Analitik hiyerarşi proses modeli ile diyabetik ayak ülseri tedavisinde yara örtüsü malzemesi seçimi
Selection of wound dressing material with analytic hierarchical process model for diabetic foot ulcer
Yazar: MİYASE EZGİ ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. CEM BÜLENT ÜSTÜNDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı / Biyomühendislik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Ayak ülseri = Foot ulcer ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Diabetes Mellitus, pankreasın fonksiyonlarının bozulup, yeterince insülin üretemediği veya üretilen insülini etkin kullanamadığı zamanlarda ortaya çıkan, akut ve kronik komplikasyonların eşlik ettiği bir hastalıktır. Bu hastalık Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) 2019 verilerine göre Dünya üzerinde en sık görülen 10 ölüm nedeni arasında yer alır. Bu ölümcül hastalığın ilerleyen evrelerinde gözlemlenen sonuçlardan biriside hastalarda oluşan diyabetik ayak ülserleridir. 
Diyabetik ayak ülserleri vücuttaki insülin eksikliğinden veya insülinin etkin kullanılamamasından kaynaklı kronik yaralardır.  İyileşme dönemleri oldukça uzun süren bu yaraların tedavisinde birçok farklı yöntem vardır. Bu yöntemlerin en sık kullanılanlarından biri de yara örtüsü tedavileridir. Yara örtüsü tedavisi uygulanırken öncelikle her yaranın karakteristiğine uygun yara örtü malzemeleri seçilmelidir. 
Bu çalışmada yara örtüsü malzemesi seçimi için çok kriterli karar verme (ÇKKV) modellerinden biri olan analitik hiyerarşi prosesi (AHP) modeli kullanılmıştır. AHP modeli yara örtüsü uygulamasında en uygun malzeme seçimi amaçlar. Bu amaç doğrultusunda malzeme seçimi için hiyerarşik olarak 4 ana kriter ve bunlara bağlı 16 alt kriter belirlenmiştir. Bir çok malzeme seçeneği arasından ön eleme çalışmalarıyla indirgenen hidrokolloid, aljinat, hidrojel ve biyoaktif malzeme seçenekleri belirlenen kriterlere göre değerlendirilmiş ve en uygun malzeme seçimi yapılmıştır.

Abstract:
Diabetes Mellitus is a disease accompanied by acute and chronic complications, which occurs when the functions of the pancreas are impaired, cannot produce enough insulin or cannot use the produced insulin effectively. According to the International Diabetes Federation (IDF) 2019 data, this disease is one of the 10 most common fatal diseases in the world. One of the results observed in the advancing stages of this deadly disease is diabetic foot ulcers that occur in diabetics.
Diabetic foot ulcers are chronic wounds caused by insulin deficiency or ineffective use of insulin in the body. There are many different methods in the treatment of these wounds, which take a long time to heal. One of the most commonly used of these methods is wound dressing treatments. When applying dressing treatment, dressing materials suitable for the characteristics of each wound should be selected first.
In this study, the analytical hierarchy process (AHP) model, which is one of the multi-criteria decision making (MCDM) models, was used for dressing material selection. The AHP model aims to select the most suitable material in wound dressing application. For this purpose, 4 main criteria and 16 sub-criteria related to the main criteria were determined hierarchically for material selection. The hydrocolloid, alginate, hydrogel, and bioactive material options, which were reduced by pre-selection studies among many options, were evaluated according to the determined criteria and the most suitable material was selected for the wound dressing application.