Sınıf öğretmenlerinin okul müdürlerinden öğretim liderliği davranışlarına ilişkin beklentileri ve beklentilerinin gerçekleşme düzeyleri
Classroom teachers?s expectations related to the instructional leadership behaviors of primary school principels and the level of fulfillment of those expectations
Yazar: TUĞBA TOKER
Danışman: DR. C. ERGİN EKİNCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, sınıf öğretmenlerinin okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarına ilişkin beklentilerinin gerçekleşme düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada öğretim liderliğinin öğretimin yönetimi ve olumlu öğrenme ortamı oluşturma boyutları yeni ilköğretim programları doğrultusunda ele alınmıştır.Bu araştırmanın evreni 2006-2007 öğretim yılında Ankara ili Yenimahalle ilçesinde 85 ilköğretim okulunda görev yapan 1402 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Bu evreni temsil eden 306 öğretmen örnekleme alınmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen anket kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans, yüzde, standart sapma, aritmetik ortalama, F testi ve t testinden yararlanılmıştır.Araştırmanın sonuçlar şöyle özetlenebilir:1. Öğretmenlerin öğretimin denetimi boyutundaki beklentileri ?oldukça? düzeyinde karşılanmaktadır. Okul müdürlerinin önceden haber vererek sınıf ziyaretleri yaptıkları, öğretmenlere sınıf yönetimi konusunda rehberlik ettikleri, uygulamalara ilişkin izlenimlerini paylaştıkları bununla birlikte öğretim yöntemleri ve materyaller sağlanmasında beklentileri yeterince karşılamadıkları belirlenmiştir.2. Öğretmenlerin öğrenci başarısını izleme boyutundaki beklentileri ?oldukça? düzeyinde karşılanmaktadır. Okul müdürlerinin ölçme değerlendirme araçlarının seçiminde öğretmenlere rehberlik ettikleri, öğrenci başarılarını öğretmenlerle yeterince değerlendirmedikleri sonucuna ulaşılmıştır.3. Öğretmenlerin görünen varlık olma boyutundaki beklentileri ?az? düzeyde karşılanmaktadır. Okul müdürlerinin ders dışı eğitim etkinliklerine yeterince katılmadıkları, öğrenci ve öğretmenlere yeterince zaman ayırmadıkları, düzenlenen toplantı ve törenlere bizzat katılmadıkları sonucuna ulaşılmıştır.4. Öğretmenlerin, öğretmenlerin mesleki gelişimini sağlama boyutundaki beklentileri ?orta? düzeyde karşılanmaktadır. Okul müdürlerinin mesleki gelişim imkânlarından öğretmenleri haberdar ettikleri, öğretmenlerin çabalarını takdir ettikleri ancak mesleki gelişim etkinliklerine katılımı özendirmedikleri belirlenmiştir.5. Öğretmenlerin öğrencileri öğrenmeye özendirme boyutundaki beklentileri ?orta? düzeyde karşılanmaktadır. Okul müdürlerinin öğrenci başarılarını ödüllendirdikleri, öğrenci başarılarını veliler ve diğer öğrencilerle paylaştıkları bununla birlikte zevkli çalışma ortamları hazırlamada, laboratuar, kütüphane gibi mekânlardan daha fazla yararlanılmasını sağlamada yetersiz oldukları sonucuna ulaşılmıştır.6. Cinsiyet ve kıdem okul müdürlerinden beklenen ve gözlenen öğretim liderliği davranışlarına ilişkin öğretmenlerin görüşleri üzerinde belirleyici bir değişken değildir.Araştırmanın sonuçları doğrultusunda şunlar önerilmiştir:(1) Araştırma sonuçlarına göre okul müdürleri, öğretim liderliğinin görünen varlık olma boyutundaki davranışları az düzeyde göstermektedirler. Okul müdürleri öğretmenler ve öğrencilerle arasındaki iletişimi artırmak, daha olumlu bir hava oluşturmak için onlarla daha fazla etkileşimde bulunacakları etkinlikler ve ortamlar oluşturmalıdırlar. (2) Okul müdürleri, öğretim liderliğinin öğretmenlerin mesleki gelişimini sağlama boyutundaki davranışları orta düzeyde göstermişlerdir Bu nedenle öğretmenlerin mesleki gelişimine yardımcı olacak ortamlar, hizmet içi eğitim etkinlikleri düzenlemeli ve öğretmenleri bu etkinliklere katılmaya teşvik etmelidir. (3) Okul müdürleri, öğretim liderliğinin öğrencileri öğrenmeye özendirme boyutundaki davranışları orta düzeyde göstermektedirler. Dolayısıyla öğrenmeye yardımcı olan, öğrencilerin zevkle çalışacakları ortamlar oluşturmak için daha çok çaba sarf etmelidirler. (4) Öğretim liderliğine ilişkin araştırmalar genellikle betimsel model kullanılarak yapılmıştır. Yeni yapılacak araştırmalar nitel araştırma yöntemine göre tasarlanıp uygulanabilir.Anahtar SözcüklerÖğretim liderliği, öğretimin denetimi, öğrenme ortamı, okul müdürleri, sınıf öğretmeni

Abstract:
The purpose of this study is to determine the expected and observed instructional leadership behaviors of primary school principals according to teachers? perception. In this research, different dimensions of Instructional Leadership such as the adminstration of instruction and the construction of a positive learning environment have been discussed with respect to the new primary school curricula.The population of this study is composed of 1402 teachers teaching at 85 state primary schools in Yenimahalle, Ankara in 2006-2007 school year. 306 teachers representing this population were taken sample. A questionnaire developed by the researcher was used to gather data. In data analysis, frequency, arithmetic average, percentage, F test and t test were used.The findings of the research can be summarized in this way:1. Teachers? expectations regarding the supervision of instruction are `considerably? met. It has been found out that principals visit classroms with prior notice, guide the teachers about classroom management, share their impressions about the applications with them; however, they do not meet the expectations about teaching methodologies and providing materials.2. Teachers? expectations regarding the observation of student success are `considerably? met. It has been concluded that principals help teachers with the selection of testing and evaluation materials; however, they do not sufficiently evaluate students? performance with teachers.3. Teachers? expectation of being visible is `rarely? met. It has been concluded that principles do not sufficiently attend extra-curricular activities, do not take enough time for teachers and students, do not attend scheduled meetings and ceremonies in person.4. Teachers? expectation of being provided with professional development is moderately met. It has been found that school principles notify teachers of professional development opportunities, appreciate their efforts but do not encourage or promote participation in professional development activities.5. Teachers? expectation of encouraging students to learn is moderately met. Principles reinforce and award students? success, and share their success with other students and their parents. However, they are not very efficient in creating fun learning environments and encouraging better use of libraries and labs.6. Gender and rank are not a determining variable about teachers? views on expected and observed instructional leadership behaviors of school principles.(1) According to this research results, school principles demonstrate the behaviors related to the `being visible? dimension of instructional leadership. In order to enhance and increase interaction among teachers and students Principles should create more positive environments (2) For this reason principlas should create environments that enhance teachers? Professional development and encourage them to participate in these in service training activities. (3) School principles moderately demonstrate the behaviours related to encouraging students to learn. Thus, they should make extra effort to create more fun learning environments. (4) Research in instructional leadership has been so far carried out by using the descriptive model. Future research might utlize qualitative research methods.Key WordsInstructional leadership, supervision of instruction, learning environment, school principals, classroom teacher.