Metalce fakir HD 1936 yıldızının AUKR tayfları temelinde kimyasal bolluk analizi
Chemical abundance analysis based on the AUKR spectra of metal-poor star HD 1936
Yazar: JANNAT MUSHREQ KAMIL AL-AZZAWI
Danışman: PROF. DR. ŞEYMA ÇALIŞKAN TÜRKSOY
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Tez çalışmasında, metalce fakir HD 1936 yıldızının ilk detaylı kimyasal bolluk analizi, AUKR‎'‎de ‎bulunan T-80 teleskobuyla elde edilen yüksek çözünürlüklü ve sinyal-gürültü oranına sahip tayfı ‎kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yıldızın atmosfer parametreleri fotometrik ve tayfsal yöntemlerle, ‎dikine hızı ve izdüşüm dönme hızı tayfsal olarak hesaplanmıştır. Elde edilen atmosfer ve hız ‎parametreleri esas alınarak, ATLAS9 kodu yardımıyla yıldıza ilişkin atmosfer modeli ‎oluşturulmuştur. Tayfta gözlenen atomik (ve moleküler) çizgilerin eşdeğer genişlik ölçümü ve ‎sentetik tayf üretimi temelinde, toplam 29 atomik türün (Li I, C I, O I, Na I, Mg I, Al I, Si I, Ca I, Sc II, ‎Ti I, Ti II, V I, Cr I, Cr II, Mn I, Co I, Ni I, Cu I, Zn I, Sr I, Y II, Zr II, Ba II, La II, Pr II, Nd II ve Eu II) ‎kimyasal bollukları hesaplanmıştır. ‎
Gerçekleştirilen kimyasal bolluk analizi sonucunda, HD 1936‎'‎nın metalisitesi [Fe/H]=-1.74±0.15 ‎olarak bulunmuştur. Bu değer göz önünde bulundurularak yıldız, özellikle, lityum, karbon, baryum ‎ve evropyum bollukları temelinde tartışılmıştır. Lityum bolluğu 1.110.15 olup benzer ‎parametrelere sahip diğer kırmızı dev kolu yıldızları ile uyumlu bulunmuştur. [C/Fe] oranı -‎‎0.310.1 olarak hesaplanmış olup yıldızın karbonca normal bir yıldız olduğu değerlendirilmiştir. ‎Yıldızın [Ba/Eu] oranı -0.640.2 belirlenmiş olup bu değer onun r-süreci ile zenginleştirilmiş (r-I) ‎bir metalce fakir yıldız olarak sınıflandırılmasını mümkün kılmıştır. Galaktik kimyasal evrim ‎modellerine göre yıldız 20-70Mʘ kütleli süpernova olaylarının izlerini taşımaktadır. Yıldızın tayfsal ‎atmosfer parametreleri kullanılarak Hertzsprung-Russell diyagramındaki konumu belirlenmiştir. ‎Farklı kütle ve yaş değerlerine sahip kuramsal evrim yolları ve yaş çizgileri temelinde kütlesi ‎‎0.85Mʘ, yaşı 10 milyar yıl olarak öngörülmüştür. ‎

Abstract:
In this thesis, the first detailed chemical abundance analysis of the metal-poor star HD 1936 was ‎performed using a high-resolution, high signal-to-noise ratio spectrum obtained with the T-80 ‎telescope at AUKR. The star's atmospheric parameters were determined through photometric and ‎spectroscopic methods, while its radial and projected rotational velocities were derived ‎spectroscopically. Using these parameters, an atmospheric model was generated with the ATLAS9 ‎code. The chemical abundances of 29 atomic species (Li I, C I, O I, Na I, Mg I, Al I, Si I, Ca I, Sc II, Ti ‎I, Ti II, V I, Cr I, Cr II, Mn I, Co I, Ni I, Cu I, Zn I, Sr I, Y II, Zr II, Ba II, La II, Pr II, Nd II, and Eu II) were ‎determined using equivalent width measurements and synthetic spectrum fitting.  ‎
The chemical abundance analysis yielded a metallicity of [Fe/H] = -1.74 ± 0.15. Based on this, the ‎star was examined particularly in terms of lithium, carbon, barium, and europium abundances. The ‎lithium abundance was 1.11 ± 0.15, consistent with similar red giants. The [C/Fe] ratio of -0.31 ± 0.1 ‎indicated a carbon-normal star. The [Ba/Eu] ratio of -0.64 ± 0.2 classified HD 1936 as an r-I metal-‎poor star enriched by the r-process. Galactic chemical evolution models suggest that the star carries ‎signatures of supernovae with masses of 20-70 Mʘ. Its position in the Hertzsprung-Russell diagram, ‎along with theoretical evolutionary tracks, indicates a mass of 0.85 Mʘ and an ‎estimated age of 10 Gyr.‎