Küreselleşme süreçlerinde Anglikan Kilisesi ve Anglikanizm
Anglicanism and the Anglican Church during the processes of globalization
Yazar: MEHMET ALİ ÖNCER
Danışman: DOÇ. DR. ŞEVKET YAVUZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Anglikan Kilisesi = Anglican Church

Özet:
İdeolojiler, dinler, mezhepler, vb. fikrî veya itikadî yapılar ve ilkeler açısından zaman bir değirmendir adeta. Zaman içinde devreye giren güç-iktidar ilişkilerinin dönüştürücü etkisi, değerlerin başkalaşması, sosyal faktörlerin çözücü rolü gibi unsurlarla mevzubahis yapılar ve ilkeler başlangıçtaki özelliklerini koruyamaz hale gelip, zamanla tamamen başka bir forma; hatta mahiyete dönüşebilmektedirler. Diğer birçok din veya ideoloji açısından bu böyle olduğu gibi, Hıristiyanlık için de söz konusudur. 
?'Sezar'ın hakkını Sezar'a, Tanrı'nın hakkını da Tanrı'ya verin? (Mark 12/ 17) anlayışı Kilise?nin genel yaklaşımı iken, süreç içerisinde manevî otorite maddî otoriteye büyük oranda bağlı (Ortodoks), maddî / siyasî otoritenin yıkılıp, dağılması ile manevî otoritenin (Katolik) bir şekilde yönlendirmesine ve kutsamasına mecbur olan maddî otoritenin ortaya çıkması tarihsel bir durumdur. İkinci durum; yani Roma Katolik Kilisesinin veya daha özelde papalığın maddî güç ve otorite tahkim süreçleri beraberinde teo-politik (monarşi-kilise çatışmaları), eko-teolojik (kilise vergileri ve mülkleri) ve ilim-fikir (engizisyonlar) sahalarındaki tahakküm araç, alan ve uzamlarını perçinlemiştir. 
Roma Kilisesi?nin bu tarzdaki tarihsel güç ve iktidar arayış macerasına karşı meydan okuma yine Hıristiyan dünyasının içinden gelir: Tarihsel öncülleri bir tarafa bırakılacak olursa, önce kıta Avrupa?sı merkezli Protestanlık; akabinde de İngiltere merkezli Anglikanizm tarih sahnesinde belirir. Roma kaynaklı ?katolikliğe?; yani ?her şeyi kuşatma ve yönetme? iddiasına karşı tarihsel ?protesto?yu ?orta yol? / via media ile biraz da anjelik / Kutsal Ruh eksenli olarak Britanya topraklarında devreye sokan Anglikan Kilisesidir. Hıristiyanlığı baştaki amacına ve kaynaklarına döndürmek amacını güden 8. Henry bu yöndeki ilk adımı atar. Dini genelde, Kutsal Kitabı özelde yorumlama otoritesi ve yetkisine sahip olduğunu iddia eden Roma Kilisesine karşı bir tavır olarak ortaya çıkar ve bu tavır aynı zamanda geçmişi sorgulamayı kapsar. Sadece teo-politik bir tutumu değil, aynı zamanda spritüel-kolektif bir duruşu ifade eden Anglikanizm, Evanjelik?Kutsal Kitap esaslı?bir ?yeniden şekillenme?yi / reformu, Apostolik?Havari modelinde?bir ?yeniden doğuş?u gaye edinir.



Anahtar kelimeler; Anglikan, İngiltere Kilisesi, Küresellik.

Abstract:
With respect to cognitive, or creedal codes and structures, such as deologies, religions, sects, and the like, time functions, or works as a mill. With the passage of time, the codes and structures under consideration cannot preserve their pristine and erstwhile features wherefore the transforming force of power-authority that is activated within time spans, the alterations of values, the dissolving nature of social factors, etc.; hence, they may be wholly transformed into another form, even into a  completely different nature. This has been the case in Christianity as in many other religions, or ideologies. 
Historical process in Christianity occurs as follows: The historical precept of Jesus saying ?(g)ive back to Caesar what is Caesar's and to God what is God's? (Mark 12: 17) was the overall approach of the Church in its early history; yet, with the passage of time firstly it became dependent upon the material and political authority (as in Orthodoxy); and still with the destruction of the material / political authority, the spiritual-ecclesiastical power and authority (Catholicism) became  dominant and hegemonic in both realms, i.e., the material and the spiritual. The later historical situation; namely, the search for material power along with the spiritual / religious claims by the Roman Catholic Church, or more specifically by the papacy, enhanced the means, space, and implications in the realms of theo-politics (the Church-state conflicts), of eco-theology (the Church?s properties, taxes, and revenues), and lastly of knowledge-cognition (inquisitions). 
Historically, the search for power and authority by the Roman Catholic Church is challenged again within Christendom. Leaving its historical antedates aside, the Protestant movements emerges first in continental Europe; then, in England, its historical mode as Anglicanism appears on the scene of history.  Thence, this historical and theo-political manifestation, i.e., Anglicanism,  can be defined as follows: It challenges ?Catholicism? based on Rome, which aims ?to control and manage everything?, by protesting thorough via media?midcourse?along with evangelical spirit / the Holy Spirit on the land of Britain. Hence, with the aim at returning Christianity to its pristine and bona fide sources  and telos, Henry VIII (1491-1547) took his first step. Historically and theoretically, the movement emerges as a challenge to the Roman Catholic Church which holds the claim that the authority to interpret religion in general, and the Bible in particular belongs only to it. This theology-centric challenge comprises also the query of the past. Based on these historical and theological precedents, Anglicanism which represents both theo-political attitude, and spiritual-collective stance proposes a re-construction / re?formation with the basis of the Scriptural / Evangelical ethos; and a religious ?re-naissance