Diabetes mellituslu hastalarda submandibular tükürük bezinin cbct sialografisi ile incelenmesi
Examination of submandibular salivary gland by cbct sialography in patients with diabetes mellitus
Yazar: KÜBRA BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED AKİF SÜMBÜLLÜ ; PROF. DR. ADEM KARAMAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı diabetes mellituslu hastalarda CBCT sialografi işlemi yapılarak bezin anatomik, morfolojik yapısının ve muhtemel patolojik durumların varlığını araştırmak ve bulguları sistemik hastalığı olmayan sağlıklı bireylerle karşılaştırmaktır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya, 35- 60 yaş arası, en az 5 yıldır diabetes mellitus tanısı konmuş kontrol altındaki hastalar ve herhangi bir sistemik hastalığı olmayan sağlıklı gönüllüler dahil edilmiştir. Hastalardan detaylı bir anamnez alınıp, ağız içi ve ağız dışı muayenesi yapıldıktan sonra, sialografi işlemi uygulanıp CBCT taraması yapılmıştır. Görüntüler değerlendirilirken, submandibular bezin normal anatomik yapısının incelenmesi, ana ve yan kanalların morfolojisi, ana kanalın çap ölçümü, duktal stenoz, duktal dilatasyon, asiner göllenme olup olmadığının belirlenmesi, tükürük bezi taşının varlığı ve kontrast madde yardımıyla ana ve yan kanallar ile parankim dokusunun görüntülenebilirliği incelenmiştir.
Bulgular: CBCT sialografi tükürük bezi kanalındaki taşların, darlıkların ve dilatasyonların varlığının tespiti ve normal bezlerin incelenmesine olanak tanımıştır. Submandibular bezlerin, birincil kanalların çaplarında, ikincil ve üçüncül kanalların görüntülebilirliğinde hasta ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak farklılık yoktu. Diabetik hastalarda sialolit (p:0.35), duktal darlık (p:0.16), duktal dilatasyon (p:0.01) ve asiner göllenme (p:0.23) gibi önemli bulguların kontrol grubuna göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Duktal dilatasyonun varlığı (p:0.01), duktal dilatasyonun yeri (p:0.04) diabetik hastalarda daha fazla oranda görülmesi istatistiksel olarak anlamlıdır.
Sonuç:.  CBCT sialografi görüntüleri değerlendirildiğinde Diabetik hastalarda sialolit, duktal darlık, duktal dilatasyon ve periferik kanal dilatasyonu gibi önemli bulguların kontrol grubuna göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. CBCT sialografi bu patolojilerin periferik kanallar da dahil olmak üzere lokasyonu, özellikle sialolitlerin sayısı, 2 mm'den küçük taşların bile tam yerinin belirlenmesini sağlamıştır. 
Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, sialografi, submandibular bez

Abstract:
Aim: The aim of this thesis study is to investigate the anatomical, morphological structure and possible pathological conditions of the gland by performing CBCT sialography in patients with diabetes mellitus and to compare the findings with healthy individuals without systemic disease.
Materials and Methods: Controlled patients aged 35-60 years, diagnosed with diabetes mellitus for at least 5 years, and healthy volunteers without any systemic disease were included in this study. After taking a detailed anamnesis and performing intraoral and extraoral examination, sialography was applied and CBCT scan was performed. While evaluating the images, examination of the normal anatomical structure of the submandibular gland, morphology of the main and lateral canals, measurement of the diameter of the main canal, determination of ductal stenosis, central ductal dilatation, acinar ponding, presence of salivary gland stones and visualization of the main and lateral canals and parenchyma tissue with the help of contrast material has been examined.
Results: CBCT sialography allowed the detection of stones, stenosis and dilatations in the salivary gland duct and the examination of normal glands. There was no statistical difference between the patient and control groups in the diameters of the submandibular glands, primary ducts, and the visibility of secondary and tertiary ducts. It was determined that important findings such as sialolith (p:0.35), ductal stenosis (p:0.16), ductal dilatation (p:0.01) and acinar pooling (p:0.23) were more common in diabetic patients than in the control group. The presence of ductal dilatation (p:0.01) and the location of ductal dilatation (p:0.04) are statistically significant.
Conclusion: When CBCT sialography images were evaluated, it was determined that important findings such as sialolith, ductal stenosis, ductal dilatation and peripheral duct dilatation were more common in diabetic patients than in the control group. CBCT sialography enabled the location of these pathologies, including the peripheral channels, especially the number of sialoliths, to determine the exact location of even stones smaller than 2 mm.
Keywords: Cone beam computed tomography, diabetes mellitus, sialography, submandibular gland