Tarihi çevre yenileme uygulamalarında katılımcı yöntem önerisi: Ayvansaray örneği
A participatory method proposal in historic sites conservation and renewal practices: The case of Ayvansaray
Yazar: HANDE AKARCA
Danışman: PROF. DR. DENİZ İNCEDAYI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Halk katılımı = Public participation

Özet:
Türkiye'de son yıllarda yürütülen yenileme projeleri, tarihi konut alanlarında mimari ve kültürel kayıplara neden olmakta, tescilli sivil mimarlık örnekleri "restorasyon" uygulaması adı altında yıkılıp yeniden inşa edilmektedir. Oysa bu alanlar kültür varlıkları olarak tüm kent halkına ait, kente mal olmuş kamusal mekânlarıdır. Tez kapsamında bu alanların toplumsal sürekliliği bozulmadan onarılarak korunmasının, yerel halk ve STK'ların yanı sıra tarihi eserler üzerindeki kent hakkı bağlamında katılım ve koruma uzmanlarının da katkıları ile gerçekleşebilmesinin yolları aranmaktadır. Ayrıca böylesi bir kurgu için nasıl bir örgütlenmeye ihtiyaç duyulduğu ve örgütlenmede hangi parametrelerin dikkate alınması gerektiği de araştırılmaktadır. Araştırmanın hedefi, genel olarak kentlilerin yaşam alanlarında kendilerini etkileyen karar ve uygulamalarda söz sahibi olabilmeleri, süreçlere katılım göstermeleri ve bu katılımın güçlü ve sürekli kılınması için gereken yöntem ve yaklaşımların belirlenmesidir. Bu amaçla, yerli ve yabancı örnekler üzerinden katılımcı süreçler ve kentsel koruma uygulamalarında, uzmanların yerel örgütlenmeleri güçlendirme kapasitesi hakkında incelemeler yürütülmüştür. Türkiye'deki dinamiklerin daha iyi anlaşılabilmesi için Ayvansaray Yenileme Projesi süreci incelenerek sonuçta Türkiye şartlarında uygulanabilir bir katılımcı örgütlenme modeli geliştirilerek karar verme, tasarım, uygulama ve kullanım aşamalarında, katılımcı yaklaşım ile bilgi temelli bir örgütlenmenin yöntem ve araçları üzerine önermeler geliştirilmiştir.

Abstract:
In the recent years, regeneration projects carried out in the inner city historic housing areas, causing architectural and cultural losses in Turkey as it becomes a common practice to pulling down the listed buildings and rebuilding them under the name of "restoration practice". However, these areas belong to the public and should be protected as cultural assets of the cities. In the scope of this thesis, a research is carried out to find out a participatory method, suitable for Turkey to rehabilitate these areas with their own community and character with the help of conservation and participation experts'. The aim of the research is to determine the methods and approaches required for citizens to have a voice in the decisions and practices that affect their lives to participate in the processes and to ensure strong and continuous participation. For this purpose, information was collected globally, about the experts' capacity to strengthen local organizations at the intersection of participatory processes and urban conservation. Ayvansaray Renewal Project is investigated as a main case to identify genuine dynamics of regeneration projects in Turkey. As a result of these examinations, a participatory knowledge-based organisational model is proposed and suggestions are made to design its methods and tools suitable for Turkey.