Endemik Gundelia munzurensis'in biyoteknolojik yöntemlerle biyokimyasal içeriğinin belirlenmesi
Determination of biochemical content of endemic Gundelia munzurensis by biotechnological methods
Yazar: FATİH YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL TÜRKOĞLU
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada, Tunceli Ovacık ilçesinden toplanan ve yakın zamanlarda Gundelia genusunun yeni bir türü olarak teşhisi yapılan endemik bir tür olan Gundelia munzurensis bitkisinin yaprak, çiçek ve gövde kısımlarından elde edilen metanol ekstraktlarının fenolik asitler, flavonoid ve lipofilik vitaminler ile yağ asitlerinin analizi yapıldı. Bitki kısımları homojen şekilde un haline getirilerek %85'lik metanol ile ekstrakte edildi. Metanol ekstraktlardan fenolik asitler, flavonoidler ve lipofilik vitaminlerin analizi HPLC cihazı ile yağ asitleri ise gaz kromatografi cihazı ile yapıldı. Analiz sonucunda Gundelia munzurensis bitkisinin bu bileşikler bakımından zengin olduğu belirlendi.
Ekstraktların metanol azot akımı altında uçurularak geriye kalan kısmı dimetil sülfoksit ile çözdürüldü. Bitki ekstraktları ile hidrojen peroksit tek veya kombinasyon halinde Saccharomyces cerevisiae L. kültür ortamına ilave edilerek 72 saat inkübasyona bırakıldı. Kültür içindeki hücre pelleti toplanarak farklı biyokimyasal analizler yapıldı. Total protein, MDA, GSH, GSSG, Katalaz enzimi ve GST enzimlerinin hem hidrojen peroksit ilavesi hem de bitki ekstraktlarının verilmesi sonucunda farklı metabolik tepkilerin ortaya çıktığı gözlendi. Bazı lipofilik ve fitosterollerin hidrojen peroksit ve bitki ekstraktı ilavesi ile artış veya azalış gösterdiği saptandı.
Yağ asidi kompozisyonu içinde kontrol grubuna göre stearik asit oranı ve yağ asitlerinin grubu haricindeki diğer gruplarda artarken, yağ asitlerinin grubunda doymamış yağ asitlerinden palmitoleik ve oleik asitlerin oranlarında yükselme olduğu belirlendi. Kültür ortamına hidrojen peroksit ilavesinin S. cerevisiae hücrelerindeki ∆9 desatüraz aktivitesini arttırdığı belirlendi. S. cerevisiae hücrelerinin bazı yağ asitlerini sentezlemediği halde kültür ortamında ve bitki ekstraktları içinde bulunan yağ asitlerini başarılı bir şekilde alarak hücre yapılarında kullandığı gözlendi.
Sonuç olarak Endemik bir tür olan Gundelia munzurensis dikenli bir yapıya sahip olmasına rağmen bir gıda maddesi olarak iyi bir vitamin ve fitosterol kaynağı, fenolik asitler ve flavonoidler bakımından zengin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca esansiyel yağ asitleri bakımından yüksek içerikli bir besin kaynağı olduğu da gözlendi.

Abstract:
In this study, phenolic acids, flavonoid and lipophilic vitamins and fatty acids of methanol extracts obtained from the leaves, flowers and stems of Gundelia munzurensis, an endemic species that was collected from Tunceli Ovacık district and recently diagnosed as a new species of the genus Gundelia, were analyzed. The plant parts were turned into flour homogeneously and extracted with 85% methanol. Phenolic acids, flavonoids and lipophilic vitamins from methanol extracts were analyzed by HPLC device and fatty acids were analyzed by gas chromatography device. As a result of the analysis, it was determined that Gundelia munzurensis plant is rich in these compounds.
The extracts were evaporated under a stream of methanol nitrogen and the remainder was dissolved with dimethylsulfoxide. Plant extracts and hydrogen peroxide were added to the Saccharomyces cerevisiae L. culture alone or in combination and incubated for 72 hours. Different biochemical analyzes were performed by collecting the cell pellet in culture. It has been observed that different metabolic reactions occur as a result of the addition of total protein, MDA, GSH, GSSG, Catalase enzyme and GST enzymes both with the addition of hydrogen peroxide and the administration of plant extracts. It was determined that some lipophilic and phytosterols increased or decreased with the addition of hydrogen peroxide and plant extract.
While the ratio of stearic acid in the fatty acid composition increased in the other groups except the fatty acids group and the control group, it was determined that there was an increase in the ratios of palmitoleic and oleic acids, which are unsaturated fatty acids, in the fatty acids group. It was determined that the addition of hydrogen peroxide to the culture medium increased the ∆9 desaturase activity in S. cerevisiae cells. It was observed that although S. cerevisiae cells did not synthesize some fatty acids, they successfully took the fatty acids in the culture medium and plant extracts and used them in their cell structures.
As a result, although an endemic species Gundelia munzurensis has a spiny structure, it has been observed that it is a good source of vitamins and phytosterols, phenolic acids and flavonoids as a food. It was also observed to be a food source with a high content of essential fatty acids.