Genç yetişkinlerde olumsuz değerlendirilme korkusu ve sosyal yeterlik ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolü
The mediator role of cognitive flexibility in the relationship between fear of negative evaluation and social efficacy and social anxiety in young adults
Yazar: BERKAN CAN KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM TOLAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Mevcut çalışmada, genç yetişkinlerde olumsuz değerlendirme korkusu ve sosyal
yeterliğin sosyal kaygı üzerindeki etkisinde bilişsel esnekliğin aracı rolünün
incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma; Türkiye'de 18-30 yaş aralığında bulunan, 447'si
kadın (%68.99) ve 201'i erkek (%31.01) olmak üzere 648 kişi ile gerçekleştirilmiştir.
Katılımcılara; Demografik Bilgi Formu, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Sosyal Yeterlik ve
Sosyal Sonuçlar Ölçeği, Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği ve Liebowitz
Sosyal Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada sosyal kaygı düzeyinin demografik
özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirleyebilmek amacıyla bağımsız
örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Değişkenlerin
birbirleri arasındaki ilişkiyi belirleyebilmek amacıyla Pearson korelasyon analizi,
aracılık modellerini test edebilmek için ise basit aracı değişken analizi kullanılmıştır.
Araştırma bulguları incelendiğinde, sosyal kaygı bozukluğunun psikolojik rahatsızlığa
sahip olma durumuna göre farklılaştığı görülmüştür. Buna göre; psikolojik rahatsızlığa
sahip olanların sosyal kaygı düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.
Korelasyon analizi sonuçlarına göre; sosyal kaygının bilişsel esneklik ve sosyal
yeterlik ile negatif yönlü, olumsuz değerlendirilme korkusu ile pozitif yönlü bir ilişkisi
olduğu görülmüştür. Bilişsel esnekliğin ise sosyal yeterlik ile pozitif yönlü, olumsuz
değerlendirilme korkusu ile negatif yönlü bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Aracı değişken analizi sonuçlarına bakıldığında, sosyal yeterliğin sosyal kaygı
üzerindeki etkisinde bilişsel esnekliğin aracı rolü olduğu görülmüştür. Yine analiz
sonuçlarına göre olumsuz değerlendirilme korkusunun sosyal kaygı üzerindeki
etkisinde bilişsel esnekliğin aracı rolü olduğu görülmüştür. Analizler sonucunda elde
edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The current study aimed to investigate the mediating role of cognitive flexibility in the
effect of fear of negative evaluation and social competence on social anxiety in young
adults. The research was carried out with 648 people between the ages of 18-30,
68.99% (447) of whom were women and 31.01% (201) were men. In this study
Demographic Information Form, Cognitive Flexibility Scale, Liebowitz Social
Anxiety Scale, Fear of Negative Evaluation Scale, Social Skills and Social Outcome
Expectations Scale were applied to the participants. In the study, independent samples
t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were performed to determine
whether social anxiety measures differed according to demographic structure. Pearson
correlation analysis was used to determine the relationship between the variables in
the study and simple mediation analysis was used to test the mediation models. When
the result of the research were examined, it was foundt that the level of social anxiety
differed according to having a psychiatric disorder. According to this; It has been
observed that those with psychological disorders have higher social anxiety levels.
According to the results of the correlation analysis; It has been determined that social
anxiety has a negative relationship with cognitive flexibility and social efficacy. It has
been determined that social anxiety has a positive relationship with fear of negative
evaluation. In addition, it was concluded that cognitive flexibility has a positive
relationship with social efficacy. Cognitive flexibility has a negative relationship with
fear of negative evaluation. When the mediator variable analysis results were
examined, it was seen that cognitive flexibility had a mediating role in the effect of
social efficacy on social anxiety. In addition, according to the results of the analysis,
it was seen that cognitive flexibility had a mediating role in the effect of fear of
negative evaluation on social anxiety. The results of the study were discussed and
interpreted in light of the relevant literature.