Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu güvenlik ilişkileri
Security relations between European Union and Russian Federation
Yazar: EDUARD KHUSAİNOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE YAZGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Security and Defence Policies ; Avrupa güvenliği = European security ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Rusya = Russia ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tezin amacı, Soğuk Savaş sonrası dönemde, 1991-2013 yıllar arasında, AB ve Rusya Federasyonu'nun güvenlik ilişkilerinde temel sorun alanlarını ortaya koymak, bu sorunların nasıl aşılabileceğini belirlemek ve gerek AB, gerekse Rusya'nın temel güvenlik politikalarını, başta farklı güvenlik aktörü özelliği göstermelerinden kaynaklanan özelliklerini vurgulayarak incelemektir.
	Avrupa Birliği ile Rusya Federasyonu arasındaki olan çokyönlü ilişkiler birçok faktörlerden etkilenmektedir. Bunlar arasında Avrupa'daki Nato'nun varlığı, bu kapsamda Füze savunma sistemi konusu, Kosovo'nun, şimdi de Ukrayna'nın durumu, Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerin AB'ne kabul edilmeleri, ayrıca Nato ve Komşuluk Politikası çerçevesinde AB genişlemesi ve iki tarafın ekonomi ve enerji alanlarında karşılıklı bağımlılığı vardır. 
	Sui generis ile ekonomik bir birlikten siyasi birliğe evrilen ulusüstü nitelikli AB 'barış, özgürlük, demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları' normları ile 'normatif güç' haline gelebilmiştir. 2. Dünya Savaşından bugüne kadar yapay ve dikey  (kurumsal ve coğrafik) olarak gelişen ve genişleyen AB Avrupa'nın önemli güvenlik aktörü haline de gelmiştir.
	Bunun yanında, Sovyetlerin yıkımından sonra realist aktörü olarak Batı ile ilişkilerini düzenleyen Rusya da Avrupa güvenlik sisteminde klasik güvenlik tehditleri ve milli güvenliğini ön plana koyarak kendisine uygun rol arayışı içindedir.
	Tezin temel varsayımı: Avrupa'da barış ve istikrar hem AB hem de Rusya için bir amacı, ortak çıkarı oluşturmasına rağmen temel sorunun iki tarafın karşılıklı yaklaşım farklılıklarından ve güvenlik tehditleri farklı algılamalarından kaynaklanmasıdır. Bu bağlamda çalışmanın Birinci Bölümü'nde AB'nin Rusya'ya karşı yaklaşımının nedenlerini ortaya koyabilmek amacıyla birliğin bir uluslararası aktör olarak nasıl bir evrim geçirdiği, temel özellikleri, yapısal eksiklik ve yönelimlerine dikkat çekilerek Güvenlik Politikaları incelenmiştir. İkinci bölümde Rusya'nın temel güvenlik yaklaşımı araştırılmıştır. Tezin son bölümünde ise  ilk iki bölümde ortaya konan veriler çerçevesinde AB ve Rusya Federasyonu arasında mevcut temel güvenlik ilişkileri, ilişkilerin potansiyeli incelenmiştir. 
	Tez  AB – Rusya Federasyonu arasında güvenlik ilişkilerin irade ve güven eksliğinden dolayı yavaş geliştiğini, bunun aşılması için diyalogun önemli olduğunu ve  her iki taraf için tercih edilebilir bir güvenlik yapısı etkili bir AB-NATO-Rusya ilişki sisteminin kurulması ile sağlanabileceği sonucuna varmıştır.

Anahtar kelimeler: Avrupa güvenlik sistemi, Komşuluk Politikası, Avrasya Birliği, realizm, liberalizm, karşılıklı bağımlılık, enerji güvenliği, askeri güvenlik, NATO, AB, ABD, Rusya Federasyonu.

Abstract:
This study analyzed both EU's and Russia Federation's Security policies emphasizing on their features, explored problematic fields in the EU-Russian Federation security relations and tried to show probable ways of solution. 
The basic thesis of this study is that although peace and stability in Europe is the goal and common interest of EU and Russian Federation, the basic problem caused by the difference of sides in the mutual approach to each other and diverse perception of security challenges. In this context firstly it was examined EU's Security Policies by attracting attention on its evolution, main features, structural shortage and tendencies. Then the Russian Federations security approach was explored. And finally, based on first chapter's data, present security relations between EU and Russian Federation, and the potentiality of these relations was analyzed. 
This study come to the conclusions, that the EU-Russia security relations are developing slowly, because of the lack of mutual political will and trust, and the dialogue is important to override this; that preferable security structure for both sides can be provided by the setting up of effective system of EU-NATO-Russian Federation relations.

Key words: European security system, Neighbourhood Policy, Eurasion Union, realism, liberalism, mutual dependency, energy security, military security, NATO, EU, USA, Russian Federation.