Rastlantısallık ve belirsizlik kavramlarının Mark Rothko eserlerindeki yeri
The place of the concepts of randomness and uncertainty in Mark Rothko's works
Yazar: DİLAN AYDINLI
Danışman: DOÇ. MUTEBER BURUNSUZ
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bileşik Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Soyut Dışavurumculuk akımı içinde önemli bir isim olan Mark Rothko'nun eserlerinin incelendiği bu tezde, rastlantı ve belirsizlik kavramları ele alınmıştır. Psikanaliz ve benlik kavramları, Freud'un bilinçaltı kuramının sanat ve sanatçılar üzerindeki etkisi bağlamında Soyut Dışavurumculuk akımında tartışılmıştır. Mark Rothko'nun Renk Alanı yaklaşımı, Soyut Dışavurumcu Sanat'ta önemli bir yere sahiptir ve bu tezde temel olarak incelenmektedir. Ayrıca, Renk Alanı'nın New York sanat ortamındaki rolü ve 20. yüzyıl sanat anlayışını nasıl şekillendirdiği de ele alınmaktadır. Tezin amacı, Rothko'nun sanatsal ifade biçimlerinin ve temalarının, izleyicinin bilinçaltına nasıl hitap ettiğini ve bunun sonucunda derin ve kalıcı sanatsal deneyimler yarattığını göstermektir. Rastlantısallık, Rothko'nun eserlerinde belirli bir düzen veya kompozisyon planına bağlı kalmaksızın, renklerin ve formların serbestçe bir araya gelmesiyle kendini gösterir. Bu durum, izleyicinin bilinçaltındaki imgeleri ve duyguları ortaya çıkararak eserin kişisel ve öznel bir deneyim haline gelmesini sağlar. Belirsizlik ise, belirgin sınırların ve keskin çizgilerin olmaması, renk alanlarının ve formların akışkan bir şekilde geçiş yapmasıyla izleyicide bir belirsizlik hissi uyandırır ve eserin dinamik ve değişken doğasını vurgular. Bu tez, Rothko'nun sanatsal üretiminin Freud'un id, ego ve süperego kavramları çerçevesinde nasıl anlaşılabileceğini de incelemektedir. Rastlantısallık, izleyicinin id'ini serbest bırakmasına olanak tanırken, belirsizlik ego'nun devreye girmesine ve süperego'nun sınırlarını zorlamasına neden olur. Bu süreç, izleyicinin kendi içsel dünyasıyla yüzleşmesine ve sanatsal deneyimini derinleştirmesine yardımcı olur.
Nitel araştırma yöntemi kullanılarak doküman ve veriler toplanmıştır. Anlatılmak istenen kavramlar ve başlıklar incelenerek analiz edilmiştir. Toplanan veriler ışığında sanatın içinde var olan soyut dışavurumcu Mark Rothko eserleri seçilmiştir. Rastlantısallık ve belirsizlik kavramları üzerine veriler toplanarak açılımları incelenmiştir. Soyut sanatta psikanaliz ve benlik kavramları felsefi açıdan ele alınarak sanat ile bağı araştırılmıştır.

Abstract:
This thesis examines the works of Mark Rothko, an important figure within the Abstract Expressionist movement, focusing on the concepts of randomness and ambiguity. Psychoanalysis and the concepts of self, as well as Freud's theory of the unconscious and its impact on art and artists, are discussed within the context of Abstract Expressionism. Mark Rothko's Color Field approach holds a significant place in Abstract Expressionist Art and is a primary focus of this thesis. Additionally, the role of Color Field in the New York art scene and its influence on 20th-century art are also examined. The aim of this thesis is to demonstrate how Rothko's artistic expressions and themes resonate with the viewer's unconscious, resulting in profound and lasting artistic experiences. In Rothko's works, randomness manifests through the free association of colors and forms without adhering to a specific order or composition plan. This evokes images and emotions from the viewer's unconscious, creating a personal and subjective experience. Ambiguity, characterized by the absence of distinct boundaries and sharp lines, and the fluid transition of color fields and forms, evokes a sense of uncertainty in the viewer, highlighting the dynamic and mutable nature of the artwork. This thesis also explores Rothko's artistic production through the lens of Freud's concepts of id, ego, and superego. Randomness allows the viewer's id to be freely expressed, while ambiguity engages the ego and challenges the boundaries imposed by the superego. This process facilitates the viewer's confrontation with their inner world and deepens their artistic experience.
Qualitative research methods were employed to gather documents and data. The concepts and themes discussed were examined and analyzed. Based on the collected data, the works of Abstract Expressionist artist Mark Rothko were selected. Data on the concepts of randomness and ambiguity were collected and their interpretations analyzed. The relationship between psychoanalysis, self, and art within the context of abstract art was explored from a philosophical perspective.