Dijitalleşen dünyada sosyal hizmet algısı: Teknoloji kullanımının sosyal hizmet müdahalelerine etkisi
Perception of social work in the digitalizing world: The effect of the use of technology on social work interventions
Yazar: ŞEYMA SAKİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ KÖROĞLU
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Tarih boyunca bütün toplumlar, ihtiyaçlarının karşılanması, güvenli yaşam alanlarının oluşturulması ve koşulların iyileştirilmesi amacıyla teknoloji üretmiştir. Dijitalleşme ise teknolojinin en gelişmiş formu olarak insan yaşamının bütün alanlarını etkilemektedir. Gündelik yaşam pratikleri, üretim-tüketim süreçleri, sosyal ve kültürel faaliyetler dijital teknolojilerle hızlı bir değişim sürecine girmiştir. Dijitalleşme, insan yaşamının konforunu arttırırken, türlü zorlukları da beraberinde getirmiştir. İlk zamanlardan beri sosyal hizmette, kaynaklara ve fırsatlara erişim sıkıntısı bulunan kişilere yönelik hizmetler üretilmiştir. İnsanın yaşam koşullarına etki eden bütün sistemler, sosyal hizmetin çalışma odağını oluşturmaktadır. Sosyal hizmet uygulamaları, kuramsal bilginin yanında, insanların ihtiyaç ve beklentileri doğrultusunda, sosyal olarak inşa edilmektedir. Bu nedenle de sosyal hizmette, dijitalleşme ile farklılaşan ihtiyaç ve sorunları doğru analiz etmek ve uygulamaların etkinliğini arttırmak için yeni yöntemler geliştirmeye duyulan ihtiyaç artmaktadır. Bu çalışmada, dijitalleşmenin insan yaşamı ve davranışını, etkileşim ve iletişim biçimlerini, toplumların yapısını, dönüşüme uğrattığı savından hareket edilmektedir. 

Bu bağlamda, sosyal hizmet müracaatçılarının dijital kaynaklara erişimi ve dijitalleşmenin müracaatçı yaşamlarına etkileri, uygulamada dijital teknoloji kullanımı, meslek elemanlarının dijitalleşmeden beklentileri, yapay zekânın dezavantajlarının giderilmesinde, sosyal iyiliğin gerçekleştirilmesinde kullanılıp, kullanılamayacağı konuları ele alınmıştır. Çalışmanın evrenini, Afyonkarahisar Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarda çalışan meslek elemanları oluşturmuştur. 

Katılımcılarla, yarı yapılandırılmış ve açık uçlu sorularla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma neticesinde; sosyal hizmet uygulamalarında dijitalleşmeden sınırlı düzeyde faydalanıldığı, meslek elemanlarının dijitalleşmeden, iş yükünün azaltılması ve uygulamaların niteliğinin arttırılmasına yönelik beklentilerinin olduğu, bunun yanında sosyal inceleme, çevre araştırması, yüz yüze iletişim gibi müracaatçılarla kurulan insani ilişkilerin sürdürülmesinin gereklilik olarak görüldüğü bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
Throughout history, all societies have produced technology in order to meet needs, create safe living spaces and improve conditions. Digitalization, on the other hand, has increased the importance of technology in human life. Daily life practices, production-consumption processes, social and cultural activities have entered the process of change. While digitalization has increased the comfort of human life, it has also brought various difficulties. Since the early days, services have been produced in social work for people who have difficulty accessing resources and opportunities. All systems that affect the living conditions of people constitute the focus of social work. Social work practices are socially constructed in line with the needs and expectations of people as well as theoretical knowledge. For this reason, there is a need to develop new methods in social work in order to correctly analyze the needs and problems that differ with digitalization and to increase the effectiveness of applications. 

In this study, digitalization; It is based on the argument that it transforms human life and behavior, forms of interaction and communication, and the structure of societies. In this context, social service applicants' access to digital resources and the effects of digitalization on applicants' lives, the use of digital technology in practice, the expectations of professionals from digitalization, whether artificial intelligence can be used to eliminate its disadvantages and realize social good are discussed. The sample of the study consisted of professionals working in Afyonkarahisar Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü and affiliated organizations.

Interviews were conducted with semi-structured and open-ended questions. The findings were analyzed by content analysis technique. As a result of the research; It has been found that digitalization is used at a limited level in social work practices, that professional staff have expectations from digitalization to reduce the workload and increase the quality of practices, and that it is seen as a necessity to maintain human relations established with applicants such as social examination, environmental research, face-to-face communication.