Aromaterapide kullanılan bazı sabit yağların kimyasal analizi ve antitirozinaz aktivitelerinin değerlendirilmesi
Chemical analysis and antityrosinase activities of some fixed oils used in aromatherapy
Yazar: İLAYDA SENA GÖKBABA
Danışman: PROF. DR. GÖKALP İŞCAN ; DOÇ. DR. HALE GAMZE AĞALAR
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Aromaterapi; kullanımı milattan önceye dayanan, bitkilerden elde edilen uçucu ve sabit yağların kullanıldığı tedavi yöntemidir. Topikal tedavide kullanılan uçucu yağlar, bir sabit yağ içinde çözündürülerek tahriş riski azaltılmaya çalışılır. Sabit yağın içinde bulunan biyoaktif komponentler, uçucu yağın etkisine sinerjistik katkı sunmaktadır. İnsan vücuduna rengini veren melanin pigmentinin birikmesi ile meydana gelen hiperpigmentasyon bozuklukları hem sağlık hem de güzellik açısından istenmeyen görüntüye yol açmaktadır. Soğuk sıkımla elde edilen sabit yağların kimyasal içeriğinde bulunan fenolik yapılı bileşiklerin, antioksidan ve antitirozinaz etkileri olduğu ve hiperpigmentasyon tedavisinde umut vadeden potansiyele sahip oldukları bildirilmiştir. Bu amaçla aromaterapide kullanılan soğuk sıkım sabit yağların antioksidan aktiviteleri, antitirozinaz aktiviteleri, total fenolik fraksiyonları ve yağ asidi kompozisyonları araştırılmıştır. Nigella sativa (Çörek otu), Pistachia terebinthus (menengiç) ve Punica granatum (nar) tohum yağlarından elde edilen fraksiyonlarda çeşitli dozlarda etki gözlenmiştir. Çörek otu tohum yağından elde edilen fenolik fraksiyonunun DPPH• süpürücü etkisi 17.5 µg/mL (IC50) dozda görülürken, tirozinaz inhibisyon etkisinin de 1.25 mg/mL dozda %80 olduğu belirlenmiştir. Çörek otu tohum yağının gallik asite eş değer total fenolik madde miktarı 178.61 mgGAE/g olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Aromatherapy is a treatment method that uses essential and fixed oils obtained from plants, dating back to BC. Essential oils used in topical treatment are dissolved in a fixed oil to reduce the risk of irritation. The bioactive components in the fixed oil provide a synergistic contribution to the effect of the essential oil. Hyperpigmentation disorders caused by the accumulation of melanin pigment, which gives its color to the human body, cause an undesirable appearance in terms of both health and beauty. It has been reported that phenolic compounds in the chemical components of fixed oils obtained by cold pressing have antioxidant and antityrosinase effects and have promising potential in the treatment of hyperpigmentation. For this aim, antioxidant activities, antityrosinase activities, total phenolic fractions and fatty acid compositions of cold-pressed fixed oils used in aromatherapy were researched. Effects were observed at various doses in the fractions obtained from Nigella sativa (black cumin), Pistacia terebinthus (terebinth tree) and Punica granatum (pomegranate) seed oils. The DPPH• scavenging effect of the phenolic fraction obtained from black cumin seed oil was observed at a dose of 17.5 µg/mL (IC50), while the tyrosinase inhibition effect was found to be 80% at a dose of 1.25 mg/mL. T he gallic acid equivalent of black cumin seed oil and the total phenolic content were determined as 178.61 mgGAE/g.