Demir eksikliği anemili hastalarda oral demir tedavisinin serbest oksijen radikalleri, koruyucu enzimler ve lipid peroksidasyonu üzerine etkisi
The effects of oral iron treatment on free oxygen radicals, protective enzymes and lipid peroxidation in iron deficiency anemia
Yazar: ARZU DÜRÜMOĞLU ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. VEFKİ GÜRHAN KADIKÖYLÜ
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Ferritin = Ferritin ; Lipid peroksidasyonu = Lipid peroxidation ; Serbest radikaller = Free radicals ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç
Demir eksikliği anemisinde (DEA) hemoglobin sentezinin yanı sıra Fe+2 içeren sitokrom, miyoglobin, katalaz ve peroksidaz gibi proteinlerin yapımı da etkilenir. Ayrıca DEA patogenezinde oksidatif stres önemli bir rol oynamakta olup lipid peroksidasyonu da uyarılabilir. Bu çalışmada DEA?li hastalarda oral demir tedavisinin serbest oksijen radikalleri, koruyucu enzimler ve lipid peroksidasyonu üzerine etkisi araştırıldı.
Gereç ve Yöntem
Bu ileriye dönük Faz-IV çalışmaya hemoglobin düzeyi <11 g/dl, serum ferritin düzeyi <16 ng/ml, demir satürasyonu <%15 DEA tanısı koyulan 70 hasta (67 kadın ve 3 erkek, yaş ortalaması 34±11 yıl) alındı. Kontrol gurubu olarak anemisi, süregen enfeksiyon, inflamatuar, karaciğer, böbrek ve kötücül hastalıkları, akut kan kaybı, gebe ve vitamin/mineral desteği almayan 30 sağlıklı birey (27 kadın ve 3 erkek, yaş ortalaması 26±7 yıl) alındı. Her iki gurupta tam kan sayımı, serbest radikal metabolizmasının incelenmesi için hidrojen peroksit (H2O2), glutatyon (GSH), glutatyon peroksidaz (Gpx), glutatyon redüktaz (Grx), süperoksit dismutaz (SOD), katalaz ve lipid peroksidasyonunun göstergesi olan malondialdehid (MDA) düzeylerine spektrofotometrik olarak incelendi. Hastalara 4 haftalık süre ile 200 mg/gün ferröz fumarat verildi ve 4 haftanın sonunda tetkikler yinelendi. Sonuçlar SPSS 15.0 programıyla bağımsız örnekleme ve eşleştirilmiş örnekleme-t testleri ile karşılaştırıldı. P<0.05 değerleri anlamlı kabul edildi. 
Bulgular
DEA?li hastalarda GSH (p<0.001), MDA (p=0.012), Grx (p=0.035) ve H2O2 (p=0.001) düzeyleri kontrol grubundan yüksek iken, SOD, Gpx ve CAT düzeyleri farklı değildi (p>0.05). DEA?li hastalarda 4 haftalık tedavi sonrasında GSH (p=0.045) ve H2O2  (p<0.001) düzeylerinde belirgin düzeylerde azalma olurken, diğer parametrelerde anlamlı bir değişiklik olmadı (p>0.05).
Sonuç
DEA?de serbest radikaller artmakta ve lipid peroksidasyonu uyarılmaktadır. Bunun kompanzasyonu GSH ve Grx ile olmaktadır. Oral demir tedavisi oksidatif stresi azaltırken koruyucu enzimler üzerine bir rolü saptanmamıştır. Ancak oksidatif stres azaldıkça GSH'nun kompanzasyonu azalmaktadır.
Anahtar kelimeler: Demir eksikliği anemisi, oral demir tedavisi, serbest oksijen radikalleri, lipid peroksidasyonu

Abstract:
Aim
The production of  Fe+2 containing proteins such as cytochrome, myoglobin, catalase and peroxidase are affected along with hemoglobin synthesis in iron defficiency anemia (IDA).  Moreover while oxidative stress plays an important role in the pathogenesis of IDA, lipid peroxidation can be triggered.  The effects of free oxygen radicals, protective enzymes, and lipid peroxidation in the patients receiving oral iron treatment with IDA were investigated in this study.
Material and Methods
Seventy patients (67 females and 3 males, mean age of 34 ± 11 years) with  IDA (hemoglobin levels < 11 g/dl, serum ferritin level <16 ng/ml, iron saturation <15%) were enrolled in this prospective Phase IV study. The control group comprised of 30 healthy subjects (27 women and 3 men, mean age of 26 ± 7 years) not receiving any vitamin/mineral supplement, without anemia, chronic infection, inflammatory, liver, kidney, and malignant diseases, acute blood loss, and pregnancy. For each group, whole blood counts, hydrogen peroxide (H2O2), glutathione (GSH), glutathione peroxidase (GPx), glutathione reductase (Grx), superoxide dismutase (SOD), and catalase to examine the free radical metabolism, and malondialdehyde levels as an indicator of lipid peroxidation levels were determined by spectrophotometric methods. 200 mg/day ferrous fumarate was given to the patients for 4 weeks and these tests were repeated at the end of the 4 weeks. The resulte were compared with independent sample and two-paired-t test usingbSPSS 15.0 program.The values of P <0.05 were accepted as significantly.
Results
While the levels of GSH (p<0.001), MDA (p=0.012), Grx (p=0.035) and H2O2 (p=0.001) levels in  the patients with IDA were higher than those of the control group, SOD, Gpx and CAT levels were not different (p>0.05). After 4 weeks treatment, the levels of GSH (p=0.045) and H2O2 (p<0.001) with IDA significantly decreased, however there was no significant difference for other parameters (p>0.05).
Conclusions
In IDA, free radicals increase and lipid peroxidation is induced. It is compansated by GSH and Grx. While oral iron treatment reduces oxidative stres, its role on protective enzymes was not determined. However as oxidative stress decreases, the compensation of GSH decreases.
Keywords: Oral iron treatment, free oxygen radicals, iron defficiency anemia, lipid peroxidation