İndanon ve indandionlardan türevlenen potansiyel biyoaktif bileşiklerin sentezi ve biyoaktiviteleri
Synthesis of potential bioactive compounds derived from indanone and indandiones and their bioactivities
Yazar: MEHTAP TUĞRAK
Danışman: PROF. DR. HALİSE İNCİ GÜL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Karbonik anhidraz = Carbonic anhydrases ; Mannich bazları = Mannich bases ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Topoizomeraz = Topoisomerase ; İndandion = Indandion ; İndandion türevleri = Indandion derivatives

Özet:
İndanon ve İndandionlardan Türevlenen Potansiyel Biyoaktif Bileşiklerin Sentezi ve Biyoaktiviteleri
Amaç: Bu tez kapsamında, 1-indanon ve 1,3-indandiondan türetilen farklı kimyasal yapılardaki bileşiklerin [Mono Mannich bazları (2-[4-hidroksi-3-(aminometil)-benziliden]-indan-1-on, 2-[3-hidroksi-4-(aminometil)-benziliden]-indan-1-on, 2-[2-hidroksi-3-(aminometil)-benziliden]-indan-1-on, 2-[4-hidroksi-3-metoksi-5-(aminometil)-benziliden]-2,3-dihidroinden-1-on, 2-[3-hidroksi-4-metoksi-2-(aminometil)-benziliden]-2,3 dihidroinden-1-on, bis Mannich bazları (2-[4-hidroksi-3,5-bis(aminometil)-benziliden]-indan-1-on,2-[2-hidroksi-3,5-bis(aminometil)-benziliden]-2,3-dihidroinden-1-on, azaflorenonlar (4-(4-sübstitüefenil)-2-aril-inden[1,2-b]piridin-5-on, sülfonamit bileşikleri (4-(3-sübstitüefenil)-3a,4-dihidro-3H-inden[1,2-c]pirazol-2-il)benzensülfonamit] sitotoksik /antikanser etkili ve/veya karbonik anhidraz (CA) inhibitörü ve/veya Alzheimer hastalığında etkili olan asetilkolin esteraz (AChE) enziminin inhibitörü etki gösteren yeni lider bileşikler bulmak amacıyla sentezlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metot: Bileşikler mikrodalga sentez yöntemi kullanılarak sentezlenmiş, biyoaktiviteleri (sitotoksisite, karbonik anhidraz, asetilkolin esteraz) in vitro olarak test edilmiştir.
Bulgular: Bileşiklerin kimyasal yapıları 1H-NMR, 13C-NMR, HRMS ile aydınlatılmış sonuçlar tablolar halinde sunulmuştur.
Sonuç: Elde edilen veriler ışığında çalışılan tüm bileşikler içinde bu tezde, azaflorenon türevi bileşik I5 (PSI: 126.4), en yüksek PSI değeri ile sitotoksisite / antikanser etkili lider bileşik, bileşik L7 hCA I'e ve bileşik I6 hCA II'ye karşı CA enzim inhibisyonu açısından lider bileşikler, bileşik E3 AChE inhibisyonu açısından lider bileşik olarak belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Asetilkolin esteraz, Azaflorenon, Hücre siklusu, İndan, Karbonik anhidraz, Mannich bazı, Sitotoksisite, Topoizomeraz, Tümör selektivitesi

Abstract:
Aim: In this thesis, it was aimed to synthesize the compounds having the different chemical structures which were derived from 1-indanone and 1,3-indandione; [2-(3-((amino)methyl)-4-hydroxybenzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 2-((4-((amino)methyl)-3-hydroxy benzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 2-(3-((amino)methyl)-2-hydroxybenzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 2-(3-((dimethylamino)methyl)-4-hydroxy-5-methoxybenzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 2-(3-((amino)methyl)-5-hydroxy-4-methoxybenzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 2-(3,5-bis((amino)methyl)-4-hydroxybenzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 2-(3,5-bis((amino)methyl)-2-hydroxybenzylidene)-2,3-dihydro-1H-inden-1-one, 4-(4-substitutedphenyl)-2-aryl-5H-indeno[1,2-b]pyridin-5-one, (4-(3-substitutedephenyl)-3a,4-dihydro-3H-indeno[1,2-c]pyrazol-2-yl)benzenesulphonamide] to find new leader compounds which have cytotoxicity/anticancer and/or carbonic anhydrase inhibitor and/or acetylcholin esterase inhibitor being important in Alzheimer disease.
Material and Method: The compounds were synthesized by microwave irradiation method. Bioactivities of the compounds (cytotoxicity, CA, AChE inhibitory) were determined according to literature methods. 
Results: The chemical structure of the compunds were elucidated by 1H NMR, 13C NMR, HRMS spectra, and the results were presented in text as Tables.
Conclusion: In the light of data obtained among the compounds studied in the compound I5 with the highest PSI value, which is azafluorenone derivative, as leader compound for cytotoxic/anticancer activity; the compounds L7 towards hCA I and I6 towards hCA II as the leader compounds for CA inhibition, and the compound E3 as the leader compound for AChE inhibition were determined 
Keywords: Acetylcholine Esterase, Azafluorenone, Carbonic Anhydrase, Cell Cycle, Cytotoxicity, Indane, Mannich Bases, Topoizomerase, Tumour Selectivity.