Pandemi döneminde işitme engelli çocukların iletişim süreçlerinin belirlenmesi: Nitel bir analiz
Determining the communication processes or hearing-impaired children during the pandemic period: A qualitative analysis
Yazar: MEHMET AKİF DAMAR
Danışman: PROF. DR. AYŞEN TEMEL EGİNLİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Sayısal iletişim = Digital communication ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Özel eğitim = Special education ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill ; İşaret dili = Sign language ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
İletişim, kaynak ve alıcı durumundaki bireyler arasında gerçekleşen duygu, düşünce, davranış, inanç, tutum, sözlü ve sözsüz, yazılı veya elektronik olarak aktarılması sürecidir. İletişim, insan yaratılışından bu yana dek sürekli gelişim haline olmuş ve hayatımızın önemli bir parçası haline gelmiştir. Tarihsel süreç içerisinde belirli aralıklarla değişime ve gelişime uğramış ve teknoloji ile iletişimin yer ve mekân sorunu ortadan kaldırarak kişilerarası iletişimi her yerde gerçekleştirme olasılığı sunmuştur. Fakat Coronavirus (Covid-19) pandemisiyle beraber iletişim sanal iletişime dönüşmüş ve yüz yüze iletişim değil, uzaktan eğitimle iletişim sağlanmıştır. Tüm bu süreç içerisinde eğitim–öğretim kurumları kapatılmış, eğitim ve öğretimin devamlılığını sağlamak üzere acil uzaktan eğitim (sanal) sistemleri devreye girmiştir. Yüz yüze eğitimden online eğitim sistemine geçiş aşamasında yüksek öğretim kadar ilk-ortaöğretim düzeyindeki öğrenciler de etkilenmiştir. 
İnsanlar arasında en yaygın iletişim türü duymaya dayalı konuşma olan sözlü iletişimin, işitme engelli çocuklar tarafından hiç kullanılamadığı ya da sınırlı şekilde kullanıldığı görülmektedir. Pandemi döneminde alınan tedbirler doğrultusuna işitme engelli çocuklara yönelik eğitim-öğretimin ev ortamında gerçekleştirilerek sanal eğitim üzerinden verilemeye başlanmış ve bu süreç beraberinde farklı sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Çünkü işitme engelli bireyler iletişimi kurarken temeli görsellerle sağlanan bir iletişim kalanı olan işaret dilini kullanmaktadırlar. Bu dil, işitme engelli bireylerin kendi aralarında kullandıkları ve sağır olmayan bireylerle iletişim kurdukları bir yöntem olarak tanımlanmaktadır. 

Bu çalışmada öncelikle iletişim temel kavramları ve önemi açıklanmış, iletişim becerileri ve türlerinin tanımlaması yapılmış, ardında özel eğitim kavramı ve işitme engelli bireylere yönelik alan yazın taraması yapılmış ve konular açıklanarak özel eğitim ve işitme engellilere yönelik sınıflandırılmalar incelenmiştir. Pandemi döneminde işitme engelli bireylerin iletişim süreçlerinde ne gibi değişiklikler olduğunu, iletişimin teknolojik yanını, değişen iletişim ve davranış boyutlarını araştırmak ve gerçekleştirilen online iletişimin ortaya çıkardığı olumlu-olumsuz yönlerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu sebeple işitme engelliler okulunda öğretmenlik yapan kişilerle nitel araştırma yöntemiyle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği uygulanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda işitme engelliler okulunda görev yapan 22 öğretmenin işitme engelliler öğretmenliği bölümü mezunu olmadığına; bu öğretmenlerin aldıkları kurs ve sertifika programları üzerinden okullar arası geçiş veya atama yapıldığına; uzmanlık ile okul iç branş dersi arasında farklılıklar çıktığına; pandemi sürecinde ise işitme engelli çocuklar üzerinde anlamlı derece farklılıkları oluştuğuna, sanal eğitim ve iletişim sisteminin işitme engelli bireyler için uyarlanamadığına, eğitim ve öğretimde materyal eksikliği sebebiyle gerileme yaşandığına; davranış olarak öfke ve saldırganlığın ortaya çıktığına; okuma-yazma ve anlama-kavrama süreçlerinde gerileme olduğuna, karşılıklı iletişimin gerekliliğine ve yüz yüze iletişimin işitme engelli çocuklarda zorunlu bir eğitim yöntemi olmasına yönelik önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Bir diğer çıktı ise teknolojik tabanlı uygulanacak eğitim ve öğretim çalışmalara yönelik katılımcılar tarafında pozitif durum ortaya çıkmakta ve teknolojik uygulamalar ile alakalı düşünce- öneri ve içerik aktarımında bulunarak yeni eğitim sistemine karşı istekli olduklarını belirtmektedirler.

Anahtar kelimeler: Pandemi, Covid- 19, İletişim, İletişim Becerileri, Özel Eğitim, İşitme Engelli, İşaret Dili, Teknoloji, Sanal (Dijital) İletişim, Uzaktan Eğitim

Abstract:
Communication is the process of transferring feelings, thoughts, behaviors, beliefs, attitudes, verbally and nonverbally (in writing or electronically) between individuals both source and receiver. As mankınd, communication has been ın continuous development and has become an important part of our lives. It has changed and developed in ways that have overcomed physicals constrains thanks to technology, opening up the possibility of taking interpersonal communication virtually anywhere. Communication has always strengthened interaction levels between individuals; however, due to pandemic (covid-19) face-to-face relationshiops have been replaced a virtual medium of exchange through distance learning.  Although most of the entire school system successfully transitioned towards virtual education, not all students benefited equally from this alternative model, like students with hearing impairment for instance where visual communication is as important as sign language itself. A language that enables hearing-impaired individuals communicate among themselves and with others, and that it is somehow limited by virtual mediums.
The investigation studies the fundamental concepts of communication as well as the importance, skills and types, the concept of special education and a review of hearing impaired literature. It categorically focuses in the pandemic period, and how technologies can affect communication and behaviors in the context of virtual learning. The method used was qualitative by the medium of semi-structured interviews to school personnel dedicated to hearing impaired students. Findings exhibited a lack of impared knowleade skills among a significant number of teachers interviewed; which evidenced not only a deficiency in the system  and unqualified personnel, but also a direct correlation in the learning objectives of hearing impared students.  Moreover, results suggested that a considerable proportion of teachers profiles were not properly scritinized/assesed in order to cross check their level of competence at the time of assigned to new schools. 
Differences arise, virtual education and communication system cannot be adapted for hearing impaired individuals, there is regression due to lack of materials in education and training, anger and aggression appear as behavior, regression in literacy, comprehension and processes, the need of presential/face-to-face communication. Notwithstanding the results demonstrated a negative impact in the education method for hearing-impaired children, all teachers interviewed expressed a positive attitute towards the implementation and deployment of new technological solutions for the improvement of virtual learning systems.

Keywords: Pandemic, Covid-19, Communication, Communication skills, Special education, Hearing impaired, Sign language, Technology, Virtual (Digital) Communication, Distance Education