Morfometrik analiz sistemi kullanılarak Kastamonu yöresi meşelerinin filogenetik analizi
Phylogenetic relationship using analysis system morphometric qaks in Kastamonu location
Yazar: NURCAN YİĞİT
Danışman: PROF. DR. HAYRİ DUMAN ; PROF. DR. ZEKİ KAYA
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada Kastamonu yöresinde doğal olarak yayılış gösterenQuercusmacrantheraFisch. & Mey. exHohensubsp. syspirensis(C. Koch) Menitsky(endemik), Q. petraea (Matt.) Liebl. subspiberica (Steven exBieb.) Krassiln, Q. infectoriaOliversubspboissieri (Reuter) O. Schwarz, Q. pubescensWilld.,Q. virgilliana Ten. veQ. cerris L. var.cerristürlerinin morfolojik ve mikromorfolojik özelliklerinin kullanılmasıyla bu türler arasındaki filogenetik ilişkilerin ortaya konması amaçlanmıştır.Meşe türlerinin yayılış yoğunlukları dikkate alınarak, Kastamonu yöresinde doğal olarak bulunan her türden 3 farklı alanda en az 30'ar bireyden rasgele örnekleme yöntemiyle örnekleme yapılmıştır. Her bireyden 10 adet yaprak örneği toplanarak bunlar üzerinde morfolojik ölçümler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca yapraklar üzerinde mikromorfolojik karakterler (stoma, mumsu tabaka ve tüy yapısı) elektron mikroskobu yardımıyla incelenmiştir.Morfometrik karakterlerden; türlerin ayırımında kullanılabilecek en etkili yaprak morfometrik karakterlerinin, yaprak ayası uzunluğu, lop genişliği, yaprak genişliği, taban lopları arasındaki mesafe, uç loplar arasındaki mesafe, uç sinüsler ile taban sinüsleri arasındaki mesafeler ile yaprak yüzey alanı olduğu belirlenmiştir. Q. cerris L. var. cerristürünün yaprak alt yüzü mumsutabakasının tamamen pürüzsüz bir yapıda olması ile;Q. petraeasubsp. ibericatürünün ise gerek stoma yapısı, gerekse tüy durumunun az ancak salgı tüyü mevcudiyetinin fazla olması ile diğer türlerden kolaylıkla ayrılabildiği belirlenmiştir.Çalışma sonucundaQ. pubescens ve Q. virgiliana türlerinin gerek morfolojik karakterler bakımından gerekse mikromorfolojikkarakteler bakımından Flora of Turkey'deki gibi birbirlerine son derece yakın türler olduğu tespit edilmiştir. Q.infectoriatürününde bu türler ile yakınlık gösterdiği ancak Q. machranthera, Q. petraeasubsp. iberica ve Q. cerris L. var. cerris türlerinin ise bu türlerden farklı bir grup oluşturduğu ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler : Quercus, Morfometrik Analiz, Morfolojik Özellik,Genetik Çe?itlilik, Mikromorfoloji, Türkiye

Abstract:
Theaim of thisstudywastodetermine of phylogeneticrelationshipamongthespecies of Q. macrantheraFisch. & Mey. exHohen, subsp. syspirensis(C. Koch) Menitsky(Endemic), Q. petraea (Mattuschka) Liebl. Subsp.iberica(Steven exBieb.) Krassiln, Q. infectoriaOliversubsp.boissieri (Reuter) O. Schwarz, Q. pubescensWilld.,Q. virgilliana Ten.andQ. cerris L. var.cerriswiththeuse ofmorphologicalandmicromorphologicfeatures.Takingthedensity of naturaldistributions of oakspecies in Kastamonuintoconsideration, threestudyareaswith 30 oaktreesfromeachareawerechosenrandomlyfromnaturalforests in Kastamonu region. Ten leavesfromeachtreewerecollectedandusedfordetermination of morphologicalfeatures. Inaddition, micromorphologicalfeatures on leaves (stomata, waxandtrichomes)wereinvestigatedwithscanningelectronmicroscope (SEM).The most effective leafmorphometriccharacters for can be use to such of Flora of Turkey determinate of species are lamina length, lobewidth, leafwidth, the distance betweenthe baselobes, the distance between theendlobes, width between terminal lobe, area of leaf surface. Q. cerris L. var. cerriscan be distinguishbecause of waxlayer ofthe lowerfaceiscompletelysmooth and Q. petraeasubsp. iberica can be distinguishfrom the other species withthestructure ofthe type ofstoma and features of hair.As a results of thisstudy, Q. pubescensandQ. virgilianawerefoundto be closetoeachotheraccordingtomorphologicalandmicromorphologicalfeatures. It can be saidthatQ. infectoria is closelyrelatedtothisspecies, but Q. macranthera, Q. petraeaandQ. cerris var. cerrisformedverydifferentgroupfromQ. pubescensWilld.,Q. virgilliana Ten. andQ. infectoriaOliversubspboissieri (Reuter) O. Schwarz.Key Words : Quercus, Morphometric Analysis, Morphological Feature, Genetic Diversity, Micromorphology, Turkey