Atıkların ekonomik değere dönüşümü ve atık toplayıcılarının bu dönüşümdeki rolü
The transformation of waste to economic value and the role of waste collectors in this transformation
Yazar: SERDAR ÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURHAN BALOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Yapı Sosyal Değişme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Atık kağıt toplayıcıları = Waste paper picking ; Atık toplama = Waste collection ; Atıklar = Wastes ; Ekonomik değerlendirme = Economic evaluation ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çöp toplama = Garbage collection

Özet:
Atıklar üretim süreciyle ortaya çıkmaya başlayan, tüketim aşamasına gelinceye kadar devam eden ve tüketim sonrasında da süregiden, çevre ve insan sağlığı için sorun olan her türlü maddedir. Sanayileşme ve dünya nüfusunun hızlı artışı nedeniyle atık sorunu tüm dünyada önemli sorunlar arasında yer almaktadır. Atıkların bertaraf yöntemleri tartışılmakta ve yeni atık bertaraf teknolojileri, yöntem ve teknikleri geliştirilmeye çalışılmaktadır. Atıkların bertaraf edilmesindeki en önemli ve ilk adım kaynağında ayırma ile başlamaktadır. En çok ortaya çıkan atıklar; metal, cam, plastik, kâğıt ve organik atıklar olarak ayrılabilirler. Bu atıkları kaynağında ayırma işlemi ve ekonomik bir değer olarak ekonomiye döndürülme işleri ise ülkemizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 2005 yılında çıkardığı yönetmelikle lisanslı işletmelere verilmiş, bu durum atık toplama işi ile geçinen kişi ve aileleri mağdur etmiştir. Bu çalışmanın birinci bölümünde atık kavramı, yönetimi ve bertaraf edilmesi konuları detaylı olarak anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise atıkların toplanması ve ekonomik değere dönüştürülmesi konusu karşılaştırmalı olarak ele alınıp incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise ambalaj atıkları hakkında yeni düzenlemelere; bu düzenlemelerin kamuya ve topluma fayda ve zararlarının sosyolojik analizi yapılmıştır. İlgili yönetmelik çerçevesinde, atık toplama işlerinin kimler tarafından yapılmasının daha doğru olacağı, sosyolojik açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak bu atıkların; atık toplayıcılarının kendi kooperatiflerini kurarak bu kooperatifler üzerinden aynı zamanda vergi vererek; toplanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Wastes are all kinds of substances that start to emerge with the production process, continue until the consumption phase and continue to be consumed after consumption, for the environment and human health. Due to industrialization and rapid growth of the world population, the waste problem is one of the major problems in the world. Waste disposal methods are discussed and new waste disposal technologies, methods and techniques are being developed. The most important and first step in the disposal of waste begins at the source by separation. The most common wastes are metal, glass, plastic, paper and organic waste. The process of separating these wastes at the source and returning them to the economy as an economic value has been given to the licensed enterprises in the regulation issued by the Ministry of Environment and Urbanization in 2005, and this situation has caused the individuals and their families to live in waste collection. In the first part of this study, the concept of waste, its management and disposal are explained in detail. In the second part of the study, the collection of wastes and their conversion to economic value has been examined and examined comparatively. In the third and last part of the study, new regulations on packaging waste; sociological analysis of the benefits and harms of these regulations to the public and society. Within the framework of the relevant regulation, it was tried to be evaluated from the sociological point of view, by whom the waste collection works would be more accurate.