Bazı farklı substitue gruplar içeren çinko ftalosiyanin boyarmaddelerinin sentezi ve tekstil materyallerinin renklendirilmesi
Synthesis of zinc phthalocyanine dyestuffs containing some different substituents and colouration of textile materials
Yazar: PINAR SARAL ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. ARİF TANER ÖZGÜNEY ; PROF. SELAMİ ŞAŞMAZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu tezin temel amacı, eugenol içeren metalloftalosiyaninlerin (M: Zn, Co, Ni, Cu) tekstilde renklendirme için ilk kez kullanılması ve renklenen kumaşların renk ölçüm analizlerinin, haslık özelliklerinin, antibakteriyel özelliklerinin incelenmesidir. Eugenol ve metal iyonunun antibakteriyel özelliklerinin bir ftalosiyanin yapısında kombine olabileceği düşünülmüştür. Bu yüzden, tetra ve okta periferal eugenol substituentli metalloftalosiyaninler (M: Zn, Co, Ni, Cu), sırasıyla (Şaşmaz ve ark., 1999a; 1999b)'a göre sentezlenmiştir. Antibakteriyel test sonuçları üzerinde substituentin etkisini kavrayabilmek için, (Harikumar, 1990)'a göre substituentsiz metalloftalosiyaninler (M: Zn, Co, Ni, Cu) de sentezlenmiştir. Pigmentlerin süspansiyonları, uygun bir dispersantın yardımıyla, zirkonyum bilyeli öğütme metodu kullanılarak hazırlanmıştır. Daha sonra pigmentlerin partikül boyut dağılımları, lazer difraksiyon partikül boyutu analizleyicisi tarafından karakterize edilmiştir. Pamuklu kumaşlar, pigment baskı ile renklendirilmiş ve daha sonra sırasıyla ISO105×12 ve ISO105-B02 test metodlarına göre kumaşların sürtme ve ışık haslıkları test edilmiştir. Renk verimi (K/S değerleri), L*, a*, b*, C*, h değerlerinin ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Kumaşların antibakteriyel özellikleri ASTM E2149-01 test metoduna göre incelenmiştir. Sentezlenen tüm ftalosiyanin pigmentleri Staphylococcus aureus ve Klebsiella pneumoniae bakterilerine karşı çeşitli seviyelerde antibakteriyel aktivite göstermiştir. Herhangi ek antibakteriyel bitim işlemi uygulanmaksızın, bu pigmentler ile sadece renklendirmeyle antibakteriyel koruma sağlanmıştır. Potansiyel renklendirilmiş antibakteriyel kumaş, gelecekte; askeriye, sağlık, iş üniformaları, ev ürünleri ve spor hazır giyimlerinde, özellikle medikal tekstillerde kullanılabilir.

Abstract:
Main objective of this thesis is to use metallophthalocyanines (M: Zn, Co, Ni, Cu) containing eugenol firstly for colouration in textile and to investigate color measurement analyses, fastness and antibacterial properties of the colored fabrics. It is expected that antibacterial properties of eugenol and metal ion can be combined in one phthalocyanine structure. Therefore, metallophthalocyanines (M: Zn, Co, Ni, Cu) with tetra and okta peripheral eugenol substituents were synthesized respectively in according to (Şaşmaz et al., 1999a; 1999b). Metallophthalocyanines (M: Zn, Co, Ni, Cu) without substituent were also synthesized in according to (Harikumar, 1990) for comprehending substituent's effect on antibacterial test results. Suspensions of the pigments were prepared with assistance of a convenient dispersant using zirconia ball milling method. Then their particle size distributions were characterized by a laser diffraction particle size analyzer. Cotton fabrics were coloured with pigment printing and then rubbing fastness and light fastness of fabrics were tested according to ISO 105×12 and ISO 105 B02 test methods respectively. Colour strength (K/S values), L*, a*, b*, C*, h values measurements were performed. Antibacterial properties of the fabrics were investigated according to ASTM E2149-01 test method. All synthesized phthalocyanine pigments showed various levels of antibacterial activity against Staphylococcus aureus and Klebsiella pneumoniae bacteria on cotton. Antibacterial protection was achieved only via colouration with these pigments without any additional antibacterial finishing process. In future, potential the coloured antibacterial fabrics may be used in military, healthcare, work/uniforms, domestic products and sports apparel, especially in medical textiles.