1990 sonrasında ABD ve Karadeniz
The USA and the Black Sea after 1990
Yazar: VEHBİ ÇIKIŞ
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Boğazlar = Straits ; Enerji = Energy ; Karadeniz = Black Sea ; Türkiye = Turkey

Özet:
11 Eylül 2001 sonrası değişen ABD'nin güvenlik algısı ve uluslararasıkoşullar, etkisini Karadeniz'de göstermiştir. Küresel güç ABD'nin dünyaüzerinde askeri olarak henüz varlık gösteremediği, kontrolünü sağlayamadığıbölgelerden biri olan Karadeniz, aynı zamanda jeopolitik konumu nedeniyleHazar Enerji kaynaklarının Batı ekonomilerine transferinde ana güzergahlarıbarındırmaktadır. Bu nedenle bölgede kontrolü sağlamak üzere ABD, AB veRusya arasında uluslararası çok yönlü bir rekabet yaşanmaktadır. Türkiye iseKaradeniz'e kıyıdaş olmanın ötesinde, sahip olduğu Boğazlar nedeniylebölgenin kilit ülkesidir. Dolayısıyla Karadeniz, Türkiye'nin anılan aktörlerleilişkilerini etkileme potansiyeline sahiptir. ABD, askeri olarak varlıkgösteremediği bölgede askeri varlığa sahip olabilemek ve kendisine yakınhükümetlerin iktidarda olması için çaba göstermektedir. Türkiye ise; bölgedebarış ve istikrarın sağlanmasını , ekonomik ilişkilerin ve kıyıdaş ülkelerinsosyo-ekonomik düzeylerinin gelişmesini, bölgede yaklaşık 75 yıldır olduğugibi kıyıdaş olmayan ülkelerin askeri varlığının sınırlı kalmasını ve Boğazlarüzerindeki kontrolünün devamını istemektedir. Dolayısıyla Türkiye'ninistekleri ABD'nin istekleri ile çelişmektedir ve şimdilik ertelenmiş gözükenABD'nin isteklerinin yeniden belirginleşmesi iki ülke ilişkilerini olumsuzetkileme potansiyeline sahiptir.

Abstract:
The USA?s perception of security and international conditions which changedafter September 11, 2001 attacks had an impact on the Black Sea. Being oneof the regions, where the USA as a global power has not made its presencefelt or which it has not managed to control yet, embodies main routes throughwhich Caspian Energy resources are transferred to Western economies dueto its geopolitical location. For this reason there is an ongoing multidimensionalcompetition between the USA, EU and Russia with the aim ofcontrolling the region. On the other hand Turkey plays a keyrole in the regionnot only because it is a riparian to the Black Sea but also because of thestraits it has. Consequently the Black Sea has the potential of affectingTurkey?s relationships with aforementioned actors. The USA is endeavouringto have military existence in the region where it has not been able to make itsmilitary presence felt. It is also showing an effort to ensure that USA-friendlygovernments are in power in the region. While on the contrary Turkey desirespeace and stability in the region. It supports the strengthening of economicrelationships and socio-economic development of riparian countries. Turkeyalso favours limitation of military power of non-riparian countries as it hasbeen the situation for about 75 years and the continuation of its control overstraits. Therefore Turkey?s desires are in conflict with the USA?s, and thisconflict carries a potential of affecting the relationships between these twocountries in a negative way with the USA?s desires concerning the Black Seacoming into focus again though they seem to be delayed for the time being.