Astım hastalarında hastalık algısının astım kontrolü üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of effect on asthma control of illness perception of asthma patients
Yazar: GÜLCAN BAHÇECİOĞLU
Danışman: PROF. DR. RAHŞAN ÇEVİK AKYIL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Astım = Asthma ; Hastalık = Disease ; Hemşirelik = Nursing ; Testler = Tests ; Ölçekler = Scales

Özet:
Astım Hastalarında Hastalık Algısının Astım Kontrolü Üzerine Etkisinin Belirlenmesi
Amaç. Araştırma, astım hastalarının hastalık algısının astım kontrolü üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot. Araştırmanın evrenini Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı ve Özel Vizyon FTR ve Göğüs Hastalıkları Dal Merkezi polikliniklerine başvuran, tanı süresi en az 6 ay olan hastalar oluşturdu. 
Örneklemi bu hastalar içersinden Haziran?Ağustos 2012 tarihleri arasında polikliniklere başvuran, araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırma kriterlerine uyan 200 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında; hasta tanıtım formu, hastalık algısı ölçeği ve astım kontrol testi kullanıldı. verilerin değerlendirilmesinde; tek yönlü ANOVA testi ve Student t test, Kruskal-Wallis, Mann Whitney-U ve Pearson korelasyon testleri ile değerlendirildi. 
Bulgular. Hastalık algısının alt boyutlarından olan hastalık belirtisi boyutlarının puan ortalaması 6.99±1.74, hastalık hakkındaki görüşleri boyutlarının puan ortalaması; kişisel kontrol 16.37±1.63, süre (akut/kronik) 18.03±1.12, duygusal temsiller 18.34±5.73, hastalığı anlayabilme 11.54±2.45, sonuçlar 22.28±2.39, tedavi kontrolü 12.99±1.62, süre (döngüsel) 12.06±0.87, hastalık nedenleri boyutlarının puan ortalaması; psikolojik atıflar 15.47±2.88, risk faktörleri 18.99±2.17, bağışıklık 10.47±1.69,  kaza ve şans 4.19±1.30 olarak saptandı.
Hastalık algısı ölçeğinin alt boyutlarından hastalık belirtisi, kişisel kontrol, psikolojik atıflar ve kaza veya şans alt boyutu puan ortalamaları ile astım kontrol testi puan ortalaması arasında negatif bir ilişki saptandı (p<0.01). Bununla birlikte, duygusal temsiller, hastalığı anlayabilme, sonuçlar, bağışıklık ve süre (döngüsel) alt boyutu puan ortalamaları ile astım kontrol testi puan ortalaması arasında pozitif bir ilişki bulundu (p<0.01 ve p<0.05).
Sonuç. Hastalık algısı çoğu alt boyutları ile birlikte değerlendirildiğinde astım kontrolünü etkilediği belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Astım, astım kontrol testi, hastalık algısı ölçeği, hemşirelik

Abstract:
Determination of Effect on Asthma Control of Illness Perception of Asthma Patients 
Aim. This research was carried out with the aim to determinate the effect of the illness perception of asthma patient on asthma control.
Material and Method. The target population of the study were patients whose time of diagnosis were at least 6 months, and who had applied to the Elazığ State Academical Hospital, Pulmonology Department Policlinic, and the Private Vizyon FTR & Pulmonology Center.  
200 individuals of the patients who applied to the policlinics between June- August 2012, who accepted to join the research, and who were qualified in accordance with the research criteria composed the samples.  The data collecting; the patient identification form, the illness perception questionnaire, and asthma control test were utilized. The evaluation of the data: the evaluation was materialized with the oneway ANOVA test and student t test, the Kruskal-Wallis, Mann Whitney-U, and Pearson correlation tests. 
Results. The average point and standard deviations of symptom dimensions which are the subscales of illness perception were 6.99 ± 1.74, the average points and standard deviations of their opinion dimensions about the disease; personal control were 16.37 ± 1.63, timeline ( acute/ chronic) were 18.03 ± 1.12, emotional representations were 18.34 ± 5.73, illness perception were 11.54 ± 2.45, results were 22.28 ± 2.39, treatment control were 12.99 ± 1.62,  timeline cyclical were 12.06 ± 0.87, the average points and standard deviations of the reason dimensions of the illness; psychological attributions were 15.47 ± 2.88, risks factors were 18.99 ± 2.17, immunity were 10.47 ± 1.69, accident & chance were 4.19 ± 1.30.
A negative relation was detected (p<0.01) between the subscale average points of the factors which compose the subscales of illness perception questionnaire: symptoms, personal control, psychological attributions and accident or chance, and the average points of the asthma control test. Furthermore, a positive relation was detected (p<0.01 and p<0.05) between the average points of subscale: emotional representatives, results, immunity and period (cyclic), illness perception, and the average points of the asthma control test.
Conclusion.  It's recorded that many sub-scale of illness perception the asthma control test, when they are evaluated together.
Key words: Asthma, asthma control test, illness perception questionnaire, nursing.