Covid-19 enfeksiyonu geçirmiş sağlık çalışanlarında travma sonrası büyüme ve ilişkili değişkenler
Post-traumatic growth and related factors in healtcare workers infected with Covid-19
Yazar: AYŞE CEREN KAYPAK
Danışman: DOÇ. DR. MESUT YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Covid-19 pandemisinin tüm dünyada sağlık çalışanlarının ruh sağlığı üzerinde etkileri
olmuştur. Zorlu yaşam olaylarının ruhsal rahatsızlıklarla ilişkisi literatürde sıkça
değerlendirilmişken, bu deneyimlerin kişilerin hayatlarında olumlu değişimlere sebep
olabileceğine daha az yer verilmiştir. Hastalık, kaza, afetler, kayıplar gibi stresli olayların
sonucunda gelişen olumlu ruhsal değişiklikler travma sonrası büyüme olarak
kavramsallaştırılmaktadır. Bu çalışmada Covid-19 enfeksiyonu geçirmiş sağlık çalışanlarında
travma sonrası büyümeyi etkileyen sosyodemografik ve klinik değişkenler ve ruh sağlığı ile
ilişkili etmenlerin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmaya toplamda 327 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Katılımcılara
sosyodemografik ve klinik veri formu, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği (PTGI-X), Depresyon,
Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS-21), DSM-5 için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol
Listesi (PCL-5), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS), Başa Çıkma Stilleri
Ölçeği- Kısa Form (Brief COPE), Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (Brief Resilience Scale)
uygulanmıştır.

Bulgular: Yapılan analizler sonucunda eğitim seviyesi ve gelir düzeyi düşük olanlarda,
hemşire ve personellerde, daha fazla sayıda nöbet tutanlarda, Covid-19 enfeksiyonunu şiddetli
geçirenlerde ve Covid-19 enfeksiyonu sonrası halen devam eden şikayeti olanlarda, Covid-19
nedeniyle yakınını kaybedenlerde daha yüksek düzeyde travma sonrası büyüme saptanmıştır.
Travma sonrası büyüme; travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, anksiyete ve stres
düzeyleri, algılanan sosyal destek ve başa çıkma biçimleri ile olumlu ve anlamlı düzeyde
ilişkili olduğu bulunmuştur. Mesleğin, travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin, Covid-19
nedeniyle oksijen tedavisi almış olmanın ve duygu odaklı başa çıkma biçimlerinin travma
sonrası büyüme için yordayıcı olduğu, travma sonrası büyüme puanlarındaki varyansın
%38'ini açıkladığı tespit edilmiştir.

Sonuç: Bu bulgular sosyodemografik ve klinik özellikler, travmatik stres düzeyi ve başa
çıkma becerilerinin Covid-19 enfeksiyonu geçiren sağlık çalışanlarında olumlu ruhsal
değişikliklerler ile ilişkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Aim: Covid-19 pandemic has affected the mental health of health care workers worldwide. It
has been long evaluated the association between challenging life circumstances and mental
disorders in literature, however, there has been a relatively small place for the positive changes
due to these experiences. Positive psychological changes following stressful situations, like
illnesses, accidents, disasters, losses have been conceptualized as post-traumatic growth. In
this study, we aimed to investigate post-traumatic growth and influencing sociodemographic
and clinical variables and factors associated with the mental health of health care workers
infected with Covid-19.

Method: 327 healthcare workers were included in the study. Sociodemographic and clinical
data form, Post-Traumatic Growth Inventory (PTGI-X), Depression, Anxiety, and Stress Scale
(DASS-21), Post-Traumatic Stress Disorder Checklist for DSM-5 (PCL-5), Multidimensional

Scale of Perceived Social Support (MSPSS), Coping Strategies Scale- Short Form (Brief-
COPE), and Brief Resilience Scale were applied to participants.

Results: Analysis of data revealed that higher post-traumatic growth was associated with
lower education level and income, increased number of nightshifts, history of more severe
Covid-19 infection, persistent symptoms after Covid-19 infection, history of loss of a loved
one due to Covid-19. Post-traumatic growth was associated with post-traumatic stress
disorder, depression, anxiety, and stress levels, perceived social support and coping strategies.
Predictors of post-traumatic growth were occupation, post-traumatic stress disorder symptoms,
history of oxygen treatment due to Covid-19, and emotion-focused coping strategies, and this
accounted for 38% variance in post-traumatic growth scores.

Conclusion: These results show that sociodemographic and clinical variables, level of
traumatic stress, and coping strategies are associated with positive psychological changes in
health care workers infected with Covid-19.