Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında ve ceza hukukumuzda kırılgan gruplar
Vulnerable groups in the decisions of the European Court of Human Rights and Turkish criminal law
Yazar: CANSU AKINCI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAKIR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Ceza hukuku = Criminal law ; Kamu hukuku = Public law ; Kırılganlık = Vulnerability ; Mahkeme kararları = Court decisions ; Mahkemeler = Law courts ; Mağduriyet = Unjust treatment

Özet:
Kırılganlık ve kırılganlık özelinde kırılgan gruplar, henüz hiçbir uluslararası
metinde tam tanımına kavuşmuş olmasa da doktrindeki çeşitli görüşler ve yargı
kararları kapsamında içi doldurulmaya çalışılan kavramlardır. Her insan kırılgandır
ancak bazı insanlar daha fazla kırılgandır. İnsanın sahip olduğu bu özelliği de modern
insan hakları hukukunun bir getirisi olarak onu yasal düzen karşısında daha fazla
korunabilir kılmaktadır. Korunma ihtiyacı, yalnızca kırılgan olarak nitelendirilen
insanların ikincil örselenmeye maruz kalmalarını önlemeyi değil, aynı zamanda ceza
hukuku bağlamında da yargılama konusu olan olaydaki maddi gerçeğe uygun kararlar
verilebilmesine de zemin hazırlamayı amaçlamaktadır. Ancak korunma ihtiyacının
doğru muhataba yöneltilebilmesi için öncelikle kimlerin kırılgan statüsünde
değerlendirileceğinin tespiti elzemdir. Kırılganlık tespiti yapılırken insanların içinde
bulundukları psikolojik, sosyolojik, ekonomik ve diğer birçok koşulun bir bütün
halinde somut olayla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Her olay özelinde bağlam
odaklı bir değerlendirilme yapılsa da çocuklar, aile içi şiddet gören kadınlar, zihinsel
engelliler, etnik ayrımcılığa uğrayan insanlar gibi grupların sık sık kırılgan olarak
nitelendirildiğine rastlamak mümkündür.
Bu tezde de ilk bölümde kırılganlık kavramının ve kırılgan grupların teorik
bağlamdaki gelişiminden ve çeşitli hukuki tartışmalardan yararlanılarak ana çerçevesi
çizilmeye çalışılacaktır. Daha sonra ikinci bölümde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
içtihatları ışığında kırılgan grupların nasıl değerlendirildiği ve hangi grupların bu
statüye dahil edildiği irdelenecektir. Üçüncü bölümde ise güncel ceza hukuku
sistemimizde kırılgan gruplara yönelik yapılan yasal düzenlemeler, bunların
uygulamadaki yansımaları ve karşılaşılan sorunlar incelenecek; son olarak da mevcut
uygulamaya ilişkin eleştiriler ve öneriler ışığında çalışmada anlatılan konular
tartışılacaktır.

Abstract:
Vulnerability and vulnerable groups in particular are concepts that are tried to
be filled within the scope of various views and judicial decisions in the doctrine,
although they have not yet been fully defined in any international text. Everyone is
vulnerable, but some people are more vulnerable. This feature of man makes him more
protected against the legal order as a result of modern human rights law. The need for
protection aims not only to prevent the vulnerable people from being exposed to
secondary trauma, but also to lay the groundwork for making decisions that are
appropriate to the material truth in the case subject to trial in the context of criminal
law. However, in order to direct the need for protection to the right person, it is
essential to first determine who will be considered as vulnerable. While determining
vulnerability, the psychological, sociological, economic and many other conditions
that people are in should be evaluated together with the concrete event as a whole.
Although a context-oriented evaluation is made for each event, it is possible to come
across that groups such as children, women who suffer domestic violence, people with
mental disabilities, and people who are subjected to ethnic discrimination are often
described as vulnerable.
In this thesis, in the first part, the main framework of the concept of
vulnerability and vulnerable groups will be tried to be drawn by making use of the
theoretical development and various legal discussions. Then, in the second part, how
vulnerable groups are evaluated, and which groups are included in this status will be
examined in the light of the case law of the European Court of Human Rights. In the
third part, the legal regulations made for vulnerable groups in our current criminal law
system, their reflections in practice and the problems encountered will be examined;
Finally, the topics covered in the study will be discussed in the light of criticisms and
suggestions regarding the current practice.