Majör depresif bozukluk hastalarında özkıyım düşüncesinin eeg alfa dalga gücü ve asimetrisi ile ilişkisi ve sağlıklı bireylerle karşılaştırılması
Relationship between suicidal ideation and eeg alpha wave power and asymmetry in patients with major depressive disorder and comparison with healthy individuals
Yazar: HALİL ŞEHİTOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT DEVRİM AKÇAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Majör depresif bozukluk sık görülen, yeti yitimine sebep olabilen ve 
özkıyım ile sonuçlanabilen önemli bir toplum sağlığı problemidir. Bu hastalık 
konusundaki bilgilerimiz gün geçtikçe artıyor olsa da etiyopatogenezi tam olarak 
aydınlatılamamış ve klinik tanıya yardımcı olabilecek özgül tanısal bir yöntem 
geliştirilememiştir. Bu çalışmadaki amacımız majör depresif bozukluğun ve özkıyımın 
bir öncüsü olan özkıyım düşüncesinin EEG alfa gücü ve asimetrisi ile ilişkisini
incelemek, sağlıklı kişiler ile bir karşılaştırma yaparak majör depresif bozukluk 
tanısında klinik tanıyı desteleyebilecek ya da özkıyım düşüncesinin varlığına dair yol 
gösterici olabilecek bir elektrofizyolojik yöntemi araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim 
ve Araştırma Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde yatarak tedavi gören 
veya polikliniğe başvuran DSM-5'e göre majör depresif bozukluk tanısı almış 
çalışmaya katılmayı kabul eden özkıyım düşüncesi olmayan 15 hasta, Sağlık Bilimleri 
Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları 
polikliniğine başvuran veya klinikte yatarak tedavi gören DSM-5'e göre majör depresif 
bozukluk tanısı almış çalışmaya katılmayı kabul eden özkıyım düşüncesi olan 14 hasta 
ve psikiyatrik öyküsü olmayan cinsiyet yönünden eşleştirilmiş 15 sağlıklı gönüllü 
birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara Edinburgh el tercihi anketi uygulanmış ve 
tüm katılımcılardan sosyodemografik veri formu doldurmaları istenmiştir. Hastalara 
Hamilton depresyon, Hamilton anksiyete ve Beck intihar düşüncesi ölçeği klinisyen 
tarafından uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan sessiz ve karanlık bir odada 5 dakika 
gözler açık (GA) ve 5 dakika gözler kapalı (GK) olacak şekilde EEG kaydı alınmıştır. 
Çalışmadan toplanan veriler analiz edilip elde edilen alfa gücü ve frontal alfa asimetrisi 
değerleri istatistiksel testler aracılığıyla gruplar arası karşılaştırılmış ve ölçekler ile 
arasındaki korelasyonlar incelenmiştir.
Bulgular: Sosyodemografik veriler açısından özkıyım düşüncesi olan majör 
depresif bozukluk hastaları, özkıyım düşüncesi olmayan majör depresif bozukluk 
hastaları ve sağlıklı kontrol grupları arasında yapılan karşılaştırmada; kontrol 
grubundaki bireylerin yaşları, eğitim düzeyleri ve çalışma oranları haricinde diğer 
sosyodemografik özellikler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. 
Özkıyım düşüncesi olan ile özkıyım düşüncesi olmayan hasta grupları arasında 
sosyodemografik veriler yönünden yapılan karşılaştırmada; özkıyım düşüncesi olan 
hastaların geçmiş özkıyım öyküsü açısından özkıyımda bulunmuş olma oranlarının 
diğer hastalara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Özkıyım düşüncesi olan 
hastaların Hamilton depresyon ölçek puanları ve Beck intihar düşüncesi ölçek
puanlarının diğer hastalara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi 
olmayan majör depresif bozukluk hastalarının sağlıklı kişilere kıyasla GA-Fp2 alfa 
değerleri daha düşük bulunmuş, hasta grubu ile sağlıklı kişiler arasında yapılan 
karşılaştırmada hastaların GA-Fp2 alfa değerleri ve GK-CZ alfa değerleri kontrol 
grubundaki bireylere göre daha düşük bulunmuş ve bu sonuçların istatistiksel olarak 
anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Diğer EEG kanallarında bakılan alfa gücü 
değerlerinde gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Hasta 
grubu ile sağlıklı kişiler arasında yapılan karşılaştırmada GA-Fp4-Fp3 asimetri 
değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmış, hastaların GA-Fp4-
Fp3 asimetri değerleri kontrol grubundaki bireylere göre daha düşük bulunmuştur. 
Diğer asimetri değerlerinde gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir fark 
saptanmamıştır. Alfa gücü ile ölçek korelasyonları arasındaki ilişki incelendiğinde; 
özkıyım düşüncesi olan grubun Hamilton depresyon puanları ile GA-Fp3, GA-F3, 
GA-F4, GA-C4, GA-F7, GA-F8, GA-T3, GA-T4, GK-T3 değerleri arasında 
istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon olduğu saptanmıştır. Özkıyım 
düşüncesi olan ve olmayan tüm hastalar birlikte değerlendirildiğinde majör depresif 
bozukluk hastaları ile Hamilton depresyon puanları ile GK-Fp2 alfa değerleri arasında 
da istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. Diğer EEG
kanallarında bakılan alfa gücü ile ölçek korelasyonları arasında istatistiksel olarak 
anlamlı bir fark saptanmamıştır. Frontal alfa asimetrisi ile ölçek korelasyonları 
arasındaki ilişki incelendiğinde; özkıyım düşüncesi olan grubun Hamilton depresyon 
puanları ile GA-Fp4-Fp3 ve GK-Fp4-Fp3 asimetri değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü korelasyon saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi olan 
grubun Hamilton anksiyete puanları ile GA-Fp4-Fp3, GK-Fp2-Fp1 ve GK-Fp4-Fp3 
asimetri değerleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü korelasyon
bir saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi olmayan grubun Hamilton depresyon puanları ile 
GK-F8-F7 asimetri değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü 
korelasyon saptanmıştır. Diğer asimetri değerleri ile bakılan ölçek korelasyonlarında 
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamızda özkıyım düşüncesi olan majör depresif bozukluk 
hastaları ile özkıyım düşüncesi olmayan majör depresif bozukluk hastaları alfa gücü 
ve frontal alfa asimetrisi değerleri yönünden karşılaştırıldıklarında her iki grup 
arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmamıştır. Majör depresif bozukluk 
hastaları ile sağlıklı kontrol grubu karşılaştırıldığında hasta grubun GA-Fp2 alfa gücü 
değeri sağlıklı kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük bulunmuş olup GA-Fp4-
Fp3 asimetri değerinde de iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark 
saptanmıştır. Bu bulgular majör depresif bozukluk hastalarında yaklaşma-geri çekilme 
modeli ile ilişkilendirilen sol frontal hipoaktivasyon ve sağ frontal hiperaktivasyon 
modeli ile uyumludur. Majör depresif bozukluk ve özkıyım düşüncesi ile alfa 
dalgalarının ilişkisinin anlaşılabilmesi için daha büyük çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Sözcükler: Majör depresif bozukluk, özkıyım düşüncesi, EEG

Abstract:
Objective: Major depressive disorder is a common, significant public health 
problem that can cause disability and result in suicide. Although our knowledge of this 
disease is increasing day by day, its etiopathogenesis has not been fully elucidated and 
a specific diagnostic method that can help with clinical diagnosis has not been 
developed. Our aim in this study is to examine the relationship of EEG alpha power 
and asymmetry between major depressive disorder and suicidal ideation which is a 
precursor of suicide and to investigate an electrophysiological method that can support 
the clinical diagnosis of major depressive disorder or guide the presence of suicidal 
ideation by making a comparison with healthy individuals.
Materials and Methods: 15 patients who were agreed to participate in the 
study and admitted to the clinic at the Health Sciences University Gülhane Training 
and Research Hospital, Mental Health and Diseases Clinic and diagnosed with major 
depressive disorder according to DSM-5 without suicidal ideation; 14 patients who 
were agreed to participate in the study and admitted to the clinic at the Health Sciences 
University Gülhane Training and Research Hospital, Mental Health and Diseases 
Clinic and diagnosed with major depressive disorder according to DSM-5 with suicidal 
ideation and 15 gender-matched healthy volunteers with no psychiatric history were 
included in the study. All participants were administered the Edinburgh hand 
preference questionnaire and all participants were asked to fill out the 
sociodemographic data form. The Hamilton depression, Hamilton anxiety and Beck 
suicidal ideation scales were administered to the patients by a clinician. EEG 
recordings were obtained from all participants in a quiet and dark room with eyes open
(GA) for 5 minutes and eyes closed (GK) for 5 minutes. The data collected from the 
study were analyzed, the alpha power and frontal alpha asymmetry values obtained 
were compared between the groups through statistical tests, and the correlations 
between the scales were examined.
Results: In the comparison made between major depressive disorder patients 
with suicidal ideation, major depressive disorder patients without suicidal ideation and 
healthy control groups in terms of sociodemographic data; except for the ages, 
education levels and employment rates of the individuals in the control group, no 
statistically significant difference was found between other sociodemographic 
characteristics. In the comparison made between the patient groups with and without 
suicidal ideation in terms of sociodemographic data; it was found that the rates of 
having committed suicide in terms of past suicidal history were higher in patients with 
suicidal ideation compared to other patients. It was found that the Hamilton depression 
scale scores and Beck suicidal ideation scale scores of patients with suicidal ideation 
were higher than other patients. GA-Fp2 alpha values were found to be lower in major 
depressive disorder patients without suicidal ideation compared to healthy individuals, 
and in the comparison made between the patient group and healthy individuals, the 
GA-Fp2 alpha values and GK-CZ alpha values of the patients were found to be lower 
than those of the individuals in the control group and these results were found to be 
statistically significant. No statistically significant difference was found between the 
groups in alpha power values measured in other EEG channels. In the comparison 
made between the patient group and healthy individuals, a statistically significant 
difference was found between GA-Fp4-Fp3 asymmetry values, and the GA-Fp4-Fp3 
asymmetry values of the patients were found to be lower than those of the control 
group. No statistically significant difference was found between the groups in other 
asymmetry values. When the relationship between alpha power and scale correlations 
was examined, it was found that there was a statistically significant and positive 
correlation between the Hamilton depression scores of the group with suicidal ideation 
and the GA-Fp3, GA-F3, GA-F4, GA-C4, GA-F7, GA-F8, GA-T3, GA-T4, GK-T3 
values. When all patients with and without suicidal ideation were evaluated together, 
a statistically significant and positive correlation was found between the Hamilton 
depression scores of the patients with major depressive disorder and the GA-Fp2 alpha 
values. No statistically significant difference was found between alpha power and scale 
correlations measured in other EEG channels. When the relationship between frontal 
alpha asymmetry and scale correlations was examined; a statistically significant and 
negative correlation was found between Hamilton depression scores of the group with suicidal ideation and GA-Fp4-Fp3 and GK-Fp4-Fp3 asymmetry values. A statistically 
significant and negative correlation was found between Hamilton anxiety scores of the 
group with suicidal ideation and GA-Fp4-Fp3, GK-Fp2-Fp1 and GK-Fp4-Fp3 
asymmetry values. A statistically significant and positive correlation was found 
between Hamilton depression scores of the group without suicidal ideation and GK-F8-F7 asymmetry values. No statistically significant difference was found in the scale 
correlations measured with other asymmetry values.
Results: In the comparison made between major depressive disorder patients 
with suicidal ideation, major depressive disorder patients without suicidal ideation and 
healthy control groups in terms of sociodemographic data; except for the ages, 
education levels and employment rates of the individuals in the control group, no 
statistically significant difference was found between other sociodemographic 
characteristics. In the comparison made between the patient groups with and without 
suicidal ideation in terms of sociodemographic data; it was found that the rates of 
having committed suicide in terms of past suicidal history were higher in patients with 
suicidal ideation compared to other patients. It was found that the Hamilton depression 
scale scores and Beck suicidal ideation scale scores of patients with suicidal ideation 
were higher than other patients. GA-Fp2 alpha values were found to be lower in major 
depressive disorder patients without suicidal ideation compared to healthy individuals, 
and in the comparison made between the patient group and healthy individuals, the 
GA-Fp2 alpha values and GK-CZ alpha values of the patients were found to be lower 
than those of the individuals in the control group and these results were found to be 
statistically significant. No statistically significant difference was found between the 
groups in alpha power values measured in other EEG channels. In the comparison 
made between the patient group and healthy individuals, a statistically significant 
difference was found between GA-Fp4-Fp3 asymmetry values, and the GA-Fp4-Fp3 
asymmetry values of the patients were found to be lower than those of the control 
group. No statistically significant difference was found between the groups in other 
asymmetry values. When the relationship between alpha power and scale correlations 
was examined, it was found that there was a statistically significant and positive 
correlation between the Hamilton depression scores of the group with suicidal ideation 
and the GA-Fp3, GA-F3, GA-F4, GA-C4, GA-F7, GA-F8, GA-T3, GA-T4, GK-T3 
values. When all patients with and without suicidal ideation were evaluated together, 
a statistically significant and positive correlation was found between the Hamilton 
depression scores of the patients with major depressive disorder and the GA-Fp2 alpha 
values. No statistically significant difference was found between alpha power and scale 
correlations measured in other EEG channels. When the relationship between frontal 
alpha asymmetry and scale correlations was examined; a statistically significant and 
negative correlation was found between Hamilton depression scores of the group with suicidal ideation and GA-Fp4-Fp3 and GK-Fp4-Fp3 asymmetry values. A statistically 
significant and negative correlation was found between Hamilton anxiety scores of the 
group with suicidal ideation and GA-Fp4-Fp3, GK-Fp2-Fp1 and GK-Fp4-Fp3 
asymmetry values. A statistically significant and positive correlation was found 
between Hamilton depression scores of the group without suicidal ideation and GK-F8-F7 asymmetry values. No statistically significant difference was found in the scale 
correlations measured with other asymmetry values.
Conclusion: In our study, when major depressive disorder patients with 
suicidal ideation were compared with major depressive disorder patients without 
suicidal ideation in terms of alpha power and frontal alpha asymmetry values, no 
statistically significant difference was found between the two groups. When major 
depressive disorder patients and the healthy control group were compared, the GA-Fp2 alpha power value of the patient group was found to be significantly lower than 
the healthy control group, and a statistically significant difference was found between 
the two groups in the GA-Fp4-Fp3 asymmetry value. These findings are consistent 
with the pattern of left frontal hypoactivation and right frontal hyperactivation 
associated with the approach-withdrawal model in patients with major depressive 
disorder. Larger-scale studies are needed to understand the relationship between alpha 
waves and major depressive disorder and suicidal ideation.
Key Words: Major depressive disorder, suicidal ideation, EEG