Şiddet gören kadınlara yönelik psikolojik danışmada yenilikçi yaklaşımlara dayalı psikoeğitim programının geliştirilmesi ve etkisinin değerlendirilmesi
Developing and evaluating the effectiveness of a psychoeducational program based on innovative approaches in psychological counseling for women exposed to violence
Yazar: ÖZGE SAKARYA ÇINKI
Danışman: PROF. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Yakın partner şiddeti = Intimate Partner violenc

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, psikolojik danışmada yenilikçi yaklaşımlara dayalı bir psikoeğitim programı geliştirilmesi ve bu programın şiddet gören kadınların öznel iyi oluş, öz duyarlık ve çatışma eylem stilleri düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın amacı doğrultusunda şiddet gören kadınlara yönelik 8 oturumluk psikoeğitim programı geliştirilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden biri olan açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 2x3 yarı deneysel desen kullanılarak psikoeğitim programlarının etkililiği test edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda deney grubunda yer alan kadınlarla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak Öznel İyi Oluş Ölçeği, Öz Duyarlık Ölçeği ve Çatışma Eylem Stilleri Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu, Ön Görüşme Formu, Gönüllü Onam Formu, Oturum Değerlendirme Formu, Psikoeğitim Programı Değerlendirme Görüşme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde kontrol grubu ön test, son test ve izleme testi puanları eşit olduğundan karşılaştırma yapılmamıştır. Deney grubu ön test, son test ve izleme testi puanlarının karşılaştırılmasında ilişkili örneklem (tekrarlı ölçümler) için tek faktörlü ANOVA testinden yararlanılmıştır. İlişkili örneklem (tekrarlı ölçümler) için tek faktörlü ANOVA testinde anlamlı farklılık görüldüğünde farkın hangi ölçümler arasında olduğunu belirlemek amacıyla marjinal ortalama tahminine dayalı Bonferroni düzeltmeli ikili karşılaştırmalardan yararlanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen nicel ve nitel bulgular birlikte ele alındığında yenilikçi psikolojik danışmanlık yaklaşımına dayalı psikoeğitim programının özellikle şiddet gören kadınların çatışma eylem stilleri üzerinde etkisi olduğu özellikle çatışmalar karşısında kaçınmacı ve zorlayıcı stili benimseyen katılımcıların tutumlarını değiştirmelerine etkisi olduğu görülmektedir.
Araştırmanın nicel bulgularında deney grubu katılımcılarının öznel iyi oluş ve öz duyarlık düzeylerine ilişkin anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. Bunun aksine katılımcıların öznel iyi oluş ve öz duyarlık ile ilgili kendilerinde farkındalık ve değişim olduğuna dair olumlu ifadelerine ilişkin bulgular nitel araştırma bulgularından elde edilmiştir. Bu bulgular, psikoeğitim sonunda katılımcıların öz farkındalık, sorunlarla baş etme, etkili iletişim becerilerinin kullanılması, kendine değer verme, yaşama ilişkin olumlu bakış açısı kazanma konularında olumlu anlamda kazanım sağladıklarını, programdan olumlu anlamda yararlandıklarını, grup liderinin yeterli ve donanımlı olduğunu, çatışma çözmede olumlu anlamda değişimler deneyimlediklerini ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak yenilikçi psikolojik danışmanlık yaklaşımına dayalı psikoeğitim programının katılımcılar üzerinde özellikle benimsedikleri çatışma eylem stilleri üzerinde olumlu anlamda etkileri olduğu, şiddet gören kadınlara yönelik bireysel ve grup çalışmalarında öznel iyi oluş ve öz duyarlığı arttırıcı uygulamalara ağırlık verilerek kullanımının yarar sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kadına yönelik şiddet, öznel iyi oluş, öz duyarlık, çatışma eylem stili, psikoeğitim.

Abstract:
The main purpose of this study is to develop a psychoeducational program based on innovative approaches in psychological counseling and to examine the effects of this program on the subjective well-being, self-compassion and conflict action styles of women who have experienced violence. In line with the purpose of the research, an 8-session psychoeducation program was developed for women experienced violence. In the research, nested design, which is one of the mixed method designs in which quantitative and qualitative data are used together, was used. In the quantitative aspect of the study, the effectiveness of psychoeducational program was tested using a 2x3 quasi-experimental design. In the qualitative aspect of the research, semi-structured interviews were conducted with the women in the experimental group.
Subjective Well-Being Scale, Self-Compassion Scale and Conflict Action Styles Scale, Personal Information Form, Pre-Interview Form, Voluntary Consent Form, Session Evaluation Form, Psychoeducation Program Evaluation Interview Form were used as data collection tools in the research. Since the pre-test, post-test and follow-up test scores of the control group were equal, no comparison was made. In the comparison of the experimental group's pre-test, post-test and follow-up test scores, the single-factor ANOVA test was used for the related sample (repeated measurements). Bonferroni-corrected pairwise comparisons based on the marginal mean estimation were used to determine between which measurements the difference was found when a significant difference was observed in the single-factor ANOVA test for the related sample (repeated measurements).
When the quantitative and qualitative findings obtained from the research are considered together, it is seen that the psychoeducation program based on the innovative psychological counseling approach has an effect on the conflict action styles of women have been subjected to violence, especially on the change of the attitudes of the participants adopt the avoidant and coercive style in the face of conflict.
The results of the experimental group participants' awareness and change about subjective well-being and self-compassion were obtained from the qualitative research findings. These findings show that at the end of the psychoeducation, the participants gained positive insights about self-awareness, coping with problems, using effective communication skills, self-worth and gained a positive perspective through life. Participants informed that they have experienced positive changes in conflict resolution that they benefited from the whole program positively. It is determined that the group leader was competent and equipped.
As a result, it is revealed that the psychoeducation program based on the innovative psychological counseling approach has positive effects on the participants, especially on the conflict action styles they have adopted. It will be beneficial to use the programme through  individual counseling and group studies for women exposed to violence by focusing on practices that increase subjective well-being and self-compassion.

Keywords: Violence against women, subjective well being, self-compassion, conflict action style, psychoeducation.