Anne- baba tutumu ve öğretmen sınıf liderliği ile akademik başarı arasındaki ilişkide akademik benlik kavramı ve üstbilişin aracılık rolünün incelenmesi
Examination of the mediating role of academic self-concept and metacognition in the relationship between parental attitude, teacher class leadership and academic success
Yazar: PINAR DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHADDİN ACAT
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma anne-baba tutumları, öğretmen sınıf liderliği ve akademik başarı değişkenlerinin üstbilişsel düşünme becerileri ve akademik benlik algısı kavramının aracı rolünün incelenmesini amaçlamaktadır. Temel amaç üstbiliş ve akademik benlik algısı kavramı ile bağlantılı olduğu düşünülen özellikler saptanmış ve bu özelliklerin birbirleri arasındaki ilişkileri incelenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeli, bu değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılan bir nicel araştırma yöntemidir. SPSS 25 ve SPSS Process Macrosu ile analizler yapılmıştır. Araştırmada "Öğretmen Sınıf Liderliği Ölçeği", "Anne- Baba Tutum Ölçeği", "Bilişüstü Ölçeği", "Akademik Benlik Kavramı Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmaya 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Kırıkkale ilindeki özel ve devlet okullarında öğrenim gören 8. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmaya toplam 800 öğrenci katılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde bu araştırma, Anne- Baba Tutumu Kabul/İlgi, Psikolojik Özerklik, Denetleme boyutları ve Öğretmen Sınıf Liderliği değişkenlerinin matematik, fen bilimleri, Türkçe ve inkılap tarihi başarıları üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemiş ve üstbilişsel düşünme becerileri ile akademik benlik algısının aracılık rolünü değerlendirmiştir. Bulgular, Anne- Baba Tutumu Kabul/İlgi boyutunun doğrudan anlamlı bir yordayıcı etkisi bulunmasa da üstbilişsel düşünme becerisi ve akademik benlik algısı üzerinde pozitif etkisi olduğunu göstermektedir. Anne- Baba Tutumu Psikolojik Özerklik boyutunun doğrudan yordayıcı etkisi yoktur, ancak üstbilişsel düşünme becerisi ve akademik benlik algısı üzerinde negatif yordayıcı etki yapmaktadır. Anne- Baba Tutumu Denetleme boyutunun doğrudan anlamlı yordayıcı etkisi olmamakla birlikte, bu değişkenin üstbilişsel düşünme becerisi ve akademik benlik algısı aracılığıyla akademik başarıyı dolaylı olarak yordadığı bulunmuştur. Öğretmen Sınıf Liderliğinin bazı derslerde doğrudan olumsuz yordayıcı etkileri bulunmakta, ancak bu olumsuz yordayıcı etkiler üstbilişsel düşünme becerisi ve akademik benlik algısı aracılığıyla pozitif hale dönüşmektedir. Bu bulgular, üstbilişsel düşünme becerileri ve akademik benlik algısının, eğitimde öğrenci başarılarının artırılmasında önemli aracılar olduğunu ve eğitimcilerin bu becerileri ve algıları güçlendirerek öğrencilerin akademik performanslarını artırabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study aims to examine the mediating role of metacognitive thinking skills and academic self-concept in the relationships among parental attitudes, teacher classroom leadership, and academic achievement variables. The primary objective is to identify features associated with metacognition and academic self-concept and to explore the relationships among these features. The research employs a relational screening method, a quantitative research technique used to investigate the relationships between these variables. Analyses were conducted using SPSS 25 and SPSS Process Macros. The study utilized the "Teacher Classroom Leadership Scale," "Parental Attitude Scale," "Metacognitive Scale," "Academic Self-Concept Scale," and a "Personal Information Form." The sample consists of 800 eighth-grade students from both private and public schools in Kırıkkale Province during the 2022-2023 academic year. The research findings indicate that the study examined the predictive effects of parental attitudes Acceptance/Interest, Psychological Autonomy, and Monitoring dimensions and teacher classroom leadership on students' achievements in mathematics, science, Turkish, and history, while assessing the mediating role of metacognitive thinking skills and academic self-concept. The results show that while the Acceptance/Interest dimension of parental attitude does not have a direct significant predictive effect, it positively influences metacognitive thinking skills and academic self-concept. The Psychological Autonomy dimension of parental attitude does not have a direct predictive effect but negatively impacts metacognitive thinking skills and academic self-concept. Although the Monitoring dimension of parental attitude does not directly predict academic achievement, it indirectly predicts academic success through metacognitive thinking skills and academic self-concept. Teacher Classroom Leadership has some direct negative predictive effects on certain subjects; however, these negative effects are transformed into positive outcomes through metacognitive thinking skills and academic self-concept. These findings suggest that metacognitive thinking skills and academic self-concept are crucial mediators in enhancing student achievement, and educators can improve students' academic performance by strengthening these skills and perceptions.