Liken planus hastalarında serum bisfenol A seviyelerinin belirlenmesi
Determination of serum bisphenol A levels in patients with lichen planus
Yazar: KÜBRA ESİN KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇELİK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Bisfenol A = Bisphenol A ; Liken planus = Lichen planus ; Otoimmünite = Autoimmunity ; Östrojenler = Estrogens

Özet:
Amaç: Liken planus (LP); cilt, saç, tırnak ve müköz membranları tutan otoimmün
bir hastalıktır. Bisfenol A (BPA), gıda ve içecek ambalajlama materyalleri başta 
olmak üzere plastik ürünlerin ve epoksi reçinelerin üretiminde kullanılan endüstriyel 
bir kimyasaldır. Literatürde, BPA'nın otoimmün hastalık patogenezine birçok
mekanizmayla dahil olabileceği gösterilmiştir. Bunlar arasında östrojenik aktivitesi, 
sitokin salınımında disregulasyon etkisi, Th-1/Th-2 ve Th-17/Treg oranlarını 
artırması, reaktif oksijen türlerinin üretimini artırması, karaciğerin immüntolerans 
mekanizmasını bozması, DNA'da epigenetik değişimleri tetiklemesi, (oto)antikor
üretimini indüklemesi ile ilgili birçok kanıt mevcuttur. Bu çalışmada, liken planus 
etyopatogenezinde bisfenol A serum düzeylerinin rolünü saptamayı amaçladık.
Yöntem: Kırk liken planus hastası ve kırk kişilik kontrol grubunun dahil edildiği 
non-randomize, kontrollü ve prospektif olan çalışmamızda serum BPA seviyeleri, LP
lezyonlarının yaygınlığı, LP şiddeti ve aralarındaki ilişki değerlendirildi.
Bulgular: Median serum BPA düzeyi LP hastalarında 0 (0-980.5) ng/ml, sağlıklı 
kontrol grubunda 0 (0-60.2) ng/ml olarak bulundu. LP hastalarının serum BPA 
düzeyleri, kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti (p=0,001). 
Hasta grubunda, BPA değerleri ile tutulan vücut yüzey alanı (VYA) arasında pozitif 
yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,001); ayrıca şiddetli liken 
planusu olan hastaların BPA düzeyleri, orta ve hafif şiddetteki liken planus 
hastalarından anlamlı derecede yüksek tespit edildi (p1<0,001, p2=0,003). Hasta 
grubunda açlık kan şekeri düzeyleri (p=0,021) ve TSH değerleri, kontrol grubundan
anlamlı derecede yüksekti (p=0,004).
Sonuç: Otoimmün hastalık sıklığının gittikçe arttığı günümüzde, BPA'nın dünya 
genelinde artmış üretimi ile oluşan BPA maruziyeti; otoimmün hastalık 
patogenezinde çevresel faktör olarak değerlendirilebilir. Patogenezinde 
otoimmünitenin temel rol aldığı bilinen LP hastalığında, BPA maruziyetinin 
otoimmünite mozaiğinin önemli bir parçası olabileceği kanaatindeyiz. 
Anahtar Kelimeler: Liken planus, bisfenol A, otoimmünite, ksenoöstrojen

Abstract:
Background and Aim: Lichen planus is an autoimmune disease of the skin, hair, 
nails and mucous membranes. Bisphenol A (BPA) is an industrial chemical used in 
the production of plastic products and epoxy resins. It is mainly used as a raw 
material in food and beverage packaging materials. In the literature, it is believed that 
BPA can be involved in the pathogenesis of autoimmüne diseases by many 
mechanisms. Among these estrogenic activity, the effect of dysregulation in cytokine 
secretion, inducing Th-1/Th-2 and Th-17/Treg polarization, increasing production of 
reactive oxygen species, destruction of liver immune tolerance mechanism, 
triggering epigenetic changes in DNA, production of (auto)antibodies and many of 
the evidence available. In this study, we aimed to determine the role of bisphenol A 
serum levels in etiopathogenesis of lichen planus.
Methods: Forty patients with lichen planus and forty age and gender matched 
healthy indivuals were included in this non-randomized, controlled and prospective 
study. Serum BPA levels, BSA (body surface area) involvement of LP lesions, LP 
severity and relationship were evaluated.
Results: In lichen planus patients, the median BPA serum level was 0 (0-980.5) 
ng/ml, and significantly higher compared to controls [0 (0-60.2) ng/ml], (p=0,001). A 
positive correlation was found between serum BPA and BSA (p<0,001). Moreover, 
BPA levels in patients with severe lichen planus was found to be significantly higher
patients with mild to moderate in severity (p1<0,001, p2=0,003). The median fasting 
blood sugar level (p=0,021) and median TSH value (p=0,004) was significantly 
higher in the patient group.
Conclusion: Nowadays, as the prevalance of autoimmune diseases continues to rise, 
the increased production of BPA worldwide can be considered as an environmental 
factor in autoimmune disease pathogenesis. We have determined that BPA exposure 
is an important part in the mosaic of autoimmunity, where it is known that 
autoimmunity plays a fundamental role in the pathogenesis of LP.
Key words: Lichen planus, bisphenol A (BPA), autoimmunity, xenoestrogen