İstanbul Topkapı Sarayı'nda bulunan kaftan kumaşlarındaki motif, desen ve kompozisyon özellikleri
The features of motif, pattern and composition in the caftan fabrics being present at The Topkapi Palace in İstanbul
Yazar: DENİZ AKKAYA
Danışman: PROF. TEVHİDE ÖZBAĞI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / El Sanatları Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Desen = Pattern ; Desen = Pattern ; Kaftanlar = Caftans ; Kumaşlar = Fabrics ; Kumaşlar = Fabrics ; Motifler = Motifs

Özet:
Araştırmada, İstanbul Topkapı Sarayı'nda bulunan kaftanların kumaşlarındaki motif, desen ve kompozisyon özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın evrenini, İstanbul Topkapı Sarayında bulunan kaftanlar oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tümüne ulaşılmış, 50 adet kaftan örneklem olarak seçilmiştir.Kaftan kumaşlarındaki motiflerin çizilmemiş olması problem olarak ele alınmış. Kaftanların hangi padişahlara ait olduğu, dönemleri, motif özellikleri, kaftan kumaşlarında kullanılan renkler, kaftanlarda kullanılan kumaşlar, astarlar ve bunların yüzyıllara göre dağılımları bulgular ve yorumlar kısmında ele alınmıştır.Araştırmada en fazla I. Ahmet'e ait kaftan yer almakta, bunlardan 17. yy.'a ait olanlar çoğunluktadır. Kaftan kumaşlarında; bitkisel, hayvansal, geometrik, sembolik motifler ile, doğadan stilize edilen motifler ve yabancı etkilerden gelen motifler kullanılmıştır. Desen büyüklükleri dikkat çekmektedir. Kaftan kumaşlarında; en fazla şaşırtmalı kompozisyon düzeni görülmektedir. Kumaşların zemininde en fazla krem, güvez, desenlerinde ise mavi renk görülmektedir.Araştırma kapsamına giren kaftan kumaşlarında yer alan motifler incelenmiş, kompozisyon özellikleri, ölçülerine uygun biçimde genel ve detay çizimleri yapılmıştır.

Abstract:
In the research work, the evaluation of the features of motif, pattern and composition in the caftan fabrics being present at the Topkapı Palace in Istanbul is targeted.The universe of the research is formed by the caftans being present at the Topkapı Palace in Istanbul. The whole of the universe is reached and 50 caftans are selected as sampling.The motifs in the caftan fabrics haven?t been drawn so this case is discussed as a problem. The sultans to whom the caftans belong, caftans? periods, motif features, the colors used in the caftan fabrics, the fabrics used in the caftans, linings and their distribution according to the centuries are mentioned in the part of findings and interpretations.The caftan belonging to 1st Ahmet takes place largely in the research work; most of them belong to 17th Century. In the caftan fabrics, the botanical, animal, geometrical, symbolical motifs and the motifs stylized from the nature and the motifs coming from the foreign effects are used. The sizes of the design attract attention. In the caftan fabrics, confusing composition lay-out is seen largely. The cream is seen mostly at the ground of the fabrics and the color of blue is also seen in the designs of the fabrics.The motifs taking place in the caftan fabrics, which are in the scope of the research, are examined. Their general and detailed drawings are made in conformity with the composition features and sizes.