Ataksi telenjiektazili olguların ve aile bireylerinin nörokognitif düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of neurocognitive levels of patients and parents with ataxia telangiectasia (AT) disease
Yazar: EMEL UYAR
Danışman: PROF. DR. ELİF AYDINER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Alerji-İmmünoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Serebellar ataksi = Cerebellar ataxia

Özet:
Giriş ve Amaç:
Ataksi telejiektazi (AT) kombine immün yetmezlik grubu hastalıklar içinde yer alır.
Bu olgularda, motor fonksiyon bozukluklarının yanı sıra nörokognitif
fonksiyonlarının da bozulduğu bilinmektedir. Literatürde, AT taşıyıcısı bireylerde
immünolojik (immunoglobulin değerleri ve lenfosit alt tip analizi) ve nörokognitif
fonksiyonları değerlendiren yeterli sayıda veri bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu
çalışmada, AT tanılı hasta ve aile bireylerinde nörokognitif ve immünolojik
fonksiyonların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod:
Çalışmaya 26 AT tanılı hasta ve 41 ebeveyn dahil edildi. Hastaların ve ebeveynlerin
retrospektif verileri taranarak klinik, immünolojik ve radyolojik değerlendirmeleri
yapıldı. Onüç hasta ve 18 ebeveyne ise nörokognitif değerlendirme yapıldı.
Bulgular:
Çalışmaya dahil olan hastaların ortalama yaşları 10.7±5.3 yıl iken, ebeveynlerin yaş
ortalaması 36±11 yıl idi. Olguların 25'inde (%96,2) Alfa fetoprotein düzeyi yüksek
saptanırken, taşıyıcıların tümünde normal idi. Mutlak lenfosit sayısı hastalarda
1993±775/mm3 iken taşıyıcılarda 2300±676/mm3 bulundu. Hastaların %37'inde (n: 9)
T lenfositler, %87.5'inde (n: 21) B lenfositlerin düşük olduğu görüldü. Naif Th
hücreler hastaların %87.5'inde (n: 21), naif Ts hücreler ise %83.3'ünde (n: 20)
düşükken, hafıza Th veTs hücreler hastaların %100'ünde (n: 24) yüksek bulundu.
Recent timik emigrant (RTE) hücre %91.2 (n: 21) olguda düşük idi. İlginç olarak
taşıyıcı bireylerde de naif ve hafıza hücrelerinde benzer bulgular saptandı.
XV
Nörokognitif bulgular değerlendirildiğinde, hastaların zeka puanları 62 ± 11,
ebeveynlerin ise 81 ± 10 bulundu. Hastaların tümünde değişik derecelerde zeka
geriliği vardı. Ebeveynlerin ise sadece 3'ü normal zeka düzeyine sahipti. AT
olgularının tümünde, motor beceri, görsel algı ve bellek, el-göz koordinasyonu,
spontan dikkat, dikkatin odaklanması ve sürdürülmesi yetersiz idi. Olguların
%50'sinde soyut düşünce normal iken, %75'inde sosyal yargılama, sözcük dağarcığı
ve aritmetik işlem becerileri bozuk olarak saptandı. Alıcı dil, kelime kavram bilgisi ve
adlandırma yetenekleri yeterli düzeyde idi. Klinik ataksi skoru (BARS) ortalaması
21,7± 6,6 saptandı.
Ebeveynlerin nörokognitif bulgularında soyut düşünce ve muhakeme
kabiliyeti yeterli iken, çalışma belleği %76,5 (n: 13) bireyde yetersiz idi. Bireylerin
%52,9'unun (n: 9) aritmetik işlemleri yapamadıkları, %66,7'sinin (n: 12) görsel motor
algılama ve koordinasyonların yetersiz olduğu, %77,8'inde (n: 14) ise kliniğe
yansımayan organik beyin hasarı bulguları görüldü. Bireylerin çoğunda bellek
süreçleri ve dikkat matrisleri (%82.4, n: 14) bozuk idi. AT'li bir olgunun annesinin
kraniyal görüntülemesinde, serebellar atrofi görüldü. Hasta ve ebeveynler
karşılaştırıldığında, vizyospasial, bellek alanları ve dikkat matrislerindeki bozulma
benzer düzeyde idi (p>0,05).
Sonuç:
Çalışmamızda, AT olgularının ebeveyinlerinde, nörokognitif fonksiyonlarda anlamlı
bozulmalar saptanmıştır. Bu nedenle bu olguların aile taramasına önem verilmeli ve
bu yönden incelenmelidir. Erken tanı ve doğru eğitim, günlük yaşam kalitesinin
arttırılması açısından önemli olabilir.

Abstract:
Background:
Ataxia telangiectasia (AT) is considered in group of Combined Immunodeficiency
diseases. In these cases, as well as neurocognitive function of the motor dysfunction is
known to be disrupted. In literature, there isn't sufficient data to evaluate the
immunological (immunoglobulin levels and lymphocyte subset analysis) and
neurocognitive functions for AT carrier individuals. Therefore, in this study it is
aimed to evaluate neurocognitive levels of patients and parents with Ataxia
telangiectasia (AT) disease.
Materials and Methods:
The study included 26 AT patients and 41 parents. Immunological and radiological
assessments of patients and their parents were performed based on scanning of the
retrospective clinical data. Neurocognitive assessment was made to 13 patients and 18
parents.
Results:
While the average age of patients was 10.7 ± 5.3 years, mean age of the parents was
36 ± 11 years. Twenty five patients (96.2%) showed high levels of alpha-fetoprotein,
whereas, it was normal in all of the carriers. Absolute lymphocyte count was 1993 ±
775 / mm3 in patients where as the carriers were found 2300 ± 676 / mm3
. 37% of
patients (n: 9) were found to be low in T lymphocytes and 87.5% of patients (n: 21)
were found to be low in B lymphocytes. Naive Th cells, in 87.5% (n: 21) of patients
and naive Ts cells in 83.3% (n: 20) were found to be low while, memory Th and Ts
cells were found to be high in 100% of patients. Recent thymic emigrant (RTE) cells,
were low in 91.2% (n: 21) patients. Interestingly, similar findings in naive and
memory cells were detected in carrier individuals as well.
XVII
When assessing neurocognitive findings, intelligence scores of the patients
and parents were found 62 ± 11 and 81 ± 10 respectively. In all patients, varying
degrees of mental retardation were exist. Only 3 of the parents had normal
intelligence level. In all cases, motor skills, visual perception and memory, hand-eye
coordination, spontaneous attention, the focus of attention and sustaining attention
was insufficient. In 50% of cases, abstract thought were normal. Whereas, in 75% of
cases social judgment, vocabulary and arithmetic skills have been found to be
defective. Receptive language, word knowledge and naming concept were adequate.
Ataxia clinical score (BARS) were on average 21.7 ± 6.6.
While abstract thinking and reasoning ability were sufficient in neurocognitive
findings of parents, working memories were insufficient for 76.5% (n: 13) of
individuals. 52.9% of individuals (n: 9) were found to be unable to perform arithmetic
operations. 66.7% of individuals (n: 12) were found to have inadequate visual
perception and motor coordination. In 77.8% of cases (n: 14) showed evidence of
organic brain damage (non-clinical reflection). For most of the individuals (82.4%, n:
14), process of memory and attention matrices were corrupted. In one case, cranial
imaging showed cerebellar atrophy for a mother of an AT patient. When compared to
patients and parents, vizyospasial space, memory and attention impairment were
similar (p>0,05).
Conclusion:
In our study, significant disruptions in neurocognitive function were determined in
parents of AT patients. Therefore, these patients should be given to family screening
and this aspect should be examined. Early diagnosis and proper training can be
important in terms of improving the quality of daily life