Hemodiyaliz tedavisi gören kronik böbrek yetmezlikli hastalarda anemi ile ağız sağlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel populasyon çalışması
Detection of relationship between the anemia and oral health status in chronic renal failure patients under hemodialysis treatment: Cross-sectional population study
Yazar: BANU DURUKAN
Danışman: PROF. DR. CEM ABDULKADİR GÜRGAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anemi = Anemia ; Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Periodontitis = Periodontitis ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Bu çalışmanın amaçları: Kronik böbrek yetmezliği olan ve hemodiyaliz tedavisi gören hastalarda mevcut periodontal ve dental durumun belirlenmesi, bu hasta grubunun mevcut periodontal ve dental tedavi ihtiyacı durumlarının ortaya konması ve kronik böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda anemi görülme prevalansının ve anemi ile ağız sağlığı arasında ilişki olup olmadığını tespit edilmesidir. Çalışma toplam 9 ilde ve 23 HD merkezinde gerçekleştirildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden hastaların tümünün dental ve periodontal muayenesi hemodiyaliz tedavisi aldıkları merkezlerde bizzat ziyaret edilerek hemodiyaliz tedavisi esnasında yatakbaşı olarak yapıldı ve elde edilen veriler "Hasta Muayene Formu"'na işlenerek kayıt altına alındı. Değerlendirilen hastalar diş fırçalama yönü ile 1/3'ü günde bir kere fırçalarken, %99'u sadece ihtiyaç durumunda diş hekimine gitmekteydi. DMFT ortalama değerleri Türkiye geneline göre düşük iken çürük (D) ve dolgu (F) değerleri daha yüksek olarak gözlendi. Periodontal durum ise dişeti yönü ile Türkiye ortalamasına göre daha iyi iken tüm çalışma popülasyonu için gözlenen yaygın dişeti çekilmesi ile ilgili sağlıklı veriler toplanamadı. Protez ihtiyacı açısından hastaların %4'ünün (n=113) total dişsiz ve protezinin olmadığı gözlendi.
Çalışma hipotezimiz yönü ile beklenenin aksine, mevcut dişeti ve dişlerin durmundan ziyade protez ihtiyacının anemi ile ilişkili olduğu gözlendi. Bulgularımız ışığında, HD hastalarının ağız sağlığı değerlendirmesi ile ilgili gelecekte yapılacak çalışmaların protetik yönden yapılacak değerlendirmeleri de kapsamasının genel ağız sağlığı durumunun daha doğru bir şekilde saptamasına ve buna göre sağlık politikalarının geliştirilmesine yardımcı olacağı kanısındayız.

Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği; periodontitis; anemi; hemodiyaliz.

Abstract:
The aims of this study are; determination of dental and periodontal status in patients undergoing hemodialysis due to chronic renal failure, to reveal the existing periodontal and dental treatment needs in this patient group, to determine the anemia prevalence and also determine whether there is a relationship between anemia and oral health status. The study was performed in a total of 9 provinces and 23 hemodialysis center. One or more of the city center were visited for each of the seven geographical regions of Turkey and oral hygiene and periodontal examinations of patients with chronic renal failure were recorded by visiting these provinces. Dental and periodontal examination of all patients who were accepted to participate in to the study were performed as bedside during HD treatment. Data obtained from the patient examination were recorded on Inspection Form. When the patients were evaluated on tooth brushing habit; it has been seen that; 1/3 of the patients were brushing once a day, and 99% going to the dentist only when needed. When the mean values of DMFT were lower compared to Turkey,  general decay (D) and the filled (F) values were higher. For the periodontal status of gums; it was better than the average in Turkey, but healthy data about the common gingival recession could not be collected for the study population. It was seen that; 4% (n=113) of patients were total edentulous and prostheses in terms of prosthetic needs. Contrary to the expectations of our study hypothesis, prosthesis needs were associated with anemia rather than existing gingival and dental status. According to our findings, our esteem is the inclusion of the examiation for prosthetic status into the future studies would be helpfull for the evaluation of general oral health status and the development of health policies for hemodialysis patients.

Key words: Chronical renal failure; periodontitis; anemia; hemodialysis.