Gomidas Vartabed'in halk ezgileri repertuvarından 14. cilt 6.kitaptaki ezgilerin çekirdek analizi yöntemiyle makamsal özellikleri açısından incelenmesi
Analysis of tunes in the volume 14, book 6 of the folk songs repertoire by Gomidas Vartabed in terms of makam characteristics with the method of melodic nuclei
Yazar: DUYGU GÜVENER
Danışman: PROF. DR. CENK GÜRAY
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Ermeni besteciler = Armenian composers ; Ezgi = Melody ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Ritim = Rhythm ; Türk müziği = Turkish music ; Vartabed, Gomidas = Vartabed, Gomidas ; Şarkılar = Songs

Özet:
Halk şarkılarının derleme çalışmaları, on dokuzuncu yüzyılda Osmanlıda ve Avrupa'da yükselen Ulusalcılık ve Batılılaşma hareketiyle yakından ilgilidir. Besteci, şarkıcı, derlemeci, öğretmen, koro şefi ve din adamı Gomidas Vartabed, on dokuzuncu yüzyılın sonunda Anadolu'da halk ezgilerini derleyen ilk müzik araştırmacısıdır. Gomidas'ın müzik araştırmaları on dokuzuncu yüzyılda başlayan folklor hareketini ve müzik anlayışını yansıtması açısından önemlidir. Ermeni ulusal müziğinin kurucusu kabul edilen Gomidas'ın Ermeni müziğinin yanında Anadolu'da yaşayan farklı halkların kültürel mirasını ortaya çıkarmak için yaptığı çalışmaların büyük bir gayret sonucu ortaya konulduğu anlaşılmaktadır. Anadolu müzik tarihinde yapılmış bu en eski yazılı derleme çalışmasıyla Gomidas'ı etnomüzikoloji disiplini açısından bir öncü olarak görmek mümkündür.
Bu çalışmada, Gomidas Vartabed'in Türkçe, Kürtçe, Ermenice Derlemelerin yer aldığı derleme kitabından seçilmiş parçalar, makamsal özellikleri açısından incelenmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde Anadolu Ermenilerine dair tarihsel süreç, Hıristiyanlıkla tanışmaları, Ermeni dini müziği ve Kilise müziğinde Batılılaşma etkileri, müzik gelenekleri, Âşıklık geleneği ile ilişkisi hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde Gomidas'ın hayatı, besteci ve derlemeci yönlerine bakış, müzik eğitimi,  derleme çalışmaları, Ermeni geleneksel müziği ve milliyetçilikle ilişkisi, folklor hareketindeki yeri üzerinde durulmuştur.
Son bölümde Gomidas'ın 14. Cilt 6. Kitap olarak numaralandırılmış derleme çalışmasındaki eserler, "ezgi çekirdeği" temelli makam analizi ile incelenmiştir. Analiz edilecek eserler, ezgi hareketlerine uygun olarak tespit edilen makam ailesine uyumlu bir tercihle yeniden yazılmış, ezgi çekirdekleri ortaya konmuştur.  
Anahtar Sözcükler: Gomidas, Ezgi çekirdeği, analiz, makam, ritim

Abstract:
The folk songs compilation studies are closely related to the rising Nationalism and Westernization movement in the Ottoman and Europe during the nineteenth century. Gomidas Vartabed who is a composer, singer, compiler, teacher, choir conductor and a priest was the first music researcher who compiled folk songs in Anatolia, at the end of the nineteenth century. The music studies of Gomidas are important in terms of reflecting folklore movement and musical appreciation. It is observed that Gomidas who is accepted as a founder of Armenian national music, put great effort in conceiving the common of roots of the cultural heritages of different folks living in Anatolia besides Armenian music. It is possible to regard Gomidas as a pioneer in terms of ethnomusicology discipline with the earliest compilation study in Anatolian music history. In this study, selected tunes from Gomidas Vartabed's compilation book, which involves Turkish, Kurdish, Armenian compilations were analyzed in their makam characteristics. 
In the first part of the study, it is informed about the historical process of Anatolian Armenians, their meeting with Christianity, Armenian liturgic music and the effects of Westernization in Armenian religous music and Church music, musical traditions and its relationship with the tradition of Minstrelsy.
In the second part, the life of Gomidas, the view to the way of his compilator and compositor, his music education, compilation studies, Armenian traditional music and his relationship of nationalism, his place in folklore movements are emphasized.
In the last part, the works in compilation studies numbered as Volume 14, Book 6, were studied with makam analysis based on "melodic nuclei". The tunes to be analyzed were rewritten with a preference compatible with the makam family determined in accordance with the melodic movements and the melodic nuclei are revealed.

Keywords: Gomidas, melodic nuclei, analysis, makam, rhythm.