Çeşitli kireçtaşlarının delinebilirlik indeks özellikleri ve kayaç kesilebilirliği arasındaki ilişkilerin değerlendirmesi
Evaluation of the relationships between drillability index properties and rock sawability of various limestones
Yazar: GÖKHAN EKİNCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. RAŞİT ALTINDAĞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Bölümü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Kazı mekaniğinde kazının verimliliğine etki eden parametreler; kazı ekipmanına ve kayaç ortamına bağlı parametreler olarak başlıca iki gruba ayrılabilmektedir. Kazı ekipmanına bağlı parametreler üzerinde değişiklikler yapılabilirken kayaca ait parametrelerin ise değiştirilmesi mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, kayaca ait tüm parametrelerin belirlenmesi kazı tasarımı açısından önemlidir.Bu tez çalışması kapsamında farklı bölgelerden temin edilen 7 farklı kayacın öncelikle fiziksel ve mekanik özellikleri ilgili standartlar çerçevesinde belirlenmiştir.Daha sonra kayaçların delinebilirlik deneyleri delme oranı indeks (DRI) deneyi ile belirlenmiştir.Kayaçların kazı verimine etki eden parametrelerinden birisi de kayaç gevrekliğidir. Bu çalışma kapsamında kayaçların gevrekliklerinin belirlenmesinde S20 gevreklik tanımlaması ve literatürde yer alan bazı gevreklik ölçme metodları kullanılmıştır.Çalışılan kayaçlardan hazırlanan numunelerin kesilebilirliklerini ölçmek için bir mermer fabrikasında kesme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Bu deneyler neticesinde her bir kayaç için kesim sırasında harcanan spesifik enerji değerleri hesaplanmıştır.Belirlenen spesifik enerji değerleri ile kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin yanı sıra DRI, penetrasyon hızı (PR), S20 ve literatürde önerilen diğer gevreklik tanımlamaları arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak analiz edilmiş ve elde edilen ilişkilerin anlamlılık düzeyleri test edilmiştir. Kazı verimine etki eden kayaç parametreleri tartışılmıştır.

Abstract:
The parameters of the excavation mechanic which effect the excavation efficiency can be separeted two main groups which depend on excavation machine and rock properties. While parameters which depend on excavation machine can be changed, rock properties can be changed that is impossible. For this reason, determination of all the parameters which belong to rock is important for the excavation desing.In this study; first of all, the physical and mechanical properties were carried out on the 7 different rock samples which were collected different areas. Then, drillability experiments were carried out and drillability index (DRI) values were determined.An other effective parameter of rock?s excavation efficiency is rock brittleness. In this study; brittleness test (S20) and some of other britleness methods used in literature were used in order to determine the rock brittleness.To measure the sawability of the rock samples which were prepared for this study, sawabilty tests were carried out in a marble factory. At the end of the sawabilty tests, specific energy which was used during the cutting operation were calculated for the each rock samples.The relationships between physical-mechanical properties and specific energy values were investigated using by simple statistical analysis. Besides, the relationships between brittleness indexes and the other parametres such as DRI, penetrarion rate (PR) and S20 were analyzed by simple statistical analaysis. Meaning levels of the obtained relations were tested by t-student test. Consequntly, the effective rock parametres on the excavation efficiency were discussed.