Sağlık çalışanlarında beslenme durumu, kafein alımı ve sirkadiyen ritmin premenstrual sendrom (PMS) ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between nutritional status, caffeine intake and circadian rhythm with premenstrual syndrome (PMS) among healthcare employed
Yazar: TUĞÇE NUR DOĞANAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADRİYE TOPRAK
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Premenstrual sendrom, doğurganlık çağındaki kadınlarda sık görülen bir durumdur.
Bu çalışma sağlık çalışanlarında beslenme durumu, kafein alımı ve sirkadiyen ritmin
Premenstrual Sendrom (PMS) ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya
258 gönüllü, kadın sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Katılımcıların genel bilgileri,
menstruasyon dönemi hakkındaki bilgileri, beslenme durumu, antropometrik
ölçümleri, 24 saatlik besin tüketim kayıtları, besin tüketim sıklığı, kafein tüketim
sıklığı, Premenstrual Sendrom Ölçeği (PMSÖ), Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (MEQ-
Türkçe Versiyonu) değerlendirilmiştir. Katılımcıların %33,3'ünde (n=86) PMS varlığı
tespit edilmiştir. Premenstrual sendrom ölçeği sınıflandırılmasına göre katılımcıların
%52,3'ü orta şiddetli PMS yaşamaktadır. Premenstrual sendrom 25-40 yaş arasındaki
katılımcılarda daha sık görülmektedir (p=0,010). Bireylerde PMS varlığı ile PMS olan
bireylerin annelerinde PMS varlığı arasında ilişki tespit edilmiştir (p<0,001). PMS
olan bireylerin menstruasyon döneminde meyve tüketimi (p=0,003) , pilav/ makarna/
bulgur/ erişte (p=0,009) , kek/ kurabiye/ pasta/ gofret (p=0,020), tereyağı/margarin
(p=0,002), bal/reçel/çikolata kreması (p=0,004), şerbetli tatlı (p=0,001) artmaktadır.
Katılımcıların, PMSÖ alt boyut ve toplam puanları ile kafein alımları arasında
istatiksel olarak anlamlı ilişki yoktur (p>0,05). PMS olan bireylerde, akşamcıl
kronotipte olma oranı daha yüksektir ve bu fark istatiksel olarak anlamlıdır (p=0,034).
Katılımcıların kronotipleri ile kafein alımları arasında istatiksel fark bulunamamıştır
(p>0,05). Günlük kafein alım 300 mg ve daha üzerinde olan bireylerin, 200 mg ve
daha altında tüketimi olan bireylere göre beden kütle indeksi (kg/m2) değerleri daha
yüksektir (p=0,015). Sağlık çalışanlarına beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi,
kafein alımlarının sınırlandırılması ve sirkadiyen ritimlerinin iyileştirilmesi ile ilgili
yapılacak önerilerle PMS prevalansı ve semptomlarının azalması sağlanabilir.

Abstract:
Premenstrual syndrome is a common condition among women of reproductive age.
This study aims to examine the relationship between nutritional status, caffeine intake,
and circadian rhythm with Premenstrual Syndrome (PMS) among healthcare
employees. A total of 258 volunteer female healthcare employees participated in the
study. Participants' general information, menstruation-related data, nutritional status,
anthropometric measurements, 24-hour food consumption records, food consumption
frequency, caffeine consumption frequency, Premenstrual Syndrome Scale (PMSÖ),
and Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ-Turkish Version) were
evaluated. PMS was identified in 33.3% (n=86) of the participants. According to the
PMS scale classification, 52.3% of the participants experienced moderate PMS. PMS
was more frequently observed among participants aged 25-40 (p=0.010). There is a
correlation between the presence of PMS in individuals and their mothers having PMS
(p<0.001). During the menstrual period, individuals with PMS increased their
consumption of fruit (p=0.003), rice/pasta/bulgur/noodles (p=0.009),
cake/cookies/pastries/waffles (p=0.020), butter/margarine (p=0.002),
honey/jam/chocolate spread (p=0.004), and syrupy desserts (p=0.001). There was no
statistically significant relationship between participants' PMSÖ sub-dimension and
total scores with their caffeine intake (p>0.05). The proportion of evening chronotype
was higher among individuals with PMS, and this difference was statistically
significant (p=0.034). There was no statistical difference between participants'
chronotypes and caffeine intake (p>0.05). Individuals with a daily caffeine intake of
300 mg or more had higher BMI (kg/m²) values compared to those with a consumption
of 200 mg or less (p=0.015). Recommendations for improving dietary habits, limiting
caffeine intake, and enhancing circadian rhythms among healthcare employees could
reduce the prevalence and symptoms of PMS.