Kitâb-ı Usûlü'l-Melâhame, Ebrî Hâce İbn-i Âdil: Giriş-inceleme-metin-dizinler
Kitâb-ı Usûlü?l-Melâhame, Ebrî Hâce Ibn-i Âdil: Entry-examination-text-indexs
Yazar: AYŞE AYDIN
Danışman: PROF. DR. M. MEHDİ ERGÜZEL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Astronomi = Astronomy ; Dil özellikleri = Language features ; Ebri Hace İbn-i Adil =   ; Kitab-ı Usulü`l-Melahame = Kitab-ı Usulü`l-Melahame ; Melhame = Melhame ; Osmanlıca = Ottoman ; Ses özellikleri = Sound charecteristics ; Söz varlığı = Vocabulary

Özet:
Bu çalışma, Ebri Hâce İbn-i Âdil'in 17. yüzyılda istinsah edilmiş ?Kitab-ı Us?lü'l-Melahame? adlı eserinin incelemesi, çeviri yazılı metni ve metne dayalı sözlüğünü barındıran diznini içermektedir. Giriş, metin, inceleme ve dizin bölümlerinden meydana gelen çalışmanın giriş bölümünde, yazma ve yazarı, yıldız bilimi ve melhameler, dönemin sosyolojik durumu dikkate alınarak insanları gelecekten haber vermeye iten psikolojik nedenler hakkında bilgi verilmiştir.Çalışmaya konu olan ?Kitab-ı Us?lü'l-Melahame? adlı eser, Nur-u Osmaniye Kütüphanesindeki 2778 numarada kayıtlı olup bunun dışında 13 nüshası daha bulunmaktadır. Üzerinde çalıştığımız nüshanın baş tarafında eser adı olarak ?Hazâ KitÀb-ı Uã?lü'l-MelÀóame? geçmektedir. Eser, hicrî olarak 1075, miladî olarak 1665 yılında yazılmış, 17 yüzyıl Klasik Osmanlıca dönemine ait bir el yazma metindir. Yazı türü nesih olup yazmanın başlığı tezyinatlı ve cetvelleri tezhiplidir. 161 varak olup, 322 sayfadan oluşmakta ve her sayfada 13 satır bulunmaktadır. Eser ölçüleri: 285x187, 195x117 şeklindedir. Eser beş fasıl üzerine kurulmuştur. Konusu güneş tutulması, gök gürlemesi, deprem gibi doğal olayların işaret ettiği felâketlerdir. Çalışmanın metni eserin yazıldığı dönem dikkate alınarak düzenlenmiş, eksik ya da silik kısımlar diğer bölümler ya da elimizdeki Topkapı nüshası dikkate alınarak tamamlanmış, bu ilaveler köşeli parantez içinde gösterilmiştir.Sözlükte metinde geçen kelimelerin geçtikleri yerlere göre kazandıkları anlamlar tespit edilmeye çalışılmış, kelimenin bu anlamlarıyla kullanıldığı yerler dizin içerisinde numaralarıyla verilmiştir.

Abstract:
In this work, belong to Ebrî Hâce İbn-i Âdil, in 17 century, which was written a work called ?Kitab-ı Us?lü'l-Melahame? and includes transcription and index with lexicon of it. Introduction, text, review, and in parts of the index entry section of the study, writing, and the author, star of science and a literary genre that called ?melhame?, the period, taking into account the sociological status of psychological factors pushing people to give notice is information about the future.Subject to study the book ?Kitab-ı Us?lü'l-Melahame?, Nur-u Osmaniye 2778 number is registered with the library that has more than 13 copies. Copies that we're working on the head side of the work as the name of " Hazâ Kitâb-ı Uãûlü?l-Melâóame " pass. The work of the Hijra 1075, AD was written on the 1665, 17 century. Classical Ottoman period is the text of a manuscript. Font type is ?naskh? and write the title and rulers are with illumination. Folio 161 is composed of 322 pages and each page has 13 lines. Work size: 285x187, 195x117 shaped. Work is based on the five chapters. Subject of eclipse, thunder claps, points out natural phenomena such as earthquakes disarters. Edited by considering the work of writing the text of the study, missing parts or other divisions or soft copy of the Topkapi we have completed taking into account the additions are shown in brackets.Last words in the dictionary in the text tried to pass through the places to be determined according to the acquired meanings of the word used in the meanings of places are given numbers in the index.