Cerrahi dumanın olumsuz etkilerini azaltmada iki farklı yöntemin karşılaştırılması: Duman filtreleyen elektrokotere karşı çift kat maske kullanımı
Comparison of two different methods to reduce the adverse effects of surgical smoke: Smoke filtering electrocautery versus double layer mask use
Yazar: NURHAN BAĞAÇLI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARAMAN ÖZLÜ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi maske = Surgical mask

Özet:
ÖZET
Cerrahi Dumanın Olumsuz Etkilerini Azaltmada İki Farklı Yöntemin Karşılaştırılması: Duman Filtreleyen Elektrokotere Karşı Çift Kat Maske Kullanımı
Amaç: Bu çalışma cerrahi dumanın olumsuz etkilerini azaltmada kullanılan duman filtreleyen elektrokoter cihazı ile çift kat maske kullanımının etkinliğini belirlemek ve karşılaştırmak amacıyla yapıldı.
 Materyal ve Metot: Araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak yürütüldü. Araştırma Aralık 2023- Ağustos 2024 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Ameliyathane biriminde gerçekleştirildi. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Belirtilen Sağlık Sorunları Anketi" ve kan gazı laboratuvar sonuçlarını kaydetmek için "Uygulama Kayıt Formu" kullanılarak toplandı. Araştırma 108 (36 kontrol grubu, 36 çift kat maske grubu, 36 duman filtreleme sistemi bulunan elektrokoter kullanan) ameliyathane çalışanı ile yürütüldü. 
Bulgular: Grupların tanıtıcı özellikleri açısından istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, grupların değişkenler yönünden benzer özelliklere sahip olduğu belirlendi (p>0.05). Tüm gruplarda cerrahi dumana bağlı görülebilecek sağlık sorunlarının bulunduğu, grupların maruziyet öncesi ve sonrası COHb,  PaO2, pH, Hg değerleri arasında gruplar arası anlamlılık bulunmazken, MetHb, PaCO2, SpO2 değerlerinin gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0.05). 
Duman filtreleme sistemi bulunan elektrokoter cihazı kullanan gruptaki çalışanların duman maruziyeti öncesi ve sonrası COHb, PaO2, Hg değerlerinin düştüğü; çift kat cerrahi maske kullanan grubun COHb, MetHb, PaO2, SpO2, HCO3, SpO2, Hg değerlerinin düştüğü, PaCO2 değerinin ise yükseldiği; kontrol grubunun ise PaO2 ve Hg değerlerinin düştüğü PaCO2 değerinin yükseldiği ve bu değerlerin istatistiksel olarak anlamlılık oluşturacak düzeyde değiştiği saptandı (p<0.05). 
Sonuç: Çalışmaya katılan tüm ameliyathane çalışanlarında cerrahi dumana maruz kalmaya bağlı gelişen sağlık sorunlarının olduğu görüldü. Duman filtreleme sistemi bulunan elektrokoter cihazı kullanan grubun kan gazı değerleri duman maruziyeti sonrası daha az etkilendiği, ancak çift kat maske kullanan grubun değerleri ile kontrol grubunun değerlerinin birbirine daha yakın olduğu görüldü. Bu durum duman filtreleme sistemi bulunan elektrokoter cihazının çift katlı cerrahi maskeye göre daha etkin bir korunma yöntemi olduğunun objektif kanıtıdır.
Anahtar Kelimeler: Cerrahi duman, çift katlı maske, duman filtreleme, elektrokoter

Abstract:
ABSTRACT
Comparison of Two Different Methods to Reduce the Adverse Effects of Surgical Smoke: Smoke Filtering Electrocautery versus Double Layer Mask Use
Aim: This study was conducted to determine and compare the effectiveness of the smoke filtering electrocautery device used to reduce the negative effects of surgical smoke and the use of a double layer mask.
Material and Method: The study was conducted as a randomised controlled experimental study. The study was conducted between December 2023 and August 2024 at Atatürk University Health Research and Application Centre Operating Theatre unit. Data were collected using the Personal Information Form, Specified Health Problems Questionnaire, and the Practice Record Form to record blood gas laboratory results. The study was conducted with 108 operating theatre workers (36 control group, 36 double-layer mask group, 36 using cautery with smoke filtering system). 
           Results:  The descriptive characteristics of the groups were not statistically significant and the groups had similar characteristics in terms of variables (p>0.05). It was determined that all groups had health problems that could be seen due to surgical smoke, there was no statistically significant difference between the groups in terms of COHb, PaO2, pH, Hg values before and after exposure, while the difference between the groups in terms of MetHb, PaCO2, SpO2 values was statistically significant (p<0.05). 
It was found that COHb, PaO2, Hg values decreased before and after smoke exposure in the group using electrocautery device with smoke filtering system; COHb, MetHb, PaO2, SpO2, HCO3, SpO2, Hg values decreased and PaCO2 value increased in the group using double-layer surgical mask; PaCO2 and Hg values decreased and PaCO2 value increased in the control group and these values changed at a statistically significant level (p<0.05).
Conclusion: It was observed that all operating room workers who participated in the study had health problems due to exposure to surgical smoke. The blood gas values of the group using the electrocautery device with smoke filtering system were less affected after smoke exposure, but the values of the group using a double-layer mask and the control group were closer to each other. This is objective evidence that the electrocautery device with smoke filtering system is a more effective protection method than the double-layer surgical mask.
Key Words: Surgical smoke, double-layer mask, smoke filtering, electrocautery