Derneklerin sona ermesi
Termination of associations
Yazar: ÖMER GÜVEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ DEMİRBAŞ
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sivil toplum kuruluşu olan dernekler, tüzel kişiliklerdir. Dolayısıyla hakiki şahıslar gibi yani beşer olan insana özgü vefatı veya ölüm tehlikesi halinde kaybolma hali olan haklarında gaiplik karar verilmesi mümkün değildir. Bunun yanı sıra dernekler amaç birlikleridir. Bu bağlamda amaçlarını yerine getirdikleri ölçüde varlıklarını devam ettirmeleri söz konusu olmaktadır. Kuşkusuz derneklerin devamlılığı onların ebedi olarak varlıklarını sürdürecekleri anlamına gelmeyecektir. Bu nedenle her varlık ya da kişilik gibi derneklerin de son bulmaları kaçınılmazdır. 

Yüksek lisans tezinin konusu; derneklerin sona ermesine ilişkin sebeplerle sınırlı tutulmuştur. Bu çerçevede bir derneğin sona ermesinin üç grupta toplanabilecek sebepleri vardır: Bunlardan birincisi kendiliğinden sona erme, ikincisi genel kurul kararı ile son bulma ve nihayet üçüncüsü ise mahkeme hükmü yani kararı ile son bulmadır. Bir derneğin sona erme sebeplerine göre, derneğin sona ermesinin sonuçları çeşitlilik gösterebilir. Bu çerçevede derneklerde son bulma halinde ortaya çıkan sonuçlara da kısaca değinilmiştir

Yüksek lisans tezinin birinci bölümünde giriş yapıldıktan sonra ikinci bölüme geçilmiştir. Derneklerin genel olarak sona erme sebepleri tanımlanmış ve kavramsal olarak neyi ifade ettiği açıklanmaları yapılmış; derneklerin tabi oldukları hüküm ve ilgili mevzuat hükümleri irdelenmiştir. Daha sonra üçüncü bölüme geçilmiş, sona bulma sebeplerinin ayrıntılarına girilerek genel kurul kararıyla, kendiliğinden ve mahkeme kararıyla olmak üzere üç ayrı başlıkta detaylı şekilde incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise derneklerin sona ermesinin sonuçları ele alınmıştır. Ayrıca bu kısımda, derneğin tasfiyesi hususu ve son bulma nedenlerine bağlı olarak emtia ve tüm mal varlıklarının ne şekilde nasıl ve kime tahsis edileceği ile dernek kayıtların tutuldukları kütükten terkin edilerek son bulmanın nihayete ereceği açıklanmıştır. Beşinci bölümde ise sonuç kısmı teze işlenerek nihayete erdirilmiştir.

Sonuç olarak, modern demokratik hukuk devletlerinde sivil toplum kuruluşlarının varlığı kaçınılmaz vazgeçilmezdir. Bu sebeple derneklerin son bulma nedenlerinin daraltılarak yorumlanması gerekmektedir. Derneklerin kuruluş özgürlüğüne ek olarak varlıklarını sürdürebilme ve yaşama özgürlüğü de sağlanmış olacaktır.

Abstract:
Associations are legally recognized non-governmental organizations. Absenteeism within their rights—a human-specific state of disappearance in the event of death or imminent danger—cannot be determined. Associations are also organizations centered on a specific goal. In this situation, they are able to carry on as long as they achieve their goals. Associations are not guaranteed to remain in existence indefinitely just because they are continuous. As a result, associations will inevitably end, just like any other thing or personality. The master's thesis focuses on the reasons for terminating associations. Within this framework, three reasons for the termination of an association are identified: spontaneous termination, termination by decision of the general assembly, and termination by court order. The consequences may differ depending on the reasons for the dissolution of an association. This framework briefly discusses the consequences of the termination of associations.

The second part of the thesis conceptualizes and explains the reasons for the dissolution of associations in general, examining the provisions and relevant legislation to which associations are subject. The third chapter is devoted to a detailed discussion of the reasons for association termination. This chapter is divided into three sections: termination by general assembly decision, termination by spontaneous decision, and termination by court decision. The fourth segment examines the effects of association termination. This segment also delves into the intricacies of the liquidation process, delineating the allocation of property and assets in accordance with the underlying reasons for termination. The final chapter offers a conclusion that synthesizes the salient points of the thesis.

Finally, civil society organizations are inevitable and essential under modern democratic regimes of law. As a result, the reasons for termination of connections should be read narrowly. This will ensure the freedom to form associations and the ability to survive.