Hipotiroid ve hipertiroid hastalarda insülin direnci ve adiponektin
Insulin resistance and adiponectin in hypothyroid and hyperthyroid patients
Yazar: DİDEM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYDAN USMAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Dokularda insüline cevabın azalması olarak ifade edilen insülin direnci, başta tip 2 diyabet ve glukoz intoleransı olmak üzere birçok hastalıkla ilişkilendirilmiştir. Adiponektin, adipositlerden salgılanan ve insülin duyarlılığını arttırdığı bilinen bir adipokindir. Hipotiroidizmli ve tirotoksikozlu hastalarda gerek adiponektin düzeyleri gerekse de insülin direnci hakkında yapılan çalışmalarda çelişkili sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışmada hipotiroid ve hipertiroid hastalarda insülin direnci ve adiponektinin değerlendirilmesi, ötiroidizm sağlandığında değişiklik olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya insülin direnci ile ilişkili olduğu bilinen hastalıkları ve sistemik hastalığı olmayan yeni tanı almış aşikar hipotiroid ve tirotoksik hastalar alınmıştır. Elde edilen sonuçlar benzer yaş ve vücut kitle indeksine sahip sağlıklı kontrol gurubu ile karşılaştırılmıştır. Hastalarda tedavi öncesi ve sonrasında vücut kitle indeksi, bel ve kalça çevresi saptanmış, açlık plazma glukozu, insülin, lipid profili, adiponektin, HOMA-IR ve HOMA-ßcf değerlendirilmiştir. Tedavi öncesi ortalama açlık plazma glukozu hipotiroid gurupta en düşük, tirotoksik grupta ise en yüksek bulunmuş, her üç gurup arasında HOMA-IR değeri açısından ise fark saptanmamıştır. HOMA-ßcf ise hipotiroid gurupta tirotoksik guruptan daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ötiroidizm sağlandıktan sonra hipotiroid gurupta açlık kan şekerinde tedavi öncesine göre yükselme, tirotoksik gurupta ise azalma görülmüş, HOMA-IR ve HOMA-ßcf ise tedavi ile değişmemiştir. Tedavi öncesi ortalama adiponektin düzeyleri hipotiroid hastalarda 14.55±8.41 mcg/ml, tirotoksik hastalarda 13.79±9.13 mcg/ml, kontrol gurubunda ise 11.68±6.0 mcg/ml olarak bulunmuştur (p=0.503). Hipotiroid hastalarda ötiroidizm sağlandığında ortalama adiponektin düzeyi 11.44±6.02 mcg/ml'ye düşmüş (p=0.047), tirotoksik hastalarda ise belirgin değişme olmamıştır. Bu sonuçlar, hipotiroid ve tirotoksik hastalarda insülin direnci ve adiponektin düzeyinde değişme olmadığını, tirotoksik hastalarda adiponektin tedavi ile değişmezken hipotiroid hastalarda tedavi ile azalabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Insulin resistance defined as decreased insulin response in tissues is related to many diseases, mainly type 2 diabetes and glucose intolerance. Adiponectin is an adipocyte derived hormone known to increase insulin sensitivity. Results of studies in hypothyroid and hyperthyroid patients on both adiponectin and insulin resistance are contradictory. In this study, we aimed to evaluate insulin resistance and adiponectin levels in hypothyroid and hyperthyroid patients and if there is any change in these when euthyroidism is obtained. Patients who are known not to have insulin resistance related diseases and chronic illnesses with new onset hypothyroidism and thyrotoxicosis are included in the study. Results are compared with healthy control group. Body mass index, hip and waist circumference are measured, fasting plasma glucose, insulin, lipid profile, adiponectin, HOMA-IR and HOMA-ßcf are evaluated before and after treatment. While mean fasting plasma glucose was lowest in hypothyroid group and highest in thyrotoxic group, there was no difference in HOMA-IR between three groups. In hypothyroid group HOMA-ßcf was found to be higher compared to thyrotoxic group (p<0.05). There was increase in fasting plasma glucose in hypothyroid patients and decrease in thyrotoxic patients after treatment. However, no significant change was determined in HOMA-IR and HOMA-ßcf with treatment. Basal mean adiponectin level was 14.55±8.41 mcg/ml in hypothyroid patients, 13.79±9.13 mcg/ml in thyrotoxic patients and 11.68±6.0 mcg/ml in control group (p=0.503). Although, mean adiponectin level decreased to 11.44±6.02 mcg/ml in hypothyroid patients after treatment (p=0.047), there was no significant change in thyrotoxic patients. These results indicate that insulin resistance and adiponectin does not differ in hypothyroid and thyrotoxic patients. Moreover, with treatment, adiponectin levels does not change in thyrotoxic patients, yet it may decrease in hypothyroid patients.