Gecekondu alanlarının dönüşümü: Ankara Gültepe mahallesi örneği
Transformation of gecekondu settlements: Ankara Gültepe neigbourhood
Yazar: ÖZLEM ERSAVAŞ
Danışman: PROF. DR. EROL DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara-Altındağ-Gültepe = Ankara-Altındağ-Gültepe ; Dönüşüm = Transformation ; Gecekondu ıslahı = Squatting improvement ; Gecekondular = Squatters ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation

Özet:
Kentleşme süreci ile birlikte ortaya çıkan kentsel yaşamdaki ve kentsel alandaki eşitsizliklerin en somut biçimi kentsel mekândaki farklılaşmalar olmuştur. Kentlerde sosyo-ekonomik, kültürel ve sınıfsal olarak birbirinden farklı gruplar, farklı bölgelerde kendi konut alanlarını kurmuşlardır. Bu süreç beraberinde kentsel alan üzerinde rekabeti de ortaya çıkarmıştır. Üst sınıfların, sahip oldukları ekonomik ve politik güçler ile kentsel alanı şekillendirme sürecinde, kentsel kaynaklar ve yatırımlar, üst düzey konut alanlarının bulunduğu bölgelerde yoğunlaşmıştır. Daha alt düzeydeki toplumsal sınıfların kentsel mekân üzerindeki rekabet aracı ise kurdukları ilişki ağları olmuştur. Kentsel mekânda hiyerarşik bir yapıya bürünen konut alanları aynı zamanda kentteki sınıfların da oturma hiyerarşisini belirler. Kentin en eski, köhne ve kötü koşullardaki alanlarda kurulmuş olan gecekondu bölgeleri günümüzde değer kaybetmiş, sistem üzerinde ve kendi yaşam alanları üzerinde söz sahibi olamayan, ilişki ağlarının dışında kalmış kesimlerin yaşadığı çöküntü bölgelerine dönüşmüşlerdir.Gecekondu alanlarının bu dönüşümü ile 1950'li yılların başlarında ortaya çıkan klasik gecekondu yerleşmeleri ile günümüzdeki gecekondu yerleşmeleri arasında büyük farklılıklar ortaya çıkmıştır. Gecekondu alanları kendi içinde farklılaşmış, türdeş yoksul yerleşmeleri olarak görülmekten çıkmıştır. Özellikle kent arazilerindeki dezavantajlı, pislik ve gürültü kaynağına yakın, eğimli arazilere kurulu gecekondu alanlarında yaşanan yoksulluk kronikleşmiş ve buralarda yaşayan kesimler kentsel sistemin, toplumsal yaşamın dışına itilmiş, marjinalleştirilmiş ve uzun süre işsiz kalarak suça yönelmiştir. Bu değişim beraberinde gecekondu bölgelerinin slamlaşmasını da ortaya çıkarmıştır. Gelişmiş ülke slam alanları ile benzerlikler gösteren çöküntü alanlarında, sosyal yaşamdaki düzensizlik, artan suçluluk, yaşam biçimine dönüşen ve kültür haline gelen yoksulluk gecekondu alanlarında yeni bir sosyo-ekonomik ve kültürel yapıyı ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Most concrete form of inequalities emerging along with the urbanization process in urban life and urban area has been the differentiation in urban locations. Different groups apart from each other according to their socio-economic, cultural and class specifications have established their habitat area at different fields in cities. This process has lead to competitiveness upon urban area also. In the process of urban area and sharing the urban sources, power relations and relation networks have played dominant roles. In the forming process of the urban area by upper classes that have economic and policy power, urban sources and investments have been condensate at the regions where top level residences endure. The competitive means of the lower society classes upon the urban area has been their relation networks. The fractions that use these relation networks as political pressure tool on state and local authorities have fought for their rights. At the same time, the residence places in a hierarchic manner at the urban areas have determined the resident hierarchy of the classes in urban life. The shantytowns that established at the oldest, old-fashioned and bad conditioned part of the city have been transformed to the breakdown regions that people live who are depreciated, have no right on system and their own life places and out of the relation networks.Via the transformation of these shantytowns, major differences have been aroused between actual shantytowns and the classic shantytowns emerged at the beginning of 1950?s.The shantytowns have been differentiated themselves and have not been seen as homogenous poor settlements.