Örgütsel yönetişim kapasitesi ve örgütsel dayanıklılık: Sağlık sektöründe bir ölçek geliştirme ve ilişkisel analiz çalışması
Organizational governance capacity and organizational resilience: A scale development and relational analysis study in the health sector
Yazar: LEYLA AFŞAR DOĞRUSÖZ
Danışman: PROF. DR. SELİM YAZICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Strateji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Bu tez çalışması, "Örgütsel Yönetişim Kapasitesi Ölçeği"nin geliştirilmesi ve Örgütsel Yönetişim Kapasitesi ile Örgütsel Dayanıklılık arasındaki ilişkisinin incelenmesini amaçlamıştır.  Birinci bölümde araştırmacı tarafından kriz yönetimi, yönetişim kapasitesi ve dayanıklılık ile ilgili literatür gözden geçirilerek, örgütsel yönetişim kapasitesi terimi oluşturulmuş ve yapı kavramsallaştırılmıştır. İkinci bölümde ilgili teoriler sağlık sektörü, yönetişim ve dayanıklılığa uyarlanmış bu temelde araştırma soruları ve hipotezlere yer verilmiştir. Araştırma bölümünü oluşturan üçüncü bölümde ise araştırmacı, yapıyı ayrı ayrı ölçmek ve test etmek amacıyla iki kısımda tasarlamıştır.
Birinci kısımda, örgütsel yönetişim kapasitesi için çok boyutlu bir ölçek geliştirme amaçlanmıştır. Bu kapsamda literatür gözden geçirilmiş ve bireysel görüşmeler yapılmıştır. Bunların hepsi ardışık adımlardan oluşan genel bir çerçeve halinde üç aşamada özetlenmiştir. İlk aşamada ölçekte yer alacak maddelerden oluşan bir madde havuzu oluşturulmuştur. Daha sonra, madde havuzunu tamamlarken zayıf maddelerin atılmasına yönelik stratejiler takip edilmiştir. Madde seçim kriterleri bir uzman paneli incelemesini, ön testi ve madde analizini içermektedir. Son aşamada ölçek değerlendirmesi yapılmış; boyutluluk değerlendirmesi, güvenirliği ve geçerliği test edilmiştir. Ölçeği doğrulamak için iki örnek toplanmıştır (n1= 100; n2= 1013). İçerik geçerliliği, yapı geçerliliği, ayırt edici geçerlilik ve güvenilirliğin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi sonucunda, bu çalışmada nihai olarak 37 ölçüm öğesinden oluşan dört boyutlu bir ölçek ortaya çıkarılmıştır. Örgütsel Yönetişim Kapasitesi dört boyut içermektedir: Sorumluluk kapasitesi, koordinasyon ve iş birliği kapasitesi, analitik kapasite ve Kendini organize etme kapasitesi. Ölçeğin Cronbach's Alpha değeri 0,991, alt boyutları ise 0,958-0,981 arasında değişmektedir. Sonuç olarak "Örgütsel Yönetişim Kapasitesi Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir. İkinci kısımda ise bir anket kullanılarak, örgütsel yönetişim kapasitesi ve örgütsel dayanıklılık arasındaki ilişki keşfedilmeye çalışılmıştır (n3= 1143). 
Sonuç bölümünde ise, veri analizi sonucunda, ölçek faktör boyutları arasındaki ilişkiler bütün olarak değerlendirildiğinde Örgütsel Yönetişim Kapasitesi ve Örgütsel Dayanıklılık ölçeklerinin Sorumluluk Kapasitesi-Planlama dışında kalan tüm boyutlarında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma, özel hastanelerin yönetişim ve dayanıklılık ölçümlerinde diğer hastanelerden pozitif yönde ayrıştığı görülmüştür. Bu tez, yönetişim kapasitesinin anlaşılmasına büyük ölçüde katkıda bulunur ve kriz bağlamında gelecekteki yönetişim ve dayanıklılık araştırmalarının yolunu açar.

Abstract:
This thesis study aimed to develop the "Organizational Governance Capacity Scale" and examine the relationship between Organizational Governance Capacity and Organizational Resilience. In the first part, the researcher reviewed the literature on crisis management, governance capacity and resilience, created the term organizational governance capacity and conceptualized the structure. In the second part, relevant theories are adapted to the health sector, governance and resilience, and research questions and hypotheses are included on this basis. In the third part, which constitutes the research section, the researcher designed the structure in two parts in order to measure and test it separately.
In the first part, aimed to develop a multidimensional scale for organizational governance capacity. In this context, the literature was reviewed and individual interviews were conducted. All of these are summarized in three stages into a general framework consisting of consecutive steps. In the first stage, an item pool consisting of items to be included in the scale was created. Then, strategies were followed to eliminate weak items while completing the item pool. Item selection criteria included an expert panel review, pretesting, and item analysis. In the last stage, scale evaluation was made; Dimensional assessment, reliability and validity were tested. Two samples were collected to validate the scale (n1= 100; n2= 1013). As a result of a comprehensive assesmnet of content validity, construct validity, discriminant validity and reliability, this study ultimately produced a four-dimensional scale consisting of 37 measurement items. Organizational Governance Capacity includes four dimensions: Responsibility capacity, coordination and cooperation capacity, analytical capacity and self-organization capacity. The Cronbach's Alpha value of the scale is 0.991, and its sub-dimensions vary between 0.958-0.981. As a result, it was determined that the "Organizational Governance Capacity Scale" is a valid and reliable scale. In the second part, the relationship between organizational governance capacity and organizational resilience was tried to be discovered by using a survey (n3 = 1143).
In the conclusion section, as a result of the data analysis, when the relationships between the scale factor dimensions were evaluated as a whole, a positive relationship was detected in all dimensions of the Organizational Governance Capacity and Organizational Resilience scales except Responsibility Capacity-Planning. In addition, the study showed that private hospitals differ positively from other hospitals in governance and durability measurements. This thesis contributes greatly to the understanding of governance capacity and paves the way for future governance and resilience research in crisis contexts.