Kısıtlı sulamanın ve Rhizobium spp. uygulamalarının soya fasulyesi(Glycine max. L. Merr.) çeşitlerinde verim ve kalite üzerine etkisi
The effect of restricted irrigation and Rhizobium spp. applications on yield and quality of soybean (Glycine max. L. Merr.) varieties
Yazar: NERMİN YARAŞIR
Danışman: PROF. DR. OSMAN EREKUL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bradyrhizobium japonicum = Bradyrhizobium japonicum ; Sürdürülebilir tarım = Sustainable agriculture

Özet:
Amaç: Tez çalışmasında daha önce Aydın ekolojik koşullarında uygulanmayan farklı bir Rhizobium bakterisi ile çalışılarak etkin bir biyolojik azot fiksasyonu sağlanması ve bunun sürdürülebilir tarım sistemlerinde geliştirilmesi hedeflenmiştir. Yürütülen bu tez çalışmasında ikim değişikliğine bağlı olarak soya fasulyesinin sürdürülebilir tarım sistemlerine nasıl entegre olabileceği, kısıtlı su uygulamalarına bağlı olarak Rhizobium bakterilerinin etkinliklerinin faktörleri altında soya köklerinde nodül oluşturma ve nodülasyon performanslarının verim ve kalite üzerine yansımaları da başlıca araştırma konularımız olmuştur.
Materyal ve Yöntem: Yürütülen bu çalışmada soya fasulyesinin verim ve kalite özelliklerinin belirlemek amacıyla 4 farklı kısıtlı su uygulaması (%25, %50, %75, %100), 2 soya fasulyesi çeşidi (Cinsoy ve Altınay) ve ayrıca denemede soya fasulyesi köklerinde nodül oluşumunu sağlamak ve azot fiksasyonunun bitkide verim ve kalite özellikleri üzerine etkilerini incelemek amacıyla 2 farklı Rhizobium bakteri (Kontrol, AZOTEK-2, USDA-110) uygulaması yapılmıştır. Deneme tesadüf blokları bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Denemede ana faktör Rhizobium bakteri uygulamaları, birinci alt faktör soya fasulyesi çeşitleri, ikinci alt faktör ise kısıtlı sulama uygulamaları olmuştur.
Bulgular: Çalışma kapsamında fenolojik gelişme dönemleri, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, gövde çapı, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, verim, bin tane ağırlığı, hektolitre, yaprak alan miktarı, klorofil miktarı, tanede protein, yağ, lif, nem, kül oranları, yağ asidi oranı ve kompozisyonu, ham yağ oranı, ham yağ verimi gibi verim ve kalite parametreleri incelenmiştir.
Sonuç: Çalışma kapsamında uygulanan faktörlerden su ve bakteri uygulamaları ile bu faktörlerin kombinasyonlarının soya fasulyesi çeşitlerinde verim parametreleri üzerine önemli etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. En yüksek tane verimi ve 1000 tane ağırlığı değerinde %75 su uygulamasında ALTINAY çeşidinde USDA 110 bakteri uygulamasında ulaşılırken; bitki boyu, bakla sayısı, tane sayısı, hektolitre ağırlığı, yaprak alanı, ham yağ oranı ve ham yağ verimindeki en yüksek değerler %100 su uygulamasında ve USDA 110 bakteri uygulamasında tespit edilmiştir.

Abstract:
Objective: In this thesis, it was aimed to provide an effective biological nitrogen fixation by working with a different Rhizobium bacterium that has not been applied in Aydın ecological conditions before and to develop it in sustainable agricultural systems. In this thesis study, how soybean can be integrated into sustainable agricultural systems due to climate change, and the reflections of nodule formation and nodulation performances on yield and quality of soybean roots under the factors of the activities of Rhizobium bacteria depending on limited water applications have been our main research topics.
Material and Methods: In this study, 4 different restricted water treatments (25%, 50%, 75%, 100%), 2 soybean cultivars (Cinsoy and Altınay) and 2 different Rhizobium bacteria (Control, AZOTEK-2, USDA-110) were applied to ensure nodule formation in soybean roots and to examine the effects of nitrogen fixation on yield and quality characteristics of soybean. The experiment was established in 3 replicates according to randomized block split plots experimental design. In the experiment, the main factor was Rhizobium bacteria treatments, the first sub-factor was soybean varieties and the second sub-factor was restricted irrigation practices.
Results: Within the scope of the study, phenological development periods, plant height, first pod height, stem diameter, number of pods per plant, number of pods per pod, yield, thousand-seed weight, hectoliter, leaf area amount, chlorophyll amount, protein, oil, fiber, moisture, ash ratios Yield and quality parameters such as fatty acid ratio and composition, crude oil ratio, crude oil yield will be examined.
Conclusion: It was concluded that water and bacteria treatments and combinations of these factors had significant effects on yield parameters of soya bean varieties. The highest grain yield and 1000 grain weight values were obtained in USDA 110 bacteria treatment in ALTINAY variety in 75% water treatment, while the highest values in plant height, pod number, grain number, hectolitre weight, leaf area, crude oil ratio and crude oil yield were determined in 100% water treatment and USDA 110 bacteria treatment.