Hepatit B taşıyıcılarında karaciğer fibrozisinin non-invaziv yöntemlerle değerlendirilmesi
Evaluation of liver fibrosis in hepatitis B carriers with NON-invasive methods
Yazar: SEVDA SERT EKİNCİ
Danışman: DOÇ. ASLI ÇİFCİBAŞI ÖRMECİ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Enfeksiyonlar = Infections ; Fibroz = Fibrosis ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç : HbeAg negatif kronik enfeksiyon fazındaki hastalarda (eski terminolojiye göre
inaktif taşıyıcılar ) karaciğer fibrozisini öngörmede 3 farklı noninvaziv inceleme yöntemi
olan FİB-4 skor, APRİ skor, ve Transient Elastrografinin (TE) tanısal performanslarını
karşılaştırmak ve HbeAg negatif kronik enfeksiyon fazındaki hastaların takibinde bu
parametrelerin önemini gözler önüne sermek.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 120'si HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan, 84'ü HbeAg
negatif kronik hepatit B olan toplam 204 hasta dahil edildi. HbeAg negatif kronik enfeksiyonu
olan hastaların tanı anı ve sırasıyla 1, 3, 5. yıl ve son başvuruya ait laboratuvar verileri , APRİ
, FIB-4 skorları ve son başvuruya ait fibroscan bulguları (kPa, CAP) geriye dönük poliklinik
dosyalarından tarandı. Bu veriler kontrol grubu olarak seçilen HbeAg negatif kronik hepatit B
hastalarının tanı anı ve son başvuruya ait verileri ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların 106'sı kadın (%52,0), 98 ´i (%48,0) erkekti. Bununla
beraber HbeAg negatif kronik enfeksiyon grubundaki hastalarda kadın cinsiyet (%62,5) ve
HBeAg-negatif kronik hepatit B hastalarında ise erkek cinsiyet (%63,1) istatistiksel olarak
anlamlı şekilde daha yüksek oranda saptandı (p=0,000). Toplam yaş ortalamaları 53,31±10,69
ve tanı anı yaş ortalamaları 45,25±10,48 olarak saptandı. HbeAg negatif kronik enfeksiyonu
olan hastaların takip süresince 0, 1, 3, 5. yıl ve son vizit sonrası elde edilen klinik ve
laboratuar bulguları değerlendirildiğinde; son vizit ALT değerinde, tanı anına kıyasla
istatistiksel olarak anlamlılığa yakın oranda düşük (p=0,052) , son vizit FIB-4 skoru ise, tanı
anına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek saptandı (p=0,004). Fibroscan
parametreleri ve klinik biyobelirteçler karşılaştırılması sonucunda ise; kPA değeri KHB tanılı
olgularda (7,83±7,33 vs. 5,17±1,50) istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu
(p=0,012) . Ayrıca çalışmada fibroscan değerlendirmesi sonucu kPA değeri 7'den büyük,
HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan 6 hastaya ait tanı anı ve güncel biyoşimik
parametreler ile APRİ, FİB-4 skorları diğer HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastaların
verileri ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamızda tanı anında kronik hepatit B hastalarının ortalama APRI index, FİB-4
skoru ve viral yükün, HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastalara kıyasla anlamlı şekilde
yüksek olduğu saptanmasına rağmen bu parametrelerin tedavi takibinde gruplar arasında
duyarlılığını kaybettiği gözlenmiştir. Ayrıca takip süresi sonunda yapılan fibroscan uygulaması
ile kPA değerinin KHB tanılı olgularda HbeAg negatif kronik enfeksiyon grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır. Üstelik HbeAg negatif kronik
enfeksiyonu olan olgularda yüksek/şiddetli fibrosis skorlarının (F2, F3, F4) istatistiksel olarak
anlamlı şekilde düşük oranlarda olduğu anlaşılmıştır. Bunlara ek olarak fibroscan
değerlendirmesi sonucu HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan 6 hastamızda birçok
yayınlanmış çalışmada anlamlı fibrozis için cutt-off kabul edilen >7 kPA değeri saptanmıştır.
Dolayısıyla non-invaziv testlerden APRI index ve FİB-4 skorunun anlamlı fibrozis için tanısal
değeri olsa da tek başına tedavi takibi ve HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastaların
monitorizasyonunda rutin kullanımda yetersiz olduğu anlaşılmaktadır ve bu nedenle
günümüzde karaciğer biyopsisi hala altın standart değerini korumaya devam etse de, fibroscan
uygulamasının gereksiz biyopsi uygulamasını azaltacağı, karaciğer biyopsi uygulamasında
seçiciliğe katkı sağlayacağı kanaatindeyiz.

Anahtar kelimeler: HbeAg negatif kronik enfeksiyon; FibroScan; Fibrozis ; APRİ ; FİB-4

Abstract:
Purpose: To compare the diagnostic performance of 3 different noninvasive examination
methods, FIB-4 score, APRI score, and Transient Elastography (TE) in predicting liver
fibrosis in patients with HbeAg negative chronic infection phase (inactive carriers according
to the old terminology) and to reveal the importance of these parameters in the follow-up of
patients in the HbeAg negative chronic infection phase.
Material and Methods: A total of 204 patients, 120 with HbeAg negative chronic infection
and 84 with HbeAg negative chronic hepatitis B, were included in the study. Laboratory data,
APRI, FIB-4 scores and fibroscan findings (kPa, CAP) of the patients with HbeAg negative
chronic infection at the time of diagnosis and at the 1st, 3rd, 5th years and at the last
admission, respectively, were scanned from the retrospective polyclinic files. These data were
compared with the data of HbeAg negative chronic hepatitis B patients selected as the control
group, at the time of diagnosis and at the last admission.
Results: Among the patients participating in the study, 106 (52.0%) were female and 98
(48.0%) were male. However, it was found that female gender (62.5%) was statistically
significantly higher in HbeAg-negative chronic infection group and male gender (63.1%) in
HBeAg-negative chronic hepatitis B patients (p=0.000). The mean age of the patients was
53.31±10.69 years and the mean age at diagnosis was 45.25±10.48 years. Analysis of clinical
and laboratory findings collected after 0, 1, 3, 5 years and the last visit from HbeAg negative
chronic infection patients showed that the ALT score at the last visit was relatively low
compared to the time of diagnosis (p=0.052) and the FIB-4 score at the last visit was
statistically significantly higher than at diagnosis (p=0.004). As a result of comparing
fibroscan parameters and clinical biomarkers, kPA was statistically significantly higher in
patients with CHB (7.83±7.33 vs. 5.17±1.50) (p=0.012). Furthermore, the Fibroscan
evaluation showed no statistically significant difference when the time of diagnosis and
current biochemical parameters as well as APRI and FIB-4 scores of only 6 patients with
HbeAg negative chronic infection with kPA values above 7 were compared with the data of
patients with other HbeAg negative chronic infection (p>0.05).
Conclusion: In our study, although the mean APRI index, FIB-4 score and viral load of
patients with chronic hepatitis B at diagnosis were found to be significantly higher than those
of patients with HbeAg negative chronic infection, it was observed that these parameters lost
their sensitivity between groups at post-treatment. In addition, Fibroscan application at the end of the follow-up period found that kPA was statistically significantly higher in patients
with CHB compared to the HbeAg negative chronic infection group. Moreover, it was found
that the scores for high/severe fibrosis (F2, F3, F4) were statistically significantly lower in
patients with HbeAg negative chronic infection. In addition, as a result of fibroscan
evaluation, a value of >7 kPA, which is considered cut-off for significant fibrosis, was found
in many published studies in our 6 patients with HbeAg negative chronic infection. Although
the APRI index and FIB-4 score from non-invasive tests have diagnostic value for significant
fibrosis, they are inadequate for routine use in therapy monitoring and observation of patients
with HbeAg negative chronic infection, and although liver biopsy is still maintaining its gold
standard today, we believe that the use of fibroscan will reduce unnecessary biopsies and
contribute to selectivity in the use of liver biopsy.

Key words: HbeAg negative chronic infection; FibroScan; Fibrosis ; APRI ; FIB-4