Antik Dönem kozmetik kapları
Ancient Period cosmetic vessels
Yazar: MERVE İPEK
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT KAPLAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Kaplar = Pots ; Koku = Odor ; Kozmetikler = Cosmetics ; Parfüm = Parfume ; Parfüm şişeleri = Flacons ; Seramik kaplar = Ceramic pots

Özet:
Kozmetik, antik dönemden günümüze kadar hayatımızın birçok alanında yer almıştır. Kozmetik alanında kullanılan tütsü, kokulu bitkiler, parfüm, kokulu yağlar ve kokulu merhemlerin doğu kökenli olduğu düşünülmektedir. Daha sonra Mısır, Yunan ve Roma coğrafyasına yayıldığı bilinmektedir. Kozmetik ürünlerinin günlük yaşamda, cenaze ve kurban ritüellerinde, ibadet sırasında ve tıbbi alanlarda kullanıldığı görülmektedir.
Kozmetik ile ilgili ilk bilgiler, Mısır'dan yayıldığı fikrini doğurmuştur. Kozmetik alanında en çok tercih edilen ürün parfüm olmuştur. Parfümün tarihçesinin günümüzden 5 bin yıla kadar uzandığı bilinmektedir. Araştırmalar sonucunda ilk parfümlerin ecza karışımı olarak tıbbi amaçlı kullanıldığı ve süslenme, güzel kokma, ölüleri dini ritüellere hazırlamak, kötü ruhlardan arınmak için kullanıldığı anlaşılmıştır. Bu kokular, kokulu yağlar ve merhemler sadece insanlar tarafından değil kullanılmamış, hayvanlara da sahiplerinin istediği kokular sürülmüştür.
Dioscorides, Plinius ve Theophrastus çalışmalarında kozmetik konusunda önemli bilgiler vermektedir. Kozmetik ürünlerin muhafaza edilmesi için vazo ve şişelere ihtiyaç duyurulmuştur. Bu nedenle ihtiyacı karşılamak için pişmiş toprak, cam, metal, taş malzemelerini kullanarak vazo üretimi yapmıştır. Vazoların ise madde, malzeme ve buluntu yerine göre isimlendirilmiştir. Seramiklerin üzerindeki betimlemeler, buluntu alanları, antik kaynaklar ve analizler nerelerde ve nasıl kullandığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Antik Dönem, Kozmetik, Parfüm Kabı, Bitki, Koku.

Abstract:
Cosmetics has taken place in many areas of our lives from ancient periods to the present day. In the field of cosmetics, incense, fragrant plants, perfumes, fragrant oils and fragrant ointments are thought to be of Eastern origin and so is known to spread to the geography of Egypt, Greece and Rome. It is seen that cosmetic products were used in daily life, funeral and sacrifice rituals, during worship and in medical fields.
The first information about cosmetics has given rise to the idea of its spreading from Egypt. Perfume was the most preferred product in the field of cosmetics. It is known that the history of perfume is extended to 5 thousand years. As a result of studies, it was understood that the first perfume was used for medicinal purposes as a mixture of medicine and adoration, good smelling, to prepare the dead to religious rituals and to cleanse the evil spirits. These aromas, fragrant oils and ointments were not only used by humans, but animals were applied with smells that the owners wanted.
Dioscorides, Plinius and Theophrastus provided important information about cosmetics in their works. The need for vases and bottles were announced for the preservation of cosmetic products. For this reason, vases were produced by using terracotta, glass, metal and stone materials to satisfy this need. The vases are named according to their substances, materials and place of finding. The depictions, finds, ancient sources and analyzes on the ceramics show where and how they are used.
Keywords: Ancient Period, Cosmetic, Perfume Vessel, Plant, Fragrance.