Palyatif bakım kliniğinde yatan hastaların bakım vericilerinin algılanan stres düzeylerinin ve uyku kalitelerinin belirlenmesi
Identification of the perceived stress levels and sleep quality amongcaregivers of patients hospitalized in the palliative care clinic
Yazar: SERHAT YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. PAPATYA KARAKURT
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hemşirelik = Nursing ; Palyatif bakım = Palliative care ; Palyatif bakım = Palliative care ; Stres = Stress ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
Giriş ve Amaç: Bakım vericilerin stres düzeylerinin ve uyku kalitelerinin bakımın kalitesini etkilediği bilinmektedir. Bu araştırma palyatif bakım kliniklerinde yatan hastaların bakım vericilerinin algılanan stres düzeylerini ve uyku kalitelerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Materyal ve Metod: Tanımlayıcı türde olan bu araştırmanın evrenini bir ildeki şehir hastanesinin palyatif bakım kliniklerinde tedavi gören hastaların bakım vericileri oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş olup, araştırmanın kriterlerine uyan, çalışmaya katılmaya gönüllü olan 153 bakım verici alınmıştır. Verilerin toplanmasında tanımlayıcı özellikler formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Pitssburgh Uyku Kalitesi (PUKI) İndeksi kullanılmıştır. Verilerin analizinde sayılar, yüzdelikler, ortalama, bağımsız gruplarda t testi, Varyans Analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Araştırmaya katılan bakım vericilerin %53.6'sı kadın, %31.4'ü lise mezunu ve %64.1'i evlidir. Bakım vericilerin Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) puan ortalamalarının 23.76±6.84 ve PUKI toplam puan ortalamalarının 9.16±3.33 olduğu saptanmıştır. Araştırma kapsamına alınan bakım vericilerin medeni durumu, hastaya yakınlık derecesi, süreçten maddi olarak etkilenme ve palyatif bakım ünitesinde tedavi görme süresine göre Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) puan ortalaması, hastaya yakınlık derecesi ve hastaya bakım vermeyi bilme durumuna göre PUKI toplam puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. ASÖ puanı ile toplam PUKI puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki saptanmıştır.

Sonuç: Bakım vericilerin algılanan stres düzeylerinin orta düzeyin üzerinde olduğu ve kötü bir uyku kalitesine sahip oldukları belirlenmiştir.  Bazı değişkenlerin bakım vericilerin stres düzeylerini ve uyku kalitelerini etkiledikleri saptanmıştır. Bakım vericilerin stres düzeyi arttıkça uyku kalitelerinin kötüleştiği belirlenmiştir. Bakım vericilerin uyku kalitesini ve stres düzeylerini etkileyebilecek farklı değişkenlerin araştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Algılanan Stres, Bakım Verici, Hemşirelik, Palyatif Bakım, Uyku Kalitesi

Abstract:
Introduction and Aim: Stress levels and sleep quality of caregivers are known to affect the quality of care. This study aims to identify the perceived stress levels and sleep quality among caregivers of patients hospitalized in palliative care clinics. 
Methods: The target population of this study is the caregivers of patients who were treated in the palliative care clinics of a city hospital in a city. The study utilized no sampling method, and the participants were composed of 153 caregivers who met the research criteria and agreed to participate in the study. Data were collected using the Socio-Demographic Form, the Perceived Stress Scale (PSS), and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Analyses included numbers, percentages, means, t-test in independent groups, Analysis of Variance, and Pearson correlation analysis. 
Results: Of all the caregivers,   53.6% were females, 31.4% graduated from high school, and 64.1% were married. Participating caregivers' Perceived Stress Scale (PSS) mean score was found 23.76±6.84 and the PSQI total mean score was found 9.16±3.33. While the difference was found to be statistically significant according to caregivers' marital status, kinship to the patient, financial effects, and the duration of the treatment in the palliative care unit in the Perceived Stress Scale (PSS) mean score,  it was statistically significant according to the kinship to the patient and knowledge about providing care to the patient in the PSQI total mean score. A statistically significant, positive, and low-level relationship was found between the Perceived Stress Score and the total PSQI score. 
Conclusion: It was found that the caregivers' perceived stress levels were above-average and they had poor sleep quality. Caregivers' stress levels and sleep quality were found to be affected by a number of variables. Caregivers' sleep quality was found to worsen as their stress levels increased. It is recommended to investigate various variables that could affect caregivers' sleep quality and stress levels. 

Keywords: Caregiver, Nursing, Palliative Care, Perceived Stress, Sleep Quality