Toplum kökenli escherichia coli kaynaklı üriner sistem enfeksiyonlarında antibiyotik duyarlılıklarının ve ilaç tercihlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of antibiotic sensitivity and drug preferences in escherichia coli urinary tract infections
Yazar: NEBİLE BÜŞRA ALTINOK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY SEZER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Eczacılık = Pharmacy ; Escherichia coli = Escherichia coli ; Escherichia coli enfeksiyonları = Escherichia coli infections ; Mikrobiyal duyarlılık testleri = Microbial sensitivity tests ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections

Özet:
Çalışmamızın amacı, toplum kökenli üriner sistem enfeksiyonlarında (ÜSE) yaygın etken olan Escherichia coli'nin (E. coli) çeşitli antibiyotiklere karşı duyarlılık durumunun belirlenmesi ve hekimlerin tedavide antibiyotik tercihlerinin değerlendirilmesidir.
Bu amaçla Haziran 2018-Eylül 2019 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri Poliklinikleri'nden ÜSE ön tanısı ile Merkez Bakteriyoloji Laboratuarı'na gönderilen ve idrarlarında E. coli üremesi tespit edilen hastaların antibiyogram test sonuçları retrospektif olarak incelenmiştir. 
Çalışmaya dahil edilen toplam hasta sayısı 4716 olup, bunlardan 901'i erkek, 3815'i kadındır. ÜSE'de ayaktan tedavide sık kullanılan antibiyotikler içerisinde en az duyarlı olan antibiyotik %26.4 duyarlılık oranı ile ampisilin, en duyarlı olan ise %97.1 oranı ile fosfomisin olarak belirlenmiştir. Tedavide sıklıkla kullanılan antibiyotikler E. coli'nin duyarlılık oranlarına göre yüksekten düşüğe doğru sıralandığında; fosfomisin (%97.1), nitrofurantoin (%96.7), ampisilin-sulbaktam (%75.6), seftriakson (%72.7), siprofloksasin (%70.3), sefiksim (%70), sefuroksim aksetil (%65.7), trimethoprim-sülfametoksazol (%62.7), amoksisilin-klavulanik asit (%57.1), levofloksasin (%44) ve ampisilin (%26.4) olarak belirlenmiştir.
Rastgele seçilen 210 hastaya ait reçetelerde ÜSE için toplam 298 ilaç reçetelenmiştir. Reçeteye yazılmış olan antibiyotiklerden 190'ının hastaların idrar kültürü duyarlılık testi sonuçlarına göre uygun olarak reçetelendiği, 62'sinin ise ilgili hastaların testlerinde bakılmadığı için duyarlılık durumlarının bilinmediği, 46 tanesinin ise dirençli olan hastalara reçete edilmiş oldukları tespit edilmiştir. 
Hekimler tarafından antibiyotiklerin reçetelenmesi aşamasında tercihlerini belirleyecek olan klinik tablo, hastalık ve şiddeti ile hastalara ait bir takım bilgilere sahip olmamakla birlikte basit sistit durumunda ampirik tedavide fosfomisin ve nitrofurantoin gibi duyarlılığı yüksek antibiyotiklerin tercih edilmesinin akılcı bir yaklaşım olacağı, ampisilin, amoksisilin-klavulanik asit, sefuroksim, sefiksim ve siprofloksasin gibi direnç oranlarının %20'nin üzerinde olduğunu tespit ettiğimiz antibiyotiklerin kullanılmasının uygun olmayacağını düşünmekteyiz. Hekimler tarafından reçetelenen ilaçlarda siprofloksasin 1., sefiksim 2., fosfomisin ve nitrofurantoin ise 3. ve 4. sıralarda yer almıştır. Siprofloksasin reçetelenen hastalardan %27'sinin antibiyogram sonuçlarında E. coli'nin dirençli olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca nispeten pahalı bir ilaç olan sefiksimin reçetelendiği hastaların yarısında E. coli'nin dirençli olduğu ya da antibiyogram testinin yapılmamış olduğu durumu da gözönüne alındığında uygun tercih olmadığı görülmüştür. 
Ampirik tedavi sırasında uygun antibiyotiğin şeçilmesi hem hasta sağlığı hem de ekonomik açıdan önem arz etmektedir. Direnç gelişim oranlarının ülke çapında tespit edilerek ÜSE tedavisinin toplumdaki direnç durumu, hastaya ait faktörler ve antibiyotiğin etkililik, yan etki, maliyet gibi özelliklerinin birlikte değerlendirilerek yapılması tedavideki başarının artırılması açısından önemlidir.

Abstract:
The aim of our study was to determine the susceptibility of Escherichia coli (E. coli), which is a common cause of community-acquired urinary tract infections (UTI), to various antibiotics and to evaluate the antibiotic preferences of physicians in treatment.
For this purpose, the antibiogram test results of patients who were sent to the Central Bacteriology Laboratory with the preliminary diagnosis of UTI from Erciyes University Medical Faculty Hospitals Polyclinics between June 2018 and September 2019 and were found to have E. coli growth in the urine were retrospectively analyzed. The total number of patients included in the study was 4716, of which 901 were male and 3815 were female. Among the antibiotics frequently used in out patient treatment in UTI, the least sensitive antibiotic was ampicillin with a sensitivity rate of 26.4%, and the most sensitive one was fosfomycin with a rate of 97.1%. When the antibiotics frequently used in the treatment are ranked from high to low according to their E. coli susceptibility ratios; fosfomycin (97.1%), nitrofurantoin (96.7%), ampicillin-sulbactam (75.6%), ceftriaxone (72.7%), ciprofloxacin (70.3%), cefixime (70%), cefuroxime axetil (65.7%), trimethoprim-sulfamethoxazole (62.7%), amoxicillin-clavulanic acid (57.1%), levofloxacin (44.0%) and ampicillin (26.4%) were determined.
A total of 298 drugs were prescribed for urinary tract infection in the prescriptions of 210 randomly selected patients. It was determined that 190 antibiotics were prescribed according to the urine culture sensitivity test results of the patients, and the susceptibility status of 62 of them was unknown because the antibiogram tests of the patients were not checked. It was determined that 46 of the prescribed antibiotics were prescribed to patients who were found to be resistant to those antibiotics according to the test result.
Although physicians do not have some information about the clinical picture, disease and severity, which will determine their preferences at the stage of prescribing antibiotics, it would be a rational approach to prefer antibiotics with high sensitivity such as fosfomycin and nitrofurantoin in the empirical treatment of simple cystitis, ampicillin, amoxicillin-clavulanic acid, cefuroxime. We think that it would not be appropriate to use antibiotics, such as cefixime and ciprofloxacin, which we found to have resistance rates above 20%. Among the drugs prescribed by physicians, ciprofloxacin ranked first, cefixime second, fosfomycin and nitrofurantoin ranked third and fourth. E. coli was found to be resistant in the antibiogram results of 27% of the patients who were prescribed ciprofloxacin. In addition, it was seen that half of the patients who were prescribed cefixime, a relatively expensive drug, were not an appropriate choice, considering the fact that E. coli was resistant or the antibiogram test was not performed.
Choosing the appropriate antibiotic during empirical treatment is important both in terms of patient health and economy. It is important to determine the resistance development rates throughout the country and to evaluate the resistance status of thecommunity, the factors belonging to the patient, and the characteristics of the antibiotic such as efficacy, side effects, and cost together, in order to increase the success of the treatment.
Keywords: Antibiotic; Resistance; E. coli; UTI.