Karışık dişlenme dönemindeki çocuklarda uykuda solunum bozukluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of sleep disordered breathing in children during the mixed dentition period
Yazar: ÇAĞLA KONDOZ TORUN
Danışman: PROF. DR. BAŞAK DURMUŞ
Marmara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı / Pedodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, karışık dişlenme dönemindeki çocuklarda uykuda solunum bozukluklarının ve ilişkili orofasiyal disfonksiyonlarının tanısı amaçlı FAIREST-6 tarama aracının etkinliğinin araştırılması, klinik parametrelerle birlikte uykuda solunum bozukluğunun ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi ve anksiyete üzerine etkilerinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na başvuran, yaşları 7-12 arasında değişen, karışık dişlenme dönemindeki 100 sağlıklı çocuk ve ebeveynleri ile gerçekleştirildi. Uyku bozuklukları, Çocuklar için Uyku Bozukluğu Ölçeği
(ÇUBÖ) ile değerlendirildi. Klinik incelemelerde FAIREST-6 ve Ortodontik Tedavi İhtiyaç İndeksi (IOTN-DHC) kullanıldı. Ayrıca, yaşam kalitesi için COHIP-SF 19 ve anksiyete ölçümü için Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATO) ölçekleri uygulandı. Beden Kitle İndeksi (BKİ) ve persentil değerleri boy ve kilo ölçümleri ile hesaplandı. Veriler Shaphiro Wilk, Student t testi, Mann Whitney U testi ve iki yönlü tekrarlanan ölçümlü ANOVA ile analiz edildi. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 ile yapıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışma grubundaki çocukların yaş ortalaması 9,67±1,90 olup, grupta %47'si 7-9 yaş, %53'ü ise 10-12 yaş aralığındadır. ÇUBÖ verilerine göre çocukların %42'sinde uyku bozukluğu saptanırken, %58'inde uyku bozukluğu tespit edilmedi. Çalışma grubu, uyku bozukluğu olan ve olmayan olarak iki alt gruba ayrıldığında, FAIREST-6 skorları ve uyku bozukluğu arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,001). Tüm ÇUBÖ alt domainleri ile FAIREST-6 toplam skorları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler görüldü (p<0,001). Uyku bozukluğu olan çocuklarda (ÇUBÖ> 55) 'da FAIREST-6 skorları, uyku bozukluğu ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler göstermiştir (p<0,001). Cinsiyet ve yaş gruplarına göre FAIREST-6 skorlarında anlamlı farkbulunmamıştır (p>0,050 ve p=0,842). FAIREST-6 skorlarına göre persentil değerleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p=0,002). BKİ değerlerinde gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p=0,005). FAIREST-6 skorlarına ve ÇUBÖ sınıflarına göre COHIP ortancaları arasında anlamlı fark saptanmıştır (p=0,01). ÇUBÖ sınıfları ve FAIREST-6 skorları arasında ÇATO skorları açısından anlamlı farklılıklar görülmüştür (p=0,002). IOTN ve ÇUBÖ arasında anlamlı fark varken (p=0,033), IOTN ve FAIREST-6 arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,053).
Sonuç: FAIREST-6 ölçeğinin, karışık dişlenme dönemindeki çocuklarda uykuda solunum bozuklukları ve ilgili orofasiyal disfonksiyonların tanısında dişhekimleri tarafından kullanılabilecek etkili bir araç olduğu gösterilmiştir. FAIREST-6'nın uyku bozukluklarının erken tanısı ve yönetiminde, klinik pratiğe entegrasyonunu desteklemek için, farklı popülasyonlar ve çeşitli klinik ortamlarda yapılacak ek araştırmalar gereklidir. Bu çalışmalar, ölçeğin geçerliliğini ve güvenilirliğini güçlendirerek, diş hekimlerinin uyku bozukluklarının tanısında FAIREST-6'yı etkin bir şekilde kullanmalarını teşvik edebilir ve multidisipliner yaklaşımlara katkıda bulunabilir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate the effectiveness of the FAIREST-6 screening tool for diagnosing sleep-disordered breathing and related orofacial dysfunctions in children during the mixed dentition period. Additionally, the study aims to evaluate the impact of sleep-disordered breathing on oral health-related quality of life and anxiety, along with clinical parameters
Material and Methods: The study was conducted with 100 healthy children aged 7-12 years, in the mixed dentition period, and their parents who applied to the Department of Pediatric Dentistry, Faculty of Dentistry, Marmara University. Sleep disorders were evaluated using the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC). FAIREST-6 and the Index of Orthodontic Treatment Need (IOTN) were used in clinical examinations. Additionally, the COHIP-SF 19 was used for quality of life assessment, and the Screen for Child Anxiety Related Emotional Disorders (SCARED) was used for anxiety measurement. Body Mass Index (BMI) and percentile values were calculated using height and weight measurements. Data were analyzed using the Shapiro- Wilk test, Student's t-test, Mann-Whitney U test, and two-way repeated measures ANOVA. Statistical analyses were performed using SPSS 22.0, and a p-value of <0.05 was considered significant.
Results: The mean age of the children in the study group was 9.67±1.90 years, with 47% of the group being in the 7-9 age range and 53% in the 10-12 age range. According to SDSC data, 42% of the children were found to have a sleep disorder, while 58% did not. When the study group was divided into two subgroups—those with and without sleep disorders—a significant relationship was found between FAIREST-6 scores and sleep disorders (p<0.001). Significant positive relationships were observed between all SDSC subdomains and total FAIREST-6 scores (p<0.001). In children with sleep disorders (SDSC > 55), FAIREST-6 scores showed statistically significant relationships with sleep disorders (p<0.001). There were no significant differences in FAIREST-6 scores according to gender and age groups (p>0.050 and p=0.842). A significant difference was found between percentile values according to FAIREST-6 scores (p=0.002). Significant differences were found in BMI values between groups (p=0.005). A significant difference was observed between COHIP medians according to FAIREST-6 scores and SDSC groups (p=0.01). Significant differences in SCARED scores were found between SDSC groups and FAIREST-6 scores (p=0.002). While there was a significant difference between IOTN and SDSC (p=0.033), no significant difference was found between IOTN and FAIREST-6 (p=0.053).
Conclusion: The FAIREST-6 scale has been shown to be an effective tool for dentists to use in diagnosing sleep-disordered breathing and related orofacial dysfunctions in children during the mixed dentition period. Further research in different populations and various clinical settings is necessary to support the integration of FAIREST-6 into clinical practice for the early diagnosis and management of sleep disorders. These studies could strengthen the validity and reliability of the scale, encouraging dentists to use FAIREST-6 effectively in diagnosing sleep disorders and contributing to multidisciplinary approaches.