Uyku apneli hastaların üst hava yollarının kollapsının dinamik manyetik rezonans ile görüntülemesi
Dynamic Magnetic Resonance Imaging of Upper Airway Collapse of Patients with Sleep Apnea
Yazar: YAZGÜLÜ AYDIN ÇARPAZ
Danışman: PROF. DR. BANU ALICIOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Boyun = Neck ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Polisomnografi = Polysomnography ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) hastalarında, tedavi yaklaşımını belirlemek için üst hava yolundaki obstrüksiyonun etiyolojisini bilmek önemlidir. Etiyoloji kemik iskelet ile yumuşak doku anatomi ve bozuklukları olmak üzere multifaktoriyeldir. MRG, radyasyon içermemesi, yüksek yumuşak doku çözünürlüğü üstünlüğü dışında gerçek zamanlı-dinamik görüntü elde edilebilmesi nedeniyle etiyolojinin araştırılmasında tercih sebebidir. Çalışmamızda uyanıklık hâlinde dinamik boyun MRG' nin OUAS tanısındaki yeri, polisomnografi (PSG) ve nazofaringoskopi ile korelasyonu araştırılmıştır. Retrospektif çalışmamıza Uyku Merkezi'nde klinik olarak OUAS tanısı alan, üst solunum yolu (ÜSY) değerlendirmesi için nazofaringoskopi ve MRG yapılan, 18 yaş üzeri 27 hasta dâhil edilmiştir. Kontrol grubu horlamayan, başka bir nedenle dinamik boyun MRG ile tetkik edilen, 18 yaş üzeri 15 gönüllü kişiden oluşmaktaydı. MRG' de ÜSY yumuşak doku anatomisi belirlendikten sonra retropalatal ve retroglossal düzeyde minimum ve maksimum aksiyel kesit alanları ölçülerek hesaplanan kollapsibilite indeksi (Kİ), nazofaringoskopide saptanan kollapsın yüzdesi (< % 50 kollaps ve ≥ % 50 kollaps) ve PSG' de ölçülen apne hipopne indeksi (AHİ) ile karşılaştırıldı. Retropalatal ve retroglossal düzeyde endoskopik olarak saptanan kollaps ile MRG' deki Kİ uyumlu idi (sırasıyla p değerleri 0.256 ve 0.719). Hastaların retropalatal ve retroglossal düzeydeki Kİ'lerinin, PSG parametreleri AHİ ve solunum arousal indeksi ile, OUAS şiddeti ile istatiksel olarak anlamlı korelasyon göstermediği görülmüştür. Hasta ile kontrol grubunun dinamik ve statik MRG'leri karşılaştırıldığında retropalatal düzeyde ortalama Kİ hastalarda 0.56±0.24, kontrol grubunda 0.27±0.19 ile istatiksel anlamlı olarak artmıştır (p<0.001). Retroglossal düzeyde ortalama Kİ hastalarda 0.37±0.19, kontrol grubunda 0.26±0.15' tir; ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir. Uvula hasta grupta daha kalın ve uzun saptanmış olmakla beraber istatiksel olarak yalnızca uvula kalınlığı anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Hastalarda uvulanın daha hareketli, retropalatal düzeydeki kollapsibilitenin daha fazla olduğu görülmüştür. Sonuç olarak dinamik boyun MRG ile bakılan Kİ' nin retropalatal düzeyde uyanıklıkta dâhi hastalarda daha fazla olduğu görülmüştür. Dinamik MRG uyku videoendoskopisine karşı uygun, ucuz ve güvenilir bir tanı aracı olabilir.

Abstract:
It is crucial to know the etiology of upper airway obstruction in Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) patients to determine the treatment strategy. The etiology is multifactorial, including bony skeleton and soft tissue anatomy and disorders. MRI is preferred to investigate the etiology because its excellent soft tissue resolution without ionizing radiation as well as it provides real-time-dynamic imaging. In our study, the role of dynamic neck MRI in wakefulness in the diagnosis of OSAS and its correlation with polysomnography (PSG) and nasopharyngoscopy were investigated. 27 patients over the age of 18 who were diagnosed with OSAS clinically and who underwent nasopharyngoscopy and MRI for upper respiratory tract (URT) evaluation were included in our retrospective study. The control group consisted of 15 volunteers over the age of 18 without snoring and were examined with dynamic neck MRI for another reason. After determining the URT soft tissue anatomy in MRI, the collapsibility index (CI) was calculated by measurement of minimum and maximum axial cross-section areas at the retropalatal and retroglossal level and then compared with the percentage of collapse detected in nasopharyngoscopy (<50% collapse and ≥50% collapse) and apnea-hypopnea index (AHI) determined in PSG. There was not significant correlation between CI at the retropalatal and retroglossal levels and PSG parameters, respiratory arousal index and the severity of OSAS. Endoscopically detected collapse at the retropalatal and retroglossal levels was compatible with the CI in MRI (p values 0.256 and 0.719, respectively). When the dynamic and static MRIs of the patient and the control group were compared, the average retropalatal CI was statistically different; 0.56 ± 0.24 in the patients and 0.27 ± 0.19 in the control group (p <0.001). The mean CI at the retroglossal level was 0.37 ± 0.19 in the patients and 0.26 ± 0.15 in the control group; however, it was not statistically significant. Although uvula was thicker and longer in the patients, only uvula thickness was found to be statistically significant (p<0.001). The uvula was more mobile and the retropalatal level collapsibility was higher in the patients. To conclude, CI determined with dynamic neck MRI, was higher in patients even in wakefulness at the retropalatal level. Dynamic MRI could be a good, safe and cheap diagnostic method to be alternative against sleep videoendoscopic studies.