Kilit denetim konularına etki eden faktörlerin farklı muhasebe kültürleri açısından değerlendirilmesi: Türkiye ve Birleşik Krallık (İngiltere) üzerine sektörel bir araştırma
Evaluation of factors affecting  disclores of key audit matters in terms of different accounting cultures: A sectoral research  on Turkey and United Kingdom (England)
Yazar: GÜNERİ GÖZÜAÇIK
Danışman: PROF. DR. DUYGU ANIL KESKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim raporları = Audit reports ; Denetçiler = Controller ; Kilit denetim konuları = Key audit matters ; Kültürel değerler = Cultural values ; Milli kültür = National culture ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Türkiye = Türkiye ; Üretim endüstrisi = Production industry ; İngiltere = England

Özet:
Denetimde daha fazla şeffaflık sağlamak amacıyla, denetçi raporunun hedef finansal tablo kullanıcıları tarafından daha iyi anlaşılmasını temin etmek ve böylelikle raporun iletişim değerini arttırmak amacıyla BDS 701 numaralı bağımsız denetim standardı kapsamında bildirimi zorunlu olan kilit denetim konuları; finansal tabloların denetiminde denetçinin mesleki muhakemesi temelinde belirlenen en önemli konulardır. Ülkemizde, 01.01.2017 tarihinden itibaren standart kapsamında uygulanmakta olan kilit denetim konularının bildirim yükümlülüğü, İngiltere gibi bazı ülkelerde ise daha uzun zamandan beri uygulanmaktadır.  

Bu çalışmanın amacı, Hofstede-Gray Modeli kapsamında farklı kültür ve muhasebe değerlerine sahip olan Türkiye ve İngiltere (Birleşik Krallık) açısından Borsa İstanbul ve Londra Borsası imalat sanayi sektörlerine kayıtlı şirketlerin, 2017-2020 yıllarına ilişkin denetçi raporlarında bildirilen kilit denetim konularının sayısına etki eden faktörlerin belirlenmesi ile her iki ülke açısından bildirilen kilit denetim konularının sayı ve türleri açısından farklılıkların ortaya konulmasıdır. Panel veri analizi ve içerik analizi teknikleri kullanılan çalışmada, örneklemi oluşturan incelenen rapor sayısı Türkiye için 568 ve İngiltere için 340 adet olmak üzere toplam 908 adettir.

Gerçekleştirilen panel veri analizi sonucunda; Türkiye ve İngiltere raporlarında bildirilen kilit denetim konusu sayısı ile kaldıraç oranı, cari oran ve özkaynak karlılığı arasında negatif; Türkiye raporlarında, bildirilen kilit denetim konusu sayısı ile varlık büyüklüğü ve iş segmenti sayısı arasında ise pozitif bir ilişki bulunmuştur. Diğer taraftan, gerçekleştirilen içerik analizi sonucunda ise, Türkiye ve İngiltere denetçi raporlarında bildirilen kilit denetim konusu sayıları ve türleri açısından önemli farklılıklar bulunduğu gözlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Denetçi Raporu, Kilit Denetim Konuları, İngiltere ve Türkiye, İmalat Sanayi, Ulusal Kültür, Muhasebe ve Kültür Değerleri.

Abstract:
In order to ensure that the auditor's report is better understood by the target financial statement users, by providing greater transparency in the audit, and thereby increasing the communication value of the report; the key audit matters that are required to be disclosed under standard 701, are those that of the most importance matters in the audit of financial statements according to the auditor's professional judgment.

The aim of this study is to determine the factors that affecting the number of key audit matters reported in the new auditor reports for the years 2017-2020 of companies registered in the manufacturing sector in Istanbul and London Stock Exchange in Turkey and United Kingdom, which have different cultural and accounting values within the scope of the Hofstede-Gray Model. And this study is also aimed to reveal the differences in the number and types of key audit matters reported for both countries. Panel data analysis and content analysis techniques were used in the study. The number of reviewed reports constituting the sample is 908 in total, 568 for Turkey and 340 for United Kingdom respectively.

As a result of the panel data analysis; in Turkey and UK reports, there is a negative correlation between the number of key audit matters and leverage ratio, current ratio and return on equity; while in Turkey reports, the findings show that, a positive association exists between the number of key audit matters and the number of asset size and business segments. On the otherhand as a result of the content analysis, the findings show that, a significant difference exists between the number and types of key audit matters reported in Turkey and the United Kingdom.

Keywords: Audit Report, Key Audit Matters, United Kingdom and Turkey, Industry Sector, National Cultures, Accounting and Cultural Values.