Abu al-Shaykh and his place in the science of hadith
Ebû'ş Şeyh ve hadis ilmindeki yeri
Yazar: HAVA ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT GÖKÇE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Ebü'ş-Şeyh el-İsfahani = Ebü'ş-Şeyh el-İsfahani ; Hadis = Hadith ; Muhaddis = Muhaddthoon ; Rivayetler = Rumours ; Teferrüd = Tafarrud ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma ile Ebû'ş-Şeyh (ö. 369/979) ve onun yaşadığı asır sosyal, siyasal ve ilmi – kültürel yönden genel bir bakış açısı ile ele alınmaya çalışılmıştır. Ebû'ş-Şeyh'in eserlerinin tanıtımı yapılarak matbû eserlerinin içeriği hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Eserlerindeki rivayetlerin sıhhat değerlendirmesinde muhakkiklerin elde ettiği sonuçlardan faydalanılarak sıhhat oranları tablolarla desteklenmiştir. 50'den fazla eser telif eden Ebû'ş-Şeyh sika, güvenilir, hafız, abid gibi birçok tadil vasfıyla vasıflandırılmıştır. Bununla birlikte eserlerine aldığı vahî haberler sebebiyle Zehebî (ö. 748/1348) gibi alimler tarafından "Keşke eserlerine vahî haberleri almasaydı." diye tenkit edilmiştir. Ebû'ş-Şeyh'in bu rivayetleri eserlerine neden aldığı ise akıllarda bir soru işareti olarak kalmıştır. Bu çalışma ile onun bu vahî haberleri eserlerine neden aldığı ortaya konmaya çalışılarak, teferrüd edilen rivayetleri toplamayı amaçladığı delilleri ile ispat edilmeye çalışılmıştır. Dönemin muhaddislerinin birçoğunun garip – ferd rivayetlerle ilgili eser telif etmesi, Ebû'ş-Şeyh'in de eserlerinin en temel özelliğinin garip – ferd rivayetlerden oluşması bu dönemde yoğunlukla teferrüd edilen rivayetlerin toplanmaya çalışıldığına işaret etmektedir. Netice itibari ile sahih hadislerin birçoğunun toplandığı Hicri IIII. asırdan sonra Ebû'ş-Şeyh ve bazı muhaddisler teferrüd edilen rivayetlerin peşine düşerek, bu rivayetleri bir araya getirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca buna ek olarak çalışmada Ebû'ş-Şeyh'in zayıf hadisle amel edip etmeyi caiz görüp görmemesi, rivayet usûlünde takip ettiği yol, hadis almadaki şartları, mevzûât kitaplarına konu olan ve metin olarak bazı rivayetlerinin değerlendirilmesi yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
With this study, Abû al-Shaykh (d. 369/979) and the century that he lived have been tried to be addressed with from a general point of view from the social, political, and scientific- cultural. Abû al-Shaykh's works have been introduced and given detailed information about his printed works. In the assessment of the rumours' authenticity in his works, the authenticity rates have been supported with charts by using the findings that muhaqqiqiin obtained. Abû al-Shaykh who compiled more than 50 pieces has been qualified with many ta'dil characteristics such as siqa, reliable, hafiz and abid. For all that, due to the weak khabar he received in his works, scholars like al-Dhahabi (d. 748/1348) criticized him by saying "If only he hadn't received weak khabars." The reason why Abû al-Shaykh included these rumours in his works has remained a question in mind. With this study, it has been tried to show why he included these weak khabars in his works and to prove with the evidence that he aimed to collect the tafarrud rumours. The fact that many of the muhaddiths of the period compiled works on gharib-fard rumours and that the most basic feature of Abû al-Shaykh's works was gharib-fard rumours, points out that the rumours, intensely detailed, were tried to be collected in this period. As a result, after Hijri IIII. century Abû al-Shaykh and some muhaddiths sought to bring these rumours together by following the rumours. In addition, in the study, it has been tried to evaluate whether Abû al-Shaykh considers it permissible to act with weak hadiths, the way he followed in the method of rumour, the conditions of obtaining hadiths, some of his rumours as texts that are the subject of the books of legislation.