Stabilize arıtma çamurlarının farklı tekstürlü topraklara farklı dozlarda uygulanmasının sulama açısından önemli toprak özelliklerine etkisi
The effect of applying different doses of stabilized sewage sludge on different texture soils on important soil properties in terms of irrigation
Yazar: ERDEM BUCUĞA
Danışman: PROF. DR. ÜSTÜN ŞAHİN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarım topraklarının sürdürülebilir yönetiminde, pratik ve çevreci yaklaşımlarla toprakların organik madde içeriklerinin artırılması önemlidir. Bu kapsamda organik maddece zengin atık materyallerin tarım alanlarında kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada, Erzurum Biyolojik Arıtma Tesisi stabilize arıtma çamurlarının, farklı bünyeli (kumlu tın, tın, kil) bölge topraklarına farklı dozlarda (0, 30, 60, 90, 120 t/ha) uygulanmasının toprakların kimyasal, fiziksel ve hidrolik özelliklerine etkisi araştırılmıştır.
Tam şansa bağlı deneme desenine göre üç tekerrürlü yürütülen çalışmada; tüm toprak tiplerinde arıtma çamuru doz artışıyla EC, organik madde, porozite, ıslak agregat stabilitesi, tarla kapasitesi ve solma noktasında tutulan nem, yarayışlı su ve hidrolik iletkenlikte çok önemli seviyede (p<0,01) artışlar, pH, CaCO3 ve kütle yoğunluğu değerlerinde de çok önemli seviyede azalışlar (p<0,01) belirlenmiştir. En yüksek ve düşük değerlerin elde edildiği 120 t/ha uygulamasında kontrol (0 t/ha) uygulamasına göre artışlar sırasıyla kumlu tın bünyeli toprakta %8,5, %43,6, %6,1, %55,6, %28,7, %20,7, %36,3, %178, tın bünyeli toprakta %17,0, %40,5, %4,6, %83,2, %20,3, %18,2, %21,3, %702 ve kil bünyeli toprakta %19,9, %34,9, %3,9, %126,8, %10,6, %6,9, %13,9, %392 olarak gerçekleşmiş olup azalışlarda sırasıyla kumlu tın bünyeli toprakta %21,4, %9,2, %6,4, tın bünyeli toprakta %18,9, %9,0, %6,4 ve kil bünyeli toprakta %12,8, %12,6, %7,2 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak kaba, orta ve ince bünyeli topraklara stabilize artıma çamurunun yüksek dozda (120 t/ha) karıştırılmasının agregasyonu, poroziteyi, su tutma kapasitesini ve su geçirgenliğini artırarak tarım topraklarının sürdürülebilir yönetimine katkı sağlayacağı söylenebilir.

Abstract:
It is important to increase the organic matter content of soil with practical and environmentalist approaches in the sustainable management of agricultural soils. In this context, the use of waste materials rich in organic matter in agricultural areas is becoming increasingly widespread. The effect of applying different doses (0, 30, 60, 90, 120 t/ha) of stabilized sewage sludge from Erzurum Biological Treatment Plant on the chemical, physical and hydraulic properties of soils with different textures (sandy loam, loam, clay) have been examined in this study. 
The study which was carried out according to the randomized design with three replications showed that EC, organic matter, porosity, wet aggregate stability, the moisture amount retained at field capacity and wilting point, available water and hydraulic conductivity were significantly increased (p<0.01) while pH, CaCO3 and bulk density values were  significantly reduced (p<0.01) with increased doses of sewage sludge in all soil types. In the 120 t/ha application, where the highest and the lowest values were obtained, the increases compared to the control (0 t/ha) application were determined as 8,5%, 43,6%, 6,1%, 55,6%, 28.7%, 20.7%, 36.3%, 178% in sandy loam textured soil, 17.0%, 40.5%, 4.6%, 83.2%, 20.3%, 18.2%, 21.3%, 702% in loam soil and 19.9%, 34.9%, 3.9%, 126.8%, 10.6%, 6.9%, 13.9%, 392% in clay soil while the decreases were 21.4%, 9.2%, 6.4% in sandy loam textured soil, 18.9%, 9.0%, 6.4% in loam soil and 12.8%, 12.6% and 7.2% in clay soil, respectively. In conclusion, it could be said that supplementing coarse, medium and finely textured soils with high doses (120 t/ha) of stabilized sewage sludge will contribute to sustainable management of agricultural soils by increasing aggregation, porosity, water retention capacity and water permeability.