Yoğun bakım ünitesinde antimikrobiyal ve antifungal ilaç kullanımının klinik eczacı tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of antibacterial and antifungal drug use by clinical pharmacist in the intensive care unit
Yazar: AYŞE ŞEYDA BENLİGİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN DEMİRPOLAT
Erciyes Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antifungal ajanlar = Antifungal agents ; Antimikrobiyal ajanlar = Antimicrobial agents ; Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Enfeksiyonlar = Infections ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Enfeksiyon, dünya çapında yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) önemli bir mortalite ve 
morbiteye sebep olmaktadır. YBÜ'lerde meydana gelen enfeksiyonları yönetmek için 
antibakteriyel ve antifungal ilaçlar sıklıkla kullanılmaktadır. Bu ilaçların uygun 
olmayan dozda kullanımları ölüm, klinik başarısızlık, artan sağlık maliyetleri, 
antimikrobiyal tedavi süresinde ve hastanede kalış süresinde uzama gibi olumsuz 
sonuçlarla ilişkilidir. YBÜ'lerde hastalar klinik durumları nedeniyle polifarmasiye 
maruz kalmaktadırlar ve bu durum ilaç etkileşimlerine neden olmaktadır. Bu tez 
çalışmasında antibakteriyel ve antifungal ilaçların, dozlarının böbrek ve karaciğer 
fonksiyonuna göre uygun olup olmadığının belirlenmesi, tedavi süresi, bu ilaçlarla sık 
karşılaşılan potansiyel ilaç etkileşimlerinin belirlenmesi, bu etkileşimlerin klinik olarak 
anlamlılığının tartışılması amaçlanmıştır. Çalışmaya İç Hastalıkları Yoğun Bakım 
Ünitesine 2019 yılı içerisinde başvuran, en az 72 saat süreyle antibakteriyel ve/veya 
antifungal tedavi verilen 100 hasta alınmıştır. İlaç tedavileri klinik eczacı tarafından 
"Antimikrobiyal İlaç Kullanımını Değerlendirme Formu" ile değerlendirilmiştir.100 
hasta için toplamda 393 antimikrobiyal ilaç profili değerlendirilmiş olup %84,2'si 
antibakteriyel, %15,8'i antifungal ilaçlardı. Değerlendirilen ilaçların %24,2'sinin dozu 
böbrek ve karaciğer fonksiyonuna göre uygun değildi. Hastaların %88'inde 
antibakteriyel ve antifungal ilaçlar ile kullandığı diğer ilaçlar arasında en az bir veri
tabanına göre potansiyel etkileşim vardı. 100 hasta için toplamda 410 potansiyel ilaç 
etkileşimi tespit edilmiş olup 148'i farklı ilaç çiftlerinden oluşmaktadır. Potansiyel 
etkileşimlerin %62,4'ü en az bir veri tabanına göre majör düzeyde bulunmuş olup tedavi 
için risk teşkil etmektedir. Sık karşılaşılan potansiyel etkileşimlerin olası riskleri 
arasında antimikrobiyallerin aditif nefrotoksisitesi, aşırı sedasyon, solunum depresyonu ve QT aralığında uzama yer almaktadır. İlaç doz uygunlukları, potansiyel ilaç 
etkileşimlerin saptanması ve yönetimi konularında klinik eczacının danışmanlık 
yapması hastaların akılcı tedavi almalarına katkıda bulunur ve sağlık bakım hizmetinin 
kalitesini artırır. Aynı zamanda yoğun iş temposunda olan hekimlerin iş yükünü azaltır 
ve ilaçla ilişkili problemlerin saptanması ve yönetimi konusunda farkındalıklarını artırır.

Abstract:
Infection causes significant mortality and morbidity in intensive care units (ICUs) 
worldwide. Antibacterial and antifungal drugs are frequently used to manage infections 
that occur in ICUs. Inappropriate use of these drugs is associated with adverse outcomes 
such as death, clinical failure, increased healthcare costs, and prolonged antimicrobial 
therapy and hospital stay. In ICUs, patients are exposed to polypharmacy due to their 
clinical conditions and this causes drug interactions. In this thesis, it was aimed to 
determine whether the doses of antibacterial and antifungal drugs are appropriate 
according to kidney and liver function, the duration of treatment, the potential drug 
interactions with these drugs, and the clinical significance of these interactions. 100 
patients who applied to the Internal Diseases Intensive Care Unit in 2019 and were 
given antibacterial and/or antifungal treatment for at least 72 hours were included in the 
study. Drug treatments were evaluated by the clinical pharmacist with the 
"Antimicrobial Drug Use Evaluation Form". A total of 393 antimicrobial drug profiles 
were evaluated for 100 patients, of which 84.2% were antibacterial and 15.8% were 
antifungal drugs. The dose of 24.2% of the evaluated drugs was not appropriate 
according to kidney and liver function. According to at least one database, there was a 
potential interaction between antibacterial and antifungal drugs and other drugs used in 
88% of patients. A total of 410 potential drug interactions were identified for 100 
patients, of which 148 consisted of different drug pairs. 62.4% of potential interactions 
were found to be major according to at least one database and pose a risk to treatment. 
Possible risks of common potential interactions include additive nephrotoxicity of 
antimicrobials, over-sedation, respiratory depression and prolongation of the QT 
interval. Clinical pharmacist counseling on drug dosing, detection and management of potential drug interactions contributes to patients' rational treatment and improves the 
quality of health care. At the same time, it reduces the workload of physicians who are 
busy with their work and increases their awareness about the detection and management 
of drug-related problems.