Aydın ili, Bozdoğan ilçesi, Kılavuzlar mahallesi kurtarma kazısı buluntuları
Aydın province, Bozdoğan district, Kılavuzlar district rescue excavation finds
Yazar: TUĞBA KÖYLÜ
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇEKİLMEZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Tez çalışmasında ele alınan olan pişmiş toprak eserler farklı dönem, farklı kullanım amacı ve tipolojilere sahip olmakla birlikte, 15'i etütlük 4'ü envanterlik olmak üzere 19 adet pişmiş toprak figürin çalışma kapsamında yer almaktadır. Antik çağda adı Karia olarak bilinen günümüzdeki Anadolu'nun güneybatısındaki bölgenin sosyokültürel yapısı başta olmak üzere, siyasi, sosyal ve ekonomik yapısına değinilmiştir. Araştırma konusunu kapsayan Aydın İli, Bozdoğan İlçesi, Kılavuzlar Mahallesi Kurtarma Kazısı Figürinlerinin, buluntu yerinin Bozdoğan ilçesine bağlı olması neticesi ile Bozdoğan ve çevresinin coğrafi özellikleri, seyyahların gözünden bölge hakkındaki araştırmalara değinilerek detaylı bir bilgi verilmeye çalışılmıştır. Araştırma konusu oda mezar, buluntu grubunu pişmiş toprak figürinlerdir. Yürütülen araştırmaya katkı sağlaması açısından, Karia Bölgesi çevresindeki kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan, tespiti yapılmış, yayınlanmış oda mezar ve pişmiş toprak figürin buluntularına değinilmiştir. Bu bağlamda bölgede yapılan kurtarma kazılarında daha önce ortaya çıkarılmış olan mezar ve figürin buluntuları ele alınarak, araştırılması yapılmış yayınlar kronolojik bir şekilde bilim dünyasına sunulmuştur. Aydın İli, Bozdoğan İlçesi, Kılavuzlar Mahallesi'nde yer alan 605 parsel numaralı taşınmaz üzerinde çökme sonucu ortaya çıkan mezarda, Aydın Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü tarafından 2021 yılında yapılan kurtarma kazısı ve sonuçları değerlendirilmiştir. Aydın Arkeoloji Müzesi uzmanlarından oluşan uzman arkeologlar tarafından kazı çalışması yapılmıştır. Mezarın yapısının, giriş kısmının tam karşısında yer alan, kayaya oyulmuş bir şekilde bulunmuş kemerli yapının varlığı, mezar yapısının arcosoliumlu olduğu tespit edilmiştir.
Bozdoğan mezar buluntularının ilk grubunu tanrıça tipleri oluşturmaktadır. Bu grupta Aphrodite Genetrix/Frejus tipindeki figürin, Aphrodite figürini başları, Aphrodite rahibesi, Kourotrophos figürini yer almakta olup tipolojik ve ikonografik açıdan dikkate alınarak incelenmiştir. İkinci grupta, kadın figürinleri ve parçaları; tipolojik ve ikonografik açıdan incelenmiştir. Aphrodite Rahibesi tipinde ve giyimli kadın figürinleri tipine ait olduğu anlaşılmıştır. Üçüncü grupta, erkek figürinleri baş ve parçaları; tipolojik ve ikonografik açıdan değerlendirilmiştir. Söz konusu erkek figürinleri; Giyimli Ephebos, Dioskurides ve Symposiast tipinde olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu figürinleri kapsayan bu araştırmada Bozdoğan ilçesi ve çevresinin koroplastik sanatının bilim dünyasına sunulması amaçlanmıştır. Bu amaçlar bağlamında figürinlerin, teknik özellikleri, tipolojileri ve ikonografileri bağlantılı bir şekilde ele alınmış ve bilim dünyasına katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Although the terracotta artifacts discussed in the thesis study have different periods, different purposes of use and typologies, 19 terracotta figurines, 15 of which are for studies and 4 for inventory, are included in the scope of the study. The political, social and economic structure, especially the socio-cultural structure of the region in the southwestern part of today's Anatolia, known as Caria in ancient times, is mentioned. A detailed information has been tried to be given by mentioning the geographical features of Bozdoğan and its surroundings, and the research on the region from the eyes of travelers, as the finding place of the Figurines from the Rescue Excavation of Aydın Province, Bozdoğan District, Rehberlar District, which covers the subject of the research, is located in Bozdoğan district. The subject of the research is the chamber tomb, the group of finds are terracotta figurines. In order to contribute to the research carried out, chamber tomb and terracotta figurine finds that were unearthed, identified and published during the rescue excavations around the Caria Region were mentioned. In this context, the grave and figurine findings previously unearthed during the rescue excavations in the region were discussed and the researched publications were presented to the scientific world in a chronological order. The rescue excavation and its results, carried out in 2021 by the Aydın Archeology Museum Directorate, were evaluated in the grave that was revealed as a result of a collapse on the property numbered 605, located in Aydın Province, Bozdoğan District, Rehberlar District. The excavation work was carried out by expert archaeologists consisting of experts from the Aydın Archeology Museum. It has been determined that the structure of the tomb has an arched structure carved into the rock, located directly opposite the entrance, and that the tomb structure has an arcosolium.
The first group of Bozdoğan tomb finds consists of goddess types. In this group, there are Aphrodite Genetrix/Frejus type figurines, Aphrodite figurine heads, Aphrodite priestess, and Kourotrophos figurine, and they were examined from typological and iconographic perspectives. In the second group, female figurines and pieces; It was examined from a typological and iconographic perspective. It was understood that it belongs to the type of Aphrodite Priestess and dressed female figurines. In the third group, male figurines, heads and parts; It was evaluated in terms of typology and iconography. The male figurines in question are; It was understood that it was of the dressed Ephebos, Dioscurides and Symposiast type.
In this research covering the figurines in question, it is aimed to present the coroplastic art of Bozdoğan district and its surroundings to the scientific world. In the context of these purposes, the technical features, typologies and iconography of the figurines were discussed in a related manner and an attempt was made to contribute to the world of science.