Faruk Duman'ın romanlarının ve öykülerinin ilkörneksel (Arketipsel) inceleme yöntemiyle tahlili
The analysis of Faruk Duman's novels and storys by the archetypal criticism method
Yazar: BÜŞRA YÜCEL
Danışman: PROF. DR. MÜMTAZ SARIÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Carl Gustav Jung tarafından modern psikolojiye kazandırılan arketip terimi, "arche" ve "typos" sözcüklerinin birleşiminden oluşmaktadır. "İlk örnek", "ilk imge", "ilk model" anlamlarına gelen bu kavram, köken itibariyle eski Yunanca' ya aittir. Jung'un ifade ettiği üzere ilk örnek (arketip), biçim ve anlam bakımından arkaik kalıntılar taşıyıp mitolojik motifler içeren ve sınırları belli olan bir düzendir. Aynı zamanda kolektif bilinçdışında yer alan ilk örnekler, insanlığın en eski mirasını oluşturmaktadır. 
Carl Gustav Jung'un ilk örnekler üzerine yapmış olduğu çalışmalar neticesinde, esere dönük eleştiri yöntemlerinden biri olan ilk örneksel eleştirinin, temelleri atılmıştır. Yirminci yüzyılda ortaya çıkan bu yöntem, sanatsal metinlerde yer alan ilk örnekleri tespit ederek ortaya koyulan veriler üzerinden estetik değer yargısının açığa çıkarılmasını amaçlamaktadır. Aynı zamanda bu yöntem, içerik çözümlemeleriyle birlikte; biçim estetiğine yönelik çözümlemelerde de kullanılabilecek bir yöntemdir.
1990 sonrası Türk edebiyatı döneminde kendi üslubunu oluşturarak birçok tür de eser kaleme alan Faruk Duman'ın hikâye ve romanlarının ilkörneksel eleştiri yöntemi bağlamında incelenmesi bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Beş bölümden meydana gelen çalışmada; ilkörneksel benlikler, hayvan ilk örnekleri, doğa imgeleri, yolculuk ilk örneği ve diğer ilkörneksel semboller hakkında bilgi verilerek, inceleme konusu olan metinler değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda Faruk Duman'ın hikâye ve romanlarının ilk örnekler bakımından fazlasıyla zengin olduğu kimi durumlarda da mitolojik unsurlardan yararlandığı tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Faruk Duman, roman, hikâye, ilkörneksel eleştiri, mitoloji.

Abstract:
The term archetype, introduced to modern psychology by Carl Gustav Jung, comprises a combination of the words "arche" and "typos". This concept, which means ''first example'', ''first image'', and ''first model", belongs to ancient Greek by origin. As Jung expresses it, the archetype is a layout that carries archaic remains in terms of form and meaning, consists of mythological motifs, and has certain boundaries. At the same time, the archetypes contained in the collective unconscious constitute the oldest heritage of humanity.
With the help of Carl Gustav Jung's studies on archetypes, the foundations of archetypal criticism, which is one of the methods of criticism directed at the work, were laid. This method, which appeared in the twentieth century, aims to analyze the archetypes contained in artistic texts and reveal the aesthetic value judgment based on the data presented. What is more, this method is a method that can also be used in form aesthetics analysis with content analysis.The subject of this study is the examination of Faruk Duman's stories and novels, who created his style and written works in many genres in the period of Turkish literature after 1990, within the context of archetypal criticism.
The study consists of five sections: information about the texts under investigation was provided to archetypal selves, animal archetypes, nature imagery, travel archetypes, and other archetypal symbols, who were then evaluated. As a consequence of the study, it has been determined that Faruk Duman's stories and novels are very rich in archetypes and in some cases make use of mythological elements. 
Keywords: Faruk Duman, novel, story, archetypal criticism, mythology.