Diyabetik retinopati ve makula ödemi takibinde optik koherens tomografi anjiyografi
Optical coherence tomography angiography of diabetic retinopathy and macular edema
Yazar: EMİNE TEMEL
Danışman: PROF. DR. FİGEN ŞERMET
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik nefropatiler = Diabetic nephropathies ; Göz = Eye ; Makula ödemi = Macular edema ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Çalışmaya DR bulguları saptanan 27 DM tanılı hastanın 54 gözü, DM
olup DR bulgusu saptanmayan 30 hastanın 59 gözü ve 27 sağlıklı bireyin 51
gözü dahil edildi. Yaş, cinsiyet, DM tipi ve süresi açısından gruplar arasında
benzer bir dağılım vardı; istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. DR
bulguları olan 54 gözün 24'ü hafif NPDR, 28'i orta NPDR, 2'si şiddetli NPDR,
olarak sınıflandırıldı. Gözlerin 15'inde ilk muayenede DMÖ saptandı ve İV
enjeksiyon tedavisi uygulanmasına karar verildi. Ortalama 10.52 (6-20) aylık
takip süresinde 55'i aflibercept, 25'i ranibizumab, 5'i ozurdex ve 3'ü TA olmak
üzere toplam 88 İV enjeksiyon yapıldı.
Başlangıçtaki ortalama EİDGK, DR olan grupta, diğer iki gruba göre
anlamlı olarak daha düşük bulundu. Başlangıçtaki SRK ise DR olan grupta
diğer iki gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti. Başlangıçtaki ortalama
FAZ alanı; DR olan grupta ve DM+ olan ancak DR bulguları olmayan grupta
kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Başlangıçtaki
YKP'de ölçülen ortalama non-perfüze alan; DR+ olan grupta diğer iki gruba
göre anlamlı olarak daha yüksekti.
Başlangıçtaki parafoveal bölgede ODY YKP'de ve DKP'de, DR olan
grupta diğer iki gruba göre anlamlı olarak daha düşüktü. Başlangıçtaki
perifoveal bölgede ODY YKP ve DKP'de, DR olan grupta diğer iki gruba göre
daha düşük olup, kontrol grubu ile aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı.
DR+ olan ve DMÖ nedeniyle İV enjeksiyon gerektiren grupta
başlangıç muayenesindeki, 1., 2. ve 3. İV enjeksiyon sonrası ölçümler
değerlendirildi ve istatistiksel olarak analiz edildi. Başlangıçtaki EİDGK
ortalaması, ardışık karşılaştırmada diğer zaman noktalarına göre anlamlı
olarak daha düşük tespit edildi. Ardışık İV enjeksiyonlar sonrası SRK'da
azalma gözlendi. Ortalama retina FAZ alanı ve YKP'de ölçülen ortalama nonperfüze
alan anlamlı olarak değişmedi. YKP'de ve DKP'de parafoveal
bölgede ODY'nin artış göstermesi başlangıçtaki ölçümler ile 3. İV enjeksiyon
sonrası ölçümler arasında anlamlı bulundu. Ardışık İV enjeksiyonlar sonrası
86
YKP ve DKP'de perifoveal bölgede ODY değişimleri arasında anlamlı bir fark
saptanmadı.
DR+ olan ve İV enjeksiyon gerektirmeyen grupta başlangıç
muayenesindeki, 3., 6., 9. ve 12. aydaki ölçümler değerlendirildi ve
istatistiksel olarak analiz edildi. Her zaman diliminde tespit edilen ortalama
EİDGK, SRK, FAZ alanı, YKP'deki ortalama non-perfüze alan, parafoveal ve
perifoveal bölge ODY'nin (YKP ve DKP) ardışık olarak karşılaştırılmasında
gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç olarak OKTA gelişmekte olan yeni bir teknoloji olup, diyabetik
olgulardaki mikroanevrizmalar, FAZ değişiklikleri, retinal non-perfüzyon
alanları, azalmış damar yoğunluğu gibi mikrovasküler patolojileri FA'ya göre
daha detaylı olarak gösterebilmektedir. Fundus muayenesinde DR
bulgularına rastlanmasa dahi, erken evre değişiklikleri tespit edebilmektedir.
Bu görüntüleme yöntemi, artefaktların giderilmesine yönelik yeni yazılımların
geliştirilmesi ve hassasiyetinin artmasıyla birlikte, intravenöz kontrast madde
kullanımı gerektiren geleneksel anjiyografi yöntemlerini tamamlayacak ve
retinal vasküler hastalıkların tanı ve tedavisine kantitatif yeni boyutlar
katacaktır.
Anahtar kelimeler: Diyabetik retinopati, diyabetik makula ödemi, optik
koherens tomografi anjiyografi

Abstract:
This study included 54 eyes of 27 DM patients with DR findings, 59
eyes of 30 patients with DM without DR findings and 51 eyes of 27 healthy
individuals. There was a similar distribution between the groups in terms of
age and gender. At the first examination, 15 eyes had diabetic macular
edema (DME) and the patients underwent anti-vascular endothelial growth
factor (anti-VEGF) injection. Totally 88 İV injections were performed; 55 of
them were aflibercept, 25 were ranibizumab, 5 were ozurdex and 3 were TA.
When the findings were compared between the three groups in terms
of mean best corrected visual acuity (BCVA) at the first examination, the
difference between the control group and the group with DR + (p <0.001) and
the difference between the group with DR + and DM + but without DR
findings (p<0.001) were statistically significant. When central retinal thickness
(CRT) was compared between the 3 groups at the first examination, the
difference between the control group and the group with DR + (p<0.001) and
the difference between the group with DR + and DM + but without DR
findings (p<0.001) were statistically significant. When the mean retinal FAZ
area at the first examination was compared between the three groups, the
difference between the control group and the group with DR + (p<0.001) and
the difference between the control group and the group with DM + but without
DR findings (p=0.001) were statistically significant. When the mean VD in
parafoveal region in superficial capillary plexus (SCP), the difference
between the group with DR + and the group with DM + but without DR
findings (p=0.01) and the difference between the group with DR + and the
control group (p<0.001) were statistically significant. When the mean vessel
density (VD) in parafoveal region in deep capillary plexus (DCP), the
difference between the groups with DR + and DM + but without DR findings
(p=0.002), the difference between the DR + and control group (p<0.001) and
the difference between the control group and the group with DM + but without
DR findings (p=0.024) was statistically significant. VD in perifoveal region in
SCP was compared between the 3 groups and the difference between the
88
DR+ and control groups (p=0.006) was statistically significant. VD in DCP
was statistically different (p=0.001) between DR+ and control group.
In the group with DR + and requiring İV injection, the mean BCVA
difference between initial and 1st İV injection (p=0.01), initial and 2nd İV
injection (p<0.01), initial and 3rd İV injection (p<0.01) were statistically
significant. In addition, the mean BCVA difference between the 1st İV
injection and the 2nd İV injection (p=0.025), the 1st İV injection and the 3rd
İV injection were statistically significant (p<0.01). A decrease in CRT was
observed after consecutive İV injections. The mean CRT difference between
initial and 1st İV injection (p=0.073) and initial and 3rd İV injection (p=0.005)
were statistically significant. There was no statistically significant difference
between groups in terms of mean retinal FAZ area and non-perfused area
measurements in the SCP after consecutive İV injections. The increase in
ODF in the parafoveal region in SCP after consecutive İV injections was
statistically significant between baseline and 3rd İV injection (p= 0.021) and
first İV injection and 3rd İV injection (p=0.047). The increase in ODF in the
parafoveal region in DCP after consecutive İV injections was statictically
significant between baseline and second İV injection (p=0.054), baseline and
third İV injection (p=0.002). The measurements after the 1st İV injection and
3rd İV injection were also statistically significant (p=0.006). After sequential
IV injections, no significant difference was found between the changes in the
ODF in the perifoveal region in SCP and DCP.
There was no statistically significant difference between the
measurements of BCVA, CRT, mean retinal FAZ area, mean non-perfused
area in the SCP, parafoveal and perifoveal region, SCP and DCP at baseline,
3., 6., 9. and 12. months in the group with DR + who did not require İV
injection.
As a result, OCTA is a developing technology that can show
microvascular pathologies such as microaneurysms, FAZ changes, retinal
non-perfusion areas, decreased vascular density in diabetic subjects in more
detail than FA. Even if there are no signs of DR in fundus examination, early
microvascular changes can be detected. This imaging method will
89
complement the traditional angiography methods with the development and
sensitivity of new software for the removal of artifacts, and add new
quantitative dimensions to the diagnosis and treatment of retinal vascular
diseases.
Keywords: Diabetic retinopathy, diabetic macular edema, optical coherence
tomography angiography.