Nizamülmülk ve Machiavelli'nin siyaset anlayışlarının karşılaştırılması
Comparison of Nizamülmülk and Machiavelli's political understanding
Yazar: ÇAĞDAŞ YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KIRLI BAYDUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History

Özet:
Nizamülmülk ve Machiavelli'nin siyaset anlayışının temel eserleri üzerinden incelendiği çalışmada, Siyasi düşünceler tarihinde önemli olan kavramların düşünürlerin zihin dünyasındaki iz düşümleri incelenirken aynı zamanda mezkûr düşünürlerin siyaset anlayışlarında önemli gördükleri kavramların günümüz siyaset anlayışına olan etkisi de değerlendirilmiştir. Batı ve doğu siyasal düşüncesinde etkili olmuş iki düşünürün fikirlerindeki temel kavramların, farklı ve benzer olabildiği noktalar ele alınmıştır. Böylece düşünürlerin aynı ve farklı düşündüğü noktalar saptanmıştır. Bunun yanı sıra, düşünürlerin beslendiği tarih, tecrübe ve kültür farklarının siyasete dair anlayışlarına etkisi bu araştırmada dikkati çeker. 
Siyasetin modern anlamda bilime dönüşmesinde etkili olan Machiavelli, egemenlik kavramına yoğunlaşarak siyasetin reel ve seküler bir temelde incelenmesi gerektiğini iddia etmiştir. Nizamülmülk'e göre egemenliğin korunduğu ideal siyasetin işleyişinde sosyal ve hukuk devleti ilkeleri merkezdeki yerini korumuştur. O, siyaseti amaca ulaşmak için pratik eylemler ve bilgilerle açıklamıştır. 
Karşılaştırma sırasında Machiavelli için temel alınan eser Prens adlı çalışması olmuştur. Bunun yanı sıra Söylevler, Savaş Sanatı ve Adamotu eserleri de incelenmiştir. Nizamülmülk'ün düşünceleri ise Siyasetname adlı eserinden yola çıkarak incelenmiştir Temel alınan eserlerdeki düşünceler kendisinden sonrasını etkilemiştir. Aynı zamanda kendisinden önceki dönemden de beslenmiştir. Dolayısıyla ifade edilen düşünceler sadece sahibini değil, içinde bulunduğu ve beslendiği medeniyetin siyaset, insan, yönetim anlayışlarını da yansıtmaktadır. Günümüz ve geçmiş siyaset anlayışının değişimi ve "Doğu-Batı" kültürünün, siyasetçiden beklentisi her iki düşünürün düşüncelerinde değerlendirilebilmektedir.

Abstract:
In the study, in which Nizamülmülk and Machiavelli's political understanding is examined through their basic works, while the projections of the concepts that are important in the history of political thought in the world of thinkers' minds are examined, the impact of the concepts that the aforementioned thinkers consider important in their political understanding on today's political understanding is also evaluated. The points where the basic concepts in the ideas of two thinkers who have been influential in western and eastern political thought are different and similar are discussed. Thus, the points where the thinkers think the same and differently have been determined. In addition, the impact of the differences in history, experience and culture that the thinkers were nourished by on their understanding of politics is noteworthy in this research. 
Machiavelli, who was influential in the transformation of politics into a science in the modern sense, claimed that politics should be analysed on a real and secular basis by focusing on the concept of sovereignty. According to Nizamülmülk, the principles of social and rule of law remained at the centre of the ideal politics in which sovereignty was protected. He explained politics with practical actions and knowledge to achieve the goal. 
During the comparison, the work called The Prince was the work taken as the basis for Machiavelli. In addition, the works of Discourses, The Art of War and Adamotu were also analysed. Nizamülmülk's thoughts were analysed based on his work called Siyasetname. At the same time, it was also fed from the previous period. Therefore, the thoughts expressed reflect not only their author but also the politics, human and management understandings of the civilisation in which they are found and fed. The change in the current and past political understanding and the expectation of the "East-West" culture from the politician can be evaluated in the thoughts of both thinkers.