Yetişkin kadınlarda yeme bozukluklarında dikotomi düşünce (DTEDS) ölçeğinin beslenme durumu ile ilişkisinin saptanması
Determination of the relationship between nutritional status and dichotomous thinking in eating disorders scale (DTEDS) in adult women
Yazar: GÜLBERK KÜTAHYA
Danışman: DOÇ. DR. ASLI AKYOL MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Dikotomi = Dichotomy ; Kadınlar = Women ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yeme bozuklukları; yeme davranışları, ilişkili düşünceler, tutumlar ve duygular ile oluşan fizyolojik bozukluklardır. Dikotomik düşünme, aşırı yeme ve vücut ağırlığının artması ile ilişkilendirilmiştir. Buna dayanarak bu araştırmada, obez veya hafif şişman olan yetişkin kadınlarda Yeme Bozukluklarında Dikotomi Düşünce Ölçeği'nin (DTEDS) beslenme durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gözlemsel araştırma türündeki bu çalışma Ankara ilinde Ocak 2018 – Temmuz 2019 tarihleri arasında yürütülmüş ve Beden Kütle İndeksi'ne (BKİ) göre hafif şişman veya obez olarak sınıflandırılan 110 kadını kapsamaktadır. Tanımlayıcı ve antropometrik bulgular ile birlikte bireylere Yeme Bozuklukları ile İlişkili Yeme Tutum Testi (YTT-26), Yale Besin Bağımlılığı Ölçeği ve Yeme Bozukluklarında Dikotomi Düşünce Ölçeği (DTEDS) uygulanmıştır. Ayrıca 30 bireye tekrar test yöntemi uygulanarak DTEDS ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır. İstatiksel veriler, SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiştir. P değeri 0,05'den küçük olması istatistiksel anlamlı kabul edilmiştir. DTEDS'nin Türkçe uyarlama çalışmasına göre geçerlilik (coefficient=0,075; t=0,940, p=0,355) ve güvenilirliği (cronbach alfa=0,808) uygun düzeyde bulunmuştur. Bireylerin yaş ortalaması 36,81±12,03 yıl olup, BKİ ortalama değeri 30,34±4,8 kg/m2'dir. BKİ sınıflamasına göre hafif şişman olan (25,5-29,9 kg/m2) 61 birey, obez olan (≥30,0 kg/m2) olan 49 birey bulunmaktadır. BKİ ile YALE skoru negatif yönlü korelasyon göstermektedir (p<0,05). DTEDS açısından riskli sayılan hafif şişman bireylerin 48'inde (%55,8), şişman bireylerin ise 38'inde (%44,2) dikotomik düşünce bozukluğu ve buna bağlı yeme bozukluğu riski olduğu görülmüştür. DTEDS puanı ile YALE, YTT arasında istatistiksel anlamlı bir korelasyon tespit edilmemiştir (p>0,05). Dondurma, çikolata, yağda kızarmış hamur ve tatlı, poğaça, pilav, kraker, tuzlu simit, kurabiye,  kek-pasta, şekerleme, pilav, pizza, gazoz, biftek, pastırma, muz gibi besinlerin yeme bozukluğuyla ilişkili olabileceği, görülmüştür (p<0,05). Yapılan egzersiz türüyle DTEDS, YTT ve YALE arasında, düzenli egzersiz yapma durumu ile YTT arasında da anlamlı bir ilişki mevcuttur. Sonuç olarak, Türkçe uyarlama çalışmasına göre geçerli ve güvenilir olduğu tespit edilen DTEDS ölçeğinin yeme bozukluğu ile ilgili araştırmalarda ve obezite ile ilişkili yeme tutum davranışlarının incelenmesinde değerlendirilebileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Eating disorders are physiological disorders caused by eating behaviors, related thoughts, attitudes and emotions. Dichotomic thinking has been associated with excessive eating and increased body weight. The aim of this study was to evaluate the relationship between the Dichotomous Thinking in Eating Disorders (DTEDS) and nutritional status in obese or overweight adult women. This observational study was conducted between January 2018 and July 2019 in Ankara. The study included 110 women classified as overweight or obese according to the body mass index (BMI). A questionaire examining descriptive and anthropometric information along with Eating Disorders Associated Eating Attitude Test (EAT-26), Yale Food Addiction Scale and DTEDS were applied to participants. In addition, the Turkish validity and reliability study of the DTEDS scale was performed by re-testing method with 30 individuals. SPSS 23.0 program was used for statistical analysis. P value less than 0.05 was considered statistically significant. According to the Turkish version of the DTEDS, validity (coefficient = 0.075; t = 0.940, p = 0.355) and reliability (cronbach's alpha = 0.808) were appropriate. The mean age of the individuals was 36.81 ± 12.03 years and the mean BMI was 30,34±4,8 kg/m2. According to BMI classification, 61 individuals were overweight (25.5-29.9 kg/m2) and 49 individuals were obese (≥30.0 kg/m2). There was a negative correlation between BMI and eating addiction score (YALE)  (p<0,05). It was observed that 48 (55.8%) of the overweight individuals and 38 (44.2%) of the obese individuals who were considered risky for DTEDS, had the risk of dicotomic thought disorder and related eating disorder. No statistically significant correlation was found between DTEDS score and YALE, EAT scores (p> 0.05). In terms of foods, ice cream, chocolate, fried dough and dessert, donut, rice, crackers, salted pretzels, cookies, cake-bakery, confectionery, rice, pizza, soda, steak, bacon, banana has been observed that problems with foods such as may be associated with eating disorder (p<0,05). There is a significant relationship between exercise type and DTEDS, EAT and YALE and significant relationship between regular exercise and EAT. In conclusion, the valid and reliable version of Turkish DTEDS scale can be assessed in studies examining eating disorders and obesity related eating attitudes.