Öğretmenlerin öğretim programı okur-yazarlık düzeyleri, öğretim programına bağlılıkları, öğrenme-öğretme süreci yeterlilikleri ve başarı hedefleri arasındaki ilişkiler
Relationships between teachers' curriculum literacy levels, curriculum commitment, competencies in learning-teaching process and achievement
Yazar: RAMAZAN TANAŞ
Danışman: PROF. DR. MURAT TUNCER
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Program okuryazarlığı = Curriculum literacy ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğrenme süreci = Learning process ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretim süreçleri = Teaching processes ; Öğretmen bağlılığı = Teacher loyalty ; Öğretmen başarısı = Teacher success ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri, öğrenme öğretme süreci yeterlikleri, başarı hedefleri ve programa bağlılıkları arasındaki ilişkileri belirlemektir.  Araştırma ilişkisel tarama ve yapısal eşitlik modeline göre yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Afyonkarahisar ve Elâzığ il merkezlerinde görev yapan ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri oluşturmaktadır. 
Araştırmada öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri, programa bağlılıkları, başarı hedefleri ve öğrenme öğretme süreci yeterliklerinin genel olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir Bunun yanında öğretim programına bağlılık açısından kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek ortalamalara sahip olduğu görülmüştür. Başarı hedeflerinde ise erkek öğretmenler lehine farklılaşmanın olduğu belirlenmiştir. 
Araştırmanın bulgularına göre öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri ile programa bağlılıkları ve öğrenme öğretme süreci yeterlikleri arasında pozitif yönlü orta düzey, başarı hedefleri arasında ise pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında öğretmenlerin öğretim programına bağlılıkları ile öğrenme öğretme süreci yeterlikleri arasında da pozitif yönlü orta düzey anlamlı ilişki tespit edilirken programa bağlılık ve başarı hedefleri arasında anlamlı ilişkinin olmadığı belirlenmiştir. 
Araştırmada tespit edilen ilişkiler ve alanyazından yola çıkılarak bağımlı değişkenlerin aracılık(mediatör değişken) etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Program okuryazarlık ile programa bağlılık arasında öğrenme öğretme süreci yeterliklerinin aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında program okuryazarlık ile programa bağlılık arasında başarı hedeflerinin aracılık etkisinin bulunmadığı da araştırmanın bir başka bulgusudur. Araştırmada öğrenme öğretme süreci yeterlikleri ve başarı hedeflerinin program okuryazarlık düzeyleri üzerinden öğretim programına bağlılığa etkisini ölçen model kurulmuştur. Uyum kriterlerine göre modelin mükemmel uyum gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin öğrenme öğretme süreci yeterlikleri ile başarı hedefleri program okuryazarlık becerileri üzerinden programa bağlılığı etkilediği belirlenmiştir. 
Program okuryazarlık becerilerinde kıdem yükseldikçe becerilerin düştüğü belirlenmiştir. Kıdemli öğretmenlere program okuryazarlık konularında seminer verilebilir. Ayrıca öğretmenlerin program okuryazarlık becerileri programa bağlılığı etkilediğinden öğretmenlere program okuryazarlığı konusunda seminer, hizmet içi eğitim, çalıştay verilmesi programa bağlılığı, dolayısıyla öğretim programlarının amacına ulaşmasına önemli katkı getireceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study seeks to determine the relationships between teachers' levels of curriculum literacy, learning and teaching process competencies, achievement objectives, and commitment to the curriculum. According to the relational survey and structural equation model, the investigation was conducted. The sample for this study is comprised of elementary, middle, and high school instructors from the provincial centers of Afyonkarahisar and Elazığ.
The study found that teachers' levels of curriculum literacy, curriculum commitment, achievement objectives, and learning-teaching process competencies were generally high. In terms of commitment to the curriculum, it was also observed that female instructors had statistically substantially higher averages than male teachers. It was determined that there was a difference in achievement objectives favoring male instructors.
According to the study's findings, there is a positive, moderately significant relationship between teachers' curriculum literacy levels and their commitment to the curriculum and their learning and teaching process competencies, and a positive, weakly significant relationship between their achievement goals. In addition, there was significant positive relationship between teachers' commitment to the curriculum and learning and teaching process competencies, and there was no significant relationship between commitment to the curriculum and achievement objectives.
On the basis of the identified relationships in the study and the literature, it was investigated whether the dependent variables have a mediating effect. It was found that learning and teaching process competencies had a mediating effect between curriculum literacy and curriculum commitment. In addition, another finding of the study was that achievement goals did not mediate the relationship between program literacy and program commitment. In the study, a model was developed to measure the impact of learning-teaching process competencies and achievement objectives on curriculum commitment through levels of curriculum literacy. Based on the criteria for fit, it was determined that the model had an excellent fit. In addition, it was found that teachers' learning-teaching process competencies and achievement objectives influence curriculum commitment through curriculum literacy skills. 
It has been determined that as seniority increases, curriculum literacy skills decline. Seminars on program literacy can be held for senior teachers. In addition, since teachers' curriculum literacy skills influence curriculum adherence, it is believed that providing teachers with seminars, in-service training, and workshops on curriculum literacy will significantly contribute to curriculum adherence and, consequently, to the achievement of the curriculum's purpose.