Azerbaycan mizah basınında Şeypur dergisi (1918-1919)
Seypur journal in the press of Azerbaijan humor (1918-1919)
Yazar: GİZEM KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. NESRİN SARIAHMETOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan basını = Azerbaijan press ; Basın = Press ; Basın tarihi = Press history ; Dergiler = Magazines ; Mizah = Humour ; Mizah dergisi = Mizah journal ; Şeypur dergisi = Şeypur journal

Özet:
XX. yüzyıl, Azerbaycan basın tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu dönemde birçok gazete ve dergi yayın hayatına başlarken, ilk kez 1906 yılında Molla Nasreddin dergisi ile birlikte Azerbaycan basın tarihi için yeni bir tür olan "mizahî" yayıncılık kavramı ortaya çıktı. Molla Nasreddin dergisinin arkasından onun takipçisi sayılabilecek yeni dergiler yayınlansa da, Şeypur dergisi Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin ilânının ardından yayınlanması ve bu dönemde çıkarılan ilk mizahî yayın organı olması nedeni ile oldukça önemliydi.
5 Ekim 1918 ve 18 Ocak 1919 tarihleri arasında yayınlanan Şeypur dergisi Bakü'de bulunan Turan matbaasında basılırken, derginin müdürlüğünü Mehmet Ali Sıtkı, yayıncılığını ise Samet Mansur üstlenmekteydi. 4 ay gibi kısa bir süre varlığını sürdüren Şeypur dergisinin yazarları arasında Mehmet Ali Sıtkı, Samet Mansur, Cafer Cabbarlı, Ali Abbas Müznib ve Salman Mümtaz gibi isimler yer almaktaydı. Şeypur dergisi yazarlarının kaleme aldığı yazılar diğer yayın organlarından farklı olarak bazen tebessüm ile okunulabilirken çoğu zaman eleştirel bir tavır içermekteydi.1918 yılında Azerbaycan'ın karmaşık ortamında yayınlanan, bağımsızlığını yeni kazanan bir milletin siyasî, askerî, sosyal ve ekonomik sıkıntılarına tanıklık ederek bu sıkıntıların kimden ve neden kaynaklandığı üzerinde duran Şeypur dergisi, mizah yolu ile halkı bilinçlendirmeye çalışmaktaydı. 
Anahtar Kelimeler: Şeypur, Mizah, Azerbaycan Basını, Molla Nasreddin, Mehmet Ali Sıtkı.

Abstract:
The XX. Century is the climax point of Azerbaijan's press history. While many newspapers and journals started publishing in this period, "humorous" publishing, a new species for Azerbaijani press history, first appeared in 1906 with Molla Nasreddin journal. Though there are a lot of publications which might be considered as the followers of Molla Nasreddin, Şeypur journal was very important because it was the first humorous publication published after the declaration of the People's Republic of Azerbaijan.
	Şeypur journal, published between October 5, 1918 and January 18, 1919, was published in the Turan printing house in Baku while Mehmet Ali Sıtkı was the manager of the journal and Samet Mansur was the publisher. Among the authors of the Şeypur journal, which lasted for a short period of 4 months, were Cafer Cabbarli, Mehmet Ali Sıtkı, Samed Mansur Ali Abbas Müznib and Salman Mumtaz. The Şeypur journal, which was published in the complex environment of Azerbaijan in 1918, witnessed the political, military, social and economic troubles of a nation that has just won its independence, and concerned about who and what caused these troubles, tried to raise public awareness through humor. Unlike other publications, the writings of the Şeypur journal were often in a criticizing attitude, sometimes readable with a smile.
Keywords: Şeypur, Humor, Azerbaijan's press, Molla Nasreddin, Mehmet Ali Sıtkı