Kayıt dışı ekonomiyi meydana getiren faktörler ve çözüm önerileri: Türkiye örneği
Factors that cause the informal economy and solution suggestions: The example of Türkiye
Yazar: ONUR SADIÇ
Danışman: DOÇ. DR. SİMLA GÜZEL
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Kayıt dışı ekonomi kavramı, kapsamı, sebepleri ve neticeleri açısından araştırmalara konu olan global bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Kayıt dışı ekonomi; kamu kurumlarından saklanan, kayıtlara alınmayan/alınamayan ve bu nedenle denetimi yapılamayan faaliyetler şeklinde tanımlanmaktadır. Sebepleri, neticeleri ve işleyişi açısından karmaşık bir yapı olan kayıt dışı ekonomi; ekonomik, mali, siyasal, mevzuatsal, çalışma hayatı ve sosyo-kültürel gibi vb. unsurlardan kaynaklı olarak ülkelerin farklı karakteristik yapılara sahip olmaları nedeniyle ülkeler bazında değişik boyutlarda karşımıza çıkmaktadır. Kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin boyutunun, ülkelerin gayri safi milli hasılasına oranla gelişmiş ülkelerde %10-15 aralığında olduğu düşünülmekte iken gelişmekte olan ülkelerde ise bu durumun %20-50 aralığında olduğu düşünülmektedir. Çeşitli ekonomi toplulukları ve ülkeler ile yapılan kıyaslamalar sonucunda, Türkiye'deki kayıt dışı ekonomi oranının OECD ve Avrupa ülkeleri ortalamalarından yüksek olduğu görülmektedir. Türkiye'de, kayıt dışı ekonomi ile mücadele konusunda henüz istenilen seviyelere ulaşılamadığını söylemek mümkündür. 
 Bu çalışmada, Türkiye'de kayıt dışı ekonomiyi meydana getiren unsurların tespitinin yapılması, kayıt dışı ekonomi ile mücadele kapsamında etkin politikalar geliştirilmesi, geliştirilen bu politikalar doğrultusunda Türkiye'de kayıt dışı ekonomi olgusunun kısmen veya tamamen önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Türkiye'de kayıt dışı ekonominin önlenebilmesi adına ekonomik, mali, çalışma hayatı, sosyo-kültürel, hukuki vb. çeşitli alanlarda geniş çaplı düzenlemelere gidilmelidir. Bu çalışmada, kayıt dışı ekonomi ile mücadele konusunda başarılı sonuçlar elde etmiş seçili ülkeler ve ekonomi topluluklarında uygulanmakta olan politikalara yer verilerek Türkiye'de kayıt dışı ekonominin önlenebilmesi konusunda çeşitli çözüm önerilerinde bulunulmuştur.
 Ülke ekonomilerinin henüz tam olarak bir çözüm üretemediği kayıt dışı ekonomi sorununun tamamen ortadan kaldırılması veya makul bir düzeye indirilmesi, orta ve uzun vadede ülke ekonomilerinde istikrarın sağlanabilmesi, yüksek oranlı bir büyüme performansının elde edilebilmesi, istikrarlı ve devamlılığı bulunan bir ekonomik yapıya sahip olabilmesi konusunda önem arz etmektedir

Abstract:
The concept of the informal economy emerges as a global problem that is the subject of research in terms of its scope, causes and consequences. Informal economy; ıt is defined as activities that are hidden from public institutions, cannot be recorded and therefore cannot be audited. The Informal economy, which is a complex structure in terms of its causes, consequences and operation; such as economic, financial, political, legislative, working life and socio-cultural etc. It appears in different dimensions on a country basis because countries have different characteristic structures due to different factors. While the size of unregistered economic activities is thought to be in the range of 10-15% of the gross national product of the countries in developed countries, it is thought to be in the range of 20-50% in developing countries. As a result of comparisons made with various economic communities and countries, it is seen that the informal economy rate in Turkey is higher than the averages of OECD and European countries. It is possible to say that the desired levels have not yet been reached in Turkey in the fight against the informal economy.
In this study, it is aimed to determine the elements that constitute the informal economy in Turkey, to develop effective policies within the scope of combating the informal economy, and to partially or completely prevent the phenomenon of informal economy in Turkiye in line with these developed policies. In order to prevent the unregistered economy in Turkey, economic, financial, working life, socio-cultural, legal, etc. Large-scale regulations should be made in various areas. In this study, various solutions are proposed to prevent the informal economy in Türkiye by including the policies implemented in selected countries and economic communities that have achieved successful results in combating the informal economy.
It is important to completely eliminate the problem of the informal economy, for which the country's economies have not yet been able to find a complete solution, or to reduce it to a reasonable level, to ensure stability in the country's economies in the medium and long term, to achieve a high rate of growth performance, and to have a stable and sustainable economic structure.