Türkiye'de tekerlekli sandalye engellileri için konut iç mekanları ve donatı elemanlarının tasarımına bir yaklaşım
The interiors of the residence for the wheelchair disabilities in Turkey and an approach to their furniture design
Yazar: EMİNE ESEN KALELİ
Danışman: PROF. DR. AYHAN AYDINÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2002
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Ergonomi = Ergonomics ; Konut tasarımı = Housing design ; Mekan tasarımı = Space design ; Tekerlekli sandalye = Wheelchair ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
20 Yüzyılla birlikte II. Dünya Savaşı sonrasında dünyada ve Türkiye'de engelli insanlara karşı bakış açısının değişmesi ile birçok alanda gerek kamu kuruluşları gerekse sivil toplum örgütlerinin yapmış olduğu çalışmalar sonucunda engelli kavramı genel bir tanım olmaktan çıkarılmış, meydana geldiği bölgeye ve derecesine göre sınıflandırılarak tanımlanmaya çalışılmıştır. Bütün bu çalışmalarla bağlantılı olarak bir çok kanun ve standart çıkarılmıştır. Birinci ve ikinci bölümde dünyada ve Türkiye'de ulusal ve uluslararası, kamu ve sivil toplum örgütlerinin yapmış olduğu çalışmalar, tanımlamalar kronolojik bir sıralama ile bu çalışmaları hangi kuruluşça hangi alanda yapıldığı saptanmıştır. Ayrıca engel gurupları incelenerek bunlara ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Bu konuyla ilgili çalışmalardan yola çıkarak, üçüncü bölümde tekerlekli sandalye engellerinin Antropometrik ve Ergonomik özellikleri ve yeterlilikleri incelenerek, pratikte ve teoride engelliler için uyarlanmış, tasarlanmış konut tipleri, örnekleri araştırılarak uluslararası ve ulusal standartlar incelenerek bir tekerlekli sandalye kullanıcısının konutunda olması gereken uygun boyutsal ve fiziksel koşulların ne olması gerektiği ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde ise tekerlekli sandalye kullanıcısının fiziki, hijyenik, güvenlik, estetik ve psikolojik gereksinimleri ile uygulamada ve işletmedeki ekonomik boyutu araştırılarak gerekli koşulların nasıl sağlanabileceği saptanmıştır. Beşinci bölümde, özgün konuya örnek olabilecek iki konut örneği (biri adapte edilmiş diğeri ise engelli için tasarlanmış iki farklı konut) ölçümler yapılarak ve görsel öğelerle belgelenerek incelenmiştir. Konuya esas olan örneklerden yola çıkarak özgün konuyu oluşturacak, tekerlekli sandalye engellisi için konut tasarım kriterleri ve önerileri getirilmiş, bu veriler genel bir sonuçta toplanarak tez çalışması tamamlanmıştır.

Abstract:
With 20th Century, after the Second World War in the world and after 1970s in Turkey, point of view of people to handicapped persons is changed and handicapped concept is extracted from being a general description after the studies of both the government agencies and the civilian society associations, and this concept is tried to be described according to the area occurred and the degree of it. Many rules, standards, and laws are figured out related to these studies. In the first and second chapter, studies and descriptions of international, governmental and civilian society associations, which are done in the world and in Turkey, are determined based on institutions' fields by putting them in a chronological order. Starting out with the studies about this subject, in the third chapter, suitable dimensions and physical conditions that should be in a house of a wheel chair handicapped are exposed by examining anthropometric and ergonomic properties. The types and examples of houses which were designed and adapted for the handicapped persons has been searched both practically and in theory, and by examining Turkish standards. In the fourth chapter, ways of obtaining the necessary conditions are determined by searching about physical, hygienic, aesthetical, psychological, and security necessities of wheel chair handicapped persons and economical dimensions of this application to the management.In the fifth chapter, two samples of houses (one of them is adapted and the other is designed for the wheel chair handicapped), which can be example to the original subject, are examined by making measurements and by documenting with visual elements. Based on these samples, in order to form the original subject, suggestions and criteria for house design of the wheel chair handicapped are put forward. And thesis is completed by collecting all these data in a general result.