Hemşirelerin yenilikçi davranışları ve etkileyen faktörler: Niteliksel bir çalışma
Innovative behaviors of nurses and affecting factors: A qualitative study
Yazar: BETÜL SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Yaratıcılık = Creativity ; Yenilik = Innovation ; Yenilikçi davranış = Innovative behaviour

Özet:
Bu çalışma; niteliksel bir araştırma olarak, hemşireler tarafından geliştirilen yeni fikir, ürün ve yöntemleri ortaya koymak, hemşirelerin yenilikçi davranışlarını ve yenilikçi davranışlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla planlandı. Araştırmanın örneklemini, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nde en az bir yıldır çalışan 12 hemşire oluşturdu. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme ve maksimum çeşitlilik yöntemleri kullanıldı. Araştırmanın verileri, yüz yüze görüşme tekniğinin kullanıldığı yarı yapılandırılmış derinlemesine bireysel görüşme ile toplandı. Görüşme kayıtları araştırmacı tarafından deşifre edildi, MaxQDA 10 Plus programı kullanılarak kodlandı.Araştırmamızda, hemşirelerin, mesleki yaşantılarının ilk zamanlarında ve birimde çalışmaya yeni başladıkları dönemde daha fazla yeni fikir geliştirdikleri ve paylaştıkları, hemşirelerin her koşulda hastanın tedavi ve bakımının aksatılmadan sürdürülmesini sağlamak için yaratıcı uygulamalara yöneldikleri saptandı. Tıbbi malzeme yetersizliğinde hastanın gereksinimini karşılamak için, malzemelerde değişiklik yaparak ya da farklı işlevlerde kullanarak yapılan uygulamalar bir problem çözme davranışı olarak değerlendirildi. Hemşirelerin, daha çok hemşirelik faaliyetlerini biçimlendiren yöntem geliştirdikleri saptandı.Hemşirelerin yeni bir fikri uygulamaya geçirmede iki yoldan birini tercih ettikleri; birinci yolda yeni fikirlerini öncelikle hemşireler ile paylaştıkları, ikinci yolda ise, yeni fikri hemşire yönetici ile paylaştığı ve onun kararı doğrultusunda hareket ettiği saptandı. Hemşirelerin diğer meslektaşlarını ve hemşire yöneticisini etkilemeye ve ikna etmeye çalıştıkları, risk alma ve tartışmadan uzak durdukları, karşılaşılan her olumsuz durumda, çoğunun vazgeçmeyi düşündüğü, çok az hemşirenin ise, doğru olduğuna inandığı durum için inancını yitirmeden uygulanması yönünde çaba sarf edeceği ifade edildi.Hemşireliğin yaratıcı bir meslek olduğu ve hemşirelerin yaratıcı/yenilikçi olması gerektiğine dair inanca sahip oldukları, otonominin yenilikçi davranışlarını etkileyen önemli bir faktör olduğu, bağımsız oldukları bakımı planlama ve girişimleri uygulamada bile bağımsız karar veremedikleri, vardiyalı çalışma ve iş yükü fazlalığının hemşirelerinin yenilikçi davranışı negatif yönde etkilediği saptandı. Mesleki faktörler alt teması altında kodlanan mesleki inanç, bağımlı uygulamalar, çalışma koşullarının (vardiyalı çalışma ve işyükü), literatürdeki işe ilişkin faktörler ile benzer olduğu saptandı. Bununla birlikte, bireysel, organizasyonel ve çevresel faktörler alt teması altında gruplandırılan kodların da literatürü destekler nitelikte olduğu görüldü.Sonuç olarak, çalışmamız, hemşirelerin yenileşim sürecine liderlik etmeleri, yenileşim sürecinde meslektaşlarını desteklemeleri ve hemşirelik bakımına yönelik yeni fikirlerin, yeni ürün ve yöntem halinde dönüştürülerek yeni ürün ve yöntemlerin geliştirilmesi ve yayınlanması gerekliliğini ve önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Being a qualitative research, this study is planned for the purpose of introducing new ideas, products and methods developed by nurses, and to designate factors that impact innovative behaviors and innovative behaviors of nurses. Sample group of the research was made up by 12 nurses who have been working for minimum one year at Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine. Purposeful sampling and maximum variety methods were used for sampling selection. Data of the research were collected by semi structured in-depth individual interview where face to face interview technique was employed. Interview records were decoded by the researcher, and coded by using MaxQDA 10 Plus.The research determined that nurses develop and share more new ideas during their initial stages of their professional lives and the period when they start working at unit recently, nurses incline to creative applications to ensure disruption free maintenance of treatment and care of patients under any circumstances. In case of lack of medical supplies, applications made by modifying supplies or by using at different functions in order to satisfy needs of a patient are evaluated as a problem solving behavior.It is determined that nurses opt for either one of two ways for put a new idea to practice; in the first way they first share their new ideas with nurses, in the second way a nurse shares the new idea with nurse supervisor and act in accordance with her decision. It is stated that nurses attempt to affect and persuade other colleagues and nurse supervisor, they stay away from risk taking and arguments, during negative circumstances encountered most think of waiving, and very few nurses shall put forth effort for implementation without losing her belief for a situation she believes to be right.It is determined that they believe that nursing is a creative occupation and nurses should be creative/innovative, autonomy is an important factor affecting innovative behavior, they are unable to make independent decisions even at planning care and implementing procedures where they are independent, shift working and excessive work load make a negative effect on innovative behavior of nurses. It is determined that professional belief, subordinate implementations, working conditions which are coded under occupational factors (shift working and work load) are similar to job related factors at the literature. Nonetheless, it is seen that codes grouped under individual, organizational and environmental factors sub-theme are of a quality to support literature.As a conclusion, our study reveals that nurses should lead process of innovation, they should support their colleagues in process of innovation and necessity and importance of developing and publishing new products and methods by transforming new ideas devoted to nursing care into new products and methods.