Ağrı Dağı doğu yamaçlarının taşkın risk modellemesi
Flood risk modeling of eastern slopes of Mount Ağri
Yazar: MUHAMMET MEHTİ MAKAS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN ALTIKAT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Akış = Flow ; Ağrı = Ağrı ; Havzalar = Basins ; Modelleme = Modelling ; Risk = Risk ; Taşkınlar = Floods ; Yağışlar = Rainfall

Özet:
Sorun. Ağrı dağı doğu yamaçlarında meydana gelen taşkınlar yerleşim yerlerine, tarım arazilerine zarar vermekte ve Iğdır-Nahçıvan uluslararası karayolunun dönem dönem kapanmasına sebep olarak ulaşımı engellemektedir.
Amaç. Bu çalışmada %65'nin Iğdır ili sınırları içerisinde kaldığı Ağrı Dağının doğu yamaçlarındaki taşkınlar incelenerek, geliştirilecek olan model ile meydana gelen taşkınların kontrolü ve takibinde hem kurumlara hem de bundan sonra yapılacak akademik çalışmalara referans sağlanması amaçlanmaktadır.
Yöntem. Ağrı Dağı doğu yamaçlarında meydana gelen taşkınlar; hidrolik modelleme analizi, taşkın frekans analizi ve yağış akış modeli yöntemleri kullanılarak bilgisayar destekli programlar (Arc-Gis, Hec-Ras vs.) yardımıyla değerlendirilmiştir. 
Bulgular. Ağrı dağı doğu yamaçlarında bulunan ve taşkın tehlikesi yaratan derelerin büyük bir alan kaplaması ve hepsinin incelenmesi çok zaman alacağından sınır bölgesine en yakın bölgede üç dere yatağı incelenmiş olup birlikte oluşturdukları taşkın tehlike ve taşkın risk yayılım alanları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Sonuç. Ağrı Dağı doğu yamaçlarında meydana gelen taşkınlar için geliştirilen model ile tespit edilen taşkın yayılım alanlarının yerleşim yerine, tarım arazilerine ve uluslararası karayoluna risk oluşturduğu görülmüş olup kapsam dışında kalan derelerinde benzer özellikler göstereceği varsayılmıştır.

Abstract:
Problem. The floods that occur on the eastern slopes of Mount Ağrı damage the settlements and agricultural lands, and prevent transportation by causing the Iğdır-Nahçıvan international highway to be closed from time to time. 
Purpose. In this study, it is aimed to examine the floods on the eastern slopes of Mount Ağrı, where 65% of which are within the borders of Iğdır province, and to provide references to both institutions and academic studies in the control and monitoring of the floods with the model to be developed. 
Method. The floods on the eastern slopes of Mount Ağrı were evaluated by aid of softwares such as Arc-Gis, Hec-Ras etc. using hydraulic modeling analysis, flood frequency analysis and rainfall runoff modelling methods.
Finding. Since the creeks on the eastern slopes of Mount Ağrı, which create flood hazards, cover a large area and it will take a long time to examine all of them, three stream beds in the closest region to the border have been examined and the flood hazard and flood inundation that they create together have been tried to be determined.
Results. It has been observed that the flood inundation determined by the model developed for the floods occurring on the eastern slopes of Mount Ağrı pose a risk to the settlement, agricultural lands and international highways, and it is assumed that the streams outside the scope will also show similar characteristics.