Doğu ve Batı Pakistan'ın ayrılışının Urdu edebiyatına yansımaları
East and West Pakistan partition and its reflections to Urdu literature
Yazar: MUHSİN RAMAZAN İŞSEVER
Danışman: PROF. DR. CELAL SOYDAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Urdu Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Pakistan edebiyatı = Pakistan literature ; Türk-Bangladeş ilişkileri = Turkish-Bangladesh relations

Özet:
1857 yılında Hint-Türk Hükümdarlığı (Babürlüler) son bulmuş ve Hint alt kıtasında resmen İngiliz hâkimiyeti başlamıştır. Bu döneme kadar bölgede egemen güç olan Müslümanlar, İngilizler döneminde haksızlığa uğramış, devlet dairelerinden uzaklaştırılmışlardır. Hindular ise bunun aksine devlette önemli makamlara getirilmişlerdir. Böylelikle alt kıtadaki Müslümanlar ile Hindular arasına ayrılık tohumları ekilmeye çalışılmıştır. Birinci Dünya Savaşı sırasında bu iki farklı inanca sahip Hint halkı İngilizlere karşı birleşme amacıyla 1916 yılında Lakhnov'da bir araya gelmişler ancak gerçek manada bir birlik sağlanamamıştır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Hindu lider Mahatma Gandhi önderliğinde Müslümanlar ile bir birlik kurulsa da Müslüman ve Hindular arasındaki çekişmeler dolayısıyla bu birlik de uzun sürmemiştir. Müslüman ve Hinduları ayrı millet olarak gören Sir Seyid Ahmed Han, Muhammed İkbal gibi Hint Müslümanlarının öncü şahsiyetleri, Müslümanların Hindulardan ayrı olarak bağımsız bir devlet kurma fikrini savunmuşlardır. Bu düşünce Müslümanların bir arzusu haline geldikten sonra 1947 yılında Pakistan, Hindistan'dan ayrılarak bağımsızlığını kazanmıştır. 1947 yılında kurulan Doğu ve Batı Pakistan'ın aralarında binlerce kilometre mesafe bulunmaktaydı. Birbirine uzak iki farklı coğrafî bölgeden oluşan bu devlet, kurucu lider Muhammed Ali Cinnah'ın erken vefatı, yerine gelen yöneticilerin bölgeye yaklaşımlarının farklılığı ve diğer sebepler neticesinde çok geçmeden iki ayrı devlet olarak varlıklarını sürdürme kararı almışlardır. Doğu Pakistan, 1971 yılında birlikten ayrılarak Bangladeş Cumhuriyeti olarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Bu kararın alınma süreci, süreç içindeki yaşanan hadiseler ve sonuçlarının Urdu edebiyatına yansımaları çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Bangladeş, Pakistan, Urdu Edebiyatı, 1971, Göç.

Abstract:
The Mughal Empire ended in 1857 and British rule officially began in the Indian subcontinent. Until then, the Muslims, who were the dominant power in the region, were oppressed and removed from state offices during the British period. Hindus, on the other hand, were appointed to important positions in the state. Thus, seeds of separation were tried to be sown between Muslims and Hindus in the subcontinent. During the First World War, the Indian people of two different faiths came together in Lakhnow in 1916 to unite against the British, but a real unity could not be achieved. After the First World War, a union was established between Muslims and Hindus under the leadership of Hindu leader Mahatma Gandhi, but this union did not last long due to the conflicts between Muslims and Hindus. Sir Sayid Ahmad Khan, Muhammad Iqbal and other leading figures of Indian Muslims, who saw Muslims and Hindus as separate nations, advocated the idea of Muslims establishing an independent state separate from Hindus. After this idea became a desire of Muslims, Pakistan gained its independence by separating from India in 1947. There were thousands of km between East and West Pakistan, which was established in 1947. This state, consisting of two different geographical regions far from each other, decided to continue their existence as two separate states very soon as a result of the early death of the founding leader Muhammad Ali Jinnah, the difference in approach of the administrators who came after him and other reasons. East Pakistan declared its independence as the Republic of Bangladesh by separating from the union in 1971. The process of making this decision, the events that took place during the process and the reflections of its results on Urdu literature constitute the subject of our study. 
Keywords: Bangladesh, Pakistan, Urdu Literature, 1971, Migration.