Kent turizminde mekansal tercihler, deneyimler ve mekanın düzenlenişi üzerine ilişkiler: İstanbul tarihi yarımada örneği
The relationship on spatial preferences, experiences and space arrangement in urban tourism: İstanbul historical peninsula sample
Yazar: CEREN AVCI
Danışman: PROF. DR. AZİZE HASSAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Turizm = Tourism
Dizin: Deneyim = Experience ; Deneyimsel turizm = Experiential tourism ; Mekan tasarımı = Space design ; Mekan tercihleri = Spatial preferences ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; Tercih = Preference ; Turizm = Tourism ; İstanbul = Istanbul ; Şehir turizmi = City tourism

Özet:
Bu çalışmada kent turizmi kapsamında İstanbul tarihi yarımadayı ziyaret eden turistlerin mekansal tercih ve deneyimlerinin turistlerin demografik özelliklerine ve bulunulan mekana göre bir farklılık gösterip göstermediği; ayrıca mekansal tercihlerin mekansal deneyimler üzerinde, mekansal deneyimlerin ise mekanın düzenlenişi üzerinde bir etki gücünün bulunup bulunmadığının saptanması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda 2017 yılının ilk 5 ayı içerisinde İstanbul tarihi yarımadayı en çok ziyaret eden ilk 5 milletten toplamda 613 turist araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Cinsiyete göre mekânsal tercih ve deneyimlerin bir farklılık gösterip göstermediğinin tespiti için bağımsız t testleri yapılmış, katılımcıların gelirlerine, mesleklerine, milliyetlerine ve bulunulan mekana göre mekânsal tercih ve deneyimlerin bir farklılık gösterip göstermediğinin tespiti için one way anova analizleri uygulanmıştır. Turistlerin mekansal tercihlerinin mekansal deneyimler ve mekansal deneyimlerin mekanın düzenlenişi üzerinde bir etkisinin bulunup bulunmadığının tespiti için ise regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda katılımcıların cinsiyetlerine göre mekânsal tercihlerinde anlamlı bir fark olduğu fakat mekânsal deneyimlerinde anlamlı bir farklılık olmadığı; gelir, milliyet ve bulunulan mekana göre mekânsal tercihlerin anlamlı bir farklılık gösterdiği ve meslek, gelir, milliyet ve bulunulan mekana göre mekansal deneyimlerinde anlamlı bir farklılık olduğu bulgulanmıştır. Ayrıca keşfedici turist tercihlerinin duygusal, zihinsel, duyumsal, kültürel, sosyal ve fiziksel deneyimler üzerinde etki gücünün olduğu; örnek toplayıcı turist tercihlerinin zihinsel deneyimler, duyumsal deneyimler, kültürel deneyimler, fiziksel deneyimler üzerinde etki gücünün olduğu; duygusal, zihinsel, kültürel, sosyal ve fiziksel deneyimlerin dışsal işlevler üzerinde etki gücünün bulunduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda çalışma sonuçları alanda gerçekleştirilmiş diğer çalışmaların sonuçlarıyla kıyaslanarak bulgular tartışılmış, tüketici araştırmaları kapsamında geliştirilen öneriler sunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler:	Kent Turizmi, Tarihi Yarmada, Mekansal Tercihler, Mekansal Deneyimler, Mekanın Düzenlenişi

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate whether the spatial experience and the spatial preferences of the tourists who visited Istanbul historical peninsula differ according to the demographical characeristics of the tourists and the places they are in; it is also aimed to determine whether spatial preferences have an effect on spatial experiences and spatial experiences have an effect on the arrangement of space. In this direction, 613 tourists from the first 5 nations that visited the historical peninsula  of Istanbul most in the first 5 months of 2017 constituted the sample of the study. Independent t tests were conducted to determine whether spatial preferences and experiences differed according to gender, one way anowa analyzes were applied to determine whether the spatial preferences and experiences differed according to participants' incomes, professions, nationalities and the place that they are in. Regression analyzes were performed to determine whether spatial preferences of tourists have an effect on spatial experiences and spatial experiences have an effect on the arrangement of space. As a result of the analysis, there was a significant difference in the spatial preferences of participants according to gender, but there was no significant difference in spatial experiences; spatial preferences were found to show a meaningful difference according to income, nationality and the place that the tourists in and that the spatial experiences according to profession, income, nationality and the place that the tourists in were significantly different. In addition, exploratory tourist preferences have an effect on emotional, mental, sensory, cultural, social and physical experiences; sampler tourist preferences have an effect on mental, sensory, cultural, physical experiences; emotional, mental, cultural, social and physical experiences have an effect on external functions. In this context, the results of the study were compared with the results of the other studies conducted in the field and the findings were discussed, suggestions were submitted in scope of consumer researches.
Keywords:	Urban Tourism, Historical Peninsula, Spatial Preferences, Spatial Experiences, Spatial Arrangement