Bağlamada başlangıç düzeyi zeybek tezene tavrının öğretimine yönelik egzersiz ve etüt temelli bir öğretim modeli önerisi
An exercise and etude based teaching model proposal for teaching the beginner level zeybek plectrum style in baglama
Yazar: ALİ KEREM APAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. SONER ALGI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Halk türküleri = Folk songs ; Sanat eğitimi = Art education ; Telli çalgılar = String instruments ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türk çalgıları = Turkish musical instruments

Özet:
Bu araştırma, bağlamada başlangıç düzeyine yönelik zeybek tezene tavrı öğretiminde egzersiz ve etüt temelinde geliştirilen bir öğretim modelini kapsamaktadır. Başlangıç düzeyi zeybek tezene tavrı öğretiminde etkili ve kalıcı bir öğrenme sağlamaya yönelik sunulacak bir öğretim modelinin nasıl olması gerektiği problem durumundan yola çıkan araştırma; zeybek tezene tavrı öğretimine yönelik bir eğitim ve öğretim materyali sunarak bu konuda etkili ve kalıcı bir öğrenme sağlamayı, ayrıca bağlamada farklı tezene tavırlarının öğretimine yönelik geliştirilecek öğretim modellerine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Nitel ve nicel yaklaşımlara dayalı karma yöntem deseninin kullanıldığı araştırmada bu doğrultuda güzel sanatlar liselerinde bağlama derslerini yürüten 10 öğretmenle yapılandırılmış görüşme sağlanarak bu kurumalarda başlangıç düzeyi zeybek tezene tavrı öğretimine yönelik mevcut durum betimlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler ışığında öğretim modelinin temelini oluşturan egzersiz ve etüt üretimi aşamasına geçilmiştir. Araştırmada sunulan 83 egzersiz ve 6 etüt, "Güzel Sanatlar Lisesi Çalgı Eğitimi Bağlama 11" kitabında yer alan 6 temel zeybek tezene tavrı tartım kümesi referans alınarak üretilmiştir. Egzersizler, tezene tartım kümelerindeki notaların birden fazla perdeye uygulanması esasına göre hazırlanmıştır. Ancak kolaydan zora ilkesi dahilinde bu tartım kümeleri, aynı notadan oluşacak şekilde başlayarak kademeli bir biçimde artırılmıştır.  Etütler ise belirlenen 6 tartım kümesinin her birini içerecek şekilde hazırlanmıştır. 
Araştırmanın deney süreci; tek gruplu ön test-son test deseni ile kurgulanmış olup Mersin Nevit Kodallı Güzel Sanatlar Lisesinde 10 ve 11. sınıfta eğitim gören ve hazır bulunuşluk testiyle denklik durumları tespit edilen 4 öğrenci ile haftada 2 ders olmak üzere 7 hafta boyunca yürütülmüştür. Değerlendirmenin sağlıklı olabilmesi açısından dersler ve testler video ile kayıt altına alınmıştır. Her iki ders bitiminde haftalık ders değerlendirmesi testi yapılarak öğrencilerin zeybek tezene tavrı icra becerileri düzeylerindeki değişim süreç boyunca izlenmiştir. Deney sürecinin sonunda öğrencilerin ön test, son test ve son testten 2 ay sonra gerçekleştirilen kalıcılık testi değerlendirme sonuçları karşılaştırılarak arada anlamlı bir fark olup olmadığına bakılmıştır. 
Araştırmada 4 çalışma grubu yer almaktadır. Birinci çalışma grubu, güzel sanatlar liseleri bağlama derslerinde zeybek tezene tavrı öğretiminin mevcut durumunu tespit etmek için görüşülen 10 öğretmenden oluşmaktadır. İkinci çalışma grubu; öğretmenlerle gerçekleştirilen görüşme formu ve hazırlanan egzersiz, etüt ve eserler için uzman görüşü alınan bağlamayla ilgili 2 öğretim elemanından oluşmaktadır. Üçüncü çalışma grubu; ön test/son test/kalıcılık testi, hazır bulunuşluk değerlendirme ve haftalık ders değerlendirme formlarına uzman görüşü sunan ve aynı zamanda bu formları dolduran bağlamayla ilgili 3 öğretim elemanından oluşmaktadır. Dördüncü çalışma grubu ise deneyin gerçekleştirildiği Mersin Nevit Kodallı Güzel Sanatlar Lisesinde eğitim gören 10 ve 11. sınıf 4 öğrenciden oluşmaktadır. 
Araştırmanın sonunda ön test, son test ve kalıcılık testi değerlendirme verileri incelendiğinde bu testler arasında anlamlı bir fark oluştuğu gözlenmiştir. Bu noktadan hareketle araştırma kapsamında sunulan öğretim modelinin öğrencilerin zeybek tezene tavrı icra becerilerini artırma noktasında belirgin bir katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Bağlama, Zeybek tezene tavrı, Öğretim modeli, Egzersiz, Etüt.

Abstract:
This research includes a teaching model developed on the basis of exercise and etude in the teaching of zeybek plectrum style for the beginner level in baglama.  Starting from the problem situation of how a teaching model to be presented in order to provide effective and permanent learning in the teaching of the beginner level zeybek plectrum style, the  research aims to provide an effective and permanent learning on this subject by presenting an education and training material for the teaching of the zeybek plectrum style, and also to shed light on the teaching models to be developed for the teaching of different plectrum style in baglama. In this direction, semi-structured interviews were provided with 10 teachers who teach baglama lessons in fine arts high schools, and the current situation in the teaching of beginner level zeybek plectrum style was tried to be described in these institutions. In the light of the data obtained, the exercise and etude production phase, which forms the basis of the teaching model, has been passed. The 83 exercises and 6 etudes presented in the study were produced with reference to the 6 basic zeybek plectrum style note sets in the "Fine Arts High School Instrument Training Baglama 11" book.  The exercises are prepared on the basis of applying the notes in the plectrum note sets to more than one fret. However, within the principle of easy to difficult, these sets of notes were gradually increased, starting with the same notes. The etudes, on the other hand, were prepared to include each of the 6 set of notes.
The experimental process of the research was designed with a single-group pre-test-post-test design, the study was carried out for 7 weeks, 2 lessons per week, with 4 students studying at Mersin Nevit Kodallı Fine Arts High School in the 10th and 11th grades and whose equivalence status was determined by the readiness test. Lessons and tests are recorded with video so that the assessment can be healthy. At the end of both courses, a weekly course evaluation test was made and the change in the students' zeybek plectrum style and performance skills levels was monitored throughout the process. At the end of the experiment process, the students' pre-test, post-test and retention test evaluation results, which were carried out 2 months after the post-test, were compared and it was checked whether there was a significant difference between them.
There are 4 study groups in the research. The first study group consists of 10 teachers who were interviewed to determine the current situation of teaching zeybek plectrum style in baglama lessons in fine arts high schools. The second study group consists of 2 instructors related to baglama whose expert opinion was taken for the interview form with the teachers and the exercises, etudes and works prepared. The third study group consists of 3 instructors related to baglama who provided expert opinion to the pretest/posttest/permanence test, readiness assessment and weekly course evaluation forms and also filled these forms. The fourth study group consists of 4 students from 10th and 11th grades studying at Mersin Nevit Kodallı Fine Arts High School, where the experiment was conducted.
At the end of the study, when the evaluation data of the pre-test, post-test and retention test were examined, it was observed that there was a significant difference between these tests. From this point of view, it has been concluded that the teaching model presented within the scope of the research makes a significant contribution to the development of the students' zeybek plectrum style performance skills.
Keywords: Baglama, Zeybek plectrum style, Teaching model, Exercise, Etude.