48-72 aylık çocukların sosyal anlayışının gelişimiyle ilgili faktörler: Annenin kendi annesinden algıladığı kabul-ret düzeyi, psikolojik farkındalığı ve anne-çocuk ilişki niteliği
Factors related to the development of social understanding in 48-72 month-old children: Mother's level of acceptance-rejection perceived from her own mother, psychological mindedness and mother-child relationship quality
Yazar: BEYZA ZEYNEP YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN DUYMAZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Psikolojik zihinlilik = Psychological mindedness ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
Mevcut çalışmanın amacı, normal gelişim düzeyinde 48-72 aylık çocuk sahibi olan annelerin kendi anneleriyle ilişkilerinde algıladıkları kabul-ret düzeyinin çocuklarının sosyal anlayışlarıyla ilişkisinde, annelerin psikolojik farkındalıklarının ve çocuklarıyla olan ilişki niteliğinin aracı etkisini incelemektir. Bu kapsamda 24-51 yaş aralığındaki 280 anne katılımcıya Yetişkin Ebeveyn Kabul-Ret Ölçeği-Kısa Form (YEKRÖ/K), Psikolojik Farkındalık Ölçeği (PFÖ), Çocuk Anababa İlişki Ölçeği (ÇABİÖ) ve Çocukların Sosyal Anlayışı Ölçeği-Kısa Form (ÇSAÖ/K) uygulanmıştır. Yürütülen analizler sonucunda korelasyon analizleri değerlendirildiğinde, çocukların sosyal anlayışları ile annelerin psikolojik farkındalıkları arasında pozitif ve anne-çocuk olumsuz ilişkisi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunurken; anne-çocuk olumsuz ilişkisinin annelerin kendi annelerinden algıladıkları ret ile pozitif yönde ve annelerin psikolojik farkındalıklarıyla negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Regresyon analizleri değerlendirildiğinde annelerin kendi anneleriyle ilişkilerinde algıladıkları ret, psikolojik farkındalık becerileri ve anne-çocuk ilişkisinin; çocukların sosyal anlayış düzeylerini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Aracılık analizi sonucunda annelerin kendi anneleriyle ilişkilerinde algıladıkları ret düzeyleri ile çocuklarının sosyal anlayış düzeyleri arasındaki ilişkide psikolojik farkındalığın ve anne-çocuk olumsuz ilişkisinin seri aracılık etkisinin anlamlı olmadığı bulunmuştur. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış olup çalışmanın sınırlılıkları ve ileride yürütülecek çalışmalar için öneriler de ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: ebeveyn kabul ve reddi, psikolojik farkındalık, anne-çocuk ilişkisi, bağlanma, sosyal anlayış, zihin kuramı, ebeveynlik

Abstract:
The aim of the present study was to examine the mediator role of mothers' psychological mindedness and the quality of mother-child relationship on the relationship between the level of acceptance-rejection perceived by mothers in their relationships with their own mothers and their children's social understanding among mothers who have 48-72 month old children at normal development. In this context, Adult Parental Acceptance-Rejection Scale-Short Form (Adult PARQ- Short Form), Psychological Mindedness Scale (PMS), Child Parent Relationship Scale (CPRS) and Children's Social Understanding Scale-Short Form (CSUS-Short Form) were administered to 280 mothers between the ages of 24 and 51. As a result of conducted analyses, correlation analayses indicated that while there was a significant positive correlation between children's social understanding and mothers' psychological mindedness and a negative correlation between the negative mother-child relationship, the negative mother-child relationship was positively correlated with mothers' perceived rejection from their own mothers and negatively correlated with mothers' psychological mindedness. Regression analysis revealed that mothers' perceived rejection levels in their relationship with their own mothers, mothers' psychological mindedness skills and mother-child relationship significantly predicted children's social understanding levels. According to the mediation analysis, it was found that the serial mediation effect of psychological mindedness and negative mother-child relationship was not significant in the relationship between mothers' perceived rejection levels in their relationships with their own mothers and their children's social understanding levels. The findings are discussed in the light of the literature, limitations of the present study and suggestions for future studies are also discussed.

Keywords: parental acceptance-rejection, psychological mindedness, mother-child relationship, attachment, social understanding, theory of mind, parenting