Jasminum  fruticans L. bitkisinin antihelmintik etkisinin farmakognozik açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of the anthelmintic effect of Jasminum  fruticans L. in terms of pharmacognosy
Yazar: SARA POUR
Danışman: PROF. DR. ESRA AKKOL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Albendazol = Albendazole ; Antihelmintikler = Anthelmintics ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Helmintiyaz = Helminthiasis ; Jasminum fruticans L. = Jasminum fruticans L. ; Oleaceae = Oleaceae

Özet:
Dünya nüfusunun büyük bir bölümünde en yaygın enfeksiyonlar arasında görülen helmint enfeksiyonları anemi, eozinofili, zatürre ve yetersiz beslenme gibi çeşitli rahatsızlıklara yol açmaktadır. Türkiye'de, Jasminum  fruticans L. bitkisinin çiçekli dallarından hazırlanan infüzyon dahilen idrar arttırıcı ve sinir yatıştırıcı olarak, taze dal uçlarından elde edilen su ısıtıldıktan sonra kurt düşürücü olarak kullanılmaktadır. Bu bilgi ışığında çalışmamızda, J. fruticans bitkisininin antihelmintik etkinliğinin Farmakognozik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, J. fruticans bitkisininin çiçek dal ve yaprakları beraberce toz edilerek, sırasıyla n-hekzan, etil asetat (EtOAc) ve metanol (MeOH) ekstreleri hazırlanmıştır. Hazırlanan ekstrelerin antihelmintik aktiviteleri, 3-5 cm uzunluğunda ve 0.1-0.2 cm genişliğinde erişkin toprak solucanlarında referans ilaç olarak kullanılan albendazol ile karşılaştırılmıştır. Bununla birlikte, DPPH radikali süpürücü etki deneyi, demir ve bakır iyonları indirgeme yöntemleri ve toplam antioksidan kapasitenin belirlenmesi ile antioksidan aktivite tayini yapılmıştır. Toplam antioksidanların varlığı, Molibden (VI)'nin Molibden (V)'e indirgenme esasına dayanarak tespit edilmiştir. Ekstrelerin toplam flavonoit, toplam fenol, fenolik asit gibi fenolik içeriklerinin belirlenmesinde, sıvı kromatografisi-kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) yöntemi kullanılmıştır. Ekstrelerde klorojenik asit miktar tayini yüksek preformanslı ince tabaka kromatografisi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anthelmintik aktivite deneyinde, MeOH ekstresinin solucanları felce uğratarak / öldürerek albendazole benzer oranda yüksek antihelmintik etki gösterdiği belirlenmiştir. EtOAc ve MeOH ekstrelerinde p-kumarik asitin majör madde olduğu ve MeOH ekstresinde gallik asit, kafeik asit, ferulik asit ve klorojenik asitin varlığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, MeOH ekstresinde belirlenen güçlü antioksidan kapasite ile antihelmintik aktivite arasında bir korelasyonun olduğunu, yeni antihelmintik  ilaç/ilaç moleküllerinin geliştirilmesi amacıyla yürütülen çalışmalara katkı sağlayabileceğini ve bitkiden ilaca giden yolda bu bitkinin bir kaynak olarak değerlendirilebileceğini göstermiştir.

Abstract:
Helminth infections, which are among the most common infections in a large part of the world population, cause various ailments such as anemia, eosinophilia, pneumonia and malnutrition. In Turkey, the infusion prepared from the flowering plants of Jasminum  fruticans L., is internally used as urinary enhancer and sedative while water extracted from fresh branch ends is heated  and used as wormer. In the light of this information, we aimed to evaluate the anthelmintic activity of J. fruticans plant in terms of pharmacognosy. In this context, the flower branches and leaves of J. fruticans plant were dusted together and n-hexane, ethyl acetate (EtOAc) and methanol (MeOH) extracts were prepared respectively. The anthelmintic activities of the extracts were compared with albendazole used as a reference drug in adult earthworms 3-5 cm in length and 0.1-0.2 cm in width. In addition, antioxidant activity was determined by DPPH radical scavenging effect experiment, iron and copper ion reduction methods and determination of total antioxidant capacity. The presence of total antioxidants has been determined on the basis of the reduction of Molybdenum (VI) to Molybdenum (V). Liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS / MS) method was used to determine the phenolic content of the extracts such as total flavonoid, total phenol, phenolic acid. The determination of chlorogenic acid in the extracts was carried out using high performance thin layer chromatography method. In the anthelmintic activity experiment, it was determined that the MeOH extract showed a high anthelmintic effect similar to albendazole by paralyzing / killing the worms. It was determined that p-coumaric acid was the major substance in EtOAc and MeOH extracts and gallic acid, caffeic acid, ferulic acid and chlorogenic acid were found in the MeOH extract. The results showed that there is a correlation between the strong antioxidant capacity determined in the MeOH extract and anthelmintic activity, that it can contribute to the studies conducted for the development of new anthelmintic drug / drug molecules, and that this plant can be considered as a source on the path from plant to drug.