Orta Sakarya Havzasında yetiştirilen bazı nar çeşit ve yerel genotiplerinin fiziko-kimyasal ve biyoaktif bileşenlerinin belirlenmesi
Determination of the physico-chemical and bioactive compounds of some pomegranate cultivars and local genotypes grown in Middle Sakarya River Basin
Yazar: BURAK ÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENAP YILMAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Punicaceae familyasında yer alan ve çok yıllık bir bitki olan nar (Punica granatum L.), sıcak ve ılıman iklimlerde yetiştiği gibi yarı kurak iklimlerde de yetişebilen dayanıklı bir meyve ağacıdır. En iyi şekilde yetiştirilebilmesi için yeterli güneş ışığına ve iyi drene edilmiş toprağa ihtiyaç duyar. Narın anavatanın Kafkaslar, Anadolu, Afganistan, Güney Asya, İran ve Hindistan gibi bölgeleri kapsadığı bilinmektedir. Ülkemiz zengin nar genetik kaynaklarına sahiptir.  Tarım Bakanlığı bünyesinde yer alan arazi gen bankalarında 300'ün üzerinde nar çeşit ve genotipi koruma altındadır. Ülkemiz dünya nar üretiminde Hindistan, İran ve Çin'den sonra 4. sırada yer almaktadır. Ülkemizde başlıca Akdeniz Bölgesi olmak üzere, Ege, Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde yetiştirilmektedir. Bu araştırmanın amacı Orta Sakarya havzasında yetiştirilen bazı nar çeşit ve yerel genotiplerinin fiziko-kimyasal ve biyoaktif bileşenlerinin belirlenmesidir. Bu amaçla 2023 yılında Eskişehir ili Sarıcakaya ilçesinden 3 yerel nar genotipinin yanında Hicaznar, Özbek narı, 20N02 ve 33N52 nar genotiplerinden meyve örnekleri alınarak meyve pomolojik ve biyokimyasal özellikleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda 7 nar genotipine ait pomolojik ve fizikokimyasal özelliklerin geniş bir dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Orta Sakarya Havzası ekolojik koşulları içinde incelenen genotipler arasında Hicaznar ve 33N52 genotipleri başarılı bulunmuştur.

Abstract:
Pomegranate (Punica granatum L.), a perennial plant belonging to the Punicaceae family, is a durable fruit tree that can grow in hot and temperate climates as well as in semi-arid climates. It needs sufficient sunlight and well-drained soil to grow optimally. It is known that the nativeland of pomegranate includes regions such as the Caucasus, Anatolia, Afghanistan, South Asia, Iran and India. Our country has rich pomegranate genetic resources. More than 300 pomegranate varieties and genotypes are protected in land gene banks within the Ministry of Agriculture. Türkiye ranks 4th in world pomegranate production after India, Iran and China. In our country, it is grown mainly in the Mediterranean Region, Aegean and Southeastern Anatolia Regions. The aim of this research is to determine the physico-chemical and bioactive components of some pomegranate varieties and local genotypes grown in the Middle Sakarya basin. For this purpose, fruit samples were taken from 3 local pomegranate genotypes as well as Hicaznar, Özbek narı, 20N02 and 33N52 pomegranate genotypes from Sarıcakaya district of Eskişehir province in 2023 and their pomological and biochemical properties were determined. As a result of the research, it was determined that the pomological and physico-chemical properties of 7 pomegranate genotypes showed a wide distribution. Among the genotypes examined in the ecological conditions of the Middle Sakarya Basin, Hicaznar and 33N52 genotypes were found to be successful.