Türkiye'de döviz kurunun yansıma etkisi
Exchange rate pass-through effect in Turkey
Yazar: FİLİZ YETİZ
Danışman: PROF. DR. HARUN BAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Döviz kuru sistemleri = Exchange rate systems ; Fiyat hareketi = Price movement ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Serbest döviz kuru = Free exchange rate ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Yansıma = Onomatopoeia

Özet:
Bretton Woods sisteminin çökmesinin ardından pek çok ülke sabit döviz kuru uygulamasını terk ederek, dalgalı döviz kuru sistemini uygulamaya başlamıştır. Bu durum döviz kurunun fiyatlara yansıma etkisinin literatürde önemli bir araştırma konusu haline gelmesini sağlamıştır. Döviz kurunda meydana gelen değişmelerin yurtiçi fiyatlar üzerinde etkisi yansıma veya geçiş etkisi olarak tanımlanmaktadır. 
Döviz kurundaki değişmelerin, yurtiçi fiyatlara yansıma derecesi Türkiye gibi fiyat istikrarını hedefleyen gelişmekte olan ülke ekonomileri açısından son derece önemlidir. Bu nedenle çalışmanın temel amaçlarından birisi, Türkiye'de döviz kurlarının yurtiçi fiyatlar (ithalat fiyatları ve tüketici fiyatları) üzerindeki etkisini kıyaslamalı olarak incelemektir. Bir diğeri ise, Türkiye'de döviz kurlarının yurtiçi fiyatlara yansıma etkisi ve enflasyon arasında bir ilişki olup olmadığının test edilmesidir.
	Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde döviz kuru değişimlerinin yurt içi fiyatlar üzerindeki etkisi 'Yapısal VAR (SVAR) modeli' kullanılarak analiz edilmiştir. Yansıma etkisi üç ayrı modelde ele alınmıştır. Her üç model için analizler 1994:02-2001:12, 2002:01-2013:09 ve 1994:2-2013:09 dönemlerini kapsamaktadır. Araştırmada üç farklı dönemin kullanılmasındaki amaç, dalgalı döviz kuru sistemine geçilmesiyle yansıma etkisindeki değişimleri incelemektir. Yapısal VAR modelinin yorumlanması için etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırması modellerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, Türkiye'de döviz kurunun yansıma etkisinin düşük olduğunu ve serbest dalgalanan döviz kuru sistemine geçilmesiyle birlikte döviz kurunun fiyatlara yansıma etkisinin azaldığını göstermektedir.



Anahtar Kelimeler: Döviz kuru, yansıma etkisi, yapısal VAR modeli, etki-tepki analizi, varyans ayrıştırması.

Abstract:
Following the collapse of Bretton Woods system, a number of countries abandoned the fixed exchange rate system and adopted floating exchange rate system. Accordingly, exchange rate pass-through effect on prices has become quite an important research subject in literature. Pass-through effect is simply the effect of exchange rate fluctuations on domestic prices. 
	The extent to which changes in exchange rate affect domestic prices is of great importance to such developing countries as Turkey, which target price stability. For this reason, one of the main aims of the study is to make a comparative research into the exchange rate effects on domestic prices (export and import prices) in Turkey. Another aim is to analyze the relation between exchange rate pass-through effects on domestic prices and inflation in Turkey. 
	In this study, Structural VAR (SVAR) Model was used to analyze the exchange rate pass-through effects on domestic prices in Turkey, and three models were developed for this purpose. In all the three models, analyses spanned the periods of 1994:02-2001:12, 2002:01-2013:09 and 1994:2-2013:09. The reason why three different periods were used in the study was to investigate the changes in pass-through effects following the introduction of floating exchange rate system in Turkey. For the interpretation of Structural VAR Analysis, impulse-response and variance decomposition were applied. The results have revealed that exchange rate pass-through only has a weak effect on domestic prices in Turkey and this effect has further decreased with the introduction of free floating exchange rate system.


Keywords: Exchange rate, pass-through effect, structural VAR, impulse-response analysis, variance decomposition.