Arıtma çamurlarının stabilizasyon/solidifikasyonu ve yapı materyali olarak kullanılma imkanlarının araştırılması
The stabilization/solidification of sewage sludge and researcing the possibilities using as building material
Yazar: SUNA ÖZDEN ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FÜSUN UYSAL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi ARITMA ÇAMURLARININ STABİLİZASYON/SOLİDİFİKASYONU VE YAPI MATERYALİ OLARAK KULLANILABİLME İMKANLARININ ARAŞTIRILMASI Suna Özden ÇELİK Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Danışmam Yrâ\ Doç. Dr. Füsun UYSAL 2004, sayfa; 137 Arıtma çamurlarının bertarafi konusu, suların ve atıksularm arıtılması kadar ilgi görmemiş ve arıtma çamurlarının bertarafi için uygulanabilecek çok fazla yöntem geliştirilmemiştir. Oysa ki, atıksu arıtımı sonucu arıtma çamuru oluşması kaçınılmazdır. Düzenli depolamanın alan azlığı ve sızıntı problemi nedeniyle mantıklı bir alternatif olmaması, yakmanın tehlikeli atık emisyonu oluşturması ve ek önlemlerle birlikte ek maliyet gerektirmesi gibi nedenlerden dolayı başka alternatifler aranması kaçınılmaz olmuştur. Stabilizasyon/solidifikasyon yöntemi, bu noktada, hem tehlikeli atıklara olduğu gibi tehlikeli nitelikteki arıtma çamurlarına uygulanabilmesi ve hem de geri kazanıma olanak sağlaması dolayısıyla etkin bir bertaraf yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. S/S uygulanmış arıtma çamuru, eğer belli bir basınç dayanım değerini sağlarsa, yapı materyali olarak kullamlabilmektedir. Bu çalışmada elektronik ürün üretiminden kaynaklanan endüstriyel arıtma çamuruna S/S uygulanarak, beton üretiminde kullanılarak değerlendirilme imkanları araştırılmıştır. Bu amaçla önce arıtma çamurunun kullanılmadığı şahit beton numuneler üretilmiştir. Daha sonra artan yüzdelerde yalnız arıtma çamuru, yalnız uçucu kül ve arıtma çamuru ile birlikte uçucu kül katılarak 28 ve 56 günlük basınç dayanımları ölçülmüştür. 28 günlük değerler, üretilen numunelerin beton sınıfını belirlemek için gereklidir. 56 günlük basınçdayanımları ise, üretilen betonların durabilitesi hakkında ön bilgi elde etmek için belirlenmiştir. Kesin değerlendirme yapabilmek için, daha uzun süreli deneylerin (90 günlük, 1 yıllık) yapılması gereklidir. Deney sonuçları basınç dayanımları açısından arıtma çamurunun beton üretiminde kullanılabileceğini gösterdiği gibi, hangi yüzde değerlerinin en olumlu sonucu verdiğini belirleme imkanı da sağlamıştır. Çamurun yapı materyali olarak kullanılabilmesi için önemli bir özellik te, sızıntı deneyi sonucu belirlenen tehlikeli bileşen miktarıdır. Arıtma çamuru uygulanmış numunelerde yapılan sızıntı deneyleri sonucunda, Ni hariç diğer bileşenlerin sımr değerleri sağladığı görülmüştür. Deneysel çalışma sonuçlarına göre, bazı oranlarda nikel için ek önlemlerin alınması sonrasında, incelenen çamurun (elektronik ürün üretiminden kaynaklanan) beton üretiminde kullanılarak yapı malzemesi olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Arıtma çamuru, stabilizasyon/solidifikasyon, yapı malzemesi, sızıntı değeri

Abstract:
SUMMARY The subject of disposal of sewage sludge has not been given enough interest, as much as given to the treatment of water and wastewater, and not many methods have been improved for the application of disposal of sewage sludges. Howewer the formation of sludge is inevitable result of wastewater treatment. Finding different alternatives have been inevitable because the landfill is not a reasonable allternative with the problems of land scarcity and leaching, and incineration is not a reasonable allternative with the problems of emissions and requirements of additional costs due to additional precautions. Stabilization and solidification technologies have been viable options for using disposal of hazardous wastes and hazardous sludges accepted as hazardous waste and also effective disposal methods providing possibilities in recovery. Sludges, applied stabilization and solidification technologies, are used as building material if they provide a certain compressive strength. In this study utilization possibilities of industrial sewage sludges sourcing from electronic industry by applying stabilization/ solidification were investigated. In this study the objective of this work is to study creating a binding and stabilizing matrix with sludge- cement and sludge- cement- fly ash. For this purpose, firstable control concrete samples were produced with Portland cement of 42.5, not using any sludge and then concrete compressive strength of curing periods of 28 and 56 days were measured by adding increasing amounts of only sludge, only coal fly ash and sludge- coal fly ash together. 28 days experiments are necessary for the determination of concrete class of produced samples. Compressive strength of curing periods of 56 days were determined in order to get the preliminary information about durability of produced concretes. In order to make advanced evaluation, it is necesarry to make prolonged experiments ( for examples compressive strength of 90 days, one year). Experimental results showed that sewage sludge can be used in producing concrete and also provided to define the best results in which percentages of matrixes of sludge- cement, sludge- cement- coal fly ash. Another important parameter for using sludge as building material is heavy metal content of sludge determined as the result of leachingtests. Values of leaching tests of concrete samples with sludge showed under limit values for all heavy metals except nickel. According to the results of experimental studies after taking necessary precautions for nickel at some percentage, the utilization of investigated sludge was determined as suitable in producing concrete. Key words: Sewage sludge, stabilization/solidification, building material, leaching value TEŞEKKÜR