İbn Sina felsefesinde zaman meselesi
Time issue in İbn Sina philosophy
Yazar: OSMAN ALTINIŞIK
Danışman: DOÇ.DR. KEMAL SÖZEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalısmada ?bn Sina'nın zaman meselesine iliskin görüslerideğerlendirilmistir. Konunun daha iyi anlasılabilmesi için Antikçağ Yunan filozofları ve?slâm düsünürlerinin görüsleriyle mukayeseli olarak incelenmistir. Bu bağlamdaçalısmamız, ?bn Sina temel alınarak ve karsılastırmalı bir metot izlenerek ortayakonulmustur.Çalısmanın giris bölümünde zaman ve onun, varlığın ortaya çıkısı ile ilgisi,Antikçağ Yunan filozofları ve ?bn Sina öncesi ?slâm düsünürleri açısından kısacadeğerlendirilmistir.Çalısmanın birinci bölümünde ?bn Sina'nın zaman meselesi çerçevesindekullandığı bazı kavramlar analiz edilmistir. Bu çerçevede zaman, sermed, dehr, süre vean kavramları incelenmistir.Çalısmanın ikinci bölümünde ?bn Sina felsefesinde zaman kavramının yeri veönemini ortaya koymak üzere, öncelikle zamanın tanımı ve mahiyeti üzerinde durulmus,kısımları hakkında da bilgi verilmistir. Daha sonra ise zaman ezelîlik, ebedîlik,süreklilik, durağanlık, görelilik ve ebedîlik açısından incelenmistir. Yine zaman, varlıktürleri açısından incelenmis, varlık ve hareket kavramlarıyla iliskisi bağlamında elealınmıstır.?bn Sina'ya göre zaman Aristoteles'te olduğu gibi hareketin ölçüsüdür. O,zamanı, varlık türleri açısından dehr, sermed ve zaman olarak üç farklı sekilde elealırken, öncelik-sonralık iliskisi açısından ise geçmis, simdi (an) ve gelecek olmak üzeretasnif edip incelemistir. Ona göre zaman maddî bir varlığa sahip olmayıp kesintisizolarak art arda gelen an'ların vehimde algılanması sonucu var olmak suretiyle, vehmîbir varlığa sahiptir. Zaman, baslangıcı açısından, hareketin ölçüsü olması ve Tanrı'danzat bakımından sonra olan hareketin de ezelîliği nedeniyle ezelî bir nitelik tasır. ?bnSina'ya göre zaman diğer yönden bilfiil sonludur. Çünkü ölçtüğü doğrusal hareketmekânda gerçeklesmekte olup, mekân ise maddî olması nedeniyle sonludur. Ancak onagöre mekân ve zaman açısından ebedîlik zihinde bilkuvve olarak mümkündü

Abstract:
In this study, Ibn Sina?s outlook on time issue has been evaluated. The opinionsof Greek antiquity philosophers and Islamic thinkers have comparatively been studied.In this context, our study has been put forward by following a comparative method anddealing with the outlook based on Ibn Sina.In the introduction, time and his relationship with existence have briefly beenevaluated in view of Greek Antiquity philosophers and Islamic thinkers before Ibn Sina.In the first part of the study, some concepts, framed with the time issue used byIbn Sina have been analyzed. With this frame time, Eternity (The eternal presence ofGod), world, period and the moment (The ever present eternity of God) have beenstudied.The second part of the study, first of all the explanation and the essence of timehave been considered by putting forward the plays of time concept in Ibn Sina?sphilosophy, and the knowledge about its parts have also been given. After that, time hasbeen searched in view of past eternity, eternity, continuity, stability and relativity.Nevertheless, time has been searched in view of species of being and it has beenconsidered in the context of the affairs with being and movement.According to Ibn Sina, time is the criterion of movement as in Aristotle?s?. Hehas considered time in three different parts such as eternity, world and period and hasclassified the past in view of the relationship of precedence and eternity the moment(now) and future and searched these. To him, time has not got a worldly being, but hasgot an imaginary being as a result of continuously endless moments have beenunderstood in an imaginary shape. Time, in view of its beginning, conveys an eternalcharacteristic because it is the criterion of the movement and the movement whichcomes after God in point of being is also eternal. According to Ibn Sina, time, in otherwords, is actually finite. The space is finite because of its materiality, for the linearmovement, which it gets, is realized in its space so it has an end. However, according tohim, eternity, in point of space and time is possible as virtual one.