Rekabet hukukunda kartel zararı tahmini ve tahmin yöntemleri: Türkiye bankacılık sektöründe tüketici kredilerine ilişkin kartel zararı analizi
Estimation of cartel damages and estimation methods in competition law: Analysis of cartel damage in the case of consumer credits in the Turkish banking sector
Yazar: MEHMET ÖMÜR PAŞAOĞLU
Danışman: PROF. DR. NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Kartel = Cartel ; Krediler = Credits ; Rekabet hukuku = Competence law ; Rekabet koşulları = Competition conditions ; Tazminat = Compensation ; Tüketici kredileri = Consumer credits ; Zarar = Damage

Özet:
Bu çalışmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan ilki, rekabet hukukunda kartel zararı tahmininde dikkate alınması gereken unsurların ve yürütülmesi gereken metodolojik aşamaların ortaya konarak, Türkiye'de bugüne kadar çeşitli nedenlerle kısıtlı kalmış, ancak rekabet ihlallerinden kaynaklanan bireysel tazminat davaları ile birlikte artacağı beklenen zarar tahmin çalışmalarına özellikle zarar tahminine ilişkin yöntem seçimi konusunda katkı sağlamaktır. Bu amaçla literatürdeki tartışma ve değerlendirmelerin ışığında, kartel zararı kavramı ile kartel zararının tahminine yönelik kullanım alanı bulan yöntemlerin üstünlük ve kısıtlarını dikkate alan mukayeseli analizlere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci amacı, ilk bölümde ortaya konan teorik çerçeveyi ve metodolojik aşamaları takip ederek, Türkiye'de Rekabet Kurulu'nun 2013 yılında bankacılık sektöründe tespit ettiği rekabet ihlalinin tüketici kredileri (konut, taşıt ve ihtiyaç kredileri) üzerindeki etkisini ölçmek, bir başka deyişle tüketici kredilerine ilişkin kartel zararını tahmin etmektir. Bu amaçla ekonometrik bir model oluşturulmuş ve tahmin yöntemlerinden biri olan "öncesi ve sonrası yöntemi" kullanılarak zarar tahmin çalışması yürütülmüştür. Bu yöntemin tercih edilmesinde, kartelin başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespitine imkan veren verilerin varlığı, pazarda kartel dönemi ile rekabetçi dönemler bakımından yapısal bir kırılmanın bulunmaması ve zaman serilerine dayalı veri setinin yöntemin kullanımına elverişli olması hususları belirleyici olmuştur.  Çalışmanın sonuçları, kartel döneminde ortaya çıkan fiyatların rekabetçi döneme kıyasla, taşıt kredi faiz oranlarında %5.07 ile %5.85, konut kredi faiz oranlarında %11.03 ile %12, ihtiyaç kredi faiz oranlarında %9.16 ile %11.78 aralıklarında daha yüksek çıktığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study has two main aims. The first of these is to contribute to studies on damage estimation which have so far been limited due to several reasons in Turkey but are expected to increase alongside the individual compensation lawsuits in relation to competition infringements, particularly in terms of method selection for damage estimation by laying out the issues that need to be taken into account in cartel damage estimation in competition law and the methodological stages that need to be pursued.  With this aim, in the light of the discussions and assesments in the literature, the concept of cartel damage and comparative analyses taking into consideration the superiority and limitations of the methods that find use in the estimation of cartel damages have been included. The second aim of the study is to measure the impact of the competition infringement that was established by the Competition Board in Turkey in the banking sector in 2013 on consumer loans (vehicle, housing, personal finance loan), in other words, to measure the cartel damage regarding consumer loans. To that end, an econometric model was specified and the damage estimation study was conducted by using the "before and after method" which is one of the estimation methods. The availability of data that enable the detection of the start and end dates of the cartel, the fact that there has been no structural break in the market with respect to the cartel period and competitive period and the conduciveness of the data set based on time series to the use of the method have been decisive in the choice of this method. The results of the study reveal that compared to the competitive period, the prices in the cartel period have been higher; 5.07% to 5.85% in vehicle credit interest rates, 11.03% to 12% in housing credit interest rates and 9.16% to 11.78% in consumer credit interest rates.