2008-2019 yılları arası amphora buluntuları ışığında Parion Antik Kenti Roma ve Erken Bizans/Geç Roma Dönemi ticari ilişkileri
Roman and Early Byzantine/Late Roman commercial relations of the Ancient City of Parion in the light of amphora findings between 2008-2019
Yazar: İSMAİL AKKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ALKAÇ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Amforalar = Amphoras ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period ; Geç Roma = Late Rome ; Parion = Parion ; Roma Dönemi = Roman Period ; Ticaret = Trade ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Troas bölgesi = Troas region

Özet:
Günümüzde Çanakkale İli, Biga İlçesi, Kemer Köyü sınırları içerisinde yer alan Parion, antik çağlarda Troas Bölgesi'nin kuzeyinde konumlanan bir kent olup, MÖ 709 yılında Miletli ve Paroslu yerleşimci kolonistler tarafından kurulduğu bilinmektedir. Parion, Roma Dönemi'nde önemli bir koloni kenti olmuş, Geç Roma/Erken Bizans Dönemi'nde ise önemli bir piskoposluk merkezi haline dönüşmüştür. Yaklaşık 15 yıldır kazı çalışmaları gerçekleştirilen kentin, Troas ve Hellespontus Bölgesi'nde kurulmuş korunaklı ve hakim konumda bir kent olması, MÖ 7. yüzyıldan MS 12. yüzyıla kadar bölgeler arası ticaretin varlığına olanak sağlamıştır. Bu ticari ilişkilerin izleri, kente gerçekleştirilen kazılar sırasında ele geçen kaliteli seramik ve ticari amphoralar tarafından kanıtlanmıştır.
Çalışmanın meteryali, Parion'da 2008-2019 yılları arasında kazıları yapılan 13 farklı sektör ve yüzdenden ele geçen Roma ve Geç Roma/Erken Bizans Dönemi (MÖ 1. yüzyıl – MS 7. yüzyıl ilk çeyreği) içerisine tarihlenen etüttük ve envanterlik mahiyette form veren, istatiksel olarak sayılan 3715 adet çalışma kataloğuna dahil edilen 302 adet ticari amphora'dır. Bu çalışma ile temelde Roma ve Erken Bizans/Geç Roma Dönemi içerisinde Parion'nun üretici bölgeler ile olan ticari ilişkilerinin, dönemin siyasi olaylarını göz önüne alarak aydınlatılması amaçlanmıştır.
Çalışmanın sonucunda, çalışma meteryalini oluşturan ticari amphora buluntular sayesinde kentin, MÖ 1. yüzyıl – MS 7. yüzyıl ilk çeyreği içeresinde Batı Akdeniz, Kuzey Afrika, Ege Adaları/Batı Anadolu, Marmara/Karadeniz, Levant/Mısır ve Kilikia Bölgesi olarak toplam 6 ana üretim bölgesinden gelen ürünleri ithal ettiği tespit edilmiştir. Çalışma süresince Roma ve Erken Bizans/Geç Roma Dönemi içerisinde, yerel üretim olan herhangi bir amphora grubu tespit edilmemesine karşın, kenti ticari ilişkilerini aydınlatan 36 adet ticari amphora grubu tespit edilmiştir. Bu ticari amphoraların kentteki ithalat payı, boyutu, türü, çeşitliliği ve rotasının, Roma İmparatorluğu'nun siyasi ve ekonomik genişleme veya duraksama dönemleriyle paralellik gösterdiği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Parion, Troas Bölgesi, Roma Dönemi, Amphora, Ticaret

Abstract:
Located in the borders of Kemer Village in Biga District of Çanakkale Province today, Parion is a city located in the north of Troas Region in ancient times and it is known that Miletian and Paros settler colonists founded it in 709 BC. Parion became an important colonial city in the Roman Period, and it became an important episcopal center in the Late Roman/ Early Byzantine Period. The city, where excavations have been carried out for nearly 15 years, has been a protected and dominant city established in the Troas and Hellespontus Region, allowing for the presence of interregional trade from the 7th century BC to the 12th century AD. Traces of these commercial relations have been proven by quality ceramics and commercial amphorae unearthed during excavations to the city.
The material of the study is 302 commercial amphorae included in 3715 study catalogs that have been studied in the Roman and Late Roman/ Early Byzantine Period (1st century BC - first quarter of 7th century AD), which were recovered from 13 different sectors and percentages, which were excavated between 2008-2019, in Parion. With this study, it was aimed to enlighten the commercial relations of Parion with the productive regions during the Roman and Early Byzantine/ Late Roman Periods, considering the political events of the period.
As a result of the study, in the light of the commercial amphora found in the study material, it has been determined that the city imported products from 6 main production regions as the Western Mediterranean, North Africa, Aegean/Western Anatolia, Marmara/Black Sea, Levant/Egypt and Cilicia Region between the 1st quarter BC and the first quarter of the 7th century AD. Throughout the study, 36 amphora groups were identified during the Roman and Early Byzantine/ Late Roman periods, although no locally produced amphora groups were identified. It is understood that these commercial amphoras, the import share, size, type, variety and route in the city are in line with the periods of political and economic expansion or hesitation of the Roman Empire.

Keywords: Parion, Troas Region, Roman Period, Amphora, Trade