Madde kullanımı olan hükümlülerin saldırganlık düzeyleri ve öfke ifade tarzlarının incelenmesi
Investigation of aggression levels and anger expression styles of prisoners with a history of substance use
Yazar: FATMA DİLEK ŞEKER
Danışman: PROF. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Duygu ifadesi = Expressed emotion ; Hükümlüler = Convicts ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Öfke = Anger ; Öfke kontrolü = Anger control ; Öfke yönetimi = Anger management

Özet:
Bu çalışma, madde kullanımı olan hükümlülerin saldırganlık düzeyleri ve öfke ifade tarzlarının incelenmesini araştıran kesitsel bir çalışmadır. Araştırma Aralık 2019-Mart 2020 tarihleri arasında Menemen T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve İzmir 4 No'lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda adli suçtan dolayı bulunan, madde kullanım öyküsü olan 138 hükümlü ve madde kullanım öyküsü olmayan 117 hükümlü olmak üzere toplam 255 erkek hükümlü ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmada Demografik Bilgi Formu, Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği (SÖÖTÖ) ve Buss Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ) kullanılmıştır. Madde kullanımı olan hükümlüler ile madde kullanımı olmayan hükümlüler bazı sosyo-demografik değişkenlere göre incelendiğinde; yaş, medeni durum, gelir, aile içi şiddet görme durumu, psikolojik tedavi öyküsü ve kendine zarar verme davranışı gibi değişkenler kapsamında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Fakat gruplar arasında eğitim düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p>0.05). 
Yapılan analizlere bakıldığında, hükümlüler tarafından SÖÖTÖ ile BPSÖ'den alınan puanların orta seviyede olduğu bulunmuştur. Çoklu madde kullanımının öfke ve saldırganlık üzerindeki etkisini görmek amacıyla yapılan analiz sonucunda, saldırganlık ölçeğinden alınan toplam puan ile kullanılan madde çeşit sayısı arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Bu sonuca göre saldırganlık toplam puan ve anlamlı olan alt boyutlarda (fiziksel saldırganlık, düşmanlık ve öfke) tekli madde kullanımı olan hükümlülerin puanları ile ikiden fazla madde kullanımı olan hükümlülerin puanları arasında ikiden fazla madde kullanan hükümlüler lehine bir farklılık izlenmiştir. Bu durum, ikiden fazla madde kullanımı olan hükümlülerin saldırgan davranışlara eğilimli olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. 
Hükümlüler dışa-yönelik öfke ve öfke kontrol  açısından incelendiğinde, her iki alt boyutta da gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Ayrıca madde kullanımı olan hükümlülerin yaşları ilerledikçe sürekli öfke ve içe yönelik öfke düzeylerinin arttığı saptanmıştır. Yaş, madde kullanım davranışı ve suç tekrarı ile Buss Perry Saldırganlık ölçeğinden hükümlülerin aldıkları ortalama puanlar arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla 3 ayrı hiyerarşik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Yaş ve madde kulanım davranışının saldırganlık üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu (p=.001, p<.01), suç tekrarı modele eklendiğinde anlamlı etkinin devam ettiği (p=.001, p<.01) sonucuna ulaşılmıştır. 
Çalışmanın içerdiği sınırlılıklar dahilinde ulaşılan sonuçların, madde kullanım davranışı için birer risk faktörü olan saldırganlık ve öfke kavramlarına yönelik yapılması gereken önleyici ve koruyucu iyileştirme çalışmaları açısından yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study is a cross-sectional study investigating the aggression levels and anger expression styles of substance abuse convicts. This research was conducted between December 2019 and March 2020 in Menemen T-Type Closed Prison and Izmir No:4 T-Type Closed Prison. The relevant research included 138 convicts with a history of substance usage and 117 convicts without a history of substance usage. It was conducted with a total of 255 male convicts.

Demographic Information Form, State Trait Anger Expression Inventory (STAXI) and Buss Perry Aggression Questionnaire (BPAQ) were used in this study. When the convicts with substance usage and those without substance usage were examined according to some socio-demographic variables, it was found that there was a statistically significant difference between the groups within the scope of variables such as age, marital status, income, domestic violence status, psychological treatment history and self-harming behavior (p <0.05). However, it was found that there was no statistically significant difference between the groups in terms of education levels (p> 0.05).

When the analyzes were examined, it was found that the scores obtained from STAXI and BPAQ by the convicts were at a medium level. As a result of the analysis conducted to see the effect of multiple substance usage on anger and aggression, it was concluded that there was a statistically significant difference between the total score obtained from the aggression scale and the number of item types used (p <0.05). According to this result, a difference in favor of convicts who used more than two substances was observed between the scores of convicts who used a single substance and the scores of convicts who used more than two substances in aggression total score and significant sub-dimensions (physical aggression, hostility and anger). This situation reveals that convicts who have used more than two substances are prone to aggressive behavior.

When the convicts were examined in terms of anger-out and anger control, it was found that there was a statistically significant difference between the groups in both sub-dimensions (p<0.05). In addition, it was concluded that as the age of convicts with substance abuse increases, their level of anger and anger towards inside increases. In hierarchical regression analysis were conducted to examine the relationship between age, substance use behavior, crime repetition, and the average scores obtained by convicts from the BPAQ. It was found that age and substance use behavior had a significant effect on aggression (p =.001, p <.01), and the significant effect continued when repetition of crime was added to the model (p =.001, p <.01).

It is thought that the results obtained within the limitations of the study will be a guide in terms of preventive and protective improvement studies that should be done for the concepts of aggression and anger, which are risk factors for substance use behavior.