Bir üniversitede sağlık alanında eğitim gören birinci sınıf öğrencilerinde riskli sağlık davranışları, etkileyen faktörler ve algılanan sosyal destek ilişkisi
Relationship between risky health behaviors, affecting factors and perceived social support among first-year students studying health sciences at a university
Yazar: YILMAZ YAZICI
Danışman: PROF. DR. NURAY ÖZGÜLNAR
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Eczacılık = Pharmacy ; Gençler = Youngs ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Sosyal destek = Social support ; Öğrenciler = Students ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Giriş ve Amaç: Gençlik döneminde kazanılan riskli sağlık davranışları, kısa veya uzun vadede sağlığı tehdit edebilmektedir. Bu çalışmada; sağlık alanında eğitim alan üniversite birinci sınıf öğrencilerinde riskli sağlık davranışlarının sıklığını, bu riskli davranışları etkileyen faktörleri ve algılanan sosyal desteğin riskli sağlık davranışlarıyla ilişkisini belirlemek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel olarak tasarlanan bu çalışma, İstanbul Üniversitesi'nin sağlık alanında eğitim veren bazı fakültelerinde okuyan birinci sınıf öğrencileri arasından tabakalı ve sistematik rastgele örnekleme yöntemleri ile seçilen 529 öğrenci üzerinde yürütüldü. Araştırma, üç farklı bölümden oluşan veri toplama formu yardımıyla gerçekleştirildi.
Bulgular: Çalışmaya 18-23 yaş aralığında bulunan 328 (%62) kadın, 201 (%38) erkek öğrenci katıldı. Son bir ay içerisinde; sigara içme oranı erkeklerde %29,9, kadınlarda ise %9,5; alkol kullanma oranı erkeklerde %26,9, kadınlarda ise %14,3 olarak bulundu. Yaşam boyu en az bir kez esrar kullanma yaygınlığı %4,2 olarak saptandı. Öğrencilerin %7'si tam birleşme ile sonuçlanan cinsel ilişki yaşamıştı. Son cinsel ilişkide prezervatif kullanma oranı %55,6 olarak bulundu. Son yedi gün içinde; öğrencilerin %54,7'sinin en az bir gün kahvaltı öğününü atladığı, %43,8'inin hiç fiziksel aktivite (kalp atışını ve nefes alış verişini hızlandıran ve en az bir saat süren) yapmadığı belirlendi. Son bir yıl içinde; motosiklet veya bisiklet binen öğrencilerin %80,3'ünün hiç kask takmadığı, %8,2'sinin ciddi şekilde intihar etmeyi düşündüğü, %18,4'ünün fiziksel bir kavgaya karıştığı saptandı. Aileden algılanan sosyal destek düzeyinin artması, sigara, alkol ve madde kullanma ihtimalinde azalma ile ilişkiliydi.
Sonuç: Topluma örnek olması beklenen geleceğin sağlık profesyonellerinde riskli sağlık davranışları ile mücadele edilmelidir. Aileden algılanan sosyal desteğin artırılması, bu mücadelenin bir parçası olmalıdır.
Anahtar kelimeler: risk davranışı, gençlik, sosyal destek

Abstract:
Introduction and Objective: Risky health behaviors acquired during the youth period can threaten health in short or long term. In this study, we aimed to determine the frequency of risky health behaviors, factors affecting these risky behaviors and the relationship of perceived social support to risky health behaviors in first grade students taking education in the field of health at a university.
Material and Method: This cross-sectional study was conducted on 529 students who were selected by layered and systematic random sampling among the first-year students at the health education faculty of Istanbul University. The research was carried out with data collection form consisting of three different parts.
Results: 328 (62%) female and 201 (38%) male students were included in the study between the ages of 18-23. Smoking rate within the past month was 29.9% for males and 9.5% for females; alcohol use rate within the past one month was 26.9% for males and 14.3% for females. The prevalence of cannabis use at least once in life was 4.2%. 7% of the students had experienced sexual intercourse resulting in complete union. Condom use rate was found 55.6% at last sexual intercourse. It was determined that 54.7% of the students skipped breakfast at least one day within the past seven days, and 43.8% did not involve in any physical activity (accelerating heart rate and breathing and staying at least one hour) within the past seven days. 80.3% of motorcycle or bicycle riders were not wearing helmets, 8.2% thought that they would seriously commit suicide, 18.4% were in a physical fight within the past year. Increased levels of perceived social support from the family were associated with reduced likelihood of smoking, alcohol and drug use.
Conclusion: It is important to combat risky health behaviors in health professionals who are expected to act as role models in the community. Increasing perceived social support from the family should be part of this struggle.
Key words: risk behavior, youth, social support