Girişimcilik yetkinliklerinin işletme performansına etkileri: KOSGEB İleri Girişimci Destek Programından yararlanan girişimciler üzerine bir araştırma
The effects of entrepreneurial competencies on business performance: A study on entrepreneurs benefiting from KOSGEB Advanced Entrepreneur Support Program
Yazar: GÜLÜZAR AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN YILDIZ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küreselleşme ile uluslararası ekonomik sistemler arasında etkileşim artmış, bununla birlikte iletişim alanındaki gelişmeler uluslararası rekabeti de beraberinde getirmiştir.  Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçilmesi ile beraber yüksek rekabet ortamında girişimcilik önem kazanan alanların başında olmuştur. Bu çerçeve ışığında ülke ekonomileri için çok önemli bir konumda olan girişimcilik kavramını etkileyen faktörler arasında yer alan girişimcinin yetkinlikleri çalışmamızın ana konusu olmuştur. Bu kapsamda girişimcilik yetkinliklerinin işletme performansına olan etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. İşletmenin sahip olduğu ve faaliyetlerini yürütmesini sağlayan fiziksel ve fiziksel olmayan tüm unsurlar işletmenin varlıklarıdır. Bu varlıkların bir koordinasyon içerisinde kullanılması ve amacına uygun faaliyetler gerçekleştirme kapasitesi ise, işletmenin yeteneğini ifade eder. İşletmelere dinamik rekabet ortamında işletme kaynaklarını ve işletme performansını nasıl kullanacağına yönelik açıklamalar getirmeyi amaçlayan bu kavrama Kaynak Tabanlı Kuram denir (Papatya, 2007: 51). Bu çalışmada yetkinlik yaklaşımına dayalı geliştirilen teorik bir model çerçevesinde fırsat, ilişki, bağlılık (taahhüt), organizasyonel, stratejik ve kavramsal yetkinlikler olmak üzere altı boyut girişimcilik yetkinliği ile işletmelerin performansı ilişkisinin hipotezlerle test edilmesi amaçlanmıştır.

KOSGEB İleri Girişimci Destek Programından yararlanarak 2019-2022 yılları arasında Erzurum, Kars ve Iğdır illerinde işletme açan toplam 333 girişimciden 267 girişimciye ulaşılarak anket uygulanmıştır. Erzurum ilinde 111, Kars ilinde 30, Iğdır ilinde 45 girişimcinin anketi olmak üzere toplam 186 anket değerlendirmeye alınmıştır. Anket formu, 4 bölüm ve 69 sorudan oluşmaktadır. İlk bölümde ankete katılanların demografik bilgilerine ilişkin soruların yer aldığı 10 soru bulunmaktadır. İkinci bölümde KOSGEB İleri Girişimci Destek Programına İlişkin değerlendirmelerin yer aldığı 9 soru vardır. Üçüncü bölümde girişimcilerin yetkinliklerine ilişkin değerlendirmelerin yapılacağı 44 soru bulunmaktadır. Son bölümde ise işletme performansına ilişkin 6 soru yer almaktadır. Anket formu aracılığı ile girişimcilerin sahip oldukları girişimcilik yetkinlikleri ve bu yetkinlikler ile işletme performansı arasında herhangi bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Toplanan veriler üzerinden yapılan istatistiksel analizlerden fırsat yetkinliği, ilişki yetkinliği, bağlılık (taahhüt) yetkinliği, kavramsal yetkinlik, organizasyonel yetkinlik, stratejik yetkinlik ve girişimcilik yetkinliğinin işletme performansına pozitif yönlü ve anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir. İllere göre girişimcilik yetkinlikleri ve iller arasındaki işletme performans ortalamaları farkı istatistiksel olarak anlamlı değildir. İşletmesini şahıs işletmesi türünde açan ve işletme açmadan önce faaliyet alanı ile ilgili tecrübesi olan girişimcilerin,  girişimcilik yetkinlik düzeyleri daha yüksek çıkmıştır. Bunun yanında lisans ve üzeri mezun olanların girişimcilik yetkinlik düzeyleri, ilköğretim ve lise mezunlarına göre daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The interaction between international economic systems has increased with globalization, and developments in communication have also brought about international competition. With the transition from an industrial society to a knowledge-based one, entrepreneurship has become a critical domain in highly competitive environments. Within this framework, the competencies of entrepreneurs, which are among the factors influencing the concept of entrepreneurship, have been the main focus of our study. In this context, the aim is to examine the impact of entrepreneurial competencies on business performance. All physical and non-physical elements that enable a business to operate and conduct its activities constitute the assets of the business. The coordination of these assets and the capacity to carry out activities in line with its objectives represent the business's capability. Resource-Based Theory, which aims to provide explanations for how businesses can utilize their resources and enhance business performance in dynamic competitive environments, is referred to as the Resource-Based View. In this study, the relationship between six groups of entrepreneurial competencies—opportunity, relationship, commitment, organizational, strategic, and conceptual competencies—and the performance of businesses will be tested through hypotheses within a theoretical model based on the competency approach.

A total of 333 entrepreneurs who opened businesses in Erzurum, Kars, and Iğdır provinces between 2019 and 2022 and benefited from the KOSGEB Advanced Entrepreneur Support Program were surveyed, with 267 entrepreneurs reached. A total of 186 surveys were evaluated, including 111 in Erzurum, 30 in Kars, and 45 in Iğdır. The survey form consists of 4 sections and 69 questions. The first section contains 10 questions about the demographic information of the participants. The second section includes 9 questions about evaluations related to the KOSGEB Advanced Entrepreneur Support Program. The third section consists of 44 questions for evaluating entrepreneurs' competencies. The final section contains 6 questions regarding business performance. Through the survey form, the relationship between entrepreneurs' entrepreneurship competencies and their business performance was investigated. Statistical analysis of the collected data revealed that opportunity competency, relationship competency, commitment competency, conceptual competency, organizational competency, strategic competency, and entrepreneurship competency have a positive and significant impact on business performance. The difference in entrepreneurship competencies and business performance averages between provinces was not statistically significant. Entrepreneurs who opened their businesses as sole proprietorships and had prior experience in the field of activity before opening their businesses were found to have higher levels of entrepreneurship competencies. Additionally, it was concluded that the entrepreneurial competency levels of those with a bachelor's degree or higher were lower compared to those with primary and high school education.