İmalat Sanayii'nde endüstri içi ticaretin belirlenmesi: 1997-2017 yılları arası Türkiye uygulaması
Determination of intra-industry trade in manufacturing industry: Application to Turkey between 1997-2017
Yazar: EZGİ KOPUK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KÜÇÜKAKSOY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Ticaret = Trade ; Türkiye = Türkiye ; Üretim = Production ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Yapılan çalışmada amaç, Türkiye İmalat Sanayii için 1997 ve 2017 yılları arasındaki ticaret yapısının, ürün farklılaştırmasını esas alıp almadığını belirlemektir. Bunun için ISIC REV 3 (Uluslararası standart sanayi sınıflaması) Düzey 1' de yer alan sektörlerin iki yönlü ticaret değerleri belirlenmiş ve imalat sanayiinin diğer sektörlerle karşılaştırılması yapılmıştır. Akabinde ISIC REV 3 Düzey 2 kapsamında imalat sanayii yirmi iki alt sektörünün, endüstri içi ticaret değerleri ile yatay endüstri içi ticaret ve dikey endüstri içi ticaret değerleri hesaplanarak sektörler arasında kıyaslamaya gidilmiştir. Düzey 1 ve Düzey 2'de yer alan sektörlerin endüstri içi ticaret değerlerinin belirlenmesi için Grubel – Lloyd Endeksi kullanılmıştır. Diğer yandan imalat sanayii alt sektörlerinin, iki farklı dönem içerisinde ticaret akımlarının ticaret yapısını nasıl etkilediğini tespit etmek için Brülhart' ın geliştirdiği A Endeksi' nden faydalanılmıştır. Ayrıca söz konusu yıllar içerisinde her bir sektörün ticaretini yaptığı malların nitelikleri, dikey ve yatay endüstri içi ticaret ölçüm yöntemiyle belirlenmiştir.

Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular şunlardır:  Düzey 1' e ait olan sektörler içerisinde heterojen mal akımının en yoğun gerçekleştiği sektörün, % 85 oranla İmalat Sanayii Sektörü olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan imalat sanayii yirmi iki alt sektörü içerisinde iki yönlü ticaretin yoğun olarak görüldüğü sektör, % 87 payla Plastik ve Kauçuk Ürünleri Sektörü olarak belirlenmiştir. Sektörde üretilen ürünlerin nitelikleri ise yatay endüstri içi ticaret özelliklerini taşımaktadır. Ayrıca Türkiye için elde edilen bu bulgular, gelişmekte olan ülkelerin dış ticaretinin iki yönlü ticaret karakteristiğinde olduğu hakkında da fikir verebilir.

Anahtar Kelimeler: Endüstri İçi Ticaret, İmalat Sanayi, Marjinal Endüstri İçi Ticaret, Dikey ve Yatay Endüstri İçi Ticaret

Abstract:
The purpose of working to determine whether Turkey products for the manufacturing industry, the trade structure between 1997 and 2017, the product differentiation is essential or not. For this purpose, bi-directional trade values of the sectors in the ISISC REV 3 (International Standard Industry Classification) Level 1 were determined and the manufacturing industry was compared with other sectors. Then, in the context of ISIC REV 3 Level 2, the intra industry trade values of the twenty-two sub-sectors of the manufacturing industry and the horizantal intra industry trade and vertical intra industry trade values were calculated and cross-sectoral comparisons were made. Grubel-Lloyd index was used to determine intra industry trade values of manufacturing industry  and twenty-two sub-setors. On the other hand, the A-index developed by Bülhart was used to determine how the manufacturing industry sub-sectors affected the trade structure of trade flows in two different periods. Besides, the properties of the goods that each sector trades in these  years were determined by vertical and horizontal intra industry trade measurement method.

The information obtained at the end of the study are as follows; it is determined that in the sectors belonging to level, the sector where the heterogeneous commodity flow is the most intense is the Manufacturing İndustry Sector with % 85. On the other hand, the industry where two-way trade is seen in twenty-two sub-sectors of manufacturing industry, is determined as Plastic and Rubber Products Sector with % 87. The qualities of the products produced in the industry have the characteristic of horizontal intra industry trade. These finding obtained for Turkey can give idea about the foreign trade of developing countries is a two-way trade characteristic.

Keywords: Intra-Industry Trade, Manufacturing Industry, Marginal Intra-Industry Trade, Horizontal and Vertical Intra-Industry Trade