Yaşlılara uygulanan akupresin, konstipasyon semptomlarına ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of acupressure on constipation symptoms and quali̇ty of life in ELDERLY people
Yazar: TUĞBA AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET BAYRAKTAR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupresür = Acupressure ; Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Kabızlık = Constipation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Yaşlıları fiziksel, sosyal ve ruhsal yönden olumsuz etkileyen ve tedavi maliyetlerini arttıran bir sorun olan konstipasyonun etkin bir şekilde yönetimi önemlidir. Tamamlayıcı ve bütünleşik uygulamalar, hemşirelere ve konstipasyonu olan hastalara nonfarmakolojik, kolay ve güvenli bir müdahale seçeneği sunmaktadır. Bu çalışma, LI4, CV12, ST25 ve ST36 akupunktur noktalarına, her noktaya üç dk olmak üzere toplam 21 dk uygulanan akupresin, yaşlı bireylerin konstipasyon semptomları ve yaşam kalitesine olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Çalışma kalitatif ve kantitatif olmak üzere karma yöntemli, çift körlemeli, randomize, plasebo kontrollü, ön test-son test kontrol gruplu bir çalışmadır.  Çalışmaya bir aile sağlığı merkezine başvuran ve konstipasyon tanısı konulan 65 yaş üstü, 41 akupres, 40 plasebo akupres grubuna olmak üzere 81 birey dahil edilmiştir. Çalışma öncesinde; etik kurul onayı, yaşlı bireylerin bilgilendirilmiş gönüllü olurları ve araştırmanın yapılabilmesi için gerekli olan diğer tüm izinler alınmıştır. 
Araştırmanın verileri; Birey Tanıtım Formu, Konstipasyon Değerlendirme Ölçeği (Constipation Assessment Scale/CAS), Konstipasyon Yaşam Kalitesi Ölçeği (KYKÖ), Visual Analog Skala (VAS), Birey İzlem Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Akupres grubuna; 12 gün boyunca her gün akupres uygulaması, plasebo akupres grubuna ise aynı süre ve protokol doğrultusunda plasebo akupres uygulaması yapılmıştır. Akupres grubundaki bireyler ile uygulama sonunda bireysel derinlemesine görüşme yapılmıştır.
Kantitatif veriler IBM SPSS Statistics for Windows 24.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Kantitatif verilerin değerlendirilmesinde; bağımsız gruplar t testi /Mann Whitney U testi, bağımlı gruplarda t testi, iki yönlü karma desenli ANOVA, çoklu regresyon analizi (enter yöntemi) kullanılmış ve p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Kalitatif verilerin değerlendirilmesinde betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma bulgularında; uygulama öncesinde değerlendirilen CAS birinci izlem puan ortalamaları açısından her iki grubun benzer olduğu, uygulamalar devam ederken alınan ikinci izlem ve uygulama sonrası alınan üçüncü izlem puanlarının akupres grubunda anlamlı derecede daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
Uygulama öncesi VAS puan ortalamalarının her iki grup açısından benzer olduğu belirlenirken, uygulamalar sırasındaki ve sonrasındaki izlemlerde akupres grubunun defekasyonda zorlanma düzeyinin azalarak defekasyon konforunun arttığı ve gruplar arasındaki farkın ileri düzeyde anlamlı olduğu görülmüştür (p<0.001). Uygulama öncesinde KYKÖ puanlarının gruplar arasında benzer olduğu, uygulamalar sonrasında alının puan ortalamaları arasında gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılık olduğu ve akupres grubunun KYKÖ puanlarının daha düşük, yaşam kalitelerinini daha iyi olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Çalışmadan elde edilen kalitatif bulgular da kantitatif bulguları destekler niteliktedir. 
Sonuç olarak; akupresin yaşlı bireylerde konstipasyon semptomları ve yaşam kalitesinde iyileşme sağladığı, defekasyon sıklığını ve defekasyon konforunu arttırdığı ve laksatif kullanımını azalttığı belirlenmiştir. Ciddi bir yan etki olmayan akupresin, yaşlı bireylerde sıklıkla gelişen konstipasyon problemi için,  hemşireler, hastalar ve yakınları tarafından güvenle uygulanması önerilebilir.

Abstract:
Effective management of constipation, which is a problem that negatively affects the elderly physically, socially and spiritually and increases treatment costs, is important. Complementary and integrated applications offer nurses and patients with constipation a non-pharmacological, easy and safe intervention option. This study was carried out to determine the effect of acupressure applied to LI4, CV12, ST25 and ST36 acupuncture points for a total of 21 minutes, three to each point, on the symptoms of constipation and quality of life of elderly individuals.
The study is a qualitative and quantitative mixed method, double-blind, randomized, placebo-controlled, pretest-posttest control group study. In this study; a total of 81 elderly individuals over the age of 65 and diagnosed with constipation in a family health center were included, 41 individuals in the acupressure group and 40 individuals in the placebo control group. Ethics committee approval, informed voluntary consent of the elderly and all other necessary permissions to conduct the study were obtained before the study.
The data of the study were collected using the Individual Identification Form, the Constipation Assessment Scale (CAS), the Constipation Quality of Life Scale (PAC-QOL), the Visual Analog Scale (VAS), the Individual Follow-up Form and the Semi-Structured Interview Form. Acupressure was applied to individuals in the acupressure group every day for 12 days, and placebo acupressure was applied to individuals in the placebo acupressure group at the same time and in line with the same protocol. In addition, individual in-depth interviews were conducted with the individuals in the acupressure group after the applications were completed.
Quantitative data were evaluated using the IBM SPSS Statistics for Windows 24.0 package program. In the evaluation of quantitative data; Independent groups t test / Mann Whitney U test, dependent groups t-test, two-way mixed pattern ANOVA, multiple regression analysis (enter method) were used and p<0.05 value was considered statistically significant. In the evaluation of qualitative data, descriptive and content analysis methods were used.
In the research findings; it was determined that both groups were similar in terms of CAS first follow-up score averages evaluated before the application, and it was determined that the second and third follow-up scores obtained during and after the applications were significantly lower in the acupressure group (p<0.05).
Although it was determined that the VAS score averages before the application were similar for both groups, it was observed that the defecation difficulty level of the acupressure group decreased, the defecation comfort increased, and the difference between the groups was highly significant (p<0.001). Even though it was determined that the mean VAS scores before the application were similar for both groups, it was observed that the defecation difficulty level of the acupressure group decreased, the defecation comfort increased and the difference between the groups was highly significant in the follow-ups during and after the applications (p<0.001). The qualitative findings obtained from the study also support the quantitative findings.
As a result; it has been determined that acupressure improves constipation symptoms and quality of life in elderly, increases defecation frequency and defecation comfort, and reduces laxative use. Acupressure, which does not have a serious side effect, can be safely recommended by nurses, patients and their relatives for the constipation problem that often develops in elderly.