Güzel sanatlar lisesi klasik gitar eğitimine yönelik Türk halk ezgileri kaynaklı materyal öneri ve uygulamaları
Material proposals and applications of Turkish folk melodies for fine arts high school classical guitar education
Yazar: LEVENT DOĞRU
Danışman: PROF. DR. ZEKİ NACAKCI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Ezgi = Melody ; Gitar = Guitar ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Güzel sanatlar liseleri = Fine arts high schools ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzik eğitimi = Music education ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques

Özet:
Ülkemizde profesyonel düzeyde gitar eğitiminin verildiği örgün eğitim kurumlarından biri de Güzel Sanatlar Lisesidir. Bu araştırmada, Güzel Sanatlar Lisesi öğretim programında yer alan makamsal çalma uygulamalarının gitar ders kitaplarındaki yansımasını belirleme, klasik gitar eğitimine yönelik uyarlanan Türk halk ezgileri kaynaklı materyallerin, öğrencilerin gitar performanslarına olan etkisini saptama ve Güzel Sanatlar Lisesi klasik gitar eğitimi dağarcığına Türk halk ezgileri kaynaklı materyaller kazandırma amaçlanmaktadır.  İki aşamalı olarak kurgulanan araştırmada, nicel ve nitel verilerin bir bütünlük içerisinde değerlendirilebilmesi için karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın, nicel yöntemi kapsamında, tek gruplu öntest-sontest deneysel desenden, nitel yöntemi kapsamında ise görüş alma ve gözlem gibi nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada kapsama yönelik kaynak taramasının ardından Güzel Sanatlar Lisesi gitar öğretmenlerine görüş alma formu uygulanmıştır. Görüş alma formundan elde edilen verilerin değerlendirilmesi doğrultusunda öğrencilerle gerçekleştirilecek olan uygulama sürecinde kullanılmak üzere 2021-2022 eğitim öğretim yılı, güzel sanatlar lisesi 10. sınıf ve 11. sınıf gitar dersi, makamsal çalma uygulamalarında yer bulan Rast, Segâh, Hüseyni, Hicaz ve Karcığar makamlarına yönelik Türk halk ezgileri belirlenmiştir. Belirlenen her bir makam için 5 Türkü olmak üzere toplamda 25 Türkü klasik gitar eğitimine uyarlanmıştır. Her Türkü için en az 7 farklı seviyede olmak üzere toplamda 187 çoksesli materyal oluşturulmuştur. Ayrıca ilgili makamlarda 19 dizi ile 5 dizi egzersizi hazırlanmıştır. Hazırlanan materyallerin uygulanacağı çalışma grubunu 5 farklı güzel sanatlar lisesinde görev yapan 5 gitar öğretmeni ve bu okullarda eğitim gören 14 gitar öğrencisi oluşturmuştur. Toplam 11 hafta süren deneysel uygulama sürecinin öntest ve sontest uygulamaları video ile kayıt altına alınmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Güzel Sanatlar Lisesi 10. sınıf ve 11. sınıf "gitar dersi sınavı dereceli puanlama anahtarı" 2 klasik gitar alan uzmanı tarafından değerlendirilmiş, elde edilen verilerin Wilcoxon işaretli-sıralar testi ile analizleri yapılmıştır. Uygulama süreci bitiminde öğrenci görüş alma formu ve öğrenci gözlem formu ile araştırmanın nitel verileri elde edilmiş ve içerik analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucuna göre, öğretmenlerin Güzel Sanatlar Lisesi gitar ders kitaplarındaki geleneksel müziklerden yararlanılan materyal sayısını yetersiz gördükleri, gitar ders kitaplarında öğrenci seviyelerine uygun Türk halk ezgileri kaynaklı materyallerin olması gerektiğini düşündükleri tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel boyutunda, öğrencilerin uygulama öncesi ve sonrası başarı puanları arasında olumlu yönde anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca öğrencilerin Türk halk ezgileri kaynaklı uyarlanan materyalleri seslendirmesi ile bir farkındalık yaşadıkları, Türk müziğine olan ilgi ve gitar dersi motivasyonlarına yönelik olumlu yönde davranışsal özellikler gösterdikleri saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üretilen materyallerin katkısı ve uygulanmasına yönelik getirilen öneriler dışında buna benzer araştırmaların gerekliliği üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Fine Arts High School is one of the formal education institutions where guitar education is given at professional level in our country. In this study, it was aimed to determine the reflection of the maqam playing practices in the Fine Arts High School curriculum in guitar textbooks, to determine the effect of Turkish folk melody-based materials adapted for classical guitar education on the guitar performances of students, and to bring Turkish folk melody-based materials to the Fine Arts High School classical guitar education repertoire. In the study, which was designed in two stages, a mixed method was used in order to evaluate the quantitative and qualitative data in an integrated manner. Within the scope of the quantitative method of the research, single-group pretest-posttest experimental design was used, and within the scope of the qualitative method, qualitative research techniques such as feedback and observation were used. In the research, after the literature review for the scope, the feedback form was applied to the Guitar teachers of Fine Arts High School. In line with the evaluation of the data obtained from the feedback forms, to be used in the application process to be carried out with the students in the 2021-2022 academic year, the 10th grade and 11th grade guitar lessons of the fine arts high school, Turkish folk tunes were determined intended to Rast, Segâh, Hüseyni, Hicaz and Karcığar maqams that take place in the maqam playing practices. A total of 25 folk songs, 5 for each maqam, were adapted into the classical guitar education. A total of 187 polyphonic materials were created for each Folk Song, at least at 7 different levels. In addition, 19 scales and 5 scale methods were prepared in the relevant maqams. The study group in which the prepared materials will be applied consists of 5 guitar teachers teaching at 5 different fine arts high schools and 14 guitar students studying in these schools. The pretest and posttest applications of the experimental implementation process, which lasted for a total of 11 weeks, were video recorded. Fine Arts High School 10th and 11th grade "guitar lesson exam rubrics" developed by the researcher were evaluated by 2 classical guitar field experts, and the data obtained were analyzed with the Wilcoxon signed-ranks test. At the end of the application process, the qualitative data of the research were obtained through the student feedback and the observation forms, and content analyzes were made. According to the results of the research, it was determined that the teachers thought that the number of materials used in the Guitar Textbooks of Fine Arts High School insufficiently benefited from traditional music, and that they thought that there should be materials based on Turkish folk melodies in guitar textbooks suitable for student levels. In the experimental dimension of the study, it was determined that there was a positive significant difference between the students' achievement scores before and after the application. In the study, it was also determined that the students experienced an awareness by vocalizing the materials adapted from Turkish folk melodies, and showed positive behavioral characteristics for their interest in Turkish music and guitar lesson motivations. Apart from the suggestions for the contribution and application of the materials produced according to the results of the research, the necessity of similar studies was emphasized.