İkinci Mihne Döneminin Hanefiliğe etkisi
The effect of the Second Mihna Period on Hanafilsm
Yazar: AYŞEGÜL KAYNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL MACİT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Genel manada İslam Tarihinde, özelde ise Fıkıh Tarihi'nde büyük etkiler meydana getiren Mihne hadiseleri; mezhepler çatışmasına dönmesi, toplum içinde fırkalaşmalara yol açması, siyasal bir politika aracına dönüşmesi, bir tekfir aracı olarak kullanılması, baskı ve eziyet için kullanılması vb. nedenler sebebi ile birçok yönden üzerinde araştırma yapılması gerekli bir konudur. Bu nedenle çalışmamızda öncelikle Mihne kavramının sözlük ve terim anlamları açıklanacaktır. Mihne'nin ortaya çıkışında etkisi olan isimler ve nedenler açıklanacaktır. Çalışmamız Giriş ve Birinci Mihne Dönemi ve İkinci Mihne Dönemi, Sonuç ve Kaynakça bölümünden oluşacaktır. Mihne Dönemleri'nin fakihler üzerindeki etkisi özellikle de Hanefî kadılar üzerindeki etkisinden bahsedilecektir. Birinci bölümde 2. Mihne Dönemi hadiselerinin daha iyi anlaşılabilmesi için 1. Mihne Dönemi'nde yaşananlara ve Hanefî âlimleri ile o dönemki yaşadıklarına ve görüşlerine detaylıca değinilecektir. İkinci Bölümde ise yaşanan 2. Mihne hadiselerinin ardından Hanefî âlimlerinin yaşadığı baskı, eziyet ve zulümelere değinilecek, görevinden azledilen Hanefî Kadılar aktarılacaktır. Hanefîlerin sürgün edilip farklı coğrafyalara gitmelerinden ve bu süreçte yaşananların Hanefîler içerisinde farklı görüşlere neden olmasından bahsedilecektir. Ehl-i Hadîs'in ve Ehl-i Rey'in mücadelesinin temelindeki nedenlerden birinin de Kur'ân-ı Kerim'in yaratılmışlığı üzerinde yaşanan hadiseler olduğuna değinilecektir.
Anahtar Kelime: Mihne, Mihne Dönemi, Halku'l-Kur'ân, Ehl-i Rey, Ehl-i Hadîs, Hanefîlik, Mu'tezile

Abstract:
The Mihna events, which had a great impact on the History of Islam in general and the History of Fiqh in particular; turning into a conflict of sects, causing sects within the society, turning into a political policy tool, being used as a tool of takfir, being used for oppression and torment, etc. It is a subject that needs to be researched from many aspects for various reasons. For this reason, in our study, first of all, the dictionary and term meanings of the concept of Mihne will be explained. The names and reasons that influenced the emergence of Mihne will be explained. Our study will consist of two parts: introduction, 1st Mihne Period, 2nd Mihne Period, conclusion and bibliography. The influence of the Mihna Periods on jurists, especially on Hanafi judges, will be mentioned. In the first part, in order to better understand the events of the 2nd Mihna Period, the events of the 1st Mihna Period and the Hanafi scholars and their views at that time will be discussed in detail. In the second part the pressure, torment and oppression experienced by Hanafi scholars after the Second Mihna events will be mentioned, and the Hanafi Qadis who were dismissed from their duties will be mentioned. It will be mentioned that Hanafis were exiled and went to different geographies and what happened in this process caused different opinions among Hanafis. It will be mentioned that one of the underlying reasons for the struggle of Ahl al-Hadith and Ahl al-Ray is the events regarding the creation of the Holy Quran.
Key Words: Mihne, Mihne Period, Halku'l-Qur'an, Ahl al-Ray, Ahl al-Hadith, Hanafism, Mu'tazila