Anonim şirketlerde oy hakkının kapsamı ve etkisi
Scope and effect of voting rights in joint stock companies
Yazar: TÜLAY GÖKDEMİR TAMER
Danışman: PROF. DR. SITKI ANLAM ALTAY
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Genel kurul = General assembly ; Genel kurul kararları = General assembly resdutions ; Oy hakkı = Voting right ; İmtiyazlı pay = Privileged share

Özet:
Çalışmamızın konusunu oluşturan oy hakkı, paysahibi tarafından genel kurulda; yönetim kurulu üyeleri tarafından yönetim kurulunda, ortaklığın varsa başka kurul organlarında  ise o kurulun üyeleri tarafından yapılan bir irade açıklamasını kapsar.
Esas itibariyle, oy hakkı; paya tanınan ve paydan ayrı olarak devredilemeyen, pay sahiplerine bu sıfatları dolayısıyla bahşedilmiş ve kendilerine genel kurul toplantısında kararların oluşumuna katkıda bulunarak şirketin organizasyonu, yönetimi, temsili ve denetimi gibi şirket işlerine ait konularda etkide bulunma yetkisi tanıyan, pay sahibi temelinde ve çekirdeği (özü) korunmak şartıyla sınırlandırılabilen ve diğer pay sahipliği haklarına da sirayet eden, Kanunla öngörülmüş, yenilik doğurucu nitelikte bir pay sahipliği hakkı olarak tanımlanabilir.
Oy hakkının ölçüsü, diğer bir deyişle oy hakkının karar alma sürecindeki ağırlığının nasıl belirleneceği, TTK md. 434'te gösterilmiştir. Hüküm uyarınca; pay sahipleri, oy haklarını genel kurulda, paylarının toplam itibari değeriyle orantılı olarak kullanır (Aynı yönde; İsvBK. md. 692). Buna göre, oy kullanma gücü, genel olarak payların nominal değerine ve dolayısıyla, kural olarak ilk aşamada tamamen ödenmesi zorunlu olmayan sermaye payına dayanmaktadır. Öte yandan, oy gücünün hesaplanmasında, sermaye katılım oranının esas alınması kuralı istisnasız değildir. Öncelikle, TTK md. 479 uyarınca, eşit itibari değerli paylara farklı miktarlarda oy hakkı tanınarak oyda imtiyaz yaratılabilir ve söz konusu kuraldan sapılabilir. Diğer taraftan, esas sözleşme ile oy hakkının sınırlandırılması mümkündür (TTK md. 434).  Böyle bir düzenlemenin getirilmesi halinde; pay sahipleri, sermayeye katılım oranlarının çok daha altında oy gücüne sahip olurlar.
Oy, pay sahibinin bir gündem maddesine ilişkin değerlendirmesinin fikir özgürlüğü bağlamında açıklanmasıdır. Bu bağlamda, pay sahibi oyunu kullanırken ortaklığın menfaatini düşünmek, yani ortaklığın menfaatine uygun oy kullanmak zorunda değildir. Kaldı ki, kanunda öngörülen istisnalar dışında, esas sözleşmeyle pay sahibine, pay bedelini veya payın itibarî değerini aşan primi ifa dışında borç yükletilemez (tek borç ilkesi-TTK md. 480/1). Ayrıca kanuna bakıldığında, anonim ortaklıklarda, sadakat yükümlülüğünün yalnızca yönetim kurulu bakımından zikredildiği ve ele alındığı görülmektedir. Ayrıca, ortaklık menfaati kavramı dürüstlük kuralı ile getirilen sınırı aşıyor ise, pay sahibinin oy hakkını belirlemede bir kriter oluşturmayacaktır.

Abstract:
The voting right, which is the subject of our study, is determined by the shareholder in the general assembly; It includes a statement of will made by the members of the board of directors in the board of directors, and if any, by the members of that board in other board bodies.
Basically, the right to vote; to protect the shareholder basis and its core ,which is granted to the share and cannot be transferred separately from the share, has been granted to the shareholders because of this title and gives them the authority to influence the company business matters such as the organization, management, representation and supervision of the company by contributing to the formation of the decisions in the general assembly meeting; It can be defined as a share ownership right that can be restricted on condition that it spreads to other shareholding rights, and which is stipulated by the law and has an innovative nature.
The measure of the voting right, in other words, how to determine the weight of the voting right in the decision-making process, is shown in TCC Art. 434. In accordance with the provision; Shareholders use their voting rights in the general assembly in proportion to the total nominal value of their shares (In the same direction; The Swiss Code of Obligations Art. 692). Accordingly, voting power is generally based on the nominal value of the shares and therefore, as a rule, on the capital share, which is not required to be fully paid in the first instance.
Voting is the explanation of the shareholder's assessment of an agenda item in the context of freedom of thought. In this context, the shareholder is not obliged to consider the interest of the partnership while using the vote, that is, to vote in accordance with the interest of the partnership. Moreover, with the exception of the exceptions stipulated in the law, the shareholder cannot be charged with the share price or the premium that exceeds the nominal value of the share, except for performance. In addition, when the law is examined, it is seen that in joint stock companies, the obligation of loyalty is mentioned and addressed only in terms of the board of directors. Also, in our opinion, if the concept of partnership interest exceeds the limit set by the rule of integrity, it will not constitute a criterion for determining the voting right of the shareholder.