Sağlık hukukunda tıbbi laboratuvar uygulamalarından doğan sorumluluk
Liability due to medical laboratory practices in health law
Yazar: NURCAN ÇETİN YALÇIN
Danışman: PROF. DR. GÜRKAN SERT
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Hukuk = Law ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility

Özet:
Sağlık sisteminin bir parçası olan tıbbi laboratuvarlar, hastaların tanı, tedavi ve takiplerinde önemli rol oynamaktadır. Hastalar açısından bilinen değerinin yanı sıra, halk sağlığı alanında hastalıkların taranması ve izlenmesinde de önemli işlevleri olduğu bilinmektedir. 
Tıbbi laboratuvarlarda her bir süreç potansiyel olarak hataya açıktır ve bu hataların birçoğunun hekimin eylemlerini etkilemesi muhtemeldir. Yapılan araştırmalarda edinilen bulgular, hatalı laboratuvar testi nedeniyle hekimin yanlış tanı koyabileceği ve bunun sonucunda hastanın gereksiz tedavi alabileceği veya gerekli tedaviyi almada gecikme riskiyle karşı karşıya kalabileceği yönündedir. Öte yandan, son  veriler, hasta bakımının laboratuvar test sonuçlarına bağımlı hale geldiğini, laboratuvar testlerinin genellikle gereğinden fazla istendiğini, bunların yanlış amaçlarla kullanıldığını ve test sonuçlarının göz ardı edildiğini veya yanlış yorumlandığını göstermektedir.  
Sunulan bu verilerin yasal sonuçlarını ortaya koymak çalışmamızın odak noktasını oluşturmuştur. Bu kapsamda, öncelikle tıbbi laboratuvar faaliyetini gerçekleştirmenin hukuki dayanakları genel çerçevede incelenmiştir. Tıbbi laboratuvar süreçlerinden kaynaklı hataların neler olabileceği, tıbbı laboratuvar test sürecine dahil olanların yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin ihlali halinde doğacak sorumluluğun kaynakları ve koşulları kamu-özel hukuk açısından değerlendirilmiştir. Yasal koşulların her biri uluslararası sözleşmeler, iç mevzuat ve hukuki düzenlemelerle ortaya konmuştur.

Abstract:
Medical laboratories, as a part of the healthcare system, play a crucial role in the diagnosis, treatment, and monitoring of patients. Besides their significance to individual patient care, they also have important functions in public health by screening and observing diseases. 
In medical laboratories, every process is potentially prone to errors, and many of these errors are likely to affect the physician's actions. Research findings indicate that due to faulty laboratory tests, a physician may make an incorrect diagnosis, which may result in the patient receiving unnecessary treatment or facing delays in obtaining the necessary treatment. Furthermore, recent data show that patient care has become dependent on laboratory test results, laboratory tests are often over-ordered, misused for incorrect purposes, and the results are either ignored or misinterpreted. 
The focus of this study is to reveal the legal implications of these presented data. In this context, firstly, the legal foundations of conducting medical laboratory activities were examined in a general framework. The potential errors arising from medical laboratory processes, the obligations of those involved in the medical laboratory testing process, and the sources and conditions of liability in case of violation of these obligations were evaluated from the perspective of public and private law. Each of the legal conditions has been presented through international conventions, domestic legislation, and legal regulations.