Meme kanseri tanısı almış olan kadınlarda psikolojik dayanıklılığı geliştirmeye yönelik müdahalelerin etkinliği: Sistematik derleme ve meta-analiz
Effectiveness of interventions to improve psychological resilience in women diagnosed with breast cancer: Systematic review and meta-analysis
Yazar: ENİSE SÜRÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. SAFİYE ÖZVURMAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, meme kanseri tanısı almış olan kadınların psikolojik dayanıklılığını geliştirmeye yönelik müdahalelerin etkinliğini ve müdahalelerin yaşam kalitesi, anksiyete, depresyon, stres, yorgunluk ve uyku kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi.
Gereç ve Yöntem: Çalışma sistematik derleme ve meta-analiz deseninde yapıldı. Taramalar Ağustos 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında EBSCO, MEDLINE, ProQuest Dissertation and Theses, PubMed, Science Direct, Scopus, Web of Science Core Collection, TR Dizin ve Ulusal Tez Merkezi veritabanlarında, "breast cancer" "psychological resilience" "meme kanseri" "psikolojik dayanıklılık" "psikolojik sağlamlık" anahtar kelimeleriyle yapıldı. Araştırmaların metodolojik kalitesi, Joanna Briggs Institute tarafından geliştirilen Kritik Değerlendirme Kontrol Listeleri ile değerlendirildi. Veriler meta-analiz ile sentez edildi.
Bulgular: Çalışmaya 2005-2022 yılları arasında yayınlanmış 13 araştırma dahil edildi. Araştırmaların örneklem hacmi 1265'tir. Altı çalışmanın kalitesi yüksek, altı çalışmanın kalitesi orta düzeyde belirlendi. Yapılan meta-analizlerde müdahalelerin psikolojik dayanıklılık puan ortalamalarını istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde artırdığı saptandı (SMD: 1,00; %95 CI: 0,70-1,31; z= 6.43; p<0,001). Sistematik derleme ve meta-analiz sonuçları müdahalelerin anksiyete (SMD: -1,40; %95 CI: -2,33-0,48; z= 2.99; p=0,003), depresyon (SMD: -1,34; %95 CI: -2,09-0,60; z= 3.52; p<0,001) ve yorgunluk (SMD: -0,63; %95 CI: -1,17-0,10; z= 2.34; p=0,02) puan ortalamalarını anlamlı bir şekilde etkilediği saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada meme kanseri tanılı kadınlara yönelik müdahalelerin psikolojik dayanıklılık düzeyini arttırdığı anksiyete, depresyon ve yorgunluğu azalttığı sonucu ortaya çıkarıldı. Müdahalelerin yaşam kalitesi, stres ve uyku kalitesi üzerinde anlamlı etki oluşturmadığı belirlendi.

Abstract:
Objective: This study was carried out to evaluate the effectiveness of interventions aimed at improving the psychological resilience of women diagnosed with breast cancer and the effects of interventions on quality of life, anxiety, depression, stress, fatigue and sleep quality.
Material and Methods: The study was conducted in a systematic review and meta-analysis design. Searches were made between August 2022 and February 2023 in EBSCO, MEDLINE, ProQuest Dissertation and Theses, PubMed, Science Direct, Scopus, Web of Science Core Collection, TR Index and National Thesis Center databases, "breast cancer" "psychological resilience" "psychological hardiness" and "psychological robustness". The methodological quality of the studies was assessed with the Critical Evaluation Checklists developed by the Joanna Briggs Institute. Data were synthesized by meta-analysis.
Results: Thirteen studies published between 2005 and 2022 were included in the study. The sample size of the studies is 1265. Six studies were of high quality and six of them were of medium quality. In the meta-analyses, it was determined that the interventions increased the mean scores of psychological resilience statistically significantly (SMD: 1,00; %95 CI: 0,70-1,31; z= 6.43; p<0,001). Results of the systematic review and meta-analysis revealed that the interventions significantly affected the mean scores of anxiety (SMD: -1,40; %95 CI: -2,33-0,48; z= 2.99; p=0,003), depression (SMD: -1,34; %95 CI: -2,09-0,60; z= 3.52; p<0,001), and fatigue (SMD: -0,63; %95 CI: -1,17-0,10; z= 2.34; p=0,02).
Conclusion: In this study, it was concluded that interventions for women diagnosed with breast cancer increased the level of psychological resilience and decreased anxiety, depression, and fatigue. It was determined that the interventions did not have a significant effect on quality of life, stress, and sleep quality.