Özneleşme sürecinde okul ve bilgiyle ilişki: Kürt politik aktörlerin eğitimsel deneyimleri üzerine bir araştırma
Relations with school and knowledge during subjectivity process: A research on the educational experiences of the Kurdish political actors
Yazar: NURETTİN BELTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. SEÇKİN ÖZSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi = Information ; Kürtler = Kurdish ; Okul deneyimi = School experience ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okullar = Schools ; Siyasi kimlik = Political identity ; Özne = Subject ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Bu çalışmada, Kürt politik aktörlerin öğrencilik ve okul deneyimlerinden yola çıkılarak özneleşme sürecinde öğrencilerin okul ve bilgi ile ilişkilerinin çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin özneleşme biçimleri, okul ile ilişkileri, arkadaşlık ilişkileri, okulun resmî kültürü ile ilişkileri, öğretmenler ile ilişkileri, bilgi ile ilişkileri, okul yönetimi ve kurallarına dair tutumları, eğitim ve kimlik inşası ve eğitimin yaşamlarındaki yeri bağlamında incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma tarama modelinde niteliksel bir araştırma olup okulun ulaşmak istediği yurttaş profiline uymayan otuz kişilik bir çalışma grubu ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilere dayanmaktadır. Çalışmada elde edilen veriler katılımcıların okul ve bilgi ile ilişkileri özneleşme durumları, muhalif temsiller ve özgün öznelikleri incelenerek toplanmaya çalışılmıştır. Çalışma grubunun okul ve bilgi ile ilişkileri toplumsal aidiyetleri ve tarihsel koşullar bağlamında kendi anlatımları ile analiz edilmiştir. Araştırmada öğrencilerin okul ve bilgi karşısında edilgen bir nesne ya da bir ?tabula rasa? değil aktif bir inşacı olarak yer aldıkları görülmüştür. Öğrencilerin okulun anlamını kendi amaçları doğrultusunda yeniden inşa ettikleri, kutsal öğretmen imgesi karşısında öğretmenleri ideolojik, etnik, pedagojik gibi nitelikleri temelinde sınıflandırdıkları ve yaptıkları sınıflandırma doğrultusunda onlara tavır geliştirdikleri saptanmıştır.Okula başlarken olumlu algılara sahip olan öğrenciler, deneyimlerinden sonra okula ilişkin algıları değişmiş, okulun anlam ve değerini yeniden inşa etmişlerdir. Dilin okulun amaçlarını taşıyan bir faktör olması bir tarafa bırakılsa bile, öğrencilerin ana dilleri ile eğitim dillerinin farklı olması, eğitim dilinin yasak, zor ve şiddet ile öğretilmesi travmatik sonuçlar doğurmuştur.Bazı öğrenciler ?şehirleşmek? ve ?seçkinleşmek? için okulu bir araç olarak görmüşler. Yine öğrencilerin başarı durumları da okula ilişkin yargısını etkileyen önemli bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Arkadaşlık ilişkileri öğrencilerin okuldaki varolma stratejilerinden biridir. Öğrenciler, arkadaşlıklarını -bazen aynı sosyo-ekonomik düzeyden olanlar bazen de etnisite, hemşehri gruplarını kastederek- ?bizim gibi olanlar?, -okula uyum sağlayamayanları kastederek- ?yaramaz? ve/ya ?başarısız? çocuklar ve -daha iyi uyum sağlayanları ise- ?başarılılar? gibi kategorilere ayırmaktadır.Diğer bir arkadaşlık biçimi de aynı öğrenci örgütlerinde gelişmektedir. Politik yönü ağır basan bu örgütlenmeler öğrencinin öğrenci kimliğinden sıyrılıp farklı kimliklerle davranmasına neden olmaktadır. Öğrenci okulda artık sadece öğrenci değil aynı zamanda politik bir kimlik sahibi olarak varlık göstermektedir.Bu durum öğrencinin okul ve bilgiyi politik duyarlılıklarla sorgulamasını teşvik etmekte ve okulun ?ilim irfan yuvası? ile kaplı büyüsünü bozarak politikliğini deşifre etmektedir. Öğrenciler grup dinamiği ile okul içinde var olmuş, varlığını güçlü hale getirmiş ya da okula egemen olmuştur. Okulun resmi kültürü öğrencileri bütünleştirme yönünde işlev görmemiş aksine öğrenciler ?okulun resmi kültürü? dolayımında okulun politikliğini fark etmişler ve çeşitli şekillerde tavırlar geliştirerek ?okul içinde okulun dışına çıkabilmişlerdir?. Sonuç olarak öğrencilerin eğitim sürecinde bir özne olarak ele alınması, okulun bir özneleşme alanı olarak düzenlenmesi ve öğrencilerin toplumsal aidiyetleri bağlamında çoklu bir biçimde kurgulaması gerektiği önerilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to analyze the students? relationships with knowledge and school in the process of subjectification through Kurdish political actors? school life and studentship experiences. In this context, ways of subjectification of the students is examined in terms of students? relationship with school, their relationship with their friends, their relationship with the teachers and with the formal culture of the school, their relationship with knowledge, their attitudes towards the administration and the rules of the school, education and the construction of identity as well as the role of the education in their life. The study is a qualitative research using scanning method and is based upon the data obtained from the interviews with a work group of thirty people who do not match the ?targeted citizen? profile of the school. The data obtained in this study was gathered by examining the relationship of the participants with school and knowledge, their status of subjectification, adversary representations and distinctive subjectivities. The relationships of the participants with school and knowledge have been analyzed in the context of their social belongings and of the historical conditions through their own words. In the research it has been observed that students are not passive objects or ?tabula rasa