Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocuk ve ergenlerin annelerinin depresyon, anksiyete, bağlanma ve içselleştirilmiş damgalanma algısının değerlendirilmesi
Evaluation of depression, anxiety, attachement and internalized stigma perception of mothers of children and adolescents with autism spectrum disorder
Yazar: SEMA ÇAM SALİHOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SİBELNUR AVCİL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bağlanma = Attachment ; Damgalama = Stigmatization ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç ve Hipotez: Nörogelişimsel bir bozukluk olan otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocuk ve ergenlerin annelerinde başta depresyon ve anksiyete olmak üzere çeşitli psikiyatrik bozuklukların görüldüğü bilinmektedir. Çoğu psikiyatrik bozuklukta olduğu gibi OSB tanılı çocukların ebeveynlerinin de damgalanma algısının daha fazla olduğu vurgulanmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız, OSB tanılı olguların annelerinin depresyon ve anksiyete belirtilerinin, bağlanma stilinin ve içselleştirilmiş damgalanma algısının kontrol grubu ile karşılaştırılarak değerlendirilmesidir.
Yöntem: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniğine ayaktan başvuran, çalışmaya dahil edilme ölçütlerini karşılayan, rastgele seçilen ve 2-15 yaş arası çocuklardan DSM-5 tanı kriterlerine göre OSB tanısını karşılayan 35 çocuk ve ergen olgu grubu, 35 sağlıklı çocuk kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan tüm ebeveynlerden yazılı onam alınmıştır. Olgu ve kontrol grubu annelerine sosyodemografik veri formu, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Durumluk - Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI-1 ve STAI-2), İlişki Ölçekleri Anketi (Anne formu), Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Ayrıca olgu grubunda otizm şiddetini ölçmek için OSB tanılı çocuk ve ergenlere Çocukluk Otizmini Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir.
Bulgular: Olgu grubu annelerinin BDÖ, STAİ-1, STAİ-2 ve KSE-toplam puanları kontrol grubu annelerine göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur(p<0,001, p= 0,001, p=0,029, p= 0,001). İçselleştirilmiş damgalanma algısını ölçen RHİDÖ-toplam puanı ise olgu grubunda anlamlı olma eğilimindedir(p=0,055). Yabancılaşma ve algılanan ayrımcılık alt puanları da olgu grubu annelerinde anlamlı olarak yüksek saptanmıştır(p<0,001, p=0,017). Ayrıca olgu grubu annelerinin kontrol grubu annelerine göre güvenli bağlanma puanları da anlamlı olarak düşük saptanmıştır(p=0,002). İçselleştirilmiş damgalanma algısı ölçeği kalıp yargıların onaylanması alt puanı ile ÇODÖ puanı arasında pozitif korelasyon bulunmuştur(p=0,042; r=0,346). Üç yaş öncesinde otizm tanısı alan çocuğa sahip annelerin STAI-1 puanları 3 yaş sonrası tanı alanlara göre daha yüksek saptanmıştır(p=0,043). Ek olarak olgu grubunda komorbiditesi olan çocukların annelerinin, olmayanların annelerine göre İÖA korkulu bağlanma puanları anlamlı yüksek bulunmuştur(p=0,005). Benzer şekilde ilaç tedavisi alan olguların annelerinin, almayanların annelerine göre İÖA korkulu bağlanma puanları yüksek saptanmıştır(p=0,029). Psikiyatrik bozukluğu olan annelerin, olmayan annelere göre BDÖ, KSE toplam puanı ve İÖA saplantılı bağlanma puanları yüksek bulunmuştur(p=0,022, p=0,025, p=0,049). Son olarak olgu grubu annelerinde RHİDÖ toplam puanı ile BDÖ, STAI-1, STAI-2 ve KSE toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır(p<0,01).
Sonuç: Otizm tanılı çocuk ve ergenlerin davranışsal belirtileri, ebeveynlerde daha fazla depresyon, anksiyete ve damgalanmaya neden olabilir. Ebeveynlerin ruhsal sorunları da OSB tanılı çocukların davranışsal belirtilerini olumsuz etkileyebilir. Daha erken yaşta OSB tanısı alan çocukların annelerinin daha kaygılı olduğu düşünülebilir. Otizmli çocukların annelerinin de bağlanma durumlarının sorgulanması gerekmektedir. Bu nedenle OSB tanılı çocukların başta anneleri olmak üzere ebeveynlerinin ruhsal durumlarının tanı anında ve izlemde bir ruh sağlığı profesyoneli tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir. Yapılacak sonraki çalışmalar, otizmli çocukların ebeveynlerinde damgalanmanın bütün boyutları ile ele alınmasına, ebeveynlerdeki ruhsal belirtiler ve bağlanma stilleri ile OSB tanılı çocukların otistik belirtileri arasındaki neden-sonuç ilişkisine ve koruyucu müdahalelere odaklanmalıdır.

Abstract:
Aim and Hypothesis: It is known that mothers of children and adolescents diagnosed with autism spectrum disorder (ASD), which is a neurodevelopmental disorder, have various psychiatric disorders, especially depression and anxiety. It is emphasized that the parents of children diagnosed with ASD have a higher perception of stigma, as in many psychiatric disorders. Our aim in this study is to evaluate the depression and anxiety symptoms, attachment styles and internalized stigma perception of the mothers of patients with ASD compared to the control group.
Method: This study included 35 healthy volunteers and 35 patients who were admitted to Aydın Adnan Menderes University Department of Child and Adolescent Mental Health and Diseases outpatient clinic, met the inclusion criteria, were selected randomly and were diagnosed as ASD according to DSM-5 criteria. Informed consent form was obtained from all parents who volunteered to participate in the study. The scales that will be applied to the patients and healthy volunteers included in the study; sociodemographic data form, Internalized Stigma of Mental Illness scale (ISMI), State-Trait Anxiety Inventory (STAI-1 ve 2), Relationship Scales Questionnaire (RSQ), Brief Symptom Inventory (BSI) and Beck Depression Inventory (BDI). In addition, Childhood Autism Rating Scale (CARS) was applied to children and adolescents diagnosed with ASD to measure the severity of autism in the case group. The data obtained were evaluated using appropriate statistical methods.
Results: BDI, STAI-1, STAI-2 and BSI-total scores of the mothers of the case group were found to be significantly higher than the mothers of the control group (p<0,001, p= 0,001, p=0,029, p= 0,001). ISMI-total score, which measures internalized stigma perception, tends to be significant in the case group (p=0,055). Sub-scores of alienation and discrimination experience were also found to be significantly higher in mothers of the case group (p<0,001, p=0,017). In addition, the secure attachment scores of the mothers of the case group were found to be significantly lower than those of the control group(p=0,002). A positive correlation was found between stereotype endorsement sub-score of the internalized stigma of mental illness and the ÇODÖ score(p=0,042; r=0,346). STAI-1 scores of mothers with children diagnosed with autism before the age of 3 years were found to be higher than those diagnosed after 3 years of age(p=0,043). Additionally, in the case group, the fearful attachment scores of the mothers of children with comorbidity compared to the mothers of those without. In addition, the fearful attachment scores of the mothers of children with comorbidity in the case group were found to be significantly higher than those of those without (p=0,005). Similarly, the fearful attachment scores of the mothers of the patients who received medication were found to be higher than the mothers of those without (p=0,029). Mothers with psychiatric disorders had higher total scores of BDI, BSI and preoccupied attachment subscores of RSQ compared to mothers without psychiatric disorders (p=0,022, p=0,025, p=0,049). Finally, a positive significant correlation was found between ISMI total score and BDI, STAI-1, STAI-2 and BSI total scores in the mothers of the case group (p <0.01).
Conclusion: Behavioral symptoms of children and adolescents with ASD may cause more depression, anxiety and stigma in their parents. Psychological problems of parents may also negatively affect the behavioral symptoms of children diagnosed with ASD. Mothers of children diagnosed with ASD at an earlier age may be thought to be more anxious. The attachment status of mothers of children with autism should also be questioned. For this reason, the mental health of the parents, especially the mothers, of children diagnosed with ASD should be evaluated by a mental health professional at the time of diagnosis and during follow-up. Future studies should focus on addressing all aspects of stigmatization in the parents of children with autism, the psychological symptoms and attachment styles of the parents, the cause and effect relationship between the autistic symptoms of children with ASD, and preventive interventions.