Sağlık inanç modeli doğrultusunda verilen eğitimin kadınların bilinçsiz ve reçetesiz ilaç kullanımı üzerine etkisi
The effect of training on women's unconscious use of drugs non-prescription in accordance with health belief model
Yazar: ZEYNEP ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. BEHİCE ERCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions ; İlaçlar = Drugs

Özet:
ÖZETAmaç: Bu araştırma, İlaç Kullanmaya ilişkin Sağlık İnanç Ölçeğinin geçerlik ve güvenirliliğinin saptanması amacıyla metodolojik ve SİM doğrultusunda kadınlara verilen eğitiminin kadınların sağlık inançlarına ve bilgi düzeyine etkilerini belirlemek amacıyla ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir.Materyal ve Metot: Erzincan İl Merkezinde bulunan Karaağaç Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kadınlardan güç analizi ile saptanan 210 kadın araştırma kapsamına alınmıştır. Ön test uygulanmadan önce Bilinçli ve Reçeteli İlaç Kullanımı Formu uygulanarak bilinçsiz ve reçetesiz ilaç kullandığı tespit edilen kadınlar listelere basit rastgele örnekleme yöntemiyle deney ve kontrol grubuna sıralı olarak alınmış ve 105'i deney, 105'i de kontrol grubunu oluşturmuştur.Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile Mart-Mayıs 2011 tarihleri arasında toplanmıştır. Ön test verilerinin toplanmasından sonra deney grubuna iki aşamalı olarak eğitim verilmiş; sözlü olarak verilen bilgiyi desteklemek için de "Eğitim Kitapçığı" verilmiştir. Veriler, Cronbach alfa, pearson korelasyon analizi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik (t) testi, iki eş arasındaki farkın önemlilik (t) testi, ve varyans analizi ile değerlendirilmiştir.Bulgular. İlaç Kullanmaya İlişkin Sağlık İnanç Ölçeğinin Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0.91, alt gruplarının ? değerleri ise; 0.80 ile 0.93 arasında bulunmuştur ve ölçek altı faktörden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin madde toplam korelasyonu 0.63 ile 0.91 arasında değişmektedir. Yapılan bu analizler sonucu ölçeğin yüksek geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir.Ölçeğin deney ve kontrol grubundaki kadınlara uygulanması sonucunda; deney grubundaki kadınlara iki aşamalı olarak verilen eğitimin etkili olduğu, ölçeğin toplam puan ortalamasında eğitim öncesine göre artış olduğu görülmüştür.Sonuç: SİM doğrultusunda verilen eğitimin, kadınların bilinçli ve reçeteli ilaç kullanmaya yönelik sağlık inançlarının geliştirilmesinde olumlu yönde katkı sağladığı görülmektedir.

Abstract:
ABSTRACTAim: The present study was conducted at two stages: pre-test and post-test control group quasi-experimental design in order to determine the effect of training given to women on their level of knowledge and health belief; methodological for revealing validity and reliability of health belief scale.Material and Method: 210 women registered at Karaağaç family health center and determined by power analysis situated in the city of Erzincan were taken into the research. Before the pre-test was administered, by applying the Use of Conscious and Prescribed Drugs form, the women found to be using unconscious and unprescribed drugs were taken into the lists of experimental and control groups sequentially with simple and random sampling and 105 of them composed the experimental group while 105 the control group.The data were collected through face-to-face interviews in March and May 2011. After the collection of pre-test data, the experimental group was provided with two-stage training. Besides, a training leaflet was also given to consolidate information given verbally. The data were analyzed by Cronbach alpha, Pearson correlation analysis, t-test for the significance of the difference between the means of two samples, t-test for the significance of the difference between two samples and variance analysis.Results. Cronbach alpha coefficient reliability of health belief scale with regards to drug use was found to be 0.91 while sub-groups alpha values were between 0.80 and 0.93 and the scale was composed of six factors. Item-total correlation of scale?s items ranged between 0.63 and 0.91. The results of the analysis showed that the scale was highly reliable and valid.The results of the scale conducted on women in both experimental and control groups suggested that the two-stage training given to women in experimental group was quite effective and the mean total score of the scale increased compared to pre-training.Conclusion. It was found that the training provided in accordance with health belief model contributed to enhancement of health belief of women toward their conscious and prescribed use of drugs.