Doğum sonu dönemdeki kadınlarda yorgunluk değerlendirme ölçeği'nin Türkçe psikometrik özellikleri
Turkish Psychometric Characteristics of Fatigue Assessment Scale in Postpartum Women
Yazar: DENİZ SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEN KARACA SAYDAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kadınlar = Women ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yorgunluk = Fatigue ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yorgunluk; gebelik, doğum ve doğum sonu dönemde kadınların en sık bildirdiği semptomlardan biridir. Bu çalışma, kadınların doğum sonu dönemdeki yorgunluklarını değerlendirmek üzere yurtdışında geliştirilmiş ''Yorgunluk Değerlendirme Ölçeği''nin Türk toplumuna uyarlanarak geçerlilik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılmış metodolojik tipte bir araştırmadır.
Araştırmanın evrenini T.C. Sağlık Bakanlığı İstanbul Esenler Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde normal ya da sezaryen ile doğum yapan, örnekleme katılma kriterlerine uyan, bilgilendirilmiş onam formunu kabul eden kadınlar oluşturmuştur. Örnekleme ise çalışmaya katılmaya uygun ve katılmayı kabul eden 110 kadın dahil edilmiş olup, ölçek madde sayısının 11 katıdır.
Veri toplamada kadınların obstetrik ve doğum öykülerin yer aldığı sosyodemografik özellikler ve tanıtım formu ile Yorgunluk Değerlendirme Ölçeği (Fatique Assessment Scale) (FAS) kullanılmıştır. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. SPSS AMOS 22 ve IBM SPSS Statistics 22 programları kullanılmıştır.
Ölçeğin geçerliliği için dil, içerik ve yapı geçerliliği; güvenirliği içinse iç tutarlılık, zamana göre değişmezlik analizi yapılmıştır. Ölçek önce Türkçe'ye sonra İngilizce'ye geri çevirisi yapılarak, Türkçe formu revize edilmiştir. Kapsam geçerliliği belirlemek için Davis tekniğine göre uzman görüşleri alınmıştır. Tekniğe göre Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) 1,000 mükemmel olarak bulunmuştur.  Ölçeği'nin yapı geçerliliğini belirlemek için; açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Buna göre Kaiser Mayer Olkin (KMO) örneklem yeterlilik değeri 0,807 olarak saptanmıştır. Faktör analizinde, faktör yüklerinin 0,347 ile 0,705 aralığında olduğu saptanmıştır. DFA uyum indeksi değerlerinin anlamlı ve iyi düzeyde geçerlilik sağladığı görülmüştür. Bir faktörle en yüksek faktör yüküne ulaşıldığı için ölçek orjinalindeki gibi tek boyutlu bir yapıya sahiptir.
İç tutarlılığı için Cronbach's Alpha  Katsayısı (0,70), madde toplam puan korelasyonu (0,288-0,661)  belirlenmiştir. Ölçekten herhangi bir madde çıkarılmamıştır. Zamana göre değişmezliğini değerlendirmek için uygulanan test-tekrar test korelasyon değeri ile (0,304-0,393) istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,01). 
Araştırma sonucunda Yorgunluk Değerlendirme Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu saptanmıştır. Doğum sonu dönemde yorgunluğu ölçmek için önerilebilir.
Anahtar Kelimeler; Geçerlik, Güvenirlik, Yorgunluk

Abstract:
Fatigue; It is one of the most common symptoms reported during pregnancy, childbirth and postpartum period. This study is a methodological study conducted to determine the validity and reliability of the 'Fatigue Assessment Scale' which was developed abroad in order to evaluate the postpartum fatigue of women.
The women, who gave birth by normal means or by elective caesarean section at Istanbul Esenler Maternity and Children Hospital (for full name T.C. Sağlık Bakanlığı İstanbul Esenler Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi), fit criteria of sampling and filled the informed consent papers, form the scope of the research. 110 women are included into the sampling. The sampling size is in the ratio of 11 to 1 in accordance with the item count of the scale.
In data acquisition, Fatigue Assessment Scale (FAS) with Sociodemographic characteristics and promotion form including obstetric and birth story of women were used. Datas were collected face to face meeting method. IBM SPSS Statistics 22 and SPSS AMOS 22 (IBM SPSS, Turkey) programs were used.
For the validity of the scale; language, content, construct validity, for the reliability of the scale; the time invariance and internal consistency analyses have beeen done. The scale haa been translated into Turkish and then English. The Turkish form has been revised. Expert opinions were obtained with respect to Davis technique to determine the scope validity. According to the technique, scope validity index value is 1000. That is to say; it is perfect. Exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) have been done for determine the construct validity of the scale. According to this stiuation; Kaiser Mayer Olkin sample adequacy value is determined 0,807. In factor analysis, factor loads were found to be between 0.347 and 0.705. Confirmatory factor analysis (CFA) suitibility index value has been revealed meaningful and good validity. Accordingly the highest factor, the scale has got unidemensional structure as it is original.
For internal consistency, Cronbach's alpha coefficient (0.70) and the item-total score correlations (0.288-0.6661) were determined. No items were removed from the scale. It was found to be statistically significant with the test-retest correlation value (0,304-0,393) applied to test the time invariance (p <0.01).
As a result of the research, it was found that Fatigue Assessment Scale was a valid and reliable measurement tool. It can be recommended for measure fatigue in the postpartum period.
Keywords; Fatigue, Reliability, Validity