Bazı cin mısırı (Zea mays everta Sturt.) genotiplerinde fosfor kullanma etkinliği üzerine bir araştırma
An investigation on the phosphorus use efficiency of some corn (Zea mays everta Sturt.) genotypes
Yazar: HATİCE ARI
Danışman: PROF. DR. MEHMET AYDIN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2018 yılında, Aydın yöresinde yaygın olarak yetiştirilen cin mısırı genotiplerinin erken gelişme dönemindeki fosfor alımı ve fosfor etkinliğini belirlemek amacıyla yürütülmüştür.  Deneme, sekiz farklı mısır genotipi (N1517, N15820 EVERTA, N341262, SH2662, SHXP1044, N34117, 2X6) ve üç farklı fosfor dozu (0, 75 ve 150 mg P kg-1) ile tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çıkıştan sonra toplam 46 günlük bir yetiştirme süresinin ardından hasat edilmiştir.
Fosfor uygulama dozu, genotip ve P dozu x genotip interaksiyonu bitki boyu, toprak üstü aksam yaş ağırlık, toprak üstü aksam kuru ağırlık, kök kuru ağırlık ve kök fosfor konsantrasyonunu parametrelerinde istatistiki düzeyde önemli bulunmuştur. Toprağa uygulanan P dozlarına paralel olarak bitkide agronomik P etkinliği değerlerinde artış meydana gelmiştir. Kontrol uygulamasına göre 75 ve 150 mg P kg-1 uygulamalarında meydana gelen agronomik P etkinliği sırasıyla % 52.30 ve % 108.50 olmuştur. Agronomik etkinlik açısından genotiplerin sıralaması SHXP1044, 2X6, N341262, N15820, N1517, EVERTA, SH2662, N34117 şeklinde belirlenmiştir. Bitkide P konsantrasyonlarına göre fizyolojik etkinlik değerleri 0, 75 ve 150 mg P kg-1 uygulamalarında sırasıyla 4.54, 5.58 ve 7.00 olmuştur. Toprak üstü aksam ile kaldırılan P miktarına göre fizyolojik etkinlik değerleri ise 0, 75 ve 150 mg P kg-1 uygulamalarında sırasıyla 6.37, 5.00 ve 4.58 şeklinde bir azalış meydana gelmiştir. Bu çalısma sonucunda P etkin çesit seçiminde birden çok özelliğin dikkate alınması gerektiği, bunun ekonomik açıdan oduğu gibi toprakların sürdürülebilirliğinin korunması bakımından da önemli olduğu ortaya konulmustur.

Abstract:
This study was conducted in 2018 in order to determine the phosphorus uptake and phosphorus activity in the early development period of the common popcorn genotypes in Aydın region. The study was conducted in 3 replications according to a randomized plot trial design with eight different maize genotypes (N1517, N15820 EVERTA, N341262, SH2662, SHXP1044, N34117, 2X6) and three different phosphorus doses (0, 75 and 150 mg P kg-1). Plants were harvested after 46 day growing period.
Phosphorus application dose, genotype and P dose x genotype interaction were found to be statistically significant in the parameters of plant height, shoot fresh weight, shoot dry weight, root dry weight and root phosphorus concentration. In parallel with the P doses applied to the soil, an increase in agronomic P efficiency values occurred in the plant. The agronomic P efficiency occurred in 75 and 150 mg P kg-1 applications according to the control application was 52.30% and 108.50%, respectively. The order of genotypes in terms of agronomic efficiency was determined as SHXP1044, 2X6, N341262, N15820, N1517, EVERTA, SH2662, N34117. Physiological activity values according to the P concentrations in the plant were 4.54, 5.58 and 7.00 at 0, 75 and 150 mg P kg-1 applications, respectively. According to the amount of P removed with the shoot, the physiological efficiency values decreased in the form of 6.37, 5.00 and 4.58, respectively, in the applications of 0, 75 and 150 mg P kg-1. As a result of this study, it has been revealed that more than one feature should be taken into account in the selection of P efficient variety, and this is important in terms of the sustainabinable agriculture as well as economically.