Analojilerin kimyasal denge kavramlarının anlaşılması üzerine etkisi
The effect of analogies on understanding of chemical equilibrium concepts
Yazar: MENEKŞE UYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN AKKUŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı; 11. sınıf öğrencilerinin kimyasal denge ile ilgili kavramları anlamaları üzerine analoji kullanımının etkisini incelemektir.
Çalışma 2011-2012 öğretim yılında Konya ilindeki bir devlet okulunda, dört farklı fen sınıfında öğrenim gören 96 11. sınıf öğrencisi ile yapıldı. Sınıflardan ikisi deney grubu diğer ikisi kontrol grubu olarak seçildi. Deney gruplarında öğretmen, dersi analoji kullanarak ve öğrencilerin analoji üretmelerini sağlayarak yapılandırmacı yaklaşıma dayalı olarak işlerken, kontrol gruplarında ise dersler geleneksel öğretim yaklaşımı ile yine aynı öğretmen tarafından yürütüldü.
Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desenin kullanıldığı bu çalışmada KDKT-i, MDGT ve ADT ön test olarak deney ve kontrol gruplarına uygulandı. Uygulama sürecinde deney grubunda öğretmen analoji kullanarak ve öğrencilerden analoji üretmelerini isteyerek kimyasal denge konusunu anlattı ve bu analojiler puanlanarak uygulamadan önce yapılan ADT ile arasındaki ilişkiye bakıldı. Uygulama sonrasında hem deney hem de kontrol grubuna KDKT-s uygulandı ve bu testten elde edilen sonuçlara göre deney ve kontrol grubundan seçilen 10 öğrenci ile kimyasal denge ile ilgili kavramsal anlamalarını derinlemesine incelemek amacıyla mülakatlar yapıldı.
Çalışmada elde edilen veriler analiz edildiğinde, öğrencilerin konuyla ilgili ön bilgileri ve mantıksal düşünme yetenekleri kontrol altına alındığında, yapılandırmacı yaklaşıma dayalı olarak öğretmenin analoji kullanması ve öğrencilerin analoji üretmesinin; öğrencilerin kimyasal denge ile ilgili kavramları anlamaları üzerinde geleneksel öğretim yaklaşımına göre daha etkili olduğu sonucuna varıldı. Öğrencilerin kimyasal denge ile ilgili kavramları anlamaları üzerine konuyla ilgili ön bilgileri etkili olurken, mantıksal düşünme yeteneklerinin ve cinsiyetin bir etkisi olmadığı görüldü. Öğrencilerin analojik düşünme yetenekleri ve analoji üretmeleri bilişsel gelişim aşamalarına göre anlamlı bir fark gösterirken; analoji üretmeleri ile analojik düşünme yetenekleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the effect of using analogies on 11th grade students' understandings about chemical equilibrium. 
This study was administered to a total of 96 11th grade students in four different science classes in a public school, in Konya, during the second term of 2011-2012 academic year. Two classes were assigned as control group and the others were assigned as experimental group. In experimental group, courses were completed with the constructivist approach in which analogies were presented by teacher and generated by students, while in control group courses were completed with traditional instruction approach by the same teacher.
Pretest-posttest control group quasi experimental design was adopted in this study. Chemical Equilibrium Concept Test-pre, Group Assessment of Logical Thinking Test, and Analogical Reasoning Test were applied as pretests to both experimental and control groups. During the implementation, in experimental groups teacher used analogies and asked students to generate analogies. These analogies were scored and relationship between these scores and Analogical Reasoning Test which was administered before the implementation was examined. After the implementation Chemical Equilibrium Concept Test-post was applied both experimental and control groups, and according to the scores, 10 students were chosen from experimental and control groups to interview for examining their understandings deeply about chemical equilibrium. 
The results show that when students' Group Assessment of Logical Thinking and their prior knowledge related to the subject are controlled, based on constructivist approach, that the teacher uses analogies and the students generate them is more effective on students' conceptual understandings about chemical equilibrium than traditional instruction approach. While students' prior knowledge related to the subject influences their understanding about chemical equilibrium, their logical thinking ability and gender have no effect on understanding.  Students' analogical reasoning ability and generating analogies differ significantly according to their cognitive development stage. Furthermore; there is no significant relationship between their achievement in generating analogies and analogical reasoning ability.