Dânî'nin el-Mukni' adlı eseri özelinde resmu'l-mushaf meselesinin kıraat ilmindeki yeri
The place of the resmu'l-mushaf issue in the science of recitation particularly in Dâni's Work Named Al-Mukni'
Yazar: HASAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. RECEP KOYUNCU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Endülüs Emevî devleti, Hicrî IV. asrı da içine alan halifeler döneminde istikrarlı ve parlak bir dönem yaşamıştır. Bu dönemde devletin gücü, zenginliği ve kültürel faaliyetleri üst seviyeye ulaşmış, ilim ve sanat alanında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Endülüs'ün ilim ve medeniyet bakımından altın çağını yaşadığı bu dönemde birçok alim yetişmiştir. Hicrî V. asrın başından itibaren Emevî devleti çöküş sürecine girmiş, 1031 yılında hilafetin ilgasıyla devlet yıkılıp emirlikler ortaya çıkmıştır. Bu dönemde de Endülüs, emirler'in çabası neticesinde ilim ve edebiyat bakımından verimli seviyeye ulaşmıştır. 
İlmi çalışmaların üst seviye olduğu bu dönemde yetişen alimlerden biri de Ebû Amr edDânî'dir. Dânî daha küçük yaşlardayken ilim tahsil etmeye başlamış, birçok hocadan ders almış, o dönemki İslam beldelerinin birçoğunu gezip oralardaki alimlerden ilim tahsil etmiştir. Bunun neticesinde 120 civarında eser telif etmiş ve çok sayıda talebe yetiştirmiştir. Dânî'nin el-Mukni' adlı eseri, Mushaf imlâsına dair yazılan tez ve makalelerde temel başvuru kaynağı olmuş, lakin eser hakkında müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Eserin Mushaf imlâsı sahasında en temel kaynak olması, bizi onu incelemeye ve tahlîl etmeye sevketmiştir. Çalışmamızda eser başından sonuna kadar incelenmiş, Dânî'nin ele aldığı her mesele başka kaynaklardan da yararlanmak suretiyle açıklanmaya çalışılmış, böylece eserde geçen bütün meselelerin müstakil bir tez çalışmasında anlatılması amaçlanmıştır. Mushaf imlâsına dair yapılan çalışmaların çok fazla olmaması dikkate alınarak bir nebze de olsa alana katkı sağlaması hedeflenmiştir. 
Çalışmamız üç bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde Arap yazısı ve resmu'l-mushaf meselesini ele alınmıştır. Birinci bölümde Dânî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve yaşadığı dönem işlenmiştir. İkinci bölümde ise el-Mukni' adlı eserin resmu'l-mushaf bağlamında incelemesi yapılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kıraat, Resmu'l-mushaf, Endülüs, Dânî, el-Mukni', Hazf, İsbât.

Abstract:
Andalusian Umayyad state, Hijri IV. It experienced a stable and bright period during the reign of the caliphs, which lasted for centuries. During this period, the power, wealth and cultural activities of the state reached a high level, and significant developments were made in the fields of science and art. Many scholars were educated in this period when Andalusia experienced its golden age in terms of science and civilization. From the beginning of the 5th century Hijri, the Umayyad state entered the process of collapse, and with the abolition of the caliphate in 1031, the state collapsed and emirates emerged. During this period, Andalusia reached a productive level in terms of science and literature as a result of the efforts of the emirs. 
One of the scholars who grew up in this period, when scientific studies were at a high level, was Abu Amr ed-Dânî. Dani started to study science at a young age, took lessons from many teachers, visited many of the Islamic towns of that period and learned science from the scholars there. As a result, he compiled around 120 works and trained many students. Dani's work called al-Mukni' has been the main reference source in theses and articles written on the spelling of the Mushaf, but no independent study has been conducted on the work. The fact that the work is the most fundamental source in the field of Mushaf spelling has led us to examine and analyze it. In our study, the work was examined from beginning to end, and each issue that Dânî dealt with was tried to be explained by using other sources, thus aiming to explain all the issues in the work in a separate thesis study. Considering that there are not many studies on Mushaf spelling, it is aimed to contribute to the field at least to some extent. 
Our study consists of three parts. In the introduction section, the issue of Arabic writing and resmu'l-mushaf is discussed. In the first part, Dânî's life, his scientific personality and the period in which he lived are discussed. In the second chapter, the work named al-Mukni' was examined in the context of resmu'l-mushaf. 
Key Words: Recitation, Resmu'l-mushaf, Andalusia, Dânî, el-Mukni', Hazf, Proof.