Akademisyenlerin çevrim içi bilgi arama stratejilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of online information searching strategies of academics in terms of different variables
Yazar: BETÜL TOK KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KOÇAK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bilimsel bilgi üretmede önemli bir yeri olan akademisyenlerin çevrimiçi bilgi arama stratejileri bilimsel araştırma sürecinin planlanmasında, yürütülmesinde ve raporlanmasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada akademisyenlerin cinsiyeti, yaşı, yabancı dil seviyesi gibi çeşitli demografik değişkenler, dijital okuryazarlık düzeyi ve bilişsel kapılma düzeyi ile çevrim içi bilgi arama stratejileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel ve karşılaştırmalı araştırma deseninde yürütülen bu çalışmanın örneklemini Türkiye'deki 18 farklı üniversitede görev yapan 501 akademisyen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak demografik veri anketi, "Dijital Okuryazarlık Ölçeği", "Bilişsel Kapılma Ölçeği" ve "Çevrim-içi Bilgi Arama Stratejileri Envanteri" kullanılmıştır. Elde edilen veriler aritmetik ortalama ve yüzde gibi betimsel istatistiki teknikler ve bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA testi, pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon gibi kestirimsel istatistiki analiz teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi neticesinde akademisyenlerin dijital okuryazarlık, bilişsel kapılma ve çevrim içi arama stratejilerinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet, yaş, yabancı dil seviyesi, mesleki deneyim ve disiplin değişkenlerine göre çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ünvan ve günlük internet kullanım süresinin çevrim içi bilgi arama stratejilerinden anlamlı farklılık oluşturduğu sonucu elde edilmiştir. Profesör ünvanına sahip akademisyenlerin araştırma görevlisi ve doçent ünvanına sahip akademisyenlere göre çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin daha düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Günlük internet kullanım süresi yüksek olan akademisyenlerin de çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Çevrim içi bilgi arama stratejisi ile bilişsel kapılma arasında orta düzeyde, dijital okuryazarlık arasında büyük düzeyde pozitif ilişki tespit edilmiştir. Her iki değişkeninde akademisyenlerin çevrim içi bilgi arama stratejileri üzerinden anlamlı düzeyde bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Online information search strategies by academics, who have an important place in producing scientific knowledge, play a significant role in the planning, execution and reporting of the scientific research process. In this study, the relationship between academics' various demographic variables such as gender, age, foreign language level, digital literacy level, cognitive absorption level and online information search strategies are examined. The sample of this study, which is conducted in a correlation and comparative research design from quantitative research approaches, consists of 501 academics working in 18 different universities in Turkey. Demographic data survey, "Digital Literacy Scale", "Cognitive Absorption Scale" and "Online Information Search Strategies Inventory" are employed as data collection tools. The data obtained are analyzed via descriptive statistical techniques such as arithmetic mean and percentage, and predictive statistical analysis techniques such as independent sample t-test, one-way ANOVA test, pearson correlation and multiple linear regression. As a result of the analysis of the data, it is determined that academics' digital literacy, cognitive absorption and online search strategies are at a high level. It is determined that online information search strategies do not differ significantly in terms of gender, age, foreign language level, professional experience and discipline variables. It is concluded that the title and daily internet usage time are significantly different from online information search strategies. It is determined that academics with the title of Professor had lower online information search strategies than academics with the titles of Research Assistant and Associate Professor. It is also found that academics with high daily internet usage time have significantly higher online information search strategies. A moderate positive relationship is found between online information search strategy and cognitive absorption, and a substantial positive relationship with digital literacy. It is determined that both variables have a significant effect on academics' online information search strategies.