Refik Erduran'ın tiyatro oyunlarında yapı ve tema
Structure and theme in Refik Erdun's plays
Yazar: DİDEM ÇİÇEK KARAYAKUPOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÖZPAY
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
"Refik Erduran'ın Tiyatro Oyunlarında Yapı ve Tema" adlı bu çalışma, sanatçının hayatını, edebi kişiliğini ve tiyatro oyunlarını incelemeyi amaçlar. Giriş kısmında tiyatronun tarihi, kısaca anlatılarak Türk tiyatrosunun bir panoroması çizilir. İkinci bölümde, hayatı ve edebi kişiliği anlatılır. Anlatı türlerinin çoğunda eser veren Erduran, yazdığı oyunlar, yer aldığı ve başkanlığını yaptığı derneklerle tiyatroda adını duyurur. Türk tiyatrosunun millileşmesi ve yerlileşmesi için birçok faaliyete öncülük yapar. Dönemindeki mevkidaşlarıyla alanında lider bir isim olmayı başarır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, sanatçının 60 oyunundan 43'ü, yapı ve tema başlığı altında incelenmiştir. Kalemini, kapalı kurgu tekniğinden Brecht'in açık biçim tekniğine yaklaştırmış, eserlerini dönemin sosyal ve siyasal zeminine göre yazmış, bireyin ve toplumun aksayan yönlerini, komedi türünde okurlara sunmuştur. Yirmi yılı aşkın birçok gazetede köşeyazarlığı yapan Erduran, oyunlarına konu seçerken, zamanın güncel meselelerine, Türkiye'nin hafızasına kazınmış olaylara duyarsız kalamamış; oyunlarında en çok aydın tutarsızlığını, kadın erkek eşitsizliğini ve topluma yabancılaşmış insanı işlemiştir. Oyunlarında, sonuca götüren değil, düşündüren aynı zamanda eğlendiren ve çözümü okura bırakan bir yol izlemiştir.

Abstract:
The study titled "Structure and Theme in Refik Erduran's Plays" aims to examine the life, literary personality and plays of the artist. In the "Introduction" part, a short history of theater until Erduran and a panorama of Turkish theater are drawn, and established a bond between the period and the artist's plays. In the second part, Erduran's life and his literary personality are described. Erduran, who worked at most of the narrative genres, got famous in the theater with the plays he wrote and the associations he took part in and served as a president. Pioneering many activities for the nationalization and indigenization of Turkish theater, he manages to be Pioneer among his counterparts. In the third part of the study, 43 of Erduran's 60 plays were reached and his plays were explained in terms of structure and theme. Drawing his closed fiction technique towards Brecht's open-form technique,  the artist wrote his works according to the social and political background of the period and presented the failings of the individual and society to the readers in comedy form. Erduran, who also worked as a journalist, could not insensitive to the current issues of the time and the events engraved in Turkey's memory while choosing the theme of his plays, and he mostly dealt with the inconsistency of intellectuals, inequality between men and women and people alienated from society. In his plays, Erduran does not go through conclusions, but he makes us think, entertains us at the same time and leaves the solution to the reader.