Niğde ilinde seçilmiş bir yörede elma üreticilerinin kooperatifçilik tercihlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on cooperatives preferences of apple farmers in a selected region in Nigde
Yazar: HALUK GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. MURAD YERCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Elma = Apple ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Niğde = Niğde ; Tarım = Agriculture ; Üretim = Production

Özet:
Tarım sektörü toplumun gıda ihtiyaçlarını karşılaması ve istihdam alanı 
olması bakımından ülke ekonomilerinde önemli yere sahiptir. Ülkelerin tarımsal 
üretimlerinin devamlılığının sağlanmasında örgütsel yapılar kurulmuştur. 
Günümüzde birlikler, kooperatifler vb. çeşitli kurumlar olarak bilinmektedir.
Bu örgütsel yapılar arasından öne çıkmış olan kooperatifler, topluma 
ekonomik ihtiyaçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel bakımdan topluma katkıları 
bulunmaktadır. Toplumda gelir sorunuyla ortaya çıkan şehre olan göçün 
engellenmesine ve kişilerin belli imkanlarla girişimciliğe teşvik etmesi ile 
toplumda tercih edilebilir bir kurum olarak görülmektedir.
Türkiye tarımsal üretimde belli bir konuma gelmiştir. Tarımsal üretimin 
yanında kooperatifçilikte ise önemli bir gelişim sağlamıştır. Ancak üretim ve 
kooperatifçilik istenilen noktaya gelememiştir. Niğde ilinde ise önemli elma 
üretimi yapılmakta ve belli bir kooperatif gelişimi bulunmaktadır. Niğde ili içinde 
geçerli olan tarımsal üretimin içinde kooperatifçiliğin etkili ve verimli olarak 
faaliyet göstermemesi üreticilere ve tüketicilere sorun oluşturmaktadır.
Niğde ilinde seçilmiş olan Dündarlı Kasabasında 720 elma üreticisi 
bulunmaktadır. Elma üretimi üreticisi sayısına oranla il içerisinde önemli üretim 
miktarına sahiptir. Dündarlı kasabasında ve çevresinde elma üretimi ve 
pazarlaması alanında faaliyet gösteren kooperatifin olmaması üreticiler için sorun 
oluşturmaktadır. İlaçlama, akaryakıt, gübre ve fidan gibi girdi temini ve pazarlama 
alanlarında üreticiler özel işletmelerle çalışmaktadırlar. Pazarlama alanında farklı 
v
bir satış kanalının olmaması ise üreticilerin tüccarı tercih etmesini zorunlu hale 
getirmiştir.
Bu araştırmada; üreticiler genel olarak yaşlı(47,80), eğitim düzeyi 
çoğunlukla ilköğretim-ortaöğretim-lise(97,65), üreticilerin hepsi ürünlerini 
tüccara sattığı, üreticilerin tüccara ürün satış fiyatı 2,07TL/KĞ olduğu, İzmir 
ilinde elma ürünlerinin tüketiciye satış fiyatının 7,06TL/KĞ olduğu, üreticiler 
pazarlamada avantajlı olarak kooperatifi tercih ettikleri(0,64), daha iyi üretim için 
pazarlama avantajını(0,62) öncelik tercih ettikleri, bölgede kurulacak kooperatifin 
öncelikli hizmetinin pazarlama(0,55) olması gerektiğini, ülke kooperatifçiliğinin 
ana sorunu yönetim(49,41) olduğu ve üreticilerin yıllık gelir içerisinde elma geliri 
ise %43,00 olduğu bulunmuştur.
Bu çalışmada, kooperatifçiliğin Dünya'da ve ülkemizde gelmiş olduğu 
noktayı çeşitli kaynaklarla incelenmiştir. Gelişmiş ülkelerin kooperatifçilik 
çalışmalarından örnekler gösterilmiştir. Araştırma bölgesi olarak seçilmiş olan
Niğde ili Dündarlı kasabasında elma üreticilerinin kooperatifçilik tercihleri 
incelenmiştir.

Abstract:
The agricultural sector has an important place in the country's economy in 
terms of meeting the food needs of the society and being an area of employment. 
Organizational structures have been established to ensure the continuity of the 
agricultural production of the countries. Today, unions, cooperatives, etc. known 
as various institutions.
Cooperatives, which have come to the fore among these organizational 
structures, have social and cultural contributions to the society as well as their 
economic needs. It is seen as a preferable institution in the society as it prevents 
the migration to the city that arises with the income problem in the society and 
encourages people to entrepreneurship with certain opportunities.
Turkey has reached a certain position in agricultural production. In addition 
to agricultural production, it has provided an important development in 
cooperatives. However, production and cooperatives could not reach the desired 
point. On the other hand, important apple production is made in Niğde province 
and there is a certain cooperative development. The fact that cooperatives do not 
operate effectively and efficiently in agricultural production in Niğde province 
creates problems for producers and consumers.
There are 720 apple producers in Dündarlı Town, which has been selected 
in Niğde province. Apple production has a significant amount of production in the 
province compared to the number of producers. The absence of cooperatives 
operating in the field of apple production and marketing in and around the town of 
Dündarlı poses a problem for the producers. Producers work with private 
vii
enterprises in the fields of input supply and marketing such as pesticides, fuel oil, 
fertilizers and saplings. The absence of a different sales channel in the field of 
marketing has made it mandatory for manufacturers to prefer traders.
In this study; Producers are generally old (47.80), education level is mostly 
primary-secondary-high school (97.65), producers all sell their products to 
merchants, producers' product sales price to merchants is 2.07 TL/KG, the sale 
price of apple products to consumers in Ġzmir is 7 06TL/KG, producers prefer 
cooperatives as advantageous in marketing (0,64), they prefer marketing 
advantage (0,62) for better production, the priority service of the cooperative to be 
established in the region should be marketing (0,55), country cooperatives It has 
been found that the main problem is management (49.41) and the apple income of 
the producers is 43.00% within the annual income.
In this study, the point that cooperatives has reached in the world and in our 
country has been examined with various sources. Examples from the cooperative 
studies of developed countries are shown. The cooperatives preferences of apple 
producers in the town of Dündarlı in Niğde province, which was chosen as the 
research region, were examined.