Bilişsel davranışçı terapi temelli kilo kontrolü mobil "Bİ'KİLO" uygulamasının geliştirilmesi ve etkililiğinin sınanması
Development of cognitive behavioral therapy based weight control mobile "BI'KILO" application and testing its effectiveness
Yazar: LEMAN DENİZ TARLACIK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ERCAN ALTINÖZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Mobil sağlık = Mobile health

Özet:
mSağlık uygulamaları mesafe, damgalanma, uzmana erişim zorlukları gibi tedaviye erişimdeki engellerin aşılmasını kolaylaştırabilir ve maliyet etkinliği sağlayabilir. Artan morbidite ve mortalite oranları ile ilişkili olan fazla kilo ve obezitenin birçok ruhsal yönünün ve ilişkili alanların değerlendirilmesi tedavide önemlidir. Bu çalışmanın amacı mobil kilo kontrolü uygulaması Bi'Kilo'nun etkinliğinin obeziteyle ilişkili 4 temel alanda sınanmasıdır. Bu çalışma, TÜBİTAK 1001- Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı tarafından 122S049 proje numarası ile desteklenmiştir. Fazla kilolu ve obezitesi olan 77 yetişkin Bi'Kilo mobil uygulamasının tüm içeriklerine erişim sağlayabilen çalışma grubu ve yalnızca psikoeğitim içeriklerine erişim sağlayan kontrol gruplarına randomize edilmiş, antropometrik ölçümleri yapılmış, leptin, ghrelin ve HOMA-IR değerleri ölçülmüş, katılımcılara yeme tutum ve davranışlarını ölçen ölçekler ve beş nörobilişsel test uygulanmıştır. Çalışmayı 33 katılımcı tamamlamıştır. Çalışmamızda Bi'Kilo mobil uygulamasının kullanımıyla çalışma grubununda vücut kitle indeksi, kilo, duygusal yeme davranışında azalma, farkındalık ve odaklanma davranışında artma olduğu bulunmuştur. Çalışma sonunda geliştirilen Bi'Kilo mobil uygulaması Türkçe, BDT temelli olarak geliştirilmiş ve etkinliği randomize kontrollü bir çalışma ile değerlendirilen ilk mobil uygulamadır. Gelecekteki araştırmalarda mSağlık uygulamalarının tasarımında rehberli uygulama tasarımı kullanılması, kişiselleştirme ve motivasyon unsurlarının arttırılması, yeme bağımlılığının ayrıca değerlendirilmesi, fiziksel aktivite içeriklerinin arttırılması, kullanıcı profillerinin tanımlanarak bu profillere özgün içeriklerin oluşturulması etkinlikte artış sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: kilo kontrolü, mobil sağlık, bilişsel davranışçı terapi, obezite

Abstract:
mHealth applications can facilitate overcoming barriers in access to treatment, such as distance, stigmatization, and difficulties in accessing specialists, and provide cost-effectiveness. It is important to evaluate many psychological aspects of overweight and obesity, which are associated with increased morbidity and mortality rates, and associated areas in treatment. This study aims to test the effectiveness of the mobile weight control application Bi'Kilo in 4 main areas related to obesity. This study was supported by TÜBİTAK 1001- Scientific and Technological Research Projects Support Program with project number 122S049. 77 adults were randomized into the study group, which had access to all content of the Bi'Kilo mobile application, and the control group, which had access to only psychoeducation content. Anthropometric measurements were made, leptin, ghrelin and HOMA-IR values were measured, scales measuring eating attitudes and behaviors and five neurocognitive tests were applied to the participants. 33 participants completed the study. Our study found that using the Bi'Kilo mobile application decreased body mass index, weight, and emotional eating behavior and increased mindful eating and awareness behavior in the study group. Bi'Kilo mobile application developed at the end of the study is the first mobile application developed in Turkish, based on CBT; its effectiveness was evaluated with a randomized controlled study. In future studies, using guided application design in mHealth applications, increasing personalization and motivation components, evaluating food addiction separately, increasing physical activity content, defining user profiles and creating content specific to these profiles may increase the effectiveness.

Key Words: weight control, mobile health, cognitive behavioral therapy, obesity