Mobil tabanlı bakım desteği uygulamasının meme kanseri cerrahisi geçiren hastaların semptom yönetimine ve yaşam kalitesine etkisi
Mobile based care support applications effect symptom management and on quality of life among patients undergone breast cancer surgery
Yazar: AYDANUR AYDIN
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜRSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Cerrahi = Surgery ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teleterapi = Teletherapy ; Teletıp = Telemedicine ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Meme kanseri hastalarının tedavi sürecinde yaşanan sorunların yönetiminde bilişim teknolojisi kullanımı güncelliğini korumaktadır. Amacı meme kanseri cerrahisi geçiren hastaların semptom yönetimine ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek olan yarı deneysel türdeki araştırma, 30 girişim ve 30 kontrol grubu hasta ile tamamlandı. Mobil tabanlı bakım destek sistemi girişim grubu hastalarına ameliyat öncesi tanıtıldı, taburculuk öncesi ve birinci ayda izlem ziyaretleri yapıldı. Kontrol grubu ise hastanede var olan bakımdan farklı bir uygulama yapılmadı. Veriler; semptom yönetimi, yaşam kalitesi ve uygulamayı değerlendirmeye yönelik ölçekler ve soru formları ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde Mann Whitney U, Kruskall Wallis Varyans analizi, bağımlı ve bağımsız gruplarda iki ortalama arasındaki farkın önemliliği, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon testi kullanıldı. İlk ölçümde kol çevresi, omuz fonksiyonu, ağrı, cinsel uyum, beden imajı, anksiyete ve yaşam kalitesi yönünden girişim ve kontrol grubu hastaları arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Son ölçümde ise girişim grubu hastalarının anksiyete ve ağrı düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük olduğu saptandı. Bunun yanı sıra son ölçümde girişim grubu hastalarının beden imajı, cinsel uyum ve omuz hareketliliği ölçek puan ortalamalarının kontrol grubu hastalarından daha yüksek olduğu belirlendi. İlk ölçümde kontrol grubu ile benzer düzeyde yaşam kalitesine sahip girişim grubu hastalarının son ölçümde yaşam kalitesi toplam ve tüm alt boyut puan ortalamalarının anlamlı olarak yükseldiği saptandı.  Girişim grubu hastaların mobil tabanlı bakım destek sistemi değerlendirme puanlarının yüksek olduğu bulundu. Ayrıca girişim grubu hastalarının son ölçümdeki semptom yönetiminde ve yaşam kalitesindeki değişimi tanıtıcı özelliklerin etkilemediği belirlendi. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, mobil tabanlı bakım destek uygulamasının hastaların cerrahi tedavi sürecindeki semptomlarını azaltmada ve yaşam kalitelerini yükseltmede etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca sonuçlar uygulamanın farklı tanıtıcı özelliğe sahip bireyler tarafından "kullanılabilir" olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The use of information technologies in the management of problems encountered in the treatment process of breast cancer patients is still up to date. The semi-experimental study, whose purpose was to determine the effect of patients undergoing breast cancer surgery on symptom management and quality of life, was completed with 30 enterprise and 30 control group patients. The mobile-based care support system was introduced to the study group patients before surgery, follow-up visits and after the first month. The control group, did not perform a different practice in the hospital. Data; it was collected scales for evaluating symptom management, quality of life and questionnaires. In the evaluation of the data, Mann Whitney U, Kruskall Wallis Variance analysis, the significance of the difference between the two averages in dependent and independent groups, one-way variance analysis and correlation test were used. In the first measurement, no significant difference was found between the enterprise and control group patients in terms of arm circumference, shoulder function, pain, sexual adjustment, body image, anxiety and quality of life. In the last measurement, the anxiety and pain levels of the study group patients were found to be significantly lower than the control group. In addition, in same measurement, the body image, sexual adjustment and shoulder mobility scale mean scores of the study group patients were higher than the control group. In the end measurement, control group were found to have significantly higher total quality of life and all sub-dimension scores than the enterprise group. The enterprise group was found to have high scores on mobile-based care support system. It was also determined that the characteristics of the enterprise group patients did not affect the changes in symptom management and quality of life in the last measurement. The results obtained that mobile-based care support system is effective in reducing the symptoms of patients in the surgical treatment process and increasing their quality of life. In addition, the results show that the application is "usable" by individuals with different introductory features.