Ortaöğretim yetkinliklerini karşılama düzeyi açısından sosyoloji ders programının değerlendirilmesi
Evaluation of the curriculum of sociology lesson in terms of meeting secondary education competencies
Yazar: ÜMMÜHAN GÜLİZ ORHAN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ADIGÜZEL
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyoloji dersi = Sociology lesson ; Sosyoloji eğitimi = Sociology education ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yetkinlik = Competence ; Ölçekler = Scales ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Yetkinlikler kişilerin bireysel gelişimini, topluma etkin ve sorumlu olarak katılımlarını, istihdam edilebilmelerini destekleyen temel becerilerdir. Sosyoloji eğitimi içinde yaşanılan toplumu analiz ederek bireylerin günlük hayata aktif katılımını sağlamayı hedeflemektedir. Bu araştırma ile sosyoloji ders programının ortaöğretim yetkinliklerini karşılama düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Düzce ilinde bulunan 91 felsefe grubu öğretmeni- öğretmen adayı ve sosyoloji dersi seçen 330 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmadaki nicel veriler "Sosyoloji Ders Programının Ortaöğretim Yetkinliklerini Karşılama Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır ve verilerin analizinde betimsel istatistikler, parametrik testler (t-Testi, ANOVA), parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H) ve Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır. Nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenerek yorumlanmıştır. Öğretmenlere göre sosyoloji ders programı ortaöğretim yetkinliklerini doğrudan veya dolaylı olarak yeterli düzeyde karşılamaktadır. Buna göre,  sosyoloji ders programının doğrudan karşıladığı "anadilde iletişim" yetkinliğinin oldukça ve "sosyal ve vatandaşlık" yetkinliğinin ise kısmen karşılandığı ifade edilmiştir. Dolaylı olarak karşılandığı ifade edilen yabancı dillerde iletişim, matematik ve bilim/teknolojide yetkinlik, dijital kullanım, öğrenmeyi öğrenme, inisiyatif alma ve girişimcilik, kültürel farkındalık ve ifade yetkinliklerinin ise yeterli düzeyde karşılanmadığı belirtilmiştir. Ayrıca öğretmen görüşleri kişisel özelliklere göre anlamlı farklılık sergilememektedir. Öğrencilere göre sosyoloji ders programı ortaöğretim yetkinliklerini doğrudan ve dolaylı olarak yeterli düzeyde karşılamamaktadır. Kitap okuma sıklığı değişkeni dışında kişisel özellikler anlamlı farklılık oluşturmamaktadır. Öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında ise ilişki bulunamamıştır. Bu çalışmada yetkinliklerin karşılanabilmesi için sosyal sorumluluk projelerine ve okul içi kulüp çalışmalarına katılımın sosyoloji dersi kapsamında ele alınması önerilmektedir. Böylece bu dersin hayatla okul arasında köprü işlevi görmesi sağlanabilir.

Abstract:
Competencies are basic skills supporting the personal development of individuals, effective integration of them into society as responsible individuals, and employment of them. The sociology curriculum aims to provide active participation of individuals into daily life by analyzing society. The purpose of this study is to determine the level of meeting requirements of secondary school education competencies in the sociology curriculum. The research was carried out with 91 philosophy teachers/candidate teachers and 330 high school students having a sociology course as an elective course in the 2019-2020 academic year at Düzce province.
A mixed-method approach was considered in the research. Quantitative data were collected via the "Sociology Curriculum evaluation in terms of qualification of Secondary School Level of Competency" questionnaire. Descriptive statistics, parametric tests (t-Test, ANOVA), non-parametric tests (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H) and Pearson Correlation Test were employed. Qualitative data collected through a semi-structured interview form and interpreted through a descriptive analysis method. 
Results reveal that the sociology curriculum is sufficient to meet secondary education competencies both directly and indirectly at a high level, according to teachers. For instance, "communication in the mother tongue" is prominent, and "social and civic competences" is partially sufficient competencies that are considered directly. Besides, "communication in a foreign languages", "mathematical competences and basic competences in science and technology", "digital competence", "learning to learn", "sence of initiative and entrepreneurship", and "cultural awareness and expression" competencies are indirectly met, but not at a sufficient level. Furthermore, teachers' views do not differ significantly according to personal characteristics. 
According to the students, the sociology curriculum does not meet secondary education competencies both directly and indirectly at a sufficient level. Student views do not differ significantly according to personal characteristics, apart from the book-reading frequency. Teacher and student views are not correlated.  
It is suggested that participation in social responsibility projects and in-school activities should be considered within the scope of the sociology course to accomplish secondary education competencies for students. Thus, this lesson can serve as a bridge between life and school.