Töreen Çurttan Irakka- Ana Yurttan Uzakta- transkripsiyon-aktarma-sözlük/dizin
Töreen Çurttan Irakka: Far From the Motherland transcription-transfer-lexicon/index
Yazar: HATİCE KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Tuva Türkçesi =

Özet:
Tuva Türkleri, Rusya Federasyonu'na özerk bir yapıyla bağlı olan ve Güney Sibirya'da yaşayan Türk topluluklarından biridir. Tuva halkı, kendi adlarıyla kurulmuş olan ve hâlâ varlığını devam ettiren Tuva Cumhuriyeti'nde büyük bir topluluk oluştururken Moğolistan ve Çin çevresinde ise küçük topluluklar halinde yaşamaktadırlar. Tuva toprakları, Rusların bölgeye gelmesinden önce farklı devlet ve milletlerin hükmü altında kalmıştır. Arkeolojik ve antropolojik çalışmalar, bu topraklarda İskit, Hun, Göktürk, Uygur, Moğol ve Çin hâkimiyetinin bulunduğunu göstermektedir. 
Tuva coğrafyasında İskit kurganlarının artan keşifleri bu toprakların derin tarihini aydınlatan bir ışık kaynağı niteliğindedir. Ayrıca Eski Türkçe'ye olan yakınlık ve benzerlikler oldukça fazla olup dikkat çekicidir. Kelime ve eklerin korunması ile ön plana çıkan Tuva Türkçesi'nin Türkiye'deki tanıtımı, bu alana olan dikkatlerin çekilmesi ve daha önce Türkiye Türkçesine aktarılmamış olan eserin alanyazına kazandırılması hedeflenmiştir. 
Tez, "Tuva Türkleri ve Tuva Türkçesi", "Ana Yurttan Uzakta (Transkripsiyon ve Aktarma)" ve "Sözlük/Dizin" bölümlerinden oluşmaktadır. İlk bölüm olan Tuva Türkleri ve Tuva Türkçesi adlı bölümde Tuva Türkleri'ne dair mümkün mertebe her şey verilmeye çalışılmıştır. Tuva Türklerinin dil, din, kültür, tarih, kullanılan alfabeler, yazılı ve sözlü edebiyatlarının yanında Tuva Cumhuriyeti'ne dair ekonomi, coğrafya, nüfus, eğitim, yer altı ve yer üstü kaynaklarının bilgisi verilmiştir. İkinci bölüm olan Ana Yurttan Uzakta bölümünde Tuva Türkçesi'nde yazılmış olan metnin transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesi'ne aktarımı verilmiştir. Sözlük/Dizin başlıklı üçüncü bölümde ise umumi sözcükler ve özel adlar ayrı sınıflandırmayla verilip kelimelerin anlam ve mahiyetleri sunulmuştur. Bu çalışmada Tuva Türklerinin kültürel mirasına akademik bir bakış açısı ile odaklanarak yeni çalışmalara ilham olma gayesi de bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tuva Türkleri, Tuva Cumhuriyeti, Tuva Türkçesi

Abstract:
The Tuvan Turks are one of the Turkic communities living in the South Siberia region and are affiliated with the Russian Federation through an autonomous structure. While the Tuvan people form a large community in the Tuvan Republic, which was established under their own name and still exists, they also live in smaller communities in Mongolia and China. The territory of Tuva has been under the rule of various states and nations before the arrival of the Russians. Archaeological and anthropological studies indicate the dominance of the Scythians, Huns, Gokturks, Uyghurs, Mongols, and Chinese in these lands.
The increasing discoveries of Scythian burial mounds (kurgans) in Tuva shed light on the deep history of these lands. Moreover, there are significant similarities and closeness to Old Turkic, which highlight the preservation of words and affixes in Tuvan Turkic. The introduction of Tuvan Turkic to Turkey aims to draw attention to this field and to contribute a work that has not been previously translated into Turkish literature.
The thesis consists of three sections: "The Tuvan Turks and the Tuvan Language," "Far from the Homeland (Transcription and Transfer)," and "Dictionary/Index." The first section, titled "The Tuvan Turks and the Tuvan Language," attempts to provide as much information as possible about the Tuvan Turks, including their language, religion, culture, history, used alphabets, and written and oral literature. Information about the economy, geography, population, education, and underground and aboveground resources of the Tuvan Republic is also provided. The second section, "Far from the Homeland," presents the transcription of the text written in Tuvan Turkic and its transfer into Turkish. The third section, titled "Dictionary/Index," presents general words and proper nouns in separate classifications and provides the meanings and natures of the words. This study aims to focus on the cultural heritage of the Tuvan Turks from an academic perspective and inspire new research endeavors.
Keywords: Tuvan Turks, Tuva Republic, Tuvan language