Kemoterapi tedavisi alan hastalarda progresif gevşeme egzersizleri ve yönlendirilmiş imgelem uygulamasının kemoterapi semptomları ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Influence of progressive relaxation exercises and guided imagination applications on the chemotherapeutical symptoms and quality of life of patients undergoing chemotherapy
Yazar: ŞENGÜL DOLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEHER ERGÜNEY
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İmgeleme = Imagery

Özet:
Araştırma, kemoterapi tedavisi alan kanser hastalarında progresif gevşeme egzersizleri ve yönlendirilmiş imgelem uygulamasının kemoterapi semptomları ve yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla ön-son test kontrol gruplu yarı deneme modeli olarak yapılmıştır.Araştırmanın evrenini; Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Onkoloji BD kemoterapi ünitesinde ayaktan ilk kez kemoterapi tedavisi alan hastalar oluşturdu. Araştırma Mart- Ekim 2010 tarihleri arasında araştırma kriterlerine uyan ve rastlantısal örnekleme yöntemiyle evrenden seçilen 35 deney ve 35 kontrol olmak üzere toplam 70 hasta ile yürütüldü.Veriler; hasta bilgi formu, kemoterapi semptomlarını değerlendirmek için Kemoterapi Semptom Değerlendirme Ölçeği, kemoterapi tedavisi sonrası ilk 24 saat içerisinde hissettiği bulantı ve kusma takibi için bulantı-kusma kayıt çizelgesi ve yaşam kalitesini belirlemek için EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır.Hemşirelik girişimi olarak deney grubu hastalarına kemoterapi ünitesinde birinci kür kemoterapi tedavisi öncesi progresif gevşeme egzersizleri ve yönlendirilmiş imgelem CD'si izlettirilmiş, ikinci kemoterapi kürüne kadar günde en az bir kez bu uygulamayı evinde yapması istenmiştir. İkinci kür kemoterapi tedavisi öncesi progresif gevşeme egzersizleri ve yönlendirilmiş imgelem uygulaması tekrar hastaya yaptırılmıştır. Kontrol grubu hastalarına ise birinci ve ikinci kür kemoterapi tedavisi süresince kliniğin rutin uygulamaları dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır.Verilerin analizinde Independent Samples t testi, Paired-Samples t Testi, Mann Whitney U Testi ve Ki-kare testleri kullanılmıştır.Progresif gevşeme egzersizleri ve yönlendirilmiş imgelem uygulaması sonrasında semptomların sıklığı açısından karşılaştırıldığında tedaviden sonra bulantı ve kusma, halsizlik hissetme, uyuma güçlüğü ve endişeli ve sıkıntılı hissetme semptomlarının deney grubunda istatistiksel olarak daha az sıklıkla yaşandığı belirlendi (p<0.05). Ağrı, halsizlik hissetme, yorgunluk, endişeli ve sıkıntılı hissetme ve karamsar ve üzüntülü hissetme semptomlarının deney grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha az şiddetle yaşandığı belirlendi (p<0.05). Tedaviden sonra bulantı, kusma, ağrı, cilt ve tırnaklarla ilgili değişme, halsizlik hissetme, yorgunluk hissetme, endişeli ve sıkıntılı hissetme ve karamsar ve üzüntülü hissetme semptomlarının rahatsızlık derecesinin, deney grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede az olduğu bulundu (p<0.05).Deney ve kontrol gruplarının yaşam kaliteleri karşılaştırıldığında son-test deney ve kontrol grubu hastaların genel iyilik durumu, fiziksel ve emosyonel durum, semptomlardan ise yorgunluk, bulantı kusma ve ağrı yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu tespit edildi (p<0.001). Ön-son test yaşam kalitesi puan ortalamaları karşılaştırıldığında deney grubunda genel iyilik durumu, fiziksel fonksiyon, emosyonel durum, yorgunluk ve ağrı semptomlarında fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001).

Abstract:
The research was planned and conducted as a pre-test and post-test control group quasi-experimental model to evaluate the influence of progressive muscle relaxation exercises and guided imagination application on the chemotherapeutical symptoms and quality of life of those patients under chemotherapy treatment.The population of this research is those patients who admitted the chemotherapeutical treatment unit at University of Fırat Faculty of Medicine Oncology Department the first time. The research was conducted between March and October 2010 on 70 patients (35 treatment and 35 control) who were selected randomly from the population.Data were collected by a questionnaire (Appendix I), Chemotherapy Symptom Evaluation Scale (Appendix II), Nausea-Vomit Record Table (Appendix III) to record patients? instances of nausea-vomit 24 hours after their chemotherapeutical treatments and EORTC QLQ-C30 Quality of Life Scale to identify patients? quality of life.Statistical analysis of data were analyzed by Independent Samples t test and Paired-Samples t Test, Mann Whitney U Test, chi?square tests.As the nursing intervention, the patients in the experimental group were made to watch progressive relaxation exercises and guided imagination CD before the first cure of chemotherapy treatment in the chemotherapy unit and they were asked to perform this application at home at least once a day until the second chemotherapy cure. Before the second cure of chemotherapy treatment, the patients were made to do the progressive relaxation exercises and guided imagination application again. Except for the routine applications of the clinic, no application was applied to the patients in the control group during the first and the second cures of chemotherapy treatment.In terms of frequency of symptoms after the progressive relaxation exercises and guided imagination application, symptoms such as nausea and vomiting, feeling weak, sleep disorder and feeling anxious and distressful after the treatment were determined to be experienced statistically less frequently in the experimental group (p<0.05). It was established that the symptoms such as pain, feeling weak, feeling tired, anxious and distressful and feeling pessimistic and sad were experienced statistically less strongly in the experimental group than in the control group (p<0.05). The degree of discomfort of the symptoms such as nausea, vomiting, pain, change in skin and nails, feeling weak, feeling tired, feeling anxious and distressful and feeling pessimistic and sad after the treatment was found to be statistically less significant in the experimental group than in the control group (p<0.05).When life qualities of the experimental group and the control group were compared, it was determined that there was a statistically significant difference between the groups in terms of general well being, physical and emotional condition and symptoms such as tiredness, nausea, vomiting, and pain for the patients of experimental and control groups in the post test (p<0.001). In comparison of pre-post test score means of life quality, the difference in general well being condition, physical function, emotional condition, and tiredness and pain symptoms in the experimental group was statistically significant (p<0.001).