Doğanın soyut şiiri ve Türkiye'de doğadan hareketle soyuta yönelen sanatçılar
Abstract poetry of nature and Turkish artist using the abstract art form drawing inspiration from nature
Yazar: HATİCE HEKİM TÜRKELİ
Danışman: PROF. DR. ZAHİT BÜYÜKİŞLEYEN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Bölümü / Plastik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Çağdaş sanatın dalları arasında yeni anlamlar ve değerler kazanan ?soyut? kavramı özellikle 20. yüzyıl sanatının asal biçemlerinden birini oluşturur. Çağdaş bilimin, felsefenin ve sanatın değişen idelerinin gerçekliği sorgulaması, yeni bir gerçekliğin doğmasını sağlar. Bu bağlamda, ?Soyutlama? potansiyel olarak var olan ancak gerekli şartların ve koşulların olgunlaşması sonucunda, bu dönemde ortaya çıkmış olan bir tavırdır. Doğa felsefesinin bir alanı olarak değerlendirilebilecek doğa çıkışlı soyutlamalar, modern sanat anlayışına yeni katkılarda bulunur. Doğa çıkışlı soyutlamaya yönelik resim yapmak, doğayla etkin bir hesaplaşma yolunu açmıştır böylelikle resmi; doğayı görme yerine, doğayı düşünme sanatı olarak benimseyen sanatçının doğayla ilişkisi onu somut görünüşüyle yansıtmanın ötesine geçer.Cezanne'ın doğayı geometrik formlara indirgemesi ve Kandinsky'nin doğayı kişisel gözlemiyle tasviri, soyut sanatın doğuşunun temellerindendir. Batı sanatında klasik resim geleneğinin karşıt yönünde üretilen soyut sanat örnekleri yüzyılın başlangıcında ilk kez 1910'larda Kandinsky, Mondrian gibi sanatçıların çalışmalarında ortaya çıkar. Doğa'dan hareketle soyut resme ulaşan bu sanatçılar Batı resim geleneğini radikal bir biçimde etkilemişlerdir.Soyut sanat dünya platformunda hızlı değişimlere neden olurken Türkiye'ye gelişi ve sanatçılar tarafından benimsenmesi 1950 yıllarına rastlar. O yıllara kadar resimde klasik, empresyonist ve ekspresyonist tarzda eserler üretilmekteydi. Yeniler Grubu çevresinde toplanan Türk sanatçıları soyut anlatımlara hızla yönelerek bu anlayışta özgün sanat tavrı ortaya koymayı amaçlamışlardır. Türk soyut resminin, genç özgeçmişinin içerisinde, Türk resminin çağdaşlaşmasında önemli bir yere sahip olan birçok sanatçının doğanın şiirsel dilini duyumsayıp tuvallerine aktardıkları, batı resmindeki örneklerine benzer bir süreçle doğa görünümlerini konu edinerek çağdaş anlatımlara ulaştıkları görülmektedir. Bu doğa görüntüleri soyut anlatıma kadar varmış, şiirsel bir anlatımdır.? Bugünkü sanatın doğayla alışverişi kestiği nasıl söylenebilir? Bu alışveriş bugünkü kadar büyük olmadı? (Ragon, 1987) cümlesiyle Jean Grenier, ?doğa? aracılığıyla sanatını gerçekleştirmeyi seçen sanatçıların her dönemde var olacağını ve bu etkileşimin her zaman süreceğinin işaretini vermektedir.Hatice Hekim Türkeli'nin de sanatını ve kendini gerçekleştirme aracısı olan ?doğanın soyut şiiri?, imgesel olarak resimlerinde yer alır. İlk bakışta gerçek doğa görünümlerini işaret etmekte olan resim elemanları gözlemlenen doğa nesnelerinin imgeye dönüşmüş halleridir. Türkeli, resimlerinde, soyutlama itkisiyle ele aldığı doğa imgeleri aracılığıyla tuval yüzeyinde, yeni anlatımlar var ederek, nihai olarak dönüşüleceğini düşündüğü doğanın, sahip olduğu dengenin uyumunu göstermeye çalışmaktadır.

Abstract:
The concept of ?abstract?, which gained new meanings and values in branches of contemperory art, is one of the fundemental styles of the 20th century art. A new reality was born with the inquiry of reality by the changing ideals of contemperory science, philosophy and art. In this context, ?Abstraction? is a concept that was potentially present but was only revealed in this period by the maturation of the necessary conditions and circumstances. Nature based abstractions that can also be considered as a branch of nature philosophy, contributes to modern art. Pantings established with nature based abstraction, is a way to settle with nature, thus the artist, whom accepted nature as a art of thought instead of a visual aspect, expresses nature beyond it?s visual appearence.The foundations of abstract art are, Cezanne?s reduction of nature to geometric forms and Kandinsky?s expression of nature with his individual observations. The first examples of abstract art were established, as an arise against the classic art tradition, in 1910s by the studies of artists like Kandinsky and Mondrian. These artists who attain abstract art, having nature as an inspiration, radically affected the western art tradition.While abstract art forced the art world platform to rapid variation, it wasn?t until 1950s that it was known and adopted by Turkish artists. Until 1950s, styles of classic, impressionist and expressionist art were seen in paintings. The Turkish artists, gathered around the New Group, tended towards abstract expressions and aimed to create an original art manner. In the short history of Turkish abstract art, many artists, who contributed great deal to the Turkish art to become contemporary, sensed the poetic language of nature and transfered it to their canvas in a smilar process to the western examples of their peers. These nature sights reach an abstract exposure through a poetic expression.?How can one say today?s art has lost it?s relation with nature? The relation has never been as great as it is today? (Ragon, 1987). With this expression, Jean Grenier implied that an artist expressing his art through ?nature? will be everlasting and this relation will never be broken. (As for Hatice Hekim Türkeli?s work, ?nature?s abstract poem? can be found as ) As an expression deriving from her art and personality, ?nature?s abstract poem? is present in Türkeli?s art work. Although at first sight the artistic elements may show resembelance to realistic nature visions, they are in fact an inner transformation of nature images into imagination. In Türkeli?s art work, she creates a new expression on canvas with the abstracted images of nature, and through that her aim to point out the balance and harmony that nature holds, and that everyone are all bound to turn to it eventually.