Tarihi kaynaklarda Rüstem Paşa imgesi
Rüstem Pasha image in historical sources
Yazar: ÖZLEM KONUK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Kanuni Sultan Süleyman = Kanuni Sultan Süleyman ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Rüstem Paşa = Rustem Pasha ; Vezir-i azam = Grand vizierata

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışması Osmanlı Devleti'nde XVI. Yüzyılda yaşamış olan, Kanûnî Sultan Süleyman'ın en önemli vezirlerinden biri olarak döneme damga vurmuş Rüstem Paşa'nın yaşamı ile ilgilidir. XVI.- XVII. Yüzyılı kapsayan çalışmada, Rüstem Paşa'nın çocukluğundan geçliğine ve ölümüne kadar tüm yaşamından bahsedilmiş olup, Padişah'ın kızı ile evliliğiyle haremi yöneten kadınlarla olan iletişimi ile Osmanlı Devletinde nasıl bir iz bıraktığı incelenmiştir. Rüstem Paşa'nın bir devlet yöneticisi olarak nasıl bir otorite olduğu, fiziki özelliklerinin yanı sıra  karakter özellikleri Osmanlı Tarihi Kaynaklarından incelemeler yapılarak, Kronikler, Tasnif eserler ve Edebi eserlerden faydalanarak Rüstem Paşa algısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma, Rüstem Paşa ile ilgili hem yabancı kaynaklardan hem de Osmanlı Devleti'ndeki kaynaklardan yararlanarak alınan bilgilerin Paşa hakkında hem ortak özelliklerini hem de farklı noktalarını örneklendirerek belirlemeyi amaçlar. Bununla birlikte çalışmanın esas konusunu oluşturan Rüstem Paşa imgesini, Osmanlı İmparatorluğu bekasına yön veren meselelerde başrol oynayan Paşa'yı bizzat görmüş, Osmanlı Devletini ziyaret eden dönemin yerli ve yabancı seyyahları, elçileri, ve şairlerinin de Paşa ile ilgili kişisel düşünceleri ve değerlendirmeleri karşılaştırılmış, bu şekilde Osmanlı tarihçilerinin algısı netleştirilmeye ve diğer kaynaklarla algı hususundaki farklılıklar benzerlikler tespit edilmeye çalışılmıştır. Kaynakların karşılaştırmalı olarak olumlu, olumsuz algı ve ortak meselelere bakış açıları değerlendirmeye çalışılmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda hem Osmanlı Kaynaklarında hem de yabancı kaynaklarda Rüstem Paşa'nın devlet işlerinde ve söz konusu Padişah olduğunda olumlu bir algı oluşturulurken, Paşa'nın şahsi işleri söz konusu olduğunda özellikle rüşvet alması nedeniyle olumsuz algı olduğu kanaatine varılmıştır.

Anahtar Sözcükler
Osmanlı, Vezir, Rüstem Paşa, İmge.

Abstract:
This master's thesis study was in the Ottoman Empire in the XVI. It is about the life of Rüstem Pasha, who lived in the 16th century and left his mark on the period as one of the most important viziers of Suleiman the Magnificent. XVI.- XVII. In the study covering the century, the whole life of Rüstem Pasha from his childhood to his youth and death was mentioned, and what kind of a trace he left in the Ottoman Empire with the marriage of the Sultan with his daughter and the women who ruled the harem were examined. Rüstem Pasha's perception of Rüstem Pasha was tried to be determined by examining the characteristics of Rüstem Pasha as a state administrator, his character features as well as his physical features, by making use of the Chronicles, Classification Works and Literary Works. The study aims to determine both the common features and different points of the information about Rüstem Pasha by making use of both foreign sources and sources in the Ottoman Empire. In addition to this, the personal thoughts and evaluations of the local and foreign travelers, ambassadors, and poets of the period who visited the Ottoman Empire were compared, as they saw the image of Rüstem Pasha, which is the main subject of the study, and Pasha, who played the leading role in the issues that shape the survival of the Ottoman Empire. It has been tried to clarify the perception of Ottoman historians and to identify differences and similarities in perception with other sources. It has been tried to evaluate the positive and negative perceptions of the sources and their perspectives on common issues.
As a result of the examination, it was concluded that while a positive perception was created in both Ottoman and foreign sources about Rüstem Pasha's state affairs and when the Sultan was in question, there was a negative perception when it came to Pasha's personal affairs, especially because he took bribes.

Keywords
Ottoman, Vizier, Rüstem Pasha, İmage