Haşhaş (Papaver somniferum L.) tohum partilerinde tohum gücünü belirlemek amacıyla hızlı yaşlandırma testinin kullanımı
Accelerated ageing test for determining seed vigor of opium poppy (papaver somniferum L.) seed lots
Yazar: GAMZE KULAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, bazı haşhaş genotiplerine ait tohumluk numuneler kullanılarak hızlı yaşlandırma testi için uygulanabilecek en uygun sürenin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Tohum Bilimi ve Teknolojisi Laboratuvarı'nda 2017 yılında yürütülmüştür. Hızlı yaşlandırma testi 41°C sıcaklıkta 24, 48, 72, 96, 120 ve 144 saat süreyle uygulanmıştır. Araştırmada, tohumların çimlenme yüzdesi (%), ortalama çimlenme süresi (gün), çıkış yüzdeleri, 2. gün sayımı ile 4, 8 ve 24 saat sonundaki elektriksel iletkenlik (EC) değerleri incelenmiştir. Çalışmada materyal olarak 3 adet haşhaş çeşidi (Çelikoğlu, Ofis-1 ve Ofis-3) bir adet ıslah hattı (1041) ile 6 adet tohumluk haşhaş popülasyonu (1, 2, 3, 4, 5 ve 6) olmak üzere 10 haşhaş tohumluk numunesi kullanılmıştır. Deneme, tesadüf parsellerinde iki faktörlü deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, incelenen haşhaş tohumlarının canlılıkları %63,0 ile %95,5, çıkış yüzdeleri %25,3 ile %91,5, ikinci gün çimlenme yüzdeleri %32,3 ile %89,0, ortalama çimlenme süresi 1,72 gün ile 2,79 gün, elektriksel iletkenlik değerleri ise değerleri 143,7 ile 300,4 µS/cm/g arasında değiştiği belirlenmiştir. Hızlı yaşlandırma süresinin uzaması haşhaş tohumlarının çimlenme ve çıkış yüzdesini azaltırken, ortalama çimlenme süresi ve elektriksel iletkenlik değerlerini önemli şekilde arttırmıştır. Ayrıca, genotiplerin hızlı yaşlandırma sürelerine farklı tepkiler verdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, haşhaşta 41°C sıcaklıkta yürütülecek hızlı yaşlandırma testi için 96 saat sürenin uygun olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study was aimed to determine the optimum duration for accelerated ageing test by using seed lots of some opium poppy genotypes. The research was conducted at Seed Science and Technology Laboratory of Department of Field Crops, Agricultural Faculty of Eskisehir Osmangazi University in 2017. The accelerated ageing test was performed at 41°C for 24, 48, 72, 96, 120 and 144 hours. Germination percentage (%), mean germination time (day), second day germination (%), emergence percentage (%) and electrical conductivity for 4, 8 and 24 h were investigated in the study. Ten poppy genotypes were used as seed material which were three poppy cultivars (Çelikoğlu, Ofis-1 and Ofis-3), one breeding line (1041) and six populations (labelled as 1, 2, 3, 4, 5 and 6). The experiment was established in a two-factor completely randomized design with four replicates. The results of the research showed that the seed viability of poppy seeds was determined between 63.0% and 95.5%, emergence percentage was 25.3% and 91.5%, second day germination was 32.3%-89.0%, mean germination time was 1.72 - 2.79 day, electrical conductivity for 24 h was 143.7 - 300.4 µS/cm/g. Prolonged accelerated ageing duration resulted in decreasing in germination and emergence percentages while mean germination time and electrical conductivity values were increased. It was also determined that poppy genotypes showed different responses to duration of accelerated ageing. It was concluded that duration of 96 hours should be advised for accelerated ageing test conducted at 41°C in poppy seeds.