Alternatif TV yayıncılığı mı kamusal TV yayıncılık mı: TRT Kurdî örneği
Alternative TV broadcasting or public broadcasting: TRT Kurdî as an example
Yazar: MURAT ADIYAMAN
Danışman: PROF. DR. SAFİYE KIRLAR AKSU
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Dil temsilleri = Linguistic representations ; Görsel temsil = Visual representation ; Kültürel göstergeler = Cultural indicator ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Resmi televizyon = Official television ; Özel ve kamusal yarar = Private and public interest

Özet:
Televizyon, geleneksel kitle iletişim araçlarından biri olmasına rağmen günümüzde hala geniş izler kitleye sahiptir. Türkiye, kamu tekilinde bulunan televizyon yayıncılığı tartışmalı süreçlerle günümüzde tecimsel yapıyla beraber karma bir sisteme dönüşmüştür. AB'ye tam üyelik sürecinde atılan demokratikleşme adımları arasında en çok tartışılan konulardan biri de farklı dil ve lehçelerde radyo ve televizyon yayıncılığı olmuştur. Kamusal alanda kullanımı yasak olan Kürtçenin kitle iletişim araçlarında kullanılmak istenmesi toplumun hemen hemen tüm kesimlerinde tartışmalara yol açmıştır. Türkiye'nin kamusal yayıncılık kurumu TRT tarafından Kürtçe yayın yapan kanalın yayın hayatına başlaması toplumda farklı tartışma ve tepkilere yol açmış, Kürtçe ve Kürt kimliği kabul edilmediği bir süreçten kamusal alanda kamusal yayıncılıkla yer bulduğu bir süreç başlamıştır.
        Gerek Türk kökenli gerekse de Kürt kökenli vatandaşlar tarafından tartışılan ana konu, TRT tarafından TRT 6 (şeş) olarak yayına başlayan daha sonra da TRT Kurdî olarak isim değiştiren kanal olmuştur. Kanalın alternatif bir yayıncılık mı? Yoksa kamusal yayıncılık mı? yaptığı sorusu hala tartışma konusu olup aydınlatılmayı beklemektedir. Bu çalışma, Türkçe yayın yapan TRT 1 kanalı ile Kürtçe yayın yapan TRT Kurdî kanallarının bir yıllık yayın akışlarını, RTÜK tarafından belirlenen program türleri ve sınıflandırmaları bağlamında niceliksel içerik analiziyle kıyaslamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, amaçlı örneklem olarak seçilen iki program üzerinden TRT Kurdî yayınlarının kamusal yayıncılık ilkeleri doğrultusunda dil ve kimlik temsilleri açısından nasıl şekillendiğini ortaya koyulmuştur. Elde edilen sonuçlar, TRT Kurdî kanalı tarafından yayınlanan program türlerinin RTÜK tarafından belirtilen program türleriyle eşleştiği, TRT 1 kanalının akışıyla yüksek bir benzerlik gösterdiğini, bilgilendirme, eğitme ve eğlendirme amacını taşıyan kamusal hizmet yayıncılığı niteliklerini yansıtan program türlerinin kanal tarafından sunulduğunu göstermiştir. Ayrıca seçilen iki farklı program örneği üzerinden yapılan göstergebilimsel analiz ise Kürt kimliği ve kültürünün belirtileri olan isim, dil ve kıyafetler gibi unsurlar üzerinden dil ve kimlik temsillerinin kanalın içeriklerinde vurgulandığını ortaya koymuştur. Buda TRT Kurdî kanalının konumunu tecimsel veya alternatif yayıncılıktan net bir şekilde ayırarak kamusal yayıncılığa taşımıştır.
Gerek Türk kökenli gerekse de Kürt Kökenli vatandaşların tartış ana konu TRT tarafından TRT 6 (şeş) olarak yayına başlayan daha sonra TRT Kurdî olarak isim değiştiren kanal oldu. Kanalın yaptığı yayınların alternatif bir yayıncılık mı?  Yoksa kamusal yayıncılık mı? olduğu cevap aranan sorular arasındadır. Bu çalışma ile TRT tarafından Türkçe yayın yapan TRT 1 kanalı ile Kürtçe yayın yapan TRT Kurdî kanallarının yayın akışları RTÜK tarafından belirlenen program tür ve sınıflandırmasına göre niceliksel olarak karşılaştırılmıştır. TRT Kurdî yayınlanan programlardan elde edilen veriler göstergebilimsel olarak analiz edilmiştir. Kanalın yayınları kamusal yayıncılık ilkesi ekseninde dil ve kimlik temsiliyetleriyle ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Although television is one of the traditional mass communication tools, it still has a broad audience today. Turkey has transitioned from a state monopoly in television broadcasting to a mixed system with commercial structures through contentious processes. One of the most debated issues during Turkey's full EU membership process was broadcasting in different languages and dialects. The desire to use Kurdish, which was prohibited in the public sphere, in mass communication tools has led to debates across almost all segments of society. The launch of a Kurdish broadcasting channel by Turkey's public broadcaster, TRT, has sparked various discussions and reactions, marking a transition from a period where Kurdish language and identity were not acknowledged to one where they found a place in public broadcasting. 
        The main topic of debate among citizens of both Turkish and Kurdish origin has been the channel launched by TRT as TRT 6 (şeş) and later renamed TRT Kurdî.  The question of whether the channel offers alternative broadcasting or public broadcasting remains a subject of discussion and awaits clarification. This study aims to compare the annual broadcasting flows of TRT 1, which broadcasts in Turkish, and TRT Kurdî, which broadcasts in Kurdish, in the context of program types and classifications set by RTÜK through quantitative content analysis. Additionally, it has been revealed how TRT Kurdî broadcasts are shaped in terms of language and identity representations in line with public broadcasting principles through two programs selected by purposive sampling. The results obtained indicate that the types of programs broadcast by the TRT Kurdî channel match the program types specified by RTÜK and show a high similarity with the flow of TRT 1, reflecting the qualities of public service broadcasting that aims to inform, educate, and entertain. Furthermore, a semiotic analysis conducted on two different program samples revealed that language and identity representations emphasizing elements indicative of Kurdish identity and culture, such as names, language, and clothing, are highlighted in the channel's content. This has clearly distinguished the position of the TRT Kurdî channel from commercial or alternative broadcasting, placing it firmly within the realm of public broadcasting.