Mersin Soloi Pompeiopolis pişmiş toprak figürinleri
Terracotta figurines of Mersin Soloi Pompeiopolis
Yazar: NAMİYE SİNE ERCAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KOÇEL ERDEM
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Figürün = Figurine ; Kilikya = Cilicia ; Mersin = Mersin ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; Pompeipolis = Pompeiopolis ; Soli = Soloi

Özet:
Kilikya Bölgesi'nin önemli bir liman kenti olan Soloi Pompeiopolis'te ele geçen
figürinler Geç Demir Çağı'ndan Geç Antik Dönem'e kadar uzanan geniş bir tarih
skalası oluşturmaktadırlar. Yaklaşık olarak 250 adet figürin parçasının 154 tanesi tez
kapsamında incelenmiştir. İncelemeye alınmayan figürin parçaları oldukça küçük ve
tanımlanması mümkün olmayacak şekilde bulunduğundan çalışmaya dahil
edilmemişlerdir. Elimizdeki figürinler kentin çeşitli alanlarından gelmekte olup bunlar
Soloi Höyük, Sütunlu Cadde, Hamam ve Nekropol buluntularıdır.
Figürinlerin %90'ı kalıp yapımıyken %10'luk bir bölümü elde biçimlendirme
yöntemiyle yapılmıştır. Çark yapımı örneğimiz bulunmamaktadır. Hamur rengi
yoğunluk olarak kahverengi ve tonlarındadır (açık kahverengi, çok soluk kahverengi,
açık sarımsı kahverengi). Astar renginde yoğunluk yine kahverengidedir. Boya
renkleri çok iyi korunagelmemişse de beyaz renk yarıya yakınında görünmektedir.
Elimizdeki figürinlerin 37 tanesi kadınlara (insan/tanrıça), 19 tanesi erkeklere
(insan/tanrı) aittir. Tanrıça tiplerinde Aphrodite yoğunlukta olup Tykhe, DemeterHera-Artemis, İştar/İnanna, Kybele, Astarte, İsis gibi tanrıçalar yer alırken, tanrı
tiplerinde Eros yoğunlukta olup Eros-Harpokrates, Herakles, Apollon-Dionysos,
Hermes gibi tanrılar yer almaktadır. Kentte Aphrodite tapınımı konusunda buluntular
olmadığı için kesin yargılar kullanılmaktan kaçınılmıştır. Ancak bazı liman
kentlerinde Aphrodite denizlerin ve denizcilerin koruyucusu olması yönünden tapınım
görmektedir. Tanrı, tanrıça veya tapınak görevlilerine ait figürinlere genel çerçevede
bakınca doğum ve doğurganlıkla alakalı figürlerin öne çıktığı görülmektedir.
Bazı figürinlerin yoğun katkılarından, bu katkılı parçaların hamur renklerinin
benzerliğinden ve işçiliklerinin ortalama düzeyde olmasından yerel üretimin varlığı
konusunda fikir sunulmuştur.
Hitit Dönemi'nden itibaren Mısır ve Kıbrıs ile kurulan ticari ilişkilerin kentin inanç ve
sosyal yaşantısı üzerindeki etkisi figürinler üzerinde de görülebilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kilikya, Soloi, Pompeiopolis, Mersin, Pişmiş Toprak, Figürin.

Abstract:
Figurines which were found in Soloi Pompeiopolis, an important port city of Cilicia
region, form an extensive historical scale from Late Iron Age to Late Ancient Period.
Approximately 154 figurine pieces out of 250 are analyzed within the scope of thesis.
The non-examined figurines are not included in the work since they are quite small
and hard to identify. The figurines come from different areas of the city and they are
finds from Soloi Mound, Colonnaded Street, Bath and Necropolis.
While 90% of the figurines are mold made 10% of them are made by formalization
method. There are not any wheel-made examples. Clay color is mostly brown and its
shades (light brown, very pale brown, light yellowish brown). Brown is dominant on
primer colors. Half of the figurine primers' are very pale brown and light brown.
Although the paint colors have not been well preserved, white color appears to be half
of it.
37 of the figurines we have belong to women (human/goddess), 19 of them belong to
men (human/god). While Aphrodite is mostly used in goddess typles, goddesses like
Tykhe, Demeter-Hera-Artemis, Ishtar/Inanna, Kybele, Astarte, Isis are also used, for
god types while Eros is used more, gods like Eros-Harpokrates, Herakles, ApollonDionysos, Hermes take place too. Since there are no finds about the worship of
Aphrodite in the city, definitive judgments are avoided. But, in some port cities
Aphrodite is worshipped as she is the protector of seas and sailors. When we look at
god, goddess or temple attendants' figurines in a wide scale, it is seen that figurines
about birth and fertility stand out.
An idea about existence of local production is presented in the sense of some figurines'
intensive additives, similarity of these additive pieces' clay and an average
craftmanship.
The influence of the trade relations built with Egypt and Cyprus since Hittite Period
over the social life and religion can be seen on the figurines.

Key Words: Cilicia, Soloi, Pompeiopolis, Mersin, Terracotta, Figurine