Türkiye'de çalgı eğitiminin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi /
Yazar: MUSTAFA USLU
Danışman: PROF. DR. EDİP GÜNAY
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Müzik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Müzik eğitimi = Music education ; Çalgı eğitimi = Instrumental education

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'de çalgı eğitiminin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesinin nasıl gerçekleştirilebileceğinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Çalgı eğitimiyle ilgili bazı temel konuların belirlenmesi sonucu, bu konularda çeşitli bulgulara ulaşılması ve ulaşılan bulguların ışığında çeşitli öneriler sunabilmek de bu araştırmanın amaçlan arasında sayılabilir. Aile, okul, araç-gereç, metot, medya, çalgı toplulukları, çalgı yapımcılığı, çalgı eğitimciliği, çalgı kursları, çalgısal etkinlikler vb... temel konular, araştırmanın kapsamında yer almıştır. Araştırmanın giriş bölümünde, müzik eğitiminin ve çalgı eğitiminin içeriğinden söz edilmiştir. Problem bölümünde, araştırmanın yapılış nedenleri ile önemi ve gerekliliği, araştırma konularına inilerek açıklanmıştır. Bulgular bölümünde, çeşitli yazılı kaynaklardan, çalgı eğitimcisi, müzik öğretmeni ve aile anketleri ile çalgı yapımcıları, müzik dershaneleri ve çalgı mağazaları yetkilileriyle yapılan görüşmelerden edinilen bilgilerden veri olarak yararlanılmıştır. Araştırmacının kendi görüş ve yorumlamaları da aynı bölüm içerisindedir. Sonuç bölümünde, araştırmanın her alt başlığı ayrı olarak değerlendirilmiş ve araştırma konusu hakkında genel görüşler belirtilmiştir. Ülkemizde çalgı eğitiminin, oldukça yavaş bir ilerleme kaydetmiş olduğu söylenebilir. Bu eğitimin günümüzde de istenilen gelişme çizgisine girebilmiş durumda olmadığı gözlenebilir. Müziğin, özellikle toplumların kültürel açıdan gelişmesinde ve diğer dünya ülkelerinin kültürleriyle alışverişini sürdürmesinde önemli bir araç olduğu görüşü bulunmaktadır. Türkiye'de, geçmişten bu güne değin, müziğin az gelişmişliğinde çeşitli nedenler bulunduğunu düşünmek mümkündür. Bu nedenler arasında; toplumun müziğe yeterince açık olmaması, sözlü müziğe çalgı müziğine oranla daha fazla önem verilmesinden dolayı, çalgı müziğinin yavaş gelişmesi, ekonomik kalkınma ve sosyal gelişmişlik düzeyinin yüksek olmamasından dolayı, müzik eğitimine verilen önemin, toplumun birçok kesiminde yetersiz kalması, eğitim programlarında müzik eğitimine verilen önemin yeterli olmaması, kırsal kesimde geleneksel müziğin ve geleneksel çalgılarla müzik yapmanın dışına yeterince çıkılamaması, geleneksel çalgı eğitiminin ise genellikle kulaktan dolma olması, iletişim araçları yoluyla halka seçkin müzik programlarının yeterince yayınlanmaması vb... nedenler sayılabilir. İnsan yaşamıyla içice ve bütünleşmiş olan ayrıca, vazgeçilemez bir özelliği bulunan eğitim uygulamalarının, aile ortamından başlamak üzere, yakın çevre, okul ortamı ve giderek diğer çevrelerde de birlikte planlanmasının ve yürütülmesinin gereği ve önemi bulunmaktadır. Sanat eğitiminin en önemli kollarından biri olan çalgı eğitimi alanında da sözü edilen konunun, bireylere yönelik olarak aynı derecede geçerli olduğu vurgulanabilir. Gerek çalgı eğitimiyle doğrudan ilişkili olanlar ve ilgili eğitim kurumlan, gerekse çalgı eğitimine etkisi olan diğer ilgili birey, kurum ve kuruluşların çalgı xvııeğitiminin ülkemizde geliştirilip yaygınlaştınlabilmesi açısından yeni bir görünüm ve işlerliğe kavuşturulması gerekmektedir. Dünyada çalgı eğitimi alanında ve diğer alanlarda kaydedilen gelişmelere paralel olarak, ülkemizde de bazı gelişmelerin gerçekleştirilmesi açısından, yeni yapılanmalara gereksinim duyulmaktadır. Çalgı eğitimi alanında bazı yapılanmalara gidilerek, ülkemizin kültürel kalkınmasında önemli yeri bulunan müzik eğitiminde yepyeni bir gelişme çizgisi oluşturulabilir. Bu yönüyle, konunun titizlikle ele alınıp, güncel bir yaklaşımla, tutarlı ve geçerli bir bakış açısı kapsamında yeni plan, program ve öneriler elde edilip, bunların bir an önce uygulanmasına ve yaşamsallaştırılmasına özen ve çaba gösterilmesi yerinde bir tutum ve davranış olacaktır. Sözü edilen gereklilikler, araştırma kapsamında yeri geldikçe ele alınmış, konuların içeriklerine uygun çeşitli yorumlamalar yapılmış ve geçerliliği olabilecek bazı önerilere ulaşılmıştır. Yapılan bu araştırmada, çalgı eğitimiyle yakından ilişkili bazı konularda, kayda değer bulgulara ulaşılmıştır. Sözgelimi; ailede çalgı eğitiminin yeterince gelişmediği sonucuna varılmıştır. Oysa, Türkiye'de çalgı eğitiminin yaygınlaşması ve gelişmesi için ailede çalgı eğitiminin yaygınlaşması şarttır. Bu yüzden, ailelerin çalgı eğitiminin gereği konusunda bilinçlendirilmelerine yönelik etkin çalışmalar yapılmalıdır. Türkiye genelinde, ortaöğretim okullarında çalgı eğitimi yeterince gelişmemiş durumdadır. Müzik öğretmenlerinin çoğunluğu, okullarında müzik odasının, bir piyanonun ya da diğer araç-gereçlerin eksikliğinden yakınmaktadırlar. Okulların çalgı eğitimi yapmaya donanımlı olması sonucu, okulda çalgı eğitiminin yaygınlaştırılmasına ve geliştirilmesine daha fazla olanak sağlanabilecektir. Müzik öğretmenlerinin sadece bir bölümü, müzik derslerinde zevk eğitimine yeterince önem vermektedirler. Oysa, öğrencilerde çalgı ve müzik zevkinin geliştirilmesi bakımından, derste zevk eğitimine gereken ilgi gösterilmelidir. Müzik öğretmenlerinin büyük bölümü, müzik dersine ayrılan saatin yetersizliğim ve derste çalgı eğitimine zaman kalmadığım belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmenlerin çoğu, müfredat programından da memnun olmadıklarını vurgulamaktadırlar. Müzik dersi sayısının arttırılarak, seçmeli çalgı dersi konarak ve müfredat programı çalgı eğitimine olanaklı biçimde düzenlenerek, okullarda çalgı eğitimi daha iyi duruma getirilebilir. Çalgı eğitimcilerinin yüzde doksanbeşi, yeni çalgı metodu yazarak ve kaliteli çalgı metotlarını ithal ederek sağlamanın, çalgı eğitiminin iyi düzeyde yapılabilmesi için önemli ve gerekli olduğu görüşündedirler. Bu konunun ilgili birey ve kurumlarca ele alınıp çözümlenmesinde yarar bulunmaktadır. Müzik dershaneleri, yaygın (okul dışı) eğitim kapsamında, toplumdaki ilgili bireylere çalgı eğitimi olanağı sunan kurumlardır. Bu kurumlarda, seçkin bir eğitim yapılmasının ve yapılan eğitimin ürünlerinin etkinliklerle sergilenmesinin önemi bulunmaktadır. XV111Özel derslerle, bireylere daha özel koşullarda çalgı eğitimi fırsatı tanınmaktadır. Çalgı eğitiminden öğretmen teminine, derslerin uygulanmasından sonuçların gözlenmesi ve değerlendirilmesine kadar özel dersler, özenle yapılması ve sürdürülmesi gereken eğitim biçimidir. Özel dersler aracılığıyla, toplumda çalgı eğitimi alanında önemli bir boşluk giderilebilir. Çalgı eğitiminde, bu dersi veren eğitimcinin özellikleri, eğitimdeki kaliteyi doğrudan etkilemektedir. Nitelikli bir çalgı eğitiminin, iyi bir çalgı eğitimcisinin varlığı ile doğrudan ilişkisi bulunmaktadır. Çalgı eğitimcisi yetiştiren kurumlarda, eğitim düzeyinin yükseltilerek, alanında yeterli çalgı eğitimcilerinin yetiştirilmesi oldukça önemlidir. Çalgı eğitimi yapılan ortamlarda, aynı yaş grubunun birbirlerinden etkilenme özelliği vardır. Akran gruplarıyla toplu müzik çalışmalarına hız kazandırılarak, rekabete ve paylaşıma dayalı bir eğitim sürecinde, çalgı eğitimine yönelik verimli sonuçlar alınabilir. Bu yüzden, ülkemizde akran gruplarıyla yapılan toplu çalgı eğitimi mutlaka önemsenmelidir. Sistematik olarak çalışan çalgı toplulukları, gerek grupta çalanlara, gerekse bu grupların etkinliklerini izleyenlere önemli kazanımlar sunmaktadır. Çalgı eğitimcilerinin çoğu, çalgı topluluklarının özendirici özelliğinden söz etmişlerdir. Ülkemizde var olan seçkin çalgı topluluklarından etkinlik bakımından yararlanılmalıdır. Ayrıca, yeni çalgı topluluklarının kurulmasına çaba gösterilmelidir. Çalgı topluluklarının verimli çalışmalar yapmaları ve çalışmalarını ulusal ve uluslararası düzeyde sergilemeleri için, ilgili birey ve kurumlarca destek sağlanmalıdır. Ülkemizde, bir çok çalgının pahalı olması ve zor teinin edilmesi, çalgı eğitiminin durumunu olumsuz biçimde etkilemektedir. Çalgıların ucuz ve kolay temini açısından, ülkemizde çalgı üretimine önem verilmelidir. Bu yüzden, çalgı yapımcılığının geliştirilmesi gerekmektedir. Çalgı yapımcısı yetiştiren bölümlerin çoğaltılmasında ve bu kurumlarda eğitim kalitesinin yükseltilmesinde yarar vardır. Resmi ve özel sektörlerde, bu alanda yatırımlar yapılmalıdır. Çalgıların zor temin edilmesi, çalgı eğitimcilerinin de yakındığı sorunlardandır. Medya birimleri, toplumda çalgı eğitimini yaygınlaştırmaya ve geliştirmeye yönelik hizmetler sunmalıdırlar. Televizyonda ve radyoda kaliteli çalgı eğitimi programlan yapılmalıdır. Çocukların ve ailelerin eğitilmeleri önemsenmelidir. Günümüzde medya, bu alanda oldukça yetersiz durumdadır. Bu görünümün değiştirilmesi için gereken çalışmalar yapılmalı ve çaba gösterilmelidir. Çalgı eğitimcileri ve müzik öğretmenleri, medya birimlerinin çalgı eğitimine yönelik çalışmalarını yetersiz bulmaktadırlar. Oysa, geniş kullanış alanı ve kitleleri etkileme özelliği bulunan medya, çalgı eğitiminin gelişmesine ve yaygınlaşmasına değerli katkılar sağlayabilir. Diğer ülkelerle, çalgı eğitimi konusunda etkileşimlerin ve paylaşımların arttırılması açısından, yurtdışı ilişkiler önemsenmelidir. Festival, yarışma, yaz okulları, burs ve kurs olanakları gibi etkinlik ve etkileşimlere katılımlar önemsenmeli ve sağlanmalıdır. Bu konuda, ilgililerce bazı etkin çalışmalar yapılmalıdır. Bu katılımların xıxgerçekleşmesi için, müzik eğitimi veren okullardaki kalitenin arttırılması ve önce ulusal özellikte basanlara ulaşılması, giderek uluslararası etkinliklere hazırlanılması gereklidir. Müzik eğitimi veren okullarda çalgı eğitimi, bulunduğu durumdan daha iyi duruma getirilmelidir. Bu yüzden, araç-gereç, eğitimci ve program konusundaki yetersizlikler giderilmelidir. Ayrıca, ülkemizde müzik eğitimi veren kurumların sayılan arttırılmalı ve nitelikleri yükseltilmelidir. Bu kurumlardan etkinlik amaçlı olarak yararlanılması da önemli konular arasındadır. Okullarda çalgı ve gereçlerinin bulundurulmasına çaba gösterilmelidir. Müzik eğitimi okullarında okuyanlar, kendi çalgılarını almaya çalışmalıdırlar. Çalgı eğitimine yönelik etkin çalışmaları bulunan okullara orkestralara ve bunların yaptıkları çalgısal etkinliklere özel sponsorluklarla destek sağlanmalıdır. Örgün ve yaygın eğitim birlikte planlanarak, yurt düzeyinde çalgı eğitimini geliştirmeye dönük bir kalkınma hamlesinin başlatılmasına, gecikmeden elbirliği ile çaba gösterilmesinde yarar vardır. Geniş boyutlu, katılımlı ve etkin çalışmalarla, ülkemizde çalgı eğitiminin yaygınlaştırılmasına ve geliştirilmesine hız kazandırılması mümkündür. Çalgı eğitimi konusunda var olan sorunların ve eksikliklerin titizlikle belirlenerek, bunlara çeşitli çözüm yollarının araştırılması ve bulunması, giderek bu sorunların ve eksiklerin çözümlenmesi sonucunda, çalgı eğitimi bir gelişme çizgisine girilebilecek ve hızla bulunduğu durumdan çok daha iyi duruma gelebilecektir. XX

Abstract:
This research is done to show how to develop and widen instrumental education in Turkiye. The aims of this research can be to designate main subjects and in the light of this to form various suggestions. This research comprise these subjects: Family, school tools, methods, media, instrumental groups, making instruments, education of instrument, instrument courses, instrumental exhibitions exc. At the begining of the research we have talked about the content of music education and instrumental education. At the problem part, the reasons of making this research, its importance and necessity have been explained. At the discovery part I utilized from many sources, teachers, family surveys, instrument makers, music courses and the informantions that informed from instrument markets. The concepts and comments are in the same part too. At the conclusion part, the titles of the research have been evaluated and general concepts about the subject have been written. We can say that, instrumental education has developed very slowly in our country. This system is not still going on the way we want. Music is very crucial especially for the cultural development and the interaction with other cultures. In Turkey, musical education has developed badly due to various reasons. Some of these are: People are interested in this education, they prefer the music formed with words to instrumental music. Due to economical problems, living situations people do not have any attention or concept about music except traditional one. Musical education treatments are inevitable and very close to human life. So that family life, environment, school life need to be planned together. Not only the instutitions have responsibilities in the system directly but also others who have an effect indirectly have to widen and develop musical education in our country. If we draw a parallellity between development of music and other majors in the world and our country, it is clear that we need many reforms about the system. These reforms have an important part for the cultural development. For the instrumental education, we need to be choosy. As a result of this, we can establish a new line for the improvement. It will be a good way of behaving to apply new plans and programmes. The needs we talked about are explained in the content of the research, different comments which are convenient with the content have been made and we have reached some valid and concrete suggestions. In this research, important discoveries that are related with instrumental education have been reached. For example; musical education is not improved eact in a family. Indeed for the development of instrumental education in Turkey, this education should be spread within the family life. For this reason families should be informed about the importance of the instrumental education. Generally in Turkey instrumental education has not improved enough in secondary schools. Most of the teachers complain about the lack of music rooms, piano xxior other egvipments. If schools are equipped with these tools, instrumental education will be widened and improved at schools. Only small part of music teachers consider pleasure education in their lessons. However, it is important for the students to improve their sense about instrument and also music. Many teachers say that music lessons are not enough and there is not enough time for the instrument in a lesson. Also they emphasis that they are not content with the school program. We can make this system better, if there are more music lessons in a week, if we desing the school program for the musical education and make it possible to have more music lessons. 95% percent of teachers have the same concept that importing useful instrument methods, and writing new methods are important and necessary ways for the better education. It is necessary that musicians and instutitions solve this problem. Music courses are instutitions which help people about the education of music. In these instutitions high quality of education and exhibitions are very important. Private lessons provide better opportunities about the education of music. Private lessons need to be continued carefully, not only about the choice of instrument and teachers but also about the observation and evaluation at the end of education. With these lessons, it is possible to remove the cavity about the instrument educations in the society. In instrumental education the situation of the teachers effects the quality of education. Good teachers make the instrumental education better. The instutitions which train music teachers, need to educate people who are good at their majors. While making instrumental education, the equal age groups can effect each others. The productive results for instrumental education can be taken by accelerating equal age group's music studies in an education system that depends on rivalry and sharing. For this reason in our country instrumental education which is done by equal age groups should be taken into consideration. Instrumental groups which study periodically cause to provide important knowledge to people who play in a group or audience. Most of the teachers have talked about the cause of people music groups. In our country, we benefit from our elite groups. Also we need to urge people to establish new groups. For the productive studies and exhibitions, in our country or other countries we need to support groups or individuals. In our country, due to the expensive instruments and the difficulty of having them effect this education negatively. Cause of the problems of these, we need to understand the importance of making instruments. We need to increase the number of schools which train instrument makers and to support state and private sectors. Media helps to widen and progress instrumental education. Many good quality of programmes are on the T. V. and radios. Today media is not good enough about the education of music.Other countries' influence on the education of music are crucial. There must be festivals, competitions, summer schools, scholarships. On this topic authorized people should make effective studies. For these studies in schools quality of musical education should be improved and first of all these schools should be succesful in the country and they should gradually prepare for the international activities. At the schools that have music programmes, instrumental education need to be better whether good or bad. For the reason lack of tools; teachers and programmes need to be ordered. Also the number of schools has to be increased. It is important to have instruments and other musical tools in schools. People who study in music schools have to buy their own instruments. Sponsors need to support the exhibitions and music schools and also orchestras. In our country, the development of instrumental education can accelerate by the help of widespread, effective, attentive studies. Our instrumental education may improve and become better, if we find its existent problems and attempt to solve them.