Ruhsal liderlik, örgüt kültürü ve örgütsel sessizliğin okul başarısına etkisi
The effect of spiritual leadership, organizational culture and organizational silence on the school achievement
Yazar: BURCU ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. ENGİN KARADAĞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul başarısı = School achievement ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ruhsal liderlik = Spiritual leadership ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, liselerde görev yapan öğretmenlerin ruhsal liderlik, okul kültürü algıları, örgütsel sessizlikleri ve çalıştıkları okulların okul başarısı arasındaki yapısal ilişkileri açıklayan teorik modelleri test etmektir. Bu temel amaç doğrultusunda; ruhsal liderlik, okul kültürü, öğretmenlerin sessizlikleri ve okul başarısı ile ilgili literatürden faydalanılarak geliştirilen model sınanmıştır.
Yöntem: Araştırma dört temel değişken arasında bir neden-sonuç ilişkisi olduğu görüşünden dolayı ilişkisel desende tasarlanmıştır. Test edilecek modelde bağımsız değişken olarak ruhsal liderlik, okul kültürü ve örgütsel sessizlik; bağımlı değişken olarak da okul başarısı temele alınmıştır. Araştırma evreni, 2016-2017 eğitim- öğretim yılında Eskişehir Büyükşehir sınırları içerisinde bulunan kamuya ait liselerde görev yapan 2791 öğretmen oluşmaktadır. Araştırma örneklemini, tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen, 24 farklı lisede görev yapan 457 lise öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verileri Ruhsal Liderlik Ölçeği, Okul Kültürü Ölçeği ve Örgütsel Sessizlik Ölçeği ile toplanmıştır. Okul başarısı değişkeni için örneklem grubundaki liselerin 2015 yılı Yükseköğretime Geçiş Sınavı ve Lisans Yerleştirme Sınavı puanları ortalamaları göz önünde bulundurulmuştur. Verilerin çözümlenmesinde ise korelasyon, çoklu regresyon, ölçeklerin yapı geçerliliklerinin sağlanmasında doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modelinin test edilmesinde de Path analizi tercih edilmiştir. 
Bulgular: Öğretmenlerin ruhsal liderlik algılarının okul kültürü algılarını, okul kültürü algılarının örgütsel sessizliklerini ve örgütsel sessizliklerinin de çalıştıkları okulun başarısını etkilediği varsayımına dayanan modelin uyum iyiliği değerleri ölçme modelinin kabul edilebilir bir model olduğunu göstermiştir.  Öğretmenlerin ruhsal liderlik algılarının okul kültürü algılarını olumlu yönde; okul kültürü algılarının okulun YGS başarı puanlarını olumlu yönde, LYS başarı puanlarını ise olumsuz yönde etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin okul kültürü algıları ile örgütsel sessizlikleri arasında, örgütsel sessizlikleri ile çalıştıkları okul başarı arasında anlamlı ilişkiler tespit edilememiştir. 
Sonuç ve Öneriler: Ruhsal liderler okullarda çalışanların değer, anlayış ve aidiyet duygularını ön plana çıkararak okul kültürü oluşumunu desteklemektedir. Okul kültürleri öğretmen sessizlikleri üzerinde etkili değildir, ancak okul kültürleri okul başarısı için önemli bir etkendir. Bu sonuçlara dayalı olarak; ruhsal değerlere sahip okul yöneticilerine ve öğretmenlere okullarda başarı odaklı bir okul kültürü oluşturarak, öğrencilerinin başarısını değiştirebileceklerinin farkında olmaları önerilebilir. Ayrıca ruhsal liderliğin okullarda benimsenmesine ilişkin eğitimde politika yapıcılar tarafından öğrencilerin, öğretmenlerin ruhsal değerlerini destekleyen düzenlemeler yapılması uygun olacaktır.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study was to test theoretical model explaining structural relationships between spiritual leadership, school culture and organizational silence as perceived by teachers working at high schools and school success of these schools. Within this basic aim, constructed a model utilizing the literature regarding spiritual leadership, school culture, organizational silence and school achievement were tested. 
Method: Correlational research design was used in the study assuming that there were cause-effect relationships between four variables. Spiritual leadership, school culture and organizational silence are treated as the independent variables whereas the school achievement is the variable in the model that was tested. Population of this research comprises 2791 teachers working at public high schools in Eskişehir metropolitan area in the 2016-2017 academic year. Sampling group of this research was consisted 457 teachers working at 24 different high schools selected through stratified sampling method. The research data was collected via Spiritual Leadership Scale, School Culture Scale and Organizational Silence Scale. Higher Education Entrance Exam and Undergraduate Placement Exam score averages of the sample schools were considered to determine school success variable. Correlation and multiple regressions for data analysis, confirmatory and explanatory factor analysis for the structural validity of the scales were utilized. Path analysis for testing the constructed model was preferred in the research.
Results: The goodness of fit indices of the model which constructed through the assumption that teachers' spiritual leadership perception affects their perception of school culture, their perception of school culture affects their organizational silence and their organizational silence influences school achievement provided an acceptable model. It was concluded that teachers' perception of spiritual leadership have a positive effect on their perception of school culture; their perception of school culture have a positive effect on Higher Education Entrance Exam score averages of schools but their perception of school culture have a negative effect on Undergraduate Placement Exam score averages of schools. Besides, no significant connection between teachers' perception of school culture and their organizational silence and between their organizational silence and school achievement was found.
Conclusion and Suggestions: Spiritual leaders support development of school culture by bringing employees'' feelings of value, understanding and belonging into the forefront in schools. School Cultures have not an effect on the teachers' silence, but school culture is a significant factor for school achievement. Within the scope of these results; by constituting achievement-oriented school culture to school administrators and teachers who have spiritual values, they could be suggested to be aware of their abilities to change achievement of students. Moreover, with respect to adoption of spiritual leadership at school, it will be appropriate to set arrangements supporting spiritual values of teachers and students by high-level policymakers.