Hatırat türü eserlerde Çanakkale muharebeleri
Narration of Gallipoli wars through reminiscences
Yazar: SENEM GÜVEN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA EKİNCİKLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Çanakkale Cephesi Osmanlı İmparatorluğu'nun I.Dünya Savaşı'nda İtilafDevletleri ile çarpıştığı cephelerden biridir.Bu cephe Türk Ordusu'nun buradakazanmış olduğu büyük başarıdan dolayı çok önemlidir, ve bu cephede kazanılanzafer I.Dünya Savaşı'nın kaderini değiştirmiştir.İtilaf Devletleri'nin bu cepheyiaçma amacı, Rusya'ya Boğaz üzerinden silah ve cephane yardımı yapmak veBalkan Devletleri'ni kendi yanlarında savaşa sokabilmekti.Çanakkale Cephesi'ndeki savaşlar iki dönemde gerçekleşmiştir.1.Dönem19 Şubat'ta başlayan ve 18 Mart 1915'e kadar devam eden Deniz Savaşlarıdönemidir,ve Türkler açısından büyük bir zafer,İtilaf Kuvvetleri içinse büyük biryenilgiyle sonuçlanmıştır.Bu yenilgi nedeniyle İtilaf Devletleri Çanakkale Boğazı'nıyalnızca donanma ile geçmenin imkansızlığını anlar ve kara orduları tarafındandesteklenen bir taarruza karar verirlerBunun üzerine 25 Nisan 1915 günü başlayıp 8buçuk ay aralıksız devam eden kara savaşları dönemi yani 2.Dönem başlar.İtilaf Devletleri aylarca süren uğraşlarına rağmen Seddülbahir ve ArıburnuCepheleri'nde başarı gösteremediler. Arıburnu Cephesi'ni 19/20 Aralık 1915'teSeddülbahir Cephesini ise 8/9 Ocak 1916 tarihinde tahliye etmek zorundakaldılar.Çanakkale Savaşları Mustafa Kemal Atatürk'ün bir lider olarak da doğuşunusimgeler. Birinci Dünya Savaşı çıktığı sırada Sofya'da Askeri ataşe olan MustafaKemal Bey, 20 Ocak 1915'de 19. Tümen Komutanlığına atanan, 25 Nisan 1915teAnburnu'na çıkan Anzak ordusunu durduran Mustafa Kemal Bey, ÇanakkaleCephesindeki bu ilk başarısıyla adını ve yeteneklerini dünyaya duyurma yolundabüyük bir adım atmıştır.1 Haziran 1915:te albaylığa yükseltilen Mustafa Kemal Bey'i kısa bir sür.sonra bu kez 9. lngiliz Kolordusunu püskürten birliklerin komutanı olarak tarihsahnesine çıkar. Mustafa Kemal Bey'in bir yıllık zaman dilimi içinde kazanılanzaferlerde oynadığı rol, O'nun gelecekte Türk ulusun tarafından tanınmasında veulusun önderi olmasında doğrudan rol oynamıştır. Bu cephede kazanılan deneyimMustafa Kemal Paşa'nın Milli Mücadelenin kazanılmasında doğrudan etkili olanaskeri ve siyasi dehasını ortaya koymasında ve sonraki dönemde de yeni bir devletinkurucusu olarak belirmesinde hemen bütün başarılarından daha fazla etkiliolmuştur.Çanakkale Zaferi Türk Milleti'ne damarlarında dolaşan milliyetçilik,cesaret ve vatanı savunma azmini gösterme fırsatını da vermiştir.Bu tez, Çanakkale İngiliz orduları Başkumandanı Ian Hamilton ve 5.TürkOrdusu Komutanı Liman Von Sanders'in Çanakkale Savaşları ile ilgili raporlar,hatıralar ve günlüklerden istifade edilerek hazırlanmıştır. Çanakkale Muharebeleriboyunca işgale uğrayan ve işgal eden kuvvetlerin gösterdikleri başarılar, düştüklerihatalar, karşılaştıkları hayalkırıklıkları bu iki komutanın gözüyle anlatılmıştır.Tariharaştırmalarında tek başına hatıraların yeterli olmadığı bir gerçektir. Ancak insanfaktörünün olayların perde arkasını ve psikolojik yönlerini aydınlatması bakımındandeğerli olduğu unutulmamalıdır. İşte bu yüzden çalışmamızda faydalanılankaynaklar sadece bu iki komutanın yazdığı raporlar ve anılarla sınırlı tutulmamış,zaman zaman bu cephede çarpışmış başka askerlerin de ifadelerine ve farklıkaynaklara yer verilmiştir.

Abstract:
Çanakkale Frontline was one of the fronts,where the Ottoman Empire battledwith the Entente Powers in the World War I.This Frontline has a crucial importancedue to the success gained here by the Turkish Army,which affected the result of theWorld War I. The most important purposes of theEntente Powers,while opening thisfrontline were to help Russia with weapon and ammunition through Bosphorus,andto enable The Balkan States to participate in war with them. Wars at ÇanakkaleFrontline took place at two separate action periods:I.PERIOD:It was the period of sea wars,beginning on 19th February andpassing to the history on 18th March 1915 that completed with a great victory.TheEntente Powers understood the fact that it was impossible to pass ÇanakkaleBosphorus just thanks to their naval force,and as a result they decided to commit anassault,supported by land army corps.II.PERIOD:It was a period,which was carried out through landbattles,starting on 25th April 1915 Sunday and going on for 8,5 months withoutpause.The Entente Powers could not meet with success at Seddülbahir and ArıburnuFronts.They had to evacuate the Arıburnu Front at the night of 19/20th December andthe Seddülbahir Front at the night of 8/9th December.Çanakkale Wars have a fundamental significiance not only in the Turkishhistory,but also in the military career of Mustafa Kemal Atatürk,who is considered tobe the architect of the Turkish War of Independence.Turkish nation took theopportunity to prove their courage and nationalism that runs in their blood.thanks totheir victory in Çanakkale Wars.This thesis is a study on the diaries and the war reports written by IanHamilton ( the chief commander of English Armies),and Liman Von Sanders (thecommander of 5th Turkish Army) throughout Çanakkale Wars.It demonstrates themistakes they made,the disappointments they encountered,and the success they metwith,during warfare.