Birleştirilmiş ekonometrik girdi-çıktı modeli ile Türkiye sektörel enerji tüketim öngörüsü: 2018-2026
Turkey's sectoral energy consumption forecast with an integrated econometric input-output model: 2018-2026
Yazar: LÜTFİYE DENİZ ARACI
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDOĞUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Birleştirme yöntemleri = Combining methods ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Girdi-çıktı analizi = Input-output analysis ; Girdi-çıktı modellenmesi = Input-output modeling ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Dünya enerji talebi; hızlı sanayileşme, nüfus artışı, teknoloji gibi etkenlere bağlı olarak her geçen gün artmaktadır. Enerji talebindeki bu artış, ihtiyaç duyduğu enerjiyi üretemeyen ve ithal enerji girdileri ile karşılamak zorunda olan ülkelerde birçok probleme yol açmaktadır. Söz konusu durum; Türkiye ekonomisi açısından da önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Mevcut enerji kaynakları ele alındığında kendine yetebilen bir ülke olmayan Türkiye, enerjiyi %76 oranında dışa bağımlı olarak kullanmaktadır.  İthalat harcamalarındaki artışlar başta dış ticaret açığı olmak üzere birçok makroekonomik göstergeyi olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle enerji talebinin yeterli ve kaliteli bir şekilde temin edilebilmesi için, gelecekte tüketilecek enerji miktarının doğru tespit edilmesi önem arz etmektedir. Çalışmada, Dünya'nın ve Türkiye'nin genel enerji durumu incelenerek, Türkiye'nin ileriye dönük enerji politikalarına katkı sağlamak adına enerji tüketim projeksiyonu yapılmıştır. Bu doğrultuda öngörüler, birleştirilmiş ekonometrik girdi-çıktı yöntemi kullanılarak sektörel bazda oluşturulmuştur. Bu yöntem ile birlikte Türkiye ekonomisinde yaşanacak farklı yapısal değişimlerin izlenebilmesi için üç alternatif senaryo kurulmuştur. Çalışmanın sonucunda; enerji tüketiminin 2026 yılında kötümser senaryo için yıllık ortalama %2.2 artış ile 128,9 Mtep'e, temel senaryo için yıllık ortalama %3 artış ile 137,9 Mtep'e ve iyimser senaryo için yıllık ortalama %3.8 artış ile 148,1 Mtep' e ulaşacağı öngörülmüştür. En yüksek ve en düşük enerji tüketen sektörler sırasıyla ulaştırma sektörü ve makine, elektrik, elektronik imalat sektörü olarak belirlenmiştir.

Abstract:
The world's energy demand has been increasing day by day due to the factors such as rapid industrialisation, population growth, developing technology. This increase in energy demand causes a problem in countries which are not able to produce energy and have to substitude via import energy inputs that they need. Aforesaid situation is also an important issue about Turkish economy. Considering that its current energy sources, Turkey is not self-contained country and uses the energy in proportion of 76% to the foreign dependent. The increase of import expenditures affect adversely many of the macroeconomic indicators, especially the foreign trade deficit. For this reason, it becomes more of an issue for assuring the energy demand capably and quality to determine the future consumption of energy amount correctly. In this study, the world's and Turkey's general energy situation have been reviewed and for contributing Turkey's future energy policy, energy consumption projection was done. In this direction, forecasts have been composed with an integrated econometric input output method on sectoral basis. With this method, on the purpose of monitoring different structural alterations in Turkey's economy, three alternative scenarios have been established. As a result of this study; energy consumption is expected to with an average annual increase of 2.2% to 128,9 Mtoe for the pessimistic scenario, with an average annual increase of 3% to 137,9 Mtoe for the baseline scenario and with an average annual increase of 3.8% to 148,1 Mtoe for the optimistic scenario by 2026. The highest and lowest energy consuming sectors are determined respectively transportation and machinery, electrical and electronic products of manufacturing.