İskeletsel anomalilerin panoramik radyografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of skeletal anomalies with panoramic radiography
Yazar: PERİHAN DALGALI EVLİ
Danışman: PROF. DR. FERABİ ERHAN ÖZDİLER
Kırıkkale Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Kas-iskelet anomalileri = Musculoskeletal abnormalities ; Radyografi = Radiography ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Sefalometri = Cephalometry ; İskelet = Skeleton

Özet:
Bu retrospektif çalışmanın amacı, hastaların teşhis ve tedavi planlaması sırasında maruz kaldıkları radyasyon miktarını azaltabilmek için lateral sefalometrik radyografilere göre daha geniş bir kullanım alanı ve yüzdesi olan panoramik radyografilerin sefalometrik radyografiye alternatif olup olamayacağını araştırmak, çenelerin sagital ve dikey yön ilişkisini belirlemede panoramik radyografinin etkinliğini ölçmektir.
Araştırmamıza Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı arşivinden seçilmiş büyüme ve gelişimi tamamlanmış vakalardan toplam 135 birey dahil edilmiştir. Hastaların gruplandırmaları sagital (ANB) ve vertikal (SN/GoMe) değerleri göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Araştırmaya dahil edilen bireyler iskeletsel sınıf 1 (0 ≤ ANB < 4°), iskeletsel sınıf 2 (ANB ≥ 4°) ve  iskeletsel sınıf 3 (ANB  < 0°)  olarak gruplara ayrılmıştır. Her grup 15 hipodiverjan (SN/GoMe<26°), 15 normodiverjan (25° < SN/GoMe < 38°) ve 15 hiperdiverjan (38° < SN/GoMe) bireyden oluşmaktadır.  Her 15 kişilik alt grupta 8 kız ve 7 erkek birey bulunmaktadır. Çalışmamızda tedavi başında alınmış lateral sefalometrik ve panoramik filmler kullanılmıştır. Bu filmler üzerinde açısal, boyutsal ve oransal ölçümler yapılmıştır.
Verilerin analizi için SPSS Statistics 20 (IBM Co. Armonk, NY, USA) paket programı kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı birlikteliğin olup olmadığı Pearson'un Korelasyon testi ile incelenmiştir. Sefalometrik ve panoramik filmlerde aynı olan ölçümlerin uyumunun istatistiksel olarak anlamlılığını incelemek amacıyla Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı  Analizi (Intraclass correlation Coefficient/ICC) kullanılmıştır. Panoramik filmlerde, her bir sınıf içerisinde sağ ve sol taraf ölçüm ortalamalarının arasındaki farkın istatistiksel anlamlılığı bağımlı gruplarda t testi ile analiz edilmiştir. Sınıflar arasında panoramik film ölçüm ortalamaları yönünden farkın önemliliği tek yönlü varyans (One-Way ANOVA) analizi ile değerlendirilmiştir. 
Gonial açının panoramik ve sefalometrik radyografilerdeki uyumu, sağ ve sol değerler arasındaki uyum panoramik gonial açının güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. Panoramik radyografilerde sağ taraf ölçümleri sol taraf ölçümlerine göre daha yüksek bulunmuştur. Panoramik radyografilerde ölçümlen CoANSCo açısının ortalama değerleri gruplar arasında farklılık göstermektedir. CoANSCo açısının ortalama değeri iskeletsel sınıf 1 yapıya sahip bireylerde 162.02±7.62 , iskeletsel sınıf 2 yapıya sahip bireylerde 166.49±5.19 , iskeletsel sınıf 3 yapıya sahip bireylerde 157.40±7.52 olarak bulunmuştur. CoANSCo açısının ortalama değerleri iskeletsel sınıf 2 bireylerde en yüksek, iskeletsel sınıf 3 bireylerde en düşüktür. CoANSCo açısı ile ANB açısı arasında pozitif yönlü korelasyon bulunması CoANSCo açısına bakarak sagital yönde sınıflama yapılabileceğini düşündürmektedir. Ancak CoANSCo açısı ile SN/GoMe açısı arasında sadece iskeletsel sınıf 2 yapıdaki bireylerde korelasyon tespit edildiği için CoANSCo açısının dikey yön tahmininde kullanılabilecek bir açı olmadığı sonucuna varılmıştır. CoANSCo açısı sadece iskeletsel sınıf 2 yapıdaki bireylerde dik yön hakkında fikir verebilir. Sefalometrik ve panoramik radyorafilerde yapılan oransal ölçümlerin uyumu yüksek bulunmuştur.
Sonuç olarak panoramik radyografiler sefalometrik radyografilere tam olarak alternatif olamamaktadır; ancak panoramik radyografiler ile sadece dişsel değil, sınırlı da olsa iskeletsel boyutta tahminler yapılabilmektedir.
Anahtar Sözcükler: iskeletsel anomali, panoramik radyografi, sefalometrik radyografi

Abstract:
The aim of the present retrospective study was to investigate whether panoramic radiographs with a wider range of use and percentage than lateral cephalometric radiographs could be an alternative to cephalometric radiography in order to reduce the amount of radiation exposed to patients during diagnosis and treatment planning, and to determine the relationship between sagittal and vertical direction of jaws.
135 adult patients that were chosen from Kırıkkale University Faculty of Dentistry Department of Orthodontics archive was included to our study. Classification of the patients was done considering the sagittal (ANB) and vertical (SN/Go-Me) parameters. The individuals included in the study were divided into skeletal class 1 (0 ≤ ANB < 4°), skeletal class 2 (ANB ≥ 4°) and skeletal class 3 (ANB < 0°). Each group consisted of 15 hypodivergents (SN/GoMe<26°), 15 normodivergents    (25°