Okul yönetiminde kayırmacılık davranışları ile öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between favoritism behaviors and teachers' alienation levels in school administration
Yazar: İBRAHİM GİDER
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL OKÇU
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kayırma = Favoritism ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Okula yabancılaşma = School alienation ; Örgütsel yabancılaşma = Organizational alienation ; Öğretmenler = Teachers ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul yönetiminde sergilenen kayırmacılık davranışları ile öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeyleri arasında bir ilişkinin olup olmadığını ve varsa bu ilişkinin öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerini hangi yönde ve ne düzeyde etkilediğini belirlemektir. İlişkisel tarama modelinde yapılan araştırmanın evrenini 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılında Siirt il merkezi ile Kurtalan, Baykan ve Şirvan ilçelerindeki 209 ilkokul ve bu ilkokullarda görev yapan 1393 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini, tabakalı örnekleme yöntem kullanılarak seçilen 409 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada "Okul Yönetiminde Kayırmacılık Ölçeği" ve "İşe Yabancılaşma Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistik, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon ve regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin genel olarak hem okul yönetiminde kayırmacılık davranışlarına ilişkin algıları hem de işe yabancılaşma düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin okul yönetiminde kayırmacılık ve işe yabancılaşmaya ilişkin algılarının araştırmada kullanılan bağımsız değişkenlerin bazılarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Genel olarak okul yönetiminde kayırmacılık davranışları ile öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeyleri arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Buna ilaveten, öğretmen algılarına göre okul yönetiminde kayırmacılık davranışları ile işe yabancılaşmanın güçsüzleşme, anlamsızlaşma ve kendine yabancılaşma alt boyutları arasında da pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda da okul yönetiminde kayırmacılığın değerlendirme alt boyutunun işe yabancılaşmanın geneli ile güçsüzleşme, anlamsızlaşma ve kendine yabancılaşma alt boyutlarını anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Ayrıca okul yönetiminde kayırmacılığın koordinasyon alt boyutu işe yabancılaşmanın güçsüzleşme alt boyutunu, planlama alt boyutunun ise işe yabancılaşmanın anlamsızlaşma alt boyutunu anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Genel olarak okul yönetiminde kayırmacılığın değerlendirme alt boyutunun bir bütün olarak işe yabancılaşmanın genelini ve alt boyutlarını anlamlı bir şekilde yordadığı ve okul yönetiminde kayırmacılığın işe yabancılaşmaya ait varyansın %36'sını açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine whether there is a relationship between favoritism behaviors exhibited in school administration and teachers 'level of alienation from work and in what direction and in what direction this relationship affects teachers' level of alienation from work. The universe of the research conducted in the relational survey model consists of 209 primary schools in Siirt city center and Kurtalan, Baykan and Şirvan districts in the 2019-2020 academic year and 1393 teachers working in these primary schools. The sample of the study consists of 409 teachers selected using the stratified sampling method. "Favoritism Scale in School Management" and "Work Alienation Scale" were used in the study. Data in the study were analyzed using the SPSS package program. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance, correlation and regression analysis techniques were used to analyze the data. As a result of the research, it was determined that teachers' perceptions of favoritism behaviors in school administration and their level of alienation from work were generally low. It was determined that there were statistically significant differences in some of the independent variables used in the study of teachers' perceptions of favoritism and work alienation in school administration. In general, it was determined that there is a positive and moderately significant relationship between favoritism behaviors in school administration and teachers' job alienation levels. In addition, according to the perceptions of teachers, it was determined that there is a positive and moderately significant relationship between favoritism behaviors in school management and the sub-dimensions of empowerment, meaninglessness and self-alienation of job alienation. As a result of the regression analysis, it significantly predicts the general of job alienation and the sub-dimensions of empowerment, meaninglessness and self-alienation in the evaluation sub-dimension of favoritism in school management. In addition, the coordination sub-dimension of favoritism in school management significantly predicts the weakening sub-dimension of job alienation, while the planning sub-dimension significantly predicts the meaninglessness sub-dimension of job alienation. In general, it was concluded that the evaluation sub-dimension of favoritism in school administration significantly predicted the general and sub-dimensions of job alienation as a whole, and favoritism in school management explained 36% of the variance of job alienation.