Mevduat garanti sistemlerinin etkinliği: Türkiye ve Kırgızistan uygulamaları
The effecti̇ffness of deposi̇t garantee system: Turkey and Kyrgyzstan appli̇cati̇ons.
Yazar: MATİSSAKOVA BEGAİYİM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYATİ ERİŞ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka mevduatları = Bank deposits ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Kredi garantileri = Credit guarantees ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Mevduat = Deposits ; Mevduat sigortası sistemleri = Deposit insurance systems ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Riskten korunma = Protection from risk ; Türkiye = Turkey

Özet:
Her gün gelişen ve karmaşıklaşan finansal sektörün içerisinde bankacılık sisteminin önemi son zamanlarda daha da artmıştır. Bunun yanı sıra, hem krizlere neden olan etkenlerin çeşitleri hem de etkileme genişliği önemli ölçüde artış göstermektedir. Bu nedenle bankacılık sistemine olan güvenin sağlanması, krizlere karşı daha etkin önlemlerin alınması gerekliliği yeni müesseseleri teşvik ettirmiştir.
Bu açıdan, bankalara olan güveninin artırmasında en iyi uygulama mevduat garanti sistemidir. Son mali kriz sırasında bu sisteminin uygulamaları daha da çoğalmıştır. Ancak mevduat garantisinin iyi düşünülerek etkin ve verimli bir şekilde uygulanmadığı zaman bunun yan etkileri ortaya çıkmaktadır. Zira kötü ve yetersiz olarak yönetilen mevduat garanti sistemi, piyasa disiplini ve rekabet koşullarını bozucu yan etkilere sahip olup, bütün bankacılık sektörü etkileyebilmektedir. Çözüm olarak, sisteminin etkinliğini desteklemek için ülke otoriteleri diğer güvenlik ağları ile koordinasyon, güçlü yasal çerçevesi, denetim ve gözetim mekanizmaları ve şeffaflık gibi kavramlar dikkate alınmalıdır.
Bu bağlamda, çalışmanın amacı; mevduat garanti sisteminin gerekliliğini savunmak ve mevduat garanti sisteminin etkinliğini zayıflatmakta olan olumsuz taraflarını açıklayarak çözüm önlemlerini sunmak; Kırgızistan için Türkiye ve dünya örneklerini vererek etkin uygulama öneriler getirilmiştir.
Bu çalışmada, ilk önce mevduat sigorta sisteminin kavramsal ve teorik çerçevesi verilmiştir. Daha sonraki bölümlerde, sisteminin tarihçesi, özellikleri, olumlu tarafları, yan etkileri ve bunların çözüm önerileri, Kırgızistan mevduat koruma kurumunun faaliyetleri ile ilgili konular ele alınmaktadır. Mevduat garantisinin büyük tehlikesi olan ahlaki riski önlemek için bir takım çözüm önerilerini bir araya getirilmeye da çalışılmıştır. Ayrıca, yeni Kırgız mevduat koruma sistemini geliştirmek için öneriler sunmak amacıyla Türkiye'de uygulanan mevduat sigorta sistemi örnek olarak alınmış ve karşılaştırılması yapılmıştır.


Anahtar Kelimeler: 
Mevduat, katılım fonu, mevduat sigortacılığı, mevduat korumasının etkinliği, ahlaki risk, riske dayalı prim, Kırgızistan mevduatı koruma sistemi, temel prensipler.

Abstract:
Recently in developing and more sophisticating financial sector the role of the banking system has more increased. İn addition, both types of factors causing crisis and its effects also increased dramatically. Therefore, the necessity of strengthening public confidence in the banking system and taking more effective measures against the crisis, brings the need to establish the new institutions.
İn this regard, to increase people's confidence in banks deposit garantee system is the best practice. And implementations of the deposit guarantee system during the recent financial crisis has further increased. However, when deposit guarantee are not throwly considered and not  implemented in effective and efficient manner, systems' side effects probabaly would be emerged. In fact, badly managed and inefficient deposit guarantee system has distorting the market discipline and terms of competition repercussions, that can affect the entire banking sector. As a solution, to support the effectiveness of the system countries' authorities should take into account such measueres as coordination of the deposit garantee system with other safety nets, strong legal framework, control and surveillance mechanisms and transparency.
İn this context, the aim of this study is: to declare the necessity of the deposit garantee system and to reveal negative side of the deposit garantee system which weakens its effectiveness, and to submit solution measures of it. Also, by giving Turkey and world examples of deposit garantee system implementations,to make practice recommendations to improve effectiveness the newly build Kırgız deposit protection system.
İn the first chapter of this study, conceptual and teoretcal framework of the deposit insuranse system was given. At the folowing chapter, different implementations of deposit insurance systems worldwide, the history of the system, it's features, positive sides and side effects along with solution offers are analysed. And, set of solutions to avoid deposit garantee's largest danger, moral hazard, was tried to put together. Also, newly established Kyrgiz deposit garanty system and deposit protection agency are discussed. Furthermore, the deposit incurance system in Turkey  was taken into the view and some comparisons was made to bring forward recommendations  aiming to improve the Kyrgyz deposit protection system.


Keywords:
Deposit, contributory, deposit insurance, the effectiveness of deposit protection, moral hazard, risk-based premiums, Kyrgyzstan deposit protection system, the basic principles.