Sınıraşırı bir iletişim aracı olarak internet ve Filistinli mültecilerin toplumsal kimlik inşası
Internet as a cross-border communication tool and Palestinian refugees' social idenity construction
Yazar: SANEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MERAL ÖZBEK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Filistin = Palestine ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Mülteciler = Refugees ; Sosyal kimlik = Social identity ; Uluslararası iletişim = International communication ; İletişim araçları = Communication means ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Geçtiğimiz yüzyılın toplumsal ve politik sonuçları bakımından en sancılı süreçlerinden biri hiç kuşkusuz Filistin meselesidir. On dokuzuncu yüzyılın sonu ve yirminci yüzyılın ilk yıllarında Avrupa?da yükselişe geçen Yahudi karşıtlığı, Birinci Dünya Savaşı döneminde İngiltere?nin Siyonist hareketi destekleyen Ortadoğu politikaları ve İkinci Dünya Savaşı?nda yaşanan Nazi vahşeti, Avrupa?daki Yahudi toplumun Filistin?e yoğun göçüyle sonuçlanmıştır.
Bu gelişmelere paralel olarak önce Osmanlı?nın, daha sonra İngiliz manda yönetiminin politikalarıyla, tarım toprağının dönüşümlü bir şekilde kolektif kullanılmasına dayanan geleneksel üretim ilişkileri çözülen Filistinli Arap halk, yeni gelişen seçkin tabakanın da rolüyle topraklarını kaybetmeye başlamıştır. Bu dönem, aynı zamanda başından beri ?Yahudiler İçin Filistin?de Bir Vatan? vurgusu yapan Siyonist hareketin bütün kurumlarıyla Filistin?e yerleşmesi için gerekli ekonomik ve politik zemini hazırlamıştır. İngiltere?nin yönetimi devrettiği Birleşmiş Milletler?in 1947?de Filistin?in bir Arap ve bir Yahudi devleti olarak ikiye bölünmesini ve Kudüs?ün uluslararası bölge olarak Birleşmiş Milletler?in denetiminde kalmasını öngören Taksim Planı?na karşı çıkan ayaklanmalar ve bunu takip eden katliamların ardından Yahudilere ayrılan bölgeden zorla çıkarılan yüz binlerce Filistinli, 1948?de İsrail Devleti?nin resmen kurulmasıyla mülteci olmuş, Gazze, Batı Şeria, Lübnan, Suriye ve Ürdün?e sığınmıştır.
1967 Altı Gün Savaşları ve İsrail?in Filistin topraklarını işgal etmesi, 1970 Kara Eylül?ü ve 1982de Lübnan?ın İsrail tarafından işgal edilmesi sonucu artçı mülteci dalgaları yaşanmıştır. Bugün Ortadoğu?nun pek çok ülkesinde milyonlarca Filistinli mülteci olup, yalnızca kayıtlı mültecilerin sayısı 4,6 milyondur.
Birleşmiş Milletler?in yalnızca Filistinli mültecilere insani yardım sağlamakla yükümlü organı Birleşmiş Milletler Yakın Doğu Filistinli Mülteciler Yardım ve Çalışma Örgütü UNRWA, 1950?de faaliyete başlamıştır ve bugünde faaliyetlerini sürdürmektedir. Örgütün faaliyet gösterdiği beş bölge olan Batı Şeria, Gazze, Lübnan, Ürdün ve Suriye arasında bilhassa Lübnan, mültecilerin yaşam koşullarının ağırlığı ve yerel mülteci politikalarının katılığı ile göze çarpmaktadır. Temel hak ihlalleri, yoksulluk, kampların durumu gibi pek çok sorun, Lübnan?daki Filistinli mültecilerin gündelik yaşamını derinden etkilemektedir.
Ancak bütün bu kısıtlama ve ihlâller, Filistinli mültecilerin hayatta kalma ve direniş mekanizmalarını güçlendirmekte, fiziksel ve politik tecridin tahakküm kuramayacağı iletişim zeminlerini son derece işlevsel kullanmalarına da kapı aralamaktadır. Bu iletişim zeminlerinden en etkili olanı, kamusal alanın yeniden tanımlanmasını zorunlu kılan internettir. Yeni toplumsal hareketlerin, küresel muhalefetin yeni iletişim zemini ve tartışma, örgütlenme ve eylem kanalı işlevi kazanan internet, Filistinli mülteciler için de hayata dâhil olmanın vazgeçilmez mekânı haline gelmektedir.
Bu doğrultuda Lübnan?daki mülteci kamplarında Filistinli mültecilerle sürdürülen bu çalışmayla, haberleşme işlevinin yanı sıra internetin Filistinli mültecilerin eğitim olanaklarını genişletebilecekleri, ekonomik gelir elde edebilecekleri, uluslararası kamuoyunu yaşadıkları zorluklardan ve taleplerinden haberdar edebilecekleri ve fiziksel olarak bir araya gelemedikleri Filistinlilerle ortak bir tarihsel ve toplumsal bellek inşa edebilecekleri bir mecra halini almakta olduğunu ortaya koymayı amaçlamıştır.

Abstract:
Palestinian problem, with regard to its social and political consequences, is certainly one of the rockiest roads of the last century. The period that followed the rise of Anti-Semitism in Europe during late nineteenth and early twentieth century, pro-Zionist Middle East policies of Britain during the First World War, and Nazi brutality during the Second World War, resulted in a dense migration wave of European Jewish community to Palestine.
Concurrently with these events, Palestinian Arab population, whose traditional relations of production based on a collective rotation in using the agricultural land had disintegrated due to the land policies of Ottomans and later British mandate administration started to lose their lands with the role of emerging new elite class. This period paved the way economically and politically for Zionist movement, emphasizing ?A Home for Jewish People in Palestine?, in order to establish all basic institutions in Palestine. After Britain?s withdrawal from Palestine, United Nations issued a resolution in 1947 called the Partition Plan which was basically based on the separation of Palestine into an Arab and a Jewish state and recognition of Jerusalem as an international zone controlled by the UN. This resolution resulted in protests and massacres and hundreds of thousands of Palestinians were exiled from the Israeli controlled Palestinian land by force and became refugees in Gaza, West Bank, Lebanon, Jordan and Syria after Israeli State is officially founded in 1948.
Other migration waves took place after 1967 Six Days War and Israeli invasion of the Palestinian territories, 1970 Black September and 1982 Israeli invasion of Lebanon. Today, there are millions of Palestinian refugees in various Middle East Countries; the registered ones only are 4.6 million.
United Nations Relief and Works Agency for Palestinian Refugees in the Near East (UNRWA) that is responsible for only Palestinian refugees in United Nations began operating in 1950 and is still active since then. Among the operational areas of UNRWA, which are Gaza, West Bank, Lebanon, Jordan and Syria, the situation in Lebanon is striking due to severe living conditions of Palestinian refugees and strict local refugee regulations. Refugees are highly affected by violation of basic rights, poverty and the conditions of the camps.
However, all these restrictions and violations happen to strengthen refugees? survival and resistance mechanisms and result in using the communication spheres in a very effective way that cannot be dominated by physical and political isolation. The most effective one of those communication spheres is the internet through which the concept of public space has to be redefined. As becoming the new channel of new social movements and global oppositional forces for debate, organization and action, internet creates the space for intervening and integrating with life for Palestinian refugees as well.


	In this context, with this study that was pursued with the Palestinian refugees in the camps in Lebanon, it is aimed to show that in addition to its basic communication function, internet is becoming a ground for Palestinian refugees to extend their educational opportunities, have new ways of monetary income, spread first hand information to the international community about their suffering and demands, and build a historical and social memory with the other Palestinians that they cannot physically come together.