Rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlardan doğan sorumluluk
Civil liability arising from agreements, concerted practices and decisions restricting competition
Yazar: İLKİN DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TASVİRE ZEYNEP AYATA
Koç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. Maddesinde düzenlenen rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları, uygulamada sıklıkla karşılaşılan rekabet ihlâlleridir. Söz konusu ihlaller yalnızca etkin rekabet sürecine değil, doğrudan ve dolaylı alıcılar gibi üçüncü kişilere de zarar vermektedir. Meydana gelen zararlı sonuçlara karşı ilk tepki, bireysel ve toplumsal ölçekte bu zararların önlenmesi ve azaltılması adına yaptırımların kabul edilmesidir. Yaptırımların bir ayağını idari yaptırımlar oluştururken diğer ayağını ise geçersizlik ve tazminat yaptırımlarını kapsayan özel hukuk yaptırımları oluşturur. Aslında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun 1994 yılında kabul edildiğinde kanun koyucunun Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.4 ihlallerinden doğan zararların giderimine ilişkin tazminat yaptırımına da yer verdiği görülür. Ne var ki, uzun süredir yürürlükte olan bu yaptırımın günümüzde dahi etkili bir şekilde uygulandığını söyleyebilmek pek mümkün değildir. Ortaya çıkan bu tablonun temel sebeplerinden biri, tazminat talebinin kapsamının Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'da detaylı bir biçimde düzenlenmemesidir. Kanun koyucu özel düzenlemeye yer vermediğinden rekabet ihlallerinden doğan sorumluluğa 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda öngörülen genel hükümler uygulanır. İhlalden doğan zararın tazmininin genel hükümlere bırakılması, Türk Borçlar Kanunu'nun hem haksız fiil hem borca aykırılık sorumluluğuna dair hükümler içermesi nedeniyle her şeyden önce sorumluluğun kaynağı bakımından tartışma yaratır. Tartışmanın çözümü ise sürekli gelişen rekabet hukuku uygulaması ve sorunlarına uyacak şekilde yenilikçi bir yaklaşım gerektirir. Bu sebeple, çalışmamızda öncelikle rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları ile üçüncü kişilere verilen zararlardan doğan sorumluluğun muhtemel kaynakları ele alınmakta, ilk bölümde yapılan çıkarımlar üzerinden ilerlenerek sorumluluğun şartları, üç katı oranında tazminat düzenlemesi ve zamanaşımı kurumu incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Rekabet, rekabet hukuku, özel hukuk yaptırımları, rekabet hukukunun ihlali, tazminat, sorumluluk, haksız fiil hukuku, borca aykırılık, anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar, üç katı oranında tazminat, zamanaşımı.

Abstract:
Agreements, concerted practices and decisions restricting competition are regulated under Article 4 of Law No. 4054 on the Protection of Competition and are among the most common infringements of competition law. These infringements harm not only the process of competition in general but also third parties such as direct or indirect purchasers and consumers. The immediate response to this is the inclusion of sanctions by the legislature in order to prevent and minimize the harmful consequences at the societal and individual level. While administrative sanctions constitute one pillar of the sanctions for the infringements of competition law, the other pillar is civil remedies consisting of invalidity of anti-competitive agreements and decisions as well as the right to compensation. Indeed, at the time Law No. 4054 was enacted in 1994, the legislator had already included a section devoted to the right to compensation for the harm caused to third parties by infringements of Article 4. However, the right to compensation, though has been in force for a long time, is far from being effectively implemented. One of the main reasons for this outcome is that the content of the right to compensation is not regulated in detail within the scope of Law No. 4054. Due to the absence of a detailed regulation, general provisions set out under the Code of Obligations No. 6098 are applicable to compensation claims arising from infringements of competition law. This, above all, creates a debate in terms of the legal basis for these claims since the Code of Obligations regulate both contractual and tortious liability. Resolving this debate requires an innovative approach to suit the ever-evolving practice and challenges of competition law. In this regard, the first part of this study explores possible legal bases for third party compensation claims based on infringements of competition law through agreements, concerted practices and decisions. The second and third parts of the study focus on the conditions for civil liability, treble damages, and statute of limitations following the inferences made on the legal basis of compensation claims.

Keywords: Competition, antitrust, competition law, civil remedies, infringement of competition law, compensation, liability, tort law, breach of contract, agreements, concerted practices and decisions, treble damages, statute of limitations.