Obsesif kompülsif bozukluğun üstbilişsel modeli
Metacognitive model of obsessive compulsive disorder
Yazar: İLKER GÜNEYSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESMA AKPINAR ASLAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ritüel = Ritual ; Üstbiliş = Metacognitive ; Üstbilişsel düşünme = Metacognitive thinking

Özet:
Wells'in üstbilişsel modeli, obsesif kompulsif belirtilere kanıta dayalı ve kapsamlı bir
açıklama sunmaktadır. Wells'in sunduğu OKB'nin üstbilişsel modelinde obsesif belirtilere yol
açan üç temel üstbilişsel inanç alanı: düşünce füzyon inançları, ritüellere hakkında inançlar ve
durdurma işaretlerine ilişkin inançlardır. Bu üç inanç alanını değerlendirmek üzere
geliştirilmiş özelleşmiş ölçeklerle yapılan çalışmalar literatürde az sayıdadır. Yapılan bu
çalışma ile üstbilişlerin OK yakınmalar üzerine rolünün Türk örnekleminde araştırılması
hedeflendi. OKB'si olan grupta(N:106) kontrol grubuna(N:200) göre üstbiliş ölçek skorları
anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Üç üstbiliş, OKB örnekleminde ve kontrol örnekleminde
OK belirtiler ile anlamlı düzeyde pozitif korelasyon gösterdi. Endişe, OK bilişler(tehdit,
mükemmeliyetçilik / kesinlik ve sorumluluk) ve üç OK üstbiliş alanının OK belirtileri
öngörmedeki etkisi, OKÖ-R'in bağımlı değişken olduğu regresyon modeli kullanılarak analiz
edilmiştir.. Üç üstbiliş alanının yanı sıra endişe ve mükemmeliyetçilik-kesinlik OK belirtiler
ile istatistiksel açıdan anlamlı ilişki gösterdi. Sorumluluk ve tehlike istatistiksel açıdan
anlamlı ilişki göstermedi. Endişe, DKÖ, RHİÖ ve DİÖ planlanan şekilde hiyerarşik regresyon
modeline girdiğinde üç üstbiliş alanı da istatistiksel açıdan anlamlı şekilde ek varyansı
açıklamaya devam etti. Hekim görüşüne dayalı OK belirtiler ise üstbilişsel model tarafından
kısmen açıklanabildi(sadece ritüellere ilişkin inançlar). Bu çalışmanın sonuçları OKB'nin
üstbilişsel modelini destekler nitelikte kanıtlar sunmaktadır. Yapılan bu çalışmanın sonuçları,
OKB hastalara klinik müdahalelerde kullanılabilecek üstbilişsel müdahale alanlarına kanıt
sağlamıştır.

Abstract:
Wells' metacognitive model provides an evidence based and comprehensive
explanation of obsessive compulsive symptoms. In the metacognitive model of OCD
presented by Wells, three main areas of metacognitive belief that lead to obsessive symptoms
are thought fusion beliefs, beliefs about rituals and beliefs about stop signals. Specific scales
developed to evaluate these three beliefs are few in the literature. This study aimed to
investigate the role of metacognition on OC complaints in the Turkish sample. The
metacognition scale scores were significantly higher in the sample who diagnosed with OCD
(N: 106) compared to the control sample (N: 200). Three metacognitions were found a
significant positive correlation with OCD symptoms in both OCD sample and the control
sample. Worry, OC cognitions (threat, perfectionism / certainty and responsibility) and the
effect of three OC metacognitive domains on predicting OC symptoms were analyzed using
the regression model in which OCI-R is a dependent variable. In addition to the three
metacognitive domains, worry and perfectionism-certainty find a statistically significant
relationship with OC symptoms. When worry, TFI, BARI and SSQ entered the hierarchical
regression model as planned, all three metacognitive domains continued to explain
statistically significant additional variance. OC symptoms based on the opinion of the
clinician were partially explained by the metacognitive model (beliefs about rituals only). The
results of this study provide evidence supporting the metacognitive model of OCD. The
results of this study provided evidence for metacognitive intervention areas that can be used
in clinical interventions for OCD patients.