Ali Rıza Hakses'in Muğla-Menteşe Büyükleri adlı eserinin tenkitli neşri
Criticized publication of Ali Rıza Hakses's Muğla-Menteşe Büyükleri
Yazar: KEMAL DENİZ KARA
Danışman: PROF. DR. ADNAN ÇEVİK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Hakses, Ali Rıza = Hakses, Ali Rıza ; Kent tarihi = Urban history ; Menteşe Beyliği = Menteşe Sultanate ; Muğla-Menteşe = Muğla-Menteşe ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
Bu çalışma, Eski Diyanet İşleri Başkanlarından, 1938-1948 yılları arasında Muğla Müftülüğü görevinde bulunmuş olan Ali Rıza Hakses'in, Muğla-Menteşe Büyükleri adlı eserinin tenkitli neşridir. Esere Güneybatı Anadolu'da Menteşeoğulları Beyliği'nin 1261 yılındaki teşekkülünden ve beylerin hal tercümelerinden bahsederek giriş yapan Hakses, Muğla ve yöresinde yetişmiş ya da görev yapmış; bey, emir, âlim, fazıl, sanatkâr, şeyh-meşayih gibi kişilerden, toplamda 155 kişinin hal tercümelerine yer vererek, Muğla-Menteşe Büyükleri adlı eserini 1941 yılında yazmıştır. Hakses eserini yazarken yazılı kaynakların yanı sıra sözlü rivayetlerden de istifade ederek sözlü tarih çalışması yapmış olup Muğla'nın yerel tarihine dair önemli bilgiler vermektedir. Muğla-Menteşe Büyükleri adlı eser 1999 ve 2010 yıllarında sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Sadeleştirilen eserlerde tam bir tenkitli neşir çalışması yapılmadığı ve özellikle 1999 yılında yayınlanan eserde eksik ve hatalı sadeleştirmeler bulunduğu, eserin orijinalliğini kaybettiği için, Ali Rıza Hakses'in Muğla-Menteşe Büyükleri Adlı Eserinin Tenkitli Neşri başlığıyla Yüksek Lisans tezimizde daha önce yapılan hatalar giderilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada Hakses'in bizzat daktilo ile yazdığı tek ve orijinal nüsha temel alınarak, dil yapısı muhafaza edilmiştir. Çalışmada tenkitli neşir yapılmasının yanı sıra Ali Rıza Hakses'in hayatına ve eserlerine yer verilmiş olup yararlandığı kaynaklar tanıtılmış ve eserin Muğla-Menteşe tarihi açısından önemine değinilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Ali Rıza Hakses, Biyografi, Muğla-Menteşe Tarihi, Tenkit, Menteşe Beyliği

Abstract:
This study is an edition critique of "Muğla-Menteşe Büyükleri" by Ali Rıza Hakses, a former head of religious affairs who served as Mufti of Mugla between 1938 and 1948. Beginning his work by giving information about the formation of Menteşeoğulları Beylic in 1261 in Southwestern Anatolia and the life history of its sultans, Hakses wrote "Muğla-Menteşe Büyükleri" in 1941 by giving life stories of 155 people in all who had been raised or had served in Muğla district such as bey, emir, alim, fazıl, artist, sheik-meshayih. Hakses has made oral history studies by using oral narratives as well as written sources while writing his work, providing crucial information about Mugla's local history. Muğla-Menteşe Büyükleri was simplified and published in 1999 and 2010. Since there was no complete edition critique of the simplified works and the one published in 1999 contained incomplete and incorrect simplifications, and the work lost its originality, previous errors tried to be corrected in this Master's thesis "The Edition Critique of Mugla-Menteşe Büyükleri by Ali Riza Hakses, one of the former heads of the Religious Affairs.". In addition, in this study, the language structure has been preserved based on the single and original copy that Hakses himself wrote with a typewriter. Besides the edition critique, this study contains the life and works of Ali Rıza Hakses, the sources he benefited from were introduced, and the importance of the work concerning the history of Mugla-Menteşe was mentioned.

Keywords: Ali Rıza Hakses, Biography, the History of Mugla-Menteşe, Edition Critique, Menteşe Beylic