Yakınlık perspektifinde üniversite ortaklaşa proje faaliyetlerinin ağ yaklaşımı ile değerlendirilmesi: TÜBİTAK 1001 Projeleri örneği
Evaluation of university joint project activities with a network approach in the perspective of proximity: Example of TUBITAK 1001 Projects
Yazar: SEVİM UNUTULMAZ GÜRLEK
Danışman: PROF. DR. MURAT ALİ DULUPÇU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ağ modeli = Network model ; Ağlar = Networks ; Ekonomi = Economy ; Kamu-üniversite-endüstri iş birliği = Public-university-industry collaboration ; Projeler = Projects ; Sosyal ağ analizi = Social network analysis ; Sosyal ağlar = Social networks ; TÜBİTAK = The Scientific and Technological Research Council of Türkiye ; Yer çekimi modeli = Gravity model ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışmanın iki amacı vardır. İlki 193 üniversite tarafından oluşturulan bir örneklem kullanılarak proje işbirliği ağı içerisinde üniversitelerin rollerini belirlemek, ikincisi ise çeşitli yakınlık boyutlarının bilimsel işbirliği üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaçla çalışmanın metodolojisi, farklı üniversitelere bağlı akademisyenler ve diğer kurumlarda çalışan araştırmacılar tarafından yürütülen TÜBİTAK 1001 proje verilerinin analizine dayanmaktadır. Bu bağlamda farklı yakınlık türlerinin (fiziksel, sistemik, sosyal, kurumsal ve bilişsel) kuruluşlar arası bilimsel işbirliği üzerindeki etkileri incelenmiştir.
Çalışmada 2012 ve 2020 yılları arasında kabul edilmiş ve başarılı olan 2323 TÜBİTAK 1001 projesi, UCINET 6.732 ve NetDraw 2.168 yazılımı kullanılarak sosyal ağ analizi yoluyla analiz edilmiştir. Daha sonrasında ise bilimsel işbirliğini araştırmak için Newton'un evrensel yerçekimi yasasına benzeyen bir yerçekimi modeli kullanılmıştır. Farklı yakınlık türlerinin mevcut işbirlikleri üzerindeki etkisini analiz etmek için R programında analizler gerçekleştirilmiştir. Ardından sosyal ağ analizi ile hesaplanan merkezilik katsayıları en yüksek ve en düşük çıkan üniversitelerde etkili olan yakınlık türleri tespit edilmiştir.
TÜBİTAK 1001 proje verilerine dayanarak yakınlık ve işbirliği arasındaki ilişkiye ilişkin bulguları şu şekilde özetlemek mümkündür: Üniversitelerin yürüttükleri proje sayısı ne kadar çok olursa daha sonrasında işbirliği yapma eğilimi de o kadar yüksektir. Fiziksel mesafe, araştırmacılar arasındaki işbirliği üzerinde önemli bir olumsuz etkiye sahiptir. Üniversiteler arasındaki araştırma işbirliğinin sıklığı, araştırma ortakları arasındaki mesafe arttıkça azalmaktadır. Sistemik yakınlığın pozitif ve anlamlı katsayısı, benzer yenilik sistemlerine sahip kurumlar arasında bilimsel işbirliğinin daha olası olduğu ve teknolojik alanda birbirine yakın konumlanmış bölgeler arasında işbirliği olasılığının arttığını göstermektedir.
Sosyal yakınlığa bakıldığında, bilimsel işbirliği üzerinde önemli ve olumlu bir etkisinin olduğu görülmektedir. Geçmişte işbirliği yapan üniversitelerin gelecekte de işbirliği yapma olasılıkları daha yüksektir. Kurumsal yakınlığın pozitif ve anlamlı bir katsayıya sahip olması ise aynı tür kurumların işbirliğine daha yatkın olduğunu göstermektedir. Son olarak yürütülen projelerde araştırmacıların bilimsel alanlarındaki benzerliklerin bilimsel işbirliği üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Bu durum aynı bilimsel uzmanlığın üniversiteler arası işbirliklerini teşvik etmek için önemli olmadığı anlamına gelmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bilimsel İşbirliği, Sosyal Ağ Analizi, Merkezilik, TÜBİTAK 1001 Projeleri, Yakınlık Boyutları, Yerçekimi Modeli

Abstract:
This study has two purposes. The first is to determine the roles of universities within the project cooperation network using a sample of 193 universities, and the second is to examine the effects of various proximity dimensions on scientific cooperation. For this purpose, the methodology of the study is based on the analysis of TUBITAK 1001 project data carried out by academics from different universities and researchers working in other institutions. In this context, the effects of different types of affinity (physical, systemic, social, institutional and cognitive) on inter-organizational scientific cooperation were examined.
In the study, 2323 TUBITAK 1001 projects that were accepted and successful between 2012 and 2020 were analyzed through social network analysis using UCINET 6.732 and NetDraw 2.168 software. Later, a gravity model similar to Newton's law of universal gravity was used to investigate scientific collaboration. Analyzes were performed in R to analyze the effect of different types of affinity on existing collaborations. Then, the types of closeness that are effective in universities with the highest centrality coefficients calculated by social network analysis were determined.
Based on TUBITAK 1001 project data, it is possible to summarize the findings regarding the relationship between closeness and cooperation as follows: The more projects carried out by universities, the higher their tendency to cooperate later. Physical distance has a significant negative impact on collaboration between researchers. The frequency of research collaboration between universities decreases as the distance between research partners increases. The positive and significant coefficient of systemic proximity indicates that scientific cooperation is more likely between institutions with similar innovation systems, and the probability of cooperation between regions located close to each other in the technological field is increased.
Looking at social intimacy, it seems to have a significant and positive effect on scientific cooperation. Universities that have cooperated in the past are more likely to cooperate in the future. The fact that institutional proximity has a positive and significant coefficient indicates that the same type of institutions are more prone to cooperation. In recent projects, similarities in the scientific fields of researchers have no effect on scientific cooperation. This means that the same scientific expertise is not essential for promoting inter-university collaborations.

Keywords: Scientific Collaboration, Social Network Analysis, Centrality, TUBITAK 1001 Project, Proximity Dimensions, Gravity Model.