Özelleştirmede kamu yararı kavramı
The concept of public interest in privatization
Yazar: FUNDA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ZEHRA ODYAKMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Kamu yararı = Public interest ; TÜPRAŞ = Turkish Petroleum Refineries Corporation ; Yargılama = Judgement ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Günümüzde özelleştirme uygulamalarına sıklıkla başvuruluyor olması ve dünyanın birçok ülkesinde özelleştirmenin ekonomik ve sosyal politikalar içerisinde yer alması özelleştirmeyi birçok açıdan tartışılır hale getirmiştir. Bu açıdan çalışmamızda özelleştirme uygulamalarında kamu yararı kavramı incelenmiştir. Öncelikle kamu yararı kavramının ne olduğu açıklanmaya çalışılmış, daha sonra özelleştirmede kamu yararının ne şekilde gerçekleşeceği, kamu yararı kriterlerinin neler olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Diğer yandan geçmişten bugüne özelleştirme ile ilgili yapılan birçok yasal düzenleme kronolojik olarak incelenmiş ve özelleştirme ve kamu yararı bu incelemeler esas alınarak açıklanmıştırKamu yararı kavramının somut bir tanımı olmamakla birlikte, kamunun gereksinimleriyle ilgili olan, toplumun ortak yararını karşılayan, yasaların ve idarenin her türlü eylem ve işleminin amacını oluşturan bir kavram olarak ifade edilmesi mümkündür. Özelleştirme uygulaması da bir idari işlem olduğundan, bu uygulamada kamu yararının gözetilmesi gerekliliği kuşkusuzdur. Özelleştirme en geniş itibariyle devletin elinde bulunan varlıkların ve devletin yürüttüğü faaliyetlerin mülkiyetin ve işletilmesinin özel kesime devredilmesidir. Bununla birlikte özelleştirmenin sosyal hayata, ülkenin bağımsızlığına olumsuz etkileri olacağı düşüncesiyle özelleştirmeye karşı çıkanlar olduğu gibi, serbest piyasa mekanizmasının kamu sektörüne göre daha verimli olduğu ve sosyal devletin ekonomik alana müdahale etmemesi gerekçeleriyle özelleştirme lehine olan görüşler de bulunmaktadır.Her idari işlemde olduğu gibi özelleştirmede de amaç kamu yararıdır ve her özelleştirme uygulamasında kamu yararının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, hangi yöntemlerin kamu yararı bakımından seçilmesi gerektiği üzerinde durulması gerekmektedir. Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunda belirtildiği üzere özelleştirmede temel amaç ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalmanın sağlanmasıdır. Bununla birlikte yapılan incelemede özelleştirmede kamu yararının sağlanması bakımından sadece bu kriterlerin yeterli olmadığı, özelleştirme uygulamalarının istihdam, verimlilik, kamu hizmetinin gördürülmesi ve stratejik konu ve kuruluşların durumu bakımlarından da ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Bununla birlikte belirttiğimiz tüm bu hususların gündemde tartışmalara konu alan TÜPRAŞ özelleştirmesinde irdelenmesi gerektiği düşünüldüğünden, TÜPRAŞ özelleştirmesi çalışmamızda örnek olay olarak seçilmiş ve konuyla ilgili mahkeme kararları da dikkate alınarak özelleştirmede kamu yararının ne şekilde ele alınması gerektiği ve özelleştirmenin kamu yararı bakımından sonuçları bu özelleştirme örneği bakımından açıklanmaya çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler1.Özelleştirme2.Kamu Yararı3.Kamu Hizmeti4.Yargı Kararları5.TÜPRAŞ

Abstract:
Nowadays, the applications of privatization are frequently being implemented and privatization has been incorporated within economic and social policy settings of many countries over the globe. Those aspects have turned privatization into an issue that can be discussed from different point of views. Accordingly, in this study privatization applications have been examined from the perspective of public interest. First, it has been tried to explain the notion of public interest and subsequently, the questions of how public interest can be achieved in the context of privatization and which criteria for public interest should be followed, have been tried to be answered. Meanwhile, most of the legal arrangements made from past to today have been chronologically investigated and the concept of privatization and public interest is explained on the basis of those inspections.Although the concept of public interest does not have a concrete definition, it is possible to explain it as a notion related to the needs of public that compensates the society?s common welfare laws and forms the ultimate objective of every kind of action and operation taken by administration. Since the implementation of privatization is an administrative procedure, the requirement of taking public interest into consideration within this application is definite. In broadest terms, privatization refers to the transfer of state?s assets and the management & ownership of the activities performed by the state to private sector. Along with this definition, some object due to the belief that privatization would have unfavourable effects on social life and the country?s independence, whereas there are some opinions that favour privatization owing to the justifications that free market mechanism is more efficient than the public sector and social state should not intervene in economic area.In privatization, as in every administrative process, the main objective is public interest. Hence, whether public interest would be achieved or not in privatization applications and which methods should be chosen from the point of view of public interest need to be enlightened. As mentioned in the Act for Privatization Applications, the fundamental purpose of privatization is to provide efficiency augmentation in the economy together with a decrease in public expenditure. Accordingly, in this study it is concluded that the above criteria are solely not sufficient for reaching public interest and privatization implementations should also be taken into consideration from the perspectives of employment, efficiency, assignment of public service and the circumstances of strategic matters and organisations.On account of the idea that all the points mentioned above should be investigated through a privatization sample that is a subject for most of the debates in current agenda, the privatization of TUPRAS is chosen as the sample case for this study and by taking also the related law court verdicts into account, it has been tried to explain the consequences of privatization from viewpoint of public interest and how public interest should be considered within privatization context using the case study in question.Key Words1.Privatization2.Public Interest3.Public Service4.Court Decisions5.TUPRAS