Pamukta (Gossypium hirsutum L.) farklı azot doz ve uygulama zamanlarının verim ve verim unsuları ile bitki büyüme ve gelişmesini izleme parametrelerine etkis
Effects of different nitrogen doses and application times on yield, yield components and plant growth and development monitoring parameters in cotton (Gossypium hirsutum L.)
Yazar: SIRAÇ YOLCU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA OĞLAKÇI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Pamuk = Cotton

Özet:
Bu çalışma, 2006 ve 2007 yıllarında, pamukta (Gossypium hirsutum L.) farklı azot dozları (0, 8, 16 ve 24 kg/da N) ve uygulama zamanlarının [½ N (çıkışta ve çiçeklenme başlangıcında) ¼ N (çıkışta, taraklanma başlangıcı, çiçeklenme başlangıcı ve çiçekleneme doruğunda)] verim ve verim unsurları ile bitki büyüme ve gelişmesini izleme parametrelerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Denemeler, Harran Ovasında yer alan GAP Toprak-Su Kaynakları ve Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne (GAPTSKTAEM) ait Koruklu Araştırma İstasyonunda yürütülmüştür. Deneme, tesadüf bloklarında 2 faktörlü faktöriyel deneme deseninde, dört tekrarlamalı olarak düzenlenmiştir.Araştırma sonucunda, kütlü pamuk veriminin 336- 441 kg/da arasında değiştiği; en yüksek kütlü pamuk veriminin 24 kg/da azot uygulamasından alındığı, ekonomik optimum azot dozunun ise 22 kg/da olduğu; azot dozlarının boy/boğum oranı (HNR), büyüme oranı (GR), üst beş boğum uzunluğu (L5N) ve en üst beyaz çiçek üstü boğum sayısı (NAWF) değerlerini arttırdığı; azot uygulama zamanının bu değerler üzerinde etkili olmadığı; bitki büyüme ve gelişmesini izleme parametreleri olarak ele alınan boy/Boğum oranı (HNR), büyüme oranı (GR), üst beş boğum uzunluğu (L5N) ve en üst beyaz çiçek üstü boğum sayısı (NAWF) değerleri için en yüksek kütlü veriminin alındığı 24 kg/da N uygulamasının optimum gelişme eğrisini temsil ettiği; bitki izleme parametreleri arasından en üst beyaz çiçek üstü boğum sayısı (NAWF) değerinin uygulamada etkin olarak kullanılabileceği saptanmıştır.Araştırmada, azotun bitki üzerinde koza dağılımını değiştirdiği; bitki boyunu, meyve dalı sayısını, bitki başına koza sayısını, 100 tohum ağırlığını ve lif indeksini arttırdığı; birinci el kütlü oranını ve çırçır randımanını azalttığı; incelenen lif özelliklerinden lif inceliğini azalttığı, diğer lif özellikleri üzerine etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
This study was planned to determine the effects of different nitrogen doses (0, 8, 16 and 24 kg/da N) and application times ((½ N ve ¼ N) on yield, yield components and plant growth and development monitoring parameters in cotton in 2006 and 2007. Experiment was established at Koruklu Research Station belonging to GAP Soil-Water Resources and Agricultural Research Institute (GAPTSKTAEM) in Harran Plain. Factorial experimental design with 2 factors and 4 replications in randomized blocks was applied.Seed cotton yield ranged from 336- 441 kg/da and the highest seed cotton yield was obtained from 24 kg/da N application but economic and optimum N dose was 22 kg/da. N application increased the height to node ratio (HNR), growth rate (GR), upper five node length (L5N) and nodes above uppermost white flower (NAWF) but application time did not have any effect on these parameters. Optimum growth curve was obtained from the values of plant monitoring parameters (HNR, GR, L5N and HNR) for the highest seed cotton yield obtained from 24 kg/da N application. Of the plant monitoring parameters, NAWF values can be used effectively in the practice.N changed the boll distribution on the plant and increased plant height, number of fruiting branch, number of bolls per plant, 100 seed weight and fiber index but decreased first harvest seed cotton and turn out ratio. It also decreased micronaire but did not have any effect on other fiber characteristics inspected.