Suudi Arabistan Devleti'nin kuruluşu ve Türkiye-Suudi Arabistan ilişkileri(1926-1990)
Establishment of the State of Saudi Arabia, and Turkey-Saudi Arabia relations (1926-1990)
Yazar: MUSTAFA BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. VAHDET KELEŞYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
18. yüzyılın ortalarından 1932 yılına kadar süren Suudi Arabistan?ın devletleşme sürecinde; 1744?te Muhammed bin Suud ile Muhammed bin Abdülvehhab arasında gerçekleştirilen ittifak, Osmanlı Devleti?nin bu süreçte zayıflamış olması ve bölgedeki İngiliz-Osmanlı rekabeti gibi faktörlerin önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır. Özellikle Birinci Dünya Savaşı sürecinde bölgede söz sahibi olmak isteyen İngilizlerin, Suudilere destek vermesi Suudilerin işini kolaylaştırmıştır.
Suudi Arabistan Devleti?nin kurucusu İbn-i Suud kendisini 1926?da Hicaz ve Necid Kralı ilan etmiş, 1932?de ise ülkenin ismini Suudi Arabistan Krallığı olarak değiştirmiştir.
Türkiye ile Hicaz ve Necid Krallığı arasındaki diplomatik ilişkiler 1926 yılında kurulmuştur. 3 Ağustos 1929 yılında imzalanan Dostluk Anlaşması?yla da Türkiye, Hicaz ve  Necid  Krallığı'nın siyasi bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü tanımıştır.
Bununla birlikte, iki ülke arasındaki ilişkilerde 1970?lerin sonuna kadar kayda değer bir ilerleme sağlanamamıştır. Bu dönem zarfında siyasi bakımdan önemli sayılabilecek gelişme, Suudi Arabistan Kralı Faysal?ın, 1966 yılında Türkiye'ye yaptığı ziyaret olmuştur. 
1980'li yıllarda, ikili ilişkilerde ciddi bir hareketlenme yaşanmıştır. 1984 yılında Cumhurbaşkanı Kenan Evren, 1985 yılında ise Başbakan Turgut Özal Suudi Arabistan'ı  ziyaret  etmişlerdir. Suudi Arabistan tarafından ise, 1984 yılında, şimdiki Suudi Arabistan Kralı olan Veliaht Prens Abdullah Türkiye'yi ziyaret  etmiştir. 




Anahtar kelimeler: Türkiye, Suudi Arabistan, İbn-i Suud, ikili ilişkiler, karşılıklı ziyaretler.

Abstract:
It is clear that the facts like the alliance between Muhammad ibn Saud and Muhammad ibn Abd-al-Wahhab in 1744, the weakness of Ottoman Empire at the time being, and the competition between the British and Ottoman Empires had played an important role during the process of Saudi Arabia becoming a state since mid-18th century till 1932. Especially during the World War I, British, who want to have more say in the region, paved the way for Saudis by supporting them. 
The founder of the State of Saudi Arabia, Ibn Saud, declared himself as the king of Hejaz and Najd in 1926 and changed the name of the state as Kingdom of Saudi Arabia in 1932.
The diplomatic relations between Turkey and the Kingdom of Hejaz and Najd was established in 1926. Turkey in the Treaty of Friendship was signed in August 3, 1929, political independence and territorial integrity of the Kingdom of Hejaz and Najd recognized.
However, until the end of 1970s, a notable progress could not been made in the relations between the two countries. The only politically significant progress during this period is considered to be the visit of Faisal the King of Saudi Arabia to Turkey in 1966. 
In 1980s, a significant mobility was observed in bilateral relations. In 1984, the President Kenan Evren and in 1985 the Prime Minister Turgut Özal visited Saudi Arabia. In response from Saudi Arabia, the Crown Prince Abdullah, the current King of Saudi Arabia visited Turkey in 1984. 




Keywords: Turkey, Saudi Arabia, Ibn Saud, bilateral relations, mutual visits.