Seçilmiş yerel diatomit toprakların depolanmış tahıl zararlılarına karşı insektisidal etkinliği üzerine abiyotik faktörlerin etkisi
Effect of abiotic factors on insecticidal efficiacy of selected local diatomaceous earths against stored grain insects
Yazar: RECEP ŞEN
Danışman: PROF. DR. ALİ ARDA IŞIKBER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin farklı bölgelerinden elde edilen AGN-1 ve ACN-1 iki yerel diatom toprağının depolanmış tahıl zararlısı, Pirinç Biti (Sitophilus oryzae (L.)), Kırma Un Biti (Tribolium confusum du Val) ve Ekin Kambur Biti (Rhyzopertha dominica (F.))'ne karşı insektisidal etkinliği üzerine abiyotik faktörlerin (sıcaklık ve nispi nem) etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla buğday üzerinde üç farklı sıcaklık (20, 25 ve 30˚C) ve iki farklı nispi nem (%55 ve %75) ortamında AGN-1 ve ACN-1 diatom topraklarının 0, 100, 300, 500, 900 ile 1500 ppm (mg/kg) konsantrasyonlarında biyolojik testler yürütülmüştür.
S. oryzae erginlerinin ölüm oranları üzerine sıcaklığın etkisi incelendiğinde %55 nispi nemde AGN-1 diatom toprağında 300 ppm ve üzeri konsantrasyonlarda %100 veya %100'e yakın ölümler elde edilirken sadece 7. gün sonunda 100 ppm konsantrasyonda sıcaklığın etkisi görülmüştür. %75 nispi nemde ise genel olarak sıcaklık artışıyla ölüm oranlarının düştüğü saptanırken 20˚C'deki ölüm oranları 25˚C ve 30˚C'deki ölüm oranlarından önemli derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. ACN-1 diatom toprağında ise AGN-1 diatom toprağından elde edilen sonuçların aksine %55 ve %75 nispi nemde sıcaklık artışıyla S. oryzae erginlerinin ölüm oranlarında artış saptanırken 30˚C'deki ölüm oranları 20˚C ve 25˚C'deki ölüm oranlarından önemli derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. T. confusum erginleri için AGN-1 diatom toprağında %55 nispi nem ortamında genel olarak 20˚C ve 30˚C sıcaklıklarda ölüm oranları arasında fark bulunmazken 25˚C sıcaklıkta elde edilen ölüm oranlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir. %75 nispi nemde ise genel olarak sıcaklık artışıyla ölüm oranlarının düştüğü saptanmıştır. ACN-1 diatom toprağında ise iki nispi nemde (%55 ve %75) sıcaklık artışıyla ölüm oranlarının arttığı tespit edilmiştir. R. dominica erginleri üzerinde yürütülen çalışmalarda AGN-1 diatom toprağında iki nispi nem ortamında genel olarak sıcaklığın 20˚C'den 25˚C'e çıkarılmasıyla ölüm oranlarında artış gözlemlenirken sıcaklığın 30˚C'e çıkarılmasıyla ölüm oranlarının düştüğü saptanmıştır. ACN-1 diatom toprağında ise iki nispi nem ortamında 20˚C sıcaklıkta elde edilen R. dominica erginlerinin ölüm oranları 25˚C ve 30˚C sıcaklıkta elde edilen ölüm oranlarından daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Buğday üzerinde üç farklı sıcaklıkta (20, 25 ve 30˚C) ortamında yürütülen biyolojik testler sonucunda iki farklı nispi nemde (%55 ve %75) 100, 300 ve 500 ppm uygulama konsantrasyonlarında nispi nemin ölüm oranları üzerine etkisi görülürken, 900 ve 1500 ppm uygulama konsantrasyonlarında nispi nemin ölüm oranları üzerine önemli derecede etkiye sahip olmadığı saptanmıştır. S. oryzae, T. confusum ve R. dominica erginleri üzerinde genellikle AGN-1 ve ACN-1 diatom preparatlarının %55 nispi nem ortamında %75 nispi nem ortamına göre daha yüksek derecede insektisidal etki gösterdiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak mevcut çalışma, sıcaklığın ve ortam neminin test edilen AGN-1 ve ACN-1 yerel diatom toprağın depolanmış tahıl zararlılarına karşı etkinliği üzerine önemli etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Çalışmada sıcaklığın yerel diatom toprağının etkinliğine etkisi test edilen böcek türüne, diatom çeşidine ve diatom konsantrasyonuna göre değişiklik gösterirken ortam nispi neminin artışıyla genellikle test edilen yerel diatom topraklarının etkinliğinin düştüğü görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Yerel diatom toprağı, sıcaklık, nispi nem, Sitophilus oryzae, Tribolium confusum, Rhyzopertha dominica

Abstract:
In this study, the effect of abiotic factors on insecticidal efficacy of two local diatomaceous earths (DE) with AGN-1 and ACN-1 , collected from different locations in Turkey, against the rice weevil (Sitophilus oryzae (L.)), the confused flour beetle (Tribolium confusum du Val.) and the lesser grain borer (Rhyzopertha dominica (F.)) was studied. For that purpose, biological tests were carried out at three temperatures (20, 25 and 30 ˚C) and two relative humidity (55% and 75%) on wheat treated with 0, 100, 300, 500, 900 and 1500 ppm (mg DE/kg grain) diatomaceous earths.
Considering temperature effect on adult mortality of S. oryzae, at 55% relative humidity (r.h.), the temperature had significant effect only at 100 ppm concentration of AGN-1 after 7 days of exposure while 300 ppm and above concentrations of AGN-1 resulted in 100% or nearly 100% mortality of S. oryzae. At 75% r.h., mortality levels of S. oryzae generally decreased with increasing temperature and mortality levels at 20˚C were significantly higher than those at 25˚C and 30˚C. In contrast to the results obtained for AGN-1, mortality levels of S. oryzae generally increased with increasing temperature for the treatments with ACN-1 and mortality levels at 30˚C were significantly higher than those at 20˚C and 25˚C. For T. confusum adults, at 55% r.h., there was no difference in the mortality levels at 20˚C and 30˚C on wheat treated with AGN-1 while mortality levels at 25˚C were significantly higher than those at 20˚C and 30˚C. At 75% r.h., mortality levels of T. confusum decreased with increasing temperature. For ACN-1 treatments, mortality levels of T. confusum increased with increasing temperature at both 55% and 75% r.h. For R. dominica adults treated with AGN-1, at both 55% and 75% r.h., morality levels increased with increasing temperature from 20˚C and 25˚C while they decreased with increasing temperature to 30˚C. For ACN-1 treatments, at both 55% and 75% r.h., mortality levels of R. dominica at 20˚C were significantly higher than those at 25˚C and 30˚C.
Biological tests conducted at three temperatures (20, 25 and 30˚C) and two relative humidity levels (55% and 75%) indicated that relative humidity for treatments of AGN-1 and ACN-1 diatomaceous earth at 100, 300 and 500 ppm had significant effect on mortality levels of S. oryzae, T. confusum and R. dominica while no significant effect was observed for treatments of AGN-1 and ACN-1 diatomaceous earth at 900 and 1500 ppm. Treatments of AGN-1 and ACN-1 diatomaceous earth at 55% r.h. generally resulted in significantly higher insecticidal efficacy against S. oryzae, T. confusum and R. dominica adults than those at 75% r.h. 
In conclusion, present study indicated that temperature and relative humidity had significant effect on insecticidal efficacy of both AGN-1 and ACN-1 diatomaceous earth against stored grain insects. Temperature effect on insecticidal efficacy of tested local diatomaceous earths varied with tested insect species, type and concentration of diatomaceous earth while insecticidal efficacy of tested local diatomaceous earths decreased with increasing relative humidity.

Key Words: Local diatomaceous earth, temperature, relative humidity, Sitophilus oryzae, Tribolium confusum, Rhyzopertha dominica