Garip şiirinde nesne yaklaşımı
Object approach in Garip poetry
Yazar: NİSA ALPASLAN
Danışman: PROF. DR. TARIK ÖZCAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Garip akımı (I. Yeni), Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat'ın öncülüğünü yaptığı şiir hareketidir. Bu akım, 1940'lı yıllarda biçim açısından serbest şiire yönelen ilgiyle birlikte ortaya çıkmıştır. Bu tez çalışmasında; Garip şairlerinin nesneyi nasıl ele aldıkları incelenmektedir.
"Garip Şiirinde Nesne Yaklaşımı" adlı tez çalışmamızda; Garip şairlerinin nesne ve eşyaların içinde saklı bulunan anlamlarını günlük bir dille ve sürreal bir yaklaşımla ele aldıkları sonucuna ulaştık. Yaşadıkları dünyanın maddi boyutuna olan ilgileri dolayısıyla sürekli dış dünyaya ait nesnelerin envanterini çıkaran Garip şairleri, nesnelere bir çocuk duyarlılığıyla yaklaşmış, onları yeniden tasarlayıp inşa etmişlerdir. Garip şiiri metafizikten uzak, materyalist çizgiye yakındır. Rutinleşen yaşamın bir parçası olan sıradan nesnelerin ele alındığı şiirlerde, eşyanın arkasındaki gizlilik aralanmıştır. Garip şairleri nesneler aracılığıyla, duygu ve düşüncelerini, toplumsal eleştirilerini ifade etmişlerdir. Yenilikçi bir yaklaşımla, nesneleri dilin sınırlarını zorlayarak kullanmışlardır.
Orhan Veli Kanık'ın şiirlerinde nesneler; hem sembolik hem de somut varlıklarıyla karşımıza çıkmaktadır. Şair nesneleri günlük hayatın içinden seçmiş, küçük insanı yansıtan nesneleri ön plana çıkarmıştır. Oktay Rifat Horozcu'nun şiirlerinde nesneler canlıdır. Şair ruh hali ile nesneler arasında ilişki kurmuştur. İnsan ve nesne ile doğayı özdeşleştirmiş, şiirlerinde doğaya ait nesneleri işlemiştir. Ona göre yaşadığımız dünya nesneler ile birlikte bir anlam kazanmaktadır. Melih Cevdet Anday; nesneleri anlamanın imkânı olmadığını düşünmekte ve sözcüklerle nesneleri birbirinden bağımsız görmektedir. Şair şiirlerinde nesneyi zamanla ilişkilendirmiş, zamana ve nesnelere bir hafıza yüklemiştir. Nesneleri özümseyen Anday, imgeler aracılığıyla onlara yeni anlamlar yüklemiştir.
Garip hareketi; şiirlerinde yer verdiği nesne ve kavramlarla Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde yeniliklerin kapısını aralaması yönüyle önemli bir dönüm noktasıdır. Anahtar Kelimeler: Garip Akımı, Garip Şairleri, Nesne.

Abstract:
The Garip movement (I. New) is a poetry movement pioneered by Orhan Veli Kanik, Melih Cevdet Anday and Oktay Rifat. This movement emerged in the 1940s with the interest in free poetry in terms of form. In this thesis study, how Garip poets handle the objects are examined.
In our thesis entitled "Object Approach in Garip Poetry"; We have reached the conclusion that Garip poets deal with the meanings hidden in objects and objects with an everyday language and a surreal approach. Owing to their interest in the material dimension of the world they live in, Garip poets, which constantly took an inventory of objects belonging to the outside world, approached objects with a child's sensitivity, redesigned and built them. The Garip poetry is far from metaphysical, close to the materialistic line. In poems that handle with ordinary objects that are part of a routine life, the privacy behind the object is revealed. Garip poets have expressed their feelings and thoughts and social criticisms through objects. With an innovative approach, they used objects by pushing the boundaries of language.
In Orhan Veli Kanık's poems, objects appear to us with both their symbolic and concrete existence. The poet has chosen objects from everyday life and has brought to the fore the objects that reflect the little person. Objects are alive in Oktay Rifat Horozcu's poems. The poet has established a relationship between mood and objects. He identified man and object with nature, processed objects belonging to nature in his poems. According to him, the world we live in gains a meaning together with objects. Melih Cevdet Anday thinks that there is no way to understand objects and sees words and objects independently of each other. In his poems, the poet has associated the object with time, has assigned a memory to time and objects. Anday, who assimilates objects, has assigned new meanings to them through images.
Garip movement is an important turning point in terms of opening the door to innovations in Turkish poetry of the Republican Period with the objects and concepts that includes its poems. Keywords: Garip Movement, Garip Poets, Objects.