Mustafa Okan ve modern postmodern aralığında gerçekçilik kültürü
Mustafa Okan and realistic culture in the modern postmodern range
Yazar: ÖZLEM EKİN TEKER
Danışman: PROF. BİRNUR ERALDEMİR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Modern = Modern ; Okan, Mustafa = Okan, Mustafa ; Postmodern = Postmodern ; Realizm = Realism

Özet:
Mustafa Okan metinleri genel olarak incelendiğinde "gerçekçilik/gerçeklik" temasının sıklıkla üzerinde durulduğu fark edilebilir. Okan, gerçekçilik kültürünün tarihsel birikiminden yararlanarak sanat üretimini düşünsel düzeyde anlama yoluna yönelir. Mustafa Okan'ın bu tavrı, sanat yaşam öyküsünü anlamada çok boyutlu araştırmayı zorunlu kılar. Bu kapsamda çalışmanın ilk bölümünde Mustafa Okan'ın gerçeklik/gerçekçilik kültürüne dair bakış açısı geniş bir tarihsel aralık temel alınarak incelendiği ifade edilmiştir. 
Çalışmanın ikinci bölümünün ilk başlığında Mustafa Okan'ın ideolojiyi tarihsel evrimi içinde nasıl anlamlandırdığı temasını içermektedir. Bu başlıkta Okan'ın ideolojiyi ele aldığı metinleri incelenmenin yanı sıra ideoloji kavramının tarihsel değişim süreçleri araştırılmıştır. İkinci başlıkta Mustafa Okan ve Marksizme Yaklaşımı araştırılmıştır. Marksist yaklaşım kapsamında Mustafa Okan'ın öne çıkardığı egemen ideoloji, dil ve bilinç temaları incelenmiştir.
İkinci bölümün İkinci başlığında Mustafa Okan'ın estetik ideoloji tarihi içinde hangi kaynaklardan yararlandığı araştırılmıştır. Araştırma Okan'ın kaynakçalarında yer alan düşünürler incelenerek, Marksist estetik ideoloji bağlamında sürdürülmüştür. Mustafa Okan'ın sanatçı tutumunun genel çerçevesi, ideolojik bağlamın yanı sıra Okan'ın sanat tarihinden verdiği örnekler yoluyla oluşturulmuştur. Daha sonra Okan'ın sanatçı tutumunun düşünsel düzeyde belirleyicisi olan diyalektik yöntem örneği olarak Gerçekçilik Kültürü İçin Notlar metni incelenmiştir. Son olarak Başka Bir Sanat Tarihi yazımı başlığı altında Okan'ın sanat tarihine dair eleştirileri yer almıştır.
İkinci bölümün üçüncü başlığında Okan'ın gerçekçilik kültürü tanımlamalarını ve dönemin gerçekçilik tartışmalarını içermektedir. Bu başlık aynı zamanda modernliğin ve marksizmin Okan'ın bakış açısıyla nasıl bir tarihsel ilişki içinde olduğunu irdelemektedir. Bu başlıkta Mustafa Okan'la hemen hemen aynı dönem düşünsel üretimlerini sürdüren ve kendini modernist olarak tanımlayan Jürgen Habermas ele alınmıştır. Böylece Okan ve Habermas'ın modernizme bakış açılarında ortaklıklar ve farklılıklar bulunmuştur.
İkinci bölümün dördüncü başlığında, Okan'ın gerçeklik ile ifade ettiği hakikatin modern felsefede yansımaları araştırılmıştır. Modern felsefede yer alan ve Okan'ın kaynakçalarında adı geçen kimi düşünürlerin hakikat kavramına yaklaşımları araştırılmıştır. Bu başlığın devamında Okan'ın sıklıkla eleştiri sunduğu postmodern teori ve hakikatin önemsizleşmesi ele alınmıştır. 
Çalışmanın üçüncü bölümü Aydınlanma Diyalektiği, Tarihsel Materyalizm ve Marksist Estetik'le içerik kazandırılan gerçekçilik kültürünün, O'nun sanat yapıtlarında ve sanatsal biçeminde nasıl görünür hale geldiğini anlama çabasıdır. Bu amaçla Okan'ın modernizmin estetik yaklaşımını koruyarak, 'Marksist Gerçekçi' düşünce dünyasını izleyicisi ile paylaşabilme için seçtiği yolun Bertolt Brecht'in epik / diyalektik tiyatrosu ve öykülerindeki gerçekçilik savıyla nasıl örtüştüğü incelenmiştir. Bu bölümde Mustafa Okan'ın Aloşname, Christo ve Jeanne Claude'un Yüzleşme Çağrısı: Paketlenmiş Reichstag ve Mustafa Ata: Gizlenemez Gövde metinlerinde gözlemlenen yaklaşımın, Brecht'in yabancılaştırma yöntemine benzerliğine dair vurgu yapılmıştır. 
Sonuç olarak, bugünün gerçekçilik tartışmalarını Türkiye sanat tarihine bakarak anlamak için Okan'ın işaret ettiği önemli durakları ortaya koymak çağdaş sanat anlayışını incelemede önemli bir boşluğu dolduracaktır. Bu boşluk piyasa zemininde gelişen sanatçının, yeni bir dünya hayal etme ve inşa etme isteğinin sönümlenmesidir. Mustafa Okan üzerine yazdığım tezde, yeni bir dünya hayal etme isteğinin, tarihsele bağlanma, belirli bir tarihsel içerik taşıma zorunluluğu vardır. Dolayısıyla Okan'ın işaret ettiği ideoloji, modernizm, postmodernizm gibi kavramların belirli bir tarihsel birikime sahip olduğu unutmadan araştırma yapılmıştır.  

Anahtar kelimeler: Mustafa Okan, gerçeklik, gerçekçilik, modern, postmodern.

Abstract:
It can be noticed that the "realism/reality" theme is frequently emphasized when Mustafa Okan's texts are examined in general,  Okan takes advantage of the historical accumulation of the culture of realism and turns to understanding the production of art at an intellectual level. This attitude of Mustafa Okan necessitates multidimensional research in understanding his art life story. In this context, in the first part of the study, it was stated that Mustafa Okan's perspective on reality/realism culture was examined based on a wide historical range.
The first title of the second part of the study includes the theme of how Mustafa Okan makes sense of ideology in its historical evolution. In this title, besides examining Okan's texts on ideology, the historical change processes of the concept of ideology were investigated. In the second title, Mustafa Okan and his approach to Marxism have been researched. Within the scope of the Marxist approach, the dominant ideology, language and consciousness themes highlighted by Mustafa Okan were examined.
In the second title of the second chapter, it has been researched which sources Mustafa Okan has benefited from in the history of aesthetic ideology. The research was carried out in the context of Marxist aesthetic ideology by examining the thinkers in Okan's bibliography. The general framework of Mustafa Okan's artistic attitude was formed through the examples Okan gave from the history of art, as well as the ideological context. Then, the text of Notes for the Culture of Realism was examined as an example of dialectical method, which is the intellectual determinant of Okan's artistic attitude. Finally, under the title of Another Art History Writing, Okan's criticisms on art history are included.
The third title of the second chapter includes Okan's definitions of realism culture and realism discussions of the period. This title also examines how modernity and Marxism are in a historical relationship with Okan's point of view. In this title, Jürgen Habermas, who continues his intellectual productions in almost the same period as Mustafa Okan and defines himself as a modernist, is discussed. Thus, commonalities and differences were found in the perspectives of Okan and Habermas on modernism.
In the fourth chapter of the second part, the reflections of the truth expressed by Okan with reality in modern philosophy were investigated. The approaches of some thinkers in modern philosophy who are mentioned in Okan's bibliographies to the concept of truth have been researched. In the continuation of this title, postmodern theory, which Okan frequently criticizes, and the trivialization of truth are discussed.
The third part of the study is the effort to understand how the culture of realism, which is enriched with Enlightenment Dialectics, Historical Materialism and Marxist Aesthetics, becomes visible in his artworks and artistic style. In this section, it is emphasized that the approach observed in Mustafa Okan's Aloşname, Christo and Jeanne Claude's Call to Confrontation: The Packed Reichstag and Mustafa Ata: The Unconcealable Body is similar to Brecht's alienation method. 
As a result, revealing the important stops pointed out by Okan in order to understand today's realism debates by looking at Turkish art history will fill an important gap in examining the understanding of contemporary art. This gap is the extinction of the artist's desire to imagine and build a new world, who has developed on the ground of the market. In my thesis on Mustafa Okan, the desire to imagine a new world has to be connected to history, to have a certain historical content. Therefore, the research has been carried out without forgetting that the concepts such as ideology, modernism and postmodernism pointed out by Okan have a certain historical background.

Key words: Mustafa Okan, reality, realism, modern, postmodern.