Evde sağlık birimine başvuran yaşlı hastaların beslenme durumları ve dekübit yara durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status and decubit wound status of elderly patients admitted to home health unit
Yazar: ASIM HIDIR BEKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Geriatri = Geriatrics ; Hastalar = Patients ; Yaşlı bakım hizmetleri = Aged care services ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: Yaşlı, yatalak ve evde bakım hastaları bası yaralarının (dekübit yaralar) en fazla görüldüğü hasta gruplarını oluştururlar. Bası yaralarının önlenmesi ve tedavisinin en etkin şekilde uygulanabilmesi için buna neden olacak risklerin anlaşılması ile bu risklere yönelik önlemleri planlamak ve uygulamak önemlidir. Beslenme eksiklikleri(malnütrisyon), bası yarası oluşumunda ve iyileşmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı bir eğitim araştırma hastanesindeki evde sağlık birimine başvuran yaşlı hastaların beslenme durumu ile dekübit durumlarının değerlendirilmesi ve aralarındaki ilişkinin saptanmasıdır. Gereç ve yöntem: Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma olup çalışmaya alınma kriterine uyan 364 yaşlı hasta ile yüz yüze görüşülerek yapılmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkenleri malnütrisyon ve dekübit yara durumudur. Bu çerçevede malnütrisyon varlığının ölçülmesi amacıyla MUST tarama testi kullanılmış ve test sonuçları düşük, orta, yüksek riskli olarak üç kategoride sınıflandırılmıştır. Dekübit varlığını saptamak için ise fizik muayene yapılmıştır. Verilerin frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmış, bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişki ki-kare ve Kruskal-Wallis testi ile saptanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılanların %58,8'i kadın, %91,8'i ilkokul mezunu olup yaş ortalaması ise 79,12±8,062 dir. Hastaların %97,8'inde kronik hastalık vardır. Değerlendirme sonuçları incelendiğinde, bası yarası ile sosyodemografik özellikler ve kronik hastalık varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Buna karşın, malnütrisyon ile bası yarası arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Malnütrisyon riski Malnütrisyon Universal Tarama Aracı (MUST) kullanılarak saptanmış olup hastaların %69,0'u düşük riskli, %25,8'i orta riskli ve %5,2'si yüksek riskli bulunmuştur. MUST tarama testi sınıflamasına göre evdeki kişi sayısı, evde sağlık hizmeti alma süresi ve bası yarası süresi ile arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmaktadır (p<0.05). Malnütrisyon varlığı ile cinsiyet, gelir, eğitim durumu ile arasında bir ilişki bulunmazken, yaş, medeni durum, bakım veren varlığı, kronik hastalık ve bası yarası ile arasında anlamlı bir fark gözlenmiştir. Sonuç: Sonuç olarak, malnütrisyon ve dekübit yaşlılarda görülen önemli bir sağlık sorunudur. Bu nedenle malnütrisyonun ve dekübitin önlenmesi için etkin politikaların oluşturulması, uygulanması ve izlenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Malnütrisyon, MUST, dekübit, evde sağlık hizmeti

Abstract:
Aim: The most common patients who has pressure sores (decubitus) are elderly, bedridden and home-care patients. In order to prevent and treat of pressure sores by the most effective way, it is important to understand the risks that will cause that situation and to plan and implement the measures for this. Nutritional deficiencies (malnutrition) and the status of nutrition play an important role in the formation and healing of pressure sores. The aim of this study is to evaluate the nutritional status and decubitus status of elderly patients who applied to the Home Health Unit at a training and research hospital and to determine the relation between them. Material and method: The study is a descriptive and cross-sectional study which is conducted face-to-face with 364 elderly patients who are matching the inclusion criteria. The dependent variables of the study are nutritional deficiency and pressure sore (decubitus) status. Within this scope, the MUST screening test was used to measure the presence of malnutrition and was classified in three categories as low, medium and high risk in the test evaluation. Physical examination was performed to detect the presence of pressure sores (decubitus). Frequency, percentage, average and standard deviation values of the data were calculated and the relation between dependent and independent variables is determined by chi-square and Kruskal-Wallis test. Results: 58.8% of the participants are female, 91.8% of them are primary school graduates, and the average age is 79.12 ± 8.062. Also 97.8% of these patients have chronic disease. Finally evaluation results show that a statistically significant relation is not found between pressure sores and sociodemographic features of the patient & the presence of chronic disease. After all, a positive relation is found between nutritional deficiency (malnutrition) and pressure sores. Malnutrition risk is determined using the Malnutrition Universal Screening Tool (MUST); by this way, 69.0% of the patients carry low risk, 25.8% of them carry medium risk and 5.2% of them carry high risk. According to the MUST screening classification, there is a statistically significant difference between the number of people who is living with the patient at home, the duration of home health care, and the duration of pressure sore (p <0.05). While there is no relation between malnutrition and gender, income and educational status, a significant difference between age, marital status, caregiver presence, chronic disease and pressure sore is observed. Conclusion: In conclusion, nutritional deficiency (malnutrition) and pressure sores (decubitus) are important health problems among the elderly people. Therefore effective policies need to be established, implemented and monitored to prevent malnutrition and decubitus. Keywords: Malnutrition, MUST, decubitus, home healthcare.