Endofit bakterilerin fasulye bitkisi ile beslenen bakla yaprakbiti [Aphis fabae Scopoli (Hemiptera: Aphididae)]'nin biyolojisi ve bitki gelişimi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of endophytic bacteria on the biology of bean aphid [Aphis fabae Scopoli (Hemiptera: Aphididae)] feeding on bean plants and on plant development
Yazar: MEHMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH YEŞİLOVA ; DOÇ. DR. EVİN POLAT AKKÖPRÜ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture ; İstatistik = Statistics

Özet:
Bakla yaprakbiti, Aphis fabae Scopoli (Hemiptera: Aphididae) ülkemizde ve dünyada başta fasulye ve bakla olmak üzere birçok bitki ile beslenen önemli bir zararlıdır. Bitki büyümesini teşvik eden rizobakteriler (PGPR), gübre ve pestisit kullanımını azaltarak çevre dostu tarımın geliştirilmesine alternatif olarak kullanılmaktadır. Endofitik bakteriler (EB); doğada bitkilerin büyümesini, gelişimini, streslere, hastalık ve zararlılara toleransını ve adaptasyonunu arttıran rizobakterlerdir (PGPR). Bu araştırmanın amacı, EB'lerin fasulye (Phaseolus vulgaris) üzerinde beslenen A. fabae'nin biyoistatistikleri üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Çalışmada iki farklı yöntem (içirme ve püskürtme) ile EB izolatları uygulanmış fasulye bitkileri üzerinde beslenen yaprakbiti A. fabae'nin biyolojik parametrelerinin yanı sıra, fasulyenin gelişim parametrelerine olan etkileri incelenmiştir. Çalışma iklim odalarında yürütülmüştür ve elde edilen yaşam çizelgelerine ait veriler, yaş ve döneme bağlı iki eşeyli yaşam çizelgesi metoduyla hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, içirme ve püskürtme yöntemlerinde EB izolatları arasında ve kontrole kıyasla en düşük popülasyon parametreleri G118K1T ve G109K2 izolatları uygulanmış gruplardan elde edilmiştir. EB Fuygulamalarının bitki gelişim parametrelerine pozitif etki yaptığı, özellikle G118K1T, T2K2 ve V33K1 izolatlarının diğer EB izolatlarına göre bitki gelişim parametrelerini daha çok artırdıkları tespit edilmiştir.
Sonuçlarımız, EB'lerin, bitki büyümesi ve savunmasındaki rolünü destekler nitelikte olup, zararlılara karşı alternatif mücadele olanaklarına katkı sağlayabileceğini göstermektedir.

Anahtar kelimeler: Age-stage TWOSEX life table, Aphis fabae, Endofit bakteri (EB) (PGPR), Uyarılmış sistemik direnç

Abstract:
The bean aphid, Aphis fabae Scopoli (Hemiptera: Aphididae), is a significant pest that feeds on various plants, particularly beans and broad beans, in worldwide. Plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) are used as an alternative to promoting environmentally friendly agriculture by reducing the use of fertilizers and pesticides. Endophytic bacteria (EB); they are rhizobacteria (PGPR) that increase the growth, development, tolerance and adaptation of plants to stresses, diseases and pests in nature. The aim of this research is to evaluate the impact of EB on the biological features of Aphis fabae feeding on beans (Phaseolus vulgaris). In the study, bean plants were treated with EB isolates using two different methods (drenching and spraying). The biological parameters of the aphid A. fabae and the effects on the developmental parameters of beans were examined. The study was conducted in climate chambers. The obtained data from the life tables were calculated using the age-stage two-sex life table method. According to the findings, the lowest population parameters among EB isolates and compared to the control were obtained in the G118K1T and G109K2 isolates for both drenching and spraying methods. The results indicate that EB applications have a positive effect on plant growth parameters, especially the G118K1T, T2K2, and V33K1 isolates, which increased plant growth parameters more compared to other EB isolates.
Our findings support the role of EB in plant growth and defense, suggesting that they could contribute to alternative control options against pests.

Keywords: Age-stage TWOSEX life table, Aphis fabae, Endophyte bacteria (PGPR), Induced systemic resistance, Population parameters