Depresyon ve/veya anksı̇yete bozukluğu tanıları olan kadınlarda, erı̇şkı̇n dı̇kkat eksı̇klı̇ğı̇ ve hı̇peraktı̇vı̇te bozukluğu eş tanı sıklığı; sosyodemografı̇k, klı̇nı̇k özellı̇klerı̇ ve aşırı odaklanma ı̇le ı̇lı̇şkı̇sı̇
Frequency of adult attention deficit and hyperactivity disorder comorbidity in women with depression and/or anxiety disorder; its association with sociodemographic characteristics, clinical features and hyperfocus
Yazar: HAZAL YAVUZLAR CIVAN
Danışman: DOÇ. DR. TONGUÇ DEMİR BERKOL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Depresyon = Depression ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Komorbidite = Comorbidity ; Odaklanma becerisi = Fixating skill

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı en az bir depresyon veya anksiyete bozukluğu tanısı olan kadın hastalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) eş tanı sıklığını tespit etmek ve bu eş tanı varlığının sosyodemografik, klinik özellikler ve aşırı odaklanma ile ilişkisini araştırmaktır.

GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 170 kadın hasta dahil edilmiştir. Polikliniklere başvuran depresyon veya anksiyete tanılarından en az biri olan kadın hastalara Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) doldurtulmuştur. BDÖ 17 ve üzeri veya BAÖ 16 ve üzeri puanı olanlara Wender-Utah Değerlendirme Ölçeği, Aşırı Odaklanma Ölçeği ve Erişkin DEHB Ölçeği doldurtulup SCID-5-CV ile değerlendirmeye alınmıştır. DEHB eş tanısı olanlar ile olmayanlar sosyodemografik, klinik özellikler ve aşırı odaklanma deneyimleri açısından karşılaştırılmıştır.

BULGULAR: DEHB eş tanı sıklığı %19,6 (n=33) bulundu. Bunların yarısı daha önce DEHB tanısı (%8,82, n=15) ya da uygun tedavi (%10, n=17) almamıştı. DEHB eş tanısı olanların %48,5'i (n=16) dikkat eksikliği baskın (DEHB-DE), %6,1'i (n=2) aşırı hareketlilik baskın (DEHB-AH), %48,5'i (n=15) ise bileşik görünüm (DEHB-B) olarak saptandı. DEHB-DE olanların %56,3'ünün, DEHB-B olanların ise %40'ının daha önce tanı almadığı görüldü. DEHB-AH olan 2 hasta da daha önce tanı almıştı. DEHB eş tanısı olanların eğitim düzeyinin, akrabalarında DEHB tanısının, sık iş değiştirmesinin istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek, psikiyatriye ilk başvuru yaşlarının daha düşük olduğu bulundu. DEHB eş tanısının %46,4 (n=13) ile en sık sosyal anksiyete bozukluğuna (SAB), sonra sırasıyla %35,1 (n=13) ile distimiye, %25,5 (n=25) ile yaygın anksiyete bozukluğuna (YAB), %20,3 (n=26) ile majör depresyona eşlik ettiği bulundu. DEHB eş tanılılarda çifte depresyon istatistiksel anlamlı yüksek bulundu. DEHB olmayanlarda aşırı odaklanmanın DEHB belirtileriyle pozitif korelasyon gösterdiği bulundu.

SONUÇ: Depresyon ve anksiyete bozuklukları olan kadınlarda DEHB sıktır. DEHB'deki dikkat eksikliği belirtileri kolaylıkla atlanabilir. Özellikle SAB, distimi, YAB, çifte depresyonu olan kadınlarda DEHB sorgulanmalıdır. Aşırı odaklanma DEHB'de yüksektir ancak DEHB'ye özgü değildir.

Abstract:
AIM: It is aimed to evaluate the frequency of attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) comorbidity in women with at least one depression or anxiety disorder and to investigate the association between ADHD comorbidity and sociodemographic characteristics, clinical features and hyperfocus.

MATERIALS AND METHODS: 170 female patients were included in this study.  Female patients who applied to outpatient clinics with at least one depression or anxiety disorder completed Beck Depression Inventory (BDI) and Beck Anxiety Inventory (BAI). Patients having 17 or more scores in BDI or 16 or more scores in BAI completed Wender Utah Rating Scale, Hyperfocus Scale and Adult ADD/ADHD DSM IV- Based Diagnostic Screening and Rating Scale and were interviewed with SCID-5-CV. Sociodemographic characteristics, clinical features and hyperfocus experiences were compared between the patients with and without ADHD.

RESULTS: The frequency of ADHD comorbidity was %19,6 (n=33). Half of them had never been diagnosed (%8,82, n=15) ADHD or treated (%10, n=17) properly. %48,5 of ADHD patients (n=16) had inattentive presentation (ADHD-I), %6,1 had (n=2) hyperactive/impulsive presentation (ADHD-HA) and %48,5 had (n=15) combined presentation (ADHD-C). %56,3 of ADHD-I patients and %40 of ADHD-C patients had never been diagnosed ADHD while all 2 of ADHD-HA patients had been diagnosed before. In ADHD comobidity educational status, ADHD diagnosed relatives and frequent work changes were statistically significantly higher but first psychiatric application ages were lower. ADHD comorbidity was most frequent in social anxiety disorder (SAD) with %46,4 (n=13), dystymia with %35,1 (n=13), generalized anxiety disorder (GAD) with %25,5 (n=25) and major depression with %20,3 (n=26). Double depression was statistically significantly higher in ADHD comorbidity. Hyperfocus scores were significantly higher in ADHD comorbidity. Hyperfocus scores were positively correlated with ADHD traits in patients without ADHD comorbidity. 

CONCLUSION: ADHD is frequent in female patients with depression or anxiety disorders. Inattentive symptoms of ADHD can easily be missed. ADHD should be examined in female patients especially with SAD, dystymia, GAD and double depression. Hyperfocus experiences are high in ADHD but not specific to the disorder.