Linyit-bitümlü şist karışımlarının pirolizi
Copyrolysis of lignite-oil shale mixtures
Yazar: UĞUR HAYTA
Danışman: PROF. DR. MUAMMER CANEL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Petrol, doğal gaz gibi fosil enerji kaynaklarının gün geçtikçe tükenmekte olması bunların yerini alabilecek alternatif kaynakların araştırılması yönündeki çalışmaları hızlandırmıştır. Sentetik sıvı yakıtlara ve organik kimyasal maddelere kaynak oluşturan petrol türevi hammaddelere gereksinim giderek artmaktadır. Bu gereksinimleri karşılayacak alternatif enerji kaynaklarından olan linyit ve bitümlü şistler, ülkemizde en büyük katı fosil yakıt rezervlerimizi oluşturmaktadır.Bu çalışmada fosil enerji kaynaklarından olan Balıkesir Dursunbey linyiti ve Seyitömer bitümlü şistinin sabit yataklı bir reaktörde ayrı ayrı pirolizi ve birlikte pirolizi gerçekleştirilmiştir.Piroliz işlemlerinin ilk aşamasında Balıkesir Dursunbey linyiti ve Seyitömer bitümlü şistinin ayrı ayrı 400 ? C, 500 ? C, 600 ? C ve 700 ? C' deki sıcaklıklarda pirolizi gerçekleştirilmiştir.Piroliz işlemlerinin ikinci aşamasında ise, 1/1, 1/2, 2/1 ağırlık oranlarındaki linyit / bitümlü şist karışımlarının 400 ? C, 500 ? C, 600 ? C ve 700 ? C sıcaklıklarında birlikte pirolizi gerçekleştirilmiştir. Deneylerde ısıtma hızı, parçacık boyutu ve inert gaz akışı sabit tutulmuştur.Deneysel çalışmalar sonucunda sıvı, katı, gaz ürün verimleri hesaplanmış, verimler üzerine piroliz sıcaklığı ve linyit bitümlü şist oranının etkileri incelenmiştir.Çalışmalarda elde edilen sıvı ürününün GCMS ve FT-IR spektrumları alınmış artık kokun elemental analizleri gerçekleştirilmiştir. Balıkesir Dursunbey linyiti Seyitömer bitümü şistinin 2:1 oranında 600 ? C'de birlikte pirolizinde en yüksek sıvı ve gaz verimine ulaşılmıştır.Genel olarak linyit ve bitümlü şistlerin birlikte pirolizinin, linyit ve bitümlü şistin ayrı ayrı pirolizine göre daha olumlu etki yaptığı ve dönüşüm oranını artırdığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
The decrease in the source of energy like petroleum, natural gases etc, fastened the researches to find alternative sources that can replace these energy sources. The need for raw materials denvated from petroleum that is used for synthetic liquid fuels and organic chemical substances is increasing. In our country, there are many alternative fuel reserves that can be used for this purpose. There are lignite and oil shale.In this study, the pyrolysis with lignite of Balıkesir Dursunbey and oil shale of Seyitömer were studied.In the firs step of pyrolysis experiment, pyrolysis of the lignite of Balıkesir Dursunbey and oil shale of Seyitömer were carried out separately at temperatures 400 ºC, 500 ºC, 600 ºC and 700ºC.In the second step of copyrolysis, 1/1, 1/2, 2/1 proportions of weight mixture of lignite and oil shale were carried out at temperatures of 400 ºC, 500 ºC, 600 ºC, 700 ºC. With the experimental studies, liquid, solid and gas products were calculated and the effects of pyrolysis heat and the ratio of lignite and oil shale on efficiency were investigated.By the studies, the characterizations of oils were done by GC-MS spectroscopy, FT-IR analysis. At 600 ºC with the copyrolysis of Balıkesir Dursunbey lignite and Seyitömer oil shale, the highest liquid and gas efficiency achieved.Generally it was shown that the oils produced by the copyrolysis of oil shale and lignite could be used as synthetic fuels.