Deprem bölgelerinde betonarme taşıyıcı sistem tasarımı ve Marmara depremi sonrası yapılan kalıcı konutların değerlendirilmesi
The design of reinforced concrete structures in earthquake regions and the evaluation of permanent housings after Marmara earthquakes
Yazar: DENİZ TATLIDEDE
Danışman: DOÇ. DR. NECDET TORUNBALCI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
DEPREM BÖLGELERİNDE BETONARME TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI VE MARMARA DEPREMİ SONRASI YAPILAN KALICI KONUTLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 Marmara depremleri, yaklaşık %96'sı ilk dört derece deprem bölgesi üzerinde bulunan ülkemiz için güvenilir yapı ve çevre tasarım ve üretimi gerçekleştirilmediği sürece, doğa olaylarının afetlere dönüşeceğini kanıtlamıştır. Bu çalışmanın amacı Marmara Depremleri sonrasında kamuoyunda güvenilir yapılar üretmek için uygun olmadığı söylenen betonarme malzeme ve yapı tekniği ile üretilecek depreme dayanıklı yapıların tasarım esaslarını ortaya koymak ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Proje Uygulama Birimi bünyesinde yaptırılan kalıcı konutları bu ilkeler doğrultusunda inceleyerek değerlendirmektir. Ülkemizin karşı karşıya olduğu deprem gerçeğinin anlaşılabilmesi amacıyla öncelikle Türkiye'nin sismisitesi incelenmiş ve son 30 yıl içerisinde meydana gelmesi beklenen büyük İstanbul depremine dikkat çekilmiştir. Sismik tehlikeyi değiştiremeyeceğimiz, ancak sismik riskleri düşürmek için alabileceğimiz önlemlerden belki de en önemlisi olan güvenilir yapılar üretmemiz gerektiği açıktır. Basit olarak güvenlik, yapının taşıyabileceği yükün taşıması beklenen yüklerden büyük olmasıdır. Depreme dayanıklı ve güvenilir yapılar, rijitlik, dayanım, süneklik ve sönüm özelliklerinin uygun şekilde bir araya getirilmesiyle tasarlanırlar. Taşıyıcı sistemlerin sınıflandırılması ve taşıyıcı ve taşıyıcı olmayan elemanların sırasıyla ele alınması ile yatay deprem yükleri altındaki davranışları detaylı olarak incelenmiştir. Yeni deprem yönetmeliğinin öngördüğü üzere, yapıların göreceli olarak güçlü kolon-zayıf kiriş ilkesine göre düktü olarak inşa edilmesiyle, göçme türlerinin de gevrek ve ani değil, sünek bir biçimde ortaya çıkmasının kontrol edilmesi sağlanmaktadır. Böylelikle zayıf depremlerde yapıların hasar görmemesi, orta şiddetli depremlerde onarılabilir derecede hasar görmesi ve en şiddetli depremlerde toptan göçmenin engellenmesi suretiyle, hem ülke ekonomisi zorlanmadan güvenilir yapılar üretilmiş, hem de can kaybının önüne geçilmiş olur. İstatistiklere göre Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Proje Uygulama Birimi tarafından toplam 42.587 konut birimi yapılmıştır. Depremden sonraki kamuoyu psikolojisi gözönünde bulundurularak kalıcı konutların üretim sürecinde, yer seçimi ve taşıyıcı sistemin dayanımı üzerinde ağırlıklı olarak durulmuştur. Bu kadar zamanda bu kadar çok sayıda konut üretiminin yapılmış olması kendi içinde bir başarıdır. Ancak mimarlık çevrelerinde, bu konutların minimum mimarlık hizmetleriyle üretilmiş olduğu ve alçak katlı yapıların daha yumuşak zeminlerde dahi uygulanabilir rij itlik ve yapı teknolojisinde üretilebilecek olmalarına rağmen yer seçimi konusunda gereğin üzerinde gösterilen hassasiyetin başka sorunlara yol açtığı yönünde eleştiriler mevcuttur. Durum değerlendirme çalışmasıyla kalıcı konutların yapısal özellikleri irdelenerek belgelenmiştir. x

Abstract:
THE DESIGN OF REINFORCED CONCRETE STRUCTURES IN EARTHQUAKE REGIONS AND THE EVALUATION OF PERMANENT HOUSINGS AFTER MARMARA EARTHQUAKES SUMMARY Marmara Earthquakes in August 17th and November 12th, 1999 have proved that natural incidents will turn into catastrophes as long as we don't build reliable structures and environments for our country that about 96% of it is located on the first four degrees of Earthquake regions. The aim of this study is to expose the principles of the earthquake resistant design of structures produced with reinforced concrete material and technics that was thought as unreliable for earthquake resistant design in the public opinion after the Marmara Earthquake and to survey and evaluate the permanent housings built under the constitution of Ministry of Public Works and Housing and Project Implementation Unit according to these principles. The seismicity of Turkey is construed at first to perceive the earthquake truth that our country is facing and attention is attracted to the Istanbul earthquake expected within the next 30 years. It is obvious that we cannot change the seismic danger, but one of the most important precautions that we can take is to build reliable structures to reduce seismic risks. Reliability can simply be defined so, that the load that the building can carry is bigger than the load that the building is expected to carry. Earthquake resistant and reliable structures are designed by the proper gathering of rigidity, strength, ductility and damping. The classification of the structural systems and the behaviours of the structural systems and the structural and nonstructural components under lateral earthquake loads are analyzed one by one. As the new regulations for earthquake resistant design have foreseen, the occurance of the failure type can be controlled to be ductile, but not brittle and sudden by designing structures according to the principle of strong columns and weak beams. Thus, reliable structures can be build without over exertion of the economy of the country and loss of lives can be prevented by assuring the structures to overcome weak earthquakes without any structural damages, average earthquakes with repairable structural damages and the most severe earthquakes without partially or complete collapse of the structure. According to the statistics, 42.587 housing units are build by Ministry of Public Works and Housing and Project Implementation Unit. The selection of the project area and the strength of the structural system were focused intensively taking the post-earthquake public psychology into account. Construction of such a large number of housing units in such a limited time can be assumed a success. However, the reviews of the architectural environments claim that these housings were produced with minimum architectural services and that the selection of the project area was over-considered to cause other problems, although these low buildings could be designed rigidly to be applied on softer grounds. Structural characteristics of the permanent housings were criticized and documented with the case study. xv