AKKARAMAN IRKI KOYUNLARDA EMBRİYONİK ÖLÜMLERİN AZALTILMASINA YÖNELİK AŞIM SONRASI KETOPROFEN UYGULAMASININ ETKİNLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI
Investigation of the Efficiency of Ketoprofen Application After Mating to Reduce Embryonic Deaths in Akkaraman Ewes
Yazar: YAVUZ KAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜLER
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Araştırmada, üreme mevsiminde senkronizasyon yapılan Akkaraman ırkı koyunlarda aşım sonrası Ketoprofen enjeksiyonlarının fertilite üzerine etkisinin incelenmesi amaçlandı. Çalışma en az bir kere doğum yapmış, 2-6 yaşlı, aynı bakım ve besleme şartlarında barındırılan, ultrasonografik muayenede reprodüktif olarak herhangi bir sağlık problemi olmayan 80 baş Akkaraman ırkı koyun üzerinde yürütüldü. Koyunların östrüs senkronizasyonu, aşım sezonunda 6 gün süreli 60 mg Medroksiprogesteron asetat (MAP) (Esponjavet, Hipra, İspanya) içeren vajinal sünger uygulanarak yapıldı (0.gün). Süngerlerin çıkarıldığı 6. gün 500 IU PMSG (Oviser, Hipra, İspanya) + 10 mg PGF2α (Dinolytic, Pfizer, İstanbul) aynı anda kas içi enjekte edildi. Kızgınlık takibi enjeksiyonları takiben 4 gün boyunca sabah ve akşam olmak üzere günde iki defa arama koçları ile yapıldı. Östrüs gösterenler elde aşım yöntemi ile fertilitesi bilinen koçlarla çiftleştirildi.
Aşımı yaptırılan koyunlar rastgele iki eşit gruba ayrıldı, ketoprofen grubuna (KPG) dahil edilen koyunlar (n=40) elde aşımlar sonrası 9. ve 10. günde 3 mg/kg dozunda Ketoprofen (Rifen, Richterpharma, Avusturya) kas içi uygulandı. Kontrol grubunda (KG) olan koyunlara (n=40) ise aynı günlerde serum fizyolojik kas içi yapıldı. Aşımlar sonrası KPG ve KG grubundaki koyunlardan kan progesteron (P4) düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla 9, 12, 15 ve 18. günlerde 4 kez kan örnekleri alındı. Aşımları takiben 26. günde real time ultrasonografi (Mindray DP50 VET) ile 8 MHz frekansta trans-rektal olarak gebelik muayenesi yapıldı.
KPG ve KG gruplarında sırasıyla gebelik oranı %85; %72,5; doğum oranı %100; %100; tek doğum oranı %55,9; %55,2; çoğul doğum oranı %44,1; %44,8; kuzu verimi 1,56; 1,55 bulundu ve gruplar arasında istatistiki olarak fark tespit edilmedi (p>0,05). Farklı günlerde alınan kan P4 konsantrasyonlarında değerlendirmelerine göre; KPG ve KG grupları arasında 9, 12 ve 15. günündeki P4 seviyeleri arasındaki istatistiksel olarak fark gözlenmezken, 18. günde KPG grubunda kan P4 düzeyi, KG grubunun 18. gününe göre yüksek bulundu (p<0,05).
Sonuç olarak; Akkaraman ırkı koyunlarda aşım sonrası 9. ve 10. günlerde uygulanan Ketoprofenin istatistiksel olarak dölverimini artırmasa da sayısal anlamda gebelik oranını ve elde edilen kuzu sayısını artırdığı belirlenmiştir. Elde aşımın yapıldığı işletmelerde embriyonik kayıpların azaltılması, dolayısıyla dölverimini artırmak amacıyla alternatif bir yöntem olarak önerilebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the effect of Ketoprofen injections after mating on fertility in Akkaraman ewes that were synchronized during the breeding season. The study was carried out on 80 ewes of Akkaraman breed that had given birth at least once, were 2-6 years old, were barned under the same care and feeding conditions, and did not have any reproductive health problems in ultrasonographic examination. Estrus synchronization of ewes was performed by applying vaginal sponge containing 60 mg Medroxyprogesterone acetate (MAP) (Esponjavet, Hipra, Spain) for 6 days during the mating season (day 0). On day 6 when the sponges were removed, 500 IU PMSG (Oviser, Hipra, Spain) + 10 mg PGF2α (Dinolytic, Pfizer, Istanbul) were injected intramuscularly at the same time. Following the injections, estrus was monitored twice a day, morning and evening, for 4 days with teaser rams. Those showing estrus were mated with rams of known fertility by hand mating method.

      	The ewes were randomly assigend to two equal groups, the ewes in the ketoprofen group (KPG) (n=40) were administered ketoprofen (Rifen, Richterpharma, Austria) intramuscularly at a dose of 3 mg/kg on the 9th and 10th day after hand mating. In the control group (CG) sheep (n=40), saline was administered intramuscularly on the same days. After the mating, blood samples were taken 4 times on days 9, 12, 15 and 18 for the evaluation of blood progesterone (P4) levels in the KPG and KG groups. Pregnancy examination was performed trans-rectal with real time ultrasonography (Mindray DP50 VET) at 8 MHz frequency on the 26th day following the mating.

Pregnancy rate was 85%, 72.5%; birth rate was 100%, 100%; single birth rate was 55.9%, 55.2%; multiple birth rate was 44.1%, 44.8%; litter size was 1.56, 1.55 and there was no statistical difference between the groups in KPG and KG groups, respectively (p>0.05). According to the evaluations of blood P4 concentrations taken on different days, there was no statistical difference between KPG and KG groups on the 9th, 12th and 15th days, but on the 18th day, blood P4 level in KPG group was higher than the 18th day of KG group (p<0.05).

In conclusion, it was determined that ketoprofen administered on the 9th and 10th days after mating in Akkaraman ewes increased the pregnancy rate and the number of lambs obtained, although it did not statistically increase fertility. It can be recommended as an alternative method to reduce embryonic losses and therefore to increase fertility in enterprises where hand mating is performed.