Aile tanımı ve ilişkilerinin toplumsal olarak inşası
Social construction of family definition and relations
Yazar: OĞUZHAN PEHLİVAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKERİM SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile bağları = Family ties ; Aile hayatı = Family life ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile yaşam döngüsü = Family life cycle ; Akrabalık = Relatives ; Değerler = Values ; Sosyal inşaa = Social construction

Özet:
Bu araştırmada, özne merkezli bir ilişkiler alanı olarak ailenin nasıl inşa edildiğini göstermek hedeflenmiştir. Ailenin tek bir tanımı ve çeşidi yoktur. Ayrıca aile objektif olarak anlamlı da değildir. Çünkü aile ne geçmişte ne de gelecekte belirli bir ideal kavramın asli çerçevesi olarak  tanımlanamaz. Aile, araştırma esnasında dahi inşası devam eden bir süreçtir. Aile, kendini tanımlayan temel karakteristiğini gerçek zaman ve yerden, her nasılsa ve her nerede olursa olsun yorumlayıcı pratik yoluyla alabilen bir yapıya sahiptir.
Bireyler dil ve konuşma vasıtasıyla aileyi anlamlandırmakta ve kavramlaştırmaktadır. Bu esnada değişik türden toplumsal etkenler ile söylemler olarak devreye girmekte ve bunlar hep birlikte bireyin yaşam sürecinde aile ideolojisini oluşturmaktadır. Bununla eş zamanlı olarak da aile habitusu ve sermayesi meydana gelmektedir. Bireyin yaşam döngüsünde bulunduğu süreç de aynı anda onun birden fazla ailenin üyesi olmasını sağlamaktadır. 
Araştırmada, bireylerin zaman, mekân, yapmış oldukları olaylar ve geçmişleriyle olan ilişkileri temelinde gelişen, tecrübelerinin derinliklerdeki anlamı sorgulayan, fenomonolojik bir bakış açısı kullanılarak konu ele alınmış ve nitel analiz yöntemi kullanılmıştır. Amaçlı bir tabakalandırma ile Ankara ve İzmir kent ve kırsalından seçilen kırk altı kişiyle, yüzyüze mülakat yapılmış olup sonuçlar Maxqda programı ile analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda ailenin, bireyin akrabalık sistemi içerisinde, kendi etrafında, kendi hayat görüşü, eğitim düzeyi, dünya algısı, sosyo-ekonomik düzeyi etrafında inşa ettiği, sınırları sosyal geçirgenlik gösteren, dâhilî ve harici etkenler ile daralıp genişleyen bir sosyal birliktelik olduğu; kişilerin öncelikle yaşam döngüsünde bulundukları evre (yani yaşları, veya bununla ilintili ergenlik, gençlik, orta yaşlılık, yaşlılık gibi dönemleri), ve paylaştıkları sosyo-ekonomik çevrenin bu sınırların inşasında rol oynadığı; aileyi anlamak için genlerin, hormonların ve organizmaların etkileşimini anlamanın yeterli olmayacağı; fikirlerin, paylaşımların ve iletişimin (doğal olarak da kullanılan dilin) etkileşimini de hesaba katmak gerektiği saptanmıştır. Bu kapsamda özel tören ve günlerde aile sınırlarının genişlediği, ailenin somutlaştırılmasının gelecek nesillere aktarılması için kullanılan bir aile sermayesi stratejisi olduğu görülmüştür. Son olarak, aileyi aile yapan değerlerde önceliğin sevgi, saygı ve anlayış olduğuna; bireylerin evlendirme programı adı altında gösterilen yayınları bu değerleri zedelediği gerekçesiyle tasvip etmediğine; teknolojinin yerinde ve zamanında kullanılması halinde olumlu olarak değerlendirildiğine ulaşılmıştır.


Anahtar Sözcükler
Aile, ailenin anlamı, aile üyeleri, aile ilişkileri, aile değerleri, akrabalık, sosyal inşacılık.

Abstract:
In this study, it was aimed to show how the family was constructed as a subject-centered relationship space. There is no single definition and variety of family. Also, the family is not objectively meaningful either. Because the family can not be defined as the main frame of a certain ideal concept in the past or future. The family is a process that continues to build even during research. The family has a structure that can take its basic self-defining characteristic from the real time and place, anyhow and any wherever through interpreting practice.
Individuals understand and conceptualize the family through language and speech. At the same time, different kinds of social factors and discourses are being introduced and these together constitute the family ideology in the life process of the individual. Simultaneously with this, family habitus and capital come to the scene. The process in which the individual is in the cycle of life also ensures that he/she is a member of more than one family.
In the study, the subject was discussed using qualitative analysis method, which was based on the relation of individuals with time, space, events and pasts that they had done, using a phenomonological point of view that questioned the meaning of their experiences in the depths. With a purposeful stratification, a face-to-face interview was conducted with forty-six people selected from Ankara and İzmir city and countryside and the results were analyzed by the Maxqda program.
As a result of the research, it is seen that the family is a social cohesion that is built around the individual's own life vision, education level, world perception, socio-economic level within the kinship system of the individual, narrowing and expanding social relations with internal and external factors, the stage in which people are primarily in the life cycle (ie, their ages, or related adolescence, youth, middle age, old age), and the socio-economic environment they share; it will not be enough to understand the interaction of genes, hormones and organisms to understand the family; it is necessary to include the interaction of ideas, exchanges and communication (naturally also used language) into account. In this context, it is seen that private ceremonies and family boundaries expanded in days and the family capitalization strategy which is used to transfer the concretization of the family to future generations. Finally, it is your love, respect and understanding that your family values your family; that individuals do not approve publications under the name of the marriage program because they impair these values; it has been evaluated as positive if the technology is used in place and on time.


Key Words
Family, meaning of family, family members, family relations, family values, kinship,
social consructionism