Spor ve etik: Ahlaki karar alma süreçlerinin sporculardaki motivasyon üzerindeki rolu
Sports and ethics: The role of moral decision-making processes on athletes' motivation
Yazar: ABDUL SELİM KOÇLU
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ TAŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sporculardaki ahlaki karar alma süreçlerinin motivasyon üzerindeki rolünün tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma "ilişkisel tarama modeli" ile yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Kocaeli ilinde bulunan spor kulüplerinde aktif olarak spor yapan 11-20 yaş aralığında ki 181'i kadın, 224'ü erkek olmak üzere toplam 405 lisanslı altyapı sporcuları oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak, "Kişisel Bilgi Formu", Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği" ve "Sporda Güdülenme Ölçeği" kullanılmıştır. Sonuçlar değerlendirilerek verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle parametrik testler uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA), Çoklu Doğrusal Regresyon ve Pearson Korelasyonu analizleri kullanılmıştır.
Araştırma bulguları neticesinde; ahlaki karar alma tutumu alt boyutları ile içsel güdülenme ve dışsal güdülenme alt boyutları arasında istatistiki olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Güdülenmeme alt boyutu ile yarışma severliği benimsemek ve adilce kazanmayı korumak alt boyutları arasında istatistiki olarak anlamlı ilişki tespit edilirken, hileyi benimsemek alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Cinsiyet değişkeni ile hileyi benimsemek, yarışma severliği benimsemek ve güdülenme alt boyutları arasında istatistiki olarak anlamlı farlılık tespit edilmemiştir. Adilce kazanmayı korumak alt boyutu ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Sporculuk yılı değişkeni ile ahlaki karar alma alt boyutları ve güdülenme alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Spor kategorisi değişkeni ile ahlaki karar alma alt boyutları ve güdülenme alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Yaş değişkeni ile hileyi benimsemek ve adilce kazanmayı korumak alt boyutları arasında istatistiki olarak düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Yarışma severliği benimsemek boyutu ile yaş arasında anlamlı ilişki tespit edilmemiştir. Yaş değişkeni ile içsel güdülenme ve güdülenmeme arasında düşük düzeyde pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Dışsal güdülenme ile yaş arasında anlamlı ilişki tespit edilmemiştir. Sonuç olarak; ahlaki karar alma tutumunun güdülenme üzerinde anlamlı yordayıcı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
It is aimed to determine the role of moral decision-making processes in athletes on motivation. The research was conducted with the "relational screening model". The sample of the research consists of a total of 405 licensed youth athletes, 181 of whom are women and 224 of whom are men, between the ages of 11-20, who actively participate in sports in sports clubs in Kocaeli province. "Personal Information Form", "Moral Decision-Making Attitudes in Youth Sports Scale" and "Sports Motivation Scale" were used as data collection tools. By evaluating the results, it was determined that the data showed a normal distribution. Since the data showed normal distribution, parametric tests were applied. Multivariate Analysis of Variance (MANOVA), Multiple Linear Regression and Pearson Correlation analyzes were used to analyze the data.
As a result of the research findings; A statistically significant positive relationship was found between the moral decision-making attitude sub-dimensions of embracing cheating, embracing competition, protecting winning fairly, and intrinsic motivation and extrinsic motivation sub-dimensions. While there was a statistically significant relationship between the lack of motivation sub-dimension and the sub-dimensions of embracing competition and protecting winning fairly, no significant relationship was found between the sub-dimension of embracing cheating. No statistically significant difference was detected between the gender variable and the sub-dimensions of embracing cheating, embracing competition and motivation. A significant difference was found between the sub-dimension of maintaining fair gain and gender. It was determined that there was no statistically significant difference between the year of athletics variable and the moral decision-making sub-dimensions and motivation sub-dimensions. No statistically significant difference was detected between the sports category variable and the moral decision-making sub-dimensions and motivation sub-dimensions. A statistically low level positive significant relationship was found between the age variable and the sub-dimensions of accepting cheating and protecting fair winnings. No significant relationship was found between the dimension of embracing competition liking and age. A low level positive and significant relationship was found between the age variable and intrinsic motivation and amotivation. No significant relationship was found between extrinsic motivation and age. In conclusion; It has been determined that moral decision-making attitude has a significant predictive effect on motivation.