el-Ḳarâfî ve gramerciliği
EL-Qarâfi and his grammar
Yazar: ENES ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN ŞAHİN
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Karafi = Qarafi ; Söz dizim = Syntax

Özet:
626 yılında Mısır'ın Behnesâ bölgesinin Bûş köyünde doğan Ḳarâfî'nin ilk eğitimi babası Şeyh İdrîs (ö. [?]) ile başlar. Ḳarâfî babasından aldığı eğitimden sonra Sahibiyye, Kamhiyye ve Fazıliyye medreselerinde eğitim görmüştür. Eğitiminin çoğunu "Sultânu'l-'ulemâ" lakaplı İzzeddîn b. Abdisselâm'dan (ö. 660/1262) tahsil etmiş ve hocası vefat edene kadar yaklaşık 30 sene yanında kalmıştır. Bunun dışında İbnu'l-Ḥâcib (ö. 646/1249), el-Hûnecî (ö. 646/1248), el-Hüsrevşâhî (ö. 625/1254), İbrahim el-Makdîsî (ö. 676/1277), Şerafuddîn el-Fâkihâni (ö. [?]), Abdulazîm b. Abdulkavî el-Munzirî (ö. 656/1259), İbn Ebî'l-Fazl el-Mursî (ö. 655/1257) ve Şerîf el-Kerekî (ö. 688-89) de Ḳarâfî'nin hocaları arasındadır. 684 yılında Kahire'de vefat etmiş ve Ḳarâfe'de defnedilmiştir.
 	Asıl alanı fıkıh ve fıkıh usûlü olan Ḳarâfî'nin bu ilimler dışında da çalışmaları mevcuttur. Bu çalışmalar nahiv, sarf, kelam, mezhepler ve dinler tarihiyle alakalıdır. Ḳarâfî gramer alanında üç eser bırakmıştır. Bu eserler incelendiğinde onun Basra nahiv ekolüne mensup olduğu anlaşılmaktadır. el-Ḫaṣâiṣ adlı eserinde nahiv âlimlerinin çoğunluğunu eleştirmiş ve kendi görüşlerini ortaya koymuştur. Onun bu eleştirilerinde Fahreddîn er-Râzî'den (ö. 606/12109 etkilendiği söylenebilir.  Râzî'nin Mefâtîḥu'l-ġayb adlı eserinde kelime ve kısımları hakkında yaptığı yorumlar Ḳarâfî'nin el-Ḫaṣâiṣ adlı eserinde de görülür. el-İstiġna adlı eserinde, istisna hakkında kapsamlı bilgiler vermiş ve bazı konularda ilk sayılabilecek şeylere değinmiştir. el-Ḳavâ'idu'ŝ-ŝelâŝûn fî 'ilmi'l-'arabiyye adlı eseri ise nahiv ve sarf ilmiyle alakalı kısa bir eserdir. Bu eserinde nahiv ve sarfla alakalı kısa kısa kaidelerden bahsetmiş ve bunları örneklendirmiştir.

Abstract:
Qarafi was born in 626 in  Bûş village of Behnesâ region of Egypt. His first education started with his father, Sheikh Idris. After this education he received from his father, he was educated in Sahibiyyah, Kamhiyyah and Fadiliyyah madrasah. He complated most of his education with Izzeddin b. Abdussalam who had nickname Sultanu'l-'ulemâ. He stayed with him about 30 years until his teacher passed away. Besides that İbnu'l-Ḥâcib, Hûnecî, Hüsrevşâhî İbrahim al-Maqdîsî, Sherefuddin al-Fâkihâni Abdolazîm b. Abdolqavî al-Munzirî ve İbn Ebî'l-Fazl el-Mersî Şerîf el-Kerekî are among Qarafi's teachers. He passed away in Cario in 684 and was buried in Qarafah.
	Qarafi, whose main field is fiqh and usûl al fiqh, has studies outside of these sciences and these studies are about nahw, theology, sects and religions history. Qarafi left three works in the field of Arabic grammar/nahw and according to the contents of these works he left, he followed Basra school among the syntax/nahw schools. It can be said that he was influenced by Fahreddîn ar-Razi in his criticisms of the majority of grammarian's in his works al-Haṣâiṣ. The comments made by ar-Razi about words and parts in his work Mefâtîḥu'l-ġayb are also seen in his work al-Hasais
	It has been mentioned above that Qarafi left three works on the science of  syntax/nahw. In his book al-Hasais, which is one of these works, he criticized the views accepted by he mojority of the grammarians on issues and presented his own view on these issues. In his work called al-İstiğna fi'l-Istisna, he gave rich information about the topic of exception and he touched on the things that can be considered as the first in some subjects. al-Qavaidu's-salasun fi 'ilmi'-arabiyyah is a short work on the Arabic syntax/nahw. In this work, he mentioned and exemplified the short rules related to these sciences.