Ergenlik dönemindeki öğrencilerin okullardaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine bakış açıları
Perceptions of the guidance and counseling services at schools teenage students
Yazar: MELAHAT SOYKATIRCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADEM SULTAN TURANLI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Rehberlik = Guidance ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services

Özet:
-II- ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN OKULLARDAKİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK HİZMETLERİNE BAKIŞ AÇILARI ÖZET Bu araştırmada, ergenlik dönemindeki öğrencilerin problemleri ve okullarındaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine bakış açıları incelenmiş ve öğrencilerin problemlerinin ve rehberlik hizmetlerine bakış açılarının cinsiyet, sınıf düzeyi, ailenin gelir düzeyi ve anne-babanın eğitim düzeyine göre farklılık gösterip göstermediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada evren olarak Kayseri il merkezindeki ortaöğretim kurumları alınmıştır. Araştırmanın örneklemi 2001-2002 öğretim yılında, Sümer Lisesi, Sami Yangın Anadolu Lisesi, Behice Yazgan Kız Lisesi, Hürriyet Endüstri Meslek Lisesi, Kayseri Lisesi, Nuh Mehmet Baldöktü Anadolu Lisesi ve Aydınlıkevler Lisesi'nde öğrenim gören, 202'si lise bir, 202'si lise iki ve 216'sı lise üç öğrencisi olmak üzere toplam 620 öğrenciden oluşturulmuştur. Araştırmada veriler, öğrencilerin kişisel bilgilerini tespit etmek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", problemlerini tespit etmek amacıyla "Problem Tarama Listesi" ve rehberlik hizmetlerine bakış açılarını ölçmek amacıyla "Rehberlik Çalışmalarını Değerlendirme Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizinde frekans, yüzde, t-testi, F-testi (varyans analizi) ve çapraz tablolama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda ergenlik dönemindeki öğrencilerin okul, aile, toplumla ilişkiler, arkadaş ilişkileri, geleceğe yönelik beklentiler ve kişilik özellikleri ile ilgili birçok problem yaşadıkları görülmüştür. En fazla problemi ise geleceğe yönelik beklentiler konusunda yaşadıkları tespit edilmiştir. Geleceğe yönelik beklentiler ve kişilik özellikleri ile ilgili problemlerde kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha fazla problem yaşadıkları tespit edilmiştir. Bütün problem alanlarında lise üçüncü sınıf öğrencilerinin diğer sınıf düzeylerindeki öğrencilere göre daha fazla problem yaşadıkları saptanmıştır.-III- Öğrencilerin problemleri ailenin gelir düzeyine göre incelendiğinde; ailesinin gelir düzeyi düşük olan öğrencilerin okul, aile, toplumla ilişkiler, arkadaş ilişkileri ve kişilik özellikleri ile ilgili konularda diğer öğrencilere oranla daha fazla problem yaşadıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin problemleri annenin eğitim düzeyine göre incelendiğinde; aile, toplumla ilişkiler, arkadaş ilişkileri ve kişilik özellikleri ile ilgili problemlerde annesi hiç öğrenim görmemiş olan öğrencilerin daha çok problem yaşadıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin problemleri babanın eğitim düzeyine göre incelendiğinde ise; bütün problem alanlarında babası ilkokul mezunu olan öğrencilerin diğer öğrencilere oranla daha fazla problem yaşadıkları tespit edilmiştir. Okullardaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi sonucunda ise; bu hizmetlerin bazı yönlerden eksiklikleri olduğu görülmüştür. Rehberlik saatlerinin yeterince etkili olamadığı, sınıf öğretmenlerinin bu konuda yetersiz kaldığı gözlenmiştir. Rehberlik saatlerinin bir parçası olan eğitsel kol çalışmaları amacına uygun olarak gerçekleştirilmemektedir. Rehber öğretmenler rehberlik dersine girmediği için öğrencilerle doğrudan ilgilenme imkanları olmamaktadır. Bu durum öğrencilerde rehberlik hizmetlerinin etkili olarak yürütülemediği izlenimini bırakmaktadır. Ayrıca rehberlik programları öğrenci sorunlarına yönelik olmaktan çok belli bir programa bağlı olarak yürütülmektedir. Öğrenciler rehberlik servislerinin sunduğu rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinden çok fazla yararlanmamakta ve kendileri ile yeterince ilgilenilmediğini düşünmektedirler. Rehberlik hizmetlerinden beklentileri; üniversite, meslek ve alan seçimi hakkında daha fazla bilgilendirilmektir. Anahtar Kelimeler: Ergenlik dönemi, rehberlik ve psikolojik danışma, bakış açısı, okul

Abstract:
-IV- PERCEPTIONS OF THE GUIDANCE AND COUNSELING SERVICES AT SCHOOLS OF TEENAGE STUDENTS ABSTRACT In this study, the problems of teenage students and their perceptions of the guidance and c ounseling s ervices at s chools w ere e xamined and i t w as tried t o determine whether students' problems and their perceptions of the guidance and counseling services changed according to their gender, grade, economic incomes of family and educational levels of parents. The high schools in the center of Kayseri were identified as the the population of the study while a total number of 620 students randomly chosen from among those at Sümer High School, Sami Yangın Anatolian High School, Behice Yazgan High School, Hürriyet High School of Industry and Occupation, Kayseri High School, Nuh Mehmet Baldöktü Anatolian High School and Aydmhkevler H igh School in the 2001-2002 academic year constituted the sample of the study. Of these 620 students, 202 were in the ninth class, 202 in the tenth class while 216 were in the eleventh class. In t his r esearch, t he b ackground d ata about t he students w ere gathered t hrough "Background Information Form". While the problems of the students were identified through "Students' Problems Checklist", their opinions about the guidance services at their schools were identified through the questionnaire called "Guidance Services Evaluation Form". In order to analyse the data obtained, frequencies, percentages, t-test, F-test (analysis of variance) and crosstabulation were used as statistical analyses. The findings of this research can be summarized as follows: teenage students had many problems in relation to their schools, their families, their relations within the society and their friends, their expectations about the future and their personalities. It was found that most of the students' problems were related to their expectations about the future. It was found that the female students had more problems related to the future and their personalities than the male students. It was also discovered that the third year students had more problems in their relations-V- with their schools, their families, the society, their friends, expectations about the future and about their personalities than the other grade students. When the problems of the students were searched according to the family incomes, it was found the children of poor families had more problems related to their schools, their families, their friends, the society and their personalities than the children of rich families. When the problems of the students were investigated according to the educational levels of their mothers, the students whose mothers were not educated at all had comparatively more problems in their relations with their school, their families, the society, their friends and their personalities. When the problems were analysed according to the educational levels of the students' fathers, it was found the students whose fathers had graduated from a high school had more problems related to their schools, their families, their friends, the society, their future expectations and their personalities than the other students. When the guidance and counseling services at schools were evaluated, it was found these centres had some weaknesses in some respects. It was also found that guidance c lasses were not sufficiently effective and that the classroom teachers did not have enough guidance skills. The educational club activities as part of guidance services were not realised in line with their goals. Since guidance teachers are not in charge of guidance classes, they do not have the oppurtunity to directly deal with students' problems. This gives students the impression that guidance services cannot be effectively carried out. Also, guidance services are planned based on a fixed program rather than being oriented toward student problems. Key words: Teenage, guidance and counseling service, perception, school