Tıp etiği açısından yaşam kalitesi ölçeklerinin önemi: Epic sorgulama formu örneği
Importance of the quality of life scales: Epic questionnaire form example
Yazar: ŞAHİN KABAY
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR ŞAYLIGİL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Etik = Ethics ; Prostat hastalıkları = Prostatic diseases ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Tıp = Medicine ; Tıp etiği = Medical ethics ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmada prostat kanserli hastaların tedavi sonrasındaki işlevleri değerlendiren dünyada farklı dillerde yaygın olarak kullanılan The Expanded Prostate Cancer Index Composite sorgulama formunun Türkçe sürümünün kültürel uyarlamasının yapılması, güvenir, geçerli, kullanılabilir olup olmadığının araştırılması, farklı tedavi yöntemi kullanılmış olan hastaların yaşam kalitesi özelliklerinin saptanması ve tıp etiği açısından yaşam kalitesi ölçeklerinin öneminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  

Yöntem: Bu araştırmaya prostat kanseri tanısı alan ve cerrahi tedavi olarak radikal retropubik prostatektomi, laparoskopik radikal prostatektomi, robot yardımlı laparoskopik radikal prostatektomi operasyonu yapılan hastalar ile cerrahi tedavi haricinde radyoterapi ve radyoterapi ile birlikte hormonal tedavi alan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. The Expanded Prostate Cancer Index Composite sorgulama formunu Türkçe versiyonun oluşturulabilmesi amacıyla, orijinal formdan kültürel uyarlama yöntemiyle dil çevirisi gerçekleştirilmiş, geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. 

Bulgular: Radikal retropubik prostatektomi (n=220), laparoskopik radikal prostatektomi (n=39), robot yardımlı laparoskopik radikal prostatektomi (n=12), yapılan, radyoterapi (n=66), radyoterapi ile birlikte hormon tedavisi (n=86) alan 423 PK hastası çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 63.1±6.75 idi. Çalışmamızda Cronbach alfa katsayıları üriner işlev için 0,919, bağırsak alışkanlıkları için 0,901, cinsel işlev için 0,930, hormonal işlev için 0,940 ve sorgulama formunun geneli için 0,813 olarak hesaplanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizlerinde Düzey I ve Düzey II model uyum kriteri, uyum iyiliği indeksleri, ölçek uyum iyiliklerinin oldukça iyi olduğu bulunmuştur.

Sonuç: The Expanded Prostate Cancer Index Composite sorgulama formunun Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması, The Expanded Prostate Cancer Index Composite sorgulama formunun orijinal halini yansıtacak şekilde geliştirilmiştir. Türk kültürüne ve diline uyarlanması gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik ve geçerliği sağlanmış olduğundan Türkçe konuşan prostat kanserli hastalarda tedaviyle ilişkili yaşam kalitesini değerlendirmek için doğrulanmış bir ölçek olarak kullanılabilir. Ayrıca, prostat kanseri ile ilgili çeşitli tedavi yöntemlerini karşılaştırmak için objektif bir referans olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to make a cultural adaptation of the Turkish version of The Expanded Prostate Cancer Index Composite questionnaire, which is widely used in different languages in the world, which evaluates post-treatment functions in prostate cancer patients, to investigate whether it is reliable, valid and usable, determines the quality-of-life (QoL) characteristics of patients who have used different treatment methods and to evaluate the importance of quality of life scales in terms of ethics.

Method: In this study, patients who were diagnosed with prostate cancer and underwent radical retropubic prostatectomy, laparoscopic radical prostatectomy, robot-assisted laparascopic radical prostatectomy as surgical treatment, radiotherapy and radiotherapy as well as hormonal were included in the study. In order to create the Turkish version of the The Expanded Prostate Cancer Index Composite questionnaire form, language translation was performed from the original form using the cultural adaptation method, and exploratory and confirmatory factor analysis was performed to determine its validity and reliability.

Results: Radical retropubic prostatectomy (n=220), laparoscopic radical prostatcetomy (n=39), robot-assisted laparoscopic radical prostatectomy (n=12), radiotherapy (n=66), radiotherapy included in the study were 423 prostate cancer patients who received hormone therapy (n=86) together with. The mean age of the patients was 63.1±6.75. In our study, Cronbachs alpha coeffients were calculated as 0.919 for urinary function, 0.901 for bowel habits, 0.930 for sexuel function, 0.940 for hormonal function, and 0.813 for the general questionnaire form. Level 1 and level 2 model fit criteria, goddness of fit indices, scale goodness of fit was found to be quite good in confirmatory factor analyzes in validity and reliability studies.
Conclusion: The Turkish validity and reliability study of the The Expanded Prostate Cancer Index Composite questionnaire form has been developed to reflect the original version of The Expanded Prostate Cancer Index Composite questionnaire form. It has been adapted to Turkish culture and language. Since its reliability and validity has been provided, it can be used as a validated scale to evaluate treatment-related quality-of-life in Turkish-speaking prostate cancer patients. It can also be considered as an objective reference to compare various treatment modalities related to prostate cancer.