Porsuk Çayı su, sediment ve bazı balık türlerinde ağır metal miktarlarının araştırılması
Investigation of heavy metal amounts in water, sediment and some fish species of Porsuk Stream
Yazar: ESENGÜL KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ÇİÇEK ; DOÇ. DR. KAZİM UYSAL
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Kimya = Chemistry ; Zooloji = Zoology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Balık eti = Fish meat ; Su kalitesi = Water quality ; Su kirliliği = Water pollution ; Tatlı su ekolojisi = Freshwater ecology ; Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic ; Çökeller = Sediments

Özet:
Porsuk Çayı, Kütahya ve Eskişehir il sınırlarından geçerek Türkiye'nin önemli su potansiyellerinden bir olan Sakarya Nehri'ni besleyen ve her iki il içinde önemi tartışılmaz bir akarsudur. Özellikle, Eskişehir iline kadar olan kısmının içme ve kullanma suyu havzası olması nedeni ile su kalite çalışmaları ve alınacak tedbirler bölgede bulunan ekosistemlerin sağlığı açısından büyük önem arz etmektedir. Evsel, endüstriyel ve tarımsal atıklarla yoğun bir şekilde kirletilen Porsuk Çayı'nın, kaynağından Sakarya Nehri'yle birleştiği yere kadar olan bölgenin araştırıldığı bu çalışmada, kirletici faktörler dikkate alınarak seçilen istasyonlardan mevsimsel olarak alınan su, sediment ve balık örneklerinde (kas, solungaç ve karaciğer) makro ve mikro element seviyeleri tespit edilmiştir. Ayrıca, Porsuk Çayı su kalitesinin değerlendirilmesi amacı ile fizikokimyasal parametreler de araştırılmıştır. Element analizleri (Pb, As, Hg, Al, Cu, Zn, Mn, Fe, Ni, Cr, Cd, B, Ca, Mg, K, Na, P) ICP-OES cihazı ile yapılmış ve elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Su, sediment ve balık örneklerinden elde edilen sonuçlar ulusal ve uluslararası mevzuatlarda yer alan limit değerlerle karşılaştırılmıştır. Porsuk Çayı'nın kaynağı ile karşılaştırıldığında, Kütahya ve Eskişehir illeri çıkışında yoğun organik ve inorganik kirlilikten dolayı su kalitesinin düştüğü, sediment ve balık dokularında kirlilik yükünün önemli derecede yükseldiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Porsuk Stream passing from the borders of Eskişehir and Kütahya has a significant water supply, feeds Sakarya River which has important water potential in Turkey. In particular, Porsuk Stream is used up to the province of Eskişehir as drinking water and using water basin. Therefore, determination of water quality of Porsuk Stream has a great importance for the health of ecosystems in the region. Porsuk Stream has polluted by domestic, agricultural and industrial wastes. In this study, macro and micro element levels in water, sediment and fish species (muscle, gill and liver) of Porsuk Stream were determined. Stations were selected by taking into account the pollutant factors and water, sediment and fish samples were taken from the stations on the seasonal basis. Also, some important water parameters were investigated in order to determine the water quality of Porsuk Stream. Elements were analyzed (Pb, As, Hg, Cd, Al, Cu, Zn, Mn, Fe, Ni, Cr, B, Ca, Mg, K, Na, P) by ICP-OES method. Obtained data was evaluated via statistical methods. In addition, water, sediment and fish samples obtained from the limit values were compared with results in national and international legislations. Compared with a source of Porsuk Stream, Kütahya and Eskişehir provinces due to the exit of water quality in intensive organic and inorganic pollution decrease, the pollution load of sediment and fish tissues were significantly increased.