Tıp fakültesi öğrencilerinde öğretimle yönlendirmenin metabilişsel farkındalığa etkisi
The impact of metacognition training on metacognitive awarness of medical students
Yazar: İPEK GÖNÜLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ARTAR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Bilişötesi Farkındalık Envanteri = Metacognitive Awareness Inventory ; Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Tıp = Medicine ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenme = Learning ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Metabiliş, kısaca bilişi bilme olarak tanımlanabilir. Yaşam boyu öğrenme paradigmasının gerçekleşmesi ve mesleğini uygulamada uzman tıp doktoru olmak için metabiliş önemli ve gerekli bir bilişsel süreçtir. Tıp öğrencilerinden öğrenen olarak istenen, kendi ve başkalarının deneyimlerinden, sürekli olarak yeni bilgi edinme yeterliğine sahip olabilmeleri ve kendini değerlendirerek, izleyip-denetleyerek performanslarını artırmalarıdır. Bu kapsamda, bu çalışmada tıp fakültesi öğrencilerinin metabilişsel farkındalık düzeyleri ve bu farkındalığı arttırmak amacıyla düzenlenmiş olan eğitim sürecinin öğrencilerin metabilişsel farkındalık düzeylerine olan etkisi araştırılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının bir arada olduğu karışık yöntemler deseni kullanılmıştır. Nicel bölümde gerçek deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu deneysel model kullanılmış, bir yıl sonra da izleme testi uygulanmıştır.Çalışmanın araştırma grubunu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi 2007-2008 Eğitim Öğretim Yılı Dönem 1 öğrencilerinden 63 öğrenci (30 deney, 33 kontrol grubu) oluşturmuştur. Araştırmada öğrencilerin metabilişsel farkındalık düzeyini ölçmek için Bilişötesi Farkındalık Envanteri-BFE kullanılmıştır.Nitel ve nicel yöntemin birlikte kullanıldığı bu araştırmada öğrencilerin metabilişsel farkındalıkları hakkında ayrıntılı bilgi alabilmek ve bu konuda onlara eğitim vermek amacıyla altı adet açık uçlu soru ve her soru için de bilgilendirme amaçlı eğitici cevaplar geliştirilmiştir. Sorular, ikişer ikişer, internet aracılığı ile öğrencilere gönderilmiştir. Öğrencilerin sorulan açık uçlu soruları ayrıntılı cevaplamalarını sağlamak için gerekli yerlerde bilgilendirmeler yapılmıştır. Ayrıca bazı soruların cevapları, öğrencilerin bu cevapları öğrenme süreçlerindeki bir duruma uygulayarak tekrar yazmalarını ve deneyimlerini paylaşmalarını sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu soruların cevapları, nitel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek faktörlü ve iki faktörlü ANOVA ve Scheffe testi; nitel verilerin analizinde içerik analizi uygulanmıştır,Deney grubundaki öğrencilerin, kontrol grubundakilere göre Bilişötesi Farkındalık Envanteri puan ortalamalarının deney öncesinden sonrasına ve bir yıl sonrasına göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Puan ortalamaları arası farkların hangi gruplar (deney-ön, deney-son, deney-izleme, kontrol-ön, kontrol-son ve kontrol-izleme) arasında olduğuna bakıldığı zaman, deney-sontest grubunun, deney-öntest grubuna, kontrol-öntest grubuna ve kontrol-sontest grubuna göre daha başarılı olduğu, diğer gruplar arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür.Sonuçlara göre eğitimle metabilişsel becerilerin arttırılabileceği gösterilmiştir ve öğrencileri metabiliş ve yaşam boyu öğrenme konusunda bilgilendirerek, eğiticilerin de bu konuda bilinçlenmesine yardımcı olarak ve metabilişsel becerileri geliştirici eğitim yöntemleri kullanılarak öğrencilerin bundan sonraki gelişimlerine, öğrenmeyi öğrenmelerine katkı sağlanabileceği düşünülmektedir. Tıp eğitiminde yapılacak eğitim planlanırken, içeriğin öğretilmesi yanında öğrenmeyi öğretmeye ya da üst düzey düşünme yöntemlerinin öğretilmesine odaklanılması, metabilişsel becerilerin geliştirilmesini ve farkındalığın arttırılmasını da beraberinde getirecektir.

Abstract:
Metacogniton can be defined as knowing the cognition. It is a very important cognitive process that is also beneficial in becoming expert physicians and lifelong learners. Medical students can enhance their performance by assessing and monitoring themselves and can learn from their own and as well as others? experiences as learners. The present study examined the metacognitive awareness of medical students and the impact of metacognitive training on their metacognitive awareness. In this research, mix method reasearch design was used and this design consisted data collection and analysis, including both quantitative and qualitative data. In the quantitative part, pre- and post- test control group expermental reasearch method was used and after one year the inventory was distributed to the participants once again to track their state.The research group consisted of 63 first year (2007-2008) medical students (30 tests, 33 controls) of Ankara University School of Medicine. Metacognitive Awareness Inventory-MAI was used to determine the students? metacognitive awareness.During the research which consisted both quantitative and qualitative data, in order to get thorough information about the students? metacognitive awareness, six open-ended questions and six teaching answer were developed to train them. The students? answers to the six questions were used as qualitative data.The ANOVA, t-test, Scheffe test, mean and standard deviation were used to analyze the quantitative data and content analysis was used to analyze qualitative data.Results showed that experimental group got significantly higher scores, from MAI, than the control group after the training and a year after the training was conducted. We looked at the difference between the scores of the groups and found that only expermental post-test group?s scores were significantly different than the other groups? ( experimental pre-test, control pre-test and control post-test groups), there were no significant differences among other groups.According to the results, it can be said that metacognitive capabilities can be enhanced by training. Informing the students about metacognition and life-long learning, helping the educators in realizing the importance of metacognition and using educational methods for improving metacognitive skills can help the students learn how to learn and increase metacognitive capabilities. During curriculum development of medical schools, medical educators should focus on learning to learn and high order thinking procedures beside the content and this will bring development of metacognitive skills and enhance the awareness.