Etkinlik hesaplama yöntemi olarak veri zarflama analizi ve Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye'nin göreli finansal etkinliklerinin değerlendirilmesine ilişkin bir uygulama
Data envelopment analysis as an efficiency calculation method and an application including evaluation about the relative financial efficiencies of European Union and Turkey
Yazar: ANIL SAVAŞ TEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESRA ÖZTAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Etkinlik = Efficiency ; Finansal etkinlik = Financial efficiency ; Türkiye = Turkey ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı, Avrupa Birliği ülkeleri ve aday ülke Türkiye'nin göreli finansal etkinliklerinin ölçülmesi ve ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesidir. Bu amaçla, etkinlik ölçüm yöntemlerinden biri olan veri zarflama analizinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında, karar verme birimleri olarak Avrupa Birliği'ne üye 27 ülke ve Türkiye ele alınmıştır. Analiz için girdi kümesinde Genel Devlet Borçları/GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla), İşsizlik Oranı, Vergi Yükü, Yatırımlar/Tasarruflar şeklinde makroekonomik göstergeler kullanılmıştır. Çıktı kümesinde ise GSYİH, İstihdam Oranı, İhracatın İthalatı Karşılama Oranı ve Kişi Başına Düşen GSYİH'den yararlanılmıştır. Girdi ve çıktı kümelerinin belirlenmesinin ardından, analize en uygun veri zarflama modeli olarak girdiye yönelik CCR (Charnes, Cooper ve Rhodes) seçilmiştir. Girdi ve çıktı kümeleri ile analize uygun veri zarflama modelinin belirlenmesinin ardından, EMS (Efficiency Measurement System) version 1.3. programı kullanılarak, en güncel veri seti üzerinden (2009) analiz gerçekleştirilmiştir. Son olarak da, gerçekleştirilen analiz sonuçları değerlendirilmiş, çalışma kapsamına alınan 28 ülkeden 6 tanesinin %100 etkin olduğu sonucuna varılmıştır. 28 ülkenin göreli etkinlik skorlarının ortalaması 0,82'dir. En iyi durumdaki ülke Lüksemburg; en kötü durumdaki ülke Yunanistan'dır. Türkiye göreli finansal etkinlik skoru ile 25. olabilmiştir. Çalışma kapsamına etkinlik skorlarının sonuçlarına ek etkin ülkeler için süper etkinlik analizi sonuçları, karar verme birimleri için referans kümeleri ve etkin olmayan ülkeleri ilgilendiren iyileştirme oranları da dahil edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to measure and evaluate the relative financial efficiency results of European Union countries and the candidate country Turkey. Data envelopment analysis, which is one of the efficiency measurement methods, is used to reach the purpose. In this study, 27 European countries and Turkey are used as decision making units. For the analysis, macroeconomic indicators General Government Debts/GDP (Gross Domestic Product), Unemployment Rate, Tax Burden and Investments/Savings are placed in the input sets. In the output sets, GDP, Employment Rate, The Ratio of Exports to Imports and GDP per Capita are used. After determining the input and output sets, CCR (Charnes, Cooper ve Rhodes) input is chosen as the most suitable data envelopment analysis model for the study. Having chosen the best model for the study, the most current data sets, which belong to 2009, are analyzed with using dea analysis program EMS (Efficiency Measurement System) version 1.3. Finally, results of the analysis are evaluated and it?s found that the 6 countries are %100 efficient among the 28 countries which are included in the study. The average efficiency score of the 28 countries is 0,82. Luxembourg is placed in the best position however Greece is the worst. Turkey gets the 25th position with its financial efficiency score. In addition to financial efficiency results, super efficiency analysis results for the efficient countries, reference sets for the decision making units and the improvement rates for the inefficient countries are included in this study.