Neolitik yaşam biçiminin Akdeniz Havzası'nda yayılımı sorunu
Expansion of the neolithic way of life through the Mediterranean Basin
Yazar: ÖZLEM AYTEK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Akdeniz bölgesi = Mediterranean region ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Prehistorya = Prehistory ; Yaşam = Life ; Yaşam koşulları = Life conditions ; Yaşam olayları = Life events

Özet:
Neolitik kavramı; yaygın olarak, avcı-toplayıcılıktan besin üretimine geçiş ile temellenen, geçim ekonomisinde yaşanan değişimlere dayandırılarak tanımlanmıştır. Son yıllardaki araştırmalarla Neolitik kavramının bu tanımdan çok daha karmaşık bir süreç olduğu anlaşılmış; çiftçiliğe dayalı köy yaşantısından farklı Neolitik yaşam biçimlerinin olduğu ve dünyanın farklı coğrafyalarında farklı zamanlarda bu kültürlerin gelişebildiği kabul edilmiştir. Neolitik Dönem'in ortaya çıkışı ve / veya neolitikleşme süreci hem köken hem de yayılım temelinde halen tartışılmaktadır. Uzun yıllar, Levant kökenli ve Avrupa odaklı çalışmalar öne sürülen görüşleri biçimlendirmiş; diğer bölgelerdeki araştırma ve ilgi azlığı ise tartışmalara çoğu zaman genel olarak eklenebilmiştir. Son yıllardaki Akdeniz denizsel yayılım tartışmaları ise artan bilgi ve ilgiyle farklı bakış açılarının gelişmesini sağlamıştır. 

Avrupa ve Yakındoğu'nun ortak coğrafyası olan Akdeniz; Doğuda Levant kıyılarından başlayarak Atlantik'e kadar çok çeşitli doğal alanlar barındırmasına karşın ortak bir paydayı, denizselliği yansıtır. Bölge ile ilgili çalışmalar ağırlıklı olarak Doğu ve Batı Akdeniz olarak ayrılan iki bölge temelinde sürdürülmekte ve Kuzey Afrika ise genel kurguda çoğu zaman dışarıda bırakılmıştır.

Neolitik yaşam biçiminin karmaşık sosyal yapısı da doğrudan yaklaşımları yetersiz kılmakta ve önerilebilecek modellerin çok yönlü çalışmalar ile ortaya konulabileceğini düşündürmektedir. Bu tez konusunun ana sorunu Neolitik yaşam biçiminin yayılımıdır. Bu temelde; Akdeniz Havzası ana bölge olarak belirlenmiş ve çok yönlü (karadan ve denizden) yayılımın araştırılması ile soruna katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract:
Neolithic is commonly defined based on changes in the livelihood economy, which is likely the transition from hunter-gatherer to food production. With recent research, it has been understood that the concept of Neolithic is a much more complex process than defined; it has been accepted that there is different Neolithic way of life's than farming-based village life and that these cultures can develop at different times in various geographies of the world. The emergence and/ or neolithization process of the Neolithic Period is still discussed based on both origin and expansion. For many years, studies of Levant origin and Europe have shaped the opinions put forward; the lack of research and interest in other regions can often be added to the discussions in general. The Mediterranean maritime expansion debates in recent years have led to the development of different perspectives with increasing knowledge and interest. 

It reflects the common geography of the Mediterranean, Europe, and the Near East. The basin, which starts from the shores of the Levant to the east, contains a wide range of natural areas to the Atlantic, but reflects a common denominator is marine. Studies on the region are carried out mainly based on two regions separated as eastern and western Mediterranean, and Africa is often excluded in general discussion. The complex social structure of the Neolithic way of life makes direct approaches inadequate and the models that can suggests being through multifaceted studies. The problematic of the thesis topic is how the expansion of the Neolithic way of life that we mentioned above. On this basis, The Mediterranean basin has studied as main region and a multifaceted (land and sea) spread will be investigated, and contributions will be made to the problem.