Turizmin istihdama katkısının ölçülmesi: Erzurum ölçeğinde bir araştırma
Measuring the  contribution of tourism to employment : A research on Erzurum scale
Yazar: YEŞİM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. GÖKALP NURİ SELÇUK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; İstihdam = Employment ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Tüm Dünya'da önemli bir sorun haline gelen işsizlik turizm sektörü sayesinde büyük oranda çözüme ulaştırılmıştır. Bunun sebebi turizmin doğrudan veya dolaylı olarak birçok sektöre istihdam olanağı sağlamasıdır. Turizmin istihdam üzerindeki etkilerinin ne ölçüde olduğunun anlaşılabilmesi çeşitli araştırmacılar tarafından istihdam çarpanları geliştirilmiştir. Bu çarpanlardan biri R. R. Nathan'ın geliştirdiği istihdam çarpan modelidir. Bu model sayesinde turizmin istihdam üzerindeki etkisi formüller kullanarak hesaplanabilmektedir.
Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde turizm ve turizm sektörü, turizmin ekonomik etkileri ve bu etkilerin ölçülmesinde kullanılan yöntemler hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde turizmde istihdam kavramı üzerinde durularak turizmin istihdam üzerindeki etkisinin ölçülmesinde kullanılacak Nathan istihdam modeli açıklanmış ve istihdamın Dünya'da, Türkiye'de ve Erzurum ilindeki istihdam oranları verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde araştırmanın amacı, konusu, önemi ve metodolojisine yer verilmiştir. Erzurum ilinde elde edilen veriler ile formüle edilerek turizm alanında yaratılacak yeni iş olanaklarının dolaylı olarak diğer sektörlere ne kadar istihdam sağladığı hesaplanmıştır. Hesaplamalar sonucunda 2018 yılında en küçük çarpan 0,81 ile hizmetler sektöründe, en büyük çarpan 0,84 ile sanayi sektöründe elde edilmiştir. Bu sonuca göre turizm alanındaki yeni iş olanağında hizmetler sektöründe 81 kişilik sanayi sektöründe ise 84 kişilik yeni istihdam sağlanacaktır.2019 yılında ise en küçük çarpan 0,78 ile sanayi sektöründe en büyük arpan 0,96 ile hizmetler sektöründe elde edilmiştir. Bu sonuca göre turizm alanındaki yeni iş olanağında hizmetler sektöründe 96 kişilik sanayi sektöründe ise 78 kişilik yeni istihdam sağlanacağı sonucu elde edilmiştir.
Ulaşılan bu sonuçlar ışığında turizm sektörünün hem doğrudan hem de dolaylı olarak istihdam sağladığı sonucuna varılmış olup istihdam yaratma kapasitesinin arttırılması için yeni tesisler ve yatırımların yapılması, kayıt dışı istihdam ve alternatif turizm çeşitlerinin yaygınlaştırılması konularında sektörlere önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Turizm, Turizm Sektörü, Turizmde İstihdam, Turizmin ekonomik etkileri ve ölçülmesi, Nathan İstihdam modeli

Abstract:
Unemployment a major problem all over the world, has been solved to a large extent thanks to the tourism sector. The reason for this is that tourism provides employment opportunities to many sectors directly or indirectly. Employment multipliers have been developed by various researchers for comprehending the extent of the effects of tourism on employment. Employment multiplier model is one of the multipliers developed by R. R. Nathan. The effects of tourism on employment can be measured thanks to this model.
This study is consist of three parts. In the first part, information has been given about tourism and tourism sector, economic effects of tourism and methods used in measuring these effects. In the second part, Nathan's employment model which is going to be used in measuring the effects of tourism on employment has been explained by emphasizing the employment notion in tourism and the employment rates in the world, Turkey and Erzurum province has been indicated.
In the third part of the study, the purpose; subject; importance and methodology of the research are included. It has been calculated how new job opportunities created in tourism provided employment to other sectors formulating with the data obtained from Erzurum province. As a result of calculations, the smallest multiplier was obtained in the services sector with 0.81, and the largest multiplier was obtained in the industry sector with 0.84. According to this result, in the new job opportunity in the field of tourism, 81 people will be employed in the services sector and 84 people in the industry sector. In 2019, the smallest multiplier was obtained in the industry sector with 0.78 and the largest multiplier was obtained in the services sector with 0.96. According to this result, it is concluded that in the new job opportunity in tourism, 96 people will be employed in the services sector and 78 people in the industry sector.
In the light of these results, it has been concluded that the tourism sector provides employment both directly and indirectly, and suggestions have been made to the sectors for new facilities and investments, informal employment and dissemination of alternative tourism types in order to increase the capacity to create employment.
Keywords: Tourism, Tourism Sector, Employment in Tourism, Economic Effects and Measurement of Tourism, Nathan Employment Model