AA amiloidozisli ailevi akdeniz ateşi hastalarında periferik sinir tutulumu
Peripheral nerve involvement in familial mediterranean fever patients with AA amyloidosis
Yazar: ATAK KARABACAK
Danışman: DR. RAHŞAN ADVİYE İNAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Amiloidoz = Amyloidosis ; Amiloidoz = Amyloidosis ; Kolşisin = Colchicine ; Otonom sinir sistemi hastalıkları = Autonomic nervous system diseases ; Periferik sinir sistemi hastalıkları = Peripheral nervous system diseases ; Periferik sinirler = Peripheral nerves ; Polinöropatiler = Polyneuropathies

Özet:
Amaç: Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) hastalığı herediter, otozomal resesif geçişli bir
hastalıktır.Hastalığın en ciddi komplikasyonu dokularda biriken AA tipi amiloiddir. Literatürde
AAA hastalarında periferik nöropati varlığı ve kardiyak otonom nöropati varlığının araştırılmasına
dair az sayıda çalışma vardır. Bu çalışmada erişkin AAA hastalarında periferik ve otonom sinir
tutulumu görülme sıklığının araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma
Hastanesi nefroloji ve romatoloji polikliniklerinden takipli 12 adet amiloidli, 34 adet amilodsiz
toplam 46 adet AAA hastası ve 30 sağlıklı gönüllü çalışmaya alındı. Tüm katılımcılara üst ve alt
ekstremitede rutin sinir ileti çalışmaları ve otonom sistemi değerlendirmeye yönelik sempatik deri
yanıtı testi(SDY) ve RR aralık değişkenliği ölçümü yapıldı. Hasta grubunun nöropatik semptomları
nöropati dizabillite skoru, Michigan nöropati tarama enstrümanı ve otonom semptom incelemesi
formları ile değerlendirildi.
Bulgular: Hasta grubunun sinir ileti incelemelerinde 7 hastada ( %15.21) polinöropati bulguları, 6
hastada (%13.04) ise karpal tünel sendromu saptandı.Avuç içi ve ayak içinden ölçülen sempatik deri
yanıtı testi sonuçları hasta ve kontrol grupları arasında var/yok olarak değerlendirildiğinde iki grup
arasında anlamlı fark izlenmedi (p=0,149, p=0,278). Ayak tabanından ölçülen amplitüdlerin
ortalaması kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,041).İstirahat ve
hiperventilasyon esnasında yapılan RR aralık değişkenliği ortalamaları hasta grubunda kontrol
grubuna göre düşük olmakla beraber aralarında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanamadı
(p=0,484, p=0,341).
Sonuçlar: Elde edilen bulgular AAA hastalarında amiloidoz gelişiminin polinöropati ve otonom
nöropatiye yol açtığını göstermede yetersizdir. İstatiksel anlamlılığa ulaşmasa da SDY ve RR aralık
değişkenliği parametrelerinde hasta grubunda saptanan değişiklikler AAA hastalarında subklinik bir
disotonomi varlığını düşündürtebilir. Ancak bu değişikliklerin amiloid birikiminin direk etkisinin mi
yoksa kolşisin kullanımı, üremi gibi değişkenlerin neticesinde mi ortaya çıktığının net olarak
ayrımının yapılabilmesi için daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: Familial mediterranean fever (FMF) is a hereditary, autosomal recessive disorder. The most
serious complication of the disease is AA-type amyloid that accumulates in the tissues. There are
few studies in the literature about the peripheral nerve involvement and the presence of cardiac
autonomic neuropathy in FMF patients. The aim of this study is to investigate the presence of
peripheral and autonomic nerve involvement in adult FMF patients.
Material and Method: 46 FMF patients with 12 amyloid and 34 without amyloid who are
followed by nephrology and rheumatology outpatient clinics in University of Health Sciences
Dr.Lütfi Kırdar Kartal Training and Research Hospital and 30 healthy volunteers were included in
this study. All participants underwent routine nerve conduction studies in the upper and lower
extremities and sympathetic skin response test (SSR) and RR interval variability (RRIV)
measurement for autonomic system evaluation. Neuropathic symptoms of the patient group were
evaluated by neuropathy disability score, Michigan neuropathy screening instrument and Michigan
autonomic screening instrument.
Results: Nerve conduction studies of the patient group revealed polyneuropathy in 7 patients
(15.21%) and carpal tunnel syndrome in 6 patients (13.04%). There were no significant difference
between the two groups' sympathetic skin response test results in palm and foot when evaluated as
presence and absence (p=0,149, p=0,278).The mean amplitudes measured from the soles of the feet
were significantly lower than the control group (p=0.041). The mean values of RR interval
variability during rest and hyperventilation were lower in the patient group compared to the control
group, but no statistically significant difference was found (p=0,484, p=0,341).
Conclusion: These findings are insufficient to show that the development of amyloidosis leads to
polyneuropathy and autonomic neuropathy in FMF patients. Even though the changes in the range
of parameters of SSR and RRIV determined in the patient group do not reach the statistical
significance, it may suggest a subclinical dysautonomia in FMF patients. However, further studies
are required to make a clear distinction as to whether these changes occur as a result of the direct
effect of amyloid deposition or by variables such as colchicine use or uremia.