Zihin yetersizliği olan öğrencilere deprem güvenliği becerilerinin öğretiminde video modelle öğretimin etkililiği
The effectiveness of the video modeling method in teaching earthquake safety skills to students with mental disabilities
Yazar: SUNA MUSAOĞLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE SEMA BATU
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Deprem = Earthquake ; Güvenlik = Security ; Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Video destekli öğretim = Video supported teaching ; Videoyla model olma = Video modelling ; Yetersizliği olan çocuklar = Children with disabilities ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmada, zihin yetersizliği olan bireylere deprem güvenliği becerilerinin öğretiminde video modelle öğretimin etkililiği sınanmıştır. Ayrıca becerinin kalıcılığı ve katılımcıların beceriyi farklı ortamlara genelleme durumları değerlendirilmiştir. Çalışmada, öznel değerlendirme yaklaşımı ile uygulamanın yapıldığı okuldaki öğretmenlerden sosyal geçerlik verisi toplanmıştır. Çalışmanın katılımcıları, 19-22 yaş aralığında bulunan orta düzey zihin yetersizliği tanısı almış üç lise öğrencisinden oluşmaktadır.  Videoda model olarak yer alan kişi, katılımcıların orta düzey zihin yetersizliği bulunan bir akranıdır. Çalışmada tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır.   
Çalışma sonucunda video modelle öğretimin yaşam üçgeni kurma ve acil toplanma alanına gitme becerisinin öğretiminde etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yedi ve on dört gün sonra yapılmış olan kalıcılık oturumlarında, beceriyi sergilemeye devam ettikleri görülmüştür. Katılımcıların edindikleri beceriyi, öğretim ortamından farklı dört ortamda da sergilemeleri ile genellemenin sağlandığı gözlenmiştir. Katılımcıların eğitim aldıkları okuldaki öğretmenlerden toplanan sosyal geçerlik verilerine bakıldığında öğretmenlerin çalışmaya yönelik düşüncelerinin olumlu yönde olduğu görülmüştür. Videoda yer alan modelin katılımcıların akranı olması durumunun ise katılımcıların ilgilerini arttırdığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effectiveness of video modelling in teaching the earthquake safety skills to individuals with intellectual disabilities. Moreover, the skill's permanency and its generalization to different environments by the participants were evaluated. In the study, social validity data were collected with the subject evaluation approach from the teachers in the school where the implementation was implemented. The participants consist of three high school students aged 19-22 who were diagnosed with moderate intellectual disability. The person in the video as the model is a peer of the participants with moderate intellectual disability. The study was conducted using the multiple probe design with probe conditions which is one of the single-subject research design.
The findings indicated that teaching with video modeling is effective in teaching the skills of establishing a life triangle and going to the emergency assembly area. Furthermore, it was observed that the participants continued to illustrate the skills in the retention sessions carried out seven and fourteen days later. The results also suggested that the generalization was achieved when the participants exhibited the acquired skills in four different contexts other than the teaching context. When the social validity data, collected from the teachers in the school where the participants were educated, were examined, it was seen that the teachers' thoughts about the study were positive. Furthermore, it was observed that the fact that the model in the video was the peer of the participants increased the interest of them.