Belirsizlik altında finansal yatırım kararları: Sezgisellikler ve yanlılıklar
Financial investment decisions under uncertainty: Heuristics and biases
Yazar: ESRA ALP COŞKUN
Danışman: PROF. DR. HAKAN KAHYAOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Aşırı güven hipotezi = Overconfidence hypothesis ; Borsa = Stock exchange ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Finansal kararlar = Financial decisions ; Finansal yatırım = Financial investment ; Karar verme = Decision making ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Sürü psikolojisi = Herding behaviour ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yatırım kararları = Investment decisions

Özet:
Geleneksel finans teorileri, bireylerin en yüksek faydaya ulaşmayı hedeflerken, riskten kaçındıklarını ve daima rasyonel kararlar aldığını varsaymaktadır. Yatırımcı davranışlarının rasyonel kabul edildiği söz konusu finans piyasaları, etkin piyasalar hipotezi çerçevesinde, aşırı kar elde etmenin mümkün olmadığı etkin işleyen piyasalar olarak görülmektedir. Diğer yanda, davranışsal finans ise bireylerin finansal karar alma süreçlerinde gerçekte nasıl davranışlar sergilediğini ve bu davranışlara yol açan faktörlerin neler olduğunu araştırmaktadır. 
Bu çalışma, çeşitli finans piyasalarındaki yatırımcıların yatırım kararlarında etkili olan davranışsal faktörlerin araştırıldığı iki ampirik uygulamayı içermektedir. Birinci bölümde, geleneksel finans teorileri hakkında kısaca bilgi verilmekte, davranışsal finansın ortaya çıkışı ve tarihsel gelişim süreci anlatılmaktadır. İkinci bölümde yatırımcıların kararlarını etkileyen çeşitli davranışsal faktörlerden bahsedilmektedir. Üçüncü bölümde kriptopara piyasasında en yüksek işlem hacmine sahip olan 14 kriptoparaya ait kapanış fiyatları, piyasa büyüklüğü, işlem hacmi ve ekonomi politika belirsizliği endeksi verileri kullanılarak, sürü davranışı araştırılmıştır. Ayrıca rejim değişimi yaklaşımı ile düşük ve yüksek volatilitenin gözlendiği iki farklı rejim tespit edilerek, söz konusu rejimlerde ekonomi politika belirsizliğinin sürü davranışı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bunun yanısıra, gözlem periyodu yapısal kırılma testlerinden elde edilen kırılma tarihleri dikkate alınarak bölünmüş ve alt dönemler itibariyle analizler tekrarlanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde, Borsa İstanbul'da aşırı güven davranışının test edilmesi amacıyla, BIST100 endeksinin günlük kapanış fiyatları ve işlem hacmi verileri kullanılarak beslemeli sinir ağlarına dayalı doğrusal olmayan Granger nedensellik analizi ve doğrusal olmayan etki tepki analizi uygulanmıştır.

Abstract:
Traditional finance theory assumes that individuals exhibit risk aversion with the intention of achieving the maximum utility and they make rational decisions consistently. The markets where investor behavior is assumed to be rational within the frame of efficient market hypothesis is considered as an efficient market that it is impossible to beat the market by getting excessive returns. On the other hand, behavioral finance investigates how individuals behave in fact in the process of financial decision making and which factors cause such behaviors.
This study includes two empirical applications that examine the behavioral factors affecting the investing decisions of investors trading in various markets. In the first section, a brief information is given about the traditional finance theories and the genesis of behavioral finance and its historical process are explained. In the second section, several behavioral factors that affect the decisions of investors have been addressed. In the third section, herding behavior has been investigated in the cryptocurrency market by using the data of closing prices, market caps, trading volumes of 14 leading cryptos and economic policy uncertainty index. Moreover, two different regimes determined by applying regime switching approach where low and high volatility is observed and the effect of economic policy uncertainty on herding behavior under such regimes has been analyzed. Additionally, observation period has been splitted into sub-periods consideringly the results of structural break tests and analyses have been repeated. In the fourth section, for the purpose of examining the existence of overconfidence behavior in Istanbul Stock Exchange (ISE), by using the data of daily closing prices and trading volumes of BIST100 index, feedforward neural network non-linear Granger causality test and non-linear impulse response analysis have been applied.