Prematüre bebeklerde uzun dönemde (7-8 yaş) kemik sağlığının değerlendirilmesi
Evaluation of bone health in the long-term (7-8 years) in premature infants
Yazar: EVRİM KIRAY BAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ BÜLBÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Neonatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş 
Son yıllarda perinatal tıbbi uygulamaların gelişmesi, erken doğan bebeklerin sağ kalım oranlarında  iyileşme sağlamaktadır. Ancak bu gelişmeler bu bebeklerin takiplerinde uzun dönemde bazı önemli sorunları da gündeme getirmiştir. Bunlardan biri de prematüre bebeğin metabolik kemik hastalığı ile erken gelişen osteopeni ve osteoporozdur. 
Amaç 
Bu çalışmada, prematüre doğmuş olan, okul öncesi çocukluk dönemindeki  (7-8 yaş grubu) çocuklarda kemik yoğunluğunu belirlemek ve aynı yaş grubu term doğanlar ile karşılaştırmaktır.   
Hastalar ve Yöntem 
Bu çalışma 1 Aralık 2011 ile 1 Mart 2012 tarihleri arasında, prospektif ve kesitsel olarak gerçekleştirildi. Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, Ocak 2004-Aralık 2005 tarihleri arasında doğmuş ve yenidoğan yoğun bakım ünitesinde prematürite (<37. Gebelik haftası) nedeni ile tedavi gören bebekler, dosya kayıtlarındaki adres ve telefonları aracılığıyla geri kontrole çağrıldı. Ailelerinden onam alınarak kemik dansitometrileri ölçüldü. 
Bulgular 
Çalışma periyodu süresince toplam 166 olgu çalışmaya alındı (86 preterm, 80 term, 78 yaş grubu). Çalışmaya alınan olguların tümüne kemik dansimetrisi ölçümü yapıldı. Preterm olguların güncel boy, kilo ve vücut kitle indeksi  ortalaması term olgulardan anlamlı derecede düşük bulunmuştur(p=0,0001).  Preterm grubunda 32 (%37,2) olguda osteopeni, 9 (%10,4) olguda osteoporoz, term olgularda ise 6 olguda (%7,5) osteopeni saptanmıştır. Term olguların hiçbirinde osteoporoz saptanmamıştır. Total kemik mineral içeriği (BMC), total kemik mineral dansitesi (BMD), total BMD z skoru, lomber L2L4 kemik mineral yoğunluğu (L2L4 BMD), L2L4 z skoru ve femur kemik mineral yoğunluğu (femur BMD) pretermlerde anlamlı olarak daha düşük (p=0,0001), total vücut kemik  kaybı yüzdesi, lomber kemik ve femur kemik kaybı yüzdesi de pretermlerde anlamlı olarak daha yüksek (p=0,0001) saptanmıştır. 
95 
 
Çalışmamızda preterm bebeklerin 24'ünün (%27,9) sadece anne sütü ile, 35'inin (%40,7) güçlendirilmiş anne sütü ile ve 27'sinin (%31,4) preterm maması ile beslendiği saptandı. Lomber kemik kaybı yüzdesi, güçlendirilmiş anne sütü alanlarda sadece anne sütü alanlara göre daha fazla idi (p=0,043).  Ayrıca lomber ve femur  kemik kaybı yüzdesi ile L2L4 z skoru, preterm maması alanlarda, sadece anne sütü alanlara göre daha fazla saptandı (p=0.006, 0.012, 0.027).   
Sonuç 
Çalışmamızda prematürelikte bilinen bir komplikasyon olan metabolik kemik hastalığının, hem ağır hem de hafif derece prematürelikte, uzun dönemde  kemik sağlığını ve postnatal büyümeyi  etkilediğini saptadık.  Preterm olgular, kemik sağlığı açısından yenidoğan döneminden itibaren puberte sonrasına kadar yakın takip edilmelidirler. 
 
Anahtar Kelimeler: Metabolik kemik hastalığı, uzun dönem prematüre takibi, kemik dansitometrisi

Abstract:
İntroduction The development of perinatal medical practice in recent years provides improvement in rates of survival of premature babies. However, these developments also raises some important issues in the long-term follow-up of these infants. One of these is metabolic bone disease of premature infants and early developing osteopenia and osteoporosis.  
Objectives 
The aims of this study are to determine bone density in pre-school childhood (7-8 years of age) who were born premature and compare them with the same age group born termly.  
Patients and Method 
This study has been done between 1st December 2011 and 1st March 2012, designed as  prospective and cross-sectional.  Babies born in Şişli Etfal Education and Research Hospital, between  January 2004 and December 2005, and treated for prematurity (<37 weeks of pregnancy) in neonatal intensive care unit, recalled from their adres and phone records in their files. İnformed consent took from their families for measurement of bone densitometry.   
Results 
During the study period a total of 166 patients (86 preterm and 80 term infants, ages 78) were enrolled. Bone densitometry measurements were performed to all patients in the study. Current height, weight and body mass index of preterm cases were significantly lower than the average term patients (p = 0.0001). 
Osteopenia detected in 32 (37.2%) preterm and 6 (7.5%) term patients.  Osteoporosis detected in 9  (10.4%) preterm cases. Preterm infants was detected  9 cases of osteoporosis. There were no cases of osteoporosis in term cases. Total bone mineral content (BMC), total bone mineral density (BMD), total BMD z score, L2L4 lumbar spine bone mineral density (BMD L2L4), L2L4 z score and femoral bone mineral density (femoral BMD) was detected significantly lower in preterm group (p = 0.0001). The percentage of total body of bone loss and percentage of bone loss in lumbar and femoral bone were observed significantly higher in preterm children (p = 0.0001). 
97 
 
In our study, 24 of preterm infants (27.9%) exclusively breastfed, 35 (40.7%) fed with fortified breast milk and 27 (31.4%) were fed with preterm formula. The percentage of lumbar bone loss was detected significantly higher in patients fed with fortified breastfed than fed  exclusively breastfed patients (p = 0.043). In addition, the percentage of lumbar and femoral bone loss and z scor of L2L4 were detected significantly higher in patients fed with preterm formula than fed exclusively breastfed patients (p = 0.006, 0.012, 0.027). Conclusion In our study, metabolic bone disease which is a known complicates in premature infants founded us it affects the long-term bone health and postnatal growth in both severe and mild premature infants. Preterm cases should be monitored closelyin terms of bne health from newborn period until after puberty.   
 
Key Words: Metabolic bone disease, premature long-term follow-up, bone densitometry