Madde kullanım bozukluğu bulunan bireylere yönelik aile yaklaşımlarının tedavi sürecine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of family approaches towards individuals with substance use disorder on the treatment process
Yazar: SABRİ MALÇOK
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ÇÖLGEÇEN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Psikososyal destek = Psychosocial support

Özet:
Madde kullanımı yalnız kullanan bireyin sağlığında önemli sorunlara yol açmakla kalmamakta, kullanan bireyin ailesinde ve toplumun önemli bir kısmında sosyal ve adli sorunlara da neden olmaktadır. Madde kullanımı ve kullanıma bağlı yaşanan sorunlarda artış, Türkiye'de ve Dünyada yapılan araştırmalar ile ortaya konmaktadır. Madde kullanımına başlama ve kullanımı devam ettirme nedenleri incelendiğinde; ailede veya çevrede madde kullanıcısı bireyin olması, sorunların yaşatmış olduğu depresif duruma karşılık hızlı ve geçici iyi olma arayışı, bir gruba dahil olma ve kendini kabul ettirme isteği, maddeye kolay ulaşım gibi nedenlerin risk faktörü olarak görüldüğü araştırma ile belirlenmiştir. Maddenin denenmesi sonrasında gelişen bağımlılık nedeni ile kişi sorumluluklarını yerine getirememe, ekonomik yoksunluk, aile ilişkilerinde bozulma, yasal yaptırımlara maruz kalma gibi zorluklarla karşılaştığı görülmüş madde kullanıcısının yalnız kendisi değil ailesinin ve çevresinin de süreçten zarar gördüğü, şiddet türlerine maruz kaldığı, ekonomik yoksunluk yaşadığı gözlenmiştir. Madde kullanım bozukluğu bulunan bireye aile üyelerinin olumsuz yaklaşımları madde kullanıcısının madde kullanımını artırarak devam etmesine neden olabilmekte, işlevsel yaklaşımları ise tedaviye katılımlarını sağlamaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda çalışmanın amacı; ailelerin, madde kullanım bozukluğu bulunan bireye yönelik tutum, davranış ve yaklaşımlarını inceleyerek işlevsel olan ve işlevsel olmayan yönlerini ortaya koyarak işlevsel olmayan yaklaşımların geliştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda tedavi sürecinde olan 12 madde kullanım bozukluğu bulunan birey ve 12 aile üyeleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formundaki sorular çerçevesinde görüşme sağlanmış, elde edilen veriler MAXQDA 24 programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda aile desteğinin; madde kullanım bozukluğu bulunan bireylerin tedaviye katılımlarına ve tedavi sonrasında yeniden kullanıma başlanmasının önlenmesine katkı sunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Substance use not only causes serious problems in the health of the individual who uses it, but also causes social and legal problems in the family of the user and a significant part of the society. The increase in substance use and problems related to use is revealed by research conducted in Turkey and around the world. When the reasons for starting and continuing substance use are examined; It has been determined by the research that reasons such as having a substance user in the family or in the environment, the search for quick and temporary well-being in response to the depressive state caused by the problems, the desire to be included in a group and to have oneself accepted, and easy access to substances are seen as risk factors. It has been observed that the person faces difficulties such as not being able to fulfill his responsibilities, economic deprivation, deterioration in family relations, and being exposed to legal sanctions due to the addiction that develops after trying the substance. It has been observed that not only the drug user but also his family and environment are harmed by the process, are exposed to types of violence, and experience economic deprivation. Negative approaches of family members towards an individual with substance use disorder may cause the substance user to increase and continue using substances, while their functional approaches enable their participation in treatment. In line with this information, the aim of the study is; It is the development of dysfunctional approaches by examining the attitudes, behaviors and approaches of families towards the individual with substance use disorder and revealing their functional and dysfunctional aspects. For this purpose, 12 individuals with substance use disorders and 12 family members who were in the treatment process were interviewed within the framework of the questions in the semi-structured interview form, and the obtained data were analyzed with the MAXQDA 24 program. In line with the data obtained, family support; It has been determined that it contributes to the participation of individuals with substance use disorders in treatment and to the prevention of relapse after treatment.