İnsan hakları eğitiminde materyal geliştirme üzerine uygulamalı bir çalışma
An applied research on material development in human rights education
Yazar: ÜMRAN YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. GÜL TUNCEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araç-gereçler = Equipments ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Eğitim araçları = Educational tools ; Materyal geliştirme = Material development ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme dersi = Instructional technologies and material development course ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu araştırmanın amacı, insan hakları eğitimine yönelik öğretim materyalleri geliştirmek ve bu materyallerin niteliklerini belirlemektir. Eylem araştırması modeline göre düzenlenen araştırmada aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır.

1. İnsan hakları ve demokrasi eğitimini daha etkili hale getirmek için geliştirilebilecek materyaller nelerdir?
2. İnsan hakları ve demokrasi eğitimini daha etkili hale getirmek için geliştirilebilecek materyallerin nitelikleri nelerdir?
3. İnsan hakları ve demokrasi eğitiminde materyal geliştirmek üzere kurgulanan Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme (ÖTMG) dersinde sosyal bilgiler öğretmen adaylarının materyal geliştirme süreç değerlendirmesi erişi düzeyleri nelerdir?
4.	İnsan hakları ve demokrasi eğitiminde materyal geliştirmek üzere kurgulanan ÖTMG dersinde sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri, karşılaştıkları problemler ve öz yeterlilikleri nelerdir?

Çalışma grubunu, Marmara Üniversitesi, 2013 – 2014 Eğitim öğretim yılı, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalında, ÖTMG dersine devam eden 3. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. 
Verilerin toplanmasında rubriklerden, öğretmen adayları ile yapılan görüşmelerden ve uygulama süresince tutulan araştırmacı günlüğünden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, nitel veri analiz teknikleri ile çözümlenmiştir. 

Çalışmanın sonucunda, öğretmen adayları Sosyal Bilgiler Öğretim Programı kazanımları çerçevesinde materyaller geliştirmiştir. Geliştirilen materyallerin çoğunun materyal hazırlama ilkelerine uygun olarak oluşturulduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmen adaylarının materyal geliştirmede süreç değerlendirmesi erişi düzeyleri yüksek çıkmıştır. Yapılan görüşmelerden elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının uygulamaya yönelik görüşleri olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Uygulama sürecinde karşılaştıkları problemlerin başında insan hakları eğitimi kazanımlarına yönelik materyal tasarlanması gelmektedir. 


Anahtar sözcükler: İnsan hakları, demokrasi eğitimi, materyal geliştirme

Abstract:
The aim of this research is to develop teaching materials for Human Rights Education and to determine the qualifications of these materials. This action research was carried out by using "action research model" and looked for answers to the following questions:

1. What are the materials which could be developed to make Human Rights and Democracy Education more effective?
2. What are the qualifications of materials which could be developed to make Human Rights and Democracy Education more effective?
3. What is the material development formative assessment access level of social sciences trainee teachers in Teaching Technologies and Material Development lesson which has been designed to develop materials for human rights and democracy education?
4. What are the opinions of social sciences trainee teachers on applying this research, their self-efficacy levels and the problems encountered in Teaching Technologies and Material Development lesson which has been designed to develop materials for human rights and democracy education?

The study group consists of third year students of Marmara University 2013-2014 academic year, Department of Social Sciences Teaching, Teaching Technologies and Material Development class.  While collecting the data, rubrics, interviews with trainee teachers and research diary which has been kept throughout the process have been employed. Data were analyzed using qualitative analysis techniques.

At the end of the study, trainee teachers developed materials in accordance with Social Sciences Teaching Program objectives. It has been concluded that most of the materials developed are in accordance with course materials preparation principles. It has been found out that formative assessment access level of trainee teachers in material development is high. According to findings of teacher interviews, teachers have positive opinions about applying this research. One of the problems encountered during the process of applying is material design for human rights education objectives. 


Key words: Human rights, democracy education, material development