Metotreksat'ın neden olduğu karaciğer doku hasarında nebivolol'un etkisi
The effects of nebivolol on methotrexate induced liver tissue damage
Yazar: ŞAKİR PEKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL AŞCI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Metotreksat,  folat antagonisti olan bir antineoplastik ilaç olarak rutinde kullanılan fakat hepatoksisite ve nefrotoksisite gibi yan etkileri nedeniyle kullanımı kısıtlanan bir ajandır. NBV ise antioxidant ve antiinflamatuvar özellikleri olan beta reseptör blokeri bir ilaçtır. Bu çalışmanın amacı MTX kaynaklı karaciğer hasarında NBV'nin koruyucu özelliklerini araştırmaktır. Çalışmamızda 24 adet Wistar albino dişi rat kullanıldı. Her bir grupta 8' er adet rat olmak üzere 3 grup oluşturuldu. Gruplar; kontrol, MTX (20 mg/kg, i.p, tek doz), MTX (20 mg/kg, i.p, tek doz) + NBV (10 mg/kg oral gavaj, oral, 7 gün) olacak şekilde planlandı. Deney sonunda alınan kanlarda ve karaciğer dokularında biyokimyasal ve histopatolojik incelemeler yapıldı. MTX grubundaki ratların kanlarında AST, ALT ve T-BİL düzeylerinde (sırasıyla; p:0,007, p<0,001 ve p:0,004), karaciğer dokularında ise TOS seviyelerinde anlamlı bir artış (p:0,014) gözlendi. NBV tedavisi uygulanan grupta ise bu değerlerin tamamının anlamlı bir şekilde tersine çevrildiği  (Srasıyla; p:0,054, 0,001, p:0,014, p:0,001) gözlendi. Histopatolojik incelemelerde ise MTX grubunda sinüzoidal dilatasyon, inflamasyon, nukleus boyut farkı, vasküler konjesyon, CD3 seviyelerinde artış ve glikojen depolarının azaldığı saptanırken NBV kullanılan grupta ise bu bulguların düzeldiği gözlendi. Sonuç olarak MTx kullanımına bağlı olarak gelişen karaciğer hasarına karşı NBV tedavisinin etkili olduğunu saptadık.

Abstract:
Methotrexate (MTX) is a folic acid antagonist that is known as an antineoplastic drug but is restrictedly used due to its side effects such as hepatotoxicity and nephrotoxicity. Nebivolol (NBV) is a β-adrenergic receptor blocking agent with antioxidant and anti-inflammatory effects. The aim of this study was to investigate the protective effects of NBV in MTX-induced liver injury. In our study, 24 Wistar Albino female rats were divided into three groups (n=8): control, MTX (20 mg/kg, i.p, single dose), and MTX (20 mg/kg, i.p, single dose) + NBV (10 mg/kg x 7 days, oral gavage). Biochemical and histopathological examinations were performed in blood and liver tissues taken at the end of the experiment. It was found that there was a significant increase in serum AST, ALT and total bilirubin levels (respectively; p:0.007, p<0.001, and p:0.004) and liver TOS levels (p:0.014) in the MTX group. All these values were significantly reversed in the MTX + NBV group (respectively; p:0.054, 0.001, p:0.014, and p:0.001). Histopathological examination showed sinusoidal dilatation, inflammation, nucleus size difference, vascular congestion, increased CD3 levels and decreased glycogen stores in the MTX group. It was observed that these findings improved in the MTX + NBV group. In conclusion, we found that NBV was effective in MTX-induced liver injury.