2-4 yaş arası çocuklarda ekran maruziyeti ile davranışsal problemler arasındaki ilişkininincelenmesi
Assesment of the relationship between screen exposure and behavioral problems in 2-4 year old children
Yazar: HALE EZGİ AÇMA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BOSTAN GAYRET
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Çocuk-okul öncesi =

Özet:
AMAÇ: Gelişen teknoloji ile birlikte dijital medya cihazları ve ekran maruziyeti
hayatımızın değiştirilemez bir parçası haline gelmiştir. Gelişimin önemli
basamaklarının yer aldığı erken çocukluk döneminde ekran maruziyetinin olası etkileri
güncel bir araştırma konusudur. Çalışmamızda 2-4 yaş arası çocukların ekran
maruziyetinin duygusal ve davranışsal problemler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu tanımlayıcı kesitsel çalışmaya 2023 yılı Ekim-Kasım
ayları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Bağcılar Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Çocuk Polikliniği'ne rutin çocuk
sağlığı izlemi için başvuran 2-4 yaş arası çocuklar ve anneleri dahil edildi. Annelere
yüz yüze görüşme ile Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) ve tarafımızca oluşturulmuş
anket uygulanmış, çocukların antropometrik ölçüm verileri elde edilmiştir. Çocuklar,
ekran izleme sürelerine göre <1 saat, 1-4 saat arası, >4 saat olarak üç gruba ayrılarak
veriler istatistiki olarak karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, anlamlılık p<0,05 düzeyinde
değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya 116 anne-çocuk çifti dahil edildi. Çocukların %43,48'i
erkek, ortalama yaşı 3,39±0,84 olarak saptanmıştır. Çocukların annelerinin yaş
ortalaması 36,45±6,2, babalarının yaş ortalaması 39,37±6,25 idi. Çocukların %46,55'i
tek çocuk, %18,97'si 2 ya da daha fazla kardeşe sahipti. Ekran izleme süreleri
çocukların %56'sının <1 saat, %36,21'inin 1-4 saat arası, %7,76'sının >4 saat olduğu
saptanmıştır. Ekran izleme süresi >4 saat olan grubun diğer gruplara göre akıllı cep
telefonu erişimi varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir
(p=0,003). Çocuğun yemek saatinde, uyumadan önce ve uyanır uyanmaz ekran izleme
varlığı >4 saat grubunda diğer gruplarla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı
farklılık saptanmıştır (p=0,009, 0,007, 0,009). GGA alt ölçeklerinden; duygusal
sorunlar, dikkat eksikliği/aşırı hareketlilik, akran sorunları ve toplam güçlük puanının
ekran izleme süresi 4 saat ve üzerine çıktıkça yükseldiği bulunurken (p=0,015, 0,004,
0,039, 0,007), <1 saat grubu ile 1-4 saat grubunun puanları arasında istatistiksel olarak
anlamlı farklılık görülmedi (p= 0,080, 0,839, 0,077, 0,931).
SONUÇ: Ekran maruziyetinin çocuk gelişimindeki olumsuz etkileri sağlık otoriteleri
tarafından kabul görmüş bir gerçektir. Günümüz çağında, teknolojik araçların
hepimizin hayatındaki artan rolü, çocukların eğitimi için kullanılır hale gelmesi artık
ekran maruziyetinin tamamen engellenemeyecek bir unsur olduğunu ortaya
koymaktadır. Pediatristlerin, poliklinik esnasında özellikle davranışsal problemleri
olan çocukların ekran maruziyetini sorgulamaları ve ebeveynleri olası olumsuz
etkileri açısından bilgilendirmeleri, günlük ekran izleme süresinin kısıtlanması
gerekliliğini vurgulamaları gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: ekran maruziyeti, sosyoemosyonel gelişim, davranış, güçler ve
güçlükler anketi, erken çocukluk

Abstract:
OBJECTIVE: With developing technology, digital media devices and screen
exposure have become an unchangeable part of our lives. The possible effects of
screen exposure in early childhood, when important stages of development occur, are
a current research topic. Our study aimed to evaluate the relationship between screen
exposure and emotional and behavioral problems of children aged 2-4 years.
MATERIALS AND METHODS: Children aged 2-4 years old and their mothers
who applied to the Health Sciences University (SBU) Bağcılar Training and
Research Hospital Child Health and Diseases Clinic for routine child health
monitoring between October and November 2023 were included in this cross-
sectional descriptive study. The Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) and
the questionnaire created by us were administered to the mothers through face-to-
face interviews, and the anthropometric measurement data of the children were
obtained. The children were divided into three groups as <1 hour, 1-4 hours, and >4
hours according to their screen time, and the data were compared statistically. The
results were evaluated at the significance level of p<0.05.
RESULTS: 116 mother-child pairs were included in this study. 43.48% of the
children were boys. The average age of the children was found to be 3.39±0.84. The
average age of the children's mothers was 36.45±6.2, and the average age of their
fathers was 39.37±6.25. 46.55% of the children were only children, and 18.97% had
2 or more siblings. It was determined that 56% of the children's screen time was <1
hour, 36.21% was between 1-4 hours, and 7.76% was >4 hours A statistically
significant difference was observed between the group with screen time >4 hours and
the presence of smart mobile phone access compared to the other groups (p = 0.003).
A statistically significant difference was found in the presence of screen during the
child's mealtime, before going to sleep and as soon as they woke up in the > 4-hour
group compared to the other groups (p = 0.009, 0.007, 0.009). Among the SDQ
subscales emotional problems, attention deficit/ hyperactivity, peer problems and
total difficulty scores increased as the screen time increased to 4 hours or more
(p=0.015, 0.004, 0.039, 0.007), while there was no statistically significant difference
viii
between the scores of the <1 hour group and the 1-4 hour group (p= 0.080, 0.839,
0.077, 0.931).
CONCLUSION: The negative effects of screen exposure on child development is
widely accepted by health authorities. In today's age, the increasing role of
technological tools in our lives and their use for educational purposes reveals that
screen exposure is an element that cannot be completely excluded. Pediatricians
should question the screen exposure of children, especially those with behavioral
problems, during outpatient clinics, inform parents about its possible negative
effects, and emphasize the need to limit daily screen time.
Keywords: screen exposure, socioemotional development, behavior, strengths and
difficulties questionnaire, early childhood