Serviks kanserinin 2 boyutlu ve imaja dayalı 3 boyutlu intrakaviter brakiterapisinin hedef volüm ve riskli organ dozları açısından kıyaslanması
The comparison between 2D and 3D image based intracavitary brachytherapy in cervix cancer for target volume and organs at risk dose.
Yazar: HATİCE KÜBRA KÖLEMEN TEKTEN
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL KEMİKLER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Brakiterapi = Brachytherapy ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; İridyum = Iridium

Özet:
Brakiterapi jinekolojik tümörlerin tedavisinde çok önemli bir role sahiptir. BRT'nin en büyük avantajı tümörlü dokulara maksimum doz uygulanırken mesane, sigmoid, rektum gibi kritik dokuların, hızlı doz düşüşü sayesinde korunabilmesidir. Brakiterapide 3 boyutlu planlama gelişen teknoloji ile giderek yaygınlaşmıştır. Bu çalışma, serviks kanserinin 2 boyutlu brakiterapisinde A noktası ve ICRU 38 nolu raporda yer alan kritik organ referans noktaları dozları ile GEC-ESTRO hedef ve riskli organ dozlarını kıyaslamayı amaçlamıştır. Çalışmaya dahil edilen 41 hastanın 20 tanesi tandem ovoid 21 tanesi tandem ring uygulaması yapıldıktan sonra, Ir-192 kaynaklı Nucletron yüksek doz hızlı (HDR) brakiterapi cihazıyla tedaviye alınmıştır. İlk aşamada bilgisayarlı tomografi görüntülerinde yüksek riskli klinik tümör hacmi (HRCTV) ile riskli organlar rektum, sigmoid, mesane ve üretra belirlenmiştir. Oluşturulan 3 boyutlu tedavi planları HRCTV'ye normalize edilmiştir. Riskli organlarının 0,1cc, 1cc ve 2cc'lik volümlerinin aldığı dozlar planlama sistemiyle hesaplanmış ve DVH'ler elde edilmiştir. International Commission on Radiological Units and Measurements (ICRU) 38'e göre belirlenen rektum, mesane noktaları ve sağ-sol A noktası belirlenmiştir. İkinci aşamada, hedef dozları A noktasına normalize edilerek HR CTV ve kritik organlar ile ICRU noktaları dozları belirlenmiştir. GEC-ESTRO ve ICRU değerleri karşılaştırıldığında, 3D planlamada A noktasının doz değerleri, her iki aplikatör için de anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur.(p=0,000) Dozların A noktasında tanımlandığı 2D planlamada HRCTV dozları, mesane ve rektum dozları çok yüksek bulunmuştur. (p=0,000) Sigmoid ve üretra dozları ICRU 38 de tanımlanmamıştır. Ancak 2D planlama volüm olarak değerlendirildiğinde özellikle sigmoid dozlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak 2D planlamada target ve riskli organ dozları 3D planlamadan yüksektir. Bu yüksek dozlar yan etkiler açısından da değerlendirilmelidir.

Abstract:
Brachytherapy plays a crucial role in treatment of gynecologic tumors. The greatest advantage of brachy is that while high dose radiation is prescribed to tumor, critical organs such as bladder, sigmoid, and rectum can be protected by rapid decline of the dose in tissue. 3D brachytherapy treatment planning is becoming standard model with the cutting-edge technology. In the present study, aim is to compare doses evaluated at point A and ICRU 38 critical organs reference points with the doses of GEC ESTRO target and organs at risk. Out of 41 patients in this study, 20 of the had tandem ovoid application and 21 had tandem ring insertions; then all patients  were treated  in Ir-192 Nucletron High-Dose-Rate Brachytherapy device. First, High Risk Clinical Tumor Volume (HRCTV), organs at risk; rectum sigmoid, bladder, and urethra were delineated on CT scan images. 3D treatment plans were created and normalized to HRCTV. 0,1 cc, 1 cc ve 2 cc volume doses of organs at risk were calculated with planning system and DVHs were obtained. Right and left point A and rectum, bladder points constructed by ICRU 38 were defined. Second, HRCTV, ICRU reference points and organs at risk volume doses were identified by normalizing prescribed doses to point A. On the comparison between GEC ESTRO and ICRU, point A doses at 3D planning were significantly lower for both aplicator types (p=0.000). HRCTV, bladder and rectum doses were high at 2D planning which doses defined at point A (p=0,000). Sigmoid and urethra are not delimitated at ICRU 38. However, sigmod doses were found clearly high when checked as volume for 2D planning. Consequently, target and organ at risks doses at 2D planning are higher than 3D planning. These high doses must be considered in terms of side effects.