Omurilik yaralanmalı hastalarda ağrı prevalansı, ağrı paterni ve ağrının topluma katılıma etkisi
Pain prevalance, pain pattern and the effect of pain on community participation in patients with spinal cord injury
Yazar: BURAK ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM GÜNDOĞDU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Prevalans = Prevalence ; Spinal kord = Spinal cord ; Spinal kord yaralanmaları = Spinal cord injuries ; Toplumsal katılım = Social participation

Özet:
Amaç: Omurilik yaralanması (OY); birey, aile üyeleri ve toplum için büyük bir yük oluşturan ve yıkıcı etkileri olan ağır bir nörolojik tablodur. Ağrı, omurilik yaralanmalı bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevselliğini olumsuz etkileyerek topluma katılımı kısıtlayan önemli bir sorundur. Bu çalışmada amacımız; nörolojik ve fonksiyonel değerlendirmesini yaptığımız omurilik yaralanmalı hastalarda, ağrı varlığı ve ağrı karakterini ayrıntılı olarak değerlendirmek, ağrı başta olmak üzere ikincil sağlık sorunlarının (İSS), sosyodemografik özelliklerin, OY ilişkili verilerin topluma katılıma etkisini belirlemektir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Mart 2020 - Şubat 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. OY üzerinden en az 1 yıl geçmiş, yaralanma yaşı 18-65 arası olan ve kliniğimizde takipleri devam eden 54 omurilik yaralanmalı hasta çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların sosyodemografik ve OY ilişkili verileri, İSS, ağrı değerlendirme formu kayıt edildikten sonra, nörolojik ve fonksiyonel değerlendirmesi yapılmıştır. WHOQOL BREF ölçeği topluma katılım puanı, Uluslararası OY Ağrı Temel Veri Seti katılım puanı ve ağrı katılım VAS puanı ile topluma katılım değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda hastaların %68,5'i erkek ve %63'ü evli olup, ortalama yaş 44,11±13,26 yıldı. Hastaların OY olduğu yaş ortalaması 38,18±13,98 yıldı. Hastaların %72,2'si travmatik nedenlere bağlı OY olup, %72,2'si paraplejik, %59,3'ü inkompletti. Hastaların tamamında en az 1 adet İSS olduğu ve tüm İSS içinde en sık görülen sorunun ağrı olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda omurilik yaralanmalı bireylerde ağrı prevalansı %90,7 olarak saptanmıştır. Ağrı alt tipleri içinde en sık (%67,3)  muskuloskeletal ağrının olduğu saptanmıştır. 
Hastaların büyük çoğunluğunun ağrısı olması nedeniyle ağrı varlığının topluma katılım üzerine doğrudan etkili bir faktör olduğu saptanamamıştır. Lojistik regresyon analizinde; çalışmamanın, nosiseptif ve NA şiddetinin, seksüel disfonksiyonun, depresyon ve anksiyete düzeyinin topluma katılım ile ilişkili olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Ağrı omurilik yaralanmalı hastalarda en sık görülen ikincil sağlık sorunudur. İSS, OY olan bireylerde vücut işlevlerinde ve yapılarında bozukluğa neden olup, günlük yaşam aktivitelerini kısıtlamasının yanında rehabilitasyonun en temel amacı olan topluma katılımı da etkilemektedir.

Abstract:
Aim: Spinal cord injury (SCI) is a severe neurological condition with devastating effects that creates a great burden for the individual, family members and society. Pain is an important problem that negatively affects the physical, psychological and social functionality of patients with SCI and limits participation. Our aim in this study; to evaluate the presence and characteristic of pain in detail, to determine the effects of secondary health problems (SHP) especially pain, sociodemographic characteristics, SCI-related data on participation in patients with SCI.
Materials and Methods: Our study was carried out between March 2020 - February 2021. Fifty-four patients with SCI who were followed up in our clinic at least 1 year after SCI, age between 18-65 years of injury were included in the study. After recording sociodemographic and SCI-related data, SHP, pain assessment form; neurological and functional evaluation was performed. Participation was evaluated with WHOQOL BREF scale participation score, International SCI Pain Basic Data Set participation score and pain participation VAS score.
Results: In our study, 68,5% of the patients were male and 63% were married, and the mean age was 44,11±13,26 years. The mean age at injury was 38,18±13,98 years. 72,2% of the patients had SCI due to traumatic causes, 72,2% were paraplegic, 59,3% were incomplete. It was determined that all of the patients had at least one SHP and the most common problem among all SHP was pain. The prevalence of pain in individuals with SCI was found to be 90,7%. Musculoskeletal pain was found to be the most common (67,3%) pain subtype.
Since the majority of the patients had pain, it was not determined that the presence of pain was a directly effective factor on participation. In logistic regression analysis, it was determined that not working, nociceptive and neuropathic pain severity, sexual dysfunction, depression and anxiety level were associated with participation.
Conclusion: Pain is the most common SHP in patients with SCI. Besides causing impairment in body functions and structures, restricting daily living activities in patients with SCI, SHP also affect participation which is the main goal of rehabilitation.