Distopya anlatılarda eğitime yönelik tespitler
Findings regarding education in dystopian narratives
Yazar: LEYLA ASLAN
Danışman: PROF. DR. FETHİ DEMİR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Modern yaşam ve kapitalizm etkisiyle 20. yüzyılda yaşayan insanların ütopyalardan uzaklaşarak distopyalara yöneldiğini görmekteyiz. Bu dönemde yaşanan endüstriyel devrimler, totaliter rejimlerin yükselişi ve teknolojik gelişmeler distopya sürecini hızlandırmıştır. İçinde bulunulan bu karanlık atmosfer yazarların geleceğe dair kaygılarını dile getirmeleri için bir zemin hazırlamıştır. Yazarlar içinde bulundukları dünyanın yansıması olarak eserlerinde kaotik, baskıcı, bozulmuş distopya evreninde insanların yaşadıkları trajik konumu yansıtmışlardır. 21. yüzyılda ise distopya eserleri yaşanan küresel gelişmeler, toplumsal değişimler ve siyasi gerilimlerin etkisiyle artarak daha fazla çeşitlenmiştir. Bu yüzyılda yaşanan savaş, kıtlık, göç, salgın hastalık, çevre kirliliği gibi olumsuzluklar okuyucunun dikkatini çekerek distopik temelli bir düşünce yapısı ortaya çıkarmıştır. Özellikle küresel çağın sahipleri olarak görülen Z kuşağı nasıl bir gelecek ile karşı karşıya olduğunu merak etmeye başlamıştır. Okuyucu kitlesi artarak devam eden distopya anlatılarının içerik bakımından pedagojik anlamda öğrenciler için bir uyaran olduğunu söylemek mümkündür. Distopya anlatılarının etkili kullanımı öğrencilerin eleştirel düşünme ve analiz becerileri, yaratıcı yazma ve ifade becerileri, empati ve duyarlılık, tartışma, iletişim, işbirliği gibi alanlarda gelişimlerini destekleyecektir. Öğrencilerin duyarlılıklarını arttırarak eğitsel olarak gelişimlerini tamamlamak için distopyaların Z kuşağı öğrencileri üzerinde bırakacağı olumlu etkilerin tespiti tezin amacını oluşturmaktadır.

Abstract:
We see that, under the influence of modern life and capitalism, people living in the 20th century are moving away from utopias and towards dystopias. Industrial revolutions, the rise of totalitarian regimes and technological developments during this period accelerated the dystopia process. This dark atmosphere has paved the way for writers to express their concerns about the future. As a reflection of the world they live in, authors have reflected in their works the tragic situation experienced by people in the chaotic, oppressive, corrupt dystopian universe. In the 21st century, dystopian works have become increasingly diverse under the influence of global developments, social changes and political tensions. Negativities such as war, famine, migration, epidemics, and environmental pollution experienced in this century have attracted the attention of the reader and created a dystopian-based mindset. Especially generation Z, seen as the owners of the global age, has begun to wonder what kind of future they are facing. It is possible to say that the topics covered in dystopian narratives, whose readership continues to increase, are a pedagogical stimulus for students. Effective use of dystopian narratives will support students' development in areas such as critical thinking and analysis skills, creative writing and expression skills, empathy and sensitivity, discussion, communication and collaboration. The aim of the thesis is to determine the positive effects that dystopias will have on generation Z students in order to complete their educational development by increasing students sensitivity.