Kronik böbrek yetmezliği hastalarında yaşam kalitesinin uyku kalitesi ve depresyon ile ilişkisi
The relationship of life quality with sleep quality and depression in chronic renal failure patients
Yazar: CANSU ARICA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN TORAMAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: KBH, yüksek mortalite ve morbiditeye sebep olmakta ve kişinin yaşam kalitesini ciddi oranda düşürmektedir. Psikolojik faktörlerin böbrek hastalığı ile ilişkili faktörlerini aydınlatmak yaşam kalitesi yönetimi için zorunludur. Bu çalışmanın amacı, kronik böbrek yetmezliği hastalarının yaşam kalitelerinin uyku ve depresyon ile ilişkisini değerlendirmektir.
Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Nefroloji polikliniğine başvuran Evre 3-5 KBH tanılı hastalar ile Genel Dahiliye Polikliniğine başvuran yaş ve cinsiyet yönünden uyumlu sağlıklı gönüllüler dahil edildi. Katılımcılara Anket Formu uygulanmış olup Anket Formu dört bölüm olarak tasarlanmıştır. 1. bölümde "Sosyo Demografik Özelliklere İlişkin Bilgiler" 2. bölümde yaşam kalitesinin belirlenmesine yönelik SF-36 ölçeği, 3. bölümde depresyonunun şiddetini belirlemeye yönelik Beck Depresyon Ölçeği ve 4. bölümde de uyku kalitesinin değerlendirilmesinde Jenkins Uyku Skalası kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamızda hastalarda genel popülasyona göre daha yüksek oranda uyku bozukluğu ve depresyon tespit edildi. Yaşam kalitesi düşük olan hastalarda anlamlı olarak daha fazla uyku kalitesi bozukluğu ve depresyon gözlendi (p<0.05). Yaşam kalitesi puanı gönüllülerde hastalara göre anlamlı derecede fazla, depresyon ve uyku bozukluğu daha az görülmüştür (p<0.001). Kontrol grubunda depresyon ve uyku bozukluğunun yaşam kalitesi puanları ile negatif korelasyona sahip olduğu görülmektedir. Evre-3 KBH grubunda uyku bozukluğunun yaşam kalitesi ve depresyon ile anlamlı ilişkisi olmadığı, depresyonun ise genel sağlık (p=0.028) ve sosyal fonksiyon puanları (p=0.023) ile negatif ilişkisi olduğu görülmüştür. Evre 4 KBH grubunda ise uyku bozukluğunun genel sağlık (0.021) ile negatif, depresyonun da fiziksel fonksiyon (p=0.021), ağrı (0.043) ve rol güçlüğü (0.002) ile negatif ilişkisi görülmüştür. Evre-5 KBH grubunda ise uyku bozukluğunun fiziksel fonksiyon (p=0.001), genel sağlık (p=0.002), vitalite (p=0.012), emosyonel rol güçlüğü (p=0.019) puanı ile negatif korelasyon gösterdiği, depresyonun ise genel sağlık (p=0.018), emosyonel rol güçlüğü (p=0.001) ve mental sağlık puanları (p=0.002) ile negatif ilişkisi saptanmıştır. Evre-5 KBH grubunda uyku bozukluğu ve depresyon arasında anlamlı ilişki saptanmış olup pozitif korelasyon göstermektedir (p=0.001).
Sonuç: Kronik böbrek hastalıklarında, özellikle diyalize giren hastalar açısından psikososyal desteğin kaçınılmaz olduğu görülmektedir. Yalnızca hastalığı tedavi etmekten ziyade daha geniş bir çerçevede davranışsal terapi ve psikolojik destek önerileri de hastalara sunulmalıdır.
Anahtar kelimeler : kronik böbrek hastalığı, uyku kalitesi, yaşam kalitesi, SF-36 Ölçeği, Jenkins Uyku Skalası , depresyon, Beck Depresyon Ölçeği.

Abstract:
Objectives: CKD causes high mortality and morbidity and significantly reduces the quality of life of the person. It is imperative for quality of life management to elucidate the psychological factors associated with kidney disease. The aim of this study is to evaluate the relationship of quality of life with sleep and depression in patients with CDK.
Materials and Methods: Patients with a diagnosis of degree 3-5 CDK who applied to Manisa Celal Bayar University Nephrology Outpatient Clinic and volunteers who were admitted to the General Internal Medicine Outpatient Clinic with  age and gender matched and no chronic diseases were included in our study. A Questionnaire Form was applied to paticipant and the Questionnaire Form was designed in four sections. In 1st part "Information on Socio-Demographic Features", in the 2nd part SF-36 (short form-quality of life scale) scale for determining the quality, in the 3rd part Beck Depression Scale was used to determine the severity of depression, in the 4th part Jenkins Sleep Scale was used to sleep quality.
Results: In our study, sleep disorders and depression were found to be higher in our patients than in the general population. It was observed that patients with low quality of life had more sleep quality disorder and depression and this was significant (p<0.05). It was observed that the quality of life score was significantly higher in control group than the patients, and depression and sleep disturbance were less (p<0.001). In the control group, depression and sleep disturbance were negatively correlated with quality of life scores. In the stage-3 CKD group, sleep disturbance was not significantly associated with quality of life and depression, while depression was negatively associated with general health (p=0.028) and social function scores (p=0.023). In the stage 4 CKD group, sleep disturbance was negatively associated with general health (0.021) and depression was negatively associated with physical function (p=0.021), pain (0.043) and role difficulty (0.002). In the stage-5 CKD group, sleep disturbance was negatively correlated with physical function (p=0.001), general health (p=0.002), vitality (p=0.012), emotional role difficulty (p=0.019) score, and depression was negatively correlated with general health (p=0.018), emotional role difficulty (p=0.001) and mental health scores (p=0.002). A significant correlation was found between sleep disturbance and depression in the stage-5 CKD group and showed a positive correlation (p=0.001).
Conclusion: It is seen that psychosocial support is inevitable for chronic kidney diseases, especially for patients undergoing dialysis. Behavioral therapy and psychological support recommendations should be offered to patients in a broader framework rather than merely treating the disease.
Keywords : Chronic kidney disease, sleep quality, life quality, SF-36 Scale, Jenkins Sleep Scale (JSEQ), depression, Beck Depression Scale.