Turizm paydaşlarının yöresel yiyecek algısının sürdürülebilir turizme etkisi
The impact of tourism stakeholders' perception of local food on sustainable tourism
Yazar: ÖMER CEYHUN APAK
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜRBÜZ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Paydaşlar = Stakeholders ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm = Tourism ; Yöresel mutfak = Local cuisine ; Yöresel ürün = Local product ; Ölçekler = Scales

Özet:
Sürdürülebilir turizmin geliştirilmesinde ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel boyutlar ele alınırken sürdürülebilir turizmin doğru yönetilmesinde paydaş işbirliği ve ortaklığına başvurulması önemli bir gerekliliktir. Bununla birlikte sürdürülebilir turizmin sağlanmasında turizmi tüm yıla yayma gibi özellikleri bulunan turistik ürünler dikkat çekmektedir. Bu bağlamda gastronomik bir ürün olarak yöresel yiyeceklerin sürdürülebilir turizme etkisi araştırılmıştır. Bu araştırmada turizm paydaşlarının yöresel yiyecek algısının sürdürülebilir turizm ve alt boyutları (ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel) üzerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Doğu Karadeniz Bölgesi illerinde (Artvin, Bayburt, Gümüşhane, Rize ve Trabzon) turizm paydaşı olarak yerli turistlerden 544, konaklama işletmesi yöneticilerinden 189 ve yöresel yiyecek satan perakendecilerden 305 anket tekniği kapsamında toplanan veriler analize tabii tutulmuştur. Araştırma sonucunda yerli turistlere göre sürdürülebilir turizm yöresel yiyeceklerden etkilenmektedir. Buna ek olarak, yöresel yiyeceklere yönelik algı arttıkça sosyo-kültürel sürdürülebilirliğin diğer alt boyutlara göre daha çok arttığı belirlenmiştir. Konaklama işletmesi yöneticilerine göre sürdürülebilir turizm yöresel yiyeceklerden etkilenirken, alt boyutlar açısından bakıldığında ekonomik sürdürülebilirlik diğer alt boyutlara kıyasla daha yüksek düzeyde etkilenmektedir. Perakendecilere göre yöresel yiyeceklerin sürdürülebilir turizm üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte konaklama işletmesi yöneticilerinden elde edilen sonuca benzer şekilde yöresel yiyeceklerin diğer alt boyutlara göre ekonomik sürdürülebilirliği daha yüksek oranda etkilediği ortaya çıkmıştır. Ayrıca turistler sosyo-kültürel sürdürülebilirliğe önem verirken konaklama işletmesi yöneticilerinin ve perakendecilerin ekonomik sürdürülebilirliğe önem vermesi araştırmanın diğer bir önemli sonucudur.

Abstract:
While taking into account the economic, socio-cultural, and environmental dimensions in the development of sustainable tourism, it is an important prerequisite to use cooperation and partnership among stakeholders for the proper management of sustainable tourism. In addition, tourism products that have characteristics such as the distribution of tourism throughout the year attract attention to ensure sustainable tourism. In this context, the impact of local food as a gastronomic product on sustainable tourism has been studied. This study examined the impact of tourism stakeholders' perceptions of local food on sustainable tourism and its sub-dimensions (economic, socio-cultural, and environmental). For this purpose, the data of 544 domestic tourists, 189 accommodation managers, and 305 local food retailers as tourism stakeholders in the provinces of the Eastern Black Sea Region (Artvin, Bayburt, Gümüşhane, Rize, and Trabzon) were analyzed. The result of the research is that sustainable tourism is influenced by local food according to local tourists. Moreover, socio-cultural sustainability was found to increase more than other sub-dimensions as the perception of local food increases. According to the accommodation managers, sustainable tourism is influenced by local food, but when looking at the sub-dimensions, economic sustainability is more affected than the other sub-dimensions. According to retailers, local food was found to have a positive impact on sustainable tourism. However, similar to accommodation managers, local food was found to influence economic sustainability more than other sub-dimensions. While tourists attach importance to socio-cultural sustainability, another important finding of the study is that accommodation managers and retailers attach importance to economic sustainability.