Dışavurumcu sanat terapisi uygulamalarının öğretmen adaylarının yaratıcılık ve yaratıcılığa teşvik edici davranış düzeylerine olan etkisinin incelenmesi
An investigation on the effects of expressive art therapy applications on the creativity and the creativity fostering teacher behavior levels of teacher candidates
Yazar: GÖZDE ÇAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. TUBA GÜLTEKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Ekspresyonizm = Expressionism ; Sanat terapisi = Art therapy ; Yaratıcı süreç = Creative process ; Yaratıcılık = Creativity ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Dışavurumcu sanat terapisi, yaratıcı sürecin psikolojik yönünü özellikle farklı sanat materyallerinin duygusal özelliklerini anlama ile geleneksel psikoterapötik teori ve teknikleri birleştirmektedir. Dışavurumcu sanat terapisi doğası gereği, bireylerin kendilerini daha rahat ifade etmelerini sağlamaktadır. Böyle bir özerkliğin bireylerin yaratıcılıkları üzerine etkili olabileceği, aynı zamanda öğretmen adaylarının bu yönleriyle öğrencilerine rol model olmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Ülkemizde sanat terapisi uygulamalarının etkisine yönelik çalışmalar henüz başlangıç aşamasındadır. Bu çalışma, sanat terapisi uygulamalarının etkisiyle ilgili olarak literatüre katkı sağlayacağı düşünülerek uygulanmıştır. 
Bu araştırma nicel bir araştırmadır. Araştırmanın modeli yarı deneysel desendir. Araştırmanın katılımcılarını Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören öğretmen adaylarından 9 kişilik deney, 9 kişilik kontrol grubu olmak üzere farklı niteliklerdeki alanları temsil etmesi açısından farklı bölümlerde öğrenim gören öğretmen adaylarından 18 kişi oluşturmaktadır. 
Öğretmenlik mesleğine başlamadan önce öğretmen adaylarının, yaratıcılık ve yaratıcılığa teşvik edici davranış düzeylerinin gelişmesinin, eğitim örgütlerinin ve ortamlarının işleyiş ve kalitesini arttıracağı düşünülmektedir. Bu yolla öğretmen adaylarının sanata, yaratıcılığa ve yaratıcı eğitime ilişkin görüşlerinin pozitif yönde etkileneceği, öğretmenlik mesleğine başladıklarında ise daha rahat, mutlu ve verimli çalışarak öğrencilere rol model olması beklenmektedir.
Araştırma kapsamında, öğretmen adaylarıyla 6 hafta boyunca, haftada bir kez, 1 – 1.5 saat olmak üzere 6 oturumluk uygulama yapılmıştır. 6 Oturumluk uygulama programında, duygusal farkındalık, duygularını ifade etme, zorlayıcı duyguların kabul edilmesi, yaratıcı düşünme, yaratıcılığa teşvik edici davranış kazanımlarını geliştirilmesi ve bu davranış biçiminin sınıf ortamında kullanımı konularına yer verilmektedir.
Çalışmada ölçme aracı olarak Raudsepp Yaratıcılık Ölçeği, Yaratıcılığa Teşvik Edici Öğretmen Davranışları İndeksi ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi çarpıklık basıklık testi, Tek Yönlü ANOVA, Bağımsız İki Örnek t Test, Bağımlı Örneklemler için t Test ve Hochberg's GT2 testi ile IBM SPSS 22.0 aracılığıyla yapılmıştır.
Çalışmanın sonucunda, sanat terapisi uygulamalarının kullanıldığı program sonrasında deney grubunun, deneysel işleme maruz kalmayan kontrol grubuna göre yaratıcılığa teşvik edici öğretmen davranış düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. Kadınların yaratıcılığa teşvik edici öğretmen davranışı düzeyleri erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Bölüme göre incelendiğinde; Resim Öğretmenliği bölümü öğrencilerinin yaratıcılık düzeylerinin Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, İngilizce Öğretmenliği, Fen Bilimleri Öğretmenliği ve Özel Eğitim Öğretmenliği bölümündekilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Expressive art therapy combines the psychological aspect of the creative process with traditional psychotherapeutic theories and techniques by comprehending the emotional aspects of different arts materials. Expressive art therapy, by its very nature, enables individuals to express themselves more easily. It is assumed that such autonomy may have an impact on the creativity of individuals, increasing the teacher candidates' significance as role models for their students in this respect. Studies on the effect of art therapy practices in Turkey are still at an early stage. This study has been applied considering that it will contribute to the literature regarding the effect of art therapy practices.
This research is a quantitative one with the model of semi-experimental design. Eighteen candidates participated in this research, nine of them in an experimental group and nine in a control group. All of them were students and selected from among teacher candidates of different departments of Buca Faculty of Education of Dokuz Eylül University so that they would represent various fields. 
It is assumed that enhancement of teacher candidates' creativity and their behaviour levels fostering creativity before starting with the profession will increase the functioning and quality of educational organizations and environments, thus affecting the views of teacher candidates on art, creativity and creative education positively and enabling them being role models for students by working more peacefully, happily and efficiently.
Within the scope of the research, six sessions were run with the teacher candidates, each of them taking place once a week and lasting about one to one and a half hours, adding up to six weeks in total. This program covers emotional awareness, expressing feelings, accepting compelling emotions, creative thinking, enhancing behaviours that foster creativity and using this in the classroom. 
In the study, Raudsepp Creativity Scale, Creativity Fostering Teacher Behavior Index and Personal Information Form were used as measurement tools. The analysis of the data were carried out with Skewness-Kurtosis Test, One-Way ANOVA, Independent-Samples t Test, Paired Sample t Test and Hochberg's GT2 test through the IBM SPSS 22.0. 
As a result, the experimental group's levels of creativity fostering teacher behaviour show a statistically significant difference compared to the control group not exposed to the experimental process after the program used art therapy practices. It has also been observed that female candidates performed better with respect to creativity fostering teacher behaviours. In the context of departments, it has been established that the creativity levels of the students of the Art Teaching Department are higher than those in the Psychological Counseling and Guidance, English Language Teaching, Science Education and Special Education Teaching Departments.