İslâm aile hukukunda boşanmanın mali sonuçları
Financial consequences of divorce in Islamic family law
Yazar: YELİZ LİV
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN ESER
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Mali sonuçlar = Financial results ; Nafaka = Alimony ; Sükna hakkı = Right of habitation ; Tazminat = Compensation ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
İslâm Aile Hukukunda "mîsâgan galîza" olarak tanımlanan evlilik akdi ve bu akdin
sonlandırılması diğer hukuk alanlarına göre ayrı bir önem arz etmektedir. Nasslarda
evlilik akdi ve bunun getirdiği mali sorumluluklar ile boşanma ve sonrasında
tarafların yükümlülüklerine yer verilmiştir. İslâm aile hukukunda boşanmanın mali
sonuçları kadına tanınan nafaka (iddet nafakası) hakkı, tazminat, süknâ (mesken)
hakkı, tamamının veya bir bölümünün müeccel olması durumunda mehir hakkı,
boşamanın maraz-ı mevt (ölüm hastalığı) halinde yapılması durumunda miras hakkı
ve müt'a hakkından oluşmaktadır. Boşanmanın mali sonuçlarını oluşturan bu
başlıklar içerisinde boşanma nafakası ve tazminatı günümüz hukuk sistemlerinin
güncel sorunlarını da oluşturması açısından ayrı bir öneme sahiptir. İslâm hukuku
boşanma sonrası nafaka sorumluluğunun süresi, kapsamı ve nafaka yükümlüsü
kişiler hususunda getirdiği sistem ile günümüz hukuk sistemlerinde yer alan boşanma
sonrası nafaka sorumluluğu ve süresi hususundaki güncel sorunlara önemli bir
çözüm yolu sunmaktadır. Boşanma sonrası tazminat klasik fıkıh kaynaklarında
müstakil bir başlık altında yer almasa da temel hukuk ilkeleri ve makasıd teorisi
boşanma tazminatının İslâm hukukuna yabancı bir kavram olmadığını
göstermektedir. Bu temel prensipler dikkate alındığında maddi ve manevi zarara
uğrayan kusursuz eşin zararlarının tazmini İslâm hukuku açısından ehemmiyet arz
etmektedir. Evliliğin sona ermesi durumunda nafaka ve boşanma tazminatı gibi mali
sorumlulukların yanı sıra kadının belirli süre barınma ihtiyacını temin yükümlülüğü,
müt'a ve mehir gibi ekonomik yükümlülükler boşanma sonrası kadının temel
ihtiyaçlarının karşılanması ve hayatını idame ettirmesi için önemli bir kolaylık
sağlamaktadır. Tezimizin temel konularını teşkil eden boşanma hukukunun (özellikle
evliliğin sona ermesi sebebiyle karşılaşılan) mali konular analiz edilerek
değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, Nafaka, Tazminat, Süknâ, Müt'a.

Abstract:
The marriage contract is known as "mîsâqan galîza," and the abolition of this
contract is one of the most significant issues in the Islamic family law system. These
issues may be paid more attention to than other issues. Many nass i.e chapters in
Islamic law reveal necessary information and methods regarding marriage contracts
and financial responsibilities for couples but also cover many vital regulations related
to the issue of divorcing and couples' responsibilities to each other after they
divorce. There are several important rights that the Islamic law system offers women
who divorce such as the right of the alimony and the indemnity, the residence right
of divorced woman, the right of mahr if promised, the descender right that was
resulted by fatal diseases, and the mut'â right. As much as the issue of alimony and
indemnity are fundamental concepts in the Islamic law system, they are also
recognized most sophisticated issues in many of the law systems in our present. It is
seen that the Islamic law system can sort out the certain controversial issues that
contemporary law systems still face such as the duration of alimony payments, the
content of these payments, and the position of payers. Fortunately, Islamic Law
system offers solutions to these problems. Even if alimony and indemnity right that
are required after any divorcing actions are neglected to be underlined in classical
fıqh texts, both fundamental rules of the law system and the maqâsid method show
that alimony and indemnity issues are not new phenomena in the Islamic law system.
In short, all these rights should be regarded as a guarantee set by the Islamic law
system for recouping the couple's ethical and financial loss who are innocent couples
because of the fact that the right of the alimony and indemnity offers divorced
women some financial supports and right of the residence of divorced woman meets
women's accommodation. Lastly as mentioned above some other rights such as
mut'â and mahr issues give women significant opportunity to meet their basic needs
and to make their life easier after divorce. In this thesis, all these issues and concepts
were deeply examined in the light of genuine references.
Keywords: Islamic Law, Alimony, Indemnity, Right of Residence, Mut'a