Ayaktan kemoterapi alan kanser hastalarında uykusuzluk ve uykusuzluk ile başa çıkma çabaları
Insomnia and coping efforts i̇n cancer patients receving outpatient chemotherapy
Yazar: ŞEYMA BESLER
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Mortalite = Mortality ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Bu çalışmada ayaktan kemoterapi alan kanser hastalarında uykusuzluk şiddeti ile prevalansını tespit etmek amaçlandı. Ek olarak, bu hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörleri incelemek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 15.11.2019-15.05.2020 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi ayaktan kemoterapi ünitesine ayaktan başvuran 18 yaş üzeri 200 gönüllü ile gerçekleştirildi. Araştırmada hastalara sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarını ve kanser öyküsünü sorgulayan bir form uygulandı. Ek olarak, sayısal ağrı skalası, distress termometresi, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) ölçeği kullanıldı. Uykusuzluk tespit edilen hastaların bu durum ile başa çıkmak için ne yaptıkları soruldu ve cevapları kaydedildi.
Bulgular: Çalışmamızda UŞİ puanı 8 veya üzerinde olup uykusuzluk semptomları olan kanser hastalarının oranı %39, UŞİ puanı 15 veya üzerinde olup klinik uykusuzluk tespit edilen kanser hastalarının oranı ise %22 olarak tespit edildi. Uykusuzluk problemleri olan kanser hastalarının bu problemleri ile baş etmek için kullandıkları yöntemler sorgulandığında hastaların yaklaşık olarak yarısı (%49.21) herhangi bir yönteme başvurmamıştı. Hastalarımızda stres nedenleri sorgulandığında en önemli sorunların üzüntü, endişe, sinirlilik, depresyon gibi duygusal sorunlar diğer önemli stres kaynağının ise ailevi sorunlar olduğu görüldü. Çalışmamızda, çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonucunda 6 aylık mortalite için risk faktörleri erkek cinsiyet, metastaz varlığı, uykusuzluk şiddetindeki yükseklik olarak tespit edildi.
Sonuç: Araştırmamız sonucunda, ayaktan kemoterapi gören hastaların %22'sinde klinik uykusuzluk olduğu tespit edildi. Hastaların yaklaşık yarısının bu uykusuzlukla başa çıkmak için arayış içinde oldukları tespit edildi. Bu hastalarda 6 aylık mortalite üzerine etkili faktörler araştırıldığında uykusuzluğun etkili olduğu görüldü. Aile hekimleri kanser hastaları ile görüşmelerinde bu durumu göz önünde bulundurmalı ve bu hastaların uykusuzluk sorunları ile başa çıkmaları için tıbbi ve alternatif tedaviler konusunda hastalarına rehberlik etmelidirler.
Anahtar Kelimeler: kanser, kemoterapi, uykusuzluk, uykusuzluk şiddeti, mortalite

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the severity and prevalence of insomnia in cancer patients receiving outpatient chemotherapy. In addition, it was aimed to study the factors affecting mortality in these patients.
Materials and Methods: This study 15.11.2019-15.05.2020 Bursa yüksek outpatient hospital outpatient chemotherapy unit between the dates the applicant was performed with 200 volunteers over the age of 18. In the study, a form questioning the sociodemographic characteristics, chronic diseases and cancer history was applied to the patients. In addition, a numerical pain scale, distress thermometry, Insomnia Severity Index (ISI) scale were used. Patients with insomnia were asked what they were doing to cope with this condition and their answers were recorded.
Results: In our study, the rate of cancer patients with a ISI score of 8 or higher and insomnia symptoms was found to be 39%, and the rate of cancer patients with a ISI score of 15 or higher and clinical insomnia was found to be 22%. When the methods used by cancer patients with insomnia problems to deal with these problems were questioned, approximately half of the patients (49.21%) had not resorted to any methods. When the causes of stress were questioned in our patients, it was seen that the most important problems were emotional problems such as sadness, anxiety, irritability, depression, and other important stress sources were family problems. In our study, factors associated with 6-months' mortality were male gender, presence of metastases, insomnia severity in multivariate logistic regression analysis.
Conclusion: As a result of our research, it was found that 22% of patients undergoing outpatient chemotherapy had clinical insomnia. It was found that about half of the patients are on a quest to cope with this insomnia. We found that insomnia was a risk factor on mortality rate of the cancer patients. Family doctors should take this into account when meeting with cancer patients and guide their patients on medical and alternative treatments to help these patients deal with insomnia problems.
Keywords: cancer, chemotherapy, insomnia, severity of insomnia, mortality