Sağlık hizmetleri sunumunda yolsuzluk: Sağlık personelinin yolsuzluk algılamaları
Corruption in delivery of health services: Perceptions of corruption of health personnel
Yazar: MUSTAFA ALİ ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. İSMET ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Kamu gücünün özel çıkarlar amacıyla kötüye kullanılması olarak tanımlanan yolsuzluk tüm sektörlerde önemli bir sorundur. Sağlık hizmetleri ise kendine has özelliklerinden dolayı yolsuzluklara karşı daha hassas bir yapıya sahiptir.Bu çalışmada sağlık personelinin sağlık hizmetleri sunumunda yolsuzluk konusundaki algılamalarını belirlemek amaçlanmıştır. Sağlık hizmetleri sunumunun farklı alanlarındaki yolsuzlukların kabul edilebilirlikleri ve görülme sıklıkları ölçülmüştür. Sağlık personelinin Sağlık Bakanlığındaki çeşitli birimleri ve görev gruplarını yolsuzluk seviyesi bakımından nasıl değerlendirdikleri belirlenmiştir. Türkiye genelindeki çeşitli kurum, kuruluş ve hizmet alanları ile bu kurum, kuruluş ve hizmet alanları içinde sağlık hizmetlerini yolsuzluktan etkilenme açısından nasıl algıladıkları saptanmıştır. Sağlık hizmetlerinde yolsuzlukların sebepleri ve yolsuzlukların hayatın farklı alanlarına etkileri tespit edilmiştir. Yakın geçmişte Türkiye'de sağlık hizmetleri sunumunda yolsuzluk seviyesinin gelişimi konusundaki algılamalar ve yakın gelecekte yolsuzluk seviyesinin gelişimi konusundaki beklentiler değerlendirilmiştir.Araştırmanın evreni Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışan tüm sağlık personelidir. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu aracılığı ile internet üzerinden toplanmış, Türkiye'nin her bölgesinden, her yaştan ve her unvandan 4075 sağlık personeline ulaşılmıştır.Bu çalışmanın sonunda sağlık personelinin yolsuzluk algılamalarının genel olarak yaşa, cinsiyete, çalışma yılına, eğitime, görev unvanına, çalışılan birime, çalışılan bölgeye, yönetsel göreve ve aylık gelire göre farklılaştığı bulunmuştur. Sağlık personeli sağlık hizmetlerindeki yolsuzlukları genel olarak kabul edilemez bulmakta ancak iltimas fiiline daha hoşgörülü bakmaktadır. Sağlık hizmetlerinde yolsuzlukların görülme sıklığı ise genelde yüksektir. En sık görülen yolsuzluk türü patronaj, en seyrek görülen yolsuzluk türü ise ihtilas olarak algılanmaktadır. En çok yolsuzluk görülen birim yataklı tedavi kurumları, yolsuzluğa en çok karıştığı düşünülen görev grubu ise hastane müdürleri ve hastane müdür yardımcılarıdır. Kötü yönetim ve denetim Türkiye'de sağlık hizmetlerinde yolsuzlukların en önemli nedeni olarak algılanmaktadır. Sağlık personelinin yakın geçmişte Türkiye'de sağlık hizmetleri sunumunda yolsuzluk seviyesinin gelişimi konusundaki algılamaları ve yakın gelecekteki yolsuzluk seviyesi beklentileri kötümserdir. Ancak sağlık hizmetleri diğer kurum, kuruluş ve hizmet alanları içinde göreceli olarak daha temiz bulunmuştur. Yolsuzlukların en çok iş ortamını etkilediğini düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler: Sağlık Hizmetleri, Yolsuzluk, Sağlık Personeli, Yolsuzluk Algılaması.

Abstract:
Corruption, which is defined as abusing public power for private benefit is an important problem in all sectors. Health services, too, are more sensitive to corruption because of its special features.The purpose of this study is to determine perceptions of health personnel on corruption regarding delivery of health services. Acceptance of corruption and frequency of corruption in different areas of delivery of health services has been measured. Evaluations of health personnel about level of corruption in different departments and working groups of the Ministry of Health have been determined. Perceptions of health personnel about what extent different foundations, institutions and service areas in Turkey to be affected by corruption, and position of health services in them have been determined. Reasons of corruption in health services, and impact of corruption on different spheres of life have been determined. Perceptions about development of corruption level regarding delivery of health services in near past in Turkey, and expectations about how it will develop in near future are evaluated.Population of the study is all health personnel in the Ministry of Health. The data has been collected with a survey form, which prepared by researcher, via the internet, and 4075 health personnel of the all ages and job title from every area of Turkey has been reached out.At the end of the study it has been found that the perceptions of corruption of the health personnel differs depending generally on age, gender, length of service, education, job title, department, working area, managerial duty and monthly income. The health personnel find corruption in health services generally as unacceptable, however they are more tolerant towards favoritism. Frequency of corruption at health services is generally high. The most frequently found corruption type is patronage and the least frequently found corruption type is defalcation. According to research the place where corruption occurs the most frequently is inpatient treatment institutions, and the most corrupt group is hospital managers and hospital assistant managers. Poor management and supervision are perceived as the most important reasons for corruption in health. Perceptions of the health personnel about development of corruption level in providing health services in Turkey in near past, and their expectations about corruption level providing health services in Turkey in near future are generally pessimistic. However, they believe that health services are relatively cleaner in compare to other foundations, institutions, and service areas. It is thought that corruption affects the working environment the most.Key Words: Health Services, Corruption, Health Personnel, Perception of Corruption.