Türkiye'de sigara ve nargile bağımlılığının tespitinde kullanılabilecek üriner protein biyobelirteçlerinin geliştirilmesi
Improving urinary protein biomarkers can be used to determi̇ne the dependency on ci̇garettes and water pipes Turkey
Yazar: HALİL YEŞİL
Danışman: PROF. DR. NEFİSE ÖZLEN ŞAHİN
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde özellikle adolesan çağındaki gençler arasında yaygın olan tütün bağımlığının (sigara, nargile vb) ve pasif içiciliğin insan vücudunda meydana getirdiği fizyolojik değişikliklerin daha iyi anlaşılmasına imkan verecek üriner protein bir biyobelirteçin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu biyobelirteç kullanılarak tütün bağımlılılarının tespiti mümkün olabilir. Aynı zamanda, bu çalışmada elde edilen biyobelirteçler, yasal otoritelerin tütün bağımlıları ile ilgili adli tespit işlemlerinde de kullanılabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalar arasında, proteomik yöntemlerin "biyobelirteç tespitinde" kullanımına dair bulgular mevcuttur. Bu tez projesinde, sigara yanısıra nargile tütününe maruziyetin belirlenebilmesinde kullanılabilecek bir biyobelirtecin geliştirilmesine çalışılmıştır. Bunun için tütün (sigara ve nargile içicisi) kullanıcılarının idrar kotinin düzeyleri incelenmiştir. Literatürde sigara içicilerinin üriner kotinin tayinine ait bulgular yer almaktadır. Ancak, nargile içicilerinin belirlenmesinde idrar kotinin düzeylerinin biyobelirteç olarak kullanılabileceğine dair detaylı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Pasif içicilerin üriner kotinin düzeyleri de kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Bunun aradaki farkı görerek biyobelirtecin hassasiyetinin ve seçiciliğinin belirlenmesini sağladığı düşünülmektedir. Bu çalışmada, proteomik analiz yöntemleri (elektroforetik ve kromatografik yöntemler) kullanılmıştır. Ülkemizde bu konuda yapılmış kapsamlı bir çalışma mevcut değildir. Literatürde hem sigara hem de nargile bağımlılığı/tiryakiliği için kullanılmak üzere geliştirilmiş bir biyobelirteç mevcut değildir. Bu açılardan çalışma özgünlük arz etmektedir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ışığında üriner kotininin nargile ve sigara içicileri ile pasif içicilerin belirlenmesinde kullanılabilecek düşük maliyetli ve hassas, selektif bir biyobelirteç olduğunu söyleyebiliriz. Bu da, tütün bağımlılarının tespiti, bunlarda ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının saptanması ve özellikle özel sağlık sigortalarının düzenlenmesinde kullanılabilecek güvenilir bir biyobelirteç olarak üriner kotinin kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to identify urinary protein biomarkers which will enable us to better understand the physiological changes of tobacco dependence (cigarettes, hookahs, etc.) and passive smoking in the human body especially in the adolescents in our country. By using these biomarkers, it can be possible to detect tobacco addicts. At the same time, biomarkers obtained in this study could be used in judicial detection of tobacco addictions by legal authorities. Among the studies done in recent years, there are findings about the use of proteomic methods in "determining biomarkers". In this thesis study, the development of a biomarker to be used to determine the exposure to tobacco products such as cigarette and hookah was investigated. For this purpose, urinary cotinine levels were determined in cigarette and hookah adicts.  The use of urinary cotinine levels as a biomarker for cigarette smokers was reported by some studies in literature. However, no study in literature was found on the use of urinary cotinine as a biomarker for hookah smokers. In our study, urinary cotinine levels of second hand smokers were also determined and compare with that of control group.  It's thought that the difference among groups can show sensitivity and selectivity of the biomarker suggested in this study. In this thesis project, proteomics analysis methods (e.g. spectrophotometric, chromatographic) were used. To our knowledge, in our country, there is no detailed study carried on this subject. In literature, no significant single biomarker exists to determine both cigarette and hookah addiction. Therefore, this study has originality. Based on the data obtained in this study, it can be suggested that urinary cotinine is a specific, sensitive, and selective biomarker with low cost and can be used for determination of  cigarette and hookah addicts, and second hand smokers. This indicates that urinary cotinine can be used as a reliable biomarker to determine tobacco addicts, health problembs related to tobacco use, and preparation of private health insurance protocols in particular.