Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 yaş Kur'an Kurslarında Kur'an eğitiminin, okul öncesi çağı ve eğitimi açısından incelenmesi
Presidency of Religious Affairs in 4-6 years old Qur'an courses the examination of the Qur'anic education in terms of preschool age and education
Yazar: RÜVEYDA DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. CEMAL TOSUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, DİB'nın 4-6 yaş Kur'an Kursu Eğitiminin Kur'an'ı öğrenme hedeflerini okul öncesi eğitiminin amaçları, kazanımları, muhtevası ve okul öncesi çocukların gelişim özellikleri açısından ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu doğrultuda okul öncesi dönem çocukların gelişim özelliklerine uygun bir ölçek hazırlanarak, DİB tarafından hazırlanan program çerçevesinde Kur'an öğrenme kazanımlarının gerçekleşme düzeyini tespit etmek amacıyla kullanılmıştır. 48-60 ay ve 60-72 ay yaş faktörüne bağlı olarak Kur'an'ı tanıma ve okuma programı kazanımlarının gerçekleşme düzeyindeki farklar incelenmiştir. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Bu yöntemde, karma yöntem tasarımlarından biri olan nicel ve nitel verilerin aynı anda toplanıp analiz edilmesini içeren ve bu verilerin birbiriyle karşılaştırılarak daha derinlemesine bir anlayış elde edilmesini sağlayan eş zamanlı desen tercih edilmiştir. Araştırmanın nitel çalışma grubunu Ankara ilinde öğrenim gören ve seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme modeli kullanılarak belirlenen on adet 4-6 yaş öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu Ankara ili merkez ilçelerinde öğrenim gören, 208 adet 4-6 yaş öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel verileri nitel araştırma yöntemlerinin veri toplama tekniklerinden biri olan gözlem tekniği kullanılarak ve ses kaydı alınarak toplanmıştır. Bu araştırmada, nitel verilerin analizi için betimsel ve içerik analizi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen alternatif ölçme araçlarından rubrik (derecelendirme ölçeği) kullanılarak toplanmıştır. Rubriklerden elde edilen veriler Geliştirilen ölçeğin uygulanmasına ilişkin sayısal veriler toplandıktan sonra Regreyon analizi ve T-testi şeklinde çıkarımsal istatistikler IBM SPSS 26 programı kullanılarak çözümlenmiştir. 
Çalışmanın nicel veri analizlerinden elde edilen bulgular ile nitel verilerden elde edilen bulguların birbirleri ile uyumlu olduğu bulunmuştur. Kur'an okuma kuralları ve ilgili ders üniteleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler, 4 yaşındaki çocukların Kur'an'ın okuma kurallarını öğrenme ve uygulama gibi becerilerde zorlandığını, buna karşılık 5 yaşındaki çocukların bu becerilerde daha başarılı olduğunu göstermiştir. DİB'nın Kur'an Kurslarında eğitim gören çocuklara yönelik hazırlanan ders içi etkinlikler ve oyunlar, çocukların sosyal, duygusal ve bilişsel becerilerini geliştirirken, aynı zamanda öğrenme süreçlerine aktif katılımlarını teşvik etmektedir. Uzman rehberler eşliğinde doğru bilgi ve kültür aktarımıyla desteklenen öğrenme süreçleri, çocukların Kur'an okumayı öğrenme sürecine olan ilgilerini ve başarılarını artırmaktadır. Bu çalışma, bilişsel gelişim teorileri çerçevesinde çocukların dil öğrenme süreçlerinin desteklenmesi gerektiğini vurgulamakta ve bu alandaki uygulamalara katkı sağlamaktadır.

Abstract:
This research was conducted to pose the aims of learning the Qur'an in the 4-6 year old Qur'an Course Education of the Presidency of Religious Affairs with the scope of the goals, objectives, content of preschool education and developmental features of preschool children.
In this respect, a scale appropriate with the developmental features of preschool children was prepared and used to identify the degree of realization of learning objectives of the Qur'an within the framework of the program arranged by the Presidency of Religious Affairs. The study examined the age factor for the realization of recognation the Qur'an and reading objectives for 48-60 months and 60-72 months children. For this target, mixed research method was used and especially a simultaneous design was preferred. This method makes avaliable to collect and analayse both of quantitative and qualitative data so that a more in-depth understanding by comparing these data with each other can be provided. Ten students at 4-6 years old educated in Ankara constituted the qualitative study group. These students were selected by using the convenience sampling model, one of the non-random sampling methods. For the quantitative study part, 208 students at 4-6 years old educated in Ankara were participated in.  The qualitative data of the study were gathered via observation technique and audio recording which are deemed to be qualitative research methods. For the analysis of the mentioned qualitative data, descriptive and content analysis methods were used together. The researcher, at first, was developed a rubric that is one of an alternative measurement tools. And this rubric was conducted to collect the quantitative data of the study. Afterwards, descriptive and content analysis methods were used together to analyze the collected quantitative data.  In this process, the numerical data gathered via the developed scale were analyzed through inferential statistics in the form of regression analysis and T-test included in IBM SPSS 26 program. 
As a conclusion, the data gained from the quantitative and the qualitative data reveals that the findings are compatible with each other. Furthermore, the researcher ascertained that 4-year-old children had a struggle, whereas 5-year-old children were good at reading the Quran and related lesson units. Moreover, the researcher observed that with the help of the in-class activities and games, students made good progress in their social, emotional and cognitive skills and were encouraged to active participation in learning processes. Students' interest and sucess was increased accompanied by the learning processes including correct transfer of knowledge and culture. This research revealed the requirement and needfulness for the development of a seperate Quran learning program for 4-6 year old children. In this aspect, the study made a beneficial contribution to the field.