İş güvenliği uzmanlarınıngörev, yetki ve sorumlulukları ileiş güvenliği kültürünün oluşumuna etkileri
Duties, authorities, and responsibilities of occupational safety experts and their effects on the formation of occupational safety culture
Yazar: HATİCE ÖNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT TATAR
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de hedef iş kazalarını ve meslek hastalıklarını en az ve kabul edilebilir bir seviyeye indirmek olsa da maalesef istenilen başarıya ulaşılamamıştır. Bu başarısızlığın temelinde ise; kanunların çok basit bir şekilde değişmesi ancak toplum tarafından değişen hukuki sürece olan uyumun kültürel bir değişimin oluşması ile elde edilebileceğinin göz ardı edilmesidir.
İş kazaları ve meslek hastalıklarını en aza indirgeyerek sosyal ve ekonomik anlamda refah seviyesine ulaşabilmek için sistemin paydaşlarına büyük görevler düşmektedir. Özellikle de iş sağlığı ve güvenliğinin en önemli paydaşlarından olan işveren ve çalışanlarla sürekli iletişim içerisinde bulunan iş güvenliği uzmanları bu kültürün oluşumunda önemli bir rol üstlenmektedir. Ancak sistemin ülkemizde uygulanış şekline bakıldığında sistem içerisinde iş sağlığı ve güvenliği anlamında yeterli olmayan iş güvenliği uzmanlarının olduğu veya yeterli olsa da işverenin iş güvenliğini gereksiz bir maliyet olarak görmesi, iş güvenliği uzmanlarının görev, yetki ve sorumluluklarını yerine getirirken sıkıntı yaşamalarına sebep olduğu görülmektedir.
İşyerlerinde güvenlik kültürünün oluşumunun sağlanabilmesi için, birçok iş güvenliği uzmanı tarafından yaşanan yukarıda belirtilen problemlerin çözüme ulaşması ve iş güvenliği uzmanının öncelikle bu kültürü kendi benliğinde oluşturmuş olması gerekmektedir.
Bu çalışmada iş güvenliği uzmanlarının yaşamış olduğu sorunların çözümü için arayışa gidilerek, iş güvenliği kültürünün oluşumuna etkileri incelenmiş ve ülkemizde iş güvenliği
iv
kültürünün tüm paydaşlarca benimsenerek iş kazalarının ve meslek hastalıklarının en az seviyelere düşürülebilmesi için neler yapılabileceğine dair araştırmalar yapılmıştır.
Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Resmi kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan istatistiksel veriler ile literatürde yer alan tez, makale, yazılı kaynak ile online dokümanlardan faydalanılmıştır. Ayrıca; Malatya ilinde bulunan farklı faaliyet alanlarında görev alan iş güvenliği uzmanlarına yönelik bir anket çalışması yapılarak, anket sonuçlarının sıklık ve yüzde frekans değerleri hesaplanmış sonuçlar ise betimsel olarak değerlendirmiştir. Değerlendirme sonucunda ise; başta iş güvenliği uzmanlarının eğitim süreci olmak üzere, sahada yaşanan sıkıntılar ve kültürel boyutta iş sağlığı ve güvenliği algı yönetiminin sağlanabilmesi için ülkemizdeki uygulamaya dair yapılabilecek değişiklikler tartışılmıştır.
Anahtar sözcükler: İş Güvenliği Uzmanı, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Güvenliği, İş Güvenliği Kültürü

Abstract:
As in all counties of the world, although the goal in our country is to reduce occupational accidents and diseases to a minimum and acceptable level, unfortunately, the desired success has not been achieved. On the basis of this failure, there is a very simple change in laws and ignoring the fact that the adaptation to the changing legal process by the society can be only achieved by the formation of a cultural change.
The stakeholders of the system have great responsibilities in order to reach the level of welfare in social and economic terms by minimizing occupational accidents and diseases. In particular, occupational safety experts, who are among the most important stakeholders of occupational health and safety, and who are in constant communication with employers and employees, play an important role in the formation of this culture. However, when we look at the way the system is implemented in our country, it is seen that there are occupational safety experts in the system who are not sufficient in occupational health and safety, or even if they are sufficient, the employer sees occupational safety as an unnecessary cost and also occupational safety experts have difficulties while they fulfilling their duties, authorities, and responsibilities.
In order to ensure the formation of a safety culture in workplaces, the above-mentioned problems experienced by many occupational safety experts must be resolved, and the occupational safety specialist must first create this culture.
vi
In this study, the effects on the formation of occupational safety culture were examined by searching for the solution to the problems experienced by occupational safety experts. And also, in our country, studies have been carried out on what can be done to minimize occupational accidents and occupational diseases by adopting the occupational safety culture by all stakeholders.
The quantitative research method was adopted in the study. Statistical data made by official institutions and organizations and thesis, article, written source, and online documents in the literature were used. In addition, a survey was conducted for occupational safety experts working in different fields of activity in the province of Malatya, the frequency and percentage frequency values of the survey results were calculated, and the results were descriptively evaluated. As a result of the evaluation, the changes that can be made regarding the practice in our country in order to provide occupational health and safety perception management in the cultural dimension, especially the training process of occupational safety experts, and the problems experienced in the field were discussed.
Keywords: Occupational Safety Specialist, Occupational Health and Safety Law No. 6331, Occupational Safety, Occupational Safety Culture