Ortaokul öğretmenlerinin teknostres düzeylerinin incelenmesi: Karma bir çalışma
An investigation into the technostress levels of secondary school teachers: A mixed-methods study
Yazar: ZEYNEP MERVE TANYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ESMA GENÇ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilim ve teknolojide kaydedilen ilerlemeler, günümüzde yaşamın her alanına yayılmış olup, yaşamı kolaylaştırıcı niteliktedir. Teknolojideki gelişmelere her gün yenileri eklenmekte ve bu değişim, eğitimi de etkilemektedir. Teknolojinin eğitim faaliyetlerinde kullanılması ile teknolojinin bireyler üzerindeki olumsuz etkisi olarak görülen teknostres, teknoloji ile eğitimi bütünleştirmeye çalışan öğretmenlerde de görülebilmektedir. Bu çalışmada ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin teknostres düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Karma desende tasarlanan araştırmanın amacı, Ümraniye ilçesinde görev yapmakta olan öğretmenlerin teknostres düzeylerini belirlemek ve teknostrese yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda nicel kısmında öğretmenlerin teknostres düzeylerinin cinsiyet, öğrenim düzeyi, kıdem ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği belirlenmiştir. Araştırmanın nitel kısmında ise öğretmenlerin teknostrese ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ümraniye ilçesindeki ortaokullarda görev yapmakta olan farklı branşlardan 1000 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Evrende yer alan okullar, branş türlerine göre homojen alt gruplara ayrılmıştır. Belirlenen alt tabakalardan örneklemler seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Beş farklı tabakada 278 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. 
Araştırmanın nicel verileri, araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu ve Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen yazılı form ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri bağımsız t-testi ve tek yönlü varyans analizi ile, nitel veriler ise betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, öğretmenlerin teknostres düzeylerinin orta düzeyde olduğu görülmüştür. Çalışmada öğretmenlerin teknostres ölçeğinden aldıkları puanların kıdem değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği; cinsiyet, öğrenim düzeyi ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Buna göre, cinsiyet değişkeni açısından kadın öğretmenlerin ölçeğin teknik konu odaklı, kişisel kaynaklı ve sosyal odaklı alt boyutlarına ilişkin teknostres düzeylerinin erkek öğretmenlere göre daha yüksek, öğrenim düzeyi değişkeni açısından ölçeğin sosyal odaklı alt boyutunda, lisans mezunu öğretmenlerin teknostres düzeylerinin lisansüstü mezunu öğretmenlere göre daha yüksek, branş değişkeni açısından bilişim teknolojileri öğretmenlerinin ölçeğin öğrenme-öğretme süreci odaklı ve kişisel kaynaklı alt boyutlarında daha az teknostres yaşadığı görülmektedir.  Araştırmanın nitel boyutunda, öğretmenlerin teknostrese yönelik görüşleri ile ilgili 58 farklı kod oluşturulmuştur. Kodlar, 5 farklı kategori altında incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar alan yazın ışığında değerlendirilerek araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Advancements in science and technology have permeated every aspect of life today, making it significantly easier. Each day brings new developments in technology, which in turn impact education. The use of technology in educational activities can lead to technostress, perceived as a negative effect of technology on individuals, and this can also be observed in teachers striving to integrate technology with education. This study aims to determine the levels of technostress among teachers working in middle schools.
The objective of this mixed-methods research is to determine the levels of technostress among teachers working in the Ümraniye district and to explore their views on technostress. In line with the main objective of the study, the quantitative part aims to determine whether teachers' levels of technostress significantly differ according to variables such as gender, educational level, seniority, and subject area. The qualitative part of the study aims to answer which conceptual categories teachers' views on technostress fall into. The study population consists of 1000 teachers from various subject areas working in middle schools in the Ümraniye district during the 2023-2024 academic year. The sample of the study was determined using stratified sampling. Schools within the population were divided into homogeneous subgroups based on subject types, and samples were randomly selected from these subgroups. The sample of the study consists of 278 teachers from five different strata.
Quantitative data were collected using a Personal Information Form and a Technostress Levels Determination Scale for Teachers, both developed by the researcher. Qualitative data were gathered through a written form developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using independent t-tests and one-way ANOVA, while qualitative data were analyzed using descriptive analysis methods. The findings indicate that teachers' levels of technostress are moderate. The study found no significant difference in technostress scores based on seniority; however, significant differences were observed based on gender, educational level, and subject area. Female teachers had higher levels of technostress in the technical, personal, and social dimensions of the scale compared to male teachers. In terms of educational level, teachers with undergraduate degrees had higher technostress levels in the social dimension compared to those with postgraduate degrees. Teachers of information technology experienced less technostress in the learning-teaching process and personal dimensions compared to teachers of other subjects. In the qualitative dimension of the study, 58 different codes related to teachers' views on technostress were created, and these codes were examined under five different categories. The results obtained from the study were evaluated in light of the literature, and recommendations were developed for researchers and practitioners.