Farklı ana materyaller üzerinde oluşmuş orman örtüsü altındaki topraklarda ağır metallerin jeokimyasal fraksiyonlarının belirlenmesi
Determination of geochemical fractions of heavy metals in soil under forest cover formed on different parents materials
Yazar: GÖKHAN TUĞYAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ SUNGUR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Toprak = Soil

Özet:
Bu çalışmada, farklı ana materyaller (kireç taşı, karasal kırıntı, şist ve granit) üzerinde oluşmuş toprakların içerdiği ağır metal (Cd, Co, Cu, Ni, Pb ve Zn) konsantrasyonları ve bu metallerin jeokimyasal fraksiyonlarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda her ana materyal üzerinden beş olmak üzere toplamda 20 adet toprak örneği alınmıştır. Toprakların fiziko-kimyasal özellikleri belirlendikten sonra toplam metal içerikleri kral suyu yaş yakma yöntemine göre ekstrakte edilerek belirlenmiştir. Örneklerde bulunan metallerin jeokimyasal fraksiyonlarını belirlemek için bir sıralı ekstraksiyon yöntemi kullanılmıştır. Tüm metal konsantrasyonları alevli atomik absorpsiyon spektrofotometresi ile belirlenmiştir.  Yıkanmaya bağlı olarak farklı ana materyaller üzerinde oluşmuş toprakların pH, elektriksel iletkenlik ve kalsiyum karbonat (CaCO3) değerleri düşük bulunmuştur. Tüm örneklerin toplam metal konsantrasyonları göz önünde bulundurulduğunda en düşük metal konsantrasyonlarının karasal kırıntı ana materyali üzerinde ve en yüksek metal konsantrasyonlarının (Cu hariç) ise şist ana materyali üzerinde oluşmuş topraklarda olduğu tespit edilmiştir. Bütün sonuçlar göz önüne alındığında, farklı ana materyaller üzerinde oluşmuş topraklarda, Cd ve Pb'nin potansiyel mobil fraksiyon oranın nispeten yüksek olduğu görülürken; Ni, Zn, Co ve Cu'nun potansiyel hareketliliği düşük oranlarda tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the heavy metal (Cd, Co, Cu, Ni, Pb and Zn) concentrations and the geochemical fractions of these metals in soils formed on different parent materials (limestone, terrestrial crumb, schist and granite). For this purpose, a total of 20 soil samples, five on each parent material, were taken. The physico-chemical properties of the soils were determined and then the total metal contents were determined by extraction with a wet digestion method. In addition, a sequential extraction method was used to determine the geochemical fractions of metals in the soil samples. All metal concentrations were determined by flame atomic absorption spectrophotometer. The pH, electrical conductivity and CaCO3 values ​​of the soils formed on different parent materials due to washing were found to be low. Considering the total metal concentrations of all samples, it was determined that the lowest metal concentrations were on the terrestrial crumb parent material and the highest metal concentrations (except Cu) were found in the soils formed on the schist parent material. Considering all the results, it is seen that the potential mobile fraction ratio of Cd and Pb is relatively high in soils formed on different parent materials; Potential mobility of Ni, Zn, Co and Cu was detected at low rates.