Tekelerde sulandırıcılara farklı oranlarda royal jelly (arı sütü) ilavesinin spermanın dondurulabilirliği ve fertiliteye etkisi
The effect of different rates of royal jelly supplementation to the extender on freezability of sperm and fertility in goats
Yazar: NURDAN COŞKUN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. FİKRET KARACA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum,Jinekoloji ve Suni Tohumlama (Veterinerlik) Anabilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Suni tohumlama =

Özet:
Bu çalışmada, Tris yumurta sarısı ve Tris soya lesitini temelli sulandırıcılara farklı konsantrasyonlarda arı sütü (AS) ilavesinin sperma kalitesi ve fertilite üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Sperma 5 baş Damascus tekesinden elektroejakülatör ile toplandı. Miktarı 0,5 ml'den fazla, motilitesi en az %70 ve ml'de en az 1,5 milyar spermatozoon yoğunluğuna sahip ejakulatlar birleştirildi ve 1x109/ml motil spermatozoon bulunacak şekilde sulandırıldı. Sperma 4 saat ekilibrasyon sonrasında payetlere çekilerek donduruldu.	Fertilite değerlendirmeleri için intravajinal süngerlerle senkronize edilen 150 baş keçi, en iyi spermatolojik kaliteye sahip gruplarla transservikal olarak tohumlandı. Hayvanların gebelik muayeneleri tohumlamadan sonraki 21. ve 50. günlerde yapıldı. Sulandırılmış ve soğutulmuş spermada, Tris-YS sulandırıcısında motilite ve membran bütünlüğü en düşük %1 AS grubunda saptandı (P<0.05). Soğutulmuş spermada anormal spermatozoon oranı bakımından deneme gruplarında %1 AS grubu en yüksek iken %0,25 ve 0,50 AS grupları en düşük olarak belirlendi (P<0.05). Sulandırma ve soğutma sonrasında osmolalite her iki sulandırıcı grubunda da AS oranı arttıkça belirgin şekilde azaldı (P<0.05). Tris-YS sulandırıcısında ekilibrasyon sonrasında membran bütünlüğü en düşük %1 AS grubunda saptanırken diğer gruplar benzer bulundu. Dondurup çözdürme sonrasında sulandırıcılarda %1 AS gruplarında en düşük motilite, canlılık ve membran bütünlüğü saptanırken %0,25 ve %0,50 AS grupları ile kontrol grubu benzerdi. Sağlam akrozom oranı bakımından Tris-YS ve Tris-SL sulandırıcılarında en yüksek oran %0,50 AS grubunda, en düşük oran %1 AS grubunda belirlendi (P<0.05). Dondurup-çözdürme sonrasında %0,50 AS ilaveli Tris-SL grubu, Tris-YS grubuna kıyasla daha yüksek sağlam akrozom oranına, %0,75 AS ilaveli Tris-YS grubu ise Tris-SL grubuna göre daha yüksek plazma membran bütünlüğüne sahip bulundu (P<0.05). 
	Tris-YS ve Tris-SL sulandırıcılarında kontrol ve deneme grupları arasında gebelik ve embriyonik kayıp oranları bakımından fark bulunmadı (P>0.05). 
	Sonuç olarak, Tris-YS ve Tris-SL sulandırıcılarına yapılan arı sütü ilavelerinin Damascus teke spermasının dondurulmasına sağlam akrozom oranı dışında bir alternatif üretmediği ve fertilite açısından olumlu bir etkisinin olmadığı kanaatine varıldı.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the effects of different concentrations of royal jelly (RJ) to Tris egg yolk and Tris soy lecithin based extenders on semen quality and fertility. Sperm were collected from 5 Damascus goats using an electroejaculator. Ejaculates which were more than 0,5 ml, 70% motility and at least 1,5 billion spermatozoon density per ml, were pooled and were diluted to be 1x109/ ml of motile spermatozoon. The semen was equilibrated for 4 hours, loaded into straws and were frozen.
	Fertility assessments were conducted with 150 goats synchronized with intravaginal sponges and goats were inseminated with groups which were had the best spermatological properties transcervically. Pregnancy diagnosis was performed on the 21st and  50th days after insemination. In diluted and cooled semen, motility and membrane integrity of Tris-EY diluent was the lowest in 1% RJ group (P<0.05). In terms of abnormal spermatozoon rate, 1% RJ group was the highest, while 0,25% and 0,50 RJ groups were the lowest in cooled semen (P<0.05). After dilution and cooling, osmolality was decrease significantly when RJ ratio increased (P<0.05). After equilibration in Tris-EY diluent, membrane integrity was determined as the lowest in 1% RJ group, while the other groups were found to be similar. After freezing thawing, the lowest motility, viability and membrane integrity was detected in the 1% RJ groups in extenders while 0,25% and 0,50% RJ groups and the control groups were similar. In terms of intact acrosome ratio, the highest value was recorded in the 0,50% RJ group in Tris-EY and Tris-SL diluents, while the lowest rate was found in the 1% RJ group (P<0.05). After freezing-thawing, the Tris-SL %0,50 RJ extender group had higher intact acrosome ratio compared to the Tris-EY %0,50 RJ group, while the Tris-EY %0,75 RJ group had  higher plasma membrane integrity compared to the Tris-SL %0,75 RJ group (P<0.05). 
	There was no difference between pregnancy rates and embryonic losses between Tris-EY and Tris-SL control and trial groups (P>0.05).
	As a result, it was concluded that royal jelly additions to Tris-EY and Tris-SL extenders did not produce an alternative to freezing Damascus goat semen except for the intact acrosome ratio and had no positive effect on fertility.