Yenilenebilir enerji arzının modellenmesi: Türkiye için sektörel bir analiz
Modeling of renewable energy supply: A sectoral analysis for Turkey
Yazar: KUMRU TÜRKÖZ
Danışman: PROF. DR. UTKU UTKULU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji sektörü = Energy sector ; Modelleme = Modelling ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Üretim sürecinin temel girdisi olan enerjiye olan talebin belirgin artışları ve artan talebin yaygın olarak fosil yakıtlar aracılığıyla karşılanması çevre üzerinde yarattığı baskılar nedeniyle küresel alanda en çok tartışılan konulardan biri haline gelmiştir. Çevresel baskının ortadan kaldırılması için yeşil büyüme ya da büyümeme gibi çözümler ortaya atılırken bir diğer alternatif de yenilenebilir kaynakların enerji kullanımındaki payının artırılması olmuştur. Buradan hareketle bu çalışmada, yenilenebilir kaynakların neden fosil yakıtlara karşı üstün olduğu, dünyada yenilenebilir enerjiye doğru bir dönüşüm yaşanırken Türkiye'nin kullanmakta olduğu enerji kaynaklarıyla ve uygulamakta olduğu politikalarla küresel görünüm içerisindeki yeri karşılaştırmalı bir bakış açısıyla ortaya konulmuştur. Ayrıca Türkiye'de sektörel dönüşümler yaşanırken kullanılan enerjilerin sektör büyümelerinden ayrıklaşıp ayrıklaşmadığı diğer bir ifadeyle büyümenin kaynaklar üzerinde baskı yaratıp yaratmadığı, sektörel bazda enerji kaynakları arasında bir yakınsama ilişkisinin olup olmadığı, var ise bu ilişkinin fosil mi yoksa yenilenebilir kaynaklar yoluyla mı gerçekleştiği ampirik olarak test edilmiştir.

Ayrıklaştırma indeksi bulguları; Türkiye'de sektörlerin genelinde göreceli bir ayrıklaştırma ilişkisi olduğunu, panel veri analiz bulguları sektörler arasında kısmi bir yakınsama olduğunu ve yapısal kırılmalı birim kök analizi bulguları bu kısmi yakınsamanın sektörlerde kullanılan fosil yakıtlar aracılığıyla gerçekleştiğini göstermiştir. Bu bulgular, ülkedeki yenilenebilir enerji politikalarının teoride AB ve OECD gibi birlik politikalarıyla uyumlu, ancak uygulama noktasında yetersiz kaldığını gösterir niteliktedir. Buçerçevede bu politikaların birlik üyesi ülkelerdeki başarıyı neden yakalayamadığının araştırılması, enerji arz kaynaklarının yenilenebilir kaynaklar üzerinde yoğunlaştırılması, yenilenebilir kaynaklar için gerekli finansman desteğinin devletin öncü özel sektörün destekleyici olduğu politikalarla yaygınlaştırılması ve politikaların sürdürülebilirliğinin sağlanması, fosil yakıtların çevre üzerinde yarattığı baskının çevre vergileri aracılığıyla sınırlandırılması ve kamunun temiz teknolojilere yönelik ar-ge payının yeniden düzenlenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Enerji Kaynakları, Yenilenebilir Enerji, Sürdürülebilirlik, Ayrıklaştırma, Sektör-Kaynak Analizi, Yakınsama Analizi

Abstract:
The increasing demand for energy, which is the main input of the production process, and the increasing demand to be met through fossil fuels have become one of the most discussed topics in the global arena due to the pressures it creates on the environment. While solutions such as green growth or non-growth have been proposed to eliminate environmental pressure, another alternative has been to increase the share of renewable resources in energy use. Hence, this study focus why renewable resources is superior to fossil fuels and while there is a transformation towards renewable energy in the world, Turkey's place in the global area that the use of energy resources and energy policies that have been demonstrated by a comparative perspective. It is empirically tested whether the energies used differ from (decoupling effect) sector growths in other words whether growth exerts pressure on resources in sectoral transformation process in Turkey. It has also empirically tested whether there is a convergence relationship between energy sources on a sectoral basis, if any, whether this relationship is realized through fossil or renewable resources.

Decoupling index results shows that it has a relative decoupling effect generally in the sectors. The panel data analysis results showed that there is a partial convergence between the sectors and the structural break unit root analysis results show that this partial convergence is realized through fossil fuels used in the sectors. These findings indicates that the renewable energy policies in the country are compatible with EU and OECD policies in theory, but insufficient at the point of implementation. In this context, it is considered that to investigate why these policies are not successful such as union member countries, to concentrate energy supply resources to renewable resources, the necessary financing support for renewable resources should be extended through policies where the state is pioneering and the private sector is supportive and ensuring the sustainability of policies, limiting the pressure created by fossil fuels on the environment through environmental taxes and the public sector's research and development share for clean technologies should be rearranged.

Keywords: Energy Sources, Renewable Energy, Sustainability, Decoupling, Sector-Resource Analysis, Convergence Analysis