Emzirmeyi destekleyici mobil uygulamanın geliştirilmesi: Uygulamanın primiparlarda emzirme özyeterliliği ve sonuçlarına etkisinin incelenmesi
Development of a breastfeeding supportive mobile application: Examining the effect of the application on breastfeeding selfefficacy and outcomes in primiparous
Yazar: FATMA NİLÜFER TOPKARA
Danışman: PROF. DR. NEBAHAT ÖZERDOĞAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Çalışmada Emzirme Özyeterlilik Kuramı'na temellendirilmiş emzirmeyi destekleyici mobil uygulamanın geliştirilmesi ve bu uygulamanın primiparların emzirme özyeterliliği ve sonuçları üzerindeki etkisinin belirlenmesi planlanmıştır.
Yöntem: Araştırma emzirmeyi destekleyici mobil uygulamanın geliştirilmesi ve ön test-son test randomize kontrollü tasarım olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Eylül 2022-Ağustos 2023 tarihleri arasında; Eskişehir ilinde 4 aile sağlığı merkezinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini gebeliğinin 3. trimesterinde olan 86 primipar (Müdahale: 44, Kontrol: 42) oluşturmuştur. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Emzirme Özyeterliliği Ölçeği-Kısa Formu, Emzirme İzlem Formu ve Mobil Uygulamadan Memnuniyeti Değerlendirme Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS paket programı ile yapılmıştır. 
Bulgular: Müdahale grubundakilerin 2. izlem ve 3. izlem emzirme özyeterliliği puanlarının kontrol grubundakilerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla t= 2,715; p= 0,008 ve Z= -3,338; p= 0,001). Müdahale grubundakilerin 2. ve 3. izlem emzirme özyeterliliği puanlarının 1. izleme göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (χ2= 31,710; p<0,001). Kontrol grubundakilerin 3. izlem emzirme özyeterliliği puanının 1. izlem puanından anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (F= 4,093; p= 0,020). Müdahale ve kontrol grubunun emzirme özyeterliliği puanları arasında sırasıyla 2. ve 3. izlem puanları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (t= 2,715; p= 0.008, Z= -3.338; p= 0.0011). Postpartum 6. ayda emzirmeyi sürdürme ve tek başına anne sütü verme açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (sırasıyla ꭓ2= 12,213; p< 0,001 ve ꭓ2= 14,633; p= 0,001). 
Sonuç: Emzirmeyi destekleyici mobil uygulama; emzirme özyeterliliğinin arttırılmasında, emzirmenin erken başlatılmasında, özellikle postpartum 6. ayda tek başına anne sütü verme ve emzirmenin sürdürülme oranlarını arttırma ile emzirme sorunu yaşama oranlarının azaltılmasında etkili bir araçtır. 
Anahtar kelimeler: Emzirme, Destek, mSağlık, Mobil uygulama

Abstract:
Aim: The study, it was planned to develop a breastfeeding supportive mobile application based on Breastfeeding Self-Efficacy Theory and to determine the effect of this application on the breastfeeding self-efficacy and results of primiparous.
Method: The study was conducted in two phases, development of a breastfeeding supportive mobile application and pretest-posttest randomized controlled design. It was conducted between September 2022 and August 2023 in 4 family health centers in Eskisehir province. The sample of the study consisted of 86 primiparous women in the 3rd trimester of pregnancy (Intervention: 44, Control: 42). Data were collected using the Personal Information Form, Breastfeeding Self-Efficacy Scale-Short Form, Breastfeeding Follow-up Form and Mobile Application Satisfaction Assessment Form. Data were analyzed using the SPSS package program. 
Results: The 2nd and 3rd follow-up breastfeeding self-efficacy scores of the intervention group were significantly higher than those of the control group (t= 2.715; p= 0.008 and Z= -3.338; p= 0.001, respectively). It was determined that the 2nd and 3rd follow-up breastfeeding self-efficacy scores of the intervention group were significantly higher than the 1st follow-up (χ2= 31.710; p<0.001). The 3rd follow-up breastfeeding self-efficacy score of the control group was significantly higher than the 1st follow-up score (F= 4,093; p= 0,020). A significant difference was found between the 2nd and 3rd follow-up breastfeeding self-efficacy scores of the intervention and control groups, respectively (t= 2,715; p= 0.008, Z= -3.338; p= 0.0011). A statistically significant difference was found between the groups in terms of breastfeeding maintenance and exclusive breastfeeding at 6 months postpartum (ꭓ2= 12.213; p< 0.001 and ꭓ2= 14.633;p= 0.001, respectively).
Conclusion: Breastfeeding supportive mobile application is an effective tool in increasing breastfeeding self-efficacy, early initiation of breastfeeding, increasing the rates of exclusive breastfeeding and breastfeeding continuation, especially in the 6th postpartum month, and decreasing the rates of breastfeeding problems. 
Key words: Breastfeeding, Support, mHealth, Mobile application