Rusya Federasyonu'nun Orta Asya'daki doğalgaz politikası ve gazprom
Natural gas policy of Russian Federation in central asia and gazprom
Yazar: EVRİM EKEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET Ö. ALKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma, dünyanın en büyük doğalgaz şirketi olan Gazprom'un, Rusya'nın OrtaAsya'daki doğalgaz politikası üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır.Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, enerji şirketleri ve bu şirketler ile yakınilişki içinde olan politikacılar ve bürokrasi mensupları enerji politikası üzerinde dahaetkili olmaktadır. Onların çıkarları dış politika karar alma süreçlerinin diğer aktörleriile olan ilişkiler üzerinden hayata geçirilmektedir. Bu çıkar gruplarının etkikapasiteleri, diğer aktörlerin yaklaşımlarına, davranışlarına ve güç kapasitelerinebağlıdır. Aktör yapısında seçimler ve atamalar gibi birçok nedenle meydana gelendeğişimler sonucunda Rusya'nın Orta Asya'daki dış politika amaç ve stratejileri deçeşitlenmiştir. Bu, enerji politikalarını doğrudan etkilemektedir.Rus doğalgaz sektörüne hakim olan ve dünyanın en büyük şirketlerinden birisi halinegelen Gazprom'un, Orta Asya'nın zengin doğalgaz kaynakları üzerinde büyükçıkarları vardır. Rus dış politikasının diğer aktörlerinin de Orta Asya'da politika,ekonomi, güvenlik gibi pek çok alanda çıkarı bulunmaktadır. Gazprom'un vedevletin bölgedeki çıkarları arasındaki çatışma ve uzlaşmalar karar alma süreçlerinietkilemektedir. Bu nedenle, Rus enerji politikası yapım süreçlerinin etkiliaktörlerinin yaklaşımlarının, davranışlarının ve bu aktörlerin karşılıklı ilişkilerininincelenmesi bu çalışma için önemlidir.Son yıllarda, Rusya Orta Asya'da önemli kazanımlar elde etmiştir. Gazprom da,yapılan uzun vadeli anlaşmalarla Orta Asya doğalgazı üzerinde neredeyse tamkontrol sağlamıştır. Gazprom'un bölgede artan kontrolü, Rusya'nın Orta Asya'dakijeopolitik yarışa, enerji süper gücü olarak geri dönüşü anlamına gelmektedir.

Abstract:
This study aims to analyze the influence of Gazprom, the biggest natural gascompany of the world, on the natural gas policy of Russia in Central Asia.After the collapse of the USSR, interests of the energy companies, politicians and thebureaucracy members, who have close relations with these energy companies, havebecome more influential on the energy policy. Their interests are realized throughrelations with the other influential actors of the foreign policy decision-makingprocesses. The influence of these interest groups depends on the other actors?approaches, behaviors and power capacity. As the result of changes in the actorstructure because of various reasons, like elections and designations, Russia?sforeign policy goals and strategies in Central Asia diversify, too. This directlyinfluences energy policies.Gazprom, dominates the natural gas sector of Russia and became one of the biggestcompanies of the world, has great interests in Central Asia?s rich natural gasresources. The other actors of Russian foreign policy also have various interests inCentral Asia in different areas like politics, economy and security. The disputes andreconciliations between Gazprom and the other actors influence the decision makingprocesses. Because of this reason, analyzing the approaches and behaviors ofinfluential actors of energy policy making in Russia and mutual relations betweenthese actors is important for this study.In recent years, it has been observed that Russia has gained important benefits inCentral Asia. Gazprom has also maintained almost full control on Central Asian gasby long-term agreements. This control shows Russia?s revival to geopoliticalcompetition in Central Asia as an energy superpower.