Çalışma hayatı kalitesinin sosyolojik bakımdan incelenmesi (Tokat ili örneği)
Examining the quality of working life from a sociological perspective (Tokat province example)
Yazar: BERRU DALDAL
Danışman: PROF. DR. ADEM SAĞIR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Çalışma hayatı kalitesinin artırılması hem çalışanlar açısından hem de işletmeler 
açısından önemli bir konudur. Çalışanlar açısından, işin daha anlamlı ve işlevsel hale 
getirilmesi, iş verimliliği üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Çünkü işin anlamını 
görmek ve işlevselliğini anlamak, çalışanların motivasyonunu artırmakta ve işlerini daha 
verimli bir şekilde yapmalarını sağlamaktadır. Çalışanlar, işletmelerin başarısında kritik 
bir rol oynarlar ve işletmelerin geleceği için önemli bir varlıktır. İşletmeler, başarılı bir 
gelecek için adımlar atarken, insan faktörünü göz önünde bulundurmalıdırlar. 
Çalışanların başarısı, verimliliği, motivasyonu iş yerinin verimliliği ve devamlılığını 
doğrudan etkilemektedir.
Bu çalışmada çalışma hayatı kalitesini etkileyen faktörler üzerinde durulmuştur. 
Çalışma hayatı kalitesi; yaş, cinsiyet, sosyal güvence, yerleşim yeri, aylık gelir gibi 
değişkenler açısında ele alınmış ve etkileri üzerinde durulmuştur. 
Tokat'ta kamu ve özel sektörde çalışanların cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk 
sahibi olma durumu, eğitim durumu, aylık gelir, çalışma yılı, pozisyon ve sosyal 
güvence gibi değişkenler açısından çalışma hayatı kalitesinin araştırılmasıdır. 
Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeli kullanılmıştır. 
Araştırmanın evrenini temsil eden örneklemini gönüllülük esasına dayalı rastgele 
seçilmiş Tokat ilinde çalışan 410 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın amaçları 
doğrultusunda çalışma hayatı kalitesi verileri toplamak için Macit, Eren, Karaman ve 
Demir (2019) tarafından geliştirilen Çalışma Yaşamı Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. 
Çalışma Yaşam Kalitesi Ölçeği "Bağlılık", "Etkinlik", "Gelişim", "Atmosfer" ve 
"Yönetim" olmak üzere 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Cinsiyet değişkeninin çalışma 
hayatı kalitesine etkisine bakıldığında anlamlı farklılık görülmemiştir. Çalışma hayat 
kalitesi cinsiyete göre değişkenlik göstermemektedir. Yaş faktörü incelendiğinde, yaş
ilerledikçe çalışma hayatı kalitesinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır. İleri yaştaki
deneyimli bir işçi daha fazla özgüvene ve bilgi birikimine sahip olabilmekte ve işe farklı 
bir bakış açısıyla yaklaşabilmektedir. Bu şekilde de ileri yaş grubu çalışma hayatının 
kaliteli ve verimli geçmesine katkı sağlayabilmektedirler. Medeni durumun çalışma 
hayatı kalitesine etkisine bakıldığında anlamlı farklılık görülmektedir. Çalışma kalitesi 
açısından çocuk sahibi olma durumu incelendiğinde ise anlamlı farklılık olmadığı 
sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim durumu açısından incelendiğinde; ilköğretim, lise, ön 
lisans ve lisans gibi değişkenler arasında anlamlı farklılık olmamıştır. Aylık gelir 
değişkeninin çalışma hayatı kalitesine etkisi incelendiğinde; çalışma hayatı kalitesine 
etkisi değişkenler arasında benzer etkiye sahiptir. Çalışma yılı değişkeni açısından 
bakıldığında; çalışma hayatında geçirilen yılın çalışma hayatı kalitesine etkisi 
değişkenler arasında söz edilebilecek farklılık yoktur. Ankete SSK lı , BAĞ-KUR lu ve 
emekli sandığına bağlı çalışanların çalışma hayatına etki konusuna bakıldığında 
değişkenler arasında birbirine yakın sonuçlar elde edilmiştir. Yönetici ve çalışan olarak 
iki ayrı değişken ele alındığında, yönetici konumunda çalışanların çalışma hayatı 
kalitesine etkileri çalışan kesimin çalışma hayatı kalitesine etkisine göre daha fazladır.

Anahtar Kelimeler: Çalışma Sosyolojisi, Çalışma Hayatı, Kalite, Yaşam Kalitesi, Çalışma Hayatı Kalitesi

Abstract:
Improving the quality of working life is an important issue for both employees 
and businesses. For employees, making work more meaningful and functional has a 
significant impact on work efficiency. Because seeing the meaning of the job and 
understanding its functionality increases the motivation of employees and enables them 
to do their jobs more efficiently. Employees play a critical role in the success of 
businesses and are an important asset to the future of businesses. Businesses should take 
the human factor into consideration when taking steps for a successful future. The 
success, productivity and motivation of employees directly affect the efficiency and 
continuity of the workplace.
This study focused on the factors affecting the quality of working life. Quality of 
working life; It was discussed in terms of variables such as age, gender, social security, 
place of residence and monthly income, and its effects were emphasized.
The aim is to investigate the quality of working life of employees in the public 
and private sectors in Tokat in terms of variables such as gender, age, marital status, 
having children, educational status, monthly income, working years, position and social
security. The survey model, one of the quantitative research methods, was used in the 
research. The sample representing the population of the research consists of 410 people 
working in Tokat province, randomly selected on a voluntary basis. For the purposes of 
the research, the Quality of Working Life Scale developed by Macit, Eren, Karaman and 
Demir (2019) was used to collect data on quality of working life. Quality of Working 
Life Scale consists of 5 sub-dimensions: "Commitment", "Effectiveness", 
"Development", "Atmosphere" and "Management". When looking at the effect of 
gender variable on the quality of working life, no significant difference was observed. 
Quality of working life does not vary by gender. When the age factor is examined, it is 
concluded that the quality of working life increases with age. An older, experienced 
worker can have more self-confidence and knowledge and can approach the job from a 
different perspective. In this way, older age groups can contribute to a quality and 
productive working life. When looking at the effect of marital status on the quality of 
working life, a significant difference is observed. When the status of having children 
was examined in terms of study quality, it was concluded that there was no significant 
difference. When examined in terms of educational status; There was no significant
difference between variables such as primary education, high school, associate degree 
and undergraduate education. When the effect of monthly income variable on the quality 
of working life is examined; The effect on the quality of working life has a similar effect 
among the variables. When looked at in terms of the working year variable; There is no 
significant difference between the variables that affect the quality of working life of the 
year spent in working life. When we look at the impact of the survey on the working life 
of employees with SSK, Bağ-Kur and pension funds, similar results were obtained 
among the variables. When two separate variables, manager and employee, are 
considered, the impact of those working in managerial positions on the quality of 
working life is greater than the impact of working people on the quality of working life.

Keywords: Sociology of Work, Working Life, Quality, Quality of Life, Quality of Working Life