Batı Karadeniz bölge müzelerindeki Bizans Dönemi taş eserleri
Byzantine Period stone works in the museums of Western Black Sea Region
Yazar: CAHİT KARAKÖK
Danışman: PROF. DR. NİLAY ÇORAĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Batı Karadeniz bölgesi = West Black Sea region ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Liturji = Liturgy ; Mimari = Architectural ; Müzeler = Museums ; Taş eserler = Stone works

Özet:
Çalışmanın konusu 'Batı Karadeniz Bölgesi Müzelerindeki Bizans Dönemi Taş 
Eserleri'dir. Bu bağlamda Bölgede yer alan Amasra Müzesi, Bolu Müzesi, Çankırı 
Müzesi, Düzce Konuralp Müzesi, Kastamonu Müzesi, Kdz. Ereğli Müzesi ve Sinop 
Müzesindeki Bizans Dönemi Mimari ve Liturjik işlevli taş eserler incelenmiştir. 
Coğrafi olarak zor bir yapıya sahip bölgeyle ilgili yapılan çalışmalar son yıllarda 
bir ivme gösterse de diğer bölgelere nazaran literatürde daha az yer kapladığı tespit 
edilmiştir. Erken Bizans Döneminden Geç Bizans Dönemine kadar sınırları Paphlagonia 
ve Bithinya eyaletleri arasında sürekli değişen bölgede, müzelerde bulunan taş eserlerin
mimari yapılarla doğru orantılı olarak Erken ve Orta Bizans Dönemlerinde yoğunluk 
kazandığı görülmektedir.
Çalışma kapsamında 157 mimari işlevli, 87 liturjik işlevli olmak üzere toplam 244 
eser malzeme- teknik- kompozisyon bağlamında ele alınmıştır. Erken Bizans dönemine 
ait eserlerin yoğunlukta olduğu görülmektedir. Genel olarak eser yoğunluğu Kdz. Ereğli 
Müzesi ve Amasra Müzesi'ndedir. Sütun başlıkları en kalabalık grubu oluşturmaktadır. 
Eserlerin büyük çoğunluğu mermer malzemeden yapılmış olup, yerel işçilik 
göstermektedir. Fakat bazı örneklerde başkent ile sanatsal etkileşim açıkça
görülmektedir. Dini motiflerin ağılıkta olduğu eserlerde insan ve hayvan figürleri ile 
bitkisel ve geometrik süslemeler dikkat çekmektedir. Bazı eserlerdeki yüksek kaliteli 
işçilik bölgenin önemini ve Başkentle olan üslup benzerliğini göstermesi açısından önem 
arz etmektedir.

Abstract:
The subject of the study is "Byzantine Period Stone Artifacts in the Museums of 
the Western Black Sea Region". Byzantine Period Architectural and Liturgical stone 
artifacts in the Amasra Museum, Bolu Museum, Çankırı Museum, Düzce Museum, 
Kastamonu Museum, Kdz. Ereğli Museum, and Sinop Museum are evaluated in this 
context.
Although the studies in the Western Black Sea Region, which has a difficult 
geographical structure, have gained momentum in recent years, it has been determined 
that it occupies less space in the literature compared to other regions. From the Early 
Byzantine Period to the Late Byzantine Period, the stone artifacts found in the museums 
gained intensity in the Early and Middle Byzantine periods in direct proportion to the 
architectural structures present in the region whose borders were constantly changing 
between Paphlagonia and Bithynia provinces.
Within the scope of the study, a total of 244 works, 157 with architectural 
functions and 87 with liturgical functions, were discussed in the context of material-technique-composition. It is seen that the works belonging to the Early Byzantine period 
have a density. In general, the density of works is in Kdz. Ereğli Museum and Amasra 
Museum. Column capitals are the largest group. Most of Works in museums are made of 
marble and show local craftsmanship. In the works in which religious motifs are 
dominant, human and animal figures, and vegetal and geometric ornaments attract 
attention. The high quality workmanship in some works is important in terms of showing 
the importance of the region and its stylistic similarity with the Capital.