COVİD-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarında anksiyete ve uyku kalitesi
Anxiety and sleep quality in healthcare professionals during the COVID-19 pandemic process
Yazar: KADİR ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Pandemiler = Pandemics ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Pandemi sürecinde psikososyol yönden en çok etkilenenlerin başında
sağlık çalışanları gelmektedir. Uzun süren stresin yol açtığı fiziksel ve mental sağlık sorunları ve
kötü uyku kalitesi, sağlık çalışanlarının klinik performanslarını ve yaşam kalitelerini olumsuz
etkilemektedir. Bu çalışmada sağlık çalışanlarında uyku kalitesi ile Covid-19 pandemisi nedenli
anksiyete ilişkisini araştırmayı amaçlanmıştır. Çalışmadan elde edilecek verilerin yüksek riskli
olduğu tespit edilen gruplar için önleyici ve iyileştirici müdahalelerin planlanması yönünde
yapılacak ileri çalışmalara katkı sağlaması hedeflenmektedir. Sağlık çalışanlarının bu dönemi
biyopsikososyal yönden en az hasarla atlamaları hedeflenmektedir.
Yöntem: Bu çalışma kesitsel, tanımlayıcı, prospektif tipte planlanmıştır. Araştırma Şubat
2021 ve Nisan 2021 tarihleri arasında Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde aktif olarak
çalışan sağlık çalışanlarının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada çevrimiçi anket yöntemi kullanılmış olup, katılımcılar çalışma hakkında bilgilendirilerek araştırmaya katılmayı kabul edenler değerlendirilmeye alınmıştır. Verilerin elde edilmesinde araştırmacı tarafından oluşturulan sosyodemografik veri formu, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Koronavirüs Anksiyete Ölçeği (KAÖ) kullanılmıştır. Çalışmamızda, normallik varsayımının karşılandığı durumlarda ise ikili grup arasındaki karşılaştırmalarda Bağımsız Örneklemlerde t test (Independent samples t test) üç ve üzeri gruplarda ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA analizinde anlamlı bir
farklılığın elde edilmesi durumunda ise Post-Hoc analizi uygulanmıştır. Bütün analizlerde IBM
SPSS.23 (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılmış ve anlamlılık düzeyi
olarak p<0.05 değeri kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya yaş aralığı 18 ile 54 arasında değişen, 165 (%56,7)'sı erkek, 126
(%43,3)'i kadın olmak üzere toplam 291 sağlık çalışanı katılmıştır. Koronavirüs anksiyetesi olan 
hastaların PUKİ toplam puan ortalaması koronavirüs anksiyetesi olmayan hastalara göre anlamlı
olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,005). Erkeklerin uyku süresi ortalaması kadınlara göre
anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,002). Uyku latansı puan ortalaması, bekârlarda evlilere
göre (p<0,001), çocuğu olmayanlarda çocuğu olanlara göre (p<0,001) anlamlı olarak yüksek
bulundu. Uyku bozukluğu alt puanına göre aktif nöbet tutan sağlık çalışanlarında tutmayanlara göre
(p=0,028) anlamlı olarak yüksek bulundu. Gündüz işlev bozukluğu alt puanında ise uyuma
saatinden 30-60 dakika önce kafeinli içecekler (kahve vb.) ve çay tüketenlerde tüketmeyenlere göre
anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,044).
Sonuç: Bu çalışmada, sağlık çalışanlarının uyku kalitelerinin olumsuz yönde etkilendiği,
aynı şekilde KAÖ skorları 0-18 aralığında olup, katılımcıların %93.47 (n=272) koronavirüs
anksiyete puanları 9 puan altı bulunmuştur. Uyku kalitesi ile Covid-19 pandemisine bağlı anksiyete
arasında anlamlı ilişki olduğunu ortaya koymuştur (p=0,005). Sürmekte olan Covid-19
pandemisinin sağlık çalışanları üzerinde hâlihazırda var olan anksiyete bozukluğu ve uyku kalitesi
sorunlarını daha da olumsuz etkilemeye devam edeceği öngörülerek, bu çalışmada tespit edilen risk
faktörlerine yönelik tedbirlere ve iyileştirici stratejilerin geliştirilmesine ihtiyaç olduğu söylenebilir.

Abstract:
Introduction and Purpose: During the pandemic process, health workers are among the
most affected by the psychosocial aspects. Physical and mental health problems and poor sleep
quality caused by prolonged stress negatively affect the clinical performance and quality of life of
healthcare professionals. In this study, it was aimed to investigate the relationship between sleep
quality and anxiety caused by the Covid-19 pandemic in healthcare workers. It is aimed that the
data to be obtained from the study will contribute to further studies in the planning of preventive
and curative interventions for groups determined to be high risk. It is aimed that healthcare
professionals will skip this period with the least damage in biopsychosocial aspects.
Method: This study was planned as cross-sectional, descriptive and prospective type. The
research was carried out between February 2021 and April 2021 with the participation of healthcare
professionals working actively at Harran University Medical Faculty Hospital. In this study, the
online survey method was used, and the participants were informed about the study and those who
accepted to participate in the study were evaluated. Sociodemographic data form created by the
researcher, Pittsburg Sleep Quality Index (PUKI), Coronavirus Anxiety Scale (KAÖ) were used to
obtain the data. In our study, when the assumption of normality was met, t-test in Independent
Samples was used for comparisons between two groups and one-way analysis of variance
(ANOVA) was used in groups of three or more. If a significant difference was found in the
ANOVA analysis, Post-Hoc analysis was applied. IBM SPSS.23 (Statistical Package for the Social
Sciences) program was used in all analyzes and p<0,05 was accepted as the level of significance.
Results: A total of 291 healthcare professionals, 165 (56,7%) male and 126 (43,3%)
female, with an age range of 18 to 54 participated in the study. The mean PUKI total score of
patients with coronavirus anxiety was found to be significantly higher than patients without
coronavirus anxiety (p=0,005). Men's average sleep duration was found to be significantly higher
than women's (p=0,002). The mean sleep latency score was found to be significantly higher in 
singles than in married people (p<0,001), and in those who did not have children (p<0,001).
According to the sleep disorder sub-score, it was found to be significantly higher in healthcare
workers who had active seizures compared to those who did not (p=0,028). In the daytime
dysfunction sub-score, it was found that those who consumed caffeinated beverages (coffee, etc.)
and tea 30-60 minutes before bedtime were significantly higher than those who did not (p=0,044).
Conclusion: In this study, it was found that the sleep quality of healthcare workers was
adversely affected, and the KAÖ scores were in the range of 0-18, and the coronavirus anxiety
scores of 93,47% (n=272) of the participants were below 9 points. It has been revealed that there is
a significant relationship between sleep quality and anxiety due to the Covid-19 pandemic
(p=0,005). It can be said that the ongoing Covid-19 pandemic will continue to negatively affect the
existing anxiety disorder and sleep quality problems on healthcare workers, and it can be said that
there is a need for measures and remedial strategies for the risk factors identified in this study.