Üniversite öğrencilerinde diyet inflamatuvar indeksi, glisemik yük ve indeksin uyku kalitesine etkisi
The effect of dietary inflammatory index, glycemic load and glycemic index on sleep quality in university students
Yazar: HÜRMET KÜÇÜKKATIRCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet = Diet ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Bu araştırma, üniversite öğrencilerinde diyet inflamatuvar indeksi (Dİİ), sağlıklı yeme indeksi-2015 (SYİ-2015), glisemik indeks (Gİ) ve glisemik yük (GY) ile uyku kalitesi ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla planlanmıştır. Araştırma, 2019 yılının Şubat ile Haziran ayları arasında Kapadokya Üniversitesi'nde öğrenim gören 18-25 yaş aralığındaki 124 erkek ve 376 kız olmak üzere toplam 500 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada öğrencilerin sosyodemografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, uyku kaliteleri ve üç günlük besin tüketim kayıtları incelenmiştir. Üç günlük besin tüketim kayıtlarından Dİİ, SYİ-2015, Gİ ve GY değerleri hesaplanmıştır. Uyku kalitesi "Pittsburgh Uyku Kalitesi (PUKİ)" indeksi ile değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 20.73 ± 1.43 yıldır. Beden kütle indeksi (BKİ) sınıflamasına göre öğrencilerin %68.8'i normal ağırlıkta (18.5-24.9 kg/m2), %16.8'i hafif şişman (25.0-29.9 kg/m2) ve %6.4'ü şişman (≥30.0 kg/m2) olarak değerlendirilmiştir. Öğrencilerin Dİİ puanı çeyrekliklere bölünerek incelenmiştir. Diyet inflamatuvar indeksi puanı en az "-9.67", en çok "+10.41" olarak hesaplanmıştır. Diyet inflamatuvar indeksi puanının ortalaması 2.51 ± 3.26'dır. Enerjinin karbonhidrat, doymuş ve çoklu doymamış yağ asitlerinden sağlanan yüzdesi, kolesterol ve posa alımı ile vitaminlerden; A, C, E, D, tiamin, riboflavin, niasin, B6 ve folik asit, minerallerden; demir (Fe), magnezyum (Mg) ve çinko (Zn) alımının çeyreklikler arasında anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0.05). Diyet inflamatuvar indeksi ile SYİ-2015 puanı (r=-0.2135, p<0.001) arasında ve Dİİ ile GY (r=-0.1887, p<0.001) arasında negatif yönlü, anlamlı ve zayıf bir korelasyon saptanmıştır. Ancak, Dİİ ile Gİ arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Diyet inflamatuvar indeksi çeyrekliklerine göre bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel/boy oranının anlamlı olarak değiştiği saptanmıştır (p<0.05). Diyet inflamatuvar indeksi arttıkça; bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel/boy oranının anlamlı olarak arttığı saptanmıştır (p<0.001). Diyet inflamatuvar indeksi ile PUKİ puanı arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Sonuç olarak; üniversite öğrencileri arasında proinflamatuvar tipte beslenmenin yaygın olduğu, Dİİ ile SYİ-2015 ve GY arasında anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Üniversite öğrencilerinin makro ve mikro besin öğesi gereksinimlerini yeterli düzeyde karşılamalarının ve antiinflamatuvar tipte beslenmelerinin diyetin inflamatuvar yükünün azaltılmasına katkıda bulunarak, öğrencilerin inflamasyon ve inflamasyon ile ilişkili hastalıklardan korunmasına destek sağlayacağı düşünülmektedir. 
Anahtar kelimeler: Diyet inflamatuvar indeksi (Dİİ), glisemik indeks-yük ((Gİ)-(GY)), sağlıklı yeme indeksi (SYİ), uyku kalitesi, üniversite öğrencileri.

Abstract:
The aim of this study was to determine the relationship between dietary inflammatory index (DII), healthy eating index-2015 (HEI-2015), glycemic index (GI) - load (GL) with sleep quality and anthropometric measurements in university students. The study was conducted between February and June 2019 with a total of 500 students (124 male, 376 female) aged 18-25 years studying Cappadocia University. Socio-demographic characteristics, anthropometric measurements, sleep quality and three-day food consumption records of the students were examined. Dietary inflammatory index, healthy eating index-2015, glycemic index and glycemic load were calculated from the three-day food consumption records of the students. Sleep quality was evaluated by Pittsburgh Sleep Quality (PSQI) index. The mean age of the students was 20.73 ± 1.43 years. According to body mass index (BMI) classification, 68.8% of the students were normal weight (18.5-24.9 kg / m2), 16.8% were owerweight (25.0-29.9 kg / m2) and 6.4% were obese (≥30.0 kg / m2). Dietary inflammatory index scores of the students were evaluated by dividing into quartiles. Minimum dietary inflammatory index score was "-9.67" and maksimum dietary inflammatory index score was "+10.41". The average of DII was 2.51 ± 3.26. Percentage of energy from carbohydrate, saturated and polyunsaturated fatty acids, intake of cholesterol and fiber; vitamins A, C, E, D, thiamine, riboflavin, niacin, B6 and folic acid; Fe, Mg and Zn intakes were significantly different between quartiles (p <0.05). There was a negative, low and significant correlation between DII with HEI-2015 score (r=-0.2135, p<0.001) and DII with GL (r=-0.1887, p<0.001). No statistically significant relationship was found between DII and GI (p> 0.05). Waist circumference, waist / height ratio and waist / hip ratio were found to be significantly different between quartiles (p <0.05). As the dietary inflammatory index increased, waist circumference, waist / hip ratio and waist / height ratio increased significantly (p<0.001). There was no significant relationship between DII and PSQI scores (p> 0.05). As a result; it was observed that university students diets had pro-inflammatory properties and there was a relationship between DII with GL and HEI-2015. It is suggested that getting macro and micro nutrients requirements in enough level and consuming anti-inflammatory nutrients in university students will contribute to the reduction of the inflammatory burden of the diet and will support to help students' protection from inflammation and inflammation-related diseases. 
Key words: Dietary inflammatory index (DII), glycemic index-load ((GI)-(GL)), healthy eating index (HEI), sleep quality, university students.