Diyarbakır geleneksel konut mimarisinde morfolojik analiz: Geleneksel konutların güncel kullanımda değerlendirilmesi
A morphological analysis on Diyarbakir traditional houses architecture: The evaluation of the traditional houses on current usage
Yazar: HAVVA ÖZYILMAZ
Danışman: PROF.DR. SARE SAHİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ivDİYARBAKIR GELENEKSEL KONUT MİMARİSİNDE MORFOLOJİKANALİZ: GELENEKSEL KONUTLARIN GÜNCEL KULLANIMDADEĞERLENDİRİLMESİ(Doktora Tezi)Havva ÖzyılmazGAZİ ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜOcak 2007ÖZETGünümüzde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmış birçok geleneksel evinve yerleşimin önemli sorunu sosyal yapıdaki değişim nedeniyle güncelkullanıma cevap verememesi ve fiziksel durumunun bozulmasıdır. Bu tezdesosyal yapıdaki değişim nedeniyle değişime uğrayan geleneksel Diyarbakırevlerinin yaşamış olduğu fiziksel bozulma mekân analizi yapılarak tespitedilmeye çalışılmıştır. Geçmişte evlerin içerdiği zengin mekânlar, günümüzdedeğişen sosyal ve mekânsal yapı ile değişime uğramıştır. Günümüzde gelenekselevler kullanıcıların mekânsal ve sosyal ihtiyaçlarına cevap verememektedir.Evlerde ya eksik mekânlar vardır ya da mekânlar atıl duruma gelmiştir.Değişen yaşam tarzları ve aile yapıları ile evlerin bölünüp satıldığı veya kirayaverildiği görülmektedir. Günümüzdeki kullanıcıların sosyal yapılarınınbelirlenmesi amacı ile incelenen evlerde anket çalışması ile görüşmeleryapılmıştır.Morfolojik analiz yöntemlerinden mekân sentaksı tekniğinin kullanıldığı buçalışmada öncelikle analiz geleneksel Diyarbakır evlerinin günümüze ulaşankısmı üzerinde uygulanmış, daha sonra günümüz kullanımındaki durumuanaliz edilmiş, değerlendirmeler yapılmıştır. Geleneksel ve güncel kullanımlarvkıyaslanarak karşılaştırmalar yapılmış, sonuçlar elde edilerek önerilersunulmuştur.Tezin giriş kısmını oluşturan 1. Bölümde problemin tanımı yapılmış, amaç,kapsam ve sınırlılıklarla ilgili bilgiler verilerek, yöntem sunulmuştur.2.Bölümde mekânsal kavramlar ve ev üzerine genel bilgiler verilmiştir.3.Bölümde mekân analizi yapılan çalışmada seçilen yöntem tüm açıklığıylaortaya konmuştur.4.Bölümde Diyarbakır kenti ve geleneksel Diyarbakır evleri ile ilgili bilgilerverilmiştir.5. Bölümde alan çalışmasında elde edilen bulgular ile geleneksel Diyarbakırevlerinin sosyal ve fiziksel yapıda değişiminin değerlendirildiği bölümdür.6. Bölüm, Mekân sentaksı analizinin Diyarbakır geleneksel evleri üzerindeuygulandığı ve değerlendirildiği bölümdür.7. Bölümde, çalışmanın analiz sonuçları ve anket sonuçları değerlendirmiş,hipotezler test edilmiş ve öneriler sunulmuştur.Bilim Kodu : 802.1.100Anahtar Kelimeler : Mekân sentaksı, değişim, kültür, geleneksel evler, gammaSayfa Adedi : 305Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Sare Sahil

Abstract:
viA MORPHOLOGICAL ANALYSIS ON DİYARBAKIR TRADITIONALHOUSES ARCHITECTURE: THE EVALUATION OF THE TRADITIONALHOUSES ON CURRENT USAGE(Ph. D.Thesis)Havva ÖzyılmazGAZI UNIVERSITYINSTITUTE OF SCINCE AND TECHNOLOGYJanuary 2007ABSTRACTToday the main problems of traditional houses and settlements to face withabsence are their insufficiency to daily usage due to social changes and physicaldeteriorations. In this study, these physical deteriorations in the traditionalhouses at Diyarbakır have been investigated in detail. Structures of the houseshave been changed to satisfy the changed social life. Moreover, they still areinadequate to respond daily requirements. So, they were divided and sold orrent. A questionnaire and conservations were conducted with the user todetermine their social conditions.Space syntax technique, a morphological analysis method, was used in the studyin order to analyze and evaluate daily usage of the traditional Diyarbakırhouses. Comparisons of traditional and daily usages were also made andnecessary recommendations were represented.In the 1st chapter, definition of the problem was made; aim, scope and methodwere presented. In the 2nd chapter, the concept of the space and home werementioned. In the 3rd. chapter, the method of the study was given in details. Inthe 4th chapter, general information about the city of Diyarbakır andviiarchitectural characteristics of traditional houses were given. In the 5th chapter,a questionnaire was conducted with the user to determine their social andeconomical conditions. And also physical changes on houses were determined.In the 6th chapter, the space syntax analysis method was applied on Diyarbakırtraditional houses on both traditional and current usage. The numerical andgraphical data were obtained.In the conclusion section, the hypotheses are tested, the results were putforward to and proposals are advanced.Science Code : 802.1.100Key Words : Space syntax, changes, culture, gamma, traditional housesPage Number : 305Adviser : Prof. Dr. Sare Sahil