Kürtün Baraj Gölü'nde ligula intestinalis'in çevresel parazitoloji açısından incelenmesi
Investigation of ligula intestinalis in terms of environmental parasitology in Kürtün Dam Lake
Yazar: ZEYNEP ZEHRA İPEK
Danışman: PROF. DR. ŞEVKİ KAYIŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Ağır metaller = Heavy metals ; Biyoindikatör = Bioindicator ; Ligula intestinalis = Ligula intestinalis ; Melezleme = Hybridization ; Pestisitler = Pesticides

Özet:
Sucul sitemler bir çok kirleticinin son birikim yeri olarak ekolojik çalışmalarda oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Kirleticilerin tespiti için kullanılan yöntemlerden biri de biyoindikatör canlılardır. Ligula intestinalis biyoindikatör özellikleri bakımından oldukça önemli bir türdür. Bu çalışmada Kürtün Baraj Gölü'nde L. intestinalis ile enfekte olan balıklarda ağır metal birikimine bakılmış ve pestisit ve antibiyotik birikimi açısından kullanılabilirliğini ölçümlemek amacıyla laboratuvar ortamında denemeler yapılmıştır. Toplamda 450 adet balık Kış, Yaz ve Sonbahar 2020 tarihlerinde uzatma ağı kullanılarak yakalanmış, örneklenen bireylerin hibrit bir popülasyonu temsil ettiği ortaya konulmuştur. Ayrıca denemeler için 248 adet balık örneği canlı olarak laboratuvara getirilmiştir. Squalius orientalis ve Alburnus derjugini türlerinin sistematik incelemeleri için 10 adet hibrit birey formaldehitte fikse edilmiştir. En yüksek prevelans Ekim ayında (%78,94) ve 0-10 cm'lik balıklarda (%77,8) gözlenmiştir. İlaveten parazitin toplam prevelansı %48,44'tür. Literatürde ata türlerin prevelansı incelendiğinde hibrit bireylerin L. intestinalis enfeksiyonlarına karşı daha hassas olduğu gözlenmiştir.Yaz örneklemesine ait sedimentte, suda, balıkların kas ve solungaç dokuları ile L. intestinalis parazitlerinde Zn, Mn, Cu, Cr, Ba için metal birikimi incelenmiştir. Birikim açısından sadece Cu solungaç ve kaslardan daha fazla miktarda parazitte birikirken, korelasyon testlerine göre konakçı balıkla Cr pozitif bir korelasyon göstermiştir. Organofosforlu bir pestisit türü olan malathionun enfekte ve enfekte olmayan balıklarda ilk deneme için 10. günün sonunda birikimine bakılmış ve L. intestinalis'in pestisitleri bünyesinde biriktirdiği ortaya konmuştur. 15 gün süren ikinci denemede sonunda ise malathion miktarının enfekte balık ve enfekte olmayan balıkta azalırken, parazitte arttığı gözlemlenmiştir. Enroflaksasin ile yapılan antibiyotik denemesi sonunda L. intestinalis ile enfekte balıkların enfekte olmayan balıklara göre 2., 4. ve 5. günlerde sırasıyla 1,06, 2,03 ve 1,7 kat daha fazla birikim yaptığı gözlenmiştir. Çalışmanın sonunda L. intestinalis'in Cr için bir biyoindikatör olarak gözükmesine rağmen, çalışılan diğer metaller için iyi bir biyoindikatör olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla beraber pestisit kirliliği için de iyi bir biyoindikatör adayı olduğu ve antibiyotik için ise ümit vaad eden bir biyoindikatör olabileceği de bu çalışmada yapılan labaratuvar denemelerinde ortaya konmuştur. Aynı zamanda bu çalışma ile dünya literatüründeki hibrit balık bireylerinde Ligula intestinalis'in varlığı ve prevelansı ilk kez ortaya konmuştur.

Abstract:
Aquatic ecosystem plays an important role in ecological research since they are the final destination for many contaminants. Bioindicator organisms are one approach for detecting pollution. Ligula intestinalis is an extremely significant species in terms of bioindicator capabilities. Heavy metal accumulation in fish infected with L. intestinalis in Kürtün Dam Lake was investigated in this study, and laboratory studies were performed to assess its suitability for pesticide and antibiotic accumulation. A total of 450 fish were collected with nets in Winter, Summer, and Fall 2020, revealing that the individuals analyzed belonged to a hybrid population. Furthermore, 248 live fish were brought to the laboratory for testing. Ten hybrid individuals of the species Squalius orientalis and Alburnus derjugini were preserved in formaldehyde for systematic investigations. The highest parasite prevalence in the hybrid population was observed in October (78.94%), and the prevalence was 77.8% in a fish measuring less than 10 cm in length. In addition, the parasite's overall prevalence was 48.44 %. When the parasite frequency of ancestor species was reviewed in the scientific literature, it was shown that hybrid individuals were more vulnerable to L. intestinalis infections. As part of the summer sampling, Zn, Mn, Cu, Cr, and Ba accumulation in sediment, water, the muscle and gill tissues of fish and L. intestinalis were investigated. Only Cu accumulated more in parasites than in gills and muscles, and correlation tests showed that there was a positive link between Cr and the host fish. The accumulation of the organophosphorus pesticide malathion was tested at the end of the tenth day of the first experiment in L. intestinalis infected and uninfected fish, and it was found that malathion was accumulated in L. intestinalis. In the second trial, which lasted 15 days, it was found that malathion levels dropped in both infected and uninfected fish, but malathion levels were increased in parasites. At the enrofloxacin experiment, it was found that L. intestinalis-infected fish accumulated 1.06, 2.03, and 1.7 times more antibiotic on the second, fourth, and fifth days, respectively, than uninfected fish. At the conclusion of the investigation, it was determined that although L. intestinalis appeared to be a bioindicator for Cr, it was not an effective bioindicator for other metals. In addition, laboratory tests conducted for this research revealed that it is a viable bioindicator candidate for pesticide contamination and may be a bioindicator of interest for antibiotics. In addition, this research disclosed, for the first time in the literature, the existence and frequency of L. intestinalis in hybrid fish.