Divân-ı Hikmet'in dil incelemesi -Kökşetav nüshası- (Metin –gramer- dizin)
Language analysis of Divân-i Hikmet -Kokshetaw copy- (Text -grammar- index)
Yazar: SENBEK UTEBEKOV
Danışman: PROF. ALİ AKAR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Yesevi = Ahmed Yesevi ; Dil özellikleri = Language features ; Divan-ı Hikmet = Divan-ı Hikmet

Özet:
Son dönemlerdeki araştırmalara göre, Hoca Ahmed Yesevî'nin elimize ulaşan dört eseri vardır. Türk tasavvufunun adap ve kurallarını öğreten bu eserlerden Türk dünyasında en meşhür olanı Divân-ı Hikmet'tir. Fakat Türk kültürü, edebiyatı ve dilinin gelişmesine büyük bir katkısı olan bu eserin dil özelliklerini her yönüyle inceleyen bir çalışma kaleme alınmamıştır.
Bu çalışmada, bulunduğu yerden dolayı Kökşetav nüshası olarak adlandırdığımız Divân-ı Hikmet'in bir el yazması dil özellikleri bakımından incelenmiştir. Çalışmamız, Giriş, İnceleme, Metin ve Dizin bölümlerinden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde; Ahmed Yesevî, Divân-ı Hikmet ve Divân-ı Hikmet'in Kökşetav nüshası'yla ilgili çeşitli konular yer almaktadır. İnceleme bölümünde, eserin yazım, ses ve şekil özellikleri ele alınmıştır. Metin bölümünde Çağatay Türkçesinin özelliklerini taşıyan el yazmanın trapkripsyonu verilmiştir. Dizinde ise, eserde geçen kelimelerin kullanım şekilleri ve anlamları verilmiştir. Sonuç kısmında da çalışmamızın tüm aşamalarındaki bilgilerin kısa bir özeti yapılmış, eserin kendine özgü dil özellikleri tespit edilmiş ve eserin söz varlığı hakkında sayısal verilere yer verilmiştir. Tezin en son kısmında çalışmamızın esasını oluşturan metnin aslı eklenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ahmed Yesevi, Divan-ı Hikmet, Kökşetav Nüshası, Dil Özellikleri

Abstract:
According to recent research, Hodja Ahmed Yesevî has four works that have survived up to now. Divân-ı Hikmet is one of these works that teach the convenance and rules of Turkish Sufism and that is the most famous in the Turkic world. However, a study examining the language properties of this work, which has a great contribution to the development of Turkish culture, literature and language, has not been written.  
In the current study, a manuscript of Divân-ı Hikmet, which we call Kokshetaw copy due to its location, was examined in terms of language features. Our study consists of Introduction, Analysis, Text and Index sections. In the introduction, there are various topics related to Ahmed Yesevi, Divan-ı Hikmet and Divan-ı Hikmet's Kokshetaw copy. In the analysis section, spelling, phonemic and morphological properties of the work are discussed. In the text section, the transcription of the manuscript, which has the characteristics of Chagatai Turkish, is given. In the index section, the usages and meanings of the words in the work are given. In the conclusion section, a brief summary of the information at all stages of our study is made, specific language properties of the work are presented and numerical data about the vocabulary of the work are included. In the last part of the thesis, the original text of our study is added. 
Key Words: Ahmed Yesevi, Divan-ı Hikmet, Kokshetaw Copy, Language Properties