Şiva ve Dionysos: Hint ve Yunan mitolojilerinde doğa ile kültür bütünlüğü
Shiva and Dionysus: Nature and culture integrity in Indian and Greek mythologies
Yazar: GÖKHAN AKMAZ
Danışman: PROF. DR. KORHAN KAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Hindoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Dionysos = Dionysian ; Doğa = Nature ; Hindistan = India ; Hint kültürü = Indian culture ; Kültür = Culture ; Mitoloji = Mitology ; Tanrılar = Gods ; Yunan = Greek ; Yunanistan = Greece ; Şiva = Shiva

Özet:
Karşılaştırmalı mitoloji üzerine yazılan bu tez çalışması, Hint ve Yunan mitolojileri üzerinden 'Doğa ile Kültür Bütünlüğü' kavramını incelemeyi amaçlamaktadır. Hint mitolojisinden Şiva ve Yunan mitolojisinden Dionysos, Doğa ve Kültür başlıkları altında ayrıştırılan zıtlıkları birleştirmeleri açısından bu çalışmanın merkezinde yer almıştır. Kültür tarihi boyunca Apollonik ve Dionizyak olarak dikotomik bir çerçevede ayrıştırılan tüm zıtlıkların Şiva ve Dionysos adlı tanrılarda harmonik bir biçimde nötralize edildiği görülebilmektedir.
Altı ayrı bölümde ele alınan bu tez çalışmasının birinci bölümünde önce 'Doğa ile Kültür Bütünlüğü' kavramının ne anlama geldiği açıklandı, daha sonra ise Hint ve Yunan mitolojilerinde bu kavramın temsilcileri olan tanrılara kısaca değinildi. İkinci bölümde Hint mitolojisinde yer alan ve kültür tarihi boyunca zıt kutupların temsilcileri olarak görülen Şiva ve Vishṇu adlı tanrılar incelendi. Üçüncü bölümde Yunan mitolojisinde zıtlıkların temsilcileri olarak bilinen Apollon ve Dionysos adlı tanrılara değinildi. Dördüncü bölümde Hint ve Yunan mitolojilerinden Şiva ve Dionysos adlı tanrıların, Apollonik - Dionizyak olarak ayrıştırılan tüm bu zıtlıkları birleştirmesi androjenlik konusu temel alınarak açıklandı. Beşinci bölümde konumuz bağlamında ele aldığımız Şiva ve Dionysos adlı tanrıların ortak özelliklerine yer verildi. Altıncı ve son bölümde ise bu tanrılara dair bazı farklılıklara yer verildi.
Şiva ve Dionysos, tanrıların daha 'Gök' ve 'Yer' olarak manevi alanlarının ayrılmadığı arkaik dönemlerin tanrılarıdır. Bundan yola çıkılarak Şiva ve Dionysos'un kökenlerinin çok eski çağlara dayandığı söylenebilir. Onlar iyi - kötü, kadın - erkek, Apollonik - Dionizyak ve bunlar gibi daha birçok şekilde ayrıştırılan tüm bu ikili zıtlıkların, doğal düzende gayet mutlu mesut bir şekilde yaşadıkları arkaik dönemlerin tanrılarıdır. Bu halleriyle de Doğa veKültür olarak ayrıştırılan tüm zıtlıkları birleştiren tanrılardır. Öyleyse denilebilir ki Şiva ve Dionysos, Hint ve Yunan mitolojilerinde 'Doğa ile Kültür Bütünlüğü' kavramının mitolojik temsilcisidirler.

Abstract:
This thesis on comparative mythology aims at analysing the notion of 'Nature and Culture Integrity' through Indian and Greek mythologies. Shiva from Indian mythology and Dionysus from Greek myhtology are at the centre of this study as they integrate the binary oppositions under the topics of 'Nature' and 'Culture'. It can be seen that all oppositions which are separated dichotomously throughout the Cultural History as Apollonian and Dionysian are neutralised harmonically in the bodies and cults of the gods Shiva and Dionysus.
This thesis study is composed of six chapters. In the first chapter of this study first of all the 'Nature and Culture Integrity' notion is shortly examined and then the gods from Indian and Greek mythologies which are the representatives of this notion are studied. After the gods from the Indian mythology Shiva and Vishṇu that are seen as the representatives of opposite poles throughout the Cultural History are analysed in the second chapter, the gods from the Greek mythology Apollon and Dionysus that are seen as the representatives of opposite poles are analysed comparatively in the third chapter. In the fourth chapter it is explained that the gods Shiva and Dionysus - from Indian and Greek mythologies-integrate the opposite poles separated as Apollonian and Dionysian with a focus on androgyny. In the fifth chapter the features they have in common and then in the sixth and last chapter their differences are studied.

Shiva and Dionysus were the gods of archaic eras when still the gods' spiritual realms hadn't been separated as 'Sky' and 'Earth'. So it can be claimed that Shiva and Dionysus's roots are based on the ancient times. They are the gods of ancient times when dichotomies such as good - bad, woman - man, Apollonian - Dionysian exist together happily in the natural order. So they are the gods of the all oppositions separated as 'Nature' and 'Culture'. It can be claimed that Shiva and Dionysus are the mythological representatives of Indian and Greek mythologies as the gods of 'Nature and Culture Integrity'.