Üstün yetenekli çocukların lise giriş sınavında ebeveynlerin kültürel ve sosyal sermaye etkisi
The effect of parents' cultural and social capital on the high school entrance exam of gifted children
Yazar: BÜLENT ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırma, üstün yetenekli çocukların lise giriş sınavlarındaki başarısının, kültürel ve sosyal sermaye bağlamında incelenmesini konu edinmiştir. Bu araştırma, nitel yöntem kullanılarak yapılan bir alan çalışmasıdır. Bu kapsamda Düzce ilindeki Düzce Bilim ve Sanat Merkezinde (BİLSEM) eğitim gören 2020, 2021, yıllarında lise giriş sınavlarına giren 23 üstün yetenekli çocuğun ailesi ile derinlemesine mülakat yapılmıştır, bu görüşmeler sonucunda eğitim performansları ve sosyal sermayelerinin oluşumu üzerinde ailelerin yaş, eğitim düzeyi, mesleki ve gelir durumları gibi faktörlerin etkisi belirginleşmiştir. Ailelerin çoğunlukla orta gelir düzeyinde olduğu ve çocuklarına eğitim konusunda yeterli maddi destek sağlayabildiği, özellikle ebeveynlerin yüksek eğitim düzeyine sahip olmalarının, çocuklarının eğitimine katkı sağlama potansiyellerini artırdığı gözlemlenmiştir. Mesleki çeşitlilik ve özel sektörde çalışma eğilimi, ailelerin ekonomik kaynaklarının genişliğine işaret etmekte, iki çocuklu aile yapısının yaygınlığı ise kaynakların çocuklara yönlendirilmesinde belirleyici bir rol oynadığı analiz edilmiştir. Konut sahipliği ve çocukların özel oda sahibi olma durumu, maddi istikrar ve çocukların öğrenme ortamları arasındaki ilişkiyi gösterirken, çoğu velinin kronik rahatsızlıklardan uzak sağlık durumu, onların çocuklarına aktif destek olma kapasitelerini yansıtmaktadır. Bu çalışma, üstün yetenekli çocukların eğitim süreçlerinde kültürel ve sosyal sermayenin rolünü ve önemini vurgulayarak, bu alandaki literatüre önemli bir katkı sunmaktadır. Analizler, kültürel ve sosyal sermayenin göstergeleri olarak aile yapısı, mesleki durumlar, gelir düzeyleri ve eğitim faaliyetlerine katılım gibi çeşitli faktörleri dikkate almakta, bu faktörlerin öğrencilerin akademik başarıları ve sosyal sermayelerinin gelişimi üzerindeki etkisini belirlemiştir. 
Anahtar Sözcükler: Kültürel Sermaye, Sosyal Sermaye, Üstün Yetenekli Çocuklar, Bilim ve Sanat Merkezleri, Eğitim Performansı, Aile Yapısı, Sosyo-Ekonomik Dinamikler.

Abstract:
This study investigates the impact of cultural and social capital on the high school entrance exam performance of gifted children. Conducted as a qualitative field study, in-depth interviews were held with the families of 23 gifted students who attended Düzce Science and Art Center (BİLSEM) and participated in the high school entrance exams between 2020 and 2021. These discussions revealed significant effects of factors such as family age, educational level, professional and income status on the formation of educational performance and social capital. It has been observed that most families, being of middle-income level, can provide sufficient financial support for their children's education. Particularly, the high educational level of the parents has been found to enhance their potential to contribute to their children's education. Professional diversity and a tendency to work in the private sector indicate the breadth of families' economic resources, and the prevalence of two-child families appears to play a decisive role in the allocation of resources towards children. Homeownership and children having their own rooms point to a relationship between financial stability and learning environments, while the absence of chronic illnesses in most parents reflects their capacity to actively support their children. This research underscores the role and significance of cultural and social capital in the educational processes of gifted children, making a substantial contribution to the literature in this field. The analyses consider various factors such as family structure, professional statuses, income levels, and participation in educational activities as indicators of cultural and social capital, determining their effect on students' academic achievements and the development of their social capital.
Key Words: Cultural Capital, Social Capital, Gifted Children, Science and Art Centers, Educational Performance, Family Structure, Socio-Economic Dynamics.