Seyyid Hamza Nigârî'nin Türkçe dîvânı'nda dinî edebî muhteva
The religious literary connet in Seyyid Hamza Nigari's Turkish divan
Yazar: MEHMET EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT AK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk İslam Sanatları Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mir Hamza Nigari = Mir Hamza Nigari ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf edebiyatı = Literature of mysticism ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Seyyid Hamza Nigârî 19.yy.da yaşamış Nakşibendi Halidî şeyhlerindendir. Tezde Nigârî'nin hayatı, eserleri ve Türkçe Divanı'ndaki dini tasavvufî muhteva incelenmiştir. Nigârî hakkında Azerbaycan ve Türkiye'de yapılan çalışmalar akademik bir üslupla değerlendirilmiştir. Tez iki ana bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk kısmı hayatı ve eserleri, ikinci kısım ise Türkçe Divanı'daki dini edebî muhtevadır. Tez sonuç ve kaynakça bölümüyle son bulmuştur.Nigârî hem Azerbaycan sahası için hem de Anadolu sahası için önemli bir mutasavvıf şairdir. Ömrünün büyük bir kısmı Kafkasya'nın bağımsızlık mücadelesi için çalışmakla geçmiştir. Tez, Nigârî'nin Türkçe Divanı'nın ilk defa derinlemesine incelenmesi ve onun tasavvufî düşüncelerinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Bizi böyle bir çalışmaya yönlendiren sebep ise 19.yy.da güçlü bir tasavvufî düşünceyle birlikte hacimli bir divan oluşturması ve Nigârî'nin tasavvufî ve edebî etkisinin günümüze kadar geniş bir coğrafyada devam etmesidir.Bu çalışma, Nigârî'nin İslam dünyasında problemli görülen birçok meseleye bakışı, tasavvufî meseleleri ele alışını tespit etmeye yönelik yapılmıştır. Bunu yaparken Nigârî'yi tasavvufî, dini, ilmi ve edebî yönden akademik bir üslupla değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
EKİNCİ Mehmet, The Religious Literary Connet in Seyyid Hamza Nigari's Turkish Divan Master's Thesis, Konya, 2019.
Seyyid Hamza Nigârî is one of the Naqshbandi Sheikhs who lived in 19th century. İn hhis thesis, Nigârî's life, Works and religious sufistic content in his Turkish Divan have been reseaiched. Studies that were carried out about Nigârî in Azerbaijan and Turkey have been evaluated in an academic style. The thesis consists of two main parts the first part includes his life and Works as the second part is religious sufistic content in his Turkish Divan. This thesis ends with conclusion and bibliography parts.
Nigârî is an important sufi poet both for Azerbaijan and Anatolian lands. He spent an important part of his life struggling for Independance Combat of Caucasia. The thesis is important as it is the fist in depth study for Nigârî's Turkish Divanand evaluation of his sufistic thougts. The reason that directs us to this study is his creating a voluminaus divan with a strong sufistic thought in 19th century and permanency of Nigârî's sufistic and literary influence at a wide Geographical zone up to peresent day.
This study is conducted to detect Nigârî's way of dealing with sufistic issues and ofher issues that were accepted to be problematic in İslam World. While doing this Nigârî was evaluated in terms of his sufistic,  religious, scientific and literary features in an academic style.