Biyokimya laboratuvarlarında güvensiz durum ve güvensiz davranış analiz çalışması
Unsafe situation and unsafe behavior analysis study in biochemistry laboratories
Yazar: GÖKAY TAŞKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT FİDAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışma, risk analizlerine yol haritası oluşturmak amacıyla Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı teknik personeli güvensiz davranışları ve güvensiz durumların cevabını araştırmak için gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma kapsamında, Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı Güvensiz Davranış Ölçeği ve Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı Güvensiz Durum Ölçeği geliştirilerek literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma çalışma grubunu 389 Tıbbi Biyokimya teknik personeli oluşturmaktadır. Ölçek yapı geçerliği açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile hesaplanmıştır. 
Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı Güvensiz Davranış Ölçeği altı boyut ve 36 maddeden oluşan bir yapıda olup, DFA ile de doğrulanarak istenilen uyum iyiliği değerlerine ulaşılmıştır (x²/sd=2,728, GFI= 0,812, CFI= 0,911, IFI= 0,912, TLI= 0,903, RMR= 0,052, RMSEA= 0,067). Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı Güvensiz Durum Ölçeği sekiz alt boyut ve 36 maddeden oluşan bir yapıda olup, DFA ile de doğrulanarak istenilen uyum iyiliği değerlerine ulaşılmıştır (x²/sd=2,170, GFI= 0,850, CFI= 0,920, IFI= 0,921, TLI= 0,911, RMR= 0,042, RMSEA= 0,055). 
Yapılan analizler sonucu altı boyut ve 36 maddeden oluşan Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı Güvensiz Davranış Ölçeği ve sekiz alt boyut ve 36 maddeden oluşan Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı Güvensiz Durum Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçek olabileceği kanısına varılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Güvensiz Davranış, Güvensiz Durum, İş Sağlığı ve Güvenliği, Laboratuvar Güvenliği.

Abstract:
This study was carried out to investigate the unsafe behaviors of the Medical Biochemistry Laboratory technical staff and the response to unsafe situations to create a road map for risk analysis.
Within the scope of the study, it was aimed to contribute to the literature by developing the Medical Biochemistry Laboratory Unsafe Behavior Scale (MBLUBS) and the Medical Biochemistry Laboratory Unsafe Situation Scale (MBLUSS). The research study group consists of 389 Medical Biochemistry technical personnel. Scale construct validity was calculated by exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA).
Medical Biochemistry Laboratory Unsafe Behavior Scale has a structure consisting of six dimensions and 36 items, and it was confirmed by CFA and the desired goodness of fit values were reached (x²/df=2,728, GFI= 0,812, CFI= 0,911, IFI= 0,912, TLI= 0,903, RMR=. 052, RMSEA= 0,067). Medical Biochemistry Laboratory Unsafe Situation Scale has a structure consisting of eight sub-dimensions and 36 items, and it was confirmed by CFA and the desired goodness of fit values were reached (x²/df=2,170, GFI= 0,850, CFI= 0,920, IFI= 0,921, TLI= 0,911, RMR= 0,042, RMSEA= 0,055).
As a result of the analyses, it was concluded that the Medical Biochemistry Laboratory Unsafe Behavior Scale, consisting of six dimensions and 36 items and the Medical Biochemistry Laboratory Unsafe Situation Scale, consisting of eight sub-dimensions and 36 items, are valid and reliable scales.
KEYWORDS: Unsafe behavior, Unsafe situation, Occupational Health and Safety, Laboratory safety