Fen bilimleri öğretmenlerinin bilime yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of science teachers' attitudes towards science in terms of different variables
Yazar: MUSTAFA YEKTA EBİL
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN İNCE AKA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen bilimleri öğretmenlerinin bilime yönelik tutumu, eğitim sisteminin temel taşlarından biridir. Bu araştırmanın temel amacı, Ankara ilinde görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin bilime yönelik tutumlarını farklı değişkenler (cinsiyet, kıdem yılı, fen Bilimleri alan sınavı puanı, öğrenim durumu, bilimsel etkinliklere katılma, bilimsel yayın okuma, bilim haberlerini takip etme) açısından incelemektir. Ayrıca, öğretmenlerin alan sınavından aldıkları puanlar ile bilime yönelik tutumları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmaıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli esas alınmıştır. Çalışma grubunu, Ankara ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan 450 Fen Bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, Fen Bilimleri öğretmenlerinin bilime yönelik tutumlarını farklı değişkenler açısından belirlemek amacıyla Demirbaş ve Yağbasan (2006) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Moore ve Foy (1997) tarafından geliştirilen "Bilimsel Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada cinsiyet, kıdem yılı, ÖABT Fen Bilimleri alan sınavı puanı, öğrenim durumu, bilimsel etkinliklere katılma, bilimsel yayın okuma, bilim haberlerini takip etme durumları demografik bilgi formu ile elde edilmiştir. Veriler SPSS 27.0 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Kolmogorov-Smirnov testi sonuçlarına göre, parametrik testler (Bağımsız T testi ve Tek yönlü ANOVA) veya non-parametrik testler (Mann Whitney U, Kruskal Wallis H) analizleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır.
Araştırma sonuçları, fen bilimleri öğretmenlerinin bilime yönelik tutumlarının bazı demografik ve mesleki değişkenlere göre farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Cinsiyet, kıdem yılı, yaş ve öğrenim durumu gibi değişkenler bilimsel tutum üzerinde anlamlı bir etki göstermemiştir. Buna karşın, bilimsel etkinliklere düzenli katılımın bilimsel tutumları olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Ayrıca, bilimsel yayın okuma ve bilim haberlerini takip etme alışkanlıklarının da bilimsel tutumları güçlendirdiği saptanmıştır. Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) puanları ile bilimsel tutum puanları arasında da pozitif yönde zayıf bir ilişki bulunmuş; bu bulgu, öğretmenlerin ÖABT sınav puanlarının bilimsel tutumlarını kısmen belirleyici olabileceğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, öğretmenlerin mesleki gelişimlerini desteklemek için bilimsel kaynaklara erişimlerinin artırılmasının önemine işaret etmektedir.

Abstract:
The attitude of science teachers towards science is a cornerstone of the education system. The main purpose of this study is to examine the attitudes of science teachers working in Ankara towards science in terms of various variables (gender, years of seniority, scores from the ÖABT Science field test, educational status, participation in scientific activities, reading scientific publications, and following science news). Additionally, the study aims to identify the relationship between the teachers' scores on the field exam and their attitudes towards science. The study is based on a relational survey model. The study group consists of 450 science teachers working in schools affiliated with the Ministry of National Education in Ankara. As a data collection tool, the "Scientific Attitude Scale," developed by Moore and Foy (1997) and adapted into Turkish by Demirbaş and Yağbasan (2006), was used to determine the attitudes of science teachers toward science across different variables. Gender, years of seniority, ÖABT Science field exam scores, educational status, participation in scientific activities, reading scientific publications, and following science news were obtained through a demographic information form. The data were analyzed using SPSS 27.0 statistical software. Depending on the Kolmogorov-Smirnov test results, parametric tests (Independent T-Test and One-Way ANOVA) or non-parametric tests (Mann Whitney U, Kruskal Wallis H) were applied in the analysis. Pearson correlation analysis was conducted to examine the relationships between variables.
The study results revealed that the attitudes of science teachers toward science did not significantly differ across some demographic and professional variables. Variables such as gender, years of seniority, age, and educational status had no meaningful impact on scientific attitudes. However, regular participation in scientific activities was found to positively influence scientific attitudes. Additionally, the habits of reading scientific publications and following science news were also observed to strengthen scientific attitudes. A positive but weak relationship was found between ÖABT scores and scientific attitude scores; this finding suggests that teachers' scores on the ÖABT exam may partially influence their scientific attitudes. These results highlight the importance of increasing teachers' access to scientific resources to support their professional development.