Osmanlı yenileşme hareketleri içerisinde Selimiye Kışlası ve yerleşim alanı
Selimiye Military Barracks and Selimiye settlement district in Ottoman modernisation project
Yazar: M. GÖZDE RAMAZANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NURAN KARA PİLEHVARİAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kavramsal açıdan eş zamanlı olarak yapılan Selimiye Kışlası ve yerleşim alam, gerçekte bir yapılar topluluğu, bir külliyedir. Bu çalışma, külliyeyi oluşturan birimleri mimarlık tarihi açısından ele alırken, birimlerin oluşturduğu bütünü kurgulamayı hedeflemektedir. Aynı zamanda, mimarî ürünü ortaya koyan tarihsel arkapîam vurgulayarak oluşumun anlamsal boyutuna açıklama getirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, dönemin özgün kaynaklan (dönemin görgü tanıklarının ve tarihçilerinin yazdıkları; arşivlerde bulunan resmî yazışmalar, inşaat ve maliye kayıtlan, raporlar, vakfiyeler gibi arşiv belgeleri) ışığında, Selimiye'nin, anlamlı görünen bütün boyutlarının irdelenmesine özen gösterilmiştir. Yapılar topluluğu, işlevsel açıdan Selimiye Kışlası ve Selimiye yerleşim alam olmak üzere iki büyük alt başlık halinde ele alınmıştır. Kışla ile bağlı birimleri ise mimarî açıdan, HI. Selim'in yaptırdığı (1808'de yakılan) ilk taşla ve II. Mahmut'un yaptırdığı (günümüzde de varlığım sürdüren) ikinci kışla başlıkları altında incelenmiştir. Sentez yapılması sırasında, ulaşılabilen bütün belgeler ve bilgiler, biri yapısal ve diğeri anlamsal açılarından olmak üzere iki farklı okumayla değerlendirilmiştir. Dönem belgelerinin elverdiği ölçüde, Selimiye yerleşim alanım oluşturan birimlerin mimarîlerine ve yerleşim alarmım bütününe ilişkin tespitler yapılmıştır. Gerek III. Selim'in, gerekse II. Mahmut'un yaptırdığı kışla binalanna ilişkin oldukça detaylı yapısal çözümlemelere ulaşılmış ve her iki kışlanın da erken dönemlerindeki mimarî yapılan ortaya çıkanlmışur. Araştırmanın özgün belgelere dayanması, konunun bu güne dek yanlış bilmen ya da hiç bilinmeyen yönlerinin de aydınlatılmasını sağlamıştır. Konunun anlamsal açıdan değerlendirilmesi, bu büyük yapılar topluluğunun, bir bütün halinde, inşa aşamasından başlayarak Osmanlı yenileşme hareketinin mimarîye yansımasını simgelediğim" ortaya koymuştur. Selimiye'nin geleneksel düzenden modern sisteme geçişin başlangıcım oluşturduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Selimiye, Selimiye yerleşim alam, Osmanlı yenileşmesi, kışla, askerî

Abstract:
The Selimiye Military Barracks and the Selimiye settlement district in Istanbul were constructed as components of a simultaneous imperial building campaign, and form a complex of buildings that stand to this present day. This study presents a reading of the complex, as regards its architectural history; in an attempt to draw together its individual components in a unified whole. Drawing its material from Ottoman documents recording the details of its original construction (i.e. 19th century historic texts; vakfiyes and archival records) the study aims to cast light on all historically significant issues related to the complex. The Selimiye building complex has been examined under two inter-related headings: The barracks and the settlement district. The history of the barracks and its ancillary buildings is reconstructed in two successive peroids, beginning with the initial barracks building constructed during the reign of Sultan Selim III (which was burned down in 1808) and the latter building constructed during the reign of Sultan Mahmut II (the present-day barracks). The conclusion of the study presents evaluations on both the constructional history of the complex and its iconological meaning. The architectural characteristics of the individual buildings in the settlement district and the features of the complex as a whole have been presented in light of archival evidence. On the other hand, the historical material at reach has enabled a detailed architectural account of the original qualities of both barracks buildings. The fact that the study rests on original documents and archive records has given ground to introduce new historical data on the subject and also to modify the body of existing knowledge. The discussion pertaining to the meaning of the complex concludes that the construction of this imperial complex may be conceived as a reflection of the Ottoman modernisation project. The Selimiye complex may be addressed to mark the beginning of the transition from a traditional system to a modern one. Keywords: Selimiye; Selimiye settlement district; Ottoman modernisation; barracks; military. Xll