11 numaralı Ermeni Berat Defterinin değerlendirilmesi ve transkripsiyonu (1911-1916)
The evaluation and transcription of Armenian Berat Register numbered 11 (1911-1916)
Yazar: SEMRA KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALAADDİN YALÇINKAYA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Beratlar = Warrants ; Defterler = Registers ; Ermeniler = Armenians ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Bu çalışmada, 1911 ve 1916 yıllarını kapsayan 11 Numaralı Ermeni Berat Defteri'nin
transkripsiyonu yapılarak XX. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'ndeki Ermeni Kilise yapısının,
yöneticilerinin ve devletle olan münasebetleri üzerine bir değerlendirme amaçlanmıştır.
Yapılmış olan tez çalışması iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde konu bütünlüğünü
oluşturabilmek adına öncelikle Ermenilerin kökenine değinilerek devamında ise Hıristiyanlık
öncesi ve sonrası Ermeni tarihinden bahsedilmiştir. Ermenilerin Osmanlı Devleti'nden önceki
yaşamış oldukları tarihsel serüvene dikkat çekilmiş, imparatorluğun hâkimiyeti altına girmiş
oldukları süreçten itibaren Ermeni Patrikliği'nin kuruluşuyla birlikte zaman içerisinde dini ve
hukuki özgürlük alanlarının gelişimi anlatılmıştır.
Tezimizin ikinci bölümünde ise, çalışmamıza ismini veren 11 Numaralı Berat Defteri'nin
değerlendirilmesine yer verilmiştir. Defterin kapsamış olduğu dönemler arasındaki patriklik,
taşradaki yönetim merkezleri olan murahhasalıkların iç işleyişleri, yetkileri, tayin ve istifa
hususlarına değinilmiştir. Aynı zamanda defterin içeriğinde yer alan 1916 senesinde ilan edilen
Ermeni Katogigosluk ve Patriklik Nizamnamesinin ilan süreci ve maddelerinin içerdiği konular
hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Aynı zamanda çalışmamızın bu bölümünde ekler
kısmında ise Berat Defterinin transkripsiyon edilmiş hali ve defterin Osmanlıca şeklindeki ana
haline yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ermeni Berat Defteri, Osmanlı Devleti, Ermeni Patrikliği, Nizamname

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the Armenian Church's structure, the administrators
and the relations with the government in the Ottoman Empire in the early 20th century by
transcribing the Berat Register Numbered 11 dated 1911 and 1916.
The thesis consists of two main parts. In the first part, in order to establish the integrity of the
text, firstly the Armenian history was mentioned and the Armenian history before and after the
Christian period was mentioned. The historical adventure of the Armenians before the Ottoman
Empire was highlighted. After the establishment of the Armenian patriarchate under the ruling of
the Ottoman Empire, the development of religious and juridical freedom areas has been explained.
In the second part of the thesis, the evaluation of the Berat Register Numbered 11 which
gives the name to our study, is mentioned. The Patriarchy between the periods and the internal
affairs, authorizations, appointments and resignations of the executive offices in the provincial
administrations covered by the Register. At the same time, the process of proclamation of the
Armenian Cathogicos and Patriarchate Regulations, which were announced in 1916, were
discussed. In the appendix, the transcription of the Berat Register and the Ottoman text of the
register are given.

Keywords: Armenian Berat Register, Ottoman Empire, Armenian Patriarchate, Regulations.