Ignacz Kunos'un derlediği Türk masalları'nın Propp metoduyla incelenmesi
Analiysis of Turkish tales compiled of Kunos by Propp method
Yazar: HATİCE MELTEM ERGÜT
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Derleme = Compilation ; Kunos, Ignacz = Kunos, Ignacz ; Masallar = Tales ; Propp, Vladimir = Propp, Vladimir ; Türk masalları = Turkish tales

Özet:
Bir ulusun yapı taşlarından biri de hiç şüphesiz masallardır. Ulusal bir özelliği olmayan bu ürünlerin kaynağı belli değildir. Ancak kaynağı neresi olursa olsun toplumlar bu ürünleri kendi kültürel özelliklerine uydurmuşlar ve Türk masalları, İran masalları, Alman masalları, Rus masalları gibi adlarla birbirlerinden ayrılmışlardır. Masalların bugün anlatı geleneğimizin kaybolmaya yüz tutan türlerinden birisi olması son derece üzüntü vericidir. 21. yüzyılın ilk çeyreğinde artık bireyin yalnızlaşması ve toplumdan kopmasıyla giderek değerini kaybeden bu türü yeniden canlandırmak ve kültürümüzün önemli bir parçası olan masalları kuşaktan kuşağa aktararak değerlerimizi, geleneklerimizi, örf ve adetlerimizi benimsetmek görevlerimizin başında gelmelidir. 

Ulusların ortak değerlerinden biri olarak kabul edilen masalların ortak yönlerini tespit etmek ve bu yönüyle yapılan çalışmalara bir fayda sağlamak için masalları yapısal yönden incelemenin önemli olduğu bir gerçektir. Masallarla ilgili yapılan sınıflandırma çalışmalarından biri olan Vladimir Propp'un yapısalcı yaklaşımı kullanılarak Ignacz Kúnos'un iki ciltten oluşan Osmanlı-Türk Halk Edebiyatı Derlemesi (Oszmán-Török Népköltészet Gyűjteménye) adlı kitabındaki masalların Propp metoduyla incelemesi yapılacaktır. Amaç, kitapta yer alan masalların Propp metoduyla şifrelerinin çözümlenmesidir. 

İlk bölümde anonim halk edebiyatı ürünlerinden biri olan masalın ne olduğu, Türkiye'de yapılan masal çalışmaları; ikinci bölümde Macar Türkoloji çalışmaları, Ignacz Kúnos'un hayatı, eserleri ve Türk halk edebiyatına katkıları; üçüncü bölümde Propp yöntemi hakkında bilgiler yer almaktadır. Dördüncü bölümde iki ciltlik eserdeki 98 masalın epizotları ve çözümlemeleri verilecektir. Beşinci bölümde 1887 ve 1889 yıllarında derlenen bu masalların değerlendirmesi yapılacaktır. 

Kaynakçanın ardından Ignacz Kúnos'un iki ciltten oluşan Osmanlı-Türk Halk Edebiyatı Derlemesi (Oszmán-Török Népköltészet Gyűjteménye) adlı eserinin önsözünün Macarcadan Türkçeye Emine ULUTAN tarafından çevirisi ek olarak verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Masal, Propp yöntemi, Ignacz Kúnos'un derlemeleri.

Abstract:
One of the building blocks of a nation is undoubtedly tales. The source of these products, which do not have a national feature, is unclear. However, regardless of the source, societies adapted these products to their own cultural characteristics and they were separated by names such as Turkish tales, Iranian tales, German tales and Russian tales. İt is very sad that tales are one of the types that have lost our narrative tradition today. In the first quarter of the 21st century, it is our duty to revive this species, which has gradually lost its value with the isolation of the individual and to transfer our tales, which are an important part of our culture, from generation to generation, and to adopt our values, traditions, customs and customs.

It is a fact that it is important to examine the tales in terms of structure in order to identify the common aspects of the tales which are accepted as one of the common values of the nations and to benefit the studies made with this aspect. Using the structuralist approach of Vladimir Propp, one of the classification studies on tales, the tales in Ignacz Kúnos' Ottoman-Turkish Folk Literature Compilation (Oszmán-Török Népköltészet Gyűjteménye) will be examined with the Propp method. The aim is to decode the tales in the book with the Propp method.

The first part in the anonymous folk literature what the tale is one of, tales studies conducted in Turkey, Ignacz Kúnos's life in the second part, works and contributions to Turkish folk literature, contains information about Propp method in the third section. In the fourth section, episodes and analysis of 98 tales in two volumes will be given. In the fifth chapter, an evaluation of these tales will be made, compiled in 1887 and 1889. Following the bibliography, the translation of the preface of Ignacz Kúnos' Ottoman-Turkish Folk Literature Compilation (Oszmán-Török Népköltészet Gyűjteménye) by Hungarian to Turkish will be given as an additional supplement by Emine ULUTAN.

Keywords: Tale, Propp method, Ignacz Kúnos' compilations.