Kemoterapi tedavisi alan çocuklarda oral mukozitin yaşam kalitesine etkisi
Effects of oral mucositis on the quality of life of children receiving chemotherapy
Yazar: AZİME HACIOĞLU
Danışman: PROF. HATİCE BAL YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Oral ülser = Oral ulcer ; Stomatit = Stomatitis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Kemoterapi Tedavisi Alan Çocuklarda Oral Mukozitin Yaşam Kalitesine Etkisi
Bu araştırma, kemoterapi tedavisi alan çocuklarda oral mukozitin yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmaya Haziran - Kasım 2019 tarihleri arasında "Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı ve Pediatrik Onkoloji Bilim Dalı" kliniklerinde tedavisi devam eden ve araştırma sınırlılıklarına uyan 58 çocuk dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak "Çocuk ve Ebeveyn Bilgi Formu", "Dünya Sağlık Örgütü Mukozit Değerlendirme İndeksi", "Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği (ChIMES)" ve "7-12 Yaş Pediatrik Onkoloji Hastaları Yaşam Kalitesi Ölçeği Çocuk Formu" kullanılmıştır. Araştırma verileri çocuk ve ebeveynlerinden  yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır.
Araştırmadan elde edilen verilerin analizi SPSS 25.0 programında; ortalama, standart sapma, medyan, min-max, sayı, yüzde, Spearman korelasyon analizi, bağımlı gruplarda t-testi, varyans analizi ve kovaryans analizi ile değerlendirilmiştir.
Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalaması 9,24 ± 1,94 yaş, %57'si erkek, %69'u ilköğretim öğrencisidir. Çocukların %89'unun hastalığını bildiği, %84,5'inin lösemi tanısı ile izlendiği, %46,5'inin hastalığının 3. evre (yüksek risk grubu) olduğu ve %58,6'sının tedavisinde yüksek doz antimetabolik ilaçlar kullanıldığı belirlenmiştir.
Araştırmaya katılan çocukların Dünya Sağlık Örgütü Mukozit Değerlendirme İndeksine göre mukozit dereceleri incelendiğinde; çocukların tamamının 0. gün mukozit derecesinin; 0 derece olduğu ve çocukların 10. gün mukozit derecesinin;  %26'sının I. derece, %33'ünün II. derece, %20'sinin III. derece ve %20'sinin IV. derece olduğu bulunmuştur. Çocukların mukozit derecesi arttıkça ağrı puan ortalamalarının yükseldiği saptanmıştır. Çocukların yaşam kalitesi puan ortalamaları incelendiğinde; I. derece, II. derece, III. derece ve IV. derece mukozit gruplarında 0. gün - 10. gün yaşam kalitesi puan ortalaması değişiminin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p< ,01).
Çocukların mukozit derecesi ile ağrı puan ortalamaları arasında pozitif yönde çok güçlü düzeyde ilişki olduğu (r: ,948**, p< ,01) ve ağrı puan ortalamaları ile yaşam kalitesi puan ortalamaları arasında pozitif yönde güçlü düzeyde bir ilişki olduğu (r: ,669**, p<, 01) saptanmıştır. 
Sonuç olarak; Çocuklarda mukozit derecesinin artması ile ağrı puanlarının arttığı ve bunlara paralel olarak yaşam kalitesinin de azaldığı görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler; mukozit, çocuk, kemoterapi, yaşam kalitesi, hemşirelik

Abstract:
Effects of Oral Mucositis on the Quality of Life of Children Receiving Chemotherapy
This descriptive and cross-sectional study was conducted to evaluate the effects of oral mucositis on the quality of life of children receiving chemotherapy.
The study included 58 children who underwent chemotherapy in the Pediatric Hematology and Pediatric Oncology clinics of Ege University Faculty of Medicine between June 2019 and November 2019, and met the inclusion criteria. Tools used to collect the study data were as follows: "Child and Parent Information Form", "World Health Organization Oral Mucositis Assessment Scale", "Children's International Mucositis Evaluation Scale (ChIMES)" and "Pediatric Oncology Quality of Life Scale (POQOLS) for 7-12 year old children". Data were collected from the participating children and their parents using the face-to-face interview technique.
The analysis of the data obtained from the study was performed in the SPSS 25.0 program. In the analysis, arithmetic means, standard deviation, median, min-max values, numbers, percentages, Spearman correlation analysis, independent samples t-test, analysis of variance and covariance analysis were used.
The average age of the children participating in the study was 9,24 ± 1,94 years old, 57% were males, 69% were primary school students. 89% knew what the disease they had was, 84,5% were followed up with the diagnosis of leukemia, 46,5% were in the 3rd stage of the disease (high risk group) and 58,6% were treated with high-dose antimetabolites.
Assessment of the mucositis grades of children who participated in the study according to the World Health Organization Oral Mucositis Assessment Scale revealed that the mucositis grade which was 0 on the 0th day in all children was 1 in 26% of the children, 2 in 33% of the children, 3 in 20% of the children and 4 in 20% of the children on the 10th day. It was found that as the mucositis grade increased so did the children's pain scores. The analysis of the mean scores obtained from the Pediatric Oncology Quality of Life Scale demonstrated that the differences between the scores obtained on the 0th and 10th days were significant in the 1st, 2nd, 3rd, and 4th grade mucositis groups (p< ,01). There was a very strong positive correlation between the children's mucositis grades and their mean pain scores (r: ,948**, p< ,01) and between their mean pain scores and mean scores for the Pediatric Oncology Quality of Life Scale (r: ,669**, p<,01).
In conclusion, it was observed that children'spain scores increased and their quality of life decreased as their mucositis grade increased.
Keywords; mucositis; children; chemotherapy; quality of life; nursing