Ceza Muhakemesi Kanununda delil kavramı ile hâkim ve savcıların delil algısı
The concept of evidence in the Law of Criminal Procedure and the perception of evidence of judges and prosecutors
Yazar: SELİN BÜŞRA FİDAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEVFİK GÜLSOY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ülkemizde ceza muhakemesi süreci, bir suç işlendiği ihbarı ile başlar. İlk olarak ihbarı alan ya da suç işlendiği iddiasını resen öğrenen Cumhuriyet savcısı soruşturma işlemleri kapsamında araştırma yaparak maddi gerçeğe ulaşmaya çalışır. Cumhuriyet savcısı, uyuşmazlığa konu adli olayın gerçekleştiği anda bulunmadığından olayın aslen nasıl olduğunu, kim tarafından gerçekleştirildiğini tespit edebilmek için delillere ihtiyaç duyar. Bu delilleri de kolluk marifeti ile toplar ve soruşturma dosyasında olayla ilişkilendirerek değerlendirir. Yapılan değerlendirme sonucunda atılı suçun, gösterilen fail tarafından işlendiği hususunda yeterli şüpheye ulaşırsa iddianame düzenleyerek kamu davası açar ve kovuşturma aşamasına geçilir.
Kovuşturma aşamasında hâkim, iddianamede belirtilen olayla ve faille sınırlı kalarak delilleri resen ve serbestçe değerlendirir. Yapılan değerlendirme sonucunda davaya konu eylemin fail tarafından işlendiğine yönelik vicdani kanaat oluşursa cezalandırma, oluşmazsa beraat yönünde karar verilir.
Tüm bu süreçte görüldüğü üzere ceza muhakemesi delil ve ispat kavramları üzerinden ilerlemektedir. Ancak hukuk devleti ilkesi doğrultusunda adil yargılamayı sağlayabilmek için delillerin ne şekilde elde edildiği, nasıl muhafaza edildiği ve nasıl değerlendirildiği konuları önem arz etmektedir. 
Ceza muhakemesinde delil elde etme yöntemleri genellikle temel hak ve hürriyetlere müdahale sonucunu doğurabilir. Ancak bu müdahaleler sınırsız bir şekilde değildir. Toplum menfaati ve birey menfaati arasındaki denge gözetilerek ve kanunda belirtilen ölçüler doğrultusunda hareket edilmesi gerekir. Bu nedenle ceza muhakemesi sürecinde elde ettiğimiz delilleri kullanabilmemiz için hukuka uygun olarak temin etmiş olmamız gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunumuzda da buna ilişkin olarak bir takım delil ve delil değerlendirme yasakları belirtilmiştir.
Hukuka uygun olarak elde edilen deliller; akla uygun, kolektif ve maddi olaya ilişkin olmalıdır.  Deliller resen toplanabileceği gibi tarafların talepleri üzerine de toplanabilir. Toplanan deliller hem ayrı ayrı hem de bir bütün olarak serbestçe değerlendirilir ve somut olayı aydınlatma güçlerine göre göz önünde bulundurulur.
Yukarıda anlattıklarımız doğrultusunda çalışmamızda öncelikle ceza muhakemesinin amacı ve ilkelerini ele alacağız. Bilahare ceza muhakemesinin temelini oluşturan delil ve ispat kavramı, ispat sistemleri, delillerin özellikleri, ne şekilde elde edilip muhafaza edileceği, delillerin değerlendirilme süreci, yargı makamlarının delil algısı ve bu algılarla maddi olayları nasıl ilişkilendirdikleri, hukuka aykırı delillerin kullanıp kullanılamayacağı örnek kararlarla beraber açıklanmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Delil, Soruşturma, Kovuşturma, İspat

Abstract:
In our country, the criminal procedure starts with notification that a crime has been committed. The public prosecutor, who receives the notice or learns about the presumed happened crime ex officio, first of all, tries to reach the material truth by doing research within the scope of the investigation process. Since the public prosecutor was not present at the time of the committed crime which is the subject of the dispute, he/she needs evidence to bring to light how the event happened and to find out who the perpetrator is. The Prosecutor gathers relevant evidence by the means of judicial police and evaluates them by associating them with the committed crime in the preliminary investigation file. As a result of the evaluation, if there is sufficient suspicion that the imputed offence was committed by the perpetrator, a criminal case is filed by issuing an indictment and the prosecution phase is initiated.
During the persecution stage, the judge evaluates the pieces of evidence ex officio and independently, restricted to the event and perpetrator, stated in the indictment. As a result of the evaluation, if there is a conscientious conviction that the act subject to the case was committed by the perpetrator, owing to verdict of guilty a penalty will be given, if not, verdict of acquittal will be decided.
As seen in all processes, the criminal procedure advances through the concepts of evidence and proof. In order to ensure a fair trial in line with the principle of the rule of law, it is important to how the evidence has come into possession, how it has been preserved and how it has been evaluated.
Methods of gathering of the evidence used in criminal procedure generally require intervention in human rights and freedoms. However, those interventions are not be unlimited. It is necessary to act under the criteria specified in the law by considering the balance between the public interest and individual benefit. Because of that, to be able to use the evidence, we obtained in the process of the criminal procedure, we have to have obtained it legally following the law. A number of prohibitions concerning evidence and the evaluation of evidence have been set out in our criminal procedure act in this regard.
The evidence obtained following the legislation legitimate should be reasonable, collective, and relevant to the material event. The evidence can be gathered on an ex officio basis or at the request of the parties. The evidence gathered is considered in accordance with its power to shed light on the concrete event freely assessed, both separately and as a whole.
Based on what we have explained above, in the study, we will firstly explain the purpose and principles of criminal procedure. Then, what the concept of evidence and proof, which forming the basis of criminal procedure, the proof systems, the characteristics of the evidence, how the evidence is obtained and preserved, the evaluation process of the evidence; what the perception of evidence is in the judicial authorities, how the judicial authorities have got related those perceptions on material events, and whether unlawful evidence can be used or not will be mentioned based on a sample verdict.

Keywords: Evidence, Investigation, Prosecution, Proof