Astımlı çocuklara çizgi film ile verilen eğitimin hastalık yönetimine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of education cartoon's effectiveness on disease management of the children with asthma
Yazar: AYLİN AKÇA SÜMENGEN
Danışman: PROF. DR. AYŞE FERDA OCAKÇI
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Hasta eğitimi = Patient education ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çizgi film = Animated film ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç, 7-11 yaş arası astım tanılı çocuklara Nola J Pender'in sağlığı geliştirme modeli ve beyin temelli öğrenme kuramları çerçevesinde, çizgi film ve çizgi roman materyalleri kullanılarak geliştirilmiş eğitim programının (ASGEP – Astımlı Çocuklarda Sağlığı Geliştirme Programı) hastalık kontrolü ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini, İstanbul'da bir üniversite hastanesi göğüs polikliniğine gelen 7-11 yaş arası 74 çocuk oluşturmuştur. Çocuklar urn yöntemi ile deney (38 çocuk) ve kontrol (36 çocuk) gruplarına random atanmışlardır. İki gruba da girişim öncesi uygulanmıştır. Sadece deney grubuna uygulanan ASGEP eğitiminden sonra iki gruba da 1 ay sonra ve 3 ay sonra olmak üzere 2 kez sontest izlemi yapılmıştır. İzlemlerde standart biçimde sosyodemografik soru formu, Çocuk Astım Kontrol Testi (Ç-AKT) ve Astımlı Çocuk Yaşam Kalitesi Ölçeği (AÇYKÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi, istatistiksel parametrik testlerle yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmada deney grubuna alınan çocukların birinci ve üçüncü ay izlemlerinde astım kontrol ve yaşam kalitesi puanları, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<.05). ASGEP eğitimi alan çocukların, almayanlara göre okula devamsızlık oranları ilk izlemde anlamlı derecede azalmıştır (p<.05). ASGEP'e katılan çocukların hastaneye başvuru sıklığında fark bulunmamıştır (p>.05).
Sonuçlar: Bu çalışmada çocukların ilgisini çekecek biçimde, sağlığı geliştirmeyi hedefleyen bir model tabanına göre düzenlenmiş, çizgi film ile desteklenerek hazırlanmış ASGEP eğitiminin etkin olduğu söylenebilir. ASGEP'in çocukların astımları üzerinde kontrol duygusu oluşturduğu ve yaşam kalitesini yükselttiği kanıtlanmıştır. Çocuk alerji ve immünoloji polikliniklerinde bir astım hemşiresinin olması ve ASGEP eğitimini vermesi önerilebilir. Randomize kontrollü yöntemle ilk kez yapılan bu eğitimin etkinliğini ortaya koyacak yeni çalışmalar önerilebilir.
Anahtar Sözcükler: Çocuk astım, astımlı çocuk yaşam kalitesi, astımda çizgi film eğitimi, çocuk astım kontrol eğitimi

Abstract:
The Evaluation of Education Cartoon's Effectiveness on Disease Management of the Children with Asthma
Aim: The aim of this study is to determine the effect of education program developed by using cartoons and comic strip materials HPPCA (Health Promotion Program for Child with Asthma) on disease control and quality of life within the framework of Nola J Pender's health promotion model and brain-based learning theories for children aged between 7-11.
Materials and Method:  The sample of the study consisted of 74 children between the ages of 7-11 who came to the clinic of a university hospital in Istanbul. The children were randomly assigned to the experimental (38 children) and control (36 children) groups using the urn method. Pretest was applied to both groups. After HPPCA training, which was applied only to the experimental group, two groups of posttest follow-up were performed 1 month after and 3 months later. In follow-up, a standard socio-demographic questionnaire, Pediatric Asthma Control Test (C-AKT) and Pediatric Asthma Quality of Life Scale (PAQOL) were used. The evaluation of the data was done by statistical parametric tests.
Results: In the study, asthma control and quality of life scores of the children included in the experimental group were found to be significantly higher than the control group in the first- and third-month follow-ups (p<.05). School attendance rates of children in experimental group decreased significantly during the first follow-up compared to those who in control group (p<.05). There was no difference in the frequency of hospital admission of children attending to the HPPCA (p>.05).
Conclusion: In this study, it can be said that HPPCA education, which is prepared according to a model base that aims to improve health, and that is supported by cartoons, attracts the attention of children, is effective. It may be suggested to have an asthma nurse in the child allergy and immunology outpatient clinics and provide HPPCA education. New studies can be proposed to demonstrate the effectiveness of this program, which was carried out for the first time with a randomized controlled trial.
Keywords: childhood asthma, pediatric asthma quality of life, cartoon education for child with asthma, pediatric asthma control education