Adnan Menderes döneminde Türkiye'nin Balkan Devletleri ile ilişkileri (1950-1960)
Turkey's relations with the Balkan States during the period of Adnan Menderes (1950-1960)
Yazar: ELİF DESTAN DUĞALI
Danışman: DOÇ. DR. SERAP TOPRAK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkan Paktı = Balkan Pact ; Menderes, Adnan = Menderes, Adnan ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy

Özet:
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye'nin Balkanlara yönelik dış politikasında etkili olan unsur Lozan sonrası statükonun korunmasıydı. Atatürk döneminde İtalya'da faşizmin ve Almanya'da Nazizm'in yükselişiyle birlikte bölgesel güvenliğin sağlanması yolunda Balkan Devletleri ile ikili ilişkilerin geliştirilmesinin ardından Balkan Antantı imzalanmıştır. Ancak İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasını engelleyemeyen ve savunma konusunda yetersiz kalan bu antant savaş sürecinde geçerliliğini yitirmiştir. İkinci Dünya Savaşından sonra uluslararası sistemin iki kutuplu olması Balkanlar bölgesini de blok politikasına dahil etmiştir. 
Adnan Menderes döneminde Türkiye Kore Savaşıyla NATO'ya üye olarak bölgesel ittifaklar içerisinde önemli rol oynayan aktörler arasında yer almıştır. Bu dönemde Türkiye Balkanlar'da ve Ortadoğu'da ittifaklar sistemine girerek Sovyetler Birliğine karşı caydırıcı bir etken oluşturmaya çalışmıştır. Batı ile ilişkilerini genişleten Adnan Menderes döneminde Türkiye'nin genel dış politikası batı eksenli olarak şekillenmiştir. Bu durumun böyle seyretmesinin en önemli nedeni SSCB'nin artan tehditleri, toprak talepleri, Balkanlar'da ve Ortadoğu'da komünizmi yayma çabaları olmuştur. Türkiye ve Yunanistan, Atatürk döneminde olduğu gibi bu dönemde de Balkanlarda iş birliği çabalarına girmişlerdir. Aralarına Yugoslavya'yı da dahil ederek Balkan Paktını imzalamışlardır. Ancak Türkiye ve Yunanistan arasındaki Kıbrıs Sorunu, 6-7 Eylül Olayları ve Stalin sonrası değişen Yugoslav dış politikasıyla pakt kâğıt üzerinde kalmıştır. 1957 ve 1959 yıllarında Romanya Stoica Planını önerse de bu planı Türkiye ve Yunanistan onaylamamıştır.

Abstract:
After World War I, the influential factor in Turkey's foreign policy towards the Balkans was the preservation of the post-Lausanne status quo. During the Atatürk era, with the rise of fascism in Italy and Nazism in Germany, efforts were made to enhance regional security through the development of bilateral relations with Balkan states, culminating in the Balkan Entente. However, this entente, which proved insufficient in preventing the outbreak of World War II and lacked in defense capabilities, lost its validity during the war. Following World War II, with the international system becoming bipolar, the Balkans were included in bloc politics.
During Adnan Menderes's tenure, Turkey played a significant role among regional alliances by joining NATO through its participation in the Korean War. During this period, Turkey sought to act as a deterrent against the Soviet Union by entering into alliance systems in the Balkans and the Middle East. Under Adnan Menderes, Turkey's general foreign policy was predominantly oriented towards the West. The main reasons for this orientation were the increasing threats and territorial claims from the Soviet Union, as well as its efforts to spread communism in the Balkans and the Middle East.
Turkey and Greece, as in the Atatürk era, engaged in cooperation efforts in the Balkans during this period. They signed the Balkan Pact, including Yugoslavia. However, the pact remained on paper due to the Cyprus Issue between Turkey and Greece, the events of September 6-7, and the changing Yugoslav foreign policy after Stalin. Although Romania proposed the Stoica Plan in 1957 and 1959, Turkey and Greece did not approve it.