İlkokul dönemindeki çocukların eleştirel düşünme eğilimleri ile çocuk hakları konusundaki bilinç düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between primary school children's critical thinking tendencies and their awareness levels on children's rights
Yazar: AYŞE SENA BİLGİN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma, ilkokul 3. ve 4.üncü sınıfta öğrenim gören çocukların eleştirel düşünme eğilimleri ile çocuk hakları konusundaki bilinç düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik, ilişkisel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Konya merkez ilçelerinde ilkokul 3. ve 4.üncü sınıfta öğrenim gören, herhangi bir özel gereksinimi bulunmayan çocuklardır. Bu bağlamda araştırmanın örneklemi 'uygun örnekleme' yoluyla seçilerek oluşturulmuştur. Veri toplanması sürecinde, çalışma grubuna "Demografik Bilgi Formu"; "Çocuk Hakları Ölçeği" ve "İlkokul Öğrencileri İçin Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği" formları uygulamıştır. Veriler 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde elde edilmiş ve ölçeklerin uygulanması yaklaşık 15-20 dakika sürmüştür. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 22.0 ile yapılmıştır. Çalışma grubundaki çocukların demografik değişkenlerine göre çocuk hakları farkındalığı ve eleştirel düşünme eğilimleri, t testi ile analiz edilmiştir. Gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılaşmanın olup olmadığını test etmek amacıyla Anova testi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre kızların şüphecilik, açık fikirlilik ve eleştirel düşünme eğilimleri ortalamalarının, erkeklere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Anne baba ile birlikte yaşayanların çocuk hakları konusundaki bilgi düzeyleri, tek ebeveynli çocuklara göre daha fazladır. Anne ve baba eğitim düzeyi yüksek olan ve daha önce çocuk hakları konusunda eğitim alan çocukların eleştirel düşünme eğilimleri daha yüksektir. Tek çocuk olan katılımcıların merak düzeyleri, diğer bütün katılımcılardan anlamlı olarak daha düşüktür. Her gün kitap okuyan katılımcıların şüphecilik, merak ve eleştirel düşünme düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, konuyla ilişkili yapılan başka çalışmalarla birlikte yorumlanarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study was conducted in a relational screening model to determine the relationship between the critical thinking tendencies of children in the 3rd and 4th grades of primary school and their level of awareness about children's rights. The sample of the research is children who are in the 3rd and 4th grades of primary school in the central districts of Konya and do not have any special needs. In this context, the sample of the research was selected through 'convenient sampling'. During the data collection process, the study group was given a "Demographic Information Form"; "Children's Rights Scale" and "Critical Thinking Dispositions Scale for Primary School Students" forms were applied. The data were obtained in the 2023-2024 academic year and the application of the scales took approximately 15-20 minutes. Statistical analysis of the obtained data was done with SPSS 22.0. Children's rights awareness and critical thinking tendencies were analyzed with a t test according to the demographic variables of the children in the study group. ANOVA test was performed to test whether there was a significant difference between the groups. According to the findings, it was determined that girls' averages of skepticism, open-mindedness and critical thinking tendencies were significantly higher than boys. Those living with their parents have a higher level of knowledge about children's rights than children with single parents. Children whose parents have a high level of education and who have previously received training on children's rights have a higher tendency to think critically. The curiosity levels of the only child participants are significantly lower than all other participants. It was determined that participants who read books every day had higher levels of skepticism, curiosity and critical thinking. The findings were interpreted together with other studies on the subject and suggestions were presented.