Türkiye'nin E7 ülkeleri ile gerçekleştirdiği dış ticaretin çekim modeli yaklaşımıyla analizi
The gravity model approach to analysis of foreign trade conducted with Turkey and E7 countries
Yazar: MAKBER TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİYE MERDİVENCİ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cazibe modelleri = Gravity models ; E7 ülkeleri = E7 countries ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
E7, sermaye piyasaları hızla büyüyen ve ekonomik büyüklük açısından son zamanlarda önem arz eden "Gelişmekte Olan Yedi Ülke" kavramını temsil etmektedir. Bu ülkeler Çin, Hindistan, Rusya, Brezilya, Meksika, Endonezya ve Türkiye'dir. 2015 yılında G7 ülkeleri ile aynı ekonomik büyüklüğe ulaşan E7 ülkelerinin gelecek yıllarda G7'nin iki katı büyüklüğüne ulaşacağı beklenmektedir.
Çalışmanın temel amacı Türkiye'nin E7 ülkeleri ile ticaretinin Çekim Modeli ile açıklanmaya uygun olup olmadığını analiz etmektir.  Bu amaç doğrultusunda ilk olarak Basit/İlkesel Çekim Modeli ile dış ticaret hacmi analiz edilmiş daha sonra modele Linder ve nüfus değişkenleri eklenerek iki farklı model kurulmuştur.  
Bu tezde ilk olarak E7 ülkeleri, genel yapısı ve temel ekonomik göstergeleri açısından ele alınmıştır. Daha sonra 2000-2018 yılları arası E7 ülkelerinin Türkiye ile gerçekleştirdikleri dış ticaret rakamları veriler doğrultusunda yorumlanmıştır. Tezin ilerleyen bölümlerinde uluslararası ticaret akımlarını nitelik ve kapsam açısından etkin bir biçimde analiz eden Çekim Modeli detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Uygulama bölümünde ise Panel Çekim Modeli yöntemi kullanılarak Türkiye'nin E7 ülkeleri ile 2000-2018 yılları arası gerçekleştirdiği dış ticaret hacmi analiz edilmiştir.
Panel veri analiz sonuçlarına göre Türkiye'nin dış ticaret hacmi, Türkiye'nin GSYİH'si, E7 ülkelerinin GSYİH'leri ve E7 ülkelerinin nüfusu ile pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki göstermiştir. Mesafe değişkeni ise ticaret hacmini negatif yönde ve anlamlı etkilemiştir. Ayrıca Türkiye'nin nüfus değişkeni ve Linder değişkenin ticaret hacmi ile arasında anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
E7 represents the "Seven Developing Countries" with the largest emerging economic growth and potential. These countries are China, India, Russia, Brazil, Mexico, Indonesia and Turkey. The E7 countries, which reached the same economic size as G7 countries in 2015, are expected to reach twice the size of the G7 in the coming years.
This study's main objective is to analyze whether or not the Gravity Model is suitable to analyze the trade between Turkey and the remaining E7 countries. For this purpose, firstly, the Basic Gravity Model is applied to analyze the the foreign trade volume. Later, two separate  models are established by adding Linder and population variables to the equation.
In this thesis, firstly E7 countries are evaluated in terms of overall structure, main economic indicators and foreign trade figures between the years of 2000-2018. According to this data, the trade statistics between Turkey and the rest of the E7 countries are assessed.In the following sections of the thesis, the gravity model, which effectively analyzes the international trade flows in terms of quality and scope, is discussed in detail. In the application segment of this thesis, the Panel Gravity Model is applied to analyze the foreign trade volume conducted between Turkey and the remaining E7 countries between the years of 2000-2018.
According to the results of panel data analysis of Turkey's foreign trade volume, a positive correlation is shown between Turkey's GDP, the GDP of the remaining E7 countries and the populations of these countries. The distance variable, on the other hand, affects the trade volume negatively and significantly. In conclusion, there is no significant relationship found between the trade volume and Turkey's population and Linder variables.