Gökçeada (Kuzey Ege denizi) çevresinde yaşayan sarpa [Sarpa salpa (Linnaeus, 1758)] balığı populasyonunun biyolojik özelliklerinin incelenmesi
An investigation on biological aspects of salema [Sarpa salpa (Linnaeus, 1758)] population living in the vicinity of Gokceada (Northern Aegean sea)
Yazar: AHMET BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ZELİHA ERDOĞAN
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, toplam 600 sarpa [Sarpa salpa (Linnaeus, 1758)]'nın  boy, ağırlık, yaş, eşey dağılımları ve oranları, boy-yaş, ağırlık-yaş, boy-ağırlık ilişkisi, kondisyon faktörü ve gonadosomatik indeksini değerlerdirmek için Ocak 2014 - Ocak 2015 arasında Kuzey Ege Denizi, Gökçeada çevresinden aylık olarak toplanmıştır. Bireyler I-VI yaş grubu arasında dağılım göstermektedirler. Total boy değerleri 12,5-33,1 cm, ağırlıkları ise 33.57-559.33 g arasında olduğu saptanmıştır. Boy-ağırlık ilişkisi tüm bireyler için W= 0.0085*L3.1723 R2= 0.9524 olarak hesaplanmıştır. Büyüme değerleri, L∞= 35.55 cm olup k= 0.31, t0= -9.2, Φ'= 2.60 olarak saptanmıştır. Eşey oranları 1.08:1 (E:D) olup, populasyonun %51.66'sını erkek ve %47.5'ini dişi bireylerin oluşturduğu tespit edilmiştir. En yüksek ortalama kondisyon faktörü dişi ve erkek bireylerde Mayıs ayında (1.68-1.67) görülmüştür. Gonadosomatik indeks değerlerine göre yumurtlama periyodu ilkbahar (Nisan) ve sonbahar (Ekim) ayları içinde yılda iki defa olarak belirlenmiştir. En yüksek ortalama hepatosomatik indeks değeri tüm (dişi+erkek) bireylerde Mayıs ve Aralık aylarında görülmüştür. Sarpa salpa'nın beslenme alışkanlıkları incelendiğinde sindirim sisteminin %80.98 Magnoliophyta, %13.97 Rhodophyta, % 4.19 Ochrophyta, % 0.69 Chlorophyta ve %0.17 Animalia içerdiği, Magnoliophyta içinde Posidonia oceanica (%93.07) dominant besin grubunu oluşturduğu tespit edilmiştir. Toplam ölüm (Z), doğal ölüm (M) ve balıkçılıktan ileri gelen ölüm (F) değerleri, Z= 0.44 yıl-1, M= 0.71 yıl-1 ve F= 0.27 yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Sömürme oranı (E) 0.61 olup, sarpa stokunun avcılık baskısından kısmen etkilendiğini göstermektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Sarpa salpa, Kuzey Ege Denizi, Gökçeada, populasyon biyolojisi

Abstract:
A total of 600 salema [Sarpa salpa (Linnaeus, 1758)] were monthly collected in the vicinity. In this study, of Gökçeada, Sea of Northern Aegean between January 2014 and January 2015 in order to evaluate  length, weigth, age, sex distribution and ratios, age-length, length-weight relationship, condition factor and gonadosomatic index of this species. The population was composed of 6 age-classes (I-VI). Total lengths and total weights of sampled fish were determined to be ranged from 12.5 to 33.1 cm and 33.57 to 559.33 g, respectively. Length-weight relationship for all individuals was calculated as W= 0.0085*L3.1723, R2= 0.9524. Growth parameters were determined as L∞= 35.55cm, k= 0.31 t0= -9.2, Φ= 2.60. As sexual ratio was 1.08:1 (M:F), the salema population consisted of 51.66% male and 47.5% female inviduals. The highest average condition factors were observed for females in May (1.68), and for males in May (1.67). According to gonadosomatic index values, spawning period was determinated from twice a year in spring (April) and autumn (October). The highest average hepatosomatix index value were observed for all individuals in May and December. As to feeding habits of S. salpa, digestive system of salemas contained 80.98% Magnoliophyta, 13.97% Rhodophyta, 4.19% Ochrophyta, 0.69% Chlorophyta and 0.17% Animalia. Posidonia oceanica (93.07%) was determined to be dominant food group in Magnoliophyta. It was estimated that total (Z) mortality, natural (M) mortality, and fishing (F) mortality rates were of Z= 0.44 year-1, M= 0.71 year-1 and F= 0.27 year-1, respectively. As exploitation rate was estimated as E= 0.61, it can be shown that the salema stock was affected by the overfishing pressure partly.

KEYWORDS: Sarpa salpa, the Sea of Northern Aegean, vicinity of Gökçeada, population biology.