Histerektomiye ek olarak ooferektomi uygulanan hastalarda cinsel fonksiyonun ve hayat kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and sexual function in patients who underwent oopherectomy in addition to hysterectomy
Yazar: DAMLA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÜSTÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Histerektomize hastalar, histerektomiye ek olarak bilateral salpingooferektomi yapılan ve menopoza giren hastaların cinsel fonksiyonlarında ve yaşam kalitesinde değişiklikler olmaktadır. Son yıllarda cinsel yaşam ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik araştırmalar artmıştır. Çalışmamızda bilateral salpingooferektomi yapılarak cerrahi menopoza girmiş hastalarla, sadece histerektomize olmuş hastaların; doğal yollarla menopoza girmiş hastaların arasında cinsel yaşam ve yaşam kalitesi karşılaştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada postop jinekolojik poliklinik kontrolüne başvuran benign nedenler ile histerektomi ve histerektomiye ek olarak bilateral salpingooferektomi yapılıp cerrahi menopoza giren hastalar ile menopoza giren hastalara anketler ve muayene detaylı olarak anlatılmış detaylı onamları alınmıştır. Abdominal histerektomize hastalar, histerektomiye ek olarak bilateral salpingooferektomi yapılan hastalar olarak 2 gruba ayrılmış ve kontrol grubu menopozdaki hastalar cinsel fonksiyon ve hayat kalitesi açısından değerlendirilerek ortaya konulmaya çalışılmıştır. 79 hasta histerektomize ve 81 hasta histerektomiye ek olarak ooferektomize ve 81 hasta menopoz grubundan yer almaktadır, toplamda 250 hasta ile çalışılmıştır. SHORT FORM-36 yaşam kalitesi ölçeği (SF-36) ve Kadın cinsel işlev ölçeği (FSFI) değerlerine bakılmıştır.
Bulgular: TAH+BSJ, TAH+BSO ve menopoz grupları arasında kadın cinsellik işlevi için yapılan FSFI anketi ve genel sağlık için yapılan anket SF-36 değerlendirilmiştir. FSFI, TAH+BSO, TAH+BSJ ve kontrol grubu olan menopoz için tüm alt grupları olan cinsel istek, uyarılma, lubrikasyon, orgazm, memnuniyet, ağrı ve toplam puan içinde anlamlı farklılaşmıştır(p<0.001). Spekülüm ağrı skorlaması (VAS) düzeyi de tüm gruplar için anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır (p<0.05). SF-36 anketinin alt boyutlarında ise fiziksel fonksiyon açısından TAH-BSO/TAH+BSJ ve TAH-BSO/Kontrol TAH-BSJ/Kontrol grupları arasında anlamlı istatistiksel farklılıklar tespit edildi (p<0.001). Genel sağlık açısından katılımcıların aldıkları puanlar üç grup açısından da anlamlı bir biçimde farklılaşmakta idi (p<0.001). Emosyonel rol güçlüğü, enerji/canlılık/vitalite, ruhsal sağlık, sosyal işlevsellik ve ağrı açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p>0.05).
Sonuç: Bilateral salpingooferektominin cinsel sağlığa ve genel sağlığa etkisi olumsuz yönde olmaktadır. Ooferektominin neden olduğu östrojen yokluğu kadın hayatı üzerine hem psikolojik hem de fizyolojik olarak zarar vermektedir. Özellikle genç hastalarda ooferektomi kararı alınırken muhakkak hastaya detaylı bilgi verilmelidir. Cerrahların genç yaş hastalara yapacağı ooferektominin hastaya vereceği cinsel disfonksiyon ve genel sağlık durumunda oluşacak olumsuz durumları farkında olmaları ve bu zararı azaltmak için gerekli önlemleri almaları önerilir.

Anahtar Kelimeler:	Total Abdominal Histerektomi (TAH) Bilateral Salpenjektomi (BSJ), Bilateral Salpingooferektomi (BSO), Menopoz, Cinsel Disfonksiyon, Genel Sağlık Durumu

Abstract:
AİM: There are changes in the sexual functions and quality of life of patients who have undergone hysterectomy, especially those who have had oophorectomy in addition to hysterectomy and have entered menopause. In recent years, research aimed at improving sexual life and quality of life has increased. In our study, we compared the sexual life and quality of life of patients who underwent oophorectomy and entered surgical menopause with patients who only had a hysterectomy and those who entered menopause naturally.
Materials and Methods: In this study, patients who presented to the postoperative gynecological outpatient clinic with benign reasons and underwent hysterectomy and bilateral oophorectomy leading to surgical menopause were compared with patients who entered menopause naturally. Surveys and detailed examinations were conducted. Patients undergoing abdominal hysterectomy were divided into two groups: those who underwent hysterectomy alone and those who underwent hysterectomy with bilateral oophorectomy. The control group consisted of menopausal patients, and their sexual function and quality of life were evaluated. A total of 250 patients participated in the study, with 83 each in the hysterectomy and hysterectomy with oophorectomy groups, and 84 in the menopause group. The Short Form-36 quality of life scale (SF-36) and the Female Sexual Function Index (FSFI) values were examined.
Findings: The FSFI questionnaire, assessing female sexual function, and the SF-36 questionnaire, evaluating general health, were employed among TAH+BSJ, TAH+BSO, and menopausal groups. Significant differences were observed in all subgroups of sexual desire, arousal, lubrication, orgasm, satisfaction, pain, and total score among TAH+BSO, TAH+BSJ, and the menopausal control group (p<0.001). Speculum pain scoring (VAS) also exhibited significant variations across all groups (p<0.05). Regarding the SF-36 questionnaire's subscales, significant statistical differences were found in terms of physical function between TAH-BSO/TAH+BSJ, TAH-BSO/control, and TAH-BSJ/control groups (p<0.001). Participants' scores for overall health significantly differed among the three groups (p<0.001). However, no significant differences were detected among groups in terms of emotional role difficulty, energy/vitality, mental health, social functioning, and pain (p>0.05).
Results: Bilateral salpingo-oophorectomy has a negative impact on sexual and general health. The estrogen deficiency caused by oophorectomy has both psychological and physiological consequences on women's lives. Especially when deciding on oophorectomy in young patients, detailed information must be provided to the patient. Surgeons performing oophorectomy on young patients are recommended to be aware of the potential sexual dysfunction and adverse effects on general health that the procedure may cause and take necessary measures to minimize these harms.

Keywords:	Total Abdominal Hysterectomy (TAH), Bilateral Salpingectomy (BSJ), Bilateral salpingoophorectomy (BSO), Menopause, Sexual Dysfunction, General Health Status