6360 sayılı yasa sonrasında büyükşehir belediyelerinde yaşanan değişim ve dönüşümün yerel kalkınma kapsamında incelenmesi: Mülki idare amirleri ve belediye başkanlarının bakışı
Examination of the change and transformation in metropolitan municipalities after law no 6360 within the scope of local development: The perspectives of regional administratives and mayors
Yazar: HATİKE KOÇAR UZAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ETHEM TAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Kalkınma = Development ; Kanunlar 6360 sayılı = Laws 6360 numbered ; Kentsel kalkınma = Urban develeopment ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Osmanlı devletinde Batılı anlamda mahalli idarelerin kurulması 19.yy ortalarına rastlamaktadır. Osmanlı devleti mahalli idarelerin Batı'daki ortaya çıkışlarına göre henüz yeni sayılabilecek olan bu durum farklı toplumsal yapılardan ve farklı tarihsel gerçekliklerden kaynaklanmaktadır. Tanzimat reformları ve ülkenin geçirdiği modernleşme hareketlerinin devamında birçok yeni ve yönetsel düzenlemelere gidilmeye başlanmıştır. Osmanlı devletinde ilk kez 1855 yılında İstanbul'da belediye kurma girişiminde bulunulmuş ve bu durum daha sonra çıkarılan kanunlar ve anayasalar ile de desteklenerek yerel yönetimlerin varlıkları güçlendirilmiştir. 
Günümüze kadar çıkarılan pek çok yasa ve reform çalışması ile yerel yönetimlerin hem çağa uyum sağlaması hem de gelişmesi ve güçlenmesi hedeflenmiştir. Son yıllarda AB'ye uyum çerçevesinde yapılan değerlendirmeler ve yerel yönetimlerin yapısındaki değişim Türkiye özelinde yerel yönetimler alanında kapsamlı çalışmaları gündeme getirmiştir.  Bu çalışmaların biri de 6360 Sayılı "On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'dur. Bu yasa yerel yönetimlerle ilgili önemli düzenlemeler içermektedir. Bu düzenlemelerin başında, yasa kapsamına giren illerde köylerin mahalle statüsüne dönüştürülmesi, İl Özel İdarelerinin kaldırılması ve Büyükşehir belediyelerinin sınırlarının il mülk sınırı olarak değiştirilmesi gelmektedir. 
6360 sayılı yasanın genel gerekçesi iki temel üzerine inşa edilmiştir. Bunlar; yeni kamu yönetimi anlayışı kapsamındaki temel ilkelere dayanan bir yerel yönetim anlayışının hayata geçirilmesi ve büyük ölçekli yerleşim yerlerinde yerel yönetimlerin çok parçalı hizmet yapısının oluşturduğu olumsuzlukları ortadan kaldıracak il alanını kapsayıcı güçlü bir model ile gidermektir. Bu bağlamda söz konusu yasa ile birlikte tüzel kişiliği kaldırılan yerel yönetim birimlerinin görevleri ve sorumlulukları büyükşehir belediyelerine devrolmuştur.  Büyükşehir belediyeleri esnek kurumsal yapıları ve kapasiteleri ile yereldeki diğer aktörler ile birlikte yerel kalkınmaya önemli katkı sağlayacak kurumlara dönüşmüştür.  
Genel olarak yerel kalkınma açısından belediyelerden beklenen, belirli bir bölgede veya kentte yatırımların özendirilmesidir. Bunun için belediyelerin bölgedeki üretken güçler arasında aracılık yaparak, işbirliğini sağlaması gerekmektedir. Burada belediyeler diğer kentli aktörler veya paydaşlarla birlikte, yerel kalkınma alanında önemli sorumluluklar üstlenmektedir. Bu kapsamda çalışma genelinde 6360 sayılı yasa ile birlikte büyükşehir belediyeleri ve yerel kalkınma ele alınmış; çalışma özelinde ise 6360 sayılı yasal düzenleme ile yapılan değişikliklerin yerel kalkınma alanına getireceği olumlu ya da olumsuz etkiler ilgili yasanın sahada muhatabı ve uygulayıcıları olan mülki idare amiri ve belediye başkanlarının bakış açıları çerçevesinde irdelenmiştir. Bu doğrultuda belirli kriterlere göre seçilen illerde görev yapan vali, kaymakam ve belediye başkanlarının yerel kalkınmaya yönelik bakış açılarını ortaya koymak amacıyla anket yöntemi uygulanmıştır.  Elde edilen bulguların yorumlanması ve analizinde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda ankete katılan katılımcıların verdikleri cevaplar değerlendirildiğinde yeni büyükşehir belediye modelinin yerel kalkınmaya olumlu etki yaptığını düşünenlerin çoğunlukta olduğu görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: 6360 Sayılı Yasa, Yerel Kalkınma, Büyükşehir Belediye Yönetimi

Abstract:
The establishment of local administrations in the Western sense in the Ottoman state coincides with the middle of the 19th century. This situation which can be considered new compared to the emergence of local administrations in Ottoman state in the West that consists of different social structures and different historical realities. In the continuation of the Tanzimat reforms and the modernization movements of the country, many new and administrative regulations have begun to be made. In the Ottoman state, an attempt was made to establish a municipality in Istanbul for the first time in 1855. This situation was supported by the laws and constitutions enacted later and the existence of local governments was strengthened.
It has been aimed that local governments both adapt to the times and develop and strengthen with the many laws and reform studies that have been enacted until today. In recent years, the evaluations made within the framework of harmonization with the EU and the change in the structure of local governments have brought up comprehensive studies in the field of local governments in Turkey.
One of these studies is the Law No. 6360 on the "Establishment of Metropolitan Municipalities and Twenty-Seven Districts in Fourteen Provinces and Amending Some Laws and Decrees". This law contains important regulations regarding local governments. At the beginning of these regulations are the transformation of villages into neighborhood status in the provinces covered by the law, the abolition of Special Provincial Administrations and the change of the boundaries of Metropolitan municipalities to provincial property boundaries.
The general justification of the law numbered 6360 is built on two foundations. These are implementing a local administration approach based on the basic principles within the scope of the new public administration approach, and eliminating the negativities caused by the multi-part service structure of local administrations in large-scale settlements with a strong model that covers the province area. In this context the duties and responsibilities of local governments units whose legal personality was abolished with the said law were transferred to metropolitan municipalities. Metropolitan municipalities with their flexible institutional structures and capacities, have turned into institutions that will contribute significantly to local development together with other local actors.
In general, what is expected from municipalities in terms of local development is to encourage investments in a certain region or city. For this, municipalities need to provide cooperation by mediating between the productive forces in the region. Here, municipalities take on important responsibilities in the field of local development, together with other urban actors or stakeholders. In this context, metropolitan municipalities and local development were discussed together with the law numbered 6360 throughout the study; In particular, the positive or negative effects of the changes made with the legal regulation numbered 6360 on the field of local development were examined within the framework of the perspectives of the local administrators and mayors, who are the addressees and implementers of the relevant law in the field.
In this direction, the survey method was applied in order to reveal the perspectives of the governors, district governors and mayors working in the provinces selected according to certain criteria on local development. SPSS package program was used in the interpretation and analysis of the findings. As a result of the study, when the answers given by the participants who participated in the survey were evaluated, it was seen that the majority of those who thought that the new metropolitan municipality model had a positive effect on local development.
  


Keywords: Law No. 6360, Local Development, Metropolitan Municipality Administration