Bariatrik cerrahi geçiren hastalarda e-mobil eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin öz-bakım gücü, beden imajı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effects of e-mobile education and counselling services on self-care, body image and quality of life of bariatric surgery patients
Yazar: SEVGİ DENİZ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SEVBAN ARSLAN
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =   ; Danışmanlık = Consulting ; Hasta eğitimi = Patient education ; Mobil uygulama = Mobile application ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery

Özet:
Bu araştırma bariatrik cerrahi geçiren hastalarda, e-mobil eğitim ve danışmanlık hizmetinin öz bakım gücü, beden imajı ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü girişimsel olarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın örneklemini Isparta Şehir Hastanesi Obezite Merkezinde, örneklem seçim kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü 51 (26 uygulama, 25 kontrol) hasta oluşturmuştur. Uygulama grubundaki hastalara, ameliyat öncesinden başlanarak 3 ay boyunca bariatrik cerrahiye özgü geliştirilen mobil uygulama ile e-mobil eğitim ve danışmanlık hizmeti verilmiştir. Araştırmanın verileri literatür doğrultusunda hazırlanan Kişisel bilgi formu, Öz Bakım Gücü, Beden İmajı, Moorehead Ardelt Yaşam Kalitesi II (MA-II) Ölçekleri kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Ki-Kare, Bağımsız Örneklem T testi, Tekrarlı Ölçümlerde ANOVA, Mann-Whitney U ve Friedman testi kullanılmıştır.
Uygulama ve kontrol grubu hastalarının süreçlere göre Öz Bakım Gücü, Beden İmajı, MA-II ve BKİ puan ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Gruplar arasında ameliyat öncesi, 1, 2 ve 3.ay Öz Bakım Gücü, Beden İmajı ve MA-II ölçeği puan ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Gruplar arasında 1., 2.ve 3.ay BKİ ortalamaları açısından uygulama grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir (p<0,05).
Elde edilen bulgular bariatrik cerrahi uygulanan hastalara verilen e-mobil eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin BKİ ölçümlerinde etkili olduğunu ancak öz bakım gücü, beden imajı ve yaşam kalitesi üzerinde etkili olmadığını göstermiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda bariatrik cerrahi sonrası etkin kilo kaybı için mobil sağlık uygulamalarının kullanılması önerilebilir. Ayrıca bariatrik cerrahiye özgü geliştirilen e-mobil uygulamanın etkisini değerlendirmek için daha uzun süren araştırmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
This study was conducted as a randomized controlled trial to determine the effects of e-mobile education and counselling service on self-care agency, body image, and quality of life in patients undergoing bariatric surgery.
The sample of the study consisted of 51 (26 experiment, 25 control) patients who met the sample selection criteria and volunteered to participate in the study in Isparta City Hospital Obesity Center. The patients in the experimental group received e-mobile training and consultancy services with the mobile application developed specifically for bariatric surgery that started before the operation and lasted for 3 months. The data of the study were collected using the Personal Information Form, Self-Care Agency, Body Image, and Moorehead Ardelt Quality of Life II (MA-II) Scales prepared in accordance with the literature. In addition to descriptive statistics, Chi-Square, Independent Samples t-test, Repeated Measures, Mann-Whitney U and Friedman tests were used to evaluate the data.
A statistically significant difference was found in the mean scores of Self-Care Strength, Body Image, MA-II and BMI of the patients in the experimental and control groups according to the processes (p<0.05). There was no statistically significant difference between the groups in terms of preoperative, 1st, 2nd, and 3rd month Self-Care Power, Body Image and MA-II scale mean scores (p>0.05). There was a statistically significant difference between the groups in favour of the experimental group in terms of the 1st, 2nd, and 3rd month BMI averages (p<0.05).
The findings indicated that e-mobile training and counselling services given to patients undergoing bariatric surgery were effective in BMI measurements, but not on self-care power, body image and quality of life. Based on these results, using mobile health applications for effective weight loss after bariatric surgery is recommended. In addition, conducting longer studies to evaluate the effects of the e-mobile application developed specifically for bariatric surgery is recommended.