SOVYETLER BİRLİĞİ'NİN SONA ERİŞİ DÖNEMİNDEKİ İKİ ALMANYA'NIN BİRLEŞMESİ SÜRECİ
THE PROCESS OF UNIFICATION OF THE TWO GERMANY DURING THE COLLAPSE OF THE SOVIET UNION
Yazar: ZARİNA BEYŞENBAEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT BÜRKAN SERBEST
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından dünya üzerinde ideolojik bir hâkimiyet kurmayı hedefleyen iki süper güç ortaya çıkmıştır. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyetler Birliği ya da uzun adıyla Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) arasındaki Soğuk Savaş'ın en somut şekilde yaşandığı yer Almanya olmuştur. Berlin şehri, Doğu Almanya sınırları içerisinde kalmasına rağmen Batı Bloku ülkeleri ve Sovyetler Birliği arasında yapılan bir antlaşma gereği ikiye bölünmüştür. Batı ve Doğu Almanya, bu yeni dünya düzeninde kendi konumunu belirlemeye çalışmıştır.
Mart 1985'te Mihail Gorbaçov'in Sovyetler Birliği'nin Komünist Parti Genel Sekreterliği'ne gelmiştir. Gorbaçov'un benimsediği Glasnost ve Perestroyka politikaları ile Sovyetler Birliği'nin hem ekonomi (merkezi hükûmet planlamasından piyasa ekonomisine geçiş) hem de uluslararası ilişkiler politikalarında (ABD ile yapılan görüşmeler sonucunda nükleer silahlanma yarışına son verme isteği) önemli değişimler meydana gelmiştir. Bununla ilintili olarak başka bir önemli gelişme, Gorbaçov'un Mayıs 1988'de BM'nin Genel Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, ideolojik dış politikaya son verilmesi gerektiğini ve ülkelerin başkalarının iç işlerine karışmadan bağımsız karar verebilmeleri gerektiğini söyleyerek, Doğu Avrupa ülkelerindeki Sovyet etkisini azaltmasıdır. Buna bağlı olarak, 1989'da Polonya, Macaristan, Çekoslavakya, Romanya ve Bulgaristan'da muhalif hareketler başlamıştır ve komünist rejimler yıkılarak demokrasiyi benimseyip ve serbest piyasa ekonomisine geçiş yapmışlardır. Zira Doğu Almanya da geç olsa da muhalif hareketlerden nasibini almıştır. Soğuk Savaş'ın temel sembollerinden biri olan Berlin Duvarı'nın 9 Kasım 1989'da yıkılması
vi
ve 3 Ekim 1990'da Doğu ve Batı Almanya'nın birleşmesi, bu dönemin bitişine işaret eden en önemli olaylardandır.
Bu çalışmada, Doğu Almanya'da komünizmin çöküşü, ardından Doğu ile Batı Almanya'nın birleşmesi süreci ve söz konusu birleşmeye yönelik Sovyetler Birliği'nin pozisyonu analiz edilmeye çalışılmaktadır. Doğu Almanya'da komünizmin çöküşünün ve Sovyetler Birliği'nin iki Almanya'nın yeniden birleşmesine onay vermesinin nedenlerini açıklamakta kullanabilecek çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Doğu Almanya'da derinleşen sosyo-ekonomik krizdir. İkincisi, Batı Almanya'nın Doğu Almanya'ya karşı gelişmiş mali, kültürel ve teknik üstünlüğüdür. Son olarak, kendi içindeki ekonomik ve siyasi krizler nedeniyle Sovyetler Birliği, Doğu Almanya'daki hegemonyasından vazgeçmek zorunda kalmıştır.
Anahtar kelimeler: Soğuk Savaş, ABD, Sovyetler Birliği, Alman Demokratik Cumhuriyeti, Almanya Federal Cumhuriyeti, İki Artı Dört Konferans

Abstract:
After the end of World War II, two superpowers emerged that sought to establish ideological dominance in the world. Germany was the place where the Cold War between the United States (USA) and the Soviet Union or the Union of Soviet Socialist Republics (USSR) was experienced most noticeably. The city of Berlin was divided into two parts according to an agreement between the Western Bloc countries and the Soviet Union, although it remains within the borders of East Germany. West and East Germany sought to assert their position in this new world order.
In March 1985 Mikhail Gorbachev became General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union. The Glasnost (openness) and Perestroika (restructuring) policies adopted by Gorbachov, led to significant changes both in the economic policy of the Soviet Union (the transition from centralized state planning to a market economy) and in the policy of international relations (the desire to put an end to the nuclear arms race as a result of negotiations with the United States). The other important event related to this is the weakening of Soviet influence in the countries of Eastern Europe, when Gorbachev, in his speech at the UN Plenary Session in May 1988, said that ideological foreign policy should be stopped and that countries should be able to make independent decisions without interfering in the internal affairs of others. Accordingly, in 1989, opposition movements began in Poland, Hungary, Czechoslovakia, Romania and Bulgaria, and communist regimes were overthrown, adopting democracy and moving to a free market economy. East Germany has also received its share of opposition movements, albeit belatedly. October of November 1989, the fall of the
x
Berlin Wall, one of the main symbols of the Cold War, and the unification of East and West Germany on October 3, 1990 are among the most important events that marked the end of this period.
This study attempts to analyze the fall of communism in East Germany, followed by the process of unification of East and West Germany, as well as the position of the Soviet Union in relation to this unification. Several factors explain the reasons for the fall of communism in East Germany and the consent of the Soviet Union to the reunification of the two Germanies. The first is the deepening socio-economic crisis in East Germany. Secondly, the advanced financial, cultural and technical superiority of West Germany over East Germany. Finally, due to the economic and political crises within itself, the Soviet Union was forced to abandon its hegemony in East Germany.
Key words: Cold War, USA, Soviet Union, German Democratic Republic, Federal Republic of Germany, Conference Two Plus Four.