Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda oksidatif stresin değerlendirilmesi
Assessment of oxidative stress in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: HATİCE ALTUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİDEM BEHİCE ÖZTOP
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: 8-hidroksi deoksiguanozin = 8-hydroxy deoxyguanosine ; Hiperaktivite bozukluğu = Hyperactivity disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Paraoksonaz = Paraoxonase

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarından birisi olmasına rağmen etiyolojisi ve patofizyolojisi hakkındaki kısıtlı bilgiler hastalığa olan ilgiyi artırmaktadır. DEHB prensip olarak genetik bir hastalıktır, ancak çevresel ve biyokimyasal faktörler de hastalığın etyopatogenezinde rol oynamaktadır. DEHB'de biyokimyasal nedenlerine yönelik çok az çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada DEHB etiyolojisinde oksidatif stres parametrelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Çalışmaya; ilk kez tanı alan ve medikal tedavisi başlanmamış, mevcut durumuyla ve geçmişte herhangi bir fiziksel ya da psikiyatrik hastalık öyküsü olmayan 6-12 yaş arası 30 DEHB'li hasta ve 30 sağlıklı çocuk kontrol grubu olarak alınmıştır. Sosyodemografik veri anketi, Yıkıcı Davranım Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Conners Öğretmen Değerlendirme Ölçeği, Conners Aile Değerlendirme Ölçeği çocukların ebeveynleri ve öğretmenleri tarafından doldurulmuştur. Tanı kesinliği ve eşlik eden diğer psikiyatrik tanıların dışlanması için hasta ve kontrol grubundaki çocuk ve aileleriyle yapılan psikiyatrik görüşmelerin yanında Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları Ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi - Şimdi Ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG?ŞY?T) ile değerlendirilmiştir, nöropsikolojik değerlendirme için Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği uygulanmıştır. Hasta ve kontrollerden 12 saatlik açlıktan sonra venöz kan örnekleri alınmıştır. Oksidan parametrelerden Malonildialdehit (MDA) ve 8-Hidroksi-2'-Deoksiguanozin (8-OHDG) düzeyleri serumda, İleri Oksidasyon Protein Ürünleri (AOPP) düzeyi plazmada ve antioksidan parametrelerden Paraoksonaz (PON1) ve Tiyol aktiviteleri ise serumda ölçülmüştür.Bulgular: Cinsiyet dışında, sosyodemografik verilere bakıldığında DEHB ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Uygulanan ölçek sonuçlarına göre DEHB tanısını destekleyen veriler hasta grubunda yüksek bulunmuştur. Ayrıca DEHB grubunda Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği sözel, performans ve toplam zeka puanları kontrollerden düşük bulunmuştur. Oksidan parametrelerden MDA ve 8-OHDG düzeyleri, hasta grubunda kontrollere göre düşük bulunmuştur. Hasta ve kontrollerin oksidan bir parametre olan AOPP, antioksidan parametre olan PON1 ve Tiyol düzeyleri arasında fark bulunmamıştır.Sonuç: Bu çalışmada, oksidan parametrelerin düşük düzeyde olması ve antioksidan parametrelerin aktivitesinde değişiklik saptanmaması nedeniyle DEHB'li çocuk ve ergenlerde oksidatif stresin varlığı desteklenmemekle birlikte, bu konu ile ilgili daha ileri çalışmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Oksidanlar, Antioksidanlar, MDA, 8-OHDG, AOPP, PON1, TİYOL

Abstract:
Objective: Although Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common psychiatric diseases in childhood, limited understanding of etiology and pathophysiology leads an increased interest on this disease. ADHD is principally a genetic disorder; however, environmental and biochemical factors also play role in etiopathogenesis of disease. Few studies have been performed to evaluate biochemical causes. In the present study, it was aimed to assess role of oxidative stress parameters in etiology of ADHD.Methods: 30 ADHD patients between 6 and 12 years-old without current or previous psychiatric disease history who have been firstly diagnosed and haven?t taken any medical treatment and 30 healthy children as control enrolled to study. Socio-demographic data questionnaire, DSM-IV Based Screening and Rating Scale for disruptive behavior disorders, Conners? Teacher Rating Scale and Conners? Parents Rating Scale were completed by teachers and parents of the children. In addition to psychiatric examinations which have been performed in children and parents, children both in patient and control group have been assessed with Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) in order to establish a precise diagnosis and to eliminate other accompanying disorders and Wechsler Intelligence Scale for Children Revised (WISC-R) was performed for assessment of neuropsychological status. Venous blood samples were obtained from both patients and controls after 12 hours fasting. Among oxidant parameters Malonyldialdehyde (MDA) and 8-Hidroxy-2?-Deoxyguanosine (8-OHdG) levels were measured in serum, Advanced Oxidation Protein Products (AOPP) level was measured in plasma and Paraoxonase1 (PON1) and Thiol activity were assessed in serum.Findings: No significant difference was found between patient and control group in terms of socio-demographic characteristics, except gender. According to results obtained from scales, it was found that there were more data favoring ADHD in patient group. Furthermore, verbal, performance and total intelligence scores of Wechsler Intelligence Scale for Children Revised (WISC-R) were found lower than controls in ADHD group. Among oxidant parameters, MDA and 8-OHdG levels were found lower than controls in patient group. No difference was found in AOPP, an oxidant parameter and Paraoxonase 1 and Thiol, both anti-oxidant parameters, levels between patient and control group.Conclusion: In present study, despite presence of oxidative stress in children and adolescents with ADHD wasn?t supported due to low levels of oxidant parameters and lack of alteration in anti-oxidant activity; it was thought that further studies were needed in this issue.Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Oxidants, Anti-oxidants, MDA, 8-OHdG, AOPP, PON1, Thiol