Tersine lojistik ve atık kızartma yağları geri kazanım ağı tasarımı
Reverse logistics and a recovery network design for used frying oils
Yazar: SEVDA KÖSE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT BASKAK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Ağ tasarımı = Network design ; Karışık tam sayılı doğrusal programlama = Mixed  integer linear programming

Özet:
Son yıllarda şirketler, ekonomik ve ekolojik nedenler, yasalar, kurumsal ve sosyal sorumluluklar, çevresel kaygılar, sürdürülebilir gelişme, doğal kaynakların korunması, daha az malzeme ve kaynak tüketimi gibi nedenlerden dolayı geri kazanım etkinliklerini sistemlerine eklemişlerdir. Bu durum, akademisyenleri ve uzmanları tersine lojistik konusunda çalışmak için motive etmiştir.Gittikçe öneminin artması beklenen, ürün geri kazanımı için kullanılmış ürünlerin tüketiciden üreticiye doğru hareketlerinin ve ilgili bilgi akışlarının yönetimi süreci olarak tanımlanan tersine lojistik, tedârik zinciri süreçlerinden biri olarak akademik çalışmalarda yerini almıştır.Bu çalışmada geleneksel tedârik zinciri yaklaşımından kapalı çevrim tedârik zinciri yaklaşımına geçişi sağlayan tersine lojistik kavramı, atık kızartma yağları kapsamında incelenmiş ve Türkiye'de atık kızartma yağları geri kazanımı için ağ tasarımı örneği yapılmıştır.Öncelikli olarak tersine lojistik kavramının tanımı ve kapsamı üzerinde durulmuştur. Sonra tersine lojistikteki kavramlar ve sistemin işleyişi incelenmiştir. Tersine lojistikteki ağ yapısı türlerinden ve ağ tasarımında kullanılan modellerden sözedilmiştir. Daha sonra konuyla ilgili literatür araştırması yapılmıştır.Konunun kavramsal olarak ele alınmasından sonra, atık kızartma yağlarının geri kazanımına ilişkin olarak Türkiye'deki durum incelenmiş ve Türkiye için atık kızartma yağı geri kazanım ağı tasarımı yapılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla karışık tamsayılı doğrusal programlama kullanılarak bir geri kazanım ağı tasarımı modellenmiştir. Model GAMS optimizasyon programı ile çözülmüştür.Modelde, Türkiye'deki her ilde bir belediye toplama noktası olduğu düşünülmüştür. Her ilde oluşacak atık kızartma yağı miktarı o ilin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi ve nüfus bilgileri dikkate alınarak oluşturulmuştur. Varolan sistemle toplanan atık kızartma yağı miktarı ve oluştuğu tahmin edilen atık kızartma yağı miktarının % 10, % 20, % 50 ve % 100'ü dikkate alınarak 5 senaryo oluşturulmuştur. Modeldeki amaç, atık kızartma yağlarının geri kazanımı ile elde edilecek gelir ile belediye toplama noktalarından imha tesislerine ve ikincil pazarlara kadar olan süreçte meydana gelen giderler arasındaki farkı enbüyükleyecek ürün akışlarını sağlamaktır. Her senaryo için en uygun geçici depo, geri kazanım merkezi ve ikincil pazar konumları belirlenmiştir.

Abstract:
Last decades firms have been added reverse flow in their supply chain because of some reasons such as economical and ecological reasons, environmental concerns, rules, social responsibilities, sustainable development and minimization of materials and resources use. This condition motivates both the academicians and practitioners to study on reverse logistics activities.Reverse logistics, expected to be more important in the near future, are considered as the process of managing all of the flow of returned products and information from customers to manufacturers in order to get recovery from used products. It can be regarded as one of the processes of supply chain.In this study, reverse logistics which changes traditional supply chain approach to closed-loop supply chain is investigated on used frying oils and a recovery network is designed for used frying oils in Turkey.First, it is focused on reverse logistics definition and scope. Then, concepts and operations of reverse logistics is investigated. Types of reverse logistics network design and model of network design are mentioned. After that literature review has been done about the subject.After theoretic examination of the subject, applications about used frying oils in the world are mentioned. The system of collecting used frying oils in Turkey is investigated and a new system is proposed. Recovering network is designed for the proposed system in Turkey. For this purpose a recovering network is designed by using mixed integer linear programming model. The model is solved using GAMS optimization program.In the model, it is thought that each city in Turkey has a municipal collection point. Considering social-economical development and populatoin of cities, amount of used frying oils which are occured is constituted for each city. By using amount of used frying oils which are collecting with present system and % 10, % 20, % 50, % 100 of estimated used frying oils, 5 scenarios are made. The purpose of the model is to provide the optimal flow of used frying oils from municipal collection points to secondary markets or destruction centres by maximizing difference between the revenue from secondary markets and the related costs such as transportation costs, fixed costs and destruction costs. For each scenarios, optimal locations of temporary depots, recovery centers and secondary markets are determined.