Sivil havacılık sektöründeki gelişmelerin ihracata etkisi ve devletin düzenleyici rolü: Türk Hava Yolları Afrika açılımı örneği
Impact of developments in the civil aviation sector on Turkey's exports and regulatory role of the state: The sample of the Turkish Airlines opening in Africa
Yazar: DENİZ VAR
Danışman: PROF. DR. TEMEL GÜRDAL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance ; Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Afrika = Africa ; Birim kök testleri = Unit root tests ; Devlet düzenlemeleri = Governmental regulations ; Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Türk Hava Yolları = Turkish Airlines ; İhracat = Export

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 51 Afrika ülke verisinin kullanılarak 2011-2020 dönemi için sivil havacılığın gelişiminin Türkiye'nin ihracatına etkisinin, THY'nin Afrika açılımı kapsamında araştırmaktır.
Öncelikle, sivil havacılık sektöründe devletin düzenleyici rolünün hangi boyutta yer aldığı, kurumsal yapının hangi çerçevede oluşturulduğu, söz konusu kurumların görev ve sorumluluklarının neler olduğu, sektörün hangi yasal mevzuat ile düzenlendiği incelenmiştir.
Çalışmada, THY'nin Türkiye'nin Afrika açılımında oynadığı rolün ve izlediği sektörel politikaların etkilerini ortaya koyabilmek için ampirik analiz gerçekleştirilmiştir. Ampirik analiz doğrusal zaman serisi modelleri ve analiz teknikleri çerçevesinde yürütülmüştür. İhracatın bağımlı değişken, yolcu sayısının ise bağımsız değişken olarak seçildiği ekonometrik bir model oluşturulmuştur. Analiz, 2011-2020 dönemine ait aylık gözlemlere dayanmaktadır. THY'nin Afrika'ya yönelik yürüttüğü faaliyetlerin temsilcisi olarak alınan yolcu sayısı değişkeni de aynı şekilde aylık gözlemlere dayanmaktadır. Yapılan eş bütünleşme testi sonuçlarına göre seriler arasında eş bütünleşme ilişkisinin olduğu yani uzun dönemde birlikte hareket ettikleri görülmektedir. Eş bütünleşme katsayılarında ise yolcu sayısındaki 1 birimlik artış ihracatta FMOLS yönteminde 0,341 birim, DOLS yönteminde 0,291 birim ve CCR yönteminde 0,340 birimlik artışa yol açmaktadır.
Yolcu sayısı değişkeninin ihracat değişkenini pozitif yönde etkilediği görülmektedir. Nedensellik testi sonuçlarına göre de yolcu sayısı değişkeninden ihracat değişkenine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to study the impact of the development of civil aviation on Turkey's exports for the period of 2011-2020 by using data retrieved from 51 African countries as part of Turkish Airlines' African opening.
Primarily, the extent of the regulatory role of the state in the civil aviation sector, the framework in which the institutional structure is established, what the duties and responsibilities of the said institutions are, and which legal legislation the sector is regulated has been examined.
In the study, an empirical analysis was conducted to reveal the effects of the role played by Turkish Airlines and the sector policies it implemented. The empirical analysis was generally conducted within the framework of linear time series models and analysis techniques. An econometric model has been established in which exports are selected as the dependent variable and the number of passengers as the independent variable. The analysis is based on monthly observations from the 2011-2020 period. The variable number of passengers, which is considered representative of the activities carried out by Turkish Airlines for Africa, is also based on monthly observations. The results of the cointegration test reveals that there is cointegration relationship between variables and so they are move together in the long run. According to the cointegration coefficient, one unit increase in passenger variable lead to 0,341 unit increase in FMOLS method, 0,291 unit increase in DOLS method and 0,340 unit increase in CCR method. 
It can be inferred that passenger variable affect exports variable positively. Lastly according to Granger causality analysis it shows that there is one way causality linkage goes from number of passengers toward exports variables.