Giresun Bulancak Kirazören bölgesi skarn tipi demir yataklarının jeolojik ve jeokimyasal incelenmesi
Geological and geochemical investigatiaon of the skarn-type iron ore deposits of the Ki̇razören region, Bulancak, Gi̇resun
Yazar: YİĞİT KURT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma Kirazören (Giresun, Bulancak) bölgesindeki skarn tipi demir cevherleşmelerinin oluşumunun incelenmesini amaçlamaktadır.
İnceleme alanındaki stratigrafik brimler yaşlıdan gence doğru Üst Kretase yaşlı andezitik volkano-tortullar, Orta Eosen yaşlı trakiandezitik birimler ve Orta Eosen yaşlı Bektaşyayla kuvars monzoniti ile Orta Eosen sonrası yaşlı Çambaşı kuvars siyenitinden oluşur. 
Skarn tipi Kirazören demir cevherleşmesi Orta Eosen sonrası yaşlı Çambaşı kuvars siyenitleri ile Üst Kretase yaşlı kiraçtaşı bloklarının dokanağında ve etrafında bulunmaktadır. Ceveherleşme kahverengi-yeşil renkli granat ve epidotlu skarn zonu içinde yer almaktadır. Kalsiyum içeriğinden dolayı kalsik exoskarn skarn mineralojisine sahiptir. Siyenit porfirler içerisinde ve kenar zonlarında gelişen endoskarnlar epidotbileşimlidir.Ekzoskarn zonuise granat-epidot ve magnetit şeklinde bir zonlanmasunmaktadır.  Demir cevheri içinde bakırın %  2 ye ulaşması ve yaygınlığı nedeniyle oluşuma bir Cu-Fe skarnı diyebiliriz.
Cevher mikroskobisi çalışmalarından skarn zonu içinde birincil (oksitli mineraller), ikincil (sülfürlü mineraller) ve süperjen evre mineral parajenezleri saptanmıştır. Magnetit minerallerinden, çekirdekten kenar zonlara doğru bir zonlanma görülmektedir. Bu zonlanma olasılıkla silisce zengin bir çözeltinin ortama girmesiyle çekirdekteki ilksel magnetitin etrafında kristal büyümesi şeklinde gelişmektedir.
Cevher örneklerinden yapılan jeokimyasal analizlere göre Fe, Na ve Cl ile pozitif korelasyon göstermektedir. Bu durum onların cevherli çözeltiler içinde zenginleştiğine ve yüksek tuzluluktaki çözeltilerden demirin taşınma ve depolanmasında rol oynamış olabileceğine işaret etmektedir.
Magnetit cevherindeki pirit ve kalkopirit örneklerininδ34S (CDT) değerleri -0,04 ile 1,76 arasında değişmektedir. Bu veriler,skarn cevherleşmesindeki kükürtün magmatik kökenli olduğuna işaret etmektedir.
Granat ve epidot minerallerinden yapılan sıvı kapanım çalışmaları sonucunda granat minerallerindeki LVS-tip (katı, sıvı ve gaz fazı içeren) ve LVMS-tip ((birden çok katı, sıvı ve gaz fazı içeren) sıvı kapanımlardaortalama 360-400 oC sıcaklık aralığında çökme- patlama gerçekleşmektedir. Bu durum cevherleşmenin bu sıcaklık değerlerinin üzerinde ve yüksek tuzlulukta oluştuğuna işaret etmektedir.Bu durum %NaCl eşdeğeri tuzluluğun, halit mineralinin kristallenme yoğunluğu olan % 26,3'ün üzerinde olduğuna işaret etmektedir.




Mayıs 2014, 107s.
Anahtar kelimeler: Demir, skarn, zonlu magnetit, sıvı kapanım, kükürt izotopu, Bulancak, Giresun.

Abstract:
This study aims to examine the formation of the skarn-type iron deposites in the Kirazören region (Giresun, Bulancak).
The stratigrapic units in the study area consist of andesitic volcano-sedimentary rocks of Upper Cretaceous age, trachyandesite of Middle Eocene age, Bektaşyayla kuvars monzonite of Middle Eocene age and Çambaşı kuvars siyenite of post Middle Eocene aged.
The skarn- type Kirazören iron ore mineralization is located mostly around of the contact between the post Middle Eocene - aged Çambaşı kuvars syenite and limestone blocksof Upper Cretaceous. The mineralization occur in brown-green colored garnet and epidot-bearing skarn zone. Because of calcium contents has calcic exoskarn scarn mineralogy.Within Çambaşı kuvars syenite and in peripheral zones of developing endoskarn epidote composition. If exoskarn zone presents garnet-epidote and mahnetite zoning. Because of the copper in iron ore to reach 2% and prevelance, so we can say the Fe-Cu skarn for the formation.

Primary (oxide minerals), secondary (sulfide minerals)and supergene mineral paragenesis in the skarn was determined by the ore microscopy studiesIn magnetite minerals is seen a zonation from the core towards the edge zones. This zonation formed likely silica-rich solution environment with the introduction around the core of the primary magnetite as crystal growth is arising.
According to the geochemical analysis of ore samples, Fe is positively correlated with the Na and Cl. This situation may have been indicate that Na and Cl ions were rich in the mineralizing fluids,and they may have played a role in transportation and deposition of iron from the highly saline fluids.

δ34S(CDT) values of pyrite and chalcopyrite in the magnetite ore arerange between -0,04 and 1,76. This datamay indicate a magmatic origin for sulphure.
As a result of fluid inclusion studies from garnet and epidote minerals, LVS+LVMS-type fluid inclusions in garnet minerals were decrepitated between 360 and 400 oC temperatures. This situation indicates that the iron ore mineralization was formed above this temperatures with high salinity conditions. So, we can say % NaCl equivalent salinity is higher than the halite mineral's crystallization density (26,3%).




May 2014, 107p.
Keywords: Iron, skarn, zoning in magnetites, fluid inclusion, sulfur isotope, Bulancak, Giresun.