Humik asit ve vermikompost uygulamalarının lale ve zambağın büyüme ve gelişimine etkileri
Effects of humic acid and vermicompost applications on growth and development of tulip and lily
Yazar: MUHAMMED ESAD TUNCEL
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Süs Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2022 yılında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne ait ısıtmasız, soğutmasız ve üstten havalandırmalı cam serada yürütülmüştür. Çalışmada sıvılaştırılmış vermikompost ve humik asidin 'Dynasty' lale ve 'Zambesi'   kesme zambak çeşitlerinin büyüme ve gelişimine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Özel bir firmadan temin edilen 50 kg katı vermikomposta 50 L saf su eklenerek suyu süzdürülmüştür. Humik asit ise 150, 300, 600 ve 900 ppm dozları çözelti olarak hazırlanmıştır. Elde edilen sıvı vermikompost ve humik asit çözeltileri tek başlarına ve belli oranlarda karıştırılarak yetiştirme ortamlarına soğan başına 125 mL olacak şekilde uygulanmış, kontrol grubu soğanlara ise aynı miktarda saf su uygulanmıştır. Lale yetiştiriciliğinde ortam olarak torf+perlit (2:1 v:v), zambak yetiştiriciliğinde ise kokopit tercih edilmiştir. Deneme süresince gübreleme olarak lalede EC 1.10 dS m-1, zambakta ise EC 1.90 dS m-1 seviyeleri kullanılmıştır. Uygulamaların etkilerini belirlemek için bitkilerde; fenolojik gözlem ve pomolojik özellikler kaydedilmiştir. Lalede en yüksek çiçek sap uzunluğu (19.08 cm) 300 ppm humik asit, en yüksek perianth uzunluğu (42.11 mm) 600 ppm humik asit, en uzun vazo ömrü (9.00 gün) vermikompost ve en yüksek dal ağırlığı (13.18 g) 300 ppm humik asit uygulamalarından elde edilmiştir. Zambakta en yüksek dal ağırlığı (156.90 g) 600 ppm humik asit, en yüksek bitki boyu (91.75 cm) vermikompost, en yüksek kandil sayısı (6.20 adet/bitki başına) 600 ppm humik asit ve en uzun vazo ömrü (11.34 gün) 150 ppm humik asit ve vermikompost uygulamasından elde edilmiştir. Vermikompost uygulaması kontrole kıyasla olumlu sonuçlar vermiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ışığında, ticari yetiştiriciliğe ek olarak organik materyaller arasında sayılan humik asit ve vermikompost uygulamalarının 'Dynasty' lale ve 'Zambesi' zambak çeşidinin gelişimine olumlu katkı sağladığı, humik asit için 600 ppm'den yüksek dozların kaynak israfı olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in the unheated greenhouse of Tokat Gaziosmanpaşa University Agricultural Application and Research Centre in 2022. The aim of the study was to determine the effects of liquefied vermicompost and humic acid on the growth and development of cut flower tulip and lily. Vermicompost was provided from a private company and 50 L of pure water was added to 50 kg of solid and the water was filtered. Humic acid doses of 150, 300, 600 and 900 ppm were prepared as suspension. The obtained liquid vermicompost and humic acid doses were applied individually and in combination with the growing media at the rate of 125 mL per bulb. The same amount of distillate water was applied to the control bulbs. Peat+perlite (2:1 v:v) was used as medium for tulip cultivation and coccopite was used as medium for lily cultivation. During the experiment, EC 1.10 dS m-1 for tulips and EC 1.90 dS m-1 for lilies were used as fertilization levels. Phenological observations and pomological characteristics were determined during the study. The highest stem length (19.08 cm) was obtained by 300 ppm humic acid, the highest perianth length (42.11 mm) was obtained by 600 ppm humic acid, the highest vase life (9.00 days) was obtained by vermicompost and the highest branch weight (13.18 g) was obtained by 300 ppm humic acid treatment for tulip. The highest branch weight (156.90 g) was recorded in plants treated with 600 ppm humic acid, the highest plant height (91.75 cm) was recorded in vermicompost, the highest number of lamps (6.20 pcs/plant) was recorded in 600 ppm humic acid and the highest vase life (11.34 days) was recorded in 150 ppm humic acid and vermicompost for lily. As a result; it was observed that 600 ppm humic acid was the critical dose for 'Dynasty' tulip and 'Zambesi' lily and that the applications exceeding this limit are waste of resources or negatively affected plant growth. In addition, it was determined that vermicompost application showed more favourable results compared to the control in tulip and lily applications.