Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında değer kaybının tespiti
Determination of depreciation in compulsory automobile liablity insurance
Yazar: ECECAN ÇORBACIOĞLU AYDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA İSMAİL KAYA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Değer kaybı = Loss of value ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Sigorta = Insurance ; Sigorta hukuku = Insurance law ; Zarar = Damage ; Zorunlu mali sorumluluk sigortası = Compulsory liability insurance

Özet:
Zarar kavramı pek çok anlamda tanımlanmasında güçlük çekilen oldukça geniş kapsamlı ve aynı anda farklı anlamlara gelebilen bir kavramdır. Bu nedenledir ki, zararın hukuk sistemleri tarafından tazmin edilmeye değer bir kavram olarak ele alındığı günden bu yana kavram ile ilgili pek çok değişim ve gelişim yaşanmıştır. Bilhassa modern hayatta meydana gelen değişimler zarar kavramında da değişiklikler yaratmış ve bu kavramın zaman içerisinde genişlemesine sebep olmuştur. Süreç içerisinde aslında zarar olarak kabul edilmeyen pek çok durum da tazmini kabil zarar kalemleri olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Bu durumun asıl sebebi, zarar kavramını açıklayan teorilerin değişiklik göstermesi, fark teorisine ilaveten normatif zarar teorisinin de zarar kavramının belirlenmesinde rol oynamaya başlamasıdır. Motorlu araçların kullanılması ise, tamamen farklı bir sorumluluk türünün gelişimine yol açmıştır. Zaman içerisinde tüm dünyaya yayılan motorlu araç kullanımı neticesinde doğan sorumluluk türünün sigortalanması ihtiyacı da hasıl olmuştur. Modern dünyada meydana gelen bu değişim neticesinde kişilerin sürekli ve yoğun bir tehlike ile karşı karşıya kalmaları, bu değişimlerden vazgeçilmesi yahut bu değişimin yarattığı sorumluluğun paylaştırılması şeklinde ikili bir yol ayrımına gidilmesine neden olmuştur. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının ortaya çıkışı işte bu ortamda, motorlu araçların kullanımının toplumu tehdit etmesi neticesinde mümkün olmuştur. Elbette bu sigorta sözleşmesinin akdedilmesi ve söz konusu sigorta ile üçüncü kişi zarar görenlerin korunması zaruri bir ihtiyaçtır. Ayrıca Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'na ilişkin mevzuatın yerleşik olması ve bu mevzuat çerçevesinde yapılacak değer kaybı tespitlerinde bilimsel verilerden, formüllerden faydalanılması, eş zamanlı olarak hasar tedvir sürecinin işletilmesi sırasında bilhassa parça değişimleri ile ilgili olarak aracın kaza öncesi durumunun esas alınması önem arz etmektedir.

Abstract:
The concept of damage is a very comprehensive concept that is difficult to define in many ways and can mean many different things at the same time. For this reason, there have been many changes and developments regarding the concept since the day when the damage was considered as a concept worthy of compensation by the legal systems. Especially the changes in modern life have created changes in the concept of damage and caused this concept to expand over time. Over time, many situations that are not considered as damages have started to be accepted as indemnified loss items. The main reason for this situation is that the theories explaining the damage concept have changed, and in addition to the difference theory, the normative damage theory has started to play a role in the determination of the damage concept. The use of motor vehicles has led to the development of a completely different type of responsibility. In time, the need to insure the use of motor vehicles, which spread all over the world, and the type of liability that emerged as a result, has also emerged. As a result of this change that took place in the modern world, the fact that people are faced with a constant and intense danger has led to a double crossroads in the form of abandoning these changes or sharing the responsibility created by this change. The emergence of the Compulsory Liability Insurance became possible in this environment, as the use of motor vehicles threatened the dense segment of society. Of course, the conclusion of this insurance contract and the protection of third parties with the said insurance is an essential requirement. In addition, it is important that the legislation regarding Compulsory Liability Insurance is established and that scientific data and formulas are used in the determination of value loss to be made within the framework of this legislation, and that the pre-accident condition of the vehicle, especially regarding the replacement of parts, is essential during the operation of the damage management process simultaneously.