Orman içi ve kenarı yol ağlarında ekolojik sanat yapıları üzerine araştırmalar
Researches on ecological road structures of road networks within and around forests
Yazar: SERCAN GÜLCİ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EMİN AKAY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ekoloji konusundaki farkındalık nedeniyle toplum doğayı koruma bilinciyle hareket etmektedir. Günümüzde uluslararası sözleşmelerle ve bağlayıcı yasal tedbirlerle bu algı pekiştirilmektedir. Sonuç olarak, doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi, bilimsel araştırmaların seyrini bu yönde değiştirmiş ve ekolojik tabanlı çalışmalara desteği arttırmıştır. Yol ağları, orman kaynaklarının sürdürülebilir yönetimini güvenceye almak için ormanlık alanların içerisinden ve yakın çevrelerinden geçmektedir. Ancak, orman ekosistemleri arasında bariyer etkisi yaparak yaşam alanlarını parçalayan yolların iyileştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yol ağlarının orman ekosistemi üzerinde potansiyel ekolojik etkilerinin azaltılması ve önlenmesi için ileri teknolojiler kullanılarak bazı bilimsel yaklaşımlar sergilenmiştir. Ekosistemin önemli parçalarından olan yaban hayvanlarına ait yaşam alanlarının bozulması, değiştirilmesi, dönüştürülmesi ve kaybolması nedeniyle hayatlarını sağlıklı bir şekilde sürdürememektedirler. Yaban hayvanlarının devamlılığını sağlamak için ekolojik geçitler ve ekolojik sanat yapıları ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, ekolojik geçitler için uygun konumların belirlenmesi ve bu geçitlere uygun ekolojik sanat yapılarının uygulanması hedeflenmiştir. Çoklu disiplinler arası çalışma gerektiren bu yaklaşım, karar destek sistemleri ve geçmiş yıllarda elde edilmiş bilimsel sonuçlarla daha etkin çözümlemeleri ortaya koymayı sağlamaktadır. Ülkemiz için oldukça yeni konulardan olan ekolojik geçitlerin ve ekolojik sanat yapılarının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı Çok Kriterli Değerlendirme (ÇKD) yöntemi kullanılarak modellenebileceği bu araştırma kapsamında değerlendirilmiş ve ortaya konmuştur.

Abstract:
In developed and developing countries public act according to perception of natural conservation due to awareness about ecology. Nowadays, this perception is emphasized by international agreements and legally binding measures. Thus, sustainable management of natural resources has shifted the course of scientific researches and supports on ecological based studies have increased. Road networks pass through and around forested areas in order to ensure sustainable management of forest resources. However, it is very important to improve roads, which cause habitat fragmentation due to barrier effect. A number of scientific approaches, using advanced technologies, have been presented to decrease the potential ecological effects of road networks on forest ecosystem. The wild animals, one of the important parts of ecosystem, face vital problems due to degradations, alterations, conversions, and losses in their habitats. Ecological passages and road structures are considered to guarantee sustainability of wild animals. In this study, it is aimed to determine appropriate locations for ecological passages and to implement suitable ecological road structures on these passages. This approach, which requires multi-interdiscipliner researches, can provide effective solutions by decision support systems and scientific results from previous studies. In this study; it was evaluated and proved that Geographical Information Systems (GIS) based Multi-criteria Evaluation (MCE) method can be used to model ecological passages and ecological road structures that are both new subjects in Turkey.