Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'de büyük günah-şefaat ilişkisi
The great sinner-shafaa'h relation in Abû Mansūr Mohammed al-Māturīdī
Yazar: KEVSER TEKE
Danışman: DOÇ. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hz. Peygamber'in döneminde Müslümanlar arasındaki ihtilaflarda yegâne başvurulan kaynak Kur'an ve Peygamber'in sözleri olmuştur. Hz. Peygamber'in vefatının ardından, Raşit Halifeler de aynı yolu izlemişlerdir. Ancak, Hz. Osman'ın döneminde ortaya çıkan iç karışıklıklar, huzursuzluklar ve kargaşa, Müslümanlar arasında ciddi bir bölünmeye yol açmıştır. Hz. Osman'ın şehit edilmesinin sonrasında, halifelik makamı Hz. Ali'ye verilmiş ve bu dönemde, özellikle Sıffîn Savaşı gibi çatışmalarla, Müslümanlar ilk kez birbirlerine karşı savaşmak zorunda kalmışlardır. Savaşta yaşanan hakem olayı sonrasında, Hz. Ali taraftarlarından bir grup, bu durumu büyük bir günah olarak değerlendirip tövbe çağrısında bulunmuş, tövbe etmeyenleri ise küfürle suçlayarak tekfir etmişlerdir. Bu süreçte, büyük günahlar ve buna bağlı olarak şefaat konuları tartışılmaya başlanmış, bu meselelerin dini, ahlaki ve toplumsal boyutları sorgulanmıştır. Müslüman kelâmında, büyük günah işleyen kişinin durumu ve imanla ilişkisi hakkında yoğun tartışmalar yaşanmıştır. Çalışmanın amacı, büyük günahların ne olduğunu sıralamak değil, büyük günahın İslam'da nasıl bir yer tuttuğunu ve bunun şefaatle olan ilişkisini incelemektir. İmam Mâtûrîdî'nin görüşleri ışığında, bu iki konu arasındaki bağın daha iyi anlaşılabilmesini sağlamaktır.  Çalışma, üç kısımdan oluşmaktadır: Giriş kısmında, araştırmanın kapsamı, amacı ve kullanılan yöntemler açıklanırken Mâtürîdî'nin hayatı ve eserlerine de değinilmiştir. Birinci bölümde büyük günah ve şefaat kavramlarının kavramsal çerçevesine değinildikten sonra İslam düşüncesindeki yeri ve farklı kelâm ekollerinin bu konudaki yaklaşımları incelenmiştir. İkinci bölümde ise tümevarım yöntemiyle, Mâtürîdî'nin konumuzla ilgili olan büyük günah ve şefaat anlayışları ayrı ayrı incelendikten sonra, Mâtürîdî'nin büyük günah ve şefaat ilişkisi ele alınarak çalışma nihayete erdirilmiştir.

Abstract:
During the time of the Prophet, the only source of reference in conflicts between Muslims was the Quran and the Prophet's words. After the death of the Prophet, the Rashidun Caliphs followed the same path. However, the internal turmoil, unrest and chaos that emerged during the time of Hz. Osman led to a serious division among Muslims. After Hz. Osman was martyred, the caliphate was given to Hz. Ali, and during this period, Muslims were forced to fight against each other for the first time, especially in conflicts such as the Battle of Siffin. Following the arbitration incident in the war, a group of Hz. Ali's supporters considered this situation as a great sin and called for repentance, and accused those who did not repent of blasphemy and declared them takfir. During this process, great sins and the related issues of intercession began to be discussed, and the religious, moral and social dimensions of these issues were questioned. Intense discussions took place in Muslim theology about the situation of the person who committed a great sin and its relationship with faith. The aim of the study is not to list what the great sins are, but to examine the place of great sins in Islam and its relationship with intercession. In the light of Imam Maturidi's views, the connection between these two subjects is better understood. The study consists of three parts: In the introduction, the scope, purpose and methods used of the study are explained, while Maturidi's life and works are also mentioned. In the first part, the conceptual framework of the concepts of great sins and intercession is touched upon, and then their place in Islamic thought and the approaches of different schools of theology are examined. In the second part, after Maturidi's great sin and intercession concepts related to our subject are examined separately with the inductive method, the study is concluded by addressing Maturidi's relationship with great sins and intercession.