Kınalızade Ali'nin eğitim ve ahlak anlayışı
Kınalızade Ali's understanding of education and morality
Yazar: VAKKAS KAÇAR
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AYDOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsan, toplumsal bir varlık olarak, doğduğu andan öldüğü ana kadar değerler oluşturmaya ve bu değerlere uygun davranışlar göstermeye eğilimlidir. İnsanın kendi iradesiyle ortaya koyduğu ve iyi ya da kötü, doğru ya da yanlış olarak nitelendirilen bu davranışlar ahlak olarak adlandırılmaktadır. Bireyin toplumla uyumlu ilişki kurabilmesi ve ne zaman ne yapması gerektiğini bilmesi ahlak eğitimi sayesinde gerçekleşmektedir. Türk toplumunda ahlak eğitimi konusunda ele alınan konular çoğunlukla Batılı düşünürlerin görüşleri üzerinden yürütülmektedir. Ancak geleneksel Türk ahlak eğitimi tarihine bakıldığında ahlak ile ilgili birçok eserin ve düşünürün olduğu görülmektedir. Bu düşünürlerden biri de Kınalızâde Ali Efendi'dir. Onun Ahlâk-ı Alâî adlı eseri günümüz eğitim ve ahlak anlayışına yön verecek düzeyde önemli bir eserdir. Bu bağlamda çalışmada, önde gelen ahlakçılarından Kınalızâde Ali Efendi'nin Ahlâk-ı Alâî isimli eseri üzerinden eğitim ve ahlak anlayışı ele alınmıştır.
Kınalızâde Ali Efendi, eserde eğitim ve ahlak konularını geleneksel kültürün değerli kaynaklarından yararlanarak geniş bir perspektiften ele almıştır. Yazar eserinde çocuğun ahlaki olgunlaşmasını birey ve toplum boyutuyla incelemiş, ahlak eğitimine geleneksel kaynaklara bağlı kalmakla birlikte kendi çağının ilerisinde bir yaklaşım getirmiştir. Eser sadece kendi zamanına değil, bugünkü ahlak eğitimi anlayışlarına da değerli bir referans olabilecek düzeydedir. Yazarın dile getirdiği görüşler, asırlar öncesine ait olmalarına rağmen günümüzde de genel kabul görecek özelliktedir ve eğitim ve ahlak eğitimine önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kınalızâde Ali, Ahlâk-ı Alâî, Eğitim, Ahlak, Ahlak Eğitimi.

Abstract:
As a social being, human beings tend to create values and behave in accordance with these values from the moment they are born until the moment they die. These behaviors that people display with their own will and are described as good or bad, right or wrong, are called morality. It is through moral education that an individual can establish harmonious relationships with society and know what to do and when. The issues discussed in moral education in Turkish society are mostly based on the views of Western thinkers. However, when we look at the history of traditional Turkish moral education, it can be seen that there are many works and thinkers about morality. One of these thinkers is Kınalızâde Ali Efendi. His work titled Ahlâk-ı Alâî is an important work that will shape today's understanding of education and morality. In this context, in this study, the understanding of education and morality was discussed through the work of Kınalızâde Ali Efendi, one of the leading moralists, named Ahlâk-ı Alâî.
In his work, Kınalızâde Ali Efendi addressed the issues of education and morality from a broad perspective, benefiting from the valuable resources of traditional culture. In his work, the author examined the moral maturation of the child from the individual and social dimensions, and brought an approach to moral education that was ahead of his time, while adhering to traditional sources. The work is at a level that can be a valuable reference not only to its own time but also to today's understanding of moral education. Although the views expressed by the author date back centuries, they are still generally accepted today and make significant contributions to education and moral education..

Keywords: Kınalızâde Ali, Ahlâk-ı Alâî, Education, Morality, Moral Education.