Su ürünleri tüketimi yönünden tüketici davranışlarının araştırılması: Mersin ili örneği
Survey of consumer behavior in respect to aquatic product consumption: Mersin city example
Yazar: BARBAROS HAYRETTİN SİVRİ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ AYAS
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Su ürünleri içerdiği protein, vitamin, mineral ve omega yağ asitleri açısından sağlıklı beslenmede değerli bir gıda türüdür. Ülkemizde su ürünleri tüketimi farklılıklar göstermektedir. Bu çalışmada tüketicilerin su ürünlerine ilişkin tutum ve davranışlarına yönelik cinsiyet, yaş, gelir düzeyi, meslek ve öğrenim durumu ile hanede yaşayan kişi sayısı faktörlerinin etkisini belirlemek amacıyla, Nisan-Mayıs 2017 aylarında Mersin ilinin Akdeniz, Mezitli, Toroslar ve Yenişehir merkez ilçelerinden rastgele 1214 kişiyle yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak anket uygulanmıştır. Araştırmada verilerinin Analizi SPSS 20 istatistik paket programı kullanılarak, elde edilen sonuçlar Ki-Kare (Chi-square) analizi ile değerlendirilerek su ürünleri tüketimine yönelik eğilimler belirlenmeye çalışılmıştır. Bulgularının sonucunda, Mersin'de yaşayan bireylerin et türü tercihleri sırasıyla; %47,0 kırmızı et, %37,9 kanatlı eti,  %13,7 balık olduğu belirlenmiştir. Ankete katılanların en çok tükettikleri balık türleri ise sırasıyla; hamsi (%24,7), çipura (%23,3), levrek (%20,4), barbun (%11,2), sardalya (%7,4), alabalık (%4,9), gümüş (%1,9), kefal (%1,7) ve diğer (%4,4) türler olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların balığı %94,3 oranında taze tükettiği ve mevsimler göz önüne alındığında tüketimin %45,5'nin her mevsim,  %44,3'ünün ise kış mevsiminde olduğu belirlenmiştir. Tüketimde en fazla kızartmanın (%49,7) tercih edildiği, tüketim sıklığının ise %33,2 oranla ayda bir kez olduğu saptanmıştır. Cinsiyet faktöründe kadının (%27,3), erkeğin (%22,3) en çok hamsi tükettiği görülmüştür. 45 yaş üstü katılımcıların (%15,4) balığı en fazla tüketen grup olduğu tespit edilmiştir. Öğrenim gruplarında en sık balık tüketimi %33,4 oranla "ayda bir"  tüketim olup, kamuda çalışanlar hafta bir (%30,5), özel sektör çalışanları ise ayda bir (%31) kez tüketim yaptığı görülmektedir.  Gelir gruplarının balık türü tercihi ise sırasıyla; 1000-1500 TL hamsi (%41,7), 2000-2500 TL  hamsi+çipura (%24,3) iken 3000 TL üstü bireyler levrek (%32,2) tüketmektedir. 
Mersin ilinin su ürünleri potansiyeli dikkate alındığında, tüketimin beklenenin altında olduğu görülmektedir. Bu durumun giderilebilmesi amacıyla tüm eğitim kurumlarınca çocuk ve gençlere su ürünleri tüketim alışkanlığı kazandırılması ve bunun sürdürülebilmesi için tanıtıcı ve özendirici faaliyet yapılması önerilebilir.

Abstract:
Aquatic products are valuable nutrients in healthy feeding in regard to proteins, vitamins, minerals and omega fatty acids they contain. Present study was undertaken through a person to person survey on 1214 people in Akdeniz, Mezitli, Toroslar and Yenişehir districts of Mersin City between April-May 2017 to determine the consumers behavior about aquatic products by taking their sex, age, income, job and educational level together with the number of people living in their house. Data were analyzed by a series od chi-squared tests using SPSS 20 statistical package. Results of the present study revealed that 47% of people living in Mersin preferred red meat, 37.9% fowl meat and 13.7% fish meat. Most consumed fish species by the survey participants were anchovy (24.7%), sea bream  (23.3%), sea bass  (20.4%), red mullet  (11.2%), pilchard  (7.4%), trout (4.9%), smelt (1.9%), mullet (1.7%) and other species (4.4%). Fish was consumed fresh by 94.3 % of the surveyors and that 45.5 % of the consumption was throughout the year and 44.3 % in winter. Most people preferred fried fish (49.7%) and consumption frequency of 33.2% of surveyors was once a month. According to sexes 27.3% of the women and 22.3 % of males consumed anchovy most. Highest percentage of people consuming fish (15.4%) was above the age of forty-five.  33.4% of the educational groups consumed fish once a month, fish consumption were once a week (30.5%) in public workers and once a month (31%) private sectors. Fish preference of income groups were as follows; 1000-1500 TL anchovy (41.7%), 2000-2500 TL anchovy + sea bream (24.3%) and over 3000 TL sea bass (32.2%). 
	Consumption rate of seemed to be lower than expectation in Mersin City keeping its aquatic product potential in mind.  Hence it was concluded that aquatic product consumption habits should be given to children and youth and introductive and encouraging steps should be taken for its sustainability.