Pazar payı belirlemede bulanık çıkarım sistemi: Hava yolu pazar payı tahmini uygulaması
Fuzzy inference system for determining market share: Airline market share forecast application
Yazar: GİZEM İNCİ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KAHRAMAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Hava yolu taşımacılığı son yıllarda büyük gelişim göstererek bugünkü rekabetçi ve dinamik halini almıştır. Büyük ölçekli yöneylem modellerinin gerçek zamanlı çözümleri bu gelişimde önemli bir etkiye sahiptir. Havacılık sektöründe rekabetin artması ile hava yolu şirketleri pazar paylarını koruyabilmek için birçok strateji geliştirmektedirler. Rakiplerini iyi analiz etmeye çalışmakta, teknolojinin gerisinde kalmamak ve yolcuların ihtiyaçlarını daha iyi anlayıp hızlı ve doğru cevaplar verebilmek için büyük çaba göstermekte, marka bilinirliğini güçlendirmenin ve sundukları ürünün kalitesinde sürekli bir artış sağlamanın yollarını aramakta ve bunları yaparken de maliyeti gözetmektedirler. Endüstride yapısal değişiklikler oldukça rekabetin odaklandığı alanlar da çeşitlenmektedir. Pazar payı alanında yapılan literatür araştırması göstermektedir ki üretimden hizmete, ulaşım, finans, enerji gibi birçok sektörde tahmin modellerinden yararlanılmaktadır. Bulanık mantık yaklaşımının yanı sıra lojistik modeli zaman serisi analizi, gravite modeli başta olmak üzere birçok yöntem mevcuttur. Bulanık kümeler 1965 yılında Bakü, Azerbaycan doğumlu bilim adamı Lofti A. Zadeh tarafından ortaya konulmuştur. 1975 yılına kadar Amerika, Avrupa ve Japonya'da bu alanda birçok teorik gelişmeler gözlenmiştir. Bu yıllardan günümüze Japon araştırmacıların bulanık mantık alanında 2000'den fazla patentli uygulama ile bu konuyu başarılı bir şekilde hayata geçirdiklerini söylemek mümkündür. Bulanık kümeler ise istatistiksel olarak ifade edilemeyen belirsizliklerin yer aldığı verilerde kullanılmaktadır. Bulanık mantığın kullanımı sözel ifadelerin probleme dahil edildiği ve bilgi eksikliğinin olduğu durumlarda yaygındır. Çalışmada tanımlanan problemin belirli bir periyottaki gerçekleşen değeri ile regresyon analizi, bulanık mantık yaklaşımı ve lojistik regresyon modelinden elde edilen değerlerin karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Elde edilen sonuçlar bulanık mantık yaklaşımın söz konusu problem için elverişli olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
At present, for most of the established global brands which are involved in market activities in heavily competetive sectors, the ability to anticipate their market shares accurately is quiet important with regard to create a productive business plan. Market share estimation models aid businesses by providing them access more profitable and cost effective markets. The criteria for prediction are; information about average connection times, product and service quality and elapsed times in airlines active in this market. At the beginning of this research, multiple regression analysis method was used to determine the effects of independent variables. And then, the importance marketshare prediction is emphasized for airlines. A detailed research on airline market shares is available. Uses of various analyses methods are compared and evaluated, including the airline market shares. Following this, Middle East and in particular the Riyadh market is analyzed. In the market share prediction models section, logistics models and time-series analysis are evaluated for their effectiveness. Then, an airline market share forecast with the use of fuzzy inference system is applied and explained. Fuzzy inference system is developed by MATLAB software. The market from Riyadh to all Europe has three independent variables such as connection time, product image and elapsed time, and then a model is developed with the use of fuzzy inference system. The results compare the actual values of 2015 and the outcomes of forecast application testing with mean squared error method.