Okul öncesi dönem çocuklarının tuvalet eğitimine ilişkin annelerin bilgi ve uygulamalarının incelenmesi
Investigation of mother's knowledge and practises on toilet training in children preschool period
Yazar: HATİCE ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Tuvalet = Toilet ; Tuvalet eğitimi = Toilet training

Özet:
Doğum anından itibaren öğrenmeye başlayan çocuk için okul öncesi dönemdeki çevresel etkileşim büyük oranda aile ile gerçekleşir. Ailenin çocukla olan etkileşimi, iletişimi, tutumu ve kazandırdığı alışkanlıklar çocuğun kişilik özelliklerini ve daha da ötesinde ilköğreniminin alt yapısını oluşturur. Okul öncesi dönemde ailelerin çocuklarına kazandırdıkları birçok beceri vardır. Uyku düzeni, beslenme, sosyal etkileşim, tuvalet kontrolü bu becerilerden bazılarıdır. Çocukların yaşam için gerekli olan bu becerileri öğrenmeleri, olgunlaşma ile birlikte aile ve diğer çevresel faktörlerin etkisi altındadır. Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin tuvalet eğitimine ilişkin bilgi ve uygulamalarının incelenmesi amacı ile yapılan araştırma betimsel tarama modelindedir. Araştırma, normal gelişim gösteren çocuğu olan anneler ile sınırlıdır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara İli Etimesgut İlçesinde kolay ulaşılabilir örnekleme ile iki anaokula devam eden 200 çocuğun annesi oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, anne ve çocuğa ait demografik bilgileri elde etmek amacı ile "Demografik Bilgi Toplama Formu", annelerin tuvalet eğitimi konusundaki bilgi ve uygulamalarını belirlemek amacı ile de araştırmacı tarafından geliştirilen "Annelerin Tuvalet Eğitimine İlişkin Bilgi ve Uygulamalarına Yönelik Anket" kullanılmıştır. Ankette, "Çocuk kaç aylık iken tuvalet eğitimi verilir?"gibi, annelerin tuvalet eğitimine yönelik bilgilerini belirleyecek sorulara yer verilmiştir. Ayrıca annelerin kendi çocuklarına tuvalet eğitimini nasıl verdikleri ya da vereceklerine yönelik sorular da ("Çocuğunuzun tuvalet eğitimini kaç aylıkken verdiniz/vereceksiniz?" gibi) ankette yer almıştır. Anketin geçerlik ve güvenirliğine yönelik uzman görüşü alınmış pilot uygulamaya yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS programı ile analiz edilmiştir. Veriler betimsel olarak frekans ve yüzdeler ile değerlendirilmiş, ki kare ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda, annelerin çoğunun, tuvalet eğitimine başlama yaşı, nedeni, yöntemi, eğitim sürecinde çocuğun ısrarla altını ıslattığında ve eğitim sürecinde gece yapılması gerekenler konusunda istatistiksel olarak anlamlı fark yaratacak düzeyde bilgiye sahip oldukları saptanmıştır. Ancak çocuğun altını ıslatma ve altına gaitasını yapmanın sorun olduğu yaşları bilme konularında annelerin çoğunluğunun yanlış bilgiye sahip olduğu bulunmuştur. Annelerin çoğunun, tuvalet eğitimine başlama yaşı, yöntemi, eğitim sürecinde çocuğun altını gündüz ve gece bağlama konusunda istatistiksel olarak anlamlı fark yaratacak düzeyde doğru uygulamalarda bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca annelerin çocuklarının eğitimi tamamlama süresinin de çoğunlukla uygun olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The environmental interaction in early childhood for a child who started learning from the birth is substantially with the family. The interaction, communication, attitude and habits of family with the child create the child's personality traits and, more than that, the infrastructure of primary learning. There are many skills that families bring to their children in early childhood period. Some of these skills are regular sleep patterns, dietary habits, social interaction, toilet habits. The learning of these skills necessary for life is under the influence of family and other environmental factors along with maturation. This research, which was carried out to examine the knowledge and practices on toilet training of mothers with children in early childhood period, is in the descriptive survey model. The research conducted to examine the knowledge and practices of mothers with children about preschool toilet education is in the descriptive screening model. The research is limited to mothers with normally developing children. The study group of the study consisted of 200 children attending two kindergartens with an easily accessible sampling in Etimesgut District of Ankara. "Demographic Information Collection Form" was used to collect the mother's and children's demographic information, and the "Questionnaire for Mothers' Knowledge and Practices on Toilet Training", devoleped by researcher, was used to determine the mothers' knowledge and practises on toilet training. The questionnaire includes questions to examine on the knowledge of mothers about toilet training, such as 'How many months should the child be given toilet training?' In addition, questions about how mothers give or will give toilet training to their own children (How many months did/will you give your child's toilet training?) are included in the questionnaire. Expert opinion on validity and reliability of the questionnaire was received and a pilot scheme was included. The data obtained in the research were analyzed with SPSS program. The data were descriptively evaluated with frequency and percentages and were tested with chi square. As a result of the research, it was determined that most of the mothers had a level of knowledge that would make a statistically significant difference about the age, reason, method of starting toilet training, the child insistently in the education process, and what to do at night during the education process. However, it was found that the majority of mothers had the wrong information about wetting the child and knowing the ages when it was a problem to stool it. It was determined that most of the mothers made the right practices at a level that would make a statistically significant difference in the age and method of starting toilet training, in connecting the child's diapers during the day and at night. In addition, it was determined that the duration of the completion of the education of the mothers was mostly appropriate.