Toplumsal değişme bağlamında yersiz yurtsuzlaşma kavramının küreselleşen yemek kültürüne etkisi: Orta sınıfın küresel lezzetlere bakış açısı
The impact of the concept of displacement in the context of social change on globalizing food culture: The middle class's perspective on global flavors
Yazar: ÇAĞLA ÇOLUM
Danışman: DOÇ. DR. GÜNCE DEMİR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Küreselleşme dil, kültür, bilgi ve teknoloji gibi kavramların değişimine sebep olmasının yanı sıra yemek yeme alışkanlıklarına da çeşitlilik kazandırmıştır. Bu anlamda sınırları ortadan kaldıran küreselleşme kavramı pek çok yiyeceğin sınırlarının muğlaklaşmasına neden olmuştur. Ulus sınırlarını aşan yiyecekler küresel lezzet olarak ifade edildiğinde, yiyeceklerin aidiyeti tartışma konusu olarak karşımıza çıkmıştır. Çalışma kapsamında Deleuze ve Guattari'nin ortaya atmış olduğu "yersiz-yurtsuzlaşma" kavramı çerçevesinde yiyeceklerin köksüzlüğü tartışması irdelenmiştir. Bu bağlamda çalışma, orta sınıf olarak görülen Ankara iline ait "Bahçelievler", "Batıkent" ve "Keçiören" bölgelerindeki katılımcılara anket tekniği uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma aynı zamanda nitel yaklaşım ile desteklenmiştir. Tez kapsamında toplumsal değişme ve küreselleşmenin etkisiyle küresel lezzetlerin bireylerin hayatlarındaki yeri anlaşılmaya ve açıklanmaya çalışılacaktır.  Anket formu SPSS programı ile incelenerek frekans, ki-kare ve anova analizi uygulanarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma verileri kapsamında, küreselleşmenin yemek kültürü üzerindeki etkisini anlamak adına 30 kadın, 33erkek katılımcı toplam 63 kişiyle online anket çalışması yapılmıştır.  Katılımcı yaş sınırının 18-65 yaş aralığında olduğu çalışmada, örneklem grubunun %81,7'si lisans ve lisansüstü eğitim seviyesine sahiptir. Katılımcıların yaşadıkları bölge ile küresel lezzet tüketimi arasında anlamlı farklılaşma bulunmamıştır. Orta sınıfı temsil eden örneklem grubu % 79,4 oranla küresel lezzet tüketmektedir. Yapılan çalışma sonucunda teknolojik gelişme ve küreselleşmenin yemek kültürüne etkisi olduğu görülmüştür. Aynı zamanda küresel lezzetlerin bireyi yerel yemek kültüründen uzaklaştırmadığı ancak gündelik hayat içerisine yerleşerek, melez oluşum yarattığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Globalization has led to changes in concepts such as language, culture, knowledge and technology, as well as diversifying eating habits. In this sense, the concept of globalization, which eliminates borders, has caused the borders of many foods to become blurred. When foods that transcend national borders are expressed as global flavors, the belonging of foods has emerged as an issue of debate. Within the scope of the study, the discussion of the rootlessness of food is examined within the framework of the concept of "displacement-territorialization" put forward by Deleuze and Guattari. In this context, the study was conducted by applying the survey technique to the participants in the "Bahçelievler", "Batıkent" and "Keçiören" regions of Ankara, which is seen as middle class. The study was also supported by a qualitative approach. Within the scope of the thesis, the place of global flavors in the lives of individuals with the effect of social change and globalization will be tried to be understood and explained.  The questionnaire form was examined with the SPSS program and frequency, chi-square and anova analysis were applied. 
Within the scope of the research data, in order to understand the impact of globalization on food culture, an online survey was conducted with a total of 63 people, 30 female and 33 male participants.  The age range of the participants was 18-65 years old, and 81.7% of the sample group had undergraduate and graduate education. No significant difference was found between the region where the participants live and global flavor consumption. The sample group representing the middle class consumes global flavors with a rate of 79.4%. As a result of the study, it was seen that technological development and globalization have an impact on food culture. At the same time, it has been concluded that global flavors do not take the individual away from the local food culture, but create a hybrid formation by settling into daily life.