Trombositopenin çocuk yoğun bakım ünitesinde görülme sıklığı, transfüzyon gerekliliği ve prognositik gösterge olarak rolü
Frequency in pediatric intensive care unit, transfusion necessity and function as prognostic indicator of thrombocytopenia
Yazar: TAHA ÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAFFARİ TUNÇ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SARAÇ SANDAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKU AYGÜNEŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Trombositopeni = Thrombocytopenia ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç
Trombositler hemostatik sürecin önemli elemanlarından birisidir. Trombosit sayısının 150000 mm3'nin altında olması trombositopeni olarak tanımlanmaktadır. Trombositopeni çocuk yoğun bakım ünitelerinde sıkça görülmektedir. Trombositopeninin nedenleri kabaca yoğun bakımda yatışa neden olan patolojinin şiddeti ve özelliğinden dolayı trombosit yapımının azalması, yıkımının artması veya dolaşımda dağılımının değişmesi nedeniyle olmaktadır. Bu çalışmanın amacı çocuk yoğun bakım ünitesinde sık görülen trombositopeninin sıklığını, transfüzyon gerekliliği, altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi ve mortalite üzerine olan etkisini incelemektir.
Metod
 Çalışmamız Ocak 2013-Ocak 2019 yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Çocuk Yoğun Bakım ünitesinde yatarak takip edilmiş 1964 hastadan yatışında ve yatışı süresince trombositopenisi görülmüş olan 107 hastanın demografik bilgileri ve labaratuvar değerlerini geriye dönük olarak dosya kayıtları ve elektronik ortam verileri incelenerek elde edildi. Hastalar trombosit sayıları 50000 mm³ altı; Grup 1, 50000-100000 mm³ arası; Grup 2 ve 100000-150.000 mm³ arası ise Grup 3 olarak sınıflandırıldı. İlgili hasta grupları arasında çoklu değişkenler arasında farklar, mortalite üzerinde farklılıklar olup olmaması değerlendirildi.
Bulgular
Hastaların %53,3 (n= 57)'ü erkek, %46,7(n= 50)'si kız idi. Hastaların yaş ortalaması 84 ay(ort:7 yaş) idi. Çalışmaya alınan hastaların ortalama PRİSM skoru 9,64, ortalama GKS skoru 12,79 ortalama yoğun bakım yatış süresi 6,63 gün olup trombositopeni görülmüş olan hastaların %18,7(n=20)'si eksitus olduğu görüldü. Trombositopeni grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı kabul edilen parametreler değerlendirildiğinde hemoglobin düzeyi, yatış trombosit sayısı, çıkış trombosit sayısı, en düşük trombosit sayısı, trombosit kitlesi ve PRİSM skoru anlamlı fark saptandı(p<0,05). Eksitus olanların ise Grup 1'de %70(n=14), Grup 2'de %15(n=3) ve Grup 3'te ise %15(n=3) idi. Trombosit transfüzyonu olan hastaların PRİSM skorları daha yüksek saptandı(p<0,004). Trombosit transfüzyonu verilme endikasyonları arasında mortaliteyle ilişki anlamlı fark bulunmamıştır. Trombosit transfüzyonu yapılan tüm hastalar (n=45) olguların %35,6'sında mortalite saptanırken, trombosit transfüzyon yapılmayan hastaların (n=62) %6,5'inde mortalite ile sonuçlanmıştır. Trombosit sayısı (PLT), Ortalama Trombosit Volümü (MPV) ve Trombosit Kütlesi ile GKS ve PRİSM skorları arasında korelasyon bakıldığında yalnızca trombosit sayısı ile GKS skoru (r=0.22; p=0.025) ve PRİSM skoru (r=-0.25; p=0.01) arasında zayıf bir korelasyon vardı. ROC analizi değerlendirildiğinde ise trombosit sayısı 56500 mm³ altında olması mortalite açısından anlamlı olarak saptandı(p<0,05). 
Sonuç
Trombositopeninin çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların prognozları üzerine önemli bir gösterge olabileceğini saptadık. Trombosit sayısı 56500 mm³ altında olan olguların mortalite açısından risk altında olduğunu tespit ettik. Trombositopeniye neden olan hastalığın etkin ve hızlı şekilde tedavi edilmesi gerekmektedir.

Anahtar kelimeler: Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi, Trombositopeni, Pediatrik Skorlar, Trombosit Kitlesi, Mortalite

Abstract:
Aim
Blood platelets are one of the significant elements of hemostatic process. The situation that platelet count is under 150.000 per mm3 is defined thrombocytopenia. Thrombocytopenia occurs in pediatric intensive care units often. Thrombocytopenia is mainly caused by platelet anabolism decrease, increase of its catabolism or change of its dispersion in circulation by severity and characteristic of the disease causing to stay in intensive care unit. The aim of this study is to analyze the prevalence, transfusion necessity and etiology of thrombocytopenia occurs often in pediatric intensive care unit.
Method
This study is done by analyzing demographic information and laboratory values of 107 patients with thrombocytopenia fixed in the beginning or during their hospitalization period, who are among 1964 patients followed in Sivas Cumhuriyet University between January 2013 and January 2019, by retrospective records and electronic environment data. The patients were classified as Group 1 for under 50000 platelets per mm³, Group 2 for 50000-100000 platelets per mm³ and Group 3 for 100000-150000 platelets per mm³. It is considered if there are differences between multiple variable factors and mortality differences between the patient groups.
Results
In this study, 53,3% of the patients (n=57) were male and 46,7% (n=50) were female. Patients' age average was 84 months (7 years). Average PRISM score of the patients was 9,64 average Glasgow Coma Scale  was 12,79, average length of staying in intensive care was 6,63 days and it is observed that 18% (n=20) of the patients with thrombocytopenia died. When the parameters regarded as statistically significant among thrombocytopenia groups are analyzed, hemoglobin level, platelet count during beginning and end of hospitalization period, the lowest platelet count, platelet mess and PRISM score are determined significant (p<0,05). The mortality was 70% (n=14) in Group 1, 15% (n=3) in Group 2 and 15% (n=3) in Group 3. PRISM scores of the patients applied platelet transfusion were determined higher (p<0,004). No significant difference related to mortality found between platelet transfusion indications. As mortality in patients applied platelet transfusion (n=45) was 35,6%, it was 6,5% in non-transfused patients (n=62). When looked for a correlation among platelet count (PLT), mean platelet volume (MPV), platelet mass and Glasgow coma scale score and PRISM score, only a weak correlation seen among platelet count and Glasgow coma scale score (r=0.22; p=0.025) and PRISM score (r=-0.25; p=0.01). After ROC analyze was done it was determined that platelet count under 56500/mm³ as significant in terms of mortality (p<0,05).
Conclusion
 It is determined that thrombocytopenia may be a significant indicator about prognosis of patients in pediatric intensive care unit. The patients whose platelet counts are under 56500 per mm³ are at risk. The disease causing thrombocytopenia must be treated efficiently and immediately.
Keywords: Pediatric Intensive Care Unit, Thrombocytopenia, Pediatric Scores, Platelet Mass, Mortality