İş Güvenliğinde Risklerin İzlenmesi ve Kontrolü İçin Bütünleşik Yaklaşımların Geliştirilmesi
Development of Integrated Approaches for Monitoring and Controlling Risks in Occupational Safety
Yazar: NAZLI GÜLÜM MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN ALTUNTAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İş güvenliği uzmanları kazaları önlemek için yasal düzenlemeleri de dikkate alarak birçok girişimde bulunmaktadır. Bu tezin amacı, iş sağlığı ve güvenliğini geliştirmek için riskleri izlemeyi ve kontrol etmeyi sağlayan bütünleşik yaklaşımlar sunmaktır. İlk olarak, özellik seçme (feature selection), karar ağacı modellemesi (Decision Tree Modeling) ve ilişkilendirme kuralları madenciliği yöntemlerinden oluşan veri madenciliği yaklaşımı önerilmiştir. Önerilen yaklaşım ile kaza türleri üzerinde en çok etkiye sahip olan kaza faktörleri belirlenmekte ve kazalar arasındaki ilişkiler elde edilmektedir. Bu sayede kazaya neden olan ve iyileştirilmesi gereken riskli faktörlere odaklanılması sağlanmaktadır. İkinci çalışmada, risk analiz ve değerlendirme sürecindeki tüm paydaşların görüşlerinin alınmasını sağlanarak gerçeğe daha yakın bir risk değerlendirme tablosu elde etmek üzere proaktif bir risk analiz ve değerlendirme yaklaşımı önerilmiştir.  Hata Türleri ve Etkileri Analiz (Failure Mode and Effect Analysis: FMEA) yöntemi güvenlik uzmanları tarafından sıklıkla kullanılmasına rağmen  bazı zayıflıkları bulunmaktadır. Bu nedenle, FMEA yöntemi Hata Ağacı Analiz (Fault Tree Analysis: FTA) yöntemi, Zamanın Bulanık Olasılık Tahmininde İnanç (Belief In Fuzzy Probability Estimation of Time: BIFPET) algoritması ile entegre edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre FMEA yöntemi performansı iyileştirilmiş ve proaktif bir risk analiz sonucu elde edilmiştir. Üçüncü çalışmada ise, farklı risk değerlendirme yöntemleri ile elde edilen farklı risk sıra düzeni nedeniyle ortaya çıkan karısıklığı önlemek  ve  tek bir risk sıra düzeni elde etmek maksadıyla Duyarlı Öncelik Sıralama Tekniğinin (Technique of Precise Order Preference: TPOP) kullanılması önerilmiştir. Dördüncü çalışmada ise, güvenlik uzmanlarının iş sağlığı ve güvenliği alanındaki güvenlik teknolojilerindeki değişimleri ve gelişimleri izlemesini sağlayan bir yaklaşım önerilmiştir.  Önerilen yaklaşım güvenlik teknolojileri ile ilgili patent verilerini dikkate alarak zaman serisi analizi, istatistiksel kontrol grafiklerinin kullanımı ve güvenlik teknolojilerinin büyüme potansiyelini belirlemek üzere S-eğrilerinin oluşturulmasına dayanmaktadır. Bu tezin sonuçlarının iş güvenliği uzmanlarına ve karar vericilere, üretim ve servis sistemlerindeki olası riskleri azaltmalarına yardımcı olmaları beklenmektedir.

Abstract:
Occupational safety professionals take many initiatives in order to prevent accidents, taking into account the legal regulations. The aim of this dissertation is to introduce integrated approaches for monitoring and controlling risks to enhance occupational health and safety. First, we propose the data mining approach for accident analysis, which includes feature selection, decision tree modeling and association rules mining method.  Using this approach, we obtain the associations among accidents and determine the factors that have the most impact on accident types. In the second study, we propose a proactive risk analysis and evaluation approach in order to achieve a more realistic risk assessment table by gathering the opinions of all stakeholders in the risk analysis and evaluation process. Despite its frequent use by safety professionals, Failure Mode and Effect Analysis (FMEA) method has several weaknesses. Therefore, we integrate FMEA with Fault Tree Analysis (FTA) and Belief in Fuzzy Probability Estimation of Time (BIPFET). In order to overcome confusion caused by the rankings of different risk assessment methods, in the third study we propose the use of Technique of Precise Order Preference (TPOP) whose aim is to achieve a single risk ranking. In the fourth study, we use time series analysis and statistical control charts and draw an S-curve to determine technology life cycle of safety based on patent data to enable safety professionals to monitor the changes and developments of safety technologies.The results of this dissertation help occupational safety professionals and decision makers to decrease the possible risks in manufacturing and service systems.