Mesleki eğitim merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik sınıf içi uygulamalarının tutum ve öz yeterlikleri ile ilişkisi
The relationship between the classroom practices of teachers working in vocational education centers towards inclusive education and their attitudes and self-efficacy
Yazar: FADİME ÇALIŞKAN ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN SELCEN BİNGÖL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Kapsayıcı eğitim, tüm dezavantajlı gruplar gibi, farklı sebeplerle okuldan ayrılmak zorunda kalan öğrencilerin eğitimlerine devam edebilmeleri için gerekli çözümleri geliştirmeyi amaçlayan bir yaklaşımdır. Özellikle akademik başarının göz ardı edildiği durumlarda, okul ortamından uzaklaşmış bireylere eğitim imkânı tanıyan Mesleki Eğitim Merkezleri, kapsayıcı eğitimi benimseyen öğretmenlere ihtiyaç duymaktadır. Kapsayıcı eğitimin uygulanmasına yönelik Mesleki Eğitim Merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarının kapsayıcı eğitime yönelik ve tutum ve öz yeterliklerini çeşitli değişkenler bakımından incelemek ve öz yeterlik ve tutum düzeyleri arasında nasıl bir ilişki olduğunu belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde Mesleki Eğitim Merkezlerinde görev yapan 324 öğretmen ile yapılmıştır. Veri toplama araçları olarak Ünal Şimşek tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", "Kapsayıcı Eğitimde Öğretmen Sınıf İçi Uygulama Ölçeği", "Kapsayıcı Eğitimde Öğretmen Tutum Ölçeği" ve "Kapsayıcı Eğitimde Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için regresyon analizi yapılmıştır. Ayrıca üç ölçek için korelasyon analizi yapılarak ilişki durumları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik sınıf içi uygulamalarında, öz yeterlik algı düzeyleri ve tutumlarında "cinsiyet, daha önce kapsayıcı eğitime ilişkin hizmet içi eğitim alma durumu, sınıfında dezavantajlı öğrenci bulunma ve yakın çevresinde kapsayıcı eğitime ihtiyaç duyan birey bulunma" değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek için "Bağımsız Gruplar İçin T Testi" uygulanmıştır. Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik sınıf içi uygulama, öz yeterlik algı düzeyleri ve tutumlarında "mesleki kıdem" değişkeni açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek için "Tek Yönlü Varyans Analizi" (ANOVA) kullanılmıştır. Anlamlı farkın görüldüğü durumlarda, bu farkın kaynağını tespit etmek için Post-Hoc karşılaştırma testleri (Scheffe Testi) uygulanmıştır. Araştırmada, öğretmenlerin sınıf içi uygulamaları ile kapsayıcı eğitime yönelik tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, sınıf içi uygulamalar ile kapsayıcı eğitimde doğru planlama yapmanın önemine yönelik öz yeterlikleri arasında düşük düzeyde, ancak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Bununla birlikte, öğretmenlerin sınıf içi uygulamaları ile kapsayıcı eğitimde kişisel donanıma duyulan endişe arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Kapsayıcı eğitime yönelik öz yeterlikleri ile sınıf içi uygulamaları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, kapsayıcı eğitimde toplumsal iş birliğinin gerekliliğine yönelik tutumlar ile kapsayıcı eğitime yönelik tutumlar arasında güçlü ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, kapsayıcı eğitimin etkinliğini daha derinlemesine anlamak için önemli bir gösterge olabilir. Öğretmenlere yönelik kapsayıcı eğitim programları düzenlenerek, kapsayıcı eğitim konusunda bilgi ve becerilerini güçlendirmeleri sağlanabilir. Bu programlar, öğretmenlere kapsayıcı sınıf ortamları oluşturma, farklı öğrenme ihtiyaçlarına uygun öğretim yöntemleri ve değerlendirme stratejileri konularında destek sunabilir. Öğretmenlerin bu tür programlar aracılığıyla mesleki gelişimlerini sağlamaları, kapsayıcı eğitimin etkili bir şekilde uygulanmasına katkı sağlayabilir.

Abstract:
Inclusive education is an approach that aims to develop solutions for students who, like all disadvantaged groups, have to drop out of school for different reasons, so that they can continue their education. Vocational Education Centers, which provide education to individuals who are distanced from the school environment, especially in cases where academic achievement is ignored, need teachers who embrace inclusive education. In this study, which aims to examine the in-class practices of teachers working in Vocational Education Centers for the implementation of inclusive education in terms of various variables, attitudes and self-efficacy towards inclusive education and to determine the relationship between self-efficacy and attitude levels, the relational survey model was used. The study was conducted with 324 teachers working in Vocational Education Centers in Ankara in the 2022-2023 academic year. "Demographic Information Form", "Scale of Teacher Classroom Practice in Inclusive Education", "Scale of Teacher Attitudes in Inclusive Education" and "Scale of Teacher Self-Efficacy in Inclusive Education" developed by Ünal Şimşek were used as data collection tools. Since the data were normally distributed, regression analysis was performed. In addition, correlation analysis was conducted for the three scales to determine their relationship status. "T Test for Independent Groups" was applied to determine whether there was a statistically significant difference in teachers' classroom practices, self-efficacy perception levels and attitudes towards inclusive education in terms of the variables of "gender, previously receiving in-service training on inclusive education, having disadvantaged students in the classroom and having individuals in need of inclusive education in their immediate environment". "One-Way Analysis of Variance" (ANOVA) was used to determine whether there was a statistically significant difference in teachers' classroom practice, self-efficacy levels and attitudes towards inclusive education in terms of "professional seniority" variable. In cases where a significant difference was observed, Post-Hoc comparison tests (Scheffe Test) were applied to determine the source of this difference. In the study, a statistically significant and positive moderate relationship was found between teachers' classroom practices and their attitudes towards inclusive education. In addition, there is a low but significant relationship between classroom practices and self-efficacy regarding the importance of proper planning in inclusive education. However, no significant relationship was found between teachers' classroom practices and the concern for personal equipment in inclusive education. A positive and moderate relationship was found between self-efficacy towards inclusive education and classroom practices. In addition, it was determined that there was a strong and significant relationship between attitudes towards the necessity of social cooperation in inclusive education and attitudes towards inclusive education. These findings can be an important indicator for a deeper understanding of the effectiveness of inclusive education. Inclusive training programs can be organized for teachers to strengthen their knowledge and skills on inclusive education. These programs can support teachers in creating inclusive classroom environments, teaching methods and assessment strategies suitable for different learning needs. Providing teachers with professional development through such programs can contribute to the effective implementation of inclusive education.