Kütüphanelerden ödünç alınan kitapların talep fonksiyonunun incelenmesi (Aydın ve Nazilli örneği)
Researching demand function of the borrowed books from library (the case of Aydin and Nazilli)
Yazar: SULTAN SALUR
Danışman: Y.DOÇ.DR. SACİT HADİ AKDEDE
Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Halk kütüphaneleri cins, yaş, ırk, milliyet, din, dil, eğitim, kültür, sosyo-ekonomikdüzey ve politik fark gözetmeksizin, kültür ve bilgiyi ücretsiz olarak insanlarınfaydalanmasına olanak sağlayan, toplumla bütünleşerek, toplumun ekonomik, sosyal, eğitsel,kültürel ve teknik alanda kalkınmasına yardımcı olan demokratik kuruluşlardır.Bilgi çağı, bilgi toplumu gibi terimlerin sıkça kullanıldığı bu çağda, bilginin paylaşımıve toplumdaki bireylere arzu edilen yaygınlıkta, eşitlikte ve nitelikte ulaştırılması söz konusuise; eğitim, kültür ve bilgi aktarımında bir demokratik kuruluş olarak tanımlanan halkkütüphanelerinin günümüzde haklı yerini alması zorunluluk haline gelmiştir.Çağdaş anlamda halk kütüphanelerinin ortaya çıkışı Sanayi Devrimi ile 1850'lerdengiltere'de olmuştur. Toplumdaki ahlaksal bozuklukların engellenmesi, boş zamanlarındeğerlendirilmesi ve çalışan sınıfların kendilerini geliştirebilmelerine katkıda bulunulmasıhalk kütüphanelerinin kuruluş nedenler arasındadır. Ülkemizde ise kütüphanecilik kavramınınçok eskilere dayanmasına rağmen halk kütüphanesi Cumhuriyet'ten sonra işlevsel olarak elealınmıştır.Kütüphaneler okuyucu ve araştırmacılarına hizmet vermek için var olan kuruluşlardır.Bu yüzden kütüphane gerek donanımı gerekse personeliyle okuyucuları kütüphaneyeçekebilecek kapasitede olmalıdır. Toplumdaki bireylerin kolayca ulaşabilecekleri,hizmetlerinden en rahat ve kolay biçimde yararlanabilecekleri, kendilerini evlerinin atmosferiiçinde hissedebilecekleri, geleni bunaltmayan, çağıran ve çeken bir hizmet yeri,yararlanacakların ilgi, istek ve ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelik ve nicelikte, sürekliolarak yenilenen bir koleksiyon ve güncel tutulan bir materyal kapasitesi; kütüphanenin teknikhizmetlerini en iyi şekilde devam ettiren, okuyucularla olan hizmet ilişkilerini güler yüzle vebaşarı ile gerçekleştiren, insanları ve mesleğini seven kişilerden oluşan personeli, hizmetlerinbaşarılı olarak sürdürülmesini destekleyecek yeterlilikte bir bütçesi; kütüphanenin başarılıhizmet sunması ve hizmetini yaygınlaştırmasını olumlu yönde etkileyecek, kütüphanedenyararlanmayı özendirecek başlıca etmenlerdir.Halk kütüphaneleri kendilerini oluşturan toplumun özelliklerini yansıtır. Dünyadakigelişmiş ülkelerde bulunan halk kütüphaneleri, diğer kamu kuruluşları gibi toplumda hakettiği yeri almıştır. Artık Türkiye'de de halk kütüphanelerine olan ihtiyacın farkına varılmıştır.Toplumun bilgilenmesinde bir kültür merkezi olarak kabul edilen halk kütüphanelerininöneminin ve hizmetlerinin kalitesinin artırılması amacıyla ciddi boyutta çalışmalar yapılmayabaşlanmıştır. Bunun için; kütüphanelerinin çok sınırlı olan mali kaynakları artırılmayaçalışılmış, binalar okuyucunun ilgisini çekecek şekilde yeniden yapılandırılmış, sadece okumasalonları olan binalar yerine insanların sohbet edebilecekleri, bilgi paylaşımlarındabulunabilecekleri ve çeşitli sanatsal faaliyetlerde bulunabilecekleri bir bilim merkezi halinegetirilmeye çalışılmış, okuyucuların elektronik ortamdan faydalanabilmeleri içinkütüphanelerde bilgisayar donanımları sağlanmış, çağın teknolojik özelliklerine uygun olarakkütüphane materyallerini zenginleştirme yoluna gidilmiş ve kütüphanede yol gösterici olanmemurların özellikle kütüphanecilik alanında eğitim görmüş bireyler arasından seçilmişolması bilincine varılmıştır.Bu çalışmada Aydın li'nin ve nüfusunun ve buna bağlı olarak kütüphane talebinindiğer ilçelere oranla daha yoğun olduğu Nazilli lçe'sinin halk kütüphaneleri nitelik ve kayıtlıüye sayısı bakımından incelenerek, kütüphaneye gelen bireylerin talep fonksiyonuoluşturulmaya çalışılmıştır.Talep fonksiyonunda; gelir, yaş ortalaması ve uzaklık değişkenler olarakbelirlenmiştir. Talebin, yaş ortalaması ve uzaklıkla ters orantılı, gelirle doğru orantılı olduğusonucuna varılmıştır. Bireylerin gelirlerinin artışıyla kütüphaneye olan talep artarken, yaşortalamasının yüksek olması ve uzaklık kütüphane talebini azalttığı gözlenmiştir.

Abstract:
Without segregation of gender, age, race, religion, language, education, culture,socioeconomic level and political status, public libraries are democratically institutions whichbecame united with the community and the assists the communities economical, social,educational, cultural and technical developments.The terms like science era and science community which are used frequently in ourperiod and if the knowledge sharing and the transportation of equally, qualified and requiredwidespread to the individuals in the community is in question , nowadays the public librariesare obliged to become a right place as a democratically education, culture and science transferinstitution.In modern meaning the appearing of public libraries occurs with the industrialrevolution in the 1850 in England. The prevention of ethnical collapse in the community, toutilize the waste time and to improving the working staff are some of the reason of foundationpublic libraries. Although the library concept in our country is very old the public libraries hasbecome a functional meaning after the foundation of the republic.Libraries are institutions which are existing for readers and assisting for theirresearching. Therefore to attract the readers, libraries should have the capacity whether withits equipment or staff. The main criteria of libraries are that the individuals in the communityshould easily reach it, should get a comfortable and easy service, and should feel like in theirown home. It should be an attractive service place which will answer the visitors interest,requirements and necessity with in quality, continuously renewed collection and currentmaterial. The staff in the library should serve the readers with smiley face and with success,the staff should be chosen from humanist person who loves their work. Also the libraryshould have enough budgets to continue its service successfully. These matters will improvethe service success and the extension in a positive way.Public libraries are reflecting the features of the community who was formed it. Thepublic libraries in developed countries on the world get the deserved place in community likeother public institutions. Now in Turkey the necessity of public libraries became aware. Theimportance and the development of service quality of public libraries, which are accepted ascultural centers for the society?s communication, in this regard a serious operation fordeveloping has been began. It is worked on the increase for the limited exchequer forlibraries; the buildings were renewed to attract the readers, the halls which were used only forreading were tried to changed to places for chatting, knowledge sharing and art activities. Thelibraries were equipped with computers for readers utility, modern technological librarymaterials were placed and the staff were chosen especially from persons who get thegraduation for library service.The population of province Aydin and in connection to library demand of Nazillilibrary according the quality and members numbers which denser compared to other districtshas been examined. So the work of demand function has been generated.As for demand function variable income, age average and distance are determined. Atthe result it can be declared that the demand belong an inverse proportion according ageaverage and distance and right proportion according the income. It was observed that thedemand to libraries are growing with the increasing of individuals income, with the high ageaverage and long distance to the library the demand to libraries has decreased the interest.