Evlendirme programları bağlamında Türkiye'de kamusallığın dönüşümü
Transformation of publicity in Turkey within the framework of marriage shows
Yazar: DUYGU ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. NEŞE KARS
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile yapısı = Family structure ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Evlen Benimle = Evlen Benimle ; Evlilik = Marriage ; Gerçeklik = Reality ; Kamusal alan = Public space ; Program = Program ; Reality show = Reality shows ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Televizyon = Television ; Televizyon programları = Television programs ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; Türkiye = Turkey

Özet:
Tez kapsamında, realite şov ve talk şov formatlarının karışımı melez bir tür olarak değerlendirilebilecek evlendirme programları bağlamında Türkiye'de kamusallığın dönüşüm süreci incelenmektedir. Batılı literatürde, gerçeklik televizyonuna dair en fazla öne çıkan tema, kamusal ve özel alan dengesinin özel alan lehine bozulması, birey kültürünün kamusalı işgal etmesidir. Oysa batıdışı bir modernlik deneyimi yaşayan Türkiye'de, mahrem kabul edilen ve korunması gerektiği düşünülen konuların televizyon aracılığıyla görünür ve konuşulabilir olması, programlarda temsil edilen ile var olan toplumsal gerçeklik arasında bir gerilim yaratır. Bu gerilim sonucu, evlendirme programları, Türkiye'de, bir televizyon program türü olarak anlamını aşarak, kamusal tartışmaları geriletmekten ziyade, toplumsal cinsiyet, programlarda yer alan kadınlık ve erkeklik temsilleri, aile, milliyet, din gibi kategoriler etrafında yeni bir kamusallık tartışması başlatır.Tez kapsamında, öncelikle, gerçeklik şovlarına ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Yanı sıra, bu şovları Türkiye özelinde analiz edilebilmek için, toplumsal özgünlükleri, farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koyan bir anlam çerçevesinin çizilmesi hedeflenmiştir. Programların toplumsal alanda nasıl tartışıldığını ortaya koymak amacıyla evlendirme programlarına ilişkin siyasetçilerin, uzmanların, bürokratların yaptıkları açıklamalar, medyada çıkan haber ve yorum yazıları, izleyicilerin RTÜK'e yaptıkları şikâyet başvuruları ve gerekçeleri, RTÜK'ün verdiği uyarı ve cezalar gibi verilerden yararlanılmıştır. `Esra Erol'da Evlen Benimle' programı, çalışmanın örneklemidir. Çalışmanın araştırma kısmında, evlendirme programları üzerine etnografik bir izleyici araştırması yapılmış ve izleyicilerin kamusal alanda yaşanan dönüşüm sürecini nasıl anlamlandırdıkları ortaya konmuştur. Farklı deneyim alanlarının iç içe geçişi bir özgürlük vaadi ya da kültürel bir dekadans olarak değil, gündelik hayattaki kişisel deneyimlerle televizyondaki temsiller arasında bir diyalog olarak görülmelidir.

Abstract:
In this study, the transformation process of publicity in Turkey is analyzed within the framework of marriage shows that can be considered as a hybrid form of reality show and talk show formats. While in the Western literature the most preeminent theme of reality television studies is distorting the balance of public and private spheres in favor of private sphere and occupation of public sphere by individualist culture, in Turkey, on the other hand, which had a non-Western modernity experience, the topics regarded as private and domesticated become visible and speakable through TV shows. This creates a culturally specific new form of tension between the realities represented in these shows and substantial social reality. As a result of this tension, marriage shows in Turkey go beyond their purposes as television programs and rather than downgrading the public discussions, they initiate a new publicity debate around the categories like gender, womanhood and manhood representations that take place in these shows and family, nationality, religion.In the first chapter, previous literature on reality shows was evaluated. Also, in order to analyze aspects of these shows unique to Turkey?s case, a framework of meaning was aimed drawn; which reveals social originalities, differences and similarities. Therefore, as to explore the way how these shows discussed in the public sphere following data were used: statements about marriage shows by politicians, experts and bureaucrats; newspaper articles and reader comments; audience?s complaint letters to the Radio Television Supreme Council and their specific reasons; warnings and fines issued by the Council. The show entitled ?Esra Erol?da Evlen Benimle? was taken as a case study. An ethnographic audience survey about marriage shows, which revealed how audience make sense of the transformation experienced in the public sphere, was also conducted in the final chapter. The engagement of different experience fields should not be seen as a promise of freedom or as a cultural time of decadence; but it should be seen as a dialogue between individual experiences of daily life and representations on television.