Türkiye'de cari işlemler hesabı dengesi ve portföy yatırımları ilişkisi
The relationship between current account balance and portfolio investment in Turkey
Yazar: BURAK GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL DELİKTAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Portföy yatırımları = Portfolio investments ; Serbestleşme = Liberalization ; Türkiye = Turkey ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Dünya ekonomisi 1970'li yılların ortasında yaşadığı krizden, devlet müdahalelerini en aza indiren liberal politika uygulamaları yardımıyla çıkmıştır. Krize çözüm sunan bu liberal politika uygulamaları, ulusal mal ve hizmet piyasaları ile mali piyasaların serbestleşmesini, dış ticaret ve sermaye hareketleri üzerindeki sınırlamaların kaldırılmasını ve finansal serbestleşmenin sağlanmasını öngörmektedir. Serbest piyasa ekonomisi ve finansal serbestleşme politikaları, tasarruf-yatırım açığı bulunan ve sürdürülebilir bir ekonomik büyüme hedefleyen gelişmekte olan ülkeler için de geçerli çözüm olarak sunulmuştur. Böylece, dünya ekonomilerinde tam serbestleşmenin sağlanması ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişme, uluslararası sermaye akımlarının serbestçe dolaşımını sağlamıştır. Dünya üretim ve ticaretinin çok üzerinde olan sermaye akımları özellikle kısa vadeli, istikrarsız ve spekülatif bir yapıda olan portföy yatırımları şeklinde gerçekleşmiştir.Dünya'daki serbestleşme sürecine paralel olarak, Türkiye ekonomisi de 24 Ocak 1980 kararları ile başladığı dışa açılma ve serbestleşme sürecini, 1989 yılında yabancı sermaye akımlarının serbest bırakılmasıyla tamamlamış ve 1990'lı yıllara tamamen dışa açık bir ekonomi olarak girmiştir. Yaşanan bu gelişmeler ile birlikte, portföy yatırımlarının cari işlemler dengesi üzerinde olumsuz etkileri yaşanmaya başlamıştır.Bu çalışmada, 1991:Q4 ? 2009:Q2 döneminde, Türkiye ekonomisinde portföy yatırımlarının cari işlemler dengesine etkileri ekonometrik bir model çerçevesinde incelenmiştir. EKK yöntemiyle tahmin edilen model sonucunda, portföy yatırımları ile cari işlemler dengesi arasında negatif ve istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca Granger nedensellik testine göre, portföy yatırımları cari işlemler açığının nedenseli olmaktadır.Çalışma sonucundan, portföy yatırımları girişinin, TL'nin yabancı paralar karşısında değer kazanması, kamu dengesinin bozulması, yurtiçi tüketim talebinin artması ve yatırımların ticarete konu olmayan sektörlere yönelmesi yollarıyla cari işlemler açığına neden olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
World economies went out of economic crises that occured in the middle of the 1970s, by the assistance of liberalization policy applications which relaxed gouvernment interventions. The liberalization policy applications which offer solutions to economic crises are that liberalization of domestic goods and financial markets, removing off the limitations above the foreign trade and capital flows, providing financial liberalization. Free-market economy and financial liberalization policies have been introduced as an acceptable solution to developing countries, which had saving-investment gap and aimed at a sustainable economic growth. Thus, perfectly liberalization in the world economies and development in the communication technologies have leaded to increase freely circulation of international capital flows around the world. The capital flows, which are higher than world production and trade volume, happened in the form of portfolio investment which had short-term, unstable and speculative structure.Turkish Economy started its financial liberalization and openness process at January 24, 1980. Nine years later at 1989, Turkish Economy completed this process by liberating foreign capital flows. So, Turkish Economy has entered the years of 1990s as a perfectly open economy. After this economic transformation, Turkish Economy has experienced negative effects of portfolio investments on the current account balance.In this study, the effects of portfolio investment on the current account balance are analyzed by using an econometric model based on data for the period 1991:Q4?2009:Q2 in the Turkish economy. According to the results of the model estimated by using the OLS method, there is a statistically significant and negative relationship between portfolio investment and current account balance. In addition, Granger causality test indicates that portfolio investment causes current account deficit in Turkish Economy.It is concluded that portfolio inflows lead to current account deficit by appreciating TL against foreign currencies, by affecting public balance negatively and by influencing domestic consumption demand. In addition, portolio inflows lead to raise investment in non-tradable sectors.