Biyofilik yaklaşımla suyun mekânda algısal ve duygulanımsal boyutları: Çağdaş mimarlık örnekleri
Perceptual and affective aspects of water in architectural space by a biophilic approach: Examples of contemporary architecture
Yazar: DAMLA KATUK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KÖSEOĞLU ÇAMAŞ
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Su, mimari tasarımda mekân-beden-deneyim ilişkisinde insanın psikolojik ve fizyolojik yapısı ile ilişkilenen önemli bir biyofilik unsurdur. Bu bağlamda insan, doğal ve yapılı çevrenin biyofilik bir öğesi olan su ile sürekli iletişim halindedir. Bu iletişim sırasında mimari tasarıma dahil edilen suyun, kullanıcıda algısal (perceptual) ve duygulanımsal (affective) boyut oluşturduğu düşüncesi ortaya çıkmıştır. Bu yüksek lisans tezinin amacı, suyun mekânda algısal (perceptual) ve duygulanımsal (affective) boyutlarını irdelemek olarak belirlenmiştir. Tezin kapsamı, çağdaş mimarlık örneklerinden oluşmaktadır. Tezin yöntemi karma nitel araştırma deseninde fenomenolojik eksenli bütüncül çoklu durum çalışmasıdır. Bu yüksek lisans tezinde David Seamon'ın fenomenolojik perspektiflerine göre uyarlanmış üç farklı okuma yöntemi kullanılmıştır. Birinci okuma yönteminde, kullanıcıların durumlar hakkındaki çevrim içi yorumlarına tematik analiz yöntemi uygulanmıştır. İkinci okuma yönteminde, araştırmacının durumlar hakkındaki içsel deneyiminin çıktılarına sulu boya aracılığıyla hermenötik fenomenoloji yöntemi uygulanmıştır. Üçüncü okuma yönteminde, müellif mimarların ya da mimarlık kuramcılarının durumlar hakkındaki beyanlarına tematik şablon analizi yöntemi uygulanmıştır. Sonuç olarak, doğal çevre ve yapılı çevrede konumlanan çağdaş mimarlık örneklerinde (iki gruba ayrılan durumlar) tasarıma dahil edilen suyun, mimari tasarım olgusu ile birlikte biyofilik ve fenomenal bir alan oluşturduğu, bu alanın doğal ve yapılı çevredeki durumlara göre kullanıcıda algısal ve duygulanımsal boyutlar oluşturduğu ve mekânda bedensel deneyim yönünden mimari deneyimle, mekânsal algıyla, mekânsal duygulanımla, mekânda gerçekleşen içsel izlenimle, dönüştürücü deneyimle ve hermenötik fenomenolojik görsel ifade ile ilişkilenme biçimleri ortaya konmuştur.

Abstract:
Water is an important biophilic element that effects the psychological and physiological structure of human beings in the space-body-experience relationship in architectural design. In this context, humans are in constant communication with water, which is a biophilic element of the natural and built environment. During this communication, the idea emerged that the water included in the architectural design creates a perceptual and affective aspect in the user. The aim of this master thesis was to examine the perceptual and affective aspects of water in the space. The scope of the master thesis consists of examples of contemporary architecture. The method of the master thesis was phenomenologically oriented holistic multiple case study with mixed qualitative research design. Three different reading methods adapted according to David Seamon's perspectives were used in this master thesis. In the first reading approach, the thematic analysis method was applied to users' online reviews about the cases. In the second reading approach, the method of hermeneutic phenomenology was applied through watercolor to the outputs of the researcher's visceral experience of the cases. In the third reading approach, thematic template analysis was applied to the author architects' statements or architectural theorists' statements about the cases. As a result, it was revealed that water, which is included in the design of contemporary architecture examples located in the natural and built environment (cases divided into two groups), creates a biophilic and phenomenal space together with the phenomenon of architectural design, this space creates several space-water oriented perceptual and affective aspects in the user according to the situations in the natural and built environment, and that it is associated with architectural experience, spatial perception, spatial affect, internal impression, transformative experience and hermeneutic phenomenological visual expression in terms of bodily experience in space.