Suriyeli mültecilerin/sığınmacıların organ nakillerinde karşılaşılan etik konular: Türkiye'den nitel bir çalışma
Ethical issues encountered in organ transplants of syrian refugees: a qualitative study from Turkey
Yazar: DENİZ BİRTAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN AKPINAR
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Biyoetik = Bioethics ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, dünya ve ulusal literatürü gözden geçirerek mülteci/sığınmacı/geçici koruma statüsündeki bireylerde organ nakliyle ilgili etik konuları belirlemek; Türkiye'de geçici koruma statüsündeki Suriyeli organ vericileri ve alıcılarının deneyimlerini anlamak ve organ nakli sürecindeki etik konuların Türkiye'deki Suriyeli sığınmacılar açısından görünümünü ortaya koymaktır.
Yöntem: Geçici koruma statüsündeki Suriyeli organ alıcı ve vericilerin deneyimlerini anlamak için fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, bireylerin olayları ve durumları nasıl algıladıklarını anlamak için önemlidir. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve İstanbul Organ ve Doku Nakli Bölge Koordinasyon Merkezi'ne bağlı üç hastanede nakil olan Suriyelilerle görüşülmüştür. Veri analizi tematik analiz kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Araştırmada, katılımcıların nakil süreci öncesi, nakil merkezinde ve nakil sonrası yaşadıkları deneyimlerin üç ana tema altında toplandığı görülmüştür. Suriyeli mültecilerin bu süreçlerde dil bariyeri, serbest hareket kısıtlılığı ve yoksulluk gibi sorunlarla karşılaştıkları belirlenmiştir. Nakil sürecinde alıcı/verici olma kararı ve etik kurul süreci gibi konular da ele alınmıştır.
Sonuç: Geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin organ nakli sürecinde sağlık hizmetlerine erişimde sorunlar yaşadığı, ancak ücretsiz nakil hizmeti ve nakil ekiplerinin yardımseverliği gibi faktörlerin adil erişim açısından olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları uluslararası mülteci sağlığı politikalarına önemli katkılar sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Tıp etiği, canlıdan organ nakli, mülteci, sağlık hizmetlerine erişim, sosyal adalet, savunmasız gruplar

Abstract:
Objective: The aim of this study was to identify ethical issues related to organ transplantation in refugees/asylum seekers/individuals under temporary protection status by reviewing the global and national literature; to understand the experiences of Syrian organ donors and recipients under temporary protection status in Turkey; and to reveal the view of ethical issues in the organ transplantation process from the perspective of Syrian asylum seekers in Turkey.
Method: Phenomenological research method was used to understand the experiences of Syrian organ donors and recipients under temporary protection status. This method is important for understanding how individuals perceive events and situations. In-depth interviews were conducted using semi-structured interview forms and Syrians who received transplants in three hospitals affiliated to the Istanbul Organ and Tissue Transplantation Regional Coordination Center were interviewed. Data analysis was conducted using thematic analysis.
Results: In the study, the experiences of the participants before the transplantation process, at the transplantation center and after the transplantation were grouped under three main themes. It was determined that Syrian refugees faced problems such as language barrier, restriction of free movement and poverty during these processes. During the transplantation process, issues such as the decision to become a donor/recipient and the ethics committee process were also discussed.
Conclusion: Syrians under temporary protection status experience problems in accessing healthcare services during organ transplantation, but factors such as free transplantation services and helpfulness of transplant teams have positive effects on equitable access. The results of this study can make important contributions to international refugee health policies.
Keywords: medical ethics, living donors, refugee, access to healthcare, social justice, vulnerable populations