Türkiye'nin geçiş ekonomileri ile dış ticaret potansiyeli: Panel çekim modeli yaklaşımı
Turkey's foreign trade potential with transition economies: Panel gravity model approach
Yazar: OĞUZHAN ALPASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLKAY NOYAN YALMAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cazibe modelleri = Gravity models ; Geçiş ekonomisi = Transition economies ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Ticaret = Trade ; Ticaret politikaları = Trade policies ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
Türkiye'nin Geçiş Ekonomileri İle Dış Ticaret Potansiyeli: Panel Çekim Modeli Yaklaşımı
1980'li yılların sonlarında, dünya siyasi ve ekonomik coğrafyasını etkileyen ve yeniden şekillendiren bir geçiş süreci yaşanmaya başlanmıştır.21 Aralık 1991'de SSCB'nin resmen dağılmasıyla beraber yaklaşık elli yıl süren soğuk savaş dönemi bitmiş, Avrasya coğrafyasında önemli siyasi ve ekonomik değişimler meydana gelmiştir. 
İki kutuplu sistemin çökmesiyle Orta Avrupa'dan Kafkaslara ve Asya'nın ortalarına kadar uzanan SSCB coğrafyasında yeni bağımsız ülkeler ortaya çıkmıştır.Geçiş ekonomileri (Dönüşüm ekonomileri) diye adlandırılan ve merkezi planlamaya dayalı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçmeye çalışan bu ülkeler; Merkezi ve Doğu Avrupa ülkeleri, Bağımsız devletler topluluklarından oluşmaktadır. Ayrıca Çin ve Vietnam gibi bazı Orta Asya ülkeleri de siyasi olarak bir geçiş süreci yaşamamış olsalar bile, son yıllar da yaptıkları yoğun ekonomik liberalleşme çalışmaları nedeniyle geçiş ekonomileri olarak incelenmektedir.Türkiye'de de 1980'lerden itibaren piyasa ekonomisinin kurum ve kurallarının tam olarak işletilmesi konusunda yapılan reformlar, geçiş ekonomileri sürecine paralellik göstermektedir.
Çalışmanın konusu, Türkiye ile geçiş ekonomileri arasında gerçekleşen dış ticaretin panel çekim modeli ile analizidir. Geçiş ekonomilerinde yer alan ülkelerin çoğu gelişmekte olan ülke kapsamında olup, ekonomik özellikler bakımından birbirine benzemektedir. Türkiye'de özellikle ihracata yönelik büyüme politikalarının benimsenmesinin etkisiyle de özellikle bu ülke gruplarıyla dış ticaret önem arz etmektedir. Türkiye'nin AB ülkeleriyle yaptığı dış ticaret belli ölçülerde seyrederken, geçiş ekonomileriyle dış ticaretin geliştirilmesi konusu önem kazanmaktadır. Bu çalışmada geçiş ekonomileri ile Türkiye'nin gerçekleştirmiş olduğu dış ticaret hacminden yola çıkılarak, potansiyel ticaret hacmi ve potansiyelin güçlendirilmesi için uygulanabilecek politikalar ele alınacaktır. Bu amaçla, çalışmada, ekonometrik panel çekim modeli uygulanacak, elde edilen sonuçlar doğrultusunda, Türkiye ile geçiş ekonomileri arasındaki dış ticaretin geliştirilmesi ve ekonomik büyümenin desteklenmesi konularında politika ve öneriler ortaya konmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Çekim Modeli, Dış Ticaret, Geçiş Ekonomileri

Abstract:
Turkey's Foreign Trade Potential With Transition Economies: Panel Gravity Model Approach
In the late 1980s, a transition process was begun to experience that effect to politics and economics geography of world and reshapes.December 21, 1991 along with the disintegration of the USSR officially fifty years of cold war finished, important political and economic changes have occurred in Eurasia. Newly independent countries has emerged in the USSR which extending to the middle of Central Europe from the Caucasus and Asia with the collapse of the bipolar system. These countries that so-called transition economies (Conversion economies) and trying to cross the free market economy based on central planning economy is composed of Central and Eastern European countries and CIS states.In addition, even if they not experienced in a transition period, some Central Asian countries such as China and Vietnam are being investigated as transition economies as well as political, because of the work intense economic liberalization in recent years they do.
The reforms carried out in line with the process of the transition economies, in Turkey as well as the full operation of the institutions and rules of the market economy since the 1980s.The subject of the study is analyzed by the panel gravity model of trade that occurs between transition economies and Turkey. Most of the country is covered by the developing countries located in the transition economies are similar in terms of economic features. In Turkey, the impact of the adoption of the growth policy, especially export-oriented foreign trade is of importance, especially with this group of countries. Turkey's foreign trade with the EU countries, while watching a certain extent, the development of foreign trade with transition economies are important subject. In this study, starting from the transition economies of Turkey's foreign trade volume is realized, the policies can be implemented to strengthen the potential trade volume and potential will be discussed. For this purpose, in this study, the econometric panel gravity model will be applied, in accordance with the results obtained, the development of trade between transition economies and Turkey and policy issues to support economic growth and recommendations will be studied to reveal.
Key Words: Gravity model, Foreign trade, Transition Economies