Güneş disk merkezine yakın sakin olmayan bir bölgenin iki boyutlu spektroskopisi
Two-dimensional spectroscopy of a semi-active region near solar disk center
Yazar: ASUMAN GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. NUROL AL ERDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Güneş = Solar ; Güneş gözlemleri = Solar observations ; Güneş kromosferi = Solar chromosphere

Özet:
Bu çalışmanın amacı Güneş'in sakin olmayan bir bölgesini içeren görüş alanı içinde, farklı tabakalarda yer alan ince yapıları araştırmak, bu yapılara dair çeşitli fiziksel parametreleri belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, Güneş disk merkezi yakınındaki bir bölgenin H-alfa çizgisindeki gözlemleri kullanılmıştır. Gözlemler, iki boyutlu spektrometreyle yapılan H-alfa çizgi taramalarıyla farklı dalgaboyu konumlarında alınan dar bant görüntüleri ile bunlarla eş zamanlı olarak kaydedilen geniş bant görüntülerini içermektedir.Dar bant zaman serisinde fibril denilen koyu ince yapılar ve geniş bant zaman serisinde, granüller arasında yer alan küçük beyaz parlak noktalar incelenmiştir. Parlak noktaların, şiddet değişimleri ve yer değiştirmelerinden itibaren hesaplanan hızlarıyla birlikte yaşam süreleri boyunca izledikleri yörüngeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Lambdametre Yöntemi'yle oluşturulan şiddet ve hız görüntüleri kullanılarak, kromosferde gözlenen ince yapıların görüş doğrultusundaki hızları hesaplanmış, madde hareketinin yapı boyunca ve derinlikle değişimi incelenmiştir. Ayrıca bu görüntülerden yola çıkarak kromosferik ince yapıların periyodik davranışları belirlenmeye ve sebepleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Görüş doğrultusundaki hızlarla birlikte kaynak fonksiyonu, Doppler genişliği, optik derinlik gibi yapılara ait parametrelerin elde edilmesinde kullanılan ?Bulut Modeli? yarı aktif bölgedeki ince yapılara uygulanarak, sıcaklık, parçacık sayı yoğunlukları, gaz basıncı, toplam kolon kütlesi gibi fiziksel özellikleri niteleyen diğer paremetrelere de ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this thesis is to study fine structures, which were observed in different atmospheric layers within the field of view including a semi-active region of the sun, and to determine various physical parameters of them. For these purposes, observations of a small region in the H-alpha line near the solar disk center have been carried out. During the observations, broad-band images were taken simultaneously with narrow-band images at different wavelength positions by scanning through H-alpha profile using the two dimensional spectrometer.The small scale dark structures called fibrils and the small scale bright points located in intergranular lanes are observed in the narrow-band and the broad-band time series, respectively. Intensity variations and velocities calculated from displacements of bright points as well as trajectories during their lifetime were determined. Using the intensity and velocity images which were generated by the lambdameter method, the line of sight velocities of the fine structures in the chromosphere were calculated. Variations of mass motions along these structures with atmospheric height were examined. The periodic behavior of chromospheric fine structures were also analyzed and their causes were tried to be investigated. The physical parameters such as source function, the Doppler width, optical depth at the line center as well as line of sight velocity were derived by applying the cloud model to the fine structures in the semi-active region. Thus, by using these values other parameters such as temperature, particle number densities, gas pressure and mass density were determined.