Enderun Saray Mektebi'nde has oda teşkilatı
Has oda organization in Enderun Palace School
Yazar: TAHİR GÜNGÖR
Danışman: PROF.DR. ZİYA KAZICI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Sarayı; Bîrun, Harem ve Enderun olmak üzere üç kısımdan mütesekkildi.Enderun, devlete üst düzey bürokrat yetistiren ve yedi ayrı sınıftan mütesekkil bir saraymektebiydi. Enderun'un en üst sınıfı olan Has Oda, Fatih Sultan Mehmed tarafındankurulmustu. Yavuz Sultan Selim, Mısır'ı ilhak ettikten sonra Kutsal Emanetleri stanbul'agetirmis ve Has Oda'da muhafaza altına almıstı. Burada bulunan görevlilerin sayısı da kırkaçıkarılmıstı. Bu dönemden sonra Has Oda görevlileri Pâdisahın özel hizmetleriyle beraberKutsal Emanetlerin muhafazası ve bakımı ile alakalı önemli vazifeleri yerine getirmislerdi.Has Oda'da Pâdisahla direk görüsebilen Arz Agaları vardı. Bunlar sırasıyla Has Odabası,Silahdar Aga, Çukadar Aga, Rikabdar Aga, Dülbend Agası ve Anahtar Agası'ydı. Bu agalarınkendilerine has görevleri vardı. Bunlar aynı zamanda Has Oda'nın üst sınıfını olusturuyordu.Bunlar saraydan çerag (çıkma) olduklarında devletin önemli yerlerinde görevlendirilirlerdi.Hatta Sadrazam bile olabilirlerdi. Nitekim Sokullu Mehmed Pasa Has Oda'dan çıkaraksadrazamlıga yükselmis önemli bir devlet adamıdır. Osmanlı sarayının bu müstesnamekânında bazı resmî merasimler de yapılırdı. Mesela her sene Ramazan ayında yapılanHırka-i Serif ziyareti, Enderun halkı için yapılan cülûs ve muayede (bayramlasma)merasimleri bu mekânda gerçeklesmekteydi. Bundan baska Has Oda'da Kutsal Emanetlervesilesiyle Yavuz Sultan Selim zamanından beri aralıksız Kur'ân-ı Kerîm okunmaktaydı.Günümüzde de bu gelenek devam etmektedir.

Abstract:
The Ottoman Palace was composed of three sections i.e. Bîrun, Harem and Enderun.Enderun was a palace school which educated high level officials for the government andconsisted of seven different classes. Has Oda, the top class of Enderun, was founded by FatihSultan Mehmed. After the annexation of Egypt, Yavuz Sultan Selim brought the Holy Relicsto Istanbul and protected them in Has Oda. The number of personnel in here was increased toforty. After this period, the personnels of Has Oda, in additon to personal duties with respectto Sultan, had done important duties regarding the protection and care of Holy Relics. Therewere ?Arz Aghas? who could meet Sultan directly in Has Oda. These were Has Odabası,Silahdar Aga, Çukadar Aga, Rikabdar Aga, Dülbend Aga ve Anahtar Aga in order. TheseAghas had special duties. At the same time these were the top class of Has Oda. When theseleft (çerag) the palace, they were appointed to important positions. They could be even GrandVizier. As a matter of fact Sokullu Mehmed Pasa was one of those statesmen who left thepalace and became a Grand Vizier. On this especial position some ceremonies used to takeplace. For instance, annual (in Ramadans) visiting to Hırka-i Serif (Holy Robe belonged to theProphet) and ascending the throne (cülûs) and exchange greetings on the occasion of areligious holiday (muayede) for the people in Enderun. Besides these, in view of Holy Relics,The Holy Book (Kur?ân-ı Kerim) was recited in Has Oda since the Yavuz Sultan Selim's time.This tradition still continues today.