Farabî ve İbn Haldun ekseninde Selçuklu şehir yapısı: İsfahan ve Konya örneği
Seljuk city structure on the axis of Farabi and İbn Khaldun: The example of Isfahan and Konya
Yazar: YAĞMUR TEMUR
Danışman: PROF. DR. TÜLAY METİN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Farabi = Farabi ; Kentsel yapı = Urban structure ; Konya = Konya ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; İbn Haldun = İbn Haldun ; İsfahan = Isfahan ; Şehir anlayışı = Urban understanding

Özet:
Şehir tanımı, değişen ve gelişen dünyada aynı kalmamak ile birlikte çeşitlilik göstermektedir. Her düşünür kendi yaşadığı coğrafya ve dönem üzerine şehri tanımlamaya çalışmıştır. Modern dünyada bir şehri tanımlamak gerekirse; şehir, ekonomik imkanların, ticaret ve sanayileşmenin, eğitim olanaklarının, sosyal faaliyetlerin ve refah düzeyinin yüksek olduğu, yoğun nüfusa sahip üretici ve tüketici toplumu barındıran yaşam alanı anlamına gelmektedir.
Şehir tarihi çalışmaları tarihin çoğu alanına ışık tutmaktadır. Özellikle bir devlet tarafından kurulmuş olan şehir, devletin kültür ve medeniyetini, sosyal ve dinî yapısını, ekonomik alandaki gücünü ve daha pek çok yönünü anlatmaktadır. Bu nedenle bazı ilim adamları ve düşünürler şehir hususunda eserler kalem almışlardır. 
Bu çalışma da şehir üzerine önemli çalışmaları olan Farabî ve İbn Haldun'un şehre yaklaşımı ve bu şehirlerin Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu Devletleri'ndeki yeri, önemi ve gelişimleri üzerinde durulmuş ve sonrasında bu iki devlete başkentlik yapmış olan İsfahan ve Konya şehirleri incelenmiştir. 
Çalışmanın birinci bölümünde "Şehir Nedir?" kavramı açıklanmaya çalışılmış olup, eski Türk devletlerinden Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletleri dönemine kadar şehirler incelenmiştir. Bu şehirlerin önemi ve özellikleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde çalışmanın esasını oluşturan Farabî ve İbn Haldun'un şehre olan yaklaşımları, şehirleri oluşturan toplumun nitelikleri ve yöneticilerinin nasıl olması gerektiği ve şehri kurarken nelere dikkat edilmesi gerektiği gibi hususlara yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde uzun yıllar Selçuklu devletlerine başkentlik yapmış olan İsfahan ve Konya şehirleri çalışılmıştır. Bu iki şehrin, önemi, özellikleri ve Selçuklu dönemindeki gelişim süreçleri ve bu şehirlerdeki mimarî eserler üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Şehir, Selçuklular, Farabî, İbn Haldun, İsfahan, Konya.

Abstract:
The definition of a city varies by periods, and it still changes as the world continues developing and transforming. Philosophers tried to define cities of their own geographical areas and historical periods. Accordingly, definition of a city in today's world be; a living space that hosts economic opportunities, trade and industrialization, provides better educational opportunities, social activities and level of welfare that is densely populated by the consumer society.
City history studies shed light on most areas of history. In particular, a city founded by a state, reflects traces about the culture and manner of civilization of the state, its social and religious structure, its economic power and many other aspects. For this reason, some scientists and philosophers have written works on the imagery of cities. 
In this study, Farabi and Ibn Khaldun's, who had important works on cities, approach to the concept of cities and the roles and importance in Great Seljuk Empire and Sultanate of Rum and the development of these cities were discussed. In this context, cities of Isfahan and Konya, which served as the capitals of these two states, were examined. 
In the first part of the study, the question of "What is a city?" has been tried to be answered and cities that developed between the periods of ancient Turkic states and the Great Seljuk Empire and Sultanate of Rum have been studied. The importance and features of these cities were focused on. In the second part, the approaches of Farabi and Ibn Khaldun to the imagery of cities, which are the basis of the study, and how the characteristics of the societies that make up these cities and their governments should act, and what should be taken into account when building a city were discussed. In the third part of the study, the cities of Isfahan and Konya, which have been the capitals of the Seljukian states for long years, were examined. The importance of these two cities for the Seljuks, the characteristics of the cities and their development processes in the Seljuk period, and the Seljuk monuments in these cities were studied.
KEYWORDS: City, Seljuks, Farabi, Ibn Khaldun, Isfahan, Konya.