Talip Özkan'ın saz icrasının tavır özellikleri açısından incelenmesi
The examination of personal characteristics of saz performance of Talip Özkan
Yazar: MÜCAHİT KOL
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN AYYILDIZ
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı / Çalgı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Bağlama = Bağlama (Müzik aleti) ; Müzikal = Musical ; Sazlar = Instruments ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Yerel müzik = Local music ; Çalgı eğitimi = Instrumental education ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Çalgılar = Musical instruments ; Özkan, Talip = Özkan, Talip ; İcra = Performing

Özet:
Talip Özkan'ın icra profili geleneksel icra ile şehirleşmeyle başlayan kentli icra arasındaki
geçişi yansıtan bir özellik barındırmaktadır. Talip Özkan Anadolu müzik kültürlerine ait
üslupları iyi bilen bir icracı olmakla beraber Kafkasya bölgesi gibi farklı müzik kültürleri ile
de teması bulunmaktadır. Bunlara ek olarak araştırmacı, derlemeci, akademisyen gibi
kimlikleriyle de yer yer ön plana çıktığı bilinmekte olup her anlamda müzikle olan çeşitli
etkileşimleri dikkat çekmektedir.

Talip Özkan yöresel üslupları iyi özümsemiş bir icracı olmanın dışında asıl olarak gençlik
dönemi sonrası olgunlaşma ve olgunluk dönemlerinde görülebilen yorumcu kimliğiyle birlikte
kişisel tavrının ön plana çıktığı bir icracı profili çizmektedir. Bu doğrultuda kullandığı saz çalış
tekniklerini virtüözite seviyesinde sergilemekte olup bunun paralelinde icra ettiği repertuvarı
seviye bakımından seçkin eserlerden oluşturmaktadır. Özkan'ın icra tavrında öne çıkan bir
diğer özellik de ezgileri sıklıkla kendi anlayışına göre yorumlamasıdır. Ezgileri işleyiş şeklinin
her an yenilenebilen bir icra anlayışına oturttuğu düşünülmekte olup ezgileri ritmik, melodik
ve kısmen armonik olarak yeniden şekillendirmekte ve bu doğrultuda icra ettiği birçok ezgi
bulunmaktadır.

Özkan multi-instrumentalist kimliği ile farklı çalgılarla olan temasını uyarlama anlayışı
çerçevesinde değerlendirmekte olup bu doğrultuda çalgılara ait teknik özellikleri ve repertuvarı
saz icrasına yansıttığı görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında özellikle bağlı bulunduğu
kültürel yapıdan zeybek ezgilerini saza aktardığı bilinmekte ve bu konuda çeşitli çevrelerde
referans icracı olarak kabul edilmektedir.

Çalışmamızın asıl konusunu oluşturan Özkan'ın icra tavrının ne tür özellikler barındırdığı çok
yönlü başlıklar altında incelenecektir. Bu doğrultuda sırayla birinci bölümde çalışmanın amacı,
yöntemi, sınırlıkları, problemler ve alt problemler ele alınacaktır. İkinci bölümde; Özkan'ın
hayatı genel bir bakış açısıyla kronolojik olarak ele alınacaktır. Üçüncü bölümde Özkan'ın
müzikal açıdan birden çok anlayışı ele alınacak olup bu doğrultuda transkript edilen eserler
üzerinden çeşitli analizler yapılacaktır.

Abstract:
The performance style of Talip Özkan has a feature that reflects the transition between
traditional performance and urban performance which started with urbanization. In this
direction, although he is a performer who knows the styles of Anatolian music cultures well,
it is seen that he also has a contact with different music cultures such as the Caucasus region.
Moreover, he is not only known to come into prominence with his identities such as researcher,
compiler and academician, but also he stands out with his various contacts with music in every
sense.

Apart from being a performer who has absorbed the local styles well, Talip Özkan in fact draws
the profile of a performer, in which his personal attitude comes to the fore together with his
interpreter identity that can be seen in the maturing and maturity periods after the youth period.
In this direction, he exhibits the saz playing techniques at the level of virtuosity, and
concordantly he has a repertoire consisting of distinguished works. Another feature that stands
out in Özkan's performance style is that he often interprets the melodies in his own way of
understanding. It is thought that his style of processing melodies is based on an understanding
of performance that can be renewed at any time, and he reshapes the melodies as rhythmic,
melodic and partially harmonic, and there are many melodies that he performs accordingly.

Özkan uses his multi-instrumentalist identity with different theme of instruments within the
framework of adaptation, and in this direction, it is seen that he reflects the technical
characteristics and repertoire of the instruments to the saz performance.

When considered from this point of view, it is known that he transferred especially zeybek
melodies, from the cultural structure he belongs, to saz performance and he is accepted as a
reference performer in several communities on this subject.

Özkan's performance style, which is the main subject of our study, will be examined under
multifaceted titles through 22 musical works. The determined works will be slowed down by
various digital programs and transcribed in detail, and in this direction, the performance style
of Özkan will be analyzed on the basis of the transcripts.