Tasarımda iletişim sürecinin oturma elemanları üzerinde irdelenmesi
An examination of the communication process in design on the sitting elements
Yazar: AHMET ZEKİ TURAN
Danışman: PROF.DR. NİGAN BAYAZIT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Tasarım = Design ; Ürün tasarımı = Product design ; Ürünler = Products ; İletişim = Communication

Özet:
Tasarımda İletişim Sürecinin Oturma Elemanları Üzerinde İrdelenmesi ÖZET Bu çalışmada amaç, endüstri devrimi sonrası üretim-tüketim modelinin değişimi ve günümüz küresel pazar koşullarının etkileri, tasarım mesteğndeki iç gelişmelerin yansımaları ve iletişim bilimlerindeki gelişmelerin ışığında kuramsallaştmlan 'tasarıma yaklaşımda iletişimsel modellerin' ortaya koyduğu kavram, araç ve sınıflandırmaları, oturma eylemi ve onu tanımlayan tasarlanmış ürünler üzerinde örnekleme yoluyla bir ürünün ya da ürün sınıfının varoluşunun iletişim bağlamında nasıl ele alınabileceğini irdelemektir. Birinci bölüm olan giriş bölümünde, çalışmanın amacı ortaya konmuş, tasanmda iletişimsel yaklaşımların temeli ve gerekçeleri açıklanmıştır. Günümüzün rekabetçi küresel pazar koşullan içinde ürünlerin iletişimsel karakterleri ve tasanmcının sorumluluğu üzerinde durulmuştur. ikinci bölümde, çalışmanın metodu açıklanmıştır. Bu bölümde 'küttür1, 'maddi kültür1 ve 'gereksinim' kavramları anlatıma temel oluşturmak amacıyla tartışılmış, çalışmanın kapsamı ve metodu, çalışmada uygulanan örneklemenin karakteri ortaya konulmuştur. Bu noktada oturma eylemi ve pozisyonlannın tarihsel gelişimi ve oturma elemanlarının örnekleme açısından kullanışlılığı incelenmiştir. Üçüncü bölümde, yapısalcı dilbilimin kurucusu Saussure'nin temel dil - söz ikilisi açıklanarak, 'iletişim' kavramı tanımlanmış ve tasanm iletişimi süreci' aşamalandınlarak, 'biçim dili', tasanm biçim dili', tasanm biçim dili dağarı' kavramları üzerinde durulmuştur. Tasanmcının iletmek istediği mesajı ilgili kültürün biçim dili dağanndan seçip oluşturduğu 'ürün biçiminin kodlama sistemleri* aracılığıyla kullanıcıya iletmesi olgusu ve bu iletişimin olası sonuçlan tartışılmıştır. Bu bölümde aynca kullanıcının ürünün fiziksel yapısıyla karşılaşması süreci ile ilişkili kavramlar oturma elemanları bağlamında örneklenerek anlatılmıştır. Bu bölümde son olarak tasanm biçim dilinde kodlanma' olgusu ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümün başında 'göstergebilim' tanımlanmış, 'gösteren' ve 'gösterilen' aynmı üzerinde durulmuş, daha sonra üründe göstergelerin sınıflandırması yapılmıştır. Üründe 'belini göstergesi', 'görüntüsel gösterge' ve 'simge göstergesi' oturma elemanlarından örneklemelere başvurularak açıklanmıştır. Daha sonra 'ürün tasarımında göstergebilimsel süreç' ve 'ürünlerin göstergesel karakteri' yine örneklerle incelenmiştir. Bu bölümde son olarak ürün göstergesinin ortak kültürel gösterge birikimi içerisinden kodlanması açıklanmıştır. Beşinci bölüm, göstergebilimin üç alt biliminden birisi olan 'anlambilimin' tanımlanması ile başlamış, daha sonra ürün göstergesinin anlambilimsel işlevleri örneklerle ele alınmıştır. 'Ürün anlambiliminin' tanımı, amaçlan, hedefleri ve niteliği açıklanmış tasanma getirmeyi amaçladığı yeni örnekçe üzerinde durulmuştur. Daha sonra tasanmda kullanıcı bilişinde anlamın oluşumu olgusu, ve 'ürün anlambiliminin bütünsel yaklaşımında anlam yapılannın bağlamalan' örneklemeler ile incelenmiştir. Ürünün kültürel bir anlam taşıyıcısı olarak içerisinde yer alacağı 'işlemsel', 'sosyal dil', 'oluş' ve 'çevrebilim' bağlamlan, oturma elemanlarından örnekler aracılığıyla xuıaçıklanmıştır. Kavrama ve anlamlandırmada 'kullanıcı bilişsel süreçten' ve bu süreçlerin tasanmcıya sunduğu kavramsal araçlar yine örneklerle belirtilmiştir. Altına bölümde, tasarım iletişimi sürecinde 'kullanıcı deneyimleri' kavramı ortaya konulmuş, deneyim ile 'ortam' ilişkisi ve kullanıcı deneyimleri ve 'süreklilik' olguları üzerinde durulmuştur. Daha sonra kullanıcı deneyimlerinde 'nesnel ve öznel koşullar1 ile kullanıcı - ürün etkileşiminin 'işlemci' ve "yansıtıcı' boyuttan incelenmiş, 'ürün yaşam döngüsünde kullanıcı deneyimleri' olgusu açıklanmaya çalışılmıştır. Yedinci bölümde, insanlarda 'zihinsel kavramlar1 ve iletişim olgulan incelenmiş, 'zihinsel gerçeklik' ile fiziksel gerçek dünya' ilişkisi ortaya konulmuştur. Kullanıcının yeni ürün ile 'görsel karşılaşması' ve zihinsel sınıflandırmada kendine özgü stratejileri üzerinde durulmuş, 'doğal sınıflar' ve 'sezgi ile geliştirilen sınıflar1 incelenmiştir. Zihinsel sınıflandırmada 'derecelendirilmiş üyelik' ve 'merkezi üye' kavramları ortaya konulmuş, 'zihinsel kavramların dinamik karakteri' üzerinde durulmuş, ürün biçiminin 'sınıfsal kimliği' açıklanmıştır. Daha sonra 'bileşik anlambilimsel anlatım' kavramı belirtilerek, ürün biçiminin çok sınıflı ve bileşik anlatımında 'eğretilemelerin' rolü incelenmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde, ürünlerin 'iletişimsel olarak yeterli' tasarlanabilmesi için tasanmcının gözardı etmemesi gereken noktalar belirtilmiş ve 'ürün tasarımında iletişim' konusunda gelecek araştırmaların karakteri tartışılmıştır. xıv

Abstract:
An Examination of the Communication Process in Design on the Sitting Elements SUMMARY The goal of this thesis is to examine the existence of a product or a product category in the context of communication by explaining the terms, means and classifications put down by the 'communicative models in approaches to design" with the help of sampling them on the act of sitting and the designed products that identify this act. Design theorists theoreticize these terms, means and classifications with the effect of the change in the model of production-consumption, after the Industrial Revolution, and the effects of the contemporary global market conditions, the reflections of the inner developments in design profession, and developments in the communication sciences in the twentieth century. In the first chapter, which is the introduction, the goal of the thesis is stated out, the communicative characteristics of the products, and the responsibility of the designer is pointed out. In the second chapter, the method of the thesis is explained. In this chapter the terms, 'culture', 'material culture', and 'need' are discussed in order to set the basis of the statement, and the content, the method of the work, and the characteristics of the sampling applied is explained. At this point, the historical development of the act and positions of sitting and the usefulness of the sampling of the sitting elements is scrutinised. In the third chapter, with explaining the fundamental couple of Saussure -the establisher of structuralist linguistics- language, and speech is explained, the term 'communication' is defined, and by phasing the 'design communication process', the attention is focused on the terms of form language', 'design form language', 'design form language knowledge'. The phenomena of sending the message to the user by the designer through the 'product form' -coding system- which is formed by the election of the related cultural knowledge, and the possible outcomes of this communication is discussed. In this chapter, also the term, 'the process of the user encounter with the physical structure of the product' is outlined in the context of sitting elements through sampling. Lastly in this chapter, the term 'codification in design form language' is pointed out. In the beginning of the fourth chapter, 'semiotics' is defined, the difference between 'signifier" and 'signified' is examined, and then the signs in products are classified. The terms 'index", 'icon' and 'symbol' in product are explained. Right after, 'semiosis' in product design and 'semiotic characteristics of products' are analyzed with samples again. Last of all in this chapter, the codification of product sign out of the common 'cultural sign aggregation' is explained. The fifth chapter begins with the explanation of 'semantics' -one of the three sub- sciences of semiotics- and then the semantic functions of product sign' is handled with samples. The definitions, aims, goals and qualities of 'product semantics' are explained and the new paradigm that product semantics aims to bring upon design is emphasized. Then, the phenomena of the formation of meaning in user perception in design' and 'the contexts of meaning structures in the wholistic approach of product semantics' come under scrutiny with samples. The context of 'use' and 'genesis' and the 'sociolinguistic' and 'ecological' contexts that product as XVa cultural meaning porter will take place in, are explained with examples from sitting elements. The 'cognitive process' of user in understanding, and clarification, and 'the conceptual devices' that these processes present to the designer are pointed out with examples again. In the sixth chapter, the term 'user experience' in the design communication process is stated out, the relationship between 'experience' and 'environment', and the phenomena of user experiences and 'continuity' are focused on. Then the 'objective and subjective conditions' in user experiences and the 'operative' and 'reflective' dimensions of 'user-product interaction' is examined, the phenomena of user experience in product life-cycle is tried to be clarified. In the seventh chapter, 'mental concepts' and communication phenomena in human beings is examined, the relationship between 'mental reality" and 'physical reality is pointed out. The visual encounter1 of the user with a new product and 'the mental categorization' entire to oneself is focused on, 'natural categories' and 'intuitively developed categories' are examined. The terms 'graded membership' and 'central membership' in mental categorization is stated out, 'dynamic characteristics of mental concepts' are emphasized, the taxonomic identity of product form' is explained. Then determining the term 'compound semantic expression', the role of metaphor in the muW-taxonomic and compound statement of product form' is examined. In the conclusion and discussion part, the points that a designer must not undertake, in order to design products with 'communicative sufficiency', and the characteristics of future researches in product design communication are discussed. xvi