Akademik başarıda öğrenci özellikleri ve akademik motivasyon: Okula katılım ve öğretmen adaletinin yeri
Student characteristics and academic motivation in academic achievement: The roles of school engagement and teacher justice
Yazar: RABİA AKAR
Danışman: PROF. DR. ARİF ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
Bu araştırmanın amacı motivasyon ile akademik başarı arasındaki ilişkide okula katılımın aracı, öğretmen adaletinin durumsal rollerinin incelenmesi ve Öğretmen Adaleti Ölçeğinin (ÖAÖ) geliştirilmesidir. Araştırmada yordamaya dönük ilişkisel desen kullanılmıştır. Ayrıca ÖAÖ geliştirilirken keşfedici sıralı karma desen kullanılmıştır. Çalışma grubu 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında Ankara ili ve ilçelerinde 9., 10., 11. ve 12. sınıfa devam eden ve uygun örnekleme yoluyla seçilen 598 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Ayrıca ÖAÖ'nin geliştirilmesi sürecinde her biri sekiz lise öğrencisinden oluşan altı odak grup görüşmesi yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler doğrultusunda oluşturulan maddelerin geçerlik ve güvenirlik analizleri iki ayrı çalışma grubunda, açımlayıcı yapısal eşitlik modellemesi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak yapılmıştır. Cronbach alfa değerleri kesme puanlarının üstündedir. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Okul Bağlılığı Ölçeği, Akademik Güdülenme Ölçeği ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği-R kullanılarak toplanmıştır. Bulgular, akademik motivasyonun okula katılımı ve akademik başarıyı ve okula katılımın, akademik başarıyı pozitif yönde ve istatistiksel bakımdan önemli düzeyde yordadığını göstermiştir. Ayrıca okula katılımın, akademik motivasyon ile başarı arasındaki ilişkide tam aracılık ve dolaylı etkinin öğretmen adaletinin düşük, orta ve yüksek düzeylerinde doğrusal olarak arttığı bulunmuştur. Bulgular, öz belirleme kuramı ve ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır. Politika yapıcılar, araştırmacılar, uygulayıcılar ve öğretmenler için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the mediating role of school engagement and the moderating role of teacher justice in the relationship between motivation and academic achievement, and to develop the Teacher Justice Scale (TJS). The study used a predictive correlational design. In addition, an exploratory sequential mixed design was used to develop the TJS. The study group consisted of 598 high school students attending the 9th, 10th, 11th, and 12th grades in Ankara province and its districts in the 2023-2024 academic year, selected by convenience sampling. In addition, six focus group interviews, each consisting of eight high school students, were conducted during the development process of TJS. A semi-structured interview form was used. Validity and reliability analyses of the items created in line with the interviews were conducted in two separate study groups using exploratory structural equation modelling and confirmatory factor analysis. Cronbach's alpha coefficients were above the cutoff score. Data were collected using a personal information form, a school engagement scale, an academic motivation scale, and a perceived social support scale. The findings showed that academic motivation predicted school engagement, and academic achievement and school engagement positively and statistically significantly predicted academic achievement. In addition, school engagement fully mediated the relationship between academic motivation and achievement, and the indirect effect increased linearly at low, medium, and high levels of teacher justice. The findings are discussed in the context of self-determination theory and related literature. Recommendations were made for policy makers, researchers, practitioners and teachers.