Sağlık hizmetleri kullanımında dijital bölünme üzerine bir araştırma,
A research on digital divide in utilization of health services
Yazar: ZEYNEP KUH
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Elektronik sağlık = E-health ; Elektronik sağlık kayıtları = Electronic health records ; Sayısal bölünme = Digital divide ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT)'ndeki gelişmelerin, hem ülkelerin gelişimi açısından hem de bireylerin yaşam seviyelerine sağladığı katkıdan dolayı önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Ancak BİT'e erişim ve kullanım noktasında hem bireyler hem de ülkeler arasında eşitsizlikler yaşanmaktadır. Bu eşitsizlikler "Dijital Bölünme" kavramını ortaya çıkarmıştır. Dijital bölünme BİT'e erişebilen ve erişemeyen, kullanabilen ve kullanamayanlar arasındaki farka odaklanmaktadır. Söz konusu olan dijital bölünme sadece bireyler ve ülkeler arasında değil, toplumlar ve kurumlar arasında da görülmektedir. Dijital bölünme, teknolojik gelişmelerin hızla ilerlemesi ve aradaki eşitsizliğin artması ile ülkelerin ortak sorunu haline gelmeye başlamıştır. Bu bölünme birçok alanda olduğu gibi sağlık hizmetlerine erişim noktasında da kendini göstermektedir. Bu çalışmada dijital sağlık hizmetlerine ilişkin bilgi ve kullanım düzeyinde dijital bölünmenin yaşanıp yaşanmadığını bulmak ve dijital bölünme söz konusu ise hangi sosyo-demografik değişkenlerin belirleyici olduğunu tespit etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla Antalya, Isparta ve Burdur illerinde yaşayan toplamda 450 kişiye ulaşılmıştır. Çalışmanın sosyo-demografik değişkenlerinden biri illerin gelişmişlik seviyelerine göre kişilerin bilgi ve kullanım düzeyinin farklılaşıp farklılaşmadığı ölçmek için "il" olmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak literatür taraması yapılarak araştırmacı tarafından geliştirilen, katılımcıların genel BİT kullanımını ölçmek için "BİT Bilgi ve Kullanım Düzeyi", dijital sağlık hizmetlerini hangi düzeyde bildikleri ve kullandıklarını analiz edebilmek için "Dijital Sağlık Uygulamaları" ve "Dijital Sağlık İmkânları"ndan oluşan üç bölümden ve toplam 60 sorudan oluşan anket kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, sosyo-demografik değişkenlerden yaş, cinsiyet, eğitim, gelir ve internet kullanımının birçok BİT boyutu, dijital sağlık uygulamaları (DSU) ve dijital sağlık imkânları (DSİ) bilgi ve kullanım düzeyinde belirleyici olduğu bulunmuştur. BİT boyutları ile birçok DSU ve DSİ bilgi ve kullanım düzeyi arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu bulunan diğer bir sonuç olmuştur. Bu da sağlıkta dijital bölünmenin yaşandığını ve sağlıktaki bu bölünmenin genel dijital bölünmeden bağımsız olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The importance of the developments in information and communication technologies (ICT), both in terms of development of countries and the contribution of individuals to their living levels, is increasing day by day. However, inequalities are experienced between individuals and countries at the point of access to and use of ICT. In this case, inequalities have revealed the concept of "Digital Divide". Digital divide is focused on the difference between those who can access, access and use ICT. The digital divide is seen not only between individuals and countries but also between societies and institutions. Digital divide has become a common problem of countries with the rapid progress of technological developments and the increase of inequality. This divide is manifested in access to health services as in many other areas. In this study, it is aimed to find out whether there is a digital divide in the level of information and usage level of digital health services, and to determine which socio-demographic variables are the determinants of digital divide. For this purpose, a total of 450 people living in Antalya, Isparta and Burdur provinces have been reached. One of the socio-demographic variables of the study has been the province to measure whether the level of knowledge and use of individuals differ according to the development levels of the provinces. The literature was used as a data collection tool and the ICT Information and Usage Level was used to measure the overall ICT usage of the participants. In order to analyze the level of knowledge and use of digital health services, a questionnaire consisting of 60 questions consisting of three dimensions, Digital Health Practices and Digital Health Facilities was used. According to the results of the study, age, gender, education, income and internet usage of socio-demographic variables were found to be determinant in the level of information and usage level of many types of ICT and digital health practices (DHP) and digital health facilities (DHF). Another result found to be a positive relationship between ICT dimensions and the level of knowledge and use of DHP and DHF. This shows that there is a digital divide in health and this divide in health is not independent of the general digital divide.