Öğretmenlerde psikolojik dayanıklılığın duygusal zekâyla, pozitif öğretmen özellikleriyle ve demografik değişkenlerle ilişkisi
The relationship betwen psychological resilience and emotional intelligence, positive teacher traits and demografic variables in teachers
Yazar: TUĞBA ÖZBAĞIR
Danışman: PROF. DR. ALİ ERYILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Demografik değişkenler = Demographic variables ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Pozitif yönetim = Positive management ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik özellikler = Psychological characteristics ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerde psikolojik dayanıklılığın duygusal zekâ, pozitif öğretmen ve demografik değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Araştırmanın alt amaçları: 1. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıklarını, pozitif öğretmen özellikleri ve duygusal zekâ anlamlı bir şekilde açıklamakta mıdır? 2. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, cinsiyete göre anlamlı bir şekilde farklılaşmakta mıdır? 3. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, medeni duruma göre anlamlı bir şekilde farklılaşmakta mıdır? 4. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, eğitim düzeyine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmakta mıdır? Araştırmaya 2018–2019 Eğitim-Öğretim yılı içerisinde çeşitli kademelerde görev yapan 153'ü kadın ve 96'sı erkek olmak üzere toplam 249 öğretmen katılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan psikolojik dayanıklılığı ölçmek için 'Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeği', araştırmanın bağımsız değişkenleri olan duygusal zekâ ve pozitif öğretmeni ölçmek için ' duygusal zekâ özelliği ölçeği' ve 'pozitif öğretmen ölçeği' kullanılmıştır. Demografik değişkenlerin belirlenmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen 'kişisel bilgi formu' kullanılmıştır. Bu çalışma ilişkisel tarama modeline uygun olarak yapılmıştır. Çalışmada değişkenler arasındaki ilişkiler, çoklu regresyon analizi tekniği ve bağımsız gruplar için t-testi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıklarını duygusal zekâ ve pozitif öğretmen özelliklerinin anlamlı bir şekilde açıkladığı bulunmuştur (R =.565, R2 = .319, F = 57.738, p < .001). Ayrıca pozitif öğretmen  (β= .129, p < .05) ve duygusal zekânın (β= .522, p < .01) ise pozitif yönde psikolojik dayanıklılığı anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Duygusal zekâ, pozitif öğretmen birlikte psikolojik dayanıklılıktaki varyansın %31'ini açıklamaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin duygusal zekâ ve pozitif öğretmen özellikleri yükseldikçe onların psikolojik dayanıklılık düzeylerinin de yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin, cinsiyet, eğitim düzeyi ve medeni durum açısından anlamlı ve önemli düzeyde farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıkları açısından duygusal zekâlarının yükseltilmesi gerektiğini göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relation of teacher's psychological resilience with emotional intelligence, positive teacher and demographic variables. The sub- objectives of this study are: 1. Does characteristics of positive teacher and emotional intelligence significantly explain teachers' psychological resilience? 2. Does the level of teacher's psychological resilience differ significantly according to their sex? 3. Does the level of teacher's psychological resilience differ significantly according to their marital status? 4. Does the level of teacher's psychological resilience differ significantly according to their level of education? In 2018-2019 academic year, the total 249 teachers, 153 women and 96 men, who were working in various educational levels participated in the research. In order to measure the dependent variable, psychological resilience, Resilience Scale for Adults, and in order to measure the independent variables, emotional intelligence and positive teacher, Emotional Intelligence Scale and Positive Teacher Scale were used. Moreover, to be able to identify the demographic variables Personal Information Form which is developed by the researcher was used. This study was conducted in accordance with relational screening model. The relationships between the variables were analyzed by the techniques of multiple regression analysis and t-test for independent variables. Based on the findings of the research, it was found that teachers' psychological resilience were statistically significantly explained by emotional intelligence and positive teacher characteristics (R = .565, R2 = .319, F = 57.738, p <.001). In addition, positive teacher (β = .129, p <.05) and emotional intelligence (β = .522, p <.01) were positive predictors of psychological resilience so that emotional intelligence and positive teacher together explained 31% of variance in psychological resilience. According to the results of the study, it was concluded that as the teachers' psychological resilience level increased, their emotional intelligence and positive teacher characteristics increased. On the other hand, it was concluded that the teachers' psychological resilience level did not differ significantly in terms of sex, education level and marital status. Research findings showed that teachers' emotional intelligence should be increased in terms of their psychological resilience. Thus, studies on the importance of emotional intelligence in both teacher employment and teacher education can be done.