Platon ve Leibniz felsefesinde kötülük problemi ve iyimserlik
The problem of evil and optimism in Platon's and Leibniz's philosophy
Yazar: YUNUS BAYRAK
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN ÇEVİKBAŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca dinlerin ve felsefelerin ilgilendiği kötülük problemi,
insan düşüncesini meşgul etmiş önemli bir problemdir. Kötülük problemi en yalın
ifadeyle, evrende var olan kötülüklerle, her şeye gücü yeten, her şeyi bilen ve mutlak
iyi olan Tanrı'nın varlığıyla bağdaştırılıp bağdaştırılamayacağı problemidir. Bu
çalışma, felsefe tarihinin en eski ve her döneminde çok tartışılan problemlerinden
biri olan kötülük problemini, biri Antik Yunan'ın diğeri Modern Dönemin iki önemli
filozofu olan Platon ve Leibniz'in düşünceleri bağlamında analiz etmeyi
amaçlamaktadır.
Platon, kötülük problemini, evrenin düzensiz hareketine bağlayarak, ondan
Tanrı'yı değil, kötü ruhları ve Tanrı'nın bu evrendeki etkilerini sınırlayan en temel
unsur olarak gördüğü ezeli maddeyi sorumlu tutmuştur. Platon, Tanrı'nın, evreni,
içinde bulunduğu düzensizlik ve karışıklık içinden çıkarıp, ona mümkün olan en
büyük yetkinliği, orantıyı, düzeni, güzelliği ve iyiliği verdiğini ileri sürer. Ona göre,
insanı kötülüklerden alıkoyacak, iyiliğe ve hakikate ulaştıracak en önemli şey bilgiyi
arzulamak ve bu yönde eylemde bulunmaktır. Bilgi ya da bilgelik insanı erdemli
olmaya, erdemli olma da iyiye ve hakikate ulaştıran bir yoldur.
Platon'dan oldukça fazla izler taşıyan Leibniz'e göre, insanın mükemmel
olamayışının, yoksun ya da eksik bir varlık oluşunun sonucu olarak kötülük açığa
çıkmaktadır. Her ne kadar Tanrı evreni iyi yaratmış olsa da, kötülük, akla ve özgür
iradeye sahip olan varlıkların tercihlerinin sonucu oluşan bir şeydir. Leibniz, ne bir
eksik ne de bir fazla, dünyanın şu an olduğundan farklı olamayacağını, kötülük de
dahil olmak üzere var olan her şeyin evrendeki düzen için gerekli olduğunu, evrenle
ilgili sahip olduğumuz sınırlı bilgiden dolayı bütünü göremediğimizi, evrenle ilgili
bilgimizi arttırdığımızda bize kötülük gibi gelen şeylerin mükemmel düzenin bir
parçası olduğunu, bu dünyanın mümkün dünyaların en iyisi olduğunu göreceğimizi
düşünür.
Anahtar Kelimeler: Platon, Leibniz, Kötülük, Kötülük Problemi, Tanrı,
Ruh, Madde, İnsan, Dünya, İyi, İyimserlik.

Abstract:
The problem of evil, which is a problem debated in religions and philosophies
throughout human history, is an important problem that has occupied human thought.
In the simplest terms, the problem of evil is the problem of whether the evil that
exists in the universe can be reconciled with the existence of God, who is
omnipotent, omniscient, and absolutely good. This study aims to analyze the problem
of evil, one of the oldest and most debated problems in the history of philosophy, in
the context of the thoughts of Plato and Leibniz, two important philosophers of
Ancient Greece and the Modern Period.
Plato related the problem of evil to the irregular motion of the universe and
put the blame it not on God, but on evil spirits and eternal matter, which he saw as
the most fundamental element limiting God's influence in the universe. Plato argues
that God brought the universe out of its disorder and confusion and gave it the
greatest possible perfection, proportion, order, beauty and goodness. According to
him, the most important thing that will prevent people from evil and lead them to
goodness and truth is willing knowledge and acting accordingly. Knowledge or
wisdom is a path that leads to virtue, and virtue is a path that leads to goodness and
truth.
According to Leibniz, who is highly influenced by Plato, evil emerges as a
consequence of man's imperfection, his being a deprived or incomplete being.
Although God created the universe good, evil is the result of the choices of beings
who possess reason and free will. Leibniz claims that the world cannot be different
from the way it exists now. More or less, that everything that exists, including evil, is
necessary for the order of the universe, that we could not see the whole due to our
limited knowledge of the universe, and that as we increase our knowledge of the
universe, we would see that what seems evil to us is part of the perfect order, and that
this world is the best of all possible worlds.
Keywords: Plato, Leibniz, Evil, The Problem of Evil, God, Soul, Matter,
Human, World, Goodness, Optimism.