Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortalarında tazminat hakkından vazgeçilmesi
Waiving the right to compensation in compulsory liability insurance for highway motor vehicles
Yazar: SEVDA NUR GÜRSES
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA İSMAİL KAYA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Kanunlar 5237 sayılı = Laws 5237 numbered ; Kara yolları = Highways ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Sigorta işlemleri = Insurance transactions ; Sigorta sektörü = Insurance sector ; Tazminat = Compensation ; Ticaret hukuku = Commercial law ; Zorunlu mali sorumluluk sigortası = Compulsory liability insurance

Özet:
İcat edildiği tarihten bu yana hayatımızın vazgeçilmez birer parçası haline gelen motorlu taşıtlar, karayolunda işletilirken bir kişinin ya da bir şeyin zarara uğramasına neden olabilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenlerin Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması zorunlu tutulmuştur. Gerçekleşen trafik kazası nedeniyle zarar görenin, sigorta ettiren ile sigortacı arasında akdedilen zorunlu mali sorumluluk sigortası sözleşmesinde belirlenen sigorta tutarıyla sınırlı olmak üzere sigortacıya doğrudan doğruya talep ve dava hakkı bulunmakta olup zararının giderilmesi amacıyla tazminat talep edebilmesi mümkündür. Ancak zarar gören çeşitli sebeplerle tazminat talep etme hakkından vazgeçebilmekte, zararına karşılık gelen tutardan daha azına razı olmak suretiyle sorumluları ibra edebilmekte yahut bazı hukuki kurumların doğurduğu sonuçlarla tazminat hakkından vazgeçmiş sayılabilmektedir. Hukuki açıdan çeşitli yansımaları bulunan bu gibi durumlar kimi zaman haksız sonuçlar doğurabilmekte ve bazı tartışmaları gündeme getirmektedir. Bu çalışmada öncelikle sigorta türleri içerisinde karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasının yeri ve hukuki niteliği ele alınacak, ardından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasında sorumluluğa ve tazminat hakkına ilişkin esaslar incelenecektir. Son olarak karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamıyla sınırlı olmak üzere tazminat hakkından vazgeçilmesi yahut vazgeçilmiş sayılması sonucu doğuran haller ele alınacaktır. Bu hallerden özellikle uzlaştırma kurumu üzerinde durulacak; trafik kazası sonucunda üçüncü kişinin yaralanmasının 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca taksirle yaralama suçuna vücut vermesi sebebiyle, tarafların uzlaşmaları halinde bir daha tazminat davası açılmasının mümkün olup olmadığı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253/19 ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 111 hükümleri de göz önüne alınmak ve çeşitli yargı kararlarına da yer verilmek suretiyle tartışılmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Motor vehicles, which have become an indispensable part of our lives since their invention, can cause damage to a person or something while being operated on the highway. With the Road Traffic Law No. 2918, operators are required to take out compulsory liability insurance for Highway motor vehicles. The injured party due to the traffic accident has the right to a direct claim and lawsuit to the insurer, limited to the insurance amount determined in the compulsory liability insurance contract concluded between the insured and the insurer, and it is possible to claim compensation to compensate for the loss. However, the injured party may waive the right to claim compensation for various reasons, may release those responsible by agreeing to less than the amount corresponding to the loss, or may be deemed to have waived the right to compensation with the consequences of various legal institutions. Such situations, which have various legal implications, can sometimes lead to unfair results and raise some debates. In this study, first of all, the legal nature and the place of the highway motor vehicles compulsory liability insurance among other insurance types will be discussed, then the principles regarding liability and compensation right in highway motor vehicle compulsory liability insurance will be examined. Finally, the situations that result in the waiver of the right to compensation or deemed to have been waived the right to compensation, limited to the scope of the compulsory liability insurance for highway motor vehicles, will be discussed. Of these cases, particular emphasis will be placed on the conciliation institution; as the third person's injury due to a traffic accident gives rise to the crime of negligent injury in accordance with the Turkish Penal Code No. 5237 and whether it is possible to file a lawsuit for compensation again in case where the parties reach an agreement will be discussed by taking into consideration various judicial decisions and the provisions of article 253/19 of the Criminal Procedure Law No. 5271 and article 111 of the Road Traffic Law No. 2918.