Böbrek transplantasyonu yapılan hastalarda immunsupresif tedaviye uyum süreci ve semptom oluşma durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of compliance to immunosuppressive treatment and symptom occurence in patients with kidney transplantation
Yazar: MUSTAFA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR İNKAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, böbrek transplantasyonu yapılan hastaların immünsupresif tedaviye olan uyumlarını ve semptom oluşma durumlarını belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmış tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Çalışmamızda, Hasta Tanıtım Formu, İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği ve Modifiye Transplantasyon Sonrası Semptom Oluşma ve Rahatsızlık Formu-58 MTSORD-58TR kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara'da bir hastanenin 2023 Ocak- Nisan tarihlerinde Nefroloji Polikliniğine tedavi, kontrol veya bakım için gelen böbrek transplantasyonu olmuş bireyler oluşturmaktadır. Çalışmamızın örneklemini böbrek transplantasyonu olmuş 125 birey oluşturmaktadır. Veriler; Frekans analizleri, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Bonferroni düzeltmesi, Spearman korelasyon katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir.
İmmunsupresif ilaç kullanımı uyum ölçeği puanları arttıkça, semptom oluşumu ve semptom sıkıntısı azalmaktadır. Cinsiyete göre semptom sıkıntısı puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-2.491; p=0.013). Kadınların semptom sıkıntısı puanları, erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ek hastalık durumuna göre semptom oluşumu puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-2.425; p=0.015).  Ek hastalık durumuna göre semptom sıkıntısı puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-2.415; p=0.016). Donör tipine göre semptom oluşumu puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-1.983; p=0.047). Çalışmada en sık görülen semptomlar kendini yorgun hissetme, ruh halinde dalgalanma ve ellerde titreme olarak belirlenmiştir. En çok sıkıntı veren semptomlar ruh halinde dalgalanma, huzursuzluk veya gerginlik yaşam durumu ve kendini yorgun hissetme olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucu; immunsupresif ilaç kullanımı uyum ölçeği ile semptom oluşumu ve semptom sıkıntısı arasında negatif yönde, zayıf derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0.05).
Anahtar Kelimeler: Böbrek transplantasyonu, hemşirelik, immunsupresif tedavi, semptom sıkıntısı, tedaviye uyum.

Abstract:
This research is a descriptive and relational study conducted to determine the compliance of kidney transplant patients with immunosuppressive therapy and their symptom occurrence and to determine the relationship between them. In our study, the Patient Information Form, the Scale of Adherence to Immunosuppressive Drug Use, and the Modified Post-Transplantation Symptom Occurrence and Discomfort Form-58 MTSORD-58TR were used. The population of the study consists of individuals with kidney transplantation who came to the Nephrology Outpatient Clinic of a hospital in Ankara between 2023 January and April 2023 for treatment, control or care. The sample of our study consists of 125 individuals who have undergone kidney transplantation. Data; Frequency analysis was evaluated using Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Bonferroni correction, Spearman correlation coefficient.
         As Immunosuppressive drug use compliance scale scores increase, symptom occurrence and symptom distress decrease. A statistically significant difference was found in terms of symptom distress scores according to gender (Z=-2.491; p=0.013). It was determined that female symptom distress scores were significantly higher than males. A statistically significant difference was found in terms of symptom formation scores according to additional disease status (Z=-2.425; p=0.015). A statistically significant difference was found in terms of symptom distress scores according to additional disease status (Z=-2.415; p=0.016). A statistically significant difference was found in terms of symptom formation scores according to donor type (Z=-1.983; p=0.047). The most common symptoms in the study were feeling tired, mood swings and tremors in the hands. The most distressing symptoms were mood swings, restlessness or nervousness, and feeling tired. The result of the study; There was a negative, weak and statistically significant relationship between the immunosuppressive drug use compliance scale and symptom formation and symptom distress (p<0.05).
Keywords: Kidney transplantation, nursing, immunosuppressive therapy, symptom distress, adherence to treatment.