Osmanlı'dan günümüze Türk yemek kültüründe seramik yemek kapları
Ceramics food dishes from Ottoman to the present in Turkish food culture
Yazar: KAMURAN AK
Danışman: Y.DOÇ. CEMALETTİN SEVİM
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanoğlunun tarihsel süreç içerisinde var olmasının en temel gereksinimlerinden biribeslenmedir. Beslenme insanın vücut yapısına bağlı olarak gelişen bir ihtiyaç olup farklıyöntem ve alışkanlıklarla giderilebilir. Burada etken olan bireyin içinde yaşamış olduğutoplum ve onun kültürel yapısıdır. Beslenme göçebe ve yerleşik toplumlarda farklıözellikler gösterirken, avlanmaya, tarıma, endüstriye, ekonomiye ve coğrafi yapıyabağlı olarak gelişerek değişiklik göstermektedir. Bu etmenlere bağlı olarak dünyanın heryöresine dağılmış toplumların yemek kültürlerinde ve alışkanlıklarında farklılıkgörülmektedir. Beslenme alışkanlıklarındaki yemek çeşitlilikleri bazı ihtiyaçların dahadoğmasına da neden olmuştur. Bu ihtiyaçlar pişirme, yeme ve saklama kaplarındanoluşmaktadır. Bunların geneline yemek kapları denilmektedir. Bir ihtiyaca yönelikolarak doğan yemek kapları başlangıçta sadece yemeklerin konulabileceği en temelanlamda kaplar olmuşlardır. Zamanla değişip gelişen kültürler kapların da değişiminikaçınılmaz kılmıştır. Basit beslenme kapları artık estetik kaygılar duyularak yapılantasarımlara dönüşmektedir. Yeni tasarımlar sürekli değişim içerisindeki dünyamızdayemek kültürlerinin ihtiyacını karşılamakta, değişimin getirdiği yeni unsurlara cevapvermektedir. ?Osmanlı'dan Günümüze Türk Yemek Kültüründe Seramik YemekKapları? başlığı altında Anadolu topraklarındaki yemek kültürü Osmanlı dönemindenbaşlayarak günümüze kadar yemek kaplarının yemek kültürümüzdeki yeri ve tarihselgelişimi incelenmiş, araştırmacı tarafından bu süreç içerisindeki kültürel değişimlerebağlı olarak seramik yemek kaplarındaki yenilikler izlenerek değişen yemek kültürününyeni ürün tasarımlarına etkisi araştırılmıştır.Yemek kültürümüz köklü ve değişmeyen değerlerinin yanında bazen kalıcı olmayançok hızlı değişen değerleri de zaman zaman içerisinde barındırmaktadır. Bireyibulunduğumuz toplumun kültürel yapısı toplum içerisindeki değişimlerin yemekkültürüne zaman kaybetmeden yansımasına neden olurken, yemek kültürü içerisinde yeralan yemek kaplarının değişiminde bu kadar etkili olmamaktadır. Değişimle birliktetoplumumuzda benimsenen hızlı ve ayakta yeme olgusuna karşın buna yönelik kalıcıkaplar üretilmemiş, ihtiyacı karşılayan kaplar tüketim ürünü olarak tasarlanmıştır.Değişimin yeni ürün tasarımlarına nasıl yansıtılabileceği araştırmasındaki, yemekkültürümüzdeki değişmeyen değerlerin yanında hızlı değişimin gereği yeni yemekkaplarının tasarımlarında sağlıklı bir malzeme olan seramik ile uygulamalar yapılmıştır.

Abstract:
Nourishment is one of the most important needs for human being to survive in historicaldevelopments. Eating has close relationship with the community?s structure and hasdifferent properties among nomad and settled societies. Each culture?s eating habits,whether depends on hunting, farming or industry, which combines that community?scultural structure, geographical and economical values to form that society?s foodculture. Different cultures have been affected on each others food culture positive ornegative by the close relationship during historical progression. By the exploration ofthe new continents, the new agricultural crops were spread all around the earth. Thesenew products have been taken their places in the communities? food cultures and intheir foods. The diversity of food in eating habits caused a necessity which was foodcontainers. At first, these food containers were the basic food dishes to put or to presentthe foods. By the change of time, cultures have been changed and developed and thisreason the change of food dishes was unavoidable. The simple eating dishes now areturning to the designs which contain the esthetical values. How these new designscould provide the needs of food cultures in a fast changing world, do they answer thecomponents brought by the changing? In this research ?Ceramics Food Dishes fromOttoman to the Present in Turkish Food Culture? food containers and food culture atAnatolian lands have been outlined and studied from Ottoman period to the present indetails such as historical development and the meaning of food culture. Researcheroutlines the innovation of food dishes which is related cultural changing and studies thechanging food culture and its effects on new products designs.Our food culture has fundamental and unchanged values but sometimes it has also fastchanging values. These values are very effective on food culture but they are not asaffective as on food dishes. Together with change, fast food and eating fast have beenaccepted by our society. As a result of this, produced dishes are the design of theconsumption products. In this work, how changing could be reflected on the newproduct designs and the applications will be made of the new food dishes from thehealthy material ceramics by the necessity of fast changing values next to unchangedvalues in our food culture.