Tekirdağ'da hemodiyaliz ünitelerinde tedavi gören kronik böbrek hastalarında beslenme eğitiminin malnütrisyon ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of nutrition education on malnutrition and quality of life in chronic kidney disease patients being treated in hemodialysis units in Tekirdağ
Yazar: ARDA EKER
Danışman: PROF. DR. GAMZE VAROL
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmada, Tekirdağ Süleymanpaşa'da faaliyet gösteren iki hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören kronik böbrek hastalarına (KBH) verilen beslenme eğitiminin hastaların beslenme bilgi düzeyine, malnütrisyon skoruna ve yaşam kalitesine etkilerinin saptanması amaçlanmıştır. Müdahale araştırması olarak planlanan bu çalışmaya Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Araştırma Hastanesi ve Tekirdağ Özel Ege Diyaliz Merkezinde tedavi gören toplam 32 KBH'lı hasta katılmıştır. Veri toplama aşamasında üç adet veri toplama formu kullanılmıştır. İlk olarak  beslenme eğitimi öncesinde çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllü hastalardan araştırmacı tarafından konu ile ilgili literatür doğrultusunda anket formu oluşturulan, demografik özellikleri ve hastalığa ilişkin bilgileri içeren 12 sorudan oluşan "Kişisel Bilgi Formu", beslenme durumlarının değerlendirilmesi amacıyla 13 sorudan oluşan "Nütrisyonel Risk İndeksi Formu (NRİ)" ve 36 sorudan oluşan "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği"  kullanılarak veriler toplanmıştır. Verilen beslenme eğitiminden üç ay sonra diyaliz seansı sırasında doğrudan görüşme yapılarak hastalara tekrardan NRİ ve SF-36 uygulanmış; yeniden NRI puanları ve SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puanları hesaplanmıştır. Hemodiyaliz ünitelerinde tedavi gören kronik böbrek hastalarının malnütrisyon skorları değerlendirilmiş beslenme bilgi durumu, tutum ve davranışları saptanmış, beslenme eğitimi verilmesinin bu hastaların beslenme bilgi durumlarına, bazı kan parametrelerine, malnütrisyon riskine etkileri ve beslenme eğitiminin hastaların yaşam kalitesi üzerindeki etkileri üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastalarda beslenme eğitimi öncesi beslenme bilgi düzeyi puanı 20 puan üzerinden 15,9 iken beslenme eğitiminden hemen sonra 18,4 üç ay sonra 17,6 olarak hesaplanmıştır. Hastaların genelinde nütrisyonel risk indeksi başlangıç skor ortalaması 101,3 iken hastalıklarına özgü beslenme bilgilendirmesi yapıldıktan üç ay sonra 104,1 olarak hesaplanmıştır. SF-36 yaşam kalite ölçeğindeki fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, vitalite/enerji ve genel sağlık algısı skorları beslenme eğitimi sonrasında yükselirken diğer faktörlere ait skorlar düşmüştür.

Abstract:
. In this study, it was aimed to learn the effects of the nutrition education given to chronic kidney patients treated in hemodialysis units in Tekirdağ on the patients' knowledge level, malnutrition score and quality of life. A total of 32 patients with CKD who were treated at Tekirdağ Namık Kemal University Research Hospital and Tekirdağ Private Aegean Dialysis Center participated in this cross-sectional study. Three data collection forms were used during the data collection phase. In data collection, the "Survey Form" consisting of 12 questions, including demographic characteristics and disease-related information, for which a survey form was created by the researcher from volunteer patients who agreed to participate in the study before nutrition education, in line with the literature on the subject, and the "Nutritional Risk Index Form" consisting of 13 questions to evaluate their nutritional status. Data were collected using "NRI" and "SF-36 Quality of Life Scale" consisting of 36 questions. Three months after the nutrition education provided, direct interviews were conducted during the dialysis session and disease-specific nutrition knowledge levels, NRI scores and SF-36 quality of life scale answers were recorded. Malnutrition scores of chronic kidney patients treated in hemodialysis units were evaluated, their nutritional knowledge, attitudes and behaviors were determined, and evaluations were made on the effects of nutrition education on these patients' nutritional knowledge status, some blood parameters, malnutrition risk, and the effects of nutrition education on the patients' quality of life. While the nutrition knowledge level score of the patients participating in the study before the nutrition education was 15.9 out of 20 points, it was calculated as 18.4 immediately after the nutrition education and 17.6 three months later. While the initial nutritional risk index average score of the patients was 101.3, it was calculated as 104.1 three months after the nutritional information specific to their disease was provided. While physical role difficulty, emotional role difficulty, vitality/energy and general health perception scores on the SF-36 quality of life scale increased after nutrition education, scores for other factors decreased.