Pistacia vera L. bitkisinin yaprak, reçine, meyve kabuğu ve meyve içinin biyoaktif bileşiklerinin mevsimsel değişimi
Seasonal change of bioactive compounds of Pistacia vera L.leaves, peels and fruit
Yazar: FATMA DAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN ÇÖMLEKCİOĞLU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Antioksidan aktivite = Antioxidant activity ; Biyoaktif bileşikler = Bioactive compounds ; Mevsimsel değişim = Seasonal variation ; Pistacia vera = Pistacia vera

Özet:
P. vera bitkisine ait doku ve organlar (meyve kabuğu, yaprak ve meyve içi), Gaziantep ilinin Nizip ilçesindeki Kıvırcık Köyü'nde bulunan fıstık bahçelerindeki ağaçlardan temin edilmiştir. Mayıs ayından başlayarak son hasadın yapıldığı Ağustos ayına kadar, ayda bir olmak üzere toplama işlemi yapılmıştır. Antep fıstığı esktrakların, antioksidan ve antimikrobiyal aktivitesi biyoaktif bileşenleri incelenmiş,  meysimsel farklılıkları ve organlar arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Ayrıca ekstrakların sabit yağ tespiti GC-MS analizi ile çıkarılmış ve çalışılan tüm organların doymuş ve doymamış yağ asidi bakımından zengin olduğu belirlenmiştir. Antep fıstığı farklı organ ekstrakların başlıca yağ asidi bileşenleri en yüksek palmitik asit (meyve kabuğu %22.73), oleik asit (meyve %70.71), linoleik asit (meyve kabuğu %49.65), gama linoleik asit(yaprak %37.53) ve dokosahekzaenoik asitten (meyve kabuğu %20.04) oluşmaktadır. Antep fıstığı yaprak ve meyve kabuğunun antioksidan kapasitesi mayıs ayında en yüksek iken, sonraki aylarda düşmüş,  meyve içinde ise antioksidan kapasitesi olgunlaşma döneminde (eylül) daha yüksek bulunmuştur. Yaprak ve meyve kabuğunda fenolik madde değeri 48.17-120.32 mg GAE g-1, toplam flavonoid miktarı 5.02-11.86 µg QE g-1, FRAB değeri 23.42-73.78 µg AAE g-1 ve DPPH %'ın IC50 değerleri 0.47-0.12 µg mL-1 arasında bulunmuştur. Meyve içinde ise ağustos ve eylül aylarında sırasıyla, fenolik madde içeriği 13.25-19.13 mg GAE g-1, toplam flavonoid miktarı 5.08-8.23 µg QE g-1, FRAB değeri 5.49-38.97 µg AAE g-1, ve DPPH %'ın IC50 değeri 1.65-0.72 olarak bulunmuştur. Çalışılan organların antimikrobiyal aktiviteleri oyuk agar metoduyla  8 mikroroganizma üzerinde test edilmiştir. Antep fıstığının tüm organları organizmaların hepsinde inhibüsyon etkisi etksi göstermiş ve en büyük zon çapları S. marcescens bakterisinde ölçülmüştür. Antimikrobiyal etki gösteren bitki ekstraklarının mikro tüp dilüsyon yöntemiyle MIK tayinleri de yapılmıştır.

Abstract:
Tissues and organs (fruit peel, leaf and fruit inside) of the P. vera plant were obtained from the trees in the pistachio orchards in Kıvırcık Village, Nizip district of Gaziantep province. Starting from May until August, when the last harvest was made, the collection was carried out once a month. Antioxidant and antimicrobial activity, bioactive components of pistachio extracts were investigated, and it was aimed to reveal the fruity differences and differences between organs. In addition, the fixed fat determination of the extracts was determined by GC-MS analysis and it was determined that all the studied organs were rich in saturated and unsaturated fatty acids. The main fatty acid components of pistachio different organ extracts are the highest palmitic acid (22.73%), oleic acid (fruit 70.71%), linoleic acid (fruit peel 49.65%), gamma linoleic acid (leaf 37.53%) and docosahexaenoic acid (fruit). shell 20.04%). While the antioxidant capacity of pistachio leaf and fruit shell was highest in May, the values decreased in the following months, while the antioxidant capacity of the fruit was found to be higher in the ripening period (September). Phenolic content in leaves and fruit peel 48.17-120.32 mg GAE g-1, total flavonoid content 5.02-11.86 µg QE g-1, FRAB value 23.42-73.78 µg AAE g-1 and DPPH % IC50 values 0.47-0.12 µg mL It was found between -1. In the fruit pulp in August and September, respectively, the phenolic content is 13.25-19.13 mg GAE g-1, the total flavonoid content is 5.08-8.23 µg QE g-1, the FRAB value is 5.49-38.97 µg AAE g-1, and DPPH % The IC50 value was found to be 1.65-0.72. The antimicrobial activities of the studied organs were tested on 8 microorganisms by the hollow agar method. All organs of pistachio showed inhibition effect in all organisms and the largest zone diameters were measured in S. marcescens bacteria. MIC determinations of plant extracts showing antimicrobial effect were also made by micro tube dilution method.