Sinop kıyılarında jelimsi organizmaların mide içeriği ve bazı populasyon parametrelerinin mevsimsel değişimi
Seasonal changes of some population parameters and stomach content of gelatinous organisms in sinop coasts of The Black Sea
Yazar: ZEKİYE BİRİNCİ ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. LEVENT BAT ; YRD. DOÇ. DR. YAKUP ERDEM
Sinop Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Karadeniz'in Sinop kıyılarında Ocak 2008-Aralık 2008 tarihleri arasında yürütülen bu çalışmada jelimsi organizmalardan Aurelia aurita, Mnemiopsis sp., Beroe ovata ve Pleurobrachia pileus türlerinin mevsimsel dağılımı, aylık bolluk ve biyomas değerleri ile bazı populasyon parametreleri belirlenmiş, ayrıca araştırma süresince A. aurita, Mnemiopsis leidyi ve Beroe ovata türlerinin mide içeriği de incelenmiştir.Araştırmada Sinop açıklarında belirlenen 3 istasyondan ve şehir içi mendireği kıyılarından aylık olarak örnekleme yapılarak toplam 236 adet A. aurita, 205 adet M. leidyi ve 105 adet B. ovata bireyinin mide içeriğine bakılmıştır.A. aurita ve M. leidyi'nin ana besin gruplarını baskın olarak Copepoda (%41.7 ve %31.7) ve Mollusca'dan (%21.2 ve %29,6) oluştuğu tespit edilmiştir. A. aurita mide içeriğinde balık yumurta ve larvasının sayısal ve bulunma frekansı oranları %0.8 ve %2.1 hesaplanırken, M. leidyi için bu değerler %0.9 ve %1 olarak tespit edilmiştir. B. ovata'nın zooplankton ile beslenmediği belirlenmiştir.Çalışmada vertikal ve horizontal çekimler sonucunda elde edilen jelimsi organizma miktarlarının istasyonlar arasında istatistiksel açıdan fark göstermediği bulunmuştur (p>0.05). Türlerin mevsimlere bağlı olarak bolluk ve biyomasında farklılıklar gözlenmiştir. Vertikal çekimlerde ortalama jelimsi organizmanın 16.30n/m2 ve 79.90g/m2, horizontalde ise bu değerlerin 0.13n/m3 ve 1.56 g/m3 olduğu bulunmuştur.Vertikal çekimlerde maksimum jelimsi organizma bolluk ve biyomas miktarları 56 n/m2 (ağustos) ve 360 g/m2 (nisan) belirlenmiştir. Horizontalde maksimum bolluk ve biyomas değerleri mart ayında 1.72 n/m3 ve 21.96 g/m3 olarak tespit edilmiştir.Araştırmada 1025 adet A. aurita, 980 adet M. leidyi, 99 adet P. pileus ve 213 adet B. ovata olmak üzere toplam 2317 bireyin boy ve ağırlık ölçümleri yapılmıştır. Türlere ait ortalama boylar sırasıyla 7.6 ? 0.1203 cm, 3.2 ? 0.060 cm, 0.8 ? 0.0173 cm, 3.5 ? 0.0956 cm; genel ortalama ağırlıklar ise 32.3 ? 1.1661 g, 7.3 ? 0.250 g, 0.7 ? 0.0178 g, 4.4 ? 0.3355 g olarak hesaplanmıştır.Türlerin maksimum ve minimum boy uzunlukları A. aurita için: 28 cm ve 1 cm, P. pileus için: 2.1 cm ve 0.2 cm, B. ovata için: 9.5 cm ve 0.7 cm ve M. leidyi için: 10.8 cm ve 0.2 cm olarak tespit edilmiştir. Maksimum ve minimum ağırlıklar ise A. aurita için: 270 g ve 0.2 g, P. pileus için: 1.5 g ve 0.2 g, B. ovata için: 34 g ve 0.5 g ve M. leidyi için: 63 g ve 0.1 g olarak ölçülmüştür.Jelimsi organizma türlerine ait boy-ağırlık ilişkisi denklemi A. aurita için W=0.2895L2.1653, P. pileus için W=0.0757L0.7642, B. ovata için W=0.2508L2.1311, M. leidyi için W=0.7905L1.6406 olarak bulunmuştur.Sonuç olarak, dört jelimsi organizmanın aylara ve mevsimlere bağlı olarak farklı dağılım ve yoğunluğa sahip olduğu, mide içeriği açısından da A. aurita ve M. leidyi `nin beslenme tercihlerinin zooplankton ile balık yumurta ve larvası olduğu ortaya konmuştur. Bu türlerin hem ergin pelajik balıkların besinine ortak olmaları hem de balık yumurta ve larvaları ile beslenmeleri balık stokları üzerinde olumsuz etkilere neden olduğu ve konunun Karadeniz balıkçılığını olumsuz yönde etkilediği düşünülmektedir.

Abstract:
The present study was carried out at the Sinop coast of the Black Sea between January 2008 and December 2008. Seasonal distribution, monthly abundance, biomass value and some population parameters of Aurelia aurita, Mnemiopsis sp., Beroe ovata and Pleubrachia pileus and stomach content of A. aurita, Mnemiopsis sp. and B. ovata were determinated during the study.The main feeding groups of A. aurita and Mnemiopsis sp. were determinated Copepoda (41.7% ve 31.7%) and Mollusca (21.2% ve 29.6%). Frequency and quantitative rate of fish eggs and larvae of A. aurita were calculated in the stomach content as 0.8% and 2.1%, respectively. These values were determined for Mnemiopsis sp. 1% and 0.9%, respectively. On the other hand B. ovata has been identified not feed with zooplankton.In the vertical and horizontal tows, the amount of gelatinous organism was no significant statistically among stations (p> 0.05: Anova). Seasonal differences have been observed in biomass and abundance of species depend on the seasons. Average abundance and biomass of gelatinous organism were determined in the vertical and horizontal tows as 16.30n/m2 and 79.90g/m2; 0.13n/m3 and 1.56 g/m3, respectively.Maximum gelatinous organism abundance and biomass were calculated in vertical tows as 56 n/m2 (August) and 360 g/m2 (April) respectively. In horizontal tows maximum abundance and biomass values were determined in March 1.72 n/m3 and 21.96 g/m3, respectively.In the study, length and weight of total 2317 specimens (1025 A. aurita, 980 Mnemiopsis sp., 99 P. pileus and 213 B. ovata) were measured. Average length and weight of species were calculated as 7.6 ? 0.1203 cm, 3.2 ? 0.060 cm, 0.8 ? 0.0173 cm, 3.5 ? 0.0956 cm; 32.3 ? 1.1661 g 7.3 ? 0.250 g, 0.7 ? 0.0178 g, 4.4 ? 0.3355 g respectively.Maximum and minimum length and weight of A. aurita, P. pileus, B. ovata and Mnemiopsis sp. were determined as 28 cm, 1 cm; 2.1, 0.2 cm; 9.5, 0.7 and 10.8, 0.2 cm, 1.5 g; 0.2 g, 270 g; 0.2 g, 34 g;0.5 g and 63 g; 0.1 g, respectively.Length-weight relationship equation were found as W=0.2895L2.1653 forA. aurita, W=0.0757L0.7642 for P. pileus, W=0.2508L2.1311 for B. ovata and W=0.7905L1.6406 for Mnemiopsis sp.As result four gelatinous organisms has different monthly and seasonally density and distribution. In terms of stomach content, zooplankton, fish eggs and larvae were found as feeding preferences of organisms. These species also are shareholders in the diet of adult pelagic fish and fish eggs and larvae feed to cause adverse effects on fish stocks and affected of Black Sea fisheries are thought.