Evli bireylerde ebeveyn kabul reddi ve eş kabul reddi ile erken dönem uyumsuz şemaların evlilik uyumuna etkisinin incelenmesi /
Yazar: ZEHRA LÖKÇE
Danışman: DR. ESRA TÖRE
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, evli bireylerde ebeveyn kabul reddi ve eş kabul reddi ile erken dönem uyumsuz şemaların evlilik uyumuna olan etkisi incelenmiştir. Çalışma örneklemi, uygun örnekleme yöntemi ile ulaşılan 367 evli katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmada, "Young Şema Ölçeği-Kısa Formu", "Ebeveyn Kabul-Ret Ölçeği", "Eş Kabul-Ret-Ölçeği" ve "Evlilik Uyum Ölçeği" kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yapılan çalışmanın bulguları T-testi, ANOVA, korelasyon ve çoklu regresyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, evlilik uyumu ve alt boyutları ile ebeveyn kabul reddi (anne) arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ebeveyn kabul reddi (baba) ile evlilik uyumunun anlaşma ve ilişki tarzı alt boyutları; evlilik uyumu ile erken dönem uyumsuz şemaları ve şema alanlarından kopukluk, zedelenmiş sınırlar, zedelenmiş otonomi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Evlilik uyumunun anlaşma alt boyutu ile erken dönem uyumsuz şemalarından kopukluk şema alanı arasında; evlilik uyumunun ilişki tarzı alt boyutu ile erken dönem uyumsuz şemalarından, kopukluk, diğeri yönelimlilik, zedelenmiş otonomi, zedelenmiş sınırlar, yüksek standartlar şema alanı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Erken dönem uyumsuzluk şemaları ile ebeveyn kabul reddi (baba) ve alt boyutlarından alınan puanlar arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Anne ret algısı ile ayrılma-reddedilme şema alanı arasında orta düzeyde ilişki, eş kabul reddi ile ebeveyn kabul reddi (anne) ve sıcaklık/şefkat alt boyutundan alınan puan arasında pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada evlilik uyumu anlaşma alt boyutu üzerinde etkisi bulunan değişkenlerin tespitine yönelik yapılan analiz sonucunda; ebeveyn kabul reddi (anne) alt boyutlarından sıcaklık/şefkatin ve eş kabul reddi alt boyutlarından düşmanlık/saldırganlığın anlaşma üzerinde negatif; ebeveyn kabul reddi (baba) alt boyutlarından düşmanlık/saldırganlığın anlaşma üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Eş kabul reddinin, erken dönem uyumsuz şema alanlarından zedelenmiş sınırların ilişki tarzı üzerinde negatif; erken dönem uyumsuz şema alt boyutlarından kendini feda ve yüksek standartların ilişki tarzı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the effects of parent acceptance rejection and spouse acceptance rejection of married individuals and the early period discord schemes on marital harmony were examined. The study sample consisted of 367 married participants who were reached with an appropriate sampling method. "Young Scheme Scale Short Form", "Parent Acceptance-Rejection Scale", "Spouse Acceptance Rejection Scale" and "Marital Harmony Scale" were used in the study. The findings of the study which was conducted by using the relational scanning model were analyzed with T-test, ANOVA, correlation and multiple regression analyses. As a result of the research, a significant relation in a positive way has been found between marital harmony with  its sub-dimensions and parent (mother) acceptance rejection. The other positive relations have been found between parent (father) acceptance rejection and marital harmony, concord and the relationship style variable, and also between marital harmony and disconnection from the early period discord schemes and scheme areas, damaged boundaries and damaged autonomy. It has been revealed that there is  a positive relation between the concord sub-dimension of marital harmony and disconnection scheme area from the early period discord schemes, and also between the relationship style sub-dimension of marital harmony and the early period discord schemes, disconnection, tendency to the other, damaged autonomy, damaged boundaries and high standards scheme area. There has been a positive relation between the early period discord schemes and parent (father) acceptance rejection and the scores from its sub-dimensions. An average level of relation has been found between the perception of mother rejection and the separation-rejection scheme area, and a positive relation has been found between spouse and parent (mother) acceptance  rejections and the score from the warmth/affection sub-dimension. As a result of the analysis carried out to determine the variables having effects on the marital harmony concord sub-dimension, the warmth/affection subdimensions of parent (mother) acceptance rejection and the hostility/aggression subdimension of spouse acceptance rejection have negative effects on the concord, and the hostility/aggression subdimension of parent acceptance rejection has a positive and significant effect on the concord. Moreover, it has been found that spouse acceptance rejection has a negative effect on the relationship style with damaged boundaries from the early period discord scheme areas as self-sacrifice and high standards from the early period discord scheme sub-dimensions have a positive and significant effect on the relationship style.