Ankara il sağlık müdürlüğü çalışanlarının sağlık okuryazarlığı (TSOY-32) ve beslenme okuryazarlığı (YBOYDA) düzeyleri ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of health literacy (TSOY-32) and nutritional literacy (YBOYDA) levels and affecting factors of Ankara provincial health directorate employees
Yazar: ELİF AL
Danışman: PROF. DR. METİN HASDE ; YRD. DOÇ. DR. ESRA ŞAFAK YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara = Ankara ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Halk sağlığı = Public health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Amaç: Bu araştırma ile Ankara'da sağlık müdürlüğü çalışanlarında sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığı düzeyinin saptanması, ikisi arasında ilişkinin ortaya konması ve etkili diğer faktörlerin belirlenerek geliştirmeye yönelik önerilerde bulunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışma kesitsel tipte olup, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü'nde 657 sayılı kanun kapsamında çalışmakta olan 655 kişiye anket yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama tarihi Kasım 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında literatürden faydalanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı (TSOY-32) Ölçeği ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Ölçme Aracı (YBOYDA) kullanılmıştır. Katılımcıların çalışmada kullanılan ölçeklerden aldıkları puanların sosyo-demografik özellikleri açısından kıyaslanmaları amacıyla Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Ölçeklerin kategorik sonuçları ve sosyo-demografik kategorik değişkenleri arasındaki analizinde Mann Whitney U Testi, kikare kullanılmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların % 93,4'ünün beslenme okuryazarlığı düzeyi yeterli, % 6,6'sının sınırda olarak saptanmıştır. Katılımcıların % 7,0'sinde yetersiz sağlık okuryazarlığı, % 30,1'nde sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı, % 47,8'inde yeterli sağlık okuryazarlığı ve % 15,1'nde mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyi saptanmıştır.  Bulgularımıza göre cinsiyet, öğrenim durumu, yaş, eğitim düzeyi, daha önceden sağlık okuryazarlığı ve beslenme konusunda eğitim alma, kronik hastalığa sahip olma, beden kitle indeksi, daha önce diyet yapma, medyada yer alan haberlerde bilgi verenin mesleğine dikkat etme Ankara İl Sağlık Müdürlüğü çalışanlarında sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığı ile ilişkili bulunmuştur.
Sonuç: Ankara İl Sağlık Müdürlüğü'nde çalışan personelin hizmet içi eğitimler kapsamında web tabanlı ve etkileşimli eğitim modülleri geliştirilmeli ve kalite standartlarına sağlık/beslenme okuryazarlığı hedefleri eklenerek sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığı konusunda personelin ve toplumun bilgi ve becerilerini geliştirmeye yönelik sağlık politikaları geliştirilmelidir.

Abstract:
Aim : The aim of this research is to measure health literacy and nutrition literacy level of Ankara Provincial Health Directorate employees, to explore the relation between these levels and to identify the other factors make suggestions for improvement.
Material and Method : 655 people who work in Ankara Provincial Health Directorate within the scope of the national law no 657 participated in this cross-section research through filling out a survey. Demografic Information Form which is created by the researcher in light of the literature, Turkey Health Literacy Scale (THLS) and Nutrition Literacy in Adults is used to collect data between November 2020 and February 2021. Mann Whitney U Test and Kruskal Wallis Test methods are used to compare the survey scores of the  participants according to the socio-demografical characteristics. To analyze the categorical results of the scales and the difference between socio-demografical categorical factors Mann Whitney U Test and Z points chitest are used.
Results : The nutrition literacy level of the 93.4 % of the participants is found enough and the 6.6 % of them is found to be at the limit. It is observed that 7.0% of the participants have inadequate health literacy, 30,1 % have problematic – limited health literacy, 47.8 % have enough health literacy and 15.1% have excellent health literacy. According to our findings, there is a relationship between health literacy and nutrition literacy and gender, education level, age, having training about health literacy and nutrition, having a chronic illness, body mass index, being on a diet before, being careful about the occupation of the person who is disseminating information in the media for Ankara Provincial Health Directorate employees.
Conclusion: Some web based and web-engaged education modules should be developed within the scope of in-service training for Ankara Provincial Health Directorate employees and some health policies to improve emloyees' knowledge and skills should be created by including some targets about health/nutrition literacy ito quality strandarts.