Kullanılabilirlik değerlendirme yöntemlerine dayalı kendinden uyarlamalı bir arayüz tasarım sistemi uygulaması /
Yazar: GÖKHAN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ARSLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Arayüzler = Interfaces ; Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Kullanıcı deneyimi = User experience ; Kullanılabilirlik = Availability ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Zeka geriliği-çocuk = Mentally retarded children

Özet:
Bu çalışma kapsamında, mental retardasyon olan öğrencilerin öğrenme süreçlerini gözlemleyip, bu süreçleri kolaylaştırmaya yardımcı olacak bir uygulamanın geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Ortalamanın önemli derecede altında olan entellektüel işlevselliğe mental retardasyon denmektedir. Mental retardasyon bir diğer ifadeyle Zeka Geriliği, bireylerin toplumsal uyum kapasitesindeki bilişsel (algılama, öğrenme, dikkat, öğrendiklerinden sonuç çıkartarak uygulayabilme becerileri) yetersizlikler olarak tanımlanabilir.
Söz konusu öğrencilerin kişiselleştirilmiş eğitim yöntemleri uygulandığında daha başarılı oldukları ve daha iyi öğrenme becerileri elde ettikleri görülmüştür. Bu tür öğrencilere özel eğitim veren okullarda kişiye göre özelleştirilmiş eğitim yöntemleri uygulanmaktadır.
Mental retardasyon hastalığı olan öğrencilerin öğrenim ve algılama güçlüğü problemleri için özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde öğrencilerin öğrenmelerini kolaylaştıran eğitimler sayesinde öğrencilerin topluma kazandırılması, davranışsal ve iletişim becerilerinin iyileştirilmesi sağlanmaktadır.
Bu tez çalışması kapsamında geliştirilen uygulama ile mental retardasyon hastalığına sahip öğrenciler için hazırlanan soru ekranlarında farklı kriterlere göre öğrencilerin başarı kriterleri ölçülmüştür. 

Bu çalışma kapsamında ayrıca, mental retardasyon teşhisi olan öğrencilerin öğrenme alışkanlıkları insan bilgisayar etkileşimi kuralları çerçevesinde incelenmekte, öğrenme sonuçlarına yönelik iyileştirme olanakları ilgili teknikler kullanılarak analiz edilmekte ve elde edilen sonuçlara göre değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu değerlendirmeler sonucunda da kullanıcı arayüz tasarımı tekniklerini kullanarak, kullanıcılarını zamanla tanıyan ve onların daha kolay öğrenmelerini sağlayacak şekilde, kendi arayüzünü güncelleyen bir uygulama ortaya koyulmuştur. 

Söz konusu uygulama, mental retardasyon tanısı konulmuş ve halen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören öğrenciler tarafından kullanılmış ve elde edilen sonuçlar paylaşılmıştır. Çalışmanın yürütülebilmesi için kullanılmak üzere toplanan veriler ve sonuçların paylaşılması konusunda çocukların velileri, öğretmenleri ve okul müdürlerinden gerekli izinler alınmıştır. 

Çalışma kapsamında 4-25 yaş aralığında, öğrenim çağında ve mental retardasyon tanısı konulan 40 birey  ile gerçekleştirilen uygulamalar sonucunda elde edilen veriler kullanılmış ve sonuçları değerlendirilmiştir. Verileri incelenen bireylerin bazıları hafif, orta ve ağır derecede mental retardasyon tanısı yanında down sendromu ya da  otizm tanısı da konulmuş bireylerdir. 

Yapılan bu çalışma sonucunda kullanıcı deneyimi göz önünde bulundurularak geliştirilmiş ve zamanla kullanıcısını tanıyarak onun öğrenme eğilimine uygun kendi arayüzünü güncelleyen bir uygulama ile öğrenme oranı ve hızının nasıl değişebileceği gözlemlenmiştir.

Abstract:
This study is carried out in order to observe the learning processes of students which have mental retardation disorder, and create an web application to make the learning process of these students which have mental retardation disorder easier.
Intellectual functionality, which is significantly below average, is called mental retardation. mental retardation, in other words, underdeveloped intelligence, can be defined as the cognitive (cognitive, perception, learning, attention, ability to apply inferences from what they have learned) in the social adaptation capacity of individuals.
It is observed that aforementioned students achieved better learning skills and became more successful when customized education methods were applied. Also, in the schools that give these students special education, the customized education methods are practiced.
There are trainings that specialize at the problem of learning and perception difficulty which is given at special education and rehab. centers to ease the learning of the students who has mental retardation disorder. With the help of these trainings, it is aimed to socialize the students, and improve the behavioral and communication skills of them.
Within the scope of this study, the learning habits of students with mental retardation disorder are examined according to different criteria on the question screens prepared for students with mental retardation disease and the improvement of the opportunities and techniques for the learning process.
Taking this fact into account, different variables were calculated in the question screens prepared for these students and the success criteria of the students were measured according to rules of human computer interaction. In accordance with the data which were acquired as a result of these measurements, a new interface alternative was offered to users and the users were observed. Within the scope of this study, the learning habits of students with mental retardation disorder are examined, the improvement opportunities and techniques for learning process are assessed according to analyzed results, and these techniques are implemented to application which is updated it's interface.
This practice was diagnosed by mental retardation and was used by the students who are still studying in special education and rehabilitation centers and the results were shared. Necessary permissions were obtained from the parents, teachers and school principals of the children in order to share the data collected and the results to be used for conducting the study.
In this study, the data obtained as a result of the applications carried out with 40 individuals diagnosed with mental retardation in the age range of 4-25 years, learning age, were used and the results were evaluated. Some of the individuals whose data were examined were diagnosed with mild, moderate and severe mental retardation as well as Down syndrome or autism.
As a result of this study, it has been developed considering the user experience and it has been observed how the learning rate and speed may change with an application that recognizes the user and updates it's own interface in accordance with it's learning tendency.