Acil Serviste akut inme tanısı alan hastalardaki S100B, GFAP, MMP9, VCAM1, ICAM1, P SELEKTİN düzeylerininin ayırıcı tanıdaki ve kısa dönem prognozu tayin etmedeki rolü
The role of S100B, GFAP, MMP9, VCAM1, ICAM1, P-SELECTIN levels in the differential diagnosis and short-term prognosis of patients diagnosed with acute stroke
Yazar: ZİYA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞİMŞEK ÇELİK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Birey, aile, toplum ve ülke üzerinde psikososyal ve ekonomik birçok soruna yol açan akut inme dünyadaki en önemli mortalite ve morbidite sebeplerinden biridir.  Akut inme semptomları hakkında toplumda farkındalık oluşturulmalı, acil servise bu semptomlarla başvuran hastalara triyajda öncelik verilmeli, erken tanı konmalı, inme alt tipi vakit kaybedilmeden belirlenmeli, 'zaman beyindir' prensibiyle gecikmeden uygun reperfüzyon tedavi stratejileri başlanmalıdır. Çalışmamızın amacı akut inme tanısının konulmasında, görüntüleme yöntemlerinin dışında intravenöz kan örneğinden çalışılacak çeşitli biyobelirteçlerin tanıda kullanılıp kullanılamayacağı ve ortaya çıkan sonuçların hastalığın kısa dönem mortalitesini gösterip gösteremeyeceğini belirlemeyi amaçlamaktadır.  Biyobelirteç olarak S 100B, GFAP, MMP9, VCAM1, ICAM1, P SELEKTİN belirlenmiştir.
	Çalışmamıza Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Hizmetleri Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı'na 28 Mart- 28 Aralık 2023 tarihleri arasında başvurup görüntüleme yöntemleriyle akut inme (hemorajik-iskemik) tanısı alıp, hastaneye yatışı yapılan hastalar dahil edilmiştir. Çalışmamız prospektif olarak yapılmıştır. Hastaneye yatışı yapılan 33 hastadan acil serviste tanı aldığı anda 10 ml venöz kan örneği alınmış, EDTA'lı ve boş silikonlu tüpe aktarılmıştır. Ayrıca aynı sayıda ve benzer demografik özelliklere sahip, akut inme tanısı almayan kontrol grubu olarak belirlenen 33 hastadan da venöz kan örnekleri aynı yöntemle alınmıştır. Bu kan örnekleri +4 ℃'de 2000 devirde 20 dakika santrifüj edilerek, elde edilen plazma örnekleri 2 ayrı ependorf tüpe porsiyonlanmış, tekrar hasta bilgileri yazılarak etiketlenmiştir. Kan örnekleri parametreler çalışılana kadar -20 ℃ ile -60 ℃ arasında muhafaza edilmiştir.
Analizler SPSS 26.0 programı ile yapılmış ve %95 güven düzeyinde çalışılmıştır. Analizimizde sürekli değişkenler tanımlayıcı istatistikler hesaplanmıştır. Analizlerimizde ölçümlerin katagorik değişkenlere göre farklılık gösterme durumu t testi, etkisi lojistik regresyon testi, kesme değeri hesabı ise ROC testi ile analiz edilmiştir.  Alfa: 0.95, beta:0.80 alınmıştır. p<0.05 ise anlamlı kabul edilmiştir. Hasta grubunun yaş ortalaması 71,28/yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması 69,58/yıl olmuştur. İstatistiksel olarak yaş açısından anlamlı fark yoktur (p:0,571). 
Çalışmamızın sonuçlarına göre; akut inme tanısı koymada P-selektin, MMP-9 ve VCAM-1 değerleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ayrıca hasta-kontrol grubu ROC analizine göre P-selektin, MMP-9, VCAM-1, S100B anlamlı bulunmuştur, ICAM-1'de anlamlı kesme değeri bulunamamıştır.
Analizlerimize göre; VCAM-1 değerleri 1 aylık mortaliteyi göstermede anlamlı bulunmuştur. VCAM-1 değerleri düşük bulunan hastaların mortalitesi daha yüksek bulunmuştur. S100B, GFAP, MMP-9, ICAM-1, P-selektin değerleri 1 aylık mortaliteyi ön görmede istatistiksel olarak anlamsızdır.
Çalışmamızda hemorajik inme ayırıcı tanısının yapılmasında P-selektin istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. P-selektin düzeyleri arttıkça hemorajik inme ihtimali de artmaktadır. S100B, GFAP, MMP-9, ICAM-1, VCAM-1 düzeyleri hemorajik inme alt tipini belirlemede anlamsız bulunmuştur.
Çalışmamızda özellikle P-selektin düzeylerinin inme tanısı ve alt tipinin belirlenmesinde umut vadettiğini diğer moleküllerin kanda çalışılmasının da tanı anlamında yardımcı birer teknik olarak kullanılabileceğini düşünüyoruz. Akut inme tanısının kandaki biyobelirteçlerle belirlenmesi için daha fazla çok merkezli çalışmaya ihtiyaç duyduğu kanaatindeyiz.
	Anahtar Kelimeler: Akut İnme Tanısı, Biyobelirteçler, Prognoz, S100B, GFAP, MMP-9, ICAM-1, VCAM-1, PSELECTİN

Abstract:
Acute stroke is one of the leading causes of mortality and morbidity worldwide, causing numerous psychosocial and economic problems for individuals, families, society, and the country. It is crucial to raise awareness about the symptoms of acute stroke in the community, prioritize patients presenting with these symptoms in emergency triage, diagnose early, promptly determine the stroke subtype, and initiate appropriate reperfusion treatment strategies without delay, following the principle "time is brain." The aim of our study is to determine whether various biomarkers, studied from intravenous blood samples, can be used in the diagnosis of acute stroke, in addition to imaging methods, and whether the results can indicate the short-term mortality of the disease. The biomarkers identified are S100B, GFAP, MMP9, VCAM1, ICAM1, and P-SELECTIN.
Our study included patients who presented to the Emergency Medicine Department of Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Health Services Education Research Hospital between March 28 and December 28, 2023, were diagnosed with acute stroke (hemorrhagic-ischemic) using imaging methods, and were admitted to the hospital. The study was conducted prospectively. A 10 ml venous blood sample was taken from 33 patients at the moment of diagnosis in the emergency department, transferred to EDTA and empty silicone tubes. Similarly, venous blood samples were taken from a control group of 33 patients with similar demographic characteristics who were not diagnosed with acute stroke using the same method. These blood samples were centrifuged at 2000 rpm for 20 minutes at +4 ℃, the resulting plasma samples were portioned into two separate Eppendorf tubes, labeled with patient information, and stored between -20 ℃ and -60 ℃ until the parameters were studied.
Analyses were performed using SPSS 26.0 with a 95% confidence level. Descriptive statistics for continuous variables were calculated. The difference in measurements according to categorical variables was analyzed using the t-test, the effect was analyzed using logistic regression, and the cut-off value was analyzed using the ROC test. Alpha: 0.95, beta: 0.80 were used. p<0.05 was considered significant. The mean age of the patient group was 71.28 years, and the mean age of the control group was 69.58 years, with no significant statistical difference in age (p:0.571).
According to our results, P-selectin, MMP-9, and VCAM-1 levels were found to be statistically significant in diagnosing acute stroke. Additionally, according to the patient-control group ROC analysis, P-selectin, MMP-9, VCAM-1, and S100B were found to be significant, while ICAM-1 did not show a significant cut-off value.
According to our analyses, VCAM-1 levels were found to be significant in indicating 1-month mortality. Patients with lower VCAM-1 levels had higher mortality rates. S100B, GFAP, MMP-9, ICAM-1, and P-selectin levels were not statistically significant in predicting 1-month mortality.
In our study, P-selectin was found to be statistically significant in the differential diagnosis of hemorrhagic stroke. As P-selectin levels increase, the likelihood of hemorrhagic stroke also increases. S100B, GFAP, MMP-9, ICAM-1, and VCAM-1 levels were not significant in determining the hemorrhagic stroke subtype.
In conclusion, we believe that particularly P-selectin levels are promising in diagnosing stroke and determining its subtype, and that studying other molecules in the blood can be used as an auxiliary technique for diagnosis. We believe that more multi-center studies are needed to determine the diagnosis of acute stroke using blood biomarkers.
Key Words: Diagnosis of Acute Stroke,  Biomarkers, Prognosis, S100B, GFAP, MMP-9, ICAM-1,VCAM1, PSELECTİN