Hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında tiroid disfonksiyonunun değerlendirilmesi
Thyroid dysfunction evaluation in hemodialysis and peritoneal dialysis patients
Yazar: ELİF ERSEN KURAL
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ SOYPAÇACI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Hemodiyaliz =   ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid nodülleri = Thyroid nodule

Özet:
Amaç: Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) olan hastalarda fonksiyonel ve morfolojik tiroid bozuklukları genel popülasyona göre daha yaygındır. SDBY hastalarında gelişen tiroid disfonksiyonunun, metabolik ve inflamatuar parametreleri etkilediği, kardiyovasküler mortalitede artışa yol açtığı bilinmektedir. Ancak SDBY hastalarının tiroid fonksiyon takibine ve tiroid disfonksiyonlarını önlemeye yönelik net bir uzlaşı yoktur. Çalışmamızın amacı; hemodiyaliz (HD) ve periton diyalizi (PD) tedavisi alan hastalarda inflamatuar ve metabolik parametrelerle birlikte tiroid disfonksiyonu, guatr ve nodüler tiroid hastalığı görülme prevalansını belirlemektir.
Materyal ve metod: Çalışmamızda 2010-2020 yılları arasında Katip Çelebi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Bilim Dalı'na başvuran HD ve PD uygulanan hastalar ile İç Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran normal böbrek fonksiyonları olan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya 150 HD hastası, 70 PD hastası ile normal böbrek fonksiyonları olan, tiroid ultrasonografisi (USG) yapılmış 114 kontrol grubu dahil edildi.Tüm hastaların; açlık kan glukozu, lipid profilleri, albumin, serum C-reaktif protein (CRP), serbest triiyodotironin (sT3), serbest tiroksin (sT4), tiroid uyarıcı hormon (TSH), vücut kitle indeksi (VKİ) düzeyleri ve tiroid USG sonuçları retrospektif olarak kaydedildi. Ek olarak SDBY hastalarının SDBY etyolojileri, diyaliz süreleri, parathormon (PTH), kan üre azotu (BUN), kreatinin (Kr), serum kalsiyum (Ca), serum fosfor (P) düzeyleri kaydedildi.
Bulgular: 220 SDBY hastası ile 114 kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark yoktu (p>0.05). SDBY hastalarının yaş ortalaması 56.8±14.6 idi. 220 hastanın %49.5'i kadındı. SDBY grubunda ortalama VKİ kontrol grubundan daha düşüktü (sırasıyla,24.9±4.3 karşı 27.3±4.4, p<0.001). CRP düzeyleri SDBY hastalarında anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). Total kolesterol, HDL ve LDL kolesterol, albumin düzeyleri SDBY hastalarında anlamlı olarak düşüktü (p<0.05). SDBY hasta grubunda ortalama TSH düzeyi anlamlı olarak yüksekti (3.3±2.6'ya karşı 2.5±2.9, p<0.001). SDBY grubunda sT3 düzeyi anlamlı olarak düşüktü (2.3±0.5' e karşı 3.1±0.6, p<0.001). SDBY grubunda sT4 düzeyi anlamlı olarak düşüktü (p<0.001). SDBY hasta grubunda sT3 ve sT4 düzeyi düşük saptanma sıklığı sırasıyla %51.4 ve %20.5 idi (sırasıyla p<0.001, p<0.001). SDBY hastalarında sT3 düzeyi ile yaş ve CRP arasında negatif yönde ilişki saptandı. SDBY hasta grubunda TSH düzeyi ≥3 mIU/L saptanma sıklığı anlamlı olarak yüksekti (%45.5'e karşı %19.3, p<0.001). SDBY grubunun %68.6'sında ötiroidi, %0.9'unda hipertiroidi, %11.4'ünde hipotiroidi, %19.1'inde izole sT4 düşüklüğü vardı. Aşikar hipertiroidi sıklığı SDBY grubunda %0 idi. Ötiroidi ve hipertiroidi sıklığı SDBY grubunda anlamlı olarak daha azdı (sırasıyla, p<0.001,p=0.014). İzole sT4 düşüklüğü SDBY grubunda anlamlı olarak daha sıktı (p<0.05). Hipotiroidi sıklığında gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). 220 SDBY hastasının 71'inin tiroid USG'si vardı. SDBY grubunda guatr sıklığı anlamlı olarak yüksekti (%40.8'e karşı %14.9, p<0.001). Ayrıca, SDBY grubunda tiroid nodülü sıklığı anlamlı olarak yüksekti (%67.6'ya karşı %41.2, p<0.001). SDBY hastaları HD ve PD grubu olarak değerlendirildi. Gruplar arasında TSH ve sT4 düzeyleri benzerdi (p>0.05). HD grubunda ortalama sT3 düzeyi anlamlı olarak düşük saptandı (p=0.004). Gruplar arasında guatr ve tiroid nodülü görülme sıklığı benzerdi (p>0.05).
Sonuç: Çalışmamızda SDBY hastalarında, tiroid fonksiyon testlerindeki değişikliklerin (yüksek TSH, düşük sT3 ve sT4 ) yanısıra, nodüler tiroid hastalığı ve guatr sıklığında artış olduğunu tespit ettik. HD ve PD grubu arasında, HD grubunda sT3 düzeyinin düşük olması dışında, diğer tiroid hastalıkları açısından anlamlı farklılık yoktu. Ayrıca SDBY hastaları ile kontrol grubu arasında inflamatuvar ve metabolik parametreler arasında farklılıklar mevcuttu.Bu nedenle tüm SDBY hastaları, periyodik olarak metabolik parametreleri ile birlikte tiroid fonksiyon testleri ve morfolojik tiroid bozuklukları açısından USG ile değerlendirilmelidir.

Abstract:
Objective: Patients with end-stage renal disease (ESRD) have more functional and morphological thyroid disorders than the general population. Thyroid dysfunction developed in ESRD patients is known to affect the metabolic and inflammatory parameters and causes an increase in cardiovascular mortality. Nevertheless, there is not any accepted consensus of thyroid function monitoring and how to prevent any thyroid dysfunctions in ESRD patients. The primary aim of the present study is to determine the prevalence of thyroid dysfunction, goiter, and nodular thyroid disease in patients receiving hemodialysis (HD) and peritoneal dialysis (PD) treatments by taking inflammatory and metabolic parameters into consideration.
Materials and Methods: The present study is a retrospective study consisting of patients admitted to the Nephrology Department of Katip Çelebi Atatürk Training and Research Hospital between 2010- 2020 and received HD and PD treatments, and other patients with normal kidney functions admitted to the Department of Internal Medicine. The study was conducted with 150 HD, 70 PD receiving patients and a control group of 114 thyroid ultrasonography (USG) received patients with normal kidney functions. Fasting blood glucose, lipid profiles, albumin, serum C-reactive protein (CRP), free triiodothyronine (fT3), free thyroxine (fT4), thyroid-stimulating hormone (TSH), body mass index (BMI) levels, and thyroid USG results of all participants were recorded retrospectively. Additionally, ESRD etiologies, dialysis times, parathormone (PTH), blood urea nitrogen (BUN), creatinine (Kr), serum calcium (Ca), serum phosphorus (P) levels of all ESRD patients were recorded.
Results: There was not a significant difference with respect to age and gender between the 220 ESRD patients and the control group of 114 (p> 0.05). The mean age of ESRD patients was 56.8±14.6 and %49.5 of the 220 patients were females. The mean BMI value of the ESRD group was lower than the control group (24.9±4.3 against 27.3±4.4, respectively, p<0.001). CRP levels were significantly higher in ESRD patients (p<0.05). Total cholesterol, HDL and LDL cholesterol, albumin levels were significantly lower in the ESRD group (p<0.05). The mean TSH level of the ESRD group was significantly higher (3.3±2.6 against 2.5±2.9, p<0.001). fT3 levels were significantly lower in the ESRD group (2.3±0.5 against 3.1±0.6, p<0.001). fT4 levels were significantly lower in the ESRD group (p<0.001). The frequency of low fT3 and fT4 levels in the ESRD patient group were 51.4% and 20.5%, respectively (p<0.001, p<0.001, respectively). The frequency of TSH level ≥3 mIU/L found in the ESRD group was significantly higher (45.5% versus 19.3%, p<0.001). In the ESRD group, 68.6% had euthyroidism, 0.9% had hyperthyroidism, 11.4% had hypothyroidism, and 19.1% had low isolated fT4 levels. Overt hyperthyroidism in the ESRD group was 0%. Euthyroid and hyperthyroidism frequency was significantly lower in the ESRD group (p<0.001,p=0.014, respectively). Low isolated fT4 was significantly frequent in the ESRD group (p<0.05). It was found that there was no significant difference in Hypothyroidism frequency between the groups (p<0.05). 71 out of 220 ESRD patients had thyroid USG's. Goiter frequency was significantly higher in the ESRD group (40.8% versus 14.9%, p<0.001). Besides, thyroid nodule frequency was also significantly higher in the ESRD group (67.6% versus 41.2%, p<0.001). ESRD patients were evaluated as HD and PD groups. TSH and fT4 levels were found to be similar in both groups (p>0.05). The mean fT3 level in the HD group was significantly lower (p=0.004). Goiter and thyroid nodule frequency were similar in both groups (p>0.05).
Conclusion: In the study, we found an increase in the frequency of nodular thyroid disease and goiter in ESRD patients, as well as the changes in thyroid function tests (high TSH, low fT3, and low fT4). There was no significant difference in terms of thyroid diseases except lower fT3 level in the HD group between the HD and PD groups. Further, inflammatory and metabolic parameters were different in ESRD and control groups. It is known that the inflammatory parameters and thyroid disfunction are associated in ESRD patients. Thyroid function disorders in ESRD patients cause an increase in cardiovascular mortality. For this reason, all ESRD patients should be periodically examined with metabolic parameters, thyroid function tests and USG for morphologic thyroid disorders.