2016'dan günümüze Türkiye'de yaşayan Doğu Türkistanlı Uygur Türklerinin yaygın din eğitimi faaliyetleri
The informal religious education activities of East Turkistani Uyghur Turks Living in Türkiye from 2016 to the present
Yazar: SEYFULLAH AZİZ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN GÜREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Doğu Türkistan = East Turkhistan

Özet:
Bu tez, 2016 yılından günümüze kadar Türkiye'de yaşayan Doğu Türkistanlı Uygur Türklerinin yaygın din eğitimi faaliyetlerini incelemektedir. Araştırmanın konusu, Uygur Türklerinin göç süreciyle birlikte Türkiye'ye geldikten sonra din eğitimine yönelik kurumsal faaliyetlerini kapsamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Uygur Türklerinin Türkiye'deki din eğitimi faaliyetlerinin boyutlarını ve içeriklerini ortaya koymaktır. 
Araştırmada doküman analizi ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda kitaplar, dergiler, internet siteleri, sosyal medya platformları, yerinde ziyaretler ve bireysel görüşmeler gibi çeşitli kaynaklardan yararlanılmıştır. İstanbul Uygur Mescidi, Doğu Türkistan Ulemaları Derneği, Satuk Buğrahan İlim ve Medeniyet Vakfı, Uygur İlim Marifet Vakfı, Darul İmam Akademi, Sajiya İslam Araştırmaları Merkezi, Farabi Eğitim Kültür ve Araştırma Derneği ve Nur TV gibi kurumların faaliyetleri ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Araştırmanın bulguları, Türkiye'deki Uygur topluluklarının din eğitimi alanında önemli çalışmalar yaptığını ve bu faaliyetlerin Uygur kültürel ve dini kimliğini korumada büyük rol oynadığını göstermektedir. Uygur Türklerinin Türkiye'deki din eğitimi faaliyetleri, fetva kurulları, davet ve irşad çalışmaları, çocuklara yönelik Kur'an kursları ve eğitim merkezleri gibi geniş bir yelpazede yürütülmektedir. Ayrıca, sosyal medya ve internet platformları üzerinden yapılan faaliyetler de dikkat çekmektedir. 
Sonuç olarak, Türkiye'deki Uygur topluluklarının yaygın din eğitimi faaliyetleri, onların kültürel ve dini kimliklerini koruma ve yeni nesillere aktarma sürecinde önemli bir yere sahiptir. Bu faaliyetler, aynı zamanda göçmen toplulukların entegrasyon süreçlerine de olumlu katkılar sağlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de yaşayan Doğu Türkistanlı Uygur Türklerinin din eğitimi faaliyetlerini kapsamlı bir şekilde ele alarak, bu alandaki mevcut durum ve gelişmeleri anlamak için önemli bir kaynak sunmayı ve böylece akademik literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler- Doğu Türkistan, Uygur Türkleri, Yaygın, Din Eğitimi, Göç, Türkiye

Abstract:
This thesis examines the widespread religious education activities of East Turkestani Uyghur Turks living in Turkey from 2016 to the present. The subject of the research encompasses the institutional activities related to religious education that Uyghur Turks have engaged in after migrating to Turkey. The aim of this study is to reveal the scope, content, and impact of the Uyghur Turks' religious education activities in Turkey.
Document analysis and content analysis methods were utilized in the research. In this context, various sources such as books, journals, websites, social media platforms, on-site visits, and individual interviews were utilized. The activities of institutions such as Istanbul Uyghur Mosque, East Turkestan Scholars Association, Satuk Buğrahan Science and Civilization Foundation, Uyghur Science and Education Foundation, Darul Imam Academy, Sajiya Islamic Research Center, Farabi Education Culture and Research Association, and Nur TV were examined in detail.
The findings of the research show that Uyghur communities in Turkey have carried out significant work in the field of religious education, and these activities play a major role in preserving the Uyghur cultural and religious identity. The religious education activities of Uyghur Turks in Turkey are conducted across a wide range, including fatwa councils, preaching and guidance activities, Quran courses for children, and educational centers. Additionally, activities carried out through social media and internet platforms are noteworthy.
In conclusion, the widespread religious education activities of Uyghur communities in Turkey have an important place in preserving and transmitting their cultural and religious identity to new generations. These activities also contribute positively to the integration processes of migrant communities. This study aims to comprehensively address the religious education activities of East Turkestani Uighur Turks living in Turkey, providing a significant resource to understand the current situation and developments in this field, thereby filling a gap in the academic literature.
Keywords: East Turkestan, Uyghur Turks, Widespread, Religious Education, Migration, Turkey