Üstbilişe dayalı bir öğretim uygulamasının öğretmen adaylarının akademik başarı, üstbilişsel farkındalık, başarı motivasyonu ve eleştirel düşünmelerine etkisi
The effect of an instructional practice based on metacognition upon teacher trainees academic achievement, metacognitive awareness, achievement motivation and critical thinking
Yazar: BURCU DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN SEMERCİ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Başarı = Success ; Başarı güdüsü = Achievement motivation ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Araştırmanın amacı, `Üstbilişe Dayalı Bir Öğretim Uygulamasının Öğretmen Adaylarının Akademik Başarı, Üstbilişsel Farkındalık, Başarı Motivasyonu ve Eleştirel Düşünmelerine Etkisi?ni belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2010- 2011 öğretim yılı bahar döneminde Fırat Üniversitesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği (I. ve II. öğretim) ile Türkçe Eğitimi Bölümü Türkçe Öğretmenliği (I. ve II. Öğretim) üçüncü sınıflarında öğrenim gören öğretmen adayları içerisinden kümeleme analizi sonucu deney ve kontrol gruplarına alınan öğretmen adayları oluşturmaktadır. Gruplar, kümeleme analizi (Cluster Analyses) sonucu Türkçe Öğretmenliği I. ve II. Öğretim?den 22?şer; Fen Bilgisi Öğretmenliği I. Öğretim?den 25, II. Öğretim?den ise 28 öğretmen adayından oluşmuştur. Araştırmada karma model kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu, deneysel desenlerden ?Ön Test ? Son Test Kontrol Gruplu Desen? ile yürütülmüştür. Deney gruplarına üstbilişe dayalı bir öğretim uygulaması yapılmıştır. Kontrol gruplarında ise dersler geleneksel öğretim ile işlenmiştir. Ayrıca, araştırma nitel çalışma ile desteklenmiştir. Bunun için deney grubu öğrencileri ile yapılan etkinlikler ve görüşme formundan elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırmanın verileri ?Ölçme Değerlendirme Dersine İlişkin Akademik Başarı Testi?, ?Öğretmen Adayları için Üstbilişsel Farkındalık (ÜFAR) Ölçeği?, ?Başarı Odaklı Motivasyon (BOM) Ölçeği?, ?Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (CCTDI)?, görüşme ve etkinlik formları aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bazı bulgular şöyledir: - Deney grupları ön test ? son test akademik başarı, üstbilişsel farkındalık ve eleştirel düşünme puanlarının bazı alt boyutlarında son test lehine anlamlı farklılıklar çıkmıştır. -Deney grupları ön test ? son test başarı motivasyonu puanları arasında anlamlı bir farklılık çıkmamıştır. - Deney ve kontrol gruplarının son test akademik başarı, üstbilişsel farkındalık ve başarı motivasyonu puanlarının bazı alt boyutlarında deney grupları lehine anlamlı farklılıklar çıkmıştır. - Deney ve kontrol gruplarının son test eleştirel düşünme puanları arasında anlamlı bir farklılık çıkmamıştır. - Deney I ve Kontrol I Grubu?nun üstbilişsel farkındalık, başarı motivasyonu ve eleştirel düşünme erişi puanları arasında anlamlı bir farklılık çıkmamıştır. - Deney II ve Kontrol II Grubu?nun akademik başarı, üstbilişsel farkındalık ve başarı motivasyonu erişi puanlarının bazı alt boyutlarında deney grubu lehine anlamlı farklılıklar çıkmıştır.Araştırma sonuçları; üstbilişe dayalı bir öğretim uygulamasının, öğretmen adaylarının gelişimlerini olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Ancak, uygulamalardan daha verimli sonuçlarının elde edilmesinde öğretim süresinin uzatılması yararlı olacaktır.Anahtar Kelimeler: Başarı Motivasyonu, Eleştirel Düşünme, Farkındalık, Üstbiliş

Abstract:
The aim of the study is to find out ?The Effect of An Instructional Practice Based on Metacognition Upon Teacher Trainees? Academic Achievement, Metacognitive Awareness, Achievement Motivation and Critical Thinking?. The study group was consisted of the chosen teacher trainees among studying at Fırat University, Primary Education Department (Daytime Classes and Evening Classes), Science Teaching and Turkish Language Education Department, Turkish Language Teaching (Daytime Classes and Evening Classes) in spring term of 2011-2012 academic year after a cluster analysis.Groups are consisted of 22 teacher trainees in Turkish Language Teaching (Daytime Classes and Evening Classes) and 25 teacher trainees (Daytime Classes), 28 teacher trainees (Evening Classes) in Science Teaching Department after a cluster analysis. An experimental study was used in the study.The study was carried out via ? pre test- post test control group model?. The experimental was group was applied the instructional practice based on metacognition. The control group was applied the traditional methods. Furthermore, the study was supported by quantitive study. To do this, the data gathered from the activities applied to the experimental group were analyzed. The data of the study were gathered through ?An Academic Achievement Test for The Measurement and Evaluation Course, ?A Metacognitive Awareness Scale for Taecher Trainess (ÜFAR)?, ? Achievement Focused Motivation Scale (BOM)?, ?California Critical Thinking Disposition Inventory (CCTDI)? and some activity forms. Some of the findings of the study are below:-Statistically significant difference were observed in some factors of pre test - post test academic achievement, metacognitive awareness and critical thinking mean scores of the experimental groups in favour of post test.-No statistically were observed significant differences between pre test - post test achievement motivation points of the experimental groups.-Statistically significant differences were found in some factors of post test academic achievement, metacognitive awareness and achievement motivation scores of the experimental and control groups in favour of the experimental groups.-No statistically were observed significant differences between post test critical thinking scores of the experimental and control groups.-No statistically significant differences were observed in metacognitive awareness, achievement motivation and critical thinking achievement scores of the Experimental I Group and Control I Group.-Statistically significant differences were found in some factors of academic achievement, metacognitive awareness and achievement motivation scores of the Experimental II Group and Control II Group in favour of the experimental group.The results of the study shows that an instructional practice based on metacognition affected the development of the teacher trainess positively. However, the instruction period should be extended for more efficient results.Key words: Achievement Motivation, Awareness, Critical Thinking, Metacognition.