Türk ve dünya çocuk edebiyatında seçkilerle gülme teorilerinin karşılaştırılması
With choices in Turkish and world children's literature comparison of smile theories
Yazar: SERHAN OLCAY ANILAN
Danışman: DOÇ. DR. ESMA DUMANLI KADIZADE
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gülme = Laughter ; Mizah = Humour ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Çocuk edebiyatı birçok açıdan diğer edebiyat türlerinden farklıdır. Çocukların ve yetişkinlerin dünya tanımı birbirinden ayrıdır. Çocuk kitaplarındaki gülme öğeleri seçiminde özenli davranılması gerekir. Yetişkinlerde kültür ve eğitim bağlamında gülme, bireye göre farklılık gösterirken çocuklarda bu durum çok farklıdır. Çocukların eğitim, kültür farklılıklarının yanında yaşları da gülme öğelerini farklı anlamlandırmasının bir nedenidir. Neye gülünmesi gerektiği her ulusta farklı algılandığı için gülme ögelerinin farklı biçimlerde incelenmesi gerektiği düşünülmektedir. Çalışma kapsamında Türk ve dünya edebiyatında popüler kültürün ürünü olan çocuk edebiyatı kitaplarıyla edebi anlamda kendine yer bulmuş klasik tarzda çocuk kitaplarının örnekleri gülme teorileri esas alınarak incelenmiştir. Böylece gülme, mizah, ironi gibi kavramlara dikkat çekilmesi amaçlanmıştır.
Yazarların yapıtlarını oluştururken çocuklara gülünç gelebilecek kavramların teorik altyapısı olduğu düşünülmektedir. Yapıtlarda gülünç ögelerin yazar tarafından bilinçli bir şekilde kurgulanıp kurgulanmadığı bilinmese de mizahi ögelerin bir teoriyle bağlantısının varlığının ayrılamayacağı kabul edilmektedir. Kurmaca çocuk metinlerindeki mizah ögelerinin teorik bağlamdaki ilişkisi bu çalışmanın temel unsurudur.
Dünyada yaygın olarak üç mizah teorisinin varlığı kabul edilir. Bu teoriler üstünlük, uyuşmazlık ve rahatlamadır. Çalışma kapsamında incelenen Türk edebiyatı seçkilerinde toplam 639 sayfa incelenmiş, 42 mizah teorisi tespit edilmiştir. Dünya edebiyatı seçkilerinde ise toplam 577 sayfa taranmış ve 66 mizah teorisine ulaşılmıştır. Türk ve dünya edebiyatında en çok üstünlük teorisiyle ilgili bulgular olduğu görülmüştür.
Çocuklar için yazılan kitaplarda mizah ögelerine bilinçli olarak yer verilmesi gerektiği uygun görülmüştür. Üstünlük teorisinin başarıyla kurgulandığı kitapların ilgi çekici olabileceği düşünülmektedir. Mizah içerikli kitapların eğiticilik yönü ise kurgunun temelini oluşturmamalıdır.

Abstract:
Children's literature is different from other types of literature in many ways. The definition of the world of children and adults is different from each other. Care should be taken in the selection of laughing items in children's books. While the laughter in the context of culture and education in adults differs according to the individual, this situation is very different in children. In addition to the differences in education and culture, children's age is also a reason why they have different meanings of laughing. Since what to laugh at is perceived differently in each nation, it is thought that elements of laughter should be examined in different ways. Within the study's scope, examples of classical style children's books, which have found a place in Turkish and world literature, children's literature books, which are the products of popular culture, were examined based on laughter theories. Thus, it was aimed to draw attention to concepts such as laughter, humor and irony. It is thought that the concepts that can be ridiculous to children while creating the works of the authors have a theoretical background. Although it is unknown whether the author deliberately constructed the ridiculous elements in the works, it is accepted that the connection of humorous elements with a theory cannot be denied. The relationship of humor elements in children's fictional texts in a theoretical context is the main element of this study.
Three theories of humor are widely accepted in the world. These theories are superiority, sleepiness, and relaxation. A total of 639 pages were examined in the Turkish literature selections reviewed within the study's scope, and 42 humor theories were determined. In the world literature selection, 577 pages were scanned, and 66 humor theories were reached. It has been observed that there are findings mostly related to the theory of superiority in Turkish and world literature.
It was deemed appropriate that humor should be included consciously in books written for children. It is thought that books in which the superiority theory is successfully constructed may be interesting. The educational aspect of humorous books should not be the basis of fiction.