Lokal ileri evre küçük hücre dışıakciğer kanseri olgularda toraksa küratif radyoterapi uygulamaları sonrası gelişen plevral efüzyon sıklığı ve nedenleri
Locally advanced stage non-small cellthorax curative in cases of lung cancerdeveloping after radiotherapy applicationsfrequency and causes of pleural effusion
Yazar: ALİ KICIR
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Toraks radyoterapisinin başta pnömoni ve fibrozis olmak üzere çeşitli 
akut ve kronik etkilerinin olduğu biliniyor. Ancak RT ilişkili plevral efüzyon ile ilgili
literatür bilgileri kısıtlıdır. Görülme sıklığı, risk faktörleri ve patogenezi ile ilgili hala 
net olarak ortaya konulmuş bir veri bütünü yoktur. Çalışmamızda RT ilişkili plevral 
efüzyon sıklığı, RT protokolü ve tekniği ile ilişkisi, genel ve progresyonsuz 
sağkalıma etkileri araştırılmıştır.
Gereç: Çalışmamız retrospektif olup 2019-2021 yılları arasında hastanemizde 
tanı alan ve takibine hastanemizde devam eden lokal ileri evre (3A/3B/3C) ve 
cerrahiye uygun bulunmayan erken evre (evre 1/evre 2) KHDAK tanılı, toraksa 
küratif RT uygulanan hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, 
malignite ile ilgili verileri, uygulanan RT protokolü ve tekniği, konformal RT dozları 
kayıt edilmiştir. İlgili parametrelerin plevral efüzyon gelişimine etkileri istatistiksel
açıdan incelenmiştir.
Bulgular: Toplamda 2846 vaka taranmış olup dahil edilme ve dışlanma 
kriterlerini karşılayan 150 vaka ile başlamış olup 110 (%73,3) hastada takiplerde 
plevral efüzyon saptanmıştır. Plevral efüzyon saptanan hastalardan 5'inin (%4,5) 
plevral mayi örneklerinin patolojik incelemesinde malignite bulguları görülmesi 
analiz dışına alınmış ve araştırmaya 145 hasta ile devam edildi. %6,9'u (n=10) kadın, 
%93,1'i (n=135) erkektir. Olguların %53,1'i (n=77) 65 yaş altında, %46,9'u (n=68)
65 yaş ve üzerindedir. %73,1'inin (n=106) SCC, %16,6'sının (n=24) adenokanser ve 
%10,3'ünün (n=15) NOS olduğu görülmektedir. %2,06'sı (n=3) TNM evre 1, 
%10,34'ü (n=15) TNM evre 2, %87,58'i (n=127) TNM evre 3 olarak saptanmıştır. 
RT sonrası gelişen efüzyon ile RT protokolü ve RT tekniği arasında anlamlı bir ilişki 
görülmemiştir.
Sonuç: RT sonrası plevral efüzyon sıklığı çalışmamızda %72 olarak 
literatürdeki çoğu çalışmadan yüksek saptanmıştır. Bu çalışma ile RT sonrası plevral 
efüzyonun tahmin edilenden daha sık görüldüğünü belirtmek isteriz. Çalışmamızda 
RT protokolü ile RT tekniği ile plevral efüzyon gelişimi arasında anlamlı ilişki 
saptamadık ancak efüzyon gelişen hastalarda mortalite riski SUV≥15,6 olgularda 2,7 
kat, MLD≥1525 cGy olgularda 7 kat, V20≥%27,4 olgularda ise 3 kat artmış 
saptanmıştır.

Abstract:
Objective: Thoracic radiotherapy is known to have various acute and chronic 
effects, especially pneumonia and fibrosis. However, the literature on RT-related 
pleural effusion is limited. The incidence, risk factors and pathogenesis are still not 
clearly defined. In our study, we investigated the frequency of RT-related pleural 
effusion, its association with RT protocol and technique, and its effects on overall 
and progression-free survival.
Materials: Our retrospective study included patients diagnosed with locally 
advanced (3A/3B/3C) and non-surgical early stage (stage 1/stage 2) NSCLC who 
underwent curative RT to the thorax between 2019 and 2021. Demographic data, 
malignancy-related data, RT protocol and technique, conformal RT doses were 
recorded. The effects of the related parameters on the development of pleural 
effusion were analyzed statistically.
Results: A total of 2846 cases were screened and started with 150 patients 
who met the inclusion and exclusion criteria. Pleural effusion was detected in 110 
(73,3%) patients during follow-up. Of the patients with pleural effusion, 5 (4,5%) 
patients were excluded from the analysis due to malignancy findings in the 
pathologic examination of pleural fluid samples and the study continued with 145 
patients. 6,9% (n=10) were female and 93,1% (n=135) were male. While 53,1% 
(n=77) of the patients were under 65 years of age, 46,9% (n=68) were 65 years of 
age or older. 73,1% (n=106) were SCC, 16,6% (n=24) were adenocarcinoma and 
10,3% (n=15) were NOS. 2,06% (n=3) were TNM stage 1, 10,34% (n=15) were 
TNM stage 2 and 87,58% (n=127) were TNM stage 3. There was no significant 
correlation between effusion after RT and RT protocol or RT technique.
Conclusion: The frequency of pleural effusion after RT was 72% in our 
study, which is higher than most studies in the literature. With this study, we would 
like to emphasize that pleural effusion after RT is more common than expected. In 
our study, we did not find a significant correlation between RT protocol or RT 
technique and the development of pleural effusion; however, in patients with effusion, the mortality risk increased 2,7-fold in patients with SUV≥15,6, 7-fold in 
patients with MLD≥1525 cGy, and 3-fold in patients with V20≥27,4%.