Derin deniz deşarjı yapılarının faunası ve toksikolojik olarak değerlendirilmesi
The fauna and toxicological evaluation of marine sewage outfalls
Yazar: TOLGA AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. GÖKTUĞ DALGIÇ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Deniz deşarj sistemleri = Marine discharge systems ; Deniz deşarjı = Sea discharge ; Deniz kirliliği = Marine pollution ; Görsel sayım = Visual census ; Metal kirlilik = Metal pollution ; Organik kirlilik = Organic pollution ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests

Özet:
Bu çalışma ile Rize (Merkez), Pazar (Rize) ve Yalova derin deniz deşarjı yapılarının ve deşarj bölgelerinin faunası ortaya çıkarılmıştır ve ekolojik parametreler ile olan ilişkileri ve kirleticilerin etkileri bir arada ele alınmıştır. Nisan 2018 ve Nisan 2019 tarihleri arasında yapılan çalışmada derin deniz deşarjı yapılarının faunistik özelliklerinin belirlenebilmesi için mevsimsel olarak video sörvey metodu ile su altı görsel sayım metodu kullanılarak yapılan örnekleme sonucunda 6 sınıf ve 23 aileye ait toplam 25 tür (9826+ birey) gözlemlenmiştir. Bentik canlı kompozisyonunu ortaya çıkarmak için sediment örnekleri alınmış ve içerisinde 9 aileden 11 türde toplam 1625 birey/m2 tespit edilmiştir. Ayrıca derin deniz deşarj sistemi ile taşınan kirleticilerin analiz edilmesi ve toksik etkilerinin belirlenmesi için ise yüzey sedimentinden örnekler alınmıştır ve metaller, polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), poliklorlu bifeniller (PCB) ve organoklorlu pestisitler (OCP) incelenmiştir. Σ16 PAH bileşiği açısından, Yalova istasyonlarının ikisinin (S5, S6) yüksek kirlilik derecesine sahip olduğu belirlenirken (sırasıyla 1034.436 ve 1476.483 ng/g) ve diğer tüm istasyonlar orta derecede kirli olarak belirlenmiştir. Yalova ve Rize istasyonlarının sedimentindeki ΣDDT miktarı 'Olası Etki Seviyeleri'nin (PEL) üzerinde tespit edilmiştir. En yüksek metal konsantrasyonları Ni için 4,97 ile 29,65 mg/kg; Cr için 7,57–44,14 mg/kg; Cu için 9,84–42,76 mg/kg ve Zn için 48,08-103,77 mg/kg arasında tespit edilmiştir. Ayrıca sediment örneklerinde 'Tüm Sediment Toksisite Testi' gerçekleştirilmiştir ve test sonucunda amfipod E. olivii yaşama oranları 26,67±7,64 ile 88,33±2,89 arasında tespit edilmiştir.

Abstract:
With this study, the fauna of Rize, Pazar and Yalova marine sewage outfalls were determined, the relationships with the ecological environment and the effects of pollutants were discussed together. In this study conducted between April 2018 and April 2019, video survey method and underwater visual census were used seasonally to determine the faunistic characteristics of marine sewage outfalls. As a result of the sampling, 9826+ individuals belonging to 6 classes and 23 families belonging to a total of 25 species were observed. Sediment samples were taken to determine the benthic organisms and a total of 1625 individuals/m2 were obtained from 11 species from 9 families. In addition, surface sediment samples were taken to analyze the pollutants carried by the deep sea discharge system and to determine their toxic effects. Heavy metals, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), polychlorinated biphenyls (PCBs), and organochlorine pesticides (OCPs) were investigated in the sediments to determine pollution degree. Stations of Yalova (S5, S6) were classified as having high contamination levels (1034.436 and 1476.483 ng/g, respectively) and all the other stations suffered moderate pollution in terms of Σ16PAHs. ΣDTT level in sediments of Yalova and Rize stations were determined above Probable Effect Levels (PELs). The highest metal concentrations ranged from 4,97 to 29,65 mg/kg for Ni; 7,57–44,14 mg/kg for Cr; 9,84–42,76 mg/kg for Cu and 48,08–103,77 mg/kg for Zn. In addition, the "Whole Sediment Toxicity Test" was carried out on sediment samples and the survival rates of amphipod E. olivii were determined between 26,67 ± 7,64 and 88,33 ± 2,89 as a result of the test.