Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin tasarım anlayışlarının incelenmesi: Bir durum çalışması
Investigation of middle school eighth grade students' understanding of design: A case study
Yazar: SALİHA CAMGÖZ
Danışman: PROF. DR. FATİH AYDIN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin ürün tasarlama sürecinde zihinlerinde oluşturdukları yapı ve bu yapıya ilişkin anlayışlarının hangi boyutlardan oluştuğunu, öğrencilerin bu konudaki bilişsel ve duyuşsal yönlerini belirlemek amaçlanmaktadır. Belirlenen bu amaç doğrultusunda araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılı Bolu ilinde bulunan bir ortaokuldaki amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenen on dört sekizinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerin tasarım sürecine yönelik görüşleri çizim (ÜTÇF), çizime yönelik sorular (TBF) ve katılımcılarla bireysel olarak yapılan görüşmeler (TAGF) ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile araştırmacı ve 1 uzman tarafından analiz edilmiştir. Katılımcıların bir tasarım anlayışına sahip oldukları belirlenmiş ve süreç; fikir üretme, ürün, ürünü eleştirel olarak değerlendirme ve süreçte etkili olan duygu ve düşünceler olmak üzere 4 tema çevresinde toplanmıştır. Öğrencilerin var olan birkaç farklı teknolojiyi birleştirme ya da var olan teknolojilere ek özellikler ekleme şeklinde tasarımlar oluşturdukları belirlenmiştir. Tasarım sürecinin başlangıcında var olan, daha önce hiç yapılmamış bir ürün üretme düşüncesi ile birlikte bireysel ihtiyaç ve sorunlar ön planda iken süreç ilerledikçe bu anlayış yerini daha toplum hedefli ve faydacı bir anlayışa bırakmaktadır. Öğrenciler toplumun ihtiyaç ve problem durumlarını gözeterek ürünler tasarlamış olup, öğrencilerin malzeme bilgisi düzeylerinin, hem tasarım sürecini hem de süreç içerisinde aldıkları kararları şekillendirdiği belirlenmiştir. Çevreye zararı olmayan ürünler tasarlamak isteyen katılımcıların tasarımlarında yenilenebilir enerji kaynaklarını tercih etmemeleri de dikkat çeken sonuçlar arasındadır. Katılımcıların tasarladıkları ürünler ne kadar işlevsel olursa maddi olarak değerininin de o kadar fazla olması gerektiği arasında bir ilişki kurdukları belirlenmiştir. Bireylerin tasarım sürecinde belli bir amaç için yola çıktıkları, bu amaç için maddi kaynakları kullanmaktan kaçınmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların tasarladıkları tüm ürünlerin insan odaklı tasarımlar olduğu, doğayı iyileştirme ya da hayvanların ihtiyaç durumlarına yönelik tasarımlar bulunmayışı, ayrıca engelli bireylerin hayatını kolaylaştırmaya yönelik sadece bir tasarımın oluşu da dikkat çekmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: Tasarım, Fen Eğitimi, Tasarım Temelli Fen Eğitimi

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the structure that secondary school eighth grade students create in their minds during the product design process and what dimensions their understanding of this structure consists of, and the cognitive and affective aspects of the students on this subject. In line with this determined purpose, the research was conducted with fourteen eighth grade students selected according to the purposive sampling method in a secondary school in Bolu in the 2020-2021 academic year. The case study method, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. The students' views on the design process were determined by drawing (ÜTÇF), questions about drawing (TBF), and individual interviews with the participants (TAGF). The data obtained were analyzed by the researcher and 1 expert with the content analysis method. It has been determined that the participants have a design understanding and the process; It is gathered around 4 themes: generating ideas, evaluating the product, critically evaluating the product, and emotions and thoughts that are effective in the process. It was determined that the students created designs by combining several existing technologies or adding additional features to existing technologies. While individual needs and problems are at the forefront with the idea of producing a product that has never been made before, which exists at the beginning of the design process, this understanding leaves its place to a more community-oriented and utilitarian understanding as the process progresses. The students designed products by considering the needs and problem situations of the society, and it was determined that the students' material knowledge levels shaped both the design process and the decisions they made during the process. Among the remarkable results is that the participants who want to design products that do not harm the environment do not prefer renewable energy sources in their designs. It has been determined that the participants have established a relationship between the more functional the products they design, the more their material value should be. It has been concluded that individuals set out for a certain purpose in the design process and do not avoid using material resources for this purpose. It is noteworthy that all the products designed by the participants are human-oriented designs, there are no designs for the improvement of nature or the needs of animals, and there is only one design aimed at facilitating the life of people with disabilities.

KEYWORDS: Design, Science Education, Design Based Science Education