Türk ilaç sanayii'ndeki ilgili yöneticilerin yeşil lojistiğe yönelik tutum ve davranışlarının belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on determination of attitude and behaviors of the related managers' in Turkish pharmaceutical industry towards green logistics
Yazar: MİRAY ARSLAN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ŞAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Faktör analizi = Factor analysis ; Lojistik = Logistics ; Taşımacılık = Transportation ; Çevre = Environment ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector

Özet:
Günümüzde sanayinin pek çok dalında önemli bir role sahip olan lojistik uygulamaları
ilaç sanayiinde de dikkat çekmektedir. Ancak, birçok lojistik faaliyetin çevreyi olumsuz yönde
etkilemekte olduğu görülmektedir. Çevresel duyarlılığa verilen önemin artması ile birlikte, her
sektörde olduğu gibi lojistik sektöründe de çevrenin zarar görmesini engelleyen sistemler
tercih edilmeye başlanılmıştır.
Literatürde, lojistik ve tedarik zinciri alanında davranışsal modeller veya
psikolojik/davranışsal temellere dayanan çalışma sayısı oldukça kısıtlı olup, bu alanda bir
boşluk bulunmaktadır. Bu boşluğun kısmen de olsa doldurulabilmesi amacıyla bu tez
kapsamında, Türk İlaç Sanayii'ndeki firmaların lojistik faaliyetlerinden sorumlu yöneticilerin
yeşil lojistiğe yönelik tutum, niyet ve davranışları, ilk kez Planlanan Davranış Teorisi (PDT)
temelinde istatistiksel olarak modellenmiştir. Bu doğrultuda bir ölçme aracı geliştirilmiş ve
geliştirilen 35 maddelik ölçme aracı Türk İlaç Sanayii'nde hizmet vermekte olan 94 lojistik
birim yöneticisine uygulanmıştır. Elde edilen veriler faktör analizi (açıklayıcı ve doğrulayıcı)
ve daha sonra yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir.
Çalışmada, Türk İlaç Sanayii'ndeki firmaların yeşil lojistiğe katılımlarında yol
gösterici olacağı düşünülen, Yeşil Lojistik Davranışı (YLD) modeli önerilmiştir. Önerilen
YLD modelinde, yeşil lojistiğe yönelik çevresel tutum, yeşil lojistiğe ilişkin algılanan
davranış kontrolü ve yeşil lojistik ile ilgili sübjektif normun yeşil lojistiğe yönelik niyet
üzerindeki pozitif yöndeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunurken, yeşil lojistik
maliyetlerine yönelik tutumun, yeşil lojistiğe yönelik niyet üzerindeki etkisinin
istatistiksel olarak anlamsız olduğu belirlenmiştir. Yeşil lojistiğe yönelik niyetin ise,
yeşil lojistik davranışı üzerinde pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin
olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın bulguları, Türk İlaç Sanayii'nde yeşil lojistik
davranışı ve alt boyutlarının belirlenmesinde PDT'nin kullanılabileceğini istatistiksel
olarak ortaya koymuştur.

Abstract:
Today, logistics activities, which play an important role in many branches of the
industry, have become increasingly striking in the pharmaceutical industry. However, it is
observed that the some of the logistics activities may affect the environment adversely.
Especially with the increasing importance given to environmental concerns, systems that
prevent further damage to the environment has also started to be preferred in the logistics
sector as in every sector.
In the literature, the number of studies based on behavioral models or
psychological/behavioral bases in the field of logistics and supply chain is very limited, there
is a gap in this field. In order to fill this gap partly, in the content of this thesis, attitudes,
intentions, and behaviors of the managers responsible for logistics activities in the Turkish
Pharmaceutical Industry towards green logistics was statistically modeled on the basis of the
Planned Behavior Theory (PBT) firstly. In this regard, a measurement tool was developed, and
the developed 35-item measurement tool was applied to the 94 logistics unit managers serving
in the Turkish Pharmaceutical Industry. The obtained data were analyzed by factor analysis
(explanatory and confirmatory) and then by structural equation modeling.
In the study, the Green Logistics Behavior (GLB) model, which is thought to
be a guide for the companies in the Turkish Pharmaceutical Industry in their green
logistics, has been proposed. In the proposed GLB model, the positive effect of the
environmental attitude towards green logistics, perceived behavioral control related green
logistics, and subjective norm about green logistics on intention towards green logistics are
found statistically significant, but the effects of attitude towards green logistics' costs on
intention towards green logistics are not found statistically significant. Intention towards green
logistics has been found to have a positive statistically significant effect on the green logistics
behavior. Findings of this study statistically revealed that PBT can be used in the Turkish
Pharmaceutical Industry when green logistics behavior and its sub-dimensions are determined.