Karayolu güzergah haritalarının ileri teknoloji İHA ile üretilmesi
Production of route maps in highway project with advanced technology unmanned aerial vehicle
Yazar: FATİH TÜKENMEZ
Danışman: PROF. DR. MURAT YAKAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Fotogrametri = Photogrammetry ; Kara yolu planlaması = Highway planning ; Ortofoto = Orthophoto ; Sayısal arazi modelleri = Digital terrain models ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Tüm mühendislik projelerinde olduğu gibi karayolu projelerinde de zaman maliyet ve doğruluk kavramları önemli değere sahiptir. Karayolu projelerinin hazırlanması süreçlerinde ana bileşen (proje altlığı) olan Halihazır haritaların üretilmesi, hazırlanan uygulama projelerinin araziye uygulanması konularında tüm ölçü, çizim hesap ve kontrol aşamalarında, karayolu projeleri yol koridorlarının planlanması, projelendirilmesi ve yapımı ile ilgili ihtiyaç duyulan teknik nitelik ve şartların tespit edilmesinde ve uygulanmasında Harita Mühendisleri önemli görevler almaktadırlar.
Günümüzde modern ölçme sistemleri arasında yer alan İnsansız Hava Araçları (İHA)' lar, son zamanlarda birçok kulanım alanları olduğu gibi karayolu projelerinde de kullanılmaktadır. Karayolu projelerinde, proje güzergahı yatay (aliyman-kurb) ve düşey (profil-boykesit) hatlarının geometrik elemanlarının hesaplanması ve sonrasında toprak hareketi olarak da ifade edilen kazı dolgu miktarlarının (kübaj) belirlenmesi, proje altlığı olan sayısal hâlihazır haritaların doğruluğu ve hassasiyeti ile doğrudan ilişkilidir.
Bu çalışmada İnsansız Hava Aracı ile elde edilen verilerden karayolu projelerine altlık olan güzergâh haritalarının (şeritvari) yapımına yönelik bir araştırma yapılmıştır. Çalışma alanı olarak Karayolları 5.Bölge Müdürlüğü yol ağında bulunan Mersin-Fındıkpınarı İl Yolu proje güzergahının yaklaşık 2 km lik bir kesimi kullanılmıştır. Çalışma alanında belirlenen güzergahın yaklaşık 100 m sağ ve 100 m solunda 200 m genişliğinde bir koridorda önceden belirlenen uçuş planı doğrultusunda İHA ile 195 m yükseklikte %70 enine, %85 boyuna bindirmeli görüntüler alınmıştır. Bu görüntülerin fotogrametri teknikleriyle değerlendirilmesi sonucu belirlenen koridorun Sayısal Arazi Modeli ve Güzergâh Haritası üretilmiştir. Çalışma alanının önceden yersel yöntemle elde edilen yüksek doğruluklu 1/1000 ölçekli halihazır haritası ile İHA fotogrametri yöntemi ile üretilen halihazır haritası arasında belirlenen ortak bir alanda örnek karayolu projesi uygulaması ile hacim hesabı yapılmış olup çalışma alanı içerisinde farklı iki alanda kesit kontrolü yapılarak her iki yöntemle üretilen SAM (Sayısal Arazi Modeli) karşılaştırılmıştır. Ayrıca referans olarak kullanılan YKN 'na ilave olarak sahada detay noktaları koordinatları RTK GPS tekniği ile ölçülerek üretilen ortofoto haritanın konum doğruluğu ve iki yöntem arasında yaklaşık maliyet karşılaştırması yapılmıştır.

Abstract:
As in all engineering projects, the concepts of time, cost and accuracy have an important role in highway projects. In the preparation of highway projects, the production of existing maps, which is the main component (project base), in all measurement, drawing, calculation and control stages in the field of application of the prepared application projects, in determining the technical qualifications and conditions needed for the planning, project design and construction of road corridors, and Survey Engineers have important roles in implementation.
	Unmanned Aerial Vehicles (UAVs), which are among the modern measurement systems today, have been used in highway projects as well as many areas of use recently. In highway projects, the calculation of the geometric elements of the horizontal (aliyman-curb) and vertical (profile-long-section) lines of the project route, and then the determination of the excavation filling amounts (cubage), also expressed as soil movement, directly with the accuracy and precision of the digital existing maps is related.
	In this study, a research has been carried out for the production of route maps (strip data) that are the basis for highway projects from the data obtained by the Unmanned Aerial Vehicle. Approximately 2 km of the Mersin-Fındıkpınarı Provincial Road project route, located in the road network of the 5th Regional Directorate of Highways, was used as the study area. In line with the pre-determined flight plan, 70% transverse and 85% longitudinal superimposed images were taken with the UAV at an altitude of 195 m in a 200 m wide corridor approximately 100 m to the right and 100 m to the left of the route determined in the study area. As a result of the evaluation of these images with photogrammetry techniques, a Digital Terrain Model and Route Map of the determined corridor were produced. In a common area determined between the high-accuracy 1/1000 scale baseline map of the study area obtained by the terrestrial method and the baseline map produced by the UAV photogrammetry method, the volume calculation was made with the application of a sample highway project. SAM (Digital Terrain Model) has been compared. In addition to the YKN used as a reference, the location accuracy of the orthophoto map produced by measuring the coordinates of the detail points in the field with the RTK GPS technique and an approximate cost comparison between the two methods were made.