Lise öğrencilerinde okul tükenmişliğinin yordayıcısı olarak mizah tarzlarının ve beş faktör kişilik özelliklerinin incelenmesi
The investigation of humor styles and big five personality traits as the predictive of school burnout for high school students
Yazar: CANER ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT GÜNDÜZ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik = Personality ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mizah tarzları = Humor styles ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Bu araştırmada lise öğrencilerinin okul tükenmişliklerinin yordanmasında mizah tarzlarının ve beş faktör kişilik özelliklerinin katkısını tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Adana İli Merkez İlçelerinde(Çukurova, Sarıçam, Seyhan ve Yüreğir) öğrenim görmekte olan rastgele seçilmiş 312 kız öğrenci 304 erkek öğrenci olmak üzere toplamda 616 lise öğrencisi oluşturmaktadır.
Araştırmada veri toplamak amacıyla lise öğrencilerinin okul tükenmişliklerini ölçmek için Salmela-Aro, Kiuru, Leskinen ve Nurmi (2009) tarafından geliştirilen Türk Kültürüne uyarlanması Seçer, Halmatov, Veyis ve Ateş (2013) tarafından yapılan "Okul Tükenmişlik Ölçeği", mizah tarzlarını ölçmek için Martin, Puhlik-Doris, Larsen, Gray ve Weir (2003) tarafından geliştirilen ve Türk Kültürüne uyarlanması Yerlikaya(2003) tarafından yapılan "Mizah Tarzları Ölçeği", beş faktör kişilik özelliklerini ölçmek için Benet-Martinez ve John (1998) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlaması Schmitt ve diğerlerinin gerçekleştirdiği uluslararası bir çalışmada Sümer ve Sümer (2005) tarafından yapılan Beş Faktör Kişilik Envanteri(BFI) kullanılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen verilerin analiz edilmesinde SPSS programı 20.0 versiyonu kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular; Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Okul Tükenmişliği alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Ayrıca araştırmadan elde edilen veriler üzerinde yapılan regresyon analizi sonucunda; sorumluluk kişilik özelliği ve nevrotizm kişilik özelliğinin okul tükenmişliğinin duygusal tükenme alt boyutunu yordadığı, sorumluluk kişilik özelliği ve nevrotizm kişilik özelliğinin okul tükenmişliğinin duyarsızlaşma alt boyutunu yordadığı, kendini yıkıcı mizah tarzı, sorumluluk kişilik özelliği ve nevrotizm kişilik özelliğinin okul tükenmişliğinin kişisel başarıda düşme hissi alt boyutunu yordadığı; kendini yıkıcı mizah tarzı, sorumluluk kişilik özelliği ve nevrotizm kişilik özelliğinin okul tükenmişliğinin toplam puanını yordadığı gözlenmiştir. 


Anahtar Kelimeler: Okul tükenmişliği, beş faktör kişilik özellikleri, mizah tarzları, öğrenci tükenmişliği, kişilik.

Danışman: Doç. Dr. Bülent GÜNDÜZ, Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
The main purpose of this study is to find out the effect of 'big five personality traits' and humor styles of high school students in the process of predicting school burnout.
The study group of the research consists of randomly selected 312 female and 304 male high school students (totally 616) studying in the central provinces of Adana (Çukurova, Sarıçam, and Yüreğir).
In the process of data collection, 'School Burnout Inventory' developed by Salmela-Aro, Kiuru, Leskinen and Nurmi (2009), and adopted to Turkish culture by Seçer, Halmatov, Veyis, and Ateş (2013) was used to assess the school burn-out of high school students. Humor Style Questionnaire which was developed by Martin, Puhlik-Doris, Larsen, Gray, and Weir (2003), and adopted to Turkish culture by Yerlikaya (2003) was used to assess the humor styles while Big Five Inventory (BFI) which was developed by Menet-Martinez and John (1998), and adopted to Turkish culture by Sümer and Sümer (2007) was used to measure big five personality traits. 
The data obtained in the research process was analyzed through SPSS version 20.0. 
The findings of the research indicated that there are meaningful relationships among the sub dimensions of Big Five Personality Traits, Humor Styles, and School Burnout. Moreover, as a result of the regression analysis conducted on the obtained data it was found that (a) responsibility and neuroticism personality traits predict the emotional exhaustion which is a sub dimension of school burnout; (b) responsibility and neuroticism personality traits predict the depersonalization which is a sub dimension of school burnout; (c) self-defeating humor style, responsibility, and neuroticism personality traits predict the sense of lower personal success which is again a sub dimension of school burnout; (d) self-defeating humor style, responsibility, and neuroticism personality traits predict the total point of school burnout.


Key Words: School Burnout, Big Five Personality Traits, Humor Styles, Student Burnout, Personality.

Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Bülent GÜNDÜZ, Mersin University, Department of Educational Sciences, Mersin.