Müzelerde iklim denetiminde esaslar ve güncel yaklaşımlar
Principles and current approaches in climate control in museums
Yazar: MUSA ÜNSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FEVZİ UĞURYOL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Bağıl nem = Relative humidity ; Hava koşulları = Weather conditions ; Koruma = Conservation ; Müzeler = Museums ; Nem = Moisture ; Sıcaklık = Temperature ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Önleyici müdahale = Preventive intervention ; İklimlendirme = Air conditioning ; İklimlendirme sistemleri = Air conditioning systems

Özet:
Müzelerde iklim denetimi, iklimsel parametrelerin zarar verici etkilerine karşı koleksiyonların güvenle korunması amacıyla gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda etkileri kontrol edilmek istenen temel parametreler sıcaklık ve bağıl nemdir. Belirli malzeme sınıfları benzer sıcaklık ve bağıl nem seviyelerini talep etse de, koleksiyonları oluşturan organik, inorganik ve karma yapılı çok çeşitli müze nesneleri birbirinden oldukça farklı iklimsel koşulları gerektirmektedir. Tüm koleksiyonları bütünüyle ve yüksek nitelikte korumanın maliyeti ve zorluğu, alternatif yaklaşımların ortaya çıkışını hızlandırmıştır. Bugün önde gelen müzeler; pasif ve aktif iklim denetim yöntemlerini birlikte kullanma, aynı zamanda koleksiyonlarını tolere edebilecekleri en geniş aralıktaki iklim koşullarında koruma yoluyla enerji tüketimlerini azaltma eğilimindedir. 
Çalışmanın amacı, iklim denetiminin farklı nesne türleri üzerindeki etkisini, tarihsel gelişimini, günümüzde başvurulan uygulamalarını ve alternatif yaklaşımlarını incelemektedir. Literatür taraması yöntemi ile gerçekleştirilen araştırma sonucunda müzelerde iklim denetiminin; geçmiş tecrübeleri kılavuz alan, bilimsel çalışmalarla desteklenen, çevresel farkındalığın şekillendirmeye başladığı, farklı disiplinlerden uzmanların birlikte çalışmasını gerektiren bir sürece evrildiği ortaya koyulmuştur. Ayrıca her müzenin kendi özgün koşullarına uygun olarak iklimlendirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Bununla birlikte uluslararası nitelik gösteren San Francisco Modern Sanat Müzesi, Sistine Şapeli (Vatikan Müzeleri) ve Milano Modern Sanat Galerisi gibi örneklerin tercih ettikleri iklim denetim yöntemleri değerlendirilmiştir. Türkiye'den ise İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, Pera Müzesi ve Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi yetkilileri ile sözlü görüşmeler gerçekleştirilmiş ve söz konusu müzelerde kullanılan iklim denetimi yaklaşımları incelenmiştir.

Abstract:
Climate control in museums is necessary for the safety of the collections against the damaging effects of climatic parameters. In this context, the main parameters that need to be controlled are temperature and relative humidity. Although certain classes of materials demand similar temperature and relative humidity conditions, a wide variety of museum objects that composing the organic, inorganic and composite collections have required quite different climatic targets. The cost and difficulty of preserving all collections entirely and also within a high quality level have accelerated the emergence of alternative approaches. The leading museums today aim to reduce energy consumption by using the wider range of climatic intervals that their collections can tolerate and also combining passive and active climate control methods to preserve their collections. 
The purpose of the study is examining the effect of climate control on different object types, evaluating its historical development and alternative approaches. As a result of the research carried out with a literature review method, it has been revealed that climate control in museums has evolved into a process that requires experts from different disciplines working together, taking into consideration the past experiences and the support of new scientific studies as well as environmental awareness. Besides, it is evaluated that each museum should be climatized according to its unique conditions. In addition, the climate control methods preferred by the international museum examples such as San Francisco Museum of Modern Art, Sistine Chapel (Vatican Museums) and Galleria d'Arte Moderna Milano were analysed. Oral interviews performed with the specialists from some museums in Turkey including; İstanbul Archeology Museums, Mimar Sinan Fine Arts University İstanbul Painting and Sculpture Museum, Pera Museum and Sabancı University Sakıp Sabancı Museum. Climate control perspectives used in these museums have been evaluated.