Mâide Sûresi bağlamında Ehl-i kitaba yönelik âyetlerin Müslümanlar için bağlayıcılığı
The bindingness of verses regarding to the holy book owner for Muslims in the context of Sūrat al-Māʾida
Yazar: FEYZULLAH YANIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYDA GÜRMAN
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm, ibâdet, muamelât ve ukubâta dair içerisinde pek çok hüküm ihtiva eden ilahi bir kitaptır. Kur'an'daki en uzun sûrelerden biri olan Mâide sûresi de içerisinde ibâdet, ahkâm ve ahlâka ilişkin emir ve yasakları barındıran sûreler arasında yer almaktadır. 5/627 yılında nâzil olmaya başladığı anlaşılan sûre, yaklaşık iki yıl süreyle inmeye devam etmiş, yüz yirmi âyetten müteşekkil bir sûredir. Adını 112-115. âyetlerde geçen Hz. İsa ve Havârilerine indirilen "Mâide (sofra)" kelimesinden almaktadır. Sûrede Müslümanlara yönelik hükümlerin yanı sıra Ehl-i kitapla ilgili de birçok hükmün bulunması, dikkat çekici hususlardan biridir. Müslümanlarla ve Ehl-i kitapla ilgili zikredilen bu hükümler, birbiriyle bağlantılı olarak iç içe anlatılmıştır.
İnsanlığı doğru yola iletmek için gönderilen Kur'ân-ı Kerîm'in toplam 6 bin 236 âyetinin bin 787 tanesi kıssalarla ilgilidir. Bu kıssaların altı yüz doksan altı tanesi ise Ehl-i kitaba (Yahudi ve Hıristiyanlar) dairdir. İslâm'ın ilk yıllarından itibaren bugüne kadar, başta Hz. Peygamber'e, Müslümanlara, İslâm'a ve Kur'an'a yönelik olumsuz tavır takınan ve her fırsatta düşmanlık yapmaktan geri durmayan Ehl-i kitap hakkında gerekli bilgilere sahip olmak Müslümanlar için önem arz etmektedir. Mâide sûresinde her ne kadar Ehl-i kitabın bazı olumlu yönlerinden bahsedilse de genel olarak olumsuz yönleri ele alınarak onlara karşı eleştirel bir üslup kullanılmıştır.
Araştırmada, tefsir ve hadis külliyatıyla beraber, bu alanda yazılan kitap, makale ve tezlerden istifade edilmiştir. Bu bağlamda amacımız, Ehl-i kitapla ilgili günümüze kadar yapılmış çalışmaları derlemek ve özetlemek değil, Mâide sûresi bağlamında Ehl-i kitapla ilgili âyetlerin Müslümanlar için ifade ettiği anlam ve bu âyetlerden Müslümanların almaları gereken ibret, öğüt ve dersleri tespit etmektir. Başka bir ifadeyle, Mâide sûresinde Ehl-i kitapla ilgili âyetlerin ne dediğinin yanı sıra müminlere ne mesaj vermek istediği açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The Qur'ān is a divine book that contains many judgements on ibādāt, muāmelāt and ukubāt. Sūrat al-Māʾida, which is one of the longest surahs in the Qur'ān, is among the surahs that contain orders and prohibitions related to prayer, ethics and morality. The surah, which is understood to have begun to be revealed in 5/627, continued to descend for about two years and is a surah consisting of one hundred twenty verses. It takes its name from the word "Māida" in verses 112-115, which was revealed to Jesus Christ and his Apostles. It is one of the noteworthy points that there are many provisions related to the Ahl al-Kitāb in the surah in addition to the provisions for Muslims. These provisions about Muslims and the Ahl al-Kitāb are intertwined with each other.
Of the total 6,236 verses of the Holy Quran, which was sent to guide humanity to the right path, 1,787 are related to stories. Six hundred and ninety-six of these stories are about the People of the Book (Jews and Christians). It is important for Muslims to have the necessary information about the Ahl al-Kitāb, who have had a negative attitude towards the Prophet, Muslims, Islam and the Qur'ān from the early years of Islam until today, and have not avoided enmity at every opportunity. Although some positive aspects of the Ahl al-Kitāb are mentioned in Sūrat al-Māʾida, their negative aspects are generally discussed and a critical style is used against them.
In research, along with tafsir and hadith collections, books, articles and theses written in this field have been used. In this context, our aim is not to compile and summarise the studies on the Ahl al-Kitāb up to the present day, but to determine the meaning of the verses about the Ahl al-Kitāb for Muslims in the context of surah Māida and the signs, advice and lessons that Muslims should take from these verses. In other words, it is tried to explain what the verses about the ahl al-Kitāb in Sūrat al-Māʾida say and what message they want to give to Muslims.