Hasta hakları ile tıbbi sosyal hizmet biriminin sosyal hizmet açısından değerlendirilmesi; İstanbul'da bir kamu hastanesi örneği
Evaluation of patient rights and medical social service unit in terms of social services: The case of a public hospital in Istanbul
Yazar: GAMZE DOĞDU
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KARATAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Hasta hakları = Patient rights ; Hastalar = Patients ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Sağlık alanında son yıllarda yoğun bir şekilde gündem konusu olan hasta hakları
kavramı çalışmanın temel dayanağı olmaktadır. Sağlık sistemi içerisinde ayakta ya da
yatarak tedavi gören hastalara sunulan tıbbi sosyal hizmet uygulamalarının bilinirliği ve
uygulanabilirliğine dair doktor, hemşire, hasta hakları birimi ve sosyal hizmet
çalışanlarının tutumlarının belirlenmesi ve bu tutumları etkileyen çeşitli faktörlerin ortaya
konularak aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Hastaların yaşam kalitesi açısından önemli bir yere sahip olan hasta hakları ve sosyal
hizmet disiplininin rolünü ve Türkiye'de hastane ortamlarında yürütülen sosyal hizmet
kavram ve uygulamalarına dair literatür taraması yapılmıştır. Niteliksel araştırma modeli
ile gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini Şişli Hamidiye Etfal Eğitim Ve Araştırma
Hastanesinin acil, genel cerrahi, dâhiliye, çocuk cerrahisi, anestezi bölümlerindeki
doktorlar, acilde görevli hemşireler, Hasta Hakları Biriminde görevli psikolog, hemşire
ve hastanede bulunan sosyal hizmet uzmanları arasından rastgele seçilen çalışanlar
oluşturmaktadır. Katılımcılarla önceden hazırlanan soru formu ile yüz yüze derinlemesine
görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmede elde edilen veriler özgün biçimlerine sadık
kalınarak ve bireylerin söylediklerinden doğrudan alıntılama yapılarak betimsel bir
yaklaşımla analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonuçları göstermiştir ki; hastalığa yol açan nedenler arasında psikososyal
faktörlerin saptanması, hastalık sonucunda ortaya çıkan sorunların
çözümlenmesine yönelik tüm boyutları kapsayacak şekilde bir tedavi planı uygulanması
için de tıbbi sosyal hizmetin yeri ve müdahalesi önemlidir. Bu bağlamda tıbbi sosyal
hizmet birimi ve uygulamalarının sağlık çalışanları tarafından bilinirliğinin artırılması
hasta hakları bağlamında önemli bir yere sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Hasta Hakları, Hasta Hakları Birim ve Kurulu, Tıbbi Sosyal Hizmet ve Uygulamaları

Abstract:
The concept of patient rights, which has been a hot topic in the field of health in
recent years, is the main basis of the study. It is aimed to determine the attitudes of
doctors, nurses, patient rights unit and social service workers regarding the awareness and
applicability of medical social work practices offered to outpatients or inpatients in the
health system and to evaluate the relationship between them by revealing various factors
affecting these attitudes.
A literature review was conducted on the role of patient rights and social work
discipline, which have an important place in terms of patients' quality of life, and the
concepts and practices of social work carried out in hospital settings in Turkey. The
sample of the study, which was conducted with a qualitative research model, consisted of
doctors in the emergency, general surgery, internal medicine, pediatric surgery,
anesthesia departments of Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital, nurses
working in the emergency department, psychologists, nurses and social workers working
in the Patient Rights Unit. Face-to-face in-depth interviews were conducted with the
participants using a pre-prepared questionnaire. The data obtained in the interviews were
analyzed with a descriptive approach by remaining faithful to their original forms and
using direct quotations from what the individuals said.
The results of the study showed that the place and intervention of medical social work
is important for the determination of psycho-social factors among the causes of the
disease and the implementation of a treatment plan that covers all dimensions to solve the
problems arising as a result of the disease. In this context, increasing the awareness of
medical social work units and practices by healthcare professionals has an important place
in the context of patient rights.

Keywords: Patient Rights, Patient Rights Unit and Board, Medical Social Services and Practices