Antalya il merkezinin ekolojik ayak izinin ve halkın çevresel farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluating the ecological footprint of the city center of antalya and environmental awareness levels of the people
Yazar: ELİF İLKEM İNCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA ERDEM
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzde refah düzeyinin artması için hedeflenen ekonomik büyümeler, geliştirilen kaynaklar (mal ve hizmetler) beraberinde tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmiştir. Bu durumda, insanoğlunu Dünya'nın ekosistem rezervini sürdürülebililir olmayan alışkanlıkları pahasına yaşar hale getirmiştir. Bu araştırmanın amacı, Antalya ilinde yaşayanların doğa üzerindeki etkisini ölçülebilir bir metodoloji olan ekolojik ayak izi ile ortaya koymaktır. İlçeler arasında karşılaştırma yapılarak, çevresel farkındalıklarının değerlendirmesi ile bu etki açıklanmaya çalışılmıştır. Örneklem olarak, nüfus yoğunluğu toplam nüfusun yaklaşık yarısına eşit Antalya İli merkez üç ilçesi olan Konyaaltı (77 kişi), Muratpaşa (162 kişi) ve Kepez (172 kişi) seçilmiştir.
Üç ilçede yaşayanlara uygulanan anket çalışmasında, ekolojik ayak izi bileşenlerinin yanısıra çevresel farkındalıklarını değerlendirme amacı ile çevre eğitimi alma durumları sorulmuştur. Çevre eğitimi alan katılımcıların mevcut yaşam biçimlerine göre daha çok dünyaya ihtiyacı olacak şekilde yaşadığı, ekolojik ayak izi ve karbon ayak izlerinin daha büyük olduğu görülmüştür. Muratpaşa İlçesi'nde yaşayanların yaşam biçimlerine göre gereksinim duydukları dünya sayısı 3.51 iken, Konyaaltı'nda 3.39, Kepez'de 3.11 bulunmuştur. Katılımcıların (411 kişi) ekolojik ayak izinin ortalaması yaklaşık 5.67 gha bulunmuş olup, Muratpaşa ve Konyaaltı ilçelerinin ortalamanın üzerinde olduğu, Kepez İlçesi'nin ise ortalamanın altında olduğu görülmüştür. Ekolojik ayak izi (5.99 gha) en yüksek çıkan ilçenin Muratpaşa, en düşük (5.31 gha) çıkan ilçenin ise Kepez olduğu saptanmıştır. Bütün ilçelerde bireysel tüketim kategorilerine göre en yüksek ekolojik ayak izi bileşeninin gıda, en düşük bileşenin barınma olduğu tespit edilmiştir. Arazi türlerine göre ekolojik ayak izi bileşenlerinde ise en yüksek bileşenin karbon tutma ayak izi, en düşük bileşenin ise otlak olduğu tespit edilmiştir. Erkeklerin ekolojik ayak izi ortalamasının 6.07 gha, kadınların ortalamasının 5.33 gha olduğu tespit edilmiştir. Eğitim seviyesi arttıkça ekolojik ayak izinin arttığı, katılımcıların iş durumuna göre ekolojik ayak izinde bir değişim olmadığı saptanmıştır.
ANAHTAR KELİMELER: Antalya, Çevre eğitimi,Çevresel farkındalık, Ekolojik ayak izi

Abstract:
Today, targeted economic growths and developed resources (goods and services) to increase the welfare level have changed our consumption habits. This has caused the mankind to experience the ecosystem reserve of the world at the cost of their unsustainable habits. The purpose of this study is to reveal the effect of the people living in the city of Antalya on nature through the ecological footprint, which is a measurable methodology. It was tried to explain this effect by making comparisons between the districts and evaluating their environmental awareness. Konyaaltı (77 people), Muratpaşa (162 people) and Kepez (172 people), the three districts where the population density is equal to nearly half of the total population in the city center of Antalya, were selected as the sample.
In the survey study which was applied to the people living in three districts; they were asked about the state of receiving environmental education for the purpose of evaluating the ecological footprint components and also the environmental awareness. It was observed that the participants who received environmental education needed the world more according to their present lifestyle and they had greater ecological footprints and carbon footprints. The number of worlds needed according to lifestyle was found to be 3.51 for the people in the district of Muratpaşa, 3.39 for the people in Konyaaltı, and 3.11 for the people in Kepez. It was determined that average ecological footprint of the participants (411 people) was approximately 5.67 gha and the districts of Muratpasa and Konyaaltı were above the average; whereas, the district of Kepez was below the average. Ecological footprint was found to be the highest in the district of Muratpasa (5.99 gha) and the lowest in the district of Kepez (5.31 gha). According to individual consumption categories, it was determined that the highest ecological footprint component was food; whereas, the lowest component was sheltering in all the districts. According to land types, on the other hand, it was determined that the highest ecological footprint component was carbon sequestration footprint, whereas the lowest component was pasture. It was found that the men's average ecological footprint was 6.07 gha and the women's average ecological footprint was 5.33 gha. It was determined that as the educational level increased, ecological footprint increased; however, there was no change in ecological footprint according to the participants' working condition.
KEYWORDS: Antalya, Ecological footprint, Environmental awareness, Environmental education