Çocuk animasyon film afişlerinde toplumsal cinsiyet rollerinin göstergebilimsel açıdan incelenmesi
Semiotic analysis of gender roles in the posters of animated movies for children
Yazar: GÖRKEM AYGEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRAN BULUT
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Afişler = Posters ; Animasyon filmler = Animation movies ; Film afişleri = Film posters ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Gösterge bilim = Semiotics ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu araştırmada, çocuk animasyon filmleri için tasarlanan afişlerde toplumsal
cinsiyet rolleri göstergebilim ilkeleri kullanılarak incelenmiştir. İnsanoğlu var
olduğundan beri iletişim toplumun önemli bir parçası olmuştur ve çağ ilerledikçe
iletişim de ilerlemeye ve değişmeye devam etmiştir. Günümüzde gelişen teknoloji
nedeni ile farklı kitle iletişim araçları ortaya çıksa da görsel iletişimin tarihi çok eskiye
dayanmaktadır ve günümüzde hala çok sık kullanılmaktadır. Geçmişten günümüze
gelen etkili iletişim araçlarından biri görsel iletişimdir. Kentlerde yaşayan bireylerin
neredeyse her yerde gördüğü afişler görsel, kitle iletişim araçlarından biridir. Bu sebeple
kentlerde yaşayan küçük çocuklar sıklıkla afişlere maruz kalmaktadır. Çocuk
animasyon film afişlerinde dişi bireylere ve er bireylere verilen rollerle, kimi zaman ise
renklerle, küçük çocuklara toplumsal cinsiyet rolleri işlenmektedir. Çocuk animasyon
filmleri için tasarlanan afişlerde renklere, mesleklere cinsiyet yüklenmektedir, afişlerde
genelde dişi bireyler korunmaya muhtaç, güçsüz, tek görevi ev işleri ile ilgilenip
çocuklarını yetiştirmekten ibaretmiş gibi betimlenmiştir. Er bireyler ise farklı meslek
kollarında çalışan, güçlü, maceracı, korumacı, başarılı, bilimden ve teknolojiden
anlayan bireyler olarak betimlenmiştir. İncelenen çocuk animasyon film afişlerinde , er
bireylere hizmet eden ve çıkarlarını koruyan göstergeler tespit edilmiştir ve bu
göstergeler, göstergebilim yöntemi ile yorumlanmıştır. Görsel göstergebilim,
görüntünün içinde yatan anlamları irdeler ve özünde ne anlattığını ortaya koyar. Çocuk
animasyon film afişleri dikkatli incelendiğinde renklerle, biçimlerle ve çocukların fark
edemeyeceği göstergelerle çocuklara toplumsal cinsiyet rollerinin öğretilmesinin bir
problem durumu olduğunun farkına varılmıştır ve bu problemin önüne geçilip bir
farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır. Sosyal bilimler ve psikoloji alanında bu
problem durumuna ilişkin yeterince çalışma yapılmasına karşın çocuklara yönelik
tasarlanan afişlerde bu konuyu ele alan yeterince çalışma olmadığı fark edilmiştir. Bu
sebeple alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışma 2004-2021 yılları arasında
Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Kanada, Güney Kore, Çek Cumhuriyeti, İspanya,
Danimarka, Fransa, Ukrayna, Rusya, Avustralya, Avusturya, Almanya ve Türkiye'de
tasarlanan çocuk animasyon film afişleri ile sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Afiş, Animasyon Filmleri, Görsel İletişim, Gösterge, İletişim

Abstract:
In this thesis, social gender roles in posters designed for animated films for
children have been studied making use of the principles of semiotics. Communication
has been an important element in the society since the existence of human beings and
has continued to shift and progress over time throughout the ages. Although various
devices of mass media have emerged owing to the developments in technology, the
history of visual communication dates back to the ancient times; and nowadays, it has
still been frequently used. One of the effective means of communication that is extant is
visual communication. Posters, which are seen almost everywhere by those living in
cities, are one of the visual mass media. For this reason, young children living in cities
are frequently exposed to posters. In the posters of the animated movies for children,
social gender roles are imposed on young children by means of the roles attributed to
both male and female individuals, and sometimes by means of colors. It has been
observed that in the posters designed for animations for children, gender is attributed to
colors and occupations. Generally, female individuals, in these posters, are depicted as
if they were feeble and in need of protection, and as if their only duty were to do the
chores at home and raise their children. Male individuals, on the other hand, are
portrayed as ones that are able to work in different professions, as strong, adventurous,
protective, successful, and also as people who are good at science and technology. It has
been found out that, in the studied posters of children's animations, some signs serve
the male individuals and protect their interests; and as such, these signs have been
interpreted by means of the methods in semiotics. Visual semiotics examines the
meanings that lie within the image and reveals what the image denotes in its essence.
When posters for children's animated movies are examined in detail, it has been
observed that that teaching children gender roles with colors, shapes and signs in a way
that children cannot notice is a problem; and for this reason, it has been aimed to
prevent arousing this problem and thus to create an awareness. Although there are
enough studies about this problem in the fields of psychology and other social sciences,
it has been noticed that there are not enough studies on this issue in respect of posters
designed for children's animations. For this reason, it is thought that this thesis will
contribute to the field. The study has been limited to the posters of children's animated movies designed in the USA, England, Canada, South Korea, Czech Republic, Spain, Denmark, France, Ukraine, Mexico, Australia, Austria, Germany and Turkey between 2004-2021.

Key Words: Poster, Animated Films, Semiotics, Communication, Sign, Visual Communication