Kronik hemodiyaliz hastalarında sarkopeni varlığı ileyaşam kalitesi indeksleri arasındaki ilişki
He relationship between the presence of sarcopenia and quality of life indices in chronic hemodialysis patients
Yazar: TÜRKAN YAĞMUR ÖZEL
Danışman: PROF. DR. ORÇUN ALTUNÖREN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç; Sarkopeni; yaşlanma süreci, kronik hastalıklar veya uzun süreli hareketsizlik gibi etkenlerle ilişkili olarak kas kütlesi, kas gücü ve/veya fiziksel performansta meydana gelen progresif ve genel bir azalma olarak tanımlanır. Sarkopeninin tanımı ve değerlendirilmesi, genellikle Avrupa Sarcopeni ve Sarcopenik Obezite Derneği (EWGSOP) veya Amerikan Geriatri Derneği (AGS) gibi uluslararası kılavuzlarda önerilen kriterlere dayanır. Bu kriterler, kas kütlesi, kas gücü ve fiziksel performans arasındaki ilişkileri değerlendirir ve sarkopeninin tanısını koymak için objektif ölçütler sunar. Sarkopeni kötü klinik ve nütrisyonel sonuçlarla ilişkilidir. Hemodiyaliz hastalarında kas kitlesinin kaybı ile kendini gösteren sarkopeni sık görülen, sedanter yaşamı artıran, kardiyovasküler sağlığı bozan ve morbidite ile mortaliteyi arttıran önemli bir komplikasyondur. 
     	HRQoL değerlendirmesi, hastaların fiziksel işlevi, duygusal işlevi, sosyal işlevi ve tedavi etkinliğini içeren çok boyutlu bir değerlendirmedir.  HRQoL'yi değerlendirmek için kullanılan anketlerden birisi de KDQOL SFv1,3 hayat kalitesi değerlendirme anketidir. 24 soru ve 83 alt maddeden oluşan anketin daha kısaltılmış formu ise 36 maddeden oluşan Kısa Form Sağlık Araştırması (SF-36) dır. SF-36, 1993 yılından bu yana Tıbbi Sonuç Çalışması'nın (MOS) bir parçası olarak tanıtılmıştır. Pek çok araştırmada, diyaliz hastalarının genel nüfusa kıyasla daha düşük bir Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesine (HRQoL) sahip olduğu gösterilmiştir. 
    	Hemodiyaliz hastalarında sarkopeni varlığının hayat kalitesini bozacağı beklentisi mantıklı olmakla birlikte literatürde böyle bir ilişkinin varlığı bilimsel bir araştırma ile gösterilmemiştir. Biz bu çalışmada hemodiyaliz tedavisi gören son dönem böbrek yetmezliği hastalarında sık görülen, morbidite ve mortalite ile ilişkili olan sarkopenin; hayat kalitesi üzerine etkisini araştırmak istedik.
Yöntemler: Bu kesitsel vaka kontrol çalışmasına Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Hemodiyaliz Ünitesi'nde tedavi gören 18 yaşından büyük en az 6 aydır hemodiyaliz tedavisi görmekte olan kronik hemodiyaliz hastaları alındı. Hastaların ayda bir kez rutin olarak yapılan ve dosyalarına kaydedilen laboratuvar tetkik sonuçları (Üre, kreatinin, Sodyum, Potasyum, Kalsiyum, Fosfor, LDL kolesterol, Trigliserid, Karaciğer enzimleri, C-Reaktif protein, KT/V değeri, Üre azalma oranı, Albumin, Ürik asit.. ) dosyalarından alınarak kaydedildi. Hastalara ait demografik veriler (Yaş, cinsiyet, boy, kilo, komorbid hastalıklar…) hasta kayıtlarından, fizik muayene ve tıbbi öykülerinden elde edildi. Hastalarda sarkopeni varlığını saptamak için Bioempedans analizi ile kas kitlesi ve iskelet kas kitlesi, düşük kas gücünü saptamak için el sıkma kuvveti ve düşük fiziksel performansı saptamak için 6 metre yürüme testi yapıldı. Sarkopeni tanısı için Avrupa Sarcopeni ve Sarcopenik Obezite (EWGSOP) kriterleri yerine apendiküler kas kitlesi ölçülemediği için Fat Free Mass Indeks (Yağsız Kas Kütle İndeksi-FFMI) kullanıldı. Hastalara hayat kalitesi açısından 24 soruluk KDQOL Version- 1,3 anketi uygulandı. Sarkopeni saptanan hastalar ile sarkopenik olmayan hastalar KDQOL skorları açısından karşılaştırıldı. Ayrıca bu kriterlere ek olarak hastaların toplam kas kitlelerinin vücut yüzey alanına bölünmesi ile elde edilen Vücut Yüzey alanına göre standardize edilmiş kas kütleleri ve standardize edilmemiş toplam kas kütleleri ile KDQOL testinin alt grupları olan fiziksel fonksiyonellik, genel sağlık, enerji/yorgunluk skorları ve böbrek hastalığı yükü skorları arasında ilişki olup olmadığı korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirildi.  
Bulgular: Çalışmaya sarkopenisi olan 18, sarkopenisi olmayan 44 olmak üzere toplam 62 HD hastası alındı.  Sarkopenik hastaların SF-12 fiziksel skorları beklenenin aksine sarkopenik olmayanlardan daha yüksek bulundu (42,1±9,68'e karşı 36,28±8,22; p=0,03). Ağrı skorları da sarkopenik olmayanlardan yüksekti (60,97±29,54'e karşı 46,19±27,37; p=0,046). Bunun yerine Kas Kitlesi/VYA ortalama değerin altında (<46,12 kg/m2) ve üstünde olan hastalar karşılaştırıldığında kas kütlesi/VYA düşük olan hastalarda SF-12 fiziksel sağlık kompozit skoru (35,7±9,0 e karşı 40,6±8,3; p=0,03), enerji/Yorgunluk skoru (35,6±20,1'e karşı 52,8±20,7, p=0,005) ve uyku skorları (51,5±11,7 e karşı 59,6±13,0; p=0,01) anlamlı derecede düşük bulundu. Kas kütlesi/VYA değerleri semptom/problem skoru (p=0,03; r=0,27), ağrı skoru (p=0,007; r=0,34), enerji/yorgunluk skoru (p<0,001; r= 0,45), SF-12 fiziksel kompozit skor (p=<0,001; r=0,46), uyku skoru (p=0,04; r= 0,25) ve SF-12 Mental kompozit skorla (p<0,001; r=0,45) istatistiksel olarak anlamlı ve kuvvetli bir ilişki gösterdi. 
SF-12 fiziksel kompozit skorunu belirleyen bağımsız parametreleri analiz etmek için yapılan çoklu regresyon analizinde SF-12 skoruna etkili bağımsız tek parametrenin Kas Kitlesi/VYA (B: 1,07 p: 0,02) olduğu görüldü.
Sonuç; Çalışmamız, diyaliz tedavisi gören kronik böbrek hastalarında sarkopeninin önemli bir sağlık sorun olduğunu vurgulamaktadır. Sarkopeninin, bu hastaların genel yaşam kalitesini olumsuz etkilediği sonucuna varılması, sarkopeni ile mücadelenin önemini ortaya koymaktadır. Bu mücadele, tedavi sürecinin iyileştirilmesi ve hastaların yaşam standartlarının artırılması açısından kritik bir strateji olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
Introduction and Objective; Sarcopenia is defined as a progressive and generalized decline in muscle mass, muscle strength and/or physical performance associated with factors such as the aging process, chronic diseases or prolonged inactivity. The definition and assessment of sarcopenia is usually based on criteria recommended in international guidelines such as the European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP) or the American Geriatrics Society (AGS). These criteria assess the relationships between muscle mass, muscle strength and physical performance and provide objective criteria for diagnosing sarcopenia. Sarcopenia is associated with poor clinical and nutritional outcomes. Sarcopenia, which is characterized by loss of muscle mass in hemodialysis patients, is a common complication that increases sedentary lifestyle, impairs cardiovascular health and increases morbidity and mortality. 
     	HRQoL assessment is a multidimensional assessment of patients' physical functioning, emotional functioning, social functioning, and treatment effectiveness. One of the questionnaires used to assess HRQoL is the KDQOL SFv1,3 quality of life assessment questionnaire. It consists of 24 questions and 83 sub-items, and a more abbreviated form is the Short Form Health Survey (SF-36), which consists of 36 items. SF-36 has been introduced as part of the Medical Outcomes Study (MOS) since 1993. Many studies have shown that dialysis patients have a lower Health Related Quality of Life (HRQoL) compared to the general population. 
    	Although it is logical to expect that the presence of sarcopenia in hemodialysis patients will impair quality of life, the existence of such a relationship has not been demonstrated by a scientific study in the literature. In this study, we aimed to investigate the effect of sarcopenia, which is frequently seen in end-stage renal failure patients receiving hemodialysis treatment and is associated with morbidity and mortality, on quality of life.
Methods: In this cross-sectional case-control study, chronic hemodialysis patients over 18 years of age who had been receiving hemodialysis treatment for at least 6 months at Kahramanmaraş Sütçü İmam University Faculty of Medicine Hemodialysis Unit were included. The results of the laboratory tests (Urea, creatinine, Sodium, Potassium, Calcium, Phosphorus, LDL cholesterol, Triglyceride, Liver enzymes, C-Reactive protein, CT/V value, Urea reduction rate, Albumin, Uric acid....) were taken from their files and recorded. Demographic data (age, gender, height, weight, comorbid diseases...) were obtained from patient records, physical examination and medical history. Muscle mass and skeletal muscle mass were measured by bioimpedance analysis to detect the presence of sarcopenia, handgrip strength to detect low muscle strength and 6-meter walking test to detect low physical performance. For the diagnosis of sarcopenia, the FFMI was used instead of the European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP) criteria because appendicular muscle mass could not be measured. A 24-question KDQOL Version - 1.3 questionnaire was applied to the patients in terms of quality of life. Patients with sarcopenia and non-sarcopenic patients were compared in terms of KDQOL scores. In addition to these criteria, correlation and regression analyses were used to investigate whether there was a relationship between the standardized muscle masses and non-standardized total muscle masses obtained by dividing the total muscle masses of the patients by the body surface area and the physical functionality, general health, energy/fatigue scores and kidney disease burden scores, which are subgroups of the KDQOL test.  
Results: A total of 62 HD patients (18 with sarcopenia and 44 without sarcopenia) were included in the study.  Contrary to expectations, sarcopenic patients had higher SF-12 physical scores than non-sarcopenic patients (42.1±9.68 vs. 36.28±8.22; p=0.03). Pain scores were also higher than non-sarcopenics (60.97±29.54 vs. 46.19±27.37; p=0.046). Instead, when patients with Muscle Mass/WMW below (<46.12 kg/m2) and above the mean value were compared, patients with low Muscle Mass/WMW had lower SF-12 physical health composite score (35.7±9.0 vs. 40.6±8.3; p=0.03), Energy/Fatigue score (35.6±20.1 vs. 52.8±20.7, p=0.005) and sleep scores (51.5±11.7 vs. 59.6±13.0; p=0.01) were significantly lower. Muscle mass/Body surface area values were statistically significant and strong relationship with symptom/problem score (p=0.03; r=0.27), Pain score (p=0.007; r=0.34), Energy/Fatigue score (p<0.001; r=0.45), SF-12 physical composite score (p=<<0.001; r=0.46), sleep score (p=0.04; r=0.25) and SF-12 Mental composite score (p<0.001; r=0.45). 
In the multiple regression analysis performed to analyze the independent parameters determining the SF12 score, it was observed that the only independent parameter affecting the SF12 score was Muscle Mass/Body Surface Area (B: 1.07 p: 0.02).
Conclusion; Our study emphasizes that sarcopenia is an important health problem in chronic kidney disease patients receiving dialysis treatment. The conclusion that sarcopenia negatively affects the overall quality of life of these patients reveals the importance of combating sarcopenia. This struggle can be considered as a critical strategy to improve the treatment process and increase the living standards of patients