Yüzey aktif reaktiflerle liç çözeltilerinden cıvanın uzaklaştırılması
Removal of mercury from leach solutions with surface-active reagents
Yazar: SADİYE KANTARCI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ALP
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kimya = Chemistry ; Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Son yıllarda hızla artan dünya altın üretiminde, siyanürleme en yaygın üretim
yöntemidir. Ayrıca, dikkate değer oranda da halen amalgamlama yöntemi de
kullanılmaktadır. Cıva (Hg), siyanürleme işleminde çözünerek çevresel ve ekonomik açıdan
birçok olumsuzluklara neden olmaktadır. Bu sebeple; siyanür çözeltilerinden Hg
gideriminde, seçimli, hızlı ve düşük maliyetli ayırma yöntemlerinin araştırılması ve kararlı
hale getirilmesi önem kazanmıştır.
Bu çalışmada, öncelikle çöktürmede kullanılacak reaktif türü belirlenerek reaktif
konsantrasyonu, süre, pH, sıcaklık gibi parametrelerin Hg giderimi üzerine etkisi
araştırılmıştır. İşlem sonucunda elde edilen ürünler karakterize edilmiştir. Ayrıca,
amalgamlama atığının siyanürleme çözeltisine, işleminin uygulanabilirliği test edilmiştir.
Çalışma sonucunda; çöktürücü dozajı, pH ve sıcaklığın çöktürücü türüne bağlı olarak
Hg uzaklaştırma veriminde oldukça etkili olduğu belirlenmiştir. Au, gümüş (Ag) ve bakırın
(Cu), Hg uzaklaştırma verimini etkilemediği ve ksantat ile herhangi bir çökelek
oluşturmadığı tespit edilmiştir. En iyi sonuç, potasyum etil ksantat (KEX) ile elde edilmiş
ve Hg konsantrasyonu %99,9 verimle 10000 ppb'den 5 ppb'ye indirilmiştir. Çökelek olarak
kararlılığı yüksek metazinober (-HgS)'in oluştuğu belirlenmiştir. Amalgamlama atığının
siyanürleme çözeltisinden 8,1x10-5 mol KEX kullanılarak %99 verimle Hg miktarı 9539
ppb'den 101 ppb'ye düşürülebilmiştir. Sonuç olarak siyanürleme çözeltilerinden Hg'nin
ksantatlar ile seçimli olarak yüksek verimle uzaklaştırılaştırılmasının mümkün olduğu
belirlenmiştir.

Abstract:
In the world , cyanidation is the most common method for gold production which has
increased rapidly in recent years. In addition, a remarkable method of amalgamation is still
used. Mercury (Hg) dissolves in the cyanidation process and causes many environmental
and economic problems. Therefore; searching that selective and low cost separation methods
of Hg from cyanide solutions and stabilization of Hg have become important.
In this study, firstly, the type of reagent to be used in precipitation was determined and
the effect of parameters such as reagent concentration, duration, pH, temperature on Hg
removal was investigated. The products obtained as a result of the process are characterized.
Also, the applicability of the process to the cyanidation solution of amalgaming waste has
been tested.
In the results of working; precipitator dosage, pH and temperature were determined to
be highly effective in Hg removal efficiency depending on the precipitator type. It has been
determined that Au, silver (Ag) and copper (Cu) do not affect Hg removal efficiency and do
not form any precipitate with xanthate. The best result was obtained with potassium ethyl
xanthate (KEX) and the Hg concentration was reduced from 10000 ppb to 5 ppb in 99.9%
yield. It has been determined that highly stable metazinober (H-HgS) is formed as
precipitate. The concentration of Hg in cyanidation solution of amalgaming waste was
reduced from 9539 ppb to 101 ppb in 99% yield by using 8.1x10-5 mol KEX. As a result, it
has been determined that it is possible to remove Hg from cyanide solutions with xantates
selectively with high efficiency.