Hadislerde sahabe kavramı
The concept of sahabe in hadiths
Yazar: MUSTAFA SOLAK
Danışman: DOÇ. DR. A. KADİR EVGİN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Sahabe = Sahabe

Özet:
İslam Dini'nin ilk iki kaynağı olan Kur'ân-ı Kerim ve Hadis'lerin günümüze intikalinde önemli bir yere sahip olan sahabenin tanımı hakkında kaynaklarımızda birçok bilgi mevcuttur. Ancak kanaatimizce asıl olan, Hz. Peygamber'in kendi dilinden sahabenin nasıl tanımlandığıdır. Fakat yaptığımız bu araştırmada bizzat Hz. Peygamber'in özel anlamda bir sahabe tanımı yaptığı tespit edilemememiştir. Dolayısıyla kaynaklarda mevcut olan sahabe tanımlarının O'nun vefatından sonraki süreçte ortaya konmuş tanımlardan ibaret olduğunu söylemek mümkündür. Bu yüzdendir ki bu tanımlar izafidir.Bu nedenle sahabe olmanın ölçüsünü, Hz. Peygamberle birlikteliğin, sohbetin veya arkadaşlığın süresi gibi belli bir süre ile sınırlandırılması imkânsızdır. Kaldı ki bu hususta kesin kurallar ortaya koymak da doğru değildir. Nitekim bir arkadaşlığın tesis süresi kimine göre üç gün olabileceği gibi bir başkasına göre üç yıl olabilir. Öte yandan aynı izafiliğin ?sahabe? kavramının yer aldığı rivayetler için de söz konusu olduğunu söyleyebiliriz. Zira bu rivayetlere baktığımızda da arkadaşlık konusunda belli bir süre sınırının ortaya konulmadığını gördük.Bunların yanında Hz. Peygamber ve arkadaşlarının s-h-b kök fiili ve türevlerinin geçtiği rivayetlerde sahabe kavramından genellikle ?arkadaş/arkadaş olmak,? ?dost/dost olmak,? ?sohbet etmek,? ?beraber olmak,? ?eş (karı-koca) olmak,? ?sahip/mâlik olmak,? ?himaye etmek, yardım etmek,? ?bir yere mensup, oranın ehli, sakinleri, orada devamlı kalan kimseler olmak,? ?hizmetçi/sırdaş/vâkıf olmak? manalarını kastettiklerini söylemek mümkündür.Anahtar Kelimeler: Hadis, Hz. Peygamber, Sahabe, Arkadaş, Dost, Sohbet Etmek, Beraber Olmak.

Abstract:
In our sources there a lot of knowledge about the definition of sahabe which have an important place in transition of the first two sources of Islam which are Kuran-ı Kerim and Hadiths to the present day. However, in our opinion the actual point is that how Prophet Muhammad defines the sahabe on his own language. But in the research that we have done, we couldn?t identify a special definition that Prophet Muhammad has made. Consequently, it is possible to say that the existent definitions of sahabe in the sources were arisen after the death of Prophet Muhammad. These definitions are, therefore, relative.Due to the fact stated before that the criterion of being a sahabe can not be limited with a duration of time like a period of conversation or friendship. Moreover, it is not right to establish certain rules in this matter. Furthermore, the foundation period of a friendship can be three days for someone or it can be three years for the other. On the other hand, we can say that the same relativity prevails for the rumors in which the concept of ?sahabe? has been circulated. Besides, when we took a look at these rumors, we saw that there wasn?t a clear time limit about friendship.In addition to these facts, it is possible to say that Prophet Muhammad and his friends usually meant sahabe as the meanings of ?friend/to be friend?, ?companion/to be a companion?, ?to chat?, ?to be together?, ?to be a spouse (wife-husband)?, ?to own/ to possess?, ?to protect, to help?, ?to be a member, a possessor, an inhabitant, a resident of somewhere?, ?to be a servant/ a confidant/ a cognizant? in rumors in which the root verb of s-h-b and its derivations were mentioned.Keywords: Hadith, Prophet Muhammad, Sahabe, Friend, Companion, to chat, to be together.