11-15 yaş arası bir grup ergende akılcı olmayan inançların benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
An assessment of the relationship of irrational beliefs with self-esteem and social anxiety among adolescents aged between 11- 15 years
Yazar: ADEM DENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEKERİYA DENİZ AKTAN
Işık Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ergenler = Adolescents ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeyi değişkenlerinin akılcı olmayan inançlar ile olası ilişkilerine odaklanarak, söz konusu ilişkiyi yordayıcılık hipotezleri üzerinden analiz etmektir. 151 katılımcının bulunduğu bu çalışmanın örneklemini 11-15 yaş arası ortaokul 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Katılımcıların sosyal kaygı, benlik saygısı ve akılcı olmayan inanç düzeylerini değerlendirmek için sırasıyla; Ergenler için Sosyal Kaygı Ölçeği (ESKÖ),   Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri(CSEI) ve Ergenler için Mantıkdışı İnançlar Ölçeği (EMİÖ) kullanılan bu çalışmada, sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesi için ise Sosyodemografik Özellikler Veri Formu kullanılmıştır.
Araştırmanın ana hipotezlerinin analiz edilmesi sürecinde Çoklu Regresyon, betimsel hipotezlerinin incelenmesi sürecinde ise Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H test teknikleri uygulanmıştır. Temel hipotezlerin incelendiği analizlerden elde edilen bulgulara göre; benlik saygısının akılcı olmayan inançlar üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkiye sahip olduğu görülürken (p<.05), sosyal kaygı düzeyinin akılcı olmayan inançlar üzerindeki yordayıcı etkisi ile sosyal kaygının benlik saygısı ile birlikte gerçekleştirdikleri etkileşimin akılcı olmayan inançlar üzerindeki ortak etkisinin anlamlı birer yordayıcı olmadıkları görülmüştür (p>.05).
Araştırmanın betimsel hipotezlerinin sınandığı bir sonraki adımda, katılımcıların akılcı olmayan inanç, benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeylerinin sosyo-demografik özelliklerle olan ilişkilerine odaklanılmıştır. Bu adımda elde edilen bulgulara göre katılımcıların akılcı olmayan inanç düzeylerinin yaşa, cinsiyete ve anne-babanın birlikteliğine göre, sosyal kaygı düzeylerinin annenin eğitim seviyesine ve anne-baba birlikteliğine göre, benlik saygısı düzeylerinin ise annenin ve babanın eğitim düzeyine ve cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaştığı(p<.05) görülmüş, diğer sosyo-demografik özellikler ile aralarında anlamlı olan başka bir ilişkiye rastlanmamıştır.
Anahtar kelimeler: Ergenlik Dönemi, Akılcı Olmayan İnançlar, Sosyal Kaygı, Benlik Saygısı, Sosyo-demografik Özellikler.

Abstract:
The purpose of this study is to focus on the possible relationships between Self-esteem, social anxiety and irrational beliefs by analyzing it through related predictive hypotheses. The sample of this study composed of 151 participants who study at secondary school aged between 11-15 years. The following scales were used to assess social anxiety, self-esteem, and irrational belief levels of participant: The Social Anxiety Scale for the adolescents, the Coopersmith Self-Esteem Inventory (CSEI), the Social Anxiety Scale for the Adolescents (SAS), and the Socio demographic Features and Data Form were used to assess respectively the variables of the irrational beliefs of participants.
In the analysis process of the main hypotheses Multiple regression analysis was carried out, moreover, Mann Whitney U and Kruskal Wallis H test techniques were also conducted for descriptive hypotheses. Results indicated that self-esteem was found to have a significant predictive effect on irrational beliefs (p <.05), the predictive effect of the level of social anxiety on irrational beliefs and the joint effect of social anxiety and self-esteem on irrational belief was not significant. 
In the next step of current work that examines descriptive hypotheses, focused on the possible effects of socio demographic characteristics on irrational beliefs, self-esteem, and social anxiety levels of participants. 
Results demonstrated that , age, gender and parental marital status has significant effects on irrational belief levels, mother's educational level and parental marital status has significant effects on social anxiety levels, gender and parental educational level has significant effects on self-esteem  levels of participants (p<.05). No other significant relationship was found.
	Key words: Adolescence, İrrational Beliefs, Social Anxiety, Self-esteem, Socio-demographic Characteristics.