Tefenni (Burdur) ovası hidrojeolojisi ve hidrojeokimyasal özelliklerinin tıbbi jeoloji açısından değerlendirilmesi
Hyrogeochemical and hydrogeological properties of Tefenni (Burdur) plain and evaluation for medical geology
Yazar: SİMGE VAROL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN DAVRAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Burdur-Tefenni = Burdur-Tefenni ; Hidrojeokimya = Hydrogeochemistry ; Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Jeoloji = Geology

Özet:
Bu çalışmada, yarı kapalı havza özelliğindeki Tefenni (Burdur) Ovası'nın jeoloji, hidroloji, hidrojeoloji ve hidrojeokimyasal incelemeleri yapılarak, inceleme alanı içerisinde yer alan farklı kimyasal özelliklere sahip su kaynaklarının tıbbi jeoloji açısından değerlendirmeleri yapılmıştır. İnceleme alanında allokton konumlu Yeşilbarak napı, Likya napları ile paraallokton ve Kuvaterner yaşlı birimleri de içeren neootokton kaya birimleri yüzeylemektedir. Bu birimlerden Kuvaterner alüvyon ve Dutdere kireçtaşı birimleri en önemli soğuk su akiferini oluşturmaktadır. Ayrıca, Dutdere kireçtaşı birimi, inceleme alanı içerisinden boşalan Pınarbaşı sıcak su kaynağı ile Barutlusu mineralli su kaynağının rezervuar kayacı özelliğini de taşımaktadır. İnceleme alanında yeraltısuyu akım yönünün ovanın kuzeyinde bulunan Burdur Gölü'ne doğru olduğu belirlenmiştir. Yeraltısuyu potansiyeli açısından sorun yaşanmayan ovada, emniyetli olarak kullanılabilecek yeraltısuyu miktarı 96.57 x106 m3/yıl olarak belirlenmiştir.Tefenni Ovası'nda hidrojeokimyasal değerlendirmeler için yeraltısuyunun kalite, köken ve kirlilik analizleri de yapılmıştır. Ovada yeraltısuyunun genel olarak Ca-Mg-HCO3, Mg-Ca-HCO3 ve Ca-HCO3 hidrojeokimyasal fasiyeste olduğu belirlenmiştir. Yeraltısularının kökensel değerlendirmelerinin yapılabilmesi amacıyla izotop içerikleri belirlenmiştir. Bölgede soğuk ve sıcak yeraltısularının izotop değerleri meteorik kökenli suları temsil etmektedir. Trityum içerikleri soğuk su akiferinin genel olarak güncel yağışlardan etkilendiğini, sıcak ve mineralli su kaynaklarının ise derin dolaşımlı sulardan da etkilendiğini göstermektedir. Yeraltısuyu akiferinin kirlilik araştırmalarının yapılması için de mikrobiyolojik, pestisit, azot türevleri ve ağır metal analizleri yapılmıştır. Bu parametreler açısından büyük boyutlu önemli bir kirliliğe rastlanmamıştır. Ayrıca, Pınarbaşı sıcak su kaynağı ve Barutlusu kaynağının balneolojik analiz sonuçları kaynak sularının koruma altına alınarak kullanılması durumunda belirli sağlık problemleri için tedavi amaçlı kullanılabileceği göstermektedir.

Abstract:
In this study, it has been investigated as detailed geological, hydrological, hydrogeological and hydrochemical features of Tefenni Plain which has semi-closed basin properties and water sources which have different hydrochemical properties has been evaluated point of view medical geology. In the investigation area located in allochthonous Yeşilbarak nappe and Likya nappes and neo-autochtonous rock units which are also included Quaternary aged units. Quaternary alluvium and Dutdere limestone have formed as cold water aquifer. Furthermore, Dutdere limestone is reservoir rock of Pınarbaşı thermal water and Barutlusu mineral water resources. Groundwater map of the research area shows that direction of groundwater flow is towards Burdur Lake which is located in the north of the plain. There is not problem of groundwater potential in the investigation area. The safely usable groundwater potential is calculated as 96.57 x106 m3/year.In order to find out the hydrogeochemical features, surface and groundwater samples taken from representative locations in the Tefenni plain were analysed for the hydrochemical features. Groundwaters have determined the Ca-Mg-HCO3, Mg-Ca-HCO3 and Ca-HCO3 facies in the plain. Groundwaters have evaluated heavy isotope content. Cold, thermal and mineral groundwaters are meteoric origin. Tritium content represented effect of current precipitations for cold aquifer and effect of deep circulation for thermal and mineral water sources. For pollution investigations of groundwater aquifer were made for the microbiological, pesticide, nutrients and heavy metal analyses. The significant pollution was not found point of view these parameters. According to balneological analyses results of Pınarbaşı thermal and Barutlusu mineral water, these resources can be used as therapeutic purposes for specific health problems if they is protected.