Delphinium formosum Boiss. Et Huet. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigation on Delphinium formosum Boiss. Et Huet
Yazar: BURCU ŞEN
Danışman: PROF. DR. AFİFE MAT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Delphinium formosum = Delphinium formosum ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Ranunculaceae = Ranunculaceae ; Sitotoksinler = Cytotoxins ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Tüm dünyada yaklaşık 300 tür ile temsil edilen Delphinium türlerinin 32 tanesinin Türkiye'de yetiştiği bilinmektedir. Bu türler içerisinde 17'si endemiktir ve endemizm oranı ise % 53,1'dir. Halk arasında "mevzek, kokarot, kokarotu, mevezek, müzüdek" isimleriyle bilinen D. staphisagria L. türüne ait kurutulmuş olgun tohumları eskiden yatıştırıcı (kuduz, tetanos, sara), müshil ve kusturucu olarak kullanılmıştır. Fakat yüksek zehirliliği nedeniyle dahilen kullanılışı terkedilmiştir. Toz, infüzyon (%1-3) veya merhem vücuda veya başa sürülür. Haricen kullanıldığında dahi toksik etkisinin görülebildiği bilinmektedir. Ayrıca D. ajacis L (Syn: Consolida orientalis (Gay) Schröd.) ve D. consolida L. (Syn: Consolida regalis S.F. Gray subsp. regalis) türlerine ait tohumların parazitlere karşı kullanımı bulunmaktadır.
Bu çalışmada D. formosum bitkisi Trabzon'dan toplanarak toprak üstü ve toprak altı kısımları ile çiçekleri ve tohumlarının karşılaştırılması yapılarak daha önce araştırılmış olan köklerinden yeni gelişen teknikler yardımı ile daha ileri izolasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu şekilde bitki ile ilgili literatürde kayıtlı bulunan bilgilere katkıda bulunulmuştur. Ayrıca bitkinin belirtilen kısımlarından elde edilen farklı perkola ve ekstrelerin sahip oldukları sitotoksik aktiviteleri de karaciğer kanser hücre hattı (HepG2) ve insan kordon endotel hattı (HUVEC) üzerinde belirlenmiştir. Tüm bu çalışmalar sonucunda bitkinin sahip olduğu farmasötik değerin ortaya konulması hedeflenmiştir.

Abstract:
There are almost 300 Delphinium species over the world and 32 species in Turkey, 17 of them are endemic in Anatolia. The endemism ratio is %53.1. The Delphinium staphisagria is known as "mevzek, kokarot, kokarotu, mevezek, müzüdek" in traditional medicine. Its dried and mature seeds were used as sedative (rabies, tetanus, epilepsy), purgative and emetic; the internal usage was leaved because of its high toxicity. The seeds are applied as powdered form, infusion (%1-3) or ointment to the body or on the head. Toxicity can be seen even in external application. Therefore the seeds of D. ajacis L (Syn: Consolida orientalis (Gay) Schröd.) and D. consolida L. (Syn: Consolida regalis S.F. Gray subsp. regalis) show antiparasitic activity.
In this study, the aerial parts, roots, flowers and seeds of D. formosum collected from Trabzon were compared for their chemical composition and cytotoxic activity and although the roots studied before, were reinvestigated by advanced spectroscopical technics. The results contributed to the literature data of the plant. Besides, the cytotoxic activities of the different percolates and extracts from different parts of the plant were determined by studing with Hepatocellular carcinoma cell (HepG2) line and Human embilical vein endothelial cell (HUVEC) line. It was aimed to evaluate the pharmaceutical importance of the plant.