Doğum sonu erken dönemde taburcu edilen anneler için geliştirilen evde bakım hizmet modelinin etkinliğinin incelenmesi
Studying the effectiveness of homecare service model developed for mothers discharged from the hospital in the early postpartum period
Yazar: GÜLTEN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. KAFİYE EROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZETKoç, G., Doğum Sonu Erken Dönemde Taburcu Edilen Anneler İçinGeliştirilen Evde Bakım Hizmet Modelinin Etkinliğinin İncelenmesi, H.Ü.Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği, DoktoraTezi, Ankara, 2005. Çalışma doğum sonu erken dönemde taburcu edilmiş anneleriçin geliştirilen evde bakım hizmet modelinin etkinliğini belirlemek amacıylayapılan müdahale tipi bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemine, T.C. SağlıkBakanlığı Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ndedoğum yapan 50 müdahale, 50 kontrol grubu 100 kadın alınmıştır. Müdahale vekontrol grubunun benzerliği yaş, öğrenim düzeyi, parite, aile tipi ve doğum öncesibakım alma durumuna göre bire-bir eşleştirme yoluyla sağlanmıştır. Veriler,kadınların tanıtıcı özellikleriyle ilgili veri toplama formu, yenidoğanı değerlendirmeve tanılama formu, anneyi değerlendirme ve tanılama formu, anne ve yenidoğanındoğum sonu dönemde yaşadıkları sorunları belirleme formu, Spielberger'inDurumluluk ve Sürekli Kaygı Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri aracılığı iletoplanmıştır. Müdahale grubundaki kadınlarla doğum salonunda çalışılmış, doğumsonu servisinde bakımları yapılmış ve taburculuk eğitimleri verilmiş, doğum sonuikinci gün, yedinci gün, on beşinci gün ve altıncı haftada olmak üzere dört ev ziyaretiyapılarak bakım ve danışmanlık hizmetleri sürdürülmüştür. Kontrol grubu ile doğumsonu servisinde tanışılmış ve daha sonra yine aynı günlerde dört ev ziyareti yapılarakherhangi bir bakım ya da danışmanlık hizmeti verilmeden veriler toplanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik sayular ve Rölatif Risk hesaplaması ve Ki-kare Testi, Fisher'in Kesin Ki-kare Testi, İki Ortalama Arasındaki Farkın ÖnemlilikTestleri kullanılmıştır.Çalışmada, kadınların ve yenidoğanların doğum sonu ilk altı haftalıkdönemde evde sorun yaşama durumları bakımından gruplararası fark istatistikselolarak önemli (p<0.05) bulunmuştur. Kontrol grubundaki kadın ve yenidoğanlarınyaşadıkları sorun sayısının, müdahale grubuna göre iki kat daha fazla olduğu(p<0.05) tespit edilmiştir. Epizyo, loşia ve ağrı ile ilgili sorun yaşama durumlarıbakımından gruplararası fark on beşinci günde, doğum perine ile ilgili sorunyaşanması bakımından ikinci ve yedinci günlerde, meme ve boşaltımla ilgili sorunyaşama durumları ve duygusal sorun, yorgunluk ve uykusuzluk yaşama bakımındanikinci, yedinci, onbeşinci gün ve altıncı haftada önemli (p<0.05) bulunmuştur.Durumluluk kaygı puan ve depresyon ölçeği puan ortalamalarının zaman içindeazaldığı (p<0.05), müdahale grubunda etkili aile planlaması yöntemine başlamasıklığının daha yüksek ve ek besine başlama sıklığının daha düşük olduğubelirlenmiştir (p<0.05). Doğum sonu ilk altı haftada yenidoğanların kilo almadurumları ile doğum sonu altıncı haftada pişik, yedinci günde fizyolojik sarılık,onbeşinci günde yüzde alerji sorunu yaşamaları bakımından gruplararası farkınönemli (p<0.05) olduğu saptanmıştır. Kadınların ve yenidoğanların hastaneyebaşvurma ve hastaneye yatma durumları arasında fark önemsiz (p>0.05)bulunmuştur. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, doğum sonuhastaneden erken taburcu edilen anne ve yenidoğanlar için doğum sonu ilk altıhaftalık dönemde ev ziyaretlerinin yapılması ve ev ziyaretleri planlanırken, ziyaretyapılacak günde en fazla yaşanan sorunlara öncelik verilmesi önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Doğum Sonu Erken Taburculuk, Doğum Sonu Bakım, EvdeBakım, Danışmanlık, Hemşirelik

Abstract:
ABSTRACTKoç, G., Studying The Effectiveness Of Homecare Service Model DevelopedFor Mothers Discharged From The Hospital In The Early Postpartum Period,H.Ü. Institute Of Health Sciences Obstetrics And Gynaecology NursingDoctorate Thesis, Ankara, 2005. This study is an intervention type survey, carriedout to determine the effectiveness of homecare service model developed for mothersdischarged from the hospital in the early postpartum period. In the study sample,there were 100 women, 50 of whom were in the intervention and 50 in the controlgroup who delivered in R.T. Ministry of Health Zekai Tahir Burak Women HealthEducation and Research Hospital. Similarity of the intervention and control groupswas ensured by one-to-one matching. Data was collected by means of data collectionform related to the identifying characteristics of women, newborn assessment anddiagnosis form, mother assessment and diagnosis form, determination form for theproblems experienced by the mother and the newborn in the postpartum period,Spielberg's State-Trait Anxiety Inventory and Beck Depression Inventory. Women inthe intervention group were intervened in the delivery room, they were given care inthe postpartum service and they were given discharge training, care and consultancyservices were continued by conducting four home visits on the first day, seventh day,and fifteenth day and in the sixth week after delivery. The control group wasintroduced in the postpartum service and data were collected without giving any careand consultancy services by conducting four home visits on the same days. In dataassessment, percentage, Risk Ratio, Ki-square Test, Fisher's Exact Ki-square Test,Significant Difference Test Between the Two Means were used.In the study, a statistically significant difference (p<0.05) between groupswas found with regard to the women's and the newborns' state of experiencingproblems at home in the period of post-livery six weeks. It was determined that thenumber of problems experienced by the women and the newborns in the controlgroup were two times (p<0.05) the intervention group. With regard to state ofexperiencing problems related to episio, loshia and pain, the difference betweengroups were found significant (p<0.05) on the fifth day, with regard to experiencingproblems related to delivery perineum on the second and the fifth days, with regardto the state of experiencing problems related to breasts and excretion andexperiencing emotional problems, fatigue and insomnia on the second, seventh,fifteenth days and in the sixth week. It was determined that the state-trait anxietyscore and depression scale score means gradually reduced (p<0.05), the frequency ofstarting an affective family planning method was high and the frequency of startingadditional nutrition was law (p<0.05) in the intervention group. It was determinedthat the difference was significant (p<0.05) between groups with regard toexperiencing problems related to the state of newborns gaining weight in the firstpost-delivery six weeks and diaper rash in the post-delivery sixth week, allergy onthe face on the fifteenth day. The difference between the women's and the newborns'state of applying to a hospital and hospitalization were found insignificant (p>0.05).According to the results attained in the research, it is recommended that the mothersand newborns discharged from the hospital should be visited at home in the period ofthe first post-delivery six week and when planning home visits, problems which aremost experienced on the day of visit should be given priority.Key Words: Postpartum Early Discharge, Postpartum Care, Home Care,Counselling, Nursing