Nazilli ilçe merkezindeki bir grup taş eser
A group of stone artifacts in the Nazilli district center
Yazar: EMEL ÇAPACI
Danışman: PROF. DR. BİLGE AYÇA POLAT BECKS
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Aydın-Nazilli = Aydın-Nazilli ; Lahitler = Sarcophage ; Mimari = Architectural ; Mimari eserler = Architectural works ; Sunaklar = Altars ; Sütun başlıkları = Column capitals ; Sütunlar = Columns ; Taş eserler = Stone works ; Üst yapı elemanları = Pavement elements

Özet:
Nazilli, Aydın İli'ne bağlı Menderes Nehri kenarına kurulmuş bir ilçedir. İlçe  Kalkolitik Dönem'den günümüze kadar farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. Menderes Nehri'nin sağladığı su imkanı, verimli ovaları, doğal savunma mimarisi, antik dönemde Ephsos'u Celenai'ye bağlayan önemli bir yol güzergahında günümüzde ise İzmir'i Denizli'ye bağlayan yol güzergahında olması Nazilli'yi hem geçmişte hem günümüzde  önemli kılmıştır. Nazilli MÖ. 6. yy'a kadar kuzey Karia Bölgesi'nin bir parçası olmuştur. MÖ. 6. yy'dan sonra ise Nazilli'nin Büyük Menderes Nehri'nin güneyi Karia kuzeyi ise Lydia Bölgesi olarak isimlendirilmiştir. Nazilli'de en erken yerleşim Toygar Höyük ile birlikte Geç Kalkolitik Dönem'de başlamaktadır. Toygar Höyük ile başlayan bu yerleşimi Harpasa Antik Kenti, Anineta Antik Kenti, Mastaura Antik Kenti Ortaçağ'a kadar devam ettirmiştir. Günümüzde ise yerleşim Antik Dönem yerleşimleri ile iç içe geçerek devam etmektedir. 
Nazilli'nin ev sahipliği yaptığı bu yerleşimlerde günümüze kadar farklı çalışmalar yürütülsede tam kapsamlı bir kazı çalışması henüz yapılmamıştır. Nazilli tarihine en çok ışık tutacak olan bu kazı çalışmalarının en kısa sürede başlaması Nazilli tarihi için önemli bir gelişme olacaktır. Nazilli tarihini anlamamızı sağlayacak elimizdeki veriler ise Antik yazarlar ve Avrupalı Seyyahların bize aktardığı bilgiler, nümüzmatik veriler, seramikler, yapı kalıntıları ve tezin de ana konusunu oluşturan mimari taş eserlerdir.  Nazilli İlçe Merkezinde bulunan bu mimari taş eserler Nazilli'de Yahya Paşa Cami, Ağa Cami, Çarşı Cami, Sümer Rekreasyon alanı ve Dallıca Mah. meydanı gibi yerlere taşıma yolu ile getirilmiştir.  Bu eserler iki adet lahit, bir adet sunak, sekiz adet postament, iki adet kaide, on dört adet sütun tamburu, bir adet paye başlığı, bir adet sütun başlığı, bir adet arşitrav, iki adet yazıtlı blok olmak üzere toplam otuz iki adettir. Bu alanlanlara getirilen eserlerin en erkeni Hellenistik Dönem'e en geç Bizans Dönemi'ne tarihlendirilmiştir. Bu parçalarından Bizans Dönemi'ne tarihlenen parçalar  teze dahil edilmemiştir.

Abstract:
Nazilli is a town established by the Menderes River in Aydın Province. The district has hosted different civilizations in history and has continued until today. The water opportunity provided by the Menderes River, fertile plains, natural defense architecture, being on an important road route connecting Ephsos to Celenai in ancient times, and being on the road route connecting İzmir to Denizli today have made Nazilli important both in the past and today. Nazilli BC. Until the 6th century, it was a part of the northern Caria Region. B.C. After the 6th century, the south of Nazilli's Büyük Menderes River was named Caria and the north was named Lydia Region. The earliest settlement in Nazilli starts with Toygar Höyük in the Late Chalcolithic Period. This settlement, which started with Toygar Höyük, continued until the Middle Ages with Harpasa Ancient City, Anineta Ancient City, Mastaura Ancient City. Today, the settlement continues by intertwining with the Ancient Period settlements.
	Although different studies have been carried out in these settlements hosted by Nazilli, a full-scale excavation has unfortunately not been carried out yet. The start of these excavation works, which will shed the most light on the history of Nazilli, will be an important development for the history of Nazilli. The data we have that will enable us to understand the history of Nazilli are the information conveyed to us by ancient writers and European Travelers, numismatic data, ceramics, building remains and architectural stone works that constitute the main subject of the thesis. Architectural stone works in Nazilli Yahya Paşa Mosque, Ağa Mosque, Çarşı Mosque, Sümer Recreation Area and Dallıca Mah. moved to the square. These works consist of two sarcophagi, an altar, eight postaments, two pedestals, fourteen column drums, a pier capital, a column capital, an architrave, and two inscribed blocks. The earliest of the works are dated to the Hellenistic Period. Although there are pieces dated to the Byzantine Period besides these pieces, these pieces were not included in the thesis.