Çocuk yuvalarından çocuk evlerine geçişte çocukların psiko-sosyal gereksinimleri
Psycho-social needs of children in transition from nurseries to child houses- The case of Tokat province
Yazar: FEYZA ÖZLER ERVÜZ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Korunmaya muhtaç çocuklar = Children who are in need protection ; Kurum bakımı = Institional care ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuk evleri = Children's homes ; Çocuk yuvası = Orphanage ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma Tokat Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne bağlı Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğünde korunma ve bakım altında bulunan Turhal Çocuk Yuvasından (yeni adı Turhal Cumhuriyet Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü) nakil ile gelen çocukların bu geçiş aşamasında açığa çıkan psiko-sosyal gereksinimlerini ortaya çıkarma amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nicel desenli, genel tarama modeli kullanılan betimleyici bir yapıdadır. Araştırmada kurum tam sayımı yapılarak hizmetten yararlanan toplam 82 çocuk üzerinden yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formuyla toplanmıştır. 
Araştırmada çocukların sosyo-demografik özelliklerine yönelik elde edilen bulgulara göre Tokat Çocuk Evlerinden hizmet alan çocuklar 6-18 yaş grubu aralığında olup kız çocukların oranı erkek çocuklara göre daha fazladır. Çocukların aile durumuna bakıldığında yarısından fazlasının anne- babası ayrıdır. Yuvalardan çocuk evine geçişte çocukların istek ve görüşlerinin etkisi, geçiş süreci ile ilgili yapılan çalışmaları ortaya çıkarmak amacıyla sorulan sorularda; çocukların büyük çoğunluğu kuruluş değişikliği hakkında bilgisinin olmadığını, fikrinin alınmadığı belirtmiş ancak çocuk evine geçtiği için de mutlu olan çocukların oranı yüksektir. Çocuk Evlerine geçişin doğru planlandığını ve bunun için yeterli sürenin ayrıldığını ifade eden çocukların sayısı çok azdır. Bu oranın düşüklüğü yeni bir hizmet modeline geçiş yapan çocukların çocuk evlerine uyum sürecini zorlaştırmaya ve birtakım gereksinimlerin karşılanmadan bu sürecin gerçekleşmesine neden olmaktadır. Yuvalardan çocuk evine geçişte çocukların duygu ve davranışlarında görülen değişiklikleri ortaya çıkarmayı amaçlayan sorularda; çocukların karşılanamayan gereksinimleri de onlarda kaygı düzeyini artırmakta ve gelişimlerine olumsuz katkı sunmaktadır. Araştırmanın ortaya çıkardığı bir diğer önemli amaç çocukların kurum değişikliği sırasında bağlandıkları kişilere veya nesnelere karşı tutumlarıdır. Çocukların kurum değişikliği sırasında bağlandıkları öğelerden birden ayrılması onların yaşadıkları ortamı kendi evi gibi benimsemelerini zorlaştırdığı ifade edilmiştir. Çocuklar geçiş sırasında ailelerinin haberdar olmalarını istemektedirler. Eski kurumundan, arkadaşlarından, bakımından sorumlu personelden ve okullarından ayrılmak çocukların bu durumdan olumsuz etkilenmelerine neden olmaktadır. Yuvalardan çocuk evlerine geçişte çocukların ne tür psiko-sosyal gereksinimlerinin karşılandığı ortaya çıkarmayı amaçlayan sorularda; çocuklar çocuk evlerine geldikten sonra burada çoğu ihtiyaçlarının karşılandığını belirtmişlerdir. Çocuk evlerinde arkadaşlık ve sosyal ilişkilerinin iyi olduğunu ifade etmişlerdir. Kendileriyle ilgili sorunlarda çoğunlukla bakım personellerinden ikinci sırada grup sorumlularından yardım aldıklarını ifade etmişlerdir. Hizmet modellerini değerlendirmede çocukların büyük kısmı çocuk evleri hizmet modelinin daha iyi olduğunu ve çocuk evlerinde kalmayı daha çok tercih edeceklerini ifade etmişlerdir. Çocukların çocuk evi modeliyle ilgili karşılanması gereken psiko-sosyal gereksinimlerinin olmadığı daha çok çocuk evlerine geçiş süreciyle ilgili eksik bilgilendirme, zamansız planlama gibi gereksinimlerinin olduğu görülmektedir.
Araştırmada elde edilen bulgularda, çocukların çocuk evlerine olumlu anlamlar yükledikleri, yatılı bakım modeli (yuva-yurt) ile kıyasladıklarında toplum ile daha iç içe oldukları, komşuluk ilişkilerinin, alışveriş alışkanlıklarının kazanıldığı, toplum ile daha uyumlu oldukları, çocuk evinde kendilerini mutlu hissettikleri, toplumsal normlara uygun davrandıkları anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, çocuk hayatında kendisini etkileyen bu iki tür hizmet modeli içerisinde farklı sistemlerin etkisi altında kalmaktadır. Çocuğun gelişimi bu sistemlerdeki deneyimlerin niteliğine bağlıdır. Sistemler arasındaki etkisinin tutarlılığı çocuğun sağlıklı gelişimi için önemlidir. Çocukların korunma ve bakım altına alınma sürecinden itibaren çocuğun yüksek yararı gözetilerek ilk öncelikle çocuğun aile yanında kalmasını hedef alan hizmet modelinin uygulanması,  aile yanında desteklenmesi uygun olmayan çocukların da yaş ve gelişimine uygun çocuk kuruluşlarına yerleştirilmelerinin uygun olacağı ve zorunlu haller dışında çocuğun kaldığı bir kuruluştan diğer bir kuruluşa nakil edilmemesi veya nakil edilecekse çocuğun bu geçiş sürecine sosyal ve psikolojik olarak hazırlanması, uygun ortamın oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler 
Korunma gereksinimi olan çocuk, Çocuk Yuvaları, Çocuk Evleri hizmet modeli

Abstract:
This research is about the psychosocial needs of children coming from the Turhal Nursery School (new name Turhal Cumhuriyet Child Houses Estate Directorate) and are under protection and care in the Directorate of Child Houses Coordination Center of Tokat Family, Labor and Social Services. It was made to reveal. The research has a descriptive structure with a quantitative pattern and a general screening model. The research, was carried out with a total of 82 children who benefited from the services of the institution. The data were collected by interview form prepared by the researcher.
According to the findings, children receiving service from Tokat Child Houses are in the 6-18 age group and the proportion of girls is higher than that of boys. Considering the family situation of the children, more than half of the parents are separated. Regarding the studies carried out during the transition to the children's home, the vast majority of the children stated that they did not have information about the change of establishment and their ideas were not received, but the rate of children who were happy because they went to the children's home is high. The number of children who stated that the transition to the Children's Houses was planned correctly and that sufficient time was allocated for this was very low. The low rate of this ratio makes it difficult for the children who switch to a new service model to adapt to the children's homes and causes this process to take place before some requirements are met. The unmet needs of children also increase their level of anxiety and affect their development negatively. It has been stated that the separation of the children from the items they connect during the change of the institution makes it difficult for them to adopt the environment they live in as their own home. Children want their families to be informed during the transition. Leaving their old institution, friends, staff responsible for their care and schools causes children to be negatively affected. After thse children came to the children's homes, they stated that most of their needs were met. They stated that friendship and social relations are good in children's homes. They stated that they mostly get help from the caregivers in the second place from the care staff. In evaluating the service models, most of the children stated that the child houses service model is better and they would prefer to stay in the child houses.
According to findings obtained in the research it was understood that children have positive meanings regarding their home, they are more closely intertwined with the society when compared with the boarding care model (nursery-dormitory), they are more compatible with the society, they feel happy in the children's home, they acted pursuant to social norms. Accordingly, the child is under the influence of different systems within these two types of service models that affect him in his life. The child's development depends on the nature of the experiences in these systems. The consistency of the effect between the systems is important for the healthy development of the child. Starting from the process of protection and care of the child, considering the best interests of the child, applying the service model aiming firstly to stay with the family, for children who are not suitable to be supported by the family to be placed in institutions suitable for the age and development and not to be transferred to another institution, except in compulsory situations, are recommended. If the child is to be transferred, the child should be prepared socially and psychologically for this transition period and that the appropriate environment should be created.
Key words
Child with protection needs, Nurseries, Child Houses service model