Şizofreni hastalarına uygulanan ve hasta yakınlarının gözlemlerinin de değerlendirildiği yapısal düşünce bozukluğu ölçeğinin Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması
Turkish reliability and validity study of formal thought disorder applied to patients with schizophrenia and which the observations of the patients' relatives are evaluated also
Yazar: TANER BUĞRA TAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM EMRE BORA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Düşünce = Thought ; Düşünme yapısı = Thinking structure ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Psikiyatrik durum derecelendirme ölçekleri = Psychiatric status rating scales ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales ; Ölçekler = Scales ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Yapısal düşünce bozukluğu uzun zamandır araştırmacıların dikkatini çekmektedir. Bunun temel nedenleri düşünce bozukluklarının psikiyatrik hastalıkların temel belirtilerinden biri olarak kabul görmesi, bu belirtileri direkt etkilemesi ve hastalığın gidişatı üzerinde önemli etkisinin olmasıdır.
Çalışmadaki gayemiz 2008 yılında Alvaro Barrera tarafından oluşturulan Formal Thought Disorder Scale-Self/Other (FTDS-S/O)-Yapısal Düşünce Bozukluğu Ölçeği-Hasta/Hasta Yakını (YDBÖ-H/HY) ölçeklerinin şizofreni hastalarına uygulanarak Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik uygulamasının hayata geçirilmesidir.
Yöntem: Araştırmamız DSM-V kriterlerine göre şizofreni tanısını karşılayan 80 hasta, hasta yakını olan 37 kişi ve 40 sağlıklı kontrol katılımcısı içermektedir. Tüm katılımcılara Olgu Rapor Formu verilmiştir. Hasta grubuna YDBÖ-H, SAPS (Pozitif Semptomları Değerlendirme Ölçeği) ve SANS (Negatif Semptomları Değerlendirme Ölçeği) testleri uygulanmıştır. Hasta yakınlarına da özbildirim temelli YDBÖ-HY uygulanmıştır. Güvenilirlik için iç tutarlılık, sınıf içi tutarlılık, test-yeniden test değerlendirilmiş olup, madde-toplam madde korelasyonu incelenmiştir. Geçerlilik analizinde benzer ölçek geçerliliği için SAPS ölçeği ve alt ölçeği olan pozitif yapısal düşünce bozukluğu maddeleri ile SANS ölçeği ve alt ölçeği olan aloji toplam puanları değerlendirilmiştir. Ayrıca ölçeklerde faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin ayırt ediciliğinin değerlendirilmesi için 40 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Tüm verilerin istatistiksel analizinde anlamlılık düzeyi p<0.05'tir.
Bulgular: Güvenilirlik çalışmasında YDBÖ-H'nin Cronbach alfa değeri 0.939 olarak ölçülmüştür. YDBÖ-H'nin sınıf içi korelasyon katsayısı 0.975 olarak tespit edilmiştir. Test-yeniden test analizinde YDBÖ-H'nin korelasyon katsayısı 0.965 olarak ölçülmüştür. Madde-toplam puan korelasyonunda YDB Ölçeğinin maddeler arası korelasyonu 0.266 ile 0.757 arası değişmekteydi. Faktör analizinde ölçeğin iki faktörlü yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Alt faktörler negatif yapısal düşünce bozukluğu ve pozitif yapısal düşünce bozukluğudur. YDBÖ-H formunda faktör 1 toplam varyansın %30.0'unu, faktör 2 ise %18.0'ini açıklamaktadır.
Benzer ölçek geçerliliği analizinde ölçeğimizle beraber alt ölçeklerimizin (Negatif YDB ve Pozitif YDB); SAPS formunun alt ölçeği olan pozitif yapısal düşünce bozukluğu maddeleri (SAPS-Pozitif YDB) ve SANS formunun alt ölçeği olan aloji maddeleri (SANS-Aloji) ile olan korelasyonları incelenmiştir. YDBÖ-H'nin SAPS-Pozitif YDB alt ölçeği ile olan korelasyon katsayısı 0.609, SANS-Aloji alt ölçeği ile olan korelasyon katsayısı 0.548 olarak ölçülmüştür. YDBÖ-H'nin Negatif YDB Alt Ölçeği ile SANS-Aloji alt ölçeği arasındaki korelasyon katsayısı 0.523, Pozitif YDB Alt Ölçeği ile SAPS-Pozitif YDB alt ölçeği ile korelasyon katsayısı ise 0.525 olarak ölçülmüştür. Ayırt edici geçerlilik analizinde YDBÖ-H, Negatif YDB Alt Ölçeği ve Pozitif YDB Alt Ölçeği ortalamaları hasta ve sağlıklı grupta karşılaştırılmış olup tüm değerlerin hasta grupta istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür (p<0.001). ROC analizinde eğri altında kalan alan toplam ölçek puanının 0.890'ıdır.Toplam ölçek puanı için kesim değeri ise ≥16 olarak saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmayla dilimize kazandırdığımız, Barrera A.'nın geliştirmiş olduğu 'Şizofreni Hastalarında Yapısal Düşünce Bozukluğu Ölçeği-Hasta/Hasta Yakını; Barrera Formal Thought Disorder-Self/Other' ölçeklerinin güvenilirlik ve geçerlilik düzeylerinin oldukça yüksek olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
Objective: Formal thought disorder has long attracted the attention of researchers. The main reasons are that thought disorders are considered one of the core symptoms of psychiatric diseases, as they can directly affect these symptoms, yielding a key effect on the course of the disease.
Our aim in the study is to demonstrate the Turkish reliability and validity of Formal Thought Disorder Scale-Self/Other (FTDS-S/O) scales created by Alvaro Barrera to patients with schizophrenia.
Method: Our study included 80 patients who met the diagnosis of schizophrenia according to DSM-V criteria, 37 relatives and 40 healthy control participants . A Case Report Form was given to all participants. FTDS-S, SAPS (Scale for Assessment of Positive Symptom) and SANS (Scale for Assessment of Negative Symptom) tests were applied to the patient group. FTDS-O was also applied to the relatives of the patients. Internal consistency, intraclass consistency, test-retest were evaluated as reliability measures, and item-total scores correlation was examined. In the convergent validity analysis, total scores of the SAPS scale, positive formal thought subscale, the SANS scale and alogia subscale were evaluated. In addition, factor analysis was applied to Formal Thought Disorder Scale. 40 healthy volunteers were included in the analyses to evaluate the discriminant validity. In the statistical analysis, the level of significance was set at p <0.05.
Results: In the reliability study, the Cronbach's alpha value of the FTD-S was measured as 0.939. The intraclass correlation coefficient of the FTDS-S was 0.975. In the test-retest analysis, the correlation coefficient of the FTDS-S was measured as 0.965. In the item-total score correlation, the inter-item correlation of the FTDS-S varied between 0.266 and 0.757. In the factor analysis the scales demonstrated a two-factor structure. These factors are considered as negative formal thought disorder and positive formal thought disorder. Factor 1 explains 30.0% of the total variance and factor 2 explains 18.0%. 
In the convergent validity analysis, we compared our scale and subscales (Positive FTD and Negative FTD) with the positive formal thought disorder items as a subscale of SAPS (SAPS-Positive FTD) and the alogia items as a subscale of SANS (SANS-Alogia). The correlation coefficient of FTDS-S with the SAPS-Positive FTD subscale was 0.609, and the correlation coefficient with the SANS-Alogia subscale was measured as 0.548. The correlation coefficient between the Negative FTD subscale of FTDS-S and the SANS-Alogia subscale was 0.523; the correlation coefficient was measured as 0.525 between the Positive FTD subscale of FTDS-S and the SAPS-Positive FTD subscale. In the discriminant validity analysis, the averages of the FTDS-S, the Negative FTD subscale, and the Positive FTD subscale were compared in the patient and healthy groups. Total scores were found statistically significantly higher in the patient group (p <0.001). In ROC analyses, the areas under curve was 0.890 for the total scale score. The cut-off value for total score was determined as ≥16.
Conclusion: Formal Thought Disorder Scale-Self/Other scales had good to excellent reliability and validity