Şanlıurfa yöresinde yaygın olarak kullanılan folklor materyallerindeki etnopedagojik düşüncelerin incelenmesi
Studying ethnopedagogic ideas in folklore materials widely used in Şanlıurfa region
Yazar: RIDVAN KARACA
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT POLAT
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Toplum ve ailede verilen,  geçmişi yüzlerce yıl öncesinden gelen eğitim deneyimi insanlık tarihi ile ortaya çıkmış ve insanlık ile de gelişimini devam ettirmektedir. İnsanlar eğitimi bilimsel bilgi nedir bilmeden, okuryazarlık olmadan da kullanmış gelecek nesillerini, toplumlarını oluşturan çocuklarını; topluma uyumlu, ahlaklı, erdem sahibi, iyiye ve doğruya yönelen bireyler olarak hazırlamışlardır. Çocuklarının yaşayarak, görerek öğrenmelerine olanak sağlamış ve bunu kültürel unsurları ile desteklemişlerdir. Zamanla ise bu eğitimin yerini modern eğitim almış ve daha çok bu eğitimler okullar ile sınırlı tutulan eğitimleri içermiştir. Bu eğitimlerde bilimsel olarak kanıtlanan gerçeklerin aktarımı yapılarak çocukların değişen dünya şartlarına ve teknolojiye ayak uydurması istenmiştir.
Bilimsel bilgi elbette ki vazgeçilmez bir gerçektir fakat günümüze kadar yapılan eğitim çalışmalarının hepsi belli bir deneyim ve birikimin eseri olarak ortaya çıkmaktadır.  Toplumlar yüzyıllardır çocuk eğitiminde kendi deneyimlerini, kültürlerini, kültürel unsurlarını kullanmakta ve toplumu oluşturan en küçük yapı olan birey yetiştirmede toplum yararını gözetmektedir. Bütün bunlar yapılırken yüzyıllardan beri süre gelen toplumların kültürel birikimi olan bilgiler de ihmal edilmeyecek kadar önemli bir yere sahiptir. Kültürel unsurların toplanması, araştırılması ve çocuk eğitiminde kullanılmasını inceleyen etnopedogoji kavramı da bundan dolayı araştırılmaya ve incelemeye değer bir kavramdır. Ancak etnopedagoji ile yapılan litaratür taramalarında bu alanda yeteri kadar çalışmanın ve incelemenin yapılmadığı görülmektedir. Daha çok Eski Sovyetler Birliği döneminde yapılan pedagojik çalışmaların bir dalı olarak ele alınmış ancak ayrı bir dal olarak çalışmalarda değerlendirilmemiştir.
Zamanın gelişen eğitim sistemi ile birlikte çocukların eğitiminde ve yetiştirilmesinde gelenek, görenek ve kültürel birikimlerden de yararlanılarak geçmişini bilen, geçmişinden dersler almış bireyler yetiştirilmelidir. Bu amaçla çocuk eğitiminde önemli bir bilim olan etnopedogoji biliminin incelenmesi ve çocuk eğitiminde kullanılması amaçlanmaktadır.
Araştırmanın çalışma grubunu Şanlıurfa ilinde Şanlıurfa ili kültürü ile yetişmiş 12 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan inceleme yöntemi, amaçlı örnekleme yöntemidir. Kişilerle görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Şanlıurfa iline ait atasözleri, deyimler, efsaneler, hikâyeler, çocuk oyunları, masallar ve  türküler gibi sözlü kültür ürünlerinin toplanmasında ise nitel araştırmalarda tercih edilen veri toplama tekniği kullanılmıştır. 
Bu çalışmada elde edilen sonuçlar şu şekilde ifade edilebilir:
Bu çalışma ile literatürde sayılı diyebileceğimiz çalışmaların sayısının artacağı ve etnopedagoji biliminin ayrıntılı bir şekilde inceleme fırsatı bulunacağı söylenebilir. Ayrıca toplumların sahip olduğu geleneksel birikimlerin eğitimde nasıl kullanıldığı açığa çıkarılarak geleneksel yöntemlerin modern yöntemlerle harmanlanacağı, özelde Şanlıurfa yöresine genelde ise Türkiye'ye bakılarak kültürel değerlerin açığa çıkarılacağı sonucu çıkarılabilir.

Anahtar kelimeler: Şanlıurfa İli, Sözlü kültür, Folklor, Etnopedagoji, Pedagojisi

Abstract:
The experience of education, which is given in the society and family, and whose roots go back hundreds of years, has emerged with the history of humanity and continues its development with humanity. People have used education without knowing what scientific knowledge is, and without being literate, and they have prepared their future generations, their children, who make up their society, as individuals who are compatible with the society, moral, virtuous, and oriented towards the good and the right. They have allowed their children to learn by living and seeing, and they have supported this with their cultural elements. Over time, this education was replaced by modern education and mostly these educations included education limited to schools. In these trainings, scientifically proven facts were transferred and children were asked to keep up with the changing world conditions and technology.
Scientific knowledge is, of course, an indispensable reality, but all of the educational studies carried out until today emerge as a work of experience and knowledge. Societies have been using their own experiences, cultures and cultural elements in the education of children for centuries and consider the benefit of the society in raising individuals, which is the smallest structure that makes up the society. While all this is being done, the information, which is the cultural accumulation of societies that have been going on for centuries, has an important place not to be neglected. The concept of ethnopedogy, which examines the collection, research and use of cultural elements in children's education, is therefore a concept worth investigating and examining. However, in the literature review conducted with ethnopedagogy, it is seen that there are not enough studies and examinations in this field. It was mostly considered as a branch of pedagogical studies carried out during the former Soviet Union, but it was not evaluated as a separate branch in studies.
Along with the developing education system of the time, individuals who know their past and have taken lessons from their past should be raised by making use of traditions, customs and cultural accumulations in the education and upbringing of children. For this purpose, it is aimed to examine the science of ethnopedogy, which is an important science in child education, and to use it in child education.
The study group of the research consists of 20 people who grew up with the culture of Şanlıurfa in Şanlıurfa. The analysis method to be used in the research is the purposive sampling method. Semi-structured interview form was used in interviews with individuals. The data collection technique, which is preferred in qualitative research, was used to collect oral cultural products such as proverbs, idioms, legends, stories, children's games, tales and folk songs belonging to the province of Şanlıurfa.
The results obtained in this study can be expressed as follows:
With this study, it can be said that the number of studies, which we can call limited in the literature, will increase and there will be an opportunity to examine the science of ethnopedagogy in detail. In addition, it can be concluded that traditional methods will be blended with modern methods by revealing how societies use their traditional knowledge in education, and cultural values will be revealed by looking at Şanlıurfa region in particular and Turkey in general.

Keywords: Şanlıurfa Province, Oral culture, Folklore, Ethnopedagogy, Pedagogy