Tip 2 diyabetli bireylerin tatlandırıcılar ve diyabetik gıdalar ile ilgili bilgi düzeyleri ve kullanım durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level and usage status of type 2 diabetic persons about sweetener and diabetes foods
Yazar: SENA ALPAY
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AÇKURT
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet-diabetik = Diet-diabetic ; Tatlandırıcılar = Sweeteners

Özet:
Bu çalışma Ekim-Aralık 2020 tarihleri arasında, tip 2 diyabetli bireylerin diyabetik gıdalar ve tatlandırıcıları kullanım durumları, hangi ürünleri tercih ettikleri, diyabetik gıdalar ve tatlandırıcılar ile ilgili bilgi düzeyi ve tüketim sıklıklarının belirlenmesi amacı ile yapılmıştır.
Araştırma yaşları 30-50 arasında değişen 76'sı kadın ve 16'sı erkek toplam 92 diyabetli birey üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak dört bölümden ve 49 sorudan oluşan bir anket formu kullanılmıştır. 
Diyabetli bireylerin boylarının ortalaması 163.5±8.88, ağırlıklarının ortalaması 87.99±16.44, BKİ ortalaması 33.03±6.32'dir. Diyabetlilerin %9.8'i normal ağırlıkta, %20.7'si fazla kilolu ve %69.6'sı obezdir. 
Bu çalışmaya katılan diyabetli bireylerin %89.1'i diyet/diyabetik gıdaları tüketirken, %10.9'u tüketmemektedir. Diyet/diyabetik gıdaları seçerken sırasıyla en çok; marka, fiyat, kalite ve içeriğe dikkat ettikleri belirlenmiştir. Diyabetlilerin %17.4'ünün tatlandırıcı kullandığı, %69.6'sının kullanmadığı, %13'ünün ise kullanıp bırakmış olduğu belirlenmiştir. %10.5'i fiyatının yüksek olması, %43.4'ü sağlığa zararlı olduğunu düşünmesi, %15.8'i tadını beğenmediği için ve %30.3'ü diğer nedenlerle tatlandırıcı kullanmadığını belirtmiştir. 
Çalışmadan elde edilen veriler sonucunda eğitim düzeyi Üniversite/Yüksekokul mezunu olan bireylerin diyet/diyabetik gıdalar ve tatlandırıcılar ile ilgili bilgi düzeylerinin iyi seviyede olma oranı diğerlerine göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca bilgi düzeyi orta seviye olanların yaş ortalamalarının, iyi seviye olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu gözlenmiştir (p<0.05).  Üniversite/Yüksekokul mezunlarının diyet/diyabetik gıdaları tüketirken kullanılan etiketteki tatlandırıcının miktarına dikkat etme oranı (%26.3), İlkokul (%0) ve Ortaokul (%0) mezunlarından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05).
Diyet veya diyabetik gıdaların doğru amaçla ve miktarına da dikkat edilerek tüketilmesi önemlidir. Diyet veya diyabetik gıdalar ve tatlandırıcılar ile ilgili toplumun bilinçlendirilmesi ve bilgi düzeyinin artırılması hedeflenmelidir.

Abstract:
This study was conducted between October and December 2020 to determine the use of diabetic foods and sweeteners, which products they prefer, the level of knowledge about diabetic foods and sweeteners and the frequency of consumption of individuals with type 2 diabetes.
The research was conducted on a total of 92 diabetic individuals, 76 of whom are women and 16 are men, aged between 30-50. A questionnaire form consisting of four parts and 49 questions was used as data collection tool.
The average height of diabetics is 163.5 ± 8.88, the average weight is 87.99 ± 16.44, the average BMI is 33.03 ± 6.32. When the BMI values are examined, 9.8% are normal weight, 20.7% are overweight and 69.6% are obese.
While 89.1% of diabetic individuals participating in this study consume diet / diabetic foods, 10.9% do not. When choosing diet / diabetic foods, respectively; It has been determined that they pay attention to brand, price, quality and content. It was determined that 17.4% of diabetics used sweeteners, 69.6% did not, and 13% used and quit. 10.5% stated that the price was high, 43.4% thought it was harmful to health, 15.8% stated that they did not like the taste and 30.3% did not use sweeteners for other reasons.
As a result of the data obtained from the study, the rate of having a good level of knowledge about diet/diabetic foods and sweeteners was found to be significantly higher than the others (p <0.05). In addition, it was observed that the average age of those with medium level of knowledge was statistically significantly higher than those with good level (p <0.05). The ratio of paying attention to the amount of sweetener used while consuming diet/diabetic foods (26.3%) of university / college graduates was found to be statistically significantly higher than primary school (0%) and secondary school (0%) graduates (p1:0.039; p2:0.027; p<0.05).
It is important to consume diet or diabetic foods by paying attention to the correct purpose and amount. It should be aimed to raise the awareness of the society and increase the level of knowledge about diet or diabetic foods and sweeteners.