Sheehan sendromlu hastalarda endotel fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve growth hormon dışı hormon replasman tedavisinin endotel fonksiyonlarına etkileri
Evaluation of endothelial functions in patients with sheehan syndrome and the effect of hornone replacement treatment without growth hormone on endothelial functions
Yazar: SEMİR PAŞA
Danışman: PROF.DR. MİTHAT BAHÇECİ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
4-ÖZETGİRİŞ ve AMAÇ: Yaygın bir panhipofizer yetersizlik nedeni olan Sheehansendromlu hasta grubunda endotel fonksiyonlarını değerlendirmeyi ve GH dışı hormonreplasman tedavisinin endotel fonksiyonları üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık.OLGULAR ve YÖNTEM: Yaş ortalaması 40.83Â±6.43 yıl olan 24 Sheehansendromlu hasta ile yaş ortalaması 41.13Â±6.51 yıl olan 25 sağlıklı kontrol çalışmaya dahiledildi. Bazal değerlendirmeden sonra Sheehan sendromlu hastalara ortalama 15 ay sürenGH dışı hormon tedavisi (prednizolon 5-7.5 mg/gün, L-tiroksin 100-200 Âµg/gün, 40 yaşaltı hastalara 0.625 mg/gün konjuge östrojen ve 5 mg/gün medroksiprogesteron asetat)verildi. Tedavi sonunda endotel fonksiyonları tekrar değerlendirildi. Endotel fonksiyonları;yüksek akımlı doppler ultrason kullanılarak, akım aracılı dilatasyonun ölçümü iledeğerlendirilirken, eş zamanlı olarak serum NO düzeyi de tayin edildi. Elde edilen verilerpaired samples t test ve independent t test ile karşılaştırıldı.BULGULAR: Sheehan sendromlu hastaların tedavi öncesi düşük olan kan basıncıdüzeylerinde GH dışı HRT sonrasında yükselme izlendi (sistolik p=0.02, diyastolikp=0.01). Ancak bu yükselmeye rağmen sağlıklı kontrol grubuna bakışla hala düşüktü(sistolik p=0.0001, diyastolik p=0.001). Sheehan sendromlu hastalarda tedavi ile serumVLDL-kolesterol ve trigliserid düzeylerinde anlamlı bir değişiklik oluşmazken; kontrolgrubuna bakışla tedavi öncesinde saptanmış olan yükseklik (p=0.001 ve p=0.01) tedavisonrasında da devam etti (p=0.002 ve p=0.04). Serum CRP düzeyi ise tedavi öncesindesağlıklı kontrol grubuna göre yüksek iken (p=0.02); tedavi sonrasında sağlıklı kontrolgrubu ile benzer seviyelere geriledi. Sheehan sendromlu hasta grubunda tedavi öncesibazal ve FMD ile uyarılmış NO düzeyi sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksek (bazalNO düzeyi tedavi öncesi hastalarda 16.87Â±4.04 Âµmol/L, sağlıklı kontrol grubunda11.8Â±2.14 Âµmol/L; FMD sonrası NO düzeyi tedavi öncesi hastalarda 18.79Â±4.4 Âµmol/L,sağlıklı kontrol grubunda 14.92Â±2.44 Âµmol/L), bazal arter çapı ise daha küçük (tedaviöncesi hastalarda 3.74Â±0.68 mm, sağlıklı kontrol grubunda 4.62Â±0.42 mm) bulundu(p=0.0001). Tedavi öncesi FMD uyarısı ile elde edilen NO düzeyi artış oranı ve arter çapıartış oranları da kontrol grubuna göre daha düşüktü (tedavi öncesinde FMD ile oluşan NOdüzeyi artış oranı %13.16Â±5.57 ve arter çapı artış oranı %13.42Â±6.57, sağlıklı kontrolgrubunda NO düzeyi artış oranı %26.38Â±8.89 ve arter çapı artış oranı %18.93Â±5.64;p=0.0001 ve p=0.003). Tedavi sonrasında bazal ve FMD ile uyarılmış NO düzeyinde10kontrol grubuna göre yükseklik devam etti (bazal NO düzeyi tedavi sonrası 17.58Â±4.3Âµmol/L, sağlıklı kontrol grubunda 11.8Â±2.14 Âµmol/L ve FMD sonrası NO düzeyi tedavisonrası grupta 21.12Â±4.85 Âµmol/L, sağlıklı kontrol grubunda 14.92Â±2.44 Âµmol/L;p=0.0001). NO düzeyi artış oranı ise sağlıklı kontrol grubu ile benzer düzeylere ulaştı.Bazal arter çapı tedavi sonrasında yine kontrol grubuna göre daha küçük olmasına rağmen(bazal arter çapı tedavi sonrası grupta 3.61Â±0.62 mm, sağlıklı kontrol grubunda 4.62Â±0.42mm; p=0.0001); FMD uyarısı ile elde edilen artış miktarı tedavi sonrasında yükselereksağlıklı kontrollere benzer düzeylere ulaştı. Sheehan sendromlu hasta grubunun tedaviöncesi ve sonrası bazal NO düzeyleri arasında fark saptanmazken, FMD uyarısı ile eldeedilen NO düzeyi ve NO düzeyi artış oranı tedavi ile daha yüksek bulundu (FMD sonrasıNO düzeyi tedavi öncesinde 18.79Â±4.4 Âµmol/L, tedavi sonrasında 21.12Â±4.85 Âµmol/L veNO düzeyi artış oranı tedavi öncesinde %13.16Â±5.57, tedavi sonrasında %22,83Â±8.57;p=0.0001). Sheehan sendromlu hastalarda bazal arter çapları tedavi öncesi ve sonrasındabenzerken; FMD sonrası arter çapı artış oranı tedavi ile yükseldi (FMD sonrası arter çapıartış oranı tedavi öncesi %13.42Â±6.57, tedavi sonrasında %21.73Â±10.13; p=0.0001).Sonuç olarak;1.Sheehan sendromlu hastalarda GH dışı HRT'nin kan basıncı ve serum CRPdüzeyi üzerine olumlu etkileri olmuştur.2.Sheehan sendromlu hastalarda muhtemelen inflamasyon aracılı endotel fonksiyonbozukluğu saptanmıştır ve GH dışı HRT'nin endotel fonksiyonları üzerine olumlu etkileriolmuştur.3.Hastalardaki endotel fonksiyon bozukluğundan inflamasyon ile ekspresyonu artaniNOS sorumlu görünmektedir. CRP düzeyindeki gerileme ile beraber saptanan endotelfonksiyonlarındaki iyileşme, GH dışı hormon replasman tedavisinin anti inflamatuar (antiaterosklerotik?) etkilerine bağlı olabilir.11

Abstract:
5-SUMMARYIn this study we aimed to examine the endothelial functions of patients withSheehan syndrome, a common cause of panhypopituitarism, and to eveluate the effects of?hormone replacement treatment except growth hormone? (HRTwGH) on endothelialfunctions.SUBJECTS and METHODS: Twenty-four patients with Sheehan syndrome agedwith 40.83Â± 6.43 years and 25 healthy control women aged with 41.13Â±6.51 years wereincluded to study. Baseline endothelial functions evaluated in both patient and controlgroups. After treatment with prednisolon 5-7.5 mg/d, L-thyroxin 100-200 Âµg/d, and sexhormone replacement for patients under 40 years of age (conjugated estradiol 0.625 mg/dand medroxyprogesteron acetate 5 mg/d) for 15 months, the patient group reevaluated forendothelial functions. Endothelial functions were determined radiologically with highresolution ultrasond by evaluation of flow mediated dilatation (FMD) and biochemicallywith serum nitric oxide (NO) level. These data were compared by paired samples andindependent t tests.RESULTS: Before of HRTwGH systolic and diastolic blood pressure were lowerthan control subjects. Blood pressure increased with HRTwGH (p=0,02 for systolic; andp=0,01 for diastolic blood pressure), but it could not reach to the level of healthy controlpeople (p=0.001 for systolic and diastolic blood pressure). The high pretreatment serumVLDL-cholesterol and tryglyceride levels of patients than controls (p=0,001 and p=0,01respectively) did not change with HRTwGH (p=0,002 and p=0,04 respectively). SerumCRP level was higher in pretreatment patients than healthy control group (p=0,02), but itdecreased to level of control group after HRTwGH. Pretreatment baseline and stimulatedby FMD NO levels of patients were higher (baseline NO level was 16.87Â±4.04 Âµol/L inSheehan syndrome, and 11.8Â±2.14 Âµol/L in healthy controls; FMD stimulated NO levelwas 18.79Â±4.4 Âµmol/L in Sheehan syndrome and 14.92Â±2.44 Âµmol/L in healthy control)and baseline arterial diameter was smaller than healthy control group (baseline arterialdiameter was 3.74Â±0.68 mm in Sheehan syndrome and 4.62Â±0.42 mm in healthy control;p=0,0001). FMD stimulated NO level increment ratio and arterial diameter dilation ratiowere also lower in Sheehan syndrome group than healthy control group before treatment(FMD stimulated NO level increment ratio was 13.16Â±5.57% in pretreatment patients and26.38Â±8.89% in healthy controls; p=0,0001; and FMD stimulated arterial diameter dilation12ratio was 13.42Â±6.57% in pretreatment patients and 18.93Â±5.64 in healthy control;p=0,003). The baseline and stimulated NO levels in Sheehan syndrome group were higherthan healthy control after treatment (baseline NO level were 17.58Â±4.3 Âµmol/L in patientafter treatment and 11.8Â±2.14 Âµmol/L in healthy controls; and stimulated NO level byFMD was 21.12Â±4.85 Âµmol/L in patients after treatment and 11.92Â±2.44 Âµmol/L in healthycontrols; p=0.0001). NO level increment ratio increased after treatment and reached tosimilar level of healthy control group. Arterial diameter was smaller in Sheehan syndromethan healthy control group after treatment (arterial diameter was measured 3.61Â±0.62 mmin patient after treatment, and 4.62Â±0.42 mm in healthy controls; p=0,0001); but FMDstimulated arterial diameter dilation ratio of patients increased and reached to the similarlevel of control group after HRTwGH. Baseline NO level of patients did not change withtreatment but FMD stimulated NO level and the NO increment ratio was found assignificantly higher after treatment (FMD stimulated NO level of patients were 18.79Â±4.4Âµmol/L before treatment, and 21.12Â±4.85 Âµmol/L after treatment; the increment ratioswere 13.16Â±5.57% before treatment and 22.83Â±8.57% after treatment; p=0,0001). Baselinearterial diameter did not change after treatment, but FMD stimulated arterial diameterdilation ratio increased significantly (arterial diameter dilation ratios were 13.42Â±6.57%before treatment, and 21.73Â±10.13% after treatment; p=0,0001).CONCLUSION:1. HRTwGH may have benefical effects on systolic and diastolic blood pressure,and serum CRP level in Sheehan syndrome patients.2. Patients with Sheehan syndrome appear to have endothelial dysfunction causedby inflammation, and HRTwGH may restore endothelial functions.3. Increased expression of eNOS caused by inflammation may responsible fromendotheial dysfunction. Improvement in endothelium and decrement in CRP level havebeen thought that HRTwGH may have anti-inflammatory and may be anti-atheroscleroticeffects.13