İş yaşamında stres ve performansa olan etkisi: Endüstride karşılaştırmalı bir araştırma
The effects of stress on performance in business environment: A comparative research in industry
Yazar: SENAY GÜVEN KIZILKAYA
Danışman: PROF. DR. HANDAN KEPİR SİNANGİL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme (İngilizce) Ana Bilim Dalı / Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beyaz eşya sektörü = White goods sector ; Endüstri sektörü = Industry sector ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Stres = Stress ; İş stresi = Job stress ; İş verimi = Work efficiency

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı çalışanların performansları ile stres düzeyleri arasında ilişkileri belirlemektir. Bunun için otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinde çalışan beyaz ve mavi yakalı personelin stres düzeylerinin iş performansı üzerindeki katkısı incelenmiş ve dört temel araştırma sorusuna yanıt aranmıştır. İlk olarak beyaz yakalı personelin stres düzeyinin performans üzerindeki katkısının mavi yakalı personele göre daha yüksek olup olmadığı incelenmiştir. Daha sonra otomotiv sektöründe çalışanların stres düzeylerinin performans üzerindeki katkısının beyaz eşya sektöründe çalışanlara göre daha yüksek olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca işte çalışma süresinin artması ile stresin performans üzerindeki katkısının azalıp azalmadığı da sorgulanmıştır. Son olarak da kadın çalışanlarda stresin performans üzerindeki katkısının erkek çalışanlara oranla daha yüksek olup olmadığı incelenmiştir. Sonuçlar, bireyin performans değerlendirmesinin iş stresine bağlı olarak değişimi göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Bu araştırmaya otomotiv sektöründe çalışan 66 beyaz yakalı 80 mavi yakalı, beyaz eşya sektöründe çalışan 82 beyaz yakalı ve 72 mavi yakalı olmak üzere rastgele seçilen toplam 300 kişi katılmıştır. Sonuçlara göre, performans puanının, ayrı ayrı çalışma grubu (beyaz ve mavi yaka), sektör ve kıdem değişkenlerine bağlı olarak değişim gösterdiği saptanmıştır. Bunlara ek olarak toplam stres puanının toplam performans puanını etkilediği örülmüştür. Ayrıca düşük ve yüksek kıdem gruplarının performans düzeyleri anlamlı olarak orta kıdem grubundan daha yüksek IVbulunmuştur. Bulgular yüksek stres grubundakilerin düşük ve orta stres grupları ndakilere oranla daha düşük performans puanına sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır. Aynı zamanda beyaz yakalı çalışanların stres düzeylerinin performans üzerindeki katkısının mavi yakalı çalışanlara göre ve otomotiv sektöründe çalışanların stres düzeylerinin performans üzerindeki katkısının beyaz eşya sektöründe çalışanlara göre daha yüksek olduğu da saptanmıştır. İşte çalışma süresinin artmasının, diğer bir değişle kıdemin artmasının, stresin performans üzerine katkısını azaltmadığı da diğer bir bulgudur. Son olarak da kadın çalışanların stres düzeylerinin performans üzerindeki katkısının erkek çalışanlara göre daha yüksek olduğu yapılan analizler sonucu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to find out the relationship between the performance and stress level of the employees. Therefore the effects of the stress level on job performance of the white and blue collar workers in the automotive and white goods' sector was investigated and four research questions were asked. Firstly, the question was whether the effects of the stress level of the white collar workers on performance was higher than that of the blue collar workers. Secondly, the question was, whether the effects of the stress level on performance of the workers in the automotive sector was higher than that of the white goods' sector. Thirdly, whether increasing job experience decreased the effects of the stress level on performance or not. And finally, the question was whether the effects of the stress level on performance of women was higher than that of men. The results were evaluated according to the change of the performance appraisal score depending on the stress. Sixty-six white collar workers and eighty blue collar workers in the automotive sector, and eighty-two white collar workers and seventy-two blue collar workers in the white goods' sector participated randomly in the study. The results revealed that performance score tended to change separately with collar type, sector and experience. Moreover, total stress score also affected total performance score. Furthermore, the performance score of low and high experienced groups differed significantly from the mid-level experienced groups. The results showed that, high level stress groupscompared to low and mid-level stress groups had low performance score. The effects of the stress level on performance of the white collar workers were higher as compared to the blue collar workers and in the automotive sector as compared to the white goods' sector. Increasing the experience in the job, did not decrease the effects of the stress on performance. Finally, according to the results the effects of the stress level on performance of women were higher as compared to that of men.