Urhoylu Rabbula'nın teolojik içerikli mektupları: Çeviri, inceleme ve tahlil
Theological letters of Rabbula of Urhoy: Translation, examination and analysis
Yazar: RAMAZAN ALTAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAİT TOPRAK
Mardin Artuklu Üniversitesi / Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü / Süryani Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Rabbula'nın kendi döneminin kilise babaları kadar bir şöhrete sahip olmaması, onun Doğu'daki kilise ve teoloji tarihi için çok büyük bir önem taşımadığı ya da mevcut tarihsel kaynakların Urhoy Piskoposu'nu kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için yeterli bir zemin sağlamadığı için böyle bir izlenim yaratmış olabilir. Rabbula'ya ait olduğu var sayılan teolojik içerikli mektuplarda, dönemine ait kristolojik tartışmalara ve döneminin ruhban sınıfına inanç konusundaki uyarılarına yer verilmiştir. Mesih ve Meryem'e dair kristolojik tartışmalar ekseninde Rabbula mektupları bu konular sorulan sorular çerçeversinde ve kendisine yöneltilen eleştiriler çerçevesinde yer verilmiştir. Rabbula'nın Türkçe'ye çevirdiğimiz söz konusu mektuplarında hem Eski Ahid hem Yeni Ahid'ten yaptığı atıflar dikkate şayandır.
Çalışmamızda, giriş ile birlikte birinci bölümde Urhoylu Rabbula'nın hayatı, dönemin dini ve siyasi konuları ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Rabbula'nın seçtiğimiz teolojik içerikli Süryanice mektuplarının tenkitli bir Türkçe çevirisi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise söz konusu mektupların inceleme ve tahlili yer almaktadır. Nihayet sonuç, kaynakça ve eklerle tezimiz sonuçlanmıştır.
İlkin Rabbula'nın Perrhe Piskoposu Gemellina'ya gönderdiği mektup, kilise yapısı ve ruhban sınıfının inanç ve iman konusunda yaptığı uyarıları ihtiva eden mahiyettedir.  İkincileyin Samosatlı Andreos'un Rabbula'ya gönderdiği mektup ise ona karşı hakaret ve onun aforoz edilmesine dair tartışmaları içermektedir. Son olarak İskenderiyeli Kurilos'un I.Efes Konsiline dair bilgisi, Nestorius'un heretik öğretileri ve süregelen kristolojik tartışmaları konu edinir.

Anahtar Sözcükler 
Rabbula, Kurilos, Andreos, Gemellina, I.Efes, Nestorius, Kilise, Teolojik tartışmalar, Meryem, Mesih

Abstract:
The fact that Rabbula was not as famous as the church fathers of his time may have created the impression that he was not of great importance for the history of the Church and theology in the East. However, this impression arises from the fact that the available historical sources do not provide a sufficient basis for a comprehensive evaluation of the Bishop of Urhoy. Theological letters, which are assumed to belong to Rabbula, include christological debates of his time and warnings about faith to clergies. In the context of christological discussions about Christ and Mary, Rabbula's letters are included within the framework of the questions asked about these issues and the criticism directed to him. Rabbula's references to both the old and new covenants in the letters we translated into Turkish are noteworthy. When it comes to christological discussions about Christ and Mary, Rabbula included these issues in his letters within the framework of the questions asked and criticisms directed at him. Rabbula's references to both the Old and New Testaments in his letters, which we translated into Turkish, are noteworthy. In the first part of our study, together with the Introduction, the life of Rabbula of Urhoy and the religious and political dynamics of the period are discussed. In the second part, a critical Turkish translation of Rabbula's Syriac letters with theological content that we selected has been completed. The third chapter includes the examination and analysis of the letters in question. Finally, our thesis has been concluded with conclusion, bibliography and appendices.
First, the letter that Rabbula sent to Gemellina, Bishop of Parin, contains his warnings to the church structure and clergy about faith and belief. Secondly, the letter sent by Andreas of Samosat to Rabbula contains discussions about insults and excommunication. Finally, it deals with the thoughts of Cyrillos of Alexandria on the First Council of Ephesus, the heretical teachings of Nestorius and the ongoing christological debates.

Keywords: Rabbula, Cyrillos, Andreos, Gemellina, I. Ephesus, Nestorius, Theological debates, Mary, Christ.