Suya duyarlı kentsel tasarım uygulamaları ve stratejileri
Water sensitive urban design applications and strategies
Yazar: MELEK DEMİR KARDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ESİN ÖZLEM AKTUĞLU AKTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Su döngüsü, ekosistemin sürekliliği için hayati bir öneme sahiptir. Ancak, nüfus artışı, sanayi, tarım ve kentsel faaliyetler gibi etmenler doğal su kaynaklarını tehdit etmektedir. Değişen iklim koşulları, aşırı yağışlar ve artan geçirimsiz yüzeyler nedeniyle sel ve taşkınlarla mücadele edilirken, bazı bölgelerde ise kuraklık gibi sorunlarla karşı karşıya kalınmaktadır. Küresel boyutta su krizi, ekosistem ve canlıların yaşamını tehdit eden önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu nedenle, dünya genelinde birçok kent su krizine alternatif çözüm yolları aramaktadır.
SDKT'nin temel unsurları, kentsel tasarımın içine doğal su yönetimi prensiplerini entegre etmektedir. Bu çerçevede çalışmanın amacı, suyun kentsel planlama ve tasarımda merkezi bir faktör olarak ele alınması ve suya dayalı çözümlerin benimsenmesidir. Çalışma kapsamında, kentsel tasarımda suyun etkin kullanımı, suya duyarlı tasarım ilke ve faydalarının neler olduğu, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkisi, su kıtlığı, iklim değişikliği ve su krizlerine karşı dirençli kent yaklaşımları incelenmektedir. Aynı zamanda kentsel ortamlarda yağmur suyunun toplanması, arıtılması, filtrelenmesi ve taşınmasında Suya Duyarlı Kentsel Tasarımın (SDKT) hangi bileşeninin kullanılabileceği değerlendirilmektedir. SDKT temel bileşenleri belirlenmiş ve bu bileşenlerin işlevleri, sağladığı faydalar, uygulanması gereken kriterler ve hangi kentsel ortamlarda kullanılabileceğine dair bir kılavuz oluşturulmuştur.
SDKT kapsamında kullanılan bileşenler, bina-sokak-mahalle-kent-bölge ölçeğinde ele alınmıştır. Farklı şehirlerde gerçekleştirilen SDKT uygulama örnekleri incelenerek ikincil kaynaklardan elde edilen bilgiler ve seçilen kriterler bağlamında karşılaştırmalı analiz yapılarak değerlendirilmiştir. SDKT kriterleri ile sürdürülebilir su yönetimi stratejilerinin etkili bir şekilde uygulanması ve bütünlükçü bir yaklaşımın benimsenmesi hedeflenmiştir.
Sonuç olarak SDKT yaklaşımları benimsendiğinde gelecekte oluşabilecek su krizi ve kuraklık risklerini en aza indirgemiş ve suya duyarlı kentler yaratılmış olacaktır. Bu nedenle, su kaynaklarını korumak ve sürdürülebilir su yönetimi stratejilerini benimsemek, kentsel planlama sürecinde bütünlüğü artırabilir. Su krizlerini engellemek adına, estetik ve işlevsel kullanımlarda suya duyarlı tasarımların benimsenmesi büyük bir öneme sahiptir. SDKT'nın yaygınlaşması, kentlerin daha sürdürülebilir ve dirençli hale gelmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
The water cycle is of vital importance for the continuity of ecosystems. However, factors such as population growth, industry, agriculture, and urban activities threaten natural water resources. While combating floods and inundations due to changing climate conditions, such as excessive rainfall and increased impermeable surfaces, some regions also face problems such as drought. The global water crisis has become a significant issue threatening the lives of ecosystems and organisms. Therefore, many cities worldwide are seeking alternative solutions to the water crisis.
The basic elements of WSUD integrate principles of natural water management into urban design. In this context, the aim of the study is to consider water as a central factor in urban planning and design and to adopt water-based solutions. Within the scope of the study, effective use of water in urban design, principles and benefits of water-sensitive design, the impact of climate change on water resources, water scarcity, and resilient urban approaches to climate change and water crises are examined. At the same time, the feasibility of using components of Water-Sensitive Urban Design (WSUD) in the collection, treatment, filtration, and transportation of rainwater in urban environments is evaluated. The basic components of WSUD have been identified, and a guide has been created regarding their functions, benefits, criteria for implementation, and where they can be used in urban environments.
The components used within the scope of WSUD are addressed on the scale of building-street-neighborhood-city-region. Comparative analysis was conducted by examining WSUD application examples carried out in different cities, and information obtained from secondary sources and selected criteria were evaluated. The aim was to effectively implement sustainable water management strategies in line with WSUD criteria and to adopt a holistic approach.
In conclusion, when WSUD approaches are adopted, future risks of water crisis and drought can be minimized, and water-sensitive cities can be created. Therefore, protecting water resources and adopting sustainable water management strategies can enhance integrity in the urban planning process. To prevent water crises, the adoption of water-sensitive designs in aesthetic and functional uses is of great importance. The widespread adoption of WSUD will contribute to making cities more sustainable and resilient.