Akademik öz denetimin geliştirilmesinde anababa rehberliği
Parenting guide to developing academic self control
Yazar: HANİFE BÜYÜK
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ ; PROF. DR. EMİNE GÜL KAPÇI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile desteği = Family support ; Aile rehberliği = Parental guidance ; Akademik destek = Academic support ; Akademik kontrol odağı = Academic control focus ; Akademik öz yeterlilik = Academic self-efficacy ; Denetim = Control ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Rehberlik = Guidance ; Öz denetim = Autocontrol

Özet:
Bu araştırmada 11-14 yaş aralığındaki ortaokul öğrencilerinin akademik öz denetim becerilerinin desteklenmesi için geliştirilen ve Akademik Öz Denetimde Aile Destek Programı (AÖDAP) olarak adlandırılan bir anababa eğitim programının etkililiği sınanmıştır. Ön-test son-test ölçümlü ve deney-kontrol gruplu (N deney= 11, N kontrol= 11) bu araştırmada katılımcılar gruplara seçkisiz olarak atanmıştır. Haftada bir oturum olmak üzere sekiz oturumdan oluşan program online ve bireysel olarak uygulanmıştır. Deney grubuna son testlerin verilmesinden üç ay sonra izleme ölçümleri alınmıştır.  Çocuklar Kişisel Bilgi Formu, Akademik Öz Denetim Ölçeği ve Algılanan Akademik Destek Anketi'ni; anneler ise Kişisel Bilgi Formu, Anababa Yetkinlik Ölçeği, Anababalık Davranış Farkındalığı Çizelgesi ve Kısa Öz Kontrol Ölçeği'ni doldurmuşlardır. 
Araştırmada nicel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının fark puanlarının karşılaştırılmasında Mann-Whitney U Testi; gruplar arası ön test ve son test puan ortalamaları arasındaki fark, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi; deney grubu ön test, son test ve üç aylık izleme puan ortalamaları arasındaki fark ise Friedman Testi ile analiz edilmiştir. 
Analiz bulgularına göre deney grubunda yer alan çocukların akademik öz denetimleri (U= 26, Z= 2.81, p<0,05, r= .85) ve akademik sebatları eğitim sonrasında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde artarken (U= 19; Z= 2.82, p<0,05, r= .85), akademik dikkat boyutunda gruplar arasında son testte anlamlı bir fark gözlenmemiştir (U= 35; p>0,05). Deney grubuna katılan annelerin anababa yetkinliğinin (U= 22.50, Z= -2.60, p<.05, r= .78) kontrol grubuna göre anlamlı şekilde arttığı görülmüştür. Annelerin öz kontrol düzeylerine ait bulgular ise gruplar arasında fark olmadığını (U= 52.00, p>.05) ve uygulanan eğitimin annelerin öz kontrol düzeylerini artırmada etkili olmadığını (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 3.21, p= .201) göstermiştir. Friedman Testi sonuçları deney grubundaki çocukların ön test, son test ve üç aylık izlemede akademik öz denetime ait toplam puanları (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 15.95, p= .000) ile alt boyutlardan akademik sebat puanları (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 12.66, p= .002) ve akademik dikkat puanları (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 13.85, p= .001); annelerin olumlu anababalık davranış farkındalığı puanları (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 11.12, p= .004) ve anababa yetkinliği puanları (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 7.42, p= .024) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir.
Geliştirilen programın, çocukların akademik öz denetim becerilerinin artmasını ve annelerinden algıladıkları akademik desteğin düzeyinde artış olmasını sağladığı; annelerin olumlu anababalık davranışları farkındalığını ve anababa yetkinlik düzeylerini artırmada etkili olduğu ve bu artışın izlemede de devam ettiği görülmüştür. Sonuç olarak, ortaokul çağındaki çocukların ve annelerinin AÖDAP'den yararlandıkları, uygulanan eğitimin çocukların akademik öz denetim becerilerinin güçlenmesini desteklediği bulunmuştur.

Abstract:
The current study sought to examine the effect of a parent training program called "Family Support Program for Academic Self Control" (FSASC) which was developed to improve academic self control skills of middle school students aged between 11-14. The research had an experimental design with pretest and posttest for experimental and control (N exp.= 11, N cont.= 11) groups attended randomly. The program was held once a week online and individually for eight weeks. A three-month follow up data was collected from the experimental group. In this study, the students completed Personal Information Form, Academic Self Control Scale and Perceived Academic Support Survey while the mothers completed Personal Information Form, Parenting Competence Scale, Parenting Behaviour Awareness Chart and Self-Control Scale-Short Form.
Within quantitative analysis, for comparing the difference scores of the experimental and control groups, Mann-Whitney U Test; for the difference between pretest and posttest mean scores between groups, Wilcoxon Signed Rank Test and the difference between the experimental group pre-test, post-test and three-month follow-up mean scores the Friedman Test were run.
According to the findings, it was observed that the academic self-control (U= 26, Z= 2.81, p<0.05, r= .85) total scores and academic persistence scores of the children in the experimental group increased significantly after the intervention compared to the control group (U= 19; Z= 2.82, p<0.05, r= .85), while no significant difference was observed between the groups in the academic attention dimension in the post-test (U= 35; p>0.05).  The parental competence of the mothers in the experimental group (U= 22.50, Z= -2.60, p<.05, r= .78) increased significantly compared to the control group. Findings regarding the mothers' self-control levels showed that there was no significant difference between the groups after the intervention (U= 52.00, p>.05) and the program was not found effective in increasing the mothers' self-control levels (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 3.21, p= .201). Additionally, the Friedman Test results indicated that there was a significantly difference between pre-test, post-test and three-month follow-up measurements of academic self-control (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 15.95, p= .000), academic persistence (Fr. ꭓ2(2) , n= 11)= 12.66, p= .002) and academic attention (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 13.85, p= .001) of the children and parental behavior awareness (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 11.12, p= .004) and parental competence (Fr. ꭓ2(2, n= 11)= 7.42, p= .024) of the mothers in the experimental group. 
In conclusion, the program was effective in improving children's academic self-control skills and perceived parental academic support, and also it had an increase in parenting awareness and parental competence of the mothers. It can be concluded that the middle school children and their mothers greatly benefited from the FSASC which helped to develop chidren's academic self control.