İki dilli öğrenciler için hazırlanmış metne dayalı Türkçe sınavlarının metinsellik ölçütleri ve Barrett Taksonomisi doğrultusunda değerlendirilmesi: Hollanda örneği
The evaluation of text-based Turkish exams for bilingual students in accordance with textile criteria and Barrett Taxonomy: The example of the Netherlands
Yazar: AYÇA TUĞÇE BOZKIRLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM BAYRAK CÖMERT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Barret taksonomisi = Barrett's taxonomy ; Hollanda = Netherlands ; Metinsellik = Textualization ; Sınav = Examination ; Türk çocukları = Turkish children ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Hollanda merkezli bir ölçme değerlendirme kurumu olan CITO tarafından, iki dilli öğrenciler için 2017-2019 yılları arasında hazırlanan ve uygulanan VWO ve HAVO Türkçe sınavlarının metinsellik ölçütlerinin metin merkezli özellikleri ve Barret Taksonomisi basamakları doğrultusunda incelenmesidir. Çalışmanın kapsamını 2017-2019 yıllarında uygulanan VWO ve HAVO merkezî Türkçe sınavındaki metinler ve metin altı soruları oluşturmaktadır. Araştırmada verilerin, 2017-2019 yıllarında uygulanan VWO ve HAVO Türkçe sınavlarında kullanılan metinlerin ve metin altı sorularının bulunduğu yazılı materyaller yoluyla toplanması ve araştırma konusunun söz konusu soruların niteliği ile ilgili olması dolayısıyla nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel yöntem kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi yapılırken araştırmacı tarafından kontrol listeleri oluşturulmuş ve betimsel analiz yöntemi kullanılarak, bulgular araştırmacı tarafından oluşturulan kategorilere göre yorumlanmıştır. Kontrol listeleri oluşturulurken Lawshe tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmada kullanılan 2017-2019 yılları VWO ve HAVO Türkçe sınavındaki metinlere ve sorulara, Hollanda merkezli ölçme değerlendirme kurumu olan CITO'nun resmî internet sitesinden erişilmiştir. Sınavlarda kullanılan metinler metinsellik özelliklerine göre incelenmiştir. İnceleme yapılırken yalnızca "Metin Merkezli Özellikler" dikkate alınmıştır. Sınavlarda kullanılan metinlere yönelik sorulan metin altı soruları ise Barrett Taksonomisinin okuma anlama düzeylerine göre incelenmiştir. Araştırma sonucunda, 2017-2019 yılları arasında uygulanan VWO ve HAVO sınavlarında kullanılan metinlerin metin merkezli metinsellik ölçütleri bakımından kontrol listesindeki birçok maddeye uygun olduğu ancak metinlerde değiştirime dayalı bağdaşıklıkların sayıca az olduğu tespit edilmiştir. Sınavlarda sorulan metin altı sorularının Barrett Taksonomisinin okuma anlama düzeyleri ve yeterlilikleri doğrultusunda incelenmesi sonucunda ise, en sık soru sorulan basamağın "Basit Anlama" basamağı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlara dayalı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research aims to examine the VWO and HAVO Turkish exams prepared and administered by CITO, a Netherlands-based assessment and evaluation institution for bilingual students, between 2017-2019, in line with the text-centred features of the textuality criteria and the steps of Barret's Taxonomy. The scope of the study consists of the texts and sub-text questions in the VWO and HAVO central Turkish exams applied in 2017-2019. In the research, the descriptive method, which is one of the qualitative research methods, was used because the data were collected through written materials containing the texts and subtext questions used in the VWO and HAVO Turkish exams administered in 2017-2019 and the research subject was related to the quality of the questions in question. While analyzing the research data, checklists were created by the researcher, and the findings were interpreted according to the categories created by the researcher using the descriptive analysis method. The Lawshe technique was used while creating the checklists. The texts and questions in the 2017-2019 VWO and HAVO Turkish exams used in the research were accessed from the official website of CITO, a Netherlands-based assessment and evaluation institution. The texts used in the exams were examined according to their textuality characteristics. Only "Text-Centered Features" were taken into account while doing the review. The sub-text questions asked about the texts used in the exams were examined according to the reading comprehension levels of Barrett's Taxonomy. As a result of the research, it was determined that the texts used in the VWO and HAVO exams administered between 2017-2019 were suitable for many items in the checklist in terms of text-centred textuality criteria, but the number of coherences based on modification in the texts was low. As a result of examining the sub-text questions asked in the exams in line with the reading comprehension levels and proficiency of Barrett's Taxonomy determined that the most frequently asked step was the "Simple Comprehension" step. Suggestions based on the results of the research are presented.