Türkiye'nin 2000 yılı sonrası endüstriyel dış ticaret açığı ve ithal girdi bağımlılığı
Turkey's industrial trade deficit and imported input dependency after 2000
Yazar: ESRA ALTUNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ÜNAL
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Dış açık = External deficit ; Dış ticaret dengesi = Foreign trade balance ; Endüstri sektörü = Industry sector ; Ticari açıklar = Trade deficities ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthal girdi bağımlılığı = Imported input dependency ; İthalat = Import

Özet:
Türkiye'de 2000-2001 ekonomik krizinden sonra, yapılan ekonomik reformlar ve uygulamaya konulan ekonomi politikaları ile Türkiye ekonomisinin dış rekabet gücünü görünürde arttığı görülmüştür; fakat sermaye, yatırım, hammadde ve teknoloji düzeyi gibi eksiklikler nedeniyle ihtiyaç duyduğu malları yurtdışı alımına yani ithalata yönelmesi ve bunun sürekli hale gelmesi dış girdi bağımlılığını artırmıştır. Bu nedenle hangi sektörlerin daha fazla ithal girdiye bağımlı olduğunu araştırıp bulmak amacıyla konu seçimi yapılmıştır. Bu sektörlerin tespit edilmesi halinde ileride uygulanacak ekonomik politikalara yön verebileceği düşünülmüştür.
Çalışmada, Türkiye'nin 2000-2018 yılları arası İmalat sanayinin ithal girdiye olan, doğrudan ve dolaylı bağımlılığını OECD veri tabanından alınan girdi-çıktı tabloları kullanılarak hesaplanmıştır. Analiz sonucu elde edilen verilere göre 2000-2018 yılları arası ithal girdi mallara olan bağımlılığın en düşük olduğu sektörün, yiyecek, içecek ve tütün sektörlerinin olduğu tespit edilmiştir. Diğer sektörlere göre en fazla ithal girdiye ihtiyaç duyduğu ve en fazla bağımlı olduğu sektörün ise Rafine petrol ve petrol ürünleri sektörü olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye'nin imalat sanayisi için önemli girdilerden biri olan rafine petrol ve petrol ürünleri sektörü, teknolojinin gelişimiyle bu sektöre olan talep gün geçtikçe artmıştır. Fakat artan talebi ülke kaynaklarıyla karşılanması mümkün olmadığından bu sektörlerin ithalatının artması, bağımlılığını artırmaktadır. Ayrıca orta ve yüksek teknolojili endüstrilerin ithal girdi bağımlılığı, düşük ve orta teknolojili ürünlere göre daha fazla arttığı gözlemlenmiştir.
Türkiye'de imalat sanayinin dış ticarete açık olmasına rağmen yerli üretimin yeterince desteklenmemesi ve Türkiye'de uygulanan politikaların, bir yapısal dönüşüm oluşturamaması dışa olan bağımlılığımızı artırmıştır.

Abstract:
After the economic crisis in year 2000-2001, it was observed that the external competitiveness of Turkish economy increased as a consequence of the implemented reforms and the current policies in the country. However, both tending to import the goods that needed on account of some shortcomings of capital, investment, raw materials, technology and causing it to become permanent, increased the country's dependence on foreign inputs. The purpose of this study is to investigate and find out which sectors are more dependent on foreign inputs. It is considered that the identification of these sectors, may guide the economic policies to be implemented in the future. 
The direct and indirect dependence of Turkish manufacturing on foreign inputs between the years 2000 and 2018 is calculated with the help of the input-output tables taken from the OECD database. By comparing the other sectors, some conclusions are reached that refined petroleum and petroleum products are the intermediate goods that widely required and commonly depended. Refined petroleum and petroleum products sector, which is the most important input for Turkish manufacturing industry, is gaining great importance with the development of technology day after day. Since it is not possible to meet the increasing demand with its own country's resources, the dramatic raise in the imports of these sectors expanded the dependency significantly. In addition, it was observed that the dependence of medium and high technology industries on imported intermediate goods increased more than low and medium technology industries.
Despite the fact that the manufacturing industry is open to foreign trade, the insufficient support of domestic production and the inability of the implemented policies to create a structural transformation increased the dependence on foreign trade in the country.