Cizre ve çevresine ait bazalt agregasının dolomit agregasına göre beton performansına etkisi
The effect of basalt aggregate of Cizre and its surroundings on concrete performance according to dolomite aggregate
Yazar: MEHMET KADRİ DEĞER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT DOĞRUYOL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu çalışmada beton agregası olarak kullanılan sedimenter kayaç türü dolomit ile Cizre'de (Şırnak) yaygın görülen volkanik kayaç türü bazaltın beton dayanımına etkisi araştırılmıştır. Bu kapsamda dolomit ve bazalt agregaların öz külte, su emme, Los Angeles (LA) aşınma kayıpları hesaplanmıştır. Dayanım değerleri karşılaştırmak için dolomit agregalı (DBC), bazalt agregalı (BBC) olmak üzere 9'ar adet 150x150x150 mm ölçülerinde küp beton numuneler üretildi ve 7, 28 ve 60 gün sonunda birim hacim ağırlıkları tespit edildikten sonra beton pres makinası ile basınç dayanım ortalama değerleri hesaplandı. Ayrıca bazaltın betonda dayanıklılık problemi oluşturan alkali-silika reaksiyonu (ASR) araştırılmıştır. Araştırma için bazalt agregalı (BBC) ve bazalt agregalı %20 oranında çimento ile Silopi (Şırnak) termik santralinden temin edilen uçucu kül ikame edilen (BBC20FA) numuneler hazırlanmıştır. Yöntem olarak ASTM C 1260-07 harç çubuklarının hızlandırılmış genleşmesi metodu tayini ile beton numunelerin hacimsel genleşmesi belirlendi, hacimsel genleşme oluşturabilecek hidratasyon ürünler, elektron manyetik mikroskop (SEM) ile gözlemlendi. Enerji dağıtımı- X ışını (EDX) ile beton numunelerde oluşan elementel değişimler belirlendi. X-ışını kırınım yöntemi (XRD) ile kimyasal değişimi incelendi. Çalışmada betonda agrega olarak kullanılan Cizre bazaltının, dolomite oranla beton dayanımını artırdığı, uçucu kül hacimsel genleşmeyi azalttığı beton dayanım ve dayanıklığının (durabilite) artırdığı, Şırnak-Cizre yöresine ait bazaltın betonda ASR'ye neden olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of the sedimentary rock type dolomite used as concrete aggregate and the volcanic rock type basalt common in Cizre (Şırnak) on the concrete strength were investigated. In this context, core ash, water absorption and Los Angeles (LA) abrasion losses of dolomite and basalt aggregates were calculated. In order to compare the strength values, 9 cube concrete samples of 150x150x150 mm were produced, each with dolomite aggregate (DBC) and basalt aggregate (BBC), and after 7, 28 and 60 days, the unit volume weights were determined, and the average compressive strength values with a concrete press machine. calculated. In addition, alkali-silica reaction (ASR), which causes durability problem in basalt concrete, has been investigated. For the research, basalt aggregate (BBC) and basalt aggregate 20% cement and fly ash substituted (BBC20FA) samples obtained from Silopi (Şırnak) thermal power plant were prepared. As a method, the volumetric expansion of concrete samples was determined by the accelerated expansion method of ASTM C 1260-07 mortar rods, hydration products that could cause volumetric expansion were observed by electron magnetic microscope (SEM). Elemental changes in concrete samples were determined by energy distribution- X-ray (EDX). Its chemical change was investigated by X-ray diffraction method (XRD). In the study, it was determined that Cizre basalt used as aggregate in concrete increased concrete strength compared to dolomite, fly ash reduced volumetric expansion, increased concrete strength and durability (durability), and basalt from Şırnak-Cizre region did not cause ASR in concrete.