Epilobium hirsutum L. bitkisinin fitoremediasyon kapasitesinin araştırılması ve in vitro şartlarda çoğaltımı
Investigation of phytoremediation capacity of Epilobium hirsutum L. plant and propagation of the plant under in vitro conditions
Yazar: NERGİZ ERDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKET AKANIL BİNGÖL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL AKIN
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada, çinkonun Epilobium hirsutum bitkisinin kök ve gövde büyümesi, yaprak sayısı ve taze ağırlığı olmak üzere büyüme parametreleri üzerine etkisi ve bitkinin çinkonun fitoremediasyonundaki kullanılabilirliği araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, Zn konsantrasyonu ile bitkinin kök uzunluğu, gövde uzunluğu, yaprak sayısı ve taze ağırlığı arasında istatistiksel olarak negatif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r= -0,75; r= -0,74; r= -0,84 ve r= -0,86, sırasıyla). Ayrıca, E. hirsutum bitkisinin en iyi gelişim gösterdiği Zn konsantrasyonun 30 mg/L olduğu bulunmuştur. Farklı çinko konsantrasyonlarında yetiştirilen E. hirsutum fidelerinin akümüle ettiği çinko miktarları karşılaştırıldığında ise, 30 mg Zn/L konsantrasyonunda yetiştirilen fidelerin en fazla çinkoyu akümüle ettiği bulunmuştur (14 894,90 mg/kg). Ayrıca, pH 6'nın, 30 mg/L çinko içeren çözeltide yetiştirilen fideler için en iyi pH seviyesi olduğu tespit edildi. Çinko analiz sonuçları, bitki dokularında Zn dağılımının, kökte 50 813.89 mg/kg, sürgünde 4 173.88 mg/kg ve yaprakta 697.0 mg/kg olduğunu göstermiştir.
Bitki doku kültürü çalışmalarının amacı, E. hirsutum bitkisinin doku kültürü yöntemleri ile çoğaltılması ve su kültürü koşullarına en uygun adaptasyon koşullarının belirlenmesidir. In vitro çimlendirilen tohumlardan elde edilen fideler mikroçoğaltımda eksplant kaynağı olarak kullanılmıştır. E. hirsutum türünde sürgün oluşturmada en başarılı ortamların 1 mg BAP/L+1 mg NAA/L ve 1 mg BAP/L+1 mg IBA/L içeren besin ortamları olduğu tespit edilmiştir. En yüksek kök oluşumu ise 1 mg IBA/L (32,9±6,71 kök sayısı/eksplant) içeren MS besin ortamında elde edilmiştir. Köklenen sürgünler su kültürü ortamına başarılı bir şekilde aktarılmış ve fidelerin bu ortama adaptasyonu sağlanmıştır.

Abstract:
In this study, the effect of zinc on growth parameters of Epilobium hirsutum (root and stem growth, number of leaves and fresh weight) and its usability in the phytoremediation of zinc were investigated. According the results, it was found that there was a statistically negative correlation between Zn concentration and root length, shoot length, number of leaves and fresh weight of the plant (r= -0.75; r= -0.74; r= -0.84 and r= -0.86, respectively). Also, the zinc concentration that E. hirsutum showed the best development was found as 30 mg/L. When the zinc content of  E. hirsutum seedlings grown at different zinc concentrations were compared, it was found that the seedlings grown at 30 mg Zn/L concentration accumulated the maximum zinc (14 894,90 mg/kg). Moreover, it was determined that pH 6 was best pH level for seedlings grown in solution containing 30 mg/L zinc. Results of zinc analyzes indicated that distribution of Zn in plant tissues were 50 813.89 mg/kg DW in the root, 4173.88 mg/kg DW in the shoot and 697.0 mg/kg DW in the leaf. 
The aim of the plant tissue culture studies was to propagation of E. hirsutum plant with tissue culture methods and to determine the most suitable adaptation conditions to water culture conditions. Seedlings, obtained from in vitro germinated seeds, were used as explant sources in micropropagation studies. It was determined that the most successful medium for shoot regeneration were 1 mg BAP/L +1 mg NAA/L and 1 mg BAP/L+1 mg IBA/L for E. hirsutum species. The highest root formation was obtained in MS medium containing 1 mg IBA/L (32.9±6.71 root number/explant). Shoots which developed roots were transferred to water culture medium successfully and plantlets were adapted to the water culture medium.