Mimari proje sürecinin küçük ölçekli mimarlık büroları üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of the architectural project process on small scale architecture offices
Yazar: DORUK KARAGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İFFET HÜLYA ARI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık, mekansal problemlerine çözüm getirme ile tanımlanabilir. Mekansal problemleri çözmek, alternatifler üretmek için eğitim almış olan mimarlardan, dolayısı ile de tasarım problemlerini analiz edip, parametreleri değerlendirip en ideal çözümün bulunması istenir. Çözüm süreci mimara göre farklılık gösterebileceği gibi mimarların dışında da farklı aktörler, bu aktörlerin talepleri, çözüm önerileri gibi diğer girdiler de, bu sürece dahil olacaktır.. 
Tez çalışması kapsamında, mimarlardan oluşan, projeleri uygulamak için, tasarımlarını ve projelerini hazırlayan kuruluşlar olan mimarlık büroları ele alınmaktadırlar. Mimarlık bürolarının büyüklükleri iş hacimlerine bağlı olarak değişir. Büyüklük, çalışan sayısı, büro konumu ve fiziksel koşullara göre ölçütlendirilebilir. Tezde, belirli iş hacimlerine ve sektörde en az 10 yıldır var olan en az 5 çalışanı olup en fazla 50 m2 alana sahip bürolar küçük ölçekli mimarlık büroları olarak nitelendirilmiştir. Sürecin değerlendirmeleri bu gruba dahil olan mimarlık büroları üzerinden yapılmıştır.
Küçük ölçekli mimarlık büroları çalışmalarını müşteri/işverenleri sayesinde gerçekleştirebilirler. Müşteri/işveren, kişi veya kişilerin yanısıra kurumlar da olabilir. Proje sürecinde mimarlar, bu aktörler ve etkenlerle beraber çözüme yönelik önerilerini geliştirerek, uygulamaya kadar ekipleri de yönetecektir.
Müşteri/işverenler ve diğer aktörler, proje bütçesi, proje işlevine ve programına, iş takvimi, örnek projeler, proje alanı ve çevresi, alanın makro ölçekteki politik, ekonomik şartları, uyulması gereken yönetmeliklere ilişkin kısıtlamaları, malzeme, vd. proje tasarımını doğrudan etkileyecek girdiler arasında yer alır. 
Müşteri/işverenin ihtiyaç ve isteklerini gerçekleştirmek için mimarlık büro ile kurduğu iletişim ile başlayan mimari tasarım süreci uygulanana kadar aktörler, eylemler ve bu eylemlerin sonuçlarıyla şekillenme biçimleri tez çalışmasının kapsamında ele alınmıştır. Projeyi etkileyen unsurların proje süreçlerinin incelenebilmesi için bu bağlamda bir literatür araştırmasının yanısıra, araştırma alan çalışmasına dayandırılmıştır. Alan çalışmasına esas konu olan küçük ölçekli mimarlık bürolarının tasarım süreçlerinin aktörler ve girdiler kapsamında, karşılıklı görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. 
Çalışmanın içeriği sırası ile giriş, amaç, kapsam, yöntem, tanımlar, literatür araştırmaları ile alan çalışması ve sonuçları şeklindedir. Alan çalışması, mimarlık proje sürecinin karşılıklı görüşmeler ve sonucunda değerlendirilmesi ile yapılmıştır. 
Birinci bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümü, mimar, müşteri/işveren ve diğer aktörlerin tanımlamaları ve süreçteki ilişkilerinin değerlendirilmeleri, uygulama sırasında gelişen tüm girdilerin mimari tasarım sürecinin küçük ölçekli mimarlık büroları üzerine etkisi ve büroların buna verdiği tepkileri kapsamaktadır. Bölümde ayrıca süreçteki aktörler ve sürece etkileri tanımlanmıştır. Mimari tasarım süreci ve süreci etkileyen faktörlerin mimar-müşteri/işveren üzerindeki birleştiri ve ayırıcı etkilerinin incelenmesi, literatürden  yapılan araştırmalar alıntılar, grafikler ve dolaylamalar ile ifade edilmiştir.
Üçüncü bölümde İstanbul'da bulunan en az on yıldır sektörde mimarlık hizmeti veren en fazla 50m2 lik bürolarında en fazla beş çalışana sahip on farklı mimarlık bürosu ile yapılan karşılıklı görüşmelerde büroların mimari proje süreçlerinde genel olarak karşılaştıkları durumların, sahip oldukları deneyimlerinin aktarılması beklenmiştir. Bu genelleme ile girdilere bağlı olarak süreçte tasarımın nasıl şekillenebileceğinin saptanması grafikler halinde olarak açıklanmıştır..  Görüşmelerde mimarlık büroların kısa geçmişleri, güncel zaman işleyişi, tecrübeleri ve büronun çalışma sistemlerinin anlatılması istenmiştir. Büroların müşteri/işveren elde etme şekilleri, işi alabilmek için yöntem ve prensipleri, müşteri/işverenlerinin neden onları tercih ettiğinin cevapları da görüşmelerde aktarılmıştır. Müşteri/işveren ve diğer aktörler ile birlikte büro içi işleyişler bazı soru cevap şeklinde ele alınmış cevaplar değerlendirilmiştir, tablolaştırılmıştır. Büroların aktardıkları ile proje girdilerine verdikleri tepkilein benzer veya farklı olduğu durumların da değerlendirilmesi yapılmıştır. 
Dördüncü bölümde ise, ikinci ve üçüncü bölümde elde edilen bulgular doğrultusunda ortaya çıkan veriler birbiriyle doğrudan ilişkilendirilerek sonuçlar ve önerilere yer verilmiştir. Küçük ölçekli mimarlık bürolarının sahip oldukları deneyimlerin mimari proje sürecine etkileri değerlendirilmiştir.

Abstract:
Architecture can be described as bringing the solution to spatial problems. An architect is educated to solve these spatial problems and to generate new alternatives. So it is expected architects to analyze the problems, evaluate the parameters and come up with the most efficient solution. The way to the solution does not only vary according to the architect but also, the actors that are regardless of architecture offices, demands and suggestions of those actors and other parameters are going to be involved in the process of the solution. 
Within the scope of the thesis, the architecture offices are being handled, which are consist of architects, are the organizations preparing their designs and projects in order to implement the projects. The size of architecture offices varies according to their turnover. The size can be scaled according to the number of employees, location of the office and physical conditions. In the thesis, it is qualified as 'small scale architecture offices' that are running their business at least ten years, have maximum five employees and have an office space not larger than 50 m2. Evaluation of the process is made over these types of architecture offices. 
Small scale architecture offices can continue their works through their clients /employers. Clients/employers can be individuals or institutions. In the project process, architects will develop their suggestions for a solution along with these actors and factors and manage the teams until implementation.
Clients/employers and other actors, project budget, project function and schedule, work schedule, reference projects, project area and environment, macro-scale political and economic conditions of the site, restrictions on regulations, material, etc. are among the inputs that will directly affect the project design.
The design process that starts with the communication between the client/employer and the architecture office to identify the needs and demands, actors, actions and ways to shape the process according to the consequences of those actions became the trigger to develop the thesis. To be able to research the processes of the project, the factors that affect the processes are predicated on field researches besides literature reviews. In this field research, based on actors and inputs, the evaluation of the small scale architecture offices is introduced as the main subject.
The content of the research is mentioned in order of introduction, purpose, scope, methods, definitions, literature reviews, field researches, and conclusions. The field research is carried out through the evaluation based on the interviews that are made during the process of the architectural project.
In the first chapter, the purpose, scope, and method of the research are explained.
The second chapter of the research includes the definitions of the architect, client/employer, other actors and the evaluation of their relations with the process, the effects of the inputs over the small architecture offices that occur during the application stage and the reaction of the offices. The actors and their effect on the process are also described in this chapter. 
The analysis of the architectural design process, the factors that affect this process and its unifying and separative consequences over architects and clients/employers are mentioned based on literature researches, graphics, quotations, and indirect definitions.
In the third chapter, it is expected the architecture offices in Istanbul, which are running their business at least ten years, have maximum five employees and have an office space not larger than 50 m2,  to share their experiences and their general conditions during the architectural project processes, through the interviews. According to these generalizations and inputs, it is explained as graphs on how to determine the shape of the design during the process. In the interviews, it is asked architecture offices to explain their brief history, current time process, experiences, and the working system. It is also shared in the interviews, how these offices obtain the client/employer, the methods and principles to get the job, the answers to why these clients/employers prefer these offices to work with. In-office procedures together with the client/employer and other actors are handled as questions and answers, and the answers are evaluated and tabulated. Similar or different cases where the responses of the offices to the project inputs are also evaluated.
In the fourth chapter, the findings obtained in the second and third chapters are directly related to each other, and the results and recommendations are given. The effects of the experiences of the small scale architecture offices on the architectural project process are evaluated.