Mekan konfigürasyonunun sosyal etkileşime olan etkisinin fakülte binalarında sentaktik analizi
The syntactic analysis of the effect of spatial configuration on social interaction in faculty buildings
Yazar: SÜHEYLA SIRAMKAYA BÜYÜKŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. DİCLE AYDIN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bireysel gelişimde psiko-sosyal gereksinimlerin karşılanabilmesinin bir yolu olan sosyal etkileşim, insanın temel ihtiyaçlarından biri olarak ifade edilebilmektedir. Bu bağlamda insan için tasarlanan mekanların bu ihtiyaca cevap verme gereksinimi bir tasarım problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanların içinde hareket ettikleri, birbirleri ile karşılaştıkları ve etkileşimde bulundukları mekanların birbiri ile olan ilişkisini tanımlayan mekan konfigürasyonu, insanların etkileşim düzeylerini etkileyebilecek hareket örüntüleri geliştirebilmektedir. Bu anlamda mekan konfigürasyonunun sosyal etkileşime olan etkisi fakülte binaları özelinde irdelenmiş, kavramsal alt yapı oluşturulduktan sonra alan çalışmasına geçilmiştir. Araştırmada gözlem, mekan dizimi analizi ve bu analizler sonucu elde edilen bulguların karşılaştırmalı olarak değerlendirildiği SPSS analizi yöntem olarak kullanılmıştır.
Alan çalışması için, Konya şehir merkezinin kuzeyinde konumlanmış olan S. Ü. Alaaddin Keykubat Kampüsü'ndeki Güzel Sanatlar Fakültesi ve Mühendislik Fakültesi binaları seçilmiştir. Alanda, gözlem ile sosyal etkileşim etkinlikleri (davranış modları) ve bu etkinliklerin gerçekleştiği mekanlar, kullanıcı sayısı ile etkinliklerin frekansları tespit edilmiştir. Çalışmanın devamında, mekan dizim analizi ile daha önce planlar üzerinde belirlenen noktaların sentaktik değerlerine ulaşılmıştır. Bu iki analiz sonucu elde edilen bulgular arasındaki ilişki SPSS analizleri ile karşılaştırmalı olarak sorgulanmıştır. Son olarak fakülte binalarına ait sentaktik değerlerin aritmetik ortalamaları ile karşılaştırma tabloları hazırlanarak, fakülte binaları tasarım nitelikleri açısından değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, mekanın sentaktik özelliklerinin sosyal etkileşim etkinliklerinin gerçekleştiği mekanlar üzerinde etkili olduğu, bütünleşme, eş görüş alanı, eş görüş çevresi, merkezilik değerleri yüksek, derinlik değeri düşük olan mekanların sosyal etkileşim olanaklı mekanlar olduğu, mekanın sahip olduğu sentaktik değerlerin, o mekanda gerçekleşen toplam sosyal etkileşim etkinlik frekansı üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Bir mekanın erişilebilir, hareketli, diğer mekanlarla bağlantılı, çevresiyle geniş ve kesintisiz bir görüş alanına sahip ve daireselliğe yakın bir mekansal kurgusunun olması, o mekanın yoğun etkileşimsel bir mekan olmasını sağlamaktadır. Analiz sonuçlarına göre mekan konfigürasyonunda sirkülasyon ağının biçimlenmesi, mekanın bütünleşme değeri üzerinde doğrudan etkilidir. Bir mekanın konfigürasyon içindeki konumuna ek olarak, büyüklük açısından ferah ve farklı sosyal etkileşim etkinliklerinin oluşabileceği düzenlemelere izin verecek boyutta olması, doğal ışıktan faydalanabilen aydınlık bir mekan olması da sosyal etkileşimi olumlu yönde etkileyen diğer faktörlerdir.

Abstract:
Social interaction as a way to fulfill the psycho – social requirements in individual development, can be defined as one of the humans' basic needs. In this context, the requirement of spaces designed for humans to fulfill this need is exposed as e design problem. The spatial configuration defining the relationship between spaces where people move through, come across and socialized with each other, can develop movement patterns affecting human interaction levels. In this sense, the effect of spatial configuration on social interaction is examined in faculty buildings. The method of study is composed of observation, space syntax and SPSS analysis which will evaluate the results of these two analyses.
Study area is determined as Faculty of Fine Arts and Faculty of Engineering buildings in S. U. Alaaddin Keykubat Campus located on the north of Konya city center. Social interaction activities and spaces, number of users and the frequency of activities (behavior modes) are determined in both faculty buildings by the means of observation. Then, the syntactic values of the determined points are found as a result of space syntax analysis. The relationship between the data obtained from these two analyses is relatively investigated through SPSS analysis. Lastly, comparison tables are prepared with the average syntactic values of faculty buildings and they are evaluated from the point of design quality.
In the result of study, it is determined that syntactic characteristics of spaces affect social interaction activities. Spaces with high integration, isovist area, isovist perimeter and circularity values and low depth value are stated as spaces with social interaction possibilities. Also it is exposed that, syntactic values of spaces affect the frequencies of social interaction activities. Spaces which are reachable, mobile, connected with other spaces, have high visual area and circular configuration, happen to be dense interactional spaces. As a result of the comparison between the analysis of two faculty buildings, it is obvious that the formation of circulation network within the space configuration has a direct effect on the integration value of the space. Other than the location of the space within configuration, the dimensions of the space to allow different social interaction arrangements and daylight quality in the space are other factors affecting social interaction in a positive way.