Girişimcilik yönelimi ve girişimci liderliğin firma performansı üzerine etkileri: İşgören yetkinliklerinin aracı rolü
The effects of entrepreneurial orientation and entrepreneurial leadership on firm performance: The mediating role of employee competencies
Yazar: ELİF GÖKÇE GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. ŞEVKİ ÖZGENER
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Girişimcilik eğilimi = Entrepreneur tendency ; Liderlik = Leadership ; Yetkinlik = Competence ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales

Özet:
Literatürde girişimcilik yönelimi ve girişimci liderliğin firma performansına etkileri üzerinde durulmasına karşın bu kavramların işgören yetkinlikleri ile ilişkili olduğu çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bununla birlikte yerel ekonomide katma değer yaratan girişimci yöneliminin ve girişimci liderlik tarzının tespit edilmesine ihtiyaç vardır. Bu alandaki bulgu eksikliğini gidermek amacıyla bu çalışma tasarlanmıştır. Araştırmanın amacı, girişimcilik yönelimi ve girişimci liderliğin firma performansına etkilerini ortaya koymak ve işgören yetkinlikleri ile birlikte bu etkinin yönünde bir değişikliğin ortaya çıkıp çıkmadığını tespit etmektir. Bu araştırmanın örneklemini, Nevşehir ili sanayinde faaliyet gösteren işletme sahipleri, girişimciler ve yöneticiler oluşturmaktadır. Bu çalışmada veriler, Covin ve Slevin (1989) tarafından geliştirilen Girişimcilik Yönelimi Ölçeği, Paudel'in (2019) Girişimci Liderlik Ölçeği ve Elbaz, Haddoud ve Shehawy (2018) tarafından geliştirilen İşgören Yetkinlikleri Ölçegi ve Paudel (2019) ve Otoo'nun (2019) çalışmalarından yararlanılarak geliştirilen Firma Performansı Ölçeğini kapsayan bir anket vasıtasıyla elde edilmiştir. Toplanan verilerle araştırma modeli ve hipotezleri Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi yardımıyla test edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre sadece girişimcilik yöneliminin boyutlarından proaktifliğin firma performansını pozitif ve anlamlı etkilediği saptanmıştır. Aynı zamanda girişimci liderliğin firma performansını pozitif ve anlamlı etkilediği ortaya konmuştur. Buna ilaveten işgören yetkinliklerinin firma performansını pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği gözlenmiştir. Yine girişimci liderlik ile işgören yetkinlikleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca girişimcilik yöneliminin boyutlarından proaktifliğin işgören yetkinliklerini pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği, fakat risk üstlenme boyutunun işgören yetkinliklerini negatif ve anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Öte yandan işgören yetkinliklerinin, sadece girişimcilik yöneliminin boyutlarından proaktiflik ile firma performansı ilişkisinde tam aracı rolü oynadığı belirlenmiştir. Ancak işgören yetkinliklerinin, girişimcilik yöneliminin boyutlarından yenilikçilik ve risk üstlenme ile firma performansı arasındaki ilişkilerde aracı etkiye sahip olmadığı gözlenmiştir. Aynı zamanda işgören yetkinliklerinin, girişimci liderlik ile firma performansı ilişkisinde tam aracı etkiye sahip olduğu saptanmıştır.
Son olarak, çalışmada bazı kısıtlarının yanısıra yerel ekonomi, girişimciler, yöneticiler ve işletme sahiplerine yönelik olarak araştırma bulgularına dayalı bazı öneriler sunulmuş ve gelecekte bu konuda araştırma yapacaklara yönelik bazı öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Alhough the effects of entrepreneurial orientation and entrepreneurial leadership on firm performance are emphasized in the literature, there are very limited studies that deal with these concepts in related to employee competencies. However, it is necessary to determine the entrepreneurial orientation and entrepreneurial leadership style that creates added value in the local economy. This study was designed to address the lack of evidence in this area. The purpose of the study is to reveal the effects of entrepreneurial orientation and entrepreneurial leadership on firm performance and to determine whether there is a change in the direction of this effect together with employee competencies or not. The sampling of the study consists of owners, entrepreneurs and executives operating in manufacturing industry in Nevsehir Province (n=205). The data in this study obtained throug a questionnaire which includes the Entrepreneurship Orientation Scale developed by Covin and Slevin (1989), the Entrepreneurial Leadership Scale developed by Paudel (2019), the Employee Competencies Scale developed by Elbaz, Haddoud and Shehawy (2018), the Firm Performance Scale, which was developed using Paudel (2019) and Otoo's (2019) the studies. By using the collected data, the research model and its hypotheses were tested with the help of Confirmatory Factor Analysis and Structural Equation Modeling.
According to the findings of the research, it was determined that only proactivity, which is one of the dimensions of entrepreneurial orientation, positively and significantly affected firm performance. It has also been demonstrated that entrepreneurial leadership has a positive and significant effect on firm performance. In addition, it was observed that employee competencies positively and significantly affect the firm performance. It was also found that there is a positive and significant relationship between entrepreneurial leadership and employee competencies. Moreover, it was determined that proactivity as one of the dimensions of entrepreneurship orientation, positively and significantly affected employee competencies, but the risk-taking dimension had a negative and significant effect on employee competencies. On the other hand, it has been determined that only employee competencies play a full mediator role in the relationship between the dimension of proactivity of entrepreneurial orientation and firm performance. However, it has been observed that employee competencies do not have a mediating effect on the relationships between innovativeness and risk taking, which are the dimensions of entrepreneurship orientation and firm performance. At the same time, it has been determined that employee competencies have a full mediating effect on the relationship between entrepreneurial leadership and firm performance. Finally, in addition to some limitations in the study, some suggestions based on the research findings were presented to the local economy, entrepreneurs, executives and business owners, and some suggestions were made for those who would do research on this subject in the future.