'Leyla ile Mecnun' adlı dizinin Arapça altyazı çevirisinde mizah aktarımı
Humor transfer in Arabic subtitle translation of the TV series 'Leyla ile Mecnun'
Yazar: NAZLICAN ÇAĞALDOĞAN GÖKÇE
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ARKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Görsel-işitsel çeviri = Audiovisual translation

Özet:
Çeviri kavramı yüzyıllardır farklı alanlarda farklı amaçlarla kullanılan ve var olan bir kavramdır. Çevirinin temel ekseni kültürler arasında etkileşimin kurulmasında ilerlemektedir. Çeviri, eski çağdan günümüze medeniyetlerin kendilerini var etmelerinden misyonerliğe kadar çağın gerektirdiği çeşitli amaçlara hizmet etmektedir. Dünya üzerinde yaşanılan gelişmelere bağlı olarak içinde bulunulan yüzyılda toplumların birbirleriyle olan iletişim kanalları değişiklik göstermektedir. Bu değişikliklerle birlikte çeviribilim alanında farklı türlere duyulan ihtiyacın arttığı görülmektedir. Son yıllarda görsel-işitsel çeviriye duyulan ihtiyaç, bu alandaki çalışmaları sayıca artırmaktadır. Görsel-işitsel çevirinin sıklıkla tercih edilen altyazı yönteminin kendi alanı içerisinde çeşitli zamansal ve mekânsal sınırlılıkları bulunmaktadır. Çeviri sürecinin zorluğu ile türden kaynaklı sınırlılıklar göz önüne alındığında sürecin zorluğunun katlandığı görülmektedir. Özellikle görsel-işitsel ürünlerde yaygın bir yere sahip olan mizah kavramının, çeviri sürecinde ele alınması oldukça karışık bir hâle gelmektedir. Bununla birlikte bu sürecin sistematik bir şekilde yürütülmesi için bazı yöntemlerin belirlendiği görülmektedir. Bu yöntemler doğrultusunda bu çalışmada Jorge Díaz-Cintas ve Aline Remael'in ortaya koyduğu altyazı çeviri stratejileri kapsamında, kaynak dil Türkçeden erek dil Arapçaya yapılan çeviriler betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Çalışma kapsamında Martínez-Sierra'nın mizah sınıflandırmalarından toplumsal ve kurumsal unsurlar, toplumsal mizah anlayışına yönelik unsurlar ile dilsel ve görsel unsurların öne çıktığı, çeviri açısından ise öykünme stratejisinin altyazı çevirisinde daha sık kullanıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Translation is a concept that has existed for centuries and has been used in different fields for different purposes. The main axis of translation is the establishment of interaction between cultures. From ancient times to the present day, translation serves various purposes required by the age, from the self-existence of civilizations to missionary work. With the developments in the world, the communication channels of societies with each other are beginning to change. With these changes, the need for different genres in the field of translation studies has also increased. In recent years, the need for audiovisual translation studies in this field. The subtitling method, which is often preferred in audiovisual translation, has various temporal and spatial limitations within its own field. The difficulty of the translation process is multiplied when the limitations of the genre are taken into account. The concept of humor, which has a widespread place especially in audiovisual products, becomes quite complicated to handle in the translation process. However, it is seen that some methods have been identified to carry out this process in a systematic way. In line with these methods, in this study, translations from the source language Turkish into the target language Arabic within the scope of subtitle translation strategies put forward by Jorge Díaz-Cintas and Aline Remael were analyzed with the descriptive analysis method. Within the scope of the study, it has been determined that community and institutions elements, community sense of humor elements, linguistic and visual elements from Martínez-Sierra's classifications of humor stand out among the humor classifications and and in terms of translation, calque strategy is used more frequently in subtitle translation.