Sözel olmayan kapsamlı zeka testinin ikinci versiyonunun Türk ve Arap kültürüne uyarlanması
Adaptation of comprehensive test of nonverbal intelligence-II to Turkish and Arabic culture
Yazar: NESRİN SEEF
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ATAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Arap kültürü = Arabian culture ; Değişen madde fonksiyonu = Differential item function ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türk kültürü = Turkish culture ; Zeka testleri = Intelligence tests

Özet:
Bu araştırmanın amacı Pearson, Donald ve Wierdeholt (2009) tarafından geliştirilen Sözel Olmayan Kapsamlı Zeka Testinin ikinci versiyonunun (Comprehensive Test of Nonverbal Intelligence – CTONI-2) 8-10 yaşındaki öğrenciler için Türkçe ve Arapçaya uyarlanmasına yönelik geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını gerçekleştirmektir. CTONI-2 testinin katılımcılarını Ankara ve İstanbul illerinde yaşayan 8-10 yaşları arasındaki Türk ve Arap 1000 öğrenci oluşturmuştur. Geçerlik çalışması kapsamında bir gruba Sözel Olmayan Kapsamlı Zeka Testi-2 ve bu teste benzer Raven Standart Progresif Matrisler (SPM) Testi uygulanarak ölçüt geçeliğine ilişkin kanıt toplanmıştır. Uygulanan iki testten elde edilen puanlar arasındaki Pearson korelasyon katsayıları 0.48-0.58 arasında bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi yöntemi kullanılarak, yapı geçeliğine ilişkin kanıt toplanmıştır. Buna gore tek faktörlü doğrulayıcı faktör analizi (DFA) modeli için standartlaştırılmış faktör yükleri Türk çalışma grubunda 0.55-0.64 arasında, Arap çalışma grubunda 0.54-0.76 arasında değişkenlik göstermiştir. DFA sonucunda Türk çalışma grubu ve Arap çalışma grubu için testin tek faktörlü yapısının kabul edilebilir olduğu görülmektedir. Güvenirlilik çalışması kapsamında testten elde edilen toplam test ve alt test puanlarına ilişkin Kuder-Richardson 20 (KR-20) katsayıları ve test-tekrar test güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. KR-20 katsayıları Türk çalışma grubunda 0.79-0.94 arasında, Arap çalışma grubu için 0.76-0.95 arasında değişkenlik göstermiştir. Test-tekrar testi yöntemi için kararlılık katsayıları Türk çalışma grubunda 0.81-0.96 arasında, Arap çalışma grubunda 0.74-0.96 arasında değişkenlik göstermiştir. Bu çalışmada, Arap ve Türk çalışma grupları için CTONI-2'de yer alan maddeler için ülkeye ve cinsiyete göre Mantel-Haenszel ve lojistik regresyon DMF (değişen madde fonksiyonu) analizleri yürütülmüştür. DMF analizlerinin sonuçları incelendiğinde, maddelerin ülkelere göre DMF göstermediği ancak bazı maddelerin cinsiyete göre DMF gösterdiği bulunmuştur.

Anahtar sözcükler: CTONI-2 testi, sözel olmayan zeka testi, güvenirlik, geçerlik, değişen madde fonksiyonu

Abstract:
The aim of this research is to perform validity and reliability studies for the adaptation of the second version of Comprehensive Test of Nonverbal Intelligence - CTONI-2 developed by Pearson, Donald, and Wierdeholt (2009) to 8-10 years old Turkish and Arabic students. Turkish and Arabic students living in Ankara and Istanbul provinces consisted of the participants of CTONI-2 test. Within the scope of validity study, CTONI-2 and Raven Standard Progressive Matrices test were administered to a group of students to collect evidence of criterion validity. Pearson correlation coefficients were found between 0.48-0.58. Evidence of construct validity was collected using confirmatory factor analysis. Accordingly, standardized factor loadings for one-factor confirmatory factor analysis model varied between 0.55-0.64 in Turkish and 0.54-0.76 in Arabic groups. As a result of CFA, it is seen that the one-factor structure of the test is acceptable for Turkish and Arabic groups. Within the scope of reliability study, Kuder-Richardson 20 (KR-20) and test-retest reliability coefficients were calculated for the total test and subtest scores obtained from the test. KR-20 coefficients ranged between 0.79-0.94 in Turkish and 0.76-0.95 in Arabic groups. Stability coefficients for the test-retest method varied between 0.81-0.96 in Turkish and 0.74-0.96 in Arabic groups. In this study, Mantel-Haenszel and logistic regression DIF (differential item function) analyzes were carried out for the items in CTONI-2 for the Turkish and Arabic groups by country and gender. It was found that the items did not show DIF by country but some items showed DIF by gender.

Keywords: CTONI-2 test, nonverbal intelligence test, reliability, validity, differential item functioning