Turist rehberlerinin performansının ve hizmet verme yatkınlığının davranışsal niyet üzerindeki etkisi: Yerli turistler üzerinde bir araştırma
The effect of tourist guides' performance and service orientation on behavioral intention: A study on domestic tourists
Yazar: MEHMET AŞKAY
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN KARAMAN
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Hizmet vermeye yatkınlık = Service orientation ; Performans = Performance ; Tur rehberliği = Tour guidance ; Turist rehberi = Tourist guides ; İç turizm = Domestic tourism

Özet:
Turizm sektörüne ve turistik faaliyetlere yönelik hem küresel hem ulusal çapta 
artan talebin karşılanmasında turizm sektörünü ilgilendiren tüm dinamiklerin sürekli 
bir gelişim ve adaptasyon içinde olduğu görülmektedir. Turist rehberliği mesleği ise 
bu dinamikler arasında turistik seyahatin başlangıcından bitişine kadar sunacağı 
performans ve hizmetlerle etkin bir rol oynamaktadır. 
Bu çalışmanın amacı turist rehberlerinin performans ve hizmet verme 
yatkınlıklarının (HVY) yerli turistlerin davranışsal niyetleri (DN) üzerindeki etkisini 
ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada nicel bir araştırma yöntemi benimsenmiş, 
veri toplama amacıyla anket çalışması uygulanmıştır. Anket çalışması kapsamında
örneklem yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak İzmir ilini 2022 yılı 
Mayıs-Ağustos ayları arasında rehberli turlarla ziyaret eden yerli turistlere, elden, 
acentalar ve online anket formu vasıtasıyla ulaşılmıştır. Geri dönüş alınan 460 anketten 
eksik ve aykırı cevaplanan formların çıkarılmasıyla, 400 katılımcıdan elde edilen anket 
verileriyle çalışmaya devam edilmiştir. Elde edilen veriler normallik testleri, açıklayıcı 
faktör analizi, regresyon, korelasyon ve farklılık analizlerine tabi tutulmuştur.
Araştırma verilerinin analiz edilmesi sonucunda, turist rehberlerinin hizmet 
verme yatkınlıklarının ve performanslarının yerli turistlerin davranışsal niyetleri
üzerinde, hizmet verme yatkınlıklarının ise gösterdikleri performansları üzerinde 
pozitif ve olumlu etkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. T testi, Anova ve Tukey çoklu karşılaştırma testleri sonucunda demografik özelliklerden yaş, eğitim durumu, 
cinsiyet, ortalama gelir, medeni hal ve rehberli turlara katılma açısından ziyaretçilerin
algılamalarının farklılaşmadığı bulgulanmıştır. Ziyaretçilerin mesleki durumlarına 
göre ise turist rehberlerine yönelik algıladıkları hizmet verme yatkınlığı, performans 
ve davranışsal niyet değişkenleri üzerinde anlamlı farklılıklar bulunduğu 
belirlenmiştir. Çalışma toplamda beş bölümden oluşmuş olup, araştırmanın amacı, 
sınırlılıkları, önem ve varsayımları vurgulandıktan sonra ilgili alan yazın taraması 
yapılmış, konu ile ilgili kavramlar ve tanımlamalar açıklanmıştır. Sonraki bölümde 
araştırmanın yöntemi açıklanmış, elde edilen verilerin analizleri ve bulguları hakkında 
bilgi verilerek yorumlanmıştır. Son olarak ise çalışmada elde edilen sonuçlar ve 
analizler doğrultusunda konu ile ilgili olarak mesleki kurumlara, turist rehberlerine ve 
sonraki araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
It is seen that all dynamics concerning the tourism sector are in a continuous 
development and adaptation in meeting the increasing demand for the tourism sector 
and touristic activities, both globally and nationally. The profession of tourist guide 
plays an active role among these dynamics with his/her performance and services it 
will offer from the beginning to the end of the touristic travel.
The aim of this study is to reveal the effect of tourist guides' performance and 
service orientations on the behavioral intentions of domestic tourists. In this regard, a 
quantitative research method was preferred in the research, and a questionnaire 
technique was carried out for data collection. Within the scope of the survey study, by 
using the convenience sampling method, domestic tourists who visited the city of Izmir 
with guided tours between May and August 2022 were reached by hand, through 
agencies and online survey form. The study continued with the questionnaire data 
obtained from 400 participants, by removing the incomplete and incorrectly answered 
forms from the 460 questionnaires that were returned. The obtained data were 
subjected to normality tests, explanatory factor analysis, regression, correlation, 
Anova and Tukey tests.
As a result of the analysis of the research data, it was concluded that the service 
orientations and performances of the tourist guides have a positive and significant 
effect on the behavioral intentions of the domestic tourists, and the service orientation of tour guides has a positive and significant effect on their performance. As a result of 
the t test, Anova test and Tukey multiple comparison tests, it was found that the 
perceptions of the visitors did not differ in terms of demographic characteristics such 
as age, education level, gender, average income, marital status and participation in 
guided tours. According to the occupational status of the visitors, it was determined 
that there were significant differences in the variables of perceived service orientation, 
performance and behavioral intention intended for tourist guides. The research consists 
of five parts in total, after emphasizing the purpose, limitations, importance and 
assumptions of the research, the relevant literature was scanned and the concepts and 
definitions related to the subject were explained. In the next part, the method of the 
research was explained, the analysis of the obtained data and information about the 
findings were presented and interpreted. Finally, according to the findings of the 
research and analyzes, recommendations were presented to professional institutions, 
tourist guides and subsequent researchers.