Liken kaynaklı bazı sekonder metabolitlerin A375 melanoma hücreleri üzerindeki antitümöral potansiyellerinin incelenmesi
Investigation of antitumoral potentials of some lichen-derived secondary metabolites on A375 melanoma cells
Yazar: SAMET KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BERKÖZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Eczacılık Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Melanoma, melanosit hücrelerinden köken alarak primer şekilde ciltte oluşum gösteren bir deri kanseri türüdür. Melanoma erken evresinde sadece epidermiste görülürken, ilerleyen evrelerde yüzeyel papillar dermise kadar uzanabilen mikroinvazyonlar ve daha sonraki evrelerde ise dermisin derinlerine kadar invazyon ile metastazlar görülmesi kaçınılmazdır. Melonoma tedavisi sürecinde yararlanılan kemoterapi ve radyoterapi yöntemleri yeterince fayda göstermemesi nedeniyle doğal tamamlayıcı ve alternatif ürünlerin kullanılması yaygınlaşmıştır. Bu çalışmalarda kullanılan en dikkat çekici organizma grubu ise likenlerdir. Likenlerden elde edilen sekonder metabolitlerinin birçok kanser türünde antitümoral etkinliği gösterilmesine rağmen melanomaya karşı antitümoral etkinliği araştırılmamıştır. Yaptığımız çalışamada melanoma hücre hattı olan A375 hücre hattı kullanılmış olup diffraktaik asit, evernik asit, vulpinik asit, stiktik asit ve salazinik asitin A375 hücreleri üzerindeki anti-proliferatif etkisi ile metastatik, apoptotik ve enflamatuar markerlar üzerindeki etkileri incelendi. Uygulanan liken sekonder metabolitlerinin anti-proliferatif etkilerini belirlemek için MTT testi yapıldı, ayrıca anti-metastatik etkinin belirlenebilmesi için vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) düzeyine, apoptotik etkinin incelenmesi için Kaspaz 3, 8 ve 9 düzeylerine, enflamatuvar yanıtın gözlenmesi için ise interlökin-1 beta (IL-1β), interlökin-6 (IL-6), tümör nekroz faktör alfa (TNF-α), transforme edici büyüme faktör beta (TGF-β) ve granülosit makrofaj koloni uyarıcı faktör (GM-CSF) düzeyleri ELISA kit kullanılarak ölçüldü. Yapılan çalışma beş tekrar olarak dizayn edildi. Analizler SPSS for Windows v16.0 paket programında yapıldı. Tüm parametreler için gruplar arasındaki istatistiksel farklılıkların test edilmesinde ANOVA ve alt grup karşılaştırmalarında Tukey çoklu karşılaştırma testleri kullanıldı. Tanıtıcı istatistik olarak ortalama±standart sapma değerleri verildi. Elde edilecek sonuçlarda p<0.05 ise fark veya ilişki istatiksel olarak anlamlı kabul edildi. Elde ettiğimiz bulgular, liken sekonder metabolitlerinin A375 hücrelerinin proliferasyonu baskıladığı, enflamasyonu, metastazı ve anjiogeenezi baskıladığı, öte yadan apoptozu ise indüklediği gözlemlendi. Bu sonuçlar neticesinde diffraktaik asit, evernik asit, vulpinik asit, stiktik asit ve salazinik asitin umut vaat eden bir teropatik ajan olduğu ve kemoterapide kullanılabileceğine dair destekleyici sonuçlar elde edildi.

Abstract:
Melanoma is a type of skin cancer that originates from melanocyte cells and occurs primarily in the skin. While melanoma is seen only in the epidermis in its early stages, it is inevitable to see microinvasions that can extend to the superficial papillary dermis in later stages and metastases with invasion deep into the dermis in later stages. Since chemotherapy and radiotherapy methods used in the treatment of melonoma do not show enough benefit, the use of natural complementary and alternative products has become widespread. The most remarkable organism group used in these studies is lichens. Although antitumoural activity of secondary metabolites obtained from lichens has been shown in many cancer types, antitumoural activity against melanoma has not been investigated. In our study, A375 cell line, which is a melanoma cell line, was used and the anti-proliferative effect of diffractaic acid, evernic acid, vulpinic acid, stichtic acid and salazinic acid on A375 cells and their effects on metastatic, apoptotic and inflammatory markers were investigated. MTT test was performed to determine the anti-proliferative effects of the applied lichen secondary metabolites, as well as vascular endothelial growth factor (VEGF) level to determine the anti-metastatic effect and Caspase 3, 8 and 9 levels to examine the apoptotic effect, Interleukin-1 beta (IL-1β), interleukin-6 (IL-6), tumour necrosis factor alpha (TNF-α), transforming growth factor beta (TGF-β) and granulocyte macrophage colony-stimulating factor (GM-CSF) levels were measured using ELISA kit. The study was designed as five replicates. Analyses were performed using SPSS for Windows v16.0 package programme. ANOVA was used to test statistical differences between groups for all parameters and Tukey multiple comparison tests were used for subgroup comparisons. Mean±standard deviation values were given as descriptive statistics. The difference or relationship was considered statistically significant if p<0.05. Our findings showed that lichen secondary metabolites suppressed proliferation, inflammation, metastasis and angiogenesis of A375 cells and induced apoptosis. As a result of these results, supportive results were obtained that diffractaic acid, evernic acid, vulpinic acid, stictic acid and salazinic acid are promising theropathic agents and can be used in chemotherapy.