Beyin manyetik rezonans (MR) görüntülemede serebral mikrokanama saptanan hastalarda bilişsel fonksiyonlar
Cognitive functions of adults which have cerebral microbleed(s) at mangetic resonance imaging
Yazar: GÜLSEREN BÜYÜKŞERBETCİ
Danışman: DOÇ. DR. M. AKİF TOPÇUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Atrofi = Atrophy ; Beyin = Brain ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Serebral hemoraji = Cerebral hemorrhage

Özet:
Serebral atrofi (SA), beyaz cevher hiperintensitesleri (BCH) ve serebral mikrokanamalar kognitif bozukluk ile ilişkili manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulgularıdır. Ancak BCH ve/veya SMK'ların kognitif bozukluk ile olan ilişkisinin altında yatan mekanizmalar halen tam olarak açıklanamamıştır. Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'nde 1 Aralık 2009 ile 21 Kasım 2010 arasındaki 1 yıl içinde, T2 ağırlıklı gradient eko (GRE) MR görüntüleme yapılan, 50 yaş üzerindeki hastalar çalışmaya dahil edildi. Toplam 2562 hastadan 300'ünde (%11,7) SMK varlığı tespit edildi. SMK saptanan 300 hastanın 91'inde BCH ve serebral atrofi dışında MR görüntülemede patoloji saptanmadı. Halen yaşamakta olan, 85 hasta çalışmaya katıldı. SMK sayısı ve yerleşim özellikleri için GRE-MR görüntülemeler kullanıldı. BCH'ler T2 ağırlıklı ve FLAIR (?Fast fluid-attenuated inversion recovery?) sekanslarda, Fazekas subkortikal ve periventriküler skorları, Shelten skoru ve Kolinerjik yolaklar hiperintensite skoru [?Cholinergic Pathways Hyperintensities scale? (CHIPS)] ile değerlendirildi. SMK anatomik değerlendirilmesinde CHIPS analoğuKolinerjik yolaklar mikrokanama skoru ?Cholinergic Pathways Microbleeds scale? (CHB) tanımlanarak kullanıldı. FLAIR sekanslarda laküner enfarktlar sayıldı. İnter-kaudat mesafe (ICD) ve inter-unkal mesafe (IUD) ölçümleri T1* ağırlıklı MR görüntülemede ölçüldü ve yine tanımlanan bir yöntemler normalize edildi. Hastalara, Minimental Durum Değerlendirme testi ve Geriatrik Depresyon Ölçeği dışında, daha detaylı nöropsikolojik testler olarak, dikkati değerlendiren ileri-geri sayı menzili, İz sürme testi A testi, yürütücü işlevleri değerlendiren beş nokta testi, İz sürme B testi, verbal akılık testi, lisanı değerlendiren Boston isimlendirme testi, vizüospasyal becerileri değerlendirmek için saat çizme testi, çizgi yönünü belirleme testi, Benton yüz tanıma testi ve belleği değerlendirmek için de Rey işitsel sözel öğrenme testi, artırılmış ipuçlu hafıza testi ile kategori akıcılığı testi uygulandı. Bu peşisıra hasta serisinde SMK yükünün genel olarak kognitif fonksiyonlar üzerine bağımsız bir etkisi görülmedi. Serebral atrofi başta olmak üzere beyaz cevher lezyon yükünün bilişsel işlev bozukluğu ile çeşitli yönlerden bağlantılı olan MRG anormallikleri olduğu görüldü. SMK ve BCH'nin sayı ve şiddetinden çok stratejik topografisinin (yani kolinerjik yolaklarla olan ilişkilerinin) bilişsel işlevler üzerindeki etkiyi anlamak için önemli olduğu saptandı.

Abstract:
In addition to cerebral atrophy (CA), white matter hyperintensities (WMHs) and cerebral microbleeds (CMBs) have been recognized as MRI indicators of cognitive impairment. However, mechanisms underlying cognitive impairment associated with WMHs and/or CMBs have not been completely elucidated. Subjects older than 50 and had brain MR examination including T2*-weighted gradient-recalled echo (GRE) imaging in Hacettepe University Hospitals between 1-12-2009 and 21-11-2010 were studied. Of 2562 subjects, CMBs were detected in 300 (11,7%). Among them, 91 cases did not have MRI abnormalities other than WMHs and atrophy. 85 of them were alive and enrolled to the study. The number and topography of CMBs were assessed and rated on T2-weighted and FLAIR sequences using Fazekas? subcortical and periventricular scores, the Age-Related White Matter Changes Rating Scale (ARWMC) and the Cholinergic Pathways Hyperintensities scale (CHIPS). A CHIPS analogy for CMBs was also provided (the Cholinergic Pathways Microbleeds scale-CHB). Lacunar infarctions are counted on FLAIR images. Inter-caudate (ICD) and inter-uncal distance (IUD) were measured on T1 images and normalized according to the head size. Besides Mini-Mental State Examination and geriatric depression scale, a detailed neuropsychological tests were administered to assess various cognitive domains including attention (digit span forward and backwards, trial making A), executive functions (Trial making B, verbal fluency, five point test), language (Boston naming test), visuospatial abilities (clock drawing test, line orientation test, Benton?s face recognition), and memory (Rey?s auditory verbal learning test, enhanced cued recall, category fluency, Weshler memory scale- visual memory test) CMBs burden was not related to cognitive function or dysfunction (p>0.05). Irrespective to the severity of cerebral atrophy, WMHs load along with lacunes had more significant effects on cognitive functions in comparison with CMBs burden. Distinct topographical distribution of CMBs and WMHs in relation to cholinergic pathways seems to be important in affecting cognition.