Okul çağı çocuklarında obezite ve hipertansiyon sıklığının ve ilişkili risk faktörlerinin araştırılması
Researching frequency of obesity and hypertension and related risk factors in school age children
Yazar: SALİM EKİCİ
Danışman: PROF. DR. FATİH TEMİZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Ergenler = Adolescents ; Hipertansiyon = Hypertension ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Amaç: Obezite son yıllarda, erişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da sıklığında artış olan bir sağlık sorunudur. Beraberinde getirdiği kardiyovasküler risklerin artışı da bu problemin ciddiyetini göstermektedir. Çalışmamızın amacı Kahramanmaraş ilinde okul çağı çocuklarında obezite ve hipertansiyon sıklığını araştırıp eşlik edebilecek risk faktörleri ile ilişkisini de incelemektir. Ayrıca bu hastalıklar hakkında farkındalık oluşturup sonraki yıllarda yapılacak çalışmalar için literatür oluşturulması hedeflendi.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.10.2019-01.06.2020 tarihleri arasında ilin sosyoekonomik ve kültür yapısını en iyi şekilde gösterecek düzeyde, tabakalı örneklem metodu kullanılarak seçilen ortaokul ve liselerde öğrenim gören 10-18 yaş grubundaki öğrencilerin katılımı ile gerçekleştirildi. Çalışmamız sırasında patlak veren Covid-19 pandemisinden dolayı eğitime ara verilmesi nedeniyle 1000 öğrencinin antropometrik ölçümleri ile 500 öğrencinin tansiyon ölçümleri; yaş ve boya göre uygun ekipman kullanılarak yapılıp kaydedildi. Katılımcılara sosyodemografik özellikleri ile beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarını sorgulayan formlar verildi. Toplanan veriler kaydedilip istatistiksel analizleri yapıldı. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilenlerin ortalama yaşı 14,4 olarak tespit edildi. Katılımcıların 451'i (%45,1) kız, 549'u (%54,9) erkek cinsiyetindeydi. Çalışmamızda toplam popülasyonda obezite ve morbid obezite prevelansı %7,9; fazla kilolu prevelansı ise %13,5 olarak tespit edildi. Obezite prevelansı erkeklerde %6,9 kızlarda ise %8,6 olarak tespit edildi. Hipertansiyon prevelansı ise genel popülasyonda %3,6 oranında saptanmış olup erkeklerde %4,5 kızlarda ise %2,4 oranındaydı. Yükselmiş kan basıncı ise erkeklerde %7,9 kızlarda %7,2 oranında tespit edildi. Obez ve morbid obezlerin %19,0'unda yükselmiş kan basıncı, %4,8'inde evre 1 hipertansiyon ve %7,1'inde evre 2 hipertansiyon vardı. Obez gruptakilerin %8,9'unun ailesinde obezite, %3,8'inin ailesinde hipertansiyon ve %5,1'inin ailesinde hem obezite hem de hipertansiyon vardı. Obez olanların %70,9'u günde 3-5 öğün yerken, obez olmayanların %55,5'i 3-5 öğün yemek yiyordu. Günde 3-5 kez öğün yeme sıklığı obez grupta, obez olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazlaydı. En sevilen yemek obez grubunda %67,1 et ve et ürünleriydi. Et ve et ürünlerinin obez grup tarafından, salata, sebze türünün ise obez olmayan grup tarafından anlamlı şekilde daha çok sevildiği görüldü. Obez olanların %3,8'i her gün, %48,1'i haftada 1-2 kez, %44,3'ü ayda bir kez fastfood tüketiyordu.  Obez olmayanların ise %9,2'si her gün, %49,9'u haftada 1-2 kez, %37,1'i ayda bir kez fastfood tüketiyordu.
Sonuç: Çalışmamızda Kahramanmaraş ilinde, 10-18 yaş grubunda obezite ve morbid obeziteprevelansı %7,9,  fazla kilolu prevelansı  %13,5;  hipertansiyon prevelansı %3,6,  yükselmiş kan basıncı prevelansı ise %7,6 tespit edildi. Obezite oranı kızlarda fazla iken, hipertansiyon oranlarının erkeklerde fazla olduğu görüldü. Ailesinde sadece obezite olanlar obez grupta, sadece hipertansiyon olanlar ise obez olmayan grupta anlamlı şekilde daha fazlaydı. Bu durumda obezite ve hipertansiyonun ailesel yatkınlık oluşturduğu sonucuna varıldı. Çalışmamızda obez grupta, obez olmayan gruptakilere göre yükselmiş kan basıncı sıklığı ve evre 2 hipertansiyon sıklığı anlamlı şekilde daha fazlaydı. Bu durumda sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları ile sıklığı azaltılabilecek olan obezitenin, başta hipertansiyon olmak üzere gelişebilecek diğer kardiyovasküler hastalıkların gelişmesinde de önlenebilir bir risk faktörü olduğu kanısına varılmıştır. Dolayısı ile sağlıklı beslenme eğitiminin okullarda ve ailelerde verilmesi ile obezite sıklığı azaltılarak başta hiperansiyon olmak üzere diğer renovasküler hastalıkların önüne geçilecektir.

Abstract:
Objective: Obesity is a health problem that has an increased rate of incidence in children as well as adults in recent years. Increase of cardiovascular risks associated with obesity shows the seriousness of this problem. The aim of our study is to investigate the prevalence of obesity and hypertension in school-age children in Kahramanmaraşand also to examine the relationship with risk factors that may accompany. In addition, it was aimed to raise awareness about these diseases and to create literature for future studies.
Materials and methods:Our study was carried out between 01.10.2019-01.06.2020, at a level that will best show the socioeconomic and cultural structure of the province, by using the stratified sampling method.Anthropometric measurements of 1000 students and blood pressure measurements of 500 students due to the interruption of education due to the Covid-19 pandemic that broke out during our study; It was recorded using appropriate equipment for age and height.The participants were given forms questioning their sociodemographic characteristics, nutrition and physical activity habits. The collected data were recorded, and statistical analysis was performed.
Findings: The mean age of those included in the study was 14.4. Of the participants, 451 (45.1%) were female and 549 (54.9%) were male. In our study, the prevalence of obesity and morbid obesity in the total population was 7.9%; the prevalence of overweight was found to be 13.5%. The prevalence of obesity was 6.9% in boys and 8.6% in girls. The prevalence of hypertension was 3.6% in the general population, 4.5% in boys and 2.4% in girls. Elevated blood pressure was found to be 7.9% in boys and 7.2% in girls. 19.0% of obese and morbidly obese patients had elevated blood pressure, 4.8% had stage 1 hypertension and 7.1% had stage 2 hypertension. In the obese group, 8.9% had a family history of obesity, 3.8% had a family history of hypertension, and 5.1% had a family history of both obesity and hypertension. While 70.9% of the obese ate 3-5 meals a day, 55.5% of the non-obese ate 3-5 meals. The frequency of eating 3-5 times a day was statistically significantly higher in the obese group than in the non-obese group. The most popular food was meat and meat products with 67.1% in the obese group and 53.5% in the non-obese group. It was seen that meat and meat products were liked more by the obese group, and salad and vegetables were liked more by the non-obese group. Of those who were obese, 3,8% consumed fast food every day, 48.1% 1-2 times a week, 44.3% once a month and did not eat. Of those who were not obese, 9.2% consumed fast food daily, 49.9% consumed fast food 1-2 times a week, and 37.1% consumed fast food once a month.
Conclusions: In our study, the prevalence of obesity and morbid obesity in the 10-18 age group in Kahramanmaraş was 7.9%, and the rate of overweight was 13.5%; hypertension prevalence was 3.6%, and the prevalence of elevated blood pressure was 7.6%. While the obesity rate was higher in girls, hypertension rates were higher in boys. Those with only obesity in the family were higher in the obese group, and those with only hypertension were higher in the non-obese group, as expected. In this case, it was concluded that obesity and hypertension cause familial predisposition. In our study, the frequency of elevated blood pressure and stage 2 hypertension were significantly higher in the obese group than in the non-obese group. On the other hand, the frequency of normotensive individuals was higher in the non-obese group. In this case, it was concluded that obesity, the frequency of which can be reduced with healthy nutrition and physical activity habits, is a preventable risk factor for the development of other cardiovascular diseases, especially hypertension. Therefore, by providing healthy nutrition education in schools and families, obesity prevalence will be reduced and other renovascular diseases, especially hypertension, will be prevented.