Taekwondo sporcularının sporda zihinsel dayanıklılık düzeyinin antrenör- sporcu ilişkisine olan etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların aracılık rolü
The mediating role of basic psychological needs in the effect of taekwondoathletes' mental endurance level in sports on the coach-athlete relationship
Yazar: HAMİDE BIKCIN ÇETİNER
Danışman: DOÇ. DR. ERSAN TOLUKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenör = Trainer ; Antrenör = Trainer ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Taekwondo = Taekwondo ; Zihinsel dayanıklılık = Mental toughness ; Zihinsel dayanıklılık = Mental toughness

Özet:
Araştırma kapsamında taekwondo branşındaki sporcuların sporda zihinsel
dayanıklılık düzeylerinin antrenör-sporcu ilişkisine etkisinde temel psikolojik
ihtiyaçların aracılık rolünün belirlenmesi ve bu değişkenlerin ilişki düzeylerinin
incelenmesi amaçlanmıştır. Söz konusu değişkenler arasındaki olası ilişkileri
gösteren bir model kurulmuş ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak test
edilmiştir. Araştırmada, Deci ve Ryan (2000) tarafından geliştirilen; Kesici, Üre,
Bozgeyikli ve Sünbül (2003) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Temel
Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği", Sheard, Golby ve Van Wersch (2009) tarafından
geliştirilen; Altınbaş (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Sporda
Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği" ve Jowett ve Ntoumanis (2004) tarafından geliştirilen;
Altıntaş, Kazak Çetinkalp ve Aşçı (2012) tarafından Türkçeye uyarlaması "Antrenör-
Sporcu İlişki Ölçeği", 458 gönüllü sporcuya uygulanmıştır.
Katılımcıların sporda zihinsel dayanıklılık, temel psikolojik ihtiyaçları ve
antrenör-sporcu ilişkisi düzeylerine yönelik betimsel istatistikler (kişi sayısı,
minimum, maksimum, ortalama, standart sapma) hesaplanmıştır. Ayrıca bazı
demografik özelliklerine göre ilişki düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tek yönlü
varyans analizi (ANOVA) ve değişkenler arası olası ilişki düzeyi için yapısal eşitlik
modellemesi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda taekwondo sporcularının sporda zihinsel
dayanıklılıkları, temel psikolojik ihtiyaçları ve antrenör-sporcu ilişki düzeylerinin
yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından
incelendiğinde; temel psikolojik ihtiyaçlar değişkeninde yaş seviyesi yüksek
sporcular ile kadın sporcular lehine ve antrenör-sporcu ilişkisi değişkeninde ise yaş
seviyeleri yüksek sporcular ile antrenörü ile çalışma süresi uzun olan sporcularda
anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Ayrıca taekwondo sporcularının sporda zihinsel
dayanıklılık düzeylerinin temel psikolojik ihtiyaçlar aracı değişken olarak
kullanıldığında antrenör-sporcu ilişkisini etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Within the scope of the study, it was aimed to determine the mediating role of
basic psychological needs in the effect of the mental endurance levels of sportsmen
in the taekwondo branch on the coach-athlete relationship and to examine the
relationship levels of these variables. A model showing the possible relationships
between these variables was established and tested using structural equation
modeling. In research, developed by Deci and Ryan (2000); "Basic Psychological
Needs Scale" adapted into Turkish by Kesici, Üre, Bozgeyikli and Sünbül (2003),
developed by Sheard, Golby and Van Wersch (2009); "Mental Endurance Scale in
Sports" adapted into Turkish by Altınbaş (2015) and developed by Jowett and
Ntoumanis (2004); The "Trainer-Athlete Relationship Scale", adapted into Turkish
by Altıntaş, Kazak Çetinkalp, and Aşçı (2012), was applied to 458 volunteers.
Descriptive statistics (number of people, minimum, maximum, average,
standard deviation) were calculated for the participants' mental toughness, basic
psychological needs and trainer-athlete relationship levels in sports. In addition, oneway
analysis of variance (ANOVA) was used to determine the relationship levels
according to some demographic characteristics and structural equation modeling was
used for the possible relationship level between variables.
As a result of the research, it was determined that taekwondo athletes have high
levels of mental endurance, basic psychological needs and trainer-athlete relationship in
sports. When analyzed in terms of demographic variables; In the basic psychological
needs variable, there were significant differences in favor of high-age athletes and
female athletes, and in the trainer-athlete relationship variable, between athletes with
high age levels and athletes with a long working time with their coach. In addition, it has
been found that the mental endurance levels of taekwondo athletes in sports affect the
trainer-athlete relationship when basic psychological needs are used as a tool.