Üniversite adaylarında meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançlar, mesleki olgunluk ve umut düzeyleri
Irrational beliefs related to choice of profession in prospective university students, career maturity and hope level
Yazar: DURSUN DİDEM KEPİR
Danışman: PROF. DR. FİDAN KORKUT OWEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Mesleki olgunluk = Career maturity ; Umut = Hope ; Üniversite sıralaması = University ranking

Özet:
Bu araştırmada mesleki olgunluk ve umut düzeyleri farklı üniversite adaylarının meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançları, cinsiyetlerine, eğitim durumlarına ve okul türlerine göre incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Sakarya ili Hendek ilçesinde bulunan liselere devam eden 312 lise son sınıf öğrencisi ve bir yıl önce liseden mezun olmuş ve üniversite sınavını kazanamamış 190 kişi olmak üzere toplam 502 üniversite adayı oluşturmaktadır.Üniversite adaylarının meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inanç düzeyleri Yılmaz Erdem (2006) tarafından geliştirilen ?Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği? ile, mesleki olgunluk düzeyleri Kuzgun ve Bacanlı (1996) tarafından geliştirilen ?Mesleki Olgunluk Ölçeği? ile, umut düzeyleri ise Snyder ve arkadaşları (1991) tarafından geliştirilen Akman ve Korkut (1993) tarafından uyarlama çalışmaları yapılan ?Umut Ölçeği? ile ölçülmüştür. Araştırmada ele alınan cinsiyet, eğitim durumu ve okul türü değişkenleri ile ilgili bilgiler ise araştırmacı tarafından geliştirilen ?Kişisel Bilgi Formu? ile elde edilmiştir.Verilerin çözümlenmesinde ?SPSS Paket Programı 15.0 kullanılarak fark testlerinden t testi ve iki yönlü varyans analizi yapılmıştır. Varyans analizi sonucunda F değerinin anlamlı çıkması durumunda, farkın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek için Scheffe testi uygulanmıştır. Araştırmada hata payı .05 düzeyi olarak kabul edilmiştir.Mesleki olgunluk düzeyi ile cinsiyet, eğitim durumu ve okul türü değişkenlerinin meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançları üzerindeki ortak etkileri anlamlı bulunmamıştır. Mesleki olgunluk, cinsiyet ve okul türü değişkenlerinin meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inanç puanları üzerindeki temel etkileri anlamlı bulunmuştur. Mesleki olgunluk, eğitim durumu değişkenlerinin meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inanç puanları üzerindeki temel etkileri anlamlı değildir.Umut düzeyi ile okul türü değişkenlerinin meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançlar üzerindeki ortak etkisi anlamlı bulunmuş; umut düzeyi ile cinsiyet, eğitim durumu değişkenlerinin meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançları üzerindeki ortak etkileri anlamlı bulunmamıştır. Umut, eğitim durumu değişkenlerinin meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inanç puanları üzerindeki temel etkileri anlamlı değildir.Araştırma bulguları tartışılmış ve yorumlanmış, Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanında çalışanlara ve benzer konularda çalışma yapacak araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler: Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar; Mesleki Olgunluk; Umut; Cinsiyet; Okul Türü; Eğitim Durumu.

Abstract:
In this research, irrational beliefs related to choice of profession of prospective university students whose career maturity and hope levels are different are studied according to their genders, their educational status and their type of school. The sample of the study was composed of 502 prospective university students, 312 senior high school students attending high schools and 190 graduates who did not pass the university exam.Irrational beliefs? levels relating to career choice of prospective university students were measured by ?Irrational Beliefs Relating to Career Choice Scale? developed by Yılmaz Erdem (2006). The level of career maturity was measured by ?Career Maturity Scale? developed by Kuzgun and Bacanlı (1996). The level of hope was measured by ?Hope Scale? developed by Snyder et. al. (1991) and adaptation study of ?Hope Scale? was carried out by Akman and Korkut (1993). The remaining demographic variables were collected using a ?Personal Information Form?, developed by the researcher.For the analysis of data, t-test and two way ANOVA were conducted using the SPSS 15.0 program. When the F value was significant in the result of analyses of variance, Scheffe Test was used in order to determine in which group the source of difference was. The .05 level of significance was adopted for this study.The common effect of variables of the career maturity and gender, educational status, type of school on irrational beliefs? points relating to career choice were not found to be significant. The main effects of variables of career maturity, gender and type of school on irrational beliefs? points relating to career choice were found to be significant. The main effect of variables of career maturity and educational status on irrational beliefs? points relating to career choice was not found to be significant.The common effect of variables of the hope level and type of school on irrational beliefs? points relating to career choice was found to be significant. The common effect of variables of the hope level and gender, educational status on irrational beliefs? points relating to career choice were not found to be significant. The main effects of variables of hope and educational status on irrational beliefs? points relating to career choice were not found to be significant.These results were discussed in light of current research findings and recommendations for further study were made.Key words: Irrational Beliefs Related to Choice of Career; Career Maturity; Hope; Gender; Educational Status; Type of School.