Tulum çalgısında karşılaşılan entonasyon problemlerinin tespiti ve çözümüne dair öneriler
Suggestions for the detection and solution of intonation problems encountered in tulum instrument
Yazar: İLKAN KOCAMAN
Danışman: PROF. DR. SERTAN DEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Tulum çalgısı dünyanın farklı coğrafyalarında farklı isimlerle milletlerin kendi müzik yapısına göre 
değişken bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de Tulum, İran'da ney-anban, Gürcistan'da 
Chiboni, Yunanistan'da Tsampouna, İskoçya'da gayda, Fransa'da Musette. 
Karadeniz bölgesi müzik kültüründe önemli bir yere sahip olan tulum çalgısı; yol havası, horon, atma 
türkü, gelin çıkarma gibi türlerde icra solo şeklinde icra edilmektedir. Beş perde altı sesten oluşan 
tulum çalgısı çift perdeli olması dolayısıyla polifonik bir çalgıdır. Ses aralığının dar olması sebebiyle 
tulum çalgısında transpoze yapılamamaktadır. Geleneksel olarak solo şekilde icra edilmesinden dolayı 
yörede sınırlı tonlarda bulunan tulum çalgısı 1977 yılında Üstad Remzi BEKAR ile TRT'ye girmesinin 
ardından saz toplulukları ile birlikte icra edilmeye başlamıştır lakin çalgının otantikliği sebebiyle 
entonasyon sorunları görülmüştür.  
Bu araştırma, tulum çalgısının saz topluluklarıyla beraber icrası sırasında karşılaşılan entonasyon 
sorunlarının giderilmesi için çalgı icracıları ve tulum çalgısı ustalarıyla görüşülerek karşılaşılan 
sorunların tespiti, diğer çalgı türleriyle ses birliğinin sağlanması, entonasyon kaynaklı icra zorlukların 
giderilmesi, çalgının yapımı sırasında kullanılan ölçülerinin bir standarda kavuşturulması hedefleri 
doğrultusunda, çalgı adına yapılacak olan çalışmalara katkı sağlaması açısından önem arz etmektedir.  
Bu araştırmada farklı ustaların yapmış olduğu la karar tulum çalgısının ölçüleri temin edilerek bir 
tulum çalgısı yapılmaya çalışılmıştır. Alüminyum malzemeden yeni bir dillik sistemi denenerek sabit 
bir la karar ölçüsünden farklı tonlar elde edilmeye çalışılmıştır. Literatür taraması yapılarak araştırma 
konusuna dair bilgiler edinilmiştir ve tulum çalgısı yapımcı ve icracılarıyla yapılan görüşmelerde elde 
edinen bilgilerle literatüre yeni bilgiler kazandırmak hedeflenmiştir.

Abstract:
Tulum instrument appears in different geographies of the world with different names according to the 
musical structure of the nations. Tulum in Turkey, ney-anban in Iran, Chiboni in Georgia, Tsampouna 
in Greece, bagpipe in Scotland, Musette in France. 
The tulum instrument, which has an important place in the music culture of the Black Sea region, is 
performed as a solo instrument in genres such as road air, horon, atma folk song, and bride's exit.  
The tulum instrument, which consists of five pitches and six sounds, is a polyphonic instrument due to 
its double pitch. Due to the narrow sound range, transposition cannot be made in the tulum instrument. 
The tulum instrument, which has limited tones in the region due to the fact that it is traditionally 
performed as a solo instrument, started to be performed with instrumental ensembles after it entered 
TRT with Master Remzi BEKAR in 1977, but intonation problems were observed due to the 
authenticity of the instrument. 
This research is important in terms of contributing to the studies to be carried out on behalf of the 
instrument in line with the goals of determining the problems encountered by interviewing the 
instrument performers and the masters of the tulum instrument in order to eliminate the intonation 
problems encountered during the performance of the tulum instrument with the instrumental 
ensembles, ensuring sound unity with other instrument types, eliminating the difficulties of intonation
based performance, and standardizing the measurements used during the construction of the 
instrument. 
In this research, the measurements of the A tone tulum instrument made by different master.