Elit atletlerde uyku kalite düzeylerinin belirlenmesi ve performansa olan etkisinin incelenmesi
Determination of sleep quality levels and examinationof their effects on performance in elite athletes
Yazar: UTKU DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. TEVFİK CEM AKALIN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Spor ve Sağlık Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Utku DUMAN, Elit Atletlerde Uyku Kalite Düzeylerinin Belirlenmesi ve Performansa Olan Etkisinin İncelenmesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak, 2024.
Araştırmanın amacı, elit atletlerde uyku kalitesinin belirlenmesi ve bu kalitenin performans üzerindeki etkilerinin çeşitli değişkenlerle incelenmesidir. Çalışmaya ortalama yaşları 20.99 olan toplam 107 elit atletizm sporcusu katılmıştır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu ile Uykululuk Ölçeği (Epworth Uykululuk Ölçeği EUÖ) ve Uyku Kalite İndeksi (Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi PUKİ) kullanılmıştır. Tüm veriler SPSS 28.0 paket programında analiz edilmiş, aritmetik ortalamalar ± standart sapma olarak sunulmuş ve kategorik veriler sıklık ve yüzde (%) olarak ifade edilmiştir. Normal dağılım göstermeyen ikili grupların karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi, üç veya daha fazla grubun karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, elit atletizm sporcularının uyku kaliteleri (PUKİ=6.28±2.56) ve uykululuk halleri (EUÖ=6.75±4.43) genel olarak iyiye yakın düzeydedir. Elit atletizm sporcularının demografik özelliklerine (cinsiyet ve yaş) göre PUKİ ve EUÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p<0.05). Ayrıca düzenli egzersiz yapma durumlarına (yıllık ve haftalık), milli sporcu ve lisanslı olma durumlarına, uyku öncesi alışkanlıklarına (uyuma pozisyonu, uyku öncesi kafeinli içecek kullanımı, uyurken aydınlatma veya gece lambası kullanımı, uyumadan önce elektronik cihaz kullanımı) göre PUKİ ve EUÖ puanları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p<0.05). Ancak haftalık egzersiz yapma süresine (gün) göre PUKİ ölçeği ve sigara ile alkol kullanımı alışkanlıklarına göre EUÖ ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0.05). Bulgular elit atletizm sporcularının genel olarak iyi bir uyku kalitesine ve uykululuk hali düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir. Demografik özelliklere bağlı olarak uyku kalitesi ve uykululuk hali arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bununla birlikte, haftalık egzersiz yapma süresi (gün) ve sigara ile alkol kullanımı gibi faktörlerin, uyku kalitesi ve uykululuk hali üzerinde potansiyel etkilere sahip olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Utku DUMAN, Determination of Sleep Quality Levels and Examination of Their Effects on Performance in Elite Athletes, Zonguldak Bülent Ecevit University, Institute of Health Sciences, Physical Education and Sports Department Master's Thesis, Zonguldak, 2024.
The aim of this study is to determine the sleep quality in elite athletes and to investigate the effects of this quality on performance with various variables. A total of 107 elite track and field athletes, with an average age of 20.99, participated in the study. Personal Information Form, Epworth Sleepiness Scale (EUÖ), and Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKİ) were used in the data collection process. All data were analyzed using SPSS 28.0 software package. Mann-Whitney U test was used for the analysis of data that did not show normal distribution for comparing two groups, and Kruskal-Wallis test was used for comparing three or more groups. According to the research results, the sleep quality (PUKİ=6.28±2.56) and sleepiness levels (EUÖ=6.75±4.43) of elite track and field athletes are generally close to good. There was no statistically significant difference in PUKİ and EUÖ scores according to demographic characteristics (gender and age) of elite track and field athletes (p<0.05). Furthermore, there was no significant difference in PUKİ and EUÖ scores according to regular exercise habits (annual and weekly), being a national athlete or having a license, and pre-sleep habits (sleeping position, consumption of tea-coffee or caffeinated beverages before sleep, use of lighting or night light while sleeping, use of devices such as phone, tablet, and computer before sleep) (p<0.05). Only the duration of weekly exercise (days) showed a statistically significant difference in PUKİ scale, and smoking and alcohol consumption habits showed a statistically significant difference in EUÖ scale (p<0.05). It was found that elite track and field athletes generally have good sleep quality and sleepiness levels. There was no significant difference in sleep quality and sleepiness levels according to demographic characteristics. However, it is thought that the duration of weekly exercise and smoking and alcohol consumption habits may affect sleep quality and sleepiness levels.