Abbâsî Halifesi Mütevekkil'in Alioğulları ile ilişkileri (232-247/847-861)
Relations of the Abbasid Caliph Mutevekkil with the Aliogullari (232-247/847-861)
Yazar: ZEHRA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MUHARREM AKOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Abbâsîler Devleti, Emevîler tarafından Alioğulları ve mevâlîye yönelik ortaya çıkan menfî iddialar üzerine, mazlumların haklarını iade, Alioğullarına gereken ihtimamı gösterme ve Allah'ın kitabı ile Resûlü'nün sünnetini idame ettirme adına kurulmuş, yaklaşık beş yüz sene hüküm süren bir hanedanlıktır. Abbâsîlerin kuruluş yıllarında hedeflediği bu ilkeler doğrultusunda politikalar izlemesi, hilâfete gelen halifelerin bazen şahsî bazen de siyasî nedenlerle farklı uygulamalarına maruz kalmıştır.
İlk Abbâsî halifesi olan Ebü'l Abbâs es-Seffâh'tan Mütevekkil dönemine kadar Alioğulları ile ilişkilerde siyasî yönden farklı tavırlar alınmıştır. Onuncu halife Mütevekkil'e kadar farklı şekillerde temayüz eden politikalar, Mütevekkil dönemi itibarı ile Alioğullarının aleyhine gelişmeler göstermiştir.
Mütevekkil'in içinde yetiştiği sosyo-kültürel ve siyasî ortam da dikkate alınarak Alioğullarına karşı Müslüman halkın tepkisine sebep olacak davranışları hangi nedenlerden dolayı uygulamaya koyduğu araştırma alanının temel problemini oluşturmaktadır. Alioğulları ile ilişkilerle birlikte Mütevekkil'in uygulamaya koyduğu diğer tüm politikalar, Abbâsîlerin dinî-siyasî yönden genel anlayışına uygunluğu bakımından hangi ölçülerde benzerlik ya da farklılık göstermektedir? Bu politikalar, Müslüman toplumda nasıl algılanmış ve bu algılanma ne ile sonuçlanmıştır? Araştırma konusu, halife Mütevekkil'in içinde bulunduğu tüm bu sorunları içeren politikaların sebep ve sonuçları üzerinde gelişmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Abbâsîler, Halife Mütevekkil, Alioğulları.

Abstract:
The Abbasid State is a dynasty that was founded upon the negative allegations made by the Umayyads against the Sons of Ali and the Mawālis, in order to restore the rights of the oppressed, to show the necessary care to the Sons of Ali, and to maintain the book of Allah and the Sunnah of His Messenger. It was a dynasty that ruled for about five hundred years. The Abbasids' pursuit of policies in line with these principles, which they targeted in their founding years, was exposed to different practices of the caliphs who came to the caliphate, sometimes for personal and sometimes political reasons.
From the time of Ebü'l Abbâs es-Seffâh, the first Abbasid caliph, until the Mutawakkil period, different political attitudes were taken in relations with the Alioğulları. Policies that emerged in different forms until the tenth caliph, Mutawakkil, showed developments against the Alioğulları as of the Mutawakkil period.
The main problem of the research field is the reasons why Mutevekkil implemented behaviors that would cause the reaction of the Muslim people against the Alioğulları, taking into account the socio-cultural and political environment in which he grew up. To what extent are all the other policies implemented by Mutawakkil, along with the relations with the Alioğulları, similar or different in terms of their conformity with the general religious-political understanding of the Abbasids? How were these policies perceived in the Muslim society and what did this perception result in? The subject of the research has developed on the causes and consequences of the policies that include all these problems of the caliph Mutawakkil.

Keywords: Abbasids, Caliph Mutawakkil, Alioğulları.