Oksidatif strese bağlı erken yaşlanma üzerine şelidonik asit etkinliğinin in vitro-in vivo incelenmesi
In vitro-in vivo investigation of the effect of chelidonic acid oxidative stress-induced premature senescence
Yazar: BURCU TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. BANU MANSUROĞLU ; DOÇ. DR. EMEL KAŞIKÇI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology
Dizin: Hücre kültürü = Cell culture ; Hücre yaşlanması = Cellular senescence ; Hücresel yolaklar = Cellular pathways ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Bu çalışma, Şelidonik asidin (CA) hidrojen peroksit (H₂O₂) ile indüklenen hücresel yaşlanma üzerindeki etkilerini insan deri fibroblast hücrelerinde (BJ) araştırmıştır. Hücresel yaşlanma, yaşa bağlı hastalıklar ve kronik durumlarla ilişkili kritik bir mekanizmadır. Geniş farmakolojik aktivitesi ile bilinen bir γ-piron bileşiği olan CA, oksidatif stresi hafifletme ve yaşlanma belirteçlerini değiştirme potansiyeli açısından değerlendirilmiştir. Oksidatif stres ajanı H₂O₂ kullanılarak BJ fibroblast hücrelerinde stres kaynaklı erken yaşlanma (SIPS) modeli oluşturulmuştur. Bu tedaviden sonra hücreler CA ile tedavi edilmiş ve CA'nın yaşlanma üzerindeki potansiyel etkisi, yaşlanma ile ilişkili β-galaktozidaz, 4′,6-diamino-2-fenilindol (DAPI), akridin turuncusu boyaması (AO), comet testi, gen ekspresyonu ve protein analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar, CA'nın yaşlanma ile ilişkili β-galaktozidaz aktivitesi, DNA hasarı, lizozomal aktivite ve malondialdehit gibi oksidatif stres göstergeleri de dahil olmak üzere yaşlanma belirteçlerini etkili bir şekilde azalttığını göstermiştir. Gen ekspresyonu ve protein analizleri, p16, p21, pRB1 ve p53 ekspresyonlarının modüle edilmesi ve oksidatif stres belirteçlerinin azaltılması ile gözlemlenen anti-senesens etkilerini desteklemiştir. Sonuç olarak, CA'nın senolitik ve senomorfik etkilere sahip olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Şelidonik asit, senesens, senolitik, senomorfik, oksidatif stres, H2O2, prematüre senesens, BJ Fibroblast.

Abstract:
This study investigated the effects of chelidonic acid (CA) on hydrogen peroxide (H2O2) induced cellular senescence in human skin fibroblast cells (BJ). Cellular senescence is a critical mechanism that is linked to age-related diseases and chronic conditions. CA, a γ-pyrone compound known for its broad pharmacological activity, was assessed for its potential to mitigate oxidative stress and alter senescence markers. A stress-induced premature senescence (SIPS) model was designed in BJ fibroblast cells using the oxidative stress agent H₂O₂. After this treatment, cells were treated with CA, and the potential effect of CA on senescence was evaluated using senescence-related β-galactosidase, 4′,6-diamino-2-phenylindole (DAPI), acridine-orange staining (AO), comet assay, gene expression, and protein analysis. These results demonstrate that CA effectively reduces senescence markers, including senescence-associated β-galactosidase activity, DNA damage, lysosomal activity, and oxidative stress indicators such as malondialdehyde. Gene expression and protein analyses corroborated the observed anti-senescent effects, with CA modulat-ing p16, p21, and pRB1 expressions and reducing oxidative stress markers. In conclusion, CA appeared to have senolytic and senomorphic potential in vitro, which could mitigate and reverse SIPS markers in BJ fibroblasts.
Keywords: Chelidonic acid, senescence, senolytic, senomorphic, oxidative stress, H2O2, premature senescence, BJ Fibroblasts.