Klinik ve subklinik mastitisli ineklerin sütlerinde haptoglobin ve amyloid A düzeylerinin değerlendirilmesi
Determination of haptogobin and amyloid A levels in milk of clinical and subclinical mastitic cows
Yazar: NURDAN URVAYLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖĞÜNÇ MERAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Akut faz proteinleri = Acute phase proteins ; Amiloid = Amyloid ; Haptoglobinler = Haptoglobins ; Hayvan hastalıkları = Animal diseases ; Mastit = Mastitis ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İnek sütü = Cow milk ; İnekler = Cows

Özet:
Süt ineklerinde mastitis en yaygın görülen hastalıklardan biri olup ülkemizde önemli ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu nedenle, çalışmada sütte haptoglobin (Hp) ve amiloid A düzeylerinin süt ineklerinde subklinik mastitis (SM) tanısı için alternatif bir yöntem olup olamayacağının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Çankırı Eldivan'da bulunan süt çiftliklerinde klinik ve subklinik mastitisli Holstayn ırkı ineklerin sütlerinde haptoglobin (Hp) ve amiloid A (MAA) seviyelerinin ölçülmesi ve hastalıkla ilişkili olarak değerlendirilmesi tasarlanmıştır. 

Süt numuneleri toplandıktan sonra klinik ve subklinik mastitis somatik hücre sayısı (SHS) ve bakteri tanımlamasıyla teyit edilmiştir. Kaliforniya Mastitis Testi (CMT) pozitif çıkan ve klinik mastitis belirtisi olmayan 10 subklinik mastitisli inek, 16 klinik mastitisli inek ve CMT'si negatif olan 39 sağlıklı inek çalışma için seçilmiştir. Bu şekilde laktasyonun farklı dönemlerinde bulunan toplam 65 Holstein inek çalışmaya katılmıştır. Sağlıklı inekler içerisinde  bakteriyel üreme görülmeyen 14'ü kontrol grubu olarak değerlendirilmiştir.
 
Çalışmada, klinik ve subklinik mastitli numunelerde görülen en baskın bakteri türü olarak Staphylococcus aureus (n =10) izole edilmiştir. Klinik mastitis olan ineklerin sütündeki SHS, subklinik mastitli ineklerin ve sağlıklı ineklerin sütüyle kıyaslandığında önemli ölçüde yüksek bulunmuştur. Gruplar içinde süt Hp ve amiloid A düzeyleri istatistik olarak farklılık göstermemiştir (p > 0.05). CMT skorları, SHS değerleri, süt serumunda Hp ve süt Amiloid A düzeyleri arasında bir ilişki kurulamamıştır. Klinik olarak sağlıklı inekler ile klinik ve subklinik mastitli ineklerin sütlerinde Hp, MAA düzeyleri ve SHS'nda önemli  farklılıklar bulunmamıştır (p > 0.05). 

Sonuç olarak;  sütteki Hp ve Amiloid A düzeylerinin; süt sığırlarında subklinik mastitis teşhisi ve tedavi etkinliğinin izlenmesi için yararlı parametreler olmadığı kanısına varılmıştır. AFP'ler rutin olarak diagnostik ve prognostik olarak  veteriner hekimlik uygulamalarında  henüz yeterli düzeyde çalışılmamış ve klinik kullanım alanı bulamamıştır, ancak insan hekimliğinde bu amaçlarla kullanılmaktadırlar. Bu çalışma ile  AFP'ler ile ilgili güncel bilgiler sunulmuş ve hayvan türleri için bu proteinlerin öneminin vurgulanarak  veteriner hekimlikteki kullanım alanları gösterilmiştir.

Abstract:
Mastitis is one of the most common diseases in dairy cows and causes significant economic losses in our country. Therefore, we aimed to investigate whether haptoglobin (Hp) and amyloid A levels in milk may be an alternative method for the diagnosis of subclinical mastitis (SM) in dairy cows. For this purpose, haptoglobin (Hp) and amyloid A (MAA) levels in Holstayn cows with clinical and subclinical mastitis in dairy farms in Çankırı Eldivan were designed and evaluated in relation to disease.

       Clinical and subclinical mastitis was confirmed by somatic cell count (SHS) and bacterial identification after milk samples were collected. CMT positive resulting 10  subclinical mastitis cows, 16 clinical mastitis cows and CMT negative 39 healthy cows , selected for the study. Thus, a total of 65 Holstein cows at different stages of lactation participated in the study. In healthy cows, 14 of them were considered as control group without bacterial growth.

	In the study, Staphylococcus aureus (n = 10) was isolated as the most dominant bacterial species seen in clinical and subclinical mastitis samples. SHS in the milk of cows with clinical mastitis was significantly higher compared to the milk of cows with subclinical mastitis and healthy cows. Milk Hp and amyloid A levels were not statistically different between groups (p> 0.05). No correlation was found between CMT scores, SHS values, Hp and milk Amyloid A levels in milk serum. There were no significant differences in Hp, MAA levels and SHS in the milk of clinically healthy cows and cows with clinical and subclinical mastitis (p> 0.05).

	As a result; Hp and Amyloid A levels in milk; It was concluded that there are no useful parameters for the diagnosis of subclinical mastitis in dairy cattle and monitoring of treatment efficacy. AFPs have not yet been adequately studied and clinically used in veterinary practice, routinely diagnostic and prognostic, but they are used in human medicine for these purposes. In this study, up-to-date information about AFPs has been presented and the importance of these proteins for animal species has been emphasized and their use in veterinary medicine has been shown.