Özel gereksinimli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between burnout levels and perceived social support of teachers working with students with special needs
Yazar: FATMAGÜL GÜNAYDI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜZEYYEN ELDENİZ ÇETİN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Sosyal destek = Social support ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Ölçekler = Scales ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel gereksinimli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkiyi incelenmektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.  Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılı sürecinde online olarak özel eğitim okulları ve özel eğitim merkezlerinde çalışan 356 özel gereksinimli öğrenci ile çalışan öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.  
Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları ile elde edilen veriler SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcılara ilişkin betimleyici istatistikleri yüzde ve frekans olarak sunulmuştur. Karşılaştırma analizleri için Mann-Whitney U, Kruskall Wallis H ve Ki-kare analizleri; ilişki bağlamında ise Spearman rho korelasyon katsayısı kullanılmıştır.
Tüm bulgular kapsamında yapılan değerlendirmelere sonuçlarına göre; özel gereksinimli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri arasında; cinisyet, medeni hal ve çalışılan engel grubu bağlamında anlamlı fark bulunmazken, lisanüstü mezunu öğretmenler lisans mezunlarından, özel kurumda çalışanlar resmi kurumda çalışanlardan, genel eğitim öğretmenleri özel eğitim öğretmenlerinden daha yüksek düzeyde tükenmişlik yaşamaktadır. Algılanan sosyal destek düzeyleri arasında; cinsiyet, eğitim durumu, görev yapılan kurum ve eğitim ortamı bağlamlarında anlamlı fark bulunmazken, evli öğretmenler bekar öğretmenlerden daha yüksek sosyal destek algısına sahip ve OSB olan çocukla çelışan öğretmenler ise diğer engel grupları ile çalışan öğretmenlerden daha düşük sosyal destek düzeyine sahiptirler. Son olarak özel gereksinimli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin algılanan sosyal destek düzeyleri ile tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı ve negatif bir ilişki elde edilmiştir. Farklı bir ifade ile yüksek sosyal destek algısına sahip öğretmenler daha düşük düzeylerde tükenmişlik yaşamaktadırlar.

 
ANAHTAR KELİMELER:  özel eğitim, tükenmişlik, sosyal destek

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between burnout levels of teachers working with students with special needs and their perceived social support. In this study, relational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The research was carried out as online with the participation of 356 teachers working with students with special needs working in special education schools and special education centers during the 2020-2021 academic year.
Research data were collected through Personal Information Form, Maslach Burnout Inventory-Educator Form and Multidimensional Perceived Social Support Scale. The collected data with the data collection tools in the research were analyzed with the SPSS 25 software. Descriptive statistics of the participants are presented as percentage and frequency in Tables. Mann-Whitney U, Kruskall Wallis H and Chi-square analyzes were used for comparison analyses. In addition in the context of the relationship, the Spearman rho correlation coefficient was used. According to the findings; among the burnout levels of teachers working with students with special needs; While there was no significant difference in terms of gender, marital status and disability group, graduate teachers experienced higher levels of burnout than undergraduate graduates, employees in private institutions than those working in public institutions, and general education teachers than special education teachers.Among the perceived social support levels; While there was no significant difference in terms of gender, educational status, institution and educational environment, married teachers had a higher perception of social support than single teachers, and teachers working with children with ASD had a lower level of social support than teachers working with other disability groups.



KEYWORDS: special education, burnout, social support