Jane Austen'ın İkna romanının Türkçe çevirilerinin yeniden çeviri kuramı açısından karşılaştırmalı incelemesi
A comparative study of Turkish translations of Jane Austen's Persuasion within the context of retranslation theory
Yazar: GÜNEŞNAZ KURU PAZARLIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN YURTDAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
19. yüzyılda kaleme aldığı eserlerle Dünya Klasikleri ve İngiliz edebiyatına büyük katkılarda bulunan Jane Austen, bugün halen okunan, araştırılan ve sevilen bir yazardır. Romantizm akımının önemli temsilcilerinden Austen, kendine özgü üslubu, ironi kullanımı ve dönemin toplumsal yapısı, sınıf anlayışı ve günlük yaşamına ışık tutması sebebiyle popülerliğini kaybetmemiş; hatırı sayılır bir miktarda çalışmaya konu olmuştur. Çeviribilim alanyazınında da araştırmacıların bütüncelerinde kendine yer bulan Austen'ın eserleri arasında, İkna (Persuasion) sayıca en az incelenen romanıdır. Vefatından önce tamamladığı son kitap olma özelliğini taşıyan İkna, Türkçeye ilk defa Sevim Anlı çevirisiyle 1976 yılında kazandırılmış olup, daha sonra 2000 yılından itibaren çeşitli yayınevleri tarafından yeniden çevrilerek Türk çeviri edebiyatına katkıda bulunmuştur. Bu çalışmada, Austen'ın İkna eserinin Türkçeye yapılan beş farklı çevirisinin Berman ve Bensimon'un yeniden çeviri hipotezi açısından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu değerlendirme kapsamında, çeviribilim araştırmacıları Frederich Schleiermacher ve Lawrence Venuti tarafından ortaya atılan yerlileştirme ve yabancılaştırma stratejileri ve Antoine Berman'ın tanımladığı on iki adet deformasyon eğilimi değerlendirmenin metodolojisini belirlemiştir. Bu strateji ve eğilimler bağlamında beş farklı çevirmenin çeviri stratejisi kararları, çeviri metinlerde ortaya koyulan metinlerin nitelikleri ve yeniden çeviri kuramının Türk çeviri edebiyatındaki konumu incelenmiştir. İkna romanının yeniden çevirileri karşılaştırıldığında, yeniden çeviri hipotezinde öne sürülen "İlk çeviri yerlileştirmeci, ardından gelen çeviriler ise giderek yabancılaştırmacı yöntemi benimser." savının desteklenmediği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Jane Austen, İkna, yeniden çeviri, yerlileştirme, yabancılaştırma.

Abstract:
In the 19th century, Jane Austen made great contributions to World Classics and English literature with her works, and is still read, researched, and admired today. Austen, one of the most important representatives of the Romanticism movement, has not lost her popularity and has been the subject of a considerable number of studies due to her unique style and use of irony and the light she sheds on the social structure, class conception and daily life of the period. Among Austen's works, Persuasion is the least analyzed novel in translation studies. Persuasion, which is the last book she completed before her death, was first translated into Turkish in 1976 by Sevim Anlı, and then translated again by various publishers since 2000, contributing to translated Turkish literature. This study aims to evaluate five different translations of Austen's Persuasion into Turkish in terms of Berman and Bensimon's retranslation hypothesis. Within the framework of this evaluation, the localization and foreignization strategies proposed by translation studies scholars Frederich Schleiermacher and Lawrence Venuti and the twelve deformation tendencies defined by Antoine Berman determine the study's methodology. In the context of these strategies and tendencies, the translation strategy decisions of five translators, the characteristics of the translated texts and the position of retranslation theory in translated Turkish literature have been analyzed. When the retranslations of the novel Persuasion are compared, it is seen that the hypothesis of retranslation, "The first translation adopts a nativist method, while the subsequent translations gradually adopt an alienating method", has not been supported. Keywords: Jane Austen, Persuasion, retranslation, domestication, foreignization.