Mobil ağlara erişimin teknostres üzerindeki etkisinde dijital ortamda var oluş algısı, normatif sosyal etki ve güç mesafesinin rolü
The role of perception of digital presenteeism, normative social effect and power distance in the impact of access to mobile networks on technostress
Yazar: PINAR SARP
Danışman: PROF. DR. YONCA DENİZ GÜROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgisayar teknolojisi = Computer technology ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Teknostres = Technostress ; İş kültürü = Business culture

Özet:
"Mobil", "kısıtı olmayan" ve sürekli "ulaşılabilir" olan; mobil ağlara erişim, işletmelerde verimliliği arttırmıştır. Bununla birlikte, hızlı bilgi paylaşımı, ulaşılabilir olma gibi fonksiyonlar ve sağladıkları kolaylıklar yanında, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişme, iş hayatı ile özel yaşam arasındaki sınırların kaybolması gibi bir sonucu da beraberinde getirmektedir. Yeni teknolojilerin sebep olabileceği sorunlar çalışanların "Teknostres" olarak adlandırılan fenomeni deneyimlemesine neden olmaktadır. Çünkü, bu teknolojilerin aşırı kullanımı, çalışanların mental sağlığını da olumsuz şekilde etkilemektedir. Özellikle, verilen görevlere hızlı yanıt verme normunun benimsendiği ve güç mesafesinin yüksek olduğu işletmelerde bu olumsuz etki daha fazla hissedilebilmektedir. Buradan hareketle çalışmanın amacı, mobil ağlara erişim, dijital ortamda var oluş algısı, teknostres, normatif sosyal etki ve güç mesafesinin ilişkisini tespit etmektir. Bu doğrultuda, araştırmanın örneklemini İstanbul olan ve sektör fark etmeksizin çalışan beyaz yakalılar oluşturmaktadır. Hipotez testleri SPSS 23.0 (Sosyal Bilimler için İstatistik Programı) kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, mobil ağlara erişimin teknostres üzerindeki istatistiki olarak anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki çıkmıştır. Ayrıca, dijital ortamda var oluş algısı mobil ağlara erişim ve teknostres ilişkisinde aracılık rolü üstlenmektedir. Normatif sosyal etki ise, aracı değişken modelinde istatistiki olarak anlamlı bir etkiye sahiptir. Son olarak güç mesafesinin mobil ağlara erişim, dijital ortamda var oluş algısı ve teknostres ilişkisinde anlamlı bir etkisi çıkmamıştır. Bu bağlamda, teorik çıkarımlar ve ampirik sonuçlar neticesinde teorisyenlere ve uygulamacılara yönelik farklı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The information age is "mobile", "unconstrained" and constantly "accessible"; mobile access networks have increased productivity in businesses. However, besides the functions such as fast information sharing, being accessible and the convenience they provide, the development in information and communication technologies brings with it a result such as the disappearance of the boundaries between business life and private life. The problems that new technologies can cause only cause employees to experience the phenomenon called "Technostress". Because the excessive use of these technologies negatively affects the mental health of the employees. In particular, this negative effect can be felt more in businesses where the norm of quick response to the given tasks is adopted and the power distance is high. From this point of view, the aim of the study is to determine the relationship between access to mobile networks, perception of existence in the digital environment, technostress, normative social influence and power distance. In this direction, the sample of the research consists of white-collar workers from Istanbul and working regardless of the sector. Hypothesis tests were analyzed using SPSS 23.0 (Statistics Program for Social Sciences). As a result of the regression analyzes, there was a statistically significant and positive relationship between access to mobile networks on technostress. In addition, the perception of existence in the digital environment plays a mediating role in the relationship between access to mobile networks and technostress. Normative social effect, on the other hand, has a statistically significant and positive effect in the mediating variable model. Finally, power distance did not have a significant effect on the relationship between access to mobile networks, perception of existence in the digital environment and technostress. Finally, different suggestions have been made for theorists and practitioners as a result of theoretical inferences and empirical results.