Çağdaş Çince'nin ek sistemi
Affixation system in Modern Chinese
Yazar: FEYZA UNUDULMAZBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMİNE İMGE AZERTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çin Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Dil bilgisi-ekler = Grammar-prefix ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-suffixes ; Çince = Chinese

Özet:
Çağdaş Çincenin Ek Sistemi, sözcük köklerinin ya da kök biçimbirimlerin işlevselleşip dilbilgisel anlam kazanmasından ortaya çıkmıştır. Sözcük anlamları tamamen kaybolmuştur ve tamamen dilbilgiselleşmiştir. Dilbilgiselleşmeden doğan yorum farklılıklarından dolayı dilbilimciler arasında ekler terimi bile farklı isimlerle anılmıştır. Bu bağlamda çalışmada farklı terimlere yer verilmiştir. Ayrıca bazı dilbilimcilerin ekler konusuna yapmış oldukları çeşitli tanımlar da bu çalışmada yer almaktadır. Birinci bölümde Çağdaş Çincede sözcük ve biçimbirim kavramları anlatılmış, sözcüğün sözcük olabilmesi için gereken özelliklerden ve biçimbirimin çeşitlerinden bahsedilmiştir. Sözcük; ses ve anlam birleşmesinden oluşan en küçük, cümle oluşturma birimidir; biçimbirim ise ses ve anlam birleşmesinden oluşmuş en küçük sözcük oluşturma birimidir. Bu durum örneklerle anlaşılır hale getirilmiştir. Ayrıca bu bölümde sözcüğün yapısı da incelenmiştir.İkinci bölümde Çağdaş Çincenin Ek Sistemine giriş yapılmış, ek kavramının tanımı ve kapsamı; ek teriminin farklı isimlendirmelerine yer verilmiştir. Bunun yanısıra kökler ve ekler arasındaki farklardan da bahsedilmiş, eklerin görevleri dilbilgisi ve anlam bakımından olmak üzere iki başlık altında toplanmıştır. Üçüncü bölümde ise, eklerin kökeninin genel hatlarıyla ikiye ayrıldığını görüyoruz: diğer dillerden etkilenmeyen kökeni Çinceye dayanan ekler ve diğer dillerden etkilenerek oluşmuş ekler örneklerle açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, eklerin çeşitleri ve ekimsiler konuları işlenmiş, ön ekler ve son ekler örnekler verilerek açıklanmıştır. Çalışmada varlığı halen tartışmalı olan iç ek konusu işlenmemiştir. Aynı bölümde eklerin oluşum sürecinde dilbilgiselleşme derecelerindeki farklılıktan dolayı ekimsilerin ortaya çıktığı anlatılmıştır. Ekimsilerin özellikleri de açıklanmış ve ekimsiler ön ekimsiler ve son ekimsiler olmak üzere iki çeşide ayrılmış, örnekler verilmiştir. Neden ekimsi olarak adlandırıldıkları anlatılmıştır. Bu çalışmada sözcüğün yapısından başlanarak, ekler, eklerin kökeni ve özellikleri, ekimsiler incelenmiş; örneklerle birlikte detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

Abstract:
Affixation System in Modern Chinese developed after the word roots or morphemes became functionalised and gained a grammatical meaning. The words completely lost their meanings and thoroughly grammaticalised. Due to the interpretational diversity arising from grammaticalisation, even the terms for affixes were renamed by linguists. This study, in this regard, includes different terms, as well. Various definitions related to affixes made by some linguists are also included in the study. In the first chapter of the study, the terms word and morpheme in modern Chinese are discussed and the properties of words and the types of morphemes are mentioned. A word, combined with sound and meaning, is the smallest unit of a sentence while a morpheme, the combination of sound and meaning, is the smallest unit of a word. The structure of words is also studied in this chapter.In the second chapter, the  affixation system  in  modern Chinese    is introduced; the definition and the extent of the term affix and different terms to be used to name it are studied. Besides, the differences between roots and affixes are mentioned, and the functions of affixes are classified in two groups with reference to grammar and semantics. Chapter three explains that the origin of affixes is divided into roughly two groups: local-originated affixes and loan affixes. These two categories are illustrated in this chapter. In the fourth chapter, the categories of affixes and quasi-affixes are studied and prefixes and suffixes are exemplified. Still controversial, infixes aren't studied in this paper. It is also explained in this chapter that quasi-affixes are formed from the various degrees of grammaticalisation in the process of formation of roots. The properties of quasi-affixes are also mentioned; they are divided into two categories as quasi-prefixes and quasi-suffixes, and examples are given for each category. It is also explained why they are named quasi-affixes.In this study, starting from the structure of words, affixes, the origin of affixes and their properties, and also quasi-affixes are discussed and explained in detail by giving examples.