Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda hiperakuzi değerlendirmesi
Evaluation of hyperacusis in children with neurodevelopmental disorders
Yazar: MÜJGAN CÖMERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR KÜÇÜK CEYHAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Duyusal bütünleşme = Sensory integration ; Hiperakuzi = Hyperacusis ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
İnsanlar içinde bulunduğu ortamın seslerine, spesifik seslere ve değişik düzeylerde algılanan seslere karşı farklı tepki ve davranışlar sergilemektedir. Bu seslerden rahatsız olma durumu tolerans gösterememe şeklinde ifade edilmektedir. Azalmış ses toleransına sahip kişiler, diğer insanları rahatsız etmeyen günlük seslere tahammül edemezler (Jastreboff & Jastreboff, 2014).  Seslere karşı aşırı duyarlılığı ifade etmek için kullanılan en yaygın terim ise hiperakuzidir. Hiperakuzi için birden fazla tanım olsa da en yalın haliyle sese karşı aşırı duyarlı olma ve abartılı tepki verme şeklinde ifade edilmiştir (Jastreboff ve Jastreboff, 2004a). Duyu kavramı, çevreden ve vücuttan gelen uyaranların duyu organımızla etkileşime girmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır ve duyular sayesinde insan yaşamı anlamlı hale gelmektedir (Mather, 2018). Duyusal girdilerde organizasyonun gerçekleşememesi ve bu girdilere karşın anlamlı bir yanıtın oluşmaması duyu bütünleme bozukluğu olarak açıklanmaktadır. Duyu bütünleme eğitimi alan çocuklarda komorbidite gösteren bazı bozukluklar; otizm spektrum bozukluğu (OSB), dikkat eksiliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖG), Williams sendromu şeklindedir. Bu çalışmada Yılmaztürk ve Küçük Ceyhan'ın (2021) geliştirdiği geçerlilik ve güvenilirliğini ortaya koyduğu Çocuklar İçin Hiperakuzi Ölçeği (ÇİHÖ) kullanılarak duyu bütünleme eğitimi alan çocuklarda hiperakuziye bağlı duygusal/fiziksel his yoğunluğunun, hiperakuziye bağlı yaşam kalitesinde etkilenme derecesinin ve hiperakuziden kaçınma davranışı sıklığının normal yaşıtlarına göre karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya 4-11 yaş arası, duyu bütünleme eğitimi alan popülasyondan 60 çocuk (45 erkek 15 kız) ve normal popülasyondan 60 çocuk (31 erkek 29 kız) olmak üzere toplam 120 çocuk ve ebeveyni/bakıcısı dahil edilmiştir. Çalışma için ebeveyn görüşme formu ve çocuk görüşme formu kullanılmıştır. Ebeveyn görüşme formunda çocuk hakkında ebeveynin gözlem ve bilgilerine dayalı 9 soru bulunmaktadır. Çocuk görüşme formu 2 bölümden oluşmaktadır. Formun "A" bölümünde 40 adet ses ve seslere ait hislerini belirtilebileceği 7 adet duygu yer almaktadır. "B" bölümünde 3 ölçek (ÇİHÖ-1, ÇİHÖ-2, ÇİHÖ-3) bulunmaktadır. Çocuk görüşme formları doldurulmaya başlanmadan önce her çocuğa online işitme taraması yapılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çocuk görüşme formunun "A" bölümünde çalışma ve kontrol grubunu oluşturan çocuklar seslere karşı ne hissettiklerini işaretlemişlerdir ve en çok rahatsızlık bildirilen sesler belirlenmiştir. Çocuk görüşme formunun "B" bölümünde bulunan ÇİHÖ-1, ÇİHÖ-2 ve ÇİHÖ-3 ölçeklerinin sonuçları her iki grup içinde değerlendirilmiş ve en çok hangi düzeyde etkilenim gözlendiği belirlenmiştir. Duyu bütünleme eğitimi alan çalışma grubu ile normal grup arasında farklılıklar belirlenmiştir. Böylece duyu bütünleme eğitimi alan popülasyonda hiperakuzi için, bütüncül terapi yaklaşımları geliştirilmesi çalışmalarının önünün açılacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: hiperakuzi, duyu bütünleme eğitimi, ölçek, duygusal/fiziksel his, yaşam kalitesi.

Abstract:
People react and behave differently to the sounds of their environment, specific sounds and sounds perceived at different levels. Being disturbed by these sounds is expressed as intolerance. People with reduced sound tolerance cannot tolerate everyday sounds that do not disturb other people (Jastreboff & Jastreboff, 2014).  The most common term used to describe hypersensitivity to sounds is hyperacusis. Although there is more than one definition for hyperacusis, in its simplest form, it is expressed as being hypersensitive to sound and reacting exaggeratedly (Jastreboff ve Jastreboff, 2004a). The concept of sense emerges as a result of the interaction of stimuli from the environment and the body with our sense organ, and human life becomes meaningful thanks to the senses (Mather, 2018). The inability to organize sensory inputs and the absence of a meaningful response to these inputs is described as sensory integration disorder. Some disorders showing comorbidity in children receiving sensory integration education are autism spectrum disorder (ASD), attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), specific learning disorder (SLD), and Williams syndrome. In this study, it was aimed to compare the intensity of emotional/physical sensations due to hyperacusis, the degree of impact on quality of life due to hyperacusis, and the frequency of hyperacusis avoidance behavior in children receiving sensory integration training using the Hyperacusis Scale for Children (HSFC) developed by Yılmaztürk and Küçük Ceyhan (2021).  A total of 120 children aged 4-11 years, 60 children (45 boys and 15 girls) from the population receiving sensory integration training and 60 children (31 boys and 29 girls) from the normal population and their parents/caregivers were included in the study. Parent interview form and child interview form were used for the study. In the parent interview form, there are 9 questions about the child based on the parent's observations and information. The child interview form consists of 2 sections. Section "A" of the form includes 40 sounds and 7 emotions that children can express their feelings about the sounds. In the "B" section, there are 3 scales (HSFC-1, HSFC-2, HSFC-3). Before the child interview forms were filled in, each child underwent an online hearing screening. The data obtained in the study were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program. In section "A" of the child interview form, the children in the study and control groups marked how they felt about the sounds and the sounds that caused the most discomfort were identified. The results of the HSFC-1, HSFC-2 and HSFC-3 scales in the "B" section of the child interview form were evaluated in both groups and the level of involvement was determined. Differences were determined between the study group receiving sensory integration training and the normal group. Thus, it is thought that the development of holistic therapy approaches for hyperacusis in the population receiving sensory integration training will pave the way for studies.
Keywords: hyperacusis, sensory integration training, scale, emotional/physical sensation, quality of life, avoidance behavior.