Minnettarlığın dikkat yanlılığındaki rolü ve kabul ve kararlılık modeli ile incelenmesi
Examining the role of gratitude in attentional bias and acceptance and commitment therapy model
Yazar: NUR EFŞAN AKINCI
Danışman: DOÇ. DR. CUMHUR TAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dikkat yanlılığı = Attentional bias ; Kabul ve kararlılık modeli = Acceptance and commitment model ; Minnettarlık = Gratitude

Özet:
Minnettarlık, dünyadaki olumlu olanı fark etmeye ve takdir etmeye yönelik geniş bir
hayat yöneliminin bir parçası olarak tanımlanmaktadır. Yaşamdaki olumlu yönleri takdir
etme deneyimi olan minnettarlık, artan öznel iyi oluş ile ilişkilendirilmiştir. Kabul ve
Kararlılık Modelinin psikolojik iyi oluşla ilgili ilişkisi araştırılmış olsa da şu anda
psikolojik iyi oluşun ve ACT modelinin olumlu uyaranlara ve çevredeki olaylara yönelik
dikkat yanlılıklarını etkileyip etkilemeyeceği bilinmemektedir. Dikkat yanlılığı, tehditsel
bilgilere seçici olarak katılma veya belirsiz bilgileri tehdit edici bir şekilde yorumlama
eğilimidir. Daha çok anksiyete, depresyon ve sosyal anksiyetede önemli bir faktör olduğu
gösterilmiştir. Bu tez çalışmasında sağlıklı bireylerin pozitif kelimelere dikkat
yanlılığının minnettarlıktaki rolü ve Kabul ve Kararlılık Modeli (ACT) üzerinden
incelenmiştir. Dikkat yanlılığını Duygusal Stroop görevi üzerinden pozitif, negatif ve nötr
kelimeler verilerek reaksiyon zamanı ile incelenmiştir. 46 katılımcının verileri Kabul ve
Kararlık Modeli ölçekleri, Şükran Ölçeği ve Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri
üzerinden toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, Şükran Ölçeği
toplam puanları ile pozitif interferans skorları arasında negatif ilişki bulunmuş ve ayrıca
Şükran Ölçeğinin alt boyutu olan Küçük Şeylere Şükran Duyma puanları ile hem negatif
interferans skorları hem de pozitif interferans skorları arasında negatif bir ilişki
bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgulardan şekillenen sonuçlar; minnettarlık
düzeyleri ile duygusal uyaranlara karşı dikkat yanlılığı bulunmamıştır. Sadece kabul ve
eylem değerleri ile negatif uyaranlara karşı dikkat yanlılığı bulunmuştur. Çalışmanın
sonuçları, minnettarlık seviyesinin pozitif uyaranlara olan dikkat yanlılığı ile ilişkili
olabileceği bilgisini doğrulamamaktadır. Dolayısıyla, minnettarlık duygusunun olumsuz
duygularla uyuşmadığı ve minnettarlığın hem olumlu hem de olumsuz olaylara hızlıca
uyum sağlayabilmesi olarak tanımlanmasının bir sebebi olabileceği düşünülmektedir.
Buradan yola çıkarak öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Dikkat yanlılığı, kabul ve kararlılık modeli, minnettarlık, şükran

Abstract:
Gratitude is defined as part of a broad life orientation towards recognizing and
appreciating the positive in the world. Gratitude, an experience of appreciating positive
aspects in life, has been associated with increased subjective well-being. Although the
relationship of the Acceptance and Commitment Model with psychological well-being
has been investigated, it is currently unknown whether the psychological well-being and
ACT model can affect attention bias towards positive stimuli and surrounding events.
Attention bias is the tendency to selectively participate in threatening information or
interpret ambiguous information in a threatening way. Attentional bias has been only
investigated in the field of anxiety, depression and social anxiety. In this study, the role
of gratitude in attentional bias and Acceptance and Commitment Model was examined..
Attentional bias was measured by Emotional Stroop task with positive, negative and
neutral words. The data of 46 participants were collected through the Acceptance and
Commitment Model questionnaires, Gratitude Scale, and State and Trait Anxiety
Inventory. According to the findings of the study, a negative correlation was found
between the total scores of the Gratitude Scale and a negative correlation was found
between the positive interference scores, negative interference scores and the Gratitude
for Little Things scores, which is the sub-dimension of the Gratitude Scale. The results
shaped by the findings obtained from the research; gratitude levels and attention bias
towards emotional stimulus were not found. Only acceptance and action values and
attention bias towards negative stimuli were found within the scope of ACT. The results
of the study do not confirm the hypothesis that the level of gratitude may be associated
with attention bias to positive stimuli. Therefore, it is thought that the feeling of gratitude
does not match with negative emotions and there may be a reason why gratitude is defined
as its ability to quickly adapt to both positive and negative events. Therefore, suggestions
are presented within this scope.
Keywords: Attentional bias, acceptance and commitment model, gratitude