Acil sağlık hizmetleri çalışanlarının KBRN tehditlerine yönelik risk algısı ve hazırlılık durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between risk perception and prepadness of emergency health care workers towards CBRN threats
Yazar: ZEYNEP TAZEARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYHUN BEREKETOĞLU
İskenderun Teknik Üniversitesi / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / KBRN-P Savunma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: 112 Acil Çağrı Merkezi = 112 Emergency Call Center ; Acil servis = Emergency service ; Acil tıp = Emergency medicine ; KBRN = CBRN ; Mesleki risk = Career risk ; Risk = Risk ; Risk algılaması = Risk Perception ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer kelimelerinin baş harflerinden oluşan KBRN,
bu maddelerin kaza veya kasıtlı olarak yayılmasıyla oluşan doğa ve insan sağlığı için
zararlı olan durumları ele almaktadır. Olası bir KBRN tehdit ve tehlikesinde ortaya
çıkabilecek mortalite ve morbiditenin azaltılmasında acil sağlık hizmetleri önemli bir yer
edinmektedir. Bu kapsamda yapılan araştırmanın amacı KBRN olaylarında kritik öneme
sahip acil sağlık hizmetleri çalışanlarının KBRN olaylarına yönelik risk algısını ölçmek ve
olay öncesi hazırlık tutumları arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Araştırmanın evrenini
Hatay ili sınırları içerisinde bulunan 112 acil sağlık hizmetleri istasyonları ile hastane acil
servislerinde görev yapan acil sağlık hizmetleri çalışanları oluşturmaktadır. 383 kişiden
oluşan örneklem grubuna KBRN olay yeri tehlikelerine yönelik risk algısı ve hazırlık ile
ilgili 5'li likert ölçeğine dayanan anket formu yüz yüze anket tekniği kullanılarak
uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social
Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler
değerlendirilirken student t test ve tek yönlü ANOVA istatistiksel metotları kullanılmıştır.
Katılımcıların KBRN tehlikelerine yönelik risk algısı ile KBRN olaylarına hazırlık
tutumları arasındaki ilişkiyi test etmek için korelasyon analizi yapılmıştır. Elde edilen
sonuçlara bakıldığında erkek katılımcıların hazırlık durumu kadın katılımcılara göre
anlamlı derece yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte, KBRN eğitimi alan veya daha önce
KBRN olayına müdahalede bulunan katılımcıların hazırlık durumunun pozitif yönde
etkilendiği belirlenmiştir. Ayrıca, 112 acil sağlık hizmetleri çalışanlarının KBRN
tehlikelerine yönelik risk algısı ve hazırlık durumlarının hastane acil servis çalışanlarına
göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Korelasyon analizi sonucunda; KBRN
tehlikelerine yönelik risk algısı ile KBRN olaylarına hazırlık tutumları arasında istatistiksel
olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r:0,471; p<0,001).
Katılımcıların KBRN tehlikelerine yönelik risk algısı arttıkça KBRN olaylarına hazırlık
tutumlarının da artığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak acil sağlık hizmetleri çalışanlarının
hazırlık tutumlarını pozitif yönde etkilemesi bakımından risk algılarını arttırmaya yönelik
eğitimlere ağırlık verilmelidir.

Abstract:
CBRN consists of the initials of the words Chemical, Biological, Radiological and Nuclear
and deals with the situations that are harmful to nature and human health, caused by the
accidental or deliberate release of these substances. Emergency health services have a key
role in reducing the mortality and morbidity that may arise in the event of a possible
CBRN threat and danger. In this context, the aim of this research is to measure the risk
perception of critically important emergency health services workers towards CBRN
events and to evaluate the relationship between pre-event preparedness attitudes. The
universe of the research consists of 112 emergency health services stations and emergency
health services workers working in hospital emergency services within the borders of
Hatay province. A questionnaire form based on a 5-point Likert scale about risk perception
and preparedness for CBRN crime scene hazards was applied to the sample group of 383
people using face-to-face survey technique. The data obtained in the research were
analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0
program. Student t test and one-way ANOVA statistical methods were used to determine
statistical significance among groups. Correlation analysis was conducted to test the
relationship between participants' risk perception towards CBRN hazards and their
preparedness for CBRN events. The results showed that the readiness level of male
participants was significantly higher than female participants. Besides, it was determined
that the preparedness of the participants who received CBRN training or previously
intervened in a CBRN event was positively affected. In addition, it has been determined
that the risk perception and preparedness for CBRN hazards of 112 emergency health
services workers was higher than hospital emergency service workers. As a result of the
correlation analysis; It was determined that there was a statistically significant and positive
correlation between risk perception towards CBRN hazards and preparedness attitudes for
CBRN events (r:0.471; p<0.001). It was observed that as the risk perception of the
participants towards CBRN hazards increased, their preparedness for CBRN events also
increased. In conclusion, training should be focused on increasing risk perceptions to
positively affect the preparedness attitudes of emergency health care workers.