Koruma/cephe sağlıklaştırmada çağdaş tasarımlar ve şeffaf/cam malzeme kullanımı
Contemporary designs and the use of transparent/glass materials in conservation/facade rehabilitation
Yazar: BERSU BAŞARANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KUNTER MANİSA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihi yapılar, çağın yaşam biçimine, ihtiyaç ve teknolojisine ayak uyduramadığı için işlevini yitirmekte ve günümüze adaptasyon sağlayamamaktadır. Zorlu çevre koşullarının olduğu ve koruma kavramı bilincinin olmadığı durumlarda, fiziken ayakta kalan yapılar zarar görmekte ve tahrip olmaktadır. Bulunduğu dönemin sosyolojik, ekonomik ve kültürel bağlamının ipuçlarını içeren tarihi yapıları günümüzün yaşam koşullarına uyum sağlaması için korumak gerekir.
19. yüzyıl itibariyle koruma ve restorasyon pratiği ortaya çıkmış, neyin korunması ve nasıl korunması gerektiği konusu mimari pratik içerisinde tartışılmıştır ve günümüzde de tartışılmaya devam etmektedir. İkinci Dünya Savaşı koruma pratiği açısından bir kırılma noktası olmuştur. Belli bir döneme kadar kabul gören rekonstrüksiyon uygulamaları yerine kullanım dönüşümü kavramının kabul görmesiyle birlikte tarihi yapıların restorasyonunda çağdaş tasarımlar/uygulamalar yapılabileceği öngörülmüştür. Çağdaş koruma kavramı ve mimari tasarım arasındaki ilişki sorgulanmaya başlanmıştır. Tarihi yapıların restorasyon sürecinde çağdaş malzemeler kullanılmaya başlanmıştır. Bu malzemelerden biri olan cam, günümüzde hala tarihi yapıların restorasyon uygulamalarında sıklıkla tercih edilmektedir. Bu çalışmada, tarihi yapıların koruma/cephe sağlıklaştırma çalışmaları kapsamında kullanılan şeffaf/cam malzemenin mimari tasarımdaki yerini ve tasarımcıya sağladığı avantajları ortaya koymak amaçlanmaktadır.
Tezin ikinci bölümünde, çağdaş restorasyon anlayışının temel gelişimi, koruma yaklaşımları ve bu yaklaşımlar kapsamında yenileme, yeniden kullanım, kullanım dönüşümü ve sağlıklaştırma/rehabilitasyon gibi temel kavramlar açıklanmıştır. Daha sonra, tarihi yapılarda uygulanan cephe sağlıklaştırma çalışmaları, cephe kabuğunun korunduğu ve farklı bir kabuk uygulanan uygulamalar olmak üzere iki başlığa ayrılmıştır. Uygulamanın amacına yönelik olarak gabarinin korunduğu ve gabarinin değiştiği uygulamalar olmak üzere alt başlıklarda sınıflandırılmıştır. 
Üçüncü bölümde çağdaş koruma projeleri kapsamında üç kıtadan on bir adet cephe sağlıklaştırma projesi incelenmiştir. Yapılan uygulamalarda şeffaf/cam malzeme kullanımının temel tasarım kavramları üzerinden analizi yapılarak hangi tasarım kuramları ile örtüştüğü ortaya koyulmuştur. Çalışmanın sonuçlarında, şeffaf/cam malzemenin özellikleriyle birlikte cephe sağlıklaştırma çalışmaları kapsamında kullanılmasının koruma pratiğine önemli olanaklar sunduğu ve tasarımcıya uygulamalarda esneklik sağladığı vurgulanmaktadır.

Abstract:
Since historical buildings cannot keep up with the lifestyle, needs and technology of the age, they lose their function and cannot adapt to the present. In cases where there are harsh environmental conditions and there is no awareness of the concept of protection, physically surviving structures are damaged and destroyed. It is necessary to protect the historical structures, which contain clues of the sociological, economic and cultural context of the period in which they are located, in order to adapt to today's living conditions.
As of the 19th century, conservation and restoration practice emerged, and the issue of what should be preserved and how should be protected has been discussed and continues to be discussed in architectural practice. The Second World War was a breaking point in terms of conservation practice. It is envisaged that contemporary designs/applications can be made in the restoration of historical buildings with the acceptance of the concept of transformation of use instead of the reconstruction practices that were accepted until a certain period. The relationship between the concept of contemporary conservation and architectural design has begun to be questioned. Contemporary materials have been used in the restoration process of historical buildings. Glass, one of these contemporary materials, is still frequently preferred in restoration applications of historical buildings. In this study, it is aimed to reveal the place of the transparent/glass material used in the protection/facade improvement works of historical buildings in architectural design and the advantages it provides to the designer.
In the second part of the thesis, the basic development of contemporary restoration understanding, conservation approaches and basic concepts such as renewal, re-use, transformation of use and rehabilitation within the scope of these approaches are explained. Afterwards, façade improvement works applied in historical buildings are divided into two titles as applications where the facade shell is preserved and a different shell is applied. It has been classified under sub-headings as applications where the gauge is preserved for the purpose of the application and the gauge is changed.
In the third chapter, eleven façade improvement projects from three continents are examined within the scope of contemporary conservation projects. The use of transparent/glass materials in the applications has been analyzed over the basic design concepts and it has been revealed which design theories overlap. In the results of the study, it is emphasized that the use of transparent/glass material within the scope of façade improvement works offers important opportunities for conservation practice and provides flexibility to the designer in applications.