Samsun ilinde yürütülmekte olan halk elinde manda ıslahı projesinin yetiştiriciler üzerindeki etkileri
The effects of water buffalo improvement project conducted in public farms of Samsun province on breeding
Yazar: NAZLI SAYAR YAPAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ERDEM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Samsun ilinde yürütülmekte olan Halk Elinde Manda Islahı Projesi'nin manda yetiştiriciliği üzerine ne tür etkiler yarattığının ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Projede mevcut 110 işletmeden Basit Tesadüfi Örnekleme yöntemiyle belirlenen toplam 48 yetiştiriciyle yüz yüze yapılan anket soruları araştırmanın verilerini oluşturmuştur. Araştırma Bafra, Ondokuzmayıs, Çarşamba ve Vezirköprü ilçelerinde yürütülmüştür. Araştırmada işletmelerde ortalama aile birey sayısının 7.0 kişi, projeye kayıtlı kişilerin ise ortalama yaşının 53.3 olduğu belirlenmiştir. İşletmelerin % 27.8'inde hayvan sayısının 100 baştan fazla olduğu, % 25'inde ise 20 baştan az olduğu görülmüştür. Projenin başlamasıyla birlikte işletmelerin % 62.5'inin süt ve malak tarım kayıtları tuttuğu, % 35.4'ünün ise süt, malak doğum ve tartım kayıtlarını tutmaya başladıkları belirlenmiştir. Benzer şekilde % 85.4'ünün proje öncesinden beri sağım yaptığı, ancak proje başlangıcından sonra % 10.4'ünün sağım yapmaya başladığı görülmüştür. Sağılan sütler büyük oranda (% 70.2) yerel pazarlarda satılmakta olup, sütün değerlendirilmesinde projenin etkisinin olduğunu düşünenlerin oranı % 59.6 olarak belirlenmiştir. Bafra ve Ondokuzmayıs ilçelerindeki yetiştiricilerin % 97'sinin mera olarak Kızılırmak deltasını kullandıkları, bunların da % 6.5'inin projenin başlamasıyla birlikte bu uygulamaya başladıkları görülmüştür. Bu iki ilçedeki yetiştiricilerin % 81.5'inin masrafları azaltması nedeniyle deltayı kullandıkları belirlenmiştir. İşletmelerin % 72.9'unun projenin başlamasıyla manda besleme konusunda değişiklikler yaptıkları, % 32.6'sının proje ile birlikte kesif yem kullanmaya başladıkları sonucuna varılmıştır. Proje kapsamında yapılan desteklemelerden % 97.9'unun memnun olduğu ifade edilmiş, ancak % 47.9'u da memnun olmakla birlikte bu desteklemelerin yetersiz olduğunu vurgulamışlardır. Söz konusu projenin manda yetiştiriciliğine katkı sağladığına inananların oranı % 93.7 düzeyinde iken, damızlık seçiminde projenin etkili olduğuna inananları oranı ise %  95.8 düzeyinde olmuştur. Bunun yanında projenin süt veriminde ve hayvan sayısında artışa neden olduğu, ayrıca yetiştirme koşullarını iyileştirdiğini vurgulayan yetiştiricilerin oranı sırasıyla % 34.9, % 34.9 ve  % 60.5 olarak belirlenmiştir. Proje desteklerini manda yetiştiriciliğinde kullananların oranı % 95.8 olurken, % 97.9'u da projeye devam etmek istedikleri sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak Samsun ilinde yürütülmekte olan Halk Elinde Manda Islahı Projesinin hayvan sayısında artışa neden olduğu, işletmelerin kayıt tutma alışkanlığı kazanmasına katkı sağladığı, yetiştirme koşullarında iyileşmeye neden olduğu ve ayrıca daha bilinçli yetiştiricilik yapmalarına katkı sağladığı görülmüştür.

Abstract:
This study was aimed to reveal the effects of the project on buffalo breeding in Samsun province. Data of the study were obtained from questionnaires collected by interviews from a total of 48 breeders chosen from 110 breeders by simple random sampling method. The study was carried out in Bafra, Ondokuzmayis, Carsamba and Vezirkopru districts. Means for number of family member and age of the persons enrolled to the project were determined as 7.0 person and 53.3 years, respectively. Of the farms, 27.8 % had ≥100 (head) and 25% had < 20 (head) animals. It was noted that 62.5% of the breeders kept the records on milk and buffalo calves, and also, 35.4% of those kept milk yield, calf birth and weight records as soon as introducing to the project. Similarly, it was determined that 85.4% of the breeders have milked animals since the project; however, 10.4% of those have milked their animals after beginning this project. Raw milk was highly (70.2%) sold in the local bazaars, and the percentage of the persons, who thought that the project was effective on milk marketing, was 59.6%. Of the breeders in Bafra and Ondokuzmayis, 97% was used delta of Kizilirmak as pasture, and 6.5% of those was declared that they had introduced to this application with this project. Also, 81.5% of the breeders of two districts were declared that delta was used due to an effort to reduce incomes. While 72.9% of the breeders changed the feeding regime with project, concentrate using rate with project was recorded to be 32.6%. Of the breeders, 97.9% was satisfied from the supports as part of the project, but 47.9% of those pointed out to inadequacy of the supports. The rates of persons thought the project contributed to buffalo rearing and it was effective on breeder selection were 93.7% and 95.8%, respectively. However, the percentages of the breeders, who emphasized that the project improved milk production, animal number and husbandry conditions, were determined as 34.9%, 34.9% and 60.5%, respectively. While the percentage of the breeders those used the supports of the project was calculated as 95.8%, 97.9% of the breeders was willingly for continuing it. 
Finally, it was determined that Improvement Project on Buffaloes Reared at Village Conditions that carried out in Samsun province caused to elevation on number of animals of the herds, contributed to recording process, helped to the management conditions and consciously breeding.