Ankara kentinde kentsel ısı adası etkisinin yaz aylarında uzaktan algılama ve meteorolojik gözleme dayalı olarak saptanması ve değerlendirilmesi üzerinde bir araştırma
A study on determining and evaluating summertime urban heat ısland in Ankara at regional and local scale utilizing remote sensing and meteorological data
Yazar: ÜLKÜ YÜKSEL
Danışman: PROF.DR. OĞUZ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
ÖZETDoktora TeziANKARA KENTİNDE KENTSEL ISI ADASI ETKİSİNİN YAZ AYLARINDAUZAKTAN ALGILAMA VE METEOROLOJİK GÖZLEMLERE DAYALI OLARAKSAPTANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMAÜlkü (DUMAN) YÜKSELAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüPeyzaj Mimarlığı Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Oğuz YILMAZGünümüz büyük kentlerinde yeşil alanların ve buharlaşma yüzeylerinin azalması; betonve asfaltla kaplanmış yüzeylerin, yapısal alanların artması ve bu alanlarda kullanılanyapı malzemelerinin sıcaklığı daha iyi iletme ve yüksek sıcaklık depolama özelliklerinesahip olmaları gibi nedenlerle meteorolojik parametreler değişerek yerel ve bölgeselölçekte iklim değişimine neden olmakta; büyük kentler kendilerine özgü iklimleri olanve bu kentlerde yaşayanlar için sağlıksız termal koşullar sunan mekanlar halinegelmektedirler. Kentsel alan ve çevresindeki yarı kırsal ve kırsal alanlar arasındaki bufarklılaşma ?kentsel ısı adası? olarak tanımlanmaktadır. Büyük kentlerin merkezleri,çevrelerindeki kırsal alanlara oranla 0,5-1,5 ºC daha sıcak, nem oranı kış mevsiminde%2, yaz mevsiminde %8-10 daha az, toplam yağış miktarı ise %5-10 daha fazladır.Ankara kentinde de hızlı ve yoğun yapılaşma sonucunda iklim parametrelerindedeğişimler olduğu bilinmektedir; ancak bu konuda yapılmış kapsamlı bir araştırmabulunmamaktadır. Bu çalışma ile Ankara Metropolü için öncelikle bölge ölçeğinde1985 yılından 2005 yılına kadar yapılaşmış alanların artması sonucu oluşan alankullanımlarındaki ve arazi örtüsündeki değişimlere bağlı olarak ortaya çıkan yüzeysıcaklığı açısından farklılıklar ve kentteki ısı adalarının bu yıllar arasındaki değişimitespit edilmiş; ayrıca bu tespitlere bağlı olarak seçilen farklı arazi örtüsüne ve farklıyüzey sıcaklığına sahip 3 alanda (Migros, Bahçelievler ve Anıtkabir) sıcaklık ve nemparametreleri açısından sabit meteorolojik ölçüm aletleri ile ölçümler yapılarak yapıyoğunluğu, yeşil alanlar ve meteorolojik parametreler arasındaki ilişkiler ortayakonulmuştur. Sonuçta Ankara kentinde kentsel ısı adası etkisi oluşumunun engellenmesive etkinin azaltılabilmesi için peyzaj mimarlığı açısından alınabilecek önlemler ortayakonulmuştur.2005, 209 sayfaAnahtar Kelimeler : Kentsel İklim, Kentsel Isı Adası, Yeşil Alanlar, Arazi Kullanımı,Arazi Örtüsü, Uzaktan Algılama, Landsat, Termal Konfori

Abstract:
ABSTRACTPh.D. ThesisA STUDY ON DETERMINING AND EVALUATING SUMMERTIME URBANHEAT ISLANDS IN ANKARA AT REGIONAL AND LOCAL SCALE UTILIZINGREMOTE SENSING AND METEOROLOGICAL DATAÜlkü (DUMAN) YÜKSELAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Landscape ArchitectureSupervisor: Prof. Dr. Oğuz YILMAZIn contemporary metropolitan cities, as a result of lessening green areas and evaporationsurfaces, and increasing asphalted surfaces and built areas with materials which havemore heat conveying and storing properties. In urban areas meteorological parameterschange and cause local and regional climate changes which makes the cities unhealthyplaces that have their own climatic properties. This differentiation between urban areasand surrounding semi-rural and rural areas has brought the concept of `urban heatislands? into the agenda. In the central areas of metropolises the temperature is 0,5-1,5oC higher, humidity is, in winter 2% and in summer 8-10% less and total rainfall is 5-10% more with regard to the surrounding rural areas. Although it is known that in Ankara,the climate parameters are changing as a result of rapid and dense urbanization, there isnot a study concerning this issue. Thus, together with this study, first the meteorologicaldifferentiations and urban heat islands at regional scale in Ankara metropolitan areacaused by the changes in land use and land coverage since 1985 up to 2002 will bedetermined. Besides in the case areas having different densities of built up areas andvarious sizes of green areas determined in the light of the former study; the relationsbetween density of built up areas, green areas and meteorological parameters will be putforward through meteorological measurements.2005, 209 pagesKeywords: Urban climate, Urban Heat Island, Green Areas , Land-use, Land cover,Remote Sensing, Landsat, Thermal Comfortii