Huzursuz bacaklar sendromu hastalarında retinal sinir lifi kalınlığının optik koherens tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of retinal nerve fiber layer thickness by optical coherence tomography in patients with restless legs syndrome
Yazar: AHMET BATUHAN DEMİRAL
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL TEKEŞİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Göz = Eye ; Huzursuz bacak sendromu = Restless legs syndrome ; Retina = Retina ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Huzursuz bacaklar sendromu (HBS), bacaklarda rahatsız edici,
kontrol edilemeyen hareket ettirme dürtüsüyle karakterize, uykuyla ilişkili bir
hastalıktır. Literatürde patofizyolojisinde dopaminerjik disfonksiyon ve demir
eksikliği ile ilişkilendirilmiştir. Retinal katmanlarda dopaminerjik nöronlar
bulunmaktadır ve literatürde bu nöronların kaybının optik koherens tomografi (OCT)
ile gösterildiği az sayıda çalışma mevcuttur. Biz de patofizyolojisinde dopaminerjik
disfonksiyonun olduğu HBS'de retinal morfoloji değişimini prospektif olarak OCT
ile incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesi Nöroloji
kliniğinde huzursuz bacaklar sendromu tanısını yeni alan 30 hasta ve benzer yaş ve
cinsiyet grubundaki 30 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Hastalarda ilk tanı sırasında ve
takip eden 6. Ayında Fourier Domain-OCT ile peripapiller retinal sinir lifi tabakası
(RNFL), makular, koroidal katmanların kalınlığı ölçülerek kaydedildi. Hasta ile
kontrol grubu arasındaki farklılıklar ile 6 aylık takiplerdeki retinal morfolojik
değişiklikler karşılaştırıldı ve klinik korelasyonları araştırıldı.
Bulgular: Hastaların 17'si kadın 13'ü erkek, kontrol grubunda da aynı şekilde
17'si kadın 13'ü erkekti (p=1,000). Hasta grubun yaş ortalaması 38,8 ± 11,3 yıl, kontrol
grubunun yaş ortalaması 37,7 ± 8,4 yıldı (p=0,657). Her iki grup arasında yaş ve cinsiyet
açısından anlamlı fark yoktu (p>0,05). Hasta grubunun ilk başvuru ve 6.ay OCT
tetkikleriyle kontrol grubu arasındaki TSNIT analizinde ortalama üst kadran kalınlıkları
hasta grupta daha sıklıkla incelmiş bulundu (p<0,05). Buna karşın ortalama kalınlık
değerleri arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05). Hasta grubun 6 aylık izlemi sonrasında
yenilenen OCT sonuçlarına göre ise sol göz ortalama üst ve alt kadranlarda, özellikle de
nazal üst ile alt kadranlar ve inferior nazal kadranlarda anlamlı incelme saptandı (p<0,05).
Hastaların ilk başvurusunda kaydedilen HBS şiddet skalasıyla RNFL parametreleri
arasında her iki gözde üst ve alt ortalama kalınlıklarında, üst, alt ve nazal kadranlarda ters
yönlü korelasyon saptandı (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızda HBS hastalarında OCT ile bazı kadranlarında sağlıklı
kontrollere göre daha sıklıkla RNFL incelmesi saptanmıştır. Tekrarlayan OCT
incelemeleri sonucunda da HBS hastalarında farklı kadranlarda anlamlı RNFL incelmeleri 
saptanmıştır. Bu sonuçlar HBS hastalarında nörodejenerasyon sürecinin izlenmesi
açısından OCT ile önemli veriler elde edilebileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Huzursuz bacaklar sendromu, optik koherens tomografi,
retinal sinir lifi tabakası

Abstract:
Aim: Restless legs syndrome (RLS) is a sleep-related disorder with an
uncomfortable, uncontrollable urge to move the legs. In the literature, it has been
associated with dopaminergic dysfunction and iron deficiency in its pathophysiology.
There are dopaminergic neurons in the retinal layers, and there are studies in the
literature showing the loss of these neurons with optical coherence tomography
(OCT). We aimed to investigate the retinal morphology change prospectively with
OCT in RLS with dopaminergic dysfunction.
Patients and Methods: This prospective, controlled study was carried out in
Istanbul Training and Research Hospital neurology clinic, and included 30 newly
diagnosed RLS patients and 30 healthy controls. Peripapillary retinal nerve fiber
layer (RNFL), macular and choroidal layers were measured and recorded with
Fourier Domain-OCT during the initial diagnosis and in the following 6 months. The
differences between the patient and the control group were compared with the retinal
morphological changes in the 6-month follow-up and clinical correlations were
investigated.
Results: The mean age (38,8±11,3 vs 37,7±8,4 years, p = 0.657) and gender
distribution (female/male, 17/13 vs 17/13, p=1,000) were similar between patient and
control groups, respectively. In the TSNIT analysis of the patient group between the
first admission and 6th month OCT examinations and the control group, mean upper
quadrant thicknesses were found to be thinner more frequently in the patient group
(p<0,05). However, there was no significant difference between the average
thickness values (p>0,05). According to the OCT results, which were renewed after 6
months of follow-up of the patient group, significant thinning was detected in the upper
and lower quadrants of the left eye, especially in the nasal upper and lower quadrants
and inferior nasal quadrants (p<0,05). An inverse correlation was found between the
RNFL parameters and the RLS severity scale scores recorded at the first admission of 
the patients in the upper and lower mean thicknesses in both eyes, and in the upper,
lower and nasal quadrants (p<0,05).
Conclusion: In our study, RNFL thinning was found more frequently in some
quadrants with OCT in RNFL patients compared to healthy controls. As a result of
repeated OCT examinations, significant RNFL thinning was found in different
quadrants in RLS patients. These results show that important data can be obtained
with OCT in terms of monitoring the neurodegeneration process in RLS patients.
Keywords: Restless legs syndrome, optical coherence tomography, retinal
nerve fiber layer