Etkili okul özelliklerinin dönüşümsel liderlik ve öğretmen bağlılığıyla ilişkisi
The relationships among effective school characteristics, teacher commitment and transformational leadership
Yazar: AYSUN AKÇAY GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY ÖĞRETMEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmen bağlılığı = Teacher loyalty ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu ilişkisel araştırmada, devlet ortaokullarının etkili okul özellikleri göstermesinin yöneticilerinin dönüşümsel lider özellikleri ile açıklanıp açıklanmayacağını, öğretmenlerin okullarına ilişkin örgütsel bağlılıklarının etkili okul özelliklerini nasıl etkilediğini, yöneticilerin dönüşümsel liderlik özelliklerinin, örgütsel bağlılık ve etkili okul özellikleri arasındaki ilişkideki etkilerini ortaya çıkarmayı ve örgütsel bağlılık, dönüşümsel liderlik ve etkili okul özellikleri arasındaki ilişkilerin bütünleşik yeni bir modelinin test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak Matthew L. Witmer (2005) tarafından geliştirilmiş ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Etkili Okul Özellikleri Envanteri", Christophersen, Elstad ve Turmo (2011) tarafından geliştirilmiş ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Okula Bağlılık Ölçeği" ve Bernard M.Bass ve Bruce J. Avolio (1995) tarafından geliştirilmiş olan, Töremen ve Yasan (2010) tarafından Türkçe' ye uyarlanan "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen İzmir ilinin Konak, Bayraklı, Tire ilçeleri devlet ortaokullarında görev yapan 721 öğretmen oluşturmuştur. Verilerin analizi yapısal eşitlik modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırma bulguları öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri ile yöneticilerin dönüşümsel liderlik özellikleri ve etkili okul özellikleri arasında doğrudan, dönüşümsel liderlik davranışı ile etkili okul özellikleri arasında doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bulgular, öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri ile etkili okul özellikleri arasındaki ilişkide yöneticilerin dönüşümsel liderlik özelliklerinin aracı değişken olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: Etkili okul, Örgütsel bağlılık, Dönüşümsel liderlik

Abstract:
The objective of this correlational research was to investigate, whether effective school characteristics of primary schools are explained by the transformational leadership characteristics of the school leaders, how the organizational commitment of teachers to their schools affects effective school characteristics, to reveal the effects of transformational leadership characteristics of school leaders on the relation between organizational commitment and effective school characteristics and to test a new integrated model of relationships between organizational commitment, transformational leadership, and effective school characteristics. In the context of the research, "Effective School Characteristics Inventory" developed by Matthew L. Witmer (2005) and adapted to Turkish by researcher, "Organizational Commitment Questionnare" developed by Christophersen, Elstad ve Turmo (2011) and adapted to Turkish by researcher, "Multifactor Leadership Questionnare" developed by Bernard M.Bass ve Bruce J. Avolio (1995) and adapted to Turkish by Töremen ve Yasan (2010) are used as data collection tools. The sample of the research was determined by using stratified sampling and the sample of the study constitutes 702 primary school teachers from Konak, Bayraklı, Tire, the districts of İzmir. The analysis of the data was made using the structural equation model. The results of the study indicates that there is a direct relationship between teachers organizational commitment levels and school leader transformational leadership characteristics and effective school characteristics, and also there is a direct relationship between transformational leadership behavior and effective school characteristics. Moreover, findings showed that the transformational leadership characteristics of the school leaders are mediating variables in the relationship between teachers' organizational commitment levels and effective school characteristics.
Key Words: Effective School, Organizational Commitment, Transformational Leadership