Erken evre kanser hastalarında psikoeğitimin anksiyete ve depresyon üzerindeki etkisi
The effect of psycho-education on anxiety and depression levet at early stage patients
Yazar: ERAY ÜNÜVAR
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ELBİ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışma; erken evre kanser hastalarında anksiyetenin ve depresyonun düzeyinin psikoeğitim ile nasıl değişeceğini araştırmak amacıyla yapılmıştır.

Araştırma, Eylül 2014 – Ocak 2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma deney-kontrol deseninde yarı deneysel bir araştırma olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi Ege Üniversitesi Tülay Aktaş Onkoloji Hastanesi'ne başvuran kanser tanısı almış çalışmaya katılmayı kabul eden,  en az ilkokul mezunu, 50 hasta  deney grubu ve 50 hasta kontrol grubu olmak üzere toplam 100 kişi oluşturmuştur. Deney grubu 50 hastanın her biriyle farklı zamanlarda olmak üzere, 3 aşamalı olarak psikoeğitim ve bireysel görüşmeler yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak; araştırmacının literatürden yararlanarak hazırladığı kanser hastalarının sosyodemografik özelliklerini ve kanser öyküsünü tanımlayan Sosyodemografik Bilgi Formu, BECK Anksiyete Ölçeği ve BECK Depresyon Ölçeği kullanılmış, psikoeğitim uygulamasında Kanserle Yaşam Kitapçığı kullanılmıştır. Değerlendirmede; sayı yüzde dağılımı, Ki Kare,  Mann Whitney U, Wilcoxon ve Kruskall Wallis testleri kullanılmıştır.

Bu çalışmadaki deney grubu hastalarının  yaş ortalamasının 50.68 ± 11.14 olduğu, yaşlarının 21-65 aralığında yer aldığı, çoğunluğunun ilkokul mezunu, kadın, evli, ev hanımı olup ve çalışmadıkları belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubu sosyodemografik veriler açısından karşılaştırıldığında anlamlı bir fark saptanmamıştır. 

Psikoeğitim uygulamaları öncesinde deney grubu BECK Anksiyete Ölçeği ön test puan ortalaması 17,96±8,68, sonrasında ise test puan ortalaması 8,58±5,72, BECK Depresyon Ölçeği ön test puan ortalaması 17,86±8,52, son test puan ortalaması 9,02±5,01 olarak bulunurken, kontrol grubu BECK Anksiyete Ölçeği ön test puan ortalaması 17,32±4,03, sonrasında ise test puan ortalaması 16,56±4,81, BECK Depresyon Ölçeği ön test puan ortalaması 18,14±3,27, son test puan ortalaması 17,34±3,78 olarak bulunmuştur.Psikoeğitim sonrası deney grubu hastalarının kontrol grubu hastalarına göre Anksiyete (Z=-2,932, p<0,05) ve Depresyon (Z=-3,236, p<0,05) düzeyleri anlamlı şekilde değişim göstermiştir.
Sonuç olarak, elde edilen bu bulgular doğrultusunda uygulanan psikoeğitim girişimlerinin kanser hastalarının, yaşadığı, anksiyetenin ve depresyonun üzerinde anlamlı değişim sağlayacak düzeyde etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır.


Anahtar kelimeler: kanser, depresyon, anksiyete, psikoeğitim

Abstract:
This research was conducted to analyze the effect of psycho-education on anxiety and depression level at early stage cancer patients.

The research has been conducted between September 2014 – January 2015. The research has been conducted on the basis of a semi-experimental experiment-control research.  The sample group of the research was composed of 100 patients; 50 individuals in the experimental group, 50 individuals in the control group who has received cancer diagnosis, agreed to participate in the study and at least primary school graduated. Each patient in the experimantal group was interviewed individually and received psycho-education in three steps in different times. The data of the research were gathered by a sociodemographic form which is designed by the researcher using the literature to defined the sociodemographic chractheristics of cancer patients, BECK Anxiety Scale, BECK Depression Scale were used and in the psycho-education process booklet of Life With Cancer was used. The data were evaluated using number percentage distirubution, Chi-square,  Mann Whitney U, Wilcoxon and Kruskall Wallis tests.

The mean age of the patients in this study is 50.68 ± 11.14, the range of age was 21-65 years, the majority was greduated from primary school, woman, married, housewife and not working. When the experimental group and the control group were compared based on socio-demographic data, significant differences were not  determined.

Before psycho-education process experimental group BECK Anxiety Scale pretest score mean is 17,96±8,68, after the process the posttest score mean is  8,58±5,72, BECK Depression Scale pretest mean is 17,86±8,52, posttest score mean is 9,02±5,01.But in control group,  BECK Anxiety Scale pretest score mean is 17,32±4,03, the posttest score mean is 16,56±4,81, BECK Depression Scale pretest mean is 18,14±3,27, posttest score mean is 17,34±3,78. The Anxiety (Z=-2,932, p<0,05)  and Depression (Z=-3,236, p<0,05) level after psycho-education process has significant difference in experimental group rather than control group. 
In light of findings obtained, it was concluded that the application of psycho-education in cancer patients has effect which provides significant difference on anxiety and depression levels. 



Key Words : cancer, depression, anxiety,  psycho-education