Denetçi yargısının nesnelleştirilmesinde Bayes yaklaşımı ve bir uygulama
The Bayesian approach in objectifying of auditor's judgement and an application
Yazar: SEZEN ULUDAĞ
Danışman: PROF. DR. NURTEN ERDOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bayes yaklaşımı = Bayes approach ; Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Karar verme = Decision making ; Karar verme süreci = Decision making process

Özet:
Bu çalışmanın amacı denetçi yargısının Bayes yaklaşımı ile nesnelleştirilmesidir. Bu amaçla, öncelikle denetim süreci bir karar alma süreci olarak ele alınmış ve bu süreçte denetçi yargısının önemi vurgulanmıştır.  
Denetim sürecinde denetçi yargısını dışlayan yöntem ve tekniklerin yetersiz kalabileceği belirtilerek, yargının nesnelleştirilmesinde kullanılabilecek çeşitli yöntem ve teknikler açıklanmıştır.  Bu bağlamda, Bayes yaklaşımı denetçi yargısının nesnelleştirilmesinde genel bir yaklaşım olarak önerilmiş ve denetim sürecinin çeşitli evrelerinde etkin bir şekilde kullanılıp kullanılamayacağı araştırılmıştır.
Çalışmada; denetim sürecinin ön inceleme ve işin alınması evresinde etkili olan bazı değişkenlerin analizinde Bayes yaklaşımıyla denetçi yargısının nesnelleştirilmesi ele alınmaktadır.   
Bu amaçla bir denetim firmasındaki denetçilerle gerçekleştirilen görüşmelerle toplanan veri ile Bayes analizi gerçekleştirilmiştir.  Analizde elde edilen bulgulardan, denetçi yargısının ön olasılık dağılımını oluşturduğu bir modelde, incelenen değişkenlerin denetçinin işi kabul etmesi olasılığı üzerinde etkili olabileceği görülmüştür.  Sonuçta, Bayes yaklaşımının denetim sürecinde genel bir yaklaşım olarak benimsenmesiyle, denetim sürecinin etkinliğinin ve verimliliğinin artırılabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bayes Yaklaşımı, Denetçi Yargısı, Denetimde Karar Alma Süreci, Ön İnceleme ve İşin Alınması

Abstract:
The aim of this study is objectifying of auditor?s judgement.  For this aim, audit process is discussed as a decision-making process and the importance of  audit judgement  during the process is expressed. It is determined that the methods and techniques excluding the audit judgement may be inadequate, and various methods and techniques possible to be used in objectifying of auditor?s judgement are explained.  In this context, the Bayesian approach is proposed as a general approach for objectfying the auditor?s judgement and it is investigated if it can be efficiently used in different periods of auditing process. 
In the study; objectifying of auditor?s judgement is discussed by Bayesin approach in the analysis of various variables that are effective in the preengagement investigation and client acceptance.  
For this purpose, the Bayesian analysis is done by the data collected by interviews of auditors charged in an auditing company. In the study, it is found out that in a model in which the prior probability distribution is developing the auditors judgement; the variables may be effective in the posibility of the auditors client acceptance. As a result, by adopting Bayesian approach as a general approach in auditing process, the effectiveness and productivity of the auditing process may be increased.  

Keywords: Bayesian Approach, Auditor?s Judgement, Decision Making Process in Auditing, Preengagement investigation and client acceptance.