Türkiye Cumhuriyeti'nin Dağlık  Karabağ sorununun çözülmesi yönünde faaliyetleri: Karşılaştırmalı analiz (1991-1994; 2016-2020)
Solving the Mountain Karabakh problem operations in direction: Comparative analysis (1991- 1994; 2016- 2020)
Yazar: HÜSEYİN ENDER ARAR
Danışman: PROF. DR. KHALADDIN IBRAHIMLI
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Küreselleşme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Dağlık Karabağ = Nagorno Karabakh ; Söylem = Discourse ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Azerbaycan ilişkileri = Turkish-Azerbaijan relations ; Türk-Karabağ ilişkileri = Turkish-Karabag relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra, post Sovyet mekânında, yıkıcı etnik çatışmalar başlamıştır. Bu çatışma bölgelerinden biri de Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesi olmuştur. Lakin, Dağlık Karabağ sorunu sadece Azerbaycan ve Ermenistan'ı etkilemekle kalmamıştır, Türkiye'de dâhil olmak üzere tüm bölge ülkelerini, aynı zamanda küresel aktörleri içine çekmiştir. Bu bağlamda, üçüncü taraf ülkeler kendi çıkarlarını gözetlemek amacıyla sorunun çözümünde etkin rol üstlenmeye ve dengeleri kendi lehlerine çevirmeye çalışmışlardır.
Çatışma 1994'de imzalanan ateşkesten sonra durdurulmuştur ve sürekli devam edecek olan, yorucu barış aramaları dönemine girilmiştir. Bu dönemde AGİT Minsk Grubu çatışmaya hiçbir çözüm bulamamıştır. Türkiye'de, yakınında yer alan Dağlık Karabağ sorununun çözümü için zaman-zaman kendi imkânlarını ortaya koymuş ve çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Maalesef, sürecin sonunda silahlar yeniden konuşmaya başlamıştır ve 2020 Eylül'de başlayan 44 günlük ağır çatışmalardan sonra Azerbaycan işgal edilmiş topraklarının tahminen yüzde seksenini geri ala bilmiştir. Bu süreç uluslararası ilişkilerde klasik realizm kuramına dayanarak öğrenilmiştir.
Çalışmanın amacı, 1991-1994 yılları ve 2016-2020 yılları aralığında bölgede yer alan ihtilafı karşılaştırmak, her iki savaşta Türkiye'nin yeri ve rolünü, sürece etkisini ortaya koymak, gösterilen faaliyetlerin benzer ve farklı taraflarını, aynı zamanda dönem liderlerinin sözü giden ihtilaf tekelinde, söylem, eylem ve adımlarını öğrenmek olmuştur. Çalışmada, Türkiye'nin 1991-1994 yıllarında ki savaş ve 2016-2020 yılları Karabağ savaşı ve savaşa giden sürece gösterdiği etkiler arasındaki farkların neler olduğu sorusuna cevap aranmış, bu etkilerin karakteri, nitelikleri değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, edebiyat taraması yapılmış, resmî belgeler, raporlar, gazetelerde yayınlanan bilgiler incelenmiştir.

Abstract:
After the collapse of the Soviet Union, destructive ethnic conflicts began in the post-Soviet space. One of these conflict zones was the Nagorno-Karabakh region of Azerbaijan. However, the Nagorno-Karabakh conflict not only affected Azerbaijan and Armenia, but also attracted all regional countries, including Turkey, and also global actors. In this context, third-party countries tried to take an active role in the solution of the problem and turn the balance in their favor in order to protect their own interests. However, the conflict was frozen after the ceasefire signed in 1994 and entered a period of continuous and exhausting fighting for find peace zone. During this period, the OSCE Minsk Group could not find any solution to the conflict. Turkey, from time to time, put forth its own possibilities and made various attempts for the solution of the Nagorno-Karabakh problem located nearby. Unfortunately, at the end of the process, the weapons started to speak again, and after 44 days of heavy fighting, Azerbaijan was able to recapture an estimated eighty percent of its occupied territory. These realities were learned and analyzed based on classical realism theory. The aim of the study was to Comparing the conflict in the region between 1991-1994 and 2016-2020 wars, to clarify Turkey's place and role in both wars, to reveal its influence on the process, to learn the similar and different sides of the activities, as well as the discourse, actions and steps of the conflict monopoly, which was the word of the leaders of the period. In the study, an answer was sought to the question of what are the differences between Turkey's effects on the Karabakh wars, and the character of this effect was evaluated. Qualitative research method was used in the study, literature review was made, official documents, reports and information published in newspapers were examined.