Zekâ oyunları dersinin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin üst düzey düşünme becerilerine etkisi
The effect of intelligence games course on 7th grade secondary students' higher order thinking skills
Yazar: UĞUR EPÇAÇAN
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT BAHÇECİ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme becerileri = Thinking skills ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Zeka oyunları = Mind games ; Zeka oyunları dersi = Puzzles and games course ; Üretici düşünme becerileri = Productive thinking skills ; Üst düzey düşünme = Higher order thinking ; Üstbilişsel düşünme = Metacognitive thinking

Özet:
Bu araştırmada zekâ oyunları dersinin ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin üst düzey düşünme becerilerine etkisi incelenmiştir. Araştırma, nicel yöntemlerden yarı deneysel model ile nitel yöntemlerden durum çalışması olmak üzere karma bir yöntemden oluşmaktadır. Çalışma grubu, araştırmanın nicel boyutu için, Siirt ilindeki bir ortaokulda yedinci sınıf öğrencilerinden, seçmeli zekâ oyunları dersini seçen (deney grubu, 20) ve bu dersi seçmeyen (kontrol grubu, 20) olmak üzere toplam 40 katılımcıdan oluşmaktadır. Ayrıca araştırmanın nitel boyutu için katılımcılar, zekâ oyunları dersini veren öğretmen ve deney grubu öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmada nicel verilerin analizinde non-parametrik testler Wilcoxon işaretli sıralar testi ile Mann Whitney-U testi, nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.
Zekâ oyunları dersinden önce yapılan problem çözme, yaratıcı düşünme ve üst bilişsel düşünme becerilerinin Mann Whitney-U ön test sonuçlarına göre deney grubu ile kontrol grubu arasında, anlamlı düzeyde fark olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum örneklem gruplarının denkliği açısından önem arz etmektedir.
Deney grubu öğrencilerinin, deney öncesinde ve sonrasında problem çözme, yaratıcı düşünme ve üst bilişsel düşünme becerilerinin anlamlı düzeyde farklılık gösterip göstermediğine yönelik Wilcoxon işaretli sıralar testi analiz sonuçları, araştırmaya katılanların deney öncesi ve sonrası puanları arasında son test lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir.
Kontrol grubundaki katılımcıların ön test ve son test problem çözme, yaratıcı düşünme ve üst bilişsel düşünme becerilerinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğine yönelik Wilcoxon işaretli sıralar testi analiz sonuçları, öğrencilerin testlerden aldıkları puanlar arasında anlamlı düzeyde fark olmadığını göstermektedir.
Problem çözme, yaratıcı düşünme ve üst bilişsel düşünme becerileri gözlenen öğrencilerden, zekâ oyunları dersini seçenler ile bu dersi seçmeyenlerin zekâ oyunları dersi sonrası son testlerden aldıkları puanların Mann Whitney U-testi sonuçlarına göre anlamlı bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. Sıra ortalamaları dikkate alındığında, zekâ oyunları dersini seçen öğrencilerin, bu dersi seçmeyen öğrencilere göre problem çözme, yaratıcı düşünme ve üst bilişsel düşünme becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmanın nitel verilerine ilişkin; sorun karşısında izlenen yol, problem çözümünde davranış değişikliği, farklı bir gelişme durumunda cesaret, kendine özgü fikir geliştirme, kendi kendine öğrenmeyi gerçekleştirme ve kişisel farkındalıkta değişim adında temalar oluşturulmuştur. Bu temalar bağlamında öğrencilerin ortaya koydukları görüşler arasında en çok farklı çözüm yolları arayıp en uygununu bulma, pes etmeden alternatif yollar arama, üstesinden gelebileceğine inanma, güçlü hissetme, kalıpların dışına çıkarak fikrine güvenme, kararlı davranış sürdürme, farklı kaynak, kitap, videolara başvurma, dikkat ve odaklanmada gelişim şeklinde oluşturulan kodlar öne çıkmıştır.

Abstract:
The effect of intelligence games course on seventh grade students' higher order thinking skills is examined in this research. The research was designed as a mixed method which combines quasi-experimental model-one of the quantitative methods and case study- one of the qualitative method. For the quantitative dimension of the research, the study group consisted of a total of 40 seventh grade students in a secondary school in Siirt who selected intelligence games course (experimental group, 20 students) and did not select this course (control group, 20 students). As for the quantitative dimension of the research, the participants were the teachers who taught intelligence games course and the students in the experimental group. Wilcoxon signed-rank test and Mann Whitney-U tests that are non-parametric tests were used for the analysis of quantitative data, and descriptive analysis method was used for the analysis of qualitative data.
 It was determined that there was not a  significant difference between experimental group and control group according to Mann Whitney-U pre-test results of problem solving, creative thinking and higher order thinking skills tests carried out prior to intelligence games course. This is important for the equality of the groups.
Wilcoxon signed-rank test analysis results on whether the problem solving, creative thinking and higher order thinking skills of the experimental group students differed significantly before and after the experiment showed that there was a significant difference between the pre- and post-experiment scores of the participants in favor of the post-test.
Wilcoxon signed-rank test analysis results on whether the pre-test and post-test problem solving, creative thinking and higher order thinking skills of the participants in the control group revealed a significant difference demonstrated that there was no significant difference between the scores of the students from the tests.
According to Mann Whitney-U test results, among the students whose problem solving, creative thinking and higher order thinking skills were observed, those who selected the intelligence games course and those who did not select this course showed a significant difference in the post-test scores after the intelligence games course. Based on the mean rank, it was determined that the students who chose the intelligence games course had higher problem solving, creative thinking and higher order thinking skills scores than the students who did not choose this course.
As for the qualitative data of the research, the following themes were generated; the way followed in the face of the problem, behavioural change in problem solving, courage in a different development situation, developing unique ideas, realizing self-learning and change in self-awareness. Among the opinions put forward by the students in the context of these themes, the most remarkable were the following codes; looking for different solutions and finding the most suitable one, looking for alternative ways without giving up, believing that you can overcome it, feeling strong, trusting your ideas by going beyond the stereotypes, maintaining a determined behaviour, resorting to different sources, books, videos, improving attention and focus.