Maden karmaşığı (Elazığ) içerisindeki barit oluşumlarının mineralojik ve jeokimyasal özellikleri
Mineralogy and geochemistry of barite mineralizations in maden complex (Elazığ)
Yazar: NURDAN ÇINAR
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAŞMAZ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
İnceleme alanındaki barit cevherleşmeleri Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı üzerinde ve Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı içerisinde yer almaktadırlar. Bölgede, Paleozoyik yaşlı Pütürge Metamorfitleri, Jura-Alt Kretase yaşlı Guleman Ofiyolitleri ve Eosen yaşlı Maden Karmaşığı yüzeylemektedir. Yöredeki manganez yatakları, Elazığ çevresinde Koçkale ve Hasanekevleri (Hazar) bölgelerinde, Maden Karmaşığı'na ait kırmızı renkli çamurtaşları bazik volkanikler içerisinde, genellikle damarlar şeklinde, kalınlıkları birkaç cm ile 2 m. arasında değişen kalınlıklarda gözlenmektedir. Cevher, genellikle beyaz renkli ve oldukça masif yapılıdır. Cevherleşmeler başlıca barit, kuvars kalsit ve piritten oluşmaktadır. Cevherleşmelerin ana oksit bileşenleri BaO, Si02, Fe2O3, Al2O3 ve CaO şeklinde sıralanmaktadır ve ortalama BaO % 54.38 iken, Si02 ise % 15.10'dur. Cevherleşmelerde BaO, hem diğer ana oksitlerle, hem de iz elementlerle genellikle negatif korelasyonlar göstermektedir. Baritlerin iz element içeriği oldukça düşüktür ve MORB'a göre sadece Sr açısından zenginleşmiştir.
Yöredeki barit cevherleşmelerin NTE içerikleri 4.2-12.7 ppm arasında değişmekte olup, bu örnekleri kondritlere göre normalleştirildiğinde, hafif nadir toprak elementler (HNTE) bakımından zenginleştiği görülmektedir. Yöredeki örnekler, kuvvetli negatif Ce anomalisi ve negatif Eu anomalisi göstermektedir. Örneklerdeki düşük NTE içerikleri, bunların hidrotermal kökenli olabileceğini desteklerken, negatif Ce anomalisi cevherlerin düşük bir redoks potansiyeli altında, iyi oksijenlenmemiş ve durgun bir su içerisinde oluşabileceğini, negatif Eu anomalisi ise cevherin içinde çökeldiği sıvıların sıcaklığının da yüksek olmadığını göstermektedir.

Abstract:
Barit mineralizations in the study area were located in Elazig region and on the South Eastern Thrust zone and Middle Eocene Maden Complex. All the deposits were placed in Middle Eocene Maden Complex. Paleozoic Pütürge Metamorphites, Jurassic-Lower Cretaceous Guleman Ophiolites and Eocene Maden Complex were the main geological units in the region. The barite mineralizations occured as vein bodies which are from a few cm to 2 m thick, in red mudstones and basic volcanic rocks of Maden Complex. The barite ore was generally massive and had white color. The main ore minerals were barite, quartz, calcite and pyrite. The major oxide abundance order of the ores was BaO, Si02, Fe2O3, Al2O3 and CaO. Average BaO and Si02 contents in ore were between % 54.38 and % 15.10, respectively. BaO contents of the ores showed negative correlations with other oxides and trace elements. Trace element contents in barite were too low and enriched only Sr in compared to MORB values.
The total REE contents of the barite ores in the study area varied between 4.2 and 12.7 ppm. The chondrite normalized REE patterns showed LREE enrichments, strong negative Ce anomalies and negative Eu anomalies. Low REE contents indicated hydrothermal origin, negative Ce anomalies pointed low Eh conditions under low redox potential and negative Eu anomalies low temperature mineralizing fluids.