Yaşa bağlı makula dejenerasyonu olgularında serum dll4 ve jagged1 protein konsantrasyonlarının hastalığın tanısı, progresyonu ve tedavisinde etkisi
The effect of serum dll4 and jagged1 protein concentrations on diagnosis, progression and treatment in age-related macula degeneration cases
Yazar: CEM HAKAN ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YALINBAŞ YETER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Bevacizumab = Bevacizumab ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Makula dejenerasyonu = Macular degeneration ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız Yaşa bağlı makula dejenerasyonu hastalığı için serum dll4 ve jag1 konsantrasyonlarının hastalık için bir biyomarker olabileceğini ve bu proteinlerin serum konsantrasyonlarının hastalığın progresyonuna ve tedavisine etkisini belirlemektir. 
Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Ocak 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Polikliniğine yeni tanı almış yaş tip YBMD'li 39 hastanın 43 gözü, kuru tip YBMD'li 39 hastanın 43 gözü ve herhangi retinal ve sistemik hastalığı bulunmayan 39 gönüllünün 43 gözü dahil edildi. Çalışmamızda ki tüm olgular cinsiyet, yaş, sigara öyküsü, sistemik hastalıkları ve YBMD açısından aile öyküsü sorgulandı. Yaş tip YBMD gruba aylık intravitreal bevacizumab tedavisi uygulandı. Yaş tip YBMD'li hastalardan tanı anında ve 3. enjeksiyondan 1 ay sonra (4.ayda), kuru tip YBMD'li hastalardan ve kontrol grubundan ilk muayenelerinde kan örnekleri alınarak -80°C'de saklandı ve sonrasında ELISA yöntemi ile ölçümler yapıldı. Olguların düzeltilmiş en iyi görme keskinlikleri (DEİGK), optik koherans tomografi (OKT) ile santral makula kalınlıkları (SMK), fundus floresein anjiografi (FFA), optik koherans tomografi-anjiografi (OKT-A) ölçümleri alındı. Bu ölçümlerin hepsi yaş tip YBMD grubunda 3 doz intravitreal bevacizumab enjeksiyonundan sonra tekrar edildi. 
Bulgular: Yaş tip YBMD grubun ortalama yaşı 72,64±7,13, kuru tip YBMD grubun ortalama yaşı 72,21±8,34, kontrol grubun ortalama yaşı 71,4±7,66 bulundu (p=0,558). Gruplar arasında cinsiyet ayrımı açısından anlamlı bir fark yoktu ve her grupta 21 kadın 18 erkek çalışmaya katıldı. Serum dll4 konsantrasyonu kontrol grubunda 1320,57±341,67 ng/ml, kuru tip YBMD grubunda 762,18±310,33 ng/ml ve yaş tip YBMD grubunda tanı anında 620,83±232,29 ng/ml olarak bulundu ve kontrol grubundan yaş tip YBMD gruba gidildikçe istatistiksel olarak anlamlı bir azalış vardı (p<0,001). Yaş tip YBMD grubunda 3 doz intravştreal bevacizumab enjeksiyonundan sonra ölçülen serum dll4 konsantrasyonu 1209,07 ng/ml olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı bir artış meydana gelmişti (p<0,001). Serum jag1 konsantrasyonu kontrol grubunda 17,66±6,32 ng/ml, kuru tip YBMD grubunda 21,2±7,8 ng/ml ve yaş tip YBMD grubunda tanı anında 17,31±6,52 ng/ml olarak bulundu. Kontrol grubu ve kuru tip YBMD grubu karşılaştırıldığında kuru tip YBMD grubunda istatistiksel olarak anlamlı artış bulundu. Kuru tip YBMD ve yaş tip YBMD grubu karşılaştırıldığında yaş tip YBMD grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir azalış vardı (sırasıyla p<0,003, p<0,002). Fakat kontrol grubu ve yaş tip YBMD grubu arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Yaş tip YBMD grubunda 3 doz intravitreal bevacizumab enjeksiyonundan sonra ölçülen serum jag1 konsantrasyonu 15,01ng/ml olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p=0,058).
Sonuç: Serum dll4 konsantrasyonu YBMD hastalığı için bir biyomarker olarak kullanılması anlamlıydı. Serum jag1 konsatrasyonu ise her ne kadar kontrol grubu ve yaş tip arasında anlamlı bir fark çıkmasa da kuru tip ve yaş tip YBMD ayrımında bir biyomarker olarak anlamlı bulundu. Çalışmamızın bir başka önemli bulgusu ise serum dll4 düzeyi yüksek olanlar tedavi sonrasında daha yüksek serum dll4 düzeylerine ulaştıkları için tedaviden daha fazla yarar görebileceği öngörüsüydü. Serum jag1 konsantrasyonu için böyle bir orantıdan bahsetmemiz mümkün olmadı.
Anahtar kelimeler: Dll4, Jagged1, Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu, Bevacizumab, Biyomarker

Abstract:
Objective: Our aim in this study is to determine that serum dll4 and jag1 concentrations for AMD disease may be a biomarker for the disease and the effect of serum concentrations of these proteins on the progression and treatment of the disease.
Materials and methods: Our study included 43 eyes of 39 patients with wet AMD, 43 eyes of 39 patients with dry AMD, and 39 volunteers without any retinal or systemic disease who were newly diagnosed at Cumhuriyet University Medical Faculty Ophthalmology Clinic between January 2021 and January 2022. 43 eyes were included. All cases in our study were questioned in terms of gender, age, smoking history, systemic diseases and family history of AMD. Monthly intravitreal bevacizumab treatment was applied to the wet AMD group. Blood samples were taken from patients with wet AMD at the time of diagnosis and 1 month after the 3rd injection (4th month), at their first examination, from patients with dry type AMD and the control group, stored at -80°C, and then measurements were made with the ELISA method. Best corrected visual acuity (BCVA), optical coherence tomography (OCT), central macular thickness (CMT), fundus fluorescein angiography (FFA), optical coherence tomography-angiography (OCT-A) measurements were taken. All of these measurements were repeated after 3 doses of intravitreal bevacizumab injection in the wet AMD group.
Results: The mean age of the wet AMD group was 72.64±7.13, the dry-type AMD group was 72.21±8.34 years, and the control group was 71.4±7.66 years old (p=0.558). There was no significant difference between the groups in terms of gender discrimination and 21 females and 18 males participated in the study in each group. Serum dll4 concentration was 1320.57±341.67 ng/ml in the control group, 762.18±310.33 ng/ml in the dry AMD group and 620.83±232.29 ng/ml in the wet AMD group at the time of diagnosis. there was a statistically significant decrease from the control group to the wet type AMD group (p<0.001). In the wet AMD group, serum dll4 concentration measured after 3 doses of intravenous bevacizumab injection was found to be 1209.07 ng/ml and there was a statistically significant increase (p<0.001). Serum jag1 concentration was 17.66±6.32 ng/ml in the control group, 21.2±7.8 ng/ml in the dry-type AMD group and 17.31±6.52 ng/ml in the wet AMD group at the time of diagnosis. When the control group and the dry type AMD group were compared, a statistically significant increase was found in the dry type AMD group. When the dry type AMD and wet AMD groups were compared, there was a statistically significant decrease in the wet AMD group (p<0.003, p<0.002, respectively). However, there was no significant difference between the control group and the wet AMD group (p>0.05). Serum jag1 concentration measured after 3 doses of intravitreal bevacizumab injection in the wet AMD group was found to be 15.01ng/ml and there was no statistically significant difference (p=0.058).
Conclusion: The use of serum dll4 concentration as a biomarker for AMD disease was significant. Serum jag1 concentration, on the other hand, was found to be significant as a biomarker in the differentiation of dry type and wet type AMD, although there was no significant difference between the control group and wet type. Another important finding of our study was the prediction that those with high serum dll4 levels would benefit more from treatment because they reached higher serum dll4 levels after treatment. It was not possible to talk about such a ratio for serum jag1 concentration.
Keywords: Dll4, Jagged1, Age-Related Macular Degeneration, Bevacizumab, Biomarker