Parenteral kontrast madde verilerek görüntüleme yapılan yaşlı hastalarda renal fonksiyon değişiklikleri
Renal function changes in elderly patients undergoing imaging with parenteral contrast administration
Yazar: GÖZDE KURNAZ
Danışman: PROF. DR. FERHAN CANDAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
Amaç; Çalışmamızda birincil amacımız parenteral kontrast madde verilerek çekilen bilgisayarlı tomografilerde (BT) kreatinin değişimlerini ve bunlarla risk faktörleri arasındaki ilişkiyi göstermek, çekilen manyetik rezonans görüntülemeler (MRG) sonucunda literatürlerde belirtilen fibrozisin gelişip gelişmediğini göstermektir.
Materyal ve Metod; Çalışmamızda 20.12.2023-20.03.2024  tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesinde yapılan BT ve MRG tetkikleri sırasında parenteral kontrast madde kullanılmış olan, sonraki 48-72 saat içerisinde kontrol böbrek fonksiyon değerleri görülmüş olan 65 yaş ve üstü hastalar dahil edilmiştir.
Bulgular; Çalışmamıza toplam 683 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %48'i (n=331) erkek, %52'si (n=352) kadındır. Yaş ortalaması 77,49±7,02 yıl olarak belirlenmiştir. Hastaların %97,2'sinde (n=664) ek hastalık, %95'inde (n=649) ilaç kullanımı ve %17,3'ünde (n=118) önceden kontrastlı grafi öyküsü saptanmıştır. Hastaların %18,6'sında (n=127) kontrast kaynaklı nefropati (KMN) gelişmiştir. KMN olan bireylerin yaş ortalaması 78,82 ± 5,78 yıl iken, KMN olmayan bireylerin yaş ortalaması 77,19 ± 7,23 yıl olarak bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p = 0,018). Cinsiyet açısından, KMN olan ve olmayan gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p = 0,761). Potasyum düzeyleri KMN olan hastalarda 3,99 ± 0,51 mmol/L, KMN olmayanlarda ise 4,14 ± 0,56 mmol/L olup, fark anlamlı bulunmuştur (p = 0,004). Albumin seviyeleri KMN olan hastalarda 3,11 ± 0,51 g/dL, KMN olmayanlarda 3,37 ± 0,61 g/dL olarak saptanmış ve fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p = 0,001). Hemoglobin düzeyleri açısından da KMN olan hastalar ile olmayanlar arasında anlamlı bir fark bulunmuştur; KMN olanlarda hemoglobin düzeyleri 11,70 ± 1,81 g/dL, KMN olmayanlarda ise 12,09 ± 1,96 g/dL (p = 0,043).Univariate analizde, yaş, potasyum, albümin ve hemoglobin seviyeleri KMN gelişimi için anlamlı risk faktörleri olarak bulunmuştur. Multivariate analizde ise sadece düşük albümin seviyesinin KMN riskini anlamlı olarak artırdığı tespit edilmiştir (p = 0,001).
Sonuçlar: Çalışmamızda; KMN gelişiminde yaş, potasyum, albümin ve hemoglobin seviyelerinin önemli risk faktörleri olduğu tespit edilmiştir. Özellikle albümin düzeylerinin düşüklüğü, KMN riskini anlamlı derecede artıran bir faktör olarak öne çıkmıştır. Cinsiyet, ek hastalıklar, ilaç kullanımı ve kontrastlı grafi öyküsünün KMN gelişimi üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır.

Abstract:
Aim: The primary objective of our study is to demonstrate the changes in creatinine levels observed in CT scans taken with parenteral contrast administration and to assess the relationship between these changes and risk factors, as well as to evaluate whether fibrosis, as noted in the literature, developed in patients undergoing MRI.
Materials and Methods: In our study, patients aged 65 and older who underwent contrast-enhanced CT or MRI at Sivas Cumhuriyet University Hospital between December 20, 2023, and March 20, 2024, and whose renal function values were monitored within 48-72 hours post-procedure, were included.
Results: A total of 683 patients were included in our study. Of these, 48% (n=331) were male, and 52% (n=352) were female. The mean age was 77.49±7.02 years. 97.2% (n=664) of the patients had comorbidities, 95% (n=649) were on medications, and 17.3% (n=118) had a history of contrast-enhanced imaging. Contrast-induced nephropathy (KMN) developed in 18.6% (n=127) of the patients. The mean age of patients with KMN was 78.82 ± 5.78 years, while the mean age of those without KMN was 77.19 ± 7.23 years, and this difference was statistically significant (p = 0.018). No significant difference was found between the KMN and non-KMN groups in terms of gender (p = 0.761). Potassium levels were 3.99 ± 0.51 mmol/L in patients with KMN and 4.14 ± 0.56 mmol/L in those without CIN, and this difference was significant (p = 0.004). Albumin levels were 3.11 ± 0.51 g/dL in patients with KMN and 3.37 ± 0.61 g/dL in those without CIN, and the difference was statistically significant (p = 0.001). Hemoglobin levels were also significantly different between the two groups; hemoglobin levels in patients with KMN were 11.70 ± 1.81 g/dL, compared to 12.09 ± 1.96 g/dL in those without KMN (p = 0.043). Univariate analysis identified age, potassium, albumin, and hemoglobin levels as significant risk factors for KMN development. In multivariate analysis, only low albumin levels were found to significantly increase the risk of KMN (p = 0.001).
Conclusions: In our study, age, potassium, albumin, and hemoglobin levels were found to be significant risk factors in the development of CIN. Notably, low albumin levels emerged as a significant factor that increased the risk of CIN. Gender, comorbidities, medication use, and a history of contrast-enhanced imaging were not found to have a significant effect on KMN development.