Fosfat çözücü bakteri, inorganik fosforlu gübre ve tavuk gübresi uygulamalarının mercimekte (Lens culinaris L.) verim ve verim öğeleri üzerine etkileri
Effect of phosphate solubilizing bacteria, inorganic phosphorus fertilizer and chicken manure applications on yield and yield components of lentil (Lens culinaris L.)
Yazar: ZEKİ ERDEN
Danışman: PROF. DR. MURAT ERMAN ; DOÇ. DR. FATİH ÇIĞ
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mercimek = Lentil ; Verim özellikleri = Yield properties

Özet:
Yapılan bu çalışma, Siirt ekolojik koşullarında fosfor gübresi, fosfat çözücü bakteriler ve tavuk gübresi uygulamalarının mercimekte verim ve bazı verim öğelerine etkisini belirlemek üzere 2021-22 ve 2022-23 yetiştirme sezonlarında yürütülmüştür. Denemede Tigris mercimek çeşidi kullanılmıştır. Denemede İnorganik gübre olarak Triple Süper Fosfat (TSP), organik gübre olarak tavuk gübresi ve fosfat çözücü bakteri olarak Brevibacillus choshinensis strain TV-53D ile Kluyvera cryocrescens strain TV- 113C bakterileri kullanılmıştır. Deneme tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada çıkış süresi, çiçeklenme süresi, bakla bağlama süresi, yetişme süresi, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkide birincil ve ikincil dal sayısı, bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, bitkide tane verimi, baklada tane sayısı, biyolojik verim, tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı ve tanede protein oranı incelenmiştir.
Çalışma sonuçlarına göre, çıkış süresi 18,11-20,02 gün, çiçeklenme süresi 149,06-152,28 gün, bakla bağlama süresi 162,46-162,64 gün, olgunlaşma süresi 189,02-184,42 gün, metrekaredeki bitki sayısı 179,23-185,44 adet, bitki boyu 29,03-45,34 cm, ilk bakla yüksekliği 14,23-23,06 cm, birincil dal sayısı 2,46-3,01 adet, ikincil dal sayısı 4,91-5,29 adet, bitkide bakla sayısı 41,85-42,93 adet, bitkide tane sayısı 50,86-52,02, baklada tane sayısı 1,23-1,24 adet, biyolojik verim 666,00-779,62 kg/da,  tane verimi 189,90-220,26 kg/da, hasat indeksi %28,42 - %28,46, bin tane ağırlığı 27,84-33,12 g, tane protein oranı %22,64 - %27,05 arasında değişim göstermiştir. Araştırmada en yüksek tane verimi P1 (4 kg P2O5/da dozu) x T1 (200 kg/da tavuk gübresi) x B2 (TV113C-Kluyvera cryocrescens) interaksiyonu uygulamasında 279,03 kg/da olarak elde edilmiştir.

Abstract:
The effectiveness of inorganic phosphorus fertilizer, organic chicken manure and phosphate solibilizng bacteria applications on the yield and quality of lentil was tested with repeated field trials in this study that was carried out in Siirt ecological conditions. The study was carried out in four replications according to the split-split plot experiment design in random bloks in the 2021-2022 and 2022-2023 growing seasons. Tigris lentil (Lens culinaris) variety was used in this study. Triple super phosphate as inorganic, fermented chicken manure as organic and phosphate solubilizing Brevibacillus choshinensis (TV-53D) and Kluyvera cryocrescens (TV-113C) bacterias as biological fertilizer will be used. Emergence time, flowering period, pod filling time, maturing time, plant height, first pod height, number of primary and secondary branches per plant, number of pods per plant, number of seeds per plant, seed yield per plant, number of seeds per pod, biological yield, grain yield, harvest index, 1000-grain weight and protein content was determined in the study. 
According to the results of the study, the emergence period is 18,11-20,02 days, the flowering period is 149,06-152,28 days, the pod tying period is 162,46-162,64 days, the ripening period is 189,02-184,42 days, the number of plants per square meter is 179,23-185,44 pieces, the plant height is 29,03-45,34 cm, the height of the first pod is 14,23-23,06 cm, the number of primary branches is 2,46-3,01 pieces, the number of secondary branches is 4,91-5,29 pieces, the number of pods in the plant is 41,85-42,93 pieces, the number of grains in the plant is 50,86-52,02, the number of grains in the pods is 1,23-1,24 pieces, Biological yield was 666,00-779,62 kg/da, grain yield was 189,90-220,26 kg/da, harvest index was 28,42% - 28,46%, thousand grain weight was 27,84-33,12 g, grain protein ratio was 22,64% - 27,05%. As a result of the research, the highest grain yield was obtained as 279,03 kg/da in the P1 (4 kg P2O5/da dose) x T1 (200 kg/da chicken manure) x B2 (TV113C-Kluyvera cryocrescens) interactions.