Soy bağının tespitinde hızlı DNA teknolojisinin kullanımının değerlendirilmesi /
Yazar: NASİBE YAĞMUR KARTAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ÜNSAL SAPAN
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Genetik = Genetics
Dizin: Adli genetik = Forensic genetics ; DNA analizi = DNA analysis ; Genetik = Genetics ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction

Özet:
Adli bilimlerde biyolojik materyallerin incelenmesi vakanın sonuçlanması için son derece önem arz eder. Biyolojik materyallerden elde edebilen STR bölgeleri bireyleri ilişkilendirmek veya hariç tutmak için rutinde kullanılır.
Adli Bilimlerde, adli bir vaka ve vaka ile ilişkisi olduğu düşünülen kişiler arasındaki ilişkinin kurulması oldukça önemlidir. Bu ilişkinin belirlenmesindeki önemli noktalardan biri, olay yerinden gelen ve referans olarak alınan biyolojik materyallerin hızlı, güvenilir ve doğru bir şekilde analizine ve yorumlanmasına bağlıdır.
Olay yerlerinde adli kanıtların toplanması ve profil elde edilmesi bir dize basamağı içermektedir. Biyolojik materyallerin titizlikle çalışılması için rutinde devam eden çalışma şekilleri göz önünde bulundurulduğunda biyolojik materyallerden elde edilen DNA profillerinin elde edilmesinde iş gücünü azaltmak için iyileştirmeler yapılmaktadır. Rutin analiz basamaklarının sadeleştirilmesi ve entegrasyonu, işlemin sonuçlanma süresini önemli ölçüde kısaltacak ve kontaminasyon riskini azaltacaktır. Adli biyolojinin uygulama sahalarından biri de soy bağı tayinidir. Toplu felaketlerde, soy bağının tespiti davalarında, soy bağı tayini yapılarak kişilerin kimliklendirilmesi sağlanır. Bu tarz adli vakalar, ailelere kısa süre içerisinde sonuç verebilmek ve buna bağlı olarak davaların kısa sürede sonuçlanması açısından oldukça önemlidir. 
Bu amaçlarla sürelerin kısaltılması ve hızlı sonuç verilmesini kolaylaştırmak üzere rutinde kullanılan cihazlara ek olarak geliştirilen Hızlı DNA (Rapid  DNA) ile konvansiyonel işlemler tek basamağa düşürülerek kişi ve kontaminasyon riski azaltılıp ve bununla birlikte 90 dakika gibi kısa bir sürede sonuç vermesi ile de zaman bakımından büyük avantaj sağlanmıştır.
Bu kapsamda hızlı DNA sistemin soy bağı tespitinde kullanılabilirliğinin gösterilmesi amacıyla anne, baba ve çocuktan oluşan 30 aile bu sistem ile kimliklendirilip aynı zamanda günümüzde rutinde kullanılan kapiller elektroforez sistemlerle de çalışılarak sonuçların güvenilirliği test edilmiştir. Bu sayede hızlı kimliklendirme sistemlerinin soy bağının belirlenmesinde kullanılabilirliği olumlu ve olumsuz özellikleri ile tespit edilmiştir.

Abstract:
Examination of biological materials in forensic sciences is extremely important for the conclusion of the case. STR regions that can obtain from biological materials are routinely used to associate or exclude individuals.
In Forensic Sciences, it is very important to establish a relationship between a forensic case and people who are thought to be related to it. One of the important points in determining this relationship depends on the rapid, reliable and accurate analysis and interpretation of biological materials from the scene and taken as reference.
Collecting forensic evidence and profiling at crime scenes involves numerous labor-intensive steps. Considering the routine work patterns for the meticulous study of biological materials, improvements are made to reduce the labor force in obtaining DNA profiles obtained from biological materials. The simplification and integration of routine analysis steps will significantly shorten process turnaround time and reduce the risk of contamination. One of the application areas of forensic biology is determination of ancestry. In collective disasters, lineage cases, lineage analysis is performed to identify individuals. Such judicial cases are very important in terms of being able to give results to families in a short time and, accordingly, to conclude the cases in a short time.
For these purposes, with the RapidHITTM ID device, which was developed in addition to the devices used in routine in order to shorten the times and facilitate rapid results, conventional operations are reduced to a single step, reducing the risk of person and contamination, and providing results in a short time like 90 minutes. 
In this context, 30 families consisting of mother, father and child were identified with this system in order to demonstrate the usability of the RapidHITTM ID system in determining the lineage, and the reliability of the results was tested by working with the conventional systems used in routine today.  In this way, the usability of rapid identification systems in determining the lineage ties has been determined with its positive and negative features.