Kreatif fotoğraf ve ütopik kent tasarımı
Creative photography and utopic city design
Yazar: ERTAÇ ER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET BEYHAN ÖZDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Kentsel tasarım = Urban design ; Kreativ fotoğraf = Creatine photography ; Tasarım = Design ; Ütopya = Utopia

Özet:
"Kreatif Fotoğraf ve Ütopik Kent Tasarımı" başlıklı yüksek lisans tezinde, Kreatif Fotoğraf, Kent, Ütopya ve Distopya kavramlarından yola çıkılmıştır. Fotoğrafın icadından bu yana birçok eşzamanlı gelişim yaşanmıştır. Fotoğrafın teknoloji ile birlikte günümüzde bilim, sanat ve kitle iletişim araçlarında kullanılmasının önemi ve özellikle dijital fotoğrafçılık teknolojisi gittikçe artmaktadır. Bir anlatım dili olan fotoğraf, yaratıcı bir anlatımla tasarlanan ütopik kent maketi ile sıkışmışlığı, karmaşayı, karışıklığı, betonlaşmayı ve duyarsızlığı anlatılmak istenmiştir. Tasarlanan ütopik kent maketi fotoğraflarla desteklenmiştir.

Çalışmada sorgulanan yaşam ve çevre kavramları İzmir kenti üzerinden ele alınmıştır. Ütopya kavramıyla sorgulanan doğa, farklı malzeme formlarıyla anlatılmaktadır. Ütopya kavramı bir maket aracılığıyla anlatılmaktadır. Ütopik kent maketi tasarımı, Dünyayı oluşturan dört elementten yola çıkılarak tasarlanmış, sırasıyla "SU", "HAVA", "TOPRAK", "ATEŞ" kavramlarıyla oluşturulan makete "KENTOPYA" adı verilmiştir. "SU" bölümünü oluşturan ütopik kent bölümünde, beton yapı malzemesi olan günümüz postmodern dünyada inşaatlarda kullanılan hafif duvar örgü malzemesi olan Gazbeton farklı formlarda kesilerek şekillendirilmiştir. Günümüzde betonlaşan kentleşme kültürü etkisi vurgulanmak istenmiştir. "HAVA" bölümünü oluşturan ütopik kent bölümünde, şeffaf plastik ambalaj malzemesi kullanılmıştır. İnsanın kendisine yaşadığı kentlerde yabancılaşması ve yalnızlığı vurgulanmak istenmiştir. "TOPRAK" bölümünü oluşturan ütopik kent bölümünde, ilk uygulanan yapı sistemlerine geleneksel bir çözüm olan kerpiç adı verilen evler inşa edilerek neolitik zamana ait yerleşim yerleri vurgulanmıştır. "ATEŞ" bölümünü oluşturan ütopik kent bölümünde, birbirinden farklı geometrik prizma formlar oluşturulmuştur. Çekilen kent fotoğrafları görüntü işleme programı yardımıyla manipüle edilerek ütopik bir görüntü elde edilmiştir. Sonrasında elde edilen fotoğraflar geometrik prizma formlarına giydirilmiştir. Fotoğraf baskısı alındıktan sonra formlar kesilip yapıştırılmıştır. Bu yöntemle kent yaşamında binaların sıkışmışlığı ve karmaşıklığı vurgulanmıştır. 

Tasarlanan maket, dört ayrı kent yaşamını gözlemlemektedir. 60o, 72o, 108o ve 120o derecelerle üçgen parçalara ayrılan ve toplamda 360o derece ile yarıçapı 70cm olan bir daire üzerine yerleştirilmiştir. Farklı ölçülerle ayrılan dört parça birleştiğinde, ada şeklini temsil etmiş olup bir distopya oluşturmaktadır. Dört parça birbirinden ayrıldığında, dört farklı ütopya kenti oluşmaktadır. Ütopik kent maketi tasarımının ortasında bulunan gözetleme kulesi Micheal Foucault'un XIX. yüzyıl Avrupası'na özgü bu ütopyanın "panoptikon" kavramına bir örnektir. Fotoğraf bir bellek ve bir kayıt aracı olduğundan, renkli lego malzemesinin üstünde duran dört analog film kutusu, geçmişi ve geleceği gözetleme aracı olarak bulunmaktadır. Renkli lego malzemesinin kullanımı, dikkatimizi gündelik hayatta diğer algılar çektiğinden gözetlendiğimizi unutarak hareket ettiğimiz dolayı kullanılmıştır. Dört ayrı kentin oluşturduğu "ütopya"yı, dört kentin birleşimiyle oluşan "distopya"yı gözetleyen gözler bulunmaktadır. Gözetleyenlerin ve gözetlenenlerin birlikte yaşadığı binalarımızın arasında yaşam devam etmektedir.

Bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kreatif, Fotoğraf, Kent, Ütopya ve Distopya kavramları açıklanmıştır. Kent kavramı sosyolojik ve felsefi kavram olarak incelenmiştir. Yerleşik hayata geçilmesinin ardından günümüze kadar kentlerin örneklendirilmesi, fotoğraf tarihi ve gelişimi üzerinden fotoğrafın kent üzerine etkisi anlatılmaktadır. İkinci bölümde ütopik ve distopik zamanları, örnek fikir ve eserlerle günümüz fotoğraf sanatında kişi ve eserleriyle anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde ütopik kent maketi tasarımı "KENTOPYA" 'nın açıklanması ve yaratıcı görsellerle belgelenmesinden oluşmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Kreatif, Fotoğraf, Kent, Ütopya, Distopya, Panoptikon, Tasarım, Maket

Abstract:
Starting from the concepts of city, photography and utopia, the concepts of city,
photography and utopia are compared and examined with each other, and today, the
relationship between these concepts is mentioned and documented with the help of a
utopian model.
 The concepts of life and environment in question are discussed through the city of
Izmir and combined with the concept of utopia are explained in different forms. The
utopian concept is explained with the help of a utopian model. Based on the four elements
that make up the world, "WATER", "AIR", "SOIL", " FEVER" were created with the
concepts of "KENTOPYA". The "WATER" element is aimed to give the concrete effect
of urbanization, which is now concrete, with different shapes to the aerated concrete
object. The "AIR"element is intended to be given the effect of alienation of people in the
cities they live by using transparent packaging material. The so-called "EARTH" element
was built in houses called adobe, which is a traditional solution to the first building
systems. The "FIRE"element was created by creating different geometric forms and the
city photographs were manipulated and a utopian image was added to the forms. It was
aimed to give the effect of the congestion and complexity of buildings in urban life. The
model, which is composed of four elements, observes four different urban life. When the
four parts separated by different sizes are combined, they represent the island shape and
form a dystopia.
 The watchtower in the center of the model is an example of Michael Foucault's
"panopticon" concept of this nineteenth century European utopia. There are eyes that
observe the utopia formed by four cities and the dystopia formed by the combination of
four cities. Life continues between the buildings where the watchers and the watchers live
together.
 This study consists of three parts. Explaining the concepts of City, Photography and
Utopia and examining the concept of city as a sociological and philosophical concept,
after the establishment of the settled life, the examples of cities until today, history of
vii
photography and the development of the impact of photography on the city are explained.
In the second part, utopian and dystopic times are explained with people and works in
contemporary photography art with sample ideas and works. In the third and final section,
the model is made by explaining the "KENTOPYA" and documenting it with visuals.
Keywords: Creative, Photography, City, Utopia, Dystopia, Panopticon, Design, Model