Tersine göç olgusu: Şehirden kaçan insan hikâyelerinin sosyolojik analizi
Reverse migration phenomenon: Sociological analysis of stories of people fleeing from the city
Yazar: ZEYNEP BEYZA BİLGİLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF NAGİHAN TÜRKÖZ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Tüketim kültürünün etkisiyle kaynakların aşırı tüketimi, doyumsuzluk ve bireyler arasındaki artan rekabetin toplum üzerinde çeşitli olumsuz etkileri söz konusudur. Bu olumsuzluklar sonucunda bazı bireyler, tüketim ve emek sömürüsüne dayalı yaşam pratiklerinden uzaklaşma eğilimini göstermektedir. Bu bağlamda Youtube platformundaki +90 kanalının şehirden kaçanlar belgeseli Türkiye genelindeki tersine göç eden bireyleri ve ailelerini ziyaret ederek doğal yaşam alanlarına geçiş süreçlerini ele alan bir belgesel serisidir. Bu çalışma, kentten köye göç olgusunu incelemeye odaklanmaktadır. İnsanlık tarihi boyunca bireyler yaşadıkları yerlerden daha iyi koşullar bulma arayışında olmuştur. Bu arayış, geçmişte büyük şehirlere göçlerle sonuçlanırken, büyük şehirlerin beraberinde getirdiği sorunlar, günümüzde birçok insanı yeniden doğaya dönüş fikrine yönlendirmiştir.
Verilerin toplanmasına 15 Şubat 2021 tarihinde başlanmıştır. Araştırmada, toplanan verilerin ayrıntılı bir şekilde incelenebilmesi için nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Doküman ve içerik analizi teknikleri kullanılarak Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde tersine göç eden bireyler incelenmiştir. Elde edilen veriler ve YouTube kanalında yer alan röportajlar analiz edilerek temalar oluşturulmuştur.
Araştırmada elde edilen bulgularda ise; tersine göç sürecinin yalnızca emeklilik ya da yaşlılık dönemine özgü olmadığını, bireylerin planlı ve sistemli bir şekilde kentten köye göç etme kararı aldıklarını ortaya koymaktadır. Bu süreçte, kent yaşamına özgü alışkanlıkların ne ölçüde terk edilebileceği değerlendirilmiş ve bireyleri bağımlı bir yaşam tarzından uzaklaştırarak kendi işlerini yönetebilen, üretken bireyler olmaya yönlendiren dinamikler incelenmiştir. Şehir hayatının kaos, gürültü ve trafik gibi olumsuzluklarından uzaklaşma arayışı, sade ve dingin bir yaşam arayışı bireyleri şehirlerden koparmaktadır. Ayrıca, kırsal bölgelerde ki mesafelerin kısalığı ve ulaşım kolaylığı kentten gelen bireyler için rahatlatıcı ve farklı gelmektedir. 
Tersine göç eden bireylerin, Youtube gibi platformlarda yalnızca içerik üretmek yerine yaşamlarının basit ve anlaşılır yönlerini paylaşarak insanlara ilham vermeyi hedefledikleri de gözlemlenmiştir. Tersine göç konusunda literatüre farklı bir perspektif kazandırmak bu çalışmanın amacıdır.

Abstract:
Excessive consumption of resources, dissatisfaction and increasing competition between individuals due to the influence of consumer culture have various negative effects on society. As a result of these negativities, some individuals tend to move away from life practices based on consumption and labor exploitation. In this context, the documentary series Escaping the City on the +90 channel on the YouTube platform is a documentary series that visits reverse migration individuals and their families throughout Turkey and discusses their transition to natural habitats. This study focuses on examining the phenomenon of migration from city to village. Throughout human history, individuals have sought to find better conditions in the places they live. While this search resulted in migration to big cities in the past, the problems brought by big cities have today led many people to the idea of returning to nature. Data collection started on February 15, 2021. In the study, qualitative research method was preferred in order to examine the collected data in detail. Using document and content analysis techniques, reverse migration individuals in different geographical regions of Turkey were examined. Themes were created by analyzing the data obtained and the interviews on the YouTube channel. In the findings obtained in the research; It reveals that the reverse migration process is not specific to retirement or old age, and that individuals decide to migrate from city to village in a planned and systematic way. In this process, it was evaluated to what extent the habits specific to urban life could be abandoned, and the dynamics that led individuals away from a dependent lifestyle and towards being productive individuals who could manage their own affairs were examined. The quest to get away from the negativities of city life such as chaos, noise and traffic, and the search for a simple and serene life, drives individuals away from cities. In addition, the short distances and ease of transportation in rural areas are comforting and different for individuals coming from the city. It has also been observed that reverse migration individuals aim to inspire people by sharing simple and understandable aspects of their lives rather than just producing content on platforms such as YouTube. The aim of this study is to provide a different perspective to the literature on reverse migration.