Sağlık hizmetlerinde çalışanların Endüstri 4.0 teknolojileri ile ilgili kavramsal farkındalık düzeyinin belirlenmesi üzerine bir uygulama
An application on determining the level of conceptual awareness of health care employees about Industry 4.0 technologies
Yazar: BESTAMİ KARA
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF YALÇIN İLERİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems
Dizin: Sağlık bilgi sistemleri = Health information systems

Özet:
Günümüzde tanı ve tedavi süreçlerinde verimlilik, insanların yaşam kalitesinde artış sağlanması ve toplumun refah düzeyini yükseltmek gibi amaçları gerçekleştirme görevini üstlenen sağlık hizmetleri, teknolojik faaliyetlerin yoğun olarak kullanıldığı bir hizmet sektörüdür. Bu alanda kullanılan çoğu teknoloji, Endüstri 4.0 paradigmasının bileşenlerinden oluşmaktadır. Hizmet sunumunda nesnelerin interneti, yapay zekâ, büyük veri, bulut bilişim ve robotik sistemler gibi teknolojilerin kullanıldığı ve farklı bir hizmet modeli sunan Endüstri 4.0 dönemi artık sağlık hizmetleriyle bütünleşmiş durumdadır. Dolayısıyla Endüstri 4.0 teknolojileri ile tanışan sağlık çalışanlarının bu teknolojiler hakkındaki farkındalık boyutunun belirlenmesi önem arz eden bir konudur. Bu çerçevede tez çalışmasının amacı, sağlık çalışanlarının Endüstri 4.0 teknolojileri hakkındaki kavramsal farkındalık düzeyini belirlemek ve farkındalık düzeyleri ile ilgili olarak sosyo-demografik değişkenlerin neler olduğunu ortaya koymaktır.
Araştırmanın evrenini Hatay ilinde bulunan Hatay Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Mustafa Kemal Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi ve bir de özel hastanede çalışan hekim, hemşire ve diğer sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Yapılan hesaplama sonucunda örneklem 355 olarak bulunmuş ve toplamda 448 katılımcı ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Doğan (2019) tarafından geliştirilen Endüstri 4.0 Kavramsal Farkındalık Ölçeği (KFÖ) kullanılarak yüz yüze anket yoluyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile birlikte değişkenlerin dağılımları dikkate alınarak istatiksel analizlerde Mann Whitney U, Kruskal-Wallis, Kolmogorow Smirnow ve Ki Kare testi kullanılmıştır.
Araştırmaya katılanların %33'ü kamu hastanesi, %33,5'i üniversite hastanesinde ve %33,5'i de özel hastanede çalışmaktadır. Katılımcıların %63,4'ü kadınlardan oluşmaktadır. Katılımcıların %60'ı evlidir. Katılımcıların %30,4'ü 26-30 yaş grubundadır. Eğitim durumlarına bakıldığında ise katılımcıların %40,8'i lisans mezunudur. Katılımcıların %50,2'si diğer sağlık çalışanları hizmet grubundan oluşturmaktadır.  Hizmet süresine bakıldığında ise katılımcıların %38,2'si 0-5 yıl arasında çalışmaktadır. Katılımcıların %27,9'u günde ortalama 2 saatten az bilgisayar kullanmakta ve yine katılımcıların %27,9'u da günde ortalama 3-5 saat bilgisayar kullanmaktadır. Katılımcıların %34,8'i günde ortalama 3-5 saat internet kullanmaktadır. Katılımcıların %49,6'sı bilgisayar ile ilgili her hangi bir eğitim almamıştır. Katılımcıların %56,3'ü kendini bilgisayar kullanma konusunda yeterli görmektedir. Katılımcıların %87,1'i Endüstri 4.0 kavramı ile ilgili her hangi bir bilgisinin olmadığını belirtmiştir. Katılımcıların %98,9'u Endüstri 4.0 teknolojileri ile ilgili her hangi bir eğitim almadığını belirtmiştir.
Araştırma sonucunda cinsiyet, eğitim durumu, unvan, hastane türü değişkenleri ile Endüstri 4.0 Kavramsal Farkındalık Ölçeği (KFÖ) puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve unvan değişkenleri ile Endüstri 4.0 kavramı ile ilgili bilgi durumu arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Katılımcıların yaş ve hastane türü değişkenleri ile Endüstri 4.0 teknolojileri ile ilgili eğitim alma isteme durumları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, health services undertakes the task of achieving goals such as efficiency in diagnosis and treatment processes, increasing the quality of life of people and increasing the welfare level of the society. And health services is a service sector in which technological activities are used intensively. Most technologies used in this field consist of components of the Industry 4.0 paradigm. Industry 4.0 offers a different service model in which technologies such as the internet of things, artificial intelligence, big data, cloud computing and robotic systems are used in service delivery and its era is now integrated with health services. Therefore, it is an important issue to determine the awareness of healthcare professionals who are introduced to Industry 4.0 technologies. In this context, the aim of the thesis study is to determine the level of conceptual awareness of healthcare professionals about Industry 4.0 technologies and to reveal what socio-demographic variables are related to their awareness levels.
The population of the research consists of Hatay Training and Research Hospital, Mustafa Kemal University Research and Training Hospital and a private hospital in Hatay province, including physicians, nurses and other health workers. As a result of the calculation, the sample was found to be 355 and it was conducted with 448 participants in total. The data of the research were collected through a face-to-face survey using the Industry 4.0 Conceptual Awareness Scale (CFS) developed by Doğan (2019). In the analysis of the data obtained, the distribution of the variables together with the descriptive statistics were taken into account and Mann Whitney U, Kruskal-Wallis, Kolmogorow Smirnow and Chi-Square tests were used for statistical analysis.
Participants of the research; 33% work in a public hospital, 33.5% in a university hospital and 33.5% in a private hospital. 63.4% of the participants are women. 60% of the participants are married. 30.4% of the participants are in the 26-30 age group. Considering their educational status, 40.8% of the participants are undergraduate graduates. 50.2% of the participants are from the service group of other health workers. Looking at the length of service, 38.2% of the participants work between 0-5 years. 27.9% of the participants use the computer for less than 2 hours on average, and 27.9% use the computer for an average of 3-5 hours a day. 34.8% of the participants use the internet for 3-5 hours a day on average. 49.6% of the participants did not receive any training on computers. 56.3% of the participants consider themselves sufficient in using a computer. 87.1% of the participants stated that they did not have any knowledge about the concept of Industry 4.0. 98.9% of the participants stated that they did not receive any training on Industry 4.0 technologies.
As a result of the research, a significant difference was found between the variables of gender, education level, title, hospital type and Industry 4.0 Conceptual Awareness Scale (CFS) mean scores. A significant difference was found between the gender, age, educational status and title variables of the participants and their knowledge of the concept of Industry 4.0. A significant difference was found between the age and hospital type variables of the participants and their willingness to receive training on Industry 4.0 technologies.