Kayrevan şehrinin Osmanlılaştırılması ve tarihi eserleri (1557 - 1735)
The Ottomanization of Kairouan city and its historic monuments (1557 - 1735).
Yazar: MOUAYED MNARI
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA TANMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Külliyeler = Complexes ; Medreseler = Madrasahs ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Süslemeler = Ornamentations ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tunus-Kayrevan = Tunisia-Kayrevan ; Zaviyeler = Lodges

Özet:
Bu çalışma günümüzde Tunus'ta bulunan Kayrevan şehrinin Osmanlı döneminde oynadığı önemli rolü belirtmek ve şehirde mevcut olan Osmanlı'ya ait eserler hakkında bilgi vermek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, Osmanlı Devleti'ne bağlı denizcilerin Tunus'u fethetmek için İspanyollara karşı Kayrevan'da verdiği mücadele ile denizcilerin Kayrevan şehrinde yaşayan sufî şeyhleriyle kurdukları derin ilişki şehrin önemi çerçevesinde açıklanmıştır. Araştırmamızda Kayrevan şehrinin kent dokusu özellikleri ile Osmanlı döneminde geçirdiği değişimler ve gelişmeler hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca, XVII. ve XVIII. yüzyıl arasında şehirde inşa edilen külliye, cami, zaviye-medreselerin işlevleri üzerinde detaylı bir inceleme yapılmıştır. Yapıların mimari özellikleri ve bunların içinde bulunan süsleme motifleri incelenerek Kayrevan şehrinde ortaya çıkan ve "Osmanlı" denilen inşa ve süsleme üslubu imparatorluğun payitaht üslubuyla karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, Tunus vilayetinin Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetine girmesinde, Kayrevan şehrinin büyük önemi vardır. Kayrevan'da ortaya çıkan kendisine özgü mimari ve süsleme tarzı, gerek Hafsî gerekse Osmanlı ve Endülüs sanatlarından etkilenerek ortaya çıkan bir sentez halinde yapılarda uygulanmıştır. Zaman tahribatına, ayrıca kötü veya yanlış restorasyonlara maruz kalan yapılar, günümüze ulaşabilen ahşap, çini, alçı, mermer ve taş üzerine işlenen (bazıları çok yüksek tavanlarda ve ulaşılması güç konumda bulunan) süsleme motiflerinin fotoğrafları çekilerek bu çalışmada dokümantasyon ve görsel malzeme olarak katkı sağlamasına önem verilmiştir.

Abstract:
Based on archival documents, published for the first time, this thesis aims at high lighting the major role that the city of Kairouan played since the mid-16th century in the Ottoman conquest of Tunis. It reveals the strong relationship between the Turkish Beylerbeyliks and the sheikhs of the city, as well as their alliance against the Spanish, the remnant of Hafsids and the Sufi groups. We also carried out an elaborate and detailed study of the city's monuments, namely its mausoleums, cemeteries, mosques and schools that were built in the 17th and 18th centuries. This study intends to show how the architectural Hafsid style continued to be used in building. That consists of preserving some architectural elements such as the vestibules and porches in the twisting hall entrances along with the uncovered courtyard at the centre of the monument; around which the remaining components of the building are established. As for ornamentation, it combines Hafsid local ornamental forms and models, and other decorative forms and models stemming from different artistic trends. Those trends were mainly and predominantly Ottoman like roses and plant ornamentation; Andalusian-Moroccan like interlacing architectural ornaments, tiles and crowns; and to a lesser extent Italian, such as, crowns, wall tiles and some building materials like the Italian white marble. The present thesis includes a significant number of rare pictures exhibiting the architecture and ornamentation of Ottoman monuments in the city of Kairouan. These could become an essential reference for the studies of the establishment and development of the Ottoman architecture in the Maghreb provinces.