Çinko ve sitokinin (BAP) kullanımının karanfilde kardeşlenme, verim, kaite ve vazo önrü üzerine etkileri
The effects of zinc and cytokinin uses on tillering, yield, quality and vase life of carnations
Yazar: GÜLDEN TAMER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERKAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada "Nirvana" sprey karanfil çeşidinde benzil amino pürin (BAP) ve çinko (ZnSO4) uygulamalarının kardeşlenme, verim, kalite ve vazo ömrü üzerine etkisi araştırılmıştır. Deneme 2016-2017 ve 2017-2018 yıllarında yürütülmüştür. Bu amaçla ilk olarak köklü olarak hazır alınan fideler seraya dikilmiş ve rutin bakım işlemleri gerçekleştirilmiştir. Dikimden 4 hafta sonra birinci uç alma işlemi yapılmıştır. İlk çinko ve BAP uygulamaları uç almaya başlamadan 2 gün önce, uç almayı takip eden 3. ve 7. günlerde yapraktan püskürtme şeklinde uygulanmıştır. İlk yıl, birinci uç alımından 5 hafta sonra ikinci yıl ise birinci uç alımından 8 hafta sonra birbuçuk uç alma işlemi uygulanmıştır. İkinci çinko ve BAP uygulamaları da aynı şekilde birbuçuk uç alımına başlamadan 2 gün önce, uç almayı takip eden 3. ve 7. günlerde yapraktan püskürtme şeklinde uygulanmıştır. Çalışmada çinkonun 6 dozu  (0, 20, 100, 175, 250 ve 500 ppm) ve BAP'ın 6 dozu (0, 5, 10, 50, 100 ve 250 ppm)  kullanılmıştır. Yetiştircilik sırasında BAP ve çinko uygulamalarının kardeşlenme ve dikimden ilk çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı üzerine etkisi hem birinci hem de ikinci yıl istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur. Birinci ve ikinci yıl denemelerinde en yüksek kardeş sayısı 100 ppm BAP uygulamasında ulaşılmıştır. En az kardeş sayısı birinci yıl 10 ppm BAP, ikinci yıl ise 250 ppm BAP ve 100 ppm Zn uygulamalarında gözlemlenmiştir.  Hem birinci hem de ikinci yıl dikimden çiçeklenmeye kadar geçen en az gün sayısı 100 ppm BAP uygulamasından elde edilirken, en fazla gün sayısı 10 ppm BAP uygulamasından elde edilmiştir. BAP ve çinko uygulamalarının çiçek sap uzunluğu ve toplam klorofil içeriği üzerine etkisi birinci yıl istatistiksel açıdan önemli bulunurken, ikinci yıl önemsiz bulunmuştur. En uzun çiçek sapı uzunluğu kontrol ve 100 ppm Zn uygulamalarından, en kısa çiçek sapı uzunluğu ise 500 ppm Zn uygulamasından elde edilmiştir. Toplam klorofil miktarı en fazla 10 ppm BAP uygulamasında bulunurken, en az 500 ppm Zn uygulamasından elde edilmiştir. Çiçek sapı kalınlığı birinci yıl istatistiksel açıdan önemsiz bulunurken, ikinci yıl önemli bulunmuştur. En fazla çiçek sapı kalınlığı 500 ppm Zn uygulamasında gözlemlenirken, en düşük çiçek sapı kalınlığına ise 100 ppm BAP uygulamasında ulaşılmıştır. Sap taze ağırlığı ve çiçek tomurcuk sayısı hem birinci hem de ikinci yıl istatistiksel anlamda önemsiz bulunmuştur. Vazo ömrü denemelerinde BAP ve çinko uygulamalarının ağırlık değişimi üzerine etkisi istatistiksel anlamda önemli bulunmuştur. En fazla ağırlık değişimini 5 ppm BAP uygulaması verirken, en düşük ağırlık değişimi 500 ppm Zn uygulamasından elde edilmiştir. BAP ve çinko uygulamalarının vazo suyu alımı, çiçek çapı ve yaprak rengi üzerine etkisi ise istatistiksel anlamda önemsiz bulunmuştur. Vazo ömrü boyunca en yüksek L* değeri 20 ve 500 ppm Zn uygualamalarından elde edilirken, en düşük L* değeri ise 5 ppm BAP uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek C* değerine 20 ppm Zn ve 50 ppm BAP uygulamalarında ulaşılırken, en düşük C* değeri ise 500 ppm Zn uygulamasında gözlemlenmiştir. Görsel kaite bakımından ise en yüksek puanı 10 ve 100 ppm BAP uygulamaları alırken, en düşük puan ise 100 ppm Zn, 50 ve 250 ppm BAP uygulamalarından elde edilmiştir. 
Antalya'da plastik örtü altında yürütülen çalışmada BAP ve çinko uygulamaları arasında en iyi sonuç 100 ppm çinko uygulamasından elde edilmiştir. Bu doz Nirvana karanfil çeşidinde kardeşlenmeyi arttırarak verimin artmasına ve dikimden itibaren çiçeklenme süresinin kısalmasına neden olmuştur. Ayrıca vazo ömrü süresince en iyi görsel kalitenin olduğu uygulama da 100 ppm BAP dozu olmuştur. Yapraklardaki toplam klorofil içeriği bakımından da en başarılı sonucun elde edildiği bu uygulama, diğer ölçülen birçok özellik bakımından da iyi sonuçlar vermiştir.

Abstract:
In this study, the effects of zinc (ZnSO4) and cytokinin (benzylaminopürine) uses on coating, yield, quality and vase life of Nirvana carnation cultivar were investigated. This research was carried out in between years 2016-2017 and 2017-2018 under same conditions and cultural practices. For this purpose, already rooted carnation seedlings were transfered and planted in the greenhouse and necessary cultural practices were performed. The first tip cut (pinching) was performed 4 weeks after planting. The first zinc and BAP applications were done 2 days before the pinching, the same applications were performed 3. and 7 days after the first one. All the applications were done as spray to the leaves. Zinc was used at concentrations of 0, 20, 100, 175, 250 ve 500 ppm while BAP was applied at concentrations of 0, 5, 10, 50, 100 ve 250 ppm levels. Both zinc and BAP were aplied at 6 different concentrations as indicated above. There were significant differences between tillering and flowering period in days from planting to the first flower cuttings in 2 nd consecutive years, respectively. In the first and second year trials, the highest number of tillerings were reached with 100 ppm BAP applications. The highest shoot numbers were obtained from 100 ppm BAP treatments in the first and second year. The least number of shoots were ontained from 10 ppm BAP application in the first year, and 250 ppm BAP and 100 ppm zinc applications in the second year. The shortest time period from seedling planting to first flower cut was obtained from 100 ppm BAP applications whereas the longest period span was achived by 10 ppm BAP applications. The effects of BAP and zinc applications on shoot length and chlorophyll contents were found statistically significant in the firts year, however, they were not significant in the second year. The longest shoots were obtained from 100 ppm zinc applications and controls whereas the shortest shoots were obtained from 500 ppm zinc applications. Shoot thickness (stem diameter) was found to be statisticaly significant in the first year trials while the thickness was not significant in the second year. The thickest shoots were obtained from 500 ppm zinc applications whereas the thinnest shoots were obtained from 100 ppm BAP applications.
Stem fresh weights and flower bud numbers were found to be statisticaly not important in 2 consecutive years. In vase life trials, the effecets of BAP and zinc applications on weight differences of carnations were statisticaly significant. The highest weight was obtained from 5 ppm BAP applications whereas the least weight was given by 500 ppm zinc applications. The effects of BAP and Zn applications on water uptake, flower diameter and leaf color of cut carnations were statisticaly insignificant. During the vase life trials, the average highest L* value was obtained from 20 and 500 ppm Zn teratments while the lowest L* value was given by 5 ppm BAP treatments. Similarly, the highest average C* value was observed from 20 ppm Zn and 50 ppm BAP applications whereas the lowest C* value was observed  from 500 ppm Zn applications. The highest score in terms of visual quality was taken from 10 and 100 ppm BAP applications. On the other hand, the lowest score was recorded from 100 ppm Zn, 50 and 250 ppm BAP applications.
In conclusions, in a study carried out in Antalya under the plastic cover, BAP 100 ppm zinc and zinc were obtained from the application of the best results among applications. This dose Nirvana carnation cultivar, to increase the number of shoots and to reduces the time of flowering after planting, has led to an increase in productivity. Also the best visual quality during vase life dose of 100 ppm BAP application also has been. Total chlorophyll content in leaves in terms of this application are to achieve the most successful results, measured in terms of many other features has shown good results.