Azerbaycan'da otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde kaygı ve depresyon  düzeyinin incelenmesi
Review of anxiety and depression on patterns in nurses of children with autism spectrum disorders in Azerbaijan
Yazar: TURANA MAMEDOVA
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE AKSAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Depresyon = Depression ; Ebeveynler = Parents ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde kaygı ve depresyon düzeyinin incelenmesi amacıyla yapılan araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Azerbaycan'ın Bakü şehrinde; Çocuk Bakım Rehabilitasyon ve Modern Psikoloji Merkezinde tedavi almakta olan, seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 149 ebeveyndir. Araştırma verilerinin toplanmasında Beck Depresyon Ölçeği ve Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 24.0 istatistiksel veri değerlendirme programı kullanılmıştır. verilerinin analizinde parametrik testlerden t Testi ve ANOVA testi uygulanmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi (p) 0.05 olarak alınmıştır.
Araştırma sonucunda, OSB çocuğu olan ailelerin ikinci veya üçüncü çocuğu yapmaktan kaçındıkları, OSB çocukların daha çok erkek çocuklar olduğu, OSB tanısının ilk üç yıl içerisinde konduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada, ailelerin OSB olan çocukları ile ilgili kendilerinde olumsuz etkiler oluşturabilecek durumları öne çıkartmaktan kaçınarak hep ikinci sıraya attıkları görülmüştür. OSB olan çocuğu olan ebeveynlerin çoğunluğunun minimal düzeyde depresyon yaşadıkları anlaşılmıştır. Araştırmada ayrıca, OSB çocuğu olan ebeveynlerin yaşlarının ileri olması, çalışıyor olmaları, gelir düzeyinin düşük olması, evli olunması, eğitim seviyesinin düşük olması, OSB olan çocuğun cinsiyeti gibi faktörlerin ebeveynlerde kaygı ve depresyon düzeyini yükseltici etki doğurduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Otizm, Kaygı, Depresyon, Azerbaycan

Abstract:
The relational screening model was used in the study conducted to examine the level of anxiety and depression in parents of children with autism spectrum disorder. The sample of the research is in Baku city of Azerbaijan; 149 parents, who were receiving treatment in Child Care, Rehabilitation and Modern Psychology Center, were determined by random sampling method. Beck Depression Inventory and State-Trait Anxiety Inventory were used to collect research data. SPSS 24.0 statistical data evaluation program was used in the analysis of the research data. In the analysis of the data, t-test and ANOVA test, which are parametric tests, were applied. The significance level (p) was taken as 0.05 in the study.
As a result of the research, it was concluded that families with ASD children avoided having a second or third child, ASD children were mostly boys, and the diagnosis of ASD was made within the first three years. In the study, it was observed that families always put their children with ASD in the second place by avoiding to highlight situations that may have negative effects on them. It has been understood that the majority of parents with children with ASD experience minimal depression. In the study, it was also concluded that factors such as the parents with ASD children being older, working, low income, being married, having a low education level, and the gender of the child with ASD have an effect on increasing the level of anxiety and depression in parents.
Keywords: Autism, Anxiety, Depression, Azerbaijan