Teknolojik gelişmelerin istihdam üzerindeki etkisi ve maliye politikalarının yönelimi
The effect of technological developments on employment and the direction of financial policies
Yazar: HAMİT ALTUĞ
Danışman: DOÇ. DR. HİLMİYE YASEMİN ÖZUĞURLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Maliye politikaları = Fiscal policies ; Otomasyon = Automation ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İş gücü = Manpower

Özet:
Teknoloji odaklı, yeni dinamikler üzerine inşa edilen kapitalist ekonomik sistem tarihte benzeri olmayan hızda dönüşüm süreçlerine konu olmakta, söz konusu bu dönüşüm tarihsel süreç içerisinde gelişen ekonomik ve sosyal krizlere bağlı olarak kapitalist gelişmenin sürdürülebilir olmasını ve kabul edilebilirliğini sağlayan müdahaleleri gerekli kılmaktadır. Geçmişte olduğu gibi günümüzde de ekonomik ve sosyal alandaki vaatlerinin birçoğunun karşılıksız kaldığı defalarca tecrübe edilen teknoloji merkezli kapitalist birikim süreci, Sanayi Devrimi'nin gerçekleştiği yıllardan itibaren gelişen teknolojilerle iktisadi yaklaşımlar üzerinde de ilk kez ve doğrudan etkili olmaya başlamıştır. Faydacılığı merkeze alan, sonrasında marjinal fayda kuramının temelinde yükselen iktisadi yaklaşımlar sermaye odaklı kapitalizme karşı tehdit unsuru olarak algılanan emek-değer kuramını reddetmiş ve emek, makineleşen üretim süreçlerinde türev bir üretim faktörü olarak değerlendirilmeye başlanmıştır.1980'lerden itibaren teknolojik gelişme hızının üssel boyutlara ulaşması ve beraberinde gelen küreselleşme ve neo-liberal politikalar istihdam ve çalışma koşulları üzerinde etkili olarak emeğin kırılganlıklarını arttırmaktadır. Öncelikle piyasanın teknolojik donanıma sahip "vasıflı" olarak nitelendirdiği emeğe olan talep karşısında hâkim sistemin "vasıfsız" olarak nitelendirdiği emeğin var olma mücadelesinde yerine getirdiği işler, kökleri faydacılığa uzanan sonrasında teknolojinin de dahil olduğu birikim anlayışıyla değersizleştirilmiştir. Günümüzde de durum farklı olmamakla birlikte otomasyonlaşma ve yapay zekâ teknolojileri, çalışanları her zaman olduğundan daha fazla işsiz kalma korkusuyla baş başa bırakmaktadır. Bunun yanında teknoloji kaynaklı değişen çalışma biçimleri, nitelikli emek üzerinde en azından kısa dönemde işsiz kalma korkusu yaratmasa da çalışma koşulları ve istihdam biçimleri üzerinde doğrudan etkili olmaya başlamıştır. Nitekim teknoloji çalışma süreleri, ücretler ve boş zaman konusunda vaat ettiklerini yerine getirememiş emeğin kırılganlığı her geçen gün artmıştır. Böyle bir ortamda dezavantajlı kesimlerin kaygılarını hafifletecek ve işgücünün insani çalışma koşullarını gözeten ekonomik ve sosyal politikalara her zamandan daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmayla otomasyonlaşmanın istihdam ve işgücü üzerinde yaratabileceği etkiler ve teknolojik gelişmelerin bir sonucu olarak değişen iş türleri ve çalışma koşullarının emek üzerinde yarattığı kırılganlıklar kuramsal ve tarihsel yaklaşım içerisinde ele alınmaktadır. Bu çerçevede söz konusu kırılganlıkları önlemeye yönelik olarak uygulanabilecek maliye politikası önerilerine yer verilmektedir.

Abstract:
The capitalist economic system, which is technology-oriented and built on new dynamics, is subject to transformation processes at an unprecedented pace in history, and this transformation requires interventions that ensure the sustainability and acceptability of capitalist development depending on the economic and social crises that have developed in the historical process. The technology-centered capitalist accumulation process, which has been experienced many times in the past, where many of its promises in the economic and social field are still unfulfilled today, has started to have a direct effect on economic approaches with the developing technologies since the industrial revolution. Economic approaches that centered utilitarianism and later emerged on the basis of the marginal utility theory rejected the labor-value theory, which was perceived as a threat to capital-oriented capitalism, and labor began to be considered as a derivative production factor in mechanized production processes. The accompanying globalization and neo-liberal policies increase the vulnerabilities of labor by influencing employment and working conditions. First of all, in the face of the demand for labor, which the market describes as "skilled" with technological equipment, the jobs that the dominant system defines as "unskilled" in the struggle for existence have been devalued by the understanding of accumulation, which has its roots in utilitarianism and then technology. Although the situation is not different today, automation and artificial intelligence technologies leave employees with the fear of being unemployed more than ever before. In addition, the changing working styles stemming from technology have started to have a direct impact on working conditions and employment patterns, even if they do not create fear of unemployment, at least in the short term. As a matter of fact, the fragility of labor, which has not fulfilled its promises in terms of working hours, wages and leisure time, has increased day by day. In such an environment, there is a greater need than ever for economic and social policies that will alleviate the concerns of the disadvantaged and protect the humane working conditions of the workforce. In this study, the effects of automation on employment and workforce and the vulnerabilities created by changing job types and working conditions as a result of technological developments are discussed in a theoretical and historical framework. In this framework, it is tried to include fiscal policy proposals that can be implemented to prevent these vulnerabilities.