Çanakkale Yenice yöresi dokumaları
The weaving of Çanakka Yenice region
Yazar: COŞKUN YANAR
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN UYSAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Dokuma teknikleri = Weaving techniques ; Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; El sanatları = Handicrafts ; Halı dokumacılığı = Carpet weaving ; Halıcılık = Carpet business ; Halılar = Carpets ; Çanakkale-Yenice = Çanakkale-Yenice

Özet:
Dokuma sanatı; insanoğlunun en önemli buluşlarından biridir. Bu sanat dalı, Türklerle önemli gelişmeler göstermiş, eski çağlardan günümüze, devamlı bir gelişme çizgisi içerisinde, günün ihtiyaçlarına göre yeni yeni dokuma örnekleriyle günümüze kadar gelmiştir.Çanakkale yöresi önemli dokuma merkezlerinden biridir. Bölgede dokumacılık eski çağlardan beri gelişerek günümüze kadar gelmiştir. Halı dokuma, düz dokuma ve bez dokumalar bölgenin önemli dokumalarındandır. Bölgede halı ve düz dokumalar daha yaygın olarak dokunmaktadır. Bez dokumalar ise halkın kendi ihtiyaçlarını karşılamak için yapılmıştır. Anadolu'nun diğer bölgelerindeki gibi fazla gelişme göstermemiştir.Yöredeki halı ve düz dokuma yaygıları Batı Anadolu dokumalarının etkisini göstermektedir. Özellikle halı dokumalarda Bergama halılarının motif ve kompozisyon etkisini görmekteyiz. Düz dokumalar ise, Anadolu'daki düz dokuma yaygılarıyla kısmen ortak özellikler taşısa da halı dokumalarda olduğu gibi daha çok Batı Anadolu yöresi dokumalarıyla yakın benzerlik göstermektedir.Bez dokumalar, bez ayağı dokuma tekniği ile yapılmış dokumalardır. Bu dokumalar Anadolu'daki kumaş dokumalar gibi çeşitli örnekler sergilememektedir. Bez dokumalar halkın günlük kullanım ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılmış, seri üretim gözetilmemiştir. Giyim eşyası olarak, çendil, iç göynek ve don bu dokuma örneklerindendir.Dokumacılıkta kullanılan gereçler yün, pamuk ve kıldır. Yün ve kıllar yörede yetiştirilen koyun ve keçilerden elde edilmektedir. Yünün ve kılın ip haline getirilmeleri bazı yöresel özellikler taşısa da Anadolu'nun diğer yöreleriyle benzerlikleri vardır. Pamuk ipler ise satın alınarak kullanılmıştır.Halı ve düz dokumalarda dikey sarma tezgâhlar, bez dokumalarında ise çulfalık denilen tezgâhlar kullanılmıştır. Kirkit, makas, kılıç diğer kullanılan araçlardandır.Yörede son yıllarda dokumacılık terk edilmiştir. Bu dokumalar, Türk dokuma sanatı içinde yerini almıştır. Dokumaların araştırılıp incelenerek bilim dünyasına kazandırılması ve tekrar yaygınlaşması bakımından bu çalışmanın yol gösterici olabilmesi umulmaktadır.

Abstract:
Woven art is one of the most important inventions of the humankind. This art branch; has shown important improvent with Turks,and come today with a constant development from the ancient times to nowadays with new woven techniques according to the needs of the time.Çanakkale is one of the most important weaving centres. It has reached from the ancient times to nowadays with a development. Carpet weaving, classical weaving and fabric weaving are the most important woven of the region. Carpet weaving and classical weaving are more common than the others. Fabric weavings are made to meet the needs of the community.The ground clothes seen in the region shows the efficacy of West Anatolia weaving. Especially at carpet weavings we can see the effect of thee Bergama carpets on the themes and compositions. Classical weavings although they carry some common parts with Anatolian weavings as in the carpet weavings they mostly resemble West Anatolian weavings.The fabric weavings made in the region are made using ?bez ayağı? weaving technique.These weavings do not show different samples like the ones made in Anatolia. These fabrics are made for the daily needs of the community, not for continuous manifacturing. As a clothing , ?çendil?, shirts and pants can be said.Wool, cotton, and hair are used in weaving. The wool and hair are acquired from the sheep and goats breed there. Making rope from the wool and hair shows some regional specialities but they also have similarities with other regions of Anatolia. Cotton ropes are bought and used.At carpet and classical weavings vertical wrapping workbenchs; at fabric weavings some other workbenchs called ?çulfalık? are used. Scissors, sword and ?kirkit? (a kind of reed) are some other tools used.Recently there isn't any weaving activity done in the region.These weavings has taken their place in Turkish weaving art. We hope that this study will be a guide in researching and investigating the weavings and gaining them again.