Değişik karpuz genotiplerin tuz stresine tolerans düzeylerinin belirlenmesi
Determination of salinity tolerance levels of various watermelon genotypes
Yazar: MEHMET NURİ DÖLEK
Danışman: DOÇ. DR. SELİM EKER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, 15 farklı karpuz genotipinin tuz stresine karşı (75 ve 150 mM NaCl) reaksiyonları su kültürü koşullarında test edilmiştir. Genotiplerin tuz stresine toleransı, yeşil aksam ve kök kuru madde üretimi, simptom skala dereceleri, sodyum (Na), potasyum (K), kalsiyum, (Ca) konsantrasyonları, K/Na ve Ca/Na oranlarıyla ilişkilendirilmiştir. Bunun yanında, yaprakların klorofil konsantrasyonları ve oransal su içeriklerindeki değişimler de incelenmiştir. Ancak, kullanılan parametreler içinde genotiplerin tolerans düzeylerini, simptom dereceleri ve yeşil aksam Na konsantrasyon değerleri daha güvenilir bir şekilde ortaya koymuştur. Tuz stresi koşullarında yeşil aksamında düşük düzeyde Na içeren 216 nolu genotipin semptom derecesinin düşük olduğu ve sonuçta tolerans derecesinin yüksek olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, 150 mM NaCl'de, 216 nolu genotiple benzer simptom derecelerine sahip olan 260 ve 98 nolu genotiplerin her ikisinin de Na'u dışlayan ve tolerant genotipler olduğu anlaşılmıştır. 37 nolu genotiple birlikte, 59, 178, Crimson Sweet ve Crimson Tide genotiplerinin Na kabullenen ve hassas genotipler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 13 nolu genotip ise hassas ve orta düzeyde Na dışlayan bir mekanizmaya sahiptir. Yüksek tuz dozu dikkate alınırsa, 174, 242, 117, 181, 229 ve 249 nolu genotiplerin Na kabullenen ve orta düzeyde hassas genotipler olduğu söylenebilir.Sonuç olarak, yüksek tolerans yeşil aksamda düşük Na konsantrasyonuyla ilişkili bulunmuştur. Tolerant olarak seçilen genotiplerden, öncelikle 216 olmak üzere, 260 ve 98 nolu genotiplerin tuzluluk tehdidi altında olan alanlarda ekilmesi tavsiye edilebilir. İncelenen parametreler içinde, yeşil aksam Na konsantrasyonu ve simptom derecesinin genotiplerin tuz toleransına göre sınıflandırılmasında güvenilir parametreler olabileceği saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Karpuz, tuz stresi, tuz toleransı, K/Na oranı, Ca/Na oranı

Abstract:
In this study, reactions of 15 different watermelon genotypes were screened for salt stress (at 75 ve 150 mM NaCl) in nutrient solution culture. Tolerance of genotypes to salt stress was correlated by shoot and root dry matter production, symptom score degrees, sodium (Na), potassium (K), calcium (Ca) concentrations, K/Na and Ca/Na ratios. Moreover, changes of chlorophyll concentrations and relative water content of leaves were also studied. However, among the parameters used, the symptom scores and shoot Na concentration were more reliable parameters for salt stress tolerance of the genotypes. The genotype 216 which contained low Na concentration had lower symptom score in shoot under salinity which in turn had high tolerance degree. Moreover, at 150 mM NaCl, it was found that the genotypes 260 and 98 had also similar symptom scores with the genotype 216, and both were Na-excluder and tolerant. It was determined that the genotypes 59, 178, Crimson Sweet and Crimson Tide along with genotype 37, were Na-includer and sensitive types. The genotype 13 was sensitive and had semi-Na-exclusion mechanism. Based on the high NaCl dose, the genotypes 174, 242, 117, 181, 229 and 249 were Na-includer and moderately sensitive types.As a result, the higher salt tolerance was related to the low Na concentrations in shoots. The genotypes, selected as tolerant, primarily 216 along with 260 and 98 can be recommended for cultivation at sites under salinity risk. Among the studied parameters, shoot Na concentration and severity of leaf symptom scores were reliable parameters for classification of the salt stress tolerance of genotypes.Key words: Watermelon, salt stress, salt tolerance, K/Na ratio, Ca/Na ratio