hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
577 (3774) numaralı Diyarbekir Şer'iyye Sicili (Değerlendirme ve transkripsiyon)
Diyarbekir Sharia Registry No. 577 (3774) (Assessment and transcription)
Yazar: HİKMET ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. FERİDUN BİLGİN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Kent tarihi = Urban history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyoekonomik hayat = Socio-economic life ; Sosyokültürel yaşam = Socio-cultural life ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Şer'iyye  sicilleri, Osmanlı tarihinin aydınlatılması açısından birincil kaynaklardır. Bilhassa, sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel, dinî ve siyasî birçok konunun aydınlatılması amacıyla bu defterlerin önemi her geçen gün artmaktadır. Çalışmamıza mesned teşkil eden 577 Numaralı Diyarbakır Şer'iyye  Sicili defteri XIX. asrın son çeyreğindeki mahkeme kayıtlarını ihtivâ etmektedir. 577 numaralı defter 16 varak ve 68 hükümden oluşmaktadır. Defterdeki en erken tarihli hüküm 1135 (1723) tarihlidir. En son ise, 1269 (1853) tarihli hüküm yer almaktadır. Defterdeki hükümler çoğunlukla verâsetle ilgili olmasına rağmen, evlilik, boşanma, yol tamiri ve başka şehirlere göçler, yaralama ve gasp suçlarına ilişkin mehkeme kararları da yer almaktadır. Bu kararlar, dönemin sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yaşamına ışık tutmaktadır.

Abstract:
Şer'iyye  registers are the primary sources in terms of illuminating the Ottoman history. In particular, the importance of these notebooks is increasing day by day in order to illuminate many socio-economic, socio-cultural, religious and political issues. Diyarbakır Şer'iyye  Registry No. 577 which constitutes the basis of our study, was published in the XIX. It contains the court records of the last quarter of the century. Şer'iyye  Registry have 16 leaves and 68 court order. The earliest date of the court order is dated 1135 (1723). The last court order is dated 1269 (1853). Although the court orders  that in the Şer'iyye  Registry, are mostly about inheritance, there are also court decisions regarding the crimes of marriage, divorce, road repair and migration to other cities, injury and extortion. These court orders shed light on the socio-economic and socio-cultural life of the period.
Kâdî Abdülcebbâr ve Seyfeddin El-Amidî'ye göre hidayet ve dalâlet
Guidance and heresy according to Qadi Abd Alcabbar and Amidi
Yazar: MEHMET MURAT TÜRK
Danışman: PROF. DR. AHMET ERKOL
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Dalalet = Signification ; Eş`ari = Eş`ari ; Hidayet = Right way ; Kadı Abdülcebbar = Qadı Abdulcabbar ; Kelam = Islamic theology ; Mutezile = Mutazila ; Seyfeddin Amidi = Seyfeddin Amidi ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanın temel ayırt edici özelliği, sahip olduğu irâdesidir. İrâde insanı diğer yaratılmışlardan ayıran temel özelliklerinden birisidir. Tarih boyunca gerek İslam öncesi teolojilerde, gerekse İslam kelamında insanın bu vasfa sahip olması ile birlikte hidâyet ve dalâlet olarak nitelenen iman ve küfür konusu, temel tartışma konularından birisi olmuştur. Dolayısıyla hidâyet ve dalâlet bahsi önemli oranda irâde konusuyla da ilişkilendirilmiştir. Aynı şekilde kader bahsi çerçevesinde de ele alınan hidâyet ve dalâlet konusu, İslam kelamcıları tarafından farklı değerlendirilmiştir. Her bir kelam okulu, bu konuyu sahip oldukları temel yöntemler kapsamında değerlendirmiştir. Bu çerçevede önemli oranda birbirine muhalif duran iki kelam okulu olan Muʿtezile ile Eşʿarîlerin, konuyu nasıl değerlendirdikleri önemlidir. Bu durumun bir gereği olarak iki kelam okulunun önemli iki temsilcisi olan Kādî Abdülcebbâr ve Seyfüddîn el-Âmidî'nin değerlendirmeleri mukayeseli bir şekilde işlenmiştir.

Abstract:
The most basic distinguishing feature of man is his will. The will is one of the basic features that distinguishes man from other creatures. Throughout history, both in pre-Islamic theologies and in Islamic theology, the subject of faith and unbelief, which is described as guidance and heresy, has been one of the main topics of discussion. Therefore, the talk of guidance and misguidance has been significantly associated with the issue of will. Likewise, the issue of guidance and misguidance, which is also dealt with within the framework of destiny, has been evaluated differently by Islamic theologians. Each kalam (theology) school evaluated this subject within the scope of their basic methods. In this context, it is important how the Mu'tazila and Ash'aris, which are two schools of kalam that are considerably in opposition to each other, evaluate the issue. As a requirement of this situation, the evaluations of Qadi Abdulcebbâr and Seyfuddin al-Âmidî, who are two important representatives of the two schools of kalam, have been studied in a comparative way.
Orta Çağ devlet diplomasisinde rehine uygulaması ve yansımaları
Hostage practice and its reflections in medieval state diplomacy
Yazar: İBRAHİM BİLGİN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KÜTÜK
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Kamu diplomasisi = Public diplomacy ; Orta Çağ = Middle Ages ; Rehin = Pledge ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Orta Çağ devletlerarası hukukunda birçok diplomatik uygulama var olmuştur. Bu uygulamaların gerisinde devletlerin siyasi, hukuki ve ticari alanlarda kendilerini garanti altına alma çabaları yatmaktadır. Bu bağlamda devletler politik avantaj kazanmak ve uygun politik hamleler gerçekleştirebilmek için rehin alma metodunu tatbik etmişlerdir. Orta Çağ devletler bu bağlamda çeşitli uygulamaları hayata geçirmişler, egemen oldukları sahanın hâkimiyetini pekiştirmek ve sürekliliğini kazandırmak için uygun politikalar üretmişlerdir. Bu uygulamalardan biri de devletlerin politik bir hamle olarak gördükleri ve yaygın olarak başvurdukları rehine alma/alıkoymadır. Devletlerin diğer devletlerle olan ilişkileri bağlamında sigorta hükmünde olan bu politika yaygın olarak uygulanmış birçok devlet tarafından geliştirilerek sürdürülmüştür. Bu çalışmada Orta Çağ'da uygulanan rehin alma politikasının detayları, usul ve esasları aktarılmaya çalışılacaktır. Bu konuya girmeden evvel rehin/rehine kavramının kökeni, anlamı, hakkında bilgi verilecektir. Bunun yanı sıra rehine politikasının gerek psikolojik/duygusal gerek siyasi/diplomatik etkisi örnekler üzerinden aktarılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Selçuklular, Rehin Alma Uygulaması, Diplomatik İlişkiler, Uluslararası Hukuk.

Abstract:
There have been many diplomatic practices in politics in the medieval interstate law. The efforts of states to guarantee themselvesin political, legal and commercial areas lie behind these practices. The states have used the hostage method to guarantee themselves and to make appropriate political movesin this context. Seljuks also applied many practices in the eleventh and fourteenth centuries when they ruled. In this context, the medieval states implemented various practices and produced appropriate policies to consolidate their dominance in the area they possessed and to ensure its continuity. One of these practices is hostage-taking and detention, which states see as a political move and widely resort to. This policy, which is in the form of insurance in the context of the relations of states with other states, has been widely implemented and continued by many states. The details, procedures and principles of the hostage-taking policy applied in the Middle Ages will be tried to be conveyed in this study. Before going into this subject, information will be given about the origin and meaning of the concept of pledge/hostage. In addition, both the psychological/emotional and political/diplomatic effects of the hostage policy will be tried to be conveyed through examples.

Key Words: Seljuks, Hostage Policy, Diplomatic Relations, International Law.
Zemahşerî'nin "el-Mufassal fî Sanʿati'l-iʿrâb" adlı eserinde istişhad ettiği âyetler
Ayah used for istishhad in Zemahşeri's "el-Mufassal fî Sinâʿati'l-iʿrâb"
Yazar: KASIM YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİD SALİHOĞLU
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Al-Mufassal = Al-Mufassal ; Arapça = Arabic ; Ayetler = Verses ; Dilbilgisi = Grammar ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Zemahşeri = Zemahşeri ; İstişhad = Quotation

Özet:
Bu çalışmada, Zemahşerî'nin (ö. 538/1144) yaşadığı dönem, hayatı ve ilmî kişiliğiyle ilgili önemli bilgiler verilmiştir. Onun, Arap gramerine dair güzel bir tertip ve iyi bir metotla kaleme aldığı el-Mufassal fî sanʿati'l-iʿrâb adlı eserinde Arap gramerine dair kuralların ispatında istişhâd ettiği âyetlerin tespiti ve onların istişhâd yönleri geniş bir şekilde ele alınıp incelenmiştir.
Çalışmamız, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında; araştırmanın amacı, önemi, yöntemi ve kaynakları ele alınmıştır.
Birinci bölümde; Zemahşerî'nin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî kişiliği, hocaları, öğrencileri, eserleri ve el-mufassal adlı eserinin adı, yazılış gayesi, ihtiva ettiği konular ve istişhâd metodu incelenmiştir.
İkinci bölümde, istişhâdın tanımı ve kaynakları ele alınmıştır. 
Üçüncü bölümde ise Zemahşerî'nin el-Mufassal fî sanʿati'l-iʿrâb adlı eserinde, Arap gramerine dair kuralların ispatında istişhâd ettiği âyetlerin tespiti ve onların istişhâd yönleri detaylı bir şekilde ele alınıp incelenmiştir.

Anahtar kelimeler: Gramer, Zemahşerî, el-Mufassal, İstişhâd, Âyet

Abstract:
In this study, important information was given about the period in which Zemahşerî (d. 538/1144) lived, his life and his scientific personality. In his work titled al-Mufassal fî sanʿati'l-iʿrâb, which he wrote with a nice arrangement and a good method on Arabic grammar, the determination of the verses he consulted in the proof of the rules of Arabic grammar and their istişhâd aspects were discussed and examined in a wide range.
Our study consists of introduction and three parts. In the introduction; The purpose, importance, method and sources of the research were discussed.
In the first part; The period in which Zemahşerî lived, his life, his scientific personality, his teachers, students, his works and the name of his work called al-mufassal, the purpose of writing, the subjects it contained and the method of istişhâd were examined.
In the second chapter, the definition and sources of ıstishhad are discussed.
In the third chapter, in Zemahşeri's work named al-Mufassal fî sanʿati'l-iʿrâb, the determination of the verses and their istişhâd aspects in the proof of the rules of Arabic grammar were discussed and examined in detail.

Keywords: Grammar, Zemahşeri, el-Muafassal, Istishhad, Verse
Çağdaş sanatta travma temsili
The representation of trauma in contemporary art
Yazar: ELİF KAYA
Danışman: DOÇ. KUTLU GÜRELLİ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Göçler = Migrations ; Modern sanat = Modern art ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Tanıklık = Testimony ; Tekrarlar = Repetitions ; Travma = Trauma

Özet:
"Çağdaş Sanatta Travma Temsili" adlı bu tez çalışmasında, yeryüzündeki bireylerin bir başkasının da  varlığından haberdar olduğu süreçten itibaren,  toplumsal algı, grup algısı, ötekiler algısı oluştuğu söylenebilir.. Herhangi bir kitlenin çeşitli sebeplerle  maruz kaldığı ya da maruz bırakıldığı güç savaşlarını, güçlü olanın zayıf olanı kontrol etmeye hatta yok etmeye çalıştığı bir boyuta dönüşmesini sanata ve sanatçıya olan etkileri incelenmektedir. Bu çalışmada son çeyrek yüzyıldan şu ana kadar ki evrilen sanat anlayışını, çağdaş  sanatta temsil  sorunu ile ortaya çıkan sorulara cevap aranmaktadır. Ayrıca toplumsal ve bireysel travmalarla ilgili alan  analizlerinden  oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çağdaş sanat, travma, tanıklık, tekrar, şehir, göç.

Abstract:
In this thesis titled " Representation of Traumain Contemporary Art" social perceptıon, Group perception and perception of others were formed from the process in which the Earth was aware of it's existence. It examines the power wars in which any mass is exposed to or subject to various reasons and the transformation of the strong in to dimension in which the weak try to control or even destroy, on art and artists are examined. In this study, the understanding of art that has evolved form the last Questions that arise with the Question of representation in contemporary art. Besides consists of field analyses related to communal and individual traumas.


Key Words: Contemporary Art, trauma, testimony, witness, repetition, city, migration
Ahmet Hilmi Koğî'nin er-Resâilu'l-hams adlı eserinin tahkik ve tahlili
Critical edition (tahqiq) and analysis of Ahmad Hilmi Koghi's book named ar-Resâilu'l-hamse
Yazar: ABDULLAH AVŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET GEMİ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Ahmet Hilmi el-Koği = Ahmet Hilmi el-Koği ; Avamil = Avamil ; Biyografi = Biography ; Söz dizim = Syntax ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Bu tezimizde, çalışmanın konusunu birçok ilimde olduğu gibi nahivde derin
maharete sahip bir âlim olan ve bölgemizde yetişmiş önemli şahsiyetlerden biri olup
kadim eserleri el yazma olarak kaleme almada mahirdir. Bu çalışma aynı zamanda,
müellif, müderris ve molla olan Ahmet Hilmi Koğî'nin adlı nahiv ilmiyle alakalı telif
ettiği "er-Resâilu'l-hams" eseri tahkik ve tahlil edilmiştir.
Üç bölümden oluşan tezimizde gayemiz, "er-Resâilu'l-hams" ile ilgili eseri ilim
dünyasına tanıtmak ve buna benzer çalışmalara bir katkıda bulunmaktır. "er-Resâilu'lhams" adlı eserimiz giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında
araştırmanın gayesi, önemi, yöntemi ve kaynakları ele alınacaktır. Birinci bölümde
Ahmet Hilmi Koğî'nin hayatı, eserleri, edebi şahsiyeti ve tez konumuzu oluşturan "erResâilu'l-hams" adlı eser hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde eserin tahlil ve
tenkidi yapılmıştır. Üçüncü bölümde de eserin tahkikli metni ve sonuç, kaynakça,
görüşmeler ve ekler bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Nahiv, Âvamil, er-Resâilu'l-hams, Ahmet Hilmi Koğî

Abstract:
In this thesis, the subject of the study, as in many other sciences, is a scholar
who has a profound skill in the nahiv and is one of the important figures who grew up in
our region and is skilled in writing ancient works as manuscripts. At the same time, this
work has been analyzed and analyzed by Ahmet Hilmi Koghî, an author, professor and
mullah, "er-Rasâilu'l-hams" which is related to the science of nahiv.
Our aim in our thesis, which consists of three parts, is to introduce the work on
"er-Rasâilu'l-hams" to the world of science and to contribute to similar studies. Our
work named "er-Rasâilu'l-hams" consists of introduction and three parts. In the
introduction part, the purpose, importance, method and sources of the research will be
discussed. In the first part, information is given about Ahmet Hilmi Koghî's life, works,
literary personality and the work named "er-Resâilu'l-hams" which constitutes our thesis
subject. In the second part, the analysis and criticism of the work has been done. In the
third part, there is the verified text of the work and the conclusion, bibliography,
interviews and appendices.

Keywords: Nahiv, Âvamil, er-Rasâilu'l-hams, Ahmet Hilmi Koghî
Merkezileşme sürecinde Mardin'de imar ve inşa faaliyetleri
Zoning and construction activities in Mardin during the Ottoman centralization process
Yazar: ÖMER FARUK ATİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FASİH DİNÇ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Kamu binaları = Public buildings ; Mardin = Mardin ; Merkezileşme = Centralization ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; İmar = Reconstruction

Özet:
Bu tez, Osmanlı Devleti'nde yeni bir anlayış olarak ortaya çıkan merkezileşmenin, Tanzimat Dönemi ve sonrasında da imparatorluğun en ücra köşesine kadar hissettirilmek istenmesi sonrasında Anadolu coğrafyasında bir taşra kenti olan Mardin'de Osmanlı merkezî iktidarının kentsel mekân üzerinde gerçekleştirilen müdahalesini temsil eden kamusal alan yapılarının imar ve inşa süreçlerini konu etmektedir. Tanzimat Dönemi Osmanlı merkezî iktidarının geleneksel yapısından uzaklaşması ile birlikte kentsel mekân tasavvurunda değişimler yaşanmasına neden olmuştur. 
Tezin kapsamı, Osmanlı Devleti'nin merkezden uzak bir yerinde bulunan Mardin'in Tanzimat Dönemi ve sonrası devam eden dönemlerin uygulamalarından etkilenmeye başladığı (1850-1914) sürecinde imar ve inşa edilen kamusal yapılar ile sınırlıdır. Bu dönemde inşa edilen kamusal yapıların arasında; hükümet konağı, belediye dairesi,  askerî kışla, hapishane, hastane, mektepler ve dinî ibadetgâhların yanı sıra yabancı devletlere ait misyon yapıları ve onarıma muhtaç diğer yapıların tamir edilmesi gibi durumlar incelenmiştir.

Abstract:
This thesis is focuses on the development and construction processes of public  building represent the intervention of the Ottoman central government on urban space in Mardin, a provincial city in Anatolia, after the Tanzimat period and its afterward as a new understanding of the Ottoman state was intended to be felt to the farthest corner of the empire. With the departure of the Ottoman Central power from its traditional structure in the Tanzimat period together they have led to changer in urban place plan.
The scope of thesis, located in a decentralized part of the Ottoman Empire from the application of the Tanzimat period and sıbsequent period of Mardin (1850-1914) is limited. Among the public buildings built during this period: goverment house,  municipal offices, military barracks, prisons, hospitals, schools and religious places as well as mission structures belonging to foreign states and other structures in need of repair cases such as repair are exemined.
Türkiye otomotiv sektöründe endüstri içi ticareti etkileyen faktörler üzerine ekonometrik bir analiz
An econometric analysis on factors affecting intra industry trade in Turkish automotive industry
Yazar: ÖRSAN ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DORU
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Ülkelerin aynı ürün kategorisindeki benzer malların eşzamanlı karşılıklı ticareti olarak nitelendirilen endüstri içi ticaret, yarım yüzyıldan fazla bir süredir dünya ticaretinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin OECD üyesi seçilmiş 24 ülke arasında otomotiv sektörü endüstri içi ticareti Grubel-Lloyd endeksi hesaplanarak, endüstri içi ticaretin belirleyicileri panel veri analizi ile test edilmektir. Dış ticaret rakamlarında, Standart Uluslararası Ticaret Sınıflaması SITC Revizyon-3, 3 basamaklı düzeyde ürün sınıflandırmasına göre 2003-2019 yılları ihracat ve ithalat verileri kullanılmıştır. Panel veri analizinde model belirlemek üzere yapılan testler neticesinde Driscoll-Kraay Standart Hata Tahmincisi yöntemi ile regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. EİT'i etkileyen seçilmiş değişkenlerden piyasa büyüklüğü dışındaki diğer değişkenler, istatistiki olarak anlamlıdır. Ampirik bulgular beklentilere uygun sonuçlanmış olup piyasa büyüklüğü, kalkınma düzeyi ve dışa açıklık değişkenleri endüstri içi ticareti pozitif yönde; piyasa büyüklüğü farkı, kalkınma düzeyi farkı ve coğrafi uzaklık değişkenleri ise endüstri içi ticareti negatif yönde etkilemektedir.

Abstract:
Intra-industry trade, which is defined as the simultaneous mutual trade of similar goods in the same product category, has been an important part of world trade for more than half a century. In this study, the intra-industry trade of the automotive sector between Turkey and 24 selected OECD member countries is calculated with the Grubel-Lloyd index and the determinants of intra-industry trade are tested with panel data analysis. In foreign trade figures, export and import data for the years 2003-2019 are used according to the 3-digit product classification in the Standard International Trade Classification SITC revision-3. As a result of the tests performed to determine the model in panel data analysis, regression analysis was performed with the Driscoll-Kraay standard errors estimator. The empirical findings have resulted in accordance with the expectations, and the variables of market size, level of development and openness have positively affected the intra-industry trade; market size difference, development level difference and geographical distance variables affect intra-industry trade negatively.
Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhu'l-Ğayb adlı tefsirinde Kur'ân mesellerini yorumlama metodu
Fakhr al-Din al-Râzî's method of interpreting the Qur'anic parables in the tafseer of Mafâtîhu al-Ghayb
Yazar: MEHMET FARUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET AKBAŞ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Benzetme = Converge ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mefatihu`l-Gayb = Mefatihu`l-Gayb ; Meseller = Parables ; Razi = Razi ; Tefsir = Commentary ; Yorumlama = Interpretation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhu'l-Ğayb adlı tefsirinde Kur'ân'daki mesellere yaklaşımını ve bunları yorumlama metodunu konu edinmektedir. Çalışmada öncelikle Fahreddin er-Râzî'nin hayatı, ilmi şahsiyeti ve eserleri ile Mefâtîhu'l-Ğayb adlı tefsirinin muhtevası ve Kur'ân meselleri açısından önemi üzerinde durulmaktadır. Daha sonra Kur'ân ilimlerinden biri olan Emsâlu'l-Kur'ân'ın tarifi yapılarak, mesel ile teşbih arasındaki ortak ve farklı hususlara değinilmekte ve bu konulardaki bazı eserlere yer verilmektedir. Akabinde Kur'ân'daki meseller arasından seçilen yirmi beş meselin Fahreddin er-Râzî tarafından nasıl yorumlandığı üzerinde durulmaktadır. Son olarak bu mesellere dair yorumlarından hareketle Râzî'nin metodu tespit edilmeye çalışılmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Râzî, Mefâtîhu'l-Ğayb, mesel, temsîl, emsâl, teşbih.

Abstract:
This work deals with Fahreddin er-Râzî in his Mefâtîhu'l-Ğayb tafseer with his own approach to the parables in the Qur'an and the method of interpreting them. In the study, primarily Fahreddin er-Razi's life, his scientific personality and works, the content of his tafseer named Mefâtîhu'l-Ghayb and its importance in terms of Qur'anic parables are emphasized. Then, Emsâlu'l-Kur'an, which is one of the Qur'anic sciences, is described, and the common and different issues between parable and similarities are mentioned, and some works on these subjects are included. Afterwards, it is focused on how Fahreddin er-Razi interpreted twenty-five parables selected from among the parables in the Qur'an. Finally, it is tried to determine Razi's method towards the parables based on his comments on these parables.
Keywords: Râzî, Mefâtîhu'l-Ğayb, parable, representation, precedent, simile.