Proton pompası inhibitörlerinin poliklinik hastalarında kullanım durumuyla ilgili özelliklerin belirlenmesi
Evaluation of the properties of the protonpump inhibitors among a group of outpatient clinics patients
Yazar: ZEYNEP RÜZGAR
Danışman: DR. IŞIK GÖNENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Gastrit = Gastritis ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Mide hastalıkları = Stomach diseases ; Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Proton Pompası İnhibitörlerinin Poliklinik Hastalarında Kullanım Durumuyla İlgili Özelliklerin Belirlenmesi
GİRİŞ ve AMAÇ: Çalışmamızda, sıkça reçete edilen ve hastalar tarafından çok talep edilen Proton pompa inhibitörleri (PPI)'nin hastalarca uygun süre ve endikasyonla kullanımını değerlendirmeyi amaçladık.
GEREÇ ve YÖNTEM: 12 Nisan 2018- 12 Temmuz 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerinde, PPI kullanan, çalışmaya dahil olma kriterlerini karşılayan 401 hastaya, 2006 Montreal Konsensusu ve 2016 Roma IV kriterlerine göre hazırlanmış 52 sorudan oluşan anket, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulandı. İstatistiksel çalışmalar SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı ile yapıldı. 
BULGULAR: Olguların yaş ortalaması 58,47±13,82 olup, 279'u (%69,6) kadındır. Olguların %9,5'inin sadece PPI kullandığı, kadınlarda anlamlı düzeyde daha fazla olmak üzere, %42,9'unun beş yıldan uzun süredir PPI kullandığı, %43,4'ünün ise hekim ilacı reçete etmese bile temin ettiği, %2,49'unun endikasyon dışı PPI kullandığı görüldü. 
PPI'lara kendi isteğiyle başlayanların, reçetesiz PPI ve başkasının ilacını kullananların, yaş ortalamaları anlamlı düşük, düzenli PPI kullananların ise yaş ortalamaları anlamlı yüksek bulundu.  Katılımcıların %70,1'i bu ilaçların herhangi bir yan etkisi olmadığını düşünmekteydi. 
Olguların %58'i ilaçlarını hekimlerinden talep ettiğini, %76,2'si ilacı reçete eden hekimin PPI kullanım süresini sormadığını, %90,5'i PPI'lar ile ilgili uyarılmadığını, %92,8'i yan etkilerden bahsedilmediğini, %89,3'ü sürekli PPI kullanımıyla ilgili hekimi tarafından uyarılmadığını belirtti. 
Eğitim düzeyinin artmasıyla kendi kendine PPI kullanmaya başlama, reçetesiz PPI temin etme, hekim reçete etmezse ısrar etme, başkasının PPI'ını kullanma, aynı zamanda PPI'ı bırakmayı düşünme olasılığı artmaktaydı(p<0,05).
Hekimlerin eğitim seviyesi yüksek ve genç hastalarına, daha fazla yan etkilerden bahsettikleri, PPI talep nedenini sordukları ve daha fazla bilgi verdikleri, beş yıldan daha uzun süre PPI kullananlara, hekimlerin daha fazla endoskopi önerdiği ve endoskopi yaptırıldığı tespit edildi. (p<0,05)
SONUÇ: Çalışmamızda endikasyon dışı PPI kullanımı düşüktür ancak kullanım önerilen süreden uzundur. Çalışmanın hastaların beyanına dayanması her ne kadar kısıtlılık olabilecekse de benzer veriler literatürde hemen hemen yoktur. Bu yönüyle bu çalışma, ileride yapılacak çalışmalara baz oluşturabilecek değerli veriler sunmaktadır. 

ANAHTAR KELİMELER: proton pompa inhibitörleri, gastrik şikayetler, uzun süre kullanım, akılcı ilaç kullanımı

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: Proton pump inhibitors (PPI) are a group of drugs that are frequently prescribed in outpatient clinics and physicians receive frequent requests to prescribe them. In our study, we aimed to assess whether these commonly used proton pump inhibitors are used for an appropriate indication and duration by patients.
MATERIAL AND METHOD: The study was conducted on patients admitted to the Outpatient Clinics of Health Sciences University, Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital between April 12, 2018, and July 12, 2018. The volunteering patients were included in the study if they were treated with a PPI. A total of 401 patients were included in the study and a face to face survey interview was conducted with them, using a 52-item questionnaire form. The questionnaire was developed using the classification of gastroesophageal reflux disease defined by Montreal Consensus in 2006 and Rome IV functional dyspepsia classification published in 2016. Statistical analyses were performed with SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Turkey) program. 
FINDINGS: The mean age of the participants was 58.47±13.82 and 279 (69.6%) were females. Of the study participants; 9.5% were treated with PPI only, 42.9% had used PPI for 5 years or longer, and most of the female participants. 43.4% were stated that if the physician did not prescribe the drug, he would procure the medication and use it. 2.49 % of the patients were used PPI without any indication. 
The mean age of the patients who started the PPI medications of one's own accord and who used unprescribed PPI or who used medications prescribed to their acquaintances was also significantly lower. The mean age of the patients who used PPI regularly was higher. Of the study participants, 70.1% thought that these medications were completely free of any side effects. 
Of the patients, 58% obtained these medications by demanding prescriptions from their physicians. It was found that 76.2% of the prescribing physicians did not ask their patients how long they had used the PPI; 90.5% did not warn their patients about the potential issues associated with the use of PPI; 92.8% did not inform the patients of the side effects of these medications; and 89.3% did not address the issue of continuous PPI use to their patients. 
Associated with the higher education levels of the study patients, there was a higher likelihood of using PPI, procuring unprescribed medications, insisting the physician to prescribe these medications if the physician rejects and using someone else's PPI medication as well as stopping the use of PPI (p<0.05).
It was noted that physicians would more likely inform their patients of the side effects of the medications, ask their rationale for requesting this type of medications, and discuss the continuous use of PPI if their patients had a higher level of education and if they were younger. Patients using PPI drugs for more than five years were recommended endoscopy by physicians and underwent endoscopy more frequently (p<0.05). 
CONCLUSION: In our study the rate of PPI use without any indication was low, but the duration of PPI use was remarkably longer than the duration recommended by the physicians.
This is a survey study based on patients' self-reports. Although this may be considered to be a limitation, there are almost no studies available in the literature with a similar design to our study and reporting similar data. In this respect, this study presents valuable data since it can provide the grounds for future studies. 

KEYWORDS: proton pump inhibitors, gastric complaints, long-term use, rational drug use