Türkiye ve Avrupa Birliği'nde enerji üretimi -tüketimi ve bu konuda coğrafyanın rolü
Energy production-consumption in Turkey and European Union and the role of geography
Yazar: ERCAN TÜRKMEN
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN KAYA SANDAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Coğrafya = Geography ; Enerji = Energy
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Coğrafya = Geography ; Enerji = Energy ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Enerji üretimi = Energy generation ; Tüketim = Consumption ; Türkiye = Turkey ; Üretim = Production

Özet:
Enerji, çok eski çağlardan beri insanoğlunu ilgilendiren bir kavram olmuştur. İnsanlar sanayi devrimi öncesinde başta güneş, rüzgâr, su ve hayvan gücü olmak üzere çeşitli kaynaklardan basit şekilde enerji elde etmek için yararlanmışlardır. Ancak sanayi devrimiyle birlikte başlayan teknoloji ve endüstrileşme süreci bu alanlarda kullanılan kömür, petrol, doğal gaz ve diğer enerji kaynaklarının önemini artırmış, bu kaynakları elde etme uğruna çatışma ve savaşlar bir olgu haline gelmiştir. ABD, Rusya, Çin gibi ülkelerin enerji temini ve enerjiyi pazarlama konusunda izledikleri politikalar, Avrupa Birliği'nin gelişen sanayi ve teknolojisiyle beraber daha fazla enerjiye ihtiyaç duymasına ve elinde yeterince bulunmayan bu kaynağı ucuz ve güvenilir yoldan elde etmesine neden olmaktadır. Ayrıca Türkiye'nin kıtaları bağlayıcı konumu itibarıyla enerji pazarında yer almak ve enerji teminini daha ekonomik hale getirmek istemesi günümüzde enerjinin ne kadar önemli olduğunun diğer bir göstergesidir.Bu çalışmada Avrupa Birliği ve Türkiye'nin enerji kaynaklarına değinilmiş, bulundukları coğrafyanın bu kaynaklar ve enerji arz-talebi üzerindeki etkisine yer verilmiştir. AB ve Türkiye'nin enerji üretimleri, tüketimleri ve enerjide dışa olan bağımlılıkları incelenmiş, enerji ihracat ve ithalatı konusunda hangi ülkelerle çalıştıkları değerlendirilmiştir. Ayrıca AB'nin kişi başı enerji tüketimleri ve milli gelirleri arasında bir bağlantının olup olmadığı SPSS programında regresyon ve korelasyon yöntemiyle değerlendirilmiş, Birlik ülkelerinin kişi başı enerji üretim ve tüketimlerinde benzerlik ve yakınlıklarını belirlemek için de kümeleme analizi yapılmıştır.Çalışmanın sonucunda enerji kaynakları üzerinde önemli role sahip olan ülkelerin çalışmaları, politikaları üzerinde durulmuş, AB'nin enerji konusunda Rusya'ya olan bağımlılığına ve bu bağımlılığı azaltma adına atması gereken adımlara ve Türkiye ile işbirliğinin önemine değinilmiştir. Ayrıca Türkiye'nin de coğrafi konumunun avantajını değerlendirmesi gerektiğine ve enerji ithal eden bir ülke olarak enerji pazarında söz sahibi olabileceği ve enerji kaynaklarını daha ucuz şekilde elde edebileceği öngörüsünde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Türkiye, Enerji, Coğrafi Konum

Abstract:
Energy has been a very important concept for the human beings since the early ages. People have benefited from the sun, wind, water, animal power and different resources to obtain energy in a simple way. However, with the race of technology and industrialization process which started together with the Industrial Revolution has increased the importance of the usage of coal, petrol, natural gas and other energy resources and in order to obtain these sources, conflicts and wars have become a phenomenon. There are some indicators which show the importance of energy for the the energy supply of the USA, Russia, China and their strategies on marketing energy, the growing energy needs of the Europe due to its development in industry and technology and its desire to reach easier and cheaper energy resources. Moreover Turkey?s geopolitical position of the link between the continents and its attempts to be the part of this energy market and to obtain cheaper energy are some other indicators of the importance of energy today.In this study the energy resources in Turkey and Europe are discussed and the effects of the geostrategic positions of these countries on energy supply demand are studies. The energy production, energy consumption and foreign dependency of Turkey and EU are studied and the countries with which Turkey and EU have link in export and import rates of energy are evaluated. In addition, the correlation between the EU?s energy consumption and national per capita per person is evaluated by means of regression and correlation methods in SPSS and cluster analysis is conducted in order to determine the similarities and differences among EU countries in energy production and consumption rates per capita.At the end of this study, the policy of the countries which are important actors in energy resources is mentioned and the dependency of Europe to Russia in energy and the steps to be taken in order to decrease this dependency and the cooperation with Turkey in this process are stated as well. Moreover it is stated in the study that Turkey should benefit from its geographical position and thus it might to turn out to be an energy exporting country rather than the energy importing one.Key Words: European Union, Turkey, Energy, Geographical Position