Akıllı kentlerde dijital sermaye ve toplumsal eşitsizlik: Kadıköy örneği
Digital capital and social inequality in smart cities: The case of Kadıköy
Yazar: SELİN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kent Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akıllı kentler = Smart cities ; Sayısallaştırma = Digitization ; Toplumsal eşitsizlik = Social inequality ; Çevrimiçi sosyal sermaye = Online social capital ; İstanbul-Kadıköy = İstanbul-Kadıköy

Özet:
Hızlı kentleşme ve buna bağlı olarak sosyoekonomik, çevresel ve yönetişim zorluklarının ortaya çıkmasının yanı sıra küresel inovasyon ağının yaygınlaşmasıyla akıllı kentlerin gelişimi, kentlerin öncelikli söylemi hâline gelmektedir. Akıllı kentler, kentleşmenin yarattığı zorluklara olası bir çare ve sürdürülebilir, yaşanabilir bir kentsel geleceğin sağlayıcısı olarak görülmektedir. Akıllı kent söyleminde önemli yer kaplayan teknoloji ve internet kullanımı, bir gereklilik olarak toplumsal yaşamın giderek daha fazla alanına yayıldıkça yeni bir eşitsizlik biçimine ilişkin kavrayışı önemli kılmaktadır. Teknoloji hakimiyetinin kaçınılmaz olduğu bu bağlamda akıllı kent söylemi, teknolojiye bağımlılığın artmasını da beraberinde getirmektedir. Bu noktada, günümüzde kentlerde yaşanan eşitsizliklerin önemli parametrelerinden biri olarak, dijital eşitsizlikler ön plana çıkmaktadır. 
Çalışmanın temel yaklaşımı, akıllı kent uygulamaları bağlamında dijital eşitsizliklerin, dijital sermayeye sahip olma derecesi üzerinden ele alınmasıdır. Bu yaklaşımdan hareketle çalışma,  dijital sermaye düzeyinin kentsel teknolojilerin kullanımı ile ilişkisinin ele alınmasıyla odağı kent üzerinden toplumsal temele taşımak ve akıllı kentlerin kentsel zorluklara çözüm sunma sürecinde ortaya çıkan dijital eşitsizliklere sosyolojik perspektiften bakmak amacıyla, dijital sermaye düzeyi ile akıllı kent uygulamalarının kullanımları arasındaki ilişkiyi Kadıköy (İstanbul) bağlamında incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda araştırma, akıllı kent uygulamalarının kullanımında görülen farklılıkları Dijital Sermaye İndeksi puanları, cinsiyet, yaş, eğitim, gelir ve mekânsal aidiyet değişkenleriyle ilişkilendirerek ele almaktadır. Çalışma nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Kadıköy ilçesinin sosyoekonomik statü indeksine göre göre belirlenen dört mahalle (1:Caddebostan, Suadiye, Fenerbahçe; 2:Acıbadem, Koşu-yolu, Caferağa; 3:Merdivenköy, Sahrayıcedid, Eğitim; 4:Dumlupınar, Fikirtepe, Hasanpaşa) tipinde yaşayan 418 kişi oluşturmaktadır. Bu aşamada veri toplama aracı olarak Ragnedda ve Ruiu (2019) tarafından geliştirilen Dijital Sermaye İndeksi (Digital Capital Index) kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler neticesinde araştırmadan elde edilen bulgular, dijital sermaye düzeyi ile akıllı kent kavramı ve uygulamalarına dair algı/farkındalık ve uygulamaya yönelik bilgiye sahip olma gibi unsurlarla anlamlı bir ilişki yürütürken, uygulamanın kullanımı noktasında anlamlı bir ilişkiye ulaşamamıştır. Aynı zamanda dijital sermaye düzeyi ile sosyo demografik özellikler arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Akıllı kent, dijital sermaye, dijital eşitsizlik, sosyal eşitsizlik, İstanbul, Kadıköy

Abstract:
With the rapid urbanization and the emergence of socioeconomic, environmental, and governance difficulties as well as the spread of the global innovation network, the development of smart cities has become the primary discourse of cities. 
Smart cities are seen as a possible solution to the difficulties of urbanization and as a provider of a sustainable and livable urban future. 
Technology and the use of the internet, taking an essential place in the smart city discourse, make the understanding of a new form of inequality important as it spreads to more and more areas of social life as a necessity. In this context, where technology dominance is inevitable, the smart city discourse brings along an increase in technology dependence. At this point, digital inequalities come into prominence as one of the important parameters of inequalities in cities today. 
The basic approach of the study is to deal with digital inequalities in the context of smart city applications through the degree of having digital capital. Based on this approach, the study examines the relationship between digital capital and the use of smart city applications in the context of Kadıköy (Istanbul), to move the focus to the social basis of the city and to look at the digital inequalities that arise in the process of providing solutions to urban challenges from a sociological perspective, by considering the effect of digital capital on the use of urban technologies. For this purpose, the research deals with the differences in the use of smart city applications by associating them with the Digital Capital Index scores, gender, age, education, income, and spatial belonging variables. The study was carried out using the quantitative research method. The sample of the study consists of 418 people living in four neighborhoods (Caddebostan, Suadiye, Fenerbahçe Acıbadem, Koşuyolu, Caferağa, Merdivenköy, Sahrayıcedid, Eğitim, Dumlupınar, Fikirtepe, Hasanpaşa) type determined according to the socioeconomic status index of Kadıköy district. At this stage, the Digital Capital Index developed by Ragnedda and Ruiu (2019) was used as a data collection tool. The findings obtained from the research as a result of the statistical analyzes support the main hypothesis of the study and show that there is a significant relationship between digital capital and smart city uses. At the same time, it has been determined that there is a significant relationship between the level of digital capital and sociodemographic characteristics.
Keywords: Smart city, digital capital, digital inequality, social inequality, Istanbul, Kadıköy