Farklı patlıcan çeşitlerinin Epitrix hirtipennis Melsheimer (Coleoptera: Chrysomelidae) ile predatörler üzerine etkisi ve bazı mücadele yöntemlerinin araştırılması
The effect of different eggplant varieties on Epitrix hirtipennis Melsheimer (Coleoptera: Chrysomelidae) and predators and investigation of control  methods
Yazar: NİHAL KOÇAK
Danışman: PROF. DR. SELİME ÖLMEZ BAYHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, Epitrix hirtipennis 'in 4 patlıcan çeşidi üzerinde (Kemer (Savcılı), Topan, Aydın Siyahı, Şeyhkent) 2014 ve 2015 yetiştirme sezonlarında Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Uygulama Arazisinde popülasyon gelişimi üzerine iklim, yıl ve çeşit etkisi incelenmiştir. Çalışma tesadüfi blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Laboratuvar koşullarında yapılan çalışmada patlıcan çeşitleri arasında ki beslenme tercihi kuru ağırlık biokütle yöntemiyle belirlenmiş olup, ayrıca zararlıya karşı alternatif mücadele yöntemleri araştırılmıştır. Çalışmada zararlının predatörleri tespit edilmiştir
Zararlının Diyarbakır'da doğada, ilk yıl Temmuz ayında, ikinci yıl yapılan gözlemlerde ise Haziran ayında çıkış yaptığı gözlemlenmiştir. Epitrix hirtipennis'in popülasyonları arasında hem gözle kontrolde yapılan ölçümlerde hem de sarı yapışkan tuzaklarla yapılan kontrollerde çeşitler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Her iki yılda da Epitrix hirtipennis erginleri Kemer (Savcılı) çeşidinde daha yüksek oranda gözlemlenmiştir. 
Epitrix hirtipennis'in beslenme tercihi arasında genç ve yaşlı yapraklar ile çeşitler arasında istastiksel olarak farklılıkların ortaya çıktığı belirlenmiştir (p<0.05). Çalışmada patlıcan türlerinin gençlerinin daha çok tercih edildiği gözlemlenmiştir. Genç patlıcanların kendi aralarında böcek başına tüketilen ortalama besin miktarları açısından incelendiğinde en yüksekten en düşüğe sırasıyla Topan, Şeyhkent, Kemer (Savcılı) ve Aydın Siyahı olduğu tespit edilmiştir. Yaşlı yapraklardan alınan örneklerde ise böcek başına tüketilen ortalama besin miktarları en yüksekten en düşüğe Kemer (Savcılı), Topan, Aydın Siyahı, Şeyhkent olarak sıralanmaktadır.
Epitrix hirtipennis'e karşı alternatif mücadele olanaklarının belirlenmesine yönelik laboratuvar koşullarında doğal ve kimyasal ilaç denemeleri yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara erginlere daldırma şeklinde yapılan testler sonuncunda elde edilen LD50 değerleri uçucu yağlar açısından kendi arasında değerlendirildiğinde; sırasıyla Kekik (% 0,32) > Nane (% 0,38)  >  Lavanta (% 0,58) olarak bulunmuştur. Erginlere püskürtme şeklinde yapılan testler sonuncunda elde edilen LD50 değerleri ise; Kekik (% 0,33) > Nane ( % 0,39)  > Lavanta ( % 0,61)  şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
Repellent etki denemelerinde ise 6, 12, 24, 48 ve 72 saat süreyle incelenen böcek hareketlerine ait veriler incelendiğinde ilk altı saat içinde kekik uçucu yağı % 92 repellent etki göstererek oldukça etkili bulunmuştur. Bunu nane (% 84), NeemAzal T/S (% 73) ve lavanta izlemiştir (%65).
Çalışmada çok sayıda Coccinellidae familyasına ait türler tespit edilmekle beraber Nabidae familyasına bağlı türlerin (Himacerus apterus ve Nabis alternatus) Epitrix hirtipennis ile beslendiği gözle yapılan kontroller sırasında tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of climate, year and variety on the population development of Epitrix hirtipennis on the 4 eggplant varieties (Kemer (Savcili), Topan, Aydın Black, Seyhkent) were  investigated in Dicle University Faculty of Agriculture Practice Field in the 2014 and 2015 growing seasons. The study was conducted with randomized block design with four replications. In the study which was conducted under laboratory conditions, the nutrition preference among eggplant varieties was determined by the dry weight biomass method, and furthermore, alternative pest control methods were investigated. Predators of the pest also were identified in the study.
It was observed that the pest emerged in July in the first year and in June in the second year in the nature in Diyarbakır. There were statistically significant differences between the varieties of the populations of Epitrix hirtipennis in both visual measurements and the controls with yellow sticky traps. In both years Epitrix hirtipennis adults were observed greater in the Kemer (Savcili) variety than the others.
It was found that there were statistically significant  (p <0.05) differences in the nutrition preference of Epitrix hirtipennis between young and old leaves and varieties. In the study, it was observed that the young plants of the eggplant species were more preferred. When the average amount of nutrients consumed per pest among young eggplants are examined from highest to lowest, it was found to be Topan, Şeyhkent, Kemer (Sivcili) and Aydn Black respectively. In the samples taken from the old leaves, the average amount 
 
of nutrients consumed per pest was listed as Kemer (Savcılı), Topan, Aydın Black, Şeyhkent from highest to lowest.
Natural and chemical pesticide trials were conducted in laboratory determine alternative control opportunities against Epitrix hirtipennis. When the LD50 values obtained as a result of the tests run in the form of immersion in adults in comparison to the results obtained in the study were evaluated amongst themselves in terms of essential oils, it was found to be Thyme(0.32%)> Mint (0.38%)> Lavender (0.58%). On the other hand, the LD50 values obtained as a result of the spray tests to adults were found to be Thyme (0.33%)> Mint (0.39%)> Lavender (0.61%).
When the pest movement data are examined for  6, 12, 24, 48 and 72 hours within the scope of repellent impact trials, the thyme essential oil has shown a rather effective performance with 92% repellent impact. This was followed by mint(84%), NeemAzal T/S (73%) and lavender (65%).
Although many species belonging to the coccinellidae family were identified in the study, it was found in the visual controls that the species from the Nabidae family were fed with  (Himacerus apterus and Nabis alternatus) Epitrix hirtipennis.