Kentsel etnisite bağlamında bir kentin demografisini tartışmak: İstanbul Esenyurt ilçesi örneği
Discussing the demographics of a city in the context of urban etnicity: The case of Esenyurt in İstanbul
Yazar: ZELAL KOÇ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ ASLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Demografi = Demography ; Demografik yapı = Demographic structure ; Etnisite = Ethnicity ; Kent kimliği = Urban identity ; Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kimlik = Identity ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Mekan = Space ; Nüfus = Population ; İstanbul-Esenyurt = İstanbul-Esenyurt

Özet:
İstanbul, Cumhuriyetten önce olduğu gibi sonra da Türkiye'nin en fazla nüfusunu barındıran vilayet olma özelliğini taşımaktadır. Ancak şehirde nüfus yoğunluğunun merkez ilçelerden çeperlere kayması görece yeni bir durumdur. Bu durum çeperleri kapsayan ilçelerin nüfuslarını arttırdığı gibi yeni mekânsal yerleşimleri ve idari yapıları da ortaya çıkarmıştır. Bunun en görünür örneği Esenyurt'tur. 1987 yılına kadar Büyükçekmece'ye bağlı bir köy olan Esenyurt, aynı yıl alınan kararın ardından 1989 yılında 6 mahallelik bir belediye olmuş, 2008 yılında ise Kıraç beldesiyle birleştirilerek ilçe olmuştur. Bu süreç itibariyle o kadar hızlı bir kentleşme süreci yaşamıştır ki otuz yılda İstanbul'un nüfus olarak en büyük ilçesi haline gelmiştir. Bugün TÜİK verilerine göre nüfusu 891.120'yi bulan Esenyurt'ta 81 ilin nüfusuna kayıtlı vatandaşın bulunması birçok farklı kültür/kimlik grubunun da burada yaşadığına işaret etmektedir. Esenyurt ayrıca Suriye başta olmak üzere Afganistan, Pakistan, İran gibi ülkelerden Türkiye'ye gelen mülteci, sığınmacı ve düzensiz göçmenlerin de en yoğun şekilde yaşadıkları ilçelerin başında gelmektedir. Böylece sadece Türkiye'nin değil, ülke dışı renklerin de mekânı olma özelliği kazanmıştır. Bu tezin amacı, İstanbul'un en fazla nüfuslu ilçesi olan Esenyurt'un demografik/kültürel yapısını kentsel etnisite bağlamında incelemektir. Bu bakımdan Esenyurt'ta hangi kültür/kimlik gruplarının bir arada yaşadığı, bu grupların yoğunluğu, mekânsal dağılımı, kendi içlerinde, birbirleriyle ve mekânla ilişkileri incelenecek ve bu çeşitliliği etkileyen dinamikler anlaşılmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Istanbul has stayed as the most populous city of Turkey as it also was before the foundation of the Republic. But that the population density of the city has moved from the central districts to the peripheries is a relatively recent phenomenon. While, as a result, the population of the peripheral districts has raised, new spatial settlements and administrative structures has also come into existence. The most evident example is Esenyurt. Being a village attached to Büyükçekmece, after a decision taken in 1987, it became a municipality, in 1989, composed of 6 neighborhoods. In 2008, after combined with the municipality of Kıraç, Esenyurt has experienced, since then, an urbanization process so dramatic that it has become the most populous district of Istanbul in thirty years. The fact that in Esenyurt, whose population today reaches to 891.120 according to the TÜIK, resides the citizens registered in all the 81 cities of Turkey shows that many different cultures and ethnic groups live here. Esenyurt also comes as the first among the districts where the majority of most notably the Syrian but also the Afghan, Pakistani and Iranian refugees, asylum seekers and "irregular" migrants live. Thus, it also becomes the space of colors from outside of the country. The aim of this thesis is to examine the demographic and cultural texture of the most populous district of Istanbul from the perspective of urban ethnicity. As such, it scrutinizes and tries to understand the cultures/ethnic groups living together; their population density and spatial dispersion; their relation among themselves, with each other and with space; and last but not least, the dynamics that affect this diversity.