Bir Orta Çağ tarikatı'nın doğuşu ve yükselişi: Sistersiyenler (1098-1153)
The birth and rise of a Medieval religious order: Cistercians (1098-1153)
Yazar: HAVVA TURAN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH DURGUN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Sistersiyen Tarikatı'nın, 1098 yılında Başrahip Robertus'un öncülüğünde münzevi hayatı esas alan küçük bir keşiş grubu tarafından Burgonya bölgesinde bulunan Châlon'un Dijon şehrine bağlı topraklarda temelleri atılmıştır. Cluny geleneğine bağlı Molesme Manastırı Başrahibi Robertus'un manastır keşişlerinin müreffeh yaşantısından uzaklaşma isteği onu Cistercium (Cîteaux) adlı sakin bir yerde yaşamaya itmiştir. Cluny Manastır yaşamının yoğun ritüellerinin, zenginliğinin ve dünyevi isteklere düşkünlüğünün aksine, yeni kuruluş özde Aziz Benedictus Kuralı'na sadık, sade ve basit bir münzevi yaşamı merkeze almıştır. Başrahip Robertus'un öze indirgenen münzevi yaşamı Başrahip Albericus, Başrahip Stephanus ve diğer Cîteaux Manastır başrahiplerinin faaliyetleri ile gelişmiştir. 1113-1115 yılları arasında Cîteaux Manastırı'na bağlı La Ferté, Pontigny, Clairvaux ve Morimond adlı ilk kurumları kurulmuştur. Sistersiyenler, bu manastırlara yenilerinin eklenmesiyle geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Özellikle de Clairvaux Manastırı Başrahibi Bernardus'un üstlendiği pek çok siyasi ve dini sorumluluğun üstesinden başarılı bir şekilde gelmesiyle Sistersiyen kuruluşları büyük bir ivme kazanmıştır. Aziz Benedictus Kuralı'na ek olarak geliştirdikleri yeni uygulamaların yanı sıra dini ve dünyevi yöneticiler tarafından verilen destek sayesinde Sistersiyen Tarikatı, 12. yüzyılın önde gelen topluluğuna dönüşmüştür. 
Çalışmanın konusu değişen ruhani dünyada Sistersiyen keşişlerinin temsil ettiği münzevi yaşamdır. Tarikatın kurucu başrahiplerinin dönemi irdelenerek değişen ve dönüşen dünyada münzevi yaşamın sürdürülebilirliği için ne tür yöntemlerin geliştirildiği araştırılmıştır. Yapılan literatür taraması sonucu Sistersiyen Tarikatı'nın kurucu başrahipleri üzerine toplu bir çalışmanın olmadığı tespit edilmiştir. Özellikle de Başrahip Bernardus ile ilgili yapılan yoğun çalışmalar seleflerini gölgede bırakmıştır. Bu çalışmada sırasıyla kurucu başrahipler Robertus, Albericus ve Stephanus dönemleri de incelenmiş ve tarikat içindeki değerleri ortaya çıkarılmıştır. Çalışma Sistersiyenlerin kuruluş yılı kabul edilen 1098'den Başrahip Bernardus'un 1153 yılındaki ölümüne kadar olan süreyle sınırlandırılmıştır. Sistersiyen Tarikatı üzerinden 12. yüzyıl Avrupası'ndaki değişimin dini yaşama etkisi ortaya konularak literatüre özgün bir çalışmanın kazandırılması hedeflenmiştir.

Abstract:
The Cistercian Order was founded in 1098 by a small group of monks based on ascetic life under the leadership of Abbot Robertus in the lands of Dijon city of Châlon in the Burgundy region. The desire of Robertus, Abbot of Molesme Abbey, who adhered to the Cluny tradition, to get away from the prosperous life of the monastery monks led him to live in a quiet place called Cistercium (Cîteaux). In contrast to the intense rituals, wealth and worldly indulgence of the monastic life of Cluny, the new foundation essentially centered on a plain and simple ascetic life, faithful to the Rule of St Benedictus. The ascetic life of Abbot Robertus, reduced to its essence, was enhanced by the activities of Abbot Albericus, Abbot Stephanus and other abbots of Cîteaux. The first institutions of the Cîteaux Abbey, named La Ferté, Pontigny, Clairvaux and Morimond, were founded between 1113 and 1115. The Cistercians spread over a wide geography by adding new ones to these monasteries. The foundations of Cistercian gained great momentum, especially when Bernardus, the Abbot of Clairvaux Abbey, successfully overcame many political and religious responsibilities. As well as the new practices they developed in addition to the Rule of St Benedictus and thanks to the support they received from religious and secular rulers, the Cistercian Order became the leading community of the 12th century. 
The subject of the study is the ascetic life represented by the Cistercian monks in the changing spiritual world. By analyzing the period of the founding abbots of the order, it was investigated what methods were developed for the sustainability of ascetic life in a changing and transforming world. As a result of the literature review, it was determined that there was no collective study on the founding abbots of the Cistercian Order. Especially the intensive studies on Abbot Bernardus have overshadowed his predecessors. In this study, the periods of the founding abbots Robertus, Albericus and Stephanus were analyzed and their values within the order were revealed. The study was limited to the period from the foundation of the Cistercians in 1098 until the death of Abbot Bernardus in 1153. Through the Cistercian Order, it was aimed to bring an original study to the literature by revealing the effect of the changes in 12th-century Europe on religious life.