Ergenlik döneminde beden imgesinin gelişimi üzerine aile, akran ve televizyonun etkilerinin incelenmesi
An investigation of effects of family, peer and television on body image development during adolescence
Yazar: BERRİN DİNÇ
Danışman: PROF. FATMA ALİSİNANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Bölümü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Akran = Peer ; Beden imajı = Body image ; Ergenlik = Puberty ; Gelişim = Development ; Lise öğrencileri = High schools students ; Televizyon = Television ; Vücut bileşimi = Body composition ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırma, lise düzeyindeki ergenlerin beden imgelerinden sağladıkları doyum düzeyini belirlemek ve beden imgesinin gelişimine aile, akran ve televizyonun etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Araştırmada, tarama modeli kapsamında nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntemlerden zenginleştirilmiş desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu, Eskişehir il merkezi sınırları içinde yer alan ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı genel lise 1, 2 ve 3. sınıfa devam eden 1222 ergenle yürütülmüştür. Bu gruba öncelikle ?Beden Bölgelerinden ve Özelliklerinden Hoşnut Olma Anketi? uygulanmıştır. Elde edilen nicel verilerin çözümlenmesinde, ergenlerin beden imgelerinden doyum düzeylerinin cinsiyete göre değişip değişmediği belirlemek amacıyla bağımsız örneklemler t testi kullanılmıştır. Ayrıca, ergenlerin beden imgelerinden doyum düzeylerinin yaşa göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Beden Bölgelerinden ve Özelliklerinden Hoşnut Olma Anketinden en yüksek puan alan 18 öğrenci ve en düşük puan alan 18 öğrenci ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.Araştırma bulguları, ergenlerin beden imgesi doyum düzeylerinin; yaşa göre farklılaşmadığını (p>0.05), cinsiyete göre ise erkek öğrenciler lehine anlamlı bir farklılık olduğunu (p<0.05) göstermektedir.Ergenler, bedensel görünüşle ilgili duygu ve düşüncelerinin olumlu olduğunu, bunların kimi zaman değiştiğini, kendilerinde beğenmedikleri yanlar olsa bile yinede memnun olduklarını belirtmişlerdir. Beden imgelerinin gelişimine akranların etkisi konusunda ergenler, arkadaşlarından bedenleriyle ilgili olumlu sözler duyduğunda kendileri iyi hissettiklerini ve olumsuz sözler duyduklarında da olumsuz etkilendiklerini vurgulamışlardır. Arkadaş seçiminde ise, bedensel özellikler yerine kişisel özelliklerini tanımaya çalıştıklarını, başlangıçta bedensel özellikler önemli olsa da sonra huyların önemli olduğunu ve her ne kadar arkadaş seçiminde bedensel özelikler çok önemli değilse de etkili olduğunu vurgulamışlardır. Ayrıca, ergenler, şuan sahip oldukları bedensel görünüş özelliklerinden daha farklı özelliklere sahip olmalarının arkadaş sayısını ve arkadaşlar arasında kabul ya da reddedilmeyi etkilediği yönünde görüş bildirmişlerdir.Beden imgelerinin gelişimine ailelerinin etkisi konusunda ergenler, ailelerinin beden ve dış görünüşle ilgili konularda onları kırmadan olumlu yönde etkilediğini, ailelerinin bir parçası oldukları için kabul edilip desteklendiklerini ve ailelerinin doğuştan kalıtımla ve sonradan da yetiştirirken sunduğu ortamlarla bedenlerine yön verdiklerini dile getirmişlerdir. Ergenler ilk sırada, şuan sahip oldukları bedensel ve dış görünüş özelliklerinden daha farklı özelliklere sahip olsalar bile, bu durumun ailelerinin onlara karşı tutumunu etkilemeyeceğini belirtmişlerdir.Beden imgelerinin gelişimine televizyonun etkisi konusunda ergenler, çeşitli televizyon programlarında en çok görülen beden tipi ve özelliklerinin kadınlarda ve erkeklerde birbirinden farklı olduğunu; ancak genelde birbirine benzeyen, mükemmeliyetçi, güzel ve halkın orta kesimini yansıtmayan özelliklerin en çok görüntülendiğini belirtmişlerdir. Ergenler, televizyonda yaygın olarak sunulan ideal beden tiplerinin beden imgelerini etkilediğini ve en çok uzun, ince, sıkı vücutlu, düzgün fizikli ve giyimli, karizmatik, konuşması düzgün insanları beğendiklerini vurgulamışlardır.

Abstract:
This study was conducted to determine body image satisfaction and investigate the effect of family, peer and television on development of body image in high school adolescents. Mix method methodology was applied through out the research. Both quantitative and qualitative research methods were used to collect data. For the quantitative part of the data collection ?Body Parts and Physical Characteristics Satisfaction Questionnaire? was administrated among 1222 high school student who were in 9th, 10th and 11th grades in Eskişehir. t test was used to investigate effects of gender as an independent variable on adolescents? body image satisfaction. One-way ANOVA was used in order to investigate whether body image satisfaction of adolescents is related to age. Semi structured interviews were conducted with 18 students who received the highest score and 18 students who received the lowest score on the Body Parts and Physical Characteristics Satisfaction Questionnaire. Data from the interviews were transcribed and analyzed descriptively.Results of the study indicated that there is a meaningful difference between male and female students in terms of body image satisfaction (p<0.05).Adolescents stated that although they have some body characteristics that they are not fully satisfied with, in general they have positive feelings and ideas about their body image. They also indicated that their feelings and ideas about their body image change from time to time. Adolescents pointed out that they are affected by their peers? positive or negative ideas about their bodies. They stated that they feel good about their bodies when they received positive comments by their peers; however their peers? negative comments make them feel negative about their bodies. Adolescents indicated that when they meet a person, they try to understand their personal characteristic instead of physical characteristics. They stated that although physical characteristics of a person may be important at first, personal characteristics are the determinants when it comes to choosing a friend. Adolescents also said that the change in their physical characteristics would impact on the number of their friends or their acceptance or rejection among their friends.About the effect of families on adolescents? body image development, they indicated that their families affected them positively without hurting their feelings about their body image and physical appearance. They also stated that they feel they are accepted as a part of their families. They indicated that their families have shaped and influenced their body by genetics and by providing the life style they have. Adolescents expressed that even if their physical appearance changes attitudes of their families toward them would not change.Adolescents indicated that the most common body types and physical characteristics for women and men are different in various television programs. They also pointed out that generally similar body types which are perfectly shaped, beautiful and not representative of the middle class are presented on television. Adolescents stated that commonly presented perfect body images through television effects their own body image and they usually find very tall, thin, fit, physically well shaped and well dressed, charismatic, and well spoken people attractive.