Türkiye'de 1980 sonrası ekonomik krizler ve sosyal politika uygulamaları üzerindeki etkileri: Eğitim alanındaki sosyal politika uygulamaları üzerine bir inceleme
Economic crisis in Turkey after 1980 and their effects on social policy practices: A review on social policy practices in the field of education
Yazar: CUMALİ HORUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ARI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Ekonomik kriz = Economic crisis ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Sosyal politika = Social policy

Özet:
Ekonomik kriz, kısa ve uzun dönemde toplum nezdinde ciddi sorunlar yaratan ve toplum refahını olumsuz yönde etkileyen bir olgudur. Ekonomik krizlerin ortaya çıkardığı bu olumsuzluklar toplumu birçok açıdan etkilemekte ve dikkate değer sonuçlar doğurmaktadır. Dolayısıyla ekonomik krizlerin yarattığı sorunların incelenmesi ve bu doğrultuda politika önerilerinin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.  Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze Türkiye ekonomisinde çeşitli krizler yaşanmış ve her kriz sonrasında istikrar tedbirlerine başvurulmuştur.

Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde 1980 sonrası dönemde yaşanan ekonomik krizlerin sosyal politika uygulamalarındaki etkileri incelenmektedir. Çalışmada 1980 sonrası krizler üzerinde durulmasının temel nedeni 24 Ocak 1980 kararları sonrasında Türkiye ekonomisinde yaşanan dönüşüm sürecinin ortaya çıkardığı kırılgan yapıdır.  Yapısal uyum politikalarının hayata geçirildiği, dışa açık ve serbest piyasa ekonomisi temelli uygulamaların başlatıldığı bu dönemle ile birlikte ekonomi bir yandan küresel ekonomiyle bütünleşme yönünde dönüşmeye başlamış diğer taraftan giderek dış şoklara karşı daha dayanıksız hale gelmiştir. Bu durum doğal olarak krizlerin ekonomik ve sosyal boyutlarını arttırmıştır. 

Bu çalışmanın temel amacı ekonomik krizlerin sosyal politika uygulamaları açısından değerlendirilmesidir. Sosyal politika uygulamaları refahın arttırılmasını ve/veya yeniden dağılımını hedefleyen tedbirleri ve müdahaleleri kapsamaktadır. Genel olarak bu uygulamalar eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve istihdam gibi alanlarda gerçekleşmektedir. Ancak çalışma bu konu başlıkları arasından eğitim konusuna yoğunlaşmakta ve 1980 sonrası ekonomik kriz dönemlerinde eğitim üzerinde yapılan harcamalarda ve yatırımlarda nasıl bir gelişme yaşandığını tespit etmeye gayret etmektedir. Genel olarak elde edilen sonuçlar Türkiye'de OECD ülkelerine kıyasla eğitime yapılan harcamaların çok yüksek olmadığını, devlet bütçesinden ayrılan kaynakların krizlerden doğrudan etkilenmeden belirli bir seviyede tutulduğunu göstermektedir. Buna göre öncelikli olarak eğitime ayrılan kaynakların arttırılması, diğer taraftan Türkiye ekonomisinin yapısal sorunlarının çözümüne yönelik çalışmaların hızlandırılması ve ekonominin daha dayanıklı hale getirilmesi, eğitim ve istihdam arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi gerekliliği ön plana çıkmaktadır.

Abstract:
Economic crisis is a phenomenon that creates serious problems for society in the short and long term and negatively affects social welfare. These negativities caused by economic crises affect society in many ways and produce remarkable results. Therefore, it is of great importance to examine the problems caused by economic crises and develop policy recommendations accordingly. There have been various crises in the Turkish economy since the first years of the Republic, and stabilization measures have been taken after each crisis.

In this study, the effects of the economic crises experienced in the Turkish economy after 1980 on social policy practices are examined. The main reason for focusing on the post-1980 crises in the study is the fragile structure that emerged from the transformation process in the Turkish economy after the decisions of January 24, 1980. With this period, when structural adjustment policies were implemented and open and free market economy-based practices were initiated, the economy began to transform towards integration with the global economy, on the one hand, and on the other hand, it became increasingly vulnerable to external shocks. This situation naturally increased the economic and social dimensions of the crises.

The main purpose of this study is to evaluate economic crises in terms of social policy practices. Social policy practices include measures and interventions aimed at increasing and/or redistributing wealth. In general, these practices take place in areas such as education, health, social security, social services and employment. However, the study focuses on education among these topics and tries to determine what kind of developments there were in expenditures and investments on education during the economic crisis periods after 1980. In general, the results show that expenditures on education in Turkey are not very high compared to OECD countries, and the resources allocated from the state budget are kept at a certain level without being directly affected by crises. Accordingly, the necessity of primarily increasing the resources allocated to education, on the other hand, accelerating efforts to solve the structural problems of the Turkish economy, making the economy more resilient, and strengthening the relations between education and employment comes to the fore.