Endüstriyel kümelenmenin yenilikçilik sürecine etkilerinin analizi
The analysis of the effects of industrial cluster on innovativeness process
Yazar: SEDAT ACAR
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ERKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kümeleme = Clustering ; Kümeleme ekonomi = Cluster economy ; Medikal sektör = Medical sector ; Plastik endüstrisi = Plastic industry ; Yeni teknolojiler = New technologies ; Yenilikçi = Innovative ; Yenilikçi davranış = Innovative behaviour

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, İzmir bölgesinde yığılma gösteren plastik ve medikal sektörlerindeki firmaların kümelenme becerileri ve teknolojik yenilik yapma düzeyleri ile bölge içerisindeki etkileşimin bilgiye dayalı dışsallıklar açısından arz ettiği önemi ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, plastik sektöründe 61 (Manisa dahil), medikal sektöründe 46 olmak üzere toplam 107 firmalık bir örneklem seçilmiş ve söz konusu firmalarla yüz yüze görüşme tekniğine dayalı anket ve derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. 
Bulgular, plastik sektöründe yerel ve ulusal, medikal sektöründe ise uluslarararası bilgi kaynaklarının yeniliklere daha fazla katkı sunduğunu göstermektedir. Plastik sektöründeki yapısal faktörler, mekansal yakınlığı belirleyici bir hale getirmektedir. Yenilik analizi, firmaların teknolojik yenilikler konusunda yararlandığı dışsal bilgi kaynaklarının başta fuar ve kongreler gibi açık bilgi kaynakları olmak üzere, müşteriler, rakipler ve tedarikçiler olduğunu göstermektedir. Üniversitelerle yapılan ar-ge tabanlı işbirlikleri oldukça yetersizdir. Ancak, medikal sektörünün bu tür ilişkilerin geliştirilmesine daha açık olduğu görülmektedir. Yenilikler, büyük ölçüde izleme ve taklit yoluyla ya da müşteri geri bildirimleri ile gerçekleşmektedir. Sonuçlara göre, başta medikal sektörü olmak üzere her iki sektörde de gruba ilişkin bilinçlilik hali ve aidiyet hissinin yeteri kadar gelişmediği ve aktörler arasında örgütlü hareket etmeyi sağlayacak güven ilişkilerinin tesis edilemediği  görülmektedir. Sektörlerin aktörleri arasındaki işbirliği düzeyi oldukça düşüktür. 
Bu sonuçlar, İzmir plastik ve medikal sektörlerinin henüz aktif bir kümelenme görüntüsü vermediklerini göstermektedir. Sektörlerdeki deneyim ve uzmanlıkların sürdürülebilmesi ve rekabet gücünün korunabilmesi amacıyla kolektif bir takım mekanizmalar geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yerel üretici-kullanıcı etkileşimlerinin geliştirilmesi, ortak tedarik, pazarlama ve araştırma altyapısının oluşturulması, üniversite-sanayi işbirlikleri için uygun ortamın sağlanması, yasal-kurumsal çevrenin iyileştirilmesi, kümelenme destek imkanlarının arttırılması ve işbirliği kültürü ve zemini yaratacak organizatör kurumların hayata geçirilmesi söz konusu önceliklerden bazılarıdır.



Anahtar Kelimeler: Kümelenme, yenilik, dışsallık, sosyal sermaye, İzmir medikal sektörü, İzmir (Manisa) plastik sektörü

Abstract:
The main aim of this study is to find out the clustering skills and degree of making technological innovation of the firms, and importance of interactions in the region with regard to knowledge externalities in plastic and medical sectors that agglomerate in İzmir region. For this purpose, a sample has been selected consisting of 61 firms in plastic sector (included Manisa), 46 firms in medical sector (in total 107 firms) and face to face questionnaires and interviews have been conducted. 
Based on obtained results, while international knowledge resources contribute more in medical sector, local and national ones provide more input to plastic sector. The structural factors of plastic sector, make spatial proximity important. Innovation analysis, shows fairs, congress, customers, competitors, and suppliers as external knowledge sources that contribute to the technological innovations of the firms. The research based collaborations with universities are insufficient. However, medical sector is more open to build a relationship with universities compare to the plastic sector. Firms have innovations by monitoring and imitating the actions of other companies or by gathering customer feedback. The results obtained show that plastic and notably medical sectors have lack of consciousness and belongingness among medical and plastic communities. And also, the trust relationship between actors did not improve enough to act in an organized manner. The level of the cooperation among actors of the sectors is very low. 
The results emphasize that İzmir plastic and medical sectors perform poorly in active clustering. A set of collective mechanisms must be developed in order to maintain existing experiences, specializations and competitive power of sectors. Improving local user-producer interactions, setting up substructures of collective procurement, marketing and research, ensuring convenient environment for university-industry collaborations, improving legal and institutional environment, enhancing cluster support facilities and actualizing organizer institutions those create cooperation culture and basis are some priorities that mentioned.