Sualtı kültür mirası araştırmaları'nda coğrafi bilgi sistemleri kullanımı: Akdeniz havzası batık bilgi sistemi
Use of geographical information systems in researches of underwater cultural heritage: Mediterranean basin shipwreck information system
Yazar: ŞİMAL ERTEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TAHSİN ŞAHİN
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Coğrafya = Geography
Dizin: Akdeniz Havzası = Mediterranean Basin ; Batık = Shipwreck ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Su altı arkeolojisi = Underwater archeology ; Su altı kazıları = Underwater excavations

Özet:
Son yıllarda ilerleyen teknoloji ile birlikte Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları'nda hızlı bir gelişim görülmektedir. Bu bağlamda yapılan çalışmalar incelendiğinde alana katkı sağlaması için sualtı arkeolojik araştırmalarını teknolojiye adapte ederek gelişimini sağlayacak bir araştırma konusu belirlenmiştir. Arşivleme, tarihlendirme, veri analizi gibi arkeolojik araştırmalardaki önemli hususlarda oluşan sorunların etkin bir analizleme ve yöntem eksikliği bulunmaktadır. Bu kapsamda tezin amacı teknoloji altyapısını kullanıp, ArcGIS yazılımı temelinde ve bu teknolojik araçları kullanarak Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları'nı daha etkin hale getirmektir. Aynı zamanda CBS yazılımının sualtı arkeolojisindeki entegrasyonunu sağlamak, sorunlara çözüm önerisi ve araştırma yöntemlerine farklı bir bakış açısı getirmek hedeflenmiş, ArcMap yazılımı ile Akdeniz Havzası Batık Bilgi Sistemi oluşturularak gerekli analizler yapılmıştır. Kıyı yakınlık analizi, buffer etki sahası analizi ve öznitelik analizi yapılarak örnek bir sistem kullanımı araştırması yapılmıştır. Yapılan bu analizler sayesinde CBS'nin Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları'nda kullanımı test edilmiş ve Akdeniz Havzası Batık Bilgi Sistemi oluşturulmuştur. Gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda, arşivleme, tarihlendirme araştırmaları, veri analizi aşamalarında oluşan sorunlara çözüm getirilmiştir. Batık Bilgi Sistemi ve CBS yazılımlarının kullanımının bundan sonra yapılacak olan araştırmalara referans niteliğinde olacağı, araştırmaları destekleyici ve kolaylaştırıcı olmasının yanı sıra, kapsamlı bir görüntü elde edilmesini sağlayarak bakış açısı oluşturacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In recent years, there has been a rapid development in the Underwater Cultural Heritage Research, along with the technology that has been developing. When the studies carried out in this context are examined, a research topic has been determined to contribute to the field by adapting underwater archaeological researches to technology. There is a lack of an effective analysis and method for the problems that occur in important issues in archaeological research such as archiving, dating, data analysis. In this context, the aim of the thesis is to make the Underwater Cultural Heritage Research more effective by using the technology infrastructure, based on ArcGIS software and using these technological tools. At the same time, it is aimed to provide the integration of GIS software in underwater archeology, to propose solutions to problems, and to bring a different perspective to research methods. Within the scope of this goal, several analyzes were made by creating the Mediterranean Basin Shipwreck Information System with ArcMap software. An exemplary system usage research was conducted by making coastal proximity analysis, buffer impact area analysis, and feature analysis. Thanks to the analyses, the use of GIS in Underwater Cultural Heritage Research was tested and the Mediterranean Basin Shipwreck Information System was created. In this context, solutions have been brought to the problems that occurred in archiving, dating research, and data analysis stages. It is thought that the use of Shipwreck Information System and GIS software will serve as a reference for future research, support, and help research, as well as create a perspective by providing a comprehensive image.