Transteoretik modele dayalı postpartum kontraseptif yöntem danışmanlığının kontraseptif yöntem kullanımına etkisi
The effect of postpartum contraceptive method counseling based on transtheoretic model on contraceptive method use
Yazar: ESRA TAVUKÇU
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Aile Planlaması = Family Planning
Dizin: Aile planlaması = Family planning

Özet:
Amaç: Çalışmada, 18-45 yaş aralığındaki primipar kadınlara postpartum dönemde Transteoretik modele(TTM) dayalı motivasyonel görüşme yöntemi ile sunulan kontraseptif yöntem danışmanlığının kontraseptif yöntem kullanımına etkisi değerlendirildi.
Yöntem: Ön test- son test kontrol gruplu bu eğitim müdahale çalışması, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Doğum Kliniği'nde Ağustos 2022-Ocak 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini dahil etme kriterlerine uyan ve Katılımcı Çalışmaya Dahil Etme Listesi'ne göre yerleştirilen, doğum sonu dönem maksimum 72. saatinde bulunan 80 (30 girişim, 50 kontrol) primipar kadın oluşturmuştur. Çalışma, girişim grubu 26, kontrol grubu 43, toplam 69 kadın ile tamamlanmıştır. Veriler, Katılımcı Tanılama Formu (KTF), Aile Planlaması Tutum Ölçeği (APTÖ), Kontraseptif Yöntemlere İlişkin Bilgi Testi (KYİBT), Transteoretik Modele Dayalı Kontraseptif Yöntem Danışmanlığına Özgü Öz Yeterlilik Testi ve Değişim Aşamaları Değerlendirme Formu (DADF) kullanılarak toplanmıştır. Hastanede gerçekleşen ilk görüşmede girişim ve kontrol gruplarına veri formları doldurulmuş, takiben Amaç: Çalışmada, 18-45 yaş aralığındaki primipar kadınlara postpartum dönemde Transteoretik modele(TTM) dayalı motivasyonel görüşme yöntemi ile sunulan kontraseptif yöntem danışmanlığının kontraseptif yöntem kullanımına etkisi değerlendirildi.
Yöntem: Ön test- son test kontrol gruplu bu eğitim müdahale çalışması, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Doğum Kliniği'nde Ağustos 2022-Ocak 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini dahil etme kriterlerine uyan ve Katılımcı Çalışmaya Dahil Etme Listesi'ne göre yerleştirilen, doğum sonu dönem maksimum 72. saatinde bulunan 80 (30 girişim, 50 kontrol) primipar kadın oluşturmuştur. Çalışma, girişim grubu 26, kontrol grubu 43, toplam 69 kadın ile tamamlanmıştır. Veriler, Katılımcı Tanılama Formu (KTF), Aile Planlaması Tutum Ölçeği (APTÖ), Kontraseptif Yöntemlere İlişkin Bilgi Testi (KYİBT), Transteoretik Modele Dayalı Kontraseptif Yöntem Danışmanlığına Özgü Öz Yeterlilik Testi ve Değişim Aşamaları Değerlendirme Formu (DADF) kullanılarak toplanmıştır. Hastanede gerçekleşen ilk görüşmede girişim ve kontrol gruplarına veri formları doldurulmuş, takiben girişim grubuna yüzyüze kontraseptif yöntem danışmanlığı sunulmuş ve eğitim broşürü verilmiştir. Girişim grubu ile motivasyon ve bilgi pekiştirme amaçlı 10 telefon, bir görüntülü görüşme olmak üzere toplam 12 görüşme, kontrol grubu ile bir yüzyüze iki telefon görüşmesi olmak üzere toplam üç görüşme yapılmıştır. Tüm katılımcıların altıncı ve 12. ayda telefonla yöntem kullanımları sorgulanmış, 12. ayda her iki gruba telefonla "KYİBT" uygulanmıştır.
Bulgular: Girişim ve kontrol gruplarındaki kadınların tanımlayıcı özellikleri, APTÖ toplam puanları ile KYİBT ön test puanları benzer bulunmuştur (p>0,05). Girişim grubunun KYİBT son test puanları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,01). Doğum sonrası 12. ayda girişim grubunda RİA kullanma oranı, kontrol grubunda ise geri çekme yöntemini kullanma oranı anlamlı derecede yüksektir (p<0,01). Girişim grubunda 12. ayda kontraseptif yöntem kullanma oranı anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: TTM' e dayalı motivasyonel görüşme yöntemi ile sunulan kontraseptif yöntem danışmanlığının doğum sonu dönemdeki kadınların kontraseptif yöntem bilgi düzeyleri, kontraseptif yöntem kullanımına başlama ve modern kontraseptif yöntem seçimi üzerine olumlu yönde etki sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Aim: In this study, the effect of contraceptive method counseling offered to primiparous women between the ages of 18-45 in the postpartum period by motivational interviewing method based on the Transtheoretic model, was evaluated on the use of contraceptive methods.
Method: This educational intervention study with a pre-test post-test case and control groups were conducted at İstanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty Gynecology Clinic between August 2022 and January 2024. The sample of the study consisted of 80 (30 intervention, 50 control) primiparous women who met the inclusion criteria and were placed according to the Participant Study Inclusion List, at the maximum 72nd hour of the postpartum period. The study was completed with a total of 69 women, 26 in the intervention group and 43 in the control group. Data were collected using the Participant Diagnostic Form (KTF), Family Planning Attitude Scale (APTO), Knowledge Test on Contraceptive Methods (KYIBT), Self-Efficacy Test Specific to Contraceptive Method Counseling Based on the Transtheoretic Model and Change Stages Assessment Form (DADF). During the first meeting at the hospital, data forms Aim: In this study, the effect of contraceptive method counseling offered to primiparous women between the ages of 18-45 in the postpartum period by motivational interviewing method based on the Transtheoretic model, was evaluated on the use of contraceptive methods.
Method: This educational intervention study with a pre-test post-test case and control groups were conducted at İstanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty Gynecology Clinic between August 2022 and January 2024. The sample of the study consisted of 80 (30 intervention, 50 control) primiparous women who met the inclusion criteria and were placed according to the Participant Study Inclusion List, at the maximum 72nd hour of the postpartum period. The study was completed with a total of 69 women, 26 in the intervention group and 43 in the control group. Data were collected using the Participant Diagnostic Form (KTF), Family Planning Attitude Scale (APTO), Knowledge Test on Contraceptive Methods (KYIBT), Self-Efficacy Test Specific to Contraceptive Method Counseling Based on the Transtheoretic Model and Change Stages Assessment Form (DADF). During the first meeting at the hospital, data forms were filled in by the intervention and control groups, and then face-to-face contraceptive method counseling was provided to the intervention group and an educational brochure was given. A total of 12 interviews, including 10 phone calls and one video call, were held with the intervention group for motivation and information reinforcement, and a total of three interviews were held with the control group, one face-to-face and two phone calls. All participants were questioned about their method use by phone in the sixth and 12th months, and "KYIBT" was applied to both groups by phone in the 12th month.
Results: Descriptive characteristics, FPAS total scores and KTCM pre-test scores of women in the intervention and control groups were found to be similar (p>0.05). The KTCM posttest scores of the intervention group were found to be statistically significantly higher (p<0.01). At the 12th month after birth, the rate of IUD use in the intervention group and the rate of using the withdrawal method in the control group was significantly higher (p<0.01). The rate of contraceptive method use was found to be significantly higher in the intervention group at 12 months (p<0.05).
Conclusion: It was concluded that contraceptive method counseling offered through motivational interviewing method based on TTM had a positive effect on the contraceptive method knowledge levels of women in the postpartum period, the initiation of contraceptive method use, and the choice of modern contraceptive methods.