Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarının harita becerileri yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of secondary school social studies textbooks in terms of map skills
Yazar: AYGÜL GÜRLER
Danışman: PROF. DR. GÜRCAN GÜRGEN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Harita bilgi sistemi = Map information system ; Harita okuryazarlığı = Map literacy ; Haritalar = Maps ; Kitaplar = Books ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul ders kitaplarında insanlar, yerler ve çevreler öğrenme alanında kullanılan haritaların, harita becerisi kazandırmaya yönelik uygunluğunu tespit etmektir. Çalışmanın alt amaçları; "1. Ders kitaplarındaki İnsanlar, Yerler ve Çevreler öğrenme alanının içeriğindeki metinler, harita becerilerini kazandırmak için uygun mudur? 2. Ders kitaplarındaki İnsanlar, Yerler ve Çevreler öğrenme alanındaki haritaların nitelikleri harita becerisi kazandırmak için yeterli midir?" soruları oluşturmaktadır.
Bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada doküman incelemesi ve içerik analizi yapılmıştır.  Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilen Harita İnceleme Formu kullanılmıştır. Bu çalışmanın çalışma grubunu, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kabul edilen, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında kullanılan Sosyal Bilgiler 5, 6 ve 7. sınıf ders kitapları oluşturmaktadır. 
Araştırma neticesinde şu sonuçlara ulaşılmıştır: Birinci araştırma sorusuna yönelik yapılan değerlendirmede İnsanlar, Yerler ve Çevreler öğrenme alanındaki metinler incelendiğinde; tüm harita becerilerine ders kitaplarında yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. İkinci araştırma sorusuna yönelik yapılan değerlendirmede incelenen 28 haritanın temel unsurlarının yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Haritaların tarihinin ve veri kaynağının belirtilmediği, haritalarda kullanılan yazı puntosunun çok küçük olduğu ve renklendirilmesinde sorunlar olduğu görülmüştür. Ders kitabı yazım komisyonlarında kartografların haritaların hazırlanmasında yer alması, harita becerilerinin gelişim dönemi özelliklerine uygun olarak öğretim programında yer verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler, Harita Becerileri, Ders Kitapları, Harita

Abstract:
The aim of this research is to determine the suitability of maps used in secondary school textbooks in the learning of people, places and environments for acquiring map skills. Sub-objectives of the study; "1. Are the texts of the People, Places and Environments learning area in the textbooks suitable for acquiring mapping skills? 2. Are the qualities of the maps in the field of People, Places and Environments in the textbooks sufficient to gain mapping skills?" form questions.
Qualitative research approach was used in this study. In the study, document review and content analysis were made. The Map Review Form developed by the researcher was used in the research. The study group of this study consists of Social Studies 5th, 6th and 7th grade textbooks accepted by the Ministry of National Education and used in the 2020-2021 academic year.
As a result of the research, the following conclusions were reached: In the evaluation made for the first research question, when the texts in the learning field of People, Places and Environments were examined; It has been concluded that not all map skills are included in the textbooks. In the evaluation made for the second research question, it was concluded that the basic elements of the 28 maps examined were insufficient. It has been observed that the date and data source of the maps are not specified, the font size used on the maps is very small and there are problems in coloring. It has been suggested that cartographers should be included in the preparation of maps in the textbook writing commissions, and that mapping skills should be included in the curriculum in accordance with the developmental period characteristics.

Key Words: Social Studies, Map Skills, Textbooks, Map