Stabil kronik obstrüktif akciğer hastalarında beslenme durumu ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutrition status and quality of life in stable chronic obstructive pulmonary disease pati̇ents
Yazar: ELİF ADANUR
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, stabil kronik obstrüktif akciğer hastalarının beslenme durumu ve yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Şubat-Ekim 2016 tarihleri arasında Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ve Ankara Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'ne başvuran 20-65 yaş arası, stabil dönemde olan, dispne ve alevlenme sıklığına göre (GOLD 2011 birleşik sınıflaması) A,B,C ve D grubunda 20'şer hasta olmak üzere toplam 80 erkek KOAH hastası üzerinde yürütülmüştür. Hastaların sosyodemografik bilgileri, 24 saatlik besin tüketim kayıtları ve antropometrik ölçümleri alınmış, biyoelektrik impedans analizi (BİA) yöntemi ile vücut kompozisyonu analiz edilmiştir. Kayıtların yapıldığı aynı gün hastalardan serum albümin ve hemogram analizi için kan örnekleri alınmıştır. Hastalara "Yaşam Kalitesi Ölçeği" (SF-36), "Subjektif Global Değerlendirme" (SGD) formu, Charlson Komorbite İndeksi (CKI), "Uluslararası Fiziksel Aktivite Kaydı (IPAQ)" formu, mMRC Dispne Skalası ve Solunum Fonksiyon Testleri uygulanmıştır. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 58,5 yıldır. Gruplar arasında antropometrik ölçümlerden yağsız vücut kütlesi (YVK) anlamlı olup diğer ölçümlerde anlamlı bir faklılık bulunmamıştır. YVK, C grubundaki hastalarda (54,87±6,41 kg) B grubundaki hastalara (61,93±9,05 kg) göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). SGD sonuçlarına göre şiddetli malnütrisyon en çok D grubunda (%25) görülmektedir (p>0,05). Ağır malnütrisyonlu hastaların birinci saniyedeki zorlu ekspiravar hacim (FEV1) (%40,78±15,70) değeri, iyi beslenmiş hastaların FEV1 (%56,30±16,02) değerinden anlamlı derecede düşüktür (p<0,05). Ağır malnütrisyonlu hastaların son bir yıl içinde geçirdikleri alevlenme sayıları, hafif-orta malnütrisyonlu ve iyi beslenmiş hastalardan anlamlı derecede fazladır (p<0,05). Düşük fiziksel aktivite düzeyine sahip hastaların oranı en az A grubunda (%20) iken, en fazla D grubunda (%65) saptanmıştır (p<0,05). C ve D grubunun serum albümin değerleri (g/dL) A ve B grubunun serum albümin değerinden (g/dL) anlamlı derecede düşük çıkmıştır (p<0,05). Hastaların FEV1 (%) değeri ile albümin (g/dL) değeri arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,321;p=0,004).  Hastaların FEV1 (%) değeri azaldıkça serum nötrofil sayısı (x10.e3/uL) değerinin arttığı (r=-0,285;p=0,010), lenfosit yüzdesi (%) değerinin ise azaldığı (r=0,307;p=0,006) tespit edilmiştir. Yaşam kalitesi ölçeğinde Vitalite puanı, fiziksel komponent puanı ve mental kompenent puanı en düşük olan grup D olup diğer gruplarla arasındaki fark anlamlıdır (p<0,05). Çalışmada hastalığın şiddetli seyrettiği KOAH'lı hastalarda malnütrisyonun daha fazla görüldüğü, ayrıca malnütrisyon varlığında hastalığın şiddetinin ve solunum güçlüğününün daha da arttığı ve bu kısır döngüyle birlikte hastalarda yaşam kalitesinin ve beslenme durumunun bozulduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to evaluate nutritional status and quality of life among stable chronic obstructive pulmonary disease patients. The study was conducted 20 patients in group A, B, C ve D according to the frequency of dyspnea and exacerbation (GOLD 2011 combined classification) of total 80 male COPD patients aged 20-65 years, in the stabilization period, applied to Ankara Gazi University Medical Faculty Hospital and Ankara Atatürk Training and Research Hospital Chest Diseases Clinic between February and October 2016. Sociodemographic information, twenty four hour food consumption and anthropometric measurements were taken from the patients and body composition was analyzed by bioelectric impedance analysis (BIA) method. On the same day when the records were made, blood samples were taken for serum albumin and hemogram analysis. The Patients were applied "Quality of Life Scale" (SF-36), "Subjective Global Assessment" (SGD) form, Charlson Comorbidity Index (CKI), International Physical Activity Record (IPAQ) form, mMRC Dyspnea Scale and Respiratory Function Tests. The average age of the patients in the study is 58,5 years. Among the anthropometric measures, fat free mass (FFM) was significant among the groups and no significant difference was found in other measures. FFM was significantly lower in group C patients (54,87±6,41 kg) than group B patients (61,93±9,05 kg) (p<0,05). According to SGD results, severe malnutrition is mostly seen in group D (25%) (p>0,05). The forced expiratory volume over one second (FEV1) (40,78±15,70%) value of patients with severe malnutrition was significantly lower than the FEV1 (56,30±16,02%) of well-fed patients (p<0,05). The number of exacerbations experienced by patients with severe malnutrition over the past a year is significantly higher than that of mild-to-moderate malnourished and well-fed patients (p<0,05). The proportion of patients with low physical activity level was at least in group A (20%), but most in group D (65%) (p<0,05). Serum albumin values (g/dL) of groups C and D were significantly lower than serum albumin values (g/dL) of group A and group B (p<0,05). A positive and statistically significant correlation was found between FEV1 (%) value and albumin (g/dL) value of the patients (r=0,321;p=0,004). It was found that as the FEV1 (%) value of the patients decreased, the number of serum neutrophils (x10.e3/uL) increased (r=-0,285;p=0,010) and the percent of lymphocytes decreased (r=0,307;p=0,006). Vitalite score, physical component score and mental component score in the quality of life scale were lowest in group D and the difference between the other groups was significant (p<0,05). In the study is concluded that malnutrition is more common in patients with severe COPD and the severity of the disease and respiratory distress are further increased in the presence of malnutrition and with this vicious circle, the quality of life and nutritional status in the patients has also deteriorated.