İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama düzeylerinin belirlenmesi
Determining the listening understanding levels of primary school fourth grade students
Yazar: AYÇIN BATUR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ANILAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Amaç: Bu araştırma ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin hikâye edici metin, şiir ve bilgilendirici metinde dinlediklerini anlama düzeyleri ve dinlediği hikâye edici, şiir ve bilgilendirici türdeki metinlerle demografik özellikler (devam ettikleri okul, cinsiyet, okul öncesi eğitim alıp almama, kendine ait evde kitaplığa sahip olma, ders dışında gün içinde okumaya ayrılan süre, gün içinde aile/arkadaşlarıyla sohbet etmeye ayırdığı süre, gün içinde televizyon izlemeye ayrılan süre, sinema ve tiyatroya gitme sıklığı, müzik dinleme sıklığı, anne- babanın eğitim durumu) arasındaki ilişkileri belirlemek ve bu ilişkilerin anlamlı olup olmadığını ortaya koymayı amaçlamıştır. 
Yöntem: Bu araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını Eskişehir ili; Odunpazarı ve Tepebaşı ilçesinde yer alan devlet okullarının dördüncü sınıflarında eğitim alan 642 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Dinlediğini Anlama Testi" kullanılmıştır. Toplanan veriler araştırmanın amaçlarına uygun olarak parametrik testlerden t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile çözümlenmiş, ayrıca aritmetik ortalama ve standart sapma ile yorumlanmıştır.
Bulgular: İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama düzeyi "iyi" düzeyinde bulunmuştur. Dördüncü sınıf öğrencilerinin hikâye edici metin, şiir ve bilgilendirici metinde dinlediklerini anlama düzeyleri arasında hikâye edici metin türü, şiir ve bilgilendirici metin türüne göre dinlediğini anlama düzeyinde anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Metin türleri arasında en düşük dinlediğini anlama puanı şiir türünde bulunmuştur. Metin türleri bağlamında demografik etmenler incelendiğinde; hikâye edici, şiir ve bilgilendirici metinde dinlediğini anlama ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Okul öncesi eğitim alma durumunda hikâye edici ve bilgilendirici metinde anlamlı bir fark görülmüştür. Evde kendine ait bir kitaplığı olan öğrencilerin bilgilendirici metni daha iyi anladığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca şiir türü metinde alınan dinlediğini anlama düzeyi ile müzik dinleme sıklığı arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Hikâye edici, şiir ve bilgilendirici metin türünde dinlediklerini anlama düzeyleri ile öğrencilerin devam ettikleri okul ve anne- baba eğitim düzeyleri arasında anlamlı farklılık göstermektedir. 
Sonuç ve Öneriler: Elde edilen bulgulara göre ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dinledikleri hikâye edici metinleri daha iyi anladıkları görülmüştür. Okul öncesi eğitim alan öğrencilerin hikâye edici ve bilgilendirici metni, şiire göre daha iyi anladığı görülmüştür. Müzik dinlemenin ise dinlediği şiir türü metni anlamaya etkisi görülmüştür. Öğrencilerin devam ettikleri okullar bazında dinlediklerini anlamaya yaşadıkları çevresel faktörler ve sosyo-ekonomik düzeyin etkisi görülmektedir. Öğrencilerin anne ve baba eğitim düzeylerinin de dinlediğini anlamaya etkisinin yüksek olduğu görülmüştür. Lise ve üniversite mezunu anne ve babaların çocukları da toplamda yüksek puan ortalamasına sahip bulunmuştur. Üç metin türü arasında şiir türü, anlama düzeyi açısından en düşük düzeyde bulunmuştur. Bu araştırmayla ilkokul düzeyinde dinleme etkinliklerine, özellikle şiire ve şiir türü tekerlemelere Türkçe dersinde dinleme etkinliklerinde daha çok yer verilmesi önerilmektedir.  
Anahtar kelimeler: İlkokul, Türkçe Dersi, Dinleme, Dinlediğini Anlama

Abstract:
Purpose: This research aims to examine the comprehension levels of fourth grade primary school students in narrative texts, poems and informative texts, and the demographic characteristics (school they attend, gender, whether they have pre-school education, having their own library at home, class lessons) and the narrative, poetry and informative texts they listen to. to determine the relationships between the time spent reading during the day, the time spent chatting with family/friends during the day, the time spent watching television during the day, the frequency of going to the cinema and theatre, the frequency of listening to music, the education level of the parents) and to reveal whether these relationships are significant or not. intended to put.
Method: Descriptive scanning model was used in this research. The participants of the research are Eskişehir province; It consisted of 642 students studying in the fourth grade of public schools in Odunpazarı and Tepebaşı districts. "Listening Comprehension Test" developed by the researcher was used as a data collection tool. The collected data were analyzed with parametric tests such as t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) in accordance with the purposes of the research, and were also interpreted with arithmetic mean and standard deviation.
Results: The listening comprehension level of fourth grade primary school students was found to be at "good" level. Among the fourth grade students' listening comprehension levels in narrative text, poetry and informative text, the listening comprehension level of the narrative text type was found to be significantly higher than the poetry and informative text type. Among the text types, the lowest listening comprehension score was found in the poetry genre. When demographic factors are examined in the context of text types; There was no significant difference between listening comprehension and gender in narrative, poetic and informative text. In case of receiving pre-school education, a significant difference was observed in narrative and informative text. It has been revealed that students who have their own library at home understand informative text better. In addition, a significant difference was observed between the level of listening comprehension received in the poetry type text and the frequency of listening to music. There is a significant difference between the listening comprehension levels of narrative, poetry and informative text types and the students' school they attend and their parents' education levels.
Conclusion and Suggestions: According to the findings, it was seen that fourth grade primary school students understood the narrative texts they listened to better. It has been observed that students receiving pre-school education understand narrative and informative text better than poetry. It has been observed that listening to music has an effect on understanding the poetry type text listened to. The impact of environmental factors and socio-economic level on students' understanding of what they listen to can be seen based on the schools they attend. It has been observed that the education levels of students' parents have a high impact on listening comprehension. Children of mothers and fathers who are high school and university graduates were also found to have high overall score averages. Among the three text types, poetry type was found to be at the lowest level in terms of comprehension level. With this research, it is suggested that listening activities at the primary school level, especially poetry and poetic rhymes, should be included more in listening activities in Turkish lessons.
Keywords: Primary School, Turkish Lesson, Listening, Listening Comprehension