Astaksantin uygulamasının gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) oksidan, antioksidan ve yağ asitleri düzeyleri üzerine etkisi
Effect of astaxanthin supplement on rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) oxidant, antioxidant and fatty acids levels
Yazar: AYRİS GÖKÇEOĞLU
Danışman: PROF. DR. SENA ÇENESİZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Veteriner Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Alabalıklar = Trouts ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Astaksantin = Astaxanthin ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Oksidanlar = Oxidants ; Oncorhynchus mykiss = Oncorhynchus mykiss ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Amaç: Antioksidan etkili bir karotenoid olan astaksantin, Gökkuşağı alabalığı
(Oncorhynchus mykiss) yetiştiriciliğinde, ülkemizde ve dünyada tipik somon rengini
kazandırması amacıyla rasyona eklenerek kullanılmaktadır. Sunulan tez çalışmasında,
güçlü antioksidan olan astaksantinin balık kas dokusu doymamış yağ asitleri, total
antioksidan kapasite (TAK) ve total oksidan kapasite (TOK) değerleri, oksidatif stres
indeksi (OSİ) ve karaciğer parametreleri ile paraoksanaz (PON) aktivitesi üzerine
etkisinin araştırılması amaçlandı.
Materyal ve metot: Çalışmada, deniz kafeslerinde ticari olarak yetiştirilen 90
adet dişi Gökkuşağı alabalığı kullanıldı. Deneme grubu ve kontrol grubu olmak üzere
ikiye ayrılan balıklardan, deneme grubunun (n=45) rasyonuna astaksantin ortalama 50
ppm dozda ve 225 gün süre ile eklendi; Kontrol grubu (n=45) ise normal balık rasyonu
ile beslendi. Balıkların kas dokusunda TAK, TOK ve doymamış yağ asit düzeyleri;
karaciğer dokusunda TAK ve TOK düzeyleri, serumlarında AST, ALT ve PON
aktiviteleri ile HDL ve LDL konsantrasyonları ölçüldü.
Bulgular: Astaksantinin, kas ve karaciğer dokusunda TOK ve OSİ düzeylerini
önemli ölçüde düşürdüğü (p<0,001) ve doymamış yağ asidi ile TAK düzeylerini
değiştirmediği belirlendi. Bunun yanısıra balıkların serumunda AST, ALT, PON
aktiviteleri ile LDL düzeyini düşürdüğü (p<0,001), HDL düzeyini arttırdığı (p<0,001)
tespit edildi.
Sonuç: Tez çalışmasından elde edilen bulgular, balıklarda astaksantin
takviyesinin, serbest radikal oluşumunu azaltarak oksidatif stresi baskıladığını
gösterdi. Dışarıdan verilen astaksantinin AST, ALT, PON aktivitelerini ve LDL
düzeyini azaltıp, HDL düzeyini artırarak hepatoprotektif etkili de olduğunu ortaya
konuldu. Ayrıca doymamış yağ asidi miktarı üzerinde bir etkisinin olmadığı tespit
edildi. Sunulan çalışmanın, astaksantin takviyesinin organizmadaki etkileri konusunda
yapılacak bilimsel çalışmalara katkıda bulunacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Aim: Astaxanthin, which is an antioxidant carotenoid, is used in rainbow trout
(Oncorhynchus mykiss) farming by adding it to the ration to give it the typical salmon
color. The purpose of the presented thesis was to examine the effects of the potent
antioxidant astaxanthin on the unsaturated fatty acids in fish muscle tissue, total
antioxidant capacity (TAC), total oxidant capacity (TOC), the oxidative stress index
(OSI), liver parameters, and paraoxanase (PON) activity.
Material and method: For the study, 90 commercially raised rainbow trout
females kept in marine cages were used. The experimental group (n=45), which was
split into the experimental group and the control group, received astaxanthin added to
their diets at an average concentration of 50 ppm for 225 days. The control group
(n=45) received a regular fish ration. Fish muscle tissue TAC, TOC, and unsaturated
fatty acid levels, liver TAC and TOC levels, AST, ALT, and PON activity, and serum
HDL and LDL concentrations were all examined.
Results: It was shown that astaxanthin did not affect unsaturated fatty acid and
TAC levels, but significantly decreased TOC and OSI levels in muscle and liver tissue
(p<0.001). In addition, it was discovered that fish serum had higher levels of HDL and
lower levels of AST, ALT, PON, and LDL (p<0.001).
Conclusion: The results of the thesis demonstrated that astaxanthin
supplementation in fish reduced the production of free radicals, hence lowering
oxidative stress. Exogenous astaxanthin has also been shown to have a
hepatoprotective impact by lowering AST, ALT, PON activity and LDL levels and
elevating HDL levels. Additionally, it was found that the quantity of unsaturated fatty
acids was unaffected. It is predicted that the current study will further research on how
astaxanthin supplementation affects the body.