Türkiye'de okurların ve gazete yöneticilerinin dijital gazetelere ve gelir modellerine yönelik tutumları
Attitudes of readers and newspaper managers towards digital newspapers and income models in Turkey
Yazar: SİNAN BARAN
Danışman: PROF. DR. HALUK KAZIM GERAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Türkiye'de özellikle 21. yüzyılın başlarından itibaren ortaya çıkan dijital gazetelerin ekonomik sürdürülebilirliklerinin saptanması açısından hem okurlar hem de dijital gazete yöneticileri ile nitel ve nicel çalışma yapılmıştır. Çalışmada yapılan iki araştırma yönteminden ilkini oluşturan okurlarla anket çalışmasıyla nicel araştırma kapsamında değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın ikinci ayağını dijital doğmuş gazete yöneticileriyle yapılan mülakat oluşturmaktadır ve bu mülakat nitel araştırma tasarımı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu araştırmada dijital gazetelerin gelir modellerinin ve okurların parasal destekleme istekliliklerinin belirlenmesi ve gazete yöneticilerinin gelir modelleri hakkındaki görüşlerinin saptanması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. 
Çalışma toplamda altı bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde dijital gazeteciliğin yapı taşı olan internetin tarihçesinden, gelişim evresinden ve ekonomi politiğinden bahsedilerek, dijital gazetecilikle buluşması konu edilmiştir. Tezin ikinci bölümünde dijital ağda kurumsal gazateciliğin kuramsal boyutu, yeni ağ düzeninin ekonomisi ve dijital ağda gazeteciliğin bağımsızlık anlayışı ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde dijital gazetelerin gelir modelleri araştırılıp açıklanmıştır. Tezin dördüncü bölümünde ise literatüre ve çalışmanın odak noktasına paralel olarak araştırma metodolojisi uygulanmıştır. Tezin beşinci bölümünde okuyucular ile gerçekleştirilen çevrimiçi anket, nicel araştırma tasarımıyla analiz edilmiştir. Tezin altıncı bölümünde nitel araştırma yapılarak, dijital doğumlu gazetelerin yöneticileriyle gerçekleştirilen görüşme analiz edilmiş ve elde edilen veriler sonuç ve bulgular kısmında değerlendirilmiştir. 
Araştırma sonucuna göre dijital gazetelerin sürdürülebilirliğini sağlaması için okurlar tarafından sunulan parasal destek yetersiz düzeydedir. Buna karşın okurların önemli bir bölümü dijital gazeteleri parasal olarak desteklemek istemektedir. Dijital gazete yöneticileri ise dijital gazetelerin farklı gelir modellerine sahip olmalarına rağmen en büyük gelir kaynaklarının reklam gelirleri olduğuna  dikkat çekmektedir. Ayrıca okurlar tarafından sağlanan parasal desteğin bağımsız gazetecilik için önemine vurgu yapmaktadırlar.

Abstract:
In order to determine the economic sustainability of digital newspapers that have emerged in Turkey, especially since the beginning of the 21st century, qualitative and quantitative studies were conducted with both readers and digital newspaper managers.With readers  formed the first of the two research methods used in the study and the survey,  evaluations were made within the scope of quantitative research. The second leg of the study consisted of interviews with digitally born newspaper managers, and this interview was evaluated within the framework of a qualitative research design. In this study, the purpose of the study was to determine the income models of digital newspapers and the willingness of readers to provide financial support, and to determine the opinions of newspaper managers on income models.
The study consists of six chapters in total. In the first chapter of the thesis, the history, development phase and economic policy of the internet, which is the building block of digital journalism, are discussed and its meeting with digital journalism is discussed. In the second chapter of the thesis, the theoretical dimension of institutional journalism in the digital network, the economy of the new network order and the independence understanding of journalism in the digital network are discussed. In the third chapter of the thesis, the income models of digital newspapers are investigated and explained. In the fourth chapter of the thesis, the research methodology is applied in parallel with the literature and the focus of the study. In the fifth chapter of the thesis, the online survey conducted with the readers is analyzed with a quantitative research design. In the sixth chapter of the thesis, a qualitative research is conducted and the interviews conducted with the managers of digitally born newspapers are analyzed and the obtained data are evaluated in the results and findings section.
According to the research results, the financial support provided by readers to ensure the sustainability of digital newspapers is insufficient. On the other hand, a significant portion of readers want to support digital newspapers in cash. Digital newspaper managers point out that although digital newspapers have different income models, their largest source of income is advertising revenue. They also emphasize the importance of financial support provided by readers for independent journalism.