Manisa-Turgutlu-Çaldağ nikel ham cevherinin yapısal özelliklerinin ve bunlara dayalı zenginleştirilebilirliğinin araştırılması
Investigation of structural properties and enrichment of Manisa-Turgutlu-Çaldağ nickel deposits
Yazar: MERYEM GÖKTAŞ
Danışman: PROF.DR. İLKNUR CÖCEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Bölümü / Cevher Hazırlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Çaldağ Manisa-Turgutlu'nun kuzeyinde yer almaktadır. Yatak fiziksel,mineralojik ve kimyasal bilesimine göre zonlara ayrılmaktadır. Bu çalısmada,Bosphorous Madencilik A.S. tarafından isletilen Çaldağ Ni cevherininzenginlestirilmesi arastırılmıstır. Önce, yatağın dört ayrı lokasyonundan örnekleralınmıs, kırma ve öğütme yaparak boyut küçültülmüs, sınıflandırma ile farklıfraksiyonlarda malzeme elde edilmistir ve jig ile zenginlestirme uygulanmıstır.Cevher çok ince tane boyutunda serbestlestiği için sallantılı masa ile zenginlestirilmeuygulanmıstır. Ham cevher ve sallantılı masanın slam ürünü bazı flotasyonkimyasalları kullanılarak direk ve ters flotanyona tabi tutulmustur. Fakat slammalzemesi fazla olduğundan mineral yüzeyi slamla kaplanıp toplayıcı absorbsiyonuengellenmis ve çok fazla reaktif tüketimine neden olmustur.Çaldağ Ni yatağı gang malzeme olarak Fe mineralleri içerdiğinden magnetik(manyetik) ayrım metodu denenmis, fakat Ni'in Fe minerali tarafından sıvamalıolması nedeniyle basarılı olunamamıstır. Daha sonra cevherin fiziksel yöntemlerleayrılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmıstır. Bu sebeple, Çaldağ Ni cevherisülfürik asid solisyonunda, çözündürülmüs ve kalsine cevherdeki Ni'in çözünmeözelliklerini belirlemek için çözünmeye etki eden parametreler arastırılmıs veoptimum liç kosulları belirlenmistir. Yapılan seri deneylerden sonra optimumkosullar; karıstırma hızı/zaman:700 rpm/12 saat, asit konsantrasyonu: 75gr/lt,sıcaklık 80C?, tane boyutu:-1.0 mm ve çözündürücü cinsinin:H2SO4 olarakbelirlenmistir.?lginç olan ,kalsinasyon sırasında sinterlesme meydana gelmesi nedeniyle ham Nicevherini liç etmenin, kalsine cevherden daha iyi olacağı sonucuna varılmıstır.Anahtar sözcükler: Lateritik Fe-Ni-Co yatağı, Jig, sallantılı masa, magnetikseperatör, flotasyon, kalsinasyon, liç,sinterlesme.

Abstract:
Çaldağ lateritic Fe-Ni-Co ore deposit is located at nothern Tutgutlu in Manisa.The ore deposit is sperated into several zones according to physical,mineralogicaland chemical compositions. In this study,the enrichment of Çaldağ Ni ore, mined byBosphorous Mining Cop.was investigated. First, the samples were collected fromfour different locations of the deposit, size reduced by crushing-grinding andclassified to obtain different size fractions and concentration by jigging was applied.Raw material and slime product of the shaking table were subjected to direct oxidflotation and reverse flotation of Ni by using certain flotation regents. But, excessiveamount of slime material coated the mineral surface to prevent collector adsorpsionand required higher reagent concentration.Since Çaldağ- Ni ore includes iron minerals as gangue material magneticseperation method was also applied,but due to coating of Ni by Fe mineral theseperation was unseccessful. Then it was concluded that, seperation by phisicalmethods was not possible fort the ore. For this reason, the Çaldağ Ni ore wasdissolved in sulfuric acid solution and dissolution properties of Ni was investigatedin the raw and calcined ore to investigate certain dissolution parameters and todetermine the optimum leaching conditions. After several sets of experiments,optimum conditions are determined as; mixing rate/time:700 rpm/12 hours, acidconcentration: 75 gr/lt, temperature:80C?, particle size:-1.0 mm and solventtype:H2SO4Interestingly, due to the formation of sintering during calcination leaching raw Niore yielded better results than calcined ore.Keywords: Lateritic Fe-Ni-Co ore, jiging, shaking table, magnetic seperation,flotation, calcination, leaching, sintering.