Aile Sağlığı merkezine başvuran hastaların Aile Hekimliği uzmanlığı ve  hizmetleri hakkında bilgi, tutum, davranış ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Patients applying to the family health center about family medicine expertise and services levels of knowledge, attitude, behavior and awareness evaluation
Yazar: BÜŞRA BARAN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU İLKE YILDIRIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Farkındalık = Awareness ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Toplumsal farkındalık = Social awareness ; Tutumlar = Attitudes ; Tıpta uzmanlık eğitimi =

Özet:
Amaç: Aile hekimliği, hızla ortadan kaybolan pratisyen hekimliğin yerine bir uzmanlık dalı olarak gelişti. Genel pratisyenler için yeterli doktora sonrası tıp eğitimi programlarının olmaması, pratisyen hekimin uzmana göre değişen rolü ve pratisyen hekimin statüsünün ve uzmana göre farklı çalışma koşullarının olması genel pratisyenliğin düşüşüne katkıda bulunmuştur. Bu çalışmanın amacı; aile sağlığı merkezine başvuran hastaların aile hekimliği uzmanlığı ve hizmetleri hakkında bilgi, tutum, davranış ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ)  Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı bulunan 78 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 448 kişi ile yapıldı. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalara sosyodemografik bilgi formu ve Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Aile Hekimliği Uzmanlığı ve Hizmetleri Hakkında Bilgi, Tutum, Davranış ve Farkındalık Düzeyinin Değerlendirilmesi ile ilgili anket formu doldurtuldu. Verilerin analizinde SPSS 23.00 yazılımı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan 448 kişinin %62,1'i (n=278) kadın iken %37,9'u (n=170) erkek hastalardan oluşmakta idi. Katılanların yaklaşık %65 i, 35 yaş ve altındaydı. Katılımcıların %21,7 sini (n=97) sağlık çalışanları oluşturmaktaydı.
Çalışmamıza katılan kişilerin acil durum dışında başvurduğu sağlık kurumu değerlendirildiğinde, katılımcıların %33,3'ü (n=149) kayıtlı aile hekimine başvurduğu görülmüş olup hastaların 2.sıklıkla devlet hastanesine başvurduğu görülmüştür. Çalışmamıza katılan kişilerin aile hekimliği sistemine kayıt olma durumu %90,9 (n=406) ve aile hekimini tanıma durumu ile %85 (n=384) gibi çok yüksek oranlarda iken MHRS numarasını bilme durumu %40 (n=182) civarındaydı.
Anketimize katılanların aile hekimliğine  gitme sebeplerinde ilk üç sırada; %63,7 ile kısım küçük sağlık sorunlarını orada halledebilmesi, %62,4 ile konum itibariyle yakın olması sebebiyle ve %53,4'ü reçete yazdırmak için başvurmaktadır. En az gitme sebebi aile planlaması için olmuştur. Aile hekimine gitmeyen kişiler gitmeme sebebi olarak 29,5'luk yüzdeyle ilk sırada laboratuvar olanaklarının yetersiz olma durumunu ifade etmişlerdir. 27,6'lık bir kısım ise çalışma saatlerine uygun olmadığı için gitmediklerini belirtmişlerdir.
Sonuç: Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de birinci basamak sağlık hizmetleri çok önemli bir yer tutuyor. Ülkemizde sağlık sorunlarını çözmek için toplumun birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanmayıp ikinci veya üçüncü basamak hastanelere başvurmakta olduğunu görmekteyiz. Bu durum ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinin iş yükünü ve maliyetini arttırmaktadır. Almanya gibi Avrupa ülkelerinde olan sevk sistemi ülkemizde de uygulanmaya başlaması bu durumların önüne geçecektir. Çalışmamızda ve diğer bu konuyla ilgili yapılan çalışmalarda  çalışmaya katılanların neredeyse yarısı son bir yılda aile hekimine hiç başvurmamış olup birinci basamak sağlık hizmetlerinin ülkemizde yeteri kadar önemsenmediğini göstermektedir. Ama çalışmamızda çıkan sonuçlara baktığımızda katılımcıların çoğunun aile hekimine kayıtlı olup aile hekimini tanıdığı görülmektedir fakat aile sağlığı merkezlerinde yapılan hizmetlerin çoğundan haberleri olmadıkları görülmüş olup toplumun bu konuda bilinçlendirilmesiyle ülkemizde de birinci basamak sağlık hizmetleri kullanılmaya başlayacak olup ikinci ve üçüncü basamak hastanelere gereksiz başvurular azalacaktır. 2023 senesine kadar hedeflenen aile hekimliği uzmanının yetiştirilmesi için de gerekli çalışmalar yapılmalı ve aile hekimliği uzmanlarının aile sağlığı merkezlerinde çalışması teşvik edilmelidir.

Abstract:
Aim: Family medicine developed as a specialty, replacing the rapidly disappearing general practitioner. The lack of adequate postdoctoral medical education programs for general practitioners, the varying role of the general practitioner by specialist, and the differing working conditions and status of the general practitioner have contributed to the decline of general practitioners. The aim of this study; The aim of this study is to evaluate the knowledge, attitude, behavior and awareness levels of the patients who applied to the family health center about the family medicine specialty and services.
Material and Method: The research was carried out with 448 people who applied to the Education Family Health Center No. 78, which is affiliated to SBU Konya Beyhekim Training and Research Hospital, for any reason and accepted to participate in the study. All patients included in the study completed a sociodemographic information form and a questionnaire on the Evaluation of the Information, Attitude, Behavior and Awareness Levels of the Patients Applying to the Family Medicine Specialization and Services. SPSS 23.00 software was used in the analysis of the data.
Results: While 62.1% (n=278) of the 448 people participating in the study were female, 37.9% (n=170) were male patients. Approximately 65% of the participants were aged 35 years or younger. Health workers constituted 21.7% (n=97) of the participants. When the health institution that the people who participated in our study applied to, except for an emergency, was evaluated, it was seen that 33.3% (n=149) of the participants applied to a registered family physician, and it was seen that the patients applied to the state hospital with the second frequency. While 90.9% (n=406) of the people who participated in our study were registered to the family medicine system, 85% (n=384) knew the family physician very highly, and their knowledge of MHRS was around 40% (n=182). 

The top three reasons for going to family medicine by the participants in our survey are; 63.7% of them apply because they can take care of minor health problems there, 62.4% because of their close location and 53.4% apply for a prescription. The least reason to go was for family planning. People who did not go to the family doctor stated the lack of laboratory facilities in the first place with 29.5 percent as the reason for not going to the family doctor. A portion of 27.6 stated that they did not go because it was not suitable for their working hours.

Conclusion: As in the world, primary health care services have a very important place in Turkey. In our country, we see that the society does not use primary health care services and resorts to secondary or tertiary hospitals to solve health problems. This situation increases the workload and cost of secondary and tertiary healthcare services. The referral system applied in European countries such as Germany will prevent these situations. Almost half of the participants in our study and other studies on this subject have never applied to a family physician in the last year, which shows that primary health care services are not given enough importance in our country. However, when we look at the results of our study, it was seen that the majority of the participants were registered with the family physician and knew the family physician, but were not aware of most of the services provided in the family medicine. By raising awareness of the society on this issue, primary health care services will be used in our country and unnecessary applications to secondary and tertiary hospitals will be reduced. Necessary studies should be carried out to train family medicine specialists targeted until 2023, and family medicine specialists should be encouraged to work in family health centers.