Siberkondria ciddiyet düzeyi ve sağlık algısının aşılama hakkındaki tutum ve davranış üzerine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of cyberchondria severity level and health perception on attitudes and behavior about vaccination
Yazar: NERMİN ÖZTOP
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA YILDIRIM BAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Günümüz çağında, ebeveynlerde aşı tereddütü ve karşıtlığı fikri giderek artan sorunlardan biridir. Sağlık konusunda endişeli olan bireyler aşılar ile ilgili bilgi edinmek amacıyla interneti kullanmaktadır. Siberkondri ise internet üzerinden sağlık bilgilerine aşırı maruz kalarak, bu bilgilerin yanlış yorumlanması sonucu ortaya çıkan asılsız endişe durumunu ifade etmektedir. Bu çalışmada; ebeveynlerin siberkondri ciddiyet düzeyinin ve sağlık algısının, aşı karşıtlığına olan etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Kesitsel ve tanımlayıcı olarak yapılan bu çalışmaya 18 yaş ve üzeri olan ve 0-5 yaş arası bebek/ çocuğu olan 480 ebeveyn dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan "Sosyo-demografik Bilgi Formu" ek olarak "Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12)", "Sağlık Algısı Ölçeği", "Aşı Karşıtlığı Ölçeği Uzun Formu" uygulanarak yürütülmüştür. Veriler, SPSS 24.0 (IBM Corp. Released 2016. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 24.0. Armonk, NY: IBM Corp.) paket programıyla analiz edilmiştir. İki düzeyli değişkenler ile sayısal verilerin analizinde; veriler normal dağılım gösteriyorsa T Testi, veriler normal dağılım göstermiyorsa Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Verilerin normal dağılmadığı üç düzeyli karşılaştırmalarda Kruskal Wallis-H Testi, normal dağılım görüldüğünde ANOVA kullanılmıştır. İlişki görülmesi durumunda Post Hoc analizlerinden yararlanılmıştır. Korelasyon analizi için normal dağılım gösterenlerde Pearson korelasyon analizi, normal dağılım göstermeyenlerde ise Sperman's rho korelasyon testi kullanılmıştır. Bütün analizlerde anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 değeri kabul edilmiştir.
Çalışmaya %27,9'u (n=134) erkek, %72,1'i (n=346) kadın olmak üzere 480 ebeveyn katılmış olup, yaş ortalamaları 33,78±5,64'tür. Katılımcıların Aşı Karşıtlığı Ölçeği ortalama puanı 49±15,71, Sağlık Algısı Ölçeği ortalama puanı 39,57±6,84, Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu ortalama puanı 28,98±2,94 olarak bulunmuştur. Çalışmamızda Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu ölçeği puanı ve Aşı Karşıtlığı Ölçeği puanı arasında pozitif yönde, anlamlı bir ilişki saptanmıştır(r=0,095; p=0,037). Sağlık Algısı Ölçeği ve Aşı Karşıtlığı Ölçeği puanı arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır(r=0,212; p<0,001). 
Çalışmamızın sonuçlarına göre; aşı karşıtlığı ve siberkondri kavramı önemli bir halk sağlığı sorunu olarak ele alınması gereken bir durumdur. Bu konuda; aşılama için ilk başvuru noktası olan aile sağlığı merkezi çalışanlarının ve tüm hekimlerin; işbirliği içinde olmaları, aileleri her fırsatta bilgilendirmeleri, eğitimler düzenleyerek doğru bilgiye erişmeleri ve farkındalıklarının artırılması sağlanmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği, Aşı, Aşı karşıtlığı, Sağlık algısı, Siberkondri

Abstract:
In today's age, the idea of vaccine hesitancy and opposition in parents is one of the increasing problems. Individuals who are concerned about health use the internet to obtain information about vaccines. Cyberchondria, on the other hand, refers to the state of unfounded anxiety that occurs as a result of excessive exposure to health information on the internet and misinterpretation of this information. In this study; It was aimed to reveal the effect of parents' cyberchondria severity level and health perception on their opposition to vaccination.
This cross-sectional and descriptive study included 480 parents who were 18 years of age and over and had babies/children between the ages of 0-5. As a data collection tool; In addition to the "Socio-demographic Information Form" prepared by the researcher, the "Cyberchondria Severity Scale Short Form (CSS-12)", "Health Perception Scale", "Vaccination Opposition Scale Long Form" were applied. Data were analyzed with the SPSS 24.0 (IBM Corp. Released 2016. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 24.0. Armonk, NY: IBM Corp.) package program. In the analysis of numerical data with two-level variables; If the data showed normal distribution, T Test was used, and if the data did not show normal distribution, Mann Whitney-U test was used. Kruskal Wallis-H Test was used in three-level comparisons where the data were not normally distributed, and ANOVA was used when normal distribution was observed. If a relationship was observed, Post Hoc analyzes were used. For correlation analysis, Pearson correlation analysis was used for those with normal distribution, and Sperman's rho correlation test was used for those with non-normal distribution. In all analyses, p<0.05 was accepted as the significance level.
480 parents participated in the study, 27.9% (n=134) of whom were male and 72.1% (n=346) of whom were female, and their average age was 33.78±5.64. The average score of the participants on the Vaccine Opposition Scale was 49±15.71, the average score on the Health Perception Scale was 39.57±6.84, and the average score on the Cyberchondria Severity Scale Short Form was 28.98±2.94. In our study, a positive, significant relationship was found between the Cyberchondria Severity Scale Short Form scale score and the Vaccine Opposition Scale score (r=0.095; p=0.037). A positive and significant relationship was found between the Health Perception Scale and the Vaccination Opposition Scale score (r=0.212; p<0.001).
According to the results of our study; The concept of anti-vaccination and cyberchondria is a situation that should be addressed as an important public health problem. In this respect; Family health center employees and all physicians, who are the first point of application for vaccination; They should cooperate, inform families at every opportunity, provide access to accurate information and increase their awareness by organizing trainings.

Key Words: Family medicine, Vaccine, Anti-vaccination, Health perception, Cyberchondria