Biberiye (Rosmarinus officinalis L.) bitkisi için bazı atıkların yetiştirme ortamı olarak kullanılması ve bitkinin gelişimi üzerine etkileri
The use of some wastes as a growing medium for rosemary (Rosmarinus officinalis L.) and its effects on the development of the plant
Yazar: TOLGA USLU
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL ULCAY
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bitkiler sağlıklı büyüyüp gelişmeleri için uygun bir yetiştirme ortamına ihtiyaç duyarlar. Doğru yetiştirme ortamının seçilmesi, su tutma kapasitesi, köklerin besin maddelerine erişilebilirliği ve kök gelişimi gibi faktörleri etkileyerek bitkilerin optimal büyümesini sağlamada kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, 2022 yılında farklı yetiştirme ortamlarının biberiye (Rosmarinus officinalis) bitkisinin verimi ve verim unsurlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Deneme Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Uygulama Serası'nda kurulmuştur. Çalışma her bir tekerrürde 3 litrelik 6 adet saksı olmak kaydıyla 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Saksıların içerisinde doldurulan tarla toprağına (kontrol grubu hariç) saksı kapasitesinin %2, %4, %6 ve %8'i olacak şekilde çay atığı, zeytin atığı, mantar atığı ile karıştırılmıştır. Kontrol grubu %0 doz faktörü olarak sadece tarla toprağından oluşmuş ve her atık grubunun yanında yer almıştır. Bu çalışma sonucunda biberiye bitkisinde bitki boyu, gövde çapı, bitkide yan dal sayısı, yaprak boyu, yaprak eni, yaprak sayısı, bitki başına düşen taze herba verimi, bitki başına düşen kuru herba verimi, bitki başına düşen kuru sap verimi, bitki başına düşen kuru yaprak verimi gibi parametreler araştırılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen değerler sırasıyla 14.39-34.99 cm, 2.77-7.76 mm, 1.66-11.25 adet, 17.43-30.00 mm, 1.93-2.44 mm, 134-1998 adet, 3.46-35.58 g, 1.33-19.66 g, 0.52-7.84 g, 0.60-11.82 g aralığında gerçekleşmiştir. Atık uygulamalarının genel olarak biberiye bitkisinin büyüme ve verimi üzerinde olumlu etkiler sağladığı belirlenmiştir. Mantar atığı uygulamasının %6 ve %8 dozları bitki boyu, yaprak sayısı ve toplam biyokütlede anlamlı artışlar meydana getirmiştir. Ancak, bazı atık türlerinin olumsuz etkilere yol açtığı gözlemlenmiştir. Zeytin atığı uygulamasının %6 ve %8 dozları asidik özellikler nedeniyle bitki verimi üzerinde negatif etki etmiştir. Sonuç olarak, biberiye bitkisinin verim ve verim bileşenleri üzerinde farklı atık türlerinin belirgin etkileri olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Plants need a suitable growing environment for their healthy growth and development. Choosing the right growing environment plays a critical role in ensuring optimal growth of plants by affecting factors such as water holding capacity, accessibility of roots to nutrients, and root development. This study was conducted in 2022 to investigate the effects of different growing environments on the yield and yield components of rosemary (Rosmarinus officinalis) plants. The trial was established in Kırşehir Ahi Evran University, Faculty of Agriculture, Application Greenhouse. The study was carried out in 4 replications, with 6 pots of 3 liters in each replication. The field soil filled in the pots (except the control group) was mixed with tea waste, olive waste, and mushroom waste at 2%, 4%, 6%, and 8% of the pot capacity. The control group consisted of only field soil as a 0% dose factor and was located next to each waste group. As a result of this study, parameters such as plant height, stem diameter, number of lateral branches per plant, leaf length, leaf width, number of leaves, fresh herb yield per plant, dry herb yield per plant, dry stem yield per plant, dry leaf yield per plant were investigated in rosemary plants. The values obtained as a result of the study were realized in the range of 14.39-34.99 cm, 2.77-7.76 mm, 1.66-11.25 pieces, 17.43-30.00 mm, 1.93-2.44 mm, 134-1998 pieces, 3.46-35.58 g, 1.33-19.66 g, 0.52-7.84 g, 0.60-11.82 g, respectively. It was determined that waste applications generally provided positive effects on the growth and yield of rosemary plants. Mushroom waste application doses of 6% and 8% caused significant increases in plant height, leaf number and total biomass. However, it was observed that some waste types caused negative effects. Olive waste application doses of 6% and 8% had negative effects on plant yield due to acidic properties. As a result, it was determined that different waste types had significant effects on yield and yield components of rosemary plant.