Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayan çocukların algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between perceived social support levels and post-traumatic stress disorder and depression levels of children who experienced the Kahramanmaraş earthquake
Yazar: ELANUR VİCNELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EMRİYE HİLAL YAYAN
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayan 6 ile 12 yaş arasındaki çocukların algıladıkları sosyal desteğin travma sonrası stres bozukluğu ve depresyonlarına olan etkisi incelemek amacıyla yapılmıştır.  
Materyal ve Metot: Kesitsel, tanımlayıcı ve ilişkisel olarak yapılan bu çalışma, Kahramanmaraş merkezli depremin ardından şehir merkezinde kurulan bir konteyner kentte 6-12 yaş arasında 528 çocuk ve ebeveynleri ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, "Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSTÖ)", "Çocuk Depresyon Ölçeği (ÇDÖ)" ve ebeveynlere "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)" kullanılmıştır. Verileri değerlendirmede tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Levene testi, çoklu karşılaştırma testi (Bonferroni ya da Tamhane's T2) kullanılmıştır. Model testi için path (yol) analizinden ve ölçekler arasındaki ilişkinin incelenmesinde pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Çocuklar için travma sonrası stres tepki ölçeğinin çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği üzerinde negatif yönde (β:-0,15, p:0,000), çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin çocuk depresyon ölçeği üzerinde negatif yönde (β:-0,48, p:0,000) istatistiksel olarak anlamlı derecede bir etkisi bulunmuştur. Ayrıca çocuklar için travma sonrası stres tepki ölçeğinin çocuk depresyon ölçeği üzerindeki etkisinde çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin (β:0,07, p:0,007) aracı bir rol üstlendiği tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışma sonucunda, çok boyutlu algılanan sosyal desteğin çocuklarda travma sonrası stres bozukluğu ve depresyonu olumlu yönde etkilediği ve depremin yıkıcı etkisini düzeltmede sosyal desteğin önemli olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Sosyal Destek, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Depresyon, Çocuk, Deprem.

Abstract:
Aim: This study aims to evaluate the results by examining the effect of social support perceived by children between the ages of 6 and 12, who experienced the Kahramanmaraş-centered earthquake, on post-traumatic stress disorder and depression.
Materials and Methods: This cross-sectional, descriptive and relational study was conducted with 528 children between the ages of 6-12 and their parents in a container city established in the city center after the earthquake in Kahramanmaraş. In the collection of data, an Introductory Information Form, "Post-Traumatic Stress Response Scale for Children (PTSTS)", "Child Depression Scale (CDS)" and "Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS)" were used for parents. One-way analysis of variance (ANOVA), Levene test, multiple comparison test (Bonferroni or Tamhane's T2) were used to evaluate the data. Path analysis was used for model testing and Pearson correlation analysis was used to examine the relationship between scales.
Results: The post-traumatic stress response scale for children had a negative effect on the multidimensional perceived social support scale (β: -0.15, p: 0.000), and the multidimensional perceived social support scale had a negative effect on the child depression scale (β: -0.48). , p:0.000) has a statistically significant effect. In addition, it was determined that the multidimensional perceived social support scale (β:0.07, p:0.007) played a mediating role in the effect of the post-traumatic stress response scale for children on the child depression scale.
Conclusion: As a result of the study, it is seen that multidimensional perceived social support positively affects post-traumatic stress disorder and depression in children. The importance of effective social support in correcting the destructive effect of the earthquake is seen.
Key Words: Social Support, Post-Traumatic Stress Disorder, Depression, Child, Earthquake.