Makroekonomik göstergelerin savunma harcamaları üzerindeki etkisi ile savunma harcamalarına yönelik toplumsal algının karşılaştırılması: Türkiye analizi
Comparison of the impact of macroeconomic indicators on defense expenditures with social perception towards defense expenditures: Turkey analysis
Yazar: ARZU KIZILKAYA TOKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED KEMAL BOSTAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Toplumsal görüş = Social opinion

Özet:
Yirminci yüzyılda meydana gelen savaşların ve soğuk savaş döneminin sona ermesiyle birlikte güvenlik anlayışının yapısı değişmiş olsa da savunmanın önemi değişmemiş aksine sonraki dönemlerde yaşanan hem terör faaliyetlerindeki artış hem de milli güvenlik politikalarında yapılan yenilikler nedeniyle bu alana yönelik harcamalar artarak devam etmiştir. Küreselleşen dünyada ülkelerin sınır tanımayan etkileşimleri, ülkeler üzerinde hem iç hem de dış tehditlerin varlığını artırmıştır. Bu nedenle günümüz savunma harcamaları, ülke kamu harcamaları içinde en önemli harcama kalemi niteliğinde olup ülke bütçesinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu kapsamda araştırmanın amacı, Türkiye'de makroekonomik göstergelerin savunma harcamaları üzerindeki etkisi ile savunma harcamalarının sosyal boyutuna dayanarak bu harcamalar üzerindeki toplumsal bakış açısının oluşturduğu algıyı karşılaştırmaktır. Bu doğrultuda, araştırma kapsamında öncelikle Türkiye'nin 1994-2024 dönemine ait savunma harcamaları yıllık verileri ile makroekonomik değişkenler (5 farklı değişken) arasındaki etkileşim; "birim kök (ADF ve PP), ARDL sınır testi,  eşbütünleşme, otokorelasyon, uzun ve kısa dönem, nedensellik (Toda-Yamamoto) vb." ekonometrik analiz yöntemleri ile incelenmiştir. Daha sonra savunma harcamalarına yönelik toplumsal bakış açısının ele alınabilmesi için Türkiye genelinde 1024 katılımcı üzerinde anket uygulanmıştır. Anket bulguları ise; "frekans dağılımı, betimleyici istatistik, Reability Analysis (Güvenilirlik Testi- Cronbach Alpha Katsayısı), Chi-square  (Ki-kare testi), Crosstabulation (çapraz tablo) ve korelasyon" istatistiksel yöntemleri ile test edilmiştir. Neticede, uygulanan her iki analiz sonucunda ulaşılan test sonuçları karşılaştırma yapılarak çeşitli açıklamalara yer verilmiş ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Despite the change in the structure of the security concept with the end of twentieth-century wars and the Cold War period, the importance of defense has not diminished. On the contrary, defense spending has continued to increase in recent periods due to both the rise in terrorist activities and innovations in national security policies. In a globalized world, the cross-border interactions of countries have intensified both internal and external threats. Thus, today's defense expenditures represent one of the most significant spending items within public budgets, accounting for a substantial portion of the national budget. The aim of this research is to analyze the impact of macroeconomic indicators on defense expenditures in Turkey and, based on the social dimension of defense spending, to compare the societal perception shaped by these expenditures. In this context, firstly, the interaction between Turkey's annual defense expenditure data for the period 1994-2024 and macroeconomic variables (5 different variables) was examined with econometric analysis methods such as "unit root (ADF and PP), ARDL bounds test, cointegration, autocorrelation, long and short term, causality (Toda-Yamamoto) etc." Then, a survey was conducted on 1024 participants throughout Turkey in order to address the social perspective on defense expenditures. The survey findings were tested with statistical methods such as "frequency distribution, descriptive statistics, Reability Analysis (Reliability Test- Cronbach Alpha Coefficient), Chi-square (Chi-square test), Crosstabulation (cross table) and correlation". As a result, the test results obtained as a result of both analyzes were compared and various explanations were given and suggestions were presented.