Fiyat düzeyinin mali teorisi: Türkiye ile seçili gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bakımından bir değerlendirme
The fiscal theory of price level: An evaluation of Turkey and selected developed and developing countries
Yazar: KAAN MASATÇI
Danışman: DOÇ. DR. ASUMAN OKTAYER BUZLUCA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Fiyat düzeyi = Price level ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Kalman filtre = Kalman filter ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Para politikaları = Monetary policies ; Ricardo yöntemi = Ricardo method ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Fiyat düzeyinin mali teorisine göre Ricardocu olmayan bir rejim durumunda, para politikası fiyat düzeyi üzerindeki kontrol gücünü yitirecektir. Bu nedenle optimal bir politika her zaman para ve maliye politikalarının bileşiminden oluşmalıdır. Bu çalışma, beş gelişmiş (ABD, İngiltere, Almanya, Fransa ve Norveç), beş gelişmekte olan (Brezilya, Meksika, Güney Afrika, Endonezya ve Macaristan) ülke ve Türkiye için FTPL'yi incelemektedir. Temel olarak inceleme, on bir ülkenin tamamı için kullanılan iki ekonometrik metodolojiye (VAR etki-tepki ve Kalman filtresi analizi) dayanmaktadır. Faiz dışı denge ve kamu dengesi verileri reel olarak kullanılarak farklı ülkeler için farklı sonuçlar elde edilmiştir. Ancak sadece Türkiye için yapısal olarak düzeltilmiş faiz dışı denge verileri de kullanılmaktadır. 
1996-2019 döneminin incelendiği bu çalışmada, yapısal bütçe dengesi verileri kullanılarak, Türkiye'de 1996-2004 döneminde Ricardocu olmayan, 2005-2019 döneminde ise Ricardocu rejimin hâkim olduğu gösterilmiştir. Sonuçların güvenilirliğinin test edilmesi amacıyla analiz, hem etki-tepki fonksiyonları hem de hata düzeltme modeli ile tekrarlanmış ve benzer sonuçlar elde edilmiştir. Öte yandan, doğrusal yöntemler belirli bir dönemde hakim olan mali rejim hakkında fikir vermede faydalı olsa da inceleme dönemi boyunca geçici veya kalıcı rejim değişikliklerini gözlemlemek için yeterli olmayabilmektedir. Bu nedenle olası rejim değişikliklerini yakalamak için bir metodoloji önerisi olarak Kalman filtresi analizinden yararlanılmıştır. Türkiye analizinde, Kalman filtresi analizi sonuçları bağlamında, Ricardocu dönem olarak belirlenen 2005-2019 döneminde, Ricardocu olmayan politika eğilimleri tespit edilmiştir. 2017 ve sonrasında yaşanan yüksek enflasyonun bir nedeninin de bu olabileceği değerlendirilmektedir.
Ülke grupları için 1980-2019 dönemini kapsayan etki-tepki analizi sonuçları ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Ancak genel olarak gelişmekte olan ülkelerin Ricardocu-olmayan politikalar izlerken gelişmiş ülkelerin Ricardocu politikaları izlediği söylenebilir. Ayrıca Kalman filtre analizi inceleme dönemindeki rejim değişikliklerini yakalamada oldukça başarılı görünmektedir.

Abstract:
Fiscal theory of the price level suggests that in a non-Ricardian regime, an inflation targeting monetary policy will no longer be able to control the price level and optimum policy should always be the combination of monetary and fiscal policies. This study is examining the FTPL for five developed (USA, UK, Germany, France, and Norway), five developing (Brazil, Mexico, South Africa, Indonesia, and Hungary) countries, and Turkiye. Basically the examination depends on two econometric methodolgies (VAR impulse-response and Kalman filter analysis') that is used for all eleven countries. By using primary balance, and public balance data in real terms, it is resulted in different results for different countries. However, only for Turkiye it is also used structurally adjusted primary balance data.
As for Turkey analysis, using structural budget balance quarterly data for the period 1996-2019, it is shown in this study that non-Ricardian regime prevails for the 1996-2004 period, while Ricardian regime dominates for the 2005-2019 period, in Turkey. In order to verify the results, both impulse-response functions and error correction model have been applied and both methods exhibited similar results. On the other hand, although the linear methods are beneficial in giving the idea on the prevailing fiscal regime in a certain period, these methods are not sufficient to observe the temporary or permanent regime changes throughout the investigation period. For this reason, as a methodolgy suggestion to catch these possible regime changes it is benefited from the Kalman filter analysis.  In Turkiye analysis, Kalman filter results depict a non-Ricardian tendency in the Ricardian regime period of 2005-2019. This result can be interpreted as the reason of double-digit inflation in 2017 on.
The results of the impulse-response analysis that covers the 1980-2019 period for the country groups differ from country to country. However, in general it can be said that the developing countries follows non-Ricardiaon policies, while developed countries Ricardian policies. Moreover, Kalman filter analysis seems quite successful in catching the regime changes in the invesigation period.