Hata ağacı analizi için java tabanlı bir programın geliştirilmesi ve LPG, ham petrol ve dizel tankları için uygulanması
Developing a software program based on java for fault tree analysis and its application to LPG, cruid oil and diesel tanks
Yazar: İLKAY YAVUZ
Danışman: PROF. DR. ATİLLA MİRATİ MURATHAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kazalar = Accidents

Özet:
Petrokimya endüstrisinin üretim ve depolama proseslerinde, insan ölümüne, çevre ve işletmelere ciddi boyutta zarara yol açan ve maddi olarak ciddi kayıplara sebep olabilen büyük endüstriyel kaza anlamında birçok kaza meydana gelmektedir. İlgili direktifler ve mevzuat kapsamında büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması amacıyla büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin belirlenmesi ve bu tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, büyük endüstriyel kaza meydana gelme potansiyeli olan ve petrokimya endüstrisinden seçilen bir akaryakıt depolama tesisinde LPG, Ham Petrol ve Dizel depolama tanklarında meydana gelebilecek sırasıyla BLEVE, Tam Yüzey Yangını ve Havuz Yangını olaylarının kök nedenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Hata Ağacı Analizi (HAA) yöntemi kullanılarak risk değerlendirmesi yapılmıştır. Seçilen üç tank için, tepe olay olarak sırasıyla BLEVE, Tam Yüzey Yangını ve Havuz Yangını olayları belirlenmiştir. Bu tepe olaylarına sebep olabilecek tüm alt nedenler belirlenmiş ve sayısal mantık kapıları olan VE/VEYA kapıları ile bağlantı kurularak kök nedenler tespit edilmiştir. Java tabanlı bir program geliştirilmiştir ve LPG, Ham Petrol ve Dizel tankları için uygulanmıştır. Program ile belirlenen tepe olayları ve her bir tepe olayına sebep olan kök nedenler belirlenerek hata ağacı oluşturulduktan sonra, program veri tabanına girilen kök nedenlerin frekans verileri kullanılarak Boolean Matematiği ile her bir tepe olayının frekansı (en yüksek önlem seviyesi) hesaplanmıştır. Her bir tepe olayının kabul edilebilir risk seviyesinde olduğunun kontrolü yapılmıştır. Risk seviyesinin daha düşük olabilmesi için belirlenen nedenler doğrultusunda büyük endüstriyel kazaları önlemeye ve etkilerini en aza indirmeye ilişkin bu sektördeki işletmelere teknik ve idari önlemler sunulmuştur.

Abstract:
In the processes of production and storage in petrochemical industry, many accidents called as major industrial accidents, which can lead to human death, economic loss and a great damage to environment occur. For the purpose of preventing major industrial accidents and reducing their effects within relevant regulations and legislation, it is required to determine the hazards of major industrial accidents and assess the risks possibly caused by these hazards.  In the thesis study, it is aimed to determine the root causes of BLEVE in LPG, full surface fire in crude oil and pool fire in diesel storage tanks. In this study, risk assessment has been performed by using Fault Tree Analysis. For the selected three tanks, the events of BLEVE, full surface fire and pool fire have been determined as the top event respectively. All sub-causes leading to the top events mentioned above have been determined and root causes have been identified by means of logical structure of AND and OR gates. A software program based on JAVA has been developed for the LPG, Crude Oil and Diesel tanks in the study. After construction of fault tree via the software program by determining root causes leading to each of top events, each of the top events frequency (the highest level of precaution) has been calculated with Boolean Mathematics by using frequency data of root causes processed into the program database. The checkup with respect to the fact that each of the top events is at acceptable risk level is being conducted. In accordance with the determined causes in order to have a lower risk level, technical and administrative measures to hinder major industrial accidents and to reduce the effects have been proposed to the businesses in the relevant sector.