Süleymaniye kütüphanesi XVI. yüzyıl mushaflarında bulut motifi
The cloud motives in the 16.th century Korans in The Süleymaniye Library collections
Yazar: ZEYNEP IŞIK
Danışman: DOÇ. FARUK TAŞKALE
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Yüzyıllar boyunca yazma eserlerin değerli sayfaları arasında tüm ışıltısıyla saklı kalan tezhip sanatı, her dönem faklı üsluplarıyla ve karşılığını beklemeksizin çalışan fedakâr sanatçılarıyla sanatımızda çok önemli bir yere sahiptir. Biz yaptığımız çalışmayla bu eşsiz yazma eserleri incelerken sanatkârın bakış açısını ve tasarım gücünün zenginliğini azda olsa yansıtmaya çalıştık.Bulut motifi Çin kökenli olmakla birlikte sanatımızda zengin bir şemada yer almaktadır ve klasik sanatlarımızın tüm alanlarında çok sevilerek kullanılmıştır.Çalışmalarımız Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki bulut motifli yazma Mushafların tespiti ile başladı. Uzun çalışmalarımız sonrasında döneme ait yaklaşık otuz bulutlu eser tespiti yapıp bunlardan çok benzer olanları eleyerek on bir eser tezimizde kullanılmak üzere seçtik. Katalog bölümünde eserlerin görsellerini kullanılarak tezhip sanatı özelliklerinden de bahsettik. Tezimizin başlığı bulut motifi olsa da tezhip sanatı içerisinde inceleme yaparken motiflerin yalnız ele alınmaması gerektiğini düşünerek, diğer motiflere de değindik. Sayfa içerisinde yer alan bulutların genel çizimlerini Mushafların bölümlerini anlatırken kullanıldıkları sayfalara göre listeledik. Bulut motifinin türlerini, detaylarıyla ve gelişim sırasıyla tipoloji daha detaylı bir inceleme ile ele aldık.Yaptığımız incelemelerde XVI. Yüzyılda bulut motifinin sanatkârlar tarafından çok beğenilerek kullanıldığını II. Bayezid döneminden itibaren çeşitliliğinin hızla arttığını ve daha zarif detaylar aldığını söylemek mümkündür.

Abstract:
The art of gilding, which remained hidden with all its glimmer in the valuable pages of manuscripts for centuries, has a significant importance in our art with its self-sacrificing artists who worked in various styles in each period without waiting for a reward. We tried to reflect the perspective of the artists and the richness of their design power while scrutinizing these unique manuscripts in our study.The cloud motif originates from China; however it is largely included in our art and has been used with passion in all areas of our classical arts.Our studies started with the determination of the manuscript Mushafs including cloud motifs and which are located in Süleymaniye Library. After studying for a long time, we have found nearly thirty works from that period containing cloud motifs, consequently eliminating very similar ones and selecting eleven works to be used in our study. In the catalog section, we have also mentioned about the characteristics of the art of gilding using visuals from these works. Although the subject of our thesis is the cloud motif, we thought that the motifs used in the art of gilding should not be discussed individually while making a study, and therefore we have listed the general drawings of clouds included in the pages according to the pages that that they have been used when discussing the sections of the Mushafs. We have covered the types of cloud motifs with their details and development orders in more extent in the typology section.As a result of our studies, it is possible to say that the cloud motif had been used with more appreciation by the artists during the XVI century, and that its variations rapidly increased while they adopted more elegant details starting from the period of Bayezid the second.