Meme kanseri tanılı hastalarda adjuvan hormonal tedavinin yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effect of adjuvant hormonal therapy on quality of life in patients with breast cancer
Yazar: FATMA SERT
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ÖZSARAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Hormonlar = Hormones ; Meme = Breast ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Prognoz = Prognosis ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Uzun sağ kalım süresi ile yaşam kalitesi kavramının çok önemli bir yere yerleştiği meme kanserli hastalarda; adjuvan radyoterapi sonrasında uygulanan hormonal tedavinin yaşam kalitesine etkisini gerçekçi veriler ışığında ele almaktır. Bunun yanı sıra hastaların karşılaştıkları yan etki profillerinin de değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç-Yöntem: Araştırmaya Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda Ocak 2007 ile Aralık 2009 tarihleri arasında cerrahi, adjuvan kemoterapi ve radyoterapisini tamamlamış, 122 hasta dahil edildi. Hastaların tümü araştırma sırasında lokal nüksüz ve uzak organ metastazsız olarak takipteydi. Yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacı ile FACT(Functional Assessment of Cancer Treatment)-G ve FACT-Endokrin alt sklası kullanıldı. Hastaların tümüne hormonal tedavi başlamadan önce(bazal), 6-12 ay sonra(1.kontrol) ve 18-24 ay sonra(2.kontrol) aynı anketler uygulandı. Anketlerin tümü standart değerlendirme kriterlerine göre değerlendirilerek istatistiksel analizi yapıldı. Yan etki değerlendirmeleri için mevcut transvaginal ultrasonografi(TVUSG), kemik mineral dansitometri(KMD) ve biyokimyasal analiz sonuçları kaydedildi.Bulgular: Hastaların bazal anketleri ile bağımsız değişkenler arasında yapılan istatistiksel analizde; vücut kitle indeksi >30 olmasının(p=0,028), bir işte çalışmanın(p=0,095), yüksek eğitim seviyesinin(p=0,06), eşlik eden hastalığa(p=0,018) ve psikolojik hastalığa sahip olmamanın(p=0,05) yaşam kalitesini olumlu yönde etkilediği saptandı. Buna karşın; medeni durum, gebelik sayısı, köy veya kentte yaşama, hemoglobin seviyesi, uygulanan aksiller girişim şekli, kemoterapi almış olmanın, herhangi bir tıbbi nedenle hormon tedavisi öyküsüne sahip olmanın yaşam kalitesine etkisi gösterilemedi. İstatistiksel anlamlılık saptanmamış olmakla beraber; erken evre hastalığa sahip olmanın, meme koruyucu cerrahi uygulanmış olmasının, yüksek ekonomik seviye ve genç yaş grubunda olmanın yaşam kalitesi boyutlarını olumlu şekilde etkilediği belirlendi.Tamoksifen hormonal tedavisi alan grubun 1.kontrol anketlerinde, aromataz inhibitörü hormonal tedavisi alanlara göre daha düşük yaşam kalitesi skorları mevcutken; 2.kontrol değerlendirmesinde her iki grubun yaşam kalitesi verilerinde iyileşme saptandı. Ayrıca tamoksifen hormonal tedavisinin daha fazla endokrin şikayetlere neden olduğu saptandı. Tamoksifen grubunda endometrial kalınlaşma(p=0,000), aromataz inhibitörü grubunda ise osteoporoza eğilim(p=0,000) ve hiperlipidemi(p=0,006) anlamlı olarak fazla saptanan yan etkiler olarak bulundu. Saç dökülmesi şikayetinde ise gruplar arasında farklılık saptanmadı.Sonuç: Çalışmamızda hormonal tedavi şekillerinin yaşam kalitesi üzerine olan etkisi objektif veriler kullanılarak gösterilmiştir. Yaşam kalitesi boyutlarına olan farklı etkilerinin, hastaların hormonal tedaviye uyumunu ve hastalığın prognozunu etkileyebileceği düşülmektedir.

Abstract:
Aim: To evaluate the effect of hormonal therapy after radiotherapy on quality of life in patients with breast cancer for who long survival time and quality of life have a significant role.At the same time, the evaluation of the profile of the side effects which the patients encountered are intended.Material-Method: 122 patients completed their surgery, chemotherapy and radiotherapy between Jan 2007 and Dec 2009 at the Ege University were enrolled the study. All the patients were free of metastasis and local recurrence during the study period. For evaluation of the quality of life, FACT-General (Functional Assessment of Cancer Treatment) and FACT-Endocrine scales were used. All the patients answered the same questionnaires at the time of beginning the hormonal therapy, after 6-12 months(first control) and after 18-24 months (second control). All the questionnaires were statistically analysed by using standard evaluation criteria. For evaluation of side effects, The results of transvaginal ultrasonography, Bone mineral densitometry and Biochemical analysis were registered.Results: The statistically analysis between the basal questionnaires of the patients and independent variables; having body mass index > 30(p=0,028), a job(p=0,095), high education(p=0,06) and absence of co-morbid(p=0,018) and psychological(p=0,05) disease positively affects the quality of life. However, medeni status, the number of pregnancy, living in a town or a city, level of haemoglobin, type of auxiliary procedure, history of chemotherapy, history of hormonal therapy because of any reason were not related to quality of life. Although, it is not statistically significant, having early stage disease, high economic status, younger age and underwent breast conservative surgery were positively correlated with quality of life.In the first control questionnaires of the patients taking Tamoxifen, quality of life scores were lower according to the patients taking aromatase inhibitor drugs; but in the second control, quality of life scores improved for both two groups. Endometrial thickness (p=0,000) in tamoxifen group and tendency of osteoporosis(p=0,000) and hyperlipidemia(p=0,006) in aromatase group were significantly higher side effects. The complain of hair loss was the same for both two groups.Conclusion : In the present study, the effect of hormonal therapy types on quality of life was showed by using objective data. The effects of different hormonal therapies on the quality of life may influence the compliance of patients and prognosis of disease.