Sosyal kaygılı ergenlerin kişilerarası ilişki yapılarının okul bağlamında incelenmesi
Analysis of socially anxious adolescents' self contstructions in school context
Yazar: EDA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL SANBERK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik = Ego ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Okullar = Schools ; Sosyal kaygı = Social anxiety

Özet:
Bu araştırmada sosyal kaygı açısından duyarlı dönem olarak kabul edilen ergenlik döneminde bireylerin kişiler arası ilişki yapılarının okul bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Ergenlik dönemi (biyo-psiko-sosyal gelişim ve kimlik gelişimi) açısından bütüncül bir bakış açısı ile yürütülen bu araştırma sosyal kaygılı ergen bireylerin kendilerine, okuldaki önemli diğerlerine ve sosyal rollerine ilişkin bilişsel yapılandırma süreçleri hakkında bilgi sunmayı hedeflemektedir. 
Bu araştırmanın çalışma grubu, resmi ortaöğretim kurumlarında 11. ve 12. sınıfa devam eden öğrencilere (n=653) uygulanan Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeğinden alınan en yüksek (N=10) ve en düşük (N=10) puanlara göre oluşturulan iki gruba atanan katılımcılardan oluşmaktadır. Buna ek olarak düşük düzeyde sosyal kaygılı öğrencilere uygulanan Kısa Semptom Envanterinden elde edilen sonuçlarla iki grup arasında sağlıklı bir karşılaştırılma yapılması olanaklı hale getirilmiştir. Nicel çoklu vaka deseni olarak tasarlanan bu araştırmada, Repertuar Ağı Tekniğinden (Kelly, 1955; 1991) yararlanılarak çalışma grubundaki öğrencilerin kendilerine, okuldaki önemli diğerlerine ve okuldaki rollerine ve genel olarak okula ilişkin bilişsel yapılarına ilişkin nitel veriler elde edilmiş ve bu nitel veriler IDIOGRID analiz programı ile çözümlenmiş; buna bağlı olarak yüksek düzeyde sosyal kaygılı katılımcıların benlik saygısı, Benlik Karmaşıklığı ve benlik entegrasyonları açısından nasıl farklılaştığı düşük düzeyde sosyal kaygılı ergen olgularla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, karşılaştırma grubunun aksine çalışma grubunun tamamının sağlıksız benlik entrgrasyonlarına (sosyal yabancılaşma) sahip olduğunu, ayrıca alanyazında yer alan çalışma bulgularının aksine sosyal kaygı ile benlik saygısı ve benlik karmaşıklığı arasında zorunlu bir ilişki olmayabileceğini göstermiştir. Yine bulgular, karşılaştırma çalışma grubunun aksine çalışma grubunun okulla ilişkili yaşantıları bağlamında olumsuz içerikli bilişsel temsillere sahip olduğuna ve olumlu benlik kabulüne sahip olmadıklarına işaret etmiştir. 
Anahtar Sözcükler: Sosyal Kaygı, Ergenlik Dönemi, Kişisel Yapılar Kuramı, Benlik Entegrasyonu

Abstract:
The aim of this research is to analyse socially anxious adolescents' self constructions in a school context, with ages ranging between 16 to 17, the critical period of development and maintanience of SAD. Therefore, with an integrated perspective of bio-psycho-social and identity developmental stages of adolescence, this resarch reveals substantial data about socially anxious adolescents' cognitive constructs in relation to the self and significant others in a school context.
With a mixed type of research design, the research is conducted with data obtained from Kelly's (1955; 1991) Repetory Grid Technique, from the participants, who has taken the Libowitz Social Anxiety Scale (and the Brief Sympthom Inventory to varify the data obtained from the participants with lower level of social anxiety. Then, the participants are divided into categories of the Research Group (the paticipants with higher level of social anxiety) and the Comparison Group (the paticipants with lower scores of social anxiety)  Focusing on the socially anxious adolescents' self constructions (e.g. self-esteem and self-integration) the research enables a healthy comparison between the data from higher socially anxious adolescents with their non-socially anxious counterparts. 
The research reveales that the socially anxious adolescents do not necessarily have lower self esteem, and that they lack of functioning in self entegration defined as "social alienation", contrary to non-socially anxious adolescents, all of whom have higher self-esteem, a functional self-integration, and positive cognitive constructs, Therefore, it can be concluded that SAD may not be necessarily related to self esteem or self complexity. The results of the research may contribute to the relevant literature of the development of adolescent SAD in schools.

Key Words: Adolescence, Social Anxiety, Personal Construct Psychology, Self-Integration