Dede Korkut hikayelerinin Jung'un arketipler ve psikolojik tipler kuramı bağlamında incelenmesi
Analysis of Dede Korkut stories in the context of Jung's archetypes and psychological types theory
Yazar: MERYEM ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. AKARTÜRK KARAHAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arketip = Archetype ; Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Jung, Carl Gustav = Jung, Carl Gustav ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik tip belirleyicisi = Psychological type determining

Özet:
Bu çalışmadaki temel amaç; İsviçreli psikiyatr Carl Gustav Jung'un Analitik Psikoloji kuramının içerisinde yer alan "arketip" ve "psikolojik tip"  kavramlarıyla Türk edebiyatının her açıdan incelenmeye en elverişli eserleri arasında yer alan Dede Korkut Hikâyeleri'ni incelemektir. Edebiyat ve psikolojinin kesişim kümesi içerisinde yer alan arketipler insanlık tarihinin ortak birikimidir. Psikolojik tipler ise bu ortak birikimin izleri olan arketipleri tamamlar niteliktedir. Bu bağlamda çalışmanın "GİRİŞ" bölümünde öncelikle Carl Gustav Jung'un biyografisi ve analitik psikoloji kuramı üzerinde durulmuş. Rüyaların analitik psikolojideki yerinden bahsedildikten sonra temel arketipler ve psikolojik tipler başlıklar halinde anlatılmış ve son olarak da bu alandaki çalışmalara yer verilmiştir. Sonrasında ise Dede Korkut Hikâyelerinin niteliği, ortaya çıkış yeri ve tarihi, coğrafyası, dili, şekli ve üslubu, nüshaları, Dede Korkut'un kimliği ve kişiliği anlatıldıktan sonra Dede Korkut Hikâyeleri üzerine yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. 
Çalışmanın "DEDE KORKUT HİKÂYELERİ'NİN JUNG'UN ARKETİPLER VE PSİKOLOJİK TİPLER KURAMI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ" adlı ikinci bölümünde ise Dede Korkut Hikayeleri içinde yer alan 12 anlatı giriş bölümünde anlatılan 8 arketip (çocuk, kahraman, anne, persona, gölge, anima, animus, yaşlı bilge adam, ben) ve 8 psikolojik tip (dışadönük düşünsel, dışadönük duygusal, dışadönük duyusal, dışadönük sezgisel, içedönük düşünsel, içedönük duygusal, içedönük duyusal, içedönük sezgisel) bağlamında incelenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study; Was the examination of Dede Korkut Stories, which are among the most suitable works of Turkish literature in every aspect, with the concepts of "archetype" and "psychological type" included in the Analytical Psychology theory of Swiss psychiatrist Carl Gustav Jung. Archetypes, which belong to the intersection of literature and psychology, are the product of common accumulation of human history. Psychological types complement the archetypes which behold the traces of this common accumulation. In this context, the "INTRODUCTION" section of the study primarily focused on the biography of Carl Gustav Jung and analytical psychology. After mentioning the place of dreams in analytical psychology, basic archetypes and psychological types are described in following sections and, finally, relevant studies are introduced. Following, after describing the nature, place of origin and history, geography, language, shape and style of the Dede Korkut Stories, copies, identity and personality of Dede Korkut, relevant studies on Dede Korkut Stories were mentioned.
In the second part of the study entitled "ANALYSIS OF DEDE KORKUT STORIES IN THE CONTEXT OF JUNG'S ARCHETYPES AND PSYCHCOLOGICAL TYPES THEORY", 12 narratives in the Dede Korkut Stories are analyzed according to the 8 archetypes (child, hero, mother, persona, shadow, anima, animus, old wise man, I) and 8 psychological types (extraverted thinking, extraverted feeling, extraverted sensation, extraverted intuition, introverted thinking, introverted feeling, introverted sensation, introverted intuition) introduced in the first part.