Bilişim sistemlerinde arama kopyalama ve elkoyma
Search copy and seizure in information technology systems
Yazar: EMREHAN YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİ GÖKÇEN TANER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Geçtiğimiz yüzyılın sonlarına doğru bilim ve teknolojide yaşanan gelişmeler, insanların yaşam biçimini tamamen değiştirmiştir. Özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerinin çok hızlı gelişmesi ve bu gelişmelerin sonucu olarak bilişim sistemlerinin insan yaşamının ayrılmaz bir parçası olması, bilişim sistemlerinin hukuki rejimlerinin diğer eşyalardan ayrılmasını gerektirmiştir. Özellikle ceza soruşturmalarında ve kovuşturmalarında bilişim sistemlerine devlet tarafından müdahale edilmesi, temel hak ve özgürlükler bağlamında doğurduğu sonuçlar bakımından özel kurallara tabi tutulmalıdır. 

Türk ceza muhakemesi hukukunda bilişim sistemlerinde arama, kopyalama ve elkoyma tedbiri, arama ve elkoyma tedbirlerinin özel bir görünümüdür. Bu sebeple koruma tedbirlerinin genel özellikleri bu tedbir için de geçerlidir. Bunun yanı sıra, bu tedbir hakkında hüküm bulunmayan hallerde arama ve elkoyma tedbirleri hakkındaki hükümler uygun düştüğü ölçüde uygulama alanı bulacaktır. Bu bağlamda, çalışma iki bölümden ulaşmaktadır.

Çalışmanın ilk bölümünde, öncelikle koruma tedbirleri hakkında genel bilgiler verilmiş, koruma tedbirlerinin ortak özellikleri teorik bir çerçevede ele alınmıştır. Daha sonra arama ve elkoyma tedbirleri temel hak ve özgürlükler bağlamında incelenmiş, özellikle temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan teminatlar ve aramada belirlilik ilkesine Yargıtay kararları eşliğinde değinilmiştir.

Çalışmanın ikinci bölümünde, bilişim sisteminde arama, kopyalama ve elkoyma tedbiri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu kısımda mümkün olduğunca karşılaştırmalı hukuk ile Amerikan Yüksek Mahkemesi ve AİHM kararlarından da faydalanılarak; tedbirin temel hak ve özgürlükler bağlamında değerlendirilmesi, tedbirin hangi teknolojik aygıtlar üzerinde uygulanabileceği, uygulanış şartları, uygulanışı üzerinde durulmuştur. Ayrıca karşılaştırmalı hukukta kabul edilen ancak Türk hukuku bakımından uygulanamayacak olan uzaktan erişim yoluyla arama bulut bilişimde yapılacak olan aramalar konusuna da değinilmiştir.

Abstract:
Developments in science and technology near the end of the century, has changed people's way of living. Especially the rapid development of information and communication technologies and the fact that information systems have become an essential part of human life as a result of these developments have required the differentitation of the legal regimes of information systems from other properties. Especially in criminal investigations and proceedings, the intervention of the state in information technolgy systems should be subject to special rules in sense of its consequences in terms of fundamental rights and freedoms.

In Turkish criminal procedure law, the measure of search, copying and seizure of information systems is a special form of search and seizure measures. For this reason, the general characteristics of protection measures also apply to this measure. In addition, if there is no regulations on this measure, the regulations on search and seizure measures will be applied as far as appropriate. In this context, the study consists of two parts.

In the first part of the study, firstly, general information about protection measures is provided and the common characteristics of protection measures are discussed in a theoretical framework. Then, search and seizure measures are analysed in the context of fundamental rights and freedoms, and especially the guarantees securing fundamental rights and freedoms and the principle of particularity in search are discussed in the light of the decisions of the Court of Cassation.

In the second part of the study, the measures of search, copying and seizure of information systems are analysed in depth. In this part; the assessment of the measure in the context of fundamental rights and freedoms, the technological devices on which the measure can be applied, the conditions of application, and its implementation are emphasised by making use of comparative law and the decisions of the US Supreme Court and the ECtHR as much as possible. In addition, the issue of searches through remote access, which is accepted in comparative law but cannot be applied in terms of Turkish law, and searches to be carried out in cloud computing have also been mentioned.