Tip 2 diabetes mellitus tanısı alan ve prediyabeti olan bireylerde diyetle alınan bisfenol a düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of dietary bisphenol a levels in individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus and prediabetes
Yazar: MEDİHA YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA YARDIMCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bisfenol A = Bisphenol A ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kan glükozu = Blood glucose ; Prediabetik durum = Prediabetic state

Özet:
Kesitsel ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırma; normoglisemik, prediyabet ve tip 2 diabetes mellitusu (tip 2 diyabet) olan bireylerin beslenme alışkanlıkları, besin hazırlama/pişirme/saklamada kullanılan materyaller ve ambalajlı olarak satın aldıkları bazı besinler yolu ile maruz kaldıkları bisfenol A (BFA) miktarının çeşitli parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırmaya; T.C. İzmir Ödemiş Devlet Hastanesi Dahiliye Polikliniği'nde takip edilen 20-64 yaş aralığındaki tip 2 diyabet tanısı alan, prediyabeti olan ve normal glukoz toleransına sahip toplam 188 birey dahil edilmiştir. Bireylerin genel özellikleri, biyokimyasal bulguları, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim miktarları ve sıklıkları yüz yüze uygulanan anket formu aracılığı ile elde edilmiş ve bireylerin antropometrik ölçümleri alınmıştır. Bireylerin diyet ile maruz kaldıkları BFA düzeyi; son üç aya ait besin tüketim sıklığı anketianketi ve bir günlük besin tüketim kaydı verilerinden hesaplanmıştır. Bireylerin besin tüketim sıklığı anketi verilerinden hesaplanan ortalama BFA maruziyet miktarı 0,0527 µg/kg vücut ağırlığı/gün ve besin tüketim kaydı verilerinden hesaplanan ortalama BFA maruziyet miktarı ise 0,0457 µg/kg vücut ağırlığı/gün'dür. Bireylerin besin tüketim sıklığı anketi verilerine göre en fazla BFA maruziyeti sırası ile et grubu (%45,7), süt ve süt ürünleri grubu (%18,1) ve alkolsüz içecekler grubundan (%17,4); besin tüketim kaydı verilerine göre ise en fazla BFA maruziyeti sırası ile et grubu (%38,5), sebze-meyve grubu (%18,3) ve süt ve süt ürünleri grubundan (%16,8) kaynaklanmıştır. Her iki yöntem ile de hesaplanan toplam BFA maruziyet miktarı en fazla sırası ile tip 2 diyabet, prediyabet ve normoglisemik grupta gözlenmiştir (p<0,05).  Bireylerin her iki yöntem ile hesaplanan BFA maruziyet miktarı ile APG arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde iyi derecede bir korelasyon saptanmıştır (sırası ile r=0,632; p<0,001 ve r=0,640; p<0,001). Besin tüketim sıklığı anketi verileri ile hesaplanan BFA'daki vücut ağırlığı başına 1 µg/kg artış APG'de 2,816 mg/dL'lik bir artışa neden olurken; besin tüketim kaydı verileri ile hesaplanan BFA'daki vücut ağırlığı başına 1 µg/kg artış ise 2,281 mg/dL'lik bir artışa neden olmuştur (sırası ile %95 GA: 2,416-3,216 ve p<0,001; %95 GA: 1,926-2,636 ve p<0,001). Tip 2 diyabeti bulunan bireylerde ölçülen HbA1c değeri ile sadece besin tüketim sıklığı anketi verilerinden hesaplanan BFA maruziyet miktarı arasında istatistiksel olarak pozitif yönde mükemmel bir korelasyon saptanmıştır (r=0,776 ve p=0,036) ve BFA'daki vücut ağırlığı başına 1 µg/kg artış, HbA1c'de %0,032'lik bir artışa neden olmaktadır (%95 GA: 0,002-0,0062 ve p=0,039). Genel olarak incelendiğinde ise diyet ile maruz kalınan BFA düzeyi ile vücut kompozisyonundaki değişikliklerin belirlenmesinde kullanılan antropometrik ölçümler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Tip 2 diyabeti olan bireylerin olmayanlara kıyasla, diyet ile maruz kaldıkları BFA düzeyi anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur (Besin Tüketim Sıklığı: Model 1, OR: 0,048 %95 GA: 0,028-0,067; Model 2, OR: 0,052 %95 GA: 0,031-0,072; Model 3, OR: 0,053 %95 GA: 0,032-0,075; Model 4, OR: 0,048 %95 GA: 0,028-0,067; Model 5, OR: 0,048 %95 GA: 0,028-0,067; p<0,001; Besin Tüketim Kaydı: Model 1, OR: 0,037 %95 GA: 0,031-0,043; Model 2, OR: 0,040 %95 GA: 0,035-0,046; Model 3, OR: 0,036 %95 GA: 0,029-0,042; Model 4, OR: 0,036 %95 GA: 0,031-0,042; Model 5, OR: 0,035 %95 GA: 0,028-0,041; p<0,001). Kesin sonuçlar elde edebilmek için geniş ölçekli daha fazla çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
This research is planned as cross-sectional and descriptive. The aim of this study was to evaluate the relationship between various parameters and the amount of bisphenol A (BFA) that individuals with normoglycemic, prediabetes and type 2 diabetes mellitus (type 2 diabetes) are exposed to through their dietary habits, materials used in food preparation/cooking/storage, and some packaged foods. To research; A total of 188 individuals, aged 20-64, diagnosed with type 2 diabetes, prediabetes, and normal glucose tolerance, followed in T.R. İzmir Ödemiş State Hospital Internal Medicine Outpatient Clinic were included. The general characteristics, biochemical findings, nutritional habits, food consumption amounts and frequencies of the individuals were obtained through a face-to-face questionnaire and anthropometric measurements of the individuals were taken. BFA level that individuals are exposed to with diet; It was calculated from the food consumption frequency questionnaire of the last three months and the retrospective twenty-four hour food consumption record data. The average BFA exposure calculated from the data of the food consumption frequency questionnaire of individuals is 0.0527 µg/kg body weight/day, and the average BFA exposure calculated from the food consumption record data is 0.0457 µg/kg body weight/day. According to the data of the individuals' food consumption frequency questionnaire, the highest BPA exposure was in the meat group (45.7%), milk and dairy products group (18.1%), and soft drinks group (17.4%); According to the food consumption record data, the highest BPA exposure was caused by the meat group (38.5%), the vegetable-fruit group (18.3%), and the milk and dairy products group (16.8%). Total BFA exposure calculated by both methods was observed most in type 2 diabetes, prediabetes and normoglycemic groups, respectively (p<0.05). A statistically significant positive correlation was found between the amount of BFA exposure calculated by both methods and FPG (respectively r=0.632; p<0.001 and r=0.640; p<0.001). While an increase of 1 µg/kg per body weight in BFA calculated with the data of the food consumption frequency questionnaire causes an increase of 2.816 mg/dL in FPG; An increase of 1 µg/kg body weight in BFA calculated from food consumption record data resulted in an increase of 2,281 mg/dL (95% CI: 2,416-3.216 and p<0.001; 95% CI: 1.926-2.636 and p<0.001, respectively). A statistically positive and excellent correlation was found between the HbA1c value measured in individuals with type 2 diabetes and the amount of BFA exposure calculated only from food consumption frequency data (r=0.776 and p=0.036), and a 1 µg/kg increase in BFA per body weight, HbA1c It causes an increase of 0.032% in (95% CI: 0.002-0.0062 and p=0.039). When examined in general, no significant relationship was found between the BFA level exposed through diet and the anthropometric measurements used to determine the changes in body composition (p>0.05). Individuals with type 2 diabetes were found to have significantly higher levels of dietary BFA than those without (Frequency of Food Consumption: Model 1, OR: 0.048 95% CI: 0.028-0.067; Model 2, OR: 0.052 95% CI: 0.031-0.072; Model 3, OR: 0.053 95% CI: 0.032-0.075; Model 4, OR: 0.048 95% CI: 0.028-0.067; Model 5, OR: 0.048 95% CI: 0.028-0.067; p<0.001; Food Consumption Record: Model 1, OR: 0.037 95% CI: 0.031-0.043; Model 2, OR: 0.040 95% CI: 0.035-0.046; Model 3, OR: 0.036 95% CI: 0.029-0.042; Model 4, OR: 0.036 95% CI: 0.031-0.042; Model 5, OR: 0.035 95% CI: 0.028-0.041; p<0.001). Further large-scale studies are needed to obtain definitive results.