1 Ocak 2015- 30 Haziran 2022 yılları arasında hastanemiz çocuk hematoloji bölümünde lösemi tanısı alan çocuklarda iskelet bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of skeletal findings in children diagnosed with leukemia in the pediatric hematology department of our hospital between January 1, 2015 - June 30, 2022
Yazar: MUSTAFA MEHMET ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DOĞRU ; PROF. DR. SERAP DEMİRCİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Çocuk Hematoloji kliniğimizde takip edilen akut lenfoblastik lösemi ve akut myeloblastik lösemi tanısı almış hastalarda tedavinin kemik metabolizması üzerine etkileri değerlendirildi. Radyolojik görüntüleme yöntemleri kullanılarak bu yan etkiler araştırıldı. Ayrıca, tedavi protokolleri, kemik iliği transplantasyonu, radyoterapi ve nüks gibi faktörlere göre BMD düşüklüğü açısından risk faktörlerinin belirlemeyi amaçladık. 
Hastalar, Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji polikliniğinde Ocak 2015-2023 tarihleri arasında akut lenfoblastik lösemi, bifenotipik akut lösemi ve akut myeloid lösemi tanısı almış lösemi hastaları incelendi. Hastaların lösemi tipi, risk grupları, tedavi protokolleri, kemik iliği transplantasyonu, nüks durumu, radyoterapi geçmişi ve diğer parametreleri kaydedildi. Dual enerji X ray absorpsiyometrisi ve manyetik rezonans görüntüleme yöntemleriyle kemik yoğunluğu ve görüntüleme yapıldı. Hastalar gruplara ayrıldı ve kemik etkilenmesi olanlar ile olmayanlar karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmada, 199 lösemi hastasının demografik özellikleri, kemik etkilenmeleri ve tedavi sonuçları değerlendirilmiştir. Hastaların çoğunluğu ALL tanısıyla (%82,9) ve erkek cinsiyetinde (%58,6) idi. Hastaların yaş ortalaması 7,27 yıl olarak bulunmuş, ağırlık ve boy ölçümleri de kaydedilmiştir. Hastaların büyük bir kısmında kemik etkilenmesi saptanmamış (%78), osteopeni (%9), osteoporoz (%6) ve osteonekroz (%7) saptanmıştır. Osteonekroz görülen ALL hastalarının büyük bir kısmında (%81,8) femurda tutulum saptanmıştır. Kemik etkilenmesi olan hastaların yaş, ağırlık ve boy ölçümleri, etkilenmeyen hastalara göre daha düşük bulunmuştur. MR görüntülemesi genellikle ALL tedavisinin indüksiyon döneminde (%40,6) yapılmıştır. DEXA skoru ALL hastalarında ortalaması 0,68 g/cm² olup, AML hastalarına göre daha düşük saptanmıştır. Kemik etkilenmesi olan hastaların %15,9'u kranial RT almışken, etkilenmeyen hastaların sadece %4,5'ine uygulanmıştır. Kemik etkilenmesi olan hastalarda nüks gelişme oranı %18,2 olarak bulunurken, kemik etkilenmesi olmayan hastalarda bu oran %6,5'tir.
Tartışma ve Sonuç: Lösemi hastalarında %22 sıklıkla kemik etkilenmesinin görülmesi önemli bir sorun olduğunu düşündürür. ALL'de daha yaşın büyük olması, erkek cinsiyet, uzun boy kemik patolojisi ortaya çıkma riskini arttırabilir. Lösemi hastalarında kranial RT verilmesi ve nüks olması osteopeni+osteoporoz veya osteonekroz riskini arttırabildiği gösterilmiştir.

Abstract:
Objective: In this study, the effects of treatment on bone metabolism were evaluated in patients diagnosed with acute lymphoblastic leukemia and acute myeloblastic leukemia followed in our Pediatric Hematology clinic. These side effects were investigated using radiological imaging methods. In addition, we aimed to determine the risk factors for low BMD according to factors such as treatment protocols, bone marrow transplantation, radiotherapy and recurrence.
Patients, Materials and Methods: In our study, leukemia patients diagnosed with acute lymphoblastic leukemia, biphenotypic acute leukemia and acute myeloid leukemia in the Pediatric Hematology and Oncology outpatient clinic of Marmara University Faculty of Medicine between January 2015 and 2023 were examined. Leukemia type, risk groups, treatment protocols, bone marrow transplantation, recurrence status, radiotherapy history and other parameters of the patients were recorded. Bone density and imaging were performed using dual energy X-ray absorptiometry and magnetic resonance imaging. The patients were divided into groups and those with and without bone involvement were compared.
Results: In the study, demographic characteristics, bone involvement and treatment results of 199 leukemia patients were evaluated. Majority of the patients were diagnosed with ALL (82.9%) and male (58.6%). The mean age of the patients was found to be 7.27 years, and weight and height measurements were also recorded. Bone involvement was not detected in most of the patients (78%), osteopenia (9%), osteoporosis (6%) and osteonecrosis (7%) were found. Most of the ALL patients with osteonecrosis (81.8%) had femoral involvement. Age, weight and height measurements of patients with bone involvement were lower than those of unaffected patients. MR imaging was generally performed during the induction period of ALL treatment (40.6%). The mean DEXA score in ALL patients was 0.68 g/cm² and was found to be lower than in AML patients. While 15.9% of patients with bone involvement received cranial RT, it was administered to only 4.5% of unaffected patients. While the recurrence rate in patients with bone involvement was 18.2%, this rate was 6.5% in patients without bone involvement.
Discussion and Conclusion: Bone involvement with a frequency of 22% in leukemia patients suggests that it is an important problem. Older age, male gender, long stature may increase the risk of developing bone pathology in ALL. It has been shown that giving cranial RT and recurrence in leukemia patients may increase the risk of osteopenia+osteoporosis or osteonecrosis.