Helal medikal turizmin Türkiye'de uygulanabilirliği üzerine bir çalışma
A study on the applicability of halal medical tourism in Türkiye
Yazar: AYŞE İSPİRLİ TURAN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Turizm = Tourism
Dizin: Helal turizm = Permissible tourism ; Medikal turizm = Medical tourism ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Turizm = Tourism ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Son yıllarda artan ve gittikçe geniş bir uygulama alanı olan medikal turizm bireyin 
sağlık hizmeti almak amacıyla başka bir ülkeye seyahat etmesidir. Helal medikal turizm ise 
Müslüman sağlık turistleri tarafından, bu süreçte gittikleri ülkelerde seyahat sürecinden 
başlayarak tedavi süreci ve eve dönüşe kadar tüm aşamalarda, İslâmi hassasiyetlerle sunulan 
hizmetlerin satın alınmasıdır. Helal medikal turizmin tedavi süreci kısmında yer alan 
Müslüman dostu hastaneler ise İslâmi hassasiyetlere göre otelcilik, sağlık bakım hizmetleri ve 
manevi destek sunan sağlık hizmet sunucularıdır. Bu araştırmanın amacı helal medikal turizme 
dair bir kavramsal çerçeve çizmek ve helal medikal turizmin Türkiye'de uygulanabilirliğini 
değerlendirmektedir. Bu kapsamda hizmet verecek hastanelerin nasıl olması gerektiği, 
Türkiye'nin avantaj ve dezavantajları, süreçteki paydaşları ve devletin bu konuda neler 
yapabileceğin çalışma grubunun görüşleri doğrultusunda incelenmiştir. Araştırmada nitel 
araştırma yöntemi kullanılarak fenomenoloji deseniyle helal medikal turizmin Türkiye'de 
uygulanabilirliği 22 derinlemesine görüşme ile değerlendirilmiştir. Görüşmeler neticesinde 266 
sayfalık veri elde edilmiş olup, veriler tematik kodlama yoluyla çözümlenmiştir. Görüşmeciler 
maksimum çeşitlendirme ve kartopu örnekleme yöntemleriyle belirlenmiştir. Araştırmanın 
bulguları; helal medikal turizmin çağrıştırıcıları, Müslüman dostu hastane modeli, Türkiye'nin 
helal medikal turizmdeki avantajları, dezavantajları, helal medikal turizmde sektör paydaşları
ve helal medikal turizmde devletin üzerine düşen görevler olmak üzere altı ana tema olarak 
ortaya çıkmış ve bu ana temalar etrafında 28 alt tema tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda 
helal medikal turizm konusunda akreditasyon altyapısının hazırlanması ve helal kavramının 
mevzuatta karşılığı olması gerekliliği ön plana çıkmaktadır. Yine sektörel iş birliğinin 
artırılması, yerli ve milli üretimin artırılması ve devletin bu hizmete yönelik teşvik edici 
stratejiler belirlemesi gerekliliği diğer öne çıkan sonuçlardır. Türkiye'nin pazara girmesi 
durumunda halihazırda Müslüman yoğun bir nüfusa sahip olması, Müslüman ülkeler 
içerisindeki konumu ve siyasi iklimi süreci kolaylaştırıcı faktörler olarak görülürken; toplumsal 
yaşamda zayıflayan helal algısı ve Müslümanca yaşam olguları hizmetin ilerisi ve Türkiye'nin 
helal medikal turizm için ileriye dönük Müslüman ülke imajına zarar verici bir durum olarak 
yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık turizmi, medikal turizm, helal medikal turizm, Müslüman dostu hastane

Abstract:
Medical tourism which is increasing and widening its operation area in last couple of 
years, is an individual's travel to another country with the aim of getting healthcare services. 
As for the halal medical tourism, it is the purchase of healthcare services in compliance with 
the Islamic values offered to Muslim health tourists in the countries they visit, from the 
beginning of their travel to the treatment and returning home. Each stage of the individual's 
transportation, accommodation services and treatment process is organized accordingly. 
Muslim-friendly hospitals, which are part of the treatment process of halal medical tourism, are 
the healthcare service providers offering hotel management, health care and spiritual support 
fitting in Islamic values. The aim of this study is to draw a conceptual frame to halal medical 
tourism and evaluate the applicability of the it in Turkey. It has been examined according to the 
working group's views that how the hospital to serve working in this scope should be, the 
advantages and the disadvantages of Turkey, its stakeholders in the process and what the state 
can do in this regard. In the study, the applicability of medical tourism in Turkey has been 
evaluated according to the 22 in-depth interviews by using qualitative research model via 
phenomenology method. As a result of the interviews, 266 pages of data were obtained and the 
data was analyzed through thematic codification. Interviewees were determined via maximum 
diversification and the snowball sampling methods. Findings of the research are as follows; 28 
sub-themes have been identified around six main themes: the reminders of halal medical 
tourism, the Muslim-friendly hospital model, Turkey's advantages and disadvantages in halal 
medical tourism, sector stakeholders and the duties of the state regarding halal medical tourism. 
As a result of the study, the necessity of preparing the accreditation infrastructure for halal 
medical tourism and the necessity of the concept of halal in the legislation come to the forefront. 
Again, the necessity of enhancing sectoral cooperation, increasing domestic and national 
production, and the need for the government to determine promotive strategies for this service 
are other prominent results. On the condition that Turkey enters the market, the fact that it 
already has a dense Muslim population, its position in Muslim countries and its political climate 
are seen as facilitating factors; The weakening of halal perception in social life and the 
phenomenon of Muslim life have been interpreted as a situation that harms the future of service 
and Turkey's prospective Muslim country image for halal medical tourism.

Keywords: Health tourism, medical tourism, halal medical tourism, Muslim friendly hospital