Mehmed Said Hatiboğlu ve hadis tenkitçiliği
Mehmed Said Hatiboğlu and criticism of hadith
Yazar: RABİA SENA ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ÖZAFŞAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Hadis = Hadith ; Hatiboğlu, Mehmed Said = Hatiboğlu, Mehmed Said ; Raviler = Ravis ; İslamiyet = Islam ; İsnad = Charges

Özet:
Bu çalışmada modern dönemde hadislerin tespit edilmesi ve anlaşılıp yorumlanması konusunda eksikliği hissedilen tenkidî zihniyetin ve metin tenkidinin önemine vurgu yapmak ve Hatiboğlu'nun metin tenkidinde kullandığı alternatif metodolojiyi sistemli bir şekilde sunmak amaçlanmıştır.
Aynı zamanda bu tezde Prof. Dr. Mehmed Said Hatiboğlu'nun hadislerin sıhhatini tespit ederken kullandığı ölçütler incelenmiştir. Son iki yüz yılda Batıda meydana gelen Aydınlanma düşüncesi ile hadis ilmine ve bu alanda metin tenkidi yapılmadığına yönelik eleştirilere Hatiboğlu'nun verdiği cevaplar değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Tezin giriş kısmında konu, amaç ve tezde izlenilen yöntemin ne olduğuyla ilgili bilgiler yer almaktadır. Bunun yanı sıra Mehmed Said Hatiboğlu'nun yaşadığı dönem olan Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk zamanlarında gerçekleşen dinî, siyasî ve sosyal politikalar hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Birinci bölümde, Mehmed Said Hatiboğlu'nun kişisel gelişiminde etkili olan isimler ve olaylar ele alınmış, aynı zamanda ilmi ve akademik kişiliğiyle ilgili bilgilere yerilmiştir.
İkinci bölümde, kavramsal analiz yapılarak Mehmed Said Hatiboğlu'na göre metin tenkidinin gelişim seyrinin nasıl olduğu incelenmiş ve Hatiboğlu'nun hadislerin sıhhati hakkında değerlendirmede bulunurken kullanmış olduğu kriterler tespit edilerek hadis metodolojisi üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra Hatiboğlu'nun Batı'da devam eden hadis çalışmalarına yaklaşımı ele alınmıştır. Ayrıca Hatiboğlu'na yöneltilen eleştiriler değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to emphasize the importance of the criticl reasoning and text criticism, which is felt to be lacking in the evaluation, understanding and interpretation of hadiths in the modern period, and to present the alternative methodology used by Hatiboğlu in text criticism in a systematic way.
at the same time in this study, The criteria that Prof. Dr. Mehmed Said Hatiboğlu used to determine the authenticity of the hadiths were examined. It has been tried to evaluate the answers of Hatiboğlu to the criticisms of the Enlightenment thought toward the science of hadith and the lack of text criticism in this field, which are putforward in the West in the last two hundred years.
In the introduction part of the thesis, the subject, purpose and the method followed in the study are explained. In addition, evaluations are made about the religious, political and socio-political circumstances of the the early days of the Republic of Turkey, the period in which Mehmed Said Hatiboğlu lived.
In the first part, the names and events that were influential in the personal development of Mehmed Said Hatiboğlu are discussed, alongside information about his scientific and academic personality are given.
In the second part, through conceptual analysis the course of development of text criticism according to Mehmed Said Hatiboğlu is examined and by determining the criteria that Hatiboğlu used while evaluating the authenticity of hadiths his hadith methodology is evaluated. In addition, Hatiboğlu's approach to hadith studies of the West is discussed. In addition, the criticisms directed at Hatiboğlu are evaluated.