Dijital medyada haber ve doğruluk ilişkisi: Anadolu Ajansı (AA) Teyit Hattı örneği
Relationship between news and accuracy in digital media: An example of Anadolu Agency (AA) Check Line
Yazar: ŞEYMA BÖYÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA NACAROĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Post-hakikat = Post-truth ; Sahte haber = Fake news ; Sosyal medya = Social media ; Yalan haberler = False News ; Yeni medya = New media

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler haberin üretimi, dağıtımı ve tüketim süreçlerini de etkilemiştir. Gündelik hayatın neredeyse tüm alanlarına sirayet eden dijitalleşme ile internet tabanlı yeni iletişim teknolojileri olarak tanımlanan araçlar bireylerin yaşamlarında önemli bir yere sahiptir. Sayısız avantajının yanı sıra bazı dezavantajları da bünyesinde barındıran dijital çağda doğru haber kadar yalan ve yanlış haber de aynı hızla yayılmaktadır. Bu noktada haber ve habercilikte sacayağı görevi üstlenen doğruluk kavramını korumak, yalan ve yanlış haberle mücadele etmek amacıyla haber doğrulama platformları ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, dijital medyada yer alan şüpheli iddiaların doğrulanması noktasında Türkiye'de 2022 yılında faaliyet göstermeye başlayan Anadolu Ajansı Teyit Hattı doğrulama platformunun yapısı ve işlevi ele alınarak platform tarafından incelenen şüpheli iddiaların araştırılmasında nasıl bir sürecin izlendiği, iddiaların kaçının doğrulandığını/yanlışlandığını, yanlış bilgilerin biçiminin, türünün, amacının ve hedef kitlesinin ne olduğu ve tüm bu bağlamda haber ve doğruluk ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada Anadolu Ajansı Teyit Hattı, Anadolu Ajansı'nın Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi haber ajansı olmasından dolayı temsili örneklem olarak seçilmiştir. Araştırma, Ocak-Haziran 2023 tarihleri aralığında pazartesi günleri yayınlanan Anadolu Ajansı Teyit Hattı tarafından incelenen şüpheli iddiaları kapsamaktadır. Temel olarak dijital medyadaki haberlerin doğruluk durumlarına odaklanılan çalışmada bulgular çalışma çerçevesinde geliştirilen analiz tablosu üzerinden içerik analizi yöntemi ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, Anadolu Ajansı Teyit Hattı'nın dezenformasyonun özellikle artış gösterdiği olağanüstü ve afet dönemlerinde dijital ortamlarda dolaşıma giren yalan ve yanlış haberlerin engellenmesi ve doğru haberlerin insanlara ulaştırılması noktasında kritik öneme sahip olduğu görülmüştür. Bu bağlamda araştırmada platformun kuruluş amacına uygun faaliyetlerde bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler : Haber Doğrulama, Yalan Haber, Anadolu Ajansı Teyit Hattı, Dijital Medya

Abstract:
Advancements in information and communication technologies have impacted the processes of news production, distribution, and consumption. Digitalization, penetrating nearly all aspects of everyday life, has made internet-based new communication technologies, as they are defined, occupy a significant place in individuals' lives. Alongside countless advantages, the digital age also harbors certain disadvantages, among which is the rapid spread of both true and false news. At this point, to safeguard the concept of accuracy, which serves as a pillar in news and journalism, and to combat fake news, news verification platforms have emerged. This study aims to examine the structure and function of the Anadolu Agency Check Line, a verification platform that started operating in Türkiye in 2022, focusing on the process followed in investigating dubious claims featured in digital media, the number of claims verified/refuted, the form, type, purpose, and target audience of misinformation, and in this context, to explore the relationship between news and truthfulness. The Anadolu Agency Check Line was selected as a representative sample due to the Anadolu Agency being the official news agency of the Republic of Türkiye. The research covers dubious claims reviewed by the Anadolu Agency Check Line on Mondays between January and June 2023. Primarily focusing on the accuracy of news in digital media, the findings were obtained through content analysis based on an analysis table developed within the framework of the study. The results indicate that the Anadolu Agency Check Line is critically important in preventing the spread of false news and ensuring the delivery of accurate news to people, especially during extraordinary and disaster periods marked by an increase in disinformation. Consequently, the research concludes that the platform operates in accordance with its founding purpose.

Key Words : Fact-checking, Fake News, Anadolu Agency Check Line, Digital Media