Tip 2 diyabetli bireylerin besin tüketimlerinin saptanması ve mitokondriyal disfonksiyon durumları ile ilişkilendirilmesi
Assessment of the relationship between dietary consumption and mitochondrial dysfunction in type 2 diabetic individuals
Yazar: ELİF YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. YUSUF TUTAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Mitokondrial hastalıklar = Mitochondrial diseases

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetli hastaların beslenme durumunun saptanması, mitokondriyal disfonksiyon varlığı ve derecesinin belirlenmesi ve disfonksiyonun bireylerin beslenme durumları ile ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Temmuz 2019-Mart 2020 tarihleri arasında SBÜ Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrin ve Metabolizma kliniğine başvuran 18-65 yaşları arasında yeni tanı almış 8 Tip 2 diyabet hastası ve 6 sağlıklı birey üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya dahil edilen bireyler ilaç grubu, diyet grubu ve kontrol grubu olarak 3 gruba ayrılmıştır. Diyet grubunda olan bireylere besin tüketimlerinin saptanmasının ardından 3 ay süre ile beslenme tedavisi uygulanmış, ilaç grubuna oral antidiyabetik ajan olan metformin tedavisi uygulanmıştır. Bireylere kişisel ve klinik özelliklerini içeren takip formları uygulanmış ayrıca hastalığın teşhisi ve tedavisi için gerekli olan rutin kan parametreleri alınmıştır. Hastaların beslenme durumunun saptanması için 3 günlük besin tüketim kaydı, fiziksel aktivite durumlarının değerlendirilmesi için haftaiçi ve haftasonu olmak üzere 2 günlük fiziksel aktivite kayıtları alınmış ve antopometrik ölçümleri yapılmıştır. Alınan kan örnekleri laboratuvar ortamında gerçek zamanlı kantitatif PZR yöntemiyle incelenmiş ve çalışmaya dahil edilen bireylerin mitokondriyal gen ifadeleri incelenmiştir.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 49,13±3,014, sağlıklı bireylerin yaş ortalaması 43,50±6,941'dir. Hastaların BKİ ortalaması 32,5 kg/m2'dir. Hasta bireyler sağlıklı bireylere kıyasla daha sedanterdir. Tip 2 diyabetli bireylerin günlük enerji alımları sağlıklı bireylere kıyasla %25,5 daha fazladır ve günlük aldıkları enerjinin %36' sı yağ kaynaklarından gelmektedir. Çalışma başlangıcında diyet ve ilaç grubundaki bireylerin kontrol grubuna göre MICU1, MICU2, PPAR-γ, PC1-α, UCP1, UCP2 ve UCP3 gen ekspresyon seviyelerinin daha düşük olduğu 3 aylık tedavi sonrası hem diyet hem de ilaç grubunda ekspresyon seviyelerinin arttığı gözlemlenmiştir.
Sonuç: Beslenme durumunun düzeltilmesi mitokondriyal disfonksiyonu azaltacak yönde etki yapabilir ve hastalığın prognozunun iyi seyretmesi yönünde tedavi seçeneği olabilir.
Anahtar Kelimeler: beslenme, mitokondriyal disfonksiyon, tip 2 diyabet

Abstract:
Objective: It is aimed to determine the nutritional status of patients with Type 2 diabetes and appoint the presence and degree of mitochondrial dysfunction and associate the dysfunction with the nutritional status of individuals.
Materials and Methods: The study was conducted between July 2019 and March 2020 on 8 newly diagnosed Type 2 diabetic patients and 6 healthy individuals between the ages of 18 and 65 who were admitted to The Endocrine and Metabolism clinic of Sisli Etfal Training and Research Hospital. The individuals who are examined for the study were divided into 3 groups as drug group, diet group and control group. Nutritional therapy was applied for 3 months after the detection of food consumption to individuals in the dietary group, and metformin therapy, which is an oral antidibactic agent, was applied to the drug group. Follow-up forms containing personal and clinical characteristics were applied to the individuals, and routine blood parameters required for the diagnosis and treatment of the disease were taken. A 3-day food consumption record was taken to determine the nutritional status of the patients, and physical activity records for 2 days on weekdays and weekends were taken to evaluate their physical activity status and anthropometric measurements were made. After samples have been taken they were examined in the laboratory with real-time cantitative PZR method and the mitochondrial gene expressions of the individuals included in the study were examined as well.
Results: The average age of the patients is 49,13 ± 3,014, the average age of healthy individuals is 43,50 ± 6,941. The average BMI of the patients is 32,5 kg/m2. The sick individuals are more sedentary than the healthy individuals. Individuals with type 2 diabetes have a daily energy intake of 25,5% higher than healthy individuals and 36% of their daily energy intake comes from their fat sources. At the beginning of the study, it was observed that expression levels increased in both diet and drug group after 3 months of treatment, where gene expression levels of MICU1, MICU2, PPAR-γ, PC1-α, UCP1, UCP2 and UCP3 were lower than the control group of individuals in the diet and drug group.
Conclusion: Correcting nutritional status can have an effect in a way that reduces mitochondrial dysfunction and can be a treatment option for good treatment of the prognosis of the disease.
Keywords: nutrition, mitochondrial dysfunction, type 2 diabetes mellitus