Bazı yeni 1(2H)-ftalazinon türevlerinin sentezi ve biyolojik aktiviteleri
Synthesis and biological activities of some new 1(2H)-phthalazinone derivatives
Yazar: EZGİ GÜNEŞDOĞDU
Danışman: DOÇ. AHMET ÇAĞRI KARABURUN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Butirilkolinesteraz = Butyrylcholinesterase ; Ftalazinon = Phthalazinone ; Parasempatolitikler = Parasympatholytics

Özet:
Alzheimer, kişilerin günlük aktivitelerini kısıtlayan, hastalığın ilerleyen evrelerinde yaşam kalitelerini düşüren, yürüme bozuklukları ve nöbetler şeklinde gözlenebilen, ilerleyici, nörodejeneratif, ölümcül bir hastalıktır. Epidemiyolojik çalışmalar, dünya çapındaki hasta sayısının her yirmi yılda iki katına yükselmekte olduğunu göstermektedir. Yapılan çalışamalardan elde edilen patolojik ve fizikokimyasal veriler, hastalığın tedavisini aydınlatamamaktadır. Buna rağmen bazı yaklaşımlar geliştirilmiştir. İçinde bulunduğumuz dönemde; tedavi yaklaşımları kolinesteraz inhibisyonu üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ancak klinikte kullanılan ilaçların aşırı kolinerjik ve hepatotoksisite gibi ciddi yan etkileri olması tedavide önemli bir sorun oluşturmaktadır. Ftalazin halka sistemi taşıyan bileşiklerin klinikte önemli farmakolojik etkileri olması sebebiyle; bu bileşiklerin en bilinen üyelerinden ftalazinon türevleri üzerine çalışma yapılabileceğini göstermiştir. Bu çalışmada, yeni antikolinerjik ajan oluşturabilmek için bazı yeni 1(2H)-ftalazinon türevleri sentezlenmiştir. Bu türevlere ulaşabilmek için; halka sisteminin hidrojen ve metil sübstitüsyonları ftalik ve süksinik anhidritlerle tepkimeye sokularak yeni moleküller elde edilmiştir. Bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır. Bileşiklerin antikolinerjik etkileri klinikte kullanılan donepezil ve takrinle kıyaslanarak ölçülmüştür. A5 ve B2 bileşiklerinde diğer bileşiklere kıyasla en yüksek orta düzey asetilkolin esteraz inhibisyonu, A3 ve B4 bileşiklerinde diğer bileşiklere kıyasla en yüksek düşük düzey bütirilkolinesteraz inhibisyonu saptanmıştır.

Abstract:
Alzheimer's disease is a progressive, neurodegenerative and mortal disease that restricts daily activities of individuals, decreases their quality of life in the later stages of the disease, and can be observed as walking disorders and seizures. Epidemiological studies show that the number of patients in the world has doubled every twenty years. Pathological and physicochemical datas based on the experimental studies cannot explain the treatment of this disease. However, some approaches have been developed. The treatment approaches are focusing on cholinesterase inhibition in our current period. But, it is an important problem that the medicines used in clinical practice have serious side effects like excessive cholinergic effect and the hepatotoxicity. Because of significant pharmacological effects of compounds that have phthalazine ring, it's shown that phthalizinone derivatives, one of the most popular members of these group can be investigated. In our study, we have synthesized new 1(2H) -phthalazinone derivative for creating a new anticholinergic agent. For gaining these derivatives, hydrogen and methyl substitutions of the ring were reacted with phthalic and succinic anhydrides and the new molecules are formed. The structures of the compounds were analyzed by spectroscopic methods. The anticholinergic effects of the compounds were measured by comparing donepezil and tacrine that are used in the clinical practice. The highest intermediate level of acetylcholine esterase inhibition was found in the A5 and B2 compounds compared to the other compounds and the highest low level of butyrylcholinesterase inhibition was found in the A3 and B4 compounds.