Çocuk edebiyatı yazarlarının bir karakter olarak hayvanları ele alış biçimleri
Ways of presenting animals as a character by children's literature authors
Yazar: GİZEM ORAK
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hayvanlar = Animals ; Karakter = Character ; Posthümanizm = Posthumanism ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dergisi = Türkçe journal ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazarlar = Authors ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Bu çalışmada 2000-2020 yılları arasındaki çocuk romanlarında yazarların bir karakter olarak hayvanları ele alış biçimlerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır; çalışmada içerik analizi ve betimsel analiz ile inceleme yapılmıştır, ölçüt örnekleme metodu kullanılmıştır. Bu çerçevede çocuk edebiyatında tercih edilen hayvan türleri belirlenerek her hayvan türü için en fazla iki çocuk romanı belirlenmiştir. Seçilen romanlardaki hikâye türü Gample ve Yeast'in hayvan öyküsü türlerine göre, hikâyelerdeki ana kahraman olan hayvan türü ise Armstrong'un hayvan temsillerine yönelttiği kategorilerle ilişkilendirilmiştir. Bununla beraber mekân ve belirtiliyorsa zamanın hikâyedeki hayvanların yaşamına etkisi de incelenmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde, hikâyelerdeki tür çeşitliliği ve yer edinen türlere yaklaşım; yazarın hayvanlara insanbiçimci özellikler mi verdiği yoksa onları kendi türlerine özgü, oluşları içinde mi bıraktığı ortaya konulmuştur. Hayvan oluş ve özellikle de her hayvanın farklı ve özgün varoluşu her ne kadar insan türü tarafından bilinemeyecekse de metinlerin ne ölçüde insan dünyasından izler taşıdığı gösterilmiştir. Böylece insan dünyasından izler taşıyıp insan gibi hayvanların gösterimi aslında hayvanların kendiliklerini gölgelediği, insanla ortak bir yaşam deneyimi olduğu ve bu gölgenin onu hapsettiği gibi önemli bir varsayıma da gidilmiştir. Bununla beraber hayvanları kendi varoluşları içinde göstermek ise onların kendi hayatlarını da ortaya koymalarını ve bunun da okur tarafından empati geliştirilmesine neden olacağı gibi bu kendiliğe sahip yaşama zarar vermek istemeyeceğine de dayandırılabilir. Hayvana yönelik şiddet ve sömürünün azalmasında böyle metinlerin büyük etkisi olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle bu çalışma hayvan çalışmalarına katkıda bulunacağı gibi temel eğitim çalışmalarına ve toplumu ilgilendiren büyük bir sorunu içerdiğinden sosyal bilimlere farklı bir perspektif katacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Hayvan, İnsanbiçimcilik, Posthümanizm,  Türcülük

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the way the authors treat animals as a character in children's literature novels between the years 2000-2020. The case study method, one of the qualitative research designs, was used; In the study, content analysis and descriptive analysis were examined, criterion sampling method was used. In this framework, the preferred animal genres in children's literature were determined and a maximum of two children's literature novels were determined for each animal type. The type of story in the selected novels was associated with the animal story types of Gample and Yeast, and the animal type, which is the main hero in the stories, was associated with the categories that Armstrong directed towards animal representations. In addition, the effect of space and time, if specified, on the life of the animals in the story has also been examined. As a result of the examinations, the diversity of genres in the stories and the approach to the genres; It has been revealed whether the author gave anthropomorphic features to animals or whether he left them in their own species-specific being. It has been shown to what extent the texts carry traces of the human world, although the existence of animals and especially the different and unique existence of each animal cannot be known by the human species. Thus, an important assumption has been made that the representation of animals like humans, carrying traces of the human world, actually shadows themselves, is a common life experience with humans, and that this shadow imprisons them. However, showing animals in their own existence will cause them to reveal their own lives and this will cause empathy to be developed by the reader, and it can also be based on not wanting to harm the life that has this self. It is thought that such texts will have a great impact on the reduction of violence and exploitation against animals. For this reason, it is anticipated that this study will contribute to animal studies as well as add a different perspective to basic education studies and social sciences as it includes a big problem that concerns the society.

Key Words: Children Literature, Animal, Anthropomorphism, Posthumanism, Speciesism.