Finansal piyasalarda spekülatif balonların varlığının sınanması
Testing the existence of speculative bubbles in financial markets
Yazar: EDAMİ BEFA ÖZKARAKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN AĞAN KARADUMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Balon = Bubble ; Dickey-Fuller Testi = Dickey-Fuller Test ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Fiyat hareketi = Price movement ; Fiyat köpüğü = Price bubbles ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Spekülasyon = Speculation

Özet:
Bir varlığın temel değerinden saparak ilgili varlığın fiyatında meydana gelen hızlı artış olarak tanımlanan spekülatif balonlar, tarihten çok eski bir geçmişe sahip olup, iktisat literatürünün odak noktalarından biri olmuştur. 2008 yılında yaşanan küresel finans krizinden sonra ise araştırmacıların önemle üzerinde durduğu konuların başında gelmiştir. Bu çalışmada, spekülatif balonların ne olduğu ve nasıl ortaya çıktığını anlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda ilk olarak, Lale Çılgınlığı, Güney Denizi Balonu, Demiryolu Çılgınlığı, Dot-Com Balonu, 2008 Mortgage Krizi gibi tarihteki önemli spekülatif balonlar incelenmiş ve spekülatif balonlara neden olacak önemli faktörler üzerinde durulmuştur. Sonrasında, gelişmekte olan sekiz hisse senedi piyasası (Endonezya: JKSE, Hindistan: BSESN, Macaristan: BUX, Malezya: KLSE, Meksika: MXX, Polonya: WIG, Tayland: SETI, Türkiye: XU100) aylık fiyat-temettü oranları verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan aylık fiyat- temettü oranları Thomson Reuters Datastream ve Bloomberg Terminal'den alınmıştır. Rasyonel balon dönemleri Philips, Shi ve Yu (2015) tarafından geliştirilen sağ kuyruklu ve özyinelemeli birim kök testi olan Generalized Sup Augmented Dickey-Fuller (GSADF) testi ile sınanmıştır. İstatistiki testlerin uygulanmasında EViews 9 ve RStudio programlarından faydalanılmıştır. Sonuç olarak Malezya ve Hindistan hisse senedi piyasalarında balon tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada ele alınan dönem 2008 Küresel Finansal Kriz ve Avrupa Borç Krizi gibi önemli gelişmeleri içermekte olup, gelişmekte olan hisse senedi piyasalarının mevcut durumları hakkında bilgiler vermektedir.

Abstract:
The term speculative bubbles which are defined as the rapid increase in the price of an asset due to speculative movements, deviating from its fundamentals value, extends back a long time and has been one of the focus of the economic literature. After the 2008 Financial Crisis, this term has been one of the main issues that attract researchers. The purpose of the study is understanding what speculative bubbles are and how they emerged in financial markets. In this context, firstly, the some of the speculative movements in history such as Tulip Mania, South Sea Balloon, Railway Mani, Dot-com Bubble and 2008 Mortgage Crisis have been examined within the historical perspective in order to understand their structure and the key factors causing a speculative bubble have been underlined. Secondly, the eight emerging markets (Indonesia: JKSE, India: BSESN, Hungary: BUX, Malaysia: KLSE, Mexico: MXX, Poland: WIG, Thailand: SETI, Turkey: XU100) have been analyzed by using the data which is monthly price-dividend yield ratio between 2004-2018 in order to detect bubbles. The data used in this study are obtained from Thomson Reuters Datastream and Bloomberg Terminal. The rational bubble periods have been tested by Generalized Sub Augmented Dickey-Fuller (GSADF) test proposed by Philips, Shi and Yu (2015). EViews 9 and R Studio have been used in the implementation of statistical tests. As a result, the presence of rational bubbles has been detected in Indian and Malaysian stock markets. In addition, the study covers crucial historical financial developments such as 2008 Financial Crisis and European Debt Crisis and provides current information about the aforementioned emerging stock markets.