çalışmalarda ortaya çıktığı üzere aşırı finansal gelişmenin özel sektörlerde meydana getirdiği yapısal bozulmalardan da kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Bu bakımdan araştırma sonuçları özellikle turizme bağımlı ekonomilerde karar vericilere önemli görev ve sorumluluklar yüklemekte, alternatif turizm türlerini geliştirmede turizmin bağlantılı olduğu diğer sektörlerin etkilerinin iyi bir şekilde analiz edilmesi durumunda turizme dayalı büyüme hipotezinin gerçekleşeceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of tourism specialization on economic growth and to test the validity of the tourism-based economic growth hypothesis. In addition, it has been tried to find an answer to the question of the intermediary role of financial development in explaining the relationship between specialization in tourism and economic growth, and how these effects change over time in countries classified according to different financial development levels. For these purposes, Arellano and Bover/ Blundell and Bond System Generalized Moment Method, which is thought to have the most successful predictive power, and the dynamic panel threshold model developed by Kremer, Bick and Nautz were used to examine the relationship among 91 countries for the period of 2001-2018.
In line with the research findings, it is indicated that in the classification made by considering the level of financial development in selected countries, specialization in tourism will support economic growth up to a certain level. Another important result is that the effects of financial development on economic growth will only become significant after reaching a certain level of financial development, and thus no relationship can be detected in countries with low and medium financial development levels. Therefore, it has been determined that the effects of both tourism specialization and financial development on economic growth are not linear. While the effects of tourism are statistically positive and significant at the level of low financial development, where economic resources are predominantly directed to the tourism sector, in the interpretation made in terms of coefficients, it has been determined that the effect of tourism on growth is stronger at the level of medium financial development. However, the fact that the effects of the increase in tourism specialization on growth at the level of high financial development become meaningless shows that the effects of tourism on growth will disappear over time.
Developments in the financial system facilitate access to finance in tourism, as in other sectors, and reduce investment costs, thus supporting the supply-led growth model. However, the fact that the effects of both tourism and financial development on growth vary at different levels of financial development, making it more important to understand the dynamics underlying the relevant differences. It is thought that the differences between the groups may be due to the fact that the economic, social, and environmental effects of tourism specialization may change over time, as a result of the diminishing returns assumption or as a result of the structural deteriorations caused by excessive financial development in private sectors, as revealed in some studies. In this respect, the results of the research impose import duties and responsibilities on decision-makers, especially in tourism-dependent economies, and show that the tourism-led growth hypothesis will be realized through alternative tourism strategies or if other sectors dynamics that tourism has strong ties will be analyzed carefully.