Lord John Ponsonby'nin İstanbul sefareti, 1832-1841
The embassy of Lord John Ponsonby to Istanbul, 1832-1841
Yazar: MEHMET ŞERİF ERKEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURİ ADIYEKE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Diplomasi temsilcileri = Diplomacy representative ; Doğu politikası = Policy of east ; Elçilik = Ambassadorship ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı İnkılabı = Ottoman Revolution ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; İngiliz politikası = British policy

Özet:
Yunan Bağımsızlık Savaşı nedeniyle 1820'ler boyunca gerilen İngiliz-Osmanlı ilişkileri, 1827 Navarin Baskınıyla açık bir savaşa dönüştü. İki devlet arasındaki karşılıklı güven ve dostluk zemini bozularak yerini düşmanlığa bıraktı. Bunun dışında, 1832-1833 Mısır krizi esnasından Mehmet Ali Paşa'ya karşı askeri destek talep etmek adına İngiltere'ye yollanan Osmanlı heyetlerine olumsuz yanıt verildi. Dolayısıyla 1833 yılına gelindiğinde İngiltere'nin İstanbul'daki etkisi yok olmanın eşiğindeydi. Diplomatik ilişkilerin iyileştirilmesi, Britanya'nın önde gelen aristokrat ailelerinden birine mensup olan tecrübeli devlet adamı Lord John Ponsonby'nin İstanbul'a büyükelçi olarak tayin edilmesiyle sağlandı. Ponsonby'nin kişisel bağlantıları ve İstanbul'daki siyasi faaliyetleri İngiltere'nin Birinci Dünya Savaşı'na kadar cari olacak Doğu politikasının çerçevesini kurduğu için bilhassa önem arz eder. Bu tezde, Ponsonby'nin kişiliği ve İstanbul elçiliği süresince ele aldığı belli başlı konular onun kendi kaleminden çıkan belgelere öncelik verilerek ayrıntılı bir şekilde aydınlatılmaya çalışıldı.

Anahtar Kelimler: Lord Ponsonby, İngiliz-Osmanlı İlişkileri, Osmanlı-Mısır Krizi, Osmanlı'da Reform, Fırat Nehri Keşif Seferi, Britanyalı Subayların İstihdamı, Ponsonby-Urquhart Çatışması, Churchill Meselesi, Vixen Meselesi, Balta Limanı Ticaret Antlaşması, Tanzimat Fermanı, Fener Rum Patriği Meselesi, Kudüs Protestan Kilisesi Meselesi.

Abstract:
British-Ottoman relations, which had been strained throughout the 1820s due to the Greek War of Independence, turned into an open war with the Battle of Navarino of 1827. The mutual trust and friendship between the two empires deteriorated and gave way to hostility. Moreover, the Ottoman delegations sent to Britain to request military support against Mehmet Ali Pasha during the Egyptian crisis of 1832-1833 received a negative response. Therefore, by 1833, Britain's influence in Istanbul was on the verge of disappearing. Diplomatic relations improved with the appointment of Lord John Ponsonby, an experienced statesman from one of Britain's leading aristocratic families, as ambassador to Istanbul. Ponsonby's personal contacts and political activities in İstanbul are of particular importance as they set the framework for Britain's Eastern policy until the First World War. In this thesis, Ponsonby's character and the main issues that he dealt with during his ambassadorship in İstanbul are elucidated in detail by prioritizing the documents from his own pen.

Keywords: Lord Ponsonby, British-Ottoman Relations, Ottoman-Egyptian Crisis, Reform in the Ottoman Empire, Euphrates Expedition, Recruitment of British Officers, Ponsonby-Urquhart Conflict, Churchill Affair, Vixen Affair, Balta Limanı Commercial Treaty, Edict of Tanzimat, Greek Patriarch Affair, Jerusalem Protestant Church Affair.