Kent içi ulaşımda karışık trafikte bisiklet kullanımı: Balh (Afganistan) kenti örneği
Bicycle use in mixed traffic in urban transportation: The case of Balh (Afghanistan)
Yazar: MOHAMMAD HALIM RAHIMI
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ATALAY
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Bu çalışmada, kent içi ulaşımda karışık trafikte hem bisiklet kullanıcıları hem de motorlu taşıt sürücülerin tutum ve davranışları incelenmiştir. Çalışma alanı olarak karışık trafikte bisiklet kullanım oranının yüksek olduğu Afganistan'ın Belh/Mezar-ı-Şerif kent merkezi seçilmiştir. Çalışmanın veri seti kent merkezinde yaşayan 500 kişiye yüz yüze anket çalışması yapılarak oluşturulmuştur. Çalışmada verileri analiz etmek için Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılmıştır. Araştırma modelinin yapı geçerliliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) maddelerin iç tutarlılığının ölçmek için de Cronbach alfa güvenirlilik analizi yapılmıştır. Bisiklet kullanıcıları, motorlu taşıt sürücüleri tutum ve davranışları incelenmesi sonucunda karışık trafikte bisiklet kullananların motorlu taşıt sürücülerine karşı memnuniyet göstermedikleri belirlenmiştir. Araştırmada yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre, kullanıcı türüne göre model istatistiksel olarak değişmemiştir. Yani kullanıcı türünün düzenleyici rolü anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Öte yandan değişkenler arasındaki nedensel ilişkiye bakıldığında ortaya konan hipotezlerin tamamı desteklenmiştir. Yani bisiklet/motorlu taşıt kullanıcıların devlet tarafından teşvik eden sebeplerine ve motorlu taşıt sürücülerinin bisiklet kullanıcılarına anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde motorlu taşıt sürücüleri, bisiklet/motorlu taşıt kullanıcılarını devlet tarafından teşvik eden sebepler ve bisiklet kullanıcılarının kazaya sebebiyet veren nedenleri üzerinde anlamlı etkisi olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Bisiklet, Motorlu taşıt, Karışık trafik, DFA, YEM.

Abstract:
In this study, the attitudes and behaviors of both cyclists and motor vehicle drivers in mixed traffic in urban transportation were examined. Belh/Mazar-i-Sharif city center of Afghanistan, where the rate of bicycle use in mixed traffic is high, was chosen as the study area. The data set of the study was created by conducting a face-to-face survey of 500 people living in the city center. Structural Equation Model (SEM) was used to analyze the data in the study. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed for the construct validity of the research model, and Cronbach's alpha reliability analysis was conducted to measure the internal consistency of the items. As a result of examining the attitudes and behaviors of cyclists and motor vehicle drivers, it was determined that cyclists in mixed traffic were not satisfied with motor vehicle drivers. According to the structural equation model results in the research, the model did not change statistically according to user type. In other words, it was determined that the regulatory role of user type was not significant. On the other hand, when the causal relationship between the variables was examined, all of the hypotheses put forward were supported. In other words, it has been determined that the reasons for encouraging bicycle/motor vehicle users by the state and motor vehicle drivers have a significant effect on bicycle users. Similarly, it has been determined that there is a significant impact on motor vehicle drivers, the reasons that encourage bicycle/motor vehicle users by the state, and the causes of bicycle users that cause accidents.
Keywords:  Bicycle, Motor vehicle, Mixed traffic, CFA, SEM.