Ebeveynlere emzirmeye yönelik verilen eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin emzirme davranışına etkisi
Effect of the breastfeeding teaching and counselling services given to the parents on breastfeeding behaviour
Yazar: FATMA GÖZÜKARA
Danışman: PROF. DR. LALE TAŞKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Babalar = Fathers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Emzirme = Breast feeding ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sağlık eğitimi = Health education ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Çalışma ebeveynlere birlikte verilen eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin emzirme davranışına etkisini incelemek amacıyla 04.05.2010-26.08.2011 tarihleri arasında müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran 31'i müdahale, 31'i kontrol grubunda olmak üzere 62 ebeveyn oluşturmuştur. Çalışmada müdahale ve kontrol grubu eğitim düzeyi ve doğum şekline göre bire-bir eşleştirilmiştir. Veriler, anne ve baba adaylarını tanıtıcı bilgi formu, doğum sonu bilgi formu, emzirme özelliklerine ilişkin takip formu, anne ve babaların ek gıdaya geçiş özelliklerine ilişkin bilgi formu aracılığı ile toplanmıştır. Müdahale grubundaki ebeveynlerle hastanenin antenatal polikliniğinde tanışılmış, doğum öncesi dönemde ev ziyareti yoluyla emzirme eğitimleri ve maket üzerinde emzirme uygulamaları yapılmıştır. Doğum sonu ilk 48 saat içerisinde doğum sonu klinikte ilk emzirme desteği ve danışmanlığı sağlanmıştır. Doğum sonu birinci, ikinci hafta ile birinci ve altıncı ayların sonunda ev ziyareti yapılarak, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci ayların sonunda ise telefon aracılığı ile emzirme danışmanlığı yapılmıştır. Kontrol grubundaki ebeveynlerle doğum sonu klinikte tanışılarak herhangi bir eğitim ve danışmanlık yapılmadan ilk verileri, altıncı ayın sonunda ise telefonla aranarak son verileri toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik hesaplaması, Pearson Chi-Square, Fisher's Exact Test, McNemar Testi ve Logistik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Çalışmada, ilk altı ay sadece anne sütü verme oranı müdahale grubunda yer alan annelerde daha yüksek oranda görülmüş (M: % 51.6, K: % 12.9) ve bu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Anne-babanın eğitim düzeyi, annenin çalışma durumu, ailenin sosyoekonomik özellikleri ve gebelik sırasında annenin ya da babanın araştırmacı hariç başka bir kaynaktan bilgi alma durumu ile ilk ay sadece anne sütü verme durumu açısından gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur (p?0.05). İlk altı ay sadece anne sütü veren grupta anne ve babanın yaş ortalamasının daha yüksek olduğu ve daha sık doğum öncesi kontrole gittikleri belirlenmiştir. Ancak anne-baba yaşı, doğum öncesi kontrol sıklığı ve kontrol grubunda yer alıp araştırmacı hemşirenin babayı da kapsayan gebeliğin 35. haftası ile doğum sonu ilk altı ayı kapsayan dönemler arası verdiği planlı eğitimi almama ile ilk altı ay sadece anne sütü alma durumu lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiş, anne-baba yaşı ve doğum öncesi kontrol sıklığının önemli bir risk faktörü olmadığı (p>0.05), verilen eğitim ve danışmanlığı almamanın ise ilk altı ay sadece anne sütüne devam etmeme riskini 6.875 kat artıran bir faktör olduğu belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda, bütün annelere gebelik döneminden başlayarak doğum sonu ilk altı ayın sonuna kadar emzirme eğitimi ve danışmanlığı verilmesi, bu eğitim ve danışmanlık sürecine mutlaka babalarında dahil edilmesi ve desteklerinin sağlanması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Anne sütü, emzirme, emzirmede baba desteği, eğitim ve danışmanlık, hemşirelik.

Abstract:
The study was conducted as an intervention study between 04.05.2010 and 26.08.2011 to investigate the effect of the breastfeeding teaching and counselling services given together to the parents on effective breastfeeding behaviour. The sample consisted of 31 parents who were in intervention group and 31 parents who were in control group total 62 parents who admitted to the Zekai Tahir Burak Women Health Training and Research Hospital. Intervention and control groups was matched by education level and labour method. Data was collected through Demographic Data Sheet for Candidates Parents, Postpartum Information Form, Follow-up Form for Breastfeeding Properties and the Form for Mothers and Fathers? Properties on Additional Food Transition. The parents who were in intervention group were met in Antenatal Clinic. Breastfeeding education and the breastfeeding practices/demonstrations on the model were performed in the prenatal period. First breastfeeding support and counselling was provided in postpartum clinic within the first 48 hours after delivery. Home visits were made at the end of first and second postpartum week and first and sixth postpartum month. Breastfeeding counselling via telephone was provided at the end of second, third, fourth and fifth postpartum month. The parents who were in control group were met in postpartum clinic and the first data was collected without training and counselling. The last data was collected at the end of sixth postpartum month via telephone without training and counselling. Percentages, Pearson Chi-Square, Fisher?s Exact Test, McNemar Test and Logistic Regression Analysis were used for data analysis. Breastfeeding rate during the first six months of mothers who were in intervention group was significantly higher (M: % 51.6, K: % 12.9, p<0.05). It was determined that the educational level of parents, working status of mother, socio-economic characteristics of family and mothers or fathers? situation of obtaining information from external sources except researcher during the pregnancy didn?t significantly affect the exclusive breastfeeding in the first six month (p>0.05). The mean scores of mothers? age and fathers who involved in the first group and exclusively breastfed for six months were higher and they had more frequently antenatal control. Regression analysis was used to identify whether the age of parents, the frequency of antenatal controls and being in control group without having a planned education were affected the status of not exclusive breastfeeding in the first six months. It was found that the age of parents and the frequency of antenatal controls were not affecting factors (p>0.05). Being in control group was determined as 6.875-fold increased factor the risk of discontinued exclusive breastfeeding in the first six months. According the results of the study, it was recommended that teaching and counselling mothers on breastfeeding from gestation till the first six postpartum month and getting the fathers involved in this process and having their support should be provided.Key Words: Breast milk, breastfeeding, father support to breastfeeding, breastfeeding training and counselling nursing.