Sosyolojik bir değerlendirme olarak yeni medyada suçun yeniden yargılanması: Twitter mahkemeleri
Rejudication of crime in new media as a sociological evaluation: Twitter courts
Yazar: YILDIZ YAVUZ
Danışman: PROF. DR. DOLUNAY ŞENOL
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Hukuk sosyolojisi = Law sociology ; Multimedya = Multimedia ; Sosyal medya = Social media ; Suç sosyolojisi = Crime sociology ; Yeni medya = New media ; İletişim sosyolojisi = Communication sociology

Özet:
Gündelik hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelen yeni iletişim teknolojileri,
toplumların gelişim seyrini değiştiren bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.
İletişimin izlediği yol, bugün son hali olan yeni medya aracılığıyla sürekli bir değişim
göstermektedir. Yüz yüze etkileşimin yerini alan sanal ortamlar, bu yeni iletişim
şeklinin temelini oluşturmaktadır. Medyanın, interaktif özellik kazanmasıyla birlikte
birey; artık kedisini ifade edebildiği, paylaşımlarla etkileşim kurabildiği, bilgi
aktarımında bulunabildiği yeni dijital bir mekâna taşınmıştır. Bu yeni sanal mekânda,
toplumsal olay ve olguların tezahürünün tartışmaya açık olduğu bir ortam oluşmuştur.
Yeni medya araçları, bu ortamın oluşmasına uygun zemini sağlamaktadır. Günümüzde
ciddi etkileri bulunan Twitter'da, suç ve yargılanma ile ilgili paylaşımlar neticesinde
oluşturulmuş "Twitter mahkemeleri" de suç karşısında adalet arayışını belirtmektedir.
Twitter'da bu tür durumların örnekleri bulunmaktadır. Bu durum her geçen gün artan
paylaşımlar neticesinde daha çok görünürlük kazanmaktadır. Bu bağlamda konu
olarak seçilen "Twitter mahkemelerinde suçun yeniden yargılanması" sosyolojik bir
öneme sahiptir. Gündelik hayat sosyolojisinin dikkatini çeken bu durum sosyoloji
disiplini için toplumsal alanı olan önemli bir konu haline gelmiştir. Bu çalışma
"Twitter mahkemeleri" metaforu bağlamında suçun yeniden yargılanması sürecinin,
yeni medya unsuru olan Twitter'daki paylaşımlar ekseninde değerlendirilmesi ve
gündemdeki olaylarla ilişkisinin araştırılmasını kapsamaktadır. Twitter'da ceza
davaları ile ilgili paylaşımlar neticesinde meydana gelen bir metafor olan "Twitter
mahkemeleri" kavramının, ceza davalarına etkisi ve yeniden yargılama sürecine etkisi
olup olmadığının sosyolojik olarak irdelenmesi amacı güdülmüştür. Buradan hareketle
saha çalışması nitel yöntemle yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma için mikro ölçekli teorilerden sembolik etkileşimcilik,
fenomenoloji ve analiz noktasında etnometodoloji tercih edilmiştir. Çalışmanın dijital
verilerin oluşturulması ve katılımcılarla ilgili bilgi analizi kısmında yeni araştırma
yöntemlerinden biri olan netnografiden de yararlanılmıştır. Saha çalışması 32 kişinin
katılımıyla derinlemesine görüşme ile gerçekleştirilmiştir. Saha çalışmasından elde
edilen veriler yorumlanıp betimlendiğinde katılımcıların "Twitter mahkemeleri"
kavramının adalet arayışı için kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Twitter
mahkemeleri kavramı ile kastedilen gerçek bir mahkeme süreci olmayıp Twitter'daki
paylaşımcılar tarafından yapılan değerlendirmelerin sanal bir mahkemeye
benzetilmesidir. Saha çalışması için örnek vakalara da yer verilmiştir. Katılımcılar
bunu, kendisinin ya da başkasının adalet mekanizması karşısında mağduriyet
yaşandığının düşünüldüğü dumurlarda, seslerini duyurma çabası için kullandıklarını
belirtmişlerdir. Bununla birlikte Twitter paylaşımlarının ceza mahkemelerinde dava
sürecine etkisi olduğu fikri katılımcılar tarafından ifade edilmiştir. Bu etkilerin olumlu
ve olumsuz yönlerinin olduğu ve etkinin yönünün genellikle vakalara göre farklılık
gösterdiği de ifade edilmiştir.

Anahtar kelimeler: suç, hukuk sosyolojisi, yeniden yargılanma, yeni medya, Twitter, Twitter mahkemeleri

Abstract:
New communication technologies, which have become an indispensable part of daily
life, emerge as a factor that changes the course of societal development. The path of
communication, through the medium of new media which is its current form,
constantly undergoes change. Virtual environments that replace face-to-face
interaction form the foundation of this new communication style. With the media
gaining interactive features, individuals have now been moved to a new digital space
where they can express themselves, engage in interactions through sharing, and
transmit information. In this new virtual space, an environment has emerged where
societal events and phenomena are open to discussion. New media tools provide the
suitable platform for the creation of this environment. Twitter, which has serious
consequences today, also indicates the search for justice in the face of crime, thanks to
posts related to crime and trials on the platform, forming what is referred to as "Twitter
courts." Examples of such situations can be found on Twitter, and this phenomenon is
gaining more visibility with each passing day. In this context, the topic of "retrial of
crimes in Twitter courts" selected for this study holds sociological importance. This
phenomenon, which has attracted the attention of everyday life sociology, has become
a significant subject in the field of sociology, which focuses on the societal sphere.
This study encompasses the evaluation of the process of retrial of crimes in the context
of the metaphor of "Twitter courts," based on posts on the new media platform Twitter,
and the investigation of its relationship with current events. The aim of this study is to
sociologically examine whether the concept of "Twitter courts," which is a metaphor
that arises from posts related to criminal cases on Twitter, has an impact on criminal
cases and the retrial process. To this end, fieldwork was conducted using qualitative
methods, employing a semi-structured interview technique. Micro-scale theories such
as symbolic interactionism, phenomenology, and ethnometodology were preferred for the study's analysis. Additionally, a new research method called netnography was
utilized for creating digital data and analyzing information about the participants. The
fieldwork was conducted through in-depth interviews with the participation of 32
individuals. When the data obtained from the fieldwork were interpreted and
described, it was concluded that participants used the concept of "Twitter courts" in
their pursuit of justice. The concept of Twitter courts refers to evaluations made by
Twitter users and is likened to a virtual court. Sample cases were also included in the
fieldwork. Participants stated that they used this concept when they believed that there
was a grievance within the justice system, either for themselves or for someone else,
as an effort to make their voices heard. Furthermore, participants expressed the idea
that Twitter posts have an impact on the legal proceedings in criminal courts. It was
noted that these impacts can be both positive and negative, and the direction of the
impact often varies depending on the specific cases.

Keywords: crime, sociology of law, retrial, new media, Twitter, fictional Twitter courts.