Yabancılara Türkçe öğretiminde öğrenicilerin grafikli sorulardaki okuma becerilerinin göz izleme tekniği ile araştırılması
Investigation of learners' reading skills in graphic questions with eye tracking technique in teaching Turkish to foreigners
Yazar: MUSTAFA ARMUT
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Grafik eğitimi = Graphic education ; Grafikler = Graphics ; Göz izleme = Eye tracking ; Okuma becerileri = Reading skills ; Sorular = Questions ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Uluslararası öğrenciler = International student ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, B1 düzeyindeki yabancılara Türkçe öğrenicilerinin çoktan seçmeli grafikli sorulardan oluşan bir testteki okuma becerilerini göz izleme tekniği ile araştırmaktır. Çalışma grubunda iki farklı dil öğretimi merkezinde Türkçe öğrenmekte olan yüz on beş öğrenici yer almıştır. Katılımcılara göz izleme çalışması için her birinin içinde farklı grafikler olan toplam beş adet soru uyaran olarak sunulmuştur. Araştırmada, katılımcıların yaşları, cinsiyetleri, geldikleri ülkeler, ana dilleri, ana dillerindeki okuma yönleri, ana dilleri ve Türkçe dışında bildikleri dil sayıları, kayıtlı oldukları bölümleri, eğitim kademeleri, daha önce kendi ana dillerinde, ana dili ve Türkçe dışındaki bir dilde, TÖMER/DİLMER'de, TÖMER/DİLMER dışında Türkçede grafikli soru çözmüş olmaları, TÖMER/DİLMER sınavlarında grafikli soru olmasını isteyip istemedikleri, çoktan seçmeli grafikli sorulardan oluşan sınavdaki başarıları ve TÖMER/DİLMER B1 kuru anlama sınavındaki başarıları bağımsız değişken olarak alınmıştır. Ayrıca soruların farklı nitelikteki bölümleri de bağımsız değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmada bu bağımsız değişkenlerin ilk sabitleme süresi, toplam sabitleme süresi, sabitleme sayısı, toplam ziyaret süresi, ziyaret sayısı ve geçiş sayısı ölçümleri üzerinde etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğrenicilerin yaşları grafikli çoktan seçmeli soruları okurken ortaya çıkan göz hareketi ölçümleri üzerinde anlamlı etki etmemiştir. Öğrenicilerin cinsiyetleri ise sadece toplam sabitleme süresi ölçümü üzerinde anlamlı derecede etki etmiştir. Buna göre erkek katılımcılar soruları okurken kadınlara oranla daha uzun toplam sabitleme süresi göstermişlerdir. Öğrenicilerin geldikleri ülkelerin ve ana dillerinin göz hareketleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmamıştır. Katılımcıların ana dillerindeki okuma yönleri de göz hareketlerine anlamlı etki etmemiştir. Öğrenicilerin kendi ana dilleri ve Türkçe dışında bildikleri dil sayısının da göz hareketi ölçümleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı anlaşılmıştır. Katılımcıların kayıtlı oldukları bölümün sayısal, sözel ve eşit ağırlık olması göz hareketlerini anlamlı derecede etkilememiştir. Bununla birlikte öğrenicilerin eğitim kademeleri onların göz hareketlerinin bir kısmı üzerinde anlamlı derecede etkili olmuştur. Buna göre lisansüstü kademedeki öğrenicilerin ilk sabitleme süreleri diğer eğitim kademesinden öğrencilerinkine göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Lisansüstü öğrenicilerin ziyaret sayılarının ise lise-lisans öğrencileri ile herhangi bir eğitim kademesinde olmayan öğrenicilerin ziyaret sayılarına göre anlamlı derecede daha az olduğu ortaya çıkmıştır. Öğrenicilerin daha önce kendi ana dillerinde/ana dili ve Türkçe dışındaki bir dilde/TÖMER-DİLMER'de/TÖMER-DİLMER dışında Türkçede grafikli soru çözmüş olmaları, onların göz hareketlerine anlamlı etki etmemiştir. Katılımcıların TÖMER/DİLMER sınavlarında grafikli soru olmasını isteyip istememeleri onların göz hareketlerinin bir bölümüne anlamlı derecede etki etmiştir. Buna göre bu sınavlarda grafikli sorular olmasını isteyen, yani bir anlamda bu konuda olumlu tutuma sahip olan öğreniciler uyaranlar üzerinde anlamlı derecede daha fazla sabitlenmişler ve uyaranlar üzerindeki ilgilenme alanlarını daha fazla ziyaret etmişlerdir. Grafikli çoktan seçmeli sınavdan elde edilen başarı değişkeni de öğrenicilerin göz hareketlerinin bir kısmına anlamlı derecede etki etmiştir. Buna göre bu sınavda başarılı olan öğreniciler uyaranlara anlamlı derecede daha kısa süreli sabitlenmişler ve ilgilenme alanlarını daha kısa süreli ziyaret etmişlerdir. Öğrenicilerin TÖMER/DİLMER B1 düzeyi anlama sınavındaki başarıları ise onların hiçbir göz hareketi ölçümüne anlamlı derecede etki etmemiştir. Araştırmada öğrenicilerin göz hareketleri üzerinde etkili olan bir değişken de soruların bölümleridir. Buna göre genel anlamda soruların açıklama paragrafı, grafik ve soru cümlesi/seçenekler bölümleri için farklı göz hareketlerinin ortaya çıktığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda katılımcılar, ilk sabitleme süresi göz hareketi ölçümü bakımından en fazla zamanı soruların açıklama paragrafı bölümlerinde geçirmişlerdir. Bunu grafik ve soru cümlesi/seçenekler bölümleri izlemiştir. Öğreniciler toplam sabitleme süresi bakımından ise en fazla zamanı, soruların grafik ve soru cümlesi/seçenekler bölümlerinde geçirmişlerdir. Sabitlemelerin sayısı göz önünde bulundurulduğunda ise öğrenicilerin anlamlı derecede en fazla soruların grafik alanlarına sabitlendikleri, bunu soru cümlesi/seçenekler ve açıklama paragrafı alanlarının izlediği ortaya çıkmıştır. Toplam ziyaret süresi bakımından ise öğrenicilerin toplam sabitleme süresinde olduğu gibi yine en fazla zamanı soru cümlesi/seçenekler ve grafik alanlarında geçirdikleri ortaya çıkmıştır. Ziyaret sayısı ölçümü açısından yine sabitleme sayısı ölçümündekine benzer bir sonuç elde edilmiştir. Buna göre katılımcılar en fazla grafik alanlarını ziyaret etmişlerdir. Bunu soru cümlesi/seçenekler ve açıklama paragrafı bölümleri izlemiştir. Öğrenicilerin soruların farklı bölümlerini zihinlerinde birleştirmek amacıyla anlamlı derecede soruların en fazla grafik ve soru cümlesi/seçenekler bölümleri arasında geçiş hareketi sergiledikleri anlaşılmıştır. Bunu açıklama paragrafı ile grafik alanları arasındaki geçişler izlemiştir. En az geçiş hareketi ise açıklama paragrafı ile soru cümlesi-seçenekler bölümleri arasında meydana gelmiştir. Çalışmada ulaşılan bu sonuçlar ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılarak soru hazırlayanlar, yabancılara Türkçe öğretenler ve araştırmacılar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the reading skills of a test consists of multiple-choice graphic questions with eye tracking technique of those who learn Turkish as a foreign language at B1 level. The study group consists of one hundred and fifteen students learning Turkish in two different language teaching centres. A total of five questions, each containing different graphics, were presented to the participants as stimuli for eye tracking. In the study, the participants' ages, genders, countries of origin, native languages, reading directions in their native languages, the number of languages they know except their native languages and Turkish, the departments they are attended to, their level of education, whether they solved graphic questions in their native languages/in another language except for their native languages and Turkish/in TÖMER-DİLMER/in a place except for TÖMER-DİLMER in Turkish, whether they want graphical questions in TÖMER-DİLMER exams, success in the exam which consists of multiple-choice graphic questions, and success in the TÖMER/DİLMER B1 level comprehension exam were considered as independent variables. Also, different parts of questions were determined as independent variables. In the study, it was investigated whether these independent variables have effects on the first fixation duration, total fixation duration, fixation count, total visit duration, visit count and number of transitions. The study has revealed that the ages of the students have no significant effect on the eye movement parameters that appeared while reading the multiple-choice graphic questions. The gender of the students, on the other hand, had a significant effect only on the total fixation duration measurement. Accordingly, male participants showed a longer total fixation duration than females when reading the questions. The countries which the students came from and their native languages have no significant effect on eye movements. The reading directions of the participants in their native languages did not significantly affect their eye movements. It was concluded in the study that the students' number of languages they know except their native languages and Turkish did not have a significant effect on eye movement measurements. The fact that the department where the participants were attended to stem, liberal arts and equal weight did not significantly affect their eye movements. However, the education level of the students had a significant effect on some of their eye movements. In accordance with, the first fixation duration of the graduate students was found to be significantly higher than those of the students from the other education levels. It was revealed that the visit counts of graduate students were significantly less than that of other students. The fact that the students have solved graphical questions in their native language/in another language other than their native languages and Turkish/in TÖMER-DİLMER/any other place except for TÖMER-DİLMER in Turkish, did not significantly affect their eye movements. Whether the participants wanted to have graphical questions in TÖMER/DİLMER exams had a significant effect on some of their eye movements. Accordingly, students who wanted to have graphical questions in these exams, in other words, who had a positive attitude on this subject, became significantly more fixed on stimuli and visited the areas of interest on stimuli more. The variable of success obtained from the graphical multiple-choice exam also significantly affected some of the eye movements of the students. Accordingly, the students who were successful in this test were fixed to the stimuli for a significantly shorter time and visited the areas of interest for a shorter time. Students' success in the TÖMER/DİLMER B1 courtship comprehension test did not significantly affect any of their eye movement measurements. In the present research, a variable that affects the eye movements of the students is the parts of the questions. Accordingly, it was concluded that different eye movements emerged for the explanation paragraph, graphic and question sentence-options sections of the questions in general. In this context, the participants spent the most time in the explanation paragraph of the questions in terms of eye movement measurement during the first fixation period. This was followed by graphics and question sentence/options sections. In terms of total fixation duration, students spent the most time in the graphics and question sentence/options sections of the questions. Considering the number of fixations, it was found that the students were significantly fixed on the graphic areas of the questions, followed by the question sentence/options and explanation paragraph areas. In terms of total visit duration, it was revealed that students spend the most time in question sentence/options and graphics areas, as in the total fixation duration. In terms of visit count measurement, a similar result to the fixation number measurement was obtained. In accordance, the participants visited the graphic areas the most. This was followed by the question sentence-options and explanation paragraph sections. It was found out that the students showed a significant transition movement between the graphic and question sentence-options sections in a significant way in order to combine the different parts of the questions in their minds. This was followed by the transitions between the explanation paragraph and the graphic areas. The least transition movement occurred between the explanation paragraph and the question sentence-options sections. These results obtained in the study were discussed within the framework of the relevant literature, and some suggestions were made for those who prepare questions, teach Turkish as a foreign language, and researchers.