Birinci basamak sağlık çalışanlarının kronik yara bakımı bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of chronic wound care knowledge levels of primary HEALTH care workers
Yazar: SEDA ŞAHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ HARPUTLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Hemşirelik = Nursing ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Kronik Yara Bakımı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi    
Kronik yaralar düzenli bir iyileşme süreci olmayan ve yara iyileşme süresinin beklenenden uzun olduğu yaralardır. Kronik yaralar, genellikle basınç yaralanması, diyabetik ayak ülseri, venöz ve arteriyel ülserler olarak gruplandırılmaktadırlar. Ülkemizde ikinci ve üçüncü basamak hastanelerde çalışan hemşirelerin yara bakım bilgi düzeyine yönelik çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Fakat birinci basamak sağlık çalışanlarının kronik yara bakımı bilgi düzeyinin incelendiği çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu araştırma Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan aile sağlığı merkezlerindeki sağlık çalışanlarının kronik yara bakımı bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 

Bu araştırma tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırma verileri 26 Temmuz 2021- 3 Eylül 2021 tarihleri arasında, Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan 38 aile sağlığı merkezinde toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara ili Etimesgut ilçesi aile sağlığı merkezlerindeki 332 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem büyüklüğü, 332 kişilik evren büyüklüğü ve %95 güven aralığında 178 kişi olarak hesaplanmış ve araştırma verileri 178 sağlık çalışanın katılımıyla toplanmıştır. Veriler, 'Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Kronik Yara Bakımı Bilgi Düzeylerinin Belirlemesi' formu ile araştırmacının belirlenen aile sağlığı merkezlerine gitmesi ve veri toplama formlarını yüz yüze uygulaması ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 21 kullanılarak yapılmıştır.

Araştırmaya katılan birinci basamak sağlık çalışanlarının yaş ortalaması 38,25±9,74'dür. Katılımcıların %77'si kadın, %47,8'i lisans mezunu, %36,5'i hemşire olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %57,3 ünün yara bakım eğitimi almamış olduğu, %47,2'sinin yara bakımı yaptığı, çalışılan kurumda yara bakımını en fazla (%87,64) hemşirelerin yaptığı belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının kronik yara bakımı puan ortancası 21 (min-max: 0-30) olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların eğitim durumları, meslekleri, yara bakım eğitimi alma durumları, yara bakımı yapma durumları ve evde sağlık hizmetlerinde çalışıyor olmalarının kronik yara bakımı bilgi puanlarını etkilediği belirlenmiştir. 

Araştırma sonuçları birinci basamak sağlık çalışanlarının kronik yara bakımı bilgi düzeylerinin istenenin altında olduğunu göstermiştir. Bu bulgular doğrultusunda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde kronik yara bakımı ile ilgili düzenli eğitimlerin verilmesi ve daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Hemşirelik, Kronik Yara, Kronik Yara Bakımı Bilgi Düzeyi.

Abstract:
Determination of Chronic Wound Care Knowledge Levels of Primary Health Care Workers

Chronic wounds are wounds that do not have a regular healing process and the wound healing time is longer than expected. Chronic wounds are generally grouped as pressure injuries, diabetic foot ulcers, venous and arterial ulcers. There are various studies on the wound care knowledge level of nurses working in secondary and tertiary hospitals in our country. However, there is no study examining the chronic wound care knowledge level of primary health care workers. Therefore, the aim of this research is to determine the chronic wound care knowledge levels of health workers in family health centers located in Ankara province Etimesgut district.

This research is a descriptive research. Research data were collected in 38 family health centers located in Etimesgut district of Ankara province between 26 July 2021 and 3 September 2021. The population of the research consisted of 332 health workers in family health centers in Etimesgut district of Ankara. The sample size of the study was calculated as 178 people with a population size of 332 and a confidence interval of 95%, and the research data were collected with the participation of 178 healthcare professionals. The data were collected by the researcher going to the designated family health centers with the "Determination of Chronic Wound Care Knowledge Levels of Primary Care Professionals" form and applying the data collection forms face-to-face. Analysis of the research data was made using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 21.

The mean age of the primary health care workers participating in the study was 38.25±9.74 years. It was determined that 77% of the participants were women, 47.8% were bachelor's degree and 36.5% were nurses. It was determined that 57.3% of the participants did not receive wound care training, 47.2% did wound care, and nurses did the most wound care (87.64%) in the institution where they worked. The median chronic wound care score of healthcare workers was calculated as 21 (min-max: 0-30). It was determined that the participants' education levels, occupations, wound care training status, wound care status and working in home health services affected their chronic wound care knowledge scores.

The results of the research showed that the chronic wound care knowledge levels of primary health care workers were below the expected level. In line with these findings, it is recommended to provide regular training on chronic wound care in primary health care services and to conduct more research.

Keywords: Chronic Wound, Knowledge Level of Chronic Wound Care, Nursing, Primary Health Care Services.