Bilgisayar simülasyonu yöntemi ile camilerin akustik açıdan değerlendirilmesi ve düzenlenmesi: Trabzon ve Rize örneği
The evaluation of acoustics of mosques with computer simulation method: The case of Trabzon and Ri̇ze
Yazar: BARIŞ İLBAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KAVRAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari akustik = Architectural acoustic

Özet:
Farklı amaçlar için tasarlanan ve çok sayıda insanın belirli amaçlar için bir arada toplanmasına imkân sağlayan yapılarda sesin ortam içerisinde dağılımı, dinleyiciler tarafından algılanması ve üzerlerinde hedeflenen etkiyi oluşturması mimari akustiğin temel konuları arasındadır. İslam Dininin ibadet mekânı olan ve çok sayıda insanın ibadet ettiği camiler de ses ile ilgili diğer mekânlar gibi mimari akustik açısından önem taşımaktadır.
Çalışmada, Trabzon'da bulunan Ayasofya, Gülbahar Hatun, İskenderpaşa, Yavuz Sultan Selim Camileri ile Rize'de bulunan Büyük Gülbahar Sultan Camii'ne ait akustik özellikler Bilgisayar Simülasyonu Yöntemi ile Sesin Nesnel Parametreleri açısından değerlendirilmiştir. İlk bölümde çalışmanın konusu ve kapsamı belirtilmiş, çalışmanın temelini oluşturacak literatür araştırması yapılmış, camilerin tarihsel gelişimi ve seçilen camiler hakkında bilgi verilmiş, akustik biliminin temel konuları ve sesin nesnel parametreleri kısaca açıklanmıştır. İkinci bölümde; seçilen camiler için 3D modellerin oluşturulması ve simülasyonun gerçekleştirilmesi, bu işlemlerde dikkat edilmesi gereken hususlar anlatılmış, simülasyonları yapılan faaliyet senaryoları açıklanmış, değerlendirmede esas alınan Sesin Nesnel Parametreleri ve bu parametrelerin optimum değer aralıkları belirtilmiştir. Üçüncü bölümde; simülasyon sonucu elde edilen veriler faaliyet senaryolarına göre karşılaştırılmış, Sesin Nesnel Parametre değerlerinin optimum olarak elde edildiği ve elde edilemediği durumlar değerlendirilmiş, her cami için yüzey malzemeleri üzerinde yapılan değişikliklerle optimum koşulların oluşturulmasını amaçlayan düzenleme önerileri hazırlanmıştır. Hazırlanan düzenleme önerilerine göre modeller yeniden oluşturulup simülasyon işlemi tekrarlanarak düzenleme sonrası oluşan akustik koşullar yeniden değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde; camilerin mevcut durumları ve düzenleme önerileri değerlendirilmiş, optimum değerlerin elde edilemediği durumların sebepleri ortaya konulmuştur. Son bölümde ise yeni cami tasarımları ve mevcut camilerin düzenlenmesi ile ilgili öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
Distribution of sound, perception of it by audiences and aimed effects on audiences in buildings, that are designed for different purposes and serve as a gathering place for numerous people, are the principle study of architectural acoustics. Architectural acoustics plays a crucial role in mosques which are the worship places of Islam. Acoustics properties of Ayasofya, Gülbahar Hatun, İskenderpaşa, Yavuz Sultan Selim mosques in Trabzon and Büyük Gülbahar Sultan mosque in Rize are evaluated by computer simulation method, according to objective parametrics of sound. 
First chapter describes the scope of the thesis, provides a literature review which is the foundation of this work, examines historic evolution of mosques, gives information about chosen mosques, and explains briefly principle subjects of acoustics and objective parametrics of sound. Second chapter explains the process of 3D reconstruction of the chosen buildings and their simulation, important points during the process, the activity scenarios used in simulations, objective parameters used in the evaluation and their optimum value boundaries. Third chapter compares the simulation results according to activity scenarios, evaluates the situations where optimum values of objective parameters are obtained and couldn't obtained, and proposes new surface material arrangements for each selected mosque to reach optimum values. 3D reconstructions of the chosen mosques are recreated according to new material arrangements to reevaluate acoustic performance. 
fourth chapter evaluates current state of the mosques and proposed arrangements, and exposes the causes of the situations which couldn't obtain optimum values. The last chapter suggests design ideas for new mosques and arrangement ideas for current mosques.