Endüstriyel faaliyet gösteren tesislerin baca gazı emisyonlarında benzen ve türevlerinin araştırılması
Investigation of benzene and its derivatives in the flue gas emissions of the industrial plants
Yazar: VOLKAN GENÇKURT
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de plastik, asfalt, boya, metal sanayi ve tekstil alanlarında faaliyet gösteren fabrikaların baca gazı emisyonlarında benzen ve türevleri belirlenmiştir. Örnekleme işlemi TS EN 13649 Sabit Kaynak Emisyonları-Gaz Halindeki Münferit Organik Bileşiklerin Kütle Derişimlerinin Tayini-Aktif Karbon ve Çözücü Desorpsiyonu Metodu kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçümler aynı kaynaktan iki farklı dönemde(kış-yaz) gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar sektörel bazda; metal-boya sanayisine ait maça daldırma boya ünitesi bacasında ortalama olarak toluen 319,1 mg/Nm3,  klorbenzen 23,2 mg/Nm3, m-ksilen 8,7 mg/Nm3, plastik sanayisine ait kauçuk üretimi davlumbaz bacasında toluen 200,8 mg/Nm3, klorbenzen 31,1 mg/Nm3, etilbenzen 5,3 mg/Nm3, boya sanayisine ait yaş boya hazırlama bacasında toluen 53,8 mg/Nm3, klorbenzen 22,3 mg/Nm3, etilbenzen 6,35 mg/Nm3, m-ksilen 1,7 mg/Nm3, izopropilbenzen 2,45 mg/Nm3, asfalt üretimine ait asfalt plent bacasında toluen 44,0 mg/Nm3, klorbenzen 16,4 mg/Nm3, tekstil sanayisine ait baskı ünitesi bacasında toluen 61,8 mg/Nm3, stiren 20,4 mg/Nm3, o-ksilen,13,5 mg/Nm3 olarak saptanmıştır. Toplam benzen emisyonu ortalama olarak metal-boya sanayiinde 351,0 mg/Nm3, plastik sanayiinde 234,7 mg/Nm3, boya sanayiinde 86,5 mg/Nm3, asfalt üretiminde 60,9 mg/Nm3, tekstil sanayiinde 95,6 mg/Nm3 olarak tespit edilmiştir. Metal-boya sanayisinin diğer sektörlere göre çok daha fazla benzen emisyonu oluşturduğu(kış-yaz ort. 351,0 mg/Nm3) ve toluen bileşiğinin diğer benzen türevlerine göre en baskın uçucu organik bileşik olduğu (max 407,5 mg/Nm3, min 41,7 mg/Nm3), dönemsel olarak incelendiğinde ise benzen ve türevlerinin tüm bileşikler için kış döneminde yaz dönemine göre daha yüksek konsantrasyonlarda oluştuğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, benzene and its derivatives were determined in the flue gas emissions of factories operating in the fields of plastic, asphalt, paint, metal industry and textiles in Turkey. Sampling was carried out in accordance with TS EN 13649 Fixed Source Emissions-Determination of Mass Concentrations of Individual Organic Compounds in Gas-Active Carbon and Solvent Desorption Method. Measurements were made in two different periods (winter-summer) from the same source.  The results are on a sectoral basis; In metal-paint industry, average of 319.1 mg/Nm3 toluene, 23.2 mg/Nm3 chlorbenzene, 8.7 mg/Nm3 m-xylene, in the rubber production of the plastic industry 200.8 mg/Nm3 of toluene, 31.1 mg/Nm3 of chlorbenzene and 5.3 mg/Nm3 of ethylbenzene, in the wet paint preparation flue of the paint industry 53.8 mg/Nm3 toluene, 22.3 mg/Nm3 chlorbenzene, 6.35 mg/Nm3 ethylbenzene, 1.7 mg/Nm3 m-xylene, 2.45 mg/Nm3 isopropylbenzene, in the asphalt plant part of the asphalt production 44.0 mg/Nm3 toluene and 16.4 mg/Nm3 chlorbenzene, in the printing unit flue of the textile industry 61.8 mg/Nm3 of toluene, 20.4 mg/Nm3 of styrene, and 13.5 mg/Nm3 of o-xylene were measured. The total benzene emission is determined as average of 351.0 mg/Nm3 in the metal-paint industry, 234.7 mg/Nm3 in the plastic industry, 86.5 mg/Nm3 in the paint industry, 60.9 mg/Nm3 in the asphalt production, 95.6 mg/Nm3 in the textile industry. It was found that the metal-paint industry produced much more benzene emissions (winter-summer average 351.0 mg/Nm3) than the other sectors and that the toluene compound was the most dominant volatile organic compound (max 407.5 mg/Nm3, min 41.7 mg/Nm3). Moreover, when analyzed periodically, it was found that benzene and its derivatives were found to have higher concentrations in winter than in summer