Necâtî Bey, Avnî (Fatih) ve Ahmedî divanlarının tip ve kişilikler açısından incelenmesi
Type of Necâtî Bey, Avnî (Fatih) and Ahmedî divans and investigation in terms of personality
Yazar: HAVA KEPENEKÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÇELEBİOĞLU
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Klasik Türk edebiyatını, şekil ve muhteva bakımından yansıtan divanlar,  vesika niteliğinde eserlerdir. Şairler tarafından belli bir tertip ile hazırlanan bu divanlar, asırlar boyu Türk edebiyatına her yönüyle kaynaklık etmişlerdir.
Divan şiirinin karanlıkta kalan bazı noktaları vardır.  Şairler, karanlıkta kalmış bu noktaları çalışmaları ile aydınlatmaya çalışmışlardır. Bizler de çalışmamızda Klasik Türk edebiyatının önemli isimlerinden Ahmedî, Necâtî Bey ve Avnî (Fatih) divanlarında geçen tip ve kişilikleri araştırarak aydınlatmaya çalıştık. Aynı yüzyıla denk gelen bu üç sanatçının önce hayatlarını, edebî kişiliklerini, hayata ve sanata bakış açılarını inceledik. Ardından tip ve kişilikleri ayrıntılı bir şekilde vererek metne daha iyi hakîm olmayı amaçladık. 
Çalışmamız, dört ana bölüm ve alt başlıklardan oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak tip ve kişiliklere değindikten sonra tip ve kişiliği ayrı ayrı açıkladık. İkinci bölümde divanlarından yararlandığımız sanatçıların hayatlarına ve edebî kişiliklerine değindik. Üçüncü bölümde klasik aşk üçgeni etrafında şekillenen önemli tiplerden bahsettik. Aynı zamanda tipleri; dinî tasavvufî tipler, meslek tipleri, toplumsal tipler ve hikâye kahramanları olmak üzere ayrı başlıklar altında derledik. Son olarak dördüncü bölümde ise kişilikleri; dinî kişilikler, tarihî-efsanevî kişilikler, edebî kişilikler,  mutasavvuf kişilikler ve bilgin kişilikler olmak üzere alt başlıklar halinde vermeyi uygun bulduk. Tüm bunları yaparken örnek beyitler ile zenginleştirerek yorumladık. 
Çalışmanın sonunda şairlerin değindikleri tip ve kişilikler aracılığıyla her üç şairin de kültür birikimlerine ne kadar hakîm olduklarına şahit olduk. 
Anahtar Kelimeler: Klasik Türk edebiyatı, tip, kişilik, divan, âşık, tasavvuf.

Abstract:
The divans, which reflect the classical Turkish literature very well in terms of form and content, are very valuable documents of our literature. These Works, which were prepared by poets in a certain order, set an example for centuries in terms of shape. 
In this study, we researched important types and personalities in the divans of Ahmedî, Necâtî, Avnî(Fatih), who are important names of classical Turkish literature. We first examined the lives, litarary personalities, and persvectives of these three artists, who and the lived coincided with the same century, on life and art. We tried to focus on the "lover, the beloved, and the rival", which is desribed as the famous "love triangle" of divan poetry, with particular emphasis on type and personality. Apart from these, we aimed to determine the characteristics by classifying types and personalities through rînd and zâhîd. 
Our study consists of four main sections and sub-titles. In the first part, after mentioning types and personalities in general, we explained type and personality separately. In the second part, we touched on the lives and literary personalities of the artists whose divans we benefited from. In the third part, we talked about the important types shaped around the classicak love triangle. At the same time, the types; we have compiled them under separate headings as religious mystical types, occupational types, social types and story heroes. Finally, in the fourth chapter, their personalities; we found it appropriate to give subheadings such as religious personalities, historicallegendary personalities, literary personalities, sufi personalities and scholarly personalities. While doing all this, we enriched it with sample couplets and interpreted it.
Keywords: Classical Turkish literature, type, personality, lover, beloved, rival.