1970'li yıllarda Türkiye'de göç ve kentleşmenin filmler üzerinden yorumlanması: Gelin, Düğün ve Diyet filmleri örneği
Interpretation of migration and urbanization through films in Turkey in the 1970s: The case of Gelin, Dugun and Diyet movies
Yazar: EMİNE SARIBAY AVCI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AYDIN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akad, Ömer Lütfi = Akad, Ömer Lütfi ; Film = Film ; Gecekondular = Squatters ; Gecekondulaşma = Squattings ; Göçler = Migrations ; Kentleşme = Urbanization ; Sinema = Cinema ; İç göçler = Internal migrations

Özet:
Türkiye'de yaşanan göç, sanayileşme, kentleşme, kır-kent farklılığı, kültürel şok, aile kurumundaki farklılaşmalar, toplumsal cinsiyet farklılığı vb. unsurlar toplumsal yaşamı etkilediği gibi Türk sinemasına da bu etkiyi taşımıştır. Özellikle 70'li yılların gerek siyasi gerek ekonomik anlamda karmaşık yapısı, bu dönemde yaşayan bireyleri bir çıkış yolu bulma telaşına itmiştir. İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlere çalışmak için gelen bireyler buradaki yaşama uyum sağlama/sağlayamama serencamı dâhilinde bulundukları aile kurumunun, gündelik yaşam biçimlerinin ve insanlarla girdikleri etkileşimin ne denli değiştiğini görmüşlerdir. Ele aldığım çalışmada sırasıyla Gelin, Düğün ve Diyet filmlerinde işlenen konular yukarıda belirttiğim sosyal etkenlerle bağlantılı olarak göç sonrası gecekondulaşma, çalışma yaşamı bünyesindeki sendikalaşma süreci, aile kurumundaki bireyselleşme ve beraberlik duygusunun kaybedilmesi, toplumsal cinsiyet rejimi kapsamında pratiklere yansıyan kadın ikincilliği, geleneksel ögelerin modern addedilen şehirlerde sürdürülme çabası şeklinde sıralanabilir. Bu dikkat çekilen konuları diyaloglardan alıntı yaparak çalışmamda yorumlarken Ömer Lütfü Akad'ın gerçekçi bakış açısıyla yansıttıklarını ve karakterler üzerinden sunduğu çözüm önerileri de analiz edilmiştir. Özellikle ikincilleştirilmiş hayatlarına rıza göstermeyen ve "direnen kadınlıkları", "anlayış gösteren erkeklikleri" özellikle ana karakterler ışığında değerlendirilmiştir. Bu konuların günümüzde izlediği seyir de istatistikler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Daha sonra filmler özetlenmiş ve sonuç kısmında filmlerde ki sorunlar hem tarihsel açıdan hem de güncel olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
Factors such as migration, industrialization, urbanization, rural-urban difference, cultural shock, differentiation in family institutions, gender differences in Turkey affect social life. In addition, this effect was reflected in Turkish cinema. The complex structure of the 1970s, in particular, led the individuals living in this period to find a way out. Individuals who come to big cities to work have problems adapting to life here. Individuals have seen how much the family institution they live in and their interactions with other people have changed. In this study, the subjects covered in the films Gelin, Düğün and Diyet can be listed as squatting after immigration, unionization process, individualization in the family institution, gender regime and women's subordination, traditional and modern duality. I interpreted these remarkable issues in my work by quoting from the dialogues. My comments have mostly been on the effect of the realistic perspective on movies. I especially touched upon the behaviors and thoughts of female characters who do not consent to their subordinated lives. While making my interpretations, I also benefited from the statistics in similar studies. In the conclusion part, the problems in the films are analyzed both historically and currently.