Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulan yetişkin erkeklerde damgalama ve aile aidiyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between stigmatization and family belonging in adult males subjected to probation measures due to substance use
Yazar: RASİM BABAHANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERAP DAŞBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Aidiyet duygusu = Sense of belonging ; Aile = Family ; Damgalama = Stigmatization ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Erkekler = Men ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotik suçlar = Narcotic crimes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı "Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği'ni Türkçeye uyarlayıp ve Aile Aidiyeti Ölçeği ile ilişkisini ortaya koymakla birlikte katılımcıların bazı değişkenleri arasında anlamlılık durumunu incelemektir.
Bu araştırma, tarama modeline göre tasarlanmış ve iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada ölçeğin geçerlilik ve güvenirliğini sağlanmıştır. İkinci aşamada ise katılımcıların sosyo-demografik değişkenlerine göre Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği ile Aile Aidiyeti Ölçeği'nin toplam puanları ve alt boyut puanlarının bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda bu iki ölçeğin arasındaki ilişki durumunun analizi yapılmıştır. Araştırmanın her iki aşaması için Konya Denetimli Serbestlik biriminde toplamda 851 madde kullanıcısına ulaşılarak veriler toplanmıştır. Araştırmada belirlenen örneklem, tesadüfi örneklemin alt tiplerinden olan basit rastgele örnekleme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırma kapsamında Smith ve arkadaşları (2016) tarafından geliştirilen Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği'nin uyarlama işlemleri yapılmıştır. Ölçeğin içerik ve yapı olarak geçerlilik ve güvenirliği sağlanmış olup, elde edilen değerlerin de iyi durumda olduğu tespit edilmiştir.  Araştırma kapsamındaki madde kullanıcılardan geniş aile tipine sahip olanlar, 39 ve üstü yaş aralığında yer alanlar, eğitim durumu ilkokul olanlar, gelir getirici bir işte çalışanlar ile ailelerinden duygusal destek alanların Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği toplam puanlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. Yani damgalama düzeylerinin az olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği ile Aile Aidiyeti Ölçeği aralarındaki ilişkiyi tespit etmek için yapılan Korelasyon analizinin sonucuna göre negatif yönde anlamlı bir ilkinin olduğu saptanmıştır. Buna göre katılımcıların aile aidiyeti durumlarının artması ile damgalama düzeylerinde azalma olduğu görülmüştür. Araştırmadaki katılımcılardan geniş aile tipine sahip olanlar, 18-23 yaş aralığında yer alanlar, gelir getirici bir işte çalışanlar, 2501TL ve üzeri aylık kazancı olanlar, aile ve kurum çalışanlarından duygusal destek alanların Aile Aidiyeti Ölçeği toplam puanlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. 
Araştırma sonucunda Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme olduğu görülmüştür. Bu araştırmada uyarlama çalışmaları gerçekleşen olan Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği'ni daha büyük ve kapsamlı örneklem gruplarından verilerin toplanması ya da bu örneklem gruplarına uygulanması önerilmektedir. Başta AMATEM'ler olmak üzere diğer sağlık kuruluşları, Yeşilay, Denetimli Serbestlik birimleri ile madde kullanımı ve bağımlılığıyla mücadele eden sivil toplum kuruluşlarına gelen bütün popülasyona uygulanması önem arz etmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to adapt the "Substance Use Stigma Mechanism Scale" to Turkish and reveal its relationship with the Family Belonging Scale, and examine their significance for some variables of the participants.
This research was designed according to the survey model and was conducted in two stages. In the first stage, the validity and reliability of the scale was ensured. In the second stage, it was determined whether the total scores and sub-dimension scores of the Substance Use Stigma Mechanism Scale and Family Belonging Scale differ according to the socio-demographic variables of the participants. At the same time, the state of the relationship between these two scales was analyzed. For both stages of the research, 851 substance users were reached in Konya Probation Department and the research data were collected from them. The study was carried out using the simple random sampling method, which is one of the subtypes of random sampling.
Within the scope of the research, adaptation procedures were performed for the Substance Use Stigma Mechanism Scale developed by Smith et al. (2016). The validity and reliability of the scale were ensured in terms of content and structure and the obtained values were found to be in good condition. It was determined that, among the substance users included in the study, those who had a large family type, who were in the age range of 39 and above, who had primary school education, who worked in an income generating job and who received emotional support from their families received low scores from the Substance Use Stigma Mechanism Scale. In other words, it was understood that their stigmatization levels were low. In addition, according to the results of the correlation analysis conducted to determine the relationship between the Substance Use Stigma Mechanism Scale and the Family Belonging Scale, it was found that there was a significant negative correlation. Accordingly, it was observed that the stigma levels decreased with the increase in the family belonging status of the participants. It was determined that among the participants in the study, the total scores of the Family Behavior Scale were found to be high among those who had a large family type, were between the ages of 18-23, worked in an income-generating job, earned 2501 TL or more, and received emotional support from family and institutional employees.
 In the study, it was seen that the Substance Use Stigma Mechanism Scale is a valid and reliable measurement instrument. It is suggested that data be collected from larger and more comprehensive samples for the Substance Use Stigma Mechanism, which was tried to be adapted to Turkish context in this study, or this scale be administered to those sample groups. It is also important that this scale be administered to entire populations applying for treatment to other institutions of health services, especially AMATEMs (alcohol and substance addiction treatment centers), Green Crescent, Probation Authorities and non-governmental organizations that fight against substance use and addiction.