Öğretmenlerin okuma motivasyonları ile eleştirel okuma özyeterlik algıları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' reading motivations and perceptions of critical reading self-efficiency
Yazar: MUSA TARIK TEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP AKIN DEMİRCAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğretimi = Language teaching

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin okuma motivasyonları ile eleştirel okuma özyeterlik algı düzeylerini belirlemek; bu değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak; öğretmenlerin okuma motivasyonlarının eleştirel okuma özyeterlik algılarını yordayıp yordamadığını tespit etmektir. Nicel araştırma yaklaşımı doğrultusunda tasarlanan bu araştırmada ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara ilinde görev yapmakta olan 574 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında geçerlik ve güvenirlik niteliklerine sahip; 5'li Likert tipinde 19 maddeden oluşan Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği ile 41 maddeden oluşan Eleştirel Okuma Özyeterlik Algı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSSS 22 paket programı kullanılmış olup; betimsel istatistik, parametrik testlerden t-testi, tek yönlü ANOVA, korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler tablolaştırılmış ve alan yazından hareketle yorumlanarak çeşitli öneriler getirilmiştir. Öğretmenlerin okuma motivasyonu ve eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre hem okuma motivasyonu hem de eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; öğrenim seviyesi daha yüksek olan öğretmenlerin okuma motivasyonu ve eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; medeni durum açısından bazı boyutlarda hem bekar hem evli öğretmenlerin okuma motivasyonu ve eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; mesleki kıdem açısından kıdemi düşük olan öğretmenlerin okuma motivasyonları daha yüksek iken; kıdemi yüksek olan öğretmenlerin eleştirel okuma özyeterlik algılarının daha yüksek olduğu; bir üst öğrenim görmeye eğilimli olan öğretmenlerin hem okuma motivasyonu hem de eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; günlük kitap okuma alışkanlığına sahip öğretmenlerin okuma motivasyonu ve eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; günlük kitap okuma süresinin öğretmenlerin gerek okuma motivasyonu gerek eleştirel okuma özyeterlik algıları üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı; kitap edinmek üzere gelirinden bütçe ayıran öğretmenlerin hem okuma motivasyonu hem de eleştirel okuma özyeterlik algılarının yüksek olduğu; evinde bir kitaplığın var olmasının öğretmenlerin okuma motivasyonları ve eleştirel okuma özyeterlik algısı üzerinde farklılık oluşturmadığı; öğretmenlerin okuma motivasyonu ile eleştirel okuma özyeterlik algısı arasında pozitif yönde orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu; okuma motivasyonunun eleştirel okuma özyeterlik algısını anlamlı olarak yordadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine teachers' reading motivations and critical reading self-efficacy perception levels; and to reveal the relationship between these variables; the study also aims to determine whether teachers' reading motivations predict their critical reading self-efficacy perceptions. In this research designed in line with the quantitative research approach, the relational screening model was used. The sample of the research consists of 574 teachers working in Ankara. While collecting research data, the adult reading motivation scale, that has validity and reliability qualities, consisting of 19 items and the critical reading self-efficacy perception scale, that has validity and reliability qualities, consisting of 41 items in 5-point Likert scale were used. SPSS 22 package program was used in the analysis of the research data and descriptive statistics; t test and one way ANOVA from parametric tests; correlation analysis and simple linear regression analysis were used. The results obtained from analyzes were tabulated and interpreted based on the literature and various suggestions were made. Teachers' reading motivation and critical reading self-efficacy perceptions were high; female teachers have higher levels of both reading mo-tivation and critical reading self-efficacy than male teachers; teachers with higher edu-cation levels have higher reading motivation and critical reading self-efficacy percep-tions; In terms of marital status, reading motivation and critical reading self-efficacy perceptions of both single and married teachers are high in some dimensions; while the reading motivation of teachers with low professional seniority is higher; teachers with higher seniority have higher critical reading self-efficacy perceptions; teachers who tend to receive higher education have high levels of both reading motivation and critical reading self-efficacy; teachers who have a daily book reading habit have high reading motivation and critical reading self-efficacy perceptions; while daily book reading time did not make a significant difference on teachers' reading motivation or critical reading self-efficacy perceptions; teachers who allocate a budget from their income to purchase books have high levels of both reading motivation and critical reading self-efficacy; having a library at home does not make a difference on teachers' reading motivation and critical reading self-efficacy perception; there is a positive, moderate and significant relationship between teachers' reading motivation and critical reading self-efficacy per-ception; and it was determined that reading motivation significantly predicted critical reading self-efficacy perception.