Türkçe modifiye mann yutma değerlendirme testi ve alberta felç programı erken bilgisayarlı tomografi puanı (ASPECTS) skorları ile ilişkili beyin bölgeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the turkish modified mann swallowing assessment test and alberta stroke program early computed tomography score (ASPECTS) associated brain regions
Yazar: FİLİZ OBEN BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. AHMET KONROT KONROT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Çalışmada inme sonrasında nöroloji hekimlerinin gerekli tedaviyi belirlemede beyin görüntüleme sonuçlarına göre belirlediği Alberta İnme Programı Erken Bilgisayarlı Tomografi Skoru (ASPECTS) hesaplanmasında kullanılan beyin bölgeleri ve yutma tarama testi olan Türkçe Modifiye Mann Yutma Değerlendirme Testi'nin bileşenleri olan uyanıklık, kooperasyon, solunum, ifade edici konuşma, işitsel algılama, dizartri, salya, dil hareketi, dil gücü, öğürme/gag, öksürme refleksi ve damak bileşenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu sayede yutma taraması yapan dil ve konuşma terapistine ilgili bileşenlerin etkilenimine bağlı beyinde etkilenmiş olabilecek bölge hakkında bilgi vermesi yönüyle çalışma önemlidir. Transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS), transkraniyal doğru akım uyarımı (tDCS) gibi non-invazif beyin stimülasyon yöntemlerinin kullanımına ve beyinde yutma organizasyonuna yönelik alanyazına katkı sağlanmaktadır. İnme sonrası disfajide etkili olabilecek beyin bölgelerinin tespitiyle hekimlere fikir verilerek hastanın güvenli yoldan oral alıma geçişi, ileri değerlendirme ve terapilere yönlendirmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla inme merkezine kabul edilen 139 inme hastasının beyin görüntülerine göre bir nöroloji hekimi tarafından etkilenen ASPECTS beyin bölgesi tespit edilmiş ve dil ve konuşma terapistince yutma değerlendirmeleri alınmış SPSS programında uygun istatistiksel analizler yapılarak ilişkiler incelenmiştir. Çalışma sonucunda yaş, cinsiyet, beyin bölgeleri ve uyanıklık, kooperasyon, ifade edici konuşma, işitsel algılama, dizartri, dil hareketi, dil gücü, öğürme refleksi, öksürme refleksi, damak bileşenleri arasında ilişkiler olduğunu, M2 bölgesinde etkilenim gözlemlenenlerin yutma tarama testi puanlarının gözlemlenmeyenlere göre daha az olduğu bulunmuştur.  Çalışmamız bulguları terapi ve değerlendirme süreçlerinde, yeni yöntemlerin geliştirilmesinde, hastanın oral beslenmeye geçişi sürecinde kullanılabilir.

Abstract:
The aim of the study was to examine the relationship between the brain regions used in the calculation of the Alberta Stroke Program Early Computed Tomography Score (ASPECTS), which is determined by neurologists and the components of the Turkish Modified Mann Swallowing Assessment Test. The study is important in terms of providing information to the speech and language therapist performing the swallowing screening about the regions in the brain that may be affected due to the effects of the relevant components. It contributes to the literature on the use of non-invasive brain stimulation methods such as transcranial magnetic stimulation (TMS), transcranial direct current stimulation (tDCS) and the organization of swallowing in the brain. It helps physicians by determining the brain regions that may be effective in post-stroke dysphagia and to direct the patient to safe oral intake, advanced evaluation and therapies. According to the brain imaging of 139 stroke patients the affected ASPECTS brain region was determined by a neurologist and swallowing evaluations were taken by a speech and language therapist and the relationships were examined by performing statistical analyses in SPSS program. We found relationships between age, gender, brain regions and alertness, cooperation, expressive speech, auditory perception, dysarthria, tongue movement, tongue strength, gag reflex, cough reflex, palate components, and that those with observed M2 region affected had lower swallowing screening test scores than those without. The findings of our study can be used in therapy and evaluation processes, in the development of new methods, and in the process of transitioning the patient to oral feeding.