Muhammed Abdulveli'nin roman ve kısa hikâyeleri üzerine bir inceleme
An investigation on Mohammed Abd-al Wali's novels and short stories
Yazar: ZEYNEP BADAM
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM FİDAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Abdulveli, Muhammed = Abdulveli, Muhammed ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Hikaye = Story ; Muhammed bin Abdulvehhab = Muhammed bin Abdulvehhab ; Roman = Novel ; Yemen = Yemen

Özet:
Kültür ve edebiyat, kolektif belleğin bir ürünü olarak ortaya çıkmakta ve toplumun hafızasına dair özel kodlar taşımaktadır. Bu yönüyle her yazar eserlerinde yaşadığı toplumdan izler taşımaktadır. Zira insanın içinde yaşadığı toplum, onun duygu ve düşüncelerini şekillendiren ve yönlendiren temel organizmadır. Bunun örneklerinden biri de Yemenli yazar Muhammed Abdulveli'dir. Abdulveli, yaşadığı dönemin sıkıntılarına bizzat şahit olmuş ve yaşadıklarını da hikaye olarak kurgulamıştır. Yemen insanının uzun yıllar boyunca yaşamaya maruz kaldığı acı ve ızdıraplarla dolu tarihini arşivleyen, anlatan yazılar yazmış ve bu yazılarda 'gurbet' ve 'toprak' (vatan) olmak üzere iki önemli konu üzerinde durmuştur.
Bu çalışmadaki asıl amaç, Yemen'de modern dönem kısa hikaye türünün kurucusu olan Muhammed Abdulveli'nin eserlerini en ince ayrıntısına kadar incelemek, hikayelerindeki karakterlerin analizini yapmak, hikayelerin yazıldığı döneme ait izleri sürmek ve eserlerini dil, üslup, zaman ve olay örgüsü içerisinde değerlendirmektir.  Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Muhammed Abdulveli; hayatı, edebi kişiliği ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Muhammed Abdulveli'nin eserleri üzerinden bir inceleme söz konusudur. 
Toplumun savaş döneminde nasıl bir mücadele verdiğinden ziyade; yazarın o mücadeleyi nasıl anlattığı, eserinde nasıl işlediği, mekan ve zaman kurgusunu nasıl oluşturduğu bizler için önem kazanmaktadır. Hikayeyi kurgularken esinlendiği olay ve olay örgüsünü anlattığı üslup çalışmamızın ana temasını oluşturmaktadır. 
Muhammed Abdulveli Yemenli olmasına rağmen Etiyopya'da doğup büyümüştür. Bu sebeple onun eserleri Yemen ve Etiyopya'dan izler taşımaktadır. Doğup büyüdüğü ve gençliğinin geçtiği Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'ya eserlerinde fazlaca değinmiş ve onu mekan bağlamında kullanmıştır. Eserlerini incelerken Addis Ababa'nın onun için önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Addis Ababa'yı sokak sokak, cadde cadde gezmiş ve gezdiği yerleri en ince ayrıntısına kadar anlatmıştır. 20. Yüzyılda kısa hikaye türünün öncüsü olarak Muhammed Abdulveli, Yemen edebiyatında önemli bir yer edinmiştir. Hikaye ve romanlarında hem bireysel hem de toplumsal temalara yer vermiştir.
 Bu çalışma, Muhammed Abdulveli'nin diasporada geçen yıllarına ve eserleri aracılığıyla çeşitli sebeplerle Yemen'den ayrılanların iç acılarına ve vatanlarına olan hasretlerine ışık tutmaktadır. Hikayelerinde göze çarpan temel tema ise birlikte yaşama kültürünü yeniden inşa etmektir. 

Anahtar Kelimeler: Yemen, Muhammed Abdulveli, Kısa Hikaye, Birlikte Yaşama, San'a, Etiyopya

Abstract:
Culture and literature emerge as a product of collective memory and carry unique codes about the memory of a society. In this respect, every writer carries traces of the society in which he lives in his works. Because the society in which a person lives is the basic mechanism that shapes and constructs his or her feelings and thoughts. One of the greatest example of this phenomenon is Muhammed Abd al-Wali. He witnessed the troubles of his period and fictionalized his experiences in his stories. He created works, in which Abd al-Wali focused on two important topics: "foreign land" and "homeland", by describing and writing down the troubles and misery of the Yemeni people who had been subjected to such atrocities for many years.
My main purpose in this study is to make an evaluation on the work of Mohammed Abd al-Wali, the founder of the modern era of Yemen's short story genre. My work consists of two main parts. In the first part, the works, background and life of Muhammed Abd al-Wali is dissected. In the second part, this paper discusses the works of Muhammed Abd al-Wali. It is to examine his works in detail, to analyze the characters in his stories, to reveal the traces of the period in which the stories were written, and to evaluate the works in language, style, time and plot. Each writer carries traces of the period within which he wrote his works. The greatest example of this is Muhammed Abd al-Wali who personally experienced the troubles of the period he lived in and fictionalized his troubles as stories. Each of his works carries traces of himself and the troubled period of Yemen.
 It is essential for us not how the society fought during the war, but how he comes to describe that struggle, how he narrates it in his works, and how he fictionalizes space and time. The style in which he relates the event and plot that inspired him while creating the story constitutes the main theme of our work. Muhammed Abd al-Wali carries the traces of Yemen and Ethiopia in his works. He tried to describe Addis Ababa, the capital of Ethiopia, where he was born, grew up and spent his youth in his works. While examining his works, we realized that Addis Ababa held a special place for him. He roamed the streets of Addis Ababa and scrupulously described the places he visited to the smallest details.
As the pioneer of the short story genre of the 20th century, Mohammed Abd al-Wali took his place in Yemeni literature. He included both individual and social themes in his short stories and novels. The main theme that stands out in his stories is rebuilding the culture of living together. 

Keywords: Yemen, Mohammed Abd al-Wali, Short Story, Living Together, Sanaa, Ethiopia