İslam mezheplerinde biat algısı
Biat of perception i̇n Islamic sects
Yazar: İSMAİL DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YÖNEM
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Biat = Allegiance ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Tarih = History ; Yöneticiler = Managers ; İslam devletleri = Islamic states ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Biat, yöneticiye uymak ve ona itaat etmek gibi manalara gelir. Bu kavramın gündelik
hayatta tarikat ve cemaatlerde, bazen de halk arasında kullanıldığını biliyoruz. Fakat bu
kavram, genişletilerek biatın islam siyasal yapısındaki yeri ve durumu, tarihsel süreç
içerisinde ne gibi değişikliklere uğradığı, gerek literatürsel, gerek yönetim ve siyasi yapı
içerisindeki değişiklikler çerçevesinde işlenmeye çalışılmıştır.
Hz. Peygamber'in vefatı ile siyasi bir boşluk içerisine düşen müslümanlar Hz.
Peygamber'den sonra İslam devletinin başına kimin geçeceği konusunda ihtilafa
düşmüşlerdir. Nitekim bu tartışma imamet ve hilafet meselesi olarak çeşitli ilim dallarında
kendine yer bulmuştur. Halk, itaat etme, onun hükmüne uyma, vereceği her türlü kararları
destekleme anlamında devlet başkanına biat etmiştir. Hz. Ebubekir ile başlayan hilafet,
Hz. Ali'ye kadar devam etmiş, daha sonraki dönemlerde özellikle Emeviler'de saltanata
dönüşmüştür. Daha önceleri gönüllü olarak alınan biatin daha sonraları zorla alındığı da
olmuştur. Yöneticiyi ve devlet başkanını tanıma anlamına gelen biatin, sonraki
dönemlerde halifenin sözünden çıkmamak üzere onun emri altına girme anlamına geldiği
zamanlar da olmuş; Abbasi ve Osmanlı Devleti ile tam olarak olmasa bile gerçek mahiyet,
içerik ve anlamına kavuşmuştur.
Klasik İslam mezheplerinde de önemli bir yer kapsayan biat, hilafet makamının bir
unsuru değil bir parçası şeklinde anlaşılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada kavramsal
çerçeveden başlanarak; Hz. Peygamber dönemi, Dört halife dönemi, Emevi ve Abbasi
devletleri dönemi çerçevesinde klasik İslam mezheplerinde biat algısı teferruatıyla
işlenmiştir.

Abstract:
Homage means obeying to rules and executive and the word is used by sect,
cobgregation and sometimes colloquically in our daily life. However, we studied on its
political structure in Islam, the changes on its situation during historic precess, literature
and semantic changes, the changes made by management and political structure.
When Hz. Muhammad died, there was a political vacuum between Muslims and they
were in a conflict with the new executive that would govern the state. This disagreement
became a caliphate issue and found place in various disciplines. All the community obeyed
the rules of the Head of the State and supported each decision that the Head of theState
made. Caliphate started with Hz. Ebubekir and lasted till Hz. Ali and in later periods
especially in Emevis Period, it was converted into Sultanate. At first, homage was a
volunteer action but later in some periods it was an obligatory action. Homage had the
meaning of following the rules of the Head of the State and in later periods it had the
meaning of obeying to the Caliph and entering under the Caliph's rule. However during
Abbasid and Ottoman Empire it had a meaning, content and nature even if it was not
precise.
In classical Islam, Homage occupies a wide area and it has been understood as a part
of Caliphate rather than an element of Coliphate. In our study, by starting with conceptual
framework, we tried to study on the meaning of homage in Prophet Period, Emevi and
Abbasid State Period, four Caliphs of Islam Period and Classical Islamic Sects.