Yok olan kültürel mirasın artırılmış gerçeklik uygulamaları veri toplama aşamasında yapay sinir ağlarının kullanımı: Trabzon örneği
Augmented reality applications of destroyed cultural heritage use of artificial neural networks in data collection phase: Trabzon example
Yazar: İBRAHİM AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZGEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel mirasların geleceğe aktarılmasında güncel teknolojilerin kullanılması günden güne artmaktadır. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak sanal uygulamalar tarihi yapıların korunmasında kullanılmakta ve artırılmış gerçeklik ortamında kültürel mirasların sunulması yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle yok olan veya büyük bir kısmı harap halde olan tarihi eserlerin yeniden yaşatılması sanal rekonstrüksiyon uygulamaları ile mümkün hale gelmektedir. Bu bağlamda çalışmanın hipotezi, yok olan kültürel mirasa yönelik yapılan bazı artırılmış gerçeklik uygulamalarında özgün mimariye ait güvenilir verilerdeki yetersizliklerden dolayı uygulayıcının takdirine bırakılan ve doğru belgelere dayanmayan çalışmalar başarısız çalışma olarak değerlendirilmesidir. Çalışmanın amacı, somut verisi bulunmayan ya da eksik olan yok olan tarihi yapıların artırılmış gerçeklik uygulamalarında mimari özgünlüğü sağlamak üzere yapay sinir ağı teknolojisiyle kullanılabilir ve uygulanabilir sistemini oluşturmaktır. Yapılan çalışmanın konusu doğrultusunda yok olan tarihi yapının tipolojisine uygun ve günümüzde mevcut olan yapılardan elde edilen az veriyle yüksek doğrulukta yok olan yapıya ilişkin bilinmeyen veya sorgulanması gereken veriler üretmeye dayalı olarak yapay sinir ağı (YSA) teknolojisinin kullanımı çalışmada yöntem olarak seçilmiştir. Sonuçta, kentsel bellekte bulunan yok olmuş tarihi yapıların özgün dokularının sanal ortamda yeniden yapımları için alternatif yöntem olarak YSA teknolojisiyle tarihi bilincin geliştirilmesinde, kültürel mirasın korunmasında ve dijital olarak belgelenmesinde katkı sağlaması öngörülmektedir.

Abstract:
The use of current technologies in transferring cultural heritage future is increasing day by day. Technological developments, virtual applications are used in the preservation of historical buildings and studies are carried out to present cultural heritage in an augmented reality. Reviving historical artifacts, especially those that have been destroyed or most of them are in ruins, possible with virtual reconstruction applications. The hypothesis of the study is that in some augmented reality applications aimed at vanishing cultural heritage, studies that are left to the discretion of the practitioner due to the inadequacy in reliable data of the original architecture and are not based on accurate documents are considered unsuccessful studies. The aim study is to create a usable and applicable system with artificial neural network technology to ensure architectural originality in augmented reality applications of destroyed historical buildings with no or missing concrete data. Subject of the study, the use of artificial neural network (ANN) technology was chosen as the method in the study, based on producing unknown or questionable data about the destroyed structure with high accuracy, accordance with the typology destroyed historical building and with the little data obtained from the buildings existing today. Result, it is envisaged that ANN technology development of historical awareness, preservation of cultural heritage and digital documentation as an alternative method for the reconstruction of the original textures of destroyed historical buildings in the urban memory in the virtual environment.