Otomotiv endüstrisinde serbest yüzeylerin tasarımı ve kalite değerlendirilmesi
Designing and quality control of free form surfaces at automotive industry
Yazar: HİKMET ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. NUMAN DURAKBAŞA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Otomotiv sektöründe gelişen sistemlerin ve değişen teknolojilerin sonucu olarak tasarımlardada büyük değişimler söz konusu olmuştur. Özellikle otomobillerdeki serbest yüzeytasarımlarının yapılmasında bu yüzeyin bulunduğu kısmın işlevi söz konusudur. Otomotivsektöründe serbest yüzeylerin tasarımı kadar bu yüzeylerin kalite değerlendirmesi de ayrı birönem taşımaktadır. Bu yüzeylerin kalite değerlendirilmesinde CMM `lerin (CoordinateMeasuring Machines) büyük katkısı bulunmaktadır. Gerek tasarım sürecinde gerekse kalitedeğerlendirilmesinde otomotiv sektöründe CMM `lerden oldukça fazla istifade edilmektedir.Bu tezde öncelikle otomotiv sektöründe serbest yüzeylerin tasarımında ve kalitedeğerlendirilmesinde kullanılan ve çok önemli yer sahibi olan CMM `lerin yapısındanbahsedilmiş ve CMM tiplerinden bahsedilerek bu cihazlar tanıtılmıştır. Daha sonra koordinatölçme tekniği başlığı altında makine ve parça koordinat sistemleri açıklanmış ve bu ikikoordinat sisteminin birbirine göre nasıl konumlandıkları anlatılmıştır. Ayrıca yine bubölümde koordinat ölçme tekniğindeki bazı terimlerin ve ifadelerin tanımları yapılmış vegerekli açıklamalar şekillerle yapılmıştır. Daha sonra otomobillerdeki serbest yüzeyler vebunların tasarım nedenleri belirtilmiş ve örneklenmiştir. Bu kısımlardan sonra serbestyüzeylerin çeşitleri, tasarımı ve serbest yüzeylerin oluşturulması açıklanmıştır. Bu kısımdansonra ise, ?tersine mühendislik? uygulaması açıklanmış ve serbest yüzeylerin tersinemühendisliği detaylı bir şekilde anlatılmış ve otomotiv sanayisindeki tersine mühendislikuygulamaları açıklanmıştır. Daha sonraki kısımda ise kalitenin tanımlanması yapılmış, yüzeypürüzlülüğü ve yüzey parametreleri açıklanmıştır. Bunların ardından CMM ve CAQ(Computer Aided Quality) entegrasyonu anlatılmıştır. En son olarak ise kaporta ölçümsistemleri anlatılarak tez sonuca bağlanmıştır.Tüm parametrelerin ve terimlerin açıklanmasında ISO ve TSE standartları esas alınmıştır.Anahtar Kelimeler: otomotiv sektöründe serbest yüzey, serbest yüzey tasarımı, tersinemühendislikix

Abstract:
As a result of developing systems and technologies in the automotive industry, great changesoccurred at the level of design processes. Especially, at the free form surface design ofautomobiles, the function of the surface placement is crucial. In the automotive industry, thequality evaluation is as important as design processes. CMM?s (Coordinate MeasuringMachines) are playing a great role at the surface quality evaluation level. Both through thedesign process and quality evaluation, automotive industry takes great advantage of CMM?s.In this thesis, firstly CMM?s which are widely used in design processes and quality evaluationin the automotive industry are introduced and CMM structures and types are explained. Underthe subject ?Coordinate Measuring Technique?, machine and part coordinate systems andpositioning of these systems are explained. Also under the same subject, the definitions ofterms used in coordinate measuring techniques are discussed including related diagrams.Following, the free form surfaces on automobiles and their design reasons are explained andexemplified. Then, types, designs and forming of free form surfaces are explained.Afterwards, reverse engineering process, reverse engineering process of free form surfacesand reverse engineering applications in the automotive industry are explained with details. Inthe following part, quality is defined, surface roughness and parameters are explained. Afterthat part, CMM and CAQ (Computer Aided Quality) integration are described. Finally,automobile body measuring systems are explained and thesis? conclusion is presented.ISO and TSE standards are utilized in the descriptions of the parameters and terms.Keywords: Free form surfaces at the automotive industry, free form surface design, reverseengineering.x