Hemşirelerin vardiya ile çalışmalarının anksiyete ve arteryel kan basıncına etkisinin ve çalışma ortamında stres oluşturan faktörlerin irdelenmesi
The investigation of the effects of shift working on nurses' anxiety and arterial blood pressure, and determining the factors causing stress in working environment
Yazar: AYTEN DEMİR
Danışman: Y.DOÇ.DR. LEYLA DİNÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET Demir A. Hemşirelerin Vardiya İle Çalışmalarının Anksiyete ve Arteryel Kan Basıncına Etkisinin ve Çalışma Ortamında Stres Oluşturan Faktörlerin İrdelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Esasları Programı, Doktora Tezi, Ankara, 2003. Bu çalışma, hemşirelerin vardiya ile çalışmalarının anksiyete ve arteryel kan basıncına etkisinin ve çalışma ortamında stres oluşturan faktörlerin irdelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve analitik nitelikte yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sağlık Bakanlığı Ankara Numune Hastanesin' de çalışan 167 hemşire oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak; "Tanıtıcı Bilgiler Formu", "Kan Basıncı Ölçüm Formları", "Durumluk-Sürekli Anksiyete Envanteri" ve "Stres Oluşturucu Faktörler Ölçeği (Hemşire Formu)" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik, tek yönlü varyans analizi, Kruskall Wallis varyans analizi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, Matın Whitney U testi, tukey testi, iki eş arasındaki farkın önemlilik testi, korelasyon analizi ve tekrarlı ölçümlerde varyans analizi testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre hemşirelerin kan basıncım; çalışma şekli, çalışılan klinik, menstrual siklus düzensizliği, ağrı, fiziksel aktivite, stres yaşanmasına neden olan olay yaşama, son yarım saat içinde sıvı alma ve sigara içme durumu etkilerken; eğitim düzeyi, halen öğrenime devam etme, çocuk sahibi olma, haftalık ve aylık gece vardiyası sıklığı, sağlık problemi olma, sigara içme, spor yapma, birinci derece yakınları arasında hipertansiyon olması ve ölçüm anında bağırsak distansiyonu olması durumu etkilememiştir. Aynı zamanda, yaş ve çalışma süresi ile kan basıncı arasında ilişki olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin durumluk anksiyete düzeyini; çalışma şekli, çalışılan klinik, halen öğrenime devam etme, gece vardiyasında uyuma ve menstrual siklus düzensizliğinin etkilediği saptanırken; çocuk sayısı, haftalık ve aylık gece vardiyası sıklığı ve gece çalışma durumunun etkilemediği belirlenmiştir. Evli ve çocuğu olan hemşirelerin sürekli anksiyete düzeyi yüksek bulunmuştur. Hemşirelerin iş yoğunluğu alt ölçeğinden aldığı puanlan; çocuk sahibi olma, eğitim düzeyi ve halen öğrenime devam etme durumunun etkilediği belirlenmiştir. Hemşirelerin stres oluşturucu faktörler ölçeğinden aldığı puanlan ise; çalışma şekli, çalışılan klinik, sağlık problemi olma, menstrual siklusun düzenli olup olmadığı, birinci derece yakınları arasında hipertansiyon olması, spor yapma, haftalık ve aylık gece vardiyası sıklığı gibi değişkenlerin etkilemediği saptanmıştır. Hemşirelerin kan basıncı değerleri ile beden kitle indeksi, anksiyete düzeyleri arasında ilişki olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin kişilerarası çatışmalar alt ölçeğinden aldığı puanlar ile gündüz ikinci diastolik kan basıncı arasında, iş yoğunluğu alt ölçeğinden aldığı puanlar ile sürekli anksiyete düzeyi arasında ilişki olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik Yönetimi, Vardiya, Kan Basıncı, Anksiyete, Stres.

Abstract:
ABSTRACT Demir A. The Investigation of The Effects of Shift Working on Nurses' Anxiety and Arterial Blood Pressure, and Determining The Factors Causing Stress in Working Enwironment. Hacettepe University Institute of Health Science, Doctoral Thesis in Fundamentals of Nursing, Ankara, 2003. This descriptive and analytic study aims to determine the effect of working in shifts on the anxiety and arterial blood pressure of nurses and the effect of factors causing stress in working environment. The sample of the study included 167 nurses working in Ankara Numune Hospital affiliated with the Ministry of health. In order to collect data, Individual Characteristic Questionnaire, Blood Pressure Measurament Questionnaires, The State and Trait Anxiety Inventory and Stress-related Events Scale have been used. In the statistical evaluation of data; percentile numbers, One Way ANOWA, One Way Anowa on Repeated Measures, Tukey HSD Test, Independent Samples T Test, Paired Sample T Test, Kruskall Wallis Test and Mann Whitney U Test have been used. According to the data obtained from the study, work pattern, the clinic where they work, menstrual cycle irregularities, pain, physical activity, events causing stress, taking liquids in the last half hour and smoking status influence blood pressure whilst educational status, still continuing academic training, having children, the frequency of weekly and monthly night shifts, health problems, smoking, practising sports, the presence of hypertension among first degree relatives and the presence of distension at the measurement time do not influence it. In addition, it has also been determined that there is an association between blood pressure and age and total duration of work. It has also been determined that anxiety status of nurses is influenced by work pattern, the clinic where they work, continuing academic training, sleeping at night shift and irregularities at menstrual cycle whereas it is not influenced by the number of children,the frequency of weekly and monthly night shifts and working at nights. The state anxiety level of nurses who are married with children have been found to be high. The scores of nurses with intensity of work subscale have been established to be affected by having children, education status and still continuing academic training. The scores of nurses from the scale of stress causing factors are not affected by variables such as work pattern, the clinic where they work, health problems, irregularity of menstrual cycle, the presence of hypertension among first degree relatives, sports, the frequency of weekly and monthly night shifts. It has also been determined that blood pressure levels of nurses are related to body mass index and anxiety levels. It has also been found that the scores of nurses from interpersonal conflict subscale are related to daily second diastolic blood pressure and the scores from work intensity subscale to state anxiety level. Key Words: Nursing Management, Shift, Blood Pressure, Anxiety, Stress VI