Adana koşullarında yetiştirilen kinoa (Chenopodium quinoa Willd) bitkisinin azotlu gübre isteğinin belirlenmesi
Determination of nitrogen fertilizer demand of quinoa (Chenepodium quinoa Willd) growing on Adana condition
Yazar: OSMAN KAYA YAĞAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEN AKAY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması 2016 yılında Ceyhan- Adana bölgesinde ılıman iklim koşullarında yetiştirilen kinoa (Chenopodium quinoa willd.) bitkisinin azotlu gübre ihtiyacının belirlenmesi amacıyla; tarla koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Farklı dozlarda azot (N) uygulamalarının kinoa bitkisinin bitki boyu, bin tane ağırlığı, bitki başına tane verimi, verim, yaprak azot konsantrasyonu, tane ham protein içeriği, yaprakta ve tanede makro ve mikro besin elementi konsantrasyonlarına etkisi belirlenmiştir. Denemede K-521 kinoa çeşidi kullanılmış olup; 0-1.5-4.5-13.5-27 kg N da -1 dozlarında azot, (NH₄)₂SO₄ formunda uygulanmıştır. 
Artan dozlarda azot uygulamalarının; bitki boyu (p<0.01), bin tane ağırlığı (p<0.05), bitki başına tane verimi, verim, yaprak azot içeriği, tane ham protein içeriği (p<0.01), yaprakta ve tanede makro ve mikro besin elementi konsantrasyonlarına etkisinde istatistiki olarak önemli farklılıklar bulunmuştur.
Elde edilen bulgulara göre; ortalama bitki boyu 83.75-109.30 cm, bitki başına tane verimi 1.10-2.75 g, tane verimi 54.04-176.40 kg da-1 arasındadır ve artan N dozları arasında önemli farklılıklar bulunmuştur (p<0.01).  Bin tane ağırlığı ise 1.03-1.58 g arasındadır (p<0.05). Yaprak azot içeriği  %  4.63-4.80, tane ham protein içeriği % 16.28-22.73 arasında çıkmıştır (p<0.01). Yaprak makro ve mikro besin elementi konsantrasyonları ortalama değerleri ile artan azot dozu uygulamaları arasında istatistiki farklılık tespit edilmiştir. Makro ve mikro besin elementi konsantrasyonları, P % 0.054-0.074, K % 1.53-1.73, Ca % 0.208-0.278 (p<0.01) ve Mg % 0.26-0.31 (p<0.05), Fe 65.84-84.72 mg kg-1, Mn 45.06-58.94 mg kg-1 (p<0.01), Zn 19.40-20.93 mg kg-1, Cu 4.81-6.41 mg kg-1 (p<0.05) arasında çıkmıştır. Tane makro ve mikro besin elementi konsantrasyonları ortalama değerleri ile artan azot dozu uygulamaları arasında istatistiki yönden farklılık bulunmuştur (p<0.01). Tane P konsantrasyonu % 0.198-0.316 arasında, K konsantrasyonu % 0.62-0.81 arasında, Ca konsantrasyonu % 0.037-0.062 arasında, Mg konsantrasyonu % 0.069-0.105 arasında ve mikro element konsantrasyonları ise sırasıyla; Fe (112.52-216.40 mg kg-1), Mn (30.86-43.66 mg kg-1), Zn (32.63-42.75 mg kg-1), Cu (6.83-10.32 mg kg-1)  olarak bulunmuştur.

Abstract:
This thesis was conducted  in order to determine the nitrogen fertilizer need of quinoa (Chenopodium quinoa willd.) grown in temperate climatic conditions in Ceyhan-Adana region; in 2016.This study were carried out with 3 replications according to the randomized blocks experimental design in field conditions.The effect of different doses of nitrogen (N) applications were determined on plant height, thousand grain weight, grain yield per plant, grain yield, leaf nitrogen content,  crude protein content of grain, the macro and micro element concentrations in leaf and grain . In the experiment was used K-521 variety of quinoa. Nitrogen were applied to 0-1.5-4.5-13.5-27 kg N da-1 doses as the form of (NH₄)₂SO₄ . 
Effect of nitrogen applications at increasing doses were found statistically significantly at plant height (p <0.01), thousand grain weight (p <0.05), grain yield per plant, yield, leaf nitrogen content, the crude protein content of grain (p <0.01), macro and micro nutrient concentrations in leaves and grains.
According to the findings are between average plant height 83.75-109.30 cm, per plant yield 1.10-2.75 g, grain yield is between 54.04-176.40 kg da-1. Significant differences were found between increasing N doses (p <0.01). Thousand grain weight is between 1.03-1.58 g (p <0.05). The leaf nitrogen content was 4.63-4.80%, and the crude protein content was 16.28-22.73% (p <0.01). The macro and micro nutrient concentrations of leaf at increasing nitrogen dose applications were found to be statistically significant between mean values . 

Macro(P,K,Ca,Mg) and micro(Fe,Mn,Zn,Cu) nutrient concentrations were between 0.054-0.074%, 1.53-1.73%, 0.208-0.278% (p <0.01) and 0.26-0.31% (p <0.05), 65.84-84.72 mg kg-1, 45.06-58.94 mg kg-1 (p <0.01), 19.40-20.93 mg kg-1, 4.81-6.41 mg kg-1 (p <0.05), respectively. When the mean values were compared, it was found that there was a statistically significant difference in macro and micro nutrient concentrations between increasing nitrogen dose applications (p <0.01).
The P,K,Ca,Mg concentrations of grain were determined between 0.198-0.316%, 0.62-0.81%, 0.037-0.062% and 0.069-0.105%,respectively. The micro element concentrations obtained from the grain were between 112.52-216.40 mg Fe kg-1, 30.86-43.66 mg Mn kg-1, 32.63-42.75 mg Zn kg-1, and 6.83-10.32 mg Cu kg-1.