Psöriatik artritte hastalık aktivitesinin hasta ve hekim perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of disease activity in patients of psoriatic arthritis according to the patient and physician perspective
Yazar: SELİN GÜRLEYEN
Danışman: PROF. DR. DİLEK SOLMAZ AKGÖL ; DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZMEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Psöriatik artrit (PsA) heterojen klinik yapısı nedeniyle değerlendirme sırasında da önemli kısıtlılıklara sahiptir. Klinik çalışmalarda kullanılan çoğu ölçek hastalığın tüm bileşenlerini içermemektedir ve diğer inflamatuvar artritlerden ödünç alınmıştır. 
Bu çalışmada klinik pratikte kullanılan PsA aktivite ölçeklerinin hasta tarafından kabul edilebilir durum (PASS) ile karşılaştırılması planlandı. Bu ölçeklerin hasta ve hekim tarafından yapılan değerlendirmeler ile olan uyumu da gözden geçirildi. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya romatoloji kliniğinde takip edilen ve  Psöriyatik Artrit Sınıflandırma Kriterlerine (CASPAR) göre PsA olarak sınıflandırılan 216 hasta dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özelliklerinin yanısıra aktivite ve yaşam kalite ölçekleri elde olundu. Aktivite için Hastalık Aktivite Skoru C Reaktif Protein (DAS28 CRP), Psöriatik Artrit için Hastalık Aktivitesi İndeksi (DAPSA), Psoriatik Artrit Hastalığı Aktivite Skoru (PASDAS), Bath Ankilozan Spondilit Hastalığı Aktivite İndeksi (BASDAI) skoru ve Minimal hastalık aktivitesi (MDA)  kullanılırken yaşam kalitesi için Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ skoru), Dermatoloji Yaşam Klite İndeksi (DLQI), Beş Boyutlu Avrupa Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği (EQ5D) ve Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi  (BASFI) kullanıldı. 
Hasta global değerlendirme (PGA) ve PASS hasta perspektifi için değerlendirmede, hekim global değerlendrime (PhGA) ise hekim perspektifi için ele alındı. 
Bulgular: Çalışma grubu ortalama yaş 52, %67 kadın cinsiyetten oluşmaktaydı. PASS (+) olan hasta oranı %77 bulundu. PASS durumuna göre iki gruba ayrılarak yapılan değerlendirmede demografik özelliklerde ve laborauvar değerlendrimelerinde farklılık saptanmadı. Buna karşın klinikte PASS (-) grupta daha fazla entezit  (%75.5 vs %35.9; p<0.001) ve aksiyel semptom (%85.7 vs  %62.9; p:0.003)  varlığı gözlendi. Hassas eklem sayısı yine PASS (-) grupta anlamı derece daha yüksekti (10 vs 4.1; p<0.001). Şiş eklem sayısı gruplar arasında benzer olarak bulundu. 
Aktivite ölçeklerine bakıldığında ise PASS (-) grupta tüm aktivite ölçekleri daha yüksekti benzer şekilde yaşam kalitesi değerlendirmeleri de yine bu grupta daha bozulmuş olarak bulundu. Hasta ve hekim arasındaki uyumsuzluk oranı (PGA-PhGA≥20) %59.7 olarak bulundu.  Hastaların %31.5'i kendilerini düşük veya orta durumda tanımlarken hekim hastaların %63.4'ünü düşük veya orta derecededeğerlendirdi. PGA kategorilerine göre hastalık aktivite kestirim değerlerine bakıldığında en fazla uyumsuzluğun yüksek (%66.3) ve çok yüksek (90.3) PGA değerlerinde olduğu gözlendi. PASS ile remisyon /LDA arasında ki en iyi uyumu gösteren ölçekler MDA (%63.9) ve DAS28 CRP (%67.5) olarak bulundu. 
Sonuç: PASS'a göre değerlendirildiğinde entezit, aksiyel semptomlar ve eklem tutulumu varlığı belirgin şekilde bu duruma etki etmektedir. PASS ile kompozit aktivite ölçekleri arasında orta derecede bir uyum olduğu gözlendi. Ölçeklere göre orta veya daha yüksek değerlerde dahi PASS (+) oranların yüksek olması nedeniyle aktivite değerlendirmesi yapılırken sadece ölçekler değil hasta kararı da göz önünde bulundurulmalıdır. Tedavi değişikliği açısından uyumsuzluğun olduğu grupların takiplerde değerlendirmeleri gerekmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Psöriyatik Artrit; PASS; Aktivite Ölçekleri; Diskordans

Abstract:
Introductionand Purpose: Psoriatic arthritis (PsA) has significant limitations during the evaluation of disease activity due to its heterogeneous clinical structure. Most outcome measures used in clinical trials do not include all components of the disease and are borrowed from other inflammatory arthritis.
	This study aimed to compare PsA activity scales used in clinical practice with the patient's acceptable symptom status (PASS). The agreement between these measures and the patient's and the physician's evaluations was also reviewed.	
	Materialand Method: The study included two hundred sixteen patients who were followed in the rheumatology clinic and classified as PsA according to The Classification of Psoriatic Arthritis StudyGroup (CASPAR) criteria. In addition to the demographic and clinical characteristics of the patients, activity and quality of life measures were obtained. Disease Activity Score (DAS28)-CRP, Disease Activity in Psoriatic Arthritis (DAPSA), Psoriatic Arthritis Disease Activity Score (PASDAS),  Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index(BASDAI) and Minimal Diseaese Activity (MDA) were used for the activity, while Health Assessment Questionnaire (HAQ), Dermatology Life Quality Index (DLQI), Euro Ouality of Life – Five Dimension (EQ5D) and Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI) were used for quality of life. 
	Patient global assessment (PGA) and PASS were evaluated from the patient perspective, and physician global assessment (PhGA) was considered from the physician perspective.
	Results: The mean age of the study group was 52 years old, and 67% were female. The rate of patients with PASS (+) was 77%. In the evaluation, which divided the two groups according to PASS status, no difference was detected in demographic characteristics or laboratory tests. On the other hand, more enthesitis (%75.5 vs %35.9; p<0.001) and axial symptoms (%85.7 vs %62.9; p:0.003) were observed in the PASS (-) group. The tender joint counts were significantly higher in the PASS (-) group (10 vs 4.1; p<0.001). The number of swollen joint counts was found to be similar between groups.When looking at the activity measures, all activity measures were higher in the PASS (-) group, and similarly, quality of life evaluations were also found to be more impaired in this group.The discordance rate between patient and physician (PGA-PhGA≥20) was 59.7%. When disease activity estimation values were examined according to PGA categories, the highest discrepancy was observed between high (66.3%) and very high (90.3%) PGA values. The measures showing the best agreement between PASS and remission/LDA were MDA (63.9%) and DAS28 CRP (67.5%).
	Conclusion: When evaluated according to PASS, enthesitis, axial symptoms, and joint involvement significantly affect this condition. A moderate degree of agreement was observed between PASS and composite activity scales. Since PASS (+) rates are high even at medium or higher values according to the measures, not only the measures but also the patient's decision should be taken into consideration when evaluating activity. Groups with discordance regarding treatment changes need to be evaluated during follow-up.
Keywords: Psoriatic arthritis; PASS; Activity measures;  Discordance