Kent içi ulaşım tercihleri: Ankara ili örneği
Urban transportation preferences: The case of Ankara province
Yazar: ELA SAĞUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÜLGEN ASLAN DÜZGÜN
Polis Akademisi / Trafik Enstitüsü / Ulaşım Güvenliği ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Bu çalışma kapsamında Türkiye'deki ulaşım sorunlarının yoğun olarak yaşandığı illerden biri olan Ankara ili baz alınarak kent içinde yaşayan bireylerin toplu taşıma kullanım tercihlerine ilişkin farklılıkları etkileyen demografik özellikler incelenmiştir. Araştırmanın analizinde, nicel araştırma tekniklerinden anket uygulamasından yararlanılmıştır. Öncelikle ölçeğin geçerlik ve güvenirlik testleri yapılmış, daha sonra tanımlayıcı değerler belirlenmiş ve hipotez testleri gerçekleştirilmiştir. Ankara ilinde yaşayan vatandaşların toplu taşıma kullanım tercihlerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada, uzman görüşleri çerçevesinde araştırmacı tarafından hazırlanan ve 25 maddeden oluşan 5'li likert tipi, yeni bir ölçek oluşturulmuştur. Toplu taşıma kullanım tercihi anket çalışması, hizmetten yararlanan ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 350 kişiye yüz yüze uygulanmıştır. Soru formlarına verilen yanıtlar, SPSS adlı istatistik programı ile analiz edilerek anlamlı bir bütün halinde sunulmuştur. 
Ülkemizde yapılan çalışmalar incelendiğinde, Başkentimizde yaşayan vatandaşların kent içi ulaşım hizmetlerinden memnuniyet düzeylerinin demografik ve tanımlayıcı koşullar bakımından farklılıklarının araştırıldığı birçok çalışma olduğu görülmektedir. Literatür araştırmasından anlaşılacağı üzere, yapılan çalışmalar, genel olarak, kent içi toplu taşıma sistemlerinin yolcu memnuniyet düzeyini ölçmeye odaklanmıştır. Ancak alanyazında bugüne kadar Ankara'da toplu taşıma sistemlerini kullanan bireylerin kullanım tercihi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılan yerel bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Ayrıca benzer çalışmalarda kent içi toplu ulaşım hizmetleri memnuniyetini ölçen, güvenirliğini ile geçerliğini kanıtlayan ve literatürde yaygın olarak kullanılan ölçeklere yer verilmiştir. Bu sebeple bu araştırma, kullanım tercihi tutumlarını ölçen bir ölçek geliştirilmesi bakımından özgün bir çalışmadır. Gerçekleştirilmiş bu tez kapsamının önceden yapılmış çalışmalardan ayırıcı yönü ise Ankara'nın kent içi ulaşım sistemine dair bakış açısı sunmasıdır. Böylelikle bu araştırmada daha önceki çalışmalardan farklı olarak, değişkenler ile tercih ölçeği arasındaki ilişkiyi ortaya koymak için yeni bir faktör yapılanmasından yararlanılmıştır. Demografik özellikler ile toplu taşıma kullanım tercihleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı bu faktörlerin alt boyutlarında hipotezler ile analiz edilerek incelenmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir. 
Yapılan bu araştırmanın sonucunda, tercih ölçeğinin alt boyutları ile değişkenler arasında anlamlı farklılıklara rastlanılmıştır. Dolayısıyla, bu çalışma, toplu taşıma kullanıcı tercihlerinin yaşa, cinsiyete, çalışma ve medeni duruma, eğitim düzeyine, gelir gruplarına ve yaşama süresine göre değişkenlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca bu sonuçlar, farklı demografik özelliklere sahip olan katılımcıların toplu taşıma hizmetlerinden farklı beklenti ve ihtiyaçlara sahip olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, toplu taşıma hizmetlerinin demografik faktörlere göre iyileştirilmesi ve geliştirilmesi gerekmektedir. Ankara'da yaşayan vatandaşların toplu taşıma sistemlerine yaklaşımlarının ne düzeyde olduğunu belirlemeye yönelik yapılan bu çalışmanın gelecekte Ankara ili için yapılması planlanan kent içi ulaşım planlarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ulaşım, Toplu Taşıma, Kent içi Ulaşım, Ankara.

Abstract:
Within the scope of this study, based on the province of Ankara, which is one of the provinces where transportation problems are experienced intensely in Turkey, the demographic characteristics that affect the differences in the public transportation usage preferences of individuals living in the city were examined. In the analysis of the research, questionnaire application, one of the quantitative research techniques, was used. First of all, the validity and reliability tests of the scale were performed, then the descriptive values were determined and hypothesis tests were performed. In this study, which was carried out in order to determine the public transportation usage preferences of the citizens living in Ankara, a new 5-point Likert type scale consisting of 25 items was created by the researcher within the framework of expert opinions. The public transportation usage preference survey was applied face-to-face to 350 people who benefited from the service and were selected by simple random sampling method. The answers given to the questionnaires were analyzed with the statistical program called SPSS and presented as a meaningful whole.
When the studies conducted in our country are examined, it is seen that there are many studies investigating the differences in the satisfaction levels of the citizens living in our capital with urban transportation services in terms of demographic and descriptive conditions. As can be understood from the literature search, the studies generally focused on measuring the passenger satisfaction level of urban public transportation systems. However, there has not been a local study conducted in the literature to determine the usage preference levels of individuals using public transportation systems in Ankara. In addition, in similar studies, scales that measure the satisfaction of urban public transportation services, prove their reliability and validity and are widely used in the literature are included. For this reason, this research is a unique study in terms of developing a scale that measures usage preference attitudes. The distinguishing aspect of this thesis from previous studies is that Ankara's.
As a result of this research, significant differences were found between the sub-dimensions of the preference scale and the variables. Therefore, this study revealed that public transportation user preferences vary according to age, gender, working and marital status, education level, income groups and life expectancy. In addition, these results show that respondents with different demographic characteristics have different expectations and needs from public transportation services. Therefore, public transport services need to be improved and developed according to demographic factors. It is thought that this study, which was carried out to determine the level of approach of the citizens living in Ankara to public transportation systems, will contribute to the urban transportation plans planned for Ankara in the future.

Keywords: Transportation, Public Transportation, Urban Transportation, Ankara.