Karadeniz bölgesinde mısır kurdu [Ostrinia nubilalis Hbn. (Lepidoptera: Crambidae)]'na karşı bazı mısır hat ve çeşitlerin dayanıklılık seviyelerinin belirlenmesi
Determination of resistance levels of some maize lines and cultivars to european corn borer in blacksea region [Ostrinia nubilalis Hbn. (Lepidoptera: Crambidae)]
Yazar: HÜSEYİN AKYOL
Danışman: PROF. DR. OSMAN ECEVİT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mısır = Maize ; Mısır kurdu = Corn borer ; Reaksiyon = Reaction

Özet:
Bu çalışmada bazı mısır hat ve çeşitlerinin mısır kurduna karşı reaksiyonlarının arazi şartlarında araştırılması ile elde edilecek verilerin mısır kurduna karşı dayanıklılık ıslahı çalışmalarında veri olarak kullanılması amaçlanmıştır.Bu çalışma, 2006 ve 2007 yıllarında Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün deneme arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak Kompozit Karadeniz Yıldızı, 3 adet hibrit mısır (TTM.97-30, TTM.93-4 ve SM-5) ve ümitvar 14 adet hat ile mısır kurduna dayanıklı Gözdem ve Karaçay çeşitleri oluşturmuştur. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre ilaçlı ve ilaçsız 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.Araştırma sonucunda Mısır kurdu bulaşma oranları çeşit ve hatlara ait ilaçsız parsellerde, 2006 yılında % 8 - 18, 2007 yılında ise % 1 ? 34 olduğu belirlenmiştir. 2006 ve 2007 yıllarında en fazla bulaşma sırasıyla TK-110 ve TK-330 hatlarında olmuştur. Hat ve çeşitlerde ilaçsız uygulamada belirlenen ortalama bitki başına delik sayısı; 2006 yılında 1-4,67, 2007 yılında 1-3,44 arasında değişmiştir. Yapılan değerlendirmeye göre TK-336, TK-342, TK-110, TK-12 hatları ile TTM.93-4, SM-5 ve Karadeniz Yıldızı çeşitlerinin dayanıklı diğer hat ve çeşitlerin ise çok dayanıklı oldukları belirlenmiştir. Her iki uygulama göz önüne alınarak 2006 yılında sapta yapılan değerlendirmede TK-110 ile SM-5'in 8'er adet tırtıl ile ilk sırada yer aldığı, 2007 yılında ise TK-342 ve TK-12' nin 6'şar tırtıl ile ilk sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Çeşit ve hatlara ait galeri uzunlukları iki yılın ortalamaları değerlendirildiğinde ilaçsız parsellerde 3,08-6,24 cm belirlenmiştir. Verim açısından her iki yılın ilaçsız uygulama ortalamasında dekara verim çeşitlerde SM-5, Gözdem ve TTM.93-4 (900,86 kg/da, 863,13 kg/da ve 768,22 kg/da); hatlarda ise TK-339, 528,82 kg/da ile ön plana çıkmıştır.Mısır hat ve çeşitleri verim ve bitki boyu ile incelenen toplam delik sayısı, bulaşık bitki sayısı ve galeri uzunluğu arasında olumsuz ve önemli ilişkiler çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to collect data on the responses of some maize lines and cultivars to European Corn Borer under the field conditions and use the data in resistance breeding studies.This study was conducted in the experimental field of Black Sea Agricultural Research Institute in 2006 and 2007. The cultivar Karadeniz Yıldızı, 3 hybrid maize cultivars, 14 potential lines and the cultivars Gözdem and Karaçay which are resistance to European Corn Borer were used. The experiment was established with randomized complete block design, with two treatments (with and without chemical application) and three replications.Infestation rates by European Corn Borer in the plots without chemical treatment were 8-18% in 2006 and 1-34% in 2007. The maximum infestation rates were determined for the lines TK-110 and TK-330 in the years 2006 and 2007, respectively. The average hole number per plant in untreated plots determined for the lines and cultivars varied between 1 and 4.67 in 2006 and 1-3.44 in 2007. According to evaluations, it was determined that TK 336, TK 342, TK 110, TK 12 lines and the cultivars TTM.93-4, SM-5, Karadeniz Yıldızı were resistant to European Corn Borer and the other lines and the cultivars were very resistant. Paying any attention to both applications, TK-110 and SM-5 were in the first rank with each had 8 larvae according to evaluations made in the stalk in 2006, whereas TK-342 and TK-12 were in the first rank with each had 6 larvae in 2007. It was determined that gallery length values as the range of two years for the untreated plots were 3.08-6.24 cm. Concerning untreated plots of both years, the cultivar SM-5, Gözdem and TTM.93-4 had 900.86 kg/da, 863.13 kg/da, 768.22 kg/da, respectively and the line TK-339 had the lowest yield with 528.82 kg/da.There was statistically negative and significant correlation between yield and plant length regarding total hole number, infested plant number and gallery length.