Annelerin ve çocukların eşler arasındaki çatışmayı algılamaları ile çocukların uyum davranışları arasındaki ilişkiler
The relations between the mothers' and the children's perceptions of marital conflict and the children's adjustment behaviors
Yazar: MÜJDE PEKSAYGILI
Danışman: DR. AYŞEN GÜRE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı annelerin algıladığı çatışma ile erken ergenlik dönemindeki kız ve erkeklerin uyum problemleri arasındaki ilişkide çocuğun algıladığı çatışmanın boyutlarının ne derece rol oynadığım incelemektir. Bu amaç doğrultusunda annenin eğitimi düzeyi, çocuğun yaşı ve annenin algıladığı çatışmanın kızların ve erkeklerin uyum davranışlarını ne ölçüde yordadığı ve bu ilişkide kızların ve erkeklerin algıladığı çatışmanın alt boyutlarının aracı (mediator) ve düzenleyici (moderator) değişken olarak rol oynayıp oynamadığı incelenmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, 154'ü kız, 131 'i erkek olmak üzere 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 285 çocuk ve bu çocukların anneleri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olan Kişisel Bilgi Formu, O'Leary-Porter Evlilik Çatışması Ölçeği anneler tarafından, 11-18 Yaş Grubu Gençler için Kendini Değerlendirme Ölçeği ve Çocukların Algıladığı Evlilik Çatışması Ölçeği ise çocuklar tarafından değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışmamızda O'Leary-Porter Evlilik Çatışması Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirliği sınanmıştır. Araştırmamızda, ilk olarak annenin algıladığı çatışma ile çocukların algıladığı çatışmanın alt boyutları ve çocukların uyum davranışları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bulgular hem kız hem de erkek çocukların annelerinin algıladığı çatışma ile çocukların algıladıkları çatışmanın özellikleri, tehdit ve kendilerini suçlamaları arasında olumlu yönde bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca araştırma bulguları çocukların algıladığı çatışmanın farklı boyutlarının, farklı uyum problemleri ile ilişkili olduğunu ve cinsiyete göre farklılaştığım göstermiştir. Araştırmamızda çocuklarının algıladığı çatışmanın özelliklerinin sadece kız çocuklarının içe yönelim, dışa yönelim ve toplam problemlerini anlamlı olarak yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca çocukların algıladıkları çatışmanın bir diğer boyutu olan tehdidin kız ve erkek çocuklarının içe yönelim ve toplam problemlerini, çocukların kendilerini suçlamalarının ise kız çocuklarının dışa yönelim ve toplam problem, erkek çocuklarının ise içe yönelim, dışa yönelim ve toplam problemlerini anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Ayrıca çalışmamızda demografik değişkenlerin çocukların uyum davranışlarıyla ilişkisi incelenmiş olup sonuçlar kızlarda annenin eğitim düzeyinin yalnızca dışa yönelim problemlerini, yaşın ise sadece kız çocuklarının içe yönelim, dışa yönelim ve toplam problemlerini anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. Araştırmamızın bir diğer amacı doğrultusunda yapılan analizler sonucunda, kızlarda, içe yönelim problemlerinde çatışmanın özellikleri ve tehdidin; dışa yönelim problemlerinde çatışmanın özellikleri ve kendini suçlamanın; toplam problemde ise çatışmanın özellikleri, tehdit ve kendini suçlamanın, erkeklerde ise içe yönelim problemlerinde tehdit ve kendini suçlamanın; dışa yönelim problemlerinde sadece kendini suçlamanın ve toplam problemde tehdit ve kendini suçlamanın aracı değişken olarak rol oynadığı bulunmuştur. Ayrıca kız öğrencilerin içe yönelim problemlerinde çatışmanın özellikleri ve kendini suçlama; dışa yönelim ve toplam problemlerinde kendini suçlama, erkek öğrencilerin sadece içe yönelim problemlerinde kendini suçlamanın düzenleyici değişken olarak rol oynadığı görülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatürdeki araştırma sonuçlarıyla karşılaştırılmış ve tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler Eşler arası çatışma, uyum, aracı model, düzenleyici model.

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate extent which the children's perception of the marital conflict play a role in the relationship between mother's perception of marital conflict and the adjustment problems of girls and boys in the early adolescence. For this purpose, we examined how the education level of the mother, the child's age and the mother's perception of marital conflict predict the adjustment behaviors of the boys and the girls; and in this relationship, whether or not the dimensions of the girls' and the boys' perceptions of marital conflict act as a mediator and moderator variable. The sample of the research consisted of 285 students of the 6th, 7th and 8th grade (154 girls, 131 boys) and their mothers. Personal Information Form and O'Leary- Porter Marital Conflict Scale were evaluated by the mothers; Youth Self-Report and Children's Perception of Interparental Conflict Scale were evaluated by the children. Furthermore, the validity and reliability of the O'Leary-Porter Marital Conflict Scale were tested in this study. In our research first the relationships between mother's perception of marital conflict and dimensions of the children's perception of marital conflict, and the adjustment behaviors of the children were investigated. The findings revealed that there is a positive relationship between mothers' perceptions of conflict and both girls' and boys' perceptions of conflict properties, threat and self-blame. Moreover, the results indicated that different dimensions of children's perceptions of marital conflict were related to different adjustment problems and these relationship were differentfor boys and girls. In our research the conflict properties predicted internalizing and externalizing and the total problems significantly only for the girls. In addition, it was found that threat predicted internalizing and the total problems for both boys andVI girls; self-blame significantly predicted externalizing and the total problems for girls, and internalizing, externalizing and the total problems for boys. Futhermore, the relationship between demographic variables and children's adjustment behaviors was investigated. The results revealed that, the mother's education level significantly predicted externalizing problems and age predicted internalizing, externalizing and the total problems only for girls. Results also indicated that for girls threat and conflict properties on internalizing problems, conflict properties and self-blame on externalizing problems, conflict properties, threat and self-blame on the total problems for boys, self-blame and threat on internalizing problems, self-blame on externalizing problems, threat and self- blame on the total problems acted as a mediator variable. Furthermore, for girls conflict properties and self blame on the internalizing problems; self blame on externalizing and the total problems; for boys self blame only on internalizing problems acted as a moderator variable. The findings were compared with the research results in the literature and discussed. Key Words Marital conflict, adjustment; mediator model,moderator model.