İnsan üzerinde deney ve deneme suçları
Crimes of experiment and testing on human beings
Yazar: EZGİ AYGÜN EŞİTLİ
Danışman: PROF. DR. METİN FEYZİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Deneyler = Experiments ; Hukuka aykırılık = Unlawful ; Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Kobaylar = Guinea pigs ; Suç = Crime ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; İnsan = Human ; İnsan bedeni = Human body ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan üzerinde deney ve deneme suçları, 5237 sayılı TCK' nun 90. maddesinde düzenlenmiştir. İnsan üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel deneyin ceza sorumluluğunu gerektirmemesi için kural olarak;a) Deneyle ilgili olarak yetkili kurul veya makamlardan gerekli iznin alınmış olması,b) Deneyin öncelikle insan dışı deney ortamında veya yeterli sayıda hayvan üzerinde yapılmış olması,c) İnsan dışı deney ortamında veya hayvanlar üzerinde yapılan deneyler sonucunda ulaşılan bilimsel verilerin, varılmak istenen hedefe ulaşmak açısından bunların insan üzerinde de yapılmasını gerekli kılması,d) Deneyin, insan sağlığı üzerinde öngörülebilir zararlı ve kalıcı bir etki bırakmaması,e) Deney sırasında kişiye insan onuruyla bağdaşmayacak ölçüde acı verici yöntemlerin uygulanmaması,f) Deneyle varılmak istenen amacın, bunun kişiye yüklediği külfete ve kişinin sağlığı üzerindeki tehlikeye göre daha ağır basması,g) Deneyin mahiyet ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirmeye dayalı olarak açıklanan rızanın yazılı olması ve herhangi bir menfaat teminine bağlı bulunmaması gerekir.Hasta olan insan üzerinde rıza olmaksızın tedavi amaçlı denemede bulunan kişi hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, bilinen tıbbî müdahale yöntemlerinin uygulanmasının sonuç vermeyeceğinin anlaşılması üzerine, kişi üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel yöntemlere uygun tedavi amaçlı deneme, ceza sorumluluğunu gerektirmez. Açıklanan rızanın, denemenin mahiyet ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirmeye dayalı olarak yazılı olması ve tedavinin uzman hekim tarafından bir hastane ortamında yapılması gerekir.

Abstract:
The crime of experiment and trial on human being is included under the scope of the new Turkish Penal Code (TPC) no. 5237, art. 90.In order for a consensual scientific experiment on humans to be free from criminal responsibility:a) Necessary permits must have been obtained regarding the experiment from authorized councils or authorities,b) The experiment must have been first done in non-human experimentation environments or on a sufficient number of animals,c) The scientific data arrived at as a result of experiments done in non-human experimentation/trial environments or on animals must render it necessary to test or experiment also on humans in order to achieve the desired result,d) The experimentation must have no foreseeable harmful or permanent effects on human health,e) During the experimentation, methods that inflict pain to the person to a degree that is not in conformity with human dignity must not be used,f) The purpose aimed with the experiment must weigh heavier than the danger to the person?s health and the burden of the process on the person,g) There must be a consent expressed in writing with sufficient information about the nature and consequences of the experiment, independent from any personal interests.Treatment-oriented trial in conformity with consensual scientific methods administered to the person after it becomes evident that known medical intervention methods will not yield any results does not give rise to criminal liability. The consent given must be in writing and based on sufficient information about the nature and consequences of the trial, and the treatment must be administered by a specialized physician in a hospital environment.