Üretim planlamada bulanık doğrusal programlama yöntemi: Metal sektöründe bir uygulama
The use of fuzzy linear programming technique in production planning problems: An application in the metal industry
Yazar: DİLARA ÖZÜLKÜ
Danışman: PROF. DR. SİBKAT KAÇTIOĞLU
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık doğrusal programlama = Fuzzy linear programming ; Doğrusal programlama = Linear programming ; Metal sektörü = Metal sector ; Üretim planlaması = Production planning

Özet:
Günümüzde artan rekabet ortamı işletmelerin sahip olduğu kaynakları daha verimli kullanmasını önemli bir hale getirmiştir. İşletmelerin sahip oldukları kaynakları müşteri talep ve isteklerine göre doğru zamanda ve doğru miktarda kullanmaları ancak etkili bir üretim planlama ile olmaktadır. Üretim planlama ile olası talep artışlarına öncesinden çözüm bulan işletmeler, müşteri isteklerine kısa sürede cevap vererek minimum maliyet ve maksimum kar sağlamaktadır.
İşletmelerde yaşanan üretim planlama problemlerinde fazla kısıt olması nedeniyle oluşan problemleri detaylı çözüme ulaştırmak için klasik doğrusal programlama kullanılsa da klasik doğrusal programlama belirsizlik içeren durumlarda yetersiz kalmaktadır. Belirsizlik ortamında en iyi karar vermeyi sağlayan model bulanık doğrusal programlamadır. Bu nedenle çalışmada, metal sektöründe faaliyet gösteren bir firmada üretim planlama problemi ilk olarak doğrusal programlama yöntemiyle çözülmüş ardından gerçek hayat problemlerinde verilerin kesin olmaması nedeniyle talep verileri bulanık alınarak bulanık doğrusal programlamanın verdegay yaklaşımıyla modellenmiştir. Lingo bilgisayar programı yardımıyla çözüm sonucu bulunmuştur.
Çalışma beş ana bölümde incelenmiştir. Birinci bölümde üretimin tanımı, ikinci bölümde üretim planlama ve planlama dönemleri detaylı anlatılmıştır. Üçüncü bölümde üretim planlama problemlerinin çözülmesinde kullanılabilen doğrusal programlama detaylı incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde bulanık doğrusal programlama, konu ile ilgili yapılan çalışmalar, matematiksel modellemesi ve çözüm yöntemleri ele alınmıştır. Son olarak metal sektöründe faaliyet gösteren işletme için üretim planlama problemi doğrusal programlama ve bulanık doğrusal programıyla model oluşturulmuş ve Lingo yazılımıyla ile çözüm bulunmuştur. Böylece işletmede alınan verilerin belli kısıtlar altında maksimum kâr değerine ulaşılmıştır. Ulaşılan model üzerinde duyarlılık analizi yapılarak probleme uygun model elde edilmiştir.

Abstract:
Today, the increasing competitive environment has made it important for businesses to use their resources more efficiently. It is only with an effective production planning that businesses use their resources at the right time and in the right amount according to customer demands and requests. Businesses that find solutions to possible demand increases with production planning in advance provide profit by responding to customer requests in a short time.
Although classical linear programming is used to provide detailed solutions to the problems that occur due to excessive constraints in production planning problems experienced in enterprises, classical linear programming is insufficient in cases involving uncertainty. The model that provides the best decision-making in an environment of uncertainty is fuzzy linear programming. For this reason, in a company operating in the metal sector, the production planning problem was first solved with the linear programming method, and then the demand data was modeled with the verdegay approach of fuzzy linear programming, due to the inconsistency of the data in real life problems. The solution result was found with the help of Lingo computer program.
The study has been examined in five main sections. In the first part, the definition of production, in the second part, the production planning and planning periods are explained in detail. In the third chapter, linear programming, which can be used to solve production planning problems, is examined in detail. In the fourth part of the study, fuzzy linear programming, studies on the subject, mathematical modeling and solution methods are discussed. Finally, the production planning problem for the enterprise operating in the metal sector was modeled with linear programming and fuzzy linear program and a solution was found with Lingo software. Thus, the maximum profit value of the data received in the enterprise has been reached under certain constraints. Sensitivity analysis was performed on the reached model and a model suitable for the problem was obtained.