Tarımsal yapılarda kullanılan hafif agregalı beton blokların bazı özelliklerinin iyileştirilmesi olanakları üzerine bir araştırma
A study on improvements of some properties of lightweight aggregate concrete blocks used in agricultural buildings
Yazar: SIRRI ŞAHİN
Danışman: PROF.DR. A. VAHAP YAĞANOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Agrega = Aggregate ; Hafif beton = Lightweight concrete ; Tarımsal yapılar = Agricultural buildings ; Tüfler = Tuffs

Özet:
Ülkemizde son yıllarda giderek kullanımları yaygınlaşan hafif beton bloklar, özellikle ısı yalıtımı, birim hacim ağırlığı ve donma-çözülme dayanıklılığı bakımından, taş, kerpiç ve tuğla gibi geleneksel yapı malzemelerine göre daha üstün niteliklere sahiptir. Ülkemiz hafif beton blok yapımında kullanılan doğal hafif agrega kaynakları yönünden büyük bir potansiyele sahip bulunmaktadır. Bu çalışma, doğal hafif agrega ve bunlarla üretilen beton blokların bazı fiziksel ve mekanik özelliklerinin, piyasada üretilen beton bloklarların özellikleriyle karşılaştırılması ve kırsal alandaki tarımsal yapılarda taşıyıcı duvarlarda kullanılan beton blokların özelliklerinin iyileştirilmesi olanaklarının araştırılması amacıyla yapılmıştır. Hafif beton blok üretiminde Van ili Erciş ilçesi ve Erzurum ili Pasinler ilçesi yöresinde ekonomik potansiyeli bulunan agrega ocaklarından sağlanan hafif agregalar ve bunlara ince malzeme olarak ayrı ayrı katılan tüf ve normal kum kullanılmıştır. Özellikleri belirlenen agregalarla doğal ve ayarlanmış granülometri bileşimini içeren 150, 200, 250 ve 300 kg/m-3 dozajlı beton bloklar üretilmiştir. Beton blokların belirlenen fiziksel ve mekanik özelliklerinden 28 günlük basınç dayanımılarının 12.1-26.3 kgf/cm2, birim hacim ağırlıklarının 575-751 kg/rn^, ısı iletkenliklerinin 0.135-0.192 kcal/mh°C, donma-çözülme sonrası basınç dayanımlarının 12.9-29.6 kgf/cm2 ve su emme değerlerinin ise %18.6-%27.6 arasında olduğu saptanmıştır. Yapılan deneyler sonucunda, tüf kumu karışımlı hafif agregalarla üretilen beton blokların normal kum karışımlı hafif agregalarla üretilen beton bloklardan daha düşük birim hacim ağırlık ve ısı iletkenlik değerlerine sahip olduğu, doğal ve granülometrisi ayarlanmış agregalarla üretilen beton bloklar arasında önemli farklılıklar bulunmadığı, hafif beton blokların standartta belirtilen minimum basınç dayanımlarına en az 250 kglmP çimento dozajlarında ulaşılabildiği, donma-çözülme etkisinin hafif beton bloklarda basınç dayanımını artırdığı ve su emme değerlerinin ise yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Yöredeki beton blok üreticilerinin bu araştırmadan elde edilen değerleri dikkate aldıklarında, daha iyi özelliklere sahip beton blok üretebileceklerdir. Sonuç olarak Doğu Anadolu Bölgesi'nde bol miktarda bulunan ve nitelikli özelliklere sahip olan araştırma materyali hafif agregalardan yapılan hafif beton blokların yöredeki tarımsal yapılarda kullanılmalarının yararlı olabileceği kanısına varılmıştır. 2002, 164 sayfa Anahtar kelimeler: Hafif agrega, pomza, tüf, hafif beton blok, tarımsal yapılar, fiziksel özellikler, mekanik özellikler.

Abstract:
In Turkey, the usage of lightweight aggregate concretes is increasing during last years, due to its superior properties compared with traditional construction materials such as stone, adobe and brick specially in view of unit weights, thermal isolation and freezing-thawing durability properties. Turkey has a great potential sources of natural lightweight aggregate used in lightweight concrete blocks. The objectives of this study were to determine physical and mechanical properties of lightweight aggregate concretes and to compare them with these of traditional concretes, and to study on improvements of some physical and mechanical properties of concrete blocks used in structural walls of agricultural buildings in rural areas. Lightweight aggregates obtained from Erciş (Van) and Pasinler (Erzurum) and mixed tuff and natural sand were used in lightweight concrete blocks production. Properties of these aggregates were determined, natural and adjusted grading combination of these aggregate were used with 150, 200, 250 and 300 kg/m3 dosage for concrete blocks. Measured physical and mechanical properties of concrete blocks, indicated that 28 day compressive strength varied from 12.1 to 26.3 kgf/cm^, oven dry unit weight between 575 and 751 kg/m3, thermal conductivity 0.135 and 0.192 kcal/mh°C, compressive strength after freezing and thawing 12.1 and 26.3 kgf/cm^, and water absorption values between %18.6 and %27.6. It was determined that tuff mixed lightweight concrete blocks had lower unit weight and thermal conductivity than lightweight concrete blocks mixed with natural sand. There were no significant differences between concrete blocks produced by natural aggregates and aggregates adjusted by grading. Lightweight aggregate concrete blocks reached the minimum compressive strength, which is specified in standards, at 250 kg/m3 cement dosage. Freezing and thawing cycles increased compressive strength and water absorption values of concrete blocks. It was clearly stated that if the local concrete blocks producers take into consideration our results, they will improve some properties of their products. In conclusion, lightweight concrete blocks produced by lightweight aggregate, which have a huge potential in the Eastern Anatolia Region and have suitable properties, can successfully be used in local agricultural buildings. 2002, 164 pages Key words : Lightweight aggregate, pumice, tuff, lightweight concrete blocks, agricultural buildings, physical properties, mechanical properties