Özel öğrenme güçlüğü tanısı olan bireylerde gözlerden zihin okuma becerisi ile prososyal davranışlar ve empatik eğilim arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between mind reading ability from the eyes and prosocial behaviors and empathic tendency in individuals with special learning disabilities
Yazar: EMİNE DAĞDELEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE TASA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada özel öğrenme güçlüğü tanısı olan 13-17 yaş aralığındaki öğrencilerin gözden zihin okuma becerileri ile prososyal davranışları ve empatik eğilimleri arasındaki ilişkinin normal gelişim gösteren akranlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada ilişkisel tarama modeli ve nedensel karşılaştırma modeli birlikte kullanılmıştır. Araştırma grubu çalışmanın amacı ve evrenin özellikleri göz önünde bulundurularak Amaçlı Örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma kapsamında 151 özel öğrenme güçlüğü tanılı, 144 normal gelişim gösteren toplam 295 öğrenciye ulaşılmıştır. Katılımcılardan Demografik Bilgi Formu, Gözlerden Zihin Okuma Testi Çocuk Formu (GZOT-ÇF), KA-Sİ Ergenler için Empatik Eğilim Ölçeği ve Ergen Prososyallik Ölçeği (EPÖ) aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 26 yazılımı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma, minimum, maksimum), ilişkisiz örneklemler t testi, Mann Whitney U testi, ilişkisiz örneklemler için tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA), Kruskal Wallis H testi, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı testi kullanılmıştır.
Gruba göre fark incelendiğinde empati, duygusal empati, bilişsel empati, EPÖ, EPÖ Dışsal ve GZOT-ÇF puan ortalamalarının gruba göre anlamlı farklılık gösterdiği, normal gelişim gösteren öğrencilerin puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Özel Öğrenme Güçlüğü tanılı öğrenciler için Empati EPÖ ile orta düzeyde, pozitif anlamlı korelasyon gösterirken, Empati ile GZOT-ÇF ise düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı korelasyon göstermektedir. EPÖ ile GZOT-ÇF arasında düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı korelasyon bulunmaktadır. Cinsiyete göre özel öğrenme güçlüğü tanılı öğrenciler için Empati ve Duygusal Empati puan ortalamaları kızlarda daha yüksek bulunmuştur. Normal gelişim gösteren öğrencilerde ise ek olarak Bilişsel Empati puan ortalamaları da kız öğrencilerde daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Özel Öğrenme Güçlüğü, Gözlerden Zihin Okuma, Empati, Prososyal Davranışlar

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the relationship between mind reading skills and prosocial behaviors and empathic tendencies of students between the ages of 13-17 with special learning disabilities in comparison with their peers with normal development. For this purpose, relational survey model and causal comparison model were used together in the study. The research group was determined by the Purposive Sampling method, taking into account the purpose of the study and the characteristics of the universe. Within the scope of the study, a total of 295 students, 151 of whom were diagnosed with special learning difficulties and 144 of whom had normal development, were reached. Data were collected from the participants through the Demographic Information Form, Reading the Mind in the Eyes Test Child Form (RMET), KA-SI Empathic Tendency Scale for Adolescents and Adolescent Prosociality Scale (APS). The data obtained were analyzed with IBM SPSS 26 software. Descriptive statistics (mean, standard deviation, minimum, maximum), unrelated samples t test, Mann Whitney U test, one-way analysis of variance for unrelated samples (One Way ANOVA), Kruskal Wallis H test, Pearson product-moment correlation coefficient test were used to analyze the data.
When the difference according to the group was examined, it was found that the mean scores of the students with normal development were higher. For students diagnosed with Specific Learning Disabilities, Empathy showed a moderate, positive significant correlation with APS, while Empathy and RMET showed a low-level, positive and significant correlation. There is a low, positive and significant correlation between APS and RMET. According to gender, the mean scores of Empathy and Emotional Empathy were higher in girls for both groups, while the cognitive empathy score was higher in girls in individuals with normal development. The findings were discussed in the light of the relevant literature.
Keywords: Special Learning Disabilities, Reading the Mind in the Eyes, Empathy, Prosocial Behavior