Gebelerin diyetle aldıkları folat miktarının ve serum folat düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of folate intake with diet and serum folate levels in pregnants
Yazar: MELDA KANGALGİL
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma 19-45 yaş gebe kadınların günlük diyetlerinde aldıkları folat miktarı ve
serum folat durumunu değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Trabzon Kanuni
Eğitim Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran 165 gebe
kadınla yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği
kullanılarak toplanmış, gebelerin sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları,
supleman kullanım durumları, folat/folik asit ile ilgili bilgi ve davranışları, folat içeren
besinlerin tüketim sıklığı, 24 saatlik geriye dönük hatırlatma yöntemi ile besin kayıtları,
antropometrik ölçümleri sorgulanmıştır. Gebelerin ortalama yaş 29,12±5,10 yıl, medyan
gebelik haftası 22,0 hafta; medyan toplam gebelik sayısı 2,0, son iki gebelik arası süresi ise
30,0 ay'dır. Araştırma kapsamındaki kadınların %22,4'ü birinci, %34,6'sı ikinci ve %43,0'ü
üçüncü trimesterdedir. Gebelerin %61,2'si günde üç ana öğün ve %94,5'i ara öğün
tüketmektedir. Gebe kadınların %8,5'inin gebeliğini planladığında ve %53,3'ünün gebeliğin
ilk trimesterinde folik asit içeren supleman kullandıkları belirlenmiştir. Kadınların medyan
folat/folik asit bilgi puanı 2,0 (0-7); davranış puanı 2,0 (0-6) olarak saptanmıştır. Folat/folik
asit bilgi ve davranış puanı ile öğrenim durumu ve yaşanılan yer arasında istatiksel olarak
anlamlılık bulunmuştur (p<0,01). Gebe kadınların medyan serum folat düzeyi 12,6 (2,6-23,6)
ng/mL olup, gebelerin %1,8'inin serum folat düzey düşük, %78,8'inin normal ve
%19,4'ünün yüksektir. Serum folat düzeylerinin, hem besinlerle (r=0,363; p=0,000) hem de
besin ve suplemanla (r=0,736; p=0,000) aldıkları folat/folik asit miktarı ile pozitif yönlü bir
korelasyon saptanmıştır. Gebelerin folat içeren besin tüketimleri değerlendirildiğinde,
yumurta, domates, muz, elma ve yoğurt tüketimleri arttıkça serum folat düzeyinin arttığı
belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak gebelerin besinlerle ve diyetlerinde yeterli miktarda
folat/folik asit alamadıkları, folat/folik asit bilgi ve davranış puanlarının yetersiz ve serum
folat düzeyinin besinlerle ve diyetle alınan folat/folik asitle ilişkili olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted to assess the amount of dietary folate intake and serum
folate levels of pregnant women in the age range of 19-45 years. The study was carried out
with 165 pregnant women who were admitted to the gynecology and obstetrics outpatient
clinic of Trabzon Kanuni Training and Research Hospital. The research data were collected
with a survey form using the face-to-face interview technique. The sociodemographic
characteristics of pregnant women, eating habits, status of supplement use, knowledge and
behaviors related to folate/folic acid, consumption frequency of the food containing folate,
food records with 24-hour retrospective recall method and anthropometric measurements
were inquired. Of the pregnant women, the mean age was 29,12 ± 5,10 years, median
gestational age was 22,0, median total pregnancy number was 2,0 and time period between
the last two pregnancies was 30,0 months. Of the women within the scope of the research,
22,4% were in the first trimester, 34,6% were in the second trimester and 43,0% were in the
third trimester. Sixty-one point two percent of the pregnant women consumed three main
meals a day while 94,5% of them had snacks. It was determined that 8,5% of the pregnant
women used the supplement containing folic acid when they planned pregnancies whereas
53,3% of them used the supplement containing folic acid in the first trimester of pregnancy.
The median folate/folic acid knowledge score of the women was 2,0 (0-7) and their behavior
score was found to be 2,0 (0-6). Their knowledge and behavior scores of folate/folic acid
were found to have a statistically significant relationship with their education status and
place of residence (p<0,01). The median serum folate level of the pregnant women was 12,6
(2,6-23,6) ng/mL. The serum folate level was low in 1,8% of the pregnant women, normal in
78,8% of them and high in 19,4% of them. Serum folate levels were found to have a positive
correlation with the folate/folic acid level obtained from food (r=0,363; p=0,000) as well as
from food and supplement (r=0,736; p=0,000). When the pregnant women's consumptions of
folate containing foods were evaluated, their serum folate level was determined to increase
as their egg, tomato, banana, apple and yogurt consumptions increased (p<0,05). It was
concluded that the pregnant women could not get an adequate amount of folate/folic acid
from food and their diets, that their knowledge and behavior scores were inadequate and that
serum folate level was correlated with the folate/folic acid obtained from food and dietary
intake.