Polikistik over sendrom' lu kadınlarda tiroid fonksiyonu 
ve tiroid volümündeki değişiklikler
Thyroid function and volume changes in women with 
polycystic ovarian syndrome
Yazar: DİDEM ATAY
Danışman: DOÇ. DR. KAMİLE GÜL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Hormonlar = Hormones ; Kadınlar = Women ; Lutein = Lutein ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Östradiol = Estradiol ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS) gonadotropin aksında birçok
değişiklikle karakterize ve insülin rezistansının (IR) eşlik ettiği endokrin bir hastalıktır.
Biz bu çalışmada, PKOS'lu kadınlarda gonadotropin düzeyleri ve seks hormon
seviyelerindeki değişiklikler ile birlikte IR'nin de tiroid fonksiyonları ve tiroid volümü
(TV)'yi etkileyip etkilemediğini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya 69 yeni tanı PKOS'lu (PKOS grup) (yaş,
24,82±6,17) ve 56 sağlıklı (kontrol grup) (yaş, 26,69±5,25) olmak üzere toplam 125
kadın alındı. Çalışmaya alınan bütün bireylerin nabız, kan basıncı, boy ve kilo ölçümleri
yapıldı. Tüm katılımcılara açlık plazma glukozu, lipid profili, insülin, HOMA-IR
(Homeostatic Model Asessment- İnsülin Direnci), tiroid stimüle edici hormon (TSH),
serbest tiroksin (sT4), tiroid antikorları, follikül stimülan hormon (FSH), luteinizan
hormon (LH), estradiol (E2), progesteron, prolaktin (PRL), kortizol, total testosteron
(TT), dehidroepiandosteron sulfat (DHEAS) seviyeleri ölçüldü. Spot idrar örneği
alınarak (sabah ilk idrar) idrar iyod düzeyi ölçüldü. Ayrıca tüm katılımcılara polikistik
over (PKO) görünümü ve over volümü (OV) değerlendirilmesi için pelvik
ultrasonografi (USG), tiroid nodülaritesi ve volümünün değerlendirilmesi için de tiroid
USG yapıldı.
Bulgular: PKOS grubunun ortalama VKİ 21,86±2,08 kg/m2, kontrol grubunun
ise 21,48±2,16 kg/m2 idi ve istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). PKOS
grubunun 48'inde (%69,5) ultrasonografik incelemede PKO görünümü vardı. PKOS
grubunda ortalama over volümü 10,95±5,45 ml ve kontrol grubunda ise 6,87±1,27 ml
saptandı ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p<0,001). Her iki grup
biyokimyasal parametreler açısından karşılaştırıldığında; insülin, HOMA-IR, LH, E2,
PRL, DHEAS ve TT seviyeleri istatistiksel olarak PKOS grubunda anlamlı düzeyde
daha yüksek saptandı (sırasıyla; p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,038, p=0,012, p=0,001
ve p<0,001). Ayrıca PKOS ve kontrol grubu arasında ortalama TSH, sT4, tiroglobulin,
III
idrar iyodu, tiroid antikor pozitifliği ve nodül sıklığı açısından anlamlı farklılık
saptanmazken (p>0,05), TV PKOS grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha
yüksek saptandı (p=0,033). IR olan ve olmayan PKOS'lu olgular karşılaştırıldığında ise,
IR'si olanlarda TV anlamlı olarak daha yüksek (p<0,001), ancak TSH, sT4, tiroglobulin
ve idrar iyodu seviyelerinde anlamlı fark yoktu (p>0,05). Ayrıca TSH ile E2 arasında
anlamlı negatif korelasyon (sırasıyla, r=-0,261, p=0,031), TV ile anlamlı pozitif
korelasyon (r=0,319, p=0,008) saptandı. TV ile LH, insülin ve HOMA-IR arasında da
anlamlı pozitif korelasyon (sırasıyla, r=0,177, p=0,048; r=0,375, p=0,001 ve r=0,361,
p=0,002) saptandı.
Sonuç: Bu çalışma PKOS'lu kadınlarda TV'nin arttığını ve TV'deki bu
değişikliğin ön planda hiperinsülinemi ve IR'den kaynaklanabileceğini, ancak TSH, LH
ve E2 seviyelerindeki değişikliklerin de PKOS'lu hastalarda TV artışından sorumlu
olabileceğini gösterdi.
Anahtar kelimeler: polikistik over sendromu, tiroid volümü, insülin direnci,
luteinizan hormon, estradiol

Abstract:
Aim: Polycystic ovarian syndrome (PCOS) is an endocrine disorder
characterized with gonadotrpoine axis changes and insülin resistance (IR). In this study
our aim was to investigate whether gonadortopine levels, sex hormone changes and
insülin resistance (IR) effect thyroid function and volume among PCOS patients.
Material and methods: 69 new diagnosed PCOS patients (PCOS group) (age
24,82±6,17) and 56 healthy control (controlgroup) (age 26,69±5,25) total 125 women
involved to the study. Fasting plasma glucose, lipid profile, insülin, HOMA-IR
(Homeostatic Model Asessment- Insuline Resistance), thyroid stimulating hormone
(TSH), free thyroxine (fT4), thyroid antibody, follicle stimulating hormone (FSH),
luteinizing hormone (LH), estradiol (E2), progesterone, prolactin (PRL), cortisol, total
testosterone (TT), dehydroepiandrosterone sulphate (DHEAS) levels were measured in
all participants. Urine iodine was measured from spot urine samples. Pelvis ultrasound
(USG) was performed to assess polycystic ovarian (PKO) features and thyroid USG
was performed to assess thyroid volume and nodules.
Results: Mean BMI levels between PCOS and control group were insignificant
(21,86±2,08 kg/m2 and 21,48±2,16 kg/m2, respectively) (p>0,05). In PCOS group
polycystic ovarian syndrome ultrasonogrophic features were available in 48 patients
(%69,5). Mean ovarian volume in PCOS and control group were 10,95±5,45 ml and
6,87±1,27 ml respectively and this finding was statistically significant (p<0,001).
Insulin, HOMA-IR, E2, PRL, DHEAS and TT levels were statistically higher in PCOS
group (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,038, p=0,012, p=0,001 and p<0,001,
respectively). There was not any difference between PCOS and control group in terms
of TSH, fT4, thyroglobuline, urine iodine, thyroid antibody positivity and nodule rate
(p>0,05), but TV was higher in PCOS group (p=0,033). In IR-PCOS patients mean TV
was higher (p<0,001) but TSH, fT4, thyroglobuline and urine iodine levels were
insignificant (p>0,05). There was a negative significant correlation between TSH and
E2 (r=-0,261, p=0,031) and a significant positive correlation between TSH and TV
V
(r=0,319, p=0,008). There was a positive correlation between TV and LH, insülin and
HOMA-IR (r=0,177, p=0,048; r=0,375, p=0,001 ve r=0,361, p=0,002, respectively).
Conclusion: Our study showed that TV increased among PCOS patients and this
changes are mainly due to hyperinsulinemia and IR, but TSH, LH and E2 changes may
be the reason of TV increase as well.
Key words: Polycystic ovary syndrome, thyroid volume, insulin resistance,
luteinizing hormone, estradiol