Sosyal güvenlik hukukunda yaşlı bakımı
Elderly care in social security law
Yazar: NAZLI SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM AYDINLI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sosyal güvenlik, iki Dünya Savaşı arasında ve İkinci Dünya Savaşının ardından sosyal
politika araçları arasında en hızlı gelişme gösteren alanlardan biri olmuştur. İnsan hayatında
gittikçe önem kazanan ve çeşitlenen sosyal risklere karşı ülkeler sosyal koruma tedbirlerini daha
ciddi olarak ele alıp düzenlemeye başlamıştır. Günümüzde sosyal güvenliğin koruma sağladığı
klasik sosyal risklerin yanı sıra yeni sosyal riskler içerisinde sınıflandırılan yaşlıların yaşam
koşullarına bağlı olarak ortaya çıkan yaşlılıkta bakıma muhtaçlık riskine karşı da sosyal güvenlik
araçları ile koruma sağlanması tartışılmalıdır. Bu ihtiyaçtan yola çıkarak çalışmamızda sosyal
güvenlik hukukunda yaşlı bakımı incelenmiştir.
Ülkemizin içinde bulunduğu demografik dönüşüm nedeni ile yaşlanan nüfusun karşı
karşıya kalabileceği sosyal risklere karşı etkin bir şekilde korunması gerekmektedir. Nüfusun
yaşlanması ve yaşlıların yaşam biçimindeki değişiklikler nedeni ile yaşlıların bakım ihtiyacı
artmaktadır. Uzun yıllar boyunca yaşlıların bakım ihtiyacı ailelerin ve sosyal kurumların
sorumluluğunda görülürken son yıllarda devletlerin daha fazla sorumluluk üstlenmek zorunda
kaldıkları bir alan haline dönüşmüştür. Bakıma muhtaçlığın Türkiye'de yaşa bağlı olarak artması
nedeni ile yaşanan demografik dönüşümün etkisi ülkemizde de ciddi bir biçimde
hissedilmektedir. Ülkemizde şimdiye dek bakıma muhtaç yaşlı ve engellilerin bakımı aileleri
tarafından üstlenilmiş, aile sosyal sorumluluktan kolektif kaçısın nedeni haline dönüşmüştür. Ne
var ki ailenin sorunu olarak görülen bakıma muhtaçlık toplumun çözmesi gereken bir
problemdir.
Yaşlı bakımı ile ilgili ülkemizde benimsenen primsiz rejimde var olan sosyal yardım ve
hizmetler yaşlıların bakıma muhtaçlık riskine karşı koruma sağlamaması aile içerisinde
bakılamayan yaşlıların sorununu derinleştirmektedir. Mevcut yardım ve hizmetler "ekonomik
açıdan yoksul" yaşlıların barınması ve hayatını devam ettirebilmesine yönelik olup bakıma
muhtaç tüm yaşlıların bakım ihtiyacını gidermeye yönelik değildir. Ülkemizde bakıma yönelik
sağlanan sosyal yardım ve hizmetler miktar, yardımların yapılma şekli ve yardımlara hak
kazanma şartları noktasında yetersizdir. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı primsiz rejimin
yanı sıra, bakıma muhtaçlığa karşı sosyal sigorta yani bakım sigortası aracılığı ile etkin bir
koruma modeli tespit etmektir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal güvenlik, Yaşlılık, Bakıma Muhtaçlık, Yaşlı Bakımı,
Bakım Sigortası.

Abstract:
Social security has been one of the most rapidly developing areas among social policy
instruments between the two World Wars and after the Second World War. Countries have
started to discuss and regulate social protection measures more seriously against social risks that
are becoming increasingly significant and various in human life. Nowadays, in addition to the
traditional social risks that social security provides protection, it should be discussed to provide
protection by social security instruments against the risk of care dependency in old age, arises
due to the living conditions of the elderly, which are classified within the new social risks. Based
on this need, our study analyses elderly care in social security law.
Due to the demographic transformation in our country, the ageing population needs to
be effectively protected against the social risks that it may face. Because of the ageing of the
population and the changes in the lifestyle of the elderly, the care dependency for the elderly is
increasing. For many years, the care needs of the elderly have been seen as the responsibility of
families and social institutions, but in recent years, it has become an area states have to assume
more responsibility. The effect of the demographic transformation due to the age-related increase
in the care dependency in Turkey is also being felt significantly in our country. In Turkey, the
care of the elderly and disabled in care dependency has been undertaken by their families until
now, and the family has become the cause of collective escape from social responsibility.
Nevertheless, the care depencency is seen as a problem of the family, is a problem to be solved
by the society.
The fact that social assistance and services in the non-contributory regime adopted in our
country regarding elderly care do not ensure protection against the risk of the elderly being in
need of care deepens the problem of the elderly who cannot be cared for within the family. The
available assistance and services are aimed at sheltering and sustaining the lives of the
'economically poor' elderly and do not address the care needs of all elderly people in care
dependency. Social assistance and services provided for care in our country are inadequate in
terms of the amount, the way the assistance is provided and the conditions for entitlement to
benefits. In this context, the main purpose of this study is to determine an effective protection
model against the need for care through social insurance, i.e. care insurance, in addition to the
social security system without social contributions.
Key Words: Social Security, Ageing, Care Dependency, Elderly Care, Care Insurance.