İlköğretim sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafya okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Investigation of preservice elementary social studies teachers? geography literacy levels
Yazar: EBRU GENÇTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SALİH ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Coğrafya = Geography ; Okuma-yazma etkinliği = Reading-writing activity ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmada, Sosyal Bilgiler Öğretmen adaylarının Coğrafya Okuryazarlık düzeyleri belirlenmiş ve bunun çeşitli değişkenlerle olan ilişkisi ortaya konulmuştur. Araştırmada bir problem durumuna yönelik var olan durumu kendi şartları içerisinde müdahale olmaksızın tanımlamak amacıyla betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır.Araştırma, pilot ve asıl uygulama olmak üzere iki basamakta gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama, 2008 ? 2009 eğitim öğretim yılı bahar döneminde iki farklı üniversitede 3. ve 4. sınıf sosyal bilgiler öğretmen adayları (N= 252) ile yürütülmüştür. Asıl uygulama ise yine aynı dönemde üç farklı üniversitede 3. ve 4. sınıf sosyal bilgiler öğretmen adayları (N= 624) ile yürütülmüştür.Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen ?Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Coğrafya Alan Standartları Ölçeği? ve 64 çoktan seçmeli sorudan oluşan ?Standart Temelli Coğrafya Okuryazarlık Ölçeği? ile Karadeniz (2005) tarafından geliştirilen ?Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Coğrafya Öz-yeterlik İnançları Ölçeği? kullanılmıştır.Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde; merkezi yığılım ölçüleri, ilişkisiz örneklemler için t-testi, tek ve çift yönlü ANOVA, Pearson korelasyonu ile hiyerarşik çoklu regresyon istatistik teknikleri kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının coğrafya okuryazarlıklarının yeterli seviyede olmadığı belirlenmiştir. Bunun yanı sıra okuryazarlık düzeylerinin, cinsiyet, tutum, sınıf, ilköğretim döneminde yaşanılan yerleşim biriminin türü, coğrafya ile ilgili bazı etkinlikleri yapma sıklığı ve öz-yeterlik inançlarına göre anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının akademik ortalamalarının, çeşitli medya kaynaklarını kullanım sıklıklarının, ortaöğretim döneminde yaşadıkları yerleşim biriminin türünün ise coğrafya okuryazarlık düzeyi üzerinde anlamlı bir etkide bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırmadan elde edilen bu bulgular ışığında, coğrafya okuryazarlığının geliştirilmesine ve ileride yapılacak bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study explores preservice elementary social studies teachers? Geographic Literacy levels and its relationship with the various variables. For this purpose, to determine the existent situation oriented to a problem statement in its own conditions without having the researcher intervention, descriptive survey method was utilised.The research was carried out in two phases. The first phase was the pilot study and it was conducted with 252 3rd and 4th year preservice social studies teachers studying in two different universities during the Spring semester of 2008-2009 academic year. The main study was also conducted in the same semester with 624 3rd and 4th year preservice social studies teachers studying in three different universities.For the data collection, ?Preservice Social Studies Teachers? Geography Field Standards?, ?Standard Based Geography Literacy Scale? and ?Prospective Social Studies Teachers? Geography Self-Efficacy? scales were used. The first two scales were developed by the researcher and the last one by Karadeniz (2005).To analyze the obtained data central tendency measurement, independent-samples t-test, one and two way ANOVA, pearson correlation and hierarchic multiple regression statistical techniques were utilised.As a result of the study, it has emerged that preservice teachers? geography literacy levels were not sufficient. The data also reveal that preservice teachers' geograpghy literacy levels shows significant difference in terms of gender, attitute, years of studying, the type of the residential areas lived in primary education, the frequency of making some activities related to geography and self-efficacy beliefs. On the other hand, the data demonstrates that preservice teachers? academic avarage, the frequency of using several media resoruces and the type of the residential areas lived in secondary education did not have any significant effect on geography literacy level. In the light of these findings obtained from the research, recommendations were presented for the improvement of the geography literacy and for the possible scientific researches which could be done in the future.