İnşaat emek piyasasının dönüşümü ve inşaat işçilerinin gündelik hayatı: Ankara'daki bir inşaat şantiyesi
Transformation of construction labor market and daily life of construction workers: A construction site in Ankara
Yazar: HALİL ECER
Danışman: PROF. DR. HAYATİ BEŞİRLİ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Dünyadaki kentleşme trendi tüm hızıyla devam ederken kentsel yapılı çevrenin inşası da aynı hızla devam etmektedir. Kentlerin, mevcut düzen içerisinde yoğunluğunun artması aynı zamanda kentsel yapılı çevrenin inşasını dolayısıyla bu inşa esnasında emeği ile sürece katılan inşaat işçilerinin yoğunlaşmasına neden olmaktadır. Emek süreçleri tartışmalarında sıklıkla ele alınan işçi sınıfının kapsamına genellikle fabrika ve maden işçileri girmektedir. Türkiye'de resmi ve gayri resmi sayımlarda sayısı beş milyon civarında olduğu düşünülen inşaat işçileri üzerine sosyolojik perspektifteki çalışmalar kısıtlı kalmıştır. Neo liberal kentleşme pratiği kapsamında kentlerin mekânsal ve sermaye eksenli organizasyonları hükümetlerin politikalarında sıkça ele alınmasına rağmen inşaat işçilerinin bu süreçte görünmez oluşu bu çalışmanın çerçevesini oluşturmaktadır. İnşaat işçilerinin gündelik yaşam pratikleri ve emek süreçlerinde yaşanan dönüşümün sosyolojik çerçevede ele alınması amaçlanmıştır. Bu kapsamda araştırmacının sekiz yıllık inşaat deneyimi ile oto etnografik ve aynı zamanda nitel araştırma yöntemiyle kendini "gurbetçi" olarak tanımlayan ve şantiye alanında çalışan inşaat işçileri ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda inşaat iş piyasasının güvencesiz ve kuralsız yapısından kaynaklı inşaat işçilerinin yaşamın her alanında kırılganlıklarının arttığı gözlenmiştir. İnşaat işçilerinin çoğunlukla Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinden olması çalıştıkları yerlerde sosyal dışlanmaya maruz kaldığı görülmektedir. İnşaat iş piyasasının kuralsız yapısından kaynaklı taşeronlaşmanın yoğun olarak ortaya çıkmıştır. İnşaat işçilerinin inşaat emek piyasasında güvencesiz olarak çalışması iş kazalarından daha fazla etkilenmelerine sebep olmuştur. İnşaat işçilerinin sigorta ücretlerinin düzenli yatırılmamasından kaynaklı emekli olamamaktadırlar. Şantiye alanındaki yaşam koşullarının yetersizliğinden dolayı inşaat işçilerinin hem çalışma koşulları hem de yaşam koşulları zorlaşmaktadır.

Abstract:
While the urbanization trend in the world continues at full speed, the construction of the urban built environment continues at the same speed. The increase in the density of cities within the current order also causes the construction of the urban built environment and therefore the concentration of construction workers who participate in the process with their labor during this construction. The working class, which is frequently discussed in labor process discussions, usually includes factory and mine workers. Studies on construction workers, whose number is thought to be around five million in official and unofficial censuses in Turkey, from a sociological perspective have been limited. Although the spatial and capital-oriented organizations of cities are frequently addressed in government policies within the scope of neo-liberal urbanization practice, the invisibility of construction workers in this process constitutes the framework of this study. It is aimed to address the daily life practices of construction workers and the transformation experienced in their labor processes within a sociological framework. In this context, in-depth interviews were conducted with construction workers who defined themselves as "expatriates" and working in the construction site with the researcher's eight years of construction experience and auto-ethnographic and qualitative research methods. As a result of the findings obtained in the research, it was observed that the vulnerability of construction workers in all areas of life increased due to the insecure and irregular structure of the construction labor market. It is seen that construction workers are mostly from the Eastern and Southeastern Anatolia regions and are exposed to social exclusion in the places where they work. Subcontracting has emerged intensively due to the irregular structure of the construction labor market. The insecure work of construction workers in the construction labor market has caused them to be more affected by work accidents. Construction workers cannot retire due to the fact that their insurance fees are not paid regularly. Due to the inadequacy of living conditions in the construction site, both the working conditions and the living conditions of construction workers are becoming difficult.