Arkeolojik miras bilgi yönetimi: HBIM Erythrai (Ildır) örneği
Archaeological heritage information management: HBIM Erythrae (Ildır)
Yazar: TUĞBA SARICAOĞLU
Danışman: PROF. DR. NEZİHAT KÖŞKLÜK KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel miras alanı disiplinler arası veri ve enformasyon kaynağıdır. Gelişen dijital ölçme araçları miras kaynağının sanal temsiliyetini mümkün kılmaktadır. Buna karşın, konvansiyonel mimari koruma eylemleri bağlamında, dijital ölçüm yöntemleri sonucu elde edilen veri ve enformasyon yaygın olarak iki boyutlu olarak temsil edilmektedir. Bu geleneksel yaklaşımın bir sonucu olarak teknolojiyle bütünleşik olmayan koruma eylemleri ve veri-enformasyon-bilgi ilişkisinin sürdürülebilirliginin sekteye uğraması ve hatalı miras temsili gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Bu çalışmayla, arkeolojik miras alanında veri-enformasyon-bilgi  kaynağının sürdürülebilir yonetimi icin dijital çok boyutlu bir yöntem geliştirilmiştir. 

Çalışma kapsamında, İzmir Erythrai arkeolojik alanında bulunan Heroon yapısı ve çevresindeki taş elemanlar örneklem alanı olarak belirlenmiştir. Çalışmada koruma eylemleri veriye dayalı bütünleşik bir sistemde yeniden yorumlanmıştır. Bu eylemler, veri toplama, veri işleme, enformasyon yönetimi ve kürasyon olarak dört modülde irdelenmiştir. İlk aşamada, alanın fotogrametrik ve karasal lazer tarama yöntemi ile ölçümleri yapılmıştır. Veri işleme aşamasında, miras kaynağının malzeme kültürü ve hasar analizleri yapılmıştır. Enformasyon yönetimi, sentez çalışmaları ve müdahaleye yönelik kararlarının geliştirilmesiyle tamamlanmıştır.  Miras eserlerinin barındırdığı veri-enformasyon-bilgi kaynaklarının anakronik yönetimini ve sürekli gözlemini sağlamak üzere kürasyon eylemi gerçekleştirilmiştir. Kürasyon eylemi  miras yapı bilgi modelleme (HBIM) ortamında sağlanarak çalışma tamamlanmıştır. 

Çalışma sonucunda, koruma eylemlerinin yeniden veriye dayalı sistematikte yorumlanmasıyla kuramsal ve tasarlanan çok boyutlu veritabanı metodolojisyle de yöntemsel olmak üzere iki temel çıktı elde edilmiştir. Bununla birlikte, kültürel miras alanında uluslararsı teknik ölçütler baz alınarak pratikte uygulanabilir bilimsel katkı ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Cultural heritage artefacts foster versatile data and information. Today, recording heritage data is conducted via digital acquisition tools and methods. Despite the digital practice in heritage digitization, final representations are still limited to two-dimensional drawings especially in the conservation actions. As a result of the conventional implementation habits, conservation actions remain not fully integrated in the digital workflow and thus integrity issues remain an open research question. To remedy the gap, this study offers a methodology for sustainable management of heritage information bridging the technological advances and the practical needs of typical conservation actions. 

To tackle the research problem, the remains in Erythrae archaeological site in Turkey, the in-situ remains of the Heroon and the scattered stones around it, offered as the case. By revisiting the conservation process, this study established a new data-driven conservation action process to offer a fully functional heritage information representation and management process. These actions are as follows: (i) data acquisition, (ii) data processing, (iii) information management and (iv) curation. The study conducted digital context capturing methods, image-based (photogrammetry) and range-based (terrestrial laser scanning) techniques, for the data acquisition step. Next, the research analyzed the material culture of the remains on the data processing phase. Rendering the synthesis and intervention decisions is the third step for conservation actions process. On the last phase, the workflow utilized heritage building information modelling (HBIM) platform for the curation process.

Consequently, this study offers a state-of-the-art management workflow of the multi-dimensional heritage information modelling and a novel integration method into the conservation process paradigm. The offered method is open to adjustments and calibration for other cultural heritage artefacts and intended to be as comprehensive as possible for benefiting different heritage applications at large.