4-9 yaş arası çocuk resimlerinde bilinçdışının yaratımdaki rolü
The role of the unconscious in creation in the paintings of children between 4-9 years old
Yazar: CANSU AÇIKGÖZ
Danışman: PROF. ZEKİ UMAY
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çocukların resimleri sadece biçimlerden ibaret değildir; derin anlamlar barındıran, çocuğun duygu ve düşüncelerini aktaran bir ifade aracıdır. Resimler aynı zamanda çocuğun ilgi alanlarını, içsel çatışmalarını, deneyimlerini, yaşam ortamlarını ve dile getirilmemiş sorunlarını anlamak için bir fırsat sunar. Resim, çocuğun bireyselliğiyle ilgili ipucu sağlamakla kalmaz; aynı zamanda bir iletişim aracı olarak sembolik bir şekilde çocuğun bilinçdışını yansıtır. Çocuklar belirli duyguları aktarırken benzer nesneleri çizmeye veya benzer renkleri kullanmaya eğilimlidirler. Bu nedenle çocukların çizdikleri resimlerin analiz edilmesinin, çocuğun zihinsel dilini anlama konusundaki önemi görülmektedir. Bu durum, Carl Jung'un insanların nesiller boyunca paylaştığı ortak duygular ve çağrışımlarla özdeşleştirdiği sembollere karşılık gelen arketip kavramının önemini açıklamaktadır. Bu çalışma, çocukların resimler yoluyla kendi dünyalarını ifade etme süreçlerini incelemiştir. Bu çalışmanın hedefi, bilinçdışının resimlerdeki içerik, biçim ve renk gibi unsurlarla nasıl ilişkilendiğini anlamaktır. Çalışmada, derinlemesine bir analiz için nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Katılımcı seçiminde amaçlı örnekleme tekniği benimsenmiş ve elde edilen veriler Hermeneutik (yorumsama) tekniği ile analiz edilmiştir. Tezin yazımında yararlanılan kuram; bilinçdışı ve yaratıcılığın kökenine odaklanan, yaratıcılığın altında yatan güdüleri sorgulayan Psikanalitik Yaratıcılık Kuramı'dır. Bu kuram, Sigmund Freud'un savunma mekanizmaları ile Carl Jung'un arketip kavramlarını içermektedir. Çalışma, amaçsal örneklem tekniği kullanılarak seçilen "şema öncesi" ve "şematik dönem" çocuk resimlerini içeren nitel araştırma yöntemlerini temel almıştır. İlgili uzmanlarla beraber çalışmaya uygun görülen 15 katılımcının resimlerinde aile, rüya, deprem ve dijital medyadaki bazı karakterler gibi unsurlar yer almaktadır. Resimlerde yer alan imgelerin aynı zamanda Jung'un bireyselleşme, durumsal ve simgesel arketipleri doğrultusunda katılımcıların resimlerine yansımakta olduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda katılımcıların çizdikleri resimlerin arkasında vermiş oldukları yazılı ifadeler, araştırmacının hermeneutik tekniğiyle yaptığı resim analizlerini desteklemiştir. Katılımcıların yaşam ortamlarında deneyimledikleri olumsuz süreçler, çizdikleri resimlerde yer alan simgelerle açığa çıktığı görülmektedir. Bu simgeler katılımcıların hem içsel hem de dışsal faktörlerden etkilendiklerini ve çocukların bilinçdışı dürtülerine dair ipucu sağlamaktadır. Katılımcıların resimlerinin yaptıkları resimlerle psikolojileri arasındaki ilişkiyi anlamak için önemli bir araç olmaktadır.

Anahtar kelimeler:  Çocuk Resimleri, Bilinçdışı, Yaratıcılık, Arketip.

Abstract:
Children's drawings go beyond mere shapes; they serve as a form of expression laden with profound meanings that articulate the feelings and thoughts of the child. Additionally, drawings offer a unique opportunity to comprehend a child's interests, internal conflicts, experiences, living environments, and unspoken issues. Drawing is not merely a window into the child's individuality; it also, as a mode of communication, symbolically mirrors the child's unconscious. When expressing specific emotions, children tend to depict similar objects or use analogous colors. Consequently, the significance of analyzing drawings created by children becomes evident in deciphering the child's mental language. This underscores the importance of the concept of archetypes, aligning with Carl Jung's identification of symbols associated with shared emotions and perceptions across generations. This study delved into the processes by which children articulate their world through drawings. The objective was to comprehend how the unconscious is interconnected with elements such as content, form, and color in paintings. In this study, document analysis, a qualitative research method, was employed for a thorough examination. The participant selection utilized a purposeful sampling technique, and the gathered data underwent analysis employing the hermeneutic technique. The theoretical framework underpinning this thesis is the Psychoanalytic Theory of Creativity, which centers on the unconscious and the origins of creativity, scrutinizing the motivations that drive creativity. This theory encompasses Sigmund Freud's defense mechanisms and Carl Jung's archetype concepts.The study was grounded in qualitative research methods, encompassing drawings from both the "pre-schema" and "schematic period" of children. These drawings were selected using the purposive sampling technique, and the 15 participants collaborated with relevant experts. The paintings depicted elements such as family, dreams, earthquakes, and characters from digital media. Notably, it was observed that the images in the paintings aligned with Jung's archetypes of individualization, situational contexts, and symbolism. Simultaneously, the written statements accompanying the participants' drawings supported the interpretative analyses conducted by the researcher using the hermeneutic technique. The symbols within the drawings unveiled the adverse experiences encountered by the participants in their living environments, highlighting the influence of both internal and external factors and providing insights into the unconscious impulses of children. The participants' drawings emerge as a significant tool for comprehending the intricate relationship between their psychological states and the images they create.

Keywords:Children's Drawings, Unconscious, Creativity, Archetype.