Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal bilgiler kavramına ilişkin bilişsel yapılarının çiz-yaz-anlat tekniği ile incelenmesi
Investigation of the cognitive structures of social studies teacher candidates related to the concept of social studies using the draw-write-tell technique
Yazar: ESRA KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL DEMİREZEN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireylerin zihninde var olan kavramları ile bu kavramların nasıl organize olduklarını ortaya çıkarmak için birçok yöntem ve teknik kullanılmaktadır. Bu doğrultuda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilişsel yapılarındaki sosyal bilgiler kavramı araştırılmıştır. Araştırmanın amacına yönelik bu çalışmada fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 akademik yılında Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesinde sosyal bilgiler öğretmenliği bölümünün birinci ve dördüncü sınıflarında öğrenim gören 86 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada çiz-yaz-anlat formu kullanılmıştır. Çiz-yaz-anlat formu üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada sosyal bilgiler kavramı üzerine çizimler, ikinci aşamada çizimlerden bir tanesine yönelik kompozisyon yer almaktadır. Üçüncü aşamada ise öğretmen adayları ile görüşme yapılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Çiz-yaz-anlat formundan elde edilen verilerden kod, tema ve frekanslar yoluyla tabloları oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda birinci sınıf öğretmen adayları çizim aşamasında en çok eğitim temasını, dördüncü sınıf öğretmen adayları ise en çok birey ve toplum temasını tekrarladıkları görülmüştür. Kompozisyon aşamasında birinci sınıf öğretmen adayları en çok toplumsal yaşam temasını, dördüncü sınıf öğretmen adayları en çok eğitim temasını tekrar etmişlerdir. Anlat aşamasında ise her iki sınıf düzeyinde de en çok tekrar edilen yönetim teması olduğu tespit edilmiştir. Bu veriler kapsamında birinci ve dördüncü sınıf öğretmen adaylarının sosyal bilgiler kavramını bildikleri, sınıf seviyesi arttıkça kavram yanılgılarının azaldığı, sosyal bilgiler kavramı ile ilgili bilgilerin arttığı ve sosyal bilgiler kavramını diğer kavramlarla ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. 1, 2, 3 ve 4. sınıf seviyelerindeki sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilişsel yapılarında yer alan sosyal bilgiler kavramını çiz-yaz-anlat tekniği kullanarak bilişsel yapılarındaki farklılık araştırılabilir.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel yapı, Sosyal bilgiler kavramı, Çiz-yaz-anlat tekniği

Abstract:
The ideas that people have and the ways in which they are arranged in their thoughts can be revealed via a variety of approaches and strategies. In this sense, research was done on how social studies is conceptualized in the cognitive structures of prospective social studies teachers. The research goal of this study was to employ the phenomenological pattern. Eighty-six teacher candidates enrolled in the social studies teaching program in the first and fourth grades at Akdeniz University Faculty of Education during the 2022–2023 academic year make up the study group for the research. In the research, the draw-write-tell form was employed. Three steps were included in the draw-write-tell form process. Drawings on the idea of social studies are presented in the first stage, and a composition based on one of the drawings is presented in the second. Teacher candidates were interviewed during the third phase. Data analysis was done using content analysis. The data from the draw-write-tell form was transformed into tables utilizing codes, themes, and frequencies. The research revealed that, in the sketching stage, first-year teacher candidates tended to repeat the education theme, whereas fourth-year candidates tended to repeat the individual and society subject. First-year teacher candidates and fourth-year teacher candidates primarily reiterated the education theme and the social life subject during the composing stage. At both grade levels, it was shown to be the most frequently occurring management theme during the Tell phase. Based on the available data, it can be concluded that teacher candidates for the first and fourth grades are familiar with the concept of social studies. As the grade level rises, however, their misconceptions diminish, their understanding of the concept grows, and they begin to associate it with other concepts. By applying the draw-write-tell method to the social studies concept in their cognitive structures, social studies teacher candidates at the first, second, third, and fourth grade levels can examine the differences in their cognitive structures.
Key Words: Cognitive structure, Social studies concept, Draw-write-tell technique