Soruşturmacı gazeteciliğin demokrasilerdeki yeri: Kuramlar ve uygulamalar
Investigative jourrnalism in democracies: Theories and practices
Yazar: GÜLEN KURT ÖNCEL
Danışman: DOÇ. DR. CEM PEKMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Araştırmacı gazetecilik = Investigative journalism ; Demokrasi = Democracy ; Gazetecilik = Journalism ; Medya = Media ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'deki gelişmelerle birlikte soruşturmacı gazetecilik alanının demokrasi açısından önemini ortaya koymak üzere, aktif olarak soruşturmacı gazetecilik faaliyetleri gerçekleştirmiş 10 gazeteci ile yapılmış derinlemesine mülakatları içermektedir.Bu çalışmanın temel amacı soruşturmacı gazetecilik alanının kuramsal ve pratik örneklerle çerçevesini çizmek ve alanın karşılaştığı sorunların tespitini yapmaktır. Bu tespitler günümüz Türkiye'sinde alanın önemini ortaya koyarken eksikliklerin ve sorunların da altını çizmektedir. Bu bağlamda yapılan mülakatlar 5'i basından 5'i televizyondan seçilmiş soruşturmacı gazetecilerin Türkiye'deki mevcut duruma yönelik değerlendirmelerini ve alana dair fikirlerini sunmaktadır. Gazetecilere yöneltilen sorular demokrasi tartışmasının içerisinde yer almış ve pratikte bu işi yapan kişilerin kuramsal yaklaşımlarını da yansıtmıştır.Türkiye'den ve Amerika'dan soruşturmacı gazetecilik uygulamaları seçilmiş ve analizleri yapılmıştır. Amerika'da göze çarpan örneklerin medyanın denetleme fonksiyonuna işaret eden başarılı ve tarihe geçmiş örneklerden seçilmesi, alanın ciddiyetini ve toplumsal rolünü göstermeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de ele alınan örneklerin soruşturmacı gazeteciliğin ilk örneğinden başlayıp günümüzde en akılda kalan ve toplumsal değişime kamu hizmeti anlayışı ile hizmet etmiş örnekler olması dikkat çekmektedir. Gerçekleştirilen mülakatlar Türkiye'deki örnekleri gerçekleştirmiş gazeteciler ile olup uygulamaya dair fikirlerine de yer verilmiştir.Sonuçlarda, günümüz Türk soruşturmacı gazeteciliğinin demokrasi için önemi vurgulanırken, soruşturmacı gazetecilerin gözünden soruşturmacı gazeteciliğe ilişkin sorunlara işaret etmektedir. Soruşturmacı gazetecilerin kavrama yönelik algısı, demokrasiye ilişkin tespitleri, medya yapısına dair eleştirileri, sansür ve etik ilkelere olan yaklaşımları ile sosyal medya kullanımları dört kategoride incelenmiş ve araştırmanın sonuçları olarak aktarılmıştır.Anahtar Kelimeler: Medya, Soruşturmacı Gazetecilik, Demokrasi, İfade Özgürlüğü.

Abstract:
This study contains in-depth interviews with ten journalists who have actively practiced investigative journalism in Turkey, intending to show the significance of investigative journalism for democracy, together with developments that have occurred in the country.The main objective of this study is to outline the field of investigative journalism using conceptual and practical examples and determine the issues faced by the field. These findings not only clearly show the importance of the field in present-day Turkey but also underline deficiencies and problems. Five investigative journalists each from the press and television were selected for the interviews conducted for this purpose, which present the journalists? assessments of the current situation in Turkey and their ideas relating to the field. The questions they were asked also reflected the conceptual approaches followed by a group of individuals who have participated in the democracy debate and are engaged in it in practice.Practical examples of investigative journalism from Turkey and America were selected and analyzed for the study. With the intent of showing the field?s seriousness and societal role, the American was made from among successful, historically notable examples that demonstrate the function of the media in its capacity as a watchdog. The examples chosen from Turkey start from the first case of investigative journalism in the country and range to examples that have served societal change in the framework of public service and remain most prominently in memory today. The interviews were conducted with journalists who were responsible for the cases in Turkey and include their ideas on matters of practice, too.The results highlight contemporary Turkish investigative journalism?s importance to democracy and indicate problems that investigative journalists see in the field. The perception of the concept, observations on democracy, criticisms concerning the media apparatus, censorship, approaches to ethical principles and usage of social media held by investigative journalists were examined in four categories and presented as the results of the study.Keywords: Media, Investigative Journalism, Democracy, Freedom of Expression.