Türkiye'de dil hakları: Çukurova Bölgesi Arapça lehçesi örneği
Language rights in Turkey: Cukurova Region Arabic dialect case
Yazar: BENGİSU GÖRGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ILGIT
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Aleviler = Alawis ; Araplar = Arabs ; Arapça = Arabic ; Dil hakları = Language rights ; Dil kullanımı = Language usage ; Dilbilim = Linguistics ; Lehçeler = Dialects ; Türkiye = Turkey ; Ulus-devlet = Nation-state ; Çukurova bölgesi = Çukurova region

Özet:
19. yüzyılda meydana gelen ulus-devletleşme hareketine bağlı olarak uygulanan politikalar ve küreselleşmeyle birlikte dil ve lehçe çeşitliliği tüm dünyada aşınmaya maruz kalmıştır. Fakat aynı zamanda Ulus-devletleşme hareketi neticesinde dil ve lehçelerin aşınmasına karşı bilinç gelişmiş ve dil hakları ortaya çıkmıştır. Son on yıllarda ise dil hakları birçok dil ve lehçe topluluğunun mücadelesini verdikleri bir hak kategorisi haline gelmiştir. Dil hakları dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Türkiye'de de sıkça gündeme gelir olmuştur. Bu araştırmanın amacı Türkiye'de dil haklarının Çukurova Bölgesi Arapça lehçesi örneği üzerinden incelenmesidir. 
Türkiye'de dil haklarının araştırılabilmesi için ikinci bölümde dile ilişkin kavramlar ve üçüncü bölümde de dil haklarının insan hakları içindeki yeriyle dünyadaki gelişimi literatürde yer alan farklı görüşler ışığında incelenmiştir. Dördüncü bölümde Türkiye'de dil hakları tarihsel gelişim içerisinde ele alınmıştır. Beşinci bölümdeyse Türkiye'de dil hakları Çukurova Bölgesi Arapça lehçesi ve lehçeyi konuşan topluluklardan Arap Aleviler örneğinde incelenmiştir. 
Lehçe hakların mücadele sonucunda elde edildikleri gerçeğinden yola çıkılarak mevcut hakların yanında hak taleplerinin de incelenmesi maksadıyla Arap Alevi topluluğunun önde gelen temsilcileriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, topluluğa bahşedilen hakların lehçenin korunması ve canlandırılması için yeterli olmadığı ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, lehçeyi kullanan toplulukta mevcut hakların verimli kullanımı ve dil hakları talebi geliştirme yönünde yeterli bilinç oluşmadığı ancak bilincin gelişmekte olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Language and dialect diversity has been exposed to devolution as a result of 19th century nation-state building movement and globalization all over the world. Yet awareness of erosion of language and dialects rose due to nation state movement and language rights emerged. In the last few decades language rights became a human rights category that many language and dialect communities fight for. Language rights frequently became a hot topic in Turkey just as it is around the world. This research aims to analyze language rights in Turkey by focusing on the Çukurova Region Arabic Dialect. 	
To be able to analyze language rights in Turkey, fundamental concepts about language and emergence of language rights in the world and its place in human rights in the third chapter will be examined in the light of different approaches in literature in the second and third chapters, respectively. In the fourth chapter, the historical evolution of language rights in Turkey is addressed. Finally, the fifth chapter examines the language rights in Turkey with the case of Çukurova Region Arabic Dialect and Arab Alawis as one of the communities who uses the dialect. 
Acknowledging the fact that rights are gained through fighting for, the research on dialect is conducted by interviews with the prominent figures of Arab Alawi community in the region. These findings of this research suggest that while the existing rights granted to the community is not enough to protect or revitalize the dialect, community members have limited awareness to exercise existing rights or to demand more on language rights. Yet it is also important to note that the awareness level within the Arab Alawi community is rising.