Melih Cevdet Anday ve Nima Yuşic'in şiirlerinde mitoloji
Mythology in Melih Cevdet Anday and Nima Yushic's poems
Yazar: AMENE MOHAMMADİ
Danışman: DOÇ. DR. NURTAÇ ERGÜN ATBAŞI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Mitler genellikle dünyanın kökenini, tanrıların, semavi varlıkların, hayvanların, insanların yaratılışının, gelenek ve göreneklerin tarihini anlatan sembollerle dolu hikâyelerdir ve hemen hemen tüm kültürlerde vardır. Karmaşık bir olgu olarak mit, farklı yönleriyle incelenmiş ve çoklu doğası nedeniyle birçok eser ve şiire model olmuştur. Bu tezde Türk, İran ve Yunan mitolojilerinin motif ve izlerini modern Türk ve İran şiirinde inceleyerek görünüm ve kullanma biçimleri ve aynı zamanda bu hikâye ve motiflerin şairin yaşadığı dönemin toplumsal, siyasal ve kültürel koşullarına nasıl işaret ettiği araştıralacaktır. Böylelikle kolektiv bir bilinç ve hayal olan mitoloji, hikâyeleri modern çağa bağlanarak modern sorunlara, modern insana kimlik bilinci, gelenek ve tarih duyarlılığı kazandıracaktır. Tezde öncelikle mitolojinin insanlık tarihindeki değerine ve toplumların felsefe ve düşünce tarzına nasıl etki ettiğini beyân ederek edebiyattaki konum ve önemine ve şiirde nasıl yer edindiğine değinilecektir. Modern Türk şiirinde mitolojiyi geniş bir yelpazede şiire dahil eden Melih Cevdet Anday'ın şiirlerinde mitlerin görününmünün arka planı, mitler ve mitlerden kaynaklanan motifler incelenecektir. Bunun yanı sıra İran modern şiirinin yeni biçiminin kurucusu olan Nima Yuşic'in şiirlerindeki mitik düşünsel temel ile mitolojinin tezahürü araştırılacaktır. İki şairin şiirlerindeki mitik zaman ve doğa algısını irdeledikten sonra mitik figürlere değinilecektir. Böylece her iki milletin ortak bilinç ve kültürü mitler aracılığıyla tespit edilerek çeşitlilikleri de ortaya koyulacaktır.

Abstract:
Myths are usually stories full of symbols that describe the origin of the world, the history of the creation of gods, celestial beings, animals, humans, traditions and customs, and exist in almost all cultures. As a complex phenomenon, myth has been analysed in different aspects and has been a model for many works and poems due to its multiple nature. In this thesis, by analysing the motifs and traces of Turkish, Iranian and Greek mythologies in modern Turkish and Iranian poetry, the appearance and use of these stories and motifs, as well as how these stories and motifs point to the social, political and cultural conditions of the period in which the poet lived, will be investigated, and thus mythology, which is a collective consciousness and imagination, will be connected to the modern age by connecting its stories to the modern age, giving modern problems, modern people a sense of identity, tradition and history. In the thesis, firstly, the value of mythology in the history of mankind and how it has affected the philosophy and thought of societies will be mentioned and its position and importance in literature and how it has taken place in poetry will be mentioned. The background of the appearance of myths in the poems of Melih Cevdet Anday, one of the pioneers of including mythology in a wide range of poetry in modern Turkish poetry, and the motifs originating from myths and myths will be analysed. In addition, the mythical intellectual basis and the manifestation of mythology in the poems of Nima Yushic, the founder of the new form of Iranian modern poetry, will be investigated. After analysing the perception of mythic time and nature in the poems of the two poets, mythic figures will be discussed.