Siyaset-yönetim ilişkisinde ayrıksı bir kurum olarak Devlet Planlama Teşkilatı
The State Planning Organization as a distinctive institution in the politics-administration relationship
Yazar: SEVİM MUSAOĞLU
Danışman: PROF. DR. TAŞANSU TÜRKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Devlet Planlama Teşkilatı = State Planning Organization ; Hariciye Nezareti = Ministery of the Foreign Affairs ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Siyaset = Politics ; Siyasi ilişkiler = Political relations

Özet:
Soğuk Savaş döneminde planlama aklının uluslararası ortamda etkili olması ve bu doğrultuda devlet aklının siyasal güce sahip bürokratik bir kuruma gereksinim duyması sonucunda Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kurulmuştur. DPT tıpkı Tanzimat dönemindeki Hariciye Nezareti gibi siyasal ve bürokratik alanı düzenlemiş; nüfuz alanını siyasal temsilciler aleyhine genişletmiştir. DPT yalnızca uluslararası ortamda hakim olan paradigmanın ürünü değildir; kurum aynı zamanda elit bağımlı bir süreç olarak ele alınan Türk modernleşmesinin önemli aktörüdür. Modernleşmenin öncü kurumu olarak DPT, kendi elitlerini de üretmiş ve modernleştirici projenin bu elitler elinde şekillenmesini sağlamıştır. 
Bu çalışma kapsamında DPT'nin, siyaset-yönetim ilişkisinde ayrıksı bir kurum olduğu iddia edilmiştir. Çalışmada yöntem olarak idare tarihinin metodolojik katkılarından yararlanılmış, tarihsel süreklilik içinde, DPT benzeri model bir kurum olarak Tanzimat Dönemi Hariciye Nezareti seçilmiştir. DPT incelenirken idare tarihinin yanı sıra siyaset biliminin kavramsallaştırmalarından faydalanılmıştır. DPT'nin konumu demokrasi-bürokrasi-teknokrasi üzerinden değerlendirilerek kurumun bürokratik yapılanmanın ötesinde teknokratik bir görünüm sergilediği; kurum personelinin ise memur statüsünden farklı olarak teknokratik elit olarak nitelendirilecek yeni bir elit kategorisi oluşturduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In the Cold War period, the State Planning Organization (SPO) was established as a result of the influence of the planning reason in the conjuncture and the state's need for a bureaucratic institution with political power. SPO organized the political and bureaucratic area just like the Ministry of Foreign Affairs in the Tanzimat period, it has expanded its sphere of influence against political representatives. SPO is not only the product of the paradigm prevailing in the conjuncture, the institution is also an important actor of Turkish modernization which is considered as an elite-dependent process. As the leading institution of modernization, SPO has also produced its own elites and ensured that the modernization project was shaped in the hands of these elites.
Within the scope of this study, it has been claimed that SPO is a distinct institution in the relationship between politics and public administration. The methodological contributions of the history of public administration were used as a method in the study, and the Ministry of Foreign Affairs of the Tanzimat Period was chosen as a model institution similar to SPO in historical continuity. While examining the SPO, the conceptualizations of political science as well as history of public administration were utilized. By evaluating the position of SPO through democracy-bureaucracy-technocracy, the institution exhibits a technocratic outlook beyond the bureaucratic structuring; it was claimed that the staff of the institution formed a new elite category that could be qualified as technocratic elite, different from the civil servant status.