Ankara Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyud-ı Kadime Arşivi Vakf-ı Cedid Defterlerindeki ebru örnekleri
Marbling samples in the Vakf-i Cedid Registers of the Kuyud-i Kadime Archive at the Ankara General Directorate of Land Registry and Cadastre
Yazar: GÜL İSTANBULLUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. PINAR TOKTAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ebru sanatı = Marbling art ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Türk kitap sanatları = Turkish arts of the book

Özet:
Araştırma konusu olarak Ankara Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyud-ı Kadime Arşivi
Vakf-ı Cedid Defterlerinde bulunan yetmiş adet ebru örneği incelenmiştir. Defterlerdeki ebruların
fiziksel açıdan iyi olan, görünümü yıpranmamış ve farklı teknikleri barındıran örnekleri ele
alınmıştır. Araştırmaya konu olan yetmiş adet defterin envanter kayıtları yeniden gözden
geçirilerek eserlere ilişkin ayrıntılı bilgiler toplanmıştır. Eser inceleme formlarında defter adı, fon
kodu, defter tarihi, eserin boyutları, ebrunun kullanım yeri, ebru çeşidi, ebrunun bugünkü durumu,
görülen renkler ve kompozisyon özellikleri belirlenerek eser çözümlemeleri yapılmıştır. Ustaların
ebrulara imza koymama gelenekleri, tarih ve isim tespitini mümkün kılmamıştır. Çalışmaya konu
olan defterlerin tarih aralığı XV. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Elde edilen bulgulara
göre ebruya en fazla XVIII. yüzyıla ait defterlerde, en az ise XV. ve XX. yüzyıla ait defterlerde
rastlanılmış olup 3 adet tarihi bilinmeyen defter mevcuttur. İncelenen ebrularda en fazla kullanılan
ebru çeşidinin neftli battal ebru, en az kullanılan ebru çeşidinin ise dalgalı ve şal ebru olduğu
belirlenmiştir. Değerlendirmeye alınan yetmiş ebruda toplam 21 çeşit farklı rengin kullanıldığı
görülmüştür. 58 örnekte uygulanan oksit sarı en çok görülen renk olarak ortaya çıkmıştır. Koyu gri,
koyu kahverengi ve yağ yeşili renklerin ise en az görülen renkler olduğu anlaşılmıştır. İncelenen
Vakf-ı Cedid Defterlerinin çoğunluğu deri ciltli olup genellikle ciltlerde ebru ve deri birlikte
kullanılmıştır. Araştırma sonucunda incelenen ebruların yarısından fazlasının eserin cildinde,
sırasıyla diğerlerinin eserin yan kâğıdında ve miklebinde yer aldığı görülmüştür.

Abstract:
The research subject of this study pertains to seventy marbling samples found in the Vakf-ı Cedid
registers of the Kuyud-ı Kadime archive at the Ankara General Directorate of Land Registry and
Cadastre. Samples chosen for examination were those physically well-preserved, undamaged in
appearance, and encompassing diverse techniques. The inventory records of the seventy registers
subject to the study were reassessed to gather detailed information about the works. Analyses of the
works were carried out by defining features such as register name, fund code, register date,
dimensions of the work, location of the marbling, type of marbling, the current condition of the
marbling, observed colors, and composition characteristics in work examination forms. The
tradition of masters not signing their marblings has precluded the establishment of dates and
names. The registers subject to the study span from the 15th to the 20th century. According to the
findings, marbling was most common in registers from the 18th century, whereas it was least
prevalent in the 15th and 20th centuries, with three registers of unknown date. The most frequently
used type of marbling in the examined works was oil marbling, whereas the least used types were
wave and shawl marbling. In the seventy marblings considered, 21 different colors were identified.
Oxide yellow, applied in 58 instances, emerged as the most frequently observed color. Dark grey,
dark brown, and olive green were determined to be the least observed colors. Most of the examined
Vakf-ı Cedid registers have leather bindings, with marbling and leather typically used in
conjunction. The research concluded that more than half of the examined marblings were located in
the work's binding, with the remainder found in the work's side paper and paste down.