Güvenlik kurumlarındaki yapısal dönüşümün Türkiye'nin güvenlik politikalarına etkileri
The impacts of structural change the security institutions to the Turkey's security policies
Yazar: MERVE ALTUNKES
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN AĞIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Güvenlik kurumları = Security institutions ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Ulusal güvenlik = National security ; Uluslararası güvenlik = International security

Özet:
Çalışmanın konusunu Türkiye'nin güvenlik kurumlarında yaşanan yapısal dönüşümün güvenlik politikalarına etkileri oluşturmaktadır. Türkiye'nin güvenlik kurumlarında yaşanan dönüşüm iki farklı süreci içerisinde barındırmaktadır. Bu süreçlerden ilki 1999 Helsinki Zirvesi sonrasında Avrupa Birliği'ne uyum çabaları çerçevesinde 2000'li yıllarda başlamış ve 2005 yılında sona ermiştir. Bu süreç Türkiye'nin güvenlik kurumlarından yalnızca Milli Güvenlik Kuruluna dair düzenlemeleri içerisinde barındırmıştır. İkinci dönüşüm süreci ise 2016 yılında 15 Temmuz darbe girişiminin engellenmesinin ardından, Türk Silahlı Kuvvetlerine yönelik düzenlemelerle başlamış ve 2017 yılında 1982 Anayasasının 69 maddesi üzerinde yaşanan değişiklik ile yeniden yapılandırılmaya evrilmiştir. Bu iki dönüşüm süreci temelde, hem siyasal hem de akademik alanda yoğun tartışmaların konusu olan, "askerin Türkiye'nin güvenlik politikaları üzerindeki belirleyiciliğini" sona erdirmeyi hedeflemiştir. Bu ortak hedef doğrultusunda bahsi geçen iki süreçte, Türkiye'nin güvenlik kurumları üzerinde birbirini tamamlar nitelikte yapısal düzenlemeler gerçekleştirilmiştir.

2000-2005 yılları arasındaki değişim süreci ve 2016-2018 yılları arasında gerçekleşen yeniden yapılandırılma süreci sonucunda, Türkiye'nin güvenlik politikalarının oluşum aşamasına kurumların katılımında önemli değişiklikler yaşanmış, özellikle de sürece katılımda ordunun rolü yeniden düzenlenmiştir. Rollerin yeniden dağılımının Türkiye'nin güvenlik politikalarını nasıl etkilediği bu çalışmanın önemini ve çıkış noktasını oluşturmaktadır. Türkiye'nin ulusal güvenlik kurumlarının dönüşümü ile birlikte oluşturulan yeni sistemin Türkiye'nin güvenlik politikalarında ne gibi değişiklikleri beraberinde getirdiğinin tartışılması ise çalışmanın temel amacıdır.

Bu amaç doğrultusunda 1999 Helsinki Zirvesi'nin ardından başlayıp, 2016 sonrasında hız kazanan ve 2017 yılında gerçekleşen anayasa değişikliği ile yeniden yapılandırılmaya evrilen Türkiye'nin güvenlik kurumlarında yapısal dönüşümün Türkiye'nin güvenlik politikalarını hangi yönde etkilediğini ortaya çıkarmak amacıyla iki farklı hipotez geliştirilmiştir. Kurgulanan hipotezler ve elde edilen bulgular aşağıda açıklanmıştır.

1. Dönüşümün kurumlar bağlamında etkisini ölçmek amacıyla kurgulanan "Türkiye'nin güvenlik politikaları üzerindeki askeri hâkimiyet güvenlik kurumlarında yaşanan yapısal dönüşüm ile birlikte azalmıştır. Bununla güvenlik politikalarının oluşum ve yürütülmesi aşamasında demokratik kanallar açılmıştır." hipotezi çalışmada doğrulanmıştır. 
2. Dönüşümün kaynaklar bağlamında etkisini ortaya koymak amacıyla kurgulanan "Türkiye'nin güvenlik kurumlarında yaşanan yapısal dönüşüm, Türkiye'nin güvenlik politikalarında realist eksenin terk edilmesiyle sonuçlanmıştır." hipotezi ise doğrulanamamıştır.

Anahtar Kelimeler: Güvenlik, Ulusal Güvenlik, Türkiye'nin Güvenlik Politikası, Türkiye'nin Güvenlik Kurumları

Abstract:
The subject that forms the study is the impacts of changes in the Turkey's security institutions to the Turkey's security policies. The changes which are approved in the Turkey's security institutions have two different processes in itself. First of those processes had started within the European Union adaptation efforts in 2000s after the Helsinki Summit in 1999 and ended in 2005. This process contained only the regulations which are according to the national security institution. In case, the second of those processes have started with the regulations oriented TSK after the detention of July 15 coup attempt, after that it evolved to restructuring with the change of within the 1982 Constitution 69 amendment by law. The regulations that have been done within these two transformation processes have aimed at finalizing the "decisiveness of the military on the Turkey's security policies." The regulations which are complement with each other on the Turkey's security institutions have been actualized in these two processes with the sense of common goal.

There has been important changes in the participation of institutions on formation stage of Turkey's security policies in consequence of reformation that has occured between the years of 2016 and 2018, and also changing process ongoing between 2000 and 2005, especially in the participation to the process the role of military has been regulated. The importance and point of origin of the study is how Turkey's security policies have been affected by the reorganization of the roles. The main purpose of this study is that the argument of what kind of amendments that had been brought by the new system with the changes of Turkey's national security institutions.

Two different hypotheses have been developed in order to reveal the effect of the process of structural changes in Turkey's security institutions which have been evolved into restructuring with the starting of the amendments which have started following the 1999 Helsinki Summit, accelerated after 2016, and finally happened in 2017, in line with this objective. The hypotheses which have been built and the evidences which have been obtained can be sorted thus:

1. The hypotheses " the military dominance on Turkey's security policies have been broken with the transformation in security institutions. With this break democratic passes revealed out within the process of formation and propulsion of security policies." which has been built in order to evaluate the effect of the changes within the context of intitutions, have been validated.
2. The hypotheses " The changes that have occured in the Turkey's security institutions worked out with the abondonment of realist line in Turkey's security policies." which has been built in order to prove the effect  of the changes within the context of resources, could not been affirmed.

Key Words: Security, National Security, Turkey's Security Politics, Turkey's Security Institutions