Duygusal bağlılık, örgütsel güvenin ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkilerinin incelenmesi: Ankara'da orta ölçekli işletmelerde uygulama
Investigation of the relationships of emotional commitment, organizational trust and organizational citizenship behavior: Application in medium-scale businesses in Ankara
Yazar: BURAK MERT GÜRGÖR
Danışman: PROF. DR. ALPTEKİN SÖKMEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu araştırmada, Ankara ilinin Kahramankazan ilçesindeki orta ölçekli işletmelerde çalışanların duygusal bağlılıkları, örgütsel güvenleri ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının ilişkileri incelenmiştir. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Ankara ilinde Kahramankazan ilçesindeki orta ölçekli işletmelerde çalışan 320 kişi oluşturmaktadır. Verilerin analizi SPSS 23 programı ile yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, cinsiyet grupları arasında duygusal bağlılık, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Yaş gruplarına göre analiz edildiğinde, 25-35 yaş aralığındaki bireylerin duygusal bağlılık ve çeşitli güven alt boyutlarındaki puanları, daha yaşlı gruplara göre daha düşük bulunmuştur. Özellikle, 46 yaş ve üzerindeki bireylerin yöneticiye ve kuruma güven puanları, daha genç gruplara göre daha yüksektir. Medeni durum açısından, evli bireylerin duygusal bağlılık ve örgütsel güven puanlarının bekar bireylerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Eğitim seviyesine göre yapılan analizlerde, ön lisans mezunlarının duygusal bağlılık puanlarının lisansüstü mezunlara göre daha yüksek olduğu, lise mezunlarının ise yöneticiye ve kuruma güven alt boyutlarında daha düşük puan aldığı görülmüştür. Gelir durumu incelendiğinde, geliri giderinden az olan bireylerin duygusal bağlılık ve güven alt boyutlarındaki puanlarının, geliri giderine denk veya fazla olanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, geliri giderine denk olanların biçimsel rol davranışı ve örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği puanlarının, geliri giderinden fazla olanlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışma süresi açısından, 11 yıl ve üzeri süredir çalışanların duygusal bağlılık ve güven alt boyutlarındaki puanlarının, daha kısa süre çalışanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. İş memnuniyeti ile ilgili olarak, işinden memnun olan bireylerin duygusal bağlılık, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği puanlarının, işinden memnun olmayanlara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, duygusal bağlılık ile örgütsel güven arasında pozitif yönlü orta bir ilişki bulunurken, duygusal bağlılık ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Örgütsel güven ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında ise pozitif yönlü orta bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Son olarak Duygusal Bağlılığın Örgütsel Vatandaşlık Davranışı üzerindeki etkisinde Örgütsel Güvenin tam aracılık etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, the relationships between emotional commitment, organizational trust and organizational citizenship behavior of employees in medium-sized enterprises in Kahramankazan district of Ankara were examined. The relational scanning model was used as the data collection method in the research. The sample of the research consists of 320 people working in medium-sized enterprises in Kahramankazan district of Ankara. Data analysis was done with SPSS 23 program. According to the analysis results, there is no statistically significant difference between gender groups in terms of emotional commitment, organizational trust and organizational citizenship behavior scale scores. When analyzed by age groups, the scores of individuals between the ages of 25-35 in emotional commitment and various trust sub-dimensions were found to be lower than those in older groups. In particular, the trust scores of individuals aged 46 and over to the manager and the institution are higher than younger groups. In terms of marital status, it was found that married individuals' emotional commitment and organizational trust scores were higher than single individuals. Analyzes based on education level showed that associate degree graduates had higher emotional commitment scores than postgraduate graduates, while high school graduates had lower scores in the sub-dimensions of trust in the manager and the institution. When income status was examined, it was determined that the scores in the emotional commitment and trust sub-dimensions of individuals whose income was less than their expenses were lower than those whose income was equal to or more than their expenses. In addition, it was determined that the formal role behavior and organizational citizenship behavior scale scores of those whose income was equal to their expenses were higher than those whose income was more than their expenses. In terms of working time, it was determined that the scores in the emotional commitment and trust sub-dimensions of employees who have been working for 11 years or more were higher than those who had been working for a shorter period of time. Regarding job satisfaction, it was observed that the emotional commitment, organizational trust and organizational citizenship behavior scale scores of individuals who were satisfied with their jobs were higher than those who were dissatisfied with their jobs. As a result, while there was a moderate positive relationship between emotional commitment and organizational trust, a weak positive relationship was found between emotional commitment and organizational citizenship behavior. It was determined that there was a moderate positive relationship between organizational trust and organizational citizenship behavior. Finally, it was determined that Organizational Trust had a full mediating effect on the effect of Affective Commitment on Organizational Citizenship Behavior.