Obsesif kompulsif tanılı hastalarda yürütücü işlevlerin, intihar riski ve hastalık şiddeti ile ilişkisi
The relationship between executive functions and suicide risk, disease severity in obsessive compulsive patients
Yazar: ASLI KAYACAN
Danışman: PROF. DR. MEDİNE YAZICI GÜLEÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yönetici işlevler = Executive functions ; İntihar = Suicide

Özet:
Amaç: Yapılan güncel çalışmalar OKB'nin, eşlik eden komorbid psikiyatrik hastalıklardan bağımsız olarak artmış intihar riski ile ilişkili olduğuna dikkat çekilmektedir. OKB sıklıkla kronik gidişli, yüksek komorbidite varlığı ve tedavi direnci ile karakterize bir bozukluk olmasına rağmen, obsesif-kompulsif hastalarda intihar davranışı ve risk faktörleri yeterince araştırılmamıştır. Bilişsel fonksiyonlardaki bozulma OKB'de çekirdek semptomlar arasında yer almasa da hastalık şiddetini ve işlevselliği büyük ölçüde etkilediği ile ilgili araştırmalar mevcuttur. Araştırmamızın amacı yürütücü işlevlerdeki bozulmanın obsesif kompulsif tanılı hastalardaki intihar riskli ve hastalık şiddeti ile ilişkisini saptayarak, OKB tanılı hastalarda intihar riski ve hastalık şiddeti ilgili nöropsikolojik risk faktörlerini ortaya koymak ve klinik uygulamada bu riski azaltmaya olanak sağlamaktır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya obsesif kompulsif bozukluk tanısıyla takip edilen 60 hasta dahil edilmiştir. Araştırmamız kesitsel ve tanımlayıcı özellikte bir çalışmadır. DSM-5 tanı ölçütleri ile OKB tanısını alan hastaların, SCID-5 CV(DSM 5 Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme) ile diğer psikiyatrik eş tanıları belirlenerek dışlama kriterlerini karşılayan hastalar bu klinik araştırmaya alınmamıştır. Çalışmaya araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik form ve çalışmanın değişkenleriyle ilgili veri toplama formu ile Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (YBOKÖ), Columbia- İntihar Şiddetini Derecelendirme Ölçeği (C-İŞDÖ) uygulanmış olup, öz bildirim ölçekleri olan İntihar Olasılığı Ölçeği (İOO), Hasta Sağlık Anketi- Somatik, Anksiyete ve Depresyon Belirtileri Ölçeği hastalar tarafından doldurulması istenmiştir. Araştırmaya katılan 60 hastaya yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi amacıyla klinisyen tarafından Cambridge Nörofizyolojik Değerlendirme Test Bataryası (CANTAB) uygulanmıştır. 
Bulgular: Araştırmaya katılan OKB tanılı hastaların %60'ında yaşam boyu intihar düşüncesi; %21,6'sında ise intihar girişimi olduğu görülmüştür. Araştırmamızda YBOCS obsesyon ve kompulsiyon şiddeti intihar düşüncesi öyküsü olan grupta daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca hastalığa eşlik eden tanı düzeyinde olmayan anksiyete ve depresif semptomlar intihar düşüncesi öyküsü olan grupta daha yüksek saptanmıştır. CANTAB ile yapılan nörokognitif değerlendirme sonucunda OKB hastalarının yürütücü işlevlerden karar verme, kurulumu değiştirme ve yanıt inhibisyonu süreçlerindeki bozulmalar ile hastaların intihar risklerindeki artış arasında aynı yönlü ilişki saptanmıştır. Hastaların anksiyete ve depresyon belirtilerinin etkisininin ortadan kaldırıldığında dahi; OKB de yürütücü işlevlerdeki bozulmaların hastaların intihar risklerini arttırması ilişkisinin devam ettiği saptanmıştır. OKB hastalarında karar verme süreci ve kurulumu değiştirme yürütücü işlev bozukluğunun hastalık şiddetini arttırdığı ve bu ilişkinin hastaların depresif ve anksiyete semptomlarından etkilenmediği saptanmıştır. OKB hastalarında yürütücü işlevlerden yanıt inhibisyonunun bozulmasıyla hastalık şiddetinin arttığı ancak bu ilişkinin hastaların depresif ve anksiyete semptom artışı ile etkilendiği saptanmıştır. İntihar düşüncesi öyküsü olan hastaların, çevresindeki kişilerde intihar girişimi varlığı, intihar düşüncesi olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek bulunmuştur.

Sonuç: Çalışmamızda OKB tanılı hastaların yürütücü işlevlerindeki bozulma ile intihar riski ve hastalık şiddeti artışı arasında aynı yönlü ilişki saptanmıştır. Ayrıca intihar düşüncesi öyküsü olan ve intihar girişimi öyküsü olan hasta grubunda, olmayan gruba göre yürütücü işlev alt birimlerinde bozulmalar tespit edilmiştir. Bulgularımız yürütücü işlev bozukluğunun OKB'de intihar riskinde ve hastalık şiddetinde rolü olduğunu desteklemektedir. Konu ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinilebilmesi ve ilişkinin yönünün belirlenebilmesi için hastalarda uzunlamasına izlem çalışmalarıyla beraber daha geniş örneklem grubunu içeren araştırmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: obsesif kompulsif bozukluk, yürütücü işlev, bilişsel fonksiyon, intihar,hastalık şideti

Abstract:
Aim: Recent studies indicate that OCD is associated with an increased risk of suicide independent of comorbid psychiatric diseases. Although OCD is a chronic disorder characterized by high comorbidity and treatment resistance, suicidal behavior and risk factors have not been adequately investigated in obsessive-compulsive patients. Although cognitive dysfunction is not one of the core symptoms of OCD, there are several studies on its effects on disease severity and functionality. The aim of our study is to determine the relationship between the impairment in executive functions and the risk of suicide and disease severity in patients with obsessive compulsive disorder, to reveal the neuropsychological risk factors related to suicide risk and disease severity in patients with OCD, and to reduce this risk in clinical practice. 

Materials and Methods: Sixty patients with the diagnosis of obsessive compulsive disorder were included in the study. Our study is a cross-sectional and descriptive research. Patients who were diagnosed with OCD with DSM-5 diagnostic criteria, other psychiatric comorbidities were determined by SCID-5 CV (Structured Clinical Interview for DSM 5 Axis I Disorders) and patients who met the exclusion criteria were not included in this clinical study. The sociodemographic form prepared by the researcher, Yale-Brown Obsession Compulsion Scale (YBOCS), Columbia-Suicide Severity Rating Scale (C-SSRS) were applied by the clinician and self-report scales such as Suicide Probability Scale (SPS), Patient Health Questionnaire- Somatic, The Anxiety and Depression Symptoms Scale were asked to be completed by the patients. The Cambridge Neurophysiological Test Automated Battery (CANTAB) was applied by the clinician to 60 patients participating in the study in order to evaluate their executive functions. 

Results:  Among the patients with OCD who particiapted in the study, 60% of them have life-long suicidal ideation and 21.6% of them have attempted suicide. In our study, the severity of YBOCS obsessions and compulsions were found to be higher in the group with a history of suicidal ideation. In addition, non-diagnostic anxiety and depressive symptoms accompanying the disease were found to be higher in the group with a history of suicidal ideation. As a result of the neurocognitive evaluation performed with CANTAB, a positive correlation between the impairments in the executive functions of OCD patients in decision making, set-shifting, response inhibition and the increase in the suicide risk of the patients was identified. Even the effects of anxiety and depression symptoms of the patients are eliminated; it has been idenfitied that the relationship between executive dysfunction in OCD and an increase in the suicide risk of patients continues. The fact that the impairment of decision-making and set-shifting in OCD patients increased the severity of the disease and this relationship was not affected by the depressive and anxiety symptoms of the patients were found. The fact that the severity of the disease increased with the impairment of response inhibition from executive functions in OCD patients, but this relationship was affected by the increase in depressive and anxiety symptoms of the patients were found. The presence of suicide attempt in the relatives of the patients with a history of suicidal ideation was found to be statistically significantly higher than the group without suicidal ideation.
Conclusion: In our study, a positive correlation was found between the impairment in executive functions of patients with OCD and the increase in suicide risk and disease severity. Moreover, the impairment in the sub-units of the executive functions were detected in the patient group which has a history of suicidal ideation and a history of suicide attempt compared to the group who does not have. Our findings support that executive dysfunction has a role in suicide risk and disease severity in OCD. In order to obtain more detailed information on the subject and to determine the direction of the relationship, a study with a larger sample patient group together with longitudinal follow-up studies is required.

Key-words: obsessive compulsive disorder, executive functions, cognitive function, suicide, disease severity