Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığının azaltılması
Reduction of Turkey's foreign energy dependence
Yazar: NURİ AYTUĞ ERDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRDAL ASLAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Finansal Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Dışa bağımlılık = External dependence ; Enerji = Energy ; Enerji bağımlılığı = Energy dependence ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Fosil yakıtlar = Fossil fuels ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Enerji, dünya üzerindeki her insan ve her toplum için yaşamsal bir unsurdur. Enerji, ülkelerin, refah seviyelerinin, sosyal, siyasi ve ekonomik düzenlerinin belirlenmesinde çok önemli bir rol almaktadır. Günümüzde yaşanan teknolojik ilerlemeler, hızlı nüfus artışı ve yükselen hayat standartları enerji talebini arttıran en önemli etmenlerdir. Türkiye'de enerji talebi artış hızı oldukça yüksek bir ülkedir. Fosil yakıt zenginliği olmayan ve enerjide dışa bağımlı olan Türkiye gibi ülkeler, artan enerji talebini ithalat ile karşılamaktadır. Enerji ithalatı, Türkiye'nin ithalat kalemi içerisinde ilk sırayı almaktadır. Ülkedeki enerji ithalatının tüm ithalat içerisindeki oranı %20'nin üzerindedir. Fosil yakıt zenginliği olmayan ve enerji dışa bağımlılığı yıldan yıla artış gösteren Türkiye'de, enerji ithalatını azaltabilmek ve yerli üretimi arttırabilmek adına yenilenebilir enerji yatırımlarının artmasının yansıra Rusya ve Japonya iş birliğinde iki adet nükleer enerji santralinin inşasına başlanmıştır. Türkiye'nin nükleer enerjiden 2025 yılında faydalanmaya başlaması beklenmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından ise özellikle son yıllarda faydalanmaya başlayan Türkiye'de son on yıllık süreçte bu enerji kaynaklarının kapasitelerinde ciddi sıçramalar gözlemlenmiştir. Uzun zamandır faydalanılan hidro enerjinin yansıra rüzgâr enerjisi, güneş enerjisi, biyoenerji ve jeotermal enerji kaynaklarının özellikle elektrik üretimi içerisindeki payları son yıllarda artmıştır. Bu çalışmada, kapasiteleri artan yenilenebilir enerji kaynaklarının, fosil yakıt tüketiminin ve GSYİH'nin, net enerji ithalatı üzerindeki etkisi ampirik olarak test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, yenilenebilir enerji tüketiminin artmasının net enerji ithalatını düşürmediği gözlemlenmiş, fosil yakıt tüketiminin ve GSYİ H'nin artmasının, net enerji ithalatını arttırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, Türkiye'de büyük oranda dışa bağımlı olunan fosil yakıtların hala hakimiyetlerini koruduğunu ve yenilenebilir enerji yatırımlarının, enerji dışa bağımlılığını azaltmada yetersiz kaldığını göstermektedir.

Abstract:
Energy is vital to every person and every society on earth. Energy plays a very important role in determining the welfare levels, social, political and economic orders of countries. Today, technological advances, rapid population growth and rising living standards are the most important factors that increase energy demand. Energy demand growth rate in Turkey, a country is quite high. Which is deficient in fossil fuel reserves and that are dependent on foreign energy, countries such as Turkey, meets with imports rising energy demand. Energy imports, in import item is in first place in Turkey. The rate of energy imports in the country in all imports is over 20%. To reduce energy dependence and renewable energy investments in Turkey to increase domestic production has increased. In addition, the construction of two nuclear power plants has started in cooperation with Russia and Japan. Turkey's nuclear energy utilization is expected to start in 2025. Especially starting to benefit from renewable energy sources in recent years, Turkey has realized a sharp increase in the capacity of this energy sources over the last decade. In addition to hydro energy, which has been used for a long time, the shares of wind energy, solar energy, bioenergy and geothermal energy resources have increased in recent years, especially in electricity generation. In this study, the effect of fossil fuel consumption, GDP and renewable energy sources with increasing capacities on net energy imports has been tested empirically. According to the results, it was observed that the increase in renewable energy consumption does not decrease the net energy import, and it was concluded that the increase in fossil fuel consumption and GDP increased net energy import. The resulting findings indicate that fossil fuels still maintain their dominance in Turkey. It shows that renewable energy investments are insufficient to reduce energy dependency on foreign sources.