Haşhaşta (Papaver somniferum L.) bazı tarımsal özellikler ile yağ ve morfin miktarının belirlenmesi
The determination of some agricultural properties, oil and morphine content in poppy (Papaver somniferum L.)
Yazar: ŞULE İNAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALİ KAYNAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Haşhaş = Poppy ; Papaver somniferum = Papaver somniferum ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties

Özet:
Bu çalışma haşhaşta (Papaver somniferum L.) önemli tarımsal özellikler ile yağ ve 
morfin miktarının belirlenmesi amacıyla, 2012–2013 üretim yılında Denizli ilinde
yürütülmüştür. Çalışmada, yedi haşhaş çeşidi (Ofis 3, Ofis 8, TMO 1, Ofis 96,
Afyon 95, TMO 3 ve Yerel Çeşit) materyal olarak kullanılmıştır. Deneme, tesadüf 
blokları deneme desenine göre, dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada, 
çeşitler arasında çiçeklenme gün sayısı, fizyolojik olgunlaşma gün sayısı, morfin 
oranı, tohum verimi, kapsül verimi, yağ verimi ve morfin verimi özellikleri 
yönünden önemli oranda farklılık olduğu, bitki boyu, kapsül eni, kapsül boyu, 
kapsül indeksi, bitkideki kapsül sayısı, bin tohum ağırlığı ve ham yağ oranı 
özellikleri yönünden ise farklılıkların önemli olmadığı belirlenmiştir. Araştırma 
sonuçlarına göre çiçeklenme süresi 197-205 gün arasında gerçekleşmiş olup,
fizyolojik olgunlaşma süresi 225-235 gün arasında değişmiştir. Araştırmamızda 
bitki boyu 93.23-107.55 cm, kapsül eni 34.38-39.30 mm, kapsül boyu
40.15-46.78 mm, kapsül indeksi %1.03-1.26, bitkideki kapsül sayısı
1.93-2.90 adet, bin tohum ağırlığı 0.52-0.59 g, ham yağ %49.05-51.32, morfin 
%0.56-0.92, tohum verimi 30.39-48.67 kg/da, kapsül verimi 30.92-56.22 kg/da, 
yağ verimi 14.96-24.40 kg/da ve morfin verimi 0.21-0.36 kg/da arasında 
değişmiştir. Çalışmada, "Afyon 95", " TMO 3", "Ofis 3" ve "Yerel Çeşit" 
çeşitlerinin Denizli iline uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Haşhaş, tarımsal özellikler, yağ ve morfin miktarı

Abstract:
This research has been carried out in Denizli province in 2012-2013 production 
year with the aim of determination of poppy's (Papaver somniferum L.) 
significant agricultural properties and ratio of oil and morphine in it. In this study 
seven poppy varieties (Ofis 3, Ofis 8, TMO 1, Ofis 96, Afyon 95, TMO 3 and 
Landrace) have been used as material. The experiment was performed in 
compliance with randomize complete block design with four replications. In this 
research among the varieties, the important varieties have been found in terms of 
number of days for flowering, number of days for ripening physiological, the ratio 
of morphine, seed yield, oil yield, capsule yield and morphine yield, while it has 
been detected that differences are not important has not been detected in terms of 
height of plants, width of capsules, height of capsules, the index of capsules, the 
number of capsules, 1000-grain-weight, ratio of raw oil amount among the 
varieties. According to result of experiment flowering periods took place between 
197 to 205 days and physiological ripening days have changed between 
225 to 235 days. The plant height was 93.23-107.55 cm, the capsule width was 
34.38-39.30 mm, the capsule height was 40.15-46.78 mm, capsule index was 
1.03-1.26%, number of capsule per plant was 1.93-2.90, 1000-grain-weight was 
0.52-0.59 gr, raw oil was 49.05-51.32%, morphine ratio was 0.56-0.92%, yield of 
seeds was 30.39-48.67 kg/da, yield of capsule was 30.92-56.22 kg/da, yield of oil 
was 14.96-24.40 kg/da, yield of morphine was 0.21-0.36 kg/da with respect to the 
experiment. The research has been concluded by the fact that "Afyon 95",
"TMO 3", "Ofis 3" and "Landrace" varieties are suitable for Denizli province.

Keywords: Poppy, agricultural properties, amounts of oil and morphine