Konya-Hadim ve Taşkent Türk devri yapıları
Konya-Hadim and Taşkent Turkish period architecture
Yazar: HACER KARA
Danışman: PROF.DR. REMZİ DURAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
ÖZETBu araştırma, Konya'nın Hadim ve Taşkent ilçelerinin tarihi gelişim süreçleri ilebirlikte bu süreçte oluşturulmuş anıtsal mimarisini konu almaktadır. Bu iki ilçe merkezi ilemerkeze bağlı belde ve köylerde yer alan dini ve sosyal yapılar incelenmiş, bu yapılarınmimari ve sanat değerleri ortaya konmaya çalışılmıştır.Tarihi geçmişi ilk çağlara kadar inen, pek çok uygarlığa ev sahipliği yapan Hadim veTaşkent, asıl kimliğini Türk döneminde kazanmıştır. Selçuklu ve Karamanoğulları dönemindeTürk-İslam kenti özelliği kazanmaya başlayan bu merkezler, Osmanlı devrinde, özelliklede18. yüzyılda büyük bir gelişim göstermiştir. Bu gelişime paralel olarak dini, sivil ve sosyaliçerikli yapıların yanı sıra Hadim'de kültürel alanda da önemli olan medrese ve kütüphaneinşa edilmiştir. Ancak günümüzde bu yapılar korunamamaktadır. Özellikle camilerin çoğuyıkılıp yeniden inşa edilmiş, köprülerin bir kısmı sel felaketlerinde harap olmuş, çeşmelerdensuyu akmayanlar kaderine terkedilmiş, medrese tamamen yok edilmiştir. Çalışmamız azsayıdaki tarihi ve sanat değeri olan eseri kapsamaktadır.?Konya-Hadim ve Taşkent Türk Devri Yapıları? adlı tezimiz dört ana bölümdenoluşmaktadır.Birinci bölümde, ?Giriş? başlığı altında; ?Konunun Tanımı, Önemi ve Sınırları?,?Yöntem?, ?Konuyla İlgili Yayınlar?, ?Hadim'in Tarihi ve Coğrafyası? ve ?Taşkent'in Tarihive Coğrafyası? üzerinde durulmuştur.İkinci bölümdeki ?Katalog? başlığında Hadim ve Taşkent ilçe merkezleri ile bumerkezlere bağlı belde ve köylerde yer alan eserler ?Mevcut Yapılar? ve ?Kaynaklarda AdıGeçen Ancak Mevcut Olmayan ve Yenilenen Yapılar? olmak üzere iki alt başlık altında elealınmıştır. Mevcut yapılar içerisinde 10 cami, bir kütüphane, beş köprü, altı çeşme,kaynaklarda adı geçen ancak mevcut olmayan veya yenilenen eserlerde de iki cami ve mescit,bir türbe, iki köprü, iki çeşme ve bir medrese tanıtılmıştır. Her yapı, ?Yeri?, ?MimariÖzellikleri?, ?Kitabe?, ?Tarihlendirme ve Geçirdiği Onarımlar? başlıkları altındadeğerlendirilmiştir.Üçüncü bölüm ?Değerlendirme? başlığını taşır. Burada Hadim ve Taşkent Türk DevriYapılarının genel özellikleri belirlenip, Anadolu'daki benzerleriyle karşılaştırılmıştır.Değerlendirme, ?Plan ve Mekân Anlayışı?, ?Malzeme ve Teknik?, ?Mimari Elemanlar?,?Yapı Elemanları?, ?Süsleme? ve ?Kitabeler? başlıkları altında yapılmıştır.Dördüncü bölüm olan ?Sonuç? kısmında; Hadim ve Taşkent yapılarının Türk Sanatıtarihi ve mimarlık tarihi bakımından taşıdıkları önem vurgulanarak belirli bir sentezeulaşılmıştır. Bölgedeki anıtsal mimarinin, daha çok 19. yüzyılda Osmanlı taşra üslubunda inşaedilmiş eserler olduğu belirlenmiştir.Bu çalışma ile Hadim ve Taşkent'in tarihini, kültürel ve sosyal yapısını ortaya koyanmimari eserler, bilimsel açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
ABSTRACTKONYA-HADIM AND TAŞKENT TURKISH PERIOD ARCHITECTUREThis research undergoes the historical development process of Hadim, and Taşkent,districts of Konya, and the monumental architecture whic is formed during this process. Thereligious and social constructions whic take place in these two district centers, in towns andcountry bounded to the center are examined; the architectural and artistic values of theseconstructions are tried to be demonstrated.Hadim and Taşkent that have hosted to a great many civilization whose history stretchto the ancient times, have gained their real recognition during the Turkish period. Thesecenters whic began to gain a Turkish-Islamic Town feature in Selçuklu and Karamanoğullarıperiods, had a gerat advancement in Ottoman period, especially in the eighteenth century. Inparalel whit this advancement, besides architecture consisting religious, civil and socialfeatures, a Moslem theological school and a library, which are important in cultural area,were constructed in Hadim. However, today these constructions cannot be prevented.Especially, most of the mosque have been torn down and rebuilt, some of the bridges havebeen ruined by the floods, fountains whic do not work have been all left to live their owndestiny, the Moslem theological school has been demolished. Our study includes a limittednumber of work whic have historical and art value.Our thesis named ?Konya-Hadim and Taşkent Turkish Period Architecture?constitudes four main parts:In the first past, the Definition, Importance and the Extent of the Subject?, ?Method?,Publications on the Subject?, ?the History and the Geograhy of Hadim?, and ?the History andGeography of Taşkent? are studied under the heading of ?Introduction?.In the second section, constructions whic take place in district centers in Hadim andTaşkent, and in towns and country bounded to the centers are handled in to two minor titles as?Existing Buildings? Mentioned in Referances but Non-existing or Restored Buildings?.Among existing buildings ten mosques, a library, five bridges, six fountains are introduced.On the other hand, among the buildings mentioned in referances but whic do not exist or arebeing restored,two mosques, and a small mosque, a tomb, two bridges, two fountains and aMoslem theological school are presented. Each of the buildings are examined under the titlesof ?Location?, ?Architecrural?, ?Inscription?, ?Chronicle and Restoration?.The third past has the title of ?Evaluation?. In this section, the general features ofHadim and Taşkent Turkish Period Constructions are determineted and compared with theequivalences in Anatolia. The evaluation is done under the titles of ? Plan and LocationDescernment?,?Materials and the Technique?, ?Architectural Elements?, ?ConstructionElements?, ?Decoration?, and ?Inscriptins?.In ?Conclusion?, the fourth section, the importance of Hadim and Taşkentconstructions are emphasized from the aspects of Turkish Art History and the and the Historyof Architecture and a conclusion is made. It is found out that the monumantal architecture inthe region are the works built in the Ottoman provincal style, generally in the 19 th century.With the help of this research, the architectural works that represent the history,cultural and social structure of Hadim and Taşkent are tried to be studied scientifically.