Tanrının ölümü ve insanın anlam arayışı: Tutunamayanlar'a Nietzscheci bir bakış
God's death and the search of meaning of humanity: A Nietzscheian perspective to the Tutunamayanlar
Yazar: BARIŞ ÇOKAZ
Danışman: PROF. DR. BERFİN KART TEPE
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsan, dünyaya geldikten bir süre sonra arayış halinde olur. Söz konusu olan bu arayış insanın anlam arayışıdır. Günümüzde bu arayış üzerine eğilen disiplin varoluşçu felsefedir. Bu yaklaşım, insanın anlam arayışını gerçekleştirmeye yöneliktir. Varoluşçu felsefe sadece insanın yaşamdaki arayışıyla ilgilenmez aynı zamanda insanın derinliğine de iner. Arayış halinde olan özgür insan, tutunacak bir dal arar. Eğer tutunacak bir dalı yoksa bunalım, intihar olgusu, çöküş ya da düşüş konumunda kendini bulur. İnsan çok yönlü bir varlık olduğu için tanımından ziyade ancak betimlenebilir.
Çalışmanın birincin bölümünde, Nietzsche'nin temel düşünceleri ortaya konacak, insan betimlemesi gösterilecek, onun décadence, bir başka deyişle çöküş/düşüş kavramına bakılacak ve bu düşüş konumundaki düşünceler, bireyler ve akımlar verilecektir. Ardından Nietzsche'nin "Tanrı Öldü!" cümlesinde, tanrının ölümüne işaret eden Hristiyan geleneği eleştirisi yapılacak olunup; ahlakın ölümü ve değerlerin değersizleşmesiyle nihilist tutuma ulaşılacaktır. Nietzsche'de tarihsellik, yaratıcılık,  güç istemi ön plana çıkacak ve Hristiyan ahlakının maskesi düşürülecektir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, Oğuz Atay'ın varoluşçu edebiyattaki yeri gösterilecek, varoluşçu felsefe ve varoluşçu edebiyatın zemini açıklanacaktır. Tutunamama halinin görünürlük mekânları ve imkânlarına, söz konusu olan bu halin tanrı ve ölümle ilişkisine değinilecektir. Hemen sonra tutunamama hali, tanrı-ahlak-değer ilişkisinde tartışılacaktır. Bu tartışmalar, Tutunamayanlar romanında yer alan Selim Işık ve Turgut Özben karakterleri üzerinden gösterilecek ve Tutunamayanlar romanına Nietzsche ile bakılacaktır.
Sonuç bölümünde ise, "tutunamama tarzları" denilen durum ortaya konacak ve varoluşçu felsefeye nasıl katkısı olacağı tartışılacaktır. Felsefe ve edebiyatın kesiştiği yerde duracak ve insan olarak yaşarken, insanların tutunamama tarzları aranacaktır.

Abstract:
Human beings, after a certain period following their birth, embark on a quest. This quest pertains to the existential quest of human beings. In contemporary discourse, the discipline that delves into this quest is existential philosophy. Existential philosophy not only concerns itself with the pursuit of life but also delves into the depths of human existence. The free individual in search seeks a branch to cling onto. If there is no branch to grasp onto, the individual finds themselves in a state of crisis, the phenomenon of suicide, collapse, or descent. Due to its multifaceted nature, human beings are shown rather than defined.
In the first chapter of the study, Nietzsche's fundamental ideas will be elucidated, an exposition of human description will be provided, his concept of décadence, or in other words, decline/descent, will be examined, and the thoughts in this state of decline, as well as individuals and movements, will be presented. Subsequently, Nietzsche's critique of the Christian tradition indicating the death of God in his statement "God is Dead!" will be addressed; this will lead to a nihilistic attitude with the demise of morality and the devaluation of values. Nietzsche will highlight historicity, creativity, and the desire for power, and the mask of Christian morality will be unmasked.
In the second chapter of the study, Oğuz Atay's position in existential literature will be demonstrated, and the background of existential philosophy and existential literature will be elucidated. The visibility spaces and possibilities of the state of non-attachment will be explored, along with its relationship with God and death. Following this, the state of non-attachment will be discussed in the context of the relationship between God-morality-values. These discussions will be exemplified through the characters Selim Işık and Turgut Özben in the novel "Tutunamayanlar," and a Nietzschean perspective will be applied to the novel "Tutunamayanlar."
In the conclusion section, the concept of "styles of non-attachment" will be delineated, and its contribution to existential philosophy will be discussed. The intersection of philosophy and literature will be examined, and while living as humans, the styles of non-attachment of individuals will be explored.