Kırsal alanda kurulan kooperatiflerin kadınların güçlenmesindeki yeri: Manisa ili örneği
The role of cooperatives established in rural areas in women's empowerment: The case of Manisa
Yazar: BÜŞRA KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÖNÜLLÜ ATAKAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Güçlendirme = Empowerment ; Kadın kooperatifçiliği = Women's cooperative ; Kadınlar = Women ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifçilik = Cooperative system ; Kırsal alanlar = Rural areas ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Manisa = Manisa

Özet:
Kadınların güçlenmesi açısından kooperatifler, önemli bir potansiyel taşımaktadır. Bu sebepten ötürü Türkiye'de kadın kooperatiflerine ilişkin son yıllarda artan bir ilgi söz konusudur. Pek çok kalkınma planında kadın kooperatifleri, kadınların istihdama katılımında bir araç olarak anılmaktadır. 
Bu çalışmanın teorik arka planı, kadın ve kalkınma yaklaşımlarından Toplumsal Cinsiyet ve Kalkınma yaklaşımı ile Kadın, Çevre ve Kalkınma yaklaşımlarına dayanmaktadır. Çalışmanın odak noktasında güçlenme kavramı bulunmaktadır. Kırsal alandaki kooperatiflerde yer alan kadınların bilgisine erişerek kadınların kooperatif içindeki ve dışındaki deneyimleri sonucunda davranışlarını nasıl biçimlendirdiklerini ve bu durumun kadınların güçlenmesi ile ilişkisini ortaya çıkarmayı amaçlayan araştırma Manisa ilinde yürütülmüştür. Toplamda on üç kadın kooperatifinin ortak veya yararlanıcı kadınları ile yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler nitel analiz programı olan MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. 
Bu bağlamda, çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmaya araştırmacı tarafından nasıl karar verildiğini ve araştırma sorularını içeren giriş bölümü, araştırma konusu ile ilgili literatür, araştırmanın amacı, önemi ve yöntemi bulunmaktadır. İkinci bölümde araştırmanın teorik çerçevesini oluşturan ve kadını kalkınma düşüncesine dahil eden yaklaşımlara yer verilmektedir. Üçüncü bölüm kooperatifçilik ve kadın kooperatifçiliği ile ilgili dünyada ve Türkiye'deki mevcut durumu ele almaktadır. Dördüncü bölüm araştırma sahasının tasarımına ilişkin bilgileri içerirken beşinci bölümde araştırma sahasından elde edilen bulgulara yer verilmiştir. 
Buna göre, çalışmada kooperatif analizi ve güçlenme analizi olmak üzere iki ayrı analiz yapılmıştır. Kooperatif analizinde, kooperatiflerin yapıları ve özellikleri, ortak profilleri, temel faaliyet alanları, üretim ve pazarlama stratejileri, iç işleyişleri ve yaşadıkları sorunlar ile ilgili bilgilere yer verilmektedir. Güçlenme analizinde ise, Soma ilçesinde kooperatif ortağı veya yararlanıcısı olan kadınların kooperatifler yoluyla güçlenme deneyimleri ile ilgili tespit edilen temel eğilimler tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kadın Kooperatifi, Güçlenme, Kalkınma, Manisa, Kırsal Alan

Abstract:
In terms of empowering women, cooperatives have an important potential. For this reason, there has been an increasing interest in women's cooperatives in Turkey in recent years. In many development plans, women's cooperatives are referred to as a tool for women's participation in employment.
The theoretical background of this study is based on which are from women and development approaches, Gender and Development approach, and the Women, Environment and Development approach. The focus of the study is the concept of empowerment. It aims to reveal how women shape their behaviors as a result of their experiences inside and outside the cooperative by accessing the knowledge of women in cooperatives in rural areas, and to reveal the relationship of this situation with women's empowerment. The field research of the study was implemented in Manisa province. In total, face-to-face interviews were conducted with the partner or beneficiary women of thirteen women's cooperatives. The data obtained because of the interviews were analyzed with the MAXQDA, which is a qualitative analysis program.
In this context, the study consists of five chapters. In the first part, there is an introduction part including how the research was decided by the researcher and research questions, the literature related to the research topic, the purpose, importance, and method of the research. In the second part, approaches that form the theoretical framework of the research and include women in development thinking are included. The third chapter deals with the current situation of cooperatives and women's cooperatives in the world and in Turkey. While the fourth section contains information about the design of the research field, the fifth section includes the findings obtained from the research field.
Accordingly, two separate analyzes were conducted in the study, including cooperative analysis and empowerment analysis. In the analysis of the cooperative, information about the structures and characteristics of the cooperatives, their partner profiles, their main fields of activity, production and marketing strategies, their internal functioning and problems are included. In the empowerment analysis, the main tendencies identified regarding the empowerment experiences of women who are cooperative partners or beneficiaries in Soma district are discussed.

Key Words: Women's Cooperative, Empowerment, Development, Manisa, Rural Area