Aspirin ile tedavi edilen ratlarda eritrosit içi antioksidan enzim seviyelerinin korunmasında, hepatik ve renal toksisitenin önlenmesinde antioksidan enzim kofaktörlerinin etkinliklerinin invivo olarak araştırılması
İnvivo investigation of efficency and preventive role of selenium and zinc on aspirin induced impairment on antioxidant system, hepathic and renal toxicity
Yazar: VURAL KESİK
Danışman: PROF.DR. KORAY LENK
GATA / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÖZET Aspirin ile Tedavi Edilen Ratlarda Eritrosit İçi Antioksidan Enzim Seviyelerinin Korunmasında, Hepatik ve Renal Toksisitenin Önlenmesinde Antioksidan Enzim Kofaktörlerinin Etkinliklerinin İnvivo Olarak Araştırılması Aspirin antienflamatuar, analjezik ve antipiretik olarak birçok hastalığın tedavisinde kullanılan yan etkileri az, ucuz ve etkili bir ilaçtır. Çocukluk çağında romatolojik hastalıkların birçoğunda antienflamatuar olarak tercih edilen bir ilaçtır. Romatolojik hastalıklarda tedavinin ömür boyu devam etmesi uzun süreli ilaç kullanımını beraberinde getirmekte, buda kaçınılmaz olarak ilaca bağlı yan etkilerin daha sık gözlenmesine yol açmaktadır. Aspirin uzun süreli kullanımda glutatyon peroksidaz, süperoksid dismutaz gibi antioksidan enzimleri azaltmakta, oksidatif hasar yaparak lipid peroksidasyon ürünlerinden olan malondialdehid düzeylerinde artışa neden olmakta, eser element düzeylerinde azalma yapmakta, renal ve hepatik toksisiteye yol açmaktadır. Antioksidan sisteme bu etkisi sonucunda hem hastalıkların kliniğinde ağırlaşmaya sebep olmakta hem de iyileşmeyi geciktirmektedir. Bu çalışmanın amacı aspirinin terapotik dozlarda uzun sürelerde kullanıldığında antioksidan sistemde meydana getirdiği değişiklikleri araştırmak, oluşabilecek renal ve hepatik toksisiteyi incelemek, meydana gelen bu etkilerin düzeltilmesinde antioksidan enzimlerin kofaktörü eser elementler olan selenyum ve çinkonun tedaviye ilave edilmesinin etkinliğini araştırmaktır. Çalışma Wistar Albino erkek ratlar üzerinde yapılmıştır. Randomize her grupta 15 rat olacak şekilde 5 gruba ayrılan ratlar standart rat yemi ile beslendi. Birinci grupta yer alan ratlara yüksek doz aspirin 75 mg/kg/gün, ikinci grupta yer alan ratlara yüksek doz aspirin 75 mg/kg/gün, ilave olarak 0.1 mg/kg/gün selenyum ve 1 mg/kg/gün çinko, üçüncü grupta yer alan ratlara düşük doz aspirin 50 mg/kg/gün, dördüncü grupta yer alan ratlara düşük doz aspirin 50 mg/kg/gün, ilave olarak 0.1 mg/kg/gün selenyum ve 1 mg/kg/gün çinko oral yoldan gavaj ile verildi. Beşinci gruptaki ratlar kontrol grubu olarak ayrıldı ve herhangi bir tedavi verilmedi. Tüm gruplarda aspirin dozu 2 hafta boyunca aynı dozda devam edildikten sonra azaltma protokolüne geçilerek, her hafta %25 doz 50azaltılacak şekilde tedavi 5 haftada tamamlandı. Selenyum ve çinko dozları ise değiştirilmedi. Uygulama bitiminde ratlar sakrifiye edildi, karaciğer ve böbrek dokuları çıkarıldı, kan örnekleri alındı. Eritrositlerde ve karaciğer dokusunda ve süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz ve malondialdehid seviyelerine bakıldı. Çalışma sonuçları uzun süreli yüksek ve düşük doz aspirin uygulaması ile, eritrosit içi süperoksid dismutaz ve eritrosit içi glutatyon peroksidaz enzim aktivitelerinde azalma, eritrosit içi malondialdehid seviyelerinde artma olduğunu göstermiştir. Süperoksid dismutaz enzim aktivitesi düşük dozda aspirin alan gruplarda korunurken yüksek dozlarda korunamamış, glutatyon peroksidaz enzim aktivitesi ise yüksek dozda aspirin tedavisine selenyum ve çinko eklenen gruplarda korunurken, düşük dozlarda aspirin tedavisine selenyum ve çinko eklenen gruplarda korunmamıştır. Eritrosit içi malondialdehid seviyelerindeki artış aspirin'in tüm dozlarında gözlemlenmiş, aspirin tedavisine ilave olarak verilen selenyum ve çinkonun koruyucu etkisi tüm gruplarda gözlenmiştir. Uzun süreli yüksek ve düşük doz aspirin kullanımına bağlı renal ve hepatik toksisiteyi gösteren serum parametrelerinden ALT, ürik asit, direk bilirubin ve değerlerinde artma saptanmış ve bu artış tedaviye selenyum ve çinko ilavesi ile düzeltilememiştir. Dokuların patolojik incelemeleri sonucunda istatistiksel olarak anlamlı değişiklikler saptanmamıştır. Bu da aspirin'in terapotik dozlarda uzun süreli kullanıldığında renal ve hepatik toksisiteye yol açmadığını göstermektedir. Sonuç olarak aspirinin terapotik dozlarda kullanılsa bile antioksidan sistemi bozduğu, aspirin tedavisine ek olarak verilen selenyum ve çinkonun antioksidan sistemi koruyucu özellik gösterdiği, belirgin renal ve hepatik toksisite oluşturmadığı saptanmıştır. 51

Abstract:
ingilizce özet İn vivo investigation of Efficiency and Preventive Role of Selenium and Zinc on Aspirin induced impairment on Antioxidant System, Hepathic and Renal Toxicity Aspirin (acethylsalicylic acid) is an antiinflammatory drug that is widely used in arthritis because of its cheapness and efficiency since 1899. The treatment of arthritis concernes of a longterm use of aspirin and neverthless the side effects of aspirin were seen nearby. Aspirin impairs the antioxidant system, shifts the balance between oxidants and antioxidants towards oxidants, causes hepathic and renal injury. Selenium and zinc are cofactors of superoxide dismutase and glutathione peroxidase which are examples of cellular antioxidant enzymes. Our study was undertaken to determine whether aspirin induced antioxidant damage, renal and hepathic injury can be prevented or decreased by selenium and zinc supplementation. Wistar albino male rats were used in the experiments. Rats were randomly divided into 5 groups that each group consists of 15 rats. The rats in group I were treated orally with 75 mg/kg/day aspirin, group II were treated orally with 75 mg/kg/day aspirin, 0.1 mg/kg/day selenium and 1 mg/kg/day zinc, group III were treated orally with 50 mg/kg/day aspirin, group IV were treated orally with 50 mg/kg/day aspirin, 0.1 mg/kg/day selenium and 1 mg/kg/day zinc, group V were untreated and selected as control group. All groups were treated at the same dose for two weeks and in the remaining 3 weeks the aspirin dose was reduced %25 for each week while selenium and zinc doses were same. The treatment lasted at 5 weeks time and the rats were sacrified at the end of the treatment. Blood, liver and kidney tissues were taken for antioxidant enzyme and pathologic investigation. The results of this study have confirmed that erithrocyte superoxide dismutase and erithrocyte glutathione peroxidase enzyme activities were decreased, erithrocyte malondialdehyde levels increased both high and low dose aspirin treatment. There were no significant changes in erithrocyte superoxide dismutase enzyme activity in low dose 52aspirin group but decreased in high dose group. There were no significant changes in erithrocyte glutathione peroxidase enzyme activity in high dose aspirin group but decreased in low dose group. Erithrocyte malondialdehyde levels increased both high and low doses but the protective effect of selenium and zinc was seen. The levels of, ALT, uric acid, direct bilirubine which were reflecting indirectly the renal and hepathic injury were increased and no protective effect of selenium and zinc were seen. There were minor changes in pathologic specimens which were not statistically significant reflecting that aspirin has no toxic effects on liver and kidney at theuropathic doses. The results revealed that aspirin made changes in antioxidant system even at theuropathic doses, made no changes in hepathic and renal pathology and selenium and zinc has a protective effect on keeping the antioxidant status. 53