Sınıf öğretmenlerinin öğretmen yeterlik ve öğretmen liderlik düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of class teachers' level of teacher efficiency and teacher leadership
Yazar: NESİBE AĞIRMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHAMMET HANİFİ ERCOŞKUN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin, öğretmen yeterlik ve öğretmen liderlik düzeylerinin değerlendirilmesi, öğretmen yeterliğine ilişkin görüşleri ile öğretmen liderlik rollerine ilişkin beklenti ve algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi, öğretmen yeterliğine ilişkin görüşlerinin öğretmen liderlik rollerine ilişkin beklenti ve algılarını yordama durumunun belirlenmesi, öğretmen yeterliğine ilişkin görüşlerinin ve öğretmen liderlik rollerine ilişkin beklenti ve algılarının çeşitli değişkenler (cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, çalışılan okul türü) açısından incelenmesi amaçlanmıştır.
Tarama modeli kullanılan araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Yenimahalle ilçe sınırlarındaki resmi ve özel ilköğretim okullarında çalışan 1547 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Çalışma örneklemi ise evren üzerinden tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 324 sınıf öğretmeni olarak belirlenmiştir. Araştırmaya 312 sınıf öğretmeni katılmıştır. Veri toplama aracı olarak; Gibson ve Dembo (1984) tarafından geliştirilen, Guskey ve Passaro (1994) tarafından yeniden gözden geçirilen ve Diken (2004) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Öğretmen Yeterlik Ölçeği; Beycioğlu ve Aslan (2010) tarafından geliştirilen Öğretmen Liderlik Ölçeği ve araştırmaya katılan katılımcılara ait kişisel bilgileri elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır.
Elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde öğretmenlere uygulanmış olan öğretmen liderlik ölçeği ve öğretmen yeterlik ölçeğinden elde edilen puanların cinsiyete ve okul türüne göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla t testi; öğretmenlerin kıdemi ve yaşlarına göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için ise, tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Farklılığın kaynağını belirlemek üzere kullanılacak çoklu karşılaştırma testini belirlemek için gruplar arası varyansın eşit olup olmadığına, Levene Testi ile bakılmıştır. Gruplar arası varyansın eşit olduğu durumlarda Scheffe testi, eşit olmadığı durumlarda ise Tamhane's T2 Testi kullanılmıştır. Öğretmen yeterliğine ilişkin görüşlerin, öğretmen liderlik rollerine ilişkin beklenti ve algıların anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığının tespitinde ise basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, sınıf öğretmenlerinin öğretmen yeterlik düzeylerinin orta; öğretmen liderlik düzeylerinin ise yüksek olduğu bulunmuştur. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen yeterliklerine ilişkin görüşleri ve öğretmen liderlik rolerine ilişkin beklenti ve algıları arasında düşük düzeyde pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sınıf öğretmenlerinin, öğretmen yeterliklerine ilişkin görüşlerinin cinsiyetlerine, yaşlarına, mesleki kıdemlerine ve çalıştıkları okul türüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen liderlik rollerine yönelik algıları cinsiyetlerine, yaşlarına ve çalıştıkları okul türüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmamıştır; fakat mesleki kıdem değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen liderlik rolerine yönelik beklentilerinin cinsiyet değişkeni açısından kadın öğretmenler lehine; çalışılan okul türü değişkeni açısından özel ilköğretim okulundaki sınıf öğretmenlerinin lehine anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen yeterliklerine ilişkin görüşlerinin, öğretmen liderlik rollerine ilişkin beklenti ve algılarının, düşük düzeyde anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşmıştır.
Araştırma sonuçları ilgili literatür ışığında tartışılmış, araştırmadan çıkan sonuçlar doğrultusunda öneriler geliştirilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Sınıf Öğretmeni, Öğretmen Yeterliği, Öğretmen Liderliği

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the level of teacher efficiency and teacher leadership, determine the relationship between views on teacher qualification and expectations and perceptions of teacher leadership roles, identify the predictive situation of expectations and perceptions of views on teacher qualification related to teacher leadership roles and investigate the expectations and perceptions of views on teacher qualification and teacher leadership roles with regard to several variables (gender, age, seniority, working type of school)
In this study survey model is used and the population of the research is created by 1547 classroom teachers working in public and private primary schools in Yenimahalle, Ankara in 2015-2016 academic year. Research sample is designated as selected 324 teachers by stratified sampling method over the population. 312 class teachers participated in the research. In this study three different data collection tools are used to gather information from teachers. Those tools are Teacher Efficacy Scale that was developed by Gibson and Dembo (1984), reviewed by Guskey and Passaro (1994) and adapted by Diken (2004) into Turkish, Teacher Leadership Scale developed by Beycioğlu and Aslan (2010) and also Personal Information Form developed by researcher developed in line with expert opinions in order to obtain the personal information of participants.
The obtained data were analyzed using SPSS 22.0 software package. The scores obtained from teacher leadership scale which is applied to teachers and teacher efficacy scale were tested by using t-test to see whether they differs according to gender and type of school; to determine whether it differs according to the teachers' seniority and age one-way analysis of variance was used. Levene test is applied to determine the multiple comparison test which is used to identify the source of difference. Scheffe test is used when the vairance between groups are equal and Tamhane's T2 test is used when there is no equivalent between groups. Simple linear regression analysis was used to detect whether expectations and perceptions of views on teacher qualification and teacher leadership roles are significant predictors or not.
As a result of study it has been found that the level of teacher efficiency of classroom teachers is midlevel; the level of tacher leadership is high level. It has been also detected a low level positive realtionship between classroom teachers' expectations and perceptions of views on teacher qualification related to teacher leadership roles. It was observed that classroom teachers' expectations and perceptions of views on teacher qualification dont differs in a meaningful level according to gender, age, professional seniority and type of the school they are working in. The perceptions of classroom teachers on teacher leadership roles dont differs in a meaningful level according to gender, age and type of school they are working in, but it differs in a meaningful level according to professional seniority. It has been determined that classroom teachers' expectations and perceptions on teacher leadership roles differ in favor of female teachers in terms of gender; and it differs in favor of private school teacher in terms of type of school. It has been precipitated that classroom teachers' views on teacher qualification is low level predictor of expectations and perceptions of teacher leadership roles.
The research results were discussed with light of the relevant literature and proposals were developed in accordance with research results.



Key Words: Classroom Teacher, Teacher Efficiency, Teacher Leadership