Tunceli'deki mezar taşları
Grave stones in Tunceli
Yazar: İLTER İGİT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KULAZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Sanat tarihi = Art history ; Tunceli = Tunceli

Özet:
Türk sanat tarihinin yanı sıra kültür tarihimiz açısından da büyük önem taşıyan mezar ve mezar taşları, ait oldukları dönemin inanç sistemi başta olmak üzere sosyal, kültürel ve ekonomik özellikleri hakkında da önemli ipuçları veren bir tarihi belge niteliğindedir. Bu tarihi belgelerin önemli bir kısmını üzerinde taşıyan Tunceli'de başta il merkezi ve köyleri olmak üzere diğer tüm ilçe ve köylerinde gerçekleştirdiğimiz yüzey araştırmalarında tespit edilen mezarlıklar ve mezar taşları bölgenin kültür tarihi hakkında önemli veriler elde etmemizi sağlamıştır.?Tunceli'deki Mezar Taşları? başlığı altında elde edilen bu veriler yüksek lisans tez kurallarına göre bilimsel anlamda bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Öncelikle ilin coğrafi konumu ve tarihçesiyle çalışma alanın tanıtımı sağlanmış ardından mezar ve mezar taşları hakkında detaylı bilgiler sunulmaya çalışılmıştır. Katalog bölümünün hemen öncesinde ise Tunceli'deki mezar ve mezar taşı geleneğinin şekillenişinde etkili olan Alevi inanç sisteminden bahsederek katalog ile değerlendirme ve sonuç bölümü öncesi akıllarda oluşabilecek bazı soru işaretlerinin giderilmesi sağlanmıştır.Katalog kısmında Tunceli ili ve ilçelerindeki mezarlıklar ile bunlarda yer alan 81 adet mezar ve mezar taşının gözlem fişlerine göre tanıtımları verilmeye çalışılmıştır. Değerlendirme ve sonuç bölümünde ise sandukalı, şahideli sandukalı, pehle taşlı ve figür şeklinde (koç-koyun ve at) olmak üzere dört farklı tipolojiye ayırdığımız mezarların, tipolojileri, yapım teknikleri, kitabeleri, süslemeleri, usta ve atölye problemi ile diğer tüm özellikleri göz önünde tutularak kendi aralarında ve benzer örnekleriyle karşılaştırmaları yapılmıştır. Bu bölümün ardından yararlandığımız kaynakların alfabetik listesi verildikten sonra, Gps ile koordinatları alınıp, planları çıkarılan mezarlıkların ve önem araz eden mezar taşlarının çizimleri ile fotoğrafları katalog düzenine göre sıralanmıştır.Böylece tezin amacına uygun olarak bölgenin mezar ve mezar taşı geleneği en iyi şekilde tanıtılmaya çalışılıp, yok olma telhisi ile karşı karşıya olan bu milli değerlerimizin sanat tarihi içindeki önemleri saptanarak Türk Sanatındaki yerleri bir nebzede olsa vurgulanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In terms of cultural history as well as the history of the Turkish art of graves and tombstones of great importance, belief system of the period to which they belong, especially the social, cultural and economic history of providing important clues about the features of documentary evidence. This is an important part of historical documents that bear the city center and villages in Tunceli, particularly towns and villages have realized all the other surveys, including cemeteries and gravestones identified have provided important data about the region's cultural history."Tombstones of Tunceli" master's theses under the title of the data obtained were evaluated according to the rules in a scientific sense. First, geographical location and history of the working area of the province after the presentation provided detailed information about the graves and tombstones will be presented. Just before the Catalog section of graves and grave stones in the tradition of Tunceli Alevi belief system which is effective in shaping the evaluation and conclusion section of the catalog by mentioning some question marks that may occur before the mind has been overcome.Catalog at the towns of Tunceli province and 81 graves were located in the cemeteries and grave stones in them with the observation plugs have been submitted by the introductions. Evaluation and conclusion section of the sarcophagus, sarcophagus tombstones, and the figure in the form of stone tombstone (ram-sheep and horse) we separate the graves of four different typology, typology, construction techniques, stone inscriptions and decorations, masters and workshops with the problem of taking into consideration all the other features and similar examples have been compared with each other. After then an alphabetical list of utilizing the resources of this section, whether GPS coordinates, plans and drawings from photographs of cemeteries and grave stones which symptoms are important are listed according to their catalog.Thus, for the purpose of the thesis of the region tried to introduce the best tradition of burial and headstone, the national values, which is facing extinction in the history of art, though a little bit in their importance in determining the location of Turkish art is to be implied.