Çölyak hastalığı olan bireylerin beslenme durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
The evaluation of nutrition status and life quality of individuals with celiac disease
Yazar: İREM KÜBRA ASLAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AÇKURT
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Glutenler = Glutens ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Bu çalışma çölyak hastalığı olan bireylerin beslenme durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi amacıyla Şubat – Mayıs 2020 tarihleri arasında İstanbul ilinde online görüşme yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırma, 18-57 yaş aralığında olan 72 kadın 21 erkek üyenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.  Bireylerin sosyo-demografik özellikleri, glütensiz diyete bakış açıları, çölyak hastalığı hakkındaki farkındalıkları ile ilgili daha önce yapılan çalışmalardan yararlanılarak 18 soruluk bir anket formu oluşturulmuştur. Yaşam kalitesini saptamak amacıyla 28 sorudan oluşan Çölyak Hastalığında Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Anketi (ÇHSİYK) kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından öncesinde bilgi verilerek katılımcılar birbirini izleyen 3 gün (iki gün haftaiçi, bir gün haftasonu olmak üzere) süre ile besin kaydı alınmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre glütensiz diyete tam uyum sağlayan bireyler katılımcıların %80,6'sını, çoğu zaman uyum sağlayan bireyler katılımcıların %17,2'sini, bazen uyum sağlayan bireyler ise katılımcıların %2,2'sini oluşturmaktadır. Katılımcıların BKİ durumlarına bakıldığında, 18,5 altı 10 kişi, 18,5-24,99 arası 49 kişi, 25-29,9 arası 22 kişi, 30-34,9 arası 12 kişi olduğu saptanmıştır. Hastaların yaşam kalitesi ölçeğinde diyete uyumları değerlendirildiğinde hiçbir alt boyutta (duygusal faktör, sosyal faktör, gastrointestinal faktör, endişe faktörü) ve genel ölçek puanında glütensiz diyete uyum durumlarına göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir (p>0,05). Sonuç olarak; glütensiz diyete uyum süresince bireylerin yaşam kalitelerinde anlamlı farklılık görülmemiştir. Bu durumda çölyak hastalığı konusunda bireylerin kendileri ve ailelerinin diyetisyenler ve diğer sağlık çalışanları tarafından eğitilmesinin yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çölyak, Glütensiz Beslenme, Yaşam kalitesi

Abstract:
This study conducted studies of individuals with celiac disease in order to evaluate their nutritional status and life quality between February - May 2020 by online interview method in Istanbul province was carried out. A group of 72 women and 21 men with the age 18-57 was researched. A questionnaire with 18 question about the Socio-demographic situation, the perspective to gluten free diet and awareness of celiac disease was prepared due to previous studies. Celiac Disease Health related Quality of Life Questionnaire (CDQ) which is 28 questions is used to evaluate the quality of life. The intake of nutrients of patients was determined by 3 days (2 weekdays, 1 weekend day) providing information in advance by researcher. According to the information from the research %80,6 of the participants are fully adaptable, %17,2 of the participants are usually adaptable, %2,2 of the participants are rarely adaptable to the gluten free diet. Considering the BMI of the participants 10 of them are under 18,5 49 of them are between 18,5 and 24,9, 22 of them are between 25 and 29,9, 12 of them are between 30 and 34,9. When the compliance of the patients to the diet on the quality of life scale was evaluated, there was no significant difference in any sub-dimension (emotional factor, social factor, gastrointestinal factor, anxiety factor) and overall scale score according to gluten-free diet compliance(p>0,05). As a result; there was no significant difference in individuals' quality of life during the gluten-free diet. In this case, it is thought that it may be beneficial for individuals and their families to be educated by dieticians and other healthcare professionals about celiac disease.

Key Words: Celiac Disease, Quality of life, Glutenfree Nutrition