Ceza muhakemesi hukukunda uzlaşma uygulamasının incelenmesi
Examining the practice of conciliation in criminal procedure law
Yazar: ZEKERİYA SAMANCI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YAYLA
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Ceza Adaleti Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
"Ceza Muhakemesi Hukukunda Uzlaşma Uygulamasının İncelenmesi" tezi üç bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir:
Birinci bölümde; alternatif ceza adalet sistemi kabul edilen onarıcı adalet sisteminin bir uygulaması olan uzlaştırmanın, kavram ve tarihi açıklanarak maddi ve şekli ceza hukukuna ilişkin kurumlar açıklanmadan kadim kültürümüzde var olmuş helalleşmenin kişi ve toplum üzerindeki etkisi ve sonuçları açıklanmıştır. Hukuk sistemimizde asırlarca yerini korumuş, özel ve kamu hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde alternatif bir çözüm usulü olarak yargı makamlarının dışında başarılı bir şekilde uygulanmış Osmanlı arabuluculuğu olarak adlandırılan muslihûn hakkında açıklamalar yapılmıştır. Ceza hukukunda alternatif bir çözüm usulü olarak uygulanan dava-ceza pazarlığı ile mukayeseli hukukta uyuşmazlıkların farklı usullerle çözümüne ilişkin uygulamalar karşılaştırılmıştır. Suç ve cezanın kavramsal açıklanması, klasik ceza adalet sistemi ile onarıcı adalet sisteminde nasıl anlaşıldığı, bu anlayışın uygulamaya yansımalarına bakılarak ceza adalet sistemleri ile onarıcı adalet sisteminin karşılaştırılması yapılmıştır. Onarıcı adalet felsefesinin alt yapısı ve çıkış nedenleri belirlenerek onarıcı adalet sisteminin bir uygulaması olan uzlaştırmanın ceza adalet sistemleri karşısındaki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. 
İkinci bölümde ise; uzlaştırmanın, ceza muhakemesi kanununda yer alan ve soruşturma ve kovuşturmayı sona erdiren karumlar ile karşılaştırması yapılmış, uygulama sonuçlarına göre fail, mağdur ve toplum açısından etkileri açıklanmıştır. 
Üçüncü bölümde; pozitif hukukumuzda uzlaştırmanın tarihi gelişimi, hukuki niteliği, hükümleri, uygulama şartları, uzlaştırmacının özellikleri, uzlaştırmaya hakim olan ilkeler ve uzlaştırma kapsamında kabul edilen suçlar ile bu suçlara başka suçlarının eklenme sorunu açıklanmıştır. Bir alternatif çözüm usulü olan uzlaştırmanın önemi, toplum ve bireyler açısından etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için fail, mağdur ve toplum, kavramsal ve hukuksal yönleri ile incelenmiştir.  
Sonuç bölümde, uzlaştırma usulünün, sadece mahkemelerin iş yükünün hafifletilmesi için bir çare olarak görülmesi yerine, felsefi ve hukuki alt yapının daha iyi anlaşılarak uygulama alanının genişletilmesi, etkinliğinin artırılması, fail, mağdur ve toplum yönünden nasıl daha iyi anlaşılır kılınması için yapılması gereken düşüncelere yer verilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Uzlaştırma ve Türk Ceza Adalet Sistemi, Klasik Ceza Adalet Anlayışı, Onarıcı Adalet, Fail, Mağdur, Uzlaştırmacı, Adil Yargılanma Hakkı Kavramları.

Abstract:
The thesis of "Examination of Conciliation Practice in Ciriminal Procedure Law" consists of three parts and a conclusion.
In the first part; The concept and history of reconciliation, which is accepted as an alternative criminal justice system and an application of the restorative justice system, are explained, and the effects and consequences of halal, which has existed in our ancient culture, on individuals and society are explained without explaining the institutions related to material and formal criminal law. From this point of view, our legal system has preserved its place for centuries, and explanations have been made about muslihûn as an Ottoman mediation, which has been successfully applied outside the judicial authorities as an alternative solution method in the resolution of disputes regarding private and public law. Applications regarding the settlement of disputes with different methods in comparative law and litigation-penalty bargaining, which is applied as an alternative solution method in criminal law, are explained. The conceptual explanation of crime and punishment, how it is understood in the classical criminal justice system and the restorative justice system, the reflections of this understanding in practice, the criminal justice systems and the restorative justice system were compared, the infrastructure of the restorative justice philosophy and the reasons for its emergence were determined, and the reconciliation, which is an application of the restorative justice system, in criminal justice. tried to determine its place against the systems.
In the second part; Conciliation was compared with the courts in the criminal procedure law that ended the investigation and prosecution, and its effects on the perpetrator, the victim and the society were explained according to the results of the implementation.
In the third part; The historical development of mediation in our positive law, its legal nature, provisions, terms of application, the characteristics of the mediator, the principles governing mediation, the crimes accepted within the scope of mediation and the problem of adding other crimes to these crimes are explained. The importance of mediation, which is an alternative solution method, and the perpetrator, victim and society are discussed with their conceptual and legal aspects in order to better understand its effects on society and individuals.
In the concluding chapter, instead of seeing the mediation procedure only as a remedy for easing the workload of the courts, considerations are given on how to expand the application area by better understanding the philosophical and legal infrastructure, increase its effectiveness, and make it more understandable in terms of perpetrator, victim and society. 
Keywords: Conciliation and Turkish Criminal Justice System, Classical Concept of Criminal Justice, Restorative Justice, Perpetrator, Victim, Mediator, Fair Trial Concepts