Özal dönemi kültür politikaları: TRT üzerinden bir değerlendirme /
Yazar: AHMET SEFA DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME SAFİYE ATALAY
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Okumakta olduğunuz bu yüksek lisans tezinde Türkiye'de 1983-1993 yılları arası, kamu yayıncısı olan TRT'nin yayınladığı içeriklerin, neoliberal iktisadi dönüşüm ve kültür politikaları bağlamında incelemesi yapılmıştır. Kültür politikaları esas itibariyle İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde yaygınlaşan refah devleti anlayışının belirgin tezahürü olarak kullanıma giren bir kavramsallaştırmadır. Savaşın yaratmış olduğu ekonomik, sosyal, psikolojik tahribatın onarılabilmesi, işsizlik, enflasyon, alt gelir grubuna mensup tabakaların genişlemesi gibi başlıca sorunların aşılması için devlet merkezli politikaların geliştirildiği görülmüştür. Savaş sonrası yaşanılan problemlerle simbiyotik ilişki içerisinde bulunan kültür dünyası, gelişim çizgisini tıpkı diğer alanlarda olduğu gibi devletin merkezde yer aldığı planlamada ve bu planlamaya bağlı olarak ortaya çıkan politika yapım sürecinde yer almıştır. Kültür politikaları, akademi, devlet, özel sektör gibi farklı aktörler eliyle düzenlenen bir alandır. İlk olarak 1964 yılında Birmingham Üniversitesi'nde kurulan Kültürel Çalışmalar Merkezi sistematik araştırmaların icra edilmesinde etkili olurken, kültürün iletişim araçları ve toplumsal tabaka ilişkileri, genç bireylerin kültür ile olan etkileşimi ve bu etkileşimin politik, ekonomik etkilerini incelemişlerdir. Türkiye'de uygulanan kültür politikaları ilgili bakanlığın kurulduğu 1971 yılına kadar çeşitli müsteşarlık, ofis, yardımcı kuruluşların yetki alanlarında konumlandırılmıştır. Cumhuriyetin ilan edilmesiyle  hayata geçirilen kültür politikaları devlet vasıtasıyla oluşturulurken neoliberal dönem ile birlikte devletin yanında özel ve tüzel kişiliklerin varlığından söz edilmesi mümkün hale gelmiştir.  Bu çalışmada Türkiye'de 1980'li yıllar boyunca değişen iktisadi perspektifin etkisini kültür politikaları alanında, dönemin kamu yayıncısı olan TRT'de yayınlanmış içerikler üzerinden oluşan başkalaşım tahlil edilip, değerlendirmesi yapılmıştır. İdeolojik mesaj aktarımı olarak kullanılan TRT yayınlarının, yaşanılan iktisadi dönüşüm ve televizyon yayıncılığının piyasalaşması neticesinde eğlenceyle birleşik fertlerin boş vakitlerini değerlendirdiği bir vasıta haline geldiği iddiası ortaya konulmuştur.

Abstract:
The theisis has wroten to analyze the contents of TRT, which is the only television channel of Turkiye between 1983-1993, in the context and lens of neoliberal economical transformation. Politics of culture, which doesn't refer the same but approximately close meanıng with the concept of "Cultural Politics", appears as the manifestation of welfare state mentality that become widespread in term following Second World War. It has been observed that state-centered poltics (in the sphere of economics) were developed to overcome the issues like unemployment, inflation, expansion in lower income class, and to restore the economical, social and psychological destructions caused by the war. World of culture being in a symbiotic relationship with the problems occured after the war had taken a place intensively during the process of politics that appear as related the state-centered plans.  First research centre in cultural studies had established in Birmingham University, in 1963, and had effected in the meaning of conduction of sistematic researches, and also investigated the culture, communication ways of culture, relations of social layers, interaction between the culture and youth generation, and the influence of that interaction on socio-economics firstly.  Politics of culture (and/or) cultural politics in Turkiye had been in the authority of various undersecretariat, offices and supporting institutions until 1971, the year related ministry was established. While cultural politics had been constituted through the government from the foundation of the republic, 1923, presence of private legal entities are also possible beside the government with the neoliberal economical percipience. In this study, the impact of the changing economic perspective in Turkiye throughout the 1980s on cultural policies has been analyzed and evaluated through the main themes of content broadcasted by TRT, the public broadcaster of the period. It has been argued that TRT broadcasts, used as a means of ideological message transmission, became a tool for individuals to manage their leisure time, combined with entertainment, as a result of the economic transformation and the commercialization of television broadcasting.