İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde fiil tamlayıcılarının öğretilmesine yönelik göreve dayalı ders malzemeleri geliştirilmesi
Developing task-based course materials for teaching verb complements in teaching Turkish as a second/foreign language
Yazar: İREM ÇEKİÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ALBAYRAK
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkçenin ikinci / yabancı dil olarak öğretiminde dil bilgisi yapıların öğrenimi ve kullanımı aşamasında sorunlar yaşandığı görülmektedir. Buradan yola çıkarak bu araştırmada hem dil öğrenicilerinin hem de öğreticilerin yararlanması ve dil bilgisi yapılarının öğretiminin kolaylaştırılması amacıyla göreve dayalı tasarlanan ders malzemelerinin geliştirilmesi konu edinilmiştir. Nitel araştırma türünde desenlenen bu çalışmada göreve dayalı öğrenme modeline göre A1'den C1 düzeyine kadar tasarlanan ders malzemesi ve etkinlikler, fiiller ve tamlayıcı biçimbirimlerin tespit edilmesi (veri havuzu oluşturma) ve bu veri havuzu içerisinden geçiş sıklığı yüksek olanların etkinlikler içerisine yerleştirilmesi olmak üzere iki aşamada sunulmuştur. Çalışmada öncelikle ikinci / yabancı dil olarak Türkçe öğretimi süreçlerinde sıklıkla tercih edilen ders öğretim setlerindeki metinlerde yer verilen fiiller ve tamlayıcı biçimbirimlerin birlikte kullanım sıklığı SCP 4.0.10 programı ile belirlenmiştir. Ardından bahse konu fiiller ve tamlayıcı biçimbirimler arasından kullanım sıklığı ve yaygınlığına göre temsil gücü yüksek olanlar sınıf içi veya uzaktan öğretim ortamlarına uyarlanabilecek ve aynı zamanda temel dil becerilerinin gelişimini destekleyecek çeşitli öğretim tekniklerinin kullanıldığı etkinliklere dönüştürülmüştür. Hazırlanan taslak etkinlik modelleri Türkçe eğitimi ve eğitim bilimleri alanlarından uzman görüşleri alınarak düzenlenmiştir. Son olarak tasarlanan etkinlikler çeşitli yükseköğretim kurumlarında A1'den C1'e kadar farklı düzeylerde Türkçe öğrenen yabancı öğrenici gruplarına uygulanmıştır. Ardından yarı yapılandırılmış görüşme formu ile etkinliklere dair etkinliğin yararlı olup olmadığına dair öğrenici görüşleri alınarak göreve dayalı ders malzemelerine son şekli verilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Türkçenin ikinci / yabancı dil öğretimi konusunda göreve dayalı ders malzemelerinin dil bilgisi öğretimi üzerinde katkı sağlayacağı görülmüştür.

Abstract:
It is seen that there are problems in learning and using grammatical structures in teaching Turkish as a second/foreign language. Based on this, the study focuses on the development of task-based course materials designed for the benefit of both language learners and instructors and to facilitate the teaching of grammar structures. In this qualitative research study, the course material and activities designed from A1 to C1 level according to the task-based learning model were presented in two stages: determining the verbs and complementary morphemes (creating a data pool) and placing the ones with high frequency of occurrence from this data pool into the activities. In the study, firstly, the frequency of co-use of verbs and complementary morphemes in the texts in the course teaching sets, which are frequently preferred in the processes of teaching Turkish as a second/foreign language, was determined with the SCP 4.0.10 programme. Then, the verbs and phrasal morphemes that exhibit high representation power based on their frequency and prevalence of use were converted into activities that can be tailored for in-person or remote learning settings. These activities also make use of a variety of teaching strategies to assist in the development of foundational language skills. The draft activity models were edited by taking expert opinions from the fields of Turkish education and educational sciences. Finally, the designed activities were applied to groups of foreign learners learning Turkish at different levels from A1 to C1 in various higher education institutions. Then, the task-based course materials were finalized by taking learner opinions on the activities with a semi-structured interview form. As a result of the evaluations, it was seen that task-based course materials will contribute to grammar teaching in second/foreign language teaching of Turkish.