Endometriozisli infertil hastalarda ın vitro fertilizasyon sikluslarında gonadotropin ile letrozol+gonadotropin tedavilerinin karşılaştırılması
Comparison of the treatments with gonadotrophins or letrozole+gonadotrophins in in vitro fertilization cycles in the infertile patients with endometriosis
Yazar: BURAK TANIR
Danışman: PROF. DR. ERCAN M. AYGEN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Aromataz = Aromatase ; Endometriyoz = Endometriosis ; Fertilizasyon-in vitro = Fertilization-in vitro ; Gonadotropinler = Gonadotropins ; Kısırlık = Infertility ; Letrozol = Letrozole

Özet:
Amaç: Endometriozisli infertil hastalarda sadece gonadotropin ile yapılan veya gonadotropinlerin letrozol ile kombinasyonu ile yapılan kontrollü overyan hiperstimülasyon (KOH) uygulanmış kadınlarda in vitro fertilizasyon (IVF) sonuçlarının karşılaştırılmasıdır.Yöntem ve Gereçler (Hastalar): Şubat 2009 ve Haziran 2011 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tüp Bebek Ünitesi'ne başvuran, açıklanamayan infertilitesi bulunan jinekolojik muayene bulguları ve semptomları ile endometriozisten şüphelenilen hastalara diagnostik laparoskopi yapıldı ve şüpheli lezyonlardan biyopsiler alındı. Biyopsi sonucu endometriozis olarak rapor edilen ve/veya ultrasonografide (USG) endometrioma tespit edilen 33 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar başvuru sıralarına göre gonadotropin grubu (grup 1) ve gonadotropin+letrozol grubu (grup 2) olmak üzere 2 gruba randomize edildi. Her 2 gruptaki hastalara bir önceki menstruel sikluslarının 21. gününden itibaren Gonadotropin releasing hormon (GnRH) analoğu (Lucrin 10 IU/gün) başlandı. Grup 1'deki hastalara menstruel sikluslarının 3. gününden başlayarak rekombinant follikül stimülan hormon (FSH), grup 2'deki hastalara r-FSH tedavisine ilave olarak 3-7. günler arasında 5 gün süreyle 2,5 mg/gün letrozol (Femara tb 2,5 mg) eklendi. En az 3 tane 18 mm ve üzeri follikül olana kadar KOH'a devam edildi. Tedavi süresince kullanılan r-FSH dozları, toplanan oosit, oluşan embriyo sayıları kaydedildi.Bulgular: Grup 1'de kullanılan toplam r-FSH dozu 2679,41±465,047 IU iken grup 2'de 2170,80±504,250 IU olarak bulunmuştur. Grup 2'de kullanılan toplam r-FSH dozu grup 1'e göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük olarak tespit edilmiştir (p<0,05). Stimülasyon süresi ise grup 1'de 11,71±1,221 gün iken grup 2'de 9,25±1,012 gün olarak bulunmuştur. İstatistiksel olarak stimülasyon süresi de grup 2'de grup 1'e göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Grup 1'de toplanan oosit sayısı 8,56±4,676 iken grup 2'de 12,40±6,300 , bunlar içinden çıkan matür oosit sayısı grup 1'de 6,93±3,494 , grup 2'de 9,71±5,327 olarak bulunmuştur. Grup 1'de oluşan embriyo sayısı 4,53±2,850 iken grup 2'de oluşan embriyo sayısı 5,88±4,572 olarak tespit edilmiştir, bu sonuçlara göre fertilizasyon oranları grup 1'de %66,3±%21,8 iken grup 2'de %62±%21,6 olarak bulunmuştur. Toplanan oosit sayıları, oluşan embriyo sayıları, fertilizasyon oranları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmedi. (p>0,05). Grup 1'de yer alan 18 hastanın tedavisi sonucunda 8'inde (%44,4) , grup 2'de yer alan 15 hastanın ise 5'inde (%33,3) gebelik elde edildi. Bunlar içinden grup 1'de 6 hastada (%33), grup 2'de 3 hastada (%20) klinik gebelik oluştu. Gebelik ve klinik gebelik oranları da gruplar arasında istatistiksel olarak benzer bulundu.Sonuç: Tedavinin sonuçları üzerine bir etkisi olmasa da kullanılan gonadotropin dozunu düşürdüğü ve süreyi kısalttığı için tedavinin maliyeti üzerine olan etkisinden dolayı letrozolün endometriozisli infertil hastaların İVF tedavisinde gonadotropinlerle kombine şekilde kullanımı yeni bir metod olarak düşünülebilir.Anahtar kelimeler: İnfertilite, endometriozis, in vitro fertilizasyon, letrozol, gonadotropin (rekombinant FSH)

Abstract:
Objective: The aim of this study was to compare the result of IVF cycles using gonadotropins with gonadotropins plus letrozole in infertile woman with endometriosis.Material and Methods: The study was conducted at Erciyes University, Reproductive endocrinology and infertility department between February 2009 and June 2011. Thrity ?three infertile woman who have diagnosed as unexplained infertility and whose symptoms and ultrasonographic finding suggesting endometriosis and/or endometrioma were undergone laparoscopy and lesions suspicious for endometriosis were biopsied. Women with biopsy proven- endometriosis were included in the study and consecutively randomised to gonadotropin ( Group 1) and gonadotropin plus letrozole ( Group 2) groups. The IVF protocol used pituitary down regulation using the gonadotropin ?relasing hormone agonist (GnRH- a) leuprolide acetate ( Lucrin 10 IU/ day, Abott) commencing in the mid- luteal phase of the preceding cycle ( Day 21). To induce ovarian stimulation, r-FSH was initiated at patients in group 1. In group 2, letrozole ( Femara 2,5mg, Novartis) 2,5 mg/day was started concomitantly with r- FSH at day 3 and continued for 5 consecutive days. When at least three follicules of 18 mm or greater were noted on the serial ultrasound monitoring, controlled ovarian hyperstimulation was terminated. Gonadotropin doses used, length of stimulation, retrieved oocyte, and embryo number, and total and clinical pregnancy rates were recorded.Results: Total doses of gonadotropins used in group1 and 2 were 2679±4665,047 and 2170,80±504,250 IU, respectively. Total doses of gonadotropin used in group 2 was found to be lower than that of group one and this difference was statistically significant. Stimulation period in group 1 and 2 were 11,71±1,221 and 9,25±1,012 days respectively and the difference was statistically significant. Total retrieved oocytes number in grup 1 and 2 were 8,56±4,676 and 12,40±6,300, respectively and the mature oocytes number were 6,93±3,494 and 9,71±5,327, respectively. Embryo numbers obtained were 4,53±2,850 and 5,88±4,572, respectively. There were no statistically significant difference between gruops with regard to ooctes retrieved, numbers of embryo, and fertilization ratio. Total pregnancy rate for group1 and 2 were 8/18 ( %44,4) and 5/15 ( %33), respectively. Clinical pregnancy ratio for group 1 and 2 were %33 and 20, respectively. Total pregnancy number and clinical pregnancy ratio were found to be statistically similiar.Conclusion: Even though it has no effect on the result of IVF success, letrozole could be thought of as a new therapeutical option in infertile women with endometriosis because it reduces the effect on gonadotropine dose used, stimulation period and the cost of therapy.Key Words: Infertility; endometriosis; in vitro fertilization; letrozole; gonadotropin (Recombinant FSH).