hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Savaş ve afet esnasında doktorun faaliyetleri ile ilgili fıkhî hükümler
Fiqh rulings related to doctor's activities during war and disaster
Yazar: FATEMA SAİDAN
Danışman: DOÇ. DR. HUZEYFE ÇEKER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
"Savaş ve Afet esnasında Doktorların Faaliyetleri ile İlgili Fıkhî Hükümler" başlıklı bu tez, savaş ve afet durumlarında doktorların ibadet ve işini İslam'ın zaruret kavramı çerçevesinde ele almaktadır. Tez, giriş, iki bölüm ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır.

Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı ve önemi, konuyla ilgili yapılan çalışmalar ve teorik çerçeve hakkında bilgi verilmiştir. Teorik çerçevede zaruret kavramı ve zaruretlerin hükümlere etkisiyle ilgili fıkhî kaideler incelenmiştir.

Birinci bölümde, savaş ve afet durumlarında doktorların ibadetle ilgili meseleleri ele alınmıştır. Yaralıların fazla olması gibi durumlar ve benzeri sebeplerle doktorların namazla ilgili meseleleri zaruret çerçevesinde tartışılmıştır.

İkinci bölümde, savaş ve afet esnasında tedavi süreçleriyle ilgili tıbbi-etik konular, hangi etik ve dini çerçeveler içinde hareket etmeleri gerektiği üzerinde durularak tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunu içeren bir bölümle birlikte tez tamamlanmıştır.

Anahtar kelimeler: savaş, afet, doktor, namaz, zaruret.

Abstract:
This thesis, titled "Fiqh Rulings Related To Doctor's Activities During War And Disaster" explores the worship and profession of doctors in times of war and disasters within the framework of the concept of necessity in Islam. The thesis consists of an introduction, two chapters, and a conclusion.

The introduction section provides information about the research topic, its objectives, significance, related studies, and the theoretical framework. The theoretical framework explores the concept of necessity and the jurisprudential rules related to the impact of necessity on legal rulings.

The first part addresses issues related to the worship of doctors in times of war and disasters. Given situations such as a high number of casualties, discussions are held on issues concerning doctors and their prayers within the context of necessity.

In the second part, ethical and medical issues related to treatment procedures during wars and disasters are discussed, with a focus on the ethical and religious frameworks that should guide actions. The thesis concludes with a chapter presenting the study's results.

Keywords: War, Disaster, Doctor, Prayer, Necessity.
Ehl-i hadîsin mucize anlayışı ve hadis edebiyatındaki yeri
The understanding of miracles of ahl al-hadith and place in hadith literature
Yazar: CEVŞEN ÇEMBERLİTAŞ
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZPINAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Ehl-i hadîs, İslam'ın ikinci kaynağı olan sünnet metinlerini sözlü ve yazılı olarak sonraki nesillere aktarmıştır. Mu'cize konusu ise eski dönemlerden beri insanlığın dikkatini çeken bir olgudur. Ehl-i hadîs, tasnif dönemi ve sonrasında rivayetlerde geçen hissi mu'cize anlatımlarını, kitaplarının farklı bölümlerinde kaydetmişlerdir. Bu çalışmada ehl-i hadîsin mu'cize rivayetlerine yaklaşımı ve değerlendirme tarzları incelenerek diğer ekollerle kıyaslaması yapılmıştır.
Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde mu'cize kavramı ve kelâm ekollerinin bu kavramı nasıl ele aldığı incelenmiştir. İkinci bölümde mu'cize rivayetlerinin kaynaklarda yer alma dönemi üzerinden delâilü'n-nübüvve edebiyatının oluşum süreci hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise ehl-i hadîs imamlarının hadîs kitaplarında mu'cize rivayetlerini hangi konular altında kaydettikleri incelenerek ehl-i hadîsin mu'cizelere yaklaşımları ortaya konmuştur.

Abstract:
Ahl al-hadith transmitted the texts of sunnah, the second source of Islam, orally and in writing to the next generations. The subject of miracle is a phenomenon that has attracted the attention of humanity since ancient times. The scholars of ahl al-hadith recorded the sensational narratives of miracle in the narrations in different sections of their books during and after the classification period. In this study, the approach and evaluation styles of ahl al-hadith to the narrations of miracle are examined and compared with other schools.
The study consists of three main chapters. The first chapter examines the concept of miracle and how the schools of theology handle this concept. In the second part, information about the formation process of the literature of dela'il al-nubuwwa is given through the period of the narrations of miracle in the sources. In the third part, the approaches of ahl al-hadith to miracle narrations are revealed by examining the topics under which ahl al-hadith imams recorded miracle narrations in hadith books.
COVID-19 pandemi sürecinin e-ticaret üzerindeki etkileri /
Yazar: HÜSEYİN MURAT YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET FATİH BİLAL ALODALI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
COVID-19 salgını, dünya genelinde büyük bir sağlık krizi ve ekonomik zorluklara yol açmıştır. Salgın sürecinde alınan tedbirler, geleneksel perakende sektörünü olumsuz etkilemiş ve e-ticaretin önemi ve yaygınlığı artmıştır. Çalışmada, pandemi döneminde e-ticaretin nasıl bir dönüşüm süreci yaşadığı, tüketici alışkanlıklarında meydana gelen değişiklikler, işletmelerin e-ticaret stratejilerindeki dönüşümler ve pazar dinamikleri üzerindeki etkileri incelenmiştir.
Çeşitli kaynaklardan elde edilen verilerin analizi yoluyla gerçekleştirilen bu çalışmada pandemi döneminde tüketicilerin alışveriş tercihleri, online satın alma davranışları ve e-ticarete yönelik talepte artışın incelenmesiyle tüketici davranışlarına odaklanılmıştır. İşletmelerin pandemi dönemindeki zorluklarını ele alarak, e-ticaretin işletme stratejilerine nasıl entegre edildiği ve bu dönemdeki fırsatların nasıl değerlendirildiği araştırılmıştır. 
Pandemi dönemiyle birlikte e-ticaretin öneminin arttığı ve tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarında köklü değişimler olduğu sonucuna varılmıştır. İşletmeler, pandemi döneminde e-ticaretin sunduğu fırsatları değerlendirerek, dijital altyapı, lojistik yönetimi ve güvenlik gibi alanlarda iyileştirmeler yapmışlardır.  Bu çalışma, pandemi döneminin ardından e-ticaretin gelecekteki potansiyelini değerlendirerek, işletmelere rehberlik etmeyi hedeflemektedir.

Abstract:
The COVID-19 pandemic has caused a major health crisis and economic hardship around the world. The measures taken during the epidemic have negatively affected the traditional retail sector and the importance and prevalence of e-commerce has increased. In the study, the transformation process of e-commerce during the pandemic period, changes in consumer habits, transformations in e-commerce strategies of businesses and their effects on market dynamics were examined.
This study, which was conducted through the analysis of data obtained from various sources, focused on consumer behavior by examining consumers' shopping preferences, online purchasing behavior and the increase in demand for e-commerce during the pandemic period. By addressing the difficulties of businesses during the pandemic period, it was investigated how e-commerce was integrated into business strategies and how the opportunities during this period were evaluated.
It has been concluded that the importance of e-commerce increased with the pandemic period and there were radical changes in consumers' shopping habits. Businesses took advantage of the opportunities offered by e-commerce during the pandemic period and made improvements in areas such as digital infrastructure, logistics management and security. This study aims to guide businesses by evaluating the future potential of e-commerce after the pandemic period.
İnce alın levhalı birleşimlerin sismik davranışlarının incelenmesi
Investigation of seismic behavior of thin end-plate joints
Yazar: FATİH YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. YASİN ONURALP ÖZKILIÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Çelik yapılar sismik yüklerde sünekliği ve dayanımı oldukça yüksek olduğu düşünülmekteydi. Northbridge depreminden sonra incelenen yapılarda gevrek göçmeler gözlenmiştir. Kaynaklı birleşimlere altenatif olarak alın levhalı birleşimler önerilmiştir. Bu birleşim basit imalata ve kolay montaja sahiptir. Bu çalışmada dört cıvatalı uzatılmış alın levhalı birleşimleri çevrimsel yükler etkisinde deneysel olarak incelemeyi amaçlanmıştır. 6 adet rijitlik levhalı, 6 adet rijitlik levhasız olmak üzere 12 adet adet deney numunesi seçilmiştir. Parametreler olarak cıvataların hem başlığa hem de gövdeye olan mesafesine göre değerlendirilmiştir. Ayrıca literatürde yapılan deneysel, numerik ve analitik çalışmalar irdelenmiştir. Bunun yanı sıra (Özkılıç 2023a,2023b) de önerilen denklemlerle elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Deney sonuçları değerlendirildiğinde p_f değerinin azalmasıyla maksimum yük ve plastik taşıma kapasiteleri artmıştır. g mesafesinin azalmasıyla plastik kapasite artmıştır. Rijitlik levhası kapasiteyi ciddi şekilde arttırmıştır.

Abstract:
Steel structures were thought to have very high ductility and strength under seismic loads. Brittle failures were observed in the structures examined after the Northbridge earthquake. End-plate connections have been proposed as an alternative to welded connections. This combination has simple manufacturing and easy assembly. In this study, it is aimed to experimentally examine four-bolt extended end-plate connections under the influence of cyclic loads. 12 test samples were selected, 6 with unstiffened and 6 stiffened. Parameters were evaluated according to the distance of the bolts from both the head and the body. Additionally, experimental, numerical and analytical studies in the literature were examined. In addition, the results obtained with the proposed equations in (Özkılıç 2023a, 2023b) were compared. When the test results were evaluated, the maximum load and plastic carrying capacities increased with the decrease of the p_f value. As the g distance decreased, the plastic capacity increased. The rigidity plate has significantly increased the capacity.
Antik Yunan'da kurban ve kurban ritüelleri
Sacrifice and sacricifial rituals in Ancient Greece
Yazar: GÜLEN YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. FATİH MEHMET BERK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Adak = Vow ; Antik Yunan = Ancient Greece ; Dini tören = Ritual ; Kurban = Sacrifice ; Ritüel = Ritual

Özet:
Yunan coğrafyası Antik Çağ'ların başından itibaren farklı olay ve olgulara şahitlik etmiştir. Çeşitli etnik unsurları kendi bünyesinde barındırmıştır. Bu etnik unsurların kültürlerini kendi bünyesine uygun hale getirerek kabul etmiştir. Bu durum yunan dünyasının sosyal ve siyasal olarak etkileşiminin getirileri yunan kültürünün temelinde yenilenmelere sebep olmuştur. Kurban konusu dini ritüeller ile birlikte tüm toplumlarda yer alan bir olgudur. Tezimizde genel olarak kurban ve kurban ritüellerini ele alarak özelde de Antik Yunan dünyasında kurbana değinilmiştir. İki bölümden oluşan tezimizin birinci bölümünde kurbanı tanımlayan bilim insanlarının görüşlerine ve karşılaştırmalarına yer verilmiştir. Devamında ikinci bölümde ise Antik Yunan'da dini ritüeller ile kurban ritüellerini nasıl kullandıklarını ve bu durumun Antik Yunan dinlerini nasıl meydana getirdiği anlatılmıştır. Bu şekilde kurban ve kurban ritüellerinin Antik yunan Dünyasındaki yeri ve tanımı ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Greek geography has witnessed different events and phenomena since the beginning of ancient times. It included various ethnic elements within itself. It has accepted the cultures of these ethnic elements by adapting it to its own structure. This situation, the results of the social and political interaction of the Greek world, led to renewals in the basis of Greek culture. The subject of sacrifice is a phenomenon that takes place in all societies together with religious rituals. In our thesis, the sacrifice and sacrifice rituals were discussed in general and the sacrifice was mentioned in the Ancient Greek world in particular. In the first part of our thesis, which consists of two parts, the views and comparisons of the scientists who defined the victim are included. Then, in the second part, it is explained how they used religious rituals and sacrificial rituals in Ancient Greece and how this situation created the ancient Greek religions. In this way, the place and definition of sacrifice and sacrificial rituals in the Ancient Greek World has been tried to be revealed.
Abdulaziz ez-Zemzemî ve Dîvânı
Abdulaziz al-Zamzami and his Divan
Yazar: ABDULLAH GÜMÜŞSOY
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET TASA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Abdulaziz el-Zemzemi = Abdulaziz al-Zamzami ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Medhiyeler = Medhiyeler ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Şiir = Poem

Özet:
"Abdulaziz ez-Zemzemî ve Dîvânı" isimli bu çalışmada Osmanlı Dönemi Arap şairlerinden Abdulaziz ez-Zemzemî'nin (ö. 976/1568) hayatı, muhteva ve şekil yönünden Divân'ındaki şiirleri incelenmiştir.

Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde şairin yetiştiği şehir olan Mekke ve Hicaz bölgesinin XVI. yüzyıldaki sosyal, siyâsî ve kültürel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde şairin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği ele alınmıştır. İkinci bölümde ez-Zemzemî'nin söylediği şiirler içerik yönünden tahlil edilmiştir. 

Üçüncü bölümde ise şairin şiirleri şekil ve üslup bakımından incelenmiştir. Şiirlerdeki kaside yapısı, şairin kelime ve cümle tercihleri, anlatım teknikleri ve şiirlerde kullanılan edebi sanatlar belirlenerek şairin şiirlerinin edebi değeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Abdulaziz ez-Zemzemî, medih, Peygamber methiyeleri ve ihvâniyyât vb. konularda şiir söylemiştir. Şiirlerinin çoğu dînî temalı olmasından dolayı şair şiirlerinde ağırlıklı olarak dînî kavramları kullanmıştır. Şairin dili sade ve akıcıdır. Kullandığı edebî sanatlar şiirine edebî zenginlik katmıştır.

Abstract:
This study named "Abdulaziz ez-Zemzemî and his Dîvân", the life of Abdulaziz al-Zamzami (d. 976/1568), one of the Arab poets of the Ottoman Period, and his poetries in his Divan in terms of their contentuel and formal properties.

The study consists of an introduction and three chapters. The introduction gives a general description about the social, political and cultural situation in Mecca and the Hijaz in the 16th century, where al-Zamzami lived. 
The first chapter deals with the poet's life, his books and his literary identity.


In the second chapter we attempt to analyze al-Zamzami's poetry in point of contents.

In the third chapter poems of al-Zamzami are evaluated with the point of form and language. With the headlines, like composition of qaside and sentences, vocabulary, techniques of presentations, we tried to determine quality of his poetic.

Abdulaziz al-Zamzami wrote poems on praise, in praise of the Prophet and ikhwaneyat etc. Because many of his poems had religious theme, he generally used religious concepts in his poems.
Language of the poet is unsophisticated and fluent. His literary arts made his poetry
literarily rich.
Turizm planlamasında bir antik kentten yerel beklentiler; Tyana alan araştırması
Local expectations from an ancient city in tourism planning; Tyana field research
Yazar: ESRA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ALİ ERDOĞAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekoturizm Rehberliği Ana Bilim Dalı / Ekoturizm Rehberliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Turizm = Tourism ; Turizm alanları = Tourism areas ; Turizm planlaması = Tourism planning ; Tyana = Tyana

Özet:
Tyana antik kenti geçmişten bugüne birçok uygarlığa, dine ve insanlığa ev sahipliği yapmıştır. Fakat günümüze kadar yapılan çalışmalarda Tyana'nın sahip olduğu kültürel miras değeri yeterince ortaya çıkarılmamıştır. Turizmde önemli bir konuma sahip olan Tyana antik kenti yerel halk tarafından da beklenilen değer ve potansiyeli gösterememektedir. Bu çalışmada Tyana antik kentin çevresinde yaşayan yerel halkın görüşleri ve bakış açısı ile turizme kazandırılması amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak röportaj yöntemi kullanılmıştır. Yerel halk ile yüz yüze görüşme sağlanmış ve röportajların analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları bulgular kısmında verilmiştir. Sonuçlara bakıldığında yerel halkın Tyana antik kentini yeterince tanıtılmadığı ve turizme kazandırılmadığından mağdur olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
The ancient city of Tyana has hosted many civilizations, religions and humanity from past to present. However, in the studies carried out until today, the cultural heritage value of Tyana has not been sufficiently revealed. The ancient city of Tyana, which has an important position in tourism, cannot show the value and potential expected by the local people. In this study, it is aimed to gain tourism with the views and perspective of the local people living around the ancient city of Tyana. Interview method was used as the research method. Face-to-face interviews with local people were provided and interviews were analyzed. Analysis results are given in the findings section. Considering the results, it was concluded that the local people suffered from the fact that the ancient city of Tyana was not promoted enough and it was not brought into tourism.
Arap şairlerden Ebu'l-Bahr el-Hattî ve şiirleri
An Arab poet Abu al-Bahr al-Khatti and his poems
Yazar: ABDULLAH ESAT BAĞCI
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET TASA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Biyografi = Biography ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Ebu'l-Bahr el-Hatti = Abu al-Bahr al-Khatti ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada Ḳatîf'de doğmuş, hayat serüvenini Bahreyn'de sürdürmüş, daha sonra günümüzdeki adıyla İran'a göç edip orada vefat etmiş olan Ebu'l-Baḥr el-Hattî'nin hayatı ve şiirleri incelenmiştir.
Çalışma, giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, amacı, problemi, yöntemi ele alınmıştır. Ayrıca çalışmada kullanılan kaynaklara yer verilmiştir. Şairin yaşadığı dönem de bu bölümde ele alınmıştır.
Birinci bölümde Ebu'l-Baḥr'ın hayatı ve edebî kişiliği incelenmiş ve Divân'ına dair genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde muhtevâ tahlili yapılmış ve medih, mersiye, ihvâniyyât, özlem, mektuba giriş, gazel, vasf, hamriyat, hezliyât ve dînî içerikli şiir muhtevâlarında kaleme aldığı şiirler örneklendirilmiştir. Şiirlerin ilgili yerlerinin metinleri ve tercümeleri aktarılmış ve bu şiirlerle ilgili yorumlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde şairin şiirleri kasîde yapısı, vezin ve kâfiye, anlatım yöntemleri ve kullanılan sanatlar açısından incelenmiştir. 
Sonuç olarak Ebu'l-Bahr'ın, şiirlerinde Arap şiirinin ana muhtevâlarını ve diğer tâlî konularını başarılı şekilde şiirlerine yansıttığı tespit edilmiştir. Söz konusu şiirlerini, dil ve üslup özelliklerini başarılı şekilde kullanarak yazdığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the life and poems of Abu al-Baḥr al-Khatti, who was born in Qatîf, continued his life in Bahrain, immigrated to Iran as it is known today, and died there, were examined.
The study consists of an introduction and three main parts. In the introduction part, the subject, importance, aim, problem and method of the research are discussed. In addition, the sources used in the study are included. The period in which the poet lived is also discussed in this section.
In the first chapter, Abu al-Baḥr's life and literary personality are examined and general information about his Divan is given. In the second part, the content analysis was made and the poems he wrote in the content of panegyric, elegy, ikhwaneyat, longing, introduction to the letter, ghazal, wasf, khamriyat, defeat and religious poetry were exemplified. The texts and translations of the relevant parts of the poems and comments about them are given. In the third part, the poems of the poet are examined in terms of the structure of the ode, meter and rhyme, expression methods and rethorics.
As a result, it has been determined that Abu al-Bahr successfully reflects the main content and other secondary subjects of Arabic poetry in his poems. It has been determined that he wrote his poems by successfully using language and style features.
Aralık değerli Q seviyeli bulanık küme temelli maırca yöntemini kullanarak insansız hava aracı seçimi
Unmanned aerial vehicle selection using interval-valued Q-rung orthopair fuzzy set based maırca method
Yazar: BURAK YELBEY
Danışman: DOÇ. DR. BURAK EFE
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İnsansız hava araçları (İHA) üzerine yapılan çalışmaların çoğalması ile birlikte günümüz dünyasında son derece önemli bir yer edinmiştir. Yapılan bu çalışmalar ile birlikte İHA'ların kazanımları ve avantajları göz önünde bulundurulduğunda İHA sistemleri geliştirilmiş ve bu gelişim günümüzde halen devam etmektedir. Bu çalışmalar doğrultusunda hava sistemleri açısından maliyetler düşürülmüş ve teknoloji daha kolay ulaşılabilir hale getirilmiştir. Maliyetlerin yanı sıra insan hayatının önemi mukayese edilmeksizin insansız hava araçları ile personel hayatı riske edilmeden görevlerin ifa edilmesi en önemli etken olarak göze çarpmaktadır. Ayrıca ülke sınırlarının korunması, terör faaliyetlerine müdahale edilmesi, istihbarat toplanması vb. birçok faaliyeti başarı ile gerçekleştiren İHA sistemleri daha da kritik bir hal almaktadır. Tüm bu avantajlar ile beraber kullanılacak İHA'ların seçiminin bilimsel metotlarla yapılması son derece önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında İHA'ların tanımları, terihçesi ve sınıflandırması konularına değinilmiştir. 4 İHA alternatifini 10 kriter temelinde değerlendirmek için aralık değerli q seviyeli bulanık küme temelli MAIRCA yöntemi önerilmiştir

Abstract:
Unmanned aerial vehicles (UAV) have gained an extremely important place in today's world with the proliferation of studies on them. Considering the gains and advantages of UAVs with these studies, UAV systems have been developed and this development still continues today. In line with these studies, costs have been reduced in terms of air systems and the technology has been made more accessible. In addition to the costs, without comparing the importance of human life, the most important factor is the performance of the tasks without risking the life of the personnel with unmanned aerial vehicles. In addition, the protection of the country's borders, intervention in terrorist activities, intelligence gathering, etc. UAV systems, which successfully perform many activities, become even more critical. With all these advantages, it is extremely important to select the UAVs to be used with scientific methods. In this thesis, the definitions, history and classification of UAVs are discussed. In order to evaluate 4 UAV alternatives on the basis of 10 criteria, MAIRCA method based on interval valued q-level fuzzy set is proposed.