Sakız Ceneviz Kolonisi ve Türklerle İlişkiler
Genoese Colony of Chios and Relations with Turks
Yazar: ULAŞ AYDIN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Aydınoğulları = Aydınoğulları ; Ceneviz = Genoese ; Menteşeoğulları = Menteşeoğulları ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sakız Adası = Island of Chios ; Ticaret = Trade ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türk-Ceneviz ilişkileri = Turkish-Genoese relations

Özet:
XIV. yüzyılda Sakız Adası'na yerleşmiş olan Cenevizliler burada özgün bir yönetim kurarak Batı Anadolu'daki Türklerle ilişkiler geliştirmişlerdir. Bu kaçınılmaz ilişkilerin ağırlığı daha çok ticaret tarafındadır. Zamanla bu ilişkiler genişlemiş, giderek artmış ve yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada Sakız Cenevizlileri ile Türklerin ilişkilerini ortaya koyarak bu ilişkilerin etkilerini tespit etmek hedeflenmiştir. Sakız Ceneviz Kolonisinin oluşumu ve Maona idaresi ve de Sakız Ceneviz Kolonisinin Türklerle ilişkileri araştırma konusu yapılmıştır. Bu çalışmada faydalanılan ana kaynaklardan elde edilen veriler ile modern çalışmalardakiler karşılaştırılarak tümevarım yöntemiyle kaleme alınmıştır.
Öncelikle Cenova kent devletinin ortaya çıkışı, Cenevizlilerin denizlerdeki faaliyetleri ve koloniler edinmesi üzerinde durulmuştur. Ardından Sakız Adası'nda Ceneviz egemenliğinin ve idaresinin kurulması ve de oluşturulan Maona ele alınmıştır. Daha sonra Batı Anadolu'da ortaya çıkan Türk idarelerinin kuruluşu, gelişimi ve faaliyetleri incelenmiştir. Sonra Sakız Cenevizlileri ile Türkler arasındaki ilişkiler çok yönlü olarak ele alınmıştır.
Cenova Cumhuriyeti borçlarına karşılık Sakız üzerindeki haklarını bir ortaklık olan Maonaya devretmiştir. Özellikle Aydınoğulları Beyliği ile Sakız Cenevizlilerinin ilişkileri gelişmişti. Güçlenen Osmanlılar bir tehdit oluşturunca Ege'de ortaya çıkan Hıristiyan cephe içerisinde Sakız Maonası da yer almıştır. XV. yüzyılın sonlarına doğru Sakız üzerindeki Osmanlı tehdidi artarken diğer taraftan da Cenevizliler için Sakız Adası'nın önemi artmıştır. Bu süreçte ada Cenevizliler için ana karakol ve ticaret merkezi konumuna gelmiştir. Ege'deki Ceneviz ticaretinin odak noktası Sakız Adası olmuştur. Sakız Maonası son zamanlarında Osmanlılara karşı tam bir bağlılık içerisindeydi ve ada Osmanlı toprağı görünümdeydi. Ödenmeyen haraçlar, çeşitli başka sorunlar ve adanın ticari öneminin azalması, adadan elde edilen gelire doğrudan sahip olma isteği Osmanlı fethini getiren nedenlerdir.

Abstract:
The Genoese, who settled in Chios in the XIV. century, established a unique administration here and developed relations with the Turks in Western Anatolia. The weight of these inevitable relations is mostly on the trade side. With time, these relations have expanded, increased and intensified. In this study, it is aimed to determine the effects of these relations by revealing the relations between the Genoese of Chios and the Turks. The formation of the Chios Genoese Colony and the Maona administration and the relations of the Chios Genoese Colony with the Turks were researched. The data obtained from the main sources used in this study were compared with those in modern studies and were written with the inductive method.
First of all, the emergence of the city-state of Genoa, the activities of the Genoese in the seas and the acquisition of colonies were emphasized. Then, the establishment of Genoese sovereignty and administration in Chios and the Maona created were discussed. Afterwards, the establishment, development and activities of the Turkish administrations that emerged in Western Anatolia were examined. Then, the relations between the Genoese of Chios and the Turks were to study in a multi-faceted manner.
The Republic of Genoa has transferred its rights on Chios to a partnership, Maona, in return for its debts. In particular, the relations between the Aydınoğulları Principality and the Genoese of Chios had developed. When the stronger Ottomans posed a threat, the Maona of Chios was also included in the Christian front that emerged in the Aegean. Towards the end of the XV. century, while the Ottoman threat on Chios increased, the importance of Chios for the Genoese increased. In this process, the island became the main outpost and commercial center for the Genoese. The focal point of the Genoese trade in the Aegean was Chios. The Maona of Chios was in full loyalty to the Ottomans in its last days, and the island looked like Ottoman territory. Unpaid tributes, various other problems and the decrease in the commercial importance of the island, the desire to have direct income from the island were the reasons that brought the Ottoman conquest.