Duaların kabulünde "Zaman" ve "Mekân" ile ilgili rivayetler
The narrations about "Time" and "Space" in the acceptance of prayers
Yazar: ELİF AYAZ ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİN ÇİFTÇİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Dua, insanoğlunun doğal bir ihtiyacı olup, sonsuz güç sahibi Allah'ın kulunu kendisine yöneltmesi, acziyetini hissettirmesi ve O'na olan ihtiyacını anlaması açısından önemlidir. Aynı zamanda dua, insanın Yaratıcısı ile manevi ve derin bir bağ kurmasına, içsel huzur bulmasına, Rabbine olan teslimiyetini ifade etmesine ve şükrünü sunmasına olanak tanıyan bir ibadet niteliğindedir. İnsanlar dua ederken Allah'tan çeşitli taleplerde bulunmakta ve bu taleplerin gerçekleşmesini arzu etmektedir. Ancak Yüce Allah, bu taleplerin ya dünyada iken karşılanacağını ya da ahirette verileceğini bildirmiştir. Duaların kabul olabilmesi için belirli şartlar bulunmaktadır; bu şartlar arasında kulun samimiyeti, gösterdiği fiili çaba ve harama bulaşmama gibi unsurlar yer almaktadır. Müslüman, her an ve her durumda dua edebilir. Ancak bazı zaman dilimleri ve mekânlar, bu duaların Allah katında daha kıymetli olduğu ve dolayısıyla kabul olma olasılığının daha yüksek olduğu kabul edilmektedir. Bu zaman ve mekânları, Hz. Peygamber'in rivayetlerine dayanarak şu şekilde sıralamak mümkündür: Gece yarısı veya gecenin son üçte biri, secde anı, farz namazlardan sonra, ezan ile kamet arası, ezan okunurken, Cuma günü, Ramazan ayı, Kadir gecesi, ârefe günü, Beraat gecesi, Miraç, Regaip ve bayram geceleri, Kabe'yi ilk gördüğün an, Mültezem'de, Arafat'ta ve üç mescitte (Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevi, Mescid-i Aksâ) iki namaz arasında.Çalışma, duaların kabul olduğu zaman ve mekân ile ilgili rivayetler çerçevesinde olup giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, yöntemi, kavramsal çerçeve, duanın önemi, usul ve adâbı üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Duanın kabul olduğu zaman ile ilgili rivayetler, ikinci bölümde Duanın kabul olduğu mekân ile ilgili rivayetler ve duası makbul olan kimse ile ilgili rivayetler üzerinde çalışılmıştır. Çalışmanın amacı, duanın kabulüne dair rivayetleri zaman, mekân ve kişi özelinde detaylı bir şekilde incelemek; bu rivayetleri sahih kaynaklardan tahriç ederek sistematik bir biçimde derlemek; başta gelen hadis şerhlerinden yararlanarak değerlendirmeler yapmak ve elde edilen bulguları akademik bir çerçevede sunmaktır. Nihayetinde çalışmadan; Allah ve Resulünün kıymet verdiği mekân ve zamanlarda dua etmenin ve ehemmiyet verdikleri kişilerin de duasını almanın, makbul olan duayı edebilmek için anahtar niteliği taşıdığı sonucu çıkmıştır.

Abstract:
Prayer is a natural need for humanity, important for the all-powerful God to direct His servant towards Himself, make him aware of his limitations, and recognize his dependence on Him. At the same time, prayer is an act of worship that allows individuals to establish a spiritual and profound connection with their Creator, find inner peace, express their submission to their Lord, and show gratitude. When praying, people make various requests to Allah and desire for these requests to be fulfilled. However, the Almighty Allah has informed that these requests will either be granted in this world or rewarded in the Hereafter. For prayers to be accepted, certain conditions must be met; these include the sincerity of the supplicant, the effort made, and avoiding sinful actions. A Muslim can pray at any moment and in any situation. However, there are specific times and places that are considered more valuable for these prayers in the sight of Allah, thereby increasing the likelihood of their acceptance. Based on the narrations of the Prophet Muhammad, the following times and places can be listed: the middle of the night or the last third of the night, the moment of prostration, after obligatory prayers, between the adhan and iqamah, during the call to prayer, Friday, the month of Ramadan, the Night of Decree (Kadir), the day of Arafah, the Night of Beraat, the Night of Ascension (Miraç), the Night of Regaip, the nights of the festivals, the moment of first seeing the Kaaba, at Mültezem, at Arafat, and between the two prayers in the three mosques (Masjid al-Haram, Masjid al-Nabawi, Masjid al-Aqsa). The study is centered on the narrations related to the acceptance of prayers concerning time and place and consists of an introduction and two main sections. The introduction addresses the study's purpose, methodology, conceptual framework, the importance of prayer, its principles, and etiquette. The first section focuses on narrations related to the times when prayers are accepted, while the second section examines narrations concerning the places of accepted prayers and those whose prayers are favored. The aim of the study is to thoroughly examine the narrations regarding the acceptance of prayers in terms of time, place, and individual; to systematically compile these narrations by extracting them from authentic sources; to conduct evaluations using leading hadith commentaries; and to present the findings within an academic framework. Ultimately, the study concludes that praying in the times and places valued by Allah and His Messenger, as well as receiving the prayers of those they honor, is essential for achieving accepted prayers.