Erzincan İli, Kemaliye İlçesi, Akçalı (Sosik) Köyü geleneksel konutlarının mimari özellikleri ve koruma sorunları
Architectural features and conservation problems of traditional Houses in Akçalı (Sosik) Village, Kemaliye District, Erzincan Province
Yazar: TUBA ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. AYNUR ÇİFCİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Akçalı (Sosik) Köyü, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan Erzincan İli, Kemaliye İlçesi'ne bağlı bir kırsal yerleşimdir. Günümüzde çiftçilik yaparak düzenli olarak yaşayan birkaç aile dışında, yaz aylarında genellikle köyün yaşlı ve emekli nüfusu tarafından geçici ikamet olarak kullanılmaktadır. Sosyo-ekonomik nedenlerle oluşan terk ve bakımsızlık kaynaklı bozulmalar, dış hava koşulları ile kullanıcı kaynaklı niteliksiz onarım / müdahaleler dokuda fiziksel olarak çeşitli koruma sorunlarına yol açmıştır.
Kemaliye kırsalının özgün bir parçası olan Akçalı daha önce mimari açıdan belgelenmemiş ve yasal olarak yerleşme tümüyle koruma altına alınmamıştır. Bu nedenle mimari koruma alanında yapılan bu yüksek lisans çalışması ile daha fazla mimari kayıp vermeden bu geleneksel yerleşmenin belgelenmesi ve koruma yaklaşım önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.
Tezin giriş bölümünde literatür özeti, tezin amacı ve hipotez başlıklarına yer verilmiştir. İkinci bölümde Akçalı (Sosik) Köyü'nün tarihsel gelişimi, coğrafi ve fiziksel özellikleri ile sosyal ve ekonomik yapısı incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde yerleşimin doku analizleri metin eşliğindeki grafikler yardımıyla aktarılmıştır. Dördüncü bölümünde köydeki geleneksel konutların mimari özellikleri yapı-parsel-sokak ilişkisi, plan ve cephe özellikleri ve yapım sistemi olarak dört başlıkta incelenmiştir. Yerleşimdeki 11 adet konut mimari açıdan ayrıntılı olarak belgelenmiş ve 1/100 ve 1/150 ölçekli teknik çizimleri yapılmıştır. Beşinci bölümde ise tespit edilen koruma sorunları nedenlerine göre sınıflandırılarak, başlıklar altında aktarılmıştır. Sonuç bölümünde ise koruma sorunlarına yönelik çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
Akçalı (Sosik) Village is a rural settlement in the Kemaliye District of Erzincan in Turkey's Eastern Anatolia Region. Today, apart from a few families who live there on farming, the settlement is generally used as a temporary residence by the elderly and retired people of the village in summer. Deterioration due to abandonment and neglect as a result of socioeconomic reasons, external weather conditions and unqualified repairs/interventions of the users have caused various conservation problems in the physical aspect of the village.
Akçalı, which is an original part of the Kemaliye rural, has not been documented architecturally before and the settlement has not been fully preserved legally. For this reason, it is aimed to document this traditional village and to develop conservation proposals without further architectural loss through this master thesis study in the field of architectural conservation.
In the introduction chapter of the thesis, summary of literature, the aim of the thesis and the hypothesis are included. In the second chapter, the historical development, geographical and physical characteristics and social and economic structure of Akçalı (Sosik) Village are examined. In the third chapter of the study, the texture analyzes of the settlement were conveyed with the help of graphics accompanied by text. 11 houses in the settlement were examined in detail from an architectural perspective and 1/100 and 1/150 scale technical drawings were made. In the fourth chapter, the architectural features of the traditional houses in the village are examined through four titles: structure-parcel-street relationship, plan and facade features and construction system. In the fifth chapter, the identified conservation problems are classified according to their reasons and presented under headings. In the conclusion chapter, proposals for conservation problems are developed.