Nezihe Meriç'in çocuk kitaplarından Küçük Bir Kız Tanıyorum serisinin söz varlığı açısından incelenmesi
An examination of Nezihe Meriç's "I Know a Little Girl" series from the perspective of lexion
Yazar: SELMA ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAYRAM ÇETİNKAYA
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Sözcükler dilin genel hatlarını oluşturan ifadelerdir. Bireyin kendisini etkili bir şekilde ifade edebilmesi için yeterli sözcük bilgisine sahip olması gerekmektedir. Söz varlığı, dile ait kelimeleri kapsayan bir ifadedir. İnsan yaşamı süresince edinilen sözcük bilgisinin önemli bir kısmı çocukluk döneminde kazanılır. Küçük yaşlarda okunan kitapların, çocukların sözcük hazinesi üzerindeki etkisi büyüktür. Bu nedenle çocuk için yazılan kitapların Türkçe öğretiminde önemi çok büyüktür. Bu araştırma ile çocuklar için yazılan kitaplar incelenmiş, söz varlığı araştırmalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Araştırmada Nezihe Meriç'in çocuk hikâyelerinde (Küçük Bir Kız Tanıyorum Altı Yaşında, Küçük Bir Kız Tanıyorum Yedi Yaşında, Küçük Bir Kız Tanıyorum Sekiz Yaşında, Küçük Bir Kız Tanıyorum Dokuz Yaşında, Küçük Bir Kız Tanıyorum On Yaşında, Küçük Bir Kız Tanıyorum On Bir Yaşında, Küçük Bir Kız Tanıyorum On İki Yaşında) yer alan söz varlığı ögeleri tespit edilmiştir. Araştırma beş bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde kavramsal çerçeve hakkında ele alınmış ve söz varlığı ögeleri açıklanmıştır. İkinci bölümde söz varlığı ile ilgili araştırmalara yer verilmiş, üçüncü bölümde verilerin toplanması, evren ve örneklem yer almıştır. Dördüncü bölümde Nezihe Meriç'in hayatı, eserleri ve edebi kişiliği ele alınmıştır. İncelenecek hikâye kitaplarının özetlerine yer verilmiştir. Beşinci bölümde bulgular, tablolar ile yorumlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Söz varlığı unsurları fişlenerek tespit edilmiş, tablo haline getirilmiş ve alana katkısı açısından yorumlanmıştır. Nezihe Meriç'in Küçük Bir Kız Tanıyorum adlı kitap serisinin atasözleri, terimler, argo ifadeler dışında gereksinime cevap verecek düzeyde olduğu saptanmıştır. İncelenen hikâye kitaplarının temel söz varlığı ve deyimler yönünden bolca içeriğe sahip olduğu ve çocukların sözcük öğrenimine katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Words are expressions that form the overall structure of language. In order for an individual to effectively express themselves to the other person, they need to have sufficient vocabulary knowledge. Lexicon refers to the set of words belonging to a language. A significant portion of vocabulary is acquired during childhood. The influence of reading books at a young age on children's vocabulary is significant. Therefore, books written for children play a crucial role in Turkish language education. The aim of this study is to contribute to lexicon research by examining books written for children. The vocabulary elements in Nezihe Meriç's children's storybooks (I Know a Little Girl at Six, I Know a Little Girl at Seven, I Know a Little Girl at Eight, I Know a Little Girl at Nine, I Know a Little Girl at Ten, I Know a Little Girl at Eleven, I Know a Little Girl at Twelve) were identified. The research consists of five sections. The first section provides information about the conceptual framework. The elements of vocabulary are explained. The second section includes existing studies in this field. The third section includes data collection and population. The fourth section focuses on Nezihe Meriç's life, works, and literary personality. Summaries of the analyzed storybooks are included. In the fifth section the findings are presented and interpreted using tables. The research employed the qualitative research method of document analysis. Vocabulary elements were identified by indexing, tabulated, and interpreted in terms of their contribution to the field. Nezihe Meriç's book series "I Know a Little Girl" is at a level that meets the needs, excluding proverbs, terms, and slang expressions. It was concluded that the analyzed storybooks have rich content in terms of basic vocabulary and idioms, which would contribute to children's vocabulary acquisition.