Facebook kullanımını motive eden faktörler ve kullanımdan vazgeçmeye yönelik etmenlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma
A study on the factors motivating the use of Facebook and the factors for abandoning use
Yazar: EMİNE GÜRLER
Danışman: PROF. DR. VESİLE ASLIHAN NASIR
İstinye Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Deneyime açıklık = Openness to experience ; Facebook = Facebook ; Güvenlik = Security ; Kullanıcı davranışları = User behaviors ; Kullanıcı deneyimi = User experience ; Mahremiyet = Privacy ; Motivasyon = Motivation ; Sosyal medya = Social media ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Dijitalleşen günümüz dünyasının çevrim içi sosyal (SNS) ağlarından biri olan Facebook, 2004 yılından beri aktif olarak kullanılmaktadır. Bazı kullanıcılar bu uygulamayı kullanmaya devam ederken, bazıları kullanım sıklıklarını zamanla azaltarak bir süre sonra ise tamamen kullanıcı profilini dondurarak ya da hesabını tamamen silerek uygulamayı kullanmaktan vazgeçmektedir.
Yapılan bu araştırmada, bir sosyal ağ olan Facebook'u kullanmaya yönelik motive eden faktörler ve Facebook kullanımından vazgeçmeye yönelik etmenleri incelemek amaçlanmıştır. Araştırma ağırlıklı olarak lisans, lisansüstü öğrencisi ve mezunu 292 kadın, 158 erkek olmak üzere toplam 450 katılımcı ile gerçekleştirilmiş betimsel bir çalışmadır. Katılımcılar tarafından doldurulan anket formları SPSS programı vasıtasıyla analiz edilmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre Facebook kullanımını etkileyen faktörler 5 başlık altında toplanmıştır. Bunlar;
• Sosyalleşmek ve gelişmeleri takip etmek,
• Gözetlemek,
• Gruplaşarak zaman geçirmek,
• Paylaşım yapmak,
• Arkadaşlarla iletişim halinde kalmaktır.
Diğer bulgulara göre Facebook kullanımından vazgeçmeye yönelik etmenler 4 grup altında toplanmıştır. Bu faktörler;
• Güvenlik açığı ve mahremiyet eksikliği,
• Fiziksel ve psikolojik sağlığa olumsuz etkisi,
• Gerçekçilikten uzak olması,
• Ticari ve yanıltıcı olmasıdır.
Ayrıca araştırmanın amaçlarından bir diğeri Facebook kullanımını motive eden faktörler ile kullanımdan vazgeçmeye yönelik etmenlerin uyumluluk ve deneyime açıklık kişilik özellikleri çerçevesinde incelenmesidir. Literatürde bu iki değişken arasında ilişkili olan çalışmalar Petrocchi (2015) ve Goldberg (1999) tarafından yapılmıştır. 
Literatürde yapılan çalışmalar sosyal medya platformları/siteleri kullanımı ile büyük beş kişilik özelliğinden "uyumluluk" ve "deneyime açıklık" arasında ilişki olduğunu bulduğundan, bu çalışmada sadece bu iki kişilik özelliği kullanılmıştır. Buna göre, Facebook kullanımını etkileyen faktörlerden 3'ü "sosyalleşme ve gelişmeleri takip etme, "güncel olay takibi ve paylaşımı" ve "arkadaşlarla iletişim halinde kalmak" "uyumluluk" kişilik özelliği ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca "deneyime açıklık" kişilik özelliği sadece "sosyalleşme" faktörü ile ilişkili çıkmıştır.
Araştırmanın bir diğer amacı ise Facebook kullanımından vazgeçme ile "uyumluluk" ve "deneyime açıklık" kişilik özellikleri arasında bir ilişki olup olmadığını sorgulamaktır. Tezin bulgularına göre, "deneyime açıklık" kişilik özelliği Facebook kullanımından vazgeçme nedenlerinden hiçbiri ile ilişkili bulunmamış, öte yandan, "uyumluluk" kişilik özelliği ise sadece "güvenlik açığı ve mahremiyet eksikliği" ve "ticari ve yanıltıcı olma" faktörü ile ilişkili bulunmuştur.

Abstract:
Facebook, which is one of the online networks of today's digitilized world, has been actively used since 2004. While some users continue to use this application, others stop using the application by decreasing the frequency of use over time and after a while, completely freezing their user profile or deleting their account completely.
In this study, it is aimed to examine the factors that motivate Facebook to use Facebook, which is part of the social network, and the factors to give up Facebook use. The research is a descriptive study conducted with a total of 450 participants, mainly undergraduate, graduate students and graduates, 292 women and 158 men. The questionnaire forms filled out by the participants were analyzed through the SPSS program.
According to the findings of the research, factors affecting Facebook usage are grouped under 5 headings. These;
• To socialize and follow developments,
• Spy on,
• Spending time in groups,
• Sharing,
• Keeping in touch with friends.
According to other findings, factors to give up Facebook use were grouped under 4 groups. These factors are;
• Vulnerability and lack of privacy,
• Negative effect on physical and psychological health,
• Being far from realism,
• Being commercialized and misleading.
In addition, another of the aims of the study is to examine the factors that motivate the use of Facebook and the factors to give up use within the framework of  agreeableness and openness to experience personality traits. Studies related between these two variables in the literature were conducted by Petrocchi (2015) and Goldberg (1999).
Since the studies in the literature found that there is a relationship between the use of social media platforms / sites and "agreeableness" and "openness to experience", which are among the big five personality traits, only these two personality traits were used in this study. Accordingly, 3 of the factors affecting Facebook usage were found to be associated with "socialization and following developments", "following and sharing current events" and "staying in touch with friends", "agreeableness" "personality trait. In addition, the "openness to experience" personality trait was found to be only related to the "socialization" factor.
Another aim of the study is to question whether there is a relationship between quitting Facebook usage and "agreeableness" and "openness to experience" personality traits. According to the findings of the thesis, "openness to experience" personality trait was not associated with any of the reasons for giving up using Facebook, on the other hand, "agreeableness" personality trait was only associated with "vulnerability and lack of privacy" and "commercial and misleading" factor.