İşçinin ulaşılabilir olmama hakkı
The employee's right to disconnect
Yazar: EMİNE ESRA CANBOLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE LEDÜN AKDENİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Gelişen teknolojik iletişim araçları, işçilere günün her saatinde işvereni, çalışma arkadaşları, müşterileri tarafından ulaşılabilmesine imkân vermektedir. Artık işçi, geleneksel çalışma modelinden farklı olarak, işyerinden çıkmakla işle bağlarını koparamamakta; fiziki olarak işyerinden ayrılsa dahi her an işle ilgili bir taleple karşılaşabilmektedir. Öğretide "sürekli ulaşılabilirlik" olarak adlandırılan bu durum, işçinin işten kopamamasına neden olmakta; çalışma ve dinlenme süreleri arasındaki sınırların belirsizleşmesi, işçinin sağlığı, iş ve özel yaşam dengesi üzerinde birçok olumsuz etkiye neden olmaktadır. Sürekli ulaşılabilir olma durumunun söz konusu olumsuz etkilerini ortadan kaldırabilmek ve işçinin herhangi bir yaptırımla karşılaşmaksızın çalışma süreleri dışında işle ilgili iletişimleri reddedebilmesini güvence altına almak için "ulaşılabilir olmama hakkı" gündeme gelmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde teknolojinin gelişim süreci bağlamında iş hukukunun değişimi incelenmiş; günümüzde ulaşılabilir olma durumunun ortaya çıkmasıyla iş hukukunda yeni bir değişim sürecinin zorunluluğu ortaya konmuştur. Bu bölümde ayrıca sürekli ulaşılabilirlik kavramı açıklanarak iş ilişkisindeki etkileri üzerine ayrıntılı bir inceleme yapılmıştır. İkinci bölümde ulaşılabilir olmama hakkı tanımı, kapsamı, unsurları ve hukuki niteliği itibarıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca karşılaştırmalı hukukta ulaşılabilir olmama hakkına ilişkin çeşitli uygulamalar ve kanuni düzenlemeler incelenmiştir. Son bölümde ise ulaşılabilir olmama hakkı, Türk Hukuku bağlamında Anayasa, çeşitli kanuni düzenlemeler ve iş hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde ele alınmış ve iş ilişkisindeki çalışma ve dinlenme sürelerine etkisi incelenmiştir. Son olarak ulaşılabilir olmama hakkına ilişkin kanunda açık bir düzenlemeye ihtiyaç olup olmadığına yönelik görüş ve tartışmalara yer verilmiştir.

Abstract:
Advanced technological communication tools enable employees to be reached by their employers, co-workers and customers at any time of the day. Now, unlike the traditional working model, employees cannot disconnect from work by leaving the workplace; even if employees physically leave the workplace, they may face a work-related demand at any time. This situation, referred to as "continuous availability" in the doctrine, causes employees to be unable to disconnect from work; the blurring of the boundaries between working and rest periods causes many negative effects on the employee's health and work-life balance. To eliminate these adverse effects of being constantly available and to ensure that employee can reject work-related communications outside of working hours without facing any sanctions, the "right to disconnect" came to the fore. The first part of this study examines the evolution of labor law in the context of technological advancements, highlighting the necessity for a new transformation in labor law due to the emergence of continuous availability. In this section, the concept of continuous availability is explained and a detailed examination of its effects on labor relationships is provided. In the second part, the right to disconnect was tried to be revealed in terms of its scope, elements, and legal nature. Additionally, various implementations and legal regulations concerning the right to disconnect in comparative law are examined. In the last part, the right to disconnect is discussed within the context of Turkish Law within the framework of the Constitution, various legal regulations and the basic principles of labor law, and its effect on working and rest periods in the employment relationship is analyzed. Finally, opinions and discussions are included on whether there is a need for explicit legal regulation in Turkish Law regarding the right to disconnect.