Sibgat Hekim'in şiirleri, giriş-metin-dizin
Tatar poet Sibgat Hekim's poetry, introduction-text-index
Yazar: ÜLKÜ POLAT
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ŞİRİN USER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Edebiyat = Literature ; Hekim, Sibgat = Hekim, Sibgat ; Tatar edebiyatı = Tatar literature ; Tatarca = Tatar language ; Tatarlar = Tatars ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Sibgat Hekim'in 1986'da yayımlanan Saylanma Eserler adlı iki ciltlik şiir kitabı üzerinde yaptığımız incelemeyle Sibgat Hekim'i, onun Tatar edebiyatındaki yerini, şiirlerini, edebî kişiliğini, şiirlerindeki dil özelliklerini tanıtmaya çalıştık. Sibgat Hekim (1911?1986) XX. yüzyıl Tatar edebiyatının önde gelen isimlerinden birisidir. Yetmiş beş yıllık yaşamına çok şey sığdırmış, Tatar edebiyatına büyük katkılar yapmıştır. Şair, II. Dünya savaşında cephede aktif olarak savaşmış, büyük kahramanlıklar göstermiş, cephede bile şiir yazmayı sürdürmüştür. II. Dünya savaşında cephede hayatını kaybeden Tatar edebiyatının önemli isimleri Hekim'in şiirlerinde yankılanmıştır.Sibgat Hekim şiirlerinde Tukay geleneğini sürdüren, memleketine sımsıkı bağlı olan gerçek bir usta, gerçek bir halk şairidir. Uzun yıllar Sovyet Edebiyatı dergisinde çalışmış, genç yazar ve şairleri desteklemiştir.Sibgat Hekim'in şiirlerini temel alan bu çalışma üç temel bölümden (Giriş-Metin-Dizin) oluşur. Bu çalışmanın birinci bölümünde XX. yüzyıl Tatar edebiyatının genel özellikleri çeşitli kaynakların ışığında değerlendirilmiştir. XX. yüzyıl Tatar edebiyatı, XIX. yüzyıl edebiyatının üzerinde şekillendiği için XX. yüzyıl edebiyatından önce XIX. yüzyıl Tatar edebiyatının da kısa bir değerlendirmesi yapılmıştır. XX. yüzyıl Tatar Edebiyatı'nın değerlendirilmesinin ardından şairin biyografisi, edebî kişiliği, eserleri verilmiştir. Metnin transkripsiyon esasları, dil özellikleri, metinde Standart Tatar Türkçesinden ayrılan diyalektolojik özellikler, metnin Türkiye Türkçesi verilirken esas alınan prensipler gibi metin ile ilgili bilgiler ve metnin dizini ile ilgili bilgiler de birinci bölümde yer almıştır. Birinci bölümün sonunda konunun incelenmesi için yararlanılan kitap, makale ve sözlüklerin bibliyografyaları verilmiştir. İkinci bölümde toplam 584 şiirin Tatar Türkçesi ve Türkiye Türkçesi metinleri yer alır. Üçüncü bölümde 4349 madde başına ve 39602 toplam kelime sayısına sahip olan metnin dizini ve sonuç kısmı yer almaktadır.

Abstract:
Upon our research on Sibgat Hekim?s poetry book in two volumes Saylanma Eserler which was published in 1986, we have aimed to introduce Sibgat Hekim, his position in Tatar literature, his poems, his literary personality and the characteristics of the language of his poems. Sibgat Hekim is one of the most widely-recognized name in XX. Century (1911-1986) Tatar literature. He accomplished much in his life-span of 75 years and his contributions to Tatar literature have been major. The poet fought in WWII at the front, showed heroism and anyhow, went on writing poems. In Hekim?s poems, the recognized names of Tatar literature who lost their lives during WWII were mentioned.In his poems, Sibgat Hekim is an actual public poet who carries on the traditions of Tukay and is devotedly attached to his country. For many years he worked for the Soviet Literature print and encouraged young writers and poets.This study which is based on Sibgat Hekim?s poems consists of three main parts (Introduction- Text- Index). In the first part of this study, the general features of XX. Century Tatar literature have been assessed in the light of various resources. Because the XX. Century Tatar literature is shaped upon the literature of the XIX. Century, prior to the assessment of the XX. Century literature, the XIX. Century Tatar literature has been briefly assessed as well. Following the assessment of the XX. Century Tatar literature, the poet?s biography, literary personality and works are mentioned. Furthermore, the text?s transcription elements, the features of its language, the dialectologic features in the text that differ from the Standard Tatar Turkish, the principles taken into consideration in the process of giving the text in Turkey Turkish, likewise info about the text and the index as well take place in the first part. In the end of the first part the bibliographies of the books, articles and dictionaries used so as to analyze the subject take place. In the second part, all of the 584 poem?s texts are given in Tatar Turkish and Turkey Turkish. In the third part 4349 entries, the text?s index of 39602 words in total and the conclusion takes place.