Üstün yetenekli öğrencilerin okul sosyal hizmetini ilgilendiren problemleri üzerine bir araştırma
A research on the problems of gifted students about the school social work
Yazar: ENGİN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ABAY
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Rehberlik = Guidance ; Sosyal hizmetler = Social services ; Öğrenci sorunları = Problems of the students ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Araştırmada, okul sosyal hizmeti uygulamaları ile üstün yetenekli öğrencilerin problemleri arasındaki ilişki, Bilim ve Sanat Merkezleri örneklem alanındaderinlemesine sorgulanarak, Türkiye'de okul sosyal hizmeti uygulamalarının hayata geçmesinde, uygulanması planlanan eğitim politikalarına hem veri hem perspektif hem de bir yol haritası sağlamak amaçlanmıştır.Okul Sosyal Hizmeti; BİLSEM'lerde okuyan tüm üstün yetenekli öğrencileri ilgilendirdiği için makro yaklaşım perspektifi, araştırmanın temel yaklaşımı olarak işlevsel hale getirilmiştir. Makro sosyal hizmet, büyük sistemlere müdahale ederek müracaatçılara yardım etme çabasıdır. Bu çalışmada, makro yaklaşım perspektifiyleüstün yetenekliler ile ilgili eğitim politikasındaki mevcut aksaklıklar ortaya çıkarılmıştır.
Çalışmada; nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, veri elde etme yöntemi olarak gömülü teori deseni kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın evreni olarak Türkiye'deki üstün yetenekli öğrenciler seçilmiş, örneklem alanı olarak BİLSEM'lerde görev yapan rehberlik öğretmenleri ve öğrenci velileri kabul edilmiştir. Çalışmada açık uçlu görüşmeler yapılması planlanmış ve bunun için yarı yapılandırılmış bir görüşme formu oluşturulmuştur. Araştırmanın katılımcıları Bilim ve Sanat Merkezleri'nde (BİLSEM) görev yapan rehber öğretmenler ile öğretmenlerin önerdiği BİLSEM velileri olmuştur. 7 farklı bölgede yer alan 3 şehirdeki toplam 21 BİLSEM rehber öğretmenine ilave olarak İstanbul'da 2 görüşme fazla yapılarak 23 sayısına ulaşılmıştır.23 BİLSEM velisiyle de derinlemesine görüşmeler yapılarak toplam katılımcı sayısı 46 olmuştur. Verilerin sunumu ve görselleştirilmesi için eksen kodların hangi açık kodlardan oluştuğunun sunumu noktasında MAXQDA 20 nitel analiz programından yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda üstün yetenekliler ve ebeveylerinin psiko sosyal sorunları olduğu bu sorunları sadece PDR servisleriyle gideremedikleri, özel eğitim öğrencilerinin ve ailelerinin psiko sosyal sorunlarının çözülmesinin bir ekip işi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Özel eğitim öğrencilerine yönelik bu ekip elemanlarının kim olduğu ve yapacak işleri yasal mevzuatta tanımlandığı halde içerisinde okul sosyal çalışmacısının da olduğu bu ekip elemanlarının Milli Eğitim Bakanlığı tarafından istihdam edilmediği bulgusuna ulaşılmıştır. Üstün yetenekli çocuğa sahip ailelerin okul sosyal hizmeti tarafından çözülebilecek problemleri böyle bir hizmet alanının bilgisine sahip olunmadığı için çözümsüz kalmaktadır. Üstün yetenekliler hakkında aileler, BİLSEM öğretmenleri ve idarecilerinin müthiş bir bilgi açlığı olduğu halde akademik anlamda yardım alınmadığı, üstün yetenekliler ile ilgili eğitim verilmediği, okul öncesi ve üniversitedeki üstün yeteneklilerin sistemin dışında kaldığı araştırmanın diğer bulguları arasındadır. Gömülü teori yönteminde kuram araştırmanın en sonunda bulunmaktadır. Araştırmanın kuramı şifa teorisi olarak bulunmuştur: Üstün yetenekliler alanında uygulanacak doğru bilgiler ve yöntemler ile eğitim, şifa kaynağıdır. Bu teori temelinde oluşturulacak bir eğitim politikasının üstün yetenekliler alanındaki sorunlara çözüm olması beklenmektedir.

AnahtarKelimeler: Okul Sosyal Hizmeti, BİLSEM, Üstün Yetenekli Öğrenci, Sosyal Çalışmacı, Rehberlik ve Psikolojik Danışma

Abstract:
In the study, the relationship between the social services and applications with gifted students' problems, Science and Art Centers in sample areas in-depth questioning, Turkey in passing school life of social service applications, the implementation of the planned education policy aimed both the perspective of both data and provide a road map. School Social Work; Since it concerns all gifted students studying at BİLSEM, the macro approach perspective has been made functional as the basic approach of the research. Macro social work is an effort to help clients by interfering with large systems. In this study, current deficiencies in educational policy related to gifted students were revealed with a macro approach perspective.Macro social work is an effort to help clients by interfering with large systems. In this study, current deficiencies in educational policy related to gifted students were revealed with a macro approach perspective.
In the study; qualitative research method was adopted, and grounded theory design was used as data acquisition method. In this context the study of the universe as selected gifted students in Turkey, guidance teachers and parents of students who work in BİLSEM s as the sample has been accepted. Open-ended interviews were planned in the study and a semi-structured interview form was created for this. Participants of the study were counselor teachers working in Science and Art Centers (BİLSEM) and BİLSEM parents recommended by the teachers. In addition to a total of 21 BİLSEM counselors in 3 cities in 7 different regions, 2 more interviews were made in Istanbul and the number of 23 was reached. 23 In-depth interviews were made with BİLSEM parents and the total number of participants was 46. MAXQDA 20 qualitative analysis program was used to present which open codes the axis codes consist of for the presentation and visualization of the data.
As a result of the research, it was found that gifted people and their parents have psycho-social problems. It was found that solving the psycho-social problems of special education students and their families is a team task. The identity of these team members for special education students and their work to be done are defined in the legal legislation. However, it was found that this team, including school social workers, was not employed by the Ministry of National Education. The problems of families with gifted children that can be solved by the school social service remain unsolved because of the lack of knowledge of such a service area. Although families, BİLSEM teachers and administrators have a great hunger for knowledge, they do not receive academic assistance, are not educated about the gifted, and gifted people in pre-school and university are excluded from the system. In the grounded theory method, the theory is at the very end of the research. The theory of the research was found to be the theory of healing: With the correct information and methods to be applied in the field of gifted people, education is a source of healing. An education policy based on this theory is expected to be a solution to the problems in the field of gifted students.

Keywords: School social work, BİLSEM, Gifted Students, Social Worker, Guidance and Psychological Counseling