Arap gramerinde irabta mahalli olan ve olmayan cümleler
The sentences, which has mahall and no mahall in i'râb in Arabic language
Yazar: ŞAHİN ŞİMŞEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KAYAPINAR
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Cümle = Sentence ; Dilbilgisi = Grammar ; Söz dizim = Syntax ; İrab = Syntactic component

Özet:
"Arap gramerinde iªrâbta mahalli olan ve olmayan cümleler" adlı çalışmamızda nahiv
ilminin en önemli konularından biri olan cümlenin, nahiv ve iªrâbdaki konumunu belirlemeye
ve nahivcilerin cümlenin iªrâbına olan yaklaşımlarını ortaya koymaya çalıştık.
Çalışmamızda, iªrâbta mahalli olan ve olmayan cümlelerin tespiti, bu cümlelerin
tanıtılması, iªrâbta mahallinin olup olmadığı tartışmalı olan cümlelerin deliller ışığında
değerlendirilmesi ve Arap gramerinde bir cümlenin iªrâbta mahallinin olup olmadığından
neyin kastedildiğini ele aldık.
Ayrıca bu çalışmada kısaca cümleden, cümlenin kuruluş yollarından, cümlenin
unsurlarından, cümlenin kısımlarından ve Arap dilinde iªrâb olgusundan da bahsettik.
Çalışmamız esnasında, mananın bütünlüğü için cümlenin ibare içerisindeki
durumunun en az müfret kelimenin cümle içerisindeki durumu kadar önemli olduğunu
gördük. Ancak buna rağmen klasik nahiv âlimlerinin cümle konusuna ya hiç değinmediklerini
ya da sadece kelime ile bağlantısı söz konusu olduğu zaman değindiklerini ve bu sebeple de
modern dilciler tarafından eleştirildiklerini farkettik.
Yine çalışmamızda, nahivcilerin iªrâbta mahalli olan ve olmayan cümlelerin sayısı
hakkında ihtilaf halinde olduklarını tespit ettik. Fakat bu ihtilafın daha çok yüzeysel ve
tasnifte olduğunu da gördük. Örneğin bazı nahivciler haber olarak gelen cümleyi bir başlık
altında ele alırken diğer bazı nahivciler bunu üç başlık altında ele almışlardır.
Yine çalışmamızda, bir cümlenin iªrâbta mahallinin olup olmadığını tespit ederken,
cümlenin müfretle te'vîl edilip edilmediğine yani başka bir cümlenin unsuru olup olmadığına
bakıldığını gördük.Yine çalışmamızın sonucunda iªrâbta mahalli olmayan cümlelerin sayısının
yedi, iªrâbta mahalli olan cümlelerin sayısının da on olduğunu tespit ettik.

Anahtar Sözcükler: Cümle, iªrâb, mahall, müfret, unsur, gramer.

Abstract:
We tried to asses that the situation of the sentence, which is one of the most important
issue of syntax, in syntax and smooth talking and also tried to display that the approach of the
syntax scientists to smooth talking of the sentence.
In our study we discuss that determination of the sentences which is insignificant and
important, introducing of these sentences, cosidering the sentences, which is controversial
whether it is insnsignificant or not, in light of the evidences and what is intended to say that
whether insignificant or not in arabic grammar.
Also we discussed in this study that short sentences, ways of the building a sentence,
compenents of the sentence parts of the sentence, fact of smooth talking in arabic language.
We saw during our study that situation of the sentence in the passage for wholeness of
the meaning is as important as the singular word in sentence. However we also saw that either
the syntax scientists didn't deal with issue of sentence or they deal with when it is in
connection with word so they are criticised by modern linguists.
Anyway we determined that the syntax scientists is in conflict with the number of the
sentences which is insignificant and important. But we also saw that this conflict is superficial
and about classification. For example some syntax scientists discuss the sentence which
comes as an information, in one topic and otrhes discuss this in threc topie.
Anyway in our study we saw that the sentence is whether commented with singular or
not namely it is looked at whether it is a component of another sentence or not when a
sentence is determined whether it is insignificant or not.
Anyway as a result of our study we determined that the number of sentence which is
insignificant, is seven and the number of sentence which is important, is ten.
Key Words: Sentence, smooth talking, locus, singular, component, grammar.