Büyük Selçuklular zamanında din ve siyaset kurumu arasındaki ilişkiler
Relations between religious and political institutions in the time of the Great Seljukid
Yazar: DİLARA DİKMEN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM GÖKBÖRÜ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Büyük Selçuklular = Great Seljuks ; Din = Religion ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljukids Period ; Siyaset = Politics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Büyük Selçuklu Döneminin sonuna kadar olan süreçte uygulanan din politikalarının, Selçuklu devrinde yaşanan çatışmalara ve mücadelelere rağmen, Selçuklulara isnat edilen mezhep ayrımcılığına karşın başarılı olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Büyük Selçuklu dönemi mezhep çatışmalarına ve mezheplere karşı tutum konusuna değinilmiş fakat daha çok bu hususun devlet yönetiminin istikrarını sağlama aracı olarak nasıl ele alındığına yoğunlaşılmıştır. Dolayısıyla tezde bahis konusu olan dini mevzular, daha çok siyasi yönüyle ele alınmakta, itikadî formasyonlarına temas edilmemiştir. Bu tez çalışmasında, Türk-Arap ilişkileri başlığı altında Emevî ve Abbasî dönemlerine de değinilse de asıl olarak Büyük Selçuklu Devleti hâkimiyeti olan 1037-1157 tarihleri arasında Selçukluların din politikasını kapsamaktadır. Varolan tarihsel kaynakları okunduktan sonra toplanan bilgiler tahlil edilerek, karşılaştırma yapılarak çalışma tamamlanmıştır. Çünkü tarihi kaynaklar birbiriyle çelişebilmektedir. Mukayese ve analiz sonucunda elde edilen bilgiler düzenlenerek yeniden yazılmıştır. Varolan kaynaklarda bahsedilmeyen bazı tarihi sorunlar, oluşturulan hipotezlerle çözümlenmeye çalışılmıştır. Merkezi büyük kütüphanelerden İSAM (İslâm Araştırmaları Merkezi), Millî Kütüphane, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kitaplığı, Üniversite kütüphaneleri, diğer resmi ve gayrı resmi araştırma kütüphaneleri ve internette bulunan dijital kitaplardan veri toplanmıştır. Kaynaklardan elde edilen veriler çalışmamızın bölümlerinde değerlendirilerek ortaya konulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate whether the religious policies implemented in the prıcess until the end of the Great Seljukid period were successful despite the conflicts and struggles inte Seljuk period, despite the sectarian discrimination attributed to the Seljuks. The issue of sectarian conflicts and attitudes towards sects in the Great Seljukid period was mentioned, but more focused on how this issue was handled as a means of ensuring the stability of the state administration. Therefore, the religious issues that are the subject of the thesis have been dealt with mostly in terms of their political aspects, and the formations of creed have not been touched upon. In this thesis, although the Umayyad and Abbasid periods are also mentioned under the title of Turkish-Arab relations, it mainly covers the religious policy of the Seljuks between 1037-1157, which was under the dominance of the Great Seljukid State. After reading the existing historical sources, the collected information will be analyzed and compared, and the study will be completed. Because historical sources can contradict each other. The information obtained as a result of comparison and analysis was corrected and rewritten. Some historical problems that are not mentioned in existing sources have been tried to be solved with hypotheses. Data will be collected from major central libraries, ISAM (Islamic Studies Centre), National Library, Turkish Historical Society and Atatürk Library, University libraries, other official and unofficial research libraries and digital boks on the internet. The data obtained from the sources were evaluated in the sections of our study.