Diş minesinin fiziksel özellikleri ile diş çürüğünün genetik yatkınlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of association between physical characteristics of enamel and genetic susceptibility to dental caries
Yazar: MERVE BAYRAM
Danışman: PROF. DR. FİGEN SEYMEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hekimliği Bölümü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Genetik = Genetics
Dizin: Dental mine = Dental enamel ; Diş demineralizasyonu = Tooth demineralization ; Diş remineralizasyonu = Tooth remineralization ; Diş çürükleri = Dental caries ; Genetik = Genetics ; Mikrosertlik = Microhardness

Özet:
Diş çürüğü tüm dünya genelinde en sık görülen kompleks ve kronik hastalıktır. Çevresel ve genetik olmak üzere pek çok faktör kişinin diş çürüğü riski ile bağlantılıdır.Hastalık hakkında tüm bilinenlere rağmen, maruz kaldıkları çevresel risk faktörlerinden bağımsız olarak çürüğe karşı daha hassas ve çok dirençli bireyler bulunmaktadır. Hipotezimiz, diş çürüğü ile bağlantısı önceden belirlenmiş genlerdeki varyasyonların minenin fiziksel özellikleri ile ilişkili olabileceği yönündedir.Bu çalışmanın amacı, minenin fiziksel özellikleri ile diş çürüğüne genetik yatkınlığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu nedenle, diş çürüğü ile bağlantısı bulunan genlerin (TUFT1, AMBN, ENAM, MMP20, ESRRB, TFIP11, AMELX) tek nükleotid polimorfizm markerları incelenmiştir ve ayrıca minenin fiziksel özelliklerini anlayabilmek için mikrosertlik testleri gerçekleştirilmiştir. Genotip ve allel sıklıkları diş çürüğü deneyimi olan gruplar ile karşılaştırılmıştır. AMBN, ESRRB, TFIP11, AMELX genleri ve diş çürüğü risk grupları ile ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçların yorumlanmasında yardımcı olması amacıyla mine mikrosertliği ilekaryojenik ortam taklit edilerek aynı genlerin genetik varyasyonları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Yapay çürük lezyonu oluşturulduktan sonra TFIP11 (p=0,006) ve AMELX (p=0,006) genlerindeki genetik varyasyonların, mine mikrosertliği ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca AMELX (rs946252) genindeki varyasyonların yüksek çürük risk grubu ile ilişkisi (p=0,0254) dikkate değer derecede önemlidir çünkü aynı zamanda aynı gen yüzeyaltı demineralizasyonunda da ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak, diş çürüğü ile bağlantısı önceki çalışmalarla tespit edilmiş genlerdeki varyasyonların minenin fiziksel özellikleri ile de ilişkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Caries remains complex and the most common chronic disease worldwide. Multiple environmental and host factors contribute to a person's risk for caries. In spite of all that is known about disease, there are still individuals who appear to be more susceptible to caries and those who are extremely resistant, regardless of the environmental risk factors to which they are exposed. Our hypothesis is genetic variations in genes previously associated with caries can be involved in physical characteristics of enamel. The aim of this study is to analyze the association between physical characteristics of enamel and genes involved in caries susceptibility. Therefore, SNP markers in genes (TUFT1, AMBN, ENAM, MMP20, ESRRB, TFIP11, AMELX) that contribute to caries were investigated and microhardness tests for understanding physical characteristics of enamel were performed. Genotype and allele frequencies were compared between groups with caries experience. Associations can be seen with AMBN, ESRRB, TFIP11, AMELX genes and dental caries risk groups. To help interpret these results, we evaluated if enamel microhardness changes under simulated cariogenic challenges are associated with genetic variations in these same genes. After creating an artificial caries lesion, associations could be seen between genetic variation in TFIP11 (p=0,006) and AMELX (p=0,006) with enamel microhardness. It is remarkable that genetic variation in AMELX(rs946252) which we found have an association with high caries experience (p=0,0254), isalso associated with subsurface demineralization. Our results suggest that genetic variations in genes previously associated with caries are involved in physical characterictics of enamel.