1998 Türkiye nüfus ve sağlık araştırması verilerine göre, Türkiye'deki evli erkeklerin üreme sağlığı konusundaki bilgi ve tutumu
Knowledge and attitudes of married men in Turkey about reproductive health: findings from the 1998 Turkey demographic and health survey
Yazar: AYŞE NİLÜFER GÜLERSOY ÖZAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT AKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
ICPD ve 1995 yılında Pekin'de yapılan IV. Dünya Kadın Konferansı önerileri doğrultusunda Türkiye'de Üreme Sağlığı (ÜS) ile ilgili konularda ilerleme sağlanabilmesi için yapılması gerekenlerden biri de ailenin bir bütün olarak ele alınması ve erkeklere yönelik hizmet sunumudur. Hizmetin planlanabilmesi için erkeklerin ÜS konularındaki yaklaşımları ile ilgili bilgilere ihtiyaç vardır. Türkiye'deki evli erkeklerin üreme sağlığı konularındaki bilgi ve tutumları hakkında ayrıntılı bilgiler elde etmek amacı ile, bu çalışmada 1998 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) evli erkek verilerinin ileri analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamındaki evli erkeklerin ortalama yaşı 37.6±9.4 olup %83'ü "25-49" yaş grubundadır, %6.6'sının öğrenimi yoktur, %42.8'i ilkokul mezunu, %26'sı ortaokul ve üzeri öğrenim görmüştür, %38.9'u Batı Anadolu, %14.6'sı Doğu Anadolu, %24.4'ü Orta Anadolu, %7.6'sı Kuzey Anadolu ve %14.4'ü Güney Anadolu Bölgesinde yaşamaktadır, %68.3'ü kentsel bölgede, %31.7'si kırsal bölgede yaşamaktadır. Evli erkeklerin %37.4'ü herhangi bir aile planlaması (AP) yöntemi kullanmamakta, %42.2'si modern, %20.4'ü geleneksel+folklorik AP yöntemi kullanmaktadır. En fazla kullanılan AP yöntemi RİA (%18.8) ve geri çekme (%18.4) yöntemidir. Erkeğin evlilik süresi, kadının öğrenim durumu, yaşanılan coğrafik bölge, sağlık güvencesi, yaşayan çocukların cinsiyeti, eşin isteğe bağlı düşük durumu, erkeğin tutumu, erkeğin gazete okuması, erkeğin AİDS'i duymuş olması, evli erkeklerin herhangi bir AP yöntemi kullanmalarını etkilemektedir. Adolesan ve erişkin evli erkeklerin ÜS durumunu iyileştirmek için hizmetlerin etkinliği ve kullanımının artması, bu amaçla da çiftlere yönelik AP danışmanlığının kapsamının genişletilmesi yararlı olabilir.Anahtar kelimeler: erkek, üreme sağlığı, bilgi, tutum, model.

Abstract:
In the direction of the proposals of the International Conference on Population and Development (ICPD-1994-Cairo) and the Fourth World Women's Conference held in Beijing 1995, one of the recommended activities which must be done in order to be able to improve the subjects related to Reproductive Health (RH) in Turkey is handling the family as a whole and service delivery targeted to men. In order to be able to plan services; information is needed about the approach of men to RH. In order to gather detailed information related to the knowledge and behaviour of married men about RH in Turkey, the advanced analysis of the married men data from 1998 Turkey Demographic and Health Survey (TDHS) has been done in this study. The average age of the married men in this research is 37.6±9.4 where 83% are in the "25-49" age group. 6.6% are not educated. 42.8% are primary school graduates, 26% have educated in middle school or higher. 38.9% are living in Western Anatolia, 14.6% in Eastern Anatolia, 24.4% in Central Anatolia, 7.6% in Northern Anatolia and 14.4% in Southern Anatolia regions. 68.3% are living in urban areas and 31.7% are living in rural areas. 37.4% of the married men do not use any family planning (FP) method, 42.2% use modern, 20.4% use traditional* folkloric FP methods. The most commonly used FP method is IUD (18.8%) and withdrawal (18.4%) methods. Years since first marriage of men, education level of women, geographical region lived, health insurance coverage, sex of living children, wife's induced abortion state, attitude of men, men reading newspapers condition, men heard of AIDS affect married men whether they use any FP method. In order to improve RH of adolescent and adult married men, the effectiveness and usage of services have to be increased and aiming that, broadening FP consultancy scope targeted to couples can be helpful.Keywords: man, reproductive health, knowledge, attitude, model.