Kişilik tipleri ve hastalıklara yatkınlık
Personality  types and tendency towards ilnesses
Yazar: ŞERİFE ŞAHABETTİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET FİKRET GEZGİN
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / Hastane ve Sağlık Kur. Yön. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hasta psikolojisi = Patient psychology ; Hastalar = Patients ; Hastalık = Disease ; Kişilik eğilimleri = Personality dispositions ; Kişilik profilleri = Personality profiles ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits

Özet:
Çalışmanın amacı, psikolojide kapsamı en geniş olan kavramlardan biri olan kişilik ile hastalıklara yatkınlık arasındaki ilişkinin varlığını ortaya koymak ve bunu yaparken de kişilik, mizaç, karakter farklılığını vurgulamaktır. Bu amaçla çalışma, üç bölüm halinde planlanmış, birinci bölümde kişilik temel tanımlamalarına ve bilgilere yer verilmiş, ikinci bölümde hastalık olgusu ve hastalık olgusunu etkileyen faktörler üzerinde durulmuştur. Üçüncü ise kişilik-hastalık ilişkisini açıklayan teoriler ve örnek hastalık gruplarına değinilmiştir. Bu çalışmada tarihçi method buna bağlı olarak kaynak taraması tekniğinden yararlanılmıştır. Ancak çalışmada mesleki bilgi, deneyim ve yorumlar da bulunmaktadır.   
          Çalışmada, özellikle Cloninger'in Mizaç ve Karakter Envanteri'nde bahsettiği alt boyutların azlığı-çokluğu dikkate alınarak ne tür özelliklerin hastalıklara yatkınlık oluşturduğu ortaya konmuştur. Türk Psikiyatri Dizini veritabanları taranmış ve somatizasyon, dermatolojik hastalıklar, baş ağrısı, fiziksel tıp, göğüs ağrısı, irritabl barsak sendromu, astımlı hastalarda yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Çalışmaların sonuçlarına bakıldığında en önemli ortak sonuç zarardan kaçınma puanlarının yüksek bulunmasıdır. Depresyon ve anksiyetenin etkisi kontrol edildiğinde de zarardan kaçınma puanlarının halen yüksek olması bu mizaç boyutunun psikosomatik hastalıkların gelişimi için hem durumsal hem de süreklilik gösteren bir özellik taşıdığını ve serotonerjik sistemin bu sürece katıldığını doğrulamaktadır. Kişiliğin bir olgunluk düzeyine erişmesinde temel unsur kabul edilen kendine yetmenin birçok çalışmada normal sağlıklı kontrollerden düşük düzeyde bulunması, bu hastalarda sürecin kişiliği etkilediğini düşündürmektedir. Psikosomatik hastalıklarda mizaç ve karakter özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesi etiyolojik açıdan bu hastalıkların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.


Anahtar Kelimeler : Kişilik Tipleri, Hastalıklara Yatkınlık, Kişilik-Hastalık İlişkileri

Abstract:
The purpose of the study is to convey the existence of the relationship between personality and the susceptibility of ilnesses as well as to highlight the differences between various personalities, temperaments and characters. Therefore, the study has been planned into three parts. In the first part, definitions of fundamental personality terms are given; in the second part, ilness concept and what affects this concept are highlighted. In the last part, theories that explain the relationship between personality and ilness are given and in addition, examples of vaious patient groups are examined.  In this study, it was made use of literature review. However, vocational information, experience and comments are also included. 
          In this study, Cloninger's Temperement and Character survey was especially used, taking into account the frequency of sub-dimensions of this survey, and the relationship map of characteristics with ilnesses was obtained. The database of Turkish Physiachtry Index was scanned and the studies related to 
the cases of dermatological ilnesses, headached, physical medicine, chest pain, asthma was examined. When looked at these studies, the most significant common conclusion was to avoid the damages of these ilnesses. Although when the affect of depression and anxiety is controlled, the score of avoding the damages was still high, which shows that dimension of temperament in terms of development of physchotherapy ilnesses possess a situational and continuity characteristic. Furthermore, it also shows, that serotonergic system is also involved in the process. It can also be inferred that because self-sufficiency was found below healthy controls, the process does affect the personality. Evaluation of physchosomatic patients in terms of  temperements and character will contribute to the better undestanding of these ilnesses




Key Words : Personality Types, Diseases Susceptibility, PersonalityDisease
Relations