Eski göl tabanlarındaki zamansal ve mekansal değişimlerin toprak oluşumuna etkileri; Burdur göl havzası örneği
The effects of time and spatial change in old lake base on soil formation; sample of lake Burdur basin
Yazar: GAFUR GÖZÜKARA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SARI
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde de dramatik bir şekilde çekilmeye devam eden Burdur Gölü'nün dinamik su seviyesinde 1975 yılından 2017 yılına kadar 14.36 m'lik bir seviye kaybı meydana gelmiştir. Bu azalma sonucunda ise 80.90 km2 lakusrin anamateryal ortaya çıkmıştır. Araştırma alanındaki farklı fizyografik üniteler üzerinde yer alan 28 adet toprak çeşidi tespit edilmiştir. Bu 28 farklı pedon arasında 4 pedon pliyosen yaşlı eski göl terasları üzerinde, 8 pedon kuvaterner yaşlı göl tabanları üzerinde ve 16 pedon da kuvaterner yaşlı fluviyal alanlarda yayılım gösterdikleri tespit edilmiştir. Çalışmada örneklenen toprak profillerinde; pH değeri 7.54-9.53, tuzluluk içerikleri 0.20-18.11 dS/m, kireç içerikleri %4.62-63.96, organik madde miktarları %0.24-9.40, kil içeriği %7.60-83.09, suda çözünebilir anyonlardan CO3 7.60-83.09 meq/l, HCO3 0.52-7.26 meq/l, Cl- 1.0-70.30 meq/l, SO4 0.9-275.93 meq/l, değişebilir katyonlardan, Na 0.10-34.72 meq/100g, K 0.06-2.55 meq/100g, Ca+Mg 9.12-49.67 meq/100g, KDK değerleri; 12.01-60.52 meq/100g, ESP değerleri 0.34-71.36 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Araştırma alanı içerisindeki profillerin tamamı A-C horizon dizilimine sahip olduğu belirlenmiştir. Pliyosen ve kuvaterner devirleri boyunca devam etmekte olan klimatolojik faktörlerin etkisi ve diğer toprak oluşum faktörleri araştırma alanı içerisindeki profillerde B horizonunun oluşabilmesi için yeterli olmadığı, fakat toprak oluşum faktörlerinin profillerde morfolojik, fiziksel, kimyasal ve mineralojik toprak özellikleri üzerinde önemli zamansal ve mekansal farklılıklara neden olduğu tespit edilmiştir. Bu zamansal ve mekansal farklılıklar sonucunda çalışma alanı içersinde özellikle Burdur Gölü'nün dinamik su seviyesindeki azalmalar sonucunda (1975-2017 yılları arasında) açığa çıkan 80.90 km2 eski göl tabanları üzerinde gelişen toprakların morfolojik, fiziksel, kimyasal ve mineralojik analiz sonuçlarına göre üzerinde tarım yapmaya elverişli olamayacak kadar şiddetlidir.

Abstract:
At the dynamic water level of Burdur Lake, which continues to be withdrawn dramatically today, a level loss of 14.36 m occurred from 1975 to 2017. As a result of this reduction, 80.90 km2 of lacustrine parent material was emerged. In the research area, 28 soil types were identified on different physiographic units. It has been determined that these 28 different pedones are spread on 4 pedon pliocene aged old lake terraces, on 8 pedon quaternary aged lake bases and in 16 pedon quaternary aged fluvial areas. In 28 different soil profiles identified; pH value 7.54-9.53, electrical conductivity 0.20-18.11 dS/m, lime content %4.62-63.96, organic matter %0.24-9.40, clay content %7.60-83.09, CO3 anion 7.60-83.09 meq/100g, HCO3 anion 0.52-7.26 meq/100g, Cl- anion 1.0-70.30 meq/100g, SO4-  anion 0.9-275.93 meq/100g, changeable Na 0.10-34.72 meq/100g, changeable K 0.06-2.55 meq/100g, changeable Ca+Mg 9.12-49.67 meq/100g, KDC values ; 12.01-60.52 meq/100 g, ESP values were determined to be between 0.34-71.36. The profiles within the research area were determined to have A-C horizon sequence. The effects of climatological factors and other soil formation factors during the Pliocene and Quaternary periods are not sufficient for the formation of the B horizon in the profiles within the research area, but it is determined that the soil formation factors cause significant temporal and spatial differences on the morphological, physical, chemical and mineralogical soil properties of the profiles. It was. As a result of these temporal and spatial differences, it has been found that 80,90 km2 old lake basins that were exposed as a result of decreases in the dynamic water level of Burdur Lake (between 1975 and 2017) especially in the study area are suitable for agriculture based on the results of the morphological, physical, chemical and mineralogical analysis of the soils. it is too severe to be.