Tıpta uzmanlık öncesi saha hizmeti yapılmasının uzmanlık tercihleri ve Tıp eğitimi üzerine katkısı
A research about the effects of compulsory rural servi̇ce on specialization preferences and medical education
Yazar: EJDER ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Mesleki deneyim = Professional experience ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Ülkemizde özellikle son yıllarda temel tıp eğitimi ve uzmanlık/doktora eğitimlerinin
yeterliliği, standardizasyonu, bu dalları tercih ederken hekimlerin göz önüne aldığı kriterler ve
diğer sorunlar tartışılmakta ve çözüm yolları araştırılmaktadır.
Çalışmanın amacı, uzmanlık/doktora eğitimi öncesinde, hekimlerin pratisyen hekimlik
yaparak edinebilecekleri saha tecrübelerinin, uzmanlık/doktora dalı tercihlerine ve eğitimlerine
olumlu bir etkisinin olup olmadığının incelenmesidir.
Ülkemizde hekimler, ya pratisyen hekimlik yapmadan veya bir süre pratisyen hekimlik
yaptıktan sonra, TUS sınavında bir uzmanlık /doktora dalını tercih edip kazanarak eğitim
hayatlarına devam etmektedirler.
Bu çalışma 2017 yılı mart-haziran döneminde, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesinde
görev yapan ve tıp fakültesi mezunu olan tüm öğretim görevlileri içerisinden gönüllü olan 324
kişi (%64,03) üzerinde yapılmıştır.
Bu çalışma, ileriye yönelik, kesitsel, tanımlayıcı ve anket tipinde yapılmış bir
çalışmadır.
Katılımcıların %59,3' ünün, şuanda çalıştıkları uzmanlık/doktora dallarına, tıp
fakültesinde eğitim aldıkları dönemde karar verdikleri saptandı. Ayrıca katılımcıların
uzmanlık/doktora dallarını tercih ederken dikkate aldıkları en önemli faktörün % 68,5 oranıyla,
tercih edilen dalların çalışma koşulları olduğu saptandı. Tercihlere karar verme zamanı, tercih
edilen dalların türü ve tercihleri etkileyen faktörlerle, katılımcıların pratisyen hekimlik yapmış
olup olmamaları arasında, istatiki olarak anlamlı bir ilişki saptanamadı.
Katılımcıların %55,1 ile %81,5 arasında değişen oranlarda, yaptıkları pratisyen
hekimlik görevinin, uzmanlık/doktora dalı tercihlerine ve eğitimlerine olumlu katkı sağladığını
düşündükleri saptandı.
Katılımcıların, doktorluk mesleğini seçme nedeni olarak, ilk sırada idealleri olmasını
belirtmelerine rağmen, uzmanlık/doktora dallarını seçerlerken, ideallerini değilde, dalların
çalışma koşullarını daha ön planda tutmaları, gelecekte özellikle cerrahi dallar gibi çalışma
koşulları zor olan bazı dallarda hekim sıkıntısına yol açabilir veya hekimlerin çalıştığı
dallardaki başarısını, toplumun aldığı sağlık hizmetinin kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu
durum sağlık sistemimizdeki hekimleri etkileyen iş yükü, sağlıkta şiddet, malpraktis riski gibi
sorunlarla da örtüşmektedir. Bu sonuç, hekimlerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi
gerektiğini de vurgulamaktadır.
Katılımcıların yarısından fazlasının, mezuniyet sonrası dönemle ilgili kararlarını, tıp
fakültesi eğitimi esnasında aldıkları saptandı. Dolayısıyla bu çalışma, hekimlerin daha isabetli
kararlar alabilmeleri için, öğrencilik dönemindeyken, uzmanlık/doktora dallarının daha etkin
bir şekilde tanıtılması gerektiği mesajını vermektedir. Pratisyen hekimlik yapmış olmanın,
olumlu yada olumsuz katkısı olup olmadığı konusunda, daha net sonuçlara ulaşabilmek için,
çok merkezli çok katılımlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Katılımcıların mevcut konumları incelendiğinde, uzmanlık/doktora dallarını tercih etme
kriterlerinin, tercihlerine karar verdikleri dönemlerin, kazandıkları bir uzmanlık/doktora dalını
yarıda bırakıp başka bir dala geçme durumları ve nedenlerinin, tercih ettikleri dalda
memnuniyet durumlarının, pratisyen hekimlik yapmış olup olmamalarıyla istatistiki açıdan
anlamlı bir ilişki göstermediği saptandı.
Katılımcıların, genel olarak, pratisyen hekimlik görevinin gerek uzmanlık/doktora
dallarını tercih ederken, gerekse de bu dallarda eğitim alırken, olumlu katkı sağladığını
düşünmüş oldukları saptandı.
Anahtar kelimeler: tıpta uzmanlık eğitimi, tıpta uzmanlık tercihleri, pratisyen
hekimlik, saha hizmeti

Abstract:
In our country, especially in recent years, the sufficiency and the standardization of the
basic medical education and specialization / doctoral degree programs, the criteria that the
physicians consider while choosing these programs and other problems are being discussed and
the solutions are being investigated.
The purpose of our study is to determine whether having rural service experience before
specialization training has a positive effect on specialization / doctoral degree program
preferences and trainings of physicians.
In our country, physicians continue their medical training after taking TUS exam and
choosing the field of specialization / doctoral degree either after doing rural service as a general
practitioner for a period or without doing the rural service.
Our study group consist of 324 people (64.03%) who volunteered to participate in the
study from all the teaching staff who have graduated from the medical faculty and worked at
Trakya University Faculty of Medicine in March-June 2017 period.
Our study is a prospective, cross-sectional, descriptive and survey type study.
We have found that 59.3% of the participants have decided their field of specialization
/ doctorate degree at the time when they were a medical student. We also found that the most
important factor that participants consider when choosing their field of specialization / doctoral 
degree is the working conditions of the preferred fields with a rate of 68.5%. There was no
statistically significant correlation between the rural service experience of the participants and
the time of decision, the preferred fields and the factors influencing the preferences.
We found that between 55.1% and 81.5% of the participants believe that rural service
they have done positively contributed to their preference and training of specialization / doctoral
degree.
Participants noted that they have chosen medical faculty to fulfill their ideals, while
choosing the field of specialization / doctorate degree, participants noted that they have taken
into consideration the working conditions of the fields instead of their ideals. This could create
a shortage in the number of doctors in the fields with difficult working conditions as surgical
fields or could adversely affect the success of the doctors and the quality of health care in these
fields. This situation also overlaps with problems such as heavy workload, violence in
healthcare and malpractice risk, all of which affect the physicians in our health care system.
These results emphasize that the working conditions of physicians should be improved.
We found that more than half of the participants took their decisions about the
postgraduate period during their medical faculty training. Therefore, this study gives us the
message that specialization / doctoral degree programs should be introduced more effectively
to medical students so that the physicians can make more accurate decisions. Further multicenter
studies with bigger groups of participants are needed to achieve clearer results to decide
whether doing rural service has a positive or negative effect.
When we examine the current positions of the participants, we found that there is no
statistically significant correlation between the rural service experience and the criteria and time
of preference about the field of specialization / doctoral degree programs, rates and reasons of
changing the field of specialization / doctoral degree and the satisfaction levels of physicians in
these fields.
We have found that participants generally think that doing rural service makes a positive
contribution on their preference and training of specialization / doctorate degree.
Key words: Specialization training in medicine, specialization preferences in medicine,
general practice, compulsory rural service.