İvesi koyunlarında süt verimi ve bazı özelliklerin farklı kodlama yöntemleri ile çoklu regresyon modellemesi
Multiple regressions modeling of some traits and milk yield in ivesi sheep with different coding systems
Yazar: İRFAN GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. FATİH ATASOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Biyoistatistik = Bioistatistics ; Kodlama teknikleri = Coding technique ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Laktasyon eğrisi = Lactation curve ; Süt verimi = Milk yield ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Çoklu regresyon = Multiple regression ; Çoklu regresyon analizi = Multiple regression analysis ; İvesi koyunları = Awassi sheeps

Özet:
İvesi ırkı koyunlarda laktasyon süt verimi için sürekli ve kategorik değişkenler birlikte ele alınarak; kategorik değişkenlerin modele dâhil edilmesinde farklı kodlama sistemlerinden elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Ayrıca bu çalışmada; İvesi koyunlarında laktasyon eğrisini tanımlayan en iyi modelin belirlenmesi, belirlenen model ile laktasyonun tanımlanması ve daha sonra, model parametreleri kullanılarak tahmini laktasyon süt verimleri (TLSV) koyun başına hesaplanmıştır. Gözlenen laktasyon süt verimine (LSV), tahmini laktasyon süt verimine (TLSV) ve model parametrelerine etki eden faktörler incelenmiştir.
LSV 111,47±3,504 kg ve laktasyon süresi 133,70±1,714 gün olarak gerçekleşmiştir. Bu araştırmada kullanılan İvesi koyunlarının laktasyon eğrilerini HO, R2 ve r parametreleri birlikte değerlendirildiğinde, en iyi modelin dördüncü dereceden legendre polinomial (LEG4) modeli olduğu belirlenmiştir.
Çalışmada ele alınan tüm değişkenlerin modele dâhil edilmesi durumunda, yaş için kukla ve etki kodlama yöntemleri kullanıldığında; sabit terim ile birlikte laktasyon süresi, günlük ortalama süt verimi, doğum tipi ve 3 yaş grubuna ait etkiler istatistik olarak önemli bulunmuştur. Yaş için sapma kodlama yöntemi kullanıldığında; sabit terim ile birlikte, laktasyon süresi ve günlük ortalama süt verimine ait etkiler istatistik olarak önemli bulunmuştur. İleriye ve geriye dönük fark yöntemleri kullanıldığında ise laktasyon süresi ve günlük ortalama süt verimi ile birlikte 3 yaş grubunun negatif etkisi de istatistik olarak önemli bulunmuştur.
Kategorik değişkenlerin, sürekli değişkenler ile birlikte modele dâhil edilmesinde kodlama sistemlerinin kullanılması büyük avantaj sağlamaktadır. Kategorik değişkenlerin seviyelerinin etkilerini belirlemedeki amacına göre farklı kodlama sistemleri kullanılmış, buna göre de elde edilen katsayıların yorumlanmasında bir miktar farklılıklar ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla kategorik değişkenlerin etkilerini belirlemedeki amaç, önceden açık seçik olarak belirlenmelidir ki buna göre uygun kodlama sisteminin kullanılması büyük önem arz etmektedir. Regresyon analizlerinde kullanılan farklı kodlama sistemlerinin birlikte ve ayrıntılı olarak ele alınmış olması ve bu kodlama sistemlerinin hayvancılık alanında kullanılarak sonuçlarının yorumlanmış olması açısından, çalışmanın ileride konu ile ilgili araştırma yapmak isteyen araştırıcılara önemli katkılar sağlayacağı ümit edilmektedir.

Abstract:
The results obtained from different coding systems were evaluated for inclusion of categorical variables in the model by considering continuous and categorical variables together for lactation milk yield in İvesi sheep. Also in this study; the determination of the best model defining the lactation curve of İvesi sheep, the defining lactation curve with the determined model and then the estimated lactation milk yields (TLSV) were calculated by using the model parameters for individual ewe. The factors affecting the observed lactation milk yield (LSV), estimated lactation milk yield (TLSV) and model parameters were investigated.
The lactation milk yield was obtained as 111,47 ± 3,504 kg and the lactation period was found as 133,70 ± 1,714 days. In this study, it was determined that the best model was the forth degree legendre polynomial (LEG4) model when the lactation curves of İvesi sheep used in this study were evaluated considering the parameters HO, R2 and r.
When all variables are included in the study and dummy and effect coding methods are used for age, lactation period, daily average milk yield, type of birth and three age group effects were found statistically significant. In addition, when using deviation coding for age; the effects of lactation period and daily average milk yield as well as constant term were found statistically significant. Similarly, when forward and backward difference codding's are used, the negative effect of lactation period and daily average milk yield as well as three age group were also found statistically significant.
The use of coding systems in introducing the categorical variables together with the continuous variables is of great advantage. According to the purpose of determining the effects of the levels of categorical variables, different coding systems have been used and accordingly some differences have occurred in the interpretation of the obtained coefficients. Therefore, the purpose of determining the effects of categorical variables should be clearly defined beforehand and the use of the appropriate coding system is of great importance. As the different coding systems used in the regression analysis are discussed in detail and the results of using these coding systems in animal husbandry field are interpreted, it is expected that the study will make significant contributions to the researchers who would like to conduct research on the subject in the future.