Türkiye'de ordu-siyaset ilişkisi bağlamında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Cemal Tural'ın askeri ve siyasi faaliyetleri
Military and political activities of the Chief of the General Staff, General Cemal Tural, in the context of the military-political relationship in Turkey
Yazar: BERRİN NURCAN ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. ALAATTİN UCA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Askeri ilişkiler = Military relations ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Tural, Cemal = Tural, Cemal ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Ordu, Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyıl itibariyle modernleşme sürecinin temel kurumlarından ve koruyucularından biri haline gelirken bu durum müdahaleci ve militarist siyasi-askeri anlayışın egemen olmasına neden olmuştur. Bu geleneğin Cumhuriyet döneminde de devam etmesi nedeniyle ordunun siyasi yaşam ve sivil toplum üzerinde üstlendiği rol sıkça ele alınan bir konu olmuştur. Bu süreçte yaşanan askeri müdahaleler veya müdahale teşebbüslerinin yakın tarihimize kadar uzanan siyasi, sosyal ve ekonomik hayatı da etkilemiştir. Orgeneral Cemal Tural'ın siyasi ve askeri faaliyetleri çalışmanın merkezine alınarak Türkiye'de ordu siyaset ilişkisi 27 Mayıs Askeri Müdahalesi öncesinde ve sonrasında yaşanan gelişmeler doğrultusunda incelenmiştir. Bu doğrultuda Cumhuriyet Tarihi'nde ordu içinde ilk örgütlenmelerin İnönü döneminde başladığı, Kurmay Binbaşı Cemal Tural'ın da 1943'te kendi grubunu oluşturduğu görülmüştür. Zamanla CHP'den yönetimi devralan DP iktidarına karşı da birtakım cuntacılar türemiş, bu doğrultuda 1957'nin Aralık ayında 9 Subay Olayı meydana gelmiştir. 9 subayın sorgusunu yürüten Tümgeneral Tural, olaya karışan 8 subayın beraatına karar vererek 27 Mayıs öncesinde ordu içindeki darbe örgütlerinin gizli kalmasında rol oynamıştır. Nihayetinde 27 Mayıs 1960'ta ordu yönetime el koymuş, sıkıyönetim süreçlerinde Korgeneral Tural, İstanbul ve Ankara Örfi İdare Komutanlıkları gibi önemli görevler üstlenmiştir. Orgeneral Tural, 22 Ağustos 1964'te Kara Kuvvetleri Komutanlığına, 16 Mart 1966 tarihinde de Genelkurmay Başkanlığı görevine getirilmiştir.  Orgeneral Tural'ın Genelkurmay Başkanlığı döneminde, ülke içindeki sağ-sol çatışmaları ve irticai faaliyetlerin artması gibi nedenlerden dolayı sık sık askeri müdahale söylentileri dolaşmıştır. Tural'ın Genelkurmay Başkanlığı görevini dolduracağı sırada hükümete gözdağı vermek amacıyla bir takım resmi ve özel kurumlara yaptığı ziyaretler kamuoyunda ve siyasi çevrelerde tepkiyle karşılanmış, nihayetinde dönemin Adalet Partisi Hükümetince görev süresi uzatılmayarak emekliye sevk edilmiştir. Tural, emekliye ayrıldıktan sonra Millet Partisi Genel Başkanı olarak atıldığı siyasi yaşamını 1973 Genel Seçimleri sonuna kadar sürdürmüştür. 17 Aralık 1981'de Ankara'da vefat eden Emekli Orgeneral Tural'ın naaşı, İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verilmiştir.

Abstract:
While the army became one of the main institutions and protectors of the modernization process in the Ottoman Empire by the XIX century, this situation led to the dominance of interventionist and militarist politico-military mindset. Since this tradition continued in the Republican period, the role of the army on political life and civil society has been a frequently discussed subject. It has been observed that military interventions or attempts to intervene in this process have also affected by the political, social and economic life dating back to our recent history. By taking the political and military activities of General Cemal Tural into the center of the study, the relationship between the army and politics in Turkey was examined in line with the developments before and after the May 27 military intervention. In this way, it has been seen in the History of the Republic that the first organizations within the army started in the period of İnönü, and Staff Major Cemal Tural formed his own group in 1943. In time, some juntaists emerged against the Democrat Party government, which took over the administration from the Republican People's Party, and accordingly, 9 officers incidents occurred in December 1957. Major General Tural, who conducted the interrogation of 9 officers, decided to acquit the 8 officers involved in the incident and played a role in keeping the coup organizations in the army secret before 27 May. Finally, on May 27, 1960, the army took over the administration and Lieutenant General Tural undertook important duties such as the Istanbul and Ankara Customs Administration Commands during the martial law processes. General Tural was appointed as the Commander of the Land Forces on 22 August 1964 and as the Chief of the General Staff on 16 March 1966. During General Tural's term as Chief of Staff, rumors of military intervention frequently circulated due to reasons such as right-left conflicts within the country and the increase in reactionary activities. When Tural was about to complete his period of service as Chief of General Staff, his visits to a number of public and private institutions in order to intimidate the government were met with public and political reactions, and he was eventually retired by the Justice Party Government of the period without extending his term of office. After his retirement, Tural continued his political life as the Chairman of the Nation Party until the end of the 1973 General Elections. Retired General Tural passed away on December 17, 1981 in Ankara, and was buried in Istanbul Zincirlikuyu Cemetery.