Primer ve sekonder polistemili, esansiyel trombositozlu hastalarda matriks metalloproteinaz 2, 3, 9,10,13 düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of matrix metalloproteinase 2, 3, 9,10,13 levels in patients with primary and secondary polycythemia and essential thrombocytosis
Yazar: SENEM MARAL
Danışman: PROF. DR. ALİ KOŞAR
Fatih Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Klonal myeloid bozukluklar, multipotent kemik iliği hücresinde veya erken öncül hücrelerde kazanılan mutasyonlar sonucu ortaya çıkmaktadır. Farklı mutasyonlar kan hücrelerinde hafif bir bozukluktan belirgin fonksiyonel bozukluğa varan değişik fenotiplerle sonuçlanabilir. Multipotent hücrelerde somatik mutasyonlar her bir kan hücre serisinde farklılaşmaya ve olgunlaşmaya götüren çeşitli seviyedeki kusurlardır. Bazı sendromlar kan hücre serisinde şiddeti değişken olabilen, sayıca, yapıca ve fonksiyonel değişikliklerle sonuçlanmaktadır. 
Polistemi vera, esansiyel trombositoz ve idiyopatik miyelofibroz kemik iliğindeki anormal neoplastik kök hücrelerden yalnızca birinde meydana gelen kolonal çoğalma sonucu ortaya çıkan bozukluklardır. Sıklıkla orta-ileri yaşlarda görülmekte ve sıklıkla akut lösemiye dönüşüm potansiyeline sahiptirler
 Polistemia vera ve esansiyel trombositozda prognoz tedavi ile büyük oranda değiştirmektedir. Nadir görülen hastalıklar olduklarından tanısının erken konması oldukça önemlidir. Bu konuda diğer polistemilerden (sekonder polistemi, rölatif polistemi vb.) ve trombosit yüksekliğine neden olan durumlardan (sekonder, reaktif trombositoz vb.) ayrımının yapılması tedavi ve prognozlarının farklı oluşu açısından önem taşımaktadır.
Sekonder polistemilerde, sekonder eritrositozde artmış eritropoetin üretiminin sonucu olarak yalnızca kırmızı küre kütlesinde artış olur.. Primer polistemilerle ayırımda önemlidir.
Sigara içmek aynı zamanda plazma volumunu azaltmakta ya kırmızı küre hacmini arttırarak ya da plazma hacminde küçülmeye neden olarak hematokrit seviyesini yükseltmektedir
Günümüzde patolojik ve fizyolojik dokular üzerinde etkili olan matriks metalloproteinazların aterosklerotik sürecinde ve pek çok kanser patogenezine üzerinde rol oynadığına dair çalışmalar yapılmaktadır.
Bu çalışmada kronik miyeloproliferatif hastalıkların prognozunda etkili olduğu düşünülen matriks metalloproteinazların ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yapılan kısıtlı çalışmalar ışığında matriks metalloproteinazların hastalığın ileri dönemi olan kemik iliğinde fibrotik sürece gidişte önemli etkilerinin olduğu söz konusudur. Bu ilişkinin gösterilmesi hastalığın tedavisinde kullanılacak ajanlar açısından da yeni bir tedavi modalitesi geliştirmeK için faydalı olabileceği düşünülmüştür.
Çalışmaya Aralık 2010-Mayıs 2011 tarihleri arasında Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji, Dahiliye ve Göğüs hastalıkları polikliniğine başvuran önceden tanı almış, takipte olan polistemia vera, esansiyel trombositoz ve sekonder polistemili hastalar dahil edilmiştir. Ayrıca kontrol grubu olarak herhangi bir hastalığı ve medikal tedavi almayan sağlıklı kişiler çalışmaya alınmıştır. Araştırma kapsamındaki hastalar, çalışma konusunda bilgilendirildikten sonra hepsinin sözlü onamı alınmıştır. Fatih Üniversitesi'nin Yerel Etik Kurul onayı alındıktan sonra çalışmaya başlanmıştır.
Çalışmaya yukarıdaki kriterlere uyan yaşları 25 - 81 arasında değişen 79 vaka dahil edildi. Polistemia vera grubunda 28, esansiyel trombositoz grubunda 12, sekonder polistemili 17 ve kontrol grubunda ise 22 hasta ver almaktaydı. Bu vakaların 27 tanesi kadın, 52 tanesi erkekti.
Hastaların medikal tedavileri, var olan ek hastalıkları, trombüs ve kanama öyküleri, aile öyküleri sorgulandı. Bütün hastaların fizik muayeneleri, hemogram değerleri ve JAK-2 mutasyonları, MMP2,3,9,10,ve 13 düzeyleri incelendi. 
PSV grubunda polimorfik MMP 2 yokken, kontrol grubunda 2 hastada (%9.1) polimorfik MMP 2 gözlenmiştir. Gruplar arasında MMP 2 gözlenme oranları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktur (p=0.375)
SP grubunda heterozigot MMP 3 sayısı 8 (%47.1) iken, ET grubunda 4 hastada (%33.3) heterozigot MMP 3 gözlenmiştir. Gruplar arasında MMP 3 gözlenme oranları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktur (p=0.092)
PSV grubunda polimorfik MMP 9 sayısı 5 (%17.9) iken, kontrol grubundaki hiçbir hastada MMP 9 gözlenmemiştir. ET grubu en yüksek oranda polimorfik MMP 9 gözlenen grup iken, kontrol grubu en yüksek oranda normal MMP 9 gözlenen grup olarak öne çıkmaktadır (p=0.001).
Polimorfik MMP 10 sadece kontrol grubunda (1 hastada) görülürken, tüm gruplarda normal MMP 10 hasta oranı birbirine oldukça yakındı.
Polimorfik MMP 13 Kontrol grubunda 4 hastada (%18.2) görülürken, tüm gruplarda normal ve heterozigot MMP 13 hasta oranı birbirine oldukça yakındı. ET grubunda MMP 13 görülme oranları istatistiksel olarak faklıdır.
PSV grubundaki hastaların büyük bir kısmında trombüs yokken (%81.5), ET hastalarında trombüs gözlenme oranı %41.7 olarak hesaplandı.
Sonuç olarak ET ve PSV'lı hastalarda MMP9 ve 13 düzeylerinin yüksek saptadık. Bu parametrelerin kemik iliğinde fibrozisi arttırdığı ve tromboz riskini yükselttiği düşünülmektedir. Bu konuyu aydınlatmaya yardımcı olarak başka çalışmalara gerek duyulmaktır.

Abstract:
Clonal myeloid disease are caused acquired mutations of multipotent cell from bone marrow. Somatic mutations appears in different functional disorders in blood cells. Polycytemia vera, essential thrombocytosis are caused by clonal proliferation of an abnormal neoplastic cells. Prevelance of clonal myeloid disease increases in older age and have risc of malign transformation.
Matrix matalloproteinases (MMP) are the enzymes which degrade extracellular matrix proteins and control the structure. In recent studies shows the roll MMP in neoplasm, angiogenesis, tumor growth and fibrosis.
In this study we aimed to show the relation between MMP level and polistemia vera, secondary polistemia and essential thrombocytosys. So this may reflect the importance of MMP rolls in fibrosis.
Seventy nine cases (who 28 polistemia vera, 12 essential thrombocytosis, 17 secondary polyctemia and 22 control) cases were included in the study. Medication, thrombotic complications and bleeding complications were investigated.
MMP 9 and 13 levels was statistically significantly higher than other groups. There was no statistically significantly difference MMP 2,3 and 10 levels between all groups. Thrombotic complications were significantly higher in ET than other groups.