Seramiklerin şekillendirilmesinde kullanılan kalıp alçısı özelliklerinin iyileştirilmesi
Improving mould gypsum properties used for forming ceramics
Yazar: CAHİDE NUR AYDIN İPEKÇİ
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE AKÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Perlit = Perlite

Özet:
Endüstriyel anlamda seramik üretimine 1950'li yıllarda başlayan Türk seramik sektörü, son yıllarda büyük gelişmeler göstermiş; özellikle 1990'lı yıllardan sonra büyük bir atılım içine girmiş; dünyanın önemli seramik üreticisi ve ihracatçısı olmuştur. Günümüzde, seramik ürünlerinin döküm yöntemi ile şekillendirilmesinde seramik, metal ve sentetik reçine esaslı, kalıp malzemeleri geliştirilmiş olmasına rağmen alçı halen en yaygın ve en çok kullanılan kalıp malzemesidir. Çünkü ülkemizde alçı taşı, kolay elde edilir, düşük sıcaklıklarda düşük enerji ile pişirilir, kolay şekillendirilir, alçı kalıptan düzgün yüzeyli ürünler elde edilir ve ucuzdur. Kalıp üretimi ve kullanımı ile ilgili kesin sayısal veri bulunmamasına rağmen, Avrupa Seramik Sağlık Gereçleri Üreticileri Federasyonu'nun (FECS) açıkladığı rakamlara göre 2003 yılı üretimindeki en önemli artış, Türkiye'de gerçekleştirilmiş; Türkiye ihracatta birinci ülke olmuştur. 2007 yılında da 8,5 milyon adet ihracatı ile Avrupa'nın bir numaralı ihracatçısı konumuna gelmiştir.Kullanıcıların sağlığını ve yapının estetiğini etkileyen, binaların temel gereksinimi olan vitrifiye ürünlerin döküm yöntemi ile şekillendirilmesinde kullanılan kalıp alçısından, dayanım, porozite ve absorpsiyon özelliklerinin kullanıcı isteğine ve üretim şartlarına göre değiştirilebilmesi beklenir. Alçının dayanımının artırılması kalıbın tekrarlı kullanılmasını sağlar, porozitesinin ve absorpsiyonunun artırılması ise kalıp alma süresini kısaltır. Bunun da seramik ürünün maliyetine ve kalitesine önemli katkı sağlayacağı açıktır. Seramik sektörünün Türkiye ekonomisindeki büyüklüğü dikkate alındığında kalıp alçısının özelliklerinin iyileştirilmesi önemli bir kazanımdır.Bu çalışmada, seramiklerin döküm yöntemi ile şekillendirilmesinde kalıp alçısının su emmesinin (absorpsiyonunun) artırılması ile kalıp alma süresinin kısaltılması ve kalıp özelliklerinin iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Kalıp alma süresi, döküm sayısı ve çıkan ürünün kalitesi kalıpta kullanılan alçı ve mineral katkı malzemelerine ve katkı oranına göre kıyaslaması yapılarak incelenmiştir.Bu çalışmada denenen karışımlar ile yeterli dayanıma sahip, hafif, su emme özelliği yüksek alçı kalıplar üretmek ve kalıp alma süresini kısaltmak mümkündür. Alçıya ikame edilerek katılan diyatomit ve perlit için ilave enerjiye gerek olmadığından alçıdan ve enerjiden tasarruf edilecek, kalıp alma süresi kısaldığı için üretime belirli bir hız kazandırılacak, döküm yapılan alanın daha efektif kullanılması sağlanacaktır. Çalışmadaki varsayımlar deneysel olarak gerçekleştirilmiştir

Abstract:
Turkish ceramic sector has started industrial ceramic production in 1950s and has shown great developments especially in the last two decades, becoming one of the major exporters in the world. Recently, although ceramic, metal and synthetic resin based moulding materials are developed for forming of ceramic products by casting method; gypsum is still widely used in ceramics industry because of its superior properties like low production temperature, abundance and low cost. Although there is no numerical data about mould production and usage, according to the European Sanitaryware Producers Federation Chemical Societies (FECS) the highest increase was recorded in Turkey during the year 2003 and Turkey has been exporting countries in the first. The 8.5 million units in 2007 exports to Europe was the number one exporter.Mould gypsum is expected to have some particular properties. It should have adjustable, porosity, absorption and strength by production conditions. The increase in strength of mould gypsum will provide multiple usage of moulds, the increase in its absorption and porosity will shorten demould time and will contribute to production cost and quality of ceramic products. Ceramic industry, taking into account the size of the economy of Turkey, the improvement of the properties of the gypsum mould is an important achievements. Considering the significance of ceramics and cement sector in economy, the importance of gypsum is easily noticed.In this study, it is aimed at some suggestions were proposed for shortening demould time and improving mould properties by increasing the absorption of mould gypsum in forming ceramics by casting method. Demoulding time, repetition number and product quality were compared with respect to the type of gypsum, type of mineral additives and their ratios.According to the test results it is possible to make mould gypsums with enough strength and high water absorption ratio and to decrease demoulding time. Replacing gypsum with diatomite and perlite will decrease gypsum usage and also provide energy savings. The decrease in demould time will provide faster production and more effective usage of the casting area. Consequently, the assumptions in the project proposal are experimentally performed.