1950'lerden 2000'lere Türkiye'de yaşanan ekonomik değişimin tüketim kültürü bağlamında gazete reklamları üzerinden analizi
Analysis of the economic change experienced in Turkey from the 1950s to the 2000s in the context of consumption culture through newspaper advertisements
Yazar: DENİZ KEBA EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILMAZ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Reklamcılık = Advertising
Dizin: Ekonomik değişme = Economic change ; Gazete reklamları = Newspaper advertisements ; Gazeteler = Newspapers ; Reklamlar = Advertisements ; Tüketici kültürü = Consumer culture ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Dünya'da hızla yayılan tüketim kültürü, Türkiye'de 1950'li yıllarda çok partili hayata geçilmesi ile değişen ekonomi politikaları sonucu ağırlıklı olarak hissedilmeye başlanmıştır. 1980'lerden itibaren uygulanan politikalar sonucunda ise Türkiye tüketim toplumuna dönüşmüştür. Bu tarihe kadar maddi değerlerden çok manevi değerleri önemseyen, kanaatkârlığı ve tasarrufu bir davranış biçimi olarak benimseyen, yerli malı haftası kutlayan bir toplumun, tüketim odaklı bir topluma dönüştüğü görülmektedir. Bu çalışmada 1950'lerden 2000'lere Türkiye'de değişen tüketim kültürünün gazete reklamlarına nasıl yansıdığı, tarihsel bağlam göz önünde bulundurularak incelemek amaçlanmaktadır. Bu amaçla 1955, 1965, 1975 ve 1985 yılların da yayınlanan Cumhuriyet, Hürriyet ve Son Havadis / Tercüman gazetelerinin reklamları ile 1995 yılında yayınlanan Cumhuriyet, Hürriyet ve Türkiye gazetelerinin reklamları bu çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Örneklem olarak belirlenen her yıl için Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının ilk haftaları olmak üzere toplam bir aylık sürede yayınlanan reklamlar nitel ve nicel içerik analizi yöntemi ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda ise, Türkiye'nin tüketim kültürü bağlamında geçirdiği tarihsel değişim ve dönüşümün, devletin ekonomi politikalarına göre şekillendiği ve gazete reklamlarına yansıdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Consumer culture which spreads rapidly in the world, began to be felt predominantly in Turkey as a result of the changing economic policies together with the onset of multi-party life in the 1950s. As a result of the policies applied since the 1980s, Turkey has turned into a consumer society. The society which had cared about sentimental values rather than financial values, adopted austerity and disposition as a behavior pattern and used to celebrate the domestic goods week until that time, became a consumption-oriented society. This study aims to examine how the changing consumer culture in Turkey from the 1950s to the 2000s reflected on newspaper advertisements by taking into account the historical context. For that purpose the advertisements of Cumhuriyet, Hürriyet and Son Havadis / Tercüman newspapers which were published in 1955, 1965, 1975 and 1985 and the advertisements of Cumhuriyet, Hürriyet and Türkiye newspapers which were published in 1995, comprised the sample of the study. For each year determined as the sample, the study comparatively analyzed the advertisements published in a total of one-month period in the first weeks of January, April, July and October, via the qualitative and quantitative content analysis method. At the end of the study it was determined that the historical change and transformation experienced by Turkey in the context of consumer culture, were shaped according to the economic policies of the government and reflected on newspaper advertisements.