"Kendini Yapmak": Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında erkeklik temsilleri
"Constructing the Self": Representations of Masculinity in Ahmet Hamdi Tanpınar's Novels
Yazar: EGEM ATİK
Danışman: PROF. DR. HALİM KARA
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eleştiri = Literary criticism ; Erkeklik = Masculinity ; Kimlik inşası = Identity formation ; Roman = Novel ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu tez çalışması, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarındaki erkeklik temsillerini incelemektedir. Her bölüm, romanlardaki erkeklik kimliklerinin inşasında belirleyici rol oynayan mesele ve temalara odaklanır. Bu doğrultuda tez, Mahur Beste'de babalık ve evlatlık, Huzur ve Suat'ın Mektubu'nda sağlık ve hastalık, Sahnenin Dışındakiler'de militarizm ve milliyetçilik, Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nde iş hayatı ve girişimcilik ve Aydaki Kadın'da aşk ve cinsellik üzerinden Tanpınar'ın erkeklikleri sorunsallaştırma stratejilerini ve bu stratejilerin yazınsal imalarını irdelemektedir. Çalışmada ilk olarak, romanlardaki başkişilerin toplumsal olarak kabul gören erkeklik kimliklerini inşa edememesinin, onları erkeklik normlarıyla sürekli mücadele hâlinde bıraktığı ortaya konmaktadır. Romanlarda hiyerarşik cinsiyet rejiminin dışına itilen karakterler aracılığıyla, bu rejimin yol açtığı tahakküm ilişkilerinin üretiminin ve yerleşikleşmesinin tahkik edildiği açıklanmıştır. Ana karakterlerin farklı erkeklikler sergileyen diğer erkek karakterlerle kurdukları ilişkiler incelemeye dâhil edilerek, romanlarda örnek alınan ve tamamlanmış bir erkeklik inşasına çok yaklaşan karakterlerin bile bu ideale erişemeyerek eksik bırakıldıkları gösterilmiştir. Böylece tamamlanmış bir erkeklik modelinin imkânsızlığını konu eden romanların, ideal erkeklik tanımlarının içerdiği ve dışladığı nitelikleri sorgulamaya tabi tuttuğu öne sürülmüştür. Son olarak, romanlarda kadın karakterlerin de "erkeklik yapabildiğinin" üzerinde durularak, kadınlığa ve erkekliğe dair kalıp yargıların altının oyulduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
This dissertation explores the representations of masculinity in Ahmet Hamdi Tanpınar's novels. Each chapter focuses on the principal themes and issues which play a significant role in the construction of masculinities in the novels. In this respect, this thesis examines fatherhood and filiality in Mahur Beste, health and illness in Huzur and Suat'ın Mektubu, militarism and nationalism in Sahnenin Dışındakiler, business life and entrepreneurship in Saatleri Ayarlama Enstitüsü, and love and sexuality in Aydaki Kadın, to investigate the strategies Tanpınar uses for problematizing masculinities and the literary connotations of such problematization. The study primarily argues that the protagonists' inability to construct socially accepted masculine identities puts them in a state of constant struggle with masculine norms. The portrayal of characters marginalized in the hierarchical gender regime provides the inquiry of the production, and the rooting of relations of dominance caused by such a regime. The protagonists' relationships with other male characters performing different masculinities are also scrutinized in the study, which demonstrates that even characters who are admired for coming very close to constructing a successful masculinity fall short of the ideal. Thus, it is argued that the novels which depict the impossibility of a perfect model of masculinity question the features that are included and excluded in the definitions of ideal masculinity. Finally, the study sheds light on female characters' "doing masculinity", through which the novels undermine the stereotypes of femininity and masculinity.