Diyabeti olmayan demir eksikliği anemisi olan hastalarda demir tedavisinin HbA1c, insülin direnci üzerine etkisi ve bu değişimin eritropoetin ile ilişkisi
The effect of iron treatment on hba1c and insulin resistance in patients with NON-diabetic iron deficiency anemia and the relationship of this change with erythropoietin
Yazar: HANDE NUR AKBABA
Danışman: PROF. DR. GÜL GÜRSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Eritropoietin = Erythropoietin ; Ferritin = Ferritin ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Diyabeti Olmayan Demir Eksikliği Anemisi Olan Hastalarda Demir Tedavisinin
HbA1c, İnsülin Direnci Üzerine Etkisi ve Bu Değişimin Eritropoetin ile ilişkisi
Amaç: Diyabet tanısında ve tedavi takibinde kullanılan altın standart test HbA1c'dir.
HbA1c'nin, demir eksikliği anemisi (DEA) varlığında yüksek ölçüldüğünü ve demir
tedavisi ile düştüğünü gösteren çalışmalar mevcuttur. Benzer değişim DEA'de serum
eritropoetin (EPO) düzeyinde de görülmektedir. Bu çalışmada DEA tedavisi ile açlık
glukoz, insülin, HbA1c, EPO düzeylerindeki değişimleri, HbA1c ve EPO değişimleri
arasındaki ilişkiyi incelemeyi, ayrıca EQ5D-3L anketi ile demir tedavisinin yaşam
kalitesi üzerine etkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal ve Metot: İç hastalıkları polikliniklerimize başvuran 18-65 yaş arası,
hemoglobin <12 g/dl, ferritin <15 μg/L olan DEA hastaları dahil edildi. Vitamin B12
veya folik asit eksikliği, diyabeti, inflamatuar hastalığı, aktif enfeksiyonu, malignitesi,
hemoglobinopatisi, renal fonksiyon bozukluğu ve yakın zamanda kan ürünü
transfüzyon öyküsü olanlar çalışmadan dışlandı. Oral demiri tolere edemeyen
hastalara intravenöz demir tedavisi başlandı. Demir tedavisi başlamadan önce ve
tedavi sonrasında demir parametrelerine ek olarak açlık glukoz, insülin, HbA1c, EPO
düzeylerine kanda bakıldı, EQ5D-3L, EQ-VAS yaşam kalitesi anketi uygulandı, bel
çevresi ölçüldü, biyoelektrik impedans analizi ile vücut ağırlığı ve kompozisyonu
değerlendirildi.
Bulgular: Demir tedavisi ile HbA1c ve EPO değerleri anlamlı olarak azaldı
(p<0,001). Tedavi ile HbA1c'nin azalmasında TDBK'nin azalması (R2=0,26,
p=0,003), EPO'nun azalmasında hemoglobin artışı etkili bulundu (pr2=0,66,
p<0,001). HbA1c ve EPO düzeylerinin değişimi birbirleriyle anlamlı korelasyon
göstermedi (p=0,292). Açlık glukoz, insülin ve HOMA-IR'da tedavi ile anlamlı
değişim olmadı (p>0,05). EQ5D-3L indeks, EQ5D-VAS skoru tedavi ile anlamlı
olarak arttı (p<0,001). Anemi düzeltildikten sonraki EQ5D-3L indeks skoruna
insülin (R2=0,22, p=0,008) ve HOMA-IR'ın (R2=0,14, p=0,033) anlamlı ve negatif
etkisi oldu. Oral ve intravenöz tedavi kolları arasında başlangıç hemoglobin (p=0,214)
ve kontrol hemoglobin (p=0,081) değerleri arasında istatistiksel anlamlı fark
saptanmadı. 
Tartışma ve Sonuç: HbA1c testi ile tanı ve tedavi kararı vermeden önce DEA
taranmalı ve tedavi edilmelidir. HbA1c'nin DEA tedavisi ile azalma miktarı demir
parametreleri ile de ilişki göstermiş olup bu değişimin hemoglobinin yapısal
özelliğinden ziyade demir durumu ile ilişkisini desteklemektedir. Bu konuda ilerde
HIF-1A'nın eritropoez ve HbA1c ile ilişkisini inceleyen çalışmalar da yapılabilir.
Anahtar kelimeler: Demir eksikliği anemisi, eritropoetin, ferrik karboksimaltoz,
glukoz, HbA1c, insülin direnci

Abstract:
The Effect of Iron Treatment on HbA1c and Insulin Resistance in Patients with
Non-diabetic Iron Deficiency Anemia and the Relationship of This Change with
Erythropoietin
Aim: HbA1c is the gold standard for glycemic control in diabetes. There are some
studies showing that HbA1c is measured high in the presence of iron deficiency
anemia (IDA) and decreases after the iron treatment. A similar change is observed in
serum erytropoietin (EPO) level in IDA as well. The trial aims to evaluate the
changes in fasting glucose, insulin, EPO levels, the relationship between HbA1c and
EPO alterations to explain the reason for the change in HbA1c with IDA treatment.
In addition, the EQ5D-3L questionnaire was conducted to observe the relationship of
life quality with iron therapy.
Subjects and Methods: Patients between the ages of 18 and 65 with Hb <12g/dl and
ferritin <15 μg/L were included. Those with B12 and folic acid deficiency, diabetes
mellitus, inflammatory disease, active infection, malignancy, hemoglobinopathies,
renal function impairment, and a recent history of blood product transfusion were
excluded. Intravenous iron was started in patients who could not tolerate oral iron.
Before the start of iron treatment and at the end of the treatment, hematologic
investigations, fasting glucose, insulin, HbA1c, EPO levels, waist circumference,
body composition (with bioelectrical impedance analysis) were measured, and
EQ5D-3L, EQ-VAS quality of life questionnaire were performed.
Results: Our results show that following the correction of iron deficiency anemia,
HbA1c and EPO levels decreased significantly (p<0.001). Decreasing total ironbinding capacity (R2=0.26, p=0.003) was found to be effective in the decrease of
HbA1c, and an increase in h was effective in the decrease of EPO (pr2=0.66,
p<0.001). Changes in HbA1c and EPO levels did not show a significant correlation
with each other (p=0.292). Fasting glucose, insulin, and HOMA-IR levels did not
change meaningfully (p>0.05). EQ5D-VAS, EQ5D-3L index score increased
significantly with treatment (p<0,001). After the treatment, insulin (R2=0.22,
p=0.008) and HOMA-IR (R2=0.14, p=0.033) have noteworthy and negative effects
on the EQ5D-3L index score. There was no significant difference between the initial haemoglobin (p=0.214) and control haemoglobin (p=0.081) values between the oral
and intravenous treatment arms.
Discussion and Conclusion: IDA should be screened and treated before deciding
with the HbA1c test for diagnosis or treatment. The amount of decrease in HbA1c
with anemia treatment was also associated with iron parameters, supporting the
relationship of this change with iron status rather than the structural feature of
haemoglobin. Future studies may be conducted to examine the relationship of HIF1A with erythropoiesis and HbA1c.
Keywords: Erythropoietin, ferric carboxymaltose, glucose, HbA1c, insulin
resistance, iron deficiency anemia.