Tüketicinin korunması hukuku açısından ayıplı hizmetten doğan sorumluluk
Liability for defective services according to consumer protection law
Yazar: BETÜL TİRYAKİ
Danışman: PROF. DR. LALE SİRMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
ÖZETTez Konusu: Tüketicinin Korunması Hukuku Açısından Ayıplı Hizmetten DoğanSorumlulukYazar: Betül T RYAKMalların ayıplı olması nedeniyle sorumluluk, uzun süredir hukukun konusunuoluşturmuş, gerek sözleşmeden doğan sorumluluk olarak ?satıcının ayıba karşıtekeffülü?, gerekse sözleşme dışı sorumluluk olarak ?üreticinin sorumluluğu? başlığıaltında, hem milli hukuklarda hem de AB Direktiflerinde düzenlemelere konuolmuştur. AB Direktifleri yoluyla hizmet verenler açısından konunun ele alınmasışimdiye kadar yapılmamıştır. Bu alandaki boşluğu gidermek için, Avrupa TopluluğuKonseyi 1990 yılında ?Hizmet Edimlerinden Doğan Sorumluluğa lişkin birDirektif?in çıkarılmasını önermiştir. Ancak bu Direktif yürürlüğe konulamamıştır.Ülkemizde TKHK'da, hizmetlerin ayıplı olması nedeniyle sorumluluk, ?AyıplıHizmet? başlığını taşıyan TKHK m 4/A hükmü ile düzenlenmiştir. Bu maddede, hemayıplı hizmetten hem de ayıplı hizmetin neden olduğu zarardan sorumluluk, bir?tüketici sözleşmesi? ile bağlantılı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle, önceliklehizmet verenin ayıplı hizmet nedeniyle ?ayıba karşı tekeffül borcu? sözkonusuolacaktır. Ayıplı hizmetten sorumluluk ile ?ayıba karşı tekeffül borcu?na işaretedilmektedir. Madde 4/A'da yeralan ?ayıplı hizmetin neden olduğu zarardansorumluluk? ifadesi ve TKHK m. 3 (ı) bendinde hizmet verenlerin de dahil edildiğiimalatçı-üretici kavramı ile de ?üreticinin sorumluluğu?na işaret edilmektedir.Ancak, bu düzenleme, kanunun kapsamının ?tüketici sözleşmeleri? ile sınırlı olmasınedeniyle, sadece tüketicinin uğradığı kişi ve malvarlığı zararlarından sorumlulukgetirmekte, tüketicinin yakınlarının veya üçüncü kişilerin uğradığı zararlardan dolayı1hizmet sağlayıcısının sorumluluğuna gidilememektedir. Dolayısıyla bu kişiler, haksızfiil hükümlerinin yetersizliği karşısında mağdur duruma düşeceklerdir. Bu nedenle,Ürün Sorumluluğu Direktifi anlamında bir üreticinin sorumluluğu getirilmişsayılamaz. ?Üreticinin sorumluluğu? sorunu, henüz ayıplı mallar alanında dahitümüyle çözümlenememiştir. Bu konu ayıplı hizmetler bakımından dadüzenleninceye kadar, Almanya gibi pek çok ülkede haksız fiil hükümlerine dayalıüretici sorumluluğu için geçerli olmak üzere ?ispat yükünün ters çevrilmesi? ilkesiyapılandırılmıştır. Bu ilkenin TKHK'nın ayıplı hizmet düzenlemelerininkapsamındaki hizmetler bakımından üçüncü kişiler için de kullanılmasıgerekmektedir. Bununla beraber, kanunun ?ayıplı hizmet? başlığı altında yer verdiği?hizmet? kavramını ?mallar ile ilgili olarak ifa edilen bir hizmet faaliyeti? olarakgörmek ve Kanunun 4/A hükmünün korumasından faydalanmasını kabul etmek dahayerinde olacaktır. Tüm hukuk sistemimizi ve özellikle Borçlar kanunumuzun genelesaslarını dikkate aldığımızda ortaya cıkmaktadır ki, aslında ortada ?mal? olmadıkça?ayıp? kavramından hareket edilmemesi gerekmektedir. Satım, kira ve istisnasözleşmelerinde özel olarak düzenlenen ayıplı ifa hükümleri, sadece türü ?verme?olan edimler bakımından sözkonusu olabilir. Buna karşılık, edimin konusu ?bir şeyyapma? şeklinde ise, diğer bir deyişle salt bir hizmet edimi varsa ayıplı ifadan değil,sadece kötü ifadan bahsedilebilir.2

Abstract:
ABSTRACTLiability for Defective Services According to Consumer Protection LawBetül T RYAKThe liability for defective products has for a long time constituted a subject ofjurisprudence and been subjected to regulations in both national laws and European directivesunder the title of ?the warranty of the seller?, as a liability born from contractual obligation,and under the title of ?the liability of the seller?, as a liability that is not contractual. In theEuropean directives, however, the subject has not been handled so far for those who performservices. In order to fill the gap in this field, the European Council has recommended theenactment of a ?Directive on the Liability Born from Services?. However, it has not beenpossible for this directive to come into force. In Turkey, the liability for defective productshas been regulated in the Code of Consumer Protection through Article 4/A, entitled?Defective Services?. In this article, the liabilities for defective services as well as thedamages caused by these services have been regulated in connection with a ?consumercontract?. For the party that performs the service, this turns the liabilities in question into an?obligation of warranty? arising from the defective nature of the service that has beenperformed. By the expression ?liability for defective services? here the ?warranty for defects?is indicated, whereas by the expression ?liability for damages caused by defective services? inArticle 4/A, as well as by the ?producer? concept --enlarged in the sub-paragraph 3 (ı) of theCode of Consumer Protection to include those performing services-- the liability of theproducer is indicated. Since the scope of the law is limited to consumer contracts, however,this regulation imposes liability only for the personal and property damages suffered by theconsumer, and the damages suffered by the acquaintances or third persons cannot be taken as1a basis for the liability of the party that carries out the service. These persons will accordinglybe wronged because of the insufficiency of the tort provisions. For this reason it cannot beassumed that a ?Producer?s Liability? in the sense of the Directive for Product Liability hasbeen provided for. Indeed the problem of ?Producer?s Liability? has not been wholly solvedyet, even in the field of defective products. Until the regulation of this subject for defectiveservices besides defective products, many countries like Germany have constituted theprinciple of the ?conversion of burden of proof?, to be valid for producer?s liability on thebasis of the provisions of tort. As far as the services covered by the regulations of the Code ofConsumer Protection are concerned, this principle ought to be used for third persons as well.It would be more advisable, nevertheless, to consider the concept of service covered by thelaw under the title of ?defective services? as a ?service activity performed in connection withgoods?, and to allow it to come under the protection of Article 4/A. When the Turkish legalsystem in its entirety and especially the general principles of the Turkish Law of Obligationsare taken into consideration, it becomes clear that as long as there are no goods present, oneshould not move from the concept of ?defect?. The provisions about defective performanceregulated specially in contracts of sale, rent and work can only be valid for activitiesinvolving the delivery of something.2