İstanbul'daki evsel kaynaklı tehlikeli atıkların karakterizasyonu ve potansiyel etkilerinin değerlendirilmesi
Characterization of household hazardous wastes and evaluation of the potantial effects in İstanbul
Yazar: AYŞE İREM KARA
Danışman: PROF. DR. BESTAMİ ÖZKAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Evsel tehlikeli atık yönetimi dünyadaki en zor çevre sorunlarından birisidir. Bu sorunu çözmek için, tehlikeli atık bileşimi güvenilir ve güncel verilere dayanarak belirlenmelidir. Bu amaçla, evlerde bulunan tehlikeli atıklar genellikle 6 ana kategoride gözlemlenmektedir; ilaç-zirai ilaç ve ambalajları, boyalar, temizlik ürünleri ve ambalajları, kozmetik ürünleri, piller ve floresan lambalar. Bu çalışmada; İstanbul'daki mevcut evsel kaynaklı tehlikeli atık (EKTA) yönetimi incelenmiş, yaz ve kış dönemlerinde atık karakterizasyon çalışmaları yapılmış ve düzenli depolama sızıntı suyundaki tehlikeli bileşenler hakkında literatür taraması yapılmıştır.
2015-2016 yaz ve kış dönemlerinde yapılan İstanbul EKTA karakterizasyonu sonuçlarına göre EKTA'nın toplam evsel atıklara oranı % 0,79 olarak belirlenmiştir. EKTA'nın dağılımı ise sırasıyla; % 51,77 temizlik ürünleri, % 25,25 boyalar, % 16,41 ilaç-zirai ilaçlar, % 5,05 kozmetik ürünler, % 1,26 piller ve % 0,25 floresan lambalardır.
Sızıntı suyunun içeriği depolanan atık türlerine ve depolama sahasındaki işletme sürecine bağlıdır. Dünyadaki çalışmaları göz önüne alındığında; sızıntı suyu içindeki ağır metaller ve halojenli alifatik bileşenler, aromatik hidrokarbonlar, fenolik bileşenler ve zirai ilaçlar gibi tehlikeli bileşenlerin varlığı tehlikeli atıkların belediye atıkları ile birlikte bertaraf edildiğinin direkt göstergesidir. Tehlikelilik içeriğini izleyebilmek için yapılan sızıntı suyu analiz sonuçlarına göre ağır metal konsantrasyonu 4 - 1797 µg/l aralığındadır. Nanofiltrasyon işleminden sonra, değerler deşarj kritelerinin altında olmaktadır.
Katı atıklar içerdikleri tehlikeli içeriğe bağlı olarak farklı bertaraf tekniklerinde inhibe edici rol oynayabilir ve işlemleri önleyebilir. Bu yüzden düzenli depolama sahalarındaki EKTA riskini tam olarak değerlendirmek için sürekli izleme ve sızıntı suyu analizlerinin yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Managing household hazardous waste is one of the most difficult environmental problems in the world. In order to solve this problem, the hazardous waste composition should be determined based on reliable and up-to-date data. For this purpose, household hazardous wastes are generally observed in 6 main categories; pharmaceuticals-pesticides and packaging, paints, cleaning products and packaging, cosmetic products, batteries and fluorescent lamps. In this study; current household hazardous waste (HHW) management in Istanbul was examined, waste characterization studies were carried out in summer and winter periods and a literature search was scrutinized about the hazardous components in the sanitary landfill leachate.
According to the results of Istanbul HHW characterization made in 2015-2016 summer and winter periods, the ratio of HHW to total household wastes is determined as 0.79%. The composition of the HHW is as follows; 51.77% cleaning packaging products, 25.25% paints, 16.41% pharmaceuticals-pesticides, 5.05% cosmetic products, 1.26% batteries and 0.25% fluorescent lamps.
The content of the leachate depends on the types of wastes stored and the operation process in the landfill site. Considering the studies in the world; the presence of hazardous components, including heavy metals, halogenated aliphatic components, aromatic hydrocarbons, phenolic compounds and pesticides in the leachate, is considered to be the result of disposing hazardous wastes and municipal waste together. According to the leachate analysis which are carried out to be able to monitor the hazardous content, the heavy metal concentration are in the range of 4 - 1797 µg/l. After the nanofiltration process, the values are below the limits of discharge criteria.
Solid wastes can have an inhibitory role in different treatment techniques and prevent the processes. Continuous monitoring and leachate analysis are required to fully assess the risk of HHW in landfills.