Hastanede çalışan hemşirelerin mobbinge maruz kalma durumları ve stres durumlarının değerlendirilmesi
Assessment of  mobbing exposure of nurses working at hospital and their stresses
Yazar: HASAN HÜSEYİN TEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL SEVİNÇ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Hemşireler = Nurses ; Mobbing = Mobbing ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Stres = Stress ; İş stresi = Job stress

Özet:
Hastanede Çalışan Hemşirelerin Mobbinge Maruz Kalma Durumları ve Stres Durumlarının Değerlendirilmesi

		İş yaşamında sıklıkla karşılaşılan fakat çalışanlar tarafından çok fazla bilinmeyen ve mücadele etmekte zorlanılan mobbing görüldüğü kurumlarda iş stresine neden olabilmektedir. Mobbing ve iş stresi kurumlardaki iş verimi, çalışan motivasyonu, iş ilişkileri gibi kurumsal faktörleri olumsuz etkileyebilen ve kurum içerisindeki çalışma ortamı ile çalışanlar arasında çalışma barışını bozabilen olgulardır. Hastaların taleplerini ve ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan devasa kurumlar olan hastanelerde çalışan hemşireler iş yerinde ciddi düzeyde mobbing ve iş stresine maruz kalabilmektedirler. 

		Çalışmanın amacı; hastanede çalışan hemşirelerin mobbinge maruz kalma durumları ve stres durumlarını belirleyip, bunlara neden olan faktörleri ortaya koymaktır. Bu çalışma aynı zamanda sağlık sektöründeki mobbingin iş stresi üzerinde ne denli etkili olduğunun belirlenmesi açısından da önemlidir. Konya ili merkez Selçuklu ilçesinde bulunan Dr. Faruk Sükan Doğum ve Çocuk Hastanesi, Konya Numune Hastanesi, Beyhekim Devlet Hastanesinde görev yapmakta olan hemşirelerin katıldığı bu çalışma tanımlayıcı ve metodolojik araştırma türüne uygun olarak düzenlenmiştir. Verilerin toplanmasında hemşirelerin demografik özelliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu, mobbing davranışlarını belirlemek amacıyla Olumsuz Davranışlar Ölçeği, (NAQ-R), araştırmacının literatür taraması sonucu oluşturduğu iş stresi envanteri ve mobbing uygulamalarıyla ilgili araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Araştırmada NAQ-R güvenirlilik düzeyi Cronbach's Alpha değeri 0,948,  iş stresi envanteri güvenirlilik düzeyi Cronbach's Alpha değeri 0,919 gibi yüksek bir değer hesaplanmıştır böylece ölçeklerin ileri düzeyde güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak veri kontrolü yapılmış, hatalı veriler düzeltilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 16.0 paket program kullanılarak yapılmıştır. Kruskal - Wallis,  Mann Whitney U, Spearman Korelasyon ve Tukey Testi analiz yöntemleri kullanılmıştır. 
	
		Elde edilen bulgulara göre araştırmaya katılan hemşirelerin iş yerinde mobbing ve strese maruz kaldıkları, hemşirelere en fazla hastalar tarafından mobbing uygulandığı fakat üstleri tarafından uygulanan mobbingin daha etkili olduğu, iş yerinde maruz kaldığı mobbinge tepki vermeyen hemşirelerin daha fazla iş stresi yaşadığı, mobbing ve iş stresi nedeniyle hemşirelerin iş verimlerinin düştüğü ve sağlık sorunlarının ortaya çıktığı, mobbing ve iş stresi arasında bir ilişkinin var olduğu belirlenmiştir.  
	
		Bu sonuçlar doğrultusunda,  hemşirelerin öğrencilik süreci dahil tüm çalışma süreçleri boyunca mobbing, iş stresi ve bunlarla baş etme yöntemleri ile ilgili eğitimlere düzenli olarak tabi tutulması, hastane yönetimlerinin kurumlarda daha etkin yönetim stratejileri belirlemesi ve personel memnuniyeti odaklı çalışmayı prensip haline getirmesi, hastanelerde bulunan psiko-sosyal destek servislerinden personelin daha fazla yararlanması, hemşire istihdamının artırılması, hemşirelerin çalışma saatlerinin düzenlenmesi ve iş yüklerinin azaltılması önerilmiştir.

Anahtar Sözcükler:  İş Stresi, Hemşire, Mobbing, Stres.

Abstract:
Assessment of  Mobbing Exposure of Nurses Working at Hospital and Their Stresses
 

Mobbing, which is frequently encountered in business life, but not known by the employees and which is difficult to struggle on the other hand, may lead to job stress in institutions. Mobbing and job stress are two facts adversely affecting the organizational factors such as work efficiency, employee motivation, business relations and damaging the labour peace in the working environment. The nurses, working in hospitals which are huge institutions trying to meet the demands and needs of patients, are exposed to mobbing and job stress in the workplace at a significant level.

The purpose of this study is to determine the mobbing and stress exposure of nurses working in the hospital and indicate the factors that cause them. This work is also important in terms of determining how mobbing in the health sector is effective on job stress. This study is performed in accordance with descriptive and methodological research, with the participation of nurses working at Dr. Faruk Sükan Doğum ve Çocuk Hastanesi (Dr. Sükan Faruk Maternity and Children?s Hospital), Konya Numune Hastanesi (Konya Numune Hospital) and Beyhekim Devlet Hastanesi (Beyhekim State Hospital) located in Selçuklu, Konya. In order to collect data, the following forms have been used: a questionnaire developed by a researcher to determine the demographic characteristics of nurses, Negative Behaviours Scale, (NAQ-R) to determine the mobbing behaviours, job stress scale of researcher created as a result of literature review, and a questionnaire developed by researcher about the mobbing implementations. In the study, NAQ-R reliability level has been calculated Cronbach's alpha value of 0.948 and the level of job stress scale reliability has been calculated Cronbach's alpha value of 0.919; thus, it has been concluded that the scales are considerably reliable. The data obtained from this study has been transferred to the computer and controlled, and incorrect data has been corrected. Statistical analyzes were performed using SPSS 16.0 software program. Kruskal ? Wallis, Mann-Whitney U, Spearman Correlation and Tukey test analysis methods have been used.

According to the findings, it is determined that the nurses participating to the study are exposed to mobbing and stress at their workplaces, most of the mobbing is made by the patients, but the mobbing made by their seniors is more effective, the nurses who do not respond to mobbing have more job stress, the work productivity of these nurses decreases due to mobbing and job stress and health problems arise in those nurses, and there is a relationship between mobbing and job stress. 

Based on these results, it is recommended that nurses should be subject to trainings on mobbing, job stress and coping methods with these on a regular basis both during their student times and working life; hospital administrations should determine more effective management strategies and should adopt employee satisfaction as working principle; the employees should benefit from psycho-social support services of the hospitals; the hospitals should employ more nurses, the working hours of nurses should be re-arranged and their workloads should be decreased. 

Key Words: Mobbing, Nurse, Stress, Job Stress.