Deprem sonrası ailelerin yaşadıkları psikososyal sorunlarla mücadelede sosyal destek ağlarının rolü: Kahramanmaraş örneği
The role of social support networks in addressing the psychosocial problems experienced by families after the earthquake: The case of Kahramanmaraş
Yazar: AYŞEGÜL TÜFEKCİ
Danışman: PROF. DR. EBULFEZ SÜLEYMANLI
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Afetler = Disasters ; Aile = Family ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile sistemleri teorisi = Family systems theory ; Deprem = Earthquake ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Psikososyal Dayanışma Ağı = Psychosocial Solidarity Network ; Psikososyal destek = Psychosocial support ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems

Özet:
Bu araştırmada, doğal afetlerin 2023 Kahramanmaraş depremi üzerinden bireyler ve aileler üzerindeki psikososyal etkilerinin incelemesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenine uygun bir şekilde yürütülen bu çalışmada, afet sonrası dönemde ailelerde yaşanan duygusal, sosyal ve psikolojik zorluklar ve bu zorluklarla başa çıkma yöntemleri, sosyal destek ağlarının etkinliğini ve bu ağların afet mağdurlarının iyileşme sürecine katkısı değerlendirilmiştir.
Araştırma bulguları, afetlerin aile içi iletişim ve etkileşimde ciddi bozulmalara yol açtığını, rol değişimleri, çatışmalar ve duygusal kopuklukların yaşandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, afet sonrası dönemde bireyler arasında yoğun korku, çaresizlik, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik sorunların yaygın olduğu belirlenmiştir. Sosyal destek ağlarının güçlü olması, afet sonrası travma ve psikolojik sorunların azalmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu bulgular, güncel literatürdeki afet sonrası dönemde mağdurların karşılaştığı sorunlarla örtüşmektedir.
Araştırma sonucunda, afet mağdurlarının refahını artırmak için aile odaklı psikososyal destek programlarının geliştirilmesi, sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi ve devlet ile sivil toplum kuruluşlarının koordinasyonunun artırılması gerektiği önerilmektedir. Ayrıca, destek hizmetlerinin erişilebilirliği ve bölgesel farklılıkların dikkate alınması, afet sonrası iyileşme sürecinde kritik önem taşımaktadır.

Abstract:
This study aims to examine the psychosocial effects of natural disasters on individuals and families through the lens of the 2023 Kahramanmaraş earthquake. Conducted in accordance with qualitative research design, this study seeks to evaluate the emotional, social, and psychological challenges experienced by families in the post-disaster period, as well as their coping mechanisms, the effectiveness of social support networks, and the contribution of these networks to the recovery process of disaster victims.
The research findings reveal that disasters cause significant disruptions in family communication and interaction, leading to role changes, conflicts, and emotional disconnections. Additionally, the post-disaster period is marked by widespread psychological issues among individuals, such as intense fear, helplessness, anxiety, and depression. Strong social support networks play an essential role in reducing trauma and psychological problems after a disaster. These findings align with current literature on the challenges faced by victims in the post-disaster period.

As a result of the research, it is recommended to develop family-focused psychosocial support programs, strengthen social support systems, and increase the coordination between the state and non-governmental organizations to improve the well-being of disaster victims. Furthermore, the accessibility of support services and consideration of regional differences are of critical importance in the post-disaster recovery process.