Obez ergenlerde eritrosit membranı yağ asidi düzeyleri ile beslenme ve insülin direnci arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of relation between  nutrition and insulin resistance with erythrocyte membrane fatty acid levels in obese adolescents
Yazar: ÖMER GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. EDİZ YEŞİLKAYA
GATA / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Ergenlik = Puberty ; Eritrosit membranı = Erythrocyte membrane ; Obezite = Obesity ; Yağ asitleri-doymamış = Fatty acids-unsaturated ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Çocukluk çağı obezitesi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de artan bir halk sağlığı sorunudur. Obezitenin insülin direnci gibi komplikasyonları çocuk ve ergenlerde de görülmeye başlamıştır. Çocukluk çağı obezitesinde genetik ve çevresel faktörler önemli rol oynamaktadır. Çevresel faktörlerin başında sağlıksız beslenme sonucu fazla kalori ve yağ alımı gelmektedir. Bu nedenle fazla kalori ve yağ alımı dökümante edilmelidir. Bu besin tüketim kayıtları ve eritrosit membranı yağ asidi düzeylerinin ölçümü ile yapılabilir. Bu çalışmada obez ergenlerde besin tüketiminin dokümantasyonu ve eritrosit membranı yağ asidi düzeylerinin insülin direnci ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Kesitsel ve vaka-kontrol çalışması olarak planlandı. Çalışmaya 8-18 yaş arası benzer yaş ve cinsiyetteki 95 obez, 40 sağlıklı ergen dahil edildi. Çalışma ve kontrol grubu demografik özellikler, antropometrik ölçümler, biyokimyasal parametreler ve eritrosit membranı yağ asidi düzeyleri açısından karşılaştırıldı. Çalışma grubunda kontrol grubuna göre anne sütü alma süresinin daha kısa olduğu ve ek besinlere geçiş süresinin de daha erken olduğu saptandı. Çalışma grubundaki annelerin ve babaların VKİ?leri kontrol grubuna göre yüksekti. Obezite grubunun aylık gelir durumu kontrol grubuna göre anlamlı yüksek ve TV-bilgisayar başında geçirilen süre kontrol grubuna göre anlamlı derecede fazlaydı. Obezite grubunda VKİ-SDS, bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı, vücut yağ yüzdesi gibi antropometrik ölçüm değerleri anlamlı yüksekti.  Obezite grubunda metabolik sendrom bileşenlerinden trigliserid, LDL-kolesterol, açlık insülin düzeyleri ile HOMA-IR  değerleri, sistolik ve diastolik kan basıncı değerleri kontrol grubuna göre yüksek, HDL-kolesterol düzeyleri düşük saptandı. Obezite grubu ile kontrol grubu arasında besin tüketim kaydı parametreleri açısından anlamlı fark saptanmadı. Eritrosit membranı yağ asidi düzeyleri açısından obezite grubunda kontrol grubuna göre SFA grubu yağ asitlerinden PDA, AiA, LSA düzeyleri MUFA grubu yağ asitlerinden POA düzeyleri yüksek, omega-3 grubu yağ asitlerinden EPA düzeyleri kontrol grubuna göre düşük saptandı. İnsülin direnci olan obezite grubunda kontrol grubuna göre PDA ve POA düzeyleri yüksek, EPA düzeyleri düşük saptandı.  Sonuç olarak ergenlerde besinlerle yağ alımının değerlendirilmesinde yeni yöntemler geliştirilmeli, obezite ve insülin direnci gelişimindeki rollerinden dolayı SFA grubu yağ alımı azaltılmalı, omega-3 grubu yağ alımı arttırılmalıdır. Obez ergenlerde eritrosit membranı yağ asitlerinin obezite ve insülin direnci gelişimi üzerine daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Childhood obesity is an increasing public health problem in our country as well as developed and developing countries. The insulin resistance which is at the center of the metabolic complications of obesity has come to be observed in children and adolescents. Genetic and environmental factors play important role in childhood obesity. Excessive calorie and fat intake due to unhealthy eating are the leading environmental factors so they should be documented by eating habit records and measurement of erythrocyte membrane fatty acid level. In this study it was aimed to document the food consumption and investigate the relationship between erythrocyte membrane fatty acid levels and insulin resistance. The study was planned as a cross-sectional and case-control study. Ninety five obese adolescents between 8-18 years old, and 40 healthy adolescents with similar age and gender were included in the study. Study and the control groups were compared according to demographic features, anthropometrical measurements, biochemical parameters and erythrocyte membrane fatty acid levels. Duration of breastfeeding and the timing of transition to complementary nutrition were shorter in study group than control group. The BMI levels of parents in the study group were higher. In the obese group monthly income and the time spent on TV and computer was significantly higher among obese group. The anthropometric measurements of BMI standard deviation, waist and hip circumference, waist/hip ratio, body fat ratio and metabolic syndrome components of LDL cholesterol, fasting insulin levels, HOMA-IR, systolic and diastolic blood pressure levels were higher and HDL levels were lower in obese group than the control group. Eating record parameters were not different between obese and control groups. Among the SFA group fatty acids, the levels of PDA, AiA, LSA and POA levels in MUFA fatty acid group were higher; EPA levels in omega-3 fatty acid group were lower in obese group than control group. PDA and POA levels were higher and EPA levels were lower in obese group with insulin resistance than control group. Finally, new methods should be improved to measure fat intake in adolescents and SFA group fatty acid intake should be decreased because of its role in the development of obesity and insulin resistance and omega-3 group fatty acid intake should be increased. Large scale studies about the effect of erythrocyte membrane fat acid on obesity and insulin resistance in obese adolescent patients are needed.