19. yüzyıldan itibaren Opera'da Şeytan Teması'nın müzik ve oyunculuk bağlamında incelenmesi
An examination of the theme of the devil in opera since the 19th century in the context of music and acting
Yazar: BEKTAŞ OZAN KUTLAR
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ARACI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Opera Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Faust = Faust ; Opera = Opera ; Şeytan = Devil

Özet:
Şeytan deyince aklımıza her zaman gelen nedir? Sadece insanları yollarından sapmaları için kötülüğe yönelten bir karakter midir? Yoksa insanların Tanrı yolundan saptıklarında sığındıkları bir liman mıdır? Medeniyet tarihi boyunca yaşadığımız dünyadaki, coğrafyadaki kurallar ve toplumsal değerler, genel olarak uhrevi dinlerin bize dayattıklarıyla oluşmuş kurallardır. Bazen tamamen insani olan bir duyguyu bile bu baskılarla yaşayamayan insanlar, baskıladıkları duygularını günün birinde ortaya çıkarttıklarında, Şeytan'a uyma diye bir tepkiyle karşılaşabilir. 

Goethe'nin Faust'unu incelediğimizde; Faust yıllarını sadece bilime, sanata edebiyata adamış, ancak dünyevi zevkleri tatmaya fırsatı bile olmamıştır. Bu duygular olmadan yaşadığı yılları düşündükçe aslına yaşamının ne kadar kısa olduğunu fark eden Faust, Şeytan'ın ona sunduğu anlaşmayı hem bilgiye olan açlığı hem de genç olabilmek için, Şeytan tarafından manipüle edilen bir kukla olduğunun farkında olmadan kabul etmiştir. Ardından gelen tüm olay dizilimi aslında Şeytan'ın bir oyun kurucu gibi tüm hikâyeyi yönetmesiyle oluşmaktadır. 

Aynı şekilde Christopher Marlowe tarafından yazılan Doktor Faustus eserinde ise Faustus ile anlaşmayı kutsal kitaplarda geçen Lucifer tarafından görevlendirilen Mephistofele karakteri yapmaktadır. 19. Yüzyılda yazılan operalarda genel olarak Goethe Faust üzerine durulmuştur. Ancak L. Spohr Faust operasını Marlowe 'un Doktor Faustus adlı trajedisi üzerine bestelemiştir. 

Karakter olarak ele aldığımızda Goethe'nin direk Şeytan olarak aldığı Mephistofele, Marlowe'a göre aslında Şeytan'ın uşağı olan Mephistofeledir. Ancak iki eserde de Şeytan yoldan çıkarandır. 

Bu çalışma ileride Şeytan karakteri ve temasının bulunduğu operalarda bu karakterini oynayacak Opera şarkıcılarına yol göstermek amacı taşır.

Anahtar Kelimeler: 19. Yüzyıl, Opera, Şeytan

Abstract:
What is it that comes to mind when we think of the devil? This ominous figure has been ever present in our lives; but is it just God's nemesis, forever trying to lead people away from Him, lure them towards evil? Or is it just an excuse, a justification for people who want far more than what God allows?

Our world, our present society is still sometimes strained by rules and values of the past and religions imposed on us.These limitations often force people to hide and suppress their true feelings or needs; and once they dare reveal them they are blamed for deviating from the right path and are threatened with the familiar figure of the devil and his tortures.

If we take a look at Goethe's Faust, we see that Faust is devoted to science, art, literature; he is constantly seeking to taste worldly pleasures (all things frowned upon by the church). Seeing how short life is, he accepts Satan's deal without a second thought, ignoring all possible consequences and without realizing that he's been a puppet manipulated by Satan all along.

Goethe's Faust remains the main inspiration for composers of the 19th century, however L. Sphor shifts his focus on C. Marlowe's tragedy "Doctor Faustus". In this work, Mephistopheles is the one tormenting Faustus, commissioned by Lucifer himself who in this case is the one to seal the deal with Faustus.

So these are the faces of the devil in these grand operas: Mephistopheles as the Satan himself by Goethe and Mephistopheles as the mere servant of Satan by Marlowe. Whatever the position of power though, he remains the distorter of the truth. 

This work intends to guide opera singers who aspire to interpret this archetypal character.

Keywords: 19 Century, Devil, Opera