Batı Karadeniz şelf sedimentlerinde bentik foraminifer topluluğu ve paleobiofasiyes dağılımı
Bentic foraminifera assemblage and paleobiofacies distribution in the shelf sediment of the West Black Sea
Yazar: DEMET ONGAN
Danışman: DOÇ. DR. OYA ALGAN
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Bentik foraminiferler = Benthic foraminiferas ; Karadeniz = Black Sea

Özet:
Bu çalışmada, İstanbul Boğazı çıkışı ve güney-batı Karadeniz şelfinden alınan 16 adetkarot sediment örneğinin içerdiği bentik foraminifer toplulukları tanımlanmış, sayılmış vebunların karot boyunca dağılımları incelenmiştir. Sediment örneklerinin depolandığı ortamlarhakkında tamamlayıcı bilgi edinmek amacıyla mollusk (Pelesipod ve gastropod) ve ostracodfaunal toplulukları da tanımlanmıştır. Toplam 5 örnek üzerinde C14 ile yaş tayiniyaptırılmıştır. Geçmiş dönemlerdeki tuzluluk değişimlerini tespit edebilmek için iki karotüzerinde oksijen ve karbon izotop analizleri yaptırılmıştır.Sistematik incelemelerde bentik foraminiferlerden 19'i cins, 59'sı tür olmak üzeretoplam 78, gastropodlardan 11 cins ve 39'u tür olmak üzere toplam 50, pelesipodlardan 9 cinsve 27 tür olmak üzere toplam 36, ostracodlardan da 8'i cins 32'si tür olmak üzere toplam 40form tespit edilmiştir. Karadeniz'in güney-batı şelf alanından alınan sediment karotörneklerinin içerdiği faunal toplulukların dikine dağılımına göre birbirinden farklı 4 güncelpaleobiyofasiyesayırt edilmiştir. Bu fasiyesler Yeni-Öksin döneminin sonundan günümüzekadar değişen ortam koşullarını belirtmektedir. Karot derinlikleri boyunca belirlenenbiyofasiyesler yukarıdan aşağıya doğru; Biyofasiyes 1b (BF1b), Biyofasiyes 1a (BF1a),Biyofasiyes 2 (BF2) ve Biyofasiyes 3 (BF3) olarak tanımlanmışdır. BF1b sınırlı bir yayılımgösterir ve Karadeniz'in günümüzdeki düşük tuzluluk koşullarını yansıtmaktadır. BF1a dahayüksek fert sayısı ve tür çeşitliliği ile Karadeniz suyu ile karışarak değişime uğramış Akdenizsuyu koşullarını göstermektedir. BF1a ve BF1b son 6000 yıl içindeki koşulları temsiletmektedirler. Bu fasiyes farkı, İstanbul Boğazı çıkışı-Kanal Çevresinde alttaki su tabakasınıteşkil eden Akdeniz suyunun baskın etkisinden ve bu etkinin batı yönünde azalmasındandolayıdır. Akdeniz suyunun havzaya ilk girdiğinde etkisinin daha belirgin olduğuanlaşılmaktadır. BF2 içerdiği Karma Fauna (Yeni-Öksinik türler ve eurohalin Akdeniz türleri)ile geçiş ortamını yansıtmaktadır. C14 yaş verilerine göre, bu geçiş ortamının başlangıcı 7900yıldan önce gerçekleşmiş olmalıdır. Bentik foraminiferlere ait ?O18 değerleri BF1 ve BF2'nintemsil ettiği ortam değişimlerini destekler nitelikte olup, tabanda negatif, yukarı doğru isepozitif değerler sergileyerek alt suyun zaman içinde tuzluluğunun arttığını göstermektedir.BF3 ise Karadeniz'in Yeni-Öksinik göl olduğu dönemi yansıtmaktadır.

Abstract:
In this work, bentic foraminifers content and their vertical distribution in 16 gravitycores collected from the exit of the Istanbul Strait and south-west shelf of the Black Sea wereexamined. Mollusc and Ostracoda fauna were also examined as supplementary data forenvironmental conditions in the study area. 14C age determination analysis were applied to 5samples. Oxygen and Carbon isotope analysis were carried out on two cores to determine thesalinity changes in the environment 78 total forms of bentic foraminifers 19 being genus and59 species; 50 total forms of gastropods, 11 being genus and 39 species ; 36 total forms ofpelesipods, 9 being genus and 27 species; 40 total forms of ostracods, 32 being genus and 8species were identified during the systematic investigations.Four different recent-paleobiofacies were distinguished, based on the verticaldistribution of faunal assemblages in the south-west shelf area of the Black Sea. Thesefacieses includes the environmental changes from termination of New-Euxine period to recentand are Biofacies 1b (BF1b), Biofacies 1a (BF1a), Biofacies 2 (BF2) and Biofacies 3 (BF3).BF1b has a limited disribution and reflects the present-day salinity condition of the Black Sea.BF1a displays high population and biodiversity, indicating the influence of dilutedMediterranean bottom waters. BF1a and BF1b represent the condition during the last 6 ky.The difference between these biofacieses is caused by the strong effect of the Mediterraneanbottom water at the Istanbul Strait and reduction in west direction in the study area. Thiseffect must have been stronger since the Mediterranan water initially enter the basin. BF2consists of a mixed fauna (New-Euxinian and eurohalin Mediterranean species), reflectingtransitional conditions. 14C ages indicates that the environment must have changed earlierthan 7,9 ky BP. ?O18 values of bentic foraminifera support the conditions reflected by BF1 veBF2 and display enrichment towards the top of the core, indicating that the salinity of thebottom water has increased. BF3 corresponds to the New-Euxinic lake phase of the BlackSea.