Erciş`te kentsel fonksiyonlar ve arazi kullanımı
Urban functions and urban land use in Erciş town
Yazar: MEHMET ZEYDİN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL KOCA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kent planlama = Urban planning ; Kentleşme = Urbanization ; Van-Erciş = Van-Erciş

Özet:
Kentsel fonksiyonlar ve kent içi arazi kullanımı bakımından incelediğimiz Erciş kenti, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Van Bölümünde yer alan 114 km2 lik Erciş Ovası'nın güney kesiminde bulunmaktadır. Van Gölü'nün kuzey kıyısında kurulmuş bulunan Erciş kenti, Van Gölü Havzası'nın en büyük kentlerinden birisidir. Erciş, fiziki koşulların sağladığı kolaylıklardan dolayı, çevre yerleşmeler içerisinde merkezi bir rolü bulunan ve bu yerleşmeler ile düzenli ulaşım olanaklarına sahip bulunan bir kenttir. Güneye, batıya, kuzeye ve kuzeydoğuya açılan ve günümüzde de aktif bir şekilde kullanılan tarihi yolların kavşağında bulunan Erciş kenti, ulaşımın sağladığı avantajlardan dolayı hızla gelişen ve çevresinden de önemli miktarda göç alan bir yerleşmedir. Yıllık ortalama sıcaklığın 7.9 °C olduğu Erciş'te yıllık ortalama yağış miktarı 458 mm. dir. Kentin üzerinde bulunduğu ovanın en önemli akarsuyu Zilan Çay ı'dır. Erciş kentinin ilk kuruluş yerinin kentin kuzeyinde bulunan Urartulara ait dünyanın ilk ızgara planlı kentlerinden birisinin kurulmuş bulunduğu Zernakitepe olduğu tahmin edilmektedir. Erciş kenti, tahminen 12. yüzyılda güneybatıdaki kale yerleşmesine taşınmış; ancak, 1841 yılında göl sularının yükselmesinden kaynaklanan nedenlerle yer değiştirmiş ve idare merkezi şimdiki yerine aktarılmıştır. 1927 yılında 2813 nüfusa sahip bulunan Erciş kenti, bugün 70000' i aşan nüfusuyla oldukça hızlı bir şekilde gelişen yapısıyla bölgenin önemli cazibe merkezlerinden biri haline gelmiştir. Çevresindeki yerleşmeler için aynı zamanda önemli bir pazar merkezi olan Erciş kentinde, hizmet fonksiyonları büyük önem kazanmıştır. Bu bakımdan Erciş kenti, çevresindeki yerleşme birimlerinden özellikle Patnos, Muradiye ve Adilcevaz ilçelerini başta idarî ve ticarî ilişkiler olmak üzere birçok bakımından etkisine almış ve bu yerleşmeler ile bağlı kırsal alanları için "alt- bölgesel merkez" işlevi görmektedir.

Abstract:
The town of Erciş, which has been the chief focus of our concern in terms of land use, is situated on the southern part of Erciş Plain which is within the borders of Van portion of East Anatolian Region. This plain has got a domain of 1 14 km2. Erciş is one of the biggest towns in Lake Van Basin. Due to the fascilities provided by the physical conditions in the town Erciş has become a settlement which plays a central role among the neighbouring settlements. It has got regular transportation fascilities. Since the town is situated on the junction of historical roads leading to the South, the West, the North as well as the Northeastern directions it benefitted from the advantages of transportation as much as possible and it came to a stage of rapid development as well as a safe haven for migrations. The average annual temperature in the town is 7.9°C and the rainfall is 458 mm. The most prominent river of the plain, on which the town is situated, is Zilan River. The first recorded place for settlement of the town is supposed to be Zernakitepe where one of the first cities of the grilled plan in the world had been situated by Urartians. The towns most probably transported to its southeastern fortress settlement in 12th century. But due to the increases in the levels of water in Lake Van, it was forced to change its place for settlement and was situated on its current terrain in 1 841. Having a populations of 2813 in 1927, the town has got a populations over 70000 and it has become one of the most prominent center of attraction in the region with an ever accelerating pace of development. Service functions have gained importance in Erciş for it is a viable market for the neighbouring settlements like Patnos, Muradiye and Adilcevaz towns in terms of commercial affairs as well as being center for governmental affairs on a level of "sub-regional center" within the borders of the plain.