Tip I Diyabetes Mellitus tanısı ile izlenen ergenlerin benlik kavramı, kendini algılama ve gelecek zaman perspektifi özellikleri
Self-concept, evaluating themselves, and future time perspective characteristics of adolescents with Type I Diabetes Mellitus
Yazar: REFİYE ENDER
Danışman: PROF. DR. NERMİN ÇELEN
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Benlik kavramı = Self concept ; Benlik tasarımı = Self design ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Ergenler = Adolescents ; Gelecek = Future ; Gelecek kaygısı = Future anxiety ; Hastalar = Patients ; Sosyal karşılaştırma = Social comparison ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, tip 1 diabetes mellitus tanısı ile izlenen ergenlerin benlik kavranılan, kendilerini nasıl değerlendirdikleri, gelecek zaman perspektifleri ve kronik hastalığı olmayan ergenler ile aralarındaki farkı incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışma, Mayıs 2003-Aralık 2003 tarihleri arasında 181 ergen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın araştırma grubunu Uludağ Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Endokrinoloji Polikliniğinde izlenen, tip 1 diyabeti olan 11-19 yaşlan arasındaki 91 ergen, kontrol grubunu Milli Eğitim Bakanlığı Bursa Ü Müdürlüğüne bağlı Kamil Saraydın İlköğretim Okulu ve Çınar Lisesinde okuyan 11-19 yaşlan arasındaki kronik hastalığı olmayan ergenler arasından benzer yaş ve cinsiyete göre seçilen 90 ergen oluşturmuştur. Ölçme araçlan olarak Piers-Harris Benlik Kavramı Ölçeği, Sosyal Karşılaştırma Ölçeği, Gelecek Zaman Perspektifi Anketi ve araştırmacı tarafindan geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS (Statistical Programme for Social Sciences) 11.0 versiyonlu paket programında yapılmıştır. Değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi olarak p < 0.05 kabul edilmiştir. Bulgulara göre, araştırma ve kontrol gruplan arasında toplam benlik kavramı puan ortalamalan, toplam sosyal karşılaştırma puan ortalamalan ve gelecek zaman perspektifi özellikleri ile ilgili anlamlı fark bulunmamıştır. Buna karşın, iki grubun benlik kavramı alt boyutlarının puan ortalamalan ve sosyal karşılaştırma ölçütlerinin puan ortalamalan arasında yaş ve cinsiyete göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Sosyal ilişkilere ve bazı hastalık özelliklerine göre de anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Sonuç olarak; tip 1 diyabeti olan ergenlerin diyabet izleminde ebeveyn, arkadaş grubu ve sağlık elemanlarının yaş ve cinsiyeti de dikkate alarak, ergenin gelişim özelliklerine uygun yaklaşımlarda bulunması önemlidir. Anahtar kelimeler: tip 1 diyabetes mellitus, benlik kavramı, sosyal karşılaştırma, gelecek zaman perspektifi in

Abstract:
This descriptive study was carried out on adolescents with type I diabetes mellitus and adolescents without any chronic disease. The purpose of this study was to compare self concept, evaluation of themselves and future time perspectives of both groups. The study was carried out from May to December 2003. The sample size of the study was 181 adolescents. The study group contained 91 adolescents who were diagnosed with type I diabetes mellitus between the age of 1 1-19. They were treated in Uludağ University Hospital Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic. The control group consisted of students of similar age and gender at Kamil Sanaydm Elementary School and Çınar High School in Bursa. The members of the control group did not have any chronic disease. Piers-Harris Self Concept Scale, Social Comparison Scale, and Future Time Perspective Questionnaire were used to collect data. Socio-demographic variables were collected by using a questionnaire which was developed by the researcher in accordance with the literature. Statistical analysis was done by using SPSS 11.0 statistical software (Statistical Programme for Social Sciences). Significance was accepted as p<0.05. According to the statistical results, there was no significant difference in self concept, social comparison scores, and future time perspective between the two groups. When age and gender was considered, there was statistically significant differences between sub-dimensional scores of self concept and social comparison scores of the two groups. In conclusion, we recommend that the parents, peer groups, and health practitioners should act according to the age and gender of the patient during diabetes management. Key Words: Type I Diabetes Mellitus, self-concept, social comparison, future time perspective IV