Yetişkin bireylerde yiyeceklerden tiksinme eğilimi, sağlıklı beslenme takıntısı ve beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of food disgust tendency, healthy nutrition obsession and nutritional status in adult individuals
Yazar: ŞULE KOCABAŞ
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Tiksinme = Disgust ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma, yetişkin bireylerin tiksinme eğilimlerinin sağlıklı beslenme takıntısı üzerine etkilerini araştırmak ve beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya, Ankara ilinde yaşayan 19-55 yaş arası, 328 erkek, 524 kadın olmak üzere toplam 852 yetişkin gönüllü birey katılmıştır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile toplanmıştır. Bireyler genel bilgiler, sağlık bilgileri, antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıklarına ait sorular ile Tiksinme Ölçeği Revize Formu (TÖR), Tiksinti Eğilimi ve Duyarlılığı Ölçeği (TEDÖ), Gıda İğrenme Ölçeği (GİÖ) ve ORTO-15 testini yanıtlamışlardır. Bireylerin %61.5'i kadın, %38.5'i erkek olup yaş ortalamaları 28.3±8.65 yıldır. Bireylerin yarısından fazlası normal beden kütle indeksi (BKİ)'ne sahiptir (erkeklerde, %57.0; kadınlarda, %63.2). TÖR (E: 13.9±4.43, K: 16.6±4.04), TEDÖ (E: 45.0±12.98, K: 49.9±13.24) ve GİÖ (E:110.8±29.94, K:118.0±27.94) ölçek puan ortalamaları kadınlarda daha yüksek bulunmuştur. ORTO-15 puanları ise erkeklerde daha yüksektir (p<0.05). Eğitim durumu açısından TEDÖ ve ORTO-15 puanları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Katılımcıların beden kütle indeksi (BKİ) sınıflaması açısından ORTO-15 puan dağılımı anlamlı bir farklılık göstermemektedir (p>0.05). BKİ arttıkça, TEDÖ ve GİÖ ölçek puanlarının azaldığı saptanmıştır (p<0.05). Sabah, öğle ve akşam öğün tüketim süreleri arttıkça TÖR ve GİÖ ölçek puanlarının arttığı, ORTO-15 puanının azaldığı bulunmuştur (p<0.05). TÖR ile TEDÖ ve GİÖ ölçekleri arasında pozitif bir ilişki ORTO-15 ölçeği ile negatif bir ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). Çalışmanın sonuçları, bireylerin tiksinme eğilimleri arttıkça ortorektik olma eğilimlerinin daha fazla olduğunu göstermektedir. Bu nedenle sağlıklı beslenme takıntısı değerlendirilirken, yaş, cinsiyet, eğitim ve beslenme durumunun yanı sıra tiksinme eğilimi ile tiksinme duyarlılığı vb. diğer etmenlerin birlikte değerlendirilmesinde yarar vardır.Anahtar Sözcükler: Beslenme durumu, ortoreksiya nervoza, sağlıklı beslenme takıntısı, tiksinme, tiksinme eğilimi

Abstract:
This study was planned and conducted in order to investigate the effects of disgust tendencies of adult individuals on obsession with healthy nutrition and to evaluate their nutritional status. A total of 852 adult volunteers, 328 males and 524 females, aged between 19-55, living in Ankara, participated in the study. The data in the study were collected with a questionnaire prepared by the researcher. Individuals answered general information, health information, anthropometric measurements, and nutritional habits, and the Disgust Scale Revision Form (DS-R), Disgust Tendency and Sensitivity Scale Revise (DPSS-R), Food Disgust Scale (FDS) and ORTO-15 tests. 61.5% of the participants are women, 38.5% are men and their average age is 28.3 ± 8.65 years. More than half of the individuals have normal body mass index (BMI) (57.0% in men; 63.2% in women). Mean scores of DS-R (M: 13.9 ± 4.43, F: 16.6 ± 4.04), DPSS-R (M: 45.0 ± 12.98, F: 49.9 ± 13.24) and FDS (M: 110.8 ± 29.94, F: 118.0 ± 27.94) scale scores in women was higher. ORTO-15 scores are higher in males (p <0.05). There was no significant difference between the DPSS-R and ORTO-15 scores in terms of educational status (p> 0.05). ORTO-15 score distribution does not show a significant difference in terms of body mass index (BMI) classification of the participants (p> 0.05). It was found that as BMI increased, the scores of the DPSS-R and FDS scale decreased (p <0.05). It was found that as the time of consumption of meals in the morning, lunch and evening meals increased, the scores of the DS-R and FDS increased, and the ORTO-15 score decreased (p <0.05). A positive correlation was found between the DS-R and the DPSS-R and FDS scales, and a negative correlation with the ORTO-15 scale (p <0.05). The results show that the higher the disgust tendency of the individuals, the more orthoreectic tendency they have. Therefore, when evaluating the obsession with healthy nutrition, age, gender, education and nutritional status, as well as tendency to disgust and sensitivity to disgust, etc. it is beneficial to evaluate other factors together.Key Words: Nutritional status, orthorexia nervosa, obsession with healthy eating disgust, disgust tendency