Kent kimliği
Urban identity
Yazar: NEVZAT CAN
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL GÖRMEZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kent kimliği = Urban identity ; Kimlik = Identity ; Küreselleşme = Globalization ; Modernizm = Modernism ; Postmodernizm = Postmodernism

Özet:
Kent kimliği, kısaca bir kenti diğer kentlerden farklılaştı ran, kente özgü niteliklerin tamamı olarak tanımlanabilir. Kentin doğal nitelikleri (topografya, iklim, bitki örtüsü, jeolojik yapı) ile yapay nitelikleri (mimarlık, meydan, kent mobilyaları) kent kimliğinin oluşturan fiziksel etmenlerdir. Mekansal öğeler dışında toplumun mekana yüklediği anlamlar, istekler ve davranışlar şeklinde ortaya çıkan sosyal ve kültürel ilişkiler ile toplumun, tarihsel süreç içerisindeki siyasi, ekonomik, ideolojik, dinsel özellikleri de sosyal kimliği oluşturmakta ve dolayısıyla kent kimliğini belirlemektedir. Mimarlık, kent planlama ve kentsel tasarım da kent kimliğinin oluşumunda disiplinler arası önemli bir rol oynamaktadır. Kent kimliği mekansal ve sosyal kültürel özelliklerin karşılıklı olarak etkileşimi neticesinde zamanla oluşmaktadır. Kente yakıştırılan kimliğe; ancak kentlerin görünen özelliklerinin ötesine geçerek anlamlar yükleme, ileriye dönük olarak idealleştirme ve imgeleme yoluyla ulaşılabilir. Günümüzde kent kimliği yeni toplum ve insan ilişkileri, teknoloji, iletişim araçları, bilimsel gelişmeler doğrultusunda sürekli olarak yeniden üretilmekte ve değişmektedir. Bu gelişmeler doğrultusunda aynı zamanda kentin anlamı da değişmekte, kentli ve kentleşme kavramları kimlik ve farklılık temelinde yeniden tanımlanmaktadır. Kent kimliği tarihsel süreç içerisinde incelenirse, Antik Çağda, Orta Çağda, Rönesans döneminde kentlerin bu döneme özgü mekansal ve sosyo kültürel özelliklerine uyumlu belli kimliklere sahip olduğu görülür. Özellikle fiziksel anlamda kentlerin kimlikleri bellidir. Modern çağda her alanda yaşanan hızlı gelişmelerle, kent kimliğinde radikal dönüşümler yaşanmış ve ortaya kent kimliğinden öte kimliksizlik veya tek kimlikli oluşumlar çıkmıştır. Kent kimliği kapitalizmin mekanı yeniden üretimi ile biçimlenmiştir. Evrensellik ve modernleşme tartışmalarında serbest piyasa ekonomisi ve batı tipi demokrasisi kent kimliklerinin belirlenmesinde önemli rol oynamış ve bu batılılaşma olarak adlandırılmıştır. Kente yaklaşımlarda kültürel faktörler göz263 1 ardı edilmiş, ekonomik yapının son kertede belirleyici olduğu sosyal, kültürel, ideolojik ve politik yapıların bir yansıması olarak kent ele alınmış, mekanın kendisinin bir analiz nesnesi olduğu ortaya konulmamış ve mekan, zaman tarafından kuşatılmıştır. 20. yüzyılın son dönemlerinde toplumların her alanını etkileyen, ekonomi, kültür, ideoloji, bilim ve politika alanlarında yaşanan dönüşüm ile var olan yaklaşımlar sorgulanmaya başlanmıştır. Bu dönemde postmodernizm tarafından, aydınlanma sonrası gelişen modernist bakış açısını oluşturan pozitivist teori, toplumların ilerlemeci, kalkınmacı bütüncül yaklaşımları, insanı baskı altına aldığından eleştirmektedir. Kent kimliğini tek bir bütün olarak ele alan, farklı kimliklere izin vermeyen, diğer kimlikleri baskı altına alan, kenti kitlesel üretimin mekanı olarak gören modernleşmenin homojenleştirici etkinliğine karşı, postmodernizm yerel kültürel kimliklere izin veren, farklılık temelinde kimliği oluşturan, çoğulculuğa ve parçalanmanın kabul edildiği farklılıkların vurgulandığı bir bakış açısını ön plana çıkarır. Geçmişteki kimliklerin yeniden canlandırılarak, yenilerle eklektik bir biçimde bir araya gelmesi istenmektedir. Bunlarla beraber postmodernizm kendisi taklit olan, bir bütünün parçaları olarak değil kendi başlarına anlamı olan ilintisiz kent mekanları yarattığı, kent kimliği adı altında kendi kültürünü ve geleneklerini pazarladığı ve reklamcılık söylemleri ile desteklenen bir kaos ortamı oluşturduğu noktasında eleştirilere uğramaktadır. Dünya toplumlarının gelişen teknoloji araçlarına paralel olarak ekonomik, politik, kültürel ve kitle iletişim araçları alanlarında, dünyanın neresinde olunursa olsun etkileşimlerin meydana geldiği, faklılıkların yok olduğu küreselleşme etkisi görülmektedir. Kentler kendi faklılıklarını vurgulamak için sermayeyi kendilerine çekerek kendilerine bir kimlik oluşturup diğer kentlerden farklılıklarını vurgulama çabası içindedirler. Kentler sahip olduğu mekansal, sosyal kültürel ve işlevsel özelliklerini pazarlama yolunu seçmişlerdir. Ulus devlet sınırlarını aşan ilişki ağları noktasında dünya kentleri ortaya çıkmaktadır.264 \ Küreselleşme yerelleşmeyi de beraberinde getirmektedir. Küreselleşmenin, insanları kendilerine ait hissettikleri yerlerden koparan, yalnızlığa iten durumuna karşı yeni aidiyet alanlarını geliştirmeleri, faklılıklarını kimliklendirmelerine yol açmış, yeni dayanışma biçimleri arayışlarına girmişlerdir. Yerelliği, farklılığı öne çıkararak ve doğrudan katılıma olanak tanıyacak, zamana ve mekana bağlı kentin kimlikleri görülmektedir. Kent sosyal-kültürel ve mekansal özellikleri bakımından her türlü çelişki ve karşıtlığı kendi içinde barındırmaktadır. Kent, kültürel biçimlerin bir yansıması olarak ele alındığında çoğulculuğun yaşama geçeceği alandır. Kent, farklı kimlikler arasında toleransa dayalı, mesafeli, farklara karşı saygılı bir çoğulculuk alanı olduğu kadar kimlikler arası ilişkilerin yoğun olarak yaşandığı bir alandır. Farklı kimliklerin varlığından haberdar ve farklılıkların bilincinde, onlarla anlaşabilen, ötekilerle ortak paydalar arayarak bizleri kurmaya çalıştığı fiziksel ve sosyal kültürel bir alandır. Kentler ancak kentlerde yaşayan insanlar tarafından oluşturulabildikleri, kendileri ile içselleştirebildikleri, farklı kimliklerle sorumluluklar temelinde bir araya gelindiği noktada demokratik kent kimliklerinden bahsetmek mümkün olacaktır. Kimlikli kentler o kentte yaşayanlar tarafından sahiplenildiği oranda yaşayacaklardır.

Abstract:
Urban identity can be defined as whole of the properties that differentiate a city from others. Natural characteristics of a city such as topography, climate and plantation and artificial characteristics of a city such as architecture, city furniture and open spaces are the physical factors that compose urban identity. Social and cultural relations that came into being as a form of meanings given on a space by a society, wants and behaviours, and political, economic, ideological and religionist features of a society compose the social identity. As a result of interactive relations between these social and spatial features, the city gets an identity in a time period. The identity appropriate to the city is only be came up to by attributing meanings, making ideal and imagination of the far side of the appearing face of a city. Nowadays, meaning of urban identity changes with new society and human being relations, new technology, new communication tools and scientific developments. Citizen and urbanisation concepts are also redefined on the basis of identity and differentiation. If urban identity is analysed in a historical process, it can be seen that antique, middle age and renaissance cities had an identity suits their spatial, social and cultural characteristics of that period. Urban identity was obvious especially on the physical side of view. In modern age, identity of a city exposed to radical transformations with rapid developments in all areas and some formations has occurred as no-identity or unique identity distant from urban identity concept. Urban identity was reformed with space reproduction of capitalism, universality and modernisation debates considered as Westernization. Free market economy and Western type democracy also took an important role in reshaping urban identity. In explanation of identity, cultural factors were ignored and city was handled only through economic266 structure as a reflection of social, cultural, ideological and politic structures. Space was not considered as an object itself and surrounded by time With the transformation has occurred in the areas of economy, culture, ideology, science and policy at the end of 20. Century, existing approaches began to examine. Integral, progressive and improvemental approaches of the positivist theory composed the modernist view of post lightening period is criticised due to creating pressure on human being. Contrast to homogenisation effect of modernisation handling urban identity as unique entity without permission of different identities, postmodernisation brings to light a point of view expressing differentiation while accepting division, plurality and local cultural identity. It is aimed to revitalise old identity with connecting eclectically the new ones. However, postmodernism is criticised making division of spaces in a city and creating a chaos supported by discourses of advertisement self culture and tradition in the name of identity. The effects of globalisation annihilating differentiation are seen all around the world with developing technology and communication tools. Cities choose marketing of their spatial, social, cultural and functional attributes and express their differences from other cities by getting an identity with attraction of capital. At the exceed point of the national state boundaries in relational networks between spaces, world cities become to agenda. Globalisation also brings localisation together. Opposite to globalisation effect of taking away human beings from belonging spaces and getting them lonely, localisation develops new belonging areas and express differentiation and direct participation in order to get new urban identity. City consists of all types of contradiction and oppositions in itself. If city is handled as a reflection of cultural forms, it can be seen as the area living plurality. Different identities that are respectful to each others find a part in a whole. Only if, new cities composed of spatial, social and cultural attributes267 \ are formed by their habitants and identified oneself with them at the point of coming together with different identities on the base of responsibilities, it is possible to talk about democratic urban identities. Cities with an identity can only alive as long as they are owned by their habitants.