Bilişsel kapitalizm bağlamında öğretmenlik mesleğinin dönüşümü: Özel sektör ve kamu sektöründe öğretmen emeğinin karşılaştırmalı sosyolojik bir analizi
Transformation of the teaching profession in the context of cognitive capitalism: A comparative sociological analysis of teacher labor in the private and public sector
Yazar: SİBEL GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ERJEM
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilişsel kapitalizm = Cognitive capitalism ; Duygusal emek = Emetional labor ; Estetik emek = Aesthetic labor ; Kapitalizm = Capitalism ; Karakter aşınması = Corrosion of character ; Karşılaştırmalı sosyoloji = Comparative sociology ; Maddi olmayan emek = Intangible labor ; Mesleki sosyoloji = Sociolog of profession ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Günümüzde kapitalizm bilgi, iletişim ve teknolojik gelişmeler bağlamında önemli bir dönüşüm geçirmektedir. Bilişsel kapitalizmin temellerini oluşturan değişim ve dönüşümler eğitimi ve eğitim-öğretim sisteminin yürütücüleri olan öğretmenleri de etkilemektedir. Bu nedenle bilişsel kapitalizmin beraberinde getirdiği maddi olmayan emek, duygulanımsal emek, estetik emek ve karakter aşınması süreçlerinin kamu sektöründe ve özel sektörde çalışan öğretmenler bağlamında nasıl farklılaştığı sorusundan hareket eden bir araştırma gerekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Kamudan ve özel sektörden öğretmenlerle gerçekleştirilen görüşmeler göstermektedir ki bilişsel kapitalizmin göstergelerinden, maddi olmayan ve duygulanımsal emek biçimlerinden, estetik emek beklentisinden, karakter aşınması süreçlerinden en çok özel sektörde çalışan öğretmenler etkilenmektedir. Kamuda çalışan öğretmenler bazı bilişsel kapitalizm ve karakter aşınması göstergelerine maruz kalmakla birlikte bahsi geçen maruziyet alanı oldukça sınırlıdır. Estetik emeğe yönelik beklentiler söz konusu olduğunda ise kamu sektörü ve özel sektör ayrımına ek olarak cinsiyet değişkeni önem kazanmaktadır. Araştırmadan elde edilen bilgilerin bilişsel kapitalizmin öğretmenler üzerindeki etkilerini daha görünür kılmaya yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Capitalism has undergone tremendous transformation in the context of information, communication and technological developments. Changes and transformations that form the basis of cognitive capitalism affect both education and teachers, who are the drivers of the education system. For this reason, a research was conducted based on the question of how the processes of immaterial labor, affective labor, aesthetic labor and corrosion of character brought about by cognitive capitalism differ in the context of teachers working in the public and private sectors. Interview technique, one of the qualitative research techniques, was used in the research. Interviews with public and private sector teachers show that teachers working in the private sector are most affected by the signs of cognitive capitalism, immaterial and affective labor forms, aesthetic labor expectations, and corrosion of character processes. Although public teachers are exposed to some indicators of cognitive capitalism and corrosion of character, the mentioned exposure area is quite limited. When it comes to expectations for aesthetic labor, in addition to the distinction between the public and private sectors, the gender variable also gains importance. It is thought that the information obtained from the research will help to make the effects of cognitive capitalism on teachers more visible.