Ölçülülük ilkesi ışığında iktisadi amaçlı vergi teşviklerinin meşruluğu
The legitimacy of economic tax incentives in the light of the principle of proportionality
Yazar: ÖMER FARUK BAYRAKCI
Danışman: PROF. DR. FUNDA BAŞARAN YAVAŞLAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Eşitlik ilkesi = Equality principle ; Kamu hukuku = Public law ; Kamu yararı = Public interest ; Meşruiyet = Legitimacy ; Teşvikler = Incentives ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Vergiler = Taxes ; Ölçülülük ilkesi = Principle of proportionality

Özet:
Vergi teşvik tedbirlerinin düzenlenmesinde, yasa koyucunun geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır.
Fakat, bu yetkinin sınırsız olduğu söylenemez. Hukuk devletlerinde bu yetki anayasal kural ve ilkelerle sınırlıdır. Vergi teşvik tedbirleri açısından yasa koyucunun ilk sınırını hukuki güvenlik ilkesi oluşturur.
Vergi teşvikleri hususunda temel anayasal sorun ise eşitlik ilkesinden kaynaklanmaktadır. Çünkü, bu
kurallar mali gücü eşit mükelleflerin farklı vergilendirilmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, vergi
teşvikleri eşitlik ilkesine aykırılık taşır. Bu aykırılığa rağmen vergi teşviklerinin hukuk sistemi
içerisinde kalması; bu kuralların birtakım denetim ölçütlerine uygun olmasına bağlıdır. Bu denetim
ölçütleri, haklı neden ve ölçülülük ilkesidir.
Haklı nedenin kamu yararı gibi bazı ölçütlerle nisbeten somutlaştırılması mümkündür. Fakat,
ölçülülük ilkesinin somutlaştırılması yönünde tutarlı bir yaklaşımın geliştirildiğini söyleyebilmek
güçtür. Çünkü, mahkeme kararlarında ve yasama sürecinde ölçülülük ilkesinin subjektif ve tutarsız bir şekilde uygulandığı görülmektedir. Ölçülülük ilkesinin subjektif bir yaklaşımla ele alınmasının teme nedeni, ölçülülük denetimi yapılabilmesi için gerekli olan bilgiye erişim sorunudur. Bu sorun, kanıt odaklı bir yaklaşımın geliştirilmesiyle çözülebilir. Böyle bir yaklaşımla, ölçülülük ilkesi objektif bir şekilde uygulanabilir.

Abstract:
The legislator has broad discretion in regulating tax incentive measures. However, this authority is not unlimited, on the contrary it is limited to constitutional rules and principles in states of law. In terms of tax incentive measures, the first limit of the legislator is the principle of the legal security.
The main constitutional problem in terms of tax incentives arises from the principle of equality.
Because, tax incentive cause taxpayers of equal ablity to pay to be taxed differently; for this reason, tax incentive violate the principle of equality. Whether a tax incentive remains within the legal system depends upon if the tax incentive rules comply within certain legal review criterias. These criterias are legitimate aim and principle of proportionality. 
The legitimate aim can be relatively concretized by some criteria such as the public interest. However, it is difficult to say that a consistent approach has been developed towards the principle of proportionality. Because, it is seen that the principle of proportionality is applied subjectively and inconsistently in both court decisions and the legislative process. The main reason why the principle of proportionality is applied with a subjective approach is the problem of accessing the information necessary for a proportionality test. This problem can be solved by developing an evidence-based approach. With such an approach, the principle of proportionality can be applied objectively.