Vergisel yönüyle Türkiye'de sağlık hizmeti veren kuruluşlar ve bazı mal ve hizmetlere uygulanan vergilerin koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of taxes applied to healthcare organizations in Turkey and some goods and services within the scope of protective health services
Yazar: UMUT SARAÇ
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN COŞKUN KARADAĞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sosyal sağlık = Social health ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Sağlık, bedenen ve ruhen bir iyilik hali olarak tanımlanır. Sağlık hizmeti ise, bireylerin ihtiyaç duydukları sağlık taleplerini karşılamak için üretilen ve sunulan hizmetlerdir. Bu kapsam itibariyle sağlık hizmetinin sunumu, bireylerin yararlanacağı sağlık hizmetinin kalitesini belirler. Sağlık hizmeti genel özellikleri itibariyle yarı kamusal mal ve hizmet özelliği taşır. Sağlık hizmetinin, genel ekonomiden ayrı olarak bir piyasası ve kuralları vardır. Piyasada var olan arz ve talep kanunlarından farklı olarak dizayn edilmiş bir sağlık hizmeti talebi ve arzı söz konusudur. Bu sebeple sağlık piyasası, genel serbest piyasadan farklı işlemektedir. Devlet, sağlık alanına etkili bir şekilde müdahale etmektedir. Müdahalenin yanında, sağlık hizmeti sunucusu olarak da piyasada bulunmaktadır. Bu sebeple devletin rolü, sağlık piyasasını ve sağlık sistemlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Türkiye'nin bu konudaki gelişimi, dönemlere ayrılarak değerlendirilir. Cumhuriyet'in ilanı ile beraber değişen düzen, sağlık hizmeti sunumunu da etkilemiştir. Günümüze kadar gelen süreçte sağlık hizmeti, kamu ve özel kuruluşlar ile birlikte sunulmaktadır. Anlaşılacağı üzere Türkiye'de sağlık hizmeti, çok boyutlu ve karmaşık olmaktadır. Toplum sağlığını korumak, koruyucu sağlık hizmetidir. Bu nedenle devletler, toplum sağlığını korumak amacıyla politikalar gerçekleştirir. İnsan ve çevre sağlığını korumak amacıyla devletler, insan sağlığına zararlı olabilecek ürünlere yönelik politikalar geliştirmektedir. Bu kapsamda ortaya çeşitli vergiler atılmaktadır. Türkiye'nin bu konudaki durumu, etkinliği ve mevcut vergi düzenlerinin çevre ve insan sağlığını dikkate alıp almaması araştırılması gerekilen bir konudur. Ülkemizde var olan vergilerden, çevre temizlik vergisi hariç hiçbiri doğrudan çevre sağlığına yönelik değildir. Nitekim çevre temizlik vergisi de ele alınış yöntemiyle çevre sağlığını değil mali amaç gütmektedir. Bu sebeple Türkiye'de çevre ve insan sağlığını önceleyen destekleyici vergiler bulunmamakta ve var olan vergiler bu konuda yetersiz kalmaktadır.

Abstract:
Health is defined as a state of physical and mental well-being. Health services are produced to meet the health demands of individuals. The health service produced determines the quality of the service that individuals benefit from. Health services are quasi-public goods. Health services has a market and rules that are separate from the general market economy. The supply and demand of health services is different from the general supply and demand rules. For this reason, the health market operates differently from the general free market. The state effectively regulates the health market. The state is the producer of health services besides regulation. For this reason, the role of the state in the market significantly affects the health market and health systems. Turkey's development in health services is divided into periods. The proclamation of the Republic affected the production of health services. Today, health services are provided by public and private institutions. Health care in Turkey is multidimensional and complex. Protecting public health is preventive health service. For this reason, states implement policies to protect public health. In order to protect human and environmental health, states develop policies for products that may be harmful to human and environmental health. Various taxes are charged for this purpose. The only tax that aims to protect environmental health in Turkey is the environmental cleaning tax. However, environmental cleaning tax is collected for financial purposes, not to protect environmental health. For this reason, there are no taxes that protect the environment and human health in Turkey. Current taxes in Turkey are insufficient to protect human and environmental health.