Malzeme-form- kentsel dış mekanla bireysel etkileşim bağlamında çağdaş duvar rölyefleri tasarımı: Afyonkarahisar kenti örneği
Design of contemporary wall reliefs in the framework of material-form and human interaction with urban outdoor space: The case of the city of Afyonkarahisar
Yazar: MAHJOUBEH HAGHPARASTJOUYBARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR CENGİZ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts ; Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmada kentsel mekândaki modern sıvamanın ve çağdaş duvar rölyeflerinin
özellikleri, çeşitli yönleri ile kent insanıyla etkileşimi ve Afyonkarahisar kenti kamusal
alan uygulama örnekleri değerlendirilmiştir. Polimer sıvalar ve reçineler gibi yeni
malzemelerin kullanıldığı modern rölyef, yüksek mukavemet ve hızlı priz alma süresi
gibi özellikleri nedeniyle kentsel tasarımda önemli bir unsur olarak bilinmektedir. Bu
araştırmada, sosyal etkileşim alanları olan parklarda ve sokaklarda modern sıvaların
kullanılma biçimleri analiz edilmiş ve bu tür sıvaların kent estetiğini ve kimliğini nasıl
artırabileceği değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, Afyonkarahisar'da kentsel dış
mekanda modern sıvama ve rölyef tasarımlarının kentlilerin ve kent ziyaretçilerinin
ilgisini çekmede önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Bu tasarımlar, izleyici
yani kentli ve/veya ziyaretçi ile kentsel mekânlar arasında bireysel etkileşim
yaratmaktadır. Ayrıca uygun malzeme ve formlarda özgün çağdaş tasarım
yaklaşımlarının kullanılması, tasarım uygulamalarının sürdürülebilir olmasını sağlamakta
ve kadim kent kültürüne katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, kentlerin turizm
potansiyeli değerlendirildiğinde, Afyonkarahisar'ın ziyaretçilerin ilgisini çekme ve şehir
ekonomisini iyi yönde etkileme olasılığı yüksektir. Araştırmanın ilk aşamasında, kentin
kamusal alanları ele alınarak; modern sıvama ve rölyef uygulamalarının artırılması
amacıyla, kent ölçekli kamusal sanat bütçelerinin arttırılması, sanat yarışmalarının
düzenlenmesi ve sanatçılar ile kent yetkilileri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi
önerilmiştir. Araştırmanın son aşamasında, kişisel tasarımların oluşum süreci ele alınmış;
bir ziyaretçi ve mukimi olarak kentle bireysel etkileşimin özgün tasarıma yansımaları
kuramsal temelleri yorumlanarak verilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, düşük maliyetli
malzeme kullanımı ile oluşturulan formlar ile yüzey uygulamalarının yapılabildiği;
modern sıvama ve rölyef uygulamaları ile bireysel etkileşimi önceleyen kentsel sanat
projelerinin geliştirilebileceği; kent insanı ve ziyaretçilerinin değerlendirmeleri ile yeni
bir kentsel kimlik oluşumu ve devamlılığına katkı sağlanabileceği görülmüştür.

Abstract:
This research evaluated the characteristics of modern plastering and contemporary wall
reliefs in urban space with human interaction and several examples of public space
applications in the city of Afyonkarahisar. Modern relief, which uses new materials such
as polymer plasters and resins, is known as an important element in urban design due to
its properties such as high strength and fast hardening. In this research, the ways of using
modern plasters in outdoor spaces i.e. parks and streets which are areas of social
interaction have been analyzed and how such plasters can improve urban aesthetics and
urban identity has been evaluated. The research results show that modern plastering and
relief designs in the urban outdoor spaces in Afyonkarahisar can play an important role
in attracting the interest of the city residents and the visitors. These designs create
individual interaction between the viewer, i.e. the urban Decider and/or the visitor and
urban spaces. Besides, original contemporary design approaches for form finding using
appropriate materials and forms ensure that design practices are sustainable and
contribute to the ancient culture of the city. Moreover, when the tourism potential of the
cities is evaluated, it is seen that Afyonkarahisar is likely to attract the interest of visitors
and have a positive impact on the city's economy. At the first stage of the research, it was
proposed to increase urban-scale budgets for public art implementations, organize art
competitions, and improve cooperation between the artists and the municipal councils in
order to increase modern plastering and relief applications for the public spaces of the
city. At the last stage of the research, the design process and the given interpretation of
the theoretical foundations of the artworks were considered from the point of view of the
designer who is a resident and a visitor as well. According to the results of the study, the
forms for wall implementations can be made created using low-cost materials i.e. modern
plasters; in order to develop urban art projects that prioritize city- human interaction that
it can contribute to the formation and progression of a new urban identity with the
evaluations of local residents and the visitors.