Toplu konutların günışığı ile aydınlanması üzerine bir inceleme
An examination on daylight provision in mass housing
Yazar: KÜBRA SAYIN
Danışman: PROF. DR. LEYLA ÖZTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günışığı insan hayatı için büyük önem taşımaktadır.  Eksikliği durumunda kişilerde fizyolojik rahatsızlıklar görülebilirken, psikolojik olarak da depresif duygu durumları oluşabilmektedir. İnsanların günlük hayatında kapalı hacimlerde geçirdiği süre itibariyle, hacimlerin günışığı ile aydınlatılabilmesi oldukça önemlidir. Günışığının hacimde oluşturduğu aydınlık ise yerleşim, yapı ve hacim ölçeklerindeki etkilere bağlı olarak değişmektedir. Özel sergi mekanı gibi günışığı istenmeyen hacimler hariç, insanların vakit geçirdiği tüm mekanlarda günışığından yararlanma önemli bir konudur. 
Ülkemizde sayıları giderek artan ve insanların güvenlik ve sosyal olanakları için tercih ettikleri toplu konutlarda da günışığından yararlanma önemli bir tasarım konusudur. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'daki bir toplu konut yerleşkesinin DIALux evo aydınlatma programı aracılığı ile modellenmesi, hacimlerdeki günışığı aydınlığının EN 17037 Standardı uyarınca, 'günışığı aydınlığının sağlanması' ölçütü açısından incelenmesi ve değerlendirilmesidir. 
Yürütülen çalışma kapsamında günışığı aydınlığı hesaplamalarında kullanılan literatürdeki standartlar ve kabuller incelenmiştir. Günışığına yönelik yapılan hesaplarda, günışığının yıl boyunca ve gün boyunca sürekli değişen niceliği hesapları zorlaştırdığı için son yıllarda, yapının yer aldığı iklimsel koşulları veri alan hesaplama yöntemlerinin kullanılması önerilmiştir. Yeni Avrupa Standardı 'EN 17037: Daylight of Buildings'de iklimsel verileri dikkate  alarak işlem yapılması önerilmektedir. Bu bağlamda, çalışmaya da konu olan bu Avrupa Standardı incelenmiş ve günışığı aydınlığına yönelik dört ölçüt anlatılmıştır. 
Çalışmanın sonraki aşamasında seçilen toplu konut örneğinin DIALux evo aydınlatma programında üç boyutlu modeli oluşturulmuştur. Yerleşimdeki tüm yapılar ele alınmış, bu yapılardaki yaşama hacmi ve yatak odaları için günışığı aydınlık düzeyleri hesaplanmıştır. Ele alınan hacimlerdeki aydınlığın bulundukları kat, baktıkları yön, çevredeki engel oluşturan yapılara göre değişimi ortaya konmuştur. Ayrıca, hacmin içinde yer aldığı yapıdaki girinti ve çıkıntıların, balkon, saçak gibi mimari öğelerin günışığı aydınlığına etkisi de saptanmıştır. Hesap sonuçları standardın günışığı aydınlığının sağlanması ölçütünün minimum koşuluna göre değerlendirilmiştir.

Abstract:
Daylight is of great importance to human life. While physiological disorders can be seen in individuals in the cases of its deficiency, psychologically depressive emotional states can occur too. The illumination of spaces via daylight is very important as people spend their daily lives in closed spaces. The illumination that is created by daylight changes according to settlement, structure and scales of the space. Except spaces where daylight is not welcomed such as special exhibition halls, benefiting from daylight in all spaces is an important issue.
Benefiting from daylight at mass housings, whose numbers have increased in our country and preferred by people due to their security and social opportunities, is an important subject of design. The aim of this study is the modelling of a mass housing settlement in Istanbul via DIALux evo lighting software and assessment of daylight illuminance in spaces in relation to the 'daylight provision' criterion of EN 17037 Standard.
Within the scope of the study, standards and acceptances in the literature that are used to calculate daylight illuminance are examined. Since calculations regarding 
daylight become more difficult due to the changing quantity of daylight over the year and over a day, the use of calculation methods that take climate conditions as data is recommended. It is suggested in the new European Standard 'EN 17037: Daylight of Buildings' that the calculations should be made in consideration with the climate data. In this context, this European Standard, which is the subject of this study, is examined and four criteria regarding daylight illumination are described.
Within the next stage of the study, a three-dimensional model of the selected mass housing example is created with DIALux evo lighting program. All buildings of the settlement are considered; daylight illuminances in living rooms and bedrooms in these buildings are calculated.  The changes in illumination of the spaces that were taken into account are presented in relation to the floors they are in, the direction they are facing and the surrounding structures that create obstacles. In addition, the effects of intrusions and protrusions of the structures that the space is located in and architectural elements such as balcony, eaves to the daylight illuminance is determined. The results of the calculation are assessed according to the minimum condition of daylight provision illumination criterion of the standard.