Diyabetik hastalarda koroner sinüs gerginliğinin değerlendirmesi
Evaluation of coronary sinus strain in diabetic patients
Yazar: İBRAHİM HALİL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. UĞUR KEMAL TEZCAN
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Ekokardiyografi = Echocardiography ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Koroner damarlar = Coronary vessels ; Koroner dolaşım = Coronary circulation ; Venler = Veins

Özet:
Diyabetes mellitus; insülin eksikliğinden, insülin etkisine cevabın bozulmasından veya her ikisinden kaynaklanan, hiperglisemi ile seyreden, zamanla mikro ve/veya makrovasküler komplikasyonların eşlik edebildiği kronik metabolik bir hastalıktır. 
Koroner sinüs (CS) ana kalp damar venidir. CS, özellikle farklı kardiyak prosedürler için erişim sağlayan rolü ile klinik olarak önemli bir yapı haline gelmiştir. 
Çalışma ve kontrol grubu; 2013-2016 yılları arasında Celal Bayar Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Polikliniğine başvuranlar arasından seçildi. Çalışma grubu DM tanısı bulunan ve başka kronik hastalığı (KOAH, hipertansiyon, hipertroidi, hipotroidi, kronik inflamatuar hastalıklar, kollajen doku hastalıkları) bulunmayan TTE yapılması için endikasyonu olan hastalar arasından seçildi. Kontrol grubu ise DM tanısı ve kronik hastalığı bulunmayan TTE yapılması için endikasyonu olan hastalar arasından seçildi. Literatüre bakıldığında DM' nin kardiyak arteryel sistem üzerine olan etkileri araştırıldığı ancak venöz sistem üzerine çalışma olmadığı gözlenmektedir. Bu çalışmada DM' nin kardiyak arteryel sistem olduğu kadar venöz sistemde de anjiopatilere neden olduğu düşünülerek kalbin ana venöz damarı olan koroner sinüs değerlendirilmiştir. Primer ölçüm parametreleri olarak koroner sinüs boyutları ve elastikiyeti (CSS) değerlendirilmiştir. Literatüre bakıldığında koroner sinüsün sadece HT ile ilişkisinin araştırıldığı, söz konusu çalışmada hipertansif hastalarda CSS düşük saptandığı bildirilmiştir (129). Bizim çalışmamızda DM' nin kardiyak venöz sistem üzerine etkisi ekokardiyografik olarak CSS üzerinden incelendi, aynı zamanda diğer ekokardiyografik parametler de değerlendirilerek sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırıldı.
Çalışmamızda 49 hasta grubuna karşılık 53 kontrol grubu bulunmaktaydı. Cinsiyetler arasında anlamlı fark yokken yaş açısından anlamlı fark saptandı. Yapılan değerlendirme sonucu DM tanısı bulunan hastalarda koroner sinüs minimum ölçüsü (CSMIN) (p=0.004) de istatistiksel farklılık saptarken koroner sinüs maksimum değeri (CSMAX) (p=0.240) da anlamlı istatistiksel farklılık saptamadı. Bu verilerden yararlanarak hesaplanan koroner sinüs diyastolik değişim (CSDC) (p<0.001) ve koroner sinüs gerginliği (CSS) (p<0.001) de anlamlı farklılık gözlendi.       
Sonuç olarak çalışmamız DM tanılı hastalarda kardiyak arteryel sistemin olduğu gibi kardiyak venöz sisteminde tutulduğu hipotezini desteklemektedir. DM tanılı hastalara yapılan ekokardiyografide kontrol grubuna göre kalbin ana venöz damarı olan koroner sinüsün elastikiyetinde anlamlı azalma görülmektedir. Bu sonuçlarla poliklinik kontrolüne gelen DM tanılı hastalarda kardiyak arteryel sistem değerlendirilmesi yapılırken kardiyak venöz sistem değerlendirilmesi de unutulmamalıdır. Diyabetik retinopatide olduğu gibi kardiyak arteryel sistem etkilenmeden venöz sistemin daha erken dönemde etkilenebileceği gözden kaçırılmamalıdır. Venöz sistemin erken dönemde etkilendiğinin saptanması ile hastaya daha iyi hiperglisemi kontrolü için gerekli müdahaleler yapılabileceği ve arteryel sistemin etkilenme sürecinin uzatılabileceği düşünülebilir. Daha çok hasta sayısının dahil edildiği, DM tanı süresinin dikkate alındığı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Diabetes mellitus is a group of metabolic diseases characterized by hyperglycemia resulting from defects in insulin secretion, insulin action, or both. It is associated with an increased risk of developing macrovascular and microvascular complications, long-term damage, dysfunction, and failure of various organs.
The coronary sinus (CS) is the major coronary vein. CS is an important anatomic landmark and became the gateway for various cardiac procedures. 
The study and the control group had been selected among patients referred to the outpatient clinic of the Celal Bayar University Cardiology Department between 2013 and 2016. Diabetes Mellitus patients without chronic diseases(hypertension, thyroid disease, chronic inflammatory or collagen diseases or chronic pulmonary diseases) referred for transthoracic echocardiography (TTE) had been enrolled in the study group. Patients without diabetes or chronic diseases referred for TTE were assigned to control group. To the best of our knowledge, there are many studies assessing the diabetes related vascular complications on arteries but no studies investigated diabetes related complications on the venous system. This present study assessed the coronary sunus to investigate the hypothesis that venous system could be also affected as the arterial system by diabetes mellitus. The coronary sinus strain(CSS) and the dimensions were the primary parameters assessed in the study. The coronary sinus strain had been evaluated only in hypertension where it was found to be lower compared to healthy subjects (129). Our study evaluated the CSS with echocardiography to investigate the effects of diabetes mellitus on cardiac venous system. Other echocardiographic parameters were also evaluated and compared to healthy control group subjects.
49 diabetic patients and 53 healthy control subjects had been enrolled in the study. There was no statistical difference on gender but on age among the two groups.The coronary sinüs minimum values (CSMIN) were  significantly different between diabetic patients and healthy controls (p: 0,004) while no significant difference was observed on coronary sinus maximal values (CSMAX) . The coronary sinüs diastolic change (CSDC) compted from these measures and the coronary sinüs strain (CSS) values were significantly different between the patients and the healthy controls. (p<0.001 and p<0.001).
The results of this study support the hypothesis that diabetes mellitus may affect the cardiac venous system as well as the cardiac arterial system. Diabetic patients had significantly less strain on the coronary sinus compared to healthy control subjects on echocardiographic evaluation. These findings may suggest to perform the evaluation of cardiac venous system in all diabetic patients referred to outpatient clinics with echocardiography. Moreover, if the venous system impairments precedes the arterial system damages as in diabetic retinopathy, the evaluation of CSS may lead to more agressive glycemia control in diabetic patients with impaired cardiac venous system that would delay the arterial complications of diabetes. Larger studies evaluating the duration of the diabetes mellitus disease of the patients are necessary to confirm our results.