Cumhuriyet döneminden günümüze tarım politikalarında devlet çiftliklerinin rolü ve fiziki mekâna etkisinin irdelenmesi, Lüleburgaz Sarmısaklı Çiftliği örneği
The examination of the state farms? roles in agricultural policies and the effects on physical space from Rebuplic period to present., A case study in Luleburgaz Sarmısaklı State Farm
Yazar: BURCU ARACI
Danışman: PROF. DR. EMRE AYSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture ; Tarih = History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel mekan = Urban space ; Zirai amaçlı kullanım = Agricultural purpose utilization ; Şehircilik = Urbanization

Özet:
Bu çalışmanın ana amacı, cumhuriyet döneminden günümüze kadar olan süreçte kurulmuş olan ve devlet tarafından işletilen çiftlik yerleşkelerinin, değişen tarım politikalarındaki rolü, Türkiye haritasında oluşturduğu mekansal dağılımlarının ortaya çıkarılarak, mevcut durumlarının araştırılması, bölgesel ve yerel kalkınmaya olan etkileri, tarihsel süreç içerisindeki değişimlerin kentsel, sosyo-kültürel ve fiziki mekana etkilerinin ortaya çıkarılmasıdır.Devletçilik dönemi oluşturulan devlet çiftlikleri sadece tarımsal gelişmenin ve örgütlenmenin sağlanması amacıyla inşaa edilmiş bina grupları olmaktan öte anlamlar taşımaktadır. Oluşturulmakta olan yaşam çevreleriyle bunlara paralel toplumsal ve kültürel dönüşümlerin sağlanmasında devlet çiftlikleri büyük katkılar sağlamıştır. Devletçilik dönemi kurulan tarımsal yerleşkeler, kurumsal olma özelliği ve konut, sosyo-kültürel vb. değerleri biraraya getirerek daha sonraki devlet işletmeleri için örnek oluşturacak mekânsal ve toplumsal bir model oluşturmuştur. Ancak günümüzde devlet çiftlikleri oluşturduğu mekânsal ve yerel kurgu içindeki önemini kaybetmektedir. Bu bağlamda, tam bağımsız ekonomik kalkınma modelinin tabanını oluşturan devlet çiftliklerinin sahip olduğu mekân organizasyonun ve kent planlamasındaki öneminin irdelenmesi, çalışmanın başlıca hedefi olmaktadır.Toplam altı bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde; çalışma konusu, amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiştir. İkinci bölümde, tarım, tarım politikaları, tarımın sanayi ile olan ilişkisi, çiftlik yerleşkeleri kavramlarına kısaca değinilmiştir. Üçüncü bölümde, devlet çiftliklerinin kurulmasında en önemli etkiye sahip olan Türkiye'de uygulanan tarım politikalarına değinilmiş ve tarım politikalarındaki önemli kırılma noktaları saptanarak devlet çiftlikleri üzerindeki etkisi yorumlanmıştır. Dördüncü bölümde, bir önceki bölümde incelenen Türkiye'de uygulan tarım politikalarının devlet çiftlikleri üzerindeki rolünün irdelenerek, kuruluş amaçları, yerseçim kriterleri, Türkiye'de oluşturduğu mekansal dağılım, sosyo-kültürel değerleri, değişen yasa ve yönetmeliklerin etkileri, yurtdışında uygulanan devlet çiftlikleri modellerinin karşılaştırılmasına değinilmiştir. Beşinci bölümde, önceki iki bölümde incelenen değer ve parametrelerin sorgulanması amacıyla, seçilen bir örnek alan üzerinde daha önce devlet çiftliğinde çalışmış personel ile mülakat görüşmeleri ve gözlemler yapılmış ve ortaya çıkan sonuçlar değerlendirilmiştir. Noktasal ölçekten üst ölçeğe kadar geniş perspektifte alana yapılacak her tür ve ölçekteki müdahaleden ülke bütününün nasıl etkileneceği ortaya konmuştur. Altıncı bölümde ise sonuç ve değerlendirmeler yapılmıştır.Devlet çiftlikleri konularında yayınlanmış yerli yabancı birçok kaynak taranarak hazırlanan ve kavramsal ve kuramsal çerçevede ele alınan çalışma ile Lüleburgaz Sarmısaklı Çiftliği örneği aracılığıyla çok çeşitli açılımları olan ve geniş perspektifte ele alınması gereken Devlet Çiftlikleri konularında yapılacak çalışmalar için bir başlangıç kaynağı oluşturulmuştur.

Abstract:
The main aim of this study is to introduce that, the chancing agriculturel policies the role/ affect of state farm operating by the government established in the process of the republican period to the present day, to discover layout on the Turkey map and to search the state of play and the effects to the regional, local development, socio-cultural and physical effects of the changes in the process of history.The state farms that established in the statism period, sustain other meanings from being building groups established for agriculturel development and to be organized. They supplied the communal and cultural changes to parallel about the environment that they formed. The farm campuses that established in the statism period made up a sample about to combine institutionalization characteristics and dwelling, socio-cultural etc. values that formed a space and communal model. But nowadays state farms are losing their values about the condition and local construct. In this context, the main aim of this study is to examine the state farms? importance in the urban planning and space organization that form the basis of independent economical development model.The study consists of six chapters. Introduction deals having totally study topic, objective and comprehension and method are specified. In the second section, agriculture, agricultural policies, the relation of the agriculture with industry, farm campuses concepts are subjected on shortly. In the third section, agricultural policies which applied to Turkey, are specified to the most important effect on to be established state farm, controversies, contrasts and challenges are determined on agricultural policies and its effects on state farms are commented. In the fourth section, role of the agricultural policies on the government farms were explicated, and its established aims, space choosing criteria, the space distribution in Turkey, socio-cultural values, effects of chancing law and regulations and the examples of models comparison that have in place in abroad are mentioned. In the fifth section, for inquiring the values and parameters are analyzed in the two anterior section, on the choose sample area ,observations and interviews made with the employees that worked before in the farm and the affects of point scale to larger scale changes have been presented in a wide perspective showing how the county would be affected. The last section is the sixth and the conclusion section of the study. Last section includes assessments of the concepts in the study within the scope of the dissertation.With the help of the resources that are local and foreign that has been found about state farmlands the study of Lüleburgaz Sarmısaklı Farm is presented so it becomes a very valuable starting source for to study a wide perspective and great expansions in the field of State Farmland.