Bazı Limonium türlerine ait bitki ekstrelerinin mutajenik etkilerinin farklı test sistemleri ile belirlenmesi
Determination of mutagenic effects of the extracts from Limonium species by using different test systems
Yazar: YASİN EREN
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZATA
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Alternatif tıbba olan ilgi ve buna paralel olarak bitkilerin kullanımı da artmaktadır. Bitkilerin etkinliklerinin araştırılması hem ülkemiz ekonomisi, hem de halk arasındaki kullanımlarının güvenilirliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu amaçla, ülkemizde insanlar ve diğer canlılar tarafından tüketilen Limonium cinsine ait bazı türlerin kök, gövde ve yaprak organları kullanılmıştır. Bu organlardan elde edilen, distile su, metanol ve aseton:metanol (2:1) ekstrelerinin mutajenik ve sitotoksik etkileri araştırılmıştır. Distile su, metanol ve aseton:metanol (2:1) ekstrelerinin mutajenik ve sitotoksik etkileri Allium, AMES ve MTT testleriyle belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan türlerden Limonium effusum endemik bir tür iken Limonium globuliferum endemik değildir. İki tür ile yapılan, Allium kök büyüme inhibisyonu testi ve mitotik indeks belirleme çalışmalarına göre, distile su ekstreleri, konsantrasyon artışına bağlı toksisite miktarında da artışa sebep olmuştur. Kromozom aberasyon çalışmalarında da özellikle iğ iplikleri bozulmalarının oluşturduğu anomaliler tespit edilmiştir. AMES testinde Limonium globuliferum yaprak metanol ekstresinin 10000 µg/plak; distile su kök ekstresinin 1 ve 0.1 µg/plak kosantrasyonları; gövde ve yaprak distile su ekstrelerinin tüm dozları mutajenik etki gösterirken, Limonium effusum kök, metanol ve distile su ekstreleri zayıf mutajenik etki göstermiştir. Mitokondriyel aktiviteye dayalı bir test olan MTT testi sonuçları da ekstrelerin büyük çoğunluğunun sitotoksik etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada bakteriyel, bitkisel ve memeli hücreleri kullanan farklı test sistemleri ile ekstrelerin farklı organizmalar üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Limonium effusum ve Limonium globuliferum ekstrelerinin büyük çoğunluğu toksik etkiye sahip iken, bazı ekstrelerin hücrelerde pozitif etkiye sahip olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Limonium effusum, Limonium globuliferum, Allium test, AMES test, MTT test

Abstract:
Interest to the altenative medicine and usage of plants have been increasing day by day in parallel way. Investigation of plants efficiency is important with respect to both economics of our country and evaluation of reliability of plants usage. For this purpose in this study, root, stem and leaf organs of some species belonging to Limonium genus, consumed in our country by humans and other living organisms, were used. Mutagenic and cytotoxic effects of distilled water, methanol and acetone:methanol (2:1) extracts obtained from the mentioned organs were determined with Allium, AMES and MTT tests. Limonium effusum that was used in the study, is an endemic species but Limonium globuliferum is not an endemic species. According to Allium root growth inhibition test and mitotic index determination studies commited with two species, distilled water extracts caused to rising in the amount of toxicity depended on increasing concentration. In chromosome aberration studies, anomalies especially arising from spindle fiber disruptions, were determined. In AMES test, Limonium effusum root, methanol and distilled water extracts showed weak mutagenic effect, while Limonium globuliferum leaf methanolic extracts at 10000 µg/plate concentration; 1 and 0.1 µg/plate root distilled water extracts; and all dosage of stem and leaf distilled water extracts showed mutagenic effects. Results of MTT test, was operated based on mitochondrial activity, indicated that large majority of extracts had cytotoxic effect. In this study, it was aimed to determine the effects of the extracts, on different organisms by different test systems using bacterial, plant and mammalian cells. It was found that some of the Limonium effusum and Limonium globuliferum extracts had positive effects on cells, while large majority of extracts were toxic.Keywords: Limonium effusum, Limonium globuliferum, Allium test, AMES test, MTT test