Balıkçıların saç örneklerinde bazı element düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of some element levels in fishermen's hair samples
Yazar: YUSUF DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. MURAT TOPBAŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Balık tüketimi = Fish consumption ; Balıklar = Fishes ; Balıkçılık = Fisheries ; Elementler = Elements ; Saçlar = Hair ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Amaç: Denizlerdeki kirlilik giderek artmakta ve bazı toksik maddeler bu sularda yaşayan canlıların dokularında birikerek, bu su ürünlerini tüketen bireyler için sağlık tehditleri oluşturabilmektedir. Bu çalışmada su ürünlerini sıklıkla tüketen balıkçılar ve daha az sıklıkta tüketen kontrol grubundan alınan saç örneklerinde 15 elementin (antimon, arsenik, bakır, cıva, çinko, demir, gümüş, kadmiyum, krom, kurşun, manganez, nikel, selenyum, stronsiyum ve vanadyum) düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırma Temmuz 2017- Ocak 2020 tarihleri arasında İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ ve Yalova illerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 263 balıkçı ve 89 kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılara önce konuyla ilgili anket formu uygulanmış ardından saç örnekleri alınmıştır. Saç örneklerinde İndüktif Eşleşmiş Plazma Kütle Spektroskopisi (ICP-MS) ile element düzeyleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Balıkçı grubunda İstanbul ilinde stronsiyum; Kocaeli ilinde antimon, arsenik, bakır, çinko, kadmiyum, krom, kurşun, manganez, nikel, selenyum, stronsiyum, vanadyum; Tekirdağ ilinde demir düzeylerinin kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu ve Yalova ilinde balıkçı grubunda herhangi bir element düzeyinde artış bulunmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç: Su ürünlerini sık tüketen bireyler bazı elementler yönünden artmış bir yükle karşı karşıyadır. Denizler başta risk saptanan bölgeler ve elementler olmak üzere kirlilik yönünden değerlendirilmeli ve kirliliğin azaltılması için gerekli önlemlerin alınması sağlanmalıdır. Denizlerden avlanan su ürünlerinde ve bu su ürünlerini sık tüketen insanlarda element düzeylerinin düzenli olarak değerlendirilmesi faydalı olacaktır.

Abstract:
Objective: Marine pollution is gradually increasing and some toxic substances accumulate in the tissues of organisms living in these waters and it may pose health threats for individuals consuming seafood. The aim of this study was to evaluate the levels of 15 elements (antimony, arsenic, copper, mercury, zinc, iron, silver, cadmium, chromium, lead, manganese, nickel, selenium, strontium and vanadium) in hair samples taken from fishermen who frequently consume seafood and control group that consume seafood less frequently. 
Material-Method: This descriptive study was conducted between July 2017 and January 2020 in İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ and Yalova provinces. 263 fishermen and 89 controls were included in the study. A questionnaire was applied to the participants and hair samples were taken. Element levels were evaluated by Inductively Coupled Plasma Mass Spectroscopy (ICP-MS) in hair samples.
Results: It was determined that strontium levels in Istanbul province; antimony, arsenic, copper, zinc, cadmium, chromium, lead, manganese, nickel, selenium, strontium, vanadium levels in Kocaeli province; iron levels in Tekirdağ province were higher in the fisherman group compared to the control group, and there was no increase in the level of elements in the fisherman group in Yalova province. 
Conclusion: Individuals who consume seafood frequently face an increased burden in terms of some elements. The seas should be evaluated in terms of pollution, especially in areas and elements with risk, and necessary measures should be taken to reduce pollution. Regular evaluation of element levels in seafood and in people who consume these seafood frequently would be beneficial.