Kanser hastalarında kemoterapinin kırılganlık üzerine etkisinin Edmonton ve Frail Kırılganlık Ölçekleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of chemotherapy on Frailty in cancer patients with Edmonton and Frail Frailty Scales
Yazar: MUHAMMED HALİD ACAR
Danışman: PROF. DR. BURAK CİVELEK ; DOÇ. DR. OSMAN İNAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Tıbbın ilerlemesi ile gelişen tarama tetkikleri ve bu tetkiklere ulaşımın artması ile birlikte kanser günümüzün en önemli sağlık sorunlarının başında gelmektedir. Uzayan yaşam süresi, radyasyona maruziyet ve çoğalan risk faktörleri kanser görülme sıklığını daha da artırmaktadır. Uzayan yaşam süresinin beraberinde getirdiği bir diğer problem ise kırılganlıktır. Literatürde kırılganlığın ölçümü ile ilgili birçok metot bulunmakla birlikte bu çalışmada ülkemizde güvenirlilik çalışmaları yapılmış olan Edmonton Kırılganlık Skoru (EFS) ve Frail Kırılganlık Skoru kullanılacaktır. Bu çalışmada elde edilen veriler eşliğinde; hastaların kemoterapi öncesi ve sonrası kırılganlık seviyelerini belirlemek, tedaviye bağlı oluşabilecek yan etkileri öngörebilmek ve bu durumlara önlem alınabilmesini sağlamak hedeflenmiştir.
Materyal ve Metot: Çalışmaya 1 Ağustos 2023 tarihi ile 1 Kasım 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniğine başvuran, ilk kez sistemik kemoterapi planlanan hasta grupları dahil edilmiştir. Çalışmaya 18 yaş üzerindeki tüm hastalar dahil edilmiştir. Bu hastalara onam alındıktan sonra güvenirliliği kanıtlanmış EFS ve FRAİL kırılganlık ölçekleri kemoterapi öncesi uygulanmıştır. Hastaların test sırasında eş zamanlı olarak ECOG-PS, yaş, cinsiyet, kemoterapinin verilme amacı, komorbiditeleri ve kullandığı ilaçlar not edilmiştir. Hastalara 3 kür kemoterapi tedavisi sonrasında EFS ve FRAİL kırılganlık ölçütleri tekrar uygulanmıştır. Bu verilerin ışığında hastaların yaş gruplarının, kemoterapi veriliş amaçlarının, kırılganlık skorlarının birbirleri ile karşılıklı verileri analiz edilerek değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam popülasyon 189'dur. Hastaların 91'i kadın (%48,1), 98'i ise erkek hastadır (%51.9). Çalışmamızın ortanca yaş değeri ise 61 olarak bulunmuştur. Bu hastaların 88'i(%46,5) 60 yaşın altında, 101'i(%53,5) 60 yaş ve üzerinde, 17(%9) hasta ise 75 yaş ve üzeri hasta grubundadır. Hastaların 92'sinde herhangi bir komorbidite yoktur (%48,6). İlaç kullanımı 5'in üzerinde olan hastalar ise toplam popülasyonun %21,1'ini oluşturmaktadır(n:32). Komorbidite sıklığında ilk sırada hipertansiyon yer almaktadır (56 hasta %29.6). Hipertansiyonu DM (%20), Koroner arter hastalığı (%17,4) takip etmektedir. Hasta grubumuzda en çok bulunan primer kanser meme kanseri olarak belirlendi (n:42) Meme kanserli olguları kolorektal(n:38), mide(n:24) ve akciğer(n:22) takip etmektedir. Hastaların kemoterapi verilme amacı incelendiğinde; 64 hastanın (%33,8) palyatif amaçlı, 125 hastanın ise (%66,2) non-palyatif amaçlı kemoterapi aldığı belirlenmiştir. Non-palyatif amaçlı kemoterapi alan hastaların 54 tanesine (non-palyatif hastalar içerisinde %43.2'si) adjuvan amaçlı kemoterapi protokolü uygulanırken, 71 tanesine (non-palyatif amaçlı kemoterapi planlanan hastaların %56.8'i) neoadjuvan amaçlı kemoterapi protokolü uygulanmıştır.  Çalışmada sistemik kemoterapinin EFS ölçütüne göre 60 yaş altı hastalarda 3 kür kemoterapi öncesine kıyasla kırılganlığı artırdığı saptanmıştır (P<0.001). Aynı yaş grubunda FRAİL kırılganlık ölçütünde de kırılganlığın artmakta olduğu gösterilmiştir (p<0.001). 60 yaş üstü hastalar hastalarda da kırılganlık EFS ve FRAİL skorlamaları ile kemoterapi sonrası anlamlı artış olmuştur(p<0.001). Veriliş amaçlarına göre incelendiğinde palyatif amaçla verilen kemoterapinin EFS(p<0.001) ve FRAİL(p<0.001) ölçeklerine göre kırılganlığı anlamlı olarak artırdığı görülmektedir.  Adjuvan kemoterapi rejimi de EFS(p<0.04) ve FRAİL(p<0.001) ölçütlerinde kırılganlığı artırmaktadır. Neoadjuvan rejimler incelendiğinde de EFS(p<0.004) ve FRAİL(p<0.009) ölçütlerinde kırılganlık anlamlı olarak artış göstermektedir.
Sonuç: Bu çalışmada dahil edilen hastalarda tüm yaş gruplarında yapılan tedavi sonrası EFS ve FRAİL ölçeklerinde benzer oranda anlamlı çıkmış, sistemik kemoterapinin tüm yaş gruplarında kırılganlığı artırdığı görülmüştür. Bu hasta grubunda tedavi amaçlarına göre değerlendirildiğinde de palyatif, adjuvan ve neoadjuvan kemoterapide kırılganlığı anlamlı olarak artırdığı görülmüştür. Bu istatiksel analizler ışığında tıbbi onkoloji pratiğinde hastalara tedavi planlamadan önce kırılganlıklarının değerlendirilmesinin, ara dönemlerde kırılganlık durumlarının tespit edilmesinin, kanser hastalarının tedaviye uyumunun artmasında, tedavinin olası yan etkilerinin önlenmesinde ve tedavinin tamamlanabilmesinde etkin rol alacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: Cancer is one of the most important health problems of our day with the advancement of medicine, improved screening tests and increased access to these tests. Longer life expectancy, radiation exposure and increasing risk factors increase the incidence of cancer even more. Another problem brought about by prolonged life span is frailty. Although there are many methods for measuring frailty in the literature, the Edmonton Frailty Score (EFS) and the Frail Frailty Score, which have undergone reliability studies in our country, will be used in this study. With the data obtained in this study; it is aimed to determine the frailty levels of patients before and after chemotherapy, to predict the side effects that may occur due to treatment and to take precautions against these situations.
Materials and Methods: The study included patients admitted to the Medical Oncology Clinic of Ankara Bilkent City Hospital between August 1, 2023 and November 1, 2023, who were scheduled for systemic chemotherapy for the first time. All patients over the age of 18 years were included in the study. After consent was obtained, the EFS and FRAIL frailty scales with proven reliability were administered to these patients before chemotherapy. ECOG-PS, age, gender, purpose of chemotherapy, comorbidities and medications were simultaneously recorded during the test. After 3 cycles of chemotherapy, the EFS and FRAIL frailty criteria were applied again. In the light of these data, the reciprocal data of the patients' age groups, purpose of chemotherapy, and frailty scores were analyzed and evaluated.
Results: The total population included in the study was 189. 91 of the patients were female (48.1%) and 98 were male (51.9%). The median age in our study was 61 years. Of these patients, 88 (46.5%) were under the age of 60, 101 (53.5%) were 60 years and older, and 17 (9%) were 75 years and older. There were no comorbidities in 92 patients (48.6%). Patients with more than 5 medications constituted 21.1% of the total population (n:32). Hypertension ranked first in the frequency of comorbidities (56 patients, 29.6%). Hypertension was followed by DM (20%) and coronary artery disease (17.4%). The most common primary cancer in our patient group was breast cancer (n:42), followed by colorectal (n:38), stomach (n:24) and lung (n:22). When the purpose of chemotherapy was analyzed, it was determined that 64 patients (33.8%) received palliative chemotherapy and 125 patients (66.2%) received non-palliative chemotherapy. Adjuvant chemotherapy protocol was administered to 54 patients (43.2% of non-palliative patients) and neoadjuvant chemotherapy protocol was administered to 71 patients (56.8% of non-palliative patients).  In the study, systemic chemotherapy was found to increase frailty in patients under 60 years of age according to the EFS criterion compared to before 3 cycles of chemotherapy (P<0.001). In the same age group, frailty was also shown to increase in the FRAIL frailty measure (p<0.001). In patients over 60 years of age, there was a significant increase in frailty in EFS and FRAIL scoring after chemotherapy (p<0.001). When analyzed according to the purpose of administration, chemotherapy given for palliative purposes significantly increased frailty according to EFS (p<0.001) and FRAIL (p<0.001) scales.  Adjuvant chemotherapy regimen also increases frailty according to EFS(p<0.04) and FRAIL(p<0.001). Neoadjuvant regimens also significantly increased frailty in EFS(p<0.004) and FRAIL(p<0.009).
Conclusion: In the patients included in this study, EFS and FRAIL scales were similarly significant in all age groups, and systemic chemotherapy increased frailty in all age groups. In this patient group, palliative, adjuvant and neoadjuvant chemotherapy significantly increased frailty when analyzed according to treatment purposes. In the light of these statistical analyses, it is thought that assessment of frailty before planning treatment for patients in medical oncology practice and determination of frailty status in between periods will play an effective role in increasing the compliance of cancer patients to treatment, preventing possible side effects of treatment and completing the treatment.