Multipl skleroz hastalarında yürüme ve fiziksel fonksiyonların kan glial fibriler asidik protein düzeyi ile olan ilişkisi
The relationship of walking and physical functions and blood glial fibrilary acidic protein level in patients with multiple sclerosis
Yazar: SEMA AKGÜL
Danışman: PROF. DR. MURAT TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Multipl Skleroz (MS) hastalığının ilerlemesinde fiziksel fonksiyon kaybı, hastalığın klinik seyri ve prognostik süreci açısından oldukça önemlidir. Ayaktan hastada EDSS, yürüme, oturma-kalkma testleri ve denge testleri ile fiziksel fonksiyonlar değerlendirilebilir. Kan ve beyin omurilik sıvısı (BOS) GFAP düzeyleri nörodejenerasyonun önemli bir göstergesi olarak kullanılabilir. Çalışmamızda MS hastalarının fiziksel fonksiyonları yapay zeka tabanlı görüntü analizi ile yürüyüş ve Zamanlı Kalk ve Yürü (TUG) testi analizi ile değerlendirildi. Fiziksel fonksiyonlar ile kandaki GFAP düzeyleri arasındaki ilişki incelendi. İstatistiksel analizler R-Project programı kullanılarak yapıldı. Araştırmaya katılan 49 MS hastasının %34,69'u erkek, %65,31'i kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması 40,27'dir. Ortalama GFAP kan düzeyi 4,70 ng/mL olarak belirlendi. EDSS puanının ortalama değeri 1,77'dir. GFAP ölçümleri; EDSS'nin toplam mesafe ve TUG üzerinde anlamlı ve olumlu bir etkisi vardır. GFAP ölçümlerinin sağ kol salınım sayısı ve ortalama adım mesafesi üzerinde anlamlı ve negatif etkisi vardır. Fiziksel fonksiyonlar üzerindeki olumsuz etkiler ile serum GFAP düzeyi arasında negatif prognostik ilişki gözlendi. GFAP düzeyi arttıkça ortalama EDSS'nin daha yüksek olduğu, yürüme mesafesi süresi, TUG süresi ve 25 adım yürüme süresinin uzadığı, toplam adım sayısı ve kol sallama sayısının azaldığı gözlendi. Makine öğrenmesi sayesinde dijital platformda geliştirilen en son yapay zeka modelleri kullanılarak elde edilen bu ilişki, bu parametrelerin hastalığın seyrinde prognostik değerlendirme için kullanılabileceğini gösteriyor.

Abstract:
Loss of physical functions in the progression of Multiple Sclerosis (MS) is very important in the clinical course and prognostic process of illness. Physical functions can be evaluated in an ambulatory patient with EDSS, walking, sit-to-stand tests and balance tests. Blood and cerebrospinal fluid (CSF) GFAP levels can be used as an important indicator of neurodegeneration. In our study, the physical functions of MS patients were evaluated by gait and Timed Up And Go (TUG) test analysis through artificial intelligence-based image analysis. The relationship between physical functions and blood GFAP levels was examined. Statistical analyzes were performed using the R-Project program. Of the 49 MS patients participating in the study, 34.69% were male and 65.31% were female. The average age of the participants is 40.27. The average blood level of GFAP was determined as 4.70 ng/mL. The average value of the EDSS score is 1.77. GFAP measurements; EDSS has a significant and positive effect on total distance and TUG. GFAP measurements have a significant and negative effect on the number of right arm swings and average step distance. A negative prognostic relationship was observed between adverse effects on physical functions and serum GFAP level. It was observed that as the GFAP level increased, the average EDSS was higher, walking distance time, TUG time and 25-step walking time were longer, and the total number of steps and number of arm swings decreased. This relationship obtained using the latest artificial intelligence models developed on a digital platform thanks to machine learning shows that these parameters can be used for prognostic evaluation in the course of the disease.