Ailevi Akdeniz ateşi tanısı alan çocuklarda fenotip genotip ilişkisinin değerlendirilmesi
Fenotype genotype correlation in children with Familial Mediterranean fever
Yazar: ERDAL ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. AYDIN ECE
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Fenotip = Phenotype ; Genetik = Genetics ; Genotip = Genotype ; Mutasyon = Mutation

Özet:
AAA ateş, poliserozit, artrit, deri döküntüleri ile seyreden tekrarlayıcı bir hastalıktır. Tanı klinik bulgularla konurken, aile öyküsü, etnik köken, gen mutasyonu, ilaç tedavisine cevap, akut faz reaktanları gibi destekleyici kriterlerde mevcuttur. 1997 yılında MEFV gen lokalizasyonu tesbit edildikten sonra genotip- fenotip ilişkisini değerlendiren çok sayıda araştırma yapılmıştır. Bu araştırmaların bir kısmında genotipin fenotipe yansımalarının olduğu belirtilirken, bazı araştırmalarda ise genotip ile fenotip arasında bir ilişki kurulamamıştır.Çalışmamızda 55'i erkek 50'si kız 105 hasta klinik özellikler, MEFV gen mutasyonu ve genotip-fenotip ilişkisi açısından incelendi. Hastalarımızda en sık görülen semptomlar ateş (%100), karın ağrısı (%99), artalji (%61.5) şeklindeydi. Artralji sıklığı erkeklerde kızlara göre anlamlı derecede yüksek bulundu. Çalışma grubundaki hastaların daha önce aynı şikayetlerle başvurdukları sağlık kuruluşlarında yüksek oranda idrar yolu enfeksiyonu, paraziter enfeksiyon, konstipasyon, gastrit, tonsillit gibi tanılar aldıkları görüldü. Hastalarımız hastalık ağırlık skorlamasına göre degerlendirildiğinde %71.4'ü orta şiddette hastalık grubunda yer almaktaydı. Atak döneminde akut faz reaktanları değerlendirildiğinde hastaların %52'sinde sedimentasyon yüksekliği, %65.7'sinde CRP yüksekliği, %62.9'unda lökositoz ve fibrinojen yüksekliği mevcuttu.Çalışma grubumuzda en sık görülen mutasyon E148Q, 2. sıklıkta ise M694V şeklindeydi. Genotip açısından ise 1. sıklıkta E148Q/N genotipi gözlenirken M694V/N 3. sıklıkta, M694V/M694V 5. sıklıkta gözlendi. Hastalarımızın %5.7' si akut apandisit tanısı ile takip edilirken %3.8'i opere edilmişti.Hastalarımız MEFV gen mutasyonunu homozigot, birleşik heterozigot ve heterozigot taşıyanlara göre üç gruba ayrılarak fenotip-genotip ilişkisi açısından değerlendirildi. Homozigot grupta yaş ve semptomların başlama yaşı ortalamaları heterozigot ve birleşik heterozigot gruba göre anlamlı derecede düşük bulundu. Yine homozigot grupta erizipel benzeri eritem varlığı ve atak dönemideki lökositoz diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksek bulundu.Tanıda gecikme süresi, ana-baba akrabalığı, ateş, karın ağrısı, artralji, artrit, göğüs ağrısı, myalji, akut skrotum, atak sıklığı ve süresi, hastalık ağırlık skorlaması, atak sırasında ve atak dışı sedimentasyon, CRP, fibrinojen değerleri ve kolşisin tedavisine cevap açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı.Anahtar Kelimeler: Ailevi Akdeniz ateşi, mutasyon, fenotip genotip korelasyonu

Abstract:
FMF is a recurrent ilnesses that is presented with fever, polyserositis, arthritis and rash. Although it is diagnosed by clinical findings, there are also some supportive criteria including family history, ethnic background, gene mutation, response to colchicines treatment, high acute phase reactants. Many reaserches on genotype-phenotype relationship have been carried out following determination of MEFV gene in 1997. Even though in some of these researches it was stated that genotype has some reflection to phenotype, in other researches it was reported that no relationship was found between genotype and phenotype.In our study 55 boys and 50 girls totally 105 patients have were examined for clinical charecteristics, MEFV gene mutation type and genotype-phenotype relationship. The most observed symptoms were fever (100%), abdominal pain (99%), arthralgia (61.5%). Arthralgia frequency was significantly high in boys. Study group children previously have been diagnosed as urinary tract infection, parasitosis, constipation, gastritis and tonsillitis due to same complaints that lead us to make FMF diagnosis. When our patients were evaluated according to their ilnesses severity score 71.4% of them were in the group of moderate severe ilnesses. When acute phase reactants were evaluated at the time of attack; in 52% of the patients had high sedimentation rate, in 65.7% of the patients had high CRP level, in 62.9% of the patients had high leukocytes and fibrinogen level . The most frequently mutation type in our study group wasE148Q; second most frequently mutation was M694V. Genotype distrubion was evaluated E148Q/N genotype was found as the most frequent genotype, V726A was second, M694V/N was third primary and M694V/M694V was the fifth primary. A total of 5.7% of our patients was diagnosed as acute appendicitis, and %3.8 of patients underwent surgical operation. Our patients were grouped according to MEFV gene mutation as homozygote, compaund heterozygote and heterozygote carriers and they were evaluated according to phenotype and genotype relationship. Age and mean of age beginning of the symptoms in the homozygote group was lower compared with heterozygote and compaund heterozygote groups. In homozygote group presence of erisipelas like erythema and leucocytosis in attack period was found to be higher than in other two groups. We found no difference between homozygote, compaund heterozygote and heterozygote groups; delay in diagnosis, father and mother consanguinity, the existence of fever, abdominal pain, arthralgia, arthritis, chest pain, myalgia, acute scrotum, frequency and duration of attack, ilnesses severity score, ESR, CRP and fibrinogen levels during attack and out of attack and response to colchicines treatment.Key words: Familial mediterranean fever, mutation, phenotype-genotype correlation