Dijital ortamda oluşturulmuş öykülerle gerçekleştirilen web tabanlı uzaktan eğitim uygulamasının, ortaokul sosyal bilgiler dersi programındaki değerlerin kazandırılması sürecinde öğrencilerin tutum, görüş ve düşüncelerine etkisi
The effect of web-based distance education application with stories created in the digital environment on students' attitudes, views and thoughts in gaining the values in the secondary school social studies course
Yazar: ETHEM EVLİCE
Danışman: PROF. DR. MAHMUT OĞUZ KUTLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Senaryo tabanlı öğrenme = Cenario based-learning ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Web tabanlı eğitim = Web based education

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; ortaokul sosyal bilgiler dersi programında yer alan bazı değerlerin kazandırılmasında dijital öykülerle yapılan web tabanlı uzaktan eğitimin ve senaryo temelli ahlaki ikilem yaklaşımıyla yapılan öğretimin, öğrencilerin tutum, görüş ve düşüncelerine etkisini belirlemektir.

Bu genel amaç doğrultusunda, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Adana ili Çukurova İlçesinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet ortaokulundaki 7. Sınıf öğrencilerinin öğrenim gördüğü iki şube çalışma grupları olarak; "tesadüfi küme örnekleme yöntemi" ile belirlenmiştir. Bu araştırma nicel ve nitel verilerin elde edildiği "karma modelde" yapılan bir çalışmadır. Araştırmanın nicel boyutunda gerçek deneme modellerinden olan; "Ön-test, son-test ve kalıcılık testlerinden oluşan kontrol gruplu desen" kullanılmıştır. Toplam 60 öğrencinin (her şubede 30'ar öğrenci) eğitim-öğretim gördüğü bu şubelerden biri yine tesadüfi yöntemle deney grubu (7-A), diğeri kontrol grubu (7-B) olarak seçilmiştir. Toplam sekiz haftalık bir zaman diliminde, Ortaokul Sosyal Bilgiler Dersi öğretim programında yer alan; "Vatandaşlık, Kültürel Değerler, Saygı, Çevre ve Doğa, Sorumluluk ve Bilimsellik" değerleriyle ilgili olarak, deney grubundaki öğrenciler bir yandan normal eğitim süreçlerine devam ederlerken, bu öğrencilerin öğretimlerinde, aynı zamanda ek olarak dijital öykülerle gerçekleştirilen web tabanlı uzaktan eğitim ve senaryo temelli ahlaki ikilem yaklaşımları da kullanılmıştır. Bu süreçte kontrol grubundaki öğrencilere ise, sadece geleneksel/öğretmen merkezli öğretim yapılmıştır. Bu kapsamda, nicel veri toplama sürecinde her iki gruba da ön-test, son test ve kalıcılık testleri olarak, Gömleksiz ve Cüro tarafından 2011 yılında geliştirilen, toplam 24 maddeden oluşan altı alt boyutlu; "Ortaokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında Yer Alan Değerlere İlişkin Tutum Ölçeği" uygulanmıştır. Her iki grubun kalıcılık testleri ise; bu araştırmada öntest ve son test olarak kullanılan ölçeğin 21 gün sonra tekrar uygulanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel verilerinin toplanması sürecinde ise, hem deney hem de kontrol grubundaki öğrencilere, ön test ve son test olarak, yukarıda belirtilen değerlerle ilgili geliştirilmiş olan senaryolar, ahlaki ikilem yaklaşımıyla sunulmuş ve öğrencilerden bu senaryolarla ilgili görüş ve düşüncelerini gerekçeleriyle birlikte yazmaları istenmiştir. Her bir değer için verilen yanıtlar; hem "olumlu", "olumsuz", "kararsız" ve "diğer" başlıkları ile hem de Kohlberg'in Ahlak Gelişimi Kuramı ile gruplandırdığı düzey ve evrelerle ilişkilendirmiştir.

Araştırmadan elde edilen sonuçlar, 7. Sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında hedeflenen, araştırma kapsamındaki değerleri kazanmalarında, dijital öykülerle gerçekleştirilen web tabanlı uzaktan eğitim uygulamalarının ve senaryo temelli ahlaki ikilem yaklaşımı etkinlikleriyle yapılan öğretimin Geleneksel/Öğretmen merkezli öğretim uygulamalarına göre daha etkili olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
The primary purpose of this research was to determine the effect of web based distance education with digital stories and scenario-based moral dilemma approach on students' attitudes, views and thoughts in gaining some values in secondary school social studies course.

In line with this general aim, two classes of 7th-grade students were recruited as study groups in a public secondary school affiliated with the Ministry of National Education in Adana Province Çukurova District with the "random cluster sampling method" during the 2021–2022 academic year. This research is a study conducted in the "mixed model" in which quantitative and qualitative data were obtained. In the quantitative dimension of the research, the "control group design consisting of pre-test, post-test and retention tests," one of the actual experimental models, was used. One of these classes, in which a total of 60 students (30 students in each class) were educated, was chosen as the experimental group (7-A) and the other as the control group (7-B) by random method. In a total of eight weeks, while the students in the experimental group continued their normal education process, they also received web based distance education support with digital stories and scenario based moral dilemma approach was used regarding the values of "Citizenship, Cultural Values, Respect, Environment and Nature, Responsibility and Being Scientific" in the Secondary School Social Studies Curriculum. At this stage, only traditional/teacher-centered instruction was given to the students in the control group. In this context, the "Attitude Scale Regarding the Values in the Secondary School Social Studies Curriculum," consisting of six sub-dimensions with a total of 24 items, developed by Gömleksiz and Cüro in 2011, was applied to both groups as a pre-test, post-test and retention tests during the quantitative data collection process. The retention tests of both groups were carried out by reapplication of the scale used as pretest and posttest in this study after 21 days. In the process of collecting the qualitative data of the research, the scenarios developed regarding the above-mentioned values were presented to the students in both the experimental and control groups, as a pre-test and post-test, with a moral dilemma approach, and the students were asked to write down their views and thoughts on these scenarios with their justifications. The responses given for each value were associated both with the titles "positive", "negative", "undecided" and "other" and with the levels and stages grouped by Kohlberg's Moral Development Theory.

The results obtained from the research revealed that web based distance education with digital stories and teaching with scenario-based moral dilemma approach activities were more effective than traditional/teacher-centered teaching practices in 7th grade students' acquisition of the values targeted in the Social Studies Curriculum.