Madde bağımlılığı tanısı almış bireylerde benlik saygısı ve sosyal dışlanma algıları arasındaki ilişki
The relationship between self esteem and social exclusion perceptions in individuals diagnosed with substance abuse
Yazar: İLAYDA TEKTAŞ SOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA KOCATAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Bağımlılık = Dependency ; Benlik saygısı = Self esteem ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Psikolojik dışlanma = Ostracism ; Sosyal dışlanma = Social exclusion

Özet:
Bu araştırma; madde bağımlılığı tanısı almış bireylerde benlik saygısı ve sosyal dışlanma algıları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi AMATEM (Alkol ve Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi) servisinde 10 Temmuz-10 Ekim 2018 tarihleri arasında yatarak tedavi gören 239 hasta, örneklemini ise araştırma kriterlerine uyan 207 hasta oluşturmuştır. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu" ve "Sosyal Dışlanma Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada çalışma evrenindeki tüm katılımcılara (207 kişi) uygulama yapılmıştır. Uygulamalardan elde edilen veriler SPSS 25.00 istatistiksel paket programında kayıt altına alınarak, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, Spearman korelasyon testi, Mann Whitney U, Kruskal-Wallis H testleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırmaya katılanların %83.1'nin erkeklerden oluştuğu, %35.7'si 26-35 yaş aralığında olduğu, %71.5'inin medeni durumunun bekar, %40.3'ünün eğitim durumunun ortaokul mezunu olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %60.9'u herhangi bir işte çalışmamaktadır. Çalışmamızda madde kullanımı nedeniyle sosyal olarak dışlandığını düşünenlerin oranı %84.5 olarak bulunmuştur. Dışlandığını düşünen bireylerin verdikleri cevaplara göre; katılımcıların %71.4'ü ailesi tarafından dışlanmaktadır.
Katılımcıların benlik saygıları ile sosyal dışlanmışlık algıları arasındaki ilişkiler incelendiğinde araştırmaya katılan madde bağımlısı bireylerin olumlu benlik saygıları ile maddi yoksunluk (r=-0.202, p<0.05), sosyal haklardan yoksunluk (r=-0.420, p<0.05) ve sosyal katılımcılık (r=-0.295, p<0.05) arasında negatif yönde güçlü ilişkilerin varlığı gözlenmiştir. Bu bulgulara dayalı olarak araştırmaya katılan madde bağımlılarındaki sosyal dışlanmışlık algısı olumlu benlik saygısından etkilendiği ortaya çıkmıştır.  Katılımcıların olumsuz benlik algıları ile de sosyal katılımcılık (r=0.210, p<0.05) ve kültürel entegrasyon (r=0.141, p<0.05) arasında pozitif yönde güçlü ilişkiler gözlenmiştir. Bu bulgular sonucunda madde bağımlısı katılımcıların sosyal katılımcılık ve kültürel entegrasyon konularındaki sosyal dışlanmışlık algıları, onların olumsuz benlik saygılarından etkilenmektedir. 
Genelde birinci basamak sağlık çalışanlarına özelde ise bir sağlık eğiticisi olan halk sağlığı hemşirelerine madde bağımlılığını önlemede ve bağımlı olan kişileri topluma kazandırmak için destek olma konusunda önemli rol ve sorumluluklar düşmektedir. Halk sağlığı hemşirelerinin gençleri, aileleri ve toplumu maddenin zararları hakkında bilgilendirmeleri ve konu ile ilgili farkındalıklarını arttırmaları önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Benlik saygısı, hemşirelik, madde bağımlılığı, sosyal dışlanma algısı.

Abstract:
This study; The aim of this study was to determine the relationship between self-esteem and social exclusion perceptions in subjects diagnosed with substance abuse.
The population of the study consisted of 239 inpatients treated in the AMATEM (Alcohol and Substance Abuse Treatment and Research Center) ward of Erenköy Psychiatric and Neurological Diseases Hospital between July 10 and October 10, 2018, and the sample consisted of 207 patients. In the data collection, Bilgi Descriptive Information Form "," Self-Esteem Assessment Scale-Short Form "and" Social Exclusion Scale "were used. In the study, all participants (207 people) were applied. Data obtained from the applications were recorded in SPSS 25.00 statistical package program and evaluated using frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, Spearman correlation test, Mann Whitney U, Kruskal-Wallis H tests.
It was determined that %83.1 of the participants were male, %35.7 were in the 26-35 age range, %71.5 were single marital status, %40.3 were secondary school graduates. %60.9 of the participants do not work in any job. In our study, the rate of those who think that they were socially excluded due to substance use was found to be %84.5. According to the answers of individuals who think that they are excluded; %71.4 of the participants were excluded by their families.
When the relationships between the self-esteem and social exclusion perceptions of the participants were examined, positive self-esteem and material deprivation (r = -0.202, p <0.05), deprivation of social rights (r = -0.420, p <0.05) and There was a strong negative relationship between social participation (r = -0.295, p <0.05). Based on these findings, it was found that perception of social exclusion in addicts was affected by positive self-esteem. There was a strong positive correlation between negative self-perception and social participation (r = 0.210, p <0.05) and cultural integration (r = 0.141, p <0.05). As a result of these findings, perceptions of social exclusion in terms of social participation and cultural integration are affected by their negative self-esteem.
In general, primary health care workers, in particular public health nurses, who are a health educators, have important roles and responsibilities in preventing substance addiction and in supporting the addicts to the society. Public health nurses may be advised to inform young people, their families and the community about the hazards of the substance and raise their awareness.
Keywords: Self-esteem, nursing, substance abuse, social exclusion perception.