Adolesan sporcularda algılanan ebeveyn güdüsel ı̇klimi ve ahlaki karar alma tutumları arasındaki ilişkide değerlerin aracı rolü
The mediating role of values in the relationship between parentalinitiated motivational climate and moral decision making attitudes in adolescent athletes
Yazar: SUNA DİNCEL
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı adolesan sporcularda algılanan ebeveyn güdüsel iklimi
ile ahlaki karar alma tutumları arasındaki ilişkide değerlerin aracılık rolünün spor türü
ve cinsiyete göre incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 223 kız ve 226
erkek olmak üzere toplam 449 (Xyaş=14,76 ± 1,80) adolesan sporcu katılmıştır.
Katılımcılara "Ebeveyn Güdüsel İklim Envanteri-2", "Altyapı Sporlarında Değer
Ölçeği-2" ve "Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği"
uygulanmıştır. Verilerin analizinde Hayes'in Process Macro analizi bootstrap yöntemi
kullanılmıştır.
Bulgular: Analiz sonuçları, algılanan ebeveyn güdüsel iklim ile ahlaki karar alma
tutumlarının alt boyutları arasındaki ilişkide ahlaki değerlerin aracılık rolü olduğunu;
ahlaki değerlerin algılanan ebeveyn güdüsel iklimin tüm alt boyutları ile adilce
kazanmayı koruma arasındaki aracılığında cinsiyetin düzenleyicilik rolü olduğunu
göstermiştir. Bunun yanı sıra, yetkinlik değerinin algılanan ebeveyn güdüsel iklimin
tüm alt boyutları ile yarışma severliği benimseme ve adilce kazanmayı korumaya
aracılık ettiği tespit edilmiştir. Analizler, yetkinlik değerinin, algılanan ebeveyn
güdüsel iklim ve ahlaki karar alma tutumları arasındaki aracılığında spor türünün ve
cinsiyetin düzenleyici rolü olduğunu ve bunun alt boyutlara göre farklılaştığı ortaya
koymuştur. Statü değerinin algılanan ebeveyn güdüsel iklimin alt boyutları olan endişe
ve çabasız başarı iklimi ile ahlaki karar alma tutumlarının tüm alt boyutlarına aracılık
ettiği, ayrıca statü değerinin çabasız başarı iklimi ile hileyi benimseme arasındaki
aracılığında; endişe iklimi ve çabasız başarı iklimi ile adilce kazanmayı koruma
arasındaki aracılığında spor türünün düzenleyicilik rolü olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Adolesan sporcuların spora ait değerleri ebeveynlerinden algıladıkları güdüsel
iklimden etkilenerek onların, spora özgü ahlaki karar almalarında, inanç, duygu ve
davranış eğilimlerini şekillendirmektedir. Ayrıca bu etkiler sporcuların kız veya erkek
olmasına; bireysel veya takım sporu ile uğraşmalarına göre değişmektedir.
Anahtar Kelimeler: ahlaki karar alma, ebeveyn güdüsel iklimi, değerler, ahlaki
davranış.

Abstract:
Aim: The purpose of this study was to investigate the mediating role of values in the
relationship between moral decision-making attitudes and parental-initiated
motivational climate and the moderating role of sport types and gender in this
relationship in adolescent athletes.
Methods: A total of four-hundred-forty-nine athletes (Mage=14,76±1,80), consisting
of 223 females and 226 males participated in the study. "Attitudes to Moral Decision
Making in Youth Sport Questionnaire", "Parent-Initiated Motivational Climate
Questionnaire-2", "Youth Sport Values Questionnaire-2" were used. Moderated
mediation model was tested using the PROCESS Macro.
Results: The analyses demonstrated that moral values mediated the relationship
between moral decision-making attitudes and perceived parental motivational climate.
Gender had a moderating role in the mediation role of moral value between all
subscales of the parent-initiated motivational climate and keeping winning in
proportion. Competence values have mediated the relationship between all subscales
of the parental-initiated motivational climate and keeping winning in proportion and
acceptance of gamesmanship. Gender and sports types have a moderation role in the
mediation role of competence value between moral decision-making attitudes and
parental-initiated motivational climate and this depends on the subscales. Status value
has mediated between worry-conducive climate and worry-conducive climate which
are subscales of parental-initiated motivational climate and all subscales of attitudes
to moral decision-making. However, sport type has a moderation role in the mediation
role of status value between success without effort climate and acceptance of cheating.
The same situation has also been between worry conducive climate, success without
effort climate, and keeping winning in proportion.
Conclusions: Adolescent athletes' sports values are affected by the motivational
climate they perceive from their parents and shape their beliefs, emotion, and
behavioral tendencies in making sport-specific moral decisions. In addition, these
effects depend on gender and sports types.
Keywords: attitudes to moral decision-making, parent-initiated motivational climate,
values, moral attitude