Sosyal medyanın kendi gerçekliği: Zaytung örneği
Its's own reality of social media: Example of Zaytung
Yazar: GÜLBEN TOKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ ÇAĞLAYAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Haberler = News ; Sayısal sosyoloji = Digital sociology ; Sayısal teknoloji = Digital technology ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal medya = Social media ; Zaytung = Zaytung ; İnternet = Internet

Özet:
Dijital teknolojiler ve internetin gelişimiyle istediği bilgiye, anında ulaşabilen bireylerin değişim içerisinde olmasıyla bu araştırma planlanmıştır. Bireylerin hayatlarındaki değişim, ancak bilgi ile açıklanabileceği varsayılmaktadır. Anında ulaşılan bilgi, bireylerin hayatlarını değiştirirken yararlanılan toplumsal gerçekliklerin yeniden üretilmesini sağlamaktadır. Bu toplumsal gerçeklikler; ekonomi, yoksulluk, enflasyon, ulaşım, siyaset, eğitim olmaktadır. Bu bilgilere anında erişim, bilgiden yeni bir toplumsal gerçeklik üretilerek ağ toplumunu oluşturmaktadır. Bilgiye anında erişerek bunu paylaşıma sokan bireyler, ağ toplumunu oluşturmaktadır. Araştırmada seçilen toplumsal gerçeklikleri mizahi olarak ele alan Zaytung, Türkiye'de var olan toplumsal gerçekliklerin yeniden üretilmesini kolaylaştırdığı varsayılarak incelemeye tabi tutulmaktadır. Yeniden üretilen bu toplumsal gerçeklikler, tamamen ilüzyon veya yanılsama olmamaktadır. Zaytung'un editöryal ekibi tarafından hazırlanan toplumsal gerçekliklerdir ve Türkiye'deki toplumsal gerçekliklerden uzak olmamaktadır.
Bireylerin hayatlarındaki değişme ve gelişmeleri, dijital teknolojilere ve internetin gelişimine bağlamak, sadece teknolojik determinizmi oluşturacağı için, toplumun gelişimini ve değişimini açıklamak gerekmektedir. Toplumu açıklarken yararlanılan üretim merkezli tanımladan, tüketim ve bilgi odaklı bir topluma doğru ilerlemeler, toplumu geliştirdiği gibi bireylerin hayatını da değişime uğrattığı varsayılmaktadır.
Toplum gelişip değiştikçe bireyler,  bu değişim süreci içerisinde kendini sosyal medyada ifade etmekte, bilgi üreten bugünün toplumunu oluşturmaktadır. Toplum içerisinde bireyler, Zaytung'un yarattığı toplumsal gerçeklik ile bağlantılı haberlere yorum yaparak kendini ifade etmektedir. Zaytung'un yararlandığı ulusal haber sitelerindeki haberlerin görselleri ve metinleri kullanılarak oluşturulan capsler, bireylerin yorum yaparken yararlandıkları araçlar olarak karşımza çıkmaktadır. Ulusal haber sitelerinin görselleri ve metinleriyle toplumsal gerçeklikleri barındıran capslere yapılan yorumların açıklanması, bireylerin toplumsal olaylara tepkilerini ortaya koymalarını sağlamaktadır. 
Zaytung capsleri, mizahi bir dille ulusal haber sitelerindeki orijinal haber metin ve görsellerinin kullanılarak oluşturulmaktadır. Bu toplumsal gerçeklikler;  eğitim, ekonomi, enflasyon, işsizlik, ulaşım, tüketim, teknoloji, bilim ve siyasetten etkilenerek oluşturulmaktadır. Toplumsal gelişmeye ve değişmeye bakıldığında, bilginin her zaman önemli olduğu sonucuna ulaşılacaktıır. Orijinal haber metinlerinden üretilen caps haberler, sosyal medya kullanıcısı olan bireyler tarafından yorum yapılarak, tekrardan bilgi üretmek için anlamlı bir hale getirilerek paylaşıma sokulmaktadır. Orijinal haber metini ve görselinden bilgi üretilirken, araç olarak kullanılan sosyal medya, tüm bu bilgilerin sınır tanımadan herkese ulaştığı bir mecra olmaktadır. Anlamlı gerçekliklerin yorumlanması(capslere yapılan yorumların) aynı dil ve kültürel bağlam içerisinde anlamlı olduğundan bağlam yetisi kavramı ile açıklanmaya çalışılacaktır. 
Bugünün toplumunda bireylerin, cinsiyetinin, medeni durumunun, demografik yapısının yanısıra; toplumsal gerçekliklere tepki vermesinin sosyal medyada gerçekleştiği düşünülmektedir. Bu sosyal paylaşımdaki yorumunlarının rol ve performanslarından çok farklı olmayacağı, gelecek yıllar içerisinde sosyolojik araştırmaların dijital sosyoloji araştırmaları kapsamında incelenmesinin arttıracağı varsayılmaktadır. Bu nedenle mizahi haber yapan Zaytung'un capslerine yapılan yorumların incelenmesi, toplumsal değişim ve gelişmenin bir boyutu olarak ele alınmaktadır. Toplumsal gerçekliklere, caps altında yorum yapılması rol ve performansına bağlı olarak değişen toplumsal ilişkiler olarak ele alınmaktadır.

Abstract:
It is assumed that individuals who reach the information they want instantly, find themselves in change with development of digital technology and internet. The change of individuals' lives can be explained only with information. The information that we reach on social networks instantly, provides reproducing of social realities which we utilise while explaining individuals' lives. These social realities are economy, poverty, inflation, transportation, politics and education. The access to this information instantly, forms network society by producing a new social reality from information. The network society being formed by individuals who reach the information instantly by opening to share and Zaytung which handles social realities that are chosen on research as containing humorous elements, are subjected to investigation by assuming that facilitate the reproducing of social realities existing in Turkey. These social realities being reproduced are not completely illusion. They are social realities being prepared by Zaytung's editorial team and they are not far from the social realities in Turkey.
Because of attributing the developments of individuals' lives to the digital technologies and the development of internet forms only technological determinism, it would be more accurate to explain the development and change of the society. It is assumed that improvements from society which is defined as production-centred while explaining the society to a consumption and information-based society, not only improve the society but also change the lives of individuals. 
As long as the society changes and evolves, individuals express themselves on social media in this process of change and they form today's society by utilising from production or fund-based explanation of society. In society, individuals express themselves by commenting on news connected to the social reality created by Zaytung. The caps which are created by using images and texts on news sites being utilised by Zaytung, emerge as tools that individuals utilise from while commenting. By explaining the comments of caps which consist of social realities with news formal news sites' images and texts, provides reacting to the social events to individuals.
While creating caps of Zaytung containing humorous elements by using original news texts and images of formal news sites, it is created affected by social reality such as education, economy, inflation, unemployment, transportation and politics. The comments which are said for these social realities, requires explaining with the development of internet and technology. Because this situation cannot be just explained with technology, it must be explained with social development. Considering the social development and change, it is proved that information is always important. The news producing from original news texts are opened to share by commenting by individuals using social media and by making it meaningful for reproducing information. Social media which is used as a tool for producing information from original news text and image, becomes a process that all those information reaches to everyone without a limit. Because of being commented of the meaningful realities (the comments of caps) is meaningful in the same language and cultural context, it would be explained with the ability of context. 
In today's society, as well as individuals' gender, marital status, demographic structure; it is claimed that investigation will increase in social network comments as a reacting to social events by coming true on social media, sociological researches in the future within the scope of digital sociology researches. Therefore, the investigation on the comments of Zaytung caps containing humorous elements, is handled as a dimension of social change and development. It has been handled as social realities are social relations that can be differ in comments under the caps.