Endoskopi ve kolonoskopi işlemi yapılan hastalarda gastrointestinal sistem kanserleri ile ilişkili olan faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors associated with gastrointestinal system cancers in patients undergoing endoscopy and colonoscopy procedure
Yazar: BARIŞ İNAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜNAY CAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Endoskopi = Endoscopy ; Gastrointestinal neoplazmlar = Gastrointestinal neoplasms ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Kolonoskopi = Colonoscopy ; Mide hastalıkları = Stomach diseases ; Mide neoplazmları = Stomach neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Giriş ve Amaç: İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve
Araştırma Hastanesi'ne gastroskopi ve kolonoskopi işleminin uygulanması amacıyla başvuru
yapan hastalarda gastrointestinal sistem kanserleri ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi,
değerlendirilmesi ve bu durumun halk sağlığı açısından öneminin vurgulanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel araştırma yöntemiyle yapılan bu çalışmanın evrenini İstanbul
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne 2018
yılının eylül, ekim ve kasım aylarında gastroskopi ve kolonoskopi işlemi yapılması amacıyla
başvuran hastaların tamamı oluşturmaktadır. Değerlendirmede katılımcıların sosyodemografik
özellikleri, alışkanlıkları (sigara, alkol, beslenme, spor yapma), hastalıkları, kullandığı ilaçlar,
kan grupları ele alınmıştır. Araştırmaya katılan hastaların, anksiyete ve depresyon düzeylerinin
değerlendirilmesinde, anksiyete ve depresyon belirtilerinin tarandığı, hastanın kendisi
tarafından doldurulan Türkçe çevirisinin geçerliliği Prof. Dr. Ömer Aydemir tarafından yapılan
hastane anksiyete depresyon ( HAD ) ölçeği 14 soruluk formu kullanılmıştır.
Çalışmada evren İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve
Araştırma Hastanesi'ne 2018 yılının eylül, ekim ve kasım aylarında gastroskopi ve kolonoskopi
işlemi yapılması amacıyla başvuran hastalar olarak belirlenmiştir. Uygulanan anketler,
araştırmaya katılan hastalar tarafından okunup yanıtlanmış ve ölçekteki test sorularındaki
kendilerine en uygun seçenek işaretlenmiştir. Verilerin analizi SPSS 20.0 paket programı ile
yapılmıştır.
Bulgular: 2018 eylül, ekim ve kasım aylarında gastroskopi ve kolonoskopi işlemi yapılması
amacıyla başvuran bireylerden 813 kişiye anket uygulanmıştır. Ancak bazı katılımcıların anketi
tamamlayamamaları, eksik cevap vermeleri veya HAD ölçeğini yapmamaları nedeniyle 764
kişinin anketleri analizlere dahil edilmiştir. Katılımcıların %12,4'üne SSK teşhisi konulmuştur.
SSK tanısı konulanların 67'si kolorektal kanser, 22'si mide kanseri ve 6'sı ise özofagus kanseri
vakasıdır. SSK için analizler yapıldığında erkeklerde, ileri yaşta olanlarda, A kan grubu 
olanlarda, sigara içenlerde, alkol kullananlarda, sedanter hayatı olanlarda, ailesinde kanser
olanlarda ve özellikle ailesinde SSK olanlarda, sindirim sisteminde polipleri olanlarda, obez
olanlarda, FEA olanlarda, PPİ kullanım öyküsü olanlarda, kemoterapötik kullanım öyküsü
olanlarda, kırmızı et ve et ürünleri daha fazla tüketenlerde, meyve ve lifli gıda tüketimi az
olanlarda, yemekleri çok tuzlu ve çok yağlı tüketenlerde, anksiyete puanları yüksek olanlarda
SSK tanısı alma yüzdeleri daha fazla olup bu farklar istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur
(p<0,05).
Sonuçlar: SSK tanısı alanlar ile almayanlar karşılaştırıldığında iki grubun özellikleri açısından
pek çok yönden farklılıklara sahip olduğu gözlemlenmiştir. Hem kan grubu, ailede kanser
varlığı, ileri yaş, cinsiyet gibi değiştirilemez faktörler açısından benzeşmediği, hem de sigara,
alkol, beslenme alışkanlıkları, spor yapma vb. kişinin kontrol altına alabileceği faktörler
yönünden iki grubun farklı oldukları gözlemlenmiştir. Bu nedenle SSK için tek bir risk faktörü
söz konusu olmayıp pek çok faktörün gelişmesinde etkili olduğu saptanmıştır. Kanser dünyada
mortalite nedenleri incelendiğinde ikinci sırada yer almaktadır ve kanser insidanslarına
bakıldığında ise SSK ilk sıralarda yer almaktadır özellikle kolorektal kanser. Bu nedenle SSK
önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ailesinde SSK olanlarda görülme sıklığının fazla olması
nedeniyle bu bireyler başta olmak üzere topluma erken teşhis için taramanın önemi
vurgulanmalı özellikle değiştirilebilir risk faktörleri açısından (örneğin beslenme alışkanlıkları,
sigara, alkol kullanımı gibi) bireylere sağlık eğitimi verilip yaşam tarzı değişikliği yapılmasının
önemi anlatılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sindirim Sistemi Kanserleri (SSK), Kolorektal Kanser (KRK), Mide
Kanseri, Gastroskopi, Kolonoskopi, Polip, Anksiyete, Depresyon, Sigara, Alkol

Abstract:
Introduction and Aim: It is aimed to identify and evaluate the factors associated with
gastrointestinal system cancers in patients applying to Istanbul Sağlık Bilimleri University
Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital for the purpose of applying
gastroscopy and colonoscopy, and to emphasize the importance of this situation in terms of
public health.
Material and Methods: The target population of this study, which is carried out with a crosssectional research method, is the patients who applied to Istanbul Sağlık Bilimleri University
Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital for the purpose of performing
gastroscopy and colonoscopy in September, October and November of 2018. In the evaluation,
the socio-demographic characteristics, habits (smoking, alcohol, nutrition, sports), diseases,
medications and blood groups of the participants were discussed. In the evaluation of the
anxiety and depression levels of the patients participating in the research, the 14-questionnaire
form of the hospital anxiety depression (HAD) scale, which was made by the professor Ömer
Aydemir, whose validity of the Turkish translation filled in by the patient himself, was used.
In the study, the target population was determined as the patients who applied to Istanbul Health
Sciences University Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital for the purpose
of performing gastroscopy and colonoscopy in September, October and November of 2018. The
questionnaires that were applied were read and answered by the patients participating in the
research and the most suitable option for the test questions in the scale was marked. The analysis
of the data was done with SPSS 21.0 package program.
Findings: A questionnaire was applied to 813 individuals who applied for gastroscopy and
colonoscopy in September, October and November 2018. However, the surveys of 764 people
were included in the analysis due to the fact that some participants could not complete the
questionnaire, gave an incomplete answer or did not answer the HAD scale. 12.4% of the
participants were diagnosed with DSC. Of those diagnosed with DSC, 67 were colorectal
cancer, 22 were stomach cancer and 6 were esophageal cancer.
When analyzes are made for DSC, the percentages of diagnosing DSC are higher in men, older
people, those with blood type A, smokers, those who drink alcohol, those with sedentary life,
those with cancer in their family, and those who have DSC in their family, those with polyps in
the digestive system, those who are obese, those who have iron deficiency anemia,
have a history of PPI use, those with a history of chemotherapeutic use, those who consume
more red meat and meat products, those who have low fruit and fiber food consumption, those
who consume very salty and very fatty foods, and those with high anxiety scores, and these
differences were found statistically significant. (p<0,05).
Conclusions: Comparing those who were diagnosed with DSC and those who did not, it was
observed that the two groups had differences in many aspects. It has been observed that the two
groups are different in terms of both irreversible factors such as blood group, cancer in the
family, advanced age, gender, and factors that can be controlled by a person such as smoking,
alcohol, eating habits, and sports. For this reason, there is no single risk factor for DSC, and
many factors have been found to be effective in DSC development. Cancer is in the second
place when the causes of mortality are examined in the world, and DSC is in the first place
when cancer incidences are examined, especially colorectal cancer. For this reason, DSC is an
important public health problem. The importance of screening for early diagnosis to the society,
should be emphasized especially to these individuals who have DSC in their families with high
incidence, and especially the importance of providing health education and lifestyle changes
should be explained in terms of changeable risk factors (eg diet habits, smoking, alcohol use).
Keywords: Digestive System Cancers (DSC), Colorectal Cancer (CRC), Stomach Cancer,
Gastroscopy, Colonoscopy, Polyp, Anxiety, Depression, Smoking, Alcohol