Kuraklığa tolerans QTL'lerine sahip  arpa genotiplerinin konya kurak koşullarında performanslarının belirlenmesi
Determination of the performance of barley genotypes with drought tolerance QTL in konya dry conditions
Yazar: RANA ERTUĞRUL
Danışman: PROF. DR. SABRİ GÖKMEN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, kurağa tolerans sağladığı tespit edilen üç kantitatif karakter lokusunun (QTL) aktarıldığı bazı arpa genotiplerinin, Konya kurak koşullarında performanslarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada bitki materyali olarak Baronesse, Aydanhanım ve Bolayır çeşitleri, bu çeşitlere QTL1, QTL2 ve QTL6 bölgesi aktarılmış dokuz hat, bu QTL'leri taşıyan Tadmor çeşidi ile Tokak 157/37 ve Arta çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma, tarla ve kontrollü şartlarda olmak üzere iki ayrı deneme şeklinde yürütülmüştür. Denemeler Tesadüf  Blokları Deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada yaprak nispi su içeriği, başaklanma süresi, olgunlaşma süresi, başaklanma-olgunlaşma süresi, bitki boyu, başak boyu, metrekarede sap sayısı, metrekarede başak sayısı, başakta tane sayısı, tek başak verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, biyolojik verim, hasat indeksi ve tane verimi özellikleri incelenmiştir.
Kantitatif karakter lokuslarının incelenen özelliklere etkisi, çeşide ve deneme şartlarına göre değişmiştir. Su stresinin daha belirgin olduğu kontrollü denemede QTL1 ve QTL6 bölgeleri Bolayır çeşidinde, QTL2 bölgesi de Baronesse çeşidinde tane verimi bakımından daha etkili olmuşlardır. Tarla denemesinde 819.9 kg/da ile QTL1 bölgesi aktarılmış Baronesse hattı (R1), kontrollü denemede de 588.0 kg/da ile QTL6 bölgesi aktarılmış Bolayır hattı (B6), en yüksek tane verimi vermişlerdir. Tarla denemesinde Tadmor çeşidinden (418.5 kg/da), kontrollü denemede de QTL2 bölgesi aktarılmış Aydanhanım (A2) hattından (363.1 kg/da)  en düşük tane verimi elde edilmiştir. İki ayrı denemeden elde edilen tek yıllık sonuçlara göre Bolayır QTL6 (B6), Bolayır QTL1 (B1) ve Baronesse QTL2 (R2) hatlarının kurağa toleranslı arpa çeşidi geliştirmede öncelikli olarak ele alınması gerektiği söylenebilir.

Abstract:
This study was carried out to determine the performance of some barley genotypes in which transferred three quantitative character loci (QTL) that were found to provide drought tolerance were transferred in Konya dry conditions. In the research, Baronesse, Aydanhanım and Bolayır cultivars, nine lines with QTL1, QTL2 and QTL6 regions transferred to these cultivars, Tadmor cultivar carrying these QTLs, and Tokak 157/37 and Arta cultivars were used as plant material. The research was carried out in two separate trials, in field and controlled conditions. The experiments were planned in randomized complete block designe with three replications. In the research, relative water content of leaf, heading period, maturing period, heading-maturation period, plant height, spike length, number of stems per square meter, number of spikes per square meter, number of grains per spike, single spike yield, thousand grain weight, test weight, biological yield, harvest index and grain yield were investigated.
The effect of quantitative character loci on the investigated traits varied according to the cultivar and trial conditions. In the controlled trial where water stress was more pronounced, QTL1 and QTL6 regions were more effective in Bolayır variety, and QTL2 region in Baronesse variety in terms of grain yield. Baronesse line (R1) transferred to QTL1 region with 819.9 kg/da in the field trial and Bolayır line (B6) transferred to QTL6 region with 588.0 kg/da in the controlled trial gave the highest grain yield. The lowest grain yield was obtained from Tadmor variety (418.5 kg/da) in the field trial and from Aydanhanım (A2) line (363.1 kg/da) in which the QTL2 region was transferred in the controlled trial. According to the one-year results obtained from two separate trials, it can be said that Bolayır QTL6 (B6), Bolayır QTL 1 (B1) and Boranesse QTL2 (R2) lines should be considered as a priority in developing drought tolerant barley varieties.