Eğitim örgütlerinde örgütsel adalet ve örgütsel güven arasındaki ilişki
The relationship between organizational justice and organizational trust in educational organizations
Yazar: CEBRAİL SARUHAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KAYA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okullar = Schools ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; eğitim örgütlerinde çalışan öğretmen ve yöneticilerin örgütsel adalet ve örgütsel güven düzeyleri arasında olan ilişkiyi saptamaktır. Şanlıurfa ili merkez ilçelerindeki resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapmakta olan öğretmenlerin algılarına dayalı olarak örgütsel güven ve örgütsel adalet arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve açıklanmasının amaçlandığı bu araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticilerin örgütsel adalet ve örgütsel güven algıları arasındaki ilişkinin saptanması için araştırmada ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır.

Araştırmanın çalışma evrenini, Şanlıurfa İli merkez ilçelerinde 2018-2019 eğitim-öğretim döneminde eğitim örgütlerinde bulunan bütün öğretmen ve yöneticiler oluşturmaktadır. Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde 11374 öğretmen ve 2293 yönetici personel olmak üzere toplam 13667 personel bulunmaktadır. Araştırmada evrenden örneklem alma yoluna gidilmiştir. Araştırmanın örneklemini ise, çalışma evreninden seçkisiz olarak belirlenen 450 öğretmen ve yönetici oluşturmaktadır.

Çalışmadaki öğretmen ve yöneticilerin örgütsel adalet algı düzeyleri Niehoff ve Moorman (1993) tarafından geliştirilen ve Polat (2007) tarafından "Ortaöğretim Öğretmenlerinin Örgütsel Adalet Algıları, Örgütsel Güven Güzeyleri ile Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Arasındaki İlişki" adlı doktora tezinde Türkçeye uyarlanmış

19 maddeden oluşan "Örgütsel Adalet Ölçeği" ile tespit edilmiştir. Örgütsel güven algı düzeyleri de Adams (2004) tarafından geliştirilen ve Kanten (2012) tarafından "İşgörenlerde İşe Adanmanın ve Proaktif Davranışların Oluşumunda Örgütsel Güven ile Örgütsel Özdeşleşmenin Önemi" adlı doktora tezinde kullandığı 16 maddeden oluşan "Örgütsel Güven Ölçeği" ile tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmaya katkı sunan öğretmen ve yöneticilerin tanınmasına yönelik hazırlanan değişkenler için 15 soru bulunmaktadır. Bunlar; çalıştığı kurum, branş, istihdam şekli, öğrenim durumu, yaş, kıdem yılı, unvan, doğum yeri, kurumdaki görev süresi, cinsiyet, medeni hal, başka kurumda çalışıp çalışmadığı, kadrosunun bulunduğu yerde çalışıp çalışmadığı, çalıştığı birimin fiziki şartlarının uygun olup olmadığı ve yöneticiler arasında akrabasının bulunup bulunmadığına ilişkin bilgileri barındırmaktadır.

Geçerlilik ve güvenirlik testlerinden sonra yapılan normallik testlerinde normalliğin sağlandığı belirlenmiş olup parametrik testler uygulanmıştır. Araştırma verileri; bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve korelasyon gibi istatistiksel analizler ile elde edilmiştir. Yapılan analizlerde; unvan, yaş, kıdem yılı, doğum yeri, cinsiyet, fiziki şartların uygun olup olmaması ve yöneticiler arasında akrabanın bulunup bulunmaması yönünden anlamlı farklılıklar bulunurken diğer değişkenler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırmada Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde öğretmen ve yönetici olarak görev yapan personellerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel güven algıları arasında yapılan korelasyon testinin ilişki durumu "r = 0.79" olarak çıktığından eğitim örgütlerindeki öğretmen ve yöneticilerin algıları arasında pozitif yönde anlamlı ve yüksek düzeyde olumlu bir ilişki bulunmuştur. Çıkan sonuçlar çerçevesinde eğitim örgütlerinde çalışanlara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the relationship between organizational justice and organizational trust levels of teachers and administrators working in educational organizations. Quantitative research method was used in this study, which aims to investigate and explain the relationships between organizational trust and organizational justice based on the perceptions of teachers working in official primary, secondary and high schools in the central districts of Şanlıurfa province. Relational research model was used in the study to determine the relationship between organizational justice and organizational trust perceptions of teachers and administrators working in educational institutions.

The population of the study consists of all teachers and administrative in educational organizations in the central districts of Sanliurfa in the 2018-2019 academic year. There are a total of 13667 people in the central districts of Şanlıurfa, including 11374 teachers and 2293 administrative staffs. In the research, sampling was taken from the universe. The sample of the study consists of 450 randomly selected teachers and administrative from the study population.

The organizational justice perception levels of teachers and administrators in the study were determined using a scale, which was developed by Niehoff and Moorman (1993) and adopted to Turkish as 19 items by Polat (2007) in his disertation titled "The Relationship Between Organizational Justice Perceptions of Secondary

School Teachers, Organizational Trust Levels and Organizational Citizenship Behaviors." Organizational trust perception levels were determined using a scale, which was developed by Adams (2004) and used as 16 items by Kanten (2012) in his doctoral dissertation titled "Importance of Organizational Trust and Organizational Identification in The Formation of Proactive Behaviors in Employees." Additionally, there are 15 questions for the variables prepared for the recognition of teachers and administrators contributing to the research. These are; the institution, branch, employment type, educational status, age, seniority year, title, place of birth, term of office in the institution, gender, marital status, whether he/she worked in another institution, whether he/she works in his/her place of employment, whether the physical conditions of the unit he/she works are appropriate and managers information about the presence of relatives.

After validity and reliability tests, normality tests were performed and parametric tests were applied. Independent samples t-test, ANOVA and correlation were obtained by statistical analysis. In the analyses; there were significant differences in terms of title, age, seniority year, place of birth, sex, whether the physical conditions were appropriate and whether there were relatives among the managers. In the study, the correlation between the organizational justice perceptions and organizational trust perceptions of people working as teachers and administrators in the central districts of Şanlıurfa province was found to be "r = 0.79" and a significant positive correlation was found. According to the results, suggestions were made for employees in educational organizations.