Okul öncesi öğretmenlerinin yöneticilerinde algıladıkları liderlik stilleri ile kendi iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between the leadership styles perceived by the early childhood teachers in their administrators and their own job satisfaction level
Yazar: EMİNE BOZÖYÜK AKSU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ AKIN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin algılarına göre yöneticilerinin sahip oldukları liderlik stilleri ile kendi iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin analizini yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmaya katılan okul öncesi öğretmenlerinin çalıştıkları eğitim kurumu müdürlerinin sergilediklerini düşündükleri liderlik stili özellikleri ve öğretmenlerin sahip oldukları iş doyum düzeyleri ile ilgili görüşleri alınmıştır.
Araştırma, betimsel ve ilişkisel bir araştırma olarak tasarlanmış olup, karma yöntem kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılı süresince Diyarbakır ili merkez ilçelerde bulunan resmi okul öncesi eğitim kurumlarında görevli olan 1586 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Örneklem ise 302 sayıda okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır.
Araştırmada nicel veri toplama araçları olarak; Akan, Yıldırım ve Yalçın tarafından geliştirilen (2014) Okul Müdürleri Liderlik Stili Ölçeği (OMLSÖ) ve Weiss, England, David ve Loffguist tarafından geliştirilen (1967) ve Baycan tarafından Türkçe'ye çevrilen (1985) Minnesota İş Doyum Ölçeği (MİDÖ) kullanılmıştır. Nitel veri toplamak için ise altı soruluk yarı yapılandırılmış görüşme formu ile okul öncesi öğretmenlerinin demografik bilgilerini elde etmek amacıyla oluşturulan kişisel bilgi formu kullanılmıştır.
Nicel verilerin analizi için betimsel analiz ve SPSS 26.0 paket programı kullanılmış olup Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H ve Spearman'ın Sıralama Korelasyon Katsayısı testleri uygulanmıştır. Nitel veri analizinde ise içerik analizi yöntemi tercih edilmiştir.
Araştırma sonucunda, okul öncesi öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin en çok sürdürümcü liderlik özellikleri sergiledikleri ortaya çıkmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin iş doyum düzeyleri incelendiğinde ise, araştırmaya katılan öğretmenlerin mesleki doyumlarının orta düzeyde olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Yöneticilerde algılanan dönüşümcü liderlik stili ile okul öncesi öğretmenlerinin içsel iş doyum düzeyi arasındaki ilişki incelendiğinde pozitif, anlamlı ve zayıf düzeyde bir ilişki mevcut iken; dışsal iş doyum düzeyi ile arasında ise pozitif, anlamlı ve yüksek düzeyde bir ilişki hakimdir. Serbest bırakıcı ve sürdürümcü liderlik ile öğretmenlerin içsel iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkiye bakıldığında ise negatif, anlamlı ve çok düşük düzeyde bir ilişki görülmekte olup serbest bırakıcı liderlik stili ile öğretmenlerin dışsal iş doyumu arasında negatif ve yüksek düzeyde, sürdürümcü liderlik stili ile öğretmenlerin dışsal iş doyumu arasında ise negatif ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir.
Okul öncesi öğretmenleri ile yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılarak yapılan görüşmelerden elde edilen veriler de araştırmanın nicel boyut verilerini destekler niteliktedir.

Abstract:
The purpose of this research is to analyze the relationship between the leadership styles perceived by early childhood teachers in their administrators and their own job satisfaction levels. In accordance with this purpose, the opinions of the early childhood teachers participating in the research about the leadership style characteristics of the principals of the educational institutions they work and the job satisfaction levels of the teachers were taken.
This research was designed as a descriptive and relational research and was conducted using mixed method. The population of the research consists of 1586 early childhood teachers working in official preschools and kindergartens in the central districts of Diyarbakır province during the 2022-2023 academic year. Also, the sample of the research consists of 302 number of early childhood teachers.
Leadership Style Scale of School Principals developed by Akan, Yıldırım and Yalçın (2014) and Minnesota Job Satisfaction Scale developed by Weiss, England, David and Loffguist (1967) and translated into Turkish by Baycan (1985) were used as quantitative data collection tools in the research. Also a semi-structured interview form with six questions was used to collect qualitative data and a personal information form was used to collect demographic information of early childhood teachers.
The analysis of the quantitative data was made using descriptive statistics and SPSS
26.0 package program consisting of Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H and Spearman's Rank Correlation Coefficient tests were applied. In qualitative data analysis, the content analysis method was preferred.
As a result of the research, it has been revealed that school administrators exhibit transactional leadership style the most according to early childhood teacher perceptions. When the job satisfaction levels of the early childhood teachers were examined, it was found that their professional satisfaction was moderate. When the relationship between transformational leadership and teachers' internal job satisfaction level is examined, there is a positive, significant and weak relationship. On the other hand, there is a positive, significant and high level of relationship between the level of external job satisfaction and transformational leadership style. When we look at the relationship between laissez-faire and transactional leadership styles and teachers' internal job satisfaction levels, a negative, meaningful and very low relationship is seen. Also, there is a negative and high level of relationship between laissez-faire leadership style and teachers' external job satisfaction level; and a negative and medium level of relationship between the transactional leadership style and teachers' external job satisfaction.
In addition, the data obtained from the semi-structured interviews with early childhood teachers also support quantitative dimension data of the research.