Hak dini Kur'an dili ve Kur'an yolu tefsirlerinde nesh meselesine yaklaşımlar
Approaches towards naskh (Abrogation) in hak dini Kur'andili and Kur'an yolu
Yazar: CELALETTİN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ŞENTÜRK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Din dili = Religious language ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nesayih = Nesayih ; Nesih = Abrogation ; Tefsir = Commentary ; Yazır, Muhammed Hamdi = Yazır, Muhammed Hamdi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tefsir usulünün kadim konularından biri olan ve etrafında birçok tartışmalar 
yapılan nesh konusu, tefsir ilminin en problematik konularından bir tanesidir. Bununla
birlikte bu konu halen akademik dünyada gündemdeki yerini korumakta ve hakkında 
çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Bu durum da gün geçtikçe nesh hakkında farklı anlayış 
biçimlerinin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.
Biz bu çalışmamızda Türkiye'de cumhuriyet sonrasında kaleme alınmış, 
yazılışlarının arasında 65 yıl bulunan ve her ikisi de Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından 
hazırlatılan "Hak Dini Kur'an Dili" ve "Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir" adlı 
eserlerde bu meseleye yaklaşımlardaki ortak ve farklı noktaları müelliflerin 
değerlendirmelerinden yola çıkarak, karşılaştırmalı bir metotla ortaya koymaya çalıştık.
Böylece bu iki eser özelinde ülkemizde nesh meselesine yaklaşımların zamanla uğradığı 
değişimi tespit etmeye gayret ettik.
Tezimiz bir giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. 
Giriş bölümünde "Hak Dini Kur'an Dili" ve "Kur'an Yolu" adlı tefsirler 
tanıtılmıştır. Bunun ardından ilk bölümde neshin tefsir literatüründeki yerine değinilmiş, 
ikinci bölümde her iki eserde nesh meselesine teorik yaklaşımlara ve bu bağlamda 
müelliflerin nesh tanımlamalarına yer verilmiştir. Son bölümde ise her iki eserde neshe 
konu olan ayetler tek tek incelemeye tabi tutularak müelliflerin değerlendirmeleri 
kaydedilmiştir. Sonuç kısmında ise ortaya çıkan neticeler toplu bir şekilde sunulmuştur. 
Anahtar Kelimler: Kur'an, Tefsir, Nesh, Nâsih, Mensûh, Vasiyet, Tebdîl,
Tahsîs, Beyân, Elmalılı, Kur'an Yolu.

Abstract:
Naskh (abrogation) is one of the oldest and widely discussed issues of Qur'anic 
exegesis and problems revolving this issue still remains in modern academic works. 
This also maintains the continuous emergence of new and different approaches.
In this study, it is intended to analyse the evaluations of naskh issue by 
comparing the approaches of the two works commissioned by the Presidency of 
Religious Affairs in Turkey, "Hak Dini Kur'an Dili" and "Kur'an Yolu Türkçe Meal ve 
Tefsir". It is also attempted to examine the change in approaches to the issue during 65 
years of interval between these Turkish post-republic works. 
This study consists of three main chapters apart from introduction and 
conclusion. After introducing the two works in the introduction part, the first chapter 
reviews the issue of naskh in exegesis in general terms and the second chapter captures 
the theoretical framework of the issue with regards to these two works and to the 
definitions of naskh by their authors. Finally, the third chapter analyses one by one the 
verses correlated with naskh including the evaluations of the authors on them. Lastly, 
collated findings of the study have been reviewed and presented in the conclusion.
Keywords: Qur'an, Exegesis, Naskh/Abrogation, Nāsikh/Abrogator, 
Mansūkh/Abrogated, Wasiyya, Tabdīl, Takhsīs, Bayān, Elmalılı, Kur'an Yolu.