Kentsel meydanların dönüşümü
Transformation of urban plazas
Yazar: GÖKHAN BİLGİHAN
Danışman: PROF. DR. CAN HAMAMCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu tezde, siyasal kuramdaki kamusal alan sorunsalından yola çıkarak, busorunsalın iktidar ve sermaye açısından tarihsel ve normatif boyutlarıarasındaki ilişki üzerinde durularak, kent mekanını nasıl etkilediğiaraştırılmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde siyasi ve ekonomik boyutlardayaşanan dönüşüm ve çatışmaların kent mekanını birebir şekillendirdiği, dahası,bu çatışmaların mekan içerisinde görünür olduğu ve yaşanan mekansaldönüşümlerin bu çatışmanın boyutuna ve hızına göre biçim değiştirdiği teziüzerinde durulmaktadır.Birinci bölümde kamusal alan sorunsalının siyasal kuram içerisinde -özellikleHabermas tarafından- nasıl ele alındığı, tarihsel süreç içerisinde ne gibidönüşümler geçirdiği incelenmektedir. Bu inceleme özellikle batıda yaşanandönüşümleri kapsamaktadır, çünkü normatif bir kategori olarak kamusal alankavramı Batıda ortaya çıkmıştır. Ancak bölümün devamında Osmanlı veTürkiye'de kamusal alan ve sivil toplumun nasıl ele alınabileceği üzerindedurulmakta ve burada yaşanan gelişmeler de anlatılmaktadır.İkinci bölümde ise kamusal alanının mekansal boyutu ele alınmaktadır.Öncelikle tezin ana konusu olan kentsel meydanların tarihsel süreci hakkındabilgi verilmekte, ardından da kentsel meydanların genel özellikleri ve kentselmeydanları oluşturan nitelikler ortaya konmakta, bunların nasıl bir dönüşümgeçirdiği ve buna koşut olarak kentsel meydanlarda nasıl bir değişim izlendiğitartışılmaktadır.Bu çerçevede çalışma özgün bir kamusal alan olarak kent meydanlarınınüretim, yeniden üretim ve dönüşümü mekanı toplumsal kontrol ve değişimdeğeri çerçevesinde kavrayan güçlerle, mekanı kullanım değeri çerçevesindedeğerlendiren güçler arasındaki mücadelenin bir sonucu olduğunugöstermektedir.

Abstract:
In this thesis, ?public sphere? as one of hotly debated problematic of thepolitical theory?s is investigated with regards to the relationship between itshistorical and normative dimensions. The term also serves to reveal theinfluence of both the dialectical relationship between power and capital, andthis couple and other classes, on urban space.It is argued that the transformations and conflicts taking place within thepolitical and economic spheres in the historical process have a direct effect onshaping urban space. Furthermore, these conflicts become visible in andthrough space and intensity and durability of these struggles shape and reshapethe spatial transformations that are experienced.In Chapter I, the conceptualization of the term public sphere -with a specialreference to that of Habermas- and the transformation of the concept in thehistorical process are analyzed. Since conceptual formulation of the term as anormative category belongs to the Western World, main attention is paid to thetransformations experienced there. Nevertheless, as the chapter proceeds,attention shifts to the particular use of the terms, public sphere and civil society,in Ottoman and Turkish societies with a particular emphasis on thedevelopments taken place in this area.In Chapter II, the spatial dimension of public sphere is elaborated. Firstly, theformation of the urban plaza is investigated from within an historicalperspective, and then general features and constitutive aspects of the urbanplaza are discussed. Finally, the transformation of the urban plaza is examinedin its relation to these social-spatial changes.The thesis demonstrates that as one of the specific forms of public space,production, reproduction and transformation of urban plaza are an outcome ofpolitical conflict and struggles taking place between those forces who envisagespace in terms of control and repression as well its exchange value and thoseforces who occupy and use urban space in order to make a living.