Üniversite sıralamaları ve bir stokastik çok kriterli kabul edilebilirlik analizi uygulaması
University rankings and a stochastic multicriteria acceptability analysis application
Yazar: BARIŞ ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN ULUCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Stokastik çok kriterli kabul edilebilirlik analizi = Stochastic multicriteria acceptability analysis ; Sıralama = Ordering ; Üniversite sıralaması = University ranking ; Üniversiteler = Universities

Özet:
20 yıldan daha uzun bir geçmişi olsa da üniversite sıralamaları özellikle son yıllarda büyük önem kazanmıştır. Bazı sıralamalar dünya çapında ilgi görerek takip edilmeye başlanmışlardır. Birçok amaca hizmet eden üniversite sıralamaları zamanla üniversiteler tarafından kendi performans ve uluslararası ünlerini duyurmak için bir fırsat olarak görülmeye başlanmıştır.Birçok farklı kuruluş en iyi üniversite sıralamasını yapmaya çalışsa da her birinin kullandığı yöntem bir birinden farklıdır. Ancak bir yönden tüm sıralamalar bir birine benzemektedir ki o da hepsinin kesin değerler kullanması, yani verilerin değişkenliğini modellerine dahil etmemeleridir. Bu tez çalışması kapsamında, üniversitelerin sıralanması için kullanılan verilerin doğasındaki belirsizliğin de değerlendirmelerde kullanılması ile daha sağlıklı sonuçlara ulaşılabileceği değerlendirilmiştir. Bu amaçla verilerdeki belirsizliği de hesaba katabilen stokastik çok kriterli kabul edilebilirlik analizi (SMAA) yöntemlerinin üniversite sıralamalarının oluşturulmasında kullanılması uygun görülmüştür.Bu çalışmada dünya çapında kabul gören sıralamalardan biri olan ARWU (Dünya Üniversiteleri Akademik Sıralaması) verileri kullanılmıştır. SMAA-2 metodu ile seçilen üniversiteler sıralanmış, SMAA-TRI metodu ile de üniversiteler ?iyi, ?orta? ve ?kötü? olmak üzere üç kategoride gruplandırılmışlardır. Sonuçlar incelenerek sonuçlar üzerinde ülkesel ve bölgesel analizler yapılmıştır.Bu çalışma belirsiz ve değişken verilerin de ünivesite sıralama çalışmalarında kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Although it has a history longer than 20 years, university rankings are becoming more important for the last several years. Some rankings have been given great importance all over the world. Serving many purposes, rankings have been seen as a great chance by the universities for announcing their performance and reputation across the world.Many insitutions trying to make the best university rankings all over the world use different methods for the same purpose. But in fact all the rankings are similar in a way, only exact values are used as input data, namely, no stochastic data is used in rankings. In this thesis study, it is proposed that using stochastic data for ranking purposes will lead to more accurate rankings. For this reason, Stochastic Multicriteria Acceptability Analysis (SMAA) which can interprete stochastic data is decided to be used for the rankings.In this study, data of the Academic Ranking of World Universities (ARWU), which is one of the best rankings of the World is used. The selected universities are ranked by using the SMAA-2 method and sorted by using the SMAA-TRI method. Results are studied and analized according to the countries and the regions.In this study, it is shown that stochastic data can be used for university ranking purposes.