Süt sığırcılığı desteği alan kooperatif işletmelerinin örgütlenmeye ve kırsal kalkınmaya etkisi: Şanlıurfa ili KASDEP örneği
The effect of cooperative enterprises getting dairy cattle support on organization and rural development: Case of KASDEP of Sanliurfa province
Yazar: GÖNÜL SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. TURAN BİNİCİ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Şanlıurfa kırsalında yoksulluk ve yoksunluğun giderilmesi amacıyla uygulanan Kırsal Alanda Sosyal Destek Projesi'nin (KASDEP) sosyo - kültürel, ekonomik ve örgütlenme üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmada sosyal bilimler saha çalışmalarında sıkça kullanılan; yüz yüze görüşme (anket), odak grup görüşmesi ve gözlem yöntemlerinden faydalanılmıştır. KASDEP uygulaması ile Şanlıurfa'da beş ilçede kurulan toplam 1 364 ortaklı, 16 kooperatife, 3 956 adet kültür ırkı süt sığırı dağıtımı yapılmıştır. Bu projenin toplam bütçesi 32 687 262 TL'dir. Hayvan dağıtımı 2012 yılı itibari ile sona erdirilmiştir. 16 kooperatif yöneticisinin tamamı ve 1 364 kooperatif ortağı arasından basit tesadüfî örnekleme yöntemiyle belirlenen 150 ortak ile anket çalışması yapılmıştır. Çalışmanın amacına ve değişkenlerin yapısına uygun olarak betimsel ve ilişki arayan analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır.  Yapılan saha çalışmasında 5 kooperatifin bazı ortaklarının faal olduğu ve bu 5 kooperatifte toplam 562 adet hayvan varlığının bulunduğu tespit edilmiştir. Birebir ve odak görüşmeleri verilerine göre diğer 11 kooperatifte ise hayvan varlığının bulunmadığı ve kooperatif ortaklarının proje ile ortaya çıkan borçlarını ödeyemedikleri belirlenmiştir. Ayrıca, hali hazır durum itibariyle yasal faiz, resmi kurumlara, yem üreticilerine ve şahıslara olan borçlar nedeniyle; KASDEP uygulamasından faydalanan kooperatiflerin toplam 37 150 000 TL borçlu olduğu belirlenmiştir. KASDEP öncesi 5 580.49 TL olan kooperatif ortağı başına ortalama borcun, bugün 32 940 TL'ye yükselmiş olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun ortaya çıkmasında; KASDEP uygulamasının başlatılmasında Şanlıurfa kırsalında yaşayan kooperatif ortaklarının ekonomik düzeylerinin, sosyal – toplumsal yapının ve kooperatif ortaklarının içinde yaşadıkları toplumun dinamiklerinin dikkate alınmamasının önemli derecede etkisinin bulunduğu söylenebilir. Kooperatif ortakları kendilerine dağıtılan hayvanların bakımı için gerekli asgari masrafları (yem, ilaç, fiziki imkan vb.) karşılayamamıştır. Kooperatifçilik faaliyetlerinin olmazsa olmazı rasyonel düşünen, birey olma niteliğine sahip, katılımcı, girişimci ve örgütlü hareket etme bilincine sahip bireylerdir. Ancak kooperatif ortaklarının tamamına yakınında bu niteliklerin bulunmadığı, kooperatif ortaklarının yarı feodal toplum yapısı içerisinde yaşadıkları için sorgusuz biat ve itaat kültürü ile yetişmiş bireyler olduğu tespit edilmiştir. Bu durum KASDEP uygulamasında istenilen örgütlenme bilincinin yükselmesi ve ortak hareket edebilme kabiliyetinin gelişmesi amacının da gerçekleşmesini engellemiştir. Kooperatif ortaklarının KASDEP uygulamasının başarısızlığına yönelik belirtmiş oldukları unsurlara yönelik yapılan indeks çalışması sonucunda "devlet tarafından sağlanan desteğin yalnızca başlangıçta mevcut olup uygulama sürecinde gerek teknik gerekse girdi sağlanması açısından yetersiz olduğu" tespit edilmiştir. Dolayısıyla KASDEP uygulaması ile Şanlıurfa kırsalında ekonomik, sosyo – kültürel ve kırsal kalkınma alanlarında katkı sağlanamamış, istenilen düzeyde olumlu gelişmeler yaşanmamıştır.

Abstract:
This study was prepared to measure the effects of the Social Support Project at The Rural Area (KASDEP), implemented to eliminate poverty and deprivation, on the socio - cultural, economic and organizational aspects in the rural areas of Şanlıurfa. Face-to-face interviews (survey), focus group interviews and observation methods, used frequently in field studies of social sciences, were utilized in the study. With the implementation of KASDEP, 16 cooperatives with 1 364 partners, established in five districts in Şanlıurfa were provided with 3 956 culture dairy cattle. The total budget of this project is 32 687.262 TL. Livestock distribution had been completed by 2012. Questionnaires were conducted with all directors of the 16 cooperatives and 150 participants selected out of 1 364 cooperative partners by simple random sampling method. Descriptive and relational methods of analysis were employed in line with the purpose of the study and structure of the variables. It has been found in the field study that some partners of 5 cooperatives are still active and that there are 562 livestock in those 5 cooperatives. According to the data of the individual and focus interviews, it has been found that there is no livestock existence in the remaining 11 cooperatives and cooperative partners are not able to pay the debts arising from the project. In addition, due to legal interest and debts to official institutions, feed producers and individuals, it has been found that the cooperatives benefiting from the implementation of KASDEP have already had a debt of 37 150 000 TL. It has also been found that the average debt of the cooperative partner which was 5.580,49 TL before KASDEP has increased to 32 940 TL today. Not considering the economical levels of the cooperative partners living in the rural areas of Şanlıurfa during the implementation of KASDEP, social structure, and the dynamics of the community where cooperative partners live in has a considerable effect on the emergence of this situation. The cooperative partners were unable to afford the minimum costs (feed, medicine, physicalfacilities etc.) necessary for the care of the livestock distributed to them. The minimum requirement of cooperative activities is individuals who have rational thinking, individuality and consciousness to act participatory, entrepreneurial and organized manner. However, it has been observed that almost all of the cooperative partners do not have these qualities, and the cooperative partners are individuals who have grown up with an unquestioned allegiance and obedience culture for they live in a semi-feudal society structure. This has prevented the realization of desired organizational awareness in the implementation of KASDEP and the realization of the ability to develop joint venture. As a result of the index study on the elements of cooperative partners' failure to implement KASDEP, it was determined that "government support is only present at the beginning but insufficient in terms of providing both technical and other input in the implementation process". Therefore, with the implementation of KASDEP, no contribution has been made to economic, socio - cultural and rural development fields in the rural areas of Şanlıurfa and positive outcomes have not achieved at the desired level.