İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Ermenilerle ilişkileri (1908 öncesi ve sonrası)
Relationship between Committee of Union-Progress and Armanians
Yazar: SELİM DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR SARISIR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Ermeni olayları = Armenian events ; Ermeniler = Armenians ; Hınçak Komitesi = Hınçak Comittee ; Komitacılık hareketleri = Organizational actions ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Taşnak Komitesi = Tashnak Committee ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
Çalışmamızda, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin 1889-1914 yılları arasındaki Ermeni Komitalarıyla olan inişli çıkışlı ilişkileri analiz edilmeye çalışılmıştır. Olaylara her iki taraf zaviyesinden bakmaya gayret gösterdiğimiz bu çalışmada tespit ve temin edebildiğimiz kaynaklar doğrultusunda; Ermeni Komitalarının İttihatçılar ile II. Abdülhamit'i devirinceye kadar sıkı bir işbirliği yaptığı, bunu başardıktan sonra gizli ajandaları olan bağımsızlık hedeflerine ulaşmak için bölücü faaliyetlerine başladıkları görülmüştür. Ortak düşmanları olan Abdülhamit'i devirmek için yapılan yüzeysel işbirliği Adana Olayları sonrasında yerini kuşkuya bırakmıştır. İttihatçıların güçlü bir devlet oluşturma yolunda attıkları adımlara şüpheyle bakan bu komitalar, bağımsızlık mücadelesinden vazgeçme sözünü verdikleri halde, gizliden gizliye Ermeniler arasındaki milliyetçilik duygusunu güçlendirmiş ve onları büyük bir isyan için silahlandırmaya başlamışlardır. Kendi güçleriyle bağımsızlık elde edemeyeceklerini iyi bilen Ermeni Komitaları, büyük güçlerle sürekli irtibat halinde olmuş ve "Anadolu'da Ermenilere katliam yapılıyor" propagandasıyla onların desteğini almaya çalışmışlardır. İttihatçıların devlet yönetiminde ve Ermenilerin eskiden beri süregelen sorunlarını çözmede başarısız olması, bu komitaların Anadolu Ermenileri arasında yaptığı milliyetçi propagandanın etkili olmasına olanak tanımıştır. İttihatçı-Taşnak işbirliği Osmanlı Devleti'nin zayıflığının iyice ortaya çıktığı I. Balkan Savaşı'na kadar devam etmiştir. Bu savaşın ardından devletin, Ermenilerin bağımsız bir devlet kurmalarını engelleyecek gücü kalmadığını düşünen Taşnaklar, işbirliğini bitirmişlerdir. Çökmekte olan devleti kurtarma konusunda, büyük güven duydukları Taşnaklar'dan beklediği desteği bulamayan İttihatçılar, son çare olarak gördükleri Türkçülük politikasına yönelmişlerdir. İttihatçıları bağımsızlık yolunda engel olarak gören Hınçak Komitası ise II. Abdülhamit'in devrilmesinden sonra işbirliğine yanaşmamıştır. I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla Ermeni Komitaları ile İttihatçılar arasındaki ilişkiler geri dönüşü olmayan bir yola girmiştir.



Anahtar Kelimeler: İttihat ve Terakki Cemiyeti, Ermeni Komitaları, Taşnaksutyun,Hınçak.

Abstract:
Thisthesis analyzes the fluctuating relationship between Committee of Union and Progress-Armenian Committees. In this work, I endeavored to look at events from bothsides; I argue that, Armenian Committees worked closely with Unionists until dethroning of Abdulhamid II and upon obtaining this objective, they started their separatist activities to achieve the goal of independence as their secret agenda. Their superficial cooperation of overthrowing the common enemy Abdulhamid left its place to suspicion after Adana Events. Although Armenian Committees promised to give up the struggle for independence, they strengthened the sense of nationalism among the Armenians and began secretly arming them for a major rebellion. These committees realized that they were not strong enough to challenge the Ottoman Empire, so they tried to gain support of the "Great Powers" (especially Russia and Britain) by the propaganda of "The Armenians in Anatolia undergo genocide ". Cooperation between Unions and Dashnaks, continued until the First Balkan War, through which the weakness of the Empire showed itself thoroughly. Afterthiswar, Dashnaks who thought that Ottoman State was no longer powerful top revent them from establishing an independent state ended the cooperation. Upon not finding the cooperation from much trusted Dashnaks, Unionists turned to Turkism Policy. Having considered Unionists as an obstacle towards independence, Hinchak Committee declined to cooperate after overthrow of Abdulhamid.  By the start of World War I, the relationship between Armenian Committees and Unionists entered into a path of no return.


Key Words: Union and Progress, Armenian Committees, Dashnaksutyun and Hinchak.