Türkiye dış ticaretinde gelişmeler ve yoksullaştıran büyüme (1993-2003)
Developments in Turkey`s foreign trade and immiserizing growth (1993-2003)
Yazar: İSMET ATEŞ
Danışman: Y.DOÇ.DR. AZİZ BOSTAN
Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
ÖZETTÜRK YE DIŞ T CARET NDE GEL ŞMELER VEYOKSULLAŞTIRAN BÜYÜME (1993-2003)smet ATEŞBilindiği gibi 24 Ocak Karaları'yla Türkiye'nin ekonomik yapısı, öncekidönemlere göre, bir değişme ve serbestleşme trendine girmiştir. Bu değişim,beraberinde bir çok mal ve hizmetin ülkeye kolaylıkla ithal edilebilmesi serbestisinigetirdi. hracatı artıracak çeşitli önlemler alınmasına rağmen ihracattaki artış ithalattakiartışı karşılayacak düzeye erişemedi. Bu durum, mevcut dış ticaret açıklarının daha dabüyümesine neden oldu. Dış ticaret açıklarını iyileştirmek için uygulanan politikalaristenen sonucu vermedi.Bu çalışmada, 1989-2004 yılları arasında Türkiye dış ticaretinin gelişimi elealınmıştır. Bu dönemde Türkiye'nin öncelikle dış ticaret açıklarını iyileştirmesi ve sonradış ticaret fazlası vermesini sağlamak üzere belirlenen ve uygulanan ekonomipolitikalarının beklenen sonuçları verip vermediği incelenmiştir. Bu incelemesonucunda, dövizin ulusal para cinsinden değerinin politika değişkeni olarakayarlanmasının dış ticaret açıkları üzerinde beklenen iyileştirici etkiyi yapmadığısaptanmıştır.Türkiye'nin ihracatını artırabilmek için uyguladığı politikaların dış ticarethadleri üzerine etkileri bu çalışmada incelenmiştir. ?Yoksullaştıran büyüme?(immiserizing growth) hipotezinin Türkiye'de gerçekleşip gerçekleşmediği eşbütünleşme testi ile sınanmıştır. Bu analiz sonucunda Türkiye'de yoksulaştıran birbüyüme süreci oluştuğu tespit edilirken bu yoksullaşmanın boyutlarının çok derinolmadığı da görülmüştür.Dış ticaret hadlerinin hesaplanan gelir etkisinin ise çalışılan dönem içintoplamda negatif bir değer olduğu anlaşılmıştır. Bu hesaplama Türkiye'nin dış ticarettenaslında karlı çıkmadığını ortaya koymaktadır.2001 krizinden sonra Türkiye ekonomisi ciddi anlamda iyileşmeye başlamıştır.Türkiye 2004 yılında, tarihinin en yüksek ihracat rakamlarına ulaşırken dış ticarethadleri de 103,3 seviyelerine kadar çıkmıştır. Bu elbette gidişat açısında önemli veolumlu bir göstergedir. Bu sürecin uzun soluklu olup olmayacağı uygulanacakpolitikalara bağlı olarak zaman içinde ortaya çıkacaktır

Abstract:
SUMMARYDEVELOPMENTS IN TURKEY?S FOREIGN TRADE ANDIMMISERIZING GROWTH (1993-2003)smet ATEŞAs known, the Turkish economy has entered a liberalization trend with the?Decision of 24th January? in 1980. This trend created a freedom to ease import manykinds of goods and services into the country. Although it is taken some measures toincrease export of Turkey, the rise of the export did not meet its import. This situationincreased the current foreign trade deficit. The policies that applied to make well theforeign deficit did not give the desired results. This situation mostly affected theregularity of economic life in a negative way. The high rate interest foreign debt thathave to be taken to finance the foreign trade deficit made worse of functioning ofeconomic life properly in Turkey.One of the policies reducing foreign debt is the keeping the value of nationalcurrency at the low level against the foreign currencies (it is usually called concealeddevaluation). The value of the national currency was kept to at low level by applyingthese policies. So, this policy encourages the export and discourages the import. As aresult of the policy, it was expected that the revenue of the export increases and the lossof foreign currencies decreases. But, in reality the situation does not always approve thetheory. This situation is explained in the thesis. The applied policy in Turkey did notimprove the foreign trade deficit as much as it is desired. The gains of foreign tradecould not get at the expected level, because of the continuous diminishing terms oftrade.The study show that the growth of GNP (Gross National Product) per capita iseffected by the terms of trade. While the terms of trade increasing the GNP per capitaincreases and while the terms of trade decreasing the GNP per capita decreases. Thissituation shows us how much important the proper policy determination.In addition, there are some measures have to taken to increase thecompetitiveness of Turkish commercial goods.In recent years, because of the high capacity and potential in Turkish economy,it must be focused on the automotive industry not only manufacturing but also researchand development.Turkey must regulate its imbalanced foreign trade with its trade partners.In this thesis, the effects of continuously applied high value foreign currencypolicies on the country?s foreign trade balance in the term of 1989-2004 are examinedthe frame of Bhagwati?s ?immiserizing growth? theory. How much the sources usedproductive to get more foreign currency. The result is that desired economic growth anddevelopment could not be obtained.After the some concealed devaluations, although the gross national productincreased; the reality is that it was a kind of a source transferring process from poor torich peoples/ countries. A total gain for years is negative.After the 2001 crises in Turkey, the economy and terms of trade has been getting wellbecause of appropriate policies. Especially in the year 2004 the terms of trade was103.3.