Bazı balık türlerinin morfolojik ve morfometrik parametreleri üzerine farklı fiksatifler ve saklama tekniklerinin kısa süreli etkilerinin araştırılması
Analysis of short term effects of different fixative and storage techniques on morphological and morphometric parameters of some fish species
Yazar: ELİF BENGÜL YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. DANIELA GIANNETTO
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ihtiyoloji çalışmalarında balık verileri, canlı balık örneklerinden ziyade korunmuş olanlardan elde edilir; aylar sonra tamamlanması beklenen saha örneklemesi çalışmalarında yakalanan balıkların derhal incelenmesi her zaman pratik değildir. Geçiş dönemlerinde, korunmuş balık örneklerinde morfolojik değişimler meydana gelmiş olabilir. Bu tür değişimler, tanımlama ve doğru taksonomik tanımlamayı engelleyebilmesinin yanısıra çevresel faktörlere veya genetik etkilere yanlışlıkla atfedilebilir. 
Fiksasyon, klasik doku takip işleminin ilk aşamasıdır. Dokunun canlı organizmadaki durumuna en yakın şekilde sabitlenip (protoplazmadaki protein, lipid, karbonhidrat ve diğer maddeleri koagüle veya presipite ederek), dış etkenlere dirençli hale getirilmesidir. Bu nedenle, fiksatifler ve fiksasyon protokolü seçimi, ek işlem aşamalarına ve planlanan son analizlere bağlı olabilir. Her bir doku tipi ve işleme tekniği ile ne tür artifaktlar bekleyeceğini bilen araştırmacılar, çalışmalarının dönütleri ile verileri doğru bir şekilde yorumlayabilirler ya da ilgilendikleri alanlardaki artifaktları  en aza indirecek teknikleri seçebilirler.
Bu tez çalışmasında, Gambusia holbrooki ve Oreochromis niloticus balık türlerinin morfolojik ve morfometrik özellikleri üzerine farklı fiksatifler ve saklama yöntemlerinin etkisi analiz edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, incelenen balık örnekleri, farklı fiksatiflerin farklı konsantrasyonları kullanılarak muhafaza edilmiştir. Çeşitli koruma ve saklama süreçleri sonucu oluşan morfolojik değişkenlerin boyutsal değişim derecesi araştırılmıştır. Tüm balık örnekleri Image J pro-görüntü programı ile analiz edilmiştir. Varyans Analizi (ANOVA) ve Kovaryans Analizi (ANCOVA) ile karşılaştırılmıştır.

Özet olarak, balığı bir gün buz içerisinde sonrasında %70 alkol içerisinde depoladıktan sonra grup E içerisindeki ufak değişiklik gözlemlenirken her iki örnek içinde standart boyuttaki en büyük değişim (yükseliş) balığı %70 alkol (grup A) içerisinde muhafaza ettikten sonra kaydedilmiştir. Boyuttaki en büyük değişim (büzüşme), balığı %40 formaldehit'te (grup D) tuttuktan sonra kaydedilmiştir. Bu sonuçların kısa süre içerisindeki en küçük değişimin bir gün buzda bekletildikten sonra alkolde depolamanın olduğunu önerdiği görünmektedir. Bunun yanısıra %40 Formaldehit'te depolamanın özellikle Gambusia holbrooki gibi küçük boyutlu türler için uygun olmadığı söylenebilir. 
Sonuç olarak incelenmiş muhafaza tekniklerinin, ilk iki aylık depolama süresi içinde dikkate alınmış iki türün balık vücut boylarında değişime etki etmediği ortaya çıkmıştır. Nitekim önceki çalışmalarda raporlandığı üzere, örneklerin vücut oranlarındaki dikkate değer değişimler çok yavaş hızlarda ortaya çıkabilir ve kayda değer büzüşmenin saptanabilmesi için daha uzun sabitleme zamanı gerekli olabilir. Ayrıca, formaldehit insanlar için bilinen kanserojen madde olarak tanımlanmıştır.
Öngörülen sebeplerden dolayı ve bu çalışmada elde edilmiş sonuçlar temel alınarak, laboratuvar çalışmalarında mümkün olduğu kadar formaldehit kullanımından kaçınılması ve depolamadan sonra örneklerin boyutlarına etki etmeyen alternatif depolama yöntemlerinin tercih edilmesi önerilir. Bu özellikle araştırma amaçlı birden fazla manipüle edilmesi gereken balık ve diğer hayvan örnekleri için geçerlidir.
Bu sonuçlar, geometrik morfolojik yaklaşımlarda balık verilerinin biyolojik, ekolojik ve evrimsel değerlendirme yorumlarında önceliğe dikkat edilmesi gereken genel ihtiyoloji çalışmaları üzerinde belirlenmiş koruma ve fiksasyon etkilerine yardımcı olacaktır.

Abstract:
In the ichthyology researches, fish data are obtained from those stored rather than live samples. This is because it is not always practical to examine the fish caught in the field sampling studies that are expected to be completed after months. During the stored period, morphological changes may have occurred in preserved fish. Such changes may interfere with identification and accurate taxonomic description, could also be inadvertently ascribed to environmental factors or genetic influences. 
Fixation is the first stage of classical tissue follow-up process. It is fixed to the state closest to the state of tissue in the living organism (by coagulating or precipitating proteins, lipids, carbohydrates and other substances in the protoplasm) and making them resistant to external factors. Therefore, the choice of fixatives and fixation protocol may depend on additional processing steps. Knowing what type of artifacts to expect with each tissue type and processing technique, researchers can interpret the data accurately with the feedbacks of their studies, or choose techniques to minimize artifacts in their areas of interest.
 In this study, the effect of different fixatives and storage methods on the morphological and morphometric properties of some fish species; Gambusia holbrooki and Oreochromis niloticus have been analysed. For this purpose, fish samples will be kept using different fixatives with different concentrations. The degree of morphological changes resulting from various conservation and storage processes have been investigated. All fish samples were analyzed with the Image J pro-image program. Variance Analysis (ANOVA) and Covariance Analysis (ANCOVA) were compared.
In summary, the smallest change in group E was observed after storing the fish in ice in 70% alcohol for one day and the largest change (expansion)  in standard size of both 

samples was recorded after keeping the fish in 70% alcohol. The greatest change in size (shrinkage) was recorded after keeping the fish in 40% formaldehyde (group D). These results appear to suggest that the smallest change within a short period of time is storage in alcohol after being left in ice for one day. In addition, it can be said that the storage at 40% formaldehyde is not particularly suitable for small species such as Gambusia holbrooki..
As a result, it was found that the conservation techniques examined did not affect the changes in fish body sizes of the two species considered during the first two months of storage. Indeed, as reported in previous studies, significant changes in body proportions of samples may occur at very slow speeds, and longer fixation time may be required to detect significant shrinkage. In addition, formaldehyde has been identified as a carcinogenic substance known to humans. Due to the foreseen reasons and the results obtained in this study, it is recommended to avoid the use of formaldehyde as much as possible in laboratory studies and to use alternative storage methods that do not affect the size of the samples after storage. This is especially true for fish and other animal samples that need to be manipulated more than once for research purposes.
These results will help to determined preservation and fixation effects on general Ichtiyology studies that should be preliminarily considered in biological  ecological and evolutionary interpretation of fish data in geometric morphological approaches.