Türkiye'de bölgesel fiyat yakınsaması
Regional price convergence in Turkey
Yazar: BANU HELVACI
Danışman: DOÇ. DR. A. ÖZLEM ÖNDER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Fiyat istikrarı = Price stability ; Satın alma gücü paritesi = Purchasing power parity ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Neoklasik büyüme modeli ile literatüre kazandırılan yakınsama kavramı, fiyatların yakınsamasının araştırılmasında da kullanılmaktadır. Fiyat yakınsamasının olması, piyasalar arasında fiyat istikrarının sağlanmış olduğunu göstermektedir. Bu durum, küresel piyasalarda entegrasyon sağlanmış olmasını ve istikrarlı döviz kurlarının var olduğunu göstermektedir. Literatürde fiyat yakınsamasının varlığına ilişkin teoriler ?Tek Fiyat Kanunu? ve ?Satınalma Gücü Paritesi? teorileridir. Tek Fiyat Kanunu'na göre, ekonomik bir varlığın fiyatı aynı dönemde diğer ülke veya bölge piyasalarında aynı olmalıdır. Satınalma Gücü Paritesi'ne göre, iki ülkede aynı malların fiyatları para birimi cinsinden eşit olmalıdır. Ancak bu iki teorinin geçerliliği kolay değildir. Çünkü, ticaret engelleri, istikrarsız döviz kurları, kapalı ekonomi koşulları vd. nedenlerle fiyatlar piyasalar arasında farklılık göstermektedir. Bir ülkenin bölgeleri arasında aynı para birimi kullanıldığı ve ticaret engelleri olmadığı için fiyatların yakınsaması beklenmektedir. Bu amaçla, çalışmamızda Türkiye'de bölgeler arasında 2003(1):2008(12) döneminde fiyatların yakınsamasının varlığı zaman serisi analizi ile incelenmiştir. Çalışmada kullanılan tek değişkenli ve panel birim kök testlerin sonucunda bölgesel fiyat serileri arasında yakınsamanın olduğu bulunmuştur. Mesafenin fiyatları farklılaştırıcı etkisi olduğu görülmüştür.Çalışmanın ilk bölümünde, fiyat yakınsamasına ilişkin TFK ve SAGP teorileri incelenmiştir. İkinci bölümde ise literatürde fiyat yakınsamasının varlığını inceleyen çalışmalar sınıflandırılarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde, zaman serilerinde durağanlık kavramı incelenerek fiyat yakınsamasını açıklamaya yardımcı olan tek değişkenli ve panel birim kök ekonometrik test yöntemleri belirtilmiştir. Dördüncü bölümde, çalışmada kullanılan bölgesel TÜFE verileri ve mesafe etkisini açıklamak için kullanılan mesafe verileri açıklanmıştır. Son bölümde ise Türkiye'de bölgesel fiyat yakınsamasının varlığının açıklanabilmesi için birim kök test yöntemleri kullanılarak ekonometrik tahminlemesi ve mesafenin fiyat yakınsaması üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca, çalışmanın genel bir değerlendirilmesinin yapılması hedeflenmiştir.

Abstract:
Convergence concept which has been brought in the literature with neoclassic growth is also used for the research of price convergence. The existence of the price convergence indicates that the stability of the price is provided between the markets. This situation shows the integration in the global markets has been provided and the existence of stable exchange rates. In the literature, the theories regarding the existence of the price convergence are ?The Law of One Price (LOP)? and ?Purchasing Power Parity (PPP)? theories. According to LOP, the price of an economic entity should be same in the other countries or in the region markets during the same period of time. According to PPP, the currency unit prices of the same products in two countries should be equal. However, the availabilites of these two theories are not easy. Because, due to the reasons of trade restraints, inconsistencies of the currency exchange rates, closed economy conditions etc., the prices show differences between the markets. The convergence of the price is expected as the same currecy unit is used between the regions of a country and as there is no restraint of the trade.For this purpose, in this study, the existence of the prices convergence between the regions in Turkey has been examined in the period of time between 2003(1) to 2008(5) with time series analysis. In the result of the panel unit root tests having single variable, It has been found that there has been convergence between the regional price series. It is found that the distance has differentiating effect on the prices.In the first section of the study, LOP and PPP have been examined. In the second section, the studies which examine the existence of the price convergence have been examined by classifying them. In the third section, the concept of stationarity and panel unit root econometric test methods have been explained. In the fourth section, Consumer Price Index (CPI) data and distance data have been explained. In the last section, econometric estimation are conducted and the influence of the distance on the price convergence have been examined. Besides, it is aimed to make general evaluation of the study.