Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesi'nde çalışan sağlık personelinin tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors affecting burnout and job satisfaction levels of health personnel in Gülhane Military Medicine Faculty education hospital
Yazar: SÜLEYMAN MERTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Askeri hastaneler = Military hospitals ; Doktorlar = Physicians ; Hastaneler = Hospitals ; Hemşireler = Nurses ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
İnsan kaynakları yönetiminde iş doyumu ve tükenmişlik, iş psikolojisinin önemli konuları arasındadır.  Sağlık sektöründe çalışanların özellikle hekimler, hemşireler ve diğer sağlık personelinin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerini araştırmak önem arz etmektedir. Sağlık personelinin iş doyumu ve tükenmişliği üzerine bazı araştırmalar yapılmakla birlikte Türk Sağlık Sisteminde özellikle de Türk Askeri Sağlık Sisteminde iş doyumu ile tükenmişlik arasındaki ilişkiyi konu alan sınırlı sayıda araştırma vardır. Bu çalışmanın amaçları; a) Gülhane Askeri Tıp Akademisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi?nde çalışan asistan hekimler, hemşireler ve diğer sağlık personelinin iş doyumu düzeyleri (ücret, yükselme imkanları, yönetici, faydalar, ödüller, çalışma koşulları, iş arkadaşları, işin yapısı, iletişim) ile tükenmişlik düzeyleri (duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı) arasındaki ilişkiyi incelemek, b) iş doyumu ve tükenmişliğin cinsiyet, yaş, medeni durum, meslek, eğitim durumu, çalışılan üniteler vb. değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini analiz etmek, c) asistan hekimlerin, hemşirelerin ve diğer sağlık personelinin tükenmişliği üzerinde iş doyumunun etkisini belirlemektir. Bu araştırma 1 Kasım 2012-31 Aralık 2012 tarihleri arasında Gülhane Askeri Tıp Akademisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan asistan hekimler, hemşireler ve diğer sağlık personeli üzerinde uygulanmıştır. Resmi ve etik izin Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığı'ndan alınmıştır. Tükenmişlik düzeyini ölçmek için Maslach Tükenmişlik Envanteri, iş doyumu düzeyini ölçmek için Spector'un İş Doyumu Ölçeği araştırmada kullanılan ölçüm araçlarıdır. Bu araştırmada örneklem seçilmemiştir. Hastanede bulunan 259 asistan hekim, 746 hemşire ve 515 diğer sağlık personelinin tamamına anket uygulamak hedeflenmiştir. Toplam 1520 personelin %61,71'i ölçüm araçlarındaki bütün sorulara yanıt vermiştir. Veri analizinde SPSS 15 kullanılarak t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), regresyon analizi ve tanımlayıcı istatistikler uygulanmıştır. İstatistiksel analiz sonuçlarına göre iş doyumu boyutları ile tükenmişlik boyutları arasında önemli ve negatif yönlü ilişkiler bulunmuştur. İş doyumu ve tükenmişlik düzeyinin yaşa, mesleğe, eğitim durumuna, çalışılan ünitelere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Bu araştırmada asistan hekimlerin iş doyumu düzeyi hemşire ve diğer sağlık personelinden anlamlı şekilde yüksek, tükenmişlik düzeyi ise anlamlı şekilde düşüktür (p<0,05). Regresyon analizi iş doyumunun bazı boyutlarının (ücret, çalışma koşulları, işin yapısı, iş arkadaşları) genel tükenmişlik üzerinde anlamlı etkilerini göstermiştir. Ayrıca bu araştırma iş doyumunun duygusal tükenmeyi, duyarsızlaşmayı, kişisel başarıyı anlamlı şekilde etkilediğini belirlemiştir. 
Anahtar Kelimeler 
İş doyumu, tükenmişlik, asistan hekimler, hemşireler, askeri sağlık hizmetleri, askeri hastane

Abstract:
Job satisfaction and burnout in human resources management are the ones of important work psychology issues. It is important to research the levels of job satisfaction and burnout of human resources especially physicians, nurses and other health personnel in health sector. Although some studies were about job satisfaction and burnout of health personnel, there are limited studies on the relationship between job satisfaction and burnout in Turkish Health System especially Turkish Military Health System. The purposes of this study are a) to examine the relationship between job satisfaction (pay, promotion, supervision, fringe benefits, contingent rewards, operating procedures, coworkers, nature of work, communication) and burnout levels (emotional exhaustion, depersonalization, personal accomplishment) of residents, nurses and other health personnel at Gülhane Military Medicine Academy's Education and Training Hospital in Ankara, Turkey, b) to investigate whether job satisfaction and burnout levels are significantly vary according to gender, age, marital status, occupancy, medical branch, education status etc., c) to predict the affect of the job satisfaction of residents, nurses and other health personnel on their burnout syndrome. This study was conducted on residents, nurses, and other health personnel at Gülhane Military Medicine Academy's Education and Training Hospital between November 1, 2012 and December 31, 2012. Legal and ethical permission for the study was received from the Commandership of Gülhane Military Medicine Academy. The Maslach Burnout Inventory for measuring burnout levels and the Spector's Job Satisfaction Survey for measuring job satisfaction levels were the research instruments employed. Sampling was not used in this study. The aim was to administer the research instruments to all 259 residents, 746 nurses and 515 other health personnel. (the universe of this study consisted of 510 assistant doctors). 61.71 % of total 1520 personnel responded to all of the questions in these instruments. In the data analysis, a t-test, ANOVA, regression analysis and descriptive statistics were used via SPSS 15. According to the results of the statistical analysis, significant and negative relationships were found between dimensions of job satisfaction and dimensions of burnout. Job satisfaction and burnout levels varied significantly in terms of age, occupancy, education status, medical branches. Residents in this study reported significantly higher levels of job satisfaction and lower levels of burnout than nurses and other health personel (p<0.05). Regression analysis showed that several dimensions of job satisfaction (pay, operating procedures, nature of job and coworkers) have significant effects on overall burnout. Also this study indicated that job satisfaction affect significantly emotional exhaustion, depersonalization, personal accomplishment.

Key Words 
Job satisfaction, burnout, residents, nurses, military health services, military hospital