Mimari mekanın algılanmasında olgubilimsel yaklaşım
Phenomenological approach in the perception of architectural space
Yazar: HANDE GÜL TÜRKKAN
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM POLATOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Algısal süreç = Perceptional process ; Mimari mekan = Architectural space

Özet:
İnsanın dış dünyada yaşamını devam ettirebilmesi için çevreyi algılaması ve kavraması gerekmektedir. Bir nesnenin varlığını duyum yoluyla öznenin bilinçaltına alması sonucu algılama gerçekleşmektedir. Mekânın kavranmasında ve okunmasında birçok yaklaşım geliştirilmiştir. Mimari mekânı tanımlayabilmek için, mekânı kullanan ve deneyimleyen, bedenlere ihtiyaç vardır. Bu açıdan bakıldığında, özneyi merkeze alan fenomenolojik yöntem önem kazanmaktadır. Fenomenolojinin temellerini atan Husserl'e göre nesnelerin öz bilgisine ancak öznenin algı yoluyla kazandığı deneyimleri ve önyargılardan sıyrılmış bilinci ile ulaşılabilmektedir. Husserl'in öğrencisi Martin Heidegger bu yaklaşımla mekân ve yerleşme konularını irdelemiş, mimarlık dünyasında yeni tartışmaları başlatmıştır.   Bu tez çalışmasında fenomenoloji yerine terimin Türkçe karşılığı olan olgubilim tercih edilmiştir. Kullanıcı deneyimi ve duyumsamaya dayalı mimari mekân tasarımlarının algısal çeşitliliği artırdığı görülmektedir. Bu algısal süreci etkileyen mimari bileşenler, öznenin deneyiminin oluşması ve duyuma dayalı tasarımlar bütüncül bir yaklaşım ile ele alınmıştır. Tezin amacı, olgubilimsel yaklaşımın mekân algısına etkisi bağlamında, Türkiye mimarlığında son dönemlerde çokça adı geçen, dönüşüm projesi olan ve İstanbul Beyoğlu'nda Galatasaray Meydanı'nı karşılayan, kamusal kullanıma sahip, Yapı Kredi Kültür Sanat binasının gözlem ve görüşme yöntemleriyle incelenerek, algısal deneyim ilişkisini göstermektir. Bu amaçla mimari bileşenleri tek tek analiz edilerek kullanıcı algısına ve öznenin deneyimine etkisi araştırılmıştır. Sonuç olarak, öznenin mekâna ilişkin deneyiminin okunması için yapılan örnek alan çalışmasında, parça algısının bütün algıyı oluşturduğu, kullanıcının mekândaki hareket ve seçimlerinin bu bütüncül algı üzerinden gerçekleştiği ve olgubilimsel yaklaşımın tüm bu okumaları yönlendirdiği görülmüştür.

Abstract:
In order to living in the outside world, one has to perceive and comprehend the environment. Perception takes place as a result of the subconscious subjugation of an object through sensation. Many approaches have been developed to understand and read space. In order to define architectural space, bodies that use and experience space are needed. In this respect, the phenomenological method that focuses on the subject becomes more important. According to Husserl, who laid the foundations of the phenomenology, the self-knowledge of objects can only be achieved with the experience and perception-free consciousness that the subject has gained through perception. With this approach, Husserl's student Martin Heidegger explored the issues of space and settlement and initiated new debates in the world of architecture. In this thesis, phenomenology, which is the Turkish equivalent of the term, was preferred over the phenomenology. It is seen that architectural space designs based on user experience and sensation increase perceptual diversity. Architectural components that affect this perceptual process, the formation of the experience of the subject and sensory designs are handled with a holistic approach. This thesis aims to mention the relationship between perceptual experience by observing and interviewing methods of Yapı Kredi Culture and Art Building, which is a public transformation project in Galatasaray Square in the context of the effect of phenomenological approach on the perception of space. For this purpose, the architectural components were analyzed one by one and their effect on user perception and the experience of the subject was investigated. As a result, in the sample field study conducted to read the subject's experience in space, it is seen that the perception of the piece constitutes the whole perception, the movements and choices of the user are realized through this holistic perception and the phenomenological approach directs all these readings.