Ekosistem ekolojisi konusuna yönelik anlamaya dayalı tasarımın (UbD) başarı, tutum ve kalıcılığa etkisi
The effect of Understanding by Design (UbD) on the subject of ecosystem ecology on success, attitude and permanence
Yazar: HATİCE ASYA GEYLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Anlamaya dayalı tasarım = Understanding by design ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Ekoloji = Ecology ; Ekosistem = Ecosystem ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Program geliştirme çalışmalarında öğretme-öğrenme sürecinde öğrencileri merkeze alan,
bilgilerin anlaşılmasını ve yapılandırılmasını kolaylaştıracak yöntem ve tekniklere yer
verilmesi önemlidir. Ayrıca öğretme-öğrenme sürecinde önemli noktalardan bir diğeri ise
öğrencilerin bireysel farklılıklarını dikkate almaktır. Bu noktada, anlamanın tüm
boyutlarını içerisinde barındırarak, öğrencilerin 21.yy. becerilerini geliştirmeyi
hedefleyerek, bireysel farklılıklarını destekleyerek, performanslarını ortaya çıkarmayı ön
plana alarak ve öğrencilere bilgiyi gerçek yaşama transfer etme imkânı sunarak anlamlı
öğrenmeyi sağlayan 'Anlamaya Dayalı Tasarım'(UbD) modeli kullanılarak ders planı
tasarlanmıştır. UbD modeline göre tasarlanmış ders planı ile öğrenci büyük oranda
merkeze alınarak, öğretim sürecinde yaşanan birçok eksikliklerin giderilmesi
amaçlanmıştır. Bu bağlamda, bu çalışmada, araştırmacının aldığı bir yıllık UbD modeline
göre ders planı tasarımı eğitimi ile, 10. sınıf biyoloji programında yer alan 'Ekosistem
Ekolojisi' konusunda, ders planı tasarlanmış, uygulanmış ve sonuçları değerlendirilmiştir.
Çalışmada, karma yöntem araştırma desenlerinden olan yakınsayan paralel desen
kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu yarı deneysel desenlerden tek grup öntest-sontest
ve nitel boyutu durum çalışması deseni tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, özel
bir lisenin 10. sınıfta öğrenim gören 85 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan
öğrencilerin nicel verileri "Ekosistem Ekolojisi Başarı Testi" ve "Ortaöğretim
Öğrencilerinin Biyoloji Bilimine ve Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ile nitel verileri ise
yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Ayrıca çalışmaya katılan biyoloji
öğretmenlerinden uygulamaya yönelik görüşlerini almak için yarı yapılandırılmış görüşme
formu kullanılmıştr. Elde edilen nicel veriler; bağımsız t-testi, bağımlı t-testi, tek faktörlü
vi
ANOVA testi ve ANCOVA testi, nitel veriler içerik analizi ve betimsel analiz kullanılarak
değerlendirilmiştir. Çalışmanın pilot uygulaması 2018-2019 öğretim yılının I. döneminde,
ders planının asıl uygulaması ise aynı yılın II. döneminde dört hafta süreyle yapılmıştır.
Araştırmanın sonucunda deney grubu öğrencilerinin tutum, başarı ve kalıcılık puanlarında
anlamlı düzeyde farklılık olduğu bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerle yapılan görüşmelerden
elde edilen bulgulara göre UbD ile hazırlanan uygulamalara yönelik olumlu görüşler
belirtilmiştir. Öğrenciler derslerin çok eğlenceli ve zevkli geçtiğini, dersleri sıkılmadan
takip ettiklerini, yapılan çeşitli etkinliklerle konuları daha sonra da kolayca hatırladıklarını
belirtmişlerdir. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda, tasarlanan ders planının, öğretmenlere
yöneltilen sorular ışığında varılan görüşlerine göre, iyi bir yönlendirici olduğu
bulunmuştur. Öğrenciler açısından bakıldığında ise, UbD modeline göre tasarlanmış ders
planını ile kalıcı öğrenmenin sağlandığı söylenebilir. Aynı zamanda bu ders planının
öğrencilerin biyoloji dersine yönelik tutumlarında genel olarak anlamlı ve olumlu yönde
etkileri olduğu gözlenmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgular doğrultusunda
öğretmen ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Bu doğrultuda, UbD, öğrenci
başarısının arttırılması ve özellikle derse yönelik olumlu tutumların geliştirilmesinde etkili
bir araç olarak önerilmektedir. Benzer çalışmalar farklı eğitim düzeylerindeki öğrencilere
yönelik olarak gerçekleştirilebilir. Aynı şekilde benzer çalışmalar farklı konulara yönelik
olarak gerçekleştirilebilir. UbD modeline dayalı öğretimi planlamayı içeren eğitimler,
öğretmen yetiştirme programlarına veya hizmet içi eğitimlere dahil edilebilir.

Abstract:
In curriculum development studies, it is important to include methods and techniques that
put students at the center in the teaching-learning process and facilitate understanding and
structuring of information. In addition, another important point in the teaching-learning
process is to take into account the individual differences of the students. At this point,
using the 'Understanding By Design' (UbD) model, which provides meaningful learning by
including all dimensions of understanding, aiming to improve students' skills in the 21st
century, supporting individual differences, bringing out their performance, and providing
students with the opportunity to transfer information to real life plan is designed. With the
lesson plan designed according to the UbD model, it is aimed to eliminate many
deficiencies in the teaching process by taking the student to the center. In this context, this
lesson plan on 'Ecosystem Ecology' in the 10th grade biology program was designed,
applied and the results were evaluated with the lesson plan design training according to the
one-year UbD model that the researcher received. In this study, convergent parallel design
which is one of the mixed method is used. The quantitative dimension of the research was
designed as a single group pretest-posttest and qualitative dimension case study design.
The study group of the research consists of 85 students studying in the 10th grade of a
private high school. The quantitative data of the students participating in the study were
collected with the "Ecosystem Ecology Achievement Test" and "The Attitude Scale of
Secondary School Students towards Biology Science and Lessons", and the qualitative data
were collected with a semi-structured interview form. In addition, a semi-structured
interview form was used to obtain practical opinions of biology teachers who participated
viii
in the study. The quantitative data obtained is evaluated by using Independent t-test,
dependent t-test, single factor ANOVA test and ANCOVA test, qualitative data using
content analysis and descriptive analysis. The pilot implementation of the study was
carried out in the first semester of the 2018-2019 academic year, and the actual
implementation of the lesson plan was carried out for four weeks in the second semester of
the same year. As a result of the study, it was found that there was a significant difference
in the attitude, achievement and permanence scores of the experimental group of students.
Also, according to the findings obtained from the interviews with the students, positive
opinions about the applications prepared with UbD were expressed. The students stated
that the lessons were very fun and enjoyable, that they followed the lessons without getting
bored, and they remembered the subjects easily with various activities. In line with the
results obtained, it was found that the designed lesson plan was a good guide according to
the opinions reached in the light of the questions directed to the teachers. From the
perspective of the students, it can be said that permanent learning is provided with the
lesson plan designed according to the UbD model. At the same time, it was observed that
this lesson plan had a generally significant and positive effect on students' attitudes
towards biology lesson. In line with the findings obtained at the end of the research,
suggestions were made to teachers and researchers. In this direction, UbD is recommended
as an effective tool for increasing student success and developing positive attitudes towards
the lesson. Similar studies can be carried out for students with different education levels.
Likewise, similar studies can be carried out for different subjects. Trainings that involve
planning teaching based on the UbD model can be included in teacher training programs or
in-service training