Afrika denkleminde Türkiye'nin dış yardımları ve TİKA
Turkey's foreign aids and TİKA in the African equation
Yazar: SEHER DEMİRYÜREK
Danışman: PROF. DR. ONUR ENDER ASLAN
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afrika = Africa ; Kalkınma yardımları = Development assistances ; Sömürgecilik = Colonialism ; Türk İşbirliği Kalkınma Ajansı = Turkish International Co-operation Agency ; Türk-Afrika ilişkileri = Turk-Africa relations

Özet:
Afrika'nın 400 yıllık tarihine yön veren olguyu; ticarî ve ekonomik güç savaşları olarak belirlersek yanlış bir tespit yapmış olmayız. 16. Yüzyılda Osmanlı - Avrupa çekişmesinin arasında sıkışan Afrika; önce Merkantilist eğilimlerden, 17. ve 18. Yüzyılda sanayi devriminden, sonrasında ise Kapitalist sömürgecilikten muzdarip olmuş,  maddi ve manevi kayıplara uğramıştır.
21. yüzyıl dünya sisteminde siyasi ve ekonomik güç dengeleri yeniden kurulurken, kalkınma sürecindeki farklı konumu ve değerli enerji kaynakları, taşıdığı gelişme potansiyeli ile Afrika, yeniden bir güç savaşının merkezinde yer almaktadır. Kalkınma işbirliklerinde Afrika'nın artan ağırlığı bu gerçeği ortaya çıkarmaktadır. Dünyada, Afrika için sarf edilen kalkınma yardımları oranı, 2000 yılında % 24 iken, 2005 yılında % 29'a yükselmiş, bugün ise % 34'e çıkmıştır. ABD % 38 oranında, Çin % 45 oranında dış yardımını Afrika için ayırmıştır. Post- Fordist ekonomik sistemin artırdığı ekonomik ve sosyal ilişkilerle, gerçek anlamda küreselleşen dünyada, ticari ilişkiler devamlı ve hızlı bir şekilde artmış, ulusal sınırlar belirsizleşmeye başlamıştır. Dünya savaşları sonrasında ortaya çıkan, Soğuk Savaş döneminde gelişen ve yaygınlaşan, sonrasında ise önemini kaybeden "kalkınma işbirliği faaliyetleri"; bu işbirliği ve etkileşim çağında, ticari mübadele formuna bürünse de önemli bir görev üstlenmekte, resmi, sivil ve özel girişimlerle bu faaliyetler desteklenmektedir.
Afrika merkezinde yoğunlaşan bu kalkınma işbirliği faaliyetlerinde Türkiye'nin konumu nedir? Türkiye'nin kalkınma işbirliği politikası Afrika'ya ve Türkiye'ye ne kazandırmıştır? Kalkınma işbirliği politikamızda Afrika'nın yeri ne olmalıdır? 2005 sonrasında etkisi görülmeye başlanan Afrika dış yardım politikası ve bu politikaya dayanarak yürütülen çok aktörlü kamu diplomasi faaliyetleri ile Türkiye, Afrika'daki varlığını ve tanınırlığını kısa sürede artırmış, Afrika Birliğinin stratejik ortakları arasına girmiş, dört asırlık mazisi olan siyasi ve kültürel bağları canlandırmış, kıtadaki potansiyelinin farkına varmıştır. Türkiye, yaşadığı bölgesel krizlere rağmen, miras aldığı vakıf kültürünün ve işbirliği çağının gereğini yerine getirmeye devam etmektedir.

Abstract:
If we define the phenomenon that has shaped the 400-year history of Africa as the wars of commercial and economic power, we will not have made a wrong determination. Africa, caught between the Ottoman-European conflict in the 16th century; It first suffered from Mercantilist tendencies, industrial revolution in the 17th and 18th centuries, and then Capitalist colonialism, and suffered material and moral losses.
While the balance of political and economic power is being re-established in the 21st century world system, Africa is once again at the center of a power struggle with its different position in the development process, valuable energy resources and development potential. The increasing weight of Africa in development cooperation reveals this fact. While the rate of development aid spent for Africa was 24% in 2000 in the world, it increased to 29% in 2005, and today it has increased to 34%. The USA has allocated 38% of its foreign aid, and China 45% of its foreign aid for Africa. With the economic and social relations increased by the post-Fordist economic system, in a truly globalized world, commercial relations have increased continuously and rapidly, and national borders have begun to become uncertain. "Development cooperation activities" that emerged after the World Wars, developed and became widespread during the Cold War period, and lost their importance afterwards; In this era of cooperation and interaction, even if it takes the form of commercial exchange, it plays an important role and these activities are supported by official, civil and private initiatives.
What is the position of Turkey in these development cooperation activities concentrated in the center of Africa? What has Turkey's development cooperation policy brought to Africa and Turkey? What should be the place of Africa in our development cooperation policy? With the African foreign aid policy, the effect of which began to be seen after 2005, and the multi-actor public diplomacy activities carried out based on this policy, Turkey increased its presence and recognition in Africa in a short time, became one of the strategic partners of the African Union, revived the political and cultural ties with a past of four centuries, realized its potential. Despite the regional crises, Turkey continues to fulfill the requirements of the foundation culture and cooperation era it inherited.