Amelî konuların dayandığı hadisler açısından Mâlik-Buhârî mukayesesi
A Comparison between Maalik and Bukhari in terms of hadits on which the religious practices rely
Yazar: EZİZ CUMAYEV
Danışman: DOÇ.DR. SALİH KARACABEY
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
TEZ ÖZETİTEMEL İSLÂM BİLİMLERİ ANABİLİM DALIHADİS BİLİM DALIAMELÃ KONULARIN DAYANDIĞI HADİSLER AÇISINDAN MÂLİK-BUHÂRÃ MUKAYESESİEziz CUMAYEV(DOKTORA TEZİ)Hicri II ve III asırda İslâm coğrafyasında büyük hadis âlimleri yetişmiş vebunlar vasıtasıyla geniş bir hadis literatürü oluşmuştur. Bu âlimler arasında İmamMâlik ile Buhârû önemli bir yere sahiptir. İki imamın eserleri olan Muvatta ileSahûh-i Buhârû de hadis edebiyatında birinci dereceli hadis kitabı niteliğindedir.İmam Mâlik ile Buhârû'nin eserlerini tertip tarzlarında ve muhtevabelirlemelerinde yalnız devrin yazım teknikleri değil, onların içinde bulunduğusosyo-kültürel çevre ve benimsedikleri fıkhû anlayışlar da önemli rol oynamıştır.Nitekim İmam Mâlik Medine dışına çıkmamıştır ve oradaki insanlarınuygulamalarını da sünnet olarak değerlendirmiştir. Dolayısıyla o, Medine ehlininuygulamasını hadisleri seçerken tercih kriteri olarak ele almıştır. Buhârû isesünneti Hz. Peygamberin söz, fiil ve takrirleri diye tarif etmektedir. Bu anlayış ikiimam arasında önemli faklılıkların olmasına neden olmuştur. Ayrıca hadismetodolojisi açısından bakıldığında mürsel hadis İmam Mâlik'e göre zayıf hadiskategorisine girmemektedir. Buhârû ise bunun aksini düşünmektedir. Bunamukabil iki imam rical tenkidi ve hadis alma ve öğretme usulleri konusunda aynıgörüşü paylaşmışlardır. İki imam fıkıh metodolojisi açısından ele alındığında daonların bazı konularda faklı görüşleri savundukları görülmektedir. Özelliklehüküm istinbat etmedeki delillerinde farklılıkların olduğu görülmektedir. Buradaİmam Mâlik bir fakih gibi davranırken Buhârû hadisçi kimliğiyle meseleyeyaklaşmaktadır.Tezde bütün bu hususlar örnekleriyle ele alınarak, her iki imamın gerekhadis tekniği gerekse fıkıh yönünden birbirlerine paralel düşündükleri ve farklıgörüşler belirttikleri noktalar tespit edilmiş, böylece her iki imamın metotlarımukayeseli olarak değerlendirilmiştir.Danışman: Doç. Dr. Salih KARACABEY Sayfa Sayısı: 130Anahtar Kelimeler:1. Mâlik2. Buhârû3. Mukayese4. İcma5. İstihsân

Abstract:
SUMMARYDEPARTMENT OF BASIC ISLAMIC SCIENCESHADITHA COMPARISON BETWEEN MAALIK AND BUKHARI IN TERMS OFHADITS ON WHICH THE RELIGIOUS PRACTICES RELY.Eziz CUMAYET(Ph.D. Thesis)There appeared many scholars of Hadith in the Islamic geography in thesecond and the third age of Hijri calendar and through them vast Hadith literaturecame into existence. Of all the others, Imam Maalik and Imam Bukhari areespecially important. Muwatta of Imam Maalik and Saheeh of Bukhari are firsthand Hadith books. Not only writing methods, but also socio-cultural environmentthey lived in and their thought on Islamic law played a role in the compilation andthe contents of their books. As a matter of fact, Imam Maalik never departed fromMadinah and he accepted the practices of the people there to be sunnah.Consequently, he preferred the practices of the people of Madina. On the otherhand, Imam Bukhari defined Sunnah to be the words, practices and acceptance(tagreer) of the Prophet Muhammad. This idea of Sunnah caused to appear somedifferences between those two Hadith imams. Also, While Imam Malik saw theMursal Hadith to be weak from the viewpoints of Hadith methodology, ImamBukhari accepted the opposite opinion. Nevertheless, both Imams shared somecommon views regarding Ricaal criticism and the methods of receiving andteaching Hadith. When evaluated from the viewpoint of the methodology ofIslamic jurisprudence, it seems that both imams did not have the same opinions.Their evidences used to extract decrees (ahkaam) are especially different fromeach other. It seems that Imam Malik approached the problems as a Muslim jurist(faqeeh) while Imam Bukhari did as a Hadith scholar.This thesis deals with these matters with examples extracted from the booksof both imams and tries to show the similar and different points they have inregard to both the methodology of Hadith and Islamic jurisprudence. By doing so,it evaluates the methods of both imams in a comparative way.Advisor: Salih KARACABEY, Associate Professor Page Number: 130Key Words:1. Maalik2. Bukhari3. Comparison4. Ijmaa (consensus)5. Istihsaan (sanction)