Seyircilere göre futbolda saldırganlığı teşvik eden faktörler üzerine bir araştırma
A research factor of the promoting soccer aggressiveness according to spectaclers
Yazar: MURAT ÖZMADEN
Danışman: PROF.DR. İBRAHİM YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı; futbol sporuyla doğrudan ilişkili referans gruplarım oluşturan, medya, seyirci, antrenör, futbolcu, kulüp yöneticileri, güvenlik güçleri, hakem ve Futbol Federasyonu ile bu faktörlerin davranışlarının futbolda seyirci saldırganlığı üzerine etkilerini seyirci perspektifinden hareketle araştırmaktır. Araştırmanın evrenini 2001-2002 sezonunda Süper Ligde mücadele eden futbol takımlarının seyircileri, örneklemini ise Süper Ligde yer alan yedi takımın, sekiz müsabakasını izleyen ve tesadüfi yöntemle seçilen 2380 seyirci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, seyircilerin demografik bilgileri ile birlikte, futbolda farklı referans gruplarının seyirci saldırganlığı üzerinde hangi düzeyde etkili olduklarını belirlemeye yönelik 74 maddeden oluşan 21 soruluk bir anket uygulanmıştır. Ankara'da aynı sezon içerisinde oynanan bir süper lig müsabakasında pilot uygulama yapılarak anketin güvenirliği Cronbach Alpha tekniği ile denenmiş ve iç tutarlılık katsayısı.94 olarak hesaplanmıştır. Anketlerden elde edilen verilerin değerlendirilmesinde yüzde, frekans dağılımları ile yaş, öğrenim ve meslek değişkenine göre farklılıklar için Tek Yönlü Varyans Analizi (Anova) kullanılmış, anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Tukey HSD çoklu karşılaştırma testi uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 11.0 istatistik programı kullanılmıştır. Çalışma kapsamına alman futbol seyircilerine göre farklı referans grupları seyirci saldırganlığı üzerinde doğrudan "etkili" ya da "çok etkilfdir. Çok etkili dışsal etkenler olarak Hakemler (x=4.38) ve Rakip Seyirciler (x=4.37) gösterilirken, Spor Medyası (x=4.15), Futbol Federasyonu (x =3.97), Futbolcular (x=3.82) ve Kulüp yöneticileri (x=3.75) izlemektedir. "Etkili" faktörler arasında etki düzeyleri en düşük olanları ise Güvenlik Güçleri (x=3.62) ve Antrenörler (x=3.44) oluşturmaktadır. Referans gruplarının seyirci saldırganlığını artırdığı düşünülen ilgili davranışları incelendiğinde, spor medyası davranışlarında "kulüp, takım ve futbolcular hakkında kışkırtıcı açıklama ve yazılar" (x=4.15) ile "doğrudan seyircileri hedef alan kışkırtıcı açıklama ve yazüaf'ın (x=4.14) "etkili" bulunduğu görülmektedir. Rakip seyirci davranışlarından "kendilerine çirkin tezahürat ve/veya saldırılar" ile "yönetici, antrenör ve futbolcularına çirkin tezahürat veya saldırılar" davranışlarının seyirci saldırganlık üzerinde "çok etkili" (x=4.37;4.23) olduğu anlaşılmaktadır. Rakip antrenörlerin "gol sonrası tahrik edici davranışları" (x=4.14) ve "taraftara karşı kışkırtıcı davranışları" (x=4.12) ile taraftarı olunan takım antrenörünün "yanlış kadro kurması" (x=3.80) davranışının da "etkili" olduğu görülmektedir. Taraftan olunan takım futbolcularının "kötü futbol oynamaları" (x=4.03), seyirci saldırganlığında "etkili" bulunurken; rakip takım futbolcularının "gol sonrası ya da maç genelinde seyirciyi tahrik edici davranışları" (x=4.43) ve "yıldız futbolcularına karşı sert oynamalar (x=4.23) "çok etkili" faktör olarak değerlendirilmektedir. Kulüp yöneticilerinin "rakip seyircilere karşı kendi amigo ve seyircilerini tahrik edici davranışlar" ve "saldırgan seyircileri destekleyici (bilet, para, iş vb.) davranışlar" "etkili" düzeyde aynı değerleri alırken (x=3.95), güvenlik güçlerinin "gerekmediği halde zor kullanımlar" (x=4.03) davranışı "etkili" görülmektedir. Hakemlerin "futbolculara haksız kart göstermesi ve aleyhte kararlar vermeleri" (x=4.41), "rakip futbolcular korur davranışlar içinde olmalar" (x=4.29) ve 'Halamlarının daha önce yönettikleri maçlarında taraflı davranmış olmalar" (x=4.28) seyirci saldırganlığı üzerinde "çok etkili" davranışlar olarak bellenmiştir. Futbol Federasyonu tarafından "politik etki ya da baskılarla baza takımların kollanması" davranışı da aynı şekilde seyirci saldırganlığında "çok etkili" (x=4.23) görülmektedir. Genellikle seyirci kaynaklı olarak değerlendirilen seyirci saldırganlığı üzerinde, aslında futbol sporunu kuşatan tüm dışsal grupların doğrudan etkili olduklar görülmektedir. Araştırma bulgularına göre, neden değil daha çok sonuç olarak görülebilecek seyirci saldırganlığına karşı alınacak tedbirlerin, etkili unsurlar olarak, özellikle hakem, medya, futbolcu, kulüp yöneticisi, Futbol Federasyonu ve güvenlik güçleri de göz önünde bulundurularak belirlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to search, from the beginning point of spectators' perspective, by the direct related reference groups; media, spectators, trainer, football players, club administrators, security forces, referee and football federation in football sport and those factors' behaviors effect on football spectators aggressiveness. The population of the study was football teams' spectators of 2001-2002 Super League and sample was created from 2380 spectators which watched the eight matches of seven teams in Super League. In study as a data collecting tool, a questionnaire which has 21 questions and 74 articles, include demographic information and different reference groups effecting level data on spectators aggressiveness, had used. In the same season, a previous practice had been done in a Super League match and the reliability of the questionnaire had tried by the Cronbach Alpha technique and internal consistency coefficient had calculated as.94. Evaluation of data had made by percentage, frequency dispersion and age, for according to education and occupation variable One Way Variance Analysis (ANOVA), to find the meaningful difference groups Tukey HDS multi comparison test. For evaluation the values, SPSS 11.0 statistics programme had used. The football spectators which selected for the study, different reference groups are directly "effected" or "much effected" on spectators aggressiveness. As "much effected" external factors; referee (x=4.38) and rival teams' spectators (x=4.37) had shown, sport media (x=4.15), football federation (x=3.97), players (x=3.82) and club administrators (x=3.75) followed in orderly. In "effected" factors' least effects were security forces (police) (x=3.62) and Trainers (x=3.44). The related behaviors that making spectators' aggressiveness more and more had investigated. In sport media behaviors, "the provocative articles and declarations about club, team and players" (x=4.15), "the articles and declarations that marked spectators" (x=4.14) had found effected. In rival spectators' behaviors "the ugly cheer and/or aggressiveness" and "the ugly cheer to administrators, trainer and players" behaviors had understood as "much effected" (x=4.37; 4.23). Rival trainers "provoked behaviors after the goal" (x=4.14) and "provoked behaviors to rival193 spectators" (x=4.12) and the own team trainer's "wrong match staff selecting" (x=3.80) had "effected" too. "Bad football playing" of favorite team (x=4.03), rival team players "after goal or general provoked behaviors in match" had "effected" (x=4.43) and "Hard playing against to favorite players" (x=4.23) and had evaluationed as "much effected" in spectators aggressiveness. In club administrators' behaviors "provoked behaviors to rival spectators with cheerleaders or supporters" and "supporting of aggressive spectators' behaviors (ticket, money, job etc.)" had took the same effected value (x=3.95), security forces' behaviors "unnecessary hard use" (x=4.03) had seen effected in aggressiveness. In referee behaviors "showing wrong cards and opposition decisions", (x=4.41) "protecting behaviors for rival players" (x=4.29) and "in the past to took sides to some teams' matches" (x=4.28) result had defined as "much effected" behaviors. By football federation behavior "political effect or force for support some teams" had seen "more effected" (x=4.23) like the same as spectators aggressiveness. Generally aggressiveness is evaluationed as becoming from spectators but in fact all external groups that surrounded the football are directly effected by the aggressiveness. According to research results, precaution against to the spectators' aggressiveness must determine effected components specially referee, media, club administrator, football federation and security force.