Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve  ailelerinde duyusal işlemleme becerileri ile kaygı ve depresyon düzeylerinin incelenmesi
Examination of sensory processing skills and levels of anxiety and depression in children with autism spectrum disorder and their families
Yazar: SÜLEYMAN SERT
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Aile = Family ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Duyusal işleme hassasiyeti = Sensory processing sensitivi ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; İşlemleme hızı = Process speed

Özet:
Bu çalışma 3-10 yaş arası Otizmli çocuklar ve ailelerinde duyusal işlemleme becerileri ile kaygı ve depresyon düzeylerini incelemiştir. Araştırmaya dahil edilen 95 Otizmli çocuğa Dunn Duyusal Profili Anketi, ebeveynlerine ise Adölesan/Yetişkin Duyu Profili, Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Dunn Duyu Profili Anketinden elde edilen verilere göre Otizmli çocukların % 47'i kayıt alanında, %64'ü araştırma alanında, % 36'sı hassasiyet alanında ve %25 i kaçınma alanında tipik gelişim özelliklerinden kesin fark göstermiştir. AYDP puanı sonucu ise çalışmamıza katılan ebeveynlerin % 49,5'i kayıt alanında, % 49,9'u araştırma, % 89,5 hassasiyet ve %29,5 i kaçınma alanında atipik duyusal işlemleme özellikleri göstermiştir. Otizmli çocukların ve ailelerinde duyusal işlemleme problemleri açısından hassasiyet ve kaçınma alanlarında anlamlı ilişkiler görülmüştür. (p<0,05). Çalışmamıza katılan ebeveynlerin %21,1'i şiddetli, %22,1'i orta düzeyde, % 56,8'inde ise hafif anksiyete belirtileri göstermiş olup depresyon düzeyleri incelendiğinde %7,4 ü şiddetli, % 33,7'si orta derecede, % 40'ı hafif depresyon ve % 18,9'u minimal depresyon düzeyinde olduğu görülmüştür. AYDP Hassasiyet puanı (26-41)- (49-75) ve (26-41) -(42-48)  ve  olan ebeveynlerin kaygı puan ortalama değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmaktadır. Hassasiyet puanı (26-41) olan katılımcıların kaygı puan ortalamalarının daha düşük olduğu görülmektedir.  (p<0,05). Sonuçlarımız Otizmli çocukların ebeveynlerini duyusal profil özellikleri depresyon ve kaygı gibi özellikleri otizmli çocukların günlük hayata katılımını etkilediği gibi çocukları eğitsel müdahalesi için kısıtlayıcı veya destekleyici olduğunu göstermektedir. Otizmli çocuklarda Ergoterapi müdahalelerinde ebeveynlerin özelliklerini dikkate alarak aile merkezli ve bütüncül yaklaşılmasını göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Duyusal İşlemleme, kaygı , depresyon ,duyusal savunuculuk

Abstract:
This study examined sensory processing skills and anxiety and depression levels in children with autism and their families aged 3-10 years. Dunn Sensory Profile Questionnaire was applied to 95 children with autism included in the study, and Adolescent/Adult Sensory Profile (AASP), Beck Depression Scale and Beck Anxiety Scale were applied to their parents. According to data from the Dunn Sensory Profile Questionnaire, children with Autism clearly differed from typical developmental characteristics in the field of enrollment (47%), area (64%), sensitivity (36%), and avoidance 25%. As a result of the AASP score, 49.5% of the parents participating in our study showed atypical sensory processing characteristics in the registration area, 49.9% in the research area, 89.5% sensitivity and 29.5% in the avoidance area. Significant relationships were observed in the areas of sensitivity and avoidance in terms of sensory processing problems in children with autism and their families. (p<0.05). 21.1% of the parents participating in our study showed severe anxiety, 22.1% moderate, 56.8% mild anxiety symptoms. When their depression levels were examined, 7.4% had severe and 33.7% had moderate anxiety. , 40% were mild depression and 18.9% were minimally depressed. There is a statistically significant difference between the mean anxiety scores of parents with AASP Sensitivity scores (26-41)- (49-75) and (26-41)-(42-48). It is seen that the anxiety score averages of the participants with a sensitivity score (26-41) are lower. (p<0.05). Our results show that the sensory profile characteristics of the parents of children with autism, such as depression and anxiety, affect the participation of children with autism in daily life, as well as restricting or supporting children's educational intervention. It shows a family-centered and holistic approach, taking into account the characteristics of the parents, in occupational therapy interventions for children with autism.

Keywords: Autism Spectrum Disorder, Sensory Processing, Anxiety, Depression, Sensory Sensitivity