Yenidoğan taramaları hakkında annelerin bilgi ve tutumları ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between mothers' knowledge and attitudes about newborn screenings and their anxiety levels
Yazar: ESRA BEŞALTI
Danışman: PROF. DR. GÜLŞAH BALIK
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Bilgi = Knowledge ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu çalışmada, 0-1 yaş aralığında bebeği olan annelerin yenidoğan tarama programlarına ilişkin bilgi ve tutum düzeyleri ile kaygı düzeyleri arasında ilişkinin tespiti amaçlanmıştır. Bununla birlikte, annelerin farklı demografik özelliklerine göre yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutum düzeyi ve kaygı durumlarının farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Çalışmaya seçkisiz olmayan uygun örnekleme yöntemi kullanılarak Artvin ilinde yaşayan ve 0-1 yaş çocuğu olan 267 anne katılmıştır. Annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutumlarını belirlemek amacıyla Newcomb ve arkadaşları tarafından 2013 yılında geliştirilen ve Erbay tarafından 2020 yılında Türkçe'ye uyarlanan "Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği" ve annelerin kaygı düzeylerini saptamak amacıyla, 1970 yılında Spielberger ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş, 1983 yılında Öner ve LeCompte tarafından Türkçeye uyarlanmış "Durumluk Kaygı Ölçeği" kullanılmıştır. Annelere ilişkin demografik bilgilerin elde edilmesi amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Anne Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutumları ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi için Pearson korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, annelerin yenidoğan tarama programlarına ilişkin bilgi ve tutumları ve kaygı düzeylerinin, farklı sosyo-demografik özelliklere göre anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığı belirleyebilmek için bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) tekniği kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, annelerin yenidoğan tarama taramalarına ilişkin bilgi ve tutum düzeyleri ile kaygı düzeyleri arasında negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = -.262, p < .01). Annelerin farklı demografik özelliklerine göre yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutum düzeyi ve kaygı durumlarının farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş ve annelerin yaşlarına, eğitim düzeylerine, çalışıp çalışmadıklarına ve gelir düzeylerine göre yenidoğan tarama testlerine ilişkin bilgi ve tutum düzeyleri ve kaygı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak, annelerin yenidoğan tarama programları hakkında yeterli bilgiye sahip olmalarını sağlayacak ve bu süreçle ilgili kaygı düzeylerini azaltacak önlemlerin alınmasına dair önerilerde bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the relationship between the level of knowledge and attitudes about newborn screening programs and anxiety levels of mothers with 0-1 year old infants. In addition, it was examined whether the level of knowledge and attitudes about newborn screening programs and anxiety levels of mothers differed according to their different demographic characteristics. Using non-random convenience sampling method, 267 mothers with 0-1 year old children living in Artvin province participated in the study. In order to determine the knowledge and attitudes of mothers about newborn screenings, the "Maternal Attitudes and Knowledge about Newborn Screenings Scale" developed by Newcomb et al. in 2013 and adapted into Turkish by Erbay in 2020 and the "State Anxiety Scale" developed by Spielberger et al. in 1970 and adapted into Turkish by Öner and LeCompte in 1983 were used to determine the anxiety levels of mothers. "Mother's Personal Information Form" prepared by the researcher was used to obtain demographic information about the mothers. Pearson correlation analysis was performed to determine the relationships between mothers' knowledge and attitudes about newborn screening and their anxiety levels. In addition, independent sample t test and one-way analysis of variance (ANOVA) technique were used to determine whether mothers' knowledge and attitudes about newborn screening programs and anxiety levels differed significantly according to different socio-demographic characteristics. As a result of the statistical analyses, a negative and low level significant relationship was found between mothers' knowledge and attitudes towards newborn screening and their anxiety levels (r = -.262, p < .01). It was examined whether the knowledge and attitude levels and anxiety levels of mothers about newborn screening tests differed according to different demographic characteristics. There was no statistically significant difference between the knowledge and attitude levels and anxiety levels of mothers about newborn screening tests and mothers' age, education level, employment status and income level. As a result, recommendations were made to take measures to ensure that mothers have sufficient knowledge about newborn screening programs and to reduce their anxiety levels about the process.