Evrensel tasarım ve sürdürülebilir tasarım ilkeleri bağlamında alışveriş merkezlerinin incelenmesi: Kayseri AVM örnekleri
Investigation of shopping centers in the context of universal design and sustainable design principle: Examples of Kayseri shopping center
Yazar: GAMZE DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM BELGİN DİKMEN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Alışveriş merkezleri; günümüzde sosyal hayatın ve tüketimin içerisinde önemli yer tutan ve birçok ihtiyacımızı karşıladığımız yapılardır. Alışveriş merkezlerinin mimari tasarımında standart kullanıcı grubu dışında tüm kullanıcıların katılımını önemseyen Evrensel Tasarım kavramı; farklı kullanıcı grupların beklentilerini, istek ve gereksinimlerini karşılamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda kullanıcı çeşitliliğinin ve sayısının fazla olduğu alışveriş merkezlerinin tasarımının da evrensel tasarım yaklaşımı ile değerlendirilmesi önem kazanmıştır. Günümüzde değişen ve gelişen teknoloji, yaşam standartları enerjiye olan ihtiyacı arttırmış, fosil yakıt kaynaklarının tükenebilir ve çevre dostu olmadığının anlaşılması, yapısal faaliyetler ve değişen yaşam biçimine koşut olarak artan enerji gereksinimi, kentleşme sonucu ortaya çıkan çevre ve atık sorunları "sürdürülebilirlik" kavramını gündeme getirmiştir. Ekonomi, çevre ve sosyal bileşenleri temel alan sürdürülebilirlik kavramı; birçok disiplinle birlikte, mimarlık disiplinine de dahil olmuş, çevre sorunlarına duyarlı sürdürülebilir tasarım ve yeşil bina tasarımına olanak sağlamıştır. Kullanıcı için sağlıklı, güvenli, dayanıklı, ekonomik ve konforlu yaşam düzeyi sağlamayı amaçlayan sürdürülebilir tasarım; yapının hizmet ömrü boyunca enerjinin, suyun, toprağın, havanın, malzemenin ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını, malzemenin geri dönüştürülebilmesini ve atık kontrolünü önemsemektedir. Bu çalışmanın amacı evrensel tasarım ve sürdürülebilir tasarım bağlamında Kayseri kentinin farklı noktalarında hizmet sunan alışveriş merkezlerini incelemektir. Çalışma kapsamında tarihsel süreçte alışveriş merkezlerinin gelişimi, evrensel tasarım ve sürdürülebilir tasarım ilkeleri, yeşil bina sertifikalarının yapılarda kullanılması konuları incelenmiş, günümüzde sosyal hayatın ve tüketimin içerisinde önemli ölçüde etkisi olan alışveriş merkezlerinin tasarımına yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Shopping centres are the structures that have an important place in social life and consumption today and where we meet many of our needs. The concept of Universal Design, which cares about the participation of all users other than the standard user group in the architectural design of shopping centres, aims to meet the expectations, wishes and needs of different user groups. In this context, it has gained importance to evaluate the design of shopping centres with a high number and diversity of users with a universal design approach. Today, changing and developing technology and living standards have increased the need for energy, understanding that fossil fuel resources are not exhaustible and environmentally friendly, increasing energy requirements in parallel with structural activities and changing lifestyle, environmental and waste problems arising as a result of urbanisation have brought the concept of "sustainability" to the agenda. The concept of sustainability, which is based on economy, environment and social components, has been included in the discipline of architecture together with many disciplines, and has enabled sustainable design and green building design sensitive to environmental problems. Sustainable design, which aims to provide a healthy, safe, durable, economical and comfortable living level for the user, cares about the effective and efficient use of energy, water, soil, air, material and resources, recycling of materials and waste control throughout the service life of the building. The aim of this study is to examine shopping centres serving in different parts of Kayseri city in the context of universal design and sustainable design. Within the scope of the study, the development of shopping centres in the historical process, universal design and sustainable design principles, the use of green building certificates in buildings are examined, and suggestions for the design of shopping centres, which have a significant impact on social life and consumption today, are presented.