Ortaokul 6, 7, 8. sınıf öğrencilerinin sözlü ve yazılı anlatımlarında ağız özelliklerini kullanım durumları
Secondary 6, 7, 8. students of verbal and written dialects features the use cases in expression
Yazar: FATMA ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. KEMALETTİN DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu ağızları = Anatolia dialects ; Ağızlar = Dialects ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sözlü anlatım = Oral narrative ; Tokat = Tokat ; Türkçe = Turkish ; Yazılı anlatım = Written expression

Özet:
Çocuk doğumdan itibaren çevresiyle etkili iletişim içerisinde olur. Annesinden ve yakın çevresinden ana dilini öğrenmeye başlar. Bu nedenle içinde yaşadığı çevrenin dili ile ana dilini şekillendirir. Okul hayatında ise standart Türkçe ile tanışır. Okullarda Türkçe öğretimi ile öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanmaları hedeflenmektedir. Yaşadıkları yörenin ağız özelliklerini yazılı ve sözlü anlatımlarında kullanan öğrenciler doğru iletişim kurmakta güçlük çekebilmektedirler. Bu araştırmanın amacı 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin sözlü ve yazılı anlatımlarında ağız özelliklerini kullanım durumlarının ne düzeyde olduğunu belirlemek ve bunlara yönelik çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma kapsamında Tokat yöresinde belirlenen üç ortaokuldaki 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin ağız özelliği taşıyan yazılı anlatımdaki kelimeleri ayrı tasnif edilmiştir. Bu tasniflerden tekrarlanan kelimeler düşülerek sözlü ve yazılı anlatım karşılaştırması yapılmıştır. Araştırmada verilerin toplanması ve tasnifi bittikten sonra verilerin frekans dağılımı ve yüzde tabloları hazırlanmıştır. Bu tablolardan yola çıkarak bulgu, tartışma ve öneriler tespit edilmiştir.
Yapılan çalışmada öğrencilerin ağız özelliklerine sözlü anlatımlarda yazılı anlatımlardakinden daha fazla yer verdikleri görülmüştür. Sınıf seviyesi yükseldikçe ağız özelliğine yer verme oranı azalmıştır. Yerleşim yerine göre bakıldığında köyden şehir merkezine doğru gidildikçe öğrencilerin ağız özelliklerini kullanma oranları azalmıştır. Cinsiyete göre değerlendirildiğinde ise erkek öğrencilerin sözlü ve yazılı anlatımlarında ağız özelliğine kız öğrencilere oranla daha çok rastlanmıştır. Öğrencilerin kullandığı ağız özellikleri kelime köklerinde daha fazla görülmüştür. Eklerde tespit edilen ağız özelliklerinin çoğunluğunun çekim ekinde olduğu tespit edilmiştir. Kelime türlerine bakıldığında ise ağız özelliği yansıtan kelimelerin daha çok fiiller olduğu görülmüştür.


Anahtar kelimeler : Sözlü ve yazılı anlatım, standart Türkçe, ağız özelliği, Tokat yöresi.

Abstract:
Human beings, starting with the birth, conduct effective communication with their social environments. Children start learning native language from their mothers and others in immediate environment. Therefore, their native language is developed in line with the language spoken in the surrondings they live in. Children can meet the official language of Turkish only after the start of school life. Teaching of Turkish Language in schools aims at ensuring that children can use Turkish effectively, correctly and smoothly. The students who use the characteristics of their local dialects either in written or verbal narratives might have some problems in communicating with others. The aim of this study is to assess the level of use of dialects in written and verbal communication by 6th, 7th and 8th graders and to put forward solution suggestions accordingly. Within the scope of the research, 6th, 7th and 8th graders in 3 secondary schools in Tokat province were examined and their tendency in using local dialect in both written and verbal communication were classified separately. The duplicate or repeating words in the classification lists were then eliminated in order to make a comparison between written and verbal narratives. After the conclusion of data collection and classification, frequency distribution ad percentage tables were prepared. Afterwards findings, arguments and suggestions were observed upon these tables.
The findings of the study indicate that students generally display more dialect in verbal language than written narratives and that as the grades get higher, the use of dialects diminishes. When assessed in terms of residential areas, it is observed that the use of dialects lose effect as place of residence differentiate from villages to city centers. With regard to the variable of sex, the findings indicate that male students are more inclined to use dialects both in written and verbal language compared to female students. Dialect use by students is observed commonly in word roots. Dialect in suffixes is observed mostly in inflexional suffixes. Besides, the assessment by the type of words shows that verbs are the most common types of words used in dialect.


Keywords : Verbal and written narratives, standard Turkish Language, dialect charateristics,Tokat province