Olumsuzlama ve olumlama: Hegel ve Nietzsche'nin tarih felsefesi ve pratik felsefe bağlamında karşılaştırılması
Negation and affirmation: A comparison of Hegel and Nietzsche in the context of philosophy of history and practical philosophy
Yazar: HÜSEYİN DENİZ ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR SOYSAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada birbiriyle yakından ilgili iki amaç iç içe geçmektedir: Hegel felsefesini olumsuzlamayı merkeze alarak bir kez daha düşünmek ve olumsuzlamayı Hegel felsefesi üzerinden eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutmak. Söz konusu olan, olumsuzun yaşam, deneyim, eylem ve düşünce bağlamında incelenmesi; olumsuzlamanın izinin en spekülatif düzeyden pratik katmanlara dek sürülmesidir. Fakat çalışmanın özgün yanı olumsuzlamayı hastalıkla ilişkisinde düşünmeyi denemesinde yatar. Bu tez hasta bir kültür içerisinde yaşadığımıza ilişkin Nietzscheci bir kabulden yola çıkmakta; bu hastalığın anlaşılmasında olumsuzlama ilkesini kavramanın merkezi bir rolü olduğunu ileri sürmektedir. Bu yüzden, Hegel felsefesini olumsuzlamaya referansla yeniden değerlendiren bu çalışmanın esas konusunun olumsuzun sorunsallaştırılması olduğu söylenebilir. İlk olarak, olumsuzlamanın hastalıklı karakterinin görünür olduğu bir felsefe tarihi okumasından başlanarak bu ilkenin çeşitli veçheleri sergilenecektir: Olumsuzun gücü ve güçszülüğü, başarısı ve başarısızlığı, çözüm ve problemleri. Daha sonra, Hegel felsefesinde patolojilerin temel öğelerinin teşhis edildiği en genel momentlerden hareketle olumsuz tiplerin daha belirgin yüz hatlarıyla ortaya çıktığı bölümlere doğru ilerlenecek ve olumsuzu herkes için görünür kılan yeni bir tipoloji oluşturulacaktır. Son olarak ise çalışmanın neredeyse her sayfasında eleştirel bir perspektif olarak bulunan düşünürlerin -Spinoza, Nietzsche, Deleuze- düşünme yoluna işaret edilerek; hastalığı gerçekten teşhis edebilmek için olumsuzlamayı (ve olumlamayı) olumsuz olmayan bir tarzda ele almak gerektiği ileri sürülecektir: Diyalektik eleştirinin yerine diyalektiğin eleştirisi.

Abstract:
In this study, two closely related aims are intertwined: To rethink Hegel's philosophy with the principle of negation at the center and to critically evaluate negation through Hegel's philosophy. It is a question of examining the negative in the context of life, experience, action and thought; of tracing negation from the most speculative level to the practical layers. However, the originality of the study lies in its attempt to think negation in relation to disease. This thesis starts from the Nietzschean assumption that we live in a sick culture and argues that understanding the principle of negation is central to understanding this sickness. Therefore, it can be said that the problematization of the negative is the main subject of this study, which re-evaluates Hegel's philosophy with reference to negation. Beginning with a reading of the history of philosophy in which the morbid character of negation is visible, various aspects of this principle will be presented: The power and powerlessness of the negative, its success and failure, its solutions and problems. It will then move from the most general moments in Hegel's philosophy, in which the basic elements of pathologies are identified, to the chapters in which negative types emerge with more distinct facial features, and a new typology will be constructed that makes the negative visible for all. Finally, by pointing to the way of thinking of thinkers - Spinoza, Nietzsche, Deleuze - who are present as critical perspectives on almost every page of the work, it will be argued that in order to truly diagnose the disease, negation (and affirmation) must be approached in a non-negative manner: Critique of dialectics instead of dialectical criticism.