Kentsel yeniden geliştirme projelerinde peyzaj uygulamalarının seçilmiş örnekler üzerinden incelenmesi
Examining the landscaping in urban redevelopment via selected cases
Yazar: MUSTAFA ALVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BALYEMEZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Geliştirme = Developing ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment ; Peyzaj = Landscape ; İspanya-Bilbao = Spain-Bilbao ; İstanbul-Haliç = İstanbul-Haliç

Özet:
Sosyal yaşam faaliyetleriyle değişim, gelişim ve büyüme içerisinde olan kentsel alanlar aldığı göçlerle, gecekondulaşmasıyla, üretim alanları olan sanayi tesisleri ile plansız büyümekte, mevcut alanlar doğal yaşam alanlarına kaymakta, sosyal denge bozulmaktadır. Kaybolan kent kimliğinin yanı sıra sağlıksız yaşam alanları oluşmaktadır.
Teknolojinin ve ticaretin gelişmesi, ekonomik krizler, ulaşım sistemleri üzerinde meydana gelen değişimler, sanayi alanlarının işlevsiz kalmasına, fiziksel yıpranmasına, terkedilmesine âtıl ve boş alanlara dönüşmesine sebep olmuştur. Kentlerin gelişmesi beraberinde peyzaj alanlarının bozulmasına, kendi ekosistemi içerisindeki sistemin değişmesine ve tahribine sebep olmuştur. Kentsel alan içerisinde âtıl ve işlevsiz kalan çevresine zarar veren endüstriyel alanlar
(brownfields) kentsel yenileme metotlarından yeniden geliştirme (urban redevelopment) ile yeniden canlandırılmıştır. Yeniden geliştirme projelerinde mevcutta bulunan endüstriyel yapılar günümüz koşullarına göre yeniden şekillendirilmiştir. Endüstri alanı peyzaj ögelerinden olan rıhtım, atölye, depo, köprü, vinç gibi ögeler sosyal ve kültürel peyzaj ögesi
olarak değerlendirilmiştir. Yeniden geliştirme sonrasında bu alanlar insanların açık yeşil alan ihtiyacını karşıladığı,
rekreasyonel faaliyetlerini gerçekleştirdiği, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarını karşıladığı, kent içi görsel kalitenin oluştuğu, eğlenme, sosyalleşme, fiziken ve ruhen dinlenme vb. fırsatların sunulduğu alanlar olmuşlardır. Bu çalışmada İspanya (Bilbao), Almanya (Hamburg) ve İstanbul (Haliç)'te ki endüstriyel alanların yeniden geliştirme kapsamında sanayi sonrası peyzajlarının kentle bütünleşmesi değerlendirilmiştir. Yurtdışından seçilen projelerle, ülkemizden seçilen endüstri alanları arasında genel bir veri oluşturulması amacıyla Loures vd. (2020)' nin kullanmış olduğu tasarım kriterleri doğrultusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Bu değerlendirmeler sonucunda Haliç için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kentsel Yenileme, Yeniden Geliştirme, Peyzaj, Haliç, Hamburg, Bilbao

Abstract:
Urban areas tend to change with the development and growth of social life activities. Migrations, slums, industrial facilities that have production areas cause unplanned growth. Existing areas are shifting to natural habitats, and the social balance is being disturbed. In addition to the lost urban identity, unhealthy living spaces are formed. The development of technology and business trade have caused economic crises, changes in transportation systems, industrial areas to become dysfunctional, physically worn out, to be abandoned and turned into empty places. On the other hand, the development of cities have caused the deterioration of landscape areas, change and destruction of the system within its ecosystem. Industrial areas (brownfields), which have become dysfunctional and damaged in the urban area, have been revived with urban redevelopment, which is one of the urban renewal methods. In the redevelopment projects, the existing industrial structures have been reshaped according to today's conditions. Elements such as docks, workshops, warehouses, bridges and cranes, which are among the landscape elements of the industrial area, were evaluated as social and cultural landscape elements. After the redevelopment, these areas meet the needs of people for them to meet open green spaces, perform their recreational activities, meet their cultural and social needs, create visual quality in the city, have fun, socialize, rest physically and spiritually. In this study, redevelopment of the industrial areas, integration of post-industrial landscapes with the city have been evaluated for Spain (Bilbao), Germany (Hamburg) and Istanbul (Golden Horn). Evaluations in line with were made that used by Loures et al (2020) design criteria in order to create a general data between the projects selected from abroad and the industry fields selected from our country. As a result of these evaluations, suggestions were presented for the Golden Horn.

Key Words: Urban Renewal, Redevelopment, Landscape, Golden Horn, Hamburg, Bilbao