Türkiye'ye gelen Türk kökenli ve yabancı turistlerin medikal turizme olan taleplerinin fiyat ve gelir esnekliği açısından incelenmesi: ARDL yöntemi
Examination of the demands of turkish and foreign tourists coming to turkey for medical tourism in terms of price and income flexibility: ARDL method
Yazar: SELMA ÇAMLIBEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURPERİHAN TOSUN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Turizmi İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Fiyatlandırma = Pricing ; Gelir seviyesi = Income level ; Medikal turizm = Medical tourism ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Talep = Demand ; Turistler = Tourists ; Turizm = Tourism

Özet:
Sağlık turizmi son yıllarda birçok ülkenin yatırım yaptığı, ülke politikalarında önemli bir yer tutan ekonomik getirisi yüksek olan bir sektördür. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler sahip oldukları imkânlar doğrultusunda bu alanda yüksek yatırımlar yapmaktadır. Sağlık hizmeti almak isteyen hastaların tercih sebeplerinin temelinde fiyat etkeninin olduğu söylenebilir. Bununla birlikte uzun bekleme süreleri, deneyimli personel ve alt yapı yetersizliği sonucunda da farklı ülkelere tedavi olmak amacıyla gitmektedirler.  Türkiye'de son dönemlerde sağlık turizmine verilen önem artmaya başlamış olup önemli bir turizm çeşidi haline gelmiştir. Türkiye coğrafi konumu, diasporası, sağlık hizmetleri altyapısı, sağlık hizmetlerindeki fiyat avantajı ve bu alandaki tecrübesiyle sağlık hizmeti almak isteyenler için önemli bir ülke konumundadır.
Bu çalışmanın amacı Türkiye'ye gelen Türk kökenli ve yabancı turistlerin medikal turizme olan taleplerinin fiyat ve gelir esnekliği açısından incelenmesidir. Bu ilişkinin incelenmesinde 2012-2020 yılları arası dönemde sağlık turizmine olan talebin fiyat ve gelir esnekliği analizine bağlı fiyat politikası belirlemede ekonometrik model olan ARDL yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'ye sağlık turizmi için gelen turistlerin %70'ini içeren 16 ülkenin turist sayıları, turizm gelirleriyle 2012-2020 yılları arası üçer aylık dönemler halinde incelenmiş ve böylece 16 kesit ve 36 zaman serisinden oluşan toplam 576 panel verisi kullanılmıştır. Ayrıca çalışmaya kişi başına düşen turist gelirleri de dâhil edilmiştir. Medikal turizm gelirleri ve ekonomik büyüme oranları Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), USHAŞ ve Knoema küresel veri şirketinden elde edilmiştir.
Yabancı kökenli turistler ile Türk kökenli turistler karşılaştırıldığında; fiyatlama politikası açısından uzun dönem analizine göre, sunulan sağlık hizmetlerin de fiyatlama politikasının yabancı turistlerin gelirlerine göre yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Yurtdışında yaşayan Türklerin uzun dönemde fiyatlama politikası bakımından fiyat düşüşlerin de daha çok talep ettiklerini ama fiyat artışlarında taleplerini düşürecekleri sonucuna ulaşılırken, bununla birlikte gelirlerini de incelediğimizde yabancı turistlerin gelirlerindeki artışların bize olan sağlık turizmi talebini anlamlı bir şekilde artırdıkları fakat Türk turistlerin ise taleplerini azalttıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Medikal Turizm, Fiyat, Gelir, Talebin Fiyat Esnekliği.

Abstract:
Health tourism is a sector with a high economic return, which has an important place in the country's policies, in which many countries have invested in recent years. Developed and developing countries make high investments in this field in line with the opportunities they have. It can be said that the price factor is the basis of the preference reasons of the patients who want to receive health services. However, as a result of long waiting times, experienced personnel and insufficient infrastructure, they go to different countries for treatment. Recently, the importance given to health tourism in Turkey has started to increase and it has become an important type of tourism. Turkey is an important country for those who want to receive health services with its geographical location, climate characteristics and experience in this field.
The aim of this study is to examine the demands of Turkish and foreign tourists coming to Turkey for medical tourism in terms of price and income flexibility. In the examination of this relationship, ARDL method, which is an econometric model, was used to determine the price policy based on the price and income elasticity analysis of the demand for health tourism in the period between 2012 and 2020. The tourist numbers of 16 countries, which include 70% of the tourists coming to Turkey for health tourism, were examined with tourism revenues in quarterly periods between 2012 and 2020, and thus, a total of 576 panel data consisting of 16 sections and 36 time series were used. In addition, per capita tourist revenues are also included in the study. Medical tourism revenues and economic growth rates were obtained from the Turkish Statistical Institute (TUIK), USHAŞ and Knoema global data company.
When foreign tourists and Turkish origin tourists are compared; According to the long-term analysis in terms of pricing policy, it has been concluded that the pricing policy of the health services offered should be made according to the income of foreign tourists. While it is concluded that Turks living abroad demand more in terms of pricing policy in the long term, but they will decrease their demand in price increases, when we examine their incomes, it is concluded that the increase in the income of foreign tourists significantly increases the demand for health tourism, but Turkish tourists decrease it.
          Key Words: Health Tourism, Medical Tourism, Price, Income, Price Elasticity of Demand