Geleneksel Türk dini inanışlarında ateş kültü
Fire cult in traditional Turkish religious beliefs
Yazar: HASAN MARAŞLIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZE UYGUN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Ateş = Fire ; Ateş = Fire ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din kültürü = Religious culture ; Dinler tarihi = History of religions ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Halk inançları = Public beliefs ; Kült = Cult ; Türkler = Turks

Özet:
Tarih boyunca hemen hemen bütün kültürlerde rastladığımız "ateş" kavramı, kimi zaman, kutsal bir nesne olarak, kimi zaman da kutsalı gösteren bir imge olarak karşımıza çıkmaktadır. Temizleyici bir unsur olarak da algılanan ateşin, aynı zamanda yakıcı ve cezalandırıcı olması gibi pek çok özelliği bulunmaktadır. Tanrının insanlara bir lütfu olarak görülen ateş, Türkleri de gerek halk inanışları ve dini inanışlar bakımından gerekse kültürel faaliyetler noktasında etkilemiştir.
Ateşi canlı bir varlık olarak kabul eden Geleneksel Türk algısı, ateşi kutsal bir ruh olarak görmüş veya ateşte bir ruhun yaşadığını düşündürmüştür. Bu sebeple ateşe tükürmek, ateşe kötü söz söylemek, ateşle oynamak hoş karşılanmamış hatta bu tür davranışlar yasak sayılmış ve aksi takdirde bir kötülüğün kendilerine isabet edeceğine inanılmıştır.    
Geleneksel Türk Dînî İnanışlarında ateşe hangi anlamların yüklendiğini, nelerle özdeşleştirildiğini tespit etmeyi ve ateşin dînî alana etkilerini araştırmayı amaç edindiğimiz bu çalışmamızda, insanların dini yaşantılarında ateşin hangi konumda olduğunu araştırarak, özelde ise Türklerin dînî ve kültürel yaşantıları içerisinde ateş kültünün yerini keşfetmeye çalışacağız.
Çalışmada deskriptif ve karşılaştırma yöntemleri kullanılarak konunun daha anlaşılır olması sağlanıp, derinlemesine bir analiz yapılmaya ve Dinler Tarihi alanındaki bir boşluğu doldurarak, bu alanda yapılan araştırmalara katkı sağlamaya çalışılmıştır. 



Anahtar Kelimeler: Ateş, Kült, Geleneksel Türk Dini, Ocak, Okültizm

Abstract:
The concept of "fire" that we have encountered in almost all cultures throughout history, it comes in front of us sometimes as a sacred object, sometimes as an symbol showing sacred. The fire, perceived as a cleaner element, also has many characteristics such as burning and punishing. The fire, seen as a gift of God to the people, affected the Turks both in terms of folk beliefs and religious beliefs and cultural activities. 
The traditional Turkish perception that considered fire as a living being, saw fire as a Holy Spirit, or made it think that a soul was living in fire. For this reason, spitting in the fire, saying bad words to the fire, playing with fire was not tolerated, and even such acts were forbidden, and otherwise it was believed that an evil would hit them.
In this study, in which we aim to determine the meaning of fire in traditional Turkish religious beliefs, identify with what it is identified and investigate the effects of fire on the religious area, we will investigate the position of fire in the religious life of people and try to discover the place of fire cult in the religious and cultural life.
In this study, using deskriptive and comparison methods, the subject was made more understandable and analyzed in depth and filled a gap in the history of religions and tried to contribute to the researches in this field.




Keywords: Fire, Cult, Traditional Turkish Religion, Furnace, Occultism.