Erol Büyükmeriç'in çocuk kitaplarındaki kurmaca gerçeklik
Fictional reality in children's books written by Erol Büyükmeriç
Yazar: AYŞE CAN
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Büyükmeriç, Erol = Büyükmeriç, Erol ; Gerçeklik = Reality ; Kitaplar = Books ; Kurmaca = Fictional ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu çalışmada, Erol Büyükmeriç'in çocuk kitapları kurmaca gerçeklik açısından incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden belge (doküman) inceleme yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışmanın inceleme nesnesi olarak yazarın; öykü-şiir, öykü ve roman türünde yazdığı dokuz çocuk kitabı belirlenmiştir. İncelenen kitaplar şunlardır: Sesler (öykü-şiir), Doğum Günü Armağanı (resimli öykü), Gizemli Anne (roman), Eski Bisiklet (roman), Cemal Süreya ve Çocuk (öykü), Bozbıdık (roman), Son İki Çocuk (roman), Yergök (roman), Midas'ın Serçeparmağı (roman). 
Yapıtlardaki kurmaca gerçeklik "yazınsal katman"  ve "etik katman" olmak üzere iki ayrı boyutta ele alınmıştır. Yazınsal katmanı oluşturan ögeler; "bakış açısı/odaklayım, karakterler, olay örgüsü, yer ve zaman, biçem/dil ve anlatım" olarak etik katmanı oluşturan ögeler; "konu, izlek, yazınsal ton, ileti ve yazarın görüşü" olarak ele alınmış ve bunlara bağlı olarak belirlenen sorularla betimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, araştırmanın alt amaçlarına uygun olarak değerlendirilmiş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır: Erken yaşlardaki çocuklara seslenen yapıtların görsel ögelerle desteklendiği, ileri yaşlardaki çocuklara seslenen yapıtların ise çocuğu yetişkin edebiyatına hazırlayabilecek nitelikte olduğu belirlenmiştir. Erol Büyükmeriç'in çocuk kitaplarındaki kurmaca gerçekliği oluşturan yazınsal katmanın, genel olarak çocuk edebiyatının evrensel ölçütlerine uygun olarak yapılandırıldığı ancak Bozbıdık ve Midas'ın Serçe parmağı adlı yapıtların bazı bölümlerinin çocuk edebiyatının yalınlık ilkesine uymadığı ve yapıtlarda kurguyu zayıflatan ögeler olduğu görülmüştür. Yapıtlardaki etik katmanın ise çocuk gerçekliğine ve çocuğun anlam evrenine uygun olarak yapılandırıldığı, yazarın çocuk okura karşı etik sorumluluğunu yerine getirdiği, yapıtlarını ideolojik bir araç olarak kullanmadığı, okura değer verdiği ve okura karşı demokratik bir tutum sergilediği görülmüştür. 
Genel olarak yapıtların yazınsal nitelik taşıdığı; yazarın yapıtlarında zengin bir dil ve çeşitli yazınsal yöntemler kullandığı, görüşünü çocuğun yararını gözeterek yansıttığı ve onu evrensel değerlerin yanı sıra anadilinin söz varlığı ile buluşturduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, children's books written by Erol Büyükmeriç were examined in terms of fictional reality. The research was carried out by document analysis method, which is one of the qualitative research methods. In the study, nine children's books written by the author in the form of narrative poem, story and novel were determined as the object of study. The books analysed are: Sesler (narrative poem), Doğum Günü Armağanı (picture story), Gizemli Anne (novel), Eski Bisiklet (novel), Cemal Süreya ve Çocuk (story), Bozbıdık (novel), Son İki Çocuk (novel), Yergök (novel), Midas'ın Serçeparmağı (novel). 
The fictional reality in the works has been handled in two different dimensions, namely the "literary layer" and the "ethical layer". Elements that make up the literary layer were handled as "point of view/focalisation, characters, plot, place and time, style/language" and the elements constituting the ethical layer were handled as "subject, theme, literary tone, message and author's point of view" and descriptive analysis was carried out through the questions based on these elements. The data obtained was evaluated in accordance with the aims of the research and the following results were reached: It has been seen that the works addressing children at early ages are supported by visual elements and the works addressing the older children have the qualities that can prepare the child for adult literature. It has been determined that the literary layer that constitutes the fictional reality in children's books written by Erol Büyükmeriç is generally structured in accordance with the universal criteria of children's literature, but some parts of the works named Bozbıdık and Midas'ın Serçe Parmağı do not comply with the principle of simplicity of children's literature and there are elements that weaken the plot in the books. It has been seen that the ethical layer in the works is structured in accordance with child's reality and child's perception; the author fulfils his ethical responsibility towards the child reader, does not use his works as an ideological tool, values the reader and displays a democratic attitude towards the reader. 
Generally; It has been determined that the author's works have literary quality,  the author uses a rich language and various literary methods, he reflects his viewpoints by considering the child's well-being in his works and he brings the child reader together with universal values as well as the vocabulary of his/her mother language.