Genç futbolcularda reaktif tekrarlı sprint antrenmanının antrenman yükü üzerine akut etkisi
Acute effects of reactive repeated sprint training on training load in young soccer players
Yazar: MEHMET GÖREN KÖSE
Danışman: PROF. RECEP SÜRHAT MÜNİROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu doktora tez çalışması genç futbolcularda reaktif tekrarlı sprint antrenmanının antrenman yükü üzerine akut etkisini araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 14-17 yaş aralığında lisanslı olarak müsabakalarda yer alan 52 erkek sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Genç futbolcular en az 48 saat ara ve rastgele sırayla yön değiştirmeli tekrarlı sprint antrenmanı (YDTSA) ve reaktif yön değiştirmeli tekrarlı sprint antrenmanı (RYDTSA) uygulamışlardır. Antrenman protokolü olarak 45o'lik farklı yön değişiklikleri ve 180o dönüş içeren 25m'lik (12,5m x 2) tekrarlı sprint antrenman protokolü tercih edilmiştir. Genç futbolcular antrenman protokolünü tekrarlar arası 25sn. toparlanmalı 6 tekrar şeklinde ve 2 set uygulamışlardır. Test protokolü aynı kalacak şeklide RYDTSA sırasında dışardan uyaran (görsel ve işitsel) uygulanarak, genç futbolcuların yön değiştirmelerini bu uyarana göre gerçekleştirmeleri istenmiştir. Antrenman protokolü 1. ve 2. set sırasında ortalama KAH (KAHort), maksimum KAH (KAHmaks), algılanan zorluk derecesi (AZD), toplam koşu mesafesi (TKM), ortalama (HIZort) ve maksimum koşu hızı (HIZmaks), yüksek şiddetli koşu mesafesi (HIZ18-21), sprint mesafesi (HIZ>21), 20W altı (MG<20) ve üstünde (MG>20) kat edilen metabolik güç mesafesi, oyuncu yükü (OYyük), toplam ivmelenme sayısı (TİS), yüksek şiddetli hızlanma (HS>2) ve yavaşlama sayıları (YS>-2) değerlendirilmiştir. Bununla birlikte 1. set sonu (1., 3. dk.) ve 2. set sonunda (1., 3., 5. ve 7. dk.) toparlanma KAH (KAHtop) değerleri kaydedilmiş ek olarak 1. ve 2. set sonunda genç futbolcularda laktik asit (LA) örneği alınmış ve antrenmanlarda ulaştıkları en yüksek LA (LAmaks) seviyesinin belirlenmesi için 2. set bitiminde aralıklarla 7. dk.'ya kadar ölçüm devam etmiştir. Antrenmanlar sırasında ölçülen dış yük verilerinin tamamı (HIZort, HIZ18-21, HIZ>21, HIZmaks, MG<20, MG>20, OYyük, HS>2, YS>-2, TİS) ve iç yük verilerinden KAHort, KAHmaks, LA, AZD verileri 2x2 (Antrenman x Set), KAHtop verileri ise 2x6 (Antrenman x Toparlanma Zamanı) Tekrarlı Ölçümlerde Varyans analizi ile LAmaks için antrenman etkisi ise Bağımlı Gruplarda t Testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Farklı antrenmanlar sırasında ölçülen KAHort, KAHmaks, LA, AZD, TKM, HIZ>21, HIZmaks değerleri benzerdir (p>0,05).  RYDTSA sırasında ölçülen KAHtop, LAmaks, MG>20, OYyük, HS>2, YS>-2, TİS YDTSA'dan yüksek, HIZ18-21, HIZort, MG<20 değerleri ise YDTSA'dan anlamlı düzeyde düşüktür (p<0,05). Bununla birlikte antrenmanlar sırasında değerlendirilen HIZ18-21, LA, AZD, KAHort, TİS değerleri 2. sette artış gösterirken HIZmaks ve HIZ>21 2. sette düşmüştür (p<0,05). Set etkisi HS>2 ,YS>-2 ,MG<20 ,MG>20 OYyük  ,TKM ,HIZort  ,KAHmaks için anlamlı bulunmamıştır(p<0,05). Bu çalışmanın bulguları futbolun oyun yapısına uygun bir antrenman metodu olan YDTSA'nın, uyaran eklenerek kombine edildiği takdirde (RYDTSA) genç futbolcularda yüksek hızlarda kayıplar yaşanmadan, daha fazla ivmelenme sayılarıyla birlikte daha yüksek fizyolojik ve metabolik çıktılara ulaşılabildiğini göstermektedir. Antrenman protokolünden bağımsız YDTSA sırasında set uygulamasının yüksek şiddetli aktivitelerde kayıplara neden olsa da sporcular üzerindeki fizyolojik yükü arttırdığını göstermektedir.

Abstract:
This doctoral thesis study aimed to investigate the acute effect of reactive repeated sprint training on training load in young soccer players. Fifty-two licensed male athletes aged 14 and 17 voluntarily participated in the study. The young soccer players performed a change of direction repeated sprint training(CDRST) and reactive change of direction repeated sprint training(RCDRST) in randomized order with at least 48 h intervals. The training protocol involved a 25m(12.5mx2) repeated sprint with 45 and 180-degree have different directional changes.The young soccer players performed the training protocol as 6 repetitions with 25 seconds of recovery between repetitions and 2 sets. External stimuli (visual and auditory) were applied during the RYDTSA while the test protocol remained the same, and the young soccer players changed their direction according to this stimulus. During the 1st and 2nd sets of the training protocol, heart rate(HR) average(HRavg) and maximum(HRmax), perceived exertion scale(RPE), total distance(TD), average(SPEEDavg) and maximum running speed(SPEEDmax), high-intensity running distance(SPEED18-21), sprint distance(SPEED>21), metabolic power distance covered under(MG<20) and over(MG>20) 20W, player load(PLload), total acceleration number(TACC), high-level acceleration(ACC>2) and deceleration(DEC>-2) numbers were evaluated. In addition, recovery HR(HRrec) values were recorded at the end of the 1st set(1st,3rd min) and 2nd set(1st,3rd,5th and 7th min). At the end of the 1st and 2nd sets, lactic acid(LA) levels were measured in young soccer players. The measurements continued at intervals until the 7th minute at the end of the 2nd set to determine the maximum LA(LAmax) reached during training. All of the external load data (SPEEDavg,SPEED18-21,SPEED>21,SPEEDmax,MG<20, MG>20,PLload,ACC>2,DEC>-2,TACC) and some internal load data (HRavg,HRmax,LA,RPE) measured during the training were tested with repeated measures analysis of variance 2x2 (Training x Set) and HRrec data 2x6 (Training x Recovery Time). The effect of training on LAmax was evaluated using the Paired Sample t-Test. The values of HRavg,HRmax,LA,RPE,TD, SPEED>21,SPEEDmax measured during different training were similar(p>0.05). The values of HRrec, LAmax,MG>20,PLload,ACC>2,DEC>-2,TACC measured during RCDRST were significantly higher than CDRST, while the values of SPEED18-21,SPEEDavg and MG<20 were significantly lower than CDRST(p<0.05).  On the other hand, while SPEED18-21,LA,RPE,HRavg and TACC values evaluated during the training increased in the 2nd set, SPEEDmax and SPEED>21 decreased in the 2nd set(p<0.05). The set effect was not significant for ACC>2,DEC>-2,MG<20,MG>20,PLload,TD,SPEEDavg and HRmax(p>0.05). The results of this study show that CDRST, which is a training method suitable for soccer, when combined with the stimulus (RCDRST), can achieve higher physiological and metabolic outputs with higher acceleration numbers without losses at high speeds in young soccer players. In addition, it was determined that set practice during CDRST independent of the training protocol increases the physiological load on athletes, although it causes losses in high-intensity activities.