Türkiye'de 2000 sonrası DYY ve ihracatın ekonomik büyüme üzerindeki etkisi
The impact of FDI and exports on economic growth in Turkey after 2000
Yazar: PINAR DEMİREL
Danışman: PROF. DR. ARMAN TEKSİN TEVFİK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çalışma Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan yabancı yatırım (DYY)ve ihracatın etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. 2000-2023 dönemine odaklanarak, bu süre zarfında Türkiye'ye giren doğrudan yabancı yatırım ve ihracat verileri ile gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) değişimi üzerindeki etkilerini değerlendirmek için Birim Kök Testi ve Eş Bütünleme Testi yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, bu ilişkileri daha iyi anlamak için SWOT analizi yapılmış ve sonuçlar olumlu bulunmuştur. Çalışmanın bulguları, Türkiye'nin ekonomik büyümesinde doğrudan yabancı yatırım ve ihracatın önemli bir rol oynadığını göstermektedir. SWOT analizi, Türkiye'nin ekonomik durumunu daha geniş bir bakış açısıyla değerlendirmiştir. Güçlü yönler ve fırsatlar, Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım ve ihracat alanındaki büyümesine olanak sağlamaktadır. Zayıf yönler ve tehditler ise ekonomik politika oluşturulurken dikkate alınması gereken alanları belirtmektedir. Çalışmada H0 (Null Hypothesis):Türkiye'ye giren doğrudan yabancı yatırım ve ihracat ile GSYH'deki değişmeyi etkilememektedir. H1 (Alternative Hypothesis): Türkiye'ye giren doğrudan yabancı yatırım ve ihracat, GSYH'deki değişmeyi olumlu yönde etkilemektedir. Analiz sonuçları, hipotez H0'ın reddedilerek hipotez H1'in kabul edilmesiyle F değeri, FC değerinden büyük olduğu için bir bütün olarak Türkiye'ye giren doğrudan yabancı yatırım ve ihracat GSYH'deki değişmeyi açıklamaktadır bulgusuna ulaşılmıştır. 
Sonuç olarak, bu tez çalışması Türkiye'nin ekonomik büyümesiyle ilgili kritik faktörleri anlamak ve politika yapıcılar için değerli bir rehberlik sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Doğrudan yabancı yatırım ve ihracatın GSYH'deki değişmeyi olumlu yönde etkileri belirterek, Türkiye'nin ekonomik kalkınmasını destekleyen stratejilerin ve politikaların belirlenmesine katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma, ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği ve rekabetçiliği açısından önemli bir bilimsel katkı sunmaktadır.

Abstract:
This study aims to examine the impact of foreign direct investment (FDI) and exports on the Turkish economy. Focusing on the period from 2000 to 2023, the Unit Root Test and Cointegration Test methods were used to assess the effects of foreign direct investment and export data on the changes in Turkey's gross domestic product (GDP) during this period. Additionally, a SWOT analysis was conducted to better understand these relationships, and the results were found to be positive. The findings of the study indicate that foreign direct investment and exports play a significant role in Turkey's economic growth. The SWOT analysis evaluated Turkey's economic situation from a broader perspective. Strengths and opportunities facilitate Turkey's growth in foreign direct investment and exports. Weaknesses and threats, on the other hand, indicate areas that need consideration when forming economic policies. The study tested the following hypotheses: H0 (Null Hypothesis): Foreign direct investment and exports to Turkey do not affect the change in GDP. H1 (Alternative Hypothesis): Foreign direct investment and exports to Turkey positively affect the change in GDP. The analysis results led to the rejection of the null hypothesis (H0) and the acceptance of the alternative hypothesis (H1), as the F value was greater than the critical value (FC). Thus, it was concluded that foreign direct investment and exports to Turkey as a whole explain the changes in GDP.
In conclusion, this thesis was conducted to understand the critical factors related to Turkey's economic growth and to provide valuable guidance for policymakers. By highlighting the positive effects of foreign direct investment and exports on GDP changes, it contributes to the formulation of strategies and policies that support Turkey's economic development. This study offers significant scientific contributions regarding the sustainability and competitiveness of economic growth.