Muhasebenin toplumsal rolleri ve rasyonalite tartışmaları üzerine tarihsel bir inceleme
A historical research on the social roles of accounting and rationality theories
Yazar: MEHMET BAKIR
Danışman: DOÇ. DR. ALPER ERSERİM
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Muhasebe = Accounting ; Muhasebe politikaları = Accounting policies ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Rasyonalizasyon = Rationalization ; Rasyonalleşme = Rationalization ; Sorumluluk muhasebesi = Responsibility accounting ; Toplumsal rol = Social role

Özet:
Çalışmanın amacı, muhasebenin ortaya çıkış sürecinin başından itibaren, muhasebenin oynadığı toplumsal rolleri, kültürel değişim ile arasındaki karşılıklı etkileşimleri de göz önüne alarak, neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirilmesidir. Bu değerlendirme toplumsal roller bağlamında ele alınmaya çalışılmıştır. 
Çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde, geçim kaynağı "toplayıcılık ve avcılık" ve "tarıma dayalı" toplum biçimlerinde muhasebenin ortaya çıkışı, oluşumu, muhasebe mesleği ve toplum yaşamına etkileri incelenirken, muhasebenin toplumun ihtiyaçlarından etkilenişi de mercek altına alınmıştır.Bu dönemlerde muhasebenin toplumun gündelik yaşamda, üstlenmiş olduğu roller de tartışmaya dahil edilmiştir. Üçüncü bölümde ise geçim kaynağı "sanayiye dayalı" toplum biçiminde, muhasebenin nazari bir ilim olarak ortaya çıkması,gelişmesi ve global dünyada muhasebenin rolleri inceleme altına alınmış, muhasebe kuram ve teorilerinde karşımıza çıkan amaç ve özellikler ile karşılaştırılmıştır. Rasyonalite (akılcılık) kavramının, muhasebe alanındaki yeri kurumsal açıdan ve toplumsal açıdan incelemeye alınmış ve mevcut durum açıklanmaya çalışılmıştır. Bu dönemde muhasebeye yüklenen ve muhasebenin yerine getirdiği roller, günümüzde muhasebenin anlamı ve algısı tartışmanın odak noktası olarak alınmıştır.
Muhasebe alanının gelişimi izlendiğinde,  sadece muhasebenin değil, tüm kurumsal yapıların başlangıç noktalarından uzaklaştığı görülmektedir. Bu durumun modernizmin getirdiği rasyonelleşmenin sonuçlarından biri olduğu söylenebilir.

Abstract:
Theaim of thispaper, since thebeginning of theemergenceprocess of accounting, is toevaluatethesocialroles, consideringtheinteractionbeweenculturalchangeandaccounting'sroles, thataccountingplayswhilsttakingcauseandeffectrelationshipintoaccount. Thisevaluation is goingto be assessed in socialrolescontext.
Inthefirstandsecondsections of thepaperemergence, formation, accounting as an occupationanditseffects on social life in hunter-gathererandfarmersocietiesaregoingto be assessed; therolesaccountingtakes in socialperspectivesand how it'sgotaffectedbytheneeds of societywill be examined as well. Therolesthataccounting had taken in that time period in society'severyday life is included, as well. Inthirdsection, emergence, developmentandglobalization of accounting as a theoreticalscience in industrybasedsocietiesaregoingtoexaminedincludingtherolesthataregiventoortakenbyaccounting. Theseitemsaregoingto be comparedwiththeaimsandfeaturesthatwecomeaccross in accountingtheories. Theplace of theconcept of rationality in accountingfield is goingto be examinedfromtheoreticalandsocialperspectivesandcurrentsituationwill be triedandexplained. thefocuspoints of thisdiscussionaretherolestakenbyandbestoweduponaccounting in this time periodandthemeaningandtheperception of accountingnowadays.
Whenaccountingfield is observed, not onlyaccounting but alsoeveryinstitutionalstructureseemsto be offtheirstartingpoint. One of the main thereasons of thissituation can be rationalismbroughtbymodernism.