Ortaokul öğrencilerinin okulda, müzede ve sanal müzede sosyal bilgiler öğrenimine ilişkin görüş ve deneyimleri
Opinions and experiences of secondary school students on social studies learning in musem, school, virtual museum
Yazar: DİLAN ZENGİN
Danışman: PROF. DR. BANU ÇULHA ÖZBAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin müzede, okulda, sanal müzede sosyal bilgiler öğrenimine yönelik görüş ve deneyimlerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu nitel amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme ilkesine göre belirlenmiştir.  Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Marmara Bölgesi'nde yer alan bir ilin bir ilçesinde bulunan 6 ortaokulda öğrenim gören, müzede ve sanal müzede öğrenme deneyimi olan 216 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada birden fazla veri toplama aracı kullanılarak veri çeşitlemesine gidilmiştir. Araştırmadaki veriler; metaforlar yoluyla veri toplama formu, çizme- yazma formunda çizilen görsel dokümanlar ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmada veriler içerik ve betimsel analizi yöntemi ile çözümlenmiş, elde edilen sonuçlar nitel analiz programı olan MAXQDA'ya aktarılarak sınıflandırılmış, temalar oluşturulmuştur. Öğrenciler ortaokulda sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik 173, müzede sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik 148, sanal müzede sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik 173 adet geçerli metafor geliştirdiği görülmüştür. Öğrencilerle yapılan görüşmeler incelendiğinde, oluşturulan metaforlar ve çizimler ile öğrencilerin sözleri uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğrenciler okulda sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik en sık "tarih, kitap ve bilgi" metaforlarını kullanmışlardır. Okulda işlenen sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin daha çok edilgen rol oynadığı sonucuna varılmış ancak öğretmenin ders işleme stilinden memnun oldukları görülmüştür. Müzede sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik öğrenciler en sık "gezi, tarih ve eski"   metaforlarını kullanmışlardır. Müze etkinliklerinde öğrencilerin daha aktif oldukları, keşfederek ve eğlenerek öğrenme sağladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Sanal müzede sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik öğrenciler en sık kullandıkları metaforlar ise "teknoloji, telefon ve ışınlanma"  olmuştur. Sanal müzede sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik veriler incelendiğinde ise öğrencilerin bu etkinliklerden keyif aldıkları sonucuna varılmıştır. Çalışmanın bulgularına dayanarak okulda, müzede ve sanal müzede sosyal bilgiler öğrenmeye yönelik elde edilen verilerin karşılaştırılmasında öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik görüş ve deneyimlerinin olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, okulda, müzede ve sanal müzede sosyal bilgiler öğreniminin farklı yaklaşımlarla gerçekleştiği görülmüştür. Okulda sosyal bilgiler öğreniminde, geleneksel araçlar ve sınırlı teknolojik araçlar kullanılırken, müzede ve sanal müzede daha modern araçlar ve ortamlar tercih edildiği ortaya çıkmıştır. Okulda öğretmen, dersin merkezinde bilgileri ileten bir figür olarak görünürken, müzede ve sanal müzede öğretmenin daha çok rehber rolü üstlendiği sonucuna varılmıştır. Okulda öğretmen merkezli yaklaşım baskınken, müze ziyaretlerinde öğrenci, öğretmen ve konu merkezli yaklaşımların bir arada olduğu belirlenmiştir. Sanal müze deneyiminde ise öğrenci ve konu merkezli yaklaşımların benzer düzeylerde olduğu görülmüştür. Bulgular, öğrencilerin farklı öğrenme yöntemlerini benzer düzeyde değerlendirdiğini göstermektedir.

Abstract:
This study aims to reveal the views and experiences of middle school students regarding social studies learning in museums, schools, and virtual museums. Phenomenology, a qualitative research design, was used in the research. The study group was determined according to the criterion sampling principle, which is one of the qualitative purposeful sampling types. The study group consisted of 216 students who experienced learning in museums and virtual museums and attended 6 middle schools in a district of a city in the Marmara Region during the 2023-2024 academic year. In the research, data variation was achieved by using multiple data collection tools. The data in the research were collected through a data collection form via metaphors, visual documents drawn in drawing-writing form, and semi-structured interview questions. Content and  descriptive analysis method was used to analyze the data in the study, and the results were classified and themes were created by transferring the obtained results to MAXQDA, a qualitative analysis program. It was observed that students developed 173 valid metaphors for social studies learning in middle school, 148 for learning in museums, and 173 for learning in virtual museums. When the interviews with students were examined, it was found that the metaphors and drawings created were consistent with the students' words. As a result of the study, it was found that students most frequently used metaphors of "history, book, and information" for learning social studies at school. It was concluded that students played a more passive role in social studies lessons taught at school, but they were satisfied with the teacher's teaching style. For learning social studies in museums, students most frequently used metaphors of "excursion, history, and ancient". It was concluded that students were more active in museum activities and achieved learning through exploration and enjoyment. For learning social studies in virtual museums, students most frequently used metaphors of "technology, phone, and teleportation". It was concluded that students enjoyed these activities based on the data obtained for learning social studies in virtual museums. Based on the findings of the study, it was concluded that students' views and experiences regarding social studies lessons were positive when comparing the data obtained for learning social studies in schools, museums, and virtual museums. According to the analysis results, it was observed that social studies learning occurred with different approaches in schools, museums, and virtual museums. While traditional tools and limited technological tools were used in social studies learning at school, it was revealed that more modern tools and environments were preferred in museums and virtual museums. While the teacher appeared as a figure transmitting information at the center of the lesson in social studies learning at school, it was concluded that the teacher assumed more of a guiding role in museums and virtual museums. While the teacher-centered approach was dominant in school-based social studies learning, it was determined that student, teacher, and subject-centered approaches coexisted during museum visits. In the virtual museum experience, it was seen that student and subject-centered approaches were at similar levels. The findings indicate that students evaluate different learning methods at similar levels.