Sınıf III iskeletsel deformitesi bulunan hastalarda ortognatik cerrahi sonrası havayolu değişiminin üç boyutlu olarak incelenmesi
Three dimensional evaluation of airway changes post orthognathic surgery in patients with Class III deformity
Yazar: TUĞBA KUŞLU
Danışman: DOÇ. DR. NURETTİN DİKER
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Cerrahi hareketlerin faringeal hava yolu alanı (PAS), minimum kesit alanı (MAK) üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve bu etkilerin deformite analizinde kullanılan çeşitli referans noktaları, açılar veya düzlemler ile ilişkisini incelemektir.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya bimaksiller ortognatik cerrahi uygulanan sınıf III iskelet deformiteli 49 hasta (30 kadın, 19 erkek) dahil edilmiştir. Cerrahi öncesi üç boyutlu sanal planlama için elde edilen Bilgisayarlı Tomografi (BT) tarama verileri ve en az 6 aylık takip süresince elde edilen taramalar kullanıldı. Bu taramaların rekonstrüksiyonları ve lateral sefalometrik grafikleri NemoStudio (NemoFab, v2020) yazılımı kullanılarak elde edildi. Çeşitli sefalometrik noktalar (A, B, PNS, Me) kullanılarak on adet lineer ve iki açısal ölçüm (FMA ve maksiller oklüzal düzlem) yapıldı. Bu ölçümler, lateral sefalometrik görüntülerde Frankfurt horizontal düzlem ve bu düzleme dik vertikal referans çizgisi tanımlanarak yapıldı. Hiyoid kemiğin toplam ve diagonal yer değiştirmesini, mandibula ile olan ilişkisini analiz etmek için, hiyoid kemiğinin gövdesi ile üçüncü servikal vertebra arasındaki mesafe (HC3) ve hiyoid kemiğinin mandibula kenarı ile olan en kısa mesafesi (HBM) ölçüldü. Ayrıca aynı yazılım aracılığıyla elde edilen hava yolunun üç boyutlu modeline dayalı olarak nazofarengeal (NH), orofarengeal (OH) ve toplam farengeal (TH) hava yollarının hacimsel ölçümleri ve OP bölgedeki MAK ölçümü yapıldı. Preoperatif ve postoperatif değişikliklerin dağılımı ve analizi için Wilcoxon işaretli sıra testi, korelasyon analizi için de Pearson ve Spearman'ın korelasyon testleri kullanıldı.

Bulgular: Postoperatif dönemde toplam havayolu hacmi (p < 0,04) ve orofarengeal havayolu hacminde (p < 0,028) anlamlı azalmalar gözlemlenirken, nazal havayolu hacminde anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. (p < 0,056) Postoperatif takip sürecinde de minimum aksiyel kesit alanında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olmadığı görülmüştür. (p < 0,724) Korelasyon analizi sonucunda havayolu hacmindeki değişiklikler ile sefalometrik rehber noktaların vertikal ve horizontal düzleme olan mesafeleri ve hyoid kemiğin pozisyonu arasında bir ilişki olduğu gösterilmiştir. (p < 0,05). Orofarengeal havayolu hacmi toplam havayolu hacmiyle (p < 0,001) ve minimum aksiyel kesit alanı ile (p < 0,001) pozitif korelasyon göstermiştir. Ayrıca nazal havayolu hacminin maksiller oklüzal düzlem açısı ile korele olduğu tespit edilmiştir. (p < 0,001).

Sonuç: Bimaksiller ortognatik cerrahi (Lefort I ilerletme ve BSSO setback) toplam ve orofarengeal hava yol hacminde anlamlı azalmalara neden olmuştur, ancak minimum aksiyal kesit alanında anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Hava yolu hacmindeki değişiklikler, ameliyat sonucu oluşan sefalometrik değişiklikler ile korele olup, ortognatik cerrahi planlaması ve değerlendirmesinde hava yolunun değişikliklerinin göz önünde bulundurulmasının önemini vurgular.
Anahtar kelimeler: Faringeal hava yol hacmi, ortognatik cerrahi, minimum aksiyel kesit

Abstract:
Objective: The aim of the present study is to assess the effects of surgical movements on the pharyngeal airway space (PAS), minimum cross-sectional area (MCA) and their relationship with various reference points, angles, or planes used in deformity analysis.

Materials and Methods: Forty-nine patients with skeletal Class III deformities (30 females, 19 males) who underwent bimaxillary orthognathic surgery were included in this retrospective study. Computed tomography (CT) scans obtained prior to surgery for three-dimensional virtual planning and during a follow-up period of at least 6 months were utilized. Reconstructions of these scans and lateral cephalometric graphs were obtained using NemoStudio (NemoFab, v2020) software. Ten linear and two angular measurements (FMA and maxillary occlusal plane) were made using various cephalometric landmarks (A, B, PNS, Me), with the Frankfurt horizontal plane and a perpendicular vertical reference line defined on the lateral cephalometric images to evaluate surgical movements of maxilla and mandible. To analyze total and diagonal displacement of the hyoid bone and its relationship with the mandible, the distance between the body of the hyoid bone and the third cervical vertebra (HC3), and the shortest distance between the hyoid bone and the lowest border of the mandible (HBM) were measured. Additionally, volumetric measurements of the nasopharyngeal (NP), oropharyngeal (OP), and total pharyngeal (TP) airways and MCA on the oropharynx were completed based on the three-dimensional model of the airway obtained through the same software. Pre- and post-operative changes were statistically analyzed with Wilcoxon signed-rank test, Pearson and Spearman's rank correlation coefficient for correlation analysis.

Results: Significant reductions were observed in total airway volume (p < 0.04) and oropharyngeal airway volume (p < 0.028) postoperatively, while nasal airway volume showed a non-significant decrease (p < 0.056). There was no significant change in the minimum axial section area postoperatively (p < 0.724). Correlation analysis revealed significant associations between changes in airway volume and cephalometric landmarks, including vertical and horizontal reference planes and hyoid bone position (p < 0.05). Oropharyngeal airway volume showed a positive correlation with total airway volume (p < 0.001) and minimum axial section area (p < 0.001). Additionally, nasal airway volume correlated significantly with maxillary occlusal plane angle (p < 0.001).

Conclusion: Bimaxillary orthognathic surgery, including mandibular setback surgery, resulted in significant reductions in total and oropharyngeal airway volumes, with no significant change in the minimum axial section area. Changes in airway volume were correlated with cephalometric landmarks, indicating the importance of considering airway changes in orthognathic surgery planning and evaluation.
Keywords: Pharyngeal airway volume, orthognathic surgery, minimum cross-sectional area