Yaşlılarda yaşama ortamına göre güçlüklere karşı tutumlar
Attitudes to difficulties against to living environment in older adults
Yazar: KEZBAN KUŞ
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ana Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Farkındalık = Awareness ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşam = Life ; Yaşam tarzı = Life style ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Giriş ve Amaç: Nüfusun yaşlanmasıyla yaşlılar aile hekimliğinde önemli bir grubu temsil etmektedir. Yaşlı bakımı, aile hekimliğinin çekirdek yeterliliklerinden olan "Kapsamlı Yaklaşım" ve "Biyopsikososyal Yaklaşım" kapsamında değerlendirilebilir. Çalışmamızda yaşlının "Hayatın Güçlüklerine Yönelik Tutumu" ve yaşadığı ortam ile ilişkisinin araştırılması, bu konuda yapılacak olan çalışmalara ve rehberlik hizmetlerine ışık tutarak farkındalığın arttırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma gözlemsel, prospektif ve analitik özelliktedir. Çalışma Ankara Keçiören Şehit Kubilay Aile Sağlığı Merkezindeki 65+ yaşlılara ve kontrol grubuna (18-65 yaş arası gruba) toplamda 161 kişi ile Nisan 2021-Kasım 2021 tarih aralığında yapılmıştır. Her iki gruba da sosyo-demografik özelliklerini belirlemek amacıyla demografik veri toplama formu ile anket uygulanmıştır. Standart Mini Mental Test (SMMT), Bursa-Güçlüklere Karşı Tutumlar Ölçeği (BGKTÖ) skorlarına etkisini belirlemek ve düşük bulunanları dışlamak amacı ile uygulanmıştır. Lawton Günlük Enstrumental Aktivite Ölçeği (LGEAÖ), yaşlının günlük enstrümental aktivitelerini değerlendirmek amacıyla uygulanmıştır. Her iki grupta hayatın güçlükleri karşısında tutumunu belirlemek için BGKTÖ kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenlerinin etkileri GLM-ANCOVA analizi ile değerlendirilmiştir. BGKTÖ skorlarına etkili olabilecek sayısal ve kategorik değişkenlerin bir arada etkileri genel doğrusal modelde analiz edilerek anlamlı etkide bulunanlar belirlenmiştir. Modelde anlamlı bulunan sayısal değişkenlerin birbirleri üzerine daha ayrıntılı etkisi korelasyon ve lineer regresyon yöntemi ile analiz edilmiştir. P değeri 0.05'ten küçük olanlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya kontrol grubu 65 yaş altında 84 kişi (23 erkek, 61 kadın) ve çalışma grubu 65 yaş üstü (37 erkek, 40 kadın) 77 kişi, toplam 161 kişi katılmıştır. Eğitim iki grupta da erkeklerde kadınlara göre anlamlı olarak daha fazla idi. Yaşlı grubunda bekâr hiç yoktu. Bu grupta 22 kişi (%28.6) duldu. Kontrol grubunda 64 kişi (%76.2) evli iken yaşlı grubunda 55 kişi (%71.4) evli durumda idi. Evde yaşayan kişi sayısı ortalaması kontrol grubunda (3.50) yaşlı grubundakinden (2.34) yüksekti. Aylık gelir durumunun kontrol grubunda yaşlı grubundan daha yüksek ve erkeklerde daha belirgin olduğu görülmüştür. Binalarda asansör bulunma durumu, kontrol grubundakilerde % 63,1 ve yaşlı grubundakilerde % 51,9 olarak bildirmişlerdir. Kontrol grubunda "Günlük Meşguliyet" oranı %76,2 iken, yaşlı grubunda %27 idi. Kontrol grubunda "Fiziksel Aktivite" %56 iken yaşlı grubunda % 55.8 idi. İki grubun fiziksel aktivite durumları arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. "Düzenli kitap okuma" alışkanlığı kontrol grubunda %44, yaşlı grubunda %22 ve yaşlı grubunda anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. "Güçlüklere Karşı Düşünceler" skorlarına, "Grup" ve "Düzenli Kitap Okuma" değişkenlerinin anlamlı etkisi, "Hayata Bakış" testi skoruna "Düzenli Kitap Okuma" değişkeninin anlamlı etkisi olduğu gözlenmiştir.Hİ testi skorlarına grup, aylık gelir, SMMT-Oryantasyon, LGEAÖ -Yürüme değişkenlerinin anlamlı etkisi olduğu gözlenmiştir. PÇ testi skorlarına grup, fiziksel aktivite, ev-kişi (negatif korelasyon), SMMT-Lisan değişkenlerinin anlamlı etkisi olduğu gözlenmiştir. SD testi skorlarına, günlük meşguliyet, eğitim yılı, LGEAÖ-Alışveriş değişkenlerinin anlamlı etkisi olduğu gözlenmiştir.
Sonuç: Çalışmamıza 65 yaş üstü yaşlı grup ve 65 yaş altı kontrol grubu olarak iki grup dâhil edilerek yaşlıların güçlükler karşısında tutumları değerlendirilmiştir. Yaşlılarda hayatın güçlüklerine karşı tutumunun kişinin yaşı, hayat tecrübesi, eğitimi kitap okuma seviyeleri arttıkça olumlu etkilenmiştir. Aylık geliri daha yüksek, kendini iyi ifade edebilen ve günlük enstrumental aktivitelerinde daha bağımsız olan yaşlıların BGKTÖ skorlarının daha iyi olduğu gözlenmiştir. Evde yaşayan kişi sayısının artmasıyla yaşlının problem çözebilme becerilerinde azalma gözlenmesi yaşlılığa yüklenen anlamla ilgili olabilir.
Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Güçlük, Hayat, Tutum, Aile Hekimliği

Abstract:
Introduction and Purpose: The elderly represent an important group with the aging of the population for family physicians in primary care. Older adults care which are the core competencies of family medicine can be evaulated within the scope of "Comprehensive Approach" and "Biopsychosocial Approach". In our study, we aimed to investigate the "Attitude Against the Difficulties to Living" and relationship with the living environment of the older adults, and to create awareness by shedding light on future studies and guidance services to be done on this subject.
Materials and Methods: The study was designed as an observational, analytical and prospective and was conducted with a total of 161 older adults and 18-65 years old range people who applied to Ankara Keçiören Şehit Kubilay Family Health Center between April 2021 and October 2021. A questionnaire with demographic data collection form was applied to both groups in order to determine their socio-demographic characteristics. Standard Mini Mental Test was applied to determine its effect on Bursa-Attitudes Against Difficulty Scale (BAADS) scores and to exclude low scores. The Lawton Daily Instrumental Activity Scale (LDIAS) was applied to evaluate the daily instrumental activities of the older adults. In both groups, BAADS was used to determine their attitude against difficulties of life. The effects of the dependent and independent variables of the study were evaluated with the GLM-ANCOVA analysis. The combined effects of numeric and categorical variables that may have an effect on the BAADS scores were analyzed in the general linear model and those that had a significant effect were determined. The more detailed effects of the numerical variables found significant in the model on each other were analyzed by correlation and linear regression method. Results were evaluated and p <0.05 values were considered statistically significant.
Results: The survey was conducted with 65+ years of elderly peoples (37 male and 40 female, total 77 persons) that was accepted study group and 18-65 years old range of peoples (23 male and 61 female, total 84 persons) that was accepted as control group. Education was significantly higher in males than females in both groups. There were no singles in the elderly group. In this group, 22 people (28.6%) were widowed. It was observed that 64 people (76.2%) in the control group were married, on the other hand, 55 people (71.4%) in the elderly group were married. The mean number of people living at home with the older adults was higher in the control group (3.50) than in the study group (2.34). It was observed that the monthly income status was higher in the control group than in the study group and more pronounced in men. They reported the availability of elevators in buildings as 63.1% in the control group and 51.9% in the study group. "Daily Busy" rate was observed 76.2% in the control group, whereas it was observed 27% in the study group. "Physical Activity" was observed as 56% in the control group, while it was observed as 55.8% in the study group. No significant difference was observed between the physical activity status of the two groups. The habit of "regular reading" was found to be 44% in the control group, 22% in the study group, and significantly lower in the study group. It was observed that the "Group" and "Regular Book Reading" variables had a significant effect on the "Thoughts Against Difficulties" scores, and the "Regular Reading Books" variable had a significant effect on the "Look to Life" test score. It was observed that "Group", "Monthly Income", "SMMT-Orientation", " LDIAS -Walking" variables had a significant effect on "Goals and Ideals" test scores. It was observed that "Group","Physical Activity", "Home-Person" (negative correlation), "SMMT-Language" variables had a significant effect on "May Solving Problems" test scores. It was observed that the variables of "Daily Busy", "Year of Education", " LDIAS -Shopping" had a significant effect on the "Social Status" test scores.
Conclusion: The attitudes of the older adults against difficulties of life were evaluated by including two groups as the study group is older adults group that are over 65 years old and the control group between the ages of 18-65 in our study. The attitude of the older adults against the difficulties of life was positively affected as the age, life experience and education of the person, and their reading level increased. It was observed that the elderly people with higher monthly income, whu had better self-expression and more independence in their daily instrumental activities had better BAADS scores. İt was observed that the decrease in solving of problems skills of the older adults that is inversely proportional the increase in the number of households may be related to the meaning attributed to elderly.
Keywords: Older Adults, Difficulty, Life, Attitude, Family Physician