Tip 1 diyabetli ergenlerde sigara içme sıklığı ve ilişkili faktörler
Smoking frequency and related factors in type 1 diabetes mellitus adolescents
Yazar: SÜMEYYE KÜBRA KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN CİNEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Komplikasyonlar = Complications ; Periferik vasküler hastalıklar = Peripheral vascular diseases ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Tip 1 Diyabetli Ergenlerde Sigara İçme Sıklığı Ve İlişkili Faktörler
Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (Tip 1 Dm), çocukluk çağının sık görülen, etyolojisinde genetik etmenler, çevresel etmenler ve otoimmünitenin rol aldığı kronik hastalıklardandır. Sigara içimi diyabette oluşan kronik mikro ve makrovasküler komplikasyonlar için bilinen bir risk faktörü olmakla birlikte diyabet sigara ilişkisi üzerine yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmada hastanemiz Çocuk Endokrin Kliniğinde Tip 1 Dm tanısıyla izlenen hastalarda sigara içme sıklığının belirlenmesi ve bu durumun makro ve mikrovasküler komplikasyonlar üzerine etkilerini saptamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Endokrin Anabilim Dalına Haziran 2017- Mayıs 2018 tarihleri arasında başvuran 10 ile 18 yaş arası, tip 1 diyabetes mellitus tanısı ile takipli veya başvuru esnasında tanı alan 147 vaka dahil edildi. Hastaların demografik verileri, sigara içme, pasif sigara içme durumları anketle öğrenilip, laboratuvar bulgularına poliklinik izlem dosyalarından ulaşıldı. Olgular pasif sigara içiciliği olup olmamasına ve sigara içme durumuna göre hiç sigara içmeyen, halen sigara içen, denemiş bırakmış olarak gruplandırılarak karşılaştırıldı. Sonrasında sigara içen 13 kişi ile sigara içmeyen ve maruz kalmayan 13 kişi ile eşit sayıda hasta alınarak oluşturulan alt grup karşılaştırıldı.  
Bulgular: Çalışmada 83 erkek (%56,5), 64 kız (%43,5) bulunmakta olup çalışma anındaki yaş ortancası 175 ay (120-216), olguların ortalama diyabet süreleri 62,67±43,96 aydır. Hastaların 17'sinde (%11,6) obezite, 4'ünde (%2,7) hipertansiyon, 33'ünde (%22,4) Hashımato tiroiditi, 15'inde (%10,2) Çölyak hastalığı, 15'inde (%10,2) hipotiroidi saptanmıştır. İzlemde hastaların 18'inde (%12,2) hipoglisemi görülmüş, 20'si (%14,6) diyabetik ketoasidozla hastaneye yatırılmıştır. Nöropati varlığı açısından EMG yapılan 39 hastadan 7'sinde (%17,9) nöropati saptanmıştır. Mikroalbuminüri ile saptanan diyabetik nefropati olan 13 hasta (%11,3) olup bu hastaların 11'inde pasif içicilik saptanmıştır. Hastaların hiçbirinde retinopati saptanmamıştır
Hastaların 124'ü (%84,4) hiç sigara içmemiş, 10'u (%6,8) her gün en az bir adet içiyor, 3'ü (%2) haftada 1-2 kez sigara içiyor, 10'u (%6,8) daha önce deneyip bırakmıştır. Düzenli sigara içen 13 hastanın sigara içtiği sürenin ortancası 12 (1-36) aydır. Ne kadar sigara içtikleri sorgulandığında en fazla sigara içen 1 paket/gün 2 hasta, en az sigara içen 1-2 kez/hafta 2 hastadır. Hastalara sigaraya nasıl başladıkları sorulduğunda en çok arkadaş çevresinden etkilendikleri görülmüştür. Hiç sigara içmeyen grubun yaş ortancası 170 ay (120-215), sigara deneyip bırakmış olan grupta yaş ortancası 186 ay (155-209), sigara halen içmekte olan grupta yaş ortancası 201 ay (165-216) dır. Sigara içen grupta yaş ortalaması sigara içmeyen gruptan yüksek bulunmuştur (p=0,001). Sigara içen grupta erkek yüzdesinin daha yüksek olduğu görülmüştür (p=0,032). Sigara içen grubun pubertal dönemde tanı konma yüzdesinin hiç sigara içmeyen gruptan daha yüksek olduğu gözlenmiştir (p=0,012). Sigara içen grupta aile hikayesi olma ihtimalinin sigara deneyip bırakan gruba göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,044). Sigara içen ve sigara denemiş grupta hiç içmeyen gruba göre Tanner evresinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (p sırasıyla 0,005; 0,047).
Hastaların 113'ü (%76,9) pasif içicidir. Pasif içici olan 74 hastanın 24 saatlik idrarda bakılan mikroalbumin ortancası 7,5 mg/gün (0-63,2), pasif içicilik olmayan grupta (n=24) ise mikroalbumin ortancası 5,4 mg/gün (0-36,7) olup pasif içicilere göre daha azdır. Pasif sigara içiciliği mikroalbuminüri açısından incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanamasa da pasif sigara maruziyeti olan grupta mikroalbumin atılımı daha yüksek saptanmıştır. 
Sigara içen 13 hasta ile hiç sigara içmeyen ve sigara maruziyeti olmayan 13 hastalık alt grupta (yaş, cinsiyet ve diyabet süresi uyumlu olan 13 hasta seçilerek) tüm değişkenler arasında yapılan karşılaştırmalardan kilo başına alınan insülin dozunun sigara içmeyen grupta daha yüksek çıkması (p=0,048) dışında istatistiksel anlamlı bir fark saptanamamıştır.
Sonuç: Sigara içiminin erkeklerde ve pubertal dönemde daha fazla olması nedeniyle özellikle bu grupta sigara içiminin zararları üzerinde durulması gerekmektedir. Bu konunun diyabet hasta eğitimlerinin önemli bir parçası haline gelmesi gereklidir.
Anahtar kelimeler: Tip 1 Diyabetes Mellitus, Sigara, Mikro-Makrovasküler Komplikasyonlar

Abstract:
Smoking Frequency and Related Factors in Type 1 Diabetes Mellitus Adolescents
Aim: Type 1 Diabetes Mellitus (Type 1 DM) is a chronic disease that is frequently seen in childhood; genetic factors, environmental factors and autoimmunity takes part etiologically. Even though smoking is a known risk factor for chronic micro and macrovascular complications which occur in diabetes, studies on diabet and smoking relationship are limited. In this study, to determine the prevalence of smoking and to investigate the effects of this on macro and microvascular complications is aimed in patients with Type 1 DM in our pediatric endocrine clinic.
Method: This study includes 147 cases new diagnosed or followed by type 1 diabetes mellitus between the ages of 10 and 18 who applied between June 2017 and May 2018 to the University of Health Sciences, Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital Child Endocrine Department. Demographic data, smoking habits and passive smoking of the patients were learned with questionnaire and laboratory findings were obtained from the outpatient clinic files. The cases were grouped as non-smokers, still smokers, and tried-stopped smokers according to their smoking pattern and passive smoking. Then 13 cigarette smokers and 13 non-smokers who  non-exposed to smoking were compared in subgroup that was composed with equal numbers patients.
Results: There are 83 males (56.5%) and 64 females (43.5%) in the study. The median age at the time of the study is 175 months (120-216) and the mean duration of diabetes is 62.67 ± 43.96 months. Obesity was observed in 17 patients (11,6%), hypertension in 4 patients (2,7%), Hashimoto thyroiditis in 33 patients (22,4%), Celiac disease in 15 patients (10.2%) and hypothyroid in 15 patients (10.2%). In follow-up, hypoglycaemia was observed in 18 (12.2%) of the patients and 20 (14.6%) patients were hospitalized with diabetic ketoacidosis. Neuropathy was detected in 7 of the 39 patients (17.9%) who underwent EMG for neuropathy. Thirteen patients with diabetic nephropathy (11,3%) who were diagnosed with microalbuminuria and 11 of these patients had passive smoking. Retinopathy was not detected in any of the patients.
124 (84.4%) of the patients had never smoked, 10 (6.8%)have smoking at least a cigarette each day, 3 (2%) have smoking 1-2 times a week, 10 6.8%) have already tried and left. The smoking period median is 12 (1-36) months for  13 still smokers. When questioned about how much cigarettes are smoking, have learned at most is 1 package / day 2 patient, at least is 1-2 cigarettes / week 2 patient. When asked how they started smoking cigarettes, it was seen that they were most affected by friends. The median age is 170 months (120-215) for the non-smoking group, 186 months (155-209 for the quited smokers group and 201 months (165-216) for the still smoking group. The median age of the smoker group was found higher than the non-smoker group (p = 0.001). The percentage of males in the smoker group was seen higher (p = 0.032). The percentage of diagnosed during the pubertal period was higher in smokers  than non-smokers (p = 0.012). It was found that the probability of having a family story in the smokers was higher than that of the quited smokers group (p = 0.044). Smoker and smoking trial group were found to have a higher Tanner stage than non-smoker group (respectively p 0.005, 0.047).
113 patients (76.9%) are passive smokers. for 74 passive smokers, The microalbumin median was 7,5 mg/day(0-63,2) that was searched in 24 hours urine 5.4 mg/day(0-36.7) for non-passive smokers (n = 24) which is less than that of passive smokers. Although there was no statistically significant difference when passive smoking investigated about microalbuminuria, microalbumin excretion was determined higher in passive smoking group.  
13 smokers and 13 non- smokers who  non-exposed to smoking were compared (13 patients with age, gender and duration of diabetes compatible were chosen) except the insulin dose per kilogram was higher in the non-smoking group (p= 0.048) a statistically significant difference was not detected in comparison between all the factors.
Conclusion: Because of smoking is more common in male  and in pubertal period, it is necessary to focus on the harms of smoking especially in this group. This issue need to become an important part of diabetes patient education.
Keywords: Type 1 Diabetes Mellitus, Cigarette, Micro-Macrovascular Complications