Çocuk hastalarda ihmale ilişkin risk faktörlerinin ve çocuk hekimlerinin ihmal riskine ilişkin farkındalıklarının son 10 yıldaki değişiminin incelenmesi
Examination of the risk factors relating to negligence in child patients and the changes in the awareness of the risk of negligence of pediatric physicians in the last 10 years
Yazar: CANSU YÖNDEM DEŞER
Danışman: PROF. DR. BETÜL ULUKOL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Farkındalık = Awareness ; Kötü muamele = Bad treatment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk istismarı = Child abuse ; İhmal = Neglect

Özet:
Amaç: Çocuk ihmali, diğer çocuğa karşı kötü muamele formlarına göre daha sık görülen, çocuk sağlığı ve gelişimine olan olumsuz etkisi en az diğer kötü muameleler kadar yüksek olmasına rağmen hem akademik hem de toplumsal olarak daha az önem verilen bir durumdur. Bu çalışma çocuk ihmaline neden olabilecek risk faktörlerini sorgulamayı, hekimlerin çocuk ihmali farkındalığını değerlendirmeyi ve elde edilen verileri 2012 yılında yapılmış olan benzer çalışmanın sonuçları ile karşılaştırarak son 10 yıldaki değişimi değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma 1 Temmuz 2022 – 28 Ekim 2022 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Özel Lokman Hekim Akay Hastanesi ve Dr. Sami Ulus Kadın Doğum ve Çocuk Sağlığı Eğitim Araştırma Hastanesinde görev yapmakta olan toplam 19 hekime ve bu hekimlerin polikliniklerinde hizmet verdikleri 12 yaş altındaki toplam 495 çocuğun ebeveynine uygulanan bir anket çalışmasıdır. Bu çalışmadan elde edilen veriler 2012'de Dr. Gülay KUŞ'un çalışmasıyla karşılaştırılarak son 10 yıldaki değişim değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışma kapsamında ebeveynlere yönelik oluşturulmuş anket yanıtları değerlendirildiğinde ihmalin alt tiplerine göre en az bir alanda ihmal göstergesi olma durumunun sağlık ihmalinde %82,8, güvenlik ihmalinde %22,2, beslenme ihmalinde %22,8, gelişimin desteklenmesi ihmalinde %33,1, eğitim ihmalinde %74,8, sosyal destek ihmalinde %48,7 ve duygusal ihmalde %54,3 olduğu gösterilmiştir. Tüm ihmal tipleri açısından değerlendirildiğinde %96,3'ünde en az bir ihmal göstergesinin olduğu belirlenmiştir. Tüm çocuk ihmali formlarının sıklığında cinsiyetler arasında fark olmadığı görülmüştür. Son 10 yılda sağlık ihmali riskinde %4,3, güvenlik ihmali riskinde %13,7, gelişimin desteklenmesi ihmali riskinde %9'luk artış olduğu, beslenme ihmali riskinde %11,6, sosyal destek ihmali riskinde %6,8 azalma olduğu eğitim ihmali riskinde değişiklik olmadığı saptanmıştır. Prematür doğum öyküsünün sağlık ihmali riskini 7 kat, kronik hastalık varlığının beslenme ihmali riskini 2,7 kat, ciddi hastalık geçirmiş olmanın beslenme ihmali riskini 2,8 kat, hastanede yatış öyküsü olmasının beslenme ihmali riskini 2,4 kat arttırdığı saptanmıştır. Ailede 3 veya daha fazla çocuk varlığının sağlık ihmali riskini 4,4 kat ve gelişimin desteklenmesi ihmali riskini 1,6 kat, ailede sigara kullanan birey varlığının güvenlik ihmali riskini 1,6 kat ve duygusal ihmal riskini 1,9 kat, ebeveynin eğitim düzeyinin ilköğretim mezunu veya daha düşük olması durumunda duygusal ihmal riskinin 2,1 kat arttığı gösterilmiştir. Aylık gelir düzeyi asgari ücretin altında olan ailelerde beslenme ihmali riskinde 2,1 kat, güvenlik ihmali olma riskinde 2 kat, fiziksel ihmal riskinde 2,6 kat, sosyal ihmal riskinde 1,8 kat ve duygusal ihmal riskinde 3 kat artış olduğu gösterilmiştir. Son 10 yılda hekimlerin ÇKKM'ye ilişkin eğitime katılmış olma durumunda %43,2'lik artış olduğu, hekimlerin
1
%42,1'inin son 1 haftada hizmet verdikleri hastaların en az birinde ihmalden şüphelendiği, 2012 yılında yapılan çalışmada hiçbir hekim bildiride bulunmamışken ihmalden şüphelenen hekimlerin 2'sinin bu durumu bildirmek için girişimde bulunduğu, bildirmek için ise adli rapor tutma veya aileyi sosyal hizmetlere yönlendirmeyi uygun gördükleri saptanmıştır.
Sonuç: Türkiye'de çocuk ihmaline dair göstergelerin sıklığındaki yüksekliğin devam etmekte olduğu, hekimlerin çocuk ihmaline ilişkin eğitim alma sıklığı artmış olsa da ihmalden şüphelenme ve şüphelenme halinde bildirme oranlarının yetersiz olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çocuğa karşı kötü muamele, çocuk ihmali, bildirim, çocuk koruma birimi, risk faktörleri

Abstract:
Aim: Child neglect is seen more frequently than other forms of child maltreatment, and is less important both scientifically and socially, although its negative impact on child health and development is at least as high as other maltreatments. This study aims to question the risk factors that may cause child neglect, to evaluate the awareness of child neglect of physicians, and to evaluate the change in the last 10 years by comparing the obtained data with the results of a similar study conducted in 2012.
Materials and Methods: This study was conducted between 1 July 2022 and 28 October 2022. It is a survey study applied to a total of 19 physicians who works in Ankara University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Private Lokman Hekim Akay Hospital and Dr. Sami Ulus Gynecology and Child Health Training and Research Hospital and at the parents of 495 children under the age of 12 who were served in the outpatient clinics of these physicians. Data from this study was compared with a thesis conducted by Gülay KUŞ, MD to evaluate the change in the last 10 years.
Results: Evaluating the survey responses for parents within the scope of the study, the status of being an indicator of neglect in at least one area according to the subtypes of neglect is 82.8% in health neglect, 22.2% in safety neglect, 22.8% in nutritional neglect, 33.1% in neglect of education, 74.8% in neglect of social support, 48.7% in neglect of developmental support and 54.3% in emotional neglect. When evaluated in terms of all subtypes of neglect, it was determined that 96.3% had at least one indicator of neglect. There was no difference between genders in the frequency of child neglect. In the last 10 years, there is a 4.3% increase in the risk of health neglect, 13.7% in the risk of neglect of safety, a 9% increase in the risk of neglect of development support, 11.6% in the risk of nutritional neglect, and 6.8% in the risk of neglect of social support. It was determined that a history of premature birth increased the risk of health neglect 7 times, the presence of a chronic disease increased the risk of nutritional neglect 2.7 times, a history of serious illness increased the risk of nutritional neglect 2.8 times and a history of hospitalization increased the risk of nutritional neglect by 2.4 times. Presence of 3 or more children in the family has 4.4 times more risk of neglect of health and 1.6 times more risk of neglect of developmental support. The risk of neglect of security increased by 1.6 times and the risk of emotional neglect 1.9 times in the presence of a smoker in the family. It has been shown that in families with a monthly income level below the minimum wage, there is a 2.1-fold increase in the risk of nutritional neglect, 2-fold in the risk of neglect of safety, 2.6-fold in the risk of physical neglect, 1.8-fold in the risk of social neglect, and 3-fold in the risk of emotional neglect. In the last 10 years, there was a 43.2% increase in the fact that physicians had attended training on child
3
maltreatment, 42.1% of physicians suspected negligence in at least one of the patients they served in the last 1 week. It was determined that 2 of the physicians who suspected neglect made an attempt to report this situation, and they found it appropriate to keep a forensic report or refer the family to social services to report it.
Conclusion: It has been shown that indicators of child neglect continue to be widespread in Turkey, and although the frequency of physicians' training on child neglect has increased, the rates of suspecting and reporting neglect are very low.
Key Words: Child maltreatment, child neglect, risk factors, child protective services