Toplumsal cinsiyet bağlamında iktidar ve öteki'nin yakın dönem Türkiye tiyatrosunda yansıması
Power in the context of gender and reflection of the other' in recent Turkey theatre
Yazar: OKTAY EMRE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM BELKIS
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; Ötekilik = Otherness ; İktidar = Government

Özet:
Kimi teorisyenler toplumsal cinsiyeti cinsiyetin kendisi, kimi teorisyenler kültürel bir yapı, kimi teorisyenler ise biyolojik bir ayrım olarak düşünmüştür. Şüphesiz bu üç düşünce biçimi de birbirini tamamlar niteliktedir. Çünkü toplumsal cinsiyet, cinsiyeti belirlerken biyolojik verilerden hareket etmekte ve bu pratik bir kültürel yapının temelini oluşturmaktadır.
Çalışmamızın Giriş bölümünde iktidar kavramını ve onun paradigmalarından biri olarak düşündüğümüz toplumsal cinsiyeti tartışmaya açtık ve bu tartışma doğal bir sonuç olarak "öteki"nin varlığıyla kesişti. Çalışmamızın ilk bölümünde yer alan Toplumsal Cinsiyet, İktidar ve "Öteki" başlığını taşıyan bölümde Sartre'dan Bauman'a, Levinas'tan Foucault'ya değin birçok filozofun düşünesinden faydanarak bu kavramların birbirleri ile olan organik ilişkisini çözümlemeye çalıştık. Bir sonraki bölümde ise ikinci dalga feminist hareketin önemli isimlerinden olan Simone de Beauvoir'in  teorisini "öteki"lik ve kadın bağlamında, günümüz önemli feminist düşünürlerden Judith Butler'ın teorisini toplumsal cinsiyet, cinsiyet, özne ve iktidar kavramları ışığında ve son olarak R. W. Connell'ın teorisini ise toplumsal cinsiyet ve iktidar özelinde inceledik.
Çalışmamızın ikinci bölümünde, Türkiye Tiyatrosundan seçtiğimiz dört oyunu feminist bakış açısı ile inceleyerek günümüz oyun yazarının toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dair yaklaşımlarını izlemeye çalıştık. Bu oyunları seçerken dikkat ettiğimiz iki önemli husus kısaca şu şekildedir: 1- Oyunların günümüze olabildiğince yakın zamanda yazılmış veya sahnelenmiş olması, 2- Yazarlarının politik bilinci ve bu bilinci oyuna aktarırken kullandıkları estetik yapının kalitesi.
İncelediğimiz bu dört oyun ve yazarları şu şekildedir: Aşk Orda Derinde (2009) Şâmil Yılmaz, Kadınlar Aşklar Şarkılar (2013) Şâmil Yılmaz, Cadının Bohçası (2013) Esmeray, Erk(ek)lik Halleri (2010) Birol Tezcan.

Anahtar Sözcükler: Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyet, İktidar, Öteki, Kültür

Abstract:
Some theoreticians approach the gender as a sex itself, some others as a cultural structure and some of them as a biological distinction. Undoubtedly that these three approaches complete each other. Gender uses biological data while it is designate the sex and this practice constitutes the base of cultural structure.   
In the Introduction part of the study, we discuss the power notion and the gender that we think it is one of the paradigms of the power and this discussion naturally cross with existence of "the other".    In the first part of the study, under the title of Gender, Power and 'The Other', we try to analyze the organic relationship among these concepts by benefiting from so many philosophers such as Sartre, Bauman, Levinas and Foucault. In the following part, we analyze 'otherness' in the theory of Simone de Beauvoir, an important name for the second wave feminism; gender, sex, subject and power notions in theory of Judith Butler, one of the important philosopher of today;  and lastly gender and power in the theory of Connell.  
In the second part of the study, we try to follow approaches of today's play writer about gender inequality by analyzing four plays from Türkiye's Theatre with feminist perspective.  While choosing the plays, the two important points that we take attention are shortly like this: 1- The plays must be written or staged more recently, 2- Political conscious of the writers and the quality of the esthetic structure that they use while transferring this conscious to play.     
The four plays and their writers are like this: Aşk Orda Derinde (2009) Şâmil Yılmaz, Kadınlar Aşklar Şarkılar (2013) Şâmil Yılmaz, Cadının Bohçası (2013) Esmeray, Erk(ek)lik Halleri (2010) Birol Tezcan.

Keywords: Gender, Sex, Power, Other, Biology, Culture