Infrared termometre tekni̇ği̇ni̇n nar (Punica granatum L.) bi̇tki̇si̇ni̇n sulama programlamasinda kullanim olanaklari
Use of infrared thermometer technique in irrigation scheduling of pomegranate (Punica granatum L.) plant
Yazar: BEGÜM TEKELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. DURSUN BÜYÜKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yarı kurak bir iklim kuşağında yer alan Ülkemizde, gelişme dönemi boyunca düşen yağışın miktarı ve dağılımı bitki su gereksinimini karşılamamaktadır. Bu nedenle, kurak ve yarıkurak bölgelerimizde sulamanın önemi artmakta ve sulama zorunlu bir üretim girdisi olmaktadır. Öte yandan, sulama programlaması, bir başka deyişle suyun ne zaman ve ne kadar verilmesi gerektiği de sulama işletmeciliğinde oldukça önemlidir. Sulamalar; toprağı, bitkiyi ve iklimsel koşulları temel alarak programlanabilmektedir. Toprak ve iklimsel koşulları temel alan sulama programlaması yöntemleri güncelliğini koruyor olsa da son yıllarda bitkiyi temel alan yöntemler de giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, bitkiye dayalı yöntemlerden olan infrared termometre tekniği kullanılarak nar bitkisinde bitki su stresi indeksinin değerlendirilmesi ve sulama programlamasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Deneme parselleri, üç tekerrürlü olarak A sınıfı buharlaşma kabından ölçülen yığışımlı buharlaşma miktarının 0.50 (S1), 0.75 (S2), 1.00 (S3), ve 1.25 (S4) katının üç günde bir ve altı günde bir uygulandığı konulardan, ayrıca bitki su stresi indeksini (CWSI) belirlemede kullanılan temel grafiğin alt baz çizgisini oluşturmak için susuz parselden oluşmuştur. Sulamalardan önce ve sonra farklı konularda infrared termometre aleti ile 11.00-14:00 saatleri arasında bitki taç örtüsü sıcaklıkları ölçülmüş, bitki taç örtüsü sıcaklığı ve hava sıcaklığı farkı ile havanın buhar basıncı açığı değerlerinden yararlanılarak CWSI hesaplanmıştır. Mevsim boyunca sulamadan önce belirli günlerde tüm konularda stoma iletkenlik değerleri ölçülmüş ve sulamalardan önce toprak nem içeriği belirlenmiştir.  Bitki taç örtüsü sıcaklığı ve hava sıcaklığı farkına (Tc-Ta) ve havanın buhar basıncı açığına (VPD) bağlı olarak, üç günde bir sulanan konularda su stresi çekmeyen alt baz çizgisinin denklemi Tc-Ta = -0.6679VPD-3.4995 biçiminde altı günde bir sulanan konularda ise Tc-Ta = -0.6692VPD-5.274 biçiminde belirlenmiştir. Su stresli koşullarda hesaplanan üst baz çizgisi ise Tc-Ta= 0.0489VPD+2.8734 olarak belirlenmiştir. Üç günde bir sulanan konulardaki verim ve CWSI değerleri arasında önemli bir ilişki bulunmamıştır. Ancak, altı günde bir sulanan konuda verim ve CWSI değerleri arasında önemli bir ilişki elde edilerek en yüksek verimin alındığı S3 konusu aynı zamanda en düşük CWSI değerinin de elde edildiği konu olmuştur. Elde edilen sonuçlara göre, Antalya koşullarında nar bitkisinin sulama programlamasında infrared termometre tekniğinin kullanılabileceği belirlenmiştir. Antalya'da bu tekniğin kullanılması durumunda mevsim boyunca ortalama CWSI değerinin 0.20 civarında tutulacak şekilde sulama programlamasının yapılabileceği, 0.40 indeks değerinin sulamaların başlatılmasına karar vermek için kullanılabileceği, CWSI değerinin söz konusu değere ulaştığı zamana kadar oluşacak yığışımlı buharlaşma miktarının ise uygulanacak sulama suyu miktarı olarak önerilebileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Rainfall quantity and distribution during the growing period can not meet crop water requirement in our country located in semi arid climate zone. Thus, the importance of irrigation increases gradually and irrigation has become a necessary production input. On the other hand, irrigation scheduling which means when and how much water to apply is very important in irrigation management. Irrigation can be scheduled based on soil, plant and climatic conditions. While irrigation scheduling methods based on climatic conditions and soil are still used, the method based on plant is increasingly gaining importance. The main objectives of this study are to assess crop water stress index (CWSI) and to determine irrigation schedule of pomegranate using infrared thermometer technique.  For this purpose, treatments with three replications were irrigated every three and six days intervals, as much as 0.50 (S1), 0.75 (S2), 1.00 (S3), and 1.25 (S4) of Class A pan evaporation. Additionally, an unirrigated plot (S0) was also formed to derive lower baselines of basic graphic which is used to determine crop water stress index during the experiment. Before and after each irrigation, canopy temperature was measured with the infrared thermometer in all treatments between 11.00 and 14.00. CWSI was calculated by using differences of canopy and air temperature and vapour pressure defict values. Throughout the season, before each irrigation, soil moisture content and stomal resistance were measured in all treatments. The equations obtained for non water stress baseline irrigated every three and six days are Tc-Ta=0.6679VPD-3.4995 and Tc-Ta = -0.6692VPD-5.274, respectively.  The equation of full water stressed upper baseline is Tc-Ta= 0.0489VPD+2.8734. There was no significant relationship between yield and CWSI values in treatments irrigated every three days. However, statistically significant correlation between CWSI values and yield in treatments irrigated every six days was obtained. S3 treatment where the highest yield was obtained was also the treatment where the lowest CWSI was obtained. According to the results obtained, it is concluded that infrared thermometer can be used for irrigation scheduling of the pomegranate plant in Antalya conditions. When using this technique in Antalya conditions, it is suggested to keep the seasonal mean CWSI value approximately 0.2 and the index value of 0.40 can be used to start the irrigation. Aditionally, it is suggested that the amount of irrigation can be determined as much as the amount of evaporation measured until the index value reach 0.40.