Çevre hukuku ilkelerinin idari yargı kararlarına yansıması
Reflection of environmental law principles in administrative
Yazar: MAKBULE DUYGU AKSOY
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA SUZAN GÖKALP
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Çevre hakkı = Environmental rights ; Çevre hukuku = Environmental law ; İdare hukuku = Administrative law

Özet:
Yirminci yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkan çevre kirliliği, başta insan sağlığı ve yaşamı 
olmak üzere tüm doğaya zarar vermeye başlamıştır. İnsanın çevreye ilişkin hassasiyetinin 
artması ile bakış açısı da değişmiş ve insan; çevreye sahip olmak yerine, çevreye zarar 
vermeden onunla barışık ve uyumlu bir şekilde yaşama fikrine yaklaşmıştır. Bu anlayış, çevre 
sorunlarına karşı yaptırım gücü olan, bağlayıcı, düzenleyici ve kalıcı bir çözüm bulma 
ihtiyacını doğurmuş, böylece çevre hukuku adında yeni bir hukuk dalı oluşmuştur. Çeşitli 
bilim dalları tarafından, çevre hukukunun konusunu ve amacını oluşturan hususlar üzerine 
araştırmalar yapılmış, bu araştırmalar neticesinde birçok farklı veri elde edilmiş ve elde edilen 
veriler ışığında, yol gösterici çevre hukuku ilkelerine ulaşılmıştır. Çevrenin etkin bir şekilde 
korunmasını amaçlayan bu ilkeler, çevre hukukunun kendine has birtakım özel nitelikler 
kazanmasını sağlayan unsurlar olarak da bilinmektedir. Çevre hukuku ilkeleri ayrı ayrı ifade 
edilseler de kendi içlerinde bir bütünlük arz etmektedir. Bu bütüncül yaklaşım aynı zamanda 
her bir ilkenin; ulusal ve uluslararası düzenlemeler, yürütmenin işlemleri ve yargı kararları 
üçgeninde incelenmesini de gerektirmektedir. Zira; yasama organı yaptığı yasal 
düzenlemelerle, yürütme organı idari işlemleriyle ve yargı organı da içtihatlarıyla yeni ve 
gelişmekte olan çevre hukukuna ilişkin bakış ve politikaları önemli ölçüde etkilemektedir. 
İdari yargı, Anayasa'nın 125'inci maddesine atfen, idarenin çevreyi etkileyebilecek karar ve 
faaliyetlerine ilişkin işlemleri ile kişi ya da kurumların çevresel bozulmaya sebebiyet veren 
işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemekle yükümlüdür. Bu açıdan çevresel konulara 
ilişkin idari yargılama sürecinin temel amacı, Anayasa'nın 56'ncı maddesinde düzenlenen 
çevre hakkının sağlanması olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışmamızda, çevre hukuku 
ilkelerinin mevcudiyeti, gelişim süreçleri, uygulamadaki yeri ve idari yargı kararlarına 
yansımaları, bütüncül bir anlayışla hem mevzuat kaynakları hem de idari yargı organlarınca 
verilen kararlar ışığında sistemli bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Environmental pollution arising towards the late twentieth century has started to harm the 
entire nature including primarily the health and life of people. As the society became more 
sensitive towards the environment, the perspectives of people have also transformed and 
shifted from the entitlement of the environment to living in harmony with the environment 
without doing harm. This shifted new understanding has led to the need of finding a binding, 
regulatory and permanent solution to environmental problems with the power of sanction, and 
thus a new branch of law called environmental law has emerged. Environmental law has 
evolved around the concept of environmental right. It's accepted that the elements that 
constitute the subject and purpose of the environmental right are examined separately in 
various research conducted by the disciplines that relate to the environmental sciences. As a 
result of this research, the principles of the environmental law are formed by specifying each 
constituent of it. These principles that aim to effectively protect the environment are also the 
same factors that assign specific characteristics to the environmental law. Although the 
principles of the environmental law are individually categorized and distinguished, there also 
is coherence among the principles. This holistic approach also requires the examination of 
each principle within the triangle of national and international regulations, executive actions 
and judicial decisions. Because the legislative body significantly influences the perspectives 
and policies regarding the new and developing environmental law through legislative 
regulations, the executive body through its administrative actions and the judicial body 
through its jurisprudence. In reference to the Article 125 of the Turkish Constitution, the 
administrative judiciary is obliged to review the compliance with the law of the decisions and 
actions of the administration that potentially affect the environment, as well as the actions of 
individuals or organizations that cause environmental disruption.  In this respect, the main 
purpose of the administrative adjudication process regarding the environmental issues is to 
ensure the environmental right regulated in Article 56 of the Turkish Constitution. 
Consequently, in this study, the presence and developmental processes of the principles of the 
environmental law, their implementation in practice and their implications on administrative 
judicial decisions have been systematically analyzed with a holistic approach in the light of 
both the legislative sources and the decisions of the administrative judicial bodies.