Ülkemizde doğal olarak yayılış gösteren Matthiola longipetala subsp bicornis'in morfolojik özelliklerinin ve yağ kalitesinin incelenmesi
Investigation of oil quality and morphologic characteristic of native Matthiola longipetala subsp bicornis in Turkey
Yazar: MEHMET GÜLSEVEN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENGÜL KARAMAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Matthiola L. cinsi Brassicaceae (Cruciferae) familyasına ait tek veya çok yıllık olarak yetişebilen bir yağ bitkisi olup dünya üzerinde 75 kadar türü yayılış göstermektedir. Bu çalışmada kullanılan Matthiola longipetala subsp bicornis türü Gaziantep bölgesinden toplanmış olup, farklı ekim zamanlarında kültüre alınarak (Ekim ve Şubat), doğal ortamdan toplanan bitkiler ile morfolojik özellikleri karşılaştırılmış ve ayrıca tohumdan elde edilen sabit yağlar Gaz kromotoğrafi (GC) ile analiz edilerek yağın bileşenleri tayin edilmiştir.Morfolojik olarak bitki boyu, meyve (silikua) sayısı, meyve (silikua ) boyu, bitki başına tohum verimi, bindane ağırlıkları, tohum boyu, bakımından karşılaştırıldığında Ekim ayı ekimlerindeki bitkilerin, Şubat ayı ekimlerindeki bitkilerden ve doğal ortam bitkilerinden üstün olduğu görülmüştür. Tohum eni yönünden ise doğal ortamdan toplanan bitkiler diğerlerinden üstün çıkmıştır.Farklı ekim zamanlarındaki bitkilerin ve doğal ortamdan toplanan bitkilerin tohumlarından elde edilen yağ miktarının kantitatif analizi sonucunda, Ekim ayı ekimlerindeki bitkilerin % 21, Şubat ayında ekilen bitkilerin % 11 ve doğal ortamdan toplanan bitkilerin % 11 oranında sabit yağ içerdiği tespit edilmiştir. Elde edilen tohum yağlarının içeriklerinin GC analizi sonucunda sabit yağ asitlerinden ?-linolenik asit örneklerin hepsinde yüksek çıkmış olup Ekim ayı bitkilerinde %65.64, Şubat ayı bitkilerinde %63.02 ve doğal ortam bitkilerinde % 62.61 oranında ?-linolenik asit elde edilmiştir. Ayrıca yağlarda diğer ana bileşenler olarak oleik, palmitik ve linoleik yağ asitleri bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Matthiola longipetala subsp bicornis, ?-linolenik asit, Morfoloji, Yağ asidi

Abstract:
Matthiola is an annual or perennial oil herb which is a member of the Brassicaceae (Cruciferae) family. There are about 75 species belonging the genus in all over the world. In this study, Matthiola longipetala subsp bicornis was collected from Gaziantep flora and its seeds were grown in experimental area of Avşar Campus in K.S.U at different sowing times (October and February), and plants were investigated morphologically and fatty acid composition of seed oil determined by Gas Chromatopraphy (GC).Morphologically, plant length, number of fruit, fruit length, seed yield, 1000 seeds weight, seed length were found October sowing higher than February sowing and native plants. According to seed width native plants higher than the other Matthiola plants.The quantative analysis of seed oil were confirm 21 %, 11 %, and 11 % oil ratio in October, February sowing and native plants respectively. According to results of GC analysis of the oils ?- linolenic acid was found as main component for all Matthiola plants and ratio of ?- linolenic acid was obtained 65.64 %, 63.02 % and 62.61 % in October, February sowings and native plants. The other main constituents from all Matthiola oils were obtained as oleic, palmitic and linoleic acids.Key Words: Matthiola longipetala subsp bicornis, ?- linolenic acid, Morphology, Fatty acids