Trakya Üniversitesi diyaliz ünitesinde takip edilen diyaliz hastalarında uyku kalitesinin araştırılması
Evaluation of sleep quality in patients undergoing dialysis at Trakya University dialysis unit
Yazar: ÖZLEM TOP
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ÖZTORA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Diyaliz hastalarında uykuya dalamama, sık uyanma, uykuyu sürdürememe ve huzursuz bacak sendromu gibi uyku bozuklukları sıklıkla görülmektedir. Kronik hastalıklarına eklenen bu sorunlar diyaliz hastalarının fonksiyonel yaşantılarını ve hayat kalitelerini daha da düşür-mektedir. Bu çalışmanın amacı diyaliz hastalarında uyku kalitesi ve etkileyen faktörleri araş-tırmaktır.
 Çalışmada veriler araştırmacı tarafından hazırlanan bir anket kullanılarak toplandı. Araş-tırmacı tarafından katılımcılarla yüzyüze görüşülerek anketlerin doldurulması sağlandı. Araş-tırmamızda hastaların kimlik bilgileri toplanmadı.
Ankette katılımcıların medeni durum ve sosyo-demografik durum bilgilerini, alkol ve si-gara kullanımı, çay ve kahve tüketimi, böbrek hastalığı dışında bir kronik hastalığı olup olma-dığını, kaşıntısı, kemik ağrısı, adet düzensizliği ve akut enfeksiyonunun olup olmadığını sorgu-layan 16 soru bulunmaktaydı. Olguların son 1 ay içindeki uyku kalitesini değerlendiren ve 24 sorudan oluşan Pittsurgh Uyku Kalite İndeksi ankete dahil edildi.
Çalışmaya 47 kadın ve 53 erkek olmak üzere 100 gönüllü hasta katılmıştır.
Çalışmaya dahil edilen hastalardan Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi  5 ve üzeri puana sahip olan hastalar kötü uyku kalitesine sahip olarak değerlendirildi ve bu oran %61,5 olarak saptandı. Uyku kalitesiyle diğer sosyodemografik parametreler karşılaştırıldığında hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu, çay ve kahve tüketimi, sigara ve alkol kullanımı ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilemedi ancak eğitim dü-zeyi ile iyi uyku kalitesine sahip katılımcılar arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu.
Kronik böbrek yetmezlikli hastaların izleminde hekim, hasta ve hasta yakınlarının ilişkisi bu grup hastanın tedavisinin başarılı olmasında çok önemlidir. Hemodiyaliz hastası ile birlikte geçirilen zamana ve hastanın hastalık süresine bağlı olarak duygusal tükenme, kişisel başarısız-lık ve duyarsızlaşma gözlenmektedir. Yalnızca bireysel değil, kurumsal, toplumsal ve sağlık politikasıyla ilgili önemli boyutları olan bu sorunu çözmek için aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir.
Sonuç olarak; kronik diyaliz tedavisi programında olan hastalarda, uyku kalitesi belirgin olarak bozulmuştur. Bu nedenle diyaliz hastalarının klinik izlemlerinde uyku kalitesinin sorgu-lanması dikkate alınmalı ve uyku bozuklukları ile ilişkili faktörlerin daha iyi anlaşılabilmesi için daha ileri çalışmalar planlanmalıdır..

Abstract:
In dialysis patients, sleep onset, insomnia, sleep disturbance, interruption of sleep and restless legs syndrome are frequently seen. The problems that are added to their chronic disea-ses reduce their functional living and quality of life. The aim of this study is to investigate sleep quality in dialysis patients and the factors affecting it.
The datas were collected by using questionnaire which was generated by the researcher. The questionnaire was filled by the researcher by face to face method. In our study no identity information was collected.
 The participants' marital status, sociodemoghraphic data, use of cigarette and alchohol, the presence of any other chronic disease with renal failure, pruritis, bone pain, menstruel irre-gularity and the presence of acute  infection were questioned in the questionnaire. The Pitts-burgh Sleep Quality Index  including 24 questions examining the participants' last one month's sleep performance was added to the questionnaire.
100 volunteered patients composed of 47 women and 53 men, were included in this study.
Patients who got over 5 points were considered to have poor sleep quality and the ratio was 61.5%. No statistically significant difference was found between sleep quality and socio-demographic parameters. But there was statistically significant difference between sleep qua-lity and education level.
The relation between the doctor, patient and patient's relative is very important in the chronic renal failure patients' follow up and in their success of treatment. According to the time spending with a dialysis patient and the patient's period of disease, emotional exhaus-tion, personal failure and desensitisation is observed. The problem which has not only personal but also institutional, social and health policy aspects, there becomes an important duty for the family physician to solve it.
As a result, patients undergoing chronic dialysis treatment programme have a very poor sleep quality. Thus in dialysis patients' clinical follow up, sleep quality challenge must be ta-ken into consideration and further studies should be planned to understand better the factors affecting sleep disturbances.