Pragmatizm üzerine bir deneme
An essay on pragmatism
Yazar: ÇİĞDEM DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ATTİLA ERDEMLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Pragmatizm = Pragmatism

Özet:
Pragmatizmin kullandığı temel kavramlardan biri olan 'Fayda' kavramını tarihsel sistematik bir yaklaşımla ele aldım. Böylece Batı felsefesinde ilk kullanılmaya başladığı günden bu yana değişik yorumlanışlarını çalışmamın arka planında göstermeyi hedefledim. Bu hedef doğrultusunda ilkin Sofistler' den bu yana gördüğümüz Faydacı Ahlak Anlayışını ele aldım. Bu sırada Sofistlerle başlayan çizginin günümüze hiç de yabancı olmayan içeriklere sahip olduğunu; ancak kapitalizmin iktisadi idealleri doğrultusunda kabuk değiştirerek gelişimini sürdürdüğünü ve 'Pragmatizm' adı altında Amerika'da yeni bir gelişme alanı bulduğunu gördüm. Faydacılık, Sanayi Devrimi'nden sonra 'Laisses Faire' doğrultusunda yorumlanmıştır. Faydacılık, bünyesinde 'iktisadi bireycilik', 'öz çıkar', 'mal mülk edinme tutkusu', 'Genelin Mutluluğu' gibi kavramlara yer verdikçe, dönemin egemen iktisadi ve siyasi yöneliminin savunuculuğunu üstlenmiştir. Faydacılık ve Pragmatizm, 'doğruluk' kavramı için kendisinden başka hiçbir kriter sunmayarak, "Her şey yapılabilir" ilkesini içtenlikle korur. Böylelikle, Faydacılık ve Pragmatizm, çıkar gruplarına ya da siyasi liderlere istediklerini elde etmek için güç kullanmada felsefi bir dayanak oluşturmaktadır; zira çok yakın tarihimiz bile, pragmatik nedenler gösterilerek, insan haklan ihlallerinin haklı gösterilmeye çalışılmasının örneklerini içerir. Araştırmamın hareket noktası da, günümüz 'ileri sanayi toplumları'na egemen olan siyaset anlayışının, kitle kültürünün, bireyciliğin temelinde bulunan bir felsefi anlayışı irdelemekti. Günümüzün dünya sorunları bakımından böyle bir çalışmanın aydınlatıcı olduğunu düşünmekteyim. Çünkü, günümüzde Faydacılık ve Pragmatizmin birey ve toplum anlayışı, yabancılaşma, tüketim toplumu ve kitle kültürüne, kavramların araç haline getirilmesine elverişli argümanlar sunmaktadır. m

Abstract:
With a historical systematic approach, I have taken up the concept of Utility, which is one of the basic concepts that Pragmatism uses. In this way, in the background of my study, I've aimed to designate the different interpretations of the Utility concept, from the first days that it had started to be used by Western Philosophy until today. According to this objective, first of all I have taken up the Utilitarian Moral Understanding which we have been observed from Sofists till today. In the continiuation of my study I have seen that the line started with the Sofists has implicts that are not unfamiliar with today; with evolving in the direction of the economical ideals of capitalism and finding a field for development with the name of 'Pragmatism' in America. After the Industrial Revolution, the Utilitarianism had been interpreted in the direction of 'Laisses Faire'. By including concepts in it's structure such as 'economical individualism', 'self benefit', 'passion of property obtaining', 'happiness of the common', the Utilitarianism had undertook the defender role of the era's economical and political tendencies. The Utilitarianism and Pragmatism, protect the principal of 'Every thing is doable' by not presenting any criterion but only itself for the concept of 'uprightness'. With this, Utilitarianism and Pragmatism has become phylosophical substratums for benefit groups or political leaders, for using force to get what they want; even our very near past, has examples of violations of human rights by leaning on pragmatic reasons. The start up point of my research was to investigate a phylosophical understanding, exists in the base of political understanding, mass culture and individualism which are dominating the 'advanced industrial societies' of this age. I believe that a study like this can be informative for the world questions of today. Because today, Utilitarianism and Pragmatism are offering convenient arguments to convert the concepts into means for individual and society understanding, alienation, consuming society and mass culture. IV