Anamur ve çevresindeki konut mimarisi
House architecture in Anamur district and its enviromount
Yazar: SEDA GÜLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN AYGÖR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Konut = Dwelling house ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Kırsal konutlar = Rural buildings ; Kırsal mimari = Rural architecture ; Mersin-Anamur = Mersin-Anamur ; Mimari = Architectural ; Yörükler = Yuruks

Özet:
Yapmış olduğumuz çalışmamızda, Mersin iline bağlı Anamur ilçesinin Yörük aşiretlerinin
yaşam tarzları ve kültürlerinin etkisi ile şekillenen geleneksel konut tipolojisi
incelenmiştir.
Özellikle 19. Yüzyıl sonunda ortaya çıkan kentleşme ile birlikte geleneksel yaşam biçimi
de büyük oranda değişime uğramıştır. Bu değişimin sonucu olarak; konutlara yapılan yeni
ilaveler ve kullanılan modern inşaat malzemeleri ile geleneksel anlayıştan uzaklaşıldığı
görülmektedir.
Bazı konutlarda terk sonucunda oluşan tahribat, ekonomik sebeplere dayalı bakımsızlık ve
yıkım gözlemlenmektedir. Bunun yanı sıra, İlçede nüfusun ve seracılık faaliyetlerinin
artması, hayvancılığın kısıtlı olarak yapılabiliyor olması ve turizm kaynaklı mevsimsel
göç sonucunda pek çok geleneksel konut yıkılarak, yerlerine modern binalar yapıldığı
tespit edilmiştir. Günümüzde Anamur geleneksel sivil mimarisi yok olma ile karşı
karşıyadır.
Bu bilgiler ışığında yapmış olduğumuz incelemeler; arşiv ve arazi çalışmalarına
dayanmaktadır. Tescilli, tescilsiz geleneksel konutlar incelenerek, konutların plan
özellikleri, kullanılan malzeme, yapım teknikleri ve çevre düzenleri tespit edilmiştir.
İlçede doğup, büyümüş kaynak kişilerle görüşmeler yapılarak ilçenin ve köylerinin sosyal,
kültürel, yapısı hakkında bilgi edinilmiş ve bu durumun konut tipi ile ilişkisi açıklanmıştır.
Haritalar, rölöveler, plan, kesit, görünüş, tablolar, şekiller ve fotoğraflarda çalışmamızda
kullanılan önemli materyallerdir.
Ayrıca çalışma kapsamında; Geleneksel Anamur konutları ile gelişim ve değişim gösteren
cadde, sokak, mahallelerin genel özellikleri ortaya konulmuştur. Böylece ilçede yer alan
geleneksel konutların bölgesel ve Anadolu ölçeğinde değerlendirilmesi yapılmıştır.
Bu çalışmanın amacı; Anamur ilçe merkezi ve köylerinde yer alan mimari
mirasımız açısından önemli olan, fakat bir bölümü zamanla yok olmuş, günümüze
ulaşanların da hızla yok olmaya devam eden geleneksel yapıları bilimsel verilere
dayanarak kayıt altına almaktır.
Yapıldıkları dönemin ve coğrafyanın kültürel yapısını, yaşam tarzını, ekonomik durumunu
ve mimari karakterini yansıtan bu yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması
sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler; Anamur, Mersin/Anamur, Kırsal Mimari, Geleneksel Konut, Yörük Yerleşimleri, Toroslar.

Abstract:
In our study, the traditional housing typology which was structured with the impact of the
life style and culture of Yörük tribes in Anamur district of Mersin has been examined.
Traditional life style significantly changed following the urbanization in the end of 19th
century. As a result of this change, it's seen that traditional approach was abandoned with
the additions to the buildings and modern building materials.
In some buildings, the existence of devastation, disrepair because of economic conditions
and destruction can be observed. In addition to that, it's been found out that modern
buildings have been constructed after the demolition of many traditional buildings due to
the increase in population and greenhouse activities, seasonal migration depending on
tourism and limited opportunities in animal husbandry. Today, Anamur's traditional civil
architecture is facing the danger of extinction. Our examinations in the light of this
information base upon archive researches and field surveys. Proprietary or non-proprietary
traditional houses have been examined and their plan properties, materials used, building
techniques and landscape planning have been identified. The referred people who were
born and grown up in the district have been interviewed and some information has been
gathered about the social and cultural structure of the district and its villages and the
relation of this situation with the building types has been explained.
Maps, construction surveying's, plans, sections, sight, tables, shapes and photographs are
significant materials used in our study. Additionally, within the study, the general characteristics of avenues, streets and neighborhoods displaying changes have been
exhibited. Thereby, the traditional buildings existing in the district have been evaluated in
regional and Anatolian scale. The aim of this study is to note down the traditional
buildings in Anamur district and in its villages, which are significant for our architectural
inheritance, some of whom destroyed in time while the others reaching the present time are
rapidly keeping up getting destroyed on the basis of scientific data.
The protection of these buildings which reflect the cultural structure, life style, economical
condition and architectural characteristics of the era when they were built up and
transmitting them to the future generations should be provided.

Key Words: Anamur, Mersin/Anamur, Rural Architecture, Traditional Housing, Yörük Settlements, Taurus Mountains