Kişilerarası iletişim süreçlerinde niyet kavramı
The concept of intention in the interpersonal communication processes
Yazar: ESRA DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA AKYOL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
İnsan, düşüncelerini yönetebilmek ve hayata uyum sağlayabilmek için çeşitli uyaranı depolayarak bilinçli bir harekete dönüştürmek zorundadır. Bu zorunluluk yaşamın doğasından gelmektedir. Bireye ait olan duygu, düşünce, benlik, tutum, içinde bulunduğu ya da ait olduğu kültür hayatını şekillendirmektedir. Birey, depolanan deneyimleri bilinçli bir duruma dönüştürerek fayda sağlayabilir veya zararı ortadan kaldırabilir. Bu yönelim, bilinçli süreçlerin ön basamağını ifade eden niyet kavramı ile açıklanmaktadır.
Çalışmanın amacı niyet kavramı ile kişilerarası iletişim disiplini arasındaki ilişkiyi nitel bir çalışma üzerinden açıklamaktır. Birinci bölümde niyet kavramının disiplinler arası tarihi gelişimi ve dönüşümü arasında nasıl bir ilişki kurulduğu ele alınmıştır. İkinci bölümde kişilerarası iletişim süreçlerinde niyet kavramını etkileyen faktörler ve kişilerarası iletişimde niyetin rolü irdelenmiştir. 
Üçüncü bölümde "Kişilerarası İletişim Süreçlerinde Niyet Kavramı" başlığı altında araştırma yapılmıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Uygulanacak yöntemde, literatür için belirlenen kategorilerin verileri Delphi tekniği içerisinde iki aşamalı olarak ilerlemiş ve ilk aşamasında veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat yöntemi ile elde edilmiştir. Veriler: "Niyetin Kavramsal Çerçeve Boyutu", "Niyetin Disiplinler Arası İlişki Boyutuna" yönelik bulgular: "Teoloji" ve "Disiplinler arası ilişki" temaları; "Niyetin İletişim Boyutuna" yönelik bulgular: "İletişim", "Siyasal İletişim", "Sözsüz İletişim" ve "Sözlü İletişim" temaları; "Niyetin Kişilerarası İletişim Boyutuna" yönelik bulgular: "Algı Niyet İlişkisi", "Niyetin Yönü", "Kişilerarası İletişim" temaları; "Niyetin İletişim Engeli Boyutuna" yönelik bulgular: "Niyet Okuyuculuğu", "Kişilerarası İletişim Engeli" temaları çerçevesinde 18 akademisyenle görüşülmüş, MAXQDA programı ile çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında birinci aşamadaki verilerin analiziyle elde edilen bulgular üzerinden belirlenen 36 ifadeden oluşan bir anket haline getirilmiş ve tekrar katılımcılara sunulmuştur. Araştırma bulguları sonucunda katılımcıların uzlaşmış olduğu ifadeler ve elde edilen kod haritaları derlenerek bir model ortaya konulmuştur.

Abstract:
To manage their thoughts and adapt to life, people must store various stimuli and transform them into conscious actions. This necessity comes from the nature of life. The concepts of emotion, thought, self and attitude shape the cultural life of individuals. By transforming the stored experiences into a conscious state, the individual may gain the benefit or eliminate the harm. This orientation is explained with the scope of intention, which expresses the preliminary step of conscious processes.
The study's objective is to identify the relationship between intention and interpersonal communication qualitatively. The remainder of this dissertation is as follows: In the first part, the concept of intention is examined with its interdisciplinary aspects. The second part focused on the factors that affect intention in interpersonal communication processes and the role of intention in interpersonal communication.
In the following part, "The Concept of Intention in Interpersonal Communication Processes" was investigated qualitatively through the Delphi technique. Therefore, the research was conducted in two consecutive steps: obtaining data by semi-structured in-depth interview technique and then applying questionnaires based on the gathered data before. First-stage data acquired: the "Conceptual Framework Dimension of Intention" and "Interdisciplinary Relationship Dimension of Intention" appeared with "Theology" and "Interdisciplinary Relationship" themes, while the "Communication Dimension of Intention" was revealed with the themes of "Communication," "Political Communication," "Nonverbal Communication" and "Verbal Communication." On the other hand, the "Interpersonal Communication Dimension of Intention" was associated with the "Perception-Intention Relationship", "Aspect of Intention" and "Interpersonal Communication" themes. In addition, the "Communication Barrier Dimension of Intention" emerged with the themes of "Intention Reading" and "Interpersonal Communication Barrier." The data obtained from semi-structured in-depth interviews with 18 academicians were analyzed through MAXQDA. After that, the questionnaire consisting of 36 statements, grounds from previous analysis, was developed and sent to the same respondents again. In this way, a model was proposed based on the syntheses of participants' consensus on statements and the code maps.