Kompost ve biyogaz tesislerinde veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü
Efficiency measurement with data envelopment analysis in compost and biogas plants
Yazar: LEYLA BAŞTAN TÖKE
Danışman: PROF. DR. AHMET ERGÜLEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Atıklar = Wastes ; Biyogaz = Biogas ; Etkinlik analizi = Efficiency analysis ; Kompost = Compost ; Küreselleşme = Globalization ; Organik atıklar = Organic wastes ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Yeşil ekonomi = Green economy

Özet:
Sonsuz talebe sahip olan toplumların küreselleşme sürecinde, ihtiyaçlarının artması, daha fazla kaynak ve enerji tüketimini gerektirdiğinden, atık oluşumunda da artışa sebep olmuştur. Bu dönemde endüstrileşme faaliyetleri hız kazanırken, çevre kirliliği artmış ve doğal denge bozulmaya başlamıştır. Ek olarak küreselleşme süreci içinde ortaya çıkan rekabet unsuru toplumların kalkınma ihtiyacı duymasına ve çevrenin tahribata uğramasına, küresel ısınmaya neden olarak bütün ekosistemin tehdit altına girmesi sebebiyle 20. yüzyılın sonlarına doğru çeşitli yaklaşımlar dünya gündemine gelmiştir.

Çevrenin korunup refah seviyesinin yükseltilmesinin eş güdüm ile sağlanması amacına yönelik olarak "Sürdürülebilir Kalkınma" anlayışı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması amacıyla, ilk olarak 1970 yılında Stockholm Konferansı düzenlenmiştir. Devam eden yıllarda Rio Konferansı, Çevre ve Ekonomi Konferansı, Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi ve Ulusal Fakirliği Azaltma Stratejilerinin Sürdürülebilir Kalkınma Stratejilerine Bağlanması Toplantısı düzenlenmiştir.

Günümüze yaklaştıkça gelişimin sağlanmasına yönelik çabalar doğrultusunda çevreyi tehdit edecek bir sorun olarak atık madde miktarında artış yaşanması, yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Özellikle gelişmişlik düzeyinin artması ile birlikte atık miktarında da artış görülmesi üzerine; "yeşil büyüme", "yeşil ekonomi" ve "sıfır atık" yaklaşımları gündemde yer almaya başlamıştır.

Atıklar oluşum yerlerine ve cinslerine bakılarak farklı sınıflandırmalara tabi tutulmakta olup; bu çalışmada değerlendirme potansiyeli yüksek olan organik atıklar ele alınmıştır. Organik atıkların kompost ve biyogaz olmak üzere iki yöntem ile değerlendirilmesiyle verimli bir atık yönetim sistemine hizmet edilmesi ve ekonomik fayda elde edilmesinin yanında çevre ve bütün canlı sistemin korunmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Bu çalışmada; atıkların değerlendirilip dönüştürülmesi ile sağlanacak faydaların ve sayısal anlamda desteklenmiş verilerin veri zarflama analizi yöntemi ile ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Sürdürülebilir Kalkınma, Atık, Organik Atık, Kompost ve Biyogaz, LİNDO, Veri Zarflama Analizi

Abstract:
In the globalization process of the societies that have endless demand, the increase in their needs caused an increase in waste generation as it requires more resources and energy consumption.  In this period, while industrialization activities accelerated, environmental pollution increased and natural balance started to deteriorate. In addition, the competitive element that emerged in the globalization process caused societies to need development and damage the environment and global warming. Various approaches towards the end of the 20th century have come to the world agenda since the entire ecosystem was threatened.

"Sustainable Development" approach has emerged for the purpose of protecting the environment and increasing the level of welfare in coordination.  In order to ensure sustainable development, firstly the Stockholm Conference was held in 1970.

In the following years, the Rio Conference, Environment and Economy Conference, World Sustainable Development Summit and the Meeting of Linking National Poverty Reduction Strategies to Sustainable Development Strategies were held.

As we approach the present day, an increase in the amount of waste material as a problem threatening the environment in line with efforts to achieve development has led to the emergence of new approaches. Especially upon the increase in the level of development and the increase in the amount of waste; "green growth", "green economy" and "zero waste" approaches are on the agenda.

Wastes are subjected to different classifications by looking at their place and type; In this study, organic wastes with high utilization potential are tackled. It is aimed to serve an efficient waste management system by evaluating organic wastes with two methods: compost and biogas. In addition to contribute to the protection of the environment and the whole living system as well as obtaining economic benefits.

In this study; It is aimed to reveal the benefits to be obtained by evaluating and converting the wastes and the data supported in numerically by data envelopment analysis method.

Keywords: Globalization, Sustainable Development, Waste, Organic Waste, Compost and Biogas, LINDO, Data Envelopment Analysis