Hiperbarik oksijen tedavisi alan hastalarda erektil fonksiyondaki iyileşme; prospektif, çift kontrollü, çift kör çalışma
Improvement of erectile function in patients receiving hyperbaric oxygen treatment; prospective, double controlled, double blind study
Yazar: ANIL EKER
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ÇELİK ; PROF. DR. TANSU DEĞİRMENCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Cinsel işlevler = Sexual functions ; Ereksiyon = Erection ; Erektil disfonksiyon = Erectile dysfunction ; Fosfodiesteraz = Phosphodiesterase ; Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Tadalafil = Tadalafil

Özet:
Amaç: Erektil Disfonksiyon (ED) tüm dünyada yaşla birlikte sıklığı artan hem kişinin kendisinin hem de partnerinin hayatını olumsuz etkileyen önemli bir sağlık problemidir. Erektil disfonksiyonun ilk basamak tedavisi en az invaziv olan tedavileri içermekte olup günümüzde bu grupta oral fosfodiesteraz-5 inhibitörleri (PDE5I), topikal ya da intraüretral alprostadil uygulaması, vakum cihazları ve özellikle vaskülojenik ED hastalarında düşük yoğunluklu şok dalgası tedavisi kullanılmaktadır. Birinci basamak tedavinin ana unsuru hiç şüphesiz PDE5I'leridir. Günümüzde hiperbarik oksijen tedavisinin (HBO) erektil fonksiyonlar üzerindeki etkisi merak uyandırmaktadır. Bu çalışmamızda primer amacımız HBO tedavisinin erektil fonksiyonlar üzerine olan etkisini araştırmak ve bu etkiyi standart tedavi olan PDE5I tedavisi ile karşılaştırarak etki gücünü değerlendirmektir. Özellikle komorbiditeleri nedeniyle PDE5I kullanamayan ileri yaş hastalarda HBO'nun 1. basamak tedavide güvenli bir alternatif olup olamayacağı değerlendirilmiştir.
Materyal ve Metod: Çalışmamız prospektif, randomize olmayan kontrollü çift kör çalışma olarak planlandı. Etik kurul onayı alındıktan sonra, diabetik ayak, femur başı aseptik nekrozu, ani işitme kaybı gibi nedenler ile HBO tedavisi için Sualtı hekimliği ve hiperbarik tıp polikliniğine yönlendirilen ve ED yakınması mevcut olan yaşları 40-75 arasında değişen 71 hasta hiperbarik tıp hekimi kör olacak şekilde çalışmamıza dahil edildi. Hiperbarik tıp hekimi tarafından endikasyon dahilinde, üroloji hekimleri kör olacak şekilde 71 hastanın bir kısmına HBO verilirken, bir kısmı tedavisiz takip edildi. Üroloji hekimlerinin kör olması nedeniyle dahil edilmiş olan 71 hastanın HBO tedavi durumuna göre gruplandırması çalışma sonunda gerçekleştirildi. Buna göre çalışmaya dahil edilen hastalardan hiperbarik tıp hekimi tarafından endikasyon dahilinde HBO tedavisi verilen 40 hasta çalışma sonunda Grup 1'de, çalışma süresince tedavi almadan aynı hekim tarafından takip edilen 31 hasta ise yine çalışma sonunda kontrol grubu olacak şekilde Grup 2'de değerlendirildi. Hastalara ilk başvuru anında ve birinci ay sonunda İİEF-5 skorlama formu doldurtularak erektil fonksiyonları değerlendirildi. Birinci ay sonunda yeniden değerlendirilen IIEF-5 skorunda artış saptanan hastalara 1 ay sonra, 2.ay, 3.ay, 6.ay ve 12.ay sonunda İİEF-5 formu yeniden doldurtularak HBO'nun düşünülen etkisinin süresi değerlendirildi. Çalışma boyunca eş zamanlı olarak üroloji polikliniğine ED nedeniyle başvuran ve organik nedenli ED düşünülerek farklı üroloji uzmanları tarafından kör olacak şekilde tadalafil 5 mg oral medikal tedavisi başlanan yaşları 37-80 arasında değişen 31 hasta altın standart tedavi kolu olması nedeniyle Grup 3 olarak çalışmaya dahil edildi. Grup 3'te bulunan hastalara da başvuru anında ve tedavi bitiminde İİEF-5 sorgulama formu doldurtularak erektil fonksiyonları değerlendirildi. 
Bulgular: Hiperbarik oksijen tedavisi alan Grup 1'deki 40 hastanın tedavi sonrası ortalama İİEF-5 skoru, tedavi öncesindeki İİEF-5 skorundan daha yüksek bulundu (p<0,001). Aynı şekilde oral tadalafil 5 mg tedavisi alan Grup 3'teki hastaların tedavi sonrası ortalama İİEF-5 skoru, tedavi öncesi İİEF-5 skorundan daha yüksek saptandı (p<0,001). Kontrol grubu olan Grup 2'de ise İİEF-5 skorunda yükselme saptanmadı (p=0,496). Grup 1 ve Grup 3'ün tedavi sonrası tespit edilen İİEF-5 skorları kontrol grubu olan Grup 2'den daha yüksek saptandı (p<0,001). Grup 1 ve Grup 3'ün sonuçları kendi arasında kıyaslandığında tedavi sonrası İİEF-5 skorları ve İİEF-5 skorlarındaki değişim arasında fark bulunmadı (p=0,166, p=0,093). Grup 1 de yan etki nedeniyle çalışmadan çıkarılan hasta bulunmaz iken, Grup 3'te 3 hasta yan etki nedeniyle çalışmadan çıkarılmıştır. Yaş, sigara içiciliği, ED süresi ve komorbiditeler açısından karşılaştırıldığında Grup 1 ve Grup 2'deki hastaların ED'ye sahip olma süresinin Grup 3'teki hastalardan daha uzun olduğu (p<0,001) ve diabetes mellitus (DM), koroner arter hastalığı (KAH), kronik böbrek yetmezliği (KBY) gibi komorbiditelerin Grup 1 ve 2'de daha yüksek oranda olduğu izlendi (p<0,001, p=0,010, p=0,015). Grup 1 kendi içerisinde incelendiğinde periferik damar hastalığı dışında hiçbir komorbiditenin tedavinin sonucuna etki etmediği, sadece periferik damar hastalığı olan hastaların tedaviden fayda görmediği izlendi (p=0,285). Hiperbarik oksijen tedavisinden fayda gören 27 hastanın takiplerindeki İİEF-5 skorları değerlendirildiğinde tedavinin etki süresi median (minimum-maksimum) değeri 60 (15-480) gün olarak tespit edildi. Hastaların neredeyse %90'ında 6. ay dolmadan tedaviden gördükleri faydanın azalmış olduğu izlendi.
Sonuç: Çalışmamızın sonuçları neticesinde HBO tedavisinin erektil fonksiyonları iyileştirdiği ve ED tedavisinde güvenli bir şekilde kullanılabileceği görülmüştür. Komorbiditeleri ya da yan etkiler nedeniyle PDE-5 inhibitörü kullanılamayan hastalarda HBO tedavisi güvenli ve eşdeğer bir alternatif olabilir. HBO tedavisinin PDE5I ile eşzamanlı ya da ardışık kullanımı ve PDE5I'lerine yanıtsız hastalarda kullanımı ile ilgili literatürde yeterli veri olmayıp bu konuyla ilgili prospektif çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Aim: Erectile Dysfunction is an important health problem that negatively affects the quality of life of both the person himself and his partner, which frequency increases with age all over the world. The first-line treatment of erectile dysfunction includes the least invasive treatments, and today oral phosphodiesterase-5 inhibitors, topical or intraurethral alprostadil application, vacuum devices and especially in vasculogenic ED patients low-intensity shock wave therapy are used. Phosphodiesterase-5 inhibitors are undoubtedly the main element of first line treatment. Today, the effect of hyperbaric oxygen therapy on erectile functions is intriguing. In this study, our primary aim is to investigate the effect of HBO treatment on erectile functions and to evaluate this effect by comparing it with the standard therapy, phosphodiesterase-5 inhibitor therapy. Especially in elderly patients who cannot use phosphodiesterase-5 inhibitors due to its comorbidities, it was evaluated whether hyperbaric oxygen therapy could be a safe alternative in first line therapy.
Material and Method: Our study was planned as a prospective, nonrandomized double-blind study. After the approval of the ethics committee, 71 patients with ED complaints between the ages of 40-75 who were referred to the hyperbaric medicine outpatient clinic for hyperbaric oxygen  treatment for reasons such as diabetic foot, aseptic necrosis of the femoral head, sudden hearing loss were included to study. Hyperbaric medical doctor did not know which patient had erectile dysfunction. Hyperbaric physician gave hyperbaric oxygen therapy to some of 71 patients within the indication, and followed up some without treatment. Urologists did not know which patient was receiving hyperbaric oxygen therapy. Therefore, the grouping of 71 patients according to HBO treatment status was carried out at the end of the study. Forty patients who received hyperbaric oxygen therapy were classified as Group 1, and 31 patients who were followed up without treatment as Group 2. Erectile functions were evaluated by completing the IIEF-5 scoring form at the first application and at the end of the first month. Patients who had an increase in IIEF-5 score at the end of the first month had the IIEF-5 form filled in 1 month later, at the end of the 2nd, 3rd, 6th and 12th months for evaluate the duration of effect. Throughout the study, 31 patients, aged 37-80, who simultaneously applied to the urology outpatient clinic for organic cause ED and were started on tadalafil 5 mg oral medical treatment by different urologists were included in the study as group 3. Erectile functions were evaluated by filling the IIEF-5 questionnaire form at the time of application and at the end of the treatment in the patients in group 3.
Results: The average post-treatment IIEF-5 score of 40 patients in the Group 1 receiving hyperbaric oxygen therapy was found to be higher than the pre-treatment IIEF-5 score (p <0.001). Likewise, the mean post-treatment IIEF-5 score of the patients in Group 3 who received oral tadalafil 5 mg treatment was found to be higher than the pre-treatment IIEF-5 score (p <0.001). In Group 2, which is the control group, no increase was found in the IIEF-5 score (p = 0.496). Post-treatment IIEF-5 scores of Group 1 and Group 3 were higher than Group 2 (p <0.001). When the results of Group 1 and Group 3 were compared among themselves, no difference was found between the changes in IİEF-5 scores and post-treatment IIEF-5 scores after treatment (p = 0.166, p = 0.093). While there were no patients excluded from the study due to side effects in Group 1, 3 patients in Group 3 were excluded due to side effects. When compared in terms of age, smoking, duration of erectile dysfunction and comorbidities, the duration of erectile dysfunction in Group 1 and Group 2 patients was longer than the patients in Group 3 (p <0.001) and diabetes mellitus, coronary artery disease, chronic kidney insufficiency were higher in Groups 1 and 2 (p <0.001, p = 0.010, p = 0.015). When Group 1 was examined within itself, it was observed that no comorbidity other than peripheral vascular disease did not affect the outcome of the treatment, and only patients with peripheral vascular disease did not benefit from the treatment (p = 0.285). When the IİEF-5 scores in the follow-up of 27 patients who benefited from hyperbaric oxygen therapy were evaluated, the median (minimum-maximum) value of the treatment was found to be 60 (15-480) days. It was observed that the benefit they received from the treatment was decreased in almost 90% of the patients before the end of the 6th month.
Conclusion:  As a result of our study, it was seen that HBO therapy improves erectile functions and can be used safely in the treatment of erectile dysfunction.  HBO therapy may be a safe and equivalent alternative in patients who cannot use PDE-5 inhibitors due to comorbidities or side effects. There is insufficient data in the literature regarding the simultaneous or sequential use of HBO therapy with phosphodiesterase-5 inhibitors or its use in patients who are unresponsive to phosphodiesterase-5 inhibitor. Prospective studies are needed on this subject.