Öğrenme bozukluklarında ebeveyn kabulü/reddi ile içselleştirme ve dışsallaştırma sorunlarının incelenmesi
Parental acceptance-rejection, internalizing and externalizing behavior problems in children with learning disabilities
Yazar: PETEK BATUM
Danışman: PROF. DR. FERHUNDE ÖKTEM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma öğrenme bozukluğu olan çocuklarda ebeveyn reddi ve davranış sorunlarınıincelemeyi amaçlamıştır. Öğrenme bozukluğu tanısı almış 7-11 yaşları arasındaki 53çocuk yaş, cinsiyet, anne-baba eğitimi ve mesleği açısından eşleştirilmiş 57 çocuklakarşılaştırılmıştır. Her iki gruptaki çocukların annelerine Ebeveyn Kabul-Red/ KontrolÖlçeği (EKRÖ/K), Öğrenme Bozukluğu Belirti Tarama Listesi ve davranış sorunlarınıölçmek için Hacettepe Ruhsal Uyum Ölçeği uygulanmıştır. Çocukların annelerine vebabalarına yönelik red algılarını ölçmek amacıyla öğrenme bozukluğu ve karşılaştırmagrubundaki çocuklara EKRÖ/K çocuk formunun anne ve baba değerlendirmeleriuygulanmıştır. Öğrenme bozukluğu (ÖB) ve karşılaştırma gruplarındaki çocuklarebeveyn reddine ve kontrolüne ilişkin algılar ve içselleştirme ve dışsallaştırma sorunlarıaçısından 2 (Cinsiyet) x 2 (Grup) varyans analizleriyle (ANOVA) karşılaştırılmıştır.Genel olarak bulgular, ÖB grubundaki çocukların karşılaştırma grubundaki çocuklaragöre ebeveynleri tarafından daha çok reddedildiklerini ve daha fazla davranış sorunugösterdiklerini ortaya koymuştur. Cinsiyet x Grup ortak etkisine göre ÖB grubundakikızların annelerinin red algısı karşılaştırma grubundaki kızların annelerinin redalgısından yüksek çıkmıştır, ancak erkekler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.Çocuk algılarına bakıldığında, ÖB ve karşılaştırma grubundaki çocuklar benzer düzeydeanne reddi algılarken ÖB grubundaki çocukların karşılaştırma grubundaki çocuklaragöre daha fazla baba reddi algıladıkları bulunmuştur. Cinsiyetin etkisi incelendiğinde,erkeklerin kızlardan daha çok anne ve baba reddi algıladıkları belirlenmiştir. ÖB vekarşılaştırma grupları davranış sorunları açısından cinsiyetin etkisi de gözetilerekkarşılaştırıldığında ÖB grubundaki çocukların karşılaştırma grubundaki çocuklara göredaha fazla içselleştirme sorunu gösterdikleri bulunmuştur. İki grup arasındadışsallaştırma sorunlarındaki fark ise sadece kızlarda ortaya çıkmıştır. Ebeveyn reddi,içselleştirme ve dışsallaştırma sorunları değişkenleri arasındaki ilişkiler regresyonanalizleriyle ÖB ve karşılaştırma grupları için ayrı ayrı incelenmiştir. Her iki grupta daiçselleştirme sorunları çocuğun anne reddi algısı tarafından yordanırken dışsallaştırmasorunları ve davranış sorunları toplam puanları annenin çocuğuna yönelik red algısıtarafından yordanmıştır. Çalışmanın bulguları, öğrenme bozukluklarında ebeveynreddinin önemli bir rol oynadığına ve bu sebeple, ebeveynlerin de tedavi planında yeralması gerektiğine dikkat çekmektedir.Anahtar Sözcükler: Öğrenme Bozuklukları, Ebeveyn Kabulü-Reddi, İçselleştirme veDışsallaştırma Sorunları.

Abstract:
The aim of this study was to examine the levels of parental acceptance-rejection andbehavior problems in children with learning disabilities (LD). 53 children with LD,aged between 7 and 11 were compared to 57 children who were matched with the LDgroup on age, gender and levels of parental education and occupation. Mothers of thechildren in both groups completed the Parental Acceptance-Rejection/ ControlQuestionnaire (PARQ/C), Learning Disability Symptom Checklist and HacettepePsychological Adjustment Scale. Children were given the child forms of mother andfather versions of the PARQ/C in order to examine children?s perceptions of maternaland paternal rejection. 2 (Gender) x 2 (Group) ANOVAs were conducted to examinegender and group differences with respect to levels of parental rejection, internalizingand externalizing problems. Results revealed that children with LD were more rejectedby their parents and showed higher levels of behavior problems than children withoutLD. Gender x Group interaction effect indicated that LD girls? mothers perceived higherrejection than mothers of girls without LD. However, there was no significant differencebetween boys with LD and boys without LD with respect to mothers? perceivedrejection towards their children. Children?s perceptions of parental rejection indicatedthat maternal rejection did not differ significantly between the two groups while therewas a significant difference in paternal rejection. Children with LD perceived theirfathers as more rejecting than children without LD. Examination of gender differencesrevealed that boys perceived more paternal and maternal rejection than girls. Withrespect to behavior problems, it was found that children with LD showed higher levelsof internalizing problems than children without LD while the difference in externalizingbehaviors was significant only for girls. The relations between variables of parentalrejection and behavior problems were investigated through regression analyses thatwere separately conducted for children with and without LD. Regression analysesindicated that for both groups of children, children?s perception of maternal rejectionpredicted internalizing problems while mothers? perceptions of rejection towards theirchildren predicted externalizing problems. Overall, findings of the study shed light tothe importance of parental rejection in learning disabilities and draws attention toincluding parents in the treatment plan.Keywords: Learning Disabilities, Parental Acceptance-Rejection, Internalizing andExternalizing Problems.