Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin özbakım gücü ve etkileyen faktörler
Self-care agency of individuals with chronic obstructive pulmonary disease and its affecting factors
Yazar: ZÜLEYHA KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SONGÜL GÖRİŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu araştırma Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerin özbakım gücü ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışmaya bir ilin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Poliklinikleri?ne başvuran, çalışma kriterlerine uyan ve çalışmayı kabul eden 226 KOAH?lı birey alınmıştır. Çalışmanın verileri literatür taranarak hazırlanan hasta tanıtım formu ve Kearney ve Fleischer (1979) tarafından geliştirilmiş, Türkiye?de geçerlik ve güvenirliği 1993 yılında Nahcivan tarafından yapılmış olan özbakım gücü ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada kullanılan anket formundaki her bir soru araştırmacı tarafından okunarak hastaların cevapları doğrultusunda doldurulmuştur. Araştırmaya, Etik Kurul onayı ve İl Sağlık Müdürlüğü?nden kurum izni alındıktan sonra başlanmıştır. Ayrıca çalışmaya alınan KOAH?lı bireylere araştırmaya katılımları konusunda açıklama yapılıp hastaların sözlü ve yazılı onamları alınmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 21 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Değişkenlerin özet istatistikleri birim sayısı (n), yüzde (%), ortalama ( ) ve standart sapma (SS) olarak belirtilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi ve Student-Newman-Keuls çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Çalışmada p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Yapılan çalışmanın sonucunda KOAH?lı bireylerin özbakım gücü puan ortalaması 70.15±13.75 olarak bulunmuştur. Çalışmada erkeklerin, eğitim durumu lise olanların, evlilerin, memur olanların, çekirdek ailede yaşayanların, betonarme evde oturanların, sigara kullanmayı bırakmış olanların ve sağlığını iyi olarak algılayanların özbakım gücünün diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). KOAH?lı bireylerde; yaşın, beden kütle indeksinin (BKİ), çocuk sahibi olmanın ve çocuk sayısının, çalışma süresinin, sosyal güvencenin, yerleşim yerinin, sigara kullanma ve bırakma süresinin, sigara kullanma miktarının ve pasif içiciliğin özbakım gücünü etkilemediği belirlenmiştir (p>0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda, KOAH?lı bireylerde özbakım gücü ve etkileyen faktörleri belirleyen, bireylerin öz bakım gücünü arttıran, uygulamalı ve geniş tabanlı çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: KOAH, özbakım, özbakım gücü, etkileyen faktörler.

Abstract:
The present research was conducted as a descriptive study to determine self-care agency of individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) and its affecting factors. Study sample consisted of 226 individuals with COPD who accepted to participate and admitted to the Outpatient Clinics of Chest Diseases of State Hospital in a province. Data of the research were collected by using patient descriptive form which was prepared according to literature and self-care agency scale which was developed by Kearney and Fleischer (1979) and of which validity and reliability study was made by Nahcivan (1993) in Turkey. Each question in patient descriptive form and each item of the scale were read and filled by the researcher in accordance with patients? answers. The study was begun after the approval of Clinical Research Ethics Committee and institutional permission from Province Health Directorate. Verbal and written consents of the individuals were also obtained after making an explanation about the research. Data obtained in the research were analyzed using IBM SPSS Statistics version 21 Package Program. Summary statistics of the variables were given as number of units (n), percentage (%), mean ( ) and the standard deviation (SD). Independent samples t test, one-way ANOVA and Student-Newman-Keuls multiple comparison test were used to analyze the data. p<0.05 was set as statistically significant. According to the research results, mean score of self-care agency of individuals with COPD was found to be 70.15±13.75. In this study, it has been determined that self-care agency of males, individuals with high education, who were officers, who lived in a nuclear family, who lived in the building of reinforced concrete, who had gave up smoking and who  perceived their health as good were significantly higher than other groups (p<0.05)  It has been determined that age, body mass index (BMI), having children and number of children, working time, social insurance, residential area, smoking time and quitting time, the amount of smoking and passive smoking did not affect self-care agency of individuals with COPD (p>0.05). According to these results, it is suggested that practical and broad-based studies should be planned to determine self-care agency of patients with COPD and the factors which affect self-care agency and how to increase self-care agency.

Key Words: COPD, self-care, self-care agency, affecting factors.