Engelli çocuk ebeveynlerinin umutsuzluk düzeyleri ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki
The relation between hopelessness level and problem solving skills of parents of children with disabilities
Yazar: DİLEK KONUKBAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ ARSLAN
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
IV. ÖZET Araştırma, çeşitli derecelerde engelli çocuğa sahip anne babaların umutsuzluk düzeyleri ve problem çözme becerilerini bazı değişkenlere göre (anne-baba yaşı, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, çocuk sayısı, çocuğun engeli, yaşı, cinsiyeti, özel eğitim süresi ve teşhis zamanı, ebeveynlerin bilgi düzeyi, sosyal destek, ilişkilerinde sorun yaşama ve danışmanlık alma durumları) incelemek ve problem çözme becerileri ile umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma, Ankara ilindeki özel eğitim merkezlerini temsil edecek şekilde seçilen 12 özel ve iki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmak üzere, toplam on dört özel eğitim merkezinde, Aralık 2004-Nisan 2005 tarihleri arasında araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırma kriterlerine uygun 281 engelli çocuğun anne ve babası ile yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Aile Tanıtıcı Bilgi Formu", Umutsuzluk düzeylerini belirlemek için, "Beck Umutsuzluk Ölçeği" ve Problem çözme becerilerini belirlemek için, "Problem Çözme Envanteri" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, Frekans Dağılımları, Aritmetik Ortalama, Standart Sapma, Student t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Tukey's HSD Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve uygulanan ölçekler için güvenirlik analizinde Cronbach Alfa değeri kullanılarak SPSS 12.0 paket programında analiz edilmiştir. Değerlendirme sonuçlarına göre; Anne ve babaların, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve bu ölçeğin alt ölçeklerinden, Gelecek İle ilgili Duygular ve Beklentiler, Motivasyon Kaybı ve Umut ölçeklerinden aldıkları puanlar arasında ve Problem Çözme Envanteri ve bu envanterin alt ölçeklerinden, Aceleci, Düşünen, Kaçıngan ve Planlı Yaklaşım ölçeklerinden aldıkları puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı, Değerlendirici ve Kendine Güvenli Yaklaşım alanlarındaki farkın ise istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Anne ve babaların yaşının, eğitim ve gelir düzeyinin, çocuğun engel durumunun, yaşının, aldığı özel eğitim süresinin, ebeveynlerin çocuğun engeli ile ilgili bilgi düzeyinin, yeterli yardım ve destek alma, eşi ile ilişkilerinde sorun yaşama ve sağlık personelinden danışmanlık alma durumlarının, umutsuzluk düzeyleri üzerinde etkili faktörler olduğu, engelli çocuğun cinsiyetinin, ailenin çocuk sayısının ve çocuğun engel durumunun teşhis zamanının ise umutsuzluk düzeyleri üzerinde etkili olmadığı bulunmuştur. Anne ve babanın, eğitim ve gelir düzeyinin, çocuğun engel durumunun, yaşının, çocuğun engel durumunun teşhis zamanının, ebeveynlerin çocuğun engeli ile ilgili bilgi 91düzeyinin, yeterli yardım ve destek alma, eşi ile ilişkilerinde sorun yaşama ve sağlık personelinden danışmanlık alma durumlarının, problem çözme becerileri üzerinde etkili faktörler olduğu, anne ve babanın yaşının, çocuğun aldığı özel eğitim süresinin, cinsiyetinin ve ailenin çocuk sayısının ise problem çözme becerileri üzerinde etkili faktörler olmadığı bulunmuştur. Anne ve babaların Umutsuzluk Ölçeği ile Problem Çözme Envanteri puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ve ebeveynlerin umutsuzluk düzeyleri arttıkça problem çözme becerileri konusunda kendilerini daha yetersiz olarak algıladıkları belirlenmiştir. Araştırma sonunda, araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda bazı önerilerde bulunulmuştur. 92

Abstract:
SUMMARY The Relation Between Hopelessness Level and Problem Solving Skills of Parents of Children with Disabilities The present study investigated and indicated the relation between the hopelessness level and problem-solving abilities of the parents of children with different disabilities, related to some variables such as parents' age, education status, amount of income, number of offsprings, type of disability of the child, child's age and sex, amount of time spent in special care centers, time of diagnosis, social support, the problems experienced between the spouses, information level of the family regarding the illness, and other counselling services. This research consisted of 281 parents of children with disabilities, from a representative sample of twelve private and two goverment issued special care centers/schools in Ankara, between December 2004 and April 2005. In order to gather data from the participants; "Family Descriptive Information Sheet", a questionnere developed by the researcher, Beck's Hopelessness Scale (BHS) and Problem Solving Inventory (PSI) were used. The data collected from the families were then analysed by using SPSS 12.0 program to get Frequency Distribution, Arithmethic Average, Standart Deviation, Student t-Test, Variance Analysis, Tukey HSD Test, Pearson Correlation Coefficient and Cronbach Alpha values. The results of the parents on the BHS' "Future Expectations", "Loss of Motivation" and "Hope" scales indicated no difference between mother and father statistically. There were no significant differences found between fathers and mothers when subscales of PSI were considered, except for the Approach Evaluation Style and Problem Solving Confidence. The parents' age, level of education, amount of income, type of disability of the child, child's age, amount of time spent in special care centers, information level of the family regarding the illness, the problems experienced between the spouses, social and spouse support as well as other counselling services were found to be effective on the level of hopelessness. Child's sex, number of offsprings and time of diagnosis were found not to be effective on the level of hopelessness of the parents. The parents' level of education, amount of income, type of disability of the child, child's age, time of diagnosis, information level of the family regarding the illness, social and spouse support, the problems experienced between the spouses and support from the proffessionals were found to be the effective factors on problem-solving, where, the factors of 93parents' age, child's sex, amount of time spent in special care centers and number of offsprings were found not to be that effective. A statistical and a positive correlation was found between the Parents' Hopelessness Scale and the Problem Solving Inventory. It was also found that as the parents' hopelessness level increases, their dealing with the problems (problem-solving) decreases. At the end of the research, some suggestions were made on the current findings. 94