Sağlıklı ve inflame pulpa dokusunda apoptozun incelenmesi
Investigation of apoptosis in healthy and inflamed pulp tissue
Yazar: ASLIHAN YEKELER
Danışman: PROF. DR. HATİCE DOĞAN BUZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Diş sert dokusunda patojen mikroorganizmalar sebebiyle çürük
meydana geldiğinde ve tedavi edilmediğinde bu mikroorganizmalar ve yan ürünleri
pulpa dokusuna kadar ilerleyerek başta geri dönüşümlü bir inflamasyon, sonrasında
ise geri dönüşümü olmayan bir inflamasyona ve de sonuç olarak hücre ölümüne
neden olmaktadır. Hücre ölümü apoptoz ve nekroz olmak üzere iki ana nedenden
dolayı olmaktadır. Apoptoz sağlıklı dokularda da meydana gelen fizyolojik bir
süreçtir ve dokunun sürdürülebilirliğini sağlamaktadır. Çalışmamızın amacı inflame
olmuş pulpa dokusunda inflamasyonun şiddetine bağlı olarak apoptoz
(programlanmış hücre ölümü) sürecinin incelenmesidir. Bu çalışmada sağlıklı (n=10),
geri dönüşümlü (n=10) ve geri dönüşümsüz (n=10) pulpitise sahip dişlerden alınan
pulpa dokusunda apoptozun temel parametreleri olan kaspaz-9, sitokrom-c ve
TUNNEL analizi immünohistokimyasal yöntemle incelendi. Histopatolojik
incelemeler için pulpa hücrelerinden kesitler alınarak hematoksilen-eozin boyama
yapıldı ve inflamasyon belirteçleri skorlandı. Kaspaz-9, sitokrom-c ve TUNEL analizi
için immün boyama yapıldı. Yapılan tüm işlemlerden sonra kesitler ışık
mikroskobunda incelenip değerlendirildi. Çalışmada yapılan tüm skorlama değerleri
Shapiro-Wilk ile normalite testine tabi tutuldu. Gruplar arası istatistikler farklar
Kruskal-Wallis analiziyle, ikili karşılaştırmalar Mann-Whitney U analiziyle p=0.05
güven aralığında gruplar arası korelasyon ise Spearman's rho analiziyle
değerlendirildi. İnflamasyon belirteçleri olan hemoraji, ödem, nekroz, fibrosiz ve
kalsifikasyon geri dönüşümsüz pulpitiste, diğer gruplara göre anlamlı derecede
yüksek çıkmıştır. (p<0.05). Hemoraji ile nekroz mükemmel, inflamasyon ve ödem ile
TUNNEL analizi arasında yüksek korelasyon görülmüştür. Kaspaz-9, geri dönüşümsüz
pulpitiste diğer gruplara göre skorlamada daha yüksek çıkmasına rağmen,
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış görülmemiştir (p>0.05). TUNEL analizi
sonuçları inflamasyonun şiddetine bağlı olarak diğer tüm belirteçlerle birlikte
istatiksel olarak anlamlı şekilde artmıştır (p<0.05). Çalışmamızda inflamasyonun
şiddetine bağlı olarak apoptoza giden hücre sayısının arttığını ve dokuda hasarlı
hücrelerin elimine edilebildiğini böylece rejenerasyon imkanının olabileceğini
düşünmekteyiz.

Abstract:
When caries occurs in tooth hard tissue due to
pathogenic microorganisms and is left untreated, these microorganisms and their
by-products progress to the pulp tissue, causing reversible inflammation at first,
then irreversible inflammation and ultimately cell death. Cell death occurs for two
main reasons: apoptosis and necrosis. Apoptosis is a physiological process that also
occurs in healthy tissues and ensures tissue sustainability. The aim of our study was
to investigate the apoptosis (programmed cell death) process in inflamed pulp
tissue depending on the severity of inflammation. In this study, caspase-9,
cytochrome-c and TUNNEL, which are the basic parameters of apoptosis, were
analyzed immunohistochemically in pulp tissue from healthy (n=10), reversible
(n=10) and irreversible (n=10) pulpitis teeth. For histopathologic examinations, pulp
cells were sectioned and hematoxylin-eosin stained and inflammation markers were
scored. Immunostaining was performed for caspase-9, cytochrome-c and TUNEL
analysis. After all procedures, the sections were examined and evaluated under a
light microscope. All scoring values in the study were subjected to normality test
with Shapiro-Wilk. Differences between groups were evaluated by Kruskal-Wallis
analysis, pairwise comparisons were evaluated by Mann-Whitney U analysis and
intergroup correlation was evaluated by Spearman's rho analysis at p=0.05
confidence interval. Markers of inflammation such as hemorrhage, edema, necrosis,
fibrosis and calcification were significantly higher in irreversible pulpitis compared
to other groups (p<0.05). There was a high correlation between hemorrhage and
necrosis, inflammation and edema and TUNNEL analysis. Although caspase-9 was
higher in irreversible pulpitis compared to the other groups, there was no
statistically significant increase (p>0.05). TUNEL analysis results increased
statistically significantly with all other markers depending on the severity of
inflammation (p<0.05). In our study, we think that the number of cells that go to
apoptosis increases depending on the severity of inflammation and damaged cells
can be eliminated in the tissue, thus regeneration may be possible.