Toraks travmalı olgularda mortaliteye etkili faktörler
Factors effecting mortality in patients with thorax trauma
Yazar: ŞADİYE EMİRCAN
Danışman: PROF. HALİL ÖZGÜÇ
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Genel vücut travması geçiren olgularda toraks travması kafa travmalarından sonra en sık ölüm nedenidir. Toraks yaralanmaları solunum fizyolojisini özellikle de oksijenasyonu etkilediğinden tüm vücut sistemlerini ilgilendiren komplikasyonlara neden olabilmektedir ve genellikle yandaş sistem yaralanmaları ile birliktedir. Çalışmanın amacı toraks yaralanması olan genel vücut travmasına maruz kalmış hastaların epidemiyolojik özelliklerini belirlemek, acil servisimize getirildiklerinde durumlarını analiz etmek, fizyolojik, anatomik risk faktörlerinin mortaliteyle olan ilişkisini saptamak ve şiddetli travmanın erken tanınmasını sağlamaktır.Bu çalışmada genel vücut travmasına maruz kalmış toraks travmalı 371 olgu retrospektif olarak incelenmiştir. Olguların epidemiyolojik özellikleri belirlenerek acil servise ilk başvuru durumları analiz edilmiş, olgular mortalite gelişimi açısından değerlendirilmiştir. Ölen ve yaşayan olgular; yaş, cinsiyet, travma mekanizması, başvuru anında ölçülen sistolik kan basıncı değeri (TA), başvuru anındaki solunum karakteri, eşlik eden yaralanmalar, toraks patolojisi, travma skorları, tedavi yaklaşımları (cerrahi-konservatif), açısından karşılaştırılmıştır. Trauma Reevised Score-Injury Severity Score (TRISS) metodu kullanılarak olguların yaşama olasılıkları ve beklenmeyen ölüm oranları saptanmıştır.Mortalite oranı %22.6 (85 olgu)'dır. Univaryans analizde yaş, hipotansiyon varlığı, patolojik solunum patterni, künt yaralanma olması, yandaş yaralanma varlığı, karın travması olması, yüksek ISS, düşük GKS, RTS, TRISS mortaliteye etkili faktörler olarak bulunmuştur. Lojistik regresyon analizinde, künt yaralanma (p:0,00. OR:5,32), TRISS<85 (p:0,000..,OR:11,5), ISS>22(p:0.00.., OR:6,27) ve GKS<13(p:0.00.., OR:5,03) olması bağımsız prognostik faktörler olarak bulunmuştur. Mortaliteyi göstermede en güçlü faktör TRISS olarak bulunmuştur. TRISS analizinde yaşama olasılığı %50' nin üzerinde olan 307 olgudan 34'ü ölmüştür.Sonuç olarak ciddi toraks travmalı hastaya yaklaşım bir çok bölümün ortaklaşa çalışmasını gerektiren bir ekip işidir. Mortaliteye etkili bulunan faktörlerin varlığında toraks travmalı hastalar yüksek risk grubu olarak değerlendirilip, tanı ve tedavide agresif olunmalıdır. TRISS modeline dayalı olarak yapılacak olgu analizleri hasta bakımında yapılacak yanlışları daha iyi ortaya koyacak ve bunların düzeltilmesine olanak sağlayacaktır.Anahtar kelimeler; toraks travması, mortalite, prognostik faktörler, travma skorları, TRISS metodu.

Abstract:
Thorax trauma is the second most frequent cause of dead immediately after head trauma in general body trauma cases. As thorax traumas affect respiratory physiology and especially oxygenation, they may result in complications that concern all body systems and they are usually accompanied by adherent system injuries. The purpose of this study is to define the epidemiologic properties of patients that have been subject to thorax injuries and general body traumas, analyze their condition when they are brought to our emergency department, to determine the correlation of physiological and anatomical risk factors with the mortality rate, and to ensure early diagnosis of severe trauma.371 trauma cases that had been subject to general body trauma has been retrospectively examined in this study. Epidemiological properties of the cases have been determined, their initial conditions when they first contacted emergency department have been analyzed, and cases have been assessed in terms of mortality developments. Death and surviving cases have been compared in terms of age, gender, trauma mechanism, systolic blood pressure (SBP) as measured at emergency admissions, respiration type at the time of application, adherent injuries, thorax pathology, trauma scores, treatment approaches (surgical ? conservative). Survival probabilities and unexpected mortality rates have been computed using TRISS method. Mortality rate is 22.6% (in 85 cases). Hipotension, age, pathologic respiration pattern, blunt injury, adherent ınjury, abdominal trauma, high ISS, low GCS, RTS, TRISS have been determined effectual factors for mortality by Univaryance analyze.In logistic regression analysis, presence of blunt injuries (p:0,00. OR:5,32), TRISS<85 (p:0,000..,OR:11.5), ISS>22(p:0.00.., OR:6,27) and GKS<13(p:0.00.., OR:5,03) have been found to be independent prognostic factors. Strongest factor indicating mortality has been found to be TRISS. 34 out of 307 cases that have survival probability of over 50% have died.Consequently, handling a patient with severe thorax trauma is a task that requires cooperation between several departments. In presence of factors that affect mortality, patients with thorax trauma must be evaluated as being of high risk group and therefore diagnosis and treatment must be aggressive. Case analysis based on TRISS model shall further reveal the mistakes that may be made in patient care and allow rectification of the same.Key Words; thorax trauma, mortality, prognostic factors, trauma scores, TRISS method.