Baskın kaba küme yaklaşımı kullanılarak havaalanı hizmet kalitesinin değerlendirmesi
Evaluation of the airport service quality using dominance-based rough set approach
Yazar: BEGÜM DOMAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN GÜLER BAYAZIT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Matematik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Baskın kümeler = Dominant clusters ; Hava alanları = Airports ; Kaba küme teorisi = Rough sets theory ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Hava yolculuğunun ilk uğrak noktası havaalanlarıdır. Bu nedenle havaalanı terminaline varıldığı andan uçağa binilene kadar geçen sürede yolcuların seyahat deneyimini iyileştirmek için havaalanlarından alınan hizmet kalitesi önemli bir hale gelmiştir.  Literatürde birçok çok kriterli karar verme yöntemi vardır. Bu çalışmada hem sınıflandırma hem de sıralama problemlerine çözüm sağladığı için baskın kaba küme yaklaşımı kullanılmıştır. Bu yaklaşım bilgilerin monotonluk ve granüler yapıda olma özelliklerini göz önünde bulundurur. Bu özelliği ile daha genel olan ayrıntılı bilgilerle kesin olan bilgileri bir araya getiren bir problem çözme yöntemidir. Problemlerin çözümünde tercih niteliklerinin birbiri üzerindeki baskınlığını göz önüne alması, veri kümesinden çıkan sonuçları anlamlandırmak için karar kuralları üretmesi yönünden önemlidir. Yöntemler bölümünde problemlerin çözümü için sırasıyla uygulanması gereken adımlar anlatılmıştır. Bu yöntemler, bilgi sisteminin oluşturulması, bilgi granüllerinin belirlenmesi, karar sınıflarının alt yaklaşımı, üst yaklaşımı ve sınır bölgesinin bulunması, tutarsız nesnelerin tespit edilmesi, öznitelik seçimi ve karar kurallarının üretilmesidir. Veri hazırlığı bölümünde anlatıldığı gibi bu çalışmada bir hava yolculuğu araştırma servisi olan Skytrax kurumundan edinilen havaalanı hizmet değerlendirme kriterleri ve bu kriterlere verilen puanlamalar kullanılmıştır. Sonuçta havaalanlarının hizmet kalitesini araştırırken hangi kriter kalitenin belirlenmesinde etkilidir ve hangi havaalanı diğerinden iyi sıralamaya sahiptir sorularına cevap aranmıştır. Bu çalışmanın sonucunda üretilen karar kurallarının ve sıralama sonuçları ile Avrupa'daki havaalanı hizmet kalitesinin iyileştirilmesine yardımcı olması beklenmektedir.

Abstract:
Airports are the first stop of air travel. For this reason, the quality of service received from airports has become important to improve the travel experience of passengers from the moment they arrive at the airport terminal until they board the plane. There are many multi-criteria decision-making methods in the literature. In this study, the dominance-based rough set approach was used as it provides solutions to both classification and ranking problems. This approach considers the monotony and granularity of information. With this feature, it is a problem-solving method that combines more general detailed information with precise information. Considering the dominance of preference features over each other in solving problems is important in terms of producing decision rules to make sense of the results from the data set. In the methods section, the steps to be followed to solve the problems are explained. These methods are the creation of the information system, the determination of the information granules, the lower approach, the upper approach and boundary region, the detection of inconsistent objects, the selection of features, and the generation of decision rules. As explained in the data preparation section, airport service evaluation criteria were obtained from Skytrax, an air travel research service and the scores given to these criteria were used in this study. As a result, while investigating the service quality of airports, answers were searched to the questions of which criterion is effective in determining the quality and which airport has a better ranking than the other. It is expected that the decision rules and ranking results produced as a result of this study will help improve airport service quality in Europe.