Haliç'te fitoplankton kompozisyonun zamana bağlı değişimi (2018-2019)
Temporal variation of phytoplankton composition in the Golden Horn estuary (2018-2019)
Yazar: SEBAHAT ŞEMİN
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN TAŞ
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Bu çalışmada Haliç'te Ekim 2018 ile Eylül 2019 arasını kapsayan dönemde fitoplankton tür kompozisyonu ve komünite yapısının aylık değişimleri incelenmiştir. Örnekleme periyodu boyunca fitoplanktonun kalitatif ve kantitatif dağılımı eş zamanlı olarak ölçülen bazı fizikokimyasal parametreler ile birlikte değerlendirilmiştir. Yapılan mikroskobik incelemelerde fitoplankton komünitesinde diyatom, dinoflagellat ve diğer fitoflagellat grupları ile bazı tatlı su formları dahil toplam 150 takson tayin edilmiştir. Bunlardan 18 tür çalışma alanında ilk kez kaydedilmiştir. İlkbahar-yaz döneminde diyatom Skeletonema spp., kriptomonad Plagioselmis prolonga, rafidofit Heterosigma akashiwo ve öglenofitler Eutreptia sp. ve Eutreptiella marina aşırı çoğalma meydana getirmiştir. Çalışma dönemi boyunca fitoplankton komünitesi içinde 13 adet potansiyel toksik tür saptanmıştır. Bunlar arasında Alexandrium cf. minutum, Alexandrium cf. catenella ve Dinophysis infundibulum Haliç'te ilk kez kaydedilmiştir. Fitoplanktonekolojik indeks değerleri mevsimsel ve istasyonlar arasında önemli farklılıklar göstermiştir. Toplam fitoplankton bolluğu ile sıcaklık arasında pozitif bir ilişki (p<0.01) bulunurken, tür çeşitliliği (H') ile sıcaklık arasında negatif bir ilişki (p<0.01) bulunmuştur. Tek yönlü varyans analizlerine (ANOVA) göre çevresel parametrelerin aylara ve istasyonlara göre değişim gösterdiği görülmüştür. Bray-Curtis benzerlik analizleri fitoplankton komünitesinde aylık olarak %60'ın üzerinde benzerlik gösteren iki önemli grubun olduğunu göstermiştir. Çok boyutlu ölçeklendirme  (MDS) analizlerine göre fitoplanktonun mevsimsel olarak farklı bir komünite yapısı sergilediği tespit edilmiştir. Sonuçlar, fitoplankton kompozisyonunun çevresel koşullara bağlı olarak zamansal-mekansal değişimlere sahip olduğunu ve deniz araştımalarında fitoplanktonun iyi bir indikatör organizma olabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, the monthly changes of phytoplankton species composition and community structure in the Golden Horn Estuary between October 2018 and September 2019 were examined. During the sampling period, the qualitative and quantitative distributions of phytoplankton were evaluated together with some physicochemical parameters measured simultaneously. A total of 150 taxa belonging to diatoms, dinoflagellates, other phytoflagellates and some freshwater forms were identified in the phytoplankton community through the microscopic examinations. 18 species of these were recorded for the first time in the study area. The diatom Skeletonema spp., cryptomonad Plagioselmis prolonga, raphidophyte Heterosigma akashiwo and euglenophytes Eutreptia sp. and Eutreptiella marina formed blooms in the spring-summer period. During the study period, 13 potentially toxic species were identified within the phytoplankton community. Among these, Alexandrium cf. minutum, Alexandrium cf. catenella and Dinophysis infundibulum were recorded for the first time in the Golden Horn Estuary. The phytoplankton ecological index values showed significant differences between seasons and stations. A positive correlation (p<0.01) was found between total phytoplankton abundance and temperature, while a negative correlation (p<0.01) was found between species diversity (H') and temperature. It was observed that environmental parameters varied by months and stations according to one-way analysis of variance (ANOVA). The Bray-Curtis similarity analysis showed that there are two important groups in the phytoplankton community having a monthly similarity of over 60%. It has been determined that phytoplankton exhibit a seasonally different community structure according to the multidimensional scaling (MDS) analysis. The results revealed that the phytoplankton composition has a spatio-temporal variationsin associatied with environmental factors and phytoplankton may be as a good indicator organism in the marine research.