Çayırlı ilçesi ve çevresinin eskiçağ tarihi
Ancient history of Çayırlı district and its surroundings
Yazar: RIDVAN TORUN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ÜNGÖR
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Erzincan-Çayırlı = Erzincan-Çayırlı ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Kent tarihi = Urban history ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period

Özet:
Kuzeydoğu Anadolu coğrafyasının batı ucunda yer alan Erzincan ili, dağlık bir coğrafyada çeşitli tarihi yol güzergâhlarının kesişme noktasında bulunmaktadır. Geç Kalkolitik Çağ'dan itibaren yerleşim gören Erzincan ilinde İlk Tunç Çağı'nın önemli kültürü olan "Karaz Kültürü" izlerine rastlanmaktadır. Daha sonra il genelinde Azzi-Hayaša Krallığı'nın hâkimiyeti başlamış, bu krallığın ortadan kalkması sonucunda Daya(e)ni/Diau(e)hi Krallığı, Uruatri-Nairi Konfederasyonları Dönemi ve Urartu Krallığı Erzincan ilinde hüküm sürmüştür. 
Çalışma sahamız olan Çayırlı ilçesi Erzincan iline bağlıdır. Bölgenin deniz seviyesinden yüksek bir konumda bulunması ve dağlık ve engebeli olması bir coğrafyaya sahip olması iklim özelliklerini etkilemiştir. Bunun sonucunda ise ilçede karasal iklim görülmektedir. Bölgede oldukça verimli tarım arazileri ve geniş düzlüklerden oluşan ovalar bulunmaktadır. Hidrografik açıdan zengin bir yapıya sahip olan ilçe, tarih boyunca insan yaşamı için uygun bir ortama sahip olmasından dolayı birçok medeniyetin dikkatini çekmiştir. Özellikle bölgedeki en önemli akarsu olan Karasu (Fırat) Irmağı bölgenin sosyolojik, ekonomik yapısında etkili olmuştur. Ayrıca bölgenin doğal yol ağları ile çevrili olması stratejik açıdan önemini artırmış ve farklı dönemlerde topluluklar arasındaki iletişimi ve etkileşimi sağlayan bağı kurmuştur. Bu doğal yol ağları ile tarım arazilerine hâkim olma isteği bölgede askeri amaçla kurulmuş birçok kale ve yerleşim alanı oluşmasına sebebiyet vermiş ve bölgenin önemli bir geçit alanı olmasını sağlamıştır. 
"Çayırlı ilçesi ve Çevresinin Eskiçağ Tarihi" konulu yüksek lisans tezinde bölgede daha önceden gerçekleştirilmiş olan yüzey araştırmaları ve halen devam eden araştırmalarla önemli verilere ulaşılmıştır. Bölgede tespit edilen tarihi ve arkeolojik merkezlerin yanı sıra kaynak eserler taranmış ve değerlendirme yapılmıştır."Çayırlı ilçesi ve Çevresinin Eskiçağ Tarihi" konulu yüksek lisans tezinde Çayırlı ilçesinin ve çevresinin Eskiçağ tarihine, doğal ulaşım ağlarına, yerleşim alanlarına ve bölgenin stratejik önemine ışık tutmak amaçlanmıştır.

Abstract:
Erzincan province, located at the western end of the geography of northeastern Anatolia, is located at the intersection of various historical road routes in a mountainous geography. In Erzincan province, which has been inhabited since The Late Chalcolithic age, traces of the "Karaz culture", which is an important culture of the first Bronze Age, are found. Later, the rule of the Kingdom of Azzi-Hayaša began throughout the province, as a result of the disappearance of this Kingdom, the Kingdom of Daya(e)ni/Diau(e)hi, the era of the Uruatri-Nairi confederations, and the Kingdom of Urartu ruled in Erzincan province.
Çayırlı district, which is our working area, is connected to Erzincan province. The fact that the region is located at an altitude of above sea level and has a geography that is mountainous and rugged has affected the climatic characteristics. As a result, the continental climate is observed in the district. The area has very fertile farmland and plains consisting of wide plains. Having a hydrographically rich structure, the district has attracted the attention of many civilizations throughout history because it has a suitable environment for human life. Especially the Karasu (Euphrates) River, which is the most important stream in the region, has been influential in the sociological and economic structure of the region. In addition, the fact that the region is surrounded by natural road networks has increased its strategic importance and established the link that provides communication and interaction between communities in different decks. The desire to dominate agricultural land with these natural road networks has led to the formation of many castles and settlements established for military purposes in the region and has made the region an important gateway area.
 In the master's thesis on "ancient history of Çayırlı district and its surroundings", important data were reached through surface surveys conducted earlier in the region and ongoing research. Historical and archaeological centers identified in the area, as well as source artifacts, were scanned and evaluated. The master's thesis on "ancient history of Çayırlı district and its surroundings"  aims to shed light on the ancient history of Çayırlı district and its surroundings, natural transport networks, residential areas and the strategic importance of the region.