Eleştirel düşünce ve dindarlık
Critical thinking and religiousness
Yazar: MEHMET EMRULLAH DURAN
Danışman: PROF. DR. ADEM ŞAHİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Dini hayat = Religious life ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bireylerin hayatında önemli bir yeri olan dindarlıkla, eleştirel düşünce arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırmanın örneklemi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi, Sosyal ve Beşerî İlimler Fakültesi, Meram Tıp Fakültesi ve Ahmet Keleşoğlu İlahiyat Fakültesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerden tesadüfi örneklem metodu kullanılarak seçilmiş, 227 kız ve 273 erkek olmak üzere 500 denekten oluşmaktadır. Araştırmada dindarlık ile ilgili verilerin toplanmasında "Dini Hayat Ölçeği", eleştirel düşünme ile ilgili verilerin toplanmasında ise "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" kullanılmıştır. Veri analizinde Perason Korelasyon Analizi, çok gruplu değişkenlerin analizinde ise "Tek Yönlü Varyans Analizi (One Way Anova)" ve "Tukey-HSD Testi" kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, eleştirel düşünce ve dindarlık arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Dindarlık ile eleştirel düşüncenin esneklik, sistematiklik ve azim-sabır boyutu arasında anlamlı bir ilişki vardır. Buna karşılık üst biliş ve açık fikirlilik boyutları ile dindarlık arasındaki ilişkiler anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Dindarlığın yaş, cinsiyet, mezun olunan lise, öğrenim görülen fakülte, öğrenim görülen sınıf, ailenin dindarlık düzeyi, hayatın en uzun süresinin geçtiği yer, kardeş sayısı, annenin çocuk yetiştirme tutumu, ailenin ekonomik durumu, annenin eğitim düzeyi,
babanın eğitim düzeyi ve aylık kitap okuma sayısı bağımsız değişkenlerine göre farklılaştığı, eleştirel düşüncenin ise yaş, mezun olunan lise, öğrenim görülen fakülte, öğrenim görülen sınıf, babanın çocuk yetiştirme tutumu, ailenin ekonomik durumu, annenin eğitim düzeyi, babanın eğitim düzeyi ve aylık kitap okuma sayısı bağımsız değişkenlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Düşünme, Eleştirel Düşünce, Din, Dindarlık

Abstract:
The purpose of this research is to determine relationship between critical thinking and religiousness that has an important place in individuals' lives. Sample group of the research consists of 500 subjects, of which 227 are female and 273 are male and who were selected from students studying at Necmettin Erbakan University Faculty of Engineering and Architecture, Faculty of Social Sciences and Humanities, Meram Faculty of Medicine and Ahmet Keleşoğlu Faculty of Theology by using random sampling method. In the research, "Religious Life Scale" was used for collecting data regarding religiousness and "Critical Thinking Tendency Scale" was used for collecting
data regarding critical thinking. Pearson Correlation Analysis, "One Way Analysis of Variance (OneWayAnova)" was used for data analysis and "Tukey-HSD Test" was used for the analysis of multigroup variables. According to the findings obtained, it has been determined that there is a negative and significant relationship between critical thinking and religiousness. There is a significant relationship between religiousness and flexibility, systematicity and determination-patience dimensions of critical thinking. On the other hand, relationships between religiousness and metacognition and openmindedness dimensions haven't reach significance level. It has been determined that religiousness differentiates depending on independent variables of age, gender, high
school graduated from, faculty of study, year of study, family's level of religiousness,
place where the most of the time of the life is spent, number of siblings, mother's child
rearing attitude, family's economic status, mother's educational level, father's educational level and number of books read monthly and critical thinking differentiates depending on independent variables of age, high school graduated from, faculty of study, year of study, father's child rearing attitude, family's economic status, mother's educational level, father's educational level and number of books read monthly.

Keywords: Thinking, Critical Thinking, Religion, Religiousness