Sa'deddin Teftâzânî'nin (722/1322-793/1391) eserlerinin İslam mezhepleri tarihi açısından incelenmesi
An examination of the works of Sa'deddin Taftâzâni (722/1322-793/1391) in terms of the history of Islamic sects
Yazar: İSA GÜLER
Danışman: PROF. DR. YUSUF BENLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Kelâmın bir ilim olarak doğuşundan itibaren her dönemde bu sahada temayüz etmiş önemli şahsiyetler ortaya çıkmıştır. Sa'deddin Teftâzânî de VIII/XIV. asırda yaşamış kendisinden sonrası için mihenk taşı sayılan ve müteahhirûn döneminin kendisi ile başlatıldığı kabul edilen Ehl-i Sünnet'in önemli alimlerindendir.
Mantığın dayandığı esasları kabul ederek felsefi meselelerle kelâm konularını bir araya getirip kaynaştırmak, İmam Gazzâlî ile başlayıp devam eden bir süreçtir. Sa'deddin Teftâzânî böyle bir dönemde ortaya çıkmış bir kelâmcıdır. Yaşadığı dönemde Arap dili ve belagati, mantık, hadis, tefsir, fıkıh, usûl-i fıkıh, akâid ve kelâm gibi neredeyse her alanda eser telif etmiştir. Akâid ve kelâma dair eserleri İslam Mezhepleri Tarihi için Sünnî düşünceyi anlama noktasında önemli eserlerdir.
Maveraünnehir ve Horasan bölgesinde yetişip, eserleri halen ilim çevrelerinde büyük ilgi gören Teftâzânî, mezhebî taassuptan uzak bir anlayışla döneminde tartışılan konuları ele alarak tahkik yöntemiyle çözümlemiştir. Eserleri ve talebeleri vasıtasıyla İslam akâidini öğretme noktasında önemli bir yeri olduğu gibi, Müslümanların çoğunluğunu teşkil eden Ehl-i Sünnet itikadının, kelâm ilminin delilleriyle ve yöntemleriyle muhafaza edilmesi anlamında öne çıkmış bir alimdir.
Anahtar Kelimeler: Mezhep, Ehl-i Sünnet, Kelâm, Sa'deddin Taftâzânî

Abstract:
Since the birth of kalam as a science, important figures who have distinguished themselves in this field have emerged in every period. Sa'deddin Teftâzânî is  one of the important scholars of the Ahl-al Sunnah who lived in the 8/14th century and is a considered cornerstone for later generations and is considered to have started the period of al-mutakhirun period.
Recognizing the principles on which logic is based, bringing together philosophical issues and kalam issues is a process that started with Imam Ghazali and continues. Sa'deddin Teftâzânî is a theologian who emerged in such a period. During his lifetime, he wrote works in almost every field such as Arabic language and rhetoric, logic, hadith, tafsir, fiqh, usûl-i fiqh, creed and kalam. His works on creed and kalam are important works for the History of Islamic Sects in understanding Sunni thought.
Teftâzânî, who grew up in Transoxiana and Khorasan and whose works still attract great attention in scientific circles, dealt with the issues discussed in his period with an understanding far from bigotry and analyzed them with the method of investigation. He is a prominent scholar in terms of preserving the belief of the Ahl as-Sunnah, which constitutes the majority of Muslims, with the evidences and methods of the science of kalam, as well as having an important place in teaching the Islamic creed through his works and students.
Keywords: Sect, Ahl as-Sunnah, Kalam, Sa'deddin Teftâzânî