Yapılarda düşey sirkülasyon elemanlarının tasarımında COVİD -19 bulaş konusu bağlamında irdelenmesi ve yeni tasarım ilkelerinin belirlenmesi
Investigation of vertical circulation elements in structures in the context of COVID-19 transmission in the context of design and determination of new design principles
Yazar: NAZRIN TAGHIYEVA
Danışman: PROF. DR. ZÜLKÜF GÜNELİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Asansör = Elevator ; Bakteriler = Bacteria ; COVID 19 = COVID 19 ; Dezenfektanlar = Disinfectants ; Filtreleme = Filtration ; Hava = Air ; Sterilizasyon = Sterilization ; Ultraviyole ışınlar = Ultraviolet rays

Özet:
Pandemi dönemlerinde, yüksek binalarda, düşey sirkülasyon elemanı olarak kullanımı kaçınılmaz olan asansörlerin, hastalık bulaşımını kontrol altında tutarak, yayılma sorununu önlemek için, bu önemli düşey sirkülasyon elemanı olan asansörlerin yeniden ele alınmasının kaçınılmaz olduğu anlaşılmıştır.  
Yüksek yapılarda iskan eden insanların asansörleri kullanma oranının yüksek olacağı aşikardır buda bulaş riskinin artacağı anlamına gelir. Özellikle Pandemi dönemlerinde asansör kullanmak zorunda kalan insanların, ne derece de sağlık açısından tehdit altında kaldığını ortaya çıkartmak için çalışmalarımızı belirli yapılarla sınırlı tuttuk (özellikle konut yapıları incelenmiştir).
Bizim bu konuda probleme çözüm bulmak adına yapacağımız çalışmalar için yola çıkarken belirlediğimiz metot olarak yerinde hava kalitesi örnekleri alıp bunları laboratuvar ortamında incelenmesini yaptıktan sonra, hava kalitesinin özelliklerini belirlemek mümkün olmuştur.
Asansör kabin içi hava kalitesinin ölçümünü Sedimantasyon yöntemi tarafımızdan uygulanmıştır.
Sedimantasyon yöntemini uygularken kullandığımız, asansör kabini içinde 'Petri Kapı'na farklı bakteriler üzerine düşen havanın içeriğinin analizi için, Azerbaycan Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, CUMHURİYET HİJYEN VE EPİDEMİYOLOJİ MERKEZİ' inde yapılan tahliller sonucunda, asansör kabini içindeki havada, dış ortamdakı havanın içerdiği bakteri ve partiküllerin miktarı arasında büyük farklılık olduğu tespit edilmiştir. Laboratuvar tahlilleri göstermektedir ki, bu çalışmamız için yola çıkarken öngördüğümüz, hipotezimiz doğrudur.
 Çalışmamızın sonucunda yüksek yapılarda, düşey sirkülasyon elemanı olarak kullanılan asansörlerin, dizaynı, özellikle pandemi dönemlerinde veya rutin yaşam koşullarında, daha sağlıklı ortamların kullanıcı kitlesine sunumu için gerekli çalışmaların kaçınılmaz olduğu anlaşılmış ve bu sorunu gidermek için, asansör kabinlerinde insanların virüse yakalanma riskini minimuma indirebilecek olan "AODS" projesi, hastanelerde veya konutlarda asansörlere uygulanabilecek yeni bir temassız otomatik dezenfekte sistemine sahip tasarımı bulaş riski sorununa çözüm üretmiştir.

Abstract:
During the pandemic, it was understood that elevators, whose use as a vertical circulation element is inevitable in high-rise buildings, are inevitable to be handled again with this important vertical circulation element to prevent the spread problem by keeping disease transmission under control.  
It is obvious that people living in high-rise buildings will have a high rate of using elevators, which means that the risk of transmission will increase. In order to reveal what degree of health threat people who are forced to use elevators, especially during the pandemic periods, are under threat, we have limited our studies to certain structures (especially residential structures have been examined).
After taking on-site air quality samples and examining them in a laboratory environment as a method that we determined when we set out for the studies that we would do to find a solution to the problem in this regard, it was possible to determine the characteristics of air quality.
Sedimentation method has been applied by us to measure the air quality in the elevator cabin.
The method that we use when applying sedimentation, falling on the inside door of the elevator car for the analysis of different bacteria petri content of the Air, Ministry of health of the Republic of Azerbaijan, Republic of Hygiene and EPIDEMIOLOGY in the Centre for the tests as a result of the air contained in the air inside the elevator car ortamdak the outside there is a big difference between bacteria and it has been found that the amount of particles. Laboratory tests show that our hypothesis, which we predicted when we set out for this study, is correct.
 In our study, as a result of high buildings, elevators, vertical circulation, which is used as an element of the design, especially the conditions of the pandemic, or during periods of routine life in a more healthy environment for presentation to the user of the work is inevitable and it is understood that the audience needed to resolve this issue, the people in the elevator car, which can help minimize your risk of getting the virus "AODS" project, a new elevators in hospitals or residences that can be applied to non-contact automatic disinfection system design has produced a solution to the problem with the risk of transmission.