Ortopedi ve travmatoloji servisine iş kazası sebebiyle başvuran çalışanların omaha sistemine göre değerlendirilmesi
Evaluation of workers' health problems applied to orthopedics and traumatology service due to occupational accident using omaha system
Yazar: NUR SENA KAYACAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE AKTAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Giriş ve Amaç: Bireysel ve toplumsal sonuçları oldukça ciddi olan iş kazaları; her yıl çok sayıda insanın yaşamını yitirmesine veya yaralanmasına neden olan, önlenebilir bir halk sağlığı problemidir. Bu çalışma, Ortopedi ve Travmatoloji servisine iş kazası sebebiyle yatışı yapılan çalışanların Omaha Sistemi' ne göre değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı-longitudinal tasarım tipinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Mayıs-Aralık 2022 tarihleri arasında iş kazası geçirip servise yatışı yapılan 66 çalışan oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise örnekleme alınma kriterini karşılayan 45 çalışan oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri; toplam 42 sorudan oluşan Tanıtıcı Bilgi Formu ve Omaha Sistemi Bileşenleri Manuel Formları ile toplanmıştır. Verilerin analizi, Microsoft Excel ve SPSS 25 paket programında tanımlayıcı ve ilişki arayıcı analizler kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Omaha Sistemi Problem Sınıflama Listesi'ne göre en çok belirlenen ilk 11 problem; Yaşanılan Mahalle/İş Yeri Güvenliği, Deri, Kişisel Bakım, Sinir-Kas-İskelet Fonksiyonu, Ağrı, Rol Değişimi, Ruh Sağlığı, Beslenme, Madde Kullanımı, Ağız Sağlığı ve Sosyal Etkileşim olmuştur. Omaha Sistemine göre en çok ve aynı oranda tanılanan belirti/bulgular; "Lezyon/basınç yarası" 135 kez (% 6,2), "Rahatsızlık/ağrı ifade etme" 132 (% 6,0), "Eklem hareket açıklığında (ROM) sınırlılık/ Kas gücünde azalma" 131 kez (% 6,0), "İstenmeyen rol değişimi" 131 kez (% 6,0), "Bireysel bakım aktivitelerini yapmayı unutma/yapmayı istememe/ yapamama" 130 kez (% 5,9), "Fiziksel tehlikeler" 123 kez (% 5,6), "Alt vücut giyiminde güçlük" 121 kez (% 5,5), "Üst vücut giyiminde güçlük" 121 kez (% 5,5), "Rol kaybı" 102 kez (% 4,7), "Banyo yapmada yetersizlik" ve "Boşaltım ile ilgili temizlik aktivitelerinde yetersizlik" in 86 kez (% 3,9) seçilmiştir. İş kazası geçiren çalışanların Omaha Sistemi PSL'ye göre belirlenen problemlerine yönelik toplamda 76 hedeften 33 hedef ve 2167 girişim kullanılmıştır.  Omaha Sistemi girişim kategorilerinde en çok Eğitim, Rehberlik ve Danışmanlık kategorisi (% 75,13) belirlenmiştir. Omaha Sistemi Problem Değerlendirme Ölçeği ile Bilgi, Davranış ve Durum parametreleri değerlendirilmiş; ilk ve son izlemler arasında ilk 11 problemin çalışanların sağlık problemlerine yönelik bilgi parametresindeki ilk izlem değerine göre son izlem değerindeki değişim durumları; "Deri", "Yaşanılan Mahalle/İş Yeri Güvenliği", "Ağrı", "Kişisel Bakım", "Rol Değişimi", "Sinir-Kas-İskelet Fonksiyonu", "Ruh Sağlığı", "Beslenme", "Madde Kullanımı" ve "Sosyal Etkileşim" problemlerinde anlamlı bulunmuştur. Davranış ve Durum parametrelerindeki ilk izlem değerine göre son izlem değerindeki değişim durumları; "Deri", "Yaşanılan Mahalle/İş Yeri Güvenliği", "Kişisel Bakım", "Rol Değişimi" ve "Sinir-Kas-İskelet Fonksiyonu" problemlerinde anlamlı bulunmuştur. 
Sonuç: bu çalışma, iş sağlığı hemşireliği alanında iş kazası geçirip servise yatışı yapılan çalışanların problemlerinin belirlenmesi, belirlenen problemlere yönelik girişimlerin uygulanması ve bakım sonuçlarının değerlendirilmesinde Omaha Sistemi'nin kullanılabilirliğini ortaya koymuştur.
Mayıs 2023 ,  123. sayfa.
Anahtar kelimeler:  İş Kazası, İş Sağlığı Hemşireliği, Omaha Sistemi, Ortopedi ve Travmatoloji Servisi

Abstract:
Introduction and Aim: Occupational accidents, a preventable public health problem that causes many deaths or injuries every year, have severe individual and social consequences.  Our study aims to evaluated of workers' health problems applied to orthopedics and traumatology service due to occupational accident using Omaha System. 
Method: The research was carried out in the type of descriptive-longitudinal designment. The study was conducted from May-December 2022 in Metin Sabancı Baltalimanı Bone Diseases Training and Research Hospital, Department of Orthopedics and Traumatology Service. The population of the research consisted of 66 by occupational accident pass employees. The sample of the study consists of 45 employees who meet the sampling criteria. The data of the research collected by Introductory Information Form involving 42 questions and Omaha System. The analysis of data was conducted by using descriptive-correlational analyses in Microsoft Excel and SPSS 25 package program.
Findings: According to the Problem Classification Scheme of Omaha System, the top 11 problems were Neighbourhood/Workplace Safety, Skin, Personal Care, Neuro-Musculo-Skeletal Function, Pain, Role Change, Mental Health, Nutrition, Substance Use, Oral Health And Social Contact. According to the Omaha System, the findings determined as the most and the same rate were; "lesion/pressure ulcer"(6,2%), "expresses discomfort/pain" (6,0%), "limited range of motion/decreased muscle strength" (6,0%), "involuntary role reversal" (6,0%), "unwilling/unable/forgets to complete personal carre activities" (5,9%), "physical hazards" (5,6%), "difficulty dressing lower body" (5,5%), "difficulty dressing upper body" (5,5%), "loses previous role" (4,7%), "Difficulty with bathing", " (3,9%) and "difficulty with toileting activities" (3,9%). 33 out of total 76 targets and 2167 enterprises were used directed to the problems determined according to PSL of Omaha System in occupational accident workers. However, in the enterprise categories, the highest one was found as teaching, guidance, and counseling(75,13%). With the Omaha System Problem Rating Scale, Knowledge, Bevaviour, and Status Parameters were evaluated; among the first and the last parameters, while a significant difference was found in all the Knowledge, Behaviour and Status of the first 11 problems, for knowledge parameter was found these problems significant difference; "Skin", "Neighbourhood/Workplace Safety", "Pain", "Health Care", "Neuro-Musculo-Skeletal Function", "Mental Health" and "Social Contact". For behaviour and status parameters was found these problems significant difference; "Skin", " Neighbourhood/Workplace Safety", "Health Care", "Role Change" and "Neuro-Musculo-Skeletal Function".
Result: This study showed the usability of the Omaha System in determining the problems of the workers who had a work accident and hospitalized in the field of occupational health nursing, applying the interventions for the identified problems, and evalution the care results.
May 2023,  123. pages.
Keywords:  Occupational Accident, Occupational Health Nursing, Omaha System, Orthopedics and Traumatology Service