Kan transfüzyonu sonrası akut ve kronik dönem reaksiyonlarının görülme sıklığı:Tek merkezli çalışma
The frequency of acute and chronic reactions after blood transfusion: single centre study
Yazar: BAŞAK CAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KÜÇÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Kan = Blood ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Komplikasyonlar = Complications

Özet:
Amaç: Kan ve kan bileşenlerinin transfüzyonu sırasında ya da sonrasında
reaksiyonlar gelişebilir. Bu reaksiyonlar basit reaksiyonlardan hayatı tehdit eden
reaksiyonlara kadar geniş spektrumda klinik sonuçlara yol açabilirler. Bu çalışma ile
tek merkezli olarak akut ve kronik kan transfüzyon komplikasyonlarının sıklığını
göstererek çeşitli endikasyonlar ile etkin bir tedavi olarak kullandığımız kan ve kan
ürünleri transfüzyonuna bağlı gelişebilecek reaksiyonları erken tanıma, yönetme ve
korunma önlemlerinin alınması konusunda yardımcı olması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın akut komplikasyonlar kolunda, Sağlık
Bilimleri Üniversitesi (SBÜ), Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Merkezi (SUAM), İç
Hastalıkları Kliniği ve Hematoloji Kliniği'ne kasım 2018 ile Temmuz 2019 tarihleri
arasında çeşitli nedenlerle yatışı yapılan veya poliklinikten takip edilen ve kan
transfüzyonu yapılan hastalar çalışmaya dahil edildi. Bu hastaların yatış nedenleri,
kan tranfüzyon endikasyonları, transfüzyon tarihi, verilen kan ürünü, cross match
uyumu, kan ürünlerine ışınlama veya lökosit filtrasyonu gibi uygulanan işlemler,
doğum, küretaj ve abortus öyküsü, daha önce kan tranzfüzyonu yapılıp yapılmadığı,
yapıldı ise herhangi bir komplikasyon gelişip gelişmediği sorgulanarak kaydedildi.
Kronik tranfüzyon reaksiyonu kolunda ise hematoloji kliniği tarafından takip edilen
ve kan transfüzyonu yapılan hastaların dosyaları incelendi. Kronik dönem kan
transfüzyon reaksiyonu gelişip gelişmediği hasta dosyası incelenerek kaydedildi.
Bu çalışmada verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel
metotların (ortalama standart sapma, median, interquartil range, sıklık ve yüzde
dağılımları) yanı sıra Shapiro – Wilk normallik testi ile değişkenlerin dağılımına
bakılmış, normal dağılım gösteren değişkenlerin ikili grupların karşılaştırmasında
bağımsız t testi, normal dağılım göstermeyen değişkenlerin ikili grupların
karşılaştırmasında Mann Whitney U testi, nitel verilerin karşılaştırmalarında ki-kare
testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda 958 (95,80%) hastada kan transfüzyon reaksiyonu
gözlenmemiş, 8 (0,8%) hastada allerjik reaksiyon, 1 (0,1%) hastada allerjik
reaksiyon + febril nonhemolitik transfüzyon reaksiyonu (FNHTR), 29 (2,9%) 
vii
hastada FNHTR, 2 (0,2%) hastada hipertansiyon, 1 (0,1%) hastada volüm
yüklenmesi, 1 (0,1%) hastada akut hemolitik reaksiyon gözlenmiştir. Reaksiyon
görülen grupta kan ürünü olarak eritrosit süspansiyonu varlığı reaksiyon görülmeyen
gruptan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,034).
Reaksiyon görülen grupta kan ürünü olarak havuzlanmış trombosit süspansiyonu
varlığı reaksiyon görülmeyen gruptan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek
bulunmuştur (p=0,034). Diğer kan ürünleri ile transfüzyon reaksiyonları arasında
ilişki saptanmadı. Hastaların doğum sayısı, küretaj ve abortus öyküleri ile, kan
ürünlerinin ışınlanması ve daha önce transfüzyon öyküsü ile reaksiyonlar arasında
anlamlı ilişki saptanmadı. Reaksiyon görülen grubun yaş grubu görülmeyen gruba
göre anlamlı düzeyde düşük saptandı.
Kronik kan ürünü replasmanı yapılan hastaların transfüzyonlarının 72'si (72)
Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, 28'i (%28) dış merkezde yapılmıştır.
Hastaların 5'inde (%5) alloimmünizasyon gözlenmiş olup, 50'sinde (50%)
transfüzyona sekonder demir birikimi mevcuttu. Transfüzyona sekonder demir
birikimi olan hastalar şelasyon tedavisi almış ya da almakta idi. Hastalarımızın
2'sinde (2%) viral seroloji pozitif olarak saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada akut ve kronik kan transfüzyon reaksiyon oranları diğer
çalışmara göre daha yüksek oranda saptanmış olup reaksiyonlar ile kan ürünü çeşidi
ve yaş grubu arasında ilişki saptanmıştır.

Abstract:
Aims: Reactions may occur during or after transfusion of blood and blood
components. These reactions can lead to a broad spectrum of clinical outcomes, from
simple reactions to life-threatening reactions. The aim of this study is to show the
frequency of acute and chronic blood transfusion complications in a single center,
and to help in the early recognition, management and prevention of the reactions that
may occur due to the transfusion of blood and blood products that we use as an
effective treatment with various indications.
Materials and Methods: In the acute arm of the study, patients who were
hospitalized for various reasons between 2018 and July 2019 or followed by the
outpatient clinic and underwent blood transfusion were enrolled in the Internal
Medicine Clinic and Hematology Clinic of Okmeydanı Training and Research
Center (SUAM), Health Sciences University (SBU). The reasons for hospitalization,
indications for blood transfusion, date of transfusion, given blood product, cross
match compliance, procedures such as irradiation or leukocyte filtration to the blood
products, history of birth, curettage and abortion, whether previous blood
transfusions were performed, if any complications developed did not develop. In the
chronic transfusion reaction arm, the patients who were followed up by the
hematology clinic and underwent blood transfusion were examined. Chronic blood
transfusion reaction was examined and recorded.
 In this study, the descriptive statistical methods (mean standard deviation,
median, interquartil range, frequency and percentage distributions) were evaluated by
Shapiro - Wilk normality test. Mann Whitney U test was used to compare the groups,
and chi-square test was used to compare the qualitative data.
Results: In our study, blood transfusion reaction was not observed in 958 (95,80%)
patients, allergic reaction in 8 (0.8%) patients, allergic reaction + febrile reaction in 1
(0.1%) patient, febrile reaction in 29 (2.9%) patients, Hypertension was observed in
2 (0.2%) patients, volume overload was observed in 1 (0.1%) patient, and wrong
blood transfusion was observed in 1 (0.1%) patient. The presence of erythrocyte
suspension as a blood product in the reaction group was found to be statistically 
ix
lower than the non-reaction group (p=0,034). The presence of platelet suspension
pooled as a blood product was significantly higher in the reaction group than the
non-reaction group (p=0,034). There was no correlation between other blood
products and transfusion reactions. There was no significant relationship between the
number of births, curettage and abortion history, irradiation of blood products and
previous transfusion history and reactions. Reaction group was significantly lower
than the age group.
Conclusions: In this study, acute and chronic blood transfusion reaction rates were
found to be higher than the other studies and the relationship between reactions and
blood product type and was determined.