Yağmur hasadı için uygun alan tespitindemodern yöntemlerin kullanılması
Using modern methods to determine the suitable area for rainharvesting
Yazar: İLDENİZ LEYLA ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİYE KUŞAK
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Hasat = Harvesting ; Tarım alanları = Agricultural lands ; Yağmur suyu = Rain water

Özet:
Günümüzde yeryüzünde yaşayan canlıların en önemli ve temel yaşam kaynağı sudur. Dünya
nüfusunun hızla artması, küresel ısınma, kuraklık, tarım alanlarında verimliliğin artması gibi sorunlar
su ihtiyacının her geçen gün artmasına neden olmuştur. Tatlı su kaynaklarımızın tükenmemesi,
gelecek nesillere temiz, sağlıklı ve yeterli miktarda su bırakabilmek için mevcuttaki su
kaynaklarımızın verimli kullanımının yanında, kullandığımız suyun da geri dönüşümünü
sağlayabilmek çok büyük önem arz etmektedir.
Teknolojinin gelişmesi ile çeşitli su elde etme yöntemleri ortaya çıkmıştır. Bu yöntemlerden
en sık kullanılanı yağmur suyu hasadı (YSH) yöntemidir. Yağmur suyu hasadı sisteminin (YSHS)
kullanım hedefi suyun olmadığı, istenilen gereksinimi karşılayamayan alanlarda güvenilir, maliyeti
düşük, pratik bir şekilde su elde etme sistemi oluşturabilmektir. Yağmur suyu hasadı; yer altı sularının
beslenmesine olanak sağlar, hayat standartlarımızı arttırır, tarımsal üretimi arttırır, doğada yaşayan
canlılara fayda sağlar, iklimsel değişiklikleri, sel oluşmasını, su kirliliğini önler, içme suyu elde
etmemizi sağlar. Yağmur suyu toplama sistemine göre eğim yönünde akan sular toplanır ve gerekli
ihtiyaçlarda kullanılmak üzere depo edilebilir. Yöntemin basit ve ekonomik olması, su iletimi
kayıplarının az olması avantajlarındandır. Su hasadı yönteminde, su toplama alanları çatı, avlu, cadde
ve meydanlar, küçük toprak yüzeyler, eğimli alanlar ve mevsimlik akışları besleyen büyük havzalar
olarak adlandırılır. Su depolama ortamı ise yeraltında depolama ve toprak yüzeyinde depolama olarak
ikiye ayrılır. Yeraltında depolamada toprak, sarnıç ve sediment kullanılırken, toprak yüzeyinde
depolama ortamı olarak tank, havuz ve rezervuar kullanılmaktadır.
Yağmur suyu hasadı sistemi genellikle sınırlı ve az yağışın olduğu yerlerde kullanılmaktadır.
Dünyanın çeşitli kurak bölgelerinde yağmur suyu hasadından faydalanılmaktadır. İlk olarak yaşam
alanlarımız olan binalardaki kullanımı oldukça yaygındır. Konut içinde; yağmur suyu içme suyu ve
diğer evsel ihtiyaçlarda kullanılabilmektedir. Konut dışı olarak da; basit bir yağmur suyu deposu
yardımı ile şehirlerde peyzaj sahalarının, tarım alanlarının, bahçelerin, golf sahalarının sulanmasında,
havuzların doldurulmasında, yangınla mücadelede, araç yıkamada, şehir içindeki havuz, fıskiye, şelale
gibi alanlarda, parklarda, inşaatlarda, iş yerlerinde faydalanılmaktadır.
Bu çalışmanın amacı yağmur suyu hasadı sisteminin konutlar dışında farklı alanlarda
kullanılabilirliğini göstermek ve Mersin ili tarım arazileri için yağmur suyu hasadına uygun alan
tespiti yapmaktır. Çalışmada, yağmur suyu toplama bölgelerini değerlendirmek için belirli kriterler
seçilmiştir. Bu kriterler; yağış, eğim, arazi sınıfı, toprak tipi, toprak derinliği, arazi kullanımı ve drenaj
yakınlığıdır. Çalışmada uygun alanları belirlemek için Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi
kullanılmıştır ve ek olarak karmaşıklık matrisi uygulaması yapılmıştır.

Abstract:
Today, the most important and main source of life for living things on earth is water. Problems
such as the rapid increase in the world population, global warming, drought, increase in productivity in
agricultural areas have caused the need for water to increase day by day. In order our fresh water
resources and to pass clean, healthy and sufficient water down to the future generations, it is of great
importance to ensure the efficient use of our existing water resources as well as the recycling of the
water we use.
With the development of technology, various methods of obtaining water have emerged. The
most commonly used method is rain water harvesting (RWH). The aim of the rain water harvesting
system (RWHS) is to create a reliable, cost-effective and practical water harvesting system in areas
where there is no water and desired requirements cannot be met. Rain water harvesting; allows the
feeding of groundwater, increases our living standards, increases agricultural production, benefits the
living, prevents climatic changes, floods, water pollution, and allows us to obtain drinking water.
According to the rain water collection system, the water flowing in the direction of the slope is
collected and can be stored to be used when necessary. The advantages of the method are that it is
simple and economical, and water transmission losses are low. In the water harvesting method, water
collection areas are called roofs, courtyards, streets and squares, small soil surfaces, sloping areas and
large basins that feed seasonal flows. The water storage medium is divided into under ground storage
and soil surface storage. While soil, cistern and sediment are used for under ground storage, tanks,
pools and reservoirs are used as storage media on the soil surface.
The rain water harvesting system is used in areas of low and limited rainfall. Rain water
harvesting is utilized in various arid regions of the world. First of all, its use in buildings, which are
our living spaces, is quite common. Within the residence; rain water can be used for drinking water
and other domestic needs. In addition to these, non-residential uses include; irrigation of landscaping
areas, agricultural areas, gardens, golf courses, filling pools, fire fighting, car washing and areas such
as pools, fountains, waterfalls in the city, parks, constructions, workplaces, with the help of a simple
water tank.
The aim of this study is to show the usability of the rain water harvesting system in different
areas other than the residences and to determine the suitable areas for rain water harvesting for the
agricultural lands of Mersin province. In the study, specific criteria were chosen to evaluate rain water
harvesting areas. These criteria are; rainfall, slope, land class, soil type, soil depth, land use, and
drainage proximity. In the study, the Analytical Hierarchy Process (AHP) method was used to
determine the appropriate areas and in addition, the c confusion matrix was applied.