Günümüz din felsefesinde kozmolojik delil tartışması
The debate on the cosmological proof in contemporary philosophy of religion
Yazar: SÜLEYMAN ALTIN
Danışman: PROF. DR. RECEP KILIÇ ; DOÇ. DR. ZİKRİ YAVUZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy

Özet:
Bu çalışma, din felsefesinin temel problemlerinden biri olan kozmolojik delilin
güncel yorumlarını konu edinmektedir. Son yüzyılda özellikle kozmoloji alanındaki
bilimsel gelişmelerin felsefi çıkarımları, büyük oranda kozmolojik delil merkezinde
tartışılmaktadır. Teistik açıklamalar, bilimsel verilerin Tanrı'nın varlığını desteklediğini
ileri sürerek kozmolojik delilin klasik versiyonlarını birtakım argümanlarla revize
etmeye çalışmaktadır. Teizm karşıtı açıklamalar ise kozmolojik delilin güncel
versiyonlarını birçok açıdan eleştirmekte ve Tanrı'nın varlığı için geçerli bir delil ortaya
konamadığını ileri sürmektedirler. Güncel bilimsel veriler ışığında Tanrı'nın varlığı
konusunda gündeme gelen bu tartışmalar, tezimizde Günümüz Din Felsefesinde
Kozmolojik Delil Tartışması başlığı altında incelenmektedir.
Giriş bölümü, tezin genel bir tanıtımını yapmakta ve çalışmamızda ihtiyaç
duyulan bazı açıklamalara yer vermektedir. Birinci bölüm, kozmolojik delili ve bilim
tarihini ana hatlarıyla tanıtmaktadır. Genel itibarıyla son yüzyılın bilimsel verileri
üzerine açıklamalarla, günümüz kozmolojik delil tartışmasındaki problematiği ortaya
koymaya çalışmaktadır. Çalışmamızda sınırlar, kelâm, olumsallık ve Zayıf Yeter-Sebep
İlkesi yorumu olmak üzere kozmolojik delilin güncel üç versiyonu çerçevesinde
çizilmiştir. İkinci bölüm, kozmolojik delilin kelâm versiyonunu, güncel tartışmalarda
çok fazla ön plana çıkmayan ama önemli gördüğümüz düşünürler çerçevesinde
incelemektedir. Üçüncü bölüm, kozmolojik delilin olumsallık versiyonunu güncelleyen
Robert Koons'un yeni bir bakışını konu edinmektedir. Dördüncü bölüm ise, Leibnizci kozmolojik delili güncelleyerek ortaya konan Zayıf Yeter-Sebep İlkesi versiyonunu
incelenmektedir.
Son dönemde bu konuları merkeze alan birçok müstakil çalışma mevcuttur.
Dolayısıyla özgünlüğü sağlama adına güncel bilimsel veriler ışığında yeniden
yorumlanan kozmolojik delile karşı güçlü eleştirileriyle kendini gösteren Graham Oppy
bütün bölümlerde ön planda tutulmuştur. Teist ve ateist birçok düşünürün de görüşlerine
yer verdiğimiz bölümlerdeki incelemeler sonucunda birçok tespit yapılmıştır. Bu
tespitler ışığında sonuç bölümünde, kozmolojik delilin güncel yorumlarının ve
eleştirilerinin ne derece ikna edici güce sahip olduğu felsefi açıdan değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study deals with the current interpretations of cosmological proof, which is
one of the main problems of philosophy of religion. In the last century, the
philosophical implications of scientific developments, especially in the field of
cosmology, are largely discussed in the center of cosmological proof. Theistic
explanations try to revise the classical versions of the cosmological proof with some
arguments, arguing that scientific data support the existence of God. Non-theistic
explanations, on the other hand, criticize the current versions of the cosmological proof
in many respects and argue that no valid evidence for the existence of God has been
presented. In the light of current scientific data, these debates on the existence of God
are examined under the title of The Debate on the Cosmological Proof in Contemporary
Philosophy of Religion.
The introduction part gives a general introduction of the thesis and includes some
explanations needed in our study. Chapter one outlines the cosmological proof and the
history of science. In general, it tries to reveal the problematic in today‟s cosmological
proof debate with explanations on the scientific data of the last century. In our study, the
boundaries are drawn within the framework of three current versions of the
cosmological proof: kalâm, contingency, and the Weak Principle of Sufficient Reason
interpretation. The second part examines the kalâm version of the cosmological proof
within the framework of thinkers who do not come to the fore much in current debates,
but which we consider important. The third chapter is about Robert Koons‟ "A New
Look at", which updates the contingency version of the cosmological proof. The fourth chapter examines the version of the Weak Principle of Sufficient Reason, which was put
forward by updating the Leibnizian cosmological proof.
Recently, there are many independent studies focusing on these issues. Therefore,
Graham Oppy, who showed himself with his strong criticisms against the cosmological
proof, which was reinterpreted in the light of current scientific data in order to ensure
originality, was kept in the foreground in all sections. Many determinations were made
as a result of the examinations in the sections in which we included the views of many
theist and atheist thinkers. In the light of these deduction, in the conclusion part, the
convincing power of the current interpretations and criticisms of the cosmological proof
has been evaluated from a philosophical point of view.