Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu alt tipleri ile cinsiyet ve davranışsal özellikler arasındaki ilişkinin klinik dışı bir grupta değerlendirilmesi /
Yazar: BERİL TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. YANKI YAZGAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu çalışmada klinik dışı bir grup çocukta Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtilerinin varlığı ve DSM-IV'te (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4thed) tanımlanan alt tiplere göre dağılımının sosyodemografik veriler ve çocukların davranışsal özellikleri ile ilişMsinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya istanbul'daki iki ilköğretim okulunda eğitim görmekte olan 1676 çocuk alınmıştır. Çocukların ve ailelerin sosyodemografik özellikleri ayrıntılı bir form ile sorgulanmış, DEHB belirtileri Conners Anababa Derecelendirme Ölçeği (CADÖ) ve DSM-IV DEHB belirti listesi ile, davranış özellikleri ise Çocuk ve Ergenlerde Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) kullamlarak değerlendirilmiştir. Çocukların sosyal, akademik ve davranışsal alanda işlevselliklerini saptamak için ebeveyn ve öğretmenler tarafından doldurulan Likert tarzı bir ölçek kullamlmıştır. CADÖ değerlendirilmesi sonucunda DEHB ön tanısı alan 258 (%15,4) çocuk arasında erkek/kız (E/K) oram 1,45/1'dir. Bu grup içinde DEHB belirtilerinin sayısı ve şiddeti DSM IV ölçütlerine göre DEHB alt tipi belirlenmesine yetecek düzeyde olanların sayısı 80 (%4,77), E/K oram ise 2,2/1 bulunmuştur. Alt tiplerin tüm örneklem içinde sıklığı ve E/K oranları DEHB-DE (dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tip): %1,85 (E/K:4,l/1), DEHB-HA (hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu tip): %1,9 (1,1/1), DEHB-B (bileşik tip): %1,02 (E/K:3,2/l) olarak saptanmıştır. DEHB-DE grubunun yaş ortalaması diğer iki gruba göre daha yüksektir. ÇDDÖ toplam sorun, içe yönelim ve dışa yönelim ortalama puanları DEHB ön tanılı grupta ve DEHB-B alt tip grubunda tam almayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. DEHB-B alt tip grubundaki çocukların ÇDDÖ dikkat alt testi puanlan diğer alt tip gruplarına göre daha yüksektir. Kız çocuklarının bedensel yakınma ortalama puanlan erkek çocuklarına göre daha yüksek bulunmuştur. DEHB ön tam grubunun ve DEHB alt tip grubunun sosyal, akademik ve davranışsal işlevsellikleri tam almayanlara göre daha düşük bulunmuştur. Bu bulgular DEHB alt tiplerinin toplumsal örneklemdeki dağılımmm, bu dağılımın yaş, cinsiyet ve davranışsal özellikler ile ilişMsinin klinik örneklemlerdekinden farklı olabileceğine işaret etmektedir.Anahtar kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, alt tip, cinsiyet

Abstract:
In this study, in a community sample of children, we aimed to screen the presence of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms, the interrelation of the ADHD subtypes (based on these symptoms) with sociodemographic variables and behavioral characteristics. The study population was composed of 1676 school age children from two different primary schools in Istanbul. Sociodemographic data of children and their families were collected by sociodemographic data form, ADHD symptoms were evaluated by Conners Parent Rating Scale (CPRS) together with Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (4th ed) (DSM- IV) ADHD Symptom Checklist, and the behavioral characteristics of the children were assessed by Child Behavior Checklist (CBCL). The teachers reported the social, academic, and behavioral functionality of the children on a Likert type scale produced by the researchers. According to CPRS results 258 (15.4 %) children were found to be in the range of ADHD risk. Among these children male/female ratio was 1.45/1. When DSM IV checklist scores were also taken into account a subgroup of 80 (4.77%) children were diagnosed as having ADHD (ADHD-definite-group) and the M/F ratio was 2.2/1 in this subgroup. Frequencies of subtypes and M/F ratios were found to be ADHD-IA(inattentive): 1.85%(M/F:4.1/1), ADHD-HA(hyperactive/impulsive):1.9% (M/F:l.l/1), ADHD-C(combined): 1.02% (M/F:3.2/l). The mean age of children in ADHD-IA group was found to be significantly higher when compared to the other two subgroups. The total, internalizing and externalizing mean scores of CBCL were found to be higher both in ADHD-risk-group and the ADHD-definite-group when compared to children without ADHD. The children with ADHD-C subtype got higher scores on attention subtest of CBCL. Girls had higher scores on somatic problems subtest. The children in ADHD-risk-group and ADHD-definite-group were reported to be functionally more impaired in social, academic, and behavioral domains. As a result, we concluded that, clinical and nonclinical samples seemed to have differences in ADHD subtype distribution, and the interrelation of the subtype distribution with age, sex, and behavioral characteristics of children.Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, subtype, gender HI