Soğuk savaş sonrası Türkmenistan'ın enerji politikaları
Energy policy of Turkmenistan after the cold war
Yazar: SAID ABDULRASUL SADAT
Danışman: PROF. DR. ALİ AYATA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Soğuk Savaş sonrası dönemde Türkmenistan, enerji kaynaklarını ekonomik bağımsızlığını sağlamak ve
küresel arenada stratejik bir araç olarak kullanmak üzere çeşitli politikalar geliştirmiştir. Bağımsızlığını
kazandıktan sonra ülkenin ilk lideri Saparmurat Niyazov, tarafsızlık ilkesine dayalı bir dış politika
benimsemiş ve Türkmenistan'ın büyük güçler arasında denge kurmasını sağlamıştır. 1995 yılında
Birleşmiş Milletler tarafından tanınan tarafsızlık politikası, Türkmenistan'ın herhangi bir askeri ittifaka
katılmadan enerji piyasalarında bağımsız bir tedarikçi olarak yer almasına imkân tanımıştır.
Türkmenistan, bağımsızlık sonrası dönemde enerji ihracatını çeşitlendirme çabalarını artırmış, özellikle
Çin ve Güney Asya pazarlarına yönelik önemli adımlar atmıştır. Bunlardan en dikkat çekeni,
Türkmenistan-Afganistan-Pakistan-Hindistan (TAPI) boru hattı projesidir. TAPI, ülkenin Güney Asya
pazarlarına ulaşmasını sağlayacak stratejik bir enerji projesi olarak öne çıkmıştır.
Çin ile yapılan iş birliği ve Türkmenistan-Çin boru hattının 2009 yılında hizmete girmesi, ülkenin enerji
politikalarında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu boru hattı, Türkmenistan'ın Asya pazarına
doğrudan erişimini sağlarken, aynı zamanda enerji piyasasındaki Rusya'ya bağımlılığını da azaltmıştır.
Ayrıca Avrupa'ya enerji ulaştırma hedefi doğrultusunda Trans-Hazar boru hattı gibi projelere yönelen
Türkmenistan, enerji kaynaklarını uluslararası pazara sunma çabasını sürdürmektedir.
Çalışmanın kısıtları arasında Türkmenistan'ın kapalı yapısı nedeniyle ülkenin enerji politikalarına dair
sınırlı veri erişimi bulunmaktadır. Bu durum, özellikle iç politika dinamiklerinin yeterince
değerlendirilememesi nedeniyle karar alma süreçlerinin detaylandırılmasını zorlaştırmaktadır.
Gelecekteki araştırmalar, Türkmenistan'ın enerji politikalarında sürdürülebilirlik ve çevresel etkiler
üzerinde durabilir. Ayrıca, enerji güvenliğini destekleyen alternatif stratejiler ve ekonomik çeşitlilik
ihtiyacı da gelecekte araştırılması gereken önemli konular olarak öne çıkmaktadır. Türkmenistan'ın,
küresel enerji pazarında daha sürdürülebilir ve dengeli bir aktör olarak konumlanabilmesi için enerji
altyapısında reform yapması ve ekonomik çeşitliliğini artırması gerekmektedir.

Abstract:
In the post-Cold War era, Turkmenistan developed various policies to utilize its energy resources as a
strategic tool to ensure economic independence and strengthen its position on the global stage. After
gaining independence, the country's first leader, Saparmurat Niyazov, adopted a foreign policy based on
the principle of neutrality, which allowed Turkmenistan to balance between major powers. This
neutrality policy, recognized by the United Nations in 1995, enabled Turkmenistan to position itself as
an independent energy supplier without joining any military alliances.
In the years following independence, Turkmenistan increased its efforts to diversify energy exports,
making significant strides toward entering Chinese and South Asian markets. One of the most notable
initiatives is the Turkmenistan-Afghanistan-Pakistan-India (TAPI) pipeline project. TAPI emerged as a
strategic energy project, facilitating Turkmenistan's access to South Asian markets.
The cooperation with China and the launch of the Turkmenistan-China pipeline in 2009 marked a
significant milestone in Turkmenistan's energy policies. This pipeline has provided Turkmenistan direct
access to the Asian market and reduced its dependency on Russia in the energy sector. Additionally,
Turkmenistan has aimed to supply energy to Europe, pursuing projects like the Trans-Caspian pipeline
as part of its ongoing efforts to expand its energy resources into international markets.
One limitation of this study is the limited access to information about Turkmenistan's energy policies
due to the country's closed system. This restricted access hinders a comprehensive analysis of the
internal policy dynamics and decision-making processes. Future research could focus on the
sustainability and environmental impacts of Turkmenistan's energy policies. Additionally, the need for
alternative strategies supporting energy security and economic diversification stands out as a crucial area
for further investigation. For Turkmenistan to position itself as a more sustainable and balanced player
in the global energy market, it needs to implement reforms in its energy infrastructure and enhance
economic diversification