Osmanlı'nın son yüzyılında bir Amerikalı: Cyrus Hamlin
An American in the last century of the Ottoman Empire: Cyrus Hamlin
Yazar: ABDULKADİR TÜRKMETİN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ÖZDEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Tanınmış Amerikalı misyonerlerden biri olan Cyrus Hamlin 17 Ocak 1839'da geldiği Osmanlı İmparatorluğu'nda büyük işler başarmış önemli bir şahsiyettir. Hamlin öncelikle Ermeni topluluğunun protestanlaştırılması ve bölge halklarının eğitilmesi için İstanbul'a gönderilmişti. Bu misyonu çerçevesinde Bulgaristan'ın bağımsızlığını kazanmasında kolejinde yetişen öğrencilerin önemli bir katkısı olmuştur. Sonraki dönemde de Bulgar bürokrasisine insan yetiştirmiştir. Osmanlı topraklarında 35 yıl yürüttüğü misyonerliği boyunca karşılaştığı birçok zorluğu bazen tehditlerle, bazen zekice hamlelerle aşabilmiştir.  
Tezimiz Bebek İlahiyat Okulu adıyla eğitim ve öğretime başlayan, 1863 yılında Robert Kolejine dönüşen organizasyonun gelişimini, onun kurucusu olan Hamlin'in hayatını ve ideallerini konu edinmektedir. Kendi yorumları eşliğinde misyonerlik faaliyetlerinin hem halka bakan yönü hem de eğitim yönü incelenmeye ve sonuçları ortaya koyulmaya çalışılmıştır.  
Hamlin'in kurduğu Robert Kolejinden sonra açılan diğer Amerikan Kolejlerinin ve azınlık okullarının onun yöntem ve tekniklerini örnek almaları onun başarı hanesine yazılabilir. American Board teşkilatı onun eğitim ve öğretim yöntemlerine itirazı nedeniyle başta Hamlin'i eleştirmiş, Hamlin de teşkilattan istifa etmiştir. Fakat bu eğitim öğretim yöntemlerinin teşkilatça daha sonra benimsenmesi de Hamlin için bir başka başarı karinesi olmuştur. 
Açtığı fırında ekmek üretmesi, İngiliz hastanesinin ve ordusunun ekmek ihtiyacını karşılaması, askerlerinin kıyafetlerini temizlemek üzere çamaşırhane kurması, orduya kahve temin etmesi, okula kurduğu atölyelerde öğrencilerini zanaat sahibi yetiştirmesi Hamlin'in girişimciliğinin başarılı örnekleri arasındadır. Hamlin kararlı, çalışkan ve ileri görüşlü yapısıyla Anadolu'da başardıkları sayesinde asırlar sonra bile hakkında çokça söz edilen biri olmuştur. Onu anlamak yetiştirdiği şahsiyetlerin bulundukları toplumlara yön veren bir yapıya nasıl büründüklerini anlamamızı kolaylaştıracaktır.

Abstract:
Cyrus Hamlin, one of the most prominent American missionaries, was an important figure who accomplished great things in the Ottoman Empire, where he arrived on January 17, 1839. Hamlin was sent to Istanbul primarily for the Protestantization of the Armenian community and the education of the people of the region. Within the framework of this mission, the students of his college made a significant contribution to the independence of Bulgaria. In the following period, he trained people for the Bulgarian bureaucracy. During his 35 years of missionary work in Ottoman lands, he was able to overcome many difficulties he encountered, sometimes with threats, sometimes with clever moves. 

Our thesis focuses on the development of the organization that started education and training under the name Bebek Theological Seminary and turned into Robert College in 1863, the life and ideals of Hamlin, its founder. In the light of his own comments, both the public and the educational aspects of missionary activities are analyzed and their results are revealed.  

The fact that other American colleges and minority schools opened after Robert College, which Hamlin founded, modeled their methods and techniques after his methods and techniques can be credited to his success. The American Board organization initially criticized Hamlin for objecting to his methods of education and teaching, and Hamlin resigned from the organization. However, the fact that these teaching and training methods were later adopted by the organization was yet another proof of Hamlin's success. 

Producing bread in the bakery he opened, meeting the bread needs of the British hospital and army, establishing a laundry to clean the clothes of his soldiers, supplying coffee to the army, and training his students in crafts in the workshops he established in the school are among the successful examples of Hamlin's entrepreneurship. With his determined, hardworking and farsighted nature, Hamlin became a person who was widely talked about even centuries later thanks to what he accomplished in Anatolia. Understanding him will make it easier for us to understand how the personalities he raised became the shapers of the societies in which they lived.