Allojenik hematopoetik kök hücre transplantasyonu yapılan 0-18 yaş aralığındaki çocuk hastaların özellikleri ve aşılama sonrası durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of characteristics and post-vaccination status of 0-18 years old pediatric patients undergoing allogeneic hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: ÖYKÜ ÖZBÖRÜ AŞKAN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN AYŞE ÖZDEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Boğmaca = Whooping cough ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Kızamık = Measles ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) sonrası, aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı bağışıklığın kaybedilmesi nedeniyle yeniden aşılama programı önem taşımaktadır. Programdaki inaktif ve canlı aşıların nakilden sırasıyla 6 ve 24 ay sonra uygulanması önerilmektedir. Bu tez çalışmasında allojenik HKHN yapılan çocuk hastaların aşı programına uyumunun ve aşılama sonrası hümoral bağışıklık durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Allojenik HKHN sonrası 2. yılını dolduran çocukların nakil ve aşı kayıtları ile aşılama sonrası hepatit-B, hepatit-A, boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, su çiçeği IgG antikor sonuçları değerlendirildi.
Hastaların (n=173) yaş ortanca değeri 70,5 ay olup, %60,2'si erkekti. Yeniden aşılama başlangıç zamanı ortanca değeri 15 aydı, bu süre graft versus host hastalığı tanısı alanlarda artmıştı.  Aşı programına uyumsuzluk, inaktif aşılar için %70, canlı aşılar için ise %86 oranında saptandı. Hastaların 22'sine oral çocuk felci, 3'üne BCG aşısı uygulandığı saptandı, hiç bir hastada istenmeyen etkiye rastlanmadı. Aşıları tamamlananlarda seropozitiflik oranları; hepatit-B aşısında %90,5, hepatit-A'da %93,7, boğmacada %91,2, kızamıkta %87,5, kızamıkçıkta %91,3, kabakulakta %79,2, suçiçeğinde %80 saptandı. Bağışıklık yanıtları nakil ilişkili özelliklere göre değerlendirildiğinde kızamık aşısı pozitiflik oranı hemoglobinopatiler grubunda daha düşük saptandı. Boğmaca antikorlarından adenilat siklaz toksini antikoru pozitiflik oranı, düşük antijen içerikli boğmaca aşısı (Tdab) ile aşılanan hastalarda yüksek boğmaca antijen içeren (DaBT) ile aşılananlara göre daha yüksek saptandı. 
Bulgularımız aşı uygulamasındaki uyumsuzlukların giderilmesi, güncel uygulamaların takibinin ve daha fazla geniş çaplı multidisipliner araştırmaların yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sosyal Pediatri Bilim Dalı eğitimlerinin üniversitelerde yaygınlaştırılması ve HKHN alıcıları gibi özel grupların çocuk sağlığı izlemi, aşılama gibi koruyucu sağlık hizmetlerinin deneyimli uzmanlarca multidisipliner yaklaşımla yapılması, olumsuz sonuçların önüne geçilmesini sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler : Hematopoetik kök hücre nakli; yeniden aşılama; antikor; kızamık; boğmaca

Abstract:
Re-vaccination program is necessary because of the loss of immunity to vaccine-preventable diseases after hematopoietic stem cell transplantation (HSCT). Administration of inactive and live vaccines in the program are recommended at 6 and 24 months after the transplant, respectively.The aim of this study was to evaluate the compliance of  children with allogeneic HSCT to vaccination program and humoral immunity status after vaccination.
Transplant records, vaccine records, and post-vaccination hepatitisB, hepatitisA, pertussis, measles, rubella, mumps, and varicella IgG antibody results of the children, who were completed their second year after allogeneic HSCT were evaluated.
Median age of 173 patients was 70.5 months, 60.2% were males. Median re-vaccination onset time was 15 months, and it was delayed in patients diagnosed with graft versus host disease. Non-compliance to re-vaccination program was 70% for inactive vaccines and 86% for live vaccines. Oral polio was given to 22 of the patients, and Bacillus Calmette-Guerin vaccine was applied to three. Seropositivity rates of complete vaccinated patients were; 90.5% for Hepatitis B, 93.7% for hepatitis A, 91.2% for pertussis, 87.5% for measles, 91.3% for rubella, 79.2% for mumps, and 80% for varicella. Measles vaccine seropositivity was lower in the hemoglobinopathies group. Adenylate cyclase toxin antibody positivity rate was higher in patients vaccinated with low antigen-containing pertussis vaccine(Tdab) than high antigen(DaBT).
Our findings reveal the necessity of conducting extensive multidisciplinary researches, improving vaccine adherence and the current practices. Promoting the Social Pediatrics Education at universities and performing preventive health services, such as child health monitoring and vaccination of special groups, by experienced experts may prevent negative consequences.
Key words: Hematopoietic stem cell transplantation; revaccination; antibody; measles; pertussis