Diyabetli hastalarda COVID-19 pandemi döneminin glisemik regülasyon ve diğer metabolik parametreler üzerine etkileri
The effects of the COVID-19 pandemic period on glycemic regulation and other metabolic parameters in patients with diabetes
Yazar: KÜBRA ŞAŞMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÜNÜBOL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Giriş: COVID-19 pandemisi, tüm dünyada yaşam düzeninin değişmesine yol açtı. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından pandeminin yayılmasını önlemeye yönelik önemli tedbirler alındı. Bu tedbirlerle birlikte, pandemi döneminde diyabetli hastaların glisemik regülasyonu ve metabolik parametreleri üzerine etkisini inceleyen literatürde az sayıda veri bulunmaktadır.  Bu çalışmada, COVID-19 pandemi döneminde hastaneye başvuran diyabetli hastaların pandemi öncesine göre glisemik regülasyonunun ve metabolik parametrelerinin değerlendirilmesi amaçlandı. 

Materyal Metot: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji bilim dalı polikliniklerine Haziran-Aralık 2020 tarihleri arasında başvuran  diyabetli hastaların COVID-19 Pandemisini önlemeye yönelik alınan tedbirler öncesi 3 aylık dönemdeki ve pandemi dönemindeki ilk başvurularındaki glisemik regülasyonları ve diğer metabolik parametreleri değerlendirildi. Hastalara anket dolduruldu. İstatistiksel analizler SPSS'e kaydedildi. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 

Bulgular: Çalışmaya 504 diyabet hastası alındı (%89,2'si Tip 2 diyabet, %8,73'ü Tip 1 diyabet). Hastaların pandemi öncesi son kontrolü ile pandemi dönemindeki ilk kontrolü arasındaki geçen ortanca süre 7 (5-9) ay idi. Hastaların pandemi dönemindeki ilk başvurularında HbA1c, açlık plazma glukozu ve post-prandiyal 2.saat plazma glukozu değerlerinin istatistiksel anlamlı olarak arttığını saptandı (p<0,001, tüm gruplarda). HbA1c ortanca değeri %7 (6,3-8,2)'den %7,45'e yükselmişti (p<0,001). Glisemik kontrol sağlanmış hasta yüzdesinin %47,8'den %36,1'e gerilediğini saptandı (p<0,001). Pandemi döneminde hastaların %62,9'unda kilo artışı gözlendi ve hastalarda ortanca 2 kg kilo artışı mevcuttu (p<0,001). Pandemi öncesi VKİ≥30 kg/m2 olan hasta oranı %44,6 iken pandemi döneminde %50,8 olarak saptandı (p<0,001). 

Sonuç: Bu çalışmada, pandemi döneminde diyabetli hastaların kontrol sürelerinin uzadığı, egzersiz yapan hasta sayısının azaldığı, gıda tüketiminde artış olduğu, aktif çalışan hasta sayısının azaldığı ve bunlarla birlikte hastalarda kilo artışı ve glisemik regülasyonda kötüleşme olduğu gösterilmiştir. 

Anahtar kelimeler; Diyabet, COVID-19, Obezite, Glisemik regülasyon, Kilo artışı

Abstract:
Introduction: COVID-19 pandemic brought a massive change into the order of life through the whole world. Turkish Ministry of Health took critical measures towards preventing COVID-19 pandemic expanding. In accordance to these measures, there are few studies that analyse the effect of pandemic on glycemic regulation and metabolic parameters of diabetic patients. This study aims to evaluate the glycemic regulation and metabolic parameters of patients that admitted to selected hospital during COVID-19 pandemic, while comparing the data to pre-pandemic period. 

Material-Method: The data that include glycemic regulations and selected parameters of patients who admitted to Aydın Adnan Menderes University Endocrinology Department of Medical Faculty between June-December of 2020 had been collected and the change in values relevant to patients' first admittance during pandemic to their 3-month period pre-COVID measures has been evaluated. Patients were asked to fill out the questionnaire form. The data has been statistically analysed in SPSS in the significance level of 0.05. 

Findings: Total of 504 diabetic patients had been included in the study (89.2% having Type-2 diabetes, while 8.73% have Type-1). The average time passed between last check-up before pandemic and the first one after was 7 months (5-9). According to the data acquired from first admittance during pandemic; there was a significant increase in values relevant to HbA1c, fasting plasma glucose and post prandial 2-hours plasma glucose (p<0.001 in all groups). Median value of HbA1c was increased from 7% (6.3-8.2) to 7.45% (p<0.001). Glycemically controlled patient ratio was decreased from 47.8% to 36.1% (p<0.001). The data showed that 62.9% of patients gained weight with the median value being 2 kilograms (p<0.001).  The patient ratio of patients with BMI 30≥kg/m2 was increased from 44.6% to 50.8% during the pandemic (p<0.001). 

Result: The study showed that, during the pandemic period, diabetic patients are having more intervals between check-ups, there is an increase in food consumption, there is a decrease in patients who are actively working and due to that, there is a weight gain and deterioration in glycemic regulation. 

 

Key words: Diabetes, COVID-19, Obesity, Glycemic regulation, Weight gain