Pedodonti kliniğinde yapılan süt dişi amputasyon ve kanal tedavilerinin prognozu
Prognosis of primary teeth pulpotomy and root canal treatments treated at the pedodontics clinic
Yazar: AİSEL KAFETZİ CHOUSEİN
Danışman: PROF. DR. LEYLA  DURUTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Dişler = Teeth ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Pedodonti = Pedodontics ; Prognoz = Prognosis ; Süt dişleri = Tooth deciduous

Özet:
Araştırmamızda; kliniğimize başvuran çocuk hastalarda süt dişleri için endodontik tedavi
gereksiniminin belirlenmesi, pulpa amputasyonu ve kanal tedavisi yapılan dişlerde tedavilerin
prognozunun ve tedavilerin başarısını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Bu amaçla; kliniğimize başvuran çocuk hastaların ağız içi klinik ve radyografik muayene bulguları
değerlendirilerek süt dişlerinde endodontik tedavi gereksinimi belirlenmiş ve yaşları 5 ile 9 arasında
değişen 206 çocukta endikasyon kriterleri doğrultusunda amputasyon ya da kanal tedavisi uygulanan
279 süt azı dişi tedavilerin prognozunu değerlendirmek üzere çalışma kapsamına alınmıştır.
Tedaviler, rutin klinik prosedürlere göre asistan ve 5.sınıf stajyerler tarafından gerçekleştirilmiştir.
Buna göre 85 dişte amputasyon (46'sı 1.süt azı, 39'u 2.süt azı), 45 dişte kanal tedavisi (10'u 1.süt azı,
35'i 2.süt azı) olmak üzere toplam 130 dişin tedavisi asistanlar tarafından; 109 dişte amputasyon
(52'si 1.süt azı, 57'si 2.süt azı), 40 dişte kanal tedavisi (9'u 1.süt azı, 31'i 2.süt azı) olmak üzere 149
dişin tedavisi 5.sınıf stajerler tarafından yapılmıştır.
Tedavinin başarısızlığına neden olabilecek diş, hasta ve çalışma koşullarına ait faktörleri belirlemek
üzere hazırlanan bir anket formu tedavileri yapan asistan ve 5.sınıf stajyer öğrencilere sunularak
alınan cevaplar araştırmacı tarafından kaydedildi.
Tedavilerin tamamlanmasından hemen sonra dişlerden periapikal radyografiler alınmış ve tedaviden
sonraki 6. ve 12. aylarda hastalar kontrole çağrılarak tedavilerin başarısı klinik ve radyografik olarak
değerlendirilmiştir.
Çalışmamızın sonuçları değerlendirildiğinde, kliniğimize başvuran hastaların % 36'sında süt dişi
endodontik tedavi gereksinimi olduğu bulunmuştur. 12 aylık gözlem süresi sonunda 189 diş üzerinde
yapılan genel değerlendirmede (132 amputasyon, 57 kanal tedavisi) başarı oranı amputasyon
tedavilerinde % 46,2, kanal tedavilerinde % 33,3 olarak bulunmuştur. Tedavinin başarısı bakımından
amputasyon ve kanal tedavileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür.
Pulpa amputasyonlarında tedavinin başarısını etkileyebileceği öngörülen diş-hasta ve çalışma
koşullarına ait parametreler ile tedavi sonuçları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; tedavileri
uygulayan hekim grubunun tedavinin başarısı bakımından önemli olduğu ve asistanlar tarafından
yapılan pulpa amputasyonlarında başarı oranının % 56, 5.sınıf stajyer öğrenciler tarafından
yapılanlarda ise % 36,4 olduğu gözlenmiş ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.
Çocuğun yaşı, cinsiyeti, ağız hijyeni, çürüğün niteliği, restorasyonun tipi, kullanılan daimi restorasyon
materyali ve fizyolojik kök rezorbsiyonu gibi faktörler ile tedavinin başarısı arasındaki ilişki ise
istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır.
Kanal tedavilerinde tedavinin başarısını etkileyebileceği öngörülen diş-hasta ve çalışma koşullarına ait
parametreler ile tedavi sonuçları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, periradiküler bölgede lezyon
bulunan dişlerde kanal tedavilerinin % 19.4, lezyon bulunmayan dişlerde ise % 50 oranında başarılı
olduğu gözlenmiş ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Tedavinin başarısı ile ağız
hijyeni arasında da anlamlı bir ilişki olduğu, ağız hijyeni iyi olan çocuklarda kanal tedavilerinin
% 100 oranında başarılı olmasına karşılık ağız hijyeni kötü olan çocuklarda bu oranın % 29,6'ya
düştüğü ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Buna karşılık, tedaviyi
yapan hekim grubu, çocuğun yaşı, cinsiyeti, kanalların morfolojisi, kanallarda biyomekanik temizliğin
90
yeterince yapılıp yapılmaması, seans sayısı, pü varlığı, kanalların tam olarak doldurulup
doldurulmaması, restorasyon tipi, kullanılan daimi restorasyon materyali, ödem/fistül varlığı ve
fizyolojik kök rezorpsiyonu gibi faktörler ile tedavinin başarısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
ilişki bulunamamıştır.
Tedavilerin tamamlanmasından sonra 6. ve 12. aylarda yapılan değerlendirmelerde pulpa
amputasyonları için periradiküler lezyon, sekonder çürük, internal ve eksternal kök rezorpsiyonu
gelişiminin; kanal tedavileri için ise periradiküler lezyon ve eksternal patolojik kök rezorpsiyonu
gelişiminin en sık karşılaşılan başarısızlık bulgusu olduğu görülmüştür.
Bu bulgular ile tedavinin başarısını etkileyebileceği öngörülen diş-hasta ve çalışma koşullarına ait
parametreler arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; pulpa amputasyonlarından sonra sekonder çürük
gelişimi ve periradiküler lezyon gelişimi ile tedavi öncesi koşullara ait parametrelerin hiçbirisi
arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı; internal rezorbsiyon görülme oranının 5.sınıf stajyerleri
tarafından yapılan pulpa amputasyonlarında anlamlı bir şekilde yüksek olduğu, eksternal patolojik kök
rezorbsiyonu görülme oranının da tedavi öncesi fizyolojik kök rezorpsiyonu görülen dişlerde daha
fazla olduğu gözlenmiştir. Kanal tedavisi uygulanan dişlerde ise; tedavi sonrası periradiküler lezyon
görülme oranının tedavi öncesinde periradiküler lezyon bulunan dişlerde anlamlı bir şekilde
yükseldiği, eksternal patolojik kök rezorbsiyonu görülme oranının ise pü, apse/fistül varlığında ve
kanal dolgusu bütünlüğünün sağlanamadığı durumlarda arttığı gözlenmiştir.
Çalışmamızın sonuçlarına göre; kliniğimizde yapılan süt dişi pulpa amputasyonu ve kanal tedavisi
başarı oranlarının genel olarak düşük olduğunu ve hastanın ağız hijyeninden hekimin klinik
deneyimine, endikasyon kriterlerinden klinik işlemlerdeki uygulama hatalarına kadar birçok
parametrenin bunda rolü olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
In our research, it is aimed to determine the endodontic treatment requirement for primary teeth in
children who have applied to our clinic and to evaluate the prognosis of treatment of teeth to which
pulpotomy and root canal treatment had applied and the factors affecting the success of the treatments.
Thus the oral clinical and radiographic examination findings of pediatric patients applied to our clinic
were evaluated and endodontic treatment requirement for primary teeth was determined and according
to the indication criteria in 206 children between the ages 5 and 9; 279 primary molar teeth to which
amputation or root canal treatment was applied are taken in the scope of the study in order to evaluate
their prognosis.
Treatments are performed by assistants or 5th class interns according to the routine clinical procedures.
Accordingly totally 130 teeth treatments as amputation of 85 teeth (46 of them first primary molar, 39
of them second primary molar), root canal treatment of 45 teeth (10 of them first primary molar, 35 of
them second primary molar) were performed by the assistants and totally 149 teeth treatments as
amputation of 109 teeth (52 of them first primary molar, 57 of them second primary molar) and root
canal treatment in 40 teeth (9 of them fist primary molar, 31 of them second primary molar) were
performed by 5th class interns.
A questionnaire form that is prepared to determine the factors regarding to the tooth, patient and
working conditions that may cause failure of the treatment was distributed to the treating assistants
and 5th class interns and the answers taken were recorded by the researcher.
Immediately after the completion of the treatments; periapical radiographies were taken from the teeth
and the success of the treatments were evaluated clinically and radiographically by calling the patients
on 6th-12th months for controls.
When the results of our study are evaluated, it is found that % 36 of the patients applied to our clinic
needed primary tooth endodontic treatment. At the end of 12-month follow-up period; in the general
evaluation performed on 189 teeth (132 pulpotomies, 57 root canal treatments), it is found that the
success ratio in pulpotomy treatments is 46.2% and in root canal treatments is 33.3+. It is observed
that there is no statistically significant difference between pulpotomy and root canal treatments in
terms of the success of the treatment.
When the relationship between the treatment results and the parameters regarding to the tooth-patient
and working conditions that are foreseen to affect the success of the treatment in pulpotomy is
evaluated; it is found that the treating operator group is important in terms of the success of the
treatment and the success ratio in the pulpotomy applied by the assistants is 56% and the success ratio
in the pulp amputations performed by 5th class interns is 36.4% and the difference is found statistically
significant. The relationship between the factors such as the age, gender, oral hygiene, quality of the
caries, type of the restoration, permanent restoration material used and physiological root resorption
and the success of the treatment is not found as statistically significant.
When the relationship between the treatment results and the parameters of the working conditions and
the tooth-patient that are stipulated to affect the success in root canal treatment is evaluated; it is
observed that root canal treatments are successful in 19.4% in teeth with a lesion in periradicular
92
region and successful in 50% of the teeth with no lesions and the difference is found as statistically
significant. It is observed that there is a significant relationship between the success of the treatment
and the oral hygiene and although root canal treatments in children with good oral hygiene is 100%
successful, this ratio decreases to 29.6% in the children with poor oral hygiene and the difference is
found as statistically significant. on the contrary, no statistically significant relationship is found
between the success of the treatment and the factors such as the treating operator group, age, gender of
the child, morphology of the canals, whether biomechanical cleaning is sufficiently performed in the
canals, whether the canals are completely filled or not, restoration type, permanent restoration
material used, presence of an edema/fistula, number of sessions, presence of pu and physiological root
resorption.
In the evaluations performed on 6th and 12th months after the completion of the treatments; it is
observed that the most common seen failure findings are periradicular lesion, secondary caries,
internal and external root resorption development for pulp amputations and periradicular lesion and
external pathological root resorption development for root canal treatments.
When the relation between these findings and the parameters of working conditions and tooth-patient
that are foreseen to affect the success of the treatment is evaluated; it is found that there is no
significant relationship between the secondary caries formation and periradicular lesion development
after pulp amputations and the parameters regarding to the conditions before the treatment; occurrence
of internal resorption ratio is significantly higher in the pulpotomies performed by 5th class interns,
occurrence of external pathological root resorption ratio is higher in the teeth with physiological root
resorption between the treatment. In the teeth to which root canal treatment was applied; it is observed
that the ratio of periradicular lesion formation after the treatment has significantly increased in the
teeth with periradicular lesions before the treatment and external pathological root resorption
occurrence has increased in case the integrity canal filling cannot be provided in the presence of pu,
abscess/fistula.
According to the results of our study; it is possible to remark that the success ratios of primary teeth
pulpotomy and root canal treatment performed in our clinic are generally low and various parameters
such as the oral hygiene of the patient, clinical experiences of the operator, indication criteria and
application faults in clinical processes have a role in this result.