Scorzonera ketzkhovelii grossh. taksonunun kimyasal bileşimi ve bazı biyolojik aktiviteleri üzerinde araştırmalar
Research on chemical composition and some biological activities of scorzonera ketzkhovelii grossh. taxon
Yazar: FATMA GÖÇ
Danışman: PROF. DR. AYNUR SARI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Artvin-Yusufeli = Artvin-Yusufeli ; Bitki özütü = Plant extract ; Biyolojik aktivite = Biological activity ; Biyolojik analiz = Biological assay ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Scorzonera ketzkhovelii = Scorzonera ketzkhovelii ; Taksonlar = Taxa

Özet:
Bu çalışmada Yaylalar köyü, Yusufeli/Artvin'den toplanan Scorzonera ketzkhovelii Grossh. taksonunun toprak üstü ve toprak altı kısımlarından hazırlanan petrol eteri, diklorometan, etil asetat ve n-butanol ekstrelerinin toplam fenolik madde miktar tayini ve flavon miktar tayini, antioksidan, antienflamatuvar, antimikrobiyal ve anti-Alzheimer aktiviteleri belirlenmiş, etil asetat ekstresi fenolik maddeleri izole edilmiştir.
Çalışma neticesinde toprak üstü ve toprak altı etil asetat ekstrelerinden toplamda 12  tane fenolik bileşik izole edilmiştir. Stilben yapısında 1 bileşik (hidranjeik asit 4'-O-β-D-glukopiranozit); benziliden ftalit yapısında 1 bileşik (thunberginol F 7-O-β-D-glukopiranozit); dihidroizokumarin yapısında 1 bileşik hidrangenol; kumarin yapısında 1 bileşik (eskulin (=eskuletin-6-O-glukozit)); flavonoid yapısında 3 bileşik (kemferol 3-O-β-glukopiranozit, luteolin, kersetin 3-O-α-arabinopiranozit); fenolik asit yapısında 4 bileşik (3-O-kafeoilkinik asit etil ester, 3-O-kafeoilkinik asit metil ester, 3,5-di-O-kafeoilkinik asit etil ester, 3-O-kafeoilkinik asit) ve ayrıca diğer fenolik yapıda 1 bileşik (4-hidroksi benzaldehit) izole edilmiştir.
4-hidroksibenzaldehit, eskulin, kersetin 3-O-α-arabinopiranozit ,3-O-kafeoilkinik asit etil ester ve 3,5-di-O-kafeoilkinik asit etil ester bileşikleri Scorzonera L. cinsinden ilk defa izole edilmiştir.
Etil asetat ekstresi en yüksek antioksidan kapasiteyi sergilemiş, diğer ekstreler de konsantrasyonları ve fenolik madde içerikleri ile orantılı olarak antioksidan kapasite sergilemiştir. Toprak üstü petrol eteri ve toprak üstü diklorometan ekstrelerinde gram negatif ve gram pozitif bakterilere karşı antimikrobiyal aktivite saptanırken toprak üstü diklorometan ekstresinin daha fazla sayıda bakteriye karşı antibakteriyel etkisi olduğu görülmüştür. Toprak üstü petrol eteri ekstresi dışındaki tüm ekstrelerin Candida parapsilosis'e karşı antimikrobiyal etkili olduğu görülmüştür. Toprak üstü ve toprak altı petrol eteri, diklorometan ekstreleri indometazine yakın derecede antienflamatuvar aktivite göstermiştir. Anti-Alzheimer aktivite çalışmalarında en yüksek asetilkolinesteraz inhibitör aktivitesini toprak üstü diklorometan ekstresi göstermiştir.

Abstract:
In this study, petroleum ether, dichloromethane, ethylacetate and n-butanol extracts of the aerial and subaerial parts of Scorzonera ketzkhovelii taxon collected from Yaylalar village, Yusufeli/Artvin were obtained. Total phenolic compound quantitation and flavonoid quantitation, antioxidant, anti-inflammatory, antimicrobial and anti-Alzheimer activities of all extracts were determined, and phenolic compounds of ethylacetate extract were isolated.
As a result of this study, 12 phenolic compounds were isolated from the aerial and subaerial ethylacetate extracts. 1 stilbene (hydrangeic acid 4'-O-β-D-glucopyranoside); 1 benzylidenephthalide (thunberginol F 7-O-β-D-glucopyranoside);1 dihydroisocoumarin (hydrangenol), 1 coumarin (esculin (=esculetin-6-O-glycoside)), 3 flavonoids (luteolin, kemferol 3-O-β-glucopyranoside, quercetin 3-O-α-arabinopyranoside), 4 phenolic acids (3-O-cafeoylquinic acid ethyl ester, 3-O-cafeoylquinic acid methyl ester, 3,5-di-O-cafeoylquinic acid ethyl ester, 3-O-cafeoylquinic acid) and 1 other phenolic compound (4-hydroxy benzaldehyde) has been isolated.
4-hydroxybenzaldehyde, esculin, quercetin 3-O-α-arabinopyranoside, 3-O-cafeoylquinic acid ethyl ester and 3,5-O-di-cafeoylquinic acid ethyl ester compounds were isolated for the first time from the genus Scorzonera L.
Ethyl acetate extract exhibited the highest antioxidant capacity, while other extracts exhibited antioxidant capacity proportional to their concentrations and phenolic content. Antimicrobial activity was determined against gram-negative and gram-positive bacteria in aerial part petroleum ether and aerial part dichloromethane extracts, while aerial part dichloromethane extract had antibacterial effects against more bacteria. All extracts except the aerial part petroleum ether extract were found to have antimicrobial effect against Candida parapsilosis. Aerial and sub-aerial petroleum ether and dichloromethane extracts showed anti-inflammatory activity close to indomethacin. In anti-Alzheimer activity studies, aerial dichloromethane extract showed the highest acetylcholinesterase inhibitory activity.