Ergenlerde bilişsel esneklik ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide sosyal yetkinlik beklentisinin aracı rolü
The mediating role of expectation of social self-effiancy in the relationship between cognitive flexibility and social anxiety in adolescents
Yazar: DEMET ERGÜN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlerin bilişsel esneklikleriyle sosyal kaygıları arasındaki ilişkide sosyal yetkinlik beklentisinin aracı rolünü incelemektir. Araştırma Adana'nın Ceyhan İlçesinde bulunan 9-10-11 ve 12. sınıfta eğitim görmekte olan 343 ü kız 314 ü erkek olmak üzere toplam 657 öğrenci ile yapılmıştır.
 Araştırmada veri toplamak için "Kişisel Bilgi Formu", "Bilişsel Esneklik Ölçeği", "Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği" ve "Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği (Ergen Formu)" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler üzerinde, bilişsel esneklik, sosyal kaygı ve sosyal yetkinlik beklentisi değişkenlerinin birbiriyle ilişkisini ortaya koymak için korelasyon analizi yapılmıştır. Elde edilen verilerin normal dağılım gösterdiği belirlendiğinden analizlerde parametrik istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bilişsel esneklik ile sosyal kaygı arasında sosyal yetkinlik beklentisinin aracı rolü olup olmadığını test etmek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre bilişsel esneklik ile sosyal kaygı arasında negatif yönlü, bilişsel esneklik ile sosyal yetkinlik beklentisi arasında pozitif yönlü ilişki bulunurken sosyal kaygı ile sosyal yetkinlik beklentisi arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Sosyal kaygının yordayıcı değişken olan bilişsel esneklik tarafından tek başına istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordandığı; aracı değişken olan sosyal yetkinlik beklentisinin sosyal kaygıyı tek başına anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Sosyal yetkinlik beklentisi ve bilişsel esneklik regresyon analizine girdiğinde bilişsel esneklik ve sosyal kaygı arasında istatistiksel olarak anlamlı düşüş elde edilmiş, kısmi aracılık durumunun gerçekleştiği bulgulanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, sosyal kaygı, sosyal yetkinlik beklentisi

Abstract:
The purpose of this study is to examine the mediating role of expectation of social self-efficacy in the relationship between adolescents' cognitive flexibility and social anxiety. The research was conducted with a total of 657 students, 343 girls and 314 boys, studying in the 9th, 10th, 11th and 12th grades in Ceyhan District of Adana.
To collect data in the research, "Personal Information Form", "Cognitive Flexibility Scale", "Social Anxiety Scale for Adolescents" and "Social Self-efficacy Expectation Scale (Adolescent Form)" were used. Correlation analysis was performed on the data obtained in the study to reveal the relationship between cognitive flexibility, social anxiety and social self-efficacy expectation variables. Since it was determined that the data obtained showed a normal distribution, parametric statistical methods were used in the analysis. Multiple linear regression analysis was conducted to test whether social self-efficacy expectation has a mediating role between cognitive flexibility and social anxiety.
According to the results of the research, there was a negative relationship between cognitive flexibility and social anxiety, a positive relationship between cognitive flexibility and social self-efficacy expectation, while a negative relationship was found between social anxiety and social self-efficacy expectation. Social anxiety was predicted at a statistically significant level by the predictive variable cognitive flexibility alone; It was found that the mediating variable, social self-efficacy expectation, alone significantly predicted social anxiety. When social self-efficacy expectation and cognitive flexibility were entered into the regression analysis, a statistically significant decrease was obtained between cognitive flexibility and social anxiety, and partial mediation was found to occur.
Key Words: Cognitive flexibility, social anxiety, social self-efficacy expectation