Afrika Birliği ve barışı koruma kapasitesi: Sudan ve Somali operasyonlarının karşılaştırmalı analizi
The African Union and the African Union's peacekeeping capacity: A comparative analysis of Sudan and Somalia operations
Yazar: SEFAİ ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CEM OĞULTÜRK
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harp ve Silahlı Çatışma Hukuku Ana Bilim Dalı / Harp ve Silahlı Çatışma Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika Birliği Örgütü = Organization of African Unity ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Somali = Somalia ; Sudan-Darfur = Sudan-Darfur

Özet:
1960 yılından itibaren Afrika'da pek çok barışı koruma misyonu gerçekleştirilmiş ve sürdürülen operasyonlar barışı koruma çabalarında gün geçtikçe daha önemli bir role sahip olmuştur. Önceleri Afrika Birliği Örgütü (OUA) tarafından sürdürülmeye çalışılan bu operasyonlar zaman içerisinde yetersiz görülmüş ve örgütün koruma sorumluluğu normu kapsamında değişime uğrayarak Afrika Birliği (AU) halini almasına karar verilmiştir. Daha geniş bir yetkiye sahip olan AU sivilleri koruyabilmek ve bölgede barış ortamını sağlayabilmek için çeşitli operasyonlar düzenlemiştir. Gerçekleştirilen operasyonların niteliği ve kapsamı değerlendirildiğinde Sudan'da Afrika Birliği Misyonu (AMIS) ile Somali'deki Afrika Birliği Misyonunun (AMISOM) önemli bir yere sahip olduğu dikkat çekmektedir.  Bu bilgilerden hareketle hazırlanan çalışmanın amaçları, AU'nun bölgedeki barış ve güven ortamını sağlayabilmek için gereken yapıya ve kaynaklara sahip olup olmadığını incelemek ve aynı zamanda AU'nun sürdürdüğü AMIS ve AMISOM operasyonlarının başarı sağlayıp sağlamadığını sorgulamaktır. Çalışma literatür taraması şeklinde gerçekleştirilmiş ve bu kapsamda daha önce hazırlanan tezler, makaleler ve dergilerin yanı sıra ilgili web sitelerine, bildirilere, antlaşmalara ve raporlara da erişim sağlanmıştır. Daha önce gerçekleştirilen çalışmalarda AMIS ve AMISOM operasyonlarının karşılaştırılmamış olması çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. AU'nun, silahlı çatışmaları ve insan hakları ihlallerini sona erdirmede ne kadar başarı sağlayabildiğinin değerlendirildiği bu çalışmada, operasyonların karşısına çıkan başarısızlık unsurlarının ekonomik, sosyal ve sistemsel olarak kategorize edilmesi sonraki operasyonlara rehber niteliği taşımaktadır. Çalışma neticesinde elde edilen veriler, AMIS ve AMISOM operasyonlarının sosyal, ekonomik ve sistemsel pek çok engelle karşılaştığını göstermektedir. Her iki operasyon da bölgede kısmi bir sulh sağlayabilmiş, ancak tam bir barış ortamı oluşturamamıştır.

Abstract:
There are many peacekeeping missions have been carried out in Africa since 1960, and continued operations have played an increasingly important role in peacekeeping efforts. These operations which were previously tried to be carried out by the Organization of African Unity (OAU) were deemed inadequate over time. Then it was decided that the organization would be transformed into the African Union (AU) within the scope of the norm of responsibility to protect. The AU, which has a wider authority, has carried out various operations in order to protect the civilians and to ensure the peace environment in the region. It is noteworthy that the African Union Mission (AMIS) in Sudan and the African Union Mission in Somalia (AMISOM) are very important when the nature and scope of these operations are evaluated. The aims of the study are to examine whether AU has the necessary structure and resources to provide an environment of peace and trust in the region, based on this information. At the same time, it is to question whether the AMIS and AMISOM operations carried out by the AU have been successful. The study was carried out in the form of literature review, in this context, previously prepared theses, articles, journals, related websites, papers, agreements and reports were examined. The fact that AMIS and AMISOM operations were not compared in previous studies reveals the importance of the study. In this study, it has been evaluated how successful the AU has been in ending armed conflicts and human rights violations and failure factors in operations are categorized as economic, social and systemic. This categorization serves as a guide to subsequent operations. The data obtained as a result of the study show that AMIS and AMISOM operations encounter many social, economic and systemic obstacles. Both operations were able to achieve partial peace in the region, but they could not create a complete peace environment.