Çarşamba ovasının şeftali potansiyeli ve şeftali çeşitlerinin pomolojik özelliklerinin saptanması üzerinde bir araştırma /
Yazar: HÜSNÜ DEMİRSOY
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRİYE KURNAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Fenoloji = Phenology ; Tomurcuklar = Buds ; Çarşamba Ovası = Çarşamba Plain ; Çiçeklenme = Flowering ; Şeftali = Peach

Özet:
6. ÖZET Bu çalışma, 1991 ve 1992 yıllarında Çarşamba Ovasında şeftali yetiştiriciliğinin yapıldığı köylerde ve Tarım îlçe Müdürlüsü, deneme bahçesinde yürütülmüştür. Araştırmada ovanın şeftali yetiştiriciliği için önemli iklim faktörlerinin ince lenmesi, şeftali potansiyelinin belirlenmesi, yetiştirilen çeşitlerin tanımlanması ve bu çeşitlerin fenolojik ve pomolo- jik özelliklerinin saptanması amaçlanmıştır. Araştırmamızda incelenen konulara ait bulgular aşağıda özet halinde verilmiştir. 1. Ovada çiçek tomurcuklarının kabarmaya başlayıp, çi- çeklenmenin gerçekleştiği mart-nisan aylarında ortalama sı caklığın 4.2 °C'nin altına düşmediği, çiçeklenmenin gerçek leştiği nisan ayında don olayı ile karş il aşılmadığı saptan mıştır. Yörede düşük kış sıcaklıklarının, yetiştirilen tüm çeşitlerde soğuklama ihtiyacını karşıladığı, yüksek yaz sı caklıklarının ve güneşlenmenin ise öteki üretici bölgelerin- kilerden düşük olmasına ragmen önemli kayıplarına yol açmadı ğı görülmüştür. Derim periyodunda yüksek oransal nem ve aşırı yağışların mantarsal hastalıkların yayılmasına ve meyve kali tesinin düşmesine neden olduğu fakat yağışların aylara düzen li olarak dağıldığı için, yörede sulama yapılmaksızın ekono mik olarak şeftali yetiştiriciliği yapılabilmektedir. Tüm bu iklim faktörleri göz önünde tutulduğunda yörenin şeftali ye tiştiriciliği için uygun olduğu kanısına varılmıştır. 2. Ovada şeftali yetiştiriciliğinin yapılmakta olduğu 19 köy içerisinde en fazla üretim Hacı 1 ıçay1 dan sağlanmakta dır, üretimin 18 çeşit ile yapıldığı ovada en yaygın Redhaven-146- Dixired, J.H.Hale ve Blake çeşitleri yetiştirilmektedir. 3. Ovada tüm çeşitlerde çlçeklenmenin nisan aya içeri sinde gerçekleştiği, Morettini 5/14, Early Red ve Halehaven in en erken; Golden Jubilee ve May Flower1 m en geç çiçekle- nen çeşitler olduğu gözlenmiştir. Ovada derimin haziran orta sında başladığı, eylül ortalarında tamamlandığı saptanmıştır. Nitekim derim May Flower 'da haziran ortasında başlamış, J.H. Hale'de ise eylül ortasında sona ermiştir. 4. Araştırmamızda May Flower, Morettini 5/14, Southland, Blake, Jerseyland, Redhaven, Golden Jubilee, Glohaven ve J.H. Hale çeşitlerinin böbrek; Early Red, Redcap, Cardinal, Fair- haven, Halehaven ve Cresthaven çeşitlerinin yuvarlak tipte siğillere sahip olduğu saptanmış, Merrill Gem Free, Dixired ve Pieri No. 81 çeşitlerinin yapraklarında siğil olmadığı be lirlenmiştir. Ayrıca çalışmada May Flower, Dixired, Haleha ven, Glohaven ve J.H. Hale çeşitlerine ait yaprakların derin, diğer çeşitlerin ise az derin dişli olduğu görülmüştür. Ovada üretilen çeşitlerden May Flower ve Morettini 5/14 ün gül, di ğer çeşitlerin çan şeklinde çiçeklere sahip olduğu belirlen miştir. Yetiştirilen tüm çeşitlerin meyveleri birbirleriyle karşı laş tın lıdıgında en iri meyveleri Halehaven, J.H. Hale, Glohaven, Fairhaven, Morettini 5/14 ve Pieri No.81'in oluş turduğu, SÇKM içeriği bakımından Cresthaven, asit içeriği ba kımından J.H.Hale'nin en iyi olduğu saptanmıştır. Yörede Ear ly Red erkenci; Dixired, Cardinal ve Blake orta erkenci; Red haven, Fairhaven ve Glohaven orta mevsim şeftali çeşitlerinin iyi sonuç verdiği görülmüştür.

Abstract:
-147- 7. SUMMARY A RESEARCH ON DETERMINATION THE PEACH POTENTIAL OF ÇARŞAMBA PLAIN AND THE POMOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PEACH CULTIVARS This study has been conducted in villages where peach grown and on the experimental trial of County Directorate of the Ministry of Agriculture in Çarşamba Plain in 1991-1992. In the research, it was aimed to study important climatic pa rameters for peach growing and to determine peach production potential of the plain, to identify the peach varieties and to define their characteristics of pomological and morpholo gical. Results are summarized as below, 1. The mean temperature was not below 4.2°C the between March-April when was carried out the bud-break and flowering. It was not appear any frost in the flowering period. It was determined that the low winter temperatures were enough for chilling requirements of all peach cultivars grown in the plain and high summer temperatures and annual hours sunshine have been caused to important quality loss, altought they were lower than other peach regions in our country. The high relative humidity and rainfall on harvest have been reasoned to the spread of disease and decrease in the quality of fruit but orderly rainfall heve been permitted economically peach growing without irrigation in plain. We have been of the opi nion that the Çarşamba Plain was suitable for peach growing when above all conditions were be taken in to consideration.-148- 2. The highest peach production has been supplied from Hacxlicay Village. The peach of 18 cultivars have been grown over the plain. The most widespread cultivars are Redhaven, Dixired, J.H.Hale and Blake. 3. The flowering of all peach varieties occured in April from the flowering time point of view Morettini 5/14, Early- Red and Halehaven are earliest; Golden Jubilee and May Flower are latest peach cultivars. It was determined that the har vest was being from mid-June to mid-September. For example the harvest of May Flower was started in mid-June, the harvest of J.H.Hale was completed in mid-September. 4. In our study, it was set out that May Flower, Moret tini 5/14, Southland, Blake, Jerseyland, Redhaven, Golden Ju bilee, Glohaven and J.H.Hale have the warts of kidney shape Early Red, Redcap, Cardinal, Fairhaven, Halehaven and Crest- haven have round warts and Merrill Gem Free, Dixired and Pieri No 81. peach cultivars have no wart. And also, it was seen that the leaves of May Flower, Dixired, Halehaven, Glo haven and J.H.Hale peach cultivars have deep serrates and the leaves of other cultivars have not deep serrates. It was de termined that May Flower and Morettini 5/14 have rose flowers and the others have Cresthaven have campanule flowers. The largest fruits were obtained from Halehaven, J.H.Hale, Glo haven, Fairhaven, Morettini 5/14 and Pieri No 81. The fruits of Cresthaven have the highest TSS content and the fruits of J.H.Hale have the highest acid content. The best results ob tained from Early Red (as early cvs. ) Dixired, Cardinal and-149- Blake (as mid early cvs. ) Redhaven, Fairhaven and Glohaven (as mid season cvs.) in the Çarşamba Plain.