İnovasyonun ihracat performansına etkisinde entelektüel sermayenin aracılık rolü
In the effect of innovation to the export performance mediating role of intellectual capital
Yazar: TANSU ÖZBAYSAL
Danışman: PROF. DR. SANEM ALKİBAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aracılık = Meditation ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Performans = Performance ; Ölçekler = Scales ; İhracat = Export ; İnovasyon = Innovation

Özet:
İnovasyon, kavramsal açıdan ele alındığında kendi içerisinde katma değer yaratan bir süreçler dizisi olarak tanımlanmaktadır. Çünkü her bir inovasyon süreci sonucunda elde edilen bilgi, deneyim, tecrübe ve çıktılar yeni inovatif süreçlerin zeminini hazırlamaktadır. Elde edilen bu birikimler işletmenin maddi ve maddi olmayan unsurları da içerisinde barındıran entelektüel sermaye kaynaklarını oluşturmaktadır. İnovasyon ve entelektüel sermaye sürdürülebilir ihracat anlayışının en önemli iki stratejik boyutunu oluşturmaktadır. İhracat, işletmeler açısından uluslararası pazarlarda genişlemeyi, müşteri portföyünü çeşitlendirmeyi ve daha kârlı pazarlara ulaşmayı ifade etmektedir. Ülkeler açısından ise ithalatı karşılama oranını yükseltmeyi, cari açığı kapatmayı ve sürdürülebilir kalkınmayı güçlü kılan bir strateji olarak ifade edilmektedir. Bu araştırma, inovasyonun ihracat performansı üzerindeki etkisinde entelektüel sermayenin aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma Türkiye'de ihracat gerçekleştiren işletmeler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda çalışmada, ihracat gerçekleştiren 259 işletmeden anket yöntemi aracılığıyla veriler elde edilmiştir. Veri analizi aşamasında, frekans analizi, normallik varsayımı analizi, uç veri analizi, doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma modelinin doğrulanmasında direkt ve dolaylı etkiler yapısal eşitlik modellemesi yöntemi ile hipotezler test edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; inovasyon ile ihracat performansı, inovasyon ile entelektüel sermaye ve entelektüel sermaye ile ihracat performansı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir. Son olarak inovasyonun entelektüel sermaye aracılığıyla ihracat performansı üzerinde aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
When considered conceptually, innovation is defined as a series of processes that create added value in itself. Because the knowledge, experience, and outputs obtained as a result of each innovation process prepare the ground for new innovative processes. These obtained accumulations constitute the intellectual capital resources, including the tangible and intangible elements of the firms. Innovation and intellectual capital constitute sustainable export's two most critical strategic dimensions. Export expresses expanding in international markets, diversifying the customer portfolio, and reaching more profitable markets in terms of firms. In terms of countries, it is expressed as a strategy that raises the import coverage ratio, closing the current account deficit and making sustainable development powerful. This research aims to examine the mediating effect of intellectual capital on the effect of innovation on export performance. The study was carried out on companies that export to Turkey. In this direction, data were obtained from 259 exporting enterprises through the survey method. In the data analysis phase, frequency analysis, normality assumption test, extreme data analysis, confirmatory factor analysis, and reliability analysis were performed. Direct and indirect effects hypotheses were tested with the structural equation modeling method to verify the research model. According to the results of the research, it has been determined that there is a statistically significant and positive relationship between innovation and export performance, innovation and intellectual capital, and intellectual capital and export performance. Finally, it has been defined that innovation has a mediating effect on export performance through intellectual capital.