Türkiye'de kur korumalı mevduatların döviz kurları üzerindeki etkileri
Effects of currency protected deposits on exchange rates in Türki̇ye
Yazar: AYŞE NUR ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA MIZIRAK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Türkiye'de özellikle 2018 yılının ikinci yarısından itibaren döviz kurlarında ani şoklar ve dalgalanmalar yaşanmaya başlamıştır. Yaşanan bu şoklar ve dalgalanmalar neticesinde ekonomik belirsizler meydana gelmiş ve bu sorunu ortadan kaldırmak amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklama yapılarak 21 Aralık 2021 tarihinde  Kur Korumalı Mevduat uygulamasına geçilmiştir. İlk etapta ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini döviz kurları baz alınarak mevduat hesapları açılsa da 14 Mart 2022 tarihinden itibaren altın hesapları da açılmaya başlamıştır. Çalışmanın amacı döviz kurlarında meydana gelen hareketliliği önlemek adına uygulamaya geçirilen Kur Korumalı Mevduat hesaplarının ne ölçüde etkin olduğunu görmektir. Bu amaçla ilk olarak zaman serisi analizlerinden Geleneksel ADF ve KPSS birim kök testleri yapılarak seriler birim kök içerip içermedikleri tespit edilmiş olup ardından Fourier temelli ADF ve KPSS testleri yapılmıştır. Veriler 01.01.2020 tarihi ile 31.05.2024 tarihi arasındaki dönemi günlük olarak kapsamaktadır. Analiz; KKM uygulamasına geçilmeden önceki dönem, geçildikten sonraki dönem ve tüm dönem olmak üzere üç aşamada yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda serilerin durağan olmadıkları sonucuna varılmıştır. Buda demek oluyor ki Kur Korumalı Mevduat uygulamasının hayata geçirilmesi dolar, euro, sterlin ve altın değişkenleri üzerinde önemli bir kırılmaya yol açmamış, değişkenlerin TL karşılıklarının düşürülmesinde rol oynamamıştır.

Abstract:
In Türkiye, especially since the second half of 2018, sudden shocks and fluctuations in exchange rates have started to be experienced. As a result of these shocks and fluctuations, economic uncertainties have occurred and in order to eliminate this problem, the Central Bank of the Republic of Turkey made an announcement and introduced the Currency Protected Deposit application on December 21, 2021. Although deposit accounts were initially opened based on US dollar, Euro and British pound exchange rates, gold accounts were also opened as of March 14, 2022. The aim of this study is to see to what extent the Exchange Rate Protected Deposit accounts, which were introduced in order to prevent fluctuations in exchange rates, are effective. For this purpose, firstly, traditional ADF and KPSS unit root tests were performed to determine whether the series contain unit roots, and then Fourier-based ADF and KPSS tests were performed. The data cover the period between 01.01.2020 and 31.05.2024 on a daily basis. The analysis was conducted in three stages: the period before the implementation of the RCC, the period after the implementation of the RCC and the whole period. As a result of the analysis, it is concluded that the series are non-stationary. This means that the introduction of the Currency Protected deposit scheme did not lead to a significant break in the dollar, euro, sterling and gold variables and did not play a role in reducing the TL equivalents of these variables.