Cumhuriyet'in kuruluş döneminde köy kanunu ve devlet-köy ilişkisi
Village law and state-village relationship in the foundation period of the Republic
Yazar: MERYEM ÇAKIR KANTARCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. KORAY KARASU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Köy idareleri = Village administration ; Köy yönetimi = Village management ; Köyler = Villages

Özet:
Bu çalışmanın konusu Türkiye'de Cumhuriyet'in kuruluş döneminde devlet- köy
ilişkisidir. Çalışma, kuruluş döneminde devletin köylere ve köylülere yönelik
faaliyetlerinin kısıtlı olduğunu ve uygulama düzeyinde herhangi bir sosyo-ekonomik
sonuç doğurmayan Köy Kanunu'nun, baskıcı bir bürokratik- yönetici kadronun
hayalciliğinin neticesi olduğunu savunan merkez-çevre yaklaşımına ait kabullerin
sorgulanmasını ve bunların eleştirisini hedeflemiştir. Bu kapsamda devletin toplumsal
koşulların içerisinden doğduğu, toplumsal ve iktisadi ilişkilerden ayrışık ve ona yabancı
bir özü olmadığı savlanmıştır. Devlet-köy ilişkisinin kurulmasında yerelle bütünleşik
olarak merkezin, dolayısıyla devletin iktisadi ve toplumsal koşullar tarafından
biçimlendiği; toplumun ve yerin de devlet tarafından düzenlendiği tezi savunulmuştur.
Bu sav etrafında Köy Kanunu çıkış noktası alınarak devletin maddi unsurlarından nüfus
ve toprak ile yönetim unsuru çerçevesinde inceleme yapılmıştır. Çalışmanın nihayetinde
Türkiye Cumhuriyet'inin kuruluş döneminde devletin siyasi ve iktisadi olarak köyler
temelinde örgütleyici faaliyetlerini gerçekleştirdiği, üretim biçiminin gelişmesinin
önündeki feodal kalıntıların temizlenmesinde siyasal-yönetsel bakımdan köylerden
başlanıldığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Köy Kanunu, devlet-köy ilişkisi, teritoryalleşme, ulus-devletleşme, kapitalistleşme

Abstract:
The subject of this study is the state-village relationship in the founding period of the
Republic in Turkey. The study aims to question and criticize the assumptions of the
center-periphery approach, which argues that the state's activities towards villages and
villagers were limited during the establishment period and that the Village Law, which
did not have any socio-economic consequences at the implementation level, could not go
beyond the imagination of an oppressive bureaucratic-administrative staff. In this context,
it was argued that the state emerged from social conditions and it does not have an essence
that is separate from and outsider to social and economic relations. In the establishment
of the state-village relationship, the thesis has been defended that the center integrated
with space/territory/local, thus the state, is shaped by the economic and social conditions
and that the society and its territory are also regulated by the state. Around this argument,
the Village Law was taken as the starting point, and an examination was made within the
framework of the elements of the state: population, territory and administration. At the
end of the study, it was concluded that the state carried out political and economic
organizing activities on the basis of villages during the founding period of the Republic
of Turkey, and that the politically-administratively started from the villages to clear the
feudal remnants in front of the development of the mode of production.

Key Words: Village Law, state-village relationship, territorialization, nation-statehood, capitalization