27 Mayıs askeri darbesi yaklaşırken Topkapı'da çıkan olaylar ve Yassıada yargılamalarında açılan davanın panoraması
As the 27 May military coup approaches incidents in Topkapı and in the Yassiada trials panorama of the case
Yazar: BENHUR EMRE SEVİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. FERİT YÜCEBAŞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
14 Mayıs 1950 seçimleriyle başlayan Demokrat Parti'nin ülkeyi yönetme yetkisi
on yılın ardından askeri darbeyle sona erdi. 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle ülkenin
yönetimi Milli Birlik Komitesi tarafından bir süre yürütüldü. MBK'nin ülkede aldığı
kararlar içerisinde en çarpıcı gelişmelere yolan açan ve Türk siyasi hayatında
günümüze kadar tartışmalara sebep olan Yassıada Yargılamalarıdır. Başta Celal
Bayar, Adnan Menderes ve birçok DP'linin yargılandığı davalardan biri de İsmet
İnönü'nün 4 Mayıs 1959'da İstanbul'a girişi sırasında uğradığı toplu saldırıdır. 1957
genel seçimlerinden sonra CHP Genel Başkanı İnönü'nün başlattığı yurt gezileri
hükümeti oldukça rahatsız etmiştir. Seçim sonuçları muhalefetin özgüvenini
arttırmışken iktidarın ise paniklemesine zemin hazırlamıştır. İktidar ve muhalefet
arasındaki siyasi gerginliğin etkisiyle ülkede çıkan toplumsal olaylar DP
hükümetinin de sonunu getiren gelişmeler arasında görülmüştür.
Topkapı Olayları Davası olarak açılan davada İnönü'ye yönelik tertipli bir
suikast girişimi olduğu iddiası ile çok sayıda kişi sanık ve şahit sıfatıyla
duruşmalarda yargılandı. Topkapı Olaylarının 27 Mayıs 1960 darbesinden az bir
zaman önce çıkması ve darbe sonrasında kurulan özel mahkemede askeri
müdahaleye dayanak olması dikkat çekmiştir. Duruşmalarda ortaya atılan iddialar,
suçlamalar, sanıkların savunmaları, şahitlerin dinlenmesi tutanaklarda ve dönemin 
gazetelerinde de kendine yer bulmuştur. Yüksek Adalet Divanın Duruşma
Tutanakları ve arşiv belgeleri ışığında Topkapı Olayları Davası incelenecek bu tezin
ana konusu haline getirilecektir.

Anahtar Kelimeler: 27 Mayıs Darbesi, Topkapı Olayları, İsmet İnönü, Yassıada
Yargılamaları, Demokrat Parti, Cumhuriyet Halk Partisi

Abstract:
Starting with the May 14, 1950 elections, the Democrat Party's mandate to
govern the country ended after ten years with a military coup. With the May 27, 1960
military intervention, the country was governed for a while by the National Unity
Committee. Among the decisions taken by the MBK in the country, it was the
Yassıada Trials that led to the most striking developments and caused debates in
Turkish political life until today. One of the trials in which Celal Bayar, Adnan
Menderes and many DP members were put on trial was the mass attack on İsmet
İnönü during his entrance to Istanbul on May 4, 1959. After the 1957 general
elections, CHP President İnönü's trips abroad disturbed the government. The election
results boosted the opposition's self-confidence and caused the government to panic.
The social unrest that broke out in the country due to the political tension between
the ruling party and the opposition was seen as one of the developments that brought
the DP government to an end.
In the Topkapı Events Case, many people were tried as defendants and witnesses
with the allegation that there was a plot to assassinate İnönü. It is noteworthy that the
Topkapı Incidents took place shortly before the coup d'état of May 27, 1960 and
became the basis for the military intervention in the special court established after the
coup. The allegations, accusations, defenses of the defendants, and the hearing of the
vi
witnesses during the hearings were recorded in the minutes and newspapers of the
period. The Topkapı Events Case will be analyzed in the light of the High Court of
Justice's Trial Minutes and archival documents and will be the main subject of this
thesis.

Key Words: 27 The 1960 Turkish Coup, Topkapi Events, Ismet Inonu, Yassiada,
Democrat Party, Republican People‟s Party