Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ve olmayan ergenlerde stresle başa çıkma tarzları, bilişsel hatalar ve algılanan ana-baba davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of relationship between coping styles, cognitive errors and perceived parenting behaviours in diagnosed and not diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: SÜMEYYE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ÖZALP EKİNCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmada DEHB tanısı olan ergenlerin stresle başa çıkma tarzları, bilişsel hatalar ve algılanan ebeveyn davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın diğer bir amacı ise bu değişkenlerin DEHB tanılı ve sağlıklı ergenlerde karşılaştırılmasıdır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın verileri ergenlerde Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), Çocuklar için Bilişsel Hatalar Ölçeği (ÇOBHÖ), Leuven Algılanan Ana-Baba Davranışları Ölçeği (LAAÖ/e), ebeveynlerde Conners Derecelendirme Ölçeği ve Leuven Ana-Baba Davranışları Ölçeği (LAAÖ/a), öğretmenlerde ise Conners Derecelendirme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. DEHB grubuna ait veriler Ekim 2020-Nisan 2021 tarihlerinde İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde, sağlıklı gruba ait veriler ise Mayıs 2021Nisan 2022 tarihlerinde çeşitli okullardan toplanmıştır ve 179 kişi analizlere dahil edilmiştir. Parametrik test varsayımları karşılandığında değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için Pearson Korelasyon Katsayıları; gruplar arasındaki farklılıkların incelenmesi için Bağımsız Örneklem t-Testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmada DEHB tanılı ergenlerde stresle aktif başa çıkma tarzları ile olumsuz bilişsel hatalar arasında negatif; anne ve babanın duyarlılığı ile pozitif bir ilişki bulunurken stresle pasif başa çıkma tarzları ile olumsuz bilişsel hatalar arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. DEHB tanısı olan ergenlerde stresle başa çıkmada boyun eğici yaklaşım puanları ve babaların algılanan psikolojik kontrol puanları sağlıklı ergenlerden daha yüksek; anne ve babaların algılanan duyarlılık puanları sağlıklı gruptaki ergenlerden daha düşük bulunmuştur. 
Sonuç: Çalışma sonucunda stresle başa çıkma tarzının bilişsel hatalar ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte anne ve babaların duyarlı davranışlarının aktif başa çıkmada önemli bir etken olabileceği saptanmıştır. Ayrıca DEHB ve sağlıklı grup arasında ebeveynlerin algılanan duyarlılık ve psikolojik kontrol davranışlarının farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the relationship between coping, cognitive errors and perceived parenting of adolescents diagnosed with ADHD. Secondary aim of this study is to compare these variables in adolescents diagnosed with ADHD and healthy.  
Materials and Methods: Data of this study were collected by using Personal Information Form, Perceived Stress Scale (PSS), Ways of Coping Inventory (WCI), The Children's Negative Cognitive Errors Questionnaire (CNCEQ), Leuven Adolescent Perceived Parenting Scale (LAPPS) from teenagers, Conners' Parent Rating Scale and Leuven Perceived Parenting Scale from parents and Conners' Teacher Rating Scale from teachers. Data belonging to ADHD group were collected from Istanbul Erenköy Psychiatry Hospital from October 2020 to April 2021 and data belonging to healthy group were collected from various schools from May 2021 to April 2022. After data collection, 179 adolescents were included in the analyses. Relationships between variables were examined with Pearson Correlation Coefficients and differences between groups were examined Independent Sample t-Test when parametric test assumptions were met. 
Results: In this study, a negative correlation was found between active coping styles and cognitive errors and positive correlation was found between sensitivity of both mothers and fathers and passive coping styles in adolescents diagnosed with ADHD. It was determined that subjugationg coping style score and perceived psychological control score of father was higher on ADHD groups than healthy groups. Perceived sensitivity of mothers and fathers score was found lower on ADHD groups. 
Conclusion: As a result of the study it was determined that coping styles are correlated with cognitive errors. However, it was determined that sensitivity of mothers and fathers could be an important factor on coping styles. Furthermore, there was found a difference on perceived sensitivity and psychological control between ADHD and healthy groups.