Hatay'da Üniversite öğrencilerinin tütün ürünleri ve elektronik sigara hakkında bilgi, tutum ve davranışları ile karbonmonoksit düzeyleri
Knowledge, attitude and behavior of university students about tobacco products and electronic cigarette and carbon monoxide levels in hatay
Yazar: CANSU KARABİBER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM ARSLAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Elektronik sigara = Electronic cigarettes ; Hatay = Hatay ; Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Sigara içme = Smoking ; Tutumlar = Attitudes ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrencilerde tütün ürünleri ve elektronik sigara kullanımı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını ortaya koymak ve karbonmonoksit düzeyini belirlemektir.
Yöntem: Kesitsel nitelikteki araştırma Hatay'da 2019-2020 yılında Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrencilerde yapılmıştır. Çalışmanın evreni Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören toplam 13021 öğrenci olup, çalışmanın örneklemi çok aşamalı örneklem yöntemi ile seçilen 905 öğrenciydi. Ölçüm aracı olarak tarafımızca oluşturulan anket formu ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Ölçeği kullanılmıştır. Ölçekten alınan puan arttıkça nikotin bağımlılık düzeyi artmaktadır (0-10 puan). Ayrıca karbonmonoksit ölçüm cihazı ile katılımcıların nefeste karbonmonoksit ölçümü yapılmıştır. Ki-Kare, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve korelasyon testleri kullanıldı, p<0,05 önemli kabul edildi.
Bulgular: Tütün ürünü deneme sıklığı %69,7 ve kullanma sıklığı %54,8 idi. Elektronik sigara deneme sıklığı %18,5 ve son bir ayda kullanma sıklığı %6,6 idi. Ölçek puan ortalaması 3,14±2,86 olup çok düşük-düşük bağımlılık sıklığı %73,7 idi. Karbonmonoksit düzeyi ortalaması 7,55±7,39 ppm idi. Tütün ürünü ve sigara kullananlarda karbonmonoksit düzeyi daha yüksekti (p<0,001). Ölçeğe göre bağımlılık düzeyi artıkça karbonmonoksit düzeyi artmaktaydı (p<0,001). Ölçek puanları ile karbonmonoksit düzeyleri arasında yüksek korelasyon görüldü (p<0,001).
Sonuçlar: Öğrencilerin yaklaşık dörtte üçünün tütün ürünü denediği ve yarısından fazlasının kullandığı görülmüştür. Yaklaşık her beş öğrenciden biri elektronik sigarayı denediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Tütün, elektronik sigara, nikotin bağımlılığı, karbonmonoksit

Abstract:
Aim: The aim of our study is to reveal the knowledge, attitudes and behaviors of the students studying at Hatay Mustafa Kemal University about tobacco products and electronic cigarette use and to determine the carbon monoxide level.
Methods: The cross-sectional study was conducted in 2019-2020 for students studying at Hatay Mustafa Kemal University in Hatay. The population of the study is a total of 13021 students studying at Hatay Mustafa Kemal University, and the sample of the study was 905 students selected by the multistage sampling method. A questionnaire form created by us and the Fagerstom Test for Nicotine Dependence were used as measurement tools. The higher the score on the scale, the higher the nicotine addiction level (0-10 points). In addition, carbon monoxide was measured in the breath of the participants with a carbon monoxide measuring device. Chi-Square, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis, correlation tests were used, p<0.05 was accepted significant.
Results: The prevalence of tobacco product trials was 69.7% and the prevalence of use was 54.8%. The electronic cigarette trial prevalence was 18.5% and the prevalence of using it in the last month was 6.6%. The mean scale score was 3.14±2.86 and the very low-low dependency prevalence was 73.7%. The mean carbon monoxide level was 7.55±7.39 ppm. The carbon monoxide level was higher in cigarette and tobacco product users (p<0.001). As the level of dependence increased according to the scale, the carbon monoxide level increased (p<0.001). There was a high correlation between scale scores and carbon monoxide levels (p<0.001).
Conclusion: It was observed that approximately three quarters of the students tried tobacco products and more than half of them used it. It was observed that approximately one out of every five students has tried electronic cigarettes.
Key words: Tobacco, electronic cigarette, nicotine addiction, carbon monoxide