Türkiye ekonomisi için döviz kurunun portfolyo dengesi yaklaşımı ile test edilmesi
Testing the portfolio balance approach of exchange rate for turkish economy
Yazar: AHMET ÇAKMAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. FİKRET DÜLGER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Ekonomi = Economy ; Portföy denge modeli = Portfolio balance model ; Sermaye akımları = Capital flows ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Portfolyo dengesi yaklaşımı, döviz kurlarında görülen kısa dönemli değişimleri açıklamak üzere geliştirilen bir teoridir. Bu bağlamda döviz kurlarında görülen kısa dönemli değişimler, varlık piyasalarındaki etkileşimler sonucu finansal varlıkların arz ve talep denge durumundan sapmalar ile belirlenmektedir. 24 Ocak 1980 tarihinde alınan ekonomik istikrar tedbirleri ile birlikte Türkiye, ekonomi politikasında köklü bir değişime gitmiş ve yeni bir dönemin başlangıcını yapmıştır. Bu doğrultuda zamanla kambiyo rejimi liberalize edilmiş, kurların serbest piyasa koşulları altında belirlenebilmesi için adımlar atılmış ve sermaye hareketlerinin önündeki kısıtlar kaldırılmıştır. Böylece ekonomik otoritenin kurlar üzerindeki etkisi giderek düşmüş ve kurlar üzerinde finansal sermaye akımlarının belirleyiciliği artmıştır. 2001 yılında kurların serbest dalgalanmaya bırakılmasıyla kurlar üzerinde finansal varlık piyasalarının etkisi iyice yükselmiştir. Böylece ekonomik birimlerin portfolyoları üzerine aldıkları kararlar ile döviz kurları değişimi arasında bağ oldukça güçlenmiştir.
Bu tez çalışmasında Türkiye Ekonomisi için nominal döviz kurlarında görülen kısa dönemli değişimler portfolyo dengesi yaklaşımı çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır. Bu nedenle, yurtiçi ve yurtdışı yerleşiklerin portfolyolarında yaptıkları yeniden tahsis süreçlerinin kısa dönemde döviz kuru üzerine etkisinin ne olduğunun sınanabilmesi için, ekonomik birimlerin finansal portfolyolarında bulunan en büyük varlık kalemlerinin bulunduğu iki model oluşturulmuş ve bu modeller ARDL zaman serisi metodu ile incelenmiştir. Sonuç olarak portfolyo dengesi yaklaşımının öne sürdüğü "döviz kurlarının kısa dönemde finansal varlık piyasalarının etkisinde olduğu" hipotezi Türkiye Ekonomisi için doğrulanmıştır.

Abstract:
The portfolio balance approach is a theory developed to explain short-term changes in exchange rates. In this context, the short-term changes in exchange rate is determined by the deviations from the state of equilibrium in the supply and demand of financial assets as a result of interactions in the financial asset markets. With the economic stabilization measures which was taken on the 24th of January 1980, Turkey made a radical change in economic policy and begun a new economic era. Correspondingly, the exchange regime was liberalized, steps were taken to set exchange rates under free market conditions and restrictions on capital movements were removed over time. Thus, the effect of economic authority on currencies decreased gradually and the determinants of financial capital flows on currencies increased. By passing to flexible exchange rate regime in 2001, the impact of financial capital flows on currencies have increased considerably. Therefore, the connection between economic agents' decisions on their own portfolios and the change of exchange rates, has become strong enough. 
In this thesis, short-term changes in the nominal exchange rates for the Turkish Economy were tried to be explained within the framework of the portfolio balance approach. Therefore, two models were built to test the impact of reallocation process on the portfolio of domestic and foreign residents in the short run on the exhange rate. These two models were created by selecting the largest asset items in the financial portfolio of economic agents (both domestic and foreign) and were examined by ARDL time series method. As a result, the hypothesis that the exchange rate is influenced by financial asset markets in the short run, which the portfolio balance approach suggests, were confirmed for the Turkish Economy.