Semiparametrik panel ikili nitel tercih modeli: Stırpat yaklaşımı ile küresel ölçekte sürdürülebilirliğin çevresel boyutunun analizi
Semiparametric panel binary choice model: Empirical analysis the environmental dimension of sustainability on global scale based on stirpat approach
Yazar: TUĞÇE ACAR
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇAĞLAYAN AKAY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Parametrik panel ikili nitel tercih modellerinde fonksiyonel yapı,  modelde yer alan bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi tanımlayan belirli bir işlevsel biçime dayanır. Bunun yanında birçok kısıtlayıcı varsayım içermektedir. Varsayımsal sapmalar hipotez testleri, güven aralıkları ve istatistiksel çıkarım sonuçlarını olumsuz etkiler. Parametrik yaklaşımın varsayım kısıtlamalarına esneklik kazandırmak için alternatif yaklaşımlardan birisi nonparametrik yaklaşımdır. Fakat nonparametrik yaklaşımda, bağımlı değişken üzerinde yalnızca sürekli değişkenlerin etkisi ele alınmakta ve sürekli değişken sayısının artış göstermesiyle değişkenlerin yorumlanmasını güçleştiren boyut problemi ortaya çıkmaktadır. Semiparametrik yaklaşım, parametrik modellerin kısıtlamalarına esneklik sağlayarak, ayrılabilirlik hipotezi kapsamında nonparametrik yaklaşımın boyut problemine çözüm sunar. 
Bu tez çalışmasında panel ikili nitel tercih modelinde semiparametrik yaklaşım incelenmiştir. Bu doğrultuda parametrik yapıdaki klasik panel ikili nitel tercih modeli ile panel probit modeli ve semiparametrik panel ikili nitel tercih modeli sonuçları çevresel sürdürülebilirliğe dair oluşturulan modeller kapsamında incelenmiş ve en iyi parformans gösteren model belirlenmiştir. Küresel ölçekte yapılan incelemede bölgeler düzeyi, ülkelerin gelir grupları ve zaman etkisine göre belirlenen modeller ayrı ayrı tahmin edilmiştir. Elde edilen tahmin sonuçlarına göre panel ikili nitel tercih modelinde parametrik ve semiparametrik yaklaşım farklılıkları ile semiparametrik yaklaşımın üstünlüğü ortaya konmuştur.

Abstract:
In parametric panel binary choice models, the functional structure is based on a specific functional form that defines the relationship between the dependent variable in the model and the independent variables. It also contains many limiting assumptions. Hypothetical deviations negatively affect hypothesis testing, confidence intervals, and statistical inference results. One of the alternative approaches to give flexibility to the assumption restrictions of the parametric approach is the nonparametric approach. However, in the nonparametric approach, only the effect of continuous variables on the dependent variable is considered, and with the increase in the number of continuous variables, the dimension problem that makes the interpretation of the variables difficult. The semiparametric approach provides a solution to the dimension problem of the nonparametric approach within the scope of the separability hypothesis by providing flexibility to the constraints of parametric models.
In this thesis, the semiparametric approach in the panel binary choice model was examined. Accordingly, the results of the classical panel binary choice model in parametric structure, the panel probit model and the semiparametric panel binary choice model were examined within the scope of the models created for environmental sustainability and the best performing model was determined. In the analysis made on a global scale, the models determined according to the level of regions, income groups of countries and time effect were estimated separately. According to the estimation results obtained, the parametric and semiparametric approach differences and the superiority of the semiparametric approach were revealed in the panel binary choice model.