Ortaokul İngilizce ders kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi ve değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşleri
Examination of secondary school English textbooks in terms of values education and teachers' opinions on values education
Yazar: EZGİ BEŞİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP AKIN DEMİRCAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın genel amacı ortaokul İngilizce ders kitaplarında değerlere
yer verilme durumunun belirlenmesidir.
Yöntem: Bu amaç doğrultusunda, bu araştırma mevcut problemlerle ilgili nitel
yöntemler kullanılarak temel nitel araştırma deseni ile yapılandırılmıştır. Veri toplama
tekniği olarak İngilizce öğretmenlerinin değerler eğitimi ile ilgili görüşlerini almak için
görüşme tekniğinden, İngilizce ders kitaplarını değerler eğitimi açısından incelemek için
ise doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Öğretmen görüşmelerinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemine göre belirlenen 14 kişilik çalışma
grubuna yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve görüşmeler zoom üzerinden
çevrimiçi olarak yapılmış ve kayıt alınmıştır. Ders kitaplarının seçiminde de amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi kullanılarak, araştırmacının bilgi sahibi
olduğu kitaplar seçilmiştir. Ders kitapları incelenirken uzman görüşleri de alınarak düzenlenen evrensel değerler kontrol listesi ve kök değerler kontrol listesi olmak üzere iki
adet formdan yararlanılmıştır. Ders kitaplarından elde edilen veriler betimsel analiz yaklaşımına göre, öğretmen görüşmelerinden elde edilen veriler ise içerik analizi yaklaşımına
göre yorumlanarak sonuçlara ulaşılmıştır.
Bulgular: Ortaokul beşinci sınıf İngilizce ders kitabında toplam 169 kez evrensel
değerlerin alt boyutlarına yer verildiği belirlenmiştir. En çok "sevgi" değerine yer verilirken, en az alçakgönüllülük değerine yer verilmiştir. Kök değerlerin alt boyutlarına ise
toplam 86 kez yer verildiği belirlenmiştir. En çok "sevgi" değerine yer verilirken, en az
"dürüstlük" değerine yer verilmiştir. Ortaokul altıncı sınıf İngilizce ders kitabında toplam
168 kez evrensel değerlerin alt boyutlarına yer verildiği belirlenmiştir. En çok "sevgi"
değerine yer verilirken, en az "barış" değerine yer verilmiştir. Kök değerlerin alt boyutlarına ise toplam 69 kez yer verildiği belirlenmiştir. En çok "sevgi" değerine yer verilirken, en az "sabır" değerine yer verilmiştir. Ortaokul yedinci sınıf İngilizce ders kitabında
ise toplam 116 kez evrensel değerlerin alt boyutlarına yer verildiği belirlenmiştir. En çok
"sevgi" değerine yer verilirken, en az "alçakgönüllülük" değerine yer verilmiştir. Kök
değerlerin alt boyutlarına ise toplam 68 kez yer verildiği belirlenmiştir. En çok "vatanseverlik" değerine yer verilirken, en az "adalet" ve "saygı" değerlerine yer verildiği belirlenmiştir. Ortaokul sekizinci sınıf İngilizce ders kitabında toplam 133 kez evrensel değerlerin alt boyutlarına yer verildiği belirlenmiştir. En çok "sevgi" değerine yer verilirken, en az "alçakgönüllülük" değerine yer verilmiştir. Kök değerlerin alt boyutlarına ise
toplam 90 kez yer verildiği belirlenmiştir. En çok "yardımseverlik" değerine yer verilirken, en az "adalet" değerine yer verilmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde ise, öğretmenler değerler eğitiminin bireyleri toplum hayatına hazırladığını ve iyi bir insan olarak yetiştirmeyi hedeflediğini belirtmişlerdir. Ortaokul öğrencilerine öncelikli olarak kazandırılması gereken değerin saygı değeri olduğunu belirttikleri görülmüştür. Öğretmenlerin çoğunluğu İngilizce dersinde değerler eğitimine yer verilmesi gerektiğini ve öncelikli olarak da hoşgörü değerinin kazandırılması gerektiğini dile getirmişlerdir. Katılımcıların çoğu İngilizce dersinde değerler eğitimine yeterince yer verilmediğini belirtmiştir.
Ayrıca, Öğretmenlerin İngilizce dersinde değerleri öğrencilere kazandırmak için en çok
başvurdukları uygulamanın grup çalışmaları olduğu gözlemlenmiştir.
Sonuç: Araştırmanın sonucunda, İngilizce ders kitaplarının evrensel değerlere kıyasla özellikle kök değerler açısından oldukça yetersiz kaldığı görülmüştür. Ayrıca kitaplarda değerlere daha çok örtük bir şekilde yer verilmiştir. Bununla birlikte, araştırmaya katılan İngilizce öğretmenlerinin çoğunluğu ders kitaplarını değerler eğitimi açısından
yetersiz bulduklarını ve İngilizce dersinde değerler eğitimine daha fazla yer verilmesi
gerektiğini belirtmişlerdir.
Anahtar kelimeler: Evrensel değerler, Kök değerler, Değerler eğitimi, İngilizce ders kitapları, İngilizce öğretmenleri

Abstract:
Purpose: The general purpose of this research is to determine the inclusion of
values in secondary school English textbooks.
Method: For this purpose, this research was structured with a basic qualitative
research design using qualitative methods related to existing problems. As a data collection technique, interview technique was used to get the opinions of English teachers about
values education, and document analysis technique was used to examine English textbooks in terms of values education. In teacher interviews, a semi-structured interview form
was applied to a study group of 14 people determined according to the criterion sampling
method, one of the purposeful sampling methods, and the interviews were held online via
Zoom and recorded. In the selection of textbooks, the criterion sampling method, one of
the purposeful sampling methods, was used and the books that the researcher had
knowledge about were selected. While examining the textbooks, two forms were used:
the universal values checklist and the root values checklist, which were prepared by taking expert opinions. The results were obtained by interpreting the data obtained from the
textbooks according to the descriptive analysis approach, and the data obtained from the
teacher interviews according to the content analysis approach.
Results: It was determined that the sub-dimensions of universal values were included 169 times in the secondary school fifth grade English textbook. While the value of
"love" was included the most, the value of humility was included the least. It was determined that the sub-dimensions of the root values were included 86 times in total. While
the value of "love" was included the most, the value of "honesty" was included the least.
It was determined that the sub-dimensions of universal values were included 168 times in the secondary school sixth grade English textbook. While the value of "love" was included the most, the value of "peace" was included the least. It was determined that the
sub-dimensions of the root values were included 69 times in total. While the value of
"love" was included the most, the value of "patience" was included the least. Sub-dimensions of universal values were included 116 times in the secondary school seventh grade
English textbook. While the value of "love" was included the most, the value of "humility" was included the least. It was determined that the sub-dimensions of the root values
were included 68 times in total. It was determined that while the value of "patriotism"
was included the most, the value of "justice" and "esteem" was included the least. Subdimensions of universal values were included 133 times in the secondary school eighth
grade English textbook. While the value of "love" was included the most, the value of
"humility" was included the least. It was determined that the sub-dimensions of the root
values were included 90 times in total. While the value of "helpfulness" was included the
most, the value of "justice" was included the least. In the interviews with the teachers,
they stated that values education prepares individuals for social life and aims to raise them
as good people. It has been observed that they stated that the primary value that should
be imparted to secondary school students is the value of respect. The majority of teachers
stated that values education should be included in English lessons and that the value of
tolerance should be gained as a priority. Most of the participants stated that values education was not included sufficiently in English lessons. In addition, it has been observed
that the most frequently used practice by teachers to impart values to students in English
lessons is group work.
Conclusion and Suggestions: As a result of the research, it was seen that English textbooks were quite inadequate, especially in terms of root values, compared to universal values. Additionally, values are included more implicitly in the books. In addition, the majority of English teachers who participated in the research stated that they found the
textbooks inadequate in terms of values education and that values education should be
given more space in English lessons.
Keywords: Universal values, Root values, Values education, English textbooks, English
teachers