Gümenek ve Döllük köyleri (Tokat) civarındaki kalsedonların petrografik ve gemolojik incelenmesi
Petrographic and gemological investigation of the chalcedonies around the Gümenek and Döllük villages (Tokat)
Yazar: ABDURRAHMAN RUŞEN
Danışman: PROF. DR. FETULLAH ARIK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Tokat İl Merkezinin yaklaşık 12 km doğu-kuzeydoğusunda yer alan Gümenek ve Döllük Köyleri civarında yapılan bu çalışma kapsamında inceleme alanında işlenebilir kalitede kalsedon oluşumları belirlenmiştir. 
İnceleme alanında Paleozoyik'ten günümüze kadar oluşan yaşlı metamorfik, magmatik ve sedimanter birimler yüzeylemektedir. Paleozoyik-Mesozoyik Tokat metamorfitleri ve Artova ofiyolitli melanjı temeli oluştururken alanın orta kesimlerinden doğuya doğru Orta Geç Eosen yaşlı volkano sedimanter kayaçlar bu birimleri uyumsuz olarak örtmektedir. Neojen yaşlı karasal sedimentler ve Kuvaterner yaşlı alüvyonlar bölgedeki en genç birimlerdir.
Mineralojik, petrografik ve gemolojik çalışmalarda kalsedonlarla birlikte kuvars, tridimit, kristobalit, kalsit ve dolomitler belirlenmiştir. Kalsedonlarda ortalama % 96.3 SiO2, % 1.96 Fe2O3, % 0.56 MgO, % 1.02 CaO, 780 ppm Cr2O3, 6.3 ppm Cu, 20 ppm Hg, 4.2 ppm Pb, 18 ppm Ni ve 77 ppm Zn bulunmaktadır. Kalsedonların ortalama CaO ve MgO içeriklerinin yüksek olması zenginleştirme esnasında yan kayaçların tam olarak ayrıştırılamamasından kaynaklanmaktadır. Kalsedon oluşumları yan kayaçların oluşumundan sonra volkanik aktivitelere bağlı bir hidrotermal sistemin en son ürünüdürler. 
Kalsedonlardan iyi kalitede takı (kolye, küpe, yüzük, bileklik, broş vb.), isimlik, levha, tespih ve diğer süs objeleri üretilmiştir. Yöre kalsedonlarının tanıtımı ve değerlendirilmesi ile ekonomik olarak katkı sağlaması mümkündür. 

Anahtar Kelimeler: Kalsedon, Tokat, Süs taşı, Ekonomi, Silis

Abstract:
Within the scope of this study conducted around Gümenek and Döllük Villages, which are located 12 km east-northeast of Tokat Province Center, workable quality chalcedony formations were identified in the study area.
In the study area, Paleozoic to the present day aged metamorphic, magmatic and sedimentary units outcrop. Paleozoic-Mesozoic Tokat metamorphics and Artova ophiolitic mélange form the basis, while Middle Late Eocene volcano sedimentary rocks eastward from the central parts of the area cover these units unconformably. Neogene aged terrestrial sediments and Quaternary alluvial deposits are the youngest units in the region.
Mineralogical, petrographical and gemological studies revealed quartz, tridimite, cristobalite, calcite and dolomite together with chalcedony. Chalcedonies have average 96.3% SiO2, 1.96 % Fe2O3, 0.56 % MgO, 1.02 % CaO, 780 ppm Cr2O3, 6.3 ppm Cu, 20 ppm Hg, 4.2 ppm Pb, 18 ppm Ni and 77 ppm Zn. The high CaO and MgO content of the chalcedonies is due to the fact that the rock cannot be fully separated during enrichment. Chalcedony formations are the last product of a hydrothermal system due to volcanic activities after the formation of the wall rocks.
Good quality jewelry (necklace, earring, ring, bracelet, brooch etc.), name plate, rosary and other ornamental objects are produced from chalcedonies. It is possible to contribute economically by introducing and evaluating local chalcedony.

Keywords: Chalcedony, Tokat, Gemstone, Economy, Silica