Adams'ın eşitlik kuramı bağlamında yönetici ve öğretmenlerin kullandıkları stratejiler
Strategies used by administrators and teachers in the context of Adams' equity theory
Yazar: FATMA NUR HASDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF AYDOĞDU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eşitlik = Equality ; Eşitlik kuramı = Equity theory ; Eşitsizlik = Inequality ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, Adams'ın Eşitlik Kuramı bağlamında yönetici ve öğretmenlerin okullarındaki eşitlik ve eşitsizlik algılarının tespit edilmesi ve eşitsizlik durumlarıyla baş etme stratejilerinin keşfedilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Nitel şekilde gerçekleştirilen bu çalışmada fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmada veriler devlet okullarında görev yapmakta olan yönetici ve öğretmenler aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılar okullarda farklı kademelerde görev yapan 4 yönetici ve 11 öğretmenden oluşmuştur. Bu araştırmadan elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.
Bulgular: Bu araştırmanın bulgularına göre katılımcıların, öğretmen olarak çalışmaya başlamadan önce para, emek ve zaman gibi girdiler sağlamış olduğu tespit edilmiştir. Bu katılımcılar öğretmenliğe başladıktan sonra ise ekonomik ve sosyal hakların yanı sıra sosyal takdir, saygınlık gibi bazı değerlere sahip olmuşlardır. Araştırma sonucunda katılımcıların bu durumlarda yaşadıkları eşitsizlikleri ortadan kaldırmak için girdilerini değiştirme, çıktılarını değiştirme, girdi ve çıktılarını bilişsel olarak çarpıtma, alanı terk etme, başkalarına göre davranma, referans grubunu değiştirme gibi stratejiler geliştirdikleri ortaya çıkmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Sonuç olarak girdi değiştiren öğretmenlerin mesleğin statüsünü, kaygısını, toplumdaki rolünü ele alarak meslek için daha fazla çaba sarf ettikleri görülürken çıktılarını değiştirmek isteyen öğretmenlerin ise mesleğin daha çok ekonomik boyutunu değiştirmeye çalıştıkları görülmüştür. Bu doğrultuda üst yönetimlerle ve sendikalarla görüşme gibi yöntemlere başvurmuşlardır. Bazı öğretmenler ise mesleğin toplumsal yönünü ön plana çıkararak yaşadıkları eşitsizlik hakkında bilişsel çarpıtmalara başvurmuşlardır. Katılımcıların hiçbiri alanı terk etme stratejisini kullanmamış yani mesleği tamamen terk etmeyi düşünmemiş ancak diğer stratejiler işe yaramadığında ve eşitsizlikler daha belirgin olduğunda transfer olma stratejisini kullanmak istediklerini belirtmişlerdir. Katılımcıların cinsiyet ve branş farklılıkları, eşitlik algılarını ve ödüllendirme bağlamında anlamlandırmalarını değiştirmiştir. Katılımcılar yaşadıkları eşitsizlikleri yorumlarken kendilerinin avantajlı taraflarını ortaya koyabilecek referans grupları ile karşılaştırmalar yaparak kendilerini motive etmeye çalışmışlar böylece zihinsel ve psikolojik olarak rahatlamaya çalışmışlardır. Bu çalışma sonucunda öğretmenlerin eşitsizlik algıları ve eşitsizlik durumlarında kullandıkları stratejilerin farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için özel kurumlar, farklı büyüklükteki yerleşim yerleri, kariyer basamaklarındaki farklı konumları gibi açılardan çeşitlilik sağlanan yeni örneklemlerde tekrarlanması önerilmiştir. Ayrıca okul kültürünün güçlendirilmesi açısından eşitsizlik durumlarının ortadan kaldırılmasına dair öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Purpose:  In this research, it was aimed to determine the perceptions of equity and inequity in the schools of administrators and teachers in the context of Adams's Equity Theory and to discover their strategies for coping with inequity situations.
Method: In this qualitative study, phenomenology design was used. In the research, the data were collected through the administrators and teachers working in public schools. Participants consisted of 4 administrators and 11 teachers working at different levels in schools.
Results: According to the findings of this research, it was determined that the participants provided inputs such as money, effort and time before they started working as teachers. After these participants started teaching, they had some values like social appreciation, prestige as well as economic and social rights. As a result of the research, it was revealed that the participants developed strategies such as altering inputs, altering outcomes, distorting inputs and outcomes cognitively, leaving the field, acting on other, changing the object of their comparison in order to eliminate the inequities they experienced in these situations.
Conclusion and Suggestions: As a result, it was seen that teachers who change inputs make more effort for the profession by addressing the status, anxiety and role of the profession in society, while teachers who want to change their outputs try to change the economic dimension of the profession. In this direction, they adopted to methods such as meeting with senior management and unions. Some teachers used cognitive distortions about the inequity they experienced by emphasizing the social aspect of the profession. None of the participants used the strategy of leaving the field, that is, they did not think of leaving the profession completely, but they stated that they wanted to use the strategy of transfer when other strategies did not work and inequities were more clear. The gender and branch differences of the participants, changed their perceptions of equity and their interpretations in the context of reward. While the participants were interpreting the inequities they experienced, they tried to motivate themselves by making comparisons with reference groups that could reveal their advantageous sides, so they tried to relax mentally and psychologically. As a result of this study, it has been suggested to repeat it in new samples that provide diversity in terms of private institutions, different sizes of settlements, different positions in the career steps in order to determine whether teachers' perceptions of inequity and the strategies they use in inequity situations differ. In addition, suggestions were made to eliminate inequities in terms of strengthening school culture.