Entropi tabanlı veri zarflama analizi yöntemi ile finansal performans analizi: BIST 100 imalat sektöründe bir uygulama
Financial performance analysis with entropy based data envelopment analysis method: An application in the BIST 100 manufacturing industry
Yazar: ZEHRA KILINÇ
Danışman: PROF. DR. VESİLE ÖMÜRBEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Entropi = Entropy ; Finansal performans = Financial performance ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Veri zarflama = Data envelopment ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Bu çalışmanın amacı, BIST 100'de yer alan imalat sektöründeki işletmelerin etkinliklerini Entropi Tabanlı Veri Zarflama Analizi yöntemi ile ölçmektir. 2020 verilerine göre BIST 100'de yer alan İmalat Sektöründe 187 işletme bulunmaktadır. Verilerin analize uygunluğu açısından 76 işletme analize dâhil edilmiştir. Bu kapsamda analize dâhil edilen 76 işletmenin 2017-2020 yıllarına ait finansal göstergeleri kullanılarak önem düzeyleri Entropi yöntemi ile belirlenmiş ve her bir işletme için ayrı ayrı girdi ve çıktı değişkenleri ağırlıklandırılmıştır. Daha sonra ise elde edilen karar matrislerine veri zarflama analizi yöntemi uygulanmıştır.
Çalışmada veri zarflama analizi yöntemlerinden girdiye yönelik CCR-I ve BCC-I modelleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları incelendiğinde, CCR-I modeline göre 14 işletme, BCC-I modeline göre ise 6 işletme etkin çıkmamıştır. Etkin olmayan işletmelerin etkin birer işletme haline gelebilmeleri için, potansiyel iyileştirme oranları, yoğunluk değerleri ve referans kümeleri verilmiştir. Bunların yanı sıra, etkin olmayan işletmelerin neden etkin çıkmadığı hakkında haber siteleri, Kamu Aydınlatma Platformu (KAP) ve Sermaye Piyasa Kurulu (SPK) gibi kuruluşlarda işletme için yayınlanan haberlere göre tahminlerde bulunulmuştur. Ayrıca, alt sektör bulguları incelenmiş ve etkinlik skorlarının yüzdeleri verilmişitir. Çalışma bir bütün olarak ele alındığında, kullanılan yöntemlerin birlikteliği açısından alanında özgünlük taşımakta ve literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to measure the efficiency of the enterprises in the manufacturing sector in the BIST 100 with the Entropy-Based Data Envelopment Analysis method. According to data of 2020, there are 187 enterprises in the Manufacturing Sector in BIST 100. In terms of the suitability of the data for analysis, 76 businesses were included in the analysis. In this context, using the financial indicators of the 76 enterprises included in the analysis for the years 2017-2020, their importance levels were determined by the Entropy method and input and output variables were weighted separately for each enterprise. Then, the data envelopment analysis method was applied to the obtained decision matrices.
In the study, input-oriented CCR-I and BCC-I models from data envelopment analysis methods were used. When the results of the analysis are examined, 14 enterprises according to the CCR-I model and 6 enterprises according to the BCC-I model are not efficient. Potential improvement rates, density values and reference sets are given for inefficient businesses to become effective businesses. In addition, estimations have been made about why inactive businesses are not effective, based on the news published for the business in organizations such as the Public Disclosure Platform (PDP) and Capital Markets Board (CMP). In addition, sub-sector findings were examined and the percentages of effectiveness scores were given. When the study is considered as a whole, it is unique in its field in terms of the coexistence of the methods used and it is thought that it will make an important contribution to the literature.