Görsel-işitsel çeviride mizah: Ice Age animasyon film serisinin Türkçe ve Arapça altyazı çevirileri
Humor in audiovisual translation: Turkish and Arabic subtitles of the Ice Age animated film series
Yazar: ARİFE ERAY
Danışman: PROF. DR. MUAMMER SARIKAYA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Altyazılama = Subtitle ; Animasyon filmler = Animation movies ; Görsel-işitsel çeviri = Audiovisual translation ; Mizah = Humour ; Çeviri = Translation ; Çeviri teknolojisi = Tanslation technologies

Özet:
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte görsel-işitsel ürünlere olan talep ve ilgi artmaktadır. Artan bu ilgi çeviribilim alanındaki ihtiyacı da beraberinde getirmektedir. Görsel-işitsel çeviri alanı son yirmi yıldan beri varlığını göstermekte ve çeşitli çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duymaktadır. Altyazı ve dublaj bu alanın iki temel yöntemi olmasına rağmen görsel-işitsel çeviri kendi içerisinde çeşitli bölümlere ayrılmaktadır. Bu tez çalışmasının kapsamı altyazı çevirisi ile sınırlıdır. Günlük yaşantıda sık sık karşılaşılan mizah ise görsel-işitsel ürünlerde yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Tanımı üzerinde ortak bir görüşe varılamayan mizah, insan hayatının önemli bir parçasıdır. Çeşitli kelime oyunları, deyimler, göndermeler, şakalar, ironiler, kültürel değerler, takma veya uydurma isimler, saçmalıklar, gülünçlükler gibi çeşitli olgular mizahın temelini oluşturan yapılardır. Bu tür yapılar özellikle animasyon filmlerinde yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında Ice Age (Buz Devri) animasyon film serisinin beş filminde yer alan mizahi sahneler incelenmiştir. Söz konusu mizahi sahneler, Isabel Pascua ve Bernadette Rey-Jouvin'in mizah sınıflandırmaları bağlamında değerlendirildikten sonra Jorge Díaz-Cintas ve Aline Remael'in ortaya koyduğu altyazı çeviri stratejileri kapsamında, kaynak dil İngilizce ve hedef diller Türkçe ve Arapça olmak üzere yapılan çeviriler betimleyici bir şekilde incelenmiştir. Söz konusu beş film kapsamında Pascua ve Rey-Jouvin'in mizah sınıflandırmalarından dilbilimsel referansların öne çıktığı, Türkçeye ve Arapçaya yapılan altyazı çevirilerinde ise birebir çeviri stratejisinin daha çok kullanıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
With the development of technology, the demand and interest in audiovisual products have increased. This increasing interest has brought along a need in the field of translation studies. The field of audiovisual translation has been in existence for the last twenty years and has been in need of various studies. Although subtitling and dubbing are the two main methods of this field, audiovisual translation is divided into various categories. The scope of this thesis is limited to subtitle translation. Humor, which is frequently encountered in daily life, is used extensively in audiovisual products. Humor, the definition of which is not agreed upon, is an important part of human life. Various phenomena such as various wordplays, idioms, references, jokes, ironies, cultural values, nicknames or invented names, absurdities, ridiculousness are among the elements that form the basis of humor. Such elements are especially used intensively in animated films. In this thesis, humorous scenes in five films of the Ice Age animated film series are analyzed. After evaluating these humorous scenes in the context of Isabel Pascua and Bernadette Rey-Jouvin's classification of humor, the translations of the source language English into the target languages Turkish and Arabic were descriptively analyzed within the scope of subtitle translation strategies put forward by Jorge Díaz-Cintas and Aline Remael. Within the scope of the five films in question, it has been determined that linguistic references from Pascua and Rey-Jouvin's humor classifications stand out, and that the literal translation strategy is used more frequently in subtitle translations into Turkish and Arabic.