Sahiplik yapısının sermaye yapısı kararlarına etkisi: Pay senetleri BİST'te işlem gören firmalar üzerine bir inceleme
Capital structure decisions: A study on companies whose shares are traded on the BIST
Yazar: KERİM KUTLUAY
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY TURAN TURABOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Dengeleme teorisi = Trade-off theory ; Finansal hiyerarşi teorisi = Pecking order theory ; Optimal sermaye yapısı = Optimal capital structure ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Pay senetleri = Stocks tradet ; Sahiplik yapısı = Ownership structure ; Sermaye yapısı = Capital structure ; Türk sermaye piyasası = Turkish capital market ; İşletme sermayesi = Working capital

Özet:
Sermaye yapısının belirlenmesinde etkili olan teoriler; klasik ve modern sermaye yapısı teorileri olarak ikiye ayrılmaktadır. Net gelir yaklaşımı, net faaliyet geliri yaklaşımı, geleneksel yaklaşım ve Modigliani-Miller yaklaşımı klasik sermaye yapısı teorileri içerisinde yer almaktadır. Dengeleme teorisi, finansman hiyerarşisi teorisi, temsilci maliyetleri teorisi ve sinyal etkisi teorisi ise modern sermaye yapısı teorileri içerisinde incelenmektedir. Çalışma kapsamında, BİST'te Ekim 2020 itibarıyla işlem gören 133 imalat sanayi firmasının 2010–2019 dönemine ait finansal verileri araştırmaya konu edilmiştir. Söz konusu imalat sanayi firmaları, ortaklık yapısı dikkate alınarak hissedarların %50'den fazlası yerli ya da yabancı olacak şekilde iki gruba ayrılarak iki inceleme grubu oluşturulmuştur. Çalışmada kullanılacak sermaye yapısını belirleyen firmalara özgü faktörler bağımlı değişken olarak toplam borçlar/toplam varlıklar, bağımsız değişkenler olarak amortisman giderleri/toplam varlıklar, satışlardaki yüzde değişme, faaliyet karındaki yüzde değişme, faiz ve vergi öncesi kar/toplam aktifler, cari oran, duran varlıklar/toplam varlıklar, uzun dönem borçlar/toplam borçlar, öz kaynak karlılığı, net satışlar, alacak devir hızı ve amortisman tutarlarına ilişkin verilerdir. Söz konusu verilerin, anılan firmaların sermaye yapıları üzerindeki etkilerinin, ortaklık yapıları dikkate alınarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ekonometrik yöntem olarak panel veri analizi kullanılmıştır. Yapılan genelleştirilmiş momentler metodu analizi sonucu bağımlı değişken olan kaldıraç oranı ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişki yorumlanmıştır. Çalışmanın sonuçları incelendiğinde; firmaların borçlanma davranışlarının literatürdeki çalışmaların geneli ile uyumlu şekilde Finansman Hiyerarşisi Teorisi'yle uygunluk gösterdiği, YERLİ grubundaki firmaların sermaye yapısını en fazla faiz ve vergi öncesi kar/toplam aktifler oranının, YABANCI grubundaki firmaların sermaye yapısını ise en çok duran varlık yatırımlarının etkilediği anlaşılmıştır.

Abstract:
Theories that are effective in determining the capital structure are divided into two: classical and modern capital structure theories. Net income approach, net operating income approach, traditional approach and Modigliani-Miller approach are among the classical capital structure theories. Balancing theory, financing hierarchy theory, agency costs approach and signaling effect are examined within modern capital structure theories. Within the scope of the study, financial data of 133 manufacturing industry enterprises traded on BIST as of October 2020 for the period 2010 - 2019 were investigated. The manufacturing industry enterprises subject to the study were divided into two groups, with the majority of shareholders being domestic or foreign, taking into account their partnership structure, and two review groups were created. Factors specific to the businesses that determine the capital structure to be used in the study are depreciation expenses/total assets, percentage change in sales, percentage change in operating profit, profit before interest and tax/total assets, current ratio, fixed assets/total assets, long-term debts/total debts, equity. Data on profitability, net sales, receivables turnover rate and depreciation are generated. It is aimed to examine the effects of these figures and ratios on the capital structures of the mentioned enterprises, taking into account their partnership structures. Panel data analysis was applied as a method in the study. As a result of the GMM analysis conducted with variables that do not have a unit root problem and are found to be stationary, the relationship between the dependent variable leverage ratio and the independent variables is interpreted.When the results of the study were examined, it was concluded that the borrowing behavior of the companies was in line with the Financing Hierarchy Theory, in line with the general studies in the literature, and that profit before interest and tax/total assets ratio affected the capital structure of the companies in the DOMESTIC group the most, and fixed asset investments affected the capital structure of the companies in the FOREIGN group the most.