Ülseratif kolit tanılı hastalarda nötrofil
lenfosit ve platelet / lenfosit oranlarının hastalığın klinik, laboratuvar ve endoskopik aktivasyonunu belirlemedeki rolü / The neutrophil / lymphocyte and platelet / lymphocyte ratios in ulcerative colitis patients: Relation with the clinical, laboratory and endoscopic disease activity
Yazar: MELİKE ÖZGÜVEN
Danışman: PROF. DR. ABDULBAKİ KUMBASAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Endoskopi = Endoscopy ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Lenfositler = Lymphocytes ; Nötrofil/lenfosit oranı = Neutrophil/lymphocyte ratio

Özet:
Amaç: Çalışmamızda ülseratif kolit tanılı hastalarda, nötrofil / lenfosit ve platelet / lenfosit oranlarını belirleyerek bu değerlerin hastalığın klinik, laboratuvar ve endoskopik aktivasyonunu belirlemedeki rolünü retrospektif olarak araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma 2016 -2019 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji ve dahiliye polikliniklerine başvuran ülseratif kolit tanısı almış 139 hastanın dosyası retrospektif olarak taranarak gerçekleştirildi. Çalışmaya Mart 2016 ve Ağustos 2019 tarihleri arasında endoskopik ve histopatolojik olarak ülseratif kolit tanısı konulan, medikal tedavilerine başlanmış 18-70 yaşları arasındaki 139 hasta ve 82 sağlıklı kontrol grubu dahil edilirken, hikayesinde malignite, romatolojik hastalık, bilinen hematolojik hastalık, otoimmun hastalık ve inflamatuar hastalığı olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmada; hastalık şiddetine ait kolonoskopik bulgular, kolondaki tutulum yeri, CRP (C-reaktif protein), eritrosit sedimentasyon hızı (ESR), platelet, nötrofil, lenfosit, nötrofil/ lenfosit (NLR), platelet/lenfosit (PLR), hemoglobin (hgb), beyaz küre (wbc) gibi inflamasyon belirteçleri tespit edilmiştir. Hastalar kolonoskopik özellikleri ve klinik bulgularından yararlanılarak hesaplanmış Mayo skorlaması ve Rachmilewitz EAI hastalık aktivitesi göstergeleri kullanılarak remisyon ve orta-ağır hastalık (aktif hastalık) olmak üzere iki farklı gruba ayrılarak gruplar arasında NLR ve PLR değerlerinin hastalık aktivitesi ile değişimi karşılaştırılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Bağımsız Örneklem t-testi kullanılmıştır. Gruplu değişkenler arasındaki ilişki Pearson ki-kare
analizi ile test edilmiştir. Çalışmada istatistiksel olarak p değerinin 0,05'in altında olması anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya %38,8'i kadın ve %61,2'si erkek olmak toplam 139 hasta dahil edilmiştir. Yaş ortalaması 40,27+-14,82 'dir. Rachmilewitz skorlamasına göre EAI<4 olanlar remisyonda, EAI≥ 4 olanlar aktif hastalık kabul edilirken Mayo skorlamasına göre ise puan ≤5 olanlar remisyonda ve hafif aktivite, puan >5 olanlar orta-ağır aktiviteli hasta kabul edilmiştir ve değerlendirilmiştir. Her iki grupta C-reaktif protein (CRP), sedimentasyon (ESR), platelet, nötrofil, lenfosit, nötrofil lenfosit oranı (NLR), platelet lenfosit oranı (PLR), beyaz küre (Wbc), hemoglobin (Hb), retikülosit dağılım genişliği (Rdw) ve ortalama platelet hacmi (Mpv) değerleri karşılaştırılmıştır. Hasta grubunun NLR, PLR, platelet, nötrofil, CRP ve ESR değerleri kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0,000, p=0,001, p=0,000, p=0,000, p=0,000, p=0,000). Kontrol grubunun lenfosit değeri hasta grubunun lenfosit değerinden anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0,000). Mayo skorlamasına göre orta-ağır olanların platelet, nötrofil, NLR, CRP ve ESR değerleri remisyon olanlardan yüksek saptanarak hastalık aktivitesi ile ilişkili bulunmuştur (p=0,022, p=0,001, p=0,003, p=0,000, p=0,000). PLR ve lenfosit değerleri ise Mayo skor değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir (p=0,091, p=0,730). Rachmilewitz skorlamasına göre aktif hastalık olanların platelet, nötrofil, NLR, PLR, CRP ve ESR değeri remisyon olanlardan yüksek saptanarak hastalık aktivitesi ile ilişkili bulunmuştur (p=0,011, p=0,002, p=0,002, p=0,027, p=0,000, p=0,000). Lenfosit ortalamaları anlamlı farklılık göstermemektedir (p=0,323). Tüm ülseratif kolit hastaları dikkate alınarak NLR ve PLR değerlerinin diğer inflamatuar belirteçler ve skorlamalar ile olan ilişkisini inceleyen korelasyon analizinde ise NLR ile Mayo skor arasında r=0.335 pozitif (p=0,000<0.05), NLR ile Rachmilewitz skor arasında r=0.358 pozitif (p=0,000<0.05), NLR ile CRP arasında r=0.479 pozitif (p=0,000<0.05), NLR ile Wbc arasında r=0.542 pozitif (p=0,000<0.05) ilişki bulunmuştur. PLR ile Mayo skor arasında r=0.232 pozitif (p=0,006<0.05), PLR ile Rachmilewitz skor arasında r=0.283 pozitif (p=0,001<0.05), PLR ile CRP arasında r=0.413 pozitif (p=0,000<0.05), PLR ile nötrofil değeri arasında r=0.189 pozitif (p=0,026<0.05) ilişki bulunmuştur. PLR ile NLR arasında r=0.533 pozitif (p=0,000<0.05) ilişki bulunmuştur. Diğer belirteçler ile aralarında anlamlı ilişki saptanmamıştır.
ix
Sonuç: Ülseratif kolit tanılı hastalarda, NLR ve PLR gibi inflamatuar belirteçlerin düzeyi hastalığın klinik, laboratuvar ve endoskopik aktivitesini öngörmede yardımcıdır. Bu belirteçlerin analizi takip ve tedavide yol gösterici olabilir. Konuyla ilgili ileriye dönük ve daha kapsamlı çalışmalar literatüre bilgi sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Ülseratif kolit, endoskopik aktivasyon, nötrofil/ lenfosit oranı, platelet/ lenfosit oranı

Abstract:
Aim: The aim of our study was to determine the rates of neutrophil / lymphocyte ratio (NLR) and platelet / lymphocyte ratio (PLR) in patients with ulcerative colitis and to retrospectively investigate the role of these values in determining the clinical, laboratory and endoscopic disease activity.
Materials and methods: The records of 139 patients with ulcerative colitis (UC) who were admitted to Gastroenterology and internal medicine outpatient clinics of Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital between 2016 and 2019 were retrospectively reviewed. Between March 2016 and August 2019, 139 patients between the ages of 18-70 who were diagnosed as endoscopic and histopathologic ulcerative colitis with medical treatments started and healthy control groups were included in the study, patients with malignancy, rheumatologic disease, hematologic disease, autoimmune disease and inflammatory disease were excluded from the study. Colonoscopic findings, location of the colon, levels of inflammation markers such as erytrocyte sedimentation rate (ESR), C-reactive protein (CRP), platelet, neutrophil, lymphocyte, neutrophil-lymphocyte ratio (NLR), platelet-lymphocyte ratio (PLR), hemoglobin (hgb) and white blood cell count (wbc), rdw (red cell distribution), mpv (mean platelet volume) in ulcerative colitis patients were recorded retrospectively. Patients were divided into two groups as remission and moderate-severe disease (active disease) according to their clinical and colonoscopic findings calculated using the Mayo and Rachmilewitz EAI disease activity indices. The change of NLR and PLR values with disease severity between the groups was compared. SPSS (Statistical Package for Social Sciences, version 21, Inc, USA) program for Windows 22.0 were used for data analysis. Number, percentage, average and standard deviation were used as descriptive statistical methods in the evaluation of the data. Independent Sample t Test was used to determine the relationship between independent variables matching normal distribution. The relationship between grouped variables was tested by Pearson chi-square analysis. Correlation analysis was done by Pearson method
xi
considering all ulcerative colitis patients. In the study, p value less than 0,05 was accepted as statistically significant.
Results: A total of 139 patients, 38.8% female and 61.2% male, were included in the study. The average age is 40,27+-14,82. According to Rachmilewitz scoring, those with EAI <4 were in remission, and those with EAI≥ 4 were considered to be patients with active disease. According to Mayo scoring, those with a score of ≤5 were in remission and mild activity, and those with a score> 5 were considered patients with moderate to severe activity. C-reactive protein (CRP), sedimentation (ESR), platelet, neutrophil, lymphocyte, neutrophil lymphocyte ratio (NLR), platelet lymphocyte ratio (PLR), white blood cell (Wbc), hemoglobin (Hb), red cell distribution (Rdw), mean platelet volüme (Mpv) were compared between the two groups. NLR, PLR, platelet and neutrophil values in the UC patient group were significantly higher than the control group (p = 0,000, p = 0.001, p = 0,000, p = 0,000). Similarly, CRP and ESR in the UC patient group were significantly higher than the control group (p = 0,000, p = 0,000). Lymphocyte value in the control group was found to be significantly higher than the patient group (p = 0,000). According to Mayo scoring, platelet, neutrophil, NLR, CRP and ESR values of moderate-severe patients were found higher than those with remission and were associated with disease activity (p = 0.022, p = 0.001, p = 0.003, p = 0,000, p = 0,000). PLR and lymphocyte do not differ significantly (p = 0.091, p = 0.730).
According to Rachmilewitz scoring, platelet, neutrophil, NLR, PLR, CRP and ESR values in the active disease were found higher than those with remission and were associated with disease activity (p = 0.011, p = 0.002, p = 0.002, p = 0.027, p = 0,000, p = 0,000). Lymphocyte do not differ significantly (p = 0.323). When the correlation analysis is examined; positive relationship was found between NLR and Mayo score (r=0.335, p = 0,000 <0.05), between NLR and Rachmilewitz score (r=0.358,p = 0,000 <0.05), between NLR and CRP (r=0.479, p = 0,000), and between NLR and Wbc (r=0.542, p = 0,000). There was a positive relationship between PLR and Mayo score (r=0.232, p = 0.006), a positive relationship between PLR and Rachmilewitz score (r=0.283, p = 0.001 <0.05) and a positive relationship between PLR and CRP (r=0.413, p = 0,000).
xii
Conclusion: In ulcerative colitis patients, the level of inflammatory markers such as NLR, PLR helps to predict the clinical, laboratory and endoscopic disease activity. Analysis of these markers can be a guide for follow-up and treatment. More prospective and comprehensive studies will provide information to the literature.
Key words: Ulcerative colitis, inflammatory marker, endoscopic activity, neutrophil lymphocyte ratio, platelet lymphocyte ratio.