İstanbul'daki Aile Hekimliği asistanlarının aile hekimliği uygulamasında önerilen periyodik sağlık muayenesi ve tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge levels of family medicine residences in İstanbul about the recommended periodic health examination and screening tests in family medicine practice
Yazar: ALİ AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK ; DR. SÜNDÜS GÖRÜKMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Fizik muayene = Physical examination ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Periyodik Sağlık Muayenelerinin (PSM) temel amacı, hastalıkların risk faktörlerini ve hastalık belirtilerini erken dönemde saptayarak, morbidite ve mortaliteyi azaltmaktır. PSM' de önleme, tedavinin aksine hastalığın oluşmasını engellemek için alınan önlemler, tarama ve periyodik tıbbi muayenelerden oluşmaktadır. PSM ile birey için gerekli olan girişimler planlanırken, gereksiz test ve müdahalelerin önüne geçilmesi hedeflenmektedir. PSM, aile hekimliği uygulamalarının önemli bileşenlerinden birisidir. Ülkemizde de birinci basamak hekimleri tarafından aile hekimliği yönetmeliğinde çerçevesi çizilmiş kanıta dayalı, yapılandırılmış PSM yapılmakta ve bireyler düzenli sağlık taramalarına özendirilmektedir. Bu çerçevede İstanbul'da ki aile hekimliği asistanlarının aile hekimliği uygulamasında önerilen PSM ve tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesini çalışmamızda değerlendirmeyi amaçladık. 
 Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan çalışmamızın evrenini İstanbul'daki aile hekimliği asistanları oluşturmaktadır. Çalışmamıza 166 asistan hekim katılmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) istatistik programı kullanıldı. Normal dağılımı Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirildi. Tanımlayıcı istatistikler sayısal değişkenler için minimum, maksimum, ortalama, ortanca, standart sapma; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde olarak verildi. Araştırmada veriler normal dağılıma uymadığı için nonparametrik testlerden yararlanıldı.   
 Bulgular: Çalışmamıza katılan 166 asistan hekimin %54,82'si kadın, %79,52'si tam zamanlı aile hekimliği asistanıydı. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin yaş ortalaması 29,7±4,79, hekimlik süresi 4,81±3,94 yıl olarak hesaplandı. Hekimlerin "PSM ve tarama testleri hakkında yeterli bilgiye sahip olduğunuzu düşünüyor musunuz?" sorusuna evet yanıtını verenlerin oranı %57,23'tü. Katılımcıların 20 sorudan oluşan bilgi sorularından aldıkları puan ortalaması ise 9,46±4,36 olarak hesaplandı. Çalışmamıza katılan hekimlerin toplam puanlarını en fazla etkileyen faktörler: Aile hekimliğinde toplam çalışma süresi, hekimlik yılı, rehberi okuma ve aile sağlığı merkezinde çalışma durumları olarak bulunmuştur. 
 Sonuç: Hekimlerin aile hekimliği uygulamasında önerilen PSM ve tarama testleri hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı görülmüştür. Aile hekimliği asistanlarının bilgi düzeylerinin artırılması için aile hekimliği uzmanlık süresince teorik ve pratik eğitimlere ağırlık verilmelidir. 
 
Anahtar Sözcük: Periyodik Sağlık Muayenesi, Tarama Testleri, Aile Hekimliği Asistanları

Abstract:
Aim: The main purpose of Periodic Health Examinations (PSM) is to detect the risk factors and symptoms of diseases in the early period and to reduce morbidity and mortality. In PSM, prevention consists of measures taken to prevent the occurrence of the disease, as opposed to treatment, screening and periodic medical examinations. While planning the necessary interventions for the individual with PSM, it is aimed to prevent unnecessary tests and interventions. PSM is one of the important components of family medicine practices. In our country, evidence-based, structured PSM, framed in the family medicine regulation, is carried out by primary care physicians and individuals are encouraged to have regular health screenings. In this context, we aimed to evaluate the level of knowledge of family medicine residents in Istanbul about periodic health examinations and screening tests recommended in family medicine practice in our study. 
 Material and Methods: The population of our descriptive and crosssectional study consists of family medicine residents in Istanbul. 166 assistant physicians participated in our study. SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) statistical program was used to evaluate the findings obtained in our study. Its normal distribution was evaluated with the Kolmogorov Smirnov test. Descriptive statistics for numerical variables minimum, maximum, mean, median, standard deviation; were given as numbers and percentages for categorical variables. Nonparametric tests were used in the study because the data did not fit the normal distribution. 
 Results: Of the 166 residents participating in our study, 54.82% were female and 79.52% were full-time family medicine residents. The mean age of the resident physicians participating in the study was 29.7±4.79 years, and the duration of practice was 4.81±3.94 years. Do you think that physicians have sufficient knowledge about periodic health examinations and screening tests? The rate of those who answered yes to the question was 57.23%. The mean score of the participants from the knowledge questions consisting of 20 questions was calculated as  9.46±4.36. The factors that most affected the total scores of the physicians participating in our study were: Total working time in family medicine, years of practice, reading the guide, and working status in the family health center. 
 
Conclusion: It has been observed that physicians do not have sufficient knowledge about periodic health examinations and screening tests recommended in family medicine practice. In order to increase the knowledge level of family medicine residents, theoretical and practical training should be emphasized during the family medicine residency. 
 
Keywords: Periodic Health Examination, Screening Tests, Family Medicine Assistants