Okul öncesi eğitim kurumlarının kalitesine göre 3-6  yaş çocuklarının öğretmenleri ve akranları ile etkileşimlerinin incelenmesi
Examining the interactions of 3-6 years old children with their teachers and peer according to the quality of pre-school education institutions
Yazar: BERİKA ERYILMAZ
Danışman: PROF. DR. ŞAKİRE KARABAY
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran etkileşimi = Peer interactions ; Etkileşim = Interaction ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Kalite = Quality ; Kurumsal kalite = Institutional quality ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen-öğrenci etkileşimi = Teacher-student interaction

Özet:
Amacı İzmir ilinde okul öncesi kurum kalitesine göre, 3-6 yaş aralığındaki
çocukların öğretmen ve akranlarıyla olan etkileşimlerini incelemek olan bu
araştırmada kurum kalitesi üç farklı düzeyde ele alınmaktadır. Öğretmen-çocuk ve
akran etkileşimlerinin farklı kalite düzeylerine göre nasıl farklılaştığı araştırılmıştır.
Bu nedenle araştırma, nedensel karşılaştırma deseninde dizayn edilmiştir. Çalışmanın
evrenini, İzmir ilinde resmi kurum statüsünde faaliyet göstermekte olan bağımız
anaokulları ve ilköğretime bağlı ana sınıflarına devam eden tüm okul öncesi dönem
çocukları oluşturmaktadır. Çalışmaya İzmir ilinde 3-6 yaş arası çocuklar için eğitim
veren okullardan seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme
yöntemi ile seçilen 13 devlet okulu, bu okullarda görev yapmakta olan 3-6 yaş grubu
öğretmenleri ve çocuklar dâhil edilmiştir. Araştırmaya dâhil edilecek olan çocuklar,
sınıf mevcudu göz önüne alınarak seçkisiz olmayan örneklem yöntemlerinden
sistematik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu çalışmada, veri toplama araçları
olarak Okul Öncesi Kurum Değerlendirme Ölçeği Revize Edilmiş Formu (Early
Childhood Envoirment Rating Scale-Revised [ECERS-R]), Öğrenci-Öğretmen İlişki
Ölçeği Kısa Formu (Student-Teacher Relationship Scale-Short Form [STRS-Short
Form]) ve Drexel Erken Çocukluk Davranış Değerlendirme Ölçeği (Drexel Early
Childhood Behavior [DECB] Rating Scale) kullanılmıştır. 3-6 yaş arası eğitim veren
sınıflarda kurum kalitesi, gözlem yoluyla incelenmiştir. Gözlem süresince 7 ana
başlıktan ve 43 maddeden oluşan ECERS-R ölçeği araştırmacı tarafından
kullanılmıştır. Ölçekte belirtildiği şekliyle 2 hafta ara ile 2 gözlem yapılmıştır.
ECERS-R ölçeğinin uygulandığı sınıf öğretmenlerinden, her sınıfta bulunan çocuk
listesinin 5., 10. ve 15. sırasında yer alan çocuklar için öğretmen-çocuk etkileşimini
değerlendirmek üzere Öğrenci-Öğretmen İlişki Ölçeği Kısa Formu (STRS-short
formu)'nu ve bu çocukların akranlarıyla etkileşimlerini değerlendirmek üzere Drexel
Erken Çocukluk Davranış Değerlendirme Formu'nu doldurmaları istenmiştir.
ECERS-R ölçeğine ait ortalamalar, çocuk-öğretmen ilişkisinin yakınlık ve çatışma
alt boyutlarını ifade eden SRTS-Short Form ölçeğine ait puanlar ve akran
etkileşiminin saldırganlık, prososyal davranışlar ve içedönüklük alt boyutlarını
gösteren Drexel ölçeğine ait puanlar SPSS 25 paket programına kaydedilmiştir.
Kurum kalitesi puanları ile öğretmen çocuk ve akran ilişkisine ait alt boyutlar
arasında One Way ANOVA uygulanmıştır. Çocukların öğretmenleri ile olan
etkileşimleri kurum kalitesine göre incelendiğinde, yapılan analizler sonucunda
çocukların öğretmenleri ile olan etkileşimlerinde hem çatışma hem de yakınlık
boyutunda kurum kalitesine göre anlamlı farklılıklar olduğu gözlemlenmiştir. Akran
etkileşiminin saldırganlık boyutunda anlamlı farklılıklar saptanırken, prososyal
davranış ve içe dönüklük boyutlarında, kurum kalitesine göre anlamlı farklılıklar
ortaya çıkmamıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the interactions of children aged 3-6 in İzmir
with their teachers and peers according to the quality of the preschool institution. The
quality of the preschool institution and the interaction of the children aged 3-6 with
their teachers and peers are examined in two dimensions. The study is designed as a
casual comparison research to determine the teacher-child and peer interactions in
schools with different institution quality. The universe of the study consists of all
preschool children attending kindergartens affiliated to primary education and
affiliated kindergartens operating in the status of an official institution in the
province of Izmir. In the study, 13 public schools selected by convenient sampling
method, one of non-random sampling methods, from schools providing education for
children aged 3-6 in İzmir, and 3-6 age group teachers and students working in these
schools were included. The children to be included in the study were determined by
the systematic sampling method, which is one of the non-random sampling methods,
considering the class size. In this study, the Early Childhood Envoirment Rating
Scale-Revised (ECERS-R), Student-Teacher Relationship Scale-Short Form (STRS-
Short) and the Drexel Early Childhood Behavior Rating Scale (Drexel Early
Childhood Behavior [DECB] Rating Scale were used as data collection tools.
Institutional quality in classrooms providing education between the ages of 3-6 was
determined by an observation. For the observation, the ECERS-R scale, consisting of
7 main titles and 43 items was used by the researcher. The observer made a score
between 1-7 (1-bad and 7-excellent) for 43 items during the 3-hour observation. As
stated in the scale, 2 observations were made with an interval of 2 weeks. Student-
Teacher Relationship Scale Short Form (STRS-short form) is used to evaluate
teacher-child interaction for students who are in the 5th, 10th and 15th rows of each
class list, determined by the systematic sampling method from the classroom
teachers to whom the ECERS-R scale was applied. They were asked to fill out the
Drexel Early Childhood Behavior Evaluation Form in order to evaluate this and their
interactions with their peers. The averages of the ECERS-R scale, the scores of the
SRTS-Short Form Scale, expressing the closeness and conflict sub-dimensions of the
student-teacher relationship, and the scores of the Drexel scale showing the
aggression, prosocial behaviors and introversion sub-dimensions of peer interaction
were recorded in the SPSS 25 package program. ANOVA was applied for the
institution quality scores and the sub-dimensions of teacher-student-peer relationship.
Levene's test was applied for homogeneity of variance before ANOVA.
Demographic information is reported as percent-frequency. When the interactions of
the children with their teachers were examined according to the quality of the
institution, it was observed that there were significant differences in the interactions
of the children with the teachers in both dimensions according to the quality of the
institution. While significant differences were detected in the aggression dimension
of peer interaction, the absence of significant differences in prosocial behavior and
introversion dimensions according to the quality of the institution was a remarkable
results.