Osmanlı Devleti'nin son döneminde hamal teşkilâtı: İstanbul örneği
Hamal organization in the last period of the Ottoman state: The case of Istanbul
Yazar: HÜSNİYE ENGİN
Danışman: PROF. DR. METİN AYIŞIĞI
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Çalışmada, Osmanlı esnaf teşkilâtının önemli sınıflarından biri olan hamalların yapısı ve II. Meşrutiyet'in ilânından sonra meydana gelen sosyoekonomik, siyasi gelişmelerin hamal teşkilâtında meydana getirdiği değişimin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu çerçevede Osmanlı Devleti'nin son döneminde meydana gelen teknolojik, ekonomik ve siyasi gelişmelere marjinal bir topluluk olan hamalların, bu konumlarının bilinç ve farkındalığı ile verdikleri tepkiler ele alınmıştır.
Hamallar, Osmanlı tarihi boyunca ekonomik hayatta etkin bir rol oynamışlardır. Meşrutiyet'in ilânı ile yaşanan değişimler, sosyoekonomik bir sınıf olan hamallar üzerinden analiz edilmiştir. Böylece modernleşmenin Osmanlı Devleti'nin farklı kesimlerine nasıl yansıdığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın her bölümünde Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi belgeleri, temel başvuru kaynağı olmuştur. Arşivde hamallarla ilgili çok sayıda belge bulunmaktadır. Hamallarda kefalet, gedik, narh sistemi, hamal yeniçeriler, hamal çeşitleri, hamalların yaşadığı ihtilaflar, Meşrutiyetin ilânı, hamal grevleri, Avusturya mallarına uygulanan boykotaj, hamallara yönelik çıkartılan yönetmeliklerle ilgili belgelere ulaşılıp, okunması yapıldıktan sonra sadeleştirilerek çalışmada kullanılmıştır. İstanbul Kadı Sicilleri, İstanbul'a gelen seyyahların gözlemleri, birinci elden kaynaklar, ikinci elden kaynaklar, konuyla ilgili telif eser, sözlük, makale, yüksek lisans ve doktora tezlerinden de faydalanılmıştır.

Abstract:
This study aims to show the structure of porters, one of the important classes of the Ottoman artisan organization, and the changes in the organization of porters brought about by the socioeconomic and political developments that occurred after the declaration of the Constitutional Monarchy II. Within this scope, the reactions of the porters, a marginal community to the technological, economic and political developments that took place in the last period of the Ottoman Empire, with the consciousness and awareness of their positions are discussed.         
Throughout the Ottoman history, porters played an active role in the economic life. The changes that took place with the declaration of the Constitutional Monarchy are analyzed through the porters that was a socioeconomic class. Thus, it has a goal to show how modernization was reflected on different parts of the Ottoman Empire. 
 The documents of the Ottoman Archive of Presidency of Turkish Republic are the main source of reference in every part of the study.  The archive contains a large number of documents related to the porters.Documents on the bail for porters, gedik- the system of being an artisan-, the system of narh-price fixing-, porter janissaries, types of porters, conflicts experienced by porters, the declaration of the Constitutional Monarchy, porters' strikes, the boycott of Austrian goods, and regulations issued for porters were accessed, read, simplified and used in the study. Istanbul Kadi Registries, observations of travelers to Istanbul, first-hand sources, copyrighted works, dictionaries, articles, master's and doctoral theses on the subject were also used.