Geleneksel çin mitleri üzerine bir araştırma
A study on the traditional chinese myths
Yazar: MUSA OSMAN KARATOSUN
Danışman: PROF. DR. KADİR ALBAYRAK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Uzak Doğu = Far Eastern ; Çin = China ; Çin kültürü = China culture

Özet:
Mitler; başat kahramanları tanrılar veya yarı-tanrılar olan, metafizik âlemde ve bilinmeyen zamanlarda geçen ve birer hakikat olarak inanılan kutsal aktarımlardır. Diğer tarihsel ve kutsal aktarım türleri ile arasında ciddi farklar vardır. Bu nedenle tezimizde kısaca efsane, halk hikâyesi, destan, masal, kıssa, menkıbe ve memorat türlerine de değinilmiştir. 

     Tezimiz kadim Çin kültüründeki mitsel aktarımları konu edinmektedir. Önceleri sözel kültürde şekillenen bu mitler, M.Ö. dördüncü yüzyıldan itibaren yazıya geçirilmeye başlanmıştır. Bu erken döneme ait mitler tarihî süreçte çeşitli şekillerde, değişik eserlerde, farklı yazarlar tarafından kullanılmıştır. Üstelik bu mitler bazen, çeşitli dinî ve felsefî ekollerce farklı şekillerde yeniden yorumlanarak o ilk özgün hallerini kaybetmişlerdir. Bu sebeple tezimizde, Çin mitlerinin o ilk saf formlarını tespit ve tahlil etmek amaçlanmıştır. 
 
     Çalışmamızda kullanılan kaynaklar kadim Çin mitlerini en saf halleriyle edindiğimiz Çin klasikleridir. Geleneksel Çin düşüncesinin köklerini oluşturan bu mitler ana temalarına göre sınıflandırılarak incelenmiştir.  Yaratılış ve türeyişten bahseden köken mitleri ile kargaşanın izale edilip düzenin yeniden sağlanmasını işleyen kahramanlık mitleri bu ana temalara birer örnek olarak verilebilir. Bu sayede kadim Çin düşüncesindeki en temel inanışların (Ying-Yang veya Dao gibi) mitlerdeki arkaik kökenleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
Myths are sacred narratives which took place in a metaphysics realm and in unknown times in the past, with the dominant characters being mostly gods or demi-gods, and which are generally believed as truth. There are significant differences between myths and other historical or sacred narratives. Thus, prose narratives such as legends, folk tales, epics, fairy tales, kıssa (parades), menkıbe (sagas) and memorates are briefly dealt with in this dissertation. 
     
     The subject of this study is the mythical narratives in the ancient Chinese culture. These narratives were first formed in oral culture and were later preserved in writing since the 4th century BC. Myths belonging to this early period were narrated in various ways and in various literary works by different authors during the course of history. Moreover, these myths were reinterpreted by different religious or by philosophical schools in such a manner that they have consequently lost their original forms. For this reason, we aimed to identify and analyze the pristine forms of ancient Chinese myths in this study.

     The resources used in our dissertation basically consist of classical Chinese texts, which include the original and primitive forms of ancient Chinese myths. The myths constituting the root of traditional Chinese thought are classified in this study according to their main themes. Examples of such main themes include myths of origin, which address creation and generation topics, and myths of heroism, of which the main topic is the restoration of order by eliminating chaos. By doing so, archaic roots of the most fundamental beliefs (such as Ying-Yang or Dao) of ancient Chinese thought are revealed within these myths.