Türkiye'de yabancı dil öğretmenlerinin özyeterlilik algılarındaki farklılıklar
Differences in self-efficacy beliefs of foreign language teachers in Turkey
Yazar: BARAN ARIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUNCER CAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenler = Teachers ; İngilizce = English

Özet:
Toplumu şu an ve gelecekte şekillendiren, yaşantılarımıza yön veren ve bizi birey olarak etkileyen en önemli etkenlerden birisi eğitimdir. Eğitim süreçlerinin başarılı olması öğrenciye ve öğrencinin sahip olduğu kişisel özelliklerin yanı sıra çabalama ve güdülenme gibi etkenlere bağlı olmakla birlikte öğretmenlerin genel başarı üzerinde etkisi daha büyüktür. Bu açıdan öğretmenlerin çağa ayak uydurabilmeleri ve gereken tüm 21inci yüzyıl beceri ve bilgi birikimini elde bulundurmaları gerekmektedir. Yabancı dil eğitiminde öğretmenlerin oynadığı rol sınıfa yeni bir kültür ve yeni bir kimlik oluşturma şartlarının da getirilmesiyle daha da fazla önem kazanmaktadır. Bu açıdan öğretmenlerin sahip olması gereken yeterliliklerin payı eğitimin genel başarısı üzerinde daha da fazla söz söylemektedir. Öğretmenlerin tümünün ortak yeterlilikler sergilemesi istenen eğitim hedeflerine ulaşmada bütünlük sağlayacaktır.
Bu bilgiler ışığında Türkiye'de yabancı dil öğreten bireylerin mesleklerinde başarılı olmak için sahip olmaları gereken özyeterlilikleri incelenerek var olabilecek farklılıklara değinilmiştir. Bu amaçla toplam 151 yabancı dil öğretmenine kişisel bilgiler, genelleştirilmiş kişisel özyeterlilik ve öğretmen özyeterliliği hakkında sorular içeren veri toplama araçları dağıtılarak cevapları toplanmış ve analiz edilmiştir.
Yapılan araştırmalarda yabancı dil olarak Türkçe öğretmenlerinin İngilizce öğretmenlerine kıyasla daha yüksek öğretmenlik özyeterliliği algısı ile karşı çıkıldığında kendini kabul ettirebilme alt yeterliliğine sahip olduğu sonucu elde edilmiştir. Kadın yabancı dil öğretmenlerinin daha yüksek öğretmenlik özyeterlilikleri olduğu; bunun yanında erkek yabancı dil öğretmenlerinin beklenmeyen durumlarda nasıl davranılacağını bilme ve karşı çıkıldığında kendini kabul ettirebilme alanlarında daha yüksek özyeterlilik algıları olduğu görülmüştür. Ayrıca 21-35 yaş grubundaki yabancı dil öğretmenlerinin daha yüksek öğretmen özyeterliliği ile daha yüksek seviyede idari sorunlarla başa çıkabilme, yeni durumlarda nasıl davranacağını bilme ve kişisel tasarılarını gerçekleştirme konularında daha yüksek özyeterlilik algıları olduğu tespit edilmiştir. Lisans anabilim dalının kişinin özyeterliliğine katkısı yabancı dil öğretmenlerinde daha yüksek özyeterlilik ile ilişkisi olduğu görülmüş; Dil ve Edebiyat, Tercümanlık, Dilbilim vb. gibi alanlardan mezun olan yabancı dil öğretmenlerinin daha yüksek özyeterlilik seviyeleri tespit edilmiştir. Ayrıca anadilini yabancı dil olarak öğretmenin bireylerin zorlayıcı öğrencilerle ders içeriğini öğretebilme açısından daha yüksek özyeterliliğe yol açtığı görülmüştür.  Mesleki tecrübenin özyeterliliğe katkısı olumlu yönde tespit edilmiştir, sonuçlara göre toplam öğretmenlik süresi arttıkça öğretmenlik özyeterliliği algısı da artmaktadır. Kişilerin kişisel özyeterlilikleri ile öğretmen özyeterlilikleri arasında olumlu bağıntıya rastlanmıştır. Son olarak eğitim seviyesi arttıkça öğretmenlerin özyeterlilik algılarının da daha yüksek seviyelerde olduğu görülmüştür.
Araştırma sonucunda Türkiye'de yabancı dil olarak öğretmenlik yapan bireyler arasında öğretilen dil, katılımcıların yaşı, cinsiyeti, mezun olunan anabilim dalı, öğretilen dilin anadilleri olup olmaması, toplam öğretmenlik tecrübesi ve eğitim seviyeleri değişkenlerinin anlamlı düzeyde özyeterlilik algılarına sebep olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: özyeterlilik, öğretmen özyeterliliği, yabancı dil eğitimi, 21inci yüzyıl becerileri, öğretmen eğitimi.

Abstract:
One of the most important factors which shape the society now and in the future, lead us in our lives and affect us as individuals is education. While success of educational processes depends on the students and their personal characteristics, efforts, motivation teachers have a bigger impact on general concept of success. Thus teachers have to be able to modernize themselves and obtain all the necessary knowledge and skill sets of the 21st century. The role of teachers in language education has more importance as a new culture and possibility to construct a new identity is present in the classroom. Because of this it is even more crucial that teachers have the necessary competences. Teachers having all of the desired competences will prove unity in reaching the education goals. 
Under light of these facts possible differences of required self-efficacy concepts between foreign language teachers in Turkey are examined and differences are given. A data gathering tool consisting of questions about personal information, generalised self-efficacy and teacher self-efficacy was given to 151 foreign language teachers and results are gathered and analysed.
Research shows that teachers of Turkish as a foreign language have higher self-efficacy beliefs than English teachers and they have higher self-efficacy beliefs if they are opposed and they can still reach their goals. It is noted that female foreign language teachers have higher teacher self-efficacy levels than male teachers and also that male teachers have higher efficacy levels for sub-categories of knowing what to do in unexpected situations and being able to find the means to reach their goals when opposed. Teachers who are between 21 and 35 years of age show higher teacher self-efficacy levels and they also have higher self-efficacy levels in terms of coping with administrative problems, knowing how to act in unforeseen events and achieving their personal goals. According to the results a significant difference of self-efficacy beliefs between the foreign language teachers can be seen depending on their degree departments. Teachers who graduated from departments such as Language and Literature, Translation, Linguistics show higher levels of self-efficacy. Research findings show that teachers who teach their native languages as a foreign language have higher self-efficacy beliefs. Another factor which has an effect on self-efficacy beliefs is total experience in teaching. Results point out that teachers with more experience have higher teacher self-efficacy. A positive correlation between self-efficacy and teacher self-efficacy was also found. Lastly as their level of education progresses foreign language teachers show higher teacher self-efficacy beliefs.
As a result it is seen that there's a significant difference between self-efficacy beliefs of foreign language teachers in Turkey depending on the language taught, their age, sex, degree department they graduated from, whether the language taught is the native language of the teacher, total experience in teaching and their level of education.
Keywords: self-efficacy, teacher self-efficacy, foreign language teaching, 21st century skills, teacher training.