Perakende mağazacılık sektöründe iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisi: D&R örneği
The effect of internal control system on financial and non-financial performance in retailing sector: D&R example
Yazar: ADNAN TEKNECİ
Danışman: PROF. DR. TAMER AKSOY
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, perakende mağazacılık sektöründe iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisini, COSO iç kontrol bileşenleri ve D&R mağazaları üzerinden açıklamaya çalışmaktır. Çalışmada ayrıca iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisine yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık arz edip etmediğinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Dolayısıyla "iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performans algısı üzerinde olumlu ve anlamlı bir etkisinin olduğu" çalışmamızın 1.Hipotezi olarak; "iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performansı üzerindeki etkisine yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık göstermediği" ise çalışmamızın 2.Hipotezini oluşturmuştur. Ayrıca her bir hipotez için beş, toplamda 10 adet alt hipotez oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri betimsel tarama modeline dayalı nicel anket yöntemi kullanılmak suretiyle toplanmıştır. Çalışmanın evrenini D&R bünyesindeki tüm çalışanlar (1540 kişi) oluşturmuştur. Örneklemini ise anketi cevaplayan 302 personel oluşturmuştur. Seçilen örneklem % 95 güven aralığına ve % 5 örnekleme hata payına  tekabül etmektedir. Anket soruları 5'li likert ölçeklemesine uygun hazırlanmıştır. Elde edilen verilerin analizi, SPSS 22.0 bilgisayar programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır.

Ölçeklerin ve verilerin güvenilirlik analizi için Cronbach's Alpha testi, verilerin normal dağılıp dağılmadığının ölçülmesinde de Skewness ve Kurtosis testi uygulanmıştır. Ayrıca, çalışmanın 1.Ana Hipotezine yönelik olarak korelasyon testi; çoklu düzeylerdeki ilişkilerin incelenmesinde ise Regresyon testi uygulanmıştır. 2.Ana Hipoteze yönelik olarak ise T-testi, Varyans Analizi (Tek Yönlü ANOVA) ve Post-hoc (Scheffe) testi uygulanmıştır. Çalışma neticesinde; 1.Hipotezi kabul edecek tarzda, COSO bütünleşik iç kontrol sistemi ve bileşenlerinin mağaza performans algısı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca 2.Hipotezi reddedecek şekilde, iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performansı üzerindeki etkisine yönelik algının demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda,  demografik özelliklerden cinsiyet, unvan ve mesleki tecrübe yılı açısından, çalışanların algılarında farklılıklar olduğu, yaş ve eğitim durumlarına göre ise bir farklılık olmadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to explain the effect of internal control system on financial and non-financial performance in the retailing sector through COSO internal control components and D&R stores.The study also aimed to examine whether the perceptions of the effectiveness of the internal control system and its impact on financial and non-financial performance differ according to demographic characteristics. Therefore, the first hypothesis of our study was formed that the internal control system has a positive and significant effect on the financial and non-financial performance perception of the store. In addition, the fact that the perceptions of the effect of the internal control system on the financial and non-financial performance of the store did not differ according to demographic characteristics formed the second hypothesis of our study. The data of the study were collected by using the quantitative survey method based on the descriptive survey model. The population of the study consists of all employees of D&R (1540 people) and the sample consists of 302 employees who answered the questionnaire. The analysis of the obtained data was carried out with the SPSS 22.0 computer program. Correlation test and Regression test were used for Main Hypothesis 1 of the study. T-test, Analysis of Variance and Post-hoc (Scheffe) Test were used for Main Hypothesis 2.As a result, COSO integrated internal control system and its main components have a positive and significant effect on store performance perception.In addition, it was found that the perception of the effect of the internal control system on the financial and non-financial performance of the store differs according to the demographic characteristics, rejecting the 2nd hypothesis. In this direction, it was revealed that there are differences in the perceptions of the employees in terms of gender, title and professional experience, and there is no difference according to age and educational status.