Alzheimer hastalığında ileriye dönük belleğin değerlendirilmesi ve diğer bilişsel yetilerle ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of prospective memory and its relationship with other cognitive abilities in Alzheimer's disease
Yazar: İREM DOĞANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EROL YILDIRIM
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology

Özet:
İleriye dönük bellek performansının standart yöntemlerle değerlendirilmesi, ileriye dönük bellek performansındaki kaybı anlamamızı sağlayıp, rehabilitasyon müdahaleleri geliştirmeye olanak sağlayacaktır. Bu amaçla; İleriye Dönük Bellek Testi (İDBT) geliştirilmiş, Alzheimer Hastalığı (AH) ile İDBT ilişkisi ve AH'da İDBT performansının diğer bilişsel yetilerle ilişkisi incelenmiştir. Hafif Bilişsel Bozukluk (HBB) ve Alzheimer hastalığı olan 31 hasta, bu gruba yaş ve eğitim düzeyi bakımından denk 20 sağlıklı kontrolün nöropsikolojik test verileri toplanmıştır. İDBT toplam puanlarının tanılara göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere uygulanan Kruskal Wallis-H testi sonucunda grupların sıralama ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak ileri derece anlamlı bulunmuştur (x2=20.9; p<.001). Anlamlı farklılığın hangi tanılar arasında oluştuğunu belirlemek üzere Dwass-Steel-Critchlow-Fligner ikili analizi uygulanmıştır. AH-Sağlıklı grupları arasında ileri derecede anlamlı (p<.001), AH-HBB grupları arasında anlamlı (p<.01) farklılaşma görülmüş, HBB-Sağlıklı grupları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir (p>.05). İDBT puanı ile diğer nöropsikolojik testler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Spearman korelasyon analizi yapılmış; Stroop ve SBST-tanıma boyutları ile İDBT arasında anlamlı bir ilişki olmadığı (p>.05); ileri menzil testi ile İDBT arasında anlamlı ilişki (p<.01) ; geri menzil, saat çizme, sözel akıcılık testleri, SBST anlık bellek, SBST toplam öğrenme, SBST kendiliğinden hatırlama, SBST toplam hatırlama, çizgi yönü, yüz tanıma ve SMMT ile İDBT arasında ileri derecede anlamlı ilişki (p<.001) olduğu görülmüştür. Sonuç olarak geliştirilen İDBT'nin geçerliliğini gösterir şekilde bilinen grupları ayırt edebildiği görülmektedir.

Abstract:
The present study aimed to assess prospective memory performance using standardized methods to provide insights into the decline of prospective memory function in neurodegenerative diseases and facilitate the development of rehabilitation interventions. In the first stage, we developed the Prospective Memory Test (PMT), and in the second stage, we examined the correlation between PMT performance and other cognitive abilities of Alzheimer's disease (AD) patients. We collected neuropsychological test data from 31 patients with Mild Cognitive Impairment (MCI) or AD and 20 healthy controls (HC) matched in age and education level. The Kruskal Wallis-H test showed a statistically significant difference (x2=20.9; p<.001) in total PMT scores among the different diagnoses. Pairwise analysis using Dwass-Steel-Critchlow-Fligner test revealed highly significant differences (p<.001) between the AD-HC, and a significant difference (p<.01) between the AD-MCI, while no significant differences (p>.05) were found between the MCI-HC groups. Spearman Rho's correlation analysis performed to investigate the correlation between PMT and other neuropsychological tests. There was no significant correlation (p>.05) between Stroop, SBST-recognition and PMT; significant correlation between (p<.01) forward span and PMT; it observed that there was a highly correlation between (p<.001) backward span, clock drawing, verbal fluency, SBST-immediate memory, SBST-total learning, SBST- spontaneous recall, SBST- total recall, line orientation, facial recognition, SMMT and PMT. Our findings suggest that PMT is a valid tool that can differentiate between known groups.