Leishmaniasis in görüldüğü Aydın Dağları ve çevresinde kum sineklerinin (Diptera: Psychodidae: Phlebotominae) mevsimsel dağılışı
Seasonal distribution of sand flies (Diptera: Psychodidae: Phlebotominae) in Leishmaniasis seen Aydin Mountains and surroundings
Yazar: SUHA KENAN ARSERİM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET MERMER ; PROF. DR. VURAL ÖZBEL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, insan ve kanin leishmaniasis vakalarının görüldüğü, kutanöz leishmaniasis açısından yeni bir odak olduğu düşünülen Aydın Dağları ve çevresinde; bu hastalıkların vektörlerinin de içinde bulunduğu kum sineği faunasının belirlenmesi, mevcut türlerin dağılım haritalarının çıkarılması, türlerin popülasyon yoğunluğunun ve tür çeşitliliğinin analiz edilmesi, iklimsel ve ekolojik özellikleri gözlemleyerek popülasyonların mevsimsel ve yüksekliğe bağlı aktivitelerinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Çalışma Haziran 2009 ve Temmuz 2010 arasında Aydın dağları ve çevresinde gerçekleştirilmiştir. Örnekleme sahasında yüksekliğe göre toplam 10 lokalite beirlenmiş olup bu lokalitelerden yaz sezonunda 15 günlük aralıklarla kış sezonunda ise 30 günlük aralıklarla CDC ışık tuzakları ve yapışma tuzakları ile örnek toplanmıştır. Çalışma alanın sıcaklık nem gibi iklimsel özelliklerin yanı sıra diğer ekolojik özellikleri kayıt altına alınmıştır. 
Toplamda 6817 kum sineği örneği toplanmış olup kum sineklerinin diseksiyonu ve identifikasyonu Akdeniz Bölgesinin tür teşhiş anahtarına göre yapılmıştır. Aydın Dağları ve çevresinde Phlebotomus cinsine ait 9 tür, Sergentomyia cinsine ait 3 tür bulunmuştur. Türlerin bulunma oranları Phlebotomus cinsinde; P. papatasi %5.79, P. similis %4.44, P. alexandri %4.20, P. mascittii %0.28, P. neglectus/syriacus %29.91, P. burneyi %0.62, P. tobbi %22.58, P. simici %3.45,ve P. brevis %0.44, Sergentomyia cinsinde ise; (S. dentata %22.81, S. antennata %1.55 ve S. minuta %2.39 dur.
Sonuç olarak; Aydın Dağları ve çevresinde, Phlebotomus ve Sergentomyia cinslerine ait 12 kum sineği türü saptanarak fauna ortaya konulmuş ve dağılım haritaları hazırlanmıştır. Aydın Dağları ve çevresinde görülen visseral leishmaniasisin olası vektörleri olan P. neglectus, P. tobbi ile kutanöz leishmaniasisin olası vektörü olan P. similis türlerinin bölgede dominant olduğu, Nisan-Ekim arasında 7 ay boyunca aktivite gösterdikleri belirlenmiştir. P. similis?in Temmuz ayında 400-600 m aralığında, P. neglectus ve P. tobbi`nin ise Eylül ayında 200-400 m yükseklik aralığında yoğun olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar, bölgede gerçekleşen bulaşımın hangi zaman aralıklarında daha fazla olduğunu, mücadele yapılması gereken ayları ve mücadele şekillerini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The purpose of this thesis is determining the seasonal activities and ecological features of sandfly population, identifying sandfly fauna including leishmaniasis vectors, drawing maps for distributions of existing species, and analizing diversity and population sizes of species in the new focus area for cutaneous leishmaniasis, Aydın Mountains and surroundings, where cases of human and canine leishmaniasis seen.
	During the entomological survey ten locations were selected according to the altitude and sand flies were collected using CDC light traps and sticky paper traps from June 2009 to July 2010, 15-day intervals in summer season and 30-day intervals in winter season. Temperature, humidity and general environmental paramaters of study area were recorded. 	Totally, 6817 sand flies were collected and sand fly dissection and identification was made according to the Mediterranean keys. In total, 12 species of sand flies were identified, which is 9 species belongs to genus Phlebotomus (P. papatasi 5.79%, P. similis 4.44%, P. alexandri 4.20%, P. mascittii 0.28%, P. neglectus/syriacus 29.91%, P. burneyi 0.62%, P. tobbi 22.58%, P. simici 3.45% and P. brevis 0.44%) and 3 species are belongs to genus Sergentomyia (S. dentata 22.81%, S. antennata 1.55% and S. minuta 2.39%).
	In conclusion, , there are 12 sandfly species are detected at Aydın Mountains and surroundings belongs to Phlebotomus ve Sergentomyia genus which are mapped. P. neglectus and P. tobbi, the known possible vectors of visceral leishmaniasis and P .similis, the probable  vector species of cutaneous leishmaniasis was found dominant in the Aydın Mountains and surroundings and they are active from April to October for 7 months. Population abundance of P. similis are highly seen at the 400-600 m altitude during July, P. neglectus and P. tobbi are more dense at the 200-400 m altitude during September. This results are important because they show leishmaniasis' spreading characteristic which helps to develop a more effective way to campaign against it.