Sistemik skleroz hastalarında ağız açıklığının yaşam kalitesi, anksiyete düzeyi ve beden algısı üzerindeki etkileri
The effects of mouth opening on quality of life, anxiety level, and body image in patients with systemic sclerosis
Yazar: MERVE ERDOĞAN SOYSAL
Danışman: DOÇ. DR. İPEK TÜRK
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
ÖZET
Sistemik Skleroz Hastalarında Ağız Açıklığının Yaşam Kalitesi, Anksiyete Düzeyi ve Beden Algısı Üzerindeki Etkileri
	Amaç: Sistemik Skleroz (SSk) deri ve iç organların fibrozisi ve vaskülopati ile karakterize, immün aracılı sistemik bir bağ dokusu hastalığıdır. SSk tanılı hastaların dış görünüşünde meydana gelen estetik ve fonksiyonel değişiklikler, hastaların psikolojik sağlığını ve yaşam kalitesini etkileyebilmektedir. Bu çalışmada amacımız; SSk hastalarındaki psikolojik değişkenlerin, yaşam kalitesinin, hastalık aktivitesinin ağız açıklığı ile ilişkisini araştırmaktı. Çalışma sonucunda SSk hastalarının rutin takiplerinde yaşam kalitesi ve psikolojik durumlarının değerlendirilmesi, multidisipliner şekilde incelenmesini sağlamak amaçlanmaktadır.

	Materyal ve Yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Romatoloji ve İmmünoloji Bilim Dalı'na başvuran SSk tanısı ile takipli 99 hasta çalışmaya alındı. Klinik ve laboratuar parametreleri incelendi. Çalışmaya alınacak hasta grubuna bilgilendirme yapılarak, aydınlatılmış onam formu alındı. Hastaların son başvuru anındaki yaş, cinsiyet, ek kronik ve psikolojik rahatsızlık öyküsü gibi bilgileri kayda alındı. Sistemik Sklerozda Ağız Engeli Anketi (MHISS-T), Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SAAS), DSÖ Yaşam Kalitesi Kısa Formu (WHOQOL-BREF), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS), Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) kullanıldı. Modifiye Rodnan Deri Skoru (MRSS) kullanılarak dermal cilt kalınlığı hesaplandı. Hastalık aktivitesinin değerlendirilmesinde Eustar Aktivite İndeksi (EAİ) kullanıldı. İstatistiksel analiz, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 25.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirildi.

	Bulgular: Diffüz sistemik sklerozlu (Diffüz SSk) hastaların, sınırlı sistemik sklerozlu (sınırlı SSk) hastalara göre MHISS-T puanlarının daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,001). MHISS-T puanı ile hastaların hemoglobin, hematokrit, zorlu vital kapasite (FVC), karbonmonoksit diffüzyon kapasitesi (DLCO), sedimantasyon değeri ile anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). Hastaların son bir yıl içerisinde iloprost tedavisi kullanımı öyküsü, telenjiektazi, kalsinozis, sklerodaktili, kilo kaybı, artrit, dijital ülser, organ tutulumu, intersitisyel akciğer hastalığı (İAH) ve gastrointestinal sistem (GİS) tutulumu ile MHISS-T arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). Hastaların MRSS-Toplam skor ve MRSS-Yüz skoru ile MHISS-T puanı arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). Hastaların SAAS, HADS anksiyete düzeyi, HADS depresyon düzeyi, WHOQOL-BREF, KPSÖ, EAİ ile MHISS-T arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,05).

	Sonuç: Sistemik skleroz hastalarının, hastalık süresinde dış görünüşünde meydana gelen morfolojik değişiklikler olmaktadır. Bu değişikliklerin hasta psikolojisi ve yaşam kalitesi üzerine etkisi bulunmaktadır. Çalışmamızda SSk'lı hastalarda MHISS-T etkileyen en önemli faktörlerin MRSS-Toplam skoru ve SAAS olduğu görüldü. Daha detaylı bilgi için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Sistemik skleroz hastalarında, ağız açıklığı engelinin değerlendirilmesi amacıyla her poliklinik vizitinde hastaların bu açıdan değerlendirilmesi ve hastaların multidisipliner şekilde incelenmesi sağlanmalıdır. Daha fazla sayıdaki hasta gruplarında bu ve benzeri parametrelerin çalışılmasını önermekteyiz.

Anahtar kelimeler: Sistemik Skleroz, MHISS-T, Yaşam Kalitesi, Sosyal Görünüş Kaygısı, Psikolojik Sağlamlık, Eustar Aktivite İndeksi

Abstract:
ABSTRACT
The Effects of Mouth Opening on Quality of Life, Anxiety Level, and Body Image in Patients with Systemic Sclerosis
	Objective: Systemic sclerosis (SSc) is a connective tissue disease that affects multiple organs and is characterized by fibrosis and vasculopathy of the skin and internal organs. Aesthetic and functional alterations in the physical appearance of patients with SSc may have an impact on their psychological well-being and overall quality of life. The aim of this study was to investigate the relationship between psychological variables, quality of life, disease activity, and mouth opening in patients with SSc. As a result of the study, it was aimed to evaluate the quality of life and psychological status of SSc patients in routine follow-up and to provide multidisciplinary examination.

	Materials and Methods: Ninety-nine patients with the diagnosis of SSc admitted to the Department of Rheumatology and Immunology, Balcalı Hospital, Çukurova University Faculty of Medicine, were included in the study. The patient group to be included in the study was informed and an informed consent form was obtained. Age, gender, history of additional chronic and psychological disorders at the time of the last admission were recorded. The Mouth Handicap in Systemic Sclerosis (MHISS-T), Social Appearance Anxiety Scale (SAAS), World Health Organization Quality of Life Short Form (WHOQOL-BREF), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), and Psychological Resilience scales were used. The dermal skin thickness was calculated using the Modified Rodnan Skin Score (MRSS). Eustar Activity Index (EAI) was calculated. Statistical analysis was performed using SPSS 25.0 package program.

	Results: Patients with diffuse systemic sclerosis had higher MHISS-T scores than patients with limited systemic sclerosis (p<0,001). A significant correlation was found between the MHISS-T score and hemoglobin, hematocrit, forced vital capacity (FVC), diffusion capacity for carbon monoxide (DLCO) and sedimentation values (p<0,05). A significant correlation was found between the history of iloprost treatment use in the last year, telangiectasia, calcinosis, sclerodactyly, weight loss, arthritis, digital ulcer, organ involvement, interstitial lung disease and gastrointestinal system involvement and MHISS-T (p<0,05). There was a significant correlation between MRSS-Total score, MRSS-Face score and MHISS-T score (p<0,05). A significant correlation was found between SAAS, HADS Anxiety score, HADS Depression score, WHOQOL-BREF, Psychological Resilience scale, EAI and MHISS-T (p<0,05).

	Conclusion: Morphological changes occur in the external appearance of SSc patients during the disease period. These changes have an impact on patient psychology and quality of life. In our study, the most important factors affecting MHISS-T in patients with SSc were MRSS-Total score and SAAS. More comprehensive studies are needed for more detailed information. Patients with SSc should be evaluated for mouth opening handicap at every outpatient visit and multidisciplinary examination should be provided. We recommend that these and similar parameters be studied in larger patient groups.

Keywords: Systemic Sclerosis, MHISS-T, Quality of Life, Social Appearance Anxiety, Psychological Resilience, Eustar Activity Index