Sinemada paranoid tavır: 2010 sonrası Türk filmlerine sosyo-psikanalitik bir bakış
Paranoid style in the cinema: A socio-psychoanalytical perspective on post-2010 Turkish films
Yazar: HASAN HÜSEYİN TOYDEMİR
Danışman: PROF. DR. ENDERHAN KARAKOÇ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Sanat sosyolojisi = Sociology of art ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sanat ve toplum arasındaki ilişkiyi sadece temsil üzerinden özetlemek, bu iki kavram arasındaki bağın eksik kavranmasına neden olacaktır. Sanat eserinin döneminden bağımsız düşünülemediği gibi ait olduğu döneme yön verdiği, toplumsal hayata etkileri olduğu da bilinmektedir. Bu nedenle sanata sosyolojik bakış, bir sanat eserini tamamen kavrayabilmek için öncelikli bir konumdadır. Bu tez de bu bakış açısından hareketle 2010 sonrası dönemde Türk sinemasındaki değişim konusunu ele almaktadır. Bu konu, bahsi geçen dönemde Türk filmlerinde kolektif paranoyanın etkileri olduğu düşünülerek seçilmiştir. Bu değişimin toplumsal yansımalarını ve nedenlerini anlatı üzerinden ortaya koymak için sosyolojik çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Filmlerdeki karakterlerin psikanalitik analizi ile de kişinin değişimi irdelenmiştir. Bu sayede filmlerde kolektif paranoyanın yansımaları hem toplumsal hem de bireysel anlamda ele alınmıştır. Bu tez, Türk sinemasının bu yeni dönemine sosyopsikanalitik perspektiften bakması ve dönemsel bir çıkarımda bulunması açısından önemlidir. Sonuç olarak Türk sinemasında 2010 sonrasında biçim ve hikâye bakımından yeni bir yönelimin olduğu ortaya konmuştur. Bu tez kapsamında bu yeni yönelime 'paranoid tavır' adı konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Paranoya, Türk Sineması, Sosyolojik Analiz, Psikanalitik Analiz, Paranoid Ethos

Abstract:
Summarising the relationship between art and society only through representation would lead to an incomplete understanding of the link between these two concepts. It is also known that the work of art cannot be considered independent of its period, and that it shapes the period to which it belongs and has an impact on social life. For this reason, a sociological view of art is a priority in order to fully comprehend a work of art. From this point of view, this thesis deals with the change in Turkish cinema in the post-2010 period. This topic has been chosen considering the effects of collective paranoia in Turkish films of the aforementioned period. Sociological analysis method was used to reveal the social reflections and reasons of this change through the narrative. The psychoanalytic analysis of the characters in the films also examined the change of the person. In this way, the reflections of collective paranoia in the films are addressed both socially and individually. This thesis is important in terms of looking at this new period of Turkish cinema from a sociopsychoanalytical perspective and making a periodical inference. As a result, it has been revealed that there is a new tendency in Turkish cinema after 2010 in terms of form and story. Within the scope of this thesis, this new tendency is called 'paranoid style'.

Keywords: Paranoia, Turkish Cinema, Sociological Analysis, Psychoanalytic Analysis, Paranoid Ethos