Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarındaki dilsel kültürel ögeler ve bu ögelerin dil becerilerine göre dağılımı
The linguistic-cultural elements in Turkish language and Turkish culture textbooks and their distribution accordingto language skills
Yazar: FATMA OSKAY
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ÖRGE YAŞAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türk kültürü = Turkish culture ; Türk kültürü dersi = Turkish culture lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe metinler = Turkish texts ; Türkçe ve Türk kültürü dersi = Turkish and Turkish culture course

Özet:
Dil, kültürün dış dünyada somutlaşmış aynasıdır. İnsan dünyaya geldiği ilk andan 
itibaren ana dilinin kültür bağlamında yetişir. Ancak insanlar bazen çeşitli sebeplerle göç 
ederek iki dilli ortamlarda yaşamak zorunda kalabilir. İki dilin aynı anda konuşulduğu bir 
ortamda doğup büyüyen çocuklar, kendi kültürlerine daha az maruz kalmaktadır. Bu durum 
yurt dışında doğup büyüyen çocukların, kendi kültürlerini tam olarak öğrenmelerini 
zorlaştırmaktadır. Bu zorluğu aşabilmek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yurt 
dışında yaşayan Türk çocukları için Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları hazırlanmıştır. Bir 
dili, kültürden bağımsız düşünmek mümkün değildir. Kültür ediniminde önemli olan 
ögelerden birinin dilsel kültürel ögeler olduğu düşüncesinden hareketle yapılan bu 
çalışmada, 2018 Türkçe ve Türk Kültürü Öğretim Programına göre hazırlanmış ve 2019-
2020 eğitim öğretim yılından itibaren kullanılmaya başlanan Türkçe ve Türk Kültürü 5, 6, 7 
ve 8. seviye ders kitapları dilsel kültürel ögeler açısından incelenmiştir. Türkçe dersi aynı 
zamanda beceri temelli bir ders olduğu için belirlenen dilsel kültürel ögelerin dört temel dil 
becerisine göre dağılımları tespit edilmiştir. Bu bağlamda dilsel kültürel ögelere ne düzeyde 
ve ne kadar yer verildiği, bunların hangi dil becerisiyle ilişkilendirildiği araştırmanın amacını 
oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden doküman 
incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarındaki dilsel kültürel 
ögelerin dil becerileriyle ilişkisini ortaya koymak için de içerik analizinden yararlanılmıştır. 
Yapılan incelemeler sonucunda ders kitaplarında en fazla mecazi sözcüklerin ve deyimlerin 
kullanıldığı, atasözlerin kullanım sıklıklarının yeterli olmadığı ve tekerlemelerin ise hiç kullanılmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlardan hareketle çeşitli 
önerilerde bulunulmuş ve çalışmanın, benzer çalışmalara ışık tutacağı düşünülmüştür.

Abstract:
Language is the concrete reflection of culture in the external world. From the moment 
a person is born, they are raised in the context of their mother tongue's culture. However, 
sometimes individuals may have to live in bilingual environments due to various reasons, 
such as migration. Children born and raised in environments where two languages are spoken 
simultaneously are exposed to their own culture less. This situation makes it difficult for 
children born and raised abroad to fully learn their own culture. In order to overcome this 
difficulty, Turkish language and Turkish culture textbooks have been prepared by the 
Ministry of National Education for Turkish children living abroad. It is not possible to think 
of a language independently of culture. Based on the idea that linguistic-cultural elements 
are one of the important elements in cultural acquisition, this study examines Turkish 
language and Turkish culture textbooks for 5th, 6th, 7th, and 8th grades, prepared according 
to the 2018 Turkish Language and Turkish Culture Teaching Program and used starting from 
the 2019-2020 academic year, in terms of linguistic-cultural elements. Since Turkish 
language lessons are also skill-based, the distribution of linguistic-cultural elements 
according to the four basic language skills has been determined. In this context, the aim of 
the research is to determine to what extent and to what extent linguistic-cultural elements are 
included, and how they are associated with which language skill. In line with this aim, the 
document analysis method, one of the qualitative research methods, has been used. Content 
analysis has also been used to reveal the relationship between linguistic-cultural elements in 
Turkish language and Turkish culture textbooks and language skills. As a result of the examinations, it has been determined that figurative and idioms are the most used in 
textbooks, the frequency of use of proverbs is not sufficient, and nursery rhymes are not used 
at all. Based on the results obtained in the study, various recommendations have been made, 
and it is thought that the study will shed light on similar studies.