İşletmelerin COVID-19'a verdiği tepkinin örgütsel bağlılığa olan etkisinin algılanan iş güvencesi ve örgütsel destek aracılığıyla incelenmesi
Examining the impact of firms response to COVID-19 on organisational commitment with mediating role of perceived job security and organisational support
Yazar: MERT TUGAY KAYMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ÇINAR ; DOÇ. DR. SERKAN ALTUNTAŞ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel destek = Organizational support ; İş güvencesi = Job security

Özet:
Covid-19 salgını, ticaret ve turizm merkezleri başta olmak üzere dünyanın tamamına hızla yayıldı. Bu salgın tüm dünyaya korku salarak hem bireysel yaşamı hem de küresel ekonomik faaliyeti olumsuz etkiledi. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) raporunda, insanların birbirileriyle daha çok etkileşimde bulunduğu ortamlarda Covid-19 virüsünün daha hızlı yayıldığı ifade edilerek alınması gereken tedbirler tavsiye edildi. WHO'nun tavsiyeleri doğrultusunda dolayı insan etkileşiminin azalması, ekonominin yavaşlamasına neden oldu. Dolayısıyla insan etkileşiminin yoğun olduğu sektörler başta olmak üzere, ekonomik faaliyet gösteren tüm sektörler alarm durumuna geçti. İnsan etkileşiminin yoğun olması nedeniyle virüsün yayılma hızını artıran sektörler arasından riskli sektörlerden birinin de turizm ve konaklama sektörü olduğu söylenebilir. Hükümetlerin önerdiği tedbirler kapsamında, söz konusu işletmeler ekonomik faaliyetlerini devam ettirebilmek için yeni uygulamalara uyum sağlamaya çalıştılar. Pandemi döneminde alt ve orta düzey yönetim personelinin örgütsel destek ve iş güvencesi algıları göz önüne alınarak işletmelerin Covid-19'a verdiği tepkilerin söz konusu personelin örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Bu amaçla Türkiye'de Covid-19 pandemisi döneminde faaliyet gösteren turizm ve konaklama işletmeleri çalışmanın evreni kabul edilerek basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle 663 işletme çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Online anket uygulaması ile katılımcılardan elde edilen veriler kullanılarak SPSS Statistics 26 paket programı vasıtasıyla frekans analizi, güvenilirlik analizi ve faktör analizi yapılmıştır. Literatüre dayanarak bir yapısal eşitlik modeli önerilmiştir. İşletmelerin Covid-19'a verdiği tepki, algılanan iş güvencesi, örgütsel destek ve örgütsel bağlılığı ölçmek için uluslararası güvenilirliği ve geçerliliği kanıtlanmış ölçekler kullanılmıştır. Önerilen modelin uyum iyiliği indeksleri incelenmiş, söz konusu indekslerin kabul edilebilir aralıkta olduğu tespit edilmiştir. Modelde yer alan değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri ifade eden hipotezler sınanmış, söz konusu değişkenlerin etkileri anlamlı bulunarak hipotezlerin tamamı kabul edilmiştir. Algılanan iş güvencesinin ve örgütsel desteğin birlikte aracı değişkenler olarak kullanıldığı işletmelerin Covid-19'a verdiği tepki ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide, söz konusu değişkenlerin tam aracılık etkisinin olduğu; diğer aracılık testlerinde ise aracı değişkenlerin kısmi aracılık etkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Pandemi döneminde çalışanlar için iş güvencesi ve örgütsel desteğin önemi dafa fazla artmaktadır. Söz konusu algıları yüksek olan alt ve orta düzey yönetim personelinin hem pandemi döneminde hem de pandemi sonrası dönemde işletmeye olan bağlılıkları artacaktır. İşletmeler, yaşanan her krize uygun tedbirler alarak faaliyetlerini devam ettirebilirler. Krizlere verilen tepkiler kriz türüne göre farklılık gösterse de, söz konusu personel iş güvencesi ve örgütsel destek endişelerini her krizde yaşamaktadır. Dolayısıyla işletmelerin sadece Covid-19 pandemisi döneminde değil, tüm krizlerde yönetim personelinin söz konusu endişelerini gidererek işletmeye bağlılıklarını arttıracak uygulamalara öncelik vermesi önerilmektedir.

Abstract:
The Covid-19 epidemic spread rapidly all over the world, especially in trade and tourism centers. This epidemic struck fear all over the world and negatively affected both individual life and global economic activity. In the report of the World Health Organization (WHO), it was stated that the Covid-19 virus spreads faster in environments where people interact more with each other, that and the precautions to be taken were recommended. The reduced human interaction which due to the recommendations in the WHO's report caused the economy to slow down. Therefore, all sectors in which economic activity, especially those where human interaction is intense, went into a state of alarm. It can be said that one of the sectors that increase the spread of the virus is the tourism and accommodation sector. Within the scope of the precautions proposed by the governments, the firms in question tried to adapt to new practices in order to continue their economic activities. Considering the organisational support and job security perceptions of the low-level and mid-level manager during the pandemic period, this study was conducted to investigate the effect of the responses of the firms to Covid-19 on the organisational commitment of the low-level and mid-level manager. For this purpose, tourism and accommodation firms activated in Turkey during the Covid-19 pandemic period were accepted as the population of the study, and 663 firms formed the sample of the study with simple random sampling method. Frequency analysis, reliability analysis and factor analysis were carry out using the SPSS Statistics 26 package program, using the data obtained from the participants with the online survey application. A structural equation model is proposed, based on the theory. Internationally reliable and validated scales were used to measure  the firms' responses to Covid-19, perceived job security, organisational support and organisational commitment. The goodness of fit indexes of the proposed model were examined and it was determined that the aforementioned indexes in the acceptable range. The hypotheses expressing the direct and indirect relationships between the variables in the model were tested, and the effects of these variables were found to be significant and all hypotheses were accepted. It has been determined that the aforementioned variables have a full mediation effect in the relationship between the response of businesses to Covid-19 and organizational commitment, in where perceived job security and organizational support are used together as mediating variables; in other mediation tests, it was determined that the mediating variables had a partial mediation effect.

During the pandemic period, job security and organisational support are important for employees. Both in the pandemic period and in the post-pandemic period, low-level and mid-level manager's with high aforementioned perceptions will increase their commitment to the firm. Firms can continue their activities by taking appropriate precautions in every crisis. Although the responses to crises differ according to the type of crisis, low-level and mid-level manager experience job security and organisational support concerns in every crisis. Therefore, it is recommended that firms give priority to practices that will increase their commitment to the firms by eliminating the concerns of low-level and mid-level manager not only during the Covid-19 pandemic period, but also in all crises.