Emeklilik sistemlerinin özelleştirilmesi ve Kosova örneği
Privatization of retirement systems and example of Kosovo
Yazar: MERVE PALA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÇİFTÇİ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma İktisadı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Emeklilik = Retirement ; Emeklilik sistemi = Pension system ; Kosova = Kosovo ; Sosyal sigortalar = Social insurances ; Sosyal sigortalar sistemi = Social insurances system ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Yaşlılık dönemi, çalışıp gelir elde edilemeyen dönem olarak kabul edildiğinden sosyal riskler arasında yer almaktadır. Yaşlılık riskine karşı sosyal korumanın temeliniyse emeklilik aylığı oluşturur. Emeklilik aylığının neye göre belirleneceği, ne düzeyde olacağı, nasıl finansmanının sağlanacağı ise tercih edilen emeklilik sistemine göre değişmektedir. Özel emeklilik sistemi, ABD tarafından uzun yıllardır uygulanmaktadır. Düşük ve orta gelirli ülkelere de neoliberal dönemde reçete olarak sunulan bir model özelliğindedir. SSCB'nin dağılmasından sonra eski Doğu Bloğu Ülkeleri'nin önemli bölümü, sosyal sigorta sistemlerini özel emeklilik modeline göre yeniden inşa etmişlerdir. Bu ülkelerden birisi de Kosova'dır. 2008'de bağımsızlığını elde edene kadar Sırbistan'a bağlı özerk bölge konumunda olan Kosova'da, iç savaş sonrasında emeklilik taahhütleri yerine getirilmemiştir. Bu durum, beraberinde Trust isimli şirketin fon yönetimini gerçekleştirdiği özel emeklilik sistemine geçişi zorunlu kılmıştır. Bu modelde sigortalının emeklilik öncesinde kendi fon varlığını biriktirmesi esası mevcuttur. Düşük gelirli çalışanların, emeklilik döneminde de tatmin edici bir emekli aylığı elde etmesi oldukça güçtür. Bu durum, düşük ücretlerle çalışan Kosovalı'dan kesilecek primlerin, emeklilik sürecini finanse edecek fon varlığına erişimini de zorlaştırmaktadır. Çalışma kapsamında özel emeklilik fon varlığı ile 20 GDP bileşeni arasında Granger nedensellik analizi gerceklestirilmistir. Elde edilen bulgular, özel emeklilik fon varlığından iki GSYİH bileşenine, altı GSYİH bileşeninden de özel emeklilik fon varlığına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığını göstermektedir. Bir GSYİH bileşeniyle özel emeklilik fon varlığı arasında ise çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir.

Abstract:
Aging Period is considered to be the period that cannot be earned and income is among the social risks.The basis of social protection against the risk of aging creates retirement pension. The process of retirement (level of retirement pension, how to provide financing varies) will be determined according to the preferred pension system. Private pension system has been implemented by the USA for many years. It is a model that is offered in low and middle income countries as a prescription in the neoliberal period. After the collapse of Union of Soviet Socialist Republic (USSR) ; former eastern bloc countries have rearranged social insurance systems according to private pension model. Kosova is one of these countries as well. Until its independence declaration in 2008, Kosovo was an autonomous regionin Serbia. Retirement commitments during in civil war are not fullfilled.This situation obliged Kosovo to change private retirement plan that ranged by Trust company.In this insurance model it is essential that the insured's retirement funds accumulate the presence of their own funds. In this case, it is very difficult for low-income workers to receive a satisfactory pension during retirement. This makes it difficult to access pension funds from Kosovo citizens working with low salary and reachnsufficient retirement funds. In the scope of the working, granger causality analysis is carried out between private retirement fun assets and 20 GDP components and from six GDP components to private retirement fund assets there is an unidirectional causality relationship. Between one GDP component and private retirement fund assets, bidirectional causality relationship is detected.