Tekinsizlik ve bilinçdışı kavramları bağlamında Hans Bellmer, Max Ernst, Renè Magritte'ın yapıtlarının araştırmacı sanat eleştirisi yöntemi ile incelenmesi
The examination of the works of Hans Bellmer, Max Ernst, Renè Magritte with the method of researched art criticism in the context of the uncertainty and the unconscious concepts
Yazar: AYŞENUR AZBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORGA KANTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bellmer, Hans = Bellmer, Hans ; Eleştiri = Criticism ; Ernst, Max = Ernst, Max ; Magritte, Rena = Magritte, Rena ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat eleştirisi = Art criticism ; Sürrealizm = Surrealism ; Tekinsiz = Unconny

Özet:
Freud "Tekinsiz" makalesine sanat, estetik ve psikanaliz arasındaki ilişkiyi düşünerek başlamaktadır. Tekinsiz kavramını, psikanalizin sanat hakkındaki söylediklerinin bir örneği olarak ifade etmek mümkündür. Freudyen düşüncelerin tetikleyici bir etkisinin olduğu avangart sanat hareketi olan Gerçeküstücü akım, bilinçdışının işleyişini görselleştiren yapıt üretiminin mümkün olduğuna inanmaktadır. Bu bağlamda, sanatın yorumlanması ve üretilmesinde, sanat ile sanatçının psikolojisi arasındaki boşluğa bir bağlantı kurmak isteyen bilim insanları bizleri bir sanat yapıtını anlamak ve tanımlamak için psikanalize yönlendirerek çözümleme yapmaya davet etmektedir. 1930'lardan itibaren modern sanatın popüler yöntemlerinden olan "otomatizm" psikanalitik tedavide kullanılan serbest çağrışım yönteminin etkisini taşır. Gerçeküstü sanatçılar tarafından sanatta bilinçdışının yaratıcı etkisini ortaya koymak için kullanılan bir yöntemdir. Yaratıcılığı tetiklemenin tek yolu olarak düşünülen bu yöntem doğrultusunda yapılan araştırma, Gerçeküstü akımın bünyesinde barındırdığı "tekinsizlik" ve "bilinçdışı" kavramlarının pedagojik sanat eleştirisi yöntemi olan, Edmund Burke Feldman'ın "araştırıcı sanat eleştirisi" esas alınarak, Renè Magritte "Özgürlüğün Eşiği", Max Ernst "Sessizliğin Gözü" ve Hans Bellmer "La Poupé" çalışmaları üzerinden örneklendirilerek, yöntem uygulaması ve yapılan analizler ışığında incelenmeye çalışılmıştır. Alandaki eğitimcilere ve öğrencilere eleştirel ve yaratıcı düşünceyi ifade edebilmeleri için özgün katkı yapabilecekleri bir alan sağlamayı hedefleyen bu çalışma, görsel sanatlar eğitiminde kullanılabilmesi için, yapıtın plastik elemanlarının başlıca hangi yöntemler ve amaçlar için kullanıldığını araştırmakta ve kullanılan simge ve sembolleri, eserin üretildiği dönem ve bu dönemde yaşanan toplumsal olaylar çerçevesinde tartışmaktadır.

Abstract:
Freud begins his article "The Uncanny" by considering the relationship between art, aesthetics and psychoanalysis. It is possible to express the concept of the uncanny as an example of what psychoanalysis says about art. The surrealist movement, which is an avant-garde art movement in which Freudian ideas have a triggering effect, believes that it is possible to produce artworks that visualize the functioning of the unconscious. In this context, during the interpretation and production of art, scientists who want to connect the gap between art and the psychology of the artist invite us to analyze by directing us to psychoanalysis in order to understand and define an artwork. "Automatism", which has been one of the popular methods of modern art since the 1930s, carries the influence of the free association method used in psychoanalytic treatment. It is a method used by surreal artists for the revelation of the creative effect of the unconscious in art. The research conducted in line with this method, which is thought to be the only way to trigger creativity, is based on Edmund Burke Feldman's "investigative art criticism", which is the pedagogical art criticism method of the "uncanny" and "unconscious" concepts from the Surreal movement. Rena Magritte's "The Threshold of Freedom", Max Ernst's "Eye of Silence" and Hans Bellmer's "La Poupé" are tried to be examined in the light of method application and analysis. In order to use this method in visual arts education, which aims to provide an area where educators and students in the field can make an original contribution so that they can express critical and creative thinking; it has been discussed that the plastic elements of the work are used mainly with which methods and for what purpose, the symbols used, the period in which the work was produced, and the social events in every aspect. This study, which aims to provide an area where educators and students in the field can make original contributions so that they can express critical and creative thinking, investigates the methods and purposes for which the plastic elements of the work are used; and discusses the symbols used, within the context of the period in which the work was produced and social events experienced in this period.