Diyabeti olan kolesistitli/kolelitiazisli hastaların beslenme davranışları ve diyabet özyönetimlerinin incelenmesi
Examination of the nutritional behaviors and diabetese self-management of patients having diabetes with cholecystitis / cholelithiasis
Yazar: ŞEYMA SELÇOK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE YILDIZ
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Dünya genelinde ve ülkemizde safra taşı prevalansı hızlı bir biçimde
artmaktadır. Maddi ve manevi anlamda bireyleri zorlayan bu hastalık maddi açıdan
devletleri de zorlamaya başlamıştır. Araştırma diyabeti olan kolesistitli/ kolelitiazisli
bireylerin beslenme davranışları ve diyabet özyönetimlerini incelemek amacıyla
gerçekleştirildi. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte olup, örneklemini bir eğitim ve
araştırma hastanesinin genel cerrahi servisinde Ocak - Kasım 2022 tarihleri arasında
yatan 249 diyabetli ve kolesistit/ kolelitiazisli hasta oluşturdu. Veri toplama araçları
olarak Kişisel Bilgi Formu, Yeme Davranış Modeli Ölçeği, Tip 2 Diyabet Özyönetim
Ölçeği kullanıldı. Araştırmanın istatistiksel analizleri için Mann Whitney U Testi,
Kruskal Wallis Testi ve Spearman Korelasyon Analizlerinden faydalanıldı.
Katılımcıların %65,9'u (164 kişi) kadındır. Kadınların yaş ortalaması 61,8±13,21;
erkeklerin yaş ortalaması 61,32±11,69'dir. Araştırmaya katılanların yalnızca
%21,3'ünün (53 kişi) beden kitle indeksi (BKİ) normal aralıktadır. Araştırma
sonucunda kadınların duygusal durumlarının erkeklere nazaran yeme davranışlarını
daha fazla etkilediği (p<0,05), BKİ yüksek olan katılımcıların yağlı beslenme
alışkanlıklarının olduğu (p,<0,01), tatlı ve bisküvi tüketimi fazla olan bireylerin safra
kesesindeki rahatsızlıktan kaynaklı daha fazla hastaneye yattığı (p<0,001), erkeklerin
kadınlara nazaran daha fazla sağlıklı yaşam biçimi davranışı (SYBD) sergiledikleri,
BKİ yüksek olan bireylerin kan şekeri yönetimi (KŞY) ve SYBD'ye daha az dikkat
ettikleri ve diyabetten kaynaklı hastane yatışı olan bireylerin KŞY'ye daha fazla dikkat
ettikleri bulundu.
Anahtar kelimeler : Kolesistit, Kolelitiazis (Safra Kesesi Taşı), Diyabet,
Beslenme Davranışı, Diyabet Özyönetimi

Abstract:
The prevalence of gallstones is increasing rapidly worldwide and in our
country. This disease, which forces individuals materially and spiritually, has also
started to force states financially. The study was conducted to examine the nutritional
behaviors and diabetes self-management of individuals with
cholecystitis/cholelithiasis.
Our study is descriptive and cross-sectional, and its sample consisted of 249
patients with diabetes and cholecystitis/cholelithiasis hospitalized in the general
surgery service of a training and research hospital between January and November
2022. Personal Information Form, Eating Behavior Model Scale, and Type 2 Diabetes
Self-Management Scale were used as data collection tools. Mann Whitney U Test,
Kruskal Wallis Test, and Spearman Correlation Analysis were used for statistical
analysis of the study. 65.9% (164 people) of the participants were female. The average
age of women is 61.8±13,21; the average age of men is 61.32±11,69. Only 21.3% (53
people) of the participants had a normal body mass index (BMI). As a result of the
research, it was found that the emotional state of women affected their eating behaviors
more than men (p<0.05), participants with high BMI had fatty eating habits (p, <0.01),
individuals with high consumption of sweets and biscuits were hospitalized more due
to the discomfort in the gallbladder (p<0.001), men exhibited more healthy lifestyle
behaviors (HLB) than women, individuals with high BMI paid less attention to blood
sugar management (BSM) and HLB, and individuals with hospitalization due to
diabetes paid more attention to BSM.
Keywords: Cholecystitis, Cholelithiasis (Gallbladder Stone), Diabetes,
Nutritional Behavior, Diabetes Self-Management