İkincil travmatik stres ve mizah yoluyla başa çıkma arasındaki ilişkide kaygının aracı rolü
The mediating role of anxiety in the relationship between secondary traumatic stress and way of the humour defence mechanism and coping with it
Yazar: AYBÜKE İREM ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı ikincil travmatik stres ve mizah yoluyla başa çıkma arasındaki ilişkide kaygının aracı rolünün incelenmesidir. Aynı zamanda bu üç değişkenin bireylerin demografik özelliklerine bağlı olarak farklılık gösterip göstermediği de incelenecektir. Araştırmanın çalışma grubu 18 yaş üstü 408 kadın ve 173 erkek olmak üzere 581 bireyden oluşmaktadır. Bu çalışmada Demografik Bilgi Formu, İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Mizah Yoluyla Başka Çıkma Ölçeği ve Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Verilerin analizleri yapılırken IBM SPSS 26.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizi aşamasında Bağımsız Örneklem t-Testi, Tek Yönlü ANOVA, Pearson Korelasyon Analizi ve Bootstrap yöntemini esas alan regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda ikincil travmatik stres ve mizah yoluyla başa çıkma arasındaki ilişkide kaygının aracı rolü olduğu bulunmuştur. Ayrıca yaşa göre istemsiz etkilenmeler, kaçınma, uyarılmışlık ve ikincil travmatik stres puan ortalamalarında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. 18-24 yaş grubunda bulunan katılımcıların istemsiz etkilenmeler, kaçınma, uyarılmışlık ve ikincil travmatik stres puan ortalamaları en yüksek, 25-44 ve 65+ yaş gruplarında bulunan katılımcıların puan ortalamaları ise en düşüktür. Çocuk sahibi olma durumuna göre istemsiz etkilenmeler, kaçınma, uyarılmışlık, ikincil travmatik stres puan ortalamaları anlamlı bir farklılık göstermektedir. Çocuk sahibi olmayan katılımcıların istemsiz etkilenmeler, kaçınma, uyarılmışlık ve ikincil travmatik stres puan ortalamaları anlamlı olarak daha yüksektir. İstemsiz etkilenmeler puanları ile durumluk kaygı ve sürekli kaygı puanları arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişkilerin bulunmuştur. Kaçınma puanları ile mizah yoluyla başa çıkma, durumluk kaygı ve sürekli kaygı puanları arasında düşük ve orta düzeyde pozitif ve negatif yönlü ilişkiler olduğu bulunmuştur. Uyarılmışlık puanları ile durumluk kaygı ve sürekli kaygı puanları arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişkilerin olduğu bulunmuştur. İkincil travmatik stres puanları ile mizah yoluyla başa çıkma, durumluk kaygı ve sürekli kaygı puanları arasında sırasıyla düşük ve orta düzeyde negatif ve pozitif yönlü ilişkilerin bulunduğu gözlenmiştir. Mizah yoluyla başa çıkma, durumluk ve sürekli kaygının birlikte istemsiz etkilenmeler, kaçınma ve uyarılmışlık ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: İkincil travmatik stres, mizah yoluyla başa çıkma, kaygı

Abstract:
The purpose of this research is to examine examine the mediating role of anxiety in the relationship between secondary traumatic stress and coping with humor. It will also take into consideration whether these three variables differ depending on the demographic characteristics of individuals. The study group of the research consists of 581 individuals, 408 women and 173 men, over the age of 18. In this study, Demographic Information Form, Secondary Traumatic Stress Inventory, Differentiation Through Humor Scale and State-Trait Anxiety Inventory were used as data collection tools. While analyzing the data, IBM SPSS 26.0 statistical package program was used. In the analysis phase of the data, regression analysis based on Independent Sample t-Test, One Way ANOVA, Pearson Correlation Analysis and Bootstrap method was performed. As a result of the research, it was found that anxiety has a mediating role in the relationship between secondary traumatic stress and coping with humor. In addition, a significant difference was found in the mean scores of involuntary influences, avoidance, arousal and secondary traumatic stress according to age. Participants in the 18-24 age group have the highest mean scores of involuntary influences, avoidance, arousal and secondary traumatic stress, while the mean scores of the participants in the 25 44 and 65+ age groups are the lowest. The mean scores of involuntary influences, avoidance, arousal, and secondary traumatic stress show a significant difference according to the status of having a child. The mean scores of involuntary influences, avoidance, arousal and secondary traumatic stress were significantly higher in the participants who did not have children. Moderately positive correlations were found between involuntary influence scores and state and trait anxiety scores. It was found that there were low and moderate positive and negative relationships between avoidance scores and coping with humor, state anxiety and trait anxiety scores. It was found that there were moderate positive correlations between arousal scores and state anxiety and trait anxiety scores. It was observed that there were low and moderate negative and positive correlations between secondary traumatic stress scores and coping with humor, state anxiety and trait anxiety scores, respectively. It was found that coping with humor, state and trait anxiety together had a significant relationship with involuntary influences, avoidance and arousal.

Key words: Secondary traumatic stress, coping with humor, anxiety.