Pankreas kanseri tanılı olguların risk faktörleri ve klinik özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the risk factors and the clinic characteristics in cases diagnosed as pancreatic cancer
Yazar: MUSTAFA KARTAL
Danışman: PROF. DR. AHMET AYDIN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antijenler-tümör assosiye karbonhidrat = Antigens-tumor associated carbohydrate ; Pankreas neoplazmları = Pancreatic neoplasms ; Prognoz = Prognosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
ÖZETGiriş ve Amaç: Bu çalışmada Ocak 2007 - Ocak 2012 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Namık Kemal Menteş Gastroenteroloji Kliniğinde pankreas kanseri tanısı konan olguların klinik özellikleri ve risk faktörleri ile ilişkisinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Materyal ve Metod: Bu çalışmada, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Namık Kemal Menteş Gastroenteroloji Kliniğinde Ocak 2007 ile Ocak 2012 tarihleri arasında pankreas kanseri ön tanısı ile tetkik edilen toplam 500 hastanın dosyası incelendi. Histopatolojik olarak ve/veya en az bir görüntüleme yöntemi ile tetkiki ile pankreas kanseri tanısı alan 317 olgu çalışmaya dahil edildi. Bu hastaların dosyaları retrospektif olarak incelenerek yaş, cinsiyet, VKİ, sigara, alkol ve ilaç kullanım öyküleri, eşlik eden sistemik hastalık ve ek malignite varlığı, ailede pankreas ve diğer malignite öyküsü, pankreatit, hepatosteatoz, kolanjit-sarılık, kolelitiyazis, kolesistektomi bulgusu bilgileri, CA-19-9, CEA, AFP düzeyleri, tümörün lokalizasyonu, boyutu, damar invazyonu, tromboz bilgileri ve metastaz yerleri, tümörün evresi, varsa histopatolojik bulguları, uygulanan tedavi şekli ve izlem süreleri ile ilgili veriler kaydedildi.Elde edilen tüm veriler bilgisayar ortamında SPSS for Windows 19.0 paket program kullanılarak tanımlayıcı ve karşılaştırmalı istatiksel analizi yapılarak yorumlandı. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.Bulgular: Çalışmamızdaki 317 hastanın 178'i (%56,2) erkek olup yaşları 30-96 arasında (ort: 65,4±11,9) saptandı. Erkek/Kadın oranı; 1,28 idi.Hastaların 162'sinde (%51,1) sigara, 91'inde (%28,7) alkol kullanma öyküsü mevcuttu. Erkek hastaların sigara içme oranı %79,2, kadın hastaların %15,1 olarak hesaplandı. Alkol kullanım öyküsü ise erkeklerde %47,2, kadınlarda %5 olarak bulundu.Çalışmamızdaki toplam 317 hastanın 56'sında (%17,7) pankreatit öyküsü, 119'unda (%37,5) karaciğer yağlanması, 267'sinde (%84,2) kolanjit-sarılık öyküsü, 191'inde (%60,3) kolelitiyazis ve 78'sinde de (%24,6) kolesistektomi öyküsü mevcuttu.Tümörün lokalizasyonuna göre yapılan değerlendirmede; tümörlerin 241'i (%76) baş kısmında, 109'u (%34,4) boyun kısmında, 53'ü (%16,7) gövde kısmında, 30'u (%9,5) kuyruk kısmında saptandı. İki olguda ise tümörler diffuz pankreas tümörü şeklindeydi.Olguların evrelere göre yapılan değerlendirmesinde; 30 (%9,5) olgunun evre 2, 76 (%24) olgunun evre 3, 211 (%66,5) olgunun da evre 4 olduğu görüldü.Olguların median CA 19-9 düzeyi 539 (min:0,6- max:400000) U/mL olarak bulundu. CA 19-9 düzeyi, 76 (%26) olguda ?100 (1.grup), 64 (%22) olguda 101-500 arası (2.grup), 152 (%52) olguda ise ? 501 (3.grup) U/mL idi. 1.grupta 60 (%78,9) olgunun, 2.grupta 58 (%90,6) olgunun ve 3.grupta 126 (%83) olgunun kolanjit ve sarılık öyküsü mevcuttu. 1.grupta 52 (%68,4) olguda, 2.grupta 54 (%84,4) olguda, 3.grupta da 115 (%75,7) olguda tümör pankreasın baş kısmında lokalizeydi.Sonuç: Çalışmamızda pankreas kanseri olgularında yaş ve cinsiyet dağılımı dünyadaki verilerle benzer oranlarda bulunmuştur. Toplum ortalamasına göre özellikle erkek hastalardaki sigara içme oranlarının belirgin olarak yüksek olduğu, kadınlardaki sigara içme oranının toplumla benzer olduğu görülmüştür. Kolesistektomi nedeni bilinmemekle birlikte daha çok akut taşlı kolesistite bağlı yapıldığı düşünülürse çalışmamızdaki safra taşı izlenme oranı normal Türk toplumunda izlenen safra taşı insidansından anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Olguların tümör lokalizasyonu ve evresi açısından literatürdeki verilerle benzer olduğu görülmüştür. Hastaların CA 19-9 düzeyi açısından yapılan değerlendirmesinde, özellikle kolanjit ve sarılık öyküsü olan olgularda, tümörün baş ve boyun kısmında lokalize olduğu grupta ve ileri evre tümörlerde CA 19-9 seviyesi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Pankreas kanseri, Ca 19-9

Abstract:
SUMMARYIntroduction: In this study it was aimed to evaluate retrospectively the relationship between the clinic characteristics and the risk factors in subjects diagnosed as pancreatic cancer in Namık Kemal Menteş Gastroenterology Clinic of Ege University Medical Faculty between January 2007 and January 2012.Materials and Methods: In this study the records of a total of 500 patients who have received prediagnosis of pancreatic cancer were examined in Namık Kemal Menteş Gastroenterology Clinic of Internal Medicine Department, Ege University Medical Faculty between January 2007 and January 2012. A total of 317 subjects who diagnosed with pancreatic cancer through histopathologically and/or at least one visualization method were enrolled. The records of these patients were examined retrospectively and their age, gender, BMI, history of smoking, alcohol and drug consumption, accompanying systemic disease and presence of an additional malignancy, familial history of pancreatic cancer and other malignancies, pancreatitis, hepatosteatosis, cholangeitis-jaundice, cholelithiasis, cholecystectomy, CA-19-9, CEA, AFP levels, location and size of tumor, vascular invasion, thrombosis and sites of metastasis, stage of tumor, histopathologic findings (if present), data related to type of therapy applied and duration of follow-up were recorded.All data obtained were interpreted through descriptive and comparative statistical analysis using SPSS for windows package program version 19.0. p<0.05 was considered statistically significant.Results: In our study 178 (56,2 %) of 317 patients were males, their age was between 30 and 96 years (mean: 65,4 ± 11,9). Male/female ratio was 1,28. 162 (51,1 %) had the history of smoking and 91 (28,7 %) alcohol consumption. Smoking rate was 79,2 % in male patients and 15,1 % in female patients but alcohol consumption rate was found to be 47,2 % in males and 5 % in females.Of the 317 patients, 56 (17,7 %) had the history of pancreatitis, 119 (37,5 %) steatosis, 267 (84,2 %) cholangitis-jaundice, 191 (60,3 %) cholelithiasis and 78 (24,6 %) cholecystectomy. In the assessment made according to the location of tumor, 241 (76 %) of the tumors were detected in the head segment, 109 (34,4 %) in neck segment, 53 (16,7 %) in trunk segment and 30 (9,5 %) caudal segment. Tumors were in the form of diffuse pancreatic tumors in two cases.In the evaluation made according to the stages of subjects it was observed that 30 (9,5 %) subjects were in stage 2, 76 (24 %) in stage 3 and 211 (66,5 %) in stage 4. Cases? median CA 19-9 levels were found as 539 U/mL (min:0,6- max:400000). CA 19-9 level, was ? 100 U/mL in 76 (26 %) cases (group 1), between 101 and 500 U/mL in 64 (22 %) cases (group 2) and ? 501 U/mL in 152 (52 %) cases (group 3). 60 (78,9 %) cases in group 1, 58 (90,6 %) subjects in group 2 and 126 (83 %) subjects in group 3 had the history of cholangitis or jaundice. Tumors were located in the head segment of pancreas in 52 (68,4 %) subjects in group 1, 54 (84,4 %) subjects in group 2 and in 115 (75,7 %) subjects in group 3.Conclusion: In our study, the age and gender distribution in cases with pancreatic cancer has been found consistent with worldwide data. Compared to community averages, significantly higher smoking the rates were observed especially in male patients whereas smoking rates in women were similar to general population. Although the cause of cholecystectomy is not known, when it is thought to be performed due to acute stony cholelithiasis, the gall stone observation rate in our study was significantly higher than the incidence rate in normal Turkish population. Subjects were found to be similar to data in literature in terms of tumor location and stage. In the evaluation performed for the CA 19-9 levels of patients, especially in those cases with the history of cholangitis and jaundice, CA-19-9 levels were found statistically significant in the group where tumors were located at the head and neck segments and in advanced stage tumors.Keywords: Pancreas adenocancer, Ca 19-9