İstanbul Boğazı'nda seyir emniyetini etkileyen meteorolojik faktörlerin analizi
Analysis of meteorological factors affecting the safety of navigation in the İstanbul Strai̇t
Yazar: ALİ CAN SUR
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN KARA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine ; Meteoroloji = Meteorology
Dizin: Deniz meteorolojisi = Marine meteorology

Özet:
İstanbul Boğazı uluslararası ve yerel deniz trafiğinin yoğun olduğu en tehlikeli dar su yollarından biridir. Boğazın coğrafi özellikleri, deniz trafiği, meteorolojik ve oşinografik koşulları sebebiyle bu alanda meydana gelebilecek herhangi bir deniz kazası, etrafında yaşayan nüfus başta olmak üzere çevresel olumsuzluklara da neden olmaktadır. Bunun yanında herhangi bir sebeple trafiğin süreli olarak durdurulması, geciktirilmesi veya tamamen iptal edilmesi ticari olarak doğrudan veya dolaylı olarak maddi kayıpların meydana gelmesine neden olmaktadır. Bu olumsuzlukların yaşanmaması ve riskin azaltılması kamu ve yerel idareler tarafından önlem alınarak gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada bahsedilen özel durumlar dışında İstanbul Boğazında gemilerin seyrini zorlaştıracak, trafiğin ertelenmesine veya iptal edilmesine neden olabilecek meteorolojik koşullar incelenmiştir. Deniz trafiğini etkileyen en önemli meteorolojik faktörler görüş mesafesi, rüzgâra bağlı dalga yüksekliği ve konvektif hava hareketleridir. Bu meteorolojik parametrelerden dalga yüksekliği rüzgârın esme süresine ve hızına doğrudan bağlı olarak gelişmektedir. Görüş mesafesi genellikle mevsim geçişlerinde meydana gelen sis olayı ile ilişkilidir. Ayrıca konvektif hava olaylarına bağlı olarak da kuvvetli yağış nedeniyle görüş mesafesi kısıtlanabilir. 
Çalışmada İstanbul Boğazı'nda meydana gelen hava olaylarının yılın hangi zamanlarında ve hangi meteorolojik koşullarda meydana geldiği, hangi sınır değerlerde bu iptal ve gecikmelerin yaşandığı ve bu yönde tahmin olasılıkları araştırılmıştır. Bölgenin hakim rüzgâr hızı ve yönü, sıcaklık değerleri, atmosfer basıncı değerleri, nem oranları vb. meteorolojik parametreler birlikte değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, İstanbul Boğazı'ndaki trafiğin iptal edildiği zamanların öncesinde, sürecinde ve sonrasında hangi meteorolojik koşulların geliştiğini belirleyerek gelecekte benzer olayların öngörüsünün yapılabilmesine ve en önemlisi sefer iptal ve erteleme kararlarının zamanında ve uygun aralıklarda alınmasının öngörülmesine destek oluşturacak önerilerde bulunmaktadır.
Çalışma sonucunda İstanbul Boğazı'nın hakim rüzgâr yönü kuzeydoğulu (poyraz) olduğu tespit edilmiştir. Sefer iptallerinin ana sebebinin sis kaynaklı görüş mesafesindeki azalma olduğu tespit edilmiştir. Uzun saatler süren sis hadiselerinde bölgenin yüksek basınç merkezi etkisi altında kaldığı gözlemlenmiştir. Sefer iptallerindeki ikinci ana sebep ise rüzgâr kaynaklıdır. Rüzgâr kaynaklı sefer iptallerinin genellikle güneybatılı (lodos) yönlerde ve 20 km/sa üzerindeki rüzgâr hızlarında olduğu görülmüştür.

Abstract:
İstanbul Strait is one of the most dangerous narrow waterways with heavy international and local marine traffic. Due to its geographical features, maritime traffic, meteorological, and oceanographic conditions, any maritime accident in this area can lead to environmental adversities, especially for the surrounding population. Additionally, any temporary halting, delay, or complete cancellation of traffic for any reason can result in direct or indirect financial losses. These risks are mitigated through preventive measures taken by public and local authorities. This study examines the meteorological conditions that could complicate navigation for ships in the Istanbul Strait, leading to traffic delays or cancellations, aside from the specific situations mentioned. The most significant meteorological factors affecting marine traffic are visibility, wave height due to wind, and convective weather movements. Visibility is often associated with fog, which occurs during seasonal transitions. Wave height is directly influenced by the duration and speed of the wind. Additionally, visibility can be restricted due to heavy rainfall associated with convective weather events.İstanbul Strait is one of the most dangerous narrow waterways with heavy international and local marine traffic. Due to its geographical features, maritime traffic, meteorological, and oceanographic conditions, any maritime accident in this area can lead to environmental adversities, especially for the surrounding population. Additionally, any temporary halting, delay, or complete cancellation of traffic for any reason can result in direct or indirect financial losses. These risks are mitigated through preventive measures taken by public and local authorities. This study examines the meteorological conditions that could complicate navigation for ships in the Istanbul Strait, leading to traffic delays or cancellations, aside from the specific situations mentioned. The most significant meteorological factors affecting marine traffic are visibility, wave height due to wind, and convective weather movements. Visibility is often associated with fog, which occurs during seasonal transitions. Wave height is directly influenced by the duration and speed of the wind. Additionally, visibility can be restricted due to heavy rainfall associated with convective weather events.
The study investigates the times of the year and the meteorological conditions under which weather events in the Istanbul Strait occur, the threshold values at which these cancellations and delays happen, and the probabilities of forecasts in this direction. The prevailing wind speed and direction of the region, temperature values, atmospheric pressure values, humidity rates, etc. meteorological parameters were evaluated together. The results of this study make suggestions that will support the prediction of similar events in the future by determining which meteorological conditions develop before, during and after the times when traffic in the Bosphorus is canceled, and most importantly, the prediction of voyage cancellation and postponement decisions to be taken on time and at appropriate intervals. 
The study found that the prevailing wind direction in the Istanbul Strait is northeasterly (northeast). It was determined that the main reason for voyage cancellations is the reduction in visibility due to fog. During prolonged fog events, the region is observed to be under the influence of a high-pressure center. The second main reason for voyage cancellations is wind. Wind-related cancellations are generally observed with southwesterly (southwester) winds at speeds exceeding 20 km/h.