6306 sayılı kanun kapsamında afet riski altındaki alanların dönüştürülmesinin incelenmesi: İstanbul ili Avcılar ilçesi Ambarlı mahallesi örneği
Examination of the transformation of areas under disaster risk under law no 6306: The case of Ambarli neighborhood, AvcIlar district of ıstanbul province
Yazar: DİCLE GEÇİCİ
Danışman: PROF. DR. MURAT ERGİNÖZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Afet bölgeleri = Disaster areas ; Deprem bölgeleri = Earthquake zones ; Kanunlar 6306 sayılı = Laws 6306 numbered ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment

Özet:
Kentler, canlı bir organizma gibi sürekli değişen, gelişen ve büyüyen bir yapıya sahiptir. Kentsel alanlarda zaman içerisinde ihtiyaçlar dahilinde gelişim ve değişim gösterebilirler. Yaşanan nüfus artışı, kaçak yapılaşma ve en önemlisi doğal afetlerle birlikte konutların yıpranarak işlevsiz hale gelmesi kentler için büyük problemler yaratmaktadır. Meydana gelen bu tür durumların düzeltilmesi ve iyileştirilmesi için de kentsel yenileme kaçınılmaz bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de geçtiğimiz on sene içerisinde ortaya çıkan kentsel gelişimle birlikte kentsel gelişim politikalarının büyük bir kısmı, kentsel yenileme projelerinin uygulanması yönündedir. Kentsel yenileme kavramı, birçok faktöre bağlı olarak gerçekleşmesine rağmen ülkemizde bu olgunun gündemde yer edinmesindeki en önemli ve en etkili faktör deprem olgusudur. Bahsi geçen projeler özellikle afet riski altındaki yerleşim alanlarını kapsamaktadır. Kentlerdeki sağlıksız, niteliksiz, yasadışı yapıların ve yaşam kalitesi düşük fiziksel çevrelerin varlığı depremselliği yüksek olan ülkemizde büyük bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Tüm bu nedenlerden dolayı deprem odaklı kentsel yenileme çalışmalarının ve uygulamalarının önemi artmaktadır. Türkiye'de afet riskinde bulunan bölgeler adına gerçekleştirilmiş olan en kapsamlı kanunun "6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi" hakkındaki kanun olduğu söylenebilir. Tez çalışmasında bu konu önemli bir problem olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada kentsel yenileme çalışmalarına yönelik kavramsal çerçevenin tespitinin yapılması ve kuramsal ilkelerin açıklanmasından sonra seçilen örneklem alan üzerinde parsel bazında incelemeler yapılması amaçlanmıştır. Fiziksel anlamda özelliğini yitirmiş ve yenilemeye ihtiyaç duyan Ambarlı Mahallesi'nde bulunan 16953 parselde gerçekleştirilen yenileme projesinin yenileme öncesi ve sonrası fiziki, mimari, yapısal ve sosyal özellikleri karşılaştırılarak incelenmiştir. Deprem odaklı kentsel yenileme ile ilgili mevzuatta yer alan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Çalışma yöntemi olarak temel kavramlar ve ilkeler ve yasalarla ilgili literatür taraması, arşiv çalışması, Avcılar Belediyesi tarafından yapılan çalışmalar ile ilgili evrak, proje, rapor edinme, saha gözlemleri ve piyasa araştırmaları gibi birincil ve ikincil kaynaklar birlikte kullanılmıştır. Fotoğraflama, belge araştırması, yüz yüze görüşme ve gözlem tekniklerine başvurulmuştur. İnceleme sonucunda elde edilen verilere göre, kentsel yenileme çalışmalarının sadece yapı niteliğinde bir iyileşme sağlayarak yapıların deprem performansında bir artış sağladığı, bireylere önceki evlerine göre sağlıklı, güvenilir ve konforlu yapılar kazandırdığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Kentsel Yenileme, Afet, Deprem, 6306 Sayılı Kanun, Ambarlı Mahallesi

Abstract:
Cities have a constantly changing, developing and growing structure like a living organism. In urban areas, they can develop and change over time according to the needs. With the population increase, illegal construction and most importantly natural disasters, the wearing down of the houses is a major urban problem. Urban renewal is an inevitable necessity for the correction and improvement of such situations. Most of the policies related to urban development that have emerged in the past ten years in Turkey are related to urban renewal projects. Although the concept of urban renewal takes place depending on many factors as mentioned above, the most important and most effective factor in the agenda of this phenomenon in our country is the earthquake phenomenon. The aforementioned projects especially cover the settlement areas under disaster risk. The existence of unhealthy, unqualified, illegal buildings and physical environments with low quality of life in cities is a major problem in our country with high seismicity. For all these
reasons, the importance of earthquake-oriented urban renewal studies and practices is increasing. It can be said that the most comprehensive law enacted on behalf of regions at risk of disaster in Turkey is the Law No. 6306 on Transformation of Areas Under Disaster Risk. In the thesis study, this issue was considered as an important problem.
In this study, it is aimed to determine the conceptual framework for urban renewal studies and to make analyzes on the selected sample area on the basis of parcels after explaining the theoretical principles. The physical, architectural,
structural and social features of the renovation project, which was realized in parcel 16953 in Ambarlı Mahallesi, which has lost its physical characteristics and needs renovation, were examined before and after the renovation. The Law No. 6306 on Transformation of Areas Under Disaster Risk, which is included in the legislation on earthquake-oriented urban transformation, constitutes the scope of the study. As a working method, primary and secondary sources such as literature review, archive work, documents, reports, project acquisition, field observations and market researches related to the studies carried out by Avcılar Municipality were used together. Photographing, document research and observation techniques were used. According to the data obtained as a result of the examination, it has been observed
that the urban renewal works only provide an improvement in the structural quality of the buildings and provide an increase in the earthquake performance of the buildings, and provide individuals with healthy, reliable and comfortable structures compared to their previous houses.

Keywords: Urban renewal, Disaster, Earthquake, Law No. 6306, Ambarlı Neighboorhood