Tarih öğretmenlerinin Türk dünyası ortak tarihi ders kitabı projesine yönelik görüşlerinin incelenmesi
Examination of history teachers' opinions on the Turkish world's common history textbook project
Yazar: FATİH ERARSLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHİNGÖZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim projeleri = Education projects ; Kitaplar = Books ; Projeler = Projects ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Türk dünyası = Turkish world ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Türk Dünyasında, 1990'lı yılların başında Sovyetler Birliği'nin yıkılmasıyla birlikte yeni bir düzen ortaya çıkmıştır. Özerk Türk Cumhuriyetleri bağımsızlıklarını kazanmış ve uluslararası alanda bölgeye olan ilgi artmıştır. Türkiye de Türk Cumhuriyetleri ile iş birliği yapmak amacıyla bölgeye yönelik yeni girişimlerde bulunmuştur. Sovyetler Birliği tarafından Türklere uygulanan siyasi, ekonomik ve kültürel alandaki yıkıcı politikalar, Türkistan coğrafyasında yaşayan Türk toplulukları arasında büyük ayrılıklara neden olmuştur. Türk Cumhuriyetleri arasında yaşanan sınır ve nüfus problemleri günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Türkiye'nin siyasi, ekonomik ve kültürel alandaki faaliyetleri kapsamlı olmamış, Türk Cumhuriyetleri arasında ortak bir kültür ve siyasi birlik kurulamamıştır. Türkiye tarafından Türk Cumhuriyetlerine ekonomik, siyasi ve kültürel anlamda destek sağlamak amacıyla kurulan TİKA (Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı) ve TÜRKSOY (Türk Soylu Topluluklar) bölgeye yönelik faaliyetlerde bulunsa da bu çabalar süreklilik kazanamamıştır. Özellikle Türk Cumhuriyetleriyle kültürel anlamda yapılacak faaliyetler Türkiye için önemli görülmüş ve dil, tarih ve edebiyat alanında ortak çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. 1990'lı yıllar süresince devam eden bu iş birliği çalışmalarından birisi Türk Cumhuriyetlerinde okutulması planlanan Ortak Tarih Ders Kitabı Projesi'dir. 29 Eylül-2 Ekim 1992 yılında Bişkek'te Türk Cumhuriyetleri Devlet Başkanları Zirvesi'nde başlayan süreç, aynı yıl Yalova'da tarih komisyonunun toplanmasıyla hız kazanmıştır. Ortak Tarih Ders Kitabı Projesi için Türk Cumhuriyetlerindeki tarihçilerden oluşan komisyon çalışmaları siyasi ve kültürel sebeplerden ötürü uzun yıllar askıya alınmıştır. 2012'de ise Bişkek'te Türk Konseyi Zirvesinde proje için çalışmalar tekrar başlatılmıştır. Türk Konseyi tarafından Uluslararası Türk Akademisi'ne Ortak Tarih Ders Kitabı yazma görevi verilmiştir. Türk Akademisi tarafından yazım işlemleri tamamlanan Ortak Tarih Ders Kitabı 2019-2020'de Azerbaycan, Türkiye ve Kazakistan'da pilot okullarda okutulmaya başlanmıştır. Bu araştırmada ise Ortak Tarih Ders Kitabı'nın yazım süreciyle ilgili gerekli bilgiler verilmiş ve kitapla ilgili olarak öğretmen görüşlerine başvurulmuştur. Kolay ulaşılabilir örneklem yöntemine göre seçilen 15 tarih öğretmenine yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve araştırma betimsel taramaya göre şekillendirilmiştir. Veriler içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Bulgular neticesinde elde edilen sonuçlarda Ortak Tarih Ders Kitabı'nın Türk devletlerini birbirine yakınlaştıracağı, genç nesillere kültürel ve tarihsel alanda katkı sağlayacağı, genç nesillerde ortak tarih bilinci geliştireceği ve bunun yanı sıra kitabın 15.yy'da değil 20.yy'da bitirilmesi gerektiği, kitaptaki içeriğin öğrenci düzeyine göre ağır olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
In the Turkish World, a new order was started with the collapse of Soviet Russia in the early 1990s. Autonomous Turkic Republics gained their independence and international interest in the region increased. Turkey has also made new initiatives towards the region in order to cooperate with the cognate countries. The destructive policies in the political, economic and cultural fields applied to the Turks by the Soviet Russia caused great differences among the Turkish communities living in the geography of Turkestan. Border problems and population problems between the republics that gained their independence have continued to exist until today. Turkey's political, economic and cultural activities were not comprehensive and a unity could not be established between the Turkic Republics. Although TIKA (Turkish Cooperation and Development Agency) and TÜRKSOY (Turkish Noble Communities), which were established by Turkey to provide economic, political and cultural support to the Turkic Republics, carried out activities for the region, these efforts did not gain continuity. Cultural activities, especially with the Turkic Republics, were deemed important for Turkey, and joint studies with the Turkic Republics in the field of language, history and literature were started. One of these collaborations, which continued throughout the 1990s, is the Common History Textbook Project, which is planned to be taught in the Turkic Republics. The process, which started at the Summit of the Heads of State of the Turkic Republics in Bishkek on September 29-October 2, 1992, gained momentum with the meeting of the history commission in Yalova in the same year. For the Joint History Textbook Project, the work of the commission consisting of historians from the Turkic Republics has been suspended for many years due to political and cultural reasons. In 2012, the works for the project were started again at the Turkic Council Summit in Bishkek. The Turkic Council assigned the task of writing a Common History Textbook to the International Turkic Academy. The Common History Textbook, which was written by the Turkish Academy, started to be taught in pilot schools in Azerbaijan, Turkey and Kazakhstan in 2019-2020. In this research, necessary information about the writing process of the Common History Textbook was given and the opinions of the teachers were consulted. A semi-structured interview form was applied to 15 history teachers selected according to the easily accessible sampling method and the research was modeled according to the descriptive survey model. The data were analyzed using content analysis. The results obtained as a result of the findings show that the Common History Textbook will bring the Turkish states closer to each other, that the younger generations will learn history better and develop a common historical awareness. results have been achieved.