Bir heyet ictihadı kurumu olarak Avrupa Fetva ve Araştırmalar Meclisi: Kararlar ve usul
The European Council for Fatwa and Research as an institution of panel ijtihad : Decisions and procedure
Yazar: ZEYNE NANAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA HAYTA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi = European Council for Fatwa and Research ; Fetvalar = Fatwas ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sünnet = Sunna ; İcma = Ijma ; İslamiyet = Islam ; İçtihatlar = Judicial decisions

Özet:
Avrupa Fetva ve Araştırmalar Meclisi; Kur'an, sünnet, icmâ gibi dinin temel delillerine ve kıyas, istihsan, sedd-i zerîa ve maslahat gibi yöntemlere dayanmak suretiyle daha ziyade Avrupa'da vuku bulan ve oradaki müslüman azınlıkları ilgilendiren olay ve sorunlar hakkında kolektif olarak fetva ve karar vermektedir. Bu araştırma, ilgili kurumun verdiği karar ve fetvaları mezheplerin temel kabulleriyle kıyaslamak suretiyle bilimsel değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. 
Araştırmanın Giriş kısmında fetva, hüküm, içtihat ve aralarındaki farktan söz edilerek heyet içtihadının ne olduğu ifade edildi. Bölüm I'de Avrupa Fetva ve Araştırmalar Meclisi'nin kurumsal yapısı tanıtılarak Meclis'in fetva ve kararlarında ilke edinmeyi taahhüt ettiği iç tüzüğünden bahsedildi. Sonrasında ise Meclis'in yayımladığı araştırma, dergi, oturum, karar ve fetvaları hakkında istatiksel açıklamalarda bulunuldu. Bölüm II'de ise Meclis'in gündemine aldığı bazı fetva ve kararlar, Meclis'in her bir fetva ve kararı çıkarırken itimat ettiği dayanaklara göre kısımlara ayrılıp incelendi.
Denilebilir ki Meclis, hüküm kurarken kendi iç tüzüğüne sadık kaldığı gibi Sünnî fıkıh mezheplerinin yaklaşımlarına da bağlı kalmıştır. Buna mukabil çok az meselede dört mezhebin dışına çıkılarak bazı sahabî ve tâbiîn alimlerinin görüşlerine uygun fetva verilmiştir. Ayrıca Meclis'in verdiği bir çok fetva ve kararda maslahat ve örf vurgusu dikkat çekmektedir.

Abstract:
The European Council for Fatwa and Research issues fatwas and decisions collectively for usually issues and problems that take place in Europe and concern the Muslim minorities there based on the main studies of the religion such as the Qur'an, sunnah and ijma and methods such as qiyas, istihsan, sadd all-dhara'i and maslahah. This study aims to conduct a scientific analysis by comparing the decisions and fatwas issued by this institution to the main assumptions of sects.
The introduction part of the study discusses fatwa, hukm, ijtihad and the differences among them, and it explains what panel ijtihad is. Section I introduces the institutional structure of the European Council for Fatwa and Research and discusses its internal regulations it guarantees to abide by in its fatwas and decisions. Statistical explanations are then made on the research, magazines, sessions, decisions and fatwas published by the Council. In Section II, some fatwas and decisions included in the agenda of the Council are examined by dividing into groups according to the bases that the Council considers while issuing a fatwa or decision.
It may be stated that, while the Council abode by its internal regulations while issuing hukm, it also depended on the approaches of the Sunni sects of fiqh. Nevertheless, in very rare cases, it gets outside the four sects and issues fatwas in compliance with some Sahabi and Tabi'un scholars. Additionally, an emphasis on maslahah and customs is noticeable in many fatwas and decisions of the Council.