Hibrit mısır (Zea mays indentata Sturt.) melezlerinde; melez gücü, verim ve verim unsurları üzerine ebeveyn etkisinin belirlenmesi
Determination of parents effects for hybrid, vigor, yield and yield components in hybrid corn crosses (Zea mays indentata Sturt.)
Yazar: ABDULLAH YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SOYLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, 2015-2016 yıllarında Konya ekolojik koşullarında atdişi mısır (Zea mays indentata Sturt.) melezlerinde, melez gücü, verim ve verim unsurları üzerine ebeveyn etkisinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Araştırmada 15 adet ebeveyn hattı, bu hatlardan bazılarının resiproklu olarak melezlenmesinden elde edilen 20 adet melez mısır genotipi ve 3 ticari mısır çeşidi kullanılmıştır. Melezler, anaçlar ve ticari çeşitler Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak yetiştirilmiştir. Araştırmada verim ve verim unsurları ve bu özellikler yönünden resiproklu melezler arasında ikili karşılaştırmalar yapılmış, heterosis ve heterobeltiosis oranları belirlenmiştir. 
Araştırmada en yüksek tane verimi 1782.6 kg/da ile Famosa ticari melez çeşitten elde edilirken, tane verimi için en yüksek heterosis ve heterobeltiosis değerleri ise sırasıyla % 291 ve % 263 ile Anaç-7 x Anaç-6 melezinde tespit edilmiştir. İkili karşılaştırma sonucunda; çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, koçan uzunluğu, sırada tane sayısı, bin tane ağırlığı, tane/koçan oranı ve hektolitre ağırlığı özelliklerinde bir melez; yaprak alanı, ilk koçan yüksekliği, koçan çapı, koçanda tane sayısı ve tanede nem oranı özelliklerinde iki melez; koçanda sıra sayısı ve tane verimi özelliklerinde ise dört farklı melez kombinasyonunun resiproku olan melezler bu özellikleri yönünden istatistiki açıdan farklı ve önemli bulunmuştur. Araştırma sonucunda; mısır ıslahında ana ve/veya baba olarak kullanılacak ebeveynlerin belirlenmesinde resiproklu melezlemenin önemli olduğu ve melezlerde hatların ana veya baba olarak kullanılma durumlarının çeşitlerin agronomik performanslarını etkileyebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in Konya ecologic conditions in 2015 and 2016. In order to determine the parental effects in hybrid maize (Zea mays indentata Sturt.) on hybrid vigor, yield and yield components, 20 hybrids which were obtained by crosses of 15 parental inbred lines resiprocally, and 3 commercial check hybrids were tested in a randomized block design with 3 replications. In analysis, resiprocal hybrids were compared by contrast analysis, and heterosis and heterobeltiosis were estimated. 
While the highest yield were obtained from check hybrid Famosa as 1782 kg/da, the highest heterosis and heterobeltiosis were shown in Parent 7 x Parent 6 hybrid as 291 % and 263 % respectively for grain yield. In conrast analysis, the difference between reciprocals was found to be significant for days to tasseling, plant height, cob lenght, number of kernels per row, thousan seed weight, kernel cob ratio and test weight in one cross combination, and leaf area, ear height, cob diameter, number of kernels per cob and yield in four cross combinations or hybrids. As a result of this study, it can be said that determination of male and female parents in maize breeding had importance and the same parents could change the agronomic performance of hybrids when they were used either male or female.