Franchise sözleşmelerinin İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
Evaluation of franchise contracts in Islamic law
Yazar: ELİFE HÜMEYRA VURAL
Danışman: DOÇ. DR. NECMEDDİN GÜNEY
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Franchising = Franchising ; Franchising sözleşmesi = Francishe agreement ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; İslam borçlar hukuku = Islamıc law of debts ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Franchise sözleşmeleri, bir firma tarafından kontrol edilen bir marka, ürün veya hizmetin başka bir kişi ya da kuruluş tarafından kullanılmasını sağlamak için yapılan sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler, franchise veren firma tarafından sağlanan mali destek, eğitim ve danışmanlık hizmetleri ile franchise alan tarafının kendi işletmesini kurmasını ve yürütmesini sağlar. Bu çalışma, franchise sözleşmelerinin Türk Borçlar Hukuku ve İslam Borçlar Hukuku açısından incelenmesini amaçlamaktadır. İlk bölümde, franchise sözleşmelerinin genel tanımı, tarihçesi, uygulama şekli ve taraflar açısından amaçları, avantajları ve dezavantajları ele alınmaktadır. İkinci bölümde, Türk Borçlar Hukuku açısından franchise sözleşmelerin hukuki niteliği, karakteristik özellikleri, benzer sözleşmelerle karşılaştırılması, unsurları, tarafların hakları ve borçları, sözleşmenin sona ermesi gibi konular ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde ise konu İslam Borçlar Hukuku açısından incelenmektedir. Tez sonunda, franchise sözleşmelerinin Türk Borçlar Hukuku ve İslam Borçlar Hukuku açısından değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkan sonuçlar sunulmaktadır. Araştırma, franchise sözleşmelerinin modern bir sözleşme türü olarak temel İslami kriterleri ihlal etmemesi şartıyla İslam hukukuna uygun olduğu sonucuna ulaşmıştır. Genel olarak franchise sözleşmelerinin hak ve menfaatlerin satımı, örf ve maslahat ilkeleri üzerine kurulu olduğunu anlaşılmıştır. Ayrıca, franchise sözleşmelerinin tekelciliğe sebep olabilecek bazı sorunlu yönleri olduğu, ancak bu konuların sözleşmeyi düzenleyen taraflar tarafından ele alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
Franchise agreements are contracts made to allow for the use of a brand, product, or service controlled by a company by another individual or organization. These agreements allow for the franchisee to establish and operate their own business with the financial support, training, and consulting services provided by the franchisor. This study aims to examine franchise agreements from the perspectives of Turkish Contracts Law and Islamic Contracts Law. In the first section, the general definition, history, implementation, and objectives, advantages and disadvantages of franchise agreements from the perspective of the parties are discussed. In the second section, the legal nature, characteristic features, comparison to similar contracts, elements, rights and obligations of the parties, and termination of the contract are discussed in regards to Turkish Contracts Law. In the third section, the topic is examined from the perspective of Islamic Contracts Law. In the conclusion of the thesis, the results of the evaluation of franchise agreements in Turkish Contracts Law and Islamic Contracts Law are presented. The research has found that franchise agreements are compliant with Islamic law as long as they do not violate basic Islamic criteria as a modern contract type. In general, it is understood that franchise agreements are based on the principles of selling rights and benefits, principles regarding customs and maslaha. Additionally, it is emphasized that there are some problematic aspects of franchise agreements that can lead to monopolies, but these issues must be addressed by the parties regulating the contract.