Nûreddin es-Sâbûnî'nin (ö. 580/1184) Peygamber tasavvuru ve kelâm sisteminde hadisleri kullanımı (el-Kifâye örneği)
Nûreddin es-Sâbûnî's (d. 580/1184) Prophet imagination and usage of hadith in the word system (al-Kifâya example)
Yazar: HASAN ERYILMAZ
Danışman: PROF. DR. KAMİL ÇAKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kelam = Islamic theology ; Maturidi = Maturidi ; Nurettin es-Sabuni = Nurettin es-Sabuni ; Peygamberler = Prophets ; Peygamberlik = Prophethood ; Sünnet = Sunna ; Tasvir = Description ; İslamiyet = Islam

Özet:
Nûreddin es-Sâbûnî, Türk coğrafyasının önemli ilim merkezlerinden biri olan Buhâra'da doğmuş ve orada yaşamış önemli bir Türk âlimidir. Ehl-i Sünnet kelâmının iki önemli kolundan biri olan Mâtürîdiliğe mensuptur. Ortaya koyduğu sade ve akıcı eserlerle mensubu olduğu düşünce biçimini geniş kitlelere ulaştıran Sâbûnî, Ebü'l-Muîn en-Nesefî ile birlikte ekolün bilinirliliğine büyük katkı sağlamıştır.
Elinizdeki bu çalışma, Sâbûnî özelinde Mâtürîdiliğin hadislere bakışını konu edinmektedir. Çalışmanın amacı müellifin kelâma dair tasarruflarını sorgulamak değildir. Bilakis kelâm sistemini inşa sürecinde kullandığı hadisleri tespit etmek ve değerlendirmelerde bulunmaktır. İnanca taalluk eden meselelerde kullanılan rivayetlerin hadis usûlü bağlamında ele alınarak incelenmesi, dinin doğru anlaşılması ve sağlam bir inanca sahip olunmasında büyük yararlar içermektedir.
Bu çalışma ile Türkistan coğrafyasının inanç dünyasını şekillendiren Mâtürîdîliğin mevcut hadis ilmine katkısı ve rivayetlerin kullanımında genel anlayıştan ayrılan yönleri Nûreddin es-Sâbûnî (ö. 580/1184)'nin çalışmaları üzerinden ele alınacaktır. Bu sayede rivayetlerin gelenek içerisinde anlaşılıp yorumlanmasındaki keyfiyet ve kelâm sisteminde kullanım biçimleri tespit edilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
Nureddin es-Sabûnî is an important Turkish scholar who was born and lived in Bukhara, one of the important science centers of Turkish geography. He is a member of Mâturîdism, one of the two important branches of Ahl as-Sunnah theology. Sâbûnî, who conveyed the way of thinking to which he belonged to large masses with his plain and fluent works, contributed greatly to the awareness of the school together with Ebü'lMuîn en-Nesefî.
This study in your hand deals with the view of Mâturîdism to hadiths in particular of Sabûnî. The aim of the study is not to question the author's savings on kalam. On the contrary, it is to determine and evaluate the hadiths used in the process of constructing the kalam system. Examining the narrations used in matters related to faith in the context of hadith method, has great benefits in understanding religion correctly and having a solid belief.
In this study, the contribution of Maturidism, which shaped the belief world of the Turkestan geography, to the existing science of hadith and the aspects that differ from the general understanding in the use of narrations will be discussed through the studies of Nûreddin es-Sâbûnî (d. 580/1184). In this way, it will be tried to determine the quality of understanding and interpreting the narrations within the tradition and the way they are used in the kalam system.