Sekizinci sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinliklerin sınıf içi sorgulama becerileri çerçevesinde incelenmesi
Investigation of the activities in the eight class science course book within the framework of classroom inquiry skills
Yazar: YASEMİN TANIŞ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT DÖŞ
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sorgulama = Inquiry ; Sorgulama becerileri = İnquiry skills ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching

Özet:
Sorgulama becerisi, anlamlı sorular sorarak, gözlem yapmayı, çıkarımlarda bulunmayı, açıklamaları test etmeyi ve paylaşmayı kapsar. Sorgulama becerisi, bireylerde kalıcı öğrenmeyi sağlayan yaşam boyu öğrenme becerilerinden biridir. Küçük yaşlardan itibaren bireylerin bu beceriyi kazanması önem arz etmektedir.
Bu çalışmanın amacı, sekizinci sınıf fen bilimleri ders kitabındaki etkinlikleri sınıf içi sorgulama becerileri çerçevesinde incelemektir.  Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada 2019-2020 eğitim-öğretim yılından itibaren ders kitabı olarak kabul edilen 8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Çalışmada, veriler doküman incelemesi yöntemi ile toplanmıştır. Doküman incelemesi, çalışma ile ilgili bilgi içeren yazılı kaynakların analiz edilmesi ile veri elde edilmesini sağlamaktadır. Bu çalışmada sekizinci fen bilimleri ders kitabında yer alan beş farklı türde, toplamda 76 etkinlik NRC (2000), tarafından belirlenen sınıf içi sorgulama becerilerinin beş temel özelliği olan soru, kanıt, açıklama, karşılaştırma ve iletişim özellikleri açısından tek tek incelenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre; sekizinci sınıf fen bilimleri ders kitabındaki 76 etkinlikten sadece bir etkinlik sınıf içi sorgulama becerilerinin bütün özelliklerini içererek tam sorgulama olarak tespit edilmiştir. Etkinliklerin otuz iki tanesinde kısmi sorgulama görülürken kırk üç etkinlikte sorgulamaya rastlanmamıştır. Etkinliklerde en fazla görülen özellikler soru, kanıt, açıklama özellikleri iken en az görülen özelliğin karşılaştırma özelliği olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuçlara göre fen bilimleri ders kitabında sorgulamanın yer alması ve öğrencilere beceri olarak kazandırılması konusunda neler yapılması gerektiği ile ilgili araştırmacılara öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Inquiry skill involves asking meaningful questions, observing, making inferences, testing and sharing explanations. Inquiry skill is one of the lifelong learning skills that provide permanent learning in individuals. It is important for individuals to gain this skill from an early age. 
The purpose of this study is to examine the activities in the eighth grade science textbook within the framework of classroom inquiry skills. In the study in which qualitative research method was used, 8th Grade Science Textbook, which was accepted as a textbook since the 2019-2020 academic year, was used as a data source. In the study, the data were collected by document analysis method. Document analysis enables data to be obtained by analyzing written sources containing information about the study. In this study, a total of 76 activities in five different types in the eighth science textbook were examined one by one in terms of questions, evidence, explanation, comparison and communication features, which are the five main characteristics of classroom inquiry skills determined by NRC (2000). The data obtained in the study were analyzed by descriptive analysis method.
According to research results; Only one activity out of 76 activities in the eighth grade science textbook was identified as full inquiry, including all the features of in-class inquiry skills. While partial interrogation was observed in thirty-two of the activities, interrogation was not encountered in forty-three activities. The most common features in the activities were question, evidence, explanation features, while the least common feature was the comparative feature. According to the results, suggestions were made to the researchers about the inclusion of questioning in the science textbook and what should be done for students to gain skills.