Başkasının kötü talihine sevinme (schadenfreude) duygusunun dehşet yönetimi kuramı çerçevesinde incelenmesi
The investigation of schadenfreude from the perspective of terror management theory
Yazar: BAĞDAT DENİZ KAYNAK
Danışman: PROF. DR. DERYA HASTA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başkalarının üzüntüsüne sevinme = Schadenfreude ; Benlik saygısı = Self esteem ; Dehşet Yönetimi Kuramı = Terror Management Theory ; Hakçalık duyarlılığı = Equity sensitivity ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Ölüm belirginliği = Mortality salience

Özet:
Bu tez çalışmasında başkasının kötü talihine sevinme duygusunun (schadenfreude) altında yatan süreçlerin dehşet yönetimi kuramı perspektifinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanısıra, tezin ikinci amacı çerçevesinde, başkası için mutlu olma duygusu dehşet yönetimi kuramı perspektifinden incelenmiştir. Bu amaçlarla bu tez kapsamında beş ayrı deneysel çalışma yürütülmüştür. 1. Çalışmada (N = 160) ve 2. Çalışmada (N = 114) akut benlik saygısı ve ölüm bilgisinin belirginliği manipülasyonlarının başkasının kötü talihine sevinme duygusu üzerindeki temel ve ortak etkilerinin anlamlı olmadığı gösterilmiştir. 3. Çalışmada (N = 183) ölüm bilgisi belirginliğinin başkasının kötü talihine sevinme duygusu üzerindeki etkisinin karşılaştırma alanının benlikle ilişkililiği yüksek olduğu zaman da anlamlı olmadığı gösterilmiştir. Buna karşın, karşılaştırma alanını benlikleri ile orta ya da yüksek düzeyde önemli gören katılımcılarda, ölüm bilgisi belirginliğinin başkası için mutlu olma hissini arttırdığı gösterilmiştir. 4. Çalışmada (N = 102) ölüm bilgisi belirginliğinin başkasının kötü talihine sevinme üzerindeki etkisinin rekabet bağlamında da anlamlı olmadığı gösterilmiştir. Buna karşın, rekabet bağlamında ölüm bilgisi belirginliğinin başkası için mutlu olma düzeyini arttırdığı ve bu ilişkiye gıptanın aracılık ettiği gösterilmiştir. 5. Çalışmada (N = 247) başkasının kötü talihine sevinme duygusu üzerinde ölüm bilgisi belirginliği etkisinin anlamlı olmadığı, hakçalığın etkisinin ise anlamlı olduğu gösterilmiştir. Sonuç olarak, tez kapsamında yürütülen beş ayrı çalışmanın bulguları ölüm bilgisi belirginliğinin başkasının kötü talihine sevinme duygusu üzerindeki etkisinin anlamlı olmadığını göstermektedir. Buna karşın, özellikle karşılaştırma alanı benlikle ilişkili olduğu zaman, ölüm bilgisi belirginliği başkası için mutlu olma düzeyini arttırmaktadır.

Abstract:
The main aim of present thesis is to investigate schadenfreude from the perspective of terror management theory. Besides, as a secondary purpose for this thesis, happy-for is investigated from the perspective of terror management theory. For these purposes, five experimental studies were conducted within the scope of this thesis. In Study 1 (N = 160) and Study 2 (N = 114) it is indicated that the main and interaction effects of self-esteem and mortality salience manipulations on schadenfreude were not significant. In Study 3 (N = 183) it is indicated that the effect of mortality salience on schadenfreude was not significant even when the relevance of social comparison domain for self was high. On the other hand, for the participants whose self is moderately or highly relevant to the social comparison domain, mortality salience increased happy-for. In Study 4 (N = 102) it is indicated that the effect of mortality salience on schadenfreude also was not significant under a competitive context. It is indicated that in a competitive context, mortality salience increased happy-for and benign envy mediated this relationship. Finally, in Study 5 (N = 247) it is indicated that the main effect of mortality salience on schadenfreude was not significant. However, the main effect of deservingness on schadenfreude was significant. In conclusion, results of five different studies indicated that the effect of mortality salience on schadenfreude was not significant. Nevertheless, mortality salience increased happy-for especially when the relevance of comparison domain for the self was high.