Fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip oldukları teknolojik pedagojik alan bilgilerinin materyal geliştirme sürecinde değerlendirilmesi
Evaluation of science teacher candidates' technological pedagogical content knowledge on material development process
Yazar: MUHAMMED DOĞUKAN BALÇIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL ERGÜN
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen bilgisi öğretmenlerinin materyal geliştirebilmeleri önemli görüldüğünden, onların bu konuda sahip oldukları TPAB'larının araştırılması gerekli görülmüş ve bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışma ile fen bilgisi öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusunda sahip oldukları TPAB öz-yeterliklerini belirleyen orijinal bir ölçek oluşturulması alanyazına önemli bir katkı sağlayacaktır. Ayrıca öğrencilerin geliştirdikleri materyallerin ölçekten aldıkları puanlar bağlamında değerlendirilmesinin de alanyazına katkısı önemli görülmektedir. Bu araştırmada karma yöntemin iç içe karma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı tarama araştırmasıyla, nitel kısmı ise betimsel araştırmayla gerçekleştirilmiştir. Karma araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmanın uygulama aşamasının nicel bölümü Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim görmekte olan 86 kişiden oluşan 3. sınıf fen bilgisi öğretmen adayı ile nitel bölümü ise bu öğretmen adayları içerisinden seçilen 30 fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar seçilirken araştırma problemleri dikkate alınarak seçkisiz olmayan örnekleme yaklaşımlarından olan amaçsal örneklemeden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırma kapsamında geliştirilen "Fen bilgisi öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusundaki teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) öz-yeterlik ölçeği", TPAB dereceli puanlama anahtarı, materyal değerlendirme formu,  görüşme formu ve öğretmen adaylarının Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı dersinde hazırlamış oldukları "stop motion" materyalleri kullanılmıştır. Araştırmanın sürecinde, 40 maddeden oluşan, 8 faktörlü [fen bilimlerinin yan dallarına ait alan bilgisi (AB), fen bilimlerinin temel dallarına ait alan bilgisi (AB), pedagoji bilgisi (PB), teknoloji bilgisi (TB), pedagoji alan bilgisi (PAB), teknoloji alan bilgisi (TAB), teknoloji pedagoji bilgisi (TPB), teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB)], 5 likertli ve cronbach alpha güvenirlik katsayısı .93 olan bir ölçek geliştirilmiştir. Bu ölçek ile öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusundaki TPAB öz-yeterlik düzeyleri bazı değişkenler açısından incelendikten sonra materyalleri TPAB dereceli puanlama anahtarı ve materyal değerlendirme formu ile değerlendirilmiş ve aralarındaki korelasyona bakılmıştır. Ardından 30 öğretmen adayı ile görüşmeler yürütülmüştür. Araştırmanın sonucunda; materyal geliştiren fen bilgisi öğretmen adaylarının TPAB öz-yeterlikleri ölçeğinden, PAB ve TPB boyutlarında "çok iyi", diğer boyutlarda ise "iyi" düzeyde olduklarını düşündükleri belirlenmiştir. Geliştirmiş oldukları materyallerin TPAB dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilmesi sonucunda da  
TPB boyutunun materyallere yansımasının çok iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının iyi düzeyde sahip oldukları TB ve PB'lerini birlikte materyaller üzerinde çok iyi düzeyde kullandıkları sonucuna varılmıştır. Öğretmen adaylarının kendilerini TB boyutunda daha yeterli gördükleri belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusunda sahip oldukları TPAB öz-yeterliklerinin cinsiyetlerine, genel not ortalamalarına, bilgisayara sahip olma durumlarına, bilgisayarı günlük kullanma sürelerine, bilgisayarı kullanma düzeylerine, internet erişimi sağlanan yere, kullandıkları teknolojik cihazlara, mezun olunan lise türlerine bağlı olarak bazı boyutlarda farklılaştığı; fakat kullandıkları sosyal ağlara göre değişmediği tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusunda sahip oldukları TPAB öz-yeterliklerini materyallerde kullanma düzeylerinin, AB, PB, PAB, TAB, TPAB boyutlarında "iyi" düzeyde, TB ve TPB boyutlarında ise "çok iyi" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Materyal değerlendirme formunda bulunan kriterlere göre materyaller incelenmiş ve öğretmen adaylarının materyallerini "iyi" düzeyde geliştirdikleri görülmüştür. TPAB öz-yeterlikleri ile materyallerindeki TPAB'ları arasında bir korelasyon olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmanın sonunda nicel verileri desteklemek amacıyla öğretmen adaylarıyla görüşmeler yapılmış ve içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulardan yola çıkılarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study was conducted with the aim of meeting the necessity to investigate science teachers' TPCK on this issue because their ability to develop materials is deemed important. This study will make a significant contribution to the literature by creating an original scale to determine science teacher candidates' TPCK self-efficacy on developing materials. Furthermore, the evaluation of the materials developed by students according to how they score in the scale is also considered to be an important contribution to the literature. In this study, the nested approach of mixed method was used. The quantitative part of the study was formed through survey research, while descriptive research was carried out for the qualitative part. The quantitative part of the research was conducted with a group of 86 third grade science teacher candidates who were studying in the Faculty of Education at Manisa Celal Bayar University, and, the qualitative part of the research was carried out with 30 of these science teacher candidates. For the selection of the participants, the criterion sampling of purposive sampling, which is one of the non-random sampling approaches, was used. The data collection tools that were used throughout the study are the "technological pedagogical content knowledge (TPCK) self-efficacy scale on the material development of science teachers", which was developed as a part of the research, TPCK scoring key, material evaluation form, interview form and the "stop motion" materials prepared by the teacher candidates in the course entitled Instructional Technologies and Material Design. During the research, a 5 level Likert scale with a Cronbach's Alpha reliability coefficient of .93, consisting of 40 items and 8 factors [content knowledge (CK) on sub-branches of science, content knowledge (CK) on branches of science, pedagogy knowledge (PK), technology knowledge (TK), pedagogy content knowledge (PCK), technology content knowledge (TCK) and technological pedagogical content knowledge (TPCK)], was developed. After the TPCK self-efficacy levels of the science teacher candidates were analysed through the scale according to a number of variables, their materials were evaluated by using the TPCK scoring key and material evaluation form, and, the correlation between them was investigated. Subsequently, 30 teacher candidates were interviewed. As a result of the research, it was revealed that the science teacher candidates who developed materials considered themselves to be "very good" in PCK and TPK, and "good" in all other dimensions. The evaluation of their materials through TPCK  
scoring key showed the level of TPK dimension to be at a very good level in materials. It was concluded that the teacher candidates used their TK and PK on materials at a very good level. It was revealed that the teacher candidates considered themselves to be more qualified in TK. It was found out that the TPCK self-efficacy of the teacher candidates on developing materials differed on certain levels depending on their gender, grade point average, ownership of computer, computer usage per day, level of computer usage, where the internet access is provided, the technological devices they used, and the high schools they graduated from; but did not differ according to the social networks they used. It was discovered that the level of teacher candidates to use their TPCK self-efficacy on developing materials to be "good" in CK, PK, PCK, TCK and TPCK, and "very good" in TK and TPK. The materials were evaluated according to the criteria specified in the material evaluation form, and it was observed that the teacher candidates developed their materials at a "good" level. It was discovered that there is no correlation between their TPCK self-efficacy and their TPCK on their materials. Additionally, the teacher candidates were interviewed with the purpose of supporting the quantitative data obtained and a content analysis was made. Recommendations were made on the basis of the findings of the research.