Kamu ve şehir hastanesi tıbbi atık miktarlarının çevre yönetimi ve Covid-19 pandemi etkisinde karşılaştırılması
Comparison of medical waste amounts for public and city hospital in the effect of environmental management and Covid-19 pandemic
Yazar: HUZEYFE FURKAN GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR GÖKKUŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Biyoteknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
KAMU VE ŞEHİR HASTANESİ TIBBİ ATIK MİKTARLARININ ÇEVRE YÖNETİMİ VE COVID-19 PANDEMİ ETKİSİNDE KARŞILAŞTIRILMASI

Huzeyfe Furkan GÜMÜŞ

Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Ekim 2023
Danışman: Doç. Dr. Ömür GÖKKUŞ

ÖZET

Dünya genelinde nüfusun ve hastalıkların artması ile sağlık kuruluşlarına olan ihtiyaçlar da artmıştır. Bu artışlar tedavi faaliyetlerinde ve tedavi faaliyetleri sonrası oluşan tıbbi atıkların miktarını artırmıştır. Artan tıbbi atıklar ile enfeksiyon ve hastalıkların yayılma riski de artmıştır.  Bu durum atıkları kaynağında ayrıştırma, taşıma, geçici depolama ve bertaraf etme süreçlerini kapsayan atık yönetim sürecini daha önemli hale getirmiştir. Atık yönetim sürecinin doğru yapılması enfeksiyon ve hastalıkların yayılma riskini düşürecek ve nihai bertaraf sürecini daha etkin hale getirecektir. Bu tez çalışmasında tıbbi atıkların oluşumundan bertarafına kadar olan süreç ele alınmış il merkez ilçesinde bulunan ve yeni bir konsept olan şehir hastanesi konsepti ile kamu hastanesi ziyaret edilerek incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Atıkların bertaraf süreçleri için ilde bulunan sterilizasyon tesisi ve bertaraf yöntemi incelenmiştir. 
Tez çalışması kapsamında seçilen bir ilde şehir hastanesi ve kamu hastanesi ziyaret edilerek tıbbi atık yönetim süreci incelenmiş hastane genelinde atık ayırma, atık toplama, atık taşıma, atık depolama, atık teslim, atık ekipmanlarının sterilizasyonu ve atık alanlarının sterilizasyonu parametreleri incelenmiştir. Yapılan karşılaştırmada şehir hastanesi süreçlerinin Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ne daha uygun enfeksiyon riski olmayacak şekilde tıbbi atık ayrıştırma, tıbbi atık paketleme, tıbbi atık taşıma, tıbbi atık geçici depolama süreçlerini ilerletmektedir. Kamu hastanesinde ise atık ayrıştırmada Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ne tam uymasa da tıbbi atık ayrıştırma, tıbbi atık paketleme, tıbbi atık taşıma, tıbbi atık geçici depolama süreçlerinden oluşan atık yönetim süreci yürütülmektedir. Tez çalışması neticesinde her iki hastane süreçleri incelenerek öneriler sunulmuştur. 
Sterilizasyon tesisinde yapılan ziyaretlerde tesisin il tıbbi atıklarını bertaraf etmekte yeterli kapasitesinin olduğu ve seçilen bertaraf yönteminin proses atığı oluşturmadan çalıştığı gözlemlenmiştir. Ancak tesis bünyesinde bulunan tıbbi atık toplama aracının yetersiz olduğu için tesisin yeni bir araç temin ederek atık toplama ağını genişletmesi ve tıbbi atık bertaraf sürecinin hızlandırılması önerisi sunulmuştur. 
Bu tez çalışması ile 2019, 2022 yılları yatak başı ve hasta başı tıbbi atık verileri incelenmiştir. Enfekte hastalık olan COVID-19 salgın hastalığının etkisi ile 2019, 2021 yıllarında hastanelerde hasta sayısının azalmış ancak tıbbi atık miktarları yüksek oranda artmıştır. Bu nedenle COVID-19 salgın hastalığının etkisi ile yatak başı ve hasta başı tıbbi atık miktarlarını büyük oranda arttırdığı anlaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Tıbbi Atık, Atık Yönetimi, Şehir Hastanesi, Kamu Hastanesi, Tıbbi Atık Bertarafı Sterilizasyon Tesisi, COVID-19 Pandemisi

Abstract:
COMPARISON OF MEDICAL WASTE AMOUNTS FOR PUBLIC AND CITY HOSPITAL IN THE EFFECT OF ENVIRONMENTAL MANAGEMENT AND COVID-19 PANDEMIC

Huzeyfe Furkan GÜMÜŞ

Erciyes University, Institute of Science
Master Thesis, June 2023
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Ömür GÖKKUŞ

ABSTRACT

With the increase in population and diseases around the world, the need for healthcare institutions has also increased. These increases have increased the amount of medical waste generated during and after treatment activities. With increasing medical waste, the risk of spreading infections and diseases has also increased. This situation has made the waste management process, which includes the processes of separating waste at the source, transportation, temporary storage, and disposal, more important. Performing the waste management process correctly will reduce the risk of spreading infections and diseases and make the final disposal process more effective. In this thesis study, the process from the formation of medical waste to its disposal was discussed and the city hospital concept, which is a new concept in the city center district, and the public hospital was visited, examined, and compared. For the disposal processes of waste, the sterilization facility and disposal method in the province were examined.
Within the scope of the thesis study, a city hospital and a public hospital were visited in a selected province and the medical waste management process was examined and the parameters of waste separation, waste collection, waste transportation, waste storage, waste delivery, sterilization of waste equipment and sterilization of waste areas were examined throughout the hospital. In comparison, the city hospital processes are advancing the processes of medical waste separation, medical waste packaging, medical waste transportation, and temporary storage of medical waste in a way that is more in line with the Medical Waste Control Regulation, without the risk of infection. In the public hospital, although the waste separation does not fully comply with the Medical Waste Control Regulation, the waste management process consisting of medical waste separation, medical waste packaging, medical waste transportation, and temporary storage of medical waste is carried out. As a result of the thesis study, the processes of both hospitals were examined and suggestions were presented.
During the visits to the sterilization facility, it was observed that the facility has sufficient capacity to dispose of provincial medical waste and that the selected disposal method works without creating process waste. However, since the medical waste collection vehicle within the facility is insufficient, a proposal has been made to expand the waste collection network of the facility by procuring a new vehicle and to accelerate the medical waste disposal process.
For the thesis study, the medical waste amount per number of beds and patients for 2019 and 2022 has been investigated. Due to the impact of the COVID-19 pandemic, an infectious disease, the number of hospital patients decreased in 2019 and 2021, however, the amount of medical waste increased significantly. For this reason, it has been understood that the amount of medical waste has increased significantly due to the COVID-19 pandemic as the number of beds and patients.
Keywords: Medical Waste, Waste Management, City Hospital, Public Hospital, Medical Waste Disposal Sterilization Facility, COVID-19 Pandemic