Çölyak hastalarında malnütrisyon ve sarkopeni arasındaki ilişki
Relationship between malnutrition and sarcopenia in patients with celiac disease
Yazar: DENİZ MİTİL
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH EMRE YILDIRIM
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Çölyak hastalığı (ÇH), genetik olarak yatkın bireylerde tahıl ve tahıl ürünlerinde bulunan glutene karşı duyarlılık sonucu gelişen, ince barsakta karakteristik lezyonlar ile malabsorbisyona neden olan, glutensiz diyetle klinik düzelme gösteren otoimmun ve ailesel özellikli bir hastalıktır. Tedavi edilmemiş klasik ÇH formunda hastalar yüksek malnütrisyon riski altındadır ancak hastalığın subklinik formu olan hastalarda da beslenme durumunun bozulması sıklıkla bildirilmektedir. Sarkopeni iskelet kas kütlesi ve gücünün genel ve ilerleyici kaybı ile giden, fiziksel yetersizlik, düşük yaşam kalitesi ve ölüm gibi olumsuz sonuçlara neden olan sendromdur. Sarkopeninin sekonder nedenlerinden biri de malnütrisyondur. Çalışmamızda erişkin çölyak hastalarında malnütrisyon ile sarkopeni arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmaya 01.10.2019-31.12.2019 tarihleri arasında, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğinde takipte olan 18-65 yaş arası 119 çölyak hastası ve gastroenteroloji polikliniğine dispeptik şikayetler ile başvuran, 18-65 yaş arasında, kronik hastalığı ve ÇH olmayan 119 birey dahil edildi. Hastaların rutin bakılan tam kan tetkikleri, biyokimyasal parametreleri ayrıca rutin olarak malnutrisyon değerlendirmesinde kullanılan MUST (Malnutrition Universal Screening Tool)  skorlaması, antropometrik ölçümler, el dinamometresi ile kas gücü, yürüme testi ile yürüme hızı ve bioimpedans analizi değerlendirilmiş hastalar  retrospektif olarak tarandı. Analizlerde SPSS 22 windows versiyonu kullanıldı, P<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Referans grubunun -2 SD altı cut-off değer olarak belirlendi.
BULGULAR: Çölyak grubunda hastaların ortalama kas kütlesi (p=0.004), iskelet kas kütle indeksi (p=0.011) ve cilt kalınlığı (p=0.001) kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı. ÇH grubu ile karşılaştırıldığında kontrol grubundaki bireylerin hepsinde MUST skoru istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı (p<0.001). Kontrol grubundaki hastalarda sarkopeni saptanmadı. Çölyak grubunda ise hastaların %24.4'ü muhtemel sarkopenik, %14.3'ü sınıf 1 sarkopenik ve %20.2'si sınıf 2 sarkopenik olarak değerlendirildi. Çalışmamızda sarkopeni ve  MUST skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). Çölyak hastalığı aktif olanlarda remisyonda olan hastalara nazaran sarkopeni sıklığı istatistiksel olarak daha yüksek bulundu (p=0.009). 
TARTIŞMA. Çölyak hastalığında malnütrisyon ve sarkopeni normal popülasyona göre daha fazla görülmektedir. Özellikle hastalığı aktif olan bireylerde sarkopeni görülme sıklığı daha fazladır. Malnütrisyonla sarkopeni arasında ilişki saptamadık ancak altta yatan nedenin kronik inflamasyon olduğunu düşünmekteyiz. Hastalığın uygun diyetle kontrol altında tutulmasının sarkopeni riskini azaltacağı inancındayız.

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM. Celiac disease (CD) is an autoimmune and familial disease that develops in genetically susceptible individuals as a result of sensitivity to gluten in cereal and cereal products, causes characteristic lesions and malabsorption in the small intestine, and shows clinical improvement with gluten-free diet. In classical CD form untreated patients are at high risk of malnutrition, but deterioration of nutritional status is frequently reported in patients with subclinical form of the disease. Sarcopenia is a syndrome that is accompanied by a general and progressive loss of skeletal muscle mass and strength, causing negative consequences such as physical impairment, low quality of life and death. One of the secondary causes of sarcopenia is malnutrition. In our study, we aimed to evaluate the frequency of malnutrition and sarcopenia and the relationship between malnutrition and sarcopenia in adult CD patients.
MATERIAL AND METHOD. The study included 119 celiac patients between the ages of 18-65 and 119 individuals between the ages of 18-65 with dyspeptic complaints, without chronic disease and CD who were admitted to the gastroenterology outpatient clinic of Gaziantep University Medical Faculty Hospital between 01.10.2019-31.12.2019. Routine complete blood tests, biochemical parameters, MUST (Malnutrition Universal Screening Tool) scoring, anthropometric measurements, hand dynamometer and walking speed and bioimpedance analysis were evaluated retrospectively. SPSS 22 windows version was used for analysis. P<0.05 value was considered statistically significant. The cut-off value of -2 SD below the reference group was determined.
RESULTS. In the celiac group, the mean muscle mass (p = 0.004), skeletal muscle mass index (p = 0.011) and skin thickness (p = 0.001) of the patients were found to be statistically significantly lower than the control group. When compared to the CD group, the MUST score was found to be statistically significantly lower in all individuals in the control group (p <0.001). Sarcopenia was not detected in the control group. In the CD group, 24.4% of the patients were evaluated as possible sarcopenic, 14.3% as class 1 sarcopenic and 20.2% as class 2 sarcopenic. In our study, there was no statistically significant relationship between sarcopenia and MUST score (p> 0.05). The frequency of sarcopenia was found to be statistically higher in patients with active celiac disease compared to patients in remission (p = 0.009).
CONCLUSION. Malnutrition and sarcopenia are more common in celiac disease than in the normal population. The incidence of sarcopenia is higher, especially in individuals with active disease. We did not find a relationship between malnutrition and sarcopenia, but we think that the underlying cause is chronic inflammation. We believe that keeping the disease under control with proper diet will reduce the risk of sarcopenia.