Varis tedavisinde rutin tedaviler ile tıbbi sülük tedavisinin karşılaştırılması
Comparison of the effectiveness of conventional therapies and hirudotherapy in the treatment of varicose veins
Yazar: RABİA ŞEBNEM YAKIŞAN MADEN
Danışman: DOÇ. DR. MEMET IŞIK
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Sülük = Leech ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tedavi = Treatment ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; Venöz yetmezlik = Venous insufficiency

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kronik venöz yetmezliğin tedavisinde kullanılan konvansiyonel tedavilerin etkinliği ile hirudoterapinin etkinliğinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Kontrollü açık etiketli klinik deneysel bir çalışma olarak planlanan bu araştırma, Atatürk Üniversitesi Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Yöntemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde yürütülmüştür. Kalp damar cerrahisi Polikliniği'nde kronik venöz yetmezliği tanısı olan ve tıbbi sülük tedavisini kabul eden 41 hasta ile medikal tedaviye ek olarak varis çorabı kullanan 29 hasta üzerinde yapılmıştır. 
Tıbbi sülük tedavisi yapılan hastalara 10 seans olmak üzere, her seansta varis olan her bacağa 5 adet sülük uygulanmıştır. Alerji ve kanama gibi komplikasyonları tolere edemeyen sekiz hastanın tedavileri 10 seansa tamamlanmadan sonlandırılmıştır. 
Kontrol grubunda yer alan hastalar ise venöz yetmezlik tanısını ilk olarak alan hastalardan seçilmiştir. Kontrol grubunu kalp damar cerrahisinin önerilerine uyum gösteren hastalar arasından rast gele seçilen 29 hasta oluşturmuştur.
Bulgular: Kronik venöz yetmezlik derecesinin tedavi öncesinde ve 6. ayda yapılan ultrasonografi değerlendirmeleri arasında istatistiksel olarak bir fark yoktu (p=0,274). Fakat tıbbi sülük tedavisi uygulanan grubun tedavi öncesi ve 3. ayda yapılan Doppler USG değerlendirmeleri arasındaki fark istatistiksel olarak sınırda anlamlıydı (p=0,056). Sülük tedavisi grubundaki hastaların tedavi öncesindeki ortalama VAS (Vizüel Analog Sakala) skoru (65,12 mm±20,5 mm) ile 3. aydaki VAS skoru (34,12 mm±4,45mm) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,01). Tedavi başlangıcında VAS skoru (65,12 mm±20,5 mm) ve 6. ayda bakılan VAS skoru (46,44 mm±27,49 mm) arasındaki fark da istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,004). 3. ayda ve 6. ayda VAS skorları arasındaki fark ise istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,18). Kontrol grubunun tedavi öncesi VAS ortalaması 59,5 mm±22,3 mm idi. 6.ayda VAS ortalaması 59,8 mm±20,9 mm bulundu. Tedavi öncesi ile 6. aydaki VAS ortalaması karşılaştırıldı (p=0,9).
Sülük tedavisi öncesi ve 3. ayda bakılan kan tetkiklerinde hemoglobin (14,18 gr/dl±1,48gr/dl ve 12,80 gr/dl±1,56gr/dl) ve platelet (249,26±66,68 ve 270,39±1,48) değerleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı (sırasıyla p<0,01 ve p=0,001) bulundu. INR, hematokrit, AST, ALT, total kolesterol, LDL, HDL, trigliserid, kreatin ve glukoz değerlerindeki fark anlamlı değildi.
Sonuç: Kronik venöz yetmezliği olan hastalarda hirudoterapinin hastaların semptomlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma sağladığı, fakat yetmezliğin ultrasonografik değerlendirilmesinde istatistiksel olarak anlamlı bir düzelme sağlamadığı görülmüştür. 
Kronik venöz yetmezliği olan hastalarda hirudoterapi sonrasında VAS skorlarının düşmesi, hastanın ağrı semptomlarını azalttığını ve hayat kalitesini artırdığını göstermektedir. Bu bulgular ışığında hirudoterapi alt ekstremitelerinde kronik venöz yetmezliği olan hastaların semptomatik tedavisinde bir seçenek olarak önerilebilir. Bulgularımız daha büyük örneklem gruplarında yapılan kontrollü çalışmalarla tekrar değerlendirilmelidir.

Anahtar sözcükler: Hirudoterapi, tıbbi sülük tedavisi, kronik venöz yetmezlik, alternatif ve tamamlayıcı tıp

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to compare the effectiveness of the conventional medical therapies and hirudotherapy in the treatment of varicose veins.
Method: The study was planned as controlled, open labeled clinical trial, and conducted on 41 patients who were diagnosed as chronic venous insufficiency in the Cardiovascular Surgery Outpatient's Clinics and accepted to have hirudotherapy. Twenty nine patients who received medical therapy were chosen as control group. The study was conducted at the Acupuncture and Complementary Medicine Practice and Research Center in Ataturk University, from June 2013 to January 2014. In the leech therapy group, patients had a 10-sessions therapy. In each session 5 leeches were applied on the leg with varicose vein. Therapies of the patients who couldn't tolerate complications such as allergic reaction and bleeding were terminated. The control group composed of randomly selected 29 patients who first time had the diagnoses of varicose vein and complied with the treatment.
Results: There were no statistically significant difference between the pretreatment ultrasonic evaluation and the evaluation on the sixth month, in the therapy groups (p=0.274). But Doppler ultrasonography differences of pretreatment and 3rd month evaluation was borderline significant in medical leech therapy group (p=0.056). There was statistically significant difference between pretreatment VAS (65.12 mm±20.5 mm) and post treatment VAS (34.12 mm±24.45mm) in the leech therapy group (p<0.01). The induced therapeutic effect of hirudotherapy continued after 6 months and there was a statistically significant difference between the pretreatment VAS and VAS at 6th month (p=0.004). There were no significant difference in the comparison of the VAS score on the third and sixth month (46.44 mm ± 27.49 mm; p=0.18).
In the control group, pretreatment VAS score was 59.5±22.3mm and at sixth month, was 59.8±20.9 mm. Pretreatment and 3rd month VAS scores were compared and it wasn't statistically significant (p=0.9). 
In the analyses of the blood test results, there were a statistically significant differences between baseline and 3rd month hemoglobin levels (14.18 gr/dl±1,48gr/dl and 12.80 gr/dl±1.56gr/dl, respectively; p<0.01) and platelet values (249.26±66.68 and 270.39±1.48, respectively; p=0.001). There were no difference in other studied parameters such as INR, hematocrit, AST, ALT, total cholesterol, LDL, HDL, triglycerides, creatinine and glucose.
Conclusion: In the leech therapy group, an improvement was seen in the pain symptom in the patients with chronic venous insufficiency, but there were no improvement in the ultrasonography findings. 
In the patients with chronic venous insufficiency, the decrease of the VAS for pain after hirudotherapy demonstrates an increase in the quality of life of the patients. In the light of these findings, we conclude that hirudotherapy may be alternate therapy modality for the treatment of chronic venous insufficiency. Our finding should be re-evaluated with controlled trials composing of larger number of patients. 

Keywords: Hirudotherapy, medical leech therapy, chronic venous insufficiency, integrative medicine