Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan süt örneklerinde bazı metal düzeyleri
Some metal levels in milk samples which were collected from different regions of turkey.
Yazar: ERDİM OZAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ENDER YARSAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Atomik soğurma spektroskopi = Atomic absorption spectroscopy ; Ağır metaller = Heavy metals ; Süt = Milk ; Türkiye = Turkey

Özet:
Çalışma kapsamında, Türkiye'nin 6 farklı bölgesinden (Marmara, Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu, Akdeniz ve Ege) toplanılan çiğ inek sütlerinde kurşun, kadmiyum, demir, bakır ve çinko düzeylerinin belirlenmesi amaçlandı.Bu çalışmada Aralık 2006- Kasım 2007 tarihleri arasında 4 dönem halinde toplanan 120 çiğ süt örneği kurşun, kadmiyum, demir, bakır ve çinko düzeyleri yönünden incelendi. Örnekler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın ?Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli Maddeler ile Bunların Kalıntılarının İzlenmesi için Alınacak Önlemlere Dair Yönetmelik? ilkeleri doğrultusunda alındı ve analiz aşamasına kadar uygun laboratuvar şartlarında saklandı.Çiğ sütlerdeki ağır metal ve çeşitli mineral maddelerin düzeylerinin belirlenmesi Atomik Absorpsiyon Spektrometresinde yapıldı. Bunun için öncelikle mikrodalga yöntemi ile örneklerin organik yapıların parçalanması ve cihazda analiz edilebilecek forma gelmesi sağlandı.Çalışma sonunda analiz edilen çiğ süt örneklerinde mevsimlere göre değişecek şekilde Pb, Cd, Fe, Cu ve Zn tespit edildi ancak örneklerin 13'ünde Pb, 102'sinde de Cd tespit edilemedi. Dört döneme ait ortalama değerler karşılaştırıldığında Pb, Fe, Cu ve Zn yönünden istatistiksel bir farklılık tespit edildi. Birinci döneme ait numunelerde diğer dönemlere göre Pb, Cd ve Zn düzeylerinde artış tespit edildi. Fe düzeyinde üçüncü dönemde, Cu Düzeyinde ise ikinci dönemde artış görüldü. Analiz edilen süt örneklerinde ortalama Pb 0,008±0,009 ppm, Cd 0,00009±0,00009 ppm, Cu 0,33±0,23 ppm, Fe 0,23±0,1 ppm Zn 3,67±0,86 ppm düzeyinde tespit edildi.Bu çalışma sonucunda belirlenen Analiz edilen örneklerden 10'unun (%8,3) Pb yönünden Gıda Maddelerindeki Bulaşanların Maksimum Limitleri Hakkında Tebliğ'de kabul edilen 0,02 mg/kg olan maksimum kalıntı limitlerini aştığı ancak genel Pb ortalamasının bu değerin altında olduğu görüldü. Diğer metaller yönünden herhangi bir kalıntı limiti belirlenmediği için bu yönde bir değerlendirme yapılamadı.Anahtar Sözcükler: Ağır metal, Atomik absorpsiyon spektrometre, süt, Türkiye

Abstract:
In the present study, the aim was to determine the levels of lead (Pb), cadmium (Cd), iron (Fe), copper (Cu) and zinc (Zn) in raw cow milk samples which were collected from six different regions of Turkey (Marmara, Black Sea, Central Anatolia, Eastern Anatolia, Mediterranean Sea and Aegean).120 samples of raw cow milk have been analyzed with respect to Pb, Cd, Fe, Cu and Zn. The samples have been collected in four phases between December 2006 and November 2007. Samples were collected in accordance with the principles of Turkish Ministry of Agriculture and Rural Affairs ?Regulations Regarding Precautions Which Have To Be Taken When Tracing Specific Substances and Their Residues in Live Animals and Animal Products? and samples have been stored in proper laboratory conditions until the analysis.Determination of the levels of heavy metals and different mineral substances in raw milk has been performed using Atomic Absorption Spectrometer. Therefore, disintegration of organic structures of samples and shaping up the samples for the analysis in the equipment was provided using microwave method.At the end of the analysis, Pb, Cd, Fe, Cu and Zn which were differing to seasons have been detected in the samples of raw cow milk. However, Pb has not been detected in 13 samples and Cd has not been detected in 102 samples, either. In terms of Pb, Fe, Cu and Zn statistical significance has been found when mean values of four phases were compared. An increase has been detected at the levels of Pb, Cd and Zn in the samples of first phase. Increases have been observed at the level of Fe in third phase and at the level of Cu in the second phase. As mean 0,008±0,009 ppm Pb; 0,00009±0,00009 ppm Cd; 0,33±0,23 ppm Cu, 0,23±0,1 ppm Fe and 3,67±0,86 ppm Zn have been detected in the samples.As a result of present study, it is observed that in terms of Pb,10 (%8,3) of the analyzed samples have gone beyond the level of maximum residues which was designated (as 0.02 mg/kg in the ?Announcement About Maximum Limits of Contaminants in Foodstuffs?; but it is observed that the general mean of Pb is below this level. Any evaluation could not have been done for other metals so that any residues limitation has not been informed.Key words: Heavy metal, Atomic absorption spectrometer, milk, Turkey