Hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen bilimleri dersinde "canlı-cansız" kavramının öğretiminde sabit bekleme süreli öğretim yönteminin etkililiğinin incelenmesi
Examining the efficiency of constant time delay procedure in teaching the concept of "living and non-living" in science class to children with minor mental deficiency
Yazar: GÜNEŞ KAYA
Danışman: PROF. DR. HÜLYA YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Sabit bekleme süreli eğitim = Constant time delay education ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilere canlı-cansız kavramının öğretiminde Sabit Bekleme Süreli Öğretim Yöntemi'nin (SBSÖY) etkililiğini incelemektir. Çalışma, hafif düzey zihinsel yetersizlik tanısı almış olan beş ilkokul 3.sınıf öğrencisi ile eğitim ortamında gerçekleştirilmiştir.
	Araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile desenlenmiştir. Uygulama öncesinde, öğrenciler için etkili olan pekiştireçlerin belirlenmesi amacıyla ailelere "Pekiştireç Belirleme Listesi" verilmiş ve buradan elde edilen veriler doğrultusunda her bir öğrenci için pekiştireçler hazırlanmıştır. Öğretime başlanmadan önce öğrencilerin araştırma konusuyla ilgili performansları, araştırmacı tarafından hazırlanmış olan başlama düzeyi değerlendirme formları ile değerlendirilmiştir.
	Öğretim sırasında SBSÖY kullanılarak program sonrasında öğrencinin; "Resimli kartlarda canlı varlıkların resmini göster denildiğinde gösterir." "Canlı-cansız varlıklara doğru örnekler verir." becerilerini kazanması hedeflenmiştir.
	Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ilkokul öğretim programında 3. sınıf Fen Bilimleri dersinde öğrencilerin gelişim düzeyleri göz önünde bulundurularak canlı-cansız kavramları temel düzeyde ele alınmıştır.  Canlı kavramı insan, hayvan ve bitkiler; cansız kavramı eşyalar, taş vb. şeklinde örneklendirilmiştir. Öğretim sırasında önceden hazırlanan canlı ve cansız varlıkların resimlerinin olduğu kartlar kullanılmıştır. Öğretim, öğrencinin yetersizliğine uygun şekilde düzenlenmiş bir sınıf ortamında gerçekleştirilerek öğretim sonunda hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı hazırlanan değerlendirme formları ile tespit edilmiştir.
Uygulama sonucunda elde edilen bulgular grafik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda SBSÖY'nin ilkokul özel eğitim sınıfında yer alan hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin canlı-cansız kavramının öğretiminde etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this research is to examine the effectiveness the Constant Time-Delay Procedure in teaching the students with mild mental deficiency the concepts of living and non-living. The study is conducted on five primary school students diagnosed with mild mental deficiency in an educational environment.
The research is formalised with a single subject research model, multiple probe design. Before the application, the families of the students were provided with a "Reinforcer Specification List" for the purpose of specifying the effective reinforcers that are effective for the students and with the acquired data reinforcers were prepared for each student. The students' performances about the research topic were evaluated through a beginner level evaluation form prepared by the researcher before the teaching began. 
By using Constant Time-Delay Procedure, it is intended to endow the students with the following talents: "Shows the pictures of the living beings on the cartoons when asked" and "Gives accurate examples for the living and non-living beings". 
The concepts of living and non-living were addressed on the basic level considering the level of development of the students in a 3rd year Science class in accordence with the programme offered by the Ministry of National Education. The concet of living was exaplified with humans, animals and plants and the concept of non-living, with objects, stones, etc. Prepared cards with the pictures of living and non-living beings were used during the teaching. The teaching was conducted in an educational environment designed in accordance with the student's incapability and whether the objectives were accomplished or not was determined with the help of the evaluation forms prepared by the researcher.
At the end of the application, the ecquired data is analysed with diagram analysis. As a consequence of this research it is observed that Constant Time-Delay Procedure is effective in the teaching of the concepts of the living and non-living to the primary school level special needs students with mild mental deficiency.