Muhammed b. Ahmed el-'Avfî ve kırâat ilmindeki yeri
Muḥammad b. Aḥmad al-Awfī's life, works and contributions to the science of qirāʾāt
Yazar: HİDAYET AYAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET GÖKDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur’ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
XVI. yüzyılın ikinci yarısında Mısır'da dünyaya gelen ve daha sonra İstanbul'a hicret eden Muhammed b. Ahmed el-'Avfî, kaleme aldığı eserlerle kırâat ilminin Osmanlı Devleti'ndeki gelişimine katkı sağlamış bir âlimdir. Onun sahip olduğu kırâat müktesebatında hocası Ahmed el-Mesyerî'nin rolü oldukça büyüktür. 'Avfî'nin söz konusu ilmî birikimini, yazdığı çok sayıda eser ve dâhil olduğu ilim meclisleri vesilesiyle sonraki nesillere aktardığı müşahede edilmiştir. Onun telifleri, başta el-Cevâhiru'l-mükellele olmak üzere kırâat sahasında istifade edilen kaynak eserler arasına girmiştir. Ayrıca onun mezkûr eseri, Osmanlı coğrafyasında istifade edilen kırâat eğitim ekollerinden biri olan İstanbul tarikine kaynaklık etmiştir. Bu çalışmada 'Avfî'nin hayatı ele alınmış, onun yaşadığı dönem ve öncesinde kırâat ilminin Osmanlı Devleti'ndeki durumuna yer verilmiştir. Çalışmada, kırâat edebiyatına ciddi katkılar sunmasına rağmen kendisi ve telifleri hakkında yeterince malumat bulunmayan 'Avfî'nin bu alandaki behresinin ortaya konulması adına; eserlerinde ele aldığı usûl usûl konularının yanı sıra kırâat ilmiyle alakalı muhtelif konular, kırâat alan yazınının temel kaynaklarıyla mukayese edilmek suretiyle incelenmiştir. Bu bağlamda, çalışmada yer verilen konulara ilişkin 'Avfî'nin tercih ettiği görüşlerin tespit edilmesi araştırmanın temel hedeflerindendir. Sonuç olarak, 'Avfî'nin kırâat ilmine dair farklı konularda yüzü aşkın eser telif ederek bu ilmin Anadolu coğrafyasındaki gelişimine ciddi anlamda katkı sağladığı ve kendisinden sonraki dönemi etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Born in Egypt in the second half of the 16th century and later migrating to Istanbul, Muḥammad b. Aḥmad al-ʿAwfī is a qirāʾāt scholar who contributed to the development of the science of qirāʾāt in the Ottoman Empire with the works he wrote. His profound knowledge of qirāʾāt was greatly influenced by his teachers, especially Aḥmad al-Masyarī. ʿAwfī transmitted his scholarly knowledge to the next generations through the many works he wrote and the scholarly gatherings he attended. As a matter of fact, his works, especially al-Jawāhir al-Mukallala, were included among the books that were utilized in the study of qirāʾāt and included among the source works used in the one of schools of qirāʾāt education known as the ṭarīq of Istanbul in the Ottoman geography. In this study, the life of ʿAwfī is discussed, and the situation of the science of qirāʾāt in the Ottoman Empire during and before his time is included. In this study, in order to reveal the importance of ʿAwfī in this field, about whom and his works are not sufficiently known depth his serious contributions to the qirāʾāt literature; in addition to the uṣūl issues he addressed in his works, various issues related to the science of qirāʾāt were examined by comparing them with the basic sources of the qirāʾāt literature. In this context, determining ʿAwfī's special views on the subjects included in the study is one of the main objectives of the research. As a result, it is seen that ʿAwfī made a great contribution to the development of this science and its transmission to the next generations by writing morte than a hundred works on different subjects related to the science of qirāʾāt.