İlkokul öğrencilerinin okuma alışkanlıklarının belirlenmesi ve okuma kültürü oluşturmada ailenin rolünün saptanması (Diyarbakır örneği)
Determining the reading habits of primary school students and determining the role of the family in creating a reading culture (Diyarbakir example)
Yazar: MERYEM AYKAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİHA FÜSUN AKDAĞ AYCİBİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kitap okuma = Book reading ; Okuma kültürü = Reading culture

Özet:
Kitap okuma çocukların kendilerini ifade etmelerini, akademik başarılarının artmasını, hayal dünyalarını zenginleştirmesini, sosyalleşmelerini ve düşünce becerilerinin gelişmesini sağlar. Kitaplarla ilk olarak ailede tanışan çocuklar yine ailelerin etkisi ve yönlendirmesiyle okuma alışkanlığı ve okuma kültürü kazanabilmektedir.
Bu çalışma 2023-2024 eğitim öğretim yılında Diyarbakır ilinde bulunan ilkokullardan rastgele seçilen ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlığını ve bu öğrencilerin okuma kültürü oluşturmasında ailelerinin rolünü belirlemek için aynı öğrencilerin anne babalarıyla yapılan çalışmaların sonuçlarını içermektedir. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Diyarbakır dördüncü sınıfta okuyan 32.658 öğrenci ve bu öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 420 öğrenci ve bu öğrencilerin anne babaları oluşturmaktadır.
Veri toplama aracı olarak iki ölçek kullanılmıştır. Birinci ölçek, Esen Aygün (2019) tarafından hazırlanan "İlkokul Öğrencileri İçin Okuma Alışkanlığı Ölçeği"dir. İkinci ölçek ise velilere uygulanan "Okuma Kültürü Oluşturmada Aile Yeterliliği Ölçeği"dir (Akyol ve Çiğdemir, 2020). Veri sonuçları IBM SPSS 26 istatistik programı aracılığı ile analiz edilmiştir.
Çalışmada, anne-babaları kitap okuyan öğrencilerin kitap okuma tutumu, okuma alışkanlığı, okuma kültürü puanlarının, kitap okumayan veya az kitap okuyan anne-babaların puanına göre anlamlı fark bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okuma Kültürü Oluşumunda Aile Yeterliliği için anne ve babanın bir yılda okuduğu kitap sayısı arttıkça puan ortalaması da genel olarak artmaktadır, aynı ölçeğin diğer sonuçlarında anne-baba eğitim düzeyi arttıkça puan ortalamaları artmaktadır, bu durum üniversite mezunu anne- babaların puanlarında daha belirgin farklar oluşturmaktadır.

Abstract:
Reading books enables children to express themselves, increase their academic success, enrich their imagination, socialize and develop their thinking skills. Children who are first introduced to books in the family can acquire reading habits and reading culture with the influence and guidance of their families.
This study includes the results of the studies conducted with the parents of the same students in order to determine the reading habits of 4th grade students randomly selected from primary schools in Diyarbakır in the 2023-2024 academic year and the role of their families in creating a reading culture. The population of the study consists of 32,658 students studying in the fourth grade in Diyarbakır in the 2023-2024 academic year and their parents. The sample of the study consists of 420 students and their parents.
Two scales were used as data collection tools. The first scale is the "Reading Habit Scale for Primary School Students" prepared by Esen Aygün (2019). The second scale is the "Scale of Family Efficacy in Creating Reading Culture" applied to parents (Akyol & Çiğdemir, 2020). Data results were analyzed using IBM SPSS 26 statistical program.
In the study, it was concluded that there was a significant difference in the reading attitude, reading habit and reading culture scores of students whose parents read books compared to the scores of parents who do not read books or read few books. For Family Competency in the Formation of Reading Culture, the average score generally increases as the number of books read by the mother and father in a year increases. In other results of the same scale, the average score increases as the education level of the parents increases, and this creates more significant differences in the scores of university graduate parents.