Okul yöneticilerinin eğitim liderliği meslek standartlarına ilişkin öz değerlendirmeleri
Self-evaluations of school administrators on educational leadership professional standards
Yazar: BÜŞRA TAMER
Danışman: DOÇ. DR. VİCDAN ALTINOK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim liderliği = Education leadership ; Liderlik = Leadership ; Meslek standartları = Occupational standarts ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öz değerlendirme = Self-assessment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin eğitim liderliği meslek standartlarına ilişkin öz değerlendirmelerini tespit etmektir. Bu amaçla araştırmada okul yöneticilerinin eğitim liderliği meslek standartları kavramını nasıl açıkladıkları ve hangi kavramlarla ilişkilendirdikleri, okul yöneticilerinin eğitim liderliği meslek standartlarına yönelik yeterliklerine ilişkin değerlendirmeleri, eğitim liderliği meslek standartlarına ilişkin yeterliklerini artırma yöntemleri ve eğitim liderliği meslek standartları bağlamında mesleki ve kişisel gelişimlerine yönelik önerileri nitel araştırma yöntemi ile incelenmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçsal örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme, maksimum çeşitlilik örnekleme ve zincir (kartopu) örnekleme teknikleri tercih edilmiştir. Araştırmanın verileri görüşme tekniği kullanılarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre okul yöneticileri kendilerini çoğunlukla başarılı görmekte, iletişim ve insani değerler konularında da daha güçlü olduklarını düşünmektedirler. Türkiye'de eğitim kurumu yöneticilerinin görevlendirmelerinde aranan genel şartların ise yetersiz olduğunu, bu şartlara daha çok yüksek lisans yapmış olma, hizmet içi eğitim, kurs, seminer gibi yöntemlerle yöneticilik yapma yeterliğine sahip olunabilecek eğitimleri almış olma ve tecrübeli olma şartlarının eklenmesi gerektiğini dile getirmişlerdir. Araştırmada okul yöneticilerinin genel olarak eğitim liderliği meslek standartlarını doğru kavramlarla ilişkilendiremedikleri, bu standartların nelerden oluştuklarını bilmedikleri ve standartların hangi davranış, boyut ya da beceri alanlarını kapsaması gerektiğini ifade edemedikleri ortaya çıkmıştır. Eğitim liderliği meslek standartlarına yönelik yeterliklerini artırmak amacıyla ise çoğunlukla meslektaşlara danışma, hizmet içi eğitimlere katılma ve internet kullanma yöntemlerinden yararlandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca okul yöneticilerinin büyük çoğunluğu eğitim liderliği meslek standartlarının eğitim yönetimini olumlu etkileyeceği konusunda fikir birliğine varmıştır. Bu kapsamda okul yöneticilerine göre, Türkiye'de okul yöneticilerinin etkili bir eğitim lideri olabilmeleri için oluşturulacak meslek standartlarında öncelikle dikkate alınması gereken kazanım ya da beceriler daha çok; cesur, kendine güvenen biri olma, adalet duygusunu pekiştirme ve olumlu iletişim kurma şeklindedir. Okul yöneticilerinin eğitim liderliği meslek standartları bağlamında mesleki ve kişisel gelişime yönelik uygulama önerileri ise akademik yükselmenin önünün açılması ve lisansüstü eğitimin teşvik edilmesi üzerine yoğunlaşmıştır. Araştırmanın sonunda bu bulgular ışığında, Türkiye'de eğitim liderliği meslek standartlarına ilişkin teori ve uygulamadaki boşlukların giderilmesine yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Bu kapsamda Millî Eğitim Bakanlığı ve üniversitelerin iş birliği; öğretmen ve yöneticilerin etkin katılımları ile bir platform oluşturularak eğitim liderliği meslek standartlarının oluşturulması ve okul yöneticisi yetiştirme, seçme, atama, yükseltme kriterlerinde bu standartların dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the self-evaluations of school administrators regarding educational leadership professional standards. For this purpose, in this research, how the school administrators explain the concept of education leadership professional standards and which concepts they relate with them, the competencies of school  administrators about the educational leadership professional standards, the methods of increasing the competencies related to educational leadership professional standards and their suggestions for professional and personal development in the context of educational leadership professional standards were examined with qualitative research method. Criterion sampling, maximum diversity sampling and chain sampling techniques were preferred among the purposeful sampling methods in determining the participants. The data of the study were collected by using the semi structured interview form developed by the researcher by using the interview technique and the data obtained were analyzed with descriptive analysis technique. According to the findings of the study, the school administrators think that they are successful and they are more powerful in terms of communication and human values. They explained that required qualifications for the assignment of managers in educational institutions in Turkey are insufficient and some other qualifications such as having a master degree, having the necessary trainings in order to be a manager with in-service trainings, courses and seminars and having the experience in the field should be added. In the study, it was revealed that school administrators generally were not able to relate education leadership occupational standards with the right concepts, they did not know what these standards consisted of and they could not express which behavior, dimension or skill areas the standards should cover. In order to increase their competence towards vocational leadership professional standards, it was found that they mostly benefited from the methods of counseling to colleagues, participating in in-service trainings and using internet. Additionally, the majority of school administrators agreed that educational leadership professional standards will positively affect educational management. In this context, according to school administrators, the gains and skills that should be considered primarily in professional standards for school managers to be an effective educational leader should be more likely as following: Being brave and self-confident, reinforcing the sense of justice and communicating positively.  In the context of educational leadership professional standards, school administrators' application proposals for professional and personal development focused on paving the way for academic promotion and encouraging graduate education. At the end of the study in the light of these findings, there have been various proposals to fill the gaps in the theory and practice of educational leadership professional standards. In this context, it was emphasized that vocational leadership standards in education should be established by establishing a platform with the cooperation of the Ministry of National Education and universities and the active participation of teachers and administrators and these standards should be taken into consideration in the criteria of raising, selecting, appointing and upgrading school managers.