İşçi kuruluşu yöneticiliği ve güvencesi
Employee organization management and assurance
Yazar: SUHEYL REBİ KURT
Danışman: DOÇ. DR. RECEP MAKAS
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Güvence = Assurance ; Sendika hakkı = Liberty syndicate ; Sendika hürriyeti = Labour union liberty ; Sendika yöneticiliği = Union administration ; Sendikalar = Unions

Özet:
Sendika hak ve özgürlüğü temel bir insan hakkı olarak, demokrasinin vazgeçilmez bir unsurudur. Bu nedenle hem uluslararası hem de ulusal düzenlemeler ile koruma altına alınmıştır. Sendika özgürlüğünü somut olarak kullanma aracı ise kuruluş olarak adlandırılan sendika ve konfederasyonlardır. İşçi kuruluşları, çalışma hayatı başta olmak üzere birçok toplumsal konuda önemli bir misyonu olan tüzel kişiliklerdir. İşçi kuruluşları kendilerine düşen bu rolü ise yönetim ve temsil organı olan yönetim kurulu ile yerine getirirler. Yönetim kurulu üyelerine ise kuruluş yöneticileri denir. Kuruluş yöneticilerinin sahip oldukları pozisyon ve görevleri nedeniyle özel olarak korunmaları gerekir.
Hukukumuzda işçi kuruluşu yöneticileri, profesyonel ve amatör yöneticiler olmak üzere ikiye ayrılır. Profesyonel yöneticiler, işyerindeki çalışmasına son vererek tüm mesaisini kuruluş yönetimine ayıran kişilerdir. Amatör yöneticiler ise, işyerindeki çalışmasına devam ederken aynı zamanda kuruluş yöneticiliği yapan kişilerdir.
274 sayılı Kanun ile mesleki teşekkül olarak ifade edilen sendika ve konfederasyonların yöneticilerine ilk defa güvence sağlanmıştır. Sendika ve konfederasyon yöneticisi olduğu için işyerindeki çalışmasına son veren işçi, yöneticilik görevi kanunda belirtilen nedenlerle sona erdiği takdirde, sona erme tarihinden itibaren üç ay içerisinde işe alınmak için işverene başvurabilmekteydi. İşveren işyerinde boş yer varsa derhal, yoksa yer boşaldığında o andaki şartlara uygun olarak bu kişileri işe almak zorundaydı. Ancak daha sonraki düzenlemeyle işveren, işyerinde boş yer olup olmamasına bakmaksızın bir ay içinde bu kişileri işe almak zorundaydı. Ayrıca bu kişiler sigorta primlerini kendileri ödeyerek, ayrıldıkları işyerinde sahip oldukları sigortalılık haklarını devam ettirebilmekteydiler. İşyerinden ayrılmadan yöneticilik görevini yerine getirenlere ise, Kanunun ilk halinde bu görevleri nedeniyle iş sözleşmelerinin feshedilememesi konusunda güvence sağlanmıştı. Ancak daha sonraki düzenleme ile amatör yöneticilere tanınan bu güvence kaldırılmıştır.
2821 sayılı Kanun ile sadece profesyonel yöneticilere güvenceler sağlanmıştır. Kanunda belirtilen nedenlerle yöneticilik görevi sona eren kişiler, sona erme tarihinden itibaren üç ay içerisinde işe alınmak için işverene başvuru yapmaları öngörülmüştü. İşveren bu kişileri işe almak zorundaydı. Bu zorunluluğa aykırı olarak yöneticilik görevi sona eren kişileri işe almayan işveren, idari para cezasıyla cezalandırılabilmekteydi. Profesyonel yönetici sigorta primini kendisi ödeyerek, ayrıldıkları işyerinde sahip oldukları sigortalılık haklarını devam ettirebilmekteydi.
6356 sayılı Kanun ile her iki yönetici türüne de çeşitli güvenceler sağlanmıştır. Profesyonel yöneticilere sağlanan ilk güvence, iş sözleşmesinin askıda kalmasıdır. Ayrıca bu kişiler yönetici seçildiği anda ya da yöneticilik görevi içerisinde iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatına hak kazanırlar. İş sözleşmesini feshetmeyen yani sözleşmesi askıda olan ve görevleri kanunda belirtilen nedenlerle sona eren yöneticiler, sona erme tarihinden itibaren bir ay içerisinde işverenden işe başlatılmayı talep edebilirler. Eğer işe başlatılmazlarsa iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılır. Profesyonel yöneticiler, kanunda belirtilen nedenler haricinde yöneticilik görevlerinin sona ermesi durumunda ise, sadece kıdem tazminatı talep edebilirler. Ayrıca bu yöneticiler görevleri süresince genel sağlık sigortalısı sayılırlar. Genel sağlık sigortası primlerini ise işçi kuruluşları öder. Amatör yöneticiler ise, haklı neden olmadan ve bu nedenin açık ve kesin bir şekilde belirtilmeden yapılan fesihlere karşı koruma altına alınmışlardır. Ayrıca amatör yöneticiler, yazılı rızaları olmadan yapılan işyeri değişikliğine ve çalışma koşullarındaki esaslı değişikliklere karşı da korunmaktadırlar.

Anahtar Kelimeler: Sendika Özgürlüğü, İşçi Kuruluşu Yöneticiliği, İşçi Kuruluşu Yöneticiliği Güvencesi, Profesyonel Yöneticiler, Amatör Yöneticiler

Abstract:
Union right and freedom as a fundamental human right is an indispensable element of democracy.  For this reason, it is protected by both international and national regulations. Unions and confederations, called organizations, are the means of using freedom of the union concretely. Labor organizations are legal entities that have an important mission in many social issues, especially in working life. They fulfill this role with the board of directors, which is the body of management and representation. The members of the board of management are called organization managers. Organization managers must be protected specially because of their positions and duties.
In our law, managers of labor organizations are divided into two as professional and amateur managers. Professional managers are the ones who end their work in the workplace and devote all their work to the management of the organization. Amateur managers are those who work in the workplace while at the same time working as organization managers.
For the first time, assurance was provided to the managers of unions and confederations, which were defined as professional organizations by law No. 274. The employee who ceased to work in the workplace because he/she was a union and confederation manager could apply to the employer to be hired within three months of the termination date if his/her job as manager was terminated due to the reasons specified in the law. The employer had to hire these people immediately if there was an empty place in the workplace, or when the place was empty, in accordance with the current conditions. Otherwise, when the place is vacant, he/she must employ according to the appropriate conditions at the time. They were also able to continue their insurance rights at the workplace they left by paying the insurance premiums themselves. Those who performed their duties as managers without leaving the workplace were assured that their employment contracts could not be terminated because of these duties in the first state of the law. However, with the subsequent regulation, this assurance granted to amateur managers was removed.
With Law No. 2821, only professional managers were assured. For the reasons stated in the law, the persons who ended their managerial duties had to apply to the employer to be hired within three months of the expiration date. The employer had to hire these people. In violation of this obligation, the employer who did not hire the persons who ended their managerial duties could be punished with an administrative fine. By paying the insurance premium oneself, the professional manager was able to continue the insurance rights they had in the workplace where they left.
Various assurances were provided to both types of managers by law No. 6356. The first assurance provided to professional managers is that the employment contract is suspended. In addition, these persons are entitled to severance pay at the time of the manager's election or by terminating the employment contract within their management duties. The managers who do not terminate the employment contract, that is, whose contract is suspended and whose duties are terminated due to the reasons specified in the law, may request to be started from the employer within one month from the date of termination. If they are not hired, the employment contract is deemed terminated by the employer. Professional managers, except for the reasons specified in the law in case of termination of their executive duties, can only claim severance pay. In addition, these managers are considered general health insurance during their duties. General health insurance pins are paid by labor organizations. Amateur managers, on the other hand, have been protected against annulments without justified reason and without clear and definite explanation of this reason. In addition, amateur managers are protected against workplace changes and fundamental changes in working conditions without their written consent.

Keywords: Freedom of Union, Employee Organization Management, Employee Organization Management Assurance, Professional Managers, Amateur Managers