Multipl skleroz'lu hastalarda fiziksel aktivite düzeyinin yorgunluk, fonksiyonel kapasite, solunum ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of physical activity level on fatigue, functional capacity, respiratory function and quality of life in patients with multiple sclerosis
Yazar: GÜRKAN DEMİRTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA CAN AKMAN
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Solunum = Respiration ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışmanın amacı Multipl Skleroz (MS)'lu bireyleri yaş ve cinsiyet eşleştirilmiş sağlıklı bireylerle karşılaştırarak fiziksel aktivite düzeyinin yorgunluk, fonksiyonel kapasite, solunum ve yaşam kalitesine olan etkisi araştırmaktır. 
	Çalışmaya 18-60 yaş aralığında 40 MS tanılı birey ile benzer demografik özelliklere sahip 40 sağlıklı birey dâhil edildi. Fiziksel aktivite seviyesinin belirlenmesi için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA); fonksiyonel kapasiteyi belirlemek için 6 dakika yürüme testi (6DYT), yorgunluk düzeyini belirlemek için Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği (MYEÖ), yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa Form-36 (KF-36) ve solunum değerlendirmesi için Solunum Fonksiyon Testleri (SFT) kullanıldı.
	Multipl Skleroz tanılı bireylerin yaş ortalaması 39,7 ± 9,22 ve sağlıklı bireylerin yaş ortalaması 37,88 ± 11,7 yıl olup, MS'li bireylerin Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS) ortalaması 1,88 ± 1,35 idi. Her iki grupda 27 kadın ve 13 erkek katılımcıdan oluşmaktaydı. MS'li bireyler ile sağlıklı bireyler karşılaştırıldığında MYEÖ, 6DYT, SFT ve yaşam kalitesinde anlamlı farklar bulundu (p<0,05). Ancak iki grup arasında fiziksel aktivite düzeyleri açısından bir fark gözlenmedi. Fiziksel aktivite düzeyi ile MYEÖ, 6DYT, SFT, KF-36 arasındaki ilişki incelendiğinde MS'li katılımcılarda inspiratuar kapasite (IC) ve KF-36 sosyal fonksiyon değerinde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). 
MS'li hastaların fiziksel aktivite düzeylerinin artırılması solunum parametreleri ve yaşam kalitesindeki olumsuz etkiyi sağlıklı kontroller ile karşılaştırıldığında ortadan kaldırabilir. Bu nedenle MS hastalarına fiziksel aktivite hakkında doğru bilgilendirme yapılarak fiziksel aktiviteye katılımı teşvik edilmeli ve düzenli egzersiz alışkanlığı kazandırılmalıdır. Ek olarak MS'li bireylerde yapılacak olan değerlendirme, tıbbi tedavi, fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarında yorgunluk, fonksiyonel kapasite, solunum parametreleri ve yaşam kalitesi erken dönemden itibaren ele alınmalıdır.

Abstract:
The purpose of this study is to compare the individuals with Multiple Sclerosis (MS) with age and gender matched healthy individuals and to investigate the effect of physical activity level on fatigue, functional capacity, respiration and quality of life.
The study included 40 MS diagnosed individuals aged 18-60 and 40 healthy individuals with similar demographic characteristics. International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) was used to determine the level of physical activity; The 6-minute walking test (6MWT) was used to determine functional capacity, the Modified Fatigue Impact Scale (MFIS) was used to determine the level of fatigue, the Short Form-36 (SF-36) was used to evaluate the quality of life, and the Pulmonary Function Tests (PFT) was used for respiratory evaluation.
The mean age of individuals diagnosed with MS was 39.7 ± 9.22 and the mean age of healthy individuals was 37.88 ± 11.7 years. The average of the Expanded Disability Status Scale (EDSS) of individuals with MS was 1.88 ± 1.35. When patient with MS and healthy individuals were compared, significant differences were found in MFIS, 6MWT, PFT and quality of life (p<0,05). However, there was no difference in physical activity levels between the two groups. When the relationship between physical activity level and MFIS, 6MWT, PFT, SF-36 was examined, a significant relationship was found in MS participants with inspiratory capacity and SF-36 social function value (p <0.05).
Increasing the physical activity levels of patients with MS can eliminate the negative impact on respiratory parameters and quality of life when compared to healthy controls. Therefore, MS patients should be encouraged to participate in physical activity and regular exercise habits should be gained. In addition, fatigue, functional capacity, respiratory parameters and quality of life should be addressed from an early stage in evaluation, medical treatment, physiotherapy and rehabilitation programs in individuals with MS.