Temporomandibular eklemin farklı yaş grupları ve özelliklere sahip kişilerde değerlendirilmesi
Evaluation of temporomandibular joint of individuals with different age groups and characteristics
Yazar: TUĞÇE ÖZBEK ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. AYŞE TUBA ALTUĞ DEMİRALP
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Alışkanlıklar = Habits ; Anketler = Questionnaires ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Yaş faktörleri = Age factors ; Çiğneme = Mastication ; Çiğneme kasları = Masticatory muscles

Özet:
Giriş: Temporomandibular eklem hastalıklarının karmaşık yapısı nedeniyle uzun yıllar teşhis ve tedavisinde zorluklar yaşanmıştır. Hastalığın etiyolojisinde yer alan faktörlerin tümünün tespit edilmesinin yanı sıra hastaların kişisel özelliklerinin de göz önünde bulundurulması yapılacak tedavi başarısını artıracaktır. 

Amaç: Bu çalışmanın amacı farklı yaş grupları ve özelliklere sahip kişilerde temporomandibular eklemi değerlendirmek, temporomandibular eklem sorunlarının yaygınlığını, bu sorunların ağız alışkanlıkları ve bazı kişisel özellikler ile olan ilişkisini tespit etmektir.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 1 Ocak 2020 - 1 Mart 2020 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne başvuran 7 yaş ve üzerindeki 350 katılımcı (temporomandibular eklem şikayetiyle herhangi bir kliniğe başvurmayan) ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara uygulanan anket formunda; katılımcıların temporomandibular eklem hastalık düzeyini belirlemek amacıyla Fonseca anket soruları, oral alışkanlıklarını değerlendirmeye yardımcı Oral Behaviour Checklist soruları ve bazı kişisel özelliklerini sorgulayan sorular yer almaktadır. Veriler IBM SPSS Statistics Version 24.0 paket programı ile analiz edilmiştir.

Bulgular: Katılımcıların yaşları 7 ile 76 arasında değişmektedir. Herhangi bir düzeyde eklem hastalığı görülen kişilerin %39,2'si hafif düzeyde, %13,1'i orta düzeyde ve %2'si şiddetli düzeyde temporomandibular eklem hastalığına sahiptir. Temporomandibular eklem hastalarında en sık belirtilen bulguların sırasıyla "boyun ve omuz ağrısı", "tek taraflı çiğneme" ve "baş ağrısı" olduğu belirtilmiştir. Cinsiyete göre katılımcıların %53,1'i kadın, %46,9'u ise erkektir. Sağlıklı katılımcıların %60'ı erkektir. TMD düzeyi hafif olanların %61,3'ü, orta olanların %69,6'sı ve şiddetli olanların %85,7'si kadındır. Daha önce ortodontik tedavi görmeyenler katılımcıların %80,6'sını, görenler ise %19,4'ünü oluşturmaktadır. Ortodontik tedavi geçmişi olan ve olmayan katılımcıların TMD düzeyleri benzer olarak bulunmuştur. Şu anda ortodontik tedavi görmeyenler tüm grubun %83,7'sini, görenler ise %16,3'ünü oluşturmaktadır. Şu anda ortodontik tedavi gören ve görmeyen kişilerin TMD düzeyleri ve OBC skorları benzer olarak bulunmuştur.  Katılımcıların %37,7'si ileride ortodontik tedavi görmek istemekte, katılımcıların %62,3'ü ortodontik tedavi görmeyi istememektedir. Ortodontik tedavi görmeyi isteyen katılımcıların OBC ve TMD skor ortalaması istemeyenlere göre daha yüksek olarak bulunmuştur. TMD düzeyi arttıkça katılımcıların OBC skorları da artmaktadır. Sağlıklı kişilerin OBC skor ortalamaları 22,17'dir. En yüksek OBC skor ortalaması 38 olup TMD düzeyi "şiddetli" olan katılımcılarda bulunmuştur.

Sonuçlar: Bu çalışmadaki sonuçlar değerlendirildiğinde, katılımcıların büyük çoğunluğunda hafif-orta düzeyde temporomandibular eklem hastalık varlığı saptanmıştır. Temporomandibular eklem hastalık prevalansının ve şiddetinin kadınlarda erkeklere göre daha fazla olduğu, temporomandibular eklem hastalık bulgularının 19-50 yaş aralığındaki kişilerde daha fazla görüldüğü tespit edilmiştir. Artan parafonksiyonel ve oral alışkanlıkların temporomandibular eklem problemleri ile ilişkili olduğu ve temporomandibular eklem hastalık düzeyi arttıkça oral alışkanlık (OBC) skorlarının da buna paralel olarak arttığı bulunmuştur. Temporomandibular eklem hastalıkları katılımcıların psikolojik durumlarıyla da ilişkilendirilmiş, TMD saptanan katılımcıların büyük çoğunluğunun kendisini gergin ve sinirli olarak nitelendirdiği saptanmıştır. Temporomandibular eklem sorunlarının varlığı bireylerin yaşam ve uyku kalitesini olumsuz etkilemekte, temporomandibular eklem hastalık düzeyi arttıkça katılımcıların uyku sorunu yaşama oranı ve sıklığı da genel olarak artış göstermektedir. Temporomandibular eklemin sadece anket taraması yapılarak değerlendirilmesiyle sınırlı sonuçlara ulaşılabileceği unutulmamalıdır. Elde edilen bilgilerle herhangi bir seviyede eklem hastalığı olduğu düşünülen kişilerin klinik ve radyolojik muayenesinin de yapılarak temporomandibular eklem hastalığı teşhisinin konulması daha uygun olacaktır.

Abstract:
Introduction: Due to the complex structure of temporomandibular joint diseases, difficulties have been experienced in diagnosis and treatment for many years. In addition to determining all of the factors involved in the etiology of the disease, considering the personal characteristics of the insividuals would increase the success of the treatment.

Aim: The aim of this study is to evaluate the temporomandibular joint in individuals with different age groups and characteristics, to determine the prevalence of temporomandibular joint problems, and the relationship between these problems with oral habits and some personal characteristics.

Materials and methods: This study was conducted with 350 participants, aged 7 and over (who did not apply to any clinic with temporomandibular joint complaints), who applied to Ankara University Faculty of Dentistry between January 1, 2020 - March 1, 2020. In the questionnaire answered by the participants; Fonseca's questionnaire questions- to determine the temporomandibular joint disease level of the participants, Oral Behavior Checklist questions- to help evaluate oral habits and questions about some personal characteristics were included. The data were analyzed with IBM SPSS Statistics Version 24.0 package program.

Results: Participants' ages range from 7 to 76. 39.2% of people with any level of joint disease have mild temporomandibular joint disease, 13.1% moderate and 2% severe temporomandibular joint disease. It has been stated that the most common symptoms in patients with temporomandibular joint are "neck and shoulder pain", "unilateral chewing" and "headache", respectively. According to gender, 53.1% of the participants are women and 46.9% are men. 60% of healthy participants are men. 61.3% of those with mild TMD levels, 69.6% of those with moderate levels and 85.7% of those with severe levels are women. While 80.6% of the participants have not received orthodontic treatment before, 19.4% of the participants had a history of orthodontic treatment. TMD levels of participants with and without a history of orthodontic treatment were found to be similar. Those who do not currently receive orthodontic treatment constitute 83.7% of the whole group and 16.3% of the group involved participants who were still having orthodontic treatment at that time. TMD levels and OBC scores of those who are currently receiving orthodontic treatment and those who do not have been found to be similar. While 37.7% of the participants stated they want to receive orthodontic treatment in the future, 62.3% of the participants did not. The OBC and TMD score averages of the participants who wanted orthodontic treatment were found to be higher than those who did not. As the TMD level increases, the OBC scores of the participants also increase. The average OBC score of healthy people is 22.17. The highest avergae OBC score was 38, and it was found in participants with a "severe" TMD level.

Conclusion: When the results of this study were evaluated, it was found that the majority of the participants had mild to moderate temporomandibular joint disease. It has been found that the prevalence and severity of temporomandibular joint disease is higher in women than in men, and the symptoms of temporomandibular joint disease are more common in people between the ages of 19-50. It has been found that increased parafunctional and oral habits are associated with temporomandibular joint problems, and as the level of temporomandibular joint disease increases, the oral habituation (OBC) scores increase accordingly. Temporomandibular joint diseases were also associated with the psychological conditions of the participants, and it was found that the majority of the participants with TMD described themselves as tense and nervous. The presence of temporomandibular joint problems negatively affects the quality of life and sleep of individuals, and as the level of temporomandibular joint disease increases, the rate and frequency of sleep problems generally increase. It should be kept in mind that limited results can be obtained by evaluating the temporomandibular joint by only survey scanning. With the information obtained, it would be more appropriate to diagnose temporomandibular joint disease by performing clinical and radiological examinations of people who are thought to have joint disease at any level.