Multipl sklerozlu hastalara verilen öz bakıma yönelik yapılandırılmış eğitimin öz bakım gücü üzerine etkisi
The effect of structured education provided to multiple sclerosis patients on self-care agency
Yazar: SEVAL ALKAN
Danışman: PROF. DR. MAĞFİRET KAŞIKÇI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı MS'li hastalarda Özbakım Yetersizlik Kuramı doğrultusunda verilen hasta eğitiminin öz bakım gücü üzerine etkisinin incelenmesidir.
Materyal ve Metot: Araştırma Haziran 2013- Mart 2016 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Ağustos 2013-Ağustos 2014 tarihleri arasında poliklinikte takip edilen 400 MS hastası oluşturmuştur. Hastalar seçkisiz örnekleme yöntemi ile, girişim ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Her grupta 30 hasta yer almıştır. Girişim grubundaki hastalara rutin poliklinik takibinin yanısıra, 8 hafta boyunca Orem'in Kuramı'na göre yapılandırılmış eğitim verilmiş ve sonraki 4 hafta boyunca telefon ya da yüzyüze görüşme ile takip edilmiştir. Kontrol grubundaki hastalara ise 6 ay boyunca rutin poliklinik takibi uygulanmış, ayda bir kez telefonla ve eğer hasta talep ederse yüz yüze görüşülmüştür. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Bartel İndeksi" ve "Kısa Yeti Yitimi Anketi" ve "Özbakım Gücü Ölçeği" kullanılmıştır. "Hasta Tanıtım Formu", "Bartel İndeksi" ve "Kısa Yeti Yitimi Anketi" hastalarla ilk karşılaşıldığında, Özbakım Gücü Ölçeği ise hastalar ilk karşılaşmada ve 6. ayın sonunda uygulanmıştır.
Bulgular: Girişim grubu hastalarının "Özbakım Gücü Ölçeği" öntest puan ortalaması 94.53 + 17.34 ve sontest puan ortalaması 112.56 + 15.57 olarak belirlenmiştir. Grup içi öntest ve sontest puan ortalaması karşılaştırıldığında aradaki farkın istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı olduğu saptanmıştır (p< 0.001). Kontrol grubu hastalarının Özbakım Gücü Ölçeği öntest puan ortalaması 99.33+ 18.54 ve sontest puan ortalaması 108.76 + 16.14 olarak belirlenmiştir. Grup içi öntest ve sontest puan ortalaması karşılaştırıldığında aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu gözlenmiştir (p<0.05). Buna karşın gruplar arası değerlendirmede deney ve kontrol grubu arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05).
Sonuç: Araştırma sonunda Orem'in Özbakım Yetersizliği Kuramı ile geliştirilen yapılandırılmış eğitiminin Multiple Sklerozlu hastalarda öz bakım gücü üzerine etkili olabileceği saptanmıştır.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the effect of structured education though Self-Care Deficit Theory that is provided for Multiple Sclerosis patients on self care agency.
Materials and Method: The study was conducted between June 2013-March 2016. The study included 400 volunteer patients who are registered in Neorology Policlinics in Ondokuz Mayıs University Health and Research Center between August 2012 and August 2015. The patients randomly were divided into two groups as interference and control group. There were 30 patients on in each group. In addition to their routine policlinic pursue the patients who were in interference group received education which was structured according to Orem's Self-Care inefficiency theory and pursued 4 weeks either by phone or meeting face to face. The control group patients however were applied routine policlinic pursue and talked with them once in a month on the phone or face to face when the patient requested. "Patient introduction form", " Bartel Index", "Brief Disability Questionnaire" and "Exercise of Self Care Agency Scale" were use to collect the data. Patient introduction form", " Bartel Index", "Brief Disability Questionnaire" were used when met with the patients first time and "Self – Care Agancey Scale" was applied at the end of 6th month.
Findings: Exercise of Self Care Agency Scale pretest point average of the interference grup patients was defined as 94.53+17.34 and final test average was defined as 112.56+15.57. When the pretest and final test results among the group were compared it has been confirmed that the statistical difference is very meaningful (p< 0.001). Exercise of Self Care Agency Scale pretest average was defined as 99.33+ 18.54 and final test average was defined as 108.76 + 16.14. When the pretest and final test results among the group were compared it has been confirmed that the statistical difference is very meaningful (p< 0.05). However in the evaluation among groups it was determined that the difference between experiment and control was not statistically meaningful (112.56 + 15.57,p>0.05).
Result: At the end of the research it was determined that the education structured with Orem's Self-Care Deficit Theory is efficient on the Multiple Sclerosis patients self care agency.