Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Azerbaycan örneği
The relationship between foreign direct investments and economic growth: The case of Azerbaijan
Yazar: İNCİ SEYİDOVA
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ GÜLER ÖZÇALIK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Ekonomik büyüme, bir ekonominin bir mali yılda ürettiği mal ve hizmetlerin enflasyona göre düzeltilmiş piyasa değerindeki artış veya iyileşme olarak tanımlanabilir. Bununla birlikte literatürde istatistiksel olarak bu büyüme, reel gayri safi yurtiçi hasıladaki artış yüzdesi olarak ölçülmektedir.  Doğrudan yabancı yatırım kavramı ise, başka bir ülkede yerleşik bir kuruluş tarafından bir ülkedeki bir işletmede, gayrimenkulde veya fabrikalar gibi üretken varlıklarda kontrol sahibi mülkiyet şeklinde yapılan bir yatırım olarak tanımlanmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin olduğu, literatürdeki farklı çalışmalarda hem teorik hem de amprik olarak dile getirilmiştir.  Bu çalışmada da Azerbaycan özelinde doğrudan yabancı yatırımlar ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki ekonometrik analizler ile test edilmiştir. Araştırmada 1998Q1-2022Q3 dönemi arasındaki veriler kullanılmış olup,  birim kök ve nedensellik testleri uygulanmıştır. Araştırmada gerçekleştiirlen analizler Eviews 12 programı ile gerçekleştirilmiştir. Birim kök testleri olarak çalışmada genişletilmiş Dickey-Fuller, Phillips-Perron ve Kwiatkowski–Phillips–Schmidt–Shin birim kök testleri kullanılmıştır. Her iki değişken için nedensellik analizinde ise Toda-Yamamoto nedensellik testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, 1998Q1-2022Q3 dönemi arasında Azerbaycan için, doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyümenin nedeni olduğu yönündedir. Bir başka söylemle, ilgili yıllar için Azerbaycan'daki ekonomik büyümede, doğrudan yabancı yatırımların etkisinin olduğu dile getirilebilir. Buna karşın doğrudan yabancı yatırımlar ile ihracat ve ithalat arasında kurulan modelde anlamlı bir sonuca ulaşılamamıştır.

Abstract:
Economic growth can be defined as the increase or improvement in the inflation-adjusted market value of goods and services produced by an economy in a financial year. However, statistically in the literature, this growth is measured as a percentage of increase in real gross domestic product. Foreign direct investment is defined as an investment made by an entity located in another country in the form of controlling ownership in a business, real estate or productive assets such as factories in one country. It has been expressed both theoretically and empirically in different studies in the literature that foreign direct investments have an effect on economic growth. In this study, the relationship between foreign direct investments and economic growth in Azerbaijan was tested with econometric analysis. Data between 1998Q1-2022Q3 period were used in the research, and unit root and causality tests were applied. The analyzes carried out in the research were carried out with the Eviews 12 program. Extended Dickey-Fuller, Phillips-Perron and Kwiatkowski–Phillips–Schmidt–Shin unit root tests were used as unit root tests. Toda-Yamamoto causality test was used for causality analysis for both variables. The findings show that foreign direct investments are the cause of economic growth for Azerbaijan between 1998Q1-2022Q3. In other words, it can be stated that foreign direct investments have an impact on the economic growth in Azerbaijan for the relevant years. On the other hand, a significant result could not be reached in the model established between foreign direct investments and exports and imports.
Keywords: Azerbaijan, Foreign Direct Investment, Economic Growth, Econometric Analysis.