Kuyu temellerde zemin türü ve deprem bölgesi değişikliğinin imalat maliyetine etkisi
The effect of soil class and earthquake region in well foundations on construction cost
Yazar: ERAY AFŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE BİLGEN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Kuyu Temeller, bitişik nizam durumundaki, kazık makinalarının çalışamayacağı, proje alanının kısıtlı olduğu parsellerde özellikle yeraltı su seviyesinin yüzeye yakın olması durumlarında kullanılan, kazı çukurunun dengesinin sağlanmasına da yardımcı olduğu için tercih edilen derin temel sınıfında bir temel türüdür. 
Bu çalışmada kuyu temeller üzerinde maliyet analizleri yapılmıştır. Yapılan analizlerde, maliyete etki eden faktörler olarak sırası ile kuyu temellerin yapılacağı alandaki zeminin sınıfı faktörü ve çalışma yapılacak bölgenin deprem riski faktörü ele alınmıştır. Maliyet hesaplarının gerçekleştirilmesinde, İstCAD 2021 yazılım programı, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) esasları ve Çevre Şehircilik Bakanlığı 2021 birim fiyatları kullanılmıştır. 
Deprem riski faktörünün değerlendirilmesi için, düşük orta ve yüksek olmak üzere 3 adet deprem bölgesi belirlenmiştir. TBDY-2018 esaslarına göre, 22.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren "Türkiye Deprem Tehlike Haritaları'ndan" deprem bölgelerini temsil eden üç il seçilmiştir. Bu iller sırası ile: yüksek deprem riski taşıyan Düzce, orta olasılıklı deprem riski taşıyan Zonguldak ve düşük olasılıklı deprem riski taşıyan Karaman illeridir. 
Zemin sınıfı değişimi etkilerinin incelenmesi adına 6 farklı zemin sınıfı (ML, SM, SP, SW, GP, GW) seçilmiştir. Ek olarak, her bir zemin sınıfının, %0, %50 ve %100 olacak şekilde 3 farklı rölatif sıkılık derecesi için irdelemeler yapılmıştır. 
Seçilen faktörlerin farklı kombinasyonları yapılarak, toplamda 54 olası durum için analizler gerçekleştirilmiştir. Her bir olası durum için, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) esaslarına göre kuyu temel analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, demir, beton, kalıp ve kazı metrajları elde edilmiştir. Metraj verileri 2021 birim fiyatlarına göre hesaplanarak maliyet analizleri tamamlanmıştır.
Çalışma sonucunda, deprem bölgeleri için "tasarım spektral ivme katsayılarının" ve zemin sınıfı için "içsel sürtünme açılarının" kuyu temellerin boyutlarını dolayısı ile maliyetlerini etkileyen en önemli etmenler olduğu görülmüştür. Analiz sonuçlarına göre, zemine ait geoteknik özelliklerin ve bölgeye ait deprem riski olasılığının, maliyetler üzerinde 57 kata kadar farklı etkisi olduğu görülmüştür.

Abstract:
Well Foundations are a type of foundation that is in the deep foundation category, which is preferred due to it helps to balance the excavation pit, which is used especially in cases where the groundwater level is close to the surface, wich is in parcels where the piling machines cannot work, where the project area is limited.
In this study, cost analyses were made on well foundations. In the analyses made, the class of the soil in the area where the well foundations will be made and the earthquake risk factor of the region to be studied were considered as the factors affecting the cost, respectively. IstCAD-2021 software program, Turkish Building Earthquake Code (TBDY-2018) principles and Ministry of Environment and Urbanization 2021-unit prices were used in cost calculations.
In order to evaluate the earthquake risk factor, 3 earthquake zones were determined as low risk, medium risk and high risk. According to the principles of TBDY-2018, three states representing the determined earthquake zones have been selected from "Turkey Earthquake Hazard Maps". The selected states are as follow: Duzce with high earthquake risk, Zonguldak with medium  earthquake risk and Karaman with low earthquake risk. 
In order to examine the effects of soil class changing, 6 different soil classes (ML, SM, SP, SW, GP, GW) were selected. In addition, examinations were made for 3 different degrees of relative density of each soil class as 0%, 50% and 100%.
The analyses were carried out for a total of 54 possible situations by making different combinations of the selected factors. For each possible case, well foundation analyses were made in accordance with the Turkish Building Earthquake Code (TBDY-2018). As a result of the analysis, reinforcement, concrete, formwork and excavation quantities were obtained. The cost analyses were completed by calculating the quantity data according to the unit prices of 2021.
As a result of the study, it has been seen that "design spectral acceleration coefficients" for earthquake zones and "internal friction angles" for soil class are the most important factors affecting the dimensions and costs of well foundations. According to the results of the analysis, it has been observed that the geotechnical properties of the soil and the earthquake risk probability of the region have a 57-fold different effect on the costs.