Somali örneği üzerinden askeri sağlık sistemi önerisi
Example out of Somalia military health system proposal
Yazar: SUAT OKYAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF ZİYA TÜRK
GATA / Tıp Fakültesi / Askeri Sağlık Hizmetleri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Askeri personel = Military personnel ; Sağlık = Health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Silahlı kuvvetler = Armed forces ; Somali = Somalia ; Örgüt yapısı = Organizational structure

Özet:
Bu tez çalışması ile yeni bir askeri sağlık sistemine gereksinim duyan bir ülke için, teşkilat, personel ve malzeme ihtiyacı gibi parametreleri belirleyerek bir çatı oluşturmak ve bu doğrultuda en uygun askeri sağlık sistemini oluşturmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda silahlı kuvvetleri ve askeri sağlık sistemi yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyan Somali örnek alınarak, bu ülkenin sivil ve askeri sağlık sistemleri incelenerek ihtiyaçlarına cevap veren en uygun askeri sağlık sistemi önerisinde bulunulmaya çalışılmıştır. 
Çalışma ülkelerin askeri sağlık sistemlerinin ve hizmetlerinin incelenmesi, mevcut özelliklerini ve yapısal durumunu verilerin el verdiği ölçüde ortaya koyması bakımından tanımlayıcı bir çalışmadır. 
Öncelikle Somali hakkında veriler toplanmıştır. Genel durumunu analiz etmek amacıyla ülkenin sosyo-demografik özellikleri, sağlık sisteminin yapısı, imkân ve kabiliyetleri, mevcut sağlık teşkilleri, silahlı kuvvetlerinin yapısı ve özellikleri ve personel sayıları hakkında bilgiler toplanmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında; mevcut sağlık sisteminin imkan, kabiliyet ve alt yapısının Afrika standartlarının dahi altında olduğu, mevcut silahlı kuvvetlerin de yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyduğu bulgulanmıştır.
Sağlık sistemlerini analiz etmek ve karşılaştırma yapabilmek amacıyla bazı ülkelerin hem askeri sağlık sistemleri hem de ulusal sağlık sistemleri ile ilgili veri toplanmış, Somali'de yıllarca sömürge yönetimi kuran İngiltere, İtalya ve Fransa ile Somali'yle aynı kıtada ve bölgede bulunan Kenya ve Uganda ulusal sağlık sistemleri incelenerek karşılaştırmalar yapılmıştır. İngiltere, İtalya ve Fransa ulusal sağlık sistemlerinin bir birlerine göre farklı özellikler gösterdiği, Kenya ve Uganda ulusal sağlık sistemlerinin standartların çok altında olup, benzer yönlerinin olduğu, Somali ulusal sağlık sisteminin ise Kenya ve Uganda'dan daha kötü durumda olduğu bulgulanmıştır.
Araştırmada yaklaşık 11 milyon nüfusa sahip olan Somali'nin düzenli bir orduya ve bu orduya sağlık hizmeti verecek askeri sağlık sistemine sahip olmadığı görülmüştür. Ülkenin hali hazırda 23 bin kişiden oluşan düzensiz bir ordusu bulunsa da, hiçbir askeri sağlık teşkili ve personeli olmadığı tespit edilmiştir. Başta T.C. Genelkurmay Başkanlığı olmak üzere diğer bazı ülkelerin, Somali Ordusunu yeniden oluşturmak üzere çalışmalarda bulunduğu, bu amaçla karşılıklı antlaşmalar yapıldığı görülmüştür. Ülkenin silahlı kuvvetlerini yeniden yapılandırmaya yönelik çalışmalar olmasına rağmen, askeri sağlık sistemi ile ilgili hiçbir girişim olmadığı tespit edilmiştir. Bu aşamada, yeniden yapılanması planlanan silahlı kuvvetlere sağlık hizmeti verecek askeri sağlık sisteminin de oluşturulması gerektiği bulgulanmıştır.   
Bu kapsamda incelenen ABD, Almanya, Fransa, İsviçre ve Türkiye askeri sağlık sistemlerinden, ABD, Almanya ve Fransa askeri sağlık sistemlerinin Somali için uygun olmadığı, İsviçre ve Türkiye askeri sağlık sistemlerinin ise örnek alınabilecek özelliklere sahip olduğu görülmüştür. 
Tüm bu verilerin ışığında Somali için ön görülen askeri sağlık sistemi önerisinin kısa, orta ve uzun vadede olmak üzere 3 aşamada planlanmasının uygun olacağı değerlendirilmiş olup;
•	Kısa vadede askeri personele ve sivil halka özellikle koruyucu sağlık hizmetlerinin verilmesinin ve bunun için birinci basamak sağlık teşkillerinin oluşturulmasının,
•	Orta vadede eğitim-öğretim faaliyetlerine ve ikinci basamak sağlık teşkillerinin oluşturulmasına ağırlık verilmesinin,
•	Uzun vadede ise askeri sağlık sisteminin, yeni ihtiyaçlara cevap verecek şekilde düzenlemesinin ve  bu doğrultuda planlamalar yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Abstract:
With this thesis, a new military health care system for a country that needs it, by identifying the parameters such as organization, personnel and material  needs, building a structure and in this direction the most appropriate military health system is intended to create. In this context, Somalia, that just need to reconstruct  the armed forces and military health care system was taken as an example, was being examined  to make recommendations for their most appropriate military health system.
This study about the countries' military health systems and services is a descriptive study  in terms of presenting  the extent allowed by the data the analysis of existing and structural properties of the status 
First of all, the data about Somalia was collected. In order to analyze the general situation, the information about the country's socio-demographic characteristics, the structure of the health system, and the capability of existing health organization, structure and properties of the armed forces and the number of staff, was collected. In the light of  information obtained, the current health care system's capability, skills   and infrastructure were being found even under the African standards and armed forces was scored to need to reconstruction.
In order to analyse and compare the healty systems, the data about military healty systems and national healty systems were both collected. The countries who establish the colonial administration in Somalia for many years, such as United Kingdom-UK, France, Italy and the countries in the same region and continent, such as Kenya, Uganda's national healty systems were examined and the comparisons are made. It was scored that; national health system in UK, Italy and France showing different characteristics, Kenya and Uganda national health systems had very similar characteritics but both of them were under common standards and Somalia national health system was in worse condition than Kenya's and Uganda's.
In the survey, it was seen that Somalia who has approximately 11 million population has not have regular army and also not have the military health system for this. Currently, although Somalia's irregular army consists of 23000 people, there is no military healty formation and health personnel has been determined. It was concluded that Foremost Turkish Republic General Staff and the other countries made  mutual aggrements to re-create the Somalian army. Although the restructuring of armed forces , no attempt to fort he military healty system was detected. At this stage, it was scored that making up the military healty systems is necassary for the planned to reconstructing army. 
In this context, the US, Germany, France, Switzerland, and Turkey in the military health care system have been analyzed and it is observed that of them, US, Germany, France and military health systems to Somalia is not appropriate, Switzerland,and  Turkey's the military health system's properties can be taken as an sample.
In the light of all these data, the proposal for the military health system of Somalia in three phase - short, medium and long term - has been evaluated to be appropriate. These are; 
•	In the short term, especially, the provision of preventive health services for military personnel and the civilians and fort his establising the first step health care structure,
•	In the med term, giving weight to educational activities and formation of second step health care structure,
•	In the long run, it is evaluated that arrangements of the military health system to respond to the new requirements and in this direction making plans would be appropriate.