Türkiye ve Polonya'daki yatırımcıların, kendi kazanç/kayıplarını, diğer yatırımcıların kazanç/kayıplarıyla karşılaştırmasının yatırım kararlarına etkisi üzerine yapılmış deneysel bir çalışma
Framing and risky choice: Comparison of investment in the stock exchanges in Turkey and Poland
Yazar: YAKUP ŞEREF
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hisse senetleri = Stocks ; Kar = Profit ; Kar farklılaşması = Profit differentiation ; Kayıp = Loss ; Polonya = Poland ; Türkiye = Turkey ; Yatırım kararları = Investment decisions ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımcılar = Investors ; Yatırımlar = Investments ; Çerçeveleme = Framing

Özet:
Sosyal karşılaştırma teorisi ve eşitlik teorisi esas alınarak yapılmış olan çalışmanın amacı yatırımcıların kendi kazanç/kayıplarını, çevresindeki önemsediği diğer yatırımcıların kazanç/kayıpları ile karşılaştırması durumunda; kazanç/kayıp algısının, hislerinin ve eşitlik algılarının ne şekilde değiştiğini araştırmak ve bunların yatırımcıların risk algıları ve yatırım kararları üzerilerine etkisini test etmektir. Çalışmada; kolektivist bir kültüre sahip olan Türkiye ile bireyci bir kültüre sahip olan Polonya'dan elde edilen analiz sonuçları karşılaştırılarak, kültürel farkların, yatırımcı davranışlarına olan etkisi gözlemlenmiştir. Türkiye'de 240 ve Polonya'da 200 üniversite öğrencisine uygulanan senaryolar, benzer hisse senetlerine yatırım yapmış olan ve aralarında işbirlikçi (cooperative) bir arkadaşlık ilişkisi bulunan her bir yatırımcının elde ettikleri kazanç/kayıpları tarif etmektedir. Her iki ülkedeki yatırımcıların kazanç/kayıp algıları, diğer yatırımcıların kazanç/kayıplarından etkilenmektedir. Ayrıca, bireyci ve kolektivist kültüre sahip olan her iki ülkedeki yatırımcılar, eşitsizlik teorisine uygun şekilde, diğer yatırımcılardan daha fazla kaybetmeleri durumunda en yüksek seviyede eşitsizlik hissederken, eşit kazanç durumunda eşitsizlik hissi en düşük seviyede olmaktadır. Bunun yanında, şaşırtıcı şekilde, kolektivist kültüre sahip olan Türkiye'deki yatırımcıların, diğer yatırımcılardan daha yüksek kazandıklarında en yüksek düzeyde olumlu hisler yaşaması bireyci kültüre ait bir özelliği yansıtırken, bireyci kültüre sahip olan Polonya'daki yatırımcıların, diğer yatırımcılarla eşit miktarda kazanç elde ettiklerinde en olumlu hisleri yaşaması kolektivist kültüre ait özelliği yansıtmaktadır. Son olarak, bireylerin kazanç durumunda riskten kaçan, kayıp durumunda ise risk seven bir tutum sergilediğini iddia eden beklenti teorisi bu çalışmada Türkiye için doğrulanırken Polonya için doğrulanamamıştır. Polonya'daki yatırımcılar hem kazanç hem de kayıp durumlarındayken, diğer yatırımcıların kazanç/kayıp durumlarından önemli düzeyde etkilenmeksizin yatırım kararları almaktadır. Türkiye'deki yatırımcılar ise kayıp durumlarında, diğer yatırımcıların kazanç/kayıp durumlarından etkilenmeksizin risk sever bir tutum sergilerken, kazanç durumlarında, diğer yatırımcılardan daha düşük kazanç elde etmesi durumunda, daha yüksek kazanç elde etmesi durumuna kıyasla daha fazla risk sever bir tutum sergilemektedir.Anahtar Kelimeler: çerçeveleme, eşitlik, sosyal karşılaştırma, beklenti teorisi, davranışsal finans, hisse senedi yatırımı

Abstract:
This is a study, being based on the social comparison theory and the equality theory, to investigate how the investors? feelings and perceptions of achievement and equality change depending on the comparison of their own outcomes with those of others and to test their effects on investors? risk taking and investment decisions. In this study, survey results from Turkey, which has a collectivist structure, and from Poland, which has an individualistic structure, were compared and the effect of cultural differences on investors? behavior was examined. 240 university students from Turkey and 200 students from Poland were given scenarios illustrating students? own investment results along with those of their close friends who invested in similar stocks. In the scenarios, the results were expressed as gains or loses. It was observed that in both countries, investors? gain-lose perceptions were effected by the outcomes of others. Moreover, both in an individualistic country and in a collectivist country, in accordance with the theory of inequality, investors felt inequality at the highest level when they lost more than the others and felt the inequality at the lowest level under the condition of equal gains. Besides, surprisingly, though Turkey has a collectivist structure, investors from Turkey showed an individualistic structure since they felt the positive feelings at the highest level when they gain more than the others. On the other hand, though Poland has an individualistic structure, investors from Poland showed a collectivist structure since they felt the positive feelings at the highest level when they gain the same amount with the other investors. Finally, the prospect theory claiming that those who win avoid from risk taking and those who lose dare to take more risk found support form Turkey but not from Poland. Investors from Poland took decisions without being significantly affected by others? outcomes under both gain and lose conditions. On the other hand, when losing, investors from Turkey dared to take more risk without being effected by others? outcomes, and when gaining if the investors gained less than the others, they took more risk compared to the condition under which they gained more than the others.Keywords: framing, equity, social comparison, prospect theory, stock investment