Tip 1 diyabetli adolesanlarda sorun çözme becerisi
Problem solving skill in adolescents with type 1 diabetes
Yazar: ÇAĞRI ÇÖVENER
Danışman: PROF.DR. HATİCE PEK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
1. ÖZET Sorun çözme, hayata ve topluma uyum sürecidir. Diyabet yönetimi ve iyi metabolik kontrolün sağlanmasında önemli bir beceridir. Diyabette kendi kendini yönetim sorumluluğunu alan adolesanlar çok iyi bir sorun çözme becerisine sahip olmalıdır. Araştırma tip 1 diyabetli 13-17 yaş arasındaki adolesanların sorun çözme becerilerinin metabolik kontrolleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmışür. Araştırmanın evrenini, Î.Ü İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Büyüme-Gelişme ve Endokrinoloji Ünitesi' ne ve SB İstanbul Göztepe Eğitim ve Arastama Hastanesi Pediatrik Endokrinoloji Bölümü' ne kayıtlı tip 1 diyabetli 13-17 yaş arasındaki adolesanlar; örneklemi ise 27.07.2004- 06.04.2005 tarihleri arasında araştırmanın yapıladığı kurumlara kontrole gelen ve örneklem seçim kriterlerine uygun tip 1 diyabetli adolesanlar ( n=145 ) oluşturdu. Veri toplanmasında; literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen adolesanı tanıtıcı bilgileri içeren Bilgi Formu ve Metabolik Kontrol Sonuçlan Formu, Cook ve ark. tarafından geliştirilen Adolesanlar İçin Diyabet Sorun Çözme ölçeği ( ADSÇÖ ), Diyabet Davranış Değerlendirme Ölçeği ( DDDÖ ), Diyabette Kendi Kendine Balam Anketi ( DKKBA ) kullanılmıştır. ADSÇÖ, DDDÖ sıklık ve sorumluluk, DKKBA' nin sırasıyla Cronbach's alfa katsayıları; 0,81; 0,88; 0,93 ve 0,74 olarak bulunmuş, geçerli ve güvenilir ölçekler oldukları görülmüştür. Araştırmada ADSÇÖ ile DDDÖ sıklık arasında ileri düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmışta; ADSÇÖ, DDDÖ sorumluluk ve DKKBA arasında, ADSÇÖ, DDDÖ ve DKKBA ile HbAıc arasında ise anlamlı bir ilişki saptanamamışta. Araştırmada, tip 1 diyabetti adolesanların sorun çözme becerilerinin iyi olduğu ve diyabette ilgili aldıkları sorumluluk davranışlarının geliştiği görülmüştür. Tip 1 diyabetli adolesanların sorun çözme becerilerinin iyi olmasının ve diyabetle ilgili aldıkları sorumluluk davranışlarının gelişmesinin metabolik kontrol üzerine etkisi saptanmamışta. Anahtar Kelimeler : Diyabet, sorun çözme, diyabet yönetimi, kendi kendine balam, adolesan

Abstract:
2. SUMMARY PROBLEM SOLVING SKILL IN ADOLESCENTS WITH TYPE 1 DIABETES Problem solving is an adaptation process to the life and an important skill for diabetes management and good metabolic control. The adolescents who have responsibility for the diabetes self management should have good problem solving skills. The research was planned as a descriptive study to determine the effects of problem solving skills in adolescents ön their metabolic control. The scope of the research was the whole registered adolescents with type 1 diabetes between 13-17 years old in Î.Ü İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Büyüme-Gelişme ve Endokrinoloji Ünitesi' ne and SB İstanbul Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pediatrik Endokrinoloji Bölümü. The sample was the adolescents who were in hospitals for their routine control between 27.07.2004-06.04.2005 and appropriate for the sample criterions. The collection of data, the information form about adoleSencents and metabolic control results form which was developed by the researcher based upon the literatures, Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents^ Diabetes Behavior Rating Scale and Diabetes Self-Mastery Questionnaire were administered to the adolescents. Cronbach' s alpha coefficient for the Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents was 0,81; for the Diabetes Behavior Rating Scale it was 0,88 for frequency and 0,93 for responsibility and for Diabetes Self-Mastery Questionnaire it was 0,74. Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents, Diabetes Behavior Rating Scale and Diabetes Self-Mastery Questionnaire have good validity and reliability. In the research there was a statistically significant correlation between Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents and Diabetes Behavior Rating Scale for frequency. There was no significant correlation between Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents and Diabetes Behavior Rating Scale for responsibility and Diabetes Self-Mastery Questionnaire. There was no significant correlation between Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents and Diabetes Behavior Rating Scale, Diabetes Self-Mastery Questionnaire and HbAi0. In the research it was found out that adolescents with type 1 diabetes have problem solving skills and diabetes responsibility behaviors and metabolic control has no relationship with problem solving skills and diabetes responsibility. Key Words : Diabetes, problem solving, diabetes management, self-care, adolescent