Yükselen mimarlıklar ve (yeni olgusu ile ilişkisi içinde) getirdikleri açılımlar
Risinh architectures and their insight (in relation with the phenomenon of newness)
Yazar: S. ZEYNEP DİNLER
Danışman: PROF.DR. AYŞE ŞENTÜRER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez çalısmasının amacı, mimarlık alanında son on yılda hızla gelisen, mimarlıkgündeminde gittikçe önem kazanan, diger yaklasımlardan kendini ayıran ve mimarlıkelestirmenleri tarafından `yeni bir paradigma' dönüsümüne denk düstügü iddia edilenmimarlık yaklasımlarının incelenmesidir. Bu yaklasımların yenilik iddiaları, ve yenilikolarak ne/yi ortaya koyduklarını sorgulanmaya çalısılmaktadır. Çalısma, kendileriniöncü olarak tanımlayan ve mimarlık gündeminin olusumunda etkin olan ArchitecturalDesign, Lotus International adlı süreli yayınların, 1996-2006 yılları arasındaki, özelsayılarına dayanmaktadır. Tezde öncelikle yeni kavramının modernizm vepostmodernizm baglamında nasıl gelistigi, ne anlama geldigi tartısılmıs; daha sonra isegünümüzde yenilik iddiasında olan yaklasımların ortaya çıkmasında etkin olandekonstrüktivist mimarlık incelenmistir. Bu bölümlerde amaç, her biri çok geniskonular olan modernizm, postmodernizm ve dekonstrüktivist mimarlıgın ayrıntılı birincelenmesi degil, fakat özellikle, yeni kavramı açısından bu akımların yaptıgı açılımlarıortaya çıkarabilmektir. İkinci bölümde son on yılda beliren ve kendilerini `yeni' olaraktanımlayan mimarlıklar, temel özellikleri, kuramsal ve felsefi kaynakları, getirdikleriyeni anlayıs ve formlar açısından incelenmistir. Sırasıyla Sıvı Mimarlık, HiperyüzeyMimarlıgı, Sibermekan Mimarlıgı, Bilim Kurgu Mimarlıgı, İnteraktif Mimarlık veEmergent Mimarlık'tır. Son on yılda yükselen bu yeni mimarlıkların söz konusu yeni'yihayata nasıl geçirdikleri, ön plana çıkan bina ve projelerin degerlendirmesi esliginde elealınmıstır. Bu analizde, binalar ve projeler tez boyunca ele alınan, tanıtılan ve tartısılankavramlar esliginde irdelenmistir. Son bölümde ise kendilerini yeni olarak adlandıranbu mimarlıklar, aralarındaki içsel farklılıklar soyutlanarak, bir bütün olarak elealınmıstır. Yükselen mimarlıkların gelistirdikleri ve olusturdukları kavramlar, formunolusumu, tasarım süreci, araçları ve teknolojisi, mimarın rolü, mimarlıgın konumu,diger disiplinlerle etkilesimindeki pozisyonu açısından sorgulanmıstır.Anahtar Kelimeler: zaman-mekan, form, süreklilik, akıskanlık, geometri, sibermekan,hiperyüzey, emergent, interaktiflik, yeni.

Abstract:
The subject of this thesis is to analyze those architectural approaches which rose toprominence in the last decade and claim to incarnate a ?new paradigm? distinguishingitself from other approaches in architecture. The thesis investigates to what extent thoseapproaches represent ?newness?, with a critical examination of the special issues of theperiodicals, as Architectural Design and Lotus within the time frame of 1996-2006. Thethesis starts with an analysis of the meaning and development of the concept of ?new? inthe context of Modernism and Postmodernism. Then deconstructivist architecture isdiscussed as an approach which paves the ground for the emergence of the newarchitectural approaches. After this discussion, rising architectures in the last decadewhich define themselves as ?new? are examined, with respect to their basic features,conceptual and philosophical resources and their representatives. Those architecturalapproaches are defined as Liquid Architecture, Hypersurface Architecture, Architectsin Cyberspace, Sci-Fi Architecture, Interactive Architecture and Emergent Architecture.In order to understand how those approaches put into practice their claims, selectedbuildings designed by the represenatives of those new architectures are analysed. Thisanalysis refers to the concepts which are identified and discussed through the thesis.The thesis terminates with an overall assessment of the basic features of the approachesanalysed, by abstracting inner differences in a way to achieve the main objective of thethesis, which is to question the new insights and potentials brought about by the risingarchitectures. This assessment is made on the concepts and forms they develop, thetechnologies they use in the design process, the role of the architect, the position andinteraction of architecture with respect to other disciplines.Keywords: new, form/function, time/space, continuity, liquidity, geometry, cyberspaceand hyperspace.