Sosyal medyada sanal dini gruplar ve Müslüman kadın kimliği: Huzme örneği
Virtual religious groups and Muslim women identity on social media: The case of Huzme
Yazar: EMİNE GENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYYE AYDIN BULUT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Sanal dini topluluklar ekseninde dini kimliğin temsili ve dönüşümü bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışma sosyal medyada dini temsil etmenin imkân ve sınırlılıkları, bu temsil içerisinde sanal dini grupların rolü, sanal dini grupların kullandıkları veya oluşturdukları dini söylem ve pratik alan, sanal dini grupların ışığında dini gruplarda var olan ortak kimlik fikrinin sanal ortamdaki dönüşümü, sanal dini gruplarda Müslüman kadınlar ile Müslüman kadınların dini grup kimliklerini sosyal medyada sunma biçimleri üzerine odaklanmaktadır. Çalışma, Müslüman kimliklerini ön plana çıkaran kadınların sanal mekânda ne ölçüde görünür olduğunu; görünmek ve görünmemek konusunda nasıl bir yol tercih ettiklerini; sanal mekânda Müslüman kadınlar olarak dini tebliğ için neler yaptıklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda "Sanal dini gruplar yoluyla Müslüman kadınlar nasıl bir kimlik oluşturuyor?" sorusu tezin temel problemi olarak belirlenmiştir. Çalışma odaklandığı problemi incelemek için örneklem olarak Huzme adlı sanal dini topluluğu ele almıştır. Bu doğrultuda öncelikle sosyal medya ve sanal toplulukların oluşumu ile tüm bunların dinle olan etkileşimi incelenmiştir. İkinci bölümde ise kimlik kavramına odaklanılarak; sanal mekânda dini kimlik ve Müslüman kadın kimliği sunumu incelenmiştir. Bulgular kısmına gelindiğinde ise içerik analizi yöntemi ile Huzme adlı sanal dini topluluğun YouTube'da bulunan 624 video incelenerek gerekli veriler elde edilmiştir.
Çalışma sonucunda sanal dini toplulukların kimlik oluşumunda dini öğretilere yoğunlaştığı görülmektedir. Aynı zamanda sanal mekânda varlıklarını ve görünümlerini devam ettirebilmek için modern ve popüler unsurların kullanıldığı gözlemlenmektedir. Kadınlara ait bir topluluk olarak daha çok kadınların ilgisini çekecek öğelere yer verildiği görülmektedir. Söz konusu içerikler daha çok gündelik hayatın sunumu şeklinde tasarlanmaktadır, ancak bu sunum içerisinde dini öğeler de yer almaktadır. Sunulan dini ögeler aracılığıyla kabul edilen ideal kadın algısı anlatılmaktadır.

Abstract:
The representation and transformation of religious identity in virtual religious communities is the subject of this study. The study focuses on the possibilities and limitations of representing religion in social media, the role of virtual religious groups in this representation, the religious discourse and practice space used or created by virtual religious groups, the transformation of the idea of common identity in religious groups in the virtual environment in the light of virtual religious groups, Muslim women in virtual religious groups and the way Muslim women present their religious group identities on social media. The study aims to reveal the extent to which women who emphasize their Muslim identities are visible in the virtual space; how they prefer to be seen and not to be seen; and what they do for proselytizing as Muslim women in the virtual space. In this direction, the question "What kind of identity do Muslim women form through virtual religious groups?" has been determined as the main problem of the thesis. In order to examine the problem it focuses on, the study takes the virtual religious community named Huzme as a sample. Accordingly, firstly, the formation of social media and virtual communities and their interaction with religion are analyzed. The second section focuses on the concept of identity and examines the presentation of religious identity and Muslim female identity in virtual space. As for the findings, the necessary data were obtained by analyzing 624 videos on YouTube of the virtual religious community named Huzme with the content analysis method.
As a result of the study, it is seen that virtual religious communities focus on religious teachings in identity formation. At the same time, it is observed that modern and popular elements are used to maintain their existence and appearance in the virtual space. As a community belonging to women, it is seen that items that will attract the attention of women are included. The content in question is mostly designed as a presentation of daily life, but this presentation also includes religious elements. Through the religious elements presented, the perception of the ideal woman is explained.