Konutlarda mekan iç yüzeylerindeki yansıtma çarpanlarının enerji tüketimi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of color preferences of room surfaces in houses according to energy consumption
Yazar: MELTEM KINA
Danışman: PROF. DR. LEYLA DOKUZER ÖZTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Aydınlatma = Lighting ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Konut = Dwelling house ; Renkler = Colors ; Yansıtma = Reflecting

Özet:
Günümüzde enerjinin etkin kullanımı konusunda tüketicinin bilincini arttırmaya yönelik çalışmalara büyük önem verilmektedir. Aydınlatma amaçlı tüketilen enerjide verimliliğin arttırılması için aydınlatma tasarımında ilgili standart ve yönetmeliklere uyulması gerekmektedir. Bununla birlikte, aydınlatma tasarımında yararlanılabilecek standart ve yönetmeliklerde iş yerleri, sağlık kuruluşları, öğretim kurumları, oteller vb. yapılar için öneriler yer almakta, konut aydınlatmasına yönelik bilgi bulunmamaktadır. Bunun nedeni, konutlarda yapılan işlerin ve bulunulan durumların çok çeşitli olması, dolayısıyla aydınlatmanın kesin kurallara bağlanamamasıdır. Oysa aydınlatma için harcanan enerjinin azımsanmayacak bir bölümü konutlarda tüketilmektedir.Aydınlatmada olabilecek enerji kayıplarını önlemek için verimi yüksek lamba, geriverimi yüksek aydınlatma aygıtı seçilmesi gerektiği tüketiciler tarafından genel olarak bilinmektedir. Daha az bilinenler ise aydınlatma aygıtının ışık yeğinlik dağılımı ve aygıtın hacim içindeki konumu ya da hacim iç yüzeylerinin ışık yansıtma çarpanlarına bağlı kayıplardır.Bu çalışmanın amacı, konutlarda mekan iç yüzeylerinin açıklık koyuluğunun enerji tüketimi açısından değerlendirilmesidir. Mekan iç yüzeylerinin ışık yansıtma çarpanına bağlı olabilecek enerji kayıpları hacimde kurulan aydınlatma düzenine bağlı olarak da değişim göstermektedir.Belirtilen amaca yönelik yürütülen çalışma kapsamında aydınlatmada olabilecek enerji kayıplarının aşamaları ele alınmış ve çeşitli aşamalarda olabilecek kayıplara yönelik örnekler verilmiştir. Bir konutun başlıca mekanları olan salon, yatak odası, mutfak ve banyo hacimlerinin aydınlatılmasına yönelik temel ilkeler özetlenmiş, sağlanması uygun görülen aydınlık düzeylerine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.Hacimlerde oluşan aydınlık düzeyi hacim iç yüzeylerinin ışık yansıtma çarpanına bağlı olarak değişmekte, yansıtma çarpanına göre aydınlık düzeyinde ortaya çıkan değişim de hacimde kurulan aydınlatma düzenine göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle, ele alınan dört hacim türü için aydınlatma düzenine ilişkin farklı seçenekler oluşturulmuştur. Aydınlatma düzenlerine ilişkin seçenekler, literatürde yer alan farklı yaklaşımların fotoğraflarından yararlanarak oluşturulmuştur. Oluşturulan her bir durum için tavan ve döşeme ışık yansıtma çarpanı sabit tutulmuş, duvarların ışık yansıtma çarpanlarına ilişkin 0.30-0.90 arasında değişen değerler için aydınlatma hesapları yapılmıştır. Hesaplanan aydınlıkların duvar yansıtma çarpanı ve aydınlatma düzenine göre değişimi karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Belli bir aydınlık düzeyini elde etmek için gerekli ışık akısının niceliği ele alınan her bir farklı ışık yansıtma çarpanı dikkate alınarak hesaplanmış ve ulaşılan sonuçlar enerjinin etkin kullanımı açısından değerlendirilmiştir.Bir hacimdeki aydınlatma tasarımının yetkinliği konusundaki kararın, hem enerjinin verimli kullanımına hem de hacimde gerekli aydınlıkların sağlanmış olmasına bağlı olduğu vurgulanmıştır. Aydınlatma düzenine ilişkin farklı seçenekler arasından en olumluları, bu iki etken göz önüne alınarak belirlenmiştir.Çalışmanın son aşamasında İstanbul'da seçilen kimi konutlarda anketler yapılmış, hane halkının konutun çeşitli hacimlerinde iç yüzey renkleri ve aydınlatma düzenlerine yönelik tercihleri saptanmıştır. Saptanan iç yüzey renklerinin ışık yansıtma çarpanı karşılıkları belirlenmiş ve yeğlenen yansıtma çarpanlarının enerji tüketimi üzerindeki etkisi incelenmiştir.

Abstract:
Today, the effective use of energy is getting more important. To increase the efficiency of energy consumed for lighting, it?s a must to comply with lighting design standards and regulations. However, lighting design standards and regulations include recommendations for the design of work places, health institutions, educational institutions, hotels and etc., no information is included for residential lighting. This is because the work done in residences and the situations are very different, so the lighting standards cannot have certain rules. However, a substantial portion of the energy is consumed for home lighting.It?s generally known by consumers that, to avoid loss of energy, efficient lamps and high rendering lighting devices should be selected. But it?s less known that it?s also related with the distribution of luminous intensity and position of lighting device or reflection factor of inner surfaces.The purpose of this study is to evaluate the effect of darkness of inner surfaces on energy consumption. The energy losses related to reflection factor also varies depending on the lighting layout.Within the scope of this work, various stages of energy losses are discussed and examples are given for those stages that may occur. The basic principles are outlined for the main places of a house with living room, bedroom, kitchen and bathroom and suggested illumination levels are given.The illumination level varies depending on the reflection of inner surfaces and the changes on this illumination level vary depending on lighting layout. Therefore, different lighting layouts are designed for those four rooms. Options for lighting layouts are created using photographs of different approaches in the literature. For each layout, calculations were made for reflection values ranging between 0.30-0.90. After, those calculation results are compared for changes in illumination level according to lighting layout and reflection factor.The appropriateness of lighting design depends on use of efficient energy and achieves required illumination level. The best options are determined according to those two factors.In the final stage of the study, survey is applied in some selected houses in Istanbul and the preference of wall colors and lighting design of households? are determined. The light reflection factors of detected wall colors are determined and the impacts on energy consumption of preferred reflection values are investigated.