Yazlık iki sıralı arpa (Hordeum vulgare L.)'da mutant çeşit adaylarının belirlenmesi
Idendification of mutant cultivar candidates in spring two-row barley cultivar (Hordeum vulgare L.)
Yazar: MEHMET KERİM GÜLLAP
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL DENİZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Erzurum ekolojik koşullarında taban arazide sulamalı olarak 2004 yılı yazındayürütülmüştür. Araştırmada 2 sıralı Tokak 157/37 arpa çeşidi ve bundan gama ışınlaması ileelde edilen 41 mutant hattın M6 generasyonunda verim ve verim öğeleri karşılaştırılmıştır.Tokak çeşitinde ekim-olgunlaşma süresi 91,7 gün iken mutant hatlarda 84,0-95,3gün arasındadeğişmiş ve erkencilik yönünden kimi mutant hatlar ile arasındaki fark önemli olmuştur.Standart çeşitte bitki boyu 76,6 cm olmuş, mutant hatlarda ise 68,0-87,4 cm arasında değişmişve kısa boylu ve yatmaya dayanıklılık yönünden 21, 25 ve 35 nolu hatlar üstünlüksağlamışlardır. Tokak çeşidinde bin tane ağırlığı 68,80 g ve ham protein oranı %10,58 iken buözellikler mutant hatlarda 45,67-70,43 g ve %8,50-12,63 arasında değişmiştir. Bu iki özellik ilemalt kalitesi arasındaki ilişki düşünüldüğünde 13 mutant hat ve yemlik kullanım yönünden de 2hat standart çeşitten üstün bulunmuştur. Tokak çeşidinde tane verimi 316,8 kg/da ve buna göredaha üstün olan 15 mutant hattın verimi 322,5-419,2 kg/da arasında değişmiş ve standart çeşidegöre %2,0-32,3 düzeyinde daha fazla tane verimi sağlamışlardır. Tane verimi ile birlikteyatmaya dayanıklılık, erkencilik, bin tane ağırlığı ve ham protein oranı gibi özellikler yönünden13, 19, 21 ve 25 nolu hatlar standart çeşitten üstün olup, yapılacak 2 sıralı yazlık arpa ıslahıçalışmalarında değerli kaynak materyal oldukları düşünülmektedir. Sonuç olarak, yüksekverimleri yanında bin tane ağırlığı ve ham protein oranı gibi özellikler birlikte dikkatealındığında 13, 21 ve 25 nolu hatlar maltlık, 19 nolu hat ise yemlik arpa çeşitleriningeliştirilmesi yönünde ümitvar görünmektedir.2006, 54 sayfaAnahtar Kelimeler: Arpa ıslahı, mutant arpa, maltlık arpa, yemlik arpa, yazlık arpa

Abstract:
This research was carried out on an irrigated flat land under ecological conditions ofErzurum in summer 2004. In this research, yield and yield components of two-rowTokak 157/37 barley cultivar and of M6 generation of its 41 mutant lines obtained bygamma radiation were compared. Sowing-maturity period in Tokak cultivar was 91,7days while it varied between 84,0 and 95,3 days in mutant lines. There were significantdifferences Tokak cultivar and some of its mutant lines in terms of earliness. Whileplant height in standard cultivar was 76,6 cm, it was varied between 68,0 and 87,4 cm inmutant lines. In terms of having short plant height and lodging tolerance, mutant lines21, 25 and 35 were better than the others. While 1000-seed weight was 68,80 g and rawprotein content 10,58% in Tokak cultivar, they varied between 45,67 and 70,43 g, andbetween 8.50 and 12,63 % in mutant lines. According to relationships between thesecharacters and malt characters, 13 mutant lines were found better than standard cultivar.2 mutant lines were found better than standard cultivar according to feed use. Seed yieldin Tokak cultivar was 316.8 kg/da whereas it varied between 322.5 and 419.2 kg/da in15 mutant lines. Therefore, seed yield in mutant lines was 2,0 and 32,3% higher than thestandard cultivar. Mutant lines 13, 19, 21 and 25 were better than the standard cultivarfor some characters such as grain yield, lodging tolerance, earliness, 1000-seed weightand crude protein content and so they were thought as valuable sources for newbreeding studies about two-row spring barley cultivar. As a result, considering theirhigh yield, 1000-seed weight and raw protein content, it seems likely lines that 13, 21and 25 can be used as malt cultivars and line 19 as a feeding barley cultivar breeding.2006, 54 pages.Keywords: Barley breeding, mutant barley, malting barley, feeding barley, springbarley cultivar.