Kamu yapılarında aydınlatma enerji performansının karbon salımına etkisi: Erciyes Üniversitesi Merkez Kütüphanesi örneği
The effect of lighting energy performance on carbon emissions in public buildings: The case of Erciyes University Central Library
Yazar: AHMET HASDAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM SÜMENGEN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Doğal aydınlatma = Daylighting ; Kamuyu aydınlatma = Public disclosure ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; LED ışığı = LED lights ; Mimari aydınlatma = Architectural lighiting ; Yapay aydınlatma = Artificial lighting

Özet:
Sanayi devrimi, teknolojik gelişme, hızlı nüfus artışı ve küreselleşme, doğal kaynakların hızla tükenmesine ve çevre düzeninin bozulmasına yol açmıştır. İnşaat sektörü doğal kaynakların büyük bir kısmını kullanmakta ve sera gazı emisyonlarının doğal dengesini bozmaktadır. Dünyada ve Türkiye'de tüketilen enerjinin büyük bir kısmı inşaat üretiminde kullanılmaktadır.
Binaların çevresel etkisi çeşitli araçlar kullanılarak izlenebilir. Bu araçlardan bazıları; yaşam döngüsü değerlendirmesi, yeşil bina sertifikasyon sistemleri, karbon ayak izi ve eko-etiketleme olarak sıralanabilir. Bu sistemlerde karbon ayak izi, bir ürünün yaşam döngüsünün üretim, nakliye, kullanım, geri dönüşüm ve imha aşamalarında ortaya çıkan karbondioksit emisyonlarının bir ölçüsüdür. 
Bu çalışmada Kayseri ilinden örnek olarak farklı kamu kütüphaneleri seçilmiş, seçilen kütüphanelerin mevcut aydınlatma sistemleri, görsel konfor şartlarının yeterliliği ve yıllık enerji tüketimi hesapları için DiaLUX programı kullanılmıştır. Karbon salımı hesaplaması için ise DiaLUX programının yanında Tier yaklaşımı ve DEFRA yaklaşımları ile değerlendirme yapılmıştır. Seçilen kütüphanelerin, kendilerini etkileyen çevresel faktörleri de karşılaştırılmıştır. Binaların mevcut aydınlatma sistemlerinin mimari renovasyon ile iyileştirildiği düşünülerek, yeni enerji tüketim verileri ve karbon salım miktarları hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda binaların enerji verimliliklerinin arttığı, karbon salımlarının azaldığı, ışık miktarı, renk ve kamaşma gibi görsel konfor koşullarının da sağlandığı görülmüştür.

Abstract:
The Industrial Revolution, technological advancement, rapid population growth, and globalization have led to the rapid depletion of natural resources and the disruption of environmental balance. The construction sector utilizes a significant portion of natural resources, contributing to the imbalance of greenhouse gas emissions. A substantial amount of energy consumed globally and in Turkey is allocated to construction production.
The environmental impact of buildings can be monitored using various tools, including life cycle assessment, green building certification systems, carbon footprint, and eco-labeling. In these systems, the carbon footprint measures the carbon dioxide emissions produced during the life cycle stages of a product, including production, transportation, use, recycling, and disposal.
In this study, various public libraries from the province of Kayseri were selected as samples. The existing lighting systems of the selected libraries were analyzed using the DiaLUX program for their adequacy in visual comfort conditions and annual energy consumption calculations. For the calculation of carbon emissions, evaluations were made using both the Tier approach and DEFRA approaches in addition to the DiaLUX program. The environmental factors affecting the selected libraries were also compared. Assuming the improvement of existing lighting systems through architectural renovation, new energy consumption data and carbon emission amounts were calculated. As a result of the calculations, it was observed that the energy efficiency of the buildings increased, carbon emissions decreased, and visual comfort conditions such as light amount, color, and glare were also achieved.