Afganistan'da Sovyet nüfuzu ve işgali (Etkiler ve sonuçları)
The Soviet influence and occupation in Afghanistan (The impacts and outcomes)
Yazar: KUBİLAYHAN ERMAN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH GÜNDOĞDU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Afganistan Savaşı = Afghanistan War ; Askeri müdahale = Military intervention ; Savaş = War ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İşgal = Occupation

Özet:
Bu tez çalışmasında Sovyetler Birliği?nin Afganistan üzerindeki tarihsel nüfuzu ve Sovyet Ordusunun 1979?da Afganistan?ı işgali ile başlayan savaş süreci incelenmiştir. Daha sonra bu olağanüstü sürecin Sovyetler Birliği, Afganistan, Orta Asya, Pakistan, Türkiye ve ABD üzerinde ortaya çıkardığı bazı etkilerine ve sonuçlarına ulaşılmıştır.
Çalışmanın giriş bölümü ?Coğrafya ve Tarih? olarak adlandırılmıştır. Bu bölümde genel olarak Afganistan coğrafyası ve tarihi incelenmiştir. Bu bölümdeki Afganistan tarihi eski devirlerden 1919 yılına kadar olan süreci kapsamıştır. Bu bağlamda, Afganistan?ı merkez alarak Rusya ve İngiltere?nin Asya?da ?Büyük Oyun? sürecindeki mücadelelerine de değinilmiştir.Birinci bölümde Afganistan?ın 1919 yılında Amanullah Han iktidarında bağımsızlığını kazanması ile 1979 yılı arası dönemdeki siyasi olaylar incelenmiştir. İkinci bölümde Afganistan?ın Sovyet Ordusu tarafından işgali ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Ayrıca Afganistan?da iç savaş dönemi ile Taliban?ın ortaya çıkışı ve 1998 yılına kadar devam eden Afganistan?a hâkim olma mücadelesi de bu bölümde incelenmiştir.  Bu çalışmanın son bölümünde Sovyet işgal ile başlayan, savaş ve çatışma döneminin etkileri ve sonuçları incelenmiştir. Bu incelemeye Afganistan ve Sovyetler Birliği?nin yanı sıra, Orta Asya, Pakistan, Türkiye ve ABD de dâhil edilmiştir. Sovyetler Birliği?nin siyasi, ekonomik ve askeri kayıpları,  Afganistan ve Vietnam savaşları arasında bir karşılaştırma, Afganistan?ın insan kayıpları, mülteci meseleleri, sosyal ve ekonomik sorunlar, Afganistan?daki Taliban otoritesi ve terör örgütleri, Afganistan?da artan uyuşturucu üretimi ve güvenlik sorunları, Orta Asya?daki fikrî değişim, bölgedeki radikal dini akımlar, uyuşturucu madde kaçakçılığı ve güvenlik sorunları bu bölümde incelenmiştir.

Abstract:
In this study, the Soviet Union?s historical influence over Afghanistan and the war period which begins with the occupation of Afghanistan by the Soviet Army in 1979 are examined. Then some impacts and outcomes are reached which this extraordinary period caused over Soviet Union, Afghanistan, Central Asia, Pakistan, Turkey and the USA.
The introduction of this study is named as ?Geography and History?. In this part the geography and history of Afghanistan is examined in a general sense. The history of Afghanistan in this part consisted of the period from the early ages until the year 1919. In this context, taking Afghanistan into the center, the struggle between Russia and Britain in ?The Great Game? period is touched as well In the first chapter the political events which had came up throughout the period between the independence of Afghanistan during the reign of Amanullah Khan in 1919 and the year 1979 are studied. In the second chapter the occupation of Afghanistan by the Soviet army is handled in detail. Besides, the civil war period in Afghanistan, the appearance of Taliban and its struggle to dominate Afghanistan until 1998 are examined in this chapter as well.In the last chapter of the this study, the impacts and outcomes of the period of war and conflict which begins with the Soviet occupation are studied. Besides Afghanistan and the Soviet Union, also Central Asia, Pakistan, Turkey and the USA are included in this study. The Soviet Union?s political, economic and military losses, a comparison of Afghanistan and Vietnam wars, Afghanistan?s human losses, refugee issues, social and economic problems, Taliban authority in Afghanistan and terrorist organizations, growing opium production and security issues in Afghanistan, intellectual changes in Central Asia, the radical religious movements, drug trafficking and security issues in the region are stutied in this chapter as well.