Türk müziğinin insan ruh sağlığı üzerine etkileri
The effects of Turkish music on human mental health
Yazar: HATİCE BOLAT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KÖYLÜ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Din = Religion ; Müzik = Music

Özet:
Tarih boyunca insanlık tarafından kullanılan müzikle tedavi, en eski tedavi yöntemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk tarihinde müzikle tedavinin ortaya çıkışı M.Ö. 3000 yılına kadar dayanmaktadır. Türkler, tarih sahnesine çıktıkları ilk günden itibaren müziğin tedavi edici özelliğini keşfetmiş, birçok hastalığın tedavisinde müziği etkin bir araç olarak kullanmıştır. Müzikle tedavi yöntemi, Türk tarihinde her dönem kendini geliştirerek Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde zirve noktasına ulaşmıştır. Bu dönem itibariyle müzikle tedavi çalışmaları makamsal yapı içerisinde ele alınarak, Türk müzisyen ve hekimleri tarafından Türk müziği makamlarının insan ruhu üzerindeki etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Günümüzde geleneksel tedavi yöntemlerinin yeniden yaygınlaşmasıyla birlikte müzikle tedavi yöntemine duyulan talep artmış, geçmişten günümüze bu alanda yapılan uygulamalar üzerine araştırma ve inceleme çalışmaları başlatılmıştır. Bu çalışmada, Türk müziğinin insan ruh sağlığı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmamız ilk olarak "Türk müziği nedir?" sorusuna cevap vermiştir. Türk müziği, başlangıcını Türk tarihine dayandırdığı için kısaca Türk müziği tarihi hakkında bilgi verilmiştir. Türk müzik tarihi Altaylılar, Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular ve Osmanlılar dönemi olmak üzere sekiz başlık altında incelenmiştir. Türk müziği, Türk medeniyeti çatısı altında varlığını ortaya koyarak, "fayda" üzerine kurulu bir müzik geleneği ile karşımıza çıkmıştır. Bu sebeple müziğin tedavi edici özelliği üzerinde ağırlıkla durulmuştur. Bu bağlamda "müzik" ve "ruh sağlığı" kavramları ilişkilendirilerek, Türk müziğinin ruh sağlığı üzerindeki etkileri gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda ikinci olarak, din-müzik ilişkisi ele alınmıştır. Bu bağlamda, İslam düşüncesi çerçevesinde müzik incelemesi yapılarak, İslam dininin müziğe bakış açısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü ve son olarak, müziğin insan ruhu ve karakteri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Türk müziği makamları ile Türk tarihinde müzikle tedavi alanında yapılmış çalışmalar ortaya konularak, makamların insan ruhu üzerindeki etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Bu inceleme sonucunda Türk müziği makamlarının burç, zaman, milliyet, meslek ve ten rengi özelliklerine göre farklı etkiler gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Müziğin insan karakteri üzerindeki etkileri ise, disiplinli, sabırlı ve öfkeli olma durumları üzerinden ele alınarak, müziğin karakter gelişimine sağladığı pozitif katkılar ortaya konmaya ve buna paralel olarak, müziğin Müslüman karakteri üzerinde sağladığı gelişim ifade edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Music therapy, used by humanbeing throughout history, appears as one of the oldest treatment methods. The emergen-ce of music therapy in Turkish history dates back to 3000 BC. Turks have discovered the therapeutic properties of music since the first day they entered the historical scene and have used music as an effective tool in the treatment of many disea-ses. The music therapy method reached its peak during the Seljuk and Ottoman periods by improving itself in every pe-riod in Turkish history. As of this period, music therapy stu-dies have been handled within the maqam structure, and the effects of Turkish music maqams on the human soul have been tried to be examined by Turkish musicians and physicians. Today, with the widesp-read use of traditional treatment methods again, the demand for music therapy method has increased, and research and re-view studies have been initiated on the applications made in this field from the past to the present. In this study, the effects of Turkish music on the human mental health were examined. In this context, our study first answered the question "What is Turkish music?". Since Turkish music bases its beginning on Turkish history, brief information about Turkish music history was given. Turkish music history was examined under eight headings, namely the Altays, Huns, Gokturks, Uyghurs, Ka-rakhanids, Ghaznavids, Seljuks and Ottomans. Turkish music appeared with Turkish music tradition based on "benefit" by taking its formation from the essence of civilization. Therefore, the therapeutic feature of music was heavily emphasized. In this context, the concepts of "music" and "mental health" were associated and the effects of Turkish music on mental health were tried to be shown. Secondly, in our study, the relationship between religion and music were discussed. In this context, by examining music within the framework of Islamic thought, the Islamic religion's perspective on music has been tried to be revealed. Third and lastly, the effects of music on the human soul and character were examined. The effects of the maqams on the human soul have been tried to be examined by revealing the studies conducted in the field of music therapy in Turkish history with the Tur-kish music maqams. As a result of these study, it has been concluded that Turkish music maqams show different effects according to the charac-teristics of horoscope, time, nationality, profession and skin color. The effects of music on human character are discussed through the states of being disciplined, patient and angry, and the positive contributions of music to character development are revealed and, in parallel, the development that music provides on the Muslim character is tried to be expressed.