Ceylanpınar tarım işletmelerinde yetiştiriciliği yapılan siyah alaca sığırların süt verimine etki eden çevre faktörlerinin belirlenmesi ve genetik parametrelerin tahmini
Determination of environmental factors affecting milk yield ofholstein friesian cattle breeding in ceylanpinar agriculturalenterprise and estimation of genetic parameter
Yazar: AYŞE PINARBAŞI
Danışman: DOÇ. KEMAL YAZGAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Genetik parametreler = Genetic parameters ; Rastgele regresyon yöntemi = Random regression method ; Süt inekleri = Dairy cows

Özet:
Bu çalışmanın birinci amacı Ceylanpınar tarım işletmesinde yetiştiriciliği yapılan Siyah Alaca süt sığırlarında buzağılama yılı, buzağılama mevsimi, laktasyon sırası ve laktasyon dönemi ile birlikte sıcaklık ve nem gibi çevre faktörlerinin süt verim düzeyine etkisini belirlemektir. Çalışmanın ikinci amacı ise buradan elde edilen bulgularla, hayvanların ısı stresine maruz kaldığı koşullarda genetik parametrelerin konfor koşullarına göre nasıl değiştiğini tespit etmek ve bununla birlikte gerek ısı stresi gerekse de konfor koşullarında en uygun damızlık seçiminin ne zaman yapılacağını şansa bağlı regresyon modeli yardımıyla ortaya koymaktır. Araştırmada 690 süt sığırının birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve üzeri laktasyon sırasına ait toplam 207 003 adet günlük süt verim kaydı ve hayvanlara ilişkin soy kütüğü bilgileri kullanılmıştır. Sıcaklık ve nem değerlerine ilişkin meteorolojik veriler ise işletmeye yaklaşık 15 km uzaklıktaki meteoroloji istasyonundan temin edilmiştir. Sıcaklık nem indeksi (SNİ) için maksimum hava sıcaklığı ve minimum nispi nem değerleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda süt verimi üzerine buzağılama yılı ve mevsiminin, laktasyon dönemi ve sırasının, buzağılama çağının ve SNİ'nin etkileri oldukça önemli bulunmuştur (P<0.0001). SNİ değerinin 77'nin üzerine çıkması durumunda süt veriminin düşüşe geçtiği ve 92 olması durumunda da SNİ 77 değerine göre süt veriminin 1.09 kg azaldığı saptanmıştır. Isı stresinin sürüde hem genotipik, hem de kalıcı çevre varyanslarında ve bu doğrultuda kalıtım derecesinde genel olarak artışa neden olduğu tespit edilmiştir. Konfor dönemi (KD) ve ısı stresi dönemi (ISD) olarak belirlenen dönemlerde günlük olarak tahmin edilen kalıtım derecelerinin ortalamalarının sırasıyla 0.13±0.007 ve 0.18±0.010 olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte gerek KD gerekse de ISD için söz konusu işletmede yapılacak en doğru seleksiyon zamanının sırasıyla laktasyonun yaklaşık 120. ve 60. günleri olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, sıcaklık ve nem gibi iklim faktörlerinin genetik değerlendirme çalışmalarına istatistiksel modeller aracılığıyla dahil edilmesinin, daha doğru genetik parametre tahminlerin yapılmasına ve sürü verimliliğinin artırılmasına yardımcı olacağı ve bunun sonucu olarak, ısı toleransı daha yüksek süt sığırı genotiplerinin elde edilmesini sağlayacak ıslah programlarının geliştirilmesine imkân vereceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The first aim of this study is to determine the effect of calving year, calving season, lactation order and lactation period, as well as environmental factors such as temperature and humidity, on the milk yield level of Holstein Friesian dairy cattle bred in the Ceylanpinar agricultural enterprise. The second aim of the study is to determine, with the findings obtained here, how genetic parameters change according to comfort conditions when animals are exposed to heat stress, and to determine the optimal selection time for both heat stress and comfort conditions, with the help of a random regression model. In the research, a total of 207 003 daily milk yield records of 690 dairy cows belonging to the first, second, third, fourth and above lactation periods and pedigree information about the animals were used. Meteorological data regarding temperature and humidity values were obtained from the public meteorological station approximately 15 km away from the farm. Maximum air temperature and minimum relative humidity values were used for the temperature-humidity index (THI). As a result of the research, the effects of calving year and season, lactation period and parity, calving age, and THI on milk yield were found to be highly significant (P<0.0001). It was observed that when the THI value exceeds 77, milk yield starts to decrease, and when it reaches 92, milk yield decreases by 1.09 kg compared to an SNI value of 77. Heat stress generally leads to an increase in genotypic and permanent environmental variances in the herd, resulting in increased heritability levels. The average heritability estimates predicted daily during the periods defined as comfort period (CP) and heat stress period (HSP) were found to be 0.13±0.007 and 0.18±0.010, respectively. Furthermore, it was determined that the most suitable selection times in both the CP and HSP in this enterprise are approximately around the 120th and 60th days of lactation, respectively. In the study, it has been concluded that the inclusion of climate factors such as temperature and humidity in genetic evaluation studies through statistical models will assist in making more accurate genetic parameter estimations and enhancing herd productivity. As a result, it will provide opportunities for the development of breeding programs that will lead to the acquisition of dairy cattle genotypes with higher heat tolerance.