Konya'da bir üniversite hastanesi çalışanlarında mesleki olarak iyonize radyasyon maruziyetinin oksidatif stres ve inflamasyon markırları üzerine etkileri
The effects of occupational ionizing radiation exposure on oxidative stress and inflammation markers in A university hospital employees in Konya
Yazar: ZEHRA ARDIÇ
Danışman: PROF. DR. TAHİR KEMAL ŞAHİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Konya = Konya ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Geniş kullanım alanı olan iyonize radyasyonun insan sağlığı üzerine etkileri, iyonize radyasyonun keşfinden bu yana görülmektedir. Bu çalışmada; Meram Tıp Fakültesi çalışanlarında radyasyondan korunma durumlarının belirlenmesi, radyasyon maruziyetine bağlı mevcut hastalık ve sağlık şikayetlerinin ortaya konulması, oksidatif stresin ve inflamasyonun biyogöstergeler ile gösterilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel türde tasarlanmış olan bu çalışma 4 Ağustos - 30 Kasım 2020 tarihleri arasında  Meram Tıp Fakültesi'nde çalışma ortamında iyonize radyasyon maruziyeti olan (radyoloji, nükleer tıp, radyasyon onkolojisi, kardiyoloji, gastroenteroloji, ortopedi, üroloji) ve olmayan bölümlerde çalışan 172 kişiyle yapılmıştır. Çalışmada, katılımcılara veri toplama formu uygulanmış ve katılımcılardan 5 ml kan alınmıştır. Katılımcılardan alınan kan örneklerinden tümör nekrozis faktör (TNF)-alfa, interlökin (IL)-10, toplam antioksidan durumu (TAS) ve toplam oksidan durumu (TOS) ölçülmüş, oksidatif stress indikatörü (OSİ) hesaplanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılıp analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık için p'nin 0,05'ten küçük olduğu durumlar kabul edilmiştir. 
Bulgular: Radyasyonlu alanda çalışanların %50,0'si erkek, yaş ortalamaları 35,91±7,07 çalışma sürelerinin ortalaması 9,80±7,1 yıldı. Katılımcıların %40,7'sinin radyoloji bölümünde çalıştığı tespit edilmiştir. Radyasyonlu alanda çalışanlarda kişisel dozimetre kullanım sıklığı %80,2, kurşun önlük kullanım sıklığı %69,8, kurşun boyunluk kullanım sıklığı %59,3 olarak ortaya konmuştur. Radyasyonlu alanda çalışanlarda daha fazla gebe kalmada zorluk yaşandığı bulunmuştur. Halsizlik, sinirlilik, yorgunluk, baş ağrısı yakınmaları radyasyonlu alanda çalışanlarda daha fazla görülmüştür. İyonize radyasyon maruziyeti olan grupta iyonize radyasyon maruziyeti olmayan gruptan TOS, OSİ, TNF-α ve IL-10 daha yüksek, TAS daha düşük tespit edilmiştir. TOS, TAS, OSİ, TNF-α ve IL-10 biyogöstergelerinin kesme noktaları belirlenmiştir. 
Sonuç: Kişisel koruyucu donanım kullanımı yeterli düzeyde olmadığı ve iyonize radyasyon maruziyetinin sağlık yakınmalarını arttırdığı saptanmıştır. Mesleki iyonize radyasyon maruziyetinin oksidatif stresi ve inflamasyonu arttırdığı bulunmuştur. Radyasyon güvenliği hakkında eğitimler verilerek; kişisel koruyucu donanım ve dozimetre kullanımı arttırılmalıdır. Periyodik izlemlere daha çok önem verilerek, iyonize radyasyon maruziyetinin oluşturduğu zararlı etkiler önlenmeye çalışılmalıdır.

Abstract:
Objective: The effects of ionizing radiation, which has a wide usage area, on human health have been seen since the discovery of ionizing radiation. In this study, it was aimed to present the current disease and health complaints related to radiation exposure in Meram Medical Faculty employees, to examine the radiation protection conditions and to show oxidative stress and inflammation with bioindicators.
Method: This cross-sectional study was conducted between 4 August - 30 November 2020 in Meram Medical Faculty with 172 people working in departments exposed (radiology, nuclear medicine, radiation oncology, cardiology, gastroenterology, orthopedics, urology) and not exposed to ionized radiation in the working environment. In the study, a data collection form was applied to the participants and 5 ml of blood was drawn from the participants. Tumor necrosis factor (TNF)-α, interleukin (IL)-10, total antioxidant status (TAS) and total oxidant status (TOS) were measured from the blood samples taken from the participants, and the oxidative stress indicator (OSI) was calculated. The data were analyzed and the statistical significance level was accepted as p<0,05 for all tests.
Results: The average age of the people working in the area with radiation was 35.91 ± 7.07, 50.0% of them were male, the average working time was 9.80 ± 7.1 years. It has been determined that 40.7% of the participants work in the radiology department. The frequency of using personal dosimeters for those working in the field of radiation was 80.2%, the frequency of using lead aprons 69.8%, and the use of lead collar 59.3%. It has been found that those who work in the radiation field have more difficulty in conceiving. Complaints of weakness, nervousness, fatigue, headache were more common in those working in the area with radiation. It was detected in the group with ionizing radiation exposure higher TOS, OSI, TNF-α , IL-10 and lower TAS than the group without ionizing radiation exposure. The cut-off points of TOS, TAS, OSI, TNF-α and IL-10 biomarkers were determined.
Conclusion: It was found that the use of personal protective equipment was not sufficient and ionizing radiation exposure increased health complaints. Occupational ionizing radiation exposure has been found to increase oxidative stress and inflammation. By giving training on radiation safety, the use of personal protective equipment and dosimeters should be increased. By paying more attention to periodic monitoring, the harmful effects of ionizing radiation exposure should be prevented.