İslam düşünce tarihinde ilimler tasnifi ve sebepleri
Classification of sciences in the history İslamic thought and reasons
Yazar: KADİR ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR COŞKUN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilimsel düşünce = Scientific thought ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefeciler = Philosophers ; Modern İslam düşüncesi = Modern İslam thought ; Sınıflama yöntemleri = Classification methods ; Sınıflandırma = Classification ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam kültürü = Islamic culture ; İslami bilim = Islamic science ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez çalışmasında İslam düşünce geleneğinde ilimlerin tasnifi incelenmiş olup, ilimler tasnif edilirken hangi hususların ve/veya kriterlerin dikkate alındığı incelenmek istenmiştir. İslam düşüncesi vahiyle birlikte başlamıştır. Birçok ayette ve hadiste ilmin önemine vurgu yapılmış ve Müslümanlar ilim öğrenmeye teşvik edilmiştir. İslam'ın ilk dönemlerinde ilimlerin tasnifinden bahsetmek söz konusu olmasa da, Hz. Peygamberin ahirete irtihalinden sonra Müslümanlar arasındaki iç kavgalar, fetihlerle birlikte karşılaşılan yeni kültürler ve tercüme faaliyetlerinden sonra ilimlerin tasnifi başlamıştır. Şüphesiz İslam âlemindeki bütün ilim anlayışlarını tespit etmek ve Müslüman müelliflerin ilimleri nasıl tasnif ettiklerini bilmek gerekmektedir. Ancak zamanın kısıtlı olmasından dolayı ve seçilen âlim ve filozofların ilim anlayışlarının daha detaylı anlaşılması için sınırlı sayıda filozof ve âlime yer verilmiştir. Bu çalışmanın daha sonra yapılacak çalışmalarda yer verilecek âlim ve filozofların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlanması beklenmektedir.
Tasniflerle ilgili kaleme alınan eserlerde hem İslami ilimler hem de yeni tanışılan felsefi ilimler birbirleriyle ilişkili bir şekilde ortaya konmuştur. Filozofun veya âlimin dünya görüşünü ve ilimler sınıflamasını ortaya çıkaran şey onun bilgiye bakış açısıdır. Genellikle din-felsefe ilişkisi etrafında şekillenen ilimler tasnifi tartışmalarında filozoflar, ilimleri felsefi ilimler üzerinden tasnif ederken, dini ilimleri önceleyen âlimler ise ilimleri dini ilimler üzerinden tasnif etmişlerdir.

Abstract:
In this study, the classification of the sciences in the history of Islamic thought has been examined and it is aimed to examine which issues and/or criteria are taken into consideration when the sciences are classified. In many verses and hadiths, the importance of science was emphasized and Muslims were encouraged to learn science. Although it is not possible to talk about the classification of sciences in the early periods of Islam, After the Hz. Prophet's (PBUH) resignation to the Hereafter, the internal fights among Muslims, new cultures encountered with the conquests and translation activities began to classify the sciences. Certainly, it is necessary to determine all the understanding of science in the Islamic world and to know how Muslim authors classify the science. However, a limited number of philosophers and scholars have been included due to the limited time and the understanding of the scientific understanding of selected scholars and philosophers. This study is expected to contribute to a better understanding of the scholars and philosophers to be included in the future studies.
Both Islamic sciences and newly acquainted philosophical sciences have been put forward in relation to each other. The philosopher's or scholar's view of the world and the classification of sciences is what reveal his/her view of knowledge. In the discussions on the classification of sciences, which generally take place around the relationship between religion and philosophy, philosophers classify sciences through philosophical sciences and scholars who prioritize religious sciences have classified sciences through religious sciences.