Depremi yaşayan okul çağı çocuklarının ve ebeveynlerinin psikolojik etkilenme durumları ve ebeveynlerin koruma davranışlarının belirlenmesi
Psychological effects of school-age children and their parents who experienced the earthquake and determination of parents' protective behaviors
Yazar: KÜBRA KERSE
Danışman: PROF. DR. NAİME ALTAY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışma 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan okul çağı çocukları ile ebeveynlerinin deprem sonrası dönemdeki stres tepkilerini ve ebeveynlerin koruma davranışlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışmaya 8-12 yaşları arasında 314 çocuk ve onların ebeveylerinden biri dahil edilmiştir. Çalışma verileri Çocuk ve Ebeveyn Tanıtıcı Bilgi Formu, Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSS-TÖ), Olayların Etkisi Ölçeği (IES-R) ve Ebeveyn Koruma Davranışları Veri Formu kullanılarak toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler değerlendirildiğinde çocukların ÇTSS-TÖ puan ortalamaları 36,70±15,44 olarak bulunmuştur. Çocukların %36,3'ünün ağır düzeyde, %31,5'inin orta düzeyde travma sonrası stres bozukluğu belirtisi gösterdiği saptanmıştır. Ebeveynlerin IES-R toplam puanları 40,54±18,97 olarak bulunmuştur ve ebeveynlerin stres düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Çocukların ÇTSS-TÖ puanları ile ebeveynlerin IES-R puanları arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile belirlenmiş ve orta düzeyde pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı doğrusal bir ilişki bulunmuştur (r=0,552, p<0,05). Ebeveynlerin, ebeveyn koruma davranışları veri formunda her zaman seçeneği ile belirttikleri en yüksek orandaki koruma davranışları sırasıyla; çocuğunun okula devamını sağlama (%83,1), çocuğunu güvende hissettirecek bir iletişim kurma (%70,1) ve çocuğunu değerli hissettirecek bir iletişim kurma (%68,8) olarak belirlenmiştir. Ebeveynlerin, ebeveyn koruma davranışları veri formunda hiçbir zaman seçeneği ile belirttikleri en yüksek orandaki koruma davranışları sırasıyla; çocuğunu depremle ilgili konuşmalardan uzak tutamama (%4,8), çocuğunun depremle ilgili sorular sormasına fırsat vermeme (%7,6), çocuğunun yanında olumsuz duygularıyla başedememe (%12,1) olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak depremin üzerinden aylar geçmesine rağmen çocukların ve ebeveynlerin TSSB belirtileri göstermeye devam ettikleri ve çocuk ve ebeveynlerin ölçek puanlarının ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin çocuklarını korumaya yönelik bazı davranışları sıklıkla uygulayabildikleri bazı koruma davranışlarını yerine getirmekte zorlandıkları saptanmıştır. Deprem sonrasında çocukların ve ebeveynlerin stres belirtilerinin uzun süre takip edilmesi, ebeveyn ile çocuk etkileşiminin sürdürülmesi ve ebeveyn koruma davranışlarının değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive study was conducted to determine the post-earthquake stress reactions of school-age children and their parents who experienced the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6 and the protective behaviors of the parents. The study included 314 children aged 8-12 years and one of their parents. The study data were collected using the Child and Parent Descriptive Information Form, The Child Posttraumatic Stress Disorder Reaction Index (CPTS-RI), Impact of Event Scale-Revised (IES-R) and Parental Protection Behaviors Data Form. When the data obtained from the study were evaluated, the mean score of the children on the CPTS-RI was found to be 36.70±15.44. It was found that 36.3% of the children had severe posttraumatic stress disorder symptoms and 31.5% had moderate posttraumatic stress disorder symptoms. The IES-R total scores of the parents were found to be 40.54±18.97 and it was determined that the stress levels of the parents were high. The relationship between children's CPTS-RI scores and parents' IES-R scores was determined by Pearson correlation analysis and a statistically significant linear relationship was found to be moderately positive (r=0.552, p<0.05). The protection behaviors with the highest rate, which parents indicated with the always option in the parental protection behaviors data form were determined as ensuring their child's school attendance (83.1%), communicating in a way that makes their child feel safe (70.1%) and communicating in a way that makes their child feel valuable (68.8%), respectively. The protection behaviors with the highest rate, which parents indicated with the never option in the parental protection behaviors data form, were determined as not being able to keep their child away from conversations about the earthquake (4.8%), not allowing their child to ask questions about the earthquake (7.6%), and not being able to cope with negative emotions in the presence of their child (12.1%). As a result, it was determined that children and parents continued to show PTSD symptoms months after the earthquake and the scale scores of children and parents were related. It was determined that parents were able to perform some behaviors to protect their children frequently, but they had difficulty in performing some protection behaviors. It is recommended that stress symptoms of children and parents should be monitored for a long time after the earthquake, parent-child interaction should be maintained and parental protection behaviors should be evaluated.