Sağlıkta afet yönetiminde aile hekiminin rolü ve Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının afet yönetimi farkındalığı
The role of the family physician in health disaster management and awareness of disaster management of family medicine residents in Ankara
Yazar: TARIK EREN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. KERİM HAKAN ALTINTAŞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Afet tıbbı = Disaster medicine ; Afet yönetimi = Disaster management ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care

Özet:
Aile hekimliği uzmanlık eğitiminde, aile hekimlerinin afetlerdeki
görev ve sorumlulukları konusuna yer verilmesi beklenmektedir. Aile hekimleri, afet
yönetiminde, toplumları için rol model olması itibariyle önemli bir yere sahiptir. Aile
Hekimliği Asistanlarının (AHA), afet öncesi, sırası ve sonrasındaki rollerini ve
görevlerini bilme durumlarını saptamak ve afet tıbbı hakkındaki farkındalık
durumlarını artırmak amacıyla bu çalışma planlandı. Evren ve örneklem, Ankara
ilindeki Aile Hekimliği Kliniğinde eğitim gören tüm asistan hekimler olarak
belirlendi (n:233). Bu çalışmada iki farklı materyal uygulandı. İlk materyalde asistan
hekimlerin sosyodemografik bilgileriyle beraber afet ile ilgili eğitim, tecrübe, görüş,
isteklilik ve davranışları sorgulandı. Diğer materyal ile AHA'ların afet ile ilgili
rollerini ve görevlerini bilme düzeyleri araştırıldı. Anketler gözlem altında yanıtlama
yöntemiyle asistan hekimlerin bulundukları kliniklerde uygulandı. 174 AHA anketi
cevapladı (tüm evrenin %74,6'sı). AHA'ların sadece %9,2'si şuan çalıştıkları yerde
afet tıbbı dersi aldığını belirtirken %82,4'ü ise uzmanlık müfredatında afet tıbbının
ciddi bir şekilde irdelenmesini istediğini belirtti. AHA'ların toplam ortalama afetle
ilgili görev tanımlarını bilme skoru 2,2±0,4 olarak saptandı. AHA'ların bilgi
düzeyinin bu konu hakkında "fikrinin olmadığı" şeklinde tespit edildi. AHA'ların
%80'i aile hekimlerinin afette bir rolünün olması gerektiğini belirtti. AHA'ların
%83,3'ünün daha önce herhangi bir afet tatbikatına katılmadığı, sadece %5,7'sinin
bir afet planı oluşturulmasında görev aldığı saptandı. AHA'ların afet yönetiminde
bilgi eksikliklerinin yanı sıra tecrübe eksikliğinin de var olduğu tespit edildi.
AHA'ların bu konu hakkında eğitim alma, gönüllü olarak çalışma, müfredatlarında
ciddi bir şekilde irdelenme ve afet tıbbında uzmanlaşma istekliliği ile afetlerde
rolümüz olmalı kanaatleri olumlu bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışmayla
hâlihazırda bulunan sınırlı sayıdaki literatüre katkı sağlanılmış, farkındalık
oluşturulmuş ve afet yönetiminde aile hekimlerinin mevcut durumu ortaya konularak
gelecekte aile hekimlerince yapılacak kapsamlı çalışmalara kapı aralanmıştır.

Abstract:
In the family medicine residency training, it is expected that the duties and responsibilities of Family Medicine Assistants (FMA) on disasters will be a part of their training. Family physicians are role models for their societies in disaster management and have an important place in it. 
This study was planned in order to determine the FMAs' knowledge of their roles and duties
before, during and after the disaster and to increase their awareness about disaster
medicine.In this study two different instruments were used; a questionnaire about
socio-demographic factors, disaster experience and attitudes and a questionnaire
about Tasks of Family Physicians in disaster management. We applied these
instruments to all the Training and Research Hospitals and Universities in Ankara,
where family medicine trainings are provided ( n:233). 174 residents were applied
(%74.6 of all the family medicine residents in Ankara). Only 9.2% of the residents
stated that they had received training on disaster medicine where they currently
work. The other 82.4% stated that they want disaster medicine to be thoroughly
taught in the specialty curriculum. The total mean score of the residents for knowing
their job definitions was 2.2±0.4. The knowledge level of the residents on this
subject was thus found as "Unsure". Furthermore, 80% of the residents stated that
family physicians should have a role in disasters. It was found that 83.3% of the
residents had never joined a disaster drill, 5.7% had participated in applying a
disaster plan. All the findings indicated that the residents participating in the study
lacked not only information on disaster management but also experience. On the
other hand, the residents' willingness to receive training, to work voluntarily, to
significantly question the curriculum, to specialize in disaster medicine, and the
residents believe in the necessity of their roles in a disaster were a positive outcome.
This study has contributed to the limited literature, increased awareness, and opened
a new avenue of research for studies to be conducted with family physicians by
demonstrating the current situation of family physicians in disaster management.