Suriye-Fenike tipi amphoralar
The Syrian - Phoenician type amphoras
Yazar: MEHMET BEZDAN
Danışman: PROF. DR. AHMET KAAN ŞENOL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials

Özet:
Suriye-Fenike Tipi" olarak adlandırılan amphora grubunun Akdeniz'de
oldukça geniş bir coğrafyada ağırlıklı olarak MÖ I. binde dağılım gösterdiği
görülmektedir. Bu dağılım içinde farklı bölgelerde ve farklı zamanlarda bu gruba dahil
olan amphoralar üzerinde çalışılmış ve araştırmacılar tarafından tipolojiler sunulmuştur.
Söz konusu tipolojiler zaman zaman bu grup içindeki belli tipleri ele alırken zaman zaman
da bir coğrafi alanla sınırlı tutulmuştur.
Bu tezin odak noktası "Suriye-Fenike Tipi Amphoraların" Anadolu dağılımını
tespit ederek Fenike ticareti üzerine somut bilgiler toplamaktır. Doğu Akdeniz ticaretinin
çok önemli bir parçası olan Fenike kültürünün ürünleri olan bu grubun kıyılarımızdaki
tespiti MÖ I. bin yılda söz konusu ticaret ağı içinde Anadolu coğrafyasının konumunun
anlaşılmasına imkân vermesi açısından önemlidir. Tezin bir diğer odak noktası ise bu
amphora grubuna dair bulunan amphoralar üzerinden yeni ve uygulanabilir bir tipolojinin
oluşturulmasıdır.
Anadolu'nun batı ve güney kıyılarındaki müze ve özel koleksiyonlarda yapılan
saha çalışmalarıyla tespit edilen ve belgelenen "Suriye-Fenike Tipi Amphoralar", sayıca
bilinen ve yayınlanan amphoralardan dört kat fazla olması nedeniyle yeni bir tipoloji
yapmayı mümkün kılmıştır. Bu noktada Kıbrıs ve Levant Bölgesi üzerine yapılan yayın
araştırmasıyla birlikte 10 farklı tipe ayrılan yeni bir tipoloji bu tezde araştırmacılara
sunulmuştur.
Tipoloji çalışmasında yer alan iki farklı "Suriye-Fenike Tipi Amphora" özelinde
bir mühendislik ve hesaplama çalışması yapılmış; söz konusu amphoraların taşıma
kapasiteleri ile antik çağa ait bir Fenike gemisinin kargosunda kaç adet taşınabileceği de
tespit edilerek bir kargolama önerisi olarak araştırmacılara sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Amphora, Suriye-Fenike, Fenike, Kıbrıs, Levant Bölgesi.

Abstract:
A group of amphorae referred to as the 'Syro-Phoenician Type' had a wide
distribution across the Mediterranean, mainly during the 1st millennium BC. Within this
distribution area, various amphorae belonging to this group have been studied, and
typologies have been presented by several researchers. While these typologies sometimes
focus on specific types within this group, sometimes they are limited to a specific
geographical area.
The focus of this dissertation was to determine the distribution of 'Syro-
Phoenician Type Amphorae' in Anatolia in order to gather tangible data on Phoenician
trade. The identification of this group, representing products of Phoenician culture as a
significant part of the Eastern Mediterranean trade, along our coastlines is pivotal for
understanding Anatolia's role within this trade network during the 1st millennium BC.
Another key objective of the dissertation was to generate a new and applicable typology
based on the amphorae found within this group.
The 'Syro-Phoenician Type Amphorae' which were identified and documented
through fieldwork conducted in museums and private collections along the western and
southern coasts of Anatolia have allowed for establishment of a new typology since their
quantity was four times greater than known and published amphorae. In this context, a
new typology, consisting of ten different types, is presented to researchers in this thesis,
along with a literature review conducted on Cyprus and the Levant region.
This typological study also included an engineering and calculation work,
specifically for two different 'Syro-Phoenician Type Amphorae' in order to determine the
carrying capacity of these amphorae and the number that could be transported in the cargo
of an ancient Phoenician ship, and the results are presented to researchers as a proposal
for cargo loading.
Keywords: Amphora, Syro-Phoenician, Phoenician, Cyprus, Levant Region.