Türkiye`de ücret adaletsizliğinin hakkaniyet kuramı çerçevesinde analizi
Analysis of unfair distriution of wages in Turkey within the framework of eguit theory
Yazar: TARKAN ZEGİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE COŞKUNER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Adalet = Justice ; Adaletsizlik = Injustice ; Hakların korunması = Protection of rights ; Motivasyon = Motivation ; Ücret = Wage ; Ücret doyumu = Wage satisfaction ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Çalışmamızda ülkemizdeki ücret adaletsizliği hakkaniyet kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Çalışanların güdülenmesi ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda güdülenme kuramları geliştirilmiştir. Adams'ın "Hakkaniyet Kuramı" çalışanların güdülenme kuramlarından biridir. Çalışmamızda bu kuramı ayrıntılı olarak irdeledik. Ayrıca çalışmamızda benzer kuramlar, denksizlik durumları, bu durumlara karşı tepkiler ve bu kuramlarla ilgili yapılan araştırmalar üzerinde durduk. Bireylerin çalışma hayatına ilişkin katkılarından yalnız emek ve eğitim, aldığı katkılardan ücret, sosyal yardım ve sosyal güvenlik incelenmiştir. Çalışma hayatını değerlendiren bir anket yapılmıştır. Araştırmanın önemli bulguları şunlardır: Bireylerin çoğunluğu eğitim girdisi karşılığında aldıkları ücret arasında denksizlik olduğuna inanmaktadırlar. Ücretlerinden tamamen tatmin olanlar çok az olmasına rağmen işlerini değiştirme eğilimi olanların sayısı çok azdır. Bireylerin yaklaşık yarısı vasıflarının karşılığını yeterince almadıklarını, bir başka anlatımla girdilerinin karşılığını yeterince alamadıklarını söylemişlerdir. Bireylerin büyük çoğunluğu ücretlerini başkalarıyla karşılaştırdığında eksiklik hissetmektedirler. Ücret eşitsizliği sorunu bireylerin büyük bir bölümünü ilgilendirmektedir. Bireyler ücret eşitsizliği sorununu ücret yetersizliği sorunundan daha önemli görmektedirler. Ücret eşitsizliği sorunu bireylere göre çalışanların yoğun tepkileri ile giderilebilir. Özelleştirme uygulamaları bireylere göre eşitsizliği artıran bir etkiye sahiptir. Üstün başarı gösteren çalışanların büyük bölümünün ödüllendirilmediği ortaya çıkmıştır. Çalışma yaşamında bireylerin ücret gibi parasal değerlerden ziyade statü, kendine değer verilmesi gibi manevi değerlere önem verdiği ortaya çıkmıştır. Bireylerin işlerini kaybetme durumunda yarıya yakını durumu kabulleneceğini, bir kısmı depresyona gireceğini ve intihar edebileceğini söylemiştir. Bireylerin büyük çoğunluğu adaletsizlikler karşısında iş171 değiştirebileceklerini söylemişlerdir. İlginç bir bulgu evlilerin bekarlara göre iş değiştirmeye ve iş bırakmaya daha eğilimli olmasıdır. Ücretlerinden tatmin olduğunu söyleyenlerin çoğu kamu kesimi çalışanlarıdır. Ücret adaletsizliğinin depresyon ve intihar gibi önemli toplumsal sorunlara yol açabileceği görülmektedir. Türk çalışma hayatı açısından araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde hakkaniyet kuramının önermelerinin bazılarını desteklediği bazılarını ise desteklemediği görülmektedir.

Abstract:
This study analyses wage differentials in our country around the theory of equity. Studies undertaken on the motivation of workers have produced a theory on motivation. The "Equity Theory" of Adams is one of those. In this study we have looked into this theory in detail. Further we have pondered on similar theories, the situation of imbalance and reaction to it also we have looked into the studies undertaken about these theories. From the contributions individuals make to their working lives we have only chosen labour and education, and from those s/he gets back we have chosen wage, social benefits and social security. A questionnaire has been used to evaluate their working life. The important findings of the study are: Most individuals think that their in an imbalance between the educational skills they contribute and the wage they get in return. Though very few are satisfied with their income very few intend to leave their job. Half of those respondents who said that they were not getting enough in return for their skills i.e. their are not getting enough in return for their contribution. Most individuals felt a shortcoming when comparing their wages with others. Wage differentials effects most individuals. The individual sees wage differentials as a bigger problem then low wages in general. According to those individuals the question of wage differentials can be overcome through the a strong reaction against it. According to them privatisation has heightened the problem of wage differentials. It has become evident that during their working life they attach more importance to status and being valued rather then wage levels. Half of those respondents said that if they lost their job that they would accept it while some thought they would get depressed and commit suicide. One interesting finding is that married individuals are more likely to change jobs or leave a job then singles. Those satisfied with their wages are mostly working in the public sector.172 It is evident that wage differentials can cause severe social problems like depression and suicide. When the findings of the study on the working lives of the Turkish is evaluated it becomes evident that while some findings support the equity theory some others do not.