Deneysel alzheimer modelinde farklı kaynaklardan elde edilen eksozom uygulanmasının mTOR-AKT-HIF-1α yolağı üzerindeki etkisi ve TRP kanalları ile ilişkisinin histopatolojik olarak değerlendirilmesi
Histopathological evaluation of the effect of exosome application obtained from different sources on the mTOR-AKT-HIF-1α pathway and its relationship with TRP channels in the experimental alzheimer's model
Yazar: GÖKÇEN GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. SEVİM AYDIN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Eksozomlar = Exosomes ; HIF = HIF ; mTOR =

Özet:
Alzheimer hastalığı (AH)'nda eksozom uygulama yöntemi son yıllarda hastalığın patogenezini ve tedavisini araştırmak amacıyla kullanılmaya başlanmış olup gün geçtikçe kullanımı artmıştır. Bu yöntemin tedavi amaçlı olarak kullanılması oldukça önemlidir. Tez çalışmamızda göbek kordonu mezenkimal kök hücre (GK-MKH) ve yağ dokusu mezenkimal kök hücre (YD-MKH)'lerden elde edilen eksozomların tedavi amaçlı olarak klinik kullanıma sokulabilmesi için eksozom eldesi aşamalarının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Bu hedef çerçevesinde ulaşılan sonuçlar histokimyasal ve immünhistokimyasal boyamalar ile de doğrulanmıştır. Çalışmamızda deneysel Alzheimer modeli oluşturulmuş sıçanlara intraserebroventriküler (ICV) ve intranasal (IN) eksozom uygulanması yapılmış ve her iki uygulama yönteminde de eksozomların beyin dokusuna ulaşabildikleri gösterilmiştir. Ancak, IN eksozom uygulama yönteminin ICV eksozom uygulama yöntemine göre beyin dokusuna daha az ulaşabildiği ve tedavideki etkinliğinin daha düşük olduğu değerlendirilmiştir. Yine de IN eksozom uygulama yönteminin uygulanabilirliğinin daha kolay olması ve bazı hayvanlarda etkisinin ICV eksozom uygulama yöntemine yakın olması önemli bir bulgudur. Bu nedenle yeni araştırmalarda eksozomların etkinliğinin artırılması amacıyla uzun vadeli  uygulamaların yapılmasını önermekteyiz.

Anahtar sözcükler: Alzheimer, rat, amiloid beta,  eksozom, mTOR-AKT-HIF-1α, TRP

Abstract:
Exosome application method in Alzheimer's disease (AD) has been used in recent years to investigate the pathogenesis and treatment of the disease, and its use has increased day by day. It is very important to use this method for therapeutic purposes. In our thesis study, it was aimed to determine the stages of exosome production in order to put exosomes obtained from umbilical cord mesenchymal stem cells (WJ-MSCs) and adipose tissue mesenchymal stem cells (AD-MSCs) into clinical use for therapeutic purposes. The results achieved within the framework of this goal were also confirmed by histochemical and immunohistochemical staining. In our study, intracerebroventricular (ICV) and intranasal (IN) exosomes were administered to experimental Alzheimer's model rats, and it was shown that exosomes could reach the brain tissue in both application methods. However, it has been evaluated that the IN exosome application method can reach the brain tissue less than the ICV exosome application method and is less effective in treatment. However, it is an important finding that the IN exosome application method is easier to apply and its effect in some animals is close to the ICV exosome application method. For this reason, we recommend long-term applications to increase the effectiveness of exosomes in new research.

Keywords: Alzheimer, rat, amyloid beta, mTOR-AKT-HIF-1α, TRP