1990 sonrası Türkiye-Gürcistan ilişkileri
The relations of Turkey and Georga after 1990
Yazar: TUĞBA ÇELEBİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ KARACA
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Bugünkü Gürcistan devletini oluşturan Gürcü halkı köklü tarih ve gelenekleri ilebulundukları coğrafyada yüzyıllarca etkin olmuştur. Esas konumuz 1990 sonrasıbağımsızlığını kazanan Gürcistan ile Türkiye Cumhuriyeti arasında gelişen ilişkiler olmaklabirlikte, Gürcistan'ın günümüze kadar, bağımlı ya da bağımsız devletler/prenslikler kurarakgeçirdiği tarihi süreç de bu çalışmada aktarılmaya çalışılmıştır.Giriş Bölümünde dünyanın etnik ve kültürel olarak en karmaşık bölgelerinden olan,Kafkasya'nın kısaca tanıtılması ile bu bölgenin yine en karışık ve sorunlu ülkelerinden biriolan Gürcistan'ın coğrafyası, etnik yapısı ve ulaşabildiğimiz en eski tarihi hakkında bilgileryer almaktadır. Gürcistan da, pek çok diğer Kafkas ülkesi gibi, tarih boyunca çeşitlimilletlerin saldırı ve istilalarına uğramıştır. Osmanlıların Gürcistan topraklarına girişi XV.yüzyılda olmuş, bu tarihten itibaren Gürcistan, Osmanlı Devleti ile İran arasında hakimiyetkurma mücadelelerine sahne olmuştur. XIX. yüzyılda ise Rusya Gürcistan'ın tamamınayerleşmiş ve bundan sonra başka hiçbir güç Gürcistan'a hakim olamamıştır. Rusya'dakiÇarlık rejiminin yıkılması ile meydana gelen otorite boşluğu ve bu dönemde elde edilenbağımsızlık bile Gürcistan'ın ve diğer Kafkas halklarının özgürlüklerine kavuşmalarınayetmemiş, bağımsızlık dönemi 1918-1921 arasında üç yıl sürebilmiştir.Çalışmamızın I. Bölümü, ağırlıklı olarak, Rusya'da 1917'de meydana gelen Bolşevikdevriminden sonra, Gürcistan'ın 1918 ile 1921 yılları arasındaki geçici bağımsızlık döneminiiçermektedir. Bu dönemde Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ile birlikte bir federasyoniçerisinde yer almış ve bu şekilde Türkiye ile ilişkide bulunmuşsa da, federasyonun ömrüuzun olmamış ve sonunda her bir topluluk kendi bağımsız devletini kurmuştur. Türkiye de busırada Mondros Mütarekesi'ni imzalamış ve daha sonraki kurtuluş mücadelesinde doğudaErmeni ve Gürcülerle savaşılmıştır. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Batumdışındaki Misak-ı milli sınırları gerçekleşmiştir. Ruslar bu kez, çarlık rejimi olarak değil,Bolşevik idaresi ile Kafkaslara yerleşmiş ve buradaki devletleri birer birer kendisinebağlamıştır. Bölümün son kısmında Gürcistan'ın 1921'de başlayan Sovyet idaresindekidurumu anlatılarak, bu dönemde Gürcistan bağımsız hareket edebilen bir devlet olmadığındandaha çok Türkiye-SSCB ilişkileri üzerinde durulmuştur. İki ülke arasındaki ilişkileri 1990yılında Sovyetlerin dağılmasına kadar geçen zaman dilimindeki iniş ve çıkışları, konu dışınaçıkmamak amacıyla kısaca anlatılmıştır.İkinci bölümde ise öncelikle Sovyetlerin dağılması ve Gürcistan'ın bağımsızlık sürecibirlikte ele alınmıştır. Ancak, bu bağımsızlık süreci Gürcistan için pek çok sorunu daberaberinde getirmiştir. Etnik sorunlar, iç savaş ve kötüye giden ekonomi genç Gürcistancumhuriyetinin en önemli sorunları olmuş ve yıllar süren bir iç mücadele başlamıştır.Gürcistan'ın bu iç meselelerine Rusya devletinin müdahalesi de eklenince sorunlar daha daiçinden çıkılmaz bir hal almıştırİşte bu durumdaki Gürcistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında daimaolumlu ilişkiler geliştirilmiştir. İki devlet ortak müttefikleri ABD'nin de desteği ile BTC gibistratejik açıdan önemli projelerin ortaklığında bulunmuşlar, ekonomik ve askeri iş birliğineöncelik vermişlerdir. Türkiye ve Gürcistan arasındaki kültürel, ekonomik ve askeri ilişkiler deüçüncü bölümün konusu olmuştur. Geçen on beş yıl zarfında iki ülkede liderler, hükümetlerdeğişmiş, ancak iki ülkenin birbirlerine yönelik dış politikaları büyük ölçüde aynı kalmıştır.

Abstract:
Main Subject of this thesis Georgia, which has become indepandent in 1991 and itsrelations with its boundry neighbours Turkey. Also Georgias? plays in Caucasia politicsinterms of Georgias relations with Turkey.İntroductry part mentions general view of Caucasia, geographical and athnicalcompenents of Georgia and its history.The first chapter contains the period between 1918-1921 that is called ?temporaryindependence period? and the period passed under the government of Soviet after 1921.Behind this development of Turkish and Soviet relations was mentioned.In the second chapter it?s mentioned that, Georgias? political, ethnological andeconomical difficulties which suffered up to now, especially after the dissolvement ofRussia and Georgias? independence. Also reflections of these difficulties to the relationswith Turkey.Behind this developing economical, cultural and military co-operation betweenTurkey and Georgia is mentioned in the third chapter.