Pediatrik popülasyonda fossa cranıı posterıor ve ilişkili yapıların morfometrik analizi
Fossa cranii posterior in pediatric population and morphometric analysis of related structures
Yazar: MERYEM ÇINAR
Danışman: PROF. DR. ESRA KOYUNCU
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Foramen magnum = Foramen magnum ; Fossa cranii = Fossa cranii ; Pediatri = Pediatrics

Özet:
Fossa cranii posterior ve kafa tabanı ile ilişkili olabilecek malformasyon ve diğer defektlerle ilgili literatürde oldukça fazla çalışma bulunmaktadır. Bu malformasyonlardan en yaygın bilineni ve en sık görüleni olan Chiari Malformasyonu'nun oluşumunda foramen magnum boyutlarında, fossa cranii posterior hacminde ve boyutlarındaki değişikliklerin veya yumuşak doku yapılarındaki hacimsel artışların sorumlu olabileceği belirtilmiştir. Fossa cranii posterior'u etkileyen diğer anomaliler arasında yer alan Costello Sendromu, Dandy Walker Sendromu, Mega Cisterna Magna gibi patolojilerde de fossa cranii posterior boyutlarının ve hacimlerinin tanı ve tedavide önemli olduğu literatürde vurgulanmıştır. Fossa cranii posterior'un içerdiği yapılar ve özellikle beyin omurilik sıvısı için güzergâh olması dolayısıyla hayati bir öneme sahiptir. Yaptığımız literatür taramalarında fossa cranii posterior ve ilişkili yapılarla ilgili erişkinlerde oldukça fazla sayıda çalışma olmasına rağmen pediatrik yaş grubunda az sayıda çalışmaya rastladık. Bu amaçla eksiklik olduğunu düşündüğümüz pediatrik yaş grubunda fossa cranii posterior ve burada yer alan kemik doku ve yumuşak doku yapılarının morfometrik gelişimini değerlendirerek literatürde bulunan birçok malformasyon için sağlıklı veri tabanını oluşturulması amaçlandı. Çalışmamızda pediatrik popülasyonda, sağlıklı bireylerde 0'dan 18'e kadar 9 grup olarak yaşlarına göre 1. grup (1-2 yaş), 2. grup (3-4 yaş), 3. grup (5-6 yaş), 4. grup (7-8 yaş), 5. grup (9-10 yaş), 6. grup (11-12 yaş), 7. grup (13-14 yaş), 8. grup (15-16 yaş) ve 9. grup (17-18 yaş) olarak ayrılmıştır. 353 sağlıklı veri üzerinde (179 kız, 174 erkek) foramen magnum anteroposterior ve transvers çapları, foramen magnum alanı, medulla spinalis'in foramen magnum içerisinde kapladığı alan, fossa cranii posterior genişliği ve uzunluğu, clivus uzunluğu, cerebellum genişliği, lateral çap uzunluğu ve yüksekliği, clivus ve dens axis arasındaki açı ve supraocciput uzunluğu ölçümleri retrospektif olarak gerçekleştirildi. Gerçekleştirilen bu ölçümlerin sonucunda parametrelerin büyük bir kısmında 1. grup ve 2. grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı, farklılıkların 3. gruptan itibaren görülmeye başladığı (p<0,001) tespit edilmiştir.  Parametrelerin 3. grup, 4. grup ve 5. grupta benzer büyüme eğrisine sahip olduğu, 8. ve 9. grubun da kendi arasında benzer büyüme oranı gösterdiği görülmüştür. Büyüme eğrisindeki bu farklılıkların nöral yapıların gelişimi ve adölesan dönemindeki cinsiyet hormonlarının etkisiyle olduğu düşünülmektedir. Fossa cranii posterior ve içerdiği yapılarla ilgili ortaya koyduğumuz normatif verilerin klinikte görülebilen patolojilerin tanı ve tedavi sürecine katkı sağlayacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
In literature there are many studies that may related to posterior cranial fossa and skull base malformations and other defects. In Chiari Malformation formation, which is the most widely known and most common one, ıt has been stated that the changes in foramen magnum and posterior cranial fossa dimensions and posterior cranial fossa volume or volumetric increase in soft tissue structures may be responsible. It has been emphasized that posterior cranial fossa volume and dimensions crucial in diagnosis and treatment in pathologies such as Costello Syndrome, Dandy Walker Syndrome, Mega Cisterna Magna and other anomalies affecting the posterior cranial fossa. It has a vital impotance as it is the route for the structures especially for the cerebrospinal fluid. In our literature review, although there are large number of studies on posterior cranial fossa and related structures in adults, we found few studies in the pediatric age group. For this purpose, it is aimed to establish a healthy database for many malformations by evaluating the morphometric development of the posterior cranial fossa, bone tissue and soft tissue structures in the pediatric age group which we think deficient. In our study, in the pedaitric population there were 9 groups from 0 to 18 years divided into according to their ages, 1st group (1-2 years), 2nd group (3-4 years), 3rd group (5-6 years), 4th group (7-8 years), 5th group (9-10 years), 6th group (11-12 years), 7th group (13-14 years), 8th group (15-16 years), and 9th group (17-18 years). On 353 healthy data (179 girls, 174 boys) foramen magnum anteroposterior and transverse diameters, foramen magnum area, the area occupied by the medulla spinalis in the foramen magnum, fossa cranii posterior width and length, clivus length, cerebellum width, lateral diameter length and height, angle between clivus and dens axis, and supraocciput length measurements were performed retrospectively. In most of the results of these measurements, there was no difference between the 1st group and the 2nd group in most of the parameters, and the differences were statistically significant with the other groups starting from the 3rd group (p<0,001). It was determined that the 3rd group, 4th group and 5th group had similar growth curves, and the 8th and 9th groups showed similar growth rates among themselves. These differences in the growth curve are thought to be due to the development of neural structures and the effect of sex hormones in adolescence. We consider that the normative data we have revealed about posterior cranial fossa and its structures will contribute to the diagnosis and treatment process of pathologies that can be seen in the clinic.