Yukarı Sakarya Nehri'nde su kalitesindeki mevsimsel değişimlerin indekslere bağlı olarak belirlenmesi ve kirletici kaynaklarına göre değerlendirilmesi
Index based on determination of seasonal changes in water quality of Upper Sakarya River and evaluation based upon pollution sources
Yazar: MESUT ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. ARZU ÇİÇEK
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Miktarları her geçen yıl azalan su kaynaklarının kullanılabilirliğinin bir ölçüsü olarak tanımlanan su kalitesi kavramı, pek çok farklı parametre kullanılarak ifade edilmektedir. Bu parametrelerin değerlendirilmeye çalışılmasında çeşitli zorlukların ve yorum farklarının ortaya çıkması nedeni ile su kalite indeksleri oluşturulmuştur. Bu çalışma kapsamında, Yukarı Sakarya Nehri'nde belirlenen 12 istasyonda çeşitli su kalite indekslerine bağlı olarak mevsimsel izleme çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen veriler ile dünyada yaygın olarak kullanılan su kalite indeksleri (NSF-WQI, CWQI, OWQI), kullanılarak su kalitesinin mevsimlere bağlı değişimi belirlenmiştir. CWQI'in hesaplanmasında, kullanım amacı bazlı ve referans nokta bazlı limit değerler oluşturularak, üç farklı senaryo için su kalite indeksi hesaplanmıştır. Kullanılan indekslerde, mevsimler arasında birbiri ile en uyumlu sonuçlar NSF-WQI ile elde edilirken, akarsuyun mevcut kalite durumunu en iyi yansıtan sonuçlar, CWQI'de II. sınıf su kullanım amacı limitleri dikkate alınarak yapılan hesaplamalar ile elde edilmiştir. Kullanım amacı bazlı su kalitesi indeksinin, akarsuların gerçek kalite durumlarını yansıtmak için kullanılabilecek etkili bir indeks olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar değerlendirildiğinde Ankara Çayı baskın kirlilik kaynağı olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
The concept of water quality that is defined as availability criteria of diminishing water resources year after year is stated by using many different parameters. By the reason of various difficulties and differences in interpretation in the evaluation of these parameters, water quality indices were established. Within this study, seasonal monitoring studies depending various water quality indexes have been done at twelve stations which are identified in Upper Sakarya River. By the help of the obtained data, the river's quality situation has been determined via three widely used Water Quality Indexes (NSF-WQI, CWQI and OWQI). In calculating CWQI, intended use based and reference point based limit values were put together and water quality indexes were calculated for three different scenarios. While the most compatible results in between seasons were obtained by NSF-WQI, the most similar results of current quality situations of the river were obtained by CWQI calculation, which took account of the intended use limits of 2nd class water. It was detected that Intended Use Based Water Quality Index is an effective index that can be used for representing existing water quality of streams. When the results received were evaluated according to pollutive sources, Ankara Creek was detected as major source of pollution.