Kırşehir dolayının neotektoniği ve depremselliği
Neotectonic and seismicity of the Kırşehir region
Yazar: UĞUR TEMİZ
Danışman: PROF.DR. ERGUN GÖKTEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
ÖZET Doktora Tezi KIRŞEHİR DOLAYININ NEOTEKTONİĞt VE DEPREMSELLİĞİ UgurTEMlZ Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Y. Ergun GÖKTEN Çalışma alanı, Kırşehir, Boztepe ve Akpınar ilçeleri arasında kalan bölgede yer almaktadır. Bu bölgede, Orta Anadolu Kristalen Karmaşığı ve Tersiyer örtüsü, Geç Miyosen-Pliyosen ve sonrası oluşmuş tektonik yapılan bünyesinde barındırmaktadır. Bu yapılar Kırşehir ve dolayında aktif faylar, sismik aktivite ve çatlak sırtı traverten oluşumu ile belirgindir. Çalışma alanında en önemli aktif yapıyı KB-GD uzanımlı, sağ yanal doğrultu atımlı Seyfe Pay Zonu oluşturur. Bu fay zonunda, KB-GD uzanımlı ve birbirine koşul faylar gelişmiştir. Bu faylardan en önemlisi, KB-GD uzanımlı sağ yanal doğrultu atımlı ve 19.04.1938 yılında 6.6 büyüklüğünde deprem oluşturmuş olan Akpmar Fayfdır. Seyfe Fay Zonu, Seyfe gölü hizasında saat yönünde gevşeten büklüme bağlı olarak Seyfe gölü çek-ayır havzasını oluşturur. Kırşehir'de 7 ayrı yerde yüzeyleyen traverten oluşumları, çatlak sırtı traverten ve aşınmış örtü traverten olarak sınıflandırılmıştır. Kuşdili mahallesindeki travertenlerin, UATı yöntemiyle elde edilen yaşı 9800±800 yıl (Holosen) olarak bulunmuştur. Kuşdili ve Kayabaşı mahallesindeki çatlak sırtı traverten oluşumlarının, bantlı traverten kalınlığı ve uzanımları dikkate alınarak, Kırşehir ve yakın civarında Holosen ve Holosen Öncesi olmak üzere iki farklı tektonik faz değişikliği olduğu ve Holosen dönemi için K30D yönünde sıkışma ve 0.584 mm/yıl açılma hızı saptanmıştır. Kırşehir ve yakın dolayında bu neotektonik unsurlar yanında, çizgisel vadiler, alüvyal yelpazeler, eski akarsu taraçaları, sıcaksu çıkışları, ve sismik aktivite de gözlenmektedir. (38.00-40.00)N-(33.00-35.00)E koordinatları ile sınırlanan bölge için probabilistik sismik tehlike analizi ve 19.04.1938 tarihinde meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki depremin Coulomb gerilme değişim modeli hazırlanmıştır. Bölge için hazırlanan Poisson modeline göre. 10 yıllık süre içinde M=6.6 büyüklüğünde olan depremin oluşma olasılığı % 9.2 olarak bulunmuştur. Akpınar depremi için hazırlanan Coulomb gerilme modeliyle ise artçı depremlerin gerilme alanları ile ilişkileri belirlenmiştir. 2004, "104 sayfa" ANAHTAR KELİMELER: Kırşehir Masifi, Akpınar fayı, çatlak sırtı traverten, sismik aktivite. probabilistik sismik tehlike analizi. Coulomb gerilme modeli.

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. Thesis NEOTECTONIC AND SEISMICITY OF THE KIRŞEHİR REGION UgurTEMtZ Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of geological Engineering Supervisor: Prof.Dr.Y. Ergun GÖKTEN The investigated area comprises the region among Kırşehir, Boztepe and Akpmar province in the southeast Central Anatolia. This region is characterized by the Central Anatolian Crystaline complex and its Tertiary cover experienced by the tectonic structures of Late Miocene-Pliocene time. These tectonic structures and the features mainly are active faults, fissure-ridge travertines and related seismic activities of the neotectonic period. The most prominent active structure of the region is the right-lateral Seyfe strike-slip fault zone in NW-SE trend. Some en echelon parallel and subparallel strike-slip faults have been developed in this zone as the main structural elements of the region. The last and most important seismic activity has been ocurred on the Akpinar strike-slip fault in 6.6 magnitude in 19.04.1938 in the northwest of this zone. Seyfe fault zone caused to the development of the Seyfe lake pull-apart basin in the releasing bend or right overstep of the Seyfe fault in the south of the lake. The travertine formations are exposed in seven localities in the region as the second neotectonic element. These are determined as fissure ridge and eroded sheet travertines. The age of one of the fissure ridge travertine exposed in Kuşdili ward was dated as 9800+800 year (Holocene) using U/Th method. Two different tectonic episode as Pre- Holocene and Holocene have been revealed by considering the alignments and the thickness of the banded travertine for the Kırşehir and close region, and an opening ratio of 0584 mm/y was calculated relating to the N 30 E compression in Holocene time. Besides these neotectonic elements, straight valleys, paleo-river terraces, alluvial fans, hot springs and the seismic activity are the other neotectonic features of the Kırşehir region. A probabilistic seismic risk analysis for the area defined by the coordianates of 38.00 to 40.00 N and 33.00 to 35.00 E has been assigned and a Coulomb stress model have been proposed for the earthquake ocurred in 19.04.1938 in the magnitude of 6.6. The probability of an earthquake in the magnitude of 6.6 in 10 years time period has been calculated as 9.2 % according to the Poisson model proposed for the mentioned area. The relations of the afterschocks and the stress field has been shown by the Coulonmb stress model prepared for the Akpinar earthquake. 2004, "104 pages" Key Words: Kırşehir massive, Akpinar fault, fissure-ridge travertine, seismic activity, probabilistic seismic risk analysis, Coulomb stress model.