Günümüzde Balkan ülkelerindeki ekonomik yapısal dönüşüm: Eski Yugoslavya ülkeleri /
Yazar: ESFER ALİJİ
Danışman: PROF. DR. ŞİİR YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Teorisi Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Dönüşüm = Transformation ; Ekonomik değişme = Economic change ; Hırvatistan = Croatia ; Karadağ = Montenegro ; Makedonya = Macedonian ; Slovenya = Slovenia ; Sırbistan = Serbia ; Yugoslavya = Yugoslavia

Özet:
Bu çalışmada, günümüzde Balkanlarda ve özellikle Eski Yugoslavya ülkelerindeki ekonomik yapısal dönüşüm açıklanıp, uygulanan ekonomik politikaların Avrupa Birliği ile bütünleşme sürecini hangi yönleriyle ve ne şekilde etkileyebileceği incelenmiştir. Balkanlardaki ekonomik durum son 10 yılda ekonomilerin dengesiz sanayi yapıları, zayıf kurumlar, bölünmüş sivil topluluklar, savaş, etnik çatışmalar ve makroekonomik istikrar politikalarının mevcut olmaması gibi birçok güçlükten etkilenmiş ve bu nedenle bölgedeki ülkelerin ekonomik gelişimi Otta Avrupa geçiş ülkelerinin önemli derecede gerisinde kalmıştır. Daha önce planlı ekonomiyle yönetilen Yugoslavya'nın 1990'ların başında dağılmasıyla oluşan yeni ülkelerin piyasa ekonomilerini inşa etme ve dünya ekonomisi ile bütünleşmeye yöneldikleri görülmektedir. 1945-90 yıllan arasında, Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti çatısı altında, yumuşak sosyalizm olarak nitelendirebileceğimiz bîr yönetim ile yönetilen Bosna ve Hersek, Hırvatistan, Makedonya, Slovenya ile Sırbistan ve Karadağ'ın bağımsızlık öncesi (1945-1990) ve özellikle 1990'lardan günümüze ayrı ayrı milli gelir, enflasyon, istihdam, işsizlik, yatırım, dış borç, ödemeler bilançosu, dış ticaret gibi genel ekonomik durumları incelenip, bu ülkelerin Slovenya dışında bağımsızlık öncesi düzyelerine göre iyileşme veya gelişme sağlayamadıkları ortaya konulmuştur. Piyasa ekonomisinin planlı ekonominin yerini aldığı dönemde bir geçiş (transition) dönemi yaşanmaktadır. Geçiş döneminin uzun vadeli hedefleri genellikle diğer ülkelerdeki ekonomik reformlarla aynıdır: yaşam standartlarında iyileşmeyi sağlayacak, uzun vadeli bir büyümeyi gerçekleştirecek gelişmiş piyasa ekonomisini kurmaktır. Piyasa ekonomisine geçiş derecesinin ölçülmesi bakımından ise; fiyatların piyasa güçlerince belirlenmesi, serbest dış ticaret ve ulusal paranın konvertibilitesi ile piyasaların yeni işletmelerin girişine açıklığı önemlidir. Bu konularla birlikte, çalışmamızda geçişin diğer bir diğer göstergesi olan mülkiyet reformu da incelenmiştir. Balkanlarda ve özellikle eski Yugoslavya ülkelerinde, bu alanda önemli bir değişim222 yaşanmıştır, örneğin: ülkelerin çoğunda, özel sektör, ekonomik faaliyetlerin yarısından fazlasını gerçekleştirmektedir. Ayrıca, geçiş döneminin sosyo-kültürel etkisi de ülkeden ülkeye değişiklik göstermektedir. AETnin ekonomik sistemi ve onun kurumsal yapısının ideal pazar ekonomisi sistemi olduğu varsayımı altında yapılan karşılaştırma sonucunda, AB 'ye resmi üyeliği kabul edilen Slovenya'nın dışında diğer eski Yugoslavya ülke ekonomilerinin bağımsızlık öncesi (1990 öncesi) düzeylerinin bile altında kaldıkları ve Avrupa Birliği ile bütünleşmelerinin uzun bir zaman alacağı ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, bölgede istikrarlı bir ekonomik gelişmenin gerçekleşmesi için Güneydoğu Avrupa ülkelerinin ikili ve bölgesel işbirliği içinde bulunmalarının zorunlu olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca, bölgenin sorunlarını çözebilecek en iyi kurumun, Güneydoğu Avrupa İstikrar Paktı (The Stability Pact) olduğu görülmektedir.

Abstract:
ABSTRACT In this research, it is explained the structural economic transformation of these days in Balkans and in the former republics of Yugoslavia and how the applied economic policy can influence the integration process with European Union. 1 The economic situation in Balkans was affected by the unbalanced industrial structures of the economies in last 10 years, weak institutions, divided civil societies, war, ethnic conflicts, and by absence of macroeconomic stability policy. That is the reason of the low economic development of the countries in this area in comparison with the other countries in transition of central Europe. Yugoslavia, that at first' was a country with a planned economy, in 1990 scattered into new countries and these courmies ırıed to build market economies and to unite with the world economy. Beiween 1945 - 1990 years the socialistic, republics: "Bosnia and Herzegovina", Ctoatia, Macedonia, Slovenia and 'Serbia and Montenegro" were covered by the name 'Socialistic Federative Republic of Yugoslavia" and since 1990 these countries, paying attention tu their separate national income, inflation, employment, unemployment, investment, external debt, balance of payment and foreign trade couldn't show new developments. It was experienced a transition period when- the market economy transformed into planned economy The long, term ambitions of the transition period were the same as the economic reforms of the other countries. It was to establish a developing market economy which would continuously grow up and improve the standard of living. Determining the prices by the market forces, free foreign trade, convertibility of national currency and being open to new businesses played an important role in reassuring the degree of transition to market economy. Beside these, the property reforms were analyzed as another sign of transition. In this term, in Balkans arid in the former republies of Yugoslavia, there were significant changes. For example: in most of the countries more than the half of the economic activities were performed by the private sector.Also the socio-cultural influence of the transition; period showed diiferenees acçordıng to different countries.Beaning in mind the existence of the ideal market economic system of EU, the official membership to EU wasn't possible for all the former republics of Yugoslavia, exept for Slovenia As a result of this it was dicovered that there should be a strong cooperation among the Southeast European countries in order to get a strable economic development Also the best instituons to solve the problems of the area seems to be The Stability Pact.