Biyoloji eğitiminde proje tabanlı öğrenme yaklaşımının ortaöğretim öğrencilerinin üstbilişsel farkındalıklarına ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisi
The effect of the project-based learning approach in biology education on secondary school students' metacognitive awareness and critical thinking tendencies
Yazar: RUKİYE ERSOY
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET TÜRK KATIRCIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmanın amacı biyoloji eğitimi kapsamında uygulanan proje tabanlı öğrenme yaklaşımının ortaöğretim öğrencilerinin üstbilişsel farkındalıklarına ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisini araştırmaktır. Nicel araştırma yöntemlerinden kontrol grupsuz ön test-son test modeli, nitel araştırmalardan ise görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma 2010-2011 öğretim yılı ikinci döneminde Ankara?da bulunan özel bir fen lisesinin 2. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel kısmı 31, nitel kısmı ise 15 öğrenci ile yürütülmüştür. Sonuçlar incelendiğinde öğrencilerin üstbilişsel farkındalık son test toplam puanlarının ön test toplam puanlarına göre daha yüksek olduğu görülmektedir.  Üstbilişsel farkındalık envanteri alt boyutlar bazında ele alındığında ise prosedürel bilgi, izleme ve değerlendirme alt boyutlarının ön test-son test puanları arasında son test lehine anlamlı bir fark bulunurken, açıklayıcı bilgi, durumsal bilgi, planlama, hata ayıklama, bilgi yönetme alt boyutlarının ise ön test-son test puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Benzer şekilde eleştirel düşünme eğilimine ilişkin toplam ön ve son test puanları arasındaki farkın da son test lehine anlamlı olduğu görülmektedir. Eleştirel düşünme eğilimi alt boyutlar bazında ele alındığında ise analitiklik, açık fikirlilik ve sistematiklik alt boyutlarında son test lehine anlamlı bir fark görülürken meraklılık, kendine güven, doğruyu arama alt boyutlarında ön test- son test puanları arasında anlamlı bir farkın olmadığı sonucuna varılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmeler incelendiğinde ise proje tabanlı öğrenme yaklaşımı ile öğrencilerin; çalışmalarını planlama, öz-değerlendirme yapma, öğrenmelerini kontrol etme, izleme gibi çeşitli üstbilişsel farkındalıklar edindikleri, bununla birlikte başkalarının fikrilerine önem verme, farklı yaklaşımlara karşı hoşgörülü olma, zorluklarla başa çıkma, gerçeği arama gibi eleştirel düşünme eğilimlerini gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to research the effect of the project-based learning approach, which was implemented in the scope of biology education, on secondary school students? metacognitive awareness and critical thinking tendencies. The pre-test and post-test model with no control group, one of the quantitative research methods, and the interview technique, one of the quantitative research methods, were used. When the quantitative results from the study were examined, it was observed that the post-test scores of the metacognitive awareness of students were higher than pre-test scores. When the metacognitive awareness inventory was examined on the basis of sub-dimensions, there has come out a significant difference in favour of the post test, considering the pre-test and post-test scores of the sub-dimensions of procedural information, monitoring and evaluation. And there has not come out any significant difference amongst the pre-test and post-tests of the sub-dimensions of explanatory information, situational information, planning, debugging, information management. Similarly, it is observed that the difference between the pre-test and post-test scores regarding the critical thinking tendency of the students was in favour of the post test. When the critical thinking was considered on the basis of sub-dimensions, there has come out a significant difference in favour of the post test on the sub-dimensions of analyticity, broadmindedness and systematicness, however, it has been understood that there is not a significant difference between the pre-test and post-test scores of the dimensions of curiousness, self-confidence, search for truth.