Yetişkinlerin psikolojik yardım arama niyetlerinin incelenmesi: İzmir ili örneği
The investigation of psychological help seeking intentions of adults: Case of Izmir city
Yazar: BELİZ BİCİL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MİNE ALADAĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikoloji = Psychology ; Psikolojik yardım = Psychological help ; Sosyal faktörler = Social factors ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Sosyal çevre = Social environment ; Yetişkinler = Adults ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu araştırmanın amacı, İzmir ilinin Karşıyaka ilçesinde yaşayan yetişkinlerin psikolojik yardım arama niyetleri ile onu etkilediği saptanan; psikolojik yardım aramaya ilişkin tutum, sosyal damgalama, genel öz-yeterlik düzeyi, profesyonel psikolojik yardım aramada pratik engeller ve cinsiyet bağımsız değişkenleri arasındaki ilişkisinin, profesyonel psikolojik yardım arama deneyimi kontrol edilerek incelenmesidir.Araştırmanın örneklemi, küme örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir ve daha önce psikolojik yardım almamış, 1000 yetişkinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Psikolojik Yardım Arama Niyeti Envanteri (PYANE), Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği-Kısa Form (PYAİTÖ-KF), Psikolojik Yardım Alma Nedeniyle Sosyal Damgalanma Ölçeği (PYANSDÖ), Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği (GÖÖ) ve Kişisel Bilgi Formu (KBF) kullanılmıştır. Ayrıca, araştırma kapsamında, Psikolojik Yardım Aramada Pratik Engeller (PYAPEM) maddeleri Türkçe'ye uyarlanarak veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizi Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılarak yapılmıştır.Araştırmanın bulguları, sosyal damgalama ile psikolojik yardım arama niyeti arasında negatif yönde doğrudan bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bunun yanında, sosyal damgalama ile psikolojik yardım arama niyetinin, psikolojik yardım almaya ilişkin tutum ve öz-yeterlilik aracılığıyla ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, psikolojik yardım aramada pratik engeller algısı ile psikolojik yardım arama niyeti arasında (maddelerin ters çevrilmesinden dolayı) pozitif yönde doğrudan bir ilişki olduğu saptanmıştır. Son olarak, modelde yer alan değişkenler arasındaki ilişkilerin cinsiyet gruplarına göre farklılaştığı fakat bulguların çelişkili olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Psikolojik Yardım Arama Niyeti, Psikolojik Yardım Aramaya İlişkin Tutum, Sosyal Damgalanma, Öz-yeterlilik, Pratik Engeller, Cinsiyet.

Abstract:
The aim of this research was to examine the relations among adults? intentions to seek psychological help, attitudes toward psychological help-seeking, perceived social stigma, perceived self-efficacy, perceived practical barriers in psychological help-seeking and gender by controlling adult?s past experience of seeking psychological help.A thousand adults who live in Karşıyaka and had not past experience of seeking psychological help were selected for the research sample through cluster sampling method. Intentions to Seek Counseling Inventory (ISCI) (Topkaya, 2011), Attitudes Toward Seeking Psychological Professional Help Scale-Short Form (ATSPPHS-SF) (Topkaya, 2011), Social Stigma Scale for Receiving Psychological Help (SSSRPH) (Topkaya, 2011) and The General Self-Efficacy Scale (GSS) (Yıldırım and İlhan, 2010) were used as an instrument to collect data. In addition, Practical Barriers in Pschological Help-seeking Items (PBPH) (Mo and Mak, 2009) was adapted to Turkish and used in the research. SEM (Structural Equation Modelling) was utilized for the data analysis.The results of the study demonstrated that there was a direct negative relationship between perceived social stigma and intentions to seek psychological help. Furthermore, perceived social stigma and intentions to seek psychological help were found to be indirectly related through attitudes toward psychological help-seeking and perceived self-efficacy. In addition, (cause of reverse) a positive direct relationship was found between perceived practical barriers in psychological help-seeking and intentions to seek psychological help. Finally, it was found that the relations between variables in the model were not equivalent across gender. However, the findings about gender were found contradictory.Keywords: Intentions to Seek Psychological Help, Attitudes Toward Psychological Help-seeking, Social Stigma, Self-efficacy, Practical Barriers, Gender.