Sıçanlarda atomoksetin kaynaklı oksidatif stres ve DNA hasarının araştırılması
Investigation of oxidative stress and DNA damage caused by atomoxetine in rats
Yazar: PELİN KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN KILIÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Antioksidan vitaminler = Antioxidant vitamins ; DNA hasarı = DNA damage ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Psikonörobiyokimya = Psychoneurobiochemistry

Özet:
ikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) sıklıkla çocukluk çağında görülen ancak yetişkinlikte de devam edebilen dikkatsizlik ve/veya aşırı hareketlilik, tepkilerin kontrolsüzlüğü yahut ani ve dürtüsel tepkiler ile kendini gösteren nörolojik tabanlı bir rahatsızlıktır. Semptomatik tedavisi için genellikle stimülan ilaçlar tercih edilmekte olup stimülan ilaçların yan etkileri ve bağımlılık yaratma potansiyelleri sebebiyle uyarıcı olmayan bir ilaç olan Atomoksetin kullanımı son yıllarda ön plana çıkmaktadır. Ancak tedavi potansiyelinin yanı sıra nörotransmitter madde miktarında değişime neden olması ile oksidatif stres seviyesini değiştirebileceği ön görülmüştür. Bu tez çalışmasında hayvan modellemesi yapılmayan sağlıklı sıçanların düşük/yüksek doz Atomoksetin ve Vit E kombine uygulaması sonrasında, beyin dokusunda değişimler araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Vit E; birlikte ve ayrı ayrı yapılan uygulamalarda oksidatif stresi seviyesini anlamlı düzeyde azaltmakla ve antioksidan seviyesini artırmakla olumlu etki göstermiştir. Atomoksetin uygulamalarının DNA hasarında artışa neden olduğu görülmüş olup Vit E uygulamasının ilavesi ile DNA hasarını da anlamlı düzeyde azaltmıştır. Ayrıca beyindeki histopatolojik değişimler ve immunokimyasal belirteçler değerlendirildiğinde; Atomoksetin uygulamasının beyinde patolojik değişimlere neden olduğu, hiperfosforile tau ve IL-6 birikimini artırdığı gözlenmiştir. Sonuç olarak çalışmamızda Atomoksetin uygulamasının beyin dokusunda oksidatif stres seviyesini artırarak yeni histopatolojik oluşumlar ve immunokimyasal değişimlere neden olduğu, Vit E ilavesinin ise ilgili parametrelerde olumlu etkiler sağladığı görülmüştür.

Abstract:
Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurological-based disorder that is often seen in childhood but can continue into adulthood, manifested by inattention and/or hyperactivity, uncontrolled response, or sudden and impulsive reactions. Stimulant drugs are generally preferred for symptomatic treatment the use of atomoxetine, a non-stimulant drug. Due to the side effects and addiction potential of stimulant drugs has come to the fore in recent years. Atomoxetine inhibits norepinephrine transporters in the presynaptic space in the prefrontal cortex of the brain, thereby increasing norepinephrine levels in particular. However, besides its therapeutic potential, it causes a change in the amount of neurotransmitter. Therefore, it has been predicted that it can change the level of oxidative stress. In this thesis, changes in brain tissue were investigated after the combined administration of low/high dose Atomoxetine and vitamin E in healthy rats without animal modeling. According to the findings obtained, Vit E was showed a positive effect by significantly reducing the oxidative stress level and increasing the antioxidant level in the applications performed together and separately. It was observed that atomoxetine applications caused an increase in DNA damage, with the addition of Vit E application DNA damage was reduced significantly. In addition, when the histopathological changes and immunochemical markers in the brain are evaluated; It has been observed that Atomoxetine administration causes pathological changes in the brain and increases the accumulation of hyperphosphorylated Tau and IL-6. As a result, in our study it was observed that Atomoxetine administration increased the oxidative stress level in the brain tissue, causing new histopathological formations and immunochemical changes, while the addition of vitamin E provided positive effects on the relevant parameters.