Çölyak hastalarında diyete uyum ile bağırsak hasarının biyokimyasal olarak değerlendirilmesi
Biochemical evaluation of the effect of dietary compliance on intestinal damage in celiac patients
Yazar: AYKUT ALTINBOĞA
Danışman: PROF. DR. SABAHATTİN MUHTAROĞLU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: Çölyak hastalarının bağırsak durumunu serum intestinal yağ asidi bağlayıcı protein (I-FABP), interlökin 15 (IL-15) ve interferon gama (IFN-γ) seviyeleri ile non-invaziv olarak gösterilmesi, glutensiz diyete (gluten free diet, GFD) uyumun serum I-FABP, IL-15 ve IFN-γ seviyeleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi, diyete uyumun çölyak hastalarının beslenme durumlarına etkisini PINI ile değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Kayseri Çölyakla Yaşam Derneği üyesi, Türkiye'nin farklı merkezlerinde daha önce Çölyak tanısı konmuş, takipli 103 erişkin hasta (18 yaşından büyük) alınmıştır. Çalışmada, çölyak hastalarının alınan anamnezlerinde GFD'ye en az 1 yıldır uyduğu belirlenen ve çölyak otoantikorları negatif olanlar diyete uyan (n=53), GFD'ye uymadıkları belirlenen ve çölyak otoantikorları pozitif olan hastalar diyete uymayanlar (n=50) olarak iki gruba ayrıldı. 12 saat açlığı takiben antikoagülan içermeyen tüplere venöz kan örneği alınarak serumlar ayrıldı. Alfa-1 asit glikoprotein, IL-15, IFN-γ, I-FABP, anti-doku transglutaminaz (anti-tTG) IgA, anti-gliadin IgG, anti-gliadin IgA seviyeleri ticari ELISA kitleri kullanılarak çalışıldı. Prealbümin, albümin, CRP düzeyleri otoanalizörde (Roche Cobas 8000-c701) uygun ticari kitler kullanılarak tespit edildi.
Bulgular: GFD'ye uyan hastaların I-FABP ve IL-15 düzeyleri, uymayan hastaların I-FABP ve IL-15 seviyelerinden anlamlı olarak düşük bulundu (sırasıyla, p<0.001 ve p<0.05). IFN-γ ve PINI seviyelerindeki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (sırasıyla, p=0.668 ve p=0.236). Çalışmaya katılan tüm katılımcıları içeren korelasyon analizinde I-FABP ile IL-15, I-FABP ile anti-tTG IgA ve IL-15 ile anti-tTG IgA arasında pozitif yönde, GFD'ye uymayan hastalarda I-FABP ile IL-15 arasında pozitif yönde korelasyon saptanırken, GFD'ye uyan hastalarda parametreler arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı. Çölyak hastalarının diyete uyumunu göstermede I-FABP testinin performansını değerlendirmek amacıyla yapılan ROC analizinde 0.6 kesim değerine göre eğri altında kalan alan (AUC) 0.833 olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001).
Sonuç: Çölyak hastalığı (ÇH)'nda GFD'ye uyumun takibi ve bağırsak hasarının non-invaziv olarak değerlendirilmesinde I-FABP ve IL-15'in faydalı olabileceği düşünüldü. Çalışmanın bulgularına göre hastaların beslenme durumlarının değerlendirilmesinde PINI yetersiz kalmaktadır. Elde edilen bu bulguların, ÇH'de bağırsak hasarını ve diyete uyumun takibindeki öneminin ortaya konabilmesi için üzerinde yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Aim: This study aimed to demonstrate the intestinal status of celiac patients non-invasively by serum intestinal fatty acid binding protein (I-FABP), interleukin 15 (IL-15), and interferon-gamma (IFN-γ) levels, to evaluate the relationship between adherence to a gluten-free diet and serum I-FABP, IL-15 and IFN-γ levels, and to evaluate the effect of dietary compliance on the nutritional status of celiac patients with PINI.
Material and Method: The study included 103 adult patients (over 18 years of age) who were members of the Kayseri Life with Celiac Association, who were diagnosed with Celiac in different centers in Turkey and were followed up. Participants were divided into two groups as patients with negative celiac autoantibodies who complied to GFD for at least 1 year (n=53), and patients with positive celiac autoantibodies who did not comply with GFD (n=50). After 12 hours of fasting, venous blood samples were taken into tubes without anticoagulants, and serum samples were separated. Alpha-1 acid glycoprotein, IL-15, IFN-γ, I-FABP, anti-tissue transglutaminase (anti-tTG) IgA, anti-gliadin IgG, anti-gliadin IgA levels were studied using commercial ELISA kits. Prealbumin, albumin, CRP levels were performed on an autoanalyzer (Roche Cobas 8000-c701) with appropriate commercial kits.
Results: The I-FABP and IL-15 levels of the patients who complied with GFD were found to be significantly lower than the patients who did not comply (p<0.001 and p<0.05, respectively). The difference in IFN-γ and PINI levels was not statistically significant (p=0.668 and p=0.236, respectively). In the correlation analysis that included all participants, a positive correlation was found between I-FABP and IL-15, I-FABP with anti-tTG, and IL-15 with anti-tTG. In the analysis performed by including the patients who did not comply with GFD, a positive correlation was found between I-FABP and IL-15, but no correlation was found in the patients who complied with GFD. In the ROC analysis performed to evaluate the performance of the I-FABP test in demonstrating dietary compliance in celiac patients, the area under the curve (AUC) according to the cutoff value of 0.6 was found to be 0.833 and was statistically significant (p<0.001).
Conclusion: It was thought that I-FABP and IL-15 may be useful in the follow-up of compliance with GFD in celiac disease (CD) and the non-invasive evaluation of intestinal damage. According to the findings of the study, PINI is insufficient in evaluating the nutritional status of patients. More studies are needed to confirm these findings and to demonstrate their importance in the follow-up of intestinal damage and dietary compliance in CD.