İş yaşamı ile boş zaman ve tatil tercihleri ilişkisi
Relationship between work life, leisure and holiday preferences
Yazar: SELİM KIROVA
Danışman: PROF. DR. BURCU SELİN YILMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Telafi kuramı = Compensation theory

Özet:
Bu çalışmada, iş yaşamı-boş zaman ilişkisini sınamak için geliştirilen kuramların başında gelen Taşma ve Telafi Kuramlarının dört varsayımının kuramların yapısına uygun bir yöntemle ölçülmesi amaçlanmıştır. Bunu yaparken boş zaman motivasyonu ile turizm motivasyonu arasındaki yakın kuramsal bağ da dikkate alınarak, iş yaşamının bir boş zaman faaliyeti olarak turistik tercihlere de etki edebileceği görüşü sınanmak istenmiş ve çalışmanın kuramsal ve metodolojik çerçevesi bu şekilde düzenlenmiştir. 
Bu kapsamda, belirli iş özelliği ve memnuniyet düzeylerine sahip olduğu varsayılan meslek gruplarına İş Özellikleri Ölçeği, İş Özelliklerinden Memnuniyet Ölçeği ve Boş Zaman Motivasyon Ölçeği uygulanmıştır. Testlerin sonucunda; Olumsuz Taşma Kuramının varsayımları reddedilirken Tepkisel Telafi Kuramının varsayımları desteklenmiş ve Tepkisel Telafi Kuramının Olumsuz Taşma Kuramına karşı baskın bir yapıya sahip olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca, yalnızca Olumlu Taşma Kuramını sınayan testlerde kuramın varsayımını destekleyen herhangi bir kanıta ulaşılamazken, yalnızca Tamamlayıcı Telafi Kuramını sınayan testlerde kuramın varsayımlarını destekleyen kuvvetli sonuçlara ulaşılmıştır. Diğer taraftan, Olumlu Taşma ve Tamamlayıcı Telafi Kuramlarını karşılaştıran testlerde Tamamlayıcı Telafi Kuramının varsayımı desteklenirken, ilgili varsayımın Olumlu Taşma Kuramının varsayımına baskın bir yapıda ortaya çıktığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Taşma ve Telafi Kuramları, Boş Zaman, İş Yaşamı, Boş Zaman Motivasyonu, İş Özellikleri, Turistik Tercihler, Kişilik Kuramı.

Abstract:
Purpose of this study is to measure the four assumptions of the Spillover and Compensation Theories, the primary theories developed in order to test the work life-leisure correlation, adopting a method suitable to the structures of the theories. While doing so, the goal has been to test the opinion that work life can affect touristic preferences as a leisure, taking into account the theoretical correlation between leisure motivation and tourism motivation, and hence, the theoretical and methodological framework of this study has been shaped accordingly. 
Within this scope, Job Characteristics Scale, Job Characteristics Satisfaction Scale and Leisure Motivation Scale have been implemented on occupational groups that are assumed to involve certain job characteristics and satisfaction levels. As a result of the tests; while assumptions of the Negative Spillover Theory have been rejected, assumptions of the Reactive Compensation Theory have been supported, and it has been proved that the Reactive Compensation Theory has a dominant structure over the Negative Spillover Theory. Furthermore, while no supportive evidence has been attained in testing the Positive Spillover Theory, strong supportive results have only been achieved in the tests towards the Supplemental Compensation Theory. On the other hand, in the tests comparing the Positive Spillover and Supplemental Compensation Theories, assumption of the Supplemental Compensation Theory has been supported, and it has been concluded that the assumption of such theory has had a dominance over that of the Positive Spillover Theory.

Keywords: Spillover and Compensation Theories, Leisure, Work Life, Leisure Motivation, Job Characteristics, Touristic Preferences, Personality Theory.