Osmanlı-İngiliz diplomatik ilişkileri (1812-1815)
The Ottoman-British diplomatic relations (1812-1815)
Yazar: HÜSEYİN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER TEPEKAYA
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
1812'de imzalanan Bükreş Antlaşması her ne kadar Osmanlı-Rusya ilişkilerinde bir barış
dönemi açsa da yeni sorunları da beraberinde getirmiştir. Napolyon'un Moskova seferi nedeni
ile imzalanan bu antlaşma her iki tarafı da memnun etmemişti. Rusya, antlaşma sonrasında bir
ittifak arayışı içine girmişken Osmanlı Devleti ise kaybettiği toprakları geri almak
niyetindeydi. İki ülke arasındaki barışın imzalanmasını en çok isteyen ülkelerin başında
İngiltere geliyordu. Napolyon'un karşısında oluşan cephenin zayıflamasını istemeyen Londra
hükûmeti hem barışın devamı hem de antlaşma sonrasında Bâb-ı Âli'nin tarafsızlığı için
yoğun bir çaba harcayacaktı. Bu politikanın uygulanması ise İstanbul'da bulunan İngiliz
elçileri Stratford Canning ve Robert Liston'a düşecekti. Bükreş Antlaşması'nın
imzalanmasından sonra İstanbul'a gelen Liston, Napolyon'a karşı verilen mücadele sırasında
özellikle Bâb-ı Âli'nin tarafsız kalması için mesai harcayacaktı. Osmanlı Devleti ise bu
süreçte özellikle Rusya tarafından Bükreş Antlaşması'na aykırı bir şekilde Kafkasya'da işgal
edilen bölgelerin tahliyesi için çaba gösterecekti. Prag şehrinde toplanması konuşulan
kongrede de bu amaçla aktif bir politika izlemeyi planlamıştı. Fakat Kafkasya'daki bölgelerin
bir türlü tahliye edilememesi, Viyana Kongresi'ne temsilci gönderilmesine dair davetlerin de
geri çevrilmesine neden olacaktı. Daha sonrasında, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün
genel garanti kapsamına alınmasına dair teklifler de Avrupa'ya karşı oluşan olumsuz imajdan
dolayı reddedilecekti. Avusturya, İngiltere ve Fransa'nın İstanbul ile St. Petersburg arasındaki
sorunların çözümü için arabuluculuk teklifi de kabul edilmeyecekti. Bu çalışmada, Bükreş
Antlaşması'ndan Napolyon'un Waterloo'da yenilmesine kadar geçen süreçte hem Osmanlı
diplomasisi hem de Osmanlı-İngiliz diplomatik ilişkileri tahlil edilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Diplomasi, Osmanlı Devleti, İngiltere, Bükreş Antlaşması, Viyana
Kongresi, Robert Liston

Abstract:
Although the Treaty of Bucharest signed in 1812 opened a period of peace in Ottoman-
Russian relations, it would also bring new problems. This treaty, which was signed due to
Napoleon's Moscow campaign, did not satisfy both sides. While Russia was in search of an
alliance after the treaty, the Ottoman Empire intended to regain the territories it had lost.
England was one of the countries that wanted the signing of the peace between the two
countries the most. The London government, not wanting the front against Napoleon to
weaken, would make intense efforts both for the continuation of the peace and for the
neutrality of the Sublime Porte after the treaty. The implementation of this policy would fall
to the British envoys in Istanbul, Stratford Canning and Robert Liston. Liston, who arrived in
Istanbul after the signing of the Treaty of Bucharest, would work especially hard to keep the
Ottoman Empire neutral during the struggle against Napoleon. In this process, the Ottoman
Empire would endeavour to evacuate the regions in the Caucasus occupied by Russia in
violation of the Treaty of Bucharest. It had planned to follow an active policy for this purpose
at the congress to be held in Prague. However, the inability to evacuate the regions in the
Caucasus would lead to the rejection of the invitations to send representatives to the Vienna
Congress. Later, proposals to include the territorial integrity of the Ottoman Empire within the
scope of the general guarantee would also be rejected due to the negative image created
against Europe. The mediation offers of Austria, Britain and France for the solution of the
problems between Istanbul and Petersburg were also rejected. In this study, both Ottoman
diplomacy and Ottoman-British diplomatic relations will be analysed in the period from the
Treaty of Bucharest to Napoleon's defeat at Waterloo.
Keywords: Diplomacy, Ottoman Empire, England, Treaty of Bucharest, Congress of Vienna,
Robert Liston