Standart düz paket uygulamasının bireylerin sigara içme tutumları ve nikotin bağımlılıklarına etkisi
Effect of standard plain package application on smoking attitudes and nicotine addiction of individuals
Yazar: SEDA KUTLU
Danışman: PROF. DR. ŞAFAK DAĞHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu araştırmanın amacı, standart düz paket uygulamasının bireylerin sigara içme tutumları ve nikotin bağımlılıklarına etkisini incelemektir. Tanımlayıcı ilişkisel tipte gerçekleştirilen araştırmanın evrenini, sosyal medya kullanan ve 18 yaş üzeri sigara içen kişiler oluşturmuştur. Yapılan çalışmalar kapsamında Türkiye'de yetişkin nüfusta sigara içme oranı yaklaşık %32 olarak belirlenmiştir (Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması, 2017). Evreni bilinmeyen oransal örneklem hesap yöntemiyle 359 birey örnekleme alınmıştır (%95 güvenilirlik %5 sapma). Araştırmada veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Fagerstom Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT)", "Sigara İçmeye Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılarak online anket yöntemi ile toplanmıştır. Bireylerin yaş ortalamaları 38.7 olup, 56,0'sı kadın, %44,0'ı erkektir. Araştırmaya katılanların 173 (%48,2)'si çok düşük düzeyde, 28 (%7,8)'i ise çok yüksek düzeyde nikotin bağımlılığı yaşamaktadır. Bireylerin %22,6'sının ''yüksek'' ve ''çok yüksek'' bağımlılık düzeyinde oldukları tespit edilmiştir. Bireylerin sigara içmeye başlama yaşı düştükçe sigara bağımlılıklarının arttığı (p=0,001), bireylerin düzenli olarak sigara içme süresi arttıkça bağımlılık düzeylerinin arttığı (p=0,002), bireylerin sigara içmeye başlama yaşı düştükçe sigara içme tutumlarının arttığı görülmüştür (p=0,003). Erkek cinsiyetin sigara bağımlılık düzeyinin kadın cinsiyetten daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bireyler, sigara paketlerindeki değişikliklerden etkilenme yanıtlarına göre değerlendirildiklerinde %33,1 oranla en fazla ''18 yaşını doldurmayanlara satılmaz'' şeklindeki uyarının ''18 yaşını doldurmayanlara satışının cezası hapistir'' şeklinde değiştirilmesi uyarısını etkili bulmuşlardır. Bireylerin cinsiyet / eğitim durumu ve gelir durum algılarına göre sigara içme tutumları arasında bir ilişki tespit edilememiştir (p>0,05). Bireylerin sigara içme tutumlarının standart düz paket uygulamasından etkilendiği ve bu etkilenmenin en fazla sigara içme tutum ölçeği ''sosyallik'' alt boyutunda anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,05). Standart düz paket uygulamasının nikotin bağımlılığı yüksek bireylerde daha az etkili olduğu görülmüştür (p<0,05).
Anahtar kelimeler: sigara, düz paket uygulaması, nikotin bağımlılığı

Abstract:
Effect of Standard Plain Package Application on Smoking Attitudes and Nicotine Addiction of Individuals
Purpose of this study is to examine effect of standard plain package application on smoking attitudes and nicotine addiction of individuals. Population of the study conducted in descriptive relational type was created by social media users that smoke and were over the age of 18. In the scope of studies, the rate of smoking among adult population in Turkey was determined to be around 32% (Turkish Household Health Study, 2017). 359 individuals were accepted in sample using unknown population ratio sampling method (95% reliability, 5% deviation). Data in study was collected with online survey method using "Personal Data Form," "Fagerstom Nicotine Addiction Test (FNAT)," and "Smoking Attitude Scale". Average age of individuals was 38.7 and 56.0% was women while 44.0% was men. 173 (48.2%) participants were experiencing very low level of nicotine addiction while 28 (7.8%) was experiencing very high level of nicotine addiction. 22.6% of individuals were determined to have "high" and "very high" levels of addiction. It was noted that as smoking age decreased smoking addiction increased (p=0.001), as duration of regular smoking increased levels of addiction also increased (p=0.002), and as smoking age decreased, their smoking attitudes increased (p=0.003). It was determined that male sex had a higher level of smoking addiction compared to female sex. When individuals were assessed according to their affection from changes in cigarette boxes, 33.1% found change of "not sold under age of 18" warning to "selling under age of 18 is punishable by imprisonment" warning the most effective. No relationship was found between smoking attitudes and sex / level of education or income status perceptions of individuals (p>0.05). It was determined that smoking attitudes of individuals was affected from standard plain package application and this affection was the highest in "socialization" sub-dimension of smoking attitude scale (p<0.05). It was considered that standard plain package application was less effective in individuals with high nicotine addiction (p<0.05).
Keywords: cigarette, plain package application, nicotine addiction