Yerel tarih öğretim yöntemini sosyal bilgiler dersinde uygulamaya koymak: Bir eylem araştırması
Implementation of local history as a teaching method in social studies courses: An action research
Yazar: CEMİLE AYÇA ÖZTAŞÇI
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR ; YRD. DOÇ. DR. GÜL TUNCEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Yerel tarih = Local history

Özet:
Sosyal Bilgiler öğretimi alanında meydana gelen birtakım değişimler beraberinde yeni öğretim yöntem ve tekniklerinin de gündeme gelmesini sağlamıştır. Bu değişimle birlikte yeni Sosyal Bilgiler öğretim anlayışına uygun olarak, öğrencileri öğrenme öğretme sürecinde aktif kılan çeşitli yöntemler ön plana çıkmıştır. Bu yöntemler arasında yer alan yerel tarih, öğrencilerin değişim ve süreklilik kavramları çerçevesinde geçmiş ve günümüz arasında bağlantı kurmalarını sağlayan bir yöntem olarak Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda daha fazla yer bulmaya başlamıştır. Yerel tarih öğretim yönteminin programda yer almasına rağmen uygulamada sınırlı kaldığı ve müze/tarihi mekân gezilerinden çok da öteye gidemediği görülmektedir. Bu durumdan yola çıkarak araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde yerel tarih öğretim yönteminin nasıl uygulanabileceğini, bu yöntemin öğrencilerin gelişimlerine katkısını ve bu süreçte yaşanılan sorunları saptamak olarak belirlenmiştir. Bu temel amaca yönelik olarak aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır:
1. Öğrencilerin tarih bilimine ve yerel tarih kavramına ilişkin algıları araştırma öncesi ve sonrası nasıldır?
a. Öğrencilerin tarih bilimine ilişkin algıları araştırma öncesi ve sonrası nasıldır?
b. Öğrencilerin yerel tarih kavramına ilişkin algıları araştırma öncesi ve sonrası nasıldır?
2. Öğrencilerin geliştirdiği yerel tarih projelerinin niteliği nasıldır? 
3. Yerel tarih proje sürecine ilişkin öğrenci, veli ve araştırmacı görüşleri nelerdir?
a. Yerel tarih proje sürecinin öğrencilerin gelişimlerine katkısına ilişkin öğrenci, veli ve araştırmacı görüşleri nelerdir?
b. Yerel tarih proje sürecinin zorluklarına ilişkin öğrenci, veli ve araştırmacı görüşleri nelerdir?
Bu araştırma nitel bir çalışma olup, yeni bir yaklaşımı uygulamak amacıyla gerçekleştirildiği için eylem araştırması olarak modellenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında özel bir ortaokulun 6. sınıfında eğitim görmekte olan 22 öğrenci, bu öğrencilerin velileri ve çalışmaya uygulayıcı öğretmen olarak katılan araştırmacı oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulaması 1 Aralık 2015 - 27 Şubat 2016 tarihleri arasındaki 13 haftalık zaman diliminde gerçekleştirilmiştir. "Küçük Tarihçiler Günümüzdeki Geçmişin İzini Sürüyor: Bir Yerel Tarih Projesi" adıyla hayata geçirilen proje sürecinde verilen yerel tarih eğitiminin ardından öğrenciler, birer küçük tarihçi rolünü üstlenerek konu belirleme, kaynak toplama, sözlü tarih görüşmeleri yapma, rapor hazırlama ve sergileme aşamalarını gerçekleştirmişlerdir. Tarihi Hacı Bekir Lokumcusu (1777-Bahçekapı), Pandeli Restoran (1901-Eminönü), Kanaat Lokantası (1933-Üsküdar), Bitlis Yöresel Yemekleri, Makedon Türkleri Geleneksel Kıyafetleri, Elmalı Konak (Antalya-Elmalı'da Boyralar Köyü), Madam Tamara Köşkü (1903-Bostancı), Beykoz'da Dalyan Balıkçılığı, Sait Faik Abasıyanık (Burgazada), Ferit Tek Sokağı (Moda), Kuzguncuk Semti (Üsküdar) öğrencilerin yerel tarih projesi kapsamında incelediği konulardan bazılarıdır. Çalışmada veri toplama aracı olarak ön algı-son algı açık uçlu anketi, araştırmacı ve öğrenci günlükleri, öğrenci proje ödevleri, öğrenci proje değerlendirme açık uçlu anketi ve veli açık uçlu anketi kullanılmıştır. Ön algı-son algı açık uçlu anketi, öğrenci proje değerlendirme açık uçlu anketi ve veli açık uçlu anketinden elde edilen veriler içerik analizi, araştırmacı ve öğrenci günlükleri betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Öğrenci proje ödevleri ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Yerel Tarih Proje Değerlendirme Rubriği" kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin araştırma öncesindeki tarih ve yerel tarih kavramına ilişkin algılarında araştırma sonrasında görece değişikliğin meydana geldiği ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin gerçekleştirdikleri yerel tarih projelerinin başarı oranı ise % 81 olarak bulunmuştur. Araştırma bulguları sonucunda öğrencilerin yerel tarih proje süresince çeşitli zorluklar yaşadıkları, bununla birlikte yerel tarih öğretim yönteminin öğrencilerin akademik, kişisel, sosyal gelişimlerine olumlu katkısı olduğu öğrenci, veli ve araştırmacı görüşleriyle belirlenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler öğretimi, yerel tarih, yerel tarih öğretim yöntemi, tarih öğretimi

Abstract:
Certain changes in Social Studies education have brought along new methods of instruction and new teaching techniques. Together with these changes, in accordance with the new Social Studies teaching approach, a variety of methods that enable students to actively engage in learning have come into prominence. As one of these methods, local history has gained wider acceptance in the Social Studies Curriculum as a method that provides an opportunity for students to establish a connection between the past and the present within the framework of the concepts of change and continuity. It has been observed that despite being in the curriculum, local history has been limited in application and couldn't go beyond field trips to museums or historical places. The purpose of this study is to show how local history teaching method can be applied in Social Studies lessons, to identify the benefits of this method in learning and to determine the problems faced during this process.  In this regard, the following questions were addressed:
1. What are the students' perceptions of the concepts of history and local history before and after the research?
a. What are the students' perceptions of history before and after the research?
b. What are the students' perceptions of the concept of local history concept before and after the research?
2. What is the quality of local history projects developed by the students?
3. What are the student, parent and researcher viewpoints regarding the local history project process?
a. What are the student, parent and researcher viewpoints regarding the role of local history project process in students' development?
b. What are the student, parent and researcher viewpoints regarding the problems of local history project process?
This, hereby is a qualitative research and has been modelled as an action research as applied for the purpose of implementing a new approach. The working group comprises of 22 students that study in the 6th Grade of a private middle school in the 2015-2016 education term, their parents and the researcher who participated in this research as an implementing teacher. The research was conducted in a 13-week period between 1 December 2015 and 27 February 2016. Following a local history education that came into being under the title "Little Historians Trace the Past in the Present: A Local History Project," students have adopted roles as little historians and completed the phases that comprised of steps such as determining a subject, making research, conduction verbal history interviews, preparing reports and exhibition. Historical Turkish Delight Manufacturer Haji Bekir (Bahçekapı, 1777), Pandeli Restaurant (Eminönü, 1901), Kanaat Restaurant (Üsküdar, 1933), local Bitlis dishes, the traditional clothes of Macedonian Turks, Elmalı Konak (Boyralar Village, Elmalı, Antalya), Madame Tamara Pavilion (Bostancı, 1903), Dalyan Fishing in Beykoz, Sait Faik Abasıyanık (Burgazada), Ferit Tek Street (Moda), Kuzguncuk (Üsküdar) are some of the issues which students researched in the local history project. During this study pre-perception post-perception open-ended questionnaires, researcher and student journals, student projects, student project evaluation questionnaires and parent open-ended questionnaires have been used in order to collect data. Data collected from pre-perception post-perception open-ended questionnaires, student project evaluation questionnaires and parent open-ended questionnaires was analysed through content analysis. Data collected from researcher and student journals was analysed through descriptive analysis. Student projects were evaluated through a 'Local History Project Assessment Rubric' that was prepared by the researcher. In conclusion, students' perception of history and local history before and after the research has shown a relative difference. It was found that the students have achieved a success rate of 81% in the local history projects that they have conducted. The research findings show that the students have encountered various problems during the local history project, yet the local history teaching method has contributed positively to the academic, personal and social development of students as reported by the students, parents and the researcher.


Keywords: teaching Social Studies, local history, local history teaching method and teaching history