Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde sigara kullanım düzeyleri, sigara kullanım düzeylerini etkileyen faktörler ve aleksitimi ile ilişkisi /
Yazar: ADEM KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Ölçekler = Scales ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Amaç: 
Sigara kullanımı hâlen dünyada çapında önlenebilir ölümlerin en başta gelen sebebidir. Yapılan çalışmalar tıp fakültesi öğrencileri arasında da ciddi sigara bağımlılığı düzeylerini göstermektedir. "Duygular için söz yokluğu" anlamına gelen aleksitimi hakkında yapılan çalışmalar genellikle psikiyatrik durumla ilişkisi üzerine yapılmıştır. Bu çalışmada, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin sigara kullanım düzeyleri ve bu düzeyleri etkileyen faktörlerin yanında aleksitimi ile ilişkisini de değerlendirmek amaçlanmıştır.

Yöntem: 
Çalışma Nisan 2018 – Haziran 2018 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan 1, 2, 3, 4, 5 ve 6. Sınıflardan toplam 1121 kişiye ulaşılarak yapılmıştır. Öğrencilere sosyodemografik özellikleri ile ilgili sorular, sigara bağımlılık düzeylerini sorgulayan Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT), bazı bağımlılık yapıcı madde kullanımı deneyimlerini sorgulayan sorular ve aleksitimi değerlendirmesi için Toronto Aleksitimi Skalası (TAS-20) uygulanmıştır. Verilerin değerlendirmesinde yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır.

Bulgular: 
Çalışmamıza Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan 1121 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerin yaş ortalaması 21,5±2,12 (min:17-maks:28) yıl olup, %52,5'i kadın, %47,5'i erkek iken; %21,3'ü 1. sınıf, %26,7'si 2. sınıf, %17'si 3. sınıf, %5,5'i 4. sınıf, %15,2'si 5. sınıf, %14,3'ü ise 6. sınıf öğrencisi olarak tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerden 237'si (%21,1) sigara içmekte olduğunu belirtmiştir. Sigara içen tıp fakültesi öğrencilerine uygulanan FNBT puan ortalaması 2,5±2,17 (min:0- maks:8) olup %52,1'si çok düşük düzeyde, %27,3'ü düşük düzeyde, %9,7'si orta düzeyde, %10,5'i yüksek düzeyde ve %0,4'ü ise çok yüksek düzeyde bağımlı olarak bulunmuştur. Erkek öğrencilerin kadın öğrencilere göre sigara içme oranı ve bağımlılık düzeyleri daha yüksek iken, VKİ arttıkça sigara içme oranları da artış göstermekte olduğu görülmüştür. Aile bireylerinde sigara içen öğrencilerde sigara içme oranı anlamlı olarak yüksek bulunurken, evde arkadaşlarıyla kalan öğrencilerde sigara içme oranı yüksek tespit edilmiştir. Geçtikleri dönem not ortalamaları düştükçe sigara içme oranları artış göstermiştir. Bağımlılık yapıcı madde kullanımı deneyimleri ile sigara içme arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Aleksitimi skorları bakımında sınıflar arasında anlamlı fark görülürken 1. sınıf en yüksek skora sahip olan dönem bulunmuştur. Aylık gelirleri düşük gruplarda yüksek aleksitimi skorları tespit edilmiştir. Sigara içme durumu ve sigara bağımlılık düzeyleri ile aleksitimi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Sonuç: 
Bu çalışma sigara kullanımının tıp fakültesi öğrencilerinde yaygın olduğunu, sosyodemografik özelliklerden bazılarının sigara kullanım düzeylerini arttırdığı, sigara kullanım düzeyleri ile aleksitimi arasında bir ilişki olmadığını göstermektedir. Ancak hangi özelliklerin sigara kullanımıyla daha yakın ilişkili olduğunu araştıran ve aleksitimi ile ilişkisini sorgulayan geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: 
Smoking is still the leading cause of preventable deaths worldwide. Recent studies show high levels of cigarette addiction among medical students. Studies on alexithymia, which means "lack of words for emotions", are usually conducted on the relation to psychiatric status. In our study, we aimed to evaluate the smoking levels of Kocaeli University Medical Faculty students, the factors affecting the smoking levels as well as the relationship between alexithymia.

Method: 
Our study was conducted on 1121 students from 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th and 6th grades who were studying at Kocaeli University Faculty of Medicine between April 2018 - June 2018. The questions were asked to the students about sociodemographic characteristics and questioning some addictive substance use, Fagerstrom Nicotine Dependence Test (FNBT) questioning cigarette dependence levels and Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) for alexithymia assessment were applied. Percentage, mean and standard deviation were used in the evaluation of the data.

Results: 
The mean age of the students was 21.5±2.12 (min: 17-max: 28) years and 52.5% of them were female and 47.5% were male; 21.3% are at 1st grade, 26.7% are at 2nd grade, 17% are 3rd grade, 5.5% are 4th grade, 15.2% are 5th grade, 14.3% of them were determined as 6th grade students. 237 of the students (21.1%) stated that they were smoking. The mean FNBT score applied to smoking students was 2.5 ± 2.17 (min: 0-max: 8), 52.1% were very low, 27.3% were low, 9.7% were moderate 10.5% were highly dependent and 0.4% were very highly dependent. While male students had higher smoking and addiction levels than female students, smoking rates increased as BMI increased. While smoking rate was found to be significantly higher in students whose family members smoked, smoking rate was higher in students staying with friends at home. Smoking rates increased as the grade point averages decreased in the previous period. There was a significant relationship between addictive substance use and smoking.
In terms of alexithymia scores, there was a significant difference between the classes and the first grade was found to have the highest score. High alexithymia scores were determined in groups with low monthly income. No significant relationship was found between alexithymia and smoking status and smoking dependence levels.

Conclusion: 
This study shows that smoking is common among medical students, some of the sociodemographic characteristics increase smoking levels and there is no relationship between smoking levels and alexithymia. However, large sample studies are needed to investigate which characteristics are more closely related to smoking and to question its relationship with alexithymia.