İnsani müdahaleden koruma sorumluluğuna geçiş ve Libya'ya düzenlenen Birleşik Koruyucu Harekâtın değerlendirilmesi
Transition from humanitarian intervention to responsibility to protect and appreciation of Operation Unified Protector carried out against Libya
Yazar: ALİ SELÇOK
Danışman: PROF. DR. YAŞAR GÜRBÜZ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Harp/Harekât Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İnsani müdahale ile ilgili tartışmaların ortaya çıkardığı devlet egemenliği ile insan hakları arasındaki gerilimden kaynaklanan ikilem uzun zamandır uluslararası hukukun gündemini meşgul etmektedir. Günümüzde bu ikileme bir çözüm önerisi olarak sunlunan kavram ?koruma sorumluluğu?dur. Koruma Sorumluluğu kavramı uluslararası hukukta ?gelişen bir norm?dur. Söz konusu kavrama atıfta bulunan en yeni uluslararası askerî müdahalelerden biri, 2011 yılında Libya?ya karşı NATO?nun komuta kontrolünde icra edilen ?Birleşik Koruyucu Harekât?dır. Bu çalışma, Libya?daki durumdan yola çıkarak insanları, soykırım, savaş suçları, etnik temizlik ve insanlığa karşı suçlardan korumak maksadıyla yapılacak uluslararası müdahale anlayışının geldiği son durumu ortaya koymayı amaçlamaktadır.
İlk iki bölüm sırasıyla insani müdahale ve koruma sorumluluğu (R2P) ile ilgili teorik açıklamayı ve bu iki kavram arasındaki geçişi izah etmektedir. Son bölümde ise, ilk olarak, Libya?da yaşananlar ve müdahaleye giden süreç açıklanmıştır. Daha sonra önceki bölümde ele alınan teorik bilgiler ışığında, Libya?ya karşı icra edilen Birleşik Koruyucu Harekât değerlendirilmiştir.
Çalışmada insani müdahalenin ?hak? açısından tartışılmasının onu bir çıkmaza soktuğu sonucuna varılmıştır. Bu yüzden, koruma sorumluluğu kavramı tartışmaların seyrini ?sorumluluğa? çevirerek, insani koruma amaçlı müdahalelere yeni bir soluk getirmiştir. Buna göre, her devlet halkını kitlesel zulüm suçlarından korumada asli sorumluluğu sahiptir. Eğer bir devlet bu sorumluluğunu yerine getirmede apaçık bir şekilde başarısız olursa, bu sorumluluk uluslararası topluma düşer. 2005 Dünya Zirvesinde devlet ve hükümet başkanları buna yönelik bir taahhütte bulunmuştur. Bu taahhütün bileşenlerinin yeni bir şey söylemediği ve mevcut uluslararası hukuka ayna tuttuğu sonucuna varılmıştır. Uluslararası toplumun koruma sorumluluğu siyasi ve ahlaki bir sorumluluktur. Koruma sorumluluğu ile ilgili şüpheler düşünüldüğünde onun hukuki bir sorumluluk hüviyetine bürünebilmesi için çok yol katetmesi gerekir. 
Kitlesel zulüm suçları ile yüz yüze olan halkların sorunlarına hitap etmesi nedeniyle bir norm olma yolundaki R2P?nin ?gelişen? statüsünü devam ettirmesi oldukça önemlidir. Çünkü üzerinde uzlaşılmış yöntemler somut olaylara uygulandıkça ve her olaydan sonra geri bildirim sağlandıkça; kitlesel zulüm suçları ile karşı karşıya kalan uluslararası toplum için zaten hukuken mümkün olan bir yol haritası ortaya çıkacak ve R2P?nin kötüye kullanılmasının önüne geçilecektir.

Abstract:
The dilemma that stems from the tension between the state sovereignty and the human rights which arose from the debate with respect to humanitarian intervention, occupy the agenda of international law for a long time. Nowadays, the concept presented as a proposal for a solution to this dilemma is the ?responsibility to protect?. Responsibility to protect concept is an ?emerging norm? in international law. One of the most recent international interventions which refers to the concept in question is the ?Operation Unified Protector? which was conducted against Libya under the NATO command and control in 2011. Based on the situation in Libya, this study aims to put forward the understanding of the latest aspect on the international military intervention which is executed to protect peoples from genocide, war crimes, ethnic cleansing and crime against humanity. 
The first two chapter, respectively, illustrates the theoretical description of humanitarian intervention and the responsibility to protect and the transition between these two concepts. The last Chapter, firstly, express the events in Libya and the process leading to intervention. Subsequently, in light of the theoretical information that discussed previous chapters, Operation Unified Protector which was conducted against Libya has been reviewed.    
In the study, it was concluded that the discussion of humanitarian intervention in terms of ?right? corners it. For that reason, responsibility to protect concept, turning the course of the debate to responsibility, breathed new life into the interventions for human protection purposes. Accordingly, each state has primary responsibility to protect its population from mass atrocity crimes. If a state manifestly fails to fullfill its responsibility, that responsibility falls to the international community. In 2005 World Summit, state and government leaders has made such a commitment. It was concluded that component of this commitment does not says new thing and it mirrors the current international law. Responsibility of international community is a political and moral responsibility. Taking into consideration the doubts about the responsibility to protect,  it should go a long way to be able to become a legal responsibility.
Due to adressing to the matters of the people who face the mass atrocity crimes, progression ?emerging? character of R2P to become a norm is very important. Because, through implementing the negotiated methods on concrete events and after all event providing feedback; already legally possible road map for the international community who face with the mass atrocity crimes will arise and abuse of the concept will be prevented.