Peyzajda iz sürmek: İmroz'da (Gökçeada) politik şiddeti insan olmayanın tanıklığıyla düşünmek
Tracing in the landscape: Thinking political violance in İmroz (Gökçeada) through the testimony of the non-human
Yazar: TUBA EMİROĞLU
Danışman: PROF. DR. SİBEL YARDIMCI YALÇINTAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Saha çalışmamı yürütmek için ilk kez Ağustos 2018'de İmroz'u ziyaret ettim. Bu ziyaretin ardından aynı yılın kışında İmroz'a taşındım ve etnografik bir araştırma yürüttüm. Saha çalışmama başlamadan önce sorduğum araştırma soruları saha çalışmam sırasında bir hayli değişti. Bu değişikliğin öncelikli nedeni temas kurduğum İmrozlu Rumlarda farklı biçimlerde ortaya çıkan "sessizlik"i fark etmem oldu. Bu sessizliğin beni sevk ettiği sorgulama ise yeni kavramsal ve yöntemsel araçlar keşfetmemi sağladı. Bu noktada politik şiddetin insandan ibaret olmayan tanıklığının nasıl mümkün olabileceği sorusunu sormak çalışmanın temel sorusu haline geldi. Bu soru araştırmamı üç teorik tartışma eksenine yerleştirdi.  

Bu bağlamda tezimin temel teorik eksenlerinin ilkini uluslaşma bağlamında ortaya çıkan politik şiddet ve bu şiddetin peyzajda yarattığı yıkıntılaşma oluşturuyor. Söz konusu yıkıntıların yarattığı duygulanımsal peyzajın bir tür tanıklığı tetikliyor oluşu sessizlik ve tanıklık biçimleri üzerine yeniden düşünmemi sağladı. Dolayısıyla tezimde ele aldığım ikinci teorik tartışma hattı tanıklık etrafında şekillendi. Politik şiddetin tanıklığı bağlamında bir tür faillik kazanan yıkıntılar, insanların sessizliğini bozmakta, tezimde ele alacağım hali ile, adada yaşayan insanlara musallat olmaktadır. Yıkıntıların çalışmam bağlamında kazandığı bu faillik ise, politik şiddetin tanıklığını insandan ibaret olmayan bir bağlamında ele almayı hedeflediğim üçüncü tartışma hattını ortaya çıkardı. Bu bakımdan, musallat bilim tartışmaları başından beri benim için önemli bir kaynaktır. Uzun zamana yayılan gözlemlerim ve görüşmelerim sonucu İmroz'un peyzajında yer alan bazı unsurların gündelik konuşmalarda sıklıkla kendini gösterdiğini, geçmişe dair anlatıları tetiklediğini/açığa çıkardığını ve adada yaşayan farklı topluluklarda farklı duyguları/hafızaları açığa çıkardığını gördüm. Peyzajda bir araya gelen bu unsurları iki kategoride ele almanın mümkün olduğunu düşünüyorum.  Bunlardan ilkini adadan göç etmeye zorlanan Rumların geride bıraktığı evlerin yıkıntıları oluşturmaktadır. İkinci kategoriyi ise yabanileşen tabiat ve bu tabiatın en önemli unsurlarından olan keçiler ve ağaçlar teşkil etmektedir.

Abstract:
I first visited Imbros in August 2018 to carry out my fieldwork. After this visit, I moved to Imbros in the winter of the same year, and since then I have been continuing my ethnographic research while living on the island. The research questions I asked before I started my fieldwork changed a lot during my fieldwork. The primary reason for this change was that I noticed the "silence" that emerged in different forms in the Greeks of Imbros with whom I came in contact. The questioning this silence triggered in me prompted me to discover new conceptual and methodological tools. At this point, asking the question of how non-human-centered witnessing of political violence is possible has become one of the main questions of the study. This question has placed my research on three axes of theoretical discussion.

In this context, the first of the main theoretical axes of my thesis is the political violence that emerges in the context of nationalization and the destruction caused by this violence in the landscape. The fact that the affective landscape created by the ruins in question triggers a kind of witnessing made me think again about silence and forms of witnessing. Testimony and silence has become the second theoretical discussion that I deal with in my thesis. The ruins, which gain a kind of agency in the context of witnessing political violence, break the silence of people and haunt the people living on the island. This agency that the ruins gain in the context of my work constitutes the third theoretical element that I aim to discuss: non-human elements as witnessing political violence. Hence hauntology has been an important resource for me from the beginning. As a result of my long-term observations and interviews, I saw that some elements in the landscape of Imbros often appear in daily conversations, trigger/reveal narratives about the past, and reveal different emotions/memories in different communities living on the island. I think it is possible to consider these elements as coming together to form a paysage with two poignant aspects: First the houses left behind by the Greeks who were forced to migrate from the island, and second the nature that has gone wild, with goats and trees, as its most important elements.