Denetimli serbestlik personelinin ve madde kullanan denetimli serbestlik yararlanıcılarının rehabilitasyon uygulamalarında yaşadıkları güçlüklerin saptanması-İzmir İli örneği
Determination of difficulties in the rehabilitation practices on drug user probationers and probation officers- example of İzmir city
Yazar: İNCİ DERYA YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. GÖRKEM YARARBAŞ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ceza = Punishment ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotikler = Narcotics ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: Madde kullanımı olan denetimli serbestlik yararlanıcıları ile infaz süreci boyunca rehabilitasyon çalışmaları yürüten denetimli serbestlik personelinin (psikolog, sosyal çalışmacı/sosyal hizmet uzmanı, sosyolog, öğretmen, infaz ve koruma memuru vs.) ve madde kullanımı olan denetimli serbestlik yararlanıcısı yükümlülerin karşılaştıkları güçlükleri araştırmak ve ilgili güçlük alanlarına bazı çözüm önerileri getirmektir. 
Yöntem: İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü yetki alanı açısından İzmir ilinin geneline yayılmış haldedir. İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde görev yapan 24 denetimli serbestlik uzmanı ve 40 denetimli serbestlik memuru araştırmanın 1. örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama döneminde İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde TCK 191. Maddeden denetimli serbestlik tedbiri alan 200 denetimli serbestlik yararlanıcısı yükümlü, araştırmanın 2. örneklemini oluşturmaktadır. 
Bu araştırmada birbirinden bağımsız iki grupta uygulamalar gerçekleştirilmiştir: 64 gönüllü katılımcı denetimli serbestlik personellerinden oluşan 1. araştırma grubuna (denetimli serbestlik uzmanı ve denetim memuru) iki ayrı soru seti halinde "Denetimli Serbestlik Personeli için Denetimli Serbestlik Hizmetleri Değerlendirme Anketi" ve "Minnesota İş Tatmini Ölçeği", "Maslach Tükenmişlik Envanteri", "İletişim Becerileri Envanteri" ve "İş Stresi Ölçeği" uygulanmıştır. 
Madde kullanım problemi olan 200 gönüllü katılımcı denetimli serbestlik yararlanıcılarından oluşan araştırma grubuna  "Yükümlüler için Denetimli Serbestlik Hizmetleri Değerlendirme Anketi", "Bağımlılık Profil İndeksi-Klinik Formu(BAPİ-K)" ölçeği ve "Çok Boyutlu Algınan Sosyal Destek Ölçeği" uygulanmıştır.
Bulgular: Madde kullanım problemi olan yükümlülerle çalışan denetimli serbestlik personelinden elde edilen bulgulara göre iş tatmini alt boyutları(içsel, dışsal, genel) açısından içsel iş tatminin dışsal iş tatminine göre yüksek olduğu; tükenmişlik alt boyutları(duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı) açısından ds personelinin duygusal tükenme ve duyarsızlaşma düzeylerinin yüksek olduğu, kişisel başarısının da yüksek olduğu bulgulanmıştır. Madde kullanım problemi olan denetimli serbestlik yararlanıcısı yükümlülerin genel olarak düşük riskte madde kullanım problemi yaşadığı bulgulanmakla birlikte psikopatolojik etmenler açısından tekrar madde kullanma riski altında oldukları gözlenmiştir ve sonuç olarak denetimli serbestlik sisteminden genel olarak memnun oldukları, bununla birlikte geliştirilmesi gereken alanların olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca denetimli serbestlik personelinin iş stresi, iş tatmini ve tükenmişlik alt boyutlarının birbiri ile olan ilişkileri ve denetimli serbestlik yararlanıcılarının sosyal destek algısı, güvenli davranış eksikliği, denetimli serbestlik memnuniyet seviyeleri alt boyutları incelenmiştir.
Sonuç: Araştırmanın bulguları denetimli denetimli serbestlik sisteminin hem personeli hem de yükümlü bireyi açısından sürekli geliştirilmeye açık bir sosyal hizmet uygulama sahası olduğunu destekler niteliktedir. Elde edilen bulgular ışığında ortaya konan öneriler sonraki çalışmalarda güçlükleri gidermede katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: madde kullanım bozukluğu; denetimli serbestlik; rehabilitasyon

Abstract:
Purpose: To investigate the probabilities of probation beneficiaries with substance use, probation staff (psychologist, social worker, sociologist, teacher, executive and protection officer, etc.) who carry out rehabilitation work during the execution period and the difficulties faced by probation beneficiary offenders and to bring some solutions to the relevant areas of difficulty.
Method: Izmir Probation Directorate  is spread over the entire province of Izmir in a regional manner. 24 probation experts and 40 probation officers working in Izmir Probation Directorate constitute the first sampling of the study. 200 probation beneficiaries who received probation measures under Article 191 of the Turkish Punishment Law constitute the second sampling of the study. In this study two independent studies were carried out: The first sampling group of "Assessment Survey of Probation System for Probation Staff", "Minnesota Job Satisfaction Scale", "Maslach Burnout Inventory", "Communication Skills Inventory" and "Job Stress Scale" were applied to 64 volunteer participants who are probation experts(psychologist, social worker, teacher, sociologist) and probation officers) as 2 sets of scales and surveys."Assessment Survey of Probation Service for Probationers"Addiction Profile Index-Clinic Form" was applied to 200 volunteer participants who have using substance problems. In addition, the relationship between job stress, job satisfaction and burnout sub-dimensions of probation personnel were examined and social support perception, lack of safe behaviour, and probation satisfaction levels sub-dimensions were examined.
Findings: According to the findings which have been obtained from the personnel who work with probationers who have substance use problems, it was found that internal job satisfaction was higher than the external job satisfaction in terms of sub-dimensions of job satisfaction (internal, external, general) and it was found that the emotional burnout and depersonalization levels of the probation staff were high and the personal success was high in terms of the burnout sub-dimensions (emotional burnout, depersonalization and personal success). Although the probation beneficiaries with substance use problems were found to have low-risk substance use problems in general, it was observed that they were under the risk of using drugs again in terms of psychopathological factors and they stated that they were generally satisfied with the probation system and that they expressed that there were some areas to which are needed to be developed.
Results: The findings of the study support that supervised probation system is a social service application area which is open to continuous improvement both for its staff and responsible person. In light of the findings, it is thought that the suggestions will contribute to the elimination of the difficulties in the subsequent studies.

Keywords: substance use disorder; probation; rehabilitation