Diyabetik periferal nöropatisi olan hastalarda uyku kalitesi, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality, quality of life, anxiety and depression in patients with diabetic peripheral neuropathy
Yazar: AHSEN DUYGU YETUT
Danışman: DOÇ. DR. ELİF BÖREKCİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik ağrı durumlarında uyku bozukluğu, anksiyete ve depresyon durumları eş zamanlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışmayı yapmaktaki amacımız kronik ağrı nedenlerinden biri olan ağrılı diyabetik periferik nöropatinin tip 2 DM'li hastalarda uyku kalitesi, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon üzerine etkisini araştırmak ve ağrının şiddeti ile bu durumların ciddiyeti arasında bir korelasyon olup olmadığını saptayabilmektir.

Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 16/02/2023- 16/08/2023 tarihleri arasında İç Hastalıkları ve Endokrinoloji- Metabolizma Bilim Dalı polikliniklerine başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 51 ağrılı periferik nöropatisi olan ve 51 ağrılı nöropatisi olmayan toplam 102 tip 2 DM' li hasta dahil edilmiştir.

Tüm hastaların tıbbi öyküsü ve demografik bilgileri alınmış, sistem sorgulamaları ve fizik muayeneleri yapılmış, rutin laboratuar tetkikleri istenmiştir. Tüm hastalar ağrılı periferik nöropati açısından anamnez, fizik muayene ile birlikte DN4 anketi kullanılarak taranmıştır. DN4 anketinde 4 ve üzeri puan alarak nöropatik ağrısı olduğu saptanan hastalarda DM nöropati varlığı ayrıca EMG ile teyit edilmiştir.

Her iki gruba sırasıyla uyku kalitelerini, yaşam kalitelerini, anksiyete ve depresyon durumlarını değerlendirmek ve grupları karşılaştırmak amacıyla Türkiye'de güvenilirlik ve genel geçerlik çalışmaları yapılmış olan Pittsburgh uyku kalitesi indeksi, SF-12v2 yaşam kalitesi ölçeği, Hastane anksiyete ve depresyon (HAD) ölçeği yüz yüze anket görüşmesi yoluyla uygulanmıştır.

Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 21.0 bilgisayar istatistik paket programı ile yapılmıştır. Her iki grubun verileri tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma vb.), bağımsız gruplarda t testi (normal dağılım sağlanmazsa Mann Whitney U testi), ki kare testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Ayrıca ağrılı nöropatisi olan grupta ağrının yoğunluğu ile uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve anksiyete-depresyon durumları arasındaki ilişki pearson korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir. 

Bulgular: Yaş ve cinsiyet dağılımı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Ağrılı nöropatisi olan hastalar ile nöropatisi olmayanlar laboratuar tetkikleri açısından karşılaştırıldığında; ağrılı nöropatisi olan grupta albumin ve sodyum değerleri daha düşük iken ( sırasıyla p=0.02 ve p=0.03) HbA1c değeri daha yüksek saptandı (p= 0.02). Her iki grup HAD ölçeği ile anksiyete ve depresyon durumları açısından incelendiğinde; HAD depresyon skoru ağrılı nöropatisi olan hastalarda 10.54 ± 1.67, olmayanlarda ise 5.92 ± 2.47 olarak (p<0,001); HAD anksiyete skoru ise ağrılı nöropatisi olan hastalarda 10.70 ± 2.11, olmayanlarda 6.05 ± 2.70 olarak saptandı (p<0.001). Uyku kaliteleri açısından gruplar karşılaştırıldığında ağrılı nöropati grubunun PUKI ve alt bileşenlerinin ortalama skorları nöropatisi olmayan gruba kıyasla anlamlı olarak yüksek yani uyku kaliteleri daha kötü saptandı (p<0.001). Hastaların yaşam kaliteleri SF12v2 yaşam kalitesi ölçeği ile karşılaştırıldığında ise ağrılı nöropatisi olan grubun yaşam kalitesinin daha düşük olduğu gözlendi (p<0.001). Ayrıca ağrılı nöropatisi olan grupta ağrının yoğunluğunu gösteren DN4 skoru ile SF12 mental skor özet puanı (r=0.40) ve PUKI toplam puanı (r=0.38) arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon bulundu.

Sonuç: Çalışma sonuçlarımıza göre; diyabetik nöropatiye bağlı ağrıları olan hastaların, nöropatik ağrı yakınması olmayanlara kıyasla uyku ve yaşam kaliteleri bozulmakta, ayrıca bu hastalarda anksiyete ve depresyon gibi psikiyatrik rahatsızlıklar daha fazla gözlenmektedir. Bununla birlikte ağrı yakınmalarının şiddeti arttıkça uyku kalitesi ve mental açıdan yaşam kalitesi giderek bozulmaktadır. Diyabeti olan hastalarda komplikasyonların önlenmesi bu olumsuz durumların gelişmesini engellemesi açısından önemlidir. Çalışma sonuçlarımız ağrılı diyabetik periferal nöropatisi olan hastalarda bu olumsuz durumların erken farkındalığı ve erken tedavisi açısından klinisyenlere yol gösterici niteliktedir.

Anahtar kelimeler: diyabetik periferal nöropati, DN4, HAD, PUKI, SF12v2

Abstract:
Objectives and Aim: Sleep disturbance, anxiety and depression can occur simultaneously in chronic pain conditions. The aim of this study is to investigate the effect of painful diabetic peripheral neuropathy, one of the causes of chronic pain, on sleep quality, quality of life, anxiety and depression in patients with type 2 DM and to determine whether there is a correlation between the intensity of pain and the severity of these conditions.

Materials and Methods: In this cross-sectional study, a total of 102 patients with type 2 DM (51 with painful peripheral neuropathy and 51 without painful neuropathy) who applied to the outpatient clinics of the Internal Medicine and Endocrinology-Metabolism Departments between 16/02/2023 and 16/08/2023 and agreed to participate in the study were included.

All patients' medical histories and demographic information were collected, system surveys and physical examinations were performed, and routine laboratory tests were ordered. All patients were investigated for painful peripheral neuropathy using the DN4 questionnaire together with anamnesis and physical examination. The presence of DM neuropathy was also confirmed by EMG in patients with neuropathic pain with a score of 4 or more in the DN4 questionnaire.

In order to evaluate the sleep quality, quality of life, anxiety and depression status of both groups and to compare the groups; Pittsburgh sleep quality index, SF-12v2 quality of life scale, Hospital anxiety and depression (HAD) scale, whose reliability and general validity studies have been conducted in Turkey, were administered through face-to-face survey interview.

Statistical analysis of the data was performed with the SPSS 21.0 computer statistical package program. The data of both groups were compared using descriptive statistics (number, percentage distribution, mean, standard deviation, etc.), t-test in independent groups (Mann Whitney U test if normal distribution was not achieved), and chi-square test. Additionally, in the group with painful neuropathy, the relationship between the intensity of pain and sleep quality, quality of life and anxiety-depression conditions was evaluated using the Pearson correlation test.

Results: There was no statistically significant difference between the groups in terms of age and gender distribution (p>0.05). When patients with painful neuropathy and those without neuropathy were compared in terms of laboratory tests; In the group with painful neuropathy, albumin and sodium values were lower (p=0.02 and p=0.03, respectively) and HbA1c value was higher (p: 0.02). When both groups were examined in terms of anxiety and depression using the HAD scale; HAD depression score was 10.54 ± 1.67 in patients with painful neuropathy and 5.92 ± 2.47 in those without (p<0.001); HAD anxiety score was found to be 10.70 ± 2.11 in patients with painful neuropathy and 6.05 ± 2.70 in those without (p<0.001). When the groups were compared in terms of sleep quality, the mean scores of PSQI and its subcomponents in the painful neuropathy group were significantly higher than the group without neuropathy; In other words, their sleep quality was found to be worse (p<0.001). When the quality of life of the patients was compared with the SF12v2 quality of life scale, it was observed that the quality of life was lower in the group with painful neuropathy (p<0.001). Additionally, in the painful neuropathy group, a moderate positive correlation was found between the DN4 score, which indicates the intensity of pain, and the SF12 mental score (r=0.40) and the PSQI total score (r=0.38).

Conclusion: According to our study results; patients with pain due to diabetic neuropathy have impaired sleep and quality of life compared to those without neuropathic pain, and psychiatric disorders such as anxiety and depression are more common in these patients. However, as pain complaints increase, sleep quality and mental quality of life deteriorate gradually. Preventing complications in patients with diabetes is important in preventing the development of these negative conditions. Our study results provide guidance to clinicians in terms of early awareness and early treatment of these adverse conditions in patients with painful diabetic peripheral neuropathy.

Keywords: Diabetic peripheral neuropathy, DN4, HAD, PUKI, SF12v2