Gazette Medicale de Constantinople'un tıp tarihimizdeki önemi
The Importance of Gazette of Medicale de Constantinople in view of medical history
Yazar: YEŞİM IŞIL ÜLMAN
Danışman: PROF.DR. NURAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Deontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Gazette Medicale de Constantinople = Gazette Medicale de Constantinople ; Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
19. yüzyılın ortalarında tıp eğitimini daha nitelikli hale getirme çalışmaları kapsamında, Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne'de, tıp hocaları, öğrencileri ve hekimlere yönelik bir tıbbi literatür dergisi çıkarılmasına karar verilmişti. 1849 ilkbaharında dergi, ayda bir kere, Fransızca {Gazette Mâdicale de Constantinople) ve Türkçe ise (VekayN Tıbbiye) olarak çıkarılmaya başlanmıştır. İki derginin yayın amacı, yayın periyodu, abone ücreti, satış yerleri, yaklaşık yayın süreleri birbirinin eşidir. Dergiler birbirinin tercümesi olmayıp, aynı kurumda basılan, aynı bilimsel niteliğe sahip iki ayrı tıbbi literatür yayın özelliğini taşımaktadırlar. Tahminen 1852 yılına kadar çıkmışlardır. Çalışmamıza konu olan G/WC'un ulaşılabilen 20 sayısındaki bütün makaleler Türkçeye çevrilerek, sınıflandırılmış ve değerlendirilmiştir. Dergide payitahtta ve Osmanlı imparatorluğumun diğer bölgelerinde tıbbi ve cerrahi uygulamalara ait makaleler, Batıda yayınlanmış tıbbi dergilerden aktarılmış yazılar, halk sağlığı ile ilgili incelemeler, Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne hakkında çeşitli yazılar, birçok hastaneye ait istatistikler yer almaktadır. Makalelerde çağın tıbbi literatürünün takip edildiği; en son tedavi, operasyon tekniği ve tıbbi bilgilerin uygulanmaya çalışıldığı görülmektedir. Yerli makalelerde, ayrıntılı gözlemlere yer verilmiş, hastalıklar vaka örnekleriyle açıklanarak incelenmiştir. Ayrıca Mekteb-i Tıbbiye'den birçok intern hekimin vaka sunumunun yer aldığı dergide, okuldaki tıbbi cerrahi uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgi edinmek mümkündür. Yabancı literatürden aktarılan yazılarda da, tıp alanında devrin en son teknik ve uygulamalarına yer verilmeye çalışılmıştır, istanbul'daki hastanelere ait istatistikler, hasta profili ve tedavi yöntemleri konusunda aydınlatıcı bilgiler içermektedir. Halk sağlığı ile ilgili yazılar, dönemin koruyucu hekimlik uygulamaları, salgın hastalık incelemeleri, bulaşıcı hastalıklar hakkındaki bilgi düzeyi konusunda fikir vermektedir. Ayrıca GMCdaki makalelerde o devirde gerek Batıda gerekse memleketimizde, hekimlik alanında tıbbi etik değerlerinin algılanışına dair ilginç bilgiler mevcuttur. Tıp ve eczacılık tarihçileri için birinci el kaynak niteliğindeki bu dergi; daha fonksiyonel ortopedik sabitleme aletlerinin anlatılması, yenidoğan beslenmesinde anne sütünün öneminin vurgulanması, mesane taşı ameliyatlarında yeni bir tekniğin tanıtılması ile uluslararası literatüre katkıda bulunmuştur. Yabancı bir bilim adamının yazısını yayınlamış olması da önemli bir özelliktir.

Abstract:
Among the steps taken for a more qualified education at the Imperial Medical School, it was decided to issue a medical literature periodical for the professors, students and practitioners on the field. To that aim, Vekayi-i Tıbbiye and its French version Gazette Mâdicale de Constantinople were published monthly between 1849- 1852. These periodicals were proved to be two separate scientific publications, although they were alike in view of their principles and style, as well as their subscription rates, sale posts and printing press. The topic of our study is GMC of which 20 issues were reached. All the essays in this colection were translated into Turkish, classified and analitically evaluated. GMC were comprised of articles on the medical and surgical practices in the capital city and in the provinces of the Ottoman Empire; referential narrations from the Western medical literature dealing especially with the new medical techniques and findings; studies on preventive medicine and epidemics and various writings on the Imperial Medical School such as medical case studies by the interns, annual activity report, clinical statistics and announcements for appointment In these articles the contemporary medical practices and treatment methods were tried to be followed basing on the latest referential sources. GMC is quite rich with post mortem studies most of which took place at the Austrian Hospital. The statistics about the civilian and military hospitals in Istanbul give quite a lot of information on the patient and disease profile, as well as the treatment methods in the 19th century. The researches on preventive medicine demonstrate the level of approach to the contagious diseases, epidemics and hygiene. Through the papers of GMC it is likely to have an idea on the conception of medical ethical values of the time. The periodical contributed to the international literature, then, by the introduction of a new operational technique for litotrity, more functinal and feasible fixation apparatuses for orthopedical diseases; the emphasis of the maternal nutrition of the newborn. It also published a contemporary French pediatrician's essay sent from Paris. As a first hand source for the historians of medicine and pharmachology, GMC has reached its goal.