Türkiye otomotiv sanayinde endüstriyel tasarım faaliyetlerinin yeni ticari taşıt geliştirme sürecine etkisi
Industrial design activities affecting the new commercial vehicle development process in Turkish automotive industry
Yazar: FUAT ALİ PAKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKREM CEM ALPPAY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Ulaşım = Transportation ; İstatistik = Statistics
Dizin: Endüstriyel tasarım = Industrial design ; Olasılık-etki analizi = Probability-effect analysis risk ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Tasarım tabanlı araştırma = Design based research

Özet:
Araştırma otomotiv tasarım aşamalarının yeni ürün geliştirme süreci altında, işbirliği oluşturduğu ortak disiplinlerle beraber tüm akıştaki rolünü tanımlamaktadır. Dolayısıyla, araştırmada yer alan 'otomotiv tasarımı' ve 'taşıt tasarımı'  terimleri 'endüstriyel tasarım' disiplini ile eşleştirilmektedir. Türkiye' de, ticari taşıt sanayinde 'imalat' ile birlikte 'yeni ürün geliştirme ↔ endüstriyel tasarım' işlevi bulunan, ulusal ve uluslararası firmaların, disiplinler arası temel süreç yapıları, çalışmanın, uygulama alanını oluşturmaktadır. Ayrıca, ulusal ve uluslararası otomotiv firmalarında tasarlanan yeni ürünün gelişim basamaklarındaki farklılıkların, endüstriyel tasarım mesleğinin bu sektöre özel gelişimi ve ülke otomotiv sanayinin geleceğine katkı sağlaması, araştırmanın temel çerçevesidir. 
Çalışmada, otomotiv sanayinde endüstriyel tasarım faaliyetlerinin izlediği adımlar belirlenerek (ülke otomotiv sanayinde faaliyet gösteren, uluslararası ana markaya bağımlı, tasarım ve imalat yapan firmalar (MF) ile ülkemize ait bağımsız marka oluşturan ulusal firmalar (BF) ile gösterilmiştir.) yeni ürün geliştirme süreç akışı altında, endüstriyel tasarım aşamaları, karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Tezin saha çalışması, rekabet altındaki bu iki tip firma grubunda gerçekleşen yeni ürün tasarımı odaklı 60 çalışan (6 firmanın, tasarım ve geliştirme süreç yöneticisi 10'ar çalışanı) ile karşılıklı görüşmeler ve 24 firma yöneticisiyle (6 firmadan 4'er yönetici) beraber, vak'a konusu minibüs tasarımı üstüne yapılan araştırmaları içermektedir. Tezin son bölümünü oluşturan bulgular, karşılaştırma yapısındaki değişkenler altında AHP yöntemi ile sonuç odaklı doğrulanmıştır. 
Yeni ürün tasarımı aşamalarının firma performansındaki değeri veya genel olarak endüstriyel tasarımın ürün geliştirme süreci içerisindeki rolünü anlamak otomotiv sanayinde küresel rekabet kazanımı için önemli sonuçlar doğurmaktadır. Yeni ürün gelişimi ile beraber oluşan sistemin işlevsel anlamı, kavramsallaştırılması, tanımları ve sınanması, tasarım faaliyetlerinin temel gelişim yapısını oluşturmaktadır. Söz konusu, tasarlama, doğrulama, geliştirme sürecini anlamak için otomotiv sektörüne özel bu aşamaların önem sırası ile beraber disiplinler arası işbirliklerinin belirlenmesi önemli yönelimler sağlamaktadır. Başlangıçta yenilik odaklı tek bir otomotiv bileşeninin gelişimi, bağlantılı birden çok taşıt parçasının yeniden tasarımını etkilemektedir. Dolayısıyla, otomotiv sanayinde gerçekleşen yeni ürün tasarımı sürecinin çıktısını oluşturan, taşıt satış fiyatı, taşıt kullanım kapasitesi, imalat adedi, benzeri faktörlerin aynı değerlendirme formülünün içinde yer alması tüm ölçütlerin nihai ürüne etkisini açığa çıkarmaktadır. Otomotiv sanayi firmalarının yeni ürün gelişim faaliyetlerinde, tasarlama, doğrulama, tadilat, test, benzeri süreç aşamalarını oluşturma, konumlandırma veya düzenleme kararları, nihai taşıtın küresel başarısı karşısındaki belirsizliklerini azaltarak, riski minimize etmektedir. Bu anlamda, yeni ürün geliştirme basamaklarının etkinliği veya yeni ürün tasarımı aşamalarının performansı ile ilgili üretim süreci dâhil bütünsel yapıda yer alan tüm ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır. Söz konusu bu süreçlerin kullanımı veya seçimi, yeni taşıt tasarımının küresel pazar başarısını etkileyen faktörleri oluşturmaktadır. Bu amaçla otomotiv sanayinde gerçekleşen yeni ürün gelişim süreçlerinin tanımları, işlevleri ve aşama işbirliklerinin belirlenerek durumun saptanması taşıt tasarım faaliyetlerinin günümüz ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktadır. Çalışmada otomotiv sanayinde yeni taşıt oluşumu üç farklı ana geliştirme basamağının etkileşimi altında değerlendirilmiştir. Endüstriyel tasarım aşamalarının tanımları ilk çalışma basamağını oluştururken, endüstriyel tasarım faaliyetleri ile işbirliği oluşturan diğer ürün geliştirme uzmanlıklarının belirlenmesi ikinci çalışma basamağını oluşturmaktadır. Son olarak, endüstriyel tasarım ve tasarım doğrulama faaliyetleri iki farklı safha oluştursa da ürün geliştirme aşamaları göz önünde bulundurulduğunda iç içe geçmiş bütünsel bir yapı açığa çıkmaktadır. Çalışmada ülkemizdeki otomotiv sanayi firmaları karşılaştırma yapısına uygun değerlendirilirken, söz konusu altı firmanın 60 çalışanı uygulama alanında ziyaret edilerek karşılıklı görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularının kontrol edildiği ikinci saha çalışmasında yine aynı 6 firmanın 24 firma yöneticisi ile vak'a konusu minibüs ürününün geliştirme aşamaları üstüne görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Özellikle ağır rekabet koşulları altındaki otomotiv endüstrisinde, yeni ürün odaklı değişkenler, temel süreçlerin gelişimine, çeşitlenmesine sebep olmaktadır. Otomotiv sanayindeki güncel yeni ürün gelişim süreçleri; mühendislik, endüstriyel tasarım, imalat, finans gibi nitel değişkenlerle birlikte; yönetim, imalat adedi, çalışan sayısı, taşıt satış fiyatı, taşıt performansı ve benzeri nicel ölçütleri de değerlendirilmektedir. Ayrıca, uygulamada firma özelinde karşılaştırmalı süreç değerlendirme problemi söz konusu soyut ve somut kavramların yaşandığı alandan elde edilecek bilgiler ile birlikte analiz ve sentezileri oluşturmuştur. Yeni ürün, süreç, sistem, proje, yatırım ve benzeri değişkenlerin seçim probleminin çözümü içerisinde yer alan yönetsel kademeler, doğru faktörlerin seçimi için çeşitli nicel ve nitel ölçütleri birlikte değerlendirmektedir. Firmalar için maddi gözükmeyen çevresel faktörlerin önemli etkisi günden güne artmakla birlikte mevcut değer akışında yer alan geliştirme, iyileştirme, yönetme gibi ölçülebilir fonksiyonlar göz önünde bulundurulduğunda soyut ve somut disiplinler arası kavramlar oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan AHP yöntemi, fonksiyonlar arası karmaşık ilişkiler sergileyen karşılaştırma problemlerinde; ölçütler arasında hiyerarşik bir yapıda ilişki barındıran, sezgisel ve mantıksal değerleri aynı anda irdeleyebilen bir yaklaşım önermektedir. 
Araştırmanın belli başlı sonuçları aşağıdaki gibi özetlenmektedir:
Endüstriyel tasarım bir uzmanlık alanı olarak, otomotiv endüstrisinin gelişimi boyunca yeni ürün geliştirme akışının başlangıç düzeyindeki belirsiz ön aşama olarak adlandırılan erken adımlarından sürecin tamamına doğru genişlemeye başlamıştır. Tasarım aşaması tamamlandıktan sonra, akışın ilerleyen basamaklarında geliştirilen yeni ürün, tasarım doğrulama metotları ve yapısal analizlerle birlikte disiplinler arası ortak yaklaşımların sonucuna göre bilgisayar ortamında tekrarlı tadilat yapısı oluşturulmaktadır. Otomotiv tasarımı alt uzmanlıklarının yeni ürün geliştirme sürecini oluşturan farklı disiplinlere ve aşamalara odaklandığı faktörler belirlenmiştir. Buna göre, gerek otomotiv tasarımında, gerekse yeni ürün geliştirme faaliyetinde yer alan güncel disiplinlerin gelişimi rekabete dayalı tasarımın sayısal doğrulanmasına odaklanmaktadır. Endüstriyel tasarım disiplini otomotiv sektörüne göre yeni ve alt bir uzmanlık alanı olmakla beraber, taşıt sanayinde gerçekleşen yeni ürün geliştirme sürecindeki genişleyen rolü ve kapsamı, farklı bilimsel yaklaşımlar içermektedir. Otomotiv sanayinin yeni ürün geliştirme akışında yer alan endüstriyel tasarım aşamaları, yeni sanal doğrulama disiplinleriyle işbirliği içindedir. Ortak çalışmaların en yoğun olduğu aşamalar: yeni ürünün kavramsal gelişimi, yönetim onayları ve yeniliklerin bilgisayar ortamında sayısal olarak doğrulanmasını oluşturmaktadır. Yeni ürün geliştirme faaliyetleri içinde yer alan otomotiv tasarım aşamalarının ve işbirliği içindeki süreç uzmanlıklarının tanımlanması, gerek temel akışın yönetimi, gerekse yeni ürün kavramlarının tekrarlı gelişimi özelinde önemlidir. Konuyla ilgili araştırma bulgularında tasarımın sayısal doğrulanması veya tasarımın yapısal analizi kapsamında bilgisayar ortamında çalışmaların başlandığı belirlenmiştir. Yeni bir gelişme olmakla birlikte, bu durumun otomotiv tasarımında yapısal değişimlere sebep vermesi beklenilmektedir. Ayrıca bu değişimin tasarımın yeni ürün geliştirme faaliyeti içinde rolünün dönüşmeye devam edeceğinin ve yayılarak baskın hale geleceğinin ipuçlarını taşımaktadır. Ürün geliştirme süreci içerisinde sanallaşarak kısalan otomotiv destek tasarım teknikleri ve tasarım doğrulama metotları yalınlaşarak tüm süreç yönetimi üzerinde de söz sahibi olmaya başladığını söylemek mümkündür. Endüstriyel tasarım faaliyetlerindeki bu yaklaşım döngüsel yeni ürün gelişim çevrimini kısaltarak içselleştirebilmekte ve süreç basamaklarının doğrusal akışı ile dinamikleştirmektedir. Tasarımın nicel olarak doğrulanması veya tasarımın disiplin öngörüler arası temel yapısal analizi, yeni bir çalışma alanı olarak bu disiplin içinde ortaya çıkması tezde öngörülmektedir.
Alternatiflerin belirlenen AHP değişkenleriyle sınanarak kontrolü, karşılaştırma sonucunu oluşturan değerlerin birbirine olan etkilerinin ölçümünden kaynaklanmaktadır. Ağır rekabet koşulları içindeki otomotiv sanayi firmalarının olası rakipleriyle nihai yeni ürün odaklı mücadele edebilmeleri için disiplinler arası nitel ve nicel faktörlerin etkileşimi altında endüstriyel tasarım faaliyetlerini yürütmektedir. Temelde ürün geliştirme sürecini oluşturan söz konusu nitel ve nicel faktörlerin doğru ve hızlı matematik bir modelle değerlendirilmesi rekabet gücüne önemli faydalar sağlamaktadır. Çalışma, ülke otomotiv sanayi firmalarında gerçekleşen disiplinler arası ürün geliştirme süreçleri içinde yer alan endüstriyel tasarım faaliyetleri ve endüstriyel tasarım faaliyetleri ile işbirliğindeki ürün geliştirme uzmanlıklarının nihai yeni ürüne etki eden ölçütlerin bulanık mantık yöntemi altında analizini içermektedir. Dolayısıyla tanımlı bir karşılaştırma problemini oluşturan alt değişkenler, seçenekler, ölçütler, sonuçlar, sorunu etkileyen temel sınama değerlerini yaratmaktadır.

Abstract:
The research describes the role of the automotive design stages in the whole flow, together with the common disciplines in which cooperation is established under the new product development process. Therefore, the terms 'automotive design' and 'vehicle design' in the research, are matched with the 'industrial design' profession. In Turkey, the commercial vehicle industry, 'manufacturing' along with 'new product development ↔ industrial design' function with national and international companies, interdisciplinary basic process of structures, constitutes the study's application field. Besides, it is the basic framework of the research that the differences in the development stages of the new product designed in national and international automotive companies, the special development of the industrial design profession and its contribution to the future of the country's automotive industry.
In the study, the steps taken by the automotive design process were determined, (The companies operating in the automotive industry, companies engaged in design and manufacturing shown with (MF), and the independent national firms of our country shown with (BF).), under the flow of new product development, industrial design stages have been studied comparatively. The field study of the thesis includes researches on the design of the minibus, with the interviews of 60 employees (10 employees of the design and development process manager of 6 automotive companies) and 24 company managers (4 top executives from 6 automotive companies) new product design focus on these two types of automotive companies under competition. The findings of the last part of the thesis were confirmed by AHP method in a result-oriented way.
Understanding the value of new product design stages in firm performance or the role of industrial design in the product development process has important implications for the global competition in the automotive industry. The functional meaning, conceptualization, definition and testing of the system formed with the development of new products constitute the basic development structure of the design activities. In order to understand the design, validation and development process in question, the importance of these stages specific to the automotive sector, as well as the determination of interdisciplinary cooperation, provide important orientations. At the outset, the development of a single automotive component with an innovation focus affects the redesign of multiple connected vehicle parts. Therefore, the vehicle sales price, vehicle usage capacity, number of production, and similar factors forming the output of the new product design process in the automotive industry are included in the same evaluation formula shows the effect of all the criteria on the final product. In the new product development activities of automotive industry companies, the decisions of creating, positioning, arranging, altering, testing, creating, positioning or arranging such process stages minimize the uncertainties of the ultimate vehicle against the global success and minimize the risk. In this sense, all measures in the holistic structure, including the production process related to the effectiveness of new product development steps or the performance of new product design stages should be taken into consideration. The use or selection of these processes constitutes the factors affecting the global market success of the new vehicle design. For this purpose, defining the new product development processes in automotive industry, determining their functions and stage cooperation and determining the situation, reveal the current needs of vehicle design activities. In the study, the formation of new vehicles in the automotive industry was evaluated under the interaction of three different main development stages. While the definitions of industrial design stages constitute the first working step, the second working step determines the other product development expertise which cooperates with industrial design activities. Finally, industrial design and design validation activities form two different phases, but when the product development stages are considered, integrated structure is revealed. In the study, while the automotive industry firms in our country were evaluated according to the comparison structure, 60 employees of the six companies were visited in the application area and mutual negotiations were conducted. In the second field study, where the research evidence were checked, interviews were conducted with 24 company managers of the same 6 firms on the stages of development of the minibus product subject to the case. 
Especially in automotive industry, under severe competition conditions, new product-oriented variables cause the development and diversification of the basic processes. Current new product development processes in automotive industry; with qualitative variables, such as engineering, industrial design, manufacturing, finance and also management, number of employees, vehicle sales price, vehicle performance and similar quantitative criteria's are also evaluated. In addition, in practice, the problem of comparative process evaluation in the company, with the information obtained from the area where these abstract and concrete concepts are experienced, creates the analyses and the synthesis. The administrative levels included in the solution of the selection problem of new product, processes, systems, projects, investments and similar variables are evaluated together with various quantitative and qualitative criteria for the selection of the proper factors. While the impact of invisible factors that are effective for the companies increases day by day, abstract and concrete interdisciplinary concepts are formed considering the measurable functions such as development, improvement and management in the current value flow. The AHP method used in the research proposes an approach that can be able to examine intuitive and logical values at the same time in the comparison problems, which exhibit complex inter-functional relationships, between the criteria, in a hierarchical structure. 
The main results of the study are summarized as follows:
Industrial design, as a field of expertise, has begun to expand throughout the development of the automotive industry, from the early stages of the new product development flow, from the early, unclear preliminary step to the entire process. After the design phase is completed, new product, design verification methods and structural analysis are developed in the next steps of the flow, and a replicative renovation structure is created in computer environment according to the results of the interdisciplinary common approaches. Factors focusing on different disciplines and stages have been determined which constitute the new product development process of automotive design sub-expertise. Accordingly, the development of contemporary disciplines, both in automotive design and in new product development, focuses on the numerical verification of competitive design. While the industrial design profession is a new and sub-discipline according to the automotive industry, the expanding role and scope of the new product development process in the vehicle industry includes different scientific approaches. The industrial design stages of the automotive industry in the new product development flow are in cooperation with the new virtual verification disciplines. The most common stages of joint work: the conceptual development of the new product, the management approvals and the numerical verification of innovations in the computer environment. Defining the stages of automotive design and the process expertise in collaboration within the new product development activities is important in terms of both the management of the basic flow and the repetitive development of new product concepts. In the research findings related to the subject, it has been determined that studies are started on computer based on numerical verification of design or structural analysis of the design. Although it is a new development, this situation is expected to cause structural changes in automotive design. It also hints that this change will continue to evolve and become dominant by the role of design in new product development. In the product development process, it is possible to say that the automotive support design techniques and design verification methods that are shrinking virtualized have started to have a say in all process management. This approach in industrial design activities can internalize the cyclic new product development cycle and make it dynamic by the linear flow of process steps. Quantitative validation of the design or the interdisciplinary basic structural analysis of the design is envisaged in this thesis as a new field of study. 
The AHP control of the alternatives with the determined variables is caused by the measurement effects of the values that make up the comparison. It carries out the industrial design activities under the interaction of the inter-disciplinary qualitative and quantitative factors in order to be able to fight with the possible new competitors in the automotive industry with the potential competitors in heavy competition conditions. The fact that these qualitative and quantitative factors, which constitute the product development process, are evaluated with an accurate and fast mathematical model provides significant benefits to the competitiveness. The study includes the analysis of product development expertise in cooperation with industrial design activities and industrial design activities which are a part of interdisciplinary product development processes in automotive industry companies, by fuzzy logic method. Therefore, sub-variables, options, criteria, results, which constitute a defined comparison problem, create the basic test values that affect the problem.