Geriatrik bireylerde yaşam kalitesini etkileyen protetik faktörler
Prosthetic factors affecting quality of life in geriatric individuals
Yazar: TAHA YAŞAR MANAV
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KESİM
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Geriatri = Geriatrics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kayseri il merkezinde yaşayan toplumsal yaşama aktif olarak katılan 65 yaş üzeri kişilerin dental ve protetik durumlarını belirlemek ve ilişkili yaşam kalitelerini saptamaktır. Çalışma verileri Ağustos 2013 ve Aralık 2013 tarihleri arasında il merkezinde bulunan 21 Aile Sağlığı Merkezi'nden (ASM) toplandı. Kişilerin dental ve protetik durumları muayene edilerek öğrenildi ve bir veri formunda toplandı ayrıca kişilerin ağız durumunun etkilediği yaşam kalitesini saptamak için OHIP 14 TR anketi, protez memnuniyetlerini öğrenmek için memnuniyet anketi uygulandı. Kişilerin ayrıca sosyodemografik bilgileri de alındı. ASM'lerde 65 yaş ve üzerinde, 234 kadın (%51,2), 223 erkek (%48.8) olmak üzere toplamda 457 kişi çalışmaya dahil edildi. Protetik duruma göre karşılaştırma yapmak amacıyla tüm veriler AÜTP (alt-üst tam protez), ATP (sadece alt tam protez), ÜTP (sadece üst tam protez), HBP (hareketli bölümlü protez), SP (sabit protez), İDP (implant destekli protez), İv (protez ihtiyacı var ve protezi yok) ve İy (protetik tedavi ihtiyacı yok) gruplarına ayrıldı. İDP grubunda (n=4) yeterli kişi olmadığı için protetik durum karşılaştırılmasından çıkarıldı. Bundan dolayı Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde tedavileri yapılan, alt implant destekli overdenture ve beraberinde üst hareketli bölümlü veya klasik tam protez kullanan 26 kişi, farklı bir karşılaştırma yapılması amacıyla çalışmaya dahil edildi (F-İDP) .
Cinsiyetin, eğitim düzeyinin, medeni halin, gelir durumunun OHIP 14 TR skoruna etkisi olduğu, sigara içme durumunun ve yaşın OHIP 14 TR skoruna etkisi olmadığı saptandı (n=457). F-İDP grubunun dahil olmadığı protetik durum karşılaştırılmasında SP ile İv grupları arasında ve İy ile İv grupları arasında OHIP 14 TR skorları bakımından anlamlı farklılık bulundu (n=453). F-İDP grubu ile diğer protetik durumlar karşılaştırıldığında, F-İDP ile AÜTP, ÜTP, ATP, HBP ve İv grupları arasında OHIP 14 TR skorları bakımından anlamlı farklılık bulundu. Hareketli protezlere olan memnuniyetin OHIP 14 TR skoruyla olan ilişkisine bakıldığında, OHIP 14 TR skoruyla, tutuculuk, çiğneme ve rahatlık memnuniyetlerinin arasında negatif orta ilişki; konuşma ve estetik memnuniyeti ile arasında negatif zayıf ilişki bulundu (n=327). Bu çalışmanın sınırları dahilinde yaşlı kişilerde, kadınların yaşam kalitesinin erkeklere göre düşük olduğu, demografik durumların yaşam kalitesine etkisi olduğu, protez çeşidinin yaşam kalitesini etkilediği, alt çeneye yapılan implant destekli "overdenture"ların yaşam kalitesine pozitif yönde etki ettiği, protez memnuniyeti ile yaşam kalitesi arasında pozitif ilişki olduğu sonucuna varılabilir. Ayrıca yaşlılarda implant destekli protez kullanımının oldukça düşük olduğu anlaşılmıştır (%0,9).

Abstract:
The purpose of this study is to identify dental and prosthetic status and relevant life qualities of people who are living in the city of Kayseri, actively involved in communal life and over the age of 65. Data collection for the study was carried out between August 2013 and December 2013 in 21 Family Health Centres (Aile Sağlığı Merkezi – ASM) in the city. Dental and prosthetic statuses of individuals were identified through examinations and results were unified in a data form. In addition, OHIP 14 TR survey was applied to identify life qualities of individuals affected by their oral health status, and a satisfaction survey was run to find out their satisfaction with prosthesis. Data collection also covered sociodemographic profiles of the individuals. Subject group of this study included 457 people over the age of 65 registered in the ASMs and out of the total, 234 were female (51,2%) and 223 were male (48.8%). With the aim of being able to compare and contrast results according to prosthetic status, the data was divided into categories of AÜTP (mandibular and maxillary complete denture), ATP (mandibular complete denture), ÜTP (maxillary complete denture), HBP (partial removable prosthesis), SP (fixed prosthesis), İDP (implant-supported overdentures), İv (in need of prosthetic treatment) ve İy (prosthetic treatment is not needed). Due to insufficient subject number in İDP group (n=4), this variable was removed from prosthetic status comparison. Therefore, 26 patients who were treated in Faculty of Dentistry at Erciyes University and using mandibular implant-supported overdenture with maxillary partial removable prosthesis or maxillary complete denture were added to subject group with the purpose of carrying out a different investigation (F-İDP).
Results revealed that gender, level of education, marital status and income status had impact on OHIP 14 TR scores whereas tobacco addiction and age did not (n=457). In the prosthetic status comparison in which F-İDP group was ignored, significant differences in OHIP 14 TR scores between SP and İv; and İy and İv were found (n=453). When F-İDP group and other prosthetic statuses were compared, significant differences in OHIP 14 TR scores between F-İDP and groups of AÜTP, ÜTP, ATP, HBP and İv. The relation between satisfaction analysis with removable prosthesis and OHIP 14 TR scores revealed a negative moderate relationship between OHIP 14 TR scores and the variables of satisfaction in retention, mastication and comfort; and a negative weak relationship between OHIP 14 TR scores and the variables of satisfaction in speaking and esthetic satisfaction were detected (n=327). In scope of this study, the conclusions can be summarised as follows: Quality of life of males is higher than of females in geriatric patients; demographic statuses has an impact on quality of life; type of denture affects quality of life; implant-supported mandibular overdentures positively affects quality of life; and there is a positive relationship between denture satisfaction and quality of life. What`s more, it was concluded that percentage of individuals using implant-supported denture is remarkably low in geriatric patients (0,9%).