Ayvalık bölgesinde yeniden işlevlendirilmiş yağhane ve zeytinyağ fabrikalarının incelenmesi
Investigation of reused olive oil factories in Ayvalik region
Yazar: EMİNE YAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE ZEYNEP KAYAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Endüstri devrimiyle birlikte hayatımıza giren teknoloji, pek çok yapıda olduğu gibi
endüstri yapılarında da işlev kaybına neden olmuştur. Zamanla atıl kalan yapılar
sürdürülebilirlik ve koruma kavramları göz önünde bulundurularak yeniden
işlevlendirilmektedirler. 19yy dan sonra endüstri yapıları, başta Avrupa da olmak
üzere dünyanın pek çok ülkesinin ilgisini çekmeye başlamıştır. Bunun sonucu olarak
yapıların korunması ve denetlenmesi için çeşitli topluluklar kurulmuştur.
Endüstri mirası kavramı ortaya çıkmasıyla birlikte konu farklı bir boyutta ele
alınmaya başlanmış, pek çok endüstri binası tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Özgün işlevine tekrar dönüştürülen yapıların yanı sıra, farklı işlevler yüklenen
yapılarda bulunmaktadır. Binalara farklı işlevler yüklenirken koruma kavramının
yanında yeni işlevin yapının mevcut mekan kurgusuna uygun olması gerekmektedir.
Yeniden işlevlendirmede eklenen ara katlar, duvarlar, geçitler ve kullanılan
malzemeler özgün mimari özelliklere zarar vermemelidir. Yeniden işlevlendirilecek
yapılar çevresiyle birlikte ele alınmalı, kültürel, ekonomik, sosyal ve toplumsal
nedenler göz önünde bulundurulmalıdır.
Akdeniz havzasında zeytinyağı üretiminde önemli bir yere sahip olan ülkemizde
endüstriye dayalı ekonomisi ile Ayvalık, 2017 yılında "UNESCO Dünya Mirası
Geçici Listesi'ne" Endüstriyel Sit Alan olarak girmiştir. Çalışma kapsamında
bölgede bulunan eski yağhane ve zeytinyağı fabrikaları incelenmiştir.
Çalışma kapsamında eski zeytinyağı fabrikaları ve yağhaneler ele alınmıştır. Ayvalık
bölgesinin turizm odaklı gelişiminden sonra kent merkezinde bulunan zeytinyağı
fabrikaları kent dışına taşınmış, kent merkezinde bulunan fabrikalar atıl kalmıştır.
Birer kültürel miras niteliğinde olan yapılar yeniden işlevlendirilerek korunmuştur.
Bu çalışmada; atıl kalmış ve yeniden işlevlendirilmiş eski yağhane ve zeytinyağı
fabrikalarına yapılan kütlesel, strüktürel, mekânsal müdahaleler, mimari miras ve
endüstri miras boyutuyla ele alınmıştır.

Abstract:
The technology that entered my life along with the industrial revolution has caused
loss of function in many structures as well as in industrial structures. Over time,
structures that are idle are being re-used by taking into consideration the concepts of
sustainability and conservation. After the 19th century, industry has begun to attract
the attention of many countries of the world, especially in Europe. As a result,
various communities have been established for the protection and supervision of the
structures.
With the emergence of the concept of industrial heritage, the issue has investigated
with in a different dimension, and many industrial buildings have registered and
protected. Thus, there are not only the structures that are recycled to their original
function but also the structures that are loaded different functions. While different
functions are being loaded into the building, besides the concept of protection, the
construction of the new function must be compatible with the existing space design.
Intermediate floors, walls, passages and materials should not damage the original
architectural features. Re-functional structures should be considered together with
their surroundings and also cultural, economic, social reasons should be considered.
In the scope of the study, old olive oil factories and oil houses are investigated. After
the tourism-oriented development of Ayvalık region, the olive oil factories located in
the city center were moved out of the city and the factories located in the city center
were remained in the background. Some of the structures as cultural heritage are
protected by re-functioning.
Having an important place in the production of olive oil in the Mediterranean basin,
Ayvalık has entered into the "UNESCO Temporary List of World Heritage Sites" as
an Industrial Site in 2017 with an industry based economy. In the scope of the study,
the old oil and olive oil factories located in the region were examined.
In this study; massive, structural and spatial interventions that are applied to the
idleness and re-functioning old oil and olive oil factories are investigated in terms of
architectural heritage and industrial heritage.