Ruanda'da, kahve üretiminde iklim değişikliğinin etkisi ve risk yönetimi stratejilerinin belirlenmesi
The effect of climate change and determination of risk adaptation strategies in coffee production of Rwanda
Yazar: FIDELE HAKORIMANA
Danışman: PROF. DR. HANDAN AKÇAÖZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ruanda'da kahve üretimi en önemli üçüncü ihraç ürünü olup, bunu çay, ve piretrum izlemektedir. Kahve son zamanlarda dikkatin yoğunlaşılması gereken öncelikli ürün olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada, Ruanda'nın güney eyaleti, Huye Bölgesi'nde iklim değişikliğinin kahve verimine etkisi araştırılmıştır. Bu çalışmada aynı zamanda kahve kooperatifine ortak olma durumunu etkileyen hanehalkı ve işletme özelliklerini belirlemek için probit model kullanılmıştır. Kahve üretimini etkileyen iklim fakörleri ve uygulanan risk yönetimi stratejileri belirlenmiştir. Bu araştırmada hem ikincil hem de birincil veriler kullanılmış ve birincil veriler HUYE Bölgesindeki 110 haneden oluşan rastgele bir örneklemden toplanmıştır. Kahve üreticileri ile, Ağustos-Eylül 2016'da yüz yüze görüşme yapılarak anket uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan iklim verileri (sıcaklık ve yağış), RUBONA İstasyonunda bulunan Ruanda Meteoroloji İstasyonundan toplanmıştır. Yağış ve sıcaklık verileri, yetiştirme mevsimindeki kritik aylarda kahvenin fenolojik dönemine nemin etkisi hakkında bilgi vermiştir. Araştırmada elde edilen veriler STATA 10 ve SPSS 20 paket programları (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı) kullanılarak analiz edilmiştir. 
Araştırma alanında kahve üreticileri birden fazla risk azaltma stratejisi uygulayabilmektedir. Bu çalışmada, her bir stratejinin etkisini tahmin eden bir probit (binomiyal) modeli kullanılmıştır. İklim değişikliği modelinden elde edilen sonuçlara göre, son 17 yılda kahve verimindeki değişmenin %74'ünün  iklim faktörlerinden meydana geldiği belirlenmiştir. Sonuçlar, kahvenin olgunlaşma sırasında maksimum sıcaklık ile pozitif ilişkisi sergilediğini, olgunlaşma esnasında ortalama minimum sıcaklık ile negatif bir ilişki gösterdiğini, toplam yağış miktarı ile güçlü bir pozitif ilişkinin olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmada elde edilen sonuçlar, Huye Dağı yakınlarındaki kahve işletmelerinin Mart ayından Mayıs ayına kadar sağanak yağış nedeniyle erozyona ve Haziran'dan Ağustos ayına kadar olan kuraklığa karşı oldukça savunmasız olduğunu göstermektedir.
İkili probit (risk adaptasyon) modelinden elde edilen sonuçlar, yaş, tarımsal teknik yardım, tarım dışı iş, parsel genişliği, aile genişliği, hane halkı gelirinin kooperatif ortaklığı, risk yönetim stratejilerinden biri olarak kabul edilmiştir. Çalışmada, kahve üretiminde karışılaşılan risk kaynaklarını ve  risk yönetimi stratejilerini belirlemek için faktör analizi uygulanmıştır. Faktör analizinden elde edilen sonuçlara göre risk kaynakları; ürün fiyatındaki değişiklik, yetersiz yağış, ürün vermeyen kahve çeşitleri ve sel olayları olarak adlandırılmıştır. Faktör analizi sonucu risk yönetimi stratejileri 4 faktör altında toplanmış olup bunlar; çeşitlendirme, kimyasal girdi kullanımı, yer ve dirençli kahve çeşitleri kullanımı ve tarımsal ilaç kullanımı olarak adlandırılmıştır.  
Araştırma bölgesinde kahve üretimi Huye dağının yüksek bölgelerinde yapılmaktadır. Kahve üretiminde refah düzeyini araştırmak için fayda masraf analizleri yapılmalı, risk yönetimi stratejileri uygulanmalı ve kahve üreticilerinin davranışlarını dikkate alan çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Coffee production in Rwanda stands high among three different export crops such as tea, pyrethrum, and was recently set as priority crop where more attention should be concentrated. This study estimates the impact of climate change and variation on coffee yield in Huye district, southern province of Rwanda. This study has also estimated univariate probit model which identifies household and farm characteristics affecting cooperative memnbership (risk management strategy) in coffee production. Perceptions about changes in climate and risk adaptation strategies in coffee production were identified. In this research both secondary and primary data were used and primary data were gathered from a random sample of 110 households in HUYE District. Coffee farmers were interviewed in August-September 2016 using structured questionnaires that were administered to household's heads via person-interviews. Climate data (temperature and precipitation) were collected from the Rwanda Meteorological Station located in RUBONA Station. The precipitation and temperature data provided information on the effect of moisture to the phonological period of the coffee at critical months in the growing season. Collected data were analyzed using STATA 10 and SPSS 20 (Statistical Program for Social Scientists).  
Due to prevalence of various methods used for risk reduction technology among local farmers, the present study has developed a probit (binomial) model that estimates the individual effect of each adaptation technology among coffee farmers.  By doing so allows this study to capture adaptation strategies that smallholders use by diversifying farm and farming patterns. The results from climate change model has revealed that approximately 74% of change in the coffee production during the last 17 years was explained by climate factors jointly. The results show that coffee has exhibited a positive relationship with maximum temperature during ripening of coffee, a negative relationship with the average minimum temperature during ripening, a strong positive relationship with total annual rainfall. The results indicate that coffee farms near Huye Mountain are highly vulnerable to precipitation variation like erosion during heavy rain in March through May and drought from June through August.
On the other hand, the results from binary probit (risk adaptation) model suggests that age, agricultural technical assistance, off-farm work, coffee plot size, family size, income of the household are significantly associated with a greater probability of having a cooperative membership as one of risk mamangement strategies. In addition, the factor analysis which was performed to identify the common sources of risk in coffee sector and possible risk reducing strategies has revealed that the main risk sources were: price volatility of coffee cherries, lack of enough rain, non-reproductive coffee varieties and floods. Moreover, the risk adaptation strategies, mixed farming (intercropping), followed by use of enough chemical inputs, use new and resistant coffee varieties and  pesticides usage were considered crucial by coffee farmers.  
The study has found ambiguous evidence about the ability of irrigation usage to reduce crop vulnerability to precipitation variation since the coffee is grown just in higher altitude of Huye mountain, but suggests that proper cost benefit analysis should be done in order to measure the welfare value of different adaptation strategies applied in the region. Therefore, the farmer's incentives and perceptions should be taken into consideration because they are the major drive of any adaptation decision about the farms.