Gelişmekte olan ülkelerde, finansal stresin dış ticaret dengesi üzerindeki asimetrik etkilerinin değerlendirilmesi /
Yazar: NARMINA YOLCHUYEVA
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN ÖZÇELEBİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Teknoloji ve Sanayi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz piyasası = Currency market ; Finansal stres = Financial stress ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries

Özet:
Dünya ekonomisindeki gelişmeler göz önünde tutulduğunda, gelişmekte olan ülkelerin önemli bir bölümünde yüksek seviyede dolarizasyon olgusunun mevcut olduğunun altını çizilmekte olduğunu görülmektedir. Bu çerçevede, söz konusu ülkelerdeki ekonomik birimlerin döviz cinsinden açık pozisyonlarının finansal kırgınlıkları artırdığı kabul edilmektedir. Dolarizasyon belli başlı göstergeler kapsamında ölçülmekte olup, dolarizasyon seviyesindeki değişikliklerin aynı zamanda bir finansal stres göstergesi olan döviz piyasası baskısı üzerinde kayda değer sonuçlar doğurduğu bilinmektedir. Bir başka deyişle, döviz krizi ihtimalini bünyesinde barındıran döviz piyasası baskı endeksini aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerde makroekonomik dengeler üzerinde kayda değer sonuçlar doğurabileceği yadsınamaz bir önermedir.
Bilimsel literatürde, döviz piyasası baskısını ölçen birçok çalışma mevcut olup bu çalışmalar temel anlamda döviz kurunun yabancı paralar karşısındaki değerinin faiz oranları ve net döviz rezervleri bağlamında göstermektedir. Buradan hareketle, döviz piyasası baskısında meydana gelebilecek değişikliklerin makroekonomik dengeler üzerinde kayda değer sonuçlar doğuracağı öne sürülebilecektir. Bu çalışmanın amacı, bir finansal stres göstergesi olan döviz piyasası baskı endeksinin makroekonomik dengesizliklerin başında gelen dış ticaret açığı üzerine olan olası asimetrik etkilerinin ileri zaman serisi yöntemleri ile analiz edilmesidir.
Bu bağlamda, tezde öncelikle tarafımızca geliştirilecek döviz piyasası baskı endeksi ve onun bileşenleri ortaya konulacaktır. İkinci aşamada, döviz piyasası baskısı ile dış ticaret dengesi arasında ilişkilerin teorik zemini çıkartılacak ve son aşamada ise her iki makroekonomik gösterge arasında saptan ilişkiler değerlendirilecek ve politika önerileri sunulacaktır.

Anahtar kelimeler: Gelişmekte Olan Ülkeler, Finansal Stres, Döviz Piyasası

Abstract:
Considering the developments in the world economy, it is seen that there is a high level of dollarization in a significant part of developing countries. In this framework, it is accepted that the foreign exchange denominated open positions of the economic units in the said countries increase financial resentments. Dollarization is measured within the scope of certain basic indicators, and it is known that changes in dollarization level have significant consequences on foreign exchange market pressure, which is also a financial stress indicator. In other words, it is an undeniable proposition that the foreign exchange market pressure index, which includes the possibility of currency crisis, may also have significant consequences on macroeconomic balances in developing countries.
There are many studies that measure foreign exchange market pressure, and these studies basically show the value of the exchange rate against foreign currencies in the context of interest rates and net foreign currency reserves. From this point of view, it can be argued that the changes that may occur in the foreign exchange market pressure will have significant consequences on the macroeconomic balances. The aim of this study is to analyse the possible asymmetric effects of the foreign exchange market pressure index, which is a financial stress indicator, on the foreign trade deficit, which is one of the leading macroeconomic imbalances, by using advanced time series methods.
In this context, first of all, the foreign exchange market pressure index and its components, which will be developed by us, will be revealed in the thesis. In the second stage, the theoretical basis of the relations between the foreign exchange market pressure and the foreign trade balance will be determined, and in the last stage, the relations between the two macroeconomic indicators will be evaluated and policy recommendations will be presented.

Key words: Emerging Countries, Financial Stress, Foreign Exchange Market