Haber siteleri ve sosyal medya sayfalarındaki tıklama tuzağının belirlenmesi
Determining the clickbait in news sites and social media pages
Yazar: AYŞE GEÇKİL
Danışman: PROF. DR. MEHMET KAYA
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kuramsal Temeller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Bu çalışmada okuyucuyu manipüle etmek amacıyla hazırlanmış yanıltıcı haber
başlıklarının, sosyal medya paylaşımlarının ve video paylaşım platformlarına ait içeriklerin
tespit edilmesi ele alınmıştır. Dijitalleşmenin hızla yaygınlaşması yazılı haber kaynaklarından
dijital dünyaya geçişi de hızlandırmıştır. Daha önce basılı halde olan gazete ve dergiler sanal
ortama taşınmış, her birinin kendi sosyal medya hesapları, internet üzerinden yayın yaptıkları
web siteleri oluşturulmuştur. Bazı gazete ve dergiler matbaa basımını durdurmuş, yayın hayatına
tamamen dijital ortamda devam etmeye karar vermiştir. Ancak sanal ortama taşınmaları yayın
masraflarının devam etmesine engel değildir.
Daha önce basılı yayın yapıp daha sonra dijital ortama geçen bu kaynakların tamamına
yakını abonelik ücreti talep etmemektedir. Bununla birlikte çalışanlarının ücretleri, haberlerin
hazırlanıp yayınlanması için yapılan masraflar devam etmektedir. Bu da bizi, bu yayınların,
giderlerini karşılamak için reklam alması ve bu reklam gelirlerini artırmak için başvurduğu
yöntemler hususuna getirmektedir. Bu durum aynen sosyal medya ve video içerik sayfaları için
de geçerlidir.
Dijital yayınlar, ürün sahibi firmalarla sayfaya giren tekil ziyaretçi sayısına göre anlaşma
yaptıklarından, reklam gelirlerini artırmak için siteye ziyaretçi çekmek durumundadırlar. Çünkü
reklamların bazen tıklama bazen de görüntülenme sayısına bağlı olarak ürün sahibinden ücret
talep etmektedirler. Ziyaretçi sayısını artırmak için sayfanın arayüz, içerik, yazar kalitesini
artırmak gibi uygun yöntemlerin yanı sıra reklamı izlemeden hatta tıklamadan siteye girişi
engellemek, fark etmeden tıklamasını sağlamak gibi etik dışı yöntemler de bulunmaktadır.
Tıklama Tuzağı yani literatüre geçtiği adıyla haber yemi ya da Clickbait da bunlardan biridir.
Tıklama Tuzağı, okuyucuyu haberi okumaya yönlendirmek, sosyal medya paylaşımlarına
tıklamak ve başlığıyla ilgisiz bir videoyu izletmek için içeriği olduğundan farklı gösterecek
başlıklar altında yayınlama işidir. Ziyaretçinin merak boşluğundan yararlandığını ve bunun
habercilik ve yayıncılık etiğine aykırı bir tutum olduğu ilgili çevrelerce ortak bir kanıdır.
Anahtar Kelimeler: Haber yemi, Tıklama Tuzağı, Yanıltıcı başlıklar, Sosyal Ağ, YouTube.

Abstract:
The aim of this study was to identify misleading news headlines, social media shares and
contents of video sharing platforms prepared to manipulate the reader. The rapid spread of
digitalization has accelerated the transition from written sources to the digital world. Previously
published newspapers and journals were moved to the virtual environment, each with their own
social media accounts, web sites they broadcast on the internet were created. Some newspapers
and journals stopped printing and decided to continue broadcasting in a completely digital
environment. Moving to the virtual environment, however, does not prevent publication costs
from continuing.
Nearly all of these sources, which had previously been printed and then digitized, do not
charge a subscription fee. In addition to this, the costs of the employees are prepared and
published. This brings us to the ways in which these publications receive advertisements to
cover their expenses and apply for increasing their advertising revenue. This also applies to
social media and video sharing pages.
Digital publications are required to attract visitors to the site in order to increase their
advertising revenue, as they deal with the number of unique visitors entering the page. Because
the ads are sometimes clicked, sometimes depending on the number of views they demand from
the product owner. In order to increase the number of visitors, there are unethical methods such
as improving the interface, content and author quality, as well as unethical methods such as
preventing the ad from entering the site without clicking or even clicking the ad. Clickbait is
also one of them.
The Clickbait is the job of publishing the content under titles that will show the content to be
different than it is, to direct the reader to read the news, click on the social media shares, and to watch a video that is unrelated to the title. It is common belief that the visitor uses the curiosity gap and that this is contrary to the reporting and publishing ethics.
Keywords: Clickbait, Misleading news headlines, Social Networks, YouTube.