Türkiye'de vergi gelirlerinin iktisadi faaliyet hacmindeki değişimlerle ilişkisi üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the relationship of the tax revenues with the changes of economic activity volume in Turkey
Yazar: ERDAL KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. CEM SAATCİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik faaliyetler = Economic activities ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; NARDL = Nonlinear Otoregresif Distrubuted Lag ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi gelirlerinin iktisadi faaliyet hacmindeki değişimlerle ilişkisine yönelik bu çalışmada, Türkiye'de 2006-2015 yılları arasında Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'da meydana gelen değişimlerin Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Dahilde Alınan Katma Değer Vergisi, İthalde Alınan Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi ve Toplam Vergi Gelirleri üzerindeki etkileri Doğrusal Olmayan Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (NARDL) yöntemiyle inceleme konusu yapılmıştır. Bu kapsamda Reel Gayrisafi Yurtiçi Hasıla'da meydana gelen artış ve azalışların vergi geliri kalemleri ile toplam vergi gelirleri üzerinde meydana getirdiği etkiler araştırılmıştır. Ortaya çıkan bulguların yorumlanmasında, maliye teorisindeki vergi esnekliği ve vergi canlılığı kavramlarından faydalanılmıştır.
Çalışmanın sonucunda, Türkiye'de 2006-2015 yılları arasında bahse konu vergi geliri kalemleri ve toplam vergi gelirleri ile Reel Gayrisafi Yurtiçi Hasıla arasında asimetrik uzun dönem ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Reel Gayrisafi Yurtiçi Hasıla'da meydana gelen artış ve azalışların her bir vergi geliri açısından farklı etkilerinin olduğu görülmüştür. Böylece, Türkiye'de 2006-2015 döneminde vergi gelirlerinin iktisadi faaliyet hacmindeki artışlara karşı duyarlı olduğu ve vergi sisteminin esnek ve canlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study on the relationship between tax revenues and changes in the economic activity volume, the effets of changes in the Real Gross Domestic Product of Turkey between the period of 2006-2015 on the Personel Income Tax, Corporate Tax, Value Added Tax Inward, Value Added Tax on Imports, Excise Duty and the Total Tax Revenues examined by Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) method. The effects of increases and decreases in Real Gross Domestic Product on tax revenue items and total tax revenues were researched in this context. The concepts of tax elasticity and tax buoyancy in fiscal theory were used in interpretation of the findings of this study.
In conclusion, the existence of long-term asymmetrical relationships between the said tax revenue items, total tax revenues and the Real Gross Domestic Product in Turkey during the period of 2006-2015 has been identified. It has been observed that the increases and decreases in Real Gross Domestic Product have different effects on each tax revenue items. Thus, it is concluded that the tax revenues are sensitive to the increases in the volume of economic activity and the tax system is elastic and buoyant in Turkey during the period of 2006-2015.