Gökçeada-Yenibademli Höyük'te Erken Bronz Çağı'na ait çanakların gelişimi ve komşu kültürlerle etkileşimi
Gokceada-Yenibademli Mound from the Early Bronze Age and development of bowls with neighboring cultural interaction
Yazar: COŞKUN FIRAT AYVAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. HALİME HÜRYILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan çalışmanın ana materyalini, Gökçeada-Yenibademli Höyük'te açığa çıkartılan ve Erken Bronz Çağı'nın ilk yarısına tarihlendirilen çanaklar oluşturmaktadır. "Denizsel Troia Kültürü"nün yayılım alanı içinde kalan Yenibademli Höyük, Gökçeada'nın sahil kasabası olan Kaleköy'ün 1700 m. güneyinde ve Büyükdere vadisinin aşağı kesimindedir.  Adını aldığı köyün 1500 m. güneybatısı'nda konumlanan yerleşimin, kuzey-güney yönündeki uzunluğu 130 m. doğu-batı doğrultudaki genişliği ise 120 m. dir. Deniz seviyesinden yüksekliği 18 m. ve vadi düzleminden 9-10 m.'ye kadar yükselen höyüğün çevresi alüvyon dolgudur . Kuzey ve batı yönünde birer terası ve tepe düzlüğü bulunan bu eski yerleşim yeri, ilk defa Nezih Fıratlı tarafından tespit edilmiş ve arkeoloji yazınına prehistorik yerleşim yeri adıyla girmiştir . 
Gökçeada'nın ilk sistemli kazısı olması nedeniyle önem taşıyan Yenibademli Höyük, ilk defa Çanakkale Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü başkanlığında ve Hacettepe Üniversitesi mensubu Prof. Dr. Halime Hüryılmaz'ın bilimsel sorumluluğunda olmak üzere, 1996 yılında kurtarma kazısı kapsamında kazılmaya başlanmıştır. 1998 yılından günümüze değin, Bakanlar Kurulu Kararı ile Prof. Dr. Halime Hüryılmaz'ın başkanlığında sürdürülen çalışmalar, 20. kazı dönemini geride bırakmıştır. 
Bir zamanlar kıyı yerleşimi olan ve ria tipi bir koyun güneydoğu kıyısında yükselen Yenibademli Höyük'te yürütülen kazılar, üç kültür dönemine işaret etmektedir. Bunlar yeniden eskiye doğru: 1- Rum asıllı vatandaşların kültürü, 2- Geç Bronz Çağı kültürü, 3- Erken Bronz Çağı II kültürü (Ege kronolojisine göre) şeklinde sıralanmaktadır. 
Yerleşimin gerçek karakterini ortaya koyan ve yaklaşık 400 yıl gibi bir zaman diliminde varlığını koruyan Yenibademli Höyük'ün üretim ekonomisinde keramik, kemik ve taş endüstrisi ön plana çıkmaktadır. 
Büyük bir bölümü elde biçimlendirilen ve ender durumlarda kalıpta şekillendirilen çanaklar, gövde, ağız, dip ve tutamak bölümlerine göre 19 farklı ana tipe ayrılarak incelenmiştir. Bunların gövdeleri ağız kenarından dibe doğru düz daralmakta ya da dış bükey veya iç bükey şekilde daralarak dibe bağlanmaktadır. 
Çanaklarda uygulanan bezeme teknikleri kazıma, kabartma, çizi, baskı, boya, oluk, çentik ve sokma nokta olarak toplam da 8 bezeme tipi ve 20 motif tipiyle temsil edilmektedir. 
Biçim açısından değerlendirilen Yenibademli'nin çanakları Anadolu, Yunanistan'ın Batı, Orta ve Doğu Makedonya bölgelerinde, kuzey ve orta Ege'nin ada yerleşimlerinden ve Balkan kültürlerinde bezer özellikleri görülebilmektedir.

Abstract:
The main material of the work prepared as a master's thesis constitutes the bowls which are excavated in Gökçeada-Yenibademli Mound and dated to the first half of the Early Bronze Age. Yenibademli Mound, which is in the area of "Maritime Troia Culture", is located in the 1700 meters south of the coastal town of Gökçeada, Kaleköy, and in the lower part of the Büyükdere valley. The settlement is located 1500 meters southwest of the village where it took name is, 130 meters long in the north-south direction and 120 meters in the east-west direction. The height from sea level is 18 m. and the mound rising to 9-10 m. from the valley level is filled with alluvium. This ancient settlement, which has a terrace and hill flat in the north and west, was first identified by Nezih Fıratlı and entered the archeology literature with the name of prehistoric settlement.
As the first systematic excavation of Gökçeada, In 1996, under the leadership of the Çanakkale Archeology Museum Directorate and scientific responsibility of Halime Hüryilmaz, excavations started to be excavated. From 1998 to the present, the works carried out under the Council of Ministers and under the presidency of Halime Hüryılmaz left behind the 20th excavation period.
Excavations at Yenibademli Höyük, once a coastal settlement and rising on the southeastern shore of a ria-type sheep, point to three cultural periods. These are new to the old: 1- The culture of Greek citizens origin, 2- Late Bronze Age culture, 3- Early Bronze Age II culture (according to the Aegean chronology).
In the production economy of Yenibademli Höyük, which reveals the true character of the settlement and maintains its existence in a time period of about 400 years, the ceramic, bone and stone industry stands out.
The bowls, which were shaped in a large part and shaped in the mold in rare cases, were divided into 19 different main types and 73 different subtypes according to the body, mouth, bottom and handle sections. Their bodies are narrowed straight to the bottom from the rim of the mouth, or conjoined by concave or concave contraction.
Decoration techniques applied in bowls are represented by 8 decaration types and 20 motif types as carving, drawing, incised, painted, relief/applied, pressed out, fluted and jagged decoration.
The bowls of Yenibademli, which are evaluated in terms of form, can be seen in Anatolia, Greece's West, Central and East Macedonia regions, the northern and central Aegean island settlements and Balkan culture.