Meme kanserli hastaların küratif radyoterapisinde üç boyutlu konformal, statik-yoğunluk ayarlı radyoterapi ve volümetrik ayarlı ark terapi tekniklerinin karşılaştırılması
Comparison of three-dimensional conformal radiotherapy, forward planned- intensity modulated radiotherapy and volumetric modulated arc therapy in curative radiotherapy of breast cancer
Yazar: ZÜMRÜT ARDA KAYMAK
Danışman: UZMAN FEVZİYE İLKNUR AYTAŞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Araştırma, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği'nde Ekim 2011 - Eylül 2012 tarihleri arasında, meme kanseri tanısı ile meme koruyucu cerrahi sonrası küratif meme radyoterapisi almış, erken evre meme kanserli 35 hastanın bilgisayarlı tomografi(BT) simulasyon kesitleri kullanılarak yapılmıştır. Kliniğimizde statik yoğunluk ayarlı radyoterapi (forward IMRT-forIMRT) ile tedavi almış olan hastalara Eclipse 10.0 planlama sistemi ile aynı BT kesitleri ve kontulamalar kullanılarak 3 boyutlu konformal radyoterapi (3DCRT) ve volümetrik ayarlı ark terapi(VMAT) planlamaları yapılmıştır. Planlamalar doz volüm histogramları kullanılarak dozimetrik olarak karşılaştırılmıştır. Hedef volüm dozları, ortalama(Dmean), minimum(Dmin), maksimum(dmax) dozlar, hedef sarışı(TC) ve homojenite indeksi (HI) ile değerlendirilmiştir. İpsilateral akciğer dozları Dmean, Dmax, V5,V10, V20, V30, V40 ile; kalp dozları Dmean, Dmax, V5, V10, V35 ile; kontrlateral akciğer ve kontrlateral meme dozları Dmean, Dmax ve V5 hesaplanarak karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analiz sonucunda hedef volümün Dmean, Dmin dozlarında üç planlama arasında fark bulunmazken, forIMRT ve VMAT ile Dmax 3DCRT'ye göre anlamlı düşürülmüştür. Üç planlama da TC'ı başarıyla sağlamıştır. HI en iyi VMAT ile sonra forIMRT ve 3DCRT ile elde edilmiştir. İpsilateral akciğer dozlarında forIMRT ve 3DCRT arasında anlamlı fark bulunmazken VMAT diğer iki yönteme göre akciğer Dmax, V20,V30, V40 değerlerini anlamlı düşürürken; Dmean, V5 ve V10 değerlerini anlamlı yükseltmiştir. Sol meme ca tanılı hastalarda VMAT ile diğer iki yönteme göre Dmax ve V35 düşürülürken; Dmean,V5 ve V10 yükselmiştir. Sağ meme ca tanılı hastalarda ise Dmean, Dmax, V5 ve V10 VMAT ile diğer iki yönteme göre anlamlı yüksek bulunmuştur. Kontrlateral akciğer ve kontrlateral meme Dmax, Dmean ve V5 değerleri VMAT ile diğer iki yönteme göre anlamlı yükselmektedir. forIMRT ipsilateral akciğer, kalp, kontrlateral akciğer ve meme dozlarında 3DRCT'ye göre düşüş sağlayabilse de bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuçlarımız forIMRT ve 3DCRT ile ilgili dozimetrik ve klinik karşılaştırmalar ile uyumludur. VMAT dozimetrik değerlendirilmesi mevcut literatür ile benzer bulunmuştur. VMAT klinik sonuçları ve akut-kronik toksisitesiyle ilgili uzun takip süreli, prospektif çalışmalar yapılması gereklidir.

Abstract:
In this study; the computed tomograpy(CT) simulation images of 35 early-stage breast cancer patients who had curative breast radiotherapy in the Radiation Oncology Clinic of Ankara Numune Education and Research Hospital in between October 2011 and September 2012 were used. Three-dimensional conformal radiotherapy (3DCRT) and volumetric modulated arc therapy (VMAT) plans were created in Eclipse 10.0 planning system by using same CT images and delineations of forward planned intensity modulated radiotherapy plans which had already been applied to the patients.  These three planning techniques were compared using dosimetric descriptives which were obtained from the dose-volume histograms(DVH). The planning target volume(PTV) comparison parameters were mean(Dmean), minimum (Dmin) and maximum doses; target coverage (TC) and homogeneity index (HI). Ipsilateral lung dosimetry was evaluated by Dmean, Dmax, V5,V10, V20, V30, V40; heart dosimetry was evaluated by Dmean, Dmax, V5, V10, V35; contrlateral lung and breast were evaluated by Dmean, Dmax and V5. No statistically significant differences were seen between the Dmin and Dmean values of the three tecniques under investigation. However, Dmax of VMAT and forIMRT were significantly lower than that of 3DCRT. All tecniques successfully satisfied the target coverage. The best HI was obtained for the case with VMAT, than with forIMRT, and then with 3DCRT. There was no statistically significant difference between forIMRT and 3DCRT for the ipsilateral lung doses. Besides, VMAT reduced Dmax, V20, V30 and V40 of ipsilateral lung more than the other two techniques but, it increased Dmean, V5 and V10 values of ipsilateral lung at the same time. In left sided breast cancer patients; VMAT had lower Dmax and V35 values of heart than forIMRT and 3DCRT; but higher Dmean, V5 and V10 values of heart. In right sided breast cancer patients VMAT increased Dmax, V5 and V10 of heart as compared to the other two tecniques. The contrlateral breast and contrlateral lung Dmax, V5 and V10 values significantly increased by VMAT compared to 3DCRT and forIMRT. In general forIMRT had lower doses of ipsilateral lung, heart, contrlateral lung and contrlateral breast but there was no statistically signficant superiority to 3DCRT for these organs at risk. Results are compatible to the literature which compared 3DCRT and forIMRT clinically and dosimetrically. VMAT dosimetric evaluation results are similar to present studies. Prospective studies with long-term follow-up are needed to evaluate the clinical results and acute-chronic toxicities of VMAT .