Şemaların iletişim becerileri üzerindeki rolüne yönelik bir araştırma
A research on the role of schemas on communication skills
Yazar: NESLİHAN ÖZMELEK TAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞEN TEMEL EĞİNLİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Kişiler arası iletişim = Interpersonal communication ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Young Şema Modeli = Young Schema Model ; İletişim becerisi = Communication skill ; Şema = Schema

Özet:
Şemalar kişilerin yaşamlarının ilk yıllarında edindikleri bilgi, tecrübe ve bir bakıma bilişsel kalıplar olarak ortaya çıkan ve kişilerin tüm yaşam deneyimleri boyunca sergileyecekleri tutum ve davranışları belirleyen unsurlardır. Bireyler henüz dünyayı yeni algılarken kendilerine bakım veren kişi/kişilerin onlara yönelttikleri sözler, davranışlar ya da herhangi bir tutum onların gelecekte ortaya çıkacak kişiliklerini şekillendirebilmektedir. Yaşam eğrisinin başlangıcında insanlar temel ihtiyaçlarından sonra güvenli bir şekilde bağlanma ihtiyacı hissetmektedir. Bağlanma gibi temel ihtiyaçları eksik kalmış ya da hiç oluşmamış kişilerin erişkinlik dönemlerinde doğru ve sağlıklı kişilerarası ilişkiler kurmaları güçleşebilecektir. Bu örnek çoğaltılabilir, ancak kısaca belirtmek gerekirse erken dönem uyumsuz şemalar, bireylerin ileriki yaşamlarındaki iletişim becerileri de dahil olmak üzere birçok sosyal ve bilişsel süreci üzerinde etki oluşturabilmektedir.  Beck (1967) şema terimini ilk defa zihinsel kalıpları tanımlamak için kullandığında, kişilerin yaşamlarındaki genel düzenleyiciler ve kurallar bütünü olarak ifade etmiştir. Bu tez kapsamında, Young şema ölçeği kısa formu kullanılarak araştırma katılımcılarının erken dönem uyumsuz şemaları ortaya konularak cinsiyetlere göre farklılıkları analiz edilmiştir. Ersan ve Balcı (1998)'nın oluşturduğu iletişim becerileri ölçeği kullanılarak da kadın ve erkek katılımcıların zihinsel, duygusal ve davranışsal boyutlarda farklılıklar taşıyıp taşımadıkları sorusunun cevabı aranmıştır. 
Cinsiyet bağlamında yapılan tüm analizlerde ortaya çıkan farklılıklar, kadın katılımcıların erkek katılımcılara oranla daha fazla erken dönem uyumsuz şemaya sahip olduklarını göstermektedir. İstatiksel sonuçlar, cinsiyet değişkenine göre genel anlamda anlamlı bir ilişki olmadığını belirtse de Başarısızlık, Terkedilme/Kopukluk ve Tehditler Karşısında Dayanıksızlık şema alt boyutlarında kadınların yüksek puan aldıkları ve anlamlı bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. İletişim becerileri bakımından yine kadın katılımcıların sahip oldukları duygusal iletişim becerileri göz önünde bulundurulduğunda, kadınların kişilerarası iletişimlerinde erkek katılımcılara göre daha fazla oranda duygularını etken faktör konumunda tuttukları ifade edilebilmektedir. 
Daha sonra ise, erken dönem uyumsuz şemaların bireylerin iletişim becerileri üzerindeki rolü incelenmiş ve negatif yönde ilişkili oldukları analizler sonucunda elde edilmiştir. Dolayısıyla, şemalar arttıkça kişilerin iletişim becerilerindeki başarısının azalmakta olduğu belirtilebilmektedir. Son olarak erken dönem uyum bozucu şemalar ile iletişim becerileri alt boyutları arasındaki pozitif ve negatif yönlü ilişki yapıları yapılan t testi ile ortaya konulmuştur.

Abstract:
Schemas are the elements that emerge as knowledge, experience, and in a way, cognitive patterns that people acquire in the first years of their lives, and that determine the attitudes and behaviors they will exhibit throughout their whole life experiences. While individuals are just perceiving the world, the words, behaviors, or any attitude directed to them by the person(s) who care for them can shape their future personalities.  At the beginning of the life cycle, people feel the need to be securely attached to their basic needs. It may be difficult for people whose basic needs such as attachment are missing or never formed to establish correct and healthy interpersonal relationships in adulthood. This example can be multiplied, but to put it briefly, early maladaptive schemas can have an impact on many social and cognitive processes of individuals, including their communication skills in later life.	
When Beck (1967) first used the term schema to describe mental patterns, he expressed it as a set of general organizers and rules in people's lives. Within the scope of this thesis, the early maladaptive schemas of the research participants were revealed using the short form of the Young schema scale and their gender differences were analyzed. Using the communication skills scale created by Ersan and Balcı (1998), the answer to the question of whether male and female participants differ in mental, emotional and behavioral dimensions was sought. 
According to the differences in all analyzes made in the context of gender, it shows that female participants have more dominant early maladaptive schemas than male participants. Although the statistical results indicated that there was no significant relationship in general according to the gender variable, it was revealed that women got high scores in the schema sub-dimensions of Failure, Abandonment/Disconnection, and Vulnerabity to Harm, and there was a significant difference. Considering the emotional communication skills of female participants in terms of communication skills, it can be stated that women hold their emotions as a factor in their interpersonal communication more than male participants.
Then, the role of early maladaptive schemas on the communication skills of individuals was examined and the negative correlations were obtained as a result of the analyses. Therefore, it can be stated that as schemas increase, the success of individuals in communication skills decreases. Finally, positive and negative relationship structures between early maladaptive schemas and communication skills sub-dimensions were revealed by the t-test.