Gypsophila simonii HUB.-MOR.'un in vitro koşullarda çoğaltımı
In vitro micropropagation of Gypsophila simonii HUB.-MOR
Yazar: FATOUMA AHMED ALI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SEZGİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, yarı kurak ve kurak alanlara sahip Çankırı ilinde, lokal endemik olarak yetişen, tıbbi aromatik bitkiler arasında yer alan ve ayrıca yok olma tehlikesi altında bulunan (EN) Gypsophila simonii HUB.-MOR. bitkisinin in vitro teknikler yardımıyla çoğaltımı amaçlanmıştır. Bu nedenle, G. simonii'nin in vitro yöntemle çoğaltımı için 3 farklı temel besin ortamı kullanılmıştır [a) Murashige ve Skoog(MS) b) Nitsch & Nitsch (NN) c) Gamborg's B5], katılaştırıcı (2,1 g/L gelrite), 6 sitokinin ve 6 oksin [a) 6-benzylaminopurin (BAP) (0 mg/L, 0,5 mg/L, 1 mg/L), b) Kinetin (KIN) (0 mg/L, 0,5 mg/L, 1 mg/L) c) Indol3-bütirik asit (IBA) (0 mg/L, 0,25 mg/L, 0,5 mg/L), d) α-naftalen asetik asit (NAA) (0 mg/L, 0,25 mg/L, 0,5 mg/L)] dozunun yer aldığı 36 farklı kombinasyonda hazırlanan bitki büyüme düzenleyicilerle birlikte besin ortamlarına ve karbon kaynağı olarak 30 g/L sakkaroz ilave edilmiş ve ortamın pH'sı 5,7'ye ayarlanmıştır. Bitkinin çoğaltımı aşamasında, sık sık yüzeysel ve içsel enfeksiyona rastlanmış, bu nedeniyle deney iki kez tekrarlanmış ve bu durum geliştirilen protokol ile giderilmiştir. En yüksek sürgün sayısı (40), KIN (0 mg/L) + NAA (0,5 mg/L) bitki büyüme düzenleyici madde kombinasyonunu içeren MS besin ortamında elde edilmiştir. Köklendirme aşamasında, MS besin ortamı daha etkili olmuştur. En iyi kallus gelişimi MS besin ortamına, 0 mg/L BAP + 0,5 mg/L IBA, 0,5 mg/L BAP + 0 mg/L IBA, 0,5 mg/L BAP + 0,5 mg /L IBA, 0 mg/L BAP + 0,25 mg/L NAA 0 mg/L BAP + 0,5 mg/L NAA, 0,5 mg/L BAP + 0,5 mg/L NAA, 0 mg/ L KIN + 0,25 mg/L IBA, 0 mg/L KIN + 0,5 mg/L NAA, eklenmiş bitki büyüme düzenleyici kombinasyonlarında elde edilmiştir. Bu endemik türe ait in vitro çoğaltım çalışmalarının yeterince yapılmamış olması ve ileride yapılacak çalışmalara temel oluşturması bakımından önem taşımaktadır.

Abstract:
In this thesis study, it was aimed to propagate the plant of Gypsophila simonii HUB.-MOR. using in vitro techniques. This plant is a local endemic in Çankırı Province with arid and semi-arid lands, and an endangered (EN) species taking part among medicinal and aromatic plants. Therefore, 3 different basal media were used for in vitro propagation of G. simonii [a) Murashige and Skoog b) Nitsch & Nitsch c) Gamborg's B5], a solidifier (2.1 g/ L gelrite), 6 cytokinins and 6 auxins [a) 6-benzylaminopurine (BAP) (0 mg/L, 0.5 mg/L, 1 mg/L), b) Kinetin (KIN) (0 mg/L, 0.5 mg/L, 1 mg/L) c) Indole3-butyric acid (IBA) (0 mg/L, 0.25 mg/L, 0.5 mg/L), d) α-naphthalene acetic acid (NAA) (0 mg/L, 0.25 mg/L, 0.5 mg/L)] along with plant growth regulators prepared in 36 different combinations with 30 g/L sucrose was added to the basal media and as a carbon source, and the pH of the medium was set 5.7. During the in vitro propagation of the plant, superficial and internal infections were frequently encountered, so the experiment was repeated twice and this situation was resolved with the protocol developed for the plant. The highest shoot number (40) was obtained in MS nutrient medium containing the combination of KIN (0 mg/L) + NAA (0.5 mg/L) PGR. In the rooting stage, MS basal medium was more effective. The best callus development is in MS basal medium, 0 mg/L BAP + 0.5 mg/L IBA, 0.5 mg/L BAP + 0 mg/L IBA, 0.5 mg/L BAP + 0.5 mg/L IBA, 0 mg/L BAP + 0.25 mg/L NAA 0 mg/L BAP + 0.5 mg/L NAA, 0.5 mg/L BAP + 0.5 mg/L NAA, 0 mg/L KIN + 0.25 mg/L IBA, 0 mg/L KIN + 0.5 mg/L NAA, supplemented with plant growth regulator. It is important that in vitro reproduction studies of this endemic species have not been carried out sufficiently and that it will form the basis for future studies.