Bazı kültür bitkilerinde gün uzunluğu değişimleri ve bazı fizyolojik parametreler arası etkileşimler
Interactions between day length differences and some physiological parameters in some culture plants
Yazar: GÖKHAN ORHANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜLER ÇOLAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Bitkiler = Plants ; Fotoperiyot = Photoperiod

Özet:
Gün uzunluğu değişimlerinin, reprodüktif büyüme dönemlerinde fotoperiyodik uyartı değişimlerine duyarlı olduğu bilinen bazı kültür bitkilerinin vegetatif büyüme dönemlerinde bazı çimlenme parametreleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmamızda karanlık uygulamalarıyla uzun gün monokotillerinden Hordeum vulgare cv. Özdemir, Triticum aestivum cv. Alpu, Triticum aestivum cv. Sönmez bitkilerinin çimlenme oranlarında düşüşler belirlenmiş, fotoperiyodik uyartı değişimleri kendi aralarında değerlendirildiğinde ise istatistiki fark gözlenmemiştir. Uzun gün dikotillerinden Spinacia oleracea cv. AG-8117, Spinacia oleracea cv AG-8121, Raphanus sativus cv. 8TR-18'de de en düşük çimlenme oranları karanlık şartlarda sağlanmış, fotoperiyodik uyartı değişimlerinin 8TR-18'de oluşturduğu farklılıkta anlamlı bulunmamıştır. Gün uzunluğu değişimleri uzun gün monokotillerinden Hordeum vulgare cv. İnce-04, kısa gün monokotillerinden Oryza sativa cv. Gönen tohumlarının çimlenme oranları üzerinde etkili olamamış, tüm serilerde aynı çimlenme oranlarına ulaşılmıştır. Kısa gün monokotillerinden Oryza sativa cv. Kızıltan, Sorghum bicolor cv. Nes, Sorghum bicolor cv. Gözde-80, kısa gün dikotillerinden Glycine max cv. Nova, nötr gün dikotillerinden Lycopersicon esculentum cv. Wisconsin, Lycopersicon esculentum cv. D-9 fotoperiyodik uyartı değişimlerine duyarlı davranmışlardır. Kısa gün bitkisi Sorghum bicolor cv. Gözde-80'de uzun gün indüksiyonu çimlenmenin belirgin olarak yavaşlamasına neden olmuştur. Diğer kısa gün bitkilerinde en hızlı çimlenme karanlık uygulanan tohumlarla sağlanmış, gün uzunluğundaki artışlara koşut olarak çimlenme hızlarında gecikmeler olmuştur. Uzun gün bitkilerinden Hordeum vulgare ve nötr gün bitkilerinden Lycopersicon esculentum'da da en hızlı çimlenme karanlık uygulanan tohumlarla sağlanmıştır. Gün uzunluğundaki artış, uzun gün bitkilerinden Raphanus sativus'da çimlenmenin belirgin olarak yavaşlamasına neden olmuş, buna karşın Triticum aestivum ve Spinacia oleracea'da en hızlı çimlenme uzun gün uygulanan tohumlarla sağlanmıştır. Çimlenme indeksi ve hız katsayısı parametrelerinde de genotipler seviyesinde farklılaşabilen önemli değişimlerle karşılaşılmıştır.

Abstract:
The effects of day length changes upon in certain culture plants, which are known as responsive to photoperiodic stimulus changes in their reproductive growth periods, on various germination parameters in their vegetative growth periods were studied. Decreases in the germination ratios of Hordeum vulgare cv. Özdemir, Triticum aestivum cv. Alpu, Triticum aestivum cv. Sönmez plants which are long day monocotyles with black-out implementations were determined in our study and when photoperiodic stimulus changes were determined between each other, no statistical difference was observed. The lowest germination ratios were provided in dark conditions for Spinacia oleracea cv. AG-8117, Spinacia oleracea cv AG-8121, Raphanus sativus cv. 8TR-18 among long day dicotyles and the difference in 8TR-18 that was created by photoperiodic stimulus changes was not found significant. Day length changes could not be effective upon the germination ratios of Hordeum vulgare cv. İnce-04 from long day monocotyles and Oryza sativa cv. Gönen from short day monocotyles and the same germination ratios were reached in all lines. Oryza sativa cv. Kızıltan, Sorghum bicolor cv. Nes, Sorghum bicolor cv. Gözde-80 from short day monocotyles, Glycine max cv. Nova from short day dicotyles and Lycopersicon esculentum cv. Wisconsin, Lycopersicon esculentum cv. D-9 from neutral day dicotyles acted responsive to photoperiodic stimulus changes. Long day induction caused that germination significantly became slower in Sorghum bicolor cv. Gözde-80, which is a short day plant. The fastest germination was provided with the seeds to which black-out was applied and delays occurred in germination velocity in parallel with the increases in day length. In Hordeum vulgare from long day plants and Lycopersicon esculentum from neutral day plants, the fastest germination was provided with the seeds to which black-out was applied. The increase in day length caused germination in Raphanus sativus from long day plants to became significantly slower; however, the fastest germination in Triticum aestivum and Spinacia oleracea was provided with the seeds to which long day was applied. Significant changes that can differ at genotype level were met in the parameters of germination index and velocity coefficient as well.