Atatürk dönemi'nde Türk kadınının modernleşme süreci ve kadın hakları: Atatürk'ün söylemleri bağlamında bir inceleme (1923-1938)
The modernization process of Turkish women and women's rights during the Atatürk era: An analysis in the context of Atatürk's discourses (1923-1938)
Yazar: FEYZA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP BANU DALAMAN
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, Atatürk döneminde (1923-1938) Türk kadınının modernleşme sürecinde kazandığı medeni ve hukuki hakları, Atatürk'ün söylemleri bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Türkiye'de kadın haklarının gelişimini tarihsel bir perspektiften ele alarak, bu gelişimin arkasındaki itici gücü anlamaya çalışmaktadır. Araştırma, Atatürk'ün kadın hakları konusundaki görüşlerinin Türkiye'deki kadın haklarının gelişimi ve toplumsal görünürlüğü üzerindeki etkisini derinlemesine analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırma metodolojisi, nitel araştırma yöntemlerini kullanarak Atatürk'ün kadınlar hakkındaki söylemlerini analiz etmektedir. Veri toplama süreci, Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, TBMM Zabıt Cerideleri, TBMM Gizli Celse Tutanakları, dönemin gazeteleri ve ilgili akademik literatürü içermektedir. Veri analizi süreci, içerik analizi ve söylem analizi yöntemlerini kullanarak Atatürk'ün söylemlerindeki temel temaları ve kavramları belirlemeyi, bu söylemlerin nasıl yapılandırıldığını, hangi bağlamlarda kullanıldığını ve toplumsal etkilerini anlamayı amaçlamaktadır. Bulgular, Atatürk'ün kadın hakları konusundaki vizyonunun döneminin ötesinde olduğunu göstermektedir. Atatürk, kadınların toplumsal ve siyasi hayatta erkeklerle eşit haklara sahip olması gerektiğini vurgulayarak, bu konuda önemli adımlar atmıştır. Kadınların Cumhuriyet'in inşasında eşit derecede önemli bir rol oynaması gerektiğini savunan Atatürk, aynı zamanda annelik rolünün önemini de vurgulamıştır. Bu vizyon, Türkiye'de kadınların eğitim, istihdam ve kamusal alanlara katılımını teşvik etmiş ve ülkenin modernleşme sürecinde kritik bir rol oynamıştır. Sonuç olarak, bu tez Atatürk'ün kadın hakları konusundaki vizyonunun kapsamlı bir resmini çizmeyi ve bu vizyonun Türkiye'deki toplumsal dönüşüm üzerindeki etkisini derinlemesine anlamayı hedeflemektedir. Bu analizin Türkiye'de kadın hakları konusundaki tarihsel gelişmelerin günümüzdeki yansımalarını anlama konusunda yapılan çalışmalara önemli bir katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the civil and legal rights gained by Turkish women during the modernization process in the Atatürk era (1923-1938), within the context of Atatürk's discourses. The study approaches the development of women's rights in Türkiye from a historical perspective, seeking to understand the driving force behind this development. The research aims to conduct an in-depth analysis of the impact of Atatürk's views on women's rights on the development and social visibility of women's rights in Türkiye. The research methodology employs qualitative research methods to analyze Atatürk's discourses about women. The data collection process includes Atatürk's Speeches and Statements, Turkish Grand National Assembly (TGNA) Minutes, TGNA Closed Session Minutes, newspapers of the period, and relevant academic literature. The data analysis process aims to identify the main themes and concepts in Atatürk's discourses, understand how these discourses are structured, in which contexts they are used, and their social impacts, using content analysis and discourse analysis methods. The findings demonstrate that Atatürk's vision regarding women's rights and gender equality was ahead of his time. Atatürk emphasized that women should have equal rights with men in social and political life, taking significant steps in this regard. Advocating that women should play an equally important role in the construction of the Republic; Atatürk also emphasized the importance of the maternal role. This vision encouraged women's participation in education, employment, and public spheres in Türkiye and played a critical role in the country's modernization process. In conclusion, this thesis aims to draw a comprehensive picture of Atatürk's vision on women's rights and to understand in depth the impact of this vision on social transformation in Türkiye. It is thought that this analysis will make a significant contribution to the studies on understanding the current reflections of historical developments regarding women's rights in Turkey.