Kalça ve diz artroplasti ameliyatları sonrasında hastaların kognitif fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of patients' cognitive functions after hip and knee artroplasty surgery
Yazar: GÖKÇE CERİD ARAT
Danışman: PROF. DR. RECEP AKSU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
ÖZET Amaç: Bu çalışmada kalça ve diz artroplasti ameliyatları öncesinde ve sonrasında hastaların kognitif fonksiyonlarının değerlendirilmesi, cerrahi sonrasında bu fonksiyonların etkilenip etkilenmediğinin ortaya çıkarılması ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Materyal ve Metod: Bu çalışmaya elektif şartlarda koksartroz ve gonartroz nedeni ile total kalça ve diz artroplasti ameliyatları yapılan ve femur boyun fraktürü nedeni ile parsiyel kalça protezi (hemiartroplasti) yapılan; ASA I-III, 18 yaş ve üzeri 135 hasta dahil edildi. Hastalar preoperatif değerlendirildi; yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, eğitim durumu, kronik hastalıkları, ilaç kullanımı, ASA skoru, MET (metabolik eşdeğer) skoru kaydedildi. Hastalara cerrahi öncesi eğitim seviyelerine uygun olacak şekilde mini mental durum testi uygulandı. Genel anestezi + periferik sinir bloğu uygulanan hastalar (N=69), spinal anestezi + periferik sinir bloğu uygulanan hastalar (N=27) ve kombine spinal-epidural blok uygulanan hastalar (N=39) çalışmaya dahil edildi. Hastaların kalp atım hızı, ortalama arter basıncı, oksijen satürasyonu, vücut ısısı ve Bispektral İndeks idüksiyon sonrası ve spinal anestezi uygulandıktan sonra 1. dakikadan başlanarak her 5 dakika aralıklarla 30 dakika boyunca ve 1. saat, 2. saat olacak şekilde saatlik ölçümler alınarak kaydedildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların postoperatif 0.-30.-60. dakika, 6., 12. ve 24. saatlerde Vizuel Analog Skalası skoru, ortalama arter basıncı, kalp atım hızı, ek analjezik ihtiyacı; kayıt altına alındı. Tüm hastalara postoperatif 24. saat ve 1. ayda mini mental durum testi tekrar uygulandı.
Bulgular: Mini mental test puanlarında %10'luk azalma görülen hasta sayısı 24. saatte 13 (%9.6), birinci ayda 16'dır (%11.9). Cerrahi sonrası erken dönemde total kalça artroplasti ve hemiartroplasti cerrahi tipindeki mini mental durum testi skorlarındaki azalma yüzdesi total diz artroplasti uygulananlardan anlamlı olarak fazlaydı (p=0.030). Total kalça artroplasti uygulanan hastalarda postoperatif kognitif disfonksiyon görülme sıklığı total diz artroplastiye göre daha yüksek oranda gözlenmiştir (p=0.025). Hemiartroplasti uygulanan hastalarda postoperatif kognitif disfonksiyon görülme sıklığı total diz artroplastiye göre daha yüksekti (p=0.048). Cerrahi sonrası erken dönemde,
x
koroner arter hastalığı olanların kognitif fonksiyonlarındaki azalma yüzdesi, istatistiksel olarak yüksekti (p= 0.001). Anestezi tipi, cinsiyet, yaş, ASA skoru, hemoglobin düşüşü ve eğitim düzeyi ile postoperatif kognitif disfonksiyon arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Birinci aydaki postoperatif kognitif disfonksiyon ile incelenen risk faktörleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmada cerrahi sonrası erken dönemde total kalça artroplasti ve hemiartroplasti cerrahisinin total diz artroplasti cerrahisine göre postoperatif kognitif disfonksiyon açısından daha yüksek bir riske sahip olduğunu, ayrıca koroner arter hastalığı olanların koroner arter hastalığı olmayanlara göre daha yüksek riskli olduğunu gözlemledik.
Anahtar Kelimeler: Kognitif Disfonksiyon, Nörokognitif Testler, Kalça ve Diz Artroplastisi

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to evaluate the cognitive functions of patients before and after hip and knee arthroplasty operations, to reveal whether these functions are affected after surgery and to evaluate the affecting factors.
Materials and Methods: 135 patients, ASA I-III, aged 18 and over, who underwent total hip and knee arthroplasty operations due to coxarthrosis and gonarthrosis under elective conditions, and who underwent partial hip replacement (hemiarthroplasty) due to femoral neck fracture were included in this study. The patients were evaluated preoperatively; age, gender, body mass index, educational status, chronic diseases, drug use, ASA score, MET (metabolic equivalent) score were recorded. A mini mental state test was applied to the patients in accordance with their pre-surgical education level. Patients who underwent general anesthesia + peripheral nerve block (N=69), patients who underwent spinal anesthesia + peripheral nerve block (N=27), and patients who underwent combined spinal-epidural block (N=39) were included in the study. The heart rate, mean arterial pressure, oxygen saturation, body temperature, and bispectral index of the patients were recorded after induction and after spinal anesthesia, hourly measurements were taken at every 5 minute intervals for 30 minutes and at 1 hour and 2 hours, starting from the 1st minute. Visual Analogue Scale score, mean arterial pressure, heart rate, and additional analgesic requirement of the patients included in the study were recorded at the postoperative 0th-30th-60th minutes, 6th, 12th and 24th hours. The mini mental state test was re-applied to all patients at the postoperative 24th hour and 1st month.
Results: The number of patients with a 10% decrease in mini mental test scores was 13 (9.6%) at the 24th hour and 16 (11.9%) at the first month. The percentage of decrease in mini mental state test scores in hip arthroplasty and hemiarthroplasty surgery type in the early postoperative period was significantly higher than those who underwent total knee arthroplasty (p=0.030). In patients who underwent total hip arthroplasty, the incidence of postoperative cognitive dysfunction was higher than in total knee arthroplasty (p=0.025). The incidence of postoperative cognitive dysfunction in patients who underwent
xii
hemiarthroplasty was higher than in total knee arthroplasty (p=0.048). In the early postoperative period, the percentage of decreased cognitive function in patients with coronary artery disease was statistically high (p= 0.001). No statistically significant correlation was found between anesthesia type, gender, age, ASA score, hemoglobin decrease and education level and postoperative cognitive dysfunction. No statistically significant correlation was found between the postoperative cognitive dysfunction at the first month and the risk factors examined.
Conclusion: In this study, we observed that total hip arthroplasty and hemiarthroplasty surgery in the early postoperative period has a higher risk of postoperative cognitive dysfunction than total knee arthroplasty surgery, and that patients with coronary artery disease are at higher risk than those without coronary artery disease.
Keywords: Cognitive Dysfunction, Neurocognitive Tests, Hip and Knee Artroplasty