Arapça koşut metin çevirisinde öncül kültürel normlar
Leading cultural norms in the translation of Arabic parallel texts
Yazar: ABDULLAH BALLI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÖZCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Arapça = Arabic ; Kültür = Culture ; Metin = Text ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Çeviri = Translation ; Çeviri edinci = Translation competence ; Çeviri yaklaşımı = Translation approach

Özet:
Bu araştırmada, sahadaki faaliyetlerde sıklıkla çevirisi talep edilen Arapça koşut metinler ele alınmıştır. Bu metinler kaynak ve hedef kültürlerde temsil ettiği belli başlı normlar ve uygulamalar itibariyle betimlenerek bu metinlerin çevirisine yönelik stratejiler değerlendirilmiş ve yeni stratejiler geliştirilmiştir. Araştırmanın evreni, çeşitli Arap ülkelerinde düzenlenen doğum, evlenme ve eğitim belgelerinden oluşmaktadır. Araştırmada ele alınan koşut metin örnekleri bütün tabii özellikleriyle araştırmacıların istifadesine sunulmuş ve metin birimleri çeviri sürecinde temsil ettiği öncül kültürel normlar açısından incelenmiştir. Arapça koşut metin çevirisi alanındaki ilk çalışma olması özelliğini taşıyan araştırmada, çeviri uygulamaları ve öğretiminin yapılaşmasına katkı sağlamak amacıyla geliştirilen özel çeviri stratejilerine ek olarak, bir yandan çeviri öğreticilerinin Arapça özel alan çevirisi derslerinde kullanabilecekleri temalar ile bu temaları kahir ekseriyetle temsil eden tematik bir sözlük oluşturulmuş ve diğer yandan da araştırmacıların koşut metin çevirisi alanında başvurabilecekleri bir araştırma modeli geliştirilmiştir. "Koşut Metinler Araştırma Modeli" adlı bu model bu alanda gelecekte yapılabilecek araştırmalara ilişkin önerilerle birlikte sonuç kısmında gösterilmiştir.

Abstract:
In this research, Arabic parallel texts, which are frequently requested to be translated in field activities, are discussed. These texts are described in terms of the main norms and practices they represent in the source and target cultures, and while strategies for the translation of these texts are evaluated, new strategies have also been developed. The research universe consists of birth, marriage, and education documents issued in various Arab countries. The parallel text samples discussed in the study were presented to the researchers with all their natural features and the text units were examined in terms of the leading cultural norms they represented in the translation process. In the research, which can be considered the first study in the field of Arabic parallel text translation, in addition to the special translation strategies, developed to contribute to the structuring of translation practices and teaching, on the one hand, a thematic dictionary representing the themes that translation teachers can use in Arabic special field translation courses was created and on the other hand, a research model has been developed that researchers can refer to in the field of parallel text translation. This model named the "Parallel Texts Research Model", is shown in the conclusion part of the study with suggestions for future research in this field