Mekkî sûrelerde mü'min kişiliğin mânevî oluşumu
Spiritual formation of the mu'min's personality in the meccan surahs
Yazar: EŞREF ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SAMİ KILINÇLI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu araştırma "Mekkî Sûrelerde Mü'min Kişiliğin Mânevî Oluşumu" sürecini incelemektedir. Araştırmamızın amacı, mü'min kişiliğin mânevî oluşumunun nasıllığını Mekkî sûrelerde yer alan İslâm'ın bilgi, varlık ve değer anlayışı üzerinden tespit edebilmektir. Hedefi ise, Kur'ân-ı Kerîm'in insanın mânevî gelişim sürecindeki bütüncül yaklaşımının tanıtılmasıdır. 
Araştırma giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın problemi, gerekçesi, amacı, önemi, kapsamı, yöntem ve kaynakları ile araştırmayla ilgili literatüre dair bilgiler sunulmuştur. Birinci bölümde; vahyin nüzûl ortamı, süreci ve insanın eğitimine dair konulara değinilmiştir. İkinci bölümde; müşrik zihniyetin ontolojik, epistemolojik ve ahlâkî yapısı tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde; mü'min kişiliğin ontolojik ve epistemolojik yapısı erken dönem Mekki sûrelerde yer alan bilgiler çerçevesinde incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise; bu zemin üzerine inşa edilen mü'min kişiliğin ahlâkî yapısı ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise araştırmamızda elde ettiğimiz bulgulara yer verilmiştir. Bu bağlamda müşriklerin bir varlık ve bilgi anlayışına sahip oldukları, bu anlayışında onların vahiy karşısındaki tutumlarına ve ahlâkî yapılarına etki ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca Kur'ân-ı Kerîm'in, mü'min kişiliğin mânevî oluşumunda Allah, kâinat, insan, bilgi, varlık, değer konularından hiçbirini ihmal etmeyip bu alanlarda doğru yaklaşımın nasıl olması gerektiğini ortaya koyduğu görülmüştür.
Araştırmamızın Kur'ân-ı Kerîm'e muhatap olan ilk neslin teorik ve pratik inşa sürecine dair yaptığı tespitlerle Kur'ân-ı Kerîm'i anlama çabalarına katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research examines the process of "Spiritual Formation of the Believer's Personality in the Meccan Surahs". The aim of our research is to determine the spiritual formation of the mu'min's personality through the understanding of knowledge, existence and value of İslâm in the Meccan surahs. The aim is to introduce the holistic approach of the Holy Qur'an in the process of human spiritual development.
             The research consists of an introduction, four chapters and a conclusion. In the introduction, the problem, rationale, purpose, importance, scope, methods and sources of the research and information about the literature related to the research are presented. In the first chapter, the environment of the revelation, its process and human education are discussed. In the second chapter, the ontological, epistemological and moral structure of the mushriks mentality was introduced. In the third part, the ontological and epistemological structure of the mu'min's personality is analyzed within the framework of the information contained in the early Meccan surahs.  In the fourth part, the moral structure of the mu'min's personality built on this ground is discussed. In the conclusion, the findings of our research are given. In this context, it has been determined that the mushriks had an understanding of existence and knowledge, and that this understanding affected their attitudes towards revelation and their moral structures. It has also been observed that the Qur'an does not neglect any of the issues of God, universe, human, knowledge, existence, value in the spiritual formation of the mu'min's personality and reveals how the correct approach should be in these areas.
              It is thought that our research will contribute to the efforts to understand the Qur'an al-Karim with its findings on the theoretical and practical construction process of the first generation who were the addressees of the Qur'an al-Karim.