Şeytanın avukatı rolü ve beyin fırtınası süreçlerinin bilişsel ve sosyal değişkenlerle incelenmesi
The effect of the cognitive and social variables on devil's advocacy and brainstorming process
Yazar: GAMZE UYKUCU ARMUTCUOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin fırtınası = Brainstorming ; Sosyal faktörler = Social factors ; Şeytanın avukatı = Devil's advocacy

Özet:
Bu araştırma, beyin fırtınası performansı üzerinde şeytanın avukatı rolününün bilişsel ve sosyal değişkenler kapsamında iki kısımda incelenmesini içermektedir. 
Çalışmanın ilk kısmında, katılımcılara düşünce örnekleri sunmanın etkileri araştırılmıştır. Şeytanın avukatı koşulundaki katılımcılardan beyin fırtınası oturumu esnasında, etkileşim grubundaki diğer katılımcıların düşüncelerine yönelik alternatif düşünce ya da yeni düşünce geliştirmeleri istenmiştir. Diğer yandan şeytanın avukatı rolünün verilmediği katılımcılara ise gruptaki diğer katılımcıların düşüncelerini dikkate alarak düşünce üretimi yapmaları yönergesi verilmiştir. Grup içinde şeytanın avukatı rolünü alan katılımcı sayısı; şeytanın avukatının rolünün bir ve iki katılımcıya verilmesi ve grup üyelerinin hiçbirinin şeytanın avukatı rolünü almaması şeklinde manipüle edilmiştir. Düşünce örnekleri sunma koşulunda ise katılımcılara; beyin fırtınası oturumu öncesinde beyin fırtınası problemi ile ilgili olan orijinal ya da uygulanabilir düşünce örnekleri sunulmuştur. Sonrasında katılımcılara, üniversitenin geliştirilmesine yönelik beyin fırtınası problemi üzerinde, beyin yazımı tekniğinde (Paulus ve Yang, 2000) 15 dakikalık beyin fırtınası düşünce üretimi yapmaları yönergesi verilmiştir. 3 X 2 ANOVA analizi sonucunda, şeytanın avukatının 2 kişi olduğu etkileşim gruplarının, şeytanın avukatı rolünün olmadığı ve şeytanın avukatının 1 kişi olduğu gruplardan daha fazla özgün ve derin düşünce üretim performansı yaptığı bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca şeytanın avukatının 1 kişi olduğu grupların da şeytanın avukatı rolünün olmadığı gruplara göre daha fazla düşünce üretim performansı sergilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Ancak beyin fırtınası öncesinde sunulan orijinal ya da uygulanabilir düşünce örneklerinin performans üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı çalışmada ulaşılan diğer bir sonuçtur.
Çalışmanın ikinci kısmında, beyin fırtınası düşünce üretimi performansı üzerinde şeytanın avukatı rolü ve sosyal karşılaştırmanın etkileri araştırılmıştır. Grup içinde şeytanın avukatı rolünü alan katılımcı sayısı; tüm grup üyelerinin şeytanın avukatı rolünü üstlenmesi ve grup üyelerinin hiçbirinin şeytanın avukatı rolünü almaması şeklinde manipüle edilmiştir. Karşılaştırma bilgisi koşulunda ise katılımcılara; düşünce üretim performanslarının bilgisayarla, benzer grupla ya da aynı ortamda bulunan diğer bir grupla (sınıf arkadaşları) karşılaştırılacaklarına yönelik bilgi verilmiştir. Diğer yandan karşılaştırma bilgisinin olmadığı koşulda ise, katılımcılara karşılaştırma türüne yönelik bir bilgi verilmemiştir. Sonrasında katılımcılara, kağıt atacının kullanım alanlarına yönelik beyin fırtınası problemi üzerinde beyin yazımı tekniğinde (Paulus ve Yang, 2000) 15 dakikalık beyin fırtınası düşünce üretimi yapmaları yönergesi verilmiştir. 2 X 4 ANOVA analizi sonucunda, şeytanın avukatının 3 kişi olduğu etkileşim gruplarının, şeytanın avukatı rolünün olmadığı gruplardan daha fazla düşünce üretim performansı sergilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Diğer yandan aynı ortamdaki diğer bir grupla karşılaştırıldığına yönelik bilgi alan gruplar, bilgisayar ile karşılaştırılacağına yönelik bilgi alan gruplar ve karşılaştırma bilgisinin verilmediği gruplara göre daha fazla performans sergilemişlerdir. Çalışmanın sonucunda herhangi bir etkileşim etkisi bulunmamıştır. 
Sonuçlar, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
This experiment investigated the effects of devil's advocacy, social comparision and idea exemplars on the brainstorming performance. This experiment includes two parts. 
In the first experiment investigated the effects of devil's advocacy and idea exemplars on the brainstorming performance. The participants in the devil's advocacy condition were instructed to come up with the alternative or new ideas to their partner's ideas during brainstorming session. On the other hand, those in the no role condition were given the instruction that they would generate ideas by considering the ideas of his or her partners. The number of participants with devil's advocacy role within a group was manipulated by providing the group members either no role, one, or two written devil's advocacy roles. The participants were also given some exemplars of either unique or feasible ideas prior to the brainstorming session. Then all they were brainstormed on the university problem for 15 minute session in a brainwriting paradigm (Paulus and Yang, 2000). A 3 X 2 ANOVA analysis showed that the groups with 2 devil advocacy role or members generated more unique ideas and flexible ideas than those having the one and no devil advocacy member. The groups with one devil's advocate in a group also generated more ideas than those without any devil's advocate. However, providing unique or feasible ideas prior to the brainstorming session did not make a significant difference on the performance of groups.
Second experiment, investigated the effects of devil's advocacy and social comparison targets on the brainstorming performance. The number of participants with devil's advocacy role within a group was manipulated by providing either all the group members devil's advocacy role or those no role. The participants were also instructed to be compared with the performance of either a computer, similar student, or either classmates. Those in the no comparison condition or target were given only information that their performance would be compared. Then all they were brainstormed on the extra thumb problem in a 15 minute session in a brainwriting paradigm (Paulus and Yang, 2000). A 2 X 4 ANOVA analysis showed that the groups with 3 devil advocacy role or members generated more ideas than those with no devil advocacy member. The participants compared with classmates also generated more ideas than those compared with a computer and those with no comparison target. No interaction effect was obtained. 
The results will be discussed in lights of the relevant literature.