Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanımının veri madenciliği teknikleri ile analizi
Analysis of the use of household information technologies with data mining techniques
Yazar: MAHMUT COŞKUN
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BÜLBÜL
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Bilişim Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bilgisayarların insan hayatına girmesi ile yapılan çoğu işlem kayıt altına alınmaya başlanmıştır. Kayıt altına alınan bu işlemlerin verileri arasında keşfedilmeyi bekleyen birbiri ile ilintili bilgiye dönüştürülebilecek bağlantılar bulunmaktadır. Bu gizli bağlantıların keşfedilmesi için veri madenciliği tekniklerinden yararlanılır. Bu tezde, Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2016 yılı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması Anketi verileri kullanılmıştır ve hanehalkının internet hizmetine sahip olma durumu incelenmiştir. Hanehalkı internet hizmeti sahipliğini etkileyen karakteristiklere ilişkin faktörler, karar ağaçları kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS Modeler 18.1 yazılımı kullanılmıştır. CHAID, C5.0, C&RT ve QUEST karar ağacı algoritmaları karşılaştırılmış ve C5.0 en başarılı algoritma olarak belirlenmiştir. C5.0 algoritması ile analiz yapılmış ve 10 dallanma, 21 düğümden oluşan bir karar ağacı elde edilmiştir. Analiz sonucunda hanelerin internet hizmeti sahipliğini etkileyen en önemli değişkenlerin hane cep telefonu sahipliği, hane bilgisayar kullanımı, hanede 0-25 yaş arasında bireyin olup olmaması, hane tablet sahipliği, hane dizüstü bilgisayar sahipliği, hanehalkı büyüklüğü, hanehalkı reisinin yaşı, hane smart tv sahipliği, hane gelir grubu olduğu görülmüştür. Karar ağacı ile internet hizmeti sahipliğinin "Evet" değeri için 8 adet, "Hayır" değeri için 4 adet olmak üzere toplam 12 adet kural elde edilmiştir. Modelleme sonucunda 11 222 haneden 9 577'si doğru sınıflandırılmış ve hanelerin doğru sınıflandırılma oranı % 85,34'tür. Bu çalışma ile internet hizmeti sahipliğinin hanehalkı karakteristiklerine göre ne şekilde değiştiğinin incelenmesi amaçlanmış ve sektörün ilgililerinin dikkatine sunulması hedeflenmiştir.

Abstract:
Processes have been started to be recorded more easily with the introduction of computers into human life. In the records of these transactions recorded, there are links that can be transformed into related information waiting to be explored. Data mining techniques are exploited to discover these hidden links. In this thesis, Turkey Statistics Institute's 2016 Household Information Technology Usage Research Survey data is used and the state of households having internet service is examined. Factors affecting the characteristics of household internet service ownership were analyzed using decision trees. IBM SPSS Modeler 18.1 data mining software program was used for data analysis. CHAID, C5.0, C&RT and QUEST decision tree algorithms are compared and the most successful algorithm is determined as C5.0. The C5.0 algorithm was used for the analysis and a 10 branch, 21 node decision tree was obtained. As a result of the analyzes, the most important variables affecting the ownership of the internet service of the households are: household cell phone ownership, household computer use, whether the household is between 0-25 years old, household tablet ownership, household laptop ownership, household size, age of household head, household smart tv ownership, household income group. A total of 12 rules have been obtained with the decision tree, 8 for the "Yes" value and 4 for the "No" value of internet service ownership. As a result of the modeling, 9 577 of 11 222 households were classified correctly and the correct classification rate of households was % 85,34. With this study, it is aimed to examine how the ownership of internet services has changed according to household characteristics and to consider to the attention of the sector concerned.