Yığın liçi ile altın (Au) kazanımında yığın özelliklerinin iyileştirilmesi
Improvement of heap properties on gold (Au) recovery with heap leaching
Yazar: AMINULLAH RASHIDI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR YILMAZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Altının yığın liçi ile kazanımı esnasında yığın içerisinde ince ve iri tanelerin ayrışmaması gerekmektedir. Bu yüzden yığın içerinde ince tane içeren malzemenin mümkün olduğu kadar düzenli olarak dağıtılması esastır. Özellikle tane boyutu 0,150 mm altındaki taneler büyük sorunlara yol açmaktadır. Bu tür malzemenin bol bulunması yığına beslenen malzemelerde ayrışmaya neden olmaktadır.
Altının yığın liçi ile kazanılmasında endüstriyel uygulamalarda ortalama boyut 6-12 mm arasında değişmekte, daha ince boyutlarda yapılan yığın liçinde, siyanürün cevhere temasında büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bunun nedeni yığındaki ince tane varlığının geçirimsiz tabaka oluşturması sonucunda, siyanür çözeltisinin yığın içerisinde kendine uygun yollar ve kanallar oluşturarak, akışını bu kanallardan sürdürerek tamamlamasıdır. Bunun sonucunda siyanür çözeltisi homojen şekilde cevhere temas edememekte, altın çözünme verimi de düşmektedir. 
Bu tez çalışmamızda; ortalama tenörü 1,32 ppm olan Uşak - Kışladağ Bölgesinde bulunan cevher yatağından alınan numuneler ile çalışılmıştır. Numune üzerinde yapılması planlanan deneysel çalışmalar, birebir yığın liçini temsil edecek şekilde laboratuvarımızda kurduğumuz "Geçirgenlik Deney Seti" ve "Kolon Liç Deney Seti'nde" gerçekleştirilmiştir.
Çalışmamızda, çözünme verimini artırmak için numunenin tane boyutu normal yığına beslenen boyutun altına indirilecek, ince boyutlu cevher, kalker gibi ülkemizde de bol bulunan kayaç parçacıkları ile belirli oranlarda karıştırılarak geçirgenlik deneyleri gerçekleştirilecektir. Buradan elde edilen bulgulara göre de numuneler daha sonra liç işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla kolonlara beslenecektir. Yapılan deneysel çalışmalar ile ince boyut varlığının geçirgenlik üzerindeki olumsuz etkisi giderilerek, siyanür çözeltisinin malzeme üzerinde homojen şekilde akışının sağlanması hedeflenmiştir. Uşak - Kışladağ Altın Madeni'nde fiili olarak yığın liçine beslenen cevherin tane boyutu, 2,36 mm'nin altına indirilerek tane serbestleşmesinin artırılması sağlanmış olacak ve böylelikle yüksek altın çözünme verimi elde edilmesi düşünülmektedir.

Abstract:
In gold heap leaching operations, controlling of the size distribution is important during the preparation of heap in optimum conditions since heap should be permeable and porous enough. Fine and coarse particles should not be seperated during heap preparation steps. Material with finer size distribution should be distributed as much as possible in an order. Especially particles having the size finer than 0,150 mm cause in big problems. Having more of this abovementioned material results in disintegration in the material being fed to the heap. Making connection between fine and coarse particles is one of the methods to prevent this disintegration and to minimize heap permeability problem.
In gold heap leaching operations, in terms of industrial applications average ore size changes between 6-12 mm and finer sized heap leaching operations having the problems of less contact between cyanide and ore. This is because of the fact that fine particles in heap results a impermeable  zones  and  cyanide  solution  forms  ways  and  channels inside the heap, and it finally completes the flow through these channels without desired contact on ore. At the end of this, cyanide solution would not have homogenous contact on the ore and due to this lack of contact gold recovery efficiency is decreasing.
In our experimental work, collected ore samples having the average grade of 1,32 ppm from Uşak - Kışladağ ore deposit were analyzed. Experimental studies were carried out on the established experimental set-ups, i.e. "Permeabilit Experimental Set-up" and Column Leach Experimental Set-up" which represent the heap leaching.
In this study, in order to increase the solubility efficiency, the grain size of the sample will be reduced below the normal heap-fed dimension, thin-sized ore, limestone, as well as rock particles that are abundant in our country by mixing them in certain proportions permeability experiments will be carried out. Regarding to the findings of the permeability tests, samples (ore-nutshell mixtures) were fed to the columns for leach experiments. Carried out experimental studies have the aim of decreasing the effect of fine size material on permeability and increasing the contact of cyanide solution on material homogenously. Finally, ore samples from Uşak-Kışladağ Gold Mine crushed down to -2,36 mm and liberation was ensured, rather than original size of heap in this in-situ operation, while with nut-shell addition decrease in permeability prevented and high recovery of gold efficieny was achieved.