İklim değişikliği inkârı, sosyal baskınlık yönelimi ve çevre yanlısı davranışlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of the relations between climate change denial, social dominance order, ve pro-environmental behaviors
Yazar: RÜMEYSA GÜNER
Danışman: PROF. DR. BOZKURT KOÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada iklim değişikliği inkârının çevre yanlısı davranışlar ve sosyal baskınlık yönelimi ile ilişkisi incelenmektedir. Araştırmada veri toplama araçları olarak "İklim Değişikliği İnkârı Ölçeği", "Çevre Pratikleri Ölçeği" ve "Yeni Sosyal Baskınlık Yönelimi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada 18-65 yaş arası olan 641 gönüllü kişi ile çalışılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 26 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre sosyal baskınlık yönelimi arttıkça iklim değişikliği inkârının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. İklim değişikliği inkârı arttıkça çevre yanlısı davranış düzeyinin azaldığı görülmüştür. Sosyal baskınlık yönelimi arttıkça ise çevre yanlısı davranış düzeyinin azaldığı görülmüştür. Demografik değişkenler açısından incelendiğinde iklim değişikliği inkârının cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, sosyoekonomik düzey ve yaşamın büyük bir kısmının geçirildiği yer açısından anlamlı farklılıkların bulunduğu görülmüştür. Erkeklerde iklim değişikliği inkârının kadınlara göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim düzeyi açısından bakıldığında lise mezunu olan kişiler üniversite ve lisansüstü mezunu olan kişilere göre iklim değişikliğini daha fazla inkâr etmektedir. Orta yaş grubunun iklim değişikliğini genç ve yaşlılara göre daha az inkâr ettiği görülmektedir. Sosyoekonomik düzeyi düşük olan kişilerin, sosyoekonomik düzeyi orta olan kişilere göre iklim değişikliğini inkâr etme düzeyi daha yüksektir. Yaşamın büyük bir kısmını ilde geçiren kişilerin iklim değişikliğini daha az inkâr ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulguların iklim değişikliği inkârını önlemeye ve çevre yanlısı davranışları arttırmaya yönelik yapılacak çalışmalar için yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The research examines the relationship between climate change denial ve pro-environmental behaviors ve social dominance orientation. "Climate Change Denial Scale", "Environmental Practices Scale" ve "New Social Dominance Orientation Scale" were used as data collection tools in the research. In the study, 641 volunteers between the ages of 18-65 were studied. Data were analyzed using the IBM SPSS Statistics 26 program.
According to the research findings, it was concluded that as social dominance orientation increases, denial of climate change increases. It was observed that the level of pro-environmental behavior decreased as the denial of climate change increased. It was observed that as the social dominance orientation increased, the level of pro-environmental behavior decreased. When examined in terms of demographic variables, it was seen that there were significant differences in climate change denial in terms of gender, age, education level, socioeconomic status ve the place where most of the life was spent. It was concluded that climate change denial is higher in men than in women. In terms of educational status, high school graduates deny climate change more than those with university ve graduate degrees. It is seen that the middle-aged group is less in denial of climate change than the young ve old. People with low socioeconomic status are more likely to deny climate change than people with medium socioeconomic status. It has been concluded that people who spend most of their life in the province are less in denial of climate change.