Üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde mentorluk ve bir model önerisi
Mentoring in gifted education and a model for Turkey
Yazar: LÜTFÜ ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM KOCABAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Mentorluk = Mentoring ; Özel eğitim = Special education ; Öğretim modelleri = Instructional models ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Üstün yetenekli öğrenciler, akranlarından farklı gelişim özelliklerine ve standart eğitim sistemi tarafından karşılanamayan farklı akademik ve bilişsel ihtiyaçlara sahip öğrencilerdir. Bu durum müfredatta belirli değişiklikler yaparak üstün yetenekli öğrencilerin ilgi alanlarına, öğrenme stiline ve öğrenme hızına uygun alternatif eğitim modellerinin kullanılmasını gerekli kılmaktadır. Üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde yurt dışındaki uygulamalar incelendiğinde zenginleştirme, hızlandırma, gruplama ve mentorluk gibi modellerin aktif bir şekilde kullanıldığını görülmektedir. Bu araştırmanın amacı üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde mentorluk modelini incelemek ve Türkiye şartlarında uygulanabilir bir model ortaya koymaktır. Araştırmada veriler literatür taraması ve odak grup görüşmeleri yoluyla toplanmıştır. Araştırmaya amaçlı örnekleme metodu ile İstanbul'da üstün yetenekli öğrencilere eğitim hizmeti sunan bir devlet ve bir özel eğitim kurumu seçilmiştir. Bu kurumların paydaşları olan; idareci, öğretmen, veli ve öğrenci alt gruplarından 43 kişi ile 9 odak grup görüşmesi yapılmıştır. Görüşmeler sırasında ses kaydı alınmış ve kayıtlar transkript edilerek içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar üstün yetenekli öğrencilerin sorunları, çözüm önerileri, mentorluğun içeriği, avantaj ve dezavantajları ile Türkiye'de mentorluğun uygulanabilirliği başlıkları altında değerlendirilmiştir. Araştırmanın son kısmında Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Özel Yeteneklerin Geliştirilmesi Daire Başkanlığı bünyesinde üstün yetenekli öğrenciler için mentorluk modelinin oluşturulması teklif edilmiş ve modelin kuruluşu, mentor/hizmet alan seçimi, eşleştirme, sistemin işleyişi ve geri bildirim alma gibi konulara ait detaylara yer verilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Üstün yetenekliler eğitimi, mentorluk, eğitim modeli.

Abstract:
Gifted students are different from their peers in terms of developmental characteristics and have different academic and cognitive needs that cannot be met by the education system. Therefore, alternative educational models in accordance with gifted students' interests, learning styles and learning pace should be applied by making certain changes in the curriculum. Enrichment, acceleration, grouping, and mentoring are the most common applied models for gifted education in other countries. The aim of this study is to examine the mentoring model in gifted education and create an appropriate model for the Turkish education system. In the research, data were collected by literature review and focus group interviews. A public school and a private school for gifted students in İstanbul were selected as a research sample by using the purposeful sampling method. Nine focus group interviews were made with 43 people including school administrators, teachers, parents and students. The recordings of the interviews, obtained by using a tape recorder, were turned into text and they were analyzed with the content analysis. The results were evaluated in six main categories: the problems of gifted students, alternative solutions to the problems, the content of mentoring, advantages and disadvantages of mentoring and application of mentoring in Turkey. At the end, a mentoring model was proposed in the Ministry of National Education, General Directorate of Special Education and Guidance Services, Department of Development of the Special Abilities. Detailed information is given about establishment of mentoring, selecting mentor and mentee, matching, mentoring process and feedback.



Key words: Gifted and talented education, mentoring, educational model.