Malign solid tümörlerde tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde farklı tedaviye yanıt kriterlerinin karşılaştırılması
Comparison of different response criteria used in the evaluation of treatment response in malignant solid tumors
Yazar: MUSTAFA ARAS
Danışman: PROF. DR. TANJU YUSUF ERDİL
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Dünya Sağlık Örgütü = World Health Organization ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağkalım = Survival ; Tedavi = Treatment ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Amaç: 
Bu çalışmanın amacı malign solid tümörlerde tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde sıkça kullanılan WHO, RECIST 1.1, EORTC ve PERCIST kriterlerinin karşılaştırılmasıdır.
Materyal ve Metod:
Bölümümüze FDG PET/BT için refere edilen malign solid tümör tanısı almış 30 hastanın ilk evreleme ve bunu takip eden ardışık 2 PET/BT görüntüleri WHO, RECIST 1.1, EORTC ve PERCIST kriterlerine göre 2 tecrübeli nükleer tıp hekimi tarafından  retrospektif olarak değerlendirildi.  Hastalara i.v. kontrastlı diagnostik BT çekilmemiş olup anatomik değerlendirme PET/BT'de kullanılan BT üzerinden yapılmıştır. Hastaların WHO, RECIST 1.1, EORTC ve PERCIST kriterlerine göre tedaviye yanıt durumları arasındaki uyum kappa testi kullanılarak değerlendirildi. Ayrıca her bir klavuzdaki farklı yanıt gruplarına göre progresyonsuz sağ kalım süresi analizi Kaplan–Meier metodu kullanılarak yapıldı. Hasta sayısı az olduğu için analiz yapılırken tam yanıt, parsiyel yanıt ve stabil hastalık birlikte değerlendirildi.
Bulgular:
WHO klavuzuna göre yanıt oranı %37, progresyon oranı ise %38 olarak hesaplanmıştır. RECIST 1.1 klavuzuna göre de aynı oranlar bulunmuş olup iki kriter arasında mükemmel uyum olduğu saptanmıştır (κ=1). EORTC kriterleri ile yanıt oranı %47 progresyon oranı ise %40 olarak hesaplanmıştır. PERCIST kriterleri kullanıldığında ise EORTC kriterlerine göre progrese metabolik hastalık olarak sınıflandırılan 1 kişi stabil metabolik hastalık grubuna dahil edilmiştir (κ=0,976). WHO ve RECIST 1.1 kriterlerinde aynı oranlar bulunduğu için anatomik ve metabolik tedaviye yanıt klavuzları karşılaştırılırken WHO klavuzuna göre karşılaştırma yapılmıştır. WHO ve EORTC klavuzları genel olarak karşılaştırıldığında hastaların %80'inde tedaviye yanıt durumları arasında uyum saptanmıştır (κ=0,711). WHO ve PERCIST klavuzları karşılaştırıldığında ise uyum oranı %81.6 kappa değeri 0,736 olarak hesaplanmıştır. Progresyonsuz sağ kalım süreleri klavuzlara göre farklılık göstermemiş olup median progresyonsuz sağ kalım süresi tam yanıt-parsiyel yanıt-stabil hastalık grubunda 9±0.8 ay (%95 güven aralığı:7.4-10.5), progrese hastalık grubunda ise  3±0.5 ay (%95 güven aralığı:1.9-4.0) olarak bulunmuştur.
Sonuç:
Çalışmamızda anatomik ve metabolik kriterler gerek kendi içlerinde gerekse birbirleriyle karşılaştırıldığında aralarında çok iyi uyum bulunmuştur. Çalışmamızda ayrıca progresyonsuz sağ kalım süresi analizi yapışmıştır. Progresyonsuz sağ kalım süreleri klavuzlara göre farklılık göstermemiş olup tedaviye yanıt veren (tam yanıt, parsiyel yanıt ve stabil hastalık) ve vermeyen (progresif hastalık) gruplar arasında anlamlı fark bulunmuştur.

Abstract:
COMPARISON OF DIFFERENT RESPONSE CRITERIA USED IN THE EVALUATION OF TREATMENT RESPONSE IN 
MALIGNANT SOLID TUMORS
Aim:
The aim of the current study was to compare the most commonly used tretment response criteria in malignant solid tumors, the WHO, RECIST 1.1, EORTC and PERCIST criteria.
Material and Methods:
We had included 30 patients with the diagnosis of malignant solid tumors. The initial staging and the sequential 2 follow-up FDG PET/CT studies of each patient were retrospectively evaluated by 2 experienced nuclear medicine physician according to the WHO, RECIST 1.1, EORTC ve PERCIST criteria. Instead of performing an additional diagnostic CT, we used the CT images of the PET/CT for anatomical evaluation. The results were compared using the kappa statistic to test concordance for overall response rate. Additionally we performed progression free survival analysis with Kaplan Meier method. Since the number of patients was limited, we evaluated the complete reponse, partial response and stabil disease groups together.
Results:
The response and progression rates according to the WHO criteria were 37% and 38% respectively. The same ratios were also found for RECIST 1.1 (κ=1). The response and progression rates according to the EORTC criteria were 47% and 40% respectively. When PERCIST used, one patient with progressive disease upgraded to stable disease (κ=0,976). Since we found the same results with WHO and RECIST 1.1, we used WHO criteria while comparing the anatomic and metabolic criteria. When we compared WHO and EORTC, there was agreement on overall response rate in 80% of the patients, with a corresponding κ -coefficient of 0.711. With WHO and PERCIST, there was agreement on overall response rate in 81.6% of the patients, with a corresponding κ -coefficient of 0.736. Median progression free survival was not changed when different criteria was used and it was 9±0.8 month (95% CI:7.4-10.5) in complete response-partial response-stable disease group and 3±0.5 month  (95% CI:1.9-4.0) in progressive disease group.
Conclusion:
In our study, when we compared anatomic and metabolic criteria both among themselves and with each other we found similar results. Median progression free survival was not changed when different criteria was used and and there was a significant diffference between responders and non-responders.