Türkiye'de halk danslarını sahneleme politikaları: Söylemler ve estetik yaklaşımlar
The politics of folk dance staging in Turkey: Discourses and aesthetic approaches
Yazar: BERNA KURT KEMALOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİYE DİNÇER KOÇAK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dans = Dance ; Estetik = Aesthetics ; Halk bilimi = Folklore ; Halk oyunları = Folk dances ; Hükümet politikaları = Government policies ; Sahne sanatları = Stage arts ; Sahneye koyma = Staging ; Sanat politikaları = Arts policies ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances

Özet:
Türkiye'de halk danslarını sahnelemeye yönelik politikaların tarihsel, siyasal ve toplumsal bağlamla ilişkili olarak değerlendirilmesi, yakın dönem halk dansları sahnesinin değerlendirilmesi için önemli veriler sunacaktır. Bu çalışmada da, bu tür değerlendirmelere yardımcı olabilecek tarihsel bir çerçevenin geliştirilmesi ve günümüz sahnesine hakim olan eğilimlerin hangi bağlamlarda, ne şekilde oluştuğunun incelenmesi hedeflenmiştir. Ağırlıklı olarak yazılı kaynaklar üzerinden söylem analizi yapılan çalışmada; görsel kayıtlardan ve 70'li ve 80'li yıllarda halk dansları alanında faaliyet gösteren kişilerle yapılan görüşmelerden de faydalanılmıştır.Çalışmada, ulus inşa döneminden 80'li yılların ortalarına kadar uzanan bir süreçte, sahneleme alanını belirleyen söylem ve yaklaşımların dönüşümü; estetik arayışlara etkide bulunan çeşitli unsurlar ve ideolojik arka planla bağlantılı olarak incelenmiştir. Türkiye'de gerçekleştirilen halk dansı sahnelemelerinin tarihsel seyri içerisindeki süreklilikler ile kırılma noktaları tarif edilmiştir. Farklı ülkelerdeki uygulamalardan örnekler verilerek, karşılaştırmalı bir perspektif geliştirilmiş; sahnelemeye yönelik stratejiler ile estetik yaklaşımların şekillenmesinde bu tür etkileşimlerin önemi vurgulanmıştır. Özellikle 50'li yıllardan itibaren sahneleme biçimlerine etkide bulunan; alanın kurucu öznelerinin yurtdışı deneyimleri, Moiseyev Dans Topluluğu'nun estetik modeli, Devlet Halk Dansları Topluluğu ve halk oyunu yarışmaları gibi unsurlar değerlendirilmiştir. 70'li ve 80'li yıllarda yürütülen tartışmalarda kurgulanan otantiklikle bağlantılı söylemler analiz edilmiş ve otantiklik tartışması, estetik arayışların sınırlarını belirlemeye yönelik bir iktidar mücadelesi olarak tanımlanmıştır. Dönemin, statik ve dinamik folklor yaklaşımları olarak ifade edilen söylemsel farklılıkları, Türkiye'de 50'li yıllardan itibaren hızlanan toplumsal değişim sürecine yönelik farklı tepkilerin halk dansları alanındaki yansımaları olarak kabul edilmiştir.

Abstract:
Analyzing the staging politics of folk dances in relation to historical, political and social context in Turkey can bring out valuable data for the evaluation of the contemporary folk dance scene. This dissertation intends to develop an historical framework contributing to such critical work and to investigate how today's dominant aesthetic trends have been constructed. Methodologically, it is mainly carried out with the discourse analysis of written resources and additionally some visual recordings and interviews done with subjects dealing with folk dance activities in 70?s and 80's Turkey.In this dissertation, taking into consideration the ideological and aesthetic components, discourses and approaches shaping the folk dance scene in a historical continuum between the national construction period and the mid 80's are analyzed. The historical continuity and interruptions in folk dance staging in Turkey are analyzed. With the analysis of some cases from different countries and their impact on Turkey, a comparative approach is adopted. The role of such external influences on the aesthetic strategies is emphasized. Personal experiences abroad, Moiseyev Dance Ensemble's aesthetic influence, Turkish State Folk Dance Ensemble and folk dance competitions, all having impact on the folk dance scene in Turkey, are examined. Different discourses on authenticity in 70's and 80's are compared and such discussion is analyzed as a power struggle drawing the borderlines of the aesthetic concerns. ?Static? and ?dynamic? folklore approaches are interpreted as the reflections of the different reactions towards the social transformation in Turkey after 50's.