Etno-sembolizm bağlamında Özbekistan'da ulus inşası: İslam Kerimov Dönemi
Nation building in Uzbekistan in the context of Ethno-Symbolism: Islam Karimov Era
Yazar: İSMAİL POLAT
Danışman: DOÇ. DR. GÜNGÖR ŞAHİN
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma, Özbekistan Cumhuriyeti Kurucu Cumhurbaşkanı İslam Kerimov'un ulus inşa sürecindeki rolünü ortaya koymakta ve ''Tarih yazımı'', ''Dil'', ''Din'' ve ''Semboller ve Mitler'' gibi ulus inşa parametreleri aracılığıyla milli kimlik arasında nasıl bir bağ kurulduğunu açıklamaktadır. Ulus inşası, milliyetçi kuramlardan modernist yaklaşımın ürünüdür ve literatürde ulus inşasına yönelik çalışmalar 'ortak bir toplum yaratma' ve 'kalkınmacı veya emperyal bir strateji' olmak üzere iki kısımda incelenmektedir. İslam Kerimov, Özbekistan'da 'ortak bir toplum yaratma' amacıyla ulus inşa sürecine girişmiştir. Bu süreçte Kerimov, etnik sorunların çatışmaya evrilmesini engellemenin yanı sıra siyasi iktidarını da sürdürebilmek amacıyla Özbek ulusunun yıllanmış etnik kültürlerin gölgesi altında şekillenen ''Milli ideoloji'' tezahür etmiştir. Özbekistan'da ''Milli ideoloji'', ulusçu tarih yazımı aracılığıyla sunulmuş, dil aracılığıyla yaygınlaştırılmış, din aracılığıyla yüceltilmiş, semboller ve mitler aracılığıyla kutsal hale getirilmiştir. Çalışmada içerik ve söylem analizi gibi nitel araştırma yöntemlerine başvurulmuştur. Kuramsal çerçevede, modernist yaklaşımı merkeze alırken ilkçi yaklaşımı da ihmal etmeyen etno-sembolizm yaklaşımından yararlanılmıştır.  Bu kapsamda İslam Kerimov'un ulus inşa sürecinde Özbek ulusunun yıllanmış etnik kültürüne vurgu yaptığı gözlemlenmiş, Özbekistan'da milli kimliğin oluşumunda son derece kilit rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study reveals the role of Islam Karimov, the Founding President of the Republic of Uzbekistan, in the nation-building process and expounds how national identity is linked through nation-building parameters such as "Historiography", "Language", "Religion" and "Symbols and Myths". Nation-building is a product of the modernist approach among nationalist theories, and in the literature, studies on nation-building are analyzed in two aspects: 'creating a common society' and 'a developmental or imperial strategy'. Islam Karimov embarked on a nation-building process in Uzbekistan with the aim of 'creating a common society'. In this process, Karimov manifested the "national ideology" of the Uzbek nation, which was shaped under the shadow of age-old ethnic cultures, in order to prevent ethnic problems from evolving into conflict as well as to maintain his political power. In Uzbekistan, the "national ideology" was presented through nationalist historiography, disseminated through language, glorified through religion, and sacralized through symbols and myths. In this study, qualitative research methods such as content and discourse analysis were used. In the theoretical framework, the ethno-symbolism approach, which focuses on the modernist approach while not neglecting the primordialist concept, was utilized. Thus, it was observed that Islam Karimov emphasized the age-old ethnic culture of the Uzbek nation in the nation-building process, and it was concluded that it played an extremely key role in the formation of national identity in Uzbekistan.