Damızlık sığır yetiştiriciliklerinde BoHV-1 epidemiyolojisi için simülasyon ve matematik modelleme çalışmaları
Studies of simulation and mathematical modelling for BoHV-1 epidemiology in breeding dairy cattle herds
Yazar: FAHRİYE SARAÇ
Danışman: PROF. DR. AYKUT ÖZKUL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Viroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Benzetim = Simulation ; Damızlık = Breeding ; Hayvan hastalıkları = Animal diseases ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Herpesvirüs 1-sığır = Herpesvirus -bovine ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Bu çalışmada, Tekirdağ İli Çorlu İlçesine bağlı dört köyde 10 farklı damızlık sığır yetiştirici işletmesinde sürü genel özellikleri ile BoHV-1 oluşum sıklığı arasındaki korrelasyonun tespit edilerek, bu enfeksiyonun çıkışına etki etmesi olası faktörlerin belirlenmesi ve tüm bu bulguların değerlendirilmesiyle benzer yapıdaki işletmeler açısından BoHV-1 enfeksiyonu statüsündeki değişiklileri takip edebilecek mevcut modellemelerin kullanım olasılıkları araştırılmıştır.Bu amaçla, 10 işletme, 1,5 yıl boyunca yaklaşık 4 ay aralıklarla 5 kez örneklenmiş ve 383 farklı hayvandan, toplam 1006 kan serumu numunesi toplandı. Çalışma boyunca, sürülerde meydana gelen hayvan hareketleri (hayvan giriş ve çıkışı) ile virus enfeksiyonuna etki edebilecek her türlü değişiklikler (aşı uygulaması, doğum vb) izlenerek kayıt altına alındı.IBR gB ELISA testi ile kontrol edilen ve seropozitif oldukları tespit edilen numuneler, IgG Avidite testine tabi tutuldu. Her bir örneklemede pozitif bulunan örneklerin A.I. değişimleri takip edildi. Buna göre, çalışma kapsamına alınan 10 işletmeden 3'ünde değişik zamanlarda seropozitiflik gözlendi.Elde edilen verilerin değerlendirilmesi ile BoHV-1 enfeksiyonun sürüye girişindeki en büyük risk faktörünün, dışarıdan hayvan satın alınması olduğu, bunun yanında, diğer temas yoları ile enfeksiyonun sürüye giriş riskinin ve sürü içi latent enfekte hayvanların reaktivasyon olasılığının düşük olduğu sonucuna varıldı.Sürünün idari/fiziki özellikleri ile BoHV-1 enfeksiyonuna ilişkin verilerin daha önce bildirilen matematik modelleme teknikleri ile kullanılabilirliği sorgulandı. Yapılan değerlendirmelerde R değeri olarak ifade edilen ?hastalığın meydana geliş oranı? bir başka çalışma verileri de kullanılarak hesaplanmasına rağmen, olası veya mevcut kontrol programı kapsamındaki sürülerde sürü içi bulaşmaların en erken sürede tespitine ve benzer yapılı sürüler arası bulaşma oranı tespitine yönelik değerlendirmeler verilerin yetersizliği nedeniyle yapılamamıştır. Diğer taraftan, hastalığın kontrol altına alınması ve matematik modellemelerin kullanımına olanak sağlayacak bilinmeyen parametrelerin neler olabileceği ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, we aimed to possibility of use of present modeling?s that might follow BoHV-1 status in 10 dairy herds located in Corlu County, Tekirdag province, by detection of correlation between BoHV-1 occurrence frequency and herds? general conditions, by detecting factors triggering occurrence of the infection and finally assessment of all these data fort he herds under similar circumstances.For this purpose, a total of 1006 serum samples from 383 different animals were collected by samplings in 4 month intervals during the 1.5 years from 10 dairy cattle herds. During the study, herds in the animal's movements (entry and exit of animals) and any changes that may affect virus infection (vaccination, birth, etc.) were recorded for the monitoring.Samples that are determined to be seropositive for BoHV-1 using IBR gB ELISA test were retested for IgG avidity. AI changes of positive samples were monitored in each sampling. Accordingly, the study covered seropositivity in 3 of 10 herds in different samplings.Evaluation of the data obtained revealed that purchased animals from the other herds is the biggest risk factor at the acquiring BoHV-1 by the herd. On the other hand, risk of the infection occurrence was found lower via other ways of contact and/or virus reactivation from latently infected animals within herds.The herd?s administrative and physical characteristics besides of BoHV-1 infection previously reported data were questioned on the availability for application of mathematical modeling techniques. Although R value, expressed as a "rate of occurrence of the disease", of the assessments has been calculated using data received from another study, assessments for detection of transmissions at the earliest time within the herd and/or spreading of the disease between herds having similar structure in many herds within the scope of potential or existing control program can not be made due to lack of data. On the other hand, the unforeseen parameters that would allow determining to take the disease under control and the use of mathematical modeling have been identified.