Egemenliğin dönüşümü: Tarihsel ve siyasal açıdan egemenlik kavramının yeni anlamı
Transformation of sovereignty: The new meaning of sovereignty from historical and political view
Yazar: HAMİT EMRAH BERİŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ AĞAOĞULLARI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Egemenliğin literatüre girmesi, feodal toplumdan modern devlete geçiş sürecindealmaşığı güç odaklarını altederek iktidarda merkezileşme sağlayan mutlak monarşilerinyükselişiyle koşuttur. Özellikle 15 ve 16. yüzyıllarda Orta ve Batı Avrupa'da krallar, hemfeodal beylerin hükümranlıklarına son vererek iktidarda merkezileşme sağlamış hem dekilisenin siyasal yaşam üzerindeki etkilerinin ortadan kalkmasıyla yasaların kaynağınıyeryüzüne indirmişlerdir. Aynı süreçte Avrupalı devletler, Westphalia Anlaşmalarıaracılığıyla birbirlerinin hükümranlıklarına saygı göstermeyi taahhüt etmiş, yani karşılıklıolarak egemenliklerini tanımışlardır. Fransız Devrimi'yle beliren ulusal egemenliğinbelirleyici özelliği, hukuksal bir birim olarak ulusun, devletin meşrÃ»luk kaynağınıoluşturmasıdır.Özellikle II. Dünya Savaşından sonra devlet egemenliği sorgulanmaya başlanmış;mutlak bir egemenlik anlayışının birey ve grup haklarının ihlaline sebep olabileceği vebireysel haklarla özgürlüklerin güvence altına alınmasının sadece devletlerin inisiyatifinebırakılamayacağı fikri uluslararası düzlemde etik ilkelere dayalı normatif bir düzenoluşturulmasına yönelik arayışları beraberinde getirmiştir.Ayrıca küresel kapitalizmin geldiği aşama ulusal ekonomilerin yerlerini tek birküresel ekonomiye bırakmaları yönünde işlemektedir. Küresel kapitalizmin dünyayı tek birpazar olarak gösteren yaklaşımı devletlerin ekonomilere müdahale etmesinin önünükesmeyi amaçlar. Aynı süreçte ulus-üstü kuruluşlar, küresel ekonominin koordinatlarınıbelirleme işini üzerlerine alırlar. Nitekim neo-liberalizm, sosyal devlete karşı çıkansöylemini ulusal egemenliğin, yani devletlerin ekonomi üzerindeki belirleyici rolününortadan kalktığı iddialarıyla destekler.Avrupa Birliği'nin yeni bir siyasal örgütlenme modeli olarak belirişi ve yarattığı?ortak egemenlik havuzu? aracılığıyla ulus-devlet anlayışına farklı bir boyut kazandırması;örneğin çevrenin korunması amacıyla belirli uluslararası anlaşmaları imzalamanın küreseltoplumun bir parçası olarak kalabilmek için adeta bir zorunluluk halini alması ve siviltoplum kuruluşlarının gerek ulusal gerekse uluslararası arenada öteden beri devlettarafından yürütülen birtakım işlevleri üstlenmesi de ?ulusal egemenlik? anlayışında yenibir aşamaya gelindiğini göstermektedir.

Abstract:
Debates about the meaning and the future of the sovereignty have always been atthe centre of the state theory. As sovereign political units, the states are both the creatorsand enforcers of law. Modern conceptualization of sovereignty first developed by JeanBodin and Thomas Hobbes in 16 and 17th centuries. They were aimed to establishing thelegitimacy of a single hierarchy of domestic authority.In past decades all people have witnessed the emergence of states that can hardly besaid to belong to the category of strong sovereign states. There are a lot of examples hasshown the sovereignty is not a static conception so said to be it has been transforming inglobalization period. Specially, since Second World War there is strong stress on individualhuman rights.Forces of economic globalization changed radically to penetrate national borders,undermining the assumption of autonomy promised by sovereignty. Some agreements andinternational economic and financial organizations compromised an internationaleconomic order that regulate government intervention in the world political economy.As a conventional supranational organization The European Union is a new modelfor sovereignty debates. EU fundamentally contradicts conventional meaning ofsovereignty because some agreements and some rules by taken Union have limited juridicalautonomy of member states.Lastly, non-governmental organizations (Ngo?s) have become much moreinfluential in international policy making process. The growing role of Ngo?s provesstrongly in favour of a healthy concern for democratization of policy making process in theall states.