Sofralık üzüm çeşitlerinde farklı uygulamaların don toleransına etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different applications on frost tolerance in  table grape varieties
Yazar: GÜLHAN GÜLBASAR KANDİLLİ
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN SÖYLEMEZOĞLU ; PROF. DR. CAFER KÖSE
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Absisik asit = Abscisic acid ; Deniz yosunları = Seaweeds ; Don olayı = Frost incident ; Potasyum = Potassium ; Prolin = Proline ; Termal analiz = Thermal analysis ; Vitis vinifera = Vitis vinifera ; İndirgen şeker = Reducing sugar

Özet:
2019 –2021 yılları arasında gerçekleştirilen bu çalışmada Marmara Bölgesi'nde ticari öneme sahip Kober 5BB anacı üzerine aşılı Trakya İlkeren, 1103 Paulsen anacı üzerine aşılı Michele Palieri ve 140 Ru anacı üzerine aşılı Red Globe üzüm çeşitleri kullanılmıştır. Bu çeşitlerin farklı fenolojik evrelerinde potasyum, absisik asit (ABA), deniz yosunu (DY) ve glisin betain (GB) uygulamalarının, üç ayrı dönemde (aklimasyona geçiş, tam dayanım ve deaklimasyon) kış gözlerinin don toleransına etkileri Diferansiyel Termal Analiz (DTA) yöntemiyle incelenmiştir. Üç farklı dönemde alınan örneklerde don mukavemetinin önemli göstergeleri olarak kabul edilen prolin, indirgen şeker ve MDA analizleri yapılmıştır. Her iki yılda da tam dayanım döneminde (kış dönemi) en düşük ölüm sıcaklıkları saptanmış, aklimasyona geçiş ve deaklimasyon dönemlerindeki donma sıcaklıkları yıl bazında ve çeşitlere göre farklılık göstermiştir. Trakya İlkeren çeşidinde ikinci yıl kış döneminde ABA uygulamasının 1.73℃ don toleransı sağladığı, ikinci yıl ilkbahar döneminde aynı uygulamanın 0.72℃ don toleransını arttırdığı saptanmıştır. Michele Palieri çeşidinde birinci yıl sonbahar döneminde GB uygulaması 1.11℃, DY uygulaması 1.09℃ ve birinci yıl ilkbahar döneminde tüm uygulamalar kontrole göre 2.54–3.96℃ arasında don toleransını arttırmıştır. Michele Palieri çeşidi ikinci yıl sonbahar döneminde GB uygulamasının 1.18℃, DY uygulamasının 0.94℃, ilkbahar döneminde ise GB uygulamasının 1.18℃ don tolerans artışı sağlayan uygulamalar olduğu tespit edilmiştir. Red Globe çeşidinde birinci yıl sonbahar döneminde uygulamaların tamamı 0.56–1.32℃ arasında değişen oranlarda, ilkbahar döneminde ABA uygulaması 1.81℃ ve GB uygulaması 1.75℃ don toleransını arttırmıştır. Fizyolojik analiz sonuçlarına göre kış gözlerindeki prolin oranları yıllara ve dönemlere göre farklılık sergilemiştir. Birinci yıl sonbahar döneminde bir çeşitte çok düşük miktarlarda ve iki çeşitte hiç prolin tespit edilmezken ikinci yıl aynı dönemde tüm çeşitlerde 0.91–2.95 µmol/g aralığında prolin saptanmıştır. MDA miktarları çeşit bazında çok az farklılık göstermiş, yıllara göre değişim saptanmıştır. Birinci yıl tüm çeşitler ve dönemlere göre 2.49–3.77 nmol.g⁻¹ ve ikinci yıl 4.27–6.85 nmol.g⁻¹ aralığında MDA oranının değiştiği belirlenmiştir. İndirgen şeker miktarları çeşitlere, dönemlere ve yıllara göre değişim göstermiştir. En düşük indirgen şeker miktarı 0–2.49 g/100 g ile ilkbahar döneminde saptanmıştır. Çalışma sonucunda yıl bazında ve çeşitlere göre don toleransında farklılıklar belirlenmiştir.

Abstract:
Potassium, Abscisic acid, Seaweed and Glycine Betaine treatments are applied to 3 grape cultivars (Trakya İlkeren on Kober 5BB rootstock, Michele Palieri on 1103 paulsen rootstock and Red Globe on 140 Ru rootstock), which are commercially important in the Marmara Region. These treatments effects on frost tolerance of winter buds were investigated by Differential Thermal Analysis (DTA) method during the acclimation, hardening and declamation periods in 2019–2021 years. Additionally, proline, reducing sugar and MDA analyzes, which are accepted as indicators of frost resistance, carried out on the samples (winter buds) in these three different periods. In both years, the lowest death temperatures were determined in the hardening period (winter period), and the freezing temperatures in the acclimation and declamation periods differed on year and the cultivars basis. It was determined that ABA application in the winter period of the 2ⁿᵈ year provided a frost tolerance of 1.73℃ and the same application in the spring of the 2ⁿᵈ year increased the frost tolerance of 0.72℃ in Trakya İlkeren cultivar. The GB and DY treatments increased frost tolerance respectively 1.11℃ and 1.09℃ in the 1ˢᵗ year autumn period in Michele Palieri cultivars. Also all treatments increased cold stress tolerance between 2.54–3.96℃ compared to the control in Michele Palieri cultivars in the 1ˢᵗ year spring period. Additionally, it was determined that GB and DY treatments increased frost tolerance respectively 1.18℃ and 0.94℃ in Michele Palieri cultivars in the autumn period of the 2ⁿᵈ year. All the treatments increased cold tolerance at rates varying between 0.56–1.32℃ increased the frost tolerance in the 1ˢᵗ year autumn period in Red Globe cultivars. The ABA and GB treatments increased the frost tolerance respectively 1.81℃ and 1.75℃ in Red Globe cultivars in the spring period. According to the results of the physiological analysis, the proline ratios in the buds differed on the basis years and periods. In the 1ˢᵗ year autumn period, very low amounts of proline were determined in one cultivar and no proline was detected in two cultivars, while in the same period of the 2ⁿᵈ year, proline was detected in the range of 0.91–2.95 µmol/g in all cultivars. While the amount of MDA based on the cultivars showed little change, the amount of MDA based on the year showed a more significant change. It was determined that the MDA ratio changed in the range of 2.49–3.77 nmol g⁻¹ in the 1ˢᵗ year and 4.27–6.85 nmol g⁻¹ in the 2ⁿᵈ year according to all cultivars and periods. The amount of reducing sugars varied according to varieties, periods and years. The lowest amount of reducing sugar was found in the spring with 0–2.49 g/100 g.