Dedegöl dağı (Isparta) karaçam gençliklerinde zarara neden olan kar fungusları
Snow fungi causing damage on black pine regenerations in the dedegöl mountain (Isparta)
Yazar: FUNDA OSKAY
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE TUĞBA DOĞMUŞ LEHTİJARVİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Mantar hastalıkları = Mycoses

Özet:
Bu çalışma, Dedegöl Dağı ve çevresindeki yüksek dağ ormanı basamağında yer alan doğal karaçam (Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica) gençliklerinde zarara neden olan kar ile ilişkili fungal hastalık etmenlerini, bunların yaygınlıkları ve zarar şiddetlerini belirlenmek amacı ile yürütülmüştür. 

Araştırma alanında karaçam gençliklerinde zarara sebep olan fungal hastalık etmenleri, Herpotrichia juniperi, Phacidium infestans ve Gremmeniella abietina (B. pinea var. cembrae)?dır. Örnek alanlarda incelenen karaçamlarda kar funguslarının yaygınlığı ortalama %48,7 olup, en yaygın ve en fazla zarara sebep olan hastalık etmeni P. infestans?dır. Bunu, G. abietina ve H. juniperi izlemiştir. Araştırma alanında bu fungusların yaygınlıkları sırası ile %31,9, %26,6 ve %9,2, zarar şiddetleri %17,1, %12,4 ve %3,3?dür. Bu bulgular göz önünde bulundurulduğunda, kar funguslarının Dedegöl Dağı ve çevresinde doğal karaçam gençliklerinde yaygın, ancak önemli zararlara sebep olmadıkları kanısına varılmıştır. 

Kar funguslarının varlığı, yaygınlık ve zarar şiddeti, yetişme ortamı ve konukçu özelliklerinin etkisi altındadır. Konukçu sıklığı, H. juniperi ve özellikle P. infestans için ayırt edici bir faktördür. Diğer taraftan, her bir fungus türü üzerinde farklı yetişme ortamı özelliği ya da özelliklerinin etkisi söz konusudur. H. juniperi üzerinde etkili yetişme ortamı özelliği bakı iken, P. infestans için yükselti ve bakı ile ağaçların siper etkisi, konukçuların mekânsal dağılım deseni ve bakının kombine etkileri önemli bulunmuştur. G. abietina?nın kış mevsiminde karlı gün sayısı fazla olan örnek alanlarda bulunma riski ve zarar şiddeti daha yüksektir. 

Alt örnek alanlarda H. juniperi ve P. infestans ile P. infestans ve G. abietina?nın birbirlerine bağımlı olarak yayıldıkları belirlenmiş ve bu birliktelikler üzerinde sırasıyla bakı ve yamaç konumunun etkili olduğu anlaşılmıştır. H. juniperi?nin, P. infestans ve G. abietina?ya göre daha kısa boylu bireylerde görülme ve bunlarda daha şiddetli zarara sebep olma ihtimali yüksektir. G. abietina?nın düşük vitaliteye sahip bireylerde daha fazla görüldüğü ve bunlarda daha fazla zarara yol açtığı ya da zayıf bitkilerin G. abietina?dan daha şiddetli etkilendiği iddia edilebilir.

Abstract:
The study was conducted in order to investigate the incidence of and the severity of diseases caused by the snow fungi; Herpotrichia juniperi, Phacidium infestans and Gremmeniella abietina in natural regenerations of Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica in the high mountain forests of the Dedegöl Mountain (Isparta). It was hypothesized that the snow related fungi co-occur and the occurrence, incidence and severity of disease caused by each fungus are correlated with the site and host characteristics. 

Field measurements were carried out on 100-m-long and 4-m-wide transects orientated more or less parallel to the contour lines. Seedlings and saplings within these plots were investigated for symptoms and signs of the snow fungi. The duration of snow cover on sample plots was evaluated through satellite-derived snow cover maps of NASA?s Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) analysed in GIS data. 

The mean incidence of snow related fungi in the sample plots was 48,7%, ranging between 24- 69,4 % within the sample plots. Disease incidence and severity varied considerably between the investigated P. nigra regeneration plots. Disease incidence of H. juniperi ranged from 0 to 23,3% (overall mean: 9,2%) while disease severity ranged from 0 to 9,8 % (overall mean: 3,3 %). G. abietina was found in all P. nigra regeneration plots. Its overall mean incidence (26.6%) was slightly lower on P. nigra than that of P. infestans which was observed on 251 pines (31.9%). Similar results were obtained for the disease severity which was 12.4% for G. abietina and 17.1% for P. infestans. 

The impacts of some site conditions on the occurrence of the disease agents were significant. Host density and aspect fitness index were important factor for both H. juniperi and P. infestans. Moreover, shadow effect of trees and nearest neighbour index was also controlling factors on the occurrence of P. infestans. Occurrence of G. abietina was significantly correlated with the number of snow covered days during winter period. The disease incidence and the severity of each of these pathogens were also controlled by the same factors affecting their occurrence. On the other hand, elevation was also found to be an important factor on the disease severity and incidence of P. infestans. 

The co-occurrence of H. juniperi and P. infestans, and P. infestans and G. abietina in the research area were statically significant. While site aspect fitness index was controlling factor for both of the pair-wise co-occurring of the pathogens H. juniperi -P. infestans and P. infestans and G. abietina, the former was also related with the number of total snow covered days. However the co-occurrence of H. juniperi and G. abietina was not significant, the nearest neighbour index was slightly expository for their alignment. 

H. juniperi was more likely to be found on shorter individuals compared to the other two pathogens. Vitality of pines was correlated only with the occurrence of G. abietina. In other ways, G. abietina was found to be more prevalent to occur on less healthy individuals.