Farklı turunçgil türleri üzerinde Planococcus citri (risso) (Hem.: Pseudococcidae)'nin bazı biyolojik özellikleri ile parazitoidi Leptomastix dactylopii Howard (Hym.: Encyrtidae) arasındaki ilişkiler
Some bioecological characteristics of Planococcus citri (risso) (Hem.: Pseudococcidae) on different citrus species and relationship with parazitoid Leptomastix dactylopii Howard (Hym.: Encyrtidae)
Yazar: URAL CANBOLAT
Danışman: PROF. DR. SERDAR SATAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2013 yılının Haziran-Ağustos ayları arasında Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Araştırma ve Uygulama parselinde kurulmuştur. Denemeler, Okitsu Wase (Mandarin), İntredonato (Limon), Washington Navel (Portakal) ve Star Ruby (Altıntop) çeşitlerinde dal kafese alınan 3-5 cm çapa sahip meyveler üzerinde yürütülmüştür. Her bir dal kafese alınan bir meyve üzerinde Planococcus citri (Risso) (Hemiptera: Pseudococcidae) yumurta paketinden çıkan aktif nimfler, bu kafesler içinde ölünceye kadar günlük olarak takip edilmiştir. Bunun yanında 3. nimf dönemi ve ergin döneme ulaşmış bireyler üzerinde Leptomastix dactylopii Howard (Hymenoptera, Encyrtidae) biyolojisi incelenmiştir. Çalışma süresince sıcaklık veri kayıt edicisi ile alınan sıcaklıkların günlük ortalamsı 28.5 °C ve nisbi nem ortalamsı ise % 67.9 olmuştur. 
Planoccus citri'nin en kısa gelişme süresi 20.2 gün ile Washington Navel portakal çeşinde saptanırken,  İntredonata'da 20.8, Star Ruby 22.5 gün olarak kayıt edilmiştir. Okitsu mandarin çeşidinde ise 22.7 günde sadece bir iki birey gelişmesini tamamlayabilmiştir. Yumurta açılım süreleri birbirine benzer şekilde olmuştur. Oysa ikinci nimf döneminde Okitsu 8.4, S. Ruby 7.7, İnterdonato 5.7 ve Washington Navel 5.0 gün gibi kismi farklılıklar göstermiştir. Planococcus citri'nin çeşitler üzerindeki döl sürelerini değerlendirdiğimizde Washington Navel, İnterdonato ve Star Ruby çeşitlerinde sırası ile 28.6 , 28.2 ve 29.2 günde tamamladığı belirlenirken, Okitsu çeşidinde dölünü tamamlayamadığı tespit edilmiştir. Yumurta sayıları incelendiğinde en iyi yumurtayı 87.2 adet ile Washigton Navel'de tespit edilirken, bunu Star Ruby 84.8 adet ile izlemiştir. En yüksek yumurtayı Washington Navel'de vermesine rağmen en uzun preovipozisyon süresi de yine 8.4 gün ile bu çeşitte olmuştur. Ovipozisyon süreleri ise birbirine yakın olarak belirlenmiştir. 
Leptomastix dactylopii'nin en yüksek parazitlenme oranı limonlarda (%6.88) görülürken en düşük parazitleme oranı ise Star Ruby altıntop çeşidinde (%4.0) olarak hesaplanamıştır. Parazitoid toplam gelişme süresi ise dişi bireyler için limonda 15.5 gün olarak hesaplanırken Altıntoplarda ise 15.0 gün olarak bulunmuştur.

Abstract:
This study has been conducted in citrus orchards at Çukurova University Faculty of Agriculture Department of Plant Protection implementation and application farm during June-August of 2013. All the experiments were done on 3-5 cm diameter fruit of Okitsu Wase (mandarin), Interdonato (lemon), Washington Navel (orange) and Star Ruby (grapefruit) citrus varieties which are covered by branch cage. Newly born nymphs were taken from egg mass of Planococcus citri (Risso) (Hemiptera: Pseudococcidae) and transfered to young citrus fruits which covered by branch cage, individually. All the nymphs were observed daily till all individuals became death. In addition to this, The biology of Leptomastix dactylopii Howard (Hymenoptera, Encyrtidae) were studied on third instar nymph and adult stage of citrus mealybug in the cage. Daily mean average temperature and relative humidity were recorded as 28.5 and 67.9% R.H. by data logger. 
Planoccus citri showed shortest developmental time on Washington Navel orange with 20.2 days, while 20.8 days on Interdonato and 22.5 days on Star Ruby. Only two individuals become adult on Okitsu Wase mandarin variety and its developmental time was 22.7 days. Egg hatching time was observed similar between the varieties. However, there were a slightly differences between second nymphal stage development times between varieties like Okitsu Wase 8.4, Star Ruby 7.7 Interdonato 5.7 and Washington Navel 5.0 days. Generation time of Planococcus citri was continued as 28.6 days on Washington Navel, 28.2 days on Interdonato and 29.2 days on Star Ruby, while no egg were obtained on Okitsu Wase. The highest number of eggs was obtained from Washington navel with 87.2 egg/female while 84.8 egg/female on Star Ruby. Although the highest number of egg was taken from Washington navel, the preoviposition day also continued 8.4 days on same variety. Relatively similar numbers of oviposition days were counted on all varieties.
Leptomastix dactylopii showed highest parazitation rate (6.88%) on lemon while lowest on grapefruit (%4.0). Total developmental time of the parazitoit was found 15.5 days on interdona lemon and 15.0 day on Star Ruby grapefruit.