Obeziteli kadınlara verilen uyku hijyeni eğitiminin kilo verme üzerine etkisi
The effect of sleep hygiene education given to obese women on weight loss
Yazar: SEDA ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. FARUK AKSOY ; UZMAN BURCU AYKANAT YURTSEVER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Trabzon Kanuni Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağırlık kaybı = Weight loss ; Depresyon = Depression ; Obezite = Obesity ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
GİRİŞ: Obezite çok sayıda komorbidite ile ilişkili olan kronik bir hastalıktır. Yeterli bir uyku bedenin kendini yenilemesi, beyin işlevlerinin sağlıklı olarak ilerlemesi, enerji elde edilmesi ve sağlıklı bir yaşam sürülmesi için gereklidir ve uyku kalitesinin kötü olmasının obeziteye neden olabildiği düşünülmektedir. Uyku hijyeni ise uyku kalitesini iyileştiren ilkeler olarak tarif edilmektedir. Uyku hijyeni eğitiminin, uyku kalitesini düzeltilebileceğini ve kilo verme başarısını arttırabileceğini gösteren çalışmalar kısıtlı sayıdadır. Biz de çalışmamızda obeziteli kadınlara verilen uyku hijyeni eğitiminin kilo verme üzerine etkisini araştırmayı amaçladık.
MATERYAL METOT: Araştırmanın evrenini Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi Obezite Merkezi'nde takip edilen kadın hastalar oluşturdu. Örneklem bu bireyler içerisinden çalışmaya katılmaya gönüllü ve en az 12 hafta takip edilecek olan hastalardan seçildi ve bilgisayar programı kullanılarak iki gruba randomize edildi. Her iki gruba da araştırmacıların hazırladığı veri toplama formu yüz yüze yapılan görüşmelerde uygulandı. Bu veri toplama formu ile bireylerin sosyodemografik özelliklerinin yanı sıra kullanılan Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Uyku Hijyeni Ölçeği (UHÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ile sırasıyla uyku kaliteleri, uyku hijyenleri, depresyon ve anksiyete durumları belirlendi. Daha sonra katılımcıların o gün ölçülen beden kütle indeksi (BKİ), vücut yağ oranı (VYO) ve vücut kas oranı (VKO) değerleri kaydedildi. Olgu grubundaki katılımcılara uyku hijyeni konusunda eğitim verildi. Görsel sunum eğitiminin yanı sıra hastalara, literatür taraması yapılarak hazırlanan ve uyku hijyeni ilkelerinin bulunduğu broşürler dağıtıldı. Katılımcılar 3. ay kontrolleri için başvurduklarında anket formları tekrarlandı ayrıca güncel BKİ, VYO ve VKO verileri kaydedildi. Gruplar arasında kilo değişimi açısından fark olup olmadığı analiz edildi.
BULGULAR: Çalışmamızda olgu ve kontrol grupları arasında sosyodemografik veriler (yaş, çalışma durumu, medeni durum, yaşadığı yer, eğitim düzeyi, sigara kullanım) ve obezite ile ilişkili veriler (Kaç yaşından beri kilolu olduğu, kaç kez kilo verme girişimi olduğu, beden kütle indeksi, vücut yağ oranı, vücut kas oranı) açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Psikiyatrik hastalık tanısı olanların olgu grubunda daha fazla olduğu tespit edildi. Başlangıç PUKİ, UHÖ, BDÖ, BAÖ puanları açısından da her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu. Üçüncü ay kontrolleri değerlendirildiğinde hem olgu hem kontrol grubunda kilo kaybı olduğu ancak gruplar arasında BKİ, VYO, VKO ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi. Olgu ve kontrol grubunda PUKİ, UHÖ, BDÖ, BAÖ puanlarında iyileşme olduğu ve bu iyileşmenin olgu grubunda istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi.
SONUÇ: Uyku hijyeni eğitiminin kilo verme üzerinde olan etkisini değerlendirdiğimizde BKİ, VYO, VKO ölçümlerinde değişimler olmasına karşın, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Bu konu ile ilgili daha uzun takip süreli ve eğitim tekrarları içeren başka çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.
ANAHTAR KELİMELER: Anksiyete, ağırlık kaybı, depresyon, obezite, uyku hijyeni, uyku kalitesi

Abstract:
INTRODUCTION: Obesity is a chronic disease associated with numerous comorbidities. Adequate sleep is essential for the body's renewal, proper brain function, energy storage, and a healthy life, and poor sleep quality is thought to contribute to obesity. Sleep hygiene is defined as practices that enhance sleep quality. There are limited studies demonstrating that sleep hygiene education can improve sleep quality and enhance weight loss success. In our study, we aimed to investigate the impact of sleep hygiene education on weight loss in obese women.
MATERIALS AND METHODS: The study population consisted of female patients followed at the Trabzon Kanuni Training and Research Hospital Obesity Center. The sample was selected from volunteers among those individuals who would participate in the study and be followed for at least 12 weeks and it was randomized into two groups using a computer program. A researcher-designed questionnaire was administered face-to-face to both groups. This questionnaire included demographic information, sleep quality, sleep hygiene, depression, and anxiety statuses, determined using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Sleep Hygiene Index (SHI), Beck Depression Scale (BDS) and Beck Anxiety Scale (BAS), respectively. Body mass index (BMI), body fat ratio (BFR) and body muscle ratio (BMR) were recorded for participants on the same day. Sleep hygiene education was provided to participants in the case group through visual presentations and distribution of brochures prepared based on a literature review of sleep hygiene principles. Participants were revaluated at the 3-month follow-up with repeated questionnaires and updated BMI, BFR, and BMR data were recorded. The groups were analyzed for any differences in terms of weight changes.
RESULTS: In our study, there was no statistically significant difference between the case and control groups in terms of sociodemographic data (age, employment status, marital status, place of residence, education level, smoking) and obesity-related data (age at which overweight started, frequency of weight loss attempts, BMI, BFR, BMR). It was found that there were more participants with a diagnosis of psychiatric illness in the case group. There was no statistically significant difference between the initial PSQI, SHI, BDS, and BAS scores of both groups. At the 3-month follow-up, both the case and control groups showed weight loss, but there was no statistically significant difference in BMI, BFR and BMR measurements between the groups. Improvement in PSQI, SHI, BDS and BAS scores was observed in both the case and control groups and this improvement was statistically significant in the case group.
CONCLUSION: When evaluating the effect of sleep hygiene education on weight loss, despite changes in BMI, BFR and BMR measurements, there was no statistically significant difference between the groups. Further studies with longer follow-up periods and repeated education sessions are neded on this topic. 
KEYWORDS: Anxiety, weight loss, depression, obesity, sleep hygiene, sleep quality