İşletmelerde yatırım (kuruluş) planları ile ilgili incelemeler ve yatırım planlarının değerlendirilmesine ilişkin karşılaştırmalı bir uygulama /
Yazar: MUSTAFA TÜRENGÜL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1989
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
447 Ö Z E T Bu çalışmada, yatırım planlaması konusu teorik ve pratik olarak incelenmiştir. Çalışmanın teorik bölümünde "Yatırım planı" kavramı ele alınmış, gelişen ve değişen iktisadi ve teknik çevre faktörleri çöz önüne alınarak, geçmiş verilerden hareket edilerek geleceğe dönük projeskiyon (tahmin) lerin yapılması, halen kullanılan tek nolojinin incelenmesi, yeni yöntemlerin araştırılması, bunların Bağlıyacağı bir takım avantajların iyi belirlenmesi, kalitatif ve kantitatif yöntemler kullanılarak fabrika yerinin seçilmesi, dev letin teşvik tedbirlerinin incelenmesi konularını kapsama alan »ya tırım planı nın çok önemli bir faaliyet olduğu belirtilmiştir. Yatırım fikrinin tesadüfen veya sistematik çalışmalarla, tahlillerle de meydana çıkabildiği.; ancak bir proje fikri te sadüfen doğsa bile sistemli araştırmalarla uygulanabilir olup olmadığının incelenmesi- gereği çalışmamızın esaslarından birini oluşturmuştur. Ön fizibilite aşamasında uygun yatırım alanları arasında eleme yapılmaktadır. Girişimciler ümit verici yatırım alanları arasındaki elemeyi genellikle kârlılık ve finansman imkânları açısından yapmaktadırlar. Uygun yatırım alanlarının girişimcinin f inansal imkânları açısından değerlendirilmesi, yatırım tutarla rının tahmini anlamına gelmektedir. ön-f izibilite de,i+i+e yatırım tutarını kestirme yöntemlerle hesaplayabiliriz. Çalış mamızda bu yöntemler (formül, benzetme, oran, birim maliyet yöntemleri) üzerinde özenle durulmuştur. Bir yatırım projesinin kârlı olup olmadığı konusunda yapı lan ayrıntılı ekonomik, teknik ve f inansal inceleme olarak tanım layabildiğimiz fizibilite etüdü ile ilgili kalitatif ve kantita tif yöntemler izah edilmiştir. Yatırım projeleri çeşitli açılardan değerlendirilmektedir. Bunlar kârlılık açısından, kredi kuruluşları açısından, teşvik araçlarından yararlanma açısından yapılmaktadır. Kârlılık açı sından değerlendirme yöntemlerinden, rantabilite oranı, sermaye nin kârlılığı, geri ödeme devresi yöntemlerinde paranın zaman de ğeri dikkate alınmamakta iç kârlılık, net bugünkü değer, fayda- masraf oranı yöntemlerinde paranın zaman değeri dikkate alınmak tadır. İşletmelerin yasal yapıları üç kısımda incelenmektedir. Bunlar ; Özel işletmeler, kamu işletmeleri ve yabancı sermayeli işletmelerdir. Özel işletmeler ; Tek kişi işletmeleri, şirket (ortaklık)lar, kooperatifler, dernek ve tesislerin (Vakıfların) işletmeleri olarak ayırabiliriz. Yatırımın yönetimi üst düzeyde bir yönetim faaliyeti olup en önemli fonksiyonları ise, planlama, organizasyon ile gerçek leştirme ve denetimdir. Uygulama ~ile ilgili çalışmalarımda, en uygun.= yatırım ala-nının seçimini yaparken şu sektörleri gözönünde tuttum ; - Tekstil sektörü - Lastik sektörü - Gıda sektörü - Çimento sektörü - Kağıt sektörü Yatırım alanlarını bu şekilde seçmemde, ülke kaynakları özel sektörce yapılabilecek yatırım konuları ile gıda ve kâ ğıt sanayiinde rearganizasyon projelerinden kazandığım deneyi mim önemli etken olmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda çimento ve kâğıt sektörü yatırımlarının uygun yatırım alanları olduğu tarafımızdan orta ya konmuştur-. Uygun yatırım alanları (çimento-kâğıt) 'nın yatırım tu tarları kestirme yöntemlerle hesaplanmış ve finansal imkânlar açısından yatırımların yapılabileceği sonucuna varılmıştır. Bu aşamadan sonra çimento ve kâğıt tesislerinin fizibi lite etüdlerini hazırlanmıştır. Fabrika yeri seçiminde kuruluş yeri faktörleri gözönüne alınarak gözlem, mülakat ve anket yön temleri kullanılmış çimento tesisinin normal yöre yatırımı kâ ğıt tesisinin teşvikli yöre yatırımı olacağı tesbit edilmiştir. Teşvik tedbirlerinin sağladığı yararlardan dolayı kâğıt yatırımında işletme dönemi gelirlerinin işletme dönemi giderle rini karşılayabildiği diğer bir ifade ile kârlı bir yatırım ol-450 duğu, çimento yatırımında ise işletme gelirlerinin, işletme gi derlerini karşılayamadığı ortaya konmuş, yurdumuzda teşviksiz yatırımların genelde özkaynak dışında gerçekleştirilmelerinin mümkün olamayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract: