Hitit minyatür kapları
Hittite miniature vessels
Yazar: ÖZLEM HEPER
Danışman: PROF. DR. AYŞE TUBA ÖKSE
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; Hititler = Hittites ; Kaplar = Pots ; Minyatür = Minyature ; Seramik kaplar = Ceramic pots

Özet:
Minyatür kaplar, seramik üretiminin başladığı Neolitik dönemden itibaren
birçok yerleşimde görülmektedir. Bu kap taklitlerinin, hangi amaçlarla üretildikleri
nasıl kullanıldıkları konusunda her dönem ve yerleşim için farklı ve çeşitli öneriler
mevcuttur. Bir nesnenin küçük boyutta kopyası veya benzerinin üretilmesi farklı
boyut algılarının Arkeolojik malzemeye yansımasıdır. Douglas Bailey minyatür
objeleri minyatür ve model minyatür olmak üzere iki biçimde tanımlar. Minyatür ve
model minyatür objeler kopya edildikleri eşyanın işlevini karşılamamakla birlikte
boyutları bu eşyanın asıl boyutuna göre değişiklik göstermektedir.
Orta Tunç Çağı'nın dördüncü evresinden Geç Tunç Çağı'nın sonuna kadar
Anadolu'da idari güç sahibi Hititlerin yerleşimlerinde açığa çıkarılan çeşitli
boyutlarda üretilmiş minyatür kaplar bu anlamda değerlendirilmiştir. Hitit
yerleşimlerinde belirli bağlamlarda çok sayıda bulunan minyatür kapları tanımlayan
kapsamlı bir yayın olmamakla birlikte minyatür kap olarak tanımlanan nesneler
çeşitlidir. Bunların kullanım biçimlerine ilişkin adak kabı, mutfak kabı, oyuncak gibi
çeşitli işlevler önerilmektedir. Hitit minyatür kapları boyut ölçütleri belirlenerek
tanımlanmış, buluntu konumları, tarihi kaynaklar ve tasvir sanatındaki betimlerinden
yola çıkılarak işlevleri irdelenmiştir. Bu anlamda minyatür ve model minyatür
kapların doğum, arınma, ve yapı gibi Hitit, Hurri ve Hatti kökenli ritüel
uygulamalarda kullanılmış olabilecekleri önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hitit, Minyatür Kap, Model Minyatür Kap.

Abstract:
Miniature vessels have been found in many settlements since the Neolithic
period, when ceramic production began. There are different and various suggestions
for each period and settlement on how and in which function they are used. The fact
that an object is produced in a small size or similar is the reflection of different size
perceptions on the archaeological material. Douglas Bailey defines miniature objects
in two ways: miniature and model miniature. Miniature and model miniature objects
do not supply the function of the item they are copied, and at the same time, their
dimensions may vary according to the original size of this item.
From the fourth phase of the Middle Bronze Age to the end of the Late
Bronze Age, the miniature vessels produced in various sizes unearthed in the
settlements of the Hittites, who had administrative power in Anatolia, were evaluated
in this sense. Although there is no comprehensive publication describing the
miniature vessels found in large numbers in certain contexts in Hittite settlements,
the objects defined as miniature are diverse. There are various suggestions regarding
their functions such as votive, daily, toys. Hittite miniature vessels were defined by
determining their size criteria, and their functions were examined based on their find
locations, historical sources and their descriptions in the art of depiction. In this
sense, it has been suggested that miniature and model miniature vessels may have
been used in ritual practices of Hittite, Hurrian and Hatti origin such as birth,
purification, and building.

Keywords: Hittite, Miniature, Model, Model Miniature.