Erzurum ve Erzincan yörelerindeki bazı bitkilerde bulunan eriophyoi dea (acarina:actinedida) akarları üzerinde çalışmalar
Studies an eriophyoid mites (eriophyoidea:acarina) on some plants in Erzurum and Erzincan regions
Yazar: ÖZDEMİR ALAOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1984
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Eriophyoidea = Eriophyoidea ; Erzincan = Erzincan ; Erzurum = Erzurum

Özet:
-97- ?VI. ÖZET Bu çalışma 1980-19Ö2 yıllarında Erzurum ve Erzincan, yöre lerindeki özellikle meyve-.ağaçları ve asmalarla diğer bazı ağaç ve çalılarda bulunan eriophyoid akarları belirlemek amacı ile yapılmıştır. Bu konu üzerinde Türkiye' de ilk defa böyle bir çalışma ortaya konmuştur. örnekler nazirandan ekim sonuna kadar toplanmıştır. Serbest türler $70 lik etil alkol veya i so-propil alkolde saklanmış; gal. ve. benzeri simptomları oluşturan türler ise yukarıdaki or tamlardan birinde ve kuru bitki materyali halinde zarflarda saklanmıştır.ayrıca, ağır şekilde bulaşık bazı örnekler $75 su, $15 alkol ve $10 gliserin karışımında saklanmış tır. Preparatlar, Ecevit(l976) ve Düzgüne ş ( 19B0) ' e göre Hoyer's ve Berlese ortam- * lan, ile hazırlanmıştır.Mikroskop altında çizimleri, tanımları ve ölçümleri yapılmıştır.Familyaların, altfamilyalarıtt ve türle rin tanı anahtarları hazırlanmıştır. Ayrıca, türlerin konukçuları, zararları ve yörelerdeki dağılışları kaydedilmiştir. 3u çalışma sonucunda Eri ophyi&ae familyasından 17 tür, Rhyncaphytoptidae familyasından bir tür bulunmuş tur. C ol omerus vi t i s, Phy t op tus amygdali,P.padi,P.pyri,P. similis9Eriophyes erineus,E. tristrjatus,E.ulmi ve Eriophyes sp.konukçulannın yapraklarında gal ve benzeri simptomlara neden olmaktadır. Aculüs cornutus,A.fockeui,A. schlechtendali, Anthocoptes cornic o la, Oalepitrimerus baileyi,Epitrimerus pyri,Phyllocoptes abaenus - ve Phyllocuptes sp. yapraklarda serbest yaşamakta ve bunlardan bir kısmının populasy onları yüksek olduğunda pas simptomu mey dana getirmektedirler. Rhyncaphytoptidae familyasına bağlı Diptacus gl gah t o rhync hu s da serbest yaşayan bir türdür. A. c ornu- tus, A. fockeui,A. c ornjc ola, D.gigant orhynchus, P. abaenus, Phylloc op- te.s sp. ve Eriophyes sp. Türkiye için yeni türlerdir.-9Ö- Asmalarda erinoza neden olan. C.vi ti s, bölge deki asma yetiş tirilen, hemen her yerde, özellikle bakımsız bağlarda bulunmuştur. Asmaların yaprak, sürgün ve salkımlarında def ormasy onlara neden olan C.vitis'in göz ırkına rastlanmamıştır. Kompleks bir tur olan Papyri ; armut »elma, ayva, akdiken ve dağ muşmulasının yapraklarında kabarcıklara neden olmakta, özel likle armut, elma ve akdİKenlerde yaygın bir şekilde rastlanmak tadır. ?.£adi eriklerde,?, si mi üs kayısı, zerdali ve eriklerde gal meydana getirmekte | P.amygdali ise bademlerde erinoza sebep o lmak ta di r.Populasy onları yüksek olmamakla birlikte yaygın, tür lerdir. Cevizlerde erinoz meydana getiren 'E.erineus ile E. tristri- atus bölgede yaygın olan türlerdir. Karaağaçlarda gal meydana getiren E.ulmi 'ye seyrek olarak rastlanmıştır. Eri ophyes sp» iğde yapraklarında gal meydana getirmekte ve çalışma alanında fazlaca- rastlanmaktadır;. A.cörnicola kızılcık yapraklarında bulunmakta ye sık ola rak rastlanmaktadır. A. f ockeul v^e D. gi gant orhynchus eriklerde tesbit. edilmiş, kimi yerlerde birlikte görülmüş ve yaz sonundaki populasyonları yer yer yüksek bulunmuştur. P. a baenus 'a erik ve kayısılarda seyrek olarak ra s t lanmı ş ti r. A. c ornutus, bölge de az sayıda bulunan şeftalilerden toplanmış, düşük populasyon. oluş turduğu belirlenmi ştir.A. schlechtendali elma ve armutlarda bu lunmuştur. Daha çok elmada görülen bu türe bir. diğer elma pas,akarı C.baileyi ile birlikte yer yer rastlanmıştır. Eeriki tür de bölgede yaygındır. Armutların yaprak ve meyvelerinde pas simptomu oluşturan E. pyri seyrek olarak ' görülmüştür.Phylloc op- tes sp. Erzurum'daki bazı güllerden toplanmıştır.

Abstract:
-99- SUMMARY STUDIES ON. ERIOPHYOID MITES(Eri ophyoidea; Acarına) ON SOME PLANTS IN ERZURUM AND ERZİNCAN REGIONS This study was contuctea to determine the eriophyoid mite.. u. -, ? i ? * /Some.. ? species which are especially founu on/fruit trees, grapevines, some other trees and schrubs, during 19Ö.0-19Ö2 in Erzurum and Erzincan (Eastern Turkey) regions. This is the first time, this kind of study lias been done in Turkey. Tne materials were collected from June to end of September. Trie leaf vagrants and rust mites preserved in 70/6 ethyl alcohol or iso-propyl alcohol". Leave s or other plants parts having galls or similar deformities were wrapped in soft papers, put into envelopes, and allowed to dry. Some heavily infested leaves, buds and other plant parts were preserved in a mixture consisting of 75$ water, 15$ alcohol and 10$ glycerin. Mites were mounted in Hoyer's and Berlese media according to Ecevit(l976) and Duzgüneş(19Ö0). Their descriptions have been made under micros cope.Identification keys were prepared to the families, subfami lies and the species. Additionally, their hosts, injuries and distributions in the regions were recorded. In the result of this study, 17 species belonging to Eriophyidae and one species belonging to Rhyncaphytoptidae were f ound.Colomerus vitis^Phytoptus amygdali.P.padi.P.pyri,P. simili^t Eriophyes erineus,E. tristriatus,E.ulmi and Eriophyes sp. cause galls or ather deformities on the leave s.AcuIus cornutus,A. f ockeui,A.schlechtendali,Ahthocoptes cornicoIa,Calepitrimerus baileyi,Epitri:nerus py r i, Phy 1 1 oc op t e s abaenus and Phylloc optes Bpt are leaf vagrants or rust mites. Only one species »Diptacus gigantorhynchus belong to Rhyncaphytoptidae. ts cause of rusting.-100- A.cornutus, A «f ockeui, A..cornicola.,B.gigantorhync.hus »P.abaenus, Phyllocoptes sp. and Eriophyes sp. are new species for Turkish fauna. - C.vrtis, causing erinea on grapevines was found in-.-nearly every area where the vine.grows. Its population was very high on the grapevine that pest control Mas not been contucted.Bud strain of C.viti s »causing deformities on shoots, leaves and clusters has:not been.found in the research area. A complex spec i es, P;pyri, causing blisters on leaves.It was widesprea-d on pears, apples and hawthorhes,but very rare on quince and cotoneaster.The bud strain of P.pvri has not been found in any wh e r e. P. pa di aıaües galls on jtha leaves of plums, P. simi lis on apricots and plums. P. a my g dal i makes erinea on almonds. Those three species were widespread, but their popula tions were not high. Walnut erineum mite,E. eri neus and walnut gal mite E.tristri- atus were found in nearly every area where walnut grows. E.ulmi, making gall on elm trees, was found sparsely. Eriophyes sp.is a Widespread species on oil trees. A.oornioola occurs on the leaves of dogwoods, 1 1 was common in the research area especially in Erzincan. A. f ockeui and D. gi gant orhync hus were found on plums and cherries* P. abaenus was collected on apricots and plums sparsely* A «cornutus was found on peache-which is grown rarely in the region. Its population was very low. A. schlechtehdali occurs apples and pears/but it was found generally on apples and together with C.baileyi that is another apple rust mite in somewhere, These two species were widely distributed in the both regions. Pear rust mitetE.pyri was found oh pears in a few, places «Phyllocoptes sp. collected on some roses in Erzurum.