Siber sergi mimarisinde aydınlatma estetiği ve akustik tasarım
Lighting aesthetics and acoustic design in cyber exhibition architecture
Yazar: BİRGÜL SEZER
Danışman: PROF. DR. SİMBER RANA ATAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sergi mimarisi, siber kültür ve dijital teknolojiler ışığında siber sergi mimarisini ortaya çıkarmıştır. Tarihteki ilk müzelerden günümüz siber sergilere kadar uzanan süreçte, sergilemede ışık ve sergi akustiği tasarımları, bir sergi mimarisinin iki önemli unsuru olmuştur. Işık, sanatın görünür olmasını sağlar. Bir sanat eserine eşlik eden ses ise, sanat eserini algılama ve takdir etme şeklimizi etkiler çünkü sanat sadece görsel değil, aynı zamanda işitsel bir niteliğe sahiptir.
Sergilemenin kültürel kökenleri "mouseion" kavramına bağlıdır. "Müze" kelimesi eski Yunanca'da "ilham perilerinin yeri" anlamına gelen "mouseion" kelimesinden gelmektedir. İskenderiye Mouseion'dan siber ortama uzanan sanat eserlerini sergilemenin tarihsel yolculuğu, sergi mimarisinin çok yönlü kurulumunda bize ilham vermekte ve sergi mekânının, ziyaretçilere bilgi veren, düşündüren ve etkileyen bir kültür kompleksi haline gelmesini sağlamaktadır.
Wunderkammer, Athenaeum, 19. yy. Paris Salonları, Ashmolean Müzesi ile biçimlenen müze kavramı, Louvre Müzesi, Catalunya Müzesi, Versailles Sarayı, Prado Müzesi, Orsay Müzesi, Reina Sofía Müzesi gibi tarihsel müze mimarisini temsil eden örnekler dolayısıyla gelişmiştir. Müzeler sergi mekânlarına dönüşürken yanı sıra galeriler, kamusal alan sergileri, bienaller, trienaller ve gezici müzeler karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde ise siber sergi tasarımı ve kurulumları müze ve sergileme kavramını farklı boyutlara taşımaktadır.
Tarihteki ilk müzelerden siber sergilemeye kadar olan süreçte müze olgusu ve sergi mimarisi tasarım süreçleri evrim geçirmiştir ama "mouseion" fikri daimi kalmıştır.
Siber uzayın ortaya çıkışı, sanatı deneyimleme ve sanatla etkileşim kurma şeklimizde devrim yaratmıştır. Sergiler; müzeler ve galeriler gibi fiziksel mekânlarla sınırlı iken, gelişen teknolojiyle birlikte, sanat eserlerini siber ortamda sergilemek artık mümkün olmuştur. Yeni medya teknolojileri, metaverse, sanal ve dijital sergiler, immersive sanat ortamı, arttırılmış gerçeklik ve yapay zekâ, sanatı algılama ve sanatla ilişki kurma biçimimizi değiştirmiştir.
Sergilemenin tarihsel yolculuğunda ışık, eserlerin sergilenmesinde en önemli unsurlardan biri olmuştur. Sergi mimarisi kurulumunda aydınlatma teknikleri, döneminin teknolojisine bağlı olarak sürekli değişim geçirmiştir. Doğal ve yapay aydınlatma ile başlayan klasik tasarımlar yerini günümüzde dijital, led ve projeksiyon aydınlatma tekniklerine bırakmıştır ve sergilemeler, fiziksel ortamlar kadar sanal evrende de gerçekleşmektedir.
Sergilemede ses kullanımı, ilk sanat eserlerinin mağaralarda yaratıldığı ve sergilendiği antik çağlara kadar uzanan, uzun ve zengin bir geçmişe sahiptir. Tarih boyunca farklı medeniyetler ve kültürler, sanatsal, kültürel ve dini amaçlarına göre sergi alanlarının akustiğini iyileştirmek için çeşitli yöntemler geliştirmiş ve uygulamıştır. Sergilemede akustik tasarım ve uygulamalar zaman içinde dönüşüm geçirmiş ve siber sergi ortamlarının vazgeçilmez ve en önemli unsuru olmuştur.
Bir siber sergi mimarisi kurulumunda, sanat eserlerinin sergilendiği çevrimiçi ortamın mimarisi ve tasarımı, serginin estetik ve kültürel değerini, tarihi mimarilerin bireysel unsurlarını, fiziksel serginin kültürel belleğini ve mirasını kaybetmeden siber ortama yansıtan tasarımlardan oluşmak durumundadır çünkü sanat eserinin sergilendiği mekân, eserin algılanışını, anlamını ve değerini etkiler. Sanatçının mesajını doğru bir şekilde iletmek, aydınlatma tasarımı ve akustik tasarım bağlamında, sergi mimarisi kurulumunda çok önemlidir.

Abstract:
Exhibition architecture has revealed cyber exhibition architecture in the light of cyber culture and digital technologies. From the first museums in history to today's cyber exhibitions, light and exhibition acoustic designs have been two important elements of an exhibition architecture. Light makes art visible. The sound that accompanies a work of art affects the way we perceive and appreciate it, because art is not only visual but also auditory.
The cultural origins of exhibition are linked to the concept of 'mouseion'. The word 'museum' comes from the ancient Greek word 'mouseion', which means 'place of the muses'. The historical journey of exhibiting artworks from the Alexandrian Mouseion to cyberspace inspires us in the multifaceted installation of exhibition architecture and enables the exhibition space to become a cultural complex that informs, reflects and influences visitors.
The museum concept, which was shaped by the Wunderkammer, Athenaeum, 19th century Paris Halls, Ashmolean Museum, has developed due to examples representing historical museum architecture such as the Louvre Museum, Catalunya Museum, Versailles Palace, Prado Museum, Orsay Museum, Reina Sofía Museum. While museums are transforming into exhibition spaces, galleries, public space exhibitions, biennials, triennials and travelling museums are also emerging. Today, cyber exhibition design and installations take the concept of museum and exhibition to different dimensions.
From the first museums in history to cyber exhibition, the museum phenomenon and exhibition architecture design processes have evolved, but the idea of 'mouseion' has remained constant.
The emergence of cyberspace has revolutionised the way we experience and interact with art. While exhibitions used to be limited to physical spaces such as museums and galleries, it is now possible to exhibit artworks in cyberspace with the developing technology. New media technologies, metaverse, virtual and digital exhibitions, immersive art environment, augmented reality and artificial intelligence have changed the way we perceive and interact with art.
In the historical journey of exhibition, light has been one of the most important elements in the exhibition of artefacts. Lighting techniques in the installation of exhibition architecture have constantly changed depending on the technology of the period. Classical designs that started with natural and artificial lighting have been replaced by digital, led and projection lighting techniques today, and exhibitions take place in the virtual universe as well as in physical environments.
The use of sound in exhibitions has a long and rich history dating back to ancient times when the first works of art were created and exhibited in caves. Throughout history, different civilisations and cultures have developed and applied various methods to improve the acoustics of exhibition spaces according to their artistic, cultural and religious purposes. Acoustic design and practices in exhibitions have transformed over time and have become the indispensable and most important element of cyber exhibition environments.
In a cyber exhibition architecture installation, the architecture and design of the online environment where artworks are exhibited must consist of designs that reflect the aesthetic and cultural value of the exhibition, the individual elements of historical architectures, the cultural memory and heritage of the physical exhibition to the cyber environment without losing it, because the space where the artwork is exhibited affects the perception, meaning and value of the work. Communicating the artist's message accurately, in the context of lighting design and acoustic design, is very important in the installation of exhibition architecture.