11 Eylül 2001 sonrasında Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi bağlamında Türk Dış Politikası'nın analizi
An analysis on Turkish Foreign Policy after September 11, 2001 terrorist attacks within the context of Regional Security Complex Theory
Yazar: NESLİHAN YAVUZ
Danışman: PROF. DR. BARIŞ ÖZDAL
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi = Regional Security Complex Theory ; Güvenlik = Security ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası terörizm = International terrorism

Özet:
Türk Dış Politikası (TDP) Türkiye'nin çevre coğrafyasında yer alan devletlerle arasındaki ilişkilerinin yanı sıra uluslararası sistemde yaşanan gelişmelerden de etkilenmektedir. 11 Eylül 2001 Terör Saldırıları da Türkiye'nin güvenlik algılamalarını ve dış politika alanında siyasa geliştirme süreçlerini kaçınılmaz bir biçimde etkilemiştir. Bu bağlamda tez çalışmasının temel amacı 11 Eylül 2001 Terör Saldırıları sonrasında gerek uluslararası sistemde gerekse Türkiye'yi çevreleyen coğrafyada meydana gelen gelişmeler ve dolaylı olarak ortaya çıkan sorunların TDP'yi nasıl ve ne ölçüde etkilediğini analiz etmektir. Bu doğrultuda Türkiye'nin etkileşimde bulunduğu aktörlerle arasındaki güvenlik ilişkileri incelenirken, dünya coğrafyasını komşu devletler arasında tarihi dostluk ve düşmanlık ilişkilerine dayalı güvenlikleştirme süreçleri sonucu şekillenen kompleksler olarak ele alan Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi (BGKT)'nden yararlanılmıştır. TDP'de yaşanan dönüşümü tanımlayabilmek adına çalışmada öncelikle 11 Eylül 2001 Terör Saldırıları öncesi TDP'nin genel ilke ve özellikleri ile çevresindeki Bölgesel Güvenlik Komplekleri (BGK) ile ilişkilerinin ulusal güvenlik algısına etkisi incelenmiştir. BGKT'nin Türkiye'yi kendisini çevreleyen komplekslerin arasında, bu kompleksleri ayıran yalıtkan bir devlet olarak ele alan anlayışı da çalışma kapsamında ayrıca irdelenmiştir. Bu doğrultuda 11 Eylül 2001 Terör Saldırıları ile Türkiye'de yeni hükümet sistemine geçiş tarihi olan 24 Haziran 2018 arası dönemde TDP'nin iç dinamikleriyle beraber, uluslararası sistemde ve Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafyayı oluşturan BGK'lerde yaşanan gelişmeler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu kapsamda Türkiye'yi çevreleyen kompleksler içinde güvenlik ve çatışma ekseninde yaşanan gelişmelerin Türkiye'deki politik karar alıcıların siyasa belirleme sürecinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda ayrıca uluslararası konjonktür içinde Türkiye'ye atfedilen yalıtkan devlet rolünün sürdürülebilir olup olmadığı ileriye dönük bazı senaryolar üzerinden değerlendirilmiştir.

Abstract:
Turkish Foreign Policy (TFP) is influenced by the relations between Turkey and the states in its surrounding regions and the developments in the international system. Turkey's security perceptions and foreign policy making processes have been inevitably affected by September 11, 2001 Terrorist Attacks as well. This thesis aims to analyse in which ways and to what extent TFP has been influenced by the related issues in Turkey's surrounding geography and the international system after September 11, 2001. In this regard, while examining security relations between Turkey and the neighbouring states, it employs Regional Security Complex Theory (RSCT) which takes the political geography as complexes that are shaped through securitization processes based on historic friendship and hostility relationships. In order to identify the transformation in TFP, firstly, it analyses the general principles of TFP and the impacts of the relations with the surrounding Regional Security Complexes (RSCs) on national security perception before September 11, 2001. Further it examines the conceptualisation of Turkey as an insulator state by RSCT. In this context, as well as TFP's internal dynamics, it analyses the developments in the RSCs around Turkey and in the international system comparatively between the period September 11, 2001 and date of transition to new government system, June 24, 2018. In this regard, the developments related to security and conflict in surrounding RSCs have been found to be effective in policy making processes in Turkey. Moreover, insulator state role attributed to Turkey in the international conjuncture is also evaluated through utilising prospective scenarios.