Antidepresanlar ve uterus kasılması: sertralin ve essitalopramın sıçan myometriumuna etkileri üzerine ın vitro bir araştırma
Antidepressants and uterine contractility: an in vitro investigation on the effects of sertraline and escitalopram on rat myometrium
Yazar: SAMET ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. AHMET AYAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Fizyoloji = Physiology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antidepresif ajanlar = Antidepressive agents

Özet:
Hamilelik esnasında ve bebek doğurduktan hemen sonra, biyolojik, hormonal ve psikososyal değişiklikler sonucu, birçok kadın (yaklaşık %10) depresyon yaşar. Dahası, antidepresan tedavisi alan bazı kadınlar hamile kalabilir. Depresyon belirtileri günlük yaşamı ciddi şekilde etkiler ve tedavi edilmemiş depresyon hem annenin hem de bebeğin sağlığına zararlı olabilir, bu nedenle ilaç kullanımını içeren tedavi gerekebilir. Dolayısıyla, hamilelik sırasında antidepresan kullanmaya başlamak veya devam etmeye karar vermek hala zor bir konudur. Yapılan çalışmalarda hamilelik sırasında depresyon tedavisi için ilaç kullanan annelerde düşük, erken doğum ve doğumdan sonra rahim kanaması ihtimalinde artışlar bildirilmiştir ancak bu yan etkilerin sistemik olarak mı yoksa doğrudan myometrium kası üzerine direk bir etki sonucu mu geliştiği bilinmemektedir. Bu tez çalışmasında, yetişkin sıçanlardan izole edilmiş myometriyal doku örneklerinde spontan ve oksitosinle indüklenmiş kasılmalara sertralin ve essitalopram'ın etkileri incelendi. Sprague-Dawley sıçanlardan elde edilen myometriyal şeritler organ banyosuna asılarak izometrik kasılmalar kaydedildi. Organ banyosunda uygulanan asma gerimine adaptasyon sonrasında gelişen spontan kasılmalar değerlendirildi ve bazı protokoller için kasılmalar oksitosin ile uyarıldı. Sertralin ve essitalopramın kümülatif konsantrasyonlarının kasılmaların amplitüd, frekansı ve kasılma eğrisi altındaki alan değerleri üzerine etkileri 10 dakikalık periyotlarla değerlendirildi. 
Sertralin 10x10-6 konsantrasyonunda gebe olmayan sıçanlarda oksitosinle indüklenen kasılmalarda EAA (kasılma eğrisi altında kalan alan) ve frekans değerlerini anlamlı bir şekilde azalttı (p<0.05). Sertralin 10x10-6 konsantrasyonunda gebe sıçanlarda oksitosinle indüklenen kasılmalarda EAA değerlerini anlamlı bir şekilde azalttı (p<0.05). Ayrıca sertralin gebe sıçanlarda 3x10-6 ve 10x10-6 konsantrasyonlarında spontan kasılmalarda EAA değerlerini azalttı (p<0.05). Essitalopram gebe olmayan sıçanlarda spontan kasılmalarda 10x10-6 konsantrasyonunda EAA değerlerini anlamlı bir şekilde azalttı (p<0.05).
Sertralinin ve essitalopramın sıçan myometriumun kasılmalarına olan minimal inhibitör etkisi yukarıda belirtildiği gibi doza bağımlı olarak çıkmaktadır ve bu inhibitör etkinin çıktığı dozlar klinik ilintili dozların üstünde belirlenmiştir. Ancak in vitro hayvan modelindeki bu etkilerin insan çalışmalarıyla desteklenmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
During pregnancy and shortly after delivering a baby, many women (about 10%) experience depression as a result of biological, hormonal and psychosocial changes. Moreover, some women on antidepressant treatment may become pregnant. As the depression symptoms seriously interfere with daily life and untreated depression can have harmful effects on both the mother and the baby, therapy including use of medication may be required. So, deciding to start or continue to antidepressants during pregnancy is continous to be a difficult topic.Studies have reported an increased likelihood of miscarriage, preterm delivery and postpartum uterine bleeding in mothers taking medication to treat depression during pregnancy, but it is not known whether these side effects occur systemically or as a result of a direct effect on the myometrium muscle. In this thesis, the effects of sertraline and escitalopram on spontaneous and oxytocin-induced contractions in myometrial tissue samples isolated from adult rats were investigated. Myometrial strips obtained from Sprague-Dawley rats were suspended in an organ bath and isometric contractions were recorded. Spontaneous contractions after adaptation to the hanging tension applied in the organ bath were evaluated and contractions were stimulated with oxytocin for some protocols. The effects of cumulative concentrations of sertraline and escitalopram on the amplitude, frequency and area under the contraction curve values of contractions were evaluated by 10-minute periods. 
Sertraline significantly decreased the AUC (area under the contraction curve) and frequency values in oxytocin-induced contractions in non-pregnant rats at a concentration of 10x10-6 (p<0.05). Sertraline significantly decreased the AUC values in oxytocin-induced contractions in pregnant rats at a concentration of 10x10-6 (p<0.05). In addition, sertraline decreased the AUC values in spontaneous contractions in pregnant rats at 3x10-6 and 10x10-6 concentration (p<0.05). Escitalopram significantly decreased AUC values in spontaneous contractions in non-pregnant rats at a dose of 10x10-6 (p<0.05).
The minimal inhibitory effect of sertraline and escitalopram on contractions of rat myometrium is dose dependent as mentioned above, and the doses at which this inhibitory effect occurs are above clinically relevant doses. However, further studies are needed to support these effects in the in vitro animal model with human studies.