Sosyal koruma harcamalarının gelir eşitsizliği üzerindeki etkisi: OECD ülkelerine yönelik ampirik bir değerlendirme
The effects of social protection expenses on income inequality: An emprical analysis for OECD countries
Yazar: YUSUF CAN ÇALIŞIR
Danışman: PROF. DR. ŞENAY GÖKBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eşitsizlik = Inequality ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Harcama sistemi = Expenditure system ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sosyal koruma = Social protection

Özet:
Ekonomilerdeki büyüme oranlarına rağmen, dünyada hala yoksulluk ve yoksunluklara karşı savunmasız birçok insan var olmaya devam etmektedir. Dünyanın dört bir yanında insanlar, doğrudan ve dolaylı olarak geçim kaynaklarını etkileyen çok çeşitli risklerle karşı karşıyadır. Sosyal koruma hem kavramsal hem de pratikte hızla gelişen; riskleri azaltmak, geçim güvenliğini artırmak ve hanehalkının risklerle daha iyi başa çıkmasını sağlamak amacında olan en önemli sosyal politika araçlarından birisidir. Dolayısıyla sosyal koruma faaliyetlerinin amacı, yoksulluk ve eşitsizlik karşısında yaşanan savunmasızlığın azaltılması ve/veya etkilerinin hafifletilmesidir. Bu kapsamda sosyal koruma her türlü hedef ve müdahaleyi içeren çatı bir kavramdır.
Bu çalışmanın amacı, OECD ülkelerinde sosyal koruma harcamalarının kümülatif ve fonksiyonel düzeyde gelir eşitsizliği üzerindeki etkisini, 2005-2017 yılları arasındaki dönem itibariyle açığa çıkarmaktır. Panel veri analizine dayalı olarak gerçekleştirilen ampirik analizde, genelden özele bir yaklaşımla farklı harcama düzeylerinin gelir eşitsizliği ile nasıl ilişkili olduğu incelenmiştir. Oluşturulan farklı ampirik modeller üzerinden, sosyal koruma harcamaları ile gelir eşitsizliği arasındaki ilişkiye bütüncül bir bakış açısı getirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda OECD ülkelerinde incelenen dönem aralığı dahilinde (2005-2017), gerçekleştirilen kamu harcamalarının ve toplam sosyal koruma harcamalarının gelir eşitsizliğini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca fonksiyonel düzeyde gerçekleşen; yaşlılık, maluliyet, aile ödenekleri, işsizlik ve konut harcamaları gelir eşitsizliğinin azaltılmasında etkilidir. Ampirik bulgular, farklı harcama düzeyleri ve kalemleri arasında birbirini ikame eden değil, birbirini bütünleyen tamamlayıcı bir yaklaşımın önemine dikkat çekmektedir.

Abstract:
Although the rate of growth in the economies, there are still numerous people in the world who are defenseless against poverty. People all over the world are facing various social risks that affect their livelihoods directly or indirectly. Social protection is one of the crucial social policy tools which rapidly evolves both conceptually and practically, aims to eliminate the social risks, increase livelihood security, and ensure households cope better with risks. Accordingly, the purpose of social protection activities is to reduce and/or alleviate the effects of the defenselessness that is experienced in the face of poverty and inequality. Within this context, social protection is an umbrella concept that includes all kinds of objectives and interventions.
The purpose of this study is to reveal the impact of social protection spending on income inequality both cumulative and functional level in OECD countries during the period between 2005 and 2017. In the empirical analysis that was conducted based on panel data analysis the relationship between the different spending levels and income inequality was examined with the general-to-specific approach. It has been tried to bring a holistic point of view to the relationship between social protection spending and income inequality through the different empirical models created. In this regard, it was concluded that public expenditures and total social protection expenditures in OECD countries during the period which was examined (2005-2017), decreased income inequality. Additionally, old age pension, disablity, family, unemployment benefits and housing expenditure which are provided functionally are key factors in reducing income inequality. Empirical findings indicate that the cruciality of a complementary approach that completes each other, rather than substitutes each other between different expenditure levels and items.