Tescilli bazı nohut (Cicer arietinum L.) çeşitlerinin simbiyotik performansları ve bitki besin elementi alımının belirlenmesi
The symbiotic performance and plant nutrient uptake ofsome nationally registered chickpea (Cicer arietinum L.) cultivars
Yazar: TÜLİN ÖZBAĞ
Danışman: PROF. DR. ERDAL ELKOCA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, tescilli 12 nohut çeşidinin (Çakır, Işık-05, Canıtez-87, Hisar, Yaşa-05, Azkan, Küsmen-99, Gökçe, Damla-89, Diyar-95, Aziziye-94 ve İzmir-92) simbiyotik performansı ve bitki besin elementi alımının belirlenmesi amacıyla, serada içerisine tarla toprağı konulmuş saksılarda, tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür.  Mesorhizobium ciceri aşılaması nodül sayısı, nodül yaş ağırlığı, nodül kuru ağırlığı, bitki boyu, bitki yaş ağırlığı, bitki kuru ağırlığı, kök uzunluğu, kök yaş ağırlığı, kök kuru ağırlığı, klorofil miktarı, azot oranı ve toplam azot miktarını çeşitlerin ortalaması olarak, aşısız kontrole kıyasla sırasıyla %787, %352, %357, %6, %15.3, %12.0, %6.9, %22.7, %21.0, %4.2, %7.9 ve %22.6 oranında artırmıştır. Bakteri aşılaması ayrıca S, P, Mg, K, Ca, Cu, Fe, Mn ve Zn alımını çeşitlerin ortalaması olarak sırasıyla %14.4, %1.9, %13.8, %6.2, %17.4, %4.5, %16.5, %10.9 ve % 9.4 oranında olmak üzere aşısız uygulamaya kıyasla önemli seviyede artırmıştır. Ancak, çeşitlerin nodülasyon, bitki gelişimi, azot fiksasyonu ve besin elementi alımı bakımından aşılamaya gösterdikleri tepkilerin birbirinden önemli seviyede farklı olduğu belirlenmiştir. Çeşitlerin bağladıkları azot miktarı ve bitki besin elementi içerikleri dikkate alındığında, Azkan, Aziziye-94, Küsmen-99, Diyar-95 ve Hisar?ın aşılamaya en fazla tepki gösteren çeşitler olduğu saptanmıştır. Çalışmadan elde edilen bu sonuçlar, Mesorhizobium ciceri bakterisiyle uyumlu nohut çeşitlerinin belirlenerek aşılamada kullanılmasıyla nodülasyon, azot fiksasyonu, bitki kuru madde üretimi, makro ve mikro besin elementi alımında önemli artışların sağlanabileceğini göstermiştir.
Anahtar kelimeler: Nohut, Mesorhizobium ciceri, nodülasyon, azot fiksasyonu, besin elementi alımı

Abstract:
An experiment was conducted under greenhouse conditions in pots using field soil in order to test the symbiotic performance and plant nutrient uptake of the twelve nationally registered chickpea cultivars (Çakır, Işık-05, Canıtez-87, Hisar, Yaşa-05, Azkan, Küsmen-99, Gökçe, Damla-89, Diyar-95, Aziziye-94 and İzmir-92) in a completely randomized design with three replicates. Inoculation with Mesorhizobium ciceri increased the average nodule number, nodule fresh weight, nodule dry weight, plant height, shoot fresh weight, shoot dry weight, root length, root fresh weight, root dry weight, chlorophyll content, N % and total N by 787%, 352%, 357%, 6%, 15.3%, 12.0%, 6.9%, 22.7%, 21.0%, 4.2%, 7.9% and 22.6% over non-inoculated treatment, respectively. As an average of chickpea cultivars, inoculation also significantly increased S, P, Mg, K, Ca, Cu, Fe, Mn and Zn uptake by 14.4%, 1.9%, 13.8%, 6.2%, 17.4%, 4.5%, 16.5%, 10.9% and 9.4% compared to non-inoculated treatment, respectively. However, the magnitude of response to inoculation in relation to nodulation, plant growth, nitrogen fixation and nutrient uptake significantly varied among cultivars. Correlation coefficients indicated that the macro- and micro-nutrient uptake of cultivars significantly correlated with their nitrogen content. Considering the amount of fixed N and plant nutrient uptake Azkan, Aziziye-94, Küsmen-99, Diyar-95 and Hisar were the genotypes that displayed the most positive response to inoculation. These results obtained from the current study indicated that the nodulation, nitrogen fixation, plant dry matter production, macro- and micro-nutrient uptake of the inoculated chickpea can be improved by selecting a good compatible cultivar.
Keywords: Chickpea, Mesorhizobium ciceri, nodulation, nitrogen fixation, nutrient uptake