Endülüs'te eyyâmü'l-arûs'tan el-fitnetü'l-kübrâ'ya geçiş süreci
Process from eyyâmu al-arous to al-fitnat al-kubrâ in Andalucia
Yazar: ZÜLFÜ DİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. TACETDİN BIYIK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Endülüs = Andalucia

Özet:
İslâm toplumu Hz. Peygamber'in (s.a.v.) vefatının üzerinden henüz bir asır geçmeden vahyin mesajlarını kıtalar ötesine taşımayı başarmıştır. Tarihler M. 711 yılını gösterdiğinde Müslüman fatihler İber yarımadasına ayak basmışlardır. Yaklaşık sekiz asırlık (711-1492) bir medeniyete sahip olan Endülüs, ilmî ve mimarî eserlerinin yanında farklı tebaaya karşı kültürel, siyasî ve dinî hoşgörüsüyle de övgüye mazhar olmuştur. Endülüs, İslâm tarihi içerisinde kurmuş olduğu medeniyetle her zaman ayrı bir yere ve öneme sahip olmuştur. Bu muazzam medeniyeti yeniden gündemimize taşıma adına merceklerimizi İslâm tarihi izdüşümünde Endülüs medeniyet tarihi üzerine odakladık.
Çalışmamızın ilk bölümünde Müslümanların fetih şuuru ve Endülüs topraklarına geçiş süreçlerine dair malumatlar yer almaktadır. Akabinde Müslümanların Endülüs'teki fetih amaçları ve fethi gerçekleştirecek öncü şahsiyetlerle ilgili kısaca bilgiler aktarılmıştır. Zira bir bölgenin fethini anlamak, fatihlerini tanımaktan geçer.
İkinci bölümde ise Endülüs'ün tarihî dönemleriyle ilgili müktesebat arz edilmiştir. Sırasıyla; "Valiler Dönemi, Emîrlik ve Hilâfet Dönemi (Endülüs Emevî Devleti), Mülûkü't-Tavâif Dönemi, Murâbıtlar Dönemi, Muvahhidler Dönemi ve Nasrîler Dönemi" olmak üzere Endülüs'ün tarihî dönemleri altı aşamada ele alınmıştır.
Konunun ana mahiyetini oluşturacak olan üç ve dördüncü bölümlerde ise Endülüs'ün "eyyâmü'l-arûs (düğün günleri)" ve "el-fitnetü'l-kübrâ (büyük fitne)" dönemleri hakkında karşılaştırmalı bilgiler aktarılmıştır. Öncelikle Endülüs medeniyeti içerisinde zirvelere ulaşılan eyyâmü'l-arûs dönemi, asr-ı saâdet günlerinin ışığında mukayeseli bir okunma yapılmıştır. Bu mukayese esnasında Endülüs tarihine damga vurmuş ve aynı ismi taşıyan üç Abdurrahman'ın biyografilerine özet şekilde değinilmiştir. Nihayetinde Endülüs Emevî Devleti'nin duraklama ve yıkılış dönemleri el-fitnetü'l-kübrâ üst başlığında konu edinilerek tarihî bilgiler aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Endülüs, Asr-ı Saâdet, Eyyâmü'l-Arûs, el-Fitnetü'l-Kübrâ, I. Abdurrahman, II. Abdurrahman, III. Abdurrahman.

Abstract:
Islamic communities have succeeded in delivering messages of revelation beyond continents that less than a century after the death of Prophet Muhammad (s.a.w.), Muslim conquerors set foot on Iberian peninsula in B.C 711. Andalous that has nearly eighy centuries old civilization, has been praised about its sciences and architectural works. Also It has been praised for its cultural, political and religious tolerance towards different peoples. Andalous has always had a special place and importance with the civilization it established in Islamic history. We are focusing our lenses that Islamic History view on the Andalous Civilization History for reunderstanding this gorgeous civilization.
In the first part; our data contains Muslims' consciousness of conquests. Also, how is their transition process to Andalucian lands. Subsequently, after giving information about the Muslims' conquest aims in Andalucia, brief information was also given about the leading figures who would carry out the conquest. Because understanding the conquest of a region requires knowing its conquerors.
In the second part, the acquis regarding the historical periods of Andalucia has been presented. Respectively; The historical periods of Andalucia are discussed in six stages: "Governors Period, Emirate and Caliphate Period, Mulouk at-Tavâif Period, Almoravids Period, Almohad Period and Nasrid Period" and brief information about these periods is included.
In the third and fourth chapters, which will constitute the main nature of the subject, the information has been transferred about "Eyyâm al-Arous" and "al-Fitnat al-Kubra" that it has flourished in Andalucia. First, a comparative reading was made about the Eyyâm al-Arous period, which reached its peaks in the Andalucian civilization, in the light of the asr al‐saadat. During this comparison, the biographies of three Abdurrahmans who left their mark on the history of Andalucia and bear the same name are briefly mentioned. Finally, historical information was conveyed by discussing the periods of stagnation and collapse of the Andalucian Umayyad State under the heading of al-Fitnat al-Kubra.

Key Words: Andalucia, Asr al-Saadat, Eyyam al-Arous, al-Fitnat al-Kubra, I. Abdurrahman, II. Abdurrahman, III. Abdurrahman.