Kanser tedavisinde kullanılan hedefe yönelik ilaçların dermatolojik yan etkileri ve yönetimi
Dermatologic side effects and management for patients used targeted cancer therapies
Yazar: UĞUR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL HASBİ AYDEMİR ; PROF. DR. BURHAN ENGİN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Dermatoloji = Dermatology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Dermatoloji = Dermatology ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaç dağıtım sistemleri = Drug delivery systems ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; İmmünoterapi = Immunotherapy

Özet:
Klasik kemoterapi ilaçları, hedeflenen hücrelere özgü olmadıklarından, oldukça sık yan etkilere neden olmaktadır. Son yıllarda kullanılan hedefe yönelik ilaçlar daha seçici olsa da, bir takım deri yan etkileri görülür. Hastanın yaşam kalitesi ve tedavi sürecinin aksamadan ilerlemesi açısından dermatolojik yan etkilerin tanı ve tedavisi önemlidir. Bu çalışmada onkoloji kliniğinde hedefe yönelik ilaçlar ile tedavi edilen ve yan etkiler açısından dermatoloji kliniğine yönlendirilen hastalar değerlendirildi. Onkolojide kullanılan güncel ilaçlardan EGFR, VEGFR, HER2/neu, BRAF/MEK ve multi TK inhibitörleri ile anti-CTLA4 ve anti-PD1 etkili immunoterapi ilaçları hakkında bilgi birikimin artırılması hedeflendi. Toplam 63 hastanın verilerinin incelendiği çalışmada, en sık başvuru tanıları akciğer karsinomu, malign melanom ve kolon karsinomu olurken, en sık gözlenen yan etkiler deri kuruluğu, akneiform döküntü, paronişi, ekzema ve kaşıntı oldu. Yan etkilerin çoğunun NCI CTCAE kriterlerine göre derece 2 (orta) ve derece 3 (şiddetli) olduğu gözlendi. İmmunoterapi ilaçları ile gelişen psoriasis olguları bu güncel tedavilerin dikkat çeken yan etkisi oldu.Sonuçlar onkoloji ve dermatoloji uzmanlarının işbirliği içerisinde çalışmasının önemini vurgular nitelikteydi. Örneğin, vemurafenib kullanan bir hastada dermoskopik incelemede şüphe uyandıran bir lezyon cerrahi olarak çıkarıldığında displastik nevüs olarak raporlandı ve bu durum düzenli tüm deri muayenesinin önemini gösterdi.

Abstract:
Conventional chemotherapy drugs cause side effects quite often because they do not specificly target cancer cells. In recent years,  more selective targeted medications are used but they may also cause skin side effects. Diagnosis and treatment of dermatologic side effects are important in terms of the patient's life quality and uninterrupted treatment process.In this study, we evaluated cancer patients who were referred todermatology clinic due to side effects of targeted drugs. The objective of this study is to increase knowledge about current drugs used in oncology, such as inhibitors of VEGFR, EGFR, HER2/neu, BRAF/MEK,TK and also immunotherapy drugs with anti-CTLA4 and anti PD1 effects. We analyzed data of 63 patients. Most common diagnoses were lung carcinoma, malignant melanoma and colon carcinoma, while most common side effects were dry skin, acneiform rash, paronychia, eczema and pruritus. Majority of the side effects were grade 2 (moderate) and grade 3 (severe) according to the criteria of NCI CTCAE. Psoriasis was conspicuous side effect of immunotherapy drugs. Results of the study revealed the importance of collaborative work of oncology and dermatology professionals. For instance, a suspicious lesion detected via dermoscopic examination was surgicaly removed andreported as dysplastic nevus, in a patient used vemurafenib. This indicated the importance of periodic whole skin examination.