Demokrat Parti dönemi Mardin Milletvekilleri ve Meclis faaliyetleri
Democrat Party era Mardin Deputies and Parliamentary activities
Yazar: BİRSEN KURT
Danışman: DOÇ. DR. İLYAS TOPÇU
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Dünyadaki ilk yerleşim alanlarından biri olan Mardin, geçmişten bugüne dek birçok uygarlığa ve dini inanışa ev sahipliği yapmıştır. Bu açıdan Mardin,  geçmişe dair önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Önemli bağlantı yolları üzerinde durması ve verimli topraklara sahip olması da Mardin'i özel kılmaktadır. Mardin'in zengin coğrafi konumu, özellikle egemen güçlerin odak noktası olmasına sebep olmuştur. Bu da Mardin üzerinde hâkimiyet savaşlarına ve istilalara neden olmaktadır. Akadlar, Hititler, Makedon Krallığı, Bizans İmparatorluğu, Akkoyunlular, Karakoyunlular ve Osmanlı İmparatorluğu gibi birçok imparatorluk ve krallığın Mardin ili üzerinde hâkimiyet savaşı yürütmesi bunu örneklemektedir. Son olarak Osmanlı İmparatorluğu egemenliğinde olan Mardin, İtilaf Devletlerinin ülke üzerindeki kirli emellerine karşı durmuş, ayrımcılık politikalarıyla ülkeyi bölmeye yönelik girişimlere izin vermemiştir. Birliğin ve bütünlüğün korunmasından yana olan Mardin, bu nedenle milli mücadeleye de aktif katılım göstermiştir. Milli mücadelenin kazananı olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti, kuruluşundan itibaren demokratik, eşit ve çağdaş bir ülke olma yolunda ilerlemeyi hedeflemiştir. Kuruluşunun ilk yıllarında özellikle Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde belli sorunlarla karşılaşılmışsa da temel aldığı ilkelerden ödün vermeden hareket etmeyi bilmiştir. İlk siyasi parti olan ve 1946 yılına kadar ülke siyasetini yürüten ve iktidarı elinde bulunduran CHP, temel prensiplerin yerleşme zeminini oluşturması açısından ülke siyasetinde önemli yer tutmaktadır. Demokrasinin gereği olan çok partili siyaset CHP tarafından ilk yıllardan itibaren benimsenmiş ve nihayet 1946 yılından itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Refik Koaraltan, Adnan Menderes, Celal Bayar ve Fuad Köprülü'nün kurduğu Demokrat Parti çok partili siyasetin oluşumunda önemli rol oynamıştır.
Mardin'in tarihi ve coğrafi özellikleriyle birlikte, siyasi yapısını da ele alan bu tez,  özellikle Cumhuriyetin ilk kuruluşundan çok partili döneme geçişi, bu dönemdeki DP ve CHP milletvekillerinin yürüttükleri siyaseti ve faaliyetlerini araştırmıştır.

Abstract:
Mardin, one of the first settlements in the world, has hosted many civilizations and religious beliefs from the past to the present. In this respect, Mardin is an important resource of the past. Being located on important connection roads and having fertile lands also makes Mardin special. Its rich geographical position has especially been the focal point of  sovereign powers. This causes domination wars and invasions over Mardin. The fact that many empires and kingdoms such as the Akkadians, Hittites, Macedonian Kingdom, Byzantine Empire, Akkoyunlu, Karakoyunlu and Ottoman Empire waging a war for dominance over Mardin province exemplifies this.  Mardin, which was finally under the rule of the Ottoman Empire, stood against the dirty ambitions of the Entente Powers  on the country and did not allow attempts to divide the country with the policy of discrimination. Being in favor of  protection of unity and integrity, Mardin has  actively participated in the national struggle. The Republic of Turkey, the winner of the national struggle, has aimed at progress towards becoming a democratic, equal and modern country since its establishment. Although certain problems were encountered, especially in the East and Southeast regions in the early years of its establishment, it managed to act without compromising the principles on which it was based. The RPP, which was the first political party and carried out the policy of the country until 1946 and held the power, has an important place in the country's politics in terms of establishing the basis for the settlement of the basic principles. Multi-party politics, which is a necessity of democracy, has also been adopted by CHP since the early years and eventually started to be implemented since 1946.  Founded by Refik Koaraltan, Adnan Menderes, Celal Bayar and Fuad Köprülü,The Democrat Party played an important role in the formation of multi-party politics.
This thesis, which deals with the historical and geographical features of Mardin, as well as its political structure, investigated the transition from the first establishment of the Republic to the multi-party period,  activities and the the politics followed by  DP and RPP deputies in this period.