Mehmed Zîver Bey'in Mütâla'ât-ı Edebiyye adlı eserinin çevrimyazı, değerlendirme, sözlük ve dizin çalışması
The study on transcription, evaluation, dictionary and index of Mehmed Zîver Bey's work called Mütâla'ât-i Edebiyye
Yazar: İBRAHİM ÖZAKMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYFER YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eleştiri = Literary criticism ; Mehmed Ziver Bey = Mehmed Ziver Bey ; Türk edebiyat tarihi = Turkish literature history ; Çeviriyazı = Transcription

Özet:
Bu çalışmada Mütâlaât-ı Edebiyye adlı eserdeki Türk edebiyatına kazandırılan -19. yüzyılın son çeyreği ile 20. yüzyılın ilk on yılı arasında- eserler, yazarlar ve şairler hakkında Mehmed Zîver Bey'in değerlendirme yazıları incelenmiştir. Mehmed Zîver Bey, eğitim alanındaki çalışmalarının yanı sıra edebiyat ve tarih alanında da çeşitli eserler vermiş bir Osmanlı aydınıdır. Birçok süreli yayında edebiyat ve sanat üzerine yazmış olduğu değerlendirme yazılarını ilk olarak Rodos'ta bastırdığı Mütâlaât-ı Edebiyye (1895)'de, ardından İstanbul'da bastırdığı aynı isimli eserde (1911) bir araya getirmiştir. Çalışmamızın temelini Mehmed Zîver'in bu iki eseri oluşturmaktadır. 1895'te basılan eserin içeriği aynen 1911'de bastırılan eserin sonuna eklenmiş olduğu için İstanbul baskısı önem arz etmektedir. Eser toplam 168 sayfalık bir hacme sahiptir. İçeriğinde 31 yazı bulunmaktadır. Eserin çevrimyazısı, yazıların konularına göre tasnifi ve değerlendirmesi, eser sözlüğü ve dizin, çalışmamızın ana metnini oluşturmaktadır. Mütâlaât-ı Edebiyye bir edebî değerlendirme/inceleme kitabı olarak düşünülmelidir. Bu yüzden çalışmada, Mehmed Zîver Bey'in ele aldığı edebî eserler, yazarlar ve şairler de tek tek ele alınmıştır. Yazarın değerlendirme yazılarında nelere dikkat ettiği, hangi hususları ön plana çıkardığı gözetilmiştir. Çalışmanın ek kısmında da Rodos'ta ve İstanbul'da basılan her iki eserin tıpkıbasımı verilerek okuyuculara ve araştırmacılara yararlanmaları için sunulmuştur. Aynı zamanda yapılan çalışma sonucunda Türk edebiyat tarihi kaynaklarına yeni isimler ve eserlerin eklenmesi ve bu alanda yapılacak çalışmalara sağlayacağı katkı göz önündedir.

Abstract:
In this study, Mehmed Zîver Bey's reviews about works, writers and poets –which are between the last quarter of the 19th century and the first decade of 20th century- of Turkish literature in Mütâlaât-ı Edebiyye have been studied. Mehmed Zîver Bey is an Ottoman intellectual who published varios works in literature and history besides the ones in education. He collected his reviews written on literature and art in many periodicals firstly in Mütâlaât-I Edebiyye (1895) published in Rhodes, then in the same work (1911) published in Istanbul. Mehmed Zîver Bey's these two works underlie out study. Istanbul print is important because the content of the work puslished in 1895 was added exactly to the end of the one published 1911. The work is 168 pages. It contains 31 articles. The transcription of work, the classification of articles according to their topics and their criticisms, glossary and index are the main text of our study. Mütâlaât-I Edebiyye must be considered as a book of literary criticsm. That's why in this study, the literary works, writers and poets Mehmed Zîver Bey mentioned were studied one by one. It has been taken into consideration that what the writer payed attention to in his reviews and which points he gave prominence. The facsimile of both works published in Rhodes and Istanbul is presented in attachments for readers and researchers to enjoy them. At the sourches of Turkish literary history and the contribution that it will provide the works to be done in this topic are in sight as the result of the work done.