hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kuruluşundan Emevîlerin yıkılışına kadar Vâsıt şehri
From its foundation to the fall of the Umayyads, the city of Wasit
Yazar: EMİN ÜLKER
Danışman: PROF. DR. AHMET TURAN YÜKSEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Vâsıt şehri, Emevî tarihinin en meşhur valilerinden biri olan Haccâc (Ebû Muhammed el-Haccâc b. Yûsuf b. el-Hakem es-Sekafî (v. 95/714) tarafından 83/702 yılında Güney Irak'ta askerî amaçlı olarak kurulmuştur. Kûtül'amâre şehrine 80 km, Bağdat'a 180 km, Kûfe'ye ise 220 km mesafededir. Haccâc, Kûfe'ye yerleştirilen Suriyeli askerlerin yerli halkı rahatsız etmesi sebebiyle Kûfe ile Basra şehirlerine eşit mesafede Dicle nehrinin batı kısmındaki bataklık kurutularak bir şehrin kurulmasını emretti. İki şehre olan uzaklığı ve bu iki şehrin ortasında olmasından dolayı yeni kurulacak bu kent Vâsıt olarak isimlendirildi. Irak'ta idarî merkez olarak kurulan Vâsıt İslâm tarihinde Türkleri de barındıran bu kent olmuştur. Bağdat'ın 148/765'te kurulmasıyla önemini yitirmeye başlamıştır.  15. yy. da, kenarında kurulduğu Dicle Nehrinin yatağının değişmesi ile birlikte tamamiyle önemini kaybetmiştir. 17. yy. da küçük bir kasabaya dönüşmüş, 19. yy. da terkedilmiş ve harabe bir şehir haline gelmiştir. Vâsıt kalıntıları günümüzde Irak'ın güneyinde Kut şehrine 70 km. mesafededir ve Minâre harabeleri olarak bilinmektedir.
Anahtar Kelimeler: Vâsıt, Haccâc, Emevîler, Irak.

Abstract:
The city of Wasit was founded for military purposes in southern Iraq in 83/702 by one of the most famus governors of Umayyads history, Hajjaj (Abu Muhammad al-Hajjaj b. Yûsuf b. al-Hakem al-Thaqafî (d. 95/714). It is 80 km from the city of Qut-ul Amarah, 180 km from Baghdad and 220 km from Kufa. Hajjaj ordered the establishment of a city by draining the swamp on the western part of the Tigris river at an equal distance from the cities of Kufa and Basra, as the Syrian soldiers stationed in Kufa were disturbing the local population. Wasit, which was established as an administrative center in Iraq, was this city that also hosted Turks in the history of Islam. With the establishment of Baghdad in 148/765, it began to lose its importance.  In the 15th century, it completely lost its importance with the change of the bed of the Tigris River, on the banks of which it was established. It turned into a small town in the 17th century, and in the 19th century, it was abandoned and ruined in the 19th century. The remains of the Wasit are 70 km away from the city of Qut in the southern Iraq today and to be known as the ruins of the Minaret.
Key Words: Wasit, Hajjaj, Umayyads, Iraq.
Kurumsal kalite beliryecilerinin serbest ticaret anlaşmalarına etkisi: AB ülkeleri üzerine bir panel veri analizi
The impact of institutional quality determinants on free trade agreements: A panel data analysis on EU countries
Yazar: CEMİLE EVREN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ACAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan "Kurumsal İktisat" yaklaşımı, neoklasik iktisat öğretilerinden farklı olarak sadece ekonomik durumları incelememektedir. Aynı zamanda ekonominin etkilendiği unsurların başında kurumların da yer aldığını savunmaktadır. Kurum kavramı ise işlem maliyetleri, eksik sözleşmeler, mülkiyet hakları, politik istikrar ve yolsuzluk değişkenleri ile açıklanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, serbest ticaret anlaşmaları kapsamında, kurumsal kalite göstergelerinin ticareti ne kadar etkilediğini incelemektir. Bu bağlamda çalışma 1996-2022 döneminde Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin kurumsal kalite göstergeleri ile serbest ticaret anlaşmaları arasındaki ilişkiyi analiz etmektedir. Birinci bölümde serbest ticaret kavramının teorik çerçevesi çizilmektedir. İkinci bölümde kurumsal iktisat yaklaşımı ve kurumsal kalite detaylı olarak ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde tezin araştırma konusunu teşkil eden Avrupa Birliği ülkelerinin yaptıkları serbest ticaret anlaşmaları incelenmektedir. Son bölümde ise kurumsal kalite göstergelerini kapsayan ve farklı kurumlardan elde edilen verilerle ortak, özgün bir veri seti oluşturularak analiz yapılmaktadır.

Abstract:
Unlike neoclassical economic teachings, the "Institutional Economics" approach, which emerged in the early 20th century, does not examine only economic situations. At the same time, this approach argues that institutions are among the primary factors that affect the economy. The concept of institution is explained in this regard with variables such as transaction costs, incomplete contracts, property rights, political stability, and corruption. The aim of this research is to examine free trade agreements and emphasize how much they affect trade through institutional quality indicators. In this context, the study examines the institutional quality indicators and free trade agreements of the European Union member states in the period between 1996 and 2022. The first section draws the theoretical framework of the concept of free trade. In the second section, the institutional economics approach and institutional quality is explained in detail. In the third section, the free trade agreements signed by the European Union members selected as the research area for the thesis is examined. In the last section, data covering institutional quality indicators and obtained from different institutions is analyzed by creating a common, original data set.
Kanun metotlarının içerik yönünden değerlendirilmesi
The evaluation of kanun methods in terms of content
Yazar: BAHADIR TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. BURAK KURUBAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Kanun, Türk Müziğinde geçmişten günümüze kullanılan en önemli çalgılardan biridir. Bu araştırmada geçmişten günümüze basılı olarak ulaşılan kanun metotlarının içerik olarak kanun tarihçesi anlatımı, çalgı bilimi, kanun ve mızrap tutuşu, mandal kullanımı ve mızrap, parmak, sağ el ve sol el kullanımı açısından karşılaştırılması ve analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma basılı olarak ulaşılan kanun metotları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya koyulması bakımından önem arz etmektedir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma evrenini geçmişten günümüze yayımlanan kanun metotları oluşturmaktadır. Bu araştırma evreninde örneklem gurubu olarak amaçlı örneklem yöntemiyle 15 adet basılı kanun belirlenmiştir. Doküman inceleme tekniğiyle toplanan veriler, betimsel yönden analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada, 15 adet kanun metodunun incelendiğinde ortak bir işaretleme dilinin olmadığı, mandal sistemi hakkında icra içerisindeki değişimlerden tam anlamıyla bahsedilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlardan hareketle, hazırlanan kanun metotlarında ulusal ölçekte ortak bir işaretleme dilinin olması, standart işaret ve simgelerin usta veya ekol kanun icracılarının bilgi ve tecrübeleri doğrultusunda belirlenmesi gerektiği önerilmiştir.

Abstract:
The kanun is one of the most important instruments used in Turkish music from past to present. In this research, it is aimed to compare and analyze the kanun methods available in print from past to present in terms of content in terms of kanun history, organology, kanun and plectrum grip, use of pegs and plectrum, finger, right hand and left hand usage. The research is important in terms of revealing the similarities and differences between the kanun methods available in print. The research was conducted using the general survey model, one of the qualitative research methods. The research population consists of kanun methods published from past to present. In this research universe, 15 printed kanun were determined by purposive sampling method as a sample group. The data collected by document analysis technique were analyzed and interpreted descriptively. In the research, when 15 kanun methods were examined, it was concluded that there was no common marking language and that the changes in the latch system were not fully mentioned in the performance. Based on the results, it was suggested that there should be a common marking language on a national scale in kanun methods, and standard signs and symbols should be determined in line with the knowledge and experience of master or school kanun players.
Türkiye Selçukluları döneminde kadınların örgütsel faaliyetleri – Bacıyân-ı Rûm örneği
Women's organizational activities in the Seljuk period of Turkey - The example of Bacıyân-ı Rûm
Yazar: AYŞEGÜL AYDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKKUŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Orta Çağ = Middle Ages ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; β- hidroksibütirik asit = β-hydroxybutyric acid

Özet:
Tarih boyunca kadınların toplum içerisinde gerek bireysel gerekse sistemli bir topluluk olarak üstlendiği önemli vazifeler ve roller olmuştur. Kadınların birey olarak toplumda yer aldıkları konumları ve sahip oldukları haklar onların gerçekleştirebilecek oldukları faaliyetlerin potansiyelinin bir göstergesi olmuştur. 13. yüzyılda Türkiye Selçukluları toplumunda ortaya çıkan Bacıyân-ı Rûm Teşkilatı'nın mahiyetini ve faaliyetlerini daha iyi anlayabilmek adına dönemin kadınlarının sahip oldukları rolleri ve konumu tespit etmek büyük önem taşımaktadır. Birinci elden kaynaklarda bahsedilen kadın isimler ve gerçekleştirdikleri faaliyetler, sınırlı kaynaklardan dolayı Bacıyân-ı Rûm hakkında belirsiz kalan birçok konuya ışık tutmaktadır. 
Çağdaşı olan birçok toplumun aksine kadınların itibar ve birçok önemli hak sahibi olduğu Türkiye Selçuklu Devleti'nde faaliyetlerini gösteren Bacıyân-ı Rûm Teşkilatı, kadınların belli kaideler doğrultusunda ve birlik içerisinde birtakım çalışmalar gerçekleştirdiği önemli bir yapılanma olmuştur. Bacıyân-ı Rûm mensubu kadınlar ticari faaliyetlerde bulunmuş, tasavvufi hayatta ön plana çıkmış ve gerektiği zaman savaşçı yönleriyle askeri kimliklerine bürünmüşlerdir. Bu özellikleri taşıyan bir örgütlenme dönemin şartlarında dünya genelinde çok önemli bir örnek olma özelliği taşımaktadır.

Abstract:
Throughout history, women have played important roles in society, both individually and as a systematic community. The position of women as individuals in society and the rights they enjoy have been an indicator of the potential of their activities. In the 13th century, in order to better understand the nature and activities of the Bacıyân-ı Rûm Organization that emerged in the society of the Seljuks of Turkey, it is of great importance to determine the roles and positions of the women of the period. The names of women mentioned in first-hand sources and the activities they carried out shed light on many issues that remain unclear about Bacıyân-ı Rûm due to limited resources. 
The Bacıyân-ı Rûm Organization, which was active in the Seljuk State of Turkey, where women were respected and had many important rights unlike many contemporary societies, was an important organization in which women carried out some activities in line with certain rules and in unity. The women of Bacıyân-ı Rûm engaged in commercial activities, came to the forefront in Sufi life and, when necessary, assumed their military identities with their warrior aspects. An organization with these characteristics is a very important example worldwide under the conditions of the period.
Gelirde kulüp yakınsama ve endüstriyel yoğunlaşma ilişkisi: Türkiye üzerine bölgesel bir analiz
The relationship between club convergence in income and industrial concentration: A regional analysis on Turkiye
Yazar: MEHMET ENES SEVER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GÖMLEKSİZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ekonomik faaliyetlerin mekânsal olarak belirli bölgelerde yoğunlaşması dışsallıklar ve ölçek ekonomilerine bağlı olarak gelir artışının önemli bir rol oynamaktadır. Diğer taraftan, Türkiye'de var olan bölgesel ekonomik eşitsizliklerin önemli bir kısmının artan endüstriyel faaliyetlerin bölgesel ölçekteki dengesiz dağılımından kaynaklandığı görülmektedir. Bu anlamda gelir bakımından geride kalmış bölgeler ile yüksek gelirli bölgeler arasındaki gelir farklılıkları, endüstriyel yoğunlaşmayı da içine alan başlangıç koşulları ile ilişkilendirilebilmektedir. 
Bu çalışmada, Türkiye'deki Düzey 2 bölgelerinde kulüp gelir yakınsaması hipotezinin test edilmesi ve kulüp yakınsama ile endüstriyel yoğunlaşma arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmadan elde edilen bulgular bölgesel ölçekte dört yakınsama kulübüne işaret ederken, bu kulüplerin ekonomik yapı itibariyle benzer özelliklere sahip olduğu görülmektedir. Bulgular ayrıca, endüstriyel yoğunlaşmanın gelir yakınsaması kapsamında bölgesel eşitsizlikleri azaltıcı rolüne işaret etmektedir. Bu anlamda, bölgesel karakteristiklere özgü endüstriyel politikaların artırılmasına ve çeşitlendirilmesine ihtiyaç olduğu görülmektedir.

Abstract:
The spatial concentration of economic activities in certain regions plays an important role in income growth due to externalities and economies of scale. On the other hand, it is observed that a significant part of the regional economic inequalities in Turkiye is caused by the unbalanced distribution of increasing industrial activities at the regional scale. In this sense, income differences between low-income and high-income regions can be attributed to initial conditions, including industrial concentration. 
This study aims to test the club income convergence hypothesis and examine the relationship between club convergence and industrial concentration in NUTS 2 regions in Turkiye. The findings of the study indicate that there are four convergence clubs at the regional scale and that these clubs have similar characteristics in terms of economic structure. The findings also point to the role of industrial concentration in reducing regional inequalities in the context of income convergence. In this sense, there is a need to increase and diversify industrial policies specific to regional characteristics.
İbnü'l-Hümâm'ın aile hukuku alanındaki tercihleri ve mezhebe muhalif görüşleri
Ibn al-Humām's preferences in the field of family law and his opposition to Hanafi sect
Yazar: HASAN DEMİREL
Danışman: PROF. DR. AHMET YAMAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İbnü'l-Hümâm (ö. 861/1457),  Hicrî IX. asırda yaşamış usûlü'd-dîn, usûlü'l-fıkıh ve usûlü'l-lugayı çok iyi bilen, yed-i tûlâ sahibi çok yönlü, asırlara damgasını vurmuş velûd bir Hanefî fakihi ve müçtehididir. Usül, fürû, nevâzil türü eserlerin ve muhtasar metinlerin yazılarak mezheplerin sistematik hale gelmesi ve görüşlerinin istikrar bulmasından sonra mezhebe bağlılığın öne çıktığı bir dönemde; mezhep içi tercihleri, mezhep imamının görüşünün terk edilmesi ve mezhebe muhalif olan bir görüşün benimsenmesi hususlarında delilin götürdüğü yere gitmekten çekinmemiş ve özgün tercihler ortaya koymuştur. Müçtehit bir âlim olan İbnü'l-Hümâm, mezhebe değil hakka tabi olmayı şiar edinmiş ve mukallit müftüler için ortaya konulan mezhep içi tercih usullerine bağlı kalmamıştır. Bu çalışmada İbnü'l-Hümâm'ın Fethu'l-kadîr li'l-ʿâcizi'l-fakîr ve et-Tahrîr fî ʿilmi'l-usûl adlı eserleri esas alınarak aile hukuku alanındaki tercihleri ve mezhebe muhalif görüşleri incelenmiştir. Aynı şekilde kendisinden sonraki dönemlerde müellifin tercih ve görüşlerinin ne derecede benimsendiği ve sonraki âlimler üzerindeki etkisi de ortaya konulmuştur.
Anahtar Kavramlar: Fıkıh, Mezhep, Meşâyih, İhtilaf, Tercih, İbnü'l-Hümâm.

Abstract:
Ibnu'l-Humām (d. 861/1457) that lived in IX. Hijri century, who was a person of seven perfect qualities, highly knowledgeable to principles of religion, jurisprudence, and language, a prolific scholar who left a mark on the centuries, was a jurist and mujtahīd of the Hanafi school. After schools of jurisprudence became systematic through writing the types of books of roots (Uṣūl), branches (furūʿ), Nawāzīl, mukhtaṣār, and the organization of one's opinions systematically, in an era when adherence to a particular school of thought was prominent, he did not hesitate to follow where the evidence led in matters of intra sectarian preference, rejection of the opinion of the imam of the school and embracing an opinion that is opposed to the doctrine of the school and has demonstrated unique preferences. Ibnu'l-Humām who was a mujtahīd scholar has made it a guiding principle to follow the truth not the school and has not adhered to intra-sectarian preference for jurists who adhere strictly to a particular school. In this work, his preferences in family law and his opinions that are contrary to the school of thought have been examined based on his works called Fatḥu'l-qadīr li'l- āʿjizi'l-faqīr and al-Taḥrīr fī iʿlmi'l-uṣūl. Similarly, it also revealed the extent to which his preferences and views were adopted in the following periods and his influence on later scholars. 
Key Concepts: Islamic Law, School of Law, Mashāyih, Disagreement, Preference, Ibn al-Humām.
Küresel vatandaşlık eğitiminin din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programlarına yansımaları
Reflections of global citizenship education on religious culture and moral knowledge curriculum
Yazar: AHMET YİĞİT
Danışman: PROF. DR. MUHİDDİN OKUMUŞLAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı küresel vatandaşlık eğitiminin DKAB öğretim programlarına yansımalarını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda bu araştırmanın yöntemi nitel yaklaşımdır. Disiplinler arası bir çalışma olan bu araştırma durum çalışmasıdır ve deseni bütüncül çoklu durum çalışması desenidir. Bu araştırmada doküman analizi ile veriler toplanıp analiz edilmekte ve betimsel analiz kullanılmaktadır. Bu kapsamda küreselleşmenin vatandaşlık, ulusal vatandaşlık ve diğer vatandaşlık kuramları ile ilişkisinin karşılıklı olduğu ulusal vatandaşlığı olumsuz yönde küresel vatandaşlığı ise olumlu yönde etkilediği bulunmaktadır. Oxfam ve UNESCO'nun geliştirdiği Küresel Vatandaşlık Eğitim Programının ögelerinin olduğu ve bunların arasında tutarlı bir uyumun olduğu tespit edilmektedir. Küresel Vatandaşlık Eğitim Programının ögeleri ile Türkiye'deki din öğretimi programlarından 2005 yılından sonra geliştirilen DKAB Öğretim Programları ile program anlayışları, genel ve özel amaçlar, içeriğindeki konular, anahtar kavramlar, öğretmen ve öğrenci rolleri, öğretim yöntemleri, ölçme ve değerlendirme ögeleri arasında uyumun olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the reflections of global citizenship education on the religious religious education curricula. In line with this purpose, the method of this research is qualitative approach. This research, which is an interdisciplinary study, is a case study and its design is a holistic multiple case study design. In this research, data are collected and analysed through document analysis and descriptive analysis is used. In this context, it is found that globalisation has a reciprocal relationship with citizenship, national citizenship and other citizenship theories and that it affects national citizenship negatively and global citizenship positively. It is determined that the Global Citizenship Education Programme developed by Oxfam and UNESCO has elements and there is a consistent harmony between them. It is concluded that there is a harmony between the elements of the Global Citizenship Education Programme and the religious education programmes in Turkey developed after 2005, and there is a harmony between the programme conceptions, general and specific objectives, subjects in the content, key concepts, teacher and student roles, teaching methods, measurement and evaluation elements.
Uluslararası finansal raporlama standartlarına uyumun muhasebe bilgi kalitesine etkisi: Uluslararası bir karşılaştırma
The impact of international financial reporting standards on accounting information quality: An international comparison
Yazar: DUYGU MELİK
Danışman: PROF. DR. RAİF PARLAKKAYA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal muhasebe = Financial account ; Uluslararası muhasebe = International accounting

Özet:
Küreselleşme, sermayenin ve malların farklı ülkeler ve çokuluslu şirketler arasında serbest dolaşımına yol açarak dünya ekonomisinin bütünleşmesini sağlarken, farklı ülkelerdeki şirketlerin mali raporlarının karşılaştırılması ihtiyacını da arttırmaktadır. Böyle bir ortamda her ülkede farklı kurallara göre hazırlanan finansal raporların uyumlaştırılması ihtiyacı ile yaygınlaşan UFRS/UMS'ler, birçok ülkede, özellikle sermaye piyasasında işlem gören şirketler için bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu çalışmada UFRS/UMS'lere uyum sonrasında muhasebe bilgi kalitesine etki eden diğer faktörler Almanya, İngiltere ve Türkiye'de bulunan 30 büyük halka açık şirket verileri karşılaştırılarak kâr yönetimi ve değer ilişkisi modellemeleri kullanılarak açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
While globalization increases the integration of the world economy by leading to the free movement of capital and goods between different countries and multinational companies, it also increases the need to compare the financial reports of companies in different countries. In such an environment, IFRS/IFRSs, which have become widespread with the need to harmonize financial reports prepared according to different rules in each country, have become a necessity in many countries, especially for companies traded in the capital market. In this study, other factors affecting the quality of accounting information after the adoption of IFRSs/IFRSs are explained by comparing the data of 30 large publicly traded companies in Germany, the UK and Turkey using profit management and value relationship models.