Seyyid Mehmed Ali Mesnevî-yi Ma'nevî (281A-320B   arası)   (inceleme-metin-sözlük-tıpkıbasım)
Seyyid Mehmed Ali Mesnevî-yi Manevî (281A-320B  pages) (review-text-dictionary-facsimile edition)
Yazar: BETÜL ZEYBEK
Danışman: PROF. DR. ZİYA AVŞAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Klasik Türk Edebiyatı içerisinde yer alan onlarca mesnevîler arasında hiçbir eser, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin Mesnevî'si kadar şerh konusu olmamıştır.Tarihî medrese ve tekke birikimimizi kendisinde başarılı bir şekilde toplayan bu eser ölçüsünde ikinci bir eser üretemediğimiz için şârihler, bu sahalardaki bilgi ve tecrübe birikimlerini Mesnevî-yi Şerîf münasebetiyle kaleme almışlar ve şerh edebiyatımıza birbirinden değerli şerh külliyatları kazandırmışlardır.
      	Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (M.1207- 1273) Mesnevî'yi  1259- 1264 yılları arasında dikte etmek suretiyle Hüsameddin Çelebi 'ye yazdırmıştır. Altı ciltlik bu eser Farsça olarak kaleme alınmış ve aruzun  "Fâilâtün- Fâilâtün- Fâilün"  vezniyle yazılmıştır. Eserin tamamı 25.618 beyitten oluşmaktadır. Eser, ''İnsan-ı kâmil konumundaki neyin ulaştığı aşk sırrını'' anlatmaktadır. Mârifete karşılık gelen bu aşk anlayışı üzerinde duran eserin asıl iletisi ana vatanından ayrılarak gurbete düşmüş insanın hüsranıdır. Mevlânâ insanı bu ayrılık yurdundan alarak asıl vatanına götüren insan-ı kâmil kimliğindeki neyin söylemleri üzerinde durur.
  	Mesnevî'nin bu niteliğinden dolayı şârihler bu irfanî külliyatın sır ve remizlerini açmak ve onu kendi düşüncesinin sınırları içerisinde göstermek için muhtelif tarz ve biçimlerde şerhler yazmışlardır. Mesnevî'ye Farsça şerhlerin yanısıra çok sayıda manzum, mensur ve ikisinin bir arada olduğu Türkçe şerhler kaleme almışlardır. Bu şerhler ilk on sekiz beyit üzerine Mesnevî'den seçilmiş hikayeler üzerine Mesnevî'nin bazı ciltler üzerine ve tamamının şerhi üzerinedir. Bizim bu çalışmamız Mehmed el-Mevlevî'nin "Mesnevî-yi Ma'nevî" adlı Mesnevî şerhinin "281a-320b" varaklarını konu edinmektedir.
Anahtar Kelimeler: Mevlânâ Celâleddîn Rûmî, Mesnevî-yi  Şerîf, Tasavvuf, Şerh, Mehmed el-Mevlevî.

Abstract:
Among the dozens of mesnevîs in Classical Turkish Literature, no work has been the subject of commentary as much as Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî's Mesnevî. Since we could not produce a second work on the scale of this work, which successfully collected our historical madrasa and lodge accumulation, the poets wrote their knowledge and experience in these fields on the occasion of Mesnevî-yi Şerîf and brought valuable commentary corpus to our commentary literature.
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (M.1207- 1273) dictated Mesnevî to Hüsameddin Çelebi between 1259 and 1264. This six-volume work was written in Persian and in the aruz "Fâilâtün- Fâilâtün- Fâilün" meter. The entire work consists of 25,618 couplets. The work tells "the secret of love reached by what is in the position of a perfect human being". The main message of the work, which focuses on this understanding of love that corresponds to ingenuity, is the disappointment of the person who left his homeland and became a foreign country. Mevlana focuses on the discourses of what is in the identity of the perfect human being that takes people from this land of separation to their true homeland.
Because of this quality of Mesnevî, commentators have written commentaries in various styles and forms in order to reveal the secrets and symbols of this erudite corpus and to show it within the boundaries of their own thought. In addition to the Persian commentaries on Mesnevî, they wrote many Turkish commentaries in verse, prose and a combination of the two. These commentaries are on the first eighteen couplets, on selected stories from Mesnevî, on some volumes of Mesnevî and on the entire commentary. This study of ours is about the pages "281a-320b" of Mehmed el-Mevlevi's Mesnevî commentary called "Mesnevî-yi Ma'nevî".
Key Words: Mevlânâ Celâleddîn Rûmî, Mesnevî-yi Şerîf, Sufism, Commentary, Mehmed el-Mevlevi.