Salda Gölü (Burdur) güney bölgesinin jeokimyasal anomalilerinin araştırılarak jeokimya haritalarının oluşturulması
Generation of geochemical maps by researching the geochemical anomalies of the south region of Salda Lake (Burdur)
Yazar: BETÜL COŞKUN ÖNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZDEMİR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Salda Gölü (Burdur) güney bölgesinde yer alan çalışma alanının jeokimyasal anomalilerinin belirlenmesi amacıyla kayaç, bitki, toprak, sediman ve su örnekleri toplanmış, bu örneklerin kimyasal analizleri sonucu elde edilen anomalilerle jeokimya haritaları hazırlanmıştır. 
Bölgenin jeolojik birimlerini genel olarak Neojen öncesi kayaçlar ile Kuvaterner birimler oluşturmaktadır. Birimlerin mineral tanımlamaları için ince kesit incelemeleri yapılmıştır. Göl etrafında gelişen manyezit oluşuklarının mineral içeriğini belirlemek için de manyezit örneklerinin kimyasal analizleri yapılmıştır.  Bölgeden sistematik olarak toplanan Pinus brutia Ten., Pinus sylvestris L., Verbascum dudleyanum Hub.-Mor. ile bu bitkilerin yetiştikleri toprak örneklerinin element konsantrasyonları arasındaki ilişki % 95 ve % 99 güvenilirlik sınırları içinde değerlendirilmiştir. P. brutia' nın dalı Co, Mn, Ni için, P. sylvestris' ın yaprağı Cu ve Fe için ve V. dudleyanum' un yaprağı da Cu için belirtgen bitki olarak saptanmıştır. Sediman örneklerinin kimyasal analiz sonuçları NIST ve ortalama ultrabazik kayaç değerlerine göre değerlendirilmiştir. Buna göre Cu, Zn, Ba ve V konsantrasyonlarının belirtilen standart değerlerin üzerinde olduğu saptanmış ve element konsantrasyonlarının birbirleriyle korelasyonu incelenmiştir. Toprak ve sediman örneklerinin metal kirlilik düzeyleri Zenginleşme Faktörü (EF), Kirlilik Faktörü (CF) ve Jeobirikim indeksi (Igeo) parametrelerine göre değerlendirilmiştir. Su örneklerinin kimyasal analiz sonuçları yeraltı sularında TSE 266, WHO ve EPA standartlarına, yüzey sularında ise kıta içi su kaynaklarının sınıflarına göre kalite kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Yeraltı sularında Cl, K ve Mg konsantrasyonlarının tüm örneklerde,  Al, Fe ve Ni konsantrasyonları ise bazı örneklerde belirtilen standart değerlerin üzerindedir.  Yüzey suları genel olarak I. ve II. Su Kalite, Cl konsantrasyonu açısından ise IV. Su Kalite sınıfında yer almaktadır.  Değirmen Dere suyunun bazı örneklerinde Ni, Fe ve Ca konsantrasyonlarının yüksek olması nedeni ile III. Su Kalite sınıfına dahildirler. 
Salda Gölü' nün son yıllarda ki önemi göz önüne alındığında,  bölgenin jeokimyasal özelliklerinin ortaya çıkarılarak jeokimya haritalarının hazırlanması, özellikle bölgedeki element konsantrasyonlarının oluşturduğu maden yataklarının bulunması ve olası çevre kirliliğinin ortaya konulması açısından oldukça önemlidir. 

Anahtar Kelime: Bitki, Toprak, Sediman, Su, Element, Jeokimya Haritaları

Abstract:
Rock, plant, soil, sediment and water samples were collected to determine the geochemical anomalies of the study area located in the southern part of Salda Lake (Burdur). Geochemistry maps were prepared with the anomalies obtained from the chemical analysis results of these samples.
Pre-Neogene rocks and Quaternary units constitute the geological units of the region in general. Thin section studies have been carried out for mineral identification of the units. Chemical analysis of magnesite samples were also carried out to determine the mineral content of the magnesite formations developed around the lake. Pinus brutia Ten., Pinus sylvestris L., Verbascum dudleyanum Hub.-Mor and soil samples of where these plants grow collected systematically from the region. The relationship between the element concentrations of these samples was evaluated within 95% and 99% confidence limits. The twig of P. brutia for Co, Mn, Ni, the leaf of P. sylvestris for Cu and Fe, and the leaf of V. dudleyanum for Cu was determined as the indicative plant. Chemical analysis results of sediment samples were evaluated according to NIST and average ultrabasic rock values. Accordingly, it was determined that Cu, Zn, Ba and V concentrations were above the specified standard values and the correlations of element concentrations with each other were investigated. Metal contamination levels of soil and sediment samples were evaluated according to Enrichment Factor (EF), Contamination Factor (CF) and Geo-accumulation Index (Igeo) parameters. The chemical analysis results of groundwater samples were evaluated according to TSE 266, WHO and EPA standards and the chemical analysis results of surface water samples were evaluated according to the classes of inland water resources taking into account the quality criteria. For groundwater, Cl, K and Mg concentrations are above the standards in all samples and Al, Fe and Ni concentrations are above the standards in some of the samples. Surface waters are generally I. and II. Water Quality classes and they are in class IV in terms of Cl concentration. Due to the high concentrations of Ni, Fe and Ca in some samples of Değirmen Stream water, they are in III. Water Quality class.
Considering the importance of Salda Lake in recent years, it is very important to reveal the geochemical characteristics of the region and prepare geochemical maps, especially in terms of finding mineral deposits created by element concentrations in the region and revealing possible environmental pollution.

Keywords: Plant, Soil, Sediment, Water, Element, Geochemistry Maps