Kafkas (Apis mellifera caucasica) İtalyan (Apis mellifera ligustica) ırkları ve Anadolu arısı Ege ekotipi (Apis mellifera anatoliaca) ile bazı melezlerinin Ege bölgesi koşullarında koloni gelişimleri
Physological and behavioural characters of Caucasian (Apis mellifera caucasica), İtalian (Apis mellifera ligustica) and Aegean ecotype of Anatolian (Apis mellifera anatoliaca) honey bees and their crosses under Aegean region conditions
Yazar: AYTÜL UÇAK KOÇ
Danışman: PROF. DR. METE KARACAOĞLU
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Ege Bölgesi koşullarında Anadolu arısı Ege ekotipi, Kafkas ve İtalyan ırkı genotiplerinden yapay tohumlama ile oluşturulan Ege?xEge? (5 adet), Ege?xKafkas? (5adet), Kafkas?xKafkas? (5 adet), Kafkas?xEge? (5 adet) ve İtalyan?xEge? (5 adet) genotip gruplarında kışlama yetenekleri, yavru alanı, arılı çerçeve sayısı, uçuş etkinliği, hırçınlık, petek işleme yeteneği, oğul eğilimi ve bal verimi gibi bazı davranış ve fizyolojik özellikleri belirlenmiştir.Genotip grupları oluşturmak için, 2006 yılının Nisan-Mayıs aylarında aşılama yöntemi ile her üç genotipten ana arılar yetiştirilmiştir. Yetiştirilen ana arılar 7-10 gün yaşa geldiklerinde Kafkas ve Ege erkek arılarıyla eşit dozda semen ile yapay tohumlanmışlardır. Yumurtlayan ana arılar eşit güçteki kolonilere kabul ettirilerek Eylül ayında eşitlenmişler ve kışlamaya sokulmuşlardır.Genotip gruplarında 10 dönemde ölçülen yavru alanları, arılı çerçeve sayıları ve uçuş etkinliği bakımından dönemler ve genotipler arası farklar (P<0.01) ve genotiplerin bal verimleri arası farklar (P<0.05) önemli bulunmuştur. Yavru alanı ortalaması Ege?xEge?, Ege?xKafkas?, Kafkas?xKafkas?, Kafkas?xEge? ve İtalyan?xEge? gruplarında sırasıyla; 4137.9±302.07, 4303.4±282.62, 1891.4±227.31, 3704.5±357.52, 4583.7±325.72 cm2, arılı çerçeve sayıları aynı sıra ile 8.0± 0.44, 8.4±0.40, 4.6±0.36, 7.8±0.42, 9.5±0.43 adet olarak saptanmıştır. Grupların uçuş etkinliği ortalama değerleri Ege?x Ege?, Ege?xKafkas?, Kafkas?xKafkas?, Kafkas?xEge? ve İtalyan?xEge? gruplarında sırasıyla; 31.9 ±2.04, 33.5±2.02, 19.9±1.28, 28.9±2.67, 39.7±2.23 adet; bal verimleri yine aynı sıra ile 3.4±0.48, 4.8±2.41, 2.8±0.93, 5.5±1.98, 7.8±3.69 kg olarak belirlenmiştir.Ege Bölgesi koşullarında Kafkas arısı, Ege ekotipi ve İtalyan ırkı melezlerine göre daha küçük koloni populasyonları oluşturmuşlar ve daha az bal üretmişlerdir. Bölgede, deneme süresince iklimin uzun yıllar ortalamasından önemli sapmalar göstermesi, kolonilerin performanslarını büyük ölçüde etkilemiştir. Son yıllarda yaşadığımız iklim değişikliğinin önümüzdeki yıllarda da sürmesi durumunda, bölgede Kafkas genotipinin yetiştirilmesinin olanaksız hale geleceği söylenebilir.

Abstract:
In this study, Aegean? x Aegean?, Caucasian? x Caucasian?, Aegean? x Caucasian?, Caucasian? x Aegean? and Italian? x Aegean? honey bee genotype groups were compared with respect to some physiological and behavioural characters such as colony development (brood area and worker population), flight activity, aggressiveness, wax building ability, swarming and honey production under the conditions of Aegean region.The queens were reared from each of breeder colonies of Aegean, Caucasian and Italian honey bees by grafting method in April and May 2006. When they were 7 to 10 days old, each of the queens was instrumentally inseminated with 8µl semen collected from drones of Aegean or Caucasian colonies to constitute pure and cross genotype groups. After they started oviposition in mating nuclei, they were introduced into colonies. The colonies were equalized with regard to brood area and worker population in September 2006, and then they were overwintered.Statistically significant differences were detected between genotype groups (P<0.01) and 10 measurement periods (P<0.01) in the brood area, the number of combs covered with bees and flight activity. The differences in honey production between genotype groups were also found to be statistically significant (P<0.05). The mean brood areas and the number of combs covered with bees of Aegean? x Aegean?, Aegean? x Caucasian?, Caucasian? x Caucasian?, Caucasian? x Aegean? and Italian? x Aegean? genotypes were 4137.9±302.07 cm2 and 8.0±0.44, 4303.4±282.62 cm2 and 8.4±0.40, 1891.4±227.31 cm2 and 4.6±0.36, 3704.5±357.52 cm2 and 7.8±0.42 and 4583.7±325.72 cm2 and 9.5±0.43, respectively. The mean flight activities of Aegean? x Aegean?, Aegean? x Caucasian?, Caucasian? x Caucasian?, Caucasian? x Aegean? and Italian? x Aegean? genotypes were found to be 9±2.04, 33.5±2.02, 19.9±1.28, 28.9±2.67 and 39.7±2.23 bee per minute, respectively. The mean honey yields of Aegean? x Aegean?, Aegean? x Caucasian?, Caucasian? x Caucasian?, Caucasian? x Aegean? and Italian? x Aegean? genotypes were determined as 3.4±0.48, 4.8±2.41, 2.8±0.93, 5.5±1.98 and 7.8±3.69 kg, respectively.The colony development and honey production of Caucasian honey bee were inferior to those of Aegean, Italian and their crosses under Aegean region conditions. Climatic conditions deviated from average conditions of region during this study resulted in poor colony performances of honey bee colonies. In case of the continuation of climatic changes hereafter, it can be concluded that rearing of Caucasian honey bee will not be possible in Aegean region.