Phoenix`in evrimi: Edip Cansever`de dramatik monolog
The evolution of phoenix: Dramatic monologue in Edip Cansever
Yazar: MURAT DEVRİM DİRLİKYAPAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜHA OĞUZERTEM
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Modern Türk siirinin en yenilikçi ve üretken sairlerinden biri olan EdipCansever (1928-1986), 17 siir kitabı yayımlamıstır. Uzun siirlerin öne çıktığı veyauzun bir siirin bölümlerinden olusan Umutsuzlar Parkı (1958), Nerde Antigone(1961), Tragedyalar (1964), Çağrılmayan Yakup (1969), Ben Ruhi Bey Nasılım(1976), Bezik Oynayan Kadınlar (1982) ve Oteller Kenti (1985) adlı kitaplarındabelli varolussal sorunsallar üzerinde durmus, birçok özgün karakter yaratarakdramanın olanaklarından yararlanan bir anlatımı benimsemistir. Bu tezdeCansever'in uzun siirlerinin yoğunlukta olduğu kitapları, çözümleyici bir yaklasımlaincelenmis ve ?dramatik monolog? türü içinde değerlendirilmistir. Bir ya da dahafazla karakterin anlatısına dayanan dramatik monolog, Cansever'in çoksesli bir siireulasmak amacıyla benimsediği bir siir türüdür. Modern dünyada insanın gündelikedimlerini yerine getirirken kılıktan kılığa girdiğini, çesitli rollere bölündüğünüdüsünen Cansever, hep birilerine ya da bir seylere uyum göstererek yasadığımızı,bunun sonucunda ise giderek kisiliğimizi yitirdiğimizi vurgular. Cansever'e göre,siiri anlatıcılara bölmek, yani ?dramatik? bir siire yönelmek, bu bölünmüs bireyinsiirde hakkıyla temsil edilmesini sağlar. Edip Cansever'in dramatik monologlarımodern insanın bölünmüslüğü ve çeliskileri üzerine kuruludur. Cansever'de hemkendi içlerinde çeliskiye düsen, hem de çevreleriyle çatısma içinde olan karakterler,?stanbul'un kamusal mekânlarından seçilirler ve çoğunlukla toplumun en marjinalkesiminde yer alırlar. Cansever'in neredeyse bütün dramatik monologlarınıntemelinde ?Phoenix? imgesi yatar. Sairin ilk siirlerinde yalnızca bir ayrıntı gibi duranPhoenix, giderek yasamın sürekliliğine isaret eden bir simgeye dönüsür. Her kitaplabirlikte yeniden üretilen Phoenix, yasamın acımasız çeliskileri içinde tekrar tekrarküllenir. Her kül olusta ise baska anlatıcılara bölünerek yeniden doğar.

Abstract:
Edip Cansever (1928-1986), who is one of the most avant-garde andproductive poets of modern Turkish poetry, published 17 books of poetry in his lifetime. In such books as Umutsuzlar Parkı (The Desperates? Park, 1958) NerdeAntigone (Where?s Antigone? 1961), Tragedyalar (The Tragedies, 1964),Çağrılmayan Yakup (Yakup the Unhailed, 1969), Ben Ruhi Bey Nasılım (I?m Mr.Ruhi, How Am I? 1976), Bezik Oynayan Kadınlar (Women Who Play Bezique,1982) and Oteller Kenti (The City of Hotels, 1985), where long poems gainprominence or which make up a long poem, Cansever dealt with particularexistentialist themes and adopted a ?dramatic? expression by creating many originalcharacters. This dissertation analytically examines the long poems of Edip Canseverand considers these poems within the genre of ?dramatic monologue?. In order toreach a polyphonic poetry, Cansever adopted dramatic monologue based on thenarration of one or more characters. He thought that, throughout his daily routine,modern man disguised himself and put on several masks. He also emphasized thatwe always live according to someone or something, consequently losing ourpersonality. Cansever?s dividing up the single voice of poem into different narrativevoices, namely his drawing near the form of a dramatic poem, enabled him torepresent this divided man properly. Thus the dramatic monologues of Cansever arebased on the fragmentation and self-contradictions of the modern man. Cansever?scharacters, who are in conflict both within themselves and with others, are chosenfrom the public life of Istanbul, and mostly from the most marginal sections of thesociety. The image of the ?Phoenix? lies behind almost all the dramatic poems ofCansever. Seemingly a detail in the early poems, it evolves into a symbol of thecontinuity of life. Regenerating in every new book of the poet, the Phoenix isreduced to ashes repeatedly all through the cruel contradictions of life. But it risesfrom its ashes by dividing up into ever new narrators.