hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İlk dönem Eş'ârî kelâmında istidlâl bi'ş-şahid âle'l-ğâib yöntemi
The istidlal bi'shadid alal-ghaib method in early Ash'ari theology
Yazar: AHMET KICIK
Danışman: PROF. DR. KAMİL GÜNEŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Eş`ari = Eş`ari ; Gayb = Invisible ; Kelam = Islamic theology ; İslamiyet = Islam ; İstidlal = Inference

Özet:
İlk dönem kelâmında Tanrı'nın zatı ve sıfatları hakkında yargıda bulunabilmenin imkânının kendisinde sağlandığı en önemli araç, istidlâl bi'ş-şahid âle'l-ğâib yöntemidir. Özellikle ilk dönem Eş'ârî kelâmcıları tevhid-tenzih çerçevesinde inşa ettikleri bilgi sistemleri ve ontolojileri ile yöntemi diğer ekollerden farklı bir şekilde ele alıp sistemleştirmiş, Tanrı'nın sıfatlarını ispat etme hususunda bu yöntemi sıklıkla kullanmışlardır. İlk dönem Eş'ârîleri diğer ekollerden farklı olarak yöntemi; illet, şart, delil ve hakikatte birlik olmak üzere dört farklı şekilde kullanmış ve her kullanım şeklinde bilgi sistemlerine uygun şartlar öne sürmüşlerdir. Böylelikle bir taraftan varlığı diğer taraftan da var edeni kuşatan külli bir istidlâl aracı ortaya koymaya gayret göstermişlerdir. Mezhep içerisinde ise yöntemin kullanımı tek bir biçimde gerçekleşmemiştir. İmam Eş'ârî, illet ve hakikât tespiti hususunda dilin tevkifiliğinden hareket ederken; Bakıllânî ve İmam Cüveynî, ahval teorisinden hareket etmişlerdir. Özellikle İmam Cüveynî'nin ikinci döneminde kelâmî metodoloji hususunda yaptığı eleştiriler yöntemin daha sonraki dönemlerde kullanımı ve geçerliliğini etkilemiştir.

Abstract:
The most important tool for making judgments about God's essence and attributes in the early period of Islamic theology  was the method of istidlal bi'sh-shahid ale'l-ghayb (reasoning from the witness to the unseen). In particular, the early Ash'ari theologians developed and systematized this method in a unique way within the framework of tawhid (the oneness of God) and tanzih (divine transcendence), and frequently used it to prove God's attributes. Unlike other schools, the early Ash'aris used this method in four different ways: through causality, conditions, evidence, and unity of truth, each time specifying conditions appropriate to their knowledge systems. Thus, they sought to create a comprehensive tool of reasoning that would encompass both existence and its Creator. However, the use of this method within the Ash'ari school was not uniform. Imam Ash'ari relied on the linguistic construct of taqifi (imposed) causality in his identification of causality and truth, while Bakillani and Imam Juwayni derived their approach from theories of states. In particular, Imam Juwayni's critiques of theological methodology during his second period had a direct impact on the subsequent use of this method.
Gazneli Mes'ûd sonrası Gaznelilerin siyasî tarihi (1040-1186)
Political history of Ghaznavids after Mas'ūd of Ghazni (1040-1186)
Yazar: KEMAL DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜZEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Gazneliler = Ghaznavids ; Orta Çağ = Middle Ages ; Selçuklular = Seljuks ; Siyasi tarih = Political history ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
963 senesinde Alp Tegin tarafından zapt edilen Gazne şehri Sebük Tegin ve oğlu Mahmûd zamanında kısa süre içinde ihtişamını artırmış, Orta Çağ'ın en güçlü Türk-İslâm devletlerinden birinin devlet merkezi haline gelmiştir. Devletin sınırları Hârezm, Horasan, Taberistan, Irâk-ı Acem, Sind ve Kuzey Hindistan'a kadar genişlemiştir. 1040 yılındaki Dandanakan mağlubiyetinden itibaren Gazne Devleti gittikçe güç kaybetmeye ve küçülmeye başlamıştır. Bu süreç içinde Sebük Tegin soyu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Kardeşler taht için birbirleriyle kanlı mücadeleler yapmıştır. Sultan Behrâmşâh, Selçuklu Sultanı Sencer'e tâbi bir şekilde yaşamayı kabul ederek Gazneli Devleti'ni vassal bir devlet konumuna sokmuştur. Son Gazneli Sultanı Hüsrev Melîk Büyük Selçukluların Tarih sahnesinden silinmesinden sonra Gurluların tâbiyeti altına girmiştir. Tüm bunlara rağmen Gazneli Devleti çağdaşlarından çok daha uzun süre siyasî varlığını korumayı başarmıştır. Nihayetinde devletin varlığı 1186 yılında Lahor'un zapt edilmesiyle sona ermiştir.

Abstract:
The city of Gazne, which was captured by Alptigin in 963, increased its glory in a short time during the reign of Sebüktegin and his son Mahmud, and became the state center of one of the most powerful Turkish-İslâmic states of Middle Ages. The borders of the state expanded to Khwarezm, Khorasan, Māzandarān, Iraq-i Adjam, Sind and Northern India. After the defeat of Dandanakan in 1040, the Ghazni state began to lose power and shrink. In this process, the Sebüktegin lineage was in danger of extinction. The brothers waged bloody struggles with each other for the throne. Sultan Bahramshah accepted to live under the rule of Sencer, Sultan of Seljuk, and made the Ghaznavid State a vassal state. In fact, the last Ghaznavid Sultan Ḵosrow Malek became the subject of the Ghurids after the Great Seljuks disappeared from the stage of history. Despite all of this, the Ghaznavid State managed to maintain its political existence for a much longer period of time than its contemporaries. Ultimately, the existence of the state ended with the capture of Lahore in 1186.
Yerel yönetimler arası uluslararası ilişkiler faaliyetleri: Türk Dünyası Belediyeler Birliği örneği
Activities in international relations of local governments: The case of Union of Turkish World Municipalities
Yazar: FATMA NUR ŞIK
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF SAYIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte uluslararası arenada daha görünür hale gelen ve halka en yakın hizmet birimleri olan yerel yönetim birimleri; insanı temel alan, ekonomik, siyasal ve kültürel iş birliği araçlarından da istifade eden ve küresel ölçekteki fikir ve uygulamaların yerel düzeyde etkinlik kazandığı bir diplomasi uygulamaktadır. Etkin hizmet üretme gayesi ve yerel düzeyde yaşanan problemlerin sınır ötesi boyutları, ulus altı yönetim birimlerini kendi çabaları ile ya da yerel yönetim birlikleri aracılığı ile iş birliği yapmaya yöneltmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, yerel yönetimlerin uluslararası iş birliğine gitme nedenlerini incelemek, Türkiye'deki 148 yerel yönetim biriminin de arasında bulunduğu uluslararası iş birliği kurumlarından Türk Dünyası Belediyeler Birliği'nin yerel yönetim birimleri arasındaki iş birliğini artırmaya yönelik sosyal, kültürel, ekonomik faaliyetlerini ele almak ve bu faaliyetlerin kültürler ve medeniyetler arasındaki diyaloğun geliştirilmesinde katkısı olup olmadığını araştırmaktır.

Abstract:
Local government units, which have become more visible in the international arena with globalization and are the closest service units to the public; it implements a diplomacy that is based on people, benefits from economic, political and cultural cooperation tools, and where global ideas and practices become effective at the local level. The aim of producing effective services and the cross-border dimensions of the problems experienced at the local level have led subnational government units to cooperate with their own efforts or through local government unions. The main purpose of this study is to examine the reasons for local governments to cooperate internationally and to discuss the social, cultural and economic activities of the Union of Turkish World Municipalities, one of the international cooperation institutions that includes 148 local government units in Türkiye, to increase cooperation between local government units. and to investigate whether these activities contribute to the development of dialogue between cultures and civilizations.
Nizâmeddin en-Nîsâbûrî'nin Şerhu Sî Fasl adlı eserinin tahkik ve değerlendirilmesi
The critical edition and evaluation of Sharhu Sī Fasl by Nizām al-Dīn al-Nīsābūrī
Yazar: DAVUT BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ DADAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Astronomi = Astronomy ; Bilim tarihi = History of science ; Burç = Zodiac ; Nizamuddin en-Nisaburi = Nizamuddin en-Nisaburi ; Takvim = Calender ; Şerhu Si Fasl = Sharhu Sī Fasl

Özet:
Gezegenler, yıldızlar ve gök cisimleri yani genel bir ifadeyle astronomi her zaman insanlar için merak konusu olmuştur. İnsanlar ilk dönemlerden itibaren sürekli gökyüzünü incelemişler ve belirli hesaplamalar yaparak işlerini buna göre düzenlemişlerdir. Öyle ki yapılan gözlemler sonucunda zamanı, bulundukları konumu, yönleri ve daha pek çok şeyi hesaplamışlardır. Bu sayede tarımdan ticarete, ibadet vakitlerinden günlük yaşamlarına kadar pek çok konuda hayatlarını kolaylaştırmışlardır. Astronomi insan hayatında her zaman çok önemli bir yere sahip olmuş ve olmaya da devam etmektedir.
Tezimizin konusu olan Nîsâbûrî'nin Şerhu Sî Fasl adlı eseri de astronomi alanında yazılan önemli eserlerden biridir. Biz bu eseri tahkik edip değerlendirmesini yaparak bilim dünyasına kazandırmak istedik. Bu eser otuz bölümden oluşmaktadır. Her bölüm astronomi, takvimler ve astroloji ile ilgili temel bilgiler içermektedir. Unutulmamalıdır ki özellikle bilim tarihinde yapılan tahkikler, hem eski dönemlerde yapılan bilimsel çalışmaları gün yüzüne çıkartmakta hem de bu bilgilerden yararlanarak çeşitli karşılaştırma ve incelemeler yapılmasına imkan sağlamaktadır.

Abstract:
Astronomy, the study of planets, stars, and celestial bodies, has long attracted the curiosity of humanity. From ancient times, people have constantly studied the sky and arranged their work accordingly by making certain calculations. So that as a result of the observations, they calculated the time, location, directions and many other things. In this way, they have made their lives simpler in many aspects from agriculture to trade, from prayer times to their daily lives. Astronomy has always played a significant role in human life and continues to do so now.
Nīsābūrī's work called Sharhu Sī Fasl, which is the subject of our thesis, is one of the important works written in the field of astronomy. We aim to introduce this study to the scientific community by critical edition and evaluation. Nīsābūrī's work consists of thirty chapters. Each chapter contains basic information about astronomy, calendars and astrology. It should not be forgotten that particularly the critical editions created in the history of science, not only brings to light the scientific research carried out in ancient, but also makes it possible to utilize this information to conduct numerous comparisons and tests.
Ekonomik veriler kullanılarak Türkiye'nin uzun dönem elektrik talebi tahmini
Long-term electricity demand forecasting of Türkiye using economic data
Yazar: KERİM KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ OSMAN ÖZKAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Elektrik Elektronik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering
Dizin: Yapay zeka = Artificial intelligence ; Yük tahmin yöntemi = Load forecasting method ; Yük tahmini = Load forecasting ; Yük tahmini algoritması = Load prediction algorithm

Özet:
Elektrik enerjisi giderek küreselleşen ve kaynakların kısıtlanmasıyla Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde elektrik tüketiminin arz-talep dengesini sağlayabilmesi için tüketimin temeline inerek, sosyal ve ekonomik faktörler göz önünde bulundurulmalıdır. Bu durum bize uzun dönem yük tahminin değerlendirilmesiyle uzun vadeli projelerde kullanılmak üzere bir referans verecektir. Böylece  uzun dönem yük tahminleri elektrik tüketimlerinin geniş zaman olarak planlanmasına olanak sağlamaktadır. Elektrik tüketiminin önceden bilinerek elektrik enerjisi üretmek imkânsız olduğundan gerçek değere en yakın değerler baz alınmaktadır. Bu değerlerin elde edilmesi farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Bu tez çalışmasında Türkiye'nin 2030 yılı elektrik enerjisi tüketimi yapay zekâ yöntemleri ve regresyon analizleriyle 1960-2021 nüfus, elektrik tüketimi, enflasyon, işsizlik, GSYH, büyüme, TÜFE ve dış borç verileri kullanılarak 2022-2030 yılları elektrik tüketimi tahmin edilmiştir.

Abstract:
In developing countries such as Turkey, where electrical energy is increasingly globalized and resources are limited, social and economic factors should be taken into account in order to ensure the supply-demand balance of electricity consumption. This will give us a reference for use in long-term projects by evaluating the long-term load estimation. Thus, long-term load forecasts allow electricity consumption to be planned over a long period of time. Since it is impossible to produce electrical energy by knowing the electricity consumption in advance, the values closest to the real value are taken as a basis. Obtaining these values can be accomplished by different methods. In this thesis, Turkey's electricity consumption in 2030 is estimated by using artificial intelligence methods and regression analysis, and by using 1960-2021 population, electricity consumption, inflation, unemployment, GDP, growth, CPI and foreign debt data for the years 2022-2030.
İlkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on developing thinking skills of third grade primary school students
Yazar: OSMAN KİRAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET SABAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, çocuklar için felsefe pedagojisi doğrultusunda uygulanan öğretim etkinliklerinin ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin eleştirel, yaratıcı, özenli ve işbirlikli düşünme becerilerine katkısı incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden biri olan katılımcı eylem araştırması deseninde yürütülmüştür. Çalışma, 2022-2023 öğretim yılı bahar döneminde Konya ili Karatay ilçesinde bulunan bir devlet ilkokulundaki 12 üçüncü sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, çocuklar için felsefe pedagojisine uygun olarak araştırmacı tarafından hazırlanan toplam 10 eylem planı uygulanmıştır. Çalışmanın verileri, kamera kayıtları, araştırmacı ve rehber öğretmen tarafından gerçekleştirilen gözlemler, araştırmacı ve rehber öğretmen tarafından tutulan yansıtıcı günlükler ve her öğretim etkinliği sonrasında öğrencilerle gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgulara göre, öğrencilerin dört temel düşünme becerisinde de gelişme gösterdiği ve bazı istenmeyen davranışlarında da iyileşmeler olduğu görülmüştür. Ayrıca, öğrencilerin çocuklar için felsefe etkinliklerine yönelik olumlu duygular geliştirdiği ve bu etkinliklerden keyif aldığı anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the contribution of the teaching activities applied in line with the philosophy pedagogy for children to the critical, creative, attentive, and cooperative thinking skills of the third-grade students was examined. The study was conducted in the participatory action research design, which is one of the qualitative research designs. The study was carried out with 12 third grade students in a public primary school in the Karatay district of Konya province in the spring term of the 2022-2023 academic year. In the study, a total of 10 action plans, prepared by the researcher in accordance with the philosophy for children pedagogy, were applied. The data of the study were collected and descriptively analyzed through camera recordings, observations made by the researcher and the school guidance counselor, reflective diaries kept by the researcher and the school guidance counselor, and semi-structured interviews with the students after each teaching activity. According to the findings, it was observed that the students showed improvement in all four basic thinking skills and there were improvements in some of their undesirable behaviors. In addition, it was understood that students developed positive feelings towards the teaching activities and enjoyed these activities.
Lineer olmayan bulanık fark denklemleri üzerine bir çalışma
A study on the nonlinear fuzzy difference equations
Yazar: BETÜL ERDAL  KOÇ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YALÇINKAYA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. 
Birinci bölümde; bulanık kümeler, bulanık sayılar ve fark denklemleri ile ilgili temel tanım ve teoremler verilmiştir.
İkinci bölümde; bulanık fark denklemleri ile ilgili yapılmış bazı çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir.
Üçüncü bölümde; Gümüş ve Öcalan'ın "The qualitative analysis of a rational system of difference equations" başlıklı makalesi ele alınmıştır.
Dördüncü bölümde; bir bulanık fark denklemi tanımlanmış ve bu denklemin çözümleri incelenmiştir.
Beşinci bölümde ise; sonuç ve önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
This study consists of five sections.
In the first section; basic definitions and theorems related to fuzzy sets, fuzzy numbers and difference equations are given.
In the second section; informations about some of the studies regarding the fuzzy difference equations studied before are given. 
In the third section; Gümüş and Öcalan's article entitled "Qualitative Analysis of a Rational System of Difference Equations" is discussed.
In the fourth chapter; A fuzzy difference equation is defined and its solutions are investigated.
In the fifth section, conclusions and suggestions are given.
5-metoksi-2-({[4-(3-metil-3-fenil-siklobütil)-tiyazol-2-il]-hidrazon}-fenil-metil)-fenol maddesinin sensör elektrot olarak kullanılmasının araştırılması
Investigation of the 5-methoxy-2--({[4-(3-methyl-3-phenyl-cyclubutyl)-thiazol-2-yl]-hydrazone}-phenyl-methyl) phenol as a sensor elektrode
Yazar: HAFIZULLAH SHARIFI
Danışman: PROF. DR. ECİR YILMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Yüksek lisans tez çalışması olarak planlanan ve uygulanan bu çalışmada yeni sentezlenmiş olan 5-Metoksi-2-({[4-(3-metil-3-fenil-siklobütil)-tiyazol-2-il]-hidrazon}-fenil-metil)-fenol,(MTP) maddesinin elektrokimyasal davranışları incelenmiştir. MTP molekülü dönüşümlü voltametri tekniği ile camsı karbon elektrotların yüzeyine modifiye edilip, bazı metallerin (Cu, Hg, Pb, Zn) duyarlı ve seçimli olarak tayini yapılmıştır.
Ayrıca çıplak yüzey elektrotlarda da (Cu, Hg, Pb, Zn) metallerin analizi yapılmıştır. Elektroanalitik teknik olarak, dönüşümlü voltametri (CV), diferansiyel puls voltametri (DPV), kullanılmıştır. Bu tekniklerin yanı sıra modifiye camsı karbon elektrotun yüzey karakterizasyonu için elektrokimyasal impedans spektroskopi (EIS) de tekniği kullanılmıştır. Bu metallerin (Cu, Hg, Pb, Zn) çözeltilerinin hazırlanmasında Britton-Robinson (BR) tampon çözeltileri kullanılmıştır. Susuz ortam çözeltilerinin hazırlanmasında tetrabütilamonyum tetrafloroborat (NBu4BF4) çözeltisi kullanılmıştır. Çalışmalar sonucunda, MTP modifiye GC elektrot yüzeyinin Cu, Hg ve Pb metallerin tayininde sensör elektrot olarak kullanılabileceğini ancak denemesi yapılan Zn metali için sensör elektrot olarak kullanılamayacağı ortaya koyulmuştur.

Abstract:
In this study, which was planned and implemented as a master's thesis, the electrochemical behavior of  5-Methoxy-2-({[4-(3-methyl-3-phenyl-cyclobutyl)-thiazol-2-yl]-hydrazone}-phenyl-methyl)-phenol, (MTP) material was investigated. Some metals (Cu, Hg, Pb, Zn) will be determined sensitively and selectively by modifying the MTP molecule on the surface of glassy carbon electrodes with the alternating voltammetry technique.
In addition, the analysis of metals on bare surface electrodes (Cu, Hg, Pb, Zn) will be made. As electroanalytical technique, cyclic voltammetry (CV), differential pulse voltammetry (DPV). In addition to these techniques, electrochemical impedance spectroscopy (EIS) technique was used for the surface characterization of the modified glassy carbon electrode. Britton-Robinson (BR) buffer solutions were used in the preparation of solutions of these metals (Cu, Hg, Pb, Zn). Tetrabutylammonium tetrafluoroborate (NBu4BF4) solution was used in the preparation of non-aqueous media solutions. As a result of the studies, it has been revealed that MTP modified GC electrode surfaces (Cu, Hg, Pb, Zn) can be used as sensor electrodes in the determination of metals.
Adaçayı (Salvia officinalis L.) genomunun de novo sekanslanması ve fonksiyonel anotasyonu
De novo sequencing and functional annotation of the sage (Salvia officinalis L.) genome
Yazar: FATIMA ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ TEVFİK UNCU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Salvia cinsine ait bir tür olan adaçayı (Salvia officinalis L.), tarih boyunca ve 
günümüzde tıbbi aromatik bir bitki olarak gıda, alternatif tıp, kozmetik ve hijyen gibi 
alanlarda pek çok amaç için kullanılmıştır. Adaçayı yağı terpenoidlerinin tıbbi 
kullanımı, bu sekonder metabolitleri önemli bir araştırma konusu haline getirmektedir. 
Tez kapsamında yürütülen çalışmada, adaçayı genomu de novo sekanslanmış, assembly 
edilmiş, protein kodlayan gen içeriği anotasyon edilmiş ve mevcut referans genom 
kullanılarak varyasyon tespiti analizi gerçekleştirilmiştir. 75 terpen sentaz ve 67 
terpenoid biyosentez yolak geni tahmin edilmiş ve assembly scaffoldlarına 
konumlandırılmıştır. Varyant analizi sonucu adaçayının kodlayan sekans bölgelerinde 
tahmin edilen terpenoid biyosentezi genlerine ait 188 değişken tek nükleotid lokusu 
tespit edilmiştir. Toplamda ise adaçayının tüm exomunda 24,570 tek nükleotid 
polimorfizmi tespit edilmiştir.

Abstract:
Common sage (Salvia officinalis L.), a species within the Salvia genus, has been 
used throughout history and in modern times for various purposes, such as food, 
alternative medicine, cosmetics and hygiene, as a medicinal and aromatic plant. The 
medical use of the terpenoids in common sage essential oil has made these secondary 
metabolites a significant research subject. This thesis-based research, the common sage 
genome was de novo sequenced, assembled, its protein-coding gene content was 
annotated, and a variation detection analysis was performed using the existing reference 
genome. 75 terpene synthase genes and 67 terpenoid backbone biosynthesis pathway 
genes were predicted and mapped to assembly scaffolds. As a result of the variant 
analysis, 188 variable single nucleotide loci related to the predicted terpenoid 
biosynthesis genes were identified in the coding sequence regions of sage. In total,
24,570 single nucleotide polymorphisms were detected in the entire exome of common 
sage.