Urartu kemerleri
The Urartian belts
Yazar: RAFET ÇAVUŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KARAOSMANOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kemerler = Belts ; Urartular = Urartians

Özet:
Türkiye'nin ve Dünya'nın çeşitli müzelerine dağılmış durumdaki Urartu maden sanatı eserleri arasında önemli bir yere sahip olan kemerler, zengin süslemeleri ve sayılarının çokluğu ile dikkat çekmektedir. Urartular, metal kemerleri, giysinin ayrılmaz bir parçası veya giysiyi tamamlayan önemli bir takı olarak benimsemiş ve severek kullanmıştır. Urartu'nun tarihsel sürecinde, kemerler doğallıktan bozulmaya doğru sanatsal gelişim göstererek, kadınlar ve erkekler tarafından sıkça kullanılmıştır. Bele ve omuzdan kalçaya çapraz takılan kemerler olmak üzere, iki farklı tür görülmektedir. Genişliklerine göre üç grup altında incelediğimiz kemerler üzerinde değişik tekniklerle işlenmiş çok farklı konulara yer verilmiştir. 1. ve II. Grubu oluşturan geniş ve orta genişlikteki kemerler erkekler; III. Grupdaki dar kemerler ise, kadınlar tarafından kullanılmıştır. Geniş ve orta genişlikteki kemerler iki aşamalı bir gelişim göstermiştir. Bunlardan geniş kemerler, Urartu'nun erken döneminden itibaren, M.Ö.8.yy. boyunca; orta genişliktekiler daha çok M.Ö.7.yy.ın başlarından, Urartu'nun çöküşüne değin kullanılmışlar; dar kemerler ise, diğer ikisine paralel olarak M.Ö.8.yy.ın başlarından Urartu'nun yıkılışına kadar kullanılmıştır. Levha işlemeciliği tekniğinde merkezi atölyelerde üretilen kemerler, bezeme türlerine göre farklı sosyal sınıflardaki insanlar için yapılmıştır. Zengin süslemeli kemerler daha çok saray, saraya yakın yönetici sınıf tarafından, basit bezemeli kemerler ise halk tarafından kullanılmıştır. Kemerlerin farklı sosyal sınıflara ait mezarlarda bulunmaları ve bazıları üzerinde kültle ilişkili sahnelerin yer alması, bunların dini içerik de taşıdığını göstermektedir. Kültle ilişkili sahnelerin işlendiği kemerlerin, kullanan kişiyi kötülüklerden koruduğuna da inanılmaktadır. Ayrıca Urartu savaşçıları tarafından kullanılan kemerlerin beli koruyan zırh görevi üstlendiği söylenebilir. Buna paralel olarak da, kemerdeki süslemelerin kişinin yiğitliğini, kahramanlığını, cesaretini ve toplumdaki yerini belirttiği düşünülebilir.

Abstract:
The Urartian belts that take place an important place among the Urartian metal work dispersed in various museums in Turkey and all araund the world catch our attention with their decorations and quantity. It can be concluded that the Urartians must have adopted and willingly used the metal belts either as a jewel or as a basic part of their clothes. In the Urartian era, these belts show an artistic development from naturalistic to simple one and are amply used by men and women. These belts are worn in two ways; the one is bound around the waist and the other one is bound from left shoulder to right buttocks or vice versa. Considering the width of these belts, they are put in three different groups. The decorations on these belts are different and portray various topics that were embroidered using various techniques. The one wide and second medium-wide group belts were used by the Urartian men and the three narrow ones by the Urartian women. The wide and medium-wide belts show a two-staged development. Of three types of belts, the wide ones were used from the early years of Urartian state along the 8th century B. C. Medium- width belts were used as from the 7th century till the fall of the Urartian state. And the narrow ones, like the wide and the medium belts, were used from the 8th century until the decline of the Urartian belts. The belts manufactured at central workshops in line with plaque technique were produced by using decoration technique. The rich decorated belts must have been used mostly by the people lived in the palace or by the administrator people who are close to the palace; simply-decorated ones must have been used by the ordinary people. Since the belts were found in graves of different social classes and some of them have the figures of cult, it can be claimed that these belts also have religious motives on them. We assume that the belts that have cult figures on them ate believed to have protected the people who use them from badness. Besides this, it may be claimed that the belts used by the Urartian warriors protect the waist of the warriors like an armour. In addition, the decorations on the belts may be showing the bravery, heroism, courageous and the status of those people in the society.