Osmanlı Devleti`nin kuruluş döneminde fakihler ve Tursun Fakih /
Yazar: MEHMET GEL
Danışman: PROF. DR. REŞAT GENÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Dursun Fakih = Dursun Fakih ; Fakih = Fakih ; Kuruluş = Foundation ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
148 ÖZET Bu çalışmada, kuruluş dönemi Osmanlı toplumunda fakih yahut fakı şeklinde tanımlanan ve daha çok imam ve hatib, kısmen de kadı (vb.) gibi kişilerden oluşan fakihler (takılar) zümresi ve erken dönemde bunlar arasında öne çıkan Tursun Fakı ele alınmaktadır. Bu çalışma, kaynaklar ve araştırmalar, giriş, iki ana bölüm, sonuç ve eklerden oluşmaktadır. Kaynaklar ve Araştırmalar'da, bu çalışmada başvurduğumuz kaynak ve telif eserlerin kısa bir tanıtımı yapılmıştır. Giriş'te, ilk olarak, milâdî VII. asırdan XIV. asrın sonuna kadar olan dönemde fakih, XIV. asırda da fakı tâbirlerinin hangi anlamlarda kimler için kullanıldığı üzerinde durulmuş, daha sonra ise Anadolu Selçukluları ile Beylikler döneminde yaşayan fakihler incelenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde yaşadığını tesbit ettiğimiz fakihler yahut fakılar; menşe'leri, sosyal tabanları, tahsilleri, meslekleri, ekonomik durumları, ilk Osmanlı hükümdarlarıyla ilişkileri, tasavvuf! zümreler ve ahîlerle vakıf kayıtları çerçevesinde mukayeseleri ve Osmanlı Devleti'nin kuruluşundaki rolleri açılarından incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Osman Bey döneminin mühim simalarından olan Tursun Fakı'nın menşei ve kimliği meseleleri Ertuğrul Bey ve Osman Bey ile ilişkileri, bugüne ulaşan Gazâvatnâmeleri'nin hususiyeti ve ölümü- türbesi gibi konular ele alınmıştır. Bu çalışmada sonuç olarak, daha ilk temsilcilerini Osman Bey döneminden itibaren tesbit edebildiğimiz "fakihler" (fakılar) zümresinin Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda en az tasavvuf? zümreler ve "ahi"ler kadar rol onamış oldukları vurgulanmış; ayrıca Tursun Fakı'nın tarihî kimliğini Şeyh Edebalı'ya bağlamak yerine, onu müstakil bir "değer" olarak düşünmek gerektiği görüşü savunulmuştur.

Abstract:
149 ABSTRACT In this study, in the society of Ottoman foundation period described as "faqih" or "faqi" and more being as "imam" and "khatip" and partly as "kadi", etc. personalities whom formed the "fakihs" (fakis) class and in the early period in these circles mostly known person Tursun Faqi has been studied. This study, consist of reference and research, introduction, two main parts, conclusion and additional sections. In the references and research parts the reference and studies that we have used in our work has been introduced. In the introductory part, firstly the "faqih" of Vllth ( AD.) until the end of XlVth (AD.) century, and in the XlVth AD. century the "faqi" concepts in what meaning and for whom has been used, and afterwards the faqihs who lived in the period of the Seldjuks of Anatolian (Rum) (Xlllth century) and Beyliks (XlVth-XVth centuries) has been examined. In the first part, the faqihs (faqis) that has been figured out to have lived in the foundation period of Ottoman State, their origin, social grounds, education, occupation, economical conditions, the relations with the first Ottoman rulers, the Islamic sufi class and comparing "Akhis" waqf registrations and their roles with respect to the establishment of Ottoman State has been examined. In the second part, the important face of the Othman Beg period Tursun Faqi's origin and his identity problem, his relation with Ertuğrul Beg and Othman Beg, the traits of "Ghazavatnames" that has reached our time and its death-tomb likely topics has been examined. Our work with the conclusion and additional parts ends.