İlköğretim okullarında eğitici çalışmaların değerlendirilmesi (Ankara ili örneği) /
Yazar: GÜLSÜN ŞAHAN
Danışman: PROF.DR. HAYDAR TAYMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Planlaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara = Ankara ; Eğitsel kollar = Educational clubs ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Araştırmanın bu bölümünde yapılan çalışmalar özetlenmiş, araştırma sonuçları açıklanmış ve öneriler gel i stiril mistir. A. ÖZET Eğitici çalışmalar ilk, orta, lise ve dengi okulardaki öğrencilerin, yeteneklerini geliştiren onlara gerekli bilgi ve alışkanlıklar kazandıran, topluluk halinde yasama kurallarım öğrenmesini sağlayan, dersler dışında yapılması zorunlu faaliyetlerdendir. Bir okulun eğitim programında dersler kadar önemli olan bu çalışmalar } etkili uygulanmamakta, gereken önem verilmemekte ve amaçlarına ulaşamamaktadır. Bu araştırmanın amacı; ilköğretim okullarında yapılan eğitici çalışmaların genel bir değerlendirmesini yapmak, sorunları belirleyerek amaca uygun yapılmasına, geliştirilmesine katkıda bulunmaktır. Bu amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıtlar aranmıştır. 1. Eğitici çalışmalar yönetmeliğinde belirlenen amaçlara ulaşı İmaktamıdır? 2. Eğitici çalışmalar amaçlar doğrultusunda uygulan- maktamıdır? 3. Uygulamalarda karşılaşılan sorunlar nelerdir? 854. Eğitici çalışmalarla ilgili müfettiş, yönetici, brans ve sımf öğretmenlerinin görüşleri nelerdir? Bu sorulara yamt alabilmek için öncelikle konu ile ilgili yasal metinler incelenmiş, eğitici çalışmalarla ilgili yazılı kaynaklar taranmış, geliştirilen anket formu örneklemi oluşturan deneklere uygularırms, elde edilen veriler analiz edilmiş, bulgular sunulmuş ve yorumlanmıştır. B. SONUÇLAR İlköğretim ^kullarında, eğitici çalışmaların değerlendirmesini yapmak amacıyla anket uygulanan 101 müfettiş, 72 yönetici, 221 branş ve 261 sımf öğretmeninin görüşlerine göre sonuçlar dört baslıkta sunulmuştur. 1. Amaçlara ilişkin Sonuçlar Eğitici çalışmalar sonucunda öğrenciler, yeteneklerini geliştirebilme, ferdi girişimde bulunabilme, yeni durumlara uyum sağlama, kendisine ve başkalarına güvenebilme, kendi görüşlerini başkalarına etkili bir şekilde anlatabile, farklı görüş ve anlayışları hoşgörü ile karıslayabi İme, sosyal ilişkilerde anlayışlı, saygılı ve ölçülü olabilme, grupça verilen görevleri tamamlamak için istekli çalışabilme, gruba karsı sorumluluk duyabilme, çevresindeki sorunlarla i İği lenebi İme davranışlarını orta derecede kazanmaktadırlar. İlköğretim Okulları birinci kademede öğrenim gören öğrenciler kendilerini anlayabilme, planlı çalışabilme, bos zamanlarını yararlı bir şekilde değerlendirebilme, başkalarım dikkat ve istekle dinleyebi İme, çevre sorunlarım çözücü nitelikte projeler geliştirebilme davranışım orta derecede, II kademede öğrenim gören öğrencilerin az derecede kazandıkları sonucuna ulaşılmıştır. ilköğretim okullarında yapılan eğitici çalışmalar amacına birinci kademede orta derecede ulaşırken, ikinci kademede az derecede ulaşmaktadır. 2. Uygulamalara ilişkin Sonuçlar ilköğretim okullarında eğitici çalışmalara öğrenci seçiminde öğrenci ilgi ve isteklerine birinci kademede orta derecede, ikinci kademede cok derecede dikkate alındığı, özel yetenek gerektiren çalışmalara öğrenci seçiminde sınıf ve rehber öğretmen işbirliğinin orta derecede yapıldığı, her öğrencinin en az bir kolda görev almasına çok derecede önem verildiği, öğrenciler yetenekleri doğrultusunda bu çalışmalara birinci kademede orta derecede, ikinci kademede çok derecede teşvik edildiği, öğrencilerin eğitici kollarda aktif olarak orta derecede görev aldığı ve eğitici kol raporlarının hazırlanışına orta derecede katıldığı, eğitici kol etkinliklerinin okul çevresinde orta derecede duyurulduğu, başarılı olan öğrencilerin az derecede ödül lendiri İdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. 3. Uygulamalarda Karşılaşılan Sorunlara ilişkin Sonuçlar İlköğretim okullarında okul yönetiminin eğitici çalışmalara orta derecede yardımcı olduğu, bu çalışmalar için yer ve zaman sorunu ile orta derecede karşılaşıldığı, çalışmaların yürütülmesi sırasında ilgili yayınlara ve araç- gerece birinci kademede orta derecede, ikinci kademede çok derecede ihtiyaç duyulduğu, parasal sorunların çözümünde eğitsel kol etkinliklerinden gelir elde etme ve kooperatif gelirlerinden yararlanmanın az derecede gerçekleştiği, bu çalışmaların diğer derslerle bağlantısının birinci kademede orta, ikinci kademede ise az derecede kurulabildiği, bu çalışmaların öğrenci başarısını olumlu yönde etkilediği görüsüne tüm deneklerin orta derecede katıldığı, eğitsel kol raporlarının hazırlanışında eski raporlardan yararlanıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. 4. Görüş ve önerilere ilişkin Sonuçlar ilköğretim okullarında görevli öğretmenlerin eğitici çalışmalar konusunda orta derecede yeterli olduğu, bu çalışmalar için öğretmenlere ayrı ücret ödenmesi gerektiği, bu çalışmaların gerekliliği görüsüne ilgililerin orta dere cede katıldığı, yöneticilerin yeterli desteği orta derecede sağladığı, müfettişlerin gerekli denetim ve rehberliği az derecede gerçekleştirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. C. ÖNERİLER Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında aşağıdaki öneriler geliştirilmiştir. 1. Eğitici çalışmaların amaçları, diğer derslere olumlu etkileri konusunda müfettiş, yöneticiler ve öğretmenler bilgilendirilmeli, öğrencilerin yararına olan amaçları doğrultusunda gerekli davranışlar kazandırılmalıdır. 2. Eğitici kollara öğrenci seçiminde öğrencilerin ilgi, istek ve yetenekleri dikkate al ınmal ı,özel yetenek gerektiren çal nemalarda sınıf ve rehber öğretmenler işbirliği yapmalı, öğrenciler yetenekleri doğrultusunda teşvik edilmelidir. 3. öğrenciler en az bir kolda görev alarak aktif biçimde çalışmaları sağlanmalı, eğitici kol raporlarının hazırlanması dahil tüm çal ı smalartia öğr enci ler görev almalı, eski raporlar aynen tekrar edilmemelidir. 4. Eğitici çalışmalarla ilgili etkinlikler okul içinde ve okul çevresinde duyurulmalı, başarılı öğrenciler ödül Tendir i İme! idir. 5. Bu çalışmalarda okul yönetimi, öğretmen ve öğrencilere gerekli yardımı yapmalı, çalışmalar için gerekli ortamı hazırlamalıdır. 6. Eğitici çalışma uygulamaları için diğer dersler gibi ders programı içine alınarak, ya da hafta sonu gibi uygun zamanlar ayrılarak zaman sorununa çözüm getirilmeli, ders saati dışında uygun zaman ayrıldığında ise öğretmenler için ayrı bir ücret ödenmelidir. 7. Eğitici çalışmalar için ihtiyaç duyulan yayınların hazırlanmasında M1111 Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkan! ığı ' nca gerekli çalışmalar yapılmalıdır.8. Eğitici çalışmalarda kullanılacak araç ve gereç alırm için gerekli parasal kaynaklar için eğitici kol faaliyetleri ve kooperatif gelirlerinden yarar lanı İmal ndır. 9. Eğitici kollarda görev alacak rehber öğretmenler konu ile ilgili hizmetiçi kurslardan geçirilmelidir. 10. İlköğretim Müfettişleri eğitici kol cahsmalanmn denetimi ve rehberliğine ağırlık vermeli, mümkün olduğVnea uygulamaları izlen melidir. 90

Abstract:
The most important three tasks of the education are social, political and economic. Education makes one person social, transforms he/she in to a conscious citizen and rises he/she to the best productive and comsurnptive level. School is a real community. In a school, one should apply an educational periot that will ensure the students to live in the community's life. During the courses, their skill should be increased, necessary knowledge and habits should be applied and more over one should tell them what the freedom is. Today's educational conception is based on the complete development and harmony of the students. Educational out of courses activities that are as important as the courses in the educational program, are not applied adequately in the schools. Some of the reasons for not adequate application of the educational activities are; excessive population of the classes burden of the courses, lack of interest of some teachers to these activities, limits of the place, time, equipment and flnencial sources. The aim of this inquiry is to make a general evoluation of the educational works in the premier schools, to point out the problems and to find out the solutions.In this inquiry, the opinions of the 101 premier school inspectors charged in the city of Ankara, 72 directors charged in the 16 premier schools which are chosen equally among the central districts, 221 branch teachers and 261 class teachers, are taken. The results are as follows: 1. The aims of the educational studies ar& attained moderately. 2. The appl icationas are realized in low or medium level. 3. Sources such as time, money, equipment and concerning publications are mostly requiread. 4. In this subject, teachers are officient and directors are helpful moderately, moreover, controls of the premier school inspectors are realizet at medium level and they never make the necessary quidance. As a conclusion, to reach to the targets determined in the educative works, the deficiencies in the application and the factors preventing success in the application should be reaxamined by the cooperation of the directors and teachers an the applications for the realization of the target should be emphasized.