Zihinsel engelli çocuğu olan anne-babalar ile normal gelişim gösteren çocuğu olan anne-babalarda psikolojik sağlamlık ve ebeveyn stresi
Relationships between psychological resilience and parental stress in parents with mentally handicapped children and parents with normally developing children
Yazar: ECEM SASA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
Nişantaşı Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik sağlamlık = Resilience

Özet:
Zihinsel engel, bireyin doğum sonrası geçirdiği her gelişim basamağında sosyal alanda, çevresiyle olan uyum düzeyinde veya kavramları adlandırmada görülen her türlü geri kalmayı içermektedir (Şen, 2004). Zihinsel engelli çocuğa sahip olan ailelerin kaygı ve umutsuzluk düzeyleri; çocuktaki engelin şiddeti, anne-babanın engelli bir çocuğa sahip olmaya karşı verdiği tepki gibi ölçütlere bağlı olarak değişim gösterdiği gözlemlenmiştir (Uğuz ve ark., 2004; Doğru, 2008; Coşkun ve Akkaş, 2009; Uyaroğlu ve Bodur; 2009; Şengül ve Baykan, 2013). 
Bu araştırmada, zihinsel engele sahip çocuğu olan ebeveynler ile normal gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerde psikolojik sağlamlık ve ebeveyn stresi arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilen araştırmanın evrenini çocuk sahibi ebeveynler, örneklemini ise zihinsel engelli çocuğa sahip olup İstanbul'daki rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alan 87 ebeveyn ile normal gelişimli çocuğa sahip 128 ebeveyn olmak üzere toplam 215 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmada Ebeveyn Stres Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, araştırmacı tarafından hazırlanan ve onam alınarak uygulanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde önce normallik testi yapılmış, dağılımın normal olduğu görülmüş ve parametrik testler uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analiz sonuçları SPSS v.23 programı kullanılarak elde edilmiştir. 
Araştırma sonucunda psikolojik sağlamlık değişkeninin ve ebeveyn stresi değişkeninin birbiri üzerinde anlamlı yordayıcı etkiye sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların ebeveyn stresi düzeylerinin çocuğun rehabilitasyon alma süresi açısından istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur. Zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynlerin sosyal destek alması, yakın arkadaş sayısı, aile tarafından desteklenmesi ve sosyo-ekonomik düzeyleri ile psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılmıştır. Zihinsel engelli çocuğa sahip anneler, babalara göre daha yüksek sağlamlık düzeyine sahiptir. Elde edilen bulgular ilgili literatüre uygun olarak tartışılmıştır.

Abstract:
Mental disability includes all kinds of backwardness in the social field, in the level of harmony with the environment or in naming concepts in every developmental stage of the individual after birth (Şen, 2004). Anxiety and hopelessness levels of families with mentally retarded children; It has been observed that it varies depending on criteria such as the severity of the disability in the child and the reaction of the parents to having a disabled child (Uğuz et al., 2004; Doğru, 2008; Coşkun and Akkaş, 2009; Uyaroğlu and Bodur; 2009; Şengül and Baykan, 2013).
In this study, it was aimed to examine the relationships between psychological resilience and parental stress in parents with children with intellectual disability and parents with children with normal development.The universe of the research, which was carried out with the relational screening model, consists of parents with children, and the sample consists of 215 parents, 87 parents with mentally retarded children who receive service from rehabilitation centers in Istanbul and 128 parents with children with normal development. Parental Stress Scale, Short Psychological Resilience Scale, Personal Information Form prepared by the researcher and applied with consent were used in the study. In the analysis of the data, firstly, normality test was performed, it was seen that the distribution was normal and parametric tests were applied. Optained score analysis results SPSS v.23 advanced options.
As a result of the research, it was seen that the psychological resilience variable and the parental stress variable had a significant predictive effect on each other. In addition, it was revealed that the parental stress levels of mothers and fathers with mentally retarded children differed statistically significantly in terms of the rehabilitation period of the child. A significant relationship was found between the social support, number of close friends, support by the family, socio-economic levels and psychological resilience levels of parents with mentally retarded children. Mothers with mentally retarded children have a higher level of resilience than fathers. The findings were discussed in accordance with the relevant literature.