Hikâye anlatıcılığı olarak haber: Meteor haberleri üzerine arketipsel bir analiz
News as storytelling: An archetypal analysis of meteor news
Yazar: GİZEM GÜLSÜN TÜRELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI ELGÜN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Arketip = Archetype ; Eskatoloji = Eschatology ; Haber metinleri = News texts ; Haberler = News ; Hikaye anlatma = Story telling ; Jung, Carl Gustav = Jung, Carl Gustav ; Kolektif bilinçdışı = Collective unconscious ; Kolektif bilinçdışı = Collective unconscious ; Mitler = Myths

Özet:
Bu çalışma, haber metinlerini bir anlatı alanı olarak tanımlayarak, gazeteci ile hikâye anlatıcısı arasında ilişki kurmakta ve ana akım medyadaki ilk üç tiraja sahip gazetelerde yer alan göktaşı/meteor/asteroid tehdidi içeren haberleri, Jung'un kolektif bilinçdışı ve arketip kavramları bağlamında incelemektedir. Jung'a göre; tüm insanlığın psikolojisi ile bireylerin psikolojisi arasında bir ilişki vardır. Çünkü tüm insanlık bireylerden oluştuğu için ve birey tüm insanlığın içine doğduğu için arada kalan kesişim noktası kolektif bilinçdışını oluşturmaktadır. Kolektif bilinçdışında ise ilksel imgeler olarak tanımlanabilecek arketipler bulunmaktadır. Bu arketipler insanlığın düşünsel çıktılarının en başından beri, durumları ve olguları kodlayan bir yapıya sahiptir. Çalışma kapsamında bir anlatı alanı olduğu açıklanan haber metinlerinde de, anlatılan olayın kurulduğu söylemde bu arketipsel unsurların nasıl kullanıldığı ele alınmıştır. Çalışmada örnekleme dahil edilen 197 haber, meta-tematik analiz yöntemi kullanılarak doküman incelemesine tabii tutulmuş, eskatolojik söylemin inşası sürecinde kullanılan temalar, haber metinlerinin MAXQDA 2020 programı aracılığıyla kodlanması sonucu tespit edilmiştir. Kodlama sonucunda elde edilen verilere dair bulgular, aynı program aracılığıyla görselleştirilmiştir. Dünyanın sonuna dair anlatıları içeren eskatolojik mitlere benzer söylemlerin, göktaşı/meteor/asteroid tehdidi içeren haber metinlerinde inşa edildiği ve bu inşa sürecinde etkinin artırılması için arketipsel temsillere başvurulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eskatolojik mitler çerçevesinde dünyanın sonuna ilişkin söylem üreten haber metinlerinde kahraman, seküler kâhin, dev, hilebaz, kıyamet ve gölge arketipi altında yer alan cüce, canavar ve demonik arketipleri tespit edilmiştir.
 
Anahtar Kelimeler: Jung, Post-Jungçuluk, arketip, kolektif bilinçdışı, hikâye anlatıcılığı, haber, anlatı, haber-mit ilişkisi, haberde arketipsel temsiller, eskatoloji, gerçekliğin inşası

Abstract:
This study defines the news text as a narrative space, and relates the journalist to the story-teller. Within the context of Jung's concepts of collective unconscious and archetype, it examines the news reports about threats of aerolite/meteor/asteroid, published by the three newspapers with the widest circulations. According to Jung, there is a relationship between the psychology of humanity as a whole and the psychology of individuals. As humanity comprises of individuals, and the individual is born into humanity; their junction point constitutes the collective unconscious. Within the collective unconscious exist archetypes which can be defined as primary images. Since the beginning of humanity's intellectual output, these archetypes structurally codify situations and facts. The study, which declares news texts as narrative spaces, investigates how the archetypal elements are utilized by the discourse establishing the narrated event. 197 news reports are included in the sample of the study, and are subjected to document review through the method of meta-thematic analysis. The themes, which are used in the process of the establishment of eschatological discourse, are detected as a result of the coding of the news texts through the MAXQDA 2020 program. The findings about the data obtained through the coding are visualized through the same program. It is concluded that the discourses which resemble eschatological myths with the narratives of the end of the world are constructed in the news texts which include aerolite/meteor/asteroid threats, and that archetypal representations are referenced in the process of this construction for increased impact. It is detected that news texts which produce the discourse about the end of the world within the framework of eschatological myths include the archetypes of hero, secular oracle, giant, trickster, apocalypse; and dwarf, monster and demonic archetypes which fall under the shadow archetype.

Keywords: Jung, Post-Jungianism, archetype, collective unconscious, story-telling, news, narrative, news-myth relationship, archetypal representation in news, eschatology, the construction of reality