Etanolün sebze tohumlarında güç testi olarak kullanımının fide kalitesi ve diğer güç testleri ile ilişkilendirilmesi
Ethanol usage as a vigour test in vegetable seeds and it's relation with seedling quality and other vigour tests
Yazar: EDA BURCU KÜÇÜKHÜSEYİN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Etanol = Ethanol

Özet:
Bu araştırma, etanol testinin sebze tohumlarında güç testi olarak kullanılabilirliğini fide üretim potansiyeli ve diğer güç testleri ile bağlantılı olarak araştırmak amacıyla 2017 ve 2018 yıllarında Ankara Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü tohum laboratuvarı ve iklim odasında yürütülmüştür. Tezde turp (Fındık), biber (Sera Demre), karpuz (Crimson Sweet), patlıcan (Kemer), pırasa (İnegöl-92) ve soğan (MTN 88) türlerinin her birine ait 6 farklı tohum partisi kullanılmıştır. Çalışmada güç testi olarak normal çimlenme, ortalama çimlenme zamanı, erken kökçük çıkış testi, kontrollü bozulma (%20 nem, 45 oC, 48 ve 72 saat) ve fide çıkış testleri kullanılmıştır. Etanol testinde, her bir tohum partisinde nemi % 30'a çıkartılmış 0.5 gram tohum, 40 °C' de 0, 4, 8, 12, 16 ve 24 saat yaşlandırıldıktan sonra 15 ml'lik cam şişelerin tepe boşluğunda oluşan etanol alkolmetre (Drager 6810 modeli) ile µq/l olarak ölçülmüştür. Etanol sonuçları ile istatistiksel anlamda en yüksek korelasyon değerleri veren tohum gücü testleri kontrollü bozulma ve erken kökçük çıkış testleri olmuştur. Yine bu testler içinde öne çıkanlar kontrollü bozulma testinde 48 saat, erken kökçük çıkış testinde ise 120. saat sayımlarıdır. Çalışmada 6 türde de etanol ile güç testleri arasında bağlantılı olan güç testleri bulunmuştur; ancak en yüksek korelasyon katsayıları turp ve biberde elde edilmiştir. Toplamda 6 türde 142 adet anlamlılık saptanmıştır. Turp türünde 81 adet anlamlılık, biberde 42 adet anlamlılık saptanırken; diğer türlerde ise bu sayı 4 ile 7 arasında değişmiştir. Sonuçlar etanol testinin turp ve biber tohumlarında güç testi olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Karpuz patlıcan, pırasa ve soğanda ise daha detaylı çalışmaların yapılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in a seed laboratory and climate room of the Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Ankara University in 2017 and 2018 to research the usability of ethanol test as a vigour test in vegetable seeds in relation to seedling production potential and other vigour tests. In the thesis, 6 different seed lot of radish (Fındık), pepper (Sera Demre), watermelon (Crimson Sweet), eggplant (Kemer), leek (Inegol-92) and onion (MTN 88) were used. In the study, normal germination as a vigour test, mean emergence time, radicle emergence test, controlled deterioration ( 20% humidity, 45 oC, 48 and 72 h) and seedling emergence were used. In the ethanol test, 0.5 grams of seed which its' humidity raised to 30% at each seed lot, ethanol was measured with breath analyzer (Drager 6810 model) in µq/l which formed in the headspace of 15 ml via glasses after aging at 40 ° C for 0, 4, 8, 12, 16 and 24 hours. Statistically the seed vigour tests that gave the highest correlation values with its' ethanol results were controlled deterioration and radicle emergence tests. Also, the prominent results of these tests were 48 hours count in the controlled deterioration test and 120 hours count in the radicle emergence test. In the study, vigour tests were found in correlation with ethanol and power tests in 6 types; however, the highest correlation coefficients were obtained from radish and pepper. 142 number of significances were determined in 6 species in toplam. 81 number of significance in radish and 42 number of significance in pepper were determined; in other species this number ranged from 4 to 7. The results showed that the ethanol test could be used as a vigour test for radish and pepper seeds. It is concluded that more detailed studies would be useful for watermelon, eggplant, leeks and onions.