Özel öğrenme güçlüğü olan lise öğrencilerinin okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik hazırlanan programın etkililiği
Effectiveness of the program prepared to improve reading skills of high school students with specific learning disabilities
Yazar: ESRA AKIN
Danışman: PROF. DR. MACİD AYHAN MELEKOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı geliştirilen bir okuma müdahale programının özel öğrenme güçlüğü olan lise öğrencilerinin okuma becerileri üzerindeki etkililiğini incelemektir. Bu amaç kapsamında Türkiye'de kullanılan Taba-Tyler Model'ine uygun olan "Demirel Eğitimde Program Geliştirme Modeli (DEPGEM) aşamaları takip edilerek okuma müdahale programı geliştirilmiş ve etkililiği sınanmıştır. Ayrıca müdahale sonrası katılımcı öğrencilerin öğretmenlerinden, ailelerinden ve kendilerinden sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. 
Bu araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın bağımsız değişkeni geliştirilen okuma müdahale programıdır. Birinci bağımlı değişkeni okuduğunu anlama puanları; ikinci bağımlı değişkeni ise bir dakikada okudukları doğru kelime sayısı ile doğru okuma yüzdeleridir. Çalışmanın katılımcılarını özel öğrenme güçlüğü tanılı dört lise öğrencisi oluşturmaktadır. Okuma müdahale programının geliştirilme sürecinin ihtiyaç analizi aşamasında öğretmenlerle ve ailelerle yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca alan yazın taraması, MEB Türk Dili ve Edebiyat kitaplarının incelenmesi, sınıf içi gözlemler yapılmış; katılımcı listesindeki öğrencilere formal ve informal değerlendirmeler uygulanmıştır. Değerlendirmeler sonucunda okuma seviyesi ilkokul düzeyinde olan ve ciddi okuma güçlükleri olan dört öğrenci katılımcı olarak belirlenmiştir. Okuma müdahale programının geliştirilme sürecine paralel olarak araştırmacı 45 özgün öyküleyici metin hazırlamıştır. Bu metinler, katılımcıların okuma seviyelerine ve gelişim düzeylerine uygun olarak üç uygulama düzeyi olarak hazırlanmıştır Uygulama sürecinde katılımcılarla üç uygulama düzeyindeki metinlerle de çalışılmıştır. Elde edilen veriler görsel analiz yoluyla analiz edilmiştir ve etkililik verilerinin etki büyüklüğü hesaplanmıştır.  
Araştırmanın bulguları, geliştirilen okuma müdahale programının ciddi okuma güçlükleri olan katılımcıların okuduğunu anlama puanları ve akıcı okuma becerileri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri incelendiğinde öğretmen ve aileler katılımcıların okuma becerilerinin geliştiğini belirtmiştir. Ayrıca öğretmen ve aileler katılımcıların okumaya ve sınıfta derse katılmaya hevesli olduğunu söylemiştir.  
Araştırmanın sonuçları, geliştirilen okuma müdahale programının özel öğrenme güçlüğü olan lise öğrencilerinin okuma becerilerinin gelişmesinde etkili olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla bu programın, deneysel araştırma yöntemi ile desenlenerek daha geniş bir katılımcı grubuyla yürütülmesi önerilmektedir. Ayrıca program kapsamında geliştirilen öyküleyici metinlerin okullarda destek eğitim odalarında öğretmenler tarafından kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effectiveness of a reading intervention program in improving reading skills of high school students with specific learning disabilities. In pursuit of this goal, a reading intervention program was developed and its effectiveness was tested by following the stages of the "Demirel Educational Program Development Model (DEPGEM)," which is compatible with the Taba-Tyler Model used in Turkey. Additionally, social validity data were collected from participant students' teachers, families, and the students themselves. 
This research was conducted using a single-subject research design, specifically a multiple baseline across subjects design. The independent variable of the research is the developed reading intervention program. The first dependent variable is comprehension scores, while the second dependent variable consists of the number of correctly read words per minute and the percentage of accurate readings. The participants of the study consist of four high school students diagnosed with specific learning disabilities. During the needs analysis phase of the development process of the reading intervention program, semi-structured interviews were conducted with teachers and families. Furthermore, a review of the literature, analysis of Ministry of Education Turkish Language and Literature textbooks, classroom observations, formal and informal assessments were conducted on the students listed as participants. As a result of the assessments, four students with reading levels at the elementary school level and significant reading difficulties were determined as participants. Parallel to the development process of the reading intervention program, the researcher prepared 45 original narrative texts. These texts were prepared in three application levels, tailored to the participants' reading levels and developmental stages. During the implementation process, the participants worked with texts from all three application levels. The obtained data were analyzed using visual analysis, and effect sizes of the effectiveness data were calculated. 
The results of the research indicate that the developed reading intervention program was effective on the reading comprehension scores and fluent reading skills of participants with severe reading difficulties. When examining the social validity data of the study, teachers and families reported an improvement in participants' reading abilities. Furthermore, both teachers and families stated that participants showed eagerness to engage in reading and participate in classroom activities. 
The findings of the study reveal that the developed reading intervention program is effective in enhancing the reading skills of high school students with specific learning difficulties. Therefore, it is recommended to conduct this program with an experimental research design involving a broader participant group. Additionally, the use of narrative texts developed within the program in support education rooms in schools, facilitated by teachers, is also advised.