Muğla ili özelinde ekoturizm – ekoloji sürdürülebilirliği gerçekçi mi?
Are ecotourism and ecology sustainability realistic in Muğla province?
Yazar: MİRAY GÜLER
Danışman: PROF. DR. ATİLLA LEVENT TUNA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Dünyanın önemli ekonomik faaliyetlerden biri olan ve ülkelerin ekonomisine büyük katkılar sağlayan turizm sektörü, son yıllarda daha da önemli hale gelmiştir. Turizm sektörü, ülkelerin ekonomik açıdan yükselmesini sağlarken aynı zamanda sosyal ve kültürel açıdan da kalkınmasını gerçekleştirmektedir. Ancak turizm özellikle de kitle turizmi, doğal ve kültürel çevre üzerinde azımsanamayacak derecede önemli tahribatlara neden olmaktadır. Turizmin kaynaklarını oluşturan, doğal, kültürel ve tarihi değerlerin yok olma tehlikesine karşı çözüm olarak ortaya çıkan sürdürülebilir turizm yaklaşımlarından biri ekoturizmdir.
Günümüzde kullanılan en eski tanımı ile ekoturizm; 'çevrenin korunması ve yerel halkın refahını arttırmaya yönelik olarak doğal alanlara yapılan duyarlı seyahatlerdir' (The international ecotourism society/TIES,1990). WWF (World Wide Fund for Nature) ise ekoturizmi 'vahşi doğa çevresinde doğal çevreye en az etkide bulunan ve bu arada yerel topluluklara ekonomik fayda sağlayan turizm türü 'olarak tanımlamıştır.
Ekoturizm ya da ekolojik turizm kavramı batı kökenli bir kavram olarak 80'li yıllardan itibaren kullanılmasına rağmen, Türkiye'de kavramsal düzeyde tanımlanması ve uygulamaya girmesi çok gecikmemiştir. Ülkemizde kitle turizmi 90'lı yılların başında popüler olsa da 90'ların ortalarında ekolojik çiftlikler adı altında kırsalda oluşturulan bağlarda turistlere ekolojik yaşam bilinci geliştirilmeye çalışılmıştır.
Ekoturizm, ne yazık ki son yıllarda rant peşinde koşan çevrelerin sıkça sığındıkları bir olgu olmaya aday durumundadır. Öyle ki, ekoturizm faaliyeti kapsamına alınan kırsal bölgede bulunan bir taşınmazın maddi değeri ile hemen yanı başındaki aynı vasıfta ancak ekoturizm vasfına sahip olmadığı iddia edilen diğer taşınmazın maddi değeri arasındaki fark oldukça açılmıştır. İşte bu da insanoğlunun rant kaygısının ve bencilliğinin her daim doğayı korumadan daha ağır bastığının en önemli bulgularından bir tanesidir. Ne yazık ki, bilimsel çevreler de konuya tam hâkim olmadan ekoturizm kervanına dahil olmakta ve farkında olmadan çevresel sürdürülebilirlik adına yarardan çok zarar verir hale gelmektedirler. 
Bu çalışmada da Ekoturizme ön yargıyla bakılmamıştır, çalışmalar derlenip, kitabi bilgide var olanlar ile bizzat doğal gerçekler karşılaştırılarak dün, bugün ve yarın perspektifinde akılcı ve bilimsel analiz yapılmaya gayret gösterilmiştir.
Araştırmaya konu olan Fethiye, Göcek ve Dalaman bölgeleri doğal güzellikleri tarihi zenginlikleri ve fauna/flora çeşitliliği ile ekoturizm faaliyetleri için önemli bir potansiyele sahiptir. Deniz, kum, güneş turizminde oldukça popüler olan bu bölgede, ekoturizm faaliyetlerinin ne ölçüde yapıldığını, bölgelerin bu konuda potansiyellerinin ne olduğunu, ekoturizmin bölgeye olumlu veya olumsuz katkılarının neler olduğunu belirlemek amacıyla ilgili alanda yapılmış çalışmalar incelenmiş ve analiz edilmiştir.
Türkiye'de turizm sektörünün en ön sıralarında yer alan Muğla ilimiz hem doğası hem kültürü ile Dünya'nın da dikkatini çekmektedir. 1480 km'yi bulan kıyıları, plajları, koyları ve limanları ile ülkedeki tarih, deniz ve güneş turizminde önemli bir konumdadır. Sadece deniz turizmi değil, aynı zamanda müzeleri, ören yerleri, doğal sit alanları, tescilli binaları, anıt ağaçları, arkeolojik yapıları ile turizm için alternatif dallar oluşturmaktadır. 
Bölgenin bu denli doğal potansiyele sahip olması, insan ilgisini aşırı derecede çekmekte ve bu durum mutlak çevre tahribatını da beraberinde getirmektedir. Akıllarda olan ve henüz tam bir cevabı bulunmayan soru: turizm ve ekoloji birbirine dost mudur yoksa düşman mı? Ekoloji ve Biyoloji ayrılmaz bir bütündür. Eko terimi çevre, Biyo ise canlı anlamına gelir. Çevre, canlı bir varlıktır. Yeryüzünde canlılığın devamı korumadan ve sürdürülebilir kullanımdan geçer. Uzman görüşlerine göre, insanoğlunun dünyadaki tüm doğal varlıklardan yararlanma hakkı vardır. Bu hak yadsınamaz, ancak insanoğlunun benliğindeki tahrip etme olgusu aslında içgüdüseldir. Çünkü insan bencil bir varlıktır. Doğaya her daim hükmetmek arzusundadır. İşte bu zamanda ortaya atılan insan merkezli Ekoturizm kavramı son 10 yılda popülerliği giderek artan bir konu olagelmiştir. Bu tezde incelenen konular arasında ekoturizm olgusunun aslında insanoğlunun kendi kendini kandırma ve daha çok ranta hükmetme planı mı olduğu, yoksa gerçekten de insanoğlunun doğanın tahribatını bir nebze olsun önleyip onu sürdürülebilir kılmak için geliştirdiği samimi ve uygulanabilirliği yüksek bir eylem mi olduğu da önemle tartışılmıştır.

Abstract:
The tourism sector, which is one of the most important economic activities of the world and makes great contributions to the economy of countries, has become more important in recent years. While the tourism sector enables countries to rise economically, it also provides social and cultural development. However, tourism, especially mass tourism, causes significant damage to the natural and cultural environment. Ecotourism is one of the sustainable tourism approaches that emerge as a solution to the danger of extinction of natural, cultural and historical values that constitute the resources of tourism.
Ecotourism, which is used today and with its oldest definition, is 'responsible travel to natural areas to protect the environment and increase the well-being of local people' (The international ecotourism society/TIES, 1990). WWF defines ecotourism as 'the type of tourism in the wild that has the least impact on the natural environment while providing economic benefits to local communities'.
Although the concept of ecotourism or ecological tourism has been used as a concept of western origin since the 1980s, it was not too late to be defined at the conceptual level and put into practice in Turkey. Although mass tourism in our country was popular at the beginning of the 90s, in the middle of the 90s, it was tried to develop an awareness of ecological life for tourists in the vineyards created in the countryside under the name of ecological farms.
Unfortunately, in recent years, ecotourism is a candidate to be a phenomenon that people who seek rent often take shelter in. So much so that the difference between the material value of an immovable located in the rural area included in the scope of ecotourism activity and the tangible value of the other immovable right next to it with the same qualification but claimed not to have the ecotourism qualification has widened considerably. This is one of the most important findings of the fact that the rent anxiety and selfishness of human beings always outweigh the protection of nature. Unfortunately, scientific circles are also involved in the ecotourism caravan without having full knowledge of the subject, and they are unwittingly doing more harm than good for environmental sustainability. In this study, Ecotourism was not viewed with prejudice, studies were compiled and a rational and scientific analysis was made in the perspective of yesterday, today and tomorrow by comparing the natural facts with the ones in book knowledge.
Fethiye, Göcek and Dalaman regions, which are the subject of the research, have an important potential for ecotourism activities with their natural beauties, historical riches and fauna and flora diversity. In this region, which is very popular in history, sea, sand and sun tourism, the studies conducted in the relevant area were examined and analyzed in order to determine to what extent ecotourism activities are carried out, what the potentials of the regions are in this regard, and what are the positive or negative contributions of ecotourism to the region.
With its natural beauties, historical and cultural resources, Muğla province is one of the most important tourism centers in Turkey. The province is the locomotive of sea tourism in the country with its coastline length of approximately 1480 km, bays, blue flag beaches and ports. In addition, it offers a rich spectrum for alternative tourism with its historical and cultural resources such as numerous urban, natural and archaeological sites, museums and ruins, registered structures and monumental trees, handicrafts and festivals.
The fact that the region has such a natural potential attracts the attention of people and this situation brings environmental destruction. The question that remains in mind and for which there is no complete answer yet: are tourism and ecology friends or enemies? Ecology and Biology are inseparable. The term Eco means environment and Bio means living. The environment is a living entity. The continuation of life on earth depends on conservation and sustainable use. According to expert opinions, human beings have the right to benefit from all natural assets in the world. This right is undeniable, but the phenomenon of destruction in human beings is actually instinctive. Because man is a selfish being. He always desires to dominate nature. The concept of Ecotourism, which was introduced at this time, has become an increasingly popular topic in the last 10 years. Among the topics examined in this thesis, it is also discussed whether the phenomenon of ecotourism is actually the plan of human beings to deceive themselves and dominate more rent, or whether it is a sincere and highly applicable action developed by human beings to prevent the destruction of nature to some extent and make it sustainable.