Renal anemi ile kby progresyonu ilişkisi
Renal anemi̇a and progression of chronic renal disease
Yazar: ALİ RIZA ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDİ METİN SARIKAYA
Sağlık Bakanlığı / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Giriş ve Amaç:  
Kronik böbrek hastalığı(KBH) sıklıkla ilerleyici bir süreçtir. Diyabet ve 
hipertansiyondaki artışla birlikte KBH prevalansı da dünya genelinde artmaktadır.  Son 
dönem böbrek yetmezliğine ilerleyen hastalarda yaşam kalitesi azalmakta ve mortalite 
oranları artmaktadır. KBH progresyonunun yavaşlatılması risk faktörlerinin belirlenip tedavi 
edilmesi ile mümkündür.   
Anemi progresyon için önemli bir risk faktörü olarak 
görünmektedir. Aneminin tedavisi ile hemoglobin seviyesi yükseltilerek renal progresyonun 
yavaşlatıldığına dair çeşitli klinik ve deneysel çalışmalar mevcuttur. Biz de çalışmamızda 
Evre 3-4 KBH'larında aneminin renal progresyon üzerine etkisini incelemeyi amaçladık. 
Materyal ve Metod:  
Çalışmaya prediyaliz polikliniğinde takipli Evre 3-4 KBH olan 44 kadın, 44 erkek 
toplam 88 hasta alındı. Bunların 44'nin başlangıç HGB değeri 10-12 mg/dl arasında, 44'nin 
başlangıç HGB değeri 12 mg/dl' nin üzerinde idi. HGB 10-12 mg/dl olan grubu hafif anemi, 
HGB 12 mg/dl' nin üstünü normal kabul ettik. HGB 10-12 mg/dl arasındaki grubu EPO 
vermeden takip ettik. K/DOQİ HGB değeri 11 mg/dl' nin altına düşünce EPO başlanmasını 
önermekte, fakat Türkiye de HGB 10 mg/dl' nin altına düşmeden EPO başlanamamaktadır. 
Çalışma süresince her iki gruptaki hastalar tuz kısıtlaması ve 0,6 gr/kg/gün'den protein 
kısıtlaması diyeti uyguluyordu. Her iki gruptaki hastaların KBH etyolojiler, KBH evreleri, 
yaş, cinsiyet ve başlangıç ortalama GFR değerleri benzerdi. Her iki gruptaki hastalar ACE 
veya ARB, D-vitamini, gerekirse fosfat bağlayıcı ve esansiyel aminoasit almakta idi. Ürik asit 
yüksekliği bulunan hastalara ürik asit düşürücü tedavi başlandı. Hastaların poliklinik 
kayıtlarından 4 aylık peryotlarla bakılan BUN, kreatinin, hemoglobin, albumin ve ürik asit 
değerleri bulunarak GFR değerleri hesaplandı. GFR düzeyleri MDRD formülü kullanılarak 
hesaplandı. Her iki grubun, takip süresi 12 aydı.  
Bulgular: 
Hastaların poliklinik dosyaları taranarak başlangıç,4.-8. ve 12. ay GFR değerleri 
hesaplandı. Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü vizitlerde ölçülen GFR ölçüm değerlerinin 
birbirlerinden oldukça farksız olduğu görülmüştür (F=1,242, p>0,05). Farklı 4 zamanda 
ölçülen GFR değerleri farksız çıktı. Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü vizitlerde ölçülen 
GFR ölçüm değerlerinin HGB gruplarına göre farksız olduğu tespit edilmiştir(F=1,892, 
p>0,05). Farklı zamanlarda ölçülen HGB gruplarının ortalama GFR ölçüm değerleri bir birine 
benzerdir. HGB düzeylerinin düşük veya yüksek olmasının birinci, ikinci, üçüncü ve 
dördüncü vizitlerde ölçülen GFR değerleri üzerinde etkisi yoktur. Takiplerde grupların 
birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü vizitlerde ölçülen; sistolik-diyastolik kan basınçları, ürik 
asit, glukoz, kreatinin, kalsiyum, PTH, albümin, proteinüri ile HGB karşılaştırmalarında  
anlamlı ilişki saptanmadı(p>0,05). 
Sonuç:  
Evre 3-4 KBH'da HGB' nin 10-12 arasında tutulması ile HGB' nin 12' nin üstünde 
tutulmasının renal progresyonda benzer olduğu görülmüştür. KBH' ında HGB' nin 10 mg/dl 
nin üzerinde tutulmasının KBH progresyonunda yeterli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Introduction and purpose:  
Chronic renal disease is a progressive process. Prevelance of CRD increases directly 
proporitonal with diabetes and hypertension. Mortality rates increases and life quality 
decreases in patients that progresses to end stage renal disease.  Determination and treatment 
of risk factors can slow down progession of CRD. Anemia is accepted to be an important risk 
factor for progression. There are some clinical studies that shows treatment of anemia can 
decelerate renal progression. We aime in our study  to evaluate effecet of anemia  on renal 
progression in patients with stage 3-4 CRD. 
Material and Methods: 
44 female and 44 male, total 88 patients that were followed up in pre-dialysis 
outpatient clinic with diagnosis of stage 3-4 CRD. 44 of these patients had a HGB value 
above 12 mg/dl, where as  44 of them had a value between 10-12 mg/dl. We accepted first 
group as normal and second group as mild anemia. We followed up mild anemia group 
without EPO treatment. KDIQO suggests EPO treatment in patients having a HGB level 
below 11 mg/dl. But in Turkey EPO treatment cannot be started unless HGB levels decreases 
to 10 mg/dl,  because of social incurance policies. During the study both 2 groups  had salt 
and protein (0.6 gr/kg/day) restricted diet. Etiologies and stages of CRD, age, sex, and initial 
GFR values were similar in both groups. Patients were using ACE or ARB,  vitamin D 
supplementation and  phosphate binding agents. Patients that had increased uric acid level had 
been treated also. GFR values were calculated with BUN, creatinine, hemoglobin, albumin 
and uric acid levels that had been measured in 4 months periods. GFR values were calculated 
by MDRD formula. Follow up period of 2 groups were 12 months. 
Results: 
Initial, 4, 8 and 12'th months  GFR values of  the patients were calculated. There had 
been no significant differance(F=1,242, p>0,05)  between GFR values of 1,2,3 and  4'th 
controls. GFR values measured in 4 different times were similar. Also these GFR values had 
no difference between HGB groups (F=1,892, p>0,05).  Average GFR values of the HGB 
groups that were measured in different times were similar also. HGB levels had no effect on 
GFR values measured in different times. During the follow up period, there were no 
significant relation between systolic-diastolic blood pressures, uric acid, glucose, creatinine, 
calcium, parathormone, albumin, proteinuria levels and HGB comparisons(p>0,05). 
Conclusions: 
It is thought that in stage 3-4 chronic renal disease; maintanance of  HGB level in 10
12mg/dl or above 12mg/dl had similar effect on renal progression.  During the follow up 
chronic renal disease, a HGB level above  of 10 mg/dl is enough for chronic renal disease 
progression.